comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
describitur signis. quaesicuti notȩ quaenaturaes ađ tribu¬
tac ut siuelis non diuitẽ sed ostentatorẽ pecuniosi describere
mum. Nuncuid&e qui uultunos intueat᷑. Nonne uob̃
uidetur dicere. dant simihi molesti ñ essetis cũ uero
sinistrconentũ subleuabit. existimat segẽmȩ nitorem
& auri splendorem aspectus omniũ ꝑstringere
Cũ puerum respicit. huncunũquẽ ego noui. uos non arbi¬
tror. alio nomine appellat. Dȩinde alio atq alioat heus
tu in quit uenis annio: nequid is barbaris turbent: utigno¬
tiquiaudient unũ puter̃ selegi demultis: eidicit in aurem.
aut ut domi lectuli sternantur. aut abauunculo rogetur
a& hiops qui adbalneces ueniat. aut asturconi locus ante
ostiũ suum detur. aut aliquid fragile falso choragium
gloriae conparet᷑. Deinde exdamat utomnes audiañ
Nideto ut diligenter Numeretur si potest ante noctem.

Expanded text:
describitur signis, quae, sicuti notae quae naturae sunt adtribudescribitur signis, quae, sicuti notae quae naturae sunt adtributa; ut si velis non divitem, sed ostentatorem pecuniosi describere:mum nunc videte, quo vultu nos intueatur. Nonne vobis videtur dicere: « dant, si mihi molesti non essetis?» Cum vero sinistra mentum sublevavit, existimat se gemmae nitore et auri splendore aspectus omnium praestringere. Cum puerum respicit hunc unum, quem ego novi - vos non arbitror -, alio nomine appellat, deinde alio atque alio. «At eho tu», inquit, «veni, Sannio, ne quid is barbaris turbent»; ut ignoti, qui audient, unum putent selegi de multis. Ei dicit in aurem, aut ut domi lectuli sternantur, aut ab avunculo rogetur Aethiops qui ad balineas veniat, aut asturconi locus ante ostium suum detur, aut aliquod fragile falsae choragium gloriae conparetur. Deinde exclamat, ut omnes audiant: «Videto, ut diligenter numeretur, si potest, ante noctem.»
Abbreviated transcription (Latin):
as pectu uenenato. spũ rapido. circũ inspectans huc & illuc.
siquẽ repperiat cui aliqui dmali fuicib ad flare. ore adtngere.
dentib in secare. lingua aspergerepossit. Ut in inuidiam
adducat hocmodo. Iste quidiuitias succs iactans sicut gallus
& phroegia autariolus quispiã. depressus &oneratus auro
clamat. & deierat. et contemnitur. sicut iste quitãquã code¬
am absconders retentcns sese tacitus quomodo ut tutus
comeditur aufestur. EfFECTIO.
FFECTIOEST CṼ EXPRIMITURATQ EFFINGITVR
uerbis corporis cuiuspiã forma quo ad satissit ad intelle¬
gendũ. hocmodo. Hunciuđ dicorubrũ. breuẽ. incđr uũ
canũ subcrispum. caesium: cui sane magnaest inmento
cicatrix. Si quomodo potest uobis in memoriã redire
Hab& hȩc ex ornatio cũ utilitatẽ siquẽ uelis demonstrare.
tũ uenustatẽ sibreuit̃ & dilucide facta est. NOTATIO
OTATIOẼ. CŨALICUIUS NATURACERTIS

Expanded text:
aspectu venenato, spiritu rabido, circum inspectans huc et illuc, aspectu venenato, spiritu rabido, circum inspectans huc et illuc, si quem reperiat, cui aliquid mali faucibus adflare, ore adtingere, dentibus insecare, lingua aspergere possit.» Ut in invidiam adducat, hoc modo: «Iste, qui divitias suas iactat, sicut Gallus e Phrygia aut hariolus quispiam depressus et oneratus auro clamat et delerat.» In contemptionem sic: «Iste, qui tamquam coclea abscondens retentat sese tacitus, quom domo totus ut comeditur aufertur.» CAPUT 63 Effictio est, cum exprimitur atque effingitur verbis corporis cuiuspiam forma, quoad satis sit ad intellegendum, hoc modo: «Hunc, iudices, dico, rubrum, brevem, incurvom, canum, subcrispum, caesium, cui sane magna est in mento cicatrix, si quo modo potest vobis in memoriam redire.» Habet haec exornatio cum utilitatem, si quem velis demonstrare, tum venustatem, si breviter et dilucide facta est. Notatio cum alicuius natura certis
Abbreviated transcription (Latin):
decausis. quib similitudo.rem ornatiorem facit. cũ nullius
rei nisidignitatis causa sumitur: Aꝑtiorem cũ id quod sit
obscurius magis dilucidũ reddit. Probabiliorem. cũ magis
uerisimilem ficit: anteo culos ponit: Cũȩ xprimit omnia
ꝑspicue res prope dicam anutẽptecri possit. Vniuscuiusq
generis singula subiecissemꝰ exempla. pisi exemplum
quod genuseẽt in expolitionẽ de monstrassemꝰ. et causas.
sumendi insimilitudinem aperuissemus. Quare nolui¬
mus neq pauca quominus intellegeretur. Neq re
intellecta plura scribere. IMAGO SIMILIS
NAGOEST FORMAECVFORMA CV QVADA SIMILITVDI¬
nc conlatio. Haecsumitur. autlaudis. aut uituperatio¬
nis causa : Laudis causa sicn ibat in proelium corpore
tauri ualidissimi impetu leonis acerrimi Similiuitu¬
perationis. ut in odiũ adducat hoc modo. Iste quicotidie
ꝑforũ mediũ tam quã iubatus draco serpit. dentib aduncis.

Expanded text:
de causis, quibus similitudo. Rem ornatiorem facit, cum nullius de causis, quibus similitudo. Rem ornatiorem facit, cum nullius rei nisi dignitatis causa sumitur; apertiorem, cum id, quod sit obscurius, magis dilucidum reddit; probabiliorem, cum magis veri similem facit; ante oculos ponit, cum exprimit omnia perspicue, ‹ut› res prope dicam manu temptari possit. Unius cuiusque generis singula subiecissemus exempla, nisi ‹et› exemplum quod genus est, in expolitione demonstrassemus et causas sumendi in similitudine aperuissemus. Quare noluimus neque pauca, quominus intellegeretur, neque re intellecta plura scribere. Imago esago est formae cum forma cum quadam similitudine conlatio. Haec sumitur aut laudis aut vituperationis causa. Laudis causa, sic: «Inibat in proelium, corpore tauri validissimi, impetu leonis acerrimi simili.» Vituperationis, ut in odium adducat hoc modo: «Iste, qui cottidie per forum medium tamquam iubatus draco serpit dentibus aduncis,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusre causa similitudinẽ attulcrimus uerbaꝰ adsimilitu¬
dinem habeamꝰ ac cõmodate yidest huiꝰ modi: itc uterundi¬
nes aestiuo tempore praestosunt. frigore pulse recedunt.
ex eccdem similitudine Nunc ꝑ trans lationẽ uerba sume¬
mustem falsi a mici sereno uitȩ tempore praesto sunt.
simulatq hiemem fortunȩ uider̃. deuolant om̃s: Sed in¬
uentio similiũ faciliserit si quidsibi om̃s res animantes etin¬
animas. mutas & eloquentes. feras et mansuetas. terrestres
cetes maritimas astificiosas una natura c̃parata sus itatas
atq inusitactas. frequenter ponere ante oculos poterit & ex
his aliquam uenari similitudinẽ. quac autornare autdocerẽ
aut aptiorem s̃em facere. autponere anteoculos possit
Non enim restota totaerei necesseqt similissit sed idipsũ qͣuod
conferetur similitudinẽ habeat oportet. EXEcplu
Exemplũẽ. alicuius factiaut dicti
p̃teriticũ cesti auctoris nomine ꝓpositio. Id sumitur isdẽ

Expanded text:
usa similitudinem adtulerimus, verba ad similitudinem habeamus adcommodata. Id est huiusmodi: «Ita ut irundines aestivo tempore praesto sunt, frigore pulsae recedunt -» ex eadem similitudine nunc per translationem verba sumimus: «item falsi amici sereno vitae tempore praesto sunt; simul atque hiemem fortunae viderunt, devolant omnes.» Sed inventio similium facilis erit, si quis sibi omnes res, animantes et inanimas, mutas et eloquentes, feras et mansuetas, terrestris, caelestis, maritimas, artificio, casu, natura conparatas, usitatas atque inusitatas, frequenter ponere ante oculos poterit et ex his aliquam venari similitudinem, quae aut ornare aut docere aut apertiorem rem facere aut ponere ante oculos possit. Non enim res tota totae rei necesse est similis sit, sed id ipsum, quod conferetur, similitudinem habeat oportet. CAPUT 62 Exemplum est alicuius facti aut dicti praeteriti cum certi auctoris nomine propositio. Id sumitur isdem
Abbreviated transcription (Latin):
et contẽptus. ex omni conuentu bonorũ eicietur⁊ hoc simile.
exornatione utriusq & alterius in estiae artificis. alterius
stultitiae similiratione conlata subaspectus omniũ rem
subiecit: Dictũ autẽ est ꝑconlationẽ ꝓpterecc quod propo¬
sita similitudine. paria sunt omnia relata. Insimilib¬

Expanded text:
et contemptus ex omni conventu bonorum eicietur.» Hoc simile exornatione utriusque rei, alterius inertiae artificis alterius stultitiae simili ratione conlata, sub aspectus omnium rem subiecit. Dictum autem est per conlationem, propterea quod proposita similitudine paria sunt omnia relata.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfect᷑e locutio conpararetur: quasi sequimur. acute &cito
repperimus. distinete & ordine disponemꝰ. grauiter etuetͥus¬
te ꝓnuntiabimus. firme & ꝑpetue memincrimus. or¬
nate & suauiter eloquemur. Ergo amplius in aste
rethorranihilest. Hae comnia adipiscemur. sirationes
conceptionis diligentia consequemur exercitationis

Expanded text:
perfecta elocutio conpararetur. Qua si sequimur, acute et cito perfecta elocutio conpararetur. Qua si sequimur, acute et cito reperiemus, distincte et ordinate disponemus, graviter et venuste pronuntiabimus, firme et perpetue meminerimus, ornate et suaviter eloquemur. Ergo amplius in arte rhetorica nihil est. Haec omnia adipiscemur, si rationes praeceptionis diligentia consequemur exercitationis
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc identidem nosmet ipsi nobis instemus: resenim
cõmunis agetur. ut frequenter & adsi due consequamur.
astis orationem. studio etexercitatione ꝙ ali cimolestia
trib decausis maxime faciunt : ã siquicũ libenter
Nametsimul libenter exerce.mur ꝓpt̾ amicitiam
cuius initium cognitio facit. cetera philosophiae ratio
confirmabit: etnođ non diffidimus: ꝓpterece q et ali¬
quantum ꝓcessimꝰ & alia sunt meliora quae multo int᷑tius
petimus inuita: ut & si non ꝑueneri mus indicendo
quo uolumus. parua pars uite ꝑ fectissime desideretur.
etuiam quã scquamur habemus. ꝓpterea ꝙ in his libris
nihil p̃teritum est rethorice p̃ceptionis. De monstratũ :
enim quomodores in omnib generib causarum inueni¬
re oportecet. dictumest quopacto cas disponere conuenit᷑.
traditum est quaratione ea ꝓnuntiandum. praeceptũ est
qu a meminisse possemus. demonstratum ÷ quib modis

Expanded text:
Nunc identidem nosmet ipsi nobis instemus - res enim Nunc identidem nosmet ipsi nobis instemus - res enim communis agetur -, ut frequenter et adsidue consequamur artis rationem studio et exercitatione; quod alii cum molestia tribus de causis maxime faciunt: aut si quicum libenter Nam et simul libenter exerceamur propter amicitiam, cuius initium cognatio facit, cetera philosophiae ratio confirmabit: et nobis non diffidimus, propterea quod et aliquantum processimus, et alia sunt meliora, quae multo intentius petimus in vita, ut, etiamsi non pervenerimus in dicendo quo volumus, parva pars vitae perfectissimae desideretur; et viam quam sequamur, habemus, propterea quod in his libris nihil praeteritum est rhetoricae praeceptionis. Demonstratum est enim, quomodo res in omnibus generibus causarum invenire oporteat; dictum est, quo pacto eas disponere conveniat; traditum est, qua ratione esset pronuntiandum; praeceptum est, qua via meminisse possemus; demonstratum est, quibus modis
Abbreviated transcription (Latin):
submo ramore ⁊ t̃rita. fugere coepit ađiste spumans ex ore
scelus. anhelanseuinsimo pectore crudeliatem. contor quet
hrachium. & dubitani graccho quid eẽt. neq tamen locum
in quo constiterat relinquenti. ꝑatit tempussille nulla uoce
delabans. insitaem uistutem concidit tacitus: isteuiri fortissi¬
mi miserando sanguine aspersus. quasi facinus preclarissi¬
mum feciss&. cirtũ inspectans ei hilare sceleratec gratulan¬
tib manũ porrigens. intemplũ iouis contulit sese: haec exor
natio plurimũ prodest in amplificanda. et conmiseranpa
re huius modi en arrationib statuit enim remtotan & pro
ponit ante oculos om̃s rationes. honestande studiose collẽ¬
gimus locutiones: in quib herenni sitediligentius exer¬
cucris. engrauitatem & dignitatem. et suauitatem habere
inscrundo poteris. utoratorie plar eloquaris. nenuda atq
in ornatec inuentio. uulgari sermone eẽ saturum

Expanded text:
subito timore perterrita, fugere coepit. At iste, spumans ex ore subito timore perterrita, fugere coepit. At iste, spumans ex ore scelus, anhelans ex infimo pectore crudelitatem, contorquet brachium et dubitantei Gracco, quid esset, neque tamen locum, in quo constiterat, relinquenti, percutit tempus. Ille, nulla voce delabans insitam virtutem, concidit tacitus. Iste viri fortissimi miserando sanguine aspersus, quasi facinus praeclarissimum fecisset circum inspectans, et hilare sceleratam gratulantibus manum porrigens, in templum Iovis contulit sese.» CAPUT 69 Haec exornatio plurimum prodest in amplificanda et conmiseranda re huiusmodi enarrationibus. Statuit enim rem totam et prope ponit ante oculos. Omnes rationes honestandae studiose collegimus elocutionis: in quibus, Herenni, si te diligentius exercueris, et gravitatem et dignitatem et suavitatem habere in dicundo poteris, ut oratorie plane loquaris, ne nuda atque inornata inventio vulgari sermone efferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
perator. & potulorum factus est consulhab& paucis conp̃hen¬
sa breuitas. multacrum rerume x pedraonem: quare adhiben¬
das. cyecf uimauires nonegent lonq coriuonis. aut tempus
Nonsin cõmorari. DEMONSTRATIO
exprimitur. utgerir gu etresant oculos tẽ
uidet ir: dficr. poterit Siqua ꝗ ante & post. et IN ipsa
re sucter̃ conphendemus. a arb consequentib a circum
cỹmotus sententia desisteret. iub& aduocari: contin& iͦs se
interea scelere & malis cogitationib redinclans. euocaais
e templo iouis. Sins oculis ardentib er capillo. ontorta
toga. umplurb. aliis recelerius coerit ille pracco faciebat.
itdictat hic suba ellium quondacori galle p̃sens dextera
pelem defriuget hoc alios iub&ħõ facertꝰ cum greeus
deos inciperet praecari cursim isti impetr̃ faciunt & exaliis
alis pͥcestib commodantꝰ atq epopulo unus fusu fuge inquit
uidii non uides: respice inquam: deinde uiga multitudo

Expanded text:
perator, et postremo factus est consul.» Habet paucis conprehensa brevitas multarum rerum expeditionem. Quare adhibenda saepe est, cum aut res non egent longae orationis aut tempus non sinet commorari. Demonstratio exprimitur, ut geri negotium et res ante oculos esse videatur. Id fieri poterit, si, quae ante et post et in ipsa re facta erunt, conprehendemus aut a rebus consequentibus aut circum  ‹senatus› commotus sententia desisteret, iubet advocari contionem. Iste interea scelere et malis cogitationibus redundans evolat e templo Iovis: sudans, oculis ardentibus, erecto capillo, contorta toga, cum pluribus aliis ire celerius coepit. Illei praeco faciebat audientiam; hic, subsellium quoddam excors calce premens, dextera pedem defringit et hoc alios iubet idem facere. Cum Graccus deos inciperet precari, cursim isti impetum faciunt et ex aliis ali partibus convolant atque e populo unus: «Fuge, fuge», inquit, «Tiberi. Non vides? Respice, inquam.» Deinde vaga multitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
Agnatum gentilium . quacineoͥ pecunia quaecius potestas.
esto etłex qui parentẽ necasse iudicatuserit: ut is obuolutus

Expanded text:
adgnatum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. Et lex: qui parentem necasse iudicatus erit, ut is obvolutus
Abbreviated transcription (Latin):
larentur a p̃r dñ de quasi non om̃s quib: aqua &igni
interdictum est exules appellentur. Uerum illi fortaesse
ignoscimus sicum causa fecit. Nos tam̃ intelligamꝰ uitiosum ẽȩ
intendere controuersiam ꝓpter Nominum mutationem:¬

Expanded text:
larentur, aut proinde quasi non omnes, quibus aqua et igni larentur, aut proinde quasi non omnes, quibus aqua et igni interdictum est, exules appellentur. Verum illi fortasse ignoscimus, si cum causa fecit; nos tamen intellegamus vitiosum esse intendere controversiam propter nominum mutationem
Abbreviated transcription (Latin):
sint & quam uelit depraessa praetereat aut eaquaeminima sit
dicat. Item uitiosum est in reb conparandis necesse putecri
alteram rem uituperari cũ alteram laudes. Quod genus siquae¬
ratur utrius maior honor habendussit. albensibus anuestinis¬
laedat. Non enim necesse est si alteros praeponas. ilteros
uituperare. s ierienim potest ut quod alteros magis lauda¬
res aliquam alteris pastem laudis add tribuas necupide¬
pugnasse contraueritatem puteris. Itemuitiosum est
denomine & uocabulo contro uersiam struere quã rem
consuetudo optime potest iudicare. Uelut sulpicius qui int̃¬
cesserat Neexules quib causam dicere non licuisset seduce¬
rentur : idem posterius immutata uoluntate. Cum eandẽ
legem ferret aliãse ferre diceret ꝓpter nominũ cõmuta¬
tionem. Nam non exules sedui ciectos sereducere aiebat
Pro inde quasi id fuisset in controuersia quo illi nomine appel¬

Expanded text:
sint et quae velit depressa, praetereat aut ea, quae minima sint, sint et quae velit depressa, praetereat aut ea, quae minima sint, dicat. Item vitiosum est in rebus conparandis necesse putari alteram rem vituperari, cum alteram laudes: quod genus, si quaeratur, utris maior honor habendus sit, Albensibus an Vestinislaedat. Non enim necesse est, si alteros praeponas, alteros vituperare: fieri enim potest, ut, quom alteros magis laudaris, aliquam alteris partem laudis adtribuas, ne cupide depugnasse contra veritatem puteris. Item vitiosum est de nomine et vocabulo controversiam struere, quam rem consuetudo optime potest iudicare; velut Sulpicius, qui intercesserat, ne exulis, quibus causam dicere non licuisset, reducerentur, idem posterius inmutata voluntate, cum eandem legem ferret, alio se ferre dicebat propter nominum commutationem: nam non exules, sed vi eiectos se reducere aiebat. Proinde quasi id fuisset in controversia, quo illi nomine appel
Abbreviated transcription (Latin):
hendemus cos decare quoddicant non habere. Item uitiosũ est
astem aut scientiam aut studium quod piam uituperare ꝓpter
corum uitia : Necostudiosi non ueluti qui rethoricam uituperaN
ꝓpter alicuius oratoris uituperandam uitam: Item uitiosũ ÷
ex eo quia ꝑperam factum constet eẽ putteri ostendi a quo
homine factum eẽthoc modo mortuum deformatum. tumore
preditum coloratum constat fuisse ergo ueneno necatũs:
Deindesisit usq in eo occupatus ut multi faciunt uenenum
datum uitio non mediocri conflictetur. Nonenim factum nesit
quaeritur seda quo factum sit. Item uitiosum est inconparin¬
disrebus alteram rem effer dere alteramentionem ñ facere
aut neglegentius disputacre: ut sicum conparetur utrũ satius sit
populum frumentum accipere ani non accipere. qua e cõmoda
sint in altera sẽuera curet enumeret quae in altera in cõmoda

Expanded text:
hendemus eos de ea re quod dicant non habere. CAPUT 44 Item vitiosum est hendemus eos de ea re quod dicant non habere. CAPUT 44 Item vitiosum est artem aut scientiam aut studium quodpiam vituperare propter eorum vitia, ‹qui› in eo studio sunt: veluti qui rhetoricam vituperant propter alicuius oratoris vituperandam vitam. Item vitiosum est ex eo, quia perperam factum constet esse, putari ostendi a certo homine factum esse, hoc modo: «Mortuum deformatum, tumore praeditum, corpore decoloratum constat fuisse: ergo veneno necatus est.» Deinde, si sit usque in eo occupatus, ut multi faciunt, venenum datum, vitio non mediocri conflictetur. Non enim factumne sit quaeritur, sed a quo factum sit. CAPUT 45 Item vitiosum est in conparandis rebus alteram rem efferre, de re altera mentionem non facere aut neglegentius disputare: ut si cum conparetur, utrum satius sit populum frumentum accipere an non accipere, quae commoda sint in altera re vera, curet, enumeret; quae in altera incommoda
Abbreviated transcription (Latin):
illi caros habent laedantur. aut ali quo eius modi uitio laeditur
auditoris uoluntas. Item uitiosum est: non omnes resconfirmare
quas pollicitussis in expositione. Item uerendum est nede alia
redicatur Cum aliadere controuersia sit: inque cius modiuitio
considerandum est ncaut adrem addatur qui gaut quippiam
dere detrahatur. aut tota causa mutata in aliam causam deri¬
uctur: uti apud pacuuium Zethus cum amphione quorum contro¬
uersia de musica inducta est. disputatione. insapientiae rationẽ
ctuistutis utilitatem consumitur Item considerandum est
ne aliud accusatoris criminatio continere: aliud defensoris purgatio
purget: quod saepe consulto multi abreo faciunt. angustiis causae
coacti uti quiscum accusetur habitũ magistratum petisse ab im¬
peratorib saepe numero apud exercitum donatum eẽ: hoc sidili¬
genter inoratione aduersariorum obseruauerimus. saepede prae¬

Expanded text:
illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur auditoris voluntas. Item vitiosum est non omnis res confirmare, quas pollicitus sis in expositione. Item verendum est, ne de alia re dicatur, cum alia de re controversia sit; inque eiusmodi vitio considerandum est, ne aut ad rem addatur quid aut quippiam de re detrahatur, aut tota causa mutata in aliam causam derivetur; uti apud Pacuvium faciunt Zethus cum Amphione, quorum controversia de musica inducta disputatione in sapientiae rationem et virtutis utilitatem consumitur. Item considerandum est, ne aliud accusatoris criminatio contineat, aliud defensoris purgatio purget, quod saepe consulto multi ab reo faciunt angustiis causae coacti; ut si quis, cum accusetur ambitu magistratum petisse, ab imperatoribus saepe numero apud exercitum  donatum esse. Hoc si diligenter in oratione adversariorum observaverimus, saepe depre
Abbreviated transcription (Latin):
ideomne tribuno militum diceret: Hocideouitio sum est:
quia non expedita autiudicata res. sedinpedita & insimilis
cum id dequo summa controuersia est parũ cxpeditur ẽtqua si
tran sactum si crelinquitur. hoc modo: aperte fitur dictiose
me ꝓ fitcor cẽ mcã st cquim frui fraternis mihi quae adiudica¬
ner uel quod propinquus uel quodiunftute remulus: Item
uitio sum est ipsum sibi in sua oratione dissentire : etuontra
teꝙ ante dixerit dicere hocmodo Quacausa accuseru a¬
hunc tumid ẽ xputando cuoluere am si ueretur. quideu accu¬
sc̃i quiest probus: S inuerecundum animi ingeniũ pos sidet
quid autem eum accuses quid parui auditum. ex istimet paincõ¬
moda ratione uidetur sibi ostendisse quaro ponaccusaretor
quid postca quid ut: nuncegote absũmo aamdetexam e xoredro
qui audiunt: si aut partes quibus illi student aut homines quos

Expanded text:
idemne tribuno militum diceret?» Hoc ideo vitiosum est, idemne tribuno militum diceret?» Hoc ideo vitiosum est, quia non expedita aut iudicata res, sed inpedita et in simili m vitiosum est, cum id, de quo summa controversia est, parum expeditur et, quasi transactum sit, relinquitur, hoc modo: Aperte fatur dictio, sme profiteor esse: me est aecum frui Fraternis ‹armis› mihique adiudicarier, Vel quod propinquus vel quod virtute aemulus. Item vitiosum est ipsum sibi in sua oratione dissentire et contra atque ante dixerit dicere, hoc modo: Qua causa accusem hunc? tum id exputando evolvere: Nam si veretur, quid eum accuses, qui est probus? Sin inverecundum animi ingenium possidet, Quid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? Non incommoda ratione videtur sibi ostendisse, quare non accusaret. Quid postea? Quid ait? Nunc ego te ab summo iam detexam exordio. Cqui audiunt, si aut partes, quibus illi student, aut homines, quos
Abbreviated transcription (Latin):
id nondicitur sinc a troci suspicione. Item uitiosum est filsis
autuulgaribus defensionibu suti falsac sunt huius modi siquis
dicat in iuriam eẽ nullamnisi quacexpulsatione autconuicio
constet. Uulgires sunt quaenihilominus in aliam remtrans¬
ferri possunt : utsiquis dicat quadruplator utbreuiter scribã:
Capittclis est enim in probus & pestifer ciuis nam nihilomagis
qua druplatores quam furts. quã sicarii autꝓditoris attulit
defensionem. Item uitio sum est proargumento sumeni
quod indisquisitionc positum est : utsi quis quem fusti arguat
etitadicat cum eẽ hominem in probum: auarum fraudulentũ
eirci testimonium cẽ quodsibi fustum fecerit: I tem uitiosũ:
contro uersiam comtro uersia dissoluere hoc modo: Non conuenit
censores istum uobis satis ficere: Quod ait se nom potuisse
ade itec ut iuratur fuerit: quidsi ad exereitum nonuenis set

Expanded text:
icit, non dicitur sine atroci suspicione. CAPUT 41 Item vitiosum est falsis icit, non dicitur sine atroci suspicione. CAPUT 41 Item vitiosum est falsis aut vulgaribus definitionibus uti. Falsae sunt huiusmodi, ‹ut› si quis dicat iniuriam esse nullam, nisi quae ex pulsatione aut convicio constet. Vulgares sunt, quae nihilominus in aliam rem transferri possunt, ut si quis dicat: «Quadruplator, ut breviter scribam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis, quam sicarii aut proditoris attulit definitionem. Item vitiosum est pro argumento sumere, quod in disquisitione positum est; ut si quis quem furti arguat et ita dicat, eum esse hominem inprobum, avarum, fraudulentum: ei rei testimonium esse, quod sibi furtum fecerit. Item vitiosum est controversiam controversia dissolvere, hoc modo: «Non convenit, censores, istum vobis satis facere, quod ait se non potuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Item uitiosumest cum̃ id proeo sũmitur quodinter omnes
potest aut motumꝰ superum atq inferum: Pacẽ enim inter
se scconciliant conferunt concordiam. Namitce ꝓsuo iure
hoc exemplo utuntur thes protum ennius induxit qua si
tam satis cestis rationibus itec cẽ demonstrasset: Item uitio
sumest quodiam quasi sero atq actonegotio diciuidetur.
hoc modo inmentẽmihi siuenisset quirites non cõmississem
utin hunc locum resueniret: nam hoc authoc fecissem sed meta
haccratio fecissetItem uitio sum est quodid quod in apto
delicto positum est: tamen aliqua tegitur defensione hoc mo¬
do Eunte expectabam om̃s florentis simo regno reliqui
nunc᷑ desertus ib omnbus sũ mopericulo solđ restitutio faro
Item uitiosum est quodin aliam pastem acdicem sit potest
quamutimalis logibus. Nam & hoctam & sirei augendae
causa potest sine malitia dici tamen ꝓpt̃ potentiam ciusquod¬

Expanded text:
Item vitiosum est, quom id pro certo sumitur quod inter omnes quibus est potestas motus superum atque inferum, Pacem enim inter sese conciliant, conferunt concordiam. Nam ita pro suo iure hoc exemplo utentem Chrespontem Ennius induxit, quasi iam satis certis rationibus ita esse demonstrasset. CAPUT 40 Item vitiosum est, quod iam quasi sero atque acto negotio dici videtur, hoc modo: «In mentem mihi si venisset, Quiritis, non commisissem, ut in hunc locum res veniret, nam hoc aut hoc fecissem; sed me tum haec ratio fugit.» Item vitiosum est, quom id, quod in aperto delicto positum est, tamen aliqua tegitur defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes, florentissimo Regno reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ‹ut› restituam paro. Item vitiosum est, quod in aliam partem ac dictum sit potest quam uti malis legibus.» Nam et hoc, tametsi rei augendae causa potest sine malitia dici, tamen propter potentiam eius, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
ONPLEXIO UITIOSAEST QUAENON QUOD
uiter conduditur. et quaenon exenumeratione cestũ & con¬
stans aliquid relinquit. ut intellegatur quid propositum
quid tota argumentatione de monstratum¬
ONELUSIONESQUAEAPUDERECOS EPILOGI
Nominantur triꝑtitȩ sunt: Nam constant exnumerati¬
one.: amplificatione. & conmiseratione: quattuor locis

Expanded text:
vitiosa est, quae non, quod vitiosa est, quae non, quod viter concluditur; et quae non ex enumeratione certum et constans aliquid relinquit, ut intellegatur, quid propositum quid tota argumentatione demonstratumonclusiones, quae apud Graecos epilogi nominantur, tripertitae sunt. Nam constant ex enumeratione, amplificatione, et conmiseratione. Quattuor locis
Abbreviated transcription (Latin):
UONIAM EXORNATIO CONSTAT
argumentationem: quae sint his reb uitia consideremus simi¬
le uitium est: quode aliqua paste dissimile est. Nechab& parẽ
rationem comparationis. aut sibi ipsiest qui ad fest. Exem¬
plũ uitiosum est : si aut falsum est ut rep̃hendatur. autin ꝓbũ
ut nonsit imitandum. autmaius autminus quã res postulat.
Res iudicatec uitio se ꝓferetur: siaut dissimilidere ꝓferetur aut
deeccre quade contro uersia nonest autin proba aut eiꝰ modi
ut aut plures aut magis idoneaeres iudicatae ab aduersariis
ꝑferri possint. Item uitio sum est id quod aduersarii fac¬
tum eẽ confiteantur deco argumentaeri & planum facere
factum eẽ. Nam id augeri oportet. Item uitiosum est id
augere quod conuenit docere hoc modo. Utsiquis quẽ ar¬
guat hominem occidisse & antequam satis idoneas argum̃¬
tationes attulerit augeat peccatum. & dicat nihil indig¬
niuscẽ quã hominem occidere : Nonenim utrum indig¬
num sit annon: sed factum nesit queritur¬

Expanded text:
uoniam exornatio constat argumentationem, quae sint his rebus vitia consideremus. Simile vitiosum est, quod de aliqua parte dissimile est, nec habet parem rationem conparationis, aut sibi ipsi obest qui adfert. Exemplum vitiosum est, si aut falsum est, ut reprehendatur, aut inprobum, ut non sit imitandum, aut maius aut minus, quam res postulat. Res iudicata vitiose proferetur, si aut dissimili de re proferetur, ‹aut› de ea re, qua de controversia non est, aut inproba, aut eiusmodi, ut aut plures aut magis idoneae res iudicatae ab adversariis proferri possint. Item vitiosum est id, quod adversarii factum esse confiteantur, de eo argumentari et planum facere factum esse; nam id augeri oportet. Item vitiosum est id augere, quod convenit docere, hoc modo: ut si quis quem arguat hominem occidisse et, antequam satis idoneas argumentationes attulerit, augeat peccatum et dicat nihil indignius esse quam hominem occidere. Non enim, utrum indignum sit an non, sed, factumne sit, quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
ex ordiorum haberemus. Nuncquod reliquum est quoniã
dererum inuentione disputandum est in quo singulare
consumitur oratoris astificium. dabimus operam ut ni hil¬
minus industriae quam rei utilitas postu labit quaesisse uide¬
amur. Siprius pauca dediuisione causarum dixerimus
pernarrationem debemus aperire. quid nobis conueniat cũ ad¬
uersariis : quid in controuersiis . sicaquae utilia nobis erunt
conuenient : Hoc modo. Inter fectam ec̃ aboreste matrem
conuenit mihi cum aduersariis. iure fecerit edicuerit nefacere
Idest incontrouersia. Item econtrario agamem nonẽ ẽẽ clr¬
temestra occisum confitentur: Cumid itasit: meulciscipa¬
rentem negant oportuisse : Deinde cum hoc fecerimus:
distributione uti debemus. Eadiuiditur induas pastes
Enu nerationem. etexpositionẽ. Enumeratione utemur.
cum diceniu: Numero quot derebus dicturisumus: caplusqũa

Expanded text:
exordiorum haberemus. Nunc, quod reliquum est - quoniam exordiorum haberemus. Nunc, quod reliquum est - quoniam de rerum inventione disputandum est, in quo singulare consumitur oratoris artificium - dabimus operam, ut nihilominus industrie, quam rei utilitas postulabit, quaesisse videamur  si prius pauca de divisione causarum dixerimus. percreata narracione debemus aperire quod nobis conueniat cum aduersariis, quid in controuersia relinquatur. Demum, sit›, hoc modo: «Interfectam esse ab Oreste matrem convenit mihi cum adversariis: iure fecerit et licueritne facere, id est in controversia.» Item e contrario: «Agamemnonem esse a Clytemestra occisum confitentur; cum id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse.» Deinde, cum hoc fecerimus, distributione uti debemus. Ea dividitur in duas partes: enumerationem et expositionem. Enumeratione utemur, cum dicemus numero, quot de rebus dicturi sumus. Eam plus qua
Abbreviated transcription (Latin):
Uamquo breuior: dilucidior etcognitu facilior narratiofiet¬
CRISIMILIS NANRATIOERIT: SICIMOS
utopinio utnatura postulat dicemus. Sispatia temporũ.
personarum dignitates. consiliorum rationes. locorum
oppostunitates constcebunt ꝓere fellipossit auttemporis
parum fuisse : autcausam nullam : utlocũ idoncũ non fuisse
authomines ipsos facere. autpati non potuisse: Siuerares
erit : Nihilominus haccomnia narrando censeruan. Iasunt
Nam sacpe ueritas. Nisihaec seruatasin: sidem nonp stest
facere: Sinerunt ficta : comagiscrunt conseruanda
Ochis rebus caute confligendumest : quibus in rebus tabulȩ
aut alicuius firma auctoritas uidebitur inter fuisse
Adhuc quaedicta sunt arbitror mihi constare cumceteris
astis scriptoribus : Nisi quia deinsinuationibus nouae exco¬
gitauimus quodece soli practer cȩteros intria temporas
diuisimus ut plane cestam uiam etper spicuam rationem̃

Expanded text:
nam quo brevior, dilucidior et cognitu facilior narratio fietnam quo brevior, dilucidior et cognitu facilior narratio fietri similis narratio erit, si, ut mos, ut opinio, et natura postulat, dicemus; si spatia temporum, personarum dignitates, consiliorum rationes, locorum opportunitates constabunt, ne refelli possit aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum idoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse. Si vera res erit, nihilominus haec omnia narrando conservanda sunt; nam saepe veritas, nisi haec servata sint, fidem non potest facere: sin erunt ficta, eo magis erunt conservanda. De iis rebus caute confingendum est, quibus in rebus tabulae aut alicuius firma auctoritas videbitur interfuisse. Adhuc quae dicta sunt arbitror mihi constare cum ceteris artis scriptoribus, nisi quia de insinuationibus nova excogitavimus, quod eam soli ‹nos› praeter ceteros in tria tempora divisimus, ut plane certam viam et perspicuam rationem
Abbreviated transcription (Latin):
sidicam me ex prouintia redisse: profectum quoq in pro¬
uinciam intellegatur. Ethomini Non modo id quod
obest: Sedetiam id quod neq obest neq adiuuat. satius est
praeterire: Etnebis aut saepius idem dicamus: cauendũ ÷
etiam Nequid nobis semel id quod supradiximus deinceps
dicamus hoc modo: Athenis mecarum uesperi aduenit
simo : ubi aduenit mecarum. in sidias fecit uirgini. insidias
postquam fecit. uim in loco adtulit.
EMDILUCIDENARRABIMUS: SIUTOUIC¬
quid primum gestumerit. ita primum exponemus
etrerum actem porum ordinem conseruabimus. ut geste
reserunt. aut ut potuisse geri uidebuntur. Hicerit
considerandum : Nequid perturbate ꝰ Nequid nouidicamus
aequam inaliam rem transcamus. nc abultimo repetamus
nelon ge persequamur. nequid quod adrem pertineat praete¬
reamus etsi sequemur eaquac debreuitate precepta sunt

Expanded text:
si dicam me ex provincia redisse, profectum quoque in prosi dicam me ex provincia redisse, profectum quoque in provinciam intellegatur. Et omnino non modo id, quod obest, sed etiam id, quod neque obest neque adiuvat, satius est praeterire. Et ne bis aut saepius idem dicamus, cavendum est; etiam ne quid, novissime id quod supra diximus, deinceps dicamus, hoc modo: Athenis Megaram vesperi advenit Simo: Ubi advenit Megaram, insidias fecit virgini: Insidias postquam fecit, vim in loco adtulit. em dilucide narrabimus, si ut quicquid primum gestum erit, ita primum exponemus et rerum ac temporum ordinem conservabimus, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur: hic erit considerandum, ne quid perturbate, ‹ne quid contorte,› ne quid nove dicamus; ne quam in aliam rem transeamus; ne ab ultimo repetamus; ne longe persequamur; ne quid, quod ad rem pertineat, praetereamus; et si sequemur ea, quae de brevitate praecepta sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatem. animorum dissimilitudinem. grauitatem
lenitatem. spem. metum. suspitionem. desiderium.
dissimulationem miscricordiam. rerum uarietates. for¬
tunae commutationem. insperatum in cõmodum subitã
lactitiam. icundum exitum rerum. Uerum haec
in exercendo transigetur : illud quod adueritatem pesti¬
net quomodo tractariconueniat aperiemus. Tres
resconuenit habere parrationem. Vtbreuis: utdi¬
lucida. utueri similissit. Quae quoniam fieri
oportere scimus: quem ad modum faciamus cognoscendũ ÷¬
EM BREUITER UARRAREPOTENRIMUS.
SIinde incipiemus Narrare undeneces scerit et si
non abultimo initio repetere uolemus. & si sum matim
Non pasticulatim narrabimus. eesinon ad extremũ sedusq
eo quo o puserit per sequemur. & si transitionibus nullis ute¬
mur et sinon dcerrabimus abeo quod coeperimus exponere.
& siexitus rerum ita ponemus ut antequoq quae facta sint
scir possint. Tam etsinos reticuerimus. Quod genus et

Expanded text:
festivitatem animorum dissimilitudinem, gravitatem festivitatem animorum dissimilitudinem, gravitatem lenitatem, spem metum, suspicionem desiderium, dissimulationem, misericordiam rerum varietates fortunae commutationem, insperatum incommodum subitam laetitiam iucundum exitum rerum. Verum haec in exercendo transigentur; illud, quod ad veritatem pertinet, quomodo tractari conveniat, aperiemus. CAPUT 14 Tres res convenit habere narrationem, ut brevis, ut dilucida, ut veri similis sit; quae quoniam fieri oportere scimus, quemadmodum faciamus, cognoscendum eeviter narrare poterimus, si inde incipiemus narrare, unde necesse erit; et si non ab ultimo initio repetere volemus; et si summatim, non particulatim narrabimus; et si non ad extremum, sed usque eo, quo opus erit, persequemur; et si transitionibus nullis utemur, et si non deerrabimus ab eo, quod coeperimus exponere; et si exitus rerum ita ponemus, ut ante quoque quae facta sint, scire possint, tametsi nos reticuerimus: quod genus,
Abbreviated transcription (Latin):
quod pestinet adeccscausas. dequibus iudicium futurũ est
Alterum genus est parrationis: quod intercurrit
Nonnumquam. fidei. autcriminationis. aut transitionis.
aut alicuius ãp̃paratioñis causa. Tcstium genus est: id quod
a causa ciuili remotum est. inquotamen exerceri conuenit.
quo com modius illas superiores narrationes. in causis
tractare possimus. Eius narrationis duo genera sunt:
Vnum quod in negotiis : alterum quod inpersonis positũ est
Id quod innegotiorum expositione positum est. tres
habet partes fabulam: historiam. argumentum
fabula est: quaeneq ueras neq ueri similes continet res
ut eae sunt quae tragrdiis traditaesunt. Historia est.
gestoc res: sed ab actatis nostrae memoria remota
Argumentum est fictares quaetamen fieri potuit. uelut
argumenta tragediarum. Illud genus Narrationis
quod in personis positum est : debet habere sermonis

Expanded text:
quod pertinet ad eas causas, de quibus iudicium futurum est. quod pertinet ad eas causas, de quibus iudicium futurum est. Alterum genus est narrationis, quod intercurrit nonnumquam ‹aut› fidei aut criminationis aut transitionis aut alicuius apparationis causa. Tertium genus est id, quod a causa civili remotum est, in quo tamen exerceri convenit, quo commodius illas superiores narrationes in causis tractare possimus. CAPUT 13 Eius narrationis duo sunt genera: unum quod in negotiis, alterum quod in personis positum est. Id, quod in negotiorum expositione positum est, tres habet partes: fabulam, historiam, argumentum. Fabula est, quae neque veras neque veri similes continet res, ut eae sunt, quae tragoedis traditae sunt. Historia est gesta res, sed ab aetatis nostrae memoria remota. Argumentum est ficta res, quae tamen fieri potuit, velut argumenta comoediarum. Illud genus narrationis, quod in personis positum est, debet habere sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
hocest ut auditores sese perpetuo Nobis ad tentos. dociles. beni¬
uolos praebecnt : tamen id. perex ordium causac maximae
conparandumest. Nunc Nequando uitioso exordio uta¬
mur: quacuitia uitanda sint doceboEX Ordienda causa
seruandum est. udenissit sermo. utusitata uerborum con¬
suctudo. ut non ad parata oratio uidcatur esse. L. Deuitiis
sas potest ad commodari. quoduulgare dicitur.I tem
uitiosum est : quonihilominus aduersarius potest uti.
quod commune appellatur: Item illud quo aduersaridis
excontrario poterit uti. Item uitiosum est : quodnimium
apparatis compositum est. aut nimium longum est. ÷tquod
Non ex ipsa causa Natum uideatur ut proprie cohereat
cum narratione. et quodneq beniuolum Neq docilem Neq
adtentum facit auditorem: Deexordio satis erit dictũ
deinceps adarrationem transcamus¬
ARRATIONUM TRIA GENERASUNT
Unumest. cum exponimus rem gestam : etunum
quedq trahimus adutilitatem nostram uincendi causa

Expanded text:
hoc est, ut auditores sese perpetuo nobis adtentos, dociles, benivolos praebeant, tamen id per exordium causae maxime conparandum est. Nunc, ne quando vitioso exordio utamur, quae vitia vitanda sint, docebo. Exordienda causa servandum est, ut lenis sit sermo et usitata verborum consuetudo, ut non adparata videatur oratio esse. Vitiosum sas potest adcommodari, quod vulgare dicitur. Item vitiosum est, quo nihilo minus adversarius potest uti, quod commune appellatur; item illud, quo adversarius ex contrario poterit uti. Item vitiosum est, quod nimium apparatis conpositum est aut nimium longum est; et quod non ex ipsa causa natum videatur, ut proprie cohaereat cum narratione; et quod neque benivolum neque docilem neque adtentum facit auditorem. De exordio satis erit dictum: deinceps ad narrationem transeamusNarrationum tria sunt genera. Unum est, cum exponimus rem gestam et unum quidque trahimus ad utilitatem nostram vincendi causa,
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas aliqua uenit: non potest dici Sedetiã a necessarus
omnib ex hereditatus est praemiũ aliquod exlite autiudicio
cepit : p̃modo idñ fecit. sedetiam insuꝑ ipse grandisponsio¬
neuictus est Ergo sihis rationib locupletatus non est sicut

Expanded text:
Hereditas aliqua venit? Non potest dici; sed etiam a necessariis Hereditas aliqua venit? Non potest dici; sed etiam a necessariis omnibus exhereditatus est. Praemium aliquod ex lite aut iudicio cepit? Non modo id non fecit, sed etiam insuper ipse grandi sponsione victus est. Ergo, si his rationibus locupletatus non est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ac cõmodatiora: quare fides et grauitas et seueritas oratoria.
minuitur his exornationib: frequenter conlocatis. ẽ tñ modo
tollitur auctoritas dicendi sed offenditur quoq in cius modi
oratione: ꝓptercaquodest in his lepos et festiuitas. nondigni¬
tes neq pulchritudo. Quare quasunt ampla atq pulchra
dui placere possunt qual epidis et concinna cto sati&ate ad ficiur
aurium sensum fastidiosissimum: quo modoigitur si crebrohis
generib utemur puerili uidemur elocutione delectari. Item
si raro interseremus hasex ornationes & in causa tatee uarie dis¬
pargemꝰ cõmode luminib: distinctis in iustrabimus orationẽ¬
USIECTIO ESTCŨ INTERROGAMUSADUENSA¬
rios autquaerimus ipsi quid abillis aut quid contranos dici
possit: Dein subicimus id quod oportet dici autnon oportet :
aut nobis ad iuuento futurũ sit aut offuturũ siide eontrario
hoc modo: Quaero igitur unde iste tam pecuniosus factussit:
amplũ patrimoniũ relictum est: at patris bona uenierunt:

Expanded text:
modatiora. Quare fides et gravitas et severitas oratoria minuitur his exornationibus frequenter conlocatis, et non modo tollitur auctoritas dicendi, sed offenditur quoque in eiusmodi oratione, propterea quod est in his lepos et festivitas, non dignitas neque pulcritudo. Quare, quae sunt ampla atque pulcra, diu placere possunt; quae lepida et concinna, cito satietate adficiunt aurium sensum fastidiosissimum. Quomodo igitur, si crebro his generibus utemur, puerili videmur elocutione delectari, item, si raro interseremus has exornationes et in causa tota varie dispergemus, commode luminibus distinctis inlustrabimus orationebiectio est, cum interrogamus adversarios aut quaerimus ipsi, quid ab illis aut quid contra nos dici possit; dein subicimus id, quod oportet dici aut non oportet, aut nobis adiumento futurum sit aut offuturum sit idem contrario, hoc modo: «Quaero igitur, unde iste tam pecuniosus factus sit. Amplum patrimonium relictum est? At patris bona venierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
malitis cõmutcendis hocmodo diligere oportet quouelis diligi er
Hae sunt ad nomĩnationes. quac inlitterarum breui cõmutatio¬
ne. autꝓductione aut transiectione. aut aliquo huius modi
ppinquam uerbi: similitudinem: & tamen dissimiles non sunt:
Quib: de generibus unumest huius modi: Quĩdueniã quisim
quareueniã. quẽ insimulem. cui prosim. quaẽ postulẽ: breui cog¬
noscetis Namhicest in quibusdam uerbis quaedam similitudo.
Nontam effectaꝰ. quã illȩ superiores. sed tamen adhibenda non¬
numquam:: Alterum genus huius modi demus operã quirites.

Expanded text:
malitis.» Commutandis hoc modo: «Dilegere oportet, quem velis diligere.» Hae sunt adnominationes, quae in litterarum brevi commutatione aut productione aut transiectione aut aliquo huiusmodi propinquam ‹in› verbis similitudinem et tamen dissimiles non sunt; quibus de generibus unum est huiusmodi: «Quid veniam, qui sim, quare veniam, quem insimulem, cui prosim, quae postulem, brevi cognoscetis.» Nam hic est in quibusdam verbis quaedam similitudo non tam perfecta, quam illae superiores, sed tamen adhibenda nonnumquam. Alterum genus huiusmodi: «Demus operam, Quirites,
Abbreviated transcription (Latin):
nos deaduersariis. Autde aliquare dicturos. et tameni
occulte dicemus inter iectione uerborum. Si persuasus

Expanded text:
nos de adversariis aut de aliqua re dicturos, et tamen occulte dicemus interiectione verborum. CAPUT 10 Si persuasus
Abbreviated transcription (Latin):
modabuntur : Etsigraues sententiae quae inampli¬
ficatione & cõmiseratione tractantur eligentur etsi
exornationes sententiarum aut uerborum que grauitatẽ
habebunt dequib: postdicemus adhibebuntur in hoc
genere figuraeerit hoc exemplum : Namquis et ur̃m
iudices qui satis idonecm possit incũ poenã cogitacre
quo prodere hostib patriam cogitecrit: Quod male¬
ficiũ cum hoc scelere conpecrari: quod huic maleficio
dignũ supplicium potest inueniri : inhis qui uiolas sent
ingenuum: matrẽ familias constu prassent. uiolassent
aliquẽ aut postremo necassent maxima supplicia

Expanded text:
modabuntur; et si graves sententiae, quae in amplificatione et commiseratione tractantur, eligentur; et si exornationes sententiarum aut verborum, quae gravitatem habebunt, de quibus post dicemus, adhibebuntur. In hoc genere figurae erit hoc exemplum: CAPUT 12 «Nam quis est vestrum, iudices, qui satis idoneam possit in eum poenam excogitare, qui prodere hostibus patriam cogitarit? Quod maleficium cum hoc scelere conparari, quod huic maleficio dignum supplicium potest inveniri? In iis, qui violassent ingenuum, matremfamilias constuprassent, volnerassent aliquem aut postremo necassent, maxima supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
possunt id quod dictatum est scribere etrecitare quod scrip¬
serunt. Itẽ qui immodica dędcerunt. possunt
quodaudierunt in locis conlocare: ex his memoriter
pnuntiare : locicerȩ aut cartae simillimi sunt : imagi¬
nes litteris. dispositio &conlocatio imaginũ scripturȩ
pnuntiatio lectioni: O portet igitur siuolum us mul¬
ta meminisse multos nobis locos conpacrare: uti multis
locis multasimagines conlocare possimus. Item puta
mur quosetius quoto quoq libebit uelabsuperiore uel
ab inferiore paste imagines sequi. ueccquaemandate
locis erunt ederepossimus. Nãetsinordine stantes
notos quam plures uiderimus. Nihil nr̃a sit utrũ absũ¬
mo anabimo an amedio nomina eorum dicere incipia¬
mus Item in locis exordine conlocatis ueniet: utinquã
lib& partem quoq loco li bebit imaginib: cõmonitidice¬
re possimus id quod locis mandauerimus: quare placet
& exordine locos conparare locos quossumpseris egre

Expanded text:
possunt id, quod dictatur, eis scribere et recitare quod scrippossunt id, quod dictatur, eis scribere et recitare quod scripserunt, item qui nemonica didicerunt, possunt, quod audierunt, in locis conlocare ‹et› ex his memoriter pronuntiare. Nam loci cerae aut cartae simillimi sunt, imagines litteris, dispositio et conlocatio imaginum scripturae, pronuntiatio lectioni. Oportet igitur, si volumus multa meminisse, multos ‹nos› nobis locos conparare, uti multis locis multas imagines conlocare possimus. Item putammur, quo setius, quoto quoquo loco libebit, vel ab superiore vel ab inferiore parte imagines sequi et ea, quae mandata locis erunt, edere possimus: nam ut, si in ordine stantes notos quomplures viderimus, nihil nostra intersit, utrum ab summo an ab imo an ab medio nomina eorum dicere incipiamus, item in locis ex ordine conlibet partem quoquo loco libebit ymaginibus admoniti dicere p ex ordine locos conparare. Locos, quos sumpserimus, egre