comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce tanꝙͣ rationales ꝑcipiunt medullam:
cõ uide carpales tm̃ ext̾iorẽ ut irratonabi¬
lapecora secͥeait᷑ paleã. sermo nãq duiinꝰ
stum̃itũ ẽ. ĩ qͦ lit̾e suꝑficies palea. sensuᷤ uͦ
qͦ in psalmo dr. sic̃ adipe ⁊ pinguedine .r.a.¬

Expanded text:
es rationales, percipiunt medullam, cum Judaei carnales tantum exteriorem, ut irrationalia pecora, sectentur paleam. Sermo namque divinus frumentum est, in quo litterae superficies palea; sensus verquo in psalmo dicitur: Sicut adipe et pinguedine r
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as agentes dõ qͥ uos ad celestia regna uo¬
cauit. Qd̾ de apłicis sũptũ epłis parce alit
dicunt. accipite iocunditatẽ głe itrẽ. Si¬
qͥdẽ paulꝰ ad chorintios scͥbensqͥ ab eiꝰmo¬
di furib ⁊ lat᷑nib qͦs insupdicto eugłio

Expanded text:
gratias agentes Deo, qui vos ad coelestia regna vocavit. Quod de apostolicis sumptum epistolis, parce a litdicunt: Accipite jucunditatem gloriae vestrae. Siquidem Paulus ad Corinthios scribens, qui ab ejusmodi furibus et latronib
Abbreviated transcription (Latin):
reret dde terra egypti diuicses illis
ꝑ qurisiones gr̃atũ mare rubrurr
baptisin e qd̃ cle latere eiꝰ penclen¬
tia in trice ꝓflurit Nempe beatã
apłm petrumꝰ qͥ et in magno corpo¬
re sepedicti huiꝰ ceci princeps ilut¬
mminatus est. ddicente ad eũ r̃o filio
cłi iuici. beatus es symon barionde
qi caro et sanguis ñ reuelauit tibr.

Expanded text:
s illis per divisiones gratiarum mare Rubrum baptismi, quod de latere ejus pendentis in cruce profluxit? Nempe beatum Petrum apostolum, qui et in magno corpore saepedicti hujus caeci princeps illuminatus est, dicente ad eum Christo Filio Dei vivi: « Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sangu
Abbreviated transcription (Latin):
hec terciam inundi etatem
siguificat. qua adolescentulam¬
ĩam q pubescentẽ eccllam respici¬
ens deuł cũ iam tempus eiꝰ upxta
ꝓpham tempus esset amantium:
eripuit ilła de medio formeator
imitters moysen et aaron. et ꝑ signo
magna ato portenta filios istaha
erluces ae seruitute egiptiorum.
Qui tei ualcle p̃sentis cominioe
id qd̾ hac clie legitur eugłm. Nã sic̃
hic sedens cecus secus uiam postula¬
bat lucem. et a turbis increpabat᷑
ut taceret ⁊ ita illic filii isrt ĩten¬
dentes ad fidem patrũ suoꝵ abra¬
ham ysaac et iacob. et clamantes
ad dñm ut educeret eos de egipto.
qd in lingua nr̃a tenebras sonat.
cultũ q sui. nominis eos doceret.
quȩ uera et necessaria illuminatio
est increpabantur ab egiptiis oppͥ¬
mentib et suꝑbe dicentib. Uacatis
otio: et ideo dicitis eamꝰ et sacficemꝰ
dño. Sgitur dũ dñs mittens moysen
et aaron uissit populũ suũ adduci
ad se. et coram illis fecit mirabilia
ꝑ quȩ potuit uerus deus agnoscri

Expanded text:
ec tertiam mundi aetatem significat, qua adolescentulam, pubescentemque Ecclesiam respiciens Deus, cum jam tempus ejus juxta prophetam tempus esset amantium , eripuit illam de medio fornicatorum, mittens Moysen, et Aaron, et per signa magna atque portenta filios Israel educens de servitute Aegyptiorum. Cui rei valde praesentis Dominicae id, quod hac die legitur Evangelium. Nam sicut hic sedens caecus viam postulabat lucem, sed a turbis increpabatur ut taceret , ita illic filios Israel intendentes ad fidem patrum suorum Abraham, Isaac, et Jacob, et clamantes ad Dominum, ut educeret eos de Aegypto, quod in lingua nostra tenebras sonat, cultumque sui nominis eos doceret, quae vera et necessaria illuminatio est, increpabantur ab Aegyptiis opprimentibus et superbe dicentibus: « Vacatis otio, et ideo dicitis, Eamus et sacrificemus Domino . » Igitur cum Dominus mittens Moysen et Aaron, jussit populum suum adduci ad se, et coram illis fecit mirabilia per quae potuit verus Deus agnosci,
Abbreviated transcription (Latin):
testamentis quasa cluob cornib m¬
tionis eernȩ sagitta ferientiar. Lec¬
to tancem eugłio consona seqͥtur
offerenda ꝑ fice gressus meos in se¬
mitis tus. Timencũ ett eñ ne sus¬
cepto senime uerbi ddei secus tuã
sipolit i iuucus scu suffoceu ⁊ aut
humore iciest pingechñe caritans
nmabren ⁊ doonũ semen arescat in no¬
bib ee sic si ꝑficiantur gressus nt̃r
Usirifiat nãꝙ misericordias suas deus
cũ setnen miscc̃ter miectũ eristodit
cut pupssa ocłi. ne cõpungatur a sus¬
tocantir spiiis ÷ ꝓͣregit sub uabra aba¬
tum luaeune sicretiie ardorib solise
exuit ab q̃pio ne auferat u̾bũ cle cor¬
tum afferens in paciencia. ego autem
cum iasticia apparebo in conspectu tuo
et sicrit in comunone canimꝰ ĩteoi¬
bo ad altare cei. Semen itaq aei
terta iram in qua creuit qd̾ mira¬
bile eit sursũ uehit in hortea &¬

Expanded text:
testamentis, quasi duobus cornibus itestamentis, quasi duobus cornibus itionis aeternae sagitta ferientur. Lecto tandem Evangelio consona sequitur offerenda: Perfice gressus meos in semitis tuis . Timendum est enim, ne suscepto semine Verbi Dei secus viam spinosis divitiis saeculi suffocemur; aut humorem, id est pinguedinem charitatis non habens, bonum semen arescat in nobis, et sic non perficiantur gressus nostri. Mirificat misericordias suas, dum semen misericorditer injectum custodit ut pupillam oculi , ne compungatur a suffocantibus spinis, protegit sub umbra alarum suarum , ne siccetur ardoribus solis, eripit ab impio, ne auferat verbum de cortum afferens in patientia: « Ego autem in justitia apparebo in conspectu tuo . » Et, sicut in communione cantamus, Introibo ad altare Dei . Semen itaque Dei terram nostram in qua crevit quod mirabile est! sursum vehit secum in horrea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmitrebant. Graci ale aci intiãq paetẽ
feuetum iusticie retulerunt: et eoꝵ
qui rebellantes uniuersȩ terre dña¬
tori atatrũ eiꝰ confregerunt. boues¬
Q pano cuos iugulauerũt. Disse mina¬
to naqo uerbo dei factũ est qđ ati
sciant gentes qm nomen tͥ deris. tu
solus altissimꝰ sitꝑ om̃em terrãͥ ex
hui qui aliid repulerũt positi sũt
uit tota. scilicer in eo quod surgen¬
tes in his quȩ retro sunt idest i
carnalib. cactunt in anteriori parte
iclest in intellectualib: et queadino¬
duem siꝑula slisꝑgitur ante faclẽ
uenti. sic disꝑierũt flante spũ ire
clei. dn tractu gras agit sepeelicto
seminatori cõmota terra et ꝯturbata
iclest uniuersi peccatores ÷i qui ꝙͣlo
cultutas suas acuerterunt deo exe¬
crabiles. cõmoti sunt ad penienciã.
et ꝑ significationẽ p̾̃dicationis inc¬
pientes timere. fugiunt a facie aiꝰ
uest a dlie uidici: in quo eluobi

Expanded text:
permittebant. Graduale ad utramque partem permittebant. Graduale ad utramque partem fructum justitiae retulerunt, et eorum qui rebellantes universae terrae Dominatori aratrum ejus confregerunt, bovesque innocuos jugulaverunt. Disseminato namque Verbo Dei factum est quod ait: « Sciant gentes, quoniam nomen tibi Deus, tu solus Altissimus super omnem terram , » et hi qui illud repulerunt positi sunt ut rota, scilicet in eo quod surgentes in his, qui retro sunt, id est in carnalibus, cadunt in anteriori parte, id est in intellectualibus; et, quemadmodum stipula dispergitur ante faciem venti, sic disperierunt flante spiritu irae Dei. In tractu gratias agit saepe dicto seminatori, commota terra et conturbata , id est universi peccatores, 44 qui quando culturas suas adverterunt esse Deo exsecrabiles, commoti sunt ad poenitentiam, et per significationem praedicationis incipientes timere, fugiunt a facie arcus, id est a die judicii, in quo duobus
Abbreviated transcription (Latin):
genclo enĩ et semen suũ seminando
hoc effecturus erat: ut facies eius
qͣ ꝓpter peccatũ auerterat. idest no¬
ticia eiꝰ humano generi rursus elu¬
cesceret. Ignorantia namq clei terrȩ
nr̃e sterilitas fuit. Seminator gͥ sapi¬
entiȩ cȩlestis qͥ suum ael opus ut dic¬
tum est exiens. et aratores suos iclest
scõs apłos conclucens. maxime beatũ
paulũ qui plus om̃ib illis laborauit
oꝑariũ utilem habuit. quẽ ad gentes
misit. et acuto uomere linguȩ eius
dura corla ꝓscindens. fidei et moꝵ
copiosũ semen infudit⁊ ingressus
sacerdos stati in collecta deus qui
conspicis celerem eiusclem doctoris
gentiũ memoriam premittit: ut sta¬
cionẽ ꝯuenienter ascriptã exp̃ssa qͣ
pro prieta manifestius comnendet.
Ampluis aitẽ ad hoc sequens epła
ꝑtinet. qr idem fortissimꝰ celestis agͥcole
oparius ueros suos labores enumerat:
et ꝑcula quib illũ affecerunt hii dͥ
dm̃ sui fines iruaserant: nec arari

Expanded text:
gendo enim et semen suum seminando hoc effecturus erat, ut facies ejus, quam propter peccatum averterat, id est, notitia ejus humano generi rursus illucesceret. Ignorantia namque Dei, terrae nostrae sterilitas fuit. Seminator igitur sapientiae coelestis, quia suum ad opus ut dictum est, exiens, et aratores suos, id est, sanctos apostolos conducens, maxime beatum Paulum, qui plus omnibus illis laboravit, operarium utilem habuit, quem ad gentes misit, et acuto vomere linguae ejus corda dura proscindens, fidei et morum copiosum semen infudit . Ingressus sacerdos statim in collecta: Deus, qui conspicis, celebrem ejusdem doctoris gentium memoriam praemittit , ut stationem convenienter ascriptam egressa quoque proprietas manifestius commendet. Amplius autem ad hoc sequens Epistola pertinet, qua idem fortissimus coelestis agricolae operarius veros labores suos enumerat et pericula, quibus illum affecerunt hi, qui Domini sui fines invaserant, nec arari
Abbreviated transcription (Latin):
euisclem ȩccłiȩ sccłm primam etatẽ
mundi:÷ uox inquã hominis spoliati
gła uultus cler. et parietẽ inimicicta¬
rũ quo iuteriecto ueri solis facie̾ hu¬
manarum animarũ specularia ꝑdide¬
rant. dissolui ac dirui postulantis.
Actenus adie natiuitatis dñicȩ
de nouo testamento erant quȩcũq
dies illi: magnꝰq preco sc̃ȩ nouitatis
paulus cũ ueteri lege nouã conferẽs
grãm legem factoꝵ depͥmebat. At nc̃¬
iuxta rationẽ sitpra memoratã antiqͣ
repetitur historia qua ueteris uitȩ
narrantire miseriȩ: quas ĩ officio p̃s¬
cripto scã deplorat ȩccłia. De offi
Reclarum ciis Sexagesime.

Expanded text:
tem mundi; vox, inquam, hominis spoliati gloria vultus Dei, et parietem inimicitiarum , quo interjecto, veri solis faciem humanarum animarum specularia perdiderant, dissolvi ac dirui postulantis. Hactenus a die nativitatis Dominicae de Novo Testamento erant, quaecunqudies illi, magnusque praeco sanctae novitatis Paulus, cum veteri lege novam conferens gratiam, legem factorum deprimebat, et uxta rationem super memoratam, antiqua repetitur historia, qua veteris vitae narrantur miseriae, quas in officio praescripto sancta deplorat Ecclesia. CAPUT VII. De Sexagesima.
Abbreviated transcription (Latin):
et senectus mea in misericordia ubi
Non em̃ in infãcia eius cpolo uisti
abel sacrificia gratificata: primo qy
sanguine eius pitrpurata est. ñ ĩ pu¬
ericia eius quando loquente cleo ad
noe uel ad abraham prima dlocteine
salutaris ruclimenta ꝑcepita ñ ł̃ ado¬
lescencia eiꝰ quancdo peclagogũ idest
legẽ moysi ne lasciuirer accepit: ñ

Expanded text:
et senectus mea in misericordia uberi . et senectus mea in misericordia uberi . Non enim in infantia ejus, quando justi Abel sacrificio glorificata, primoque ejus sanguine purpurata est ; non in pueritia ejus, quando loquente Deo ad Noe vel ad Abraham, prima doctrinae salutaris rudimenta percepit ; non in adolescentia ejus, quando paedagogum, id est legem Moysi, ne lasciviret, accepit
Abbreviated transcription (Latin):
entia ñ ꝑibit in finem. Tractus itiese
sicut collecta in qua elicimꝰ. ut qͥ iuste
in quã cleꝓfuncdis uox est hominis sũb
si iniquitates obseruaueris cñe dñe
quis sustinebit . Hoc autẽ ĩ tractib
uotanctum est. qd om̃es fere srauie¬
rab cõpositi sunt uocib nec unqũa
his qui auctenti dicuntur mocti
exaltari metentur: s cuncti plaga¬
lui inferiorib tetminis contenti. fle¬
tum et tristiciam in humilitate. so.¬
noꝵ denuntiant. Qd̃ congrue satis
obseruatũ est. Terstieie nãd tẽpus
eregit: ut alleluya qd letantiũ car¬
men est intermitteretut. Beue ergo
tractus qui interĩ ꝓ alleluya canta¬
tur: altituclinẽ atq excellentiã sae¬
olui grau succentu et modestis elecli¬
nat incessib. In offerencla bonũ est
confiteri. quę fimiliter uor ẽ flagel¬
lati susticiam ferientis inter ũbera
confitentis: ille ͣmarime uersus pra¬
moreliis conuenit infantis ecełle. exal¬
tabitire sicut unicornis cornũ meii

Expanded text:
n peribit in finem . Tractus itidem sicut collecta in qua dicimus: Ut qui pro pinquam, de profundis vox est hominis sub mSi iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit? Hoc autem in tractibus notandum est quod omnes fere gravioribus compositi sunt vocibus, nec unquam iis qui authentici dicuntur, modis exaltari merentur; sed cuncti plagalium inferioribus terminis contenti, fletum et tristitiam in humilitate sonorum denuntiant. Quod congrue satis observatum est. Tristitiae namque tempus exigit, ut alleluia, quod laetantium carmen est, intermitteretur. Bene ergo tractus, qui interim pro alleluia cantatur, altitudinem atque excellentiam gaudii, gravi succentu, et modestis declinat incessibus. In offertorio: Bonum est confiteri Domino , quae similiter vox est flagellati, justitiam ferientis inter verbera confitentis, ille vel maxime versus primordiis convenit infantis Ecclesiae: Exaltabitur sicut unicornis cornu meum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliis tierbis illuminari postulat cetꝰ.
Statim uiȩ laudes arripit iuxta qͣ
seclens et mendicãs illuminatꝰ est:
tantoq ꝯcentu. tã gͣndi. uociferatione
uiam testimonioꝵ ꝑsultat. uiam q ue¬
ritatis et uiam manclatoꝵ cõgeminat
ut saroꝵ q duriciam aci glorificandũ
illuminatorem sitim excitate queat.
Quia s ñ satis est aci uiã ꝑuenisse.
et illuminationẽ scientie ꝑcepisse. nͥ
abiciamus desideria carnis: congene
tertem illor eremplo de qͥb dicimꝰ
in cõmumotie. manducauerunt et sa¬
turati sunt nimisͥ qr ꝓpter deside¬
rioꝵ incontinentiam ꝓstrati sũt ¶
clesertor nec ꝑuenerunt ad ꝓmissis¬
nis teriam. Quoꝵ nos eremplo pare

Expanded text:
aliis verbis illuminari postulat caecus. Statim viae laudes arripit, juxta quam sedens et mendicans illuminatus est, tantoque concentu, tam grandi vociferatione viam testimoniorum persultat, viamque veritatis, et viam mandatorum congeminat, ut saxorum quoque duritiam ad glorificandum illuminatorem suum excitare queat. Quia vero non satis est, ad viam pervenisse, et illuminationem scientiae percepisse, nisi abjiciamus desideria carnis, congrue terremur illorum exemplo, de quibus dicimus in communione: Manducaverunt et saturati sunt nimis, quia propter desideriorum incontinentiam prostrati sunt in deserto, nec pervenerunt ad repromissionis terram
Abbreviated transcription (Latin):
elictionib ꝑsonare uideat᷑: tñ ui eo
qd dicit᷑ not̃a fecisti in gentib uir¬
tutem tuã. ad eancłẽ spectat magni
ceci illiñationẽ. Sic et ĩtractu qd̾ dici¬
tur intrate in ofpectu eiꝰ et cetã. icłe
est ac si clice̾t: accedite ad eum et
illum inamim. Qsuod q lecto supͣdicto

Expanded text:
ctionibus personare videatur, tamen ex eo quod dicitur: « Notam fecisti in gentibus virtutem tuam , » ad eamdem spectat magni caeci illuminationem. Sic et in Tractu quod dicitur: Intrate in conspectu ejus , et caetera, idem est ac si diceret: Accedite ad eum et illuminamini. Quodque lecto sup
Abbreviated transcription (Latin):
clicentib sicet atq increpantib tͣbis
semꝑ quidem ĩisibilib ñnonquã
autem etiam uisibilib. Hoc etutu
dñice hitiꝰ consonat officiũ. Nã ings¬
sitro tam sacerdote: qͣsi p̃uenit cla¬
morib aduentũ illummnatoris suz
cecus supradictus. ũ chorus xonci¬
nit. Esto mͥ in deũ ꝓtectorẽ et cetã.
Nemꝑe qd̾ ait ꝓpter nomen tuum
dux mͥ eris etꝰ enutries me: ad uĩa
spectat tuxta quã sedet cecꝰ men¬
clicans. Uia pariter et dux iclem est
xp̃c. Sequens iticlem collecta p̃ces
hr̃as quȩsumꝰ dñe clementer exau¬
di clamor est ceci magis ac magis
ut exaucliatur inclamãtis. Nã et qd¬
ait atq a pc̃coꝵ uinculis absolutos
ab om̃i nos aduersitate custodi
turbam ꝑtutit eoꝵ quȩ ĩ oratione
patitur phantasmatũ. sicut ille cec̾
in eugłio turbam ĩcrepantiũ: sicut
filii urł egr̃ptios ꝓhibentes et ui¬
olenter se tenentes. te irent acl sa
et angłoꝵ ñ ex eo tantũ loco qͦ dictũ

Expanded text:
increpantibus turbis, semper quidem invisibilibus, nonnunquam autem etiam visibilibus. Hoc enim Dominicae hujus consonat officium. Nam ingressuro jam sacerdote quasi praevenit clamoribus adventum illuminatoris sui caecus supradictus, dum chorus concinit: Esto mihi in Deum protectorem . Nempe quod ait: « Propter nomen tuum dux mihi eris, et enutries me , » ad viam spectat juxta quam sedet caecus mendicans. Via pariter et dux idem est Christus. Sequens itidem collecta: Preces nostras, quaesumus, Domine, clementer exaudi, clamor est caeci, magis ac magis ut exaudiatur, inclamantis. Nam ut ait, atque a peccatorum vinculis absolutes, ab omni nos adversitate custodi, turbam percutit eorum, quae in oratione patitur, phantasmatum, sicut ille caecus in Evangelio turbam increpantium, sicut filii Israel Aegyptios prohibentes et violenter se tenentes, ne irent ad sacret angelorum, non ex eo tantum loco quo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
elñica legitur hoc eugłm. exiit qui
semuiat seminare semen suũ agit᷑¬
q stacio ad sc̃m paulũ. cligna sane
et euiclenti causa: qr dux uerbi
precipuus. et uere seminator u̾boꝵ
ipse est. ꝑ quem om̃es gentes cog¬
nouerunt gr̃am der. Anteꝙͣ gͦ sacer¬
dos introeat uelud antłquã semi¬
nator ille ad opus siti exeat. clum
adhuc est in accubitu suo. et ĩ sinu
dei patris quiescit. conclamat chorus:
exurge quare obdormis dñe. exurge

Expanded text:
Dominica legitur hoc evangelium: Exiit qui Dominica legitur hoc evangelium: Exiit qui seminat seminare semen suum ; agiturque statio ad sanctum Paulum, digna sane et evidenti causa, quia dux verbi praecipuus, et vere seminator verborum ipse est, per quem omnes gentes cognoverunt gratiam Dei. Antequam ergo sacerdos introeat, velut antequam seminator ille ad opus suum exeat , dum adhuc in accubitu suo est, et in sinu Dei Patris quiescit, conclamat chorus: Exsurge, quare obdormis, Domine? Exsurge
Abbreviated transcription (Latin):
un ÷ quo primũ reconciliacionẽ mun¬
cli p̾parare incipiens locutus est ad¬
noe: et ȩccłiam iam infantiles annos
egressam. primis p̃ceptoꝵ suoꝵ ele¬
mentis imbuere cepit. Nam ex quo
le tranquillo et quieto paraclisi u¬
tero eiecta. it hanc nata est miseriã.
quã eiuis natiuitatẽ beatus iob in
eiusdem ȩccłiȩ ꝑsona ut ait beatus
gregorius deplorat elicens ꝑeat dies
in qua natus sũ. et cetera: nullam
illi p̃ceptoꝵ suoꝵ legitur tradidisse
cdisciplinã. At uͦ locutus cũ noe di¬
cens. qr ecce ego statuam pactũ meũ
uo̾biscũ. et iterata benedictione su¬
perductam incipiens abolere ma¬
ledictionẽ. paulatĩ puericiã inuncli
suo magisterio subicit: cdans p̃cepta
queclam primo noe. deinde abrahã.
et in illis priorib inicians iusticiã
fidei. ꝑfecit autem hec in plenitudi¬
ne gr̃ȩ: dũ exiit tu hẽ mundũ formã
serui suscipiens. ꝑ se ip̃m in populũ
gentib seminare semen suũ. Hac gͥ

Expanded text:
um, quo primum reconciliationem mundi praeparare incipiens locutus est Noe, et Ecclesiam jam infantiles annos egressam, primis praeceptorum suorum clementis imbuere coepit. Nam ex quo de tranquillo et quieto paradisi utero ejecta, in hanc nata est miseriam, quam ejus nativitatem beatus Job in ejusdem Ecclesiae persona ut ait beatus Gregorius deplorat, dicens: « Pereat dies in qua natus sum , » et caetera, nullam illi praeceptorum suorum legitur tradidisse disciplinam. At vero locutus cum Noe, dicens: « Quia ecce ego statuam pactum meum vobiscum , » et iterata benedictione, superductam incipiens abolere maledictionem, paulatim pueritiam mundi suo magisterio subjicit, dans praecepta quaedam, primum Noe, deinde Abraham, et in illis primoribus initians justitiam fidei. Perfecit autem haec in plenitudine gratiae, dum exiit in hunc mundum formam servi accipiens , per seipsum in populo gentibus seminare semen suum. Hac igitur
Abbreviated transcription (Latin):
primȩ conuenpar etati iã clicendũ
est: primo q ñ p̃tereudũ cur stacio
frat acd scm laurentiũ. Causa nãq
conueniens et iclonea est. Sicut enĩ
in primȩ etatis eccłia ꝓthomartiriᷤ
abel sangitis iustus clamat ad cl̃m
sui: sic in romana gcłia p̃ciosa
mors beati laurentii nouo ⁊ ĩauclito
genere passionis clamauit ĩ cȩlum.
clamauit et exaudita est ꝑ mun-¬
cdũ uniuersũ. Qsuẽ ciamorem suũ
ip̃e sc̃s martir iã p̃iidens: cticebat¬

Expanded text:
cendum est. Primoque non praetereundum cur statio fit ad sanctum Laurentium. Causa namque conveniens et idonea est. Sicut enim in primae aetatis Ecclesia protomartyris Abel sanguis justus clamat de terrasui, sic in Romana Ecclesia, pretiosa mors beati Laurentii, novo et inaudito genere passionis clamavit in coelum, clamavit, et audita est per mundum universum. Quem clamorem suum ipse sanctus mart
Abbreviated transcription (Latin):
tunt enĩ illũ gemitus mortis:
uite gaudiis ꝑ primos parentes
ꝑditis. Siquidem ille langitidis. qͥ
descendẽsab iherłm. in iherico in¬
ciderat in latrones. spoliatus .q et
uulneratus semiuiuus ab illis fu¬
r̾at relictus ⁊ genuerat illã ĩ suis
clolorib languidus egram. saucus
morbidam  moriens mortalẽ. Et in
tribulatione itgint mea inuocaui

Expanded text:
rant enim illum gemitus mortis, vitae gaudiis per primos parentes perditis. Siquidem ille languidus, qui descendens a Jerusalem in Jericho, inciderat in latrones, spoliatusque et vulneratus, semivivus ab illis fuerat relictus, genuerat illum in suis doloribus languidus aegram, saucius morbidam, moriens mortalem . « Et in tribulatione mea invocavi
Abbreviated transcription (Latin):
tinentia. castitate. ieuinio. qͣsi qͣdã pietatis
ueste circiundari: intͥnsecꝰ uͦ hñtes aĩm uene¬
natũ. simplicioꝵ fr̃m corda decipiunt: Lectõ
epłe debitores sumꝰ ñ carni. ut scđm carnenz
fructib eoꝵ cognoscetis eos. Hã ⁊ paulo sup᷑

Expanded text:
nio, quasi quadam pietatis veste se circumdare, intrinsecus vero habentes animum venenatum, simplicium fratrum corda decipiunt. Lectio epistolae: Debitores sumus non carni, ut secundum carnem fructibus eorum cognoscetis eos . Nam et paulo supra
Abbreviated transcription (Latin):
sanast ie uocib cõcrdat publican: a longe
stantis ⁊ pec̾ta sua cõfitentis ⁊ taliscił ñ pba¬
risiace głanti qd̾ decimas det oĩm q̃ possidet.
s ꝑ humilẽ cõfessionẽ seip̃m priꝰ offe̾nti dr̃
ĩ cõmumõe ut suademũ offerat honora dñm

Expanded text:
sanasti me , vocibus concordat publicani a longe stantis, et peccata sua confitentis, et tali scilicet non pharisaice glorianti, quod decimas det omnium quae possidet, sed humilem confessionem, se ipsum prius offerenti dicitur in communione, ut sua demum offerat: Honora Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
redictas lectiones icleo nimus.¬
oratione preuenimus: quia
rogare cdebemus dominum messis
ut mitat oꝑarios in messem suam.
et ut aꝑiat cor nostrum in lege fud
ꝙ in preceptis suis: ne semen uerbi
dei quod audituri sumiis. aut uo¬
lucres comeclant. aut spine suf¬
focent. aut cluricia petre frustra
nemo nsi missus aut ꝑmissuꝰ of¬
ficium predicandi usurpare cebe¬
at. Quomodo enim predicabu̾̃t
atc apostolus: nisi mittanturs

Expanded text:
edictas lectiones ideo oratione praevenimus, quia rogare debemus Dominum messis ut mittat operarios in messem , et ut aperiat cor nostrum in lege sua et in praeceptis suis , ne semen verbi Dei, quod audituri simus, aut volucres comedant, aut spinae suffocent, aut duritia petrae frustratnemo nisi missus aut permissus, officium praedicandi usurpare debeat. « Quomodo enim praedicabunt, inquit Apostolus, nisi mittantur
Abbreviated transcription (Latin):
puchrũ nimio anhelante sp̃irnac¬
tans uͥ ac se humili ter ꝓtendensin
pauum̃to. lacrimis ꝓfuiis rigans ild̃
poscebat magnis fietib sueiubue¬
nin angustie. suo cruciatin auxe¬
biari. a fiem corm̃toꝵ ꝑoni. conte¬
ptũ obliuĩ ⁊ ꝗͣ in sc̃m martuem exer
euerat audaster suꝑbiam ꝓ luacle¬
m̃ti misericordia dolens oimicteret
ac dolores cruciatus ꝙ misericor dĩt leda¬
ret foueret mitigaret Qͥdulterius mo¬
rer  Arditis clemter sanctus marcie
muliercule clamorib ꝓpitins indullit
canautt medelam integram restauit: do¬
muo in cosumus redut O ãmirabili fr̃s
carissimi saluatoris ñri benigratal oi¬
etumabilis bonitas qͥ tam reloeñ suos
ulescit tamnlos ẽ ta głose suos honorat etiã
inhoe sclo ficeles ac moelese eacifient regi¬
ho eontempsit una mituercula sẽi mar¬
roris festa iecepit eu estigio digrasiue ꝑ̃¬

Expanded text:
pulchrum, nimio anhelante spiritu. lacpulchrum, nimio anhelante spiritu. lactans vero ac se humiliter protendens in pavimento, lacrimis profusis rigans illud, poscebat magnis fletibus, suae subveniri angustiae, suo cruciatui auxiliari, et finem tormentorum poni, contemptum oblivicuerat audacter superbiam, pro sua clementi misericordia delens dimitteret ac dolores cruciatusque misericorditer sedaret, foveret, mitigaret. Quid ulterius morer? Auditis clementer sanctus martir mulierculae clamoribus propicius indulsit, sanavit, medelam integram restituit, domumque incolumis rediit. O ammirabilis, fratres karissimi, Salvatoris nostri benignitas! O inestimabilis bonitas, quae tam velociter suos ulciscitur famulos et tam gloriose suos honorat et hoc in seculo fideles ac in caelesti beatificat regno! Contempsit una muliercula sancti martiris festa, recepit e vestigio digna suae pr
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate ⁊ in dissolubili contracti¬
one n seĩssimi dagob̾ti martiris ꝗ̃
Contep sisti meritis p̃cipuis aebeata
intcrssione Ideo ob diamorem mo¬
nem᷑ ⁊ hortam᷑ ne diucius bis dorq̃a¬
rescosorib atꝙ cruciatib accenptis
liehras aliis q mimeribus. ꝓfici¬
scaris cũiingenti humilitate adbe¬
acillimi patroni nr̃i dagobti scam
donũi ibiq ꝓsternens te ip̃am apo
głosum eius sepuchrũ ueniatiens
Seuuilant ex toto corde ꝓ ut necesse
ist curam impetrare. Credimus ergo
qͥa si egeris qd̾ cui causa locuai lumꝰ
mox tͥ subueniet sc̃i martyris beatae
uirtus acinfabuis elementic. Age
ao ꝓuocata mulier hortatu ac suoꝵ
p̃cipue coloꝵ exigente crueiatu. ꝓpe¬
raut ad edem sc̃i martyris anhelo gͦ¬
seula secum. Peruenient sane adure¬
nerandi martiris dagob̾ti sc̃m orato¬
rnũ ꝓstrata ante hostũ orauit ibi
Duiꝰ cũ magno gemitu ac sic reptare¬
do ⁊ se trabendo ꝑuenit ad beatum se¬

Expanded text:
firmitate et indissolubili contractifirmitate et indissolubili contractione, nisi sanctissimi Dagoberti martiris, quem contempsisti, meritis precipuis ac beata intercessione. Ideoque ob Dei amorem monemus et exhortamur, ne diutius his torquearis doloribus atque cruciatibus, acceptis lichinis aliisque muneribus, proficiscaris cum ingenti humilitate ad beatissimi patroni nostri Dagoberti sanctam domum, ibique prosternens te ipsam ante gloriosum eius sepulchrum, veniam flens et eiulans ex toto corde, prout necesse est, cura impetrare. Credimus ergo, quia, si egeris, quod tui causa locuti sumus, mox tibi subveniet sancti martyris beata virtus ac ineffabilis clementia. Age amicorum provocata mulier hortatu, ac suorum precipue dolorum exigente cruciatu, properavit ad aedem sancti martiris anhelo grscula secum. Perveniens sane ad venerandi martyris Dagoberti sanctum oratorium, prostrata ante hostium, oravit ibi diu cum magno gemitu ac sic reptando et se trahendo pervenit ad beatum se
Abbreviated transcription (Latin):
cem eructans ex corde intimo. respon¬
dit se int̾rogantib inqͥens. Ego infe¬
lix ac nimium misera q̃ debui sic̃ tios
głosi martyris dagob̾ti elebrare festa
hoste antiqͦ instigante acorpto neendi
instrum̃to. mea uolebam explere oꝑa.
ñ recolens dei p̃cepta & ep̃oꝵ decreta qͥui¬
b iusserunt cũ magna ooodis deuioci¬
one sõi dagob̾ti honorare sollẽnia. sta¬
tĩ ꝙ iure debito. ut cernitis sum ꝑcus¬
sa. Respondentes aũt. affines aiunt:
Dur infelix satanas oo tut̃i sua neqͥ¬
cia qͥuit implendo inficere. ut beati
martyris nobis celebrantib solsẽnita¬
tem tu sola ausa esses. ꝓnichilo ducere.
nob̾ preceperunt hanc cũ magnadi.¬
ligentia obseruare diem: Nonne si
deo hoc scirent displicere p̃ciperente
Nunqͥd satanas qͥ te miseram fraudu¬
lent̃ decepit. eripere ualet deingrii¬
enti cua calamitate ⁊ miseria mos¬
tifera. Nemꝑe ueracit̃ crede.non
eris unꝗͣ exuta hac tua pesnifera in¬

Expanded text:
cem eructans ex corde intimo, responcem eructans ex corde intimo, respondit se interrogantibus, inquiens: 'Ego infelix ac nimium misera, quae debui, sicut vos, gloriosi martyris Dagoberti celebrare festa, hoste antiquo instigata, accepto neendi instrumento, mea volebam explere opera, non recolens Dei precepta et episcoporum decreta, quibus iusserunt cum magna cordis devocione sancti Dagoberti honorare sollempnia. Statimque iure debito, ut cernitis, sum percussa'. Respondentes autem affines, aiunt: 'Cur, infelix, Satanas cor tuum sua nequicia quivit implendo inficere, ut, beati martyris nobis celebrantibus sollempnitatem, tu sola ausa esses pro nichilo ducere? nobis preceperunt hunc cum magna diligentia observare diem? Nonne, si Deo hoc scirent displicere, preciperent? Nunquid Sathanas, qui te miseram fraudulenter decepit, eripere valet de ingruenti tua calamitate et miseria mortifera? Nempe veraciter crede, non eris umquam exuta hac tua pestifera in
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilẽ sollenitate. neqͣ illi accidat
ad u̾sitas ꝓ concẽpcu nefario. sicut uni
contigit᷑ muliercule. Erat nãq ut fer¬
t ea tẽpestate in sc̃i sepe dicti t̾ritorio ẽ¬
manens q̃ da mulier. q̃ ad ueniente be¬
ati martyris dago b̾ti festiuitate cele¬
brantib eã cunctis circ̃manentib
iuli pendens scm̃ honorare diemae¬
cepto colo cupiebat in felix neere
p̃ueniente colũ dextere manun est
adhesũ leue contͣhunt᷑ digiti itauit
ungule maniu infixe. exigente nimio
dolore flecus in altũ emittens cñ mag¬
no clamore Yicini ꝑt᷑bati leiꝰ uocifẽ¬
ratione concurr̃t ad eã om̃s cũ in ma¬
ni stupore dicentes illi. Qͥd tͥ conti¬
git onimis misera qu nr̃am dͥecem
acfestiuitatẽ optim̃a luctuosis cla¬
morib inqͥetas. Referne qͥd malitͥ
euenerit. q̃ cuis lacͥmosis uocib nr̃a
silentia consternasti. & appriis domi¬
S expulisti. Illa uͦ cũ gͣui iuspirio uo¬

Expanded text:
venerabilem sollemnitatem, ne qua illi accidat venerabilem sollemnitatem, ne qua illi accidat adversitas pro contemptu nefario, sicut uni contigit muliercule. 16. Erat namque, ut fertur, ea tempestate in sancti sepe dicti territorio commanens quedam mulier, que, adveniente beati martyris Dagoberti festivitate, celebrantibus eam cunctis circummanentibus, vili pendens sanctum honorare diem, accepto colo, cupiebat infelix neere, preveniente, colum dexterae manui est adhesum, laeve contrahuntur digiti, ita ut ungule manu infixe, exigente nimio dolore, fletus in altum emittens cum magno clamore. Vicini perturbati eius vociferatione, concurrunt ad eam omnes cum inmani stupore, dicentes illi: 'Quid tibi contigit, o nimis misera, quae nostram quietem ac festivitatem optimam luctuosis clamoribus inquietas? Refer nunc, quid mali tibi evenerit, quae tuis lacrimosis vocibus nostra silentia consternasti et a propriis domibus expulisti'. Illa vero cum gravi suspirio vo
Abbreviated transcription (Latin):
custadiuit pacificũ ac post eũ marti¬
rii tumpho ꝑduxit ad regnaceloꝵ ubi
liri solio. Atyrum consessu purpu¬
reo confessoꝵ tͥbunali candido. uirgi¬
nũ ecĩa castitatis brauio. Honoret il¬
lũ om̃ino sacerdotalis dignitas. qͥ a illi
coniunctus est incelis. cui dicit᷑ tues
saceroos ĩ et̾num sccłm ordiñe melchi¬
sedech. ei q cũ angłis ymiutat. Opor¬
tet p̃ terea illũ ꝓseqͥ digna exercentes
gligat sc̃o prefate toto m̃tis nilu hono¬
ris obseqͥum redd̾e̾. q̃ ad uitorem postet
habere in suo hilari labore. Om̃s itaqꝑ
eũmuni uote sc̃ĩ martyris celeb̾mus
festa intenta ⁊ humili illũ p̃ce poscen¬
des ut in desinenti obsecratione pias cre¬
atoris nr̃i pulset aures auferat inimi.¬
aoꝵ uisibiliũ ⁊ inuisibiliũ insidias re¬
pellat ꝓcul tempestates farem. om̃s¬
oꝑ ad uersitates longe ꝓcͦbet acinsuo
tamulatu iugit faciat ꝑ seuerantes &
alacres. Plemo qͦq seĩ huits uilipendat

Expanded text:
 pacificum ac post cum martirii triumpho perduxit ad regna caelorum, ubi limi solio, martyrum consessu purpureo, confessorum tribunali candido, virginum etiam castitatis bravio. Honoret illum omnino sacerdotalis dignitas, quia illi coniunctus est in caelis, cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, eique cum angelis ymnizat. Oportet preterea, illum prosequi digna exercentes gligat sancto prefato toto mentis nisu honoris obsequium reddere, quem adiutorem potest habere in suo hilari labore. Omnis itaque communi voto sancti martyris celebremus festa, intenta et humili illum prece poscentes, ut indesinenti obsecratione pias Creatoris nostri pulset aures, auferat inimicorum visibilium et invisibilium insidias, repellat procul tempestates, famem omnesque adversitates longe proturbet ac in suo famulatu iugiter faciat perseverantes et alacres. Nemo quoque sancti huius vili pendat
Abbreviated transcription (Latin):
tocius sõẽ eccłe exercitꝰ. Impet᷑ nob̾ padem.
uer̃a concc̃ dia. caritatẽ firm̃a. tͥꝙ ueneran¬
t̃ famulantes defende de cunctis inimicis.
c ad tua ꝑduc gaudia sine fine mansura. qͥ¬
b gaudens & ueris ꝑ eũ qͥ te glorificaint p̃¬
sencialit ⁊ glorficat et̃nalit̃. iħe xp̃e cłns nͣr¬

Expanded text:
cius sanctae ecclesiae exercitus. Impetra nobis pacem, veram concordiam, caritatem firmam, tibique veneranter famulantes defende de cunctis inimicis et ad tua perduc gaudia sine fine mansura, quibus gaudens frueris per eum, qui te glorificavit presentialiter et glorificat aeternaliter, Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
iñ mistes oũribr ituerit ꝓ quil finis ẽ opti¬
mus ꝓlecutus. Credit᷑ plane crucem xp̃i
semꝑ illũ portasse. cuitalis est datusfi¬
nis uite. Q eñi illũ dignatꝰ est sublima.¬
re suꝑ ofũem suũ popłm p̃sciebat ꝓfecto
qͥs interius foret. licet homines omino
lateret: amator nempe illius rex al
sublimit regere concessit. & adglosũ fiũe
celieit᷑ ꝑduxtt. & et̃ martyrii palma crloꝵ
tastigia ascer x fecit ubim̾ tumpbat
cronatꝰ niaiagioꝵ splendidissimo choro.
Baudeat gͦ om̃is iustoꝵ eccła tantitalis
stulet beneficia. qͥ a ualent potest aꝑd
hesitatione ꝓ late fuerit. Cũ omni uerifi¬
ducia sẽi martyris cdagob̾ti p̃cetur solati¬
um. nichil corde dubitans. & accipiet sine
clubio. qd ẽꝙ petierit om̃is silicet xp̃ian̾
ridelis. Infidelis eñi non meret᷑ exauoiri
fidelib aut̃ inquit deus: Ante ꝗͣme iuo¬
rog̃e celi flagitare cũ fide ñ ficta. & optinebit
ꝓetil dubio saliste nr̃am ꝗͣ ab illo posermᷤ

Expanded text:
cium iustis operibus studuerit, pro quibus finis est optimus prosecutus. Creditur plane, crucem Christi seraper illum portasse, cui talis est datus finis vitae. Qui enim illum dignatus est sublimare super omnem suum populum, presciebat profecto, quis interius foret, licet homines omnino lateret. Amator nempe illius ex assesublimiter concessit, et ad gloriosum finem feliciter perduxit et cum martyrii palma caelorum fastigia ascendere fecit, ubi modo triumphat coronatus in angelorum splendidissimo choro. Gaudeat ergo omnis iustorum ecclesia, tanti talisstulet beneficia, quia valenter potest aphesitatione prolatae fuerint. Cum omni vero fiducia sancti martyris Dagoberti precetur solatium, nichil corde dubitans, et accipiet sine dubio, quodcumque petierit, omnis scilicet christianus fidelis. Infidelis enim non meretur exaudiri. Fidelibus autem inquit Deus: Antequam me invoRegem caeli flagitare cum fide non ficta, et optinebit procul dubio salutem nostram, quam ab illo poscimus
Abbreviated transcription (Latin):
cesꝑ hiuiꝰ mulieris p̃sumptioñe plures
uenerunt ad em̃datiosẽ fugato tacab
uia omi in cõnodo auxiliante sc̃o marti¬
redogobto. om̃i popło tam in tlo ꝑagso
meream optinere uientã ⁊ ꝑuenire ualeamirs

Expanded text:
er huius mulieris presumptionem plures venerunt ad emendationem. Fugato itaque ab illa omni incommodo, auxiliante sancto martire Dagoberto, omni populo tam in illo pago mereamur optinere veniam et pervenire valeamus
Abbreviated transcription (Latin):
qd ꝑ amena pta ꝑgens & lucosa
atꝙͣ ꝑ pontem transiens ferrẽi.
lucentem q intͣuit edificium di¬
uicis om̃ib plenũ om̃i ꝙ pulchri¬
tudine auri & argenti refertum
Ut reor amena prata p̃sentem sig¬
nificant muncdum. quẽ sui ama¬
tores amplectuntur ceu pulchrum.
mundũ non est caritas patris in
es: Lutosa qͦꝙ esse uidebant᷑ eadẽ
prata qͥa popłi sunt plem delic̃toꝵ.
ens. Uere fenũ est ppłs. Om̃i em̃
francoꝵꝵ ppło. ordinante om̃ium
tudice deo p̾erat rex dagob̾tus. &
martie gloriosus. Qui etiã tͣnsi¬
tispiculo ꝑemptus penetͣuit astra
polooũ cũ martyrii triumpho:
ubi gaudens nẽ cernit in effabilia
bona q̃ nec ocłs uidit n̾ auris a uoe¬
uit. n in corl hominis ascendit que
ppata deus om̃ib diligentib le

Expanded text:
quod per amena prata pergens et lutosa quod per amena prata pergens et lutosa atque per pontem transiens ferreum lucentemque, intravit edificium diviciis omnibus plenum omnique pulcritudine auri et argenti refertum. Ut reor, amęna prata presentem significant mundum, quem sui amatores amplectuntur ceu pulchrum. st caritas Patris in eo. Lutosa quoque esse videbantur eadem prata, quia populi sunt pleni delictorum ens: Vere fenum est populus. Omni enim Prancorum populo, ordinante omnium iudice Deo, preerat rex Dagobertus et martyr gloriosus, qui etiam transiti spiculo peremptus, penetravit astra polorum cum martyrii triumpho, ubi gaudens nunc cernit ineffabilia bona, que nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae preparavit Deus omnibus d
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓ tectione. ne sẽissimũ coepus sor¬
rumperetur morsualicuiꝰ fere Re¬
u̾sisunt eciã cũfestinatione cũ leciꝰ
tubarũ significationib uenatores.
& reppererunt que reliq̃runt moo¬
lumem. suꝑ humũ mortuũ iacen¬
tem ꝓprio cruentatũ sanguine
Tunc qͦꝙ ingenti uociferantes fle¬
tu a multis lacrimis suos fedantes
uultus. om̃is terra eoꝵ mugitu
repleta est. ⁊ fremitu Contrimis.¬
erunt siquide om̃s habitatores
t̾re audientes tocius regni inre¬
risse regem cuius ꝓtectione ua¬
lida eotenus gaudebant ac mas¬
na pacis securitate Tanti eñiͦi
sceleris auctorem ꝓcul asc̃o mar¬
tyre uidentes ore aꝑdo iacere sar¬
nific̃e dni sui crediderunt esse
Spiculũ qͦꝙ sanguine cernentẽ
infectum: cgnoscunt ex illo su¬
um ueracit cłum occisum. Intu¬
erilibet uisionẽ domni regͥi &
martyris lagob̾ti qͥd significaue¬
rit boni. L Iisum p̃terea illi fuerat

Expanded text:
est protectione, ne sanctissimum corpus corest protectione, ne sanctissimum corpus corrumperetur morsu alicuius ferae. Reversi sunt etiam cum festinatione, cum letis tubarum significationibus venatores et reppererunt, quem reliquerunt incolumem, super humum mortuum iacentem, proprio cruentatum sanguine. Tunc quoque ingenti vociferantes fletu et multis lacrimis suos fedantes vultus, omnis terra eorum mugitu repleta est et fremitu. Contremuerunt siquidem omnes habitatores terrae, audientes tocius regni interisse regem, cuius protectione valida eotenus gaudebant ac magna pacis securitate. Tanti enimvero sceleris auctorem procul a sancto martyre videntes ore aperto iacere, carnificem domini sui crediderunt esse. Spiculum quoque sanguine cernentes infectum, cognoscunt ex illo suum veraciter dominum occisum. Intueri libet visionem domni regis et martyris Dagoberti, quid significaverit boni. Visum preterea illi fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
felix uͦ eius filiolus recolens de
chesauro qu̾e dixerat rex setui¬
dilse ꝑ somniũ credidit stultuᷤ
fore uerum & adeꝑturum se om¬
ñe thesaurum. si dnm suũ extin¬
Queret maligno instigantẽ con¬
dupiscentia in edicibili inflam¬
matus ac diaboli ueneno debria¬
tus correpte user spiculo dormi
cã han nimis falsam & laboriosam heu
iugendꝰ abstulit & ad ethera sc̃ãm
euus aiãm citius migrare fecit se
sibi ip̃i tartarea doementa in ptmn¬
cto hore preparauit Continuo au¬
tem qͣritans sũmo sitidio in q̃reu
& circa quercũ thesaurum quemi
uidisse adno suo audierat. nichil
rẽperit sed arreptus adiabolo qui
pͥmos homines spoliauerat om̃i bono
& ab illo diutissime uexatꝰ & cortus.
uita ꝑdidit ac mortem miser quam
q̃siuit in sui detrimentũ inuenit
ubi nune gemens ardet & ꝑom̃ia scła
ardebit Martyritato plane dago¬
uto rege ꝓuidente suꝑno rege mox
affuere celestes exeqͥe quarum actũ

Expanded text:
felix vero eius filiolus, recolens de felix vero eius filiolus, recolens de thesauro, quem dixerat rex se vidisse per somnium, credidit stultus, fore verum et adepturum se omnem thesaurum, si dominum suum extingueret. Maligno instigante, concupiscentia inedicibili inflammatus ac diaboli veneno debriatus, correpto miser spiculo dormietam hanc nimis falsam et laboriosam – heu lugendus! – abstulit et ad aethera sanctam eius animam citius migrare fecit; sed sibi ipsi tartarea tormenta in puncto horae preparavit. Continuo autem queritans summo studio in quercu et circa quercum thesaurum, quem vidisse a domino suo audierat, nichil reperit, sed arreptus a diabolo, qui primos homines spoliaverat omni bono, et ab illo diutissime vęxatus et tortus, vitam perdidit ac mortem miser, quam quesivit, in sui detrimentum invenit, ubi nunc gemens ardet et per omnia secula ardebit. 13. Martirizato plane Dagoberte rege, providente superno Rege, mox affuere caelestes exequiae, quarum actum
Abbreviated transcription (Latin):
res teł soptes qͥestenteudi mirabole
reri qua non audeo Aferre ubede
tua depuentia. Ao hec rex dixe adole¬
scenti. lichil abscondens eoꝵ quie
ꝑdire unii papilione  ꝑgrediens
len que q ⁊ cansire cupiens hac illacs
uagabund ibat. Cognoscens autẽ ilũ
uesle transire extraxi gladiũ anadi¬
papilis ponte ueniens ꝑ illum tran¬
rant ac in ꝓxim̾a intraunt mox q̃r
cũi Qũa duicius intra extrac ꝑlu¬
tians reuersus ꝑ gladiũ ciransiuit
tmꝙ ex ꝑgefactus piesenior ietor¬
uati michi feruotuo. qd iuderas som¬
nu uredo dne qd in papilione ibi
ostonso sp̃m cuũ intelligere debep
euepa e fastũ est qd iudisti somni¬
ando multum eñi similia su ĩu
lem uisione acfilioli camalena tem¬
ellexit utiaq signiticar um̃arem
Curq idem rex se diceret de somni
usione multũ anxũo ac fatida¬
tu dns gesit ei adolesçens ues der¬
nuo seanelunans modieũ quiesceret
interim sui uenatores remearent
fecit sic: & ilico obdormiuit. In¬

Expanded text:
te, vidi mirabilem rem, quam non audeo referre, nisi iubeat tua clementia'. Ad hec rex dixit adolescenti: 'Nichil abscondens eorum quaprodire unum papilionem, qui progrediens, emque transire cupiens, hac illacque vagabundus ibat. Cognoscens autem, illum velle transire, extraxi gladium a vagipapilio ponte per illum transivit ac in proximam inius intra extraque perlustrans, reversus per gladium, transivit timque expergefactus, pie senior, retulisti michi, servo tuo, quod videras, somnium. Credo, domine, quod in papilione mihi ostenso spiritum tuum intelligere debeo, cui patefactum est, quod vidisti somniando. Multum enim similia sunt'. lem visionem ac filioli carnalem, intellexit, utraque significari unam rem. Cumque idem rex se diceret de somnii visione multum anxium ac fatigatum, suggessit ei adolescens, ut denuo se inclinans, modicum quiesceret, donec interim sui venatores remearent. Fecit sic et ilico obdormivit In
Abbreviated transcription (Latin):
reco empus lassabundu panumꝑ
qeti concessit ac dormiens magna¬
uato aonis iuisioñe ꝑspexit eeman¬
sera toni cum rege filiolus eius adi¬
Mescencensi seruans cũ eo eguum
llius Eui uix anhelandus ai
rer Omi filiole lassus sĩ opiꝑa¬
re ¶idi sane somniu horribile
ecia murabile qd me ualde t̾ret s
Per qũe tremebund̾ tͤnsiens bem
inqdda edaficium satis puleherrla¬
mis Qoeetia intrans rexperi tlesau¬
rum ingente & multa uala diuerbi
generis aurea: argentea & mesta lu¬
ds rbierat pulcritudo. hs orteli
lis ⁊euersus cũm ꝑ illũ ferreũ polte pu

Expanded text:
loco corpus lassabundum parumper loco corpus lassabundum parumper quieti concessit, ac dormiens, magnam in somnis visionem perspexit. Remanserat enim cum rege filiolus eius adolescens, servans cum eo equum illius, cui vix anhelandus rex ait: 'O mi filiole, lassus sum opipare! Vidi sane somnium horribile, etiam mirabile, quod me valde terret et per quem tremebundus transiens, veni in quoddam edificium satis pulcherrimum, ubi etiam intrans, repperi thesaurum ingentem et multa vasa diversi generis, aurea et argentea, et ineffabilis ibi erat pulcritudo. His itaque visis, reversus suin per illum ferreum pontem
Abbreviated transcription (Latin):
tu solo ꝑauim̃ti nexũ absoluit.
ita nos eus p̃cibus continins sol¬
uat nexib cunctis. Hit eñuiero
rã ꝑactis rex sepeta tus dagob̾¬
tus ꝑficiscens uaporacensem prie¬
gu cum regali ambitione erigie¬
bat cũdei auxilio aliqira ferarũ
geniera ꝑilluis pag̃i delertas Iusti
modia uimili opere p̃sclui tu i¬
mo deiis uenat is est scissimũ mar¬
tirem eustachiu Terum iste⁊ bo¬
huoifidelis in credulus licet bo¬
nis esset deditus actib dagobertuẽ
uret nontam tidelis ce eredens de
um sed ⁊ dignis existensoperib
merlut ꝑ martyrũ palmaubla¬
sub. ter acciderit: sequent rossenden
patebit. Drefatus aut rex eadem
rausa ueniens in locũ qinusẽu¬
cu scorcias iuxta quendam fori¬
tem cepit nimiufatigari & rabi¬
am nulalens agere qd̾ desiderabat
Suis uero p̃ceꝑit militib iam
inuentũ subsequi cerũu qee¬
usq si bestiarũ creator idꝑmate¬
ret xaperent Rex quoꝙ i pfaus

Expanded text:
rtum solo pavimenti nexum absolvit, rtum solo pavimenti nexum absolvit, ita nos eius precibus continuis solvat a nexibus cunctis. His enimvero ita peractis, rex sepefatus Dagobertus proficiscens Vaporacensem pagum cum regali ambitione, cupiebat cum Dei auxilio aliqua capere ferarum genera per illius pagi deserta. In istius modi ac simili opere prescius futurorum Deus venatus est sanctissimum martirem Eustachium. Verum iste adhuc infidelis, incredulus, licet bonis esset deditus actibus; Dagobertus vero rex non tam fidelis et credens in Deum, sed et dignus existens operibus, meruit per martirii palmam subliqualiter acciderit, subsequens sermo patebit. 12. Prefatus autem rex eadem causa veniens in locum qui vocatur Scortias, iusta quendam fontem cepit nimium fatigari et anxiari, non valens agere, quod desiderabat. Suis ergo precepit militibus iam inventum subsequi cervum, quousque, si bestiarum Creator id permitteret, caperent. Rex quoque in prefato
Abbreviated transcription (Latin):
bene se egisse de uoto qd̃ ꝓmiserat
dño. Cũq staret solo fixuis. eleua¬
tis sursum ocłis. cepit cłnm inuo¬
care dicens lacrimis abortis Deus
cuiꝰ misericordie ñ est nuimerus ciui¬
q obediunt cuuncte creature qui
erigis allisos. & soluis cõꝑeditos. qui
etĩa bases & plantas clau ab utero
matris uerbo apłitui petri conso¬
lidasti. mei pedis plantam asolo huiꝰ
ecclesie disunge. & ego ꝗͣ tocius uo¬
tũ. studebo ad implere. qd̾ inimico
suadente uisus sum ex parte frauda¬
re Quo dict̾o ilico absolutus scõ
Ul  nos miseri qui mendosi dicem
oum ante tribunal xp̃i uenerimꝰ
qui fidem quã uerbis domino spo¬
pondimus in baptismo menditi su¬
mus infacto. Sirex głosus deoq
dignus. tantam ꝑpessus est in uri¬
am ꝓculpa. qũa contraxit licet ne¬
scuis. nos qͥd merebimͣ ꝓsceleribus
quecotidie scienter cõmittimus:
Dep̃cemur cłnm toto cordis affectu.
ut sicut seruũ suũ regem dagob̾¬

Expanded text:
bene se egisse de voto, quod promiserat bene se egisse de voto, quod promiserat Domino. Cumque staret diu solo fixus, elevatis sursum oculis, cępit Dominum invocare, dicens, lacrimis obortis: 'Deus, cuius misericordiae non est numerus, cuique obędiunt cuncte creature, qui erigis allisos et solvis compeditos, qui etiam bases et plantas claudi ab utero matris verbo apostoli tui Petri consolidasti, mei pedis plantam a solo huius ecclesiae disiunge, et ego quantotius votum studebo adimplere, quod, inimico suadente, visus sum ex parte fraudare'. Quo dicto, ilico absolutus, sancto sus. Quid nos miseri, quid mendosi dicemus, cum ante tribunal Christi venerimus, qui fidem, quam verbis Domino spopondimus in baptismo, mentiti sumus in facto? Si rex gloriosus Deoque dignus tantam perpessus est iniuriam pro culpa, quam contraxit, licet nescius, nos quid merebimur pro sceleribus, quae cotidie scienter committimus? Deprecemur Dominum toto cordis affectu, ut, sicut servum suum regem Dagobe