comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus est suũ qui ausus ꝯtra generũ bella suscipere¬
¶ Priui precipuus ¶ Bis magua uicti.p. sem el
eũ occisus est in ezentuis. iterũ cũ interiit ca¬
mulla ¶ Aibent. u surpaiit u̾bũ. ꝯibeo albe. ¶In¬
sania mutat. in sania eni ẽ illuc reuerti unde
uix enaserit ¶ Touo. finio. remoneo ut tollite
cuncta in quit ¶ Eors dicta refutet. paenthe sis
plena abominationis ¶Aatam ⁊ conubia .n.¬

Expanded text:
qui ausus fuerat contra generum bella suscipere. PRIMVS praecipuus. BIS MAGNA VICTI PVGNA semel, cum est occisus Mezentius; iterum, cum interiit Camilla. ALBENT usurpavit verbum ‘albeo albes’. INSANIA MVTAT insania enim est illuc reverti, unde vix evaseris. TOLLO finio, removeo, ut «tollite cuncta, inquit». FORS DICTA REFVTET parenthesis, plena abominationis. NATAM ET CONVBIA N
Abbreviated transcription (Latin):
omẽs audete dee¶Inq uicem. in uicẽ. nãq ua¬
cat¶Tanton placuit xurrere. apostrafa ad
iouẽ. sane tanton. ou.circũ flectitur. nã cũ ꝑ
apostrofam apocopen u̾ba paciunt᷑. is ꝗ integra
parte fuerat ꝑsenerat accentus ¶Ruentis teu¬
eros. i dest quos sequebat᷑ sucro ¶ Crudũ ensem
anodo durum. alias crudelem ¶ Et crates pecto
crates ubi celeriꝰ fata ꝯꝑlent̃ ⁊ hoc ẽ qd̾ ait supͣ
hand multa moratus ¶ Amicũ fre̾mq diore
hii duo duces sũt etiã ut supͣ memorati. ut nẽ
amiei casu̾ gemut itẽ. ⁊ nũc tͤtia palma diores.
un de ad t̾rorẽ ppłi capita eoꝵ resigant᷑ incurru.
currũ aũt. aut septimꝰ ẽ ant datiuus ãtiquus ẜm̃

Expanded text:
omnes audete deae». INQVE VICEM in vicem: nam ‘que’ vaomnes audete deae». INQVE VICEM in vicem: nam ‘que’ vacat. TANTON PLACVIT CONCVRRERE M. I. apostropha ad Iovem. Sane ‘tanton’ ‘ton’ circumflectitur: nam cum per apostrophum apocopen verba patiuntur, is qui in integra parte fuerat, perseverat accentus. RVENTES TEVCROS quos insequebatur Sucro. CRVDVM ENSEM modo ‘durum’, alias ‘crudelem’. ET CRATES PECTORcrates, ubi celerius fata complentur. Et hoc est, quod ait supra ‘haud multa moratus’. AMYCVM FRATREMQVE DIOREM hi duo duces sunt etiam supra memorati, ut «nunc Amyci casum gemit», item «et nunc tertia palma Diores»: unde ad terrorem populi eorum capita religantur in curru. CVRRV autem aut septimus est, aut dativus antiquus,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. translatio ẽ a canib ¶Disiecta ꝑ agmina.
dissipata aduentu enee ¶Hen qd agat. ome ad¬
u̾biũ u̾bo coberet. unde heu et at̾tat ⁊ similia
ꝗa u̾bo coberere nõ possũt. separatã fecerũt aliã
partẽ oratioĩs. silic ĩt̾iectionẽ quã sola latinitas
possidet. ¶ Huic. ꝓ in hũc. ⁊ est ordo huic dirigit.¬
¶ Collegit marma. ita se texit ut nulla parte pos¬
set feriri. apicem tam̃ incrita galee eminẽtiam
qua greci conũ uocant. ĩ qu̾a enunent criste.
qd̾ effigiebat turnꝰ ⁊ ip̃e appetebat᷑ insidiis nõ cũ
ante ꝓrupit ille ĩ bellũ. quã iouis fidem. ⁊ lesa fe¬
obtruncat uniu̾sos quib ante pari peꝑcerat mo¬
do¶rarum habenas. potestatem. faculta tem. Ut
⁊ preniẽt iaxas ⁊ sciret dare uissus habenas. ⁊ hic
moderate locutus est. nã enniꝰ effundit irarũ
ceret nec musa nec apollo sufficiũt. Statius.
maior abaonus sumẽda clemẽtia lucis. inecũ

Expanded text:
rit: translatio a canibus. DISIECTA PER AGMINA rit: translatio a canibus. DISIECTA PER AGMINA dissipata adventu Aeneae. HEV QVID AGAT omne adverbium verbo cohaeret: unde ‘heu et ‘attat’ et similia, quia verbo cohaerere non possunt, separata fecerunt aliam partem orationis, scilicet interiectionem, quam sola Latinitas possidet. HVIC pro ‘in hunc’. Et est ordo ‘huic dirigit’. COLLEGIT IN ARMA ita se texit, ut nulla parte posset feriri. APICEM TAMEN INCITA SVMMVM galeae eminentiam, quam Graeci conum vocant, in qua eminent cristae. quod et fugiebat Turnus, et ipse adpetebatur insidiis, non tamen ante prorupit in bellum, quam Iovis fidem et laesa foeobtruncat universos, quibus ante pari pepercerat modo. IRARVM HABENAS potestatem, facultatem, ut «et premere et laxas sciret dare iussus habenas». Et hic moderate locutus est: nam Ennius «effundit irarum ceret: nec musa nec Apollo sufficiunt. Statius «maior ab Aoniis sumenda dementia lucis: mecum
Abbreviated transcription (Latin):
suili modo. sic paulo post. similis medios intur¬
na ꝑ bostes. ¶ Roetheus. troianus aꝓmũctorio
troie¶Cuneisse quisq coactis agglomerant.⁊
densent᷑ ut cuneati dinicent. silic ĩ cuneorũ
modũ ꝯpositi. ¶ xollit᷑ incesom clamor. ocxiso
eo ꝗ auctor disrũpendi federis erat exortus est
clamor. ⁊ statim secuta fuga rutuloꝵ ut uersiq
sigiẽtes. nec ꝯtra stantes dignatur occidere. ⁊ ma¬
gna enee ostendit᷑ pietas qui nͨ uulneratꝰ irascit᷑
ut uelit ꝯtra legẽ federis ĩ bella moueri ¶Uirago.¬
dr̃ mulier que uirile ĩplet officiũ.: Puolat. ꝑ
magnas edes uolat. nã iore suo u̾bo dedit de¬
tractam nõi p̃positionẽ ¶acuis. magnis. ut ua¬
cua atria lustrat saucuis. ¶Nec offerre manũ
cũ enea. nã alios ꝑsequit᷑. ¶ Auia. abea silicet
parte qua ueniebat eneas.¶Tortos orbes. obli¬
quas ⁊ implicitas uias. Uestigatq uirũ. in qui¬

Expanded text:
simili modo: sic paulo post «similis medios Iutursimili modo: sic paulo post «similis medios Iuturna per hostes». RHOETEIVS Troianus, a promunturio Troiae. CVNEIS SE QVISQVE COACTIS AGGLOMERANT densentur, ut cuneatim dimicent, scilicet in cuneorum modum compositi. TOLLITVR IN CAELVM CLAMOR occiso eo, qui auctor disrumpendi foederis fuerat, exortus est clamor, et statim secuta fuga Rutulorum, ut ‘versfugientes, nec contra stantes dignatur occidere. Et magna Aeneae ostenditur pietas, qui nec vulneratus irascitur, ut velit contra legem foederis in bellr mulier, quae virile implet officium. PERVOLAT per magnas aedes volat: nam more suo verbo dedit detractam nomini praepositionem. VACVIS magnis, ut «vacua atria lustrat saucius». NEC CONFERRE MANVM cum Aenea: nam alios persequitur. AVIA ab ea scilicet parte, qua veniebat Aeneas. TORTOS ORBES obliquas et inplicitas vias. VESTIGATQVE VIRVM inqui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Inter piemia. ad prenua. Cicero dico te pͥore noc¬
te uenisse. inter falcarios idest ad falcarios ¶Ma¬
tura a doleuerit. adulescendo matura ẽẽ ceperit.
uulnerato duce. multi cũ eo incastra remearent¬
¶ Miscetur. modo ꝯfunditur: alibi ꝑturbatur. ut
uuscet agens telis nemora inter frondea turbam
¶Aggere turnus eminẽtia. deuia aut̃ aggere non
possumꝰ dicere insi siue aggerẽ dicere uoluerimꝰ
idẽ iue coaceruationẽ quã historici uiã militarẽ
dicũt. ut qualis sepe uie depressus in aggere fpens¬
¶ atrũ rapit agnen. pulueris nube cobopertum.i
Ab rupto sidere. magna tẽpestatẽ. alibi. sorbet.
inabruptũ ¶ Nimbus .i. fluctus. Itẽ scit tristẽ i¬
longe. horrescũt.c.a.s. Statius planus de hoc
sensu. deflent sua daͣmna coloni ⁊ tam̃ op̃pisos
miẜant̾ in equore nautas.¶Ruet. eruet ⁊ euer¬
tet. aliter dictũ ẽ ruit alto culmine troia ¶ Talit̾.

Expanded text:
. INTER PRAEMIA ad praemia: Cicero «dico te priore noc. INTER PRAEMIA ad praemia: Cicero «dico te priore nocte venisse inter falcarios», id est ad falcarios. MATVRA ADOLEVERIT adulescendo matura esse coeperit.sse enim erat ut, vulnerato duce, multi cum eo in castra remearent. MISCETVR modo ‘confunditur’: alibi ‘perturbatur’, ut «miscet agens telis nemora inter frondea turbam». AGGERE TVRNVS eminentia; de via autem aggerem non possumus dicere, nisi si viae aggerem dicere voluerimus, id est viae coacervationem, quam historici viam militarem dicunt, ut «qualis saepe viae deprensus in aggere serpens». ATRVM RAPIT AGMEN pulveris nube coopertum. ABRVPTO SIDERE magna tempestate: ut «sorbet in abruptum fluctus», item «scit triste P. L. H. C. A. Statius planius de hoc sensu «deflent sua damna coloni et tamen oppressos miserantur in aequore nautas». RVET eruet et evertet. Aliter dictum est «ruit alto a culmine Troia». TALIS taliter,
Abbreviated transcription (Latin):
bus caulẽ folus. hoc est adultis. sic in quarto pubẽ¬
tes herbe. ⁊ est recipea inter herbas ⁊ boĩes trausla¬
tio. nã ⁊ pub̾tatẽ herbaꝵ ⁊ florem uiuẽtutis uocamꝰ¬
¶ Faciem cutũdata. aparte totũ corpꝰ accipimꝰ ¶ gu¬
sũ amnẽ. ꝑ aqua atoto partẽ. sic supͣ. fontẽq iguẽq
fere bant ¶Ambrosie sucos. ambrosia ẽ cib deorũ
nã nectar potant ¶Panaceã. genꝰ herbe. sciendũ
tam̃ lucretiũ panaceã uͥq salem dicere unde pos¬
sumꝰ ⁊ hoc loco salẽ intelligere. nã omẽz pellit do¬
lorẽ s meliꝰ herbã qr ait odoriferã ¶ Quippe do¬
lor quasi dolor cuiꝰ natura hec ẽ. ut adbibito re¬
medio statim recedat. nã dolor ꝯsequẽs res ẽ nõ
pͥncipalis. Unde sublatã cã ẽ etiã ip̃e statim recedit
binc ait qppe. nã in fusa aqua inberens. laxare cepe¬
rat telũ qd̾ antea ĩ ferebat doloiẽ ¶Inp̾stina. in
opta. nec enĩ fortuna discitur. ⁊ ẽ reuma integrũ¬

Expanded text:
BVS CAVLEM FOLIIS hoc est adultis: sic in quarto «pubentes herbae». Et est reciproca inter herbas et homines translatio: nam et pubertatem herbarum et florem iuventutis vocamus. FACIEM CIRCVMDATA a parte totum corpus accipimus. FVSVM AMNEM pro ‘aquam’, a toto partem: sic supra «fontemque ignemque ferebant». AMBROSIAE SVCOS ambrosia est cibus deorum: nam nectar potant. PANACEAM genus herbae. Sciendum tamen Lucretium panaceam ubique salem dicere. Vnde possumus et hoc loco salem intellegere; nam omnem pellit dolorem. Sed melius herbam, quia ait ‘odoriferam’. QVIPPE DOLOR quasi dolor, cuius natura haec est, ut adhibito remedio statim recedat. Nam dolor consequens res est, non principalis: unde sublata causa etiam ipse statim recedit. Hinc ait ‘quippe’, nam infusa aqua inhaerens laxare coeperat telum, quod antea inferebat dolorem. IN PRISTINA in opta’: nec enim fortuna discitur. Et est zeugma non integrum
Abbreviated transcription (Latin):
sponte torsisse ⁊ occidisse unũ denouẽ fratrib
ꝙ ꝑtinet ad economiã necesse enĩ erat. ut
frẽs ex uniꝰ morte ꝯmoti bellũ mouerent si enĩ
uilis aliꝗs interiret. poterat eiꝰ mors obfederis
religionem forte ꝯ tempni ¶ Sonitum dat
idest facit¶ Certa. in euitabilis. unde incerta est

Expanded text:
sponte torsisse et occidisse unum de novem fratribus. sponte torsisse et occidisse unum de novem fratribus. Quod pertinet ad oeconomiam: necesse enim erat, ut re ex unius morte commoti, bellum moverent. si enim vilis aliquis interiret, poterat eius mors ob foederis religionem forte contemni. Ad v. 267 Sonitum dat id est facit. certa inevitabilis: unde 'incerta' est
Abbreviated transcription (Latin):
tari dñis deos. Terentiꝰ. hic deos domꝰ salutatũ
pergam ¶ Eppediũtq manꝰ. dimicare se uelle
significant hec enĩ est ꝯsensio militaris lucanꝰ
elatasq alteq eũq a̾bella uocare ꝓmisere manꝰ
¶ Qd sepe petiu. qͣsi inpetratiuũ hoc auguriũ
uult uideri ¶Accipio agnoscoq deos. modo qͣĩ
de oblatuo loquit᷑. nã inablatiuis anguriis in
potestate uidentis est. utrũ id adse ꝑtinere ue¬
lit. an refutet.⁊ abominet᷑. ergo nũc dicit se
auguriũ libent̾ amplecti ⁊ agnoscere ẜ cirea
petrat᷑ auguriũ. ⁊ confirmat id adpresens ne
antiq nã ueteres ⁊ populo ⁊ populor dicebant.
nũc tantũ ꝓpłor dicimꝰ. illud penitꝰ deusu reces¬
nitusq ĩnubila fugit ¶ Densete cateruas. sicut
cygni hostẽq ꝑ auras facta nube p̾mũt ⁊ aduer¬
sos telũ contorsit in hostes. hoc loco ab honeri
econoniia recessit. ille enĩ ĩducit in meruã
ꝑsuadentẽ pandaro. ut iacto in menelaũ telo

Expanded text:
 hinc deos domum salutatum pergam». EXPEDIVNTQVE MANVS dimicare se velle significant: haec enim est consensio militaris: Lucanus «elatasque alte, quaecumque ad bella vocaret, promisere manus». QVOD SAEPE PETIVI quasi inpetrativum hoc augurium vult videri. ACCIPIO AGNOSCOQVE DEOS modo quasi de oblativo loquitur: nam in oblativis auguriis in potestate videntis est, utrum id ad se pertinere velit, an refutet et abominetur. Ergo nunc dicit se augurium libenter amplecti et agnoscere circa pretatur augurium: et confirmat id ad praesens nantique: nam veteres et 'populo' et 'populor' dicebant, nunc tantum 'populor' dicimus; illud penitus de usu recesnitusque in nubila fugit». DENSETE CATERVAS sicuti cycni «hostemque per auras facta nube premunt». ET ADVERSOS TELVM CONTORSIT IN HOSTES hoc loco ab Homeri oeconomia recessit: ille enim inducit Minervam persuadentem Pandaro, ut iacto in Menelaum telo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽẽ. Nam licet manu legant᷑ ⁊ sint inter
legumina uiribus tam̃ frumentis exequãtur
Letheo ꝑfusa .p. somno. Plena obliuionis.
Nam ceres ioue admonente dicit᷑. cibo papa¬
ueris orbitatis oblita. ⁊ re uera papauer gi¬
gnit soporem. Alternis facilis labor. Redit
rursus ad preceptũ qd̾ scit ẽẽ precipuũ. Idẽ ad
fertili. effectos ꝑagros. contina fertilitate
lassatos sicut etiã frequẽti partu effecta dr̾ mu¬
lier. Cinerem imundũ ad discretionẽ illius
quo utunt᷑ puelle. Requiescent fetibus.a.¬
Nõ eĩ roborant᷑ qd̾ intermissio efficit aratio¬
nis. Quam rem rursus repetit dicendo. Nec
nulla interea est inarate gratia terte. Nam
¶ Incendere profuit a. Nõ agros sed ea que in
agris sũt Idẽ stipulas uł quis qlias. Idẽ purga¬
menta terraꝵ. Nam ut uidemus si magris
qui incendendi sũt desint stipule. aliunde
illuc ⁊ nutrimenta portant᷑ incendii. Atq¬

Expanded text:
; nam licet manu legantur, et sint inter ; nam licet manu legantur, et sint inter legumina, uiribus tamen frumentis aequantur. Lethaeo, idest plena obliuionis; nam Ceres Ioue admonente dicitur cibo papaueris orbitatis oblita, et reuera papauer gignit soporem; rursus ad praeceptum, quod scit esse praecipuum, id est ad v. 81 effetos per agros continua fertilitate lassatos, sicut etiam frequenti partu effeta dicitur mulier. cinerem inmundum ad discretionem illius, quo utuntur puellae. iacnon etiam roborantur, quod intermissio efficit arationis. quam rem rursus repetit dicendo 'nec nulla interea est inaratae gratia terrae', id. iagris sunt, id est stipulas vel quisquilias, id est purgamenta terrarum: nam, ut videmus, si in agris, qui incendendi sunt, desint stipulae, aliunde illuc nutrimenta portantur incendii. a
Abbreviated transcription (Latin):
scere campũ ut redeat inuires priores.¬
¶Sane sciendũ ⁊ ciceronẽ indialogis ⁊ cete¬
ros phylosophos tractare. nõ ꝗd debeat fieri
sed quid potissimũ fieri. quã rẽ uirgiluis
nũc sequit᷑. Nam cũ dicat multa reme¬
dia agroꝵ recreandoꝵ. preponit oĩbus inter¬
in issionẽ. Unde eam rem frequet̾ iterats
cogit angustia ibi frumenta sere. Unde
legumina sustulisti. Aut si tibi est opus
frumento. stercorare. sparge cinerem. uł
incende stipulas ¶Sidere. modio anno.
rit accipimus. ut letus homo. Idẽ hylaris.
Letum pecus Idẽ pingue. Letum legum̃
ut diximus fertile. ⁊ legum̃ dr̃ qd̾ manu
legat᷑. nec sectionẽ requirit. frumẽta uõ sũt
om̃ia que ex se emittũt aristas. Nam qd̾
ait supͣ farra frumenta accipimꝰ. speties est¬
ait tenuis. Nam uitia uix ad triplicẽ puenit
fructũ. cũ alia legumina ꝑuectum habeant
campũ.s. Bene excersit linũ. Auenas. papa¬
ues. ⁊ dicit post hec frumenta ferenda serenda¬

Expanded text:
scere campusane sciendum et Ciceronem in dialogis et ceteros philosophos tractare, non quid debeat fieri, sed quid potissimum fieri. quam rem Vergilius nunc sequitur; nam cum dicat multa remedia agrorum recreandorum, praeponit omnibus intermissionem: unde eam rem frequenter iteratcogit angustia, ibi frumenta sere, unde legumina sustulisti: aut si tibi opus est frumento, stercora, sparge cinerem vel incende stipulas. 'sidere' modo anno. rit accipe, ut 'laetus homo', id est hilaris; 'laetum pecus', id est pingue; 'laetum legumen', ut diximus, fertile. et legumen dicitur quod manu legatur nec sectionem requirat; frumenta vero sunt omnia quae ex se emittunt aristas. nam quod ait supra 'farra', frumenta accipimus; species estait 'tenuis'; nam vicia vix ad triplicem pervenit fructum, cum alia legumina proventum habeant auera. Bene excerpsit linum, auenas, papauer et dicit post haec frumenta non esse serenda
Abbreviated transcription (Latin):
peon tertuis. Unciq puer monstrator ara¬
tri. Alii triptolemũ. alii osirim nolunt.
neralit̾ ait puer. Nam nõ unus aratr
toto orbe monstrauit s diuersi in diuersis
c. Siluanus deus siluaꝵ est. hic amauit
pueꝵ cybarissum noĩe. qui habeba mansue¬
tissima ceruã. Hanc cũ siluanus nescius
nescius occidisset puer est extinctus dolore
quẽ amator deus in cipressum arborẽ nõis
eiꝰ uertit. quã ꝓsolatio portare dr̾. Diq. deeq¬
studiũ quib arua tueri. noĩa hec numinũ
in indigita mentis inueniunt᷑. Idẽ in libris
pontificalibus. qui ⁊ nõia deoꝵ ⁊ orationes
ip̃oꝵ nominũ ꝯtinent. que etiã uarro dic̃
Nam ut supra diximus. noĩa numinibus
ex officiis ꝯstant inposita. uerbi causa. ut
auocatione deus uocator dicatur. asarritio¬
ne sarritor. astercoratione sterquiunus.

Expanded text:
 19 uncique puer monstrator aratri alii Triptolemum, alii Osirim volunt: neraliter ait ‘puer’, quia non unus aratrum in toto orbe monstrauit, sed diuersi. Puer. . Siluanus deus est siluarum. Hic amauit puerum, Cyparissum nomine, qui habebat mansuetissimam ceruam; hanc cum Siluanus nescius occidisset, puer extinctus est dolore. Quem amator deus in cypressum arborem nominis eius conuertit, quam pro solacio portare dicitur. 'studium quibus arva tueri', nomina haec numinum in indigitamentis inveniuntur, id est in libris pontificalibus, qui et nomina deorum et rationes ipsorum nominum continent, quae etiam Varro dicit. nam, ut supra diximus, nomina numinibus ex officiis constat inposita, verbi causa ut ab occatione deus Occator dicatur, a sarritione Sarritor, a stercoratione Sterculinius,
Abbreviated transcription (Latin):
c.I.C.II. Iam adulat᷑ adangustũ quẽ inter
deos inuocat. Nec totũ tam̃ dandu est adu¬
lationi. s ueritati. Nam cũ omẽs ĩperatores
post mortem sint inter deos relati augustus
uiuus diuinos honores emeruit. Qd̾ etiã
oratius testatur dicens. presenti tibi matu¬
ros largunur honores. Iurandas tuũ ꝑnom̃
ponimus aras. Und̾ male quidã eulpant
uirgiliũ dicentes eũ auiditate laudandi
citum. Idẽ mox interitum augusto optasse
Cũ cum ꝯstet adrem que tũc fiebat respexi¬
sse. Possumus tam̃ mor ꝓ post accipere. ut
Oratius. mox daturos ꝓgeniem uitiosiorem
Idẽ postea. Post potest ⁊ mox aduite huma¬
ne breuitatem referri. Nam ip̃e ait moc
Sane sciendum mire eũ laudasse. ꝙ ait.
maris an celi imperiũ possidere. Tempestatuq
myrto. que in honore est ueneris aqua au¬
magna. quasi melior sit futurus. ⁊ Rep.¬
tuno ⁊ ceteris diis marinis. Tbile. ĩsula
est oceam inter septẽtrionalem ⁊ eccidentalẽ

Expanded text:
rris". et iam adulatur Augustum, quem inter deos invocat. nec totum tamen dandum est adulationi, sed et veritati: nam cum omnes imperatores post mortem sint inter deos relati, Augustus vivus divinos honores emeruit, quod etiam Horatius testatur, dicens "praesenti tibi maturos largimur honores iurandasque tuum per numen ponimus aras". unde male quidam culpant Vergilium, dicentes eum aviditate laudandi citum interitum Augusto optasse, cum eum constet ad rem, quae tunc fiebat, respexisse. possumus tamen 'mox' pro 'post' accipere, ut Horatius "mox daturos progeniem vitiosiorem", id est postea. potest et 'mox' ad vitae humanae brevitatem referri: nam ipse ait in dsane sciendum mire eum laudasse, quod aimaris, an caeli imperium possidere. Ad myrto quae in honore est Veneris, a qua Aumarinos, quasi melior sit futurus et Neptuno et ceteris diis marinis. thyle insula est Oceani inter septemtrionalem et occidentalem
Abbreviated transcription (Latin):
ytalie situm locutus est. In qua uites altius
eleuant᷑. Sic alibi. nõ eadem arborib pen¬
c.h.s.p. Aut insequenti effexegesis est. Ut
hoc sit. qui cultus habendo sit pecori. quid
que cura bouu̾. aut certe catherochen ait
boues. ⁊ postea intulit cetera. ut maius aĩal
separaret aminorib. sic̃ de boĩb facit dicens
Reliquias danaum atq.i. a.Habendo. dũ

Expanded text:
taliae situm locutus est, in qua vites altius elevantur: sic alibi "non eadem arboribus pen. In sequenti epexegesis est, ut hoc sit ‛qui cultus habendus sit pecori’, quod est ‛quae cura boum’: aut certe κατ' ἐξοχήν ait boves et postea intulit cetera pecora, ut maius animal separaret a minoribus, sicut de hominibus facit dicens: relliquias Danaum atque i. A. HABENDO dum
Abbreviated transcription (Latin):
siderũ omẽs deprenderat inotus. ⁊ hoc ꝗa per
prudentiã fecit. duce mercurio qui prudentie
⁊ rationis deus est. adsarum d eẽ religatus.
deprendit preterea rationẽ fulminũ ⁊ hoibus ĩ
quadã arte abeodẽ monstrata suꝑnus ignis elici¬
ebatur ꝗ mortalib ꝓfuit donee eo bene usi sũt
nam postea malo hõiu usu inꝑnitiem eoꝵ uer¬
sus est sieut in liuio lectũ est de tullo hostilio.
ꝗa eo igni exutus est cũ omib suis. Numa uoͣ
pompilus u inpune eo usus est tantum in
sacris deoꝵ. Hinc est ꝙ igne rapto abiratis
numinib morbi hoĩbus dicunt᷑ in missi ¶ His¬
adiũgit hilan. Pueꝵ comitẽ herculis quẽ ꝑ¬
didit infinib ionus uixta mifiam. nec usquã
potuit reperire. Postea cũ ẽẽt cognitũ ꝙ peris¬
set infonte ei statuta sũt saera in qb mos fue¬
erat ut cus ra nomen clamaretur in mõtib
Ad quã imitationem nũc dicit. Ut litus hyla

Expanded text:
siderum omnes deprehenderat motus. et hoc quia per siderum omnes deprehenderat motus. et hoc quia per prudentiam fecit, duce Mercurio, qui prudentiae et rationis deus est, ad saxum dicitur esse religatus. deprehendit praeterea rationem fulminum eliciendorumquadam arte ab eodem monstrata supernus ignis eliciebatur, qui mortalibus profuit, donec eo bene usi sunt: nam postea malo hominum usu in perniciem eorum versus est, sicut in Livio lectum est de Tullo Hostilio, qui eo igni exustus est cum omnibus suis; Numa vero Pompilius impune eo usus est tantum in sacris deorum. hinc est, quod igne rapto ab iratis numinibus morbi hominibus dicuntur inmissi. adiungit hylam puerum, comitem Herculis, quem perdidit in finibus Ioniis iuxta Mysiam nec usquam potuit reperire. postea cum esset cognitum, quod perisset in fonte, ei statuta sunt sacra, in quibus mos fuerat, ut eius nomen clamaretur in montibus: ad quam imitationem nunc dicit 'ut litus Hyla
Abbreviated transcription (Latin):
theus post factos a se boĩes dicit᷑ auxilio miner¬
ue celũ ascendisse adhibita facula adrotã soł
ignẽ furatus quẽ hõib indicauit. Obquã c̃a
irati dii. duo mala in miserũt terris. febres
⁊ morbos. sicut ⁊ sapho ⁊ hesiodus meniorant
qd̾ tangit etiã oratius dicens. post ignẽ ethe¬
ria domo subductum. macies ⁊ noua febriuz
terris incubuit cobors. Ip̃m etiã ꝓmetheum
ꝑ mercuriũ in monte caueaso religauerunt
ad saxum. ⁊ adhibita est aquila que eius cor
exederet. Hec aũt omĩa nõ sine ratione fin¬
guntur. Nan ꝓmetheus uir prudẽtissimus
fuit. Unde etiam ꝓmetheus dictus est. a No
astrologiam assirus indicauit. quã rẽ idẽ in
monte altissimo caueaso nimia eura ⁊ solli¬
citudine prenderat. Hic autẽ mone positus ẽ
cirea assyrios uicinus pene sideribus. Unde etiã
maiora astra demõstrat.⁊ diligent̾ eoꝵ ortus
occasusq significat. dr autẽ aquila cor eius ex¬
edere qd̾. a poc. est. sollicitudo qua ille affect᷑

Expanded text:
us, post factos a se homines dicitur auxilio Minervae caelum ascendisse et adhibita facula ad rotam Solis ignem furatus, quem hominibus indicavit. ob quam causam irati dii duo mala inmiserunt terris, mulieres et morbos, sicut et Sappho et Hesiodus memorant. quod tangit etiam Horatius dicens post ignem aetheria domo subductum macies et nova febrium terris incubuit cohors . ipsum etiam Prometheum per Mercurium in monte Caucaso religaverunt ad saxum, et adhibita est aquila, quae eius cor exederet. haec autem omnia non sine ratione finguntur: nam Prometheus vir prudentissimus fuit, unde etiam Prometheus dictus est ἀπὸ τῆastrologiam Assyriis indicavit, quam residens in monte altissimo Caucaso, nimia cura et sollicitudine deprehenderat. hic autem mons positus est circa Assyrios, vicinus paene sideribus, unde etiam maiora astra demonstrat et diligenter eorum ortus occasusque significat. dicitur autem aquila cor eius exedere, quod θυμοβόρος est sollicitudo, qua ille adfectus
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Nũc ego. Ordo est nũe agrestem tenui
meditabor arundine musam. Ide carmen
rusticum scribam. Namq suꝑ tibi erunt.
suꝑ habũdabũt tibi inquit ouare qui ambi¬
ant tua facta deseribere. hic autẽ uarus ger¬
manos uicerat.⁊ ex inde maximã fuerat. ⁊
gloriam ⁊ pecuniam ꝯsecutus ꝑ quẽ birgilꝰ

Expanded text:
 nunc ego ordo est 'nunc ego agrestem tenui meditabor harundine musam', id est carmen rusticum scribam. namque super tibi erunt superabundabunt tibi, inquit, o Vare, qui ambiant tua facta describere. hic autem Varus Germanos vicerat et exinde maximam fuerat et gloriam et pecuniam consecutus: per quem Vergilius
Abbreviated transcription (Latin):
tenuissent carmina mentes. Qd aũt dicit re
gnia saturnia fabulaꝵ ordinẽ uertit. Nam ꝙ
tpre saturnus regnauit interris nõ fuit dilu¬
uium. s sub ogige rege thebanoꝵ. Secũdum
autẽ diluuiu fuit subdeucalione ⁊ pirra. Sa¬

Expanded text:
tenuissent carmina mentes . sane fabula talis etenuissent carmina mentes . sane fabula talis egna Saturnia', fabularum ordinem vertit: nam quo tempore Saturnus regnavit, in terris non fuit diluvium, sed sub Ogyge, rege Thebanorum. secundum autem diluvium fuit sub Deucalione et Pyrrha. sa
Abbreviated transcription (Latin):
Nam semina athomos dicit. Dicimus autẽ
ignis puri. Id̾ aetherei. Omĩa ⁊ ip̾e tener .m.¬
c. o. Ante orbis. ⁊ sie omia que inorbe sunt.
Nam mutato ordine ait. pͥmo omĩa. ⁊ sic
solem. Canebat quẽ ad modũ. post hec stupeant
imbres nubibus in altum leuatis. naturale eĩ
est. nubes cũ ceperint soli ẽẽ uicine euis calo¬
re soluantur in pluuias. Unde ⁊ ingeorgicis
ait. designis serenitatis. At nepule magis im¬
uma petunt. Bonũ sane secutus est ordinẽ. Ut
post solis ⁊ pluiuaꝵ ꝯ memorationẽ diceret or
des pirre.i. Questio est hoc loco. Nam relictis
prudentib rebus demũdi origine subito ad fa¬
bulas transitũ fecit. sed dicimus aut expͥmere
eũ uoluisse. sectam epicurei. que rebus serus
semꝑ niserit uoluptates. Aut fabulis plena ad¬
mirationis pueroꝵ corda mulceri. Nam fabu¬
le canse dilectionis in uente sũt. ut ip̃e etiam
ingeorgieis docet dicens. Cetera que uacuas

Expanded text:
nam 'semina' atomos dicit. dicimus autem nam 'semina' atomos dicit. dicimus autem ignis puri, id est aetheris, quem Cic. o. ante orbis et sic omnia quae in orbe sunt: nam mutato ordine ait primo omnia et sic  t. s. l. s. canebat, quemadmodum post haec stupeant imbres nubibus in altum levatis: naturale enim est, ut nubes cum coeperint soli esse vicinae, eius calore solvantur in pluvias: unde et in georgicis ait de signis serenitatis at nebulae magis ima petunt . bonum sane secutus est ordinem, ut post solis et pluviarum commemorationem diceret, ordes pyrrhae i. quaestio est hoc loco: nam relictis prudentibus rebus de mundi origine, subito ad fabulas transitum fecit. sed dicimus, aut exprimere eum voluisse sectam Epicuream, quae rebus seriis semper inserit voluptates; aut fabulis plenis admirationis puerorum corda mulceri: nam fabulae causa delectationis inventae sunt, ut ipse etiam in georgicis docet dicens cetera quae vacuas
Abbreviated transcription (Latin):
elementis. Ut empedloces. sed̾m quẽ ait lucre¬
tius. Eximbri terra atq anima nascuntur
corpꝰ ⁊ mane. Om̃e eĩ qd̾ est aut ꝯtinet aut
ꝯtinet᷑. ⁊ corpꝰ uolunt eẽ athomos. Id̾ quasdã
minutissimas partes que thomen Id̾ sectio¬
nem nõ recipuĩt. Unde ⁊ athomi dicte sũt
quas lucretius minutiores dixit ẽẽ illis cor¬
pusculis. que ii fusis ꝑ fenestrã radus solis
uidemus. dicit eĩ illis nec uisum accidere.
Inane uõ dicũt spatium in quo sũt athomi
De his itaq duob pͥncipiis uolũt quatuor
ista ꝓcreari. ignẽ. aerẽ. aquã. terrã. ⁊ exhis
cetera. ut illa duo elementa sint. hec uero
chil est in reꝵ natura qd̾ nõ ⁊ corpus habeat¬
⁊ ꝗa nõ recipit sectionẽ. indicent etiã mani¬
tatem. Uti magnũ ꝑ inane.s. Canebat in
quit mũdi principium. Id̾ quẽadmodum
coacte. ⁊ collecte athomi ꝑ magnũ mane
fuissent ⁊ origo ignis. aeris ⁊ maris. terraꝵ

Expanded text:
elementis, ut Empedocles, secundum quem ait Lucreelementis, ut Empedocles, secundum quem ait Lucretius ex imbri, terra atque anima nascuntur corpus et inane: omne enim quod est, aut continet aut continetur. et corpus volunt esse atomos, id est quasdam minutissimas partes, quae τομὴν , id est sectionem, non recipiunt, unde et atomi dictae sunt: quas Lucretius minutiores dixit esse illis corpusculis, quae in infusis per fenestram radiis solis videmus; dicit enim illas nec visum posse recipere. inane vero dicunt spatium, in quo sunt atomi. de his itaque duobus principiis volunt quattuor ista procreari, ignem, aerem, aquam, terram, et ex his cetera, ut illa duo elementa, atomi et inaneia esse, quod nihil est in rerum natura, quod non et corpus habeat, et quia recipit sectionem, indicet etiam inanitatem. ergo 'uti magnuquit, mundi principium, id est quemadmodum coactae et collectae atomi per magnum inane fuissent origo ignis, aeris, terrarum et maris;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uarũ uult accipi quib ideo ꝯiũgit puellam
ut ostendat plenam sectam epicuream que
nichil sine uoluptate ẽẽ nult ꝑfectum. Chro¬
ostenderet nõ longuis ꝓuolutam coronam.
au̾t. timentib. Nam timidus est ꝗ sẽp timet.
Timens uõ ꝗ adtp̃s formidat/ ex cãusa aut re
uera timidis. quia pueris ꝑetatem naturalez
uidentur. Ut fanni nymphe silenus. Potest ⁊
aliter intelligi. Soluite me. sufficit eĩ ꝙ talis
uobis uisus sum. Ut etiã ligari possim ¶Aliud
mercedis erit. nympbe minatur stuprũ latent̾
nult ẽe in arboribus ca cuminũ motum. Par¬
orpheus ꝯsueuerat canere. Et hoc dic̃. Non
tantũ isti montes gaudent cantante apolline
bat uti magnũ ꝑmnane coacta semina. Ua¬
rie sũt philosopboꝵ oppiniones de reꝵ orrigi¬
ne. Nam alii dicũt om̃ia ꝓcreari. Ut anaxa¬
goras. Alii exhumore. ut thales milesuis.
Unde est. occeanũq patrẽ. Alii ex quatuor

Expanded text:
et Varum vult accipi. quibus ideo coniungit puellam, et Varum vult accipi. quibus ideo coniungit puellam, ut ostendat plenam sectam Epicuream, quae nihil sine voluptate vult esse perfectum. ostenderet non longius provolutam coronam, aut timentibus; nam timidus est qui semper timet, timens vero qui ad tempus formidat ex causa: aut re vera 'timidis', quia pueris per aetatem naturaliter videntur, ut fauni, nymphae, Silenus. potest et aliter intellegi: solvite me; sufficit enim, quod talis vobis visus sum, ut etiam ligari possim. Ad v. 26 huic aliud mercedis erit nymphae minatur stuprum latenter: vult esse in arboribus, cacuminum motum. Ad v. 29 parOrpheus consueverat canere. et hoc dicit: non tantum isti montes gaudent cantante Apolline bat uti magnum per inane coacta semina variae sunt philosophorum opiniones de rerum origine: nam alii dicunt omnia ex igne procreari, ut Anaxagoras; alii ex umore, ut Thales Milesius, unde est Oceanumque patrem ; alii ex quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ theceriti ⁊ hoc dic̃. siꝗs licet rustica legere
fuerit ista dignatus. tuas tam̃ in his laudes in¬
ueniet. Nam̾ ꝑmiricas ⁊ nemora bucolica
significat ¶Nec phoebo.g.ii. est. nec eĩ pagina
ulla apollimi est gratior. quã que uari nomen
gestat intitulo. qd̾ ideo dic̃ quia hanc eglogã
in honorẽ ostat ẽẽ prescͥptam. dicitur autẽ in¬
genti fauore auirgilio eẽ recitata. Adeo ut cũ
eam post ea cytheris cantasset in theatro. quam
infine licoridem uocat. stupefactus cicero cuiꝰ¬
eet intheatro requireret. ⁊ eũ eum tandem
aliquado indisset dixisse dicit᷑. ⁊ adsuam ⁊ ad
illiꝰ laudem. magne spes altera rome. Qd̾ iste
postea adascanium transtulit sicut cõmenta
tores locuntur. Pergite pierides. hortatur
musas ad referenda ea que silenus cantauerat
pueris. Nam uult exequi sectam epicuream
quã didicerant tam uirgilius ꝙͣ uarus docen¬
te sirone. ⁊ quasi subꝑsona sileni sironẽ ĩduc̃
loquentem.℥ Chromin autẽ ⁊ in nasylon se

Expanded text:
sicut Theocriti. et hoc dicit: si quis, licet rustica, legere fuerit ista dignatus, tuas tamen in his laudes inveniet; nam per myricas et nemora bucolica significat. Ad v. 11 nec phoebo g. v. est nec enim pagina ulla Apollini est gratior, quam quae Vari nomen gestat in titulo: quod ideo dicit, quia hanc eclogam constat in honorem Vari esse praescriptam. dicitur autem ingenti favore a Vergilio esse recitata, adeo ut, cum eam postea Cytheris meretrix cantasset in theatro, quam in fine Lycoridem vocat, stupefactus Cicero, cuius esset, requireret. et cum eum tandem aliquando vidisset, dixisse dicitur et ad suam et ad illius laudem magnae spes altera Romae : quod iste postea ad Ascanium transtulit, sicut commentatores loquuntur. Ad v. 13 pergite pierides hortatur musas ad referenda ea, quae Silenus cantaverat pueris: nam vult exequi sectam Epicuream, quam didicerant tam Vergilius quam Varus docente Sirone. et quasi sub persona Sileni Sironem inducit loquentem, Chromin autem et Mnasylon se
Abbreviated transcription (Latin):
Rima siracusio Dignata est.l.ii. nr̃a¬
Id̾. Romana inꝗt musa nõ erubuit se
silius ante ꝯmittere. Id̾ imitari theceritum
siracusanũ ⁊ bucolica scͥbere. Siracusio autẽ
grece ait. Nam latine siracusanus dicimus
Et dignata es sic dixit quasi ex loco supiore.
Sieut atq hũiles habitare casas. Talia mu¬
sa silicet. ⁊ grece ait. Nam latine talea debuit
eneidem. aut gesta regum albanoꝵ. que cepta
obinisit. nominũ asꝑitate de territus. Cyn
thius apollo. acinthio monte deli. in quo
natus est ¶ Aurem uellit. Id̾ mouit. t
alibi. postesq acardine uellit. Id̾ mouit. Au¬
rem autẽ ideo. quia memorie ꝯseerata est. ut
frons genio. digiti minerue. genua miseri¬

Expanded text:
rima syracosio dignata est l. v. nostra Romana, inquit, musa non erubuit se silvis ante committere, id est imitari Theocritum Syracusanum et bucolica scribere. 'Syracosio' autem graece ait: nam latine 'Syracusanus' dicimus. et 'dignata est' sic dixit, quasi ex loco superiore.sicut atque humiles habitare casas . thalia musa scilicet. et graece ait: nam latine 'Thalea' debuit significat aut Aeneidem aut gesta regum Albanorum, quae coepta omisit nominum asperitate deterrituthius Apollo a Cyntho monte Deli, in quo natus est. aurem vellit id est movit: alibi postesque a cardine vellit . 'aurem' autem ideo, quia memoriae consecrate est, ut frons Genio, digiti Minervae, genua Miseri
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ ꝑ deelamiatioe teloꝵ minbo peritura ⁊
pon dere ferri.n Ombo. idest scutũ. nã aparte to¬
tum significat. ¶ Et piceum nec.x.p.f.a. ordo
est sudor piceũ flumen agit. hoc est sordidũ. ꝗa
sine respiratione pugnabat. ¶Tum deui ũ. postꝙͣ
se aliter euadere posse nõ uidit. ¶Om̃ib armis. cũ
minus est ¶Ile suo cũ gurgite .s. ysterologia est.
cũ ille cũ excepit. nõ enĩ ꝓcedit cũ suo gurgite qͣsi
posset fieri ut eũ tyberis sine suis fluentis exciperet.
sane querũt multi cũ tyberis enec faneat. eur li¬
berauit turnũ s soluitur ista ratione. Nam obhoc
turnũ e̾ẽ liberatũ ut maior enee gła seruaretur:

Expanded text:
sensum per declamationem «telorum nimbo peritura et sensum per declamationem «telorum nimbo peritura et pondere ferri». VMBO id est scutum, nam a parte totum significat. ET PICEVM NEC R. P. F. A. ordo est ‘sudor piceum flumen agit’, hoc est sordidum, quia sine respiratione pugnabat. TVM DEMVM postquam se aliter evadere posse non vidit. OMNIBVS ARMIS ‘cum’ minus est. ILLE SVO CVM G. F. hysterologia est cum ille eum excepit: non enim procedit ‘cum suo gurgite’, quasi posset fieri, ut eum Tiberis sine suis fluentis exciperet. Sane quaerunt multi cum Tiberis Aeneae faveat, cur liberaverit Turnum; sed solvitur ista ratione: nam ob hoc Tu
Abbreviated transcription (Latin):
quid igit᷑ faciã ¶ Unꝰ bomo. ac si diceret mortalis
⁊ boua atenuatio cũ supͣ dixerit rutulũ inmedio
nõ agmine regẽ. ¶nfelicis patrie. troia ĩ qua
iic sũt ¶ Ueteꝵ q deoꝵ penates sigͥficat quos
semꝑ coluere troiani ¶ Miseretq pudetq. sic
pallas m̃e prece nũc dietis uirtute accendit ama¬
ris. ¶Cen seuũ turba leonẽ. sensus bie est. haud
aliter turnus retrocedens petebat flumũ ac solet
leo pressus multitudine nec terga prebere ꝓpter
iram uł pudorẽ. nec posse licet cupiat inuenantes
impetũ facere. ¶Nec ꝯtra uires audet. s .i.s. atqui
fauente numine debuit ⁊ iam ꝯtra multitudinẽ
posse. s hoc iuppiter uetuit. ¶Haud mollia inssa
ferentẽ. melus ꝙͣ homerus hũe locũ secutus est
.saluo enĩ sensu uitauit ⁊ fabulosa ⁊ uilia nam
ille ip̾as minas exequit᷑. ¶ Ergo qa numinis est
de sertus auxilio ¶ Telis obruitur. Lu canus eũdẽ

Expanded text:
«quid igitur faciam?». VNVS HOMO ac si diceret ‘mortalis’. «quid igitur faciam?». VNVS HOMO ac si diceret ‘mortalis’. Et bona attenuatio, cum supra dixerit «Rutulum in medio non agmine r.». INFELICIS PATRIAE Troiae, in qua nunc sunt. VETERVMQVE DEORVM Penates significat, quos semper coluere Troiani. MISERETQVE PVDETQVE sic Pallas «nunc prece, nunc dictis virtutem accendit amaris». CEV SAEVVM TVRBA LEONEM sensus hic est: haud aliter Turnus recedens petebat fluvium, ac solet leo, pressus multitudine, nec terga praebere propter iram et pudorem, nec posse, licet cupiat, in venantes impetum facere. NEC CONTRA VIRES AVDET S. I. S. atqui favente numine debuit etiam contra multitudinem posse, sed hoc Iuppiter vetuit. HAVD MOLLIA IVSSA FERENTEM melius quam Homerus hunc locum exsecutus est: salvo enim sensu vitavit et fabulosa et vilia; nam ille ipsas minas exsequitur. ERGO quia numinis est desertus auxilio. TELIS OBRVITVR Lucanus eundem
Abbreviated transcription (Latin):
unde est ut pingues unguine ceras. ¶Ferrũ q
amare ueneno spetiose dictũ. armabat ferrũ
quo nos armare consueuimꝰ. ¶Amncũ cretea
musis poetã liricũ ⁊ tale est schema ꝑ repetitiõe
ut sequitur pulcherimꝰ astur. astur equo fidens
numerosq intendere neruis rithinos facere
intentione neruoꝵ. nã numeri sut rithini.
ut nuneros menun siuerba teneren. hoc ergo
dicit. secũdũ cordas uerba ꝯponebat. ¶Audita
cede suoꝵ seruat Toꝵ pret tiox. ne presentibus
ducib turnus tot strages fecisse uideat¶. Quo
deuide fugã. aut uacat deude ut tandẽ gentiũ
locoꝵ. aut intelligimꝰ inente eũ tractasse. qd̾
de campis milites solent adcastra confugere. ⁊
sic dixisse. quo deinde. silicet de castris. quo fu¬
gietis ulterius. ⁊ hoc ẽ melus. unde ⁊ sequitur
quos alios muros ⁊ sic est dictũ post cogitatem
quo deinde. silicet decastris sicut terentius dixit

Expanded text:
unde est «et pingues unguine ceras». FERRVMQVE unde est «et pingues unguine ceras». FERRVMQVE ARMARE V. speciose dictum ‘armabat ferrum’, quo nos armare consuevimus. AMICVM CRETHEA MVSIS poetam lyricum. Et tale est schema per repetitionem, ut «sequitur pulcherrimus Astur, Astur equo fidens». NVMEROSQVE INTENDERE NERVIS rhythmos facere intentione nervorum: nam numeri sunt rhythmi, ut «numeros memini, si verba tenerem». Hoc ergo dicit: secundum chordas verba componebat. AVDITA CAEDE SVORVM servat τὸ πρέπον, ne praesentibus ducibus Turnus tot strages fecisse videatur. QVO DEINDE FVGAM aut vacat ‘deinde’, ut ‘tandem’, ‘gentium’, ‘locorum’; aut intellegimus mente eum tractasse quod de campis milites solent ad castra confugere, et sic dixisse ‘quo deinde?’. Scilicet, de castris quo fugietis ulterius? Et hoc est melius. Vnde et sequitur «quos alios muros». Et sic est dictum post cogitationem «quo deinde?». Sicut Terentius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tas au̾t. de hostilibus cadauerib. nã qd̾ dicit dona¬
tus ab armi gero nõ ꝑcedit. nec enĩ lectũ est ¶Iu¬
no uires animũq ministrat. ne sit incõgruuui
unũ tot occidisse. dat uinonis auxiliũ. Oratuis
in arte poetica. Nec deus inter sit nisi dignus
uincide nodus in eideret ¶ Alcandrũq .h.q.ii.
q. p. h. homeri uersus tantũ ꝯiunctiõe niutata
nõ adhistoriã s adornatũ poemiatis hec noĩa per¬
tinere ¶ Tendente̾ contra inse facientẽ impetũ.
¶Cũ galea longe iacuit caput. ad exprimendã
celeritatẽ p̃to usus est tẽpore. potuisse aut caput
cũ galea longe iaci premissa loci altitudo signifi¬
cat. ergo eñ cominus ꝑenssũ in telligamꝰ. s tan¬
tam uictus ietus fuisse ut longe caput excute¬
ret. ¶ Felicuis. pericius. nã in unguẽdis telis nõ
est felicitas. s peritia. Sane nec ungo nec un¬
gentũ .ii. recipit excepto uno noĩe ut unguen.

Expanded text:
TAS autem de hostilibus cadaveribus: nam quod dicit DonaTAS autem de hostilibus cadaveribus: nam quod dicit Donatus «ab armigero», non procedit; nec enim lectum est. IVNO VIRES ANIMVMQVE MINISTRAT ne sit incongruum unum tot occidisse, dat Iunonis auxilium: Horatius in arte poetica «nec deus intersit, nisi dignus vindice nodus inciderit». ALCANDRVMQVE H. N. P. Homeri versus, tanon ad historiam, sed ad ornatum poematis haec nomina pertinere. TENDENTEM CONTRA in se facientem impetum. CVM GALEA LONGE IACVIT CAPVT ad exprimendam celeritatem praeterito usus est tempore. Potuisse autem caput cum galea longe iaci, praemissa loci altitudo significat: ergo eum comminus percussum intellegamus, sed tantam vim ictus fuisse, ut longe caput excuteret. FELICIVS peritius: nam in ungendis telis non est felicitas, sed peritia. Sane nec ‘ungo’ nec ‘ungentum’ u recipit, excepto uno nomine, ut ‘unguen’;
Abbreviated transcription (Latin):
illud significat qd̾ in fert paulopost. ꝯ surgit
mensem ¶Is. talis. par similis. ¶ Alte ꝯsurgit
mensez. genus feriendi gallicanũ. Salustius
regressi ad faciliores ietus loco cedebant el¬
lo gentiq fuisset. duo dicit. ⁊ bellũ finiri potuit
omib interẽptis ⁊ gens penitus fuisset extincta
occiso ascamio a quo romam ducũ originẽ ideo
bello genitiq dixit. quia plerũq bellũ finitur
gente supstite ut inbello troiano contigit.
¶Cedisq in sana cupido. excusat turuũ cur nõ
aporta fugatis troianis penitus deleta sint castra.¬
per ¶Principio. intra castra post troianoꝵ fu¬
gam ¶ Succiso poplite gigen. Ordo est. excipit.¬
⁊ succidit poplitem. nã aute fu̾it ut eũ curxũue¬
niret insidiis. poples aũt. po. correpta est. sicut ĩ
sereno legit᷑. s producitur positione ¶ Hinc. nec
loci est. nec tẽporis. s ordinis. i dest deiide¶ Rap¬

Expanded text:
illud significat, qillud significat, qin ensem». IS talis, par, similis. ALTE CONSVRGIT IN ENSEM genus feriendi Gallicanum: Sallustius «regressi ad faciliores ictus locos quaerebant». BELLO GENTIQVE FVISSET duo dicit: et bellum finiri potuit omnibus interemptis, et gens penitus fuisset extincta occiso Ascanio, a quo Romani ducunt originem. Ideo ‘bello gentique’ dixit, quia plerumque bellum finitur gente superstite, ut in bello Troiano contigit. CAEDISQVE INSANA CVPIDO excusat Turnum, cur non a porta fugatis Troianis, penitus deleta sint castra. PRINCIPIO intra castra, post Troianorum fugam. SVCCISO POPLITE GYGEN EXCIPIT ordo est: excipit et succidit poplitem: nam ante fuit ut eum circumveniret insidiis. ‘Poples’ autem ‘po’ correpta est, sicut in Sereno legitur, sed producitur positione. HINC nec loci est, nec temporis, sed ordinis; id est ‘deinde’. RAP
Abbreviated transcription (Latin):
id agit ut ostendat se nõ ꝑ inprudentiam
turnũ melusisse. s illũ ꝑ temeritatẽ sibi mi¬
nime ꝓfutura castra penetrasse. ¶Olli subri¬
deus. magnam ꝯfidentiã uirtutis ostendit.
¶Priamo narrabis achillẽ. ꝓpter illud sibille.
alius latio iam partus achilles.⁊ dictũ est ut
illud. degenerẽq neoptolemũ narrare memen¬
to¶Rudem nobis. nõ leuẽ. nec puleram. sed
tur. ¶Uulnus saturma uino. d.ii. pleriq sed
nõ idonei cõmentatores dieu̾t hoc loco occisũ
turnũ. s causa oecononnia głam apoeta ẽẽ ence
ẜuatam. qd̾ falsũ est. nã si ueritatẽ historie req¬
ras primo prelio in terẽptus latinus. inde ubi
rauit auxiliũ. scd̃o prelio turnus occisus est. ⁊
nichil hominus eneas postea nõ cõparauit. ter¬
tio prelio mezentiũ occidit ascanius. hoc liu¬
gladiũ dieit alongitudine. Unde ⁊ mustela dr
quasi mus longus. telũ aũt posuisse ꝓgladio

Expanded text:
id agit, ut ostendat se non per inprudentiam id agit, ut ostendat se non per inprudentiam Turnum inclusisse, sed illum per temeritatem sibi minime profutura castra penetrasse. OLLI SVBRIDENS magnam confidentiam virtutis ostendit. PRIAMO NARRABIS ACHILLEM propter illud Sibyllae «alius Latio iam partus Achilles». Et dictum est, ut illud «degeneremque Neoptolemum narrare memento». RVDEM NODIS non levem, nec pulchram, sed tur. VVLNVS SATVRNIA IVNO D. V. plerique, sed non idonei commentatores, dicunt hoc loco occisum Turnum, sed causa oeconomiae gloriam a Poeta Aeneae esse servatam, quod falsum est: nam si veritatem historiae requiras, primo proelio interemptus Latinus est; inde ubi ravit auxilium, secundo proelio Turnus occisus est, et nihilo minus Aeneas postea non comparuit; tertio proelio Mezentium occidit Ascanius. Hoc Liv'telum' gladium dixit a longitudine: unde et mustela dicitur, quasi mus longus. telum autem posuisse pro gladio
Abbreviated transcription (Latin):
unde calchidenses uenerut qui ꝯdiderũt cumas
que sũt baias uicine. ¶ Prona trabit. ita enĩ
ex edificatur. ¶Prochita alta tremit. atqui hec
insula plana est s epitheton dep̃to traxit. nã
ut dicit plimus ĩnaturali hystoria. marimes
fuit mons qui tẽremotu diffusus alterã ĩ sulã
enĩ est. eR̾ he eix. prochiti ergo alta quondã
silicet ¶ Durũq cubile. mortiferũ ad penã sta¬
tutũ. ¶ Scimulos acres. seuiendi silicet. nã sũt
⁊ timoris ⁊ libi diuis stimuli. Notanda quoq
peconomia que id agit ut ueri simile sit turnũ
uictorẽ euasisse decastris ¶ Undiq cõuenũt.
illi sine dubio quib mais in iecit audacia iuẽ¬
ta oportumi tate irruperũt castra troiana ¶Duro
incertamme li quit. sine spe enadendi ¶Ast
alios secũ ĩcludit. Statuis par operi iactura
luero. nãq hoste recepto exclusere suos. A¬
¶ Uitro. insuꝑ. ¶ Demens. hoc exaffectione sua
poeta posuit. alibi. s.f. caua dũ ꝑsonat equora

Expanded text:
nde Chalcidenses venerunt, qui condiderunt Cumas, quae sunt Bais vicinae. RVINAM PRONA TRAHIT ita enim exaedificatur. PROCHYTA ALTA TREMIT atqui haec insula plana est, sed epitheton de praeterito traxit; nam, ut dicit Plinius in naturali historia, Inarimes mons fuit qui terrae motu de ea fusus alterenim est ἐκχέειν. ‘Prochyta’ ergo ‘alta’ quondam scilicet. DVRVMQVE CVBILE mortiferum, ad poenam statutum. STIMVLOS ACRES saeviendi scilicet: nam sunt et timoris et libidinis stimuli. Notanda quoque prooeconomia, quae id agit ut verisimile sit, Turnum victorem evasisse de castris. VNDIQVE CONVENIVNT illi sine dubio, quibus Mars iniecit audaciam, inventa oportunitate inruperunt castra Troiana. DVRO IN CERTAMINE LIQVIT sine spe evadendi. AST ALIOS SECVM INCLVDIT Statius «par operis iactura lucro, namque hoste recepto exclusere suos». usere suos». DEMENS hoc ex affectione sua posuit Poeta: alibi «cava dum personat aequora
Abbreviated transcription (Latin):
incertus incerta uiroꝵ ꝑ petuam rupit de¬
fesso limite cratem. singula ꝯtinuis cesserũt
ietibus arma. ¶ Etruseam pinã. ip̃e etruscus.¬
¶ Uoso calliope precor. silempsis ꝑnũos. erat
enĩ rectũ uos muse. ant te calliope ¶Aspira¬
te. fauete. ut aspirat primos fortuna labores.¬
¶ Oras euoluite belli. narrate nõ tantũ iitia.
s extrema belloꝵ. naͣ ore sũt extremitates .s
¶Turris erat. turris huiꝰmodi ẽẽ admunitionẽ
euutatũ ⁊ inscdo legimus s hee plerũq mo¬
biles sũt. plerũq fixe. fixe ut in .ii. turres
ac tecta domoꝵ mobiles. ut in .xii. meni
tate. debuit en ĩ dicere atfixit qut facẽ aut
malleolũ nõ fĩmam ¶ Que pluma uento.
Gliscens uetet magna facta ꝓuentũ ¶ Besit
adhesis. nõ iam adhesis. s quod exedit adhe¬
rendo. ¶Maloꝵ uelle fugam. honestissima
elocutio. ¶Ieste. incendio. Ut toto descendit

Expanded text:
incerta virorum perpetuam rupit deincerta virorum perpetuam rupit defesso milite cratem, singula continuis cesserunt ictibus arma». ETRVSCAM PINVM ipse Etruscus. VOS O CALLIOPE PRECOR syllempsis per numeros: erat enim rectum ‘vos musae, aut te, Calliope’. ASPIRATE favete, ut «aspirat primo Fortuna labori». ORAS EVOLVITE BELLI narrate non tantum initia, sed etiam extrema bellorum: nam orae sunt extremitates. Turris erat turris huius modi esse ad munitionem civitatum et in secundo legimus; sed hae plerumque mobiles sunt, plerumque fixae: fixae, ut in secundo "turris ac tecta domorum" , mobiles, ut in duodecimo mtate: debuit enim dicere ‘adfixit’ aut facem aut malleolum, non flammam. QVAE PLVRIMA V. gliscens et magna facta per ventum. HAESIT ADESIS non iam ‘adesis’, sed quos exedit adhaerendo. MALORVM VELLE FVGAM honestissima elocutio. PESTE incendio, ut «et toto descendit