comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suos motam mneam quam iongiotẽ exetrantur ac metiumt biriuorẽ simulãtre
tunere ut del sic efficiant quod intendunt nõ ignari me iclorũ semꝑ oprno¬
nibe toto aĩo Repuginante ⁊ mti solitũ per aduerra iudicia delirantũ. ot qui
nusso calle facilius d betũ ꝓuenira arbitior ꝙͣ precrpites ⁊ obliquas uĩas ece
uageq multitudinis deẜendo. Ciuem sane colore figmento pretendant ddea¬
mus nãue in hot quidẽ conueniunt nõ insositũ tiuibe malũ. Secũ ip̃a discor¬
dat amentia. Cuudã engo reditũ meũ qui nodũ est atq bt̃iiã nũc esset.
nõ ut illorũ metus. sed ut amim mei defideriũ l̾emietur inconstantie atr̾̃buũt
quasi nõ om̃ib notũ fit quib ecxo notus sũ nilła minus maculam meis
moribus conuienire. aliquantoq magis michi ab iniquis uerũ extimatoribus

Expanded text:
suos —: moram meam, quam longiorem execrantur ac metuunt, breviorem simulant se suos —: moram meam, quam longiorem execrantur ac metuunt, breviorem simulant se timere, ut vel sic efficiant quod intendunt, non ignari me illorum semper opinionibus toto animo repugnantem et niti solitum per adversa iudicia delirantum, ut qui nullo calle facilius ad verum perveniri arbitror, quam precipites et obliquas vias cece vageque multitudinis deserendo. 13 Quem sane colorem figmento pretendant, videamus. Nam ne in hoc quidem conveniunt, non insolitum turbe malum: secum ipsa discordat amentia. Quidam ergo reditum meum, qui nondum est atque utinam nunc esset, non ut illorum metus sed ut animi mei desiderium leniretur, inconstantie attribuunt, quasi non omnibus notum sit quibus ego notus sum, nullam minus maculam meis moribus convenire aliquantoque magis michi ab iniquis rerum extimatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ⁊ precibus Retinere tentarunt ⁊ abeuntẽ doluerunt et absente auedissime
prescolantur. Ali quid puto sed occultioris cause fuit. que me tot obstantibur
digeret Retinentib ꝙ cõuelleret. Et quid scuint an ip̃m pro quo ueni iã ꝑsem̃
sit an uero ꝑfici nõ possit. Utiuq redeundi sufficiens causa est. Rursuo qu
scuint an ⁊ hie ẽẽ duitius ⁊ eos inteũ mridere propositũ sit. Iam doloris tañ
iam elaui locũ Repperi. hoc est michi crede quod illos piemit. nõ qͥa me istrns
absentem doleant si quia hic pñtem metuunt. Istic enĩ aures eorũ atq oclco
dũcarat offendo huic ex me grauiota concipiunt. Ita eito nõ solli bonis amabĩ
quod semꝑ optaueram sed quod nimine boluissem stultis quoq forͣmdabilio fc̃õ
sũ. ⁊ ĩouũ uero malicie genus attende. habet enĩ ⁊ dementia suũ acime aculeatq

Expanded text:
viri et precibus retinere tentarunt et abeuntem doluerunt et absentem avidissime viri et precibus retinere tentarunt et abeuntem doluerunt et absentem avidissime prestolantur. 11 Aliquid, puto, sed occultioris cause fuit, que me tot obstantibus urgeret retinentibusque convelleret. Et quid sciunt an id ipsum pro quo veni, iam perfectum sit an vero perfici non possit? utraque redeundi sufficiens causa est. Rursus, quid sciunt an et hic esse diutius et eos interim irridere propositum sit? Iam doloris causam, iam clavi locum repperi; hoc est, michi crede, quod illos premit: non quia me istinc absentem doleant, sed quia hic presentem metuunt. Istic enim aures eorum atque oculos duntaxat offendo; hinc ex me graviora concipiunt; ita ego non solum bonis amabilis, quod semper optaveram, sed, quod minime voluissem, stultis quoque formidabilis factus sum. 12 Novum vero malitie genus attende — habet enim et dementia suum acumen aculeosque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuisum commigrasse deẜta ad tempꝰ statione gratissima ⁊ solitudine cuiꝰ si meipm
famillariter cotmnosco nemo appetentior usq̃ diuit dimisso elicone m̃o italo ⁊ otio
luito ac tiranquillo nulli nocuo mustis inudioso. et ut uãduertere incipio ñnlis
etiam odioso ato his tot tantisi solatus inamena negotia pretulisse. et mextui¬
cabilem ciuuie laberinthũ insi forte me pauꝑtas uel diuitie pepulere. duples
moetaliũ labor uel minnacia bel simultas aliqua. uel quo ml molestius altro
ais esse solet contemptus me forsitan loco mouit. plane horũ quods suspicẽtu.
iisi semro equis ppatus ⁊ it magnns diuitus ⁊ a turpi mopia distare fuddur in si
bonis omĩb. nõ solũ h̾is quibuscũ bitam agere contigit. si etiam longe positis cam
semꝑ ⁊ singulau quadã bemuolentia cultus fui. Si nõ me principes Itala

Expanded text:
et invisum commigrasse, deserta ad tempus statione gratissima et solitudine, cuius si me ipsum et invisum commigrasse, deserta ad tempus statione gratissima et solitudine, cuius si me ipsum familiariter agnosco, nemo appetentior usquam vivit, dimisso Elicone nostro italo et otio literato ac tranquillo, nulli nocuo, multis invidioso et ut animadvertere incipio, nonnullis etiam odioso, atque his tot tantisque solatiis inamena negotia pretulisse et inextricabilem curie labyrinthum. 10 Nisi forte me paupertas vel divitie pepulere, duplex mortalium labor, vel inimicitia vel simultas aliqua vel, quo nil molestius altis animis esse solet, contemptus me forsitan loco movit. Plane horum quodlibet suspicentur, nisi semper equis spatiis et a magnis divitiis et a turpi inopia distare studui, nisi bonis omnibus, non solum his quibuscum vitam agere contigit sed etiam longe positis, carus semper et singulari quadam benivolentia cultus fui, si non me principes Italie
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ac ualde pestiferũ timuerunt eius nune reditũ fama ut ais precognitũ cͥmiañ
uel insolentes si nusꝙͣ ẽe uelint a quo nusꝙͣ esse prohibentur uel insam si eũdem
simul ⁊ discedere doleant ⁊ Reuerti. Ego uero quid dicam: q̃ñ etiã nũc actuũ meoꝵ
Ratio reddenda est. Est enĩ officii propriũ nchil ugere cuꝰ nõ possis reddere Ratõe
no bulgo certe sed tibi ⁊ profectionis mee ⁊ more ⁊ Redicus ⁊ totius propositi sũ¬
mã breuib absoluam. Dem ut scis nuꝑ ad curiã. nio uero ⁊habilõne ueni. Mnã¬
tur ⁊ stupent ꝙ nine abire meditor ubi deo ⁊ consciã testib quod ex me sepius au¬
dem Iam hinc nsi penitus desiperent presagnre poterant/ no sine magna causa.
ẜ que eos ⁊ latuit ⁊ latebit/ me no expore aliquo ud locũ michi ab infantia ⁊ cognntũ

Expanded text:
sibi ac valde pestiferum timuerunt, eius nunc reditum, fama, ut ais, precognitum, criminantur, sibi ac valde pestiferum timuerunt, eius nunc reditum, fama, ut ais, precognitum, criminantur, vel insolentes, si nusquam esse velint a quo nusquam esse prohibentur, vel insani, si eundem simul et discedere doleant et reverti. 8 Ego vero quid dicam? Quando etiam nunc actuum meorum ratio reddenda est — est enim officii proprium nichil agere cuius non possis reddere rationem — non vulgo certe sed tibi, et profectionis mee et more et reditus et totius propositi summam brevibus absolvam. Veni ut scis nuper ad curiam, imo vero Babilonem veni. Mirantur et stupent quod hinc abire meditor, ubi, Deo et conscientia testibus, quod ex me sepius au; sed veni. 9 Iam hinc nisi penitus desiperent, presagire poterant non sine magna causa, sed que eos et latuit et latebit, me non errore aliquo ad locum michi ab infantia et cognitum
Abbreviated transcription (Latin):
scabiosi. quid ud luna latiant. quid se de rebus ac de proposito eius torquent qui mĩꝙͣ
bel semel de eorũ uita uel morte aut omino de eis. nisi ut de totidem ne dicam belus
sid cadauerib cogitauit: At dulce est multis insamie. ⁊ propriis neglectis. aliem
pectoris secreta ꝑ quirere profundeq mentis latebras scrutari. que uim pdifficilis ĩdcigo
est diuinant forte quod humano scudio scue nequit. Ciusnam oro delphis pfugꝰ
pollo brutorũ sese pectorib infudit. Prorsum mia Res Reiũ suarũ nescii meas norũt
quas ego ꝙlongissime as elorũ oculis et ut Eneas Pignora penates ꝙ suos cur¬
ua in ualle Recondidi. Qud autem ditant oꝑepreciũ est excutere. Iam enĩ pedecẽtim
ad cam̃ loquendo ꝑuemiiꝰ. In primis quide ciuꝰ ab italia discessum uelut fatalem

Expanded text:
scabiosi quid ad lunam “latrant”? 5 Quid se de rebus ac de proposito eius torquent, qui nunquam scabiosi quid ad lunam “latrant”? 5 Quid se de rebus ac de proposito eius torquent, qui nunquam vel semel de eorum vita vel morte aut omnino de eis, nisi ut de totidem ne dicam beluis sed cadaveribus cogitavit? 6 At dulce est multis insanire et propriis neglectis alieni pectoris secreta perquirere profundeque mentis latebras scrutari, que omnium perdifficilis indago est; divinant forte quod humano studio sciri nequit; quisnam, oro, Delphis profugus Apollo brutorum se se pectoribus infudit? prorsum mira res: rerum suarum nescii meas norunt, quas ego quam longissime ab illorum oculis et, ut Eneas pignora penatesque suos, “curva” in “valle recondidi”. 7 Quid autem dicant, opereprecium est excutere; iam enim pedetentim ad causam loquendo pervenimus. In primis quidem cuius ab Italia discessum velut fatalem
Abbreviated transcription (Latin):
quod cupiunt iueniie. quotum pleriq post pudendo artificio quesitas laudes. non solũ
ignominam uersis repente suffragnis. sed illorũ more. qui pardos uit tigres aut leones
llanditiis aluerunt sepe etiam delinite plebis impetum aut insidias passi sunt. Sed
redeannis ad proptia. ⁊ iolo mureris si in me nunc hoste notorio tale in amicos uulga
uire suo utitur magni autem ⁊ bene compositi uiatoris est latratib no moueri. Eto
profecto non moueor. ⁊ sepe illud Ciceronis in aim redit Quid de te loquantur hoies
ip̃i uiderunt ⁊ post pauca. Alta spectare si uoles. neq uuilgi ẜmonib te dederis nec
in premiis humanis spem posueris rerũ tuarũ Et illud Genece. Male de me loquĩ᷑
homines faciunt non quod mereor sed quod solent Pigu canes ⁊ inutiles. ⁊ ĩuidia

Expanded text:
quod cupiunt invenire? quorum plerique post pudendo artificio quesitas laudes, non solum quod cupiunt invenire? quorum plerique post pudendo artificio quesitas laudes, non solum ignominiam, versis repente suffragiis, sed illorum more qui pardos aut tigres aut leones blanditiis aluerunt, sepe etiam delinite plebis impetum aut insidias passi sunt. Sed redeamus ad propria. 4 Nolo mireris si in me nunc hoste notorio, tale in amicos vulgus iure suo utitur. Magni autem et bene compositi viatoris est latratibus non moveri; ego profecto non moveor et sepe illud Ciceronis in animum redit: “Quid de te loquantur” homines, “ipsi viderint”, et post pauca: «alta spectare si voles, neque vulgi sermonibus te dederis, nec in premiis humanis spem posueris rerum tuarum», et illud Senece: «Male de me loquuntur homines; faciunt non quod mereor sed quod solent». Pigri “canes” et inutiles et inedia
Abbreviated transcription (Latin):
Quas simul eplas tuas accepi. exhortatoriam alterã aĩo meo gͣtissimã/ Garias¬
⁊ inter huis temꝑis angores atq fascidia. non modo iocundam. sed prope
necessuriam. alteram uero Reprehensoriam. nõ minus utiq placiturã si rephensio
iusta foret. Illa quidem ut ais non tua est sed bulgi. que liez aurib infesta
en mm̃ non artingit nã ⁊ minime nouũ calamie gemis. seis me sepe passum
talia/ ⁊ mimme niũ me poplo desplicete. Id potius nuror dũ interdũ me
ab illo laudib inspatis ⁊ inuisis celebrau audio. cũ prima em̃ amoris causa
similitudo sit ego in hoe occupatissimus semꝑ fu. St uulgo dissimill̃mus euader̃e
quod si unquam plene assequi potuero tũ demũ me felicissimũ aubituabor quomodo igitur
placerem illis quibus ut displiceam summo semp studio insus sũ. cũ assentatores bladi
plebicole quibus diuersum studiũ intentioq contiaria est. uix artibus suis om̃ib possint

Expanded text:
uas simul epystolas tuas accepi: exhortatoriam alteram, animo meo gratissimam et inter huius temporis angores atque fastidia non modo iocundam sed prope necessariam; alteram vero reprehensoriam, non minus utique placituram si reprehensio iusta foret. 2 Illa quidem, ut ais, non tua est sed vulgi, que lie genus — scis me sepe passum talia — et minime mirum me populo displicere; id potius miror dum interdum me ab illo laudibus insperatis et invisis celebrari audio. Cum prima enim amoris causa similitudo sit, ego in hoc occupatissimus semper fui ut vulgo dissimillimus evaderem; quod si unquam plene assequi potuero, tum demum me felicissimum arbitrabor. 3 Quomodo igitur placerem illis quibus ut displiceam summo semper studio nisus sum, cum assentatores blandi plebicule, quibus diversum studium intentioque contraria est, vix artibus suis omnibus possint
Abbreviated transcription (Latin):
atq tenendus est qm̃ bere mirabilis in abtis dñs. uere magnus ⁊ t̾rbilis
suꝑ om̃s qui in circuitu eius sunt. uere t̾ribilis in consibus suꝑ filios hõuma

Expanded text:
atque tenendus est, quoniam vere «mirabilis in altis Dominus», vere «magnus et terribilis atque tenendus est, quoniam vere «mirabilis in altis Dominus», vere «magnus et terribilis super omnes qui in circuitu ei
Abbreviated transcription (Latin):
dñs timẽtib se. nõ quia id nr̃a pectata mererentur ẜ quia ipẽ cognouit fig¬
mentum nr̃m ⁊ Recordatus est qm̃ pulius sumus. nõ gͦ tam pcc̃ĩs m̃is iraseit᷑
ꝙͣ fragilitati compatitur. ⁊ in digẽtibus opem fert. tanta res est ut non fa¬
tile credenda uideatur ꝓ malo bonũ ꝑ offensa grãm refeni as eo p̾sitim quẽ
offendisse tam indignũ sit et qui setam facile possit ulcisti. Credenda cñ
hõis sacroscã suscepcio et uirgimis partus et mois filii der ꝓ nobis et resur¬
reccio a mortuis et in celum ascencio et cõsessus ad dexteram pr̃ĩs et pec¬
catorum abolicio et iudiciĩ dĩes et corponĩ resuscitacio cognita eterintate
trinitatis et mutabi litate creature credũtur cm̃ et nõ eciam iudicantur ad
racio nobis ingens fateor stuporq salubris ⁊ pauor de uotus amplectendus

Expanded text:
ognovit figognovit figmentum nostrum et recordatus est quoniam pulvis sumus»; non ergo tam peccatis nostris irascitur quam fragilitati compatitur et indigentibus opem fert. 13 Tanta res est ut non facile credenda videatur, pro malo bonum, pro offensa gratiam referri ab Eo presertim quem offendisse tam indignum sit et qui se tam facile possit ulcisci; credenda tamen hominis sacrosancta susceptio et Virginis partus et mors Filii Dei pro nobis et resurrectio a mortuis et in celum ascensio et consessus ad dexteram Patris et peccatorum abolitio et iudicii dies et corporum resuscitatio, cognita eternitate Trinitatis et mutabilitate creature, creduntur tantum et non etiam iudicantur ad ratio nobis ingens, fateor, stuporque salubris et pavor devotus amplectendus
Abbreviated transcription (Latin):
ñs. poterat ut dixi u̾bo facere. sanguine suo fecit et ut ait quidam
hot tecum ꝓcussum est sangie fedus. noli tu Illud fangere. ip̃e em̃ ẜ¬
uantissimꝰ ꝓmissoruã est. si potuisse Illũ te liberare certus es. Goliusse qud
subitas. quid credere hesitas. qd̵ et necc̃ium tibr est. et facile largientie
et sua dignissimũ maiestate quid times qd̾ ualde desideias iñ aũim aed¬
miete̾. insi quiaut dixr ⁊ magnũ gandiũ mens angusta nõ Recipit̾
et te tanto munere sintis indignũ Gaude iam toto aiõ. habes unde. tãta¬
ꝙ gaudende materia est ut eam nx ap̃pħendas. hĩe nẽpe magis confolari
non miius credere cõnenit. tu indignus ille benignus. tu pectator. Ille
mnsentons. agnosce beneficiũ. amplectẽ cnam pelle suspiciones. Longo sine
supplicio dignus eras. glia cibi nnsi remus et̾la pponitur. seuerum Iudicem

Expanded text:
es nostras». 10 Poterat, ut dixi, verbo facere, sanguine suo fecit, et, ut ait quidam, es nostras». 10 Poterat, ut dixi, verbo facere, sanguine suo fecit, et, ut ait quidam, hoc tecum percussum est sanguine fedus; noli tu illud frangere; Ipse enim servantissimus promissorum est; si potuisse Illum te liberare certus es, voluisse quid dubitas? quid credere hesitas quod et necessarium tibi est et facile largienti et sua dignissimum maiestate? quid times quod valde desideras in animum admittere, nisi quia, ut dixi, et magnum gaudium mens angusta non recipit et te tanto munere sentis indignum? 11 Gaude iam toto animo: habes unde; tantaque gaudendi materia est ut eam vix apprehendas. Hinc nempe magis consolari, non minus credere convenit. Tu indignus Ille benignus, tu peccator Ille misericors; agnosce benificium, amplectere gratiam, pelle suspitiones. Longo sine fine supplicio dignus eras: gloria tibi, nisi renuis, eterna proponitur; severum iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
uõluit ⁊ humilius. totũ hoĩem suserpe dignãtus est. ut ait augusti¬
ns. et u̾bũ caro femñ est. ⁊ ħĩtauit in nobis. et sequitur racco. Ita¬
enz inquit demonstrauit carnalib, et non balentib intuer mẽte
uertatem coiporeis q sensib dedites ꝙͣ excelsum locũ int̾ creaturas
habeat ħuana natura. qd non solũ uisibiliter nã id pot̾at ⁊ in aliqͦ
in uero hoĩe appanut. cuiꝰ quoq dicti racio subsequitur. ip̃a em̃ ait nat᷑a
suscipienda erat que liberanda. hactenus augustinus. Sie gͦ amice cũ
te penclitantem deus cerueret, perre non est passus. cũ ꝙ ꝓstratũ u̾bo
posset manu malluit atcollere. et qui ardenter amanciũ mos sese in tenrã
nebmauit nbi tu iacebas. atq ulus amplexus sustrilit: et qͦ grauessime
p̾mebaris. pondus subut transtulit ꝙ peccatũ tuũ. impletũ est Illud daui¬

Expanded text:
voluit et humilius; «totum hominem suscipere dignatus est» ut ait Augustivoluit et humilius; «totum hominem suscipere dignatus est» ut ait Augustinus, «et Verbum caro factum est et habitavit in nobis». nalibus, et non valentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter nam id poterat et in aliquo in vero homine apparuit». Cuius quoque dicti ratio subsequitur: «Ipsa enim» ait, «natura suscipienda erat que liberanda». Hactenus Augustinus. 9 Sic ergo, amice, cum te periclitantem Deus cerneret, perire non est passus, cumque prostratum verbo posset, manu maluit attollere, et qui ardenter amantium mos, se se in terram inclinavit ubi tu iacebas atque ulnis amplexus sustulit et quo gravissime premebaris pondus subiit transtulitque peccatum tuum. Impletum est illud davi
Abbreviated transcription (Latin):
faccus sum/ hoc ip̃m nõ meo labore s tua benmolencia que fitã
nõ mͥ non alteri s tibi um debeo. Quid autem in oĩ doctuna
que de xp̃o traditur ab his qui u̾tatem ip̃am qui xp̃s est diligũt quid inꝙͣ uł
Impossibile deo est uł nobis incredibile. insi ꝙ tanta dei hiũlitas tanta mi¬
encordia/ et erga hoĩẽm pietas ostenditur ut eam uxx caꝑe possit mens
h̾ũana. et ꝑ oĩa uerũ est qd ait augustinꝰ in psalmo.c. xlbiiᵒͦ. qm̃ et si certa
sunt, que multũ leta funt uix credũtur. habes gͦ. mortalis homũcio mude
incredulitate deposita grãrĩ suscipias accõem felicior factus es ꝙͣ tredere
potuisses Crede qd factum est/ ipa dei sapĩa. unicus cõsubstancialis
⁊ coct̾nus patri filius ad te liberandũ ueuit. poterat ⁊ de maiestatis
sue solio iubere et necesse erat parem in celo ⁊ in terra efficacius a gere

Expanded text:
factus sum, hoc ipsum non meo labore sed tua benivolentia quesitum, factus sum, hoc ipsum non meo labore sed tua benivolentia quesitum, non michi non alteri sed tibi uni debeo’? 6 Quid autem in omni doctrina que de Cristo traditur ab his qui veritatem ipsam, qui Cristus est, diligunt, quid, inquam, vel impossibile Deo est vel nobis incredibile nisi quod tanta Dei humilitas, tanta misericordia et erga hominem pietas ostenditur, ut eam vix capere possit mens humana? et per omnia verum est quod ait Augustinus in Psalmo CXLVII°: quoniam «etsi certa sunt, que multum leta sunt vix creduntur». 7 Habes ergo, mortalis homuncio, unde incredulitate deposita gratiarum suscipias actionem; felicior factus es quam credere potuisses. Crede quod factum est. «Ipsa Dei sapientia, unicus consubstantialis et coeternus Patri Filius» ad te liberandum venit; poterat et de maiestatis sue solio iubere et necesse erat pareri in celo et in terra; efficacius agere
Abbreviated transcription (Latin):
sufpiciõnes exaggerat ꝙ añ xp̃i aduentũ tot uł ingemo nł morulibus
u̾tutibus excellentes bĩros fuisse nemo dubitat nobis autem hodie
fuuditus uͥtutes et ingeniũ deesse utinam minus euidens foret nutat
hic aũis et qd̵ curfieret nõ uidet factum esse non credit S ⁊ hoc eodẽ
spectat. et tale est qd deuocionem augere atq dilectionem/ non mcre¬
dulitatem parere debuisset ut quo indigniores nos agnostimꝰ eomaioe
Illius erga nos munificencram aguostamus ⁊ nuiremur s nõ ussadeo
miremur. ut negenius. quis eñ insi pessimus adnõ suo ualde sine
mentis honestatus aut dño Rebellat. aut accepti bñficii obluuscitur
et nõ potuis dicit gratis me amasti. indignũ meliorib p̾tailisti
habeo grãm. agnosco piũ dimñ agnosco fortunã optimã quam tu
michi fecisti. uirtuosorũ p̾mia sine uirtute ꝑcipio. felix ultro

Expanded text:
suspitiones exaggerat, quod ante Cristi adventum tot vel ingenio vel moralibus suspitiones exaggerat, quod ante Cristi adventum tot vel ingenio vel moralibus virtutibus excellentes viros fuisse nemo dubitat; nobis autem hodie funditus virtutes et ingenium deesse utinam minus evidens foret! nutat hic animus et quod cur fieret non videt, factum esse non credit. Sed et hoc eodem spectat et tale est quod devotionem augere atque dilectionem non incredulitatem parere debuisset, ut quo indigniores nos agnoscimus, eo maiorem Illius erga nos munificentiam agnoscamus et miremur, sed non usqueadeo miremur ut negemus. 5 Quis enim, nisi pessimus, a domino suo valde sine meritis honestatus, aut domino rebellat aut accepti benificii obliviscitur, et non potius dicit: ‘gratis me amasti, indignum melioribus pretulisti, habeo gratiam, agnosco pium dominum, agnosco fortunam optimam quam tu michi fecisti, virtuosorum premia sine virtute percipio, felix ultro
Abbreviated transcription (Latin):
et qd moram respuĩt scribam. Suspiciones tuas de sũma salutis
egre fero qd sepetibr presens dixr. s ut uideo nõ tam sepe ꝙͣ debru. et
ꝙͣ duro pectori neccessanũ erat ut frangeretur. Quid u nũc aliud rear
inter ambages renĩ et fallacias Syaboli aĩum cottitãtis inuolu̾e insi
id qd̾ negari non potest/ non esse dignũ genus humanũ cui hec celitus
fierent que facta credidimꝰ eo ꝙ hic fur Ille ꝑiirus Ille sit adult̾.
et talibus pleua sit oĩs terra quales induxisse legimꝰ creatorẽ ut dic̾et
penitet me fecisse hoĩem. quomodo gͦ talia tantus tam indignis hec
forte mĩc tecũ dicis. Ar̃adu̾tere autem oportet nõ hec ad incredulitatem
s ad humilitatem ⁊ gratitudinem debere confene. pauci bñficus der digni
fateor amno millus õmo nͥ quẽ Ille dignũ fecenit. tanto maior illa benigni¬
tas/ liberalitas clarror insigniorq clemencia. Illud forte eciam tuas

Expanded text:
et quod moram respuit, scribam. Suspitiones tuas de summa salutis et quod moram respuit, scribam. Suspitiones tuas de summa salutis egre fero, quod sepe tibi presens dixi, sed ut video, non tam sepe quam debui et quantum duro pectori necessarium erat ut frangeretur. 2 Quid vero nunc aliud rear inter ambages rerum et fallacias dyaboli animum cogitantis involvere, nisi id quod negari non potest, non esse dignum genus humanum cui hec celitus fierent que facta credidimus, eo quod hic fur, ille periurus, ille sit adulter et talibus plena sit omnis terra quales induxisse legimus Creatorem ut diceret: “Penitet me fecisse hominem”? Quomodo ergo talia Tantus tam indignis? 3 Hec forte nunc tecum dicis. Animadvertere autem oportet, non hec ad incredulitatem sed ad humilitatem et gratitudinem debere conferre; pauci benificiis Dei digni, fateor, imo nullus omnino, nisi quem Ille dignum fecerit: tanto maior illa benignitas, liberalitas clarior insigniorque clementia. 4 Illud forte etiam tuas
Abbreviated transcription (Latin):
diues oĩdear. nullus erit fuins. nõ si terras ac maria possedero. dũ restabit
aliquid ad cõcupistendũ nncħ auancie satis ent. Sunte que so ut meo iudicio
sumn diues. mea res agitur quid hic alieno iudicio opus est. quis liberalieno
gustu nescitur. Tenete urãs opinones meas mͥ linquite oro nos. fristra
cõuellitis. in saxo durissimo radicate sunt . Illud sane quale est qd in lictens
tiuis eotiemũ euet aiide mñ monam spem cõferre ult anncus ñ. ꝓfecto
enĩ ut uenĩ sit qd̵ ip̃e ait de quo usq quaq nõ sum certus quid tũ inde con¬
ficitur Esto equidem Romanus nonus pontifex bonos amet, quid ad me
Certe si non amat alios paucos amat quoiũ ex nĩo non sum ⁊ mallem esse
ꝙͣ pontifex. uale. ad fontem soigie. 6ͦ lł apłis
As cmitum in fide catholica hesitantem.
Itto alia de quibus colloqui dabrtur ut spero. unũ ꝑicult maiõns

Expanded text:
dives videar? nullus erit finis, non si terras ac maria possedero; dum restabit dives videar? nullus erit finis, non si terras ac maria possedero; dum restabit aliquid ad concupiscendum, nichil avaritie satis erit. Sinite, queso, ut meo iudicio sim dives; mea res agitur. Quid hic alieno iudicio opus est? quis liber alieno gustu vescitur? tenete vestras opiniones, meas michi relinquite, oro vos; frustra convellitis: in saxo durissimo radicate sunt. 11 Illud sane quale est, quod in literis tuis extremum erat, unde michi novam spem conflare vult amicus noster? Profecto m, ut verum sit quod ipse ait — de quo usquequaque non sum certus —, quid tamen inde conficitur? Esto equidem: Romanus novus Pontifex bonos amet, quid ad me? certe si non amat alios, paucos amat, quorum ex numero non sum et mallem esse quam pontifex. Vale. Ad fontem Sorgie, V Kal. Aprilis. 4 Ad amicum, in fide catholica hesitantem. Mitto alia de quibus colloqui dabitur, ut spero; unum periculi maioris
Abbreviated transcription (Latin):
qua quib nͨ uisus forte nͨ uidendus sum. mͥ quidem fauore fateor suꝑno
nõ meo meirto quesitus. parue uobis hec diuicie Gidentur. uultis ut fenerer
nultis ut nauigem. uultis ut in foro clamem uenalemqz aĩam ⁊ linguamn
habeam. An quid me agere aliud nultis ut diter. Laudatis in egestate bi¬
uere ut in diuicus monar. Suadetis ut ambiendo congregem qd̃ sedendo aliꝰ
spargat. cum dolore queram de quo nestio quis gandebit cum labore inueniã
qd̵ cum merore dimictam cum auxietate custodiam Credite mͥ soliciti durum
negociũ assũpsistis auariciam implere. insaciabłis est ⁊ mex plebilis oĩa sitit
oĩa deuorat. fundo caret. exterius penis humana cupiditas non eget sibi ip̃a
suppliciũ est. si quidem cepta defecerint mesta est. si succede ceꝑint mardescit
si plena successerint tum deuiũ trepida tñ uere mops ⁊ misera est. Sed

Expanded text:
quoque quibus nec visus forte nec videndus sum, michi quidem favore, fateor, superno, quoque quibus nec visus forte nec videndus sum, michi quidem favore, fateor, superno, non meo merito quesitus. 8 Parve vobis he divitie videntur; vultis ut fenerer, vultis ut navigem, vultis ut in foro clamem venalemque animam et linguam habeam. An quid me agere aliud vultis ut diter? Laudatis in egestate vivere ut in divitiis moriar; suadetis ut ambiendo congregem quod sedendo alius spargat, cum dolore queram de quo nescio quis gaudebit, cum labore inveniam quod cum merore dimittam, cum anxietate custodiam. 9 Credite michi, soliciti durum negotium assumpsistis, avaritiam implere: insatiabilis est et inexplebilis, omnia sitit, omnia devorat, fundo caret. Externis penis humana cupiditas non eget, sibi ipsa supplicium est: siquidem cepta defecerint, mesta est; si succedere ceperint, inardescit; si plena successerint, tum demum trepida, tum vere inops et misera est. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
habeo ubi brene tempus ubi longũ hĩtem. quid edam quid bebam qͥd calciẽm
quid bestiã. qui inͥ ẜuiat. qui me societ. qui me uehat. quo tegar. ubi Iaceam
ubi spacier quo delecter. quid impator plus Romanus h̃t. est p̾t̾ea corpus
sanũ multo mͥ labore ꝑdomitũ. iam q non ita cõtumax aĩ mancipiũ ut
solebat. Accedũt oĩs gn̾is libelli diuiciarũ mearũ portio nõ ultima. accedit
hoc quãtulũcũq est ingeniũ. hic amor literarũ mira cũ uoluptate aĩum
pascens et sine fastidio exercens. acceditis uõs amnei, quos inter pͥma mea
bona cõnuniero mͦ libertas sine qua uiuere dui nolim Gestris consiliis non
peat. Accedit bonũ grande securitas. nullũ enĩ toto orbe quẽ noueñ hostem
habeo nͥ quos in fecit muidia. quos et iure despicio et quib carere Gelle
non sit fortasse consilũ. Accedit amor publicus bonoiũ oĩum ñi oibis eop

Expanded text:
—; habeo ubi breve tempus, ubi longum habitem, quid edam, quid bibam, quid calciem, —; habeo ubi breve tempus, ubi longum habitem, quid edam, quid bibam, quid calciem, quid vestiam, qui michi serviat, qui me sotiet, qui me vehat, quo tegar, ubi iaceam, ubi spatier, quo delecter; quid imperator plus romanus habet? 6 Est preterea corpus sanum multo michi labore perdomitum, iamquo non ita contumax animi mancipium ut solebat; accedunt omnis generis libelli, divitiarum mearum portio non ultima; accedit hoc quantulumcunque est ingenium, hic amor literarum mira cum voluptate animum pascens et sine fastidio exercens; acceditis vos, amici, quos inter prima mea bona connumero, modo libertas, sine qua vivere diu nolim, vestris consiliis non pereat; 7 accedit bonum grande, securitas: nullum enim toto orbe quem noverim hostem habeo, nisi quos michi fecit invidia, quos et iure despicio et quibus carere velle non sit fortasse consilium; accedit amor publicus bonorum omnium nostri orbis, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
beo ad bictum. quo uir honestus cũ fortima fedus meat. et contentius acat.
Mmnus habuit Quĩtius. minus curius. ininus fabrtius. mimus etilius. qui
uicem̃t ieges ac ppłõs. quiꝙ tuũphus clanor fuit. se ip̃os et rebellantis
motus aĩ uicenĩt. S quid fiet nũꝙͣ tantũ habere continget qn multis et
mͥ ip̃i si auaricie credidero pauꝑirmus ac mendicus gidear. Luxinia et
auancia et ambicio nullis fimbus sunt contente. falsis uͦ opimonib oĩa
pleua sunt: quib nͥ resistitur urgent usq ad excrema imẜuanĩ. hie
obstare difficile obsecũdare pestifem̃. quibus qui se ferendũ dedit ubi
uoluent non susiscet. habeo unde uuiã qd̵ uulganter dia solet. et quo
melius carerẽ habeo unde lascuuam. Qud me optare iubetis amplus. qudd
spare: Babeo ubi possim si opteat in ꝓp̾o sepelu ita dic̃o si quid ꝓpͥum hic hemꝰ

Expanded text:
beo ad victum, quo vir honestus cum fortuna fedus ineat et contentus agat. beo ad victum, quo vir honestus cum fortuna fedus ineat et contentus agat. Minus habuit Quintius, minus Curius, minus Fabritius, minus Atilius, qui vicerunt reges ac populos, quique triumphus clarior fuit, se ipsos et rebellantis motus animi vicerunt. 4 Sed quid fiet? nunquam tantum habere continget quin multis et michi ipsi, si avaritie credidero, pauperrimus ac mendicus videar; luxuria et avaritia et ambitio nullis finibus sunt contente; falsis vero opinionibus omnia plena sunt, quibus nisi resistitur, urgent usque ad extrema miseriarum; his obstare difficile, obsecundare pestiferum; quibus qui se ferendum dedit, ubi voluerit non subsistet. 5 Habeo unde vivam, quod vulgariter dici solet, et quo melius carerem, habeo unde lasciviam. Quid me optare iubetis amplius, quid sperare? habeo ubi possim, si oporteat, in proprio sepeliri — ita dico siquid proprium hic habemus
Abbreviated transcription (Latin):
bũc fatigatis laborem digitis exmĩet. unũ diffemt noluit qd non tibi
s amico cõĩ dictũ sit. qui suo et publico more nũc me suis mĩte aliẽns
literis excitat. et ad cupiditates gelidũ inflãmare belle non desine atq
ut ait horacius amando ꝑdere ꝓperat. cõe malũ amicicie uuligaris. quam
ob causam et si apud me amnici illius cantas tota sit certe extimatio
in nuucta est. et ut de Cicerone suo loquitur bnitus. de amoie nichil est
remissum. de indico largiter. equidem ego ut hoiem młta mnͥ ꝓbatiuẽ fide at
ueten anncicia cõinctũ non amare neqneo sic aĩum tene affixũ dege¬
neresq sentencias non odisse non possum. Scitote .gͥ. ta ip̃e mei om̃s ubi¬
cũq sunt quib segnior appareo ĩposuisse me notis modũ. deq oĩ qd̃ inhuc
uĩta Iam euenire posse Gideatur modicũ curare. cuꝑe autẽ nich. Satis em̃ ha¬

Expanded text:
hunc fatigatis laborem digitis eximet. Unum differri noluit, quod non tibi hunc fatigatis laborem digitis eximet. Unum differri noluit, quod non tibi sed amico comuni dictum sit, qui suo et publico more nunc me suis nunc alienis literis excitat et ad cupiditates gelidum inflammare velle non desinit atque, ut ait Horatius, “amando perdere properat”: comune malum amicitie vulgaris. 2 Quam ob causam, etsi apud me amici illius caritas tota sit, certe extimatio imminuta est, et ut de Cicerone suo loquitur Brutus, de amore «nichil est remissum, de iudicio largiter». Equidem ego ut hominem multa michi probatum fide ac veteri amicitia coniunctum non amare nequeo, sic animum terre affixum degeneresque sententias non odisse non possum. 3 Scitote igitur, tu ipse, mei omnes ubicunque sunt quibus segnior appareo, imposuisse me votis modum deque omni quod in hac vita iam evenire posse videatur, modicum curare, cupere autem nichil; satis enim ha
Abbreviated transcription (Latin):
edifica se corporeas. bona equidem ualitudo ãĩ sepe ualitudinem corꝑis bires ax
membroꝵ ac uultus speciem tuetur. Cetenĩ hec Illis et talia de te mlta nanatib
cũ ep̃s letis latũs madens. me aspiceret et ego nescio an fictis oculio ẜ certese
corde non essem illi subito in me uerfi seu duuuno monitu seu quodam mẽtis
auguiro in nultu meo te ceruentes pio me gemitu at gaudio complexidi
felix inquiũt fuitus pietate. ilta de mceps alia dixerũt q̃ tacendo meliꝰ
expressenin. Tu uale. et propter quod hec oĩa scnpta sunt fac obseorr
mi frater, ut qualem cepisti talem te prestes in finem
Ad socratem suũ contra eupidinũ suasores¬
ulca tibi hodie dic̾e habui. que sciens pret̾eo. dicentur em̃ coran
libenus atq facilius lingua in solitudine diu taciti et immora

Expanded text:
edificasse corporeas»; bona equidem valitudo animi sepe valitudinem corporis viresque edificasse corporeas»; bona equidem valitudo animi sepe valitudinem corporis viresque membrorum ac vultus speciem tuetur. 10 Ceterum hec illis et talia de te multa narrantibus, cum epyscopus letis lacrimis madens me aspiceret et ego nescio an siccis oculis sed certe sicco corde non essem, illi subito in me versi seu divino monitu seu quodam mentis augurio in vultu meo te cernentes, pio me gemitu ac gaudio complexi: «O “felix”» inquiunt, «fratris “pietate”!». Multa deinceps alia dixerunt, que tacendo melius expresserim. Tu vale et, propter quod hec omnia scripta sunt, fac, obsecro, mi frater, ut qualem cepisti talem te prestes in finem. 3 Ad Socratem suum, contra cupidinum suasoresMulta tibi hodie dicere habui que sciens pretereo; dicentur enim coram liberius atque facilius; lingua in solitudine diu tacita et immota
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtempeste noctis silencia socũ muadontes a te mio axop̃o qui tecũ erct
xpĩ loca ut aliquis tibi loci tu custos mĩtteretur. quo facto iuisse car¬
tusiam et ab Illo religionis nũc cultore uinuco in teris pñore loci inter
tres et octuaginta pͥores aliemgenas/ te nõ pͥorem singulart et insolito
honore susceptũ obtinuisse ut tibi pͥor ac monaci darentur quos e diu̾sio
cõuentib elegisses/ quib desertum morte tuorũ monasteriũ reformares.
teq hoc uelut exinno trumpho Letissimũ rediisse. ita tua cura tua
sapĩa cua fide mõtis nui Generandũ ołi post desertũ cenobiũ instamrttũ
Inter q difficultates istas/ atq alias multas tibi ⁊ Rebur corꝑis solidũ
et balitudinem optimã constare. et quale re ligiosum decet forme decus¬
que res me in stuporem ageret nͥ scnem ut ait quidam unos scõs uͥtutes ecicon

Expanded text:
intempeste noctis silentia locum invadentes a te, imo a Cristo qui tecum erat, intempeste noctis silentia locum invadentes a te, imo a Cristo qui tecum erat, vorum Cristi loca ut aliquis tibi loci tui custos mitteretur; quo facto ivisse Cartusiam et ab illo, religionis nunc cultore unico in terris, priore loci inter tres et octuaginta priores alienigenas te non priorem, singulari et insolito honore susceptum, obtinuisse ut tibi prior ac monachi darentur quos e diversis conventibus elegisses, quibus desertum morte tuorum monasterium reformares, teque hoc velut eximio triumpho letissimum rediisse; 9 ita tua cura tua sapientia tua fide Montis Rivi venerandum olim post desertum cenobium instauratum, interque difficultates istas atque alias multas tibi et robur corporis solidum et valitudinem optimam constare et quale religiosum decet, forme decusQue res me in stuporem ageret nisi scirem, ut ait quidam, «viros sanctos virtutes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sepultura. Iluin postremo cessisse ad penates patuõs ⁊ nec ita multo post
morte illuc eum insequente subtractum te uͦ incolumen es apud quem
est fons uite ꝓtegente mansisse. et cã diẽb paucis mors quatuor et tr̃ĩ¬
qnita qui illic erant abstulissent solũ in monasterio residisse. Illad
ad debant te nullo morbi contagio detenitũ absticisse frĩb truis expirã¬
tibus. et supͥma u̾b̾a atq ostula excipientem et gelida corꝑa lauantẽ
sepe uno die tres plures ue tuis manib inde fesso piẽtatis obsequio se¬
pelisse et exportasse tius humeris. cũ Iam qui foderet aut qui insta mo¬
uentibus exhiberet nemo esset. Solũ te ad ultimũ cũ cane uñico remã¬
sisse totis. noctib uuĩgilantem. modica lucis parte nct̃ie quieta data.
cum Inteñ p̾dones nocturi quonĩ feracissima est regio sepe pert

Expanded text:
sepultura; illum postremo cessisse ad penates patrios nec ita multo post sepultura; illum postremo cessisse ad penates patrios nec ita multo post morte illuc eum insequente subtractum, te vero incolumem, Eo apud quem est fons vite protegente, mansisse; et cum diebus paucis mors quattuor et triginta qui illic erant, abstulisset, solum in monasterio resedisse. 6 Illud addebant te nullo morbi contagio deterritum, astitisse fratribus tuis expirantibus et suprema verba atque oscula excipientem et gelida corpora lavantem, sepe uno die tres plures ve tuis manibus indefesso pietatis obsequio sepelisse et exportasse tuis humeris, cum iam qui foderet aut qui iusta morientibus exhiberet, nemo esset; 7 solum te ad ultimum cum cane unico remansisse, totis noctibus vigilantem, modica lucis parte necessarie quieti data, cum interim predones nocturni, quorum feracissima est regio, sepe per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oĩ scã fuit. ubũ eu̾bo eliciens et inter alia tui quoq mencionem
faciens ꝙ sorte ac uocatiõne tua contentur ageres quesiuisset . Illi
certatim iaterram aggressi de te magnificos rumores ntulerunt
noĩatiꝰ unũ cum pestio hec que om̃o t̾las ac mana ꝓuagata est ad uos
mdisdime uenisset. et castra m̃ quibus xp̃o nulitas nnasisset. pnior ꝙ tuus
op aliaqũ ut ip̃e noui. sc̃i ardentis ꝙ ꝓpositi tñ mopius malo tenitus hor¬
tantur fugam ce Illi xpĩane simił at pħĩce respondisse platere cõ silium
maddm accessibilis morti locus aliquis usꝙͣ esset. et cũ Ille nichilominꝰ
abtumndũ diceret respondisse acnus. Ire quo se dignũ crederet. te in custodia
tibi app̃o credita ꝑ mausinũ. Cũ q iterũ ⁊ iterũ instaret et inter tenores
alios se pultrũ quoq tibi defuturũ iinaretur. dixisse te Illam tibi ex
sibus ultinã curam esse. neq eͥ tua interesse. s suꝑstitũ. quali Iaceas

Expanded text:
o sancta fuit, verbum e verbo eliciens et inter alia tui quoque mentionem faciens, quam sorte ac vocatione tua contentus ageres quesivisset, illi certatim materiam aggressi de te magnificos rumores retulerunt, nominatim unum: 4 cum pestis hec que omnes terras ac maria pervagata est, ad vos ex ordine venisset et castra in quibus Cristo militas, invasisset, priorque tuus, vir alioquin, ut iptaretur fugam, te illi cristiane simul ac philosophice respondisse placere consilium modo inaccessibilis morti locus aliquis usquam esset; et cum ille nichilominus abeundum diceret, respondisse acrius iret quo se dignum crederet, te in custodia tibi a Cristo credita permansurum; 5 cumque iterum et iterum instaret et inter terrores alios sepulcrum quoque tibi defuturum minaretur, dixisse te illam tibi ex omnibus ultimam curam esse, neque enim tua interesse sed superstitum quali iaceas
Abbreviated transcription (Latin):
tius lectis ut dioi luctũ ingente oĩ quantulacũq aderat ratione coertui. dolotem
coercere no potui dolui fateor. nec occulto tibi molliciẽ meam dolui inꝙͣ ⁊ dolco
plus aliquanto ꝙͣ me iam dolituũ aliquid cogitassem. doleo aũt nõ illꝯ ĩmutatã
soitẽ. si et patrie rarũ decus ⁊ uicime me quodda belut insigne sidus extinctu
coactus nõ destunt. ⁊ danmnorũ nreꝑabiliũ querela. ml insi danm ac doloris acces¬
sio est. his omissis ad illa eple tue parte uemo ubi st pro illo or̃e iubes. et
suꝑstitis amicus te pro illo rogo ut si quid felicitati sue est tuo pro eo ddem

Expanded text:
teris tuis lectis, ut dixi, luctum ingentem omni, quantulacunque aderat, ratione coercui; dolorem teris tuis lectis, ut dixi, luctum ingentem omni, quantulacunque aderat, ratione coercui; dolorem coercere non potui. Dolui, fateor, nec occulto tibi mollitiem meam; dolui, inquam, et doleo plus aliquanto quam me iam doliturum aliquid cogitassem; doleo autem non illius immutatam sortem sed et patrie rarum decus et vicinie nostre quoddam velut insigne sidus extinctumcoactus non desinit, et damnorum irreparabilium querela nil nisi damni ac doloris accessio est, his omissis, ad illam epystole tue partem venio ubi ut pro illo orem iubes, et superstitis amicus, te pro illo rogo ut siquid felicitati sue deest, tu pro eo com
Abbreviated transcription (Latin):
Redut unde discesfut unde pegrmabatur unde erulabat. rednt ad illa a qͦ m custdiã
caduci licz pulcherummi corpis missus erat. mortuus est no nos morientes assdue
celo suũ Reddidit. Iacet equide corpus examime ⁊ oculos spectantiũ. quos muscere
cosueuerat minc terreret aĩus ãt corꝑeo carcere liberatus. iamletior. seq ĩp̃o formo¬
sior ac uiuacior untutib suis comitantib astra conscendit. illie modo habitat ut spo
corpus terre creditũ multo splendidius suo temꝑe recepturus. Secũ ergo ta feliciter
actũ prito ut illius uicem defleie nõ tã cõmẜationis ꝙ̃ muidie bideatur. mecũ icõ¬
modius ut leliꝰ in africam sui morte conqueritur. que fuat equũ ut pͥus intioiem̃
sie prius exne de uita meip̃m tame cũ eodem lelio consolor untutẽ eni illius uni ama¬
ui que extincta no est alioqũ moonsolabili merore conficeier. Quiam ob ie lus

Expanded text:
discesserat, unde peregrinabatur, unde exulabat; rediit ad Illum a quo in custodiam caduci licet pulcerrimi corporis missus erat; mortuus est, imo nos assidue morientcelo suum reddidit. 7 Iacet equidem corpus exanime et oculos spectantium, quos mulcere consueverat, nunc terret; animus autem corporeo carcere liberatus, iam letior seque ipso formosior ac vivacior virtutibus suis comitantibus astra conscendit. Illic modo habitat, ut spero, corpus terre creditum multo splendidius suo tempore recepturus. 8 ”Secum” ergo tam feliciter “actum” puto ut illius vicem deflere non tam commiserationis quam “invidie” videatur; “mecum incommodius”, ut Lelius in Africani sui morte conqueritur, “quem fuerat equum, ut prius introieram sic prius exire de vita”; me ipsum tamen cum eodem Lelio “consolor”, virtutem enim illius viri amavi que extincta non est; alioquin inconsolabili merore conficerer. 9 Quamobrem li
Abbreviated transcription (Latin):
fins iucẽ partiantur. hanc heredi meo presenti elogio legem dico ne quid hiscere
audeat aẜ aduerso ⁊ ut cupide quesiti thosauri illorũ sic sola cupiditatis infarmia
mea sit. heredis uero nuidũ nome ⁊ manis expectatio. Derũ isti quia me habitu
menus forte mi ẜabilem ꝙ se ip̃os bident dũ sibi aliquantulũ latenitis uuri sẽtuit
michi pro rata parte fortune ingentes chosauros humi abditos suspicantur/ ⁊
opinari nequeunt me nõ de aliquo chesaurizare. cũ ap̃i pene de nichilo thosau¬
uzent. Entultissim ⁊ mniquissum iudices. qui propria mensura alienũ ar̃
metiuntur. omn ex parte dissimile. Illi enĩ semꝑ se bicturos spant nõ modo
mortases. s etia moribundi. ego me incolumis ⁊ mortale ⁊ eiu breuis memi.
eiusdẽq ot seneca tuus ait incerti illi cuncta sibi defutura forundant. ego cõtͣ

Expanded text:
finis, invicem partiantur. 19 Hanc heredi meo presenti elogio legem dico, nequid hiscere finis, invicem partiantur. 19 Hanc heredi meo presenti elogio legem dico, nequid hiscere audeat ab adverso, et ut cupide quesiti thesauri illorum, sic sola cupiditatis infamia mea sit; heredis vero nudum nomen et inanis expectatio. Verum isti, quia me habitu minus forte miserabilem quam se ipsos vident, dum sibi aliquantulum latentis auri sentiunt, michi pro rata parte fortune ingentes thesauros humi abditos suspicantur, et opinari nequeunt me non de aliquo thesaurizare, cum ipsi pene de nichilo thesaurizent; stultissimi et iniquissimi iudices, qui propria mensura alienum animum metiuntur omni ex parte dissimilem. 20 Illi enim semper se victuros sperant non modo mortales sed etiam moribundi, ego me incolumis et mortalem et “evi brevis” memini “eiusdemque”, ut Seneca tuus ait, “incerti”; illi cunta sibi defutura formidant, ego contra
Abbreviated transcription (Latin):
ritat eo pluo uiatis querere: ffidenter hoc dipeũ. hostilio et exquisite calierane com¬
montũ esse dico octona testis erit. qn mꝭ aiufeire. ml occulture ꝑmittitur abeuinta
Qaũ ⁊ conscie ⁊ delatoris intrepidus uñi hoc cũ infidis accusatorib bona fide pa¬
aisdor s⁊ eplam hanc astipulatic̃e. teq cũ om̃ib in quorũ manus uenerit testes ffacio
Ut ⁊ bel hodie apud me uel qñ ħinc migruabo preter libellos in quib michi dĩs ferme
laborũ quies om̃e solatiũ uite est preter modestam suplectile. ⁊ quotidianũ sumptũ
qui hactemis ues mũqͣ ues iuro bnꝙͣ defuit si preter hec inꝙͣ hi defossi auri aces¬
uateq pecume montes michi fuerint muenti. quos sibi horũ fingit miuidia. ube
quicquid ed est sis diuripiant quoq nullus michi esse posset iusior patremoni

Expanded text:
restat, eo plus viatici querere?». Fidenter hoc dixerim hostilis et exquisite calumnie comrestat, eo plus viatici querere?». Fidenter hoc dixerim hostilis et exquisite calumnie commentum esse. Dies ultima testis erit, quando nil auferre nil occultare permittitur abeunti; quin et conscientie et delatoris intrepidus, unum hoc cum infidis accusatoribus bona fide paciscor, et epystolam hanc astipulatricem teque cum omnibus in quorum manus venerit, 18 testes facio, ut si vel hodie apud me vel quando hinc migrabo, preter libellos in quibus michi omnis ferme laborum quies, omne solatium vite est, prefer modestam supellectilem et quotidianum sumptum, qui hactenus vel nunquam vel raro unquam defuit si preter hec, inquam, hi defossi auri acervateque pecunie montes michi fuerint invent, quos sibi horum fingit invidia, libere, quicquid id est, sibi diripiant, quoque nullus michi esse posset invisior patrimonii
Abbreviated transcription (Latin):
sosieu nõ minori quide. sẽo honestior mendatio. Detus ista llcentia obtreetandeo
siliquos i coro audauerins uetis her impudentia uetuo incuriositas mentie dau so
fosan es tusabilior ꝙ camibus quoq mos est quib Ii simullimi fieri sudent quast̃
satient seu ꝙͥ umformiter non ciutire ⁊ risi forte illa iustior insemusato dac eotestate¬
ꝙ tã duo fint auaucie capita ⁊ sit asterũ mimodico appetitu. asterũ mina tenacitate
Sinmabile. no primi arguor sed fecidi quasi sortiginẽ curialiũ impensceũ dõs
fet nõ uusim del non possim quorũ ultimmũ etsi ueruã esset nõ anri sed fortune
cuer essetr a prum certe suspicione me liberet patrimomi mer modueunõ auecs
tempore si potius ã minutus ea fiducia. ꝙ cũ semꝑ paucis tũ ad termim̃ propĩ¬
quaner p autiotib opus eso: Inhesit ossib ciceromam̃ iolud Quarc a semis bi
quo sisi bẽsi nõ intesagio. potest em̃ quicꝙr esse absiudiuo. ꝙͣ quo mims die

Expanded text:
ndacio. Vetus ista licentia obtrectandi his quos modo laudaverint, vetus hec impudentia, vetus incuriositas mentiendi, eo forsan excusabilior, quod canibus quoque mos est, quibus hi simillimi fieri student, qualiter latrent seu quam uniformiter non curare; 16 nisi forte illa iustior insimulatio dici potest quod, cum duo sint avaritie capita et sit alterum immodico appetitu, alterum nimia tenacitate damnabile, non primi arguor sed secundi, quasi voraginem curialium impensarum vel ferre non ausim vel non possim, quorum ultimum, etsi verum esset, non animi sed fortune crimen esset; a primi certe suspitione me liberet patrimonii mei modus non auctus tempore sed potius imminutus, ea fidutia quod cum semper paucis tum ad terminum propinquanti paucioribus opus est. 17 Inhesit ossibus ciceronianum illud: «avaritia senilis quid sibi velit non intelligo; potest enim quicquam esse absurdius quam quo minus vie