comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ertia dũ latio regnantem inderit
estas Rhetorice dixit ne breue ess
Si triennium diceret e tempis dimis
Tertia dum latio reglantem uiderit
filium postea regnaturum cui nunc
cognonien Iulo additur. Sm catorẽ
historie hõe habet fioes Eneam cũ
pr̃e ad italiam uenisse ⁊ ꝑꝑ in uasos
agros conera latinunt turmim pri¬¬
gn̾asse in quo prelio periit latinus tũ¬
mimq postea al mẽzentium confugiise
enisq fretius auxilio bella renonasse
quibus eneas turmisq pariter raptist
migrasse postea inascunium gor̃¬
zentunti bella seo eos singulari terta¬
mine dimicasse s occiso mẽzentio:
Ascanium ceptum uocari a pͤsbarbe
lanugine que ei tpre uictorie nasce
ea iulum occiso mezentio. Dequib
nominons hoe loco dicit. At prier A¬
canius cui mĩe cognomẽ inlo ado¬
dit Uiegilius ut ab illis loçis ostenoat¬

Expanded text:
ERTIA DVM LATIO REGNANTEM VIDERIT AESTAS rhetorice, ne breve esset si triennium diceret, tempora divisinimum Aeneam», ‘tertia dum Latio regnantem viderit filium postea regnaturum. CVI NVNC cognomen ivlo additur secundum Catonem historiae hoc habet fides: Aeneam cum patre ad Italiam venisse et propter invasos agros contra Latinum Turnumque pugnasse, in quo proelio periit Latinus. Turnum postea ad Mezentium confugisse eiusque fretum auxilio bella renovasse, quibus Aeneas Turnusque pariter rapti sunt. migrasse postea in Ascanium et Mezentium bella, sed eos singulari certamine dimicasse. et occisAscanium Iulum coeptum vocari, a prima barbae lanugine quae ei tempore victoriae nascebea Iulum occiso Mezentio. De quibus nominibus hoc loco dicit ‘at puer Ascanius, cui nunc cognomen Iulo adddit Vergilius ut aliquibus locis osten
Abbreviated transcription (Latin):
la que mũo tantum pluri dicitur
ot st alta cithera. Nouas artes ars
unaecon est ẽ uñ sine epithito ma¬
le ponitur flcuem mutatus nota funi¬
ra est qđ aut̃ adidit & ora piso¬
dat᷑ &furere faciat ut animumq la¬
bentes impulit domunt timiet ambi¬
guam in qua hĩtat mutabilis femi¬
na ut uarium & mutabile semp
remina Item iuno in quarto suspe¬
etas huise domos cartaginis alte
Biliques fallaces nee eitim ad linguã
cẽtulit sed admentem. Et sbnoctem
cura recursat circa noctem. seo
sciendum qd cum tempus sugnific¬
atur so prepositio accusato cohiret
Ut ant hi sublucem densa int̾ mibi¬
la se se diuersi rumpunt raddii Ergo
his alugerum dc̃i affritur amorent
Latini atum ip̃imi cupiomem uo¬
tant ho qͦ faciunt d amore seo
hie imitatus. est gexcos qui uno no¬
mine utrunq sumificat nam am¬
orem dixit deum sed discrruit ep¬
itheton. Sane numen ho ratione
nõ caret nã qr turpituomis est st¬

Expanded text:
numero tantum plurali dicitur, ut «sunt alta Cythera». NOVAS ARTES ars τῶν μέσων est, unde sine epitheto male ponitur. FACIEM MVTATVS nota figura est. Quod autem addidit ‘et ora’, perisso incendat et furere faciat, ut «animumque labantem inpulit». DOMVM TIMET AMBIGVAM in qua habitat mutabilis femina, ut «varium et mutabile semper femina»; item Iuno in quarto «suspectas habuisse domos Carthaginis altae». BILINGVES fallaces; nec enim ad linguam rettulit, sed ad mentem. ET SVB NOCTEM CVRA RECVRSAT circa noctem. Et sciendum quia, cum tempus significatur, ‘sub’ praepositio accusativo cohaeret, ut «aut ubi sub lucem densa inter nubila sese diversi rumpunt radii». ERGO HIS ALIGERVM DICTIS ADFATVR AMOREM Latini deum ipsum ‘Cupidinem’ vocant ob hoc, quod facit ‘amorem’. Sed hic imitatus est Graecos, qui uno nomine utrumque significant; nam ‘Amorem’ dixit deum, sed discrevit epitheto. Sane numen hoc ratione non caret. Nam, quia turpitudinis est st
Abbreviated transcription (Latin):
nu natus De hac enim uł nmphe
enitintur circa fliiura uł nemora
ꝙ ddũ iactaretur anchis es afflatus
sobana uempe historia hoc ht he¬
ulem cum colchos ir et ꝑ ddito hyla po
ł ꝑagratum misiam T̃ roiam ueni¬
se ad cunis põtu cũ eum lauinedõ
arceret octisus est & eiui filia Hes¬
one belli iire so lata comiti talamo¬
ni tradita est ꝙ pͥmus ascenderat mu¬
rum unoe tent̾ natus est nam aia¬
cem & alia constat eẽ procrea tum
Tune hcules pͥamum qͦ redemptum
a uicimii hostibus in pat̾no regnolo¬
canit unde priamus dictus est
achillis arma intemerat s̃alamine
pulsus sidoniam uenit e quo dido cũ
eucro ut in eo collocaret imperiu
Casus hoc loco riune nõ fortunt in¬
telligenous est casus ip̃e hostis a tr¬
manorum landis exageratio qõ eĩ
ab hoste lauoatur ferebat lauoabat
p̃ferebat / Thencrorum a stirpe uoli¬
bat propt genus maternuim ut sup
diximus e plus est ꝙ dixit uolebat
qiͣ mat̾no gauoens refutaret genus

Expanded text:
est; deae enim vel nymphae enituntur circa fluvios vel nemora. Quod cum iactaret Anchises, adflatus SIDONA VENIRE historia hoc habet, Herculem cum Colchos iret perdito Hyla post peragratam Mysiam navibus Troiam venisse. A cuius portu cum eum Laomedon arceret, occisus est, et eius filia Hesiona belli iure sublata comiti Telamoni tradita est, qui primus ascenderat murum, unde Teucer natus est; nam Aiacem ex alia constat esse procreatum. Tunc Hercules Priamum quoque redemptum a vicinis hostibus in paterno regno locavit; unde et Priamus dictus est Achillis arma interemerat, Salamine pulsus Sidona venit, ex quo Dido cunceucro, ut in ea conlocaret imperium. CASVS hoc loco ‘ruinae’, non fortunae intellegendus est ‘casus’. IPSE HOSTIS Troianorum laudis exaggeratio, quod etiam ab hoste laudantur. FEREBAT laudabat, praeferebat. TEVCRORVM A STIRPE VOLEBAT propter genus maternum, ut supra diximus. Et plus est quod dixit ‘volebat’, quasi materno gaudens refutaret genus
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitatem Nec quiarino ubiꝗ
est aeminit historie multi eim
post excidium troye orb diersa
tenuerunt ut helemis epirum An¬
tenor uenetiam alii saroiniam fin
salustium Aii nicina sirtibus leca
em Lucanu ut põtusq quietos ost
endit libiȩ pheurio placiuisse magr̃o
Siqna pias respectãt nimina
Si quidem oratius si tn impie nõ
tangenda rates transiliunt nada
Lei enim ꝯgruit optare dubitã¬
tem aut certe ao se retulit qui
cũ pius esset tot laborabat in com¬
odis si quio usꝗ̃. iustitię est. Sina¬
let apuo homines iustitia. Et mens
sibi consiã recti ẜm stoicos qui dic¬
unt ip̃am iuxtutem ẽẽ p̃mio ⁊iã¬

Expanded text:
possibilitatem. nec quicquid ubique est meminit historiae. multi enim post excidium Troiae orbis diversa tenuerunt, ut Helenus Epirum, Antenor Venetiam, alii Sardiniam secundum Sallustium, alii vicina syrtibus loca secundum Lucanum, ut "portusque quietos ostendit Libyae Phrygio placuisse magistro». SI QVA PIOS RESPECTANT NVMINA si quidem, ut Horatius «si tamen impiae non tangenda rates transiliunt vada»; nec enim congruit optare dubitantem. Aut certe ad se rettulit, qui cum pius esset, tot laborabat incommodis. SI QVID VSQVAM IVSTITIAE EST si valet apud homines iustitia. ET MENS SIBI CONSCIA RECTI secundum Stoicos, qui dicunt, ipsam virtutem esse pro pra
Abbreviated transcription (Latin):
ans s amantum e amantium dicimꝰ
Cum au̾t noĩato singularis e fuer¬
it tͥnũatus tantum in un erit ut
liqua nõ nomina auctoritate firma
profloridla ut nemora ĩter fron¬
fecit latinuumꝰ exexcet fatigat uñ
añ iliacis exercite fatii hoc aũt par¬
ticipium ab exercitu & militum
multitudine declinatione declina¬

Expanded text:
 dicimus; cum autem nominativus singularis ‘r’ fuerit terminatus, tantum in ‘um’ exit, ut liqua vero nomina auctoritate firmampro ‘florida’, ut «nemora inter fronfecit Latinum. EXERCET fatigat, ut «nate, Iliacis exercite fatis». Hoc autem participium ab ‘exercitu’, id est militum multitudine, declinatione di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpleni materms mensibus solueret
quo sc̃o inuentui est puer cui no¬
mẽ ab uria impositum est ut or¬
ion dicerit qd̾ dorica lingua ꝯm¬
utatum est ut oy diptongas in¬
prima silla breuis in uemitiro¬
ut hoc loco cum sit naliter longa
exce rationis est nam detractio
fit y littere & o remanet breuis
Et hoe qr ut io ẽ naturalit longa
aut oy diptongus. Cetum si si
ꝓpris nomine dichronos ut om̃s
latine st proporũ nominu abu¬
temur licentia ut ĩ artib lectu
est. Orion ergo postea nenato
fcũs dum uellet cũ diana concu¬
bere ut Oratius dicit eyꝰ sagiptis
occisus est ut lucanus in misso scõ¬
pone periit ae deoꝵ impatiõn
relatus insidera signum famosum tẽ¬
pestatibus fecit. Perisimilius aũt est
cidit. sane magnitudine sua multig

Expanded text:
pletis maternis mensibus solueretur. Quo facto inuentus est puer, cui nomen ab urina impositum est ut Orion diceretur, quod Dorica lingua mutatum est, ou dittongus muprima syllaba breuis inueniretur cum sit naturaliter longa, Grece rationis est, nam detractio fit enim u littere et o remanet breuis. Et hoc, quia aut ω est naturaliter longa aut ου diphthongus; ceterum si sit in proprio nomine dichronos, ut omnes Latinae sunt, propriorum nominum abutemur licentia, ut in Artibus lectum est. Orion ergo postea venator factus, dum vellet cum Diana concumbere, ut Horatius dicit, eius sagittis occisus est, ut Lucanus, inmisso scorpione periit, et deorum miseratione relatus in sidera signum famosum tempequo oriente occidit. Sane magnitudine sua multis
Abbreviated transcription (Latin):
Que noi reliquias danan si troia¬
nos significat simplicit intelligio¬
si io ad se refẽt quo ad achillem eua¬
trii ꝑꝑ orontis interitũ Omniũ eg¬
enos egro honestius genito iũgitut
q̃ ablto cui iñgit sicero nt eget
tille senatu. Idem q̃ uirgilinẽ quo

Expanded text:
S DANAVM si Troianos significat, simpliciter intellegis; si ad se refert, quod Achillem evapropter Orontis interitum. OMNIVM EGENOS ‘egeo’ honestius genetivo iungitur quam ablativo, cui iungit Cicero, ut «eget ille senatu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ speremus bona tuneasꝰ adusa
Nemores fam̃ atq nefandi iusti
E in iusti Et bñ memores qr ẽ¬
si nõ statim puniant crimũa
s⁊ tũ memores. ut oratius raro
añcedentem scelestum deẜuit pede
pena clanoo. Nee pietate fint. Alui¬
Itum int est in t̾ iustitiam e pie¬
tatem. nam pietas pars iustitie
est sicut seueritas. Nume ergo h
dicit qr parte sit instus is est pie¬
tate Et bñ duo laudat ĩ enea s
pietatem quã a didone impetxar̃
contendit ꝙ uĩtutem quã uuleti¬
meri. Bello maiõ & armis nõ est
iteratio nam bellum ꝙ consilur
habet arma tm ĩ actu ip̃o st̾si
nescitur aura nescor illa re ut
alibi uescitur eneas simł & troĩa¬
na iuuentus perpetui tergo bou¬
cipiat/ qd dicit plinius ut elocutio¬
nes ex simplibus formamus: Na
ecce comodo illã rem dicimus nec
tn uescor illam rem. ⁊ ip̃e enim di

Expanded text:
cum speremus bona, timeamus adversa. cum speremus bona, timeamus adversa. MEMORES FANDI ATQVE NEFANDI iusti et iniusti. Et bene ‘memores’, quia etiamsi non statim puniant crimina, sunt tamen memores, ut Horatius «raro antecedentem scelestum deseruit pede Poena claudo». NEC PIETATE FVIT multum interest inter iustitiam et pietatem; nam pietas pars iustitiae est, sicut severitas. Nunc ergo hoc dicit, qua parte sit iustus, id est pietate. Et bene duo laudat in Aenea: pietatem, quam a Didone inpetrare contendit, et virtutem, quam vult timeri. BELLO MAIOR ET ARMIS non est iteratio; nam ‘bellum’ et consilium habet, ‘arma’ tantum in actu ipso sunt. SI VESCITVR AVRA ‘vescor illa re’, ut alibi «vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus perpetui tergo bovcipiat quod dicit Plinius, ut elocutiones ex similibus formemus; nam ecce ‘comedo illam rem’ dicimus, nec tamen ‘vescor illam rem’. Et ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
suo opere Uirgilius diligent obẜuat
Innada ceca ĩ cognit᷑a latentia
ꝑrocatibus austris  seuerantibus
et ꝑcax ꝓpͥe petax est nam ꝓca¬
qd est salum iali nam sale tabẽt¬
ris cuupat. ad nauimus oris elige
ubum aptum nauigragio ad eli
uncta carina/. Quoo genus hoc ho¬
minum Rethorice utuperaturꝰ
mores nõ ad didonem loquitur
sed adttiam se confert ꝑ sonam:
hospitio ꝑhibenũ harẽne ut alibi
litusq rogamus occupantis est eñ
litore ut ałibi inq cui prima
frementem equũ magno te¬
llui ꝑ cussa tridenti. Mortalia
arm̃a mortalem possibilitatem
sane arma et ꝯsilia fignificãt
ut quere conscius arma seo hoc
loco terret. latent ꝑꝑ siciliam
Nam paulo post ait st̾ s. sicule
regionibus urbes cũ unam habeãt
in qua acestes regnat sto ad ter¬
orem uebes posuit At sperate de¬
os abusiue tumer ut alibi hũc eio
si potui tantum sperare dolorem

Expanded text:
gilius diligenter observat. IN VADA CAECA incognita, latentia. PROCACIBVS AVSTRIS perseverantibus. Et ‘procax’ proprie ‘petax’ est; nam ‘procaquod est ‘hoc salum’ ‘sali’, nam «sale tabentris culpat. ADNAVIMVS ORIS elegit verbum aptum naufragio ad elicuncta carina». QVOD GENVS HOC HOMINVM? rhetorice vituperaturus mores non ad Didonem loquitur, sed ad tertiam se confert personam. HOSPITIO PROHIBEMVR HARENAE ut alibi «litusque rogamus»; occupantis est enim litore, ut alibi «tuque o, cui prima frementem fudit equum magno tellus percussa tridenti». MORTALIA ARMA mortalem possibilitatem. Sane ‘arma’ etiam consilia significant, ut «quaerere conscius arma». Sed hoc loco terret latenter propter Siciliam; nam et paulo post ait ‘sunt et Siculis regionibus urbes’, cum unam habeant, in qua Acestes regnat: sed ad terrorem ‘urbes’ posuit. AT SPERATE DEOS abusive ‘timete’, ut alibi «hunc ego si potui tantum sperare dolorem»,
Abbreviated transcription (Latin):
bant cupiebant᷑ ut formosum pa¬
stor coridon ardebat alexim. Aedeo
aũt ⁊ accusatũ regit ꝑ abłtm.
Res incognita hõe est qua affectioẽ
penorum populno conuueniret
dissimulant. dissimulamus nota
simulamꝰ &ignota Que pãtuna¬

Expanded text:
BANT cupiebant, ut «formosum pastor Corydon ardebat Alexin». ‘Ardeo’ autem et accusativum regit et ablativum. RES INCOGNITA hoc est qua adfectione Poenorum populus conveniret. DISSIMVLANT dissimulamus nota, simulamus ignota, ut Sallu
Abbreviated transcription (Latin):
ros hec nõ adꝯperationem ꝓtinet
sed ẽ poetice discreptionis euaga¬
tio. Mille firatus mimerus ꝓ itifi¬
nito. nam de nimpharum numero
uaria est opinio. Orea des nimphe
montium oreades dicintur Siluaꝵ
driades iut cm silius nascuntur
Amadi iades fontium naper uł na¬
iades maris nõ nercides tacitur
maior enĩ est taciturnitas affectꝰ
ut supra hoc lectum sic texrẽtius
ut mecum tucita gaudeam ꝑtĩ¬
ꝑtamt mõ uehement temptant
alibi leuiter ut blanda uicissim
gaulia ꝑtẽptãt mentem sunt g¬
enim młta q̃ ꝑ locis intelligunt᷑
ut impoteno & satis e minus po

Expanded text:
ROS hoc non ad conparationem pertinet, ROS hoc non ad conparationem pertinet, sed est poeticae descriptionis evagatio. MILLE finitus numerus pro infinito; nam de nympharum numero varia est opinio. OREADES nymphae montium Oreades dicuntur, silvarum Dryades, quae cum silvis nascuntur Amadryades, fontium Napeae vel Naides, maris vero Nereïdes. TACITVM maior enim est taciturnitatis adfectus, ut supra «haec secum». Sic Terentius «ut mecum tacita gaudeam». PERTEMPTANT modo ‘vehementer temptant’. Alibi leviter, ut «blanda vicissim gaudia pertemptant mentem». Sunt enim multa quae pro locis intelleguntur, ut ‘inpotens’ et ‘satis’ e
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽẽ ꝯstat ut pote extinctas partĩ
ab hercule partim ab achille. peltis
scutii breuissimis in modum lune
iam medie Pantasilea furens fu¬
rentem ideo dixit qr sororem sua
in uenatione confixit simulans se
ceruam ferire. Sto hoc ꝑtransitu
tangit Nam fincõ bellicus intelligr̃.
Aurea amphibolon ẽ hor loco utrũ
ip̃a aurea: an aurea cingula. sciẽ¬
duni tandem plerunq amphibologiã
metri ratione dissolui ut aurea cõ¬
posuit sponda dido aurea si eĩm ao
spondam referas nõ stat uersus. Ex¬
erte nudatę misam enim quam
aduxexint in aniam. Uirgo & segũ
ostendit Getatẽ. obtuitu aspectu
In uno in uno enim hoc est singla
stiꝑante catua ad hoc tantum se¬
quens ꝑtinet compatia quã uitu¬
perant młti ne scientes exempla uł
paraboł uł compationes ab simptaq
nõ semꝑ usqqͣ congruere sed intoũ
om̃i parte/ interdum aliqua con¬
uenire Eurote ripis fluuii lacome
Cintii montis delii inguo natam ꝯst¬
at esse dianam. Excet diana tho¬

Expanded text:
non esse constat, utpote extinctas partim ab Hercule, partim ab Achille. PELTIS scutis brevissimis in modum lunae iam mediae. PENTHESILEA FVRENS furentem ideo dixit, quia sororem suam in venatione confixit simulans se cervam ferire. Sed hoc per transitum tangit; nam furor bellicus intellegitur. AVREA amphibolon est hoc loco utrum ipsa aurea an aurea cingula. Sciendum tamen plerumque amphiboliam metri ratione dissolvi, ut «aurea composuit sponda» Dido ‘aurea’; si enim ad spondam referas, non stat versus. EXERTAE nudatae; nudant enim quam adusserint mammam. VIRGO et sexum ostendit et aetatem. OBTVTV aspectu. IN VNO in unoquoque, hoc est singula STIPANTE CATERVA ad hoc tantum sequens pertinet comparatio, quam vituperant multi, nescientes exempla vel parabolas vel conparationes adsumptas non semper usquequaque congruere, sed interdum omni parte, interdum aliqua convenire. EVROTAE RIPIS fluvii Laconicae. CYNTHI montis Deli, in qua natam constat Dianam. EXERCET DIANA CHO
Abbreviated transcription (Latin):
a fr̃e athalantis qui pulsus agẽ¬
mano italiam ienuit/ eiq no
pristine regionis imposuit ut higi¬
mis docet antiqua nobilis nec eñ
nona eẽ posset licet primã terram
snam esse dicant athenienses
Ubere glebes ubere ꝓpe est fecimo¬
itas  bene italu uirtutem fecũ
mexi st tantum płis y taliam

Expanded text:
re Atlantis, qui pulsus a germano Italiam tenuit eique nomen pristinae regionis inposuit, ut Hyginus docet. ANTIQVA nobilis; nec enim nova esse potest, licet primam terram suam esse dicant Athenienses. VBERE GLEBAE ‘uber’ proprie est ‘fecunditas’. Et bene Italiae virtutem fecundnumeri sunt tantum pluralis.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad supplicandum tentoriũ achi¬
llis fusse ingressus dormentem
achillem excitanisse ut ꝑ filii cõ¬
pore rogaret eum cũ cum pot¬
iissꝙ occioere licet hoc omerus
Pꝑ achillis turpituoinem suppãt
Ainis est int hostiuni tela uersa¬
ri. Ut salustius. Catelina longe
Soai naturaliter longa ẽ fit tn br¬
enis intoum cũ eam uocalis seꝗ¬
tur ut pͥmo surgebat eoo ⁊ iugri me¬
nonis arma qr tithonꝰ fe laumedõ¬
tis raptus ab aurora filiũ suũ meno¬
nem ex ip̃a ꝓgenitum adtroye misit
anxilia reigri aũt ddixit ethiopis.
Unde pina qsurgit aurora. Arma
uulcama ut ilłe indicat uersus. te
potuit atrimis tironia flectere ꝯiũ.
Ducit amazonioum hoc est ꝙ sũp dix
uider iliacas exordine pugnas. Qme¬
rus enim hec om̃ia tacuit que stã

Expanded text:
cum ad supplicandum tentorium Achicum ad supplicandum tentorium Achillis fuisset ingressus, dormientem Achillem excitavisse, ut pro filii corpore rogaret eum, cum eum potuisset occidere: licet hoc Homerus propter Achillis turpitudinem supprimadinis est inter hostium tela versari, ut Sallustius "Catilina longe EOAS ‘e’ naturaliter longa est, fit tamen brevis interdum quia eam vocalis sequitur, ut «primo surgebat Eoo». NIGRI MEMNONIS ARMA quia Tithonus, frater Laomedontis, raptus ab Aurora, filium suum Memnonem ex ipsa progenitum, ad Troiae misit auxilia. ‘Nigri’ autem dixit Aethiopis, unde prima consurgit Aurora. ‘Arma’ Vulcania, ut ille indicat versus «te potuit lacrimis Tithonia flectere coniunx». DVCIT AMAZONIDVM hoc est quod supra dixit «videt Iliacas ex ordine pugnas». Homerus enim haec omnia t
Abbreviated transcription (Latin):
aut ẜe exunt decliationis aut
ttie / seo si ttie abltm singularẽ
animis aũt ẽ mortis ut hicꝭ
indicat locus ex animatus uõ tim¬
ens ut exaĩata sequens inpni¬
geret apima muris. Uendebat
ingentiꝰ arte usus est uerbia
nam hoc loco qr pingi potuit
p̃sens tp̃s posuit. Superiui quia
pĩgi nõ potunt seo referri perfe¬
ctoꝰ usus est tempore dicendo ra¬
ptauerat nõ raptabat. Tum uõ
in gentem gemitum iam enim
superius eum lacrimasse dixat
hoc erggo adidit pꝑ nisum hectoris
corpus ut ẽs gr̃auit gemeret
Ut cuierim quo teactus est amici
aũt plus est ꝗ̃ si hectoris diceret
alibi paruumq patri tendebat
Iulim cum potuerit dicere mihi
Aanis in ermes aut sine sceptͦ
aut supplices ut oextras teno̾amꝰ
in hermes qd tractum ⁊̃ de histo¬
ria qui enim se nident in exmes
supplicant aut reuera in ermis
tune sq̃ pr̃ehum enim processit
armatus. Sane ꝑtransitum hi¬
storiam tetigit. qr ꝯstat pͥamius

Expanded text:
ae erunt declinationis, aut tertiae; sed a tertia ablativum singularem animis’ autem est ‘mortuus’, ut hic indicat locus, ‘exanimatus’ vero ‘timens’, ut «exanimata sequens inpingeret agmina muris». VENDEBAT ingenti arte utitur verbis; nam hoc loco, quia pingi potuit, praesens tempus posuit, superius, quia pingi non potuit, sed referri, perfecto executus est tempore dicendo ‘raptaverat’, non ‘raptabat’. TVM VERO INGENTEM GEMITVM iam enim superius eum lacrimasse dixerat. Hoc ergo addidit visum Hectoris corpus, ut etiam graviter gemeret. VT CVRRVS quo tractus est. AMICI AVTEM plus est quam si ‘Hectoris’ diceret. Alibi «parvumque patri tendebat Iulum», cum potuerit dicere ‘mihi’. MANVS INERMES aut sine sceptro aut supplices, ut "dextras tendamus inermes" : quod tractum est de historia; qui enim se dedunt, inermes supplicant. aut re vera inermes tunc; contra Pyrrhum enim processit armatus. sane per transitum historiam tetigit, quia constat Priamum,
Abbreviated transcription (Latin):
meis inscribam hasta hastili scilico
quam trassixus trahebat Intea dũ
he geruntur e satis opdtime a ma¬
reibus festinatur adtem plum ut al¬
ibi nee nõ adtemplum sũmasq ad
palladis arces. Non eqne dicit ini¬
que littotes figura est ut aliibĩ g
uacuis dannui nõ equus acerris
ꝑassis participium est abeo qõ
Ẽ pandor ideo aut̃ nõ facit pan¬
bi positione in uenitur inp̃tito
ꝑticipio nõ est dequa re enfonia
indicat ut ab eo qd est tundor
tunsus facit ut tucse pectora pa¬
lmis & tasus ut nõ obtusa adeo
gestamus pectora peni. Sciendũ
Si est licet alia enfanie causa
uarientur uł in generibus uł
numeris. nactus in cipassus .n.
penitus nũꝗͣ accipere. peplũq fer¬
ebat pepłum ꝑͥe est palla picta
pmuinea mineoue ꝯsetrata ut
plantus nĩq ad cmitatem uerõ
nisi cum infertur peplũ hodie
tn multi abutuntur hoe nonnẽ
alibi talia dicentem iam dudum

Expanded text:
HASTA hostili scilicet, quam transfixus trahebat. INTEREA dum haec geruntur. Et satis opportune a matribus festinatur ad templum, ut alibi «nec non ad templum summasque ad Palladis arces». NON AEQVAE id est iniquae. Litotes figura est, ut alibi «et vacuis Clanius non aequus acerris». PASSIS partiautem non facit 'panbi positione invenitur, in praeterito participio non est. de qua re euphonia iudicat, ut ab eo quod est 'tundor' et 'tunsus' facit, ut "tunsae pectora palmis" , et 'tusus', ut "non obtusa adeo gestamus pectora Poeni" . sciendum tamen est, licet alia euphoniae causa varientur vel in generibus vel in numeris, 'nactus' tamen et 'passus' 'n' penitus numquam accipere. peplumque ferebant peplum proprie est palla picta feminea Minervae consecrata, ut Plautus "numquam ad civitatem venio, nisi cum infertur peplum" . hodie tamen multi abutuntur hoc nomine.alibi "talia dicentem iamdudum a
Abbreviated transcription (Latin):
occidente diomede tadaua ulixes
trahebat. Ardentes & canoidos sig¬
ficrit & iuloces ut ꝑnicibus ignea
dubio se ardens. xanctum fluniũ¬
h Troili amore. achillert diitũ
palumbes eiui quibꝰ ille delectabat᷑
obiecisse quas cum uellet tener̃ cap¬
tus ab achille in eius amplexibus
periit. Seo hoc qĩ indugnum hereo
carmine mutalit poeta fugiens
fugere uolens accepto iam uulnes
infelicem multi hoc loco distinigũt
tñ et si iungas puee uius est senẜ
atq impar ac si diceret ꝙ̃ si plier
nõ esset congressus achilli. Con¬
geedio tibi antiqui dicebant sicut
yugno tibi dimico tib. hodie dicii
congredior tecum. pumo tecum
aintico tecum Curru curribus
falcatis uios eẽ maiores Et lu¬
ins & salustius docent inani siñ
rectore. nam corpus herebat. Lo-¬
ra tenens tn q̃ q̃ mõtiuii xsa te¬

Expanded text:
Homerum occidente Diomede cadavera Vlixes trahebat. ARDENTES et ‘candidos’ significat et ‘veloces’, ut «pernicibus ignea dubio ehabet: Troili amore Achillem ductum palumbes ei quibus ille delectabatur obiecisse, quas cum vellet tenere, captus ab Achille in eius amplexibus periit. Sed hoc quasi indignum heroo carmine mutavit poeta. ‘Fugiens’ fugere volens accepto iam vulnere. INFELIX multi hoc loco distinguunt, tamen etiam si iungas ‘puer’, unus est sensus. ATQVE INPAR ac si diceret ‘etiam si puer non esset’. CONGRESSVS ACHILLI ‘congredior tibi’ antiqui dicebant, sicut ‘pugno tibi’, ‘dimico tibi’. Hodie dicimus ‘congredior tecum’, ‘pugno tecum’, ‘dimico tecum’. CVRRV curribus falcatis usos esse maiores et Livius et Sallustius docent. INANI sine rectore; nam corpus haerebat. LORA TENENS TAMEN quamquam mortuus. VE
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Item nere frige neq enim
feuges. Dardanides generosos dã¬
danide magni genus alto a sanguine
diuum lautnedontiadas ꝓfudos ni
nõ dum laumecontee sentis ꝑ iutia
gentis Trohas fortes ut trođs aiit
pranceps turmas inducit asilas hec¬
toreos qͦ fortes ut m̃e insurgite
remis hectorei sotii Cristatus ah¬
illes ẜͥni omerum qui dicit ĩ achill¬
is chxistis tribile quidam fuisse.
Nec procul hine resi Resus rex te¬
atie fuit qui cum ad troie uenisse
auxilia clansisq iam poͣtis ten¬
toria lo canisses ĩ litore dolore pro¬
dente troiano qui missus fuerat spe¬
uilato a diomede ꝙ ulixe est inter¬
fectus qui s ip̃i speculatum uenerãt
adductiq st equi quibus pendebant

Expanded text:
ere Phrygiae, neque enim Phryges»; Dardanidas generosos, ut «Dardanidae magni genus alto a sanguine divum»; Laomedontiadas perfidos, ut «nondum Laomedonteae sentis periuria gentis»; Troas fortes, ut «Troes agunt, princeps turmas inducit Asylas»; Hectoreos quoque fortes, ut «nunc insurgite remis, Hectorei socii». CRISTATVS ACHILLES secundum Homerum, qui dicit in Achillis cristis terribile quiddam fuisse. NEC PROCVL HINC RHESI Rhesus rex Traciae fuit; qui cum ad Troiae uenisset auxilia clausisque portis tentoria locasset in litore, Dolone prodente, qui missus fuerat speculator, a Diomede et Vlixe est interfectus, qui et ipsi speculatum uenerant. Abducti sunt equi, quibus pendebant
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is metus enee de moribris afcoꝵ
est quam nime picture contemp¬
latione deponit: qui enim bella
depingunt ꝙ uirtutem diligunt
donis laudi uirenti ut pͥmam
talia aouersa quibus ꝯstat sbia¬
cere mortales. Some metum coll¬
ectio est nam ubi uirtus prem¬
ia/ aduersa mipationem merent᷑
rite formido deponit᷑/ feret ꝑ affe¬
ret. iani epithethon ẽ picture
aut qr curet corporum q̃ imitat᷑
plenituomem aut qr nuillius est
ntilitatis. Larioq humttat fł¬

Expanded text:
de moribus Afrorum est, quam nunc picturae contemplatione deponit. Qui enim bella depingunt, et virtutem diligunt donis». ‘Laudi’ virtuti, ut «primam TALIA adversa, quibus constat subiacere mortales. SOLVE METVM collectio est. Nam ubi virtus praemia, adversa miserationem merentur, rite formido deponitur. FERET pro ‘adferet’. INANI epitheton est picturae, aut quia caret corporum quae imitatur plenitudine aut quia nullius est utilitatis. LARGOQ
Abbreviated transcription (Latin):
at ea tũ ꝯp̾inguntur licent ut hoe lo
co historiam inquit añ ales clauso mo¬
re poetico qui dicunt gelum ꝑ noctem
claudi aperiri ⁊ diem uñ est põta to¬
na cxli s con si dunt tectis bipatentib.
Cemponet finiet ut oblato gandens ꝯꝑ¬
oni federe bellum. Lesꝑ proprie stella
ium temporis est. Et sciendum qr om

Expanded text:
amen confunduntur licenter, ut hoc loco pro ‘historia’ inquit ‘annales’. CLAVSO more poetico, qui dicunt caelum per noctem claudi, aperiri per diem: unde est «porta tonat caeli» et «considunt tectis bipatentibus». COMPONET finiet, ut «oblato gaudens componi foedere bellum». VESPER proprie stella ium temporis est
Abbreviated transcription (Latin):
Ait ut atq humiles hĩtare casas
accusat iunxit qr habeo domu
dicimus uñ est hĩto freq̃ntat̾m
Subtemplo hoe ẽ intemplo ut supͣ.
Regmam operiens aut quam in¬
tellugebat esse nenturam ex artifi¬
cumꝰ festinatione aut certe uide¬
nde regine occasionem requirẽs.
Que fortima sit urbi felicitus Ar¬
tificumq manus interse hoc ẽ habe¬
bat artificum comparatione. Ex
oxdine hoc loco oñoit omem pugn¬
am eẽ depictam. Sed ħ tantur¬
fuit dicit que ant diomedes gessit
aut achilles ꝑ quod excusatur eneas
sic̃ a for tibus uictus. Totum unlga¬
ta per orbem quia europa intulit
Asia passa est africa iam depiggu
Atridas attei filios agamenonemo
menelaum seo usurpatum est nã
plistenis filii fuerunt. Seuum am¬
bobus achillem atqui tres dixit s
atrides pr̃o uno accipe quos unius
patris constat fuisse. plena labo¬
ris plemis genitino melius iungit᷑

Expanded text:
es habitare casas» accusativo iunxit, quia ‘habeo domum’ dicimus, unde est ‘habito’ frequentativum. SVB TEMPLO hoc est in templo, ut supra. REGINAM OPPERIENS aut quam intellegebat esse venturam ex artificum festinatione, aut certe videndae reginae occasionem requirens. QVAE FORTVNA SIT VRBI felicitas. ARTIFICVMQVE MANVS INTER SE hoc est habebat artificum conparationem. EX ORDINE hoc loco ostendit omnem pugnam esse depictam, sed haec tantum dicit quae aut Diomedes gessit aut Achilles; per quod excusatur Aeneas, si est a fortibus victus. TOTVM VVLGATA PER ORBEM quia Europa intulit, Asia passa est, Africa iam depingit. ATRIDAS Atrei filios, Agamemnonem et Menelaum. Sed usurpatum est; nam Plisthenis filii fuerunt. SAEVVM AMBOBVS ACHILLEM atqui tres dixit. Sed ‘Atridas’ pro uno accipe, quos unius partis constat fuisse. PLENA LABORIS ‘plenus’ geneti
Abbreviated transcription (Latin):
lederẽtur uñ ẽ illuo inquarto quos ido¬
na uix urbe reuelli quia nõ uolunta¬
te seo aut odio aut timpr̃ ꝯuenerant
Odium ceuddele tiranni .i. cendelis trrãn
⁊ figura ẽ nam intiramnũ odiũ in¬
stum ẽ. Pigmalionis opes pelago quaᷤᷤ
pigmalioͬ iam snas putabat uñ ẽ in
quarto uta uirum quę enim auaro
maiõ pena ꝗ̃ pecirĩa pp quã deliquer

Expanded text:
laederentur, unde est illud in quarto «quos Sidolaederentur, unde est illud in quarto «quos Sidonia vix urbe revelli», quia non voluntate, sed aut odio aut timore convenerant. ‘Odivm Crvdele Tyranni’ id est crudelis tyranni, et figura est; nam in tyrannum odium iustum est. PYGMALIONIS OPES PELAGO quas Pygmalion iam suas putabat, unde est in quarto «ulta virum». Quae enim avaro maior poena quam pec
Abbreviated transcription (Latin):
possit amantem̃ sed hic nimia pig¬
malionis om̃utur malitia que
& amantem fifellit Uana spe qr di¬
cebat eum reuirti. Lusit decepit
insomnis si ab eo q̃o est iomnum
Sinthesis est ut peculi ꝓpetulii si
aũt a sonno uenit. Insomnis io
ẽ dum sonmos caperet. Crudelis ar
entem hoc est clantem. Quid ei
tegeret undiq truncatus. Retexit᷑
ecce hic plamius quio sit nũdauit
iter abire ut dicimus cursum cele
et̃ si inueniatur solutio dicenda s̃
qͦͥ mõ dicimus aena si aenam hoc
aũt solum huiuscemodi obu ĩ
latino inuenieut Thesauros hoc
nomen cñn nõ ht sicut athlas. Eñ¬
gas. Thoas abas pablas licet in obli¬
quis casibus in ueniatur sic̃ nec
formosus qr derinatiuũ est a fõ¬
certe ad magnituinem ꝑtinet i. tatũ
quantum nulluiꝰ uñq̃ nouit. his cõmota
sup̃ d̾lictis om̃ibua q̃uibus aut odium
nebant ledendi hoe ẽ qui metuebant ne

Expanded text:
possit amantem?». Sed hic nimia Pygmalionis ostenditur malitia quae etiam amantem fefellit. ‘Vana spe’ quia dicebat eum reverti. ‘Lusit’ decepit. IN SOMNIS si ab eo quod est ‘somnium’, synizesis est, ut ‘peculi’ pro ‘peculii’; si autem a somno venit, ‘in somnis’, id est dum somnos caperet. CRVDELIS ARAentem» hoc est celantem. Quid enim tegeret undique truncatus? RETEXIT ecce hic planius quid sit ‘nudavit’ iter abire, ut dicimus ‘cursum celeretiam si inveniatur, solutio dicenda est, quo modo dicimus ‘aena’ et ‘aena’. Hoc autem solum huius modi verbum in Latino invenitur. THESAVROS hoc nomen ‘n’ non habet, sicut ‘Atlas’, ‘gigas’, Thoas’, ‘Abas’, ‘Pallas’, licet in obliquis casibus inveniatur; sicut nec ‘formosus’, quia derivatum est a forcerte ad magnitudinem pertinet, id est tantum quantum nullus umquam novit. HIS COMMOTA supra dictis omnibus. QVIBVS AVT ODIVM uebant laedendi, hoc est qui timebant ne
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nõ in ii penultima brenis ẽ
& perdit accentũ qr ut sũp dixiꝰ.
Unius obnoxam quotiens uocalis
uocalem seqnitur detrahit longitu¬
dinem precedent. Sed hoc in metꝰ
ubi necessitas cogit. nam prosa s
ẜmo corruptus ut mercuri domia
abidi. Tertia afine habere de hine
accintum q penultima breuis ẽ
seo ꝯstat ħ nomina apocopen per¬
tulisse nam apuo maiores idẽ
exat uocats qui & nominats ut
hic mercurius & o mercurius ino
cu. licet brenis sit s iam post apo¬
copem suũ puat accentum. Aus

Expanded text:
cum vero in ‘ii’, paenultima brevis est cum vero in ‘ii’, paenultima brevis est et perdit accentum, quia, ut supra diximus «unius ob noxam», quotiens vocalis vocalem sequitur detrahit longitudinem praecedenti. Sed hoc in metro, ubi necessitas cogit; nam in prosa et rmo corruptus, ut Mercuri Domiti Ovidi tertia a fine habere debuit accentum, quia paenultima brevis est, sed constat haec nomina apocopen pertulisse: nam apud maiores idem erat vocativus qui et nominativus, ut hi Mercurius et o Mercurius: unde 'cu' licet brevis sit, etiam post apocopen suum servat accentum. Ad v.
Abbreviated transcription (Latin):
sĩne fores qͣnis usus ista corru¬
perit Ordo cardo dicitnt qͣi cõ
ianne quo mouetut. Stridebat
arnis ad sua retulit tempora
cantum crm fuerat post ꝓditũ
hostibui a tarpera iirgine ca¬
pitolium ut enei cardines qͦꝵ
uta st eim s. ałia que detr¬
ahere formidinem posset aꝑte¬
mlti querunt cur post insam
mateem quicꝙ̃ timuerit qd tn
alii sic soluunt ut dicant ne
tum ꝗdem eneam uenerem
quam̃ uiderat esse creuidisse
cuius ut ip̃e putabat agnite nulla x¬
ba ꝑ ceperat seo uera solutio hee
est/. Uems mhil de afrorum mor¬
ibiis un nime formidat entas sed
declasse liberata dixerat filio Sciẽ¬
dum tñ est in uirgilio interonm
nalidiora esse obiecta puegatis
ul contra ut hoc loco lenist quã¬
te ꝯiugationis tonꝑuo p̃titum
ꝑfectum uł inui uĩctam exit ul
sb̃lata digamo ĩ ii pronr̃o ar¬
bitrio ut lenii leniii audii auo¬
IIII. Sane cũ inin exit pene ultiã
longa est ⁊ ip̃a accentu retinos

Expanded text:
sive fores: quamvis usus ista corruperit. cardo 'cardo' dictus quasi cor ianuae, quo movetur. stridebat aenis ad sua rettulit tempora. cautum enim fuerat post proditum hostibus a Tarpeia virgine Capitolium, ut aerei cardines fieruta sunt enim et alia, quae detraxere formidinem. tmulti quaerunt cur post visam matrem quicquam timuerit; quod tamen alii sic solvunt, ut dicant ne tunc quidem Aenean Venerem quam viderat esse credidisse, cuius, ut ipse putabat, agnitae nulla verba perceperat. Sed vera solutio haec est: Venus nihil de Afrorum moribus, unde nunc formidat Aeneas, sed de classe liberata dixerat filio. Sciendum tamen est in Vergilio interdum validiora esse obiecta purgatis, vel contra, ut hoc loco. LENIIT quartae coniugationis tempus praeteritum perfectum vel in ‘vi’ iunctam exit vel sublata digammo in ‘ii’ pro nostro arbitrio, ut ‘lenii lenivi’, ‘audii audivi’. Sane cum in ‘vi’ exit, paenultima longa est et ipsa accentum retinet;
Abbreviated transcription (Latin):
ias uł uitatur Iteratio. feruet. ꝯe¬
lebrat᷑ ut eg eꝯͦ friget dessat diciyꝰ
ui Terrentins nimirum hie hoĩe
feugent. feagrantia quotiens incendi¬
umꝰ sugnificati quod flatu aliter¬
ul a flama ꝑl. dicimus quotiens
odor qui fracta spetie maior est ꝑ
r. dicimus. Sciendum sane inhil⁊
hac uacare comparatione. nam pe¬
norum qĩ apium labõ. Custodie
lutorum fucoꝵ ꝯparatur expulsio¬
qr iam faciunt qd ip̃e desidirat. fa¬
stigia diume operis sumitates ali¬
bi ima significat ut fositan e scro.¬
bib q̃ sint fustugia queras. Suspicit
miratur ut e condeario dispicit cõ¬
temnit significat. Mirabile dictu
ob hoc ꝙ sequitur qr mixtus tñctis
Latebat ꝑ medios figura est nam
planuĩ fuerãt se infert neq cer¬
intur uelli neq ab ullo cernitur g
scxibet te uaruis. Lucus ubitmq
Uirgilius Lucum ponit sequitut
ꝑ consecratio ut luco tẽ forte pa¬

Expanded text:
io. FERVET concelebratur, ut contra ‘friget’ cessat dicimus, ut Terentius «nimirum hic homines frigent». FRAGRANTIA quotiens incendium significatur, quod flatu alitur, per ‘l’ dicimus, quotiens odor, qui fracta specie maior est, per ‘r’ dicimus. Sciendum sane nihil in hac vacare conparatione. Nam Poenorum operi apum labor, custodiae litorum fucoquia iam faciunt quod ipse desiderat. FASTIGIA nunc operis ‘summitates’, alibi ‘ima’ significat, ut «forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras». SVSPICIT miratur, ut e contrario ‘despicit’ ‘contemnit’ significat. MIRABILE DICTV ob hoc quod sequitur, quia mixtus cunctis latebat. PER MEDIOS figura est; nam planum fuerat ‘mediis se infert’. NEQVE CERNITVR VLLI neque ab ullo cernitur; et ‘scribet te Varius’. LVCVS uicumque lucum ponit, sequitur etiam consecratio. Vt: ‘luco tum forte pa
Abbreviated transcription (Latin):
polisenus ẜmo est significat enim o
diseumbentes ut hoc loco ⁊ fugates
rotiosos implentur qͥmpleor duo
illuis ut Cicero squaloris plemus ac
pulueris Et terrentius plenus rimarũ
sum & impleor illa re ue hoc loto uł
mus aut ꝙ om̃i corpõi feruntut¬
postꝙ̃ exempta fames in mestitia
cibi fatem exemptam dicit .i. fuga¬
tam nõ affluentia quesitam men¬
seq remote quia apuo maiores ip̃is
apponebant mensas ꝓdiscis uñ est g
mense grata secimde: Duas enim
habebant mensas unamt carnis al¬
tera pomorum ammissos nõ reuã
amifsos sed ut illo tpr̃e pntabant ex¬
ꝓcibus aut certe adicit nõ solũ perisse
cos seo nee sepulturam hr̃e ad quam
uocentur. Nounimus enim ꝙ mõtuoruũ
Umbre ad sepulohs uocantur ut est
manesq uocabant hectoreum adtim¬
ulum et est figura ab eo ꝙ pcrdit io
qo saruitur qr post stã sepulchra

Expanded text:
polysemus sermo est. Significat enim et ‘discumbentes’, ut hoc loco, et ‘fugatos’ et ‘occisos’. IMPLENTVR ‘impleor’ duos eor illius rei’, ut Cicero «squaloris plenus ac pulveris», et Terentius «plenus rimarum sum» et ‘impleor illa re’, ut hoc loco ut mus aut quod omni corpore feruntuPOSTQVAM EXEMPTA FAMES caute in maestitia cibis famem exemptam dicit, id est fugatam, non affluentiam quaesitam. MENSAEQVE REMOTAE quia apud maiores ipsas apponebant mensas pro discis; unde est «et mensae grata secundae». Duas enim habebant mensas: unam carnis, alteram pomorum. AMISSOS non re vera, sed ut illo tempore putabant. EX flectantur precibus, aut certe hoc dicit, non solum perisse eos, sed nec sepulturam habere, ad quam vocentur. novimus enim quod mortuorum umbrae ad sepulcra vocabantur, ut est "manesque vocabat Hectoreum ad tumulum" . et est figura ab eo quod praecedit id quod sequitur, quia post facta sepulcra
Abbreviated transcription (Latin):
it animo ꝑ culsa ẽ qd iam futuri
amoris ẽ signum. primo aspectu
tione. Et sic ore locuta est plecnas¬
moi siẽ nocem q his auribus hausi
Quis te nate dea Quis qualis ad¬
mirantii enim est nõ interogantis
Ut quii globus o ciues nõ eniͦm int¬
ogat illeͦ qui nũctiat. h aũt dido posi
ndigat es thencri naratione cogn¬
ouit᷑ euenis qualis. ĩ manibui oris
ut salustius mar̃ seuum impõtuo¬
mani litteram in uicinam mutas¬
sitio enim. cum ao ꝯ̃positionem trã¬
sierit aut uim suam retinet ut
inico aut mutat ultim am lute¬
ram ut sufficio aut ꝑ dit ut ut¬
demo. Dardanio anchise bene
Anchisem agioit Cum mltis enim uenꝰ
cuncubuit s̾ciendum anchisem pastorẽ

Expanded text:
IT animo perculsa est, quod iam futuri amoris est signum. PRIMO ASPECTV  id est miseratione. ET SIC ORE LOCVTA EST pleonasmos, sicut «vocemque his auribus hausi». QVIS TE NATE DEA ‘quis’, ‘qualis’; admirantis enim est, non interrogantis, ut «quis globus, o cives!». Non enim interrogat ille qui nuntiat. Hoc autem Dido, ut post indicat, ex Teucri narratione cognovit. QVAE VIS qualis. INMANIBVS ORIS ut Sallustius «mare saevum, inportuomam litteram in vicinam mutasitio enim cum ad conpositionem transierit aut vim suam retinet, ut ‘indico’, aut mutat ultimam litteram, ut ‘sufficio’, aut perdit, ut ‘coemo’. DARDANIO ANCHISAE bene Anchisen addidit, cum multis enim Venus concubuit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtollere oꝑtare eligere ut tuns
mihiꝰ iussa. Tecto adtetum nota fi¬
gira Sulto fossa ciuitatis enim nõ
domus circunoatur sulco ut alibi au¬
sim nł tenui uitẽ commitere. fulco
Legunt eligunt põtas effodiunt ÷ co
thona faciunt alta theatri fundam.
he futura magnitudo cognoscitur
Qualis apis lertie declinationis g̃to
tum pro nr̃o arbetrio cũ noĩats sin

Expanded text:
extollere. OPTARE eligere, ut «tuus, s». TECTO ad tectum, nota figura. SVLCO fossa; civitas enim, non domus circumdatur sulco: ut alibi «ausim vel tenui vitem committere sulco». LEGVNT eligunt. PORTVS EFFODIVNT id est Cothona faciunt. ALTA THEATRI FVNDAMENTA hinc futura magnitudo cognoscitur. QVALIS APES tertiae declinationis genetivus tum pro nostro arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
rorum multitudine Et hoe est qd̾
formidat eneas incertus qua ebs
mente comitatur. Dispulerat segre¬
gauerat y magna est int deꝗ
di differentia ut diximus penitus
longe a regpia remotos que res s
insolentes custodes litorum fecit. Osta

Expanded text:
rorum multitudine. et hoc est quod rorum multitudine. et hoc est quod formidat Aeneas, incertus qua eos mente comitentur. Ad v. 512 Dispulerat segregaverat. et magna est inter 'di' et 'de' differentia, ut diximus. penitus longe a regina remotos: quae res etiam insolentes custodes litorum facit. A
Abbreviated transcription (Latin):
oco distinguendum est magno eim
studio & labore templorum fureg
fiebant quas quibusoam insignitãt
historiis ut inforibus letum anoro¬
gei Item inforib pugnam ex auro
solidoq elefanto q̃uis quidam iungũt
tũ foribus diue menia testudine tẽ¬
pli. Ut unu intelligas tectum tẽpli
qo si est somedio tecto st fores/ sc̃o
pma melior expositio ẽ Testuome
pserunt deratione templorum ideo
sie fit ut simulacro exli imagine
reddat qđ ꝯ̃stat esse ꝯnessũ septa
armis satellidum sciliq solio sellu
ꝓprie est armaruni uno ligno
stum inquo reges sedebant ꝓꝑter tu¬
telam corporid sui dcũm qi solio¬
uin mõ iam abusine sellam rega¬
lem intelligimus alte ac si dicẽt tribu¬
imus Iura dabai legesq ius gener¬
ale est Seo gciuris est species nõ
ergo itrratio qd autẽ dixit iuris
ad didonis ꝑtinet laudem sortetra¬
hebant pr̾oprie locutus est / irahũt᷑¬
cm sortes hoc est educunt᷑ Concu

Expanded text:
loco distinguendum est; magno enim studio et labore templorum fores fiebant, quas quibusdam insignibant historiis, ut "in foribus letum Androgei" , item "in foribus pugnam ex auro solidoque elephanto" . quamvis quidam iungant 'tum foribus divae media testudine templi', ut unum intellegas tectum templiquod si est, sub medio tecto sunt fores. Sed prima melior expositio est. TESTVDINE ui scripserunt de ratione templorum, ideo sic fit, ut simulacro caeli imaginem reddat, quod constat esse convexum. SAEPTA ARMIS satellitum scilicet. SOLIO solium proprie est armarium uno ligno factum, in quo reges sedebant propter tutelam corporis sui, dictum quasi solidum. Modo iam abusive sellam regalem intellegimus. ALTE ac si diceret ‘in tribuimus. IVRA DABAT LEGESQVE VIRIS ius generale est, sed lex iuris est species. Non est ergo iteratio. Quod autem dixit ‘viris’ ad Didonis pertinet laudem. SORTE TRAHEBAT proprie locutus est; trahuntenim sortes, hoc est educuntur. et b
Abbreviated transcription (Latin):
re adlsit ad nantas. prippesq tue pu¬
besq tuorum Tropus sinedoche apãte
totam significat. Et Terrentius o repi¬
dum caput .i. lepidus homo hostia pe
hostia dicuntur eoitus fluminum seoͥ
mõ abusus est qi plerimq est hostia
p̃a ꝓportu se Auertent se sb̾ audis
hoe est cum aduerteretut ut tum pr

Expanded text:
ad nautas. PVPPESQVE TVAE PVBESQVE TVORVM tropus synecdoche; a parte totum significat, ut Terentius «o lepidum caput», id est lepidus homo. OSTIA proprie ‘ostia’ dicuntur exitus fluminum, sed modo abusus est, quia plerumque ostia ipsa pro portu sunt. AVERTENS ‘se’ subaudis, hoc est cum averteret
Abbreviated transcription (Latin):
etatis ẽ licet usus male ista ꝯrit̾mp
ra spectat inferior. At uenus. ordo
est. At uenus dea. oscuro aere ne¬
fudit frgura est themasis que fit
cũ seto uno ẜmone aliquio int poĩ¬
mus ut alibi septem sbiecta triomi

Expanded text:
ietatis est, licet usus male ista corrumpaietatis est, licet usus male ista corrumpara spectat inferior. Ad v. 411 At venus ordo est 'at Venus dea'. obscvro aere nefudit figura est tmesis, quae fit cum secto uno sermone aliquid interponimus, ut alibi "septem subiecta trioni
Abbreviated transcription (Latin):
sioneis ĩ anguriis. Iu qͦ sicut Inno
cetiq dii qui troianis mimici st Cur
dextre uinger̃ dextram Maiorum
enim ħ fuerat salutatio Cuis
quam rem hac se uenerabantur corp¬
tris parte Ueras andit ꝙ reddere
uoces. hunt multe urius partis ut
riq Sufficientes uteremur amictii ẽ¬
d rioitulum enim est si adoas mutuis
cũ amicitre uteinus significent sicut
fronto testatut. Item st elocutiones
quarum una pars plena est que si
⁊ Salustio in ingurtino mulieris an¬
cille hene adit ancille ac si ddicus in
cugurio ancille mulieris erit suꝑfl¬
nuimi muluxis ancilla eim ꝙ ꝯdditi¬
onem ostendit ꝙ sexum Item res erat
pretorib notabilis hor suffecerat malo
bego adidit ugnorabat᷑ a citis qđ si cõ¬
uertas nhil cẽ suꝑtlumm inuenitur
Talib in cusat Incusar̃ proprie supi¬
orem arguere ut inierrentio patr̃em
ad filium᷑ Et quid me in cus as elitiꝰ¬
iorem ut in eodem add maritum
uxor me nuiyam que mine quam
obcriusam accuser nescio et hoc ꝓpͥ¬

Expanded text:
sione, in auguriis. TV QVOQVE sicut Iuno ceterique dii, qui Troianis inimici. CVR DEXTRAE IVNGERE DEXTRAM maiorum enim haec fuerat salutatio, cuiuquam rem hac se venerabantur corporis parte. VERAS AVDIRE ET REDDERE VOCES? surique sufficientes, ut ‘tenemur amicitiis’, ridiculum enim est si addas ‘mutuis’, cum amicitiae utrumque significent, sicut Fronto testatur. Item sunt elocutiones quarum una pars plena est, quae si in Sallustio «in tugurio mulieris ancillae» bene addidit ‘ancillae’; at si dicas ‘in tugurio ancillae mulieris’, erit superfluum ‘mulieris’; ancilla enim et condicionem ostendit et sexum. Item «res erat praetoribus nota solis» hoc suffecerat; male ergo addidit «ignorabatur a ceteris». Quod si convertas, nihilTalibus incusat incusare proprie est superiorem arguere, ut in Terentio pater ad filium "quid me incusas Clitipiorem, ut in eodem ad maritum uxor "me miseram, quae nunc quam ob causam accuser nescio" . et hoc propr
Abbreviated transcription (Latin):
amnius loco ut alibi castrorum ꝙ cã¬
pi medio .i. spatio. Sub rupe criuata
ꝓifrasis ẽ spelũca arboribus atq
hõrentib umbris umbris arberũ:
quo m̃o indemq & montes aut ete
arborib umbris spelunce Omitatus
achate diximui queri cur achates
arnee fit comes naria quidẽ dicũ¬
ina si ad utrimq referas bene dic̃
bina si as enrane tantũ antiquues
mos ẽ ut s̃ diximus bina pro ou¬
ob poni sicut & duplices lato ferro
i. Lati ferxi. ut palchra pr̃ole. Med¬
ia se se tulit obuia silua quam grȩçi
uocant poetae nominant
siluam .i. elementorum congeriem
Uñ cũcta progreant᷑ ꝙ multi uolũt
eneam in horoscopo uirginem hab¬
iusse / Bene ergo in media silua ui¬
qinis hĩtu ei uenerem poeta fac̾
occurrere qr ut sup̃ dixius ue¬
nere in nirginem ꝯstituta & mipi¬
cordis procreantur femine s uiri
ꝑ mulierem felices futuri ut pro¬
bamius in eneam uirginio hoshĩ¬
tũ q gerens uultum ꝙ amittum
Spartane lacene sparta enim

Expanded text:
strorum et campi medio», id est spatio. SVB RVPE CAVATA periphrasis est speluncae. ARBORIBVS ATQVE HORRENTIBVS VMBRIS umbris arborum, quo modo «molemque et montes», aut certe arboribus et umbris speluncae. COMITATVS ACHATE diximus quaeri cur Achates Aeneae sit comes. Varia quidem dicunBINA si ad utrumque referas, bene dixit ‘bina’, si ad Aeneam tantum, antiquus mos est, ut supra diximus, ‘bina’ pro duobus poni, sicut et ‘duplices’. LATO FERRO id est lati ferri, ut «pulchra prole». MEDIA SESE TVLIT OBVIA SILVA quam Graeci ὕλην vocant poetae nominant silvam, id est elementorum congeriem, unde cuncta procreantur. Et multi volunt Aenean in horoscopo Virginem habuisse. Bene ergo in media silva virginis habitu ei Venerem poeta facit occurrere, quia, ut supra diximus, Venere in Virgine constituta et misericordes procreantur feminae et viri per mulierem felices futuri, ut probamus in Aenea. VIRGINIS OS HABITVMQVE GERENS vultum et amictum. SPARTANAE Lacaenae. Sparta enim
Abbreviated transcription (Latin):
capies oculis. st dentib alis. sugnum
angurii ẽ Cetu dicit plimus secimdꝰ
ĩ nali historĩa om̃es aues colli lon¬
gioris. aut recto ordine uolare ut
pondus capitis precedentis cã sostetꝙ
unde ꝙ pͥma plerimq deficiens re¬
licto loco incipit ẽẽ postrema aut

Expanded text:
capies oculis». STRIDENTIBVS ALIS signum capies oculis». STRIDENTIBVS ALIS signum augurii est. COETV dicit Plinius Secundus in Naturali Historia omnes aves colli longioris aut recto ordine volare, ut pondus capitis praecedentis cauda sustentet - unde et prima plerumque deficiens relicto