comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aduersumq premit teloꝵ nubib hostem
Qualis post iuuenem nõ dum subeunte senecta
Rector erat pileus bellisaetate secunda
Inde ruens tum. et bucen et narin & arsen
Dat leto fisumq manus conferre maleon
Cui decus insigne et quasitum cuspide nom̃
Tum garadum largumq come prosterit ad herbe̾
Et geminas acies superãte uertice tulie
Qui sũmas alto prensabat ĩ aggere pinnas
Eminus hos gladio. sapharum gladioq mones uͭ
Et moinũ pugnas eris stridore ciẽtem
Dexteriore gena cedit eui lectifer ictus
Perq tubam fixe decurrens uulnere male
e xtremo fluxit propulsus murmure sãguis
Proximus huic iaculo Nasamonius cecidit hidmõ
Namq supertepido laxantẽ sanguine et egra
Lubrica niteͬtem ne quicꝗͣ euadere planta
In pacto prosternit equo trepideq leuãte
Membra afflicta solo pressa uiolẽtius hasta
Implicuit terre telumq ĩcede relinquit
N eret humi comus motu tremefacta iacẽtis

Expanded text:
auersumque premit telorum nubibus hostem: auersumque premit telorum nubibus hostem: qualis post iuuenem, nondum subeunte senecta, rector erat Pylius bellis aetate secunda. Inde ruens Thurin et Buten et Narin et Arsen dat leto fisumque manus conferre Mahalcen, cui decus insigne et quaesitum cuspide nomen. tum Garadum largumque comae prosternit Adherben et geminas acies superantem uertice Thulin, qui summas alto prensabat in aggere pinnas, eminus hos, gladio Sapharum gladioque Monaesum et Morinum pugnas aeris stridore cientem, dexteriore gena cum sedit letifer ictus, perque tubam fixae decurrens uulnere malae extremo fluxit propulsus murmure sanguis. proximus huic iaculo Nasamonius occidit Idmon. namque super tepido lapsantem sanguine et aegra lubrica nitentem nequiquam euadere planta impacto prosternit equo trepideque leuantem membra adflicta solo pressa uiolentius hasta implicuit terrae telumque in caede reliquit. haeret humi cornus motu tremefacta iacentis
Abbreviated transcription (Latin):
N unc huc. nũc illuc raptum mare & itonat ũdis
Haud prorsus daret ullus honos tellasq subacta
Phoenicũ & karthago ruens ĩiuria quãtũ
Orta ex inuidia decoris tullit õnia nanq
Dura simul deuicta uiro metus hanibal ire
Inuidia atq una fama et fortuna subacte
Pocnus ab excelso rapidos decurre uallo
Ut uidit tremue̾ ire ceciditq repẽte
Cum gemitu spes haud dubie p̾sũpta ruina
Quippe aciẽ denso circũuallauerat orbe
Ausurus clausos cõiectis undiq telis
Atq hic dardanius paruo certamine ductor
Lam stiga & ae ternas intraret mẽte tenebras¬
Nam fabium auxilium q uiri sperare ptidebat
Cum senioͣ gemino complexus proelia coru
Ulteriore ligat poenoꝵ terga corona
Et modo claudentis aciem nũc extima cigens
Clausos ipse tenet maiorẽ surgere ĩ arna
Maiorẽq dedit cerni tyritbius alte
Scintillant criste et mirz uelocib ĩgens
Per subitum membris uenit uigor igerat hastas

Expanded text:
nunc huc, nunc illuc, raptum mare et intonat undis. nunc huc, nunc illuc, raptum mare et intonat undis. haud prorsus daret ullus honos tellusque subacta Phoenicum et Carthago ruens, iniuria quantum orta ex inuidia decoris tulit. omnia namque dura simul deuicta uiro, metus, Hannibal, irae, inuidia, atque una fama et fortuna subactae. Poenus ab excelso rapidos decurrere uallo ut uidit, tremuere irae, ceciditque repente cum gemitu spes haud dubiae praesumpta ruinae. quippe aciem denso circumuallauerat orbe hausurus clausos coniectis undique telis. atque hic Dardanius prauo certamine ductor iam Styga et aeternas intrarat mente tenebrnam Fabium auxiliumque uiri sperare pudebat, cum senior gemino complexus proelia cornu ulteriore ligat Poenorum terga corona et modo claudentis aciem nunc, extima cingens, clausos ipse tenet. maiorem surgere in arma maioremque dedit cerni Tirynthius. altae scintillant cristae et, mirum, uelocibus ingens per subitum membris uenit uigor: ingerit hastas
Abbreviated transcription (Latin):
Iamq hoc ne dubites longeui nate paretis
Accipe e eterno fixum sub pectore serua
Succensere nefas patriae nec focdior ulla
Culpa sub extremas fertur mõtalib umbras
Sic docuere senes quantus qualisq fuisti
Cum pulsus lare extorris capitolia curru
Intrares exul tibi corpora cese camille
Damnata quot sũt dextra pacata fuissent
Ni cõsulta uiro mẽsq impenetrabilis ire
Mutauisse sõnum sceptris encia regna
N ullaq nuc stares terrara uertice Roma
Pone iras o nate meas socia arma feramꝰ
Et celeremus opẽ. iamq ĩtermixta sonabãt
Classica pro cursusq uiros collis erat acer
Primus claustra manu porte dictator & altos
Disiecit postis rupitq ĩ proclia cursum
Non grauiore mouẽt uenu certamina mole
Odrisius. Borcas ex syrun tollere poliens
Affricus obnixi cũ bella furẽtia torquet
Distraxere fretum ac diuersa ad lutora uoluũt
Equor quisq suum sequit᷑ stridete ꝓcella

Expanded text:
iamque hoc, ne dubites, longaeui, nate, parentis iamque hoc, ne dubites, longaeui, nate, parentis accipe et aeterno fixum sub pectore serua: succensere nefas patriae, nec foedior ulla culpa sub extremas fertur mortalibus sic docuere senes. quantus qualisque fuisti, cum pulsus lare et extorris Capitolia curru intrares exul, tibi corpora caesa, Camille, damnata quot sunt dextra! pacata fuissent ni consulta uiro mensque impenetrabilis irae, mutassentque solum sceptris Aeneia regna nullaque nunc stares terrarum uertice, Roma. pone iras, o nate, meas. socia arma feramus et celeremus opem.’ iamque intermixta sonabant classica, procursusque uiros conliserat acer. Primus claustra manu portae dictator et altos disiecit postis rupitque in proelia cursum. non grauiore mouent uenti certamina mole Odrysius Boreas et Syrtim tollere pollens Africus, obnixi cum bella furentia torquent: distraxere fretum ac diuersa ad litora uoluunt aequor quisque suum; sequitur stridente procella
Abbreviated transcription (Latin):
Non sperata diu plano certamina campo
Ossert ecce deus qm̃ data copia longu
Detergete situm ferro multoq cruore
Exsaciate uiri plenos rubiginis enses
Atq ea cunctator pensabat abaggere ualli
Perlustrans campos ocuilis tantoꝙ periclo
Discere quinam esset. fabius te roma dolebat
Cui natus iucta arma furẽs dabit ĩprob ĩquit
Quas dignum est poenas qui per suffragia ceca
Inuasit nostros haec ad discrimina fasces
Insane spectate tribo proh lubrica castra
Et uanis fore leta uiris nũc munera martis
Equent imperio et solẽ cõcedere nocu
Sistant imbelles magna mercede piabũt
Erroris rabiem et nostrum uiolasse parẽtẽ
Tum seniõ quatiens hastam lacrimisq cohorts
Sanguine pocnoꝵ iuiuenis taͬ inistia dicta
Sunt abolenda tibi pauarne ante ora manusq:
Ciuẽ deleri nostras aut uicere poenu
Me spectãte sinã nõ equauisse minõre
Soluctur culpa si sũt mihi talia corda

Expanded text:
non sperata diu plano certamina campo non sperata diu plano certamina campo offert ecce deus. quando data copia, longum detergete situm ferro multoque cruore exsatiate, uiri, plenos rubiginis enses.’ Atque ea Cunctator pensabat ab aggere ualli perlustrans campos oculis, tantoque periclo discere, quinam esset Fabius, te, Roma, dolebat. cui natus iuncta arma ferens Dabit improbus, inquit ‘quas dignum est, poenas, qui per suffragia caeca inuasit nostros haec ad discrimina fasces. insanae spectate tribus. pro lubrica rostra et uanis fora laeta uiris! nunc munera Martis aequent imperio et solem concedere nocti sciscant imbelles. magna mercede piabunt erroris rabiem et nostrum uiolasse parentem.’ tum senior, quatiens hastam lacrimisque coortis. ‘Sanguine Poenorum, iuuenis, tam tristia dicta sunt abolenda tibi. patiarne ante ora manusque ciuem deleri nostras, aut uincere Poenum, me spectante, sinam? non aequauisse minorem soluetur culpa si sunt mihi talia corda?
Abbreviated transcription (Latin):
H ic uulgus nec nõ patrum saturnia mẽtes
Inuidi&e stimtilo fodit et popularib auris
Tunc indigna fide censent optãda ꝙ poeno
Quae mor haud paruo luerẽt dãnara periclo
Diuidere miles fabioq equitũq magr̃o
Imperia equantur poenitus cemebat & exps
Lirarum senioͣ magnas ue pẽderet alti
Erroris poenas patriam i cõsulta timebat
Ac tum multa putas secum ut remeauit ab urbe
Partitur socias uires uicina propĩquis
Signa iugis locat & specula sublimis ab alta
Non romana minus seruat ꝗͣ punica castra
N ec mora disiecto inimici uecordia uallo
Perdendi simul et percũda ardebat amore
Quẽ postꝗͣ rapidum. uidit ꝓcedere castris
N inc lybis hic fabius simul accedere sagacis
In subitum curas ꝓpere capere arma maniplis
Edicit nullo q tenet numine turmas
Ausonius torquet toras in proelia uires
Pocnoꝵ ductor propellitq agmina uoce
Dum dictator abest rape miles tpr̃a pugnae

Expanded text:
haec uulgus. necnon patrum Saturnia mentes haec uulgus. necnon patrum Saturnia mentes inuidiae stimulo fodit et popularibus auris. tunc indigna fide censent optandaque Poeno, quae mox haud paruo luerent damnata periclo. Diuiditur miles, Fabioque equitumque magistro imperia aequantur penitus. cernebat et expers irarum senior, magnas ne penderet alti erroris poenas patria inconsulta, timebat. ac tum, multa putans secum, ut remeauit ab urbe, partitus socias uires, uicina propinquis signa iugis locat et specula sublimis ab alta non Romana minus seruat quam Punica castra. nec mora. disiecto Minuci uecordia uallo perdendi simul et pereundi ardebat amore. Quem postquam rapidum uidit procedere castris hinc Libys, hinc Fabius, simul accendere sagacis in subitum curas: propere capere arma maniplis edicit uallique tenet munimine turmas Ausonius, torquet totas in proelia uires Poenorum ductor propellitque agmina uoce: ‘Dum dictator abest, rape, miles, tempora pugnae.
Abbreviated transcription (Latin):
Uiscera torrẽtẽ et propriis sciperabit ĩ oris
Hinc karthago annis. hinc africa noie cedet
Hic dabit ex se se qui tertia bella fatiget
Et cinerẽ libiȩ ferat ĩ capitolia uictor
Quae dum archana deũ uates cuoluit ĩ antro
Iam monita et fabium belliq equitũq magr
Exuerat iñtẽ ac preceps tendebat ĩ hostem
P ascere nec poenũ pratum ac natrire fauorẽ
Derat ut prauo maiora ad proclia dãno
Elicere dabit interdum si mulãtia terga
Nõ aliter ꝗͣ qui sparsa perstagna ꝓfundi
Euocat e liquidis piscẽ penetralib escam
Cumq leuem sũma. indit iam nare sub uda
Ducit sinuato captiuu ad. littora luro
F ama furit uersos hostis poenũ q salutẽ
Inuenisse fuga liceat si tucere finẽ
Promitt cladum: sed enim ditione carere
U irtutem et pocnas uincẽtib esse. repostas
Clausurum iam castra ducem rursusq referri
Uagina ĩ sutos enses reddatur ĩ armis
U t rõ et purget miles cur uicerit hostẽ

Expanded text:
uiscera torrentem et propriis superabit in oris. uiscera torrentem et propriis superabit in oris. huic Carthago armis, huic Africa nomine cedet, hic dabit ex sese qui tertia bella fatiget et cinerem Libyae ferat in Capitolia uictor.’ Quae dum arcana deum uates euoluit in antro, iam monita et Fabium bellique equitumque magister exuerat mente ac praeceps tendebat in hostem. pascere nec Poenus prauum ac nutrire furorem deerat et, ut paruo maiora ad proelia damno eliceret, dabat interdum simulantia terga: non aliter, quam qui sparsa per stagna profundi euocat e liquidis piscem penetralibus esca, cumque leuem summa uidit iam nare sub unda, ducit sinuato captiuum ad litora lino. Fama furit uersos hostis, Poenumque salutem inuenisse fuga: liceat si uincere, finem promitti cladum, sed enim dicione carere uirtutem, et poenas uincentibus esse repostas. clausurum iam castra ducem rursusque referri uaginae iussurum enses, reddatur in armis ut ratio, et purget miles cur uicerit hostem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad fulsit uultu ridens Uenus omnia circa
Et nemora et penitus frondosis rupib. antra
Spirantem sacto traxeit uertice odorem
Nec iudex sedisse ualet fessiq nitores
Luce candut oculi et metuit dubitasse uiden
Sed uicte fera bella dee uexere per equoͬ
Atq excisa suo panter cum iudice troia est
Tũ pius eneas teris iactatus et u̾dis
Dardanios italia posuit tellure penatis
Dum cete ponto uiuet. du sidera caelo
Lucebũt. dum sol indo se lutore tollet¬
N ic regna et nullae regnis ꝑ secula mete
At uos o nate currit dum ĩmobile filũ¬
N adnaci fugite in faustas sansonis harenas
Sanguineis tumidtis ponto miscebit᷑ undis
Nufidus et rubros impellet ĩ equora fluctus
Dãnato q deum quõdam ꝑ carmina campo
Etole rursus teucris pugnabitis umbre
Puniea romuleos quatient mor spicula muros
Multaq hasdrubalis fulgebit strage methaurꝰ
Hinc ille e furto genitus patriiq piabit
Idem ultro fratrisq nece̾ tum litus elise
Implebit flãmis auelletq itala poenũ

Expanded text:
adfulsit uultu ridens Venus: omnia circa et nemora et penitus frondosis rupibus antra spirantem sacro traxerunt uertice odorem. nec iudex sedisse ualet, fessique nitoris luce cadunt oculi, ac metuit dubitasse uideri. sed uictae fera bella deae uexere per aequor, atque excisa suo pariter cum iudice Troia. tum pius Aeneas terris iactatus et undis Dardanios Itala posuit tellure penatis. dum cete ponto innabunt, dum sidera caelo lucebunt, dum sol Indo se litore tollet, hic regna et nullae regnis per saecula metae. at uos, o natae, currit dum immobile filum, Hadriaci fugite infaustas Sasonis harenas. sanguineis tumidus ponto miscebitur undis Aufidus et rubros impellet in aequora fluctus, damnatoque deum quondam per carmina campo Aetolae rursus Teucris pugnabitis umbrae. Punica Romuleos quatient mox spicula muros, multaque Hasdrubalis fulgebit strage Metaurus. hinc ille in furto genitus patruique piabit idem ultor patrisque necem; tum litus Elissae implebit flammis auelletque Itala Poenum
Abbreviated transcription (Latin):
Ingerẽt tituli nũꝗͣ phoctũnius anis
Sanguinea põtum turbasset decolorunda
Inuentum dum se cohibet terimurq sedẽdo
Uincendi genus et quotiens uelut obuius iret
Discinsit ratione dolos fraudesq resoluit
Haec secum mediam somni cu bucina noctez
Diuideret iãq excubias sortitus iniquas
Tertius abrupta uigil nͤ ad arma quiete
Uertit iter dauniq retro tellure relicta
Campanas remeat notus popula tͣoi oras
Nic uero itrauit postqͣ uberis arua phalerni
Diues ea et nunꝗͣ tellus mẽtita colono
Adlunt frugiferis minuta ĩcẽdia ramis
Haud fas bache tuos tacitu tramittere honores
Qͣ ꝗͣ magna ĩccepta uocẽt memorabe̾ sacri
Largitor latcis grauide cui nectare uites
N ullis dant plenis nome̾ proferre. phalernis
Maxica sulcabat meliore phalernꝰ in euo

Expanded text:
lugerent Itali? numquam Phaethontius amnis lugerent Itali? numquam Phaethontius amnis sanguinea pontum turbasset decolor unda? inuentum, dum se cohibet terimurque sedendo, uincendi genus. en quotiens, uelut obuius iret, discinxit ratione dolos fraudesque resoluit.’ haec secum, medio somni cum bucina noctem diuideret, iamque excubias sortitus iniquas tertius abrupta uigil iret ad arma quiete. uertit iter Daunique retro tellure relicta Campanas remeat notus populator in oras. hic uero, intrauit postquam uberis arua Falerni diues ea et numquam tellus mentita colono, addunt frugiferis inimica incendia ramis. Haud fas, Bacche, tuos tacitum tramittere honores, quamquam magna incepta uocent. memorabere, sacri largitor laticis, grauidae cui nectare uites nulli dant prelis nomen praeferre Falernis. Massica sulcabat meliore Falernus in aeuo
Abbreviated transcription (Latin):
Impauidris somni seruat pecus effera sauit
Atq ĩ pasta trucis ululatus turba lupoꝵ
E xercet morsuq quatit restãtia clausatra
Irritus scepti mouet inde arq apulia tardo
Arua libis passu legit ac nuc ualle residit
Conditus occulta si precipitare sequete
Atq inopinata detur circũdare fraude
N unc noctura parat cecae celantib umbris
Furta uie retroq aditũ fictosq timores
Assimilat tunc castra citus deserta relicta
Ostentat preda atq iuitat prodigus hoste
Qualis meonia passim Meandrus in ora
Cum sibi gurgitib flexis reuolutsis oberrat
Nulla uacant iccepta dolis siml omnia uersat
Miscetq exacuens uaria ad conamina inte
Sicut aque splendor radiatus lamꝑade solis
Dissultat per tecta uaga sub imagine umbras
Luminis et tremula laq̾aria uerberat umbra
Iamq dolore. furens. ita secũ ĩmuimurat ine
Obuia si primus nobis hic tela tulisset
N ulla ne nuc trebie. et trasimeni noĩa nullai

Expanded text:
impauidus somni seruat pecus: effera saeuit impauidus somni seruat pecus: effera saeuit atque impasta trucis ululatus turba luporum exercet morsuque quatit restantia claustra. Inritus incepti mouet inde atque Apula tardo arua Libys passu legit ac nunc ualle residit conditus occulta, si praecipitare sequentem atque inopinata detur circumdare fraude, nunc nocturna parat caecae celantibus umbris furta uiae retroque abitum fictosque timores adsimulat, tum castra citus deserta relicta ostentat praeda atque inuitat prodigus hostem: qualis Maeonia passim Maeandrus in ora, cum sibi gurgitibus flexis reuolutus oberrat. nulla uacant incepta dolis: simul omnia uersat miscetque exacuens uaria ad conamina mentem, sicut aquae splendor radiatus lampade solis dissultat per tecta uaga sub imagine uibrans luminis et tremula laquearia uerberat umbra. iamque dolore furens ita secum immurmurat ira: ‘Obuia si primus nobis hic tela tulisset, nullane nunc Trebiae et Trasimenni nomina? nulli
Abbreviated transcription (Latin):
N eu mibi nũc grachi atq ubi scĩt nuc fulmina gẽtis qmt¬
Scipiade pulsi Ausonia nõ ante pauente
Dimisere fugam ꝗͣ terror ad ultima mũdi
Occeanum q tulit profugus ut errat uterq
N omina nostra tremens et ripas seruat haben
Est etiam cur flaminio mibi gloria ceso
Creuent et titulis libeat curfigere nr̃is
Audeat haud ultro faxo spectetur ĩ armis
Talia uociferas uolucri rapit agmina cursu
Ac preuectus equo nuc dextra prouocat hoste
Nunc uoce increpitat emissa nuc eminꝰ hasta
Fertur ouans pugnae q agirat simulacra futurae
Ut teudis proles fagiis uulcania campis
A. rma tulit clipeo amplexus terraq polũq
Maternũq fretum totumq i imagine mũdñ
Cassatum sedet iraꝵ spectator & alni
Celsus colle iugi domat exultatia colla
Infractasq minas dilato marte fangat
Soler cunctandi fabius ceu nocte sub atra
Munistis pastor stabulis per ouilia. elausum

Expanded text:
. en, ubi nunc Gracchi atque ubi nunc sunt fulmina gentis . en, ubi nunc Gracchi atque ubi nunc sunt fulmina gentis Scipiadae? pulsi Ausonia non ante pauentem dimisere fugam quam terror ad ultima mundi Oceanumque tulit. profugus nunc errat uterque nomina nostra tremens et ripas seruat Hiberi. est etiam, cur Flaminio mihi gloria caeso creuerit, et titulis libeat cur figere nostris audeat. haud ultra faxo spectetur in armis.’ Talia uociferans uolucri rapit agmina cursu ac praeuectus equo nunc dextra prouocat hostem nunc uoce increpitat, missa nunc eminus hasta fertur ouans pugnaeque agitat simulacra futurae: ut Thetidis proles Phrygiis Vulcania campis arma tulit, clipeo amplexus terramque polumque maternumque fretum totumque in imagine mundum. Cassarum sedet irarum spectator et alti celsus colle iugi domat exultantia corda infractasque minas dilato Marte fatigat sollers cunctandi Fabius, ceu nocte sub atra munitis pastor stabulis per ouilia clausum
Abbreviated transcription (Latin):
N ec nõ et proprio uenerantur pallade dono
Phocbumq armigerq deum primaq dione
Tanta adeo cum res trepide reuerẽtia diuum
N ascitur acrare fumat foclicib are
Dum roma antiquos templis indicit honores
Iam fabius cauto procedens agmine et arte
Bellandi lento similis praecluserat omnisla
Fortunaeq hostiq uias discedere signis
Naud licitum sumuq decus quo tollis ad astra
Imperii romanae caput parere docebat
Uerum ubi prima saus conspecta ĩ mõtib altis
Signa procul fulsitq nouis exercitus armis
Arrecte spes sidoniae feruetq secundis
Fortune iuuenis uicendi sola uideturq
Quod nõ dum steterit acies mora pergite clamat
Ite citi ruite ad portas propellite uallum
Pectorib quantum campi distamus ad umbras
Tantum hosti superest resides ad bella uocant᷑
Quis pudeat certare senes quodcũq uidetis
Noc reliquii est primo dãnatum ut iutile bello¬

Expanded text:
necnon et proprio uenerantur Pallada dono necnon et proprio uenerantur Pallada dono Phoebumque armigerumque deum primamque Dionen. tanta adeo, cum res trepidae, reuerentia diuum nascitur: at rarae fumant felicibus arae. Dum Roma antiquos templis indicit honores, iam Fabius, tacito procedens agmine et arte bellandi lento similis, praecluserat omnis fortunaeque hostique uias. discedere signis haud licitum, summumque decus, quo tollis ad astra imperii, Romane, caput, parere docebat. uerum ubi prima satis conspecta in montibus altis signa procul fulsitque nouis exercitus armis, arrectae spes Sidonii, feruetque secundis fortunae iuuenis. uincendi sola uidetur, quod nondum steterint acies, mora: Pergite, clamat ‘ite citi, ruite ad portas, propellite uallum pectoribus. quantum campi distamus, ad umbras tantum hosti superest. resides ad bella uocantur, quis pudeat certare, senes. quodcumque uidetis, hoc reliquum est, primo damnatum ut inutile bello
Abbreviated transcription (Latin):
Prouidus et cauta solertia tecta quiete
N ec uero calidi nuc tu cui sanguis aetas
Foderis in pugna uelonus ilia plata
Bellatoris equi frenisq momorderis ora
Quem cemens auidum leti post talia poenus
Ne quicꝗͣ nostras demens ait elicis u&
Et captiua paras monendo euadere uĩcla
Uiuendum est anta seruet᷑ cola catena
Hec iuuenis diuisq tumens ausisq seris
At patres lauasq nurus raptabat ad aras
Cura deum mesto suffuse lumina uultu
Femineus matres graditur chorus ordine logo¬
Iunoni palam conceptaq uoce dicabat
Huc adles oregina deum gens casta precam
Et ferimus digno quacunq est nomine turba
Ausonidum pulchrumq: et acu sub tegmine fuluo
Quod nostre ne uere manus uenerabile donu
Ac dum decrescit metus haec tibi diua
Interea uelamẽ erit si pellere nostris
Mirmaricam terris nubẽ dabis omnis ĩ auro
Pressa tibi uaria fulgebit gẽma corona

Expanded text:
prouidus et cauta sollertia tecta quiete. prouidus et cauta sollertia tecta quiete. nec uero, calidi, nunc tu, cui sanguinis aetas, foderis in pugna uelocius ilia planta bellatoris equi frenisque momorderis ora.’ quem cernens auidum leti post talia Poenus, Nequiquam nostras, demens, ait ‘elicis iras et captiua paras moriendo euadere uincla. uiuendum est. arta seruentur colla catena.’ haec iuuenis, diuisque tumens ausisque secundis. At patres Latiasque nurus raptabat ad aras cura deum. maesto suffusae lumina uultu femineus matres graditur chorus: ordine lIunoni pallam conceptaque uota dicabant: ‘Huc ades, o regina deum, gens casta precamur et ferimus, digno quaecumque est nomine, turba Ausonidum pulchrumque et, acu et subtemine fuluo quod nostrae neuere manus, uenerabile donum. ac dum decrescit matrum metus, hoc tibi, diua, interea uelamen erit. si pellere nostris Marmaricam terris nubem dabis, omnis in auro pressa tibi uaria fulgebit gemma corona.’
Abbreviated transcription (Latin):
Herculei impleuere domo mirabile ab una
Patricius iunctis exercitus ibat ĩ armis
Teitentum exiluere duces quocunꝙq liberet
Uno non pauidus rexisses bella magistro
Sed dirum egressis omen sccelerata minaci
Stridentis sonitu tremuert limina porte
Maximaq herculei mugiuit numinis ara
Inuasere hostem numerariq: aspera uirtus
Naud est passa uiros et plures milite cedis
Sepe globo densi. sepe et per deuia passim
Dispetii subiere uices meritiq labore
Equato nulli quisꝗͣ uirtute secudus
Ducere tercẽtum ad tarpeia templa triumphos
Spes heu fallaces oblita q corda caducũ
Mortali quodcuq datur grex ille uiror
Qui fabia gente ĩcolumi deforme putabat
Publica bella geri pariter cecidere deoꝵ
Inuidia subitis circiueniẽtib armis¬
Li ec tamen occisos est cur letere suꝑst
Quod tibi sit libiaq satis certauerit tinus
Tercentum dexiris tam uiuida mẽbra laborq

Expanded text:
Herculei impleuere. domo, mirabile, ab una Herculei impleuere. domo, mirabile, ab una patricius iunctis exercitus ibat in armis. ter centum exiluere duces. quocumque liberet uno non pauidus rexisses bella magistro. sed dirum egressis omen: Scelerata minaci stridentis sonitu tremuerunt limina portae, maximaque Herculei mugiuit numinis ara. inuasere hostem, numerarique aspera uirtus haud est passa uiros, et plures milite caedes. saepe globo densi, saepe et per deuia passim dispersi subiere uices, meritique labore aequato, nulli quisquam uirtute secundus, ducere ter centum Tarpeia ad templa triumphos. spes heu fallaces oblitaque corda, caducum mortali quodcumque datur! grex ille uirorum, qui Fabia gente incolumi deforme putabat publica bella geri, pariter cecidere deorum inuidia, subitis circumuenientibus armis. nec tamen occisos est cur laetere. supersunt quot tibi sint Libyaeque satis: certauerit unus ter centum dextris. tam uiuida membra laborque
Abbreviated transcription (Latin):
Quae fortuna uiro quõdam decus ultima fessis
Anchora cur fabius qͣm post tot roma ꝓcellas
Hannibali putat esse pare feruor calentes
Angebant ani fraudisq ĩ aperta senecitis
Otius accintum captiuo ex agmine poscit
Progeniem ritusq ducis dextreq labores
Cillinus arreti thirenus ortus in oris
Clarum nomen erat: sed leua aduexerat hora
Ticini iuene ripis fususq ruentis
Uulnere eꝗlibicis prebebat colla cathenis
Hic ardens extrema malis et rumpere uit᷑a
Non cum flaminio tibi res ne feruida grachi
In manib cõsulta ĩ quit chiritia gens es
Quam si fata tuis genuissent hanmbal oris
Terraꝵ imperiũ karthaginis arce uderes
Non ego te longa ferri per singula ducam
He satent nosces fabios certamine ab uno
Uuentum populi uiolata pace negabant¬
Acceptare iugum et uicino marte furebat
Ad portas bellum cõsulq ciebat adarma
Deletus uetiti pnuata q castra penates.

Expanded text:
quae fortuna uiro, quodnam decus, ultima fessis quae fortuna uiro, quodnam decus, ultima fessis ancora cur Fabius, quem post tot Roma procellas Hannibali putet esse parem. feruore carentes angebant anni fraudique inaperta senectus. ocius accitum captiuo ex agmine poscit progeniem ritusque ducis dextraeque labores. Cilnius, Arreti Tyrrhenis ortus in oris, clarum nomen erat. sed laeua adduxerat hora Ticini iuuenem ripis, fususque ruentis uulnere equi Libycis praebebat colla catenis. hic ardens exire malis et rumpere uitam, ‘Non cum Flaminio tibi res, nec feruida Gracchi in manibus consulta:’ inquit ‘Tirynthia gens est; quam si fata tuis genuissent, Hannibal, oris, terrarum imperium Carthaginis arce uideres. non ego te longa serie per singula ducam. hoc sat erit: nosces Fabios certamine ab uno. Veientum populi uiolata pace negabantcceptare iugum, ac uicino Marte furebat ad portas bellum, consulque ciebat ad arma. dilectus uetiti, priuataque castra penates
Abbreviated transcription (Latin):
NTEREA TRCDIDUS EA¬
BIUS. spes unica reb
Ille quidem socios atque.
egram uulnere.precep̃s
Au soniam armabat uin¬
di q ad dura laborum
B ellator senio iam castra mouebat ĩ hostem
Sed mens humana maior nõ tela nec enses
N ec fortis pectabat equos tot milia cõtra
P ocnorum ĩuictum q duce̾ tot ĩ agmina solꝰ
I bat in se se cuncta arma uiros q gerebat
Hac in sacra seni uis impressum qͦ fuisset
Sistere cunctando fortunam aduersa fouete
Ultima. dardanii transisset nominis atas
Ille modum superis ĩ punica castra fauoris
Adlidit et libiae fine̾ inter prospera. bella
Uincendi statuit tumefactum cladib ille
Nesperiis lento poenũ moderamine lusit
Summe ducum qui regna iteꝵ labetia troie
Et fluxas latii res maiorum q labores
Qui Carmenus opes et regna duandria seruas
Surge age e emerito sacꝵ caput isere celo
Ac libie ductor postꝗͣ noua nomina lecto
Dictatorem uiget raptim mutata latinis
Imperia haud frustra reputas cognosce̾ auebat

Expanded text:
nterea trepidis Fabius spes unica rebus. ille quidem socios atque aegram uulnere praeceps Ausoniam armabat uiridique ad dura laborum bellator senio iam castra mouebat in hostem, sed mens humana maior non tela nec enses nec fortis spectabat equos. tot milia contra Poenorum inuictumque ducem, tot in agmina solus ibat et in sese cuncta arma uirosque gerebat. ac ni sacra seni uis impressumque fuisset sistere Fortunam cunctando aduersa fouentem, ultima Dardanii transisset nominis aetas. ille modum superis in Punica castra fauoris addidit et Libyae finem inter prospera bella uincendi statuit. tumefactum cladibus ille Hesperiis lento Poenum moderamine lusit. summe ducum, qui regna iterum labentia Troiae et fluxas Latii res maiorumque labores, qui Carmentis opes et regna Euandria seruas, surge, age et emerito sacrum caput insere caelo. At Libyae ductor, postquam noua nomina lecto dictatore uigent, raptim mutata Latinis imperia haud frustra reputans, cognoscere hauebat,
Abbreviated transcription (Latin):
At clipeus circa loricaq et ensis ex arcus
Et telum baleare simul tellure quiescũt
Iuxta leta manus iuuenes ĩ arte probati
Et somipes strato carpebat gramina dorso
Ut pepulere leue itrantis uestigia sõnũ
H eus inquit pariterq manus ad tela ferebat
Quae te cura uigil fessum germane fatgat
Ac iam coͬstiterat sociosq ĩ cespite fusos
Incussa reuocat castroꝵ ad munera plãta
Ium libiae ductor łabius me noctib egris
Incuras fabius nos excitat illa senectus
Heu faus quae sola meis curentibo obstat
Cernis ut armata circunfundere corona
Et ualet clausos collectus miles ĩ orbe
Uerum age nuc quores arete nõ perciꝑe porro
Quae meditata mihi latos correpta per agros
Armenta assueto belli de more sequũtur
Cornib arentis edicam inetere ramos
Sarmẽtiq leuis fronu religare maniplos
Admotus cum feruorẽ desperserit ignis
Ut passim exaltet stimulante dolore iuuẽci

Expanded text:
at clipeus circa loricaque et ensis et arcus at clipeus circa loricaque et ensis et arcus et telum Baliare simul tellure quiescunt. iuxta lecta manus, iuuenes in Marte probati, et sonipes strato carpebat gramina dorso. ut pepulere leuem intrantis uestigia somnum, Heus! inquit pariterque manus ad tela ferebat quae te cura uigil fessum, germane, fatigat? ac iam constiterat sociosque in caespite fusos incussa reuocat castrorum ad munera planta, cum Libyae ductor: ‘Fabius me noctibus aegris, in curas Fabius nos excitat, illa senectus heu fatis quae sola meis currentibus obstat! cernis ut armata circumfundare corona, et uallet clausos collectus miles in orbem. uerum, age, nunc quando res artae, percipe porro quae meditata mihi. latos correpta per agros armenta adsueto belli de more secuntur. cornibus arentis edicam innectere ramos sarmentique leuis fronti religare maniplos, admotus cum feruorem disperserit ignis ut passim exultent stimulante dolore iuuenci
Abbreviated transcription (Latin):
Qua nemorosa iuga et scopulosi uertice colles
Exurgunt. clausit sparsa ad diuortia turma
Hinc lestrigonie saxoso moͬte premebãt
A tergo rupes undosis squalida terris
Hinc linterna palus nec fem atit militis usci
Poscebat regio sceptos: sed fraude locoꝵ
Arta fames poenas misere exactura sagũti
Urgebat finisq aderat karthaginis armis
Cuncta ꝑ. et terras & lati stagna profũdi
Condiderat somnusq posito labore dieꝵ
Pacem nocte datã mortalibus orbis agebat
At nõ sidoniu curis flagrãtia corda
Ductorem uigilesq metus haurire sinebat
Dona soporifere noctis nam membra cubili
Crigit et fului circundat pelle leonis
Qua super istratos prouectus gramine campi
Presserat ante toros. tunc ad tentoria fratris
Fert gressus fortuna citos. n degenere ille
Belligeri ritus taurino membra i acebat
Effultus tergo & mulcebat tristia sõno¬
It aud procul hasta uin terrae defixa propique
Et dire sũma pendebat cuspide cassis

Expanded text:
qua nemorosa iuga et scopulosi uertice colles qua nemorosa iuga et scopulosi uertice colles exurgunt, clausit sparsa ad diuortia turma. hinc Laestrygoniae saxoso monte premebant a tergo rupes, undosis squalida terris hinc Literna palus, nec ferri aut militis usum poscebat regio, saeptos sed fraude locorum arta fames poenas miserae exactura Sagunti urgebat, finisque aderat Carthaginis armis. Cuncta per et terras et lati stagna profundi condiderat somnus, positoque labore dierum pacem nocte datam mortalibus orbis agebat. at non Sidonium curis flagrantia corda ductorem uigilesque metus haurire sinebant dona soporiferae noctis. nam membra cubili erigit et fului circumdat pelle leonis, qua super instratos proiectus gramine campi presserat ante toros. tunc ad tentoria fratris fert gressus uicina citos. nec degener ille belligeri ritus taurino membra iacebat effultus tergo et mulcebat tristia somno. haud procul hasta uiri terrae defixa propinquae, et dira e summa pendebat cuspide cassis;
Abbreviated transcription (Latin):
His dictis fractus furor et rabida arma ꝗerũt
Ut cum turbatis placidum caput extulit udis
Neptunus totumq uidet: totoq uidet᷑
Regnator ponto seui fera murmura uenti¬
Dimittunt nullasq mouẽt ĩ frontib alas
Tum sensim ifusa tranquilla per equora pace
Languentes tacito lucet ĩ littore fluctus
Sensit cura sagax poeni fraudisq ueneno
Aggreditur mẽtes pauca atq ruris atuti
Iugera nec mults ł abius uertebat aratris
Massicus uniferis adlebat noĩe glebis
H inc pestem placidam moliri et spargere causas
In castra ambiguas ferro flãmisq pepercit
Suspectam q loco pace̾ dedit arte maligna
Ceu clamdestino traheret᷑ focdere bellum
Intellectus erat fabio tyriosq uidebat
Dictator seuire dolos. ee nõ uacat egre
Inuidiam gladios ĩter lituosq ti mere
Et dubia morsus fame depellere ꝑtigna
Donec reptante̾ et ne quicꝗͣ saepe trabẽdo
Nue illuc castra et scrutantẽ proelia poenu

Expanded text:
his dictis fractus furor et rabida arma quierunt: his dictis fractus furor et rabida arma quierunt: ut, cum turbatis placidum caput extulit undis Neptunus totumque uidet totique uidetur regnator ponto, saeui fera murmura uentdimittunt nullasque mouent in frontibus alas, tum sensim infusa tranquilla per aequora pace languentes tacito lucent in litore fluctus. Sensit cura sagax Poeni fraudisque ueneno adgreditur mentes. pauca atque haec ruris auiti iugera nec multis Fabius uertebat aratris: Massicus uuiferis addebat nomina glaebis. hinc pestem placitum moliri et spargere causas in castra ambiguas. ferro flammisque pepercit suspectamque loco pacem dedit arte maligna ceu clandestino traheretur foedere bellum. Intellectus erat Fabio, Tyriosque uidebat dictator saeuire dolos. sed non uacat †aegre inuidiam gladios inter lituosque timere et dubia morsus famae depellere pugna, donec reptantem et nequiquam saepe trahendo huc illuc castra scrutantem proelia Poenum,
Abbreviated transcription (Latin):
An non dura preceps uicinaq fata uidetis
Unaut debellet satis est uictoria pocno
State uin et sentite duce cum optabile t̃p̃s
Deposcet dextras tunc ista ferocia dicta
Equẽtur factis. nõ est mihi. credite nõ est
Arduus ĩpugnas ferri labor una reclusis
Omnes iam portis ĩ campũ effuderit hora
Magnum illd̃ solisq datum quos mitis cuntis
Iuppiter aspexit magnũ est ex hoste reuerti
Fortune libis incumbit flatuq secũdo
Figit agens puppĩ dum desinat aura sinq
Destituat tumidos subducto flãmine uetus
In rem cũctari. fuit nõ ulla perenni
Amplexu fortuna fouet iam copia quato
Arctior et nullo Tiriis certamine.quantum
Detritum est fame. qn inter coetera nr̃a
H aud laude affuerit mͦ ꝗs et parcere dictis
Sit melius iam uos acies & proelia et hostem
Poscitis o maneat supen fidutia talis
Interea exclusa maioris sorte peridi
Me solum quaeso toti me opponite bello

Expanded text:
an nondum praeceps uicinaque fata uidetis? an nondum praeceps uicinaque fata uidetis? una, ut debellet, satis est uictoria Poeno. state, uiri, et sentite ducem. cum optabile tempus deposcet dextras, tunc ista ferocia dicta aequentur factis. non est, mihi credite, non est arduus in pugnas ferri labor: una reclusis omnes iam portis in campum effuderit hora. magnum illud solisque datum, quos mitis euntis Iuppiter aspexit, magnum est ex hoste reuerti. fortunae Libys incumbit flatuque secundo fidit agens puppim. dum desinat aura sinusque destituat tumidos subducto flamine uentus, in rem cunctari fuerit. non ulla perenni amplexu Fortuna fouet. iam copia quanto artior et nullo Tyriis certamine quantum detritum est famae! quin inter cetera nostra haud laude afuerit, modo qui—sed parcere dictis sit melius. iam uos acies et proelia et hostem poscitis? o maneat, superi, fiducia talis! interea exclusa maioris sorte pericli me solum, quaeso, toti me opponite bello.’
Abbreviated transcription (Latin):
Ac metrina feroꝵ laciis cessere phalernis
Hec tum uasta dabat terrisq infestus agebat
N annibal et sicci stimulabat sangiiis enses
Ludificante ducẽ. Fabio iamq improba castris
Ausoniis uota et pugnandi praua libido
Gliscebat proni decurrere moͬte parabant
Da fame. da musa uiR cui uicere bina
Concessum castra et geminos domitare furores
Feruida si uobis corda abruptumq putassent
Ingenium patres et si clamorib inquit
Turban facilẽ inte̾ nõ ultima ieꝵ
Et deplorati madassent marus habenas
Stat pensata diu belli sentẽtia uinca
Seruare iuitos urgentisq ultima fata
N ulli per fabium e uobis cecidisse licebit
Si lucis piget et supremis esse cupido est
N ominis ausonii tederq ĩ tp̃re tali
Nullum clade nouadateq fragore ruina
Insignẽ fecisse locum reuocandus ab atris
Flaminius nobis est sedib ille ruendi
Iam dudum properãs signum auspiciuq dediss&

Expanded text:
ac Methymna ferox lacibus cessere Falernis. ac Methymna ferox lacibus cessere Falernis. Haec tum uasta dabat terrisque infestus agebat Hannibal, et sicci stimulabant sanguinis enses, ludificante ducem Fabio. iamque improba castris Ausoniis uota et pugnandi praua libido gliscebat: proni decurrere monte parabant. Da famae, da, Musa, uirum, cui uincere bina concessum castra et geminos domitare furores. ‘Feruida si nobis corda abruptumque putassent ingenium patres et si clamoribus’ inquit ‘turbari facilem mentem, non ultima rerum et deplorati mandassent Martis habenas. stat pensata diu belli sententia: uincam seruare inuitos urgentisque ultima fata. nulli per Fabium e uobis cecidisse licebit. si lucis piget et supremis esse cupido est nominis Ausonii taedetque in tempore tali nullum clade noua claraeque fragore ruinae insignem fecisse locum, reuocandus ab atris Flaminius uobis est sedibus. ille ruendi iam dudum properans signum auspiciumque dedisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Luxit multra mero ee quercu i cratera cauata
Dulcis odoratis humor sudauit ĩ uuis
Encape bachusait nõ dũ tibi nota sed olim
Uiticole nomẽ peruulgatura phalerni
Munera et haud ultra latuit deus in nitẽte
Lumine purpureo frontẽ cinxere coribi
Et fuse ꝑcolla come dextraq pependit
Cantarus acuitis tyrso delapsa uirenti
Festas niseo redimiuit palmite mẽsas
N ec facilis leto certasse falere sapon
Postꝗͣ iterata sunt tibi pocula iam pede risum
Iam lingua ti tubante moues patrioq lieo
Tempora quassatus grates ee piremia digna
Uix intellectis conaris redle̾ uerbis
Donec composuit luctantia luia sõnus
Somnus bache tibi comes adlitus hic ubi primo
Ungula dispersit rores phoctõtia phoeho¬
U iniferis late florebat Massicus aruis
Miratus nemora et lucẽtis sole racemos
It mont decus atq ex illo tempore diues
Tinolus ambrosuis aruisia pocula succis

Expanded text:
fluxit mulctra mero, et quercu in cratera cauata fluxit mulctra mero, et quercu in cratera cauata dulcis odoratis umor sudauit ab uuis. En cape Bacchus ait ‘nondum tibi nota, sed olim uiticolae nomen peruulgatura Falerni munera,’ et haud ultra latuit deus. inde nitentem lumine purpureo frontem cinxere corymbi, et fusae per colla comae, dextraque pependit cantharus, ac uitis thyrso delapsa uirenti festas Nysaeo redimiuit palmite mensas. nec facilis laeto certasse, Falerne, sapori, postquam iterata tibi sunt pocula, iam pede risum, iam lingua titubante moues, patrioque Lyaeo tempora quassatus, grates et praemia digna uix intellectis conaris reddere uerbis, donec composuit luctantia lumina Somnus, Somnus, Bacche, tibi comes additus. hinc ubi primo ungula dispersit rores Phaethontia Phoebo, uuiferis late florebat Massicus aruis miratus nemora et lucentis sole racemos. it monti decus, atque ex illo tempore diues Tmolus et ambrosiis Ariusia pocula sucis
Abbreviated transcription (Latin):
Ensib ĩ notis senior iuga pampinus umbras
Non dum una uindis nudo texebat ĩ aruo
Pocula nec morãt succis mulcere lici
Fonte sium et pura soliu defendere limpha
Attulit hospitio pergentem ad littora calpes
Extremũq diem pes dexter et hora lieti
Nec pigitum paruosq lares humilisq subire
Limina celicolam tecti cocpere uolẽtez
Fumosi postes & ritu pauperis eui
Ante focos mense letus nec sensent hospes
Aduenisse deum sedit: de more parentu
Srato cursabat studio istabatq senecte
Donce opes festas puris nuc poma canistris
Composuit nune iriguis citus extulit orus
Rorants humore dapes tũ lacte fauisq
Distinxit dulcis epulas nlłoq cruore
Polluta castus mensa cerealia dona
Attullit ac primũ ueste deterpsit honore
Undiq et in mediam iecit libamina flama
Deesse tuos lauces hac sedulitate. senili
Captus iache uetas subito mirabile. dictu
Fagina pampineo spumart pocula succo
Pauperis hospitii pretium uilisq rubeti

Expanded text:
ensibus ignotis senior iuga. pampinus umbras nondum uua uiridis nudo texebat in aruo, pocula nec norant sucis mulcere Lyaei, fonte sitim et pura soliti defendere lympha. attulit hospitio pergentem ad litora Calpes extremumque diem pes dexter et hora Lyaeum, nec pigitum paruosque lares humilisque subire limina caelicolam tecti. cepere uolentem fumosi postes et ritu pauperis aeui ante focos mensae, laetus nec senserat hospes aduenisse deum. sed enim de more parentum grato cursabat studio instabatque senectae, donec, opes festas, puris nunc poma canistris composuit, nunc inriguis citus extulit hortis rorantis umore dapes, tum lacte fauisque distinxit dulcis epulas nulloque cruore polluta castus mensa Cerealia dona attulit ac primum Vestae detersit honorem undique et in mediam iecit libamina flammam. deesse tuos latices, hac sedulitate senili captus, Iacche, uetas. subito, mirabile dictu, fagina pampineo spumarunt pocula suco, pauperis hospitii pretium, uilisque rubenti
Abbreviated transcription (Latin):
Terminus herculeis calpi beteq lauare
Solis equos dulci consuetus flumĩs unda
Frondosum q apicem subiges ad sidera mate
Bellorum fera pyrẽne nec mitis hiberus
Cum simł illidit ponto quos attulit amnes
Sed nõ ulla magis mẽtesq oculos q tenebat
Quam uisa kanibalis campis fugiẽtis imago
Ip̃se astans curru atq auro decoratus et ostro
Martia prebebat spectanda ꝗritib ora
Oualis odoratis descendens liber abindis
Egit pampineos frenata tygride currus
Aut cum phlegreis cõfecta lite gigãtum
Incessit campis tangens tyrinthius astra.
Salue ĩuicte parens nõ concessure quirino
Laudib ac merits nõ concessure camillo
N ec uero cum te cõmemorat de stirpe deor
Prolem tarpei m̃titur Roma tonanue.¬

Expanded text:
terminus Herculeis Calpe Baetesque lauare terminus Herculeis Calpe Baetesque lauare solis equos dulci consuetus fluminis unda, frondosumque apicem subigens ad sidera mater bellorum fera Pyrene nec mitis Hiberus, cum simul inlidit ponto, quos attulit, amnes. sed non ulla magis mentesque oculosque tenebat, quam uisa Hannibalis campis fugientis imago. ipse astans curru atque auro decoratus et ostro Martia praebebat spectanda Quiritibus ora, qualis odoratis descendens Liber ab Indis egit pampineos frenata tigride currus; aut cum Phlegraeis, confecta mole Gigantum, incessit campis tangens Tirynthius astra. salue, inuicte parens, non concessure Quirino laudibus ac meritis non concessure Camillo: nec uero, cum te memorat de stirpe deorum, prolem Tarpei mentitur Roma Tonan
Abbreviated transcription (Latin):
Inde petit retro mõtis tutasq latebras
Hic sinis bello reserantur protinus arces
Ausonio iam spoͬte duci iira imꝓba adẽta
Armaq et icise leges opibq superbis
Uis fracta & posuit gestatas bellua turris
Excelsae tum saua rates spectacula pocnis
Flãmiferã acceꝑe pacẽ subitaq procella
Arsert maria atq expauit lumina neretis
Mansun cõpos decoris ꝑ saecula rectoe
Deuicte referems primus cognomina terrae
Securus sceptri repetit ꝑ cerula romã
Et patria inuehitur sublimi tecta triupho
Ante siphax primus residens captitia p̾mebat
Lumina et aurate seruabãt colla cathene
Hinc annõ clariq genus phoenissa iuiuẽta
Et macetum primi atq in cocti corpora matili
Tum nomades notusq sacro cũ lustrat harenas
hammoni garamas et semꝑ naufraga sirtis
Mos uictas tendens carthago ad sidera palmas
I bat et effigies ore iã leuis haibere
Terrare finis gades ac laudib olim

Expanded text:
inde petit retro montis tutasque latebras. inde petit retro montis tutasque latebras. Hic finis bello. reserantur protinus arces Ausonio iam sponte duci. iura improba adempta armaque, et incisae leges, opibusque superbis uis fracta, et posuit gestatas belua turris. excelsae tum saeua rates spectacula Poenis flammiferam accepere facem, subitaque procella arserunt maria, atque expauit lumina Nereus. Mansuri compos decoris per saecula rector, deuictae referens primus cognomina terrae, securus sceptri, repetit per caerula Romam et patria inuehitur sublimi tecta triumpho. ante Syphax feretro residens captiua premebat lumina, et auratae seruabant colla catenae, hic Hannon clarique genus Phoenissa iuuenta et Macetum primi atque incocti corpora Mauri, tum Nomades notusque sacro, cum lustrat harenas, Hammoni Garamas et semper naufraga Syrtis. mox uictas tendens Carthago ad sidera palmas ibat et effigies orae iam lenis Hiberae, terrarum finis Gades ac laudibus olim
Abbreviated transcription (Latin):
Lanigeros cinere ausonio canescere lucos
Et fessum tumulo tandem regina propinquo
Sistit inima ducem facies unde õnis et atre
A pparene admota oculis uestigia pugne¬
Et quem garganu campum trebicq palude
Fe turena uada & phoctõtis uidera amne
Strage uera undãtem talis miserabile uisu
Prostratis facies aperitur dira maniplis
Tum superas iuno sedes turbata reuisit
Iamq propiquabant hostes tumuloq subibãt
Cum secum poenus caelum licet õne soluta¬
In caput hoc compago ruat terre q dehiscãt
Non nullo cannas abolebis iuppiter euo
Decedisq prius regnis ꝗͣ nomina gentis
Aut facta hannibalis sileant: nec deiñ reliquo
Securam te roma mei prisq suꝑstes
Ad spes armora uiuam tibi nã modo pugna
Procellis residẽt hostes mihi satq suꝑq
Ut me dardanie matres atq itala tellus
Dum uiuam expetet nec pace̾ pectore norit
Sic rapitur paucis fugietum mixtus et altos

Expanded text:
lanigeros cinere Ausonio canescere lucos. lanigeros cinere Ausonio canescere lucos. At fessum tumulo tandem regina propinquo sistit Iuno ducem, facies unde omnis et atrae apparent admota oculis uestigia pugnae. qualem Gargani campum Trebiaeque paludem et Tyrrhena uada et Phaethontis uiderat amnem strage uirum undantem, talis, miserabile uisu, prostratis facies aperitur dira maniplis. tunc superas Iuno sedes turbata reuisit. iamque propinquabant hostes tumuloque subibant, cum secum Poenus: ‘Caelum licet omne solutain caput hoc compage ruat terraeque dehiscant, non ullo Cannas abolebis, Iuppiter, aeuo, decedesque prius regnis, quam nomina gentes aut facta Hannibalis sileant. nec deinde relinquo securam te, Roma, mei, patriaeque superstes ad spes armorum uiuam tibi. nam modo pugna praecellis, resident hostes: mihi satque superque ut me Dardaniae matres atque Itala tellus, dum uiuam, expectent nec pacem pectore norint.’ sic rapitur paucis fugientum mixtus, et altos
Abbreviated transcription (Latin):
Annuit atq onerat promissis pectora largis
P astoris patrisꝙ decei catthaginis alte
Magna repeniuros nec se leuiora datur&
Precipitem et uasto properantẽ ꝓxima saliu
Circum agit iuno at sallens regione uiaꝵ
Non gratam i tuto seruat celata salute
Intenca cadmea manus deserta pauesq
Non nullum hannibalẽ nusꝗͣ certamina cerit
Seui nota ducis pars serro occumbere credut
Pars damnasse aciẽ &x superis cessisse sinistris
Ingruit ausonius uersosq agit equore toto
Rector iamq ipse trepidant carthaginis arces
Impletur terrore uago cuncta africa pulsis
Agminil. uolucri ꝙ fuga sine monte ruẽtes
Tendunt attonitos extrema ad littora curs
Ac carthessiacas profugi sparguntur ĩ oras
Pars bachi petiere domos pars flumina largi
Sic ubi iceca tandẽ deuictus ad astra
Cuomuit pastos ꝑ siecula uosbius ignes
Et pelago et terris fusa est uulcania pestis
Uidere eoi monstrum ammirabile seres

Expanded text:
adnuit atque onerat promissis pectora largis adnuit atque onerat promissis pectora largis pastoris patresque docet Carthaginis altae magna repensuros, nec se leuiora daturum. praecipitem et uasto superantem proxima saltu circumagit Iuno ac fallens regione uiarum non gratam inuito seruat celata salutem. Interea Cadmea manus, deserta pauensque, non ullum Hannibalem, nusquam certamina cernit saeui nota ducis. pars ferro occumbere credunt, pars damnasse aciem et diuis cessisse sinistris. ingruit Ausonius uersosque agit aequore toto rector. iamque ipsae trepidant Carthaginis arces: impletur terrore uago cuncta Africa pulsis agminibus, uolucrique fuga sine Marte ruentes tendunt attonitos extrema ad litora cursus ac Tartessiacas profugi sparguntur in oras; pars Batti petiere domos, pars flumina Lagi. sic ubi, ui caeca tandem deuictus, ad astra euomuit pastos per saecula Vesbius ignis et pelago et terris fusa est Vulcania pestis, uidere Eoi, monstrum admirabile, Seres