comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piat: Puta illa. &illa litera facit
quattuor doecim syllabas: &illa &illa
tot facit: n& ulterius sinni est liber
capitonis: Ergo istesunt semiuo cales¬
his duae suꝑfliae uidentur R& Q ui¬
cest poni: Nihil inter est utrumꝑ. R.
scybas. anper: anper .C nihil in¬
Ta men est aliqua differentia: apud ma¬
iores nostros. longe aliae regulae fuerũt :
apud nos longe. aliae regulesunt: maio¬
res nostrai quotiens cumꝗ. A sequeba¬
tur : per. l scribebant: Puta hean¬
nahearus R alamus totum per
scribebant qm̃ a sequaebatur: mo¬
do non scribuntur nisi duo. ad modũ
uerba hatago & Ralende. & ut
dicit ille. quod falsum est heaput :
Modo enim ꝑ scybitus: anaiqui
ꝑhcappͥa scrabebant quando uole¬
bant significari : quod a sequebatur
solidissimam rem dicit. iuba de
hac redicit mihi uid&ur illius rei
causa scribisse ꝑ. N Ideo sic fuisse
conpositum: ut quando sententiam
aiudicibus. accipiebant ꝑ scybe¬
rent

Expanded text:
putat, puta illa et illa littera facit putat, puta illa et illa littera facit quattuordecim syllabas, et illa et illa tot facit, nec ulterius. Sinni est liber Capitonis. ergo isthis duae superfluae uidentur, k test poni. nihil interest, utrum per k scribas an per q an per c. nihil inmen est aliqua differentia. apud maiores nostros longe aliae regulae fuerunt, apud nos longe aliae sunt. maiores nostri, quotienscumque a sequebatur, per k scribebant: puta kanna karus kalamus totum per k scribebant, quoniam a sequebatur. modo non scribuntur nisi duo admodum uerba, Karthago et kalendae, et, ut dicit ille, quod falsum est, caput. modo enim per c scribitur; antiqui per k scribebant, quando uolebant significari quod a sequebatur. stultissimam rem dicit Iuba de hac re: dicit mihi uidetur illius rei causa scribi per k, ideo sic fuisse conpositum, ut, quando sententiam a iudicibus accipiebant, per k scriberent
Abbreviated transcription (Latin):
omnes. liquide sunt : apud gr&cos. qui¬
dem omnes liquescunt : Apud latinos
duo frequenter. L. &. R M. uerd
numquam apudlatinos liquescit nisi
grecis nominibus: N. uero raros
H. & R. frequentssime. Sed quando
liquescunt non semper: Sed quo hens¬
cumque postpositae fuerint: & hioc
debes sic intellegere: Quomodo & illud
quod diximus deaspirationem : qnł
non quo Dens cumꝗ post positȩ fuent
liquescunt: Sed quotiens cumꝗ liques¬
cunt tociens post ponuntur: Idest
non quo tienscumꝗ post positaesunt
&iam statim liquescunt: Sed quo ti¬
ens cum ꝗ liquescunt n&esseest ut post¬
&iam p : ista  .so la prȩponitur
li quidis : Nulla alia desemiuo calib¬
consonantibus nam p̃ponitur liqudis
duabus. sed sola . f. p̃ponitur . l. littgx
Sidicas flauius preponitur: littere sidi¬
cas frater: Est libellus desyllabis legie
illum: Nam desyllabis dicit ad astem
gram maticam ꝑanentibus: Seddicit
ibico elitera quod syllabis facit & con¬

Expanded text:
omnes liquidae sunt. apud Graecos quiomnes liquidae sunt. apud Graecos quidem omnes liquescunt, apud Latinos duae frequenter, l et r; m uero numquam apud Latinos liquescit, nisi in Graecis nominibus; n uero raro, l et r frequentissime. sed quando liquescunt? non semper, sed quotienscumque postpositae fuerint. et hoc debes sic intellegere, quo modo et illud quod diximus de aspiratione, quoniam non, quotienscumque postpositae fuerint, liquescunt; sed quotienscumque liquescunt, totiens postponuntur, id est non quotienscumque postpositae sunt, etiam statim liquescunt, sed quotienscumque liquescunt, necesse est ut postiam f. ista f sola praeponitur liquidis, nulla alia de semiuocalibus. nam praeponitur liquidis duabus sola f; praeponitur l litterae, si dicas Flauius; praeponitur r litterae, si dicas frater. est libellus de syllabis, legite illum. non de syllabis dicit ad artem grammaticam pertinentibus, sed dicit tibi r littera quot syllabas facit, et con
Abbreviated transcription (Latin):
cere. poniae spes sibiquisque: Sed
dicerehabeo: ponite pessibi quis que:
U ides qm̃ differunt quidillae sunt. sed non
putatur : Sed n&cesse est quidem. Nam&
cluditur inde hoc quidem leueest. ali¬
ud quodest uarius qđ differunt a se
li qui dae : illȩ numquam li quaescant:
nisi antecedant aliae: Ista uero num¬
quam liquȩscit : Nisi ipsa antecedatł
E te li quidam nisi inueneris postinatã
aut post. ꝑ. semiuocalem non liques¬
cit: qm̃ nom podest liquescere : Nisi
habuerit. aut mutam. aut ꝥ. semi¬
uocalem antecedentem. E contranius
Non potest liques cere nisi ipsa ante¬
cedat. ponite spessibiquisque sepe
stilum uestas: Uidesquia ubiat
ubitollitur ipsa prior : Namfien
iuuenes subito & infantibus par¬
uis incipit. S& cludere: Hoc interx
inter liquidas & istam .S. litteram
quod illȩ mutȩ : tunc & cluduntur
cum post positae fuerint: istatune
&cluditur quando ante posita fueyt:
Sunt autemliquidae quatuor sed non

Expanded text:
cere «ponite spes sibi quisque», sed cere «ponite spes sibi quisque», sed dicere habeo ponite pes sibi quisque. uides quoniam differunt, quod illae sunt, sed non conputantur; ista nec est quidem, nam excluditur inde. hoc quidem leue est; est aliud, quod est uerius, quo differunt a se. liquidae illae numquam liquescunt, nisi antecedant aliae; ista uero numquam liquescit, nisi ipsa antecedat. ecce liquidam nisi inueneris post mutam aut post f semiuocalem, non liquescit, quoniam non potest liquescere, nisi habuerit aut mutam aut semiuocalem antecedentem. e contrario s non potest liquescere, nisi ipsa antecedat. «ponite spes sibi quisque», «saepe stilum uertas»: uides quia ubi tollitur ipsa prior est. «nam fieri iuuenes subito ex infantibus paruis»: incipis s excludere. hoc interest inter liquidas et istam s litteram, quod illae tunc excluduntur, cum postpositae fuerint mutae, ista tunc excluditur, quando anteposita fuerit. sunt autem liquidae quattuor, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
facit : non facit nicis : non facit nigis.¬
probauerunt. sic de bere scribi : Item
hoc scire debes quia ubi est x produah
RA G. littera hanc habe t potestatem¬
ut ubi opus fuerit &cludatur de m&is
ponite spes sibi quisque. ponite dac¬
tylus est : sed sequitur s. & facitlon¬
gam. &iam incipitesse anfimacrus ꝓ
dactylo: Ergo quid sequitur ut proicia¬
tur slittera: Ergotalis est S quali sunt
liquidȩ: Nam & liquidae &cluduntur
dem&no duplicio ratione hoc ipsad dicunt
una leuis est ratio : alia ualenissima : mulg
dicunt illud & multiillud. Nam aliud est esse
in m&ro n& conputari : aliud est pro icci
dem&ro : Puta sidicas lumina pnima
lumina dacty lus est: lic& sequatur .P
& a & poss& facere superiorem longam:
& li c& sitbi R: Tamen non ibi conputat᷑
Tamen non conputatur econtrario in
illa littera ubi est S. non potes eam ibi ꝑ¬
mit tere & sic proferre: sed n&esse
habes illam & cludere: Non possum di¬

Expanded text:
facit, non facit nicis, non facit nigis.facit, non facit nicis, non facit nigis.probauerunt sic debere scribi. interim hoc scire debes, quia ubi est x, pro duabus . s littera hanc habet potestatemut ubi opus fuerit excludatur de metro, «ponite spes sibi quisque», ponite dactylus est; sed sequitur s et p, et facit longam, et iam incipit esse amphimacrus pro dactylo. ergo quid sequitur? ut proiciatur s littera. ergo talis est s, quales sunt liquidae? nam et liquidae excluduntur de metro. duplici ratione hoc ipsum dicunt. una leuis est ratio, alia ualentissima. multi dicunt illud, multi illud. nam aliud est esse in metro nec conputari, aliud est proici de metro. puta si dicas lumina prima, lumina dactylus est, licet sequatur p et r et possit facere superiorem longam; et licet sit ibi r, tamen non ibi conputatur. tamen non conputatur. e contrario in illa littera, ubi est s, non potes eam ibi permittere et sic proferre, sed necesse habes illam excludere. non possum di
Abbreviated transcription (Latin):
acsiduae ibi sint consonantes: Multidi¬
cunt ista in litteram. multnegant Hegi¬
mus apud maiores nostros: Primas aput
romanos und&im litterecs fuisse tantũ
modo: Utdicit caesar in libro a nalogiꝵ
Primo inlibro analogiarum caes arhocdicit¬
und&cim suisse: uarro doc& in aliis libras
quos adactium scribsit sed ocimfuissẽ :¬
Postea tamen creuisse. & sactaeẽ uiginꝰ¬
tres: Tamen primȩ quȩ inuente sunt
fuerunt. und&cim: Postea quaeinuen¬
tes̃ fuerunt sed&cim: Postea itemuiginti¬
& ges facte sunt illic commemoratur
quiillam litteram fecit quuillam :
quando non fuit : quem ad modum scribe¬
bant .pix pi cs. &unde suscipiamus
quia ꝑ c. & S. scri bebatur. Propter gene¬
duom placuit: Idcirco ꝑ .C. & S. scrabebant:
Rideo putauerunt hanclitteram constare
In ueniuntur enim nomina ubi n& e sit
n&Q: At putasenex quidhabes facerem
gen&iuo sen&is: senecis non potest facere
sed senis facit : Item aliud nix niuis

Expanded text:
ac si duae ibi sint. multi diac si duae ibi sint. multi dicunt istam litteram, multi negant. legimus apud maiores nostros primas apud Romanos XI litteras fuisse tantum modo, ut dicit Caesar in libro analogiarum primo: in libro analogiarum Caesar hoc dicit, XI fuisse. Varro docet in aliis libris, quos ad Attium scripsit, litteras XVI fuisse, postea tamen creuisse et factas esse XXIII. tamen primae quae inuentae sunt fuerunt XI, postea quae inuentae sunt, fuerunt XVI; postea autem XXIII factae sunt. illic commemoratur, qui illam litteram fecit, qui illam. quando non fuit, quem ad modum scribebant pix? pics. et unde suspicamur quia per c et s scribebatur? propter genetiuum placuit; idcirco per c et s scribebant. m hoc faciebant. et ideo putauerunt hanc litteram constare inueniuntur enim nomina, ubi nec c sit nec g. ut puta senex quid habet facere in genetiuo? senecis non potest facere, sed senis facit. item aliud nix, niuis
Abbreviated transcription (Latin):
õ uocalis : Hircus huic huius her¬
culis. ideprȩponuntur istȩ a spiratio¬
nes quia seqͥuꝰ tur uocales: Mocesse est¬
ut ubicumque uocalis fuerit : ubiq
aspires : sed non: recurrit hoc : non enim
ubiuocalis est. n&cesse habemus semꝑ
aspirare : sedubicumque nos habem :
aspire : n&ces seest ut sequatur uocalis
nam &ce amisus A uocalis : Sedtam̃
non addis aspirationem : orator non
addis aspirationem: er̃ non ubicũq
uo calis fuerit n&cessexut aspiremus :
sed ubi cumque est aspiratio s n&cesser
ut uocalis sequatur: Hoc x quod dix̃
IUX. Eocuntur consonantes quas
consonantes deuisit induas pastes.
insemiuo cales: & in mutas: q̃ sic dicunt᷑:
Vt diximus superius. F.. l. M .N. RS
A Omnes debent inchoare. a.B. E
littera. & desinire innaturalem sonũ
eecepta & littera: Istaenim non
ab e inchoat sed a ẜ.i Haxautẽ
X littera produabus fungitur consonantibus:
Penitus ubicumq fuerit X littera. sic est

Expanded text:
o uocalis. hircus, huic, huius, Hero uocalis. hircus, huic, huius, Hercules, ideo praeponuntur istae aspirationes, quia sequuntur uocales. nec tamen, ubicumque uocalis fuerit, ubique aspirare debemus; non recurrit hoc. non enim, ubi uocalis est, necesse habemus semper aspirare; sed ubicumque nos habemus aspirare, necesse est ut sequatur uocalis. nam ecce amicus, a uocalis, sed tamen non addis aspirationem; orator, non addis aspirationem. ergo non, ubicumque uocalis fuerit, necesse est ut aspiremus; sed ubicumque est aspiratio, necesse est ut uocalis sequatur. hoc est quod dixit equuntur consonantes. quas consonantes diuisit in duas partes, in semiuocales et in mutas quae sic dicuntur, ut diximus superius, f l m n r s x. omnes debent inchoare e e littera et desinere in naturalem sonum excepta x littera. ista enim non ab e inchoat, sed ab i. haec autem x littera pro duabus fungitur consonantibus. penitus ubicumque fuerit x littera, sic est,
Abbreviated transcription (Latin):
uerba inquirere : Notemus illa uerba¬
quae sunt prima uerba : exinde iam
c&era scimus quae deipsis nascunt᷑
quales sint: seruantenim naturam
suam : ista quaesunt primi genia
regunt illa : C&erum quomodo
possumus ad singula uerba &iam
xempla querere. sed teneamus:
Putor uoco uerbi causa. uo corripit᷑.
Uocatus &cepasticipium est: nihil omi¬
nus cornipitur: & omnia quecũq s̃
s&cuntur osginem suam abinitio
xceptis paucis: Sunt enim aliqua
contraria quaedebes callide aduer¬
tere : ut si dicas lumen. lux. lucis.
Lux qualis est longa est si ne dubio natu¬
raliter: lucerna. & cefactus est inde &
breuis & lucerna ut est uilesq lucesnas
ubi que breuem legimus lucernam.
Homo breuis est ubique: fac in de dm¬
uiti uum est humanus & celonga
erit: pauca sunt quaemotant naturã
suam: DE H. Pi&erea scire
debemus quod adspirare non debemꝰ
nisi quando sequitur uocalis: Puta
homo ideo pre pono h. quia sequit

Expanded text:
uerba inquirere, notemus illuerba inquirere, notemus illa prima uerba; exinde iam cetera scimus, quae de ipsis nascuntur, qualia sunt. seruant enim naturam suam. ista, quae sunt primigenia, regunt illa cetera, quo modo possumus ad singula uerba etiam exempla quaerere. sed teneamus puta uoco uerbi causa, uo corripit; uocatus ecce participium est, nihilo minus corripit. et omnia, quaecumque sunt, sequuntur originem suam ab initio, exceptis paucis. sunt enim aliqua contraria, quae debes callide aduertere, ut si dicas lumen lux lucis. lux qualis est? longa est sine dubio naturaliter. lucerna ecce factum est inde, et breuis est lucerna, ut est «uigilesque lucernas». ubique breuem legimus lucernam. homo breuis est ubique: facit inde deriuatiuum humanus, ecce longa erit. pauca sunt quae mutant naturam suam. praeterea scire debemus quod aspirare non debemus, nisi quando sequitur uocalis. puta homo, ideo praepono h, quia sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
unus. V qualis est : dicoabi nescio unde bre¬
uis sit an produta: Nisime ad&emplum
contulero: unuserit medio influctu quẽ
uidimus ipsi: Ergo debeoprimas sylla¬
bas & emplo colligere quo loco sit longa
& sic respondere Ergo ubi uoluero ut
hoc n&esse habeo adexempla confugere:
Sed habemus conpendium unum huius
rei. n&ogamur singula uerba &¬
emplis querere : & hȩ mologias in¬
tuere. & sequere naturam rei :
Puta amor undenatum est. ab a¬
mare: Ecce. A qualis est abre¬
uis est. Seuus amor docuit noto rum
sanguine matrem conmaculare
manus: &ce inueni amarqm̃ a bre¬
uis est. Iamquic quid de indenascit᷑
sẽꝑ breue est: Amor. amo: siuerbũ
in de facis si ue nomen. Bruisent:
amans siue pasticipium fuerit bre¬
uis est amantis: Siue ad uerbium fa¬
cias breuis est : quid quid illut facit
seruat naturam illius : Ergo quasi hac
inueniuntur conpendia contra istã
difficultatem : ne cogatur omnia

Expanded text:
unus, u qualis est? dico tibi, nescio utrum breunus, u qualis est? dico tibi, nescio utrum breuis sit an producta, nisi me ad exemplum contulero, «unus erit medio in fluctu, quem uidimus ipsi». ergo debeo primas syllabas exemplo colligere, quo loco posita sit longa, et sic respondere. ergo ubiubi uoluero uti hoc, necesse habeo ad exempla confugere. sed habemus conpendium unum huius rei, ne cogamur singula uerba exemplis quaerere: etymologias intuere et sequere naturam rei. puta amor unde natum est? ab amare. ecce a qualis est? a breuis est, «saeuus amor docuit natorum sanguine matrem / commaculare manus»; ecce inueni amor quoniam a breuis est. iam quicquid inde nascitur, semper breuis est: amor amo, siue uerbum inde facias siue nomen, breuis erit; amans, siue participium fuerit, breuis est; amanter, siue aduerbium facias, breuis est. quicquid illud faciat, seruat naturam illius. ergo quasi haec inueniuntur conpendia contra istam difficultatem. ne cogamur omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qua naturaliter producta. aliqua naturali¬
ter correpta sit. amor: &acer E similiter
Sidicas euitat longaest. equus sidicas breuis
est: itur sidicas longa est: iturinantiquã
siluam ibi sidicas breuis est : Usidicas unus
erit longa unuserit medio influctu quem
uidimus ipsisidicas ubi breuis est: Simi
est illa breuis Ergo om̃ istȩ littere in ue¬
niuntur. & correptȩ & produtȩ : quando au¬
tem autcorreptȩ essepossint. aut produte:
au restantum modo deiudicant. n& aliģres:
Pleneest ass deulti¬
mis syllabis. qua less int ultimȩ syllabae
An longesit anbreues: Prestat ars poeneuba¬
mae &iamqualessint lic& non sit senptũ
Ta men potest trastant &iam depeneultinis:
Po dest esse ass quando producatur : quando
corripiatur: Deprimis uero nulla est ass:
Id circo debemus. &empla confugere : quotiens
nos interrogat aliquis. Puta sidicas mihi

Expanded text:
qua naturaliter producta, aliqua quae naturaliqua naturaliter producta, aliqua quae naturaliter correpta sint, ut amor et acer. e similiter, si dicas euitat, longa est; equus si dicas, breuis est. i, itur si dicas, longa est, «itur in antiquam siluam»; ibi si dicas, breuis est. u, si dicas unus, erit longa, «unus erit medio in fluctu, quem uidimus ipsi»; si dicas ubi, breuis est. similest, illa breuis est. ergo omnes istae litterae inueniuntur et correptae et productae. quando autem aut correptae esse possunt aut productae, aures tantum modo iudicant, nec alia res. plane est ars de ultimis syllabis: quales sint ultimae syllabae, utrum longae sint an breues, praestat ars. paenultimae etiam quales sint, licet non sit scriptum, tamen potest tractari: etiam de paenultimis potest esse ars, quando producantur, quando corripiantur. de primis uero nulla est ars. idcirco debemus ad exempla confugere, quotiens nos interrogat aliquis. puta si dicas mihi
Abbreviated transcription (Latin):
& facit superiorem longam: Diximus
des uistutes communes esse. & V litterȩ
duas alias u littere esse unam: aliam
Ilittere: Illut sequitur om̃s uoca¬
les produci & corripi possunt : id ẽ om̃¬
apudlatinos. gr&ci septem habent: Sed
de istis septem. duassemꝑ breues. e &
G: duas longas. U. &. e. dicra nos
M .L. U idest modo longas. modo cor¬
reptas. quales sunt illȩ gre&cȩ dicronȩ
Tales sunt apud nos omnes uocales
I . O U & producipossunt & corripis
Sed quod dico producipos sunt &exripi
sed ceras locis: Nam &ce in uenis uerba
ubi longasit : inuenies aliud uerbum
ubi breuisst. non inuno uerbo & pro¬
duci possunt & corripi: Sed cerdis locis. ut & ce
mala. aliud est quandoma la pomadico
aliat quando dico mala miserias breuis est
Ecce uides quo modo proqualitate significa¬
tionis : Aut producuntur: aut corripiantur:
Nonergo deb& uel .a. littera in omnibus uerbis
produci & corripi Non: sedinuenitur ut ali¬

Expanded text:
et facit superiorem longam. diximus et facit superiorem longam. diximus tres uirtutes communes esse i et u litterae, duas alias u litterae esse, unam aliam i litterae. illud sequitur: omnes uocales et produci et corripi possunt, id est omapud Latinos. Graeci septem habent, sed de istis septem duas semper breues ε et ο, duas longas η et ω, dichronas tres α ι υ, id est modo longas, modo correptas. quales sunt illae Graecae dichronae, tales sunt apud nos omnes uocales, a e i o u, et produci possunt et corripi. sed quod dico produci possunt et corripi, sed certis locis. nam ecce inuenis uerbum, ubi longa sit; inuenies aliud uerbum, ubi breuis sit. non in uno uerbo et produci possunt et corripi, sed certis locis. ut ecce mala aliud est, quando mala poma dico, aliud, quando dico mala miseriam breuis est. ecce uides, quo modo pro qualitate significationis aut producuntur aut corripiuntur. non ergo debet a littera in omnibus uerbis produci et corripi, non; sed inueniuntur ali
Abbreviated transcription (Latin):
uulgus. tolle unum quid ulgus: uul¬
nus: tolle inde V numquid facit ulnus
naturalis sonus: Ergo remu eram dx
S emplum tamen non protulit: Debu¬
erat enim talem eemplum ꝓfesse. ubi
poss& ui & addi & detrahi & pos¬
s& in utraq paste suꝑest illud unum¬
De.i: Ilittera geminan potest. tune
quando interduas uocales est consaituta inuna
paste orationis : Puta maia hachab& a
& hac hab& .a. interduas uocales inuenit᷑ ÷
a iO. hac hab&. A. & hac hab& O. &¬
talia. Puta huius maia &similia:
Quotens cumq inter duas uocales inueni¬
tur I. produabus consonantibus hab&ur
& hoc conangit .i. litterae tantum modo:
U.num quam contingit: Ergo hoc sp&ci¬
ale est huius litterȩ interduas uocales:
consatuta sit produabus consonanabus :¬
& facit longam superiorem: Id circo lon
gaest troia asmnauirum tabulȩq &
troia ga zaperundas : tro naturalit̃
breuis est : sed pro longa ponitur. quare
ꝗm̃ inter .o. & .a. inuenitur .i. littera

Expanded text:
uulgus, tolle u: numquid facit ulgus? uuluulgus, tolle u: numquid facit ulgus? uulnus, numquid facit ulnus? naturalis sonus ergo rem ueram dixit, exemplum tamen non protulit. debuerat enim tale exemplum proferre, ubi possit u et addi et detrahi et posset in utraque parte. superest illud unum. i littera geminari potest tunc, quando inter duas uocales est constituta in una parte orationis. puta Maia, hac habet a et hac habet a, inter duas uocales inuenitur i; aio, hac habet a, hac habet o; et alia puta huius Maiae similia. quotienscumque inter duas uocales inuenitur i, pro duabus consonantibus habetur. et hoc contingit i litterae tantum modo, u numquam contingit. ergo hoc speciale est huius litterae, ut inter duas uocales constituta sit pro duabus consonantibus. et facit longam superiorem idcirco, ut est Troia, «arma uirum tabulaeque et Troia gaza per undas». Tro naturaliter breuis est, sed pro longa ponitur. quare? quoniam inter o et a inuenitur i littera
Abbreviated transcription (Latin):
illius dig̾m mi: Id est tales est aput nos
littera : qualis est a putgrcos illa digã¬
mos : nam quo modo illis digam mus pin¬
guem sonum facit: Sic &iam .V. littera
iunta uerbum pingaem facit. si sola sit &¬
nuis sonus est. Si iungatur alteri uocali di¬
gãmus facit statim utest illut. ualidus
Nontaleẽ acsidicas. felenos idẽ sonus ÷:
Ergo .V. littera aputnos fungitur officio
digã mõ si iuncta fuerit alteriuocali:
est hic aliquid inquo possis uituperare do¬
natum. non impericia sedin& emplo
aut sic seruus. uulgus uerum est pinguis
sonat seruus non serus: uulgus non ul¬
gus. uere digã mos est : Sed eemplum
non est aptum. qm̃ omnes digã mos de¬
tracta reddit naturalem sonum: Puta
quando dico ualidus: tolle inde V fa¬
cit alidus: Quando dico uen&us. tol¬
le inde remansit en&us Naturalis
sonus: quando dico. uir . tolleinde .U. re¬
mansit naturalis sonus IR Videamus
utrum possint ista eempla ita constare

Expanded text:
illius digammi, id est talis est apud nos u illius digammi, id est talis est apud nos u littera, qualis est apud Graecos digammos illa. nam quo modo illis digammos pinguem sonum facit, sic etiam u littera iuncta uerbum pingue facit. si sola sit, tenuis sonus est; si iungatur alteri uocali, digammos fit statim, ut est illud. ualidus non tale est, ac si dicas Velenus? idem sonus est. ergo u littera apud nos fungitur officio digammi, si iuncta fuerit alteri uocali. est hic aliquid in quo uituperare possis Donatum, non in peritia, sed in exemplo. ait sic, seruus uulgus. uerum est, pinguius sonat seruus, non serus. uulgus, non ulgus: uere digammos est. sed exemplum non est aptum, quoniam omnis digammos detracta redit ad naturalem sonum. puta quando dico ualidus, tolle inde u, facit alidus; quando dico Venetus, tolle inde u, remanet enetus, naturalis sonus; quando dico uir, tolle inde u, remanet naturalis sonus ir. uideamus, utrum possint ista exempla ita constare.
Abbreviated transcription (Latin):
son& & inuenies qnĩ naturalem sonum
hab&: &istarum quando dicis quae
quid sonat. Nisi Q. E: ergo indein¬
uenitur. ut V. littera n&uocalis eẽ
n& consonans sed pass ess& litterȩ : p¬
&iam digamus. ista A. littera : quid
est digamos : grecihabent uarias lin¬
guas. Item est una lingua quȩdicit᷑
eolica. apudistos eolicos. est una
littera quȩ appellatur digãmos : qua si
duo gamma suꝑposita Hax litaenc
digãmus hoc prestat ut pinguem sonũ
faciat in quibdam sermonibus: pene
& aput latinos. idẽ sonus ẽ. & ceom̃s
ita dicunt elena: Illidicunt
felena. addent pinguem istum sonũ:
Ergo est littera aput gr&cos quȩdam¬
pinguem sonum facit : intantum ut
multa latina ꝑ digamon sint grca
puta dicebant en & r̃: Adde digõ¬
mon & facimus uen&us : ut scias
qm̃ soci& assit latinae linguae & eo licȩ
utdigã mos: ad dita latinos facst sermones
Ergo U littera romana fungitur officio.

Expanded text:
sonat, et inuenies quoniam naturalem sonum sonat, et inuenies quoniam naturalem sonum habet et istarum. quando dicis que, quid sonat nisi q et e? ergo inde inuenitur u littera nec uocalis esse nec consonans, sed pars esse litterae pragammos ista u littera. quid est digammos? Graeci habent uarias linguas, item est una lingua quae dicitur Aeolica. apud istos Aeolicos est una littera quae appellatur digammos, quasi duo gamma superposita. haec littera digammos hoc praestat, ut pinguem sonum faciat in quibusdam sermonibus. paene et apud Latinos idem sonus est. ecce omnes ita dicunt, Elena; illi dicunt Velena, addunt pinguem istum sonum. ergo est quaedam littera apud Graecos, quae digampinguem sonum facit in tantum, ut multa Latina per digammon sint Graecam. puta dicebant Enetus; adde digammon, et facimus Venetus, ut scias quoniam societas sit Latinae linguae et Aeolicae, ut digammos addita Latinos faciat sermones. ergo u littera Romana fungitur officio
Abbreviated transcription (Latin):
ne foste consonans est n& consonans est :
quare qui a non est prior: Ergo ut non
sit uocalis illa res fecit : quia iuncta est al¬
teni uocali : ut non sit consonans. illa res
facit quia non e piuor: ita fit. ut n&c uo¬
calis sit nac consonans: Ergo nihilerit:¬
nihil sinihil erit quid hab& essenihil
Quare ergo ibi scybitur ꝓpt̃ illam causa
quia pass est litterȩ. precedentis: litte¬
ra: Ergo aliquotiens n&c consonans
est. nocuocalis: Tunc quando ponitur
in medio  pcedentis. & cuiuscumq uo¬
calis sequentis: ut sidicas qm̃: quando di¬
cimus qm̃ & ei & O est: ⁊ ista m
quid dicimus uocalem non possumus. quia
sequitur uocales : & quotiens uocalis transit
est. quia tunc est consonans quando
pr&cedit: Ergo n& uocalis est noc
consonans. qm̃ & hab& postse. &¬
aliam sibi uocalem iunctam & non
ipsa precedit. qui dergo dicimus.
prxedentꝯs. & enim ipsȩ litteram p̃cedentẽ
consonat: Btui de quemadmodum

Expanded text:
num forte consonans est? nec consonans est. num forte consonans est? nec consonans est. quare? quia non est prior. ergo ut non sit uocalis illa res facit, quia iuncta est alteri uocali; ut non sit consonans illa res facit, quia non est prior. ita fit ut nec uocalis sit nec consonans. ergo nihil erit. si nihil erit, quid habet esse? nihil. quare ergo ibi scribitur? propter illam causam, quia pars est litterae praecedentis. u littera ergo aliquotiens nec consonans est nec uocalis, tunc quando ponitur in medio q praecedentis et cuiuscumque uocalis sequentis, ut si dicas quoniam. quando dicimus quoniam, q u et o est. u istam quid dicemus? uocalem non possumus, quia sequitur uocalis, et quotiens uocalis sequiturest, quia tunc est consonans, quando praecedit. ergo nec uocalis est nec consonans, quoniam et habet post se aliam sibi uocalem iunctam et non ipsa praecedit. quid ergo dicemus? edentis. etenim ipsam litteram praecedentem sonat. et uide, quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
itur. &ce denuis sonat : Sidicas titius
pinguis sonat : Sed ꝑdidit sonum suũ
& accepit sibilum: Ergo quomodo
dixit sonant mediae Idest quod
solȩ aliter sonant. aliter iuncȩ:
dcirco dicuntur mediae qm̃
medium habent sonum. n& naturalem
n& proprium: Sunt &iam quȩ dicunt᷑:
ideo mata quȩ astem non habent: sedusu
ꝓferontur: Puta sidicas uenit quidã
uir quan dodicis illȩ litterae non sonãt
sed naturalem habent sonum: Namsi sona¬
rent ipsȩ litterȩ uir diceremus. & esse ui¬
lis sonus habent medium. quendam so¬
num. nonillum sonum quemhabent: Ista
communia st̃ inter utramq: litteram¬
I & V lam uideamus quando accidit
litterȩ ut omnino ni hil sit. Quando. V ni¬
dul est: Ainc U nichilerat Uide qua
&. erit: ista. U quiderit. uocalis ñ pocest:
Nam tunc tantum uocalis est si sola fuerit: mo¬
do alteri uocali uncta est: Ergo ideo non po¬
test esse uocalis qui a hab& postse uocalem

Expanded text:
itur, ecce tenuius sonat; si dicas Titius, itur, ecce tenuius sonat; si dicas Titius, pinguius sonat et perdit sonum suum et accipit sibilum. ergo quo modo dixit, sonant mediae, id est quod solae aliter sonant, aliter iunctae, idcirco dicuntur mediae, quoniam medium habent sonum, nec naturalem nec proprium. sunt etiam quae dicuntur idiomata, quae artem non habent, sed usu proferuntur. puta si dicas uenit quidam uir, quando dicis illae litterae non sonant. nam naturalem habent sonum. nam si sonarent ipsae litterae, u ir diceremus, et esset uilis sonus. habent medium quendam sonum, non illum sonum quem habent. ista communia sunt inter utramque litteram. iam uideamus, quando accidit u litterae ut omnino nihil sit. quando u nihil est? tunc u nihil erit, uide qua q u et o est. ista u quid erit? uocalis? non potest. nam tunc tantum uocalis est, si sola fuerit: modo alteri uocali iuncta est. ergo ideo non potest esse uocalis, quia habet post se uocalem.
Abbreviated transcription (Latin):
Sedtamennon ÷ conso¬
nans. Qm̃ non ipsa p̃cessit: Item
qua re diximus si sequantur uocoles in
his dem syllabis confatutȩ : Puta sidi¬
cas I U ius ⁊ uocales est &
uocalis est Debuit ergo esseconso¬
quia+ & V non sunt unius syllabȩ.
sed duae sunt: Ergo nisi ista consenti¬
unt omnia non sunt consonantes. Id
est nisi &ipsa p̃cedent: & habeat post
seuocalem in eadem syllaba constitu¬
ta & cequando sunt consonantes:
Nediȩ dicuntur ideo quia aliquotiens
solac alium sonum habent: Aliquotiens
muixte alium sonum habent: &ce ad¬
uerte quomodo sonat. Udunus. &cce.
uides quam tenaitur sonat: iunge illam
adillam literam. & uide qui a non sie
sonat sed pinguis sonat uulnus uanus:
Numquid sic sonat unus quando
sola est Non sed tenuiter sonat : uanus
quando dico pinguior sonus est : Num¬
quid dicis u. a. nus: ergo uides quia
siponantur sole tenuẽ sonum habent:
Si iungantur ad alias litteras pinguis
sonant. Similiter &. At sic patitus

Expanded text:
sed tamen non est consonans u, quoniam non ipsa praecessit. item quare diximus si sequantur uocales in isdem syllabis constitutae? puta si dicas Iulus, i uocalis est et u uocalis est. debuit ergo esse consoquia i et u non sunt unius syllabae, sed duae sunt. ergo nisi ista consentiant omnia, non sunt consonantes, id est nisi et ipsa praecedat et habeat post se uocalem in eadem syllaba constitutam. ecce quando sunt consonantes. mediae dicuntur ideo, quia aliquotiens solae alium sonum habent, aliquotiens mixtae alium sonum habent. ecce aduerte, quo modo sonat u. unus, ecce u uides quam tenuiter sonat. iunge illam ad aliam litteram, et uide quia non sic sonat, sed pinguius sonat, uulnus uanus. numquid sic sonat unus, quando u sola est? non, sed tenuiter sonat. uanus quando dico, pinguior sonus est. numquid dicis u a nus? ergo uides quia, si ponantur solae, tenuem sonum habent, si iungantur ad alias litteras, pingues sonant. similiter et i sic patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
minib: & bit̃ iectiones ab aduerbiis : Nostis
it qđ ap̃ gecos similit̃int̃iectiones & aduer¬
bia ea densunc : Interimndonat᷑ hoc secutꝰ e
his duȩs̃ principales nõm & uerbũ : etre
uera non pocest stare ipsa elocutionisi
aut nom̃ habeat autuerbũ: pone solu fiom̃

Expanded text:
minibus et interiectiones ab aduerbiis. nosti enim quod apud Graecos similiter interiectiones et aduerbia idem sunt. interim Donatus secutus est is principales, nomen et uerbum. et re uera non potest stare ipsa elocutio, nisi et nomen habeat et uerbum. pone solum pronomen,
Abbreviated transcription (Latin):
Conponit̃ is atq: instruitur omnis orão
coma & cola & ꝑhiodon: Coma pasticula ÷¬
senteñ: Colon membr̃. ꝑhiodos ãbitus ł cir¬
cuitus: Fit aut̃ x ꝯiuñce uerboꝵ Coma&
comate. colon & colon ꝑhiodos: Comax
& ceunum coma sqr̃ aliud coma. net pe
sit ꝓ fostis simo uiro dicere & factũ ⁊ colon
sed ad huc pend& orato sicq deinde
x plurib: membris sit ꝑhiodos id ÷ &
tremae senteñ clausula. Ita uetem iudi¬
cioꝵ morem requirit᷑: Phiodos ls longi¬

Expanded text:
Componitur autem et instruitur omnis oratio comma, colon, periodo. Comma est particula sententie, colon membrum, periodus ambitus, cuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est ecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longi
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ breues siunt : Si & correpta muoca¬
lem habeant : & non desinant induas conso¬
nantȩs. Aut inunam duplcem: aut in .I.
interduas uocales constituta. longae & con¬
trariaefiunt: Idest sicut habeant natu¬
ralit̃ productam uocalem ut dos : Aut
habeat duas sequentȩs consonantes ut
ais Aut habȩat unam duplicem. ut pix:
A ut habeat .I. interduas uocalȩs. ut aio.
Istaesunt longae syllabȩ & breues:¬

Expanded text:
similiter. breues fiunt, si et correptam uocasimiliter. breues fiunt, si et correptam uocalem habeant et non desinant in duas consonantes aut in unam duplicem aut in i inter duas uocales constitutam. longae e contrario fiunt, id est si aut habeant naturaliter productam uocalem, ut dos; aut habeant duas sequentes consonantes, ut ars; aut habeant unam duplicem, ut pix; aut habeant i inter duas uocales, ut aio. istae sunt longae syllabae et breues
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Namunam perit. Nam &.
aencas: oe pcena : au aurum: eu.
ut est eurus: Istȩsunt uisitatȩ una ÷
ei quȩ penuit: quae situm est enim quẽ
admodum scꝯbatur: Itur. ait deren¬
tianus ꝑ .e. & .I. debere scybi. Itur
in antiquam siluam: Qm̃ enginem
hab& auerbo eo is: quando trunsit
in ꝑfatum tempus. deb& ipsa msyllabam
trahere ut habeat .e. benequidem ar¬
gumentatus est : terrentianus tamen
si hoc queras credere : Incipi& uersus
uirgili nonstare superas quae alumen
ituras siperi scribatur: poterit stare
si autem diptongos est nullatione : cor¬
ripiuntur enim & nonstat: Ergo iste
sunt syllabae breues. iste longae: ubi
inueneris syllabam non habentem ꝓ¬
du ctam uocalem: autduas consonantes
non sequentes: Aut .X. non sequentem¬
duplicem: Aut .I. interduas uocales :¬
deifhs rebus breuis est: Si aut̃ habu¬
erit aliquid deiftis rebus longa est :
Aut communes: Breues quattuor modis
fiunt. xontranio longe quattuor modis

Expanded text:
tatae; nam una periit: ae, tatae; nam una periit: ae, Aeneas, oe, poena, au, aurum, eu, ut est eurus. istae sunt usitatae; una est ei quae periit. quaesitum est enim, quem ad modum scribatur itur. ait Terentianus per e et i debere scribi, «eitur in antiquam siluam», quoniam originem habet a uerbo eo is quando transit in perfectum tempus, debet ipsam syllabam trahere, ut habeat . bene quidem argumentatus est Terentianus. tamen si hoc quaeras credere, incipiet uersus Vergilii non stare, «superasque ad lumen ituras». si per i scribatur, poterit stare; si autem diphthongos est, nulla ratione corripitur, et non stat. ergo istae erunt syllabae breues, istae longae. ubi inueneris syllabam non habentem productam uocalem aut duas consonantes non sequentes aut x duplicem non sequentem aut i inter duas uocales,is rebus, breuis est; si autem habuerit aliquid de istis rebus, longa est. aut communes. breues quattuor modis fiunt; e contrario longae quattuor modis
Abbreviated transcription (Latin):
Si habuerit .X. longa est: Sihabuerit
I. interduas uocales longa est: Ergo ui¬
des quia qua arte collegimus breuem
Econtranio ea aste collegimus longas
quando cabi profertur syllaba hasres
quattuor quere Sinon fuennt. breuis
est Si fuerint longa est: Namq e
contyo considera. & uide. Sic eẽ lon¬
gas: Puta dos. auo cali longa in cho¬
at: Idcirco dos. non possumus dice¬
re breuẽ esse: Ergo uocalis longa est
longaẽ & sillaba qm̃uocalis longa:
Quid sibreuis fuent & sequntur duae
consonantes: Ut puta. post .o. qui¬
dem breuis est. sed sequitur .S. &
duae consonantes & longam f&cerũt:
Quid si dicas pix .I. qui dem breuis est
sed sequitur .x. longamfaecit: Quod
sidicas. A O a. quidem breuis est
Sed sequitur .I. interduas uocales cons¬
tituta & longam f&cit: Ergo scire
debes qui a quibus rebus non contin¬
gentibus longe fiunt. &ontrayo.
lane sciredebes diptongos longas eẽ
Sint autem aputlaanos quattuor usi¬

Expanded text:
si habuerit x, longa est; si habuerit si habuerit x, longa est; si habuerit i inter duas uocales, longa est. ergo uides quia, qua arte colligimus breuem, e contrario ea arte colligimus longam. quando tibi profertur syllaba, has res quattuor quaere: si non fuerint, breuis est; si fuerint, longa est. namque e contrario considera, et uides sic esse longas. puta dos a uocali longa inchoat; idcirco dos non possumus dicere breuem esse. ergo uocalis longa est, et longa est syllaba, quoniam uocalis longa est. quid si breuis fuerit et sequuntur duae consonantes? ut puta post: o quidem breuis est, sed sequitur s et t, duae consonantes, et longam fecerunt. quid si dicas pix? i quidem breuis est, sed sequitur x et longam fecit. quid si dicas aio? a quidem breuis est, sed sequitur i inter duas uocales constituta et longam fecit. ergo scire debes quia, quibus rebus contingentibus longae fiunt, e lane scire debes diphthongos longas esse. sunt autem apud Latinos quattuor usi
Abbreviated transcription (Latin):
uocalem: quodsi habeat . X. sequei¬
tem non hab&: N& hab& .I. int̃
duas uocales: Namitadicit na&
num quam potest dicere ł hic quan¬
do autem breuis sint. quando lon¬
ge auribus collegimus: ergo siqui
tibi dicat & qualis sit quando dico
& braus ẽ & collige istas res quat¬
tuor. breuis syllabȩ quare bre¬
uis ẽ quia & .e. correptam hab& :
Deinde non sequnrt᷑ duae consonan¬
hab& .X. Deindenonsequitur .I. int̾
du asuocales quiani hil contingit de
ifts quattuor rebus breuis est: ergo
istabreuis nobis consi deranda ẽ : sic &
cor reptam uocalem habeat. & non
habeat dua sconsonantes: aut sequat᷑
dupl& .X. aut sequat᷑ .i. interduas
uocales correptaẽ Vide quanta bre¬
uitate collegis : Longec secontrano
collige: quo modo istares quatuor sin
contigennt breuem relin quunt: Sic
si contigennt longam faciunt: Ergo
collige stas res : si habuerint produc¬
tamuocalem longaẽ: Si habuerit
post se duas consonantes longa est:

Expanded text:
uocalem, quid sibi habeat  x sequenuocalem, quid sibi habeat  x sequentem non habet. nec habet i inter duas uocales. nam ita dicis, nec; numquam potes dicere neiec. quando autem breues sint, quando longae, auribus colligimus. ergo siqui tibi dicat et, qualis sit? quando dico et, breuis est. et collige istas res quattuor breuis syllabae. quare breuis est? quia et e correptam habet; deinde non sequuntur duae consonanitur x; deinde non sequitur i inter duas uocales. quia nihil contingit de istis quattuor rebus, breuis est. ergo ita breuis nobis consideranda est: si et correptam uocalem habeat, et non habeat duas consonantes, aut sequatur duplex, aut sequatur i inter duas uocales, correpta est. uide quanta breuitate colligis. longas e contrario collige. quo modo istae res quattuor, si non contigerint, breuem relinquunt, sic, si contigerint, longam faciunt. ergo collige istas res: si habuerit productam uocalem, longa est; si habuerit post se duas consonantes, longa est;
Abbreviated transcription (Latin):
causa asperitatis siisti sunt racione hoc
facit: hab&is hancratonem in iuba
Ergo omnis syllaba quaenaturalit̃ breuis
ẽ unum hab& tempus: quae longa ẽ siue
natura. siuepositione duo hab& tẽ pora
C & eratempora & suꝑ flua sunt ni hil
prestant: Diximus qm̃ breuesr̃
syllabȩ. sunt longe sunt commu¬
nes: uideamus debreuib: Omnȩs
breuis syllaba quattuor rb̵ con¬
tin&ur n& plus non lic&. Side
istis quattuor rebus unum aliquod
defuent non est breuis syllaba
ut habeat correptam uocalem:
Ecce habes unam remi deinde ut ñ
desinat in duas consonantes &¬
cehabes aliam rem: deinde ut ñ
desinat in unam duplicem: De in¬
de ut non desinat in .I. qđ est int̃
duas uocales: Sideistis rebus nihil
ei inciderit breuis est syllaba: eit
puta. n&c omnes res istas quattuor
in senon hab& breuis est syllaba :
UN de hoc probes primum qm̃ uoca
lem breuem hab&: Diximus enim
nihil prius quȩ rendum esse nisi

Expanded text:
causa asperitatis, si isti sunt ratione hoc causa asperitatis, si isti sunt ratione hoc facit. habetis hanc rationem in Iuba. ergo omnis syllaba, quae naturaliter breuis est, unum habet tempus; quae longa est, siue natura siue positione, duo habet tempora. cetera tempora ex superfluo sunt, nihil praestant. diximus quoniam breues sunt syllabae, sunt longae, sunt communes. uideamus de breuibus. omnis breuis syllaba quattuor rebus continetur, nec plus licet; si de istis quattuor rebus unum aliquid defuerit, non est breuis syllabaut habeat correptam uocalem, ecce habes unam rem; deinde ut non desinat in duas consonantes, ecce habes aliam rem. deinde ut non desinat in unam duplicem; deinde ut non desinat in i quae est inter duas uocales. si de istis rebus nihil ei acciderit, breuis est syllaba, ut puta nec; omnes res istas quattuor in se non habet, breuis est syllaba nec. unde hoc probas? primum, qlem breuem habet. diximus enim nihil prius quaerendum esse nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur .&. unumtempus hab& quia
duarum consonantium officio fungũtt:
sequat᷑ P. & R. &ceiterum aliud tempꝰ
& cequatuor tempora sunt. & nunc as ꝑẽ
quaratione hoc dixi: Quotiens cumq in¬
ciderit tale aliquid debemus uerba sequen¬
tia a uocalibus inchoare ut depereat. ali¬
quid deilla summa : Vt puta sidicas lei
maẽ quod cumq: uelis lenius sonat: Sidi¬
cas lxxima ẽ : ꝗ sidicas lxxprimaẽ hoc as¬
perius & grauius sonat : Omnino hoc ser¬
uaredebent qui uolunt lubricos uersos &
currentes facere: Nam id circo omnes
illi pafacipus cum coniungunt᷑ asperrim᷑s
uer sos faciunt: Omne pasticipium longã
hab& syllabam. docens scybens: Ut pu¬
ta Siquitalem faciat uersum seybens quȩ
patri quȩ uerbi causa asperimas uessus
est: Quare quia hoc ipsut .e naturalit̃
longumẽ: De inde sequitar N. & S.
crescit tempus. qm̃ sequitur illa coniuntio
illud crescit. Quattuor tempora sunt &as¬
perrimus fit uersus scribensq & lat&

Expanded text:
sequitur x, unum tempus habet, quia sequitur x, unum tempus habet, quia duarum consonantium fungitur loco: sequitur p et r, ecce iterum aliud tempus: ecce quattuor tempora sunt, et nunc asper est. qua ratione hoc dixi? quotienscumque inciderit tale aliquid, debemus uerba sequentia a uocalibus inchoare, ut depereat aliquid de illa summa, ut puta si dicas lex ima est quodcumque uelis. leuius sonat, si dicas lex ima est, quam si dicas lex prima est: hoc asperius et grauius sonat. omnino hoc seruare debent qui uolunt lubricos uersus et currentes facere. nam idcirco omnes illi, participiis cum coniunguntur, asperrimos uersus faciunt. omne participium longam habet syllabam, ut docens scribens. ut puta siqui talem faciat uersum, scribensque patrique, uerbi causa, asperrimus uersus est. quare? quia hoc ipsum e naturaliter longum est; deinde sequitur n et s, crescit tempus. quoniam sequitur illa coniunctio, illud crescit. quattuor tempora sunt, et asperrimus fit uersus, scribensque, et latet
Abbreviated transcription (Latin):
b& tempora: quo modo unum ha¬
b& auocali & unum hab& aduab̃
consonantibus: Idcirco fit ut non ꝗ¬
ratur ad posiaonem nisi duae conso¬
nantes : Qui a duae consonantes di¬
midium & dimidium habent tẽpus
& faciunt longam syllabam: Pre¬
cedente obhanc causam diximus
duo ẽẽ tempora & naturalit̃ longe
& positionelongȩ : Illud &iam se¬
quatur eẽ aliquas syllabas plurimas
quae plura habent tempora. ut est. l&
fungitur locum quae unum hab&
tempus : Ecce inuenitur ista syllaba
habere ma tempora. quare hoc
dixi: est quidem tractitus sed&iamuto¬
leest in hoctractatu. quare hoc dixi¬
poni qm̃ istae syllabae qu&̧ ribus
tem poribus fiunt. si habent post
se alias consonantes longas asꝑrim
faciunt uersus non ferendos. quare tempora
enim crescentia ultramodum incipiunt
grauare nostras aures & obruere Puta
Siquitalem uersum facit : lxx prima ẽ quod¬
cumq potest quattuor sunt tempora. Lex
e. duohab& tempora natura liter longa ẽ

Expanded text:
bet tempora. quo modo? unum habet tempora. quo modo? unum habet a uocali, et unum habet a duabus consonantibus. idcirco fit ut non quaerantur a positione nisi duae consonantes, quia duae consonantes dimidium et dimidium habent tempus et faciunt longam syllabam praecedentem. ob hanc causam diximus duo esse tempora et naturaliter longae et positione longae. illud etiam sequitur, esse aliquas syllabas plurimas, quae et plura habent tempora, quam oportefungitur loco, unum habet tempus: ecce inuenitur ista syllaba habere tria tempora. quare hoc dixi? est quidem tractatus, sed etiam utile est in hoc tractatu, quonioniam istae syllabae, quae tribus temporibus fiunt, si habent post se alias consonantes, asperrimos faciunt uersus, non ferendos. quare? tempora enim crescentia ultra modum incipiunt grauare nostras aures et obruere. puta siqui talem uersum faciat, lex prima est quodcumque potest, quattuor sunt tempora. lex, e duo habet tempora; naturaliter enim longa est:
Abbreviated transcription (Latin):
queritur a uocali & sequentibus. Conso¬
nantibus quae tractande nobis sunt :
Deinde illud scire debes quod una quaꝗ
syllaba si breuissit unum tempus ha¬
b& : Si longa sit duo hab& tempora :¬
&era tempora quaeaccidunt super¬
flua s̃ : ut puta sidicas & unum semis
hab& .e. uocalis est breuis unum hab&
tempus: NT. consonans est & omnes
consonans dimidium hab& tempus:
Ecce & unum semis hab&temp̾. Adhuc
non ẽ n& longa na breuis plusta¬
men hab& abreui: Minus quidem
hab& alonga adde e & .S.
&iam fit longa : quare .E. breuis
unum tempus hab&: Sdimidium tẽpus
hab& :  dimidium tempus hab& :
& ceduotemporas̃ fecerunt duotem po¬
ra longam illam: hax raa o est ut
tantum ualiat syllaba naturalit̃ lon¬
ga. quantum ual& positione longa
quare. Namquemad modum illȩuo¬
calis naturalit̃ longe duo habent tẽ¬
pora ut .a. &ne frigora ledant:¬
&duo hab& tempora : Sic &iã srlla¬
ba que postaone fit syllaba duo ha

Expanded text:
quaeritur a uocali et sequentibus consoquaeritur a uocali et sequentibus consonantibus, quae tractandae nobis sunt. deinde illud scire debes, quod unaquaeque syllaba, breuis si sit, unum tempus habet; si longa sit, duo habet tempora. cetera tempora, quae accedunt, superflua sunt. ut puta si dicas et, unum semis habet. e uocalis est breuis, unum habet tempus. t consonans est, et omnis consonans dimidium habet tempus: ecce et unum semis habet tempus. adhuc non est nec longa nec breuis; plus tamen habet a breui, minus quidem habet a longa. adde ad et s, et iam fit longa. quare? e breuis unum tempus habet, t dimidium tempus habet, s dimidium tempus habet: ecce duo tempora sunt, fecerunt duo tempora longam syllabam. haec ratio est, ut tantum ualeat syllaba naturaliter longa, quantum ualet positione longa. quare? nam quem ad modum illae uocales naturaliter longae duo habent tempora ut «a te ne frigora laedantduo habet tempora, sic etiam syllaba, quae position
Abbreviated transcription (Latin):
ceptu litterarum : Terentianus illud & pres¬
sit dibgenter : Nam uinculum signa ista
congregale dictio : Ista diccio quid significat¬
terarum: Ergo ideo sic dicta est syllaba
id est a conceptu litterarum. Propriae illa
dic&ur syllaba que multas hab& lit teras
anlonga ut possim anim ad uestere. ñ
incipio conputare Ap. sedabo. &in¬
ueniuntur duae consonantes. post ip¬
sam non conputo illam priorem : Nam¬
q: in una quaq: si llaba litterae pre ce¬
dentes non sequentes si llabȩ pros̃. sed
anteriores syllabae id est priorem
quae om̃ syllaba incipit habereratio¬
nem. Auocali sẽꝑ: id est quȩ rere deip¬
sa uocali utrum longasit anbreuis:
Deinde considerare & de consonantibus
sequentibus non de p̃cedentibus prece¬
dentesenim consonantes non sibi pro¬
sunt Sedalicui litterȩ anterioni:
llud &iam scire debes quod syllaba
breuis unum tempus hab&. longa
duo tempora hab&: plerique duo
semis plerique Ma: Sed&iam mo¬
do nobis nihilꝗrunt: Sillaba ergo

Expanded text:
ceptu litterarum. Terentianus illud expressit diligenter: uinculum nam signat ista congregale dictio. ista dictio quid significaterarum. ergo ideo si dicta est syllaba, id est a conceptu litterarum, proprie illa dicitur syllaba, quae multas habet litterasan longa, ut possim animaduertere, non incipio conputare a p, sed ab o; et inueniuntur duae consonantes post ipsam. non conputo illam priorem. namque in una quaque syllaba litterae praecedentes non sequenti syllabae prosunt, sed anteriori syllabae, id est priori, quoniam omnis syllaba incipit habere rationem a uocali. semper id est quaerere de ipsa uocali, utrum longa sit an breuis; deinde considerare et de consonantibus sequentibus, non de praecedentibus. praecedentes enim consonantes non ipsi prosunt, sed alicui litterae anteriori. illud etiam scire debes, quod syllaba breuis unum tempus habet, longa duo tempora habet, pleraeque duo semis, pleraeque tria. sed iam modo nobis nihil quaeruntur. syllaba ergo