comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad modum potuerit aurũ natare nescientes gazas i. opes dici
Q adluteumq respondet. ut troiugena interpres diuũ qui nu
mina phoebi qui teipodas clarii laurus: qui sidera senitos
cetẽ hos loco sentis q añdicta & sequentia concludit liomeh
antiptosis est. progenitiuo ti. datiuũ posuit censtat enim hn¬
insco modi gr aca nomina datiuũ singularem inea dephtbo¬
niguim miffere ut orphei. Nam illa solutio est cum orꝑherdit
sed antiptosis fit qua plerumq poeta utuntire uet urberi quã
uecbo pra sons parrtcipiu nõ est/ neq abactiuo ꝓ reetenotuĩ
seqd quod ilno sermone explicare nõ possinnus quit crccũ locu¬
none ostendimus. Nut si hoc nolumus participiũ peo partic ipio
pontimiis sed usur patiue ut hoc loco factum es ueuit N eoe
hyonis duas res significat aut tempus. aut ium uentie s sut hoco
hoc intelligenddum est imbrem imiber dicitint bu mor eninis

Expanded text:
admodum potuerit aurum natare, nescientibus gazas, id est opes, dici admodum potuerit aurum natare, nescientibus gazas, id est opes, dici et ad utrumque respondet, ut mina Phoebi, qui tripodas, Clarii laurus, qui sidera sentis, ce hoc loco 'sentis' et ante dicta et sequentia concludit. ilionei antiptosis est, pro genetivo enim dativum posuit; nam constat huiusmodi Graeca nomina dativum singularem in ei diphthongum mittere, ut Orphei; nam illa solutio est cum Orphei sep regula mutatur, sed antiptosis fit, qua plerumque utuntur poetae, ut "urbem quam verbo praesens participium non est, neque ab activo praeteritum. sed quod uno sermone explicare non possumus aut circumlocutione ostendimus, aut si hoc nolumus, participium pro participio ponimus, sed usurpative, ut h‘hiems’ duas res significat, aut tempus aut vim venti. Ergo pro loco intellegendum est. IMBREM ‘imber’ dicitur umor omnis,
Abbreviated transcription (Latin):
ansiolas ue plerunq cortumpant. Rati uel propter magnitu.¬
dinem. uel quia una perierat nauis. Nantes prima uerbi positie
est no nas. nat. unde est nare per astatem liquidam te pͥanade¬
yllaba naliter longa est / lic et natare inas breuis sit. i eade
teruois ingentis Aema uirũ. bñ addidit uitum arma ee dicũt
sunctarum artiũ instrumenta: ut cerealia q arma. ite colli¬
gere airma iubet. itẽ alio loco dicendũ ꝙ quȩ sint dutis agie¬
sibus arma: teoia. differentia ĩ hoc ẜmone est s insensus in
syllabis. Nam cũ prouinciam dicimus & principale est nõm¬
ꝓ breuis est iteo quando aũt non est pͥncipale e deriuatio e¬
⁊ longa est troi ut troius a nẽas. gaza: persicier ẜmo est ue
significat diuitias est aũt generis feminini uut & gara l tus
agresti. quo exemplo caipparet quoq suꝑflus quceri a mubnis quiẽ¬

Expanded text:
sa plerumque corrumpant. RARI vel propter maris magnitusa plerumque corrumpant. RARI vel propter maris magnitudinem vel quia una perierat navis. NANTES prima verbi positio est ‘no nas nat’, unde est «nare per aestatem liquidam». Et prima syllaba naturaliter longa est, licet ‘natare’ ‘na’ brevis sit in eadem vernas ingentes». ARMA VIRVM bene addidit ‘virum’. ‘Arma’ enim dicuntur cunctarum artium instrumenta, ut «Cerealiaque arma», item «colligere arma iubet» et alio loco «dicendum et quae sint duris agrestibus arma». TROIA differentia in hoc sermone est et in sensu et in syllabis. Nam cum provinciam dicimus et principale est nomen, brevis est ‘Tro’. Quando autem non est principale et derivatio est, longa est ‘Tro.’, ut «Troius Aeneas». GAZA Persicus sermo est et significat divitias; est autem generis feminini, ut «et gaza laetus agresti». Quo exemplo apparet quoque superfluo quaeri a multis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
proarmati. auertice. aut a pupi quȩ uertex nauis est. aut ab
aquilone qui flat a mundi uertice. hoc est a septenteione. ut
ipse alibi hic uerter nobis semꝑ sublimis: Magister: le ucaspis
ut insexto libro ut in sexto libro libro ꝙ lybitoa ductorẽ classis
otontem: ter: sacpius finitus nũs pro infinito. crebros enim
fluctas facit aquilo ut salustius: crebritate fluctuũ ut aquilo
solet: ididem: ibi dẽ & ubinam multi dubitant ubi debeat e ᷤ
runq producitur in uersu: nescientes hanc ẽẽ rationem quia
pronuntiatiõis causa contra usum latinũ sẏllabis ultimis : qui-¬
bus particulas adiungunt᷑ accentus tribuitur ut musaq: illene
huisce. sic erꝑo ibidem: apparent. aliud est parere: & aliudap¬
parere. Porore .y. est obedire ut paret amor dictis. apparare
aũt uideri: ut apparet liquido subli mis im aere nusu mecehacur
obseruasio diligenter custodiri debet licet ecam auetores metui cauus¬

Expanded text:
oche. A VERTICE aut a puppi, quae vertex navis est, aut ab Aquilone, qui flat a mundi vertice, hoc est a septentrione, ut ipse alibi «hic vertex nobis semper sublimis». MAGISTER Leucaspis, ut in sexto libro «Leucaspim et Lyciae ductorem classis Orontem». TER saepius, finitus numerus pro infinito. Crebros enim fluctus facit Aquilo, ut Sallustius «crebritate fluctuum ut Aquilone solet». IBIDEM ‘ibidem’ et ‘ubinam’ multi dubitant ubi esse debeat rumque producuntur in versu, nescientes hanc esse rationem, quia pronuntiationis causa contra usum Latinum syllabis ultimis, quibus particulae adiunguntur, accentus tribuitur, ut ‘musaque’, ‘illene’, ‘huiusce’. Sic ergo et ‘ibidem’. APPARENT aliud est ‘parere’ et aliud ‘apparere’. ‘Parere’ enim est ‘oboedire’, ut «paret amor dictis», ‘apparere’ autem, ‘videri’, ut «apparet liquido sublimis in aëre Nisus». Et haec observatio diligenter custodiri debet, licet eam auctores metri cau
Abbreviated transcription (Latin):
studium adiungant. pleriq equos alere pleriq canes. aut certe¬
que m uacat ut superius diximus istas frequenter uacare parti¬
culas ut alibi uirgilius Rhoebe dui si qua diu mortlibus
ulla est. Nenio dicit res si qua ulla sed siula : uacat ergo qua
ltem inlucilio &̧ quem phamphilum quȩris quem uacat
Nam de uno loquebatur bire nies. naues temorũ grdinem gemi¬
num habentes. ut alibi teĩpliciq pubes quam dardana ueesu
impellunt. pupibus arma cayci: quia nauigantium militũ
est puppibus arma xeligare. ut alibi pacem orare manũ pra¬
figere pupibus arma. errantes: pascentes. ut ipse alibi: muille
meat siculis errant inmontibus agnae.re uera dum pasc¬
ntur uagantur. ꝙ inseptimo deceruo. errabat siluis & alibi¬

Expanded text:
studium adiungant, plerique equos alere, pleriqstudium adiungant, plerique equos alere, pleriq‘quem’ vacat, ut superius diximus istas frequenter vacare particulas, ut ipse Vergilius «Rhebe diu, res si qua diu mortalibus ulla est». Nemo enim dicit ‘si qua ulla’, sed ‘si ulla’; vacat ergo ‘qua’. Item in Lucilio «et quem Pamphilum quaeris» ‘quem’ vacat; nam de uno loquebatur. BIREMES naves habentes remorum ordinem geminum, ut alibi «triplici pubes quam Dardana versu In puppibus arma caici quia navigantum militum est puppibus arma religare, ut alibi "pacem orare manu, praefigere puppibus arma" meae Siculis errant in montibus agnae" ; re vera enim dum pascuntur, vagantur. et in septimo de cervo "errabat silvis"
Abbreviated transcription (Latin):
nos diceret es occupatos ait. at pius aeneas carces quibus alus
apollo praesidet. Nisi cum causa pietatis in teruenorit ut adllx¬
Nec non ae neas opera inter alia pͥmus hoxtatur sotios / paribus
ꝙ accingitur ariis. Scopulum idest speculam ȩ quando spe¬
culationem significanus generis est feminini. ut specula mi¬
scenus ab alta. speculum aũt in quo nos in tueniur gñis it
nentei. Iuuonalis. speculũ ciuilis sarcinabelli quod prate
nonde ꝯut dicitur late ꝑetit in quantũ potest : pelago
inpelagus ut ineuret ꝙ deos latio aniea si quem autteto
est :aeneas ascendit scopulum ⁊equisiturus antea capinicu¬
cums si quem uideat. ꝙusus est hoc gñe elocutionis quo ꝓ tort¬
ntus qui dixit quod pleriq om̃es faciũt adolescentulis atti
uil tam contearium omnes .N. peneralo pleriq speciato cuto
eego est quod om̃es faciunt adolescentuli ut aninui ad aliquas

Expanded text:
nos diceret occupatos, ait "at pius Aeneas arces quibus altus nos diceret occupatos, ait "at pius Aeneas arces quibus altus Apollo praesidet" : nisi cum causa pietatis intervenit, ut ad seNec non Aeneas opera inter talia primus hortatur socios, paribus accingitur armis». SCOPVLVM id est speculam. Et quando speculationem significamus, generis est feminini, ut «specula Misenus ab alta»; ‘speculum’ autem, in quo nos intuemur, generis est neutri, ut Iuvenalis «speculum civilis sarcina belli». LATE d v. 181 Late petit in quantum potest. pelago in pelagus, ut "inferretque deos Latio" . anthea si quem aut ordo est 'ascendit scopulum requisiturus Anthea Capyn Caicum, si quem videat'. et usus est hoc genere elocutionis, quo et Terentius, qui dixit "quod plerique omnes faciunt adulescentuli" . atqui nihil tam contrarium; omnes enim generale est, plerique speciale: ordo ergo est, quod omnes faciunt adulescentuli, ut animum ad aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
dimi nutionem: aut ad discretionem ponuntus. feuggene¬
taliter om̃es feuges uocantur. Et errant qui cuscer mini
multi hysteron protheron putant nõ respicientes super sor
quia dixit undis cererem ẽe corruptam quam uece minlo rt
aute siccari. qui tamen ẽ contra hoe illo se tuentur e demplo. nõ
toreti ig̃mi finges nũo feanate saxo. ꝑ uolune ꝙ̃ hichysteron¬
protheron esse quod falsum est. Nam ⁊ hodie siccari ante feugre
ẜ sie fangi iudemus & quia apud maiores nostro i nic sarar
non erat usus feumenta torrebantur: ꝗ ea in pilas nulaa pm¬
sebant. ⁊ hec erat genus molendi. U nde & piinsores cietisu pti
quiinũc pisores uõcantur pinsere aũt dici persius probatunt
iane a terzo quem nulla ciconia pinsit aencaꝵ nie rit porsont¬
ruro uilibus officis interesse nõ debent quod beneobsceuosao
uirgilius ut in hoe loco item insexto cum diucsis oficu tt ubio¬

Expanded text:
diminutionem, aut ad discretionem poni solent. fruges genediminutionem, aut ad discretionem poni solent. fruges generaliter omnes fruges dicuntmulti hysteroproteron putant, non respicientes superiora, quia dixit undis Cererem esse corruptam, quam necesse fuerat ante siccari. Qui tamen etiam contra hoc illo se tuentur exemplo «nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo» et volunt etiam hic hysteroproteron esse. Quod falsum est; nam et hodie siccari ante fruges et sic frangi videmus. Et quia apud maiores nostros molarum usus non erat, frumenta torrebant et ea in pilas missa pinsebant; et hoc erat genus molendi. Vnde et ‘pinsores’ dicti sunt qui nunc ‘pistores’ vocantur. ‘Pinsere’ autem dici Persius probat, ut «a tergo quem nulla ciconia pinsit». AENEAS merita personarum vilibus officiis interesse non debent - quod bene servat ubique Vergilius, ut hoc loco, item in sexto cum diversis officiis Troia
Abbreviated transcription (Latin):
pit ut dixi mus supra eapuit q infonte fla mnas e ꝑeeule¬
oucopranes est nam cum nutatiore muerdã signa s core uabla¬
nus usus estez es hos per soluit aut antiqua cerca com̃une
praepositiones licentia ut est condicus innubero coritea &
mots conduntur in aluo item saeua sedens supit eio ao pisi¬
mina suꝑ arbore sidunt. cicero quod ille in capiten be ontus
quee aoce perat. Item esi ftrtes fueriti seeneoqnena memio sit
tust celetitre e. creuptam undis: aqua enolli prontee cedlias
men di nittemn sed rem uilem auxit homestat secono ut sut
nlibi ne luetrnã diceret ait testa cũ erdente nderoont sis¬
nliricoleum q sciendum est iuddice entho raud el eeresalio
anus inhis ergo licentia deriuationis est. esrg Sessu
ostire niutia fatigati. ꝙ fessus generale est dicimnius qr. ee Fesas
mmo ꝗ tor fesus ualle rosedit: e fessus tnpeonei quodono¬
ruest propriũ ⁊ fessus rerũ a ftetuna uen entiñ. at h loci
opithoto n nũꝗ uacant sed uut ad angu mentum auten

Expanded text:
pit’, ut diximus supra. RAPVITQVE IN FOMITE FLAMMAM paene soloecophanes est; nam cum mutationem verbum significet, ablativo usus est. Sed hoc solvit aut antiqua circa communes praepositiones licentia, ut est «conditus in nubem», contra «et nota conduntur in alvo», item «saeva sedens super arma» et «geminae super arbore sidunt». Cicero «quod ille in capite ab hostium duce acceperat», item «et si fortes fueritis in eo, quem nemo sit id est celeriterminis dignitatem et rem vilem auxit honestate sermonis, ut alibi, ne lucernam diceret, ait "testa cum ardente viderent scintillare oleum" . et sciendum est iudice euphonia dici 'Cerealia' anus’. In his ergo licentia derivationis est. FESSI RERVM hoc est penuria fatigati. Et fessus generale est; dicimus enim fessus  "ter fessus valle resedit" , et fessus corpore, quod magis est proprium, et fessus rerum a fortuna venientium, ut hoc loco. epitheta numquam vacant, sed aut ad augmentum, aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
sabor aer hoc loco excusat questio nem futuram ⁊ quas ueneri
adienti quas uera sunt dicit. sed aliter loquetue cunctis prese¬
ntibus diis dicet .t indecimo abnueramibello italia n etn¬
anrer lucris quando si quidem remcedeta solua isotre
unitalia ⁊ de traxit praepositionem more suo sic Pillo loco nõ
libias/ non ante tyro despectus hiarbas tointyro naoni sidaet¬
ueebialiter uellet tyri diceret: populos q feroces cõtundet.
incongruũ fuerat inconsolatione bella pratdicere. ob hoc exoo

Expanded text:
ABOR ENIM hoc loco excusat quaestionem futuram, quasi Veneri dolenti quae vera sunt dicat, sed aliter loquatur cunctis praesentibus dis; dicet enim in decimo «abnueram bello Italiam concurrere Teucris». QVANDO siquidem. REMORDET sollicitat. in Italia, et detraxit praepositionem more suo. sic et illo loco "non Libyae, non ante Tyro; despectus Hiarbas" id est in Tyro. nam si adverbialiter vellet, Tyri diceret. populosque feroces contundet incongruum fuerat in consolatione bella praedicere: ob hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tur aũt noiu reconciliantur antiqui: eudas epulis accumbeͬ
diuũ hoc est tu me deũ facis. duplici.N. ratione diuinos hono¬
res meremur. dearũ coniugio e conuiuio deorũ: undo ꝙ ĩbu¬
colicis legimus. Nec deus hunc niensa: dea nec dignata cubili
est. haec ubi dicta: a uinone uel ab xolo: cauum. ordo ẽ conuersa
cuspide cauũ montem in latus impulit. & alibi in latus inq seri
curuam compagibus aluũ/ contorsit / quasi in rem quae facile ce¬
dit ictui. agmune: uel impetu uel multitudine. agnen .N. sermo

Expanded text:
tur autem novi, reconciliantur antiqui. TV DAS EPVLIS ACCVMBERE tur autem novi, reconciliantur antiqui. TV DAS EPVLIS ACCVMBERE DIVVM hoc est, ‘tu me deum facis’. Duplici enim ratione divinos honores meremur, dearum coniugio et convivio deorum. Vnde et in Bucolicis «nec deus hunc mensa, dea nec dignata cubili est». HAEC VBI DICTA et a Iunone et ab Aeolo. CAVVM ordo est, ‘conversa cuspide cavum montem in latus inpulit’. Et alibi «in latus inque feri curvam conpagibus alvum contorsit». Quasi in rem quae facile cedit ictui. AGMINE vel impetu vel multitudine. ‘Agmen’ enim
Abbreviated transcription (Latin):
cat: ut xuit q implorans nomine turrnũ ꝙ alibi de aristeo ꝑ
te crudelem nomine dicit. explorare labor. deliberaro. supe¬
rius nanq multa poposcerat uno. hoc ergo dicit tuũ est deli¬
berarequid uelis. mihi iussa capestere fas est: figura est liptotes
qua fit quotiens cuñq minus dicimus plus significamus: per con¬
trariu intelligentes: ut hoc loco nõ ait licet mihi implere quae
pracipis sed nefas est nõ implere qua iusseris. item munera
nec sperno .i. libenter accipio: tu mͥ quod cunq est regni. redit
ad physicam rationem: Nam motus aeris .i. iunonis uentos
creat / quibus aeolus praest. dicendo aũt quodcunq aut
uere cunde agit. ne uideatur arrogans. Nut late nter pene io¬
catur porta.quis .ii. poss it uentos i. rem inanem tenere: iouẽ¬
ꝙ concilias: hysteron protheron insensi: Nõ .N. iupiter concili¬
atir aolo: Sed aelus ioui. quasi superiori conciliatur. Cõcilian¬

Expanded text:
cat, ut «ruitque inplorans nomine Turnum», et alibi de Aristaeo «et cat, ut «ruitque inplorans nomine Turnum», et alibi de Aristaeo «et te crudelem nomine dicit». EXPLORARE deliberare; superius namque multa poposcerat Iuno. Hoc ergo dicit, ‘tuum est deliberare quid velis’. MIHI IVSSA CAPESSERE FAS EST figura est litotes, quae fit quotienscumque minus dicimus et plus significamus per contrarium intellegentes, ut hoc loco non ait ‘licet mihi implere quae praecipis’, sed ‘nefas est non implere quae iusseris’. Item «munera nec sperno», id est libenter accipio. TV MIHI QVODCVMQVE HOC REGNI rediit ad physicam rationem. Nam motus aëris, id est Iunonis, ventos creat, quibus Aeolus praeest. Dicendo autem ‘quodcumque’ aut verecunde ait, ne videatur adrogans, aut latenter paene iocatur poeta; quis enim potest ventos, id est rem inanem, tenere? IOVEMQVE CONCILIAS hysteroproteron in sensu. Non enim Iuppiter conciliatur Aeolo, sed Aeolus Iovi, quasi superiori. Concilian
Abbreviated transcription (Latin):
tem eam fore demõstrat. inusu est .i. ut dicamus. sacerdos est¬
dicatus numini. hoc est adobsequiu datus ẽ ut iter pater fa.¬
tis. prastitis: ut alibi. Nec te regina negabo promeritam i dest
praestitisse & alter ũ pendet ex altero: Meritum enim nõ nisi et
ostendit. Notanda figura: fcequenter .N. hac utitur. Nani quod
nos per genitiuũ singularem dicimus: antiqui perseptimũ dice
bant ut hoc loco. parẽtem pulchra prole ÷ pulchrae prolis. &
simpliciter intelligendũ est. erͣant nanq qui dicunt id eo puld
tres. Illi t alterius acolii filii fuisse narcantur. aeolus hacc
contra: sub audi diait: quod exposteriorioribus intelligitire ut
supra notauimus. Regina: inferioris persona reuerentia est ma¬
iorem meritis appellare/ nõ nomine. Contra maioris est /minorẽ
aomine tantũ uocare: qui ordo nõ nisi per indignationem
corrumpitur: ut ĩ xiiͦ. Sages in extremis. nrnũ nõ regemuo¬

Expanded text:
tem eam fore demonstrat. In usu enim est ut dicamus, ‘sacerdos tem eam fore demonstrat. In usu enim est ut dicamus, ‘sacerdos dicatus est numini’, hoc est ad obsequium datus est. MERITIS TIS praestitis, ut alibi «nec te regina negabo promeritam», id est praestitisse. Et alterum pendet ex altero; meritum enim non nisi ex ole notanda figura; frequenter enim hac utitur. nam quod nos per genetivum sinbant, ut hoc loco ‘parentem pulchra prole’, id est pulchrae prolis. Et simpliciter intellegendum est; errant namque qui dicunt ideo ‘pulchtres. Illi enim alterius Aeoli filii fuerunt. AEOLVS HAEC CONTRA subaudis ‘dixit’, quod ex posterioribus intellegitur, ut supra notavimus. REGINA inferioris personae reverentia est maiorem meritis appellare, non nomine; contra maioris est minorem nomine tantum vocare. Qui ordo non nisi per indignationem corrumpitur, ut in duodecimo Sages in extremis rebus Turnum non regem vo
Abbreviated transcription (Latin):
in terplures uni pracipuum dare nõm uxoris ꝙ conubio nu
breuem posuit cum naturaliter longa sit: Nubo .t. unde habet
griginem longa est. Sed est tropus sistole. qui fit quotiens longa
corripitur syllaba propter metri necessitatem. Statius quoq¬
posuit. ut est hectoris andromache pyrrhin conubia seruas.
ttem: cuiq loci leges dedimus conubia nostra repulit. et perco.¬
nubia nostra. & numadumq petam conubia supplex: Sciendũ
tñ est quod plerunq in compositione uel deriuatione principa¬
litatis natura corrumpitur conubio iugam stabili propriã ꝑ di¬
cabo. multa in unum contulit uersum quȩ iuno promittit
dicendo  cõnubio ostendit legitimam dicẽdo stabili: longam promi¬
ttit concordiam .÷ qu& diuortio careat: dicendo propriã: aidulto¬
riiremouet suspitionem. qđ aũt adiecit dicabo obsequen¬

Expanded text:
inter plures uni praecipuum dare nomen uxoris. Et ‘conubio’ ‘nu’ inter plures uni praecipuum dare nomen uxoris. Et ‘conubio’ ‘nu’ brevem posuit, cum naturaliter longa sit. ‘Nubo’ enim, unde habet originem, longa est. Sed est tropus systole, qui fit quotienscumque longa corripitur syllaba propter metri necessitatem. Ipsposuit, ut est «Hectoris Andromache Pyrrhin conubia servas?», item «cuique loci leges dedimus, conubia nostra reppulit» et «per conubia nostra» et «Nomadumque petam conubia supplex». Sciendum tamen est quia plerumque in compositione vel derivatione principalitatis natura corrumpitur. CONVBIO IVNGAM STABILI PRORPIAMQVE DICABO multa in unum contulit versum quae Iuno promittit: ‘conubio’, nuptam ostendit legitimam; dicendo ‘stabili’, longam promittit concordiam, id est quae divortio careat; dicendo ‘propriam’, adulterii removet suspicionem. Quod autem adiecit ‘dicabo’, obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
pestis. Sciendũ sane est. artem hanc e̾e̾ petigͥnis ut minora inipe¬
tare cupientes maiora poscamus. quod ꝙ̃ nũc iuno facit. Sunt
ees nõ dubiũ est. ideo aũt nẏpham acolo pollicetur quia uentoꝵ
rer est . qui aquat motu creantur. Bene ergo ei aqua iungitui
origt uentorũ. Sane notant uirgiliũ critici quis marito proni¬
ttr iorem: quod ex cusat regia licentia: iuxta salustiũ quiita¬
ait denas alii alii plures habent: sed reges eo amplius. praestẽtia
corpote nymphor Bone ꝙ̃ istas laudat ut maior sit intle iopeia
piuerei puidinis sorma. landabiliꝰ est i÷ superare laucdatos ut ĩpe
udinaitrem &e nedie gloriam laudat ꝙ turnũ. harũ aũt quatuor¬
decim nomina ut quidam uolunt ingeorgicis inuenimus con¬
mi matrimonii. & bene conubio iungamdicit ut hanc ab
alis segreparet qua aͥ regibus si ne lege habentur. Solent repes

Expanded text:
pestis». Sciendum sane est artem hanc esse petitionis, ut minora impepestis». Sciendum sane est artem hanc esse petitionis, ut minora impetrare cupientes maiora poscamus. Quod etiam nunc Iuno facit. Scit esse non dubium est. Ideo autem nympham Aeolo pollicetur, quia ventorum rex est, qui aquae motu creantur. Bene ergo ei iungitur origo ventorum. Sane notant Vergilium critici quia marito promittit uxorem; quod excusat regia licentia, ut Sallustius «denas alii alii plures habent, sed reges eo amplius». PRAESTANTI CORPORE NYMPHAE bene etiam istas laudat, ut maior sit in Deiopea pulchritudinis gloria. Laudabilius enim est superare laudatos, ut ipse ad maiorem Aeneae gloriam laudat et Turnum. Harum autem quattuordecim nomina, ut quidam volunt, in Georgicis invenimus. CONmi matrimonii. Et bene ‘conubio iungam’ dixit, ut hanc ab aliis segregaret quae a regibus sine lege habentur. Solent enim reges
Abbreviated transcription (Latin):
figura graeca est: nos .ii. dicimus per aequor nauigat. Similit
Ẽ alio loco. terrami mare sidera iuxo: cum latinitas exigait¬
ut addatur prapositio & non uacati ꝙ tyrchenũ addidit uidet̃
n dicere iam eis italiam eẽ uicinam: Ilium in italiã portans. id est
res ilienses & inuidiose dicit iliũ quasi ipsam cernat ciuitatem
ledere. tacite occirerit questioni portat quidem deos: sed uictos &
contemnendos: incute uim uentis: duplex sensus est. Incute
N. si inice sigͥficat. uentis datiuus est casus. Si aũt faci septimus
casus est & erit sonsus. fac uim teoianis per uẽtos. submersas¬
qͣ abrue pupes. Ordo ẽ insensu cõfusus. Ante .i. est iãt obruãt᷑
fluctibus & sio sub mergantur. Tota aũt iunonis petitio inseque¬
nuibus explanatir. disiĩto terpora ponto tam uirorũ ꝗ naui
ut ipse alio loco. cum de nauibus loqueret᷑. ⁊ toto descendit corpore

Expanded text:
figura Graeca est; nos enim dicimus per aequor navigat. similiter figura Graeca est; nos enim dicimus per aequor navigat. similiter etiam alio loco "terram, mare, sidera iuut addatur praepositio. Et non vacat quod ‘Tyrrhenum’ addidit; videtur enim dicere iam eis Italiam esse vicinam. ILIVM IN ITALIAM PORTANS id est res Ilienses. Et invidiose dicit ‘Ilium’, quasi ipsam cernat civitatem tacite occurrit quaestioni: portat quidem deos, sed victos id est contemnendos. INCVTE VIM VENTIS duplex sensus est; ‘incute’ enim si ‘inice’ significat, ‘ventis’ dativus est casus; si autem ‘fac’, septimus casus est, et erit sensus: ‘fac vim Troianis per ventos’. SVBMERSASQVE OBRVE PVPPES ordo est in sensu confusus; ante enim est ut obruantur fluctibus, et sic submerguntur. Tota autem Iunonis petitio in sequentibus explanatur. CORPORA PONTO tam virorum quam navium, ut ipse alio loco cum de navibus loqueretur «et toto descendit corpore
Abbreviated transcription (Latin):
remota dehnedio sententia ĩteger sermo perdurat. Sic a gra d dicta¬
est: acole incute uim uentis. item aneas rapidũ ad naues pta¬
mittit achatẽ. Eclipsis aũt est quotiens remotis interpositis
mihi non simili poena comissaq. de est .N. affligam: diuĩ pater
atq hominũ rex. periphrasis est .i. circũ locũsio iouis: & multẽ
dedit fluctus & tollere uento: aliud pendet ex alio: Namqui mul¬
cere potest. potest & tollere .i. erigere intempestatem: gens inimica¬
mͥ. sermo hici& nationem significat. & familiam: sed nũc adutruno
potest refferri. Nam aut adfamiliam aenca: aut ad troianã
gentem reffertur: tyrrhenum: tyrrhenum mare dictum est:
uel ꝙ thusciam abliut .i tyrrheniam: uel a tyrrhenis nautis
qui se in hoc mare deiecerũt. Namq hoc hoc habet fabula dormi
nos: qui cum c̾e̾t experrectus in naui/ quo duceretur interroģa¬
uit responderunt illi: quo uolueris: liber ait ad naxon insulam

Expanded text:
remota de medio sententia integer sermo perdurat; plenum namremota de medio sententia integer sermo perdurat; plenum name incute vim ventis’, item «Aeneas rapidum ad naves praemittit Achatem». Ellipsis autem est quotiens remotis interpositis mihi non simili poena»; deest enim ‘adfligam’. DIVVM PATER ATQVE HOMINVM REX periphrasis est, id est circumlocutio. ET MVLCERE DEDIT FLVCTVS ET TOLLERE VENTO aliud pendet ex alio; nam qui potest mulcere potest et tollere, id est erigere in tempestatem. GENS sermo hic et nationem significat et familiam, sed nunc ad utrumque potest referri; Nam aut ad familiam Aeneae aut ad Troianam en accepit. Tyrrhenum Tyrrhenum mare dictum est vel quod Tusciam adluit, id est Tyrrheniam, vel certe a Tyrrhenis nautis, qui se in hoc mare praecipitaverunt. namque hoc habet fabula, dorsuam rapuerunt. Qui cum esset experrectus in naui, quo duceretur interrogauit; responderunt illi, quo uellet. Liber ait ad Naxum insulam,
Abbreviated transcription (Latin):
permansit intrans latiõne. Auss us aũt ob hoc posuit quia suo nihl
facit imperio: Nam tolle hoc: & maior est omnibus diisisi adeius
uoluntatem possint elemẽta confundi: ut ipsȩ aeolus: mihi usa
capescere fas est: si mul & uentorũ ostenditur uis quibus parum
fuerat monte super poni: nisi & regem acciperent: qui ipse qͦ
alieno pareret imperio. adquem: pro apud quem : ut supra acole
thetoricum est inpetitione hoc obẜugre. ut sit prestare quod potitur¬
.i ut sit pos sibilitas. & sit res iusta qua petitur. ut habeat modũ¬
petitio. ut sequatur romuneratio. E sciendũ secundum hunc ordi¬
nem om̃es petitiones formare uirgiliũ. ut in loco possibilitas est.
ꝑ multere dedit fluctus & tollere uẽto: usta petitio est: gens ini.¬
mica mihi: om̃e .N. quod contra inimicos petimus iustũ est. Modu¬
est petitionis: e disiice corpora ponto: renuneratio: sunt mihi

Expanded text:
permansit in translatione. ‘Iussus’ autem ob hoc posuit, quia suo nihil permansit in translatione. ‘Iussus’ autem ob hoc posuit, quia suo nihil facit imperio - nam tolle hoc, et maior est omnibus dis, si ad eius voluntatem possunt elementa confundi; ut ipse Aeolus «mihi iussa capessere fas est». Simul ventorum ostenditur vis, quibus parum fuerat montem superponi, nisi et regem acciperent, qui ipse quoque alieno pareret imperio. AD apud 65 Aeole rhetoricum est in omni petitione haec observare, ut possit praestare qui petitur, ut sit possibilitas, ut sit res iusta quapetitio, ut sequatur remuneratio. Et sciendum est secundum hunc ordinem omnes petitiones formare Vergilium, ut in hoc loco possibilitas est «et mulcere dedit fluctus et tollere vento’, iusta petitio est «gens inimica mihi» - omne enim quod contra inimicos petimus iustum est - modus petitionis est «et dissice corpora ponto», remuneratio «sunt mihi
Abbreviated transcription (Latin):
uelo ces ut supra uerrantq uerrere est trahere. a rete quod
uerriculũ dicitur. est aũt pͥncipalitas uerbi uerro uerris praete¬
ritũ uersi unde sit participiu uersus. hĩc alibi. ꝑ uersa puluis in¬
scribitur hasta .i. tracta. id metuens: timens. ergo iupitertime¬
non sibi sed elementis/ ne turbentur eruptione uẽtorum: ut sidi¬
cas bellorũ tempore uirum fortem timere/ non sibis sed liberis suis
molemq & montes: idest molem montis: et est figura Enpindud io¬
ut una ros induas diuidatur metri causa interposita coniunctiãẽ
ut alibi pateris libamus ꝙꝰ auro i pateris antatis. foedere m̃õ
lege alias pace quȩ fit interdimicantes. focdus aũt dictum uel
a fecialibus i sacerdotibus per quos fintit foedeta. uel a porca
foede lacerata .i. lapidibus casa: ut ipse alibi. & casa uingebant
foedera porca. E praemere e laxas sciret dare iussus habenas

Expanded text:
veloces, ut supra. VERRANTQVE ‘verrere’ est trahere, a rete, quod veloces, ut supra. VERRANTQVE ‘verrere’ est trahere, a rete, quod ‘verriculum’ dicitur. Est autem principalitas verbi ‘verro’ ‘verris’, praeteritum ‘versi’, unde et fit participium ‘versus’; hinc Vergilius «et versa pulvis inscribitur hasta», id est tracta. ID METnon sibi, sed elementis, ne turbentur eruptione ventorum, ut si bellorum tempore diMOLEMQVE ET MONTES id est molem montis. Et est figura, ut una res in duas dividatur, metri causa interposita coniunctione, ut alio loco «pateris libamus et auro», id est pateris aureis. FOEDERE modo lege, alias pace quae fit inter dimicantes. ‘Foedus’ autem dictum vel a fetialibus, id est sacerdotibus per quos fiunt foedera, vel a porca foede, hoc est lapidibus, occisa, ut ipse «et caesa iungebant foedera porca». ET PREMERE ET LAXAS SCIRET DARE IVSSVS HABENAS
Abbreviated transcription (Latin):
autꝰ uboi inquo seruãtur noxii carcerẽ dicimus ño tantũ sin¬
ruis. illi indignantes: hic aperte ostẽdit quid sit luctantes: magno
cum murniure montis: non circum montis claustra: sed cum
nate: celsa arece. secundũ quod suꝑius diximus. uentit meliue
dephenduntur ex alto. Sedet. nõ ociatur sed curatꝰ ut alio loco¬
Impellunt anim& lintea tracia. molliti aũt ideo dixit ut per
ransitũ ostenderet uitia natur&/ nulla ratione mutari sed ru¬
tigari aliquatenus posse: maria ac terras coelũ q profundũ. ata
quatuor elementa sunt. Terra: mare: aer: ciether: sed hoc leco
recte pratermisit aetheremi quia uenti nõ turbant superiora
ut ait lucanus pacem sum̃a tenent: sed aut terras aut maria
aut acrem tlam coelũ hoc loco pro aere posuit: ut lucre tusi in hoc
coelo qui dicitur aer ferant. auferant. & est aphaeresis. rapidi

Expanded text:
autem in quo servantur noxii ‘carcerem’ dicimus numero tantum sinautem in quo servantur noxii ‘carcerem’ dicimus numero tantum sinrus». ILLI INDIGNANTES hic aperte ostendit quid sit ‘luctantes’. MAGNO CVM MVRMVRE MONTIS non circum montis claustra, sed cum nare. CELSA ARCE secundum quod superius diximus. Venti enim melius deprehenduntur ex alto. SEDET non otiatur, sed curat; apud «inpellunt animae lintea Thraciae». ‘Mollit’ autem ideo dixit, ut per transitum ostenderet vitia naturae nulla ratione mutari, sed mitigari aliquatenus posse. MARIA AC TERRAS CAELVMQVE PROFVNDVM atqui quattuor elementa sunt, terra aqua aër aether. Sed hoc loco rite praetermisit aetherem, quia venti non turbant superiora, ut ait Lucanus «pacem summa tenent», sed aut terras aut maria aut aërem. Nam ‘caelum’ hoc loco pro aëre posuit, ut Lucretius «in hoc caelo qui dicitur aër». FERANT auferant. Et est aphaeresis. RAPIDI
Abbreviated transcription (Latin):
suit austris prouentis. ceoliã uenit. Nouem isulȩ quae sunt
post fcetu sicilia appellant᷑ aeolia. ab ceolo rȩge hippota filio: li¬
tet ꝓ habeant propa nomina. Uude uirgilius ait ȩoliam lipatĩ¬
poctae quidem fingunt hunc eẽ regen uentorũ. Sed uarro dicit ren
fuit insulatũ ex quarũ nebulis e fumo uulcaniae ĩsule pradicens su¬
tura flabra uentorũ ab imperitis uisus est uentos sua potestate
tetinere: hic illis: ut supeuus. hic currus fuit: uasto anteo. phy¬
sita ratione hoc fingit pocta. Naturale est .N ut loca cõcaua plena
sint uentis: luctantes elaborantos egredi: gonoras. grauisonas &
est tempestatis epitheton. ordo aũt talis ẽ. aeolus lustantes uẽto¬
⁊ tempestates sonoras uasto antro praenut. Ac uinculis ꝑ carcere
feenat. translatio ẽ per porticam licentiã facta. Carter ant est unde¬
lunq prohibemur exire dictus dictus quasi arcer ab arcẽdo hocũ

Expanded text:
suit ‘austris’ pro ‘ventis’. AEOLIAM VENIT novem insulae, quae sunt suit ‘austris’ pro ‘ventis’. AEOLIAM VENIT novem insulae, quae sunt post fretum Siciliae, appellantur Aeoliae ab Aeolo rege, Hippotae filio, licet habeant et propria nomina. Vnde et Vergilius ait «Aeoliam LipPoetae quidem fingunt hunc regem esse ventorum, sed, ut Varro dicit, rex fuit insularum, ex quarum nebulis et fumo Vulcaniae insulae praedicens futura flabra ventorum ab imperitis visus est ventos sua potestate retinere. HIC illic, ut superius «hic currus fuit». VASTO ANTRO physica ratione hoc fingit poeta; naturale enim est ut loca concava plena sint ventis. LVCTANTES elaborantes egredi. SONORAS graves sonis . Et est tempestatis epitheton. Ordo autem talis est, ‘Aeolus ventos et tempestates sonoras vasto antro premit’. AC VINCLIS ET CARCERE FRENAT translatio est per poeticam licentiam facta. Carcer autem est undecumque prohibemur exire, dictus quasi ‘arcer’ ab arcendo. Locum
Abbreviated transcription (Latin):
intermiserat nũc reddit: Nam dixerat suꝑius haec secu: ꝓ m̃o
ait uolutans i. cogitans: nimborũ: nimbi nũc uentiͦ signifi¬
cant. pleriĩq nibes: e pluuias. ergo pro ut locus fuerit ĩ telligẽ dũ¬
est. Proprie tamen dicuntur nimbi repentina & pracipitȩ̃ pluiua¬
Nampluuias uocamus lentas ȩ iuges. loca foeta: nũc plena:
ꝑ partu liberatam. ut fecerat & uiridi foetã mauortis in anteo
enixam aũt eam fuisse/ lac quod pueris praebeat᷑: ostendit. ltẽ
foetas grauidã in illo loco ostendit. Nõ insueta graues tẽtabũt
pabula foetas. ergo quia foeta medius sermo est / bene hoc loco
epitheton discreuit ditens graues foetas. ut bonũ facinus &
malũ facinus dicimus: e bonũ uenenũ & malũ uenenũ: au¬
stris figura est celebrata apud uirgiliũ & est spẽs pro gñe lege¬
rat apud enniũ furentibus uentis: sed quasi asperu fugit ⁊po¬

Expanded text:
intermiserat nunc reddidit; nam dixerat superius «haec secum», et modo intermiserat nunc reddidit; nam dixerat superius «haec secum», et modo ait ‘volutans’, id est ‘cogitans’. NIMBORVM ‘nimbi’ nunc ventos significant, plerumque nubes, vel pluvias; ergo prout locus fuerit intellegamus. Proprie tamen ‘nNam pluvias vocamus lentas et vidam’ et ‘partu liberatam’, ut «fecerat et viridi fetam Mavortis in antro»; enixam autem eam fuisse lac, quod pueris praebebatur, ostendit. Item ‘fetam’ ‘gravidam’ illo loco ostendit, «non insueta graves temptabunt pabula fetas». Ergo, quia ‘feta’ medius sermo est, bene hoc loco epitheto discrevit, dicens ‘graves fetas’, ut ‘bonum facinus’ et ‘malum facinus’ dicimus, ‘bonum venenum’ et ‘malum venenum’. AVSTRIS figura est celebrata apud Vergilium, et est species pro genere. Legerat apud Ennium «furentibus ventis», sed quasi asperum fugit et po
Abbreviated transcription (Latin):
auctorem .s. criminis: expirãtem flãmas: nõ animam dicit fl¬
nmas sed cum anima fluminis flunnas cuomẽtem: ut supiꝰ
cõtigeiũt aũt ista circa caphareũ euboeae. ast ego: nũc comparat
singular& ne leue esset quod dixerat. ego addidit deorũ tegina
deeo proprie est nobiliũ personarũ. iouisq ꝓ soror. ꝙ cõiuna¬
physici iouẽ aetherẽ ÷ ignem uolunt ĩ telligi . tutionem uo aerem
E qm̃ tenuieate haec elementa paria sunt. dixerũt ee̾ gormana
Sed qm̃ iuno hoc est aer subiectus est igni .i. ioui. iure supposito
elemento mariti traditũ nomen est: iouem autẽ a iuuando di¬
mmiixerũt. Nulla .N. res sic fouet oĩa quemadmodũ calor. ũde qꝯtro
in istis locutionibus & accusatiuo utimut & ablatiuo dicimus
dicimus.N. tota nocte legi. & totam noctẽ legi. honestior aũt elocu¬
praepterea. postea. ut prȩterea uidit nec portitor orci: amplius
obiectam passus teansire paludẽ. talia flam̃ato: quod superius

Expanded text:
auctorem scilicet criminis. EXSPIRANTEM FLAMMAS non animam dicit ‘flammas’, sed cum anima fulminis flammas vomentem. Et ut superius Contigerunt autem ista circa Caphereum montem Euboeae. AST EGO nunc comparat singula. Et, ne leve esset quodere proprie est nobilium personarum, hoc est cuphysici Iovem aetherem, id est ignem volunt intellegi, Iunonem vero aerem, et quoniam tenuitate haec elementa paria sunt, dixerunt esse germana. sed quoniam Iuno, hoc est aer, subiectus est igni, id est Iovi, iure superposito elemento mariti traditum nomen est. Iovem autem a iuvando dixerunt; nulla enim res sic fovet omnia, quemadmodum calor. toin istis elocutionibus et accusativo et ablativo utimur. dicimus enim et 'tota nocte legi' et 'totam noctem legi'. honestior tamen elocuPRAETEREA postea, ut «praeterea vidit, nec portitor Orci amplius obiectam passus transire paludem». TALIA FLAMMATO quod superius
Abbreviated transcription (Latin):
tensio Horum annorũ quos infastis habenius Magnus dũo.
decim quingentos quinquaginta quatuor amplectitur. hoc
ergo locomagnum dicit comparatione lunaris. & alibi. Interea
magnum sol crecum uoluitur annum funus aũt dictus q̃i
annnus .i. annulus: quod inse redat. ut est. atq in se sua per
uestigia uoluitur annus. uel¬

Expanded text:
annos, ut in Hortensio «horum annorum quos in fastis habemus magnus XII annos, ut in Hortensio «horum annorum quos in fastis habemus magnus XII milia nongentos quinquaginta quattuor complectitur». Hoc ergo loco ‘magnum’ dixit comparamagnum sol circumvolvitur annum" . annus autem dictus quasi anus, id est anulus, quod in se redeat, ut est "atque in se sua per vestigia volvitur annus"
Abbreviated transcription (Latin):
ese ut illo loco quo magis italia mecum lactera reperta: ecce
amphibolicos dixit. ostendit tamen anchisem aditaliam perde¬
nisser dia tã om̃ia contea hane historiamficta sunt. ut illuditit¬
illud ubi dicitur de neas condidisse carthaginem cum consfet
uero troiae. E ortum urbis romas anni inueniunturr. Cc̃ c̃x
cognonien iulo: si proprie loqueretur cignomen diceret non cogno¬
men. Sed magis ad familiam respexit quia onmnis genc iuliasind
originem ducit. dicinius autem e nomen est nihi cicero. ut
terentius hecyra est huic nõm fabule ꝑ ciceronis ut salustuis
cui cognomen obliuionis condiderant e cicexoni ut cui remule
cognonien erat. e ciceronem ut aencadesq meo nõm de no¬
mine fingo. Melius est tamen dt̃o uti magnos orbes Tria
sunt genera añorum. aut .t. lunaris annus est teiginta die¬
rum. aut solstitialis duodecim mensiũ. aut secundum ullũ

Expanded text:
sse, ut illo loco "quo magis Italia mecum laetere reperta" : ecce sse, ut illo loco "quo magis Italia mecum laetere reperta" : ecce ἀμφιβολικῶς dixit, ostendit tamen Anchisen ad Italiam pervenisse. sic autem omnia contra hanc historiam ficta sunt, ut illud ubi dicitur Aeneas vidisse Carthaginem, cum eam constet vero Troiae et ortum urbis Romae anni inveniuntur CCCXL. ‘Cognomen Iulo’ si proprie loqueretur, ‘agnomen’ diceret, non ‘cognomen’, sed magis ad familiam respexit, quia omnis gens Iulia inde originem ducit. Dicimus autem et ‘nomen mihi est Cicero’, ut «Hecyra est huic nomen fabulae», et ‘Ciceronis’, ut Sallustius «cui nomen oblivionis condiderant», et ‘Ciceroni’, ut «cui Remulo cognomen erat», et ‘Ciceronem’, ut «Aeneadasque meo nomen de nomine fingo». Melius tamen est dativo uti. MAGNOS ORBES tria sunt genera annorum: aut enim lunaris annus est XXX dierum, aut solstitialis XII mensium, aut, secundum Tullium,
Abbreviated transcription (Latin):
codit sublinmien q feres ad sidera coeli magnanimũ aeneiu
rentia dum lario regnantem udorit aestas at puer ascanius
prudenter exitũ aeneas ꝙ oñdit e tacuit dicened fibundi
postra regnaturum cui nũc cognonie naulo adduue. sicunaũ
castenens pistorias hos habet fides aoneami cum pre aditalispu
uenisso ⁊ proper inuasos agros contra latinum tuenuos tus¬
guasse in quo praclio periit latinus. tuenũ postra ael miezentũ
confugisse eiuisq fretum auxilio bella renouasse: quibus ueneas
turenũsq parlter rapti sunt: migrase postea inascanium &¬
samcentio escanium iulum coeptũ uocari a pͥma bar bac lanu¬
cines quas cis tempors iuctoriae nascebatut Sciendã est uõst
iulum occiso mezentio de quibus nominibus hoc loco dicit. at
pmera se a nius cͦui nũc cognonen iulo additur ilus exat b
hat ana historia ita discedit uurgilius ut aliquiban losis ond¬
sel non propter ignorantiam/ sed per artem poeticamrha fece¬

Expanded text:
feres ad sidera caeli magnanimum Aeneam», ‘tertia dum Latio regnantem viderit aestas’. AT PVER ASCANIVS prudenter exitum Aeneae et ostendit et tacuit dicendo filium postea regnaturum. CVI NVNC COGNOMEN IVLO ADDITVR secundum Catonem historiae hoc habet fides: Aeneam cum patre ad Italiam venisse et propter invasos agros contra Latinum Turnumque pugnasse, in quo proelio periit Latinus; Turnum postea ad Mezentium confugisse eiusque fretum auxilio bella renovasse, quibus Aeneas Turnusque pariter rapti sunt; migrasse postea in Ascanium cciso Mezentio Ascanium Iulum coeptum vocari, a prima barbae lanugine quae ei tempore victoriae nascebatur. Sciendum est autem Iulum occiso Mezentio: de quibus nominibus hoc loco dicit 'at puer Ascanius cui nunc cognomen Iulo additur, Ilus erat'. ab hac autem historia ita discedit Vergilius, ut aliquibus locis ostendat, non se per ignorantiam, sed per artem poeticam hoc feci
Abbreviated transcription (Latin):
quod magnum est significanius: ut si dicas legi oratorem / nec
addas quem intelligo ciceronem: E ne longa sit expectatio
adiecit e promissa lauini moenia: aut certe detrahe: ⁊ sicut
multi exephegesin facis: cernes urbem: i. promissa lauini moenia:
Sublimenq feres adsidera coeli. propter illud coeli quibus annuis
arcem aeneas .N. secundum quosdam in numicium fluuium
cẽcidit. Secundum ouidium incoelum raptus. appellatus que est
sunt ad animum non nisi

Expanded text:
quod magnum est significamus, ut si dicas ‘legi oratorem’ nec quod magnum est significamus, ut si dicas ‘legi oratorem’ nec addas quem, intellego Ciceronem – et, ne longa sit expectatio, adiecit ‘et promissa Lavini moenia’ - aut certe detrahe ‘et’, sicut multi, et epexegesin facis ‘cernes urbem’, id est ‘promissa Lavini moenia’. SVBLIMEMQVE FERES AD SIDERA CAELI propter illud «caeli quibus adnuis arcem». Aeneas enim secundum quosdam in Numicum cecidit fluvium, secundum Ovidium in caelum raptus est, appellatus tamen est sunt, ad animum non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
parce metu. quotiens incausis arguimur: ante nos puegare
dibemus: & sic ad actionem descendere quod ꝗ hoc loco iupiter
facit. Ante .N. ob iecta purgat e sic uenit ad promissionem &
est parce metu elocutio usualis .i. dimitte metum. quo modo di-¬
cimus parte uerbis. parte in iuriis: cytherca: omnia quae apud
graecos en diphehongom habent. apuel latinos in sei productũ
conuertuntur ut
medea omnia aũt quat dicit iupiter adsolutionem pertinent
antedictorum. Nunc dicit parce metu: quia superius dixerat
teistior. manent immota: quia dixerat. quae te genitor senten¬
tia uertit: & si mul pertransitum dogina stoicorũ ostendit/ nulla
ratione posse fata mutari: tuorum: uel teoianorum: uel roma.¬
norum: fata tibi: non propter te: fati .N. immobilis ratio est: sed
aut uacat tibi ut qui mihi accube̾ntes inconuiuiis. aut certe
lauini: aut romam significat quia cũ proprietatem detrahiꝰ.

Expanded text:
PARCE METV quotiens in causis arguimur, ante nos purgare debemus et sic ad actionem descendere. Quod et hoc loco Iuppiter facit; ante enim obiecta purgat et sic venit ad promissionem. Et est ‘parce metu’ elocutio usualis, id est dimitte metum, quomodo dicimus ‘parce verbis’, ‘parce iniuriis’. CYTHEREA omnia quae apud Graecos ει diphthongon habent apud Latinos in e productum convertuntur, ut Medea. Omnia autem quae dicit Iuppiter ad solutionem pertinent antedictorum. Nunc dicit ‘parce metu’, quia superius dixerat ‘tristior’; ‘manent inmota’, quia dixerat «quae te genitor sententia vertit?». Et simul per transitum dogma Stoicorum ostendit, nulla ratione posse fata mutari. TVORVM vel Troianorum vel Romanorum. FATA TIBI non ‘propter te’ - fati enim inmobilis ratio est - sed aut vacat ‘tibi’, ut «qui mihi accubantes in conviviis», aut certe  aut Romam significat, quia, cum proprietatem detrahimus,
Abbreviated transcription (Latin):
inmediis fluctibus itali aras uocant : dox sum nimane mari.¬
eminens altũ secundũ homerĩ
mari sum̃o: uel ĩ summo uel in placido: inbreuia ꝗ syetis .÷. in.
breuia syrtium: ut est moleniq e montis: breuia aũt uadosa
duo sunt parces naͣ. impares magnitudinẽ ut salustius dicit
Lytios. hi teoia ad auxiliũ conuenerant : qui mortuo regt pan¬
daro ceneam sequti sunt. uñ ꝙ insecundo ait. comitũ afflu.¬
xisse nouorũ inuenio: fidũ: fidelem: utrunq nõm idem sigͥficat
ipsius añ ooulos: ad maiorẽ dolorẽ: uñ alibi: quacq ipse misceri¬
ma uidi. ⁊tem qui nati coram me cernere letum fecisti: ingens
pontus: magna pars ponti: & est tropus synedoche: ut salustius¬

Expanded text:
in mediis fluctibus Itali aras vocant’. DORSVM INMANE in mediis fluctibus Itali aras vocant’. DORSVM INMANE eminens, altum, secundum Homerum. MARI SVMMO vel in summo vel in placido. IN BREVIA ET SYRTES id est in brevia syrtium, quo modo «molemque et montes». ‘Brevia’ autem ‘vadosa’ duo sunt pares natura, impares magnitudine», ut Sallustius dicit. LYCIOS hi Troiae ad auxilium venerant, qui mortuo rege Pandaro Aeneam secuti sunt, unde et in secundo ait «comitum adfluxisse novorum». FIDVM fidelem. Vtrumque nomen idem significat. IPSIVS ANTE OCVLOS ad maiorem dolorem; unde alibi «quaeque ipse miserrima vidi», item «qui nati coram me cernere letum fecisti». INGENS PONTVS magna pars ponti. Et est tropus synecdoche. A VERTI
Abbreviated transcription (Latin):
m opaspius ut est auerto & auertor. praccipito e praccipiror
ergo nõ possumus dicere quod quidam antigraphus ⁊ dedi¬
nationes actiui uerbi & passiui prose inuicem poni: Nam ꝗ na¬
tralis uerbi declinatio actiua est ꝑ cõmunis deponẽtis ue pas¬
Siua. Et aliud est ẽeͥ actiuũ uerbũ  aliud actiui uerbi decl¬
ĩ altum eleuatus. dehiscens: idest ualde hiscens de .ii. augentis c̃
ut ĩterentio deamo te syre: aperit ostendit. ut salustius caput
tempestate solet. teis. latinũ est: genitiuus .N. pluralis quoti
in iiNexit accusatiuũ pluralo inis mittit. ut pupiũ pupis quo¬
nensium/ exit inles mitat ut patrũ patres:saxa latentia.
ꝑꝑ tempestatem. haco aũt saxa inter africã & sardiniam sunt.
qua saxa ob hoc itali aras uocant. quod ibi aphri e romani
Saxa uocant itali mediis q influctibus aras:: ordo est qua saxa

Expanded text:
 passiva, ut est averto avertor, praecipito praecipitor.  passiva, ut est averto avertor, praecipito praecipitor. ergo non possumus dicere quod quidam artigraphus, declinationes activi verbi et passivi pro se invicem poni. nam et neutralis verbi declinatio activa est et communis deponentisve passiva, et aliud est esse activum verbum, aliud habere activi verbi declin altum levatus. DEHISCENS valde hiscens. ‘De’ enim augentis est, ut in Terentio «deamo te, Syre». APERIT ostendit, ut Sallustius «caput tempestate solet. TRIS Latinum est. Genetivus enim pluralis quotiens in ‘ium’ exit, accusativum pluralem in ‘is’ mittit, ut ‘puppium puppis’; quotiens in ‘um’ exit, in ‘es’ mittit, ut ‘patrum patres’. SAXA LATENTIA propter tempestatem. Haec autem saxa inter Africam et Sardiniam sunt, quae saxa ob hoc Itali aras vocant, quod ibi Afri et Romani SAXA VOCANT ITALI MEDIIS QVAE IN FLVCTIBVS ARAS ordo est ‘quae saxa