comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tropus multiplex. num̾oseq uirtutis. Nã¬
q antismos putatur dictun omẽ qd̾ sim¬
plicitate rustica caret. ⁊ faceta satis urba¬
intate est. expolitũ. ut est illd̾. Qui baui
um non odit amet tua carmina meni.
Atq idẽ iũgat uulpes. et mulgeat hyr¬

Expanded text:
tropus multiplex numerosaeque uirtutis. namque astismos putatur quicquid simplicitate rustica caret et faceta satis urbanitate expolitum est, ut est illud «qui Bauum non odit, amet tua carmina, Mevi, atque idem iungat vulpes et mulgeat hyr
Abbreviated transcription (Latin):
in iob. Si non in faciembenedix̾it tibi .i. ma¬
dic. Et in regnũ uͥ in naboth fictum cͥmen.
a calumpniantibꝰ nominatũ ẽ. quod bñdi¬
conu̾sio u̾borum. que ordine mutato cõ¬
trarium efficit sensũ. Non ut edam ui-¬
uo. s ut uiuam edo. Et illud. Si consul
antoniꝰ. brutus hostis. si obseruatur rei¬
publice brutus. antonius hostis. Anti¬

Expanded text:
in Iob: si non in faciem benedixerit tibi Vulgarit; et in regum, ubi in Naboth fictum crimen a calumniantibus nominatum est quod benediconversio verborum, que ordine mutato cotrarium efficit sensum: Non ut edam vivo, sed, ut vivam edo. Et illud: Si consul Antonius, Brutus hostis; si conservator reipublicae Brutus, hostis Ant
Abbreviated transcription (Latin):
Macedonia ht̃ ab Miente egeunimare. aboreat᷑¬
chiam. ab euro. eubdeam.⁊ maredoniacũ sinũ.
Ameridie achaiam afuonio mnontes. acrocerau¬
me in angustis adriatici siius. qͥ montes st̃ con¬
tra apuliam. atq brunduslũ. ab occasu: dalma¬
tium. Acircio dardaniã. Meptenitͥone mesiam.

Expanded text:
MACEDONIA habet ab oriente Aegaeum mare, a borea Thraciam, ab euro Euboeam et Macedonicum sinum, a meridie Achaiam, a fauonio montes Acrocerauniae in angustiis Hadriatici sinus, qui montes sunt contra Apuliam atque Brundisium, ab occasu Dalmatiam, a circio Dardaniam, a septentrione Moesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
pidum duo gn̾a sunt. unũ quẽ germania mit¬
tit. cristallini similem. splendet tm̃ ceruleo.
⁊ si sub cdiuo positus fui̾t. fulgorẽ rapit sy¬
derͤum. Cerauniũ alt̾m hispania inlusita¬
nis littorib gignit. cui color piropo rubenti¬
similis. ⁊ qͣlitas ut ignis. ħ adu̾sus uim fulgo¬
rum opitulari fertur si credimꝰ. Dict̾a autẽ
ceraunia qm̃ alibi non inuenit᷑. qͣm in loco
fulminis ictu ꝑcusso. Grece eñ fulm̃. cerau¬
nitur. quotiens multi u̾sus imꝓbantur. nͨ
ꝑ singłos abolentur. Ceraunũ.n. fulm̃ dr. se

Expanded text:
iorum duo genera sunt: Unum quod Germania mittit crystalli similem, splendet tamen caeruleo; et si sub divo positus fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis littoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem Ceraunia, quoniam alibi non inveniuntur quam in loco fulminis ictui proximo. Graece enim fulmen κέραυnitur quoties multi versus improbantur, nec per singulos obelantur, ceraunus enim fulme
Abbreviated transcription (Latin):
quo manus suas pugiles armant. ⁊ inuicem
scͥbenda. Cete dr genus. marine belue. Ab hoc
gn̾e abusiue piscatores cetarii dñr. ⁊ qͥ tractant
ea que ex piscib fiunt ut sunt liqͣ minarii.
qͥ ex corꝑibꝰ piscium humorẽ liquant. Cete
nitate. Sunt enĩ ingentã gn̾a beluarum. &
equalia montium corꝑa. qualis cetus excep̃
ionã. cuiꝰ alius tante magnitudis fuit. ut ĩ¬
star optin̾et infermi dicente ꝓpħa. exaudiuit
que si qͣndo suꝑnatant fluctibꝰ ad nare insu¬
las putes. aut montes altissimos sũmis ad
celũ u̾ticibꝰ emin̾e. que non inarcto nec in
littorib s in adlantici maris ꝓfundo uidi
in illis locis p̾sũptione reuocent᷑. nͨ secreta
elem̃toꝵ adire sine sup̃me t̾rore mortis usur¬
pent. Phisiologus autẽ dicit de ceto si tñcre¬

Expanded text:
quo manus suas pugiles muniunt et se invicem ‘Cete’ dicitur genus marinae beluae. Ab hoc uero genere abusiue piscatores cetarii dicuntur et qui tractant ea, quae ex piscibus fiunt. Vt sunt liquaminarii, qui ex corporibus piscium humorem liqnitatem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar obtineret inferni, dicente Propheta2, Quae si supernatant fluctibus ad mare insulas putes, montes altissimos summis ad coelum verticibus eminere. Quae non in acta nec in littoribus, sed in Atlantici maris profundo dicin illis locis praesumptione revocentur, nec secreta elementorum adire sine supremae terrore mortis usurpent. Physiologus autem de ceto dic
Abbreviated transcription (Latin):
cis dict̾a. Unde ⁊ eam g̃ci corionẽ uocaue¬
r̃t. Hascitur in locis asꝑis. atq ĩcultis.
Cymici heretici ab ĩmunditia impuden¬
tie nũcupati. Contra humanã. it. u̾ecũ¬
diam. in ꝓpatulo coire cũ cõiugibꝰ eis moᷤᷤ
publice id p̾dicantes agñdum ut canes inui¬
cis & plateis. Unde & acanibꝰ quoꝵ uitani
imitabantur &̃ uocabłm nom̃q trax̃unt.¬

Expanded text:
cis dicta: unde et eam Graecio κόριον vocaverunt. Nascitur in locis asperis atque cultis.Cynici ab immunditia impudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum conjugibus eis mos publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis, vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
efficiat cͥculum. huiꝰ modi duplicata li¬
nea fit. que simplex ꝑ latitudiem extñsa
erat. Punctus autẽ in medio cͥcini. agre¬
cis centr̃ dr. incuiꝰ mediũ cuncta qu̾gt̃.
sircinus. circułꝰ. circit̾ girꝰ. Circit̾: p̃tus

Expanded text:
efficiat circulum: huius motu duplicata linea fit, que simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini, uplicata linea fit, que simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini, ce
Abbreviated transcription (Latin):
dent crispi. sinctus ẽ lata.⁊ona. ⁊ minus
nam acincto ꝑ diminutionẽ cingłm no¬
minatũ. Cincto autẽ iuuenes in exerci¬
tatione campestri uerecundia uela¬
bant. unde & campestris dicebatur. sin

Expanded text:
ngulis. Cinctus est lata zona, et minus Nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatum. Cinctu autem juvenes in exercitatione campestri verecunda velabant, unde et campestris dicebatur. Cin
Abbreviated transcription (Latin):
niinũ. currꝰ agitantes gladios in ordine. in ri¬
pe littore ponebant. ⁊ erat artis. eqͦs cirra ꝑi¬
cula torquere. inde & circenses dicti putant᷑.
qiͣ circum enses. De circo
ircus soli pͥncipałr consecratus ẽ. a
paganis. cuiꝰ sedes medio spacio. ⁊ effi¬
gies. de fastigio edisemicat. qd̾ non putau̾int
sub tecto consecrand̃. quẽ in aꝑto habent. Est
aut̃ cͥculus omne illud spacium. qd̾ circũ tre
eqͥ solent. hunc romani dict̾um putant. acͥ¬
cuitu equoꝵ. eo qd̾ ibi circũ metas eqͥ currãt.
Greci uero a circe solis filia. que patͥ suo ħ ge¬
nus certaminis instituit: asser̃t nũcupatũ.
ꝙ ab ea cuci appellationẽ argum̃tant᷑. fuit aũ
magna & uenefica. ⁊ sacerdos demonũ. incuiꝰ
habitu ⁊ oꝑe magice artes. ⁊ cultus idolatͥe re¬
cognoscitur. De ornam̃tis circi.¬
çer. Qua. honori pollucis. ⁊ castoris ascribunt.
qͥ illos ouo edi.tos credendo de cigno ioue nõ

Expanded text:
minum currus agitantes, gladios in ordine in riminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et Circenses dicti putantur, quasi circum enses. De Circo . Circus Soli principaliter consecratus est a paganis, cuius aedis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae patri suo hoc genus certaminis instituit, adserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga et venefica et sahabitu et opere et magice artes et cultus idolatrie recognoscuntur. Ornamenta circicer. Ova honori Pollucis et Castoris ascribunt, qui illos ovo editos credendo de Cigno et Iove non
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sub una parte eorum. q̃ intͣ figͣam st̃ posi¬
ta. om̃sq incidunt recde lineȩ q̃ sibi inuicẽ
sunt. hoc uͦ punctum centr̃ circuli nominat᷑.
runt. Ludi circenses. sacroꝵ causa. ac
d̾oꝵ gentiliũ celebrationib instituti st̃. Unde
& qui eos spect̾ant demonũ cultib inseruire
uident᷑. Nam res equestris. antea simplex a¬
gebatur. ⁊ utiq ꝯmunis usus reatus non erat.
s cũ ad ludos coactus est. naturał usus. ad de¬
monioꝵ cultũ tnslatus est. Itaq castori.⁊ pol¬
luci deputat᷑ hec spẽs. qͥbꝰ equos. a mercurio
distributos ystorie docent. S et neptunꝰ equeᷤᷤ¬
tris ludi est. quẽ greci yppon appellant. S
⁊ martis & iouis in ludis equi sunt ꝯsecrati.
⁊ ipi quadrigis p̾sunt. Circenses autẽ ludi ideo
dicti. uł a circueundo. uł qd uͥ nunc mete st̃
olim gladii ponebant᷑. qͦs quadrige circun¬
ibant. ⁊ inde dicticircenses abensib cͥca qͦs
currebant. Siquidẽ ꝙ in lictore cͥca ripas flu¬

Expanded text:
quam ab uno puncto eorum quae intra figuram sunt posita, omnes quae incidunt rectae lineae, aequae sibi invicem sunt. Hoc vero punctum centrum circuli nominatur. . Ludi Circenses sacrorum causa ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt: unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat; sed quum ad ludus coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. Itaque Castori et Polluci deputantur haec species, quibus equos a Mercurio distributos historiae docent; sed et Neptunus equestris ludi est, quem Graeci ἵππιον appellant; sed et Martis et Iovis in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesunt. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas flu
Abbreviated transcription (Latin):
cortex eius in modũ canne sit rotundꝰ. ⁊ gͣ¬
cilis. Gignitur aut̃ mnindie.⁊ ethiopie regi¬
onibꝰ frutice breui. duoꝵ tm̃ cubitoꝵ colo¬
re sub igͦ uł cinereo tenuissimar̃ uͥgar᷑.
Nam qd̾ in crassitudinẽ extenditur despec¬
tui ẽ. Qd̾ uͦ gracilius ꝓuen̾it eximiũ est.
Qd̾ cum frangit᷑ uisibile spiram̃tum. emit¬
tit. ad imaginẽ nebule. uł pulu̾is. Cina¬
ri ut quidã putant acitabła sunt. q̃ ꝑcus¬
sa in modulos concitant᷑. Cinnabant. sy¬
roꝵ lingͣ. ulius m̃sis dr. Cimbar. gallus¬

Expanded text:
cortex eius in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi, duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium. Quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae seu pulveris. ri, ut quidam putant, acitabula, que percussa in modulos concitant. Cincinni,putant, acitabula, que percussa in modulos concitant. Cincinni,
Abbreviated transcription (Latin):
dracone ex barro.i. elephanto cognomi¬
natum. Aiunt enĩ draconũ eẽ sangͥnem.
dũ implicant elephantos. Ruunt . N. belue.
& dracones: obruunt᷑. Quoꝵ fusus cruor
t̾ram inficit. fitq pigm̃tũ: qͥcqͥd solũ tin¬
xerit. Est autẽ coloris rubri. Cinnamomũ.

Expanded text:
dracone et barro, id est, elephanto cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem, dum implicant elephantos. Ruunt enim belluae, et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tinxerit. Est autem pulvis coloris rubri. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
bestiam. ore leo. pꝰtremis partib draco.
sophi. non animal. s sicilie montẽ eẽ auĩt.
qͥbͣdam locis leones ⁊ capras nutͥentẽ qͥbꝰ¬
dam ardentẽ. qͥbꝰdam plenũ serpentibꝰ.
hunc bellorofons habitabilẽ reddidit. Uñ
chimeram d̾r occidisie. Chimeram poete
horrens. pͥma adolescentia ut leo. dimi¬
diũ uite tẽpꝰ lucidissimũ ut capͣ eo qd̾
acutissime uideat. t̾cia senectus fit casi

Expanded text:
bestiam: ore leo, postremis partibus draco, logi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autehorrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit senectus casi
Abbreviated transcription (Latin):
lit tarqͥno pͥsco in quib erant decreta
romana conscͥpta. ip̃a est ut dictũ est cy¬
mea. de qua urgilius. uictima cimei ue¬
nit iam carminis etas. Cimea ẽ cuntas cã¬
noĩs candida. & oblonga. Presagare his fer̃¬
tur magi. signa tͣnqͥllitatis. uł tempestatis.

Expanded text:
lit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta: ipsa est et Cymaea, de qua Virgilius: Vltima Cymaei venit iam carminis aetas. Dicta nominis, candida et oblonga. Praesagire iis ferunt magi signa tranquillitatis vel tempestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
quodam nom̃ traxit. quem ortum fenice
dicunt. antiquiorẽq iosue fuisse asser̃t.
Plurima iacet campis recipiens ab occiduo
licdiam. a meridie mare siccum. Ater¬
go montis tauri iuga. hanc cignus am¬
nis int̾secat. matrem urbium ht tharsum.
In ea & coricus oppidũ ẽ. uñ ⁊ cocus płimus.
⁊ optimꝰ uenit spiramine fragratior. ⁊ colore

Expanded text:
quodam nomen traxit, quem ortum Phoenice dicunt, antiquioremque Iove fuisse adserunt. Plurima iacet campis, recipiens ab occiduo Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo montis Tauri iuga. Hanc Cydnus amnis intersecat. Matrem urbium habet Tarsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit, spiramine fraglantiori et colore
Abbreviated transcription (Latin):
ta genus herbe dicta ꝓpt̾ qd̾ in tyrso geni¬
culato nodos hãt occultos in canna. sicut
dr fossa ceca quȩ occulta ẽ. hȩc potui data
int̾ficit. hanc incarcerem socrates bibit: & ex¬
cicute. ħ dum hoĩb uenenũ fit: capellas ef-¬

Expanded text:
 escam. Cicuta, propter quod in thyrso geniculato nodos habeat occultos, ut canna; sicut dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit: hanc in carcere Socrates bibit et excicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas ef
Abbreviated transcription (Latin):
albis. Nullus .N. meminit cignũ nigrum.
do dr appłłatus. eo qd̾ carminis dulcedinẽ
modulatis uocib fuidit. Inde autẽ sua¬
uiter eum canere. qr collũ longum.⁊ in¬
flexuosum ht̃. ⁊ necc̃e ẽ. elucc̃antẽ uocem
ꝑ longum ⁊ inflexuosũ iter uarias redd̾e
modulationes. ferunt my ꝑboreis par
q ad modũ concin̾e. Obores autẽ latiñ no¬
men ẽ. namgrece cigni dñr. Naute uͦ sibi hc̃
bonã ꝓgnosim fac̾e dñt. sic̃ emiłius ait. Cig¬
nus inauspiciis semꝑ lentissimꝰ ales. hunc
optant naute. qͥa se non mergit in undis.

Expanded text:
albus; nullus enim meminit cygnum nigrum; do est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Fertur in hyperboreis partque ad modum concinere. Olores autem Latinum nomen est: nam Graece cygni dicuntur. Nautae vero sibi hunc bonam nus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae, quia se non mergit in undas.
Abbreviated transcription (Latin):
tes manifesta. quadã sanguinis uoce cet̾is¬
q locunt᷑ indiciis grauiũ secercaminum
excedit pietatem ac prudentiã ciconiȩ auis
clem̃tia consid̾and̾. quã nemo exemplum qͥ¬
demirrõnabilium quisqͣm nr̃oꝵ imitari
potĩt. Nam depositi patris arcus ꝑ longe¬
uũ senectutis plumaꝵ tegmine alar̃q re¬
migio nudatus cͥcunstantes soboles pennus
ꝓͥis fouet. ⁊ qͥd dicam solatio cibo pascit qñ
etiam ip̃a reꝑat nateͣ dispendia. ut hinc
atq inde subleuantes senem fulcro ala¬
rum suaꝵ ad uolandum exerceant. ⁊ in pͥs¬
tinos usus desueta iam reducant: pii pa-¬
tͥs m̃bra. Est .N. uinctura pietatis. qd̾ eous¬
q freqñti testificatiõe ꝑcrebuit. ut cong¬
am mercedem remun̾atiõis inuen̾it. Nam
romanoꝵ usu pia anis uocatur. ⁊ qd̾ uix
uni imꝑatori consulto senatꝰ delatum d̃r.
hoc est aues incõmune meruer̃t. hñt gͦ
aues iste decreta patr̃ ad ꝓͥe insigne clem̃¬

Expanded text:
tes manifesta quadam sanguinis uoce ceteristes manifesta quadam sanguinis uoce ceterisque locuntur indiciis grauium se certaminum excedat pietatem ac prudentiam avis hujus clementia considerandum, quam nec post exemplum quidem irrationabilium quisquam nostrum imitari potuerit. Nam depositi patris artus per longaevum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circumstans soboles pennis propriis fovet. Et quid dicam, collatitio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde subleuantes senem fulcro alarum suarum ad uolandum exerceant et in pristinos usus desueta iam pii patare. est enim uectura pietatis, quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno imperatori consulto senatus delatum dicitur hoc istae aues in commune meruerunt. habent ergo aues istae decreta patrum ad propriae insigne cleme
Abbreviated transcription (Latin):
dicti. eo qd̾ agrestes sint. qͦs quotopitas uocãt.
Bonosiace heresis hñtes. doctrinã. hii amore
martirii semet ipos ꝑtmnunt. ut iuolent̾
de hac uita discedentes mr̃es nominent᷑. sir
euntes ꝓuincias. nusꝗͣ missi. nusꝗͣ fixi. nus¬
ꝗͣ stantes. nusꝗͣ sedentes. In omib malis de
tenti. Alii quẽ non uid̾unt confingt̃ opim¬
ria sua magnificant. gloriã captantes ab
hominibꝰ. Alii cͥniti incedt̃. ne uilior habe¬
atur tonsa sc̃itas. ꝗͣ comata. ut uidł qͥ eos¬
iud̾int antiqͦs illos qͦs legimꝰ cogitet. sa¬
inuelem & heliam. ⁊ cet̾os. Alii ⁊ honores
qͦs non acceꝑunt. hr̃e se ꝓtestant᷑. Alii pa¬
hensi fuĩnt. uł qͦ quomͦ innotuerint: sub
gn̾ale nom̃ monachoꝵ ꝓpositũ blasphema

Expanded text:
dicti, eo quod agrestes sunt, quos Cotopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentureuntes prouincias, nusquam missos, nusquam fixos, nusquam stantes, nusquam sedentes. alii medentes; alii quae non viderunt confingunt, opinria sua magnificant, gloriam captantes ab hominibus; alii criniti incedunt, ne vilior habeatur tonsa sanctitas quam comata. Ut videviderit, antiquos illos, quos legimus, cogitet Samuelem, Eliam, et caeteros. Alii honores, quos non acceperunt, habere se protestantur. Alii paehensi fuerint, vel quomodo innotuerint, sub generali nomine monachorum propositum blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
es incypro insula pͥriꝰ reꝑtũ. uñ ⁊ uocatum
fact̾ũ ex lapide eroso. quẽ cadiniã uocant.
⁊ est drictile. huic si addat᷑ plũbũ: colore pꝰ¬
sẏrie. qd̃ missicũ sinũ uocant. ab occidñte
mari pamphilico. a septẽtͥone aulone ci¬
lico. a meridie syrie. ⁊ fenicis pelago cin¬
gitur. Cuiꝰ spaciũ. in longo tenet milia pas¬
suũ. clxxu. in lato milia passuũ.cxx.u. sy¬
ꝑros insula. a cuitate cypro. que iea nonĩ
Accepit. Ipã est ⁊ pafon ueni̾ consecrata in
carpatio mari. uicina austro. famosa qͦn¬
dam diuitiis. ⁊ maxime exis. Ibi .ii. pͥma
huiꝰ metalli inuentio. ⁊ utilitas fuit. Cỹ

Expanded text:
es in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore puSyrio, quem Issicum sinum uocant, ab occidente mari Pamphylico, a septentrione Aulone Cilicio, a meridie Syriae et Phoenices pelago cingitur. cuius spatium . in longo tenet milia passuum CLXXV, in lato milia passuum CXXV. ros insula a civitate Cypro, quae in ea est, nomen accepit; ipsa est et Paphos Veneri consecrata in Carpathio mari, vicina Austro, famosa quondam divitiis, et maxime aeris. Ibi enim prima huius metalli inventio et utilitas fuit. Creta
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Cerasus arbor. acerase urbe ponti uoca¬
ta. Nam lucullus cum cerasum eiuitatẽ põ¬
ti delefset. hoc genus pomi inde aduexit.⁊
a ciuitate cerasum appelłauit. Arbor autẽ ce¬
rasus. pomũ cerasium dr. hoc etiam. ⁊ añ
lucullum erat in italia. s dur̃. uñ ⁊ cornũ
applłatum ẽ. Est autẽ arbor apta hastilibꝰ
uirgilius. bona bello cornus. Ceros cornu dr¬

Expanded text:
. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus, cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde avexit, et a civitate Cerasum appellavit. Arbor autem Cerasus, pomum cerasum dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum, unde et Cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibus, unde et Virgilius: Bona bello cornus. 331 17.
Abbreviated transcription (Latin):
ca uenenosa. Cinomia non musca canina.
ut quidam putant in psalmo accipien¬
da est. s musca omĩmoda. ⁊ ideo. non ꝑy.
grecam litt̾am. s ꝑ diptongon oi scͥbi de¬
uocata. qd̾ in excelsis nemorib texit nidoᷤᷤ
ex fruticib cinami. & qm̃ ñ posst̃ ibiho¬
mines conscend̾e ꝓpt̾ ramoꝵ altitudinẽ.
⁊ fragilitatẽ. eosd nidos plũbatis appetunt
iaculis. ac sic cinnama ilia deponunt. ⁊ p̃¬
ciis amplioribꝰ uendt̃. eo qd̾ hoc cinnamũ
magis quã alia mercatores ꝓbent. Ci noth¬

Expanded text:
cat. Coenomyia, non musca canina, ut quidam putant, in psalmo , accipienda est, sed musca omnimoda: et ideo non per y Graecam litteram, sed per diphtongon oe scribi devocata quod in excelsis nemoribus texit nidos ex fruticibus cinnami: et quoniam non possunt ibi homines conscendere propter ramorum altitudinem et fragilitatem, eosdem nidos plumbatis appetunt iaculis, ac sic cinnama illa deponunt, et pretiis amplioribus vendunt; eo quod cinnamum magis quam alia mercatores probent. Psit
Abbreviated transcription (Latin):
mauritame oppidum iuba rex mauroꝵ ĩ
honorẽ cesaris augusti condidit. qm ex eiꝰ
noĩe cesaream applłauit. sicut herodes ali¬
am cesaream in palestina. que nc̃ est urbᷤᷤ
philippꝰ fr̾ herodis. tetrarcha iturie. & tra-¬
fr̃em. qui in honorẽ augusti cesaris ap¬
pellauit. cesaream palestine. q̃ pͥꝰ turriᷤ
stratonis uocabatur. ex noĩe filie euis.¬

Expanded text:
Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est Philippus frater Herodis, tetrarcha Ituraeae et Tracsuum, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream civitatem, quae prius Turris Stratonis vocabatur, co
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰdam &̃ uisi sunt. Non .it. de illis tale aliqͥd sẽ
bulant. uł qñ natando. alias t̾rar᷑ partes pe¬
tunt. onera capitum suoꝵ suꝑ se inuicẽ pont̃.
ita ut unus p̾cedat. ⁊ seqnͣtur. qͥ supͣ eum capi¬
ꝯseqñtes. ⁊ deinde alii. donec agm̃ finiat᷑. Ille
autẽ unus. qui pondꝰ capitis in pͥmatu porta¬
bat fatigatus redit ad pꝰt̾iora. ut alt̾ ei succedat.
qͥ portet qd̾ portabat. atq ille fatigationẽ suã
recreat. posito capite ficut & ceti ponebant. Ita
incissim portando qd̾ gͣue ẽ. ⁊ uiam ꝑagunt.

Expanded text:
etiam visi sunt; non enim de illis tale aliquid scrbulant, vel quando natando alias terrarum partes petunt, onera capitum suorum super se invicem ponere, ita ut unus praecedat, et sequantur qui supra eum capiet deinde alii, donec agmen finiatur: ille autem unus qui pondus capitis in primatu portabat, fatigatus redit ad posteriora, ut alius ei succedat, qui portet quod ille portabat, atque ille fatigationem suam recreet posito capite, sicut et caeteri ponebant: ita vicissim portando quod grave est, et viam peragunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sacͥficioꝵ. Cerimonie aput latinos cbñr
sacram̃ta. que ap̃ g̃cos orgia uocantur. ꝓpt¬
ea autẽ uisum ẽ doctorib. acarendo applła¬
re cerimonias. qͣiͣ carimonias. eo quod que in
sacͥs diumnis offerunt᷑ in suo usu id hoĩes care¬
credunt abstinentiã scł quar̃dam escarũ
scdm uet̾em legẽ. eo qd̾ obseruantes careant his
reb qͥb se abstinuerint. Cerimoniis. sacͥs cul¬

Expanded text:
imoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari cerimonias, quasi carimonias, eo quod ea, quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homicredunt, abstinentiam scilicet quarumdam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes ea careant his rebus, quibus se abstinuerunt. Sacrificium dictu
Abbreviated transcription (Latin):
liuidꝰ. Cerussa fit hocmͦ. In uase. it. aceto
acerrimo impleto sarm̃ta aminea ineod̾
uasculo collocabis.⁊ suꝑ sarm̃ta tabulas plũbi
tenuissimas pones. deinde uas diligentissi¬
me claudis. illinisq ne aliqͥd spiraminis exe
latione tabłarum innata cerussa inuenit᷑.
Qd̃ ablatum. ⁊ arefactum terit᷑. atq it̾m ace¬
to admixto. in pastillis diuidit᷑. ⁊ in sole sic¬
catur. hac obseruantia. si laminas ereas sar¬
m̃tis suꝑ ponas. eruginẽ creant. Cerussa.¬

Expanded text:
is. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeadistillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Cha
Abbreviated transcription (Latin):
cͥca eam. qr cum omĩa moueantur ip̃am non
mou̾i. Qd̃ coribantes eiꝰ ministri cum strictis
gladiis eẽ fingunt᷑: ut sig̾cetur om̃s ꝓ terra
iuirent fecer̃t: sig̾cant. qͥ semine indigeant. t̾¬
ram seqͥ oport̾ẽ. in ea qͥppe omĩa reꝑire. Qd̃ se
aput eam iactant: p̾cipitur inqͥunt. ut qͥ t̾¬
ram colunt. ne sedeant. semꝑ enĩ eẽ qd̃ a¬
gant. Cẏmbaloꝵ autẽ ȩreoꝵ sonitꝰ. ferram̃toꝵ
crepitiis incolendo agro.⁊ ideo erea. qd̃ t̾rã
antiqͥ colebant ȩxe. pͥusꝗͣ ferrum ẽẽt inuẽ
tum. Eandem uestã ⁊ ignẽ eẽ ꝑhibent. qͥa
t̾ram ignẽ hr̃e non dubiũ ẽ. ut ex echna uul¬
canoq datur intelligi. Et ideo uirginẽ pu¬
tant. qr ignis inuiolabile sit elem̃tum.
nichilq nasci possit. ex eo quippe. qui omĩa
que arripuerit absumat. Ouidiꝰ in fastis.
Nec tu aliquid uestam. qͣm uiuã intellige
flãmam. Nataq de flãma corꝑa nulla uideᷤᷤ

Expanded text:
circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. 65. Quod corybantes ejus ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra virent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aere, quod terram antiqui aere colebantdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram ignem habere non dubium est ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. 68. Ovidius in Fastis: Nec tu aliud vestam, quam vivam intellige flammam; Nataque de flamma corpora nulla vides;
Abbreviated transcription (Latin):
Cererem.i. t̾rani. a creandis frugib asser̃t
dict̾am. appellantes eam nominib płimis.
Dñt etiam ⁊ opem. qd̾ oꝑe melior fiat t̾ra. ꝓser¬
pinam: qd̾ ex ea ꝓserpiant fruges. uestam.
qd̾ herbis. uł uariis. uestita sit rebꝰ. uł .a.iii.
sua stando. Eandem ⁊ tellurẽ.⁊ matrẽ mag¬
nam fingunt. turritam cũ tẏmpano. ⁊ gal¬
lo. ⁊ strepitu cimbaloꝵ. Matrẽ uocatã. qd̾ płi¬
ma pariat. Magnam qd̾ cibum gignat. al¬
enĩ alim̃toꝵ nutͥr t̾ra. qd̾ simulacr̃ eiꝰ cũ
claui fingitur. qͥa tellus hieme claudit᷑
uere aꝑitur ut fruges nascant᷑. Qd̃ timpa¬
Qd̾̃ sustinet᷑ de rotis. qr mundꝰ rotatur. ⁊ uo¬
lubilis est. Qd̃ leones illi se fubitiunt man¬
suetos. ut ostñdat᷑ nullũ genꝰ eẽ t̾re. tamfer¬
rum. qd̾ non subigi possit. aut suꝑari ab
ea. Qd̃ in capite turritam gestat coronã. os¬
tendit suꝑpositas t̾re cinitates. qͣͣ insigni¬
tas turrib constare. Qd̃ sedes finguntur

Expanded text:
Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod cibum gignat; alenim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympaQuod sustinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates, quas insignitas turribus constat. Quod sedes finguntur
Abbreviated transcription (Latin):
Cerastes serpens dictꝰ. eo qd̃ incapite cornua hãt
St̃ aut̃ illi quadrigemã cornicła quoꝵ ostenta¬
tione ueluti escas illiciens. sollicitata animalia
ꝑimit. Totum. enim corpꝰ tegit arenis. nͨ ullũ
indicium sui p̾bet. nͥ ex ea parte. qͣ inuitatas
aues. uł animalia capit. Est .ii. flexuosus płqͣ
alii serpentes. ita ut spinã non hr̃e uideatur.
media ẽ. hñs siliquam unam seuris. hanc lati¬
ni semiobolum uocant. Ceratim .R. grece la¬
tine siliqͣ cornuũ int̾pretat᷑. Ceraunia urbᷤ g̃¬

Expanded text:
Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quedam immanitate frigoris
aut caloris inhabitabiles existunt. Que ideo
sꝑe existunt. Quoꝵ pͥmus cͥculus ideo arcticoᷤ
appłłatur. eo quod intͣ eum arctoꝵ signa inclu
cos dicitur: qͥa in eo cͥculo sola aquilonis finibꝰ
estatem faciens ultra eum cͥculum non transit.
s statim reu̾titur. ⁊ inde tͦpicos applłatur. Ter¬
cius cͥculus immerinos: qui alatinis ideo eqͥ¬
noctialis applłatur. eo qd̃ cum ad eum orbem ꝑ¬
uem̾it: equinoctium facit. Iminerinos enim
latine dies dr. atq nox. Quo circulo dimidia
sꝑe pars. consticuta respicitur. Quartus cͥculus
antarticos uocatus. eo quod cͣcͣrius sit cͥculo. qͤm
articon nominamus. Quintus circulus cimeri¬
nos tropicos. qui a latinis hyemalis. siue bru¬
malis appellatur. ideo qͥa sol cum ad eum cͥculũ
culum dictum. a cõmuniõe uescendi. uñ & ce¬
nobium cong̾gatio. Antiqͥ.N. publice. ⁊ incõmu¬
ni uescebant᷑. nec illis conuuiũ fingłare erat.

Expanded text:
tur, quaedam inmanitate frigoris tur, quaedam inmanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa incluscos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum culum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat,
Abbreviated transcription (Latin):
stelle ornuntur. Sccła occidentał. ẽ. uͥ alique
stelle nob̾ occidunt. Tercia septẽtrionalis.
uͥ sol ꝑuenit in dieb maioribꝰ. Quarta auᷤ¬
tralis. uͥ ꝑuenit noctib maiorib. Oriens au¬
tem ab ortu solis nũcupatꝰ. Occidens qd̾ diẽ
faciat occiłe. atq int̾ire. Abscondit .it. lu¬
men mundo. ⁊ tenebras suꝑ inducit. Septẽ¬
tͥo autẽ. a ui. stellis axis uocatus. que in
ip̃o reuolute rotantur. hic ꝓͥe & uertex
ibi sol facit medium diem qͣi medidies. uł
qͥa tunc purꝰ micat ether. Merũ enĩ pur̃ dr.
Sunt ꝙ alia .uii. climata celi. qiͣ.uii. linee ab
oriente in occidentem. fub quib ⁊ mores ho¬
minum dispares. atq aĩalia sp̃alit̾ diu̾sa nas¬
cunt᷑. que uocata sunt a locis quibdam fa¬
mosis. Quoꝵ pͥmus est merois. scđm soinis.
Tercium cathocoras .i. affrica. Quartũ rodꝰ
Quintum ellespontus. Sextum me sopontũ.
one celi qͥnq sunt. Quarum distinctio¬
nibꝰ quedam partes temꝑie sua incolũ¬

Expanded text:
e oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens auexortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex ibi sol facit medium diem quasi medidies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus, quintum Hellespontus, sextum Mesopontum, onae caeli quinque sunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incolun
Abbreviated transcription (Latin):
re.i. fruge uocata. Est .i. potio ex seminbꝰ fru¬
m̃ti uario mͦ ꝯfect̾a. Cerui dicti. a poto ceraton.
pentum inimici cum se grauatos infirmi-¬
tate ꝑsenserint. sp̃u nariũ eos extrahunt
de cauernis. ⁊ suꝑata ꝑinitiȩ ueneni eoꝵ pa¬
bulo reꝑant᷑. Dictannũ herbam ipsi ꝓdi¬
d̾unt. Nam eo pasti: excuciunt acceptas sa¬
gitas. Mirantur autẽ sibilum fistularũ.
Erectis aurib. acute audiunt. Sũmissis
nichil. Siqũ inm̃sa fluminał maria tnͣs¬
natant. capita clunib p̃cedentiũ suꝑpo¬
nunt. sq inuicem succedentes nullũ labo¬
⁊ pꝰ serpentiũ int̾emptionẽ. maiore fiti in¬
ardescunt. ꝑ emptisq serpentib ad fontes

Expanded text:
re, id est fruge vocata; est enim potio ex seminibus frutimam . Cervi dicti apo ton ceraton, pentum inimici cum sese gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superata pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum: Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum labopost serpentium interemptionem majori siti inardescit, peremptis serpentibus ad fontes
Abbreviated transcription (Latin):
dictas. qd̾̃ licet spaciis longioribꝰ a delo ꝓ¬
iecte. in orbem tñ ͥca delon sitȩ sunt. Nã¬
Nam orbemciclon grai locunt᷑. Quidam uͦ
non qd̾ in orbem digeste. s pp̃ scopłos. que cͥc̃
easdem sunt dictas putant cidades. hee inel¬
les ponto int̾ egeum. & maleũ mare constitu¬
te.Circundant᷑ etiam pelago mirteo.Sunt aut̃
ridiem milia. d. ab oriente in occasum. m̃. ec.
Metropolis ear̃ rhodos. Ciclaminos herba g̃ce¬
dict̾a aquodam qui ciclos uocatus ẽ. qͥ pͥmã
uͥtutẽ huiꝰ herbe inuenit. siue qd̾ hãt radicẽ
rotundam. Greci.N. cicla rotunda uocant. Cuiꝰ
radix. aut succꝰ. si uino fu̾it ad mixtꝰ hebriosoᷤᷤ
facit. Nascitur in locis siluosis. ⁊ agͥs. Ciclopea¬

Expanded text:
a Delo proiectae, in orbem tamen circa Delum sitae sint; nam orbem κύκλον Graii loquuntur. Quidam vero non quod in orbem digestae, sed propter scopulos qui circa eadem sunt, dictas putant Cyclades. Haec in Hellesponto inter Aegeum et Maleum mare constitutae circumdantur etiam pelago Myrtoo. Sunt auteridiem milia quingenta, ab oriente in occasum milia ducenta. Metropolis earum Rhodos. Delos insula dicta a quodam qui Cyclos vocatus est, qui primus virtutes huius herbae invenit; sive quod habeat radicem rotundam: Graeci enim κύκλον rotundum vocant. Cuius radix aut sucus, si vino fuerit admixtus, ebrios facit. Nascitur in locis silvosis et agris.
Abbreviated transcription (Latin):
iudices. Censores aput uet̾es romanos erant.
Est .N. nom̃ censoris dignitas iuditialis. sen¬
seri .N iudicare est. Item censores sunt patͥmo¬
niorum udices a censu exis applłati. Censoriũ¬
dignꝰ ẽ. ut sit censor. uł qui iam fuit. aput uetes
enim romanos erat nom̃ censoris. ⁊ dignitas.
iudicis tam patͥmoniorũ. qm moꝵ. Censorem ⁊¬
censualem hoc int̾ est. Censores etiam udices uo¬
cantur. Censuales uͦ officiales. qui censũ ꝓum¬
cialem exigunt. It̾m & censorẽ hominẽ pulcr̃

Expanded text:
i. Censores apud veteres Romanos erant: est enim nomen censoris dignitas judicialis: censere enim judicare est. Item censores sunt patrimoniorum judices a censu aeris appellati, judignus est, ut sit censor uel qui iam fuit. Apud ueteres enim Romanos magnum erat nomen censoris et dignitas, id est iudicis tam patrimoniorum quam morum. Censere censualem. Censores enim iudices uocantur, censuales uero officiales qui censum prouincialem exigunt. Interim et censorium hominem pulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
cõe dñt. Uñ et cõmunicantes qd̾ cõmunicant̾
.i. parit̾ conueniant. Aput uet̾es enĩ solitum
erat. in ꝓpatulo uesci.⁊ cõmunit̾ epulari. ne
singłaritas luxiam gign̾et. Est autẽ cena ueᷤ¬
ꝑtinus cibus. quam uesꝑtinã antiqͥ dicebant.
In usu enĩ non erant pͣndia. Cena dm̃ca dicta¬
ẽ. eo qd̾ ineo die saluator pascha cumsuis dis¬
cipłis fecerit. quod hodieq sicut est traditũ
ficitur. quã biduũ pasche maria caput ac pe-¬
des dñĩ ungento ꝑfudisse ꝑhibetur. Unde
ꝙ dñs discipłis suis dixit. Scitis qr pꝰ bidu¬
auiosa. que semꝑ rectum iter efficit. De qua
lucanus. Et semꝑ recto lapsurꝰ limite cencris.¬

Expanded text:
cunt. Unde et communicantes, quod communiter, id est, pariter conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci, et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vespertinus cibus, quam vespernam antiqui dicebant. In usu enim non erant prandia. 15. Panis dictest eo quod in eo die Salvator pascha cum suis discipulis fecerit. Quod et hodieque, sicut est traditum, ficitur, quia ante biduum paschae Maria caput ac pedes Domini unguente perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis, quia post biduxuosa quae semper rectum iter efficit, de qua hic dicit ‘et semper recto lapsurus limite cencris
Abbreviated transcription (Latin):
des dñr lima dicta. qͣi lucina. ablata media silła.
de qͣ uirgł. Casta faue lucina. Sũpsit autẽ nom̃ ꝑ
diriuatiõem. a solis luce eo qd̾ab eo lumen accipi¬
at acceptũq reddat. De magnitudine lune.
agnitudo lune minor fert᷑ eẽ ꝗͣ solis.
Nã dũ sol suꝑior sit aluna ⁊ tña nob
maior ꝗͣ luna uidet᷑ iam si ꝓpe nos ac¬
cessiss. młto maior ꝗͣ luna ꝯspice̾tur.
Sic̃ aut̃ sol fortior ẽ t̾ra ita t̾ra fortior est luna ꝑali¬
quã qͣntitatem. De lumine lune.¬
unã quidam philosophi dicunt ꝓͥum
lumen hr̃e. globiq eius unã partem ẽẽ lucifluã.
aliam uͦ obscuram ita ⁊ paulatim se u̾tendo diu̾¬
sas formas effic̾e̾. Alii e contrario lunã non suum
lumen hre aiunt s soł radiis illuminari. Uñ eclip¬
sin patitur. si int̾ ip̃am. ⁊ solem umbra t̾re se in¬

Expanded text:
 2. Luna dicta quasi Lucina, ablata media syllaba, de qua Virg.: Casta fave Lucina. Sumpsit autem nomen per derivationem a solis luce, 161 eo quod ab eo lumen accipi videatur a nobis. De magnitudine lunae . Magnitudo quoque lunae minor fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, ita terra fortior est lunae per aliquam quantitatem. De natuLunam quidam philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita:o et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. loca gͦ ⁊ terre spatia in orbe t̾rarum młtiᷤᷤ
in se continẽt ꝓuintias. sicut in corꝑe. locus est.
pars una multa inse continens cubilia: Sic t̾re
et locadnr t̾raꝵ spatia. qͦꝵ partes sunt. ꝓuintis
hetica. Nã asia locus est. ꝓuintia asie frigia. ln¬
ia regio frigie. Ilium ciuitas troie. Locant. collo

Expanded text:
Nam loca et terrae spatia in orbe terrarum multas in se continent provincias: sicut corpore locus est pars una multa in se continens membra, sicut eet loca dicuntur spatia, quorum partes sunt provinciae: Baetica. Nam Asia locus est, provincia Asiae Phrygia: Troja regio Phrygiae, Ilium civitas Trojae. Item regiones
Abbreviated transcription (Latin):
lupꝰ greca diriuatiõe in linguã nr̃am tͣnfertur.
lupos enĩ illilicos dnt licos autẽ grece amoribꝰ ap¬
pellat᷑. qd̾ rabie rapacitatis qͥcqͥd inuen̾it trucidꝵ
Alii lupos uocatos aiuint. qi leopos. qd̾ qi leoni
ita sit illi uͥtus ĩ pedib. Uñ ⁊ qͥcqͥd pede psserit
non uiuit. Rapax aut̃ bestia ⁊ cruo¬
ris appetens. De qͦ rustici aiunt uocẽ hoĩem ꝑd̾e. si
eum lupꝰ pͥor uid̾it. Uñ ⁊ subito tacenti dr̾ lupꝰ in
fabula. Certe si se p̾uisum senserit. deponit ferita¬
tis audatiam. lupi toto anno ũ ampliꝰ ꝗͣ dies .xii. co¬
eunt. fam̃ dui portant: ⁊ pꝰ longa ieunia multũ¬
deuorant. lupos ethiopia mittit ceruice rubatos.
intm̃ uarios ut ulłm colorẽ illis dicant abeẽ lu
pꝰ qui ⁊ canicła ferus rapax. qͥa si qͥd in puteum ce¬
cidit. rapit. ⁊ extrahit. uñ ⁊ nom̃ accep̃. Rapax aut̃

Expanded text:
Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi lycous dicunt. Lycos autem Graece a morsibus appellatur, qui rabie rapacitatis quaeque invenit trucidat. Alii lupos vocatos aiunt, quasi leopos, quod quasi leoni, ita sit illi virtus in pedibus: unde et quidquid presserit pede, non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens. De quo rustici aiunt, vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur, lupus est in fabula. Certe si se praevisum senserit, deponit ferocitatis audaciam. Lupi toto anno non amplius quam dies duodecim coeunt. Famem diu portant, et post longa jejunia multudevorant. Lupos Aethiopia gignit cervice jubatos, et tantum varios, ut nullum colorem illis dicant abesse. Lu qui et canicula, ferreus arpax, quia, si quid in puteum decidit, rapit et extrahit; unde et nomen accepit. Arpax autem
Abbreviated transcription (Latin):
pi bestie sunt que insidiant᷑ ouibꝰ cͥca pastorales
ac rapaces idemq nat᷑a corꝑis rigidiores. ut facile
non possint ceruicẽ inflectere. Impetu qͦdã suo
ferunt᷑. ⁊ ideo sepe ludunt᷑. Tum p̃terea siquidem
pͥores hoĩem uid̾int. uocẽ eiꝰ qͣdam uat̾e inferunt᷑

Expanded text:
 nempe sunt quae insidiantur ovilibus, circa pastorales , rapaces, iidemque natura corporis rigidiores; ut se facile non possint inflectere, impetu quodam suo feruntur, et ideo saepe luduntur. Tum praeterea si quem priores hominem viderint, vocem ejus qua
Abbreviated transcription (Latin):
lalis est magnitudine: s ꝑ umbrã quãdam.
lumine suo ne uideat᷑ apparꝙ. inde cornua eiꝰ
apparent. qr corpꝰ eiꝰ in orbẽ diffundit᷑. s uelut
deficientẽ portionis luce si nuat᷑ ht̃ etiã luna
ꝑe us disponat. Nam luna larga roris eẽ asseri¬
tur. Deniq cũ nox serenior ẽ. ⁊ luna ꝑ noctem
lucet. tcͥ largior ros dr̃ arua ꝑfund̾e. ⁊ pleriq
subaere quiescentes. qͥ magis sub lumine fius¬
sent lune eo plus humoris se capite collegisse sen
quȩ erant exinanita cumulant᷑ ut aĩantiũ ce¬
rebr̃ maritimoꝵ. humida siqͥdem pleniores os¬
tree repꝑiri dñr. multaq alia cũ globꝰ limaris
crescit. De arboꝵ qͦ int̾nis idẽ allegant. qͥ hoc usu

Expanded text:
talis est magnitudine: sed per umbram quamdam talis est magnitudine: sed per umbram quamdam lumine suo viduatus apparet. Et inde cornua ejus refulgent; quia corpus ejus in orbem diffunditur, et velut deficiente portionis luce insinuatur. CAPUT pore ros reponat. Nam et ipsa luna larga roris adseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere, et plerique sub aere quiescentes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus humoris se capite collegisse sensquae fuerint exinanita, cumulantur, ut animantium cerebrum, et maritimorum humida. Siquidem pleniores ostreae reperiri feruntur, multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant, qui hoc usu
Abbreviated transcription (Latin):
obseruau̾it. cũ eum ceꝑit nonuidẽ. ꝯu̾sus ad orien¬
tem limã furgentẽ uideat. atq inde ex alia parte
cũ ei ceꝑit ꝓpinquare. illã partẽ adnos ꝯu̾tere. qͣ
non illustrat᷑. donec ad corna redeat. Atq inde
sol non pot̾. Namꝙ post dimidiũ m̃sem. cum
ceꝑit exalio semicͥculo ꝓpinquare soli. qͣntoma¬
gis suꝑiore parte illustratur tanto mag̃ alia e
parte qͣm terris auertet non pot̾ acciꝑe radios
est. ⁊ cui uis adu̾tenti facile cognitu. qd̾ lima ñ
do. Ab illo gͦ accip̾ lumen. ⁊ cũ sub illo ẽ. semꝑexĩ¬
gua ẽ. Cũ uͦ ab illo longiꝰ abscesserit. fit ampla.
suoq ambitu plena.Si enĩ suo lumi̾e u̾teret᷑. ne¬
cesse erat semꝑ eam eẽ. equalem. nͨ die. xxͣx. exi¬
lem fieri. ⁊ si suolumine ut̾etur. huiꝰ nũꝗͣ eclip¬
obducta nebula caligantẽ facit. Orbis enĩ lu
eiꝰ esfulgeat. eqͣlis uidi solet. cũ plenꝰ ẽ luminis

Expanded text:
obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orienobseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuertere, qua non inlustratur, donec ad cornua redeat atque omninsol non potest. m, cum coeperit ex alio semicirculo propinquare soli, quanto magis superiore parte illustratur, tanto magis 31 ab ea parte quam terris avertit, non potest excipere radios est, et cuivis advertenti facile cognitum, quod luna non do. Ab illo ergo accipit lumen, et cum sub illo est, semper exigua est; cum vero ab illo longius abcesserit, fit ampla, suoque ambitu plena. Si enim suo lumine uteretur, necesse erat semper eam esse aequalem, nec die XXX exilem fieri; et si suo lumine uteretur, hujus nunquam eclipobducta nebula caligantem facit, colligi potestejus effulgeat. Et qualis videri solet cum plenus est luminis,
Abbreviated transcription (Latin):
lupe meretͥces st̃. a rapacitate uocate. qd̾ ad se
rapiebant miseros. ⁊ app̾hendebant. lupanaria
enĩa paganis ꝯstituta sunt. ut pudor mulier̾
infelitium ibi publicaret᷑. ⁊ ludib̾o haberent᷑.
tã hi qͥ fac̾ent. ꝗͣ hi qͥ pat̾ent᷑. Iupanaria. cellule¬

Expanded text:
lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt, ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam que paterentu
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝯu̾satione ep̃c u̾bũ facit ad popłm. Deinde
corã plebe tradit eis codicẽ apicũ diumoꝵ. ad
aei u̾bum annuntiandũ. Porro uox lectoris sĩ¬
plex erit et clara. ⁊ adomne genus ꝓnũtiatioĩs
accõmodata plena succu uiti. agrestem ⁊ sub¬
rustic̃ effugiens sonum. ñ humilis et adeo sub¬
limis. non fracta uł tenera. nichil femineũ
sonans. neq cũ motu corꝑis. s tm̃ cũ grauitatis
spẽ. Auribꝰ aut̃ ⁊ cordib consulere debet lector.¬
ñ ocłis. ne potus ex ip̃o spectatores mag̾ faciat¬
ꝗͣ auditores. Uetꝰ opinio ẽ. lectores ꝓnuntiandi
causa p̾cipuã curã uocis habuisse. ut exaudi¬
ri intumultu possent. Uñ et dudũ lectores
do aĩo q̃ legit. qiͣ collector dr. Sicut illud. Qui

Expanded text:
onversatione episcopus verbum facit ad populum, deinde coram plebe tradit eis codicem apicum divinorum, ad Dei verbum annuntiandum. Quplex erit et clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, non tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantum cum gravitatis specie. Auribunon oculis, ne potius ex seipso eos spectatores magis, quam auditores faciat. Vetus opinio est, lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possent. Unde et dudum lectores do animo quae legit, quasi collector, sicut illud: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ malefici illam deponunt. cũ cȩrtis temꝑibꝰ
ifit. s obumbrat᷑. nͨ diminutionẽ sentit cor¬
ñ s obiectu obumbrantis t̾re casum patitur
ua distat a sole. ut ꝑ mediam t̾ram siqͥd di¬
tum traiciatur ꝯtinge̾ possit solẽ subt̾ram.

Expanded text:
nt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibuicit, sed obumbratur, nec diminutionem sentit corporis, sed objectu obumbrantis terrae casum patitur  distat a sole, ut per mediam terram si quid directum trajiciatur, contingere possit solem sub terram,