comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atio
una in confesso ẽ ab idibꝰ maias intͣ dies.x. utiq añ quã florere
mapiat. ⁊ ea infra uigũ debe fieri desequente uariant sen¬
tntiȩ. cũ defloruerit aliqͥ pampinandũ putant. alii sub ipsa
maturitate s de his catonis p̃cepta decernent. Nãq ⁊ putatio¬
nũ tradenda ratio ẽ. ꝓtinꝰ hanc auindemia ubi cęli tepor
indulget adoriunt᷑. s in hoc fieri nũquã debet ratione nat̾e
iñ erortũ aquile ut insiderũ causis docebimꝰ ꝓximo uolumine.
cas recenti medicinȩ mordeat q̃dã hiemis ruminatio certũ ẽ.
gemmas eaꝵ frigore hebetari plagasq findi ⁊ cęli uitio eruri
ados lacrima distillante. nã gelu fragiles fieri qͥs nescit oꝑarũ
sta cõputacio ẽ. In lati fundis ñ legitima nat᷑e festinatio qͦ
naturiꝰ putant᷑ aptĩ diebꝰ eo plꝰ matheriȩ fundunt q seriꝰ eo
fructũ uberiorẽ. Qua re macras pͥꝰ c̃ueniet putare ualidas
nussie. plagã oẽm obliquã fieri ut facile decidant imbres

Expanded text:
atio verna in confesso est ab idibus Maiis, intra dies X, utique antequam florere incipiat, et eam infra iugum debere fieri. de sequente variant sententiae. cum defloruerit, aliqui pampinandum putant, alii sub ipsa maturitate. sed de his Catonis praecepta decernent. namque et putationum tradenda ratio est. <19> Protinus hanc a vindemia, ubi caeli tepor indulget , adoriuntur. sed et in hoc fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in siderum causis docebimus proximo volumincias recenti medicina mordeat quaedam hiemis ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vitio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles fieri quis nescit? operarum ista conputatio est in latifundis, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut facile decidant imbres,
Abbreviated transcription (Latin):
cerpat fronde simo boũ diluto spargi folia qͦtiens unt̃ int̾¬
ueniat. qr obluat᷑ ita uirꝰ mediciminiꝰ mira q̃dã ercogi¬
tante solertia inmanat qͥppe cũ auerti grandines carmi¬

Expanded text:
cerpat frondem, fimo boum diluto spargi folia, quotiens imber intecerpat frondem, fimo boum diluto spargi folia, quotiens imber interveniat, quoniam abluatur ita virus medicaminis, mira quaedam excogitante sollertia humana, quippe cum averti grandines carmi
Abbreviated transcription (Latin):
uolus fiat iniunci anurco congios duos decoci in crassitudine
qͥ qm̃ erandescit sub tecto hoc uites crca capita ac sub brachis
ungui ita n fore conuoluolũ. edã c̃tenti s̃ fimo luꝰ mrturt
suffire uintis sođo flatu c̃tinuo teiouo. Pseriq ñ minꝰagxiluiꝙ.
alimu arbitrait᷑ inurina. quã cato uamurca addita mpari
dens pubescentos auas qđ ne accidat falces cũ sint exacute fi¬
brina pelle dec̃gent atq ita putant. aut sangne ursi nalini¬
uolunt pꝰ putntionẽ casdẽ. St̃ arborũ pestes ⁊ formice has abigant
eubrica ac pice lioda ꝑunctis cauditꝰ necñ i pisce suspenso ur¬
ta muũ locũ egregant. aut luꝑino trito cũ oleo indices linũt.
cant lacerti iundiꝰ felle tangi cacuru a aibet. Priuatimnꝰ
aũ cont᷑ urucas ambiri arbores si ngłas amuliere inortati
nsis nuats pedtꝰ recincta. It̃ no qđ aĩal pastu nalefico de¬

Expanded text:
o, ne convolvolus fiat in vinea, amurcae congios duos decoqui in crassitudinem o, ne convolvolus fiat in vinea, amurcae congios duos decoqui in crassitudinem scat sub tecto. hoc vites circa capita ac sub bracchiis ungui; ita non fore convolvolum. quidam contenti sunt fumo huius mixturae suffire vineas secundo flatu continuo triduo. plerique non minus auxilii et alimenti arbitrantur in urina quam Cato in amurca, addita modo dens pubescentes uvas. quod ne accidat, falces, cum sint exacutae, fibrina pelle detergent atque ita putant aut sanguine ursino linunt post putationem easdem. sunt arborum pestes et formicae. has abigunt rubrica ac pice liquida perunctis caudicibus , nec non et pisce suspenso iuxta in unum locum congregant aut lupino trito cum oleo radices linunt. cant , lacerti viridis felle tangi cacumina iubent, privatim autem contra urucasambiri arbores singulas a muliere incitati mensis, nudis pedibus, recincta. item ne quod animal pastu malefico de
Abbreviated transcription (Latin):
io ficis asꝑgunt᷑ ruta. q nec fiant uernniose neue radices ꝓutroscat
Eñ ae uitiui radicitꝰ. aqua salsa ubent ad fundi si sint lacrimose. si uͦ
fructꝰ carũ aeciaant cuiere aceto consꝑgi ipsosq illmi. aut sandam¬
atqi oblini. qđ si fructũ ũ maturent pͥ marescente ꝑcisarũ abradices
plagã fibrasq aceto acri ⁊ urina uetusta madefacere atq eoluto ob¬
tuere sepe fode. Olearũ si parũ ꝓmisere fructꝰ nudatas radices hĩ¬
berno srigor opponunt ea q̃ castigatione ꝓficiunt. Om̃ĩa heo an¬
nua celi ratione ẽstant ⁊ aliqñ seri poseunt aliqñ celeriꝰ. Ilecñ
surg̃. Cato imedicañta q̃da cõponit m̃sure qͦ distinetione ad
maiorũ arborũ radices amphorã. ad minorũ uinã amurce ꝙ.
aque portionẽ aequa ablaqueatis pͥᷤ radicibꝰ paulati affundi ut¬
bens uiolea hoc ampliꝰ stranitis añ circupositis. Itẽ fico husꝰ pci¬
pue uere t̃iã ad aggerari radicibꝰ. ita firurũ ut ñ decidant gros¬

Expanded text:
icis adsperguntur rutaeque , ne fiant vermiosae neve radices putrescant . quin et vitium radicibus aquam salsam iubent adfundi , si sint lacrimosae; si vero fructus earum decidant, cinerem aceto conspergi ipsasque inlini aut sandaraatque oblini; quod si fructum non maturent prius inarescentem, praecisarum ad radices plagam fibrasque aceto acri et urina vetusta madefacere atque eo luto obruere, saepe fodere. olearum, si parum promisere fructus , nudatas radices hiberno frigori opponunt, eaque castigatione proficiunt. omnia haec annua caeli ratione constant et aliquando se263 Cato et medicamenta quaedam conponit, mensurae quoque distinctione, ad maiorum arborum radices amphoram, ad minorum urnam, amurcae et aquae portione aequa, ablaqueatis prius radicibus paulatim, adfundi iubens, in olea hoc amplius stramentis ante circumpositis, item fico; huius praecipue vere terram adaggerari radicibus; ita futurum, ut non decidant gros
Abbreviated transcription (Latin):
certũq fit a teica pitonis sententia tostũ panẽ lautioribꝰ carue¬
re silitos pistoresq tantũ eõ qͥ far pisebant nominatos necuus
uͦ habebant inseruitus ersq ermacello ẽducebãt. Criborim
genera galliȩ sex tisa equorũ inuenere hispaniȩ lino excusserua
⁊ opollinaria egiptꝰ papiro atq uinco. S int̃ pͥma dicat᷑ ialię¬

Expanded text:
certumque fit Atei Capitonis sententia cocos tum panem lautioribus coquecertumque fit Atei Capitonis sententia cocos tum panem lautioribus coquere solitos, pistoresque tantum eos, qui far pisebant, nominatos. nec cocos vero habebant in servitiis, eosque ex macello conducebant. cribrorum genera Galliae saetis equorum invenere, Hispaniae lino excussoria et pollinaria, Aegyptus papyro atque iunco.
Abbreviated transcription (Latin):
uostreari. alias adelitus ut artolagani aliã a festinatione
ut sceptrice. neeñ a coquendi ratione ut fornacei uł artopti¬
cei aut indibanis coctiñ pridẽ ꝙ̃ eparthis inuecto quẽ aqui¬
ticam uocant. qm̃ aqͣ trahit᷑ a tenue ⁊ispongiosa in anitate. ali
particũ sũma laus siliginis bonitate ⁊ cribri tenuitate c̃stit
qͥdẽ exouis aut lacte subigunt butiro uͦ gentes &̃ pacate o
oꝑis pistori genera transeunte cura durat sua piceno inpa¬
nis inuentione grã exalice matheria cũ nouẽ diebꝰ macero
decumo adspeciẽ tracta es. ubi tc̃ uuȩ passę suco postea infuti
ollis inclitũ quȩ rumpant᷑ ibi torrent neq ẽ exeo eibꝰ nͥ made¬
facto qđ̃ fit lacte maxime mulso. Pistores rome ñ fuere adpsicĩ
usq bellũ annis ab urbe c̃dita suꝑ. dLxxx. ipsi panẽ facitũ
toptasiã plautꝰ appellat in fabula quã auriculariã scripsit nus¬
na obid cũ certatione eruditorũ annis uersꝰ poeta sit illius

Expanded text:
ii, alias a deliciis , ut artolagani, alias a festinatione, ut speustici, nec non a coquendi ratione, ut furnacei vel artopticii aut in clibanis cocti, non pridem etiam e Parthis invecto quem aquaticum vocant, quoniam aqua trahitur ad tenuem et spongiosam inanitatem, alii Parthicum. summa laus siliginis bonitate et cribri tenuitate constat. quidam ex ovis aut lacte subigunt, butyro vero gentes etiam pacatae, ad operis pistorii genera transeunte cura. durat sua Piceno in panis inventione gratia ex alicae materia. eum novem diebus maceratum decumo ad speciem tractae subigunt uvae passae suco, postea in furnis ollis inditum, quae rumpantur ibi, torrent. neque est ex eo cibus nisi madefacto, quod fit lacte maxime mulso. Pistores Romae non fuere ad Persicum usque bellum annis ab urbe condita super DLXXX. ipsi panem faciebant toptas iam Plautus appellat in fabula, quam Aululariaminscripsit, magna ob id concertatione eruditorum, an is versus poetae sit illius,
Abbreviated transcription (Latin):
tenua ⁊ lata ⁊ mollia. Cuȩ uͦ ñ decidunt callo crassa
igusta eẽ falsa defontio ẽ. ñ decide his qͣꝵ pinguior sucꝰ
st. Esenĩ pot̾ inilice intelligere decide timachus mathe¬
uticꝰ sole scorpionẽ transeunte sidđis ui ⁊ qͦdã ueneno acris
suat. Curgͦ ñ eadẽ causa aduersũ os polleat. iuire mirem᷑

Expanded text:
tenuia et lata et mollia, quae vero non decidant, callo crassa et angusta esse. falsa definitio est non decidere iis, quarum pinguior sucus sit. quis enim potest in ilice intellegere? decidere Timaeus mathematicus sole scorpionem transeunte sideris vi et quodam veneno aëris putat. cur ergo non eadem causa adversum omnes polleat, iure miremur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ inmusto discors aut si misccant᷑ ñ alia quã partes
maturescenta. iungi necessariũ iuga altiora qͦletior
ageret qͦ planior. Itẽ roscido nebuloso minꝰq uentoso
c̃ueniunt contͣ humiliora gracili ⁊ arido ⁊ estuoso uen¬
tisq erposito. Iuga ad pedam̃tũ quã artissimo nodo
uinciri oportet uitẽ leue ẽtineri. Quȩ genera iutiũ
qͣsi solo cęloq eẽnt c̃serenda cũ enumeraremꝰ nacuro¬

Expanded text:
ino, non modo in musto, discors—aut, si misceantur, non alia quam pariter ino, non modo in musto, discors—aut, si misceantur, non alia quam pariter maturescentia iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior ager et quo planior, item roscido, nebuloso minusque ventoso conveniunt, contra humiliora gracili et arido et aestuoso ventisque exposito. iuga ad pedamentum quam artissimo nodo vinciri oportet, vitem levi contineri. quae genera vitium et in quali solo caeloque essent conserenda , cum enumeraremus natur
Abbreviated transcription (Latin):
celsũ emitt̾ẽ. hiuc uineę triũ pedũ abutudo ercelsior
nutat. cet̾is aqͥnto dũ ne ercedat hoĩs longitudinẽ iustĩ¬
his qͦ q̃ spargunt᷑ int̾ra breui ad imitandũ caueas curcum¬
dant scrobibꝰ ꝑ ambitũ factis. ne uagi palmites int̃ se pug¬
nent occursantes. maiorq pars t̾rarũ ita supinã intellut
uindemiã metuit. Siqͥdẽ ⁊ in affrica ninegipto siriaq ac
tota asia ⁊ multis locis europe hic mos p̃ualet. Ibi gͦ uxta
t̃̾ram cõprimi debet uitis eodẽ mͦ i tẽpore nutrita radice
qͦ iniugata uinea ut sẽꝑ pollices tantũ relinquant᷑ fercili
solo cũ tribꝰ gẽmis graciliore qͥnis prestatq multos eẽ qua
longos. Quę denat᷑a soli diximꝰ tanto potentiora sentien¬
tur qͣnto ꝓpior fuerit iuia t̾ra genera separari ac singłis
c̃seri tractũ utilissimũ mixtura enĩ generũ ꝙ̃ iniuno

Expanded text:
celsum emicare. huic vineae trium pedum altitudo excelsior celsum emicare. huic vineae trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iust quae sparguntur in terra, breves ad limitandum caveas circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure vindemiam metit, siquidem et in Africa et in Aegypto Syriaque ac tota Asia et multis locis Europae hic mos praevalet. ibi ergo iuxta terram conprimi debet vitis, eodem modo et tempore nutrita radice, quo in iugata vinea, ut semper pollices tantum relinquantur, fertili solo cum tribus gemmis, graciliore binis, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto potentiora sentientur, quanto propior fuerit uva terrae. <16> Genera separari ac singulis conseri tractus utilissimum —mixtura enim generum etiam in v
Abbreviated transcription (Latin):
dine qͥ feruneułꝰ appellat᷑. si forte custo fallat uites antequã
septimũ annũ asurculo cõpleat. euocata ad fluctũ eiuncesg
ac morit᷑. nec ueterẽ placat palmitẽ in longũ ⁊ ad quartũ
usq pedamentũ entti. qđ alii dracones alii iuniculos
uocant. ut fa ciant q̃ maseuleta appellant cũ induruit
uitis. Pessimũ inunea trans ducere qͥnto anno ⁊ ipsi palmi¬
tes intorquent᷑ singuleq singłis matherie emittunt᷑. ac de¬
inde cꝓximis pͥoresq amputant᷑ sẽꝑ eustodẽ relin qͥ mele
se dis ꝓriniꝰ iuti eẽ debet nec longior quã dictũ ẽ. ꝙ si
lururi auerint palmites intorqueri ut qͣtuor matherias
dũ stare condiscat ⁊ recta surgere. cet̾a ad pͥmordiũ cadẽ di¬
uidi aũ putatione pollieis inequali cramine untorq ne pre¬
cauet fructꝰ. parte aliqͣ obit̃ idẽ depͥmens ꝓhibebit iner¬

Expanded text:
dine, qui furunculus appellatur, si forte custos fallat. <14> Vitis, antequam dine, qui furunculus appellatur, si forte custos fallat. <14> Vitis, antequam septumum annum a surculo conpleat , evocata ad fructum eiuncescit ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitti, quod alii dracones, alii funiculos vocant, ut faciant quae masculeta appellant. cum induruit vitis, pessimum in vinea traducere. quinto anno et ipsi palmites intorquentur singulaeque singulis materiae emittuntur ac deinde proximis, prioresque amputantur. semper custodem relinqui melius, sed is proximus viti esse debet, nec longior quam dictum est, et, si luxuriaverint palmites, intorqueri, ut IV materias dum stare condiscat et recta surgere, cetera a primordio eadem, dividi autem putatione pollices in aequali examine undique , ne praegravet fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in ex
Abbreviated transcription (Latin):
debet. exmatheriis qͥbꝰ matheriã nascat᷑. tunc ꝑ iugum
mergi alligariq ut sustineat᷑ ugo ñ pendcat iundo mex asric¬
tius atcia gemma alligari. qm̃ & si cohercet᷑ inipetꝰ mathe¬
riȩ densioresq citra pampini erultent. cacum religari uetant
natura hȩc ẽ. deieeta pars aut p̃ligata fructũ dat plurimũq
ipsa curuatura qđ citta ẽ. matherie mittit offensanti eredo spũ
⁊ illa quã diximꝰ medulla q̃ ita emicuerit matheria fruetum
dabit anno sequente. Sic duo genera palmitũ qͥ deduro erit
matheriãq in ꝓximũ annũ ꝓmittit pampinariũ uocat᷑. aut
uti supͣ cicatricẽ ẽ fructuariũ. alterũ ex anniculo pabnite seꝑ
fructuariũ relinquit᷑ subiugo.⁊ qͥuocat᷑ custoᷤᷤ hc ẽ. noue̾
palmes ñ longior tribꝰ gemnis ꝓximo anno matheriã daturꝰ.
si uitis lururiose c̃sumpserit ⁊ aliꝰ uxta eũ uertice magniti¬

Expanded text:
debet, ex quibus materia nascatur, tunc per iugum debet, ex quibus materia nascatur, tunc per iugum mergi alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictius a tertia gemma alligari, quoniam et sic coercetur impetus materiae densioresque citra pampini exultant. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem emittit, offensante, credo, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia fructum dabit anno sequente. sic duo genera palmitum: quod e duro exit materiamque in proximum annum promittit , pampinarium vocatur aut, ubi supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper fructuarium . relinquitur sub iugo et qui vocatur custos—hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis—proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
crassitudinẽ pollicarẽ uiti imꝑare. sequenti anno palmi¬
tes salutent᷑ ꝓuiribꝰ matris singłi aut gemini idẽ ⁊ secu¬
to si coget infirmitas nutriant᷑. t̾ cioq demũ duo adici¬
ant᷑. nec sunt plures quat̾ns umquã ꝑmittendi breuitq
ñ indulgendũ ⁊ sẽꝑ inhibenda fecunditas in ea ẽ natura
ut parere malit quã uiuere qͥcqͥd matherie adimit᷑ fruc¬
tui accedit. illa semina uult quã fruetũ gigni. qm̃ fruc¬
tus caduca res ẽ. si ꝑnitiose luxuriat. nec ampliat se s
egerit. Babit c̃silium ⁊ soli nat᷑a inmaero oẽ si uires
habebit recisa intͣ uigũ morit᷑ ut oĩs fetura sub eo exe¬
at. minimũ ideẽ debebit int̾uallũ ut attingat uigũ
suꝑetq ñ teneat adeo ñ recũbat in eo nec delicate se spar¬
gat ista temꝑet᷑ hic modꝰ ut crescere ⁊ iamnũ mallet
quã parere palmes duas tresue gẽmas habere sub iugo

Expanded text:
crassitudinem pollicarem viti imperare . sequente anno palmicrassitudinem pollicarem viti imperare . sequente anno palmites educentur pro viribus matris singuli aut gemini. iidem et secuto, si coget infirmitas, nutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non indulgendum et semper inhibenda fecunditas est. ea est natura, ut parere malit quam vivere. quidquid materiae adimitur, fructui accedit. illa semina mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic perniciose luxuriat, nec ampliat se, sed egerit. <12> Dabit consilium et soli natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum moretur, ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit intervallum, ut attingat iugum speretque, non teneat, adeo non recumbat in eo nec delicate se spargat. ita temperetur hic modus, ut crescere etiamnum malit quam parere. <13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo
Abbreviated transcription (Latin):
pinos adiudicate det̾gere usq qͦ placeat roborari cã. Sunt
qͥ uetant tingi ꝓximo anno qͦ trans lata sit. neq ante Rx.
mensẽ falce curari. tc̃ aũ adtres gẽmas recidi. Alii ⁊ ꝓri¬
mo qͥdẽ anno recidunt s ut t̾nos quat̾nosue singłis annis
adiciat articłos. qͣrto demũ ꝑducant adiugũ id utrĩq fruc¬
tum tardũ p̃t̾ea retorridũ ⁊ nodosũ pimulioꝵ increm̃to.
optimũ aũ matrẽ eẽ firmã postea fȩtũ audacẽ. nec tutũ ẽ.
qͥ cicatricosũ magno ĩꝑitie errore qͥcqͥd ẽ tale plagiꝰ nascit᷑.
ñ ematre totas habeat illa uires dũ roborat᷑ ⁊ annuos acei¬
pit tota fȩtꝰ cũ ꝑmissũ fuerit nasci nicha nat᷑a porti¬
onibꝰ paritq exereuerit satis fir ma ꝓtinꝰ inuigo col¬
locari debebit. si ⁊ iaminũ infirmi or erit subipso uigo
hospitari recisa uiribꝰ ñ ętate a̾ecernit᷑. temerariũ ẽ. añ

Expanded text:
pinos adiugatae detergere usque quo placeat roborari eam. sunt pinos adiugatae detergere usque quo placeat roborari eam. sunt qui vetant tangi proximo anno, quam tralata sit, neque ante LX mensem falce curari, tune autem ad III gemmas recidi. alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciant articulos, quarto demum perducant ad iugum. id utrimque fructu tardum, praeterea retorridum et nodosum pumilionum incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem . nec tutum est quod cicatricosum, magno imperitiae errore; quidquid est tale, plagis nascitur, non e matre. totas habeat illa vires, dum roboratur, et annuos accipiet tota fetus, cum permissum fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quae excreverit satis firma, protinus in iugo collocari debebit; si etiamnum infirmior erit, sub ipso iugo hospitari recisa. viribus, non aetate, decernitur. temerarium est ante
Abbreviated transcription (Latin):
qua intranslato. uiue radix posita in uinea pꝰ annũ rese¬
cat᷑ usq ad trã ut unꝰ tantũ enuneat oeulꝰ. adminiculo
uixta affiro ⁊ fimo addito sinulimͦꝰ ⁊ sodo anno recidit᷑ uiresq
c̃cipit ut intͣ se pascit suffecturas oneri alia festinatione pa¬
rienoi gracilis atq ei uncidani cohibeat᷑ castigatione tali
inferũ exeat tota nichil auidiꝰ nascit᷑. acn ad pariendũ
uures seruent᷑ tota sit fetus pedam̃ta omĩa q̃ diximꝰ aut
radice robore oleaq si ñ sint palię uniꝑo cupresso alburno
sabuco reliqͦꝵ generũ sudes oibꝰ annis recidunt᷑ saluberri¬
ma inuigo harundo conera fasciculꝰ durat annis qͥnis cũ bre¬
uiores palmites sarm̃to uingunt᷑ int̾ se funiũ mͦ. ex hoc arcꝰ
emittit.⁊ quẽ faciat ętas uitẽ hic iniugũ isilita. qͥ tum
excecant eũ supina falce anferendo ocłoᷤ ut longiꝰ euocent
noxia uiuria utilior enĩ c̃suetudõ parientis satiusq pam¬

Expanded text:
ta in vinea post annum resecatur usque ad terram, ut unus tantum emineat oculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit et intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncida, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pariendum vires serventur, tota fit fetus. <10> Pedamenta optuma, quae diximus, aut ridicaee robore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso, laburno, sabuco. reliquorum generum sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasciculis durat annis quinis. cum breviores palmites sarmento iunguntur inter se funium modo, ex hoc arcus emittit et quem faciat aetas vitem. hic in iugum insilit . aliqui tum excaecant eum supina falce auferendo oculos, ut longius evocent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendi satiusque pam
Abbreviated transcription (Latin):
uineã. alii uetant gẽmantẽ decuti enĩ ocło tractuq
intrantiũ deteri. ⁊ obid ardendũ ꝓeul om̃e qͥdẽ pecus
s maxime lanatũ qm̃ facillime auferat gẽmas inmicꝰ
⁊ pubescente uua rastros satisq ẽẽ uineã. t̃ anno con¬
fidi ab eqͥnoctio uerno aduergiliarũ exortũ ⁊ canis or¬
sanel auindemia añ brumã. cũ alii ab laqueare ⁊ister¬
corare satĩ putant. Iter̃ satis putant ab idibꝰ aprił añ¬
quã c̃cipit hoc est in ui. idꝰ mai. dem pꝰquã florere inci¬
piat. ⁊ cũ defloruerit ⁊ uaria ante se uua ꝑttiores as¬
firmant si iusto sepiꝰ fodiant᷑ intantũ tenerescere aci¬
nos ut rumpant᷑. q̃ fodiant᷑ añ feruentes horas dici
fodiendas c̃uenit sicuti lutũ. neq arare neq fodẽ fossione
puluerẽ excitatũ contͣ soles nebulas ꝙ ꝓdec. Pampinasio

Expanded text:
ant gemmantem; decuti enim oculos tractuque intrantium deteri, et ob id arcendum procul omne quidem pecus, sed maxime lanatum, quoniam facillime auferat gemmas. inimicos et pubescente uva rastros, satisque esse vineam ter anno confodi, ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis orsemel a vindemia ante brumam, cum alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus Aprilibus, antequam concipiat, hoc est in VI idus Maias; dein prius piat et cum defloruerit et variante se uva. peritiores adfirmant, si iusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit , sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione pulverem excitatum contra soles nebulasque pro
Abbreviated transcription (Latin):
naica regione sub etesiarũ flatu c̃serunt. necñ ⁊ ing̃cia oleã
maxime in laconia cuiꝰ insula ⁊ uites tc̃ serit. Cetĩ apđ gc̃os in o¬
culare ⁊ inserere ñ dubitant. s arbores ñ ser̃ plurimũq moleo
qͦꝵ natura pollet. Hãq inegipto om̃iser̃ m̃se ⁊ ubicũq imbres
ȩstiui st̃ ut inindia ⁊ ȩthiopia necessario pꝰ hȩc autumno serũ¬
tur arbores. Ergo tria tẽpora eadẽ germinationis uer ⁊⁊ canis¬

Expanded text:
naica regione sub etesiarum flatu conserunt, nec non et in Graecia, oleam naica regione sub etesiarum flatu conserunt, nec non et in Graecia, oleam maxime in Laconia . Coos insula et vites tune serit, ceteri apud Graecos inoculare et inserere non dubitant, sed arbores non serunt. plurimumque in eo locorum natura pollet; namque in Aegypto omni serunt mense et ubicumque imbres aestivi sunt, ut in India et Aethiopia, necessario post haec autumno seruntur arbores. <5> ergo tria tempora eadem germinationis
Abbreviated transcription (Latin):
tum ab eqͥnoctio uerno intͣ uergiliarũ ȩxortũ interradi alt̾nis
annis meliꝰ inuentũ. Itẽ muscũ radici circũfodi aut̃ om̃ibꝰ.
annis a solsticio duũ cubitorũ scrobe pedali altitudine stercorari
t̃cio anno. Mago idẽ amygdalas ab occasu arcturi adbrumã seri¬
ubet. Pira ñ eodẽ tẽpore oiã qm̃ neq floreant eadẽ oblonga aut̃
rotunda ab occasu uergiliarũ ad brumã. Reliqͣ genera media
hieme ab occasu sagitȩ subsolariũ. aut septentrioniꝰᷤ spectantia.
Laurũ aboccasu aquilȩ ad occasũ sagite conexa enĩ detẽpore
serendi quȩ ratio ẽ. uere ⁊ autumno id magna exparte fieri de¬
creuere. Est ⁊ alia hora circa canis ortus pautioribꝰ nota. qm̃
ñ om̃ibꝰ locis parit̃ utił intelligit᷑. s haut omutenda nob nõ
traetꝰ alicuiꝰ ratione. uerũ nature potiꝰ indagantibꝰ in eira¬

Expanded text:
tum ab aequinoctio verno intra vergiliarum exortum interradi alternis tum ab aequinoctio verno intra vergiliarum exortum interradi alternis annis melius inventum, item museum radi, circumfodi autem omnibus annis a solstitio II cubitorum scrobe pedali altitudine, stercorari tertio anno. <4> Mago idem amygdalas ab occasu arcturi ad brumain seri iubet, pira non eodem tempore omnia, quoniam neque floreant eodem, oblonga aut rotunda ab occasu vergiliarum ad brumam, reliqua genera media hieme ab occasu sagittae, subsolanum aut septentrionis spectantia, laurum ab occasu aquilae ad occasum sagittae. conexa enim de tempore serendi inserendique ratio est. vere et autumno id magna ex parte fieri decrevere. est et alia hora circa canis ortus, paucioribus nota, quoniam non omnibus locis pariter utilis intellegitur, sed haud omittenda nobis non tractus alicuius rationem, verum naturae totius indagantibus. in Cyre
Abbreviated transcription (Latin):
me miscebit. is tenuissimas radices erarabit. radices susũ abibũt
crassiores fiunt ⁊ eo in radices iures olea ea bibunt. Quȩ gent̾ra
olearũ ut in qͦ genere t̃rę iuberi ⁊ seri qͦ spectare oliueta diximꝰ
in ratione. Mago incolle ⁊ siccis ⁊ argilla ⁊ int̃ autũnũ ⁊ brumã
autũno libeat pꝰ eqͥnoctiũ. ML. diebꝰ ad uergiliarũ occasũ.xiiii.
soli dies st̃ qͥbꝰ seri noceat. Africe peculiare̾ qđ in oleastro ẽ inserit
qͣdã ȩt̾̃nitate cũ senescant ꝓxxima adoptioni uirga emissa atq ita
alia arbor exeadẽ iuuenescente iterũq n qͦties opꝰsit ut ȩius
eadẽ oliueta constent. Inseritur aũ oleaster calamo ⁊ in oeu¬
latione olea ubi quercꝰ effossa sit male ponit᷑. qm̃ uermes
qͥ rauce uocant᷑ inradice quercꝰ nascunt᷑ ⁊ transeunt. ñ intu¬
mare taleus. aut siccare priꝰq serant᷑ utiliꝰ cõꝑtũ. Uetꝰ oliue¬

Expanded text:
me miscebit , is tenuissimas radices exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, me miscebit , is tenuissimas radices exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crassiores fient et eo in radices vires oleae abibunt. <2> Quae genera olearum et in quo genere terrae iuberet seri quoque spectare oliveta, diximus in ratione olei. Mago in colle et siccis et argilla inter autumnum et brumam autumno libeat, post aequinoctium XL diebus ad vergiliarum occasum III soli dies sunt, quibus seri noceat. Africae peculiare, quod in oleastro eas inserit quadam aeternitate, cum senescant, proxima adoptione virga emissa atque ita alia arbore ex eadem iuvenescente iterumque et quotiens opus sit, ut aevis eadem oliveta constent. inseritur autem oleaster calamo et inoculatione. <3> Olea, ubi quercus effossa est, male ponitur, quoniam vermes, qui raucae vocantur, in radice quercus nascuntur et transeunt. non infumare taleas aut siccare prius, quam serantur, utilius conpertum. vetus olive
Abbreviated transcription (Latin):
dalio subactꝰ sit beneq gluitus cũ taleã dimittis pede taleã oppri¬
mito si parũ descendat malleo aut matteola adieito cauetoq ne li¬
brũ scunidas cũ adices palo pͥꝰ locũ ne feceris qͦ taleã demitat ita¬
meliꝰ uiuet talea. ⁊ ubi trimȩ st̃ tum deniq curȩ st̃ ubi liber se
uertet si inscrobibꝰ aut insulcis seras t̾nas taleas poneto easq diuari¬
diligent̃ eximere oleã oportet ⁊⁊ radices quã pluronas cũ tra ferre
obi radices be̾ne oꝑueris calcare bene neqͥd noceat siqͥs querat quod
recte putabis id hoc mͦ putato qua locꝰ recte ferax erit q̃ arida ert̃.
⁊ siqͥd uetꝰ int̾fregerit inde ea omĩa ęximito. qͥlocꝰ ferax ñerit id
plꝰ cdicito. aratoq bene enodatoq stirpesq leues facito circũ oleas
autumnitate ablaqueato ⁊ stercꝰ addito qͥ oliuetũ sepissime ⁊ altissi¬

Expanded text:
alio subactus sit beneque gluttus. cum taleam demittes, pede taleam opprialio subactus sit beneque gluttus. cum taleam demittes, pede taleam opprimito. si parum descendet, malleo aut mateola adigito, cavetoque, ne librum scindas, cum adiges. palo prius locum ne feceris, quo taleam demittmelius vivet. Taleae ubi trimae sunt, tum denique maturae sunt, ubi liber sese vertet. Si in scrobibus aut in sulcis seres, ternas taleas ponito easque divari.—Diligenter eximere oleam oportet et radices quam plurimas cum terra ferre, ubi radices bene operueris, calcare bene, ne quid noceat. si quis quaeret, quod eo die dies XL recte putabis. id hoc modo putato: qua locus recte ferax erit, quae arida erunt et si quid ventus interfregerit, inde ea omnia eximito. qua locus ferax non erit, id plus concidito aratoque bene enodatoque stirpisque leves facito.—Circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito .—Qui oletum saepissime et altissi
Abbreviated transcription (Latin):
palis laxato priꝰ meatu. Itẽ mprtꝰ oĩũ hoꝵ longitubinẽ
triũ pedũ crassitudinẽ minꝰ bracchiali cortice diligent᷑ seruato trunco ȩra¬
cuto. Mirtꝰ etaleis serit᷑ morꝰ talea tantũ qm̃ inulmo eã inseri religio fulgurũ
ꝓhibet. Qua ꝓpt̾ decalearũ satu nc̃ dicendũ ẽ seruandũ ineo añ omĩa ut
taleȩ exferacibꝰ fiant arboribꝰ. ne curuȩ neue scabre aut bifurcȩ tenuioros
quã ut manũ impleant neminores pedalitꝰ ut in libato cortice atq ut
sectura inferior ponat᷑ sẽꝑ ⁊ qđ erit ab radice ad cumulet᷑. q̃ germina¬
tio t̾ra donec robur planta capiat. q̃ eustodienda in olearũ eura cato ui¬
dicauerit ipsiꝰ u̾bis optime p̃cipiemꝰ. Taleas olea gigneas qͣs inserobe sat᷑a¬
seris tripedaneas facito diligent̃q tractato ne lib laboret cũ dolabis aut
secabis qͣs inseminario saturi seris pedales facito eas sic inserito locꝰ bipe¬

Expanded text:
palis laxato prius meatu, item myrtus, omnium horum longitudine palis laxato prius meatu, item myrtus, omnium horum longitudine II pedum, crassitudine minus bracchiali, cortice diligenter servato, trunco exacuto. Myrtus et taleis seritur, morus talea tantum, quoniam in ulmo eam inseri religio fulgurum prohibet. quapropter de talearum satu nunc dicendum est. servandum in eo ante omnia, ut taleae ex feracibus fiant arboribus , ne curvae neve scabrae aut bifurcae, ne tenuiores quam ut manum impleant, ne minores pedalibus, ut inlibato cortice atque ut sectura inferior ponatur semper et quod fuerit ab radice, adcumuleturque germinatio terra, done robur planta capiat. Quae custodienda in olearum cura Cato iudicaverit, ipsius verbis optime praecipiemus: Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas facito, diligenterque tractato, ne liber laboret , cum dolabis aut secabis. quas in seminario saturus eris, pedales facito. eas sic inserito: locus bip
Abbreviated transcription (Latin):
cio s utraq infirmissima ⁊ q̃ cortice nitunt᷑ tantũ uł leui
aura ocissime deplantant᷑. Inserere firmissimũ. ⁊ fecundius
quã serere. Ñ ẽ. omittenda raritas uniꝰ exẽpli. Corellius eq̃.
r̃. a teste genitꝰ inseruit castaneã suomae ipsã surolo inne¬
apolitano agro. sic facta ẽ castanea q̃ ab eo nom̃ accep̃ int̾ lau¬
datã. postea heres eiꝰ delibertꝰ corellianã iter̃ inseuit. hec ẽ.
int̾ eã differentia illa copiosior. hȩc t̾rȩ iana melior. Reliqͣ
genera casꝰ ingenio suo ex cogitaũ ac defractos serere ramos
docuit cũ pali defiri rabices cȩpissent. Multa sic serunt᷑ in¬
pͥmis q̃ ficꝰ oĩbꝰ aliis modis nascẽs. p̃t̃ quã tale optime qͥdẽ si uas¬
tiore ramo pali mͦ exacuto adicat᷑ alte exiguo suꝑ t̾raĩ relic¬
to capite. eoq ipsa arena cooꝑto ramo serunt᷑ & punica.

Expanded text:
tio, sed utraque infirmissima; et quae cortice tantum nituntur, vel levi tio, sed utraque infirmissima; et quae cortice tantum nituntur, vel levi aura ocissime deplantantur . inserere firmissimum et fecundius quam serere. Non est omittenda raritas unius exempli. Corellius eques Romanus Ateste genitus insevit castaneam suomet ipsam surculo in Neapolitano agro. sic facta est castanea, quae ab eo nomen accepit inter laudatas. postea Tereus eiusdem libertus Corellianam iterum insevit. haec est inter eas differentia: illa copiosior, haec Tereiana melior. Reliqua genera casus ingenio suo excogitavit ac defractos serere ramos docuit, cum pali defixi radices cepissent. multa sic seruntur inprimisque ficus omnibus aliis modis nascens praeterquam talea, optime quidem, si vastiore ramo pali modo exacuto adigatur alte, exiguo super terram relicto capite eoque ipso harena cooperto. ramo seruntur et punica,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita coagm̃tati ⁊ illasua intrita obliti eadẽ ratione .⁊ in
malo qͥdã huic generi miscuere fissurã inuitibꝰ. ex empta cor¬
tiei tessella alat̾ẽ plano adigendo. Tot modis insitã arbo¬
rem udimꝰ uixta tiburces thulias oĩ genere pomorũ onustam
alio ramo nucibꝰ alio bacis aliunde uitȩ piris ficis piicis
malorũq generibꝰ s huic breuis fuit uita nec tam̃ om̃ia
exꝑim̃tis asseqͥ naturã possumꝰ. Quȩdã enĩ nasci nͥ sponte
nullomꝰ queunt eaq inmitibꝰ tantũ ⁊ desertis locis ꝓueniũt.
Capacissima insitoꝵ oĩum ducit᷑ platanꝰ. postea robur uerã
utraq sapores corrũpunt. quedã onũi genere inserunt᷑ ut ficꝰ
ut punice. uitis ñ recipit emplastra nec qͥbꝰ tenuis aut cadu¬
cus rimosusq cortex neq in oculatione sicce ut humoris
exigui. Fertilissima om̃ium inoculatio postea emplastra¬

Expanded text:
atque ita coagmentari et illa sua intrita oblini, eadem ratione ut in atque ita coagmentari et illa sua intrita oblini, eadem ratione ut in malo. quidam huic generi miscuere fissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere plano adigendo. 120 tot modis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes tullios omni genere pomorum onustam, alio ramo nucibus, alio bacis, aliunde vite, piris, ficis, punicis malorumque generibus. sed huic brevis fuit vita. nec tamen omnia experimentis adsequi in natura possumus. quaedam enim nasci nisi sponte nullo modo queunt, eaque inmitibus tantum et desertis locis proveniunt. capacissima insitorum omnium ducitur platanus, postea robur, verum utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere inseruntur, ut ficus, ut punicae. vitis non recipit emplastra, nec quibus tennis aut caducus rimosusque cortex, neque inoculationem siccae aut umoris exigui. fertilissima omnium inoculatio , postea emplastra
Abbreviated transcription (Latin):
siccatus huiꝰ enĩ remediũ appositis fictilibꝰ uasis modicꝰ humor ꝑ
cinerẽ distillat. in oculatio rores amat lenes. Emplasti ratio ⁊¬
c̃uenit sic̃ ẽ. ficis gͦ ãputatis oĩbꝰ. ramis ne sucũ auocent
nitidissima inparte qͣq p̃cipua certat᷑ hilaritas erempta seu¬
tula ita ne descendat ultͣ corticẽ ferrũ imprimit᷑. eralia cor¬
tex parcũ sui germiniᷤ mãmas. sic cõpage densata ut cicatri¬
ei locꝰ ñsit ⁊ statĩ fiat unitas. Hȩc humorẽ nec afflatũ re¬
cipiens nichilominꝰ tam̃ ⁊ luto munire ⁊ uincło meliꝰ hoc
genꝰ ñ pͥdẽ reꝑtũ uolunt qͥ nouis moribꝰ fauent. s ꝙi ⁊ apdł
uet̾es g̃cos inuenit᷑. ⁊ apd̾ catonẽ qͥ oleã ficũq sic inseri
iussit m̃sura cẽ p̃finita scd̾m reliquã diligentiã suã corticis
scalpro ercidi qͣtuor digitoꝵ longitudine ⁊ triũ lataudine.

Expanded text:
siccitas; huius enim remedium: adpositis fictilibus vasis modicus umor per siccitas; huius enim remedium: adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat. inoculatio rores amat lenes. xxvi 118 Econvenit, sicut est ficis. ergo amputatis omnibus ramis, ne sucum avocent, nitidissima in parte quaque praecipua cernatur hilaritas, exempta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferrum, inprimitur ex alia cortex par cum sui germinis mamma, sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et statim fiat unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; nihilominus tamen et luto munire et vinculo melius. hoc genus non pridem repertum volunt qui novis moribus favent, sed iam et apud veteres Graecos iam suam: cortices scalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra obrutos ut cacumine eristent. Cato iutẽ triꝰ modis inserit
p̃sectã findi iubet ꝑmedullã in eã surculoᷤ eracutos ut dietũ ẽ.
addi medullas iunci. alt̾os int̾se uites c̃tingant utriꝰq in obliquũ
late c̃trario adrasa iunctis medullis colligari. t̾ciũ genꝰ ẽ tere¬
drare uitẽ in obliquũ ad medullã calamosq addere longos podes¬
bimos atq ita ligatũ insitũ intritaq inlitũ oꝑire t̾ra calamis
subrectis. nra ȩtas correr̃ ut gallica uteret᷑ terebraq ercauat
nec urit qm̃ adustio oĩs hebetat atq ita ut gẽ mascere incipi¬
ens ligat᷑ calamꝰ nec płꝰq binis ab insito emineret ołis ubni
autumno ad germinationis initia. Satiuȩ plantȩ siluestrium
radicibꝰ inserunt᷑ nat᷑a sictioribꝰ si satiuȩ siluestribꝰ. inserant᷑
degenerant inferitate reliqͣ cęlo constant. Aptissima uisitis

Expanded text:
terra obrutos, ut cacumine exstent. Cato vitem tribus modis inserit: terra obrutos, ut cacumine exstent. Cato vitem tribus modis inserit: praesectam findi iubet per medullam, in eam surculos exacutos, ut dictum est, addi, medullas iungi. altero, si inter se vites contingant , utriusque in obliquum latere contrario adraso iunctis medullis colligari. tertium genus est terebrare vitem in obliquum ad medullam calamosqbinos atque ita ligatum insitum intritaque inlitum operire terra calamis subrectis. 116 nostra aetas correxit, ut Gallica uteretur terebra, quae excavat nec urit — quoniam adustio omnis hebetat —, atque ut gemmascere incipiens eligeretur calamus, nec plus quam binis ab insito emineret oculis, ulautumno ad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus inseruntur natura siccioribus; si sativae silvestribus inserantur, degenerant in feritatem. reliqua caelo constant. aptissima insitis
Abbreviated transcription (Latin):
de nficos ꝑuer tantũ luna sitiente hoc e sicra. p̃terea post
icno sẽ ac sine uento austro. mirũ qđ ñ content᷑ insitum
umosse uit dictũ ẽ incespite ab imbre frigoribꝰqꝙ ꝓterisse
li mosutꝰ bifidorũ uiminũ fasces linga bubula rrebe id genꝰ
.insuꝑ optegi iubet canꝙ illigari oꝑtan frantes mine
abunde arbitrant᷑ paleato luto fartur libro duos digtos insitõ orstante
uerno inserentes tẽpꝰ urget incitantibꝰ se gẽmis p̃t̃ quã in olea euiꝰ diu¬
tissime ocłi parturiunt minimũq suci ht̃ sub cortue qͥnimius insitis
nocet. Punica uͦ ⁊ ficũ quã quȩ alia sicca s̃ recrastinare minime utile.
Pinũ uł florentẽ inserere licae ⁊ inmaiũ qͦq mensẽ ꝓtende insitiones
Qđ si longiꝰ afferant᷑ pomorũ calami rapo infiro optime custodire
sucũ arbitrantͥ seruari int̾̃ duõ imbrices iuxta riuos uł piscinas
utrĩq t̾ra obstrłetos. uiti uͦ inserobibꝰ siceis stram̃to oꝑtos ac deiñ

Expanded text:
autem et ficos per ver tantum, luna sitiente, hoc est sicca praeterea post meridiem ac sine vento austro. mirum quod non contentus insitum munisse, ut dictum est, et caespite ab imbre frigoribusque protexisse ac mollibus bifidorum viminum fasciis, lingua bubula — herbae id genus est—insuper optegi iubet eamque inligari opertam stramentis. nunc abunde arbitrantur paleato luto sarcireet libro II digitos insito exstante. verno inserentes tempus urguet, incitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius dintissime oculi parturiunt, minimumque suci habet sub cortice, qui nimius insitis nocet. punica vero et ficum quaeque alia sicca sunt recrastinare minime utile. pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem protendere insitiones. quod si longius adferantur pomorum calami, rapo infixos optime custodire sucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos, vitium vero in scrobibus siccis stramento opertos ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ue radix qͦ frustra serit᷑ male ⁊ insic cis malleoꝰ nͥ pꝰ imbrem.
At irrigius ul frondens uins nusq ad solsticiũ recte isq ut in
inspania quiescere ueritos sationis die utilissimũ plerisq austeoᷤ
optant.cato obducat int̾ee medio temꝑunito int̾binas uites
oportit pedes qͥnos minimũ aũ leto solo pedes quat̾nos tenui
plurimũ octonos. umbri ⁊ marsi ad uicenos int̾mitunt a
tu rariores poni. sicco densiores subtilitas parsinionie cõpen¬
dia inueñ cũ iunea inpastinato serat᷑ ob it̃ seminarũ saci¬
enti. ut ⁊ uiue radir loco suo ⁊ malleolꝰ qͥ transferat᷑ int̾
uites ⁊ ordines serat᷑. Quę ratio inuigero circit̾.xui. iua

Expanded text:
veradix quoque frustra seritur, male et iveradix quoque frustra seritur, male et iat in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania . quiescere ventos sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat. <9> Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos—Umbri et Marsi ad vicenos intermittunt artu rariores poni, sicco densiores. subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordin
Abbreviated transcription (Latin):
terrũ minutis in scobre imo sulsisq miceri fimo
necessarium cliuosa altiores scrobes poscunt p̃terea
pulumatis ad euexitate labris qui ex his longiores
fient ut uites binas accipiant e diuerso alei uo¬
cabuntur. esse uitis radicẽ in medio scrobe oportet
sed ipsam innixã solido in orientẽ equinoctialẽ
spectare. adminicula prime calamo acciꝑe umetis
limitari de cumano xuiii pedũ latitudinis ad con¬
trarios uehiculoꝵ transitus aliisq transuersis limitib
denũ pedũ aistingui ꝑ media iugera. aut si maior madꝰ sit totiap̃
pedũ carbine qd decumano limitari seꝑ uͦ quinquanis semitari
hoc ẽ. inqͥnto qͦ. palo singłe iugo pagine indudant᷑ solo spisso ñ nͥ
sulco uł scrobe incolles sulcos agere transuerses neliꝰ quã pasti¬
nare. ut defluuia tales eoꝵ ẽtineant᷑ aquoso celo uł sicea solo
autumno poscet humidꝰ frigidꝰq &̃ ueris crita inarido solo ui¬

Expanded text:
terram minutis in scrobe imo sulcis fimoque misceri terram minutis in scrobe imo sulcis fimoque misceri necessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites binas accipiant e diverso, alvei vocabuntur . esse vitis radicem in medio scrobe oportet, sed ipsam innixam solido in orientem aequinoctialem spectare, adminicula prima e calamo accipere; vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem pedum cardine, quot decumano, limitari, semper vero quintanis semitari, hoc est ut quinto quoque palo singulae iugo paginae includantur; <8> solo spisso non sulco vel scrobe. 170 in colles sulcos agere traversos melius quam pastinare, ut defluvia transtris eorum contineantur; aquoso caelo vel sicco solo autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo vi
Abbreviated transcription (Latin):
se stabit id enim nõ fit nisi pedamenti mopia
simplici iigo cõstat porrecto ordineq cantherũ
appellant melior et umo quando sibi ipsa no ob¬
umbrat assiduoq sole quoquit᷑ ⁊ aflatũ magis
sentit celerius rorẽ diminit pampinationi quoq
⁊ occationi om̃iq oꝑi facilior suꝑ cęt̾̃a deflorescit
utilius uigũ fit ꝑnc̃a aut ħ arundine auterme
finiculoue ut in hispania brundisioq cõpluuiata
copiosior uino estꝙ dicta a cauis edium con¬
pliuis diuidit᷑ qͥ in quaternas partes tondẽ
iugis hunis serendi ratio dicet᷑ ecdẽ ualitura
in om̃i genere in hoo uero numerosior tantũ uͦ
seritur modis optime in pastinato ꝓxime in sulco
nouissime in scrobe de pastmatione dictũ est
ulço latitudo pale satis est scrobib ternors
pedũ in quãq partẽ altitudo in quocũq genere
tripedalis. Ideo noc uitis minor transferri debet
ex statura &iam nunc duab gemmis emolliri

Expanded text:
se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium appellant. melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique operi facilior. super cetera deflorescit utilius. iugum fit pertica aut harundine aut crine funiculove , ut in Hispania Brundisique. conpluviata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valitura in omni genere, in hoc vero numerosior tantum. <7> III vero seritur modis: optime in pastinato , proxime in sulco, novissime in scrobe. De pastinatione dictum est; sulco latitudo palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem. altitudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri debet, exstatura etiamnum duabus gemmis . emolliri
Abbreviated transcription (Latin):
genere inuentu nouitio funditur malleolus medull&q
erassa in se colligantur ipsi candales itt ut gemis
partatur omimodo tum malleobo in terra fixo miet
serit᷑ ⁊ cũ spargere caules cepit deciditur foditurq
sepius talis uuȩ acinus nichil intus ligni ħabiturus
columella ꝓmitit cũ iuuere semina ipsa ꝑ quam
mirũ sit medulla adempta nasci surculis etiam qͥb
nõ sit arriculatio arboris nõ omittendũ iudet᷑ nãq
buxi teninssimiꝰs quinis senisq colligatis de pacti
ꝓueniunt quondã in obseruatione erat ut defin¬
gerent᷑ ex mnputatti buxo alit̃ uiuere nuc
crediti dethraxere hec exꝑimenta seminarii cura
sequitur uinearũ ratio quinq generũ he sparsis
ꝑ terrã palmitib aut ꝑ se unte subrecta uł cum
anuculo sine uigo aut pedate simplici iuigo sati¬
ut cõpluuiate quadrupliciq pedata erat etdẽ
intellegit᷑ eiꝰ quoq i qua sine aminiculo uitis ꝑ

Expanded text:
genere invento novicio finditur malleolus, medullaque genere invento novicio finditur malleolus, medullaque erasa in se colligantur ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus in terra fimo mixta seritur et, cum spargere caules coepit, deciditur foditurque saepius. talis uvae acinos nihil intus ligni habituros Columella promittit, cum vivere semina ipsa perquam mirun sit medulla adempta. Nasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimis quinis senisve colligatis depacti proveniunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex inputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc experimenta. <6> Seminarii curam sequitur vinearum ratio. quinque generum hae: sparsis per terram palmitibus aut per se vite subrecta vel cum amminiculo sine iugo aut pedatae simplici iugo aut conpluviatae quadriplici. quae pedatae ratio, eadem intellegetur eius quoque, in qua sine amminiculo vitis per
Abbreviated transcription (Latin):
maternum pedum fermento. ita itt peles paros fots
ꝓcedat fossum purgari ⁊ extendi ne crudũ relinquatur.
uerum erigi mensura male pastmatũ dep̃hendunt
scamna mnequalia metienda est ⁊ ea pars que inter¬
iacet pulumni surculi seruntur im serobe ⁊ insulco
longiore se suꝑ quã tenerrima ingerit᷑ terra sed in
qui pedes int̾ bma semina latitudinẽ in longitudinẽ
semis ses ita satos malleolos .xxiiii. mense reaidere
ad inũ artioulũ nisi ipsi parcatur oculor inde
mathera emicet cũ que xxxui. mense iuue radi
truns ferrur. Est ⁊ luxunosa ratio uites serendi ut
quatuorr molleoli uehementi iunculo colligentur in
parte luxouose atq ita ꝑ ossa bubuli cruris uel ꝑ
colla fictilia trauecti obrucntur binis emmentibus
gemiis humescunt hoc modo reciosiq palmitem
enetunt postea fistula fracta radix libere capit
ures iuaq fert omium corpor suor acmos in alio

Expanded text:
quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini. surculi seruntur et in scrobe et in sulco longiore; super quam tenerrima ingeritur terra, sed in quipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense recidere ad imum articulum, nisi ipsi parcatur . oculorum inde materia emicat, cum qua XXXVI mense viveradix transfertur. <5> Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehementi vinculo colligentur ima parte luxuriosa atque ita vel per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea fistula fracta radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. in alio