comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cam ꝯtra scriptũ accipi ꝯuenire denĩ
esse legem. ut mea nõ oporteat. Po¬
nequ ingeniũ. neq oꝑam. neq usa
Sacultatẽ defuisse quo nunꝰ apte pos¬
s pscribe̾ id qd̾ cogitaret nõ fuisseei
gi aue nec difficile eam c̃am excipere
endũputass ꝯsucuisse eos qui leges
ntitalees cũ exteptionib sc̃ptas
qua agit̾ sit exteptio aliquo ĩ capite
aut apud cundẽ legis scͥpcorem quo
magis ꝓbet᷑ cũ finsse exceptuꝵ siquid
excipiendũ putaret.⁊ ostende̾ͣ causam
acciꝑe nichil alud esse nisi legẽ tolle̾
iõ ꝙ cũ semel cansa ꝯside̾tur nich atti¬
neat eam ex lege ꝯsid̾rare quippe que
in lege scripta nõ sit. Qd̾ sisit ĩstitutũ
omĩb dari causã ⁊ potestatẽ peccandi
sit. Nã ⁊ iuudices neq quid sequantũ
ag̃ant ignoraturos si exsuo quisq cõ¬
sio ⁊ exea rõne que in mentẽ aut libidi¬
tis unã ꝙͣq rem administrabit. Pea
q̃rẽ abiudicib ip̃is qͣre malienis de

Expanded text:
tra scriptum accipi con- venire; deinde, modi legem, ut in ea non oporteat; poneque ingenium neque operam neque ullam faculta- tem defuisse, quo minus aperte posset perscribere id, quod cogitaret; non fuisse ei grave nec difficile eam causam excipere, endum putasset: consuesse eos, qui leges recitare leges cum exceptionibus scriptas agatur, sit exceptio ali- quo in capite aut apud eundem legis scriptorem, quo magis probetur eum fuisse excepturum, si quid exci- piendum putaret; et ostendere causam accipere nihil aliud esse nisi legem tollere, ideo quod, cum semel causa consideretur, nihil attineat eam ex lege con- siderare, quippe quae in lege scripta non sit. quod si sit institutum, omnibus dari causam et potestatem peccandi, sit; nam et iudices neque, quid sequantur, agant, ignoraturos, si ex suo quisque consilio et ex ea ratione, quae in mentem aut in libiditis unam quamque rem administrabit; postea quaerere ab iudicibus ipsis, quare in alienis det
Abbreviated transcription (Latin):
adiũgentꝰ. Atq umꝰ cuiꝰq ꝯstitucio¬
nis exemplũ suppone̾ nõ gͣuaremũ.
ni illud nide̾mus. quẽad modũ res
obscurc dicendo fiunt aꝑtiores sic
res aptas obscuriores ficri oratioe
Nunc ad delib̾ationis precepta
Pgamꝰ. Retũ expetendar tria geña
sit. par aut̃ mimerꝰ uitandarum ex
tans aliquo s trahens sua dignita¬

Expanded text:
ionis exemplum subponere non gra- varemur, nisi illud videremus, quemadmodum res obscurae dicendo fierent apertiores, sic res apertas obscuriores fieri oratione. Nunc ad deliberationis praecepta pergamus. Rerum expetendarum tria genera sunt; par autem numerus vitandarum ex tans aliquo, sed trahens sua dignita
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uim quo urgeri ui debat᷑ ad sue
causc ꝯmodũ traduce̾ aut ex sc̃pto ñ
scͥptũ aliquid induce̾ ꝑ rõcinacionẽ
derit. ⁊̃ cũ equitate causa habũdabit
nctio multũ ꝓficiet. co qr si id quo n¬
tit᷑ adusarioꝵ causa sb̾duxit. ocm eiꝰ

Expanded text:
eri videatur, ad suae causae commodum traducere aut ex scripto non scriptum aliquid inducere per ratiocinationem, derit, cum aequitate causa abundabit, necessario multum proficiet, ideo quod, si id, quo nititur adversariorum causa, subdu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ scriptũ est recitando sepe cũ scͥpto
acrit̾ adiudicẽ illũ reu̾tendo qͦ in loco
iudici demonstrandũ ẽ quid iuiatꝰ
sit.quid sequi debeat. duab d̾cansĩ
udicẽ dubitare oportẽ. si aut scͥpti
set obscure. aut neget aliqd adusan
t̃p̃tar legẽ oportẽ. hoc loco ꝯfirmato
tũ dilue ea que contͣdici poterunt
oportebit. ¶T ontͣ aut̃ dicet᷑ si ant
ꝓrsus aliquid sensisse scriptoret se¬
sisse aliud demostrabit᷑ ut mlla¬

Expanded text:
itando, saepe cum scrip- to acri- ter ad iudicem ipsum revertendo. quo in loco iudici demonstrandum est, quid iuratus sit, quid sequi debeat: duabus de causis iudicem dubitare oportere, si aut scriptum sit obscure aut neget aliquid advernterpretari legem oportere. Hoc loco confirmato tum diluere ea, quae contra dici poterunt, oportebit. contra autem dicetur, si aut pror- sus aliud sensisse scriptor et scripsisse aliud demon- strabitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ductũ ẽ ⁊ magis in hoc quidẽ igno¬
scendi qmͣ cognoscendi postulacio
p̾tius bñficiũ sibi ignosd̾e̾tur cũ de¬
p̾cacionis ꝑtes adiũgeret. oporcebit
is eũ qui sibi ut ignoscat᷑ postulabł
ꝯmemorare. si qͣ sua poti̾t beneficia
si potit ostendẽ ea maiora ẽẽ ꝙͣ hec
alis deliquerit ue plus ib eo bomi qm̃¬
mali ꝓ fectum ec̃ uideat᷑. Dem̃ maior
suoꝵ beneficia si qͣ extabunt ꝓferre.
deinde ostendẽ nõ odio. neq crudeli¬
tate fetisse qd̾ fecit. S aut stulticia ã
inpulsu alicuiꝰ. antaliqͣ honesta aut ꝓ¬
babili cã. postea polliceri ⁊ ꝯfirmarese
⁊ hoc peccato doctũ ⁊ bñficio caꝵ qui sͥ
ignonerĩt ꝯfirmatũ. onũ tempe ab ta¬
li rõne cantũ futuꝵ. Uenide spẽ osten¬
de̾ aliqͦ se in loco magno hiis qui sͥꝮ
cesẜint usui futuꝵ. postea si facultas
erit se aut ꝯsanguincũ aut maiorib¬

Expanded text:
dictum est, et magis in hoc qui- dem ignodictum est, et magis in hoc qui- dem ignoscendi quam cognoscendi postulatio ius bene- ficium sibi ignosceretur, cum deprecationis partes ad- iungeret. Oportebit igitur eum, qui sibi ut ignoscatur, postu- labit, commemorare, si qua sua poterit beneficia et, si poterit, ostendere ea maiora esse quam haec, quae deliquerit, ut plus ab eo boni qmali profectum esse videatur; deinde maiorum suorum beneficia, si qua exstabunt, proferre; deinde ostendere non odio neque crudelitate fecisse, quod fecerit, sed aut stultitia aut inpulsu alicuius aut aliqua honesta aut probabili causa; postea polliceri et confirmare se et hoc peccato doctum et beneficio eorum, qui sibi ignoverint, con- firmatum omni tempore a tali ratione afuturum; de- inde spem ostendere aliquo se in loco magno iis, qui sibi concesserint, usui futurum; postea, si facultas erit, se aut consanguineum  aut i
Abbreviated transcription (Latin):
fensio fcĩ. s ignoscendi postulacio
ꝯtinet᷑ hoc genꝰ in iuditio uix pro¬
ban pot̾. ideo ꝙ ꝯcesso peccato diffi¬
cile ẽ ab eo qui peccatoꝵ uindex esse
d. ut ignoscat im petͣre. Qͣre parte
eius genꝰ cũ cãm nõ in eo ut dp̃ceris¬
ꝯstitius uti licebit. ut si ꝓ aliquo cla¬
ro aut forti uird. cuiꝰ in rem p. młta¬
sũt beneficia dixis. possis tũ uidcais
nõ uti dep̾caciones uti tñ in hc̃ mo¬
dũ. Qd̃ si iudices bic ꝓsius bñficii ᷤ
ꝓsuo studio qd̾ i uos semꝑ łhuuĩt
tali suo temꝑe multoꝵ suoꝵ rc̃ẽ fcõ¬
rum cã uni delicto ut ignoscẽtis
postularet tã dignũ nr̃a mansuctu¬
dine ꝙͣ uirtute huiꝰ ess uidices. a
uobis hanc rem hoc postulare ĩpetͣ¬
ri. Dem̃ augere beneficia licebit. ⁊
natu. aut inꝯsilio. sepe in om̃i genẽ
tractanda mñ id qͦ p̾cepta ponemus.
Nã in senatu aut mosso de syfate
diu delib̾atũ est. ⁊ deqnto minutoĩo
pullo ap̾.l. opiniũ ⁊ cius ꝯsiliũ diu

Expanded text:
fensio facti, sed ignoscendi postulatio continetur. Hoc genus vix in judicio probari potest. Ideo concesso peccato difficile est ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueris, uti licebit; ut si pro aliquo claro aut forti viro, cuius in rem psunt beneficia, diceres, posses, cum videaris non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc modum: quodsi, iudices, hic pro suis beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut ignosce- retis postularet, tamen dignum vestra mansuetudine, dignum virtute huius esset, iudices, a vobis hanc rem hoc postulante impetrari. deinde augere beneficia licebit et natu aut in consilio saepe omni in genere tractanda, in id quoque praecepta ponemus. nam in senatu aut in consilio de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium et eius consilium diu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mõ. Lex est qui madu̾sa tempe¬
state nauĩ relinquerĩt omĩa amit¬
tendo eoꝵ nauis ⁊ onera sũpto q m
nauĩ remanẜnt. Duo quid̃a cu i
in alto nanigarent ⁊ cũ eoꝵ altius
nauis. altius honꝰ ess naufragum
quenda natantẽ ⁊ manꝰ ad se tende¬

Expanded text:
 adversa tempestate navem reliquerint, omnia amittunto; eorum navis et onera sunto, qui in nave remanserint. Duo quidam, cum iam in alto navigarent, et cum eorum alterius navis, alterius onus esset, naufragum quendam natantem et manus ad se tende
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ singulas esse leges. onña posse
int̾ se. ł similia uł disĩmlia de mõ¬
strari. ¶Loci cõmunes ⁊ rõcinacõne
oportẽ ꝯiectura exeo ꝙ scͥptͦo sit adio
q nõ sit sc̃ptũ pucnire ⁊ nemnẽ pos¬
se om̃es res pscripturã amplecti.s¬

Expanded text:
 singulas esse leges; omnia posse inter se vel similia vel dissimilia demonstrari. Loci communes: a ratiocinatione, oportere coniec- tura ex eo, quod scriptum sit, ad id, quod non sit scriptum, pervenire; et neminem posse omnes res per scripturam amplecti
Abbreviated transcription (Latin):
utrã pociꝰ accede̾ legem oꝑteat. ¶Ex
rõcinacione nascit᷑ ꝯtrou̾sia cũ exeo
uenit᷑ hoc pacto. Lex si furiosus ẽ ag¬
natoꝵ gentiliũq in eo pecuniaq cius
potestas esto. ⁊ lex. Pat̾ familias uti
sup familia pecuniaq sua legauitita
nis esto. lexẽ. Si pat̾ familias ĩtestat᷑
morit᷑ familia pecumaq eiꝰ agnatoꝵ
gentiliũq esto. Quid̾a iudicatus est
parcntẽ occidisse. ⁊ statĩqd̃ effugiendi
potestas nõ fuit lignee solee inpedes
tus. ut ibi ess tantisp dũ culleus inꝙ̃
ꝯiectus in ꝓfluentẽ deferret᷑ ꝯparetũ.
Interea quidã enis familiares ĩ carte¬
rẽ tabulas afferũt ⁊ testes adducunt.
h̾rdes quos iubet scribũt. tabule obsig¬
nant᷑. de illo pͥmo suppliciũ sumitur.
inter eos qui sedes nitabulis scripti
sunt. ⁊ int̾ aguatos deħrditated ꝯtro¬
uersia ẽ. hic c̾ta lex que testam̃ti faci

Expanded text:
teat. Ex ratiocinatione nascitur controversia, cum ex eo, venitur, hoc pacto: lex: si furiosus est, agna- tum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. et lex: paterfamilias uti super familia pecu- niaque sua legassit, ita ius esto. et lex: si pater- familias intestato moritur, familia pecuniaque eius agnatum gentiliumque esto. Quidam iudicatus est pa- rentem occidisse et statim, quod effugiendi potestas non fuit, ligneae soleae in pedes tus, ut ibi esset tantisper, dum culleus, in quem coniectus in profluentem deferretur, compararetur. interea quidam eius familiares in carcerem tabulas af- ferunt et testes adducunt; heredes, quos ipse iubet, scribunt; tabulae obsignantur. de illo post suppli- cium sumitur. inter eos, qui heredes in tabulis scripti sunt, et inter agnatos de hereditate controversia est. Hic certa lex, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Tercuis est locus ei qui ꝓsc̾pto dicet
tum sit aliquit ꝓbare uelit nõ equi¬
ꝑtib iusti ⁊ ꝓbabiliꝰ accusare inteat᷑.
N. am supior õic ħ omĩs faciebat. ut
Id aut̃ fiet si quib exlocis culpad̾mõ
remotiõne. aut relacione c̾uinis aut
ꝯcessionis ꝑtib sedefendat. dequib aii
ut potuim᷑ diligent̾ p̃scripfir.ꝰ.din¬
locis que res postulabit ad cãm ml
ita sit inlege aut nĩtestamto scuptuz
ut suia quoq exuoluntate scripteris
nam ipsa solum scripture causa confu¬
matum esse nitextur. aut aliis qͦ. ꝯsti¬
tu cionib factũ coarguat᷑. Contra sq¬
tum aut̃ qui dicet. pͥmũ eũ indricet lo¬

Expanded text:
Tertius est locus ei, qui pro scripto dicet,tum sit aliquid probare velit, non aequitius et probabi- lius accusare videatur. nam superior oratio hoc omnis faciebat, ut, id autem fiet, si, quibus ex locis culpa de- mremotione aut relatione criminis aut concessionis partibus se defendet—de quibus ante, ut potuimus, diligenter perscripsilocis, quae res postulabit, ad causam ita sit in lege aut in testamento scriptum, ut sententia quoque et voluntate scriptoris, non ipsa solum scrip- tura causa confirmata esse videatur; aut aliis quoque constitutionibus factum coarguetur. Contra scriptum autem qui dicet, primum inducet
Abbreviated transcription (Latin):
si filiꝰ añ mortẽ qm̃ intuteła suã uenit
tu mͥ dicebat scd̃s heres esto. filiꝰ natꝰ
nẽ ẽ. Ambigũt agnati cũ eo qui ẽ ħrs.
Si filiꝰ añꝙͣ intutcła suã ueniat mor
tuus sit. In hoc gneͣ nõ pot̾ hoc dici.
scͥptoris oportẽ accomodari ꝓpte̾a qd̃
ca sola demonstratꝰ. qͣ fretus ille qui ꝯͣ
sc̾ͥptũ dicet suã esse hereditatẽ defen¬
dit. Alteꝵ aut̃ genus ẽ eoꝵ qui siña
inducũt in quo nõ simplex uolũtas
sc̃ptoris ostendit᷑. que in omẽ tp̃s et
momẽ factũ idẽ ualeat. S exquoda
xunc sistinct᷑. Nã tũ inducit᷑ ꝯꝑatio
ut in eũ qui cũ lex aꝑiri portas noctu
uetaret aꝑuit quodã in bello ⁊ auxi¬
lia qued̾a mopidũ recepit ueabhosti¬
u oppͥmenͣtur. si foris cẽnt ꝙ ꝓpe mu¬
ros hostes castra hrẽnt. Tu relacio cͥ¬
minis ut in eo multe qui cũ ꝯmunis
lex õmi hominẽ occide̾ uetaret tribu¬
nꝰ militẽ suũ qui uĩ sibi afferre cona¬

Expanded text:
si filius ante moritur, quam in tutelam suam venerit, tum mihi,  dicet, heres esto. filius natus non est. ambigunt adgnati cum eo, qui est heres, si filius ante, quam in tutelam veniat, mor- tuus sit. in hoc genere non potest hoc dici, scriptoris opor- tere accommodari, propterea quod ea sola esse demon- stratur, qua fretus ille, qui contra scriptum dicit, suam esse hereditatem defendit. aliud autem genus est eorum, qui sententiam inducunt, in quo non simplex voluntas scriptoris ostenditur, quae in omne tempus et in omne factum idem valeat, sed ex quodam xime sustinetur. nam tum inducitur comparatio, ut in eo, qui, cum lex ape- riri portas noctu vetaret, aperuit quodam in bello et auxilia quaedam in oppidum recepit, ne ab hostibus opprimerentur, si foris essent, quod prope muros hostes castra haberent; tum relatio criminis, ut in eo milite, qui, cum communis lex omnium hominem occi- dere vetaret, tribunum militum suum, qui vim sibi afferre cona
Abbreviated transcription (Latin):
idcuto eum que ꝑspitua uidet esse
nõ assersisse. neq enĩ uos sc̃pti su
recitatores. S uolũtatis int̾ptes fo¬
re putanit. Postea quere abadusan¬
is quidsi hoc fetusem. ꝗd si heracti

Expanded text:
eum, quae perspicua videret esse, non adscrip- sisse: neque enim vos scripti sui recitatores, sed vo- luntatis interpretes fore putavit; postea quaerere ab adversariis: quid, si hoc fecissem? quid, si hoc acci-
Abbreviated transcription (Latin):
tia stabit pͥmũ erit otͣ dicendũ quã
abẜdum sit nõ negare ꝯͣ legẽ fecisse
s qͣrͣ cãm aliquã in uenire. Demide
ꝯu̾sa esse omĩa.ante solitos ẽẽ accusa¬
tores iudicib psuadẽ affmẽ esse ali¬
cuiꝰ culpe eũ qui accusaret᷑ ⁊ cam pro¬
ferre que cum ad peccandũ ĩpulisset.
Nunc ip̃m reũ cam afferre qrͣ deliq̃¬

Expanded text:
tia stabit, pri- mum erit contra dicendum: quam tia stabit, pri- mum erit contra dicendum: quam absurdum non negare contra legem fecisse cau- sam aliquam invenire; deinde conversa esse omnia: ante solitos esse accusatores iudicibus persuadere, ad- finem esse alicuius culpae eum, qui accusaretur, cau- sam proferre, quae eum ad peccandum impulisset;— nunc ipsum reum causam afferre, quare deliqu
Abbreviated transcription (Latin):
rabit᷑ ut m illã
de testam̃to quã posiumꝰ ꝯtrouersia.
aut cã assũptiua inferetur ꝙͣ obtem
scripto nõ potuit aut nõ oportuit᷑ ob¬
aliud scripsisse dicat᷑ is qui scͥpto ute
cur dicet nõ oporte de eius uolũtate
nos argum̃tari. qui ne ro facẽ pos¬
semꝰ i diciũ nob̾ reliquerit sue no¬
lũtatis. multa i ꝯmoda osequi nõ
instituat᷑ ut ascripto recedat᷑. Nã et
cos qui aliqui scribant nõ existima¬
turos id ꝙ scripẜut ratũ futurum.
⁊ eos qui indicẽt certũ quid seqnͣtũ
nichil habituros si semił asc̾pto recedẽ
ꝯsueuerĩt. Ꝙ si nolũtas sc̃ptoris ꝯser¬
uanda sit se nõ adu̾sarios a uolũtate
eis stare. Nã multo ꝓpius accedere
ad scͥptoris uolũtatẽ exĩ qui exip̃ius
eam lrĩs int̾p̃tetur qũa illũ qui siña
scriptoris nõ exip̃ius sc̃pto spectet ꝙ ille
suc noluntatis qͣsi ymagmẽ relique¬
rit. s domesticis suspicionib ꝑscrute¬
t᷑. sin causam afferat is qui asenten¬

Expanded text:
rabitur, ut in illa de testamento, quam posuimus, controversia, aut causa assumptiva inferetur, quamob- rem scripto non potuerit aut non oportuerit opaliud scripsisse dicetur, is, qui scripto utetur, haec dicet: non oportere de eius voluntate nos argumentari, qui, ne id facere possemus, indicium nobis reliquerit suae voluntatis; multa in- commoda consequi, si instituatur, ut ab scripto rece- datur. nam et eos, qui aliquid scribant, non existi- maturos id, quod scripserint, ratum futurum, et eos, qui iudicent, certum, quod sequantur, nihil habituros, si semel ab scripto recedere consueverint. quodsi voluntas scriptoris conservanda sit, se, non adver- sarios, a voluntate eius stare. nam multo propius accedere ad scriptoris voluntatem eum, qui ex ipsius eam litteris interpretetur, quam illum, qui sententiam scriptoris non ex ipsius scripto spectet, quod ille suae voluntatis quasi imaginem reliquerit, sed domesticis suspicionibus perscrutetur. Sin causam afferet is, qui a senten
Abbreviated transcription (Latin):
git dictionẽ. Sc̃ptoris aut̃ siña ab eo
qui siña se defendet. tũ semꝑ adide
spectare. ⁊ idẽ uelle demõstrabit᷑ cu
exfcõ aut excuentu aliquo adtempꝰ
id qd̃ instituit accomodabit᷑. semꝑ¬

Expanded text:
git dictionem. scriptoris autem sententia ab eo, git dictionem. scriptoris autem sententia ab eo, qui sen- tentia se defendet, tum semper ad idem spectare et idem velle demonstrabitur; tum ex facto aut ex eventu aliquo ad tempus id, quod instituit, accommodabitur. sem
Abbreviated transcription (Latin):
utilior res aut honeitior aut magis
ncc̃ia abscͥptore ne lecta udeat᷑ dfi¬
et si id qd̾ demõstrabimi honestũ aut
utile. Aut ncc̃ium demõstrabimꝰ et
ambiguo strouersiã dare oꝑam o por¬
cebit ut de eo qd̾ adu̾sarius ĩtlłigat.
alia in lege cautũ esse doceat᷑. ꝑ mul¬
tũ aut̃ ꝓficiet illud demõstrare ꝙ̃ad¬
modũ scripsiss si id ꝙ adu̾sarius ac¬
cipiat fieri aut intlłigi uoluiss ut ĩ
bac cansa inq̃ deuasis argenteis qr᷑
poss mulier dicẽ̾ nichil attiuuisse
assctibi que uolet. si heredis ꝑmit
ip̃e uellet daret. Amentie igͥ fuisse
cũ ħrdi uellet cauẽ idascribere quo
nõ ascripto nchominꝰ h̃rdi caueret᷑.
Qre hoc genẽ magno ope talib ĩ caĩs
uti oportebit. Si hoc mõ scripsisset
liꝰ ⁊ qd honestiꝰ ⁊ illi ascribendũ ⁊ hiis
ad ꝯꝓbandũ sit demõstrandũ ⁊ ex
hiis siquid amplificationis dabitu᷑
cõmimib ut̾sq locis uti oportebit.

Expanded text:
uti- lior aut honestior aut magis uti- lior aut honestior aut magis necessaria ab scriptore neglecta videatur. id fiet, si id, quod nos demon- strabimus, honestum aut utile aut necessarium demon- strabimus, et amb- iguo controversia, dare operam oportebit, ut de eo, quod adversarius intellegat, alia in re lege cautum esse doceatur. permultum autem proficiet illud demon- strare, quemadmodum scripsisset, si id, quod adver- sarius accipiat, fieri aut intellegi voluisset, ut in hac causa, in qua de vasis argenteis quaeritur, possit mulier dicere nihil adtinuisse adscribi quae volet, si heredis volun, quae ipse vellet, daret. amentiae igitur fuisse, cum heredi vellet cavere, id adscribere, quo non adscripto nihilominus heredi caveretur. quare hoc genere magnopere talibus in causis uti oportebit: hoc modo scripsisset, id honestius et illi ad scri- bendum et his ad conprobandum sit, demonstrandum; et ex his, si quid amplificationis dabitur, communi- bus utrimque locis uti oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃temur. aut ei qd̃ adu̾sariꝰ intlłiga
aduersetur. Nã facile qd ĩsimile sit
eũ uoluisse qui sc̃psit exonĩ sc̃pcura
⁊ ex ꝑsona scͥptoris atq hiis reb que
ꝑsomis atcribute sũt ꝯsid̾rabit᷑. pemid
erit demonstrandũ siquid ex ip̃a re
dabit᷑ facultatis id ꝙ adu̾sarius intel¬
ligat. multo minꝰ ꝯmode fĩ posse qmͣ
id qd̾ nos accipimꝰ. qd̾ illius rei. neq
ãminstratio noq exitus ullus ꝯstet
nos ꝙ dicamꝰ facile ⁊ ꝯmode tnsigi
posse ut in hac lege. nichi enĩ ꝓbib
fĩctũ exempli loco ponẽ. quo facilius
res in telligat᷑. Meretrix coronam au¬
reã nõ habeto. si habu̾it publica esto.
sͣeum qui m̾etritẽ dicat publicari
gis in meretrice publicanda. at ĩ au¬
ro publicando ⁊ admĩstracionẽ ⁊ exi¬
tũ facilẽ esse. ⁊ momodi nichil in esse.
Ac diligent̾ illud qͦ actende̾ oporcebit
nũ illo ꝓbato qd̃ adu̾sarius intlłigit

Expanded text:
interpretemur, aut ei, quod adversarius intellegat, interpretemur, aut ei, quod adversarius intellegat, adversetur. nam facile, quid veri simile sit eum voluisse, qui scripsit, ex omni scriptura et ex persona scriptoris atque iis rebus, quae personis attributae sunt, considerabitur. deinde erit demonstrandum, si quid ex re ipsa dabitur facultatis, id, quod adversarius intellegat, multo minus commode fieri posse, quam id, quod nos accipimus, quod illius rei neque administratio neque exitus ullus exstet; nos quod dicamus, facile et commode transigi posse; ut in hac lege—nihil enim prohibet fictam exempli loco ponere, quo facilius res intellegatur—: meretrix coronam auream ne habeto; si habuerit, publica esto, contra eum, qui meretricem publicari gis in mere- trice publicanda, at in auro publicando et admini- strationem et exitum facilem esse et incommodi nihil inesse. ac diligenter illud quoque adtendere oportebit, num illo probato, quod adversarius intellegat, res
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝯtrou̾sia cũ exscripcionis
rõne aliquid dubii nascit᷑. id
Exambiguo aut̃ nascit᷑ ꝯtrou̾sia
cũ quid sensit scriptor obscurũ est
ꝙ scͥptũ duas płes ue res sigͥficat
mhunc modũ. Pat̾ familias cũ fili¬
ñ heredem face̾ uasoꝵ argenteorũ
centũ pondo uxori sue sic legauit.
Heres meus uxori mee uasoꝵ argẽ¬
teoꝵ pondo centũ que uolet dato.
post mortẽ eius uasa magnifica ⁊
p̾ciose celata petit afilio mat̾ Iue
se que ip̃e uellet debere dicit. pͥmũ
si fieri poterit demõstrand ẽ nõ eẽ
eo u̾bo uno plurib ue mn una siñ a
mostrabit. Uenide ex suꝑiore ⁊ infe¬
riore scͥptura docendũ id ꝙ querat᷑
fieri pspicuũ. Quare si ip̃a sepatim
eu se uerba consid̾rent᷑. Omĩa aut
plera ꝙ ambigua uisũ iri. Eat̃ ex
orri osid̾rata scriptura ꝓspitua fiant.
atq uita cius sumi oportebit. ⁊ eã ip̃a
scͥpturã in qͣ merit illud ambiguũ de
re si quid aut ad id appositũ sit qd̾ nos

Expanded text:
troversia, cum ex scriptio- nis ratione aliquid dubii nascitur. id Ex ambiguo autem nascitur controversia, cum, quid senserit scriptor, obscurum est, quod scriptum duas pluresve res significat, ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium heredem faceret, vasorum argenteo- rum centum pondo uxori suae sic legavit: heres meus uxori meae vasorum argenteorum pondo cen- tum, quae volet, dato. post mortem eius vasa ma- gnifica et pretiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri poterit, demonstrandum est non esse eo verbo uno pluribusve in eam sen- temon- strabit. deinde ex superiore et ex inferiore scriptura docendum id, quod quaeratur, fieri perspicuum. quare si ipsa separatim ex se verba considerentur, omnia aut pleraque ambigua visum iri; quae autem ex omni considerata scriptura perspicua fiant, atque vita eius sumi oportebit et eam ipsam scripturam, in qua inerit illud ambiguum, dere, si quid aut ad id appositum sit, quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qui pͥmũ petet fã sui amplifi¬
cacio ⁊ eoꝵ que p̃mio affecti sunt cũ
tis studio repulsũ iri si ip̃e p̃mio ñ
sit affectus. ¶ Facultates aut̃ ꝯsid̾rã¬
tur cũ aliqd̃ pecuniaꝵ p̾miũ postula¬
t̃. in quo utrũ copia ne sit agri uetti¬
galiũ pecunie. an petiuria ꝯsid̾rant᷑.
Loci cõmunes facultates angere
nõ minue̾ oporte̾. ⁊ inpudent̾ eẽ q
ꝓbeneficio nõ gr̃am uerũ m̾cedem
postulet. Cont᷑aut̃ de pecuna rõcina¬
ri sordidũ esse cũ de gr̃a referenda de¬
lib̾etur. ⁊ se p̾ciũ nõ ꝓfacto. s honorẽ
ita ut factifatũ sit ꝓbeneficio postu

Expanded text:
autem, qui praemium petet, facti sui amplificatio, eorum, qui praemio affecti sunt, cum tis studio repul- sum iri, si ipse praemio non sit affectus. Facultates autem considerantur, cum aliquod pecu- niarium praemium postulatur; in quo, utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae an penuria, conside- ratur. Loci communes: facultates augere, non minu- ere oportere; et, inpudentem esse, qui pro beneficio non gratiam, verum mercedem postulet; contra autem de pecunia ratiocinari sordidum esse, cum de gratia referunda deliberetur; et, se pretium non pro facto, sed honorem ita, ut factitatum sit
Abbreviated transcription (Latin):
lit. omia supplitia que a legib ꝓ sitis¬
cant. culpe ac malicie uindicande
cause ostituta esse. scriptorẽ ip̃m si
existat factũ hoc ꝓbatuꝵ ⁊ idẽ ip̃m
si ei tal res accidiss fcũ ꝵ fuisse ⁊ ea
re legis sc̃ptorem certo exordine iu¬
dites certa etate p̾ditos constitius¬
se. ut essent ñ qui scͥptũ siuĩ recitat.
qd quinis puer face̾ poss. s qui co¬
gitacionẽ assequi possent ⁊ uolũta¬
tẽ int̾ptari deinde uiũ scptorem si
scrpta sua stulus hõmib ⁊ barbar
iuditib annitẽt omĩa suma dilice¬
ua  sxriptuꝵ fuisse. Nunc uo̾ꝙ ii¬

Expanded text:
lit; omnia supplicia, quae ab legibus proficiscantur, culpae ac malitiae vin- dicandae causa constituta esse; scriptorem ipsum, si exsistat, factum hoc probaturum et idem ipsum, si ei talis res accidisset, facturum fuisse; ea re legis scriptorem certo ex ordine iudices certa aetate prae- ditos constituisse, ut essent, non qui scriptum suum recitarent, quod quivis puer facere posset, sed qui cogitatione assequi possent et voluntatem interpre- tari; deinde illum scriptorem, si scripta sua stultis hominibus et barbaris iudicibus committeret, omnia summa diligentia perscripturum fuisse; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iniquo qrͣ exposumꝰ. Restat nunc
ut de p̃mio ⁊ de pena explicemꝰ. Sñt
enĩ multe cause que exp̃nui alicuiꝰ pe¬
ticione ꝯstant. Nam ⁊ apud iudices
de p̾mio sepe accusatoꝵ querit᷑ ⁊ a se
aliqd̃ exemplũ ponamꝰ ꝙ insenatu a¬
gatur. Ab idiciali gnͣe exemploꝵ re¬
cedẽ. Quidad enĩ de hõme ꝓbando

Expanded text:
 ritur, exposuimus. restat nunc, ut de praemio et de poena explicemus. sunt enim multae causae, quae ex praemii alicuius petitione constant. nam et apud iudi- ces de praemio saepe accusatorum quaeritur et a se-aliquod exemplum ponamus, quod in senatu agatur, ab iudi- ciali genere exemplorum recedere. quicquid enim de homine probando
Abbreviated transcription (Latin):
re susceptũ. aut illa omĩa maleficiis
esse deleta. aut leuiora bñficia ꝙͣ ma¬
leficia. aut cũ beneficiis honos ħit
inde turpe esse aut inutile ignosci.
Dem̃ de quo ut potestas ess sepc op¬
carint in eũ potestate nõ uti sũma
esse stultitiã ⁊ cogitare oportẽ quem
animũ ⁊ quale odiũ habuerint. Lo¬
cus aut̃ cõmunis erit indignatio ma¬

Expanded text:
re susceptum, aut illa omnia maleficiis re susceptum, aut illa omnia maleficiis esse deleta, aut leviora beneficia quam male- ficia, aut, cum beneficiis honos habiinde turpe esse aut inutile ignosci. deinde, de quo ut potestas esset saepe optarint, in eum  ob potestatem non uti summam esse stultitiam; cogitare oportere, quem animum in eum et quod odium habuerint. Locus autem communis erit indignatio ma
Abbreviated transcription (Latin):
statẽ ⁊ amplitudinẽ sũt attributa cũ
q̃stione sine arrogantia inse eẽ dmõ
strabit. ut honore potiꝰ aliquo ꝙͣ ullo
supplicio dignus ẽẽ uidcat᷑. Bemd ce¬
teros ꝓferre quib maiora delicta con¬
cessa sint. Ac multũ ꝓficiet sise mifi¬
cordẽ inpotestatẽ et ꝓrensũ adignos
cendũ fuisse ostendet/ acq ad ip̃m illd̾
peccatũ erit extenuandũ ut ꝙ̃ mim¬
nũ obf̃nsse uideat̃. ⁊ aut turpe. aut ĩ¬
utile demonstrandũ tali de homine
suppliciũ sumẽ. Demide locis cõmum
b mĩam captare oportebit exhiis pre¬
p̾ceptis que in p̾mo libro sũt ei posita.
¶Adu̾sarius aut̃ malefacta angebit in¬
chil in prudent̾ s omĩa exciudelitate
⁊ malicia facta dicet. ip̃m in miẜicor¬
dẽ supbũ fuisse. et si potit ostend sẽp
ĩimicũ fuisse ⁊ amicũ fĩ nullo mͦ po
tiusse. si benefitia ꝓferet aut aliqua
de cã facta nõ ꝓpt̾ beniuolentiam de¬
monstrabit. aut postta odiũ esse ac¬

Expanded text:
statem et amplitudinem sunt adtributa, cum conquestione, sine arrogantia, in se esse demon- strabit, ut honore potius aliquo quam ullo supplicio dignus esse videatur; deinde ceteros proferre, quibus maiora delicta concessa sint. ac multum proficiet, si se misericordem in potestate, propensum ad igno- scendum fuisse ostendet. atque ipsum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum obfuisse videatur, et aut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine supplicium sumere. deinde locis commiam captare oportebit ex iis praecep- tis, quae in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum fieri nullo modo posse. si beneficia proferet, aut aliqua de causa facta, non propter benivolentiam demonstrabit, aut postea odium esse ac
Abbreviated transcription (Latin):
apud maiores quib hoĩb ⁊ quib
decausis talis honos habitꝰ sit q̃re¬
tur. Dem̃ ne hiis honos niminz per¬
uagetur. Atq hic eius qui sͣ alique
p̃miũ postulantẽ dicet. locus entꝰ
munis. p̾mia uitutis ⁊ officii sc̃a
⁊ casta esse oportẽ. Neq ea aut cũ m¬
ꝓbis coĩcariaut ĩ mediocrib hoĩb
to. Que enĩ rara ⁊ ardua sut eaeypi¬
endo pulcra. ⁊ iocunda hõib uiderl.
Et t̾cius si existant qui apd̾ maioẽs
nrõs ob egregiam uirtutẽ tali he
nore diguat sũt.ñne desua gla ci

Expanded text:
apud maiores quibus hominibus et quibus de causis talis honos habi- tus sit, quaeretur; deinde, ne is honos nimium pervul- getur. atque hic eius, qui contra aliquem praemium postulantem dicet, locus erit communis: praemia vir- tutis et officii sancta et casta esse oportere neque ea aut cum inprobis communicari aut in mediocribus hominibus to; quae enim rara et ardua sint, ea experiendo pulchra et iu- cunda hominibus videri; et tertius: si exsistant, qui apud maiores nostros ob egregiam virtutem tali ho- nore dignati sunt, nonne de sua gloria, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ q cũ qui culpa carcat supplicio
nõ carcͣat. Loci aut̃ cõmunes ac¬
cusatoris in ꝯfessione ⁊ ꝙͣta pote¬
stas peccandi de linq̃tur si senil i
stitutũ sit ut nõ defc̃o. s defcĩ causa
q̃ratur. Defensoris ẽ ꝯq̃stio cala¬
mitatis eius q̃ nõ culpa. s ĩmaioẽ
quad̾a accidĩt ⁊ defortime potesta¬

Expanded text:
m eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae potesta
Abbreviated transcription (Latin):
futuꝵ d̾t̾mento. si ea res abhiis q
potestatẽ hũt indicandi neglecta
sit. Det̃ensor aũ ꝯu̾sis omĩb hus
ptib potĩt uti. maxnne aut̃ in uo¬
luntate defendenda ꝯ morabitur
⁊mea re adaugenda q̃ uoluntan
fuit impedim̃to. ⁊ se plus ꝙͣ fecit
face̾ nõ potuisse. ⁊ i omĩb rebus¬

Expanded text:
fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po
Abbreviated transcription (Latin):
nicionẽ adiũgẽ. in quib in prudẽ¬
cessitudo.⁊ ab hiis id qd reus infe¬
rat separc. idc̃ ostendẽ dissimile. ꝙ
leui. faciliꝰ. nõ ignorabile. nõ for tu¬
itũ. nõ nccͣium tuit. postea demon¬
strare potinsse uitari. ⁊ hac rõne pro¬
uidri potuisse. si hoc aut illud feci¬
cio nib ostende̾. nõ hauc in prudẽ¬
ciam. aut casũ. aut netessitudinẽ
s in ertiam. negłiam. fatuitatem
nõiari oꝑtẽ. ac si q̃ netessitudo tͦpi¬
tudinẽ uidebit᷑ hrẽ oportebit ꝑ lo¬
coꝵ cõmuniũ implicacionẽ redar¬
guentẽ demõstrart. quid uis ppeti
mori deniq satis fuisse. ꝙ ciꝰ mõi
netessitudim obtemꝑare. atq tũ
erit. exemplis uti opor tebit. quib
insimili excusacõe nõ sit ignotu.
⁊ ꝯtencõe mag̃ ilł ignoscendũ fuis¬
se. ⁊ ex delib̾acionis ꝑtib turpe ant
ĩutile eẽ ꝯcedi eã rem q̃ ab adisa¬
rio ꝯmissa sit ꝑ magnũ eẽ ⁊ magͦ

Expanded text:
ni- tionem adiungere, in quibus inprudenni- tionem adiungere, in quibus inprudencessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- citionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum commu- nium inplicationem redarguentem demonstrare quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum erit, exemplis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno
Abbreviated transcription (Latin):
magna m alto tempestas ess ius uẽ¬
tor ĩuitis nautis ĩ rħodioꝵ portu
narã coegit. Questor nauĩ ppłi uoc¬
at. Nauis dñs negat oporte̾ publi¬
cari. Intentio ẽ. Nostrata nais ĩ por¬
tu dep̾hensa ẽ. Depulsio ẽ. Cõcessio.
Nõ ui ⁊ necessario sumꝰ mportũ coac
puli eẽ oportet. Iudicatio ẽ. Cĩ rostͣ¬
tam nauĩ in portu dep̾hensã lex pu¬
blicarit. cũq ħ nanis ĩuitis nautis
su tẽpestatis in portũ ꝯiecta sit. opor¬
tcat ne eã publicari. Hoꝵ triũ ge¬
nerũ iocuto in unũ locũ ꝯtulmius
exempla. ꝙ simił in ea p̾cepcio ãgr
mentor t̃ditmr. Nam ĩhiis omĩb
pͥmũ siquid res ip̃a dabit faculta¬
tis ꝯiecturã induci ab accusatore
oportebit ut id qd̾ uolũtate factũ
negabit᷑ ꝯsulto fc̃m suspicione ali¬
qͣ demõscret᷑. Dem̃ induce̾ diffini¬
cione necessitudinis. aut casus. x
inprudencie. ⁊ exempla adcã diffi¬

Expanded text:
magna in alto tempestas esset, vis venmagna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsio con- cessio. ratio: vi et necessario sumus in porpuli esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tulimus exempla, quod similis in ea praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitioninprudentiae et exempla ad eam defi
Abbreviated transcription (Latin):
gnis ꝯmotus tẽpestatib fluuiꝰ euro¬
tas is qui p̃t̾ lacedemonẽ fluit ita
magnus ⁊ uehemẽs fcũs ẽ. ut co tͣ¬
duci uictime nullo mõ posset. Ne¬
demptor sue uolũtatis ostendẽ cã ho¬
stias. ostituit om̃es ilitore. ut qui
tñsflumẽ eẽnt uitẽ possent. cũ om̃s
studio eiꝰ subitã flumĩs magnitudi¬
nẽ scirent fuisse ĩpedim̃to. tũ quida
capitis artessicrũt. Intentio hostie.
quas debiusti ad sacrificiũ p̃sto nõ
fuerũt. depulsio: Concessio. Rõ. flum̃
eñ subito accienit. ⁊ eare tͣduci ñ po
iubet fc̃m nõ ẽ supplicio dignus es.
Iudicatio ẽ. Cũ in ea re ꝯtͣ legem re¬
demptor aliqd fecerit. qͣ mn restudio
ciꝰ subita fluminis obstiti̾t magni¬
tudo. supplicio dignus ne sit. Ne¬
cessitudo aut̾ infert᷑. cũ in qͣdã reus
id qd fecĩt fecisse defendit᷑. hoc modo
ler ẽ ap̃ rhodios ut siqͣ rostrata ĩpor¬
tu naius dep̾hensa sit publicet᷑. Cu

Expanded text:
gnis commotis tempestatibus fluvius Eurognis commotis tempestatibus fluvius Eurotas, is qui praeter Lacedaemonem fluit, ita magnus et vehemens factus est, ut ea traduci victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui ans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam flu- minis magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito accrevit et ea re traduci non poiubet, factum non est, supplicio dignus es. iudicatio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defenditur, hoc modo: lex est apud Rhodios, ut, si qua rostrata in portu navis depre- hensa sit, publicetur. cum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ scisse aliqd id qui arguit᷑ negatũ.
ut ap̃ quosdam lex erat. nequis dia¬
ne uitulũ ni olaret. Nante quida
cũ adu̾sa tẽpestate in alto iactarent᷑
nouerũt si eo portu quẽ ꝯspiciebant
potiti essent. ei deo qui sͥ ess se uitu¬
lũ ĩ molaturos. Casuaut erat ñ co
portu fañ dyanc eiꝰ cui uitulũ in¬
molare nõ licebat. Imprudentes le¬
gis cũ exissent nitulũ ĩ molauerunt.
accusant᷑. Intencio ẽ. Uitulũ ĩ mola¬
stis ei deo cui nõ licebat. Sepulsio ẽ
iocessione posita. Rõ ẽ nesciuu nõ
nõ licebat ex lege. supplicio dignꝰ ẽ.
iudicatio ẽ. Cũ id fecit ꝙ nõ oportu¬
erit. ⁊ id nõ oporte̾ nescierit. sit ne sup¬
plicio dignus. ¶Casus aut̾ infertur
hac. Cũ lacedemoniis lex ess ut hosti¬
as nisi ad sacrificiũ qd̾am redẽptor
p̃buiss capitale ess hostias is qui re¬
dim̾at cũ satrificii dies instaret ĩ
urbẽ exagro cepit agere cũ sbito ma¬

Expanded text:
cum scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; cum scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; ut apud quosdam lex erat: ne quis Dianae vitulum immolaret. nautae quidam, cum adversa tem- pestate in alto iactarentur, voverunt, si eo portu, quem conspiciebant, potiti essent, ei deo, qui ibi esset, se vitulum immolaturos. casu erat in eo portu fanum Dianae eius, cui vitulum immolare non licebat. in- prudentes legis, cum exissent, vitulum immolaverunt. accusantur. intentio est: vitulum immolastis ei deo, cui non licebat. depulsio est in concessione posita. ratio est: nescivi non cisti, quod non licebat ex lege, supplicio dignus es. iudicatio est: cum id fecerit, quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplihac re: Cum Lacedaemoniis lex esset, ut hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capitale essdemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro coepit agere. tum subito ma
Abbreviated transcription (Latin):
ptine̾. atq in hoc gene̾. hoc accidit
noni ꝙ accusator qͦ sepe exremoti¬
one cͥminacionẽ ꝯficit. ut siqui cũ
actuset qui cũ p̃tor ess in expedicioẽ
adarma populũ uocarit cũ ꝯsules
adeẽnt. Nam ut insuꝑiore exemplo
reus absuo officio. ⁊ apotestate factũ
dimouebat. sic in hẽc ab eius officio¬
ac potestate qui accusat᷑ ip̃e accusatõ
fcmñ remouendo. hac ip̃a rõne remo
ciomis ꝯfirmat accusacionẽ. In hac. ib
utroq ex omĩb ꝑtib honestatis. et
ex omĩb utilitatis partib exemplis
signis rõcinando. qd̾ cuĩq officii. iu¬
tis potestatis sit queri oportebit et
fuit ne ei quo deagit᷑ id mris. officii.
potestatis attributũ nec ne. ¶locos ã
cõmunes ex ip̃a re si quid indigna
cionis aut cũ ꝯq̃stionis hẽbit sumi
id petitꝰ cuiꝰ ꝑtes sunt due purgatio
defendit᷑. Ea h̃t ꝑtes tres inpruden¬
ciã. casũ. ncc̾itatem. In prudencia ẽ

Expanded text:
pertinere. atque in hoc genere hoc ac- cidit pertinere. atque in hoc genere hoc ac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma populum vocarit, cum consules essent. nam ut in su- periore exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officioac po- testate, qui accusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, quid cuiusque officii, iuris, potestatis sit, quaeri opor- tebit et fueritne ei, quo de agetur, id iuris, officii, potestatis attributum necne. Locos autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis aut conquestionis habebit, sumi id petitur. cuius partes sunt duae: purgatio defenditur. ea habet partes tres: inprudentiam, casum, necessitudinem. Inprudentia est,
Abbreviated transcription (Latin):
cemuit dedi oporteͣ.Intentio ẽ. de¬
di oportet. depulsio ẽ. nõ oportet
Questio ẽ. O porteat ne. Rõ ẽ. nõ enĩ
meñ fuit officiũ. nec mea potestas.
sũma cũ aucͣte ⁊ potestate impator
qui uideret ut satis honestũ fedus
feriretur. Infirmatio ẽ. At enĩ qm̃
particeps tu fcũs es inturpissimo
federe sũme religionis dedite ꝯue¬
nit. Iudicatio ẽ. Cũ is qui potesta¬
tis nichil habui̾t inssu imꝑatõis
n federe ⁊ intãta religione int̾ fu¬
ent dedendꝰ sit bostib nec ne bcc
genus cause asupiore hoc differt
qd̾ in illo ꝯcedit se reus oportuis¬
se facere id qd̾ fieri dicat accusatõ
oportuisse. s alicul rei. aut hoĩ cau¬
sim attribuit que uoluntati suc
fuerit ĩpedim̃to.sine ꝯcessionis pr
ꝙ paulo post intelliget᷑. In hoc autẽ
nõ accusare alteꝵ. nec culpã ĩ aliũ
transferre debet. s demonstrare eã
rem nichil adse nec ad potestatem
neq ad officiũ suũ ꝑtinuisse. aut

Expanded text:
tenuerit, dedi oportere. in- tentio est: dedi oportet. depulsio est: non oportet. quaestio est: oporteatne? ratio est: non enim meum fuit officium nec mea potestas, summa cum auctoritate et potestate imperator, qui videret, ut satis honestum foedus feriretur. infirmatio est: at enim quoniam par- ticeps tu factus es in turpissimo foedere summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus necne? hoc genus causae cum superiore hoc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, siquod paulo post intellegetur. in hoc autem non accusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad potestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut
Abbreviated transcription (Latin):
Sidẽ utrisq fere
qui supiorib assũptuus incident.
hic aut̾ certissime accusatoris fti in¬
dignacio defensoris cũ in alio culpa
sit ⁊ m ipso nõ sit. supplicio reũaffici
nõ potuit. Ip̃ius aut̃ rei fit remo¬
cio eum id qd̾ datur cͥmini negat.
neq ad se neq ad suũ officiũ reus ꝑ¬
timusse. nec si qd̃ in eo sit delictum
sibi attribui oporte̾. Id cause genꝰ est
huiꝰ modi. In eo fedẽ qd̾ fc̃m est qndã
cũ sampnitib. quidam adolescẽs no

Expanded text:
idem utrisque fere, qui in superioribus assumptivis, incident; hi tamen certissi- me: accusatoris, facti indignatio; defensoris, cum in alio culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere. Ipsius autem rei fit remotio, cum id, quod datur crimini, negat neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictum, sibi adtribui oportere. id causae genus est huiusmodi: in eo foedere, quod factum est quondam cum Samnitibus, quidam adulescens no
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ faciant de quo iam ip̃i sup¬
pliciũ sũpẜut. postea ꝑturbacionẽ
iudicii futurã dicemꝰ. ⁊ iudices lon
sĩ simul ⁊ dereo et de eo quẽ reus ar¬
guat uidicarint. Deinde si hoc ꝯsti¬
tutum sit ut peccata hoĩnes pecca¬
tis ⁊ in iurias et miuriis ulciscantur.
qnͣtum in ꝯmodoꝵ ꝯsequat᷑ ac si idẽ
face̾ ip̃e qui nũc accusat uoluiss ne
hoc qui dẽ ip̃o quitꝙͣ opꝰ t̃uisse. Si ueo¬
cetĩ qͦ idẽ faciant õĩno iudiciũ ulłm
futuꝵ. Postea demõstrabit᷑ ne si indi¬
tio quidẽ illa dãpnata ess inꝙͣ id cͥm̃
ab reo ꝯferat᷑. potuisse hũc ip̃m d̾illa
suppliciũ sumẽ. Qrͣ esse indignũ eum
qui ne de dãpnata quidẽ suniẽ peãs
ip̃e potiuss. de ea suppliciũ sũpsisseq̃
nec ab ducta quidẽ sit adiudiciũ. De¬
inde postulabit ut legem qͣ lege fecc¬

Expanded text:
iudicium faciant, de quo iam ipsi supplicium sump- serint; postea perturbationem iudicii futuram dice- mus et iudices longsi simul et de reo et de eo, quem reus arguat, iudicarint; deinde, si hoc constitutum sit, ut peccata homines peccatis et iniurias iniuriis ulciscantur, quan- tum incommodorum consequatur; ac si idem facere ipse, qui nunc accusat, voluisset, ne hoc quidem ipso quim futurum. postea demonstrabitur, ne si iudicio quidem illa damnata esset, in quam id crimen ab reo conferatur, potuisse hunc ipsum de illa supplicium sumere; quare esse indignum eum, qui ne de damnata quidem poenas sumere ipse potuisset, de ea supplicium sumpsisse, quae ne adducta quidem sit in iudicium. deinde postu- labit, ut legem, qua lege fec
Abbreviated transcription (Latin):
cionis. hoc nob̾ exemplo sit. Rodii
quo sd̾a legar athenas. legatis q̃sto¬
res sũptũ quẽ oportebat dari nõ de¬
derunt. legati nõ ꝓfecti sũt. accusã¬
tur. In tentio ẽ. ꝓficisci oportuit. de
firmacio ẽ. uos cũ id qd̾ publice uo¬
bis erat negotii datũ. ꝯfice̾ oꝑtebit
Iudicatio ẽ. cũ hiis qui legati erant
sũptus qui debebat᷑ depublico ñ da¬
legationẽ. hoc ingene̾ pͥmũ sicut
incetĩs. siquid aut ex ꝯiecturali. aut
exaliqua ꝯstitucione sumi possit. ui¬
deri oportebit. Deniq pleraq ex cõ

Expanded text:
tionis hoc nobis exemplo sit: Rhodii quosdam legarunt Athenas. Legatis quaestores sumptum quem oportebat dari, non dede- runt. legati profecti non sunt. accusantur. intentio est: proficisci oportuit. depfirmatio est: vos tamen id, quod publice vobis erat negotii datum, conficere oportebat. iudi- catio est: cum iis, qui legati erant, sumptus, qui de- bebatur de publico, non dalegationem? hoc in genere pri- mum sicut in ceteris, si quid aut ex coniecturali aut ex alia constitutione sumi possit, videri oportebit. deinde pleraque et ex
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtam. ut iudiciũ de ea re ficri nicħ
attinu̾it. Atq hic demonstrandũ ẽ
rõnib ⁊ similib reb ꝑ multas ita
atroces ⁊ ꝑspicuas res esse. ut dhiis
nõ mõ ñ ncc̃e sit. s ne utile quidẽ
qu mox iudiciũ fiat expectare.
Locus cõmunis accusatoris ĩcũ qui
cũ id qd̾ arguit᷑ negare ñ possit. tñ
aliqd s spei ꝯparet ex uidicioꝵ per¬
turbact̃e. acq hic utilitatis iudici¬
oꝵ demonstracio. ⁊ de eo c̾q̃stio. qui
supplitiũ dedit indẽpnatꝰ ĩ eiꝰ aut̃
qui supsit audatiã ⁊ crudelitatẽ in¬
dignatio Ab defensore in eiꝰ quẽ
ultꝰ sit audatiã suã c̃ q̃stione rẽ nõ
ex nõie ip̃ius negocii. s ex ꝯsilio eiꝰ
quid mali futurũ sit. aut ex ĩuina
aut scelere alicuiꝰ. nͥ tanta ⁊ tã ꝑspicu¬
a  andatia abco ad cuiꝰ famã aut ad
parentes. Aut ad lib̾os ꝑtinu̾t. aut
ẽ aut oꝑcet esse iudicata fuit. Re¬
mocio cminis ẽ cũ eiꝰ intentio fcĩ

Expanded text:
tam, ut iudicium de ea re fieri nihil adtinuerit. atque hic demonstran- dum est rationibus et similibus rebus permultas ita atroces et perspicuas res esse, ut de his non modo non necesse sit, sed ne utile quidem, quam mox iu- dicium fiat, exspectare. Locus communis accusatoris in eum, qui, cum id, quod arguitur, negare non possit, tamen aliquid sibi spei conparet ex iudiciorum perturbatione. atque hic utilitatis iudiciorum demonstratio et de eo conquestio, qui supplicium dederit indamnatus; in eius autem, qui sumpserit, audaciam et crudelitatem indignatio. ab defensore, in eius, quem ultus sit, audaciam cum sui conquestione; rem non ex nomine ipsius negotii, sed ex consilio eius, quid mali futurum sit aut ex iniuria aut scelere alicuius, nisi tanta et tam perspicua audacia ab eo, ad cuius famam aut ad parentes aut ad liberos pertineret aut est aut oportet esse, vin- dicata. Rem