comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na rabiae opprimendi octasionẽ esse. Iunctis exercitib latinũ pͥmũ
agrum populati sunt. Deiñ postꝗͣ nemo ibi uindex occurrebat: tum
uo exultantib belli auctorib ad moenia ip̃a roma populabundi re¬
gione portae exquilinae accessere: uastationem agror per contumeliã
urbi ostentantes. Unde postꝗͣ multi praedam prae se agentes retro ad
Corbionem agmine iere:Quĩtius consul ad contionẽ popłm uocauit.
Ibi mhanc sententiam locutum accipio. Et si mihi nullius nox e cõ¬
scius quirites sum: tñ cum pudore sũmo in contionem urãm processi.¬
hernicis mõ pares Tito ꝯuĩtio quartum consule ad moenia urbis ro¬¬
mae impune armatos uenisse. Hanc ego ignominia: ꝗͣꝗͣ iam diu ita
uiuitur: is status reꝵ est ut nihil boni diuin& animus:si huic potis¬
simũ imminere anno scissem: uel exilio uel morte:si alia fuga hono¬

Expanded text:
na rabie opprimendi occasionem esse. coniunctis exercitibus Latinum primum na rabie opprimendi occasionem esse. coniunctis exercitibus Latinum primum agrum perpopulati sunt; deinde postquam ibi nemo uindex occurrebat, tum uero exsultantibus belli auctoribus ad moenia ipsa Romae populabundi regione portae Esquilinae accessere, uastationem agrorum per contumeliam urbi ostentantes. unde postquam inulti, praedam prae se agentes, retro ad Corbionem agmine iere, Quinctius consul ad contionem populum uocauit. ibi in hanc sententiam locutum accipio: 'etsi mihi nullius noxae conscius, Quirites, sum, tamen cum pudore suHernicis modo pares, T. Quinctio quartum consule ad moenia urbis Romae impune armatos uenisse. hanc ego ignominiam, quamquam iam diu ita uiuitur is status rerum est ut nihil boni diuinet animus, si huic potissimum imminere anno scissem, uel exsilio uel morte, si alia fuga hono
Abbreviated transcription (Latin):
etollat: ut deprimat alium indifficili est: cauendoque ne metuant
homines: metuendos ultro se efficiunt. & iniuriam a nobis repulsã
tamꝗͣ aut fatere aut pati necesse sit: iniungimus aliis. I.Quintius
Tapitolinus quarto & Agrippa consules dem̃ facti: nec seditionẽ domi
nec foris bellum acceperunt: sed ĩminebat utrũque.Iam non ultra di¬
scodia ciuium reprimi poterat. & tribunus & plebe incitata in pr̃es.
cum dies alicui nobilium dicta: nouis semper certaminib contiones
turbar&. Ad quar primum strepitum: uelut signo accepto arma
accepere equi ac uolsci simul: quod ꝑsuaserant his duces cupidi pra¬
darx biẽnio ante delectum indictum hrͣi non potuisse abnuente iã
plebe imꝑium: eo aduersos se non esse missos exercitus. dissolui litẽtia
militandi morem. nec pro cõmuni patria romam esse. quicꝗd irar
simultatũ que cum externis suerit in ip̃os uerti. Occecatos lupos intesti¬

Expanded text:
extollit ut deprimat alium, in difficili est, cauendoque ne metuant, extollit ut deprimat alium, in difficili est, cauendoque ne metuant, homines metuendos ultro se efficiunt, et iniuriam ab nobis repulsam, tamquam aut facere aut pati necesse sit, iniungimus aliis. T. Quinctius Capitolinus quartum et Agrippa Furius consules inde facti nec seditionem domi nec foris bellum acceperunt; sed imminebat utrumque. iam non ultra discordia ciuium reprimi poterat, et tribunis et plebe incitata in patres, cum dies alicui nobilium dicta nouis semper certaminibus contiones turbaret. ad quarum primum strepitum, uelut signo accepto, arma cepere Aequi ac Uolsci, simul quod persuaserant iis duces, cupidi praedarum, biennio ante dilectum indictum haberi non potuisse, abnuente iam plebe imperium: eo aduersus se non esse missos exercitus. dissolui licentia militandi morem, nec pro communi iam patria Romam esse. quicquid irarum simultatiumque cum externis fuerit in ipsos uerti. occaecatos lupos intesti
Abbreviated transcription (Latin):
foris omnia tranquilla esse affirmantes: per discordias ciuiles externos
tollere animos. Eura pacis concordiae quoq: intestinae causa fuit.S
alter semper ordo grauis alterius modestiae erat. Quiescenti plebi ab
iuniorib patrum iniuriae fieri coeptae.Ubi tribuni auxilio humilio¬¬
rib essent in primis parum proderat. Deiñ ne ip̃i quid in uiolati erãt:
utique postremis mensib: cum & per contentiones potentior: ĩiuria
fiera: & uis potestatis omnis aliquanto posteriore anni ꝑte laguidi¬
or ferme ess&:: iamq: plebs ita in tribunatu ponere aliquid spei: si
similes icilio tribunos hr̃et: nomina tm̃ sebiennio habuisse.Senio¬
res contra patrum: ut nimis ferotes suos credere iuuenes esse:ita mal¬
le si modus excedendus essa: suis ꝗͣ aduersariis suꝑesse animos. Adeo
moderatio tuendae libertatis: dum aquari uelle similando:ita se ꝗsq:

Expanded text:
quoque omnia tranquilla esse adfirmantes, per discordias ciuiles externos quoque omnia tranquilla esse adfirmantes, per discordias ciuiles externos tollere animos. cura pacis concordiae quoque intestinae causa fuit. sed alter semper ordo grauis alterius modestiae erat; quiescenti plebi ab iunioribus patrum iniuriae fieri coeptae. ubi tribuni auxilio humilioribus essent, in primis parum proderat; deinde ne ipsi quidem inuiolati erant, utique postremis mensibus, cum et per coitiones potentiorum iniuria fieret et uis potestatis omnis aliquanto posteriore anni parte languidior ferme esset. iamque plebs ita in tribunatu ponere aliquid spei, si similes Icilio tribunos haberet: nomina tantum se biennio habuisse. seniores contra patrum ut nimis feroces suos credere iuuenes, ita malle, si modus excedendus esset, suis quam aduersariis superesse animos. adeo moderatio tuendae libertatis, dum aequari uelle simulando ita se quisque
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑiter patrib plebique acceptus magr̃atu abiit. Noui tribu
consularesque sp. Tarpeum & A. Termum cooptauere. Consules
creati Sp. Nerminius T uirginius telimontanus. Nihil magnope
ad patrum aut plebis causam inelinati otium clomi ac foris hũere.
L Trebonius trib pl. infestus patrib: quod se ab his in cooptandis tri¬
biinis fraude captum proditumq a collegis aiebat. rogationẽ tulit.
ut qui plebem romanam tribunos pl.rogar& is usque eo rogara dũ
decem tribunos plebi facer&. insectandisque patrib unde aspero
inditum &: est nomen: tribunatum gessit. Inde .M. geganius agͥnꝰ
& E iulius consules facti. Eontiones tribunor aduersus nobilium iu¬
uentutem ortas: sine insectatione potestatis eius. conseruata maiesta¬
te patrum sed auere.plebem decreto ad bellum uolscor: & equor:
delectu: sustinendo rem ab seditionib continuere: urbano qͦq ono

Expanded text:
tate pariter patribus plebeique acceptus magistratu abiit. noui tribuntate pariter patribus plebeique acceptus magistratu abiit. noui tribunconsularesque, Sp. Tarpeium et A. Aternium , cooptauere. consules creati Sp. Herminius T. Uerginius Caelimontanus , nihil magnopere ad patrum aut plebis causam inclinati, otium domi ac foris habuere. L. Trebonius tribunus plebis, infestus patribus quod se ab iis in cooptandis tribunis fraude captum proditumque a collegis aiebat, rogationem tulit ut qui plebem Romanam tribunos plebei rogaret, is usque eo rogaret dum decem tribunos plebei faceret; insectandisque patribus, unde Aspero etiam inditum est cognomen, tribunatum gessit. inde M. Geganius Macerinus et C. Iulius consules facti contentiones tribunorum aduersus nobilium iuuentutem ortas, sine insectatione potestatis eius conseruata maiestate patrum, sedauere; plebem, decreto ad bellum Uolscorum et Aequorum dilectu, sustinendo rem ab seditionibus continuere, urbano otio foris
Abbreviated transcription (Latin):
consules producti ad populum interrogatique si eos populus.ro.
memor libertatis per illos receptae domi: memor militia rerũq
gestarum: consules iter facer&: quid nam facturi essent nihil
sententiae suae mutassent: collaudatis que consulib quod ꝑseuera¬
rent ad ultimum dissimiles decẽuiror esse:comitia habuit. Et
quinq tribunis pl. treatis: cum prae studiis aꝑte petentium nouẽ
tribunor alii candidati tribus non explerent: conciliũ dimisit:
nec deiñ causa cominor habuit.Satis factum legi aiebat: quae
numero nusꝗͣ praefinito tribunis mõ ut relinquerent᷑ sancir&. &
abhis qui trean essent cooptari collegas iuber&. Recitabatq roga¬
tionis carmen:in quo erat si tribunos plebeios decem rogabo:si quos
tassent ita illi legittimi eadem lege tribuni plebei sint:ut illos quos
hodie tribunos pl.feteritis.Diulius: cum ad ultimum ꝑseuerass&

Expanded text:
consules producti ad populum interrogatique, si eos populus Romanus, consules producti ad populum interrogatique, si eos populus Romanus, memor libertatis per illos receptae domi, memor militiae rerum gestarum, consules iterum faceret, quidnam facturi essent, nihil sententiae suae mutassent, conlaudatis consulibus quod perseuerarent ad ultimum dissimiles decemuirorum esse, comitia habuit; et quinque tribunis plebi creatis cum prae studiis aperte petentium nouem tribunorum alii candidati tribus non explerent, concilium dimisit nec deinde comitiorum causa habuit. satisfactum legi aiebat, quae numero nusquam praefinito tribuni modo ut relinquerentur sanciret et ab iis qui creati essent cooptari collegas iuberet; recitabatque rogationis carmen in quo <sic esset:> 'si tribunos plebei decem rogabo, si qui uos tassint legitimi eadem lege tribuni plebei sint ut illi quos hodie tribunos plebei feceritis.' Duillius cum ad ultimum perseuerass
Abbreviated transcription (Latin):
bis labefactata essent: quid futur non dum firmatis legib si nouos tri¬
bunos per factiones suas consules adorti essent. Non n semꝑ ualerios
oratios que consules fore: qui libertati plebis suas opes post ferrent.
orte quadam utili ad id tempus: ut comiciis prȩess&. potissimum:
M.Diulio sorte euenit. uiro prudenti & ex continuatione magra¬¬
tus inuidiam ĩminentem cernenti.Qui tum ex ueterib tribunis
negar& se ullius rationem habitur. pugnarentq collegae : ut libe¬
ras tribus in suffragium mitter&: aut conceder& sortem comitio¬
rum collegis habituris. e lege potius comitia ꝗͣ ex uoluntate patr.
Iniecta contentione diulius consules ad subsellia accitos cũ inter¬
rogass&:. quid de comitiis consularib in animo hrent: respondis¬
sentque se nouos consules creaturos:Auctores popularis sentẽtia
haud populares nactus in contionem cum iis processit. Ubi. cum

Expanded text:
bis labefactata essent. quid futurum nondum firmatis legibus, si nouos tribis labefactata essent. quid futurum nondum firmatis legibus, si nouos tribunos per factionis suae consules adorti essent? non enim semper Ualerios Horatiosque consules fore, qui libertati plebis suas opes postferrent. forte quadam utili ad tempus, ut comitiis praeesset potissimum M. Duillio sorte euenit, uiro prudenti et ex continuatione magistratus inuidiam imminentem cernenti. qui cum ex ueteribus tribunis negaret se ullius rationem habiturum, pugnarentque collegae ut liberas tribus in suffragium mitteret aut concederet sortem comitiorum collegis, habituris e lege potius comitia quam ex uoluntate patrum, iniecta contentione Duillius consules ad subsellia accitos cum interrogasset quid de comitiis consularibus in animo haberent, respondissentque se nouos consules creaturos, auctores populares sententiae haud popularis nactus in contionem cum iis processit. ubi cum
Abbreviated transcription (Latin):
tributum non pro uirtute honorem peti.Nunꝗͣ ante de triumpho ꝑ
populũ actum. semper extimationem arbitriũque eius honoris pe¬
nes senatum fuisse. Nec reges quid maiestatem sũmi ordinis ĩminu¬¬
isse. ne ita omnia tribuni potestati suae implerent:ut nullũ publicũ
consilium sinerent esse: ita demum liberam ciuitarem fore:ita aqua¬
tas leges si sua quisque iura. ordo suam maiestatem teneat.In ean¬¬
dem sententiam multa & a caeteris seniorib patrum cum essẽt dc̃a
omnes rribus eam rogationem acceperunt.Tum primũ sine auctorita¬
te senatus populi iussu triumphatum est. Haec uictoria tribunos
plebẽque prope in haud salubrem luxuriam uertit:conspiratione
inter tribunos facta: ut idem tribuni refiterentur. & quo sua minꝰ
cupiditas eminer& consulib quoq continuarent magr̃atum. Cõ¬
sensum pate causabantur quo per cõtumeliã consulum iura ple-¬

Expanded text:
tribunum, non pro uirtute honorem peti. nunquam ante de triumpho per tribunum, non pro uirtute honorem peti. nunquam ante de triumpho per populum actum; semper aestimationem arbitriumque eius honoris penes senatum fuisse; ne reges quidem maiestatem summi ordinis imminuisse. ne ita omnia tribuni potestatis suae implerent, ut nullum publicum consilium sinerent esse. ita demum liberam ciuitatem fore, ita aequatas leges, si sua quisque iura ordo, suam maiestatem teneat. in eandem sententiam multa et a ceteris senioribus patrum cum essent dicta, omnes tribus eam rogationem acceperunt. tum primum sine auctoritate senatus populi iussu triumphatum est. haec uictoria tribunorum plebisque prope in haud salubrem luxuriam uertit, conspiratione inter tribunos facta ut iidem tribuni reficerentur, et, quo sua minus cupiditas emineret, consulibus quoque continuarent magistratum. consensum patrum causabantur, quo per contumeliam consulum iura ple
Abbreviated transcription (Latin):
E emina uictoria duob bifariam proeliis parta: maligne senatus in
unum diem supplicationes consulum nomine detreuit. Populus ĩius¬¬
su & altero die frequens iit: supplicatũque est. Et haec uaga popula¬
risque supplicatio studiis prope celebratior fuit. Tonsules ex composi-¬
to eodẽ biduo ad urbem accessere: senatũ que in marciũ campum
euocauere. Ubi cum de rebus a se gestis agerent:questi primores pa¬
trum senatum inter milites dedita oꝑa terroris causa hrͣi. Itaq iñ
consules: ne criminationi locus ess&s: in prata flaminia ubi nũc ae¬¬
des apollinis est:cirtum apollinarem appellabant: aduocauere sena¬
tum. Ubi tum ingenti consensu patrum negaretur triũphus. L. icili¬
us trib pl. tulit ad populum de triũpho consulum. Multis desuasũ
prodeuntib: maxime E. Elaudio uociferante: de patrib non dei
hostib consules triumphare uelle: gratiãque pro priuato merito in

Expanded text:
gemina uictoria duobus bifariam proeliis parta, maligne senatus in gemina uictoria duobus bifariam proeliis parta, maligne senatus in unum diem supplicationes consulum nomine decreuit. populus iniussu et altero die frequens iit supplicatum; et haec uaga popularisque supplicatio studiis prope celebratior fuit. consules ex composito eodem biduo ad urbem accessere senatumque in Martium campum euocauere. ubi cum de rebus ab se gestis agerent, questi primores patrum senatum inter milites dedita opera terroris causa haberi. itaque inde consules, ne criminationi locus esset, in prata Flaminia, ubi nunc aedes Apollinis est—iam tum Apollinare appellabant—, auocauere senatum. ubi cum ingenti consensu patrum negaretur triumphus, L. Icilius tribunus plebis tulit ad populum de triumpho consulum, multis dissuasum prodeuntibus, maxime C. Claudio uociferante de patribus, non de hostibus consules triumphare uelle gratiamque pro priuato merito in
Abbreviated transcription (Latin):
pelitem ne ad pedes quid digresso equin parem esse: Uadunt igitꝰ
in prcelium ab sua parte omissum: & locum ex quo cesserãt repetũt.
Momentoq non restitita mõ pugna: sed inclinatur &̃ sabinis tornu.
Eques inter ordines peditum tectus se ad equos recipit. Transuolat
inde in partem alteram suis uictoriae nuntius. simul & in hostes iã
pauidos: quippe fuso suae partis ualidiore cornu: impetum facit.Non
aliorum eo proelio uirtus magis enituit.Consul prouidere omnia:
laudare fortes: increpare sicubi segnior pugna ess&. Tastigati fortiũ
statm uiror oꝑa edebant. tantũque hos pudor: quantũ alios lau-¬¬
des excitabant. Reintegrato clamore undique omnes cõnixi hostem
auertunt. Nec deiñ romana uis sustineri potuit. Sabini fusi passim
ꝑagros: castra hosti ad praedam relinquunt. Ibi non sotior sicut in
algido res: sed suas romanus populationib agroꝵ amissas: recepit.

Expanded text:
peditem ne ad pedes quidem degresso equiti parem esse. uadunt igitur peditem ne ad pedes quidem degresso equiti parem esse. uadunt igitur in proelium ab sua parte omissum et locum ex quo cesserant repetunt; momentoque non restituta modo pugna, sed inclinatur etiam Sabinis cornu. eques inter ordines peditum tectus se ad equos recipit; transuolat inde in partem alteram suis uictoriae nuntius; simul et in hostes iam pauidos, quippe fuso suae partis ualidiore cornu, impetum facit. non aliorum eo proelio uirtus magis enituit. consul prouidere omnia, laudare fortes, increpare sicubi segnior pugna esset. castigati fortium statim uirorum opera edebant tantumque hos pudor quantum alios laudes excitabant. redintegrato clamore undique omnes conisi hostem auertunt, nec deinde Romana uis sustineri potuit. Sabini fusi passim per agros castra hosti ad praedam relinquunt. ibi non sociorum sicut in Algido res, sed suas Romanus populationibus agrorum amissas recipit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem uoluntatis uirtutis que ur̃ae. Postꝗ̃ ingenti alacritate clamor
est sublatus: quod bene uertat gestur se illis morem: posteroq die
in atiem deductur affirmat. Reliquũ diei apparandis armis cõsũ¬
ptum est. Postero die simul instrui romanã aciem sabini uidere.Ip̃i
iam pridem auidi certaminis procedunt. Prcelium fuit: quale ĩter
fidentes sibi met ambos exercitus: ueteris perpetuaeque alter głiae¬
auidum: alter nuper noua uictoria elatum.Consilio &s sabini
uires adiuuere. Nam cum aequassent atiem: duo extra ordinem
milia: quae in sinistr tornu romanoꝵ in ip̃o certamine impressionẽ
facerent: tenuere. Quae ubi illatis ex transuerso signis. degrauabãt
desiliunt: cedentibus iam suis prouolant in primũ: simulq & hosti
se opponunt.Et aequato primũ ꝑiculo: pudore dem̃ peditum animos
accendunt. Ueretundiae erat equitem suo alienoque marte pugnare.

Expanded text:
cem uoluntatis uirtutisque uestrae.' postquam ingenti alacritate clamor cem uoluntatis uirtutisque uestrae.' postquam ingenti alacritate clamor est sublatus, quod bene uertat gesturum se illis morem posteroque die in aciem deducturum adfirmat. reliquum diei apparandis armis consumptum est. postero die simul instrui Romanam aciem Sabini uidere et ipsi, iam pridem auidi certaminis, procedunt. proelium fuit, quale inter fidentes sibimet ambo exercitus, ueteris perpetuaeque alterum gloriae, alterum nuper noua uictoria elatum. consilio etiam Sabini uires adiuuere; nam cum aequassent aciem, duo extra ordinem milia quae in sinistrum cornu Romanorum in ipso certamine impressionem facerent tenuere. quae ubi inlatis ex transuerso signis degrauabant desiliunt cedentibusque iam suis prouolant in primum, simulque et hosti se opponunt et aequato primum periculo, pudore deinde animos peditum accendunt. uerecundiae erat equitem suo alienoque Marte pugnare,
Abbreviated transcription (Latin):
congrederentur atie: inclinandãque semel fortunae rem darẽt. Ad
id quod sua sponte satis collectum animoꝵ erat: indignitate &iam
romani accendebantur.lam alterum exercitũ uictorem in urbẽ re¬¬
diturꝵ: sibi ultro per contumelias hostem insultare: qñ autẽ se si tũ
non sint pares hostib fore: Ubi haec fremere militem in castris
consul sensit: contione aduocata: quẽ admodum inquit in algido
res gesta sit: arbitror uos milites audisse: qualem liberi populi exer¬
citum decuit esse: talis fuit. Consilio collegae uirtute militũ uictoria
parta est. Quod ad me attinet: id consilii animiq: hĩturus sum: qđ
uos mihi effeceritis. & trahi bellum salubriter: & mature ꝑfici põt.
Si trahendum est: ego ut in dies spes uirtusq ur̃a crescat: eadẽ qua
institui disciplina perfitiam. Si iam satis animi est: decerniq placet
agite cum clamore: qualem in atie sublaturi estis: tollite hũc indi¬

Expanded text:
congrederentur acie inclinandamque semel fortunae rem darent? ad congrederentur acie inclinandamque semel fortunae rem darent? ad id, quod sua sponte satis collectum animorum erat, indignitate etiam Romani accendebantur: iam alterum exercitum uictorem in urbem rediturum; sibi ultro per contumelias hostem insultare; quando autem se, si tum non sint, pares hostibus fore? ubi haec fremere militem in castris consul sensit, contione aduocata, 'quemadmodum' inquit, 'in Algido res gesta sit, arbitror uos, milites, audisse. qualem liberi populi exercitum decuit esse, talis fuit; consilio collegae, uirtute militum uictoria parta est. quod ad me attinet, id consilii animique habiturus sum, quod uos mihi feceritis. et trahi bellum salubriter et mature perfici potest. si trahendum est, ego ut in dies spes uirtusque uestra crescat, eadem qua institui disciplina efficiam; si iam satis animi est decernique placet, agite dum, clamorem qualem in acie sublaturi estis, tollite hic indi
Abbreviated transcription (Latin):
pugna.Et ꝑruptis ordinib, elati ad nouissimam atiem. Pars libero spa¬¬
no cirtũuecti. iam fugam undique capescentes: plerosque a castris auertũt
praeter equitantes: qui absterrerent peditum ates: & consul ip̃e uisq
omnis belli fertur in castra. Captisque castris cum ingenti caede: maioe
praeda potitur. Nuius pugnae fama praelata non in urbem mõ: sed in
sabinos ad alterum exercitum. in urbe laetitia mõ celebrata est:ĩ castris
animos militum ad emulandum decus accendit. Iam Oratius eos ex¬
cursationib suffitiendo: proeliisque leuib exꝑiendo assuefeterat sibi po¬
certamina in summã totius profeterant spei. Nec cessabant sabini fe¬
roces ab re priore anno bene gesta. lacessere atque instare rogitantes
quid latrocinii mõ procursantes pauci:recursantesq: tererent tp̃us.
& in multa prcelia paruaque carperent sũmam. unius belli: quĩ illi

Expanded text:
pugna, et perruptis ordinibus elati ad nouissimam aciem, pars libero spatpugna, et perruptis ordinibus elati ad nouissimam aciem, pars libero spatio circumuecti, iam fugam undique capessentes plerosque a castris auertunt praeterequitantesque absterrent. peditum acies et consul ipse uisque omnis belli fertur in castra, captisque cum ingenti caede, maiore praeda potitur. huius pugnae fama perlata non in urbem modo sed in Sabinos ad alterum exercitum, in urbe laetitia modo celebrata est, in castris animos militum ad aemulandum decus accendit. iam Horatius eos excursionibus †sufficiendo† proeliisque leuibus experiundo adsuefecerat sibi poque certamina in summam totius profecerant spei. nec cessabant Sabini, feroces ab re priore anno bene gesta, lacessere atque instare, rogitantes quid latrocinii modo procursantes pauci recurrentesque tererent tempus et in multa proelia paruaque carperent summam unius belli? quin illi
Abbreviated transcription (Latin):
um ciuem ꝑiculosae libidinis. At si fortuna belli inclinet omniũ liberis
ab tot milib hostium ꝑiculum fore. Nolle ominari:quae nec iupiter nec
mars pater passuri sint.his auspitiis condite urbi accidere. Auentini
sacrique montis admonebat: ut ubi libertas parta ess&: paucis ante
mensib: eo imꝑium illibatum referrent: ostenderẽtque eandẽ indolẽ
militib romanis post exactos decemuiros in esse: quae ante creatos fu¬¬
erit: nec aequans legib ĩminuitam uirtutem populi ro.esse. Haec ubi inter
signa peditum dicta dedit: aduolat deinde ad equites.Agite iuuenes
inquit praestate uirtute peditem: ut honore atque ordine praestatis.
Primo concursii pedes cõmouit hostem. pulsum uos ĩmissis equis exigite
e campo. non sustinebunt impetum. Et nunc cunctantur magis ꝗͣ resi¬
stunt. Concitant equos ꝑmittunt que in hostem: pedestri iam turbatũ

Expanded text:
um ciuem periculosae libidinis; at si fortuna belli inclinet, omnium liberis um ciuem periculosae libidinis; at si fortuna belli inclinet, omnium liberis ab tot milibus hostium periculum fore; nolle ominari quae nec Iuppiter nec Mars pater passuri sint iis auspiciis conditae urbi accidere. Auentini Sacrique montis admonebat, ut ubi libertas parta esset paucis ante mensibus, eo imperium inlibatum referrent, ostenderentque eandem indolem militibus Romanis post exactos decemuiros esse quae ante creatos fuerit, nec aequatis legibus imminutam uirtutem populi Romani esse. haec ubi inter signa peditum dicta dedit, auolat deinde ad equites. 'agite, iuuenes' inquit, 'praestate uirtute peditem ut honore atque ordine praestatis. primo concursu pedes mouit hostem; pulsum uos immissis equis exigite e campo. non sustinebunt impetum, et nunc cunctantur magis quam resistunt'. concitant equos permittuntque in hostem pedestri iam turbatum
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant:sans explicatis ordinib prope fluctuantem turbam trepi¬¬
dantium huc atque illuc circũs pectantiũque se ac suos: addito turba¬
tis mentib clamore atque impetu inuadit.Netulere primo pedem
hostes. deinde cum animos collegissent: & undique duces uictis ne
cessuri essent increparent restituitur pugna. Consul ex altera parte
romanos memĩsse iub&: illo die primum liberos pro libera urbe roma¬¬
na pugnare:sibi met ip̃is uicturos. non ut detcẽuiror uictores premiũ
essent:non appio duce rem geri: sed consule Ualerio ab liberatorib po¬
puli ro. orto. Liberatore ip̃o ostenderent priorib bellis. per duces non
per milites stetisse ne uincerent. Turpe esse contra ciues plus animi ha¬¬
buisse: ꝗͣ contra hostes: & domi ꝗͣ foris seruitutem magis timuisse. U¬
nam uirginiam fuisse: cuius pudicitiae in pate ꝑiculum ess&. Unũ appi¬

Expanded text:
qui erant, satis explicatis ordinibus, prope fluctuantem turbam trepiqui erant, satis explicatis ordinibus, prope fluctuantem turbam trepidantium huc atque illuc circumspectantiumque se ac suos, addito turbatis mentibus clamore atque impetu inuadit. rettulere primo pedem hostes; deinde cum animos collegissent et undique duces uictisne cessuri essent increparent, restituitur pugna. consul ex altera parte Romanos meminisse iubebat illo die primum liberos pro libera urbe Romana pugnare, sibimet ipsis uicturos, non ut decemuirorum uictores praemium essent. non Appio duce rem geri, sed consule Ualerio, ab liberatoribus populi Romani orto, liberatore ipso. ostenderent prioribus proeliis per duces non per milites stetisse ne uincerent. turpe esse contra ciues plus animi habuisse quam contra hostes et domi quam foris seruitutem magis timuisse. unam Uerginiam fuisse cuius pudicitiae in pace periculum esset, unum Appi
Abbreviated transcription (Latin):
Pauentes intra uallum cum per totum diem stetissent intenti ad certa¬¬
men nocti cessere. Et romani quid pleni spei corpora curabãt. Haud¬
quaꝗͣ pari hostes animo nuntios passim trepidi ad reuocandos prae¬
datores dimittunt. recurritur ex proximis locis ulteriores non ĩuẽti.
Ubi illuxit egreditur castris romanus uallum inuasurus ni copia pugnȩ
fier&. Et postꝗͣ multa iam dies erat neque mouebatur quicꝗͣ ab ho¬¬
ste: iub& signa inferri consul.Motaque atie indignatio equos & uol¬
scos incessit: si uictores exercitus uallum potius ꝗͣ uirtus & arma conte¬
gerent. Igit᷑ & ip̃i efflagitatum ab ducib signũ pugnae acrepere. iãque
pars egressa portis erat. deincepsque alii seruiabantꝰ ordinẽ in suũ ꝗsq
locum destendentes:Tum consul romanus prius:ꝗͣ totis uirib fulta cõsta¬
ra hostium aties intulit signa: adortus que nec dum omnes eductos: nec

Expanded text:
pauentes intra uallum. cum per totum diem stetissent intenti ad certapauentes intra uallum. cum per totum diem stetissent intenti ad certamen, nocti cessere. et Romani quidem pleni spei corpora curabant: haudquaquam pari hostes animo nuntios passim trepidi ad reuocandos praedatores dimittunt. recurritur ex proximis locis: ulteriores non inuenti. ubi inluxit, egreditur castris Romanus, uallum inuasurus ni copia pugnae fieret. et postquam multa iam dies erat neque mouebatur quicquam ab hoste, iubet signa inferri consul; motaque acie, indignatio Aequos et Uolscos incessit, si uictores exercitus uallum potius quam uirtus et arma tegerent. igitur et ipsi efflagitatum ab ducibus signum pugnae accepere. iamque pars egressa portis erat deincepsque alii seruabant ordinem, in suum quisque locum descendentes, cum consul Romanus, priusquam totis uiribus fulta constaret hostium acies, intulit signa; adortusque nec omnes dum eductos nec,
Abbreviated transcription (Latin):
in algido exercitus equor uolscorzque sustinuit consilio bellum.Quod
si extemplo rem fortunae comisiss&: haud scio an qui tum animi de¬
cẽuiror infelirib auspitiis romanis hostibusque erant: magno de¬
trimento certamen staturum fuerit. Eastris mille passuũ ab hoste po¬
sitis copias continebat. Nostis medium inter bina castra spatium atie
instructa complebat. prouocantique ad proelium, responsũ romano¬¬
rum nemo reddebat. Tandem fessi stando ac nequicꝗͣ expectando cer¬
tamẽ equi uolscique post ꝗͣ concessum prope modũ de uictoria crede¬
bant: pars in hernicos pars in latinos praedatum abeunt.Relinꝗtur
magis castris praesidium: ꝗ satis uirium ad certamen. Quod ubi cõ¬
sul sensit: reddidit illatum ante terrorem: instructaq atie ultto ho¬
stem lacessit. Ubi illi conscientia quied abess& uirium detrectauere
pugnam. Ereuit extemplo romanis animus. & pro uictis hẽbant.

Expanded text:
in Algido exercitus Aequorum Uolscorumque sustinuit consilio bellum; quod in Algido exercitus Aequorum Uolscorumque sustinuit consilio bellum; quod si extemplo rem fortunae commisisset, haud scio an, qui tum animi ab decemuirorum infelicibus auspiciis Romanis hostibusque erant, magno detrimento certamen staturum fuerit. castris mille passuum ab hoste positis copias continebat. hostes medium inter bina castra spatium acie instructa complebant, prouocantibusque ad proelium responsum Romanus nemo reddebat. tandem fatigati stando ac nequiquam exspectando certamen Aequi Uolscique, postquam concessum propemodum de uictoria credebant, pars in Hernicos, pars in Latinos praedatum abeunt; relinquitur magis castris praesidium quam satis uirium ad certamen. quod ubi consul sensit, reddit inlatum antea terrorem, instructaque acie ultro hostem lacessit. ubi illi, conscientia quid abesset uirium, detractauere pugnam, creuit extemplo Romanis animus, et pro uictis habebant
Abbreviated transcription (Latin):
ltaq hoc anno nec diem dici cuiquã: nec in uincula duci quenqͣm
sum passurus. Nam neque uerera pectata repeti iam oblitterata placa:¬
cum & noua expiata sint detemuiroꝵ supplitiis. & nihil admissum
rri. quod ium tribunitiã desider&: spond& perpetua consulũ ambor
in libertate ur̃a tuenda cura. Et ea primũ moderano tribuni metum
patribus dempsit: eadẽque auxit consulum inuidiam: quod adeo
toti plebis fuissent: ut patrum salutis libertatis que prior plebeio ma¬
gistratui: ꝗͣ patritio cura fuiss&. Et ante mimitos satietas poenaru
suar repiss&: ꝗͣ obuiam ituros litenuae eor consules apparer&. Mł¬
tique erant: qui mollius consultum dicerent: qđ legũ ab iis lataru
Patres auctores fuissent. neque erat dubiũ quin turbato rei.p.statu tẽ¬¬
pori suctubuissent. Consules reb urbanis compositis fundatoq: plebis
statu in prountias diuersi abiere. Ualerius aduersus coniũctos iam

Expanded text:
itaque hoc anno nec diem dici cuiquam nec in vincla duci quemquam itaque hoc anno nec diem dici cuiquam nec in vincla duci quemquam sum passurus. nam neque vetera peccata repeti iam oblitterata placcum noua expiata sint decemuirorum suppliciis, et nihil admissum iri quod uim tribuniciam desideret spondet perpetua consulum amborum in libertate uestra tuenda cura.' ea primum moderatio tribuni metum patribus dempsit, eademque auxit consulum inuidiam, quod adeo toti plebis fuissent ut patrum salutis libertatisque prior plebeio magistratui quam patricio cura fuisset, et ante inimicos satietas poenarum suarum cepisset quam obuiam ituros licentiae eorum consules appareret. multique erant qui mollius consultum dicerent, quod legum ab iis latarum patres auctores fuissent; neque erat dubium quin turbato rei publicae statu tempori succubuissent. consules rebus urbanis compositis fundatoque plebis statu, in prouincias diuersi abiere. Ualerius aduersus coniunctos iam
Abbreviated transcription (Latin):
non prohibita inuidi& fecit. Testis productus: qui septẽ & uiginti
enumeratis stipendiis:otties extra ordinem donatus: donaque ea
gerens in conspectu populi: scissa ueste tergum laceratum uirgis osten¬
dit: nihilum deprecans. quin si quã suam noxam reus dicere posset
priuatus iterum in se saeuir&. Oppius quoq ductus in uincula est &
ante iuditii diem finem ibi uitae fecit.Bona Oppii Elaudiiq: tribuni
publicauere. Collegae eorum exilii causa solum uerterunt.Bona pu¬¬
blicata sunt. Et M. flaudius assertor uirginiae die dicta dãnatus
ip̃o remittente Uirginio ultimam poenam dimissus tybur exulatum
abiit. Manes que Uirginiae mortuae:ꝗ uiuae felitiores per tot domos ad
petendas poenas uagati: nullo relicto sonte: tandem quieuerũt.Ingẽs
metus incesserat patres uultusque iam in dies tribunor erant:qui
& potestatis & libertatis inquit nr̃ae & poenar ex inimicis satis est.

Expanded text:
non prohibita inuidiae fecit. testis productus, qui septem et uiginti non prohibita inuidiae fecit. testis productus, qui septem et uiginti enumeratis stipendiis, octiens extra ordinem donatus donaque ea gerens in conspectu populi, scissa ueste, tergum laceratum uirgis ostendit, nihilum deprecans quin si quam suam noxam reus dicere posset, priuatus iterum in se saeuiret. Oppius quoque ductus in uincula est, et ante iudicii diem finem ibi uitae fecit. bona Claudi Oppique tribuni publicauere. collegae eorum exsilii causa solum uerterunt; bona publicipso remittente Verginio ultimam poenam dimissus Tibur exsulatum abiit, manesque Verginiae, mortuae quam vivae felicioris, per tot domos ad petendas poenas vagati nullo relicto sonte tandem quieverunt. ingens metus incesserat patres, voltusque iam iidem tribunorum erant qui e potestati et libertatis inquit, nostrae et poenarum ex inimicis satis est;
Abbreviated transcription (Latin):
narent: ꝗͣ ꝑꝑ unius odium multoꝵ pretes aspnerent᷑. se quoq id
generi ac nomini dare. nec cum eo in gratiam redisse: cuius aduersae for¬
tunae uelit succursum. Uirtute libertatem recuꝑatam esse. clementia
concordiã ordinum stabilire posse. Erant quos mouer& sua magis
pietate: ꝗ eius pro quo agebat causa. Sed Uirginius sui potius mise¬
rerentur orabat filiaeque: nec gentis claudiae regnum in plebem
sortitae: sed necessarior uirginiae & trium tribunor preces audirent.
qui ad auxilium plebis creati. ip̃i plebis fidem ac auxiliũ ĩplorarẽt.
Iustiores hae lacrimae uidebantur. Itaque spe incisa prius ꝗͣ praedicta
dies adess& appius sibi mortem consciuit. Subinde arreptus a P. nu¬¬
mitorio sp. oppius proximus inuidiae:quod in urbe fuerat:cũ in¬
iuste uinditiae ab collega dicerentur.Plus tñ facta iniuria oppio:ꝗͣ ⁊

Expanded text:
narent quam propter unius odium multorum preces aspernarentur. se quoque id narent quam propter unius odium multorum preces aspernarentur. se quoque id generi ac nomini dare nec cum eo in gratiam redisse, cuius aduersae fortunae uelit succursum. uirtute libertatem reciperatam esse: clementia concordiam ordinum stabiliri posse. erant quos moueret sua magis pietate quam eius pro quo agebat causa; sed Uerginius sui potius ut misererentur orabat filiaeque, nec gentis Claudiae regnum in plebem sortitae sed necessariorum Uerginiae trium tribunorum preces audirent, qui ad auxilium plebis creati ipsi plebis fidem atque auxilium implorarent. iustiores hae lacrimae uidebantur. itaque spe incisa, priusquam prodicta dies adesset, Appius mortem sibi consciuit. subinde arreptus a P. Numitorio Sp. Oppius , proximus inuidiae, quod in urbe fuerat cum iniustae uindiciae a collega dicerentur. plus tamen facta iniuria Oppio quam
Abbreviated transcription (Latin):
genere & militũ ueteranis admixtis firmior exercitus fuit. Prius¬
ꝗ urbem egrederentur: leges decemuirales: quib tabulis.xii. est
nomen: in aes incisas in publico proposuerunt.Sunt qui iussu tribu¬
noꝵ aediles fũctos eo ministerio scribant. E. flaudius qui posus cde¬¬
cẽuiroꝵ scelera & ante omnes fratris filii suꝑbiae infestus regillum
antiquã in patriam se contulerat.Is magno iam natu cum ad pericu¬
la eius deprecanda rediss&: cuius uitia fugerat: sordidatus cum gen¬
tilib clientibus que in foro prensabat singulos: orabatq: ne claudie
genti eam inustam maculam uellent: ut carcere & uinculis uideren¬¬
tur digni: ne ue honoratissimae imaginis futur ad posteros legum
latorem conditorẽque romani iuris iacere uinctum inter fures uo¬¬
cturnos ac latrones. auerterent ab ira parũper ad cognitionẽ cogita¬¬
rionẽque animos & potius unum tot claudiis deprecantib condo¬

Expanded text:
genere etiam militum, ueteranis admixtis, firmior exercitus fuit. priusgenere etiam militum, ueteranis admixtis, firmior exercitus fuit. priusquam urbe egrederentur, leges decemuirales, quibus tabulis duodecim est nomen, in aes incisas in publico proposuerunt. sunt qui iussu tribunorum aediles functos eo ministerio scribant. C. Claudius , qui perosus decemuirorum scelera et ante omnes fratris filii superbiae infestus Regillum, antiquam in patriam, se contulerat, is magno iam natu cum ad pericula eius deprecanda redisset cuius uitia fugerat, sordidatus cum gentilibus clientibusque in foro prensabat singulos orabatque ne Claudiae genti eam inustam maculam uellent ut carcere et uinculis uiderentur digni. uirum honoratissimae imaginis futurum ad posteros, legum latorem conditoremque Romani iuris, iacere uinctum inter fures nocturnos ac latrones. auerterent ab ira parumper ad cognitionem cogitationemque animos, et potius unum tot Claudiis deprecantibus condo
Abbreviated transcription (Latin):
libertate in seruitutẽ dederit: si ad iudicem non eat pro damnato ĩ
uincula duci iubere. Ut haud quoquã improbante sic magno mo¬
tu animor cum tanti uiri supplitio sua & plebis iam nimia libertas
uideretur: in carcerem est coniectus. Tribunus ei diem praedixit
nter haec ab latinis & hernicis legati gratulatum de concordia pa¬
trum ac plebis romam uenerunt. Donu que obeam loui optimo maxi¬
mo coronam auream in capitolium tulere: parui ponderis pro ut res
tum opulentae erant. tolebanturque religiones pie magis ꝗͣ magnifice.
isdem auctorib cognitum equos uolscosq sũma ui bellum apꝑare.
Itaque partiri proumtias consules iussi.Oratio sabini:Ualerio equi¬
uolscique euenere. Cum ad ea bella delectum edixissent fauore ple¬¬
bis: non iuniores mõ: sed emeritis & stipendiis: pars magna uolũ ta¬
rior ad nomina danda praesto fuere. Eoque non copia mõ: sed

Expanded text:
libertate in seruitutem dederit; si ad iudicem non eat, pro damnato in libertate in seruitutem dederit; si ad iudicem non eat, pro damnato in uincla duci iubere. ut haud quoquam improbante, sic magno motu animorum, cum tanti uiri supplicio suamet plebi iam nimia libertas uideretur, in carcerem est coniectus; tribunus ei diem prodixit. inter haec ab Latinis et Hernicis legati gratulatum de concordia patrum ac plebis Romam uenerunt, donumque ob eam Ioui optumo maximo coronam auream in Capitolium tulere parui ponderis, prout res haud opulentae erant colebanturque religiones pie magis quam magnifice. iisdem auctoribus cognitum est Aequos Uolscosque summa ui bellum apparare. itaque partiri prouincias consules iussi. Horatio Sabini, Ualerio Aequi euenere. cum ad ea bella dilectum edixissent, fauore plebis non iuniores modo sed emeritis etiam stipendiis pars magna uoluntariorum ad nomina danda praesto fuere, eoque non copia modo sed
Abbreviated transcription (Latin):
ginius unum Appium flaudium & legum exꝑtem & ciuilis & huma.¬
i fcederis esse aiebat: respicerent tribunal homines castellũ omĩum
sceler. ubi decemuir ille perpetuus.bonis tergo sanguini ciuiũ ĩfestus:
uirgas securesq omnib minitans: deoꝵ hominũque contẽptor:carni¬
ficib non lictorib stipatus.iam ab rapinis & caedib animo ad libidi¬
nem uerso: uirginem ingenuam in oculis populi. ro. uelut bello captã
ab complexu patris arreptam: ministro cubiculi sui clienti dono uin¬
ditiis dederit. Ubi crudeli decreto nefandisque uinditiis: dexterã
patris in filiam armauerit.Ubi tollentes corpus semianimae uirginis
sponsum auũque in carcerem duci iusserit: stupro interpellato mag̃
ꝗͣ caede motus. & illi carcerem aedificatum esse: quẽ domiciliũ plebis
romanae uocare sit solitus.prouideat proinde:ut ille iter ac sae¬
pius prouoc& sic se iter ac saepius iudicem illi ferre. Uinditias ne a¬

Expanded text:
ginius unum Ap. Claudium et legum expertem et ciuilis et humanginius unum Ap. Claudium et legum expertem et ciuilis et humani foederis esse aiebat: respicerent tribunal homines, castellum omnium scelerum, ubi decemuir ille perpetuus, bonis, tergo, sanguini ciuium infestus, uirgas securesque omnibus minitans, deorum hominumque contemptor, carnificibus, non lictoribus stipatus, iam ab rapinis et caedibus animo ad libidinem uerso uirginem ingenuam in oculis populi Romani, uelut bello captam, ab complexu patris abreptam ministro cubiculi sui clienti dono dederit; ubi crudeli decreto nefandisque uindiciis dextram patris in filiam armauerit; ubi tollentes corpus semianime uirginis sponsum auumque in carcerem duci iusserit, stupro interpellato magis quam caede motus. et illi carcerem aedificatum esse quod domicilium plebis Romanae uocare sit solitus. proinde ut ille iterum ac saepius prouocet, sic se iterum ac saepius iudicem illi ferre ni uindicias ab
Abbreviated transcription (Latin):
sentia se cõmuni iure ciuitatis ciuem romanũ die dicta postulare: ut
dicere liceat: ut iuditiũ populi ro. expiri: non ita se inuidiã ꝑtimuis¬
se: ut nihil in aquitate & misericordia ciuium suorz spei habeat.
Quod si indicta causa in uincula ducatur. iterz se tribunos plebis ap¬
pellare & monere ne ĩmutentur:quos oderint.Qđ si tribuni eodes
fcedere obligatos se fateantur tollendae appellationis causa in quam
conspirasse detẽuiros criminati sunt.ait se prouocare ad populum
implorare leges de prouocatione & consulares & tribunitias eo ip̃o
anno latas. qͣuẽ .ii. prouocatur si hoc indemnato in dicta causa non
liceat: cui plebeo &humili praesidium in legib fore.:si appio Claudio nõ
sit.Se documento futurum utrum nouis legibus dñatio an libertas i¬
firmata sit: & appellatio prouocatioque aduersus iniuriam magr̃a¬
tuum ostentata tm̃ in anib literis an uere data sit. Contra haec uir¬

Expanded text:
sentia se communi iure ciuitatis ciuem Romanum die dicta postulare ut sentia se communi iure ciuitatis ciuem Romanum die dicta postulare ut dicere liceat, ut iudicium populi Romani experiri. non ita se inuidiam se ut nihil in aequitate et misericordia civium suorum spei habeat. quod si indicta causa in vincla ducatur, iterum se tribunos plebei appellare, et monere ne imitentur quos oderint. quod si tribuni eodem foedere obligatos se fateantur tollendae appellationis in quod conspirasse decemviros criminati sint, at se provocare ad populum, implorare leges de provocatione et consulares et tribunicias, eo ipso anno latas. quem enim provocaturum, si hoc indemnato indicta causa non liceat? cui plebeio et humili praesidium in legibus fore, si Ap. Claudio non sit? se documento futurum utrum novis legibus dominatio an libertas firmata sit, et appellatio provocatioque adversus iniuriam magistratuum ostentata tantum inanibus litteris an vere data sit. contra ea Ver
Abbreviated transcription (Latin):
a uiatore prouoco inquit. Audita uox una tundex libertatis: ex eo ⁊¬
missa ore: quo uinditiae nuper a libertate dicta erant: silentium fecit.
Et dum pro se quisque deos tandem esse: & non negligere humana
fremunt: & superbiae trutlelitanque: & si seras non tnleues uenire
poenas. prouocare qui prouocanonem abstuliss&. & implorare pra¬
sidium populi: qui omĩa iura populi obtriuiss&. rapiq in uincula
aegentem ure libertatis: qui liber torpus in seruitutem addixiss&.¬
psius appii inter tontionis murmur fidem populi.ro. implorantis uox
audiebatur. maiorum merita in re.p. domi militiaeq cõmemora¬
bat: suum infelix erga plebem .ro.studium coaequandar legũ causa
cum maxima offensione patrum consulatu abiss&s: suas leges quib
manentib lator earum in uintula ducitur. Caeteri sua ꝓpria bona ma¬
laque cum causae dicenda data fatultas sit: tum se exꝑturr. In prae¬

Expanded text:
a uiatore, 'prouoco' inquit. audita uox una uindex libertatis, ex eo a uiatore, 'prouoco' inquit. audita uox una uindex libertatis, ex eo missa ore quo uindiciae nuper ab libertate dictae erant, silentium fecit. et dum pro se quisque deos tandem esse et non neglegere humana fremunt et superbiae crudelitatique etsi seras, non leues tamen uenire poenas— prouocare qui prouocationem sustulisset, et implorare praesidium populi qui omnia iura populi obtrisset, rapique in uincla egentem iure libertatis qui liberum corpus in seruitutem addixisset,—ipsius Appi inter contionis murmur fidem populi Romani implorantis uox audiebatur: maiorum merita in rem publicam domi militiaeque commemorabat, suum infelix erga plebem Romanam studium, quo aequandarum legum causa cum maxima offensione patrum consulatu abisset, suas leges, quibus manentibus lator earum in uincla ducatur. ceterum sua propria bona malaque, cum causae dicendae data facultas sit, tum se experturum; in prae
Abbreviated transcription (Latin):
t um tribuni aggredi singulos tutum maturũ que iam rati actusatorẽ
primũ uirginium & appium reum deligunt. Cum diem Appio Uirgi¬
nius dixiss&s: & appius stipatus patriciis iuuenib in for descendisset.
redintegrata extemplo est omnib memoria fceclissim& potestatis: cũ
ipm satellitesque eius uidissent. Tum Uirginius inquit oratio rebus
dubiis inuenta est: Itaque nec ego accusando apud uos eum tempus te¬
ram: a cuius crudelitate uosmet ip̃os armis uindicastis. nec istum ad
caetera scelera impudentiam in defendendo se addicere patiar. Omĩ¬
um igit᷑ tibi appi tlaudi quae impie nefarieque per bienniũ alia suꝑ
alia es ausus gratiam fatio. Unius tm̃ criminis: nisi iudicem dices te
a libertate in seruitutem contra leges uinditias non dedisse: in uincula
te duci iubeo. Nec in tribunitio auxilio appius: nec in iuditio populi
ullam spem hẽbat: attñ tribunos appellauit: & nullo morante ereptꝰ

Expanded text:
tum tribuni adgredi singulos tutum maturumque iam rati, accusatorem tum tribuni adgredi singulos tutum maturumque iam rati, accusatorem primum Uerginium et Appium reum deligunt. cum diem Appio Uerginius dixisset et Appius stipatus patriciis iuuenibus in forum descendisset, redintegrata extemplo est omnibus memoria foedissimae potestatis, cum ipsum satellitesque eius uidissent. tum Uerginius 'oratio' inquit, 'rebus dubiis inuenta est; itaque neque ego accusando apud uos eum tempus teram, a cuius crudelitate uosmet ipsi armis uindicastis, nec istum ad cetera scelera impudentiam in defendendo se adicere patiar. omnium igitur tibi, Appi Claudi, quae impie nefarieque per biennium alia super alia es ausus, gratiam facio. unius tantum criminis nisi iudicem dices, te ab libertate in seruitutem contra leges uindicias non dedisse, in uincla te duci iubebo.' nec in tribunicio auxilio Appius nec in iudicio populi ullam spem habebat; tamen et tribunos appellauit et, nullo morante arreptus
Abbreviated transcription (Latin):
sacro sanctos esse. Fuere qui interpretarentur eadem hac oratia lege cõ¬
sulib quoque & praetorib: quia eisdem auspitiis quib consules crearẽ¬
tur cautum est.Iuditem.ii. consulem appellari.quae refellitur interpre¬
tatio: quod his temporib nondum consulem iudicem:sed praetorem
appellari fuerit mos. hae consulares leges fuere. Institutũ &̃ ab iisde
consulib: ut senatus consulta in aedem cereris ad aediles plebis defe¬
rentur: quae ante arbitrio consulum subprimebantur uinabant᷑que:
Mdiullius demnde tribunus plebis plebem rogauit: plebsque sciuit:qui
plebem sine tribunis reliquiss&: quiq magrãtum sine proitocatione
creass&: tergo at capite puneretur. Haet omnia ut inuitis ita non
aduersantib patriciis transacta sunt. quia nondũ in quenꝗͣ unus
saeuiebatur. Fundata deinde & potestate tribunitia & plebis libertate

Expanded text:
sacrosanctos esse. fuere qui interpretarentur eadem hac Horatia lege consacrosanctos esse. fuere qui interpretarentur eadem hac Horatia lege consulibus quoque et praetoribus, quia eisdem auspiciis quibus consules crearentur, cautum esse: iudicem enim consulem appellari. quae refellitur interpretatio, quod iis temporibus nondum consulem iudicem sed praetorem appellari mos fuerit. hae consulares leges fuere. institutum etiam ab iisdem consulibus ut senatus consulta in aedem Cereris ad aediles plebis deferrentur, quae antea arbitrio consulum supprimebantur uitiabanturque. M. Duillius deinde tribunus plebis plebem rogauit plebesque sciuit qui plebem sine tribunis reliquisset, quique magistratum sine prouocatione creasset, tergo ac capite puniretur. haec omnia ut inuitis, ita non aduersantibus patriciis transacta, quia nondum in quemquam unum saeuiebatur. fundata deinde et potestate tribunicia et plebis libertate,