comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia ill tamen oruarint templa deoꝵ ĩmortaliũ
hic eciã illoꝵ monumenta atq ornamenta sustu¬
lit. Iam bero quid ego de ualuis illiꝰ templ cõme¬
morem: uereor ne hec qui nõ biderunt omnia
me minis augere atq ornare arbitrent᷑ ꝙ tamẽ
nemo suspicari debet tam eẽ me cupidũ. bt tot
uiros primarios uelim presertim ex iudicũ nume
ro qui firacufis fuerint qui hec uiderint. esse teme¬
ritati ⁊ mendacio meo conscios. Confirmare hoc li¬
quido iud. possum ualuas magnificẽciores ex auro
atqz ebore ꝑfeciores nullas unquã illo templo
fuisse. Incredibile dictu est quã multi greci de
harꝭ ualuaꝵ pulcritudine scuiptũ reliquerint
Nimnũ forfitan hec illi mirant᷑ atq efferãt esto:
illis pulcra esse uideantur. imꝑatorẽ nr̃m in
bello reliquisse quã p̃r. in pace absculisse. Rx
ebore diligẽtissime ꝑfecta aigumẽta erant in
ualus. ea detrahenda auauit omĩa: gorgonis os

Expanded text:
cum illi tamen ornaverint templa Deorum immortalium, cum illi tamen ornaverint templa Deorum immortalium, hic etiam Deorum monumenta, atque ornamenta sustuleit. Iam vero, quid ego de valvis illius tompli commemorem? vereor, ne, haec qui non viderunt omnia, me nimis augere, atque ornare arbitrentur. quod tamen nemo suspicari debet, tam esse me cupidum, ut tot viros primarios velim, praesertim ex udicum num ro, qui Syracusis fuerint, qui haec viderint, esse temeritati, et mendacio meo conscios. confirmare hoc aliquando iudices, possum, valvas magni fic entiores ex auro atque ebore perfectiores nullas unquam ullo tempore fuisse. Incredibile dictu est, quam multi Graeci de valvarum harum pulchritudine scriptum reliquerint, nimium forsitan haec illi mirentur, atque efferant. esto. illis pulchra esse videatur, Imperatorem nostrum in bello reliqui sse, quam praetorem in paceabstulisse. Es obore d ligentissime perfecta argumenta erant in valvis, ea detrahenda curavit on nia: Gorgonis os
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽq ppłi siracusani sacra religiosaq cepisẜ.
om̃es eas tabulas abstulit. parietes quoꝵ orna¬
tus tot secula manserãt. tot bella effugerant
nuidos ac deformatos reliquit. Et marcellus qͥ¬
srracusas coepisset duo templa se rome dedica¬
turũ uouerat. is id qͦs erat adificaturꝰ his reb
orare quas ceperat noluit. uerres qui nõ honori
neq uirtuti que admodũ ille ẜ beneri ⁊ cupidim
uota debet. is minerue tempłũ spoliare conatꝰ est.
Illedeos deoꝵ spoliis ornare noluit. hic ornaiẽ¬
ta minerue birginis in meretriciã domũ tͣnstulit.
Uiginti et septẽ pretea tabulas pulcherrime piatas
ex eadem a de sustulit in quib erant imagines
sicilie regũ ac tyrannor que non solum putoꝵ
artificio delectabant. sed et cõmemoraciõe homi¬
nũ ⁊ cognicione formaꝵ. Ac bidete quãto tetrior
hic tyramiꝰ firacusaniꝰ fu̾it. quã quisquã suproꝵ

Expanded text:
tatemque populi Syracusani sacra religiosaque accepisset, tatemque populi Syracusani sacra religiosaque accepisset, omnis eas tabulas abstulit, parietes quorum ornatus tot saecula manserant, tot bella effugerant, nusi Syracusas cepisset, duo templa se Romae dedicaturum, noverat, quod erat aedificaturus, iis rebus ornare, quas ceperat, noluit; Verres, qui non honori, neque virtuti, utille, sed Veneri, et Cupidini vota deberet, is Minervae templum spoliare conatus est. Ille Deos, Deorum spoliis ornare noluit: hic ornaments Minervae virginis in meretriciam domum transtulit. 4. Viginti et septem praeterea tabulas pulcherrime pictas ex cadem aede sustulit, in quibus erant imagines Siciliae regum ac tyrannorum: quae non solum pictorum artificio delectabant, sed etiam commemoratione hominum, et cognitione formarum. Ac videte, quanto retrior hic tyrannus Syracusanis fuerit, quam quisquam superiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
set. domũ suã ornamento brbi futurã. Bnacu¬
sis autẽ ꝑmulta atq egregia reliquit. deũ
uero nullũ uiolauit. nullũ acrigit. Conferte
berrẽ non ut hoĩem cũ homñe competis. ne
qua tali uiro mortuo fiat miuria. s ut pacẽ
cum bello. leges cum ui. forũ ⁊ irrisditionẽ cũ
ferro ⁊ armis. aduentũ ⁊ comitatũ cũ ex̾citu
⁊ butoria conferatis. Adis minerue est insu¬
la de qua aute dixi quã marcellus nõ attigit.
quã plenã atq ornatã reliquit. q̃ ab isto
sit ppoliata atq direpta est. nõbt ab oste aliqͥ
qui tamen in bello religione ⁊ consuetudinis iura cõ¬
tineret. ses ut a barbaris predonib bexata ẽẽ bide¬
atur. Pugna erat equestris agathocdi regis in
tabulas .m. martellus cũ om̃i bictoria illa sua pro¬
fana fecisset. tamen religione impeditꝰ non atri¬
git. Iste cũ illa iam ꝓpter diuturnã pacẽ fideli¬

Expanded text:
set, domum suam ornamento urbi futuram. Syracuset, domum suam ornamento urbi futuram. Syracusis autem permulta atque egregia reliquit; deum vero nullum violavit, nullum attigit. conferte Verrem, non ut hominem cum homine comparetis, ne qua tali viro mortuo fiat iniuria, sed ut pacem cum bello, leges cum vi, forum et iuris dictionem cum ferro et armis, adventum et comitatum cum exercitu et victoria conferatis. aedis Minervae est in Insula, de qua ante dixi; quam Marcellus non attigit, quam plenam atque ornatam reliquit; quae ab isto sic spoliata atque direpta est non ut ab hoste aliquo, qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse videatur. pugna erat equestris Agathocli regis in tabulas M. Marcellus, cum omnia victoria illa sua profana fecisset, tamen religione impeditus non attigit; iste, cum illa propter diuturnam pacem fideli
Abbreviated transcription (Latin):
cuisset non dubitasset auferre Nunc ad mar¬
cellũ reuertar. ne hec a me sine causa cõmemo¬
rata esse bideant. Qui cũ iam preclarã brbem
ui copnsq coepisset non putauit ad laudem
presertim periculi in hil ostenderetur delere ⁊ ex¬
tinguere. Itaq adificis publicis om̃ib priuatis.
sacris. ꝓfanis sic pepcit. quasi ad ea defendẽda
cũ ex ctu nõ oppugnanda uenisset. In ornatu
urbis habuit bictorie racionẽ. habuit huma¬
nitatis. uitorie putabat esse. multa romã de¬
portare. que ornamẽto urbis esse possent. hu¬
manitatis. nõ plane expoliare brlem preserã
quã conẜuare boluisset. In hac particione or¬
natus non plus bictoria marcelli. pͦ. xͦ. adpeti¬
uit quã humanitas siracusanis reseruauit.
Romã que adportata sunt ad aedem honoris ⁊
uirtutis. itẽq aliis in locis uidemꝰ. nihil ĩ aedib
nihil in ortis posuit. nihil in subuibano puta¬
uit si urbis ornamenta domũ suã nõ contulis¬

Expanded text:
tuisset, non dubitasset auferre. nunc ad Martuisset, non dubitasset auferre. nunc ad Marcellum revertar, ne haec a me sine causa commemorata esse videantur. qui cum tam praeclaram urbem vi copiisque cepisset, non putavit ad laudem praesertim periculi nihil ostenderetur, delere et exstinguere. itaque aedificiis omnibus, publicis privatis, sacris profanis, sic pepercit quasi ad ea defendenda cum exercitu, non oppugnanda venisset. in ornatu urbis habuit victoriae rationem, habuit humanitatis; victoriae putabat esse multa Romam deportare quae ornamento urbi esse possent, humanitatis non plane exspoliare urbem, praesertim quam conservare voluisset. in hac partitione ornatus non plus victoria Marcelli populo Romano adpetivit quam humanitas Syracusanis reservavit. Romam quae adportata sunt, ad aedem honoris et virtutis itemque aliis in locis videmus. nihil in aedibus, nihil in hortis posuit, nihil in suburbano; putavit, si urbis ornamenta domum suam non contulis
Abbreviated transcription (Latin):
dibili magnitudine. plenissimꝰ pisciũ qui fluctu
totus openretur nisi municione ac mole lapidũ
difiunaus esset a mari. Altera autẽ est urbs
firacusis cui nomen achradina est. in qua forũ
maximũ. pulcherime porticus. ornatissimũ pry¬
taniũ. amplissima est curia. tempłũq egregiꝰ
iouis olimpii cetereq urbis partes. que bna bia
lata ꝑpetua multisq transuersis diuise. pͥuatis
edificus continentur. Lercia est brbs. que qͦd
in ea ꝑte fortune fanũ antiquũ fuit tycha no-¬
minata est . In qua giunasiũ ampl issimũ
est. et complures a des sacre. Colitinq ea pars
⁊ habitat᷑ frequentissime. Quarta autẽ est q̃
quia postrema coedificata est.incapolis noĩatur
Quã ad sũmam theatrũ maximũ. preterea
duo templa sunt egregia. cereris unũ. alterũ
libere. signũq apollinis. qui teninites bocat᷑
pulcheirimũ ⁊ maximũ. qͦd iste si portare po¬

Expanded text:
dibili magnitudine, plenissimus piscium, qui fluctu dibili magnitudine, plenissimus piscium, qui fluctu totus operiretur nisi munitione ac mole lapidum diiunctus esset a mari. altera autem est urbs Syracusis, cui nomen Achradina est; in qua forum maximum, pulcherrimae porticus, ornatissimum prytanium, amplissima est curia templumque egregium Iovis Olympii ceteraeque urbis partes, quae una via lata perpetua multisque transversis divisae privatis aedificiis continentur. Tertia est urbs quae, quod in ea parte Fortunae fanum antiquum fuit, Tycha nominata est; in qua gymnasium amplissimum est et complures aedes sacrae, coliturque ea pars et habitatur frequentissime. quarta autem est quae, quia postrema coaedificata est, Neapolis nominatur; quam ad summam theatrum maximum, praeterea duo templa sunt egregia, Cereris unum, alterum Liberae, signumque Apollinis, qui Temenites vocatur, pulcherrimum et maximum; quod iste si portare po
Abbreviated transcription (Latin):
coniincta cũ illis reb sunt de quib antea dixit
cognoscite. Urbem firacusas maximã esse grecarẜ.
Nami et situ est cõmuni totũ ex om̃i aditu uel t̾ra
uel mari preclaro ad aspertũ. et portus habet ꝓpe in
aedificacione aspectuq brbis inclusos. qui cũ diuer¬
sos int̾ se aditus habeant in exitu conungunt᷑
et confluunt. Soꝵ coniunctione pars oppidi q̃
appellatur infula mari difurncta angusto ponte
rursus adiungitur et continetur. Sa tanta est
brbs ut ex quatuor urbib maximis cõstare di¬
catur. quaꝵ bna est ea quã dixi insula q̃ duob
portib cuncta in utrosq portus hostiũ aditũq pro¬
iecta est. In qua domus est que hieronis regis
fuit qua pretores uti solent. In ea sunt aedes
sacre complures. ẜ due que longe ceteris ante¬
cellant diane ⁊ altera que fuit ante istiꝰ adue¬
tũ ornatissima minerue. In hac infula extͣma.
est fous aque dulcis. cui nomen aretusa est ĩcre¬

Expanded text:
coniuncta cum illis rebus sunt de quibus antea dixi coniuncta cum illis rebus sunt de quibus antea dixi cognoscite. Vrbem Syracusas maximam esse Graecarum,  dicitur. nam et situ est cum munito tum ex omni aditu vel terra vel mari praeclaro ad aspectum, et portus habet prope in aedificatione amplexuque urbis inclusos; qui cum diversos inter se aditus habeant, in exitu coniunguntur et confluunt. Eorum coniunctione pars oppidi quae appellatur Insula, mari disiuncta angusto, ponte rursus adiungitur et continetur. ea tanta est urbs ut ex quattuor urbibus maximis constare dicatur; quarum una est ea quam dixi Insula, quae duobus portibus cincta in utriusque portus ostium aditumque proiecta est; in qua domus est quae Hieronis regis fuit, qua praetores uti solent. in ea sunt aedes sacrae complures, sed duae quae longe ceteris antecellant, Dianae, et altera, quae fuit ante istius adventum ornatissima, Minervae. in hac insula extrema est fons aquae dulcis, cui nomen Arethusa est, incre
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ cum illo bello. huiꝰ pretoris aduentũ. cum
illius imꝑatoris bictoria. huiꝰ cohortẽ impurã
cum illius ex̾citu ĩuicto huiꝰ libidines cũ illiꝰ
continencia ab illo qui cepit condicas. ab hoc qui
constitutas accepit captas dicetis firacusas. Al
iam illa omicto quȩ disperse a me. multis ĩ locis
dicentur ac dicta sunt. forũ siracusanor quod in¬
introitu martelli purũ cede seruatũ est. id aduentu
uerris siculoꝵ innocenciũ sanguine redundasse. por¬
tũ siracusanoꝵ qui tũ ⁊ nr̃is classib ⁊ cartaginien¬
siũ clausus fuisset. eñ isto pretore cilicũ iioparon
predonibq patuisse. Muto adhibitã uim ĩgenuis.
matres familias biolatas. Que cũ in urbe capta cõ¬
missa non sunt neq odio hostili. neq licentia mili¬
tari. neq more belli. neq iure uitorie. muto ĩquã
hec om̃ia que ab isto ꝑ tuennnũ ꝑfecta funt. ea q̃

Expanded text:
pacem cum illo bello, huius praetoris adventum cum pacem cum illo bello, huius praetoris adventum cum illius imperatoris victoria, huius cohortem impuram cum illius exercitu invicto, huius libidines cum illius continentia: ab illo qui cepit conditas, ab hoc qui constitutas accepit captas dicetis Syracusas. ac iam illa omitto quae disperse a me multis in ldicentur, ac dicta sunt: forum Syracusanorum, quod introitu Marcelli purum a caede servatum est, id adventu Verris Siculorum innocentium sanguine redundasse: portum Syracusanorum, qui tum et nostris classibus, et Carthaginensium clausis fuisset, cum isto praetore Cilicum myoparoni, praedonibusque patuisse; mitto adhibitam vim ingenuis, matresfamilias violatas, quae tum urbe capta commissa non sunt, neque odio hostili, neque licentia militari, neque more belli, neque iure victoriae: mitto, inquam, haec omnia, quae ab isto per triennium perfecta sunt; ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
in opinione siculoꝵ plurimũ balet. qͦs cerere biola¬
ta om̃is cultus fruitusq cereris in his locis inte¬
risse arbitrant. Medemini religiõi ud̾. conẜuate
liena. Q si esset si suscipere eã nolletis. tñ in eo qͥ
uiolasset sanctire uos uelle oporteret. Nunc bero in
cõmuni om̃ium genciũ religione. inq his sacris
que maiores nr̃i ab exteris nacionib ascita atq
accersa coluerũt. que sacra ut erant rebera. sic ap¬
pellari greca uoluerũt. neglegentes ac dissolut si
cupiamus esse: qui possumꝰ: Gniꝰ eciam brbis
om̃ium pulcherrime atq ornatissime siracusaꝵs
direpcionẽ cõmemorabo ⁊ in mediũ ꝓferã uid̾. ut
aliquando totã huiꝰ generis orationẽ concludã
atq diffĩmiã. Nemo fere brm̃ est qͥn quẽ admo¬
dũ captesint a .m. marcello siracuse sepe audierit.
nõ nũquã etiã inannalib legerit. conferte hanc

Expanded text:
in opinione Siculorum plurimum valet, quod Cerere violain opinione Siculorum plurimum valet, quod Cerere violata omnis cultus fructusque Cereris in iis locis interisse arbitrantur. medemini religioni sociorum, iudiliena; quodsi esset, si suscipere eam nolletis, tamen in eo qui violasset sancire vos velle oporteret. nunc vero in communi omnium gentium religione, inque iis sacris quae maiores nostri ab exteris nationibus adscita atque arcessita coluerunt,—quae sacra, ut erant re vera, sic appellari Graeca voluerunt,—neglegentes ac dissoluti si cupiamus esse, qui possumus? Vnius etiam urbis omnium pulcherrimae atque ornatissimae, Syracusarum, direptionem commemorabo et in medium proferam, iudices, ut aliquando totam huius generis orationem concludam atque definiam. nemo fere vestrum est quin quem ad modum captae sint a M. Marcello Syracusae saepe audierit, non numquam etiam in annalibus legerit. conferte hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ea nõ reddidisset. tu ⁊ iniudicio adessent. tum
ut de eius iniuriis iudices docerent. s maxime
de religione quererent. Quas illoꝵ q̃rimonias
nolite ꝑ deos ĩortales aspernari. nolite cõtẽp¬
nere ac neglig̾e iud̾. Aigunt᷑ ĩiurie socioꝵ. agit̾
ius legũ. agitur existimacio ueritasq iudicioꝵ
que sunt omia ꝑmagna. uerũ illus maximũ.
tanta religione obstricta tota prouĩcia est.tan¬
ta suꝑsticio existius faito mentes om̃ium sicu¬
loꝵ occupauit. ut quecumnq accidant publice pri¬
uatimq incõmoda ꝓpt̾ eam causã sceleris istius
euenire uideant. ⁊ludistis centimipinos. agnen¬
ses. catinenses. amenses. herbitenses. cõplures¬
ꝙ alios publice dicere. quȩ solitudo in agͥo esset.
que uastitas. que fuga aratoꝵ. quã deserta. quam
inculta. quã relicta om̃ia. ea tamet si multio istius
et bariis iniuriis acciderant. tamen hec una causa

Expanded text:
ea non reddidisset, tum ut in iudicio adessent, tum ea non reddidisset, tum ut in iudicio adessent, tum ut de eius iniuriis iudices docerent, sed maxime de religione quererentur. quas illorum querimonias nolite, per deos immortalis, aspernari, nolite contemnere ac neglegere, iudices! aguntur iniuriae sociorum, agitur vis legum, agitur existimatio veritasque iudiciorum. quae sunt omnia permagna, verum illud maximum: tanta religione obstricta tota provincia est, tanta superstitio ex istius facto mentis omnium Siculorum occupavit ut quaecumque accidant publice privatimque incommoda propter eam causam sceleris istius evenire videantur. Audistis Centuripinos, Agyrinensis, Catinensis, Aetnensis, Herbitensis complurisque alios publice dicere quae solitudo esset in agris, quae vastitas, quae fuga aratorum, quam deserta, quam inculta, quam relicta omnia. ea tametsi multis istius et variis iniuriis acciderunt, tamen haec una causa
Abbreviated transcription (Latin):
p. pupillo .p. rutilio cõns. illũ locũ serui fugiti¬
in barbari hostes. s neq tam serui illi dominoꝵ:
quã tu libidinũ. neq tam fugitiui illi a dominis:
quã tu abuire ⁊ ablegib. neq tam barbari ligue
et nacione ilsi quã tu natura et morib. neq tam
illi hostes hoĩb. quã tu diis ĩmortalib. Que depre¬
catio est igͥ ei reliqua qui in dignitate seruos. te¬
meritate fugitiuos. scelere barbaros. crudelitate
hostes uicerit. Audistis theodorũ et numeniũ et
nicasiõnẽ le gatos hennensis publice dic̾e. sese a
suis ciuib habere mandata ut ad uerrẽ a dirent¬
⁊ eum simulacrũ cereris et uitorie reposcerent.
is si impetrassent. tũ ut morẽ ueterẽ heniensiũ
conseruarent. publice in eum iã ⁊ si bexasset sici¬
liam. tamen quoniã hec a maiorib instituta ac¬
cepissent. testimoniũ ne quod dicerent. Sinantẽ

Expanded text:
P. Popilio P. Rupilio consulibus illum locum servi, fugitiP. Popilio P. Rupilio consulibus illum locum servi, fugitivi, barbari, hostes; sed neque tam servi illi dominorum quam tu libidinum, neque tam fugitivi illi ab dominis quam tu ab iure et ab legibus, neque tam barbari lingua et natione illi quam tu natura et moribus, neque tam illi hostes hominibus quam tu dis immortalibus. quae deprecatio est igitur ei reliqua qui indignitate servos, temeritate fugitivos, scelere barbaros, crudelitate hostes vicerit? Audistis Theodorum et Numenium et Nicasionem, legatos Hennensis, publice dicere sese a suis civibus haec habere mandata, ut ad Verrem adirent et eum simulacrum Cereris et victoriae reposcerent; id si impetrassent, tum ut morem veterem Hennensium conservarent, publice in eum, tametsi vexasset Siciliam, tamen, quoniam haec a maioribus instituta accepissent, testimonium ne quod dicerent; sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
iniqua iudicia nõ importunas istiꝰ libidines. non
uim. non contumelias. quib bexati oppressiq erãt
conq̃rebant᷑. cereris nuimen. sacroꝵ betustatẽ fani re¬
ligionẽ istius sceleratissimi atq audacissimi suppli¬
cio expiari uolebant. omĩa se cetera pati ac ne¬
glegere dicebant. Hic dolor erat tantus ut berres
alter orcu uenisse hennẽ ⁊ non ꝓserpinã aspor¬
tasse s ipsã arripuisse cecerem uidetur. Et emin
urbs illa non urbs bidetur. s fanũ cereris esse. ha¬
bitare apud se se cererẽ hennenses arbitrant. ut
michi non ciues illiꝰ ciuitatis ẜ om̃es sacerdotes
om̃es acole atq antistites cereris esse uideant᷑.
Henna tu simulacrũ cererio tollere audebas.
henna tu de manu cereris uictoriã enpere ⁊ deam
dee detrahere conatus es. Qrũ inhil uiolare
nihil actinc̾e ausi sunt. in quib erant omĩa q̃
sceleri ꝓpiora sunt quã religioni. tenuerũt eni

Expanded text:
iniqua iudicia, non importunas istius libidines, non iniqua iudicia, non importunas istius libidines, non vim, non contumelias quibus vexati oppressique erant conquerebantur; Cereris numen, sacrorum vetustatem, fani religionem istius sceleratissimi atque audacissimi supplicio expiari volebant; omnia se cetera pati ac neglegere dicebant. hic dolor erat tantus ut Verres alter Orcus venisse Hennam et non Proserpinam asportasse sed ipsam abripuisse Cererem videretur. etenim urbs illa non urbs videtur, sed fanum Cereris esse; habitare apud sese Cererem Hennenses arbitrantur, ut mihi non cives illius civitatis, sed omnes sacerdotes, omnes accolae atque antistites Cereris esse videantur. Henna tu simulacrum Cereris tollere audebas, Henna tu de manu Cereris victoriam eripere et deam deae detrahere conatus es? quorum nihil violare, nihil attingere ausi sunt in quibus erant omnia quae sceleri propiora sunt quam religioni. tenuerunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. cereris bnũ. alterũ triptolemi pulcherrima
ac ꝑampla. Pulcritudo periculo. amplitudo saluti
fuit ꝙ eoꝵ demolitio acq asportacio ꝑ difficilis uide¬
batir. Insistebat in manu cereris dextra grãde
simulacrũ pulcherrimũ factũ uictoriẽ. lxc iste ex
signo cereris aduellendũ asportandũq curauit.
Qui tandẽ istius animꝰ est nũc in recordacione
scelerũ suoꝵ. cũ ego ipse in cõmemoracone corꝰ
non solũ animo cõmouear. berũeciã corpe phorre¬
scam. uenit enĩ mihi faui loci. religionis illius
in mentẽ bersantur ante oculos om̃ia. dies ille cũ¬
ut cum
ego heniã benissem presto inͥ sacͥdotes cereris cũ infulis
ac berbenis fuerunt contio conuentusq cunũ in quo
ego cum loquerer tanti gemitꝰ fletusq fiebant ut
acerbissimꝰ tota urbe luctus uersan uideretur. Non
illi de cumarũ imperia non bonoꝵ direpciones. nõ

Expanded text:
sunt, Cereris unum, alterum Triptolemi, pulcherrima sunt, Cereris unum, alterum Triptolemi, pulcherrima ac perampla. pulchritudo periculo, amplitudo saluti fuit, quod eorum demolitio atque asportatio perdifficilis videbatur. insistebat in manu Cereris dextra grande simulacrum pulcherrime factum victoriae; hoc iste e signo Cereris avellendum asportandumque curavit. qui tandem istius animus est nunc in recordatione scelerum suorum, cum ego ipse in commemoratione eorum non solum animo commovear verum etiam corpore perhorrescam? venit enim mihi fani, loci, religionis illius in mentem; versantur ante oculos omnia, dies ille quo, cum ego Hennam venissem, praesto mihi sacerdotes Cereris cum infulis ac verbenis fuerunt, contio conventusque civium, in quo ego cum loquerer tanti gemitus fletusque fiebant ut acerbissimus tota urbe luctus versari videretur. non illi decumarum imperia, non bonorum direptiones, non
Abbreviated transcription (Latin):
templũ. tamen usq hemiã ꝓfecti sunt. Tanta
enĩ erat auctoritas ⁊ setustas illiꝰ religionis.
Ut cum illuc irent. nõ ad cedem cereris. s ad ipsã
cererẽ ꝓficisci uiderent. Non obtundã diutius.
Et enĩ iam dudũ bereor ne oracio mea aliena
ab iudicioꝵ racione. et a cotidiana dicendi consuetu¬
dine esse uideatur. hoc dico hanc ipsam cererẽ antiqͥs¬
simã religiosissimã. prinaipẽ omium sacror que
apud om̃es gentes nacionesq fiunt a.u. berre ex su¬
is templis ac sedib esse sublatã. qui accessistis hen¬
nã uidistis simulaciũ cereris e marmore et ĩ alt̾o
templo libere. Sunt ea ꝑampla atq preclara. sed
non ita antiqua ex cere fuit. Quedã modica ampli¬
tudine ac singulari opere cum facib ꝑantiquũ.
oim̃ium illoꝵ que sunt in eo fano multo antiquis¬
simũ id sustulit ac tamen eo contentꝰ non fuit. an¬
te ȩdem cereris in aꝑto ac ꝓpatulo loco signa duo

Expanded text:
templum, tamen usque Hennam profecti sunt. tanta templum, tamen usque Hennam profecti sunt. tanta enim erat auctoritas et vetustas illius religionis ut, cum illuc irent, non ad aedem Cereris sed ad ipsam Cererem proficisci viderentur. non obtundam diutius; etenim iam dudum vereor ne oratio mea aliena ab iudiciorum ratione et a cotidiana dicendi consuetudine esse videatur. hoc dico, hanc ipsam Cererem antiquissimam, religiosissimam, principem omnium sacrorum quae apud omnis gentis nationesque fiunt, a C. Verre ex suis templis ac sedibus esse sublatam. qui accessistis Hennam, vidistis simulacrum Cereris e marmore et in altero templo Liberae. sunt ea perampla atque praeclara, sed non ita antiqua. ex aere fuit quoddam modica amplitudine ac singulari opere cum facibus perantiquum, omnium illorum quae sunt in eo fano multo antiquissimum; id sustulit. ac tamen eo contentus non fuit. ante aedem Cereris in aperto ac propatulo loco signa duo
Abbreviated transcription (Latin):
miatim ac publice religio est cereris henensis. Et¬
enĩ multa sepe prodigia uimi eiꝰ nimenq decla¬
rant multis sepe indifficillimis reb presens
auxiliũ eiꝰ oblatũ est. ut hec insula ab ea non
solũ diligi. s eciam incol custodiriq bideatur.
Nec solũ ficul ueruẽtiã cetere gentes nacionesq
henensẽ cererẽ maxime colunt. Et enĩ si ache¬
mensiũ sacra sũma cupiditate expetunt᷑ ad qͦs
ceres in illo eirore uenisse dicitur. frugesꝙ at¬
tulisse. quantã esse religionẽ cõuenit eorum
apud quos eam nata ẽẽ et fruges inuenisse cõ¬
stat: Itaq apus patres nõs atroci at difficili
piculoꝵ metus exostentis portende̾tur .p. mu¬
tio .l. calpurmo cõns. aditũ est ad libros sibilli¬
nos. ex quib inuentũ est cererẽ antiquissimã
placari oportere. Tum ex amplissimo collegio
decẽuirali sacerdotes. pͥ.rͥ. cũ esset in urbe nrã
cereris pulcherrimũ ⁊ magnificentissimum

Expanded text:
vatim ac publice religio est Cereris Hennensis. etvatim ac publice religio est Cereris Hennensis. etenim multa saepe prodigia vim eius numenque declarant; multis saepe in difficillimis rebus praesens auxilium eius oblatum est, ut haec insula ab ea non solum diligi sed etiam incoli custodirique videatur. nec solum Siculi, verum etiam ceterae gentes nationesque Hennensem Cererem maxime colunt. etenim si Atheniensium sacra summa cupiditate expetuntur, ad quos Ceres in illo errore venisse dicitur frugesque attulisse, quantam esse religionem convenit eorum apud quos eam natam esse et fruges invenisse constat? itaque apud patres nostros atroci ac difficili periculorum metus ex ostentis portenderetur, P. Mucio L. Calpurnio consulibus aditum est ad libros Sibyllinos; ex quibus inventum est Cererem antiquissimam placari oportere. tum ex amplissimo collegio decemvirali sacerdotes populi Romani, cum esset in urbe nostra Cereris pulcherrimum et magnificentissimum
Abbreviated transcription (Latin):
Henna autẽ bbi ea que dico gesta ẽẽ memorantͤ
est loco ꝑexcelso atq edito quo in sũmo est eqͣta
agri planicies ⁊ aque ꝑennes. tota bero ab om̃i
aditu circuncisa atq directa est. Quã cuta lacus
luciq sunt pluumi atq lacissimi. flore s omni
temꝑe amiii. locus ut ipse raptũ illũ unginis
quẽ iam a pueris accepiniꝰ declarare bideatur.
Et enĩ ꝓpe est spelunca quedã conuersa ad aqui¬
lonẽ infinita altitudine. qua ditẽ patrẽ ferunt
repente cũ curru extitisse. abreptãq ex eoloco uir¬
gniẽ secũ asportasse ⁊ subito nõ longe a siracu¬
sis petrasse fub teras lacũꝙ in es loco repente
excitisse. ubi usꝙ ad h. tempus siracusam festos
dies aniuersarios agunt celeberrimo uirorum
mulierq conuentũ. Pter huiꝰ opinionis betũ¬
statẽ ꝙ horũ in hio locis uestigia ac ꝓpe incuna¬
bula reperiũtur deoꝵ mira quedã tota sicilia pri¬

Expanded text:
Henna autem, ubi ea quae dico gesta esse memorantur, Henna autem, ubi ea quae dico gesta esse memorantur, est loco perexcelso atque edito, quo in summo est aequata agri planities et aquae perennes, tota vero ab omni aditu circumcisa atque directa est; quam circa lacus lucique sunt plurimi atque laetissimi flores omni tempore anni, locus ut ipse raptum illum virginis, quem iam a pueris accepimus, declarare videatur. etenim prope est spelunca quaedam conversa ad aquilonem infinita altitudine, qua ditem patrem ferunt repente cum curru exstitisse abreptamque ex eo loco virginem secum asportasse et subito non longe a Syracusis penetrasse sub terras, lacumque in eo loco repente exstitisse, ubi usque ad hoc tempus Syracusani festos dies anniversarios agunt celeberrimo virorum mulierumque conventu. propter huius opinionis vetustatem, quod horum in his locis vestigia ac prope incunabula reperiuntur deorum, mira quaedam tota Sicilia pri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfero quo ꝓuncia tota cõmota est. De quo si
paulo alc̾ius ordiri ac repet̾e memoriã religio¬
nis bidebor. ignoscite. rei magnicudo me bxeuit
pͦstringe atrocitatẽ crmus non siit. Uetus ẽ hec
opinio iud. que constat ex antiquissimis grecoꝵ
licteris ac munumentis. insulã siciliã totã esse
cerer ⁊ libere consetrata. Hoc cũ cetere gentes sic
arbitrent᷑ tũ ipsis siculis ita ꝑsuasu est. ut in
animis eoꝵͦ insitũ atq innatũ ẽẽ bideatur. Nã
⁊ natas esse has in his locis deas ⁊ fuiges in ea
terra pͥmũ reꝑtas esse arbitrant. ⁊ raptã esse
liberã quã eandẽ proserpinã bocant ex henen¬
siũ nemore qui locus ꝙ in media est insula sitꝰ
umbilicus sicilie noĩat᷑. Quã cũ iestigare et
conquire ceres uellet dicit᷑ inflãmasse tedas his
ignib qui ex echue uertice erũpunt. quas sibi
cũ ipsa prefercet. om̃em orbem ꝑ agrasse terraꝵ:

Expanded text:
profero quo provincia tota commota est. de quo si profero quo provincia tota commota est. de quo si paulo altius ordiri ac repetere memoriam religionis videbor, ignoscite: rei magnitudo me breviter perstringere atrocitatem criminis non sinit. vetus est haec opinio, iudices, quae constat ex antiquissimis Graecorum litteris ac monumentis, insulam Siciliam totam esse Cereri et Liberae consecratam. hoc cum ceterae gentes sic arbitrantur, tum ipsis Siculis ita persuasum est ut in animis eorum insitum atque innatum esse videatur. nam et natas esse has in his locis deas et fruges in ea terra primum repertas esse arbitrantur, et raptam esse Liberam, quam eandem Proserpinam vocant, ex Hennensium nemore, qui locus, quod in media est insula situs, umbilicus Siciliae nominatur. quam cum investigare et conquirere Ceres vellet, dicitur inflammasse taedas iis ignibus qui ex Aetnae vertice erumpunt; quas sibi cum ipsa praeferret, orbem omnem peragrasse terrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt legati melitenses publice spoliatũ tem¬
plũ esse uinonis. nhil istũ in religiosissimo
fano reliquisse. quẽ in locũ classes hostiũ sepe
accesserint. ubi pnate fere qͥtannis hiemare sole¬
ant. ꝙd neq predo uiolarit ante. neq unquam
hostis actĩgerit. io ab uno isto sic spoliatũ esse.
ut nhil ommo sit relictũ. Hic nũt iste reꝰ aut
ego accusator aut .h. iudiciũ appellabit᷑ Crimĩb
onĩ coarguitur. aut suspicionib in iudiciũ uocat᷑
an ablati. fana Cexata nudate urbes reperiunt᷑.
Eaꝵ autẽ rerũ nilłã sibi iste neq inficiandi raci¬
one neq defendendi facultatẽ reliquit. om̃ib in
reb coarguit᷑ a me conuincit᷑. a testib urget᷑. con¬
fessione sua manifestius in malesicus tenetur.¬
et manet eciã. ⁊ tacita facta mecũ sua cecogno¬
scit. Numũ i diu uideor in uno gne bersari
criminũ. sencio iud. occurrendũ esse sacietati

Expanded text:
dicunt legati Melitenses publice spoliatum temdicunt legati Melitenses publice spoliatum templum esse Iunonis, nihil istum in religiosissimo fano reliquisse; quem in locum classes hostium saepe accesserint, ubi piratae fere quotannis hiemare soleant, quod neque praedo violarit ante neque umquam hostis attigerit, id ab uno isto sic spoliatum esse ut nihil omnino sit relictum. hic nunc iste reus aut ego accusator aut hoc iudicium appellabitur? criminibus enim coarguitur aut suspicionibus in iudicium vocatur! di ablati, fana vexata, nudatae urbes reperiuntur; earum autem rerum nullam sibi iste neque infitiandi rationem neque defendendi facultatem reliquit; omnibus in rebus coarguitur a me, convincitur a testibus, urgetur confessione sua, manifestis in maleficiis tenetur,—et manet etiam ac tacitus facta mecum sua recognoscit! nimium mihi diu videor in uno genere versari criminum; sentio, iudices, occurrendum esse satietati
Abbreviated transcription (Latin):
tanta religione semꝑ fuit. ut nõ modo illis pu¬
nicis bellis que in his fere locis nauah copia
regis ad eũ locũ appulsa. prefectũ regiũ dentes
eburneos incredibil magnicudine e fano sustu¬
lisse ⁊ eos in affricã portasse. masmisseq donasse
regẽ primo delectatũ esse nrimere. post bbi audiss
unde essent statim certos hoĩes in qͥnqueremis
misisse qui eos dentes repon̾ent. Itaq in his sc̃p¬
tũ licteris punicis fuit. regẽ masmissã impru¬
dentẽ accepisse re cognita. reportandos curasse
Erat pret̾ea magna bis eloris. mulca ornamẽ¬
ta in quib eburnee bictorie antiqͦ ope ac suma
arte ꝑfecte. Hec ĩste om̃ia ne multis morer
uno impetu atq uno nũcio ꝑ seruos ueneri¬
os q̃uos eius rei causa miserãt tollenda atq
asportanda curauit. Pdii nimortales. quẽ
ego hoĩem accuso: quẽ legib aut iudiciali iure ꝑ¬
sequor. de quo uos sentenciã ꝑ tabellã feretis.

Expanded text:
tanta religione semper fuit ut non modo illis Putanta religione semper fuit ut non modo illis Punicis bellis quae in his fere locis navali copia regis ad eum locum adpulsa praefectum regium dentis eburneos incredibili magnitudine e fano sustulisse et eos in Africam portasse Masinissaeque donasse. Regem primo delectatum esse munere; post, ubi audisset unde essent, statim certos homines in quinqueremi misisse ui eos dentis reponerent. itaque in iis scriptum litteris Punicis fuit regem Masinissam imprudentem accepisse, re cognita reportandos reis eboris, multa ornamenta, in quibus eburneae victoriae antiquo opere ac summa arte perfectae. haec iste omnia, ne multis morer, uno impetu atque uno nuntio per servos Venerios, quos eius rei causa miserat, tollenda atque asportanda curavit. pro di immortales! quem ego hominem accuso? quem legibus aut iudiciali iure persequor? de quo vos sententiam per tabellam feretis?
Abbreviated transcription (Latin):
minũ existimacio contineret. At ex bono uiro
credo audieras ⁊ bono auctore. Qui id potes. qͥ
ne ex uiro quidẽ audne potueris: Audisti igit᷑
q̃ sacrarii spoliandi racione ostendet. an minime
mnrũ quoe sacra ꝑ suma castimoniã biroꝵ ac
mulieꝵ fiant eadẽ ꝑ istius scuprũ ac flagĩciũ
eẽ uiolata. Qͥs gͦ. hoc sołũ audicione expetere
cepit. cũ id ipse nõ uidisset. Inmo lero alia
cõplura ex quib eligam spoliacionẽ nobilissi¬
ini acq antiequssum fani. de qua porte actione
testes dicere audiscis. Nũt eadẽ illa q̃so audite.
et diligent̾ sicut adhuc fecistis actendite. Insula
esti melita iud̾. satie lato a sicilia mari ꝑiculo soq dis¬
uincta in qua est codẽ noĩe oppidũ quo iste mĩquã
accessit. ꝙ tñ isti textrinũ ꝑ triemnũ ad mulie¬
brẽ bestẽ conficiendã fuit. Ab eo oppido nõ lõge
in ꝓmontorio fanũ est iunonis antiquũ. qͦs

Expanded text:
hominum existimatio contineret. at ex bono viro, hominum existimatio contineret. at ex bono viro, credo, audieras et bono auctore. qui id potes, qui ne ex viro quidem audire potueris? audisti igiturquae sacrari spoliandi rationem ostenderet? ac minime mirum, quae sacra per summam castimoniam virorum ac mulierum fiant, eadem per istius stuprum ac flagitium esse violata. quid ergo? hoc solum auditione expetere coepit, cum id ipse non vidisset? immo vero alia complura; ex quibus eligam spoliationem nobilissimi atque antiquissimi fani, de qua priore actione testis dicere audistis. nunc eadem illa, quaeso, audite et diligenter, sicut adhuc fecistis, attendite. Insula est Melita, iudices, satis lato a Sicilia mari periculosoque diiuncta; in qua est eodem nomine oppidum, quo iste numquam accessit, quod tamen isti textrinum per triennium ad muliebrem vestem conficiendam fuit. ab eo oppido non longe in promunturio fanum est Iunonis antiquum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrarẽt᷑. quẽ admodũ signũ esset ablatũ.
respondent ille p̾toris in eo loco seruos eẽ bisos.
res que eẽt iam antea non obscura sacerdotũ testi¬
monio ꝓspicua ẽẽ cepit. Itur in confiliũ. ẜuꝰ
faclius bos hunc om̃ib sentencis condẽpnare pos¬
sitis. Qͥs enĩ postulas uerres: quid speras: quid
spectas: quẽ tib aut deũ aut hoĩem auxilio
fucurũ putas: eo ne tu seruos ad spoliandũ fa¬
nũ ĩnucte ausus es. cũ liberos adire ne ornãdi
quidẽ causa fas erat: His ne reb manꝰ affre
non dubitasti a quib eciã oculos cohibere te
religionũ iura cogebant: Tam ⁊ si ne oculiis
quidẽ captus in hanc fraudẽ tam sceleratã ac
tam nefariã decidisti. Nam id concupisti quod
nunquã bideras. id inquã adamasti ꝙd antea
nõ aspexeras. aurib tu tantã cupiditatẽ cõcepisti
uteam non metus. nõ religio. nõ deoꝵ uis ho

Expanded text:
arbitrarentur, quem ad modum signum esset ablatum. arbitrarentur, quem ad modum signum esset ablatum. respondent illae praetoris in eo loco servos esse visos. res, quae esset iam antea non obscura, sacerdotum testimonio perspicua esse coepit. Itur in consilium; servus facilius vos hunc omnibus sententiis condemnare possitis. Qquid enim postulas, Verres? quid speras, quid exspectas, quem tibi aut deum aut hominem auxilio futurum putas? Eone tu servos ad spoliandum fanum immittere ausus es quo liberos adire ne ornandi quidem causa fas erat? iisne rebus manus adferre non dubitasti a quibus etiam oculos cohibere te religionum iura cogebant? tametsi ne oculis quidem captus in hanc fraudem tam sceleratam ac tam nefariam decidisti; nam id concupisti quod numquam videras, id, inquam, adamasti quod antea non aspexeras; auribus tu tantam cupiditatem concepisti ut eam non metus, non religio, non deorum vis, non
Abbreviated transcription (Latin):
iii is sacrariũ non est uiris. sacra ꝑ mulieres ac
uirgines confici solent: hoc signũ noctu clam
istius serui ex illo religiosissimo atq antiquis¬
simo loco sustulerũt. Postrudie sac̾dotis ceiens
atq illiꝰ fani antistite maiores natu ꝓbate ac
nobiles mulieres rem ad mailores suos deferunt.
om̃ib acerbũ indignũ luctuosũ deniq uidebat᷑.
Tum iste ꝑ motus illa atroatate negocii. ut ab
se sceleris illi ꝰ suspicio dimoueretur dat hospi¬
ti suo cuidã negociũ. ut aliquẽ reperiret quẽ
illus fecisse insimularet. daretq operã ut is eo
cuimine dampuaretur ne ipse esset in crimine.
res non ꝓcrastinatur. Nam iste catina ꝓfectus
esset. serui cuusdã nomẽ deferũt: is accusatur.
ficti testes in eũ dantur. rem cunctus senatꝰ cati¬
nensiũ legib iudicabat. sacerdotes uocantur.
exhis queritur secreto in curia quid ẽẽ factũ

Expanded text:
in id sacrarium non est viris; sacra per mulieres ac in id sacrarium non est viris; sacra per mulieres ac virgines confici solent. hoc signum noctu clam istius servi ex illo religiosissimo atque antiquissimo loco sustulerunt. postridie sacerdotes Cereris atque illius fani antistitae, maiores natu, probatae ac nobiles mulieres, rem ad magistratus suos deferunt. omnibus acerbum, indignum, luctuosum denique videbatur. tum iste permotus illa atrocitate negoti, ut ab se sceleris illius suspicio demoveretur, dat hospiti suo cuidam negotium ut aliquem reperiret quem illud fecisse insimularet, daretque operam ut is eo crimine damnaretur, ne ipse esset in crimine. res non procrastinatur. nam cum iste Catina profectus esset, servi cuiusdam nomen defertur; is accusatur, ficti testes in eum dantur. rem cunctus senatus Catinensium legibus iudicabat. Sacerdotes vocantur; ex iis quaeritur secreto in curia quid esse factum
Abbreviated transcription (Latin):
non intelligebat homo doctissimꝰ atq humanis¬
simꝰ. tu sine ulla bona arte. sine humanitate.
sine ingenio. sine luteris intelligis ⁊ iudicas:
Uide ne ille nõ sołu temꝑancia. s eciã intel¬
ligencia te atq istos qui se elegantes dici uolũt
uicerit. Nam quia quãpulcra ẽẽnt intellige¬
bat. iccirto exiscimabat/ ea nõ ad hoñ luxu¬
uẽ s ad ornatũ fanoꝵ atq oppidoꝵ esse facta
ut posteris nr̃is monumenta religiosa esse bi¬
deantur. Audite eciã singularẽ eius. iud. cu¬
piditatẽ. audaciã. amenciã in his presertim
sacris polluendis. que non modo manib attĩ¬
gi. s ne cogitacione quidẽ uiolari fas fuit.
Sacranũ cereris est apud catinenses eadẽ
resigione qua rome. qua in ceteris locis. qua
ꝓpe in toto orbe terrarũ.in eo sacrano intimo si¬
gnũ fuit cereris pantiquũ ꝙͦ uni nõ modo ciuꝰ
modi esset s ne esse quidẽ sciebant. Ad itꝰ enĩ

Expanded text:
non intellegebat, homo doctissimus atque humanisnon intellegebat, homo doctissimus atque humanissimus: tu sine ulla bona arte, sine humanitate, sine ingenio, sine litteris, intellegis et iudicas! vide ne ille non solum temperantia sed etiam intellegentia te atque istos qui se elegantis dici volunt vicerit. nam quia quam pulchra essent intellegebat, idcirco existimabat ea non ad hominum luxuriem, sed ad ornatum fanorum atque oppidorum esse facta, †ut posteris nostris monumenta religiosa esse videantur. audite etiam singularem eius, iudices, cupiditatem, audaciam, amentiam, in iis praesertim sacris polluendis quae non modo manibus attingi, sed ne cogitatione quidem violari fas fuit. sacrarium Cereris est apud Catinensis eadem religione qua Romae, qua in ceteris locis, qua prope in toto orbe terrarum. in eo sacrario intimo signum fuit Cereris perantiquum, quod viri non modo cuius modi esset sed ne esse quidem sciebant; aditus enim
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. Matris magne fanũ apud eguinos est.¬
iam ei non modo breuiter michi de unoqͦq dicen¬
dũ. s ⁊ pretereunda uident᷑ esse ꝑ multa. ut ad
maiora istius ⁊ illustuora in hoc gn̾e furta
⁊ scelera ueniamꝰ. In hoc fano loricas galeas q
aeneas celatas opre comuthio hidriasq grandis
simas in gn̾e atq in eadẽ arte pfectas idẽ ille
sapio uir om̃ib reb precellentissimꝰ pofuerat
et suũ nomen scripxerat. Qͥd iam de isto plira
dicam aut querar. Onna illa uid abstulit. nihil
in religiosissimo fano p̾ter bestigia uiolate
religionis nomenq .p. scipionis reliquit ho¬
stiũ spolia munumenta imperatoꝵ. decora atq
ornamenta fano .p. post hec his pclaris nõib
amissis. in instrumento atq in supellettile berris
noĩabũtur. Tu uidelicet solus uasis cornthis
delectaris. tu illius aris temperacionẽ. tu opũ
linamenta solertissime ꝓspicis. hec scipio ille

Expanded text:
tum est. Matris magnae fanum apud Enguinos est,tum est. Matris magnae fanum apud Enguinos est,—iam enim mihi non modo breviter de uno quoque dicendum, sed etiam praetereunda videntur esse permulta, ut ad maiora istius et inlustriora in hoc genere furta et scelera veniamus: in hoc fano loricas galeasque aeneas, caelatas opere Corinthio, hydriasque grandis simili in genere atque eadem arte perfectas idem ille Scipio, vir omnibus rebus praecellentissimus, posuerat et suum nomen inscripserat. quid iam de isto plura dicam aut querar? omnia illa, iudices, abstulit, nihil in religiosissimo fano praeter vestigia violatae religionis nomenque P. Scipionis reliquit; hostium spolia, monumenta imperatorum, decora atque ornamenta fanorum posthac his praeclaris nominibus amissis in instrumento atque in supellectile Verris nominabuntur. tu videlicet solus vasis Corinthiis delectaris, tu illius aeris temperationem, tu operum liniamenta sollertissime perspicis! haec Scipio ille
Abbreviated transcription (Latin):
dicant. uelut in hac re. Niebant in labores hertu¬
lis nõminus hũc ĩmanissimũ berrẽ. quã illũ
aprũ erimanchũ referri oportere: hanc uirtutẽ
agrigentinoꝵ imitati sunt aserini postea uiri
fortes ⁊ fideles. ẜ ne quaquã extam ampla neq
tam ex nobili aiuitate chrisas. ⁊ aniuis qui ꝑ
asyrinoꝵ agros fluit. Is apus illos habet deꝰ.
et religione maxima colitur. Sanũ eiꝰ ẽ in ag ͦ
ꝓpter ipsam biam. qua ad forũ itur ennã in eo
chrise sumilachiũ est preclare factũ e marmore
Id iste poscere assormos ꝓpt̾ singularẽ eiꝰ fani re¬
ligione non ausus est. depolemo dat ethieromn
negociũ. Illi noctu facta manu armataq ueni¬
unt. fores edis effringũt. editui custodesq ma¬
ture senciunt. signũ quod erat notũ uicinitati
bucna datur. hoĩes ex agris concurrũt eicitur
fugat᷑ꝙ depolemus. neq quicquã ex fano chri¬
se pͥter unũ ꝓparuulũ signũ ex cere defidera¬

Expanded text:
dicant, velut in hac re aiebant in labores Hercudicant, velut in hac re aiebant in labores Herculis non minus hunc immanissimum verrem quam illum aprum Erymanthium referri oportere. hanc virtutem Agrigentinorum imitati sunt Assorini postea, viri fortes et fideles, sed nequaquam ex tam ampla neque tam ex nobili civitate. Chrysas est amnis qui per Assorinorum agros fluit; is apud illos habetur deus et religione maxima colitur. Fanum eius est in agro, propter ipsam viam qua Assoro itur Hennam; in eo Chrysae simulacrum est praeclare factum e marmore. id iste poscere Assorinos propter singularem eius fani religionem non ausus est; Tlepolemo dat et Hieroni negotium. illi noctu facta manu armataque veniunt, foris aedis effringunt; aeditumi custodesque mature sentiunt; signum quod erat notum vicinitati bucina datur; homines ex agris concurrunt; eicitur fugaturque Tlepolemus, neque quicquam ex fano Chrysae praeter unum perparvulum signum ex aere desidera
Abbreviated transcription (Latin):
nato ñeq repentino pͥdonũ impetu. s ex domo
atq ex cohorte pretotis.at manũ fugitiuorũ
instractã armatãꝙ uenisse. NIemo agrigenti
cenretate tam affecta. neq bnib tam infirmꝰ
fuit. qui non illa nocte eo nũcio excitatꝰ suire¬
pxrit. telũꝙ qͦs cuiꝙ fors offerebat arrpuerit
Itaq brem tempore ad famũ ex uibe tota con¬
curitur. hora ampliꝯ iam indemoliẽdo signo
ꝓmulti hoĩes moliebant᷑. Illud interea milla la¬
babat exparte cũ alii ueitib subiectis conarẽ¬
tur cõmouere. alii deligatũ om̃ib membris.
rapere ad se funib. ac repente agrigentini con¬
currũt. Sit magna lapidacio. dãt sese in fugã.
istiꝰ p̾clari ĩꝑatoris nocturm milites. duo ta¬
men sigilla ꝑ paruuila tollañt ne sĩo manes
ad istũ predonẽ religionũ reu̾tant᷑. Nunquã
tam male est siculis qͥn aliqͥd facete et cõmode

Expanded text:
nato neque repentino praedonum impetu, sed ex domo nato neque repentino praedonum impetu, sed ex domo atque ex cohorte praetoria manum fugitivorum instructam armatamque venisse. nemo Agrigenti neque aetate tam adfecta neque viribus tam infirmis fuit qui non illa nocte eo nuntio excitatus surrexerit, telumque quod cuique fors offerebat arripuerit. itaque brevi tempore ad fanum ex urbe tota concurritur. Horam amplius iam in demoliendo signo permulti homines moliebantur; illud interea nulla lababat ex parte, cum alii vectibus subiectis conarentur commovere, alii deligatum omnibus membris rapere ad se funibus. ac repente Agrigentini concurrunt; fit magna lapidatio; dant sese in fugam istius praeclari imperatoris nocturni milites. duo tamen sigilla perparvula tollunt, ne omnino inanes ad istum praedonem religionum revertantur. numquam tam male est Siculis quin aliquid facete et commode
Abbreviated transcription (Latin):
tesatq honesti ꝑmulti in illo oppido cõiunctissĩo
aĩo cũ ip̃is agrigentanis unũĩt ac negociant᷑.
Non audebat palain posc̾e aut tollere q̃ placebãt
Herculis tẽpłu est apd̃ agrigẽtinos nõ lon¬
ge a foro sane sc̃m apud illos ⁊ religiosum. ibi
est ex aere simulacrũ ip̃iꝰ hertulis quo nõ facile
dixerim quicquã meuidisse pulcriꝰ tani et si
non tam mulcũ in istis reb intelligo. quã
solũ is uenerari berũ ⁊ oscular solent. Ad hoc tem¬
plũ cũ esset iste agrigenti duce timarchide repẽte
nocte intempesta seruoꝵ armatoꝵ fit concursus.
atq impetus. clamor a uigilib faniq custodibus
tollitur. qui pͥmo cũ obsistere ac defende̾ conarẽt᷑
male multati clauis ac fustib repellunt᷑. Post¬
iͥa cẽuulsis repagulis effractioq ualuis demo¬
ulũi signir acibeitib labefactare conant᷑. Int̾ea
ex clamore fama tota brbe ꝑcrebuit expugna¬
ri deos patrios nõ hostiũ aduentu. neq opi¬

Expanded text:
tes atque honesti, permulti in illo oppido coniunctissimo animo cum ipsis Agrigentinis vivunt ac negotiantur —non audebat palam poscere aut tollere quae placebant. Herculis templum est apud Agrigentinos non longe a foro, sane sanctum apud illos et religiosum. ibi est ex aere simulacrum ipsius Herculis, quo non facile dixerim quicquam me vidisse pulchrius—tametsi non tam multum in istis rebus intellego quam solum id venerari verum etiam osculari solent. ad hoc templum, cum esset iste Agrigenti, duce Timarchide repente nocte intempesta servorum armatorum fit concursus atque impetus. clamor a vigilibus fanique custodibus tollitur; qui primo cum obsistere ac defendere conarentur, male mulcati clavis ac fustibus repelluntur. postea convulsis repagulis ecfractisque valvis demoliri signum ac vectibus labefactare conantur. interea ex clamore fama tota urbe percrebruit expugnari deos patrios, non hostium adventu necopi