comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sicco: sicut & in homine suꝑbia sanari
ñ potest. nͥ humilitate sanet᷑. Ex similib uͦ.
sic̃ ligamentũ uulneri rotundũ rotundo.
uł oblongum oblongo apponit᷑. Ligatura
etiam ipsa nominib suis significant. Nã
& antidotũ grecȩ. latine ex contrario datũ
significat. Contraria enĩ: contrariis me¬
dicinȩ curantur. At contra ex simili: ut
esꝰ amarꝰ est. Exconuenienti enĩ nomen
accepit. quia amaritudo morbi amari¬
tudine solui solet. Omĩa autẽ medicam̃¬
ta. ex ꝓpriis causis habent uocabula.
Gera enĩ dicta: quasi diuina. Arteriꝰea:
qd̃ apta sĩt guituris ineatui. & tumores
fauciũ & arteriarũ lenat. Cyriaca ẽ. anti¬
dotũ serpentinũ. qͦ uenena pelluntur: ut
pestis peste soluatur. Catartica grece. latine
purgatoria dr̃. Catapodia eo qd mẽdicũ¬
M
potetur. seu inglutiat᷑. Dianiaron a suco mo¬
re nom̃ sumpsit. ex quo uinũ conficit᷑: sic̃

Expanded text:
dum sicco; sicut et in homine, superbia sanari dum sicco; sicut et in homine, superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similibus vero, sicut ligamentum vulneri rotundum rotundo, vel oblongum oblongo apponitur. Ligatura etiam ipsa nominibus suis significant: nam m antidotum Graece, Latine ex contrario datum dicitur. Contraria enim contrariis medicinae ratione curantur. At contra ex simili, ut eius amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi amaritudine solvi solet. Omnia autem medicamenta ex propriis causis habent vocabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriaca, quod apta sint gutturis meatui, et tumores faucium et arteriarum leniant. Tiriaca est antidotum serpentinum quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Catartica Graece, Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron a suco morae nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnenda non ẽ. Meminimꝰ enĩ
& ysalam ezechiȩ languenti aliqͥd me¬
diciale mandasse. & paulus apłs ty
motheo modicũ uinũ ꝓdesse dixit. Cura¬
tio autẽ morboꝵ trib generib constat.
Farmatia: quã latini medicamina uo¬
cant. Cy rurgia: quã latim manuũ oꝑa¬
tionẽ appellant. Manꝰ enĩ apud grecos ꝙ¬
ros uocat᷑. Dieta: quam latini regulã nun¬
cupant. Est enĩ obseruatio legis & uitȩ. St̃
autẽ om̃i curationi species tres. Primũ genꝰ
dieticum. scłm farmaticũ. t̃cium cyrurgi¬
cum. Dieta ÷ obseruatio legis & uitȩ. farmatia
ẽ. medimentoꝵ curatio. cyrurgia ferramen¬
toꝵ incisio. Nlam ferro inciditur. quȩ medi¬
camentoꝵ ñ senserit medicinã. Antiqui or.
autẽ medinͣa. herbis tantum & suciᷤ erat. Ta¬
lis enim medendi usus cepit. deinde ferro. &
cet̾is medicam̃tis. Om̃is autẽ curatio. aut
ex contrariis aut ex similib ad hibetur.
Ex contrariis. ut frigidũ calido. uł humi

Expanded text:
nenda non est. Meminimus enim et Esaiam Ezechiae languenti aliquid medicinale mandasse, et Paulus apostolus Timotheo modicum vinum prode esse dixit. Curatio autem morborum tribus generibus constat: Pharmacia, quam Latini medicamina vocant: Chirurgia, quam Latini manuum operationem appellant; manus enim apud Graecos χείρ vocatur: Diaeta, quam Latini regulam nuncupant; est enim observatio legis et vitae. Sunt autem omni curationi species tres: primum genus diaeticum, secundum pharmaceuticum, tertium chirurgicum. Diaeta est observatio legis et vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint medicinam. Antiquior autem medicina herbis tantum et sucis erat. Talis enim medendi usus coepit, deinde ferro et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio aut ex contrariis aut ex similibus adhibetur. Ex con
Abbreviated transcription (Latin):
materiam dicunt. nullo prorsus
mͦ formatã. s omniũ corporaliũ forma¬
rum capacem. ex qua uisibilia hȩc elem̃¬
ta formata sunt: unde & eiꝰ diriuatione
uocabulum acceperunt. Hanc ylen lati¬
ni mat̾iam appellauerunt. ideo quia
omẽ informe unde aliquid faciendũ ẽ.
semꝑ mat̾ia nuncupatur. Proinde etiã
poetȩ siluam nominauert̃. nec incon¬
grue: quia mat̾iȩ siluarum sunt. Greci
autẽ elementa ictoixia nuncupant. eo
qͦd sibi societatis concordia & commui¬
one quadã conueniant. Nam sic eaint̃
se naturali quadam ratione iuncta dicũ¬
tur. ut mͦ originẽ ab igni repentes usq
ad t̾ram. mͥ a t̾ra usq adignẽ: ut ignis
quidem in aere desinat. aer in aqua dense¬
tur aqua in t̾ram crassescat. rursusq t̃ra¬
diluatur in aquam: aqua rarescat inacre
aer inignem extenuetur. Quappt̃ omĩa
elementa om̃ib ineẽ. sed unumqͦdq eoꝵ
ex eo qͦd ampliꝰ habet accepisse uocabulũ
Sunt autẽ diuina ꝓuidentia ꝓpriis ani¬

Expanded text:
materiam dicunt, nullo prorsus modo formatam, sed omnium corporalium formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt; unde et ex eius derivatione vocabulum acceperunt. Hanc ὑλην Latini materiam appellaverunt, ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt, nec incongrue, quia materiae silvarum sunt. Graeci autem elementa στοιχεῖα nuncupant, eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant. Nam sic ea inter se naturali quadam ratione iuncta dicuntur, ut modo originem ab igni repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in tdiluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. 3. Quapropter omnia elementa omnibus inesse, sed unumquodque eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis ani
Abbreviated transcription (Latin):
carent᷑. Eiꝰ uox non audiet᷑ foris. hoc ÷ in he¬
resibꝰ & iudeis extra dĩ ȩccłiam positis. Item de
ipso inisaia. Ecce intelliget seruus m̃s & exal¬
tabitur & eleuabitur: & sullimis erit ualde.
Sicut obstupuerunt suꝑte mutti sic ingłosus

Expanded text:
carentur? 73 Ejus vox non audietur foris, hoc est, in haeresibus, et Judaeis extra Dei Ecclesiam positis. Item de ipso in Isaia: « Ecce intelliget servus meus, exaltabitur, et elevabitur, et sublimis erit valde, sicut obstupuerunt super t
Abbreviated transcription (Latin):
urta tũa pendens ante oculos tuos. &
timebis die acnocte. & non credes uite
auditui nr̃o. & brachium dñi cui reue¬
latum est: C uilimꝰ eum & nonerat
aspectus. Quib uerbis incredulitatẽ ui¬
deoꝵ designat. qui xp̃m uidentes ñ recepe¬
runt. Quẽ quia nec credere nec cognosce¬
re potueruerunt. ilico excidrum halitu¬

Expanded text:
uita tua pendens ante oculos tuos, et timebis die ac nocte et non credes uitae auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Et vidimus eum, et non erat aspectus . Quibus verbis incredulitatem Judaeorum designat, qui Christum videntes non receperunt, quem quia nec credere, nec cognoscere potuerunt, illico excidium habitu
Abbreviated transcription (Latin):
primȩ positionis. quȩ facit
in diminutione masculus:
& diriuatione maritꝰ. Sponsꝰ ab spon¬
dendo uocatus. Nam ante
usum tabellarum matrimo¬
nii causationes
sibi inuicem emit

Expanded text:
primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. 3. Sponsus a spondendo vocatus. Nam ante um tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emit
Abbreviated transcription (Latin):
carthaginẽ porrigitur. ulterior. quȩ in
meridiem a celtiberis usq ad gaditanum
fretum extenditur. Citerior autẽ & ulterior
dicta. qͦsi citra & ultͣ. S citra qͥsi circa t̾ra. & ultͣ
uł qͦd ultima. uł qͦd ñ sit pꝰ hanc ulla boc ÷ alia t̾ra.

Expanded text:
Carthaginem porrigitur: Ulterior, quae in Carthaginem porrigitur: Ulterior, quae in Meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et Ulterior dicta, quasi citra et ultra; sed citra, quasi circa terras, et ultra, vel quod ultima, vel quod non sit post hanc ulla, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ trans alpes contra septentrionẽ. Rea¬
tina uͦ: quod sit iuxta renum. Aquitani¬
ca autem. ab obliquis aquis ligeri flu¬
minis appellata. qͥ ex plurima parte ter¬
minus eiꝰ ẽ: eamq pene in orbem cingit.
Ispania prius ab ibero amne iberia nun¬
cupata. pꝰea ab ispano ispania cognomina¬
ta ÷. Ipsa ÷ & uera esperia. ab esꝑo stella
occidentali dicta. Sita ẽ autẽ int̾ africam
& galliam. a septentrione pyreneis mon¬
tibus clausa: a reliquis partib undiq
mari conclusa. salubritate cȩli ȩqualis.
omniũ frugum generib fecunda. gem¬
marum metalloꝵq copiis ditissima. Int̾¬
fluunt eam flumina magna. betis. mine¬
us. iberis: & tagus. aurum trahens ut
pactol us. Habet ꝓuincias sex: traconensẽ.
carthaginensem. lu sitaniam. galliciam.
beticam. & transfreta in regione africȩ tin¬
gitaniam. Duȩ sunt autẽ ispaniȩ. citerior.
quȩ septentrionis plaga a pyreneo usq ad

Expanded text:
id est trans Alpes, contra septentrionem. Raeid est trans Alpes, contra septentrionem. Raetia vero, quod sit iuxta Rhenum. Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeris fluminis appellata, qui ex plurima parte terminus eius est, eamque pene in orbem cingit. Hispania prius ab Ibero amne Iberia nuncupata, postea ab Hispalo Hispania cognominata est. Ipsa est et vera Hesperia, ab Hespero stella occidentali dicta. Sita est autem inter Africam et Galliam, a septentrione Pyrenaeis montibus clausa, a reliquis partibus undique mare conclusa, salubritate caeli aequalis, omnium frugum generibus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina magna: Baetis, Mineus, Iberus et Tagus aurum trahens, ut Pactolus. Habet provincias sex: Tarraconensem, Cartaginensem, Lusitaniam, Galliciam, Baeticam, et trans freta in regione Africae Tingitaniam. Duae sunt autem Hispaniae: Citerior, quae in septe
Abbreviated transcription (Latin):
S tusciam dicere non debemꝰ. quia nusqͣ
legimꝰ. Tuscia autẽ a frequentia sacrificii
picinam dicunt eẽ reꝑtum. Apulia ubi
dem ducem condiderunt. Campania pro¬
uincia italiȩ. habet t̾ras hieme omi atq
ȩstate uernantes. & sol ibi mitis. grata tẽ¬
ꝑies. aer purꝰ & blandꝰ. Gallia acandore
popłi nuncupata ẽ. Gala enĩ grece lar dr:
Montes enĩ & rigor cȩli ab ea parte solis
ardorem excludunt. quo fit ut candor
corpoꝵ non coloretur. Hanc ab oriente
alpium iuga tuentur. ab occasu occeanꝰ
includit. a meridie p̾rupta pyrinei.
a septentrione reni fluenta atq germa¬
nia. Cuiꝰ initium belgica. sinis aquitania
ẽ: regio gleba ubera ac pabulosa. & ad usũ
animantium apta. fluminib quoq &
fontib irrigua. ꝑfusa duobꝰ magnis reno
& rhodano fluuiis. B elgis autẽ ciuitas
÷ galliȩ. aqua belgica ꝓuincia dicta est.
Cisalpina: quia citra alpes. Transalpina

Expanded text:
sed Tusciam dicere non debemus, quia nusquam sed Tusciam dicere non debemus, quia nusquam legimus. Tuscia autem, a frequentia sacrificii picinam dicunt esse repertam. 23. Apulia, ubidem ducem condiderunt. 24. Campnia habet terras hieme anni atque aestate vernantes. Sol ibi mitis, grata temperies, aer purus et blandus. Gallia a candore populi nuncupata est; γάλα enim Graece lac dicitur. Montes enim et rigor caeli ab ea parte solis ardorem excludunt, quo fit ut candor corporum non coloretur. Hanc ab oriente Alpium iuga tuentur, ab occasu Oceanus includit, a meridie praerupta Pyrenaei, a septentrione Rheni fluenta atque Germania; cuius initium Belgica, finis Aquitania est; regio gleba uberi ac pabulosa et ad usum animantium apta, fluminibus quoque et fontibus rigua, perfusa duobus magnis Rheno et Rhodano fluviis. Belgis autem civitas est Galliae, a quo Belgica provincia dicta est. Cisalpina, quia citra Alpes. Transalpina,
Abbreviated transcription (Latin):
diomedias aues. Italia autẽ & ispania iecir¬
co esperiȩ dictȩ. quod greci uespero stella na¬
uigent & in italiam & in ispaniam: quȩ
hac ratione discernunt᷑. Aut enĩ esꝑiam
solam dicis & significas italiam. aut ad dis
uiltimam & significas ispaniam: quȩ in oc¬
cidentis ÷ fine. Tuscia pars italiȩ. umbnia
uͦ pars trsciȩ. Tuscia autẽ afrequentia
uͦ ut hẏstoriȩ narrant. ab eo quod tempore
a quose cladis imbribꝰ suꝑfuerit: & ob hoc
iimbria grece cognominata. Est eni in iugi
appennini montis sita in parte italiȩ iuxta
meridiem. Etruria pars italiȩ. cdicta qͦd
eius fines tendebantur usq ad ripam tybe¬
nificat alteros. soroy: finis uocatur. Romȩ
eñi fines antea una tantũ tyberis ripa te¬
nebantur. Alii etruriam dictam ab etrus¬
co pͥncipe putant. Idem & tyrrenia atyr¬
reno lidii frẽ. qui ex sorte cũ popłi parte
de meonia uenit ad italiam. Hȩc ẽ & tuscia.

Expanded text:
Diomedias aves. Italia autem et Hispania idcirDiomedias aves. Italia autem et Hispania idcirco Hesperiae dictae quod Graeci Hespero stella navigent et in Italia et in Hispania. Quae hac ratione discernuntur; aut enim Hesperiam solam dicis et significas Italiam, aut addis ultimam et significas Hispaniam, quia in occidentis est fine. Tuscia pars Italiae; Umbria vero pars Tusciae. Tuscia autem a frequentia vero historiae narrant eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerit, ob hoc Umbriam Graece cognominatam. Est enim in jugis Apennini montis sita, in parte Italiae juxta meridiem. Etruria pars Italiae dicta, quod ejus fines tendebantur usque ad ripam Tibenificat alterum, ὅρος finis vocatur. Romae enim fines antea unam tantum Tiberis ripam tenebant. Alii Etruriam dictam ab Etrusco prheno Lydii fratre, qui ex sorte cum populi parte de Maeonia venit ad Italiam. Haec est et Tuscia,
Abbreviated transcription (Latin):
ninas. habens ab occasu galliam belgieam.
a septentrione danubii fontem. uł limitem
qͥ gmaniã galliamq secernit. Istriam ister
amnis uocauit. qͥ eiꝰ t̃ram influit: ipse est
danubius. Habet autẽ istria a septentrione
pannoniã. Italia olim agrecis popłis occupa¬
ta. magna grecia nuncupata ẽ: deinde aregiᷤᷤ
nomine saturnia. mox & latium dicta. eoqͦd
idem saturnus aioue sedib suis pulsus ibi
latrierit: postremo ab italo syculoꝵ rege ibi
regnante italia appelata ẽ. Cuiꝰ sitꝰ longitu¬
dine amplius quam latitudine a circio in
eurum extenditur. a meridie tyrreno ma-¬
ri.ab aquilone adriatico clauditur. ab occi¬
duo alpium iugis finitur. t̾ra: in rebꝰ om̃ibꝰ
pulcherrima. soli fertilitate. pabuli uber¬
tate gratissima. Habet lacus. uenacũ. arũ¬
num. atq lucrinum: fluiios eridanum.
tyberim. & tepentes fontib baias. Gignit
boam quoq serpentem. linchem feram. &

Expanded text:
ninos habent, ab occasu Galliam Belgicam, ninos habent, ab occasu Galliam Belgicam, a septentrione Danubii fontem, vel limitem qui Germaniam Galliamque secernit. Istriam Ister amnis vocavit, qui eius terram influit. Ipse est Danubius. Habet autem Istria a septentrione Pannoniam. Italia olim a Graecis populis occupata Magna Graecia appellata est, deinde a regis nomine Saturnia; mox et Latium dicta eo quod idem Saturnus a Iove sedibus suis pulsus ibi latuerit; postremo ab Italo Siculorum rege ibi regnante Italia nuncupata est. Cuius situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a meridie Tyrrheno mare, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab occiduo Alpium iugis finitur, terra omnibus in rebus pulcherrima, soli fertilitate, pabuli ubertate gratissima. Habet lacus Benacum, Avernum atque Lucrinum; fluvios Eridanum et Tiberim; et tepentes fontibus Baias. Gignit boam quoque serpentem, lyncem feram et
Abbreviated transcription (Latin):
meridie ioncum. ab africo & occasu cassiopas
insulas. a sola septentrionali parte macedoniȩ
uł atticȩ t̾rȩ adiungit᷑. Huiꝰ caput ÷ urbs
chorinthus greciȩ decꝰ. Inachus ÷ achaiȩ
fluuiꝰ. archadia uͦ sinus achaiȩ ẽ: ut platan
folium int̾ ionium & egeum mare exposita.
quam archas iouis & calistȩ filiꝰ pelãgis in
deditionẽ redactis ex suo nromine archadiam
nuncupauit. Ipsa ẽ & sicionia a sicione rege:
aquo & regnũ sicionioꝵ ÷ lictum. Habet
autẽ archadia fluuium magnũ erimantũ.
abeston quoq lapidem: qui semel accensꝰ
nunꝗͣ extinguitur. Candidissimȩ etiam me¬
rulȩ ibi nascuntur. Pannonia ab alpibꝰ appen
ninis ẽ nuncupata quib ab italia secernit᷑.
regio fortis & solo lexa. duobꝰ satis a cribus
fluiuiis drauo sauoq uallata. Coniungit᷑
autẽ cũ norico & retia. habens ab oriente me¬
siam. ab euro histriam. ab africo uͦ alpes appen¬

Expanded text:
meridie Ionium, ab Africo et occasu Cassiopas meridie Ionium, ab Africo et occasu Cassiopas insulas, a sola septentrionali parte Macedoniae vel Atticae terrae adjungitur. Hujus caput est urbs Corinthus, Graeciae decus. Inachus est Achaiae fluvius. Arcadia sinus Achaiae est, ut platani folium, inter Ionium et Aegaeum mare exposita, quam Arcas Jovis et Calistae filius, Pelasgis in ditionem redactis, ex suo nomine Arcadiam nuncupavit. Ipsa est Sicyonia a Sicyone rege, a quo et regnum Sicyoniorum est dictum. Habet autem Arcadia fluxium magnum Erimantum, asbeston quoque lapidem, qui semel accensus nunquam exstinguitur; candidissimae etiam merulninis est nuncupata, quibus ab Italia secernitur, regio viro fortis et solo laeta, duobus satis acribus fluviis, Dravo Savoque, vallata. Coniungitur autem cum Norico et Raetia; habentes ab oriente Moesiam, ab Euro Istriam; ab Africo vero Alpes Appen
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd hi pͥmo equos frenis do muerunt. unde¬
& centauri dicti sunt. In thessalia pͥmũ solidi
aurei facti sunt: domandoꝵ qͦ equoꝵ usus
primũ reꝑtꝰ ẽ. Macedoniȩ in exordio abema¬
thio rege emathiȩ nom̃ erat. sed macedo deu¬
calionis mat̾niis nepos postꝗͣ ibi accepit pͥn¬
cipatum mutarit uocabulũ: macedoniamq
a suo nomine dixit. Est autẽ confinis ab orien¬
te egeo mari. ameridie a chaiȩ. ab occasu dal
matiȩ. a septentrione mesie. patria alexandri
magni. & regio aureis uenis argentiq optima.
Lapidem quẽ piriteri uocant: ista gignit.
Mons olympꝰ in ea ÷: qui excellenti uertice
tantꝰ attollitur. ut in cacumine eiꝰ nec nubes
nec uenti sentiant᷑. A chaia ab acheo rege ae
urbs & ꝓiuncia appellata. Hȩc pene insula est.
Nam absq septentrionali parte qua macedo¬
niȩ iungitur. undiq septa ÷ mari. Aboriente
enĩ habet mirteum mare. ab euro egeum. a

Expanded text:
quod hi primo equos frenis domuerint; undequod hi primo equos frenis domuerint; undeet Centauri dicti sunt. In Thessalia primum solidi aurei facti sunt, domandorum quoque equorum usus primum repertus est. Macedoniae in exordio ab Emathio rege Emathiae nomen erat, sed Macedo Deucalionis maternus nepos, postquam ibi accepit principatum, mutavit vocabulum Macedoniamque a suo nomine dixit. Est autem confinis ab oriente Aegeo mari, a meridie Achaimatiae, a septentrione Moesiae. Patria Alexandri Magni, et regio aureis venis argenteisque opima, lapidem quem paeantidem vocant, ista gignit; mons Olympus in ea est, qui excellenti vertice tantus attollitur, ut in cacumine ejus nec nubes nec venti sentiantur. Achaia ab Achaeo rege et urbs et provincia appellata est. Haec pene insula est. Nam absque septentrionali parte, qua Macedoniae jungitur, undique septa est mari. Ab oriente enim habet Mirtheum mare, ab euro Creticum, a
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ. boetia. & peloponensis. Boetia autẽ dicta
hac ex carisa. Dum cathinus agenoris filius
europam sororem a ioue raptam ex precepto
genitoris quereret nec reꝑiret: patrisiram
formidans. confirmato animo elegit exilium.
Nam bouis forte conspectȩ secutus uestigia.¬
amplexꝰ ÷ sedem ubi illa recubauerat. Dicq lo¬
cum de nomine bouis boetiam nominauit:
ubi & thebas urbem construxit. inqua olim
ciuiliabella detonauerunt: & ubinati sunt
appollo & hercules maior ille thebanꝰ. Eadẽ ÷
eonia. uocata a fonte quodam apolliniꝰ & mu¬
sis consecrato: qui in eadem boecia ẽ. Pelopo¬
nensis uͦ scda pars elladis. a pelope rege atticȩ
uocata. Chessalia a thessalo rege cognommata.
quȩ ad meridianam plagam macedonie con¬
iuncta ẽ: cuiꝰ atergo pieria est. Multa in
thessalia flumina & oppida. int̾ quȩ p̾cipuȩ
apollini consecratus. Thessalia patria achil¬
lis. & origo laphitarum fuit. De quib fertur

Expanded text:
ciae: Boeotia et Peloponnensis. Boeotia autem dicta ciae: Boeotia et Peloponnensis. Boeotia autem dicta hac ex causa. Dum Cadmus Agenoris filius Europam sororem a Iove raptam ex praecepto genitoris quaereret nec reperiret, patris iram formidans confirmato animo elegit exilium. Nam bovis forte conspectae secutus amplexus est sedem ubi illa recubuerat, sicque locum de nomine bovis BOEOTIAM nominavit: ubi et Thebas urbem construxit, in qua olim civilia bella detonuerunt, et ubi nati sunt Apollo et Hercules major ille Thebanus. Eadem est Aonia vocata, a fonte quodam Apollini et Musis consecrato, qui in eadem Boeotia est. Peloponnesus secunda pars Helladis, a Pelope regnata atque vocata. 12. Thessalia a Thessalo rege cognominata, quae a meridiana plaga Macedoniae conjuncta est, cujus a tergo Pieria est. Multa in Thessalia flumina, et oppida, inter quae praecipue TApollini consecratus. 160 Thessalia patria Achillis, et origo Lapitharum fuit, de quibus fertur
Abbreviated transcription (Latin):
de andromacha habuit.S postquã occisꝰ ÷
pyrrus horestis insidiis. andromacham elenꝰ
suscepit. tenuitq regnũ priuigni qui suc¬
cesserat patri. a quo molosia dicta est pars
epẏri: quam elenus postea afrẽ chaone quẽ
inuenatu ꝑ ignorantiam dr̃ occidisse chao¬
niam nominauit. quasi ad solatium frĩs
extincti. Elladas dicta arege ellana de¬
ucalionis & pẏrrȩ filio. aquo & priꝰ greci
ella̾nes nuncupati sunt. Ipsa ÷ &s attica
t̃ra. atte̾ priꝰ dicta. Nam granꝰ quidã greciȩ
indigena fuit. ex cuiꝰ filia atte nomine at¬
tica t̾ra uocata ẽ. Hec int̾ macedoniam
& achaiam media iacet. archadiȩ a septen¬
trionali parte coniuncta. Ipsa ÷ & uera
grecia. ubi fuit athena̾s ciuitas mat̾ lib̾ali¬
um litt̃arum & phẏlosophoꝵ nutrix. qua
nichil habuit grecia clariꝰ atq nobilius. In
ea ÷ & marathonius campꝰ. opinione quondã
p̃lii cruentissimꝰ. Elladas autẽ duȩ sunt ꝓuin¬

Expanded text:
de Andromacha habuit. Sed postquam occisus est de Andromacha habuit. Sed postquam occisus est Pyrrhus Orestis insidiis, Andromacham Helenus suscepit tenuitque regnum privigni qui successerat patri; a quo Molosia dicta est pars Epiri, quam Helenus postea a fratre Chaone, quem in venatu per ignorantiam dicitur occidisse, Chaoniam nominavit, quasi ad solacium fratris extincti. Hellas dicta a rege Hellene, Deucalionis et Pyrrhae filio, a quo et prius Graeci Hellenes nuncupati sunt. Ipsa est et Attica terra Acte prius dicta. Nam Granus quidam Graeciae indigena fuit, ex cuius filia Attis nomine Attica terra vocata est. Haec inter Macedoniam et Achaiam media iacet, Arcadiae a septentrionali parte coniuncta. Ipsa est et vera Graecia, ubi fuit Athenae civitas, mater liberalium litterarum et philosophorum nutrix, qua nihil habuit Graecia clarius atque nobilius. In ea est et Marathonius campus opinione quondam proelii cruentissimus. Helladis autem duae sunt provin
Abbreviated transcription (Latin):
ciam appellatam dixerunt. Huic ab oriente  lirbꝰ
tenditur. ameridie uͦ egen mari adheret. ab
occasu macedonia illi subiacet. Cuiꝰ regionẽ
sarmatȩ. scithȩ. & aliȩ plurunȩ nationes in¬
coluerunt. Ampla ÷ enĩ. ideoq plurimas con¬
tincut gentes. Ebrum fluuium tracia fundit.
qui etiam gentes barbaroꝵ plurimas tangit.
Grecia agreco rege uocata. qui cunctam eam
regionem regno incoluit. Sunt autẽ ꝓuinciȩ
greciȩ septem. quarum pͥma ab occidente
dalinatia. denide. epyrꝰ inde elladas. inde
thessalia. inde machedonia. inde achaia. &
duȩ inmari: creta & eyclades. Illiricus autẽ:
generalit̾ omĩs grecia ẽ. Dalmatia adelini
maxima ensdem ꝓuinciȩ ciuitate traxis¬
se nom̃ existimatur. Ad heret autẽ ab oriente
macedoniȩ. a septentrione mesiȩ. ab occasu
histria t̃minatur. ameridie uͦ adriatico si¬
nu clauditur. Epyrus a pyrro achillis
filio cognominata. cuiꝰ pars caonia. quȩ an¬
tea molosia dicta est. amolosso filio pyrri quẽ

Expanded text:
ciam appellatam dixerunt. Huic ab oriente Proponttenditur, a meridie vero Aegeo mari adhaeret, ab occasu Macedonia illi subiacet. Cuius regionem Sarmatae, Scythae et aliae plurimae nationes incoluerunt; ampla est enim, ideoque plurimas continuit gentes. Ebrum fluvium Thracia fundit, qui etiam gentes barbarorum plurimas tangit. Graecia a Graeco rege vocata, qui cunctam eam regionem regno incoluit. Sunt autem provinciae Graeciae septem: quarum prima ab occidente Dalmatia, inde Epirus, inde Hellas, inde Thessalia, inde Macedonia, inde Achaia, et duae in mari, Creta et Cyclades. Illyricus autem generaliter omnis Graecia. Dalmatia a Delmi maxima eiusdem provinciae civitate traxisse nomen existimatur. Adhaeret autem ab oriente Macedoniae, a septentrione Moesiae, ab occasu Histria terminatur, a meridie vero Adriatico sinu clauditur. Epirus a Pyrrho Achillis filio cognominata. Cuius pars Chaonia, quae antea Molosia dicta est, a Moloso filio Pyrrhi quem
Abbreviated transcription (Latin):
deus scͥbitur. quẽ eccłiastica tradit hẏstoria
missũ edissam ad abgarum regẽ. Iudas scͥa¬
extribu isachar uocabulũ sumpsit. qͦdam
p̃sagio futuri in condẽpnationẽ sui. Isachar
enĩ int̃pretat᷑ merces. ut significaretur p̾ciũ¬

Expanded text:
daeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia daeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscaex tribu Isachar, vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Isachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
agentilitate familiȩ aut qͥcũq alia causa ei
nom̃ imponens. Alpheus autẽ hebreo sermo¬
ne. in latinũ ex pͥmitur millespatꝰ siue doctꝰ.
Phylippus os lampadarũ. uł os manuum
Thomas abyssus uł geninꝰ. unde & grece
didimꝰ appellat᷑. Bartholomeus filiꝰ suspen¬
dentis aquaᷤ. uł filiꝰ Sꝰpendentis me: syrum ẽ
ñ hebreũ. Matheus in hebreo donatꝰ expͥmit᷑.
Idẽ appellatꝰ leui: extribu aqͥ ortus fuit. Inla¬
tino autẽ ex oꝑe publicani nom̃ accepit. qͥa
expublicanis fuit electꝰ. & inapłatũ translatꝰ.
Symon chananeus a distinctionẽ symonis
petri. de uieo galileȩ chana: ubi aqͥs dñs muta¬
uit inuinũ. Ipse ÷ qͥ in alio euangłista scͥbitur
zelotes. Chana qͥ ppe zelus int̃pretat᷑. Iudas
iacobi qui alibi appellat᷑ lebbeus. figu̾ratum
nom̃ ht̃ a corde: qͦd nos diminutiue corculũ
possumꝰ appellare. Ipse in alio euangłista chad¬

Expanded text:
a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latinum exprimitur, millesimus, sive doctus. 16. PHILIPPUS, os lampadarum vel os manuum. THOMAS, abyssus, vel geminus, unde Graece Didymus appellatur. BARTHOLOMAEUS, filius suspendentis aquas, vel filinon Hebraeum. Matthaeus in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Simon Cananeus ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galileae Cana, ubi aquas Dominus mutavit in vinum. Ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thad
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ minimo omniũ scõꝵ. Cephas autẽ &
saulꝰ ideo mutato nomine st̃ uocati uit
cent̃ etiã ipso noĩe noui: sic̃ abrahã & sara.
Andreas fr̃ petri carne & coheres grã. scłm
hebream ethimologiã int̃p̃tat᷑ decorꝰ. siue
respondens: sermone autẽ greco a uiro iui¬
rilis appellatur. Ioħes qͦdam uaticinio ex
merito nom̃ accepit. int̃p̃tat᷑ enĩ in qͦ ẽ grã.¬
uł dñi grã. Ampliꝰ enĩ eũ cęt̾ĩs apłis dilexit
iħc. Iacob zebedei a patre cognominat᷑. quẽ
relinquens cũ ioħe. uerũ patrẽ secuti sunt.
Hi st̃ filii tonitrui. qͥ etiã boanerges ex fir¬
mitate & magnitudine fidei nominati st̃.¬
Hic ÷ iacob filiꝰ debedei fr̃ ioħis. qͥ post ascen¬
sionẽ dñi ab herode manifestat᷑ occisus.Iacobꝰ¬
alphei ob distinctionẽ prioris cognominat᷑ qͥ
patre ambo sumpsert̃. Iste ÷ iacobꝰ minor qui
alfei soror fuit matris dñi. quã mariã cleophȩ
iohes euanglista cognominat. apatre siue

Expanded text:
 minimo omnium sanctorum.' Cephas autem et Saulus ideo mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. Interpretatur enim, In quo est grani gratia. Amplius enim eum ceteris Apostolis dilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati suHic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. IacobALPHEI ob distinctionem prioris cognominatus esmbo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui Alphaei, soror fuit Matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, a patre, sive
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Segregate mͥ barnabam & paulũ. ad
opus qͦd elegi eos. Latino autẽ sermone
paulus amodico dictus. unde & ipse ait.
Ego enĩ sũ minimꝰ omniũ apłoꝵ Quando
enĩ saulus suꝑb. elatꝰ. qͣndo paulꝰ. humili.¬

Expanded text:
dicit ‘segregate michi Barnabam et Paulum ad opus, quod elegi eos’. Latino autem sermone Paulus a modico dictus edicit ‘segregate michi Barnabam et Paulum ad opus, quod elegi eos’. Latino autem sermone Paulus a modico dictus est
Abbreviated transcription (Latin):
cepert̃ mercedẽ meã triginta argenteos
p̃cium qͦd app̃tiatꝰ sũ ab eis. Mathias
qui int̾ apłos sine cognomine solus habetur.
int̾pretatur donatꝰ: ut subaudiat᷑ piuda. Iste
mitteret᷑. Marcus excelsus mandato. utiq
ꝓpt̃ euangłium altisimi qͦd p̃dicauit. Lucaᷤᷤ
ꝓpħȩ. uł filiꝰ consolationis
De reliquis in

Expanded text:
ceperunt mercedem meam, triginta argenteos, pretium quod adpretiatus sum ab eis.' Matthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Iuda. Iste mitteretur. Marcus excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. Lucas prophetae, vel filius consolationis. De reliquis in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iano. s xp̃ianꝰ a xp̃o uocat᷑. Ideoq ait
dñs. Tu es petrꝰ & suꝑ hanc petrã ȩdificabo
tram quã confessus es ȩdificabo ecełam meã.
sẏrum ẽ. Symon bariona in linguã nram
sonat siliꝰ columbȩ. & est nom̃ syrũ parit̃
& hebreũ. Bar qͥppe syra lingua filiꝰ. iona
hebraicȩ columbȩ. utroq sermone dr̃ bar.¬
iona. Alii simplicit̃ accipiunt qͦd sẏmon
id ÷ petrꝰ filiꝰ sit ioħis iuxta illã int̾roga¬
scͥpturam uitio de prauatã. ut ꝓ bariohanna
hoc ẽ filium iohannis barionȩ scͥptũ sit: una
detracta sillaba. Iohanna autẽ: int̾pretatur
dni grã. & fuisse petrũ trinomiũ : petrum.
cephan. & sy mon bariona. Symon autẽ
hebraice int̾pretatur audiens. Saulus he¬
breo sermone temptatio dictꝰ. eo qͦd priꝰ in
temptatione ȩcellȩ sit uersatꝰ. ꝑ sequutor
enĩ erat. inde nom̃ ht̃ istud: quando ꝑseque¬
batur xp̃ianos. Postea mutato nomine de
saulo factus ẽ paulus. qͦd int̃pretat᷑ mirabi¬

Expanded text:
ianus a Christo vocatur; ideoque ait Dominus: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo tram, quam confessus es, aedificabo Ecclesiam meam. Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxta illam interrogascriptorum vitio depravatum, ut pro Bar-Iohannem, hoc est filium Iohannis, Barione scriptum sit, una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. Saulus Hebraeo sermone temptatio dicitur, eo quod prius in temptatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen habet istud, quando persequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
płi: missi int̾pretantur. Hoc enim
clatinẽ nuntii uocant᷑: ita grece apłi latine
missi appellant᷑. Ipsos enĩ misit xp̃s euan¬
gelizare ꝑ uniu̾sũ mundũ. ita ut quidã
ꝑsos indosq penetrarent docentes gentes.
& facientes innomune xp̃i magna & in¬
credibilia miracula: ut attestantib sig¬
nis & ꝓdigiis crederetur illis in his quȩ
dicebant & uiderant. Habent autẽ pleriq
ex his causas suoꝵ uocabuloꝵ. Petrus

Expanded text:
i missi interpretantur. Hoc enim Latine nuntii vocantur, ita Graece Apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam Persas Indosque penetrarent docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus signis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex his causas suorum vocabulorum. Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
stabat. Auernus autẽ lacus uocatꝰ. quod
aues ibi suꝑuolare non possint.Nlam antea
siluarum densitate sic ambiebatur. ut ex ha¬
lantis inde ꝑangustias aquȩ sulphureȩ odor
grauissimꝰ: suꝑuolantes aues alitu suo neca¬
ret. Quam rem augustus cesar intelligens:
deiectis siluis ex pestilentibꝰ amena reddidit
loca. Lacus autẽ idem et stagnũ. uibi inim̃sa
aqua conuenit. Nam dictum ẽ stagnum.
abeo qͦd illic aqua stet: nec decurrat.
De abys

Expanded text:
aestabat. Avernus autem lacus vocatus quod aestabat. Avernus autem lacus vocatus quod aves ibi supervolare non possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec decurrat. De abys
Abbreviated transcription (Latin):
illustratur. Lucernam accensam ferunt
suꝑnatare. extinctam uͦ demergi. Hoc &
mare salinarum dr̃. siue lacus affalti id iͥ
bituminis. & est in iudea. int̾ hiericho &
zoaran. Longitudo eius usq ad roaros ara¬
biȩ dirigitur. stadiis septingentis octoginta.
latitudo stadiis centum quinquaginta us¬
q ad uicinia sodomoꝵ. Lacus tyberiadis
ab oppido tyberiade uocatus. quod quon¬
dam herodes in honore tyberii cesaris con¬
didit. Est autẽ in iudea omĩbꝰ lacis salubri
ne centum quadragnita extenditur stadiis.
latitudine quadraginta diffundit᷑. crispanti¬
bus a quis. auram ñ uentis s deseipso sibi cre¬
ans. unde & genesar dr̃ greco uocabulo. qͦsi
generans sibi auram. Deniq ꝑ diffcisiora spa¬
tibꝰ. unde & purior haustꝰ eius: & ad potandũ
dulcis & habilis. Uenacꝰ lacus italiȩ inuene¬
tia. de quo fluuius nascitur mincius: qui
lacus magnitudine sui tempestates imitat᷑

Expanded text:
illuillusupernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latitudo stadiis centum quinquaginta usque ad viciniam Sodomorum. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrione centum quadraginta extenditur stadiis, latitudine quadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatatur; unde et purior haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur
Abbreviated transcription (Latin):
unt autẽ & quȩdam maria quȩ non
miscentur occeani fluctib. aut mari
magno: & dicuntur lacus & stagna. Lacus
ẽ receptaculum in quo aqua retinetur nec
miscetur fluctib. ut lacus affalti. uenaeus.
& larius: & cȩt̾i quos greci limen id ÷ stagnoᷤ
uocant. Nam fontes labuntur in fluuiis. flu¬
mina in freta discurrunt. lacus stat in loco
nec ꝓfluit. Ꝙ dictus lacus: quasi aquȩ locus.
Lacus affalti idem & mare mortuum. uo¬
catum ita qͦd nichil gignit iuiuum. nichil
recipit ex genere uiuentiũ. Nam neq pis¬
ces habet. neq assuetas aquis & letas mer¬
gendi usu patitur aues. Sed & quȩcunq
uiuentia mergenda temptaueris. quac̃q
arte demersa statim resiliunt. & quauis
uehement̃ illisa confestim excutruntur.
Sed neq uentis mouetur. resistente tur¬
bitubꝰ bitumine quo aqua omĩs stagnat᷑:
neq nagͥationis patiens ÷: quia omĩa uita
carentia inꝓfundum mergunt᷑. nec mate¬
riam ullam sustinet: nisi quȩ bitumine

Expanded text:
unt et quaedam maria, quae non miscentur Oceani fluctibus, aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. 2. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur, nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, lacus Benacus, et Larius, et caeteri quos Graeci λιμένας, id est, stagna vocant. Nam fontes labuntur in fluviis, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit; et dictus lacus, quasi aquae locus. 3. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum, propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet, neque assuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves; sed et quaecunque viventia mergenda tentaveris, quacunque 130 arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer illisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur; neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea completa ẽ: & ciuitatẽ & scũarium
dissipabit popłs cum duce uenturo. id ÷
romanꝰ exercitus cum uespasiano. Item
in sapientia sic legitur de morte eiꝰ. Con¬
tumeliis & tormentis int̾rogemꝰ eũ. ut
sciamꝰ reuerentiam illiꝰ: & ꝓbemꝰ patien¬
tiam ipsiꝰ. morte turpissima condempne¬
mus eum
tenebrȩ factȩ sunt. & sol ipse resug̾. xli.

Expanded text:
: Et civitatem, et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo , id est, Romanus exercitus cum Vespasiano. 5. Item in Sapientia sic legitur de morte ejus: Contumeliis et tormentis interrogemus eum, ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ipsius, morte turpissima condemnemus eum tenebrae factae sunt, et sol ipse refugi
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ post flagella & crucem fellisq & aceti po¬
tationẽ. deinde sequitur mors eiꝰ. quam ipsa
lex non siluit dicens. Recubans dormiuit
ut leo. & ut catulus leonis. Quis suscitabit
eum: Clamat etiam eandem mortẽ eiꝰ &
tius diceretur : Dñs enĩ iħc qui int̃pretatur
saluator: ipse ÷ ds̃ nr̃. ds̃ saluos faciens noᷤ.
tus. Item ꝑisaiam. Tanquã oiuis ad occisio¬
nem ductus ẽ: & sic̃ agnus coram cunden¬
te se sine uoce. sic ñ apuit ossuum. P peccatiꝰ¬
popłi sui cductus ÷ ad mortẽ. Iudei autẽ xpm̃¬
quẽ sꝑant. moriturũ ñ sꝑant : ideoq respon¬
deant quis ÷ iste quẽ ꝓpła annuntiat. Item
apud hieremiã sicdic̃. In ebriaui animam
lassam. & omnẽ animã esurientẽ saturaui.
Idõ qͣsi de somno suscitatꝰ sũ: & uidi. & somnꝰ
nĩs dulcis mͥ. Indanihele quoq angłs de
occisione & morte xp̃i sic loquitur. Secto
madas septem. & ebdomades septuaginta
duȩ erunt. & rursum ȩdificabit᷑ platea

Expanded text:
 1. Post flagella et crucem, fellisque et aceti potationem, deinde sequitur mors ejus. Quam lex ipsa non siluit, dicens: Recubans dormivit, ut leo, et ut catulus leonis; quis suscitabit eum ? Clamat etiam eamdem mortem ejus ertius diceretur? Dominus enim Jesus, qui interpretatur Salvator, ipse est Deus noster, salvos faciens nos, tus. Item per Isaiam: Tanquam ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum. Pro peccatipopuli sui ductus est ad mortem . 3. Judaei autemum, moriturum non sperant. Ideoque respondeant: Quis est iste quem propheta annuntiat? Item apud Jeremiam sic dicit: Inebriavi animam lassam, et omnem animam esurientem saturavi, ideo quasi de somno suscitatus sum, et vidi, et somnus meus dulcis mihi . 52 4. Danieli quoque angelus de occisione et morte Christi sic lmade septem et ebdomade sexaginta due erunt, et rursum edificabitur platea
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͥ aꝑto qͦlibet euangłio placuerit scire
qui reliquoꝵ euangelistarũ similia dixe¬
runt. assumes ad iacentẽ numerũ capitu¬
li. & reqͣes ipsũ mimerũ in suo canone quẽ
indicat. ibiq inuenies qͥ & qͥd dixerint. Et ita
demũ incorpore quesita loca quȩ ex ipsis
numeris indicant᷑. ꝑ singła euangłia de
eisdẽ dixisse inuenies
De canonib concilloꝵ

Expanded text:
to quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. De canonibus concilio
Abbreviated transcription (Latin):
& alter australis. qui t̾ra ut ait cicero tegi¬
tur. & aphanes agrecis nominatur. Cardi
nes extremȩ partes sunt axis. & dicti cardi¬
cor uoluuntrir. Poli sunt circuliqui currũt
ꝑ axem. Hoꝵ alter ẽ septentrinalis qui
nunquã occidit appellaturq boreus. alter
ex usu plaustroꝵ apoliendo scilicet nomi¬
natiSS polus boreus semꝑ uidentur: austro¬
nothius nunquã: quia dextra cęli altiora
sunt: pressa austri. Conuexa extrema cȩ¬
li sunt: acuruitate dicta. ut est illud.
Conuexũ quotiens claudet nox humida
cȩlum. Conuexum enĩ curuum est. quasi
in spera uidetur. a candore dicta quia alba
est: quam aliqui dicunt uiam eẽ qua cir¬
cuit sol: & ex splendoris ipsius transitu ita

Expanded text:
 Hic est, qui terra, ut ait Cicero, tegitur, et 23 ἀφανὴς a Graecis nominatur. nes extremae partes sunt axis; et dicti cardicoelum. Poli sunt circuli qui currunt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri. Convexa extrema coeli sunt a curvitConvexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita
Abbreviated transcription (Latin):
dera sunt: & significat eum ignem
q̃ui atoto mundo in altum separatus est.
Sane ether ÷ ipsum elementũ. ethera
uͦ splendor etheris: & ÷ sermo grecꝰ. Spera
cȩli dicta. eo qͦd species eiꝰ in rotundum for¬
mata ÷. S & quicqͥd tale ẽ. a uolubi litate
spera agrecis dicitur. sicut & pilȩ quib lu¬
dunt infantes. Nam phylosophi dieunt
cȩlum in sꝑȩ figuram undiq eẽ conuexĩ:
om̃ibꝰ partib equalȩ. concludens terram.
in media mundi mole libratam. Hoc mo¬
ueri dicunt. & cum motu eius sydera in
eo sixa aboriente usq ad occidentem cireui¬
re. septentrionib breuiores giros uixta¬
cardinẽ ꝑagentib. Axis ÷ septentriona¬
lis linea recta. quȩ ꝑmediam pilam sꝑȩ
tendit: & dicta
axis. quod in ea spera
ut rota uoluitur.
uł quia ibi plaustrũ

Expanded text:
dera sunt; et significat eum ignem, qui a toto mundo in altum separatus est. Sane aether est ipsum elementum; aethera vero splendor aetheris, et est sermo Graecus. Sphaera coeli dicta, eo quod species ejus in rotundum formata est. Sed et quidquid tale est, a volubilitate sphaera a Graecis dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt, coelum in sphaerae figura undique esse convexum, omnibus partibus aequale, concludens terram in media mundi mole libratam. Hoc moveri dicunt, et cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyros peragentibus. Axis est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum
Abbreviated transcription (Latin):
ex autẽ disciplina ag̾cis inuenta est:
agorgia. arystotile. ermagora: et
translata in latinũ atullio uidelicet & qͥnti¬
liano. & titiano. s: ita copiose. ita uarie. ut
eã lectori ãmirari in ꝓmptu sit: cõp̃hend̾e
impossibile. Nã m̃branis retentis qͣsi ad¬
herescit memorie series dictionis. ac mox
repositis: recordatio oĩs elabit᷑. Huiꝰ disci

Expanded text:
ec autem disciplina a Graecis inventa est, a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano et Titiano, sed ita copiose, ita varie, ut eam lectori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disci
Abbreviated transcription (Latin):
aut alicuiꝰ temporis. Mancipatio dicta est:
qͥa manu res capit᷑. Unde oportet eũ qͥ man¬
cipiũ capit. comp̃hendere idipsũ qd̾ ei man¬
cipio datur. Cessio ÷ ꝓpͥȩ rei concessio. sicut :¬
illud. Cedo iure ꝓpinqͥtatis. Cedere enĩ dicimꝰ

Expanded text:
aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: 'Cedo iure propinquitatis.' Cedere enim dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
Item int̃ pignꝰ. fiduciam. & ypothetam: hoc
consequit᷑ creditor. Ceterũ: dominiũ penes de¬
bitorem ÷. Eiducia ẽ: cum res aliqua sumendȩ
ne pignoris. pacto uł cautione sola int̃ueni¬
ente. Mom̃tũ dictũ a temporis breuitate. ut ꝙͣ
cito quã statim saluo negotio reformetur. nec
in ullã morã ꝓduci debeat qd repetitur: sic̃
nullũ spaciũ ẽ mom̃ti. cuiꝰ tam breuis ẽ tẽporiᷤᷤ
punctꝰ ut in aliquã morã nullo modo ꝓduca¬
tur. Instrumentũ ÷ unde aliqͥd construimꝰ. ut
cultrꝰ calamus. ascia. Instructũ qd̾ ꝑ instrum̃¬
tum efficit᷑. ut baculus. codex. tabula. Usus
quẽ in re instructa utimur. ut in baculo inni¬
tere. incodice legere. in tabula ludere. Sed &
sunt illa tria usus. Fructuosus autẽ uocatus.
qͥa solo usu habetur eiꝰ fructꝰ. manente apud
aliũ ure. Usucapio ẽ: ademptio dominii ꝑ
continuationẽ iuste possessionis. uł biennii.

Expanded text:
Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc consequitur creditor. Ceterum dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae ne pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessionis, vel biennii
Abbreviated transcription (Latin):
eam debere. Usura ẽ increm̃tũ fenoris. ab
usu exis crediti ñcupata. Commodũ ÷ id qd̾
possessione fundi sibi obligati demorari.
& ex eo fructꝰ caꝑe. Et dictũ p̃cariũ qͥa p̃ce
aditur. qͦsi p̃cea dium: r. ꝓ .d. lit̾a cõmu
tata. Mutuũ appellatum ẽ: qͥa id qd̾ ame
tͥ dat᷑. ex meo tuũ fit. Depositũ ẽ. pignꝰ cõm̃¬
datũ ad cẽpꝰ: qͦsi diu positũ. Deponere autẽ
qͥs uidet᷑. cũ aliqͥd metu furti. incendii.
naufragii. apud aliũ custodiȩ causa depo¬
nit. Int̾ ẽ autẽ inloqͤndi usu int̃ pignꝰ & ar¬
ram. Nã pignꝰ ÷ qd̾ dat᷑ ꝓpt̃ rem creditã. quȩ
dũ redditur statim pignꝰ aufertur. Arra uͦ ẽ
quȩ pͥmũ ꝓre bono sidei contractu empta¬
& exparte dat᷑: & postea complet᷑. Est enĩ ar¬
ra complenda: ñ auferenda. Unde qͥ habet.
arram ñ reddit sic̃ pignꝰ. s desiderat pleni¬
tudinẽ.  dicta arra: a re ꝓ qua traditur.

Expanded text:
eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commodatum est id quod possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium, quia prece additur, quasi prece adium, r pro tata. Mutuum appellatum est quia id, quod a me tibi datur, ex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arram. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arra vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desiderat plenitudinem; et dicta arra a re, pro qua traditur.