comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊i optum confrigerio temperas¬
duus uis antique ue rus illd̾
lgcus est patis ocii domus requi¬
es laborum tranquillitatis he¬
spicium solitudinis officinaatũ
qmͣ indice me p̾clara ingenii o¬
pera magnificencius execuntur.
loquor exptus. ita tamen si qͥd
magnifitum ex hoc paruo ⁊ angu¬
sto ꝑdire posset ingenio. Illic sol¬
licitudinũ grata remissio ⁊ dul¬
ce diu̾sorium occupati anii. Ii¬
lic silencium et libertas. Securũ
gaudium. leta securitas. Longe
inde exulant urbana negocia. ⁊
litium feruor. et cõmessancium
acepitus. Non ibi sentitur armo¬
rum fragor. Non manis leticia
triuphorum. Non inconsultus
e contrario natus meror qͦ mũc
auginur. Iudiuit argentei pi-¬
sces in gurgite uitreo. Rari ꝓcul
in pratis mugiunt boues. sibilãt
aure salubres leuit̾ ꝑcussis arbo¬
ribus. uoluites canunt uanie in
ranus. Et si tecum meis me u̾si¬
bus uti sims. ⁊ocfnum ꝑ hilo¬
mena geunt. flet turtur amicã.

Expanded text:
ci optimi refrigerio temperasci optimi refrigerio temperasdinis vis antique, vere rus illud locus est pacis, otii domus, requies laborum, tranquillitatis hospitium, solitudinis officina. 5 Nusquam iudice me preclara ingenii opera magnificentius excuduntur: loquor expertus; ita tamen siquid magnificum ex hoc parvo et angusto prodire posset ingenio. 6 Illic solicitudinum grata remissio et dulce diversorium occupati animi; illic silentium et libertas, securum gaudium, leta securitas; longe inde exulant urbana negotia et litium fervor et comessantium strepitus; non ibi sentitur armorum fragor, non inanis letitia triumphorum, non inconsultus e contrario natus meror, quo nunc angimur. 7 Ludunt argentei pisces in gurgite vitreo, rari procul in pratis mugiunt boves, sibilant aure salubres leviter percussis arboribus, volucres canunt varie in ramis, et si tecum meis me versibus uti sinis, Nocturnum philomena gemit, flet turtur amicam E
Abbreviated transcription (Latin):
taria quiete lacius aliquando
disserui. et res est de qua et si
multa sepe dixerim multa
ditam si diu iuere datum ẽ.
loquor ut nulgus. uere enim
ni rebus humanis nichil est
diu. Non dicam gaudia seu fu¬
gitiua prosperitas. sed nec do¬
lor ipẽ uec genutus qui nobis¬
cumi. et incipiunt et desmunt.
Ceterum quid michi in hiis qnͣ¬
tislibet uite mortalis angusti¬
is sepius repetendum ueĩat
qui quod nũqmͣ ex animo insi
cum anima discedet. Is est au¬
tem ocii ac solitudinis appeti¬
tus. de quibus hactenus sin¬
gulos tractatus edidi nõ tam
aliis qui michi. ne forte silenci¬
um obluuo consecuta nouis
amiũ implicaret affectib
a quo metu iam procul ẽẽ ui¬
deo. Sic̃ mea metum creuit o¬
calluit et in hĩtum u̾sa est.
¶S ut cõmunia ista p̾tere¬
am et ad id uemam qd̃ niter
multa retrahencia me nunc ad
scribendam trabit. audio te nescio
quot diebus rircis mei quod
ad fontem sorgie est incolam
fuisse. et curarum atq estus lo¬

Expanded text:
taria quiete latius aliquando taria quiete latius aliquando disserui, et res est de qua, etsi multa sepe dixerim, multa dicam si diu vivere datum est. 2 Loquor ut vulgus; vere enim in rebus humanis nichil est diu, non dicam gaudia seu fugitiva prosperitas, sed nec dolor ipse nec gemitus, qui nobiscum et incipiunt et desinunt. Ceterum quid michi in his quantislibet vite mortalis angustiis sepius repetendum veniat, quam quod nunquam ex animo nisi cum anima discedet? 3 Is est autem otii ac solitudinis appetitus, de quibus hactenus singulos tractatus edidi non tam aliis quam michi, ne forte silentium oblivio consecuta novis animum implicaret affectibus, a quo metu iam procul esse videor; sic mea mecum crevit ocalluit et in habitum versa est. 4 Sed ut comunia ista preteream et ad id veniam quod inter multa retrahentia me nunc ad scribendum trahit, audio te nescio quot diebus ruris mei, quod ad fontem Sorgie est, incolam fuisse et curarum tuarum estus lo
Abbreviated transcription (Latin):
non erit finis. Hoc est igitur au¬
gustini consilum amice seu ma¬
neat cinitas nra t̾rena sen ꝑe¬
at. Non sui multus in ꝑsua¬
dendo cui me tacente ꝑsuasũ
scio. maxime uni ꝓprium cel¬
si q animi et humana calcan¬
tis p̃patum esse ad omina que
possunt hõi accidere nõ solumi
in istis uagis ac ꝓfugis ut aũt
fortuue boius sed in ipsis eciam
membris sus ac suorum demq
et in cumcis et in patria que u¬
ro bono uita ꝓpria est carior. dũ
omma magno tolleranda sũt
auimo. Si enimi et fortuitorũ
casium fuga nulla est. ⁊ ma¬
la licet lema ꝑ ĩpacienciam ĩ¬
grauescunt. quid insi paciencie
spes sola telinquitur. uale.
Ad cundem ruralis uite laua
De spes. quod solamen
publice calamitatis au¬
disti. tempus est stilum
ad letiora u̾tendi Audiui qui¬
dem te cutis urgentib urbe ꝓ¬
fugum rura sectari. lnudo mo¬
rem hunc u̾bo continue. re dũ
licet. Sed de occupacionum ur¬
banarum suppliciis. deq soli¬

Expanded text:
non erit finis’». 13 Hoc est igitur Aunon erit finis’». 13 Hoc est igitur Augustini consilium, amice, seu maneat civitas nostra terrena seu pereat. Non sum multus in persuadendo cui me tacente persuasum scio, maxime viri proprium celsique animi et humana calcantis preparatum esse ad omnia que possum homini accidere, non solum in istis vagis ac profugis, ut aiunt, fortune bonis, sed in ipsis etiam membris suis ac suorum, denique et in amicis et in patria, que viro bono vita propria est carior, dum omnia magno toleranda sunt animo; si enim et fortuitorum casuum fuga nulla est et mala licet levia per impatientiam ingravescunt, quid nisi patientie spes sola relinquitur? Vale. 5 Ad eundem, ruralis vite laus. 1 Que spes, quod solamen publice calamitatis audisti; tempus est stilum ad letiora vertendi. Audivi quidem te curis urgentibus urbe profugum rura sectari. Laudo morem hunc verbo continue, re dum licet; sed de occupationum urbanarum suppliciis deque soli
Abbreviated transcription (Latin):
tum esse iuisto sub uiius ĩꝑio.
Uerum ut ad omnia parati si¬
ipus. Cum augustino desmam.
Manes inquit ciuitas que uos
carncilit̾ genuit. dõ gracias. u¬
tinam et spititalit̾ generetur.
et nobiscum transeat ad et̾in¬
tatem. sed non manet cintas
que nos carualit̾ genuit mane
que nos spũalit̾ genuit. Edifi¬
caus ihrłm dominus nnꝙͣ dor¬
nutando edificium suum ꝑdi¬
dit. auo non custodiendo hostes
adunsit. Nisi dominus custodi¬
qui custodit eam et quasi ciu¬
tatis non dormiet neq dormita¬
bit qui custodit iscł. Et post pau¬
ca. Quid expauestis: Quia pe¬
unt regna tertena. ideo tibi ce¬
leste ꝑmissum est ne cum t̾re¬
uis perias. nam ista ꝑituta p̾¬
dicta sunt. Predicta omĩno. nõ
eni negate possimus quod
predictum est. dominus tuus
quem expectas drxit tibi. Exur¬
get gens suꝑ gentem et regnũ
suꝑ regnum. habent mutacio¬
nes requa terrena. ueniet ille
de quo dictum est. et regni eius

Expanded text:
tum esse iusto sub unius imperio. tum esse iusto sub unius imperio. Verum ut ad omnia parati simus, cum Augustino desinam. 11 «Manet» inquit, «civitas que nos carnaliter genuit. Deo gratias; utinam et spiritaliter generetur et nobiscum transeat ad eternitatem: sed non manet civitas que nos carnaliter genuit, manet que nos spiritaliter genuit. Edificans Ierusalem Dominus: nunquid dormitando edificium suum perdidit aut non custodiendo hostes admisit? Nisi Dominus custodiqui custodiunt eam. Et quam civitatem? non dormiet neque dormitabit qui costodit Israel». 12 Et post pauca: «Quid expavescis quia pereunt regna terrena? Ideo tibi celeste promissum est, ne cum terrenis perires; nam ista peritura predicta sunt, predicta omnino; non enim negare possumus quod predictum est; Dominus tuus quem expectas, dixit tibi: ‘Exurget gens super gentem et regnum super regnum’; habent mutationes regna terrena, veniet Ille de quo dictum est: ‘Et regni eius
Abbreviated transcription (Latin):
licolas ii quibus nomimatim
recensendis non modicam par¬
ten oracionis assumpsit ut
quod ip̃e ꝑie ac fideliter conce¬
fidem uiro loquente illo sine
laccinis non fin. Credo itidem
affectos alios quod michi om¬
mum ĩmota frons et intencio
et silencium iudicabant. Sic
sit uł magne spes certa uicto
fortunam belli uidimus. quid
tate conflauerit. Ꝙ si uolũtati
optime aliqua fortune uis ob¬
stiterit ip̃e quidem pii ꝓpositi
unito non carebit. ¶ Ecce cum
ducib eplis multa dixerimus.
plura nunc eciam sunt que re¬
stant. Preteriti ordinem p̾sen¬
tis q statum temporis audisti.
de futuro quid spem si me roges
nõ audeo quidem scriptis mãdare
ne more suo forsitan debachãte
fortuua plurimorum reprehen¬
sionibus pateam qui si tacuero
quid togitem non uidebunt. ut
cetera pret̾iuntam que michi su¬
pra meum sperandi morem mł¬
tum modo spei afferunt illud
constat qd a sapientibus diffi¬
nitum est. Optimum rei.ꝓ. sta¬

Expanded text:
licolas, in quibus nominatim licolas, in quibus nominatim recensendis non modicam partem orationis absumpsit, ut quod ipse pie ac fideliter concefidem iuro: loquente illo sine lacrimis non fui; credo itidem affectos alios, quod michi omnium immota frons et intentio et silentium indicabant. 9 —, sit vel magne spes certa victorfortunam belli vidimus, quid tate conflaverit; quodsi voluntati optime aliqua fortune vis obstiterit, ipse quidem pii propositi merito non carebit. 10 Ecce cum duabus epystolis multa dixerimus, plura nunc etiam sunt que restant. Preteriti ordinem presentisque statum temporis audisti; de futuro quid sperem si me roges, non audeo quidem scriptis mandare, ne more suo forsitan debachante fortuna, plurimorum reprehensionibus pateam, qui si tacuero, quid cogitem non videbunt. Ut cetera pretermittam, que michi supra meum sperandi morem multum modo spei afferunt, illud constat quod a sapientibus diffinitum est, optimum reipublice sta
Abbreviated transcription (Latin):
donuni cõmuittere a coruo scili¬
cet usq cd fortum hertuleo
ut quidam putant nomine cõ¬
tus ut legatonmmi u̾bis rude̾
et tanta de re loqui ip̃e aliquid
uellem. Idemini ꝑgratum do¬
mino futurum. Et multa pas
dum esset seu restituenda spes
exptus tñ qmͣ facile est alie
negocio tempus angustum. ad
hec et u auridus miserorum
pluris uuum douumi u̾bum
fore qmͣ quicquid ab alio dici
posset. ne fefelli. Ita enm ille re¬
spondit ut aliquid forsan orua¬
cius. Efficacius uemo. cuius re¬
sponsionis effectus fuit. Nion se
de pprus uiribus atq uirtutib
sed de diuina tantum ope con¬
fisum neq ulla cupidine t̾mmos
prolatandi s amite gentis com¬
passione dum taxat rem labori¬
osam atq arduam suscepisse. Ne¬
cipere igitur se illos in suam fidẽ
et pollicen quicquid consilu po¬
tentie q sue fu̾it rei .p. opem qnͣ¬
tam possit. plebi iusirie fauo¬
rem exuniũ. omnib iusticiam.
orare sese deumn atqz omnes ce¬

Expanded text:
domini committere, a Corvo scilidomini committere, a Corvo scilicet usque ad Portum herculeo, ut quidam putant, nomine cotus ut legatorum verbis respondere et tanta de re loqui ipse aliquid vellem; id enim pergratum domino futurum. Et multa passdum esset seu restituenda spes expertus tamen quam difficile est aliennegotio tempus angustum; 7 ad hec et in auribus miserorum pluris unum domini verbum fore quam quicquid ab alio dici posset; nec fefelli, ita enim ille respondit, ut aliquis forsan ornatius, efficacius nemo; cuius responsionis effectus fuit non se de propriis viribus atque virtutibus, sed de divina tantum ope confisum, neque ulla cupidine terminos prolatandi, sed amice gentis compassione duntaxat rem laboriosam atque arduam suscepisse. 8 Recipere igitur se illos in suam fidem et polliceri quicquid consilii potentieque sue fuerit, reipublice opem quantam possit, plebi infirme favorem eximium, omnibus iustitiam; orare se se Deum atque omnes ce
Abbreviated transcription (Latin):
nam carthagnnensium dux fu¬
isset apud quos non tm̃ pauidos
cricibus affixos scimuis. Huius
u̾o tante deiectionis cansam
diditi.:Ion hostium metum qͥ¬
b multo sangunie midinu uic¬
torie nomen coustat. nõ uitiu
diffidenciam quibus se nunc
eciam supiores ẽẽ confidunt.
s quod ab micio tuuebamius in¬
testiue malum metũ qz discor¬
die pͥmuoribus procerum qui mi¬
serari debuerant afflictam ple¬
bem tyranudis causas ꝑ nefa¬
nam occasionem impia mente
captantibus quibus t̾ritum po¬
pulum et huic hostibus hunc ci¬
nibus quolibet hoste peioribus
obsessum ad cunus iustissum prĩ¬
cipis confugisse p̾sidium. Int̾
hos sermiones facta loquendi co¬
pia introgressi omines ad dum̃.
Non mediocris hominum con¬
cursus illustrium fuit. Ibi priu¬
ceps legacionis in hauc sentẽ¬
ciam uerba fecit se uissu popu¬
li. urbem ciues agros muare t̾¬
ras opida spes opesqz et for¬
tuuas suas. Postremo diuina
et humaua omnia in fidem

Expanded text:
nam Carthaginiensium dux funam Carthaginiensium dux fuisset, apud quos non tantum pavidos s duces crucibus affixos scimus! Huius vero tante deiectionis causam didici, non hostium metum, quibus multo sanguine nudum victorie nomen constat, non virium diffidentiam, quibus se nunc etiam superiores esse confidunt, sed quod ab initio timebamus, intestine malum metumque discordie, primoribus procerum, qui miserari debuerant afflictam plebem, tyrannidis causas per nefariam occasionem impia mente captantibus; quibus territum populum et hinc hostibus hinc civibus quolibet hoste peioribus obsessum, ad huius iustissimi principis confugisse presidium. 5 Inter hos sermones facta loquendi copia, introgressi omnes ad dominum, non mediocris hominum concursus illustrium fuit. Ibi princeps legationis in hanc sententiam verba fecit, se iussu populi urbem cives agros mare terras oppida spes opesque et fortunas suas, postremo divina et humana omnia in fidem
Abbreviated transcription (Latin):
rpectacio supplicium est.
hoc te qmͣ primum libera¬
re disposui. Itaq post nõ
multos dies primum cladis nũ¬
cium secuta legacio solempnis
huc uenit sobria quadam mẽte¬
et ut ita dre̾im ueneranda tri¬
sticia. atq ut elegant̾ ait staciꝰ
multa cũ maiestate malorũ.
Erat in oculis accepte pudor igͦ¬
uume et publici dampni dolor.
et patrie miseracio. interq tot
undicte. multe quidem res ac
guata colloquio. Que uͥ illirxit.
mes esse cupide parui. ut qui
ore scientis adiscere. Consedimꝰ
regie domus in medio. Aula
ingens est. auro uestitis muris
ac trabibus insigni fulgore mu¬
rabilis. ubi cum multi ex auli¬
cis conuenissent casu michi
punceps legacionis in sortẽ da¬
tus. uit prudens et ir̃arum nõ
ignarus. quo cum ẜmo michi
pro tempore uarius. cuius de te
queni ille probe nouerat pri¬
ma pars fuit. prorima de sta¬
tu patrie mestior ac longior or̃o
cuus hec sũma fuit. Omns
quidem infelicis p̾lii in unum
ducem culpa reflectitur. qui uti¬

Expanded text:
pectatio supplicium est; hoc te quamprimum liberare disposui. Itaque post non multos dies primum cladis nuntium secuta, legatio solemnis huc venit, sobria quadam et ut ita dixerim, veneranda tristitia atque, ut eleganter ait Statius, multa cum maiestate malorum. Erat in oculis accepte pudor ignominie et publici damni dolor et patrie miseratio interque tot vindicte. 2 Multis quidem res actgnata colloquio; que ubi illuxit, mes esse, cupide parui, ut qui ore scientis addiscere. Consedimus regie domus in medio; aula ingens est, auro vestitis muris ac trabibus, insigni fulgore mirabilis. 3 Ubi cum multi ex aulicis convenissent, casu michi princeps legationis in sortem datus, vir prudens et literarum non ignarus, quocum sermo michi pro tempore varius, cuius de te, quem ille probe noverat, prima pars fuit, proxima de statu patrie, mestior ac longior oratio, cuius hec summa fuit. 4 Omnis quidem infelicis prelii in unum ducem culpa reflectitur, qui uti
Abbreviated transcription (Latin):
do utom tibi gloriosam uelit
nt iꝑ ut psalunsta. tribuat tͥ
secundum cor tuum et omne
consiliui tuum confirmet. ¶ Ue¬
rum quia nondumi functus sũ¬
officio. insi omne quod mens
parturit et lingua peperit. Sic
iam cesar epl̾e tue respondebo.
ut iutelligas me de sentencia
non tam rõmbus literarum tu¬
arum qmͣ tui uounius mnaie-¬
state dispoĩtumr: Quis enui sa¬
in capitis contra cesarem senti¬
re audeat. et presertim in reb
iuperii. Si de poetita. aut si oĩo
de literis sermo esset uterer for¬
te libertate accu poete quem in¬
lio cesari in poetarum consiliũ
uementi non assurgere solitũ
accepimius. nr̃ contemptu prin¬
cipis sed de professionis ꝓprie
fiducia. r iunc tuu de imperio

Expanded text:
do utilem, tibi gloriosam velit, do utilem, tibi gloriosam velit, utque ait Psalmista, «tribuat tibi secundum cor tuum et omne consilium tuum confirmet». 9 Verum quia nondum functus officio sum nisi omne quod mens parturit, et lingua peperit, sic iam, Cesar, epystole tue respondebo, ut intelligas me de sententia non tam rationibus literarum tuarum quam tui nominis maiestate depositum. Quis enim sani capitis contra Cesarem sentire audeat, et presertim in rebus imperii? 10 Si de poetica aut si omnino de literis sermo esset, uterer forte libertate Accii poete, quem “Iulio Cesari in poetarum” consilium “venienti non assurgere” solitum accepimus, non contemptu principis, sed professionis proprie fidutia. Nunc cum de imperio
Abbreviated transcription (Latin):
bitur iudicio. Ego felitit̾ locu-¬
tus diccir. Satis est michi. pru¬
dentia int̾ professores prudẽtie
requiratur. Si tamen int̾preta
ut segniciem excuterem nõ ut
sit tinuen in sumuri imperii
admistracione turpissima ẽ.
Suasi ergo celeritatem nou p̾¬
cipitem sed maturam. Matura¬
te fugan. iuquit maro. Quem
locum maccobius exponens. cõ¬
traria iniquit indetur fuga ma¬
turitati. et post pauta matura¬
te inquit. qd̃ neq cicius neq
serius sed medium quidem et
temperatum est. Quam sentẽ¬
ciam cesar augustus sequens
monebat ut ad rem gerendã
simul adhiberetur et indust̾e
celeritas et tarditas diligẽcie
Ex quibus duobus contrariis
fit maturitas. Multa ibi sumi¬
lici. ¶S redeo ad reui. Si ergo
tibi cesar hoc consilium nõ pla¬
cet placeat fides ut facit. Me
autem quid dicturum putas:
⁊Iempe michi consiluri aliud
nullum est. sed optabo ut quid¬
quid elegeris secundet onmpo¬
tens deus. et moram tuam mũ¬

Expanded text:
bitur iudicio. Ego fideliter locubitur iudicio. Ego fideliter locutus dicar: satis est michi; prudentia inter professores prudentie requiratur. Si tamen interpretaut segnitiem excuterem, non utsit, tum in summi imperii administratione turpissima est; suasi ergo celeritatem non precipitem sed maturam. «Maturate fugam» inquit Maro quem locum Macrobius exponens: «Contraria» inquit, «videtur fuga maturitati»; et post pauca: «Maturate» inquit, «quod neque citius neque serius sed medium quiddam et temperatum est». 7 Quam sententiam Cesar Augustus sequens, «monebat ut ad rem gerendam simul adhiberetur et industrie celeritas et tarditas diligentie; ex quibus duobus contrariis fit maturitas». Multa ibi similia; sed redeo ad rem. 8 Si ergo tibi, Cesar, hoc consilium non placet, placeat fides ut facit. Me autem quid dicturum putas? nempe michi consilium aliud nullum est; sed optabo ut quicquid elegeris, secundet omnipotens Deus et moram tuam mun
Abbreviated transcription (Latin):
romanus orbis totus atestabr̃
agende rei oportimissimum tẽ¬
pus erat. Clamo nmc eciam
qd tibi frustia ne an efficacit᷑
proderit. michi certe profũt
satisfecisse officio implesse qd̾
debeo. Equidem ego nigens
et quo nullum nitꝰ hommes
manis possum affectus mei
pͥnnium tuli testunoniũ maie¬
statis tue que fidem neam lau¬
dibus multis ciccumulat. Cõ¬
silium u̾o non amplectitur. Ma¬
lo michi fidem sine prudencia
constare qmͣ siue fide pruden¬
ciam. dumi tibi mea fides ac de¬
uccio probentur nõ magnope
solertis titulum aucupabor. cõ¬
siliuuu q meum equo ammo
feram uł respui uł differri. quͥ
eciam gandebo. et haud ĩme¬
rito gloriabor te non modo me
s omes mortales ut impii
dignitate sic confitii uiuacita¬
te preceuere. ¶Suasi quidẽ
et ꝑsuasisse credideram celeri¬
tatem tius conatibus oportu¬
nam. Ita enim michi. tibi u̾o
alit̾ uidetur. tu frenum tertis.
tu clauum pelago regis. tuo sta¬

Expanded text:
romanus orbis totus attestabitur, romanus orbis totus attestabitur, agende rei oportunissimum tempus erat. Clamo nunc etiam, quod tibi frustra ne an efficaciterproderit, michi certe profuerit satisfecisse officio, implesse quod debeo. 3 Equidem ego ingens et quo nullum inter homines maius possum, affectus mei premium tuli, testimonium maiestabis tue, que fidem meam laudibus multis accumulat. Consilium vero non amplectitur; malo michi fidem sine prudentia constare, quam sine fide prudentiam. 4 Dum tibi mea fides ac devotio probentur, non magnopere solertie titulum aucupabor consiliumque meum equo animo feram vel respui vel differri; quin etiam gaudebo et haud immerito gloriabor te non modo me sed omnes mortales ut imperii dignitate sic consilii vivacitate precellere. 5 Suasi quidem et persuasisse credideram celeritatem tuis conatibus oportunam; ita enim michi, tibi vero aliter videtur. Tu frenum terris, tu clavum pelago regis; tuo sta
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligas et si labores alii
ex ailiis et int̾ labores none
iuichi cotidie laborum cause
muterieq nascantur me tñ
de libertate uł iii uniculis si
sors cogat. de rure et urbib ĩ
labonbus. de quiete postremo
ut tanum illud affricam mei
dictum u̾tam in negociis de
ocio cogitare. In tetun michi
seu arte quadam seu natura
datum scio ut igi et solida
meditacione uile michi faci¬
am quod assequi nequeo. dul¬
ce autem quod euntare nõ ua
quarti litteras dilaciõĩs excu¬
rant ad me
pueuisse mi¬
maberis. Sic
est tamen.
Sic non tibi iam soli tiusq le¬
gionibus sed nunciis quoq et
eplĩs tius cesar imꝑmeabiles
alpes sunt. Ego quidem ut ue¬
hement̾ id doleo sic fateor gau¬
deo et michi clam gratulor id
tacito me nõ fieri. clamam eqͥ¬
dem. s frustra. nec duabus epłis
auditus sum. quarum et si sti¬
lus auribus forte tius incomp¬
cior profecto et sentencia u̾ax
et pura sitibentis fides. et qd

Expanded text:
ut intelligas etsi labores alii ut intelligas etsi labores alii ex aliis et inter labores nove michi quotidie laborum cause materieque nascantur, me tamen de libertate vel in vinculis, si sors cogat, de rure in urbibus, in laboribus de quiete, postremo, ut tritum illud Africani mei dictum vertam, “in negotiis de otio cogitare”. Interim michi seu arte quadam seu natura datum scito, ut iugi et valida meditatione vile michi faciam quod assequi nequeo, dulce autem quod evitare non vaquarti literas dilationis excurant, ad me pervenisse miraberis. Sic est tamen; sic non tibi iam soli tuisque legionibus, sed nuntiis quoque et epystolis tuis, Cesar, impermeabiles Alpes sunt. 2 Ego quidem ut vehementer id doleo, sic, fateor, gaudeo et michi clam gratulor, id tacito me non fieri. Clamavi equidem sed frustra, nec duabus epystolis auditus sum, quarum etsi stilus auribus forte tuis incomptior, profecto et sententia verax et pura scribentis fides, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
tus camim latrantibus infe¬
stautur .o. felrx si quil usqmͣ ẽ
cui contigerit. nt̾ honesta stu¬
dia latere. et uulgi screpitum
et humanaꝵ ciriositatum de¬
dinare circuitui. Qui sic latu¬
it clarior eñget. Et tunc pri¬
nium uiuere dum mori uide¬
bitur incipiet. Michi quidem
nescio an culpa an fortuna mea
dulte latibulum inuidit. Sepe
hactenus temptantem fuge¬
re mea semꝑ fama me ꝓdidit
loquacior mendaciorq qmͣ uel¬
lem. Ita ego a pͥma etate tan
et male mchi est. sepe eciam
ĩ animum redit illud diui ue¬
spesiam qui triumphali die
cum tarditate pomparu ⁊ tur¬
be tedio grauaretur dixisse fert
merito se puniri qui ad illum
nec se nec maioribus suis diꝰ¬
gnum houorem quo serius eo
tinpius aspirasset. Giauiter
equidem ac modeste. Michi in¬
ea solum suffragatur excusa¬
cio. ꝙ et si uere laudis cupidũ
me non negem. hanc tamen
me ꝑirnt pompami cõcupisse
quendi studio euagatus sum.
hic tandem colloquii fuus esto

Expanded text:
tus canum latratibus infetus canum latratibus infestantur. O felix, siquis usquam est, cui contigerit inter honesta studia latere et vulgi strepitum et humanarum curiositatum declinare circuitum! qui sic latuit, clarior emerget, et tunc primum vivere dum mori videbitur, incipiet. 25 Michi quidem nescio an culpa an fortuna mea dulce latibulum invidit; sepe hactenus tentantem fugere mea semper fama me prodidit loquacior mendaciorque quam vellem. Ita ego a prima etate tantet male michi est. 26 Sepe etiam in animum redit illud divi Vespasiani, qui “triumphali die” cum “tarditate pomparum” et turbe “tedio” gravaretur, dixisse fertur “merito” se puniri, qui ad illum nec se nec “maioribus suis” dignum honorem, quo serius eo turpius aspirasset. Graviter equidem ac modeste. Michi ea solum suffragatur excusatio, quod etsi vere laudis cupidum me non negem, hanc tamen que me perimit pompam, concupisse quendi studio evagatus sim; hic tandem colloquii finis esto,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum eciam puenire illuc in¬
atq hac u̾sare et iactare uolũ
tem. Hec sunt que in auxieta¬
te ꝑsinili diuine et nigentes
ille amine senserunt: hoc uob̃
quottumq estis amiti de me
soliciti ac pendentes in pñti re¬
rum meacum difficultate re¬
sponsum sit. ¶ Dnum ualde
me p̾grauat ne in totum ue¬
lun quod ex ꝑte uolo ⁊ plene
uelle iisi fallor uolo. uolo iq̃
idq me uelle dicere xpõ licet
audiente non timeo. S dignũ
fateor ut quod iudigne q̃sim
non dulce senciam s amarũ.
Nocet michi ad quietem ⁊ ociũ
si idem potest falsa quod u̾ax.
mitum ipsa sibi p̾cor ne dicã
pceps fama p̾iudicat et si fal¬
si nominus maguitudo u̾e gło¬
ne tardat argumentum aug
bar. aute tempus iuenissẽ.
potinssem forte quod optabã
suo tempore promereti. uerũp¬
tamen ita est enim hinc cũcta
michi turbida et inquieta fi¬
unt. Sed bene ht. Nil pacior no¬
ui. Sepe laudati latus pistato¬
rum retibus. sepe famosi sal¬

Expanded text:
verum etiam pervenire illuc, niverum etiam pervenire illuc, niatque hac versare et iactare volunttem». Hec sunt que in anxietate persimili divine et ingentes ille anime senserunt; hoc vobis, quotcunque estis amici de me soliciti ac pendentes in presenti rerum mearum difficultate, responsum sit. 23 Unum valde me pregravat, ne in totum velim quod ex parte volo et plene velle, nisi fallor, volo. Volo, inquam, idque me velle dicere, Cristo licet audiente, non timeo; sed dignum fateor ut quod indigne quesivi, non dulce sentiam sed amarum. Nocet michi ad quietem et otium si idem potest falsa quod verax. Mirum, ipsa sibi precox, ne dicam preceps, fama preiudicat et falsi nominis magnitudo vere glorie tardat augmentum; bar ante tempus invenissem, potuissem forte quod optabam suo tempore promereri. 24 Veruntamen ita est; hinc cunta michi turbida et inquieta fiunt; sed bene habet, nil patior novi. Sepe laudati lacus piscatorum retibus, sepe famosi sal
Abbreviated transcription (Latin):
esse omnes. sed non oumes faci¬
mus quo felices simus. ymo u̾o
uiam ipsam unicam ⁊ angu¬
stam qua ad felicitatem ꝑgit᷑
pauci ad modum segui uolũti
neq idipsimi plene uolunt. po¬
cius q uelle cegitant qmͣ uolũt.
hiuc ille pestifer torpor ac pple¬
xitas ammorum de quib mul¬
ta iam diximus. aliud agenciũ
cum aliud uelle iuideantur. Q¬
si uere uellent utiq illud ag̾ent.
non quod agunt. Possumꝰ ergo
si uolumus ad felicitatem ire.
hoc est illa agere que nos ad fe¬
ueramq lib̾tatem aniui per¬
ductura cognoscius. S ita de¬
mum si u̾e. si plene si constant̃
si bona fide uoluuꝰ. Ceterum uel¬
le ipsum fore non statim nostri
erit arbitrii. quod et liberam ac¬
cepinius libertatem ipsam sic̃
peccati mole pressimus et con¬
suetudins pessime uniculis a¬
striuximus ut sine pñtissima
dei ope uix ad honesta cõ surgat.
tam multa sunt que retrahunt
et obsistunt. Nam ut ibidem ait
idem Augustinus nõ solum ire

Expanded text:
esse omnes; sed non omnes faciesse omnes; sed non omnes facimus quo felices simus, imo vero viam ipsam unicam et angustam qua ad felicitatem pergitur, pauci admodum sequi volunt, neque id ipsum plene volunt potiusque velle cogitant quam volunt. Hinc ille pestifer torpor ac perplexitas animorum, de quibus multa iam diximus, aliud agentium cum aliud velle videantur; quodsi vere vellent, utique illud agerent, non quod agunt. 21 Possumus ergo, si volumus, ad felicitatem ire; hoc est illa agere que nos ad feue libertatem animi perductura cognoscimus; sed ita demum, si vere si plene si constanter si bona fide volumus. Ceterum velle ipsum fors non statim nostri erit arbitrii; quod etsi liberum acceperimus, libertatem ipsam sic peccati mole pressimus et consuetudinis pessime vinculis astrinximus, ut sine presentissima Dei ope vix ad honesta consurgat, tam multa sunt que retrahunt et obsistunt. 22 «Nam» ut ibidem ait idem Augustinus, «non solum ire,
Abbreviated transcription (Latin):
adurari brem aliqua et aꝑta
responsione comprimitur. Qͥd
prosequannur quid est inqmͣ
ꝙ amicus ille ꝙ ego ꝙ tu forsi¬
tan. unum uolumus aliud agi-¬
mus. cum ad id nemo ꝓculdu¬
bio nos compellat. Adinne pau¬
lus ip̃e quidam obscurius ut di¬
xi. sed simplicitas u̾itati et fa¬
miliarib amica colloquiis. Ip¬
sum igitur audiamꝰ. Augustinũ.
et quo nam is stuporem illum
quit ex toto uult ais. Non gͦ
ex toto imperat. Nã in tantũ
imꝑat in quantum uult. Et
ni tantum nõ quod imperat ĩ
quantum non uult quoniam
uoluntas imperat ut sit uolũ
imperat. Nam si plena esset n
uelle partim nolle. sed egritu
consuetudine p̾grauatur. Et
idõ sunt uoluntates due. quia
una earum tota non est. ⁊ hoc
adest alt̾i qd̾ de est alteri. hec
est mda et pura u̾itas amice.
uolumus quidem om̃s esse fe¬
lices Idq ullatenus nolle nõ
possumus. Ea nob̾ uascentib
iusita prorsus mextirpabilis est
uoluntas. uolinus inqmͣ felices

Expanded text:
admirari — brevi aliqua et aperta admirari — brevi aliqua et aperta responsione comprimitur. 18prosequamur, quid est, inquam, quod amicus ille, quod ego, quod tu forsitan unum volumus aliud agimus, cum ad id nemo proculdubio nos compellat? Ad hoc Paulus ipse, quidem obscurius, ut dixi; sed simplicitas veritati et familiaribus amica colloquiis; ipsum igitur audiamus Augustinum et quonam is stuporem illum quit, «ex toto vult animus, non ergo ex toto imperat; nam in tantum imperat in quantum vult et in tantum non fit quod imperat, in quantum non vult; quoniam voluntas imperat ut sit voluntimperat; nam si plena esset, nvelle partim nolle, sed egritudconsuetudine pregravatur, et ideo sunt due voluntates, quia una earum tote non est, et hoc adest alteri quod deest alteri». 20 Hec est nuda et pura veritas, amice: volumus quidem omnes esse felices, idque ullatenus nolle non possumus; ea nobis nascentibus insita prorsus inextirpabilis est voluntas. Volumus, inquam, felices
Abbreviated transcription (Latin):
brorum non obsequeretur. tã
dam quod et incomparabili af
Ibi eium facultas ea que uolũ
q obtemperabat corpus tenu
quod ipsa sibi auiua ad uolup¬
tatem suam magnam in sola
uoluitate ꝑficiendam. unde hoc
monstrum et quare illud luce¬
at misericordia tua. et int̾ro¬
gem si forte michi respondere
possent latebre penarum ho¬
minum et tenebrosissime con¬
tactiones filiorum adam. ũde
hoc monstrum. et quare istud
imperat auiius corpori. et pa¬
retur statun. Iiuꝑat auimus
sibi. et resistitur. Imꝑat amuuꝰ
ut moueatur manus et tan¬
ta est facilitas ut uir a fuitio
disceruatuir impnim. et am¬
mus amino est. manus autẽ
corpus est. Imꝑat auiinus ut
uelit añis. Nec alt̾ est. Nec fa¬
cit tamen. unde hoc monstrũ.
et quare istuc. Impcit in qmͣ
ut uelit quod non imparet nͥ
uellet. et non fit quod imipat.
quid in me tale aliquid mire
q meos atq anim mei mõstrũ
aliud uolentis et aliud agẽtis
uolo extimes me mag̾ aliquem

Expanded text:
brorum non obsequeretur. 15brorum non obsequeretur. 15bam quod et incomparabili affIbi enim facultas ea que voluntque obtemperabat corpus tenuiquam ipsa sibi anima ad voluntatem suam magnam in sola voluntate perficiendam. Unde hoc monstrum et quare istuc? 16 Luceat misericordia tua, et interrogem si forte michi respondere possent latebre penarum hominum et tenebrosissime contritiones filiorum Adam. Unde hoc monstrum et quare istuc? Imperat animus corpori et paretur statim, imperat animus sibi et resistitur; imperat animus ut moveatur manus, et tanta est facilitas ut vix a servitio discernatur imperium, et animus animus est, manus autem corpus est; imperat animus ut velit animus, nec alter est, nec facit tamen. Unde hoc monstrum et quare istuc? Imperat, inquam, ut velit, quod non imperaret nisi vellet, et non fit quod imperat». quid in me tale aliquid miremque meos atque animi mei monstrum aliud volentis et aliud agentis, nolo extimes me magis aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
guam ubi in archano conflictu
dissidentium curarum tandem
uictor augustinus sacco fonte ab
eodem locus Ambrosio uiteq pri¬
oris solicitudine liberatus est. C
facto statun amicus ille episti
antiquus et hio nouus magno
sanctoq gaudio erultantes car¬
men illud famosissimũ laudis
et confessionis mtue parit
ceciuerunt deo quod mor late
ꝑ omnes ecclĩas duilgatum
huic exordium sumpsisse com¬
pertum est. Iam u̾o silibet ip̃a
de se loquentis angustun u̾ba ꝑ¬
curtam. uir enm possibile di¬
rerim tantam talis amun pro¬
cellam efficcitius aliis u̾bis ex¬
dͥmere. tam nulta inquit faci¬
ebam in corpore in ipsis cuncta¬
cionis estibus que aliquando uo¬
lunt honunes et non ualent sine
ip̃a membra non habeant aut
ea uł colligata uniculis uł re¬
soluta languore uł quoquo nĩ
impedita suit. Si colsi capillum.
si ꝑcussi frontem si consertis di¬
gitis amplexus sum genu. quia
uolui feci. Potui autem uelle
et non facere si nobilitas mẽ¬

Expanded text:
guam, ubi in archano conflictu guam, ubi in archano conflictu dissidentium curarum tandem victor Augustinus, sacro fonte ab eodem lotus Ambrosio viteque prioris solicitudine liberatus est; quo facto statim amicus ille Cristi antiquus et hic novus magno sanctoque gaudio exultantes carmen illud famosissimum laudis et confessionis mutue pariter cecinerunt Deo, quod mox late per omnes ecclesias divulgatum hinc exordium sumpsisse compertum est. 14 Iam vero, si libet, ipsa de se loquentis Augustini verba percurram; vix enim possibile dixerim tantam talis animi procellam efficacius aliis verbis exprimere. «Tam multa» inquit, «faciebam in corpore in ipsis cuntationis estibus, que aliquando volunt homines et non valent, si aut ipsa membra non habeant aut ea vel colligata vinculis vel resoluta languore vel quoquo modo impedita sint. Si vulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia volui feci; potui autem velle et non facere, si mobilitas mem
Abbreviated transcription (Latin):
psaluius est centesimus de cimꝰ
octanus. Ibi non procul a principio
iste nodus aplĩtus acerrima qui¬
dem augustum disputacione re-¬
soluit. Nunc lemora prosequami᷑.
Quid enim ip̃e pat̾ augustuius.
Qriud agebat illo conũsionis sue
die et in illa salubrima sed diffi¬
cillua conflictacione ani dũ
ad meliorem transire uitã uel¬
let ⁊ Iec transiret. quibus estua¬
magno apparatu s sola uolun¬
tate transeunduni erat. quant
quod elegantꝰ flaccus irtidet.
strenna nos ex̾cet inhercia na¬
uibus atq quadrigis petinus
benc uiuere. Quod petis hic est.
libet tanti uiri illius angustias
memmisse. et intestinumi illud
anum sui bellum in quo sicut
dignum erat pars taudem uicta
detenior: clarissimum et eternũ
meliori p̾buit triumphum. Idq
eo libencius recordor. ꝙ res in ea¬
dem urbe ubi ego iuic sumle
quiddam expior gesta est. almbꝰ¬
sii basilica est sola int̾ domum
quam ihĩto et capellam ꝑ exi¬

Expanded text:
Psalmus est centesimus decimus Psalmus est centesimus decimus octavus; ibi non procul a principio iste nodus apostolicus acerrima quidem Augustini disputatione resolvitur. Nunc leviora prosequamur. 12 Quid enim ipse pater Augustinus, quid agebat illo conversionis sue die et in illa saluberrima sed difficillima conflictatione animi, dum ad meliorem transire vitam vellet nec transiret? quibus estuamagno apparatu sed sola voluntate transeundum erat, quando, quod eleganter Flaccus irridet, Strenua nos exercet inertia; navibus atque Quadrigis petimus bene vivere; quod petis hic est. Libet tanti viri illius angustias meminisse et intestinum illud animi sui bellum, in quo, sicut dignum erat, pars tandem victa deterior clarissimum et eternum meliori prebuit triumphum; idque eo libentius recordor quia res in hac eadem urbe ubi ego nunc simile quiddam experior, gesta est. 13 Ambrosii basilica sola est inter domum quam inhabito, et cappellam perexi
Abbreviated transcription (Latin):
uenalius libertate. ¶ Amico sa-¬
ne alt̾i uiua uoce si illuc unius
integers puenero. Questio eñ
subdifficilis et insi fallor utilis
cõminus est illi tecum. tibi autẽ
sccipto trepidante respondeo. nõ
equidem ut excuser quod fieri nõ
posse iam sum fassus. sed ut si¬
quo pacto fieri potest nõ uulgo
merti et illaudato et obscuro s
illustrium comitum. gloria ac
splendore me contegam. Quid gͥ
paulus aplũs iuidiq sũmus uir.
Quid ait oro te. Non enm ĩquit
quod uolo facio bonum. sed quod
uolo malum hoc ago. Quid aĩce
dicent alii si paulus hoc dicit. Iã
quod sequitur nosti quibus hoc u̾¬
bis excuset. Si quod uolo inquit
ego hoc facio iam non ego opor
illud s quod hĩtat in me peccatũ.
anceps penitus et profunda con¬
clusio. quãq contra me u̾ti pos¬
se non inficior. Sed modo nõ ua¬
cat hiis nicumbere. Signare ãt
locum libet ad quem redeas si qũ
fortassis tibi talium cura enie

Expanded text:
venalius libertate. 10 Amico savenalius libertate. 10 Amico sane alteri viva voce, si illuc vivus integerque pervenero — questio enim subdifficilis et, nisi fallor, utilis comunis est illi tecum —, tibi autem scripto trepidante respondeo, non equidem ut excuser, quod fieri non posse iam sum fassus, sed ut siquo pacto fieri potest, non vulgo inerti et illaudato et obscuro sed illustrium comitum gloria ac splendore me contegam. Quid igitur Paulus Apostolus undique summus vir, quid ait, oro te? «Non enim» inquit, «quod volo facto bonum, sed quod nolo malum, hoc ago». 11 Quid, amice, dicent alii, si Paulus hoc dicit? iam quod sequitur nosti, quibus hoc verbis excuset: «Si quod nolo» inquit, «ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum». Anceps penitus et profunda conclusio quamque contra me verti posse non infitior. Sed modo non vacat his incumbere; signare autem locum libet ad quem redeas, siquando fortassis tibi talium cura erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ita dixerim t̾gum fugit querẽs
itidem ex me quid est ꝙ ego tan¬
tus ruralis affectator ocii ui tot
urbana negocia sim relapsus spõ¬
te ut sibi uidetur mea. et uide
artificiosissimum leporem ne for¬
te int̾rogacione conturber aũꝙͣ¬
uie taugat de se quent aduiraus
quid cause est ꝙ ip̃e quoq babilo¬
uicos aufractus male oderit. nec
dum possit effugiat. Ecce duos a¬
uncos e diu̾so terraruu tractu i
idem pugne genus sinlitudo q̃¬
dam contrarit iugenn. ¶ Quid
autem diceret uterq ur̃m si uoscet
quo in statu nunc maxime dum
lcquor res sunt mee. Si quidem
comuratis non ad imbrem s ad
diluuium cunctis celi sideribus
hreme haspsa et intractabili trã¬
sire tibi et michi fauliarissimas
dulces preces atq ut lideri uerbo
utar uiri excellentis sũmissa pla¬
cide blandiloquens or̃o apud me
merorabilis uim p̾cepti impio¬
seq uicem maiestatis obtiueat᷑.
Ita nichil sese uilius est hõi. Nicħ

Expanded text:
ita dixerim, tergum ferit, querens ita dixerim, tergum ferit, querens itidem ex me quid est quod ego, tantus ruralis affectator otii, in tot urbana negotia sim relapsus sponte, ut sibi videtur, mea; 7 et — vide artificiosissimum leporem — ne forsan interrogatione conturber, antequam me tangat, de se querit admirans quid cause est quod ipse quoque babilonicos anfractus male oderit, nec dum possit, effugiat. 8 Ecce ut duos amicos e diverso terrarum tractu in idem pugne genus similitudo quedam contraxit ingenii. Quid autem diceret uterque vestrum, si nosset quo in statu, nunc maxime dum loquor, res sunt mee? siquidem coniuratis non ad imbrem sed ad diluvium cuntis celi sideribus, hieme aspera et intractabili, transire tibi et michi familiarissimas dulces preces atque, ut Laberii verbo utar, Viri excellentis... Summissa placide blandiloquens oratio apud me inexorabilis vim precepti imperioseque vicem maiestatis obtineant? Ita nichil se se vilius est homini, nichil
Abbreviated transcription (Latin):
si actius intueare nichil u̾ius. Est
autem hic titulus uisi a seuiet ip̃o
neminem ledi posse. Quo audito
statun niuncum u̾i uulgus in¬
samet. Quod si obsescon racionibꝰ
uitam pandat uelit nolit ita ẽẽ
fatebitur. Patimur mala que
fecis et sepe in capud̃ auito¬
tis pena reũtitur. Non aliunde
pͥmimur nec oportet. Crede enĩ
mchi. il opus acie instructa aut
machins muro adiotis defos¬
sis q clam cuniculis. Quisq hostẽ
uastatorem suum secum int̾q
delicins suas hubet. Illi obsequit᷑
mirum dictu. et adũsus se ꝑtina¬
cit̾ illic fauet. Dices autem. et
anteqmͣ dicas assencior. N on ẽ
hoc culpani purgare sed ꝑticipa¬
re cum plurimis. Aliena quidem
accusacio. non excusatio ur̃a est.
faiciet. ¶ Omissis ergo aliis ad
me reuertor. uideo te amnce uero
armatum facile si resistam in
hac colluctatione uictorem. Eo
ictum excipio transalpinus ami¬
cus litteris quoq nõ nmus ua¬
lidis qm̃ urbans nindum ut

Expanded text:
si acrius intueare, nichil verius; est si acrius intueare, nichil verius; est autem hic titulus: Nisi a semet ipso neminem ledi posse. Quo audito statim inimicum veri vulgus insaniet; quodsi ad se rationibus viam pandat, velit nolit, ita esse fatebitur. 5 Patimur mala que fecimus et sepe in caput auctoris pena revertitur. Non aliunde premimur, nec oportet; crede enim michi, nil opus acie instructa aut machinis muro admotis defossisque clam cuniculis; quisque hostem vastatoremque suum secum interque delitias suas habet, illi obsequitur, mirum dictu, et adversus se pertinaciter illi favet. Dices autem, et antequam dicas assentior: ‘Non est hoc culpam purgare, sed participare cum plurimis; aliena quidem accusatio, non excusatio nostra estfaciet’. 6 Omissis ergo aliis ad me revertor. Video te, amice, vero armatum, facile, si resistam, in hac colluctatione victorem. Eodictus excipio, transalpinus amicus literis quoque non minus validis quam urbanis, nudum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
et pericula more longioris in¬
tuens alas nigeno calamo
calcar addiciam ut iam qd̃
urx possibile uidebatur et pni¬
dencior apud me uir sis ⁊ meli¬
or et rebus meis amicior qmͣ
putabam. Quid me uo respon¬
surum credis. Negatutum ne
aliquid: Nichil prorsus possem
liuga forsitan. corde non possũ.
urgeor quidem. Non opus est
equuleo. uiolenta est uitas.
auinos ligat. Quid enim non
ingenue fatear tibi quod negu¬
re michi ipẽ uon audeo Illico
ut epłam tuam leg̾e accepi di¬
xi mecum hec uen nodos secũ
actulit. caꝑtus sum. unde igit ͦ
nuuc euadaui: quib me artibꝰ¬
crpedium. quo ingenio ine cibsol¬
uam: Postremo quid dicam insi ꝙ
cum toto geuere humano cõmũe
ccuen est michi. Quis est ennu
bominum qui non sibi sepe necũit.
cui non ꝓprie dici possit uetus il¬
lud u̾bum. ommia mala hec tibi
o stultissime procitisti. Elegans
et plane argutus Iohĩs crisostum
tractatus est pͥmo forsitan con¬
gressu mendacii frontem hñs at

Expanded text:
et pericula more longioris inet pericula more longioris intuens, alas ingenio, calamo calcar adiciam, ut iam, quod vix possibile videbatur, et prudentior apud me vir sis et melior et rebus meis amicior quam putabam. 3 Quid vero me responsurum credis? negaturum ne aliquid? nichil prorsus; possem lingua forsitan, corde non possum. Urgeor quidem, non opus est equuleo; violenta est veritas, animos ligat; quid enim non ingenue fatear tibi quod negare michi ipse non audeo? Illico ut epystolam tuam legere occepi, dixi mecum: ‘Hec veri nodos secum attulit; captus sum’. 4 Unde igitur nunc evadam? quibus me artibuexpediam? quo ingenio me absolvam? postremo quid dicam, nisi quod cum toto genere humano comune crimen est michi? quis est enim hominum qui non sibi sepe nocuerit, cui non proprie dici possit vetus illud verbum: «Omnia mala hec tibi, o stultissime, procurasti»? Elegans et plane argutus Iohannis Crisostomi tractatus est, primo forsitan congressu mendacii frontem habens, at
Abbreviated transcription (Latin):
uelun. uidenut quid iudicent.
Ibo obuiam. et si forte alit̾ sen¬
suris ac tu certe ut spero nõ alit̾
amaturis. Postremo mali ce¬
cum tibi iudicium quod facile
amor ercuset qmͣ michi insoleu¬
ciam obiectent malum mexcu¬
sabile. tauta presertim earum
ui me rerum pemiria quibus
solent hommes suꝑbire uale
Ad Iohanem aretinũ. Quid est
ꝙ uolentes unũ aliud gerimus.
nes michi de te ueteres
radicatas q sentencias
una recens auxit et re¬
uocauit epła. scipientie simul
et uirtutis et amicicie tue testis.
Ita michi liquido ante gules po¬
is quod deum testor nunqui
uide discedit. Eui biemus et
uic̾ti fugam. Ita grauit̾ hũit
occupaciones meas antiquas
si que sunt que laudem i̾eant
huic nouas uetenbus adu̾sas
et querende glorie mimucos co¬
aceruando dimimeras. Ita dul¬
cirꝰ dortans ut fugiam. meq ĩ
libertatem eripiens que mici
non eriguo apparatu iacta sũt
rerum meliorum fundamenta
non deseram sed accelerẽ pociꝰ

Expanded text:
velim; viderint quid iudicent. velim; viderint quid iudicent. Ibo obviam, et si forte aliter sensuris ac tu, certe, ut spero, non aliter amaturis. Postremo malim cecum tibi iudicium, quod facile amor excuset, quam michi insolentiam obiectent, malum inexcusabile, tanta presertim earum in me rerum penuria quibus solent homines superbire. Vale. 10 Ad Iohannem Aretinum, quid est quod volentes unum aliud agimus. 1 Tres michi de te veteres radicatasque sententias una recens auxit et renovavit epystola, sapientie simul et virtutis et amicitie tue testis. Ita michi liquido ante oculos ponis quod, Deum testor, nunquam inde discedit, evi brevis et incerti fugam; ita graviter hinc occupationes meas antiquas, sique sunt que laudem mereantur, hinc novas veteribus adversas et querende glorie inimicas coacervando dinumeras; 2 ita dulciter hortaris ut fugiam meque in libertatem eripiens, que michi non exiguo apparatu iacta sunt, rerum meliorum fundamenta non deseram, sed accelerem potius
Abbreviated transcription (Latin):
cogor ut respondeam .I. felix. q̃re
alibi. diciusq limen adi. hic
naniq quod rogitas proculdu
si res meas ut tͥ sit oui dicã¬
uibus placituras arbit᷑¬
ris oculis omnib idem uisus.
cetus est amor. ceci sunt aman¬
tes. amantum q iuditia ceca
sunt. non tu pͥmus hoc dicis di
qui reperit. non uenor. ait̾ hoc
dixit. quid refert. An uinus idõ
uerum est quia a multis dicit:
dixit hoc alt̾. Et ego consencio.
uerissime q dictum fateor. ⁊ a¬
liene sentencie exꝑtus accedo.
Que cum ita suit uide queso ne
indulgentia tua hec que frenũ
ui laudibus meis nescit non
paruo fame ꝑiculo nes opponat.
tuq uon sat ꝑspicar ider ap¬
pareas. et ego qui tutius latu¬
issem seuerioribus iudicibus te
prodente subitiar. Illud enim
nunime uereor ne recens cuiꝰ¬
cumq iudicium te ab antiqua
imꝙͣ opinione dimoneat. Qͣc¬
quid erit absit ut auicis tuis
non semꝑ pateant amiticie
ure fores. ⁊ sichil illis qfultum

Expanded text:
cogor ut respondeam: ‘I felix, quere cogor ut respondeam: ‘I felix, quere alibi ditiusque limen adi, hic namque quod rogitas proculdubsi res meas ut tibi sic omnibus placituras arbitraris. Non oculis omnibus idem visus; cecus est amor, ceci sunt amantes amantumque iudicia ceca sunt. ‘Non tu primus hoc dicis’ diqui repperit, non verior. Alter hoc dixit: quid refert? an minus ideo verum est quia a multis dicitur? Dixit hoc alter; et ego consentio verissimeque dictum fateor et aliene sententie expertus accedo. 2 Que cum ita sint, vide, queso, ne indulgentia tua hec, que frenum in laudibus meis nescit, non parvo fame periculo nos opponat, tuque non sat perspicax iudex appareas et ego, qui tutius latuissem, severioribus iudicibus te prodente subiciar. Illud enim minime vereor, ne recens cuiuscunque iudicium te ab antiqua unquam opinione dimoveat. 3 Quicquid erit, absit ut amicis tuis non semper pateant amicitie nostre fores; nichil illis occultum