comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non saxa sed habitatores uocantur: Res aut̃ sunt soci&ates.
familiarum: urbium. gentium. Urbs uocata ab orbe quod anti¬
quae ciuitates in orbe fiebant uel aburbo parte aratri quomuri
cludere sulco: locus enim futurae ciuitatis sulco designabatur
idest aratro. cato quiurbem inquid nouam cond& tauro & uacca
ar&h ubiaraberit murumfacit ubi postam uult esse aratrum
sustollat. & port& & portam uoc&. Ideo aut̃ urbs aratro
circum dabatur dispari sexu. iuuen corum propter con mix¬
tionem familiarum & imaginem serentis fructum que r&denti
oppositione murorum dix erunt. ali ab opibus recondendis
eoquodsit munitum. alii quod in eo conuentus habitantiũ
nopem d& mutuam contra hostem. Namprimum homines
tamquam nudi & inermesnec contra beluas praesidia habebant.
nec receptacula frigoris. & caloris necipsi interse homines ab homunib

Expanded text:
non saxa, sed habitatores vocantur. Tres autem sunt societates: non saxa, sed habitatores vocantur. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. Urbs vocata ab orbe, quod antiquae civitates in orbe fiebant; vel ab urbo parte aratri, quo muri tavitque locum regno et concludere sulco. Locus enim futurae civitatis sulco designabatur, id est aratro. CatoOrig. 1, 18; 'Qui urbem,' inquit, 'novam condit, tauro et vacca arat; ubi araverit, murum facit; ubi portam vult esse, aratrum substollit et portat, et portam vocat.' Ideo autem urbs aratro circumdabatur, dispari sexu iuvencorum, propter commixtionem familiarum, et imaginem serentis fructumque reddentis. oppositione murorum dixerunt; alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum; alii quod sibi in eo conventus habitantium opem det mutuam contra hostem. Nam primum htamquam nudi et inermes, nec contra belluas presidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
inminent fr&u. Iingis ciuitatis. & lix: anteus auetor est. quem
ercules fercur luctae cestamine superatum interfecisse: Lix aut̃
alixo flumine mauritaniae nuncupata. ubi anteregia fuit & sala
quodinmineat saleflumine: Caesariam mauritaniae oppidum.
iuba. rex maurorum in honorem cesaris augusti condidit. quam
ex eius nomine cesariam appellauit. sicut hero des aliam cesareã
in palestinoque nunc urbs est. clarissima : Hiç ostium cesariensis
mauritanae oppidum ercule illuc transeunte. uiginti a comitatu
eis discendentes construx erunt. hanc nequis inposito a senomine
priuatim gloriar&ur : De condentium numero. urbi hic osio nom̃
datum. Ci renae regina fuit. libiae quae ex suo nomine ciuitatẽ
cirinem condidit ex qua & libiam cirinensem uocauit.
DE ACDIFICIIS PuBHICIS Ciuitas est hominum
multitudo soci&atis uinculo. adunata dicta aciuibus. idest

Expanded text:
inminent fretu. Tingis civitatis et Lix Antaeus auctor est, quem inminent fretu. Tingis civitatis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene regina fuit Libyae quae ex suo nomine civitatem Cyrenen condidit, ex qua et Libyam Cyrenensem vocavit. § 2 De aedificiis publicis. Civitas est hominum multitudo societatis vinculo adunata, dicta a civibus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
&iam prouinciae dedit. Nunc aut̃ agotis sub uersa atque inde¬
solationem redacta est: Saguntum greci ex insula lacinto
profecti inspaniam condiderunt quama fripost ea bello inp&itã
deleuerunt E meritam cesar agustus aedificauit post quã
lusitaniam & quas dam oceani. insulas cepit dans ei nomen
abeo quo dibi milites. u& eranos constituiss&. Namemeriti
dicuntur u&erani solutiq militiae.: Olisipona. abolexe
est condita. & nuncupata. quolo co sicut historio griphi
dicunt. Caelum. a terra. & mari. adistinguntur a terra is.
Ispalim. cesar. iulius condidit quam ex suo & romae urbis
uo cabulo. lu liam romulam nuncupauit. spalo aut̃ asitu
cognominata est eoqđ in solo paludestri subfixa profundo¬
palis locata sit: Ne lubrico at que in stabili fundamento
ceder&: Eades. oppidum. apenis conditum qui &iam
& castaginem spastariam condiderunt:: Seꝑ tem oppidũ
amontib septem. quia similitudine fritres uocatigaditano.

Expanded text:
etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in deetiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispania condiderunt; quam Afri postea bello inpetitam deleverunt. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Juliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixpalis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam et Carthaginem Spartariam condiderunt. Septe oppidum a montibus septem, qui a similitudine Fratres vocati Gaditano
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. Taris. neptum filius fuit. aquo tarentum ciuitas
& condita & appellata est. Cum cirus maritimas urbes greciae
occupar& & focenses. ab eo expugnati omnib angustiis premerentur
iurauerunt ut profugerent. quam longissime ab imperio persarum
ubine nomen quidem eorum audirent at queita inultimos galliȩ
sinus nauibus profecti. armis que seaduersus gallicam feritatem
tuentes masiliam condiderunt & ex nomine ducis nuncupaueruN
Hos uarro trilingues. esse ait. quod& grece loquantur & latine
& gallice. Narbonam & arelatum & pictauis coloni proprui
condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod burgos.
qallos primum colontis habuerit quibus antea cultoribus adin¬
pl&a est: Terraconam. in spania scipiones construxerunt.
deo caput est terra conensis proum ciae.. Afri. subannibale
maritima. spaniae occupantes castaginem spartariam
construx erunt quaemox aromanis capta & colonia facta nom̃

Expanded text:
constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas et condita et appellata est. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam lonubi ne nomen quidem eorum audirent, atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt, et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur, et Latine, et Gallice. 64. Narbonam, et Arelatum, et Pictavium coloni proprii condiderunt. Burdegalim appellatam ferunt, quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. 65. Tarraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Tarraconensis provinciae. 66. Camaritima Hispaniae occupantes, Carthaginem Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta et colonia facta, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nouas quaerentes italiam profectisunt. s& ibique propriis tuscis
expulsis mediolanum. atque alia surbes condiderunt. uocatum
aut̃ mediolanum. abeo quo dibi sus media lanea: perhib&ur inuenta
Istoris plac&. amessapo grecomessapiae datam originem uersa post¬
modum in nomen calabriae quam in ex ordio. cenotrifrat̃ peu¬
c&ius peu co&iam nominauerat: Manto. tiresi efilia post interitu
tebanorum dicitur delata initaliam mantuam condidis se. est aut̃
inuenientia quae galliacis alpina dicitur. & dicta mantua quodi
in anestu&ur: PAR te in opia. a parte nope. quodam uirgine illic
sepulta partenope appellata. quod oppidum postea agustus
nea polim esse maluit. Ded promunturium leucaten inquo actu
appollonis templum fuit bellum agustus contra anto nium
gessit. quo uicto urbem in actiaco. sinu condidit quam auictoria
ni copolim appellauit. Palantus. parten orum dux. partenios

Expanded text:
novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope appellata; quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. Ad promuntorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. Phalantus Partheniorum dux Parthenios
Abbreviated transcription (Latin):
appellari ceperunt: Capuam capis siluius: Rex albanorum c̃strꝙ
appellata nomen econditoris. lic& sint quidicant a capacitate eam
capuam dictami quod eius terra omnem uitae fructum capiat. alii
alocis campestribus in quibus sita est. estaut̃ caput urbium cap̃¬
lniae intertres maximas. romam castaginem que numerata. ex qua
& prouincia italia campania dicta est. Romulus. cumint̃ fecto apud
albam. amullio auum. numitorem in regnum restituiss& in eum locũ
ubi nunc romaest. deuenit ibique sedes posuit. i moenia construxit
urbem que ex nomine suo romam uocauit. hanc aut̃ antea. euander
arcis. Ancus. marcus. ex filia numae pampilii. natus. hic urbem
In exitu. tiberis condidit quae & peregrinas mer ces exciper&. &
hostem morar&ur quam abipso situ. ostiam appellauit.: Calli quidã
intestina discordia & assidius dissensionibus suorum per moti: sedes

Expanded text:
appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea Evander Romanae conditor arcis. Ancus Marcius ex filia Numae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes
Abbreviated transcription (Latin):
aedificauit. carpatus. coum eostifonis filius. pauum. angeus
ligurgi filius. samum. Dardanus aut̃ condidit dardaniam
tessa lonicam. tessalus. grecifilius aedificauit. in qua &iam
& regnauit : Brundisium construx erunt greci. brundisium
aut̃ dictum est grece quodbrunda caput cerui dicatur.
sic ẽ enim ut & cornua udeantur. & caput & lingua inpositi¬
one ipsius ciuitatis. INrtalia aut̃. aiano. ianiculum. a saturno
saturnia. at que latium conditum eo qđ ibi fugiens latuiss&
cognominatum. Aber cule in campania pompe iam qui uictor
ex spania pompam boum dux erat. Eneas aut̃ post ex cidiũ
troiae in eadem initalia ueniens. abuxoris nomine labi¬
niam condidit.: Ascanius uero relicto labiniae nouerca
suae regno albam longam. a edificauit. albaaut̃ uocata.
propt̃ colorem sui. longa quia longum oppidum estiux ta¬
prolixitatem collis inquosita est ex hac &iam urbereges albanorum

Expanded text:
aedificavit: Carpathus Coum: Aeos Typhonis filius Paphum: Angeus aedificavit: Carpathus Coum: Aeos Typhonis filius Paphum: Angeus Lycurgi filius Samum: Dardanus autem condidit Dardaniam: Thessalonicam Thessalus Graeci filius aedificavit, in qua etiam et regnavit. Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxtaprolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc. an fixion. idest qui ingrecia. tertius post. ci cropen regnaũ
mineruae sacrauit. & nomen ciuitati. athenas. dedit. nanmi¬
nerua grece athenas dicitur. unde & minerbam greci Inuentricem
multarum artium adserunt. quia & lit terae & astes diuersorũ
studiorum. & ipsa filoso fia uelut templum. athenas habuerunt.
Corintum Inacaia condidit corintus orestis filiusi hanc greci
corinteam uocant. hoc est administrationem reipublice: Thebas
bo&iae. catius ueniens afenicibus condidit. tebis aegyptiis
prius ab eo constructis: Micenas. lacedemonia. condita a lace¬
demone semel a filio: Spasta. ab isparto filio. forones uoçata
qui fuit filius. in asi. ipsamaut̃. essesspartem. quam. & lacede¬
moniã ciuitatem. atque inde lacedemoni os. spartanos dici.
Acaia. ab aceo constructa: Pe lops. quiapud. argos. regnauit.
peloponensem urbem condidit. Cecrops. in insula rodo. rodũ.

Expanded text:
Hanc Amphyction, qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Hanc Amphyction, qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit, et nomen civitati Athenas dedit. Nam Minerva Graece Ἀθήνη dicitur; unde et Minervam Graeci inventricem multarum artium asserunt, quia et litterae, et artes diversorum studiorum, et ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt. 45. Corinthum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Corintheam vocant, hoc est, administrationem reipublicae. 46. Thebas Boeotiae Cadmus veniens a Phoenicibus condidit, Thebis Aegyptiis prius ab eo constructis. 203 47. Mycenas daemone Semelae filio. Sparta ab Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. Achaia ab Achaeo constructa: Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit: Cecrops in insula Rhodo Rhodum
Abbreviated transcription (Latin):
& cir cius aurigae castoris & pollucis fabri cauerunt. ex eorũ
nomine. eam cognominantes nam castor & pollux grece
dios cori appellantur : Nico media. anico modo rege bitimae
aedificata est: Bitinia condita a fenice quae primum
mirandina uo cabatur: Constantino polim urbem tracia e
constantinus ex nomine suo instituit solam romae meritis
& potentia adȩ quatam hanc conditam. primum a palisina.
rege spartanorum. & uocatam. bi zantium. uel quod tantum
pat& inter adriaticum mare & propontidem: uel quod sit reces¬
taculum terrae marique copiis. unde &iam constantinus
aptissimam condere iudicauit ut & receptaculum sibi terrã
marique fier&. unde & nunc romani imperii sedes. & totius
caput est orientis sicut & roma occidentis.¬
E pirum ciuitas. traciae condita est a pirro & cognominata. Atenas
in elladas cecrobs condidit. & ex suonomine. cecropiam nominauit

Expanded text:
et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna vocabatur. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Hanc conditam primum a Pausania rege Spartanorum, et vocatam Byzantium, vel quod tantum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, taculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere judicavit, ut receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii sedes, et totius caput est Orientis, sicut Roma Occidentis. 43. Epirus Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. 44. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine Cecropiam nominavit.
Abbreviated transcription (Latin):
autem interaegyptum & mare quasi claustrum inportuosa. Haec e
urbs aegypti. postea uersa. in alexandriam: Thebas aegyptias
condidit catmus quiin teraegyptias urbes numero portarum
nobilio res habentur. adquas conmercia a rabes undique subueunt
hinc regio. aegypti. debaica dicta est.: Tebea aut̃ & bo&iae sunt¬
& aegyptiae unotamen auctore conditae: Ptholomais & be¬
renice aregib aegyptus nominatae aquibus aedificate fuerint
Cesaria cappodociae. Tarsum ciliciae danae proles perseus
tarso ciliciae quidam &iam locus indie tarsus uocatur: Sele¬
uciam isauriae. condidit seleucus qui& antiociam : Ilus autẽ
appollonis filius infrigia ilium condidit. &maxones. efesum has
construxerunt. Teseus uero smirnam construxit quae omero
po&ȩ : patria extitit & uocata smirnam quodens campos
ermus fluuius secat: Dios coriam colorum urbem am fiatus

Expanded text:
autem inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est autem inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, quae inter Aegyptias urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas conmercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebaica dicta est. Thebae autem et Boeotiae sunt et Aegyptiae, uno tamen auctore conditae. Ptolomais et Berenice a regibus Aegyptiis nominatae, a quibus et aedificatae fuerunt. Caesarea Cappadociae . . . Tarsum Ciliciae Danaes proles Perseus 'Tarso Ciliciae.' Quidam etiam locus Indiae Tarsus vocatur. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollonis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxerunt. Theseus vero Smyrnam construxit, quae Homero poetae patria extitit; et vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus
Abbreviated transcription (Latin):
quae aut̃ nunc ẽ postea a romanis conditaest: Castago aut̃ ante¬
abirsa. post tirus dicta est deinde cartago: Memfim ciuitatẽ
aegypti. aedificauit epafos ioius filius cum in secunda. aegypto
mathe matici. fuerunt nam hanc urbem magicis artibus deditã
pristini. us quead praesens tempus. uestigia erroris ostendunt.
Tanis. m&ropolis. aegypti. ubi farao fuit & moises. cuncta
signa fecit quae in ex odo scribuntur. hanc construxisse perhi¬
bentur. titanes. tõ est gigantes. & ex nomine suo nuncupauert̃
liopolis urbs aegypti quae latine inter pr&atur. s̃ olisciuitas
sicut septuaginta interpr&es arbitrantur. Aedificata est
aut̃ a filiis isrł inqua p&efres. sacerdos fuit. cuius meminit
erechi el. urbem alex andriam condidit alex ander
magnus cuius & nomen d&en& hanc enim idẽ. Inter minis a fricae
& aegypti constituit & caput esse regionis aegyptiiussit. inter iac &

Expanded text:
Quae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem anteQuae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. Memphin civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel, in qua Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua aurum regisalamoni. deferebatur. inqua optima pur pura. tin¬
guitur: Unde& tiria dicitur nubilis purpura: Fenices arubro profecti
mare sidonem urbem. opulentissimam. condiderunt quam apiscium
copia sidon. appellauerunt. Nampiscem fenicesidon. uocant. Ipsi &iam
tirum insiriam ipsiuticam in affrica ipponem lebtim. alias que urbes
in ora maritima. condiderunt: Ipsi tefas in bo&iam duce. catmo. ipsi
postremo inultima orbis tendentes urbem. in oceano construx erunt.
eam que lingua sua gades nominauerunt. Nam mos erat antiquus
fenicum gentis mubas simul mercandi causa. adomoproficis ei. & cũ
incolarum animos conmerciorerum his ante incognitarum sibi con¬
ciliassent. loca quae condendis urbibus idonea uidebantur capuere
ex his profecta. & dido in litus a fricae urbem condidit & cartadam
nominauit. quod fenica lingua ex primit ciuitatem nuuam
mox. sermone uerso. Castago est dicta. hanc scipio deleuit.

Expanded text:
ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur nobilis purpura. Phoenices a Rubro profecti mare Sidonem urbem opulentissimam condidecopia Sidon appellaverunt. Nam piscem Phaenices Sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria, ipsi Uticam in Africa, Iponem, Jebin ora maritima condiderunt. Ipsi Thebas in Boeotia duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis multis simul mercandi causa a domo proficisci, et cum incolarum animos conmercio rerum his ante incognitarum sibi conciliassent, loca quae condendis urbibus idonea videbantur capere. Ex his profecta et Dido in litus Africae urbem condidit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit.
Abbreviated transcription (Latin):
quodam uaticinio. futuri inposuit. quod domus panis inter¬
pr&atur. propter eum panem. quiibi decaelo descendit:
Cebron. ciuitas iudeae. quae quondam uocabatur. urbe condi
est aggigantibus ante septem annos quam ab eiftanis. urbs
aegypti conder&ur. ipsa est urbe anumero itauo cata quod
ibitres patriarchae sepulti sunt & quartus adam. ipsa est
& mambre uocata exuno amico abrae. Samariam aqua
omnis regio quae circaeam fuit nomen accepit sinnacerim
rex assiriorum construxit uocauit quesamariam idest
custodem quia quando israhel transtulit medos. ibi custodem
constituit. hanc obsidione captam. antiocus solo co equaut
quam postea erodes a fundamentis instaurans in honorem agust
agustam. iđ est sabastiam greco sermone uocauit. ibi sttisur
lo annes. Tiberiadem uero erodes alius iniudea in nomine tiberii cesaris
condidit. Tirus urbs fenicum condita afenicibus fuit haec est ciuitas

Expanded text:
quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interquodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit vocavitque Samariam, id est custodiam, quia, quando Israel transtulit in Medos, ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Iohannes. Tiberiadem vero Herodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas
Abbreviated transcription (Latin):
instruxit aliam. oozam d&ebel. ex tribu efraim. s& & haec eotem¬
pore quo hierusalem obpugnabatur aromanis propt perfidiam
ciuium capta at que destrireta est propter quam tertia edifica¬
ta est urbs quae perman&. Sicem samariae urbem quaelatine
& grece sicima uocatur aedificauit emor appellauit que eam
nomine sicim filii sui ipsa est nunc neapolis ciuitas samaritanor
B&hel urbem samariae condiderunt iebusei quaeprius uoca¬
batur luza s& post quam dormiens ibi iacob iuidit scalam inni¬
tentem caelo. & dixit uerehic domus di est & porta caeli.
hac ex causa nomen locus accepit b&hel idest domusdĩ quando
aut̃ ibi a geroboam uituli aurei. fabricati sunt uocata est.
b&eun idest domus idoli. quaeantea. uocabatur domus dđi
B&leem iuda ciuitas. dd. quaemundi genuit saluatorem.
Agebuseis condita fertur. & uocata primum eufrate. quando
aut̃ ibi. lacob peccorasua pauit. eidem loco. b&hleem nom̃

Expanded text:
instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo teminstruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieet Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam innitentem caelo et dixitGenes. 28, 17, 'Vere hic domus Dei est et porta caeli,' hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen
Abbreviated transcription (Latin):
inqua habitauerunt capodoces pristinis cultoribus interfecteis
uocata. aut̃. gaza. eo quodibi. cambi ses. rexper sarum. thes auros¬
suos posuit. cum bellum egyptiis intuliss&. persarum enim
lingua tes aurum. gaza. nominatur :: Filistim urbem condi¬
derunt allo fili ipsa est ascalon dequa superius memorauimus
nuncupata. ex nomine ces lom. qui fuit nepos. Ram & filius
mes ram.: Dor. urbs fuit quondam potentissina & uersauice
ista rationis turris. postea. abherode rege iudeae inquae honorẽ
cesars agusti. cesarea ẽnuncupata. in qua cornelu domum. xpĩ
uidit ecclesia & filippi ediculas. & cubi culum quat tuor
uirginum proph& arum: Ioppe oppidum palestinȩ maritinum
idem palestini edificauerunt urbi saxum ostenditur quo
uinculorum andromade uestigia adhuc r&in& cuius beluae
forma eminentior elefantis fuit hericho aieuus eis condita traditur
aquibus & nomen traxisse perhib&ur hanc sub uertit ihs̃. postquam

Expanded text:
in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum thessuos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset; Persarum enim lingua thesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham et filius Mesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corneli domum Christi vidit Ecclesia, et Philippi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. Ioppe oppidum Palaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam
Abbreviated transcription (Latin):
debabilone mi grauit in qua & regnauit quaeantea. iare cognominata ẽ.
ipsẽ construxit᷑. & callanne quae post ea uersonomine a seleuco rege
dicta est seleucia: Fi ladelfiam urbem arabiae condidit. Rafaim
gens antiquis sima. quam interfecerunt filii loth. Seleucus. unus
expueris alexandri. post mortem eiusdem. alex andri occupato
regno orientis urbem insiria. condidit eamque ex antioci. patris sui
nomine antiociam nuncupauit. & siriae caput. instituit ipsequoq:
Damas cum siriae conditam & nuncupatam. ada masco dispensa¬
tore abraefilis. haec antea. inomnisiria tenuit principatum. nec¬
dum enim florebant ibiantiocia. laudocia. & apamia. qua s urbes
postalexandrum constructas esse cognosci mus: Hic est damascus
quemabraam futurum sibi heredem dixerat antequames s& illi
promissus i saac : Cazam oppidum palestine condiderunt ebei.

Expanded text:
de Babylone migravit, in qua et regnavit; quae antea Arach cognominata est. de Babylone migravit, in qua et regnavit; quae antea Arach cognominata est. Ipse construxit, et Chalannen, quae postea verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. 14. Seleucus unus ex pueris Alexandri, post mortem ejusdem Alexandri, occupato regno Orientis, urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Damascum Syriae conditam et nuncupatam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futurum sibi haeredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. 16. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Hevaei,
Abbreviated transcription (Latin):
Medus aut̃ egei filius medam construxit unde & regio eius
mediae nomen sortita est. per sepolim urbem caput persici
regni. perseus adiae filius condidit famosissimam. confertis¬
simamq opibus a quo & persida dietaest. Hic te si fontem
quoque parti. apud partia condiderunt inemu lationem
babiloniae urbis: Susis oppidum persidae aiunt mem noni
fratrem constitius se. Dictus aut̃ susis quod inminiat
susae fluuio. ibiest regia ciri lapide candido. & bariocum coli¬
nis aureis & lacunaribus genimisq distincta. continens &ia
simulacrum caeli. stillis micantib presignatum & c&era
humanis mentibus in credibilia: Bactrum oppidum bactriani
condiderunt & proprio amne eum cognominantes qui
bactros uocatur : Carraciuitas mesopo tamiae trans edissim conditam
apartis. ubi quondam romanus est cesus ex ercitus. & crassus dux captus:
Edessa murbem mesopotamiae condidit nebroth filius. cus. postquã

Expanded text:
Medus autem Aegei filius Mediam construxit; unde et regio eius Medus autem Aegei filius Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida dicta est. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condiderunt in aemulationem Babyloniae urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum columnis aureis et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum caeli stellis micantibus praesignatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
sum sit a confusione eoquodibi confusesint at que permix tae
lingue edificantium turrem: Indie asserunt. sem filium noe
quem dicunt melci sed&. Primum post diluuium in siria condidiss
urbem salem inquaregnum fuit eiusdem melci sed&. hanc poste
tenuerunt iebusei ex quibus & sostita uocabulum est iebus
sicque duob nominibus copulatis iebus & salem uocata est
hierusalem quae postea a salamone hierusolima quasi hiero solon
dictaest. haec & corruptae a po&is. solima nuncupata. & post¬
modum ab helio adriano elia uocitata est. in ipsa est & sion
quae ebraice inter pr&atur speculatio. eo quod insublimi construct
sit & delonge uenientia contempl&ur. hierusalem aut̃ pacifica
in nostro sermone trans fertur.: Oppida aut̃ nobilia qui uel quas
constituerunt. Dionisius. qui & liber pater cumin diam uicto
perambulas s&. Nisam urbem ex suo nomine iuxta indum
Fluuium condidit: & quinquaginta milia hominum admpleus

Expanded text:
sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierudicta est. Haec et corrupte a poetis olim nuncupata, et postmodum ab Helio Adriano vocata quae Hebraice interpretatur speculatio, eo quod in sublimi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium condidit, et quinquaginta milibus hominum adimplevit.
Abbreviated transcription (Latin):
Deauctoribus conditarum.¬
urbium plerumq dissensio inuenitur. adeo ut nec urbs quidẽ
romae origo. pos sit diligenter agnosci. Nam sallustius
dicit urbemromam sicuti ego accipi. condere atque habitare
ininitio troiani. & cum his aborigines alii dicunt ab euandro
inclita roma: Sugitur tante ciuitatis cestaratio non appar&
non mirum si maliarum opiione dibitatur. Unde nec histo¬
ricos: Nec conmen tatores uaria dicentes inperite condem¬
naredebemus. Quia antiquitas ipsacreauit errorem. sane
quasdam dequibus aut̃ scãe scripturae aut historiae gentium
cestam originem referunt paucis admodum uerbis. R&exe¬
reoport&: PRimus ante diluuium. cam. ciuitatem. enoc.
ex nomine filu sui. in india condidit. quam urbem sola
multitudine suac posteritatis impleuit:
Primus post diluuum nebroth. gigans babilonem urbem mesopotamia
funda uit. hanc semiramis regina. assiriorum ampliauit murũ¬
quae urbis bitumine & cocto latere fecit. uocabulum autem

Expanded text:
De auctoribus, conditarumurbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicitCat. 6: 'Urbem Romam, sicuti ego accepi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii dicunt ab Evandro,inclita Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Uuae dictae quodintrin secus humore sint plenae sucique & pingui
dinis Nam humidum e quod est ex terius humorem hab&. uuidum
quod interius ex terius. acina. botrus. Racemus est botrionis
pars & botrio grecum est : Suburbanae uuae quaedam dicuntur.
quia fructus earum adescam ueluti pomorum inurbibus uenditur
commendat enim eas & species & saporis iucunditas. ex quibus st̃
prae quoque dura. cinae . purpureae dactili rodiae libiae ceraumȩ
stifanitae. tripedianae. uniciariae. cidonitȩ. durabiles aut̃ per
totam hiemem ueninculae & numisiane. prequoque uocatae
quod cito matures cunt & anteomnes solequoquantur. has greci
lagos dicunt quod eurrant ad maturitatem uelociter. ut lepus
purpureae a colore dicuntur unciariae magnitudine. dactili.
a longitidine. stephanitae. arotunditate. rodiae & libicae
are gionibus nuncupatȩ sunt. caerauniae uero quod rubeant
uelut ignis: Genera aut̃ uuarum qua e uino deseruiunt plurima.¬

Expanded text:
Uvae dictae, quod intrinsecus humore Uvae dictae, quod intrinsecus humore dinis. Nam humidum est quod exterius humorem habet; uvidum quod interius. Acina. Botrus. Racemus est botryonis pars; et botryo Graecum est. Suburbanae uvae quaedam dicuntur quia fructus earum ad escam veluti pomum in urbibus venditur; conmendat enim eas et species et saporis iucunditas; ex quibus sunt praecoquae, duracinae, purpureae, dactyli, Rhodiae, Libycae, cerauniae, stephanitae, tripedaneae, unciariae, Cydonitae. Durabiles autem per totam hiemem vennuculae et Numisianae. Praecoquae vocatae quod cito maturescant et ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageos dicunt, quod currant ad maturitatem velociter ut lepus. Purpureae a colore dicuntur; unciariae a magnitudine; dactyli a longitudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima.
Abbreviated transcription (Latin):
mollis quiper nouella bracia emissus fruetum affest. Namideo rustiei
partem uitis palmitem dicunt palmis enĩ diminatiuum nomenẽ quod
nom̃ paragogum dicitur quod apabna delib&ur palma enim hab&
nom̃ protipum quod dicitur principale abeo quod ex se diriuatiuum
faciat Pampinus e folia cuius subsidio uitis a frigore uel ardore
defenditur at quia aduersus omnem iniuriam munitur quiideo
alicubi intereisus ẽ ut & solem ad maturitatẽ fructus ad mittat.¬
& umbram faciat & dictus pampinus quod depalmite pendiat.
caprioli dicti quod capiant arbores: sunt enĩ cincinni siue unei nuli
quibus sem nectere uites & suspendere solent arboribus quo a dmini¬
culo fr&i palmites uentos acturbines continere queant. & si lapsu
periculorũ fructus suos susteniant. ac se se uaga procer& ate diffun¬
dant  Corimbisunt anuliqui proxima quaequȩ eligant & conp̃¬
hendunt nelongius laxati palmites uentorum flatibus dissipentur

Expanded text:
mollis, qui per novella brachia emissus fructum adfert: nam ideo rustici mollis, qui per novella brachia emissus fructum adfert: nam ideo rustici partem vitis palmitem dicunt. Palmes enim diminutivum nomen est, quod nomen paragogum dicitur, quod a palma derivetur. Palma enim habet nomen prototypum, quod dicitur principale, ab eo quod ex se derivativum faciat. Pampinus est folia cuius subsidio vitis a frigore vel ardore dealicubi intercisus est, ut et solem ad maturitatem fructus admittat, et umbram faciat. Et dictus pampinus, quod de palmite pendeat. 11. Capreoli dicti, quod capiant arbores, sunt enim cincinni, 318 sive uncinoli, quibus se innectere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant, et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant, ac sese vaga proceritate diffundant. 12. Corymbi sunt annuli qui proxima quaeque ligant, et comprehendunt, ne longius laxati palmites ventorum flatibus dissipentur. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
religentur. est enim earum natura flexibilis: qui quasi brachns
quibus dam quic quid conp̃henderint stringant: L abrus cat̃
uitis agrestis quac interrae marginib nascitur unde & labrusa
dicta alabris & ex tremitatebus terme : Eodex dictus qn
caudex sic enim u&eres & clodum proclaudo dicebant.:
Sarmentum a serendo: Malleo lus est nouellus palmes in natu
prioris anni flagello cognominatus quae obsimilitudinem
rei quod inea parte quad eciditur ex u&ero sarmento pro¬
mineus utrum que mallei speciem p̃b&. : Spa dones sunt
sur culi fruge carentes ex ipsa appellatione quod snt
in habiles fructu & stere litate affecti . Sagietam rustici
uocant nouis simã partem surculi siue quia longius recest
a matre & quasi prosiliit. seu quia acuminis tenuitate
teli. speciem praefret. sũmitates uicium & fructicum
Tlagella nuncupantur eo quod flatu agitentur. palmes uitis materiam

Expanded text:
religentur: est enim earum natura flexibilis, quod, quasi brachiis religentur: est enim earum natura flexibilis, quod, quasi brachiis quibusdam, quidquid comprehenderint, stringavitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labris et extremitatibus terrae. Codex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant. Sarmentum a serendo id est quasi serimentum. Malleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei speciem praebet. Spadones sunt surculi fruge carentes, ex ipsa appellatione, quod sint inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre et quasi prosilivit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes vitis materia
Abbreviated transcription (Latin):
uocat a quod humida & lenta est uel quod aderit humida.
Easelum aut̃. & cicer greca nomina sunt sed faselum: lupinũ
quauultum gustantis a maritudine contristant: Unde eos prae
a maritudine necuermis necullum animal comedit. medica uicia
erbum pabulorum optima sunt: Medicadicta quia amedis trans lat
ingreciam tempore quo a eam. Xer xes rex persarũ inuasit haec
simulseritur &x. annis perman& ita ut quat̃ uel sexies possit
per annum recidi: Uicia dicta quod ux ad triplicem perueniat
fructum cum alia legumina prouentum habeant festilen. unde
aliquid auri minitumnam pis aurum dicitur: Fruum agreco
trabit uocabulum. hoc enim illi orabum dicunt. quoddum sit
quibus dam peccoribus infestum. tauros tam̃ pingues efficit.:
roc aꝗ iategus Uitis plantationem primus noe. insticuit.¬
dioa quodum habeat citius radicandi. aliiputant uites dictas
quodinueem seuittis innectant. uicinis que arboribus reptando

Expanded text:
vocata quod humida et lenta est, vel quod adhaeret humi. vocata quod humida et lenta est, vel quod adhaeret humi. Faselum autem et cicer Graeca nomina sunt. Sed faselum . . . Lupquia vultum gustantis amaritudine contristant; unde eos prae amaritudine nec vermis nec ullum animal comedit. Medica, vicia, ervum pabulorum optima sunt. Medica dicta, quia a Medis translata est in Graeciam tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. Vicia dicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum habeant fertilem: unde aliquid auri minutum. Nam pis aurum dicitur. Ervum a Graeco trahit vocabulum; hoc enim illi ὅροβον dicunt; quod dum sit quibusdam pecoribus infestum, tauros tamen pingues efficit. § 5 De vitibus. Vitis plantationem primus Noe instidicta, quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas, quod invicem se vittis innectant, vicinisque arboribus reptando
Abbreviated transcription (Latin):
quod palea uentilatur. ut frumenta purgentur. gentiles aut̃ paleam
aquadam pale frugum inuentrice nominatur. quam cererem
quod ea primum sola in pascendis animalibus prodebatur euius na¬
tura ex contrario tanto ẽ frigida ut obrictas niues fluere ñsinat.
adeo cal& aut maturis cere poma compellat.: IIT. DELEQUM
Legumina alegendo dicta quasielecta u&eres enĩ NIBUS.¬
meliora quaeque legebant siue quod manu legantur nec sectionẽ
requirant. leguminum plurima genera. ex quibus faba. lenti¬
cula. pisum. faselum. cicer. lubinum. gratiora inusuomnium
uidentur. faba greca & hi mologia auescendo uocabulum sumsit.
quasi faga. fageenim grece comedere dicitur. primum enĩ homi¬
nes. hoc legumine usisunt huius species duae quarum altera
communis altera ae gyptia faba fresa. dicta eo quod ea homines
frendant idest frangant. & molendo comminuant lentis

Expanded text:
quod pala ventiletur ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam quod pala ventiletur ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam a quadam Pale frugum inventrice nominaverunt, quam Cererem quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex contrario tantum est frigida ut obrutas nives fluere non sinat, adeo calida ut maturescere poma conpellat. § 4 De leguminibus. Legumina a legendo dicta, quasi electa; veteres enim meliora quaeque legebant; sive quod manu legantur nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum gratiora in usum hominum videntur. Faba Graeca etymologia a vescendo vocabulum sumpsit, quasi faga; φαγεῖν enim Graece comedere dicitur. Primum enim homines hoc legumine usi sunt. Huius species duae, quarum altera communis, altera Aegyptia. Faba fresa dicta eo quod ea homines frendant, id est frangant, et molendo conminuant. Lentis
Abbreviated transcription (Latin):
herba ordiacia adhuc uiridis nec̃ dum granis ad maturitatem
tur gentebus. Spicam dematuris frugibus abusiue dicimus
Nampropriȩ spieus est cumperculmi folliculum idest ex tremum tu¬
morem aristae adhuctenues in modum spiculi eminent. Arista appel¬
lata quod prius ipsa ares cat. Culmus est ipsecalamus spicae qui
aradicib nascitur & dictus culmus quasi calamus. Folliculum est
teca frumenti in qua granum seruatur interius haec superspicam
uallo instructamunimen pra&end& neauium minorum morsibus
spica suis fructibus. ex uatur. aut uestigus. proteratur.: Stibulae
sunt foliae seu. uaginae quibus culmus ambitur at que fulcitur
nepondere frugis curu&ur quaeambiunt. culmum & dicta stipula.
quasi usta & quasiustipula: Stipula dicta. abusto collecta enim
messeuritur propt̾ culturam agri. item stipula uel quia pars eius uritur.
pars interdum propalea praeciditur. palea a quibus dam uocaridr̃

Expanded text:
herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad maturitatem herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad maturitatem turgentibus. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus; nam proprie spica est cum per culmi folliculum, id est extremum tumorem, aristae adhuc tenues in modum spiculi eminent. Arista appellata quod prius ipsa arescat. Culmus est ipse calamus spicae qui a radicibus nascitur: et dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca frumenti in qua granum servatur interius. Haec super spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur aut vestigiis proteratur. Stipulae sunt foliae seu vaginae, quibus culmus ambitur atque fulcitur ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interdum pro palea praeciditur. Palea a quibusdam vocari dicitur