comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quies aĩoliũ iurnitũ sũ intesione naͣliũ. Deh sic sai¬
uit ouidi. Sone quies regp plaadissime fone decys pay
aniii quẽ uta fugit qui corpora duris ffessa ministeriis
mulces reporasq laboii. Sane longe pleui sõns cõmoda
sceibit seneca nagicꝰ intragedia herculis furentis dũ die
Tuq odomitor somne maloꝵ requies auimi. Pars humo¬
ne meliõ uitꝭ. nolucer matus: genus astres ifrater aure
langiide morus. ueris mistens falsa futuris. Cortꝰ et iõe
pessimꝰ auctõ pator orer portus uue luas requies: noctis¬
ꝙ comes qui parreg famuloq uenis ꝑlaadis fessum le¬
iusꝙ fone panidum leti genius humanũ. Cogis lonpã di¬
scli mortẽ preme deuictũ rcꝭ. Huic p̃r̾ea ouidiꝰ dest.¬
bit chalamũ sand aptũ dormupẽdi upido dicẽs. Est ꝓpe ly¬
merios longa spelunca recessu Mons cauus puauis do¬
my et penecialia somni. quo nuꝙͣ radiis ories mẽdiu sue
cadensile. Phebus adire porest nebule caligine iupore

Expanded text:
 intensione naturalium. De hoc sic scribit Ovidius: Somne, quies rerum placidissima, Somne, deorum, Pax animi, quem cura fugit, qui corpora duris Fessa ministeriis mulces reparasque labori etc. Sane longe plenius somni commoda describit Seneca poeta in tragedia Herculis furentis dum dicit: Tuque o domitor Somne Malorum, requies animi, Pars humane melior vite, Volucer matris genus Astree, Frater dure languide mortis Veris miscens falsa, futuri Certus et idem pessimus autor, Pater o rerum, portus vite, Lucis requies, noctisque comes, Qui par regi famuloque venis. Placidus fessum lenisque fove Pavidum leti genus humanum Cogis longam discere mortem Preme devictum etc. Huic preterea Ovidius describit talamum satis aptum dormiendi cupido, dicens: Est prope Cimmerios longo spelunca recessu, Mons cavus, ignavi domus et penetralia Somni, Quo nunquam radiis oriens mediusve cadensve, Phebus adire potest, nebule caligine mixte
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ soniõ fut multipliaũ spere. Exquibus quiuq tantũ
suꝑ sonio sapionis oubit manobiꝰ. Haꝵ pͥma uocat᷑
ehantasma q̃ nũꝙͣ semortalibus nuscet nisi lẽte oũ se
Iapit somuꝰ ĩ nũcte existiruãtib nob adhuc uigilare:
affertꝙ nõs insu horribilos formas et ut plurimũ auã¬

Expanded text:
s quinque tantum super Somnio Scipionis ostendit Macrobius. Harum prima vocatur phantasma, que numquam se mortalibus miscet nisi lente, dum se incipit somnus immittere, existimantibus nobis adhuc vigilare, affertque hec horribiles visu formas, et ut plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
quiescentes i uadere/ et suo pondere p̃ssos senaentesq
poauare Et huiꝰ com̃ opiñanir mult stomatũ imiio
ebo nel potu pranatuã seu longo ieunio uanũ et nonũ¬
ꝙͣ aliquẽ ex humoribus cetoris p̃dũantẽ. sũt ꝗ suꝑ¬
adount hesitaniones dicãtq uiglliũ Intellexisse didlo¬
nõ iudisse phẽcasmata du sorori conquesta ẽ dites Que
me suspesom ĩ sonia rexrẽt. Et illus insomiup ꝓ phã¬

Expanded text:
ondere pressos sentientesque gravare. Et huius causam opinantur multi stomacum nimio cibo vel potu gravatum, seu longo ieiunio vacuum, et nonnunquam aliquem ex humoribus ceteris predominantem. Sunt qui superaddant hesitationes, dicantque Virgilium intellexisse Didonem vidisse phantasmata dum sorori conquesta est dicens: Que me suspensam insomnia terrent. Et illud insomnia pro phan
Abbreviated transcription (Latin):
Horebi noctisq filiã Lerebã eẽ nullo int̾ueniente reste
redetur. Saue neide mator et filia uideantiu ⁊ hoc diffe¬
rũt Nocte aliqualis luminosa res cernitur ut luna et
sidera seu ignis aliq̃no. Intenebra aũt nil unꝙͣ apparãt
lumnis. Et si appareat usꝙͣ desistet eẽ renẽbra.

Expanded text:
 Tenebram nullo interveniente teste credetur. Sane ne idem mater et filia videantur, in hoc differunt. Nocte aliqualis luminosa res cernitur, ut luna et sydera seu ignis aliquando. In tenebra autem nil unquam apparet luminis, et si appareat usquam, desistet esse tenebra.
Abbreviated transcription (Latin):
tiahi quod sibi debet᷑ auctuuat Inꝯsulrꝯ ħoi aut egre fert
sbi uo dac qued optat uł nõ posse quod inpiat Et sic qd
luũ conuẽ d̃ alionũ lump̃ menus pͥuatũ existimat 3o
Lirc quedit lastiuus am̃as hinc auii npidus hĩc bonoꝵ¬
emdus Hp̃ic sangiũs sitibimidus. Et ali plures małio
De morbo xiiiͦ. herebi noitisq filio.
Est et morb herebi nocusq filius ut place Tulliꝰ et Cu¬
sippo. Hic aut et miẽns et corporis põt eẽ desect et un
⁊ corpore abhumoꝵ discordantia. sic amẽte amor Incõue¬
np̃tia causat᷑. Et tunt merito huiꝯmõi parentũ i. cea
tatis patrinsece filiꝯ nũupat᷑. Et qud ĩ mouẽ saluts iẽ¬
oer̃ iudeatius. moib ut placet pluribus appellat᷑¬

Expanded text:
trahi quod sibi debetur autumat inconsultus homo, aut egre fert sibi non dari quod optat, vel non posse quod cupiat. Et sic quod suum crimen est alienum lumine mentis privatus existimat. Hinc queritur lascivus amans, hinc auri avidus, hinc sanguinis sitibundus et alii plures malum . CAP. XXVII. De Morbo XIII Herebi filio. Est et Morbus Herebi Noctisque filius, ut placet Tullio et Crisippo. Hic autem mentis et corporis potest esse defectus, et uti in corpore ab humorum discordantia, sic in mente a morum inconvenientia causatur, et tunc merito huiusmodi parentum, id est cecitatis intrinsece filius nuncupatur, et quoniam in mortem salutis tendere videatur, morbus, ut placet pluribus, appellat
Abbreviated transcription (Latin):
sangurnis seu egri seu rapentini crmoris certissim tests.
Hic̃ nottis et herebi filius teste Crisippo. d. Et iõ quia ꝑ¬
quid aluce solis nõ ernitur aut animꝰ bona uegetationẽ
iutritur pallore faale ompatuͣt. Et supͣ dictũ ẽ. quia neq
solem iudeat: neq calorẽ sentiat herebus. Et ob idubi ista
cotngũt fuxescere sanguinẽ et adusa digestione cortũpi.
et ꝑ conseques orui pallorẽ neceẽ ẽ. ut sats iudenius iu
eis qui diu sugunt uł subito orrepti pallor pallesãt

Expanded text:
eu repentini timoris certissimus testis. Hic Noctis et Herebi filius est teste Crisippo. Et hoc ideo quia quicquid a luce solis non cernitur aut a minus bona vegetatione nutritur pallore facile occupatur; et supra dictum est quia neque solem videat neque calorem sentiat Herebus, et ob id ubi, ista contingunt frigescere sanguinem, et adversa digestione corrumpi et per consequens oriri pallorem necesse est, ut satis videmus in eis
Abbreviated transcription (Latin):
d et raris uellentẽ denabus horbas hirtꝯ erat ceiuis caua lu¬
mino: palls puore. Labra Iucaua situ fcabre rubigine fauces du¬
ia atisd ꝑ quẽ spectari iuscera possent. ossa sub puarrius exta¬
bant orrida lumbis. Uentris erat ꝓuentre locꝯ pendẽ putor̃s
pectꝰ et aspine tĩmͦ eate teneri. Auxat artallos macies
genuũq kigebat. Orbis et inmodico ꝓdibant tubare tali
Gant proculut iudireꝭ:

Expanded text:
 et raris vellentem dentibus herbas. Hirtus erat crinis, cava lumina, pallor in ore, Labra incana situ, scabre rubigine fauces, Dura cutis per quam spectari viscera possent, Ossa sub incurvis extabant arida lumbis, Ventris erat pro ventre locus, pendere putares Pectus et a spine tantummodo crate teneri. Auxerat articulos macies genuumque rigebat Orbis, et immodico prodibant tubere tali. Hanc procul ut vidit
Abbreviated transcription (Latin):
statis coimie dũmͦ nõ ob Intemꝑanciã sit egonus ꝙ pant᷑.
Nec hant herebi nectisꝙ feliam puto: nͥ ob io dixeri qr ab
ĩ ninseco stomaa exurientis procedit. Si uõ ob aboꝵ fost¬
diũ fames sit ut nõnuẽꝙͣ quibusoã discolis arq prauo osue¬
tudĩe nauseantib cõnugisse nouimigi quib nͥ exquisita edu¬
lia et pulmẽta amirate omporta cuceta et prenosauino¬

Expanded text:
ob intemperantiam sit egenus qui patitur, nec hanc Herebi Noctisque filiam puto, nisi ob id dixerim quia ab intrinseco stomaci esurientis procedit. Si vero ob ciborum fastidium fames sit, ut non nunquam quibusdam discolis atque prava consuetudine nauseantibus contigisse novimus, quibus nisi exquisita edulia, et pulmenta accurate composita, seu regu
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ egissẽt. extemplo ueuit pauicẽ Et sie dolꝯ nõ ĩ terris co¬
gnitꝰ ob initiomonauit exherebo et inutero cece mentis
co ceprꝰ mrã morte et poilio regui celests palã fatto ondũt
liquidõ se filiũ nortis et herebi. sane quia q̃o gentiles nõ
nouerãt finpisse nõ poreiãt orbinor eos ꝓ he rebo ĩ nmũ
corois humani recessũ purellexisse. Ibi n. cogitationũ on
sedes ẽ. Et ĩõ si eger sit aĩs uirtute negletta ut ad optatũ
deueniat si desint uires illico diugit ed artes Ingeniũ. Et
quĩ fanlus coͣ piunt᷑ amentes: eo rogira aionib pessimis fa-¬
ucoto. et quos mpit et se pum̃ lonse io allgat lagueo ee

Expanded text:
legem egissent, extemplo venit in lucem; et sic dolus nondum in terris colegem egissent, extemplo venit in lucem; et sic dolus nondum in terris cognitus ab initio manavit ex Herebo, et in utero cece mentis conceptus, nostra morte et exilio regni celestis palam facto, ostendit liquido se filium Noctis et Herebi. Sane quia quod gentiles non noverant finxisse non poterant, arbitror eos pro Herebo intimum cordis humani recessum intellexisse, ibi enim cogitationum omnium sedes est, et ideo si eger sit animus, virtute neglecta, ut ad optatum deveniat, si desint vires, illico dirigit ad artes ingenium; et quoniam facilius dolo capiuntur amentes, eo cogitationibus pessimis fabricato, et quos capit, et se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ et formpdine̾. dequib oĩħ ibidẽ seriose legit᷑
edecdolus ut Tullio placet filius noctis et herebi deqͦ
Dreferẽ consueuãt Sorlaã qĩ cd̃ noianũ bellũ ũ greas iuisset
et n minꝰ armis ir̃et inuotũ cõsultãtibus quibusdã expͥ
matibus de agendis abulixe mi famuiliarissungerat cd̃ ĩ
ꝯsiliũ fuisse deduttũ. qui cĩ elato animo et iactationes atq
cosilia quorũdõ audisset: atq aliꝙͣ diu secum risisset: rogatꝰ.
sentẽtiã dixit. Que etsi nõ houesta. eoꝙ oportuna uidebat᷑
assup̃ta ẽ. et Iõem cũ Eupeo fabricãdi equi negotiũ: euest¬
gio omissũ ẽ quo postinodũ eo pueutuã lit optato iã fessi
potrrentur grea. Sats tenue fictionis ⁊ uelũ et io cũ herebi
humani gnps hostẽ pnt̾ras uenisse: et poientũ nr̃oꝵ intes
dolose suggestiomibu s offuscasse uorte tartorea. Et iũ ranꝙͣ
⁊ cultuã agrum semen pieasse letiforũ. Liuꝯ fiuttus cõ sir

Expanded text:
tionem et formidinem. De quibus omnibus ibidem seriose legiturI. Est et Dolus, ut Tullio placet, filius Noctis et Herebi. De quo referre consueverat Barlaam, quoniam ad troyanum bellum cum Grecis ivisset, et cum minus armis iretur in votutibus de agendis, ab Ulixe, cui familiarissimus erat, eum in consilium fuisse deductum. Qui cum elatos animos et iactationes atque consilia quorundam audisset atque aliquandiu secum risisset, rogatus sententiam dixit, que etsi non honesta eo quod oportuna videbatur, assumpta est, et eidem cum Epoo fabricandi equi, negocium evestigio commissum est, quo postmodum eo perventum, ut optato, iam fessi potirentur Greci. Satis tenue fictionis est velum, et ideo cur Herebi humani generis hostem in terris venisse, et parentum nostrorum mentes dolosis suggestionibus offuscasse nocte tartarea, et inde tanquam incultum agrum semen iniecisse letiferum, cuius fructus cum in
Abbreviated transcription (Latin):
fax eoꝙ nuuit stelle iua piãt apparer. Seu ut aliis placet
bia dictũ ẽ eoꝙ eai ora post aliqualẽ uigiliã ubitũ con¬
sueuerũt ne moͬtales. Quodeamũ quidẽ diei tp̃us qd
uideat᷑ accomodũ. Quiꝯfinis ẽ arca pͥmapiũ eiꝰ quoo oi¬
ximꝰ medie noctis puclinatio. Insuꝑ ũ humana soler¬
has puto Cũ aplauens apud nos quinq denomimẽtu
Seyota sabbatũ ab hebreis duta: a hopĩauis postea iu¬
mutata nõ ẽ: eo ꝙ requiẽ dicat᷑ significare latine ut

Expanded text:
fax, eo quod tunc stelle incipiant apparere, seu ut aliis placet, bia dictum est, eo quod ea hora post aliqualem vigiliam cubitum consueverint ire mortales. Duodecimum quidem diei tvideatur accommodum. Cuius finis est circa principium eius, quod diximus, medie noctis inclinatio. Insuper cum humana solerhas puto, cum a planetis apud nos quinque denominentur, sexta sabbatum ab Hebreis dicta, a christianis postea immutata non est, eo quod requiem d
Abbreviated transcription (Latin):
ho fans̃ mpꝯ reliquũ serpẽtinũ noriis distinctuõ ma¬
malis atqi coloribus et eis caudõ terminari in scor pionis dai¬
leũ eamq coati in mare undis adeo ut illis excepta fare
totũ contegat horudũ trpus. eãq gorionẽ cogno miuat
bitu modesti Incessu graues moribus insignes et spetra¬
biles pietate. oꝑibus uo nnẜabili subgelu pinquitatis recti
uorsipelles sũt et astutia callidi manlis ies ꝑsi scelegodeo
ut omps eoꝵ oꝑũ conclusio ꝑuinoso sit plena ueneno.
Et rã gerion ditta quia regnas apiro labenres iusulos gen¬
on mitinultu: blandisq us: et oñi comitate ꝯsueuerit ho¬
spires susaꝑe. Et demũ subhac benignitate hoĩes sospues¬
onidẽr Cubañt herebi notuisq filia sit ditã eodẽ q̃ dedolorõ d̃¬

Expanded text:
orpus reliquum serpentinum variis distinctum maculis atque coloribus, et eius caudam terminari in scorpionis aculeum, eamque Cociti innare undis adeo ut illis excepta facie totum contegat horridum corpus, eamque Gerionem cognominat. bitu modesti, incessu graves, moribus insignes et spectabiles pietate; operibus vero miserabili sub gelu iniquitatis tectis, versipelles sunt, et astutia callidi, et maculis respersi scelerum, adeo ut omnis eorum operum conclusio pernicioso sit plena veneno; et inde Gerion dicta, quia regnans apud Baleares insulas Gerion miti vultu, blandisque verbis et omni comitate consueverit hospites suscipere, et demum sub hac benignitate sopitos occidere. Cur autem Herebi noctisque filia dicta sit, eadem que de Dolo
Abbreviated transcription (Latin):
fiupũ penuria gsueuit contingere. Cuis roi aut duiina
ro causa ẽ ũł diuturnũbellũ seu adidsa su ꝑcelestũ
orpũ dispositio seu uermes subreranei rodentes sempia
seu lonste iõ sata nascentia deuorantes. Soquib nũõ
pͥnia a nemine mõtaliũ mosa p̃õt. et sit dia porerit he¬
rebi et nottis filia Sed nõ herebi in uiscenbus terre lase¬
tis aut ĩ egus hõi pettoribus residenas. Quin imio ꝓfin¬
do diuiue mẽns archauo sanctissiẽ nigiłats quõs ielleo¬

Expanded text:
aut divina ira causa est, vel diuturnum bellum, seu adversa supercelestium corporum dispositio, seu vermes subterranei rodentes semina, seu locuste iam sata nascentia devorantes. Ex quibus causa prime a nemine mortalium nosci potest, et sic dici poterit Herebi Noctisque filia, sed non Herebi in visceribus terre latentis, aut in egris hominum pectoribus residentis; quin imo in profundo divine mentis arcano sanctissime
Abbreviated transcription (Latin):
roanses. de. s. gladiatoꝵ muuꝰ Inspiceret renarii manũ
ranssodi. quod ore sęquenti cũ mllas nũnasset secitũ ̃.
deunta et ultimia sommoꝵ spes oraulũ spes uocouere.
cranẽ hoĩem aut p̃onfice seu ip̃nm deĩ oliqua diceutẽ
sior pmonẽtem nos cernimg ut ĩ sõnis in si phaban¬
celo premonirs ẽ ut amperet puerũ et maħiẽ ery er
ueis seceoeret iuegiptum Saue nõ uulli exopͥsas ut
exuerdis porphirii pħi sans ꝓupi porest orã ꝑquirẽtẽ¬

Expanded text:
et, dum gladiatorum munus inspiceret, retiarii manu transfodi, quod die sequenti cum multis nuntiasset secutum est. Quinta et ultima somniorum species oraculum veteres vocavere, gravem hominem aut pontificem, seu ipsum deum, aliqua dicentem seu premonentem nos cernimus, ut in somnis Ioseph ab Angelo premonitus est, ut acciperet puerum et matrem eius et cum eis secederet in Egyptum. Sane non nulli ex priscis, ut ex verbis Porphyrii phylos
Abbreviated transcription (Latin):
ueasus siquis plene conside rabit et ra cẽ idcuna
quã nos ampliori licennia Inuidĩa diarnus et horebi
uoctsqo filiam absq difficultare ognoscer¬
Mecꝯ ut sepe dictꝰ asẜit cullius filius herebi fuit et uor¬
tis Est .i. metꝰ ut idẽ ait cutius Dacioni adidsa
cantio. Hũt ego hoꝵ parencũ filiũ dictũ arbitioriqr
exrenotis a cognitioe mã nr̃is Inpectoribus oriatur
Cũ tam̃ dupplicẽ reor Et qui Indiscetũ inpiure ca-¬
dere possit ut metuisse conitrua. Et qui nulla iõna¬
bili cã impellente nõ aliter ꝙͣ mulieralas nõ nullos
examinet. Hic subuocabało panoris unꝰ exmini

Expanded text:
ersus si quis plene considerabit, et eam esse Invidentiam quam nos ampliori licentia Invidiam dicimus, et Herebi Noctisque filiam absque diffficultate cognoscetMetus, ut sepe dictus asserit Tullius, filius Herebi fuit et Noctis. Est enim metus, ut idem ait Tullius, rationi adversa cautio. Hunc ego horum parentum filium dictum arbitror, quia ex remotis a cognitione nostra nostris in pectoribus oriatur. Eum tamen duplicem reor, et qui indiscretum virum iure cadere possit, ut metuisse tonitrua, et qui nulla rationabili causa impellente, non aliter quam mulierculas non nullas exanimat. Hic sub vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
Auctonoi seuliberi pris ac ueneris fuisse filias uegput
habeamꝰ quid̃ ĩho senserint quid fmperĩt ẽ saendũ gr̃a
eẽ quandam liberalis miẽts affectionẽ maioꝵ ponssiẽ
ĩminores qua nullo precedente meruo Indulgentiebe¬
neficia et obsequia aliquõ etiã nõ poscentibus impen¬
duntͣ lyaꝵ tũ multiplires eẽ spẽs reor Alie quidẽ sũt
immortales quib ambtis nulli sumꝰ. Alie nõ hõuinĩ
Ind̾se et he ĩbonũ pũt tendere et ĩ malũ qꝙ semꝑĩ¬

Expanded text:
ri patris ac Veneris fuisse filias. Verum ut habeamus quid in hoc senserint qui finxerunt, est sciendum, gratiam esse quandam liberalem mentis affectionem maiorum potissime in minores, qua nullo precedente merito indulgentie beneficia et obsequia aliquando etiam non poscentibus impenduntur. Harum tamen multiplices esse species reor. Alie quidem dei sunt immortales, quibus amotis nulli sumus. Alie vero hominum inter se, et he in bonum possunt tendere et in malum
Abbreviated transcription (Latin):
asserens a puo ampelusiam ꝓmãtoriũ ĩ oceanũ athlãti¬
ñ tendes ẽẽ spec̃ heraili saream: et ult᷑ eã angere
oppidũ ꝑ uetustũ ab Aentheo ut ferũt conditũ. Et ĩ resti¬
moniũ oñoitur ab intolis palma iges ex eleꝓhante:
et ob magtudinẽ nulli nũe habił ꝙͣ ab eo pestatõ asserũt
et sume colũt. Nec nõ mõstiat᷑ ab eisdem collis modicꝰ
resupini hoĩs Iacentis: habens Imaginẽ quẽ ei tumulũ:
fausse ꝯfirmãt. Adidsꝯ hũc dic̃ Theodontiꝰ dionisiũ che¬
ueũ qui ob insignẽ eiguirtutẽ Merailes ap̾pellatꝰ fuit
bellũ habuisse. Et qui ũ adidtisset eũ se piꝯ in mourita¬
na ꝓstianũ/ et euestigio exeratꝰ restaur̃arẽ ficta fuga eũ
ad se ꝓsequendũ. libiã usꝙ noxit: Ibi uõ eũ suꝑauit et
omdit. L eontis nõ dicebat hũc herailẽ fuisse Nili filiũ¬

Expanded text:
in occeanum Athlantiin occeanum Athlanticum tendens esse specum Herculi sacram et ultra eam Tingem oppidum pervetustum ab Antheo, ut ferunt, conditum et in testimonium ostenditur ab incolis parma ingens ex elephante et ob magnitudinem nulli nunc habilis quam ab eo gestatam asserunt et summe colunt. Nec non monstratur ab eisdem collis modicus resupini hominis iacentis habens ymaginem, quem eius tumulum fuisse confirmant. Adversus hunc dicit Theodontius Dionisium Thebeum qui ob insignem eius virtutem Hercules appellatus fuit, bellum habuisse, et qui cum advertisset eum sepius in Mauritania prostratum et evestigio exercitus restaurantem, ficta fuga eum ad se persequendum in Libiam usque traxit, ubi vero eum superavit et occidit. Leontius vero dicebat hunc Her
Abbreviated transcription (Latin):
fetꝰ q̃ ñ retige̾ pareurẽ. Ia desotta uigẽt reuouato robore
mẽbra. Hec illi spelũca domꝰ patuisso subalta. ⁊upe fe¬
iũt exulas rapros hĩuisse leones adsonos nõ teͬpa fere p̃¬
uer̃ cbile. Assuerũt nõ silua chiorũ: iuresq rasumit. Inui¬
dia cellura iacens ꝑiere coloni. ceruorplibiẽ ꝑeñt quos
appulit equor d uhpilioq diu uirtꝰ nõ ause cadendi Te¬
re spuit or es puiutꝰ iobore muctis puis staret erat is
Apporet ergo ꝑ lucani ccrmẽ ꝙͣ grandie ꝙͣq fortis et ferꝰ
fuĩt antheꝯ ad quẽ ut ioẽ cestat᷑ lucanus: ut ñ eoluctã
miret acressit herailes labor uictor. Et ñ ĩ agone ẽẽt eũq
sepiꝰ ꝓstratum ⁊obustiorẽ resurgentẽ corneret: adidtensq
acra urres recuꝑar̃: Iam fessum uluis ĩaltũ extulit tã¬
ꝙ diutenuit donec spiraret ffabule huiꝯ sensꝰ dup̾es
⁊hystoricꝯ et moralis uibetiur .i. põponio uele ĩlibͦ
osmogrophis hũc reg̃ẽ in exnremis madricanie fuisse¬

Expanded text:
 cum tetigere parentem, Iam defecta vigent renovato robore membra. Haec illi spelunca domus: latuisse sub alta Rupe ferunt, epulas raptos habuisse leones. Ad somnos non terga ferae praebere cubile Adsuerunt, non silva torum: viresque resumit In nuda tellure iaappulit equor, Auxilioque diu virtus non ausa cadendi Terre spernit opes. invictus robore cunctis Quamvis staret erat etc. Apparet ergo per Lucani carmen quam grandis quamque fortis et ferus fuerit Antheus, ad quem ut idem testatur Lucanus, ut cum eo luctam iniret accessit Hercules laborum victosepius prostratum robustiorem resurgentem cerneret, advertens quod a terra vires recuperaret, iam fessum ulnis in altum extulit, tanque diu tenuit donec spiraret. Fabule huius sensus duplex est, hystoricus et moralis. Videtur enim Pomponio Mele in libro Cosmographie plac
Abbreviated transcription (Latin):
Ouolentẽs Iintͦmitter̃ et exitũ Iunãtibus phibet .ro
⁊relligendao cõs puto roderes acii morsu decepior
mẽres lecales s assentatoꝵ blandiae falsa feliatanis
ꝗ se ratione deietta ab ineptis ꝯmpiscentiis trahi ꝑ muictũt:
pͥmo recti iuditii ꝑtuibata letina E che rontẽ nauseunt
qͥ cares ociuidio puterpenat᷑. et sit pulsa letiao: ut eius
ompet mestica locũ neccẽ ẽ exqua ob bonũ letice ꝑ¬
que stix ẽ. et extustitia puluctõ et la crimas ꝑ quas coyy

Expanded text:
est volentes intromittere, et exitum intrantibus proibere, tres intelligendas causas puto rodentes acri morsu deceptorum mentes, letales scilicet assentatorum blandicie, falsa felicitatis qui se ratione deiecta ab inceptis concupiscientiis trahi permittunt, primo recti iudicii perturbata letitia Acherontem transeunt, qui carens gaudio interpretatur, et sic pulsa letitia ut eius occupet mestitia locum necesse est, ex qua ob bonum letitie pque Stix est, et ex tristitia in luctum et lacrimas, per quas Cocitus
Abbreviated transcription (Latin):
di obsq prẽ conceptꝰ eo ꝙ cedamus terre corpus cocauita
post ait. Sut genas antiquũ rerre titania pubes. fful̃ie
Lages ut asseruoĩ gentiles et potissime Tusa absq cogro
genitore tere filius habitus ẽ. Deqͦ refert paul porusi
ya apud enuscos ĩ gpro Corquinẽsi aliquãtulũ rellus
tumuisset. Is uillicꝰ merat agellꝰ nouitare rei ꝑmor
auidu sꝙ iuder quid ẽẽt oñti monstiatura turgiditas ałi¬
ꝙͣdiu expectauit. Tandẽ iipañes more ligone sumpto
loa cẽpit sensin effodere. nec nultũ effodit. Et ereex
elebis ꝓsiluit infantulus qͦ m̃ost ꝑreerit iubis ho
uocauit effines Mec diu et ib ꝗ modo infans erat eraite
ꝓuectꝰ iusq̃ d. et iũ senex. Et nũ incolas Aruspianã do¬
iusset rapente nũꝙͣ omꝑu̾it. Auditor̃s aũt arbitrati nu-
lmi mumĩs̃ colutr̃. y sidorꝯ uo ab aiator gleba donere
amota infantẽ õꝑtum dic̃. Nec ampliguna die ab etu¬

Expanded text:
em absque patre conceptus, eo quod credamus terre corpus concavitapost ait: Hic genus antiquum Terre Titania pubes Fulmine dfilio. Tages, ut asseruere gentiles et potissime Tusci, absque cognito genitore, Terre filius habitus est. De quo refert Paulus Perusi apud Etruscos in agro Tarquiniensi aliquantulum tellus intumuisset, is villicus cuius erat agellus novitate rei permotus avidusque videre quid esset ostenti monstratura turgiditas aliquandiu expectavit, tandem impatiens more, ligone sumpto, locum cepit sensim effodere, nec multum effodit, et ecce ex glebis prosilivit infantulus. Quo monstro perterritus rudis homo vocavit affines, nec diu et is qui modo infans erat, etate provectus visus est, et inde senex, et cum incolas aruspicinam docuisset repente nusquam comparuit. Auditores autem arbitrati numesummi numinis coluere. Ysidorus vero ab aratore gleba vomere summota infantem compertum dicit, nec amplius una die ab Etru
Abbreviated transcription (Latin):
forte dutti iacione. Nlã nin sum̃a bonitas derẽs sit
it qui peccarã cõmictit. quod malũ ẽ. et sic malꝯ effectꝰ
sit. ut adeo tanꝙͣ asuo ontrario remcassu sit necede.¬
adeo remotissino ibidem penas luant /inpii forsan nõ
mepte nedicum ẽ. De hoc camẽ Tullius ubi deque¬
tionib cusculanis aꝑte nuffaturl ex quo satis existiãri
põt aliud eruditos uetores sensisse. Et iõ ũ uolueũt

Expanded text:
forte ducti ratione. Nam cum summa bonitas deus sit, forte ducti ratione. Nam cum summa bonitas deus sit, et qui peccatum committit, quod malum est, et sic malus effectus sit, ut a deo tanquam a suo contrario remotissimus sit, necesimo, ibidem penas luant impii, forsan non inepte creditum est. De hoc tamen Tullius ubi de questionibus Tusculanis aperte truffatur, ex quo satis existimari potest aliud eruditos veteres sensisse; et ideo cum voluerint
Abbreviated transcription (Latin):
ferentẽ Insuꝑ minõe ⁊fudamanad. Eañq uersantes
aoruis merita Intrãtiũ In ẽẽ desceibit. Eti ꝓstiatos ful¬
minibus Titanas. sigantesq et Salmeonẽ ac Ticion
uiscerptũ anulture. y sione ꝑpecua arũ uolurã rota. Nec
no et sese phun ⁊̃ altum Ingentia pertors inpingenrẽ
saxa: at lantalũ Int̾ iuidas et poma sit fameq periẽtẽ
et theseũ perpetuo dãnatũ oclo aliosq. Et hos onines
nicra ditis ferrea menia subultuce Chesiphone ruas
ii. Sinł̃ et hunc id̾em preter herebum malas uocanẽ
nomibus. Ut puta. Lartarũ. Orã. Ditẽ. auerint̃
baratiũ. et inferuũ. Sic et eunoe multoꝵ filioꝵ piem̃
mas ueniendũ ẽ. uolunt iitur᷑ eui demogogots
et reore filiũ eoꝙ de mogorgonẽ reꝑ oĩum rreatorem
arbinan sunt.Terre au̾c quia ut patet enis ĩubro
conditꝰ ẽ uereuui loniu eẽ penar nõ solũ gen¬
tiles sed nõ nulli illustres xp̃iani existimanere hãt

Expanded text:
ferentem. Insuper Minoem, Radamantum Eacumque versantes ferentem. Insuper Minoem, Radamantum Eacumque versantes urnis merita intrantium inesse describit, et prostratos fulminibus Tytanas, Gigantes et Salmeonem ac Tityon discerptum a vulture; Ysiona perpetua circumvolutum rota, nec non et Sysiphum in altum ingentia pectore impingentem saxa, ac Tantalum inter undas et poma siti fameque pereuntem, et Theseum perpetuo damnatum ocio, aliosque; et hos omnes intra Ditis ferrea menia sub ultrice Thesiphone cruciari. Similiter et hunc idem preter Herebum multis vocavere nominibus ut puta Tartarum, Orcum, Ditem, Avernum, Baratrum et Infernum. Sic et eundetatis veniendum est. Volunt igitur eum Demogorgonis et Terre filium, eo quod Demogorgonem rerum Omnium creatorem arbitrati sunt; Terre autem quia ut patet eius in utero conditus est. Verum eum locum esse penarum non solum gentiles sed non nulli illustres christiani existimavere hac
Abbreviated transcription (Latin):
uãueteres quines existmar indeant᷑ ⁊ remoassto ierce
uisceribus cẽ et pecoe ut de Tartaio dixiu suppli¬
as sontes puni Deh cam̃ multo sribunt᷑ bantiqius
etpolissime cu⁊ilio insexto En eyde libroque subit̃pendio
preribo. eo ꝙ forte de om̃ib fiet insequẽtibus iiẽtio plixis
Dit ergo uigiliꝰ ꝙ infauabus fent huiꝯ sũt rerubiles
insu he forme .s. luctys et ultrices are morbi pallentes
et nisos seuectꝰ atq metꝯ. et fames egestasq reeribilis
et hor ubiles iusus letũ laborlumq laboss et mala mẽas
pandia bellũq et serum ac enmenges et discoidia et ul¬
my sonipoꝵ sedes. Centauri silla briores. Laingusq sorrẽs
et flaniis armato Chimera nno ũ gorgonibus aipis et
tior poreo genione et ifcuice Cerbero luuina ẜuãtre dias
Preterea hũc herebũ quatuo rgan fluninibułs achẽiore
set flegetonte. Stigel atq Corus Et acherouts nautã¬
dic̃ eẽ charonẽ mouẽtiuã aĩas ad ꝑfundi ora horebi ñas¬

Expanded text:
eres omnes existimare videantur in remotissimis terre visceribus esse, et in eodem, uti de Tartaro diximus, suppliciis sontes puniri. De hoc tamen multa scribuntur ab antiquis et potissime a Virgilio in VI Eneide libro, que sub compendio pertransibo, eo quod fere de omnibus fiet in sequentibus prolixior mentio. Dicit ergo Virgilius quod in faucibus huius sunt terribiles visu he forme scilicet Luctus et ultrices Cure, Morbi pallentes, et tristis Senectus atque Metus et Fames Egestasque terribilis et horribiles visu Letum Laborque, Sopor et mala mentis gaudia, Bellumque letiferum ac Eumenis et Discordia et ulmus somniorum sedes, Centauri, Scille, Briareus, Lerneusque serpens et flammis armata Chimera una cum Gorgonibus, Arpiis et tricorporeo Gerione et trifauce Cerbero limina servante Ditis. Preterea hunc Herebum quattuor rigari fluminibus, Acheronte scilicet, Flegetonte Stige morientium animas ad profundiora Herebi trans
Abbreviated transcription (Latin):
p̃õꝵ diat hũc aintheũ paiestre artio fuisse doctissimũ et
qrã aq ertaminũ h̃ exerient᷑ ind̾ris. Et obio õndit se
erbitrari fictũ ꝙ terre fuit᷑ filigi et ꝙ uirbus restaurarecir.
ffulgẽtiꝰ quidẽ moralẽ sensũ fictioni sub eẽ uemiostiat dicẽs.
Aucheũ dec̾ra natũ libidiẽ eẽ. q̃ sola excarno nasat᷑. q̃
tatta et si fessasit inuires resurgit: Uepabhoiẽ uirtuoso
te argis danao. Eusebiꝯ aũt: Regnante Acenie Egeo.
Leouuꝰ ⁊ leguãte apud argiuos drgo

Expanded text:
porum dicit hunc Antheum palestrice artis fuisse doctissimum et quorumcunque certaminum que exercentur in terris, et ob id ostendit se arbitrari fictum quod Terre fuerit filius, et quod viribus restauraretur ab ea. Fulgentius quidem moralem sensum fictioni subesse demonstrat, dicens Antheum de terra natum libidinem esse que sola ex carne nascitur, qua tacta et si fessa sit in vires resurgit, verum ab homine virtuoso nus regnante Argis Danao; Eusebius autem regnante Athenis Egeo; Leontius regnante apud Argivos Argo
Abbreviated transcription (Latin):
filias nariatis tamnẽ ꝑencũ sensibus possemꝰ ondere
seout ad hãt õmissis⁊ suũ tp̃is reliquis ugniamꝰ : ⁊
or hanc eã pr̃am eẽ que ob aliquod infandũ facinus
uel turpes aliuy hom̃is mores inꝑdoso aliqͦ ac derestabi¬
li uiro causatͣ Et sic herebi i. obstiuat pettolis et noctis
i cecementis erit filia gratia calis:¬

Expanded text:
sensibus possemus ostendere, sed ut ad hanc omissis in suum tempus reliquis veniamus; reor ego hanc eam gratiam esse que ob aliquod infandum facinus, vel turpes alicuius hominis mores in perverso aliquo ac detestabili viro causatur, et sic Herebi, id est obstinati pectoris, et Noctis, id est cece mentis, erit filia Gratia talis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝓtẽ oppositam penetiare et sit caiũ dante rerra unibro
tõ grandis efficicur quãtium spani adriuidio corporis tẽre
et nõ as alla re causata absq cognito pr̃e nocis tantũ
falia arbitroturs. Qd aũt aphauere pastore dilecta sit hoc
niͦ intelligendũ rebr. Phanetẽ ego solem puto iõ pasporẽ
dictũqr suo oꝑe inuẽtia mucta pasanit᷑: Eũ aũt adamas¬
se nottẽ fictũ exiscimo qr tanꝙͣ dilectã sibi iuder iupĩes
rapido airsu sequit᷑: et illi uiͦ appetere copulari. Illa uõ re¬
nuit nec minꝰ uolucei passu fugit ꝙͣ sequatur eo ꝙ sibi
mores adidsos habeat: ũ illuminet ille ipã aũt obsacrũ
trent radii. nox uiget: atq senra ꝯsistit. qd aut Ioui
fauent fabula moifestatꝭ ut p ꝑ plantĩt ĩ dinphitoe¬

Expanded text:
in partem oppositam penetrare. Et sic causam dante terra umbra in partem oppositam penetrare. Et sic causam dante terra umbra tam grandis efficitur quantum spatii a dimidio corporis terre  a terra et non ab alia re causata absque cognito patre Noctis tantum filia arbitratur. Quod autem a Phanete pastore dilecta sit, hoc modo intelligendum reor. Phanetem ego solem puto ideo pastorem dictum quia suo opere viventia cuncta pascantur. Eum autem adamasse Noctem fictum existimo quia tanquam dilectam sibi videre cupiens rapido cursu sequitur, et illi videtur appetere copulari. Illa vero renuit, nec minus volucri passu fugit quam sequatur, eo quod sibi mores adversos habeat cum illuminet ille, ipsa autem obscurum trent radii, Nox viget atque secura consistit. Quod autem Iovi faverit fabula manifestat, ut patet per Plautum in Amphytr
Abbreviated transcription (Latin):
bio dxx̃ se guotũ hre hoier̃ nec unꝙͣ iudisse cudisse ñ
Illũ siis adc̃osum morib et ĩo morimalle ꝙ̃ illi niber
duã dorẽ iudignãs phaneres examatore hostis fautꝯ dũ
illã omsurꝰ sequeretusi illa se copulauit herebo nõ au¬
sa uͥ phanetes ẽẽt apparer̃. Dĩt insuꝑ theodontꝰ
quit dioue ꝯcessam quãdugam eo ꝙ ille fautux fuisser
dcõ añ luid acrederet ad calmmenã hant In suꝑ qũtumaiꝑ
fuscasit picta ornaunt clamide. Et ĩ eiꝰ laude et ut eiꝰ
ꝓ parte demõstraret affettꝰ. Statꝯ Inthebaide hos ceauit uer¬
sus Noyo q̃ terra̧r eliq amplexa labores Ignea multiuogo
nãsiictis sidera lapsu. Iudulges reparore aniniũ bũꝓxizꝰ
egris. Infundat titan agites aĩantibus ortꝰ igꝭ. S nũc ꝗo
ibi fabule ueri cegant uidenuis. Diũt gͣañ alia eam
abs coguito prẽ Terrefiliã q̃d obio arbitice dictũ qr nõ
densitate sui corporis opattr lot rabii sblares nequẽãt

Expanded text:
sse, audisse tamen illum suis adversum moribus et ideo mori malle quam illi nubere. Quam ob rem indignans Phanetes ex amatore hostis factus dum illam occisurus sequeretur, illa se copulavit Herebo, non ausa ubi Phanetes esset apparere. Dicit insuper Theodontius huic a Iove concessam quadrigam eo quod illi fautrix fuisset, dum ante lucem accederet ad Alcmenam. Hanc insuper quantumcunque fusca sit pro parte demonstraret effectus Statius hos in Thebaide cecinit versus: Nox que terrarum celique amplexa labores Ignea multivago transmittis sydera lapsu, Indulgens reparare animum, dum proximus egris Infundat Titan agiles animantibus ortus etc. Sed nunc quid sibi fabule veri tegant videamus. Dicunt igitur ante alia eam absque cognito patre terre filiam; quod ob id arbitror dictum, quia terra densitate sui corporis operatur ut radii solares nequeant
Abbreviated transcription (Latin):
rendiꝰ om̃s ꝑquirendã. Nã ꝑ frandes ut pluri¬
mũ sum̃a ompari sacerdotia ceruimꝰ. dolo uittois
optineri pͥmpatꝰ possiden uolentia et ei que nuq ꝑ
fas et ne phos q̃ nom̃ solent inlum̃ extollor. ncã se ꝑ
pͥe lontꝰ ẽ auctorl iusꝯ ꝓ infanna uocabulo fame crõ si
facnonẽ inspiciamius seũ potius fictionis cam̃ satis adidie¬
inꝰ exea infamiã nõ famã seartã Hanc Insu ꝑ dic me¬
nors exquib oritur aquodã tam̃ audientiũ mem udẽ¬
cui inaꝑe a puenur quidẽ auditu p̃ rei aliauꝰ. et si
placet eam falsam ẽẽ cumeniꝰ. Si nõ displicet eqͦ mͦ
ne uã sit extimesainꝯ. Mox sese rollit pn auras i ĩ am¬
pliacionẽ ẜ monis gontiũ euolat: seu medionib mister᷑
uiris et iõ se sals rãfort. hor d̃ inuidey et in plebiyos et
t̃t cap̃t int̾ nubila condit: c̃ se ad reges atq inuores

Expanded text:
endimus omnes. Nam per fraudes ut plurimum summa occupari sacerdotia cernimus, dolo victorias obtineri, principatus possideri violentia, et ea quecunque per fas et nefas que nomina solent in lumen extollere. Nam si per e locutus est autor usus pro infamia vocabulo Fame, cum si fictionem inspiciamus, seu potius fictionis causam satis advertemus ex ea infamiam non Famam secutam. Hanc insuper dicit meinora ex quibus oritur a quodam tamen audientium metu videtur incipere; movemur quidem auditu primo rei alicuius, et si placet eam falsam esse timemus, si vero displicet equo modo ne vera sit extimescimus. Mox sese tollit in auras, id est in ampliationem locutionis gentium evolat, seu mediocribus miscetur viris; et inde se solo infert hoc est in vulgus et plebeios, et tunc caput inter nubila
Abbreviated transcription (Latin):
pulmine tetti. Turdihus aut altis et magnas retitat
uibes ⁊ain ficti p̃raniꝙ renax ꝙ ñia ueni. sẽns opie
Nex qũio deiboho ornatu quto le pore qͣnt sucta pleno
quõꝙ Industriosa fictioe uigiliꝯ quid sit famo. q̃d ergaug¬
mentũ q̃o eius opus conet᷑ oñdere et ostendat Sentis
equidẽ. sedut qui te p̃rer lecturi sunt amplusaleui¬
deat libet yxplicar paululũ pmisso tam̃ ꝙͥ uelie fabu¬
la pauli. Diar eigo pͥmo irutota tercãiia deoꝵ. Cunca
q̃o ꝑ ratis dies sydeꝵ opus crica quedã iurelligo. Sidera
in seu suꝑcelestia corpora prouldubio ⁊ nos aguut põrena
cũ omimuat᷑ senescẽs. Et cũ nũꝙͣ nõe gubernaroris

Expanded text:
culmine tecti Turribus aut altis et magnas territat culmine tecti Turribus aut altis et magnas territat urbes, Tam ficti pravique tenax quam nuntia veri. Sentis, optime rex, quanto verborum ornatu, quanto lepore, quam succipleno, quanque industriosa fictione Virgilius quid sit Fama, quid eius augmentum, quid eius opus conetur ostendere et ostendat? Sentis equidem, sed ut qui te preter lecturi sunt ampliuscule videant, libet explicare paululum, premisso tamen quid velit fabula Pauli. Dicit ergo primo irritatam terram ira deorum. Circa quod pro iratis diis, syderum opus circa quedam intelligo. Sydera enim seu supercelestia corpora procul dubio in nos agunt potentia cum diminuatur senescens et cum nunquam a ratione gubernatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ox dũ obregni upioinẽ bellũ iut titanas gipantes tere
falios et Iouẽ ẽẽt exornom ecituni ẽ ut omĩes ierre filii
ꝗ ioui ad usabantur onderent᷑ coue et dĩis aliis. Quodo¬
lore terror srritata et uioute auida m̃ sibi aduersꝯ̃ tã porẽ¬
tes hostes arma qeeeñt utillis quibus Rpoterãt mrib
aliquio mali ageret cchatto utero fanã emusit scelerũ
suꝑuni relatritẽ hinaũt orginẽ inciemẽtũ et formõ
descibes uirgilius aitiffama malũ quo nõ aluid uelons
ullumi a obilitare iuget. uiresq acquirit euue̾r paruo
metu pͥmuo mox sese actollit ĩ auras. Ingrẽditurq solo
et caput Int̾ nubila condit. Et paulo post hec ait pedi¬
bus celerẽ et ꝑmab aliis Monstiũ horrendũ iugẽs lan qͦt
sũt corpore plume Tot uigilant ocili subter mirabile
dictu Dot liungue totioem ora sonãt : tot su rrigit aures
Nocte uolat medio celi terroq ꝑumibrã. Studendu
dulti declmãt lumina sõno luc̃e sedͥet ustos aut fami

Expanded text:
re filios, et Iovem esset exortum, eo itum est ut omnes Terre filii qui Iovi adversabantur occiderentur a Iove, et diis aliis. Quo dolore Terra irritata et vindicte avida, cum sibi adversus tam potentes hostes arma deessent, ut illis quibus poterat viribus aliquid mali ageret, coacto utero, Famam emisit scelerum superum relatricem. Huius autem incrementum et formam describens, Virgilius ait sic: Fama malum quo non aliud velocius ullum Mobilitate viget viresque acquirit eundo. Parva metu primo mox sese attollit in auras Ingrediturque solo et caput inter nubila condit. Et paulo post hec ait: Pedibus celerem et pernicibus alis. Monstrum horrendum ingens cui quot sunt corpore plume, Tot vigiles oculi subter mirabile dictu Tot lingue totidem ora sonant tot surrigit aures. Nocte volat medio celi terreque per umbram Stridens nec dulci declinant lumina somno. Luce sedet custos aut summi
Abbreviated transcription (Latin):
gntur unũquẽq d̃ẽ aliqͦ relcqueniẽ penã unã addẽ fanie
Et sic exniults cũ multe sput auiũ pelene nõ ex pancis
fama confiatur. eu potius monstiũ horrẽdũ hant
uocat quia fere nunꝙͣ superari pot Nã qñto mãs quis
illã conat᷑ oppͥmer̃ : canto magis exrũ fit maior quod
mõstiuosum e. Dĩc insuꝑ om̃rs enis oulos ugiles esse
eo ꝙ nõ nisi augilantibus ꝑsonet fama. Nã si ĩ sonnũ
tendet lonçio euestigio fama uertenus in iuhilũ. Norte
eã medio eli uolitantẽ obia diat q̃d se pissime gngisse cõ¬

Expanded text:
de aliqua re loquentem pennam unam addere Fame, et sic ex multis cum multe sint avium penne non ex paucis Fama conficitur. Seu potius monstrum horrendum hanc vocant quia fere nunquam superari potest. Nam quanto magis quis illam conatur opprimere tanto magis exinde sit maior quod monstruosum est. Dicit insuper omnes eius oculos vigiles esse, eo quod non nisi a vigilantibus personet fama; nam si in somnium tendet locutio evestigio fama vertitur in nichilum. Nocte eam medio celi volitantem, ob id dicit quod sepissime contigisse co
Abbreviated transcription (Latin):
formas quas inuestibulo herebi desceibit uirgiliꝯ
eẽ causas exteriores ꝑ quas inciorsũ illa supplicia
causantus Seu ea que as iucriseas causata apparẽt
exnorsu quẽ loge meliorẽ sensẽ existimo. De puceps
quidõ ur p̾dittoꝵ serlẽ ex ponẽdo ꝑuercam neceer̃ .

Expanded text:
formas quas in vestibulo Herebi describit Virgilius esse causas exteriores, per quas introrsum illa suplicia causantur; seu ea que ab intrinsecis causata apparent extrorsum quem longe meliorem sensum existimo. Deinceps quidem ut predictorum seriem exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
ra piecheaq manꝰ pirreaq sapa. Bignis et ĩ pasas
⁊ pͥmo elementa deõistr aiueastib uiros q̃ pocum am¬
bisq uehisꝙ Te penes et peniduns pe̾us mitis et ira feraꝵꝭ
Et nolucoũ requies firmũ atq i mobile puũdi robur
ĩ omõui Te uelox machina celi. Aere pendete uanuo

Expanded text:
rometheasque manus Pyrreaque saxa Gignis, et impastis que prima elementa dedisti Mutastique viros, que pontum ambisque vehisque: Te penes et pecudum gens mitis et ira ferarum Et volucrum requies; firmum atque immobile mundi Robur inoccidui, te velox machina celi Aere pendente vacuo,
Abbreviated transcription (Latin):
houãdeaui matrẽ Magnã. ffauuã. et ffatuã. habet
p̃ter hec cĩ iquibusoã beob cõmunia noĩa. dd̃ .n. Ci¬
beles. Bere auchia. ⁊ea. ope Iuno Ceres prospina
uesta. Isis. Maya et medea sedquidarca p̃dicta
talla et pnosos lapides et hiuꝯmõi. Nomulli lblunt
Litanũ honunẽ ingenus potence fuisse et terre ui
muliere ẜ ingentiori corpore ut puta terre susceptiui¬
berent᷑. Et ut ad noiã ueniamꝰ. diat robans ĩ libro
de orginibi rere eã terrã nuĩcpari. eo ꝙ teratur qd
adsuꝑficẽ solam spertat. Tellꝰ aũt ut iẽ testat᷑ rẜ¬
banus dicto ẽ ꝙ faitus exea tollanus. Seriuꝰ at̃ dĩc
eẽ et̃ rorrã que teritur. Tellurẽ dẽã. Et alibi diat. Tellu¬
rẽ deoni ẽẽ. Terrã aũt elementũ quãdoq cellurẽ ꝓ
ierra poni siat ꝓ igne nultanũ: et ererẽ ꝓfiuñno.
Cellamonẽ nõ ut eͦ comettura possuni ꝑaꝑe eã terre
prẽ dixxed. q̃ net ierituri nec rabiabus gromĩrũ eut oeboꝵ

Expanded text:
 Matrem magnam, Faunam et Fatuam. Habet et preterea hec cum quibusdam deabus communia nomina. Dicitur enim Cibeles, Berecinthia, Rhea, Opis, Iuno, Ceres, Proserpina, Vesta, Ysis, Maia et Medea. Sed quid circa predicta talla et preciosos lapides et huiusmodi. Non nulli volunt Titanum hominem ingentis potentie fuisse et terre virmuliere sed ex ingentiori corpore, ut puta terra, suscepti viderentur. Et ut ad nomina veniamus, dicit Rabanus in libro de Originibus rerum, eam terram nad superficiem solam spectat. Tellus autem, ut idem testatur Rabanus, dicta est quia fructus ex ea tollamus. Servius autem dicit eam terram esse que teritur, tellurem vero deam. Et alibi dicit: Tellurem deam esse, terram autem elementum; sed quandoque tellurem pro terra poni eam terre partem dixere que nec teritur nec radicibus graminum aut arborum
Abbreviated transcription (Latin):
uibus absit. Inspiatur penetiatq cõuas. nox oĩs adoures
stane cenet: sumaq locun sibilegit marce. In nũesq
aboitꝰ atq mille foramina rectis E doidit et nullis in¬
clusit limina portis. Nocte dieq pater: rorat ẽ ĩere
sonanti. Cota temiit uocesq refert. Ire rarq qd audit
et undis. Esse solent qualemuo solũ uo supure natat qn¬
ra puit nubes. exriema tonitiua ⁊ podũt. Qtria turba tenet
uemiũt leue uulgus euntq a iixtꝯp nõ ueris parite: com̃era
mes replẽt ẜmonibus cureo hinariato fetut alo pe¬
suraꝙ fieni. Uresꝙ et audias aliquid noni addiat auitto. ⁊lic
quid incelo reꝵ pelage geratur. Et tellure udet. tõrup
inquiat ĩ orbẽ ie. Sans hec eña nuuꝰ erudito pãtẽna sa
Lt cõ quid sibiuelit paulꝯ dũ adoioit fabule famnã gc̃¬
ta ut tur pia deoꝵ fasta nat roret iudisse suꝑe piatui¬

Expanded text:
netratque cavas vox omnis ad aures. Fama tenet summaque domum sibi legit in arce, innumerosque aditus ac mille foramina tectis addidit et nullis inclusit limina portis: nocte dieque patet. Tota est ex aere sonanti, tota fremit vocesque refert iteratque quod audit. at, undis esse solent, qualemve sonum, cum Iuppiter atras increpuit nubes, extrema tonitrua reddunt. Atria turba tenet: veniunt, leve vulgus, euntque mixtaque cum veris passim commenta nibus aures. Hi narrata ferunt aliis mensuraque ficti Crescit, et auditis aliquid novus adicit autor. Illic quid in celo rerum pelagoque geratur Et tellure videt, totumque inquirit in orbem etc. Satis hec etiam minus erudito patentia sunt et ideo quid sibi velit Paulus dum addidit, fabule famam genitam ut turpia deorum facta narraret vidisse super est
Abbreviated transcription (Latin):
De Antheo quĩto terre filio.
utheũ omũs tore dicãt filiũ. Et quia nemo illi prẽ
designat inter geniros Intͦro piẽ eũ apponẽ neceẽ funt.
De quo sit sceibit. leucanꝯ. Ncodũ post genitos tellꝯ effecta
erganites. Terribilẽ libias ꝑtum conce̾pit ĩ ant̃pe. Nec
tã uasta fuit Rrag oloria aphon Cult nas briareusq fe

Expanded text:
De Antheo V Terre filio. Antheum omnes terre dicunt filium, et quia nemo illi patrem designat, inter genitos incerto patre eum apponere necesse fuit; de quo sic scribit Lucanus: Nondum post genitos tellus effeta gigantes Terribilem Libicis partum concepit in antris. Nec tam iusta fuit terrarum gloria Th
Abbreviated transcription (Latin):
et noctis luce corentis similia. Et sic c̃ ad Intũseco diniue
mẽtis Incll̃ar nãsue nequeamus mortoli offustate caligine
cõ inse ipã splendidissimo sus et uiue atq Iidefinẽto lucgo
corruscor uitiũ illi nr̃e hebetudinis nõiando act̾ buiis noctẽ
perinẽ diẽ m̃mpantes et sic nottis erũt filie. Seu uolu¬
iꝯ dicẽ qr nõs incognire suit dispones ear eas cosuras
et notis filias uontaniꝰ. De noiħ ps p̃ouũ ẽazhe oppel

Expanded text:
et noctis luce carentis similia, et sic cum ad intrinseca divine mentis intellectu transire nequeamus, mortali offuscati caligine, cum in se ipsa splendidissima sit, et vive atque indeficientis lucis corusca, vicium illi nostre hebetudinis nominando attribuimus noctem perennem diem nuncupantes, et sic Noctis erunt filie; seu volumus dicere, quia nobis incognite sunt dispositiones earum, eas obscuras et Noctis fili
Abbreviated transcription (Latin):
b adeo sperit̾ factꝰ Dut nulla suꝑflutate eio suꝑfia¬
es gilbosa sit. ⁊qͦ mͦ et malles dia põt sũmi arafias
niii uideat᷑. Iñ dic̃ eũ delatu ultia Traprobanẽ ut
onoat u ceatũ opinetur. Est n. Tra protanes orietalis
sula ostio gangio fluiuinis opportã qua eyo ꝑre nõb
equinonis sol ou̾tul et sio ĩ ociente composind ñ uelle
Meesũ aũt ibi sexies undis diat imitatꝰ fabriles acto
q adburãdum illuo̾ ferrũ fermdũ ĩ aquĩs ĩ mergunt
Et e hoc orbsior ꝓnapidembliusse ꝓfectionõ et etẽni¬

Expanded text:
t, ut nulla superfluitate eius superficies gibbosa sit. Equo modo et malleus dici potest summi artificis nui videatur. Inde dicit eum delatum ultra Taprobanem, ut ostendat ubi creatum opinetur; est enim Taprobanes orientalis insula hostio Gangis fluminis opposita, qua ex parte nobis in equinoctiis sol oritur: et sic in Oriente compositum videtur velle. Mersum tamen ibi sexies undis dicit, imitatus fabrilis actus qui ad durandum ferrum illud fervidum aquis immergunt. Et in hoc arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ et sensu qͦ eoꝵ pinos infusiones sentimiꝰ ꝑ iguitẽ
aũt eiꝯ faciẽ ignis elementũ i anueu aerõ ⁊ooluere su¬
cmendũ reorl quos sic iunttos iouẽ oixe re nõnulli ꝑbaibã
et aquã dñ derissã illã inpertꝰ et ad partes Inferiores craxe.
Edaũt maculose pelle rectũ desceipẜe. ut ꝑ illã oñoerer
ottaue spere mirabilis pulchritudo. abebro stellaꝵ fulgore
depitã. qͣ quibẽ sꝑa siaiti pallio regit᷑ hõ. sic etiã hõia ao¬
nam roꝵ spectana contegunt᷑ ꝑuirgã aũt nẽ regimẽ¬

Expanded text:
ognoscimus et sensu quo eorum in nos confusiones sentimus. Per ignitam autem eius faciem ignis elementum, cui annexum aerem voluere, summendum reor, quos sic iunctos Iovem dixere non nulli. Per baret aquam, dum demissam illam in pectus et ad partes inferiores traxere. Eum autem maculosa pelle tectum descripsere, ut per illam ostenderetur octave spere mirabilis pulchritudo crebro stellarum fulgore depicta, a qua quidem spera, sicuti pallio tegitur homo sic omnia ad naturam rerum spectantia conteguntur
Abbreviated transcription (Latin):
nare. Scoo qr subsequenbus credendũ ẽ. Nã si omr̃ ꝙ
i exposinionẽ huiꝯ fabule posset indua desceibere uelle
pã sola fere tom̃ ehcogitam̃ nolunẽ omiparet Etut
udeã ad omisse hũt ⁊ pana seu q̃o inꝑcessi eũdem adde¬
mogorgone arbitraret. Archades ut chebdontio uisc̃ ẽ

Expanded text:
trare. Secundo quia sequentibus cedendum est. Nam si omnia que ad expositionem huius fabule possent induci describere vellem, ipsa sola fere totum excogitatum volumen occuparet. Et ut redeam ad omissa, hunc Pana, seu quod in processu eundem cum Demogor
Abbreviated transcription (Latin):
ne᷑ apt̃ã nn̾oiq eht posiaionõ sui q̃ sit uulgarih lõiũ sen¬
sib Intellectãi siu uariorer reginiẽ operimẽto sebtͦxit
ta aprudẽtib archana sua uoluit ꝑfobulosa tractari Sic
ipa misteriũ falulaꝵ cunialis oꝑuunt᷑ ne ub hec adep¬
ns rudã reꝵtaliũ noͣ se prebeat s fumatib ñĩ uiris

Expanded text:
sensibus intellectum sui uario ‹rerum tegmine operimentoque subtraxit, ita a prudentibus archalla sua uoluit per fabulosa tractari. Sic ipsa misteria figurarum cuniculis operiuntur, ne uel haec adeptis mldam rerum talium natura se prebeat; sed summatibus tantum uiris