comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
roficiente porro doctrina diuina.
sub sancto et cum saucto augustino.
in monasterio deo seruientes: yppo¬
mensis ecclesie clerici ordinari ceper̃t:
ac deuide innotescente et clarescente
de die in diem. ecclesie catholice pre¬
dicationis ueritate: sanctorũq ser¬
norum dei proposito. continentia
et pauꝑtate profunda: ex monast̾io
quod ꝑ illum memorabilem nirum
et esse et crescere ceperat: magno desi¬
derio poscere. atq accipere ep̃os et de¬
ricos: pax ecclesie atqz uniras. et ce¬
pit primo. et postea consecuta est.
Nam ferme decem quos ipse noui.
sanctos ac uenerabiles iuros. con¬
tinentes et doctos: beatissimus
nullis quoq eminentiorib rogatus
dedit. Similiter quoqz et ipsi ex illo¬
rum sanctorum ꝓpolito uemientes:
dñi ecclesiis ꝓpagatie. ⁊ monasteria
instituerunt: et studio crescente edi¬
ficationis nerbi dei. ceteris ecclesiis
promotos fratres. ad suscipiendũ
sacerdotium prestiterun. Tu autẽ.¬

Expanded text:
roficiente porro doctrina divina, sub sancto et cum sancto Augustino in monasterio Deo servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente et clarescente de die in diem Ecclesiae catholicae praedicationis veritate, sanctorumque servorum Dei proposito, continentia, et paupertate profunda, ex monasterio quod per illum memorabilem virum et esse et crescere coeperat, magno desiderio poscere atque accipere episcopos et clericos pax Ecclesiae atque unitas et coepit primo, et postea consecuta est. Nam ferme decem, quos ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus nullis quoque eminentioribus, rogatus dedit. Similiterque et ipsi ex illorum sanctorum proposito venientes, Domini Ecclesiis propagatis, et monasteria instituerunt; et studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestiterunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
animalem doctrinam philosophoꝵ.
accepit intellectum salutis & uite. in¬
spexit sp̃ualium mirabilia bonorũ.
agnouit uerum fabricatorem celi ac
terre. & potentissimũ humani gene¬
ris conditorem. De cuiꝰ sapientia dici¬
tur. Omnia in mensura & pondere.
& numero constitufti. Uidit & do¬
mum quã edificauerat. idest incar-¬
nationem hominis assumpti. in quo
habitat omĩs plenitudo diuinitatis
corporaliter. Uidit & cibos salomo¬
cibus est ut faciam uoluntatem cius
qui misit me patris. cibus enĩ xp̃i est.
salus nr̃a. reficitur celestib epulis.
ꝓfectib nr̃is. cibus eius sumus. dum
acquisiti eccle in membra eius corpus¬
q transimus. uel cibos eius. altaris sa¬
cramenta celestia. de quib dicitur. Pa¬
nem celi dedit eis: panem angeloꝵ
manducauit homo.

Expanded text:
animalem doctrinam philosophorum, animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritalium mirabilia bonorum, agnovit virum fabricatorem coeli et terrae, ac potentissimum humani generis Conditorem. De cujus sapientia dicitur: Omnia in mensura et numero et pondere constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos Salomocibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit Patris . Cibus enim Christi est salus nostra; reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus corpusque transimus. Vel cibus ejus altaris Sacramenta coelestia sunt, de quibus dicitur, Panem coeli dedit eis, panem Angelorum manducavit homo
Abbreviated transcription (Latin):
mundi gentib. diuersisq nationib.
Uenit ergo exhibens munera digna
xp̃o. aurum. & geminas preciosas: &
hoc camelis portantib. idest ex gen¬
tili populo uenientib qui prius fu¬
te deformes. Cum hiis tanquã cum
munerib regina hec ingreditur ad
nia. & ornamenta uirtutũ. E locuta
est ei omĩa que habebat in corde suo.
i dest aꝑuit ei cor suum. manifestauit¬
q ei occulta conscientie sue. in confes¬
sione & penitudine precedentiũ deli-¬
ctoꝵ. Uideamus quid agat hec regina.
Uidens inquit regina saba omnẽ sa
pientiam salomonis. & domum quã
edificauerat. & cibos mense eius ꝙ ho¬
localista que offerebat in domo dñi.
non habebat ultra spiritum. u.¬
uid erat rationis ut prepotens
regina domũ. expensas. & cibos regios.
tantopere miraretur: Ergo hoc loco
aliqua maiora nos oportet inquirere.
Uidit gͦ eccła ex gentib congregata.
sapientiam p̃i. idest post carnalia in¬
stituta gentiliũ. post humanam et

Expanded text:
mundi gentibus diversisque nationibus. mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantibus, id est ex gentili populo venientibus, qui prius te deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad nia ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa quae habebat in corde suo, id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occulta conscientiae suae in confessione et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quae agat haec regina. Vide domum quam aedificavit, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis ut praepotens regina domum, expensas et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est, post carnalia instituta gentilium, post humanam et
Abbreviated transcription (Latin):
enit eccla ad redemptorem & eru¬
ditorem suum: ut de stulticia erroris
doctrinam ꝑciperet ueritatis. De qua
plenius sicut audiuimus. regnorũ
scribit historia: ita dicens. E ingres¬
sa regina. Ierłm. cum multo comita¬
tu & diuitiis. cũ camelis portantib
aroiata. & aurum infinitũ nimis.
& geminas preciosas:uenit ad salo¬
monem. & locuta est ei uniuersa q̃
habebat in corde suo. Ergo in figura
regine huiꝰ. eccl̃auenit ex gentib. ꝙ
a finib terre. imponens finem cupi¬
ditatib. uitiisq terrenis: ut audi¬
ret sapientiam salomonis. id est ueri
q unum. soluens inimicitias inter de¬
um & hominem in carne sua. Uenit
post ueteres & ꝓfanas suꝑstitiones. au¬
dire & discere de ficei illuminatione
& iudicio futuro: de anime immorta¬
litate. de spe resurrectionis & glaiiii.
enit in iherłm cũ multo comira¬
tu. soest non iam cum una tantum
gente uideoꝵ. situt prius synagoga so¬
los habuit hebreos. sed cum totius

Expanded text:
enit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est, veri que unum solvens inimicitias inter Deum, et hominem in carne sua. Venit post veteres et profanas superstitiones audire, et discere de fidei illuminatione, et judicio futuro: de animae immortalitate, de spe resurrectionis, et gloria. ergo in Jerusalem cum multo comitatu, id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius
Abbreviated transcription (Latin):
uius obiectu pudore magno suffu¬
sus ioachim: ad pastores qui cũ pecorib
suis in pascus erant secessit. neqi domũ
repedare uoluit: ne forte a contribulibus
sins qui simul aderant et hoc a sacerdote
audierant: eodem obꝓbrn elogio notar
Uerũ cum ibi aliqͣndiu esset: quadam
die cum solus esset. angelus domini
ei cũ inm̃so limine astitit. Qui cum
ad eius uisionem turbaretur: angls
qui ei apparuit. timorem eius conpe¬
scuit dicens. Noli timere ioachini:
neq in uisione mea turberis. Ego
em̃ sum angelus domini missus ab
eo ad te: ut admuntiẽ tibi preces tu
as exauditas esse: et elemosmnas tu¬
as ascendisse in conspectu eius. uidẽs
quippe uidit pudorem tui. et auduit
sterilitatis obprobrium: non recte ti¬
bi obiectum.

Expanded text:
i objectu, pudore magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis suis secessit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV. Verum cum ibi aliquamdiu esset, quadam die cum esset solus, angelus Domini ei cum immenso lumine astitit. Qui cum ad ejus visionem turbaretur, angelus qui ei apparuerat, timorem ejus compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turberis. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in conspectum ejus. Videns quippe vidit pudorem tuum, et audivit sterilitatis opprobrium non recte tibi objectum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrumpebant: obturauer̃t aures suas.
Iam ꝓrumpant. appareant quid sint: ad
lapides currant. Cucurrerunt:lapi¬
Attendite illum: quem bonus amicus
mendo sp̃m meũ. Hoc sicut homo. sic̃
tru cifixus. sicut natus ex femina. sicut
carne indutus. sicut ꝓ nobis moriturꝰ.
Homo ergo. Pater: in manus tuas cõ¬
mendo sp̃m meũ. Iule dixit pater: ste¬
phanus. dñe iħu. Quid & ipse: Acci-¬

Expanded text:
prorumpebant: obturaverunt aures suas. prorumpebant: obturaverunt aures suas. Jam prorumpant, appareant qui sint: ad lapides currant. Cucurrerunt, lapiAttendite prius illum, quem bonus amicus mendo spiritum meum. Hoc sicut homo, sicut crucifixus, sicut natus ex femina, sicut carne indutus; sicut pro nobis moriturus,Homo ergo: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Ille dixit, Pater: Stephanus, Domine Jesu. Quid et ipse? Acci
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. fremebant illi: & stridebant
dentib inium.Tode stephane adde
qued non terant. adde quod sustine¬
re non possint:adde unde possint lapida
tyrũ caput: uidit iłim stantem ad dex¬
teram patris. Uidit. tacere non potuit:
& illi non uidebant. sed inuidebant.
Et ideo non uidebant: quia inuidebant.
Non tacuit ille quod uidit: ut ꝑueni¬
ret ad eum quẽ uidit. Ecce inquit ui¬
deo celum aꝑtum: & filium hominis
stantem ad dexteram maiestatis. Illi
continuerunt aures suas: quasi contra
blasphemiam. Agnoscitis ill os in psal¬
mo. Sicut aspidis inquit surde & ob¬
turantis aures suas: ne audiat uocem
incantantis. ꝙ medicantis medicam̃¬
tum a sapiente. Sicut enĩ dituntur.
aspides. quando incantantur:ut non
prumpant & exeant de cauernis suis
premere unam aurem in terra. & de
cauda sua alteram sibi obturare. & ta¬
men incantator ꝓducit illas: sic o isti
adhuc in cauernis suis stridebant. qnͣ¬
do in suis cordib estuabant. Nondũ

Expanded text:
diceret, fremebant illi, et stridebant dentibus suis. Adde, Stephane, adde quod non ferant, adde quod sustinere non possint: adde unde te possint lapidartyrum caput; vidit Jesum stantem ad dexteram Patris: vidit, ut non taceret. Non illi videbant, sed invidebant; et ideo non videbant, quia invidebant. Non tacuit ille quod vidit, ut perveniret ad eum quem vidit. Ecce, inquit, video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram majestatis. Illi continuerunt aures suas, quasi contra blasphemiam. Agnoscitis illos in Psalmo: Sicut aspidis, inquit, surdae et obturantis aures suas, ne audiat vocem incantantis, et medicamentum medicatum a sapiente . Sicut enim dicuntur aspides, quando incantantur, ut non prorumpant et exeant de cavernis suis, premere unam aurem ad terram, et de cauda sibi alteram obturare, et tamen incantator producit illas: sic et isti adhuc in cavernis suis stridebant, quando in suis cordibus aestuabant. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
insidiarũ fraudib. fõns itaq signa¬
tus. sigillo totius trinitatis. e quo
fons uite manat:in cuius bumine
om̃es uidemus lumen: quia iuxta io¬
hannem ip̃e est qui illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc mundum.
Cuius ꝓfecto emissio uteri suꝑnoꝵ ci¬
uiũ. omniũ est paradisus. De isto nãq
uentris agro pa triarcha ysaac
longe ooorans aiebat dicens. Ecce odor¬
filii mei sicut odor agri pleni. quẽ be¬
nedixit dñs. Quamuis putent parũ
intelligentes. quod priores sc̃i minus
de xp̃o intellexerint mysterium in¬
carnationis. cũ & ipsi eadem saluati
sunt gr̃a. Unde constat tempus non
preuidicasse sacramentũ uniti hõis
ac dei. ita ut iam esset in illo ꝑ unita¬
tem ꝑsone ab initio scłi: qui necdũ
natus ex maria uirgine qd̃ multis
scripturarũ declaratur indiciis Itẽ¬

Expanded text:
insidiarum fraudibus. Fons igitur signainsidiarum fraudibus. Fons igitur signatus sigillo totius Trinitatis, ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videmus lumen, quia juxta Joannem, ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Cujus profecto emissio uteri, supernorum civium omnium est paradisus. De isto namque ventris agro patriarcha Isaac longe ofilii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus : quamvis putent parum intelligentes, quod priores sancti minus de Christo intellexerint mysterium Incarnationis, cum et ipsi eadem salvati sint gratia. X. Unde constat tempus non praejudicasse sacramento uniti hominis ac Dei: ita ut jam esset in illo per unitatem personae ab initio saeculi, qui nondum erat natus de Maria Virgine: quod multis Scripturarum declaratur indiciis. U
Abbreviated transcription (Latin):
in multis meritoꝵ uirtutib. & deal¬
bata nue cancsidius sp̃s sci muntrib
simplicitatem columbe in omnib re¬
presentans: qm̃ quicqͥd in ea gestum
ricordia & iusticia que de celo ꝓspexit.
Q ideo immaculata: quia in nullo
corrupta. Circundedit enim uirũ in
utero: sicut ieremias sc̃s testatur: et
non aliunde accepit. Fecit inquit dñs
nouũ suꝑ terram: & mulier circunda¬
bit uirũ. Uere nouum & om̃iũ noui
tatum suꝑeminens nouitas uirtu¬
tum: qͣndo ds quem ferre ñ potest
mundus: neq uidere aliquis ut ui-¬
uere possit sic ingressus est hospitium
uentris: ut corporis claustra nesciret.
sicq gestatur ut totus ds̃ in eo esset:¬
& sic inde exluit ut lezechiel fatetur
omnino clausa. Unde canitur in eiscle
canticis de ea. Hortus conclusus fors
signatus: emissiones tue paradysus.
ere hortus delitiarũ: in quo iii.¬
consita sunt uniu̾sa florũ genera. et
odoramenta uirtutũ. Sicq inclusus
ut nesciat uiolari. neq corri mpiulliᷤ

Expanded text:
dealbata nive candidior Spiritus Sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans: quoniam quidquid in ea gestum ricordia, et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit enim virum in utero, sicut Hieremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum tatum supereminens novitas virtutum, quando Deus, quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit, sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustra nesciret, sicque gestatus, ut totus Deus in eo esset: et sic inde exivit, ut Ezechiel fatetur, porta omnino clausa. Unde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera, et odoramenta virtutum, sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis
Abbreviated transcription (Latin):
ret audiuit. Et cum hoc fecerit. dolor
continuo conquiescit. Autusus no¬
men est fundi. ubi eccła sita erat: et¬
in ea memoria est martyris stephani.
Puerũ quendam paruulũ cũ in area
luderet. exorbitantes boues qui uehi¬
culum trahebant. rota obtriuerunt.
q confestim palpitauit expirans. Hũc
mater arreptum ad eandem memori¬
am posuit: & non solum reuixit. ue¬
rum etiam illesus apparuit.

Expanded text:
ret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor ret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
isum est genero eiuus ut iret ad me¬
m̾oriam scĩstephani. & illic ꝓ eo quan¬
tum posset oraret. ut d̾s illi daret men¬
tem bonam qua credere ñ differret. in
xp̃m. Fecit hoc ingenti gemitu & fle¬
tu. & sinceriter ardente pietatis affec¬
tu. Deinde abscedens. aliquid de alta¬
ri florum qd̃ occurrit tulit. eiq cum
iam nox esset ad caput posuit. Tum
dormitũ est. Et ecce ante diluculum
clamat. ut ad ep̃m curreretur qui
mecũ forte tunc erat apud ypponem.
Cum ergo eum audisset absentem: ue¬
nire presbiteros postulaurt. Uenerũt.
credere se dixit. Admirantib atq gau¬
dentib om̃ib baptizatus est.
uerba beatissimi stephani quando la¬
pidatus est a iudeis ultima fuisse nes¬
ciret: que huic quoq ultima fuerunt.
Nami non multo post etiam defunctꝰ¬
ipse est. Sanati sunt illic ꝑ eundem
martyrem etiam podagriti diio:ci¬
ius unus. peregrinus imus. S ciuis
omnimodo: peregrinus aũ ꝑ reuela¬
tionem quid adhiberet quando dole¬

Expanded text:
isum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. uerba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando dole
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit ei homo a demone rexa-¬
tus uociferãs et dicens. O serue
dei liuine quid nobis et tibi: Es¬
ce enim regnũ neum inuasisti
a malicia mea me prinasti. Quid
ultra me persequeris: Scias autẽ
quia si me hinc expuleris uariis¬

Expanded text:
occurrit ei homo agitatus a daemone, clamans et dicens: O serve Dei Livine, quid nobis et tibi? Ecce enim regnum meum invasisti, et militia mea me privasti; quid ultra me persequeris? Scias etenim quia si me hinc expuleris, faci
Abbreviated transcription (Latin):
notissimum: qd̃ beatissimoꝵ petri
& pauli natalis sit hodie: nec aliquã
partem orbis latere potuit tanta deuõ¬
tio. Siquidem cũ de hiis dicat dauid
ꝓpħa. in omnem terram exiuit sonus
eoꝵ: ꝙ in fines orbis terre u̾ba eoꝵ.
denti ad portam speciosam templi clau¬
debililpedum restituerit firmitatẽ
ut quod natura minus contulerat. apo¬
stolica gr̃a repararet: Cum enĩ claudꝰ
ille: stipem rogans: aliquid pecunie:
se ab apło. crederẽt accepturũ: ait illi
apłs petrus. Argentum & aurum ñ
ambula. Beata plane largitas: que pe¬
tenti argentum quidem ñ contulit. s
contulit sanitatem.¬

Expanded text:
notissimum, quod beatissimorum Petri et Pauli Natalis est hodie, nec aliquam partem orbis latere potest tanta devotio: siquidem cum de his dicat David propheta, In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba edenti ad portam speciosam templi claudebili, pedum restituerit firmitatem; ut quod natura minus contulerat, apostolica gratia repararet? Cum enim claudus ille stipem rogans, aliquid pecumae se ab Apostolis crederet accepturum, ait illi apostolus Petrus: Argentum et aurum non ambula . Beata plane largitas, quae petenti argentum quidem non contulit, sed contulit sanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tantus: Quantus. tantus homo
Tam̃ non sequebatur inter discipłos
dñm: & sequebantur eum discipłi.
iscipulos habebat xp̃c: discipłos
habebat iohannes. Docebat xp̃c: do¬
cebat iohannes. Quid iam dicam: Ba-¬
ptizabat iohannes: baptizabat xp̃c.
Dlus hic de baptismo dico: a iohan¬
ne baptizatus est xp̃c. Ubi sunt qui
de ministerio baptisim. arrogantia
tumide animositatis inflantur: Ubi
sunt uoces carentes humilitate. elatẽ
suꝑbia: ego baptizo. ego baptito:
Quid dixisses. si xp̃m baptizare meru¬
isses: Magna iam quantũ aduertit
scĩtas ur̃a. apparere & eminere causa
cepit. qua fuerat xp̃c a patre mittendꝰ.
& iohannes a xp̃o premittendus. Pri¬
or missus est iohannes: sed sicut ab
obsequentib anteceditur uidex. Po¬
sterior homo creatus est xp̃c: sed iohan¬
nem creauit deus xp̃c.¬

Expanded text:
tantus? quantus tantus homo? tantus? quantus tantus homo? Tamen non sequebatur inter discipulos Dominum, et sequebantur eum discipuli: Discipulos habebat Christus, discipulos habebat Joannes: docebat Christus, docebat Joannes. Quid jam dicam? Baptizabat Joannes, baptizabat Christus. Plus hic de baptismo dico, a Joanne baptizatus est Christus. Ubi sunt qui de ministerio Baptismi arrogantia tumidae animositatis inflantur? Ubi sunt voces carentes humilitate, elatae superbia, Ego baptizo, ego baptizo? Quid dixisses, si Christum baptizare meruisses? Magna jam, quantum advertit Sanctitas vestra, apparere et eminere causa coepit, qua fuerat et Christus a Patre mittendus, et Joannes a Christo praemittendus. Prior missus est Joannes, sed sicut ab obsequentibus anteceditur judex. Posterior homo creatus est Christus, sed Joannem creavit Deus C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ per etatis accessum ad annos capa¬
ciores ꝑducti. in discipłatum assũpti
sunt. Illoꝵ postea fides dño adhesit:
sed nullius illoꝵ natiuitas xp̃o mi¬
utauit. Recordemur & ꝓpħas: recola-¬
mus patriarchas. Nati sunt homines
Iohannis aũ dñm xp̃m ipsa natiuitaᷤ¬
lutauit. Ista ut potuimus soluta que¬
stione: alteram aggrediamur ꝓ ui¬
rib quas dederit dominus.
ccurrit enim alia questio aliqͣn¬
do ut michi uidetur obstrusior: & ad
ꝑscrutandũ laboriosior. In qua me
multũ adiuuabit ur̃a intentio: & ꝓ
mea exiguitate ad dñm deprecatio:
Iohannes iste tanta excellens gr̃a. ut
quemadmodũ dictum est. dñm etiã
ex utero salutaret. nondum loq̃ndo
sed exultando. cuiꝰ gr̃a in deum iam
tunc erat aꝑta. quando eius caro in
carne erat inclusa. Hic ergo iohannes
non inuenitur int̾ discipulos dñi:
sed inuenitur potius discipłos habuis¬
se cum dño. Quid est hoc: Quid ẽ
iste homo. tantus homo:Quis homo

Expanded text:
et per aetatis accessum ad annos capaet per aetatis accessum ad annos capaciores perducti, in discipulatum assumpti sunt; illorum postea fides Domino adhaesit, sed nullius illorum nativitas Domino militavit. Recordemur et Prophetas, recolamus Patriarchas: nati sunt homines,Joannis autem ipsa nativitabae. Ista, ut potuimus, soluta quaestione, alteram aggrediamur, prribus quas dederit Dominus. Occurrit enim alia quaestio aliquanto, ut mihi videtur, obstrusior, et ad perscrutandum laboriosior, in qua me multum adjuvabit vestra intentio, et pro mea exiguitate ad Dominum deprecatio. Joannes iste tanta excellens gratia, ut quemadmodum dictum est, Dominum etiam ex utero salutaret, nondum loquendo, sed exsultando; cujus gratia in Deum jam tunc erat aperta, quando ejus caro in carne erat inclusa: hic ergo Joannes non invenitur inter discipulos Domini, sed invenitur potius discipulos habuisse cum Domino. Quid est hoc? Quis est iste homo? Homo tantus, quis homo
Abbreviated transcription (Latin):
iei hodierne sollempnitas:
sollempnem desiderat tan¬
ta expectatione sermonem. Eigo adiu¬
uante dño ministrabimus uobis quod
dederit: recolentes & animo tenentes.
nr̃e officium seruitutis ut loquamur.
ñ tanquã magistri sed tanquã ministͥ
non discipulis sed condiscipulis. quia
nec seruis sed conseruis.
agister autẽ unus est nobis. cuius
scola in terra est & cathedra in celo. cu¬
ius precursor iohannes est natus cuiꝰ
natiuitatis dies hodiernus traditur.
hodie celebratur. Hoc maioꝵ traditi¬
one suscẽpimus: hoc ad posteros imi¬
tanda deuotione transinittimus. Io¬
hannis ergo non euuangeliste sed ba¬
ptiste: natalem hodie celebramus
Qua prima re posita occurrit questi¬
o non pretereunda. quare natalem
quo est ortus ex utero beatus ioħes
potius celebramus: quã cuiuslibet
apłi. uel martyris. uel prophete. uł
i interrogemur. quid respondebi¬
mus: Quantũ michi uidetur. quan¬
tum mearũ uiriũ mediocͥtati occur¬
rit. hec causa est. Discipuli dñi nati.

Expanded text:
iei hodiernae solemnitas solemnem desiderat tanta exspectatione sermonem. Ergo, adjuvante Domino, ministrabimus vobis quod dederit, recolentes et animo tenentes nostrae officium servitutis, ut loquamur, non tanquam magistri, sed tanquam ministri; non discipulis, sed condiscipulis; quia nec servis, sed conservis. agister autem unus est nobis, cujus schola in terra est, et cathedra in coelo: cujus praecursor Joannes est natus, cujus nativitatis dies hodiernus traditur, hodie celebratur. Hoc majorum traditione suscepimus, hoc ad posteros imitanda devotione transmittimus. Joannis ergo non Evangelistae, sed Baptistae Natalem hodie celebramus. Qua prima re posita, occurrit quaestio non praetereunda, quare Natalem, quo est ortus ex utero Joannes, potius celebremus, quam cujuslibet apostoli vel martyris vel prophetae vel i interrogemur, quid respondebimus? Quantum mihi videtur, quantum mearum virium mediocritati occurrit, haec causa est: Discipuli Domini nati,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sapientes erant: quia sapien¬
tia erat in illis. Non enim sapientes
desuo erant: sed illa in illis erat sapi¬
ertia de qua scriptũ est in quodam li¬
bro. que dicit contemptorib suis. cũ
uenerint ad mala que illis minata
est. & ego ur̃e ꝑditioni subridebo.
Quid mirũ quia sapientes irrident
fatuas: Quid est irridere: Ite ad uẽ
tis bene uiuere.nisi quia uos homi¬
nes laudabant: qui uohis oleum uẽ
tomagis ñ acquiesceretis adulatori-¬
b. & intus oleum portaretis: & ꝓpt̾
bonam conscientiam omĩa bona o¬
pera faceretis. tunc diceretis emen¬
dabit me iustus in miscłia & argu¬
et me. oleum aũ peccatoris non im¬
pinguet caput meũ: M elius inqͥt
stus. corrigat me iustus. colaphi-¬
caput meũ oleum peccatoris

Expanded text:
Quia sapientes erant, quia sapienQuia sapientes erant, quia sapientia erat in illis. Non enim sapientes de suo erant: sed illa in illis erat sapientia, de qua scriptum est in quodam libro, quae dicit contemptoribus suis, cum venerint ad mala, quae illis minata est: Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid mirum est, quia sapientes irrident fatuas? Quid est irridere? CAPUT IX. 1tis bene vivere, nisi quia vos homines laudabant, qui vobis oleum vendto magis non acquiesceretis adulatoribus, et intus oleum portaretis, et propter bonam conscientiam omnia bona opera faceretis: tunc diceretis, Emendabit me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum . Melius, inquit, stus, corrigat me justus, quacaput meum oleum peccatoris
Abbreviated transcription (Latin):
apientiũ lampades ardebant de
oleo eterno. de conscientie ueritate:
de interiori gła. de intima carita¬
te. Ardebant tamen & illarũ fatu¬
arum. Quare tunc ardebant: Q a
ñ derrant laudes hominũ. Postea uͦ
quam surrexerunt. idest in resur¬
rectione a mortius ceperunt apta¬
re lampades suas. id est preparare d̾o
operũ suoꝵ reddere rationẽ. Et quia
tunc nemo est qui laudet. omĩs enĩ
homo cause sue uacat nemo est qui
ñ de se cogitet: non gͦ erant qui oleũ
uenderent.ceperunt deficere lampa¬
des. Et conuerterunt se fatue ad qͥn¬
q prudentes dicentes. Date nobis de
oleo ur̃o: quia lampades nr̃e extingũ¬
tur. Hoc querebant qd̃ consueuerant.
idest alieno oleo lucere. q ad alienaᷤᷤ
laudes ambulare. Tu aũ d¬
Date nobis de oleo ur̃o: quia lam¬
pades nr̃e extingunt᷑. Atille ne forte
inquiunt ñ sufficiat nobis & uobis:
ite potius ad uendentes & emite uo¬
bis. Non consulentiũ sed irridentiũ
est ista responsio. Quare irridentiũ:

Expanded text:
apientium lampades ardebant de oleo interno, de conscientiae securitate, de interiore gloria, de intima charitate. Ardebant tamen et illarum fatuarum. Quare tunc ardebant? Quia non deerant laudes hominum. Postea vero quam surrexerunt, id est, in resurrectione a mortuis, coeperunt aptare lampades suas, id est praeparare Deo operum suorum reddere rationem. Et quia tunc nemo est qui laudet, omnis homo causae suae vacat, nemo est tunc qui non de se cogitet: non ergo erant qui oleum venderent; coeperunt deficere lampades, et converterunt se fatuae ad quinque prudentes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Hoc quaerebant quod consueverant, id est, alieno oleo lucere, ad alienas laudes ambulare. Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. 11. Finquiunt, non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. Non consulentium, sed irridentium est ista responsio. Quare irridentium?
Abbreviated transcription (Latin):
natauit. Utiq etiam hoc. preter natu¬
ram factũ cognoiuimꝰ. Grauior est enĩ
ferri species: quam aquarũ liquor.
quam naturam: ⁊ adhuc tamen ꝓpheti¬
ce benedictionis numeranius gratiã.
Quod si statimi ualuit humana bene̾¬
dictio. ut naturã conuerteret: quid di¬
cimꝰ de ip̃a cõsecratione diuina. ubi ip̃a
uerba dñi saluatoris operantur:. Nã
sacramentum istud quod accipitis: xp̃i
sermone cõficitur. Quod si tantũ ua¬
luit sermo elye. ut ignem de celo depo¬
ueret: nõ ualebit xp̃i sermo. ut speci¬
es mutet elementorũ: Tu. scd̾m ioh̾.¬

Expanded text:
natavit . Utique et hoc praeter natunatavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. quam naturam, et adhuc tamen propheticae benedictionis numeramus gratiam? Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam converteret ; quid dicimus de ipsa consecratione divina, ubi verba ipsa Domini Salvatoris operantur? Nam sacramentum istud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum valuit sermo Eliae, ut ignem de coelo deponeret: non valebit Christi sermo, ut species mutet elementorum? De to
Abbreviated transcription (Latin):
breorum: hinc egiptiis uallatus. in¬
de mari cõclusus. uirgam leuauit
moyses. sepauit se aqua. et ĩ mu¬
rorum speciem se cõgelauit: atq ĩt̾
undas uia pedestris apparuit. Iorda¬
nis retrorsum conuersus: contͣ na¬
turam in sui fontis reuertitur exor¬
diuin. Nõne dares naturã uel ma¬
ritinorũ fluctuum: uel cursus flu
ualis esse mutatam: Siciebat popu¬
lus patrum: tetigit moyses petram.
et aqua de petra flureit. Nũquid non
preter naturã oꝑata est gr̃a: ut aquã
uonieret petra. quã non haberet natura:.
Parach fluuius amarissimꝰ lc̃o .uiͣ.
erat: ut sitiens populus bibere non
posset. Moyses misit lignum in aquã:
⁊ amaritudinẽ suam aquarum natura
deposuit: quam infusa gr̃a subito tempe
rauit. Sub elyseo ꝓpheta uni ex filiis
ꝓphetarum. excussum est ferrum de secu¬
ri: ⁊ statimn ĩmersum est. Rõgauit e¬
liseum: qui amiserat ferrũ. Misit eti¬
am elyseus lignũ in aquã: ⁊ ferrum

Expanded text:
braeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inbraeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inde mari clausus. Virgam levavit Moyses; separavit se aqua, et in murorum speciem congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit. Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Nonne claret, naturam vel maritimorum fluctuum, vel fluvialis cursus esse mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deporavit. Sub Elisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt: in figura nr̃i. Cognouisti
potiora. Potior est enĩ lux quã umbra:
ueritas quã figura. Corpus auctoris:
quam manna de celo. Tu aũ. l .uͣ.¬
orte dicis: aliud uideo. Quomodo
tu michi asseris: quod corpus xp̃i acci¬
piam: Et hoc nobis suꝑest ut probẽ¬
mus. Quantis igitur utimur exem¬
plis. ut probenius hoc nõ esse quod
natura formauit: s qd̃ benedictio cõ¬
secrauit: Maiorẽq uim esse benedic¬
tionis quã nature: quia benedcone
etiam natura ipsa mutatur. Unde uir¬
gam tenebat moyses: proiecit eam.
et facta est serpens. Rursus apprehen¬
dit caudam serpentis: et in uirge na¬
turam reuertitur. uides ergo ꝓphetica
gr̃a. bis mutatã naturam esse: ⁊ ser¬
pentis ⁊ uirge. Currebant egypti flu¬
nuna. puro meatu aquarũ: subito
de fontium uenis. sangius cepit erũ¬
pere: nou erat potus in fluuiis. Rur¬
sus ad ꝓphete preces. cruor fluminũ
cessauit: aquarum natura remeauit.
Circũclusus undiq erat populus he¬

Expanded text:
facta sunt nostri. Cognovisti praestantiora: potior etenim lux quam umbra, veritas quam figura, corpus auctoris quam manna de coelo. § 1. Forte dicas: aliud video; quomodo tu mihi asseris, quod Christi corpus accipiam? Et hoc nobis adhuc superest ut probemus. Quantis igitur utimur exemplis, ut probemus, non hoc esse, quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae, quia benedictione etiam natura ipsa mutatur? Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis et in virgae naturam revertitur. Vides igitur, prophetica gratia bis mutatam esse naturam et serpentis et virgae. Currebant Aegypti flumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere; non erat potus in fluviis; rursus ad Prophetae preces cruor cessavit fluminum, aquarum natura remeavit. Circumclusus erat undique populus He
Abbreviated transcription (Latin):
umbra: hoc in u̾itate. Si illud quod
nuraris umibra est: quantũ istud est
cuiꝰ umbram miraris: Audi quia
umbra est: que apud patres ftã est.
Bibebant inꝙͣ de spñali. cõsequẽte eos
petra: petra autem erat xp̃c. Sed non
in plurib eorũ cõplacitũ est deo. Nã

Expanded text:
umbra, hoc in veritate. Si illud, quod umbra, hoc in veritate. Si illud, quod miraris, umbra est, quantum istud est, cujus et umbram miraris? Audi, quia umbra est, quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, de consequente eos petra; petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complacit
Abbreviated transcription (Latin):
uius sacramenti figura precessit.
quando manna pluit deus patribus
in deserto: qui cotidiano celi pasceban¬
tur alimento iuide dictũ est. Panem
angelorum manducauit homo. S ta¬
men panẽ illũ qui manducauerunt:
om̃s indeserto mortui st̃. Ista autem
esca qͣm accipitis. est panis uiuus qͥ
de celo descendit: uite eterne substanti¬
am muustra t. Et quicuniq hunc
panẽ manducau̾it. nõ morietur inet̾¬
num: quia corpus xp̃i est. Considera
utrum nunc prestantior sit panis an¬
gelorum. an caro xp̃i: que utiq est
corpus uite. Manna illud de celo: hoc
suꝑ celum. Illud celi: hoc doñi ce¬
lorum. Illud corruptiomobnoxium.
si in diem alterũ seruaretur: hoc alienũ
ab omni corruptione. Quicũq reli¬
giose gustau̾it: corruptionẽ sentire
non poterit. Illis aqua depetra fluxit:
tibi sanguis ex xp̃o. Illos ad horam
saciauit aqua: te sanguis xp̃i diluit
inet̾num. Iudeus bibit et sitit: tu cũ
biberis sitire non poteris. Et illud ĩ

Expanded text:
ujus figura praecessit, quando manna pluit Deus patribus in deserto, qui quotidiano coeli pascebantur alimento. Unde: angelorum manducavit homo. Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca, quam accipis, iste panis vivus, qui de coelo descendit, vitae aeternae substantiam subministrat, et quicunque panem hunc manducaverit, non morietur in aeternum, quia corpus est Christi. Considera nunc, utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc super coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum; illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione, quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo; illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit et sitit; tu, quum biberis, sitire non poteris; et illud in
Abbreviated transcription (Latin):
tio fc̃e sunt suꝑ speluncas usq in etͦnũ
Gaudium onagroꝵ pascua gregum: do¬
nec effũdatur super nos sp̃c de excelso.
N erit desertum in chermel: or chermel
in saltum reputabitur. Ꝙ habitabit in
solitudine udicium: &r iusticia in chermel
sedebit. M erit opus iusticie pax. & cu ftꝰ

Expanded text:
tio factae sunt super speluncas usque in aeternum tio factae sunt super speluncas usque in aeternum gaudium onagrorum pascua gregum donec effundatur super nos spiritus de excelso et erit desertum in Chermel et Chermel in saltum reputabitur et habitabit in solitudine iudicium et iustitia in Chermel sede
Abbreviated transcription (Latin):
tultus enim fatua loquetur. & cor
euis faciet iniquitatem. ut ꝑfictat
simulationem. & loquatur ad dominũ
fraudulenter: & uacue faciet animam
esurientis. & potum sitienti auferat. frau¬
dulenti uasa pessima sunt. Ip̃e enim cogi¬
tationes concinnauit ad perdendos mi¬
tes in sermone mendatii: cum loqueret᷑
pauꝑ iudicium. Princeps uero ea que
digna sunt pͥncipe cogitabit: & ip̃e suꝑ
duces stabit. Mulieres opulente surgite
& audite uocem meam: filie confidenteᷤ
ꝑcipite aurib eloquium meum. Post
dies enim &annum: & uos conturbabi¬
mini confidentes Consummata est enĩ
uindemia: collectio ultra non ueniet.
Obstupescite opulente: conturbamini
confidentes: exuite uos. & confundimi¬
ni. Accingite lumbos ur̃os suꝑ ubera:
plangite suꝑ regione desid̾abili suꝑ ui¬
nea fertili. Suꝑ humum populi mei
spine & uepres ascendent: quantomagiᷤᷤ
suꝑ omnes domos gaudis cittatis exul¬
tantis: Domus enim dimissa est. mul¬
titudo urbis relicta est: tenebre & palpa¬

Expanded text:
tultus enim fatua loquetur, et cor ejus faciet iniquitatem, ut perficiat simulationem, et loquatur ad Dominum fraudulenter, et vacuam faciat animam esurientis, et potum sitienti auferat. Fraudulenti vasa pessima sunt: ipse enim cogitationes concinnates in sermone mendacii: cum loquitur pauperi judicium. Princeps vero ea que digna sunt principe cogitabit: et ipse super duces stabit. Mulieres opulente surgite: et audite vocem meam. Filie confidenter percipite auribus eloquium meum post dies et annum et vos conturbabimini confidentes consummata est enim vindemia collectio ultra non veniet obstupescite opulentae conturbamini confidentes exuite vos et confundimini accingite lumbos vestros super ubera plangite super regione desiderabili super vinea fertili super humum populi mei spina et vepres ascendent quanto magis super omnes domos gaudii civitatis exultantis domus enim dimissa est multitudo urbis relicta est tenebrae et palpa
Abbreviated transcription (Latin):
na legalis: nec ꝑ solas cohortationes
ꝓpħicas poterat natura nr̃a reparari:
sed adicienda erat ueritas redemptioĩs
moralib institutis: & corruptam ab
initio originem. nouis renasci oporte¬
bat exordiis. ferenda erat ꝓ reconcili¬
andis hostis que &e nr̃i generis socia.
& nr̃e contaniiationis esset aliena:
ut hoc ꝓpositũ dei quo peccarũ mũdi
in ihu xp̃i placuit natiuitate ac pas¬
sione deleri. ad omniũ generationũ
scla ꝑtineret. nec turbarent nos s po¬
tius confirmarent mysteria ꝓ tempo¬
rũ ratione uariata: cum fides qua ui¬
re diuinis dispensationib obloquen¬
tes. de dominice natiuitatis tardita¬
te causantur. tanquã preteritis tempo¬
rib non sit impensum. quod in ultima
mundi etate sit gestum. Uerbi enĩ incar
natio hoc contulit faciendum quod est¬
factũ: & sacramentũ salutis humane
in nulla unquã antiquitate cessauit.¬
Quod predicauer̃t apl̃i: hoc annuntia¬

Expanded text:
na legalis, nec per solas cohortationes na legalis, nec per solas cohortationes propheticas poterat natura nostra reparari; sed adjicienda erat 76 veritas redemptionis moralibus institutis, et corruptam ab initio originem novis renasci oportebat exordiis. Offerenda erat pro reconciliandis hostia, quae et nostri generis socia, et nostrae contaminationis esset aliena: ut hoc propositum Dei, quo peccatum mundi in Jesu Christi placuit nativitate ac passione deleri, ad omnium generationum saecula pertineret; nec turbarent nos, sed potius confirmarent mysteria, pro temporum ratione variata, cum fides, qua vire divinis dispensationibus obloquentes, de Dominicae Nativitatis tarditate causantur, tamquam praeteritis temporibus non sit impensum, quod in ultima mundi aetate sit gestum. Verbi enim inatio haec contulit facienda, quod facta; et sacramentum salutis humanae in nulla unquam antiquitate cessavitQuod praedicaverunt apostoli, hoc annuntia
Abbreviated transcription (Latin):
rus natus est ds: totus in sus. totus in
nr̃is. Nr̃a aũ dicimus: que in nobis ab
initio creator condidit: & que reparanda
suscepit. Nam illa que deceptor inuexit.¬
& homo deceptus admisit: nullũ habu¬
erunt in saluatore uestigiũ. nec quia com¬
munionẽ humanarũ subiit infirmita¬
tũ. i deo nr̃oꝵ fuit particeps delictoꝵ. As-
sumpsit formam serui sine sorde peccati:
humana ꝓuehens. diuina ñ minuens.
Exinanitio enĩ illa qua se inuisibilis
uisibilem prebuit.inclinatio fuit mise¬
rationis non defectio potestatis. Ut ergo
errorib: ipse ad nos descendit. Eo quẽ
nos non poteramus ascendere. quia & si
multis inerat amor ueri: incerrarũ ta¬
men opinionũ uarietas fallaciũ demo¬
nũ decipiebatur astutia: & falsi nomi¬
nis scientia. indiuersas compugnan¬
tesq sententias humane ignorantie
trahebatur.
d auferendũ aũ ludibrium quo
captiue mentes. suggerente dia-¬
bolo seruiebant. non sufficiebat doctri-¬

Expanded text:
rus natus est Deus, totus in suis, totus in rus natus est Deus, totus in suis, totus in nostris. Nostra autem dicimus, quae in nobis ab initsuscepit. Nam illa quae deceptor intulit, et homo deceptus admisit, nullum habuerunt in Salvatore vestigium. Nec quia communionem humanarum subiit infirmitatum, ideo nostrorum fuit particeps delictorum. Asumpsit formam servi sine sorde peccati; humana provehens, divina non minuens: exinanitio enim illa qua se invisibilis visibilem praebuit, inclinatio fuit miserationis, non defectio potestatis. CAP. IIIerroribus, ipse ad nos descendit, ad quem nos non poteramus ascendere, quia etsi multis inerat amor veri, incertarum tamen opinionum varietas fallentium daemonum decipiebatur astutia, et falsi nominis scientia in diversas compugnantesque sententias humana ignorantia trahebatur. Ad auferendum autem hoc ludibrium, quo captivae mentes superbienti diabolo serviebant, non sufficiebat doctri
Abbreviated transcription (Latin):
fine suscepit.minor est patre: in for¬
ma aũ dei in qua erat ante scl̃a equa¬
lis est patri. In humilitate humana
factus est ex muliere factus sub lege:
ĩ maiestate diumnamanens ds uerbũ.
ꝑ qͦd facta st̃ om̃ia. Pinde qͥ in formad̾i
fecit hoĩem: in forma serui factus ẽ ho
mo. s utrũq d̾s de potentia suscipi¬
entis. utrũq homo de humilitate
suscepti. Tenet enĩ sine defectu ꝓprietatẽ
suã utraq natura. E sic̃ formã serui di¬
forma ñ adimit: ita formam dei. serui
forma non minuit. Satramentũ itaq
unite cũ infirmitate uirtutis: ꝓpter
rem patre dici filium sinit. Deitas aũ
que una est in trinitate. patris &e filii
&e sp̃s sc̃ĩ: omnẽ opinionẽ in equalitatis
excludit. Nichil ibi habet eternitas tem¬
porale. nichil natura dissimile una il¬
lis uoluntas est. eadem substantia par
potestas: & non tres dii. sed unus deus:
quia uera & inseparabilis est unitas. ubi
nulla potest esse diuersitas.

Expanded text:
 suscepit, minor est Patre; in forma autem Dei, in qua erat ante saecula, aequalis est Patri. In humilitate humana factus est ex muliere, factus sub lege ; in majestate divina manens Dei Verbum, per quod facta sunt 75 omnia . Proinde qui in forma Dei fecit hominem, inmo. Sed utrumque deus de potentia suscipientis, utrumque homo de humilitatsuscepti. Tenet enim sine defectu proprietatem suam utraque natura: et sicut formam servi forma Dei non admit, ita formam Dei servi forma non minuit . Sacramentum itaque unitae cum infirmitate virtutis, propter rem Patre dici Filium sinit: Deitas autem, quae una est in Trinitate Patris, et Filii, et Spiritus sancti, omnem opinionem inaequalitatis excludit. Nihil enim ibi habet aeternitas temporale, nihil natura dissimile; una illic voluntas est, eadem substantia, par potestas, et non tres dii, sed unus est Deus; quia vera et inseparabilis est unitas, ubi nulla potest esse diversitas.
Abbreviated transcription (Latin):
inc enim mirabilis sacre uirginᷤ
partus uere humanã. uereq di¬
uinam: una edidit prole naturã: quia
ñ ita ꝓprietates suas tenuit utraq sub¬
stantia. ut ꝑsonarũ in eĩs possit ẽẽ dis¬
cretio. Nec sic creatura in societatem sui
creatoris assumpta est: ut ille habitator
& illa esset habitaculũ. sed ita ut natu¬
re alteri altera misceretur. Et quamus
alia sit que suscipitur. alia uero que su¬
scipit: in tantã tamen unitatẽ comie-¬
nit utriusq diuersitas: ut unus ideq
sit filius. qui se scdm quod uerus homo¬
est patre dicit minorem: & scd̃m quod
uerus deus est. patri profitetur equalẽ
tori creatura conseritur. intelligentie
oculis cernere cecitas arriana non po¬
tuit: que unigenitũ dei eiusd̃e cũ pa-¬
tre gle atq substantie esse non credens.
minorem sibi finxit filii deitatem. dehiiˢ¬
que ad formam sunt referenda seruilem.
Quam idem filius dei ut oftendat in se
ñ discrete. neq alterius esse ꝑsone. sic

Expanded text:
ic enim mirabilis sacrae Virginis partus vere humanam vereque divinam una edidit prole naturam, quia non ita proprietates suas tenuit utraque substantia, ut personarum in eis possit esse discretio. Nec sic creatura in societatem sui Creatoris assumpta est, ut ille habitator, et illa esset habitaculum; sed ita, ut naturae alteri altera misceretur. Et quamvis altera sit, quae suscipitur, altera vero quae suscipit, in tantam tamen virtutem convenit utriusque diversitas, ut unus idemque sit Filius, qui se, et secundum quod verus est homo, Patre dicit minorem , et secundum quod verus est Deus, Patri profitetur aequalemtori creatura conseritur, intelligentiae oculis cernere caecitas Ariana non potuit, quae Unigenitum Dei ejusdem cum Patre gloriae atque substantiae esse non credens, minorem dixit Filii deitatem, de iiquae ad formam sunt referenda servilem, quam idem Filius Dei ut ostendat in se non dicretae, neque alterius esse personae, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Iam depone ꝑfidiam artis magice:
Sacrifica diis: alioqͥn nox ista expen¬
detur in te cũ suppliciis. Beatus lau¬
rentius dixit. Mea nox obscurũ non
habet: sed omnia in luce clarescunt.¬
batur. Quo facto: iussit eum decius

Expanded text:
Jam depone perfidiam artis magicae, Sacrifica diis; nam nox ista expendetur in te cum suppliciis. Mea, inquit Laurentius, nox obscurum non habet, sed omnia in luce clarescunt.bat
Abbreviated transcription (Latin):
torem querens. Quid consortiũ passi¬
onis mee expetis: Totam tibi heredi¬
tatem eius dimitto. Quid presentiã
meam requiris: Infirmi discipłi ma
gisterio. Sic helyas heliseum reliquit.
Tibi gͦ mando nr̃e uirtutis successio¬

Expanded text:
torem quaereres. Quid consortium passitorem quaereres. Quid consortium passionis meae expetis? Totam tibi haereditatem ejus dimitto. Quid praesentiam meam requiris? Infirmi discipuli magisterio. Sic et Elias Elisaeum reliquit. Tibi ergo mando nostrae virtutis successio