comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euentilp spare licot eloquencie studio tp̃q impedit᷑ que si nobis ne¬
cossaria nõ foret ⁊ mons sius mribꝰ isa/ bonaq sua insilençio ex¬
rimũ adiuuari posse nõ ambigitur. inscabis aũt ⁊ dies heu
qͣntũ et nobis tutius / et illis efficacius fuerat: suadere ut eoꝵ
oculis nr̃e ututis exempla p̾beremꝰ. quoꝵ illi pulcritudine
ꝯslectaci ad imitacionis impetũ raperent᷑. Natura enĩ hoc
lis ex citemur. ꝑ que hanc uiam expedicils ad om̃em ututis
altitudinẽ consurgamus Etgo uero nõ adu̾sor Quid emĩ
Dehoc sentirem iam tuc incelligere potusti. cum ipimis ãĩũ
coponendũ eẽ pͥmonui. Nonͭquide sine causa reor dixisse sa¬
tiricũ. pͥma mͥ debes animi bona. nõ ẽeñt aut̃ pͥma siquid illa
pla contulerant etate nr̃a uelut exprectos agnouimꝰ: et asce¬
leratissime inte cursu ad sĩmiã repente modẽscĩa alienis tm

Expanded text:
eventurum sperare licet, eloquentie studio tempus impenditur. Que si nobis neeventurum sperare licet, eloquentie studio tempus impenditur. Que si nobis necessaria non foret et mens, suis viribus nisa bonaque sua in silentio exrimum adiuvari posse non ambigitur. 5 Instabis autem et dices: ‘Heu quantum et nobis tutius et illis efficacius fuerat suadere, ut eorum oculis nostre virtutis exempla preberemus, quorum illi pulcritudine delectati ad imitationis impetum raperentur! Natura enim hoc lis excitemur perque hanc viam expeditius ad omnem virtutis altitudinem consurgamus’. Ego vero non adversor; quid enim de hoc sentirem, iam tunc intelligere potuisti, cum in primis animum componendum esse premonui. Non equidem sine causa reor dixisse Satyricum: Prima michi debes animi bona; non essent autem prima, siquid illa pla contulerant, etate nostra velut experrectos agnovimus et a sceleratissime vite cursu ad summam repente modestiam alienis tantum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ẜmoni digntas nõ pot insi anno sua magestas affuerit
Sus eiũ actinet ꝙ Ciceroni̾anis te fontibꝰ pxor sus iniu̾¬
ornars quide lepide dulciter altisone loqui poteris graui¬
ter seuere saꝑienterq et qd suꝑ omĩa est uniforiiter certe
nõ poteris qui insiꝰ pͥmũ desideria inuicom nr̃a conueniant
qd p̾cer sapiente/ scito nemini posse contingere. illud̃ neces¬
so est. ut dessidentibꝰ curis ⁊ mores ⁊̃ u̾ba dessideant. t be¬
ne disposita mens pstar ĩmote serenitatis/ placida semꝑ
ac tranquilla est. stit quid uelit. ⁊ qd semel uoluit uelle uõ
desmit Ntaq ta ⁊ si oratorie artis ornamẽta nõ suppetãt exse
ipa magiificẽti ssimas uoces atq grauissimas. et terte sibi cõ¬
sdnas elicit. Negari autẽ neꝗt quidda singlarius emerg̾e quocies
compositis pͥmũ aniini motibꝰ quibꝰ escuantibꝰ nchi feliciter

Expanded text:
esse sermoni dignitas non potest, nisi animo sua maiestas affuerit. esse sermoni dignitas non potest, nisi animo sua maiestas affuerit. 3 Quid enim attinet quod ciceronianis te fontibus prorsus immerornate quidem, lepide, dulciter, altisone loqui poteris; graviter, severe sapienterque et, quod super omnia est, uniformiter certe non poteris. Quoniam nisi primum desideria invicem nostra conveniant, quod preter sapientem scito nemini posse contingere, illud necesse est ut, dissidentibus curis, et mores et verba dissideant. At bene disposita mens instar immote serenitatis placida semper ac tranquilla est: scit quid velit, et quod semel voluit, velle non desinit; itaque, tametsi oratorie artis ornamenta non suppetant, ex se ipsa magnificentissimas voces atque gravissimas et certe sibi consonas elicit. 4 Negari autem nequit quiddam singularius emergere quotiens, compositis primum animi motibus, quibus estuantibus nichil feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
remapas i Ius Aplis.. Ad eundem Thomami messa¬
bis necligẽda. si nõs ut aiunt humo collere et ꝑ ora
urũ uolitare ꝓpoitum est. Sed di pͥore alibi. Magna enĩ
res est. et labor ingens/ si mossis ubĩma. lioc loco ne mualiud
exeam ꝙͣ qd me ad calainũ traxit/ ex hortor ac moneo ut nõ
uitam tm̃ et mores qd pͥmũ ututis est opus. s ẜmonis eciã
nri consuctudinẽ corriganiꝰ. qd artificiose nobis eloq̃ncie
ẜmonis moderator est ãiis. Alter pendet ex altero. Cet¬
um ille latet inꝑectore. hic exit ĩ publicũ. Ille comnit egres¬
surũ ⁊ qualem eẽt nult fingit. hic egrediens qualis illẽ sit
nũciat Illius paretur arbitrio. huiq̃ testimonio creditur.
uitiq igitur consulendũ est ut et ille in hũc sobrie seuerius.
⁊ hic in illum ueraciter norit ẽẽ magnificꝰ. Quãꝙͣ ubi anno
consultũ fuerit. neglectus eẽ ẜmo nõ possit. sic ex diu̾so ad¬

Expanded text:
rem. Vale. III Idus Aprilis. 9 Ad eundem Thomam Messarem. Vale. III Idus Aprilis. 9 Ad eundem Thomam Messabis negligenda, si nos, ut aiunt, “humo tollere et per ora virum volitare” propositum est. Sed de priore alibi; magna enim res est et labor ingens, sed messis uberrima; hoc loco, ne in aliud exeam quam quod me ad calamum traxit, exhortor ac moneo ut non vitam tantum et mores, quod primum virtutis est opus, sed sermonis etiam nostri consuetudinem corrigamus, quod artificiose nobis eloquentiermo est aut sermonis moderator est animus. Alter pendet ex altero; ceterum ille latet in pectore, hic exit in publicum; ille comit egressurum et qualem esse vult fingit, hic egrediens qualis ille sit nuntiat; illius paretur arbitrio, huius testimonio creditur; utrique igitur consulendum est, ut et ille in hunc sobrie severus, et hic in illum veraciter norit esse magnificus; quanquam ubi animo consultum fuerit, neglectus esse sermo non possit, sicut, ex diverso, ad
Abbreviated transcription (Latin):
monũ pu̾sitate uulgariũ. Sum enĩ illa sedet intrisecꝰ ext̾ia ista cir¬
menisibet eneruaturauis ⁊ longius ab ip̃a ueritatis agnicione
dustrast : Het insa sunt de sipiũ nuitacione que dic̾om qͣre
exse plo excunctis que occurrent electiora malueario cordis abi¬
exube eaq suma diligencia parte tenaciterq conẜua nequid
extidat q fieri pot. Neue duuitius apus te qualia de cerpse¬
ris maneãt caue Nulla quide eẽt aꝑibꝰ głia nisi in aliudr
pnsũliꝰ niuenta conũterent. Tibi quoq siqua legendi meditã¬
diq studio reppergris in fanũ scilo redigenba suadeo. huic
er illa ꝓfluent quetibi iure optimo ⁊̃ pͥus ⁊̃ uentura etas
artribuer aitq ut nullos hodie flostulos nnisi ex iurgilianis
capamus arboribꝰ ħuit anm tpre cerco dultia mella pͥmes
uer rant dultia qͣntũ ⁊t liqͥ̾sa ⁊ durũ bachi domitura saꝑo¬

Expanded text:
ionum perversitate vulgarium; dum enim illa sedet intrinsecus, exterius ista cirionum perversitate vulgarium; dum enim illa sedet intrinsecus, exterius ista circumsedet, enervatur animus et longius ab ipsa veritatis agnitione distrahitur. 23 Hec visa sunt de apium imitatione que dicerem, quarum exemplo, ex cuntis que occurrent, electiora in alveario cordis absconde eaque summa diligentia parce tenaciterque conserva, nequid excidat, si fieri potest. Neve diutius apud te qualia decerpseris maneant, cave: nulla quidem esset apibus gloria, nisi in aliud et in melius inventa converterent. 24 Tibi quoque, siqua legendi meditandique studio reppereris, in favum stilo redigenda suadeo; hinc enim illa profluent que tibi iure optimo et presens et ventura etas attribuet, atque — ut nullos hodie flosculos nisi ex virgilianis carpamus arboribus — hinc anni tempore certo Dulcia mella premes, nec tantum dulcia quantum Et liquida et durum Bachi domitura sapo
Abbreviated transcription (Latin):
fecto itaq nisi uideri magis ꝙͣ ẽẽ ꝓpoĩtum nobis est nõ tam plau¬
sus insane multitudins ꝙͣ ueritas in silencio placobit Etrimqq
tenui sono ꝓtulisse nobis ip̃is inc̾dum autenticaꝵ stͥpturaꝵ
uerba contenti. Atq ita nõ fragore resonabit s strepet omĩs
tacioĩs tue necessitas exigebat. Aluid eniam p̾missis addide¬
rim. uti om̃em locũ fugias ubi ut curpiter aut pompatite u¬
uitur: ⁊ ad solius fame ppłaris arbitriũ: nec intnus tibi ꝙͣ
apibꝰ R pestifeꝵ scias habitatulũ. lut ub̃i odorrem isra¬
uis aut uͥ concana pulsu saxa sonant uotisq offensa ⁊csultat
ymago. Neq tibi soli hoc dictũ putes s om̃ibꝰ quicũq in aliqͣ
rerũ laudabiliũ inuentioe uersantur. Duobꝰ his pcipue no¬
bilia multoꝵ suffocant᷑ ingenia libidinũ consuetud̾ine r oppi¬

Expanded text:
fecto itaque, nisi videri magis quam esse propositum nobis est, non tam plaufecto itaque, nisi videri magis quam esse propositum nobis est, non tam plausus insane multitudinis quam veritas in silentio placebit; erimusque tenui sono protulisse nobis ipsis interdum autenticarum scripturarum verba contenti, atque ita non fragore resonabit, sed “strepet omntationis” tue necessitas exigebat,aliud etiam premissis addiderim, ut omnem locum fugias ubi aut turpiter aut pompatice vivitur et ad solius fame popularis arbitrium; nec minus tibi quam apibus pestiferum scias habitaculum, Aut ubi odor ceni gravis, aut ubi concava pulsu Saxa sonant, vocisque offensa resultat imago. 22 Neque tibi soli hoc dictum putes, sed omnibus, quicunque in aliqua rerum laudabilium inventione versantur. Duobus his precipue nobilia multorum suffocantur ingenia: libidinum consuetudine et opin
Abbreviated transcription (Latin):
ista flageancior: quis rursus quis est algenti brume sumliq
ꝙ senectus. Quẽ uero t̾uc nobis huiꝯ tpr̃is aut ocii fructũ
ꝓpandũ ẽẽ ꝓponimꝰ quas ingeni messes: si nũc facie labo¬
eis exterria cessanus. Quid ex horreris nrĩs posteritas
foret si desidia torpente consistimꝰ Nrudus arasere mudus
lrenis ignaua colono. Sed ne abapiba as colonos dilabatur
oracio nut poaius nũc in pratis ⁊ ꝑrura multoꝵ floribus
uariis insidamꝰ. ꝑ sceutenr doctoꝵ hominũ libros exquibꝰ
ente ucias floreñtissimas eligentes candida ciecũ lilia fimi¬
damur. Idq sicut inde fesse sic modesce leuiterq faciendũ
est. Otitdioꝵ ñoꝵ nõ ianem uulgi gliam uentose concen¬
coms argutiis partam siueritatis effoctum ac uͥtutis hones¬
noꝵ t̾minũ scatuanius / licet mͥ crede sine clamosis altercatio¬
mbꝰ scire aliquid nõ faciat clamior s meditatio doctiorẽ. Pro¬

Expanded text:
ista flagrantior? rursus, quid est algenti brume similius ista flagrantior? rursus, quid est algenti brume similius quam senectus? Quem vero tunc nobis huius temporis aut otii fructum sperandum esse proponimus, quas ingenii messes, si nunc facie laboris exterriti cessamus? quid ex horreis nostris posteritas feret, si desidia torpente consistimus? Nudus ara, sere nudus: hiems ignava colono. 19 Sed ne ab apibus ad colonos dilabatur oratio, nunc potius, nunc, “in pratis” et per rura multorum “floribus variis” insidamus; perscrutemur doctorum hominum libros, ex quibus sententias florentissimas ac suavissimas eligentes, “candida circum lilia fundamur”; idque sicut indefesse, sic modeste leniterque faciendum est. Studiorum nostrorum non inanem vulgi gloriam ventose contentionis argutiis partam, sed veritatis effectum ac virtutis, honestiorem terminum statuamus. 20 Licet, michi crede, sine clamosis altercationibus scire aliquid; non facit clamor, sed meditatio doctiorem. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
inulta humilitate fruatur muneribꝰ dei. siĩ apibꝰ morẽ lnqͣt
Nos aut̃e quibꝰ nõ tam magna contigerut apes imitari nõ pu¬
deat Ille quide ut uregilius nr̃ ait uenture hiemis memores es¬
tate laborẽ expiuntur et iumediũ quesita reponũt. Et xꝑia¬
mur et nos dum tpus est. dum feruet etas/ et iiget ingemũ
on expectemus: Sonec frigus senectutis obrepat᷑ ⁊ estiae cla-¬
ritati nubila hiberna sucredant/ de apibꝰ aut̃ apud eundom
poetam legiinus ꝙ eas estate noua ꝑ florea rura exercet sub
ole labor. Et itum alio loco ꝙ ille inpratis estate serena
FLoribꝰ incidunt uariis et condida crecũ lilia fundunt᷑ stre¬
p̾it omiꝰ murinure cãpus. Si nolumus itaq ab illuscris
moru pceptore traditum consiliũ ad utilitate nr̃ami latius
extendere quecũq de depibꝰ stͥpta sunt ad humane inuencio¬
ms indust̾am res eramꝰ. Etas nr̃a quid est aliuid nisi etas

Expanded text:
multa humilitate fruatur muneribus Dei; suum apibus morem linquat. multa humilitate fruatur muneribus Dei; suum apibus morem linquat. 17 Nos autem quibus non tam magna contigerunt, apes imitari non pudeat; ille quidem, ut Virgilius noster ait, Venture... hiemis memores estate laborem Experiuntur et in medium quesita reponunt. Experiamur et nos, dum tempus est, dum fervet etas et viget ingenium; non expectemus donec frigus senectutis obrepat et estive claritati nubila hiberna succedant. De apibus autem apud eundem poetam legimus, quod eas estate nova per florea rura Exercet sub sole labor; et iterum alio loco, quod ille in pratis... estate serena Floribus insidunt variis et candida circum Lilia funduntur: strepit omnis murmure campus. 18 Si volumus itaque ab illustri morum preceptore traditum consilium ad utilitatem nostram latius extendere, quecunque de apibus scripta sunt, ad humane inventionis industriam referamus. Estas nostra quid est aliud nisi etas
Abbreviated transcription (Latin):
gauit que cã fr̃oss tã obducte. nec dissimilauit adolestens: ter¬
tium iam diẽ ẽẽ ꝙ om̃i labore mat̾ie ad sc̃bendũ descinate nõ
inueniret exordiũ quo sibi nõ pñs tm̃ dolor. s eciã desꝑacio ĩ
posterũ fieret. Tam florus arridens. Nũquid tu iquit me-
aute nobis imo om̃ibꝰ. Ita inquit seres habet. Curandũ est
ut ꝙͣ optime dicamus. dicenbũ tñ ꝓfacultate. Ad ꝓfectum
em̃ opus est scudio nõ indignaciõe. Quod consiliu ab eloq̃n¬
cia adactus alios uite hõium mulciplicit᷑ crahi põt. Sed̾ qm̃
De ingeno fatũdiq ẜmo euit. Utrius rei ut ceteraꝵ om̃iũm
diuicie ⁊ pauꝑtas equo aĩo ferende. Si quẽ sane tam benig¬
no liue astra ⁊ espexerĩt. ut ip̃e sibi sine got̾rie opis adminicu¬
lo satis sit et ꝑse ip̃m magnificos sensus possit ex pͥni̾e multũ
s abet qd dõno gracie celestis ast̾bat. Caueat insolentĩa et cũ

Expanded text:
gavit que causa frontis tam obducte; nec dissimulavit adolescens tergavit que causa frontis tam obducte; nec dissimulavit adolescens tertium iam diem esse, quod omni labore materie ad scribendum destinate non inveniret exordium; quo sibi non presens tantum dolor, sed etiam desperatio in posterum fieret. Tum Florus arridens: ‘Nunquid tu’ inquit, autem nobis, imo omnibus, «Ita» inquit, «se res habet. Curandum est ut quam optime dicamus; dicendum tamen pro facultate. Ad profectum enim opus est studio, non indignatione». Quod consilium ab eloquentia ad actus alios vite hominum multipliciter trahi potest; sed quoniam de ingenio facundiaque sermo erat, utriusque rei, ut ceterarum omnium, divitie et paupertas equo animo ferende. 16 Siquem sane tam benigno lumine astra respexerint, ut ipse sibi sine externe opis adminiculo satis sit et per se ipsum magnificos sensus possit exprimere, multum habet quod dono gratie celestis ascribat; caveat insolentiam et cum
Abbreviated transcription (Latin):
geniu est. et meditat̃ioibꝰ subleuandũ. s mimine cogendũ quo
accidet ut dum impossibilia ccipimus possibilia negliganius.
Dictũ breue s ucile insi fallor ⁊ memorabile inseram. qd
apud Quintilianũ acutissimũ uirum legi. qd qm̃ breuiter
ac dilucide ab eode scriptũ orat mutare uerba nõ libuit. Acci¬
dit eni inquit eciã ingeniosis adolestentibꝰ. frequenter. ut la¬
bore consimiãtur. et insilenciũ us descendant minia benedicẽ¬
di cupiditate. Qua dere menum narrasse in Iuliũ secondũ
illu equalem meũ atq a me ut notũ est/ familiariter amatũ
mire fecundie uirũ infuite tñ cure quid eẽt sibi apatruo suo dictũ.
Is fuit iullius floxies in eloqncia Galliarũ. qmĩ ib̃i demũ exercu¬
it eam pͥncops. Alioqͥn int̾ paucos disertus. et dignus illa ꝓpͥnq̃¬
tate. Is cũ scdm scole adhuc oꝑatũ triscẽ frõte̾ iudisset. int̾ro¬

Expanded text:
genium est et meditationibus sublevandum, sed minime cogendum quo genium est et meditationibus sublevandum, sed minime cogendum quo accidet ut dum impossibilia cupimus, possibilia negligamus. 13 Dictum breve sed utile, nisi fallor, et memorabile inseram, quod apud Quintilianum, acutissimum virum, legi; quod quoniam breviter ac dilucide ab eodem scriptum erat, mutare verba non libuit. «Accidit enim» inquit, «etiam ingeniosis adolescentibus frequenter, ut labore consumantur et in silentium usque descendant nimia bene dicendi cupiditate. Qua de re memini narrasse michi Iulium Secundum illum, equalem meum atque a me, ut notum est, familiariter amatum, mire facundie virum, infinite tamen cure, quid esset sibi a patruo suo dictum. 14 Is fuit Iulius Florus, in eloquentia Galliarum — quoniam ibi demum exercuit eam — princeps, alioquin inter paucos disertus et dignus illa propinquitate. Is cum Secundum, scole adhuc operatum, tristem forte vidisset, interro
Abbreviated transcription (Latin):
porciũcła obuenit demodicis quoq nõ modicas grates agere
consuestamꝰ largitori et̾uo. qui optimequid nobis expediat ui¬
det isq largitus est / nõ ꝙ delectabilius s qd oportimius no¬
uit. Eet minirũ sic̃ iure laudatur senex ille paucoꝵ iugerũ
qui regũ equabat opes aĩo. sic ille laulabitur de forinis hebes
aut balbus qui alcibiadis formã aio qui platonis ingeniũ aut
eloquenciã Cicoronis equauenerit. Cui igitur ingenũ deest.
nõ desit equanĩtas. cui adest assit ⁊ moderatrix rerũ oniĩ¬
ni discretio ut incorrupto iudicio iures suas extimet. nefor¬
te sibi blandiens. et ip̃e se fallens. importabili fasce se p̾gia¬
uet contra illud qd marte poetita striptũ est. Sumitte
matiam ur̃ĩs qui sc̃bitis equam uiribꝰ. et uersate diu qͥd ferre
recusent quid uoltant huineri. Nempe adiuuandũ scudio in¬

Expanded text:
portiuncula obvenerit, de modicis quoque non modicas grates agere portiuncula obvenerit, de modicis quoque non modicas grates agere consuescamus largitori eterno, qui optime quid nobis expediat videt, idque largitus est, non quod delectabilius, sed quod oportunius novit. Et nimirum, sicut iure laudatur “senex” ille “paucorum iugerum”, qui “regum equabat opes animo”, sic ille laudabitur deformis hebes aut balbus, qui Alcibiadis formam animo, qui Platonis ingenium aut eloquentiam Ciceronis equaverit. 11 Cui igitur ingenium deest, non desit equanimitas; cui adest, adsit et moderatrix rerum omnium discretio, ut incorrupto iudicio vires suas extimet, ne forte sibi blandiens et ipse se fallens, importabili fasce se pregravet, contra illud quod in Arte Poetica scriptum est: Sumite materiam vestris, qui scribitis, equam Viribus, et versate diu quid ferre recusent, Quid valeant humeri. 12 Nempe adiuvandum studio in
Abbreviated transcription (Latin):
iur tarditati nostre iter as suma nõ pãditur. decere nos ingenii
t̾imiis ẽẽ contentos quos deꝰ nobis et natura p̾fixerint. Qd
nisi fecerimꝰ nũꝙͣ sine mentis auxietate futuri sumus. ꝙͣ diu
enĩ incognicions̃ uerũ ibimus qd iter nũꝙͣ inc̾mitt̾e usq ad ex¬
tremũ sp̃m debemꝰ noui quotidie recessus apparebunt ad qͦs
se ignorancia nr̃a nõ porriget. huic meror et indignacio ⁊ con¬
temptꝰ nr̃i. quas latebras quĩ uulgus in doctũ nõ indebit le¬
tiuis deget atq tranquellius. Ita fiet ut sciencia que ingens cau¬
sa satre delectaciõĩs et̃ Sebuerat molestissimã sollicitudinẽ inferat
⁊ uicã cuiase duc̃e polliceẜat᷑ interimat. Assit gͦ cunctis in rebus mo¬
destia. Illa nobis suadebit ut nõ in hiis solũm que fortune aut
corporis dicutur. s nuhis ecia que amũni bona sunt quecũq nb

Expanded text:
mur, tarditati nostre iter ad summa non panditur, decere nos ingenii mur, tarditati nostre iter ad summa non panditur, decere nos ingenii terminis esse contentos, quos Deus nobis et natura prefixerint; quod nisi fecerimus, nunquam sine mentis anxietate futuri sumus. 9 Quandiu enim in cognitionem rerum ibimus, quod iter nunquam intermittere usque ad extremum spiritum debemus, novi quotidie recessus apparebunt, ad quos se ignorantia nostra non porriget. Hinc meror et indignatio et contemptus nostri. Quas latebras quoniam vulgus indoctum non videbit, letius deget atque tranquillius. Ita fiet ut scientia, que ingens causa sacre delectationis esse debuerat, molestissimam solicitudinem inferat et vitam, cuius se ducem pollicebatur, interimat. Adsit ergo cuntis in rebus modestia. 10 Illa nobis suadebit ut non in his solum que fortune aut corporis dicuntur, sed in his etiam que animi bona sunt, quecunque nobis
Abbreviated transcription (Latin):
rabetftouero inchil mag cauendum arbitxor ꝙͣ ne igna¬
uia consenestat ingeniũ. licet em̃ Cicoro scribat inderi sibi
uores clem sustis rebus hunuliores et inflrmiores sint hac
be ieaxpie bestuis pstare ꝙ loqui possiuit tñ id uł oratori ad
conmcenducõem axtis ꝙͣ trndebat pdulgendũ fuit. uel sic aci¬
piendina ut ip̃m loqui posse sine pͥuo intellectu ẽẽ nõ possit.
plio qn musto michi potilis iudentur in eo p̾collere ꝙ intellige̾¬
ꝙ disterñe ꝙ multa stire ac memisse possint. qd bellius natura
nõ tribuit.tam ⁊ si aliꝙͣ intellectus discrecionis et memorie siłi¬
tudinem habere uideantur. Quid ergo: hortor atq obsitro ut
oñii ingilancia ⁊ sĩm̃is iuribꝰ aĩ tenebras ignorancia deꝑellamꝯ
enitamurq int̾ris aliquid a d discore: quo nĩa nobis ad celũ fiat.
s inc̾mittendũ meniinuumꝰ si forte qr nõ om̃es uuo sidore nasti¬

Expanded text:
docet’. Ego vero nichil magis cavendum arbitror, quam ne ignadocet’. Ego vero nichil magis cavendum arbitror, quam ne ignavia consenescat ingenium. Licet enim Cicero scribat videri sibi «homines, cum multis rebus humiliores et infirmiores sint, hac re maxime bestiis prestare quod loqui possunt», tamen id vel oratori, ad commendationem artis quam tradebat, indulgendum fuit, vel sic accipiendum, ut ipsum loqui posse sine previo intellectu esse non possit. 7 Alioquin multo michi potius videntur in eo precellere, quod intellige discernere, quod multa scire ac meminisse possunt, quod beluis natura non tribuit, tametsi aliquam intellectus discretionis et memorie similitudinem habere videantur. 8 Quid ergo? hortor atque obsecro ut omni vigilantia et summis viribus animi tenebras, ignorantiam depellamus, enitamurque in terris aliquid addiscere, quo via nobis ad celum fiat. Sed inter nitendum meminerimus, si forte, quia non omnes uno sidere nasci
Abbreviated transcription (Latin):
Non om̃ flores a pus senecam lectos in fauos uertere scudint ses
integeos et qualos in abienis roniis inuen̾at ꝓtulit. ꝙͣ ꝙͣ quid ego
licenũ aliquis dixerim licet ab aliis elaboratum cũ t ꝑicuri sen¬
ꝙ magnam eple inuꝰ ꝑtem n phenno operis illius nõ tam trans¬
tulit ꝙͣ tñstͥpsit. Is eñĩ ⁊ michi forsã int̾dum et multis ma¬
plsio srabeamꝗ felicius quidom nõ apiũ more passim spar:¬
ra coltigere ses quordã haud multo maiorũ uermium exẽ¬
uło quoꝵ exusteribꝰ sericum ꝓdit exse ip̃o sape̾ potius ⁊ logui:
uion modo ⁊ sensuo graiis at uerus et ẜmo eẽt ornatus. Ueꝵ
dia hoc aut nulti pͥrorsus / aut pancissimis datũ est / fera¬
qa eg̃uaruniter ingenii nei sortẽ nec altioribꝰ iuidentis n ͨ
despitiente qui infra nos sunt nec paribꝰ importum. Stio
diste quidtu nũt tatitus dicis. h omo hic me astudio retrahit
⁊as mdustria de hortatur dum pacienter ignoranciã forte

Expanded text:
re studuit, sed integros et quales in alienis ramis invenerat, protulit. Quanquam quid ego alienum aliquid dixerim, licet ab aliis elaboratum, cum Epycuri senquod magnam epystole unius partem in prohemio operis illius non tam transtulit quam trascripsit; id enim et michi forsan interdum et multis mapluribus habeamus; felicius quidem, non apium more passim sparsa colligere, sed quorundam haud multo maiorum vermium exemplo, quorum ex visceribus sericum prodit, ex se ipso sapere potius et loqui, dummodo et sensus gravis ac verus et sermo esset ornatus. Verum, quia hoc aut nulli prorsus aut paucissimis datum est, feramus equanimiter ingenii nostri sortem, nec altioribus invidentes, nec despicientes qui infra nos sunt, nec paribus importuni. 6 Scio autem quid tu nunc tacitus dicis: ‘Homo hic me a studio retrahit et ab industria dehortatur, dum patienter ignorantiam ferre
Abbreviated transcription (Latin):
did sat ⁊ maximũ. ꝙ ortificiũ nr̃m om̃um minime necessariũ
dicit. eattt̃ iaon irus qdt masiis sicteris minabatur euoniuit.
Sed est nehos qdpistudia nr̃a se inuecturũ pdixerat: Dclaũ¬
xe ꝯ̃xcifsao idromius Nrestio cñi quid artificii nobis actribu¬
dt ꝯ ed puto deportita cũ intellig̾e. hanc minime necossariã dicit
niõ see pior Idem em̃ iudetur et nr̃io. Namq aniuis natum
puue poebane disettaonn atq orname ito ee nõ necossicati sdico
luuat ceet dyabetitus cuus. ⁊ cormitis semꝑ affluat si logisims
quaꝙ duis tͣminis continetur torrens ⁊ ferindũ ingeniũ. quidi
orꝗd: rapidũ enthimenia contorquet. Simuius necesria n¬

Expanded text:
primum erat et maximum, quod artificium nostrum omnium minime necessarium primum erat et maximum, quod artificium nostrum omnium minime necessarium dicit. Ecce, iam virus quod in aliis literis minabatur, evomuit. Sed est ne hoc quod in studia nostra se invecturum predixerat? Preclarede artificio viderimus; nescio enim quid artificii nobis attribuat, sed puto de poetica eum intelligere. Hanc minime necessariam dicit. Non infitior; idem enim videtur et nostris. Namque animis natum am delectationi atque ornamento esse, non necessitati, editam. Vivat ergo dyaleticus tuus et cornutis semper affluat sillogismis,quaquam his terminis continetur torrens et fervidum ingenium. Quid ergo? rapidum enthimema contorquet: ‘Si minus necessaria’ in
Abbreviated transcription (Latin):
nestio quẽ tremulũ atq confusum ill efancibꝰ erũpente so¬
nesio quis dic̃e uellet ig̾noro. tam concisim uerba frangebat
sputo proprios pedes ac scapulas illo satyrico solaretur e¬
Rotio Suurate atq expectate cicadus. hab̾es qd optabas ma¬
odicũ me prcisti  Rale. Adeundem Thomam messanen¬
edicu elliguiis contertacionis sup̃posite cũ draletibo sene
coe itum tentamur. Syalecicus tuus ut / garruło xiiͦ.¬
gtbis quiestere nõ põt miraris: mirarer ego si quiesc̾et
scbois qdiã pistrepitu ⁊ comintiis sita est. Sed bñ pot̃ ħ¬
ꝙ nec ills ^exiere aliquis nouit. nec ego eñ hinc exaudis qta i
Mures mteriecto maris ac troꝵ spacio ⁊ oculi mei illiꝯ ignorã
dute so ꝙ tonie sn portis cossocutoris pondus pituur̃ capus re¬
tinisitur. et merito: qm̃i licteras meas dyaletitis ostendisti. Et
bido sane que deitlus rantissimo latratu collegisse tedicis hoci

Expanded text:
nescio quem tremulum atque confusum illis e faucibus erumpentem sonescio quem tremulum atque confusum illis e faucibus erumpentem sonum; quid dicere vellet ignoro, tam concisim verba frangebat; sed puto proprios pedes ac scapulas illo satyrico solaretur elogio: durate atque expectate cicadas. Habes quod optabas; maledicum me fecisti. Vale. 12 Ad eundem Thomam Messanensem, ex reliquiis concertationis supra posite cum dce, iterum tentamur. Dyaleticus tuus, ut scribis, quiescere non potest. Miraris? mirarer ego si quiesceret, cuius gloria in strepitu et convitiis sita est. Sed bene habet quod nec ille scribere aliquid novit, nec ego eum hinc exaudio; ita et aures, interiecto maris ac terrarum spatio, et oculi mei illius ignorantia tuti sunt; totum importuni collocutoris pondus in tuum caput refunditur, et merito, quoniam literas meas dyaleticis ostendisti. 2 Ex omnibus sane, que te illius raucissimo latratu collegisse te dicis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ibat alte succinetꝰ dederatq comã diffundere uentis maro¬
uee ueneris in morẽ. Si fuluum lupi depelle galerum teg¬
men capiti huisset in reliquis hernico apelasgis acceptu ha¬
bitu inbellum ebat. Sinistrim enĩ pedis nestigia nudis
erat. Cta rabies urgebat/ ut conuenire sibi posset qd apud
plantum deso p̾cops ille parasitus p̾ditat. meus est balis¬
ta pugnus cubitus cacapulta. humerus axies. talis est erat
ita tñ ut int̾ minas diuturene famis uestigia cernerentur.
honnĩe deniq ut plantus idẽ ait neq ieumosiorẽ neq ma¬
g̃is effractũ fame iudi. nec cui minus procedat quitquid
Racere occepit. Postremo dum econspectu in Angiportum
deflexissem/ ut pyrraticũ uelut scalmũ latebris enad̾e̾ uidi
illum intransitu fumi globos ꝑ nebulas exalorite. cen Cati spełu¬
canmant unnam ꝙͣlibet᷑ colicarum insularũ ptexuehere Auduu

Expanded text:
ibat alte succinctus, “dederatque comam diffundere ventis”, maroibat alte succinctus, “dederatque comam diffundere ventis”, maronee Veneris in morem. Si fulvum “lupi de pelle” galerum “tegmen capiti” habuisset, in reliquis, hernico a Pelasgis accepto habitu, in bellum ibat; “sinistri” enim “pedis vestigia” nudus erat. Ea rabies urgebat, ut convenire sibi posset quod apud Plautum de se preceps ille parasitus predicat: ... meus est balista pugnus, cubitus catapulta... Humerus aries. Talis erat; ita tamen, ut inter minas diuturne famis vestigia cernerentur. Hominem denique, ut Plautus idem ait, Neque ieiuniosiorem neque magis effractum fame Vidi, nec cui minus procedat quicquid facere occepit. 5 Postremo, dum e conspectu in angiportum deflexissem, ut pyraticum velut scalmum latebris evaderem, vidi illum in transitu fumi globos per nebulas exhalantem, ceu Caci speluncam aut unam quamlibet Eolicarum insularum preterveherer. Audivi
Abbreviated transcription (Latin):
us qui nõ certũ p̾sepe tenẽt impransus / nõ qui ciuem dignos¬
ceret hoste Insiĩmia om̃ium importunissimus qui unꝙͣ parasiti¬
ce arti opam dedorunt nnchilo tũ felicior ꝙͣ si om̃ium desidio¬
sissimꝰ poret nõ tam uł auta scopulum uł grandinẽ agrico¬
las uel mercator furẽ ꝙͣ eum om̃es mecuũt. Om̃es declinãt.
om̃es cedũt seinita quasi oneratus spinis adueniat. ubiq mas
uatiuas doserta atria dstratas fgres muenit. Per inde aduẽ¬
tu eius fugitur quasi ingrenno bellum ferat. Nunꝙͣ tñ in
cõmodilis ista contingũt᷑ ꝙͣ hoc anni tpr̃e. estas uteũq pau¬
pum portus est. una arbor et uestẽ ⁊ cibum ⁊ tectũ ⁊ cubi¬
le sufficit. Nũc quid agat: conspieat hienis senectus mo¬
pia. nullus opemi fert. et que om̃ium reꝵ durissima sinemi¬
patione miseria est. uidi illum hodie ualido aquilone iactatũ

Expanded text:
us: qui non certum presepe teneret, Impransus non qui civem dignosus: qui non certum presepe teneret, Impransus non qui civem dignosceret hoste; in summa omnium importunissimus, qui unquam parasitice arti operam dederunt; nichilo tamen felicior quam si omnium desidiosissimus foret. Non tam vel nauta scopulum, vel grandinem agricola, vel mercator furem, quam eum omnes metuunt, omnes declinant, omnes cedunt semita, quasi honeratus spinis adveniat. Ubique vias vacuas, deserta atria, obseratas fores invenit; perinde adventu eius fugitur, quasi in gremio bellum ferat. 3 Nuncommodius ista contingunt quam hoc anni tempore. Estas, utcunque, pauperum portus est: una arbor et vestem et cibum et tectum et cubile sufficit. Nunc quid agat? conspirat hiems, senectus, inopia nullus opem fert et — que omnium rerum durissima — sine miseratione miseria est. 4 Vidi illum hodie valido aquilone iactatum:
Abbreviated transcription (Latin):
e snt aosilo fabulatori piucniet. syospitẽ a pulei
milonẽ ꝓdigalitatis arguet quisquis hũc inderit uel semel audie¬
ritq discipłinam rei familiaris yconomicis nulli unꝙͣ phylo¬
so pho cognitis regulis coarctante. Sed ninis aliems incĩis
boxamꝰ. extremis contrariis Iactamur. Et est illud flacti ue¬
rissimũ dum uitant sculti uitia incontraria cirerũt. quid aut̃
intesse credimꝰ inte Rufilli postillos et Gorgonii hireum. Ut¬
est sut int̾ drascippi iacturã et Staberii epigrãma. Non op¬
por̾tet errare ꝑdema ⁊ longe querẽ qd beatos faciat. uicia mex
Eliciter puto successit pͥma ꝑconcacio. ẜam facis. Oxꝑi
Uius ut arbitor in demõstratiuo cause gen̾e quid possim
mlaudibus potius ꝙͣ incontrario me ꝓbasses. s qñ sic
placitu tibi et siue nõie res agitur qͣuis exacta ꝑ yfrãsis uice
ꝓpͥ nomũs obtineat et hic quoq questioni t̾ue morem geram.
Is dequo queris scurra uagus est qualem destribit horati¬

Expanded text:
 curiosus fabulator inveniet. Hospitem Apuleii Milonem prodigalitatis arguet quisquis hunc viderit vel semel audieritque disciplinam rei familiaris yconomicis nulli unquam philosopho cognitis regulis coarctantem. Sed nimis alienis vitiis boramus: extremis contrariis iactamur, et est illud Flacci verissimum: Dum vitant stulti vitia, in contraria currunt. Quid autem interesse credimus inter Rufilli pastillos et Gorgonii hircum, aut inter Aristippi iacturam et Staberii epygramma? Non oportet errare per devia et longe querere quid beatos faciat: vitia in eFeliciter, puto, successit prima percontatio. Secundam facis. Experiri vis, ut arbitror, in demonstrativo cause genere quid possim. In laudibus potius quam in contrario me probasses! Sed quando sic placitum tibi et sine nomine res agitur — quamvis exacta peryfrasis vicem proprii nominis obtineat —, et hic quoque questioni tue morem geram. 2 Is de quo queris, «scurra vagus» est, qualem describit Horati
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ re eetobusem comoiuiie suspicor q̃ tbi tantã co uerustato rẽen¬
ciam ut cennen longo ẜmone puirgandũ sibi fuerit lnciliũ reꝑ¬
hondisse. Postremo tecũ cogita quid est hoc pro quo tam solli¬
cite torquenuir. Uenitꝰ est fama ꝙͣ sequimur. fimus est. umibra
est. inch est. Itaq facillime recto atq acri iudicio tennui pot.
ꝙy si forte qui generosos aĩos familiariꝯ hec pestis insequi solet
appetĩtũ hec extirpare radicitꝰ nõ põtes ex erescente racionis
saltem falte conpeste parendũ tpr̃i. parendũ rebꝰ est. demq
uit sentencie mee sumam brembꝰ expedĩa. Uietutẽ cole diuũ iu

Expanded text:
 bilem commovisse suspicor quam tibi: tantam esse vetustatis reverentiam, ut crimen longo sermone purgandum sibi fuerit, Lucilium reprehendisse. 29 Postremo tecum cogita: quid est hoc pro quo tam solicite torquemur? ventus est fama quam sequimur, fumus est, umbra est, nichil est. Itaque facillime recto atque acri iudicio temni potest; quodsi forte — quoniam generosos animos familiarius hec pestis insequi solet — appetitum hunc extirpare radicitus non potes, exerescentem rationis saltem falce compesce. Parendum tempori, parendum rebus est. Denique, ut sententie mee summam brevibus expediam, virt
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝙͣ fcm̃ si licrat uł bono animo fcm dicere. s iot igitur
uolueris. nec potueris redicũ expectare ⁊̃ cũ me ab amplexu
tuo latrimante dimitteres nouam in gomondi mat̾i̾am nicul¬
tare nolueris Dellem inclemẽtior fuisses. pietas enĩ tua
in contͣriũ u̾sa est In expectato il hoste nocõtius. et ant̾ẽ pes¬
ciua quelibet gramora sunt. Unde si absq fletibus ẽẽ nõ po¬
teram melius tuc fleuissem. qm̃ ña hoc habet/ ut abeuntiũ
potius ꝙͣ redeunciu comites lacrimas iudeariꝰ. Tu precor ꝙͣ¬
primũ cogita qualiter te michi exundanti illo defendas eloqo¬
ꝙͣ u̾e inch ad rem modo uerismulit̾ satis exit. Credere parat omos¬
ꝙ n̾e effltat pesnasio est entu faciliꝯ indrcar ut culpe tue ignos¬
arperio mero tehemẽ tissime ꝑinotũ. quiasi artificiũ suiũ
damnanerim idco palam fremere. et imiari miulta se qͦa¬

Expanded text:
quaquam factum, si liceat, vel bono animo factum dicere. Hoc igitur quaquam factum, si liceat, vel bono animo factum dicere. Hoc igitur volueris, nec potueris reditum expectare; et cum me ab amplexu tuo lacrimantem dimitteres, novam michi gemendi materiam inculcare nolueris. Vellem inclementior fuisses; pietas enim tua in contrarium versa est. 17 nexpectato nil hoste nocentius, et intempestiva quelibet graviora sunt; unde, si absque fletibus esse non poteram, melius tunc flevissem, quoniam natura hoc habet, ut abeuntium potius quam redeuntium comites lacrimas videamus. 18 Tu, precor, quamprimum cogita qualiter te michi exundanti illo defendas eloq nichil ad rem; modo verisimiliter, satis erit: credere parato nulla inefficax persuasio est. Interim facilius inducar ut culpe tue ignoliteris meis vehementissime permotum, quasi artificium suum ego damnaverim, ideo palam fremere et minari multa se q
Abbreviated transcription (Latin):
pustulo mortalis homĩs s euerrendis imꝑiis atq urbibꝰ late
patet. Cudt tecũ ut iudes. magnus interdu dolor ubi lamẽta
dofuerit in iocos u̾titur. om̃is quidẽ dies fatror gradus est ad
morte ⁊ Bagientes ĩtunabulis infantes crestendo ꝑariter se
qui toe que nõ dum plena est . Itaq crestantibꝰ adhuc annus
puclor nultoꝙ ⁊ menibris et aĩo ualidior indies fio. ꝙͣuis
no irnore quid sequatur. uiator em̃ quo altius ascendit es
descensii ꝓunnor fit. ⁊̃ si dici fas eẽt quodã modo ascendẽ
do descendit. Idem in accidit. int̾mi tñ ascẽ do. Que cũ ita
sunt ydoneã facti tui tãm forte tu noũis. ego eã pabpita¬
bundũs inquiro. nec inuenio. et hoc uno uł maxiẽ amaro
me intelligo. ꝙ amanciũ mos est. pͥmis quide offonsioniba
moueri mox ubi flaman extinguere nõ datur ad excusa¬
cionũ medicamenta confugere. ⁊ ꝙ acriꝰ fcm̃ dolenc uel ne¬

Expanded text:
pusculo mortalis hominis, sed evertendis imperiis atque urbibus late pusculo mortalis hominis, sed evertendis imperiis atque urbibus late patet. Ludo tecum, ut vides; magnus interdum dolor, ubi lamenta defuerint, in iocos vertitur. Omnis quidem dies, fateor, gradus est ad mortem, et vagientes in cunabulis infantes crescendo pariter senquippe que nondum plena est. Itaque crescentibus adhuc annis provehor, multoque et membris et animo validior in dies fio; quamvis non ignorem quid sequatur. Viator enim quo altius ascendit, eo descensui proximior fit, et si dicdo descendit. Idem michi accidit; interim tamen ascendo. 15 Que cum ita sint, ydoneam facti tui causam forte tu noveris; ego eam palpitabundus inquiro nec invenio; et hoc uno vel maxime amare me intelligo, quod amantium mos est primis quidem offensionibus moveri; mox, ubi flammam extinguere non datur, ad excusationum medicamenta confugere; et quod acrius factum dolent, vel ne
Abbreviated transcription (Latin):
it CSola iidendi dultodo ꝑ ignotã me barbarie crecũducit. ꝑ
Itasiam cxedo pultra necẽssitas nõ duxisset. sub pyreneis olin
collisq ut tͦ comes ẽẽm insi pudet quantis me p̾cib ac blan¬
dicuis onerasti quãꝙy ut ueꝵ facear soquebar ego ppe cuꝑidius
trahebar quid ita nuc̃ sub apꝑẽnini iugis comes ẽẽ nõ me¬
puicaso forte mertiam meã illa ꝑegrmnacio patefecit. tu uo
quotidie inrrabaris Unde ea laboꝵ paciencia in licteraꝵ ocio
iuichi nato ac emucrito. p̾ẜtim cũ ⁊ anni t̾pũs eẽt aduersum.
⁊ uepricosum iter. et inculta regio. qd̾q suꝑ omĩa nos angoba
conu̾sacio dura ⁊ mulcũ nrẽis morib̾ꝰ aliena. Sed forte qͣmi
sonsim raciocinatio ad neꝵ ducit. nõ quecũq potiumꝰ possumꝯ
Sies auget. Dies ĩminuit. ab ea ꝑegnocione quarta nũc estas agi¬
tur t̾ennio senior factꝰ sum. qd t̾pũs nõ tantũ mucando ror¬

Expanded text:
it? Sola videndi dulcedo per ignotam me barbariem circumducit; per it? Sola videndi dulcedo per ignotam me barbariem circumducit; per Italiam — credo — pulcra necessitas non duxisset? 12 Sub Pireneis olim collibus ut tibi comes essem, nisi pudet, quantis me precibus ac blanditiis honerasti? quanquam, ut verum fatear, sequebar ego prope cupidius quam trahebar. Quid ita nunc sub Apennini iugis comes esse non merui? nisi forte inertiam meam illa peregrinatio patefecit. Tu vero quotidie mirabaris unde ea laborum patientia in literarum otio michi nato ac enutrito, presertim cum et anni tempus esset adversum et vepricosum iter et inculta regio, quodque super omnia nos angebat, conversatio dura et multum nostris moribus aliena. 13 Sed forte, quoniam sensim ratiocinatio ad verum ducit, non quecunque potuimus, possumus; dies auget, dies imminuit. Ab ea peregrinatione quarta nunc estas agitur, triennio senior factus sum; quod tempus non tantum mutando cor
Abbreviated transcription (Latin):
q uic arrident. iłi ẜuiunt. nemine ex integro diligiunt.
nulli plene confidũs. Certe ego qui sim nescio. Ualde er̃u
miudiais reris marum fallimur. s ut sim degrege inchor
rantũ magnope laboro. de multis nũꝙͣ sꝑaui. sciebam emĩ
q qti pauicor simtis fieu ptudet. muclo fiet nusits dixe
ꝓ ocrupationes ie pte hoctenus site enant. In quo si me diua¬
us erparino es passus ꝑ urbane mecũ agi nõ negauerm.
peri aut inplamare desideriũ meũ cogiscasti. Uide ne ad¬
persa mibeillem aĩum nimis acultatũ ludi genꝰ elegeris
nerssorte in diugençior cã est ppeꝑcisti arbritror laborim̃o.
ueritus ne fastidio pelagi impar eẽm. et qm̃ id tibi quoq
uestituter ꝑsiticulo sam apulies sub estiuno sole deficers̃. Sed¬
queso ce. nõ ne hoc tuo dome iudicio iniuxiosus es fame meeͬ
Ibi ego hanc oppinionẽ merui: quis me labor fregit aut terru¬

Expanded text:
, huic arrident, illi serviunt, neminem ex integro diligunt, , huic arrident, illi serviunt, neminem ex integro diligunt, nulli plene confidunt? 9 Certe, ego qui sim nescio; valde enim in iudicio rerum nostrarum fallimur; sed ut sim de grege nichil optantium, magnopere laboro. De multis nunquam speravi; sciebam enim quod qui paucorum similis fieri studet, multis fiet invisus; spes et occupationes mee in te hactenus site erant. 10 In quo si me diutius errare non es passus, perurbane mecum agi non negaverim,periri aut inflammare desiderium meum cogitasti, vide ne adversus imbecillem animum nimis aculeatum ludi genus elegeris. 11 At forte indulgentior causa est. Pepercisti, arbitror, labori meo, veritus ne fastidio pelagi impar essem, et quoniam id tibi quoque restat iter, per “siticulosam Apuliam” sub estivo sole deficerem. Sedqueso te, nonne hoc tuo de me iudicio iniuriosus es fame mee? ubi ego hanc opinionem merui? quis me labor fregit aut terru
Abbreviated transcription (Latin):
rus Nulliꝯ quẽ quide ego nouerim fido silentio secudꝰ su
Paeno mo ideo ꝙ secretã nõ teneã ne dicã fideli amicicie fu
enatorio gradiu uł sacdocio cereris p habile arguerit legiꝯ̃
apdi psas nch fide sonctiꝰ. nicħ pultrius silencio. nicħ lo¬
quacitete deforimus. Itaq illud uł morte cuscoduit. hanc
morte castigant. nõ est qui quocuq̃ supplicio sui regis pãdat ar¬
meanũ. Diquis forto contra fecerit nullo nõ supplicio dig¬
ius hecitur p̃clare. Quid emĩ dĩno faciliꝰ ꝙͣ tacere: ad quid
xige utitis aut cui magne rei sic habendꝰ idoneꝰ. qui rem
Conere fatissimã i plere nequinexit:. in uero occupatioei
larad intrumpi noluisti Comisatio igitur longena quid
pfat.⁊undum intelligis nõ ẽẽ mede ilłore grege Qxa
lit uit Flactus breui fortes iaculanter euo multa qui feas
atio calentes sole ꝑnuitant qui penetrant aulas et lumnare¬
gum let uu giliło aut qtis anim sim infrustea discerpũt¬

Expanded text:
 nullius, quem quidem ego noverim, fido silentio secundus sum; nemo me, ideo quod secreta non teneam, ne dicam fideli amicitie, sed vel senatorio gradui vel sacerdotio Cereris inhabilem arguerit. 7 Legimus apud Persas nichil fide sanctius, nichil pulcrius silentio, nichil loquacitate deformius; itaque illud vel morte custodiunt, hanc morte castigant; non est qui, quocunque supplicio, sui regis pandat archanum; siquis forte contrafecerit, nullo non supplicio dignus habebitur. Preclare. Quid enim omnino facilius quam tacere? ad quid ergo utilis aut cui magne rei sit habendus ydoneus, qui rem longe facillimam implere nequiverit? 8 An vero occupationes meas interrumpere noluisti? Conversatio igitur longeva quid profuit? nondum intelligis non esse me de illorum grege, qui, ut ait Flaccus, brevi fortes iaculantur evo Multa; qui terras alio calentes Sole permutant; qui penetrant aulas et limina regum, ut Virgilius ait; qui animum suum in frusta discerpunt
Abbreviated transcription (Latin):
debitores sumus. Si eẽmus in dĩe obligati. possemꝗ uciq differetᷤᷤ¬
giuersars. et exac̾tritis auaxitiã cuspare. nũc deceleritate conq̃ri
sõ uesssumo quasi ante diem repetatur qd statim ut accepinus
debuissusꝰ Mes posts potat ulterius nuere. pot̾at ⁊ citius
nori potat et aliter mori. Et ꝙ̃ꝙͣ honesto iuro nulla mors
posit rhonesta contingere. potat tũ durius mori. Itenero
possuois que mortuus est ut deogras age debeas. et ꝙ talenidedi

Expanded text:
debitores sumus. Si essemus in diem obligati, possemus utique differre, terdebitores sumus. Si essemus in diem obligati, possemus utique differre, tergiversari et exactricis avaritiam culpare; nunc de celeritate conqueri non possumus, quasi ante diem repetatur quod statim ut accepimus, debuimus. 8 ‘Sed poterat ulterius vivere’. Poterat et citius mori; poterat et aliter mori, et quanquam honesto viro nulla mors possit inhonesta contingere, poterat tamen durius mori. Iste vero sic vixit, sic mortuus est, ut Deo gratias agere debeas, et quod talem dedi
Abbreviated transcription (Latin):
excere  Is te utrinq qua decuit implesse nultus tui habitus
gesignabat Accesserunt et u̾ba maxioꝵ plena seusuũ. ex
quibꝰ ego qui consolandi ꝓpoĩto aduenerã nõ tam tibi ope
meam necessarĩa eognoni. ꝙͣ iꝑ̃e solomĩ curis meis elicul.
naihne efgo consolantis ĩmorẽ locuturus. Laudo ꝑrobo ad¬
miror ⁊ stupeo matintudiẽ aniimi tui frẽm optinũ amosistie
Iimus ⁊iero ño amifisit s ipatriã pͥmisisti ad quõ tibi quoq ne¬
mendũ est. Res soquamur ut mulgus. nõ sentiamus ut nulgꝯ
Eratre amisisti. N on amisisses nisi foret ille mortalis quere¬
la est igit᷑ nõ de unius houũs morte  de mortalitate nature. q̃
nos ea bege introduxit in hanc nitã. ut egrederemur ad reuo¬
cantis imꝑiũ. dit reuocauit ante tp̃us. et p̾cipiti edicto frcis¬
seidetur inruriã. Nultum hic p̃finitũ tp̃us est. sine t̾mino

Expanded text:
ercere; id te, utrinque qua decuit, implesse, vultus tui habitus ercere; id te, utrinque qua decuit, implesse, vultus tui habitus designabat. 5 Accesserunt et verba maximorum plena sensuum, ex quibus ego, qui consolandi proposito adveneram, non tam tibi opem meam necessariam cognovi quam ipse solamen curis meis elicui. Nichil ergo consolantis in morem locuturus, laudo probo admiror et stupeo magnitudinem animi tui. 6 Fratrem optimum amisisti; imo vero non amisisti, sed in patriam premisisti, ad quam tibi quoque veniendum est. Sed loquamur ut vulgus, non sentiamus ut vulgus: fratrem amisisti; non amisisses nisi foret ille mortalis. Querela est igitur non de unius hominis morte, sed de mortalitate nature, que nos ea lege introduxit in hanc vitam, ut egrederemur ad revocantis imperium. 7 ‘At revocavit ante tempus et precipiti edicto fecisse videtur iniuriam’. Nullum hic prefinitum tempus est; sine termino
Abbreviated transcription (Latin):
re mortis amantissimi frĩs tui. ⁊̃ ꝙͣ concussus eẽt ãĩus tius
exmei pectoris auxietudine metlebar. nec cogitabam quos¬
dam ictus iualidis tyromibꝰ fuisse mortiferos. quos spre¬
uisset fortis et exꝑtꝰ miles. quosdam alieni sangnis effu¬
sione ꝑterritos exclamasse ingemuisse/ ex palluse sepe ĩ
extasim concidisse. cum tñ int̾im quoꝵ ille pectoribꝰ emana¬
bat/ taciti et intrepidi scarent. f siccisq oculis uulnerum
suoꝵ fluenta conspicent. uenera itaq mestus. et ad bene
ualente medicus eger accesseram. Inueni faciem tua inter
affectũ debite pietatis/ ac decorẽ ꝓpͥe honescatis. frat̾ne com¬
passionis ⁊ uirilis amini signa p̾ferentẽ. utrũq michi pla¬
cuit. Alteꝵ mansuetudine. alterũ sapienciã cuã decet. hul¬
manũ est iu morte suoꝵ pietatis testes lacrimas fundere.
uirile est modũ illis impon̾e. easq cũ aliꝙͣ diu fluxerunt co-¬

Expanded text:
re mortis amantissimi fratris tui, et quam concussus esset animus tuus re mortis amantissimi fratris tui, et quam concussus esset animus tuus ex mei pectoris anxietudine metiebar; nec cogitabam quosdam ictus invalidis tyronibus fuisse mortiferos, quos sprevisset fortis et expertus miles; quosdam, alieni sanguinis effusione perterritos, exclamasse ingemuisse expalluisse sepe in extasim concidisse, cum tamen interim quorum ille pectoribus emanabat, taciti et intrepidi starent siccisque oculis vulnerum suorum fluenta conspicerent. 4 Veneram itaque mestus et ad bene valentem medicus eger accesseram. Inveni faciem tuam, inter affectum debite pietatis ac decorem proprie honestatis, fraterne compassionis et virilis animi signa preferentem. Utrunque michi placuit; alterum mansuetudinem, alterum sapientiam tuam decet. Humanum est in morte suorum pietatis testes lacrimas fundere; virile est modum illis imponere easque, cum aliquandiu fluxerint, co