comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Entũpnus tunc incipit qñ sol ĩtrat
primũ gradum libre. et continet¬
die septembris usq ad terciam nõ¬
uembris. In hoc tempore adequã¬
tur dies et noctes secunda uice in hoc
eciam tpẽ nox crescit et tollit de die.
aer fulgescit. flant uenti septem¬
trionales. nuitantur tempora.
decresant fluĩa diminuĩtur fõtes
facies terre caret sua pulchritudĩe.
uolatilia querũt calidas regiones
serpentes suas foueas ubi coligũt
paratur femme plene etatis. indi¬
genti uestib. qiͣ recesserit. ab ea Iu-¬
urentus et festinat ud eam senectus
Antũpnus est tempus frigidum
et siccum in quo colera igra con
motus corporis et usus excercitii ma
ioy sit ꝙͣ in estate. balnea quoqz et
purgatoria si necesse fuerit in hoc
Purgacio corporis debet fieri in hpe

Expanded text:
tumpnus tunc incipit quando Sol intrat primum gradum signi Libre et continedie Septembris usque ad 22 diem Decembris. ﻿ In hoc tempore adequantur dies et nox secunda vice. in hoc eciam nox crescit et tollit de die, et aer frigescit, venti flant septentrionales, mutantur tempora, decrescunt flumina, diminuuntur fontes,facies terre caret sua pulcritudine, volatilia querunt calidas regiones, serpentes foveas ubi colligunt paratur femine plene etatis, indigenti vestibus, quasi si recesserit ab ea juventus et festinat senectus. Autumpnus est tempus frigidum et siccum in quo colera nigra conmotus corporis et usus veneris magis excerce quam in estate, | balnea quoque et purgatoria, si necesse fuerit, in hocPurgacio ventris debet fieri in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
super stranina mollia. deĩde
hora super latus dextrũ. deinde ad
sinistrũ reuerte et super illud dormi¬
cionem perfice. qr latus sunstrum
frigidoꝵ est. ⁊ ideo indiget calefaci¬

Expanded text:
super stramenta mollia, deinde hora super latus dextrum deinde ad sinistrum revertere, et super illud dormicionem perfice, quia latus sinistrum frigidum est et ideo indiget calefacci
Abbreviated transcription (Latin):
querend̾ est. non durabilitas pp̃t a
stione abstiuentes se a sus apetitib.
parcentes gule. et uiuẽtes temperate
per dietas. qui fuerunt pp̃t hoc sanis¬
suni corporis melioris operacionis
longioris iuite. boni appetitus. et le¬
uioris motus. et hoc manifestum¬
est in arabia et sepe euntib per de¬
serta ⁊ itin̾a lõgua. Hoc est igs̃ maĩ¬
festũ arguniẽtũ ꝙ abstinere a iunu¬
a cõmestioner a superfluitate. pur

Expanded text:
querendum est, non durabilitas propterquerendum est, non durabilitas propterstione, abstinentes se a suis appetitibus, parcentes gule et viventes temperate per dietas, qui fuerunt propter hoc sanissimi corporis, melioris operacionis, longioris vite, et boni appetitus et levioris motus: et hoc est manifestum in Arabibus et sepe euntibus per deserta et itinera longa. Hoc est manifestum argumentum quod abstinere a nimia comestio
Abbreviated transcription (Latin):
diuũ et molestias infirmitatum. de
quib omnib deterauuaturus sum
sub congrua breuitate. tradendo doc¬
triuan certissimam de generib egri¬
tudinũ et de remediis earũd̃. Gon¬
uenerunt itaqz uniuersi. iꝑ qui ca¬
uet sibia suꝑfluitate et indigencia
conseruando equalitatẽ et temperũ¬
ciam. ille percipit saitatem. saluti¬
feran et longitudiẽm dieꝵ. E go si¬
quidẽ non inueni aliquẽ philoso¬
siue fuerint duncie. siue delicie siue
honores sine uoluptates. unuu̾ sa
st pp̃t durabilitatem. Qui igr̃ appe¬
tit uiuere ac durare. studeat acquire
q̃ durabilitati cõuenuĩt et uita ser¬
uant. et uenũciat desiderio ꝓprie uo¬
luntatis nec cõmestionem comestio
bat dietas pro quibz debilitatem
corporis sustinebat. cui dixit suus
discipulus doctor egregie si uelles
comedere non fustineres tantam
corporis debilitatem respondens uero¬
yparas dixit. fili ego debeo comedere
ut uiuam. non biuere ut comedã
Alimentum enĩ pp̃t durabilitatẽ

Expanded text:
 molestias infirmitatum, de quibus omnibus tractaturus sum, sub congrua brevitate tradendo doctrinam certissimam de generibus egritudinum | et de remediis eorundem. Convenerunt itaque universi quod qui cavet sibi a superfluitate et indigencia conservando equalitatem et temperanciam, iste participat sanitatem salutiferam et longitudinem dierum. Ego siquidem non inveni aliquem philososive sint delicie sive divicie sive honores sive voluptates, universa sunt propter durabilitatem. Qui igitur appetit vivere ac ﻿ durare, studiat adquirere que durabilitati conveniunt et vitam conservant, et renunciet desideriis proprie voluntatis, nec comestionem comestionbat dietas sibi, pro quibus debilitatem in corpore sustinebat. Cui dixit suus discipulus: Doctor egregie, si velles bene comedere, non sustineres tantam corporis debilitatem. Respondit Ypocras et dixit: Fili, ego volo comedere ut vivam, non vivere ut comedam. Alimentum enim propter durabilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
est mͥ in presenti opere scibere quedã
utilia ⁊ omnuno necessaria ex secre¬
tis artis medicme quib contentus
sis maxĩe cumsit in honestum ut
appareant medico cuncte regis ĩfrr
fueris. medico non indigebis ex¬
ceptis accdentib bellius et ceteris¬

Expanded text:
est mihi in presenti opere tibi scribere quedam utilia et omnino necessaria ex secretis artis medicine, quibus contentus fueris2, et maxime cum sit honestum ut non appareant medico cuncte infirmitatesfueris, medico non indigebis exceptis accidentibus plagis et acci
Abbreviated transcription (Latin):
solito. et ideo indigestum uemanet
mitimentum. Sed qui consueuit
in una hora certa comedere et trãs¬
aliam. ato percpiet ꝙ. sue nature
non proficit sed multũ officit. qr cõ¬
suetudo est altera natura. Si igy
aliꝙͣ necessitas. que legẽ non hab cõ
latim una uoce uice post aliam.

Expanded text:
e, et ideo indigestum remanebit nutrimentum. Et qui consuevit in una certa hora comedere, et transhoram, cito percipiet quod sue nature non proficit multum set officit, quia consuetudo est altera natura. Si igitur aliqua necessitas, que legem non habet, telatim una
Abbreviated transcription (Latin):
menta calida. fius quoq ⁊ mices
mantur electuaria calida. tunc uero¬
abstineas a solucione uentris. et mi¬
nucione sangunnis insi magͣ fuerit
necessitas. tunc bero oportet aliquid¬

Expanded text:
 calida, ficus quoque et nuces mantur electuaria calida. Abstineas eciam a solucione: ventris et a minucione sanguinis, nisi maxima cogat necessitas. Tunc oportet mu
Abbreviated transcription (Latin):
ascxander in medicina cõ¬
tinetur notissimũ et certissimũ
docunentum. ꝙ obseruacõ sani¬
tatis in duob principaliter consi¬
stit. Pͥmũ est ꝙ homo utatur a¬
bis cõuementib sue etati et tempo¬
i in quo est et consuetudini sue et¬
sue nature. Uidelis ꝙ utatur abis
⁊ potib quib nutriri consueuit.¬

Expanded text:
Alexander, in medicina continetur certissimum et verissimum documentum, quia conservacio sanitatis in duobus principaliter consistit. Primum est quod homo utatur"cibis convenientibus sue etati et tempori in quo est et consuetudini sue nature, videlicet, ut utatur cibis et potibus quibus consuevit
Abbreviated transcription (Latin):
am. et non est potenca nisi per sa¬
itacem et non est sauitas nnisi per
onũ. et non est equalitas comple¬
uionũ insuper temperdanram hu¬
morum et deus glorrosus drdinauit
modum et remiediũ ad temperana
am et conseruãciã fanitatis et ad
et iustis apłis et quibdam aliis.
quos preelegit et illustrauit spũ scõ
diuine sapiencie. et dotauit eos dono¬
sapiencie et sciencie. Ab istis seqͣtes
philosophi philophie prinapium
et originem habuerunt indi latini
perses greci. abistis hauserũt ⁊ scrip¬
serunt curciũ et scienciaꝵ. prinapia
et secreta. qr in scriptis eoꝵ nchil
fatuũ nichil reprobũ inuenitur.
sibi ipĩ causã ꝑdicionis prestabit.
Qͥ illud esigimnꝰ quod amanius.
⁊ illud querimꝰ quod Intendimus
⁊ rerũ naturaliũ genera cognoscen¬
da. de hoc tibi alias fidem feamꝰ unde

Expanded text:
us, et non est potencia nisi per sanitatem, et non est sanitas nisi per onum, et non est equalitas complexionis nisi per temperanciam huus et gloriosus ordinavit modum et remedium ad temperantiam humorum et conservationem sanitatis, et ad et justis et quibusdam aliis quos praeelegit, et illustravit spiritu divinae sapientiae, et dotavit eos dotibus scientiae. Ab istis sequentes viri philosophi philosophiae principium et originem habuerunt, Indi, Latini, Persae et Graeci. Ab istis enim habuerunt et scripserunt artium et scientiarum principia et secreta, quia in scriptis ipsorum nihil firmum, nihil reprobum invenitur, s aliis causam perdicionis prestabit, quia illud eligimus quod amamus, et illud querimus quod intendimus.m | naturalium genera cognoscenda. De hoc tibi alias fecimus ﻿ fidem, unde
Abbreviated transcription (Latin):
grossa aibaria et forcia. qz talis stoma¬
cus est tanꝙͣ ualidus ignis potens
comburere multa ligna signa itaz¬
fu̾it frigidusͥ debilis tali stonaco me¬
paratur igni comburenti cannas
et subtilia ligna. Signa itaqz boni
Sigͣ uero mali stomaci et debilis di¬
uitas corporis. molliaes. pigricies.
inflacio faciei. oris frequens a per¬
ao. grauttas oculoꝵ. turpis ⁊ mala
in flaciones in uentre ⁊ diminuit ͤ
appetitus. Si uero res est in quãtita
brorum tremores corporis. apaones
oris et quedam alia mala q̃ oĩa sunt
contraria sanitati destuctibilia corpo¬
ris. corruptibilia nature. Debes ergo¬

Expanded text:
grossa cibaria et forcia, quia talis stomagrossa cibaria et forcia, quia talis stomacus est quasi validus ignis potens comburere multa grossa ligna. Quans est frigidus et debilis, tali mestomachus comparatur igni comburenti cannas et subtilia ligna. De signis boni Signa vero mali stomachi et debilis diavitas corporis, mollicies, pigricies, inflammacio faciei, oris frequens apercio gravitas oculorum, turpis et mala inflammaciones ventris, et diminuitur appetitus. Si vero res est in majori queflexiones membrorum, tremores corporis, aperciones oris, et quedam alia mala que omnino sunt contraria sanitati, destructiva corporis, corruptiva nature. Debes ig
Abbreviated transcription (Latin):
tur Inꝙͣ primo per calorem natu¬
alem. qui deficcat humiditates
corpoꝵ. et ntrit ac pascuntur eadẽ
hunuditate resoluũt ͦ ecam per
calorem solis et uenti qui desutãt
hunuditatem oũ corpor et pas¬
cũtus ex hũditate tã corpor ꝓͣflu
uiũ. Qnͣdo igr̃ corpus est calidum
uaporabile ualẽt sibi grossa cibari
nuũ calorem et uaporem corporis
Quando uero corpus est densumi
et siccum. ualent subtilia et huĩda
abaria. qm̃ quod dissoluit ͤ de tali
corpore est parue quantitatis pp̃t su¬
os strictos meatus. Igr̃ est certum
documentũ ad conseruandã sanita¬
tem. ꝙ homo utatur cibis cõueni¬
entibz sue complexioni in sanitate¬
sua. Uerbi grã. Si quis est calide
nature. conuenuĩt sibi calida ciba¬
ria temperata. Si uero frigide na¬
gida temperata. Idem penitus de¬
dico de humido et sicto corpore. Si
tur nimia ĩflãmacoẽ. ut pp̃t calida
ibaria. aut pp̃t calorem extraneũ
unicentem et dnãntem tuc̃ opposi
et bonus cuin sto maco melioya st

Expanded text:
tur in primis per calorem naturalem qui desiccat humiditatem corporum et nutritur ac pascitur eadem humiditate: resolvuntur eciam per calorem solis et venti qui desiccant humiditatem omnium corporum et pascuntur ex humiditate tam corporuum. Quando igitur est corpus calidum vaporabile, valent grossa cibariamium calorem et vaporem corporis. Quando vero corpus est densum et siccum, valent subtilia et humida cibaria, quoniam quod dissolvitur de tali corpore est parve quantitatis propter suos strictos meatus. Certum itaque est documentum ad conservandam sanitatem ut homo utatur cibis convenientibus sue complexioni in sua sanitate; verbi gracia: Si quis est calide nature, conveniunt sibi calida cibaria temperata; si vero est frigide nagida temperata; idem penitus dico in humido et sicco corpore. Si tur nimia inflammacione, aut propter calida cibaria aut propter calorem extraneum vincentem et dominantem, tunc oppositet bonus, tali stomaco meliora sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cunq uoluntas comedendi. stione.
uro horam consuetudinis affuerit
utere modico labore corporis. sailicet
equitando. uel de ambulando uel ta¬
corporis corpus aptat et corrobor at
atqz alleuiat. et calorem stomaci ac¬
cendit. constringit compages et liq̃
et fleuma descendere facit super sto¬
macum accensum. id est. calidum et

Expanded text:
CUm voluntas comedendi tibi affuerit juxta horam consuetudinis: utere labore corporis modico,. scilicet equitando vel deambulando vel tas, corpus aptat, corroborat atque alleviat, et calorem stomachi incendit, constringit compages et liquema facit descendere super stomacum nimis incensum, id est, calidum et
Abbreviated transcription (Latin):
Ieuiniis. uigiliis. sacificiis. elenio¬
suus. et multis aliis boiis de cõnus¬
sis benam implorantes et de reati¬
krepidant et fornudant. kedeamꝰ
igr̃ ad inceptum sermonẽ. Sciend̃
partes. uidelz in ordinacõẽ celorum
et sperarum in disposicõe planetarum.
in diuisione signor et eorum elonga¬
cione et de sius motibz et ista pars a¬
strologie uocatur uocatur sciencia.
secunda pars est de equalitate et de¬
modo cognoscendi motum firmamẽ¬
ti. ortuih signor super ueb entibiz an¬
tecͣ fiantisul fismamento lune et
planetis et signis. Scias igr̃ ꝙ frri
parte istius libri: llunc uero prius.¬

Expanded text:
s, sacrificiis, elemosinis, ﻿ et multis aliis bonis, de commissis veniam implorantes, de reati quod trepidant et formidant. Redeamus ergo ad inceptum sermonem. Sciendum partes, videlicet, in ordinacionem celorum et sperarum, et in disposicionem planetarum et divisionem signorum et eorum elongacionem et de suis motibus, et ista pars Astronomie vocatur Sciencia. Secunda pars est de qualitate et modo cognoscendi motum firmamenti, ortum signorum super rebus empericis antequam fiant sub firmamento Lune, etplanetis, et signis. Scias igitur quod fixi parte libri
Abbreviated transcription (French):
te au a lompno suprexeris modi¬
cum ambulare. et membra equa¬
nis astomaco educit In estate la-¬
hoc constringit et uetiet calorem uel¬
et hoc est ꝯuedam exacacio desideri¬
ad comedendũ. Deide indue te ue¬
et orua te pulcherrinio oruamento¬

Expanded text:
cum a sompno surrexeris modicum debes ambulare et membra tua equanis a stomacho, et educit. In estate lavhoc constringit et retinet calorem m. Hoc erit quasi excitacio desiderii comedendi. Deinde induere veet ornata pulcherrimo a
Abbreviated transcription (Latin):
male exrant. Dico enĩ ꝙ licet quedã
tura. tñ si presciantur melius tole¬
pantur prudencius declinant ͦ et sic
quodam n ͦ eiutantur. qr eo ipso ꝙ
futueuira sunt in ea noticia qn acci¬
lestia et sine maxĩa lefione. Uerbi gͣ¬
cia. Quando hyemps speratur niis
frigida homines preparant hospicia
calida. prouident indumenta. carbo¬
nes. et ligna acquirũt et de aliis se
premumũt. et ppt hoc bemente hyeme
a fagore non leduntur. Hoc eciam
faciunt in estiuo calore. Per frigida¬
feruores estatis. Sumls qñ prescire
possunt annos famis et indigencie
ac leuius sustinent tempus fams
eis futura aduertat. et aliter ordina¬
bit. non enĩ ita predestinauit. ꝙ sue¬

Expanded text:
male errant. Dico ergo quod licet quedam male errant. Dico ergo quod licet quedam tamen si presciantur levius tollerantur, prudencius declinantur, et sic quodammodo evitantur, quia eo ipso quod futura sint in mea noticia et lestia et sine maxima lesione. Verbi gracia, quando hyemps speratur nimis frigida, homines preparant hospicia calida, provident tegumenta, carbones et ligna adquirunt, et de aliis multis se premuniunt, et propter hoc, veniente hyeme et frigore, non leduntur. Hoc eciam faciunt in estivo calore, quia per frigidafervorem estatis. Similiter quando prescire possunt annos famis et indigencie,ac levius sustinent tempus famiseis futura mala avertat et aliter ordinet. Non enim ita predestinavit qu
Abbreviated transcription (Latin):
sedeas. neqz comedas. neq bibas. et
nichil peitus facias. sine consilio
uiri periti in curte astroꝵ. Scras itaq
procerto ꝙ nichil facit deus glõsus ua
num uel ociosum in natura. s oĩa
facta sunt probabili de causa et cer¬
tissima racione et per Istam uiam
⁊ iuquisicionem cognouit ꝑitissimꝰ¬
sitam ex contrariis qualitatib et ca¬
loribz in sua generarõe per composia¬
onem ad res compositas et per hoc
habuit scienciam de ydeis et rebz for¬
matis Ale ad hibeas fidem dictis insi¬
pientũ qui dicunt scienciam plane¬
tarum difficilem esse. ita ꝙ nemo
possit ad ipam̃ perueture. ĩsti nescũit
quid diauit qr apud potenciam ĩtel¬
lectus nuchil est diffiale et cuncta
sunt saibilia in uia racionis. Sunt
et alii non minus stulti. qui dicunt
deum cuncta preuidisse et prẽordi¬
nasse ab utero. unde dicunt non pro̾¬
dest futura precognoscere ex quo de¬
bent necessario euenre. Quid igũ-
bidet sciencia stellarum. Isti siuliter

Expanded text:
sedeas nec comedas nec bibas et nichil penitus facias sine consilio viri periti in arte astrorum. Scias itaque pro certo quod nichil fecit gloriosus Deus vacuum nec ociosum in naturis, set omnia sunt facta probabili ex causa et certissima racione. Et per istam viam et inquisicionem cognovit peritissimm ex contrariis qualitatibus et coloribus ﻿ in sua generacione per comparacionem ad res compositas, et per hoc habuit scienciam de sideribus comatis. Ne adhibeas fidem dictis insipiencium qui dicunt scienciam planetarum difficilem esse quod nemo poterit ad illam per! venire; isti nesciunt quid dicunt, guia apud potenciam intellectus nichil est difficile et cuncta sunt scibilia in via racionis. Sunt et alii non minus | stulti qui dicunt Deum , cuncta previdisse et preordinasse ab eterno: unde dicunt' non prodest futura precognoscere ex quo debent necessario evenire; quid igitur valet sciencia stellarum? illi similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ffili glorrosissime impe uegẽ¬
rator iustissime. confirmet
le deus ad cognoscendum semictam
ueritatis et uututis. reprimat ap¬
petitus bestiales et corroboret regnũ¬
tuum. et illiũet ingeniũ tiũt ad su¬
um seruiciũ et honorem. Tuam si.¬
quid̃ existolam honorifice sicut decu¬
it eecepi. et ꝓsene intellexi quantũ
nore. arguens me de tius operib parũ
supare. porro hac de causa proposiu et
festinaui facere canonem tue clemẽ¬
die. qui eris tibi libra ponderans tua
opera sipplens uices meas. et regula
cetessima ad om̃a q̃ uolueris. et ꝯ̃
ostensurus essem tibi si ꝓresens tetũ¬
eem Non deberes si quid̃ me argue¬
no cun scias uel scire debeas .ꝙ. oĩno¬

Expanded text:
Fili gloriosissime, imperator justissime, confirmet tc Deus in via cognoscendi et in semita veritatis et virtutis, et reprimat appetitus bestiales, et tuum regnusuum servicium et honorem. Tuam quidem epistolam recepi honorifice sicut decet. et plene intelexi quantum de te, arguens me de tuis operibus parum curare. Porro hac de causa proposui et festinavi facere canonem tue clemencie, qui tibi erit libra ponderans cuncta tua opera, suplens vices meas, et regula certissima ad omnia que volueris, et que ostensurus essem si tecum presens essem. Non deberes siquidem me arguere, cum scias vel scire debeas quod n
Abbreviated transcription (Latin):
transtuli non relĩqui locum neq tẽ¬
plum in quibz philosop hi consueue¬
runit componere et deponere sua opera¬
xit esculayius pro se. in quo ĩuem
hũi liaui inꝙͣtũ potiu seruiut diligẽ¬
ter et supplicaui deuote ut mͥ oñderet
searta scripta illius oracust. Qui di
sigenter michi badidit. Et inter ce¬
tera opus desideratum Inueni. pp̃t
quod ad socum illius propezaueram¬
tuli ipm̃ primo de lingua greca in
caldaitam et de hac in arabicam In¬
prinus igõ sicut inuemi in ipo codice
transtulĩ librum pitissimi aristotilis

Expanded text:
t: Non reliqui locum nec templum in quibus philosophi consueverunt componere et reponere sua operaxerat Esculapides pro se. In quo inveni humiliavi in quantum potui, servivi diligenter et supplicavi devote ut mihi ostenderet secreta scripta illius oraculi. Qui mihi libenter tradidit. Et inter cetera, desideratum opus inveni propter quod ad illum ltulii primo ipsum de lingua Greca in Caldeam, et de hac | in Arabicam. Inprimis igitur sicut inveni in isto codice transtuli librum peritissimi Aristotilis,
Abbreviated transcription (Latin):
reuertitur spacsosqz recoligit ig¬
nes. si autem sit in hac inferion
parte aeris multus humor. aer
existens in eo impetu iguiri nõ
po test. fitqz fulmen findens nõ
urens. Est igr̃ fulmen pars ae
ris collisione aliqͣ usq ad obsta¬
culum. cũ impetu uemẽs. Eo¬
impetu. concurrencũ sonus. Co¬
ruscacio uero est pars aeris ex
impetu aeris ignita et splendes.
Nlon est ig̃r fulgur lapidea sub¬
Etũ uan des ꝯurdam asserunt. Si
ciu sauidea eet subst autia nou

Expanded text:
revertitur, sparsosque recolligit ignes. Si vero in hac inferiore parte aeris, multus sit humor, aer existens, in illo impetu igniri non potest, fitque fulmen findens, non urens. Est igitur fulmen pars aeris, aliqua collisione usque ad obstaculum cum impetu perveniens. Toimpetu concurrentium sonus. Corruscatio vero est pars impetu ignita et splendens. Non est igitur fulmen lapidea substantia, ut quidam asserunt. Si enim lapidea esset substantia, non
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ mare ex fumo terre in
cõmotio ueuerit huc et illuc unde
impelluntur. fitq tempestas.
Q uero a fundo maris tepestas
inaipit ex hoc potest probari c
phocas undas agitantes aute tẽ¬
ti ad sũmũ ascendũt. quod iudẽ¬
tes irante experimento certi. et li
de phisosophia incerti tempestatẽ
rutura predicũt. quippe iam ĩce¬

Expanded text:
Cum enim mari ex fumo terrae asio illa pervenerit, huc et illuc undae impelluntur, fitque tempestas. Quod vero a fundo maris tempestas incipiat, ex hoc potest probari quod phocas undas agitantes ante ti ad summum ascendunt. Quod videntes nautae experimento certi, etsi de physica incerti tempestatem futuram praedicunt, quippe iam ince
Abbreviated transcription (Latin):
pluuia iusi sunt sepe cadere Cũ
enĩ ut supͣ diximꝰ aqͣ uento sub¬
et pisces secum eleuari. quibz ex
na turali grauitate descendenti¬
bz stupent ignorantes. Nullum
igitur tempus auni ĩmune est
fumͦ huidus euaporat. uel acr

Expanded text:
ltis visi sunt de aere cadere. Cum enim, ut praediximus, aqua vento suset pisces secum elevat, quibus ex naturali gravedine descendentibus, stupent ignorantes. Nullum ergo tempus anni immune est fumus humidus evaporat, vel aer
Abbreviated transcription (Latin):
uconstans. nam modo pluuo¬
sum ex uicinitate hrenis. m ͦ sic¬
cem ex uiciuitate ẽstatis cadens
ynuone modo casidũ modo frigi¬
dum Ande est ꝙ in marcio sem
fumantur hoĩes. c corpora
luur̃ana aperta sunt calore frigus¬

Expanded text:
modo pluviosum ex vicinitate hiemis, modo siccum ex vicinitate aestatis, modo eadem ratione calidum, modo frigidum. Inde est quod in Martio saepe infirmantur homines, quia cum corpora humana aperta sunt ex calore, s
Abbreviated transcription (Latin):
litigiosus nõ ẽ sic se hñs onmmo ut falsig¬
sfus. non .nͭ. ebͣit ꝑologisnss ex det̾minatis
cuiusdam gen̾̃is principiis s cda orne genꝰ
ei liragiosus loci gͦ de sophisticu eb̃nchis
dialetioi est considare de eis ⁊ posse ea fac̃e

Expanded text:
litigiosus non est sic se habens omnino ut falsigraphus; non enim erit paralogisticus ex determinati cuiusdam generis principiis, sed circa omne genus erit litigiosus. Loci ergo de sophisticis elenchis dialectici considerare de his
Abbreviated transcription (Latin):
ne aut̃ dicũt qñ nͨ hnͣt᷑ ꝓpõit. Et int̾ogare m̃l¬
ta ꝙͣuis det̾iatũ sit ad qd̾ dispurant s⁊ ea que
uidñt᷑ dce aꝓꝓbare : facit ꝙͣdam ydoneitatem
ut ad ĩopinablle dudat uł falsum ¶Et si utͣ¬
irgatus dicat aut negł hoꝵ ab. ducere adͤ que¬

Expanded text:
interrogare multa, quamvis determinatum sit ad quod disputat, et ea quae videntur dicere probare facit quandam idoneitatem ut ad inopinabile ducat vel falsum; et si interrogatus dicat aut neget horum aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
doceudem ñ int̾rogare s em maĩsc̃ fãcere.
iułm ã urt̃ogarẽ. ¶ Ampliuł si dĩcant ues
negent ꝓbare sĩ nrntis ẽ. s exꝑritum est sũ¬
mentisnam temptatĩa est dialectica q̃ dãm
q ppo de omĩb inspicit ⁊ donsid̾at ñ scientẽs
ignorantem ⁊ assimulantẽ. qͥ gͦ ẜ ireni consi¬

Expanded text:
dem non interrogare sed eum manifesta facere, ilium autem interrogare. Amplius ut dicant vel negent probare non monstrantis est, sed experimentum sumentis. Nam temptativa est dialectica quaedam, quapropter de omnibus inspicit et considerat non scientem sed ignorantem et assimulantem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
zonã calidã meat. suꝑiora t̾rar̃ ⁊ ĩferiora cĩgẽs. flexũ cirei eqͥnoctiat
imitata Aboriente uͦ duos sinꝰ refũdit. unũ ad extremitatẽ septẽton is:
ad austł altm̃m. Rursq ab occidõte duo parit᷑ enascũt᷑ sinꝰ qͥ usq ad ãbas
qͣs supͣ dirimꝰ extremicates refusi : occurt᷑ ab orierite demissis. ⁊ dũ ui
sũma. ⁊ ĩpetu ĩmnaniore miscẽt᷑. ũucẽq sese feriunt : ex ipsa aqͣr colli¬
sione nascit᷑ illa famosa oceani adcessio parit ⁊ recessio. Et ubicq ĩnr̃o ma

Expanded text:
gens, flexum circi aequinoctialis imitata. Ab oriente uero duos sinus refundit, unum ad extremitatem septentrionis, ad australis alterum, rursusque ab occidente duo pariter enascuntur sinus, qui, usque ad ambas quas supra diximus extremitates refusi, occurrunt ab oriente demissis. Et dum ui summa et impetu immaniore miscentur in uicemque se feriunt, ex ipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recessio, et ubicumque in
Abbreviated transcription (Latin):
aũ die. qr sol meridiẽ cenet : ĩ septẽtͥonẽ ũbra depellit᷑. In austrũ uͦ cͥcanrã
habitationẽ. ĩ possibile: ũbr̃a clibet corꝑis cad̾e. qr seꝑ ĩ adu̾sã soli partẽ ũbͣ iac
cũ. q̃c̃q habitãt᷑ spatia: ũbr̃a mutũt ĩ austr̃u. eo tp̃r qͦ sol cãcrũ tenet.Tẽti

Expanded text:
autem die, quia sol meridiem tenet, in septentrionem umbra depellitur. In austrum uero circa nostram autem die, quia sol meridiem tenet, in septentrionem umbra depellitur. In austrum uero circa nostram habitationcum, quaecumque habitantur spatia umbram mittunt in austrum eo tempore quo sol Cancrum tenet
Abbreviated transcription (Latin):
uos calores. deuicino urẽs sensu maiore. sub̃ta. Illo deniq tp̃r. australigñi
ad .f. sign̾ .i. ad capͥcornũ uer̾iit: Fac̃ nob̾ h iemẽ recessu suo. ⁊ uł uicinitate
reduc̃ estatẽ. ħ notãd̾÷ detb tm cardinib ĩ ꝗͣ c̃q edẽ ĩ gredi solẽ. de qͣrto¬
nũꝙ. Nã ⁊ ab ortu ⁊ ab occasu fenest᷑ solẽ recip̃. qͥppe que orientẽ obeuntẽq
ꝓspectet. Recip̃ i ameridie . qr oẽ it̃ soł. ĩ nr̃o meridie : ut ĩstruit uisũ añlataᷤᷤ
descͥpcio. Nũꝙ. uͦ solẽ fenestra sepcẽtͥonał admittit. qi nũq. ap. signo. ad .o. sol
accedit. s a .p. sẽꝑ retrocedẽdo: nũq. fines poli septẽtonał attĩgit. ⁊ ic̃ nũꝙ. ꝑhẽ¬
cardinẽ radiꝰ soł ĩ fundit᷑.¶ eiꝰdẽ rei ꝓbationẽ ũbra qͦ cꝰlibet corꝑis suffiet astru¬
ere. Nã ⁊ ĩ occasũ cadit: oriente sole. ⁊ in ortũ: c ufit occid uus. Medio

Expanded text:
uos calores, de uicino urens sensu maiore subiecta. Illo denique tempore australi gad F signum, id est ad Capricornum, uenerit, facit nobis hiemem recessu suo et illis uicinitate reducnumquam. Nam et ab ortu et ab occasu fenestra solem recipit, quippe quem orientem obeuntemque prospectet; recipit et a meridie, quia omne iter solis in nostro meridie est, ut instruit uisum antelata descriptio. Numquam uero solem fenestra septentrionis admittit, quia numquam a P signo ad O sol accedit, sed a P semper retrocedendo numquam fines poli septentrionalis attingit, et ideo nus infunditur. Eiusdem rei probationem umbra quoque cuiuslibet corporis sufficiet adstruere. Nam et in occasum cadit oriente sole, et in ortum cum fit occiduus; medio
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝓuĩtie thebaidoᷤᷤ pꝰ suꝑioꝵ montiũ deserta pͥncipiũ ÷. sub ipso estiuo tͦpico c̃sti¬
tuta ẽ. Et eo die qͦ sol certã partaẽ ĩg̃dit᷑ cãcri. hora diei sexta. qm̃ soltẽ suꝑ ipsũ
henusꝑii mõstnͣtiᷤ horas. que stilũ gnomona uocãt: tc̃ dese pot̾ ũbr̃a creare:
Et ħ ẽ qd lucanꝰ dic̾e uoluit. nec tñ plene ut habet᷑ absoluit. Dic̃do .ii. atq ũbras
nꝰꝙ flectẽte siene. rẽꝗ attigit: s turbauit uerũ. Ñ .n. ñꝙ flectit. s unoter.
qd cũ sua rone reculimꝰ. PHis relatiᷤᷤ c̃stat solẽ ñꝙ eg̃di fines ꝑuste. qr detͦpico ĩcͦ¬

Expanded text:
erta principium est, sub ipso aestiuo tropico constituta est; et eo die quo sol certam partem ingreditur Cancri, hora diei sexta, quoniam sol tunc supehemisphaerii monstrantis horas, quem gnomona uocant, tunc de se potest umbram creare. Et hoc est quod Lucanus dicere uoluit, nec tamen plene ut habetur absoluit. Dicendo enim atque umbras numquam flectente Syene, rem quidem attigit, sed turbauit uerum. Non enim numquam flectit, sed uno tempore, quod cum sua ratione rettulimus. His relatis constat solem numquam
Abbreviated transcription (Latin):
pcelens: septẽ etiã m̃ses ꝯpulit usurpari. ꝗ breuit̃ absoluteq dicemꝰ Nuos. ẽẽ
pͥmos omiũ numoꝵ eybos. idẽ. apari : octo. ab impari: uginti .iseptẽ. ⁊ ẽe ĩparẽ

Expanded text:
procedens etiam septem menses compulit usurpari. Quam breuiter absoluteque dicemus. Duos esse procedens etiam septem menses compulit usurpari. Quam breuiter absoluteque dicemus. Duos esse primos omnium numerorum cybos, id est a pari octo, ab impari uiginti septem, et esse imparem
Abbreviated transcription (Latin):
uiegerebat Alec te remordeat. qd cũ om̃i nũo p̃ẽe uideat᷑: inꝯuinctione pcipue septeu¬
arii p̃dicet᷑. Hulli enĩ aptiꝰ uingit᷑ monas incorrupta : ꝗͣ uirgini. hiuic aũ nu̾o pni
ẽ septenario ad̾o opinio uirginitatis inoleuit : ut pallas qͦ uocitet᷑. Hã uirgo cre¬
ia sola. exuno^ pͣ arente phibet᷑. Senarius uͦ qͥ cũ uno ꝯunctus septenarũ facit:
tas tria: tercia pars duo. Sexta pars unũ: que omĩa simul. sexfaciunt. Nabt̃
ualia suȩ uenerationis indicia. S ne lõgior faciat sermo fastidiũ: unũ exom̃ib
ius officiũ ꝑsequem̃. Qd id̾o p̃tulimꝰ. qr hoc comemorato ñ senaris tantũ. s isepte¬
iuaris parit dignitas astruet̾: humano partui. frequentiorẽ usu mensiũ. c̃to numnoꝵ
nodulamine nat᷑a ẽsticuit. s rauio subasciti senari num̃i multiplicatione

Expanded text:
suggerebat. Nec te remordeat quod, cum omni numero praeesse uideatur, in coniunctione praecipue septensuggerebat. Nec te remordeat quod, cum omni numero praeesse uideatur, in coniunctione praecipue septenarii praedicetur: nulli enim aptius iungitur monas incorrupta quam uirgini. Huic autem numero, id est septenario, adeo opinio uirginitatis inoleuit ut Pallas quoque uocitetur. Nam uirgo creua sola ex uno parente nata perhibetur. Senarius uero, qui cum uno coniunctus septenarium facit, tas tria, tertia pars duo, sexta pars unum, quae omnia simul sex faciunt. Habet et alia suae uenerationis indicia, sed, ne longior faciat sermo fastidium, unum ex omnibus eius officium persequemur; quod ideo praetulimus quia hoc commemorato non senarii tantum, sed et septenarii pariter dignitas adstruetur. Humano partui frequentiorem usum nouem mensium certo numerorum modulamine natura constituit, sed ratio sub adsciti senarii numeri multiplicatione
Abbreviated transcription (Latin):
imas idẽ. nifemina ÷. Par ide atq impar. Ipse ñ riũs. s fons uorigo num̾oꝵ.
c moras iniciũ finisq om̃iũ. neq ipsa pͥncipii aut finis sciensad fũmũ refert᷑
yi eiꝰq intellectũ ascq̃ntuu nuo rerũ ⁊ potestatũ. sequestrat Nec inferiore pꝰ
n gradu frustra eã desid̾aueris. Hec. illa ÷ mens ex sũmo nata do. que ui¬
um̃abit : inumeras tam̃ generũ sp̃es. ⁊ dese creat. e inse ꝯtinet. Inde qͦ aciẽ pau¬
alũ cogitationis indinãs: hanc monadẽ reꝑies adaĩa posse referri. Anima enĩ ali¬
ua asiluestris ꝯtagione mat̾iȩ. tantũ se auctori suo. ac sibi debens. simplicẽ sor¬
ta naturã. cũ se animã inm̃sitati uitiusitatis infundat: nullũ iit tñ cũ sua
ontate diu orciũ. Uides ut ħ monas orta apͥma rerũ causa. adusq animã ubiq in¬
g̃. seper indiuidua c̃tinuationẽ potestatis obtineat Hec denionade castigatiꝰ. ꝗͣse copia

Expanded text:
mas idem et femina est, par idem atque impar, ipse non numerus sed fons et origo numerorum. Haec monas, initium finisque omnium neque ipsa principii aut finis sciens, ad summum refertur deum eiusque intellectum a sequentium numero rerum et potestatum sequestrat, nec in inferiore post deum gradu frustra eam desideraueris. Haec illa est mens ex summo enata deo, quae, uinumerabilis, innumeras tamen generum species et de se creat et intra se continet. Inde quoque aciem paululum cogitationis inclinans, hanc monada reperies ad animam referri. Anima enim, aliena a siluestris contagione materiae, tantum se auctori suo ac sibi debens, simplicem sortita naturam, cum se animandae immensitati uniuersitatis infundat, nullum init tamen cum sua unitate diuortium. Vides ut haec monas, orta a prima rerum causa, adusque ad animam ubique integra et semper indiuidua, continuationem potestatis obtineat. Haec de monade castigatius quam se copia
Abbreviated transcription (Latin):
suonõe gr̃amas grecia nominauit. Punctis linee finiunt᷑. Et ħ st̃ cor¬
pora. que mathematica uocant᷑. Dequib sollerti industria geometͥe
disputat᷑. Ergo hec suꝑ ficies. cum exaqͣ parte corporis cogitat᷑: ꝓfor¬
ma subiecti corporis. accip̃ num̾um linearũ. Ham seu triũ. ũtrigonũ.
seu .iiiͦiͬ. utqͣdratũ. seu pluriũ sit angloꝵ: totidẽ lineis sese adextre¬
ma tangentib. planities eiꝰ includit᷑. hoc loco admonendi sumꝰ .q. ões
corpꝰ. longitudinis latitudinis .⁊ altitudinis dim̃sionib ꝯstat. Exis
trib: inlinee ductu una dim̾sio ÷. longitudo ÷ enĩ sine latitudine
Panicies uͦ quã g̾ci epihfaniã uocãt : Longo latoq distendit᷑. Alto
caret. Et hec planicies quantis lineis ꝯtineat᷑ exp̃ssimus. Soliditas aut̃:¬

Expanded text:
suo nomine γραμμάς Graecia nominauit. Punctis lineae finiuntur, et haec sunt corpora quae mathematica uocantur, de quibus sollerti industria geometriae disputatur. Ergo haec superficies, cum ex aliqua parte corporis cogitatur, pro forma subiecti corporis accipit numerum linearum. Nam seu trium ut trigonum, seu quattuor ut quadratum, seu plurium sit angulorum, totidem lineis sese ad extrema tangentibus planities eius includitur. Hoc loco admonendi sumus quod omne corpus longitudinis, latitudinis et altitudinis dimensionibus constat. Ex his tribus in lineae ductu una dimensio est: longitudo est enim sine latitudine. Planities uero, quam Graeci ἐπιφάνειαν uocant, longo latoque distenditur, alto caret, et haec planities quantis lineis contineatur expressimus. Soliditas aut
Abbreviated transcription (Latin):
ba. ñ omĩa.s queq uidebunt᷑ digna q̃situ. ac pͥma nob̾ tractandam
se ingerit. pars illa denum̾is inqͣ sic ait. Nam cum etas tua seyte¬
nos octies amfractus reditꝰq solis ꝯuerterit. duoq hi num̾i quorũ
utq̃ plenꝰ alt̾ altã decausa habet᷑ circuitu naturali sũmã tibi fatal
ꝯfecerint. ĩnte unũ atq intuũ nom̃ se tota ꝯuertet ciuitas. tese¬
natꝰ. te om̃s boni. te socũ. te latini intuebunt̾. Tueris unꝰ inqͦ ni¬
tat᷑. ciuitatis salus Ac ne multa: dictator rẽ publicã ꝯstitutas
oportet. si ĩpias ꝓpinquoꝵ manꝰ effugeris. Plenitudinẽ hicñ
frustra numeris assignat. P lenitudo enĩ ꝓp̾e nͥ diuinis rebus
suꝑnisq ñ ꝯuenit: Neq eñ corpꝰ ꝓpͥȩ plenum diueris. q̃ cũ¬
sui sit impatiens effluendo: aliem ẽ appetens hauriendo. Quesi metal

Expanded text:
 ut quaeque uidebuntur digna quaesitu. Ac prima nobis tractandam se ingerit pars illa de numeris in qua sic ait: «Nam cum aetas tua septenos octies solis anfractus reditusque conuerterit, duoque hi numeri quorum uterque plenus, alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota conuertet ciuitas; te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus in quo nitatur ciuitatis salus, ac ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris.» Plenitudinem hic non frustra numeris adsignat. Plenitudo enim proprie nisi diuinis rebus supernisque non conuenit, neque enim corpus proprie plenum dixeris qusui sit impatiens effluendo, alieni est appetens hauriendo. Quae si metal
Abbreviated transcription (Latin):
ratio in medio estituta ꝓfuadeat. de pͥmũ tͣnsire sine admuiratiose iñ posu¬
mꝰ. ꝗ đuo nũ qui inse multiplicati uitale spatũ uiri fortis enduden
expari umpari estiter̃. Hoc enĩ uere ꝑfec tũ ÷. ꝗ exbi mimoꝵ dumo
ci imparẽ. patris ⁊ parẽ matris appellatione. uenerant᷑: hine ⁊ timneus
platonis. fabricatorẽ mundane anime dm̃ partes eiꝰ expari. uimpari
÷. duplari ⁊ triplicari num̾o int̾ teruisse. memor auit. ita ut aduplan
usq a docto. ad triplari usq aͦuiginti sẽpte. staret altatio mutandi.
huienĩ pͥmicubi utrĩq nascunt᷑. Siqͥdẽ aparib bis binaqͥst̃ ułi suo

Expanded text:
ratio in medio constituta persuadeat. Ac primum hoc transire sine admiratione non possumus quod duo numeri qui in se multiplicati uitale spatium uiri fortis includerent ex pari et impari constiterunt. Hoc enim uere perfectum est quod ex horum ici imparem patris et parem matris appellatione uenerantur. Hinc et Timaeus Platonis fabricatorem mundanae animae deum partes eius ex pari et impari, id est duplari et triplari numero, intertexuisse memorauit, ita ut a duplari usque ad octo, a triplari usque ad uiginti septem staret alternatio mutuandi. Hi enim primi cybi utrimque nascuntur; siquidem a paribus bis
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ comiunis num̾oꝵ oĩum plenitudõ in corporalitatis inum̾is. Int ipsostñ
ꝓpͥe plemi uocant᷑. scd̃m hoł modos qui p̃senti tractatui necessarũ
sunt. quł alit iĩ oͣptinent uinculoꝵ autꝰ corporã rurͣsus efficiuntur.
aut corpꝰ efficiunt. S corpꝰ q. intelligendo ñ sentiendo c̃cipias totum
hut obscuritatis dep̾cetur offensã. paulo altiꝰ reperta rerum luce
pandendũẽ. Omĩa corpora suꝑficie finiunt᷑. ⁊ in ipsa eoꝵ pars uls¬
tima terminat̾. Hi autẽ tmini cũ sint sẽꝑ cirea corpora. quorum
t̾mini st̃: incorporei t̃n intelligunt᷑. Hã qͦusq corpꝰ eẽ dr̃. nec dũt̾¬
aincoporea transitus. offendit᷑ corporũ terminos ⁊ hec÷ pͥma incorporea
natura pꝰcorpora.s non pure nec ad integrum carens corpore. Nam

Expanded text:
ectio incorporalitatis in numeris; inter ipsos tamen proprie pleni uocantur secundum hos modos qui praesenti tractatui necessarii sunt, qui aut uim obtinent uinculorum aut corpora rursus efficiuntur aut corpus efficiunt, sed corpus quod intellegendo, non sentiendo concipias. Totum hoc, ut obscuritatis deprecetur offensam, paulo altius repetita rerum luce pandendum est. Omnia corpora superficie finiuntur et in ipsam eorum pars ultima terminatur. Hi autem termini, cum sint semper circa corpora quorum termini sunt, incorporei tamen intelleguntur. Nam quousque corpus esse dicetincorporea transitus offendit corporum terminos, et haec est prima incorporea natura post corpora, sed non pure nec ad integrum carens corpore; nam
Abbreviated transcription (Latin):
dius quereret᷑ nullas nasice statuas enplico inĩ terfecti tirani remun̾a¬
one loc̾atas : respondit scipio pꝰalia ĩ hec uerba. S q̃ ꝗͥ sapientib
sientia ipsa factoꝵ. eg̃gioꝵ amplissimũ uirtutis ÷ p̃mi dꝵꝵͫ. tñ illã
duna uirtꝰ ñ sticuas plũ bo unierentes. nec triumphos arescentibus
ricetera. quibꝰ ad narrationẽ sõnu uenit docens illa eẽ stabiliora. ⁊
uiridiora p̾mioꝵ g̃n̾a q̃ ipse uidisset in celo bonis rerũ publicarum
seruata rectorib sic̃ his uerbis eiꝰ ostendit᷑. S qͦsis affricane alacrior¬
adtutandũ rẽ publicã. sic habeto. Om̃ib qui patriã c̃seruaueruit.
adiuuerint. audxerint. c̾tũ eẽ incelo diffinitũ locũ. ubi beati euosẽ¬
ut hic auus tuus. ut ego qui te genui iusticiã cole. ⁊ pietatẽ q̃ cum mag¬
na inparentib upinqͥs. tũ inpatria maxima ẽ. Ea uita: ina est incli

Expanded text:
Laelius quereretur nullas Nasicae statuas in publico in interfecti tyranni remuneraLaelius quereretur nullas Nasicae statuas in publico in interfecti tyranni remunerationem locatas, respondit Scipio post alia in haec uerba: «Sed quamquam sapientibus conscientia ipsa factorum egregiorum amplissimum uirtutis est praemium, tamen illa diuina uirtus non statuas plumbo inhaerentes nec triumphos arescentibus et cetera quibus ad narrationem somnii uenit, docens illa esse stabiliora et uiridiora praemiorum genera quae ipse uidisset in caelo bonis rerum publicarum seruata rectoribus, sicut his uerbis eius ostenditur: «Sed quo sis, Africanead tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus qui patriam conservaverint adiuverint auxerint, certum esse in celo diffinitum locum, ubi beati evo semut auus hic tuus, ut ego qui te genui, iustitiam cole et pietatem quae, cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est. Ea uita uia est in cae
Abbreviated transcription (Latin):
libo idirecto lumine iudet᷑ s intiecto uelamine. ꝗnexus nature cali¬
gantis oboue. Et h ĩ natuira ẽẽ idẽ uirgiliꝰ asserit dicens. Aspice nãq
omnẽ q̃ nc̃ obducta cuenti mortales hebetat insust̾ ⁊humida circũ
caligat nubẽ. eripiã. Hoc uelam̃ cum inquiete aduerũ usque aciẽ aĩe
introspicientis. admittit: decornu creditur. cuiꝰ ista natura ẽ ut tenuatũ
nullo uisu adult̾iora tendente penetretur.Tractatis gn̾ib ⁊ modis ad qͦs
sõnium scipionis refertur : nõ ipsã eiꝰdẽ sõnis mentẽ ipsũq ꝓpositũ. qͥd
greci cħiono uocant. anteq uerla inspiciãt᷑. temptemꝰ aꝑire. neo ꝑtinere
pposicũ presentis opis asseramꝰ sic̃ iã in principio huiꝰ sermonis astruximꝰ
ut. animas bene dere publiea meritoꝵ pꝰ corpora celo reddi. Et illie
frui pͣpetiutat᷑is. nos doceat. Nã scipionẽ ipsũ hec oceasio adnarrandum
soniũ prouocauit. qͣ longo tẽpore setestatus ẽ silentio c̃didisse. Cum .ti.

Expanded text:
 directo lumine uidet, sed interiecto uelamine, quod nexus naturae caligantis obducit.» Et hoc in natura esse idem Vergilius asserit, dicens: aspice —namque omnem quae nunc obducta tuenti mortales hebetat uisus tibi et umida circum caligat nubem eripiam. ... Hoc uelamen cum in quiete ad uerum usque aciem animae introspicientis anullo uisu ad ulteriora tendente penetretur. Tractatis generibus et modis ad quos somnium Scipionis refertur, nunc ipsam eiusdem somnii mentem ipsumque propositum, quem Graeci σκoπόν uocant, antequam uerba inspicpropositum praesentis operis adseramus, sicut etiam in principio huius sermonis adstruximus, ut animas bene de re publica meritorum post corpora caelo reddi et illic frui beatitatis perpetuitate nos doceat. Nam Scipionem ipsum haec occasio ad narrandum somnium prouocauit, quod longo tempore se testatus est silentio condidisse. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
no qd exẽplo sufficiet dusputamꝰ ⁊am ñ quatuor. s octo anguli colligunt᷑.
Qd anĩ adu̾tis sisuꝑ unũ qͣdratũ quale priuus diximꝰ. alt̃m tale alt̃i inpositũ
mente ꝯspicias. ut altitudo que illi plano deerat adiciat᷑. fiatq tͥb dim̾fiõib
eaxhis apparet octonariũ num solidũ pͥmũ corpꝰ ⁊eẽ.⁊ haberi.si quidẽ
unũ: aput geomet̾ros puncti locũ obtinet. duo. linee ductũ faciunt. que
duob punctis ut supͣ diximꝰ coercet᷑. Quatuor uero puncta aduersũ se in
duob ordinib bina ꝑ ordinẽ posita: expͥmunt qͣdrispeciẽ. asingłis punctis
maduersũ punctũ eiecta linea: Hec qͣtuor ut diximꝰ: duplicata ⁊ octofac¬
a: dio quadra similia describunt. Que sibi suꝑ posita ad dita altitudiue:
formã cubiq ⁊ solidũ corpꝰ efficiunt. Ex his aparet antiqͥore num̾ã sips

Expanded text:
liguntur. Quod animaduertis si super unum quadratum, quale prius diximus, alterum tale altius impositum mente conspicias, ut altitudo quae illi plano deerat adiciatur fiatque tribus dimensionEx his apparet octonarium numerum solidum corpus et esse et haberi. Si quidem unum apud geometras puncti locum obtinet, duo lineae ductum faciunt quae duobus punctis, ut supra diximus, coercetur; quattuor uero puncta aduersum se in duobus ordinibus bina per ordinem posita exprimunt quadri speciem, a singulis punctis in aduersum punctum eiecta linea. Haec quattuor, ut diximus, duplicata et octo facta, duo quadra similia describunt, quae sibi superposita additaque altitudine formam cybi, quod est solidum corpus, efficiunt. Ex his apparet antiquiorem es
Abbreviated transcription (Latin):
loco. ipaulo post aꝑciꝰ dic̃. Erat aut̃ i s plendidissimo candore inter
flãmas eliicens cireꝰ. quẽ uos ut agrais accepisstis orbẽ lacteũ nuncu¬
lica cicero. qͦsq pͥus platoseripserat que differentia q̃ simuilitudo habead
exp̃ssimꝰ : ⁊ cur oꝑi suo ł plato eris inditiũ. ł cicero soniniũ scipionis asc¬
uerit: quid ue sit abepicureis obiectum platoni. ł quem adnodũ debil
calumnia reffellat᷑: ⁊ quib tractatib philosophi admisceant. łaqͥb
penitꝰ excludant. fabulosa reculimꝰ: adiecimꝰq pꝰ hec necessaria oũi
gn̾a imaginũ q̃falso. queq uero uident᷑ in sõniis: ipsasq distinxunꝰ
sp̃es sõnioꝵ ad quas affricani sõnioꝵ ꝯstaret referri. ⁊ siscipioni
ꝯuenierit talia sõniare: ⁊ degeminis sõmi portis q̃ fuerit auet̃ib
exp̃ssa sententia: suꝑis hom̃ib ipsiꝰ sõnu deqͦ loquim᷑ mentem ꝓ¬
positũq signauimꝰ :.i partẽ cęli ex pressimꝰ inqͣ sibi cipio ꝑqͥecẽ ħ uł

Expanded text:
locum, quem vides, erat autem is splendidissimo candore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nunculica Cicero quosque prius Plato scripserat, quae differentia, quae similitudo habeatur expressimus, et cur operi suo uel Plato Eris indicium uel Cicero somnium Scipionis adsciuerit, quidue sit ab Epicureis obiectum Platoni uel quemadmodum debilis calumnia refellatur, et quibus tractatibus philosophi admisceant uel a quibus penitus excludant fabulosa rettulimus, adiecimusque post haec necessario genera omnium imaginum quae falso quaeque uero uidentur in somnis, ipsasque distinximus species somniorum ad quas Africani somnium constaret referri, et si Scipioni conuenerit talia somniare, et de geminis somnii portis quae fuerit a ueteribus expressa sententia, super his οmnibus ipsius somnii de quo loquimur mentem propositumque signauimus, et par
Abbreviated transcription (Latin):
Hic tu affricane ostendas oportebit pat̾e lum̃ aĩ. ĩgenũ.ꝯsiliiq tui
eiꝰ t̃ꝑis ancipitẽ uideo qͣsi fatoꝵ uia. Nã cũ etas tua septenosoccies solis
habet᷑ circuitu nat᷑ali sũmã tͥ fatalẽ ꝯfecerĩt: ite unũ atq ĩtuũ nom̃ se
tota cõu̾tet ciuitas. te senatꝰ᷑. te õs boni. te socii. te latini ĩ tuebũt᷑. Tu e¬
ris unꝰ ĩqͦ nitat᷑ ciuitatis salꝰ. Ac ne multadictator.rẽ .ꝓ. ostituas opor¬
tet. sumpias ꝓpmquoꝵ manus efugeris. Hic cũ exclamauiss leliꝰ ĩgemuis
iparũ sit reb audite cet̾a. S quosis affricane alacͥor adcutandã rẽ .p. sic
habeto.Om̃ib qͥ patͥã ꝯseruauerĩt. ad iuuint. auxerĩt certũ ẽẽ ĩ celo de¬
mũdũ regit. qd ꝗ ĩ t̾ris fiat acceptiꝰ ꝙ c̃cilia cet̾q hominũ uire sociati q̃
ciuitates apellant᷑. harũ rectores. iꝯseruatores. hĩc ꝓfecti huc reu̾tũ¬

Expanded text:
tis mei. Hic tu, Africane, ostendas oportebit patriae lumen animi, ingenii consiliique tuiemporis ancipitem video quasi fatorum viam. Nam cum aetas tua septenos octiens solis habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota convertet civitas, te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus, in quo nitatur civitatis salus, ac, ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris. Hic cum exclamasset Laelius ingemuisset parumper audite cetera. Sed quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint, auxerint, certum esse in caelo deuod quidem in terris fiat acceptius, quam concilia coetusque hominum jure sociati, quae civitates appellantur, harum rectores et conservatores hinc profecti huc re
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiᷤᷤ ꝯ centus euenit : qͣlẽ pͥor obseruatio. ñ frust᷑ aĩ adu̾sa ꝓ¬
miserat. a diecta dulcedine ꝗͣ nat̾a sidiũ sonora p̾stabat. shic
pytagoras tanti secͤta cõpos: dep̾hñdit niños. ex qͥbꝰ sonisͥ ꝯsoni
nascerent᷑. ado ut fidib sub hac nmroꝵ obseruatione cõposttis:
s̃pulsa plect᷑. alicilicet longe posita. s nĩnniꝰꝯ ueniens. simł sonaret.
Ex oĩ aũ ĩnina uarietate nmroꝵ. pauci.⁊ nnr̃abileᷤᷤ ĩ uenti sunt:
qͥ iͥ ad efficiendã musicã ꝯuenirent. S aũt. hii ui. õs. Epygitꝰ.¬

Expanded text:
ex his concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa pex his concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pythagoras, tanti secreti compos, deprehendit numeros ex quibus soni sibi consoni nascerentur, adeo ut, fidibus sub hac numerorum obseruimpulsa plectro, alia, licet longe posita sed numeris conueniens, simul sonaret. Ex omni autem innumera uarietate numerorum pauci et numerabiles inuenti sunt qui sibi ad efficiendam musicam