comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
una ut nõ nmerito curu uirile hoc
et magnificum uatũ genus magno
semper in precio fu̾it illud humiliꝰs
stilo qr mollius seueris infani̾e iudi¬
cibus hẽatur.¶ Habes frat̾ quãtum
ni tam brem temporis spacio tamq
arcto u̾borum amditu licuit tres il¬
las uias femosisimas per q̈s hu aua¬
amositas aliter atq alit̾ niultumq
diũsis passibus incedit in quibus omĩ¬
dus cudiorum enmiet infiuita dissẽ¬
sio. ¶Has autem mas quarum et
arstotiles et phorum plurum meii¬
nere uec poetis ignotas noueris. et si
in eis designaudis more suo ex̾ceaut᷑
guultius. hoc equidem importati uo¬
lunt per certanien illud trium deaꝵ.
ĩ quod uoluptuosus arbiter electus fal¬
so penitus s uulgari iudicio uenerẽ
sinomi pretulit ac inierue. et p̾ciũ
tus. ¶Et de primus quidem duab
uiis uichil est quod mirer. de tertia
non mirani nequeo inter eos ipsos qͥ
unam tenent mam eam q tam cer
tam certam et in ea ip̃a uno cogno¬

Expanded text:
via, ut non immerito cum virile hoc via, ut non immerito cum virile hoc et magnificum vatum genus magno semper in precio fuerit, illud humilius stiloque mollius severis infamie iudicibus habeatur. 13 Habes, frater, quantum in tam brevi temporis spatio tamque arcto verborum ambitu licuit, tres illas vias famosissimas per quas humanositas aliter atque aliter multumque diversis passibus incedit, in quibus omnibus studiorum eminet infinita dissensio. Has autem vias, quarum et Aristotiles et philosophorum plurimi meminere, nec poetis ignotas noveris, etsi in eis designandis more suo exerceantur occultius. 14 Hoc equidem importari volunt per certamen illud trium dearum, in quo voluptuosus arbiter electus, falso penitus sed vulgari iudicio, Venerem Iunoni pretulit ac Minerve, et preciumtus. Et de primis quidem duabus viis nichil est quod mirer; de tertia non mirari nequeo inter eos ipsos qui unam tenent viam eamque tam certam et in ea ipsa uno cogno
Abbreviated transcription (Latin):
bluuscatur. quod iam pene ppetuum
illi est. Et que ut medicina corporũ
sic ipa salutem spondeat egrotantiũ
auimorũ artiũ ultissima si ad pre¬
standum quod ꝓmitit e celo speret
auxiliui siue quo posse se nichil m¬
telligat quod ouĩum. s in prims
harum duarum debet ẽẽ cõmue:
Et si eium egro corpori prosit uis ĩ
medicamenta confeceruit atq con
u̾a salus a dõ est: L urum sane qui
aminus medẽtur quidam uius ho¬
uimus. quidam familie. quidam tei¬
p᷑ ͤ curam gerunt. Primũ quidẽ echi¬
ce opus est. yconomice secundũ. Ter¬
cio pollitice magnĩ et leguu latores
ũngilant. inq his ominib iue tertie
trauntid sunt qui palaui. sunt qui
clam pergant et uelud aptum eiu¬
tautes unbris gaudeant. neq se ꝓ¬
phanari et iimua familiaritate cõ¬
tempni. s uideri a paucis. et studio
quen ueliut. Hn siuit poete ur̃a p̾ser¬
tun etate. Riatum genus. In quibus
ipĩs nõ om̃bus idem fiis. nõ eadẽ

Expanded text:
obliviscatur, quod iam pene perpetuum obliviscatur, quod iam pene perpetuum illi est; et que ut medicina corporum, sic ipsa salutem spondeat egrotantium animorum, artium utilissima si ad prestandum quod promittit, e celo speret auxilium, sine quo posse se nichil intelligat, quod omnium sed in primis harum duarum debet esse comune. Etsi enim egro corpori prosit vis in medicamenta confecerint atque cona salus a Deo est. 11 Horum sane qui animis medentur, quidam unius hominis, quidam familie, quidam reipublice curam gerunt: primum quidem ethice opus est, yconomice secundum, tertio politice magistri et legum latores invigilant. 12 Inque his omnibus vie tertie tramitibus sunt qui palam, sunt qui clam pergant et velut apertum evitantes umbris gaudeant, neque se profanari et nimia familiaritate contemni, sed videri a paucis et studio queri velint. Hi sunt poete, nostra presertim etate rarum genus, in quibus ipsis non omnibus idem finis, non eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ribus duabus gradit᷑ uiis. ac t̾cia
uullus aut tam pauci ut proꝑe uni
nullo recenti uestigio signata sit. Et
ꝙͣuis ueraui sapienciam mĩa esse nõ
sit dubium deum noste et colere ꝓpt̾
quod scptum est. pietas est sapiẽcia
ad quam om̃i nobilissimũ ac sacta¬
tissimuni studiũ honimib datũ erat
uisi illud uanitas nr̃a corrumpens
ian de tłp̃logia dyaleticam effecisset
tõnicu de hac ageudum est que uulgo
sapientia dicitur quam rectius sciencia
dixeriu. In hac ergo quanta quoq di¬
scoidia est. Aui u̾dorum regulas terũt
Flosculus alii colorib qr inbiant. alii
conclusiunculas meditantur. Et rut¬
sus alii numerant. Numieros alii sois
nuigunt. Terram alii metiutur. atii
nõ uusi celum atq astra suspiciunt
felices si celi pocius intuerentur auc¬
torem. hec sunt quas liberales uocãt
accedunt alie. Est enm et que natu¬
ras rerum omnum inquirat medi¬
tacio pulcłirnua insi natute dum̃ o

Expanded text:
ribus duabus graditur viis; hac tertia ribus duabus graditur viis; hac tertia nullus aut tam pauci, ut prope iam nullo recenti vestigio signata sit. Et quamvis veram sapientiam unam esse non sit dubium, Deum nosse et colere, propter quod scriptum est: ‘pietas est sapientia’, ad quam omnium nobilissimum ac sacratissimum studium hominibus datum erat, nisi illud vanitas nostra corrumpens iam de theologia dyaleticam effecisset, tamen de hac agendum est que vulgo sapientia dicitur, quam rectius scientiam dixerim. 9 In hac ergo quanta quoque discordia est! alii verborum regulas texunt, flosculis alii coloribusque inhiant, alii conclusiunculas meditantur et rusus alii numerant, numeros alii sonis iungunt, terram alii metiuntur, alii nonnisi celum atque astra suspiciunt, felices si celi potius intuerentur auctorem. 10 He sunt quas liberales vocant; accedunt alie. Est enim et que naturas rerum omnium inquirat, meditatio pulcerrima, nisi nature dominum
Abbreviated transcription (Latin):
quis fando enunuet diu̾sitates in¬
nimeras quibus int̾ se dissident
morta les. ut nec una spẽs certe nͤ
unum genus homo cum homine
uideatur./ Om̃issis gͦ que ꝑstringi
nequeuut totam rem tres in ꝑtes
In quibus deus bone quanta uari¬
etas. quot artes ꝙͣ non ideui gustꝰ
non una sentencia ue. huic displicet
qd̾ placet illi. hic mserinu putat
quod ille felicissummm arbitratur.
¶ Multos actuose uite studiis iutẽ
bos t̾ris. hos pelago. quosdam manu.
nõ nullos autem ugenio fretos ad
optatũ uiti. Et hic quoq ꝙ̃ multa¬
rum laborum arcin ꝙ̃ uarie reꝵ
forme ꝙ̃ distucta sedulitas. Iu his
duobus uniendi generibus u̾sant᷑
ille ommes quas mechanicas dicũt
corpoieis neccessitatibus ẜiuentes.
qua uie tantem int̾ artes ceteras
amisse loc.im epiphĩe nouissunum
quorumdam uidicio meruerũt. de
ꝑsequauiꝰ Paucos quidem sapientie
et contemplacioni deditos audimꝰ
sepius ꝙͣ uidemus. Etas nr̃a superio¬

Expanded text:
quis fando enumeret diversitates inquis fando enumeret diversitates innumeras quibus inter se dissident mortales, ut nec una species, certe, nec unum genus homo cum homine videatur? 6 Omissis ergo que perstringi nequeunt, totam rem tres in partein quibus, Deus bone, quanta varietas, quot artes, quam non idem gustus, non una sententia! ut huic displicet quod placet illi, hic miserum putat quod ille felicissimum arbitratur. 7 Multos actuose vite studiis intenthos terris, hos pelago, quosdam manu, nonnullos autem ingenio fretos ad optatum niti, et hic quoque quam multarum labor artium, quam varie rerum forme, quam distincta sedulitas! In his duobus vivendi generibus versantur ille omnes quas mechanicas dicunt, corporeis necessitatibus servientes, que vix tandem inter artes ceteras admisse, locum philosophie novissimum quorundam iudicio meruerunt, de persequamur. Paucos quidem sapientie et contemplationi deditos audimus sepius quam videmus; etas nostra superio
Abbreviated transcription (Latin):
deus intellectum. ds̃ appetitũ bom.
ds̃ arbittii lib̾tatem dedit. Quicꝙͣ
quicꝙͣ excellens ht̃ humana nat᷑a
totum ab illo est. ¶ Epłe̾ quidem
tue que michi simul et solamen
actulit et pudorem in qua te cer¬
uens grudeo me cogitans erubesco
quid respondeam non hẽo. insi oꝑ¬
tima et salub̾rimia esse que dicis.
et ꝙͣꝙͣ magnns probata testibus
esse tamen uł sine teste u̾issima.
Quid enui cet̾a ut omitam illa
certius sentencia cui accipula tor
quenitur augustinus. discorda re se¬
cum studia honimũ et affectus.
Qua in re patere oro me paulo li¬
berius euagari et prius ꝙͣ ad angu¬
stimum ueniam de meo aliguid lo¬
qui. quod et michi delectabile et
tibi forte nõ molestum fu̾it. discor¬
dant studia cum oĩum. cum eciã
iingulorum hominũ. futeor.et uega¬
re nõ possum. scio alios. et me ip̃m
scio. Contemplor cat̾uatun et singu¬
latim contemplor humanũ genus.
Quid u̾o de omnibus dicamꝰ aut

Expanded text:
Deus intellectum, Deus appetitum boni, Deus intellectum, Deus appetitum boni, Deus arbitrii libertatem dedit; quicquid quicquid excellens habet humana natura, totum ab Illo est. 4 Epystole quidem tue, que michi simul et solamen attulit et pudorem, in qua te cernens gaudeo, me cogitans erubesco, quid respondeam non habeo, nisi optima et saluberrima esse que dicis, et quanquam magnis probata testibus, esse tamen vel sine teste verissima. Quid enim, cetera ut omittam, illa certius sententia cui astipulator queritur Augustinus, discordare secum studia hominum et affectus? qua in re patere, oro, me paulo liberius evagari et priusquam ad Augustinum venio, de meo aliquid loqui, quod et michi delectabile et tibi forte non molestum fuerit. 5 Discordant studia tum omnium tum etiam singulorum hominum: fateor et negare non possum, scio alios et me ipsum scio; contemplor cathervatim, et singulatim contemplor humanum genus. Quid vero de omnibus dicam, aut
Abbreviated transcription (Latin):
p acruũ humanorum
Eminũ orii tui numꝰ amã¬
tissime frat̾ Bureã piridẽ
tonio uolubili ppolitam
opus maniũ tuarui. et fructuosã
simul epłam multis patrum refec¬
tam compactam q sentẽciis sacai
nigeimi cui testem heti ad uespemma
magno cum gaudio recepi. s int̾
legendum fa teor ram uane affec¬
tus ut me huic ardor generosi un¬
petus. Huic gelidi metus torpor in
se. quantoq miser absim int̾uallo
luteus carcer facit semp in hoc exi¬
lio suspiramus. quid ninc dicam:
Gratulor tibi. et michi gratulor.
tibi talem animũ. michi talem ẽẽ
g̾manũ. uiniui int̾ duas gratula¬
ciones est qd̾ doleam. quod lugeã.
quod q̃rar. eosdem parentes. non
idem sidus fuisse nascentib. in¬
ms dissimiles sumus fratꝰ. muns
impares partus eadem alius effu¬
dit ut intelligi possit nõ mortali¬
um parentum s eterm prĩs munꝰ
esse qd̾ sumꝰ. Quid eium pr̃ insi ui¬
le semen. Quid nisi fedum mater
hĩtaculum. Deus aĩam. ds̃ uitã.

Expanded text:
 actuum humanorum. 1 Geminum otii tui munus, amantissime frater, buxeam pyxidem torno volubili perpolitam, opus manuum tuarum, et fructuosam simul epystolam multis Patrum refertam compactamque sententiis, sacri ingenii tui testem, heri ad vesperam magno cum gaudio recepi, sed inter legendum, fateor, tam varie affectus ut me hinc ardor generosi impetus, hinc gelidi metus torpor invse quantoque miser absim intervalloluteus carcer facit, semper in hoc exilio suspiramus. Quid nunc dicam? gratulor tibi et michi; gratulor tibi talem animum, michi talem esse germanum. 3 Unum inter duas gratulationes est quod doleam, quod lugeam quod querar: eosdem parentes, non idem sidus fuisse nascentibus. Nimis dissimiles sumus, frater, nimis impares partus eadem alvus effudit, ut intelligi possit non mortalium parentum sed Eterni Patris munus esse quod sumus. Quid enim pater nisi vile semen? quid nisi fedum mater habitaculum? Deus animam, Deus vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
canus possimus nec mimierare
sufficimus. Nouissime cuui iam
laxatam mortem placatamq
dĩ iram speratemus nos pauculi
qui erepti publico naufragio ui¬
debanuir ecce quod aduc forsau
ignoras. Roma ip̃a insolito tremo¬
re concussa est tam grauit̾ ut ab
eadem iurbe condita supra duo i¬
norum milia tale ibi nichil acci¬
denit. Cecidit edificiorum ueterũ
negleta cunbus stupenda peregri¬
is moles. Turris illa toto orbe
unica que comitis dicebatur ingẽ¬
tibus rinus larata dissiluit. et

Expanded text:
s possumus, nec numerare sufficimus. Novissime, cum iam lassatam mortem placatamque Dei iram speraremus, nos pauculi qui erepti publico naufragio videbamur, ecce, quod adhuc forsan ignoras, Roma ipsa insolito tremore concussa est tam graviter ut ab eadem urbe condita, supra duo annorum milia, tale ibi nichil acciderit. 5 Cecidit edificiorum veterum neglecta civibus stupenda peregrinis moles; turris illa toto orbe unica que Comitis dicebatur, ingentibus rimis laxata dissiluit et
Abbreviated transcription (Latin):
barice p idie po ⁊ hademus in sam
qui ui uenalib auits fidem queri¬
mus quau in ꝓpriis fracribus despe¬
minus. Quo effectum est ut iure
lamentum᷑ postꝙͣ alpes ac maria
quibus nos menib natura uallau̾¬
at et int̾iactas obseratas q diuino
iumere cl austrorum ualuas liuoris
auatitie suꝑbieq clauibus aperiẽ¬
das duximus cimbris hũius panuo¬
niis. gallis thentonis et hyspanis.
quociens illid pastorrum anronis
flendo ceciuimus. Impius hec tam
culta noualia muiles habebit. Sar¬
barus has segetes. En quo discordi¬
a ciuies poirxit mseros. Sedut ad
rem redeam. quid uos deliberaturi
sitis ignoro. Illud scio ꝙ ĩ emulaci¬
oue olim pari s condicione longe
impani dum eũtendi infestissimã
athenarum urbem lacedemoniis o¬
blatn esset occalio nec do potẽtia
iam fed e solu relimitate suposset
questio e duobus aaecie inu nib
eruturos se alterum niigiaonnnt.
pͥ.larissimum saue responsimi e

Expanded text:
barice perfidie posthabemus. 31 Insani, barice perfidie posthabemus. 31 Insani, qui in venalibus animis fidem querimus quam in propriis fratribus desperamus. Quo effectum est ut iure lamentamur, postquam Alpes ac maria, quibus, non menibus, natura vallaverat, et interiectas obseratasque divino munere claustrorum valvas, livoris avaritie superbieque clavibus aperiendas duximus Cimbris Hunnis Pannoniis Gallis Theutonis et Hispanis. Quotiens illud pastorium Maronis flendo cecinimus: Impius hec tam culta novalia miles habebit, Barbarus has segetes? en quo discordia cives Perduxit miseros! 32 Sed ut ad rem redeam, quid vos deliberaturi sitis ignoro; illud scio quod in emulatione olim pari sed conditione longe impari, dum evertendi infestissimam Athenarum urbem Lacedemoniis oblata esset occasio, nec de potentia iam sed de sola voluntate superesset questio, e duobus Grecie luminibus eruturos se alterum negaverunt; preclarissimum sane responsum et
Abbreviated transcription (Latin):
to antem cum dolore nequid oũo
tibi subtra ham audiuisse me pu¬
tas recens uob̾cum aragonie rege.
gum poscuntur aurilia: unde in
us ab hoste tentatum. Iam dixi. ⁊¬
si unum alloquor utrumq redarguo.
Quanto dignius fuerat iarimi
detersa rubigine a qua nõ ullius
anuatie sinceritas nõ ficiterius
amor nõ sup̃ma demum parẽtis
ac natorum pietas prorlus inmu¬
ius est uenetos cum Ianuensibus
unimi fieri ꝙͣ formosum corpus
p̾talie lacerati. uob̾ occidentalum
illis ut adio dextras orientaliũ
tyrannorum ĩ partem furons ĩplo¬
rantibus . o fertiles et sr̃uacuas
cautelas .o. maliuoleucie genus ul¬
timũ. quod mami ppria nõ possis
ad id cutumspitere quos irtites et
argumẽtum odii p̾bente uitima
uitarios scelerum surrogare. At qui
multatum huic miseitũ fluxere
pumor dia dum indigno et nescĩo
unde prouunte tast dio m̃turu
renm in sdiuracionẽ inpiuir
ertemarum. et iam pridem consu¬
etudint pestifera yͥtalitã fidem bar¬

Expanded text:
to autem cum dolore, nequid omnino to autem cum dolore, nequid omnino ubi subtraham, audivisse me putas recens vobis cum Aragonie rege fgum poscuntur auxilia? unde infus ab hoste tentatum’. 29 Iam dixi; etsi unum alloquor utrunque redarguo. Quanto dignius fuerat, irarum detersa rubigine, a qua non ullius amicitie sinceritas, non fraternus amor, non suprema demum parentis ac natorum pietas prorsus immunis est, Venetos cum Ianuensibus unum fieri, quam formosum corpus Italie lacerari, vobis occidentalium, illis, ut audio, dextras orientalium tyrannorum in partem furoris implorantibus. 30 O ferales et supervacuas cautelas, o malivolentie genus ultimum, quod manu propria non possis, ad id circumspicere quos irrites, et argumentum odii prebente vicinia, vicarios scelerum subrogare! Atqui multarum hinc miseriarum fluxere primordia, dum indigno et nescio unde prodeunte fastidio nostrarum rerum, in admirationem rapimur externarum, et iampridem consuetudine pestifera italicam fidem bar
Abbreviated transcription (Latin):
lis non uenetorum modo sed qd̾
magis nurabere ueneti ecigni
ducis clarum nomen inuenio.
quo diligencius adu̾tendum ẽ
ue uirtutem casibus et tot an¬
norum consilio partum decus
fortune uastatritis subdas impio.
Et quoniam ut sapientibus ui¬
sum est uullo niiori ꝙͣ fume p̃cio
untus constat optime et eidem¬
iei p ᷑ te facturum nouenis. si ubi
res exigat uctura eciam ꝓprie
landis bonu publicum redeme¬
ris. frementiq turbe tuta mag̾ ꝙͣ
speciosa cõsilic et profutura pocius
ꝙͣ placitura p̾ bueris. contator ꝙ
diçi malueris ꝙͣ preceps marii
ducis exemplo de quo ait enimis.
Non ponebat enini rumores aute
salutem. req uirtutis studio q̃ si¬
tam infannam aut stultorum o¬
dium horniens quod enin eidem
duci accidit et cumulatim gloria
et cum adimracione oĩum amor
te publicus sequetur. que si eciam
spes abesset quid uirtuti tamẽ. qͥd
et glorie debeanus et ꝑ te ipsimm
scis et a philosofis didĩcisti. Quã¬

Expanded text:
lis non Venetorum modo, sed quod lis non Venetorum modo, sed quod magis mirabere, Veneti etiam ducis clarum nomen invenio; quo diligentius advertendum est, ne virtutem casibus et tot annorum consilio partum decus, fortune vastatricis subdas imperio.Et quoniam, ut sapientibus visum est, nullo maiori quam fame precio virtus constat, optime et e republica te facturum noveris, si ubi res exigat, iactura etiam proprie laudis bonum publicum redemeris, frementique turbe tuta magis quam speciosa consilia et profutura potius quam placitura prebueris, cuntatorque dici malueris quam preceps, Maximi ducis exemplo de quo ait Ennius: Non ponebat enim rumores ante salutem, neque virtutis studio quesitam infamiam aut stultorum odium horrueris. Quod enim eidem duci accidit, et cumulatior gloria et cum admiratione omnium amor te publicus sequetur; que si etiam spes abesset, quid virtuti tamen, quid et glorie debeamus, et per te ipsum scis et a philosophis didicisti. 28 Quan
Abbreviated transcription (Latin):
uirs placet par imperatoris ⁊ nu¬
litis labor est. promꝑtior ad actũ
uenit quem maior p̾mii spes im¬
pellit. et ꝙͣꝙͣ multe et uarie sunt
prennor species ad quas ꝓ uarie¬
tate affectuum nõ uniformiter
ncmamͣ hauddubium tameu
quia nobilibus auiuus post uir¬
tutem sũmum calcar est gloria.
hoc igitur excitatum aunuũ curis
optinus exeite. Sunt autem oꝑ¬
tine cure de salute patrie ut ait
ticero his tibi nunc in celum it̾
factinus assurge. teq supra te
bellorum exitus cum ĩfelicibus
confer. et danina cũ cõmodis. et
gaudiũ cum merore. Et quoni¬
am ut dixi in causa pacis aꝑtis¬
sumis testis est hauibal diligẽt
que ne ut ait ille tot annorũ
felicitatem ĩ uinus bore dedens
disccien. Quantis enm putas
laboribus hec collecta potençia
est quantis gradibus ad hoc for¬
tune fristigium est ascensimi. ꝑ
uetusta si nescis gentis tue fqma
est quod pleriq nõ putant. mul¬
tisq ante urbem conditam secu¬

Expanded text:
viris placet, par imperatoris et miviris placet, par imperatoris et militis labor est; promptior ad actum venit quem maior premii spes impellit, et quanquam multe et varie sint premiorum species ad quas pro varietate affectuum non uniformiter inclinamur, hauddubium tamen quia nobilibus animis post virtutem summum calcar est gloria. Hoc igitur excitatum animum curis “optimis exerce”; «sunt autem optime cure de salute patrie», ut ait Cicero. 25 His tibi nunc in celum iter facturus, assurge teque supra te bellorum exitus cum infelicibus confer et damna cum commodis et gaudium cum merore; et quoniam, ut dixi, in causa pacis aptissimus testis est Hanibal, diligenter cave «ne» ut ait ille, «tot annorum felicitatem in unius hore dederis discrimen». Quantis enim, putes, laboribus hec collecta potentia est! quantis gradibus ad hoc fortune fastigium est ascensum! 26 Pervetusta, si nescis, gentis tue fama est, quod plerique non putant, multisque ante urbem conditam secu
Abbreviated transcription (Latin):
tres querimus s maturos. neq
tursus illos excludo si qui surit
qui florentibus aunus aunun p̾¬
ocupauerunt senectutem. neq
ꝙ i te uurror ĩ aliis sperno sicu¬
bi p̾cox indoles affulxerit. Non
sum uescius quantum affricanꝰ
meus adolescens afflicte rei pu¬
blice non manu solum sed ꝯsilio
profuerit. Atut dumi secretum se¬
natus celat papirius p̃textatꝰ
quo nam mati̾e ioco luserit. quid
pedagogo suo pornus cato. Quid
sem anxio ꝑsuasit alcibiades.
Sed michi crede prarum genus
hounuũ quibus teuera etate cõ¬
tiugit sapere ubi sane tale aliquid
et pregressum annos inderis nec
tis ascribuo his consultorib neq
p̾cipites intuerint sententie ueq
sub amictu uen mẽdacam clam
subrepet Tu qui et consilii prima
uor et rerum caput esse meristi.
hoc semꝑ tecum cogita primas ad
te partes uł glorie uł infanne ꝑ¬
tiuere. Ideoq sopitis ouinib solꝰ
igila. neq enim quod illustrib

Expanded text:
tres querimus sed maturos. 22 Neque tres querimus sed maturos. 22 Neque rursus illos excludo, siqui sunt, qui florentibus annis animi preoccupaverunt senectutem, neque quod in te miror, in aliis sperno, sicubi precox indoles affulserit. Non sum nescius quantum Africanus meus adolescens afflicte reipublice non manu solum sed consilio profuerit; aut dum secretum senatus celat, Papirius Pretextatus quonam matrem ioco luserit. Quid pedagogo suo Portius Cato, quid seni anxio puer suasit Alcibiades? 23 Sed michi crede, perrarum genus hominum quibus tenera etate contingat sapere; ubi sane tale aliquid et pregressum annos adolescentemris ascribito. His consultoribus, neque precipites irruent sententie neque sub amictu veri mendacium clam subrepet. Tu qui et consilii prima vox et rerum caput esse meruisti, hoc semper tecum cogita, primas ad te partes vel glorie vel infamie pertinere; ideoque sopitis omnibus solus vigila. 24 Neque enim, quod illustribus
Abbreviated transcription (Latin):
anii qui supplicio amicorum et
uindicta quariuulibet offensarũ
more femineo delectãtur. Profec¬
to nec utile nec houestum deiiq
nec huinanum est. Satius ẽ obli¬
iusci ĩiam ꝙͣ ulcisci et inmi¬
cum placare ꝙͣ ꝑdere illum pre¬
cipue cuius et menta p̾cesserũt
et si in graciaui redient sequi pos¬
sunt. nempe et si utrobiq par la¬
bor esset tamen mausuetudo ho¬
unuũ. feraru rabies. eaqz nou
oĩnm s ignobilium et quas sim¬
stra uature manus attigit. Si gͥ
mos granissimos q non dubito
mea uor auditur nõ modo ueni¬
entem nõ repelles pacem s ultro
illi odinam ibis et audissume
complexus inuentam ut apud
nos eteruum maneat curabis.
quod facilius assequeris si quie¬
quid erit sobriam uenerandãq
caniciem in consilii partem uo¬
ces. Illes andi qui et fortune lu¬
dos nosse et amare rem publicã
didicerunt. his enum dulcedo pa
tanꝙͣ pacis hostes a liume arce
preter tugas canos ac caluiciũ

Expanded text:
animi, qui supplicio amicorum et animi, qui supplicio amicorum et vindicta quarumlibet offensarum more femineo delectantur! Profecto nec utile nec honestum, denique nec humanum est: 19 satius est oblivisci iniuriam quam ulcisci, et inimicum placare quam perdere, illum precipue cuius et merita precesserunt et, si in gratiam redierit, sequi possunt; nempe etsi utrobique par labor esset, tamen mansuetudo hominum est, ferarum rabies, eaque non omnium sed ignobilium et quas sinistra nature manus attigit. 20 Smos gravissimosque non dubito, mea vox auditur, non modo venientem non repelles pacem, sed ultro illi obviam ibis et avidissime complexus inventam, ut apud vos eternum maneat curabis; quod facilius assequeris si, quicquid erit, sobriam venerandamque canitiem in consilii partem voces. 21 Illos audi qui et fortune ludos nosse et amare rempublicam didicerunt; his enim dulcedo pactanquam pacis hostes a limine arcepreter rugas canos ac calvitium
Abbreviated transcription (Latin):
quis sit irarum modus. quis t̾imi¬
mis odiorum. quid de salute ꝓpria.
quid demq cuius nõ parua porcio
pendet ex uob̾ de statu publico co¬
gitetis. modo ne illud excidat ꝙ in
si gliscentis belli ardor fonte aliqͦ
pietatis extinguitur de uulm̃b
fluet. et eorum qui si qua ninc
repentuia us ingruat auit si qua
barbaries quod int̾dum s nũꝙͣ
gratis ausa est fines nr̃os irtũ¬
pat priu uobiscum armua pro co¬
mum fortunarum defensione su¬
scipient. qui simul pectora sua
morti atq hostilibus telis obiciẽt.
qui et urĩs tegentur et uos clipeis
ac corporb sins cegent. qui pro¬
fugos hostes uinctis d̾assibus pro¬
sequentur. pariter uiuent. parit̾
morientur parit̾ pugnabunt. pa¬
rit̾ triumphabunt. Tales igitur
hos uiros propt̾ leius forsan mi¬
cundie stimulos inadere et ꝙͣꝙͣ ĩ
pune possitis eu̾tere quid delecta¬
cionis habeat nõ intellig̾o. Norũt
fortasse uielius incensi quorumdã

Expanded text:
quis sit irarum modus, quis termiquis sit irarum modus, quis terminus odiorum, quid de salute propria, quid denique, cuius non parva portio pendet ex vobis, de statu publico cogitetis; 17 modo ne illud excidat quod, nisi gliscentis belli ardor fonte aliquo pietatis extinguitur, de vulneribus fluet et eorum qui, siqua nunc repentina vis ingruat aut siqua barbaries — quod interdum sed nunquam gratis ausa est — fines nostros irrumpat, primi vobiscum arma pro comunium fortunarum defensione suscipient, qui simul pectora sua morti atque hostilibus telis obicient, qui et vestris tegentur et vos clipeis ac corporibus suis tegent, qui profugos hostes vinctis classibus persequentur, pariter vivent, pariter morientur, pariter pugnabunt, pariter triumphabunt. 18 Tales igitur hos viros propter levis forsan iracundie stimulos invadere et quanquam impune possis, evertere, quid delectationis habeat non intelligo; norunt fortasse melius incensi quorundam
Abbreviated transcription (Latin):
damascus. aut Ensis. utiuã mem¬
phis pocrus aut siuirca ꝙͣ Iauua.
rios pugnaretis. Nunc u̾o quid a¬
gitis si qua latun nomnus reue¬
rentia est quos delere molimim
frcitres sunt. et heu nõ tantũ apd̃
thebas frat̾ne acies s ꝑ ytaliam
ĩstriuntur. Amitis fiebile. letuni
hostibus spectnculum. Quis autẽ
belli finis. ubi seu uictores fuerctis
seu uicti. Anceps est enm alea for¬
tune. Neccesse est ut alterum e du¬
obus ytalie luninibus extinguat᷑¬
et obscuretur alterum. de tanto enĩ
hoste intentam sperare uictoriam
inde ue non tain geuerose fiducie
ꝙͣ incuriose demencie signu sit.
Sane uos inderitis uni inagͣnim
et p̃potentes populi. quod enim
umi dico dictum esse ambobus in¬
telligo insi quia ut ad te potissi¬
num hec scripta pueniant et deuo¬
ta familiaritas que mchi cũ uir¬
tutibus tius est et ipñ locorum ui¬
cinitas causam p̾buere. Dos inꝙͣ
inderitis quorsum pergatis auuis

Expanded text:
Damascus aut Susis, utinam MemDamascus aut Susis, utinam Memphis potius aut Smyrna quam Ianua, rios pugnaretis! 15 Nunc vero quid agitis? Siqua latini nominis reverentia est, quos delere molimini, fratres sunt, et heu non tantum apud Thebas fraterne acies sed per Italiam instruuntur, amicis flebile, letum hostibus spectaculum. Quis autem belli finis ubi seu victores fueritis seu victi — anceps est enim alea fortune — necesse est ut alterum e duobus Italie luminibus extinguatur, obscuretur alterum? De tanto enim hoste incruentam sperare victoriam, vide ne non tam generose fidutie quam incuriose dementie signum sit. 16 Sane vos videritis, viri magnanimi et prepotentes populi, — quod enim uni dico, dictum ambobus intelligo, nisi quia, ut ad te potissimum hec scripta perveniant, et devota familiaritas, que michi cum virtutibus tuis est, et ipsa locorum vicinitas causam prebuere — vos, inquam, videritis quorsum pergatis animis,
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe turbauerat. Quidigitur.
amicus pacis nonne pocius dicat
melior sanctior q est certa par qmͣ
certa uictoria propt̾ea ꝙ illa quie¬
tis et caritatis et graciẽ hec labo¬
rio et caminũ et insolencie plena
est. Quid autem pace iocundius:
Quid felicius: quid dulcius: Quid
u̾o sine pace uita homiũ insi ꝑicu¬
lum pauor q ꝑpetuus ac tristis cu¬
raruu ĩmortaliumr officina: Que¬
nam ista uoluptas oro est sub diuo
puoctare classico soninum frange̾
Corpus lorica atq ut ait maro ca¬
uiciem galea p̾mere. ferreis uĩclis
arctatum mori subito et que ulti¬
ma uirorum forcio cura est ĩhu¬
matum abici Iuuat mordaci solli¬
citudine. Iuuat metu et odio mi¬
serum cor acterere. et his studiis
incertum huius breuissime inite
tempus impendere. Sicciue tutũ
est cum pelago simuil. et cum bo¬
ste cectare. hoc est geunna pariter
cum morte luctari. Neuio em̾
queso uos fallat. cum asꝑtima at
Utinam ĩmice urbes uobis essẽt

Expanded text:
toto orbe turbaverat. Quid igitur toto orbe turbaverat. Quid igitur amicus pacis? Nonne potius dicat: ‘Melior sanctiorque est certa pax quam certa victoria’? propterea quod illa quietis et caritatis et gratie, hec laboris et criminum et insolentie plena est. 13 Quid autem pace iocundius, quid felicius, quid dulcius? quid vero sine pace vita hominum, nisi periculum pavorque perpetuus ac tristis curarum immortalium officina? quenam ista voluptas, oro, est sub divo pernoctare, classico somnum frangere, corpus lorica atque, ut ait Maro, «canitiem galea premere», ferreis semper vinculis arctatum mori subito et que ultima virorum fortium cura est, inhumatum abici? 14 Iuvat mordaci solicitudine, iuvat metu et odio miserum cor atterere, et his studiis incertum huius brevissime vite tempus impendere. Siccine tutum est cum pelago simul et cum hoste certare, hoc est gemina pariter cum morte luctari? Nemo enim queso, vos fallat: cum asperrima aUtinam inimice urbes vobis essent
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Sed de hoc alibi. Req eni le¬
ue est dolori ac pauori sumil obse¬
quentem et deflere p̾terita et ue¬
in encia prouidere dare dampno
lacruas et periculo caucionem.
Ad id ergo quod uenturi metu cru¬
ciat reuertor. Sollicitum fateor
nõ possum. Sencio nauiq quid
unt̾ martis tubas plectrum sonet
merita est ut eam nec belli tedio
nec mortis terrore desereres si re¬
licto tantisper elycone ac ferianti¬
bus libellis sequutus es publici
fati uiam et grati cuus ⁊ dom ui¬
ri et egregii ducis officio finictus
es. Itã tñ ut armatus pacẽ cogites
pacem ames atq ita ꝑluasum ha¬
beas millos te triumphos clariores
nulla opumora patrie spolia refer¬
re posse ꝙͣ pacem. libenter ubi de
pace agitur hauibalis u̾bo utor.
ꝙ scilicet ex ore bellicosissum uiri
ueritas ip̃a indeatur loquentis ad¬
u̾sum studiis testĩonium extorsisse.
Is ergo apud eundem limum quid
cendi desiderio ardens. et qui pacẽ

Expanded text:
ret! Sed de hoc alibi; neque enim leret! Sed de hoc alibi; neque enim leve est dolori ac pavori simul obsequentem et deflere preterita et venientia providere, dare damno lacrimas et periculo cautionem. 10 Ad id ergo quod venturi metu cruciat, revertor. Solicitum, fateornon possum; sentio namque quid inter Martis tubas plectrum sonet merita est ut eam nec belli tedio nec mortis terrore desereres, si relicto tantisper Elicone ac feriantibus libellis secutus es publici fati viam, et grati civis et boni viri et egregii ducis officio functus es, ita tamen ut armatus pacem cogites, pacem ames atque ita persuasum habeas nullos te triumphos clariores, nulla opimiora patrie spolia referre posse quam pacem. 12 Libenter ubi de pace agitur Hanibalis verbo utor, quod scilicet ex ore bellicosissimi viri veritas ipsa videatur loquentis adversum studiis testimonium extorsisse. Is ergo apud eundem Livium quid cendi desiderio ardens et qui pacem
Abbreviated transcription (Latin):
bi que cupiunt. pollicentur. eoq
certa casuum reputat quẽ nũꝙͣ¬
fortuna decepit. Sic quod sequit᷑
uerum est. nusꝙͣ unis euentus
respondere ꝙͣ ini bello. falli procul¬
dudio neccesse est eos quib unus
dinu taxat. Is qz serenus ac tran¬
quillus fortune uultus apparint.
bifrons est euimi aliquantoqz se¬
pius molenta ꝙͣ mitis: Ideoq le¬
tus audiui te res ambignas ad
seiule consilium reiecisse. hoc pro¬
udenciam mores q tuos deciit qͦ¬
rum grauitas atq maturitas te
in illa acie primum fecit cũ adhuc
in altera sis etate adolescencie fe¬
rociam. semo prudenciam attribu¬
unt ut nõ ĩmerito illi quondam
Romiane rei publice magistri qͦꝵ
uir tuti uichil ĩacessum fuit siue ob
honorem sine obsum litudine̾ pat̾¬
ne solicitudinis patres dicti ob eta¬
tem certe senatorum nomẽ acce¬
peruit. qua cura iunenbus pri¬
mũ mox etate urã pueris quoq
ꝑuuissa ex ꝙͣ alto ceciderimus uti¬
nam nõ tam publice uotum fo¬

Expanded text:
bi que cupiunt, pollicentur eoque certa casuum reputat quem nunqufortuna decepit», sic et quod sequitur verum est: «Nusquam minus eventus respondere quam in bello». Falli proculdubio necesse est eos quibus unus duntaxat isque serenus ac tranquillus fortune vultus apparuit; bifrons est enim aliquantoque sepius violenta quam mitis. Ideoque letus audivi te res ambiguas ad senile consilium reiecisse. 8 Hoc providentiam moresque tuos decuit, quorum gravitas atque maturitas te in illa acie primum fecit, cum adhuc in altera sis etate. Adolescentie ferociam, senio prudentiam attribuunt, ut non immerito illi quondam romane reipublice magistri, quorum virtuti nichil inaccessum fuit, sive ob honorem sive ob similitudinem paterne solicitudinis patres dicti, ob etatem certe senatorum nomen acceperint. 9 Qua cura iuvenibus primum, mox etate nostra pueris quoque permissa, ex quam alto ceciderimus, utinam non tam publice notum fo
Abbreviated transcription (Latin):
tibus riuus larata dissiluit. et
nunc uelud triuca caput suꝑbi
u̾̃titis honorem solo effusum de¬
spicit. demq ut ire celestis argu¬
menta nõ desinit multorum spe¬
cies templorum atq in primis
paulo apło dicate edis bona pars
buun collapsa. et laterauensis

Expanded text:
issiluit et nunc velut trunca caput, superbi verticis honorem, solo effusum despicit; denique ut ire celestis argumenta non desint, multorum species templorum, atque in primis Paulo Apostolo dicate edis bona pars humi collapsa et Lateranensis
Abbreviated transcription (Latin):
ne quautũ illa uox ĩnuit sarcinu¬
lis compositis omnem diem ut
ultuum agebat utq euentu cla¬
nus responsum fieret eadem illa
nocte deffunctum senem menio¬
rant Nob̾ solenne est futuri ex¬
pectatione p̾sens perdere. Sed mit¬
to hec iu quibus pene pariter om̃s
erramus. Ad ꝓpoĩtum reuertor. Si
quid u̾o contra promissum oli tͥ
eciaui doctioribus insita et insi a
tunc mnulta disserui mutacione
tulos meos his manibus consitos
utte saltem colles ac foutes sil
quorum inc quoq nõ parua nec ĩ¬
amenai copia est lucem reddere qͣ
longuo tempore caruerunt clausi
artulis et clambus reddere illis
oculos et oculis meis illos. et si for¬
te plus non detur ac saltem uetu¬
stissimis membrans tineas cari¬
enq discutere. Sed dabitur plus¬
culum aliquid ut spero et bienu¬
suffepͥturũ auguror ut dixi quib
si datur erplicitis alia michi re¬
stat uite uia ad quam iam pridẽ
inisi ponderibus meis p̃merer ane¬

Expanded text:
ne, quantum illa vox innuit, sarcinune, quantum illa vox innuit, sarcinulis compositis omnem diem ut ultimum agebat, utque eventu clarius responsum fieret, eadem illa nocte defunctum senem memorant. Nobis solemne est futuri expectatione presens perdere; sed mitto hec in quibus pene pariter omnes erramus; ad propositum revertor. 10 Siquid vero contra promissum olim tietiam doctioribus insita, et nisi atunc multa disserui, mutationetulos meos his manibus consitos,ermitte saltem colles ac fontes silvquorum hic quoque non parva nec inamena copia est, lucem reddere, qua longo tempore caruerunt clausi archulis et clavibus; reddere illis oculos et oculis meis illos, et si forte plus non detur, at saltem vetustissimis membranis tineas cariemque discutere. Sed dabitur plusculum aliquid, ut spero, et biennsuffecturum auguror, ut dixi; quibus, si datur, explicitis, alia michi restat vite via, ad quam iampridem nisi ponderibus meis premerer, anhe
Abbreviated transcription (Latin):
sus priusꝙͣ y̾talia excederem dum
amicis abitum meum redeundi pro¬
poĩtum lictteris iudicarem scripsi me
antimo proxumo reu̾surum. Ita
tunc oppinabat. sed nũqmͣ bene cõ¬
silium capitur de longniquo. uetꝰ
u̾bum est gladiatorem in arena cõ¬
silium capere. p̾sentem esse oportet
qui deliberat. multa sepe temporum
condicio. multa locoꝵ facies multa
colloquiũ amicoꝵ ĩnouat in cõsilis
humanis. qnͣtum u̾o de pret̾ĩtis fu¬
tura conicio. bienui tempus ad id
quod mollior satis erit. et fere huiꝰ
temporis spacio italitam et gallicã
sedem alt̾uare soleo ꝙͣuis nõ simi ne¬
scius non bienuii tantum s unius eti¬
am diei spes ambiguas. semꝑq mͥ
placuerit religiosi seius u̾bum qui
a rege ut aiunt sero ad crascimiu prã¬
diumi ĩuitatus crastinũ sibi nullũ
esse rendit. Predare quidem ac gͣ¬
unt et nõ se fallente aunuo ut iua¬
gua pars honnuim que crastri
spe hodierinm siuit effluere. Is sa¬

Expanded text:
sus, priusquam Italia excederem, dum sus, priusquam Italia excederem, dum amicis abitum meum et redeundi propositum literis indicarem, scripsi me autumno proximo reversurum. Ita tunc opinabar, sed nunquam bene consilium capitur de longinquo; vetus verbum est «gladiatorem in arena consilium capere»; presentem esse oportet qui deliberat; multa sepe temporum conditio, multa locorum facies, multa colloquium amicorum innovat in consiliis humanis. 8 Quantum ergo de preteritis futura conicio, biennii tempus ad id quod molior satis erit, et fere huius temporis spatio italicam et gallicam sedem alternare soleo; quamvis non sim nescius non biennii tantum sed unius etiam diei spes ambiguas, semperque michi placuerit religiosi senis verbum qui a rege, ut aiunt, sero ad crastinum prandium invitatus, crastinum sibi nullum esse respondit. 9 Preclare quidem ac graviter et non se fallente animo, ut magna pars hominum, que crastini spe hodiernum sinit effluere. Is sa
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacietatem notus in patria fu¬
giensq fastidium quero ubi late¬
am solus inglorius et ignotus. nura
cupiditas int̾ tot p̃sertim manis glo¬
rie sectatores: sed sic est. hoc sequor.
her appeto. nec me huic quesite olim
uel sperate fame claritas ac celebri¬
oris iute iociuditas retralnt hiic¬
autem cuncta contraria et pref̾ea
ruralis metus det̾ret austeritas. ut
scias quanti ocium facio nichil hẽo
quod cum illo pmutatum uolim.
Impulit auiũ ut drxi non sine
quadam dulcedine memoria ruris
abditi et silentis ubi ab iuenute e¬
tate u̾satus sumi ut uimus uurer
cauullum sũum illum uirum po¬
tuisse exulem patrie desiderum et
romam situs sentire dulcedinem
cum ego ytalicus homo ad artu ri-¬
pani genitus loci dulcedinem trans¬
alpum senserun. Saue consuetudo
longior in naturam u̾titur. huic
iam curis huius nncola factus sum.
cepta dõ auspice hic eodem duce fi
sicut uentura quelibet. Iam it̾ ing̾s¬

Expanded text:
ad satietatem notus in patria fuad satietatem notus in patria fugiensque fastidium quero ubi lateam solus inglorius et ignotus; mira cupiditas, inter tot presertim inanis glorie sectatores. Sed sic est: hoc sequor, hoc appeto, nec me hinc quesite olim vel sperate fame claritas ac celebrioris vite iocunditas retrahiautem cunta contraria et preterea ruralis victus deterret austeritas. Ut scias quanti otium facio, nichil habeo quod cum illo permutatum velim. 5 Impulit animum, ut dixi, non sine quadam dulcedine, memoria ruris abditi et silentis, ubi ab ineunte etate versatus sum; ut minus mirer Camillum summum illum virum potuisse exulem patrie desiderium et romani situs sentire dulcedinem, cum ego italicus homo ad Arni ripam genitus, loci dulcedinem transalpini senserim. 6 Sane consuetudo longior in naturam vertitur; hinciam niris huius incola factus sum, cepta Deo auspice, hic eodem duce finsicut ventura quelibet. Iam iter ingres
Abbreviated transcription (Latin):
olii. post adolescens. demuo uir
fueram. ego iam senectuti ꝓximꝰ
redii quo ut nosti nunꝙͣ amplius
redire decreueram. dulcedo quedã
subiit locorum et latens amnuo
calcar uicussit. freuare illum ra¬
cio nõ potuit. nõ me huc ulla spes
actraxit. nõ necessitas. nõ uolup¬
tas insi aspera quedam et aggre¬
stis. non deiqz que una tempora¬
lium causarum honestissima est
caritas amicorũ. quos enum hic a¬
micos hẽaui ubi ueno est qui ip¬
sum amiticie nouien intelligat.
exilis glebule et felicioris uitis
atq olec cultibus uł flunuineis
hans ac retibus intenta plebe¬
cula nullum uite ẜmonisqz con¬
mertium habere mecum potest.
Neq tamen rerum ignartus aut
casu aliquo delatus sumi. Quippe
ubi bonam eiu partem eregisse
menimeram iudicio pocius sciẽs¬
q ac uolens certus ue quid diuiit¬
terem quid sequerer reusus. Si ꝙͥ
excusabile est nni hac uutacione
ꝓpoĩti. amor est nou rei alterius
uisi solitudins et quietis. usq

Expanded text:
olim, post adolescens, denuo vir olim, post adolescens, denuo vir fueram, ego iam senectuti proximus redii, quo, ut nosti, nunquam amplius redire decreveram. 2 Dulcedo quedam subiit locorum et latens animo calcar incussit; frenare illum ratio non potuit, Non me huc ulla spes attraxit, non necessitas, non voluptas nisi aspera quedam et agrestis, non denique, que una temporalium causarum honestissima est, caritas amicorum. 3 Quos enim hic amicos habeam, ubi nemo est qui ipsum amicitie nomen intelligat? Exilis glebule et felicioris vitis atque olee cultibus vel flumineis hamis ac retibus intenta plebecula nullum vite sermonisque commercium habere mecum potest. Neque tamen rerum ignarus aut casu aliquo delatus sum, quippe ubi bonam evi partem exegisse memineram, iudicio potius sciensque ac volens certus ve quid dimitterem quid sequerer, reversus. 4 Siquid excusabile est in hac mutatione propositi, amor est non rei alterius nisi solitudinis et quietis. Usque
Abbreviated transcription (Latin):
recolligo. huic igitur hec tibi ue¬
raptim sccibo ne ab alio prius
audias quo desidiam meã cul¬
pes. reliqua coram ꝓpe diem. ue¬
mam enim mox ut squalorẽ ⁊
estunum puluerem lucidi fõtis
ope decersero Uale. quinto kleũ.
ue de me scribis pater
duodus illis tam magnis
Saplĩce cimbe remigibus
la uiderit et qui legent. Ego c̾te
quo te et tua profundius scrutor
eo plus fidei habeo ueteri illi
laudatoꝵ prou̾bio amantum
ceca esse iudicia. Sic tamen eẽ
gaudeo cupioq ꝑsuadeas quod
uitendis. ita quidem ut cũ aue¬
toritate tua moti tecum sentire
ceperint. iddem eciam uelint et¬
roris q suuul fiant amoris q
participes. Ego uttuiq et ncogni¬
tus periuaneam et dilectus. uale
suspensa consilia eorum p̾sertun
qui a sapiencia procul ab sunt ex
me licet uitelligas. cepit ecce im¬
petus colles et specus et nemora
reuidendi uirentiq musco obsita
atq ad famosum sorgie fontẽ
semper saxa sonancia. ubi puer

Expanded text:
recolligo. Hinc igitur hec tibi recolligo. Hinc igitur hec tibi raptim scribo, ne ab alio prius audias quo desidiam meam culpes. Reliqua coram propediem; veniam, enim mox ut squalorem et estivum pulverem lucidi fontis ope detersero. Vale. V Kal. ue de me scribis, pater, duobus illis tam magnis stolice cimbe remigibus,la viderit et qui legerit. Ego certe quo te et tua profundius scrutor, eo plus fidei habeo veteri illi laudatoque proverbio ‘amantum ceca esse iudicia’. Sic tamen esse gaudeo, cupioque persuadeas quod intendis, ita quidem ut, cum autoritate tua moti tecum sentire ceperint, idem etiam velint errorisque simul fiant amorisque participes, ego utrinque et incognitus permaneam et dilectus. Vale.suspensa consilia, eorum presertim qui a sapientia procul absunt, ex me licet intelligas. Cepit ecce impetus colles et specus et nemora revidendi virentique musco obsita atque ad famosum Sorgie fontem semper saxa sonantia. Ubi puer
Abbreviated transcription (Latin):
los Iuuenes p̾t̾iniitam. Corã tam̃
ista iocundius. In transitu alpiũ
tibi hec siribo ne litteras alpmas
angustoq loco ac tempori cõ for¬
mem epłam inireris. tu me oro cõ¬
festun sequere. et facies scio. mal¬
lem comitareris ut sepe alias. s
nulla iocunditas hic perpetua est.
Ad fontem sorgie te expecto lo¬
cum semꝑ nurabilem atq ame¬
num sed estate ꝑsurilem cãpis
elisiis. illic aliquantulũ respira¬
bimiꝰ prius ꝙͣ illud tartareum li¬
men uitine babilonis ingredia¬
mur. uale . xiiͦ. laleũ. Iulii. Ge¬
dẽue montis e u̾tice. ad p hm̃¬
dapaciens desiderii quod ab¬
sentia michi diuturua pepe¬
rerat atq in primis uerendã
exoptatamq michi reuidere
cupiens faciem tuam dein de
corpus subleuante compleui ut
de me poeticum illud proprie dic¬
tum putes. uicit it̾ durum pie¬
tas. Nune ad caput sorgie quie¬
tem nactus solitarii ruris tui me
ipsum ab itinere fessa membra

Expanded text:
los iuvenes pretermittam. Coram tamen los iuvenes pretermittam. Coram tamen ista iocundius. 2 In transitu Alpium tibi hec scribo; ne literas alpinas angustoque loco ac tempori conformem epystolam mireris. Tu me, oro, confestim sequere, et facies, scio. Mallem comitareris ut sepe alias, sed nulla iocunditas hic perpetua est. Ad fontem Sorgie te expecto, locum semper mirabilem atque amenum sed estate persimilem campis elysiis; illic aliquantulum respirabimus priusquam illud tartareum limen vicine Babilonis ingredimur. Vale. XII Kal. Iulias, Gebenne montis e vertice. 10 Ad PhImpatiens desiderii quod absentia michi diuturna pepererat, atque in primis verendam exoptatamque michi revidere cupiens faciem tuam, deinde corpus sublevante complevi, ut de me poeticum illud proprie dictum putes: Vicit iter durum pietas. Nunc ad caput Sorgie quietem nactus solitarii ruris tui, me ipsum et ab itinere fessa membra
Abbreviated transcription (Latin):
regum aut populorum insi uen̾a¬
bundus occuiret. Sic uos scita. sic
britanus affer q ꝑmetuet. Sic e¬
gyptum. sic tõrium litus ⁊ arme¬
mum sic forundatos ilmi cilitum
stnus et rhodon quondam pelagi
potentẽ. sic sicamos montes ⁊ ma¬
tis monstra triuaccii. sic insiues
antiquis et uouis latrociniis bale¬
ares. sic demq fortunatas ĩsulas
orthadas q famosamq sed inco¬
guitam tylen et omnemi anstralẽ
atq yperboream plagam securus
uester uauita tranfiliet. modo ĩui¬
cem tuti sitis. uil aliunde trepidã
eratum solacium padꝰ
ab stulerat uchil ioculan
quod scciberem fuit usi
uiud sat forsitan risu dignum q̃¬
sisse auxie quod riderem. Seuecior
tura retum est ut in curas seciis
ui iccos meptiis moneam᷑. Erede mͥ
plusꝙͣ semel risisset Crassus ille
semor si sibi nobiscum unie conti¬
gisset scclisq collatis ĩtempesti¬
uimi risum suum democcitus nõ
negasset tot modo stultis senib

Expanded text:
regum aut populorum nisi veneraregum aut populorum nisi venerabundus occurret; sic vos Scitha, sic Britannus Aferque permetuet; sic Egiptum sic tirium litus et armenium, sic formidatos olim Cilicum sinus et Rhodon quondam pelagi potentem, sic sicanios montes et maris monstra trinacrii, sic infames antiquis et novis latrociniis Baleares, sic denique Fortunatas Insulas Orchadasque famosamque sed incognitam Thilen et omnem australem atque yperboream plagam securus vester nauta transiliet; modo invicem tuti sitis, nil aliunde trepidande. 1 Speratum solatium Padus abstulerat; nichil ioculare quod scriberem fuit, nisi illud sat forsitan risu dignum, quesisse anxie quod riderem. Severior,tura rerum est ut in curas seriis, in iocos ineptiis moveamur. Crede michi, plusquam semel risisset Crassus ille senior, si sibi nobiscum vivere contigisset, seclisque collatis, intempestivum risum suum Democritus non negasset; tot modo stultis senibus