comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi poss̃ intellegi. itarq nectissime adioe lecticis dictũ est ãbiguũ eẽ om̃e uerbũ

Expanded text:
verbi possunt intellegi.verbi possunt intellegi.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ magistri. & illũ iduerbũ enuntiaes seqđ eẽ om̃ib notũ ut puto facc eũ dixisse
magnus & de in desiluisse. Adtende quȩ incerta hocaudito nomine partiant᷑
quid si et̃ dicturus est q̃ paers orationis : quidsi odemetris quȩsi turus qua sit pes
quid sidehistoriaro gacturus ut puta magrx pompeius q̃t bella gesserit : quid
si cõm̃ odaenoloꝵ carminũ gractia dicturus est magiiꝰ & penesolus poeta uir giliuis
quidsi obiur gacturus neglegentiã discipuloꝵ in hec de inde uerba ꝓrũ p&. mac¬
gnus uos ega studiee torpor inuasit : Vides nec emotoo nebulo obscuritatis
illuol qđ suprac olictũ est quaesi eminuisse multiuiũ. Nõ hoc unũ qđ dictũ est maegtiꝰ
& nom̃ est & pes corius est & pompeius est & uirgilius est & neglegentiȩ corpor
et siqua aelioc ł innumerabilia ñ cõmemoratoes̃ quare toom̃ ꝑ hoenc enuitiactionẽ

Expanded text:
cem magistri et illum id verbum enuntiasse quod esset omnibus notum; utpote fac eum dixisse cem magistri et illum id verbum enuntiasse quod esset omnibus notum; utpote fac eum dixisse 'magnum' et deinde siluisse. Adtende, quae incerta hoc audito nomine patiantur, quid si enim dicturus "quae pars orationis?" Quid si de metris quaesiturus "qui sit pes?" Quid sit de historia ut puta "magnus Pompeius quot bella gesserit?" Quid si commend- andorum carminum gratia dicturus est "magnus est paene solus poeta Vergilius?" Quid si obiurgaturus neglegentiam discipulorum in haec deinde verba prorumpet "magnus vos erga studia torpor invasit?" Videsne remota nebula obscuritatis illud quod supra dictum est quasi eminuisse multivium? Nam hoc unum quod dictum est 'magnus' et nomen est et pes chorius est et Pompeius est et Vergilius et neglegentiae torpor et si qua alia vel innumerabilia non commemorata sunt, quae tamen per hanc enuntiationem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ignorantib sed inlucepictũ. Qui nouerant uerbũ sel oeurib oeut poerã aut omnino
ñ eccepercont uocẽ. secudo illo genere laboraebant. cui similis est hominis imago sed ñ
in ꝑspicuo aout omninotene bro soloco. quiacũt ã solũ uocis sed && significaetionis uerbi
ex ꝑ teseraent. t̃ tu generis qđ omniũ tet̃ rimũ est eȩci tate in uoluebaent᷑ : qđ autẽ¬
dictũ est quiddẽ obscurũ aẽbi guo simile in lis ꝑspici potest quib: uerbũ erat qui odemn
notũ sed uocẽ nec penitꝰ nullã nec om̃i nocertã ꝑceperant. Omã ignt᷑ obscure loquea¬
digenera ui teobit. qui ei uoce quaentũ satis est claeroo. nec oreimpedito & uerb̵ no¬
tis simnis utet᷑. Uid enuno ineodẽ ꝓraẽmatici ex ẽplo quãc̃ longe colit̃ impediaet cẽbi
gui tas quã obscuritas uerbi. feoc etũ eos quiad erant. et sactis sensu axc cepisseuo¬

Expanded text:
cum ignorantibus sed in luce pictum. Qui noverant verbum sed auribus aut parum aut omnino cum ignorantibus sed in luce pictum. Qui noverant verbum sed auribus aut parum aut omnino non acceperant vocem, secundo illo genere laborabant, cui similis est hominis imago sed in non perspicuo aut omnino tenebricoso loco. Qui autem non solum vocis sed et significationis verbi expertes erant, tertii generishis perspici potest, quibus verbum erat quidem notum, sed vocem penitus nullam, aut non omnino certam perceperant. Omnia igitur obscura loquendi genera vitabit, qui et voce quantum satis est clara, nec ore impedito, et verbis notissimis utetur. Vide nunc in eodem grammatici exemplo, quam lensu accepisse vo
Abbreviated transcription (Latin):
nihil animꝰ hominẽ piotũ eẽ dubi torbit. Etiũ genꝰ est in quoetiaõ sec suiabs c̃dit
Qđ arm̃ sinu dacret᷑ nihilo ma gis anuimo eminer&. qđ genꝰ est om̃iũ obscurissimũ
ut sumperitꝰ malũ illud puni cũ pictũ etiã intenebris cogeret᷑ agnoscere
Re fernunc aenimũ aduetbar. quoꝵ istes̃ similitulines c̃stitue animo quẽ piã
graẽ maticũ c̃uocrtis discipulis faxtoq silentio supe es se uoce dixxisse tetnetũ
qđ aebeo dictũ qui xpecess: debant scctis audier̃ qui temotius porrũ. qui aeũt̃
remotissime nullo omnino uoce p̃stoictis̃ hoꝵ &ent̃ illiquiremaotiores erant
Om̃s ob seuma tate impediebaent᷑. E& hic iã ꝑspicis om̃o illa genecao obs curitartũ¬
Nã quid eceuditu nihil dubi trbant pruũ illua genꝰ potiebant᷑: cui simile est malũ puni¬

Expanded text:
nihil animus hominem pictum esse dubitabit. Tertium genus est, in quo etiam sensui absconditur, nihil animus hominem pictum esse dubitabit. Tertium genus est, in quo etiam sensui absconditur, quod tamen si nudaretur nihilo magis animo emineret, quod genus est omnium obscurissimum: Ut si inperitus malum illud punicum pictum etiam in tenebris cogeretur agnoscere. Refer nunc animum ad verba, quorum sunt istae similitudines. Constitue animo quempiam grammaticum convocatis discipquod ab eo dictum qui prope adsidebant satis audierunt, qui remotius parum, qui autem remotissime nulla omnino voce perstricti sunt. Horum autem illi qui remotiores erant omnes obscuritate impediebantur. Et hic iam perspicis omnia illa tria genera obscuritatuNam qui de auditu nihil dubitabant, primum illud genus patiebantur, cui simile est malum puni
Abbreviated transcription (Latin):
siquis in grediens it̃ excipiat᷑ aeli quobiuio ł triuio. ł etiã ut itadicã multuuo loco.
ubidensi tecte nebulȩ nilul uiaerũ qđ est elucart en gx pa gecido prius obscuritate
e neẽ:. At ubiaeliquanto narescere nebulȩcae penint. uidet eliquia qđ utr ũiua
sit ant̃ rexprius enitidior color incertũ est hoc est obscurũ ac̃biguo simile
Diluces cente coũt cȩlo quantũ oculis sactis sit iã om̃u uicorũ deductio clacra est
seol quae si ꝑgendum. ñ obscuriartes ed aẽ biguitate dubi tat᷑ itẽ s obscuroꝵ generx
triao. Linũ est qđ sen sui patet. animo clausum est. Taẽ quac̃ siquis incelũ prinicũ pic¬
tũ uioleat quineq uiderit aliquaendo nec omnicio quo le eẽe audierit. noculoꝵ ẽ
seod acturi quł cuius rei pictur a sit nescit. Alterũ genꝰ est ubires amimo pocter&
nisen suiclaodecet᷑ sicuti est homo pict̃ intenebris. Nã ubioculis appar uerit

Expanded text:
etiam ut ita dicam multivio loco ibique densitate nebulae nihil viarum quod est eluceat. Ergo a pergendo prius obscuritate terretur; at ubi aliquantum rarescere nebulae coeperint, videtur aliquid, quod utrum via sit an terrae proprius et nitidior color incertum est. Hoc est obscurum ambiguo simile missing in Crecelius. Dilucescente aut a caelo quantum oculis satis sit iam omnium viarum deductio clara est, sed qua sit pergendum non obscuritate sed ambiguitate dubitatur. Item sunt obscurorum genera tria. Unum est quod sensui patet, animo clausum est; tamquam si quis malum punicum pictum videat, qui neque viderit aliquando nec omnino quale esset audierit, non oculorum est, sed animi, quod cuius rei pictura sit nescit. Alterum genus est, ubi res animo pateret, nisi sensui clauderetur: sicuti est homo pictus in tenebris. Nam ubi oculis apparuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dentiȩ dirigere ractũ duxini ⁊ indesolacia responsionis querere undesophie
seresponden& ur̃ mlaudabi le ingeniũ ⁊ p̃fulgens erulitionis crcum̃ c̃sule¬
re tutũ eẽ putauimi. Nac̃ uelut uermes feuestris inuolant etiuis. sic aurib:
meis insident quest iunculȩ & ortũ c̃uenientiũ nunc t pr̃m excitaetideeccłas¬
tico memore in t̃rogaent cur septua gesimꝰ ⁊ sexa gesimꝰ ł quac dnco gesiniꝰ ordo. ꝑdiesdo

Expanded text:
e prudentiae dirigere ratum duximus, et inde solatia responsionis quaerere, unde sophiae se responderet vestrum laudabile ingenium, et praefulgens eruditionis acumen consulere tutum esse putavimus. Nam velut vermes fenestris involant aestivis, sic auribus meis insident quaestiunculae. Et horum convenientia nunc temporum excitati de ecclesiastico more interrogant, cur septua
Abbreviated transcription (Latin):
cognominat᷑ ut cũ arolaeuer illius tullius dici potest ł ꝯpoerte totũ. ut cũ terto
dicim̃ totas olomos aeut agenerespeci es. Verba enĩ princi polit̃ dicunt᷑ om̃ao qui¬
aebspeciegenus. Nã cum scola stici ñ soluti ꝓprie sed& priiitus dicant᷑. bi qui
efficiente effectũ ut cicero est libciceronis aut ab effecto efficiens ut t̃rorqui
t̃rorẽ faccit. xut ac̃tinente qđ c̃tinet᷑ ut dom̃ etiã qui in olomos dñr. aut c̃¬

Expanded text:
cognominatur, ut cum cadaver illius Tullius dici potest: vel ex parte totum, ut cum tecta cognominatur, ut cum cadaver illius Tullius dici potest: vel ex parte totum, ut cum tecta dicimus totas domus. Aut a genere species: verba enim principaliter dicunt Romani, quimus: aut ab specie genus; nam cum scholastici non solum proprie, sed et primitus dicantur ii qui efficiente effectus, ut Cicero est liber Ciceronis: aut ab effectu efficiens, ut terror, quia terrorem fecit. Aut a continente quae continentur, ut dom
Abbreviated transcription (Latin):
gocunđ itẽ geaꝰ qđ iã p̃t̃ disciplinaes uebox collo que noli us uimdictuest ꝑtinena
duas ht̃ forroaes. Nã equiuo cor indes aut ex ecoodẽ or iginẽ aut ex diuersco. Exeo¬
demorigine appello quequã uis uno nomine cc ñ subuna definitione tenecent᷑
Vnot̃ quasi fonte olemanaent ut est illul qđ tullius & homo eistaetus &t coodo o&co¬
daoue in telle gipocest ñ poss quidem istar una defimitione c̃oludi sealtoar m̃ unã
habent fontem ipsum scilic&uerũ hominẽ cuius &illa strtao & illilibri &illud co¬
da uerẽ : At cũ dicimꝰ nepos. longe ex diuer sac origine filiũ filii & luxuriosũ sigou¬
ficat. haec eago distinc teo teneatũ & uideilluol genꝰ qđ exeadẽ ori gine aeppello
in quȩ iterũ diuilatur. Naediuiodit᷑ induo quox unũ trans latione al ter uoecli¬
natione c̃tingit. Tnaens lationẽ uoco cũ uel similitudine unũ nom̃ fitmultis reb
ut tullius & ille in quoma gn& eloquentia fuit &estactuac eius dt̃ ł ex toto cũ paers

Expanded text:
um ad loquendi usum dictum est pertinere, duas habet formas. Nam aequivoca inde sunt aut ex eadem origine aut ex diversa. Ex eadem origine appello, quae quamvis uno nomine ac non sub una definitione teneantur, uno tamen quasi fonte demanant; ut est illud quod 'Tullius' et homo et statua et codex et cadaver intellegi potest. non possunt quidem ista una definitione concludi, sed tamen unum habent fontem, ipsum scilicet verum hominem, cuius et illa statua et illi libri et illud cadaver est. Ut cum dicimus 'nepos', longe ex diversa origine filium filii et luxuriosum significat. Haec ergo distincta teneamus, et vide illud genus, quod ex eadem orig translatione, alterum declinatione contingit. Translationem voco, cum vel similitudine unum nomen fit multis rebus, ut Tullius, et ille in quo magna eloquentia fuit, et statua ejus dicitur. Vel ex toto, cum pars
Abbreviated transcription (Latin):
putar&. Alte rafor maest q̃ ituna quidem lingua farcit aẽbi guitactẽ. diuer satũ
coꝵ origine q̃ in uno uocabulo significat que le est : llud qđł denepote suproo posumꝰ
Qđ runsus moluoscin odit aut etũ sub eodẽ genere paertes orationis fit teẽ nom̃ estetũ
nepos cũ filiũ filu quã cũ luxuriosũ significat aut subdiuee so. Não ñ solũ oliud est
nam̃ tot & li gnitatũ forme poss ex istere qđ inoluob: supectorib: eniumeracuimꝰ Pestat
illuol tecꝰ aẽbi guũ qđinscriptis solis reperie cui: tressspecies : Aut ent̃ spoetio syllabiaoꝵ
ficta le &ẽbignũ ceut acumine. aeut utroq Spatio ut cũ scribit᷑ ueuit detẽpore incertũ expt̃
occultũ primȩ sillao bȩspactiũ Acumi ne aut̃ ut cã scribit᷑ pone utrũ ab eo qđ ẽ pono anut diccũẽ
ficut est qđ superius delepore dixinsꝰ. ñ solũ ꝓ ducenda sec acuetida ẽ et iã penultim cos llaela

Expanded text:
acit ambiguitatem, diversa tamen eorum origine, quae in uno vocabulo significantur, quale est illud quod de 'nepote' supra posuimus. Quod rursus in duo scinditur. Aut enim sub eodem genere partis orationis fit—tam nomen est enim 'nepos' cum 'filium filii' quam cum 'luxuriosum' significat—aut sub diverso: Nam non solum aliud est atum formae possunt existere, quot in duobus superioribus posueramus. Restat ergo illud genus ambiguum: quod in scriptis solis reperitur. Cujus tres sunt species: aut enim spatio syllabarum fit tale ambiguum, aut acumine, aut utroque. Spatio autem, ut cum scribitur, venit, de tempore incertum est, propter occultum primae syllabae spatium. Acumine autem, ut cum scribitur, pone, utrum ab eo quod est pono, an ut dictum:fit, ut in superioribus de lepore diximus; nam non solum producenda, sed acuenda est etiam penultima syllaba
Abbreviated transcription (Latin):
phis qͥb ꝑdiuinũ auxilium diabolũ uicer̃. & scłm dignis lacudib cȩlestes eoꝵ nactales
debita alacritaoe uenerem᷑ ⁊ Nãsieos lugubrit̃ atit cũ merore transi gecmꝰ
dupliciredar queũ enore q uidem᷑ aut ñ credene eos aol gła m tracusisse &
ideo qua simortuos iugere.: Aut si scimiꝰ eos feli ci taotidonatos & ñ c̃groctulett᷑
głȩ illoꝵ inuidene c̃uincim᷑ & cũ antiquos naocter licia suoo ł suoꝵ affinium qͥb:
in hoccmes erã. effusis ui tã tacnta cla critate in uenimꝰ celebrasse. ut in his¬

Expanded text:
s per divinum auxilium diabolum vicerunt et saeculum, dignis laudibus coelestes eorum natales debita alacritate veneremur. Nam si eos lugubriter aut cum moerore transigamus, duplici redarguemur errore, quia videmur aut non credere eos ad gloriam transisse, et ideo quasi mortuos lugere: aut si scimus eos felicitati donatos, et non congratulemur, gloriae illorum invidere convincimur. Et cum antiquos natalitia sua, vel suorum affinium, quibus in hanc miseram effusi sunt vitam, tanta alacritate invenim
Abbreviated transcription (Latin):
b iniquis ut p̾modũ gauoleamꝰ lugentibus illis. ⁊ Iudei nãn sic̃ inei morte
grouisi itcexbant᷑ inei : resurrectione teistocti  Eece ut potui pocucis enu¬
cleaui c diẽ paessionis xp̃i inceffliocione carnis & c̃tritione cordis c̃ueniat
celebnani ꝙ uis uerboo ñ sub peodite uerint qͥb dseitio e pͥmer eucoleo Nes¬
nunc xut faccun odioo lingue dũo laergiente suffecerit itiolem bn euit̃ epedire
curscõꝵ dies quib abli scło traons eunt sũ mis latudib: ⁊ in argna reco lamiꝰ aela¬

Expanded text:
bus iniquis, ut postmodum gaudeamus lugentibus illis. Judaei namque, sicut in mortegavisi, ita probantur in ejus resurrectione tristati. Ecce, ut potui, paucis enucleavi, cur die Passionis Christi in afflictione carnis, et contritione spiritus conveniat celebrari, quamvis verba non suppeditaverint, quibus quod sentio exprimere non nunc, prout facundia linguae, Domino largiente, suffecerit, itidem breviter expedire, cur sanctorum dies, quibus ab hoc saeculo transierunt, summis laudibus et magna recolamus ala
Abbreviated transcription (Latin):
pete eđo piac ad optione uocoetos ⁊ Debemuitaq: om̃ao q̃ nob̵ aec ciderint frat uo affec¬
tu in uicẽ cõmunicare : idẽ ⁊ in aoluersis poerit̃ c̃tristari ⁊ in ꝓsperis cõmunic̃
c̃ gractulari. ⁊ Notũ couit hobe om̃is qͥ uere xp̃ia uꝰ est scõs cũ ab hacc cornuptibili
uitrdecedunt codmelionẽ .÷. in corrup tibilẽ ex int̃minabilem trans inigrare¬
scli c& decenebris aullucẽ ꝑpȩtu& demerone anl gacudiũ sẽpi t̃num dedabone aed
neqͥem ꝑhennẽ de caercene aulliber tatẽ desea uitute ad negnum. ENde &itos
ecł aesticus obtiniuit : dies illos ñ funebres si natelicios eppellare ⁊ Iure eũ nas¬
ci dicuntur q̃ ole p̃ssunis huius mundi tor̃ꝗ deangustus cuł docmartis simiuentris
d illaẽ spactio sissimaõ & lucidis simaẽ celestis habi tationis emitunt᷑ amplitudinẽ

Expanded text:
eo pia adoptione vocatos. Debemus itaque omnia, quae nobis accidunt, fraterno affectu invicem communicare, id est, et in adversis pariter contristari, et in prosperis communiter congratulari. Notum autem habet omnis, qui vere Christianus est, sanctos, cum ab hac corruptibili vita decedunt, ad meliorenum, de labore ad requiem perennem, de carcere ad libertatem, de servitute ad regnum. Unde et mos ecclesiasticus obtinuit, dies illos non funebres, sed natalitios appellare. Jure enim nasci dicuntur, qui de pressuris hujus mundi tanquam de angustiis cujusdam arctissimi ventris, ad illam spatiosissim
Abbreviated transcription (Latin):
sut sicueuangłm testatur mma gnac afflictione ⁊ cernis inacenatione
corđq c̃tritione iubeam᷑ celebrare : q̃ ut acis opor tuerat taonto subli¬
mius. tantoq. festiuius immoa lacrius ex colere. quanto c̃statxp̃m scõꝵ om̃iã
tis sollẽpni tatib: festiuior haebenetur. ac iocundius celebraret᷑: sixp̃s ut
purus homo ꝑtẽporalẽ ortem ood eoc̃ głam tratis is s& ꝙ antea nũ quac hocbu¬

Expanded text:
statur, in magna afflictione et carnis maceratione cordisque contritione jubeamur celebrare, quam ut ais oportuerat tanto sublimius, tantoque festivius, imo alacrius excolere, quanto constat Christum sanctortis festivitatibus solemnior haberetur, ac jucundius celebraretur, si Christus, ut purus homo, per temporalem mortem ad eam gloriam transisset, quam antea nunquam habu
Abbreviated transcription (Latin):
Questio cur naetrolicia sanctorum in
trum scriptis ex positarm. Actenus repperi : nec mac gistroꝵ traeditio¬
ne ꝑcepi sed nec aeb ullo que si tarma udiui QNdeto tiens terogan¬
natioue. Aut scripturaenum auc tonitorte posseux bacre : Qui xũt ii ex in¬
de uideact᷑. uiua uoce utcũq ł niscs sum ex pla noere : nit sic me sub ducerem
aeb hoc scrupulo si tote Cumenĩ dicat seloiion. altiora tenescruteris:
uereor illa appetere aolq. tenui taes in geniolimei ñ uael& as surgere ⁊ Modu¬
lum enĩ suũ : unũ quẽq. c̃siolerare prudent̃ nos aolmona liricus dicens ⁊ ẽ q¬
dã xdiretenꝰ sed ñ dat᷑ ultro : Cũ ergo liuþrei ccudientiã tͥ sufficere dixissẽ
cacusatꝰ &s fracgilẽ ediumaenȩ m̃tis memorioõ  Nec xudita diu retinere
& obli litteras eẽ reꝑtaes. qͥb: oblitor ꝑ incuriã : possit recupera reꝑdiliger¬
tiã ⁊ & ioleo axrius institisti ut ħ t quoelicũq stilo. litteris manolatoe c̃trac¬

Expanded text:
Quaestio: Cur natalitia sanctorum in trum scriptis expositam hactenus reperi, nec magistrorum traditione percepi, sed nec ab ullo quaesitam audivi. Unde toties te roganScripturarum auctoritate possem probare. Quid autem mihi exinde videatur, viva voce utcunque tibi nisus sum explanare, ut sic me subducerem ab hac scrupulositate. Cum enim dicat Salomon, Altiora te ne scruteris , vereor illa appetere ad quae tenuitas ingenioli mei non valeat assurgere. Modulum enim suum unumquemque considerare prudenter nos admonet lyricus, dicens: Est quoddam prodire tenus, si non datur ultra. Cum ergo hujus rei audientiam tibi sufficere dixissem, causatus es fragilem esse humanae mentis memoriam, nec audita diu retinere, et ob hoc litteras esse repertas, quibus oblita per incuriam, possint recuperari per diligentiam, et ideo acrius institisti, ut haec tibi qualicunque stylo litteris mandata contra
Abbreviated transcription (Latin):
tic̃ puerũ dicimꝰ quaõ iuuenẽ. quoõ senẽ . tac̃ stultũ quaõ saepientẽ. tõõ magnũ quõs

Expanded text:
tam puerum dicimus quam iuvenem, quam senem, tam stultum quam sapientem, tam tam puerum dicimus quam iuvenem, quam senem, tam stultum quam sapientem, tam
Abbreviated transcription (Latin):
dicat loquentẽ ma lexnuntiare potusse. iã ñ cẽbigui tate sed obscuritate
impeolinet᷑ auolitor. Ex illo tñgenene qđ ãbi guosimile est qr maelelatine ꝓ¬
nuntiati uerbũ ñ in diuersces rationes trahit cogitantẽ seolaolid qđ appaer&e
impellit. Cũ igit᷑ duo ista genera int̃ seplurimũ distent. primũ geã rursus in
duo diuidit᷑. Nã quicquiod licit̃ & ꝑ plura intellegi potest eardẽ scilic& plurao.¬
ocut ñ solũ uocebulo uno seduna etiã definitione ẽt ineri queunt. aut tantũ
cõmuni tetient᷑ uocoobulo sel liuersis ex peditionib: explicaent᷑ : Etqquȩ unoo
olefinitio potest includere. uniuoco nominaent᷑ illis arũt q̃ subuno nomine
neces seest definir ioliueese : equi uocis nom̃ est prius ergo c̃sideremiꝰ uni uoco
ut qm̃ getꝰ hociã definitione pate facotũ est illustre÷ exẽplis. hominẽ oũ dicumꝰ

Expanded text:
dicat, loquentem male pronuntiare potuisse; jam non ambiguitate, sed obscuritate dicat, loquentem male pronuntiare potuisse; jam non ambiguitate, sed obscuritate impediretur auditor. Ex illo tamen genere quod ambigno simile est, quia male latine pronuntiatum verbum, non in diversas rationes trahit cogitantem, sed ad id quod apparet impellit. Cum igitur ista duo genera inter se plurimum distent, primum genus rursus in duo dividitur: nam quidquid dicitur, et per plura intellaut non solum vocabulo uno sed una etiam definitione contineri queunt aut tantum communi tenentur vocabulo sed diversis expeditionibus explicantur. Ea quae una definitio potest includere 'univoca' vocantur, illis autem quae sub uno nomine necesse est diverse definiri 'aequivocis' nomen est. Prius ergo consideremus univoca, ut, quoniam genus hoc iam definitione patefactum est, inlustrentur exemplis. 'hominem' cum dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e uerbũ ñ di cosententiã ñ disputactionẽ quã uis uerb̵ isto texaent᷑. om̃e igit᷑
cõbiguũ uerbũ ñ ãbigua disputatione explicabit᷑. Nunc ãbiguitatũ generco
uidecmã q̃ prima duos utiũ in his etiãq dicunt᷑ : Nterũ qđ in his solis q̃ scrrbunt᷑
dubi taotionẽ feccit. Nã & siquis & udierit acies &siquis legerit . potest in certũ
habere nisi ꝑsententiã olac rescaet utrũ acies militũ. anferm. & n oculoꝵdictae¬
ł scripta sit. At uero siquis inueniat scriptũ uerbi cansoo leporẽ nec appareat
qua sententiae positũ sit ꝓfecto dubitabit utrũ penultima huius uerbi syllorb& ꝓdu¬
cenola sit aeb eo qđ est lepos an aebeo qđ est lepas corripienoloo quaõ scilic&t ñ putaret᷑
cõbagionẽ si accusatiuũ huius nominis crsũ uocelo quentis aecciper&. qđ siquis

Expanded text:
omne verbum, non dico sententiam, non disputationem, quamvis verbis ista texantur. Omne igitur omne verbum, non dico sententiam, non disputationem, quamvis verbis ista texantur. Omne igitur ambiguum verbum non ambigua disputatione explicabitur. Nunc ambiguitatum genera videamus; quae prima duo sunt, unum in his etiam quae dicuntur, alterum quod in his solis quae scribuntur dubitationem facit. Nam et si quis audierit 'acies' et si quis legerit, potest incertum habere, nisi per sententiam clarescat, utrum acies militum an ferri an oculorum dicta vel scripta sit. At vero si quis inveniat scriptum verbi causa 'lepore' nec appareat qua sententia positum sit, profecto dubitabit, utrum paene ultima huius verbi syllaba producenda sit ab eo quod est 'lepos' an ab eo quod est 'lepus' corripienda—quam scilicet non pateretur ambagem, si accusativum hujus nominis casum voce loquentis acciperet. Quod si quis
Abbreviated transcription (Latin):
ao udire acute explicaere odiluciode idest om̃e uerbũ ãbi guũ eẽ adicunt. quo¬
mooloigit᷑ aẽbi gua aẽbiguis ex pliccobunt : Nã hoc est in tenebras extinctũ lum̃
inferre. facete qudem atq. coellide dictũ. Seol hoc est qđ a pud eun dẽ cicero¬
nem scaeb ola dicit antonio. Deniq ut sacpieatib: dserte stultis et iã uere
uideceris dicere. Quid enĩ coliud illo lo cofecit horten sius. nisi ac umine inge¬
ni elepore ser monis qua si meraco & suacui poculo imperitis caeli ginẽ ob fudit:
õbi qua disputernlo & nemoutiq uerb singulis disputat. Nemo igit᷑ cõbi guauerba
uerb̵ ãbiguis ex plicoobit. & t̃ cũ om̃e uerbũ oẽbiguũ sit. nemo uerboꝵ aẽbi guitoctẽ nisi¬
uerb sed et icõ c̃iunctis q̃ aẽbiguac ñ eẽ explicobit. ut eñi si dicetẽ om̃is miles bipes est
nexeoseq̃ ret᷑ ut cohors exmilitib:utiq.bi peolib: istoc c̃stor&. ita cũ dico ẽbiguũ est

Expanded text:
 item omne verbum ambiguum esse dicunt, quomodo igitur ambigua ambiguis explicabunt? nam hoc est in tenebras exstinctum lumen inferre. Facile quidem atque callide dictum. Sed hoc est quod apud eumdem Ciceronem Scaevolae dicit Antonius: Denique ut sapientibus diserte, stultis etiam vere videaris dicere. Quid enim aliud loco illo facit Hortensius, nisi acumine ingenii et lepore sermonis, quasi meraco et suavi poculo imperitis caliginem offundit? ambigua disputando et nemo utique verbis singulis disputat. Nemo igitur ambigua verba verbis ambiguis explicabit, et tamen cum omne verbum ambiguum sit, nemo verboverbis sed iam coniunctis quae ambigua non erunt explicabit. Ut enim, si dicerem 'omnis miles bipes est', non ex eo sequeretur, ut cohors ex militibus utique bipedibus ista constaret, ita, cum dico ambiguum esse
Abbreviated transcription (Latin):
poctricõ libereuit & tullius inauratꝰ incapitoliostat & tullius tibitot legea¬
dus est ectullius hoclo cosepult est . linũ etĩ nom̃ seel diuersis hocec om̃a. defini¬
tionib: ex plicandas. Hocigit᷑ geni uiuo coꝵ est inquo iã nulla dedis ciplim¬
uerboꝵ orit᷑ ãbiguitas. sed deipsis reb q̃ significant᷑. At siutrũq c̃ funlataru¬
dientẽ ł legentẽ siue qđ exerte siue qđ ex loquetiolius udr̃. ñ nectiũ geaꝰ recte¬

Expanded text:
patriam liberavit; et, Tullius inauratus in Capitolio stat; et, Tullius, tibi totus legenpatriam liberavit; et, Tullius inauratus in Capitolio stat; et, Tullius, tibi totus legendus est; et, Tullius hoc loco sepultus est: unum enim nomen est, sed diversis haec omnia definitionibus explicanda sunt. Hoc igitur genus verborum oritur ambiguitas sed de ipsis rebus quae significantur. At si utrumque confundat audientem vel legentem, sive quod ex arte sive quod ex loque
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri potest. Cũ igit᷑ hocunũ qđ dixitullius sec undiũ ertiũ uoccebulatẽ
u& riemihi defini re licuerit. Qui ololubitocmꝰ ẽ abi guoꝵ getꝰ ex squiuo eis ueni¬
entiũ qđ merito dicipos sit exaerte c̃tingere Diximꝰ enĩ equiuococ eẽ q̃ ñ ut uno
nomine it etiã uł una definit ione pos s̃ tenem. Uide nuno ael terũ genꝰ qđ exlo¬
quendiusuuenire memorauimꝰ. lisũ nunc aeppello illuol ipst̃ ꝓpt̃ qđ uerba
cognoscimꝰ. quis etũ uerba ꝓpt̃ uerba õquirat & colligat i toq icõ c̃stitueceli
cout de uerboꝵ celi quac disciplinoo Tam̃ aas huo potest cũodã tullius equiuo coꝵ
õbigu iarte impediri. Hoc enĩ nomine & ipsequi fuit sũ miꝰ orator &eius pieꝗ
imago ł statua & colex quoeius litterȩ c̃tinent᷑ &e siquid est in sepul chito eius
cacolaouenis significori potest : Diuersis enĩ notionib: dicintꝰ tullius ab intecitu

Expanded text:
inveniri potest. Cum igitur hoc unum quod dixi 'Tullius' secundum artium vocabula tam inveniri potest. Cum igitur hoc unum quod dixi 'Tullius' secundum artium vocabula tam varie mihi definire licuerit, quid dubitamus esse ambiguorum genus ex aequivocis venientium, quod merito dici possit ex arte contingere? Diximus enim aequivoca esse, quae non ut uno nomine ita etiam una definitione possunt teneri. Vide nunc alterum genus, quod ex loquendi usu venire memoravimus. 'Usum' nunc appello illud ipsum propter quod verba cognoscimus. Quis enim verba propter verba conquirat et colligat? Itaque iam constitaut de verborum aliqua disciplina: tamen adhuc potest cum dicitur, Tullius, aequivocorum ambiguitate impediri. Hoc enim nomine et ipse qui fuit summus orator, et ejus picta imago vel statua, et codex quo ejus litterae continentur, et si quid est in sepulcro ejus cadaveris, significari potest. Diversis enim rationibus dicimus, Tullius ab interitu
Abbreviated transcription (Latin):
unũ aebarte clterũ aebusu t̃tiũ aebutroq. Artẽ nuncdico ꝓpt̃ nomina
que inuerboꝵ disciplinis uerb imponuntur. Nlit̃ etũ definit᷑ aopud graõ mati cos
uocũ Itrq siquis ex me efflacgit& ut ole fim cõ quial sit tullius. cuius libe notionis ex¬
plicatione responoleo pos suenuĩ rectedicere . Tullius est nom̃ quo significat᷑ homo
Sũmꝰ quidãẽ orator qui cartilinȩ c̃ ii nactionẽ c̃sulopp̃sit. Subtili t̃ acd tendeme nom̃
ipsũ odleficis se. Nã simi hitullius ipseille quisi uiuece oligito demonstrari poss&r
definietolus fore ñ olicerẽ tullius est nom̃ quo signi ficat᷑ hoitio seol odicerẽ tullius ẽ
homo &itao ce tercoaoliungecẽ ite responolere possertihoo modo. Tullius est olacetplus
hus lit teris c̃stans. quid enĩn uno eas literaes opꝰ est numerare. lic& et iã illudolicere
Tullius est uerbũ ꝑ qđ equi uocae int̃ses om̃a cũ hoc ipso q̃ supra dictrs & si quid ecliud

Expanded text:
tem nunc dico propter nomina, quae in verborum disciplinis verbis inponuntur. Aliter enim definitur apud grammaticos,vocum. Itaque si quis ex me flagitet ut definiam quid sit 'Tullius', cuiuslibet notionis explicatione respondeo. Possum enim recte dicere: 'Tullius' est nomen, quo significatur homo, summus quidam orator, qui Catilinae coniurationem consul oppressit. Subtiliter attende me nomen ipsum definisse. nam si mihi Tullius ipse ille, qui si viveret digito demonstrari posset, definiendus foret, non dicerem: 'Tullius' est nomen, quo significatur homo; sed dicerem: Tullius est homo et ita cetera adiungerem. item responderi possem hoc modo: 'Tullius' est pes dactylus his litteris constans—quid enim nunc opus est litteras enumerare? Licet etiam dicere: 'Tullius' est verbum, per quod ae
Abbreviated transcription (Latin):
multiolartili cometroscripser̃ ut est tullius. nã hic uicertũ utrũ tullius ꝓ exẽplo
dactilipedis atidactili & podepositũ sit. Quoꝵ illud ex aerte. hoc ee usu lo quendi
accipit᷑. ged in simplicib etiã uerb̵ c̃tingit at̃ quã si hoc uerbũ grã martious audi¬
faccit cõbiguitatẽ. par tĩ sibixexẽplo ẽ potest poertĩ ñ potest. Cũ enũ definiero quid¬
signific& nom̃. pos sũ hoc ipsũ exẽ oligratia supponere. & enĩ hoc qđ di conot̃ utiq notie
signific& dartilus ꝑ hoc ipsumpotest ẽẽ xexẽplo & etũcũ dicit dactilis. unã lon gẽ¬
sqllaebã &duas deinde breues enunciatũ: Atueracũ definit᷑ aduerbiũ qui odsi gtu

Expanded text:
 utrum 'Tullius' pro exemplo dactyli pedis an dactylici poetae positum sit, quorum illud ex arte hoc ex usu loquendi accipitur. Sed in simplicibus etiam verbis contingit, tamquam si hoc verbum grammaticus audifacit ambiguitatem, partim sibisignificet 'nomen', possum hoc ipsum exempli gratia supponere. Etenim hoc quod dico 'nomen' utiquesignificet 'dactylus', hoc ipsum potest esse pro exemplo. Etenim cum dicimus 'dactylus', unam longsyllabam et duas deinde breves enuntiamus. At
Abbreviated transcription (Latin):
pluit ehaecoliue se utiq definien docs. itẽ scribere quid. cit incertũ est uerũ in¬
finitiuo aectiui an imperactiuo paes siui ꝓnuntia uerit homo quã uis unũ nom̃ sit
mancipiũ celiuloũ dicimꝰ doctius illo illedis putaruit Declinatione igit᷑ ãbi¬
guita s ortaest nã declinactionẽ nunc appello quid quio siue puo ces siue ꝑ
significactiones flectendo uerbac c̃tingit. Hi coloct᷑ gñt & odocte et iõ ꝑuocas fla¬
xũ est hic homo aut̃ et homo ꝑsolaes sigificationes. Sedhoc genus cõbigui tectũ
minutoctĩ c̃cidone acꝑsequi pene in finitumesꝵ. itarq locũ ipsũ hace tecĩ notae sse suf¬

Expanded text:
. Item 'scribere' qui dicit, incertum est utrum infinitivo activi an imperativo passivi pronuntiaverit. 'homo' quamvis unum nomen sit mancipium', aliud cum dicimus 'doctius illo iste disputavit'. Declinatione igitur ambiguitas orta est. Nam declinationem nunc appello, quidquid sive per voces sive per significationes flectendo verba contingit. 'hic doctus' enim et 'o docte' etiam per voces flexum est, 'hic homo' autem et 'o homo' per solas significaminutatim concidere ac prosequi pene infinitum est. Itaque locum ipsum hactenus notasse suf
Abbreviated transcription (Latin):
nunc est taõ sedentẽ quão staentẽ tac̃ diuitẽ quão puperẽ tõõ a gettẽ aliquid quã ces¬
sentẽ. tã gacuolentẽ quaẽ merentẽ ł neutrũ. Seol inhusom̃iholietionib tubil est
qđ ñ ut hominis nom̃ accipit.ite etiã hominis definitione olaeudaot᷑ ã definitiohoro¬
nis est a nima lractionale mortele. Nũergo quis quã potest dicere animal rationaole
nent᷑ Nã siue puer siuestultus. siue pacuꝑ siue etiã odormieas si aenima lraetiona¬
le mortale nest nec homoese est eut̃ homo. Illacigt᷑ etiã definitione c̃tineat᷑
necesse est & deceteris quidet nibil ãbi getur Depuero aut̃ prruo aout stulto seuꝓr¬
sus factuo aut dedormiente ł ebrio ł furente ddubi tari potest quomodo poss̃ ẽẽ
animalia roctionabilico. potest otũi nodefecili seod a daeliao ꝓperaentib: longũ est

Expanded text:
 cessantem, tam gaudentem quam maerentem vel neutrum. Sed in his omnibus dictionibus nihil est, od non ut 'hominis' nomen accepit ita etiam hominis definitione claudatur. Nam definitio 'hominis' est animal rationale mortale. Num ergo quisquam potest dicere animal rationale mnentur. Nam sive puer sive stultus sive pauper sive etiam dormiens, si animal rationale mortale non est, nec homo est; est autem homo; illa igitur etiam definitione contineatur necesse est. Et de ceteris quidem nihil ambigetur. De puero autem parvo aut stulto seu prorsus fatuo aut de dormiente vel ebrio vel furente dubitari potest, quomodo possint esse animalia rationalia. Potest omnino
Abbreviated transcription (Latin):
accusat. Aut quae deb& eẽ tristitias om̃s accusent & solanos conscientia libero s demons¬
tretͥ. Nabemus paulũ dicentes. Gboria nr̃a haec est testimoniu conscientie nrte
caelo dimittestultos fieri loqui quoduolunt. Quid aliud detrahentes faciunt
nisi inpuluere sufflantatq in oculos suos detram excitant . ut undeplus detrac¬
tione ꝑflant in demagis ni hilueritatis uideant . Vocanditam̃s &ut̃ ipsi
tranquille ammonendo eisq satis fierimodis omnib: deb&. Scientes qđ deuideis
ueritas dicit : Nefortescandali zemꝰeos Siaũt satis fieri sibi ex ueritate nolu¬
erit habes consolationẽ quam in scõ euangelio aspicias quiacum dño dictũ

Expanded text:
accuset? Aut quae debet esse tristitia, si omnes accusent et sola conscientia nos liberos demonstret? Habemus Paulum dicentem: Gloria nostra haec est testimonium conscientiae nostrae. tis in corde, dimitte stultos foris loqui quod volunt. Quid aliud detrahentes faciunt, nisi in pulverem sufflant, atque in oculos suos terram excitant; ut unde plus detractionis perflant, inde magis nihil veritatis videant? Vocandi tamen sunt etiam ipsi, tranquille admonendi, eisque satisfieri modis omnibus debet, scientes quid de eis Veritas dicit: Ne forte scandalizemus eos. Si autem satisfieri sibi ex veritate noluerint, habes consolationem quam in sancto Evangelio conspicias, quia cum Domino dic
Abbreviated transcription (Latin):
res arcias & ab hac quos potueris prauitate compes casaq: ut sy nodus adera dicandũ
omnib: caueat᷑ quod auctoredo omniũ fuerit constitutione damnatũ. Preterea¬
lutari famliarẽ habeat quoduob̵ subtilit̃ requirendũ e. Et sita constterit
curesi uob nr̃a hoc sicuice corrigere ut & quitalẽ recipit non famili aritate foue¬
inomnib: cõmendatos &ita eis adꝓfiscicendũ solati aristudeat atq currat
ut uobsibi oꝑitulantib: celor edõ ꝓtegente quo directisuntualeant ꝑgere. Data¬

Expanded text:
resarcias, et ab hac quos potueris pravitate compescas, atque ut synodus ad eradendam resarcias, et ab hac quos potueris pravitate compescas, atque ut synodus ad eradendam omnibus caveatur quod, auctore Deo, omnium fuerit constitutione damnatum. Pervenit pralutari, familiarem habeat. Quod a vobis subtiliter requirendum est, et, si ita constiterit, sit nostra hoc sic vice corrigere, ut et qui talem recipit, non familiaritate fovein omnibus commendatos; et ita eis ad proficiscendum solatiari studeat, atque concurrere, ut vobis sibi opitulantibus celeriter, Deo protegente, quo directi sunt valeant pere
Abbreviated transcription (Latin):
Qquostudio de templo dĩ sitdebellanda cognoscit᷑ & aquib:dam sacer dotib:
qđ gementes dicimꝰ non cauet᷑. Tenet enĩ captiuũ corsaeua cupiditas & licitũ
suad eteẽ malũ qđ imiperat. Atq id ait ut uno eo dẽq gladio & dantẽ & accipi¬
entẽ int̃iiat. Quisigit᷑ posthaec locus contraauaritiã tutus eẽ p̃ualeat
si dĩi lli a prauis sacerdotib aperiat᷑ eccła quando ouiũ septi inuiolata custodiat
nedictione erediterigere cũ sitiam propria iniquitate substratꝰ & sua
tagione eocustodiente mansistis. Sed haec uob̵minus quã poterantbon aꝓficiuñ
si hac & aliis sollicite nonu&atis. Sicut autẽ istuinte tibimalũ dis plicuit. ita hoc
& infratre zelare debueras. Namdũ diuina p̃cepta moneat ꝓximos nro sicut
Vol nuncergo Rme frat daoperam ut quod accorreptione quiescendo naliis ꝑdidisti

Expanded text:
quo studio de templo Dei sit pellenda cognoscitur, et a quibusdam sacerdotibus, quo studio de templo Dei sit pellenda cognoscitur, et a quibusdam sacerdotibus, quod gementes dicimus, non cavetur. Tenet enim captivum cor saeva cupiditas, et licitum suadet esse malum quod imperat, atqtutus esse praevaleat, si Dei illi a pravis sacerdotibus aperiatur Ecclesia? Quando ovium septa inviolata custodiat, nedictione credit erigere, cum ipse jam sit propria iniquitate substratus, et sua tagio eo custodiente mansistis. Sed haec vobis minus quam poterant bona proficiunt, si hoc et in aliis sollicite 1141 non vetastis. Sicut autem in te istud tibi malum displicuit, ita hoc et in fratre zelari debueras. Nam dum divina praecepta nos moneant proximos sicut lectissime frater, da operam ut quod a correptione quiescendo in aliis perdidisti
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuate. ut regnisuiuos ipsefaciat eẽ pasticipes cuius uos fidẽ in regno urd
recipi & facitiscustodire. Propte an scireuram gleriã uolumꝰ quia siõ in
scripturi sacra ex uerb̵ dñiomp̃ti sagnoscimꝰ p̃sentis mundim t̃minꝰ iuxta ẽ.
& scõrũ regnũ uenturus ẽ qđ nulloumquã poterit finem terminari
Ad prupinquante aũt eode mundit̃m in omulta inminent quae antea ñ fuer̃
& cum a p̃iana fides in regno ur̃o excreuerit. Nr̃a quoq apud uos locutio latior
excrescat & tanto amplius loqui libeat quanto se in m̃tenrã gaudia degentis uite
ꝑfecta conuersione in ultiplicant. Parua aut̃ exsenia transmisi quȩ uob paruu ñ
erunt cũ uob fuerint exbaiti p&ribenediotione suscepta. Dr̃itaq om̃ps in uob gram
& p longa tem pora incaelestis uos patriae congregatione suscipiat . Dat̃ đ Rł ian
um diu inaelectionis testimonio idolorũ seruitus a uaritia nuncupetur.

Expanded text:
adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi et facitis custodiri. Praeterea scire vestram gloriam volumus quia, sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omet sanctorum regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Adpropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent quae antea non fuerunt: ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunet post longa tempora in caelestis vos patriae congregatione recipiat. InCum divinae lectionis testimonio idolorum servitus avaritia nuncupetur,
Abbreviated transcription (Latin):
terrendo corrigendo & bonioperis exempla monstrando aedificia ut illũ
retributorẽ inuenias incuaelo cuius nom̃ atq cognitionẽ dilaticueris in terra.
quaeritis & reseratis ingentib: Sicenim constantinus quoddam piissimus imp̃r
xpo secum subdidit. seq cum subiectis populis tota ad eum mente conuestit
Vnde factũ estut antiquorũ principũ nomensuis uirille laudibus uinceret¬
& tanto in opinione p̃cessores suos quanto & in bono opere superar&. Etnunc
subditis festin& in fundere. ut antiquos gentis suae reges laudib ac meritis¬
transeat & quanto in subiectis suis &iã & aliena peccata de terserit Tanto &iã
depeccatis ꝓpruis. ante omin p̃tis dĩ terribile examen securior fiat. Reueren
scientiae repletus bonis dõ auctore operib: deditus quẽ quo duos ad mon&¬
inferuorẽ fidei stringite. ad nisũ illius uistutequã uob diuinitas tribuit

Expanded text:
terrendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando, aedifica, ut illum terrendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando, aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. quaeritis, et reservatis in gentibus. Sic enim Constantinus quondam piissimus imperator, u Christo secum subdidit, seque cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est, ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praecessores suos, quanto et in bono opere superaret. Et nunc subjectis festinet infundere, ut antiquos gentis suae reges laudibtranseat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. « Reverescientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos ammonin fervore fidei stringite, atque annisum illius virtute quam vobis divinitus tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
quã su ꝑ nonagint aiustis . quibus non estopus paenitentia. & sid euno paeni¬
tente grande fitgaudiũ in caelo qualogaudiũ factũ credimꝰ detanto po¬
pulo suo errore conuerso : qui ad fidẽ ueniens malo qua eegit paenitendo
daminauit in hocitaq cuelo & angelorũ gaudio rep& anius ipsas quas p̃diximꝰ.
uoces angelorũ. Dicamus igit᷑ dicamꝰ om̃s. Gloria in excelnsdõ & in terra pax
hominib: bonaeuoluntatis. Dat̃ đ seł iañ.¬
GREGONUS HILDIBERTO REGI ANGIORUM
cuiurĩo gł aid cirto ẽ p̃posita ut ꝑbona quae uob̵ concersas̃ &iã subiecta e uobis
genti suꝑ nabene ficia p̃starent . &ideo gloriosae filieã quã accepisti diuinitus
gr̃am sollicita sollicitam̃ tecustodi xp̃iana fidẽ in populis tibi subditis extendere festini
Telũ tiuae reotitudinis in eorũ conuersarione malt̃iplica idolorũ cultus in sequere
fanorũ aedificia eueste. Subditorũ mores inmagnauitae munditia exostando

Expanded text:
quam super nonaginta novem justis, quibus non opus erit poenitentia . Et si de uno poenitente grande fit gaudium in coelo, quale gaudium credimus factum de tanto populo, a suo errore converso, qui ad fidem veniens, mala quae egit poenitendo damnavit? In hoc itaque coeli et angelorum gaudio repetamus ipsas quas praemisimus voces angelorum; dicamus igitur, dicamus omnes: Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis. 29. ELBERTO regi Anglorum ria idcirco est praeposita, ut bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae, vobis genti superno beneficio restaurentur. Et ideo, gloriose fili. eam. quam accepisti divinitus, gratiam sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina: zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequens, fanorum aedificia everte. Subditorum mores in magna vitae mundicia exhortando,
Abbreviated transcription (Latin):
pando ꝑficiant Tuauero frat̃nitas ñ solũ eos epos quos ordinauerit . Ne que hos
tantũ modo qui ꝑ ebborachemep̃m fuerintordinati sed &iã omnis brittaniae
fide acmorib exsequentes ad cuelestia cum dñs uolueritregna ꝑtingant

Expanded text:
pando perficiant. Tua vero fraternitas non solum eos episcopos quos ordinaverit, neque hos pando perficiant. Tua vero fraternitas non solum eos episcopos quos ordinaverit, neque hos tantummodo qui per Eburacae episcopum fuerint ordinati, sed etiam omnes Brittaniae fide ac moribus exsequentes ad coelestia, cum dominus voluerit, regna pertingant
Abbreviated transcription (Latin):
umcertũ sit ꝓdõ laborantib ineffabilia ae t̃ni regni p̃miareseruari Nob
tam̃ necesseest hanorũ bene facia recribuere ut inspiritali soperis studio
exremuneratoneualeat multiplitiu s insudare. Et quia noua angelorũ eccła
eposordines quituae subiacenat ditioniquatinꝰ iudoniensis ciuitati s eps sem ꝑ in posterũ
ad iodo ꝓpria debeat consecrari atq honoris palliũ ab hacscã sedea postolica
cuidõ auctore deseruio ꝑcipiat. Ad deborrachã aũciuitatẽ te uolum
epm̃ iittere quẽĩpse iudicaueris ordiandũ. Ita ut sieadẽ oiuitas cũ finitimis
lumꝰ dispositione ꝑmanere . Pos tobitũ uero tuũ itaep̃s quẽ ordinaueris praesit:
utludunensis epo nullo modo ditioni subiaceat . Sit uero in t̃iundoniae & ebbarrachȩ
ciuitatis ep̃os inposterũ honoris ista distinctio ut ipse priorhabeat᷑ quiprius fuent
qua eagenda s̃ unanimi t̃ recta sentiant & ea quaes enserint non sibi m& discre

Expanded text:
ente Deo laborantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari; nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia duodecim episcopos ordines, qui tuae subjaceant ditioni, quatenus Lundoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari, atque honoris pallium ab hac sancta et apostolica, cui Deo auctore deservio, sede percipiat. Ad Eburacam vero civitatem te volumus episcopum mittere, quem ipse judicaverilumus dispositioni subjacere. Post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit, ut Londoniensis episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sit vero inter Londoniae et Eboracae civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit q
Abbreviated transcription (Latin):
pistolis dilectiostua .e. suscepti filium meum simpliciũ recurrere curaui &
Equia temptation &ia carita s urgu& inueni: dequatem mei uerbi c̃õlatione
non in dig& cumipsa ueritas dicat. Si patrẽ familias beel zebubuo cauer̃ quanto
magis domesticos eius. Qui iterum dic̃. Sidehor mundo ess&is mundus qđ suũ
erat diliger& sed quia dehomundo ñ estis. sedego elegiuos demundo ꝓterea odituos
mundus Mundũ uidelic& cordacarnariu designans quaediligunt mundũ
Hac ergo cum ꝑfectae scireteaudiã miror dilectionẽ tuã uerb̵ hominũ
in magnam debemus lu&itiã ꝓsilire. Quidenimsi om̃s laudent & c̃scientiu¬

Expanded text:
 de monte Sina. Epistolis dilectionis tuae susceptis, filium meum Simplicium requirere curavi, et  de monte Sina. Epistolis dilectionis tuae susceptis, filium meum Simplicium requirere curavi, et qua tentatione 1093 tua charitas urgeretur inveni; de qua tamen verbi mei consolatione  quanto magis domesticos ejus ? Quae iterum dicit: Si de hoc mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret. Sed quia de hoc mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Mundum videlicet corda carnalia designans, quae diligunt mundum. Haec igitur cum perfecte te scire audiam, miror dilectionem tuam verbis hominum es loquuntur, in magnam debemus laetitiam prosilire. Quid enim si homines laudent, et conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
iniugil& ut telumquem litteris ostenditis cordis urrte stemeẽ operedemostr&is
Ita queassiduȩ instaterq ad congregandanisy nodũ inminete & ita uos
enixius exibete ut nominis dignitatem &offici a dminis trationẽ compleatis
habere trans mittite. ut ex eis quod concedendum est colligamus.  Gesta uerci
ul scripta beatiberene lamdiuem quod nos sollicite requisiuimꝰ. sed actenius
exeis aliquid inueniri nonualuit. Precerea fraternitas ur̃a non ad hos quos ad
reuerentissimum fratrem &cco epm nr̃maugustinũ direximus haberestudeat
studiosa cerdo talis obnixe concurrat & suosolatio adit̃ agendum adiuuare
festin& ut dumnulla cis illic res reme morandi causas intulerit & incelerius
ꝑ exire . &uos mercedem dep̃stitis in uoni repossitis. datam̃ sep̃ indic iui
GRE GORIUS PALLADIO PREBITERO

Expanded text:
invigilet, ut et zelum quem litteris ostenditis cordis vestri testem esse opere demonstretis. invigilet, ut et zelum quem litteris ostenditis cordis vestri testem esse opere demonstretis. Itaque assidue instanterque ad congregandam synodum imminete; et ita vos enixius exhibete, ut nominis dignitatem officii administratione compleatis. habere transmittite, ut ex eis quid concedendum est colligamus. Gesta vero vel scripta beati Irenaei jam diu est quod sollicite quaesivimus, sed hactenus ex eis inveniri aliquid non valuit. Praeterea fraternitas vestra monachos quos ad reverendissimum fratrem et coepiscopum nostrum Augustinum direximus habere studeat lis ita studio sacerdotali obnixe concurrat, et suo eos solatio ad agendum iter adjuvare festinet, ut dum nulla eis illic res morandi causas intulerit, et hi celerius pergere, et vos mercedem de praestitis invenire possitis. Datum die 10 Gregorius Palladio presbytero