comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iã de tropheis statuendis cogitareñ.
p̃liũ nocte dirim̃te. uictores ne an
uicti discederent incertiabiert̃.
Strenuus ille qͦ flos ordinis
equestris. cuiꝰ mira uirtute fabiꝰ
maximꝰ rutilanꝰ magister eqͥtũ.
bello qͦ aduersꝰ samnites gerebat᷑
male cõmissi p̃lii crimine leuatꝰ ÷
Nã.q. papirio cursore ꝓpt auspicia
repetenda in urbẽ ꝓficiscente castͥs
p̃positꝰ. ac uetit᷑ in aciẽ exercitũ du¬
cere. nichilominꝰ manꝰ cũ hoste s
tã feliciter ꝗͣ temere c̃seruit. Peul
enĩ dubio suꝑabat᷑. Ceterũ optimȩ
indolis iuuentꝰ detractis equorum
frenis uehem̃ter eos calcarib stimu¬
latos in adu̾sos samnites egit. obsti¬
nataq anumi p̃sentia extortã ma¬
nib hostiũ uictoriã.⁊ cũ ea spẽ ma¬
ximni ciuis rutilani patͥȩ restituit.
Quał deinde roboris illi milites qͥ
uehem̃ti ictu remoꝵ c̃citatã fuge pu¬
nicã classẽ. nantes lubcis pelagi qͣsi

Expanded text:
iam de tropaeis statuendis cogitarent, iam de tropaeis statuendis cogitarent, proelium nocte dirimente uictoresne an uicti discederent incerti abierunt. Strenuus ille quoque flos ordinis equestris, cuius mira uirtute Fabius Maximus Rullianus magister equitum bello, quod aduersus Samnites gerebatur, male commissi proelii crimine leuatus est: namque Papirio Cursore propter auspicia repetenda in urbem proficiscente castris praepositus ac uetitus in aciem exercitum ducere, nihilo minus manus cum hoste, sed tam infeliciter quam temere conseruit: procul enim dubio superabatur. ceterum optimae indolis iuuentus detractis equorum frenis uehementer eos calcaribus stimulatos in aduersos Samnites egit obstinataque animi praesentia extortam manibus hostium uictoriam et cum ea spem maximi ciuis Rulliani patriae restituit. Qualis deinde roboris illi milites, qui uehementi ictu remorum concitatam fuga Punicam classem nantes lubricis pelagi quasi
Abbreviated transcription (Latin):
admirationẽ mox in risũ & in
om̃e c̃tumeliȩ genꝰ conuersuri es¬
sent: Non expectauit gͥ hanc in¬
iuriȩ maturitatẽ .m. atiliꝰ. uerũ
barbã suã ꝑmulcenti gallo scipi¬
onẽ uehem̃ti ictu capiti inflixit.
eiq ꝓpt᷑ dolorẽ ad se occidendũ
ruenti. cupidiꝰ corpꝰ obtulit. Ca
pigͥ uirtꝰ nescit. patientia dedecꝰ
ignorat. fortunȩ succũbere om̃i
fato tͥstiꝰ ducit. noua ⁊ speoiosa
genera interitꝰ excogitat. si qͥsqͣ
interit qui sic extinguit᷑.
Reddendus ẽ nc̃ romanȩ iuuentu¬
ti debitꝰ gloriȩ titulus.
C. sempnio atratino coñs. cum
uolscis apud uerruginẽ parũ ꝓs¬
ꝑe dimicante. ne acies nr̃a iã incli¬
nata ꝓpelleret᷑. eqͥs delapsa se ipsa
¶centuriauit atq hostiũ
exercitũ irrupit. Quo demoto ꝓxi¬
mũ tumulũ occupauit. effecitq
ut oĩs uolscoꝵ conuersꝰ impetꝰ. legi¬
onib nr̃is ad confirmandos aĩos
salutare laxam̃tũ daret. Itaq cũ

Expanded text:
admirationem mox in risum et in admirationem mox in risum et in omne contumeliae genus conuersuri essent? non expectauit igitur hanc iniuriae maturitatem M. Atilius, uerum barbam suam permulcenti Gallo scipionem uehementi ictu capiti inflixit eique propter dolorem ad se occidendum ruenti cupidius corpus obtulit. capi ergo uirtus nescit, patientiae dedecus ignorat, fortunae succumbere omni fato tristius ducit, noua et speciosa genera interitus excogitat, si quisquam interit, qui sic extinguitur. Reddendus est nunc Romanae iuuentuti debitus gloriae titulus, quae C. Sempronio Atratino consule cum Volscis apud Verruginem parum prospere dimicante, ne acies nostra iam inclinata propelleretur, equis delapsa se ipsa centuriauit atque in hostium exercitum inrupit. quo demoto proximum tumulum occupauit effecitque ut omnis Volscorum conuersus impetus legionibus nostris ad confirmandos animos salutare laxamentum daret. itaque, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cultatẽ uitantib. sibi depoposcit.
Uagnũ int̾ hȩc fortitudinis exẽ¬
plum antiqͥtas offert.
omam galloꝵ exercitu pulsi cũ
se in capitoliũ ⁊ in arcẽ conferren.
inq hiscollib morari õs ñ posseq.
necessariũ c̃siliũ in plana parte
urbis relinquoꝵ senioꝵ ceperuss.
quo faciliꝰ uuentꝰ reliqͥas imꝑii
tueret᷑. Cȩterũ ne illo quidẽ tam
misero tãq luctuoso tp̃r ciuitas
nr̃a uirtutis suȩ oblita ẽ. Defunc¬
ti enĩ honorib aꝑtis ianuis in cu¬
rulib sellis. cũ insignib magist᷑¬
tuũ qͦs gesserant. sacerdotiorum.
queq erant adepti c̃sedert̃. ut¬
& ipsi in occasu suo splendorẽ &
ornam̃ta p̃teritȩ uitȩ retineress.
⁊ plebi ad fortiũ sustinendos casꝰ
suos. Uenerabilis eoꝵ aspectꝰ pri¬
mohostib fuit.⁊ nouitate rei.⁊
magnificentia cultꝰ ⁊ ipso auda¬
cie genere cõmotis. S qͥs dubita¬
ret. quin ⁊ galli ⁊ uictores illam

Expanded text:
cultatem uitantibus sibi depoposcit. cultatem uitantibus sibi depoposcit. Magnum inter haec fortitudinis exemplum antiquitas offert. Romani Gallorum exercitu pulsi, cum se in Capitolium et in arcem conferrent, inque his collibus morari omnes non possent, necessarium consilium in plana parte urbis relinquendorum seniorum ceperunt, quo facilius iuuentus reliquias imperii tueretur. ceterum ne illo quidem tam misero tamque luctuoso tempore ciuitas nostra uirtutis suae oblita est: defuncti enim honoribus apertis ianuis in curulibus sellis cum insignibus magistratuum, quos gesserant, sacerdotiorumque, quae erant adepti, consederunt, ut et ipsi in occasu suo splendorem et ornamenta praeteritae uitae retinerent et plebi ad fortius sustinendos casus suos . uenerabilis eorum aspectus primo hostibus fuit et nouitate rei et magnificentia cultus et ipso audaciae genere commotis. sed quis dubitaret quin et Galli et uictores illam
Abbreviated transcription (Latin):
tib inuaderet. Quẽ ꝓtinꝰ obtrun¬
catũ armis exuit. eaq ioui fere¬
trio dicauit.
odẽ ⁊ uirtutis & pugne genere
usi sunt.⁊ malliꝰ torquatꝰ. & ua¬
leriꝰ coruinꝰ. ⁊ ȩmilianꝰ scipio. Hii
&̃. ultro ꝓuocatos hostiũ duces
int̾emert̃. S qͥa subalienis au¬
spiciis rem gesserant. spolia ioui
feretrio ñ posuert̃ c̃secranda.
Itẽ scipio ȩmilianꝰ cũ in hispania
sub lucullo duce militaret. atq
intercatia p̃ualidũ oppidũ circũ¬
sideret᷑. primꝰ menia eiꝰ c̃scendit.
Neq erat in ed exercitu qͥsꝗͣ aut
nobilitate aut animi indole aut
futuris actis cuiꝰ magis saluti par¬
ci ⁊ consuli deberet. S tẽ clarissi¬
mꝰ qͥsq iuuenũ ꝓamplificanda ⁊
tuenda patͥa plurimũ laboris ac
ꝑiculi sustinebat. deforme sibi
existimans qͦs dignitate p̾staret.
ab his uirtute suꝑari. Ideoq ȩmi¬
lianꝰ hanc militiã aliis ꝓpt̾ diffi¬

Expanded text:
itibus inuaderet, quem protinus obtrunitibus inuaderet, quem protinus obtruncatum armis exuit eaque Ioui Feretrio dicauit. Eodem et uirtutis et pugnae genere usi sunt T. Manlius Torquatus et Valerius Coruinus et Aemilianus Scipio. hi etiam ultro prouocatos hostium duces interemerunt, sed quia sub alienis auspiciis rem gesserant, spolia Ioui Feretrio non posuerunt consecranda. Idem Scipio Aemilianus, cum in Hispania sub Lucullo duce militaret atque Intercatia, praeualidum oppidum, circumsederetur, primus moenia eius conscendit. neque erat in eo exercitu quisquam aut nobilitate aut animi indole aut futuris actis, cuius magis saluti parci et consuli deberet. sed tunc clarissimus quisque iuuenum pro amplificanda et tuenda patria plurimum laboris ac periculi sustinebat, deforme sibi existimans, quos dignitate praestaret, ab his uirtute superari. ideoque Aemilianus hanc militiam aliis propter diffi
Abbreviated transcription (Latin):
acrone cennensiũ rege ad dimi¬
candũ ꝓuocatꝰ. quãꝗͣ & numero
⁊ fortitudine militũ suꝑiorẽ se
crederet. tutiꝰq erat toto cũ exer¬
citu ꝗͣ solũ in aciẽ descendere. sua
potissimũ dextera omen uictoriȩ
corripuit. Nec incepto eiꝰ fortuna
defuit. Occiso enĩ acrone fusisq
hostib. opima deospolia ioui fe¬
retrio retulit.
Hactenꝰ istud. qͥa publica religio¬
ne consecrata uirtꝰ. nulla pͥuata
laudatione indiget.
Ab romulo ꝓximꝰ corneliꝰ cossus eid̾
deo spolia c̃secrauit. cũ magister
equitũ ducẽ fidenatiũ in acie c̃¬
gressus int̾emisset. Magnꝰ initio
huiꝰcȩ gen̾is inchoatȩ głȩ romulꝰ.
Cosso qͦ multũ adqͥsitũ ẽ. qd̾ imi¬
tari romulũ ualuit.
Ne marci qͥdẽ marcelli memoriã
ab his exemplis separare debemꝰ.
Inquotantꝰ iugor animi fuit.
ut apud padũ galloꝵ regẽ ingen¬
ti exercitu stipatũ. cũ pauois eqͥ¬

Expanded text:
Acrone Caeninensium rege ad dimiAcrone Caeninensium rege ad dimicandum prouocatus, quamquam et numero et fortitudine militum superiorem se crederet, tutiusque erat toto cum exercitu quam solum in aciem descendere, sua potissimum dextera omen uictoriae corripuit. nec incepto eius fortuna defuit: occiso enim Acrone fusisque hostibus opima de eo spolia Ioui Feretrio retulit. hactenus istud, quia publica religione consecrata uirtus nulla priuata laudatione indiget. Ab Romulo proximus Cornelius Cossus eidem deo spolia consecrauit, cum magister equitum ducem Fidenatium in acie congressus interemisset. magnus initio huiusce generis inchoatae gloriae Romulus: Cosso quoque multum adquisitum est, quod imitari Romulum ualuit. Ne M. quidem Marcelli memoriam ab his exemplis separare debemus, in quo tantus uigor animi fuit, ut apud Padum Gallorum regem ingenti exercitu stipatum cum paucis equ
Abbreviated transcription (Latin):
undiq ẽgerebant᷑ lȩsus. tutũ na¬
tandi euentũ habuit. Unus itaq
tot ciuiũ tot hostiũ in se ocłos con¬
uertit. stupentes illos admirati¬
one. hos inter leticiã & metum
hesitantes. Unusq duos acerrima
pugna c̃sertos exercitꝰ. alterũ re¬
pellendo alterũ ꝓpugnando di¬
straxit. Deniq unus urbi nr̃e
tantũ scuto suo. qͣntũ tyberis al¬
ueo munim̃ti attulit. Quappt̃
discedentes etrusci dicere potu¬
ert᷑. Romanos uicimꝰ. ab horatio
uicti sumus.
minemorẽ me ꝓpositi mei cloelia
facit pene. Cadem enĩ tẽpestate.
certe adu̾sus eundẽ hostẽ & in eo¬
dẽ tẏberi inclytũ ausa facinꝰ. Int̃
cȩteras enĩuirgines obses porsen¬
ne data hosti. nocturno tp̃r custo¬
diã egressa equũ c̃scendit. celeri¬
q traiectu fluminis. ñ solũ obsidi¬
one. s etiã metu patriã soluit.ii¬
rispuella lum̃ uirtutis p̃ferendo.
Redeo nc̃ ad romulũ. Qui ab

Expanded text:
undique congerebantur, laesus tutum naundique congerebantur, laesus tutum natandi euentum habuit. unus itaque tot ciuium, tot hostium in se oculos conuertit, stupentis illos admiratione, hos inter laetitiam et metum haesitantis, unusque duos acerrima pugna consertos exercitus, alterum repellendo, alterum propugnando distraxit. denique unus urbi nostrae tantum scuto suo quantum Tiberis alueo munimenti attulit. quapropter discedentes Etrusci dicere potuerunt: Romanos uicimus, ab Horatio uicti sumus. Immemorem me propositi mei Cloelia facit, paene eadem enim tempestate, certe aduersus eundem hostem et in eodem Tiberi inclytum ausa facinus: inter ceteras enim uirgines obses Porsennae data hostium nocturno tempore custodiam egressa equum conscendit celerique traiectu fluminis non solum obsidio se, sed etiam metu patriam soluit, uiris puella lumen uirtutis praeferendo. Redeo nunc ad Romulum, qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
fecimꝰ. actũ ipsum ꝑsequem᷑. cuiͦ
ponderosissima uis.⁊ efficacissimi
lacerti infortitudine ẽsistunt.
ec me preterit conditor urbis
nr̃e romule pͥncipatũ hoc tͥ in
genere laudis assignari oporte¬
re. S patere obsecrounote pre¬
curri exemplo. cui ⁊ ipse aliqͣn¬
tulum honoris debes. qͥa benefi¬
cio illiꝰ effectũ ẽ. ne tam p̃clarũ
opus tuũ roma dilaberet᷑.
Etruscis in urbem ponte sublicio
irrũpentib. horatiꝰ cocdes extre¬
mã eiꝰ partẽ occupauit. totũ q
hostiũ agm̃. donec post tergũ
suũ pons abrumꝑetur infatiga¬
bili pugna sustinuit. Atq pa
triã ꝑiculo ĩminenti liberatam
uidit. armatꝰ se in tẏberim mi¬
sit. Cuiꝰ fortitudinẽ dii ĩmorta¬
les admirati incolumitatẽ since¬
rã ei p̃stitert̃. Nã neq altitudine
deiectus. qͣssatus ue. nec pondere
armoꝵ pressus. nec ullo uertieis
circuitu actus. ne telis quidẽ quȩ

Expanded text:
fecimus, actum ipsum persequemur, cuius fecimus, actum ipsum persequemur, cuius ponderosissima uis et efficacissimi lacerti in fortitudine consistunt. c me praeterit, conditor urbis nostrae, Romule, principatum hoc tibi in genere laudis adsignari oportere. sed patere, obsecro, uno te praecurri exemplo, cui et ipse aliquantum honoris debes, quia beneficio illius effectum est ne tam praeclarum opus tuum Roma dilaberetur. Etruscis in urbem ponte sublicio inrumpentibus Horatius Cocles extremam eius partem occupauit totumque hostium agmen, donec post tergum suum pons abrumperetur, infatigabili pugna sustinuit atque, ut patriam periculo inminenti liberatam uidit, armatus se in Tiberim misit. cuius fortitudinem dii immortales admirati incolumitatem sinceram ei praestiterunt: nam neque altitudine deiectus quassatusue nec pondere armorum pressus nec ullo uerticis circuitu actus, ne telis quidem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
t ut a grecis aliqͥd. alcibiades ille
cuiꝰ nescio utrũbona an uitia pa¬
triȩ ꝑniciosiora fuerint. Ille enĩ
ciues suos decepit. hic afflix̃. Cũ
adhuc puer ad ꝑiclen auunculũ
suũ ueniss. eũq secreto tristem
sedentẽ uidisset. int̾rogauit qͥd
ita tantã in uultu c̃fusionẽ gere¬
ret. At illodicente. mandato se
ciuitatis ꝓpila mineruȩ quȩ st̃
ianue arcis edificasse. c̃sumpta¬
q in idopus ingenti pecunia. ñ
inuenire qͦ pacto ministerii ra¬
tionẽ redderet. atq ido c̃flictari.
Ergo inqͥt quere potiꝰquẽadmo¬
dũ rationẽ ñ reddas. Itaq uir am¬
plissimus ⁊ prudentissimꝰ suo c̃si¬
lio defectus. pueri usus ẽ. atq id
egit ut athenienses finitimo im¬
plicati bello. rationib exigendis
ñ uacarent. Sed uiderint athe¬
nȩ. utrũ alcibiadẽ lamentent᷑
an głentur. qm̃ adhuc int̾ execͣ¬
tionẽ hõis ⁊ admirationẽ. dubio
iam initia ꝓcursusq uͥtutis pate.¬

Expanded text:
Et ut a Graecis aliquid, Alcibiades ille, Et ut a Graecis aliquid, Alcibiades ille, cuius nescio utrum bona an uitia patriae perniciosiora fuerint—illis enim ciues suos decepit, his adflixit—, cum adhuc puer ad Periclen auunculum suum uenisset eumque secreto tristem sedentem uidisset, interrogauit quid ita tantam in uultu confusionem gereret. at illo dicente mandatu se ciuitatis propylaea Mineruae, quae sunt ianuae arcis, aedificasse consumptaque in id opus ingenti pecunia non inuenire quo pacto ministerii rationem redderet atque ideo conflictari, 'ergo' inquit 'quaere potius quemadmodum rationem non reddas'. itaque uir amplissimus et prudentissimus suo consilio defectus puerili usus est atque id egit, ut Athenienses finitimo inplicati bello rationibus exigendis non uacarent. sed uiderint Athenae utrum Alcibiadem lamententur an glorientur, quoniam adhuc inter execrationem hominis et admirationem dubio iam initia procursusque uirtutis pate
Abbreviated transcription (Latin):
delem tẏrannũ occideret. Cũq
is ñ uoluntatẽ hoĩb s facultatẽ
deẽẽ qd̾ salus eiꝰ magno p̃sidio mi¬
litũ custodiret᷑ respondisset: ut
ferrũ sibi daret obsecrauit. affir¬
mando ꝑfacile se eũ int̾fecturũ.
qd̾ in lecto illiꝰ considere soleret.
Pedagogꝰ & animũ catoniꝰ agnoũ.
⁊ ꝓpositũ exhorruit. eũq postea
ad syllam excussũ sẽꝑ adduxit.
Nichil hoc admirabilius.
Puer in officina crudelitatis de¬
prehensus uictorẽ ñ extimuit. cũ
maxime c̃sules. municipia. legio¬
nes. equestris ordinis maiorẽ par¬
tẽ trucidantẽ ipsũ mariũ illo lo¬
ci statusset. celeriꝰ aliqͥd de sua fu¬
ga ꝗͣ de sylle nece cogitasset. Cuiꝰ
filiũ faustũ.c. cassius condiscipu¬
lũ suũ in schola ꝓscͥptionẽ pat̾nã
laudantẽ. ipsũq cũ ꝑ ȩtatẽ potu¬
isset idem facturũ minitantẽ. co¬
lafo ꝑcussit. Dignã manũ. q̃ pub¬
licoparricidio señ c̃taminaret.

Expanded text:
delem tyrannum occideret: cumque delem tyrannum occideret: cumque is non uoluntatem hominibus, sed facultatem deesse, quod salus eius magno praesidio militum custodiretur, respondisset, ut ferrum sibi daret obsecrauit, adfirmando perfacile se eum interfecturum, quod in lecto illius considere soleret. paedagogus et animum Catonis agnouit et propositum exhorruit eumque postea ad Sullam excussum semper adduxit. nihil hoc admirabilius: puer in officina crudelitatis deprehensum uictorem non extimuit tum maxime consules, municipia, legiones, equestris ordinis maiorem partem trucidantem. ipsum Marium illo loci statuisses, celerius aliquid de sua fuga quam de Sullae nece cogitasset. Cuius filium Faustum C. Cassius condiscipulum suum in schola proscriptionem paternam laudantem ipsumque, cum per aetatem potuisset, idem facturum minitantem colapho percussit. dignam manum, quae publico parricidio se non contaminaret.
Abbreviated transcription (Latin):
tranda c̃uenissent. a quinto pop¬
pedio latini pͥncipe. drusii aũ hos¬
pite rogatꝰ ut socios apud auuncu¬
lũ adiuuaret: constanti uultu ñ
facturũ se respondit. Iterũ deinde
ac sepiꝰ int̾pellatꝰ. in ꝓposito ꝑstitit.
Tunc poppediꝰ in excelsã ediũ par¬
tẽ leuatũ abiecturũ inde se nisi p̃¬
cib obtẽꝑaret minatus ẽ. Nec hac
re abincepto mouere potuit. Exp̃s¬
sa ẽ itaq illa uox hoĩm. Gratule¬
mur nobis latini ⁊ socii. hc̃ eẽ tã
paruũ. quo senatore ne sꝑare qͥdẽ
nobis ciuitatẽ licuisset. Tenerogͥ
aĩo cato totiꝰ curiȩ gͣuitatẽ ꝑcepit.
ꝑseuerantiaq sua. latinos iura
nr̃ȩ ciuitatis app̃hendere cupien¬
tes reppulit.
dem cũ salutandi gr̃ã p̃texatꝰ ad
syllam uenisset. ⁊ capita ꝓscrip¬
toꝵ inatriũ allata uidisset. atro¬
citate rei cõmotꝰ. pedagogũ suũ
noĩe sarpedonẽ int̾rogauit. qua¬
ꝓpt̾ nemo inueniret᷑ qui tãcru¬

Expanded text:
tranda conuenissent, a Q. Poptranda conuenissent, a Q. Poppedio Latii principe, Drusi autem hospite, rogatus ut socios apud auunculum adiuuaret, constanti uultu non facturum se respondit. iterum deinde ac saepius interpellatus in proposito perstitit. tunc Poppedius in excelsam aedium partem leuatum abiecturum inde se, nisi precibus obtemperaret, minatus est: nec hac re ab incepto moueri potuit. expressa est itaque illa uox homini: 'gratulemur nobis, Latini et socii, hunc esse tam paruum, quo senatore ne sperare quidem nobis ciuitatem licuisset'. tenero ergo animo Cato totius curiae grauitatem percepit perseuerantiaque sua Latinos iura nostrae ciuitatis adprehendere cupientes reppulit. Idem, cum salutandi gratia praetextatus ad Sullam uenisset et capita proscriptorum in atrium adlata uidisset, atrocitate rei commotus paedagogum suum nomine Sarpedonem interrogauit quapropter nemo inueniretur, qui tam cru
Abbreviated transcription (Latin):
ttingã quasi cunabula quedã
& elem̃ta uirtutis. animiq
ꝓcedente tp̃r ad sũmũ głȩ cumu¬
lum ꝑuenturi. certo cũ indolis
ex ꝑĩto dato gustus referam.
interemit. ciuem seruauit. Cuiꝰ
tã memorabilis oꝑis index ẽ in
capitolio statua bullata. ⁊ incin¬
cta p̃texta. senatꝰ c̃sultoposita.
Iniquũ enĩ putauit eũ honori
ñdũ tempestiuũ uideri. qui iã
uirtuti maturꝰ fuisset. Precur¬
rit gͥ lepidꝰ etatis stabilim̃tũ forti¬
ter faciendi celeritate. duplicẽq
laudẽ ẽ p̃lio retulit. cuiꝰ eũ uix
spectatorẽ anni eẽ patiebantur.
Arma enĩ infesta. ⁊ districti gla¬
dii. ⁊ discursus teloꝵ.⁊ aduentan¬
tis eqͥtatꝰ fragor.⁊ concurrentiũ
exercituũ impetꝰ. iuuenib quoq
aliquantulũ terroris incutit. Int̾
quȩ. gentis ȩmiliȩ puericia. coro¬
nã mereri. spolia raꝑe ualuit.
Hic sp̃c. ne marci qͥdẽ catonis pue.¬
ritiȩ defuit. Nam cũ in domo. m̃
drusii auunculi sui educaret᷑. &

Expanded text:
tingam quasi cunabula quaedam et elementa uirtutis, animique procedente tempore ad summum gloriae cumulum peruenturi certo cum indolis experimento datos gustus referam. interemit, ciuem seruauit. cuius tam memorabilis operis index est in Capitolio statua bullata et incincta praetexta senatus consulto posita: iniquum enim putauit eum honori nondum tempestiuum uideri, qui iam uirtuti maturus fuisset. praecucurrit igitur Lepidus aetatis stabilimentum fortiter faciendi celeritate duplicemque laudem e proelio retulit, cuius eum uix spectatorem anni esse patiebantur: arma enim infesta et destricti gladii et discursus telorum et aduentantis equitatus fragor et concurrentium exercituum impetus iuuenibus quoque aliquantum terroris incutit, inter quae gentis Aemiliae pueritia coronam mereri, spolia rapere ualuit. Hic spiritus ne M. quidem Catonis pueritiae defuit: nam cum in domo M. Drusi auunculi sui educaretur, e
Abbreviated transcription (Latin):
plere annos. eiq subscribit dama-¬
sthenes. hoc ampliꝰ affirmans litori¬
um quendã ex his maximarũ uiri¬
um statureq p̃cipuȩ trecentesimũ
annum cumulasse.
Alexander uͦ in eo uolumine qd̃ de
illy rici tractu cõposuit affirmat
dandonẽ quendã ad qͥngentesimũ
usq annũ nulla ex parte senescen
¶tẽ ꝓcessisse.
Is enĩ lamioꝵ regẽ octingentis uitȩ
annis donauit. Ac ne pater eiꝰ parũ
benigne acceptus uideret᷑. ei qͦq¬
sescentos uitȩ assignauit annos.¬
lxui. De cupiditate gloriȩ.

Expanded text:
plere annos, eique suscribit Damaplere annos, eique suscribit Damastes, hoc amplius adfirmans, Litorium quendam ex his maximarum uirium staturaeque praecipuae trecentesimum annum cumulasse. Alexander uero in eo uolumine, quod de Illyrico tractu conposuit, adfirmat Dandonem quendam ad quingentesimum usque annum nulla ex parte senescentem processisse. insulae enim Latmiorum regem octingentis uitae annis donauit. ac ne pater eius parum benigne acceptus uideretur, ei quoqusescentos adsignauit annos. DE CVPIDITATE GLORI
Abbreviated transcription (Latin):
xenophilus calchidiensis pytagori¬
cus. s felicitate ñ inferior. Siqͥdẽ ut
ait aristoxenus om̃is humani incõ¬
modi expers. in sũmo ꝑfectissimȩ
doctne splendore extinctus ẽ.
Archatoniꝰ autẽ gaditanꝰ tã diureg¬
nauit. ꝗͣ dui &̃ ad sacietatẽ iuxisse
abunde foret. Lxxx. enĩ annis pa¬
triã suã rexit. cũ ad imꝑiũ xl. annoᷤᷤ
natus accessisset. Cuiꝰ rei certi sunt
auctores. Asiniꝰ &̃ pollio ñ minima
pars romanistili. in t̾cio historiarũ
suarũ libro. centũ illũ ⁊ xxx. annoᷤ
explesse cõmemorat. Et ipse neruo¬
se uiuacitatis haut parũ exẽplum.
Huiꝰ regis c̃suminationẽ annoꝵ
minꝰ admirabilẽ faciunt ethyopes.
qͦs herodotus scribit centesimũ ⁊ xx.
annũ transgredi. Et indi de qͥbus
& esaias quidẽ tradit. ⁊ epimenidiᷤᷤ
cnosiꝰ quẽ theopompꝰ dic̃ septẽ ⁊.l.
⁊ centũ annos iuxisse.
Hellanicꝰ uͦ ait quosdã ex gente epy¬
poꝵ quȩ ẽ pars etholiȩ. ducenos ex¬

Expanded text:
Xenophilus Chalcidensis Pythagoricus, sed felicitate non inferior, si quidem, ut ait Aristoxenus musicus, omnis humani incommodi expers in summo perfectissimae doctrinae splendore extinctus est. Arganthonius autem Gaditanus tam diu regnauit, quam diu etiam ad satietatem uixisse abunde foret: lxxx enim annis patriam suam rexit, cum ad imperium xl annos natus accessisset. cuius rei certi sunt auctores. Asinius etiam Pollio, non minima pars Romani stili, in tertio historiarum suarum libro centum illum et xxx annos explesse commemorat, et ipse neruosae uiuacitatis haud paruum exemplum. Huius regis consummationem annorum minus admirabilem faciunt Aethiopes, quos Herodotus scribit centesimum et uicesimum annum transgredi, et Indi, de quibus Ctesias idem tradit, et Epimenides Cnosius, quem Theopompus dicit septem et l et centum annos uixisse. Hellanicus uero ait quosdam ex gente Epiorum, quae pars Aetoliae est, ducenos ex
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis neq ĩpetrassent qd petebant.
in urbe mansert̃. Quia ⁊ roma¬
nosanguini fidẽ prestare con¬
ueniens erat. &.m̃. atiliꝰ regulꝰ
censor ꝑfidiã notabat. cuiꝰ pat̃
ꝑ sũmos cruciatꝰ expiare ꝗͣ falle¬
re kartaginenses satiꝰ eẽ duxerat.
Iam hȩc censura ex foro in castra
transcendit. quȩ neq timeri
neq decipi uoluit hostẽ.
Sequunt᷑ duo eiꝰdẽ generis exem¬
pla. eaq adiecisse satis erit.
Geta cũ a .l. metello. ⁊ gñ. domi¬
tio censorib senatu motus eẽt.
postea censor factus ẽ.
Item .m̃. ualeriꝰ messala censoria
nota ꝑstrictus. censoria postmo¬
dum potestate imꝑauit. quoꝵ
ignominia uirtutẽ acuit. Ru¬
bore enĩ eiꝰ excitati. om̃ib uirib
incubuert̃. ut digni ciuib uide¬
rentur. qͥb dari potiꝰ quã obici
censura deberet.¬
xi. De maiestate.

Expanded text:
tiuis, neque inpetrassent quod petebant, tiuis, neque inpetrassent quod petebant, in urbe manserunt, quia et Romano sanguini fidem praestare conueniens erat et M. Atilius Regulus censor perfidiam notabat, cuius pater per summos cruciatus expirare quam fallere Karthaginienses satius esse duxerat. iam haec censura ex foro in castra transcendit, quae neque timeri neque decipi uoluit hostem. Secuntur duo eiusdem generis exempla, eaque adiecisse satis erit. C. Geta, cum a L. Metello et Cn. Domitio censoribus senatu motus esset, postea censor factus est. item M. Valerius Messala censoria nota perstrictus censoriam postmodum potestatem impetrauit. quorum ignominia uirtutem acuit: rubore enim eius excitati omnibus uiribus incubuerunt, ut digni ciuibus uiderentur, quibus dari potius quam obici censura deberet. DE MAIESTATE
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ingenii fuisse. qͥ neq tͥstiiu¬
dicioꝵ exitu cõpelli. neq honoꝵ
magnitudine ad duci potuit. qͦ
se blandiorẽ in administratione
reip̃. gereret: Equestris qͦ ordi¬
nis bona magnaq pars. ecce. iu¬
uenes censoriã notã patiente aĩo
sustinuer̃t. Qͦs .m. ualeriꝰ.⁊ p. sem¬
ꝓniꝰ q inficilia ad munitionum
opꝰ explicandũ ire nssi. facere id
neglexerant. eqͥs publicis spolia¬
tos innumerũ exarioꝵ retulert̃.
Turpis &̃ metꝰ censores summa
cũ seueritate penã exegert᷑.
Nenĩ atiliꝰ regulus. ⁊ l. furiꝰ phy¬
lippus .m. metellũ questorẽ com¬
pluresq eqͥtes romañ. qͥ post infe¬
licit̃ cõmissã cannensem pugnã
cũ eo abiturosse italiã iurauerañ.
direptis eqͥs publicis. int̾ erarios
defendendos curauert. eosq gͣui
nota affecert̃. qui cũ in potestatẽ
hannibalis uenissent. legati ab eo
missi ad senatũ de ꝑmutandis cap¬

Expanded text:
illum ingenii fuisse, qui neque tristi iuillum ingenii fuisse, qui neque tristi iudiciorum exitu conpelli neque honorum magnitudine adduci potuit quo se blandiorem in administratione rei publicae gereret? Equestris quoque ordinis bona magnaque pars cccc iuuenes censoriam notam patiente animo sustinuerunt, quos M'. Valerius et P. Sempronius, quia in Sicilia ad munitionum opus explicandum ire iussi facere id neglexerant, equis publicis spoliatos in numerum aerariorum retulerunt. Turpis etiam metus censores summa cum seueritate poenam exegerunt: M. enim Atilius Regulus et L. Furius Philus M. Metellum quaestorem conpluresque equites Romanos, qui post infeliciter commissam Cannensem pugnam cum eo abituros se Italia iurauerant, dereptis equis publicis inter aerarios referendos curauerunt. eos quoque graui nota adfecerunt, qui cum in potestatem Hannibalis uenissent, legati ab eo missi ad senatum de permutandis cap
Abbreviated transcription (Latin):
excitari collegã & equũ uendere
iussit. ꝙr popłi iudicio dampnatꝰ
eẽt. Salmator qͦ eadẽ aĩaduersi¬
one neronẽ ꝑsecutꝰ ẽ. adiecta c au¬
sa qd ñ sincera fide secũ ingrãm
redisset. Quib uiris siqͥs cęlestiũ
significasset futurũ ut eoꝵ san¬
guis illustriũ imagiũ serie de¬
ductus. inortũ salutaris pͥncipis
nr̃i conflueret. depositis inimici¬
tiis. artissimo amicitiȩ se federe
iunxissent. seruatã ab ipsis patriã.
cõmuni stirpe seruandã relicturi.
Salmator uͦ qͣtuor atq xxx. tribus
int̾ exarios referre ñ dubitauit.
cũ se damnassent. postea coñs ⁊ cen¬
sorẽ fecissent. Pretexintq causam
qua necesse eẽt eas alterutro facto
crimine temeritatis ⁊ ꝑiurii tene¬
ri. Unã tantũmͦ tribuũ meciã ua¬
cuã nota reliqͥt. quȩ eũ suffragiis
ut ñ damnatione ita nehonore
quidẽ dignũ iudicauerat. Quã
putemꝰ consultantis & p̃ualidi

Expanded text:
et citari collegam et equum uendere et citari collegam et equum uendere iussit, quia populi iudicio damnatus esset. Salinator quoque eadem animaduersione Neronem persecutus est adiecta causa, quod non sincera fide secum in gratiam redisset. quibus uiris si quis caelestium significasset futurum ut eorum sanguis inlustrium imaginum serie deductus in ortum salutaris principis nostri conflueret, depositis inimicitiis artissimo se amicitiae foedere iunxissent, seruatam ab ipsis patriam communi stirpi seruandam relicturi. Salinator uero quattuor atque XXX tribus inter aerarios referre non dubitauit, quod, cum se damnassent, postea consulem et censorem fecissent, praetexuitque causam, quia necesse esset eas alterutro facto crimine temeritatis aut periurii teneri. unam tantum modo tribuum Maeciam uacuam nota reliquit, quae eum suffragiis suis ut non damnatione, ita ne honore quidem dignum iudicauerat. quam putemus constantis et praeualidi
Abbreviated transcription (Latin):
dis c̃uiuioꝵ sũptib latã tribunis
plebi abrogauerat. mirifica notȩ
causa. Quã enĩ impudent̃ duroniꝰ
rostra c̃scendit illa dicturꝰ: freni¬
sunt imiecti uob̃ quirites. nullomͦ
ꝓpetiendi. Alligati ⁊ c̃strictiestis
amaro uinculoseruitutis. Lex enĩ
lata ẽ quȩ uos eẽ frugi iubet. Abro¬
gemus igit᷑ istud horridȩ uetusta¬
tis rubigine obsitũ ĩꝑiũ. Et enĩ qͥd
opus lib̾tate. si uolentib luxu ꝑ ire
¶ñ licet:
Age par ꝓferamꝰ
equali iugo uirtutis honoꝵq so¬
cietate iunctũ. instructũ aut̃ emu¬
lationis aĩo difsidens .c.l. nȩro.l.¬
iuliꝰ q̃. salinator. scd̃i punicibelli
districtã simul egert̃ censurã. Nã
cũ equitũ centurias recognoscerẽt
⁊ ipsi ꝓpter robur ȩtatis etiã nunc
eẽnt e numero. ut ẽ adpolliam
uentũ tribũ. precolecto noĩe sali¬
natoris. citandũ neene sibi esset
hefitauit. Qd̃ uͥ intellexit nȩro.

Expanded text:
dis conviviorum sumptibus latam, tribunus dis conviviorum sumptibus latam, tribunus plebis abrogaverat, mirifica notae causa. Quam enim impudenter Duronius rostra conscendit, illa dictursunt iniecti uobis, Quirites, nullo modo perpetiendi. alligati et constricti estis amaro uinculo seruitutis: lex enim lata est, quae uos esse frugi iubet. abrogemus igitur istud horridae uetustatis rubigine obsitum imperium: etenim quid opus libertate, si uolentibus luxu perire non licet?' Age, par proferamus aequali iugo uirtutis honorumque societate iunctum, instinctu autem aemulationis animo dissidens. Claudius Nero Liuiusque Salinator, secundi Punici belli egerunt censuram! nam cum equitum centurias recognoscerent et ipsi propter robur aetatis etiam nunc eorum essent e numero, ut est ad Polliam uentum tribum, praeco lecto nomine Salinatoris citandum necne sibi esset haesitauit. quod ubi intellexit Nero,
Abbreviated transcription (Latin):
notandum statuit. qđ amplissi¬
mi honoris maiestatẽ tam tȩtro
facinore inqͥnauerat. nec indignũ
duxerat isdẽ imaginib ascribi.
meretricis ocłos humano sangui¬
ne delectatos. ⁊ regis philippi sup¬
plices manus.
Quid de fabricii luscinii censura lo¬
quar: Narrauit oĩs etas ⁊ deinceps
narrabit. ab eo corneliũ rufinũ
duob c̃sulatib ⁊ dictatura speci-¬
osissime functũ. qd̃ .x.p̃. uasa ar-¬
gentea cõparasset ꝑinde ac malo
exemplo luxuriosũ in ordine sena-¬
torio retentũ ñ eẽ. Ipsȩ mediꝰfidiꝰ
mͥ litterȩ scłi nr̃i obstupescere ui¬
dentur. cũ ad tantã seueritatem
referendã ministeriũ accõmoda¬
re cogunt᷑. ac uereri ne ñ nr̃e urb̃
acta cõmemorare existim̃tur. Uix
enĩ credibile ẽ intra idem pomeri¬
ũ .x. pondo argenti ⁊ inuidiosũ
fuisse censũ. ⁊ in opiã haberi contẽp¬
& .l. flaccus censores. duroniũ se
natu mouert̃. qd̾ legẽ de cohercen¬

Expanded text:
notandum statuit, quod amplissinotandum statuit, quod amplissimi honoris maiestatem tam taetro facinore inquinauerat nec pensi duxerat isdem imaginibus ascribi meretricis oculos humano sanguine delectatos et regis Philippi supplices manus. Quid de Fabrici Luscini censura loquar? narrauit omnis aetas et deinceps narrabit ab eo Cornelium Rufinum duobus consulatibus et dictatura speciosissime functum, quod X pondo uasa argentea conparasset, perinde ac malo exemplo luxuriosum in ordine senatorio retentum non esse. ipsae medius fidius mihi litterae saeculi nostri obstupescere uidentur, cum ad tantam seueritatem referendam ministerium adcommodare coguntur, ac uereri ne non nostrae urbis acta commemorare existimentur: uix enim credibile est intra idem pomerium X pondo argenti et inuidiosum fuisse censum et inopiam haberi contempt L. Flaccunatu moverunt, quod legem de coercen
Abbreviated transcription (Latin):
Accedit his qđ etiã fortuna longam
prestandi huiꝰcȩ muneris aduoca¬
tionẽ estis assecuti. Cũ interĩ c̃sũp¬
iuitestipem. utilẽ posteritati nu¬
merosȩ. Hoꝵ seueritatẽ. m̃. uale¬
riꝰ maximꝰ. ⁊g. iuniꝰ brutus bubul.¬
cus. censores. consimili genere ani¬
maduersionis imitatisunt.
nullo amicoꝵ in consilio adhibito.
At hoc crimen nescio an suꝑiore ma¬
ius. Nam illo c̃iugalia sacra spreta
tantum. hoc etiã iniuriose tͣctata
sunt. Optimo gͥ iudicio censores
indignũ eũ aditu curiȩ existima¬
uert̃. Sic̃ porciꝰ cato .l. flaminũ
quẽ e numero senatoꝵ sustulit.
qr in ꝓuinciã quẽ damnatũ secu¬
ri ꝑcusserat tp̃r supplicii ad arbi¬
triũ ⁊ spectaculũ mulierculȩ cuiꝰ
amore tenebat᷑ electo. Et poterat in¬
hiberi respectu c̃sulatꝰ quẽ is gesse¬
rat atq auctoritate fr̃is eiꝰ. c̃.ũ. fla¬
minini. S & censorcato duplex sȩ¬
ueritatis exemplũ eomagis illum

Expanded text:
accedit his quod etiam fortuna longam accedit his quod etiam fortuna longam praestandi huiusce muneris aduocationem estis adsecuti, cum interim consump odiosam exsoluite stipem, utilem posteritati numerosae.' Horum seueritatem M. Valerius Maximus et C. Iunius Brutus Bubulcus censores consimili genere animaduersionis imitati sunt:nullo amicorum in consilio adhibito. at hoc crimen nescio an superiore maius: illo namque coniugalia sacra spreta tantum, hoc etiam iniuriose tractata sunt. optimo ergo iudicio censores indignum eum aditu curiae existimauerunt, 8 sicut Porcius Cato L. Flamininum, quem e numero senatorum sustulit, quia in prouincia quendam damnatum securi percusserat tempore supplicii ad arbitrium et spectaculum mulierculae, cuius amore tenebatur, electo. et poterat inhiberi respectu consulatus, quem is gesserat, atque auctoritate fratris eius Titi Flaminini. sed et censor et Cato, duplex seueritatis exemplum, eo magis illum
Abbreviated transcription (Latin):
astrensis disciplinȩ tena¬
cissimũ uinculũ.⁊ milita¬
ris rationis diligens obseruatio.
admonet me ut ad censurã pacis
magistrã custodemq tͣnsgrediar.
cilio examinata ẽ. Opus effectu par
bellicis laudib. Qd enĩ ꝓdest foris
eẽ strenuũ. si domi male uiuitur:
Expugnent᷑ licet urbes. corripian¬
tur gentes. regnis manꝰ iniciant᷑.
nisi foro ⁊ curiȩ officiũ ac uerecun¬
dia sua constiterit. Partarũ rerũ
cęlo cumulus equitatus stabilem
sedem. ñ habebat. Ad rem igitur
ꝑtinet. nosse atq ad eo recordari ac¬
ta censoriȩ potestatis.
Camillus ⁊ postumiꝰ censores. era pe¬
nȩ noĩe eosqui ad senectutẽ celibes
ꝑuenerant. inerariũ deferre nus.¬
sert̃. Iterũ puniri dignos. si quomͦ
de tam iusta ẽstitutione queri st̃
ausi. cũ in hc̃ modũ increparent᷑.
Natura uob quẽ admodũ nascendi
ita gignendi legẽ scribit. parentes¬
q uos alendo. nepotũ nutriendoꝵ
debito siqͥs ẽ pudor alligauert̃.

Expanded text:
astrensis disciplinae tenacissimum uinculum et militaris rationis diligens obseruatio admonet me ut ad censuram pacis magistram custodemque transgrediar: cilio examinata, est opus effectu par bellicis laudibus: quid enim prodest foris esse strenuum, si domi male uiuitur? expugnentur licet urbes, corripiantur gentes, regnis manus iniciantur, nisi foro et curiae officium ac uerecundia sua constiterit, partarum rerum caelo cumulus aequatus sedem stabilem non habebit. ad rem igitur pertinet nosse atque adeo recordari acta censoriae potestatis. Camillus et Postumius censores aera poenae nomine eos, qui ad senectutem caelibes peruenerant, in aerarium deferre iusserunt, iterum puniri dignos, si quo modo de tam iusta constitutione queri sunt ausi, cum in hunc modum increparentur: 'natura uobis quemadmodum nascendi, ita gignendi legem scribit, parentesque uos alendo nepotum nutriendorum debito, si quis est pudor, alligauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
diis quosint̾ tunicas ⁊ loricas abdi¬
derant. poplites pugnantiũ roma¬
noꝵ cecidert̃. Hȩc fuit punica forti¬
tudo dolis ⁊ insidiis ⁊ fallacia in¬
structa. quȩ nc̃ certissima circum¬
uentȩ uirtutis nr̃e excusatio ẽ. qm
deceptimagis qm uictisumus.¬

Expanded text:
diis, quos inter tunicas et loricas abdidiis, quos inter tunicas et loricas abdiderant, poplites pugnantium Romanorum ceciderunt. haec fuit Punica fortitudo, dolis et insidiis et fallacia instructa. quae nunc certissima circumuentae uirtutis nostrae excusatio est, quoniam decepti magis quam uicti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
si tueri ꝑseuerasset. illa belli malis
urgeretur. bona pacis fruenda secu¬
rȩ kartagini reliquisset. Nc̃ infe¬
rendo quȩ patiebatur dũ alienas
potiꝰ lacessit opes. qͣm suas tuetur
quo equiore animo regnũ deseru¬
it. eo tutius recepit.
Quid hannibal cannensem p̃r̃. a
ciem. ñne pͥusqͣm ad dimicandũ
descenderet. cõplurib astutiȩ co¬
pulatã laqueis adtã miserabilem
ꝑduxit exitũ. Ante omĩa enĩ ꝓui¬
dit ut & solem ⁊ puluerẽ qui ibi
uento multus excitari solet aduer¬
sum haberet. Deinde partẽ copia¬
rũ suarũ. int̾ ipsũ prelii tempus
de industria fugere iussit. Quã
cũ a reliquo exercitu abruptã le¬
gio romana inseq̃ret᷑. trucidandã
eam ab his quos in insidiis colloca¬
uerat curauit. Postremo. cccc. eqͥteᷤ
subornauit. qͥ simulata tͣnsitione
petiert̃ coñs. aquo iussi more tͣnsfu¬
garũ depositis armis in ultimam
pugnȩ partẽ secedere districtiᷤ gla¬

Expanded text:
 tueri perseuerasset? Sicilia belli malis  tueri perseuerasset? Sicilia belli malis urgueretur, bona pacis fruenda securae Karthagini reliquisset. nunc inferendo quae patiebatur, dum alienas potius lacessit opes quam suas tuetur, quo aequiore animo regnum deseruit, eo tutius recepit. Quid, Hannibal Cannensem populi Romani aciem nonne prius quam ad dimicandum descenderet conpluribus astutiae copulatam laqueis ad tam miserabilem perduxit exitum? ante omnia enim prouidit ut et solem et puluerem, qui ibi uento multus excitari solet, aduersum haberet. deinde partem copiarum suarum inter ipsum proelii tempus de industria fugere iussit, quam cum a reliquo exercitu abrupta legio Romana sequeretur, trucidandam eam ab his, quos in insidiis collocauerat, curauit. postremo cccc equites subornauit, qui simulata transitione petierunt consulem, a quo iussi more transfugarum depositis armis in ultimam pugnae partem secedere destrictis gla
Abbreviated transcription (Latin):
queret᷑. absiste inqͥt istud querere.
Nam si huiꝰ consilii mei int̾iorem
tunicã consciam ẽẽ sensero. conti¬
nuo eã cremari iubebo. Quorsũ gͥ¬
ista dissimulatio erupit. aut quẽ
finẽ habuit postꝗͣ uere & exercitũ
suũ ignorantia ⁊ totã celtiberiam
errore implicauit. cũ alio cursũ
direxisset. subito ad trebiã reflex̃.
eãq inopinatã ⁊ attonitã opp̃ssit.
gͣ nisi m̃tẽ suã dolos scrutari co¬
egisset. ad ultimã ei senectutem
apud menia trebiȩ armato seden¬
syracusarũ rex audacit᷑ callidus.
Cũ enĩ urbẽ eiꝰ maiore ex parte kar¬
taginenses occupassent. exercitũ
suũ in affricã tralecit. ut metum
metu. ui uim discuteret. Nec sine
effectu. Nã repentino eiꝰ aduentu
ꝑculsi peni. libent̃ incolumitatẽ
suã salute hostiũ redemert̃. Pacti¬
q sunt ut eodẽ tp̃r. ⁊ affrica siculiᷤ
⁊ sicilia punicis armis liberaretur.
agathocles age syracusarũ menia¬

Expanded text:
queretur, 'absiste' inquit 'istud quaerere: queretur, 'absiste' inquit 'istud quaerere: nam si huius consilii mei interiorem tunicam consciam esse sensero, continuo eam cremari iubebo'. quorsum igitur ea dissimulatio erupit aut quem finem habuit? postquam uero et exercitum suum ignorantia et totam Celtiberiam errore implicauit, cum alio cursum direxisset, subito ad Contrebiam reflexit eamque inopinatam et attonitam oppressit. ergo nisi mentem suam dolos scrutari coegisset, ad ultimam ei senectutem apud moenia Contrebiae armato sedenacusarum rex audaciter callidus: cum enim urbem eius maiore ex parte Karthaginienses occupassent, exercitum suum in Africam traiecit, ut metum metu, uim ui discuteret, nec sine effectu: nam repentino eius aduentu perculsi Poeni libenter incolumitatem suam salute hostium redemerunt pactique sunt ut eodem tempore et Africa Siculis et Sicilia Punicis armis liberaretur. age si Syracusarum moenia
Abbreviated transcription (Latin):
no exercitu sapiente alt̾m inseruit.
Quo euenit ne hasdrubal cũ duob
se consulib p̃liaturũ priꝰ sciret. qͣm
utͥusq uͥtute ꝓsterneret᷑. Ita illa to¬
to t̾rarũ orbe infamis punica calli¬
ditas romana elusa prudentia.
hannibalẽ neroni. hasdrubalẽ sa¬
linatori decipiendũ tradidit.
emorabilis &̃ consilii. q̃. metellus
qui cũ ꝓconsule bellũ in hispaniã
adu̾sus celtiberos gereret. urbemq
trebiam caput eius gentis uirib ex¬
pugnare ñ posset. intra pectus suũ
multũ ac dui consiliis agitatis. uiã
repꝑit qua ꝓpositũ aditũ ꝑduceret.
Itinera magno ĩpetu ingrediebat᷑.
deinde alias atq alias regiones pe¬
tebat. Hos obsidebat montes. paulo
post ad illos transgrediebat᷑. Cum
interĩ tam suis om̃ib qm ipsis ho¬
stib ignotaerat causa inopinatȩ eiꝰ
ac subitȩ fluctuationis. Int̾rogatus
ꝙͦ a quodã amicissimo sibi qͥd ita
sparsum ⁊ incertũ militiȩ genꝰ se¬

Expanded text:
num exercitum capiente alterum inseruit. num exercitum capiente alterum inseruit. quo euenit ne Hasdrubal cum duobus se consulibus proeliaturum prius sciret quam utriusque uirtute prosterneretur. ita illa toto terrarum orbe infamis Punica calliditas Romana elusa prudentia Hannibalem Neroni, Hasdrubalem Salinatori decipiendum tradidit. Memorabilis etiam consilii Q. Metellus. qui, cum pro consule bellum in Hispania aduersus Celtiberos gereret urbemque Contrebiam caput eius gentis uiribus expugnare non posset, intra pectus suum multum ac diu consiliis agitatis uiam repperit, qua propositum ad exitum perduceret. itinera magno impetu ingrediebatur, deinde alias atque alias regiones petebat: hos obsidebat montes, paulo post ad illos transgrediebatur, cum interim tam suis omnibus quam ipsis hostibus ignota erat causa inopinatae eius ac subitae fluctuationis. interrogatus quoque a quodam amicissimo sibi quid ita sparsum et incertum militiae genus se
Abbreviated transcription (Latin):
ci presidia in opie cerneret. Igit᷑
ut uafro ita ꝑiculoso c̃silio saluta¬
rem exitum dedit.
Idemq iuppiter postea p̃stantissi¬
moꝵ ducũ nr̃oꝵ sagacib c̃siliis
ꝓpitiꝰ aspirauit. Nam cũ alterũ
italiȩ latus hanniballaceraret.
alterũ inuasisset hasdrubal. ne
duoꝵ fr̃m̃ iunctȩ copiȩ intolerabi¬
li onere fessas simul res nr̃as urge¬
rent. hinc claudii neronis uegetũ
ẽsiliũ illin liui salmatoris inclyta
ꝓuidentia effecit. Nero enĩ cõp̃sso
a se inlucanis hannibale. p̃sentiã
suã qm̃ ita ratiobelli desiderabat
m̃titus hosti. ad opẽ college feren¬
dam ꝑ longũ iter celeritate mira
tetendit. Salinator in umbria a¬
pud metaurũ flum̃ ꝓximo die di¬
micaturus. sũma cũ dissimuladi¬
one neronẽ castris noctu recepit.
Tribunos enĩ atribunis. centurio¬
nes acenturionib. equites ab eqͥtib
pedites a peditib excipi iussit. ac si¬
ne ulla tumultuatione solo ux u¬

Expanded text:
ci praesidia inopiae cerneret. igitur ci praesidia inopiae cerneret. igitur ut uafro, ita periculoso consilio salutarem exitum dedit. Idemque Iuppiter postea praestantissimorum ducum nostrorum sagacibus consiliis propitius aspirauit: nam cum alterum Italiae latus Hannibal laceraret, alterum inuasisset Hasdrubal, ne duorum fratrum iunctae copiae intolerabili onere fessas simul res nostras urguerent, hinc Claudii Neronis uegetum consilium, illinc Liui Salinatoris inclyta prouidentia effecit: Nero enim conpresso a se in Lucanis Hannibale praesentiam suam, quoniam ita ratio belli desiderabat, mentitus hosti ad opem collegae ferendam per longum iter celeritate mira tetendit. Salinator in Vmbria apud Metaurum flumen proximo die dimicaturus summa cum dissimulatione Neronem castris noctu recepit: tribunos enim a tribunis, centuriones a centurionibus, equites ab equitibus, pedites a peditibus excipi iussit ac sine ulla tumultuatione solo uix u
Abbreviated transcription (Latin):
nichil respondit. Sed seducto eo in
hortũ. maxima ⁊ altissima papa¬
uerũ capita baculo decussit. Cog¬
nito adolescens silentio simul ac
ꝑuidit. Nec ignorauit p̃cipi sibi
ut excellentissimũ quẽq gabinoꝵ
aut exiliosũmoueret. aut morte
consumeret. Gͣ spoliatã bonis ꝓpug¬
natorib eiuitatẽ tantũ ñ uinctis
manib ei tradidit.
Illud qͦ maiorib & c̃silio prudenter
⁊ exitu feliciter ꝓuisũ. Cũ enĩ ur¬
be capta galli capitoliũ obsiderent
solamq potiendi eiꝰ spem in fame
eoꝵ repositam aĩaduerterent. ꝑqͣ
callido genere consilii unico ꝑseue
runt. Panes enĩ iacere cõplurib ẽ
locis cepert̃. Quospectaculo obstu¬
pefacti. infinitãq frum̃ti abundan¬
tiã nr̃is suꝑẽẽ credentes. ad pactionẽ
omittendȩ obsidionis cõpulert̃. Mi¬
sertus ẽ tc̃ ꝓfecto iuppiter romanȩ
uirtutis presidiũ ab astutia mutu¬
antis cũ sũma alim̃toꝵ inopia pi¬

Expanded text:
nihil respondit, sed seducto eo in nihil respondit, sed seducto eo in hortum maxima et altissima papauerum capita baculo decussit. cognito adulescens silentio simul ac argumentum peruidit nec ignorauit praecipi sibi ut excellentissimum quemque Gabinorum aut exilio summoueret aut morte consumeret. ergo spoliatam bonis propugnatoribus ciuitatem tantum non uinctis manibus ei tradidit. Illud quoque maioribus et consilio prudenter et exitu feliciter prouisum: cum enim urbe capta Galli Capitolium obsiderent solamque potiendi eius spem in fame eorum repositam animaduerterent, perquam callido genere consilii Romani usi urunt: panes enim iacere conpluribus e locis coeperunt. quo spectaculo obstupefactos infinitamque frumenti abundantiam nostris superesse credentes ad pactionem omittendae obsidionis conpulerunt. misertus est tunc profecto Iuppiter Romanae uirtutis, praesidium ab astutia mutuantis, cum summa alimentorum inopia proi
Abbreviated transcription (Latin):
eũq cũ ipse signũ dedisset. inuasu¬
rum fidenatiũ terga. Quo ĩꝑato¬
riȩ artis consilio. metũ fiducia mu¬
tauit. ꝓq trepidatione alacͥtate
suoꝵ pectora repleuit.
t ne continuo a nr̃is regib recedã:
sextus tarqͥniꝰ tarqͥnii filiꝰ indigne
ferens qd̃ patris iuirib expugnari
gabii neqͥrent: ualentiorẽ armis ex¬
cogitauit rationẽ. qua int̾ceptum
illud oppidũ romano ĩꝑio adiceret.
Subitonãq se ad gabinos contulit.
tamꝗͣ parentis sęuitiã ⁊ uerb̾a quȩ
uoluntate sua ꝑpessus erat fugiens.
Ac paulatim uniꝰcuiꝰq factis ⁊ com¬
positis blandiciis alliciendo beni¬
uolentiã ut apud om̃s plurimum
posset consecutus. familiarẽ suũ
ad patrẽ misit indicaturũ quem¬
admodũ cuncta in sua manu ha¬
beret.⁊ quesiturũ qͥdnã fieri uellet.
Iuuenili calliditati. senilis astutia
respondit. Siqͥdẽ re eximia delecta¬
tus tarqͥniꝰ. fide autẽ nuntii parũ:

Expanded text:
eumque, cum ipse signum dedisset, inuasueumque, cum ipse signum dedisset, inuasurum Fidenatium terga. quo imperatoriae artis consilio metum fiducia mutauit proque trepidatione alacritate suorum pectora repleuit. Et ne continuo a nostris regibus recedam, Sextus Tarquinius Tarquini filius indigne ferens, quod patris uiribus expugnari Gabii nequirent, ualentiorem armis excogitauit rationem, qua interceptum illud oppidum Romano imperio adiceret: subito namque se ad Gabinos contulit tamquam parentis saeuitiam et uerbera, quae uoluntate sua perpessus erat, fugiens, ac paulatim unius cuiusque fictis et compositis blanditiis adliciendo beniuolentiam, ut apud omnes plurimum posset consecutus, familiarem suum ad patrem misit indicaturum quemadmodum cuncta in sua manu haberet et quaesiturum quidnam fieri uellet. iuuenili calliditati senilis astutia respondit, si quidem re eximie delectatus Tarquinius, fidei autem nuntii parum credens