comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fcriores corporis partes. a diabolo factas opinant᷑
Arabici nuncupati. eo qd̾ in arabia exorti st̃. di¬
centes aĩam cũ corꝑe mori. atq in nouissimum
utrũq resurgere. Tertullianiste dicti. a tertul¬
liano prb̾o. africane puncie ciuitatis cartagi¬
niensis. aiãm ĩ mortalẽ ẽẽ. s corporeã p̃dicantes.
⁊ aĩas hõium peccatoꝵ. post mortẽ in demones
u̾ti putantes. Tesserescedecadite dicti. qđ qͣr ta
decima luna pascha cũ iudeis obseruandum
contendunt. Nam tessera .iiii. deca .x. sig̃tat.
llictages a somno nuncupati. qd̾ iugilias no¬
ctis respuant. suꝑsticionẽ c̃ẽ. dicentes iura te¬
merare diuina qͥ noctẽ ad requiẽ tribuit.
Pelagiani. a pelagio monacho crorti. hi liberũ
arbitriũ aiune gr̃e anceponunt. dicentes suffi¬
cere uoluntatẽ ad implenda iussa diuna. Nesto¬
riam. a nestorio constantinopolitano ep̃o nuncu

Expanded text:
feriores corporis partes a diabolo factas opinantur. feriores corporis partes a diabolo factas opinantur. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimum utrumque resurgi. Tertullianistae dicti a Tertulliano presbytero Africanae provinciae, civitatis Carthaginensis, animam inmortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum, post mortem in daemones converti putantes. Tessarodecaditae dicti, quod quarta decima luna pascha cum Judaeis observandum contendunt; nam tessara quatuor, deca decem significat. Nyctares a somno nuncupati, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes, jura temerari Dei, qui noctem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad implenda divina jussa. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. ꝑmittũ dogna cõposuit. luciferiani a lu¬
citero sirmie ep̃o orti. qͥ ep̃os catholicos qͥ constan¬
tii persecutione ꝑfidie arrianorũ consentientes
erant. ⁊ postea correcti in catholicã redire dele¬
gerunt. dãnantes suic qd crediderunt. siue q̃
se credidisse simulauerant. qͦs eccła catholica
matno recipit sinii. tanꝙͣ petrũ post fietũ ne¬
gationis. Hanc illi matris caritatẽ suꝑbe acci¬
pientes. cosꝙ recipe nolentes. ab eccle cõmuni¬
one recesserunt. ⁊ cũ ip̃o lucifero auchore suo
qͥ mane oriebat᷑ cadere meruerunt. Iouiniamiste.
a ioiuniano quodã monacho aicti. asserentes
nullã nuptaꝵ ⁊ uirginũ esse distantiã. mul¬
lũq int̃ abstinentes ⁊ simplicit᷑ epulances c̃ẽ¬
discrim̾. Eluidiani. ab eluidio noĩati. qͥ dicunt
post natũ xp̃m alias mauiã filios de uiro io¬
seph pcꝑisse. Pat̃niani. a paĩno qͦdã erorti. qͥ in¬

Expanded text:
orum permixtum dogma composuit. § 54. Luciferiani a Luorum permixtum dogma composuit. § 54. Luciferiani a Lucifero Sardiniae episcopo orti, qui episcopos catholicos, qui Constantii persecutione perfidiae Arianorum consentientes erant, et postea correcti in catholicam redire delegerunt, damnantes sive quod crediderant sive quod se credidisse simulaverant, quos Ecclesia catholica materno recepit sinu, tanquam Petrum post fletum negationis, hanc illi Matris charitatem superbe accipientes, eosque recipere nolentes, ab Ecclesiae communone recesserunt, et cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. 56. Jovinianistae a Joviniano, quodam monacho dicti, asserentes 359 nullam nuptiarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios de viro Ioseph peperisse. Paterniani a Paterno quodam exorti qui in
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse commirtã. Metangi simonite ideo tale no¬
men acceperunt. qr angios grece uas drͣ. Asser̃t
ciũ fic esse in patre filiũ. tanqͣ uas minus intͣ
uas manis. Patriciam. a quodã patricio nun
conditã dicunt. Colitiani. a quodã colito nõati.
qͥ dicunt dm̃ ñ facere mala. contͣ illuel qd̾ scri¬
tum ẽ: ego dñs creans mala. flouan a florino
qͥ e contrario dicunt dm̃ creasse mala. contra iel
qd̾ scriptũ ẽ. fecit ds̾ om̃ia bona. Uonatiste.a do¬
nato quodã afto nuncupati. qͥ de numidia ne¬
niens totã pene africã sua ꝑsuasione decepit. as.¬
scm̃. ⁊ rebaptizans catholicos. Bonosiaci. a bonoso
igrestes sint. qͦs cotopitas uocant. supdicte here¬
lis hñtes doctrinã. Hi amore martyrii semet ip¬
sos ꝑimunt. ut uiolent̃ de hac uita discedentes.
martyres noient᷑. Priscillianiste a pͥscilliano uo
cati. qͥ in hispania ex ertore gnosticoꝵ ⁊ maniche¬

Expanded text:
fuisse commixtam. § 46. Metangismonitae ideo tale nofuisse commixtam. § 46. Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt, quia ἄγγος graece vas dicitur. Asserunt enim sic esse in Patre Filium, tanquam vas minus intra vas majus. § 47. Patriciani a quodam Patricio nuncconditam dicunt. § 48. Coluthiani a quodam Colutho nominati, qui dicunt, Deum non facere mala contra illud, quod scriptum est, Ego Dominus creans mala. § 49. Floriani a Floriano, qui e contrario dicunt Dquod scriptum est: Fecit Deus omnia bona. Donatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens, totam pene Africam sua persuasione decepit: asitum sanctum, et rebaptizans catholicos. Bonosaici a Bonoso agrestes sunt, quos Cothopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes, martyres nominentur. Priscillianistae acati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichae
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse mundũ. Noctiani a quodã nocto uoca¬
ti. gui dicebat. xp̃m eundẽ esse ⁊ patrẽ ⁊ spm̃¬
scm̃. ip̃ãmq trinitatẽ in officiorũ nõib. ñ in
ꝑsonis accipuint. Unde ⁊ patripassiani uocant᷑.
qui patrẽ passũ aicunt. Sabelliam ab eodẽ
nocto pullulasse dicunt᷑. cuiꝰ discipłm ꝑhibẽt
fuisse sabelliũ. ex cuiꝰ noĩe marime innotuer̾t.
unde ⁊ sabelliam uocati st̃. Hiunã ꝑsonã patͥs
⁊ filii ⁊ sp̃s sci astruunt. Artiani ab arrio
aletrandrino prb̃o orti st̾. qͥ coeternũ patri fili¬
um ñ agnoscens. diuersas in trinitate sub̾as
alseruit. contͣ illud qd̾ ait dñs. ego ⁊ pat̃ unũ
sumꝰ. Macedoniani. a macedonio constantino¬
politano ep̃o dicti st̃. negantes dm̃ ẽẽ sp̃m scm̃.
xp̃m corpꝰ tm̃m sine aĩa suscepisse. Antidicoma¬
tite appellati ft̃ ꝓ to qd̾ manie uirginitati contra¬
dicunt. asscrentes cã post. xp̃m natũ uiro suo

Expanded text:
fuisse mundum. 41. Noetiani a quodam Noeto vocafuisse mundum. 41. Noetiani a quodam Noeto vocati, qui dicebat Christum eumdem esse, et Patrem, et Spm. ipsamque Trinitatem in officiorum nominibus, non in personis, accipiunt: unde et Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. Sabelliani ab eodem Noetio pullulasse dicuntur, cujus discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cujus nomine maxime innotuerunt, unde et Sabelliani vocati sunt: hi unam personam Patris et Filii et Spiritus sancti astruunt. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus . Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum esse Spiritum modo sine anima suscepisse. § 45. Antidicomaritae appellati sunt pro eo, quod Mariae virginitati contradicunt, asserentes eam post Christum natum viro suo
Abbreviated transcription (Latin):
telligentie appellati st̃. Hi semiiuidei st̃. ⁊ ita te¬
uent euangeliũ ut legẽ carnalit seruent. adu̾s
quos ad galathas apłs scribens inuenit᷑ fõti¬
niani. a fotino gallo grecie sirmie ep̃o nuncu¬
pati. qͥ ebionitaꝵ heresim suscitans. asseruit. ꝓͣͥ¬
xp̃m a mauia ꝑ ioseph nuptiali coitu fiusse con¬
ceptũ. Aeriani. ab acrio quodã nuncupati sunł.
hi offerre sacrificiũ ꝑ defuncti sꝑnunt. Aeti¬
ani. ab aetio st̃ uocati. idẽq eunomiani. ab eu¬
nomio quodã dialectico actii discipło. ex cuiꝰ
noĩe magis innotuerunt. dissimilẽ patri as¬
serentes filiũ. ⁊ filio sp̃m sc̃m. Dict̃ etiã nullũ
imputari pecc̃m. in fide manentiũ. Origeni¬
ani. ab origene auctore exorti st̃. dicentes qd ñ
possit filiꝰ uidere patrẽ. nec sp̃s sc̃i filiũ. dĩas
quoq in mundi pͥncipio dicunt peccasse. ⁊ ꝑ
diuersitate peccõꝵ ẽ celis usq ad t̃ras adiuersa
corpora qͣiͣ uincła meruisse. ea q causa factum

Expanded text:
telligentiae appellati sunt. Hi semijudaei sunt, et ita tenent Evangelium, ut legem carnaliter servent, adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photino Gallo-Graeciae Syrmiae episcopo nuncupati, qui Ebionitarum haeresim suscitans, asseruit Christum a Maria per Joseph nuptiali coitu fuisse conceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt: hi offerre sacrificium pro defunctis spernunt. Ethiani ab Ethio sunt vocati, idemque Eunomiani ab Eunomio quodam dialectico, Ethii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Filium, et Filio Spiritum sanctum, dicunt etiam nullum imputari peccatum in fide manentium. Origeniani ab Origene auctore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius videre Patrem, nec Spiritus sanctus Filium. Animas quoque in mundi principio dicunt peccasse, et, pro diversitate peccatorum, a coelis usque ad terras diversa corpora, quasi vincula, meruisse, eaque causa factum
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑ p̃esse ortis ꝓpt̾ eorũ fecunditatẽ. Becldebub ido
lum fuit accaron. qd̾ interp̃tat᷑ uir muscarum.
T̃ebub enĩ musca uocat᷑. Spurcissimũ gͥ idolũ
udo uirũ muscaꝵ uocatũ. ꝓpt̾ sordes idolatrie. siue
ꝓminundicia. Belial. beemoth. ex hebrea uoce.
in latinã linguã aĩal sonat. ꝓpt̃ qd̾ de excelsis ad t̾re¬
na cecidit. ⁊ ꝑ merito suo ut aĩal brutũ effectꝰ se
lpsc ẽ ⁊ leuiathan. id ẽ serpens de aquis. qr inhuiꝰ
scłi mari uolubili u̾sat᷑ astutia. leuiathan aũ
interpr᷑ additam̃tũ corũ. Quoꝵ scilicet. nͥ hõiũ

Expanded text:
dicitur preesse hortis, propter eorum fecunditatem. Beelzebudicitur preesse hortis, propter eorum fecunditatem. Beelzebutatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scili
Abbreviated transcription (Latin):
si antixp̃c grece dr᷑. qđ ẽ latine contrarius xp̃o. Anti
sacram̃tis xp̃i. ut ueritatis eiꝰ euangeliũ soluat.¬
Nam ⁊ tẽplũ d̾i ierosolimis repatare. ⁊ om̃s uet̾is
legis cerimonias restaurare tẽptabit. S ⁊ ille anti¬
ẽ. Om̃s cĩ qui excunt de eccła. ⁊ ab unitate fidei
p̃cidunt᷑. ⁊ ipsi antitp̃i st̃ Bel. idolũ babiloniũ
ẽ. qd interp̃tat᷑ uetꝰ fuit enĩ hic belus pat̃ nini.
pͥmꝰ tex assiriorũ. quẽ qͥdã saturnũ appellant.
qd̾ nom̃ ⁊ apud assirios. ⁊ apud afros postea cul¬
assirios aũ bel uocat᷑. quadã sactorũ suorum
ratione. ⁊ saturnus. ⁊ sol. Belfegor. interp̃tat᷑ simu¬
lacrũ ignominie. Idolũ enĩ fuit moab cognom̃to
baal. suꝑ montẽ fogor. quẽ latini pͥapũ uocant.
dm̃ ortorũ. fuit aũ de lapsaco ciuitate ellesponti.
de qua pulsus ẽ. ⁊ ꝓpt̃ uirilis m̃bri magnitudi¬
ncm in numero deorũ suorũ eũ greci transtule¬
runt. ⁊ in numine sacrauerunt ortorũ. Unde ⁊

Expanded text:
s Graece dicitur, quod est Latine contrarius Christo. Anti sacramentis Christi, ut veritatis Evangelium solvatNam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caerimonias restaurare temptabit. Sed et ille Antiest. Omnes enim, qui exeunt de Ecclesia et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant; quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea culAssyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur simulachrum ignominie, idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phogor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum fuit enim de Lapsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem, in numero deorum suorum eum Greci transtulerunt et in nomine eius sacraverunt hortum, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
dicti. qd̾ horas natiuitatis hõium speculantur.
dissimili ⁊ diuerso fato. Sortilogi st̃. qͥ sub noie ficte
religionis. ꝑ quasdã quas sc̃õrũ sortes uocant. diui¬
nationis scientiã ꝓfitent᷑. aut quarũcũq scripturaꝵ
inspectione futura ꝓmictunt. Salisatores uocati st.
qi dũ eis membroꝵ quecũq partes salietint. aliqͥd
sibi exinde prosꝑũ. seu triste significare p̃dicunt.
Ad ħ omĩa ꝑtinent ⁊ ligat᷑cȩrecrabiliũ remedioiũ.
que ars medicorũ condẽnat. siue in p̃cantationib
siuie in caracterib. uł in quibcũq reb suspenden¬
dis atq ligandis. in quib om̃ib ars demonũ est.¬

Expanded text:
dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atq
Abbreviated transcription (Latin):
aũ auspicia. qi auiũ spicia. &e augutia. quasi
auiũ garria. hoc c̃. auiũ uoces ⁊ lingnas. Itt̃ augu¬
riũ qͣi auigeriũ. qd̾ aues gerunt. Duo st̃ aũ gen̾a
auspiciorũ. unũ ad ocłm alt̾m ad aures ꝑtinens.
Ad ocłos scilicet uolat᷑ ad aures uox auiũ. Phiͣtonis¬
se a phitio apolline dicte. qd̾ is auctor fuit diuinai¬
di. Astrologi dicti. eo qd̃ in astris anguriant᷑. Ge¬
bt̃. siderũq cursu nascentiũ mores. actꝰ. euenta. p̃¬
dicare conant᷑. Ia ẽ qͥs quali signo fuerit natꝰ. aut
quẽ effectũ hãt uite qui nascit᷑. Hi st̃ qui uulgo
lationes latini uocant. id ẽ. notationes sideru. qͦmͦ
se hãnt cũ qͥsq nascit᷑. Primũ aũ idẽ stellarum
interp̃tes magi nuncupabant᷑. sic̃ de his legit᷑ qͥ in
euangelio natũ xp̃m annunciauerunt. postea
hoc nõie soli mathemaci cuiꝰ artis scientia usqiad
euangeliũ fuit concessa. ut. xp̃o edito. nemo etinde
natiuitatẽ alicuiꝰ de celo interp̃taret᷑. Horoscopi

Expanded text:
et auguria quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguae. Jam augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus: ad aures vox avium. Pithonissae a Pithio Appollinae dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti sunt eo quod in astris augurantur. Gebunt, siderumque cursu nascentium mores et actus et eventus predicare conantur, idest quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vite qui nascitur: hii sunt qui vulgo ocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi
Abbreviated transcription (Latin):
nu crmminib fictis accusat. Nnae ⁊ in apocalipsin
uesrangelica dr̃. ꝓiectꝰ est accusator fr̃m nr̃oꝵ. qui
accatidat eos in conspectũ aei nr̃i aic ac nocte. Sa¬
thanas in latinũ sonat aduersarius. suie transgres
sor. qi p̃uaricator effectꝰ. in ueritate qua conditus
ẽ. ñ stetit. Idem ⁊ tẽptator. qi tẽptandã iustorum
innocentiã postulat. sic̃ in iob scribit᷑. Antir p̃c
appellat᷑. qi contra xp̃m uenturus ẽ. Non qͣm qͥdã¬

Expanded text:
tiam criminibus fictis accusat. Unde et in Apocalypsi tiam criminibus fictis accusat. Unde et in Apocalypsi voce angelica accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgresssor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, q
Abbreviated transcription (Latin):
uetit. Demones a grecis dictos aiunt quasi dẽnas
il ẽ pericos. ac rerũ p̃scios. p̃scinunt enĩ fut᷑ai mlta.
Unde ⁊ solent responsa aliqua date. Inest enim
ilł cognitio rerũ plusꝙͣ. infirmitati humane. par¬
tim subtiliori sensus acumine. partĩ exꝑientia
longissime uite. partĩ ꝑ dei iussũ angelica reuela¬
tione. hi corporũ acrioiũ natura ugent. Ante tͣn¬
sgressionẽ quidẽ celestia corpora gerebant. lapsi uͦ
in acriã qualitatẽ conuersi st̃. nec aeris illis purio¬
ra spacia. s ista caliginosa tenere ꝑmissi st̃. qͥ eis qͣsi
carcer ẽ. usq ad tẽpus udicii. hi st̃ p̃uaricatores
angeli. quoꝵ diabolus pͥnceps ẽ. Diabolus hebraice
dr᷑ dcorsũ fluens. qr quictꝰ in celi culmine state idñ¬
tẽpsit. s suꝑbie pondere acorsũ corruens cecidit. ire¬
ce uͦ diabolus criminator uocat᷑. qd uł crimina in
que ipse illicit ad dm̃ referat. uł qr electoꝵ innocen¬

Expanded text:
vexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, vexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, nde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus iudicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum Diabolus princeps est. Diabolus Hebraice r deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece enim diabolus criminator vocatur, quod vel crimina in quae ipse illicit ad Deum referat, vel quia electorum innocen
Abbreviated transcription (Latin):
grecos aũ cecrops. sub qͦ pͥmũ in arce oliua naͣta ẽ.
zatheniensiũ urbs. ex minerue appellatione
sortita ẽ. nom̃. Hic pͥmꝰ omniũ iouẽ appellauit.
simulacra repperit. aras statuit. uictunas un¬
molauit. nequaꝙͣ. istiusmodi reb in grecia unꝙͣ.
uisis. Idolatria. idolorũ seruitꝰ siue cultura int̃¬
hanc sic̃ impia suꝑbia. siue hõinũ. siue demonũ.
libi exhiberi uł iubet uł cupit. ita pia humilitas
uł hoĩum uł angeloꝵ scõꝵ sibi oblatã recusat.℥
cui debet᷑ ostendit. Idolũ aũ ẽ simulactũ. qd̾ hu
mana effigie factũ ⁊ consecratũ ẽ. uirta uocabuli
int̃pretationẽ. Idos eiũ grece formã sonat. ⁊ ab eo
se dici exposcit. Inde idolatria. om̃is circa omne
idolũ famulat᷑ ⁊ seruitꝰ. Quidã uͦ latini ignoran¬
tes grece. imꝑite dicunt idolũ ex dolo sũpsisse no¬
men. qd̾ diabolus creature cultũ diuni nõis in¬

Expanded text:
Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras statuit, victimas inmolavit, nequaquam istiusmodi rebus in Graecia umquam visis. Idolatria idolorum servitus sive cultura inteHanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum qmana effigie factum, et consecratum est juxta vocabuli sui interpretationem: Idos enim Graece forma sonat, et idem se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis in
Abbreviated transcription (Latin):
moria bonorauer̃t. suecellores d̾os etistimarent
itꝙ colerent. Simulactoꝵ usus ita gcoitꝰ est.
sum ex delidetio mortuorũ constituerentur
imagines uł effigies. tanꝙͣ. in celũ receptis. pro
quib se in t̾ris demones colendi supposuerunt.
⁊ sibi sacrificari a deceptis ⁊ ꝑditis ꝑsuaserunt.
Simulacta aũ a similitudine nuncupata. coqd̾
manu artificis ex lapide alia ue materia. corũ
uultꝰ imitant᷑. in guoꝵ honore fingunt᷑. Ergo
simulata. atq conficta. unde ⁊ falsa st̃. Et notan¬
dum gd̃ latinꝰ sermo sit in hebreis. apud eos enĩ
idolũ siue simulacrũ semel dr᷑. Iudei dicunt qd̃
ismahel pͥmꝰ simulacrũ luto fecerit. sentiles
aũ pͥmũ ꝓmetheũ simulacta hoĩum de luto fin¬
tisse ꝑhibent. ab eoq natã esse artẽ simulacra
⁊statuas fingendi. unde ⁊ poete ab eo hoĩes pͥmũ
stõs esse confingunt. figurate ꝓpt̾̃ effigies. Apud

Expanded text:
moria honoraverunt, successores deos existimarent moria honoraverunt, successores deos existimarent atque colerent. Simulacrorum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulata atque conficta; unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum sive simulacrum Semel dicitur. Iudaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primum Prometheum simulacrum hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter effigies. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
d̃os afserunt. hoĩes olim fuisse ꝓdunt᷑.
Et ꝓ uniusculusq uita uł meritis. coli apuad suos
post mortẽ ceperunt. ut apud egyptũ isis. apud
cretã iouis. apd̾ mauros iuba. apuad latinos faunus.¬
apd nomanos quirinus. Codẽ ꝙͦ mͦ apd̾ athenas
mincrua. apd̾ samũ iuno. apd̃ papħos uenus. apd̃
lemnos uulcanꝰ. apd̾ laros liber. apud delos apollo.
In quoꝵ etiã laudib accesser̃t ⁊ pocte. ⁊ qͥ cõpositis
carminib in celũ cos sustulerunt. Nlã quorundã
adinuentiones artiũ cultũ peꝑisse dicunt᷑. ut elcu¬
lapio medicina. uulcano fabrica. Ab actib aũ uo¬
cant᷑. ut mercuriꝰ qd m̾cib p̃est. liber a libertate.
fuert̃ etiã ⁊ qͥdã uiri fortes. aut urbiũ conditores.
qͥb moitius hoĩes qͥ eos dilexert̃ simulachia finxer̃t.
ut hr̃ent aliqd̾̃ ex imaginũ contẽplatione solaciũ.
s paulatĩ bunc errorẽ ꝑsuadentib demonib ita
inposteris irrepsisse. ut quos illi ꝓsola noĩs me¬

Expanded text:
do uenerantur, homines olim fuisse produntur et pro uniuscuiusque uita uel meritis colere eos sui post mortem ceperunt ut apud Egyptum Ysis, apud Cretam Iuppiter, apud Mauros Iuba, apuapud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis me
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ postea mamipuli dicti ft̃. Unde ⁊ uͥgiliꝰ.
Classib hic locus est. hicacies certare sole¬
bant. Nam postea ⁊ classica nauiũ dicta.
Nodus ꝓprie est. densa peditũ multitudo.
sicut turma eqͥtum. Nodum au̾ dictum ꝓ
difficultate qd uix possit resolui. Cuneus
e̾ collecta in unum militũ multitudo. un
ꝓpter qđ in in unũ coit. ip̃a coitio in unũ
cuncus nominatus .ẽ. qͣsi couneus. eo qd̃ in
gunt milites pecdites a larum uice. Corma
uocant᷑ extremitas exercitus. qd uitorta sit.
agien dr᷑. cũ erercitus iter facit ab agen¬
agis. ⁊ ip̃e ẽ. enĩ exercitus ambulans. Nam
agnnen dr᷑. qđ in longituduẽ directũ est.
quale solet eẽ. cum exercitus portis ꝓcedit.
Quicqͥd fuerit aliud abusiue dicit᷑:
e ⁊oꝯperiis militie q uocabulis
ex parte dictum ẽ. deinceps ciuiũ
nomina sũmatim subiungimus.
Ciues uocati qđ in unũ coeuntes uiuant. ut

Expanded text:
qui postea manipuli dicti sunt. Unde et Virgilius: qui postea manipuli dicti sunt. Unde et Virgilius: Classibus hic locus, hic acies certare solebant. Jam postea et classis navium dicta. 60. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodus autem dictus, pro difficultate, quod vix possit resolvi. 61. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in gunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agenagis?' Ipse est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur, quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud, abusive dicitur. De imperiis militiaeque vocabulis ex parte dictum est, deinceps civium nomina summatim subiungimus. Cives vocati, quod in unum coeuntes vivant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
conuiratio. Sacramentũ. in quo post electio¬
nẽ urat unusqͥsq miles se ñ receclere a mili¬
cia. nͥ pꝰ completa stipendia. idẽ. mulitie temꝑa
E hi st̃ qͥhñt plenã militiã. Nam uiginti ⁊ qͥn¬
q annis tenent᷑. E uocatio. dũ ad subitũ bellũ
ñ solũ miles s ⁊ ceteri euocant᷑. Unde etiam
solebat consul dicere. Qui rem publicã sal¬
uã cẽ uult. me sequat᷑. Coniuratio. que fit
in tumultu. qͣndo uicinũ urbis ꝑicłm singu¬
los uirare ñ patit᷑. sed repente colligit᷑ multi¬
tudo ⁊ tumultuosa in ira conflat᷑. Hec ⁊ tumul¬
tuatio dr̃. In aciȩ aũ fere iste forme st̃ exercitus
Classis. nodus. cuncus als. corntia. agnen. Que
formas ⁊ nomina ab ip̃is reb de quib translata
st̃: mnutuant᷑. Acies dicta. qđ ferro armata sit ⁊¬
acumine gladioꝵ. Exercitus. multitudo ex
uno grnere. ab gxercitatione belli uocata.
Classes dicte. ꝓpter diuisionem exercitus.

Expanded text:
coniuratio. Sacramentum, in quo post electioconiuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post conpleta stipendia, id est, militiae tempora; et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam viginti et quinque annis tenentur. Evocatio, dum ad subitum bellum non solum miles sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, qacumine gladiorum. 58. Exercitus, multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. 59. Classes dictae propter divisionem exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
presuuit. centuriones dicunt᷑. Succenturiati uͦ
siuit: ñ qͥ in pͥma s qͥ in sccła centuria ft̃. qͣi sub
pͥma centuria. tam̃ stricti etiã ip̃i ⁊ in speculis
positi in bello st̃. ut si pͥma defecerit. isti qͦs sub
sccła diximus laborantib pͥmis subueniant.
Unde ⁊ ad insidiandũ ponit᷑ succenturiatus
qͣi arms dolosis instructus. Mamipulus. du¬
centoꝵ t̃ militũ. Mampuli aũ dicti st̃ milites.
siue qͥa bellum pͥmo manu incipiebant. siue
qdđ anteqͣm signa eẽnt. mampłos sibi. id e̾ fas¬
ciculos stipule. uł herbe alicuiꝰ ꝓ signis facie¬
bant. a quo signo manipulares dicti milites
cognominati st̃. de quib lucanus. Conuocat
armatos extemplo ad signa maniplos. Turma
.xxͣx. eqͥtes st̃. Romani enĩ eqͥtes in una tͥbu
trecenti fuert̃. de singłis enĩ centuriis decẽ da¬
bant᷑. ⁊ fiebat turma. Choors qͥngentos milites
ht. Tria st̃ militie genera. sacramentũ. cuocatio.

Expanded text:
praesunt centuriones dicuntur. Subcenturiati vero praesunt centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominati sunt. De quibus Lucanus1, 296: Convocat armatos extemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur et fiebant turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio,
Abbreviated transcription (Latin):
cati. Lecti enũ agilitate iuuenes. cũ armis sus
pꝰ terga eqͥtum consedebant. & mox cũ ad hoftes
uentũ eẽt. equis desiliebant. ⁊ continuo peditis
ip̃i ex alia parte. eqͥtib ꝑ quos aduecti fuerant
dunicantib. hostem ꝑturbabant. Ab his gͥ uelitib
elefanti quondã annibalis retroacti. cũ regi iã
a suis ñ possent. fabrili scalpro int̾ aures ada¬
cto necabant᷑. Castra st̃ uͥ miles steterit. Dicta aũ
castra qͣi casta. uł qđ illic castraret᷑ libido. Nam
nunqͣm his ut̾erat mulier. Militia aũ amlad
oita aut a multis qͣi muticia. qͣi negotiũ
multoꝵ acta. aut amole rerũ qͣi molctia. Le¬
giosey milium armatoꝵ c̃ ab electo uocata qͣi
leti. idẽ arinis electi. Propͥe aũ macedonũ lin¬
gua falanx. galloꝵ: caterua. nr̃a: legio dr̃. Le¬
tis .xii. turmas ducentas. Centuria ẽ. pars exer¬
citus. in centenos milites diuisa. Unde ⁊ qͥ his

Expanded text:
cati. Lecti enim agilitate iuvenes cum armis suis cati. Lecti enim agilitate iuvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus elephanti quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam numquam his intererat mulier. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Lecohortes duodecim, turmas ducentas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his
Abbreviated transcription (Latin):
in tanta necessitate fuissent romani. ut ne li¬
berandoꝵ qͥdem seruoꝵ daret᷑ facultas. De¬
sertores uocati. eo qđ desertis militarib offici¬
is euangant᷑. Hi in alios niumneros militie no¬
men dare ꝓhibent᷑. Sed si ñ magni temꝑis
culpã contraxerint. cesi numeris suis restitu¬
unt᷑. Sed ⁊ qͥ deserunt exercitũ ad hostes tran¬
seuntes. & ip̃i desertores uocant᷑. Conscͥpti milites
dicunt᷑. qͥa in tabulis conferunt᷑ ab eo qͥ eos ductu¬
rus ẽ. sicut transcͥpti uocant᷑. cũ de alia maliã
legionẽ transeunt. Et inde transcͥpti. qͥa nomina
daut ut transcͥbant᷑. Optiones dicti. qđ sint ele¬
ꝓ eo qđ excubias semꝑ agint. Sunt enĩ ex nu¬
mero militũ. ⁊ in porticib excuibant. ꝓpter re¬
galem custodiam. Excubis aũ diurne ft̃. Uigi¬
lie: nocturne. Unde ⁊ uigiles. Uelites erant
apd̃ romanos genus militie. a uolitando uo¬

Expanded text:
in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liin tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaribus officiis evagantur. Hi in alios numeros militiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes et ipsi desertores vocantur. Conscripti milites dicuntur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est, sicut transcripti vocantur cum de alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur. Obtiones dicti, quod sint elepro eo quod excubias semper agunt. Sunt enim ex numero militum et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubiae autem diurnae sunt, vigiliae nocturnae. Unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vo
Abbreviated transcription (Latin):
ordinarius uͦ ẽ: qͥ ob uͥtutem ꝓmouet᷑ ex ordi¬
ne. ẜmeriti dicunt᷑. ueteram soluti q militia
qͥ iam inusu prelu ñ ft̃. ⁊ qͥa mereri militare
dr̃. ab stipendis scilicet que merent᷑. Idem ⁊ ue
terani dicunt᷑. qͥa iam in usu prelu ñ st̃. s pꝰ
multos militis labores. qͥetis suffragiũ conse¬
quit᷑. E questres milites dicti. qđ equo sedeanł̃
Item militat ille in equestri ordine. Ti rones
dicunt᷑ fortes pueri qͥ ad militiam delegunt᷑.
atq armis gerendis habiles existunt. Hi enĩ
ñ ex sola ꝓtessione natiuitatis ẜ ex aspectu et
ualitudine corporis existimant᷑. Unade ⁊ tiro¬
nes dicti. qͥ q ante qͣm sacramento ꝓbati ft̃.
milites ñ st̃. Romane aũ militis mos fuit pu¬
beres pͥmo  execteri armis. Nam sexto decimo
anno tirones militabant. qͦ etiam solo sub
tasse constat. nͥ seruitute deposita. ertepto
annibalis temꝑe. cũ post cannense prelium

Expanded text:
ordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordiordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicuntur veterani, solutique militia, qui jam in usu praelii non sunt; quia mereri militare dterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, quique antequam sacramento probati sint, milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit puberes primos exercere armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub tasse constat, nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium
Abbreviated transcription (Latin):
ant rei publice. Prefecti dicti. qđ pretoria
potestate presint. Pretores idem qͥ ⁊ p̾fecti.
qͣi prepositores. Presides uͦ dicti. qͥa alicuiꝰ
loci tutelam p̾sidialit̾ tenent. Tribum uo¬
cati. qđ militib siue plebib uira tͥbuunt.
Ciliarci st̃. qͥ mille presunt. qͦs nos millenari¬
os nuncupamus. ⁊ ẽ̾. grecũ nomen. Centurio¬
nes dicti. eo qđ centũ presut militib. sicut
qͥnquagenarii. qͥa in capite st̃ qͥnquaginta
militũ. sicut ⁊ decam ab eo qđ decem milttib
preferunt᷑. Miles dictus. qͥa mille erant ante
in numero uno. uł qͥa unus ẽ. ex mille electus.
Romulus aũ pͥmus ex ppło milites sũpsit. ⁊
appellauit. Liber uͦ pͥmus militiȩ ordinem
docuit. Miles aut ordinariꝰ dr᷑. aut extra ordi¬
narius. Ordinarius ẽ. qͥ ꝑ ordinẽ militat.
nec adhuc aliquẽ consecutus ẽ. gradũ honoris.
Est enĩ gregarius. idẽ. humił militiȩ. Extra¬

Expanded text:
ant reipublicae. Praefecti dicti, quod praetoria ant reipublicae. Praefecti dicti, quod praetoria potestate praesint. Praetores, idem qui et praefecti, quasi praepositores. Praesides vero dicti, qui alicuius loci tutelam praesidialiter tenent. Tribuni vocati, quod militibus sive plebibus iura tribuunt. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupamus; et est Graecum nomen. Centuriones dicti, eo quod centum praesint militibus; sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta militum; sicut decani, ab eo quod decem militibus em . Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber primus militiae ordinem docuit. Miles autem ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris: est enim gregarius, id est, humilis militiae: extra
Abbreviated transcription (Latin):
reges tiranni uocabant᷑. Nam tiro fortis. de qua
accidit. tirannos uocari pessimos atq imꝑbos
reges. luxuriose dominationis cupiditatem.
& crudelissimã dominationẽ in popłis exer¬
centes. Princeps. ⁊ dignitatis mͦ significatur
⁊ ordinis sicut ẽ illud uͥgilianum. Princeps
arcdentẽ comecit. lampacla turnus. ꝓ pͥmus.
Dictus aũ pͥnceps a capiendi significatione.
qd pͥmus capiat. sicut municeps ab eo quod
st̃. etiam reges dici possunt. In bello aũ meliꝰ
ducẽ nominari qmͣ regem. Nam hoc nomen
expͥmit in prelio ducentẽ. Unde ⁊ uirgiliꝰ.
more ducis sese qͥsq bonum. ñ dicit in ore
consulis. Monarche st̃ qͥ singularẽ possidea
pͥncipatũ. qualis fuit alexander apud gre¬
cos. ⁊ iulius apud romanos hinc ⁊ monarchia
pͥncipatus ẽ. Tretrarche st̃. quartã partẽ reg¬
ni tenentes. Nam tetra quatuor st̃. qualis
fuit apud uideam phylippus. Patricu inde

Expanded text:
reges tyranni vocabantur. Nam tiro fortis. De qualreges tyranni vocabantur. Nam tiro fortis. De qualaccidit tyrannos vocari pessimos atque inprobos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Princeps et dignitatis modo significatur et ordinis, sicut est illud Virgilianum: Princeps ardentem conjecit lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primum capiat, sicut municeps ab eo quod  duces sunt, etiam reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari quam regem. Nam hoc nomen exprimit in proelio ducentem. Unde et Vergiliusore ducis se quisque bonum.' Non dixit 'in ore consulis.' Monarchae sunt, qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, et Iulius apud Romanos. Hinc et monarchia principatus est. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes: nam τέτταρα quattuor sunt; qualis fuit apud Iudaeam Philippus. Patricii inde
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ egyptios ꝑtolomei. apd̾ athenienses cecro¬
pidẽ augustus ido apt̾ romanos nom̃ imꝑu
est: eo qd̾ olim augerent rem publicã ampli¬
ficando. Quod nom̃ primũ senatus octoui¬
ano çsaritradidit. ut qͥa auyerat t̾ras. ip̃o
nõie ⁊ titulo consecraret᷑. Dum aũ idem octo¬
uianus. iam cesar ⁊ imperator appellaret᷑. uł
augustus. postea uͦ dũ ludos spectaret. ⁊ ꝓ¬
tim manu uultu q auerso indecoras adula¬
tiones repressit. ⁊ dñ appellationẽ ut homo
declinauit. atq in sequenti die omnẽ ppłm
grauissimo dicto corripuit. dum̃n qr se post
hec appellari. ne a liberis qͥdem siuis ꝑmisit.
lii cesaris. Reges aũ obhanc causã apud gre¬
stinent. Unde ⁊ bases coronas hũt. Quanto
enĩ qͥsq magis preponit᷑: tanto ampliꝰ pon¬
dere laboꝵ grauat᷑. Tirann grece dicuntur.
idem latine ⁊ reges. Nam apud ueteres inter
regem ⁊ tirannũ nilla discretio erat. It pars mͥ

Expanded text:
apud Aegyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecroapud Aegyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropidae. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rempublicam amplificando. Quod nomen primitus senatus Octavio Caesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Dum autem idem Octavianus iam Caesar et imperator appellaretur, vel Augustus, postea vero dum ludos spectaret, et ptim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. lii Caesaris. Reges autem ob hanc causam apud Graestinent. Unde et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni Graece dicuntur. Idem Latine et reges. Nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio erat, utVirg. Aen
Abbreviated transcription (Latin):
men a uilio cepit. qͥ bello ciuili cõmoto. pͥmus¬
aũ dictus qđ ceso mortue matͥs utero. platus
eductusq fuerit. uł qđ cũ cesariȩ natus sit.
a quo ⁊ imperatores sequentes cesares dicti.
eo qł cõmati eẽnt. Qui enĩ ex secto utero exi¬
mebant᷑. cesones ⁊ cesares appellabant᷑. Iulius
au̾ dictus. qͥa a iulo enes filio originẽ duxit
ut confirmat uirgilius. Iulius a magno de
romanos eoꝵ tantũ pͥus fuit. apd̾ quos sũ¬
ma rei militaris consisteret. ⁊ icło tmꝑatores
dicti. ab imperando exercitui. Sed dũ diu
duces titulis imꝑatoriis fungerent᷑. senatus
censuit ut augusti cȩsaris hoc tantũ nomen
cẽt. eo qd his distingueret᷑ a ceteris gentium
nus usurpauert. Solet enĩ fieri ut pͥmi regis
nom̃ etiã reliqͥ possideant. sicut apud alba¬
nos exiluii nomine. om̃s reges albanoꝵ si¬
luii appellati st̃. Sicut apd̾ persas arsacide.

Expanded text:
men a Iulio coepit, qui bello civili commoto pmen a Iulio coepit, qui bello civili commoto peo quod ceso mortue matris utero prolatus eductusque fuerit; vel quod cum cesarie natus sit. A quo et impeeo quod comati essent. Qui enim ex secto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. 13. Julius autem dictus, quia ab Iulo Aeneae filio, originem duxit, ut confirmat Virgilius: Julius a magno demRomanos eorum tantum fuit prius apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui; sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum nomen esset, eo quod is distingueretur a caeteris gentium nus usurpaverunt. Solet enim fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; sicut apud Persas Arsacidae:
Abbreviated transcription (Latin):
a consulendo ciuib. uł a regendo cuncta cõ¬
silio. Quos tam̃ mutandos icło ꝑ annos sin¬
głos elegerunt. ut nec insolens diu maneret.
& moderatior cito succurreret. Inde au̾ duo
pares. qͥa unus rem ciuilem. alt rem militañ
administrabat. Regnauerunt aũ annis
les suffecti crant consulib ⁊ dicti ꝓconsules
co qđ uice consulis fungerent᷑. sicut ꝓcurator
curatoris. idẽ. auctoris. Exconsules aũ dicti.
qd iam a consulatu exieruit siue discesserint.
peracto uicis sue anno. Dictatores. qͥnto anno
post reges grpulsos romani sibi creauert̃: dũ
gener tarqͥni ad inuiriam soceri uindicandã
ingentẽ aduersus romã collegisset exercitum
hi qͥnquenni temꝑis imperio utebant᷑. plus
enĩ erant honore qmͣ consules. qͥ annuas pote¬
states teuebant. E dicti dictatores qͣi pͥncipes
& p̾ceptores. Unde ⁊ magistri popłi nomi¬
nabant᷑. unde diciuit᷑ ⁊ edicta. Cȩsarum no¬

Expanded text:
a consulendo civibus, vel a regendo cuncta cona consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. Quos tamen ideo mutandos per annos singulos elegerunt, ut nec insolens diu maneret, et moderatior cito succpares, quia unus rem civilem, alter rem militarem administrabat. Regnaverunt autem annis les suffecti erant consulibus, et dicti proconsules eo quod vicem consulis fungerentur, sicut procurator curatori, id est actori. Exconsules autem dicti, quod iam a consulatu exierint, sive discesserint peracto vicis suae anno. Dictatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et praeceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicuntur. Caesarum no
Abbreviated transcription (Latin):
atq distincta. Nam sicut illud pͥuis .&. hoc
posterius. ita illud in oriente. hoc in occiden¬
te exortũ ẽ. Deniq in illiꝰ fine. huiꝰ ittium
confestim habuit. Regna cetera. oeteri ꝙi re¬
ges uelud appendices istoꝵ habent᷑. Reges a
regendo uocati. Sicut enĩ sacerdos a scĩficando:
ita ⁊ rex a regendo. Non aũ regit qͥ ñ corrigit.
Recte gͥ faciendo nom̃ regis tenet᷑: peccanddo
amitcit᷑. Unde ⁊ apd ueteres tale erat ꝓu̾bium.
Rex eris si recte facias: si ñ facias. ñ eris. Regit
u̾tutes precipue due. iusticia ⁊ pietas. plus au̾
i regib laudat᷑ pietas. Nam iusticia ꝑ se scue¬
ra ẽ. Consules appellati a consulendo. sicut reges
a regendo. sicut leges a legendo. Nam cũ roma¬
ni suꝑbam regum dñationem ñ ferrent. annua
imꝑia. binos q consules sibi fecer̃t. Nam fastũ
regium. ñ beniuolentia consulentis. s suꝑbia
dñantis erat. hinc gͥ consules appellati. uł

Expanded text:
atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: 'Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas; nam iustitia per se severa est. Consules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum regium non benivolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hinc igitur consules appellati, vel
Abbreviated transcription (Latin):
trũ terre. s neq hoc ulla hystorie cognitiõe
firmat᷑. s hoc poete qͣi ratiocinando comectatĩ.
Titanas aũ qͦsclam in grecia ferunt fuisse robu¬
stos ⁊ excellentes uirib popłos. quos ferunt fa¬
bule ab irata contra dõs terra. ad eiꝰ ultionẽ
id est ab ultione. qđ qͣi ulciscendde matris trre
causa. in deos armati existerent. Quos fabule
a ioue fuisse superatos. atq extinctos crediunt.¬
fingunt. ꝓpter qđ e celo iactis fulminib untne¬
runt: De Regnis militre ꝙ uocabu¬
lis.
ectum a regib dictum. Namsi¬
cut reges a regendo uocati ita reg¬
num a regib. Regnum uniuerse nationes.
sius queq temꝑib habuerunt. ut assiri. me¬
di perse. egyptii greci. quoꝵ uices sors temoꝵ
ita uolutauit. ut alterũ ab altero solueretur.
Inter omĩa aũ regna terrarũ. duo regna get̃is
gloriosiora traduntur. assirioꝵ primo. deide
romanoꝵ. ut temꝑib ⁊ locis uit se ordinata

Expanded text:
trum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione trum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem  id est ab ultione, quod quasi ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interierunt. De regnis militiaeque vocabulis egnum a regibus dictum. Nam sicut reges a regendo vocati, ita regnum a regibus. Regnum universae nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis inter se ordinata