comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
armatus ut gl adius. ⁊ stellarum
luoe t̾ribilis atq clarissimus. In qͦ
li hec int̾tulgeant omĩa. serenitas
ꝓtenditur. si obscuratur huiꝰ acies.
tu quippe suo efficiũt pluuias. un¬
de ⁊ eas latini suoculas appellau̾nt.
quia quando nascunt᷑. pluitiaꝵ sig¬
na monstrantur. de quib uͥgilius.
arcturũ pluuiasꝙ hiades geminos
ri: ⁊ orunt᷑ temꝑe u̾nali. pliades
a pluralitate dicte. quia pluralita¬
tauri. ex quib .ui. uident᷑. Nam
latet una. Has latini uirgilias di¬
hiemẽ. ortu estatem: pͥmeq na¬
uigationis tempꝰ ostendt̃. Cani¬
cula stella que ⁊ sirius dicitur. esti¬
uis mensib in mediocentro celi ẽ.
⁊ dum sol ad eam ascend̾it. cõiuncta
cum sole duplicatur calor ip̃ius
⁊ dissoluuntur corpora ⁊ uaporant᷑.
Unde ÷ ex ipsa stella dies canicu¬
lares dicunt᷑. quando ⁊ moleste
sunt purgationes. Canis autẽ
uocatur ꝓ eo qd̾ corpora morbo affi¬

Expanded text:
armatus, ut gladius, et stellarum armatus, ut gladius, et stellarum luce terribilis atque clarissimus; in quo si haec fulgent omnia, serenitas portenditur, si obscuratur his tu quippe suo efficiunt pluvias, unde et eas Latini succulas appellaverunt, quia quando nascuntur, pluviarum signa monstrantur, de quibus Virgilius: Arcturum pluviasque Hyadas. Sunt ri, et oriuntur tempore vernali. 13. Pleiades a pluralitate dictae, quia pluralitaTauri, ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo affi
Abbreviated transcription (Latin):
dendas aeris qualitates: ꝑ estatem
⁊ hiemẽ. uniu̾salemq temꝑiẽ. ortu
enĩ uł occasu suo. oertis stationib
tempoꝵ qualitates significant. Sig¬
noꝵ pͥmus arcton. qui in moe fixꝰ
septem stellis in se reuolictis rotat᷑.
quia in modũ plaustri c̾ccitur nr̃i eam
septentͥtonẽ dixerunt. Tones enĩ ꝓpͥe
sunt boues aratorii dicti. eo qd̃ tram
terant. quasi teriones. Seꝑtenitͥonẽ
autẽ non oocide axis uicinitas facit
qui in eo est. Ar tofilax dictus ꝙ arcõ.¬
idest helicem ursam sequit᷑. Eundẽ
⁊ bootem dixerunt. eo qd̾ plaustro he¬
ret. signũ multis specdabile stellis.
inter quas arcturus est. Arturus
est sydus. post caudam maioris
urse poscta in signo boote. Unde arc¬
Orion austrũ ante tauri uestigia
fulget. ⁊ dictus orion ab urina .i.
abmnundatione aquaꝵ. Temꝑe
enim hienus. obortus: mare ĩ t̾ras.
aquis ac tempestatib turbat. hũc
latini ugulam uocant. eo ꝙ sit

Expanded text:
dendas aeris qualitates per aestatem dendas aeris qualitates per aestatem et hiemem vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitatem significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. quia inSeptentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves aratorii, dicti eo quod terram terant, quasi teriones. Septentriones autem non occidere axis vicinitas facit, quia in eo sunt. Arctophylax dictus, quod Arctonid est Helicem Ursam, sequitur. Eundem et Booten dixerunt, eo quod plaustro haeret: signum multis spectabile stellis, inter quas Arcturus est. Arcturus sidus est post caudam maioris ursae posita in signo Bootae. Unde ArcOrion austro ante Tauri vestigia fulget, et dictus Orion ab urina, id est ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus mare et terras aquis ac tempestatibus turbat. Hunc Latini Iugulam vocant, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
tatus sbellarũ est. quia dum sẽꝑ
scella mouetur tam̃ in aliquibus
locis stare uidetur. de nominib stel
pareat. obscuratis fulgore suo cũc¬
tis siderib. luna dicta qiͣ lucina. ab
lata media sillaba. de qua uirgiliꝰ.
nomen per diriuationẽ a solis luce.
eo qd̾ ab eo lumen acciptat. accep
Nam qd̾ uidemtus e celo stellas qͣi
Labi nõ sunt stelle. s igniculi ab e¬
thx lapsi qui fiunt dum altiora uẽ¬
tus petens echereũ ignẽ secũ thit.
qui tractu suo imitatur stellas cadẽ¬
tes. siam scelle cad̾e non possũt. Imobi¬
les enĩ ut p̾dictum est st̃. ⁊ cũ celo fixe
ferunt᷑. Sidera dicta qd̾ ea nauigantes
consid̾ando iter dirigt̃. ad cursus consi¬
liũq ne fallacib undis aut uentis a¬
libi deducantur. Quedam autẽ stelle
idcͥco signa dicunt᷑. qd̾ ea naute obser¬
uant. in gub̾nandis remigiis. contẽp¬
lantes aciem fulgoremꝙ eoꝵ quib
reb status celi futurꝰ ostendit᷑. S ⁊
omnes homines ea intendt̃. ad p̾ui¬

Expanded text:
tatus stellarum est, qua dum stella semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur. De nominibus stelolus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. Luna dicta qlata media syllaba; de qua Virgilius nomen per dirivationem a solis luce, eo quod ab eo lumen accipiat acceptuNam quod videmus a coelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi; qui fiunt, dum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt: inmobiles enim, ut praedictum est, sunt, et cum caelo fixae feruntur. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alibi deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus status caeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevi
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt autẽ exgen̾e floꝵ. Item sũt¬
alia que a mat̾ie sue qualitate dic̃¬
tur. Ut rosatiũ a rosa cipͥnũ a flo¬
re cipro unde ⁊ ꝓpͥe mat̾ie odorẽ refe¬
runt. Ex hiis q̃dam simplicia un¬
guenta sunt que ex una tm̃ specie
existunt. unde ⁊ sui nomĩs refer̃t
odoratum. ut aneticũ. Est enim
sincerũ.: ex oleo ⁊ aneto tantũ. Cõ¬
posita autẽ sunt. que plurib admixtis
fiunt. Unde ⁊ nominis sui odorẽ non
habent. quia obtinentib aliis que ad

Expanded text:
Sunt et ex genere florum. Item Sunt et ex genere florum. Item alia que a materie sue qualitate dicuntur: ut roseum a rosa, cyprinum a flore cypro; unde et materie proprie odorem referunt. Ex his quedam simplicia unguenta sunt, que ex una texistunt, unde et sui nominis referunt odoratum, ut anetinum: est enim sincerum ex oleo et aneto tantum. Conposita autem sunt quae pluribus admixtis fiunt; unde et nominis sui odorem non habent, quia obtinentibus aliis, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
cit. De odoribus ⁊ unguentis.
dor uocatus ab aere. Thimiama
lingua g̾ca uocatur. qd̾̃ sit odorabi¬
le. siam thimo dr̃ flos. qui odorẽ re
dum̃ offertur. Thetraicos formule
incensi in longitudinẽ porrecte q̃ fiũt
ex .iiͦiiͣ. pigmentis. Quatuor enĩ gͥ¬
ce tetra formula idos dr̃. Stacten ẽ
incensũ. qd̃ exp̾ssura dr̃ manat dic
nulliꝙ rei admixtũ. Unguentũ uͦ ẽ
om̃e qd̾ ex cõmuni oleo confectũ.
aliaꝵ spẽrum cõmixtione augetur.
odoris iocunditatẽ sumens ⁊ longus
redolens. Unguenta autẽ q̃dam dñr
alocis. ut celimũ cuiꝰ uilius cesar
meminit dicens. Corpꝰq suaui teli¬
mo ungimus. hoc conficiebat᷑ in in¬
sula telo que ẽ una excicladibus.
ꝯunt ⁊ q̃dam ab inuentoꝵ nomĩe.
ut maracũũ. slam qͥdam tradũt
pegiũ quendã puerũ amaraõnomĩe
ꝯ plura unguentoꝵ geri̾a febentem
casu ꝓ lapiũ eẽ. ⁊ maiorẽ ex ꝯmix¬
tione odorem creasse. Unde nũc op¬
tima unguenta. Amaracina dicũt᷑

Expanded text:
I. De odoribus et unguentis. 1. Odor vocatus ab aere. 2. Thymiama lingua Graeca vocatur, quod sit odorabile. Nam thymus dicitur flos, qui odorem refdum offertur. 4. Tetraidos, formulae incensi in longitudinem porrectae, quae fiunt ex quatuor pigmentis. Quatuor enim G formula εἶδος dicitur. Stacten est incensum quod ex pressura manat, dicnullique rei admixtum. Unguentum vero est omne quod ex communi oleo confectum aliarum specierum conmixtione augetur, odoris iucunditatem sumens et longius redolens. Unguenta autem quaedam dicuntur a locis, ut telinum, cuius Iulius Caesar meminit, dicens: Corpusque suavi telino unguimus. Hoc conficiebatur in insula Telo, quae est una ex Cycladibus. Sunt et quaedam ab inventorum nomine, ut amaracinum. Nam quidam tradunt regium quendam puerum Amaracum nomine complura unguentorum genera ferentem casu prolapsum esse, et maiorem ex commixtione odorem creasse. Unde nunc optima unguenta amaracina dicuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bere neruoꝵ ĩ magna ut iacit. aut
hastas aut saxa. inde ⁊ fundibalꝰ qiͣ
fundens ⁊ emitẽs dr̃. Contra bali¬
stam testudo ual series enĩ fit armoꝵ
uanhonib uctͥ se colligatis. de ariere
rieti nom̃ spẽs dedit. eo qd̾̃ cũ im¬
petu inpirgit murũ in mod arle¬
tũ pugnantiñ. Ualide eĩ ao nodose
arboris caput. ferro uestitur. ea q
suspensa tiib młtoꝵ manuadmu¬
uã ĩpellicur. deuide retrorsũ ducta ma¬
iore impetu destirat᷑. sicq creb̾s icli¬
b contussũ muxi latꝰ cedit. cauatũ q
urrumpit. ac senestrã facit. Contra
ĩpulcũ arietis remediũ ẽ sacꝰ paleiꝰ
pleñ ⁊ meũ locũ dimissus qͦ aries ꝑ¬
citit. laxo eñi saxoꝵ sinu itris ane¬
tis illesus mollit᷑. Duriora eñ molli¬
orib faciliꝰ cedt̾. plutei sũt crates co¬
rio crudo intexde q̃ inoꝑe faciendo ho¬
sti obiciũt᷑. Musculꝰ cumiculo siłis
fit qͦ murꝰ ꝑfoditur. ex quo ⁊ appel¬

Expanded text:
verbere nervorum, et magni vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se conligatis. De ariete . Arieti nomen species dedit, eo quod cum inpetu inpingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum inpellitur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestimpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus, et in eum locum demissus, quem aries percutit. Laxo enim saccorum sinu ictus arietis illisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. 3. Plutei sunt crates corio crudo intectae, quae in opere faciendo hosti objiciuntur. 4. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur, ex quo et appel
Abbreviated transcription (Latin):
ge ꝑsarũ. cum spartane uirgines sub
hostili metu. neq eg̾di urbem. neꝙ põ¬
parichorumq agrestem diane de mo¬
re exert̾ent. turba pastoꝵ ne religio p̾¬
teriret. eundẽ in conditis eantib cele¬
brarunt. Appellatur autẽ bucolicum
de maiori ꝑte. qmͣuis opilionũ capra¬
rioꝵq sermones. in hiis ⁊ cantica in¬
serantur. Hymnos pͥmũ dauid ꝓpha
in laude dei composiusse manifestrĩ ẽ.¬

Expanded text:
ge Persarum, cum Spartanae virgines sub ge Persarum, cum Spartanae virgines sub hostili metu neque egredi urbem neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in eis et cantica inserantur. Hymnos primum David prophetam in laudem Dei conposuisse ac cecinisse
Abbreviated transcription (Latin):
tant ferecides syrus. Qd̾ metrũ ante
homerũ pitiũ dictũ est. post homerũ uͦ¬
heroicum nominatũ. pitiũ autẽ uocatũ
uolunt eo qd̾ hoc gen̾e metͥ oracula ap¬
pollinis sint edita. Nam cũ in parnaso
phitoriem serpentẽ inuindictã matris
sagitis in sequeret᷑. a ccole delfici hoc illũ
metro hortati sũt dicentes. ut ait lerenti
dulatio eiꝰdem carminis. conueniiat mi¬
seris. Terentianꝰ hos elegos dic̾e solet.
qd̾ clausula talis tͥstib ut tradũt aptior
ess modis. Hic autẽ uix omnino ostat
cłꝯ sit inuentꝰ. nͥ qͥa apdꝰ nos ennius eũ
por usus est. Nam apd̾ g̃cos sic ad huc
lex gͣmaticoꝵ pendet ut sub uidice res re¬
legata sit. siam eoꝵ colofeniũ quendam.
quidam archilocũ auctorẽ atq inuẽtorẽ
uolunt. bucolicũ. idest pastorale carmẽ
pleriq siracusis. pͥmũ compositũ a pa¬
storib opinantur. ñ nulli lacedemone.
slamqs transeunte intraciam exerse re¬

Expanded text:
tant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante tant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum Heroicum nominatum. 68 13. Pythium autem vocatum volunt, eo quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnasso monte Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait Terentiadulatio eiusdem carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Thraciam Xerxe re
Abbreviated transcription (Latin):
eñi carmen dictũ. qd̾ eo uiroꝵ uirorũ
fortiũ res ⁊ facta narrantur. Nam he¬
roes appellantur. uiri qͦi aerii. ⁊ celo
digni ꝓpt̾ sapientiã ⁊ fortitudinẽ. ꝙ
metrũ auctoritate. cet̾a metra p̾cedit.
Uñ ex om̃ib tam maximis oꝑib aptus
quã parius suauitate ⁊ dulcedinis eque
capax qͥb uͥtutib nom̃ solus optinuit.
ut herorcũ uocaretur ad memorãdas
licissimus habetur. constatq duob
pedib dactilo. ⁊ spondeo. ac sepe pe¬
mas fit utriusq mixtura. qmͣ si instat᷑
a singuł omnib quoq metris priorẽ.
hoc pͥmũ morses in cantico deutonomu. lõ¬
ge ante ferociden ⁊ homerum oecinisse ꝓ¬
batur. Unde apparet antiqͥorum fuisse a¬
pud hebroos sudiũ carminũ. qm apd̾ gẽ¬
tales. Siqͥdem ⁊ iob. moysi tẽꝑib ad equatꝰ
exametrũ u̾sum dactilo. spondeoq decur¬
rit. Hanc apd̾ g̾cos acathesius milesius
fertur pͥmus composuisse. uł ut alii pu¬

Expanded text:
enim carmen dictum, quod eo virorum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas licissimus habetur constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pemus fit utriusque mixtura quam si instruatur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem fuisse apud Hebraeos studium carminum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temporibus adaequatus hexametro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii pu
Abbreviated transcription (Latin):
atroceo enĩ trocaicum. metrũ nascitur.
a dactilo. dactilicũ sic ⁊ alia a sius pe¬
dib. a num̾o ut exametrũ. pentametr̃.
tͥmetrũ. Nam senarios u̾sus. nos ex nu¬
mo pedũ uocamus. hos g̾ci qr geminos
feru̾̃it tͥment᷑os dicunt. Exametros aũ
latinos. pͥmũ fecisse ennius traditur.
eosꝙ longos uocat. Ab inuentorib me¬
tra appellata dicunt᷑. ut anacreonticũ.
safficum. archilotiũ. Nam anacreon¬
tica metra. anacreon composuit. Caf¬
fica saffo. mulier edidit. archilogi¬
os. archilous qͥdam scͥpsit. colofonioᷤ
colofoniꝰ qͥdam exercuit. Sota deoꝵ quoq
repertor est sotades gen̾e creterisis. Si¬
monidliaͦ q metra simonides pocta liricꝰ
cõposuit. a freqũtatorib ut as clepiadia.
Non enĩ ea asclepius inuenit. s ꝓinde
ita uocata. qͥd̃ eadem olegantissime et
freqñtissi me usus sit. a reb q̃ scͥbuntur.
ut heroicũ. elegiatũ. bucolicũ. heroicum

Expanded text:
A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scribuntur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum
Abbreviated transcription (Latin):
etra uocata quia certis pedũ mẽ¬
suris. atq spatiis t̾minantur.
neq ultra dim̃sionẽ tempoꝵ confti¬
tuta ꝓcedunt. mensura eñi g̾oe me
d̾ant᷑ ꝑ articulos que oesa ⁊ m̃bra no¬
minant᷑ qui ne longius ꝓuolue¬
rentur. qmͣ iudiciũ poss sustin̾e. mo¬
dũ statuit ratio. Unde reu̾t̾etur. ⁊
ab eo ipso u̾sum uocatũ qd̾ reu̾tit᷑.
huic adheret richinus qui nõ ẽ c̾to
fine mod̾atus. s tam̃ rationabłit̾
ordinatis pedib currit. Qui latine
nichi aliud qmͣ numerꝰ dr̃. de qͦ ẽ illd̾.
numeros memitu si u̾ba ten̾em. Car¬
Cui datũ nom̃ existinant. seu ꝙ car¬
ptim ꝓnuntiaretur: unde hodie lanã
qmͣ purgantes discerpunt carmina¬
re dicimus. scu qd̾ qui illa can̾ent. ca¬
r̾e meute existimabant᷑. metra uł a pe¬
dib nuncupata. uł a reb que scͥbunt᷑.
uel ab inuentorib uł a frequentatorib.
uł a numero sillabaꝵ. Apedib metra
uocata. ut dactilica. iambica. trocahica.

Expanded text:
etra vocata, quia certis pedum mensuris, atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. Mensura enim Graece μderantur per articulos, qui cesa et membra nominantur, qui ne longius pervolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur et ab eo ipso versum vocatum, quod revertitur. Huic adheret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit, qui latine nihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illud. Numeros memini, si verba tenerem. Poecui datum nomen existimant, seu quod carptim pronuntiaretur unde hodie lanam quam purgantes discerpunt, carmiuare dicimus, seu quod qui illa canerent carere mente existimabantur. 5. Metra, vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribuntur, vel ab invevel a numero syllabarum. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica.
Abbreviated transcription (Latin):
monosticon unius. Epigrãma est titu¬
lus: qd̃ in latinũ suꝑscͥptio intͥp̾tatur.
epodon. in pormate dausula breuis est.
dictum alutẽ epodon qd̾ ad ornat᷑ ł cumãt᷑
ad speciem elegiaci. ubi p̾misso uno lon¬
giore. alter breuior cõponit᷑ atq in sin¬
guł quibq maiorib sequentes mino¬
res qͣsi clausule retintiant. Clausulas¬
q appellant lirici. qͣi p̾cisos u̾lus integͥs
subiectos. ut apd̾ oraciũ. beatꝰ ille qui ꝓ¬
cul negociis deinde seqͥtur p̾cisus. ut psta
gens mortaliũ. sic ⁊ deinceps. alt̾ni qͥb
aliqͣ ꝑs de ẽ ⁊ ipsi p̃cedentib similes. sed
minores. Centones apd̃ gͣmaticos uocare
solent. qͥ de carminib homeri. seu uirgilii
ad ꝓpͥa opera more centenario ex multis
hinc inde composctis in unũ sartiunt cor
uxor adelsi centonẽ exuirgilio. de fabͥca
mũdi. ⁊ euuangeliis plenissime exp̾s
pomponius ex eodem poeta int̾cet̾a stili

Expanded text:
monostichon unius. Epigramma est titumonostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum superscriptio interpretatur; Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas appellant, quasi praecisos versus integris subjectos, ut est apud Horatium: Beatus ille qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium. Sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. 25. Centones apud grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri, vel Virgilii, ad propria opera, more centonario, ex multis hinc inde compositis in unum sarciunt corpuxor Adelphi, centonem ex Virgilio, de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expresPomponius ex eodem poeta inter caetera styli
Abbreviated transcription (Latin):
que fuit temꝑib ennii. longo pꝰ dł.
hymni autẽ ex g̃co in latinũ. laudes
intͥp̾tantur. Epħithalamia sunt carmi¬
na nubentiũ que decantant᷑ ab scolasti¬
cis in honorem sponsi ⁊ sponse. heo pͥm̃
salomon edidit in laudem eccłie ⁊ xp̃i
ex quo gentiles sibi epitalamiũ uendi¬
cariuit. ⁊ istius geñis carmen assumptũ
est. Qd̃ genus pͥmũ agentilib in cenis
celebrabatur: postea in nuptiis hesit. uoca¬
tũ autẽ epitalamiũ. eo qd̃ in thalanus
decantetur. Trenos qd̾ latine lamentũ
uocamꝰ. pͥmus u̾sus ihemias cõposuit
tuius ductus ẽ. post hunc apd̾ g̃tos si¬
monides poeta liricus. Ad hibebantur au¬
tem fuñib atq lamentis simlit̾. ⁊ nc̃.
epithaphiũ gõe. latine supͣ tumulũ. Est
enim titulus mortuoꝵ. qui in dormitiorte
eoꝵ fit. qui iam defuncti sũt. scͥbitur enim
ibi uita mores.⁊ etas eoꝵ. poesis dr̃ g̃co no¬
mine opus multoꝵ libroꝵ. poema unius:
idilion paucoꝵ u̾suũ: disticon duorũ.

Expanded text:
quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Threnos, quod Latine lamentum vocamus, primus versu Ieremias conposuit tivus ductus est. Post hunc apud Graecos Simonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis: similiter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichon duorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑunt. Epitriti uocati eo qd̃ semꝑ tres
q ⁊ sex sillabas᷑ q̃dͣlib nomẽ excedere.
ut cartaginensiũ ihosolinidanoꝵ. et
constantinopolitanoꝵ. Accidunt unccͥ¬
runt pedes nisi alterna uice leuentur
⁊ ponantur ut arma. Ar eleuatio ẽ. ma.
positio. In hiis duob ꝑ diuisionẽ pedes
legntimi colliguntur. Equa diuilio est.
qͥciens unũ. Alt̾um sexcuplo suꝑat. In
simpla enĩ eiꝰ ꝑte unũ plus inuenitur.
in dupla. unũ minꝰ habet᷑. Sescum eñ.
dimidiũ dicitur. Triplũ est qñ maior ꝑs
ter continet. totũ minꝰ. id ẽ tͥa ⁊ unũ
Epitͥcum ẽ. qñ minꝰ continet᷑ a maiore. ⁊
eiꝰ t̃̾cia ꝑs. Cedunt᷑ uͦ pedum m̃bra. uel ꝑ

Expanded text:
. Epitriti vocati, quod semper tres s syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicu poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum minus, id est tria et unum. Epitritum est, quando minus continetur a maiore, et eius tertia pars. Caedunt
Abbreviated transcription (Latin):
usica est peritia modulationis so¬
nu cantuq consistens. Et dicta mu
sica ꝑ diriuationẽ a musis. Muse aũ
appellate a potumusion idest a q̃rendo
qd̃ ꝑ eas sicut antiqͥ uoluerũt uis car¬
minũ ⁊ uocis modulatio quereretur.
fluit in p̾t̾itũ tempꝰ impͥmit᷑ ꝙ memo¬
rie. iñ a poeti iouis et minerue filias
musas ẽẽ confictum est. susi enĩ ab

Expanded text:
usica est peritia modulationis, sono cantuque consistens. Et dicta etiam musica per derivationem a musis. Muse autem appellate sunt apo tu muson, id est a querendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quereretur. fluit in praeteritum tempus, imprimiturque memoriae. Inde a poetis Jovis et Memoriae filias Musas esse confictum est: nisi enim ab
Abbreviated transcription (Latin):
Isciplina a discendo no¬
len accepit. unde et
scientia dici potest.
nam scire dictum ẽ¬
a discendo. qr nemo
nr̃m scit. nisi quod di¬
scit. alit̾ dicta disciplina qr discit᷑ plena.
ars uͦ dicta ẽ. qd̃ artis p̾ceptis. regłis¬
q consustat. Alii dicunt ag̾cis hoc tͣotũ¬
tute quam scientiam uocau̾nt. Int̾ artẽ
⁊ disciplinam plato. ⁊ aristotiles hanc
diffe̾ntiam ẽẽ uolu̾nt. dicentes arcem
esse in hiis que se et alit̾ hab̾e possũt.
disciplina uͦ ẽ. que de hiis agit. q̃ alit̃
euenire ñ possunt. Nam quando ueris
disputatõnib aliquid disserio᷑ discipli
nabile tractatur. nom̃ artis habebit. de¬

Expanded text:
isciplina a discendo nomen accepit; unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. 2. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulisque consistat. Alii dicunt artute, quam scientiam vocaverunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possuntdisputationibus aliquid disserit, disciplinnabile tractat, nomen artis accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
in quo parricide cũ simia ⁊ gallo ⁊ ser¬
pente uiclusi in mare p̾cipitant᷑. Om¬
niũ autẽ istaꝵ mortiũ genusꝰ aĩad¬
u̾sio nominat᷑. Animadu̾sio enĩ est
qnͣdo iudex re um punit. ⁊ dr̃ adiima¬
du̾tere id est animũ illuc adu̾tere in¬
tend̾e utiq ad puniend̾ reũ. quia iu¬
dex est. Ideo autẽ romani aquã ⁊ignẽ
int̾dicebant quib dã dampnatis.
tet ⁊ omnib datum ẽ. ut illi ñ frue¬
rent᷑. qd̾ om̃ib ꝑ naturã ꝯcessũ ẽ.¬

Expanded text:
in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animadversio enim est, quando iudex reum punit; et dicitur animadvertere, id est animum illuc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia iudex est. Ideo autem Romani aquam et ignem interdicebant quibusdam damnatis, tent et omnibus data sunt; ut illi non fruerentur quod omnibus per natura
Abbreviated transcription (Latin):
bebit. Si uͦ natiraliter longa ut res
circumflexum. Dissillaba ꝑs oratioĩs
si pͥorem naturalit̾ longam habet. ⁊
ultimam brenẽ circumflectitur. ut
musalit̾ acuitur. Trisillaba ꝑs ora¬
tionis. si mediã breuẽ hab. ut tibra.
tunc pͥmã acuimus. si uͦ naturaliter
longam habet scd̃am ⁊ultimã breuẽ.
tione trisillabarum retinentur. Grauiꝰ
accentus cum acuto accentu poni potest.
in dictione una cũ utͥsq nũquam. ut ĩ¬

Expanded text:
bebit. Si vero naturaliter longa, ut 'res', bebit. Si vero naturaliter longa, ut 'res', circumflexum. Disyllaba pars orationis si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut 'Musa'; aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis si mediam brevem habet, ut 'tibia', tunc primam acuimus. Si vero naturaliter longam habet secundam et ultimam brevem, tione trisyllabarum retinentur. Gravis accentus cum uno accentu poni potest in dictione una, cum utrisque numquam; ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex gͥbo nomen accepit. nam g̾cc pros ad
latine: ode grece. latine cantus ẽ. hoc
enim nomẽ de u̾bo ad u̾bum exp̃ssum
est. latini autem ⁊ alia nomina habẽt.
uam accentus ⁊ tonos ⁊ tetiores dicunt.
quia ibi sonus crescit. ⁊ desinit. Accent᷑
autẽ dictus qd̾ iuxta cantũ sit. sicut
adu̾biũ. qd̾ uixta u̾bum est. Accutus
accentus dictus. qd̾ acuat ⁊ erigat sil¬
labam. Graitis qͥa depͥmat ⁊ deponat.
Est enim contrarius acuto circumflexꝰ.
quia de acuto ⁊ graui constat. Incipiẽs
enim ab acuto ingrauem desinit. atꝙ
ita dũ ascendit ⁊ descendit cͥcum flexꝰ
efficitur. Acutus autem ⁊ cͥcum flexus
siam semper depͥmit sellabas cũ illi
leuent. ut unde uenit tytan. ⁊ nox ibi
sid̾a condit. Unde hic grauis ẽ. minus
autẽ sonat qmͣ acutus ⁊ cͥumflexus.
moriosillaba autẽ pars orationis si
naturalit̾ breuisẽ. ut uir aut positio¬
ne longa ut ars acutũ accentum ha

Expanded text:
ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, Latine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam, gravis, quod deprimat et deponat. Est enim coquia de acuto et graui constat: incipiens enim ab acuto in grauem desinit atque ita, dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus us; nam semper deprimit syllabas, cum illi leuent, ut Vnde uenit Titan et nox ubi sidera condit. Vnde hic grauis est; minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars oratio < n > is, si naturaliter breuis est, ut uir, aut longa positione, ut ars, acutum
Abbreviated transcription (Latin):
pedib aduob usq ad .ui. ꝓtenditur.
ult̾ius enĩ non ꝓcedit. quia usꝙ ad .ui.
sillabas tendunt᷑ pedes. Tempora i
pedib sunt. ut quanta unꝰ qͥsꝙ pes
habrat. Resolituo est pedũ. quando ꝓ
una longa. due breues ponunt᷑. aut
ꝓ duab longis qͣtuor breues ponunt᷑.¬
ut sextaq intexunt abiede costas. abie¬
te nc̃ resolutio est spondei in ꝓceleu¬
matico in qua resolutõne semꝑ sina¬
limphã sequit᷑ uirgiliꝰ. ex una longa
due breues sũt. ex duab autẽ breui¬
b longa nũqm fit. findi enĩ solida pꝰ¬
sunt. solidari scissa ñ possũt. figa ẽ¬
cuiꝰ nota sillabe agnoscunt᷑. ubi enim¬
ꝑtem circuli inferiorẽ bis positam. aspi
iacentem. spondeus. ⁊ nam nota bre¬
uis. inferior. semicirculus ẽ. nota lõga
.i. iacens est. Metrain pedib accidũt.
ut a trocheo trochea. cũ a dactilo dactili¬
cum. ab iambo iambicũ. de quibus
paulo post dicend̾ est. de accentib.
ccentus qui g̾ce ꝓ sodia dicitur.

Expanded text:
pedibus a duabus usque ad sex protenditur: ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur, aut pro duabus longis quatuor breves, ut: Sectaque intexunt abiete costas. Abiete nunc resolutio est spondei in matico, in qua resolutione semper episynalepha sequitur. Ex una quidem longa, due breves fiunt. Ex duabus autem brevibus, longa nunquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Mecuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspiciiacentem, spondeus, A macronA macron. Nam nota brevis inferior semicirculus est; nota longa I iacens est. Metra in pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactylicum, a iambo iambicum, de quibus paulo post dicendum est. De accentibus . Accentus, qui Graece prosodia dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
rare oportet. fit cõma. idest ꝑticula sensꝰ.
punctusq ad unam litt̾am ponitur. ⁊ uo¬
catur subdistinctio. ab eo qd̃ punctũ sb̾tꝰ.
idest ad unam lit̾tam accipit. Ubi autẽ se
quentib iam sententia sensũ p̾stat. S
ad huc aliqͥd suꝑest de sententie plenitu dĩe
litteram puncto notamꝰ. ⁊ mediam distinc¬
tionẽ uocamus. quia punctũ ad mediã lit¬
t̾am ponimus. Ubi u iam ꝑ gradꝰ ꝓnũti¬
ando plenam sententie dausulam faci¬
mus. Fit ꝑcodos:. punctumq ad caput
li̾te ponimꝰ ⁊ uocatur distinctõ. idest dis¬
iunctio. quia integram separauit sen¬
tentiã. Hoc quidẽ apud oratores. ceter̃
apd̃ poetas ubi in u̾su post duos pedes sil¬
laba remanet. cõma est. qr ibi post scansi¬
oniẽ p̃cilio u̾bi facda ẽ. Ubi uͦ post duos
pedes de parte orationis nichil luꝑ ẽ. co

Expanded text:
rare oportet, fit comma, id est particula sensus, rare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistinctio, ab eo quod punctum subtus, id est ad imam litteram, accipit. Ubi autem in sequentibus iam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, litteram puncto notamus; et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. Ubi vero iam per gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores. Ceterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte orationis nihil superest, co
Abbreviated transcription (Latin):
n deb. tali figura adnotatur. ⁊ psile qd̾
int̾p̾tatur siccitas siue purũ idest ubi .h.
litt̾a esse non debet. tali nota ostenditur.
.i. quoꝵ duoꝵ accentuũ figuram latini. ex
ipsa litr̃a aspiratõnis fec̾unt. unde si con¬
iũgas has fecisti eandem aspiratõnis no¬
sus ꝑcola. ⁊ cõmata. ⁊ hiodos que dũ
ordinc suo apponit᷑. sensũ nob̾ lectionis
ostendit. Dicte autẽ positure. uł quia
punctis positis adnotant᷑. uł quia ibi
uox ꝓ int̾uallo distinctõnis deponit᷑. hag
g̃ci thesis uocant: latini posituras. pri¬
ma positura subdistinctõ dicitur. eadem
est. ⁊ cõma media distinctio ẽ sequens.
ipsa ⁊ cola. ultima distinctõ que totam
snĩam claudit. ipsa est ꝑiodos. cuiꝰ ut
diximꝰ. ꝑtes sunt cola. ⁊ cõmata. quaꝵ
diu̾sitas punctis diu̾so loco positis demõ¬
stratur. ubi enim initio ꝓnũtiatõnis nͨ¬
dum plena ꝑs sensus est. ⁊ tam̃ respi¬

Expanded text:
ni debet, hac figura notatur ˫; psile, quod ni debet, hac figura notatur ˫; psile, quod interpretatur siccitas, sive purum, id est, ubi II littera esse non debet, tali nota ostenditur: . 11. Quorum duorum accentuum figuram Latini ex ipsa littera aspirationis fecerunt. Unde; si conjungas has, facis eamdem aspirationis nosus per cola et commata, et periodos, quae dum ordine suo apponitur, sensum nobis 32 lectionis ostendit. Dictae autem positurae, vel quia punctis positis annotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. 2. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Prima positura, subdistinctio dicitur, eadem et comma. Media distinctio sequens est; ipsa et cola. Ultima distinctio, quae totam sententiam cludit, ipsa est periodus; cuius, ut diximus, partes sunt cola et comma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respi
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiridiq in lutore conspicit᷑. sus. ne
dicas ursus. uł ꝓpter ꝓnuntiationẽ.
ne dicas meta. breuiter ⁊ ñ ꝓducta me¬
ta. uł disc̾nente ambiguitatis causa
ut ergo. Nam cum producitur go. cau¬
sam significat. cum corripitur ꝯuĩcti¬
onem.⁊ de figuris.
igure accentuũ decem sunt. que ag̃
maticis ꝓuerboꝵ distinctõnib appo¬
nuntur. oxia. id est accentus acutus linea
a sinistra ꝑtoin dextram ꝑtem sursũ duc
ta. fit ita ÷ baria. id est grauis linea a sũ¬
mo sinistre in dextram deposita. fit ita .
ꝑospomene. idest circũflexus. linea de
acuto. ⁊̃ graui facba. expͥmitur ita. A.
sui oͥcumflexa fit itau diastole idest
distinctio que econtrario seꝑat. dext̾aꝑs
circuli. supposita uersui fit ita .ꝯ. apo¬
strophuᷤ pars itẽ est circuli dextra .ꝙ.
qua nota de esse ostendit᷑ in sermone ul¬
tuma uocał. ut tͥbunal ꝓ tͥbunale. Dasiacꝑ¬
int̾p̃tatur aspiratio. ubi enĩ .h. litc̾a appo¬

Expanded text:
iridique in litore conspicitur sus' ne dicas 'ursus'; vel propter pronuntiationem, ne dicas 'meta' breviter et non producta A 'meta'; vel discernendae ambiguitatis causa, ut 'ergo'. Nam cum producitur 'go' causam significat; cum corripitur, coniunctionem. De figuris igurae accentuum ammaticis pro verborum distinctionibus apponuntur. Ὀξεῖα, id est, acutus accentus, linea a sinistra parte in dexteram partem sursum ta, fit ita:  ́.o βαρεῖα, id est gravis, linea a summo sinistrae in dexteram deposita, fit ita: `. Περισπωμένη, id est circumflexus, linea de acuto et gravi facta, exprimitur ita: ˆ. rsui circumflexa, fit ita: Hyphen. Diastole, id est distinctio, quae e contrario separat, dextra pars circuli supposita versui, fit ita: Diastole. Apostrophus pars item circuli dextra et astrophus, qua nota deesse ostenditur in sermone ultima vocalis, ut 'tribunal' interpretatur aspiratio, id est, ubi h littera po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ disced̾et. finxit ille hano fisbulam qua
suad̾et dicens. lupos aliquando pasto¬
rib quoꝵ diligentiam deciꝑe uoluis¬
sent suasisse: ut in amicicia conueni¬
rent. ea tam̃ condc̃one ut ficanes in
quib erat causa uirgioꝵ iure ilł tra¬
d̾entur annuisse pastores. ⁊ in spem
fecuritatis dedisse canes. qͦs ouium
luaꝵ uigilantissimos custodes habebãt.
tũc lupi adempta omi formidine om̃e
qdꝰ in g̾gib illis erat. nõ ꝓ sacietate
tantũ. u̾metiã ꝓ libidine lac̾au̾nt.
philippũ qͦ pͥncipes ppłi postulare.
qdꝰ facilius possit oppͥm̾e spoliatã
custolibus uobem.

Expanded text:
et discederet, finxit ille hanc fabulam qua et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupum aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere uoluisset, suasisse ut in amiciciam conuenirent ea tamen condicione ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur, annuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes quos ouium suarum uigilantissimos custodes habebant, tunc lupi adempta omni formidine omne, quod in gregibus illis erat, non pro sacietate tantum uerum pro libidine lacerauerunt, Philippum quoque principes populi postulare quo facilius possit opprimere spoliatam custodibus urb
Abbreviated transcription (Latin):
holescentia. ut leo. dimidiũ uite tẽpꝰ
lucidissimũ ut capra. eo qd̃ acittissi¬
me uideat. tunc fit senectus casib¬
subiacens inflexis. ut d̾raco. Sic et
cypocentaur. Fabulam esse confictã
idest homunẽ eͦqͦ mixtũ ad expͥmen¬
dam humane uite uelocitatem. quia
eqũ constat ẽẽ uelocissimũ ad mores.
ut apdꝰ oratiũ. mus loquitur muri.
⁊ mustella uulpecule ut ꝑ narratio¬
nem fictam ad id qd̃ agitur uerax
significatio referatur. Unde Ihysopi
tales sunt fabule ad morũ fictam ł¬
finẽ relate. uł sicut in libͦ iudicũ lĩ
gua sibi regem reqͥrunt. ⁊ loquũt᷑ ad
oleam. ⁊ ad ficum. ⁊ ad uitem. ⁊ ad ru¬
bum. qd̾ totum utiq ad mores fingit᷑.
ut ad rem que utenditur. ficta qͥdẽ nar¬
ratione s ueraci significatione ueniat᷑
Sic ⁊ demostenes orator fabula ulus ẽ
adu̾sus phaippum qͥ cũ ab athemensib
postularet ut sibi decem oratores darent᷑

Expanded text:
olescentia, ut leo; dimidium vitae tempus olescentia, ut leo; dimidium vitae tempus lucidissimum, ut caprea, eo quod acutissime videat; tunc fit senectus casibus inflexis, draco. Sic et Hippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humanae vitae velocitatem, quia equum constat esse velocissimum. Ad mores, ut apud Horatium mus loquitur muri et mustela vulpeculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur verax significatio referatur. Unde et Aesopi tales sunt fabulae ad morum finem relatae, vel sicut in libro Iudicum 9, 8 ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad vitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, que intenditur, ficta quidem narratione sed ueraci significatione ueniatur. Sic et Demosthenes orator fabula usus est aduersus Philippum qui, cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur
Abbreviated transcription (Latin):
qrñ siit res facte. s tm̃mͦ loquẽ¬
do ficte. Que ideo sũt inducte. ut ficto
mutorũ animaliũ int̾ se colloqͥo. yma¬
go q̃dam uite hominũ nosc̾et᷑: has pͥ¬
mus inuenisse traditur. alemon cro¬
thomensis. appellãtur q hesopice. qr¬
hiis apd̾ frigias in hac repolluit. St̃
autem fabule aut hiopice. aut libisti¬
ce. hisopice sũt cum animalia muta
int̾ se sermocinasse fingititur. uł q̃
animã nõ habent. ut urbes. arbores.
montes. petre. flumina. libistioe aũ
dũ hominũ cũ bestiis. aut bestiaꝵ cũ
hpminib fungitur uocis eẽ cõmerciũ.
sabulas poete quasdam delectandi cã
finxerũt. quasdam ad naturã rerum.
nontuclas ad mores hominũ int̾pre¬
tati sunt. delectandi causa fictas. ut
eas quas uulgo dicunit. uł quales
plautus. ⁊ terentius cõposuerunt.
Ad naturam rerum. fabulas fingũt.
co. media. ipsa cymera. id est caprea.
etates hominũ uolentes distingue¬
re. quarum ferox ⁊ horrens. pͥitia ad¬

Expanded text:
n sunt res facte sed tantummodo loquendo ficte, que ideo sunt inducte ut fictorum mutorum animalium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad natco, media ipsa Chimaera: id est caprea, aetates hominum per eam volentes distinguere; quarum ferox et horrens prima ad
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria est narratio rei geste
ꝑ quam ea que in p̃t̾ito facta
sunt dinoscunt᷑. dicta autem
mo conscͥbebat hystoriam. nisi is qͥ in¬
terfuiosz. ⁊ ea que que conicͥbenda es¬
sent uidiss. Melius enum oculis q̃
fiunt dep̾hendimus quã que auditi¬
one colligimꝰ. Que enim uidentur.

Expanded text:
Historia est narratio rei gestae, per quam ea, quae in praeterito facta sunt, dinoscuntur. Dicta autem mo conscribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim vident
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. postea mutata ⁊ detͣcta litta dic¬
tũ bellũ. aliiper etifrasĩ pudãt
isld. bella horrida bella cũ bellũ
contra sit pessim̃. p̾lia dnr̃ ab s
pͥmendo hoste Unde ĩ p̾la ligna qͥ¬
b inia p̾mit᷑. pugna uocata. eo ꝙ
aliqñ ⁊ sine ferro. Quatuor aut̃ in
bello agunt᷑. pugnia fugor uictoria.
pax. pacis uocabłm uidet᷑ a pacto sĩc¬
ptũ. post̾ius autẽ pax accipit᷑. fe¬
dus pͥmũ it᷑. Fedus ẽ pax q̃ fit
int̾ dimicantes. uł a fide uł a ficiali
b .i. sac̾dotib dictũ. ꝑ ipõs eñi fie¬
bant fed̾a. sicut ꝑ seculares bella.
alii fed̾a dicta putant. a porca fede
⁊ crͣiccelit̾ occisa cuiꝰ mors optabat᷑
ei qͥ a pace resiliss. uirgłs ⁊ ceca iũ¬
gebant federa porca. fedis ꝑtes in
ta qd iu idest uirtute adipescat᷑ti loc
ẽ eni uisgentiũ iũ ui expelłe. Nã
turpis ẽ dolo q̃sita uictoria. Certa
autẽ uictoria ẽ uł occisio hostio. uł
cunda iuctoria q̃ ꝑ ĩm̃ca detͥm̃ta cõ¬

Expanded text:
littera, dictum bellum. Alii per Antiphrasin putant unde illud: horrida bella: cum bellum contra sit pessimum. Praelia dicuntur a premendo hostem: unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, vel a fetialibus,  a sacerdotibus dictum: per ipsos enim fiebant foedera, sicut per saeculares bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa: cujus mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius: Et caesa jungebant foedera porca. Foederis parteta, quod vi, id est, virtute adipiscatur: hoc est enim jus gentium, vim vi expellere: nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel cunda victoria, quae per immensa detrimenta con
Abbreviated transcription (Latin):
deludat. ut eñi deludãt occultã ma¬
liciam. blandis sermonib ornat.
dubius inc̾cus quasi duaꝵ uiarũ.
delator dictus. eo qd decegit qd̃ late¬
bat. dilator quia differt ad ꝓferend̾.
desidiosus tardus. piger a desidendo
uocatus idest ualde sedendo. ⁊ demet
residens a residendo. De eñ hic augen¬
tis est. delirus mente defectus ꝑ eta
ordine ⁊ quasi a lira aberret. lira ẽ

Expanded text:
deludat. Ut enim decipiat, occultam madeludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. Dubius, incertus; quasi duarum viarum. Delator dictus eo quod detegit quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est valde sedendo. Idem et resides a residendo. 'De' enim hic augentis est. Delerus, mente defectus per aeordine et quasi a lira aberret. Lira e
Abbreviated transcription (Latin):
ipere sper. Dicitur autẽ ꝑ similitudinẽ
egroꝵ. qui affecti ⁊ sine spe deponunt᷑.
Consuetudo autem erat ap̃ uet̾es ut
desperati ante ianuas suas consola¬
mũ sp̃m redd̾ent terre. uel ut possẽt
a transeuntib forte curari. qui aliqrͣ¬
do simili laborau̾ant morbo. degerier¬
autẽ aut ignobił. aut qd̃ sit in panige¬
in horieste tamen uiuit. Decrepitus
qdꝰ morti ꝓpio quasi ad mortis tene¬
bras uertit. sicut crepusołm tempus
noctis. allii dicunt decrepitũ non qui
senectute auultꝰ est. s quia iam cre¬
pare delierit idest loqui cessau̾it. De¬
p̾ciatus ab eo qd̾ sit uilis. nec aliqͦ p̾¬
cio digrius. Dirꝰ p̾parcꝰ ⁊ teter quasi
dituna ira in idactus. siam dicitur di¬
rũ qd̃ diuina infertur ira. alias dixꝰ
magnus. desciens .i. ualde sciers. ħͥ
enim de augentis est. ut deamare de
aspiciat. uel contemptiu habet. do¬
losus. insidiosus. uł malignꝰ ab eo qd̃

Expanded text:
rosperae spei. Dicitur autem per similitudinem rosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlmum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo. Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari geinhoneste tamen vivit. Decrepitus, quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempus noctis. Alii dicunt decrepitum non qui senectute avulsus est, sed qui iam crepare desierit, id est loqui cessaverit. Depretiatus, ab eo quod sit vilis nec aliquo pretio dignus. Dirus, praeparcus et teter, quasi divina ira in id actus. Nam dirum dicitur quod divina infertur ira. Alias dirus, magnus. Dehiscens, valde hiscens. Hic enim 'de' augentis est, utTer. Heaut. aspiciat vel contemptui habeat. Dolosus, insidiosus vel malignus, ab eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñs ꝑ dixiuationẽ dictus. quod
domui p̾sit. Disertꝰ doctus. a dis¬
serendo dictus. disposite enum dis¬
serit. doctus a docendo dictus. inde
et doctor. Docilis non qd̃ sit doctus.
s quia doceri potest. Est enim inge¬
niosus ⁊ ad discendũ aptus. disci¬
pulus a disciplina dictus. discip¬
lina autem a discendo uocata. dis¬
pensator autem uocat᷑ cui c̾ditur
⁊ideo dispensator quia pͥus qui
dabant pecuniã non num̾abant eam.
s appendebant. diues ab ere uocatus.
decorꝰ ꝑfectus a decem. dulcis. decens.
contpositus. ⁊ a numero decem dictus.
huic et decorus ⁊ decibił. directus qr
in rectum uadit. dilectus a diligẽtia.
hec enim sunt signa diligendi. delibu¬
tus de oleo unctus. ut ad leche solent
et in nitore corporis. defessus. semper
infirmus. quasi diu fessus. Debilis ꝙ
ꝑbilem factus sit fragił. bilis enim
humor est afficiens corpus. decolor ꝙ
desit ei color. desperatus uulgo uocat᷑.
malus ac ꝑditus. nec iam ullius ꝓ¬

Expanded text:
nus per derivationem dictus, quod domui praesit. Disertus, doctus, a disserendo dictus, disposite enim disserit. 66. Doctus a docendo, inde et doctor. Docilis, non quod sit doctus, sed quia doceri potest; est enim ingeniosus, et ad discendum aptus. Discipulus a disciplina dictus, disciplina autem a discendo vocata. 67. Dispensator vocatur, cui ereditur m. 467 Et ideo dispensator, quia prius qui dabant pecuniam, non numerabant eam, sed appendebant. 68. Dives ab aere vocatus. Decorus, perfectus, a decem. Dulcis . . . . Decens, compositus, a numero decem dictus. Hiin rectum vadit. Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, et nitore corporis. Defessus, semper infirmus, quasi diu fessus. Debilis, quod per bilem factus sit fragilis. Bilis enim humor est afficiens corpus. Decolor, quod desit illi color. Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus nec iam ullius p