comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis nascitur: ut musꝰ. Mulus autem
ex greeo tractum uocabulum habet. Grecũ
eniꝰ ⁊ hoc: eo qͦd iugo pistoꝵ subactus. tardas
molendo ducit ingirum molas. Iudei asse¬
runt qͦd anaa nepos esau equarum greges
ab asinis incdeserco ipse fecerit pͥmꝰ ascendi.
ut muloꝵ inde noua contra naturã anima¬
lia nascerentur. O nagros quoq ad hoc ad¬
missos eẽ ad asias. & ipsum istiusmodi reꝑ¬
isse concubitum. ut uelocissimi ex his asini
nascerentur. Industria quippe humana di
u̾sum animal in coitu coegit. sicq adutteri¬
na cõmixtione genus aliud repꝑit. sieut &¬
iacob contra naturam coloꝵ similitudines
ꝓcurauit. Nlam tales fȩtus oues illiꝰ concipie¬
bant. quales umbras arietum desuper
ascendentiũ in aquarum speculo contempla¬
bant᷑. Deniq & hoc ipsum in equarum gre¬
gib fieri fertur. ut generosos obiciant eqͦs
uisib concipientiũ: quo eoꝵ similes cõciꝑe

Expanded text:
diversis nascitur, ut mulus. Mudiversis nascitur, ut mulus. Muex Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim inde vocatur, quod jugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyrum molas. Judaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi: ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ob hoc missos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere
Abbreviated transcription (Latin):
didos inter purpuras. Uarius. qͦd uias ha¬
beat coloꝵ imparium. Qui autẽ albos tantũ
pedes habent. petuli appellantur. qui fron¬
tem albam. calidi. Ceruinꝰ ẽ: quẽ uulgo
guaranẽ dicunt. Eranem idem uulgus
uocat. quod in modũ ex ea sit coloris. Mir¬
teus autẽ ẽ: pressus in purpura. Dosinus
autẽ dictus. quod sit color eiꝰ de asino. Idem
& cinereus. Sunt autẽ hi de agresti genere
orti. quos equiferos dicimꝰ. & ꝓinde ad ur¬
banam dignitatẽ transire non possunt.
Mauron niger ẽ. Nigrum eni greci mau¬
ron uocant. Manus uͭ equs breuior ẽ:
quem uulgo pruncium uocant. Ueredos
antiqui dixerunt quod ueherent redas
id ÷ ducerent: uł quod uias publicas cur¬
rant. ꝑ quas & redas ire solitum erat. Equoꝵ
tria genera sunt. Unum generosum prelus
& honorib aptum. alterum uulgare ata
gregarium aduehendum non ad equitandũ
aptum t̃cium ex ꝑmixtione diuersi generꝰ
ortum quod etiam er̃ bigenerum. quia ex

Expanded text:
didos inter purpuras. Varius, quod vias hadidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
Motus autẽ equi in aurib intelligitur.
iurtꝰ in membris trementib. Color hic p̾cipue
expectandꝰ badiuis. aureus. roseus mirteuo
cetuinꝰ. giluus. glaucus. scutulatꝰ. canus can¬
didꝰ albus. guitatus. niger. Sequenti autem
ordine uariꝰ ex nigro badioq distuctus. reli¬
quus uarius color uł cinereus deterrimus.
Badium autẽ antiqui uadium dicebant. qͦd
int̾ cȩtã animalia fortius uadat. Ipse: e spa¬
dix. quẽ fenicatũ uocant. & dictus spadix aco¬
lore palmȩ. quam siculi spadicam uocant.
Glaueus uᵈ ÷ ueluti pictos oculos habens. &
quodam splendore ꝑfusos. Nam glaudicum
uetẽs dicunt. Giluus autẽ. melinꝰ color est
subalbidꝰ. Guitatꝰ: albus. nigris int̾uenientiuꝰ
punctis. Candidus autẽ & albus inuicems
differunt. Nam albus cum quodam pallore
ẽ: candid uero niueus & pura luce ꝑfusus.
Canꝰ dictus. quia ex candido colore & nign ẽ.
Scutulatꝰ uocatꝰ ꝓpt̾ orbes quos habet can¬

Expanded text:
Motus autem equi in auribus intellegitur, Motus autem equi in auribus intellegitur, irtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. Glaucus vero est veluti pictos oculos habens et quodam splendore perfusos. Nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus autem melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est: candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent can
Abbreviated transcription (Latin):
mesticia uł alacritate. euentum futurum
dimicaturi colligere. Estas longeua equis
ꝑsicis. ugnicis. & epyrotis. ac siculis: in anniᷤ
ultra quiquaginta. Breuior autẽ spanis. ac
numidis & gallicis: frequens opinio est.
Ingenerosis equis ut aiunt uetẽs quatuor
ex pectantur. forma. puchritudo. meritũ.
atq color. Forma. ut sit ualidũ corpꝰ & solidũ
robore: conuenienꝰ altitudo. latus longunsub¬
strictuus. maximi & rotundi clunes. pectus
late patens. corpꝰ omẽ musculoꝵ densitate
nodosum. ꝑsicus. & cornu concauo solidatꝰ.
Pulcͥtudo. ut sit exiguum caput & siccum.
pelle ꝓpe ossib ad herente: aures breues et
argutȩ. oculi magni. nares patulȩ. erecta
ceruix. comȩ densȩ & cauda: ungularum so¬
liditatis fixa rotunditas. Meritum. ut sit
animo audax. pedib alacer. trementib
membris qͦd ÷ fortitudinis indicium. qͥq
ex summa quiete facile concitetur. uł exci¬
tata festinatione non difficile teneatur.

Expanded text:
maestitia vel alacritate eventum futurum maestitia vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. & negligentiam ꝓpe modũ non recusat.
Equi dicti. eo qͦd quando quadrigis iunge¬
bantur equabantur. paresq forma & simile
cursu copulabant᷑. Caballus antea cauo
dictus ꝓpt̾ qͦd gradiens ungula imp̃ssa t̃ram
coneauet: qͦd reliqua animalia non habent.
Indẽ sonipes. quod pedib sonat. Uiuacitas
equoꝵ multa. Exultant enim in campis.
odorantur bellum: excitantur sono tubȩ ad
prelium. uoce accensi ad cursum ꝓuocantur.
dolent cum uicti fuerint. exultant cũ uice¬
rint. Quidam. hostes in bello sentiunt. ad eo ut
aduersarios morsu petant. Aliqui etiam ꝓpͥos
dnõs recognoscunt. obliti mansũdinis si mu¬
tentur: aliqui p̃ter dñm dorso nullum reci¬
piunt. Int̾fectis uł morientib dñis. mutti la¬
crimas fundunt. Solum enĩ equũ ꝓpt̾ ho¬
minẽ lacrimari. & doloris effectum sentire.
Unde incentauris equoꝵ & hominũ natu¬
ra ꝑ mixta est. Solent etiam ex equoꝵ uel

Expanded text:
rat et neglegentiam propemodum non recusat. rat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur. Centum enĩ & ampliꝰ milia uno
die ꝑgere solec. quod animal sic̃ bos & oues
& camelus ruminat. Ruminatio autẽ dicta
ẽ arumine eminente gutturis parte. ꝑ quã
Asinus & asellus a sedendo dictus. quasi ased¬
dus.S hoc nom̃ qͦd magis equis conueniebat
ideo hoc animal sumpsit. quia pͥusquã eqͦs
caꝑent homines huic p̾sidere ceperunt. Ani¬
mal quippe tardum & nulla ratione renitenꝰ.
statim ut uoluit sibi homo substrauit. Ona¬
ger int̾pretatur a sinus ferꝰ. On quippe g̃ci
asinũ uocant. agrian ferum. Hos affrica ha¬
Ebet magnos & indomitos. & indeserto ua¬
gantes. Singuli autẽ feminarũ gregibus
p̃sunt. nascentib masculi s zelant. & eoꝵ
testiculos morsib detruncant. Qd̃ cauentes
matres: eos insecretis locis occuttant. A sinoᷤᷤ
archadicos dictos. eoqͦd ab archadia pͥmũ
uecti st̃: magni & alti. Minor autẽ a sellus
agro plus necessariꝰ ẽ: quia & laborem tole¬

Expanded text:
appellatur. Centum enim et amplius milia uno appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam . Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tole
Abbreviated transcription (Latin):
uiriditate uocati sunt. id ÷ͥ etate uiridi:
sicut uirgo. Uitulamgͦ paruam eẽ & ñ¬
dum enixam. Nam enixa: iuuenca ÷ aut
uacca. Bubali uocati ꝑdiriuationẽ. quod
sint similes boum: adeo indomiti ut p̾fe¬
ritate iugum ceruicib ñ recipiant. Hos
affrica ꝓcreat. Uri agrestes boues st̃ inger¬
mania. habentes cornua in tantũ ꝓtensa.
ut regiis mensis insigni capacitate ex eis
id ÷ amontib. Camelis causa nom̃ dedit.
siue qͦd quando onerantur ut breuiores
& humiles fiant accubant: quia greci cami
humile & breue dicunt. siue quia curuus
est dorso. Camur enĩ uerbo greco. curuum
significat. Hos licet & aliȩ regiones mittant
s arabia plurimos. Differunt autẽ sibi slã
arabici bina tubera indorso habent. reliqͦ¬
regio fortissimos camelos. ñ quam atterenteᷤᷤ
pedem. Dromeda genꝰ cameloꝵ ẽ. minoris
quidem staturȩ s uelocioris: unde & nom̃
habet. Nam dromos grece: cursus & uelocitaᷤᷤ

Expanded text:
viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis id est a montibus. sive quod, quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accumbant quia graeci camai humile et breve dicunt sive quia curvus est dorso. Camur enim verbo graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos: differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliqu fortissimos Camelos nunquam atterentes . Dromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas
Abbreviated transcription (Latin):
immolabatur. nunꝗͣ taurꝰ. Nam inuicti¬
mis etiam etas considerabatur. Caurus
grecum nom̃ ẽ: sicut & bos. Indicis tauriꝰ
color fuluus est: uolueris ꝑ nicitas. pilis
incontrarium uersis. caput circunflectunt
flexibilitate qua uolunt. tergi duritia ome
cesur respuunt. ĩmiti feritate. Fertur autẽ¬
homini. Pouem greci boeti dicunt. Hunc
latii trionẽ uocant. eo qͦd t̾ram terat. qͥsi
trionem. Neuius. Crionem hic moderat᷑
rustieꝰ. Cuꝰ latitudo pellium amento ad
crura palearia dict᷑. a pelle qͦsi pellearia:¬
qͥd ⁊ generositatis in boue signũ. Boum in
sociis eximia pietas. Nam alt alt̾ũ inqͥrit
cum quo ducere collo aratur consueuit. &
frequenti mugitu pium testatur affectum
impendentẽ pluuiam ad p̾sepia sentire no.¬
runt. & ubi naturali sensu mutationem
cęli collegeruit foras expectant. & ultra p̃¬
sepia ceriuces extendunt suas om̃s una spe¬
cie: ut ꝓdire se uelle testentur. Uacca dicta¬

Expanded text:
immolabatur, nunquam taurus. Nam in victiimmolabatur, nunquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. Taurus Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Grae. Bovem Graeci boun dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem. Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur a pelle quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas. Nam alter alterum inquirit cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum, inpendente pluuia ad praesaepia se tenere nouerunt. idem ubi naturali sensu mutationem caeli collegerint, foras spectant et ultra praesaepia ceruices extendunt suas una omnes specie, ut prodire se uelle testentur.
Abbreviated transcription (Latin):
de quib martialis. Dente timetur aper. de¬
fendunt cornua cerutm. in belles dãmȩ.¬
qͥd nisi p̃da sumꝰ: Lepus leuipes quia uelo¬
niculi genus agrestium animaliũ. dicti qͥsi
caniculi. eo qͦd canũ in dagine capiantur uł
excludantur ab speluncis. Dus dicta eoqͦd¬
pascua subigat. id ÷ t̾ra sub acta escas inqͥrat.
Uerris. quod grandes habeat uires. Porcus:
quasi spurcꝰ. Ingurgitat enim se ceno. luto
immergit. lumo illinit. Oratiꝰ. Ꝙ amica lu¬
to sus. Hinc etiam spurcitiam uł spurios
nuncupamꝰ. Poreoꝵ pilos setas uocamꝰ. &
secas a sue dictas. a quib & sutores uocant᷑.
qͦd ex secis suant id ⁊ͥ consuant pelles. Aper
a feritate uocatꝰ. ablata. f. littã & surrogata
Omẽ enĩ qͦd ferum ẽ & ĩnute: ab usiue agres¬
te uocamꝰ. Iuuencus dictus qͦd iuuare inei¬
piat hominũ usus in ex colenda t̾ra. uł qͥa
apud gentiles ioui semꝑ ubiq iuuencus

Expanded text:
de quo Martialis: Dente timetur aper, dede quo Martialis: Dente timetur aper, defendunt cornua cerquid nisi praeda sumus? Lepus, levipes, quia veloniculi genus agrestium animalium dicti quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur vel excludantur ab speluncis. Sus dicta, qpascua subigat: id est, terra subacta escas inquirat. Verres eo, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus; ingurgitat enim se coeno; luto immergit; limo illinit. Horatius: Et amica luto sus. Hinc etiam spurcitiam vel spurios nuncupamus. Porcorum pilos setas vocamus; setas a sue dictas: a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est consuant, pelles. Aper a feritate vocatus, ablata F littera et subrogata Omne enim quod ferum est et immite, abusive agreste vocamus. 28. Juvencus dictus, eo quod juvare incipiat hominum usus in excolenda terra, vel quia apud gentiles Jovi semper ubique juvencus
Abbreviated transcription (Latin):
nib sese p̾cipitantes. in suis se cornib illesa
id ⁊ acornib. Cerasta enĩ grece: cornua di¬
cuntur. Hi serpentium inunici. cum se
grauari infirmitate ꝑsenserint: spũ nari
um eos extrahunt de cauernis. & suꝑata
ꝑnicie ueneni: eoꝵ pabulo reparantur.
Dictannum herbam ipsi ꝓdiderunt.
nã eo pasti: excutiunt acceptas sagittas.
Mirantur autẽ sibilum fistularum. Re¬
ctis aurib acute audiunt. sub missis ni¬
chil Diquando imnensa flumina uel
maria transnatant. capita clunib p̃cedenti¬
um suꝑpont̃. sibiq inuicem succedentes:
nullum laborem ponderis sentiunt. Trage¬
lasi a grecis nominati. qui dũ eadem sperie
sint ut cerui: uillosos cam̃ armos habent ut
hirci. & menta ꝓmissis hirsuta barbis: qui
non alibi sunt quam circa fasydem. Hinuili
filii sunt ceruoꝵ. ab innuere dicti. qͥa ad nutu
matris abscondunt᷑. Damula uocata. qͦd de
manu effugiat. timidum animal & in helle.

Expanded text:
nibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa nibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa id est a cornibus; κέρατα enim Graece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spum eos extrahunt de cavernis, et, superacta pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam ea pasti excutiunt acceptas sagittas. 19. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. 20. Tragelaphi a Graecis nominati, qui dum eadem specie sint, ut cervi, villosos tamen habent armos, ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. 21. Innuli filii sunt cervorum, ab innuere dicti, quia ad nutum matris absconduntur. 42. 22. Damula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et imbelle;
Abbreviated transcription (Latin):
unde & nomen traxit. Nam hyrci sunt
oculoꝵ anguli. scdm suetonium. Cuius
natura adeo calidissima ẽ: ut ad amantẽ
lapidem quẽ nec ignis nec ferri domare ua¬
let materia: solus huiꝰ cruor dissoluat.¬
Maiores hirci cinisii dicuntur a fluuio
cinife in libia: ubi grandes nascuntur.
Capros & capras acarpendis uirgultis
quidam dixerunt. alii quod captent asꝑa.
non nulli acrepitu crurum: unde eas cre¬
as appellatas. quȩ sunt agrestes caprȩ: quas
excelsis montib. & quãuis de longinquo.
uident tam̃ om̃s qui ueniunt. Idem aut̃
&. capreȩ. idem & ybices. quasi abices. eoquod
ad instar auium ardua & excelsa teneant &
in sullime in habitent. ita ut sullimitate uix
humanis obtutib pateant. Unde & meridi¬
ana pars ibices aues uocant. quȩ nili flu¬
entis inhabitant. Hȩc itaq animalia ut
diximus in petris altissimis cõmorantur.
& si quando ferarũ uł hominum adu̾sita¬
tem ꝑsenserint. de altissimiᷤ saxoꝵ cacumi¬

Expanded text:
unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima est, ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus hujus cruor dissolMaiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacumi
Abbreviated transcription (Latin):
cant. eoqͦd int̾ octo dentes duos altiores ha¬
bent. quas maxime gentiles insacͥficium
offerebant. Ueruex uł auirib dictus. qͦd
cȩt̾is ouib sit fortior: uł qͦd sit uir id ÷ mas¬
culus. uł qͦd uermes incapite habeat. quoꝵ
excitati pruritu inuicem se concutiunt:
& pugnantes cum magno impetu feriunt.
Aries uł apotu areos id ÷ amarte uocatus.
unde apud nos in gregib masculi mares¬
dicuntur. siue qͦd hoc pecus a gentilib pri¬
mũ aris est immolatum. aut aries quod
aris imponeretur. Unde est illud. A ries
hoc ideo nom̃ habere putant. eoqͦd p̃cȩtis
animãtib matrem agnoscat. adeo ut etiam¬
siimagno grege errauerit: statim habitu
recognoscat uocem parentis. Hedi ab eden¬
do uocati. Parui enĩ pinguissimi sunt: &
saporis iocundi. Inde & edere. inde & eduli¬
um uocatur. Hircꝰ lasciuum animal. et
petulcum. & semꝑ feruens ad coitum. cuiꝰ
oculi ob libidinem intransuersum aspiciunt.¬

Expanded text:
cant, eas quae inter octo dentes duos altiores hacant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. Vervex vel a viribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior; vel quod sit virculus; vel quod vermes in capite habeant, quorum excitati pruritu invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. Sic et aries vel apo tou areos, id est, a Marte vocatus. Unde apud nos in gregibdicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries en ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae caeteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiamsi in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. 13. Hoedi ab edendo vocati, parvi enim pinguissimi sunt, et saporis jucundi; unde et edere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pecora dixerunt. pecudes autẽ tantũ illa ani¬
malia quȩ ecduntur: quasi pecuedes. G ene¬
ralit̃ autẽ om̃e animal. pecus apascendo uoca¬
tum. Iumenta. nomina inde traxerunt. qͦd
nrm̃ laborem uł onus suo adiutorio subue¬
ctando uł arando iuuent. Nam bos carpen¬
ta trahit. & durissimas t̃rȩ glebas uomere
uertit. Equus & asius portant onera. et
hominum ingradieudo laborem temꝑant.
unde & iumenta appellantur ab eo qͦd uiuent
homines. Sunt enim magnarum uirium
animalia. Idem quoq & armenta. uł quod
sint apta armis id ÷ bello. uł qͦd his in armis
ligunt ab arando quasi aramenta: uł qͦd
sint cornib armenta. Discretio ÷ autẽ inter
armenta & greges. Nam armenta equoꝵ
& boum sunt: greges uͦ caprarum & ouiũ.
Ouis molle pecus lanis. corpore mnerme.
animo placidum. ab oblatione dictum. eoqͦd
apud uet̾es mitio ñ tauri s oues in sacrificio
mactarentur. Ex his quasdam bidentes uo¬

Expanded text:
pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa anipecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appejuvant; sunt enim magnarum virium animalia. Item dicuntur armenta, vel quod sint armis apta, id est bello, vel quod his in armis ligunt, ab arando, quasi aramenta, vel quod sint cornibus armata. Discretio autem est inter armenta et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vo
Abbreviated transcription (Latin):
Mnibus animantib
adam pͥmũ uocabula
indidit. appellans
unicuiq nom̃ ex pre¬
senti institutione iu¬
xta conditionẽ natu¬
re cui seruiret. Gen¬
tes autẽ unicuiq animalium ex ꝓpͥa lingua
dederunt uocabula. Non autẽ scd̾m latinam
linguam aut grecam aut quarumlibet genti¬
um barbararum nomina illa imposuit adam:
sed illa lingua quȩ ante diluuium omnium
una fuit quȩ & hebrea nuncupatur. Latine
autẽ animalia siue animantia dicta. eo quod
animentur uita & moueantur spũ. Quadru¬
pedia uocantur. quia quatuor pedib gracdiun¬
tur. quȩ dum sint similia pecorib. tam̃ sub
cura humana non sunt: ut cerui. dãmȩ. ona¬
gri. & cȩtã. S neq bestiȩ sunt ut leones. neq
iumenta. ut usus hominũ iuuare possint.
Decus dicunus om̃e qͦd humana ungua & effi¬
cendum apta. ut oues & sues. aut in usus ho¬
minũ cominoda. ut equi & boues. Differt
autẽ int̾̃ pecora & pecudes. Nam ueteres com¬
muntt̃ insignificatione omniũ animalium

Expanded text:
mnibus animantibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione, juxta conditionem naturae cui serviret. 2. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam, atque Graecam, aut quarumlibet gentium bsed illa lingua, quae ante diluvium una fuit omnium quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et efficendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium
Abbreviated transcription (Latin):
arbarismus ÷ u̾bũ. corrupta .xix.¬
litt̾ã uł sono enuntiatũ. Littã: ut
floriet. dum florebit dici oporteat. Sono:si
ꝓ media syllaba pͥma ꝓducatur. ut latebrȩ. tenebͤ.
Appellatꝰ autẽ barbarismꝰ abarbaris genti¬
bus. dũ latinȩ orationis in tegritatẽ nesci

Expanded text:
arbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem n
Abbreviated transcription (Latin):
s incertis horis diebq ebullit. In uidea quon¬
dam riuuiᷤꝰ sabbatis om̃ib siccabatur. In sar¬
dia fontes calidi oculis medentur. fures ar¬
guunt. nam cecitate cletegitur eoꝵ facinꝰ.
Inepẏro eẽ fontẽ. in quo faces extinguntur
accensȩ. & accentuntur extinctȩ. Apud ga-¬
ramantes fontẽ eẽ ita algentẽ die ut non
bibatur. ita ardentẽ nocte ut ñ tangatur.
Iam uͦ in muttis locis aquȩ manant ꝑpe¬
tim feruentes tanta ui: ut balneas calefa¬
ciant. Quedam enĩ terrȩ sunt: quȩ multũ
sulphuris & alum̾nis habent. Itaq cum ꝑ
uenas calentes aqua frigida uenit. uicino
sulphuris calore contacta excandescit. nec
talis ab origine effluit. s ꝑmutat᷑ dum
uenit. Sulphur eni alumenq secum fert̃
aquȩ. utramq materiam igne plenam num¬
isq motib in calescentem

Expanded text:
sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quonsed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt; nam caecitate detegitur eorum facinus. In Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt quae multum sulphuris et aluminis habent. Itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit, nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim alumenque secum ferunt aquae; utramque materiam igne plenam minimisque motibus incalescentem.
Abbreviated transcription (Latin):
uarias. Clitumnꝰ lacus inumbria. maximoᷤᷤ
boues gignit. Reatinis paludis aquis. ium̃¬
toꝵ ungulas indurari. In alfatite lacu iudeȩ.
nichil mergi potest. quic qͥd animã habet. In
indis syden uocari stagnum. in quo nichil in¬
natat s omĩa merguntur. At contra in alce
lacum ꝑporcidamum. omĩa fluitant nichil
mergitur. Marside fons infrigia saxa gerit.
machaia aqua ꝓfluit esaxis. Stix appellata.
qͦd ilico potata int̾ficit. Celonium stagnum
sicilie. tetro odore afficit ꝓximantes. Fons ÷
in affrica circa templũ ammonis. qui humoriꝰ
nexib humũ sttingit. fauillas etiam inces¬
pitem solidat. Fons iob in idumea quater in
anno colorem mutare dr̃. id ẽ puluerulentũ.
sanguineum. uiridem. & limpidrim. ternis
mensib in annum tenens ex his unum
colorem. Introgoditis lacus ẽ. qui ter indie
fit amarꝰ. & deinde totiens dulcis. Eons sy¬
loa ad radicem montis syon. non iugibꝰ aquis

Expanded text:
arias. Clitumnus lacus in Umbria maximos arias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis,
Abbreviated transcription (Latin):
multa ẽ. Aliȩ enĩ sunt salis. aliȩ nitri.
auȩ aluminis. aliȩ sulphuris. aliȩ bituminiꝰ.
aliȩ curam morboꝵ adhibentes. Nam iuxta
romã albulȩ aquȩ: uulueribꝰ medentur. In
italia fons ciceronis. oculoꝵ uulnera curat. In
ethiopia lacus ẽ: quo ꝑsusa corpora uelut
oleo nitescunt. Tema fons in africa. canoras
uoces facit. Ex clitorio lacu italiȩ qui bibe¬
rint: uini tedium habent. Inchio insula fon¬
tem eẽ. quo hebetes fiant. In boetia duo fonteᷤ.
alter memoriam. alter obliuionem affert. Ci¬
zici fons. amorẽ ueneris tollit. Doetiȩ lacus
furialis ẽ: de quo qui bibent ardore libidiniꝰ
exardescit. Incampania sunt aquȩ. quȩ steri¬
litatẽ feminarum & uiroꝵ in saniam abole¬
re dicuntur. Inethiopia fonte rubro qui bibe¬
rit: lumfaticus fit. Lethnrus fons archadiȩ.
abortus fieri non patitur. In sicilia fontes st̃ duo.
In thessalia duo sunt flumina. ex uno biben¬
tes oues nigras fieri. ex altero albas: ex utroq¬

Expanded text:
multa est: aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes. Nam iuxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; alter memoriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae quae sterilitatem feminarum et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte Rubro qui biberit lymphaticus fit. Leinus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo,In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroq
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd inde necessaria uictui ꝓmuntur hoc est
ꝓferuntur. Cellarium. qd̾ in eo colligantur
ministeria mensarum. uł quȩ necessaria
ructui suꝑ sunt. Inter promptuarium aut̃
& cellarium hoc int̃ ẽ. qͦd cellarium ÷ paucoꝵ
dierum. promptuarium uͦ temporis longi.
Apotheca autẽ uł horrea agreco uerbum
e uerbo repositoria uł reconditoriã dici posst̃.
eoqͦd in his homines elaboratas fruges repo¬
nunt. Unde & enthecam greco nomine reposi¬
tam rei copiosam substantiam appellamꝰ. De¬
rgasterium locus ẽ. ubi opꝰ¬

Expanded text:
quod inde necessaria victui promuntur, hoc est quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucorum dierum, promtuarium vero temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, verbum e verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. § 6 De operariis. Ergasterium locus est ubi op
Abbreviated transcription (Latin):
acrarium ꝓpriȩ ẽ locus templi. in quo¬
do
sacra reponuntur. sicut donariũ ÷ inqͦ
collocantur oblata. sicut lectisternia dicunt᷑
ubi homines secde consueuerunt. Ab inferen¬
dis gͥ & deportandis sacris: sacraria nuncu¬
pantur. Donaria uͦ: eo qͦd ibi dona reponant᷑:
quȩ intemplis offerri consueuerunt. Erari¬
um uocatum. quia pͥus es signatũ ibi recon¬
debatur. Hoc eni olim inusũ erat. auro argen¬
toq nondum signato: ex quoꝵ metallis quã¬
uis pꝰea facta fuisset pecuma. nom̃ tam̃ ȩxarii
ꝑmansit. abeo metallo uncle pecunia iniciũ
sumpsit. Armnarium locus est: ubi quatũq¬
artium instrumenta ponuntur. Atmam̃ta¬
rium uͦ. ubi tantum tela armoꝵ. Unde iu¬
uenalis. Quicqͥd habent teloꝵ armam̃tatia.
celi. Dicta autẽ utraq ab armis id ÷ͥ brachies.
quibꝰ exercentur. Bibliotheca ÷ locus. ubi re¬
ponuntur ubri. Biblio enĩ grece lib̾ri. theca
repostorium dr̃. Promptuatrum dictum. eo

Expanded text:
acrarium proprie est locus templi, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt; ab inferendis igitur et deportandis sacris, sacrarium nuncupatur. 2. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur, quae in templis offerri consueum vocatum, quia prius es signatum recondebatur ibi, hoc enim olim in usu erat, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. Armartium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, ubi tantum tela armorum. Unde Iuvenalis13, 83: Quidquid habet telorum armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri; βίβλος enim Graece liber, θήκη repostorium dicitur. Promtuarium dictum eo
Abbreviated transcription (Latin):
cari fabulosa argum̃tatio dedit. Nam fecon¬
te fulminis ictu int̾empto. sorores eiꝰ luctu
mutatas in arbores popłos. lacrimis ele¬
ctrum om̃ib annis fundere. iuxta eridanũ
amnem. Et electrimi appellatum. qm̃ qͦd
sol uocatꝰ sit elector plurimi poete dixert̃.
arboris. Nam accensꝰ tedȩ nitore flagrat.
Nascitur autẽ in insulis occeam septentrio
nalis sicut gumini. densaturq ut cristal¬
lum rigore uł tempore. Ex ea fiunt decoriᷤ
gr̃a. agrestiũ feminarum monilia. uocari
autẽ a quibꝰdam arpaga. eo qͦd attritu di¬
gitoꝵ accepta caloris anima folia paleasq
& uestiũ fimbrias rapiat. sicut magnes
ferrum. Quocunq autẽ modo libeat tin¬
sicut & sucinꝰ fulua. attrahens spũ folia pro

Expanded text:
cari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethoncari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. eae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentnalis, sicut gummi, densaturque ut crystallum rigore, vel tepore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia, vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod attritu digitorum, accepta caloris anima, folia, paleasque, et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocunque autem modo libeat, tinsicut et succinum, fulva, attrahens spiritu folia pro
Abbreviated transcription (Latin):
ra eiꝰ quinq. Onix aspellata. qͦd habeat in
se ꝑmixtum candorem insimilitudine
unguis humanȩ. Greci enĩ unguem oncẽ
dicunt. Hanc india uł arabia gignit. Onix¬
cem plures habere uarietates. igneam. cor¬
neam. nigram. cingentib candidis uenis
tibus zonis: arabica autẽ nigra ẽ cũ candi¬
duoꝵ nominum societate uocata ẽ. Est enĩ
ex onicis candore & sardo. Constat autem
extribꝰ coloribꝰ. subteriꝰ nigro. medio candi¬
do. suꝑiꝰ mineo. Hȩc sola in signando nichil
cerȩ auellit. Reꝑitur autẽ apud indos &¬
arabes: detecta torrentibꝰ. Genera eiꝰ quinq
Ematites rubore sanguineus. ac ꝓpt̾ea emati¬
tes uocatꝰ. Emat quippe sanguis ẽ. Signitur
inethiopia quidẽ. s pͥncipalis in arabia &
africa inuenitur. de qua ꝓmittunt magi qͥd¬
dam ad coarguendas barbaroꝵ insicdias. Su¬
cinus quẽ appellant greci electron: fului ce¬
reiq coloris fertur arboris sucus ẽẽ. atq ob
id suçcinum appellari. Electrum autẽ uo¬

Expanded text:
atur. Onyx appellata, quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humani; Graece enim unguem onycha dicunt: hanc India vel Arabia gignunt. Dichem plures habere varietates, igneam, nigram, corneam, cingentibus candidis venis tibus zonis; Arabica autem nigra est cum candirdonyx ex duorum nominum societate vocata est. Est enim ex onychis candore, et Sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos eArabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vo
Abbreviated transcription (Latin):
siluas cantꝰ modulatione applicuisse. Hãc
dem. etiam int̾ sydera suarũ fabularum
cõmentis collocat᷑ã eẽ finxerunt. Cympa¬
num ÷ pellis uł coriũ ligno ex una parte
extensum. Est enĩ pars media symphoniȩ
im similitudinẽ cribri. Tympanũ autẽ
mediũ tympanũ dr̃: & ipsum ut sympho¬
nia ad uirgulam ꝑcutit᷑. Cymbala acita
bula quȩdã st̃: quȩ ꝑcussa inuicẽ se tangut̃¬
cũ ballematiça simul ꝑcutiunt᷑. Greci eñĩ¬
inuentrice uocatũ. Y sis enĩ regina egyp
tioꝵ id genꝰ inuenisse ꝓbatur. Iuuenalis.
ẏsis & irato feriat mea lumina sistro. Inde
& hoc mulieres ꝑcutiunt. qͥa inuentrix
huiꝰ generis mulier. Unde & apud amaro¬
nas sistro ad bellũ feminarũ exercitus
de sono uocis nom̃ ht̃. sicut plausꝰ manuũ.
stridor ualuarũ. Dymphonia uulgo ap¬
pellatur lignũ cauũ. ex utraq parte pel¬
le extenta: quã uirgulis hinc & inde mu¬

Expanded text:
silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc dem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim in similitudinem cribri, tympanum dictummedium tympanum dicitur: et ipsum ut symphonia ad virgulam percutitur. bula quedam sunt que percussa invicem se tangunt etcum ballematia simul percutiuntur. C 187 CIinventrice vocatum. Isis enim Aegyptiorum regina id genus invenisse probatur. Juvenalis: Isis, et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix hujus generis mulier. Unde, et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus de sono vocis nomen habet, sicut plausus manuum, stridor valuarum. Symphonia vulgo appellatur lignum canum, ex utraque parte pelle extenta, quam
Abbreviated transcription (Latin):
do respondeat. Est autẽ similitudo cy¬
thare barbaricȩ in modũ deltȩ litt̾ȩ. Sed
psalterii & cythare hȩc differentia ẽ: qd̃
psalterrũ lignũ illud concauũ undȩ so¬
nus reddit᷑ suꝑiꝰ ht̃ & deorsum ferunt᷑¬
cordȩ. & de suꝑ sonant: cythara uͦ concaui¬
tatẽ ligni inferiꝰ ht̃. Psalteriũ uͦ hebrei
decacordon usi sunt: ꝓpt̾ numerũ deca¬
logum legis. Lyra dicta apotu lẏrin:
id i auarietate uocũ. qd̾ diu̾sos sonos effi¬
ciat. Lẏram pͥmũ amercurio inuentã
fuisse dicunt hoc mͦ. Cũ regrediens ny¬
lus insuos meatus uaria in campis
reliquisset animalia. relicta etiam testu¬
do est: quȩ cũ putrefacta eẽt & nerui eiꝰ
remansissẽt extenti int᷑ corrum. ꝑ cussa
a mercurio sonitũ dedit. Ad cuiꝰ speciẽ¬
mercuriꝰ lẏram fecit & orpheo tradidit. qui
eiꝰ rei maxime erat studiosus. Unde & existi¬
matur eadẽ arte ñ feras tantũ. s & saxa atq

Expanded text:
do respondeat. Est autem similitudo cido respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogi legis. Lyra dicta ἀπὸ τοῦ ληρεῖν, id est a varietate vocum, quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius specieMercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque
Abbreviated transcription (Latin):
plures eiꝰ species extiterunt. ut psaltert¬
a. lyrȩ. barbite fenices. & pectides quȩ
dicunt᷑ indice: & feriunt᷑ aduoli simul.
Item aliȩ atq aliȩ ex quadrata forma uł
trigonali. Cordarum etiam nrumerꝰ si mul¬
tiplicatꝰ ẽ: ñ mutatũ genꝰ. Ueteres autẽ
cytharam fidiculam uł fidicẽ nomina¬
uerunt. quia tam concinnunt int̾ se cor¬
de eiꝰ: quã bene conueniat int̾quos fides
sit. Apud antiqͦs cytharȩ septem cordȩ
erant. unde & uirgiliꝰ. Septẽ discrimina
uocũ. Discrimina autẽ ideo. qd̾ nulla cor¬
da uicinȩ cordȩ similẽ sonũ reddat. Sed ideo
septẽ corde uł qd̾ totã uocẽ implent: uł
quia septem motib sonat cęlũ. Corcdas
autẽ dictas acorde. qͥa sic̃ pulsus ÷ cordis
in pectore: ita pulsus corde in eythara.
Has pͥmũ mercuriꝰ ex cogitauit. idemq
pͥor in neruos sonũ extruxit. Psalteriũ
qd̾ uulgo canticũ dr̃. apsallendo nomi¬
natum. qd̾ ad eiꝰ uocẽ chorus consonan¬

Expanded text:
plures ejus species exstiterunt, ut psalteria, lyrae, barbiti, phoenices, et pectides, et quae dicuntur indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae, atque aliae, et quadrata forma, et trigonali. 4. Chordarum etiam numerus multiplicatus est, et commutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae ejus, quam bene conveniunt inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septem chordis erat; unde Virgilius: Septem discrimina vocum. 5. Discrimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat, sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quod septem motibus sonat coelum. 140 6. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonan
Abbreviated transcription (Latin):
agnitudo lunȩ minor fert᷑ esse
quã solis. Nam dũ sol suꝑior sit
ior ꝗͣ luna conspiceretur. Sicut autẽ sol¬
fortior ÷ t̾ra. ita t̃ra fortior luna ꝑaliquam
quantitatẽ¬

Expanded text:
ue lunae minor fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sijor quam luna conspiceretur. Sicut autem fortior est sol terra, ita terra fortior luna per aliquam quantitatem
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽ. Nam dies ÷ sol supͣ t̃ras.
nox ÷ sol sub t̃ras. Ex ipso enim sunt
horȩ ex ipso dies cũ ascenderit. ex ipso
etram nox cum occidit: ex ipso menseᷤᷤ
& anni enumerant᷑. ex ipso uicissitu¬
ꝑ merieliem currit uicinior t̾re est:
quando uͦ iuxta septentrionalẽ. sulli¬
mis attollit᷑. Cui ideo ds̃ diu̾sos cursus in¬
stituit. loca. & tempora. nedũ semꝑ inhis¬
dem moraret᷑ locis: cotictianꝰ nos uaporeeiꝰ¬
t̾ra consumeret᷑. S ut clemens accursus diuer¬
sos accepit quib aeris temꝑies ꝓratione¬
tempoꝵ dispenset᷑: & ordo iucissitudinũ
ꝑ nrutationũq seruet᷑. Nam dum adsuꝑi¬
ora conscenderit. uer temꝑat. ubi autẽ ad
sũmũ uenerit estiuos accendit calores des¬
cidens rursꝰ. autunno temꝑiem reddlit.
ubi uͦ ad inferiorem redierit circulũ. ex
glatiali compage cęli. rigorem nob̾ hiber
ni frigoris derelĩquit.
de itinere solis .xxx.

Expanded text:
t; nam dies est sol super terras, nox est sol sub terras. Ex ipso enim sunt horae: ex ipso dies, cum ascenderit: ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissituAustrum currit, vicinior terrae est; quando vero juxta Septentrionem, sublimis attollitur. 3. Cui ideo Deus diversa cursus constituit loca, et tempora, ne dum semper in iisdem moraretur locis, quotidiano ea vapore consumeret. Sed ut Clemens ait, diversos accipit cutemporum dispensetur, et ordo vicissitudinum permutationumque servetur. Nam dum ad superiora conscenderit, ver temperat: ubi autem ad summum coelum venerit, aestivos accendit calores. Descendens rursus, autumni temperiem reddit; ubi vero ad inferiorem redierit circulum, ex glaciali compage cni frigoris derelinquit.' De itinere solis .
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupamꝰ. qd̃ descendens ꝑceruicem & ala¬
teribus colli diuisum. utrarumq a larum
sinus ambit.atq hinc inde subcingit: ut
constringens latitudinem uestiat corpꝰ. con¬
trahat. atq coniungendo componat. Hunc
uulgo brachilem quasi brachialem dicunt.
quãuis nunc ñ brachioꝵ s renum sitcingu¬
lum. Subcinctorium autẽ uocatũ. qͦd ut di¬
ctum ẽ sub brachiis ductum alarum sinum
ambit. atq hinc inde subcingit. Fascia ÷ qua
tegitur pectus & papillȩ compͥmunt᷑. atq
erispanti cingulo angustius pectus artatur.
& dicta fascia qͦd in modum fasciculi corpꝰ alliget.
Hinc & fasciolȩ. quib uulnera colligantur. Uit¬
ta dicta. qͦd ea pectus ligatur instar uitis liga¬
tis. Limbꝰ ÷. quam nos ornaturam dicinsꝰ.
Fasciola ÷. quȩ ambit extremitatẽ uestium.
aut ex filis aut ex auro contexta: assutaq ex¬
trinsecus in extrema parte uestimenta uł.
inserto filo porcoꝵ setis suant id ÷ con¬

Expanded text:
nuncupamus, quod descendens per cervicem et a lanuncupamus, quod descendens per cervicem et a lateribus colli divisum, utrumque alarum sinus ambit atque hinc inde subcingit, ut constringens latitudinem vestiat corpus, contrahat atque coniungendo conponat. Hunc vulgo brachilem, quasi brachialem, dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Subcinctorium autem vocatum quod, ut dictum est, sub brachiis ductum alarum sinum ambit atque hinc inde subcingit. Fascia est qua tegitur pectus et papillae conprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus artatur: et dicta fascia quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera conligantur. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis. Limbus est quam nos ornaturam dicimus. Fasciola est quae ambit extremitatem vestium, aut ex filis, aut ex auro contexta adsutaque extrinsecus in extrema parte vestimenti vel insertis filo porcorum setis suant, id est con