comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est quat adhue diximus. Scabie gignitur rorid lentis post uegilias. Na
si rariores fuere perfindunt arborem non scupuine scabie sactero si stae¬
part cadunt. sus ymbres nimi fuere alio modo ficus labenat rẽdici¬
bus macdidis Vitib praȩtet uermic ulationem & syderationem moro
peculiaris articulatio trib decausis una uti in tempestuium germinuli
ablatis Altera ut notauit theo phrastus in supmum excisis. Tertia culturat im¬
peritia laesis. ommes earum mniurias in articulis sentiuntur. Syderationis
genus eso in hnis deflorestentib roratio. aut cumacni piiuis ꝙ̃ crescant deco¬
quuntur in saliumegrotant & cum alsere laesis uredine attensariumocu¬
lis ex calore hoc euenit intempestiuo quoniam omnuia nͣoa sonstant certo¬
q. temperamento Fiunt ⁊ culpa colentium uitia cum pme stringunture ut
dictum esb aut ircumfossor murioso ictu uerberauit uel etiam subara¬

Expanded text:
est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam si largiores fuere, perfundunt arborem, non scalpunt scabie, et grossi cadunt ; sive imbres nimii fuere, alio modo ficus laborat, radicibus madidis. <6> Vitibus praeter vermiculationem et siderationem morbus peculiaris articulatio tribus de causis: una vi tempestatium germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus , in supinum excisis, tertia culturae imperitia laesis. omnes enim earum iniuriae in articulis sentiuntur. siderationis genus est et his deflorescentibus roratio, aut cum acini, priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant et cum alsere, laesis uredine attonsarum oculis. et calore hoc evenit intempestivo, quoniam omnia modo constant certoque temperamento. fiunt et culpa colentium vitia , cum praestringuntur, ut dictum est , aut circumfos- sor iniurioso ictu verberavit vel etiam subara
Abbreviated transcription (Latin):
sanis siccitatum uapor tum infitas ac nouellas arbores moriuntur
praecique ficus & uites odea praeter uermitulationem: quam atque
ac ficus sentit clauim etiam patitur siue fungum placs dici uel patel¬
lam. haec eso solis exustio nocere tndit st rubrummuscum nocꝵ ple¬
runq uitib atq oleis & nimia fertiitas. Scabies sommnunis omni¬
um est in petigo & quae adnasti solent codeo peculiaria ficotum iutia
ne ubi sunt N quaedam egritudines e locotum. Texum ut homini
neruorum truciatus sic & arbori ac duiob aeq modis. aut enim in pe¬
des hoc est radices irrimpit uis morbi aut in articulos: hoc est sacus¬
uium algitis qui bongistus ai toto cogore erunt. pangant ẽgos¬
sunt apud gractos sua nomna utriq uitio undis omrimo dolor moxs ma¬
ties ecium partium fragilis postremo tales morbusq non intrante suco aut
non perueniente maximeq id fici sentiunt. saprificus onnio inmunis

Expanded text:
canis siccitatum vapor, cum insita ac novellae arbores moriuntur, canis siccitatum vapor, cum insita ac novellae arbores moriuntur, praecipue ficus et vitis. Olea praeter vermiculationem, quam aeque ac ficus sentit, clavum etiam patitur, sive fungum placet dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradit Cato et museum rubrum. nocet plerumque vitibus atque oleis et nimia fertilitas. scabies communis omnium est. inpetigo et, quae adgnasci solent, cocleae peculiaria ficorum vitia, nec ubique. sunt enim quaedam aegritudines et locorum. <5> Verum ut homini nervorum cruciatus, sic et arbori , ac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a toto corpore exeunt. nigressunt apud Graecos sua nomina utrique vitio. undique primo dolor, mox et macies earum partium fragilis, postremo tabes morsque, non intrante suco aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus omnibus immunis
Abbreviated transcription (Latin):
sit ea in leone scorpione sagittario tauro. atq in totum serendas plena
aut srescente utiq cesent. sufficiuint in seailia cuitores dem in centena
nigera uineatum. At abimde de satu sultus arborum tractato. quoniam
de palms & citiso in peregrmis ribo rib affatim diximus ne quia desit in¬
dicanda reliqua natura sit magnopere pertinens ad omnia ea. Infestan.¬
tur namq & arbores morbis Quid enim genitum sarg his malis. st il¬
uelhium quidem pernicisos negant ege uexari tantum grandine
ingermmnatione aut fiore. ahiri quoq feruore aut filam fragiliore
praepostero die ꝗͣ fuo frigora etiam obsime ut diximus. Quid ergo non
& uites algore intereunt. Noc quidem est quod de prachendatur soli uiti¬
um quonuiam non euenit nisi in frigido. Ittaq per hyemes taeli rigorem
probamus non soli ueco infirmissimae arberes getu periclitantire sea ma¬

Expanded text:
sit ea in leone, scorpione, sagittario , tauro, atque in totum serendas plena sit ea in leone, scorpione, sagittario , tauro, atque in totum serendas plena aut crescente utique censent. sufficiunt in Italia cultores deni in centena iugera vinearum. <1> Et abunde satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanda reliqua naturaest magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis? et silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri quoque fervore aut flatu frigidiore , praepostero die, nam suo frigora etiam prosunt, ut diximus. quid ergo? non et vites algore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli vitium, quoniam non evenit nisi in frigido. itaque per hiemes caeli rigorem probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu periclitantur, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
in lambruscam. fhbusta arari qͣ aitisfime desyderant tam & si fuimer¬
ti ratio non exigit. pamomaui ea non est moris e hoc compendium ope¬
re deputatur cum uite pariter interlocata densitate ramorum qui sint
superuacui & absumant almenta. plagas ad septemtriones aut ad me¬
ridiem spectare uetuimus melius fines in occasus solis. Diu enim dolẽt
Talia quoq uiltera & difficie sanescunt algendo minus aestuando ue nõ
eadem ini uite quae in arbustis libertas: quoniam sreta latera & facilius
abscondere. & detorquere quo uelis plagas. In arborum tonsura supr¬
niore uelut calices faciendine sonsistat hnmor uiti ad mitricula adden¬
da. quae scandat appruehensas si maiora sint.
TIUM generosarum perguias cribi putandas ex quart seruare eiuas libe¬
at decrescente luna traduntq uero interlunio si fint putatae nullis
animalium obnoxias esse. Aa ratione plena luna noctu tondendas. cu

Expanded text:
in labruscam. <28> Arbusta arari quam altissime desiderant, tametsi frumenin labruscam. <28> Arbusta arari quam altissime desiderant, tametsi frumenti ratio non exigit. pampinari ea non est moris ; et hoc conpendium operae. deputantur cum vite pariter interlucata densitate ramorum, qui sint supervacui et absumant alimenta. plagas ad septentriones aut ad meridiem spectare vetuimus; melius, si neque in occasus solis. diu dolent talia quoque ulcera et difficile sanescunt algendo nimis aestuandove. non eadem ut in vite libertas, quoniam certa latera, sed facilius abscondere et detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniore velut calices faciendi, ne consistat umor. Viti adminicula addenda, quae scandat adprehensa , si maiora sint.tium generosarum pergulas quinquatribus putandas et, quarum servare uvas libeat, decrescente luna tradunt; quae vero interlunio sint putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna noctu tondendas, cum
Abbreviated transcription (Latin):
transuem faciant nisi largiatur crassitudo. Alias utile thoros futiui chraco¬
nis passi:. Unim etiamnum genus est medium hoc & propagine totas
supplantandi in terram uitem cuncisq findendi & inter sulcos plures
simul ex una propagandi gracilitate singularum firmata sucumliga¬
tis hostilib nec recisis qui a laterib ex ciriuuint pampmis. Nouauensis
aguicola traducum turba non contemptus nec sopia ramorum impositis
etianmum patibulis palmites cixcumuoliut. Itaq praeter soliuitia iam
cuiturram quoq torua funt uia. Alas culpa ut iuxta ubem uartatnis
quae alternis putantire annis non gr id uiti sonducat: sed qr utulitate
redituum impendia exuperent. Medium temperamentum in sarsiuano
seguntur cauiosas tantum uitis partes incipientes marescere deputan¬
do saeteris ad utiam relictis detractato onere superuacuo pro nuitrimen¬
to omnis est raritas nulneris std nisi pmgui solo talis cultura degenerat

Expanded text:
rasilem faciant, si largiatur crassitudo. alias utile toros futuri dracorasilem faciant, si largiatur crassitudo. alias utile toros futuri draconis pasci. <27> Unum etiamnum genus est medium inter hoc et propaginem, totas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex una propagandi, gracilitate singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis , qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola , traducum turba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter soli vitia cultura quoque torva fiunt vina. alia culpa iuxta urbem Aricinis, quae alternis putantur annis, non quia id viti conducat, sed quia vilitate reditum inpendia exuperent. medium temperamentum in Carsulano secuntur cariosasque tantum vitis partes incipientesque inarescere deputando, ceteris ad uvam relictis. detracto onere supervacuo pro nutrimento omni est raritas volneris; sed nisi pingui solo talis cultura degenerat
Abbreviated transcription (Latin):
cant ampelodesmon. Eraecia ueco uniuersa iunco xypero ulia
liberata quoq uinculo per aliquot dies uagari decͣq: in conditam spargi
rina a iugo & canes a ciresu uolutatio uikacitatum & uitium porrigi
iumbos Arbor quoq ipsa gauda assiduo leuata honore snmilis resprran¬
ti. nihil est in opere naturae quod non exemplo dieu noctiumnq ali¬
quas uices feriarum uelit. ob id protimuis a Uindemia putarri & lassas
de num fructa etlieo improbatur prutare tiuisis aligentir adlioloco. Aq̃
orbitas uincilis sentitur uexatio est non dudia Traiduces gallitae cultuta
binis utrinq laterib si pars quachragero dist& spacio quaternis si uiceno
initer se obuis mistentur aligantuiq uno sonciliati urgultorum somita¬
tu obiter tigorati qua deficiant aut Cibreuios non patiaturt ipsorum al¬
ligato protendimtur in uiduam aborem unco traducem binum prae¬
ciders solebant hontratas. enim uetustate melius donare temgusut

Expanded text:
cant ampelodesmon, Graecia vero universa iunco, cupero, ulva. cant ampelodesmon, Graecia vero universa iunco, cupero, ulva. liberata quoque vinculo per aliquot dies vagari et incondita spargi rina a iugo et canes a cursu volutatio iuvat, ita tum et vitium porrigi lumbos. arbor quoque ipsa gaudet adsiduo levata onere, similis respiranti, nihilque est in opere naturae, quod non exemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. ob id protinus a vindemia putari et lassas etiamnum fructu edito inprobatur. putatae rursus alligentur alio loco, namque orbitas vinculi sentiunt vexatione non dubia. 211 Traduces Gallicae culturae bini utrimque e lateribus, si par quadrageno distet spatio, quaterni, si viceno, inter se obvii miscentur alliganturque una conciliati, virgultorum comitatu obiter rigorati, qua deficiant, aut, si brevitas non patiatur ipsorum, adalligato protenduntur in viduam arborem unco. traducem bimum praecidere solebant — onerat enim vetustate —; melius donare tempus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ce sex pedes a terra recidatur flagello infra relicto & nasci coatto in¬
curuationem materiae tres ei geminae non amplius deputato super¬
sint. Ex liii emissi palmites proximo anno mus ngerantur scaminis
ac per siugulos annos ad superiora scandant relicto semper duramer¬
to in singulis tabulig ͣ q emissanio uno qui subeat usq quo placuerit. De
caetero putatione onmi fiagella quae proxime tulerint recidanturr no¬
ua crecumcisis undis sapreollis sparguntur in tabulatis ernacula pir¬
tatio dee deiectis pec ramos uitium crinib ciicimueslit arborem cri¬
nesq ipsos uius gallica intra duces porrigitur. Emiliae uiae in radice¬
satimarum ambitum trondem earum fugiens. Et quorundam impe¬
ritia suo ramo uitem uinculo suspendendi suffocante miuria quid con¬
tineri debeat minime non arctari. quinimo etiam quid salices
supesunt molliore hoc uniculo facere malunt. herbaq quam siculi uo¬

Expanded text:
ce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto ince VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto incurvatione materiae. III ei gemmae, non amplius, deputato supersint. 208 ex his omissi palmites proximo anno imis digerantur scamnis ac per singulos annos ad superiora scandant, relicto semper duramento in singulis tabulatis et emissario uno, qui subeat usque quo placuerit. de cetero putatione omnia flagella, quae proxime tulerint, recidantur, nova circumcisis undique capreolis spargantur in tabulatis. vernacula putatio deiectis per ramos vitium crinibus circumvestit arborem crinesque ipsos uvis, Gallica in traduces porrigitur, Aemiliae viae in ridicas Atiniarum ambitu, frondem earum fugiens. 209 Est quorundam inperitia sub ramo vitem vinculo suspendendi, suffocante iniuria. contineri debet vimine, non artari; quin immo etiam quibus salices supersunt, molliore hoc vinculo facere malunt, herbaque Siculi, quam vo
Abbreviated transcription (Latin):
deat. Tolli uiua radix a Uindemia protimus debi. Nuper repertum dra¬
conem serere iuxta arborem Ita palmitem appellamus emeritum phi¬
ribiq induratum annis huno praecisum ꝗͣ maxima amplitudine trib
partibi lengitudinis deraso sortice quatenus obruatur inde e rasilem
uocant. Deprimece sulco reliqua parte ad aborem erecta. ocissimuz
in uite si gracilis sic uitis aut terra usitatum est ꝗͣ proxime sohim
detidi donec fumetur rachx sicuti neq rostidam seri: neq a septentrio¬
nis flatu uites aquilonem spectare debent. Ipsę autem palmites curari earũde¬
das ad meridiem. non est festinandum ad putationem nouelae : sad pri
mos in sriculos materie colligenda: nec nisi ualide putatio admouen.¬
da. Seriore anno fere ad fractum arbusta uite ꝙͣ iugata. Sunt qui omni¬
no putari uetant prius ꝙ̃ arborem longitudine aequauerint prima fal¬

Expanded text:
deat. tolli viveradix a vindemia protinus debet. <24> Nuper repertum dradeat. tolli viveradix a vindemia protinus debet. <24> Nuper repertum draconem serere iuxta arborem; ita appellamus palmitem emeritum pluribusque induratum annis. hunc praecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant—, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae, palmites autem earum meridiem. mo in circulos materies colligenda, nec nisi validae putatio admovenda, seriore anno fere ad fructum arbusta vite quam iugata. sunt qui omnino putari vetent, priusquam arborem longitudine aequaverit. prima fal
Abbreviated transcription (Latin):
lis atq pastinationi nulla fodiendi imĩpendia ut pote cum arbusti ratio
haec peciliari dote praeste. quod ab eodem solo seri fruges q uitious
prodest: super ꝗͣ quod uindicans se altitudo non ut in xinea ad arcer¬
das animalium miuuias pariete uel saepe uel fossarum utiq impen¬
dio muniri se cogat in arbusto & praedictis sola uiue radicis ratio. Item
propagnitum e hace pemina ut dxinus q̃ualoram & ipio tabulito rea¬
xime probata. quoniam a petore tutissnmum est. Atera deflexa uite
uel palmite iuxta suam arborem aut sitra proximam celigebem. quas
super terram est e matre radi iubetur ne fruticet in terra non paucio¬
mipede. post cinnum propago inciditur ad medullam ut paiuatim
radicib asuescat sius. saulis a capite ad dnas geminas reciditur tertio totris¬
tolbes mersus abscioditur repetiturq altius in terram ne ex reciso fron¬

Expanded text:
li atque pastinationis , nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbusti ratio li atque pastinationis , nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbusti ratio hac peculiari dote praestet, quod ab eodem solo ferri fruges et vitibus prodest, superque quodvindicans se altitudo non, ut in vinea, ad arcendas animalium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio muniri se cogit. <23> In arbusto e praedictis sola viveradicum ratio, item propaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum ex ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutissima est, altera deflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa proximam caelibem. quod supra terram est e matre, radi iubetur, ne fruticet. in terra non pauciomipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim radicibus suis adsuescat; caulis a capite ad duas gemmas reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso fron
Abbreviated transcription (Latin):
sem attingi falce uetantur alterna seruantur brachia alternis putan¬
tur amnis sexto anno maritantur. Franspadana stalia praetei pͥmȩdi¬
tas ormi populo Tilia arcere orini arpino quercu abustat agros. uene¬
tia salice propter uliginem soli & ulmus detruncata media mtra ra¬
moꝵ scamna digeritur niulla fere .xx. pedum altiore aebore. labu¬
lata earum ab octauo pede altitudims dilatantur. In collib sittisq agris
mites debent rami a proiectu digitorum modo subrigi tonsili in his te¬
nuium quoq uigultorum barba ne obumbrent interualio ustum arboꝵꝵ
si a retͥra solum quadragem pedes in terga frontemq in latera uicenti
si non arenitur hoc im omnes partes singilis deuas saepe adnutriunt
uite danmato agricola minus ternis maritare nisi ualidas mimitu
euetante ueloci uitium intremento Gerere tripedanea scrobe necesa¬
rium distantes inter fasi sese arbores singulis pedidi. Nihil ibi malieo¬

Expanded text:
sem attingi falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putansem attingi falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putantur annis, sexto anno maritantur. Transpadana Italia praeter supra dictas cornu, opulo , tilia, acere, orno , carpino , quercu arbustat agros, Venetia salice propter uliginem soli. et ulmus detruncata media in tria ramorum scamna digeritur, nulla fere XX pedum altiore arbore. tabulata earum ab octavo pede altitudinis dilatantur in collibus siccisque agrimae debent, rami a proiectu digitorum modo subrigi, tonsili in his tenuium quoque virgultorum barba, ne obumbrent. Intervallum iustum arborum, si aretur solum, quadrageni pedes in terga frontemque, in latera viceni; si non aretur, hoc in omnes partes. singulis denas saepe adnutriunt vites, damnato agricola minus ternis. maritare nisi validas inimicum , enecante veloci vitium incremento. serere tripedaneo scrobe necessarium distantes inter sese arboremque singulis pedibus. nihil ibi malleo
Abbreviated transcription (Latin):
operitoq & bene ocultato. fodemq modo uineam statuito alligato flexata
uti fuerit crebioq fodito. Ocinum quod in uinea seniiubet antiqni
appellabant pabulum umbrae paniens: quod celerrime proueniat.
EQUITUR arbusti ratio mitum inmodum danmata a Saserna patre filo¬
q. celebrata scrophȩ uetustissimis post satonem peritissimis aenea scropha
quidem nisi italias oncessa cum tam longo iudicetur aeno nobilia Umna
non nisi in arbustis gigni & in his laudatiora summis sicut uberiora
imis adeo excaelsitate proficitur. hac ratione & arbores elguntur pri¬
ma omnum ulmus excoepta fuper praeter nmiam frondem a tͥmea.
Deinde populus nigra eadem decausa minus densa folio: non spernunt
pleriq & fraxinum ficumq & etiam oleam si non sit umbroti ramis hͥa¬
rum satus cultusq abunde tractatus est: ante trigessimum sextum men¬

Expanded text:
operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatoque, operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatoque, uti fuerit, crebroque fodito.—Ocinum, quod in vinea seri iubet, antiqui appellabant pabulum umbrae patiens, quod celerrime proveniat. equitur arbusti ratio mirum in modum damnata Sasernae patri filioque, celebrata Scrofae, vetustissimis post Catonem peritissimisque, ac ne a Scrofa quidem nisi Italiae concessa, cum tam longo iudicetur aevo nobilia vina non nisi in arbustis gigni et in his quoque laudatiora summis sicut uberiora imis. adeo excelsitate proficitur. hac ratione et arbores eliguntur. prima omnium ulmus, excepta propter nimiam frondem Atinia. dein populus nigra, eadem de causa, minus densa folio. non spernunt plerique et fraxinum ficumque, etiam oleam, si non sit umbrosa ramis. harum satus cultusque abunde tractatus est. ante XXXVI men
Abbreviated transcription (Latin):
perpetuos ducito uites teneras q primum propagato. Uetere ꝗ mi
mnum castrato potius si opus fuerit deiicito biennioq post praeti¬
dito. Uitem nouellam resecari tutum erit tempus ubi ualebit si ni.¬
nea a uite cauata erit sulcos interponito ibiq. uiuam radices seri¬
to umbram a sulcis remoueto crebroq fodito. In uinea ueteri serito
ocnium sii macra erit quod granum capit ne serito & Eecum capita
adidieo ftercus paleas ⁊unaceas aliguid heruncs ibi uinea fronoere
& quae iam in perticam roit eius pampinos teneros alligato leuiter por¬
rigitoq ubi recte stent Ibi uua uallaria fieri xꝑit uites subligato. Ue
tis infitio una est per uer Altera cum Nua florq ed optima est Uineam
ueterem si ĩ alium locum transeire uolueris brachium frassum licebit pri
mum deputato binas geminas. nec amplius relimquito ex raditid bene exfo¬
dito. et caue radices ne sancies. Ita uti fuerit ponito in scrobe aut in sulco p¬

Expanded text:
perpetuos ducito. vites teneras quam primum propagato, sicoccato: vperpetuos ducito. vites teneras quam primum propagato, sicoccato: veteres quam minimum castrato; potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit. si vinea ab vite calvata erit, sulcos interponito ibique vivam radicem serito. umbram a sulcis removeto, crebroque fodito. in vinea vetere serito ocinum, si macra erit—quod granum capit ni serito—, et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horumce. ubi vinea frondere  quae iam in perticam ibit, eius pampinos teneros alligato leviter porrigitoque , uti recte stent. ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato.... <21> Vitis insitio una est per ver, altera cum uva floret; ea optima est.—Vineam veterem si in alium locumum deputato; binas gemmas ne amplius relinquito . ex radicibus bene exfodito et cave, ne radices saucies. ita uti fuerit, ponito in scrobe aut in sulco
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam e uitiosa materia utilis non exeat. Si macrauitis idoneos
palmites non habeat. ad terram recidi eam nouosq eliti utilissimum
in pampinatione non his detrahere pampmos qui cum uia sint. Id
enim & uuas supplantat praeterꝗ in nouelia uinea. Inutiles uidican¬
tur in latere nati non ab oculo: quippe etiam yua quae nascitur edu¬
ro rigescente ut nisi ferro detrahi non possit pedamentum quidem
inter duas uites utilius putant statui & facilius ablaqueantur ita. na¬
liusq est bintuge uineas si tamen & ipsi funt iugo sunt uires nat
flatu infesta regio in quadripartita ꝙ̃ proximum oneri ammini¬
culum esse debi ne tamen impedimentum sentiat ablaqueatio cubito
abesse non amplius. Ablaqueari autem prus ꝙ̃ putarii iubent. suto de
omni cultirra uitium ita praecipit Quam altissimam umeam facito
aiugatoq recte dum ne nimium senstringas: hoc modo eam surato.

Expanded text:
quoniam e vitioso materia utilis non exeat. si macra vitis idoneos quoniam e vitioso materia utilis non exeat. si macra vitis idoneos palmites non habeat, ad terram recidi eam novosque elici utilissimum, in pampinatione non hos detrahere pampinos, qui cum uva sint; id enim et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicantur in latere nati, non ab oculo, quippe etiam uva, quae nascatur e duro, rigescente, ut nisi ferro detrahi non possit. pedamentum quidam inter II vites utilius putant statui, et facilius ablaqueantur ita, meliusque est uniiugae vineae, si tamen et ipsi iugo sint vires nec flatu infesta regio. in quadripertita quam proximum oneri adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari autem prius quam putari iubent. <20> Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam altissimam vineam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curato:
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc fieu numꝗͥ deb ratione naturae ante exortum aguilae. ut infyde¬
rum ciusis docebimus proximo uolumine imo uero fauonio. quontam
anceps culpa sit per pruepiꝙperȩ stestinationis fisaucias recenti medici:¬
na mordeat. quaedum hyennis ruminatio. ertum est gemimas earum
frigors hebetari plagasq findi & aeli inicio exuri oculos lacheymar
distilante. Nam geuui fragies fieri quis nesciat. operariorum ista som¬
putatio est. In latifundis non legittima festinatio. quo maturius pu.¬
tantur aptis dieb. eo plus materiae fundunt: quo serius eo fructimude¬
riorem. Quace macras prius conuenit putare ualidas no uissine pla¬
gam omnem obliquam fieri ut facile decidant ymbres & ad terram
uerti ꝗͣ leuissima sitatrice acie faltis exacta plagaq onuelata. Fetidi
semper inter duas cemmas ne sit uuinus oculis in reasa parte. Ni¬
gram esse eam existimant & donec ad sincera ueniatur recidendam.

Expanded text:
sed et in hoc fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in sidesed et in hoc fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in siderum causis docebimus proximo volumine, immo vero favonio, quoniam anceps culpa sit praeproperae festinationis. si saucias recenti medicina mordeat quaedam hiemis ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vitio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles fieri quis nescit? 192 operarum ista conputatio est in latifundis, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut facile decidant imbres, et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exacuta plagaque conlevata, recidi autem semper inter II gemmas, ne sit vulnus oculis in recisa parte. nigram esse eam existimant et, donec ad sincera veniatur, recidendam,
Abbreviated transcription (Latin):
aoͥ aequinocio uerno ad uergiliatum exortum & sanis ortum & nuigres contt
cum ali ab laqueire & stertoraie satis putent. Iterumq ab idib aprils an-¬
teꝙͣ concipiat. hoc est mn .uiͦ. idus maias. demde piius ꝙ̃ florere incipiat &
cum defioruerit & uariante se uua. peritiores affremant sl iusto scepi¬
us fodiatur in tantum tenerescere acinos ut rumpantur Ruae fodimitur
ance feuentes horas diei odiendes sonuerit sicut lutum neii arro nz
fodere fosione pulutrem excitatum oͥntra soles nebulas qͥ prodese pem
pinatio uerna inconfeno ab idib maiis intra dies .x ntiq anceꝗͣ flore¬
re incipiat & eti infra iugum debere fieri. De sequente uarant siue sentẽtiȩ
cum defleruerit aliqui pampiandum putant. alii sub ipsa matirritate.
sed de his praecyepta satonis deternent. Namq & putationum tradenda
ratio ess. protinus hant a Uindemia ubi cidi tepor indulg& adoriuntur.

Expanded text:
ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente cum alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus Aprilibus, antequam concipiat, hoc est in VI idus Maias; dein prius quam florere incipiat et cum defloruerit et variante se uva. peritiores adfirmant, si iusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit, sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione pulverem excitatum contra soles nebulasque prodesse. 190 Pampinatio verna in confesso est ab idibus Maiis, intra dies X, utique antequam florere incipiat, et eam infra iugum debere fieri. de sequente variant sententiae. cum defloruerit, aliqui pampinandum putant, alii sub ipsa maturitate. sed de his Catonis praecepta decernent. namque et putationum tradenda ratio est. 191 Protinus hanc a vindemia, ubi caeli tepor indulget, adoriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
e recta sirgece. saieterai al primordia eadem duidi autem amputato¬
ue pollicis m̃ aequali xamie undiq ne praegrau& fructus paete ali¬
qua obite idem deprimens priohibebit in excesum emicare huic ui¬
neae trum pedum t altitudo ex caelfior muitar seteris a quinto chim
ne excedat hominis longitudinem iustam. his quaq quae stauguneur
in terra breui ad mitandum aueas ircumnoant scrdid per ambitus
factis ne uagi palmites iter se pugnent occursantes maiorq pare tas¬
rarum ita supina in tellure uiidemiam metit. Sicquulem & in affrica
q in cerypto syriaq ac tota Asia ꝙ multis locis firropae hic mos p̾eruals.
Ibi ergo iuxta terram somprimi deb uitis eodem medo & tempore nutri¬
ta radice. quo miugata iunea ut semper tantum polles relinquantur¬
fertiu solo cum trid gemimis graciliore quinis praestatq multos ese qꝙͣ
longos quae de natura soli diximus tanto potentiora sentientur quan¬
to proprior fuerit uia ttriae. renera separari ac singulis onseri tra¬

Expanded text:
a primordio eadem, dividi autem putatione pollices in aequali examine undique , ne praegravet fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in excelsum emicare. huic vineae trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam. iis quoque, quae sparguntur in terra, breves ad limitandum caveas circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure vindemiam metit, siquidem et in Africa et in Aegypto Syriaque ac tota Asia et multis locis Europae hic mos praevalet. ibi ergo iuxta terram conprimi debet vitis, eodem modo et tempore nutrita radice, quo in iugata vinea, ut semper pollicefertili solo cum tribus gemmis, graciliore binis, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto potentiora sentientur, quanto propior fuerit uva terrae. 187 Genera separari ac singulis conseri tra
Abbreviated transcription (Latin):
Sommune autem omuium satorum uitium erucae etram siceris cu
sahuaginem tius ab luendo ymber duicius id fact est herba quae sicer
enetat & eruum crrcumligando seuocatur ora breche. Triticum simi¬
li modo hera ordeum festuca quae uocatur egylops lentem herba secu¬
ri data. quam graeti a similitudine pelicenon uocant & hae com¬
plexu necant irca phylippos acerrmum nomirant in pingui sole har¬
bam. qua faba necatur. Terram munꝗ in macra cum udlam qui¬
dam uentus a flauerit hederas granum minime est in sortice aculea¬
to sum est in pane celerrime uertiomes facit. Aumtq in asla & greia
balneatores cum uelint turbam pellere sarbonib id semen iniicere
Nescitut & p alangium in herno bestiola aranei generi sa hyemsa io¬
sa fit himaces nascuntur in uitia & aliquando ẽ terra cocletis in¬
mitae mirum immnodum erodentes eam & morbi quidem ftre hi sunł¬

Expanded text:
commune autem omnium satorum vitium uricae, etiam ciceris, cum commune autem omnium satorum vitium uricae, etiam ciceris, cum salsilaginem eius abluendo imber dulcius id facit. <3> Est herba, quae cicer enecat et ervum circumligando se; vocatur orobanche. tritico simili modo aera, hordeo festuca, quae vocatur aegilops, lenti herba securiclata , quam Graeci a similitudine pelecinum vocant; et hae coplexu necant. circa Philippos ateramum nominant in pingui solo herbam, qua faba necatur, teramum, qua in macro, cum udam quidam ventus adflavit. 156 aerae granum minimum est in cortice aculeato. cum est in pane, celerrime vertigines facit, aiuntque in Asia et Graecia balneatores, cum velint turbam pellere, carbonibus id semen inicere. nascitur et phalangion in ervo, bestiola aranei generis, si hiems aquosa sit. limaces nascuntur in vicia et aliquando e terra, cocleae minutae, mirum in modum erodentes eam. et morbi quidem fere hi sun
Abbreviated transcription (Latin):
plunis calor inferuescit Est & cantharidis dictus starabeus pariuus fra¬
menta erodens. Onmia ea animalia cum sibo deficunt. Oleum pix
adeps contraria semmib. sauendumq ne contacta eis timc serantur¬
ynibei in herba utilis quando florent autem frumento & ordeo noꝵ¬
nocꝵ. exumnib innocuus praeterꝙͣ siceri. Maturescentia frumenta
ymbre laedintur & ordeun magis nascitur & herba alba panico stini¬
lis occupans arua. pecori queꝗ mortisera. Nim lolium & tribuios ꝙ carda¬
os lappasq non minus ꝗͣ rubos inter frugum morbos potius ꝙͣ ipsus ter¬
rae pestes numerauerum. saeleste fragum uineaꝵ q malum nullo u¬
nus noxium est iubigo frequentissimãq mͣ roscido tractu sonuallibq
ac per fiatum non habentib. E diuerso sarent ea uentosa s ex caeisa.
Imter uitia segetum & luxiria est cum onerata fertilitate procunbũt

Expanded text:
pluviis calore infervescit. est et cantharis dictus scarabaeus parvus, frupluviis calore infervescit. est et cantharis dictus scarabaeus parvus, frumenta erodens. omnia ea animalia cum cibo deficiunt. oleum, pix, adips contraria seminibus, cavendumque ne contacta eis serantur. imber in herba utilis a partu, florentibus autem frumento et hordeo nocet, leguminibus innocuus praeterquam ciceri. maturescentia frumenta imbre laeduntur et hordeum magis. nascitur et herba alba, panico similis, occupans arva, pecori quoque mortifera. nam lolium et tribulos et carduos lappasque non magis quam rubos inter frugum morbos potius quam inter ipsius terrae pestes numeraverim. caeleste frugum vinearumque malum nullo minus noxium est robigo. frequentissima haec in roscido tractu convallibusque ac perflatum non habentibus; e diverso carent ea ventosa et excelsa. inter vitia segetum et luxuria est, cum oneratae fertilitate procumbunt.
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUM omnium frumenti uitium auena est & ordeum in eam degene¬
rat sicut ipsa frumenti fit nnstar. quippe cum germaniat populi seruãt
eamꝰꝗ ᷤ alia pulte uiuant. Soli maxime caeliq humo es. hoc euenit uiti¬
tum duitius ⁊ etentum est terra prius gͣ trumpat fadem est ratio sicmi¬
osum fuit tum sereretur. prima autem statim eruptione agnoscitur. ex
quo appar& in radice esst causam. Est & aliud ex uitino auenat dicurre
uitium tum amplitudbne incohata granum. sed nondum matura prius
q̃ toborq corpus afflatu noxio cassum & mane in spica euanes cit quo¬
dam abortiruenti autem trib temgoribi nocent frumento & ordeo iͥn
flore aut protinus cum defloruere uel matrrescere incipientib Tunc
enim exmaniunt grana priorib causis nasti prohibent. Noqꝵ et sol creber
e nube nascuntur & uermiculi m radice cninsementem ymbrib setutis
incluserit repentinus calor humorem. hignuntur & in grano cum spicȩ

Expanded text:
m omnium frumenti vitium avena est, et hordeum in eam degenem omnium frumenti vitium avena est, et hordeum in eam degenerat sic, ut ipsa frumenti sit instar, quippe cum Germaniae populi serant eam neque alia pulte vivant. soli maxime caelique umore hoc evenit vitisi diutius retentum est terra, priusquam erumpat. 150 eadem ratio et si cariosum fuit, cum sereretur. prima autem statim eruptione agnoscitur, ex quo apparet in radice esse causam. est et aliud ex vicino avenae vitium, cum amplitudine inchoata granum, sed nondum matura, prius quam roboret corpus, adflatu noxio cassum et inane in spica evanescit quodam abortu. venti autem tribus temporibus nocent frumento et hordeo: in flore aut protinus cum defloruere vel maturescere incipientibus. tum enim exinaniunt grana, prioribus causis nasci prohibent. nocet et sol creber ex nube. nascuntur et vermiculi in radice, cum sementem imbribus secutis inclusit repentinus calor umorem. gignuntur et in grano, cum spica e
Abbreviated transcription (Latin):
humidum solum herbosum ue uincitur & desistit in pratum. atopto¬
tinus altitudine unciali herbis omnib liberanda est mami potius gͣ sar¬
culo secatur incipiens florere & quotiẽs refloruit. Id secies fuent per
annos cum minimum. In semen matirrescere prolibenda esti qr pa¬
puium utilius est usqe ad trimatum. Uerno sarui deb libenariq caete
ris herbis ad trimatum in arris ad solum radi. Ita reliquas herbae
meereant sme ipsius dammno proptec altitudinem radicum seeuice¬
rint herbae Remedium unicum aratro saepius uertendo doner õs
aliae radices interanit. Dari non ad saticiatem deb ne replere
sanguine necerse sit ꝙ uiridis utilior est. Arescit suculose ae poste¬
mo m̃ paluerem inutilem extenuaeit. De qris cui q it̃ prmmap atisda
tut in pabulis afftaitim dixnmus inter frutices ꝙ nime frugum omniu
natura peragenda est. cuius inparte de morbis quoq dicatur.¬

Expanded text:
umidum solum herbosumve, vincitur et desciscit in pratum. ideo proumidum solum herbosumve, vincitur et desciscit in pratum. ideo protinus altitudine unciali herbis omnibus liberanda est, manu potius quam sarculo. secatur incipiens florere et quotiens refloruit. id sexies evenit per annos, cum minimum, quater. in semen maturescere prohibenda est, quia pabulum uris herbis, ad trimatum marris ad solum radi. ita reliquae herbae intereunt sine ipsius damno propter altitudinem radicum. si evicerint herbae, remedium unicum in aratro, saepius vertendo, donec omnes aliae radices intereant. 148 dari non ad satietatem debet, ne deplere sanguinem necesse sit. et viridis utilior est. arescit surculose ac postremo in pulverem inutilem extenuatur. de cytiso, cui et ipsi principatus tur in pabulis, adfatim diximus inter frutices. et nunc frugum omnium natura peragenda est, cuius in parte de morbis quoque dicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cadit semen admexta. hoc uocitatum ocium boumnq seri rausã solitum
uarro appellat a celeritate proueniendi a graeto quod oceos dicinit.¬
EDiCA ecterna etiam grietiat est ut a medis aduecta per bella persauim
quas Darius intidit sed uel in primis dicenda tanea dos ut cum ex uno
satu amplius q̃ tricenis annis dire. Similis est trifolio caule folit s gen¬
culata quicquuid in caule affirigit in folia sonerahitur Inum &i deea &
cytiso uolumer amphilocus confusum solum in quo seratire tlapidatin
purrgatumq subigitur autmmno mox aratum & occatum tegitur
trate Iterum ac tertio quinis diebi interpositis & fimo addito possit
aucem fuctum sucosimq uel riguum Ita praeparato seritur mense
maio auas prunis obnoxia opus est densitate seminis obuoyeid oc¬
cupari incernas centesq herbas excludi. Id praestant in uigero mo
dĩ uicina uindemia ne adurat terraq protinus integi deb si sit

Expanded text:
cadit semen, admixta. hoc vocitatum ocinum boumque causa seri solitum cadit semen, admixta. hoc vocitatum ocinum boumque causa seri solitum . Varro appellatum a celeritate proveniendi e Graeco, quod ὠκέως dicunt.erna etiam Graeciae est, ut a Medis advecta per bella Persarum, quae Darius intulit, sed vel in primis dicenda tanta dos est, cum ex uno satu amplius quam tricenis annis duret. similis est trifolio caule foliisque , geniculata. quidquid in caule adsurgit, folia contrahuntur . unum de ea et cytiso volumen Amphilochus conposuit. solum, in quo seratur, elapidatum purgatumque subigitur autumno, mox aratum et occatum integitur crate iterum ac tertium, quinis diebus interpositis et fimo addito . poscit autem siccum sucosumque vel riguum. ita praeparato seritur mense Maio, alias pruinis obnoxia. opus est densitate seminis omnia occupari internascentesque herbas excludi—id praestant in iugera modi III — et cavendum ne adurat sol, terraque protinus integi debet. si sit
Abbreviated transcription (Latin):
digitorum sulto. quantos peius tractatur tanco prouenit melius Raꝵ
dictum est aliguia cui prosit negligentia. Id autem quod secale aut
farrago appellantur occari tantum desyderant. Secale taurini sub
alpib asiam uocant teterrimum: sed tantum ad arcendam famem
fretunda sed gracii stipula nigritia triste pondere prtietignum. Admi¬
scetur hue far ut mitiget amaritudinem eius & tamen sic quoq in¬
gratissimum uentri est. Nascitur qualitimq solo cum centen imogra¬
no ipsumq pro letamme est farrago ex reccem̃tis fartis praedensa sere¬
tur admixta aliquando & uicia. Fadem aliquando in aphryta fit ex or¬
deo. onmia haec pabularia  degenerans qui exleguminib quae uocatur
cracta In tantum columbis grata ut pastas ea negent fugitiuas uluslo¬
ci fieri Apuod antiquos erat pabuli genus. quod sato otimum uocat quo
sistebant aluum bubi idq erat e pabuli segete uiride desectum autet id
in nigero autimno misceri &seri solitos. melus & auena grasta. cui nõ

Expanded text:
digitorum sulco, quantoque peius tractatur, tanto provenit melius. rarum dictu esse aliquid, cui prosit neglegentia. id autem, quod secale ac farrago appellatur, occari tantum desiderat. Secale Taurini sub Alpibus asiam vocant, deterrimum et tantum ad arcendam famem, fecunda, sed gracili stipula, nigritia triste, pondere praecipuum. admiscetur huic far, ut mitiget amaritudinem eius, et tamen sic quoque ingratissimum ventri est. nascitur qualicumque solo cum centesimo grano, ipsumque pro laetamine est. Farrago ex recrementis farris praedensa seritur, admixta aliquando et vicia. eadem in Africa fit ex hordeo. omnia haec pabularia, degeneransque ex leguminibus quae vocatur cracca, in tantum columbis grata, ut pastas ea negent fugitivas illius loci fieri. Apud antiquos erat pabuli genus, quod Cato ocinum vocat, quo sistebant alvom bubus. id erat e pabuli segete viride desectum, antequamin iugero autumno misceri et seri solitos, melius et avena Graeca, cui non
Abbreviated transcription (Latin):
re rostra uti uetis. Tertium in solo facii nec toto porratim dentui. sas
exigna supide in rostro latior. haec quarto generi exacutior in nucro¬
nem fastigata eodenis gladio scnidens solim & acie laterum radices hec¬
barum secans non pridem muentum in retia galiat duas adelerimt ro¬
tiuas quod genii uocant plauinoratim. suspit uꝙ efigiem palae ha¬
b& Serunt ita non niss culta terra & fere noua. lacitudo uome¬
ris cespites uersat semens protinus iniicut. sratesq dentatas siꝑ¬
trahunt. Nec sarienda sunt hoc modo sata sed proteus binis ternis¬
q sic arant. Ino iugo boum censeri anno facilis soli quadragena in¬
gera difficilis tricena ig iustum est

Expanded text:
re rostrati vectis. tertium in solo facili, nec toto porrectum dentali, sed re rostrati vectis. tertium in solo facili, nec toto porrectum dentali, sed exigua cuspide in rostro. latior haec quarto generi et acutior in mucronem fastigata eodemque gladio scindens solum et acie laterum radices herbarum secans. non pridem inventum in Raetia Galliae duas addere tali rotulas, quod genus vocant plaumorati. cuspis effigiem palae habet. serunt ita non nisi culta terra et fere nova. latitudo vomeris caespites versat. semen protinus iniciunt cratesque dentatas supertrahunt. nec sarienda sunt hoc modo sata, sed protelis binis ternisque sic arant. uno boum iugo censeri anno facilis soli quadragena iugera, difficilis tricena iustum est
Abbreviated transcription (Latin):
to enim tardius detidit quanto abundantius treuit. & semertem ar¬
cet. Vulgo credebatur a decesu eius serere solitos. mox sues impeliere
uestigis semma deprimeretes & madido solo & credo antiquitus facti
et abiecta prius semina iñ hino degrassi ammnis hoc fit noueribii mense
nicipiente. ac postea pauci runcant quad botanismon uorant. Reliqua
pars uon nisi cum falce arua iufit paulo ante N aprilis peragitur au
tum qͣ palustus aegyptus somils ratio sed foeititas mcior babylomies¬
ac seleactias fuphrut atq trgri ietagnantib quoniam ibi rgandi mocdus
mani temperatur syria quos tenuui fuico sum mutiftriam in staulia ato¬
ni boues ad singulos uomeres anhelent. In omni quidem parte culta¬
rae sed in hac maxeime ualq oratulim uluod quidq iegio patiatur
proscindatur terram setans futurisq siutis uestigia praeriscribene inciui¬
ris quas resupimus in araendo mordeat uomer. Aiterum genus est iuga.¬

Expanded text:
to enim tardius decedit, quanto abundantius crevit, et sementem arto enim tardius decedit, quanto abundantius crevit, et sementem arcet. vulgo credebatur a decessu eius serere solitos, mox sues inpellere vestigiis semina deprimentes in madido solo, et credo antiquitus factitest abiecta prius semina in limo degressi amnis. hoc fit Novembri mense incipiente, postea pauci runcant — botanismon vocant —, reliqua pars non nisi cum falce arva visit paulo ante kal. Apriles. ptum , quoniam palustris Aegyptus. similis ratio, sed felicitas maior Babyloniae Seleuciae, Euphrate atque Tigri restagnantibus, quoniam rigandi modus ibi manu temperatur. Syria quoque tenui sulco arat, cum multifariam in Italia octoni boves ad singulos vomeres anhelent. in omni quidem parte culturae, sed in hac maxime valet oraculum illud: quid quaeque regio patiatur. proscindatur, terram secans futurisque sulcis vestigia praescribens incisuris, quas resupinus in arando mordeat vomer. alterun genus est volga
Abbreviated transcription (Latin):
luium Sic̃ ergo tenue solum ocded dabitur. Minus enim abmenti radix po¬
scit lenuor tetra densiorq tritico in le loco humui far adoreum potiusg̃tr
ticum seretur: Temperato & trititum &badeum soles robustius sed mĩ¬
nus redaunt triticum far e filigo se syetosurm & ulgino sium solim sor¬
tiuntur.
ST & in frugib ostentum femel quod deguidem inuenerim actidit p elo
eti sornelio sons quo anno fuperatus estꝰ Annibal. in arberib eim tũc
nata prodomtur frumenta
Et quoniam de fragum tertuts dima generie abimde dͥgemus ninede
arandi ratione dicemus. Ante omnia aegypti facilitate sommemorata
Nulus ibi soloni uice fungens euagari iicipit ut dixynus a solticio aut
noua hina ac primo lente demae uehementius q̃ duiin leone sol est¬
mox pigrescit in urrginem transgreso atq in libra resia Si .xii. u
bita non exceseut sames certa et nec minus si .xui. Superabit Tm¬

Expanded text:
linum. sic ergo tenue solum hordeo dabitur — minus enim alimenti radix polinum. sic ergo tenue solum hordeo dabitur — minus enim alimenti radix poscit —, laetior terra densiorque tritico. 166 in loco umidiore far adoreum potius quam triticum seretur, temperato et triticum et hordeum. colles robustius, sed minus reddunt triticum. far, siligo et cretosum et uliginosum solum patiuntur. gibus ostentum semel, quod equidem invenerim , accidit P. Aelio Cn. Cornelio cos., quo anno superatus est Hannibal. in arboribus enim tum nota produntur frumenta. Et quoniam de frugum terraeque generibus abunde diximus, nunc de arandi ratione dicemus, ante omnia Aegypti facilitate conmemorata. Nilus ibi coloni vice fungens evagari incipit, ut diximus, a solstitio ac nova luna, primo lente, dein vehementius, qumox pigrescit in virginem transgresso atque in libra residit. 168 si XII cubita non excessit, fames certa est, nec minus si XVI exsuperavit. tan
Abbreviated transcription (Latin):
EETUR atonis hete sentencia in agro sriso & lneto frumentam
seri Si uero nebulosus est fit erdem raphanus milium panicum In frigido &
a quoso mimis prus serendium. postea in sailido. in solo autem rubracoso ue gus¬
lo ue harenoso. Si non sit aquesum iupmum. In sreta s rubrica & aquosiere
agro adoreum. in fucto gi non heboso nec umbroso tu triticum in solo ualdo
fibam uiciam uero ꝙͣ minime aquoso herbidoq Suiginem & trititum in apeo
to loco edito ut sole q diuti fime torieantur sblera lentem in frutato & iubri¬
coso qui non sit herbidus Ordeam mn nouali & iaruo quod resibue pos¬
sit fieri Trimestre ubi sementem maturam facere non possit: &cuius missi¬
tudo sit resibius. Sultiuis sula sentencia rł serendi ea in tenuore terra.
quae non multo indigꝵ fuctu tit extisus ꝙ ciato. Exceetis segimimib quae
uellintur e teria quae non subsetaneur. unde & legimina appeliata qr ita
leguntur. fn piigni autem quae cibi funt maioris ut olus triticum guigo

Expanded text:
r Catonis haec sententia est: in agro crasso et laeto frumentum seri, si vero nebulosus sit idem, rapa, raphanos, milium, panicum. in frigido, aquoso prius serendum , postea in calido, in solo autem rubricoso vel pullo vel hagro adoreum; in sicco et non herboso nec umbroso triticum; 164 in solo valido fabam; viciam vero quam minime aquoso herbidoque; siliginem et triticum in loco aperto, edito, qui sole quam diutissime torreatur ; lentem in rudecto et rubricoso, qui non sit herbidus ; hordeum in novali et in arvo, quod restibile possit fieri; trimestre, ubi sementem maturam facere non possis et cuius crassitudo sit restibilis. Subtilis et illa sententia: serenda ea in tenuiore terra, quae non multo indigent suco, ut cytisus et cicere excepto legumina quae velluntur e terra, non subsecantur—undleguntur —, in pingui autem quae cibi sunt maioris, ut olus, triticum, siligo,