comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nae hae asscribuntur quas aure sentimus post diapas̃ esse scd̃as. id est
diapente. itẽ diapason diapente. Dũ minimũ uͦ cõsonantes sint soni
qͥdiatessaron spaciũ tenent . ei ꝓportioni hanc rite cõcinentiã damꝰ.
ubi maior numerus t̃cia minoris parte transcendit quȩ ẽ epitrita
ueluti uiii. cõtra .ui. Quia maxime uͦdistant soni qͥdis dia pason
concinentiã resonant ei merito ꝓportioni assignamus quȩ qua¬
drupla in t̃ualli dimensione discedit ueluti xxiiii. contra ui.
ac stat deinceps cõcinentiarũ modus. qͥneq ul tra quadruplũ possit
extendi neq: infrapartẽ terciã coartari. Sicq: hunc ordinem
cõsonantiae sũpserunt : quemdant innumeris multiplicitatis aug¬
menta & eregione suꝑ particularitatis detrimenta. Datur ꝗ¬
& aliud idonece ꝓbationis argumentũ : qđ nõ auditu modo sed &
uisu fidem p̃dicta astruat rationi.

Expanded text:
niae ascribuntur, quas aure sentimus post diapason esse secundas, id est, niae ascribuntur, quas aure sentimus post diapason esse secundas, id est, diapente, itemque diapason et diapente. Dum minimum vero consonantes sint soni, quia diatessaron spatium tenent, ei proportioni hanc rite concinentiam damus, ubi major numerus tertia minoris parte transcendit, quae est epitrita; veluti VIII. contra VI. Quia maxime vero distant soni, qui disdiapason concinentiam resonant, ei merito proportioni assignamus, quae quadrupla intervalli dimensione discedit: veluti XXIIII. contra VI. Ac stat deinceps concinentiarum modus, qui neque ultra quadruplum possit extendi, neque infra partem tertiam coarctari. Sicque hunc ordinem consonantiae sumpserunt, quem dant in numeris multiplicatis augmenta, et e regione superparticularitatis detrimenta. Datur  aliud idoneae probationis argumentum, quod non auditu modo, sed et visu fidem praedictae astruat rationi.
Abbreviated transcription (Latin):
dehis ꝗ boetius. Int̃ om̃s inquit quas retulimus cõsonantias
at arbitrari. Eonãq modo auris afficitur sonis ł oculus aspectu
qͦ animi udiciũ numero ł cõtimia quantitate. ꝓ posito eni nume¬
ro ł linea nichil est facilius quã eiusduplũ oculo ł animo intueri.
ueluti .xu. cõtra vi. Itẽ post dupli uiditium seqͥtur dimidium.
Post dimidium tripli. Post triplum: partis terciae atq ideo qm̃
facilior est du plidescriptio illi cõsonantiae merito deputatur
quȩ facilior est. quãq sensus aꝑtior cõprehendit. Cagͦ est pͥma
suauisq cõsonantia q̃ octaua fit regione & diapason dr̃. Post du¬
plũ inquã extat qđ iuncit medietate sub dupli idest sescuplũ
ueluti .uiiii. cõtra ui. &illud qđ bina superat quantitate. hoc
ẽ triplũ. uoluti x uiii. cõtra ui. Ergo cũ hae due ꝓportionẽs¬
ꝓximȩ post duplũ cõtraria lic& diuisione sequantur : recte illis simpho¬

Expanded text:
e Boetius, inter omnes, inquit, quas retulimus, consonantias at arbitrari. Eo namque modo auris afficitur sonis, vel oculus aspectu, quo animi judicium numero, vel continua quantitate. Proposito enim numero vel linea, nihil est facilius, quam ejus duplum oculo vel animo intueri: veluti XII. contra VI. Item post dupli judicium sequitur dimidii, post dimidium tripli, post triplum partis tertiae; atque ideo quoniam facilior est dupli descriptio, illi consonantiae merito deputatur, quae facilior est, quamque sensus apertior comprehendit. Ea ergo est prima, suavisque consonantia, quae octava fit regione, et diapason dicitur: post duplum inquam exstat, quod vincit medietate subdupli, id est, sescuplum; veluti VIIII. contra VI. et illud, quod bina superat quantitate, hoc est, triplum, veluti XVIII. contra VI. Ergo cum hae duae proportione post duplum, contraria licet divisione, sequantur, recte illis sympho
Abbreviated transcription (Latin):
entende & terciam inaeqͣlitatis formã quȩ suꝑ partiens
Aquomodo his quattuor tantũ armonia ac nõ potius sonoꝵ cõ¬
stat multitudine .rc. uidelic& innumerabiles s̃ cantilenarũ
soni. Sed quaternis & quaternis eiusdẽ cõditionis in leuando &
deponendo sese cõsequentibꝰ sonoꝵ pluralitas accrescit. Id quoq
me canente ꝓba. Sic ergo in om̃i cõcordi sonorũ serie ꝑ haec
ueluti tetra corda. & sursũ cantilena & in iusũ uadit. &
quat̃nȩ socialit̃ sibi diuersȩ uoculȩ tamdiu cõpetente sibi
successione coherent. donec uł nimiũ at tenuate deficiant
ł grauatione cõticescant. T Preterea singulisoni. ex p̃dictis
quattuor suis tetracordis p̃sident sius itẽ penta cordis : Iȩcra¬
cordis scilic& dũ ꝑ unũ quẽq
eor quaterni
in ordine co¬
deponunt᷑

Expanded text:
Attende et tertiam inaequalitatis formam, quae superpartiens Attende et tertiam inaequalitatis formam, quae superpartiens . D. Quomodo his quatuor tantum harmonia, ac non potius sonorum constat multitudine? M. Videlicet innumerabiles sunt cantilenarum soni. Sed quaternis et quaternis ejusdem conditionis in levando et deponendo sese consequentibus sonorum pluralitas accrescit; id quoque me canente proba: . Sic ergo in omni concordi sonorum serie per haec veluti tetrachorda et in sursum cantilena, et in iusum vadit, et quaternae socialiter sibi dc vel nimium attenuatae deficiant, vel gravatione conticescant. Praeterea soni singuli ex praedictis quatuor suis tetrachordis praesident suis item pentachordis. Tetrachordis scilicet, dum per unumquemque eorum quaterni in ordine deponunt
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ cõstat in infinitũ decrescere. Haec ẽ enĩ quȩ suꝑ particula¬
ris uocatur : in qͣ numerus ad numerũ cõparatus. hab& inseto¬
tũ minorẽ & eius aliquam partẽ. Iui siminoris habeat
medietatẽ. uocatur sesqualt̃. Si partẽ terciã uocatur sesqͥ¬
tercius. Si quartã. uocatur ses qͥ quartus Si quintã uocatur
ses qͥ quintus. Atq: ita in infinitũ suꝑ particulariũ forma ꝓgredien¬
tei. nomina in infinitũ ducent᷑. Minores uͦ qui cõmittant᷑ & ha¬
ferre dinoscis nuñcuis D. Dinosco utiq quia nõ sicut in primo
genereu tota sui quantitatei maiorẽ numerũ metitur minor
sebuna qualib& parte . ł dimidia sicut duo tria. Sic̃ ui.
uiiidisic̃ xii. xuIII. Seũ tercia sic̃ ui. uiii. sic̃ uiiii .xii. sic̃
xxii. .xur. Uel quarta sic̃ .iiii.u. sic̃ wiii .x. sic̃ xii. xu.
denaminata ipsa deorescit T DE EUΡOR PARTIEN.TE

Expanded text:
partem constat in infinitum decrescere. Haec est enim, quae superparticulapartem constat in infinitum decrescere. Haec est enim, quae superparticularis vocatur, in qua numerus ad numerum comparatus habet in se totum minorem, et ejus aliquam partem. Qui si minoris habeat medietatem, vocatur sesquialter; si partem tertiam, vocatur sesquitertius; si quartam, vocatur sesquiquartus: et si quintam, vocatur sesquiquintus: atque ita in infinitum superparticularium forma progrediente nomina in infinitum ducentur. Minores vero, qui comitantur et haferre dignoscis. D. Dignosco utique, quia non sicut in primo genere tota sui quantitate majorem numerum metitur minor: sed unaqualibet parte, vel dimidia, sicut duo, tria, sicut VI. VIIII. sicut XII. XVIII. seu tertia, sicut VI. VIII. sicut VIIII. XII. sicut XII. XVI. vel quarta, sicut IIII. V. sicut VIII. X. sicut XII. XV. denominata ipsa decrescit. De superpartiente. M.
Abbreviated transcription (Latin):
tinctȩ Dr̃ enĩ submultiplea subsuꝑ particularis. sub suꝑ¬
partiens multiplex sabsuꝑ particularis. multiplea sub suꝑ¬
partiens has nc̃ utriusq: urequalitatis speties quȩ sint sint¬
gilȩ uideamus. T de auol ⁊ ipbiei iNe Qualitato
ultiplex ẽ in ȩqualitas. ubi maior numerus ht̃ inse
minorem bis. aut teriant᷑ quat̃: aut mul ciplicit̃. ut diõ.
ad unũ dũ conparati suerint duplex est Tria ad unũ triplex
Iuattuor adunũ quad ruplex & deinceps. Cõmitatur submulti¬
plex qui scilic& inframultitudinẽ continetur bis aut ter
aut quat᷑. aut multiplicit̃. Vierbi grã. Vnus aduobus cõtinetur
bis. & uocatur sub duplus a tribꝰ ter & uocatur sub triplus &
Recognosco equidem hanc in ȩqualitatẽ de illo esse quantitatis ge.¬
nere cuiꝰ maiorẽ partẽ posse in infinitũ crescere supͣ dictum est
Etatẽ deillo quantitatis genere : cuius econtrario maiorem

Expanded text:
tinctae. Dicitur enim submultiplex, subsuperparticularis, subsupertinctae. Dicitur enim submultiplex, subsuperparticularis, subsuperpartiens, multiplex subsuperparticularis, multiplex subsuperpartiens. Has nunc utriusque inaequalitatis species, quae sint singulae, videamus. De multiplici inaequalitate. Multiplex est inaequalitas, ubi major numerus habet in se minorem bis aut ter aut quater aut multipliciter: ut duo ad unum dum comparata fuerint, duplex est; tria ad unum triplex; quatuor ad unum quadruplex, et deinceps. Comitatur submultiplex, qui scilicet infra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter. Verbi gratia, unum a duobus continetur bis, et vocatur subduplus; a tribus ter, et vocatur subtriplus; a Recognosco equidem hanc inaequalitatem de illo esse quantitatis genere, cujus majorem partem posse in infinitum crescere supra dictum estalitatem de illo quantitatis genere, cujus e contrario majorem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aut in ȩquale. Et ȩquale quidem ẽ qđ ad aliquid conparatum:
neq minore summa infra ẽ neq maiori transgreditur. ut de¬
narius denario ł ternarius t̃nario ł cubitus cubito ł pes
pedi & his similia hanc aut partẽ relatȩ ad aliquid quantitatis
idẽ aequalitatẽ. cõstat naturalit̃ indiuisã. Nullus ii dicere po¬
test qđ aqualitatis h quidem tale est. illudhuius modi en¬
Certũ est. Iuae ibi em̃ species alia eẽ potest ilinũ tale est quale
& aliud. M. at inequalis relationis. quȩ sint diuisionef indeto
Erimũ quidẽ secatur in mauis atq: minus. aeinde maioris el¬
quinq sunt species. Est enĩ una q̃ uocatur. multiplea lalia su¬
ꝑ particularis tcia suꝑ partiens quanta ꝓnideipbex suꝑ parti¬
cularis. qͥnta multiplex suꝑ partiens His uͦ quinq: partibus
maioris inȩqualitatis. oppositȩ s̃ singulatim alide quinq: partes
minoris ita ut isdẽ nominibꝰ nuncũpentur stib p̃positione dis¬

Expanded text:
e metitur. Et aequale quidem est, quod ad aliquid comparatum, neque minore summa infra est, neque majore transgreditur, ut denarius denario, vel ternarius ternario, vel cubitum cubito, vel pes pedi, et his similia. Haec autem pars relatae ad aliquid quantitatis, id est, aequalitas, naturaliter indivisa est. Nullus enim dicere potest quod aequalitatis hoc quidem tale est, illud veCertum est; quae ibi enim esse alia species potest, ubi unum tale est, quale et aliud? M. At inaequalis relationis quae sint divisiones, videto. Primum quidem secatur in majus atque minus; deinde majoris quinque sunt species. Est enim una, quae vocatur multiplex, alia superparticularis, tertia superpartiens, quarta multiplex superparticularis, quinta multiplex superpatiens. His vero quinque partibus majoris inaequalitatis oppositae sunt singulatim aliae quinque partes minoris, ita ut iisdem nominibus nuncupentur, sola sub praepositione dis
Abbreviated transcription (Latin):
pli dimidio uincit. Sicut illud triplo uel qua druplo maius
fit. ita istud eregione tercia ł quarta fit parte ꝓpensius
Restat gͦ ut quomͦ & quo ordine ꝑhas bifarias quantitates
sonoꝵ disponatur concordia ꝓsequaris. M. Adh donante
dõ explicanda pauca ut ꝓposuimus de numeroꝵ natura
p̃mittamus. Diximus quantitatis duas esse species. mag¬
nitudinẽ & multitudinem. Rursus multitudinis ł magni¬
tudinis : alia sunt immobilia alia mobilia. alia sunt ꝑse ut ppłs chorus
mons mille duomilia triamilia alia ꝑse ipsa nõ constant sed ad
aliud referuntur ut duplũ triplũ quad ruplũ. Sed de immobili¬
b̵ tractat geo metria Mobilẽ uͦ quantitatẽ astronomia iu
speculatur. Eam uͦ quȩ ad aliquid est . qr ꝑ eam diuinitus armo

Expanded text:
pli dimidio vincit; sicut illud triplo vel quadruplo majus fit, ita istud e regione tertia vel quarta fit parte propensius. Restat, ut quomodo et quo ordine per has bifarias quantitates sonorum disponatur concordia, prosequaris. M. Ad haec donante Domino explicanda, pauca, ut proposuimus, de numerorum natura praemittamus. Diximus, quantitatis duas esse species, multitudinem et magnitudinem. Rursus multitudinis vel magnitudinis alia sunt immobilia, alia mobilia; alia sunt per se, ut populus, chorus, mons, mille, duo millia, tria millia; alia per se ipsa non constant, sed ad aliud referuntur, ut duplum, triplum, quadruplum. Sed de immobilibus tractat Geometrica; mobilem vero quantitatem Astronomica speculatur. Illam itaque, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tetracordum ẜ inaliuor & ce TΕRORuor. sro¬
erminales siue finales dicuntur. quia inunũ aliquẽ
exhis quattuor om̃e melos finiri necesse est. Et enĩ
primitoni melum & sub iugał sui. sono & marcho
regitur & finitur.  Scđs tonuscum subiugali suo. sono
fudeutero regitur & finitur. Tercius eiusq subui¬
galis u sono adi trito regitur & finitur. Iuartus cũ
suo subiugali. sono tetrardo regitur acfinitur.
Uocatur aũt autentus maior quilib& tonls. plagis mnor¬

Expanded text:
tetrachordum finalium et caeterorum. Terminales sive finales dicuntur, quia in unum aliquem ex his quatuor melos omne finiri necessse est. Etenim primi toni melum et subjugalis sui sono archoo regitur et finitur. Secundus tonus cum subjugali suo, sono deutero regitur et finitur. Tertius ejusque subjugalis sono / trito regitur et finitur. Quartus cum suo subjugali sono tetrardo regitur et finitur. Vocatur autem autentus major quilibet tonus, plagis
Abbreviated transcription (Latin):
PRima descriptiuncula ꝓti modi. Scda deuteri: Tercia triti
quarta tetrardi. Quinta rursus eadẽ quȩ prima. atq ad

Expanded text:
Prima descriptiuncula proti modi , secunda deuteri , tertia triti / quarta retrardi ; quinta rursus ejusdem quae prima. Atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
orem fecero mox ex ꝓtotono deuterus fi&. Similit̃ ad eute¬
ro transposita intritũ modũ deueni&. Rursus atrito si
uno leuetur spacio tetrardus succedit. ad huc unius spacii
acumen cũ acceperit : ꝓtus denuo nascitur. Quid si descripti¬
uncuł quoq haec eadẽ exemplificarent᷑: nõne apertiora
queq fierent ueluti posita sub aspectũ: A ltanimirũ
X. Quinas gͦ descriptiunculas linealit̃ disponamus. quae
gradatĩ sibi coherentes huius moditonoꝵ transitiones
exprimant hoc modo.¬

Expanded text:
orem fecero, mox ex proto tono deuterus fiet. Similiter a deutero transposita, in tritum modum deveniet. Rursus a trito tono si uno levetur spatio, tetrardus succedit. Adhuc unius spatii acumen si acceperit, protus denuo nascitur. Quid si descriptiunculis quoque haec eadem exemplificarentur, nonne apertiora quaeque fierent, veluti posita sub aspectum? D. Ita nimirum est. M. Quinas ergo descriptiunculas linealiter disponamus, quae gradatim sibi cohaerentes hujusmodi tonorum transpositiones exprimant hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
limã nãq descriptionem quȩ asno ⁊ inchoat &fi¬
nitur primoq deputatur modo sitoto ductu spatio
uno feceris altiorem ut int̃ cordã & cordã paginula
uiter tecta designat : moax in modũ mutatur deuterum
qui adono. incipit ac desinit ineodem. Fac duobus
acutioren a sono incipiens: & tritus erit modusods
tribus modus nascetur quartus Si adhuc uno altius
Similit & ince t̃is semꝑaquinto pͥor ordo redit
corlo ꝓprctast cẽditione dispar ab altero eceoꝵq cõ¬
cordi diuersitte diuersȩ ꝓdloun modoꝵ seu tro¬
port. srei es. Dietũ quoq quotis la u oaoes abinuice¬

Expanded text:
imam namque descriptionem, quae a sono inchoat et finitur, primoque deputatur modo, si toto ductu vel spatio uno feceris altiorem, ut inter chordam paginula interjecta designat, mox in modum mutatur deuterum, qui a sono incipit, ac desinit in eundem. Fac duobus acutiorem a sono / incipiens, et tritus modus erit; si tribus, modus nascetur quartus. Si adhuc uno altius similiter et in caeteris a quinto prior ordo redit.chordo propria sit conditione dispar ab altero, ex eorumque concordi diversitate diversae prodeant modorum seu troporum species. Dictum quoque, quotis l
Abbreviated transcription (Latin):
latine dicuntur soni origines sunt &
totius musicȩ cõtinentia in coꝵ ultinã
onoluti onẽ desinit. Ex sonoꝵ copulatione dia stemata
Porro ex diastematibus concrescunt sitemata enat¬
pi soni
uero prima sunt fundamenta cantus: Pteigi citẽ
nõ quicũq dicuntur soni : sed qui legitinis ab inuicem
mit tendo naturalit᷑ orio cõtinuatur ut semꝑ quat ũ
& quit tun eiusdem cõditionis se consequantur
At sint de hor quatiuo ss at conpetenti inter se di¬
uer sus dissniles ut nõ lũ iumine & gauitate dis

Expanded text:
sunt, et totius musicae continentia in eorum ultimam resolutionem desinit. Ex sonorum autem copulatione diastemata porro ex diastematibus concrescunt systemata. Soni vero prima sunt fundamenta cantus. Phthongi autem non quicumque dicuntur soni, sed qui legitimis ab invicem remittendo naturaliter continuatur ordo, ut semper quatuor et quatuor ejusdem conditionis sese consequantur. At singuli horum quatuor sic sunt competenti inter se diversitate dissimiles, ut non solum acumine di
Abbreviated transcription (Latin):
aguntur ita sine numero in cognita sunt : D. ita &iã M. Iuȩ causa
in musica facit ut octauis locis aequisonȩ uoces sint quintis & qͣͥr¬
tis cõsonȩ : Itẽq ꝑ quindecimas regiones aequi sonant̃ respondeats
ꝑduodecimas & undecimas cõsonanter: Quȩ sunt uͦ mensure
istȩ : q̃ uoces uocib̾ sic apte cõiuingunt. ut si paulo acutior aut la¬
ior uoa cũ uoce fuerit ad inuicẽ cõcordare nõ possint : D. Mirũ
certe qͣ sunt huius modi cõmensurabilitates uocũ quib & simpho¬

Expanded text:
aguntur, ita sine numero incognita sunt? D. Etiam. M. Quae causa aguntur, ita sine numero incognita sunt? D. Etiam. M. Quae causa in Musica facit, ut octavis locis aequisonae sint voces, quintis et quartis consonae? Itemque per quindecimas regiones aequisonanter respondeant, per duodecimas et undecimas consonanter? Quae sunt vero mensurae istae, quae voces vocibus sic apte conjungunt, ut si paulo acutior aut laxior vox cum voce fuerit, ad invicem concordare non possit? D. Mirum certe, quae sint hujusmodi co
Abbreviated transcription (Latin):
geo metria : M. Disciplina magnitudinis immobił atq forma¬
rũ. .D. quid est astronomia : ai. Disciplina magnitudinis mobilis
quae cursus cȩlestiũ siderũ quaȩ figuras cõtemplatur om̃s & habitu¬
dines stellarũ circase & circa terrã indagabili ratione ꝑcurrit.
Dquomodo ꝑnume rabilẽ scientiã tres cȩtere cõstant : M. Iuia om̃a
quȩ ꝑhas disciplinas cõp̃henduntur numeroꝵ cõstant ratione
formata nec sine nũmeris possunt uel intellegi aut ꝓnunciari
Qui enĩ insinuari potest quid sit triangulus uł quad rangulus &
cȩt̃a quȩ geo metricȩ s̃ nisi prius sciatur quid sint tres ł quattuor
D Nullomodo M. Iuid in astro nomica ratione sine numero sciri
ual& : unde ortus occasusq tarditates. uelocitates errantiũ
siderũ noscimus unde aetatẽ luna & multiplices uariationes
eus agnoscimus. quotã partẽ signiferi sol aut luna teneat¬
uel alia quȩ lib& ex planetis : Nonne sicut om̃a certis numeri legib

Expanded text:
Geometrica? M. Disciplina magnitudinis immobilis, atque formarum. D. Astronomia quid est! M. Disciplina magnitudinis mobilis, quae cursus coelestium siderum, quae figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. D. Quomodo per numerabilem scientiam tres caeterae constant? M. Quia omnia, quae per has disciplinas comprehenduntur, numerorum constant ratione formata, nec sine numeris possunt vel intelligi aut pronuntiari. Qui enim insinuari potest, quid sit triangulus vel quadrangulus, et caetera, quae Geometrica sunt, nisi prius sciatur, quid sint tria vel quatuor? D. Nullo modo. M. Quid in Astronomica ratione sine numero sciri valet? unde ortus occasusque, tarditates, velocitates errantium siderum noscimus? unde aetatem lunae, et multiplices variationes ejus agnoscimus, quotam partem signiferi sol aut luna teneatvel alia quaelibet ex planetis? Nonne sicut omnia certis numeri legibus
Abbreviated transcription (Latin):
disponitur: A ad dinoscendũ aut̃ qͥs sonus ille uł illefit uelim
cognoscere in singuł suae ꝓprietatẽ qualitatis. X. lure id poscis
Et enĩ lucente prius sonoꝵ ꝓprietatis qualitate : minus erratur
incȩteris. Sed ħ posse dinoscere facili exercitatione oltine bit᷑
Ergo sũme aliquid canere qđ in sonũ uerbigrã arhũ finiat

Expanded text:
disponitur. D. Ad dignoscendum autem, quis sonus ille vel ille sit, velim disponitur. D. Ad dignoscendum autem, quis sonus ille vel ille sit, velim cognoscere in singulis suae proprietatem qualitatis. M. Jure id poscis. Etenim luculenta prius sonorum proprietatis qualitate, minus erratur in caeteris. Sed haec posse dignoscere, facile exercitatione obtinebitur. Ergo sume aliquid canere, quod in sonum, verbi gratia, archum finiat
Abbreviated transcription (Latin):
bsonũ certe nec suaue quid resonans N. Hoc ergo in
pondeant. cõcordantia mela adinuicẽ nõ resonent. A
Etntiq posco. RC. Huc inquã ades. ac uide quomͦ in
tetra cordis ł penta cordis quaternȩ uarietatis ordo
disponitur: ut quotus abalio qui lib& const& sonus. liqͥdo¬
cõtempleris. Nã sicut in coloribus sisint quat̃ ni & quaterni loca
tana loca repperiatur. ita & in sonis euenit. ut dũ sese noua
semꝑ iteratione cõsecunt᷑ cuiq: inutrãq partẽ quintis locis a suo
cõpare respondeatur. A Quomodo inquis cõpares quia cumine
& grauitate s̃ dispares: N A cumine qͥdem sunt & grauitate dif¬
ferentes. quadã tam̃ sibi s̃ naturali societate cõcordes. De inde sonus
qͥsq quẽ inħ aut in illo latere scđm hab&. in alio latere ht̃ quartum.
Iuẽ terciũ in ħ latere eundẽ terciũ in alio latere. Sed haec dixerĩ
uixta qđ in cõtinuatione tetra cordoꝵ quaterne uarietatis ordo

Expanded text:
bsonum certe, nec suave quid resonas. M. Hoc ergo intpondeant, concordantia ad invicem mela non resonent. D. Et id utique posco. M. Huc, inquam, ades, ac vide, quomodo in tetrachordis vel pentachordis quaternae varietatis ordo disponitur, ut quotus ab alio quolibet constet sonus, liqcontempleris. Nam sicut in coloribus, si sint quaterni et quaterni locattana loca reperiatur: ita et in sonis evenit, ut dum sese nova semper iteratione consequuntur, cuique in utramque partem quintis locis a suo compare respondeatur. D. Quomodo, inquis, compares, qui acumine et gravitate dispares sunt? M. Acumine quidem sunt et gravitate differentes, quadam tamen sibi sunt naturali socialitate concordes, Deinde sonus quisque, quem in hoc aut illo latere secundum habet, in alio latere habet quartum: quem tertium in hoc latere, eumdem tertium in alio. Sed haec dixerim juxta quod in continuatione tetrachordorum quaternae varietatis ordo
Abbreviated transcription (Latin):
Ouae si iam liqueant . restantia ꝓsequamur. D. Liqu& quidẽ
qđ hoc genius ideo numerali deputa tur quantitati. quia nume¬
roꝵ ordine ipse auctiones crescunt. Hoc aut̃ id circo cõtinuȩ
dine decrescit. Nam sicut illud duplo superat. ita istud sim

Expanded text:
uae si jam liqueant, restantia prosequamur. D. Liquet quidem, quod hoc genus ideo numerali deputatur quantitati, quia numerorum ordine ipsae auctiones crescunt. Hoc autem idcirco continuae decrescit. Nam sicut illud duplo superat, ita istud sim
Abbreviated transcription (French):
inh gese sea quie test ecotsaria seđẽ. id est si insequenti latere a: trito
qͥsi a f tetrardo tritus alius meciat᷑. Sit penta cordũ a Rͦ ꝓto

Expanded text:
 genere, quae est contraria secundae, id est, si in sequenti latere / a trito quasi a tetrardo tritus alius metiatur. Sit pentachordum a proto
Abbreviated transcription (Latin):
nouem ipsas musas doctrinȩ atq scientiȩ edicit modos quaꝵx
scientie cogitatio. CSecunda Cuterpe que latine bene delec¬
ctans dicitur. Cum ꝑrimum sit scientiam querere: secũdũ delec¬
ens permanere. ut sit primum uelle secundum desiderare qđ
uelis tertium instare meditando ad id quod optas. ¶Quarta
chalia .i. capacitas seu germana ponens. Unde Epicharmus:
ueniat. Ceptima Terpsicore .i. delectans instructio Unde et
nem oportet etiam discernere atq iudicare quod ĩueneris. ¶Oc¬

Expanded text:
nouem Musas doctrinae atque scientiae dicimus modos, hoc est: scientie. Secunda Euterpe Grece, quod nos bene delectans dicimus, quod primum sit scientiam querere, secundum sit delecens permanere. Ut sit primum velle, secundum delectare quod velis, tercium instare meditando ad id quod desideras. Quarta Thalueniat, septima Terpsicore id est delectans instructionem, unde et nem oportet te etiam discernere ac diiudicare, quod inuenies, Vrania oc
Abbreviated transcription (Latin):
EPros lambanomenos
ꝑ arhypate meson
Mrese ychanos meson
Nete syuemenon
Parate diezengnienon.¬
Trite hyꝑboleon
Parauete hyꝑboleon.
si ete hyꝑ boleon

Expanded text:
proslambanomenos,e hypate meson, deinde lichanos meson,nete syne. Nete diezeugmenon.Trite hyperboleon. Paranete hyperboleon. Nete hyperboleon
Abbreviated transcription (Latin):
pt explicari incipia Is nũs .n. xeiuiiͦ. nũm su ꝙͣtitate bis metitur parto suo dino¬
dia xuiii. ͦ ꝑte sui t̾cia xui. ꝑte sui qͣrta xu. S xuiii nũs qui e ad xii. sesqualter
fit ad xxiiii. Epotrita rõne cõmensurabił porro xui. nũs qui ẽ ad xii. Epytͥtus
fit ad xxiiii. sesqualtã rone cõmensuratus .xu. nio nũs qui ad xii. sesquiqrͣtꝰ ẽ
cu xxiiii. comensuratꝰ nõ est si setriꝑciẽte forͣ in cõsonꝰ. uides gͥ qr mox ut inter

Expanded text:
 parte sui dimidia, XVIII. parte sui tertia, XVI. parte sui quarta XV. Sed XVIII. numerus, qui est ad XII. sesquialter, fit ad XXIIII. epitrita ratione commensurabilis. Porro XVI. numerus, qui est ad XII. epitritus, fit ad XXIIII. sescupla ratione commensuratus. XV. vero numerus, qui est ad XII. sesquiquartus, cum XXIIII. commensurat
Abbreviated transcription (Latin):
cqui st̃ trib .c. S duo. s esini erant uni .a. Et unis gͥ .a. equus est tͥb
c. igit᷑ .a. uno .c. triplex. est. ⁊ ĩ muñis. Sit duplex quid̃ senariꝰ t̾nario. s¬
qualter uͦ t̾uaruis bmario. Senarius gͥ triplex est bmario.
Ises qualt̾o int̾uallo ses qui t̾ciũ

Expanded text:
aequi sunt tribus C. Sed duo B aequi erant uni A, et unus igitur A aequus est tribus C; igitur A uno C triplex est. Et in numeris sit duplex quidem senarius ternario, sesquialter vero ternarius, binario. Senarius igitur triplex est binario. Si sesquialtero intervallo sesquitertiu
Abbreviated transcription (Latin):
sonancie ꝯsonacus supposite alias quasdã ꝯsonãtias effec̾unt. Nam dia¬
pente ac diatesseron iuncte diapason ut. dcm est creant. huic u̾o id est di¬
apason rursus si diapente simplxmã iũgat᷑ fit ꝯsonãcia que exut̾sq uoca¬
bulis mĩcupatur. diapason scil ac diapente. Ciu si diatesseron addat᷑. fit bis
diapason q̃ quadruplam ꝓportionẽ tenet. Qd gͥ si diatesseron ac diaꝑason

Expanded text:
sonantiae consonantiis superpositae alias quasdam consonantias effecere. Nam diapente et diatessaron junctae diapason consonantiam creant. Huic apason, rursus si diapente symphonia jungatur, fit consonantia, quae ex utrisque vocabulis nuncupatur, diapason scilicet ac diapente. Cui si diatessaron addatur, fit bis diapason, quae quadruplam proportionem tenet. Quid i
Abbreviated transcription (Latin):
cttonari. Is eĩ ad senariũ diatesseron ꝓportionẽ tenet. Qͥ octonariꝰ ad t̾na¬
duas sibiꝯtnuas ꝯsonancias tadit. Et eĩ neq duplũ ÷ in tegrũ ut diapa¬
son ꝯsonacia᷑ ꝓdat. neq tplũ ut diapason ac diapente efficiat sẏmpho¬
niam. Cui sitonus addat᷑ mox tͥplũ modĩ ꝓportionis efficiet. Qĩ eĩ diapa¬
sõnat diapente sibnn iuncte efficiũt tͥplũ diatesseron uͦ ⁊ tonus diapen¬
te ꝯsonantia nĩgunt. si diapason ꝯsonãcie addat᷑ diacesseron ni ꝯsonũ fit.

Expanded text:
ctonarius. Is enim ad senarium diatessaron proportionem tenet, qui octonarius ad ternadit, etenim neque duplum est integrum, ut diapason consonantiam prodat, neque triplum, ut diapason ac diapente efficiat symphoniam. Cui si tonus addatur, mox triplum modum proportionis efficiet. Quoniam enim diapason ac diapente sibi junctae efficiunt triplum, diatessaron vero et tonus diapente con
Abbreviated transcription (Latin):
sonus. A. intendo apothomen A¬
.I. B. Remintto semitomũ minꝰ s .c.
et quomam semitoniũ minus
apothome minus est comate co¬
Auc gͥ apotoineu si sit com¬
modũ sic sinemꝰ. ac pͣ qͥd̃
ad acutũ intendo. trestonoᷤᷤ
ab .a. eos qui st̃. a .ẜ. et ab es ꝙ
est .s. ad .c. diatessaron con¬
soñaciã remnto. ⁊ fit .c. As
Dapotoine reliqua.¬
uod si idem spacĩr ad gͣuem sonũ ueluuꝰ
efficere fit hoc modo. Sit sonus .a. in¬
tendo semitoniũ minus id qd̾ est.a.d.
renntto ab .d. conum eũ qui est. d .c̃.
ursꝰ ad gͤuem ꝑtẽ hoc mͦ. Item de ab a. so¬
no semitomum iius. Id qd̾ est. a. d .a. s¬
s. uero remitto apotomen id qd̾ est .d.
c. Erit igitꝰ comina.c̃.a.i¬

Expanded text:
sonus A; intendo apotomen A B, remitto semitonium minus B C, et quoniam semitonium apotome minus est commate, cotur apotomen si sit commodum sic sumemus. Ac primum quidem ad acutum intendo tres tonos, ab A eos qui sunt ad B, et ab eo quod est B ad C diatessaron consonantiam remitto, fit C A apotome reliqua.uod si idem spatium ad gravem sonum velimus efficere fit hoc modo: sit sonus A, intendo semitonium minus, id quod est A D, remitto ab D tonum qui est D E. us ad gravem partem hoc modo intendo: ab A sono semitonium minus, id quod est A D, ab D vero remitto apotomen, id quod est D E. Erit igitur comma C A.
Abbreviated transcription (Latin):
cõsoñacia tono suꝑatur. et.c. ħ. spaciũ. 2.c. spaciꝰ .s .d. spacio tnͣscendit᷑.
Rursus intendo diatessaron .D.e. Remitto ã diapente. e ẜ. Tonꝰ est gͥ
mito diatessaron a.G. Intendo diapente. Gh. Erit ꝙꝰ. a.h. tomis. sed
erat. a .f. seuntomũ. Eut̃gͥ ẜ.h. apotome. Rursꝰ remitto diatesseron
h. k. Intendo diapente. K.l. Tonus gͥ est h.l. Erat aũt tonꝰ .b.a.

Expanded text:
nscenditur. Rursus intendo diatessaron D E, remitto autem diapente E F. Tonus est igitur mitto diatessaron A G intendo diapente G H. Erit igitur A H tonus. Sed erat A F semitonium. Erit igitur F H apotome. Rursus remitto diatessaron H K, intendo diapente K L: tonus igitur est H L. Erat autem tonus H A.
Abbreviated transcription (Latin):
stra eĩ hec rõne ⁊ scĩa colligũd᷑ il fuerĩt
usu at excitatõne notissima. Ut uͦ id qd̾ institutõne musice adorsi sumꝰ
noris. ut in utmͣq ꝑtem acutã scil at gͣuem ratopossit ordine reꝑiri.
Sit diatesseron. a .s. Oꝑtet gͥ cͥca.a. ẜ. ꝯsonãtiã minꝰ senutomũ ad
gramorem ꝑtẽ acutiorẽ q diducẽ. Intendo g̾ͥ ẜ .c. diatesseron ⁊ emitto

Expanded text:
one et scientia colliguntur, nisi fuerint usu atque exercitatione notissima. Ut vero id quod institutione musicae adorsi sumus noris, ut in utramque partem, acutam scilicet atque gravem, rato possit ordine reperiri. Sit diatessaron A B: oportet igitur circa A B consonam minus semitonium ad graviorem partem acuti
Abbreviated transcription (Latin):
ed hus dispõitis itacõstitutisq tetͣcordis sỹuaphe est qmͣ ꝯuĩctionem
uero hỹpatemeson. ꝑ hỹpatemesori.
lichauos meson mese. In utͥsq gͥ tetracor¬
dis hypatemeson ad num̾ata est super¬
ioris q tetracordi ea est artitissima post¬
erioris uͦ graissima. Est q ista ꝯm̃ictõ
una ead̾q corda hỹ patemeson duo tetra corda ꝯuigens. ut ead̾ hypaton
ac mesdu tetracorda ĩ suꝑiori desc̾ptione iũxit. Est gͥ sẏnaphe q̃ ꝯũctio dr̃¬

Expanded text:
 ita dispositis constitutisque tetrachordis synaphe est. Quam conjunctionem vero hypate meson, parhypate meson, lichanos meson, mese. In utrisque igitur tetrachordis hypate meson annumerata est. Superiorisque tetrachordi ea est acutissima, posterioris vero gravissima. Estque ista conjunctio una eademque chorda hypate meson, duo tetrachorda conjungens, ut eadem hypaton ac meson tetrachorda in superiore descriptione adjunxit. Est igitur synaphe, quae conjunctio d
Abbreviated transcription (Latin):
atesseron ⁊̃ ꝯsonãtiam duob tonis semitomo q ꝯsift̾e. Semitomia
oͦ ẽẽ duo maiꝰ ac inꝰ.Pyapenteaũt t̾ͥb toms ac minore semitonio ꝯ¬
tmeri. diapason uͦ q̾n tonis ac duob mĩorib semitoniis expleri. nec
unc illud est intuendũ qd̃ oĩs ars om̃isq ⁊̃ disciplina honorabilio¬
rem naturalit habeat rõm qmͣ artificiũ. qd̾ manu at oꝑe artifi¬
tis exercet᷑. multo eĩ maius est at auctius scire qd̃ qͥsq faciat qd̃¬
qmͣ ip̃a ĩllud efficere qd̃ sciat. Et em̃ artificiũ corͣ le qͣi sinens famu¬
frustrafit. ꝙͣto gͥ p̾clarior est scĩa iuisice ĩ cogͦns iõne ꝙͣ in oꝑe effi¬
ciendi ꝗat actu C̃ antũ stil qnͣtũ corꝰ m̃te suꝑat᷑. qd̾ scil ratiõis exꝑs
siuitio degit. Illauͦ imꝑat at ad roctũ deducit qd̾ nisi eiꝰ pareat᷑ ĩpe
actiuuĩ egeat. maiiũ uͦ oꝑa nulla sint nͥ ratione ducãt᷑. Iamũo qnͣta sit gła m̃i¬

Expanded text:
atessaron etiam consonantiam duobus tonis semitonioque consistere: semitonia vero esse duo, maius ac minus. Diapente autem tribus tonis ac minore semitonio contineri. Diapason autem quinque tonis, ac duobus minoribus semitoniis expleri, neque unc illud est intuendum, quod omnis ars omnisque etiam disciplina, honorabiliorem naturaliter habeat rationem, quam artificium, quod manu atque opere artificis exercetur. Multo enim est maam ipsum illud efficere quod sciat; etenim artificium corporale, quasi serviens famuin opere efficiendi atque actu? Tantum scilicet quantum corpus mente superatur, quod scilicet rationis expers servitio degit. Illa vero imperat atque ad rectum deducit quod nisi eius pareatur imperactu non egeat. Manuum vero opera nulla sint, nisi ratione ducantur. Iam vero quanta sit gloria meri
Abbreviated transcription (Latin):
ra mũdi. ⁊ qͥcquid in eo rata cesitate ꝯu̾tit᷑. disc̾te uͦ tͣpcitatis ulia sũt
q̃ ex ꝯꝑatõne nascũtͫ S ĩ mobił maguitudiuis geometͥca speculatõne te¬
uet. mobilis uͦ scĩam astrononnaꝑ sequit᷑. ꝑse u̾o discrete qnͣtitatis arith¬
metita auctor est. Ad aliqͥd uͦ relate nuusica ꝓbatur obtin̾e ꝑitiã. ac de en
conamur. ꝓꝑ sequi fimplicia quid̾ gn̾a triass̃. Unũ quid̾ młtiplex. Aliud
u̾o suparticulare. t̾ciũ supꝑarciens. Cũ u̾o młtiplex sr̃ꝑtitulari suꝑ¬
talis est regula. Si uitatem cũctis in nat᷑alĩ m̃o uolueris ꝯꝑare. ratꝰ
młtiplicus ordo texet᷑. Duo eĩ ad unũ duplus est. tres ad endẽ t̾ͥpͥus. 4ͣ¬
scil unitate. ut tres duob s qualt̾a ÷ enĩ. quatuor trib qͥ sesquit̾ci
est. aͥ nariĩ quat̾ nario qͥ ses quartꝰ est ⁊ in cet̾is eod̾ mͦ qd̾ mõstrat
sbiecta descriptio.

Expanded text:
ra mundi, et quidquid in eo rata celeritate convertitur. Discretae vero quantitatis alia sunt atione nascuntur. Sed immobilis magnitudinis geometria speculationem tenet. Mobilis vero scientiam astronomia persequitur. Per se vero discretae quantitatis arithmetica auctor est. Ad aliquid vero relatae musica probatur obtinere peritiam. CAPUT itatis simplicia quidem genera tria sunt: unum quidem multiplex, aliud vero superparticulare, tertium superpartiens. Cum vero multiplex superparticulari suptalis est regula, si unitatem cunctis in naturali numero volueris comparare, ratus multiplicis ordo texetur. Duo enim ad unum duplus est, tres ad eumdem triplus, quscilicet unitate, ut tres duobus sesquialter est, quatuor tribus, qui sesquitertius est, quinarius quaternario sesquiquartus est, et in caeteris eodem modo, quod monstrat subjec
Abbreviated transcription (Latin):
hanc cauendi cõcordiam siłitudo nõ efficit. s dissiłitudo. Qr cũ disdet in sĩ¬
guł uocib copulat᷑ in mxtis. S huic potius nichomacus fĩ ꝯsonãciam
putat. Nõ inquit ums tantũ pulsus est qui simplicem modũ uocis entꝰ¬
stat
S semel ꝑcussꝰ neruus sepuis aerẽ pellens młtas efficit uoces. S qr hec ue¬
locitas est pulsiomis̃ ut sonꝰ sonũ quodã mͦ ꝯp̾hendat. distaucia ñ sentitur
et qͣi una uox aurib uenit. Si gͥ ꝑtussiones gͣuũ sonoꝵ ꝯrãsurabiles¬

Expanded text:
diam similitudo non efficit, sed dissimilitudo. Quae cum distet in singulis vocibus, copulatur in mixtis. Sed hinc potius Nicomachus consonantiam fieri putat. Non, inquit, unus tantum pulsus est, qui simplicem modum vocis emittat, sed semel percussus nervus saepius aerem pellens multas efficit voces. Sed quia ea velocitas est percussionis, ut sonus sonum quodammodo comprehendat, distantia non sentitur, et quasi una vox auribus venit. Si igitur percussiones gravium sonoru
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minũ facit. S magnitudo funtã rursꝰ sue m̃sure recipit ꝙͣ titatẽ. s ĩ infĩta
decrestit. sã sisit pedalis linea uł cuiꝰ l alt̾ius modi. potest in duo eqͣ diui¬
di eiusq medietas ĩ medietatem setari. eiꝰq rursꝰ medietas maliã medi¬
etatem. ut nũ ꝙͣ ullus scdi inagintudiñe t̃minꝰ fiat. Ita magintudo
ꝙͣtũ ad maiorem modũ t̾minata est. fit uͦ cũ decresd̾ens ceꝑit infinita¬
.ad cõtra nũs qnͣtũ ad maiorẽ modũ fmitꝰ est. Infutꝰ aũt incipit ẽẽ cõ

Expanded text:
minum facit. Sed magnitudo finitam rursus suae mensurae recipit quantitatem, sed in infinita decrescit. Nam si sit pedalis linea, vel cujuslibet alterius modi, potest in duo aequa dividi, ejusque medietas in medietatem secari, ejusque rursus medietas in aliam medietatem, ut nunquam ullus secandi magnitudinem terminus fiat. Ita magnitudo quantum ad majorem modum terminata est, fit vero cum decrescere coeperit infinita. At contra numerus, quantum ad minorem modum finitus est, infinitus aut
Abbreviated transcription (Latin):
Rimus om̃iũ pỹthagoras sapĩe studi¬
um phylosophiam nũcupauit. Qmͣ
scil eius rei noticiã. ac d isciplinã ponebat. q̃ ꝓpͥe uere q esse
dr̃etur. Esse aũt illa putabat. q̃ nec intentõne cͤsderent nec
diminitõne decrescerent. n ͨ nͣllis accidentib mutarent᷑. Hec aũt iñ
esse formas magnitudines. qͣlitates. habitudines. cet̾aq q̃ ꝑ se spe

Expanded text:
rimus omnium Pythagoras sapientiae studium philosophiam nuncupavit, quam scilicet ejus rei notitiam ac disciplinam ponebat, quae proprie vereque esse diceretur. Esse autem illa putabat quae nec intentione crescerent, nec diminutione decrescerent, nec ullis accidentibus mutarentur. Haec autem esse formas, magnitudines, qualitates, habitudines, caeteraque quae per se spec
Abbreviated transcription (Latin):
Ed int̾ om̃s qͣs retulimꝰ ꝯsonãtias habend̾ iudici¬
um est. ut maure. itaqͦ ⁊ uiratiõe qmͣ haꝵ meliorẽ opor¬
teat arbitrari. Eod̾ nãq mͦ auris afficit᷑  sonis uł oculus aspͨtu. quo
amĩni iuidiciũnĩus uł ꝯtinua qnͣtitate. Propõito eĩ m̃io uł linea nicħ ÷
facilius qmͣ eiꝰ duplũ ocło uł aĩo ꝯtueri. Item post dupli idiciũ seqͥ
dimidiũ. Post didiũ tͥpli Post tͥpli ꝑtis t̾cie. Ids q quĩ facilior est
dupli descͥptio. oprim̃a putat inchomacꝰ diapason cõsonãciã. Post hãc
diapente q̃ mediũ tenet. huc diapente ac diapason. q̃ t̾plũ. Cet̾aq¬

Expanded text:
ed inter omnes quas retulimus consonantias, habendum judicium est ut in aure, ita quoque in ratione quam harum meliorem oporteat arbitrari. Eodem namque modo auris afficitur sonis, vel oculus aspectu, quo animi judicium numeris vel continua quantitate. facilius quam eius duplum oculo vel animo contueri. Item post dupli iudicium sequitur dimidii, post dimidium tripli, post triplum partis tertie. Ideoque quoniam facilior est dupli descriptio, optimam Nicomachus putat diapason consonantiam, post hanc diapente, que mediam tenet; hinc diapente et diapason, que triplum: cet
Abbreviated transcription (Latin):
concitatior. acuto ⁊ excitato mouet᷑ sono. grauissimo & hic lunaris at ĩfimꝰ
ton. Sol lychanos hypaton. mars hypatemeson. Iupit̾ parhy patemeson.
ĩ totũ mobiles q̃ ã ĩmobiles. ĩmobiles q consistant. cũ demonocordi re¬
gularis diuisione tͣctauero erit locus aptior explicandi.
duo nerui uno gͣiuore intendũt᷑. simłq pulsi reddũt ꝑmixtũ qd̾dam¬
mͤ ut sitũ somĩ. duc q uoces munũ qiͣ ꝯiũctũ coalestunt. tuc fit ea que
si hus au̾tẽ ꝯꝑatõnib gͣuitatis at acuminis has ꝯsonãcias ncc̃e est ĩneĩri
q̃ sibi ꝯm̃surate st̃. id est que notam possũt hrẽ ꝯiũem m̃ surã. ut ĩ młtipli¬
cib duplũ qd̾ est illa ꝑs metit᷑ q̃ est int̾ duos t̾mmos disf̾e̾ncia ut inter¬

Expanded text:
concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus. ton, Sol lichanos hypaton, Mars hypate meson; Jovis parypate meson, in totum mobiles, quae autem immobiles mobilesque consistant, cum de monochordi regularis divisione tracta vero, erit locus aptior explicandi.duo nervi, uno gravi ore intenduntur, simulque pulsi reddunt permixtum quodammodo et suavem sonum, dueque voces in unum quasi coniuncte coalescunt, tunc fit ea que  his autem comparationibus gravitatis atque acuminis has consonantias necesse est inveniri, quae sibi commensuratae sint, id est quae notam possunt communem habere mensuram, ut in multiplicibus duplum, quod est, illa pars metitur, quae inter duos es
Abbreviated transcription (Latin):
instrum̃tis põĩtũ est ibiq totam oꝑam ꝯsumit. ut ss cytharedi qͥq
organo cet̾ĩs musice instm̃tis artificiũ ꝓ bant a musice scĩe intłł̾tu
nõ potis speculatõne ac rõne qd̃ naturali quodam instructu fturise
carmen. At ict̾co hoc quo gemis  musica segregand̾ est. Toiũ est
qd̃ iudicãdi ꝑiuã siunt ut richinos cantilenas q totũ q cariẽ
 hoc ꝓpe iusice deputabitꝰ. Isq est musicus cui adest facultas ẜm
diligencius demõstrãda ẽẽ ꝓpo sui
itaq pͥus qm ad eaueniã q̃ ꝓpͥis¬

Expanded text:
tum est, ibique totam operam consumit, ut sunt citharedi, quique organo ceterisque musice instrumentis artificium probant, a musice scientie intellotius speculatione ac ratione, quam naturali quodam instinctu fertur ad carmen atque idcirco hoc quoque genus a musica segregandum est. Tertium est quod iudicandi peritiam sumit, ut rythmos cantilenasque totumque carmen est, hoc proprie musice deputabitur. Isque est musicus, cui adest facultas secdiligentius explicanda esse proposui; itaque priusquam ad ea veniam q
Abbreviated transcription (Latin):
siñam post̾ius explicabo. xxxiii. Quo sint m a pienda qui don
ac breuit̾ actẽptamꝰ. ut int̾im ĩ suꝑficie qͣdam hec amimũ lectoris
assuefaciant. qui ad int̾iorem scĩam post̾iori tͣc̾tatiõe descendat. Nũs
ũ qd̾ erat pythagoricis minorẽ ut cũ quid a magr̃o pythagora dr̃etͥ.
hinc nullus rõm pet̾e audebat. s erat eis rõ docentis anc̾toritas. Idq fie¬
bat qmͣ dui discentis amimꝰ fimori doctͥna roboratꝰ ip̃o eaꝵd̾ reꝵ rõñe

Expanded text:
iam posterius explicabo. CAPUT XXXIII. Quo sint modo accipienda quaac breviter attentemus, ut interim in superficie quadam animum haec lectoris assuefaciant, qui ad interiorem scientiam posteriore tractatione descendet. Nunc vero quod erat Pythagoricis in morem, ut cum quid a magistro Pythagora diceretur, hinc nullus rationes petere audebat, sed erat ei ratio docentis auctoritas, idque fiebat quandiu discentis animus firmiore doctrina roboratus, ipse eamdem re
Abbreviated transcription (Latin):
momios. has senuit᷑ mese. Post hãc¬
sunt duo tetracorda. partim smeme¬
non ꝑtim diet eugnenon. Et si nemenon est qd̾ post mesen po᷑. id ẽ
trtesinemeñ. De hinc lychanos sinemeñ ead̾ in diatono diatonos
sinemeñ. Inchromate uero uł diatonos sinemenon. chromatice uł
hy chanos sinemenon chromatice. Iernarmonio uͦ uł diatonos

Expanded text:
monios. Has sequitur mese. Post hancsunt duo tetrachorda partim synemmenon, partim diezeugmenon. Et synemmenon est quod post mesen ponitur, id est trite synemmenon. Dehinc lichanos synemmenon, eadem in diatonico diatonos synemmenon. In chromate vero vel diatonos synemmenon chromaticae, vel lichanos synemmenon chromaticae. In
Abbreviated transcription (Latin):
estmiuis disfrũs ꝙ distantib ut subiecte descͥptõnes mouẽt.
uod si facienda est ĩ extremitatib tri¬
trib t̾cus ut est sb̾iecta descriptio.
Ed ingressi armonicã disputatio¬
nem q̃ te ea diligẽtius expõĩ possũt
tacite ꝑt̾eunda eẽ ñ elrbitror. Col¬
locetã ꝯt a rmonica ꝑ or tioualitas. inq en descͥptione suꝑiore ordine t̃¬
iminoꝵ int̾ se diffencie disponãtur.

Expanded text:
entiisque distantibus, ut subjectae descriptiones monent. Quod si facienda est in extremitatibus tritribus tertiis, ut est subjecta descriptio. Sed ingressi harmonicam disputationem quae de ea diligentius dici possunt tacite praetereunda esse non arbitror. Collocetur igitur harmonica proportionalitas, inque ea descriptione superiore ordine tinter se differentiae disponantur.
Abbreviated transcription (Latin):
iat᷑ ał nũs int̾mutit᷑. Post unitatem eĩ mox biariꝰ est. ac post binariũ
rũ et sit pͥmꝰ pͥmo ac scds eqꝰ id est quat̾narius. Scd̾s uͦ pͥmoac duob¬
sex at octo septenarius collocat᷑. Qd̾ si t̾narus eqͣlitatis pͥncipi
rio qͥnario q ꝑspicit. Est q̃ nos ip̃ breuitatẽ tacemꝰ. husd̾ reguł ex
sem ip̃o diligens lector inueĩes.

Expanded text:
is numerus intermittitur. Post unitatem enim mox binarius est, ac post binarium rii, et sit primus primo ac secundo aequus, id est quaternarius; secundus vero primo et duobur 6 atque 8 septenarius collocatur. Quod si ternarius aequalitatis principiurio, quinarioque perspicitur, et quae nos propter brevitatem tacemus, iisdem regulis ex semetipso diligens lector inveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
equalitatem ualere. Et sunt mun̾i caput est unitas. Ita ꝓportionũ
equalitatẽ esse pͥncipiũ. Qͦccͣ hoc inͦ arithmetica medietas ab eqͣlitate
nascet᷑. Positis .n. trib eqͥs t̾minis hn duo modi st̃. quib ħ ꝓportionali¬
tas ꝓducat᷑. pdnat᷑ em̃ pͥmꝰ pͥmo equs. scds p̾mo ac scds. t̾cius pͥmo¬
ac scdo ac t̾cio. qd̾ hec mostrat᷑. exemplo. sint uintates tres. Pouat᷑
esruus id est duo. sd̾s pͥmo ⁊ scis̾. id est qͣtuor. t̾cius pͥmo ⁊ scd̾d̾ ac t̾¬
rio. q in hoc speculand̾ est qd̾ si uintas fu̾it ad eqͣntatis pͥncipiũ ꝯstitu¬

Expanded text:
aequalitatem valere, et sicut numeri caput est unitas, ita proportionum aequalitatem esse principium. Quocirca hoc modo arithmetica medietas ab aequalitate nascetur: positis enim tribus aequis terminis, hi duo modi sunt quibus haec proportionalitas producatsecundo ac tertio, quod hoc monstratur exemplo: Sint unitates tres. Ponaturaequus, id est 2. Secundus primo et secundo, id est in his hoc speculandum est, quod unitas fuerit ad aequalitatis principium constitu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃antꝯmeticis dañest᷑. et̃ si ad hec illis instructus lector ⁊cceu
mullo dnbitatõnis errore tͣbabit᷑. Armonita uͦ medietasde quau uns
paulo latius tͣctandꝰ est. hac rõne ꝓcieatꝰ᷑. Constitustͥ eĩ siquid̃ dni¬
plices curamꝰ eit igere tͥb equis t̾minis pottis pͥmꝰ pͥmo ae dnobus
pdois equalis. Scds duob pͥuis. ⁊ duob scd̾is. Ecus semł pͥmo bis ẜo¬

Expanded text:
in arithmeticis diximus; quod si ad haec illis instructus lector accedat, nullo dubitationis errore turbabitur. Harmonica vero medietas, de qua nunc paulo latius tractandum est, hac ratione procreatur. Constituatur enim, siquidem duplices curamus effingere, tribus aequis terminis positis, primus primo ac duobus secundis aequalis. Secundus duobus primis et duob
Abbreviated transcription (Latin):
minores t̾narius. ⁊ bmarius. ⁊ unitas. In maiorib E iimor et
in minorib maior ꝓportio ꝯtinetur. Hinc apparet qd si siliquibus
m̃s ꝓportonẽ ꝯt mentib suꝑꝑarticularem. equa pluralitas addat᷑
maiorem esse ꝓporcionẽ ante ẽque płalitatis angm̃tũ quam post¬
c a ex sili mstiplicatõneꝙꝓcreatũ sino fu̾it miltiplex ctũt isluid ecẽ

Expanded text:
Minores vero binarius et unitas, in majoribus igitur minor, et in minoribus major proportio continetur; hinc apparet quod si aliquibus numeris proportionem continentibus superparticularem, aequa pluralitas addatur, majorem esse proportionem ante aeque pluralitatia augmentum, quam postquod ex tali multiplicatione procreatum sit non fuerit multiplex, tunc illud non
Abbreviated transcription (Latin):
dietates. quas quid̾ in arithmeticis diximꝰ
s ad p̾sentem tͣc̃tatũ hee st̃ int̾im ncc̾erie. S int̾ has tres medieta¬
uncta. Continua quid̾ ut suꝑuis disposuimꝰ ĩ tͥb ꝯstat t̾minis¬
ĩpõitur. Quotiens uͦ duo ss̃ medii. tũc disiũcta ꝓportionaliras nũcupa¬
turrut ĩ geometrica hocmͦ i.n. in .ui. Nam ut est bmariꝰ adu
intatẽ. ita senarius ad t̾nariũ. Hec uocatͫ ⁊ disiũctã ꝓportionalitas

Expanded text:
etates, quas quidem in arithmetica diximus; sed ad praesentem tractatum hae sunt interim necessariae. Sed inter has tres medietauncta. Continua quidem, ut superius disposuimus. Unus eniaeponitur. Quotiens vero duo sunt medii, tunc disjuncta proportionalitas nuncupatur, ut in geometrica hoc modo, 1, 2, 3, 6. Nam ut est binarius ad unitatem, ita senarius ad ternarium, et vocatur haec disjuncta proportionalitas;