comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erũ egressa modum lactos petit orbita campos
Atque oblita meiꝓcurre uongius aud&
S pero erit ut possim firmato robore quondã
Hoc quoque ꝑspatiũ fostis agitur equadrigas
Huc coeptum rep&amus iter mostaliadicat
agina mostalis dñm diuina loquantur
amque adõ ex acto quantũ natura iubebal
Tempor&e maturet puer inditus editur aluo
Et promissadi magna noncredita poena
Impl& cestafides & natus cõꝓbat infans
Vonueniunt conting&is demore propinqui
t puero ueterem de nomine ducta parentum
Aptent conlatis quaesitio uocabulacausi sirri
Sed negat arbi trium cognatis eẽ relictum s¬
Gaclestis iussi ꝑnactum conscia mater
Ergo plac& dudum prȩ clerusa uoce silentem
Consuluisse patrem promendi sola facultas
Iuelicii quod lingua nequit silit tera signae.
Consulitur sumit tabulas scribit que iohannẽ
Mirantur cuncti nullũque habuisse priorum
Prece scriptũ nomen recolunt destirperarentũ

Expanded text:
uerum egressa modum latos petit orbita campos uerum egressa modum latos petit orbita campos atque oblita mei procurrere longius audet. spero, erit ut possim firmato robore quondam hoc quoque per spatium fortes agitare quadrigas. nunc coeptum repetamus iter; mortalia dicat pagina mortalis, dominum diuina loquantur. iamque adeo exacto, quantum natura iubebat, tempore matura puer inclitus editur aluo, et promissa dei magna non credita poena inplet certa fides et natus conprobat infans. conueniunt contingentes de more propinqui, ut puero ueterum de nomine ducta parentum aptent conlatis quaesita uocabula causis; sed negat arbitrium cognatis esse relictum caelestis iussi per natum conscia mater. ergo placet dudum praeclusa uoce silentem consuluisse patrem; promendi sola facultas indicii quod lingua nequit, si littera signat. consulitur, sumit tabulas scribitque Iohannem. mirantur cuncti nullumque habuisse priorum praescriptum nomen recolunt de stirpe parentum.
Abbreviated transcription (Latin):
Illa ubi concepto fulgentẽ lumine longe
Conspex it maria mariã celeri procul incita gressur
Ob uia ꝓgreditur uenerataque brahic tendens
Saluccmater ait dñi saluepia uirgo
In munisthalcmi co&us que ĩ gnccra uirdis
Sedparitura dm̃ tantifuit esse pudicam
In tactae ut ferris utulos & praemia nuptȩ¬
Cur mihi non meritȩ nec taentũ munere digne
Officu defestur honus curgloria caeli
In nr̃os delatclares & uilia tecta
Obscuris tantũ lumen pen&rabilibus in fest
Sed mitis placidus que suis cultoribus ad sit
Prestit& hunc genitus quem prestitit ante fauorem
Dixit amplexus ulnis curcum deetec iunxit
Iam que dm̃ uenerata pio dedet oscula uentra
Dica genune iuduea nocens & sanguine regis
Cum maculccta uiuerbis sinulla priorum
Est adibibendac fides scicros si fallere uates
Quid u ideat sancto matris doc& oreiohannes
Quis precorhune docu it quẽ casto uiscere iurgo
Contineat quantus m aneatnoua sđa partus
ed sanctis abstrusa patent necius a ꝓfanis

Expanded text:
illa ubi concepto fulgentem lumine longe conspexit Mariam, celeri procul incita gressu obuia progreditur uenerataque brachia tendens. salue, o mater, ait, domini, salue, pia uirgo, inmunis thalami coitusque ignara uirilis, sed paritura deum; tanti fuit esse pudicam, intactae ut ferres titulos et praemia nuptcur mihi non meritae nec tanto munere dignae officii defertur honos? cur gloria caeli in nostros delata Lares et uilia tecta obscuris tantum lumen penetralibus infert? sed mitis placidusque suis cultoribus adsit, praestet et hunc genitus quem praestitit ante fauorem. dixit et amplexus ulnis circumdata iunxit iamque deum uenerata pio dedit oscula uentri. dic age nunc, Iudaea nocens et sanguine regis conmaculata tui, uerbis si nulla priorum est adhibenda fides, sacros si fallere uates quid uideat, sancto matris docet ore Iohannes. quis, precor, hunc docuit quem casto uiscere uirgo contineat, quantus maneat noua saecula partus? sed sanctis abstrusa patent nec uisa profanis.
Abbreviated transcription (Latin):
chrone hoc ẽ & breuibus syllabis habiles & lon¬
gis. quomodo illorũ A& i & r. Nam que e &o
semꝑ apud illos breues natura ꝑmanent. Itaque
om̃s lictere quibus utimur sunt xxliiuiocales
ipsis uocalibus i. &u plerũq in consonantium
potestatem transeunt. Cũ aut ipse inter se ge¬
minantur ut ium entũ iunũ autcũ aliis uocalibus iungunt᷑
ut ianua iecer iccusuantus ueritas uolatus .u. quoque
nonnum quam sibi isaprac ponitur ut uultus. Sed & alterũ
consonantis locuten& cuuol latinae aurũ uel euangeliũ
grecae nominamus. Mirum aut̃ quare dixerit donatus
eam interdũ nec uocalẽ nec consonantẽ habericũ inter q
litterã consonantẽ & alterã uocalẽ constituitur. ut qm̃ qui¬
dem nisi foste quia tam leuiter tum effestur iux sentiri
queat. Vid&ur autem non ẽẽ firma ratio quacius sen¬
tentiã exponentes pompeius uel sergius dicent eam conso
illac̃ uocalis ut quare quomodo & ob id eam tunc nonesse

Expanded text:
chronae, hoc est, et brevibus syllabis habiles, et longis, quomodo et illorum α, ι, υ ; nam ε et ο semper apud illos breves natura permanent. Itaque omnes litterae quibus utimur sunt viginti et sepipsis uocalibus i et u plerumque in consonantium potestatem transeunt, cum aut ipsae inter se geminantur, ut iumentum, uinum, aut cum aliis uocalibus iunguntur, ut ianua, iecor, iocus, uanitas, ueritas, uolatus. u quoque nonnumquam sibi ipsa praeponitur, ut uultus; sed et alterum consonantis locum tenet, cum uel Latine au<a>rum uel euangelium Graece nominamus. mirum autem quare dixerit Donatus eam interdum nec uocalem nec consonantem haberi, cum inter q litteram consonantem et alteram uocalem constituitur, ut quoniam, quidem; nisi forte, quia tam leuiter tum effertur, ut uix sentiri queat. uidetur autem non esse firma ratio, qua eius sententiam exponentes Pompeius uel Sergius dicunt eam consonillam uocalis, ut quare, quomodo, et ob id eam tunc non esse
Abbreviated transcription (Latin):
Dixerat & uisus parit̃ terrasque reliquid
Adsu&umq sibi facili p&it a& hera nisu
Implentur pruecepta dĩ creditq puellu
Protinus atque aug& meritum uitãque priorem
Prompta fides tacitis elementa latentia causis
Diuinum in formant corpus sacrandaq crescitru
Sarcina caelestem dnm pia con fou& aluuis
Interea grauidam sũbolis quã quamedita necdũ
Instigat mariam sanctã ut progres sarcusit
Nelisab& b longo quendam uenerabilis aeuo
Di lectum dño puerum peritura gerebat
Nus cultat nato genetrix us tanta fidei
Et quo iussa uenit. mouit maternaiohannes
Uis cera & impleuit diuino pectora sensu.
Iam uates necdum genitus conclusus in aluo.
Iamque profida pius gesta &uentura uidebat.

Expanded text:
dixerat, et uisus pariter terrasque reliquit dixerat, et uisus pariter terrasque reliquit adsuetumque sibi facili petit aethera nisu. inplentur praecepta dei creditque puella protinus atque auget meritum uitamque priorem prompta fides. tacitis elementa latentia causis diuinum informant corpus sacrandaque crescit sarcina, caelestem dominum pia confouet aluus. interea grauidam soboles quamquam edita necdum instigat Mariam sanctam, ut progressa reuisat Elisabeth, longo quae iam uenerabilis aeuo dilectum domino puerum paritura gerebat. auscultat nato genitrix, uis tanta fidei, et quo iussa uenit; mouit materna Iohannes uiscera et inpleuit diuino pectora sensu. iam uates necdum genitus conclusus in aluo iamque propheta prius gesta et uentura uidebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed malgelecta dõ mundi paritura salutem
Virgo inlibatum seruabat castapodorẽ
Cuipost quã in signis cecelestiforma decora
Constitit ante oculos uultus dimissapudicos
Tincxit suffosa rutilantes sanguine malas
Illeait o toto quẽ solis circulus ambit
Qucceque fuere prius quȩ sunt quede inde sequenir
Uirginibus cunctis feliuor orbe puelli
magnolectadõ mat̃dicaris ut eils
Euius & ille pater felixage conripepondus
In polluta iuro coituque in munis ub omni
Uerbe feta dĩ corpus tua iuscera praestent
Illi quicaelũ terras maresidera fecit
Quis emꝑ fuit & nuncẽ & tempore in omni
Semꝑ erit mundidñs lucis que creator
E dux ipsepoliꝑte mostalia membra
Indu&. atque oculos hominum co&usq subibit
Inꝑ turbatos tantarũ in p̃mia lccudum
Tolle animos tabit ille tibi uiresq fidem que
Qui uoluit nam cuncta regit nutuq gubernat
Filius esse tuus dñi cũ filius ess&

Expanded text:
sed mage lecta deo, Mundi paritura salutem sed mage lecta deo, Mundi paritura salutem uirgo inlibatum seruabat casta pudorem. cui postquam insignis caelesti forma decore constitit ante oculos, uultus demissa pudicos tinxit suffuso rutilantes sanguine malas. ille ait: o toto quem solis circulus ambit, quaeque fuere prius, quae sunt, quae deinde sequentur, uirginibus cunctis felicior orbe puella, magno lecta deo, mater dicaris ut eius, cuius et ille pater! felix age concipe pondus, inpolluta uiro coituque inmunis ab omni, uerbo feta dei; corpus tua uiscera praestent illi, qui caelum terras mare sidera fecit, qui semper fuit et nunc est et tempore in omni semper erit mundi dominus lucisque creator. et lux ipse poli per te mortalia membra induet atque oculos hominum coetusque subibit. inperturbatos tantarum in praemia laudum tolle animos, dabit ille tibi uiresque fidemque, qui uoluit nam cuncta regit nutuque gubernat filius esse tuus, domini cum filius esset.
Abbreviated transcription (Latin):
Vt summisit cura dĩ dimissus ut alto
Nuntius ȩcaelo famulo tam clarareferr&
Ad ño mandata suo ludiq uer&ur:
Somniaq illa putat mores dũ parcius aequo
Aestimat ipse suos nec se meruisse fac&ur.
Infidũ facit ipsa fides dũ credere dignum
Senon uult paenas incredulitate mer& ur.
Protinus adstricta ẽ dubitanti lingua palato
Et motus oblita sui molitaq uocis
Ar ticulcre sonum pigro torpore cohȩsit
Dum que cupit narrare suae miraculaplebi
Conatus frustradefixo obmutuit ore
Maestus abit uersatq inclusamente dolorem
Et ueniam erratis arcano in corde pruecatur.
Quanta dĩ pi&ces quãque ex orabilis numen.
Paenitus sesa testrata quaedat temporis ordo
Uoluitur & grauida mirum distendit᷑ aluo
Elis ab & h scm̃ que gerunt piauiscera pondus:
Et uenit effeto munus iuuenale sub ueuo.
Inde aliud sc̃s gabriel qui nuntius idem
Tachariȩ fuerat multa maiora uolutans:
Ad mariã molitur i terq spons a marito.

Expanded text:
ut summi sit cura dei, dimissus ut alto ut summi sit cura dei, dimissus ut alto nuntius e caelo famulo tam clara referret a domino mandata suo ludique ueretur, somniaque illa putat, mores dum parcius aequo aestimat ipse suos nec se meruisse fatetur, infidum facit ipsa fides; dum credere dignum se non uult, poenas incredulitate meretur. protinus adstricta est dubitanti lingua palato, et motus oblita sui molitaque uocis articulare sonum pigro torpore cohaesit, dumque cupit narrare suae miracula plebi, conatus frustra defixo obmutuit ore. maestus abit uersatque inclusa mente dolorem et ueniam erratis arcano in corde precatur. quanta dei pietas quamque exorabile numen! paenituisse sat est. rata qui dat temporis ordo uoluitur, et grauida mirum distenditur aluo Elisabeth, sanctumque gerunt pia uiscera pondus, et uenit effeto munus iuuenile sub aeuo. inde aliud sanctus Gabriel, qui nuntius idem Zachariae fuerat, multo maiora uolutans ad Mariam molitur iter, quae sponsa marito,
Abbreviated transcription (Latin):
Caelestem ducens sine labe &crimine ui tam
Uaes anoseruans abstemia pectora uino
Omnia que & uitans males uadi pocula sucĩ
Cumq hominum generi uel post errata salutẽ
Spondeat ab sauctaquisquis renouabitur unda
pse in senihilum quopurific&ur habebit
Ac neplura tibi uariis ambagibus aedẽm:
Heliȩ meritum doctus nescire sacerdos
Non potes ex osa equi mostis legere missa
A& ernã degit ꝓprio cũ corpore uitam:
gneus excelsum quem uex it ad a& heracurrus
Elcc̃mantum rapini suglomeratos equorum
Hunc tuus aequabit meritorum stẽ matenatus
Tantundem & laudissimul& uistutis habebit
Ergo ad condignas tanto promunere grates:
Neu dubiã sus pende fidem nemota fauentis
Iradĩ meritã statuat post praemia poenam¬
n haec ait & tenues elabitur ales in aures
Flagrantemq sacro ꝓculcera fundit odore.
Diriguit trepida confusus mente sacerdos
Ac dum promis sum cunctantia cordeͬ uolutat
Dum se diffidit tuntũ meruis se fauorem

Expanded text:
caelestem ducens sine labe et crimine uitam, caelestem ducens sine labe et crimine uitam, uesano seruans abstemia pectora uino omniaque euitans malesuadi pocula suci, cumque hominum generi uel post errata salutem, spondeat, ab sancta quisquis renouabitur unda, ipse in se nihilum quo purificetur habebit. ac ne plura tibi uariis ambagibus edam, Eliae meritum doctus nescire sacerdos non potes, exosae qui mortis lege remissa aeternam degit proprio cum corpore uitam, igneus excelsum quem uexit ad aethera currus flammantum rapido nisu glomeratus equorum; hunc tuus aequabit meritorum stemmate natus tantundem et laudis simul et uirtutis habebit. ergo ad condignas tanto pro munere grates ne dubiam suspende fidem, ne mota fauentis ira dei meritam statuat post praemia poenam. haec ait et tenues elabitur ales in auras fragrantemque sacro procul aera fundit odore. diriguit trepida confusus mente sacerdos,. ac dum promissum cunctantia corda volutant, dum se diffidit tantum meruisse fauorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Emeritum scĩs impendere saeuit amorem
Acprimum genus hic extinto semine non uult
In terisse tuum fȩcundaque uis cera fecit
Coniugis effectoquȩ iam ces sabecit inaeuo.
Cur tacm̃ coddubi tas mor tulitu quoq sensu
Omniapossedm̃ sed credes ille ꝓbabit
Nas c&ur dignus tanto sponsore becctus
Perp&uusq: puer: qui primo protinus a euo
Temalor sacras inuicto in pectore uires
Auctoris donoplus quã genitoris habebit
Nec sane naco quae prima uocabula ponas
Arbitriiiuris que tuiẽ. dr̃ ipse ꝓ focto
Quinas ci iub& hunc idẽ iub& eẽ iohannem
Rominis hictitulus meritorum inm̃ sa propagio
Quae ñ genitopotuit praenos cere solus
Qui decbit & tanto tribu&tibi gaudianato
Nec uero tribu& tantũ tbigloria pcrua ẽ
Intraunam conclus a domũ selquantus ab ostu
Tenditur insera finita crepuscula lucis
Totus ꝓle tua tecũ la&abitur orbis
Quid mirum cuncta uitiorũ fece carebit

Expanded text:
emeritum sanctis inpendere sciuit amorem. emeritum sanctis inpendere sciuit amorem. ac primum genus hic extincto semine non uult interiisse tuum fecundaque uiscera fecit coniugis, effeto quae iam cessabat in aeuo. cur tamen addubitas, mortali tu quoque sensu, omnia posse deum? sed credes, ille probabit. nascetur dignus tanto sponsore beatus perpetuusque puer, qui primo protinus aeuo maior sacras inuicto in pectore uires auctoris dono plus quam genitoris habebit. nec sane, nato quae prima uocabula ponas, arbitrii iurisque tui est; deus ipse profecto qui nasci iubet hunc idem iubet esse Iohannem. nominis hic titulus, meritorum inmensa propago, quae necdum genito potuit praenoscere solus qui dabit et tanto tribuet tibi gaudia nato. nec uero tribuet tantum tibi, gloria parua est intra unam conclusa domum; sed quantus ab ortu tenditur in serae finita crepuscula lucis, totus prole tua tecum laetabitur orbis. quid mirum? cuncta uitiorum faece carebit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nos quoque fas meminis sedĩ & quãequã obrutau
Pectora criminib caelestem admittera sensum¬
cc ahacrias syria quo ndc̃ degente sacerdos
Credita sollem ni curabet templa paratu.
Nita uiri pi&ate fide grauitate pudore
Obsequo condignedi coniunx huicalma
Elisab& hprisca scõ rũ stirpeuirorum
Pro genita & tanto uirtutibus aequa merito
Sed quodinobꝓbrio matrum posuere priores
Prole carens sterilem ducebat mesta senectã
Spemque omnem sobolis trans acta excluserat &us
Foste sacrũ sollemnine dõ plebs cuncta ferebat:
Et prius antestis sacros adoleuerat ignes
Intima diuinis decorans altaria flummis
Eccesacrampropt̃ cestisnuntius a recm
Adstitit acueste in signis uenerabilis ore
Secaelomis sum uultuque abituque probabit
Tum scu intedes laxebit pectorae uoces
Ac cipe caeles tidño dilecte sacer dos
A& erni mandata dĩ cuicurapiorum
Perp&ua ẽ iugis quipuro in pectore custos

Expanded text:
nos quoque fas meminisse dei et quamquam obruta multis nos quoque fas meminisse dei et quamquam obruta multis pectora criminibus caelestem admittere sensum. Zacharias Syria quondam de gente sacerdos credita sollemni curabat templa paratu. vita uiri pietate fide grauitate pudore obsequio condigna dei, coniunx huic alma Elisabeth prisca sanctorum stirpe uirorum progenita et tanto uirtutibus aequa marito. sed, quod in obprobrio matrum posuere priores, prole carens sterilem ducebat maesta senectam spemque omnem sobolis transacta excluserat aetas. forte sacrum sollemne deo plebs cuncta ferebat, et pius antistes sacros adoleuerat ignes, intima diuinis decorans altaria flammis.; ecce sacram propter caelestis nuntius aram adstitit ac ueste insignis, uenerabilis ore se caelo missum uultuque habituque probauit, tum sancta in tales laxauit pectora uoces: accipe, caelesti domino dilecte sacerdos, aeterni mandata dei, cui cura piorum : perpetua est, iugis qui puro in pectore custos
Abbreviated transcription (Latin):
um me pater rerum caelique &na potestas
ui mentes linguas que regis uiris que ministras
Pro meruit quas sola fides ciuplena potestras
Brutis ingeniũ uocemq infundere mutis
Prȩsta euangelico ductũ defonte iohannem
In nr̃a arenti decurrere carminariuo
Ille quidem tantus quantũ potuit dare mundo
ui nascitalem noua ꝑmiracula ius sit
Sed licitum magnis tenues inpendere curas
Nec dignantur uilem caelestia laudem
Par s &iam meriti meritũ cȩlerebrare priorũ
Nec noua nunc aut nr̃a canã dixere proph&ice
Cuncta prius scĩque uiri sermone saloto
Promissum ex ostum uitam mostemque sacrarunt
Si mors illa fuit meruitquȩ sanguine caelum
Nostantum modulcis euoluere dicta canoris
Uouimus & uersumentes laxecre legentum
Sicꝰ magnelic& patrius antiqua nouellis
Perfecta in doctis conferre a& nacaducis
Infirantedõ quicquid dixere priores.
Ap tauit ortharis nomen uenerabile dccuid:
Consona caelesti pangens modulamina plectro¬

Expanded text:
umme pater rerum caelique aeterna potestas,qui mentes linguasque regis uiresque ministras, promeruit quas sola fides, cui plena potestas brutis ingenium uocemque infundere mutis, praesta euangelico ductum de fonte Iohannem in nostra arenti decurrere carmina riuo. ille quidem tantus, quantum potuit dare mundo qui nasci talem noua per miracula iussit; sed licitum magnis tenues inpendere curas, nec dedignantur uilem caelestia laudem. pars etiam meriti meritum celebrare piorum; nec noua nunc aut nostra canam; dixere prophetae cuncta prius sanctique uiri sermone soluto promissum exortum, uitam mortemque sacrarunt, si mors illa fuit, meruit quae sanguine caelum. nos tantum modulis euoluere dicta canoris uouimus et uersu mentes laxare legentum. sic nam magna licet paruis, antiqua nouellis, perfecta indoctis conferre, aeterna caducis inspirante deo quicquid dixere priores aptauit citharis nomen uenerabile Dauid, consona caelesti pangens modulamina plectro
Abbreviated transcription (Latin):
lemsis id ẽ p̃occupatio siue p̃sumptio dicitur figura quan¬
do eaque sequi debent ante ponuntur ut in psalmis. funda
it eius & postea cuius id ẽ dni. & alibi diuiser̃ sibi uestim̃ta
mea & suꝑ uestem meã miser̃ sostem. Prodiuident & mit¬

Expanded text:
lempsis, id est, praeoccupatio siue praesumptio, dicitur figura, quanlempsis, id est, praeoccupatio siue praesumptio, dicitur figura, quando ea quae sequi debent anteponuntur, ut in psalmis: fundamit eius et postea cuius, id est, domini. et alibi: diuiserunt sibi uestimenta mea, et super uestem meam miserunt sortem Vulgata
Abbreviated transcription (Latin):
namus. quia ꝑ hoc quodum modo uestitur & orna¬
tur oratio.
sol& iterũ tropica laquutio repperiri
quae fit truns luta dictio a propria significatione & ñ
propriam similitudinem necessitactis aut ornatus gratia. & qui¬
dem̃ gloriantur greci talium se figurarum siue troporũ fuisse reꝑ¬
tores sed ut cognoscas dilectissime fili cognoscunt om̃s quibate le¬
gere uoluerst quia scã scriptura c&eris scripturis omnibus non so¬
lũ auctoritate quia diuina .ẽ. uł utilitate qui ad uitã ducit a&
nam. sed antiqui tate & ipsa p̃min& positione dicendi placuit mi¬
hi collectis deipsa exemolis ostendere: qui nibil huius modi sche¬
matum siue troporũ ualent praetendere saeculuris eloquentiae
sed eminentiores hae. prolemsis. ç euma. Ypoceuxis silem̃sis
anadiplosis anafora epalulemsis epi teuxis. paro nomasia
schesis onomaton paromeon. Omo eoteleutem omeo opto¬
ton polrptoton Hyrmos Polisin deconla diton. pro¬

Expanded text:
namus, quia per hoc quodammodo vestitur et ornanamus, quia per hoc quodammodo vestitur et ornatur oratio. Solet iterum tropica locutio reperiri, quae fit translata dictione a propria significatione ad non propriam similitudinem, necessitatis aut ornatus gratia. Et quidem gloriantur Graeci talium se figurarum vel troporum fuisse repertores. Sed ut cognoscas dilectissime fili, cognoscant item omnes, qui haec legere voluerint, quod sancta Scriptura caeteris omnibus scripturis non solum auctoriternam, sed et antiquitate et ipsa praeeminet positione dicendi, placuit mihi collectis de ipsa exemplis ostendere quia nihil huiusmodi schematum siue troporum ualent praetendere saecularis eloquentiae sed eminentiores hae: prolempsis, zeugma, ypozeuxis, syllempsis, anadiplosis, anafora, epanalempsis, epizeuxis, paronomasia, schesis onomaton, paromoeon, omoeoteleuton, omoeoptoton, polyptoton, hirmos, polysindeton, dialyton. pro
Abbreviated transcription (Latin):
po&ica sed partimr& horico partimsit marico uelrithmico
scripta sermone:
aectibi dulcssime fili & conliuita gutberte diligenter
exantiquorum opusculis scriptorum excerperecuraui
& quaes parsim roꝑ tccipsed futinolabore collegeram tibi
collecta obtuli :ut quem cmmodũ indiuinis litteris statutis¬
que ecclesicsticis imbuere studui. Ita & in m&rica aste quȩ di
non ẽ. Nongnita libris te sollerter instruerem:: Cui&ĩ defi¬
giris uel modis locutionẽ quae agrecis sche mata uel tropi
diconiparuum subicere libellũ non in congruum duxi
tcđm que diletionẽ sedulus exoro ut lectioni operã im¬
pendas: operu maxime litterurũ inquibus nos uitum¬
habere credimus sempiternã¬
ol& aliquoties in scripturis elo uerb&ꝵ causa decoris alit̃ quĩ iul¬
garis ui adicendihab& figuratus inueniri quod grãmatici grecȩ
scema uocant nos habitũ uł formam ł figurã recte nomi¬

Expanded text:
poetico, sed partim rethorico, partim sit metrico uel rithmico poetico, sed partim rethorico, partim sit metrico uel rithmico scripta sermone. praefatio et epilogus haec tibi, dulcissime fili et conleuita Cuthberte, diligenter ex antiquorum opusculis scriptorum excerpere curaui, et quae sparsim reperta ipse diuturno labore collegeram tibi collecta obtuli, ut quemadmodum in diuinis litteris statutisque ecclesiasticis imbuere studui, ita et in metrica arte, quae diuinis non est incognita libris, te solerter instruerem. cui etiam de figuris uel modis locutionum, quae a Graecis schemata uel tropi dicuntur, paruum subicere libellum non incongruum duxi, tuamque dilectionem sedulus exoro ut lectioni operam inpendas illarum maxime litterarum, in quibus nos uithabere credimus sempiternaolet aliquoties in Scripturis ordo verborum, causa decoris, aliter quam vulgaris via dicendi habet, figuratus inveniri: Quod grammatici Graece schema vocant, nos habitum, vel formam, vel figuram recte nomi
Abbreviated transcription (Latin):
sine po&ae inter loquutione ut sebabent trago ediae &
fabulae. Drama enim latine fabuledicitur quo genere
scripta ẽ: quote moeripedes an quouia ducit in urbem
quo apud nos genere caorticorum scripta sunt ubiuox alternans
xp̃i & cude siae. Tam & si non hoc interloquente scriptore
manifestarepperit᷑ : exemgeciti con .ẽ. uel en arratiuũ in quo
poduc ipse loquitur si ne illius interpositione personae ut se
habent tres librigeor gici toti & primapars quarti. Item lucr&ii
carmina & his similia, quo genere apud nos scriptae sunt parca¬
bulae sclomonis & adesicstes quae in sua lingua sicut &psal¬
terium m&ro constot eẽ conscripta : Coenon : uł mike ton
inquo po&a ipse loquitur & ꝑsone loquentes in troducuntur
ut sunt scriptac ilics &odrsias homeri &neidos uirgilii &apud
nos historiabeatiiob quamuis haec insua lingua non tota

Expanded text:
sine poetae interlocutione, ut se habent tragoediae et sine poetae interlocutione, ut se habent tragoediae et fabulae drama enim Latine fabula dicitur. quo genere scripta est: quo te, Moeri, pedes? an, quo uia ducit, in urbem? Vergilius ecl. 9,1 . quo apud nos genere cantica canticorum scripta sunt, ubi uox alternans Cristi et ecclesiae, tametsi non in hoc interloquente scriptore, manifesta reperitur. exegematicon est uel enarratiuum in quo poeta ipse loquitur sine ullius interpositione personae, ut se habent tres libri georgici toti et prima pars quarti, item Lucretii carmina et his similia. quo genere apud nos scriptae sunt parabolae Salomonis et ecclesiaste, quae in sua lingua, sicut et psalterium, metro constat esse conscripta. coenon est uel micton in quo poeta ipse loquitur et personae loquentes introducuntur, ut sunt scripta Ilias et Odyssia Homeri et Aeneidos Virgilii et apud nos historia beati Iob, quamuis haec in sua lingua non tota
Abbreviated transcription (Latin):
du latione rithanos modulatio sine ratione. Plerum que
tam̃ casu quodam inuenies &iam ratione in rith monon
artificimo deractione seruata sed sono & ipsa modulatione
ducente. Quem uulgarer po &cenecesse est rustice docte
faciant docte Quomodo ad insturiam bicim& ripul¬
cherrime factus ẽ hrmnus ille prae clarus Rex a&er¬
ne dñe. rerum creator omniũ. Qui eras ante saecula
formã m&ri trochtuci canunt hymnũ dedie udicui ꝑ al¬
phab&um. Apparebit repentina dies magnednĩ fur
obcura uelut nocte in ꝓuisos occupans.
& maris comme morandũ in calie qx poematos ge¬
nera sunt tria. aut enim actiũ uel imitatiuũ ÷ quod grecidra¬
maticon uel micti conappellant aut enarraauium quod
greci exemg&i conaut᷑ pangelti connuncupant aut cõmuneuł¬
mix̃tum quod greci Rornonul mik ton uocant. O ramati¬
Dramati¬
conẽ uel ac tiuũ Inquo persone loquentes in troducunt᷑

Expanded text:
dulatione, rithmus modulatio sine ratione. plerumque dulatione, rithmus modulatio sine ratione. plerumque tamen casu quodam inuenies etiam rationem in rithmo, non artifici moderatione seruata, sed sono et ipsa modulatione ducente, quem uulgares poetae necesse est rustice, docti faciant docte. quomodo instar iambici metri pulcherrime factus est hymnus ille praeclarus: rex aeterne domine, / rerum creator omnium, / qui eras ante saecula formam metri trochaici canunt hymnum de die iudicii per alphabetum: apparebit repentina / dies magna domini, / fur obscura uelut nocte / inprouisos occupans Het metris, commemorandum in calce quia poematos genera sunt tria. aut enim actiuum uel imitatiuum est, quod Graeci dramaticon uel micticon appellant; aut enarratiuum, quod Graeci exegematicon uel apangelticon nuncupant; aut commune umixtum, quod Graeci coenon uel micton uocant. dramaticon est uel actiuum in quo personae loquentes introducuntur
Abbreviated transcription (Latin):
M
T& ram &rum quod a po&is grecis & latinis frequentis si¬
sme ponitur. Recipit trocheum locis omnibus spon¬
itaut prior habeat pedes quattuor posterior pedes iu
& syllabam huius exemplum totus ẽ hrmnus ille pul¬
cherrimus hymnum dicat turba fratrum hrmnũ cantus
person&. Xpo regi contine ntes lccudes demus debitas
res inuenimus Pra&erea sunt m&ra alia ꝑplura
quae in libriscentim&rorũ simplicibus monstrata exem¬
plis quae cupit repperi & repperiuntur quaedũ & in insig¬
ni illo uolumine porphirii po&ae quo ad constantinum
augustũ misso meruit de exilio liberali quae quia pa¬
gana erunt nos tangere non libuit. Vi d&ur aut̃
rithoros m&ris eẽ c̃similis quae ẽ uerborum modu¬
lata ꝯpositio non m&rica ratione sed numero
syllabarũ adiudiciũ auriũ ex aminatavs unt car¬
mina uulgarũ po&ccrũ. & quidem rithmos ꝑse sine
m&ro esse potest. m&rũ uero sine rithino eẽ
non post : Quod li quidius it a difinitur. m&rũ ẽ. ratio cũ mo¬

Expanded text:
m tetrametrum, quod a poetis Graecis et Latinis frequentissime ponitur, recipit locis omnibus trocita ut prior habeat pedes quattuor, posterior pedes tres et syllabam. huius exemplum totus est hymnus ille pulcherrimus: hymnum dicat turba fratrum, / hymnum cantus personet, / Cristo regi concinentes / laudes demus debitas res inuenimus. praeterea sunt metra alia perplura, quae in libris centimetrorum simplicibus monstrata exemplis quisque cupit reperiet. reperiuntur quaedam et in insigni illo uolumine Porphyrii Optatianus Porfyrius poetae, quo ad Constantinum Augustum misso meruit de exilio liberari. quae, quia pagana erant, nos tangere non libuit. uidetur autem rithmus metris esse consimilis, quae est uerborum modulata conpositio, non metrica ratione, sed numero syllabarum ad iudicium aurium examinata, ut sunt carmina uulgarium poetarum. et quidem rithmus per se sine metro esse potest, metrum uero sine rithmo esse non potest. quod liquidius ita definitur: metrum est ratio cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
& superius m&rũ ubi iuncta fuorint elegia cũ carmen
uocatur. elegios namque miseros appellins. philoso¬
phi & huius modulatio carminis miserorũ quuerimo¬
niae congruit ubi prior uersus exam&er sequens ẽ
penta maer quo genere im &ri ferunt canticũ deutero

Expanded text:
et superius metrum ubi iuncta fuerint, elegiacum carmen et superius metrum ubi iuncta fuerint, elegiacum carmen uocatur. elegios namque miseros appellant philosophi, et huius modulatio carminis miserorum querimoniae congruit, ubi prior uersus exameter, sequens est pentameter. quo genere metri ferunt canticum deutero
Abbreviated transcription (Latin):
cula illo sint m&ro edita. Nuic cognatũ .ẽ. & quasi familia¬
riter adherens it aut sine ipsius p̃sidio numquã id positũ
uiderim m&rũ dactilicũ penta m&rũ quod recipit spon¬
deum loco primo & secundo dactilũ locisomnibus. Catalec¬
ton in medio & fine huius exemplom. la&antur quae
dendos astruunt. ut quinque absolutos pedes eis in esse
doceant. Spondeũ siue dactilũ loco primo & secundo. spon¬
deum testio semper. quasto & quinto anapestos. uelut
sidicas quaerite regna poli quaerite regna pob quaeri¬
te dactilus regnapo dactilus lique spondeus riter
anapesti s. gnapoli anapestus quod ratione eius dem me¬
trinifallor minus uid&ur ẽẽ conueniens. cũ uniuersi
qui hoc m&ro usi sunt uersum omnem in medio diuiserin
& duabus penti memeris constare uoluerint quarum
prior dactilũ siue spondeũ licenter utraq: regiane re¬
ciper& posterior solos dactilos in utraq. hoc autem

Expanded text:
cula illo sint metro edita. huic cognatum est et quasi familiacula illo sint metro edita. huic cognatum est et quasi familiariter adhaerens, ita ut sine ipsius praesidio numquam id positum uiderim, metrum dactylicum pentametrum, quod recipit spondeum loco primo et secundo, dactylum locis omnibus, catalecton in medio et in fine. huius exemplum: laetan.turque dendos astruunt, ut quinque absolutos pedes eis inesse doceant, spondeum sive dactylum loco primo et secundo, spondeum tertio semper, quarto et quinto anapaestos, veluti si dicam: Quaerite regna poli, quaerite regna poli. Quaerite dactylus, regna po dactylus, li quanapestus, gnapoli anapestus. quod rationi eiusdem metri, ni fallor, minus uidetur esse conueniens, cum uniuersi qui hoc metro usi sunt uersum omnem in medio diuiserint, quem duabus pentimemeris constare uoluerint, quarum prior dactylum siue spondeum licenter in utraque regione recipit, posterior solum dactylum in utraque. hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
m&no dactilico exam&ro uel penta m&ro
U&rum dactilicũ ex am&rum quod & hero icum
uocatur eo quod hoc maximȩ heroum hoc est
uẽrorum fortium facta canerent c&eris om¬
nibus pulcrius celsiusque ẽ: unde opus culis tam pro¬
lixis quam suc tintis tam uilibus quam Inobi libus ap¬
tum eẽ consuituit. Constat ccutem exdae trlo &spon¬
deo ud trocheo ita ut recipiat spondeum locis omnibus
praxer quintum dactrlum praeer ultimum trob¬
cheum uero loco tantum ultimo uelut quidam defi¬
niunt spondeum ultimo loco semꝑ & omnib: pra&er
quintum trod eum uero nusquam quia & siulti
ina ẽ naturabreuis tomenspondeum facit aduotum
po&cerum̃ quiut praediximus ultimam uersus om̃s¬
splladã indifferenter accipiunt : Alio quin legiamũ numerũ
xxiiii. temporũ uersus exam&i non habebit que tot illũ
prosui perfrtione habere decebat. quod hab& libra plena
semi uncias huius exemplum Culmina multa polos radi
nom̃ accepit. Pithium antea dictũ eoquod a pollinis ora¬

Expanded text:
o dactylico exametro uel pentametro metrum dactylicum exametrum, quod et heroicum uocatur, eo quod hoc maxime heroum, hoc est, uirorum fortium, facta canerentur, ceteris omnibus pulchrius celsiusque est. unde opusculis tam prolixis quam succinctis, tam uilibus quam nobilibus aptum esse consueuit. constat autem ex dactylo et spondeo uel trocheo, ita ut recipiat spondeum locis omnibus praeter quintum, dactylum praeter ultimum, trocheum uero loco tantum ultimo; uel, ut quidam definiunt, spondeum ultimo loco semper et omnibus praeter quintum, trocheum uero nusquam, quia, etsi ultima breuis est natura, tamen spondeum facit ad uotum poetarum, qui, ut praediximus, ultimam uersus omnisyllabam indifferenter accipiunt. alioquin legitimum numerum XXIIII temporum uersus exameter non habebit, quia tot illum pro sui perfectione habere decebat, quot habet libra plena semiuncias. huius exemplum: culmina. multa po.los radinomen accepit, Pithium antea dictum, eo quod Apollinis ora
Abbreviated transcription (Latin):
Quoruerint quiꝑ diderint que uita sequatur
Que suerit tris tismentẽ conla cio uexat
Que liuersamagis comulat secumque uolutant
Quanto aliut iam sint quanto mutatus uterque
Sequerat dubu culpe hocad seri bere prime
I n poene ium nos semali quod conpulit errar
An hoc e ẽ mori uel sigrauora suꝑsunt
An letur reditus miseris anfine ꝑenni
Per dant quod suꝑ ẽ ancum uia mortis amare
Perlignum in gruerit mundo populis que suturis
Pos s& ad huc aliquad ꝑ lignum uitaredire

Expanded text:
quo ruerint, quid perdiderint, quae uita sequatur, quo ruerint, quid perdiderint, quae uita sequatur, quae fuerit, tristis mentem conlatio uexat, quae diuersa magis cumulat, secumque uolutant, quanto aliud iam sint, quanto mutatus uterque se quaerat, dubii culpae hoc adscribere primae et poenae, uim nosse mali quod conpulit error, an hoc esse mori, uel, si grauiora supersunt, an detur reditus miseris, an fine perenni perdant quod superest, an, cum uia mortis amarae per lignum ingruerit mundo populisque futuris, possit adhuc aliquod per lignum uita redire
Abbreviated transcription (Latin):
His in delicus & cunctis uiuere seclis
Sp onte recussastiduro nunc uiue labore
Ni uein iniserus donec telenter senectus
Terrã quod magis es faciat: terraeq refundat.
Dixit &ignaras caelũ defendere membris
Ueste tegit pecudum miserans: uitaq tuer
Edoc&: & ne iterũ facinus quod mente gerebat
Auder& mostis formidine percitus udum
Si rerum ignarus primi quid iuris habebat
Arbore uitadi post causȩ ex trema suꝑbum
Auxiliũ rep&ens nulla patris aste redemptus
Viuer& &mundo tam misticus ordo labar&
Acmiseros semꝑque reos grauiora manerent
Continuo sacris iussus decere lucis
Expediunt uenti nemoris quos silua ꝓfundi
Concitat astillos li brantitur bine nixus
Contin& aura uehens & sp̃s aera totum
Natura uir gente rapit terris querelatos
Nunde clatum corpus mollito flamine ponunt
Exꝑtis tantis pacu expertisque peri eli
Sednon expertis agitat quicor da doloris

Expanded text:
his in deliciis et cunctis uiuere saeclis his in deliciis et cunctis uiuere saeclis sponte recusasti: duro nunc uiue labore, uiue in miseriis, donec te lenta senectus, terram, quod magis es, faciat terraeque refundat.\' dixit et ignaros caelum defendere membris ueste tegit pecudum miserans uitamque tueri edocet. at ne iterum facinus, quod mente gerebat, auderet mortis formidine percitus Adam, si rerum ignarus, primi quod iuris habebat, arbore uitali post causae extrema superbum auxilium repetens, nulla patris arte redemptus uiueret et mundo iam mysticus ordo labaret ac miseros semperque reos grauiora manerent, continuo sacris iussos decedere lucis expediunt uenti, nemoris quos silua profundi concitat — ast illos libranti turbine nexos continet aura uehens et spiritus aera totum natura uergente rapit — terrisque relatos, unde datum corpus, mollito flamine ponunt expertes tanti spatii expertesque pericli, sed non expertes, agitat qui corda, doloris.
Abbreviated transcription (Latin):
Extremis tantũ sic insidiabre plantis
Utcapiti trepi trepidins &iam uestigia figat.
Dixit & exanguem sic ẽ ex orsus in euuam
At tu qui nimia s olem teꝑdere fructum
Esse potans sceleris misero iam mente nocendi
Insidiata uiro dominataq trimine tanto es
Prebebis famulure iugum subiectaq duri
Arbitriũ sensura uiri patiere luboris
Casibus assidiuis ut ceptum prior ausa est
Multiplicare nefas multis: uersere periclis
Et pariens crebris ad eo torque benenatis
Vt quos mostalis faci& tua culpa creari
mostis non num̃ quã lacerȩ sint caus a parenti.
Tuquoque cui munitos nr̃os & prima salutis
Uincula femineis postponere fraudibus auso
Sponte mori placuit talem reus excipe sostem.
Criminibus tellus quã tu sulcabis aratro
Sit maledictatus spinas tribulosq minaces
Culta ferat fallat quae tuũ spes improbauotum
Tumhidesistimente inseruire fideli
Nectibi terra fidem serueat. tu uiuere la&us

Expanded text:
extremis tantum sic insidiabere plantis, extremis tantum sic insidiabere plantis, ut capiti trepidans etiam uestigia figat.\' dixit et exanguem sic est exorsus in Euam: \'at tu quae minimum solam te perdere fructum esse putans sceleris, misero iam mente nocendi insidiata uiro dominataque crimine tanto es, praebebis famulare iugum subiectaque duri arbitrium sensura uiri patiere labores casibus assiduis, ut, coeptum quae prior ausa es multiplicare nefas, multis uersere periclis, et pariens crebris adeo torquebere natis, ut quos mortales faciet tua culpa creari, mortis nonnumquam lacerae sint causa parenti.\' \'tu quoque, cui monitus nostros et prima salutis uincula femineis postponere fraudibus auso sponte mori placuit, talem reus excipe sortem: criminibus tellus, quam tu sulcabis aratro, sit maledicta tuis. spinas tribulosque minaces culta ferat fallatque tuum spes improba uotum. tu mihi desisti mente inseruire fideli: nec tibi terra fidem seruet. tu uiuere laetus
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq reos punit sententia tartara fecit
Quundo quidem nr̃ĩs tutũ decedere iussis
Duxistis. serie sceleris quac ulpa cucurrit.
Hac mihi iu sta nouos feri& censura nocentes
Int̃ cuncta frui toto quae iussimus orbe
Tu maledictus eris & peior quam tegis intus
Inuida mens coluber quae caelum intrare creatos
Deiecisti homines u&itasq attingere fruges
Fraude tua inpulsis praedurȩ mostis origo es
Vt condigna nefas pene mens ũsequatur
In mersisti hominis terrae &tu stratus: iniquo
Membra soladuram sulcabis pectore terram
Fecis sepeccare cibis protalibus ausis
Et tu semꝑ edis squalentia uiscera terrae.
Et quia te dignum placuit tibi primus ut esses
Inuentor mostis poena moriere cruenta.
Humaniq odium generis specialiter cermas
Ingenus omne tuum seuis inbute uenenis.
Utperimare magis semper timeare iubebo¬
.
At que huius prima gaudes quẽ fraudes sub actum
Imferior pedibus degens & pectore pronus

Expanded text:
dumque reos punit sententia, Tartara fecit dumque reos punit sententia, Tartara fecit —: \'quandoquidem nostris tutum decedere iussis duxistis, serie sceleris qua culpa cucurrit, hac mihi iusta nouos feriet censura nocentes. inter cuncta, frui toto quae iussimus orbe, tu maledictus eris et peior, quam tegis intus, inuida mens, coluber, qui caelum intrare creatos deiecisti homines uetitasque attingere fruges fraude tua inpulsis praedurae mortis origo es. ut condigna nefas poenae mensura sequatur — inmersisti homines terrae: et tu stratus iniquo membra solo duram sulcabis pectore terram; fecisti peccare cibis: pro talibus ausis et tu semper edes squalentia uiscera terrae. et quia te dignum placuit tibi, primus ut esses inuentor mortis, poena moriere cruenta humanique odium generis specialiter armans in genus omne tuum saeuis inbute uenenis, ut perimare magis, semper timeare iubebo. atque huius, prima gaudes quam fraude subactam, inferior pedibus degens et pectore pronus
Abbreviated transcription (Latin):
Q ui fugit ad dnm̃ solcquem mente relinquens
Quam uastis iaceas & non celere tenebris
Uoce uocans ubisis pariter testatur utrumque.
Nam quur tecernens quaerit dr̃ & cui praesens
Semper oris cui tȩꝓprio subducere fosto
Nec mors ipsapotest fragiliquãmente sub isti.
Cur ubisis quaerit nisi quod temore doloris
Lapsum sponte tua secum non esse fat&ur
Et caelo cecidisse sacro sed scã parentis
Disperare u&at pi&as: clementia cuius
Fas dixisseͫ fas sit quoq dicta probas se
Iustitiã ex cedit nec tam me uoce seuera
Corripiens ubi sit trepido quid pectore uoluas
Terr& quam recreat quod adhuc post crimina lapsũ
Inmersumq m&u latebris ac pene sepultũ
E uocat & reuocat nec longa exempla p&centur¬
I ꝓ saprobat dnm̃ mittem dominatio culpe
Post quam excus areos distinxit quȩstiosũmos
Incipit omnipotens caelũ mare tr̃a loquenti
Intrem& & uastos pandit concussa recensus.

Expanded text:
qui fugit ad dominum, sola quem mente relinquens qui fugit ad dominum, sola quem mente relinquens quam uastis iaceas et non celere tenebris. uoce uocans ubi sis pariter testatur utrumque. nam cur te cernens quaerit deus et, cui praesens semper eris, cui te proprio subducere furto nec mors ipsa potest, fragili quam mente subisti, 460 cur ubi sis quaerit, nisi quod te more doloris lapsum sponte tua secum non esse fatetur et caelo cecidisse sacro? sed sancta parentis desperare uetat pietas, clementia cuius — fas dixisse mihi, fas sit quoque dicta probasse — iustitiam excedit. nec tam me uoce seuera corripiens ubi sis, trepido quid pectore uoluas, tenet quam recreat, quod adhuc post crimina lapsum inmersumque metu latebris ac paene sepultum euocat et reuocat. ne longa exempla petantur: ipsa probat dominum mitem donatio culpae. Postquam excussa reos distinxit quaestio summos, incipit omnipotens — caelum, mare, terra loquenti intremit et uastos pandit concussa recessus,
Abbreviated transcription (Latin):
Motus quiscirifacer& quod cumque necesse est
Post quam de seruit uitae uigor ille ꝑennis
Iam mortale animaldemum frigus que calorque
Acrie subiere uices acuestis egnos
Et sesenserunt homines sexuq laten ter
Et rubuere suo tcicitis miserabi le questi
Fl&ibus umbrosȩ folus noua tegmina fici
Exeunt conerus postculpamente recep tum
Corpore uelato denudatura putorem
Nec satis hoc trepidis quid agant quacrimen inustũ
Seque ipsos fugiant cuperent si forte paterent
Condere se terris adeo contermina poene
Culpa suae ẽ ut iam miseros mostale pauentes
Mostis imago iuu& siluas umbrosaque lustra
Obtendunt uanȩ solatia falsa latebre
Nam quo te timidum fas ẽ subducere corpus
Tete in quã qui mox primus retrahendus : ẽs adam
Vistus uiua patris mundi occultissima praesens
Impl& & in mensos ex it diffusa recessus
Sed uerum nefas ẽpauidus fraudare latebra.
Ille potest dñm fugiens euadere summum

Expanded text:
motus, qui sciri faceret quodcumque necesse est. motus, qui sciri faceret quodcumque necesse est. postquam deseruit uitae uigor ille perennis iam mortale animal, demum frigusque calorque aeriae subiere uices ac uestis egenos en se senserunt homines sexuque latenter erubuere suo. tacitis miserabile questi fletibus umbrosae foliis noua tegmina fici texunt consertis, post culpam mente receptum corpore uelato denudatura pudorem. nec satis hoc trepidis. quid agant, qua crimen inustum seque ipsos fugiant? cuperent, si forte paterent, condere se terris: adeo contermina poenae culpa suae est, ut iam miseros mortale pauentes mortis imago iuuet. siluas umbrosaque lustra obtendunt, uanae solacia falsa latebrae. nam quo te timidum fas est subducere corpus, te, te, inquam, qui mox primus retrahendus es, Adam? uirtus uiua patris mundi occultissima praesens implet et inmensos exit diffusa recessus. sed uerum nefas est pauidos fraudare latebra. ille potest dominum fugiens euadere summum,
Abbreviated transcription (Latin):
Rupit sacrilegis ꝑscriptum morsibus euua
Experdiam doctamali solictia culpae
Quaerit & incrimen facilem tractura maritum
Q uaperiit prior arte p&it sic hoste sub actus
Agemino cedit sceleri miserabilis adam
Pomaque libauit sacroblandissima sucõ.
Sed quia legis in his suberant perscripta seuere
Plus quam uipereo mortem allatura ueneno
Ut primum in licito uiolarunt membra sapore
Con festim sensere nefas facinus que perac tũ
Ereuit &ignaro percus sit pectora sen su
Hinc timor indepudor quippe antea degerere nudis
Et nes ciredacum sibe alimiplenauigoris
Cordarudes homines : celsarũ consciarerum
Et cacbã tantum mundo que intenta ferenter
Pectorce ad excelsum semꝑ conuersa parentem
Dum secr&orum miracula diuinorum
Paenae incorporeae ments splendo reroturent.
Nondum tontigerat membrorũ cura suorum
Amentes meliore anima scu corpora nullec
Insenium soluendam orcpen&rare nequibat

Expanded text:
rupit sacrilegis praescriptum morsibus Eua, rupit sacrilegis praescriptum morsibus Eua, experti iam docta mali, solacia culpae quaerit et in crimen facilem tractura maritum, qua periit prior, arte petit. sic hoste subactus a gemino cedit sceleri miserabilis Adam pomaque libauit sacro blandissima suco. sed quia legis in his suberant praescripta seuerae plus quam uipereo mortem allatura ueneno, ut primum inlicito uiolarunt membra sapore, confestim sensere nefas facinusque peractum creuit et ignaro percussit pectora sensu. hinc timor, inde pudor: quippe antea degere nudis et nescire datum, siue almi plena uigoris corda rudes homines celsarum conscia rerum et caelo tantum mundoque intenta ferentes pectora ad excelsum semper conuersa parentem, dum secretorum miracula diuinorum paene incorporeae mentis splendore notarent, nondum contigerat membrorum cura suorum amentes meliore anima, seu corpora nulla in senium soluenda mora penetrare nequibat
Abbreviated transcription (Latin):
Quas dabit orbis opes non quippe ob noxiam orbis
Corpora gestabant cupidi nequentris alum na
Tantum in delitis cibus & quod postulat usus
Nondum erat auxiliũ uitae proprium que ugebat
Inmortide animcani serpens dirauene no
Maioris stimulata malidis soluere legem
Talibus in cautam succsiss& frauidibus eiuiam
Quitemelioris in ops rerum que bonarum
Cens ignari homines nam quidinos cere nes cit
Quodi distent di uersabonis: hic nec bona nouit
Atque ideo augustos hominifas carpere fructus
Noluit esse ds̃ nementis nuberemotec
Dent animis oculos: & quae sint optima rerum
Altera pars ꝑ uinctaducens arcana peritos
Diis facict similes hic nunc excurrere paulum
F as fiat & turpes u& erum deflereruinas
A nimium miserigenalis quos foror egit
In uarios ritus pat& in quam morte profana
Funditus occiderit nomen plurale deorum
Serpentis primũ sonuit uox impiadiri
Quimostis tunc causa fuit nam credulcposł quam

Expanded text:
quas dabat orbis opes: non quippe obnoxia morbis quas dabat orbis opes: non quippe obnoxia morbis corpora gestabant cupidi nec uentris alumna; tantum in deliciis cibus et quod postulat usus nondum erat auxilium uitae propriumque uigebat inmortale animae —, ni serpens dira ueneno maioris stimulata mali dissoluere legem talibus incautam suasisset fraudibus Euam: \'o uitae melioris inops rerumque bonarum gens ignara homines! nam qui dinoscere nescit quo distent diuersa bonis, hic nec bona nouit. atque ideo augustos homini fas carpere fructus noluit esse deus, ne mentis nube remota dent animis oculos et quae sint optima, rerum \'altera pars per cuncta docens arcana peritos dis faciat similes.\' hic nunc excurrere paulum fas fuat et turpes ueterum deflere ruinas. a nimium miseri gentiles, quos furor egit in uarios ritus! patet, in qua morte profani funditus occiderint. nomen plurale deorum serpentis primum sonuit uox impia diri, qui mortis tunc causa fuit. nam credula postquam