comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid nũc ait gꝰ inquietus et impatiens ueritatis honũtio. et qͥd
putas. aggrauet trimĩa. blaffemias coaceruat. Eͥt pͥmo populũ
barbaum dixisse auguor quemi dice̾ alit nõ pot̾am nec debelũ
nisi noua uocabrila rebz ĩporie uoluissem iu suꝑ et benuese uinĩ
de quo satis ẽ dictum et rodanũ blaffemasĩe. Mirũ si int̾ tot blas¬
fennas destimenta nõ scindit. Ego u̾o nil penitus blaffemã sed
oꝑtaui ut cause malir ingenciũ tollent᷑ uenenose dampnoseq uin¬
denne tristis exilii. Qud gallitus nr̃ strepit: Quod inquit exilium
fiumnione passa est ercłia: responsio odrosa non oꝑosa est est ppẽ sibi
respondeat. Qind scit eñi penitus qui hoc nescris Ecit utiq sed p̾ci¬
pitem in locum astu barbaricome ĩpellit ut tadam. Adquod ro¬
danũ exibii locũ dixi. nõ debet qĩ rerum iustius stuꝑe. turpe ẽ euni

Expanded text:
Quid nunc agit igitur inquietus et impatiens varietatis homuncio? Et quid Quid nunc agit igitur inquietus et impatiens varietatis homuncio? Et quid putas? Aggravat crimina, blasphemias coacervat: et primo populum barbarum dixisse arguor, quem dicere aliter non poteram nec debebam, nisi nova vocabula rebus imponere voluissem; insuper et beunense vinum, de quo satis est dictum, et Rodanum blasphemasse. Mirum si inter tot blasphemias vestimenta non scidit. Ego vero nil penitus blasphemavi, sed optavi ut cause malorum ingentium tollerentur, venenose damnoseque vindemie tristis exilii. Quid Gallicus noster strepit? "Quod" inquit "exilium Avinione passa est Ecclesia?". Responsio odiosa, non operosa est: ipse sibi respondeat. Quid scit enim penitus, qui hoc nescit? Scit utique. Sed precipitem in locum astu barbarico me impellit ut cadam. At quod Rodanum exilii locum dixi, non debet quasi rerum inscius stupere. Turpe est enim
Abbreviated transcription (Latin):
euio idicat ideoq indicii maps fint unus ex illis de quib
sur psa liuista. Ilie trepidaueritianuore ubi no erat tior
Neq eñ anucis formndabiles led semabiles sunt romãi. Gal¬
lus aut̃ qui illos nulla quidem alia cã nͥ hereditario quodam nire
oderat. se ab illis amari nõ posse existimabat nõ iniustus motus
fateor s ĩnistũ odium odisse qui nichil mali sibi fet̾int. et si patres
euis ab eoꝵ patrib uitti domiti triũphati ac tributarii facti sit̃.
Sed illa transierint non ẽ causa odri insi mala mens malus a imꝰ
ut ait cronicus. Implacatus ĩ flexibilis ad maliuolentiã obstĩat᷑
Et o ut̃ qñ amon nullus est locus esset saltem uicissitudo et
paritas odiorum ut situt illi oderũt nos ex toto corde suo et in
tota aĩa sua et in tota mente sua ita nos illos odissemꝰ. aut ego
fallor augurio. aut uestigio liciũ om̃mi fnus eẽt ille idem qui maio¬
rib nrĩs fint. Progredior aũt meo quidem non illius ordine

Expanded text:
quibus ait Psalmista: "Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor". Nec enim amicis formidabiles, sed amabiles sunt Romani. Gallus autem qui illos, nulla quidem alia causa, nisi hereditario quodam iure, oderat, se ab illis amari non posse existimabat. Non iniustus metus, fateor, sed iniustum odium odisse, qui nichil mali sibi fecerint, etsi patres eius ab illorum patribus victi, domiti, triumphati ac tributarii facti sint: sed illa transierint, non est causa odii; nisi mala mens, malus animus, - ut ait Comicus - implacatus, inflexibilis, ad malivolentiam obstinatus. Et o utinam, quando amori nullus est locus, esset saltem vicissitudo et paritas odiorum, ut sicut illi nos oderunt ex toto corde suo, et in tota anima sua et in tota mente sua, ita nos illos odissemus: aut ego fallor augurio aut e vestigio litium omnium finis esset idem ille, qui maioribus nostris fuit. Progredior autem meo quidem, non illius ordine.
Abbreviated transcription (Latin):
rit sit Nam ꝙ emulos ait in uitinos. dirette opponit᷑ ei qd̃ ĩ tibro
machabeoꝵ de romens legiti ꝙ nõ ẽ ĩuidiã neq zelus int̾ eos. Rlͤ
ego mĩt tñ gallo meo tnͣsitib̾e librũ illũ togito ut ip̃e michi iusti¬
uũ. quo ut uer fatear nõ egebam. locũ signasse sufficerit. legat

Expanded text:
intersit. Nam quod emulos ait in vicinos, directe opponitur ei quod in libro intersit. Nam quod emulos ait in vicinos, directe opponitur ei quod in libro Machabeorum de Romanis legitur, quod non est invidia neque zelus inter eos. Nec ego nunc tamen Gallo meo transcribere librum illum cogito, ut ipse mihi Iustinum, quo - ut verum fatear - non egebam. Locum signasse suffecerit. Legat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ꝑpiat mĩc aurem gallus et cuistam insolentie dumictat ut nõ
semꝑ platida sed nnit̾dum uͥa icipiat audire atq ut ueris tandem
oppoĩtoibus locus sit contretum pilu̾em erroris e cauda gallice le¬
intatis extuciat. Pirrus eputothaꝵ terum hostis ppłi iomcũ tũ
tiuntã dectissimũ illũ uirũ et in figuis memorie laude cõspitiuĩ
ꝓ tomponenda pace romam misiss et niferto negoto redeuntem
qualis roma eẽt int̾rogarer. Ile regum urbem sibi insã fiue ut
alii phib regum patriam se uidisse respondit scilz illic fere om̃s
tales ẽẽ tuest pnrus ni grecia que regum sanc optinũ fuisse con¬
stat et mitusumi. ¶idea t gallus. et bͦnar dus indeat int̾ reges oꝑ¬
tios atq miitissĩos et nõ ennicis modo sed hostib mĩme odio sos.
et ĩ nutem atq intratiibilẽ gentem et in etͣneos ĩ quauã quio

Expanded text:
Aperiat nunc aurem Gallus et cristam insolentie demittat, ut non Aperiat nunc aurem Gallus et cristam insolentie demittat, ut non semper placita, sed interdum vera incipiat audire; atque ut veris tandem opinionibus locus sit, concretum pulverem erroris e cauda gallice levitatis excutiat. Pyrrhus Epyrotarum rex, hostis populi romani, cum Cineam, doctissimum illum virum et insignis memorie laude conspicuum, pro componenda pace Romam misisset et infecto negotio redeuntem, qualis esset Roma interrogaret, ille regum urbem sibi visam, sive - ut alii perhibent - regum patriam se vidisse respondit; scilicet illic fere omnes tales esse, qualis Pyrrhus in Grecia, quem regum sane optimum fuisse constat et mitissimum. Videat Gallus et Bernardus videat, inter reges optimos atque mitissimos - et non amicis modo, sed hostibus minime odiosos - et immitem atque intractabilem gentem et in extraneos inhumanam, quid
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ m ip̃a epsti ad urbanũ sarpłi ml muic amplius dito. Sed ipĩus
ieronimi dntum aliuo adiũgo qui scdõ libro in epsam ad galatas.
Romane plebis inquit laudatur fides ubi tanto studio et freꝙ̃
tia Ad ecclias et ao mertũ sepnleta conturritur ubi sic ad silitudi¬
nem celestis tomtrin ar̃a relonat. et natua ydolox templa qͣa¬
untur nõ ꝙ alam habrant romam fideni nͥ hnͣt quã om̃s ꝓp̃i eclie
acet hostiuat᷑ Ubi ẽ añt ista ꝓditio ubi nõ potius obseruantia rei
ꝑubite et puatmm etiam hostib romana fides tus dĩs hstoria ple¬
naez ¶llnd quos quod de lrnis int̃ꝑofint remarios i scã ulos
grauitate. Pand est einm tam temertati dissonũ ꝙ̃ gͣuitas.
S ed audire gallĩ hiic indeo: ꝓtestantẽ ms̃i romenũ hostem
intestimoniũ adduxis nõ credam. Est plane hostis ex ore laus
ingens nec ĩ m̾ito uͥgibiꝰ ait Ipẽ hostis teneros in sigui laude febat.

Expanded text:
quoniam in ipsa epystola ad Urbanum scripsi, nil nunc amplius dico, sed ipsius quoniam in ipsa epystola ad Urbanum scripsi, nil nunc amplius dico, sed ipsius Hieronymi dictum aliud adiungo, qui secundo libro in epystolam ad Galatas: "Romane plebis" inquit entia, ad Ecclesias et ad Martyrum sepulcra concurritur? ubi sic ad similitudinem coelestis tonitrui Amen reboat, et vacua idolorum templa quatiuntur? Non quod aliam habeant Romlicet - hostiliter? Ubi est autem ista proditio? Ubi non potius observata, et publice et privatim, etiam hostibus romana fides, cuius omnis historia plena est? Illud quoque, quod his interposuit, temerarios in sancta illos gravitatem. Quid est enim tam temeritati dissonum quam gravitas? Sed audire Gallum hic videor protestantem: "Nisi romanum hostem in testimonium adduxeris, non credam". Est plane hostis ex ore laus ingens, nec immerito Virgilius ait: ipse hostis Teucros insigni laude ferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
antem uniꝰ tutus possit hic sine trepidatione laudari qui et
de p̾terito menunt se hẽre quod doleat et de futuro indet sibi
suꝑesse quod tiueat. Quis nota hoñu in hoc corpusculo poĩt
debeat sibi quitẜ uendicare de mectus. Nota sunt reliqua. S ed
si uste fii̾e semctus ĩuita quid hit responiouis inueniam: Nõ re¬
phendam bernardum sed laudatores hoc intiꝑatore. eodẽ tp̃o nec ue¬
gante nͨ indignante maiores obitiã. Ambrosius inphenuo eple
ꝙ tũ romam regnent in mũto nec excepit galliam subieceunt sefidei
Mpiane.  itet añt gallus. Romanoꝵ iste potenciã et imꝑrũ nõ uir¬
tatem laudat Andiat ergo ꝙ sequitut. Erant eĩ inquit doche. me¬
curm sit taus xoman smbrosiis. qͦs negare nequit. Rec intelligo
tñ qud nato hosti plus sit fidei ꝙͥ platato tim. ¶ eronimo aũs
quid opponet qui et romã laudet et laudatã titit ab apło. de quo

Expanded text:
autem vivens tutus possit ac sine trepidatione laudari, qui et autem vivens tutus possit ac sine trepidatione laudari, qui et de preterito meminit se habere quod doleat, et de futuro videt sibi superesse quod timeat? Quis vero hominum in hoc corpuscolo positus debeat sibi quicquam vendicare de meritis?". Nota sunt reliqua. Sed si ita fuerit sanctus in vita, quid hic responsionis inveniam? Non reprehendam Bernardum, sed laudatores - hoc vituperatore eodem ipso nec negante nec indignante - maiores obiciam. Ambrosius, in proemio eppostolum, quod cum Romani regnent in mundo - nec excepit Galliam - subiecerunt se fidei cristiane. Dicet autem Gallus: "Romanorum iste potentiam et imperium, non virtutem laudat". Audiat ergo quod sequitur: "Erant enim" inquit "doctrina mequoniam sit civis romanus Ambrosius; quod negari nequit. Nec intellego tamen quid irato hosti plus sit fidei quam placato civi. Hieronymo autem quid opponet, qui et Romam laudat et laudatam dicit ab Apostolo? De quo
Abbreviated transcription (Latin):
houio erat et in carne poĩtus passionib sub iat̾e pot̾at. Notũ ẽ illõ
iohĩs os aurei. non de scĩs quib libet sed de ipĩs apłis Nam ⁊¬
si sancti sunt inquit hoĩes tũ sunt et si uĩci a crrne nõ possir̃
quasi iam spũales tñ ꝑcuti possunt qͣi ad huc tedrnales potuit
aliqua forte lacessitus ñuria bernardus illa scrib̾e. Et multa
nati hoĩes dicunt quoꝵ post ea illos pudet. Esto aut tesset ira
cinim repens motus ex aliqua ortus offensa. An nõ nat᷑ͣale
int̾ aliquas nationes ẽ odium: Et ꝓfecto galloꝵ gentem ĩ¬
festissimara nom̃i romano apud crispum. et de ĩ manitate gẽ¬
tis gallor de infestissĩo odĩo in rouiainũ nom̃ apud liuim
legimiꝰ. et fit ẽẽ realiter exꝑimur. Et cessent tñ hec omĩsi
nec ira ulla nec odunu s̃pulerit et fuerit plene scũs dum id stri¬
beret ꝙͣuis amorosiane sententie sit adssum ubi ait. Quis

Expanded text:
Homo erat et, in carne positus, passionibus subiacere poterat. Notum est illud Homo erat et, in carne positus, passionibus subiacere poterat. Notum est illud Iohannis Osaurei non de sanctis quibuslibet, sed de ipsis apostolis: "Nam etsi sancti sunt" inquit "homines tamen sunt: etsi vinci a carne non possunt, quasi iam spirituales, tamen percuti possunt, quasi adhuc carnales". Potuit aliqua forte lacessitus iniuria Bernardus illa scribere; et multa irati homines dicunt, quorum postea illos pudet. Esto autem. Cesset ira, animi repens motus ex aliqua ortus offensa. An non naturale inter aliquas nationes est odium? Et profecto Gallorum gentem infestissimam nomini romano apud Crispum, et de immanitate gentis Gallorum et de infestissimo odio in romanum nomen apud Livium legimus, et sic esse realiter experimur. Ut cessent tamen hec omnia, nec ira ulla nec odium Bernardum impulerit, et fuerit plane sanctus dum id scriberet, quamvis ambrosiane sententie sit adversum, ubi ait: "Quis
Abbreviated transcription (Latin):
sed iugentis atrimonie de quo post modũ a młtis intrepitus
se extusat. et quod adolestens scupsiset. et ꝙ sibi unrti sanctitas
mẽdum penitus ubca eet honi certe neutrum nichi competit.nã
nec de beruar di scĩtate sum dubius et adolesceus eẽ dudum desi. ed
illud dico ꝙ licet hodie proculdubio scũs sit fien põt ut dum adeuge¬
inũ scripsit nũdum forsitan scũs eẽt. scĩtas em̃ ficiit om̃is uͥtus non
tum hoĩe nascitare sed studio quertur et augetur. et firꝙ̃ tatis actib
ui habitũ tñsit. Ituq mnichi aliud assinuo quod in quadã extusato
homo est. noue nobistũ nauigat ꝑ hoc mare magnũ et spaciosũ
int̾ reptilici quoꝵ non ẽ mis Cuiꝰ naiis et si ꝓsperiori feratur na¬
iugio. tũ serenitas maris in dubio est Ego nõ bernardi nauĩ por¬
tum iam tenetur nõ ambigo sed dũ scrib̾et haud dubie nõtenebat

Expanded text:
sed ingentis acrimonie, de quo postmodum a multis increpitus sed ingentis acrimonie, de quo postmodum a multis increpitus se excusat, et quod adolescens scripsisset, et quod sibi viri sanctitas nondum penitus nota esset. Horum certe neutrum michi competit, nam nec de Bernardi sanctitate sum dubius et adolescens esse dudum desii. Sed illud dico, quod - licet hodie procul dubio sanctus sit - fieri potest ut, dum ad Eugenium scripsit, nondum forsitan sanctus esset. Sanctitas enim, sicut omnis virtus, non cum homine nascitur, sed studio queritur et augetur, et frequentatis actibus in habitum transit. Itaque michi aliud assumo, quod in quadam excusatorhomo est? Nonne nobiscum navigat per hoc mare magnum et spatiosum inter reptilia, quorum non est numerus? Cuius navis etsi prosperiori feratur navigio, tamen serenitas maris in dubio est". Ego vero Bernardi navim portum iam tenere non ambigo, sed, dum scriberet, haud dubie non tenebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod grauissinũ romane głic nulnꝰ ẽ contra illam Bernardꝰ
dinissimi ᷤ cõintiis armaitus iudricitur Nota res est. qui de tõsid̾a¬
tione ageris. forte si diligentius consid̾asset gentẽ famosissiniã
oĩui que sub celo sunt parcius infamasset fecit tanien et lic̾e sibi
debuit talamo suo scribere qd̃ occurrit Q uidiric dicam nõ ego cõt
scm̃ uirũ loqui uelim maxime eũ quẽ in quibusdã scciptis meis
ualde aliquãdo laudanerim Oa si scũs nõ eẽt qnͣtuhbet magũ
in reliquis facilis facilis eẽt. et expedita responsio. At mĩqͥdem
quendo et scribendo mlta redemit ni aĩru que dil apsa uidebentͤ
Dãpnauit iste mĩc recolo bernardus sllus tlateualensis de quo
sermo ẽ petrũ abaclar dũ lict̾atũ quẽdam inũ. quic iratus berẽ¬
garius pictauensis uir. ẽt ip̃e nõ irifacũdus ac discipulus petri
tontui bernardum librum unũ scripsit non magni quidẽ corꝑis

Expanded text:
Quod gravissimum romane glorie vulnus est, contra illam Bernardus, Quod gravissimum romane glorie vulnus est, contra illam Bernardus, durissimis convitiis armatus, inducitur. Nota res est. Qui de consideratione agens, forte si diligentius cunta considerasset, gentem famosissimam omnium, que sub celo sunt, parcius infamasset. Fecit tamen, et licere sibi debuit calamo suo scribere quod occurrit. Quid hic dicam? Non ego contra sanctum virum loqui velim, eum maxime, quem in quibusdam scriptis meis valde aliquando laudaverim. Qui si sanctus non esset, quantumlibet magnus in reliquis, facilis esset et expedita responsio. At nunc quidem,quendo et scribendo, multa redeunt in animum, que dilapsa videbantur. Damnavit iste - nunc recolo - Bernardus Claravallensis abbas, de quo sermo est, Petrum Abelardum, literatum quendam virum. Hinc iratus Berengarius Pictaviensis, vir et ipse non infacundus ac discipulus Petri, contra Bernardum librum unum scripsit, non magni quidem corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
bidicisse potui ꝙ satis ẽ uite houn panis et aqua. uite hõm dixit
sed non gule quã fiñam carmĩe nepos er xxp̃ssit. Satis ẽ populis
flum̃sq cerosq sed nõ ppłis galliaꝵ. nec ege si eẽn gallus hoc
dic̾em. Sed bennẽse uinũ ꝓ sũma uite felititate deffenderẽ ymnis
et metris et tantib telebrarem. Sum nota ytalus natione et ro¬
mams titius ẽẽ głior. de quo nõ modo pͥnceps mũdi sed dñi gliati
suut. Sed paulus apłs Is qui dixit nõ habemꝰ hic manentẽ tira¬
tatem. urbem romam patriam suam fetit et in magnis suis ꝑi¬
tulis se romanũ tiuem et nõ gallũ esse cõmemorat Idq sibi tñc
profuit ad salutem. Sed hic barbarus ad uicriꝑiũ sacre urluis
cuius laudib nec lingue om̃i diẜtorum nec libͥ om̃s sufficiũt os
impurũ aꝑire ausus mlta dicct que nec relatu quidem digna sũt

Expanded text:
didicisse potui, quod satis est vite hominum panis et aqua - vite hominum dixit, didicisse potui, quod satis est vite hominum panis et aqua - vite hominum dixit, sed non gule -; quam sententiam carmine nepos eius expressit: satis est populis fluviusque Ceresque. Sed non populis Galliarum. Neque ego, si essem gallus, hoc dicerem, sed beunense vinum pro summa vite felicitate defenderem, hymnis et metris et cantibus celebrarem. Sum vero italus natione, et romanus civis esse glorior, de quo non modo princeps mundique domini gloriati sunt, sed Paulus apostolus, is qui dixit: "non habemus hic manentem civitatem". Urbem Romam patriam suam facit, et in magnis periculis se romanum civem, et non gallum natum esse commemorat; idque tunc sibi profuit ad salutem. Sed hic barbarus ad vituperium sacre urbis, cuius laudibus nec lingue omnium disertorum nec libri omnes sufficiunt, os impurum aperire ausus, multa dicit, que nec relatu quidem digna sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
agor. cum nõ solum tñ uimi illud actusem. sunt et alia q̃dam de qͥb
tacere mbet plato nbet pudoz Transeannus hinc g̾ et id potuis
sudianiꝰ qua se fuũ ꝑ sũmũ bonũ imprecatõe fiactulus hit flam¬
matus ulciscitur. pp̃ quod inquit nõ intres mos eius et dultis sa¬
por tuus ꝑ enus fautes nõ tnͣseat Quid uob̃ udetur: an nõ satis¬
sic magnifice ultus est: Et sane iul penis optare nuhi pot̾at ꝙ̃ qͦo si¬
bi pessimũ inditaret. Michi aũt affecto alit ac nutrito ea pͥ̾catio
leus est. Ei nec benuense nes oĩo unui illũ inberem tamẽ lete ui¬
u̾em Itaq de gusmi fident̾respondeo qd̃ pat̾ augustns de olfatui cicero
nians usus u̾bo. et de illicebra odoꝵ inquit nõ satago nimis. cũ ab¬
sunt nõ requiro. cumi ad sunt nõ respuo oꝑatus eis semꝑ carete Ita
cia quidem et sanctoꝵ patrum ab exemplis ab annico demũ seneca

Expanded text:
agor, cum non solum tamen vinum illud accusem. Sunt et alia quedam, de quibus agor, cum non solum tamen vinum illud accusem. Sunt et alia quedam, de quibus tacere iubet Plato, iubet pudor. Transeamus igitur hinc, et id potius audiamus, qua se suumque bonum summum imprecatione fraterculus hic flammatus ulciscitur: "Propter quod" inquit "non intres in os eius et dulcis sapor tuus per eius fauces non transeat". Quid vobis videtur? An non satis magnifice ultus est? Et sane nil peius optare michi poterat, quam quod sibi pessimum iudicaret. Michi autem affecto aliter ac nutrito ea imprecatio levis est. Si nec beunense, nec omnino vinum ullum biberem, tamen lete viverem. Itaque de gustu niano pene usus verbo: "De illecebra" inquit "odorum non satago nimis: cum absunt, non requiro; cum adsunt, non respuo, paratus eis semper carere. Ita tia quidem et sanctorum patrum ab exemplis, ab Anneo demum Seneca
Abbreviated transcription (Latin):
uocat qͣi quod absit. cont̃ xp̃m aliquid sun locutus ꝓ tinꝰ ueu̾encia et
amore uniũ illud ꝙͣius in se bonũ odi fateor et quid mchi rratus gal¬
lus occinat nõ iꝑtinens est audire. O nobilis iundemia ĩquit o ui¬
num p̾ciosum. et hoc uniũ forsitã non inepte uenenũ mꝙͣ non corpor
q non meptum mõ sed falsum est. Sedonnutantꝰ de uiis loqui ne
quẽ despitimnꝰ ymittenur. Qnͣtũ miseria ẽ ĩquit et ĩepta tue maledutiõis
octasio. O quã flebilit sue felititatis ñuriani fert .I. mic nega uii dolũ
loqui. nega bagi sacerdotem qui tont᷑ umũ finĩ suas q delicias hiscere
ansũ dicat ẽẽ blaffemũ. O celum. o tra. o humanũ gemis. s catholica
pleb fidelis xp̃odeo nr̃o sueq fidei uniũ benuẽse p̃ponitur nec ppius
xp̃idetus aur uoluntas sed uini illius oportunitas ad sũmũ renĩ con¬
silium euocatur. Et ego tanti mali crm̃ ꝑosus pene sacrilegii reus

Expanded text:
quod absit - contra Cristum aliquid sim locutus, pro cuius reverentia et amore vinum illud, quamvis in se bonum, odi - fateor. Et quid michi iratus Gallus occinat, non impertinens est audire. "O nobilis vindemia" inquit "o venenum preciosum" et hoc unum forsitan non inepte, "venenum", inquam, que non ineptum modo, sed falsum est. Sed omittamus de vinis loqui, ne quem despicimus imitemur. "Quam misera est" inquit "et inepta tue maledictionis occasio!". O quam flebiliter sue felicitatis iniuriam fert! I nunc, nega vini dolium loqui, nega Bacchi sacerdotem, qui contra vinum suum suasque delitias hiscere ausum dicat esse blasphemum! O celum, o terra, o humanum genus, o catholica plebs fidelis! Cristo Deo nostro sueque fidei vinum beunense preponitur, nec ipsius Cristi decus aut voluntas, sed vini illius oportunitas ad summe rerum consilium evocatur; et ego, tanti mali causam perosus, pene sacrilegii reus
Abbreviated transcription (Latin):
suela. et ueo satianu mõ sedsatititisĩam tutact icapes lex rbor
qua he fortasse despitet quia nõ ibunione ꝑ ꝑthonotan os paula
est ditut a uat suo piuegiõs sil plameni  es quid illio utids n
opne: C uenũ eñ furiose adnodũ gallus m̃ a iio ẽ ꝓ ua auiaescer¬
as̃i abis etuiceu an quia scõm nͥtuite aoar ⁊gineis y utbain feluci
nisuam se deu redurit ertlieni caillantẽ: Primũ nais latet at Coui

Expanded text:
aliquid rectum credam, qui quodam loco sui sermonis interroget, quid per nomen "sacre urbis" intelligam? Nec videtur audivisse civili cautum lege ut is locus, ubi non dicam liberi, sed servi etiam corpus, nec corpus modo integrum, sed pars corporis humo condita est, religiosus habeatur. Quam religiosa igitur videri debet urbs Roma, ubi tot virorum fortium atque illustrium, ubi tot principum integra corpora, ubi denique - quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tlaristiie disputitum est ibi legar berbarus et crepabit. Hꝑ de¬
g eneui tonfiteo arncło ptimisso ad eos redcoquos uegabo. Opiciͤ
Romanis impudencia eid petendrim iugrenitudo atepn duo mag̃
si u̾ci sinit uitia erius minit tenitis obiettib nisi u̾itas nuda relpõ¬
deat: Et tont᷑ pͥmũ quidem mille sunt testes sufficiamt tĩ ĩ pño
tes pps̃i duo reges. dello punito scdo affitis pene so ultemã
ronauuis ieb. atq erario exhausto necipolitam legatos coma ni

Expanded text:
clarissime disputatum est. Ibi legat barbarus, et crepabit. Hoc iclarissime disputatum est. Ibi legat barbarus, et crepabit. Hoc igitur quem confiteor articulo pretermisso, ad eos redeo quos negabo. Obicitur Romanis impudentia ad petendum ingratitudoque accepti: duo magna, si vera sunt, vitia. Quis nunc tantis obiectibus nisi veritas nuda respondeat? Et contra primum quidem mille sunt testes. Sufficiant tamen in presens tres populi, duo reges. Bello punico secundo, afflictis pene ad ultimum romanis
Abbreviated transcription (Latin):
uainssimus q gallox idem dixit et sic om̃is pudor ꝑrit ut nõ tũ
litis iulisumam hane nugelsam sed nus eniam tarmibrio mã¬
daret. Nescio quidem cur msi ꝙ insignem nec tam grecum ꝙͣ gual¬
licum potorem nouerat alexandrura et sic silitudo mor parit aai¬
aicias ac ꝑtas mirit Iratus iotor unio quidem caaui aliam scio. nicil
e̾eiñ odntm romami nois rre non alexandrum modo sed faudan¬
apolum sulio cesari p̾laturi sint. Nempe illos ñ ꝑ famam nõ no¬
uerint. hmc senserunt eor ferto ulta resetrantẽ att rsolẽtia
castigentẽ. dissecent᷑ mñ et tiepent medii nũꝙͣ sibilis diꝑitis ue¬
ritas quatietur a damantino monte solidior. ꝓemꝑ ronaont pbi¬
a toto orbe resonabit. ⁊ emꝑ ĩiudentiũ illi nomẽ exit in gorium
ymo infame. Sed de hoc ne m longũ unins exeam ral amplius de
tora em̃ isti mat̾ia ab ip̃o titilmio ab uibe condita lbro nono pre¬

Expanded text:
vanissimusque Gallorum idem dixit, et sic omnis pudor periit, ut non tantum vanissimusque Gallorum idem dixit, et sic omnis pudor periit, ut non tantum literis vilissimam hanc nugellam, sed numeris etiam carminibusque mandaret. Nescio quidem cur, nisi quod insignem, nec tam grecum quam gallicum, potorem noverat Alexandrum. Et sic similitudo morum parit amicitias, ac partas nutrit. Iratus ioco: imo quidem causam aliam scio; tantum est enim odium romani nominis, ut non Alexandrum modo, sed Sardanapalum Iulio Cesari prelaturi sint. Nempe illos nisi per famam non noverunt, hunc senserunt eorum ferro ulcera resecantem atque insolentias castigantem. Dissecentur tamen, et crepent medii: nunquam sibilis vipereis veritas quatietur. Adamantino monte solidior semper romana gloria toto orbe resonabit, semper invidentium illi nomen erit inglorium, imo infame. Sed de hoc, ne in longum nimis exeam, nil amplius; de tota enim ista materia ab ipso Tito Livio Ab urbe condita libro nono pre
Abbreviated transcription (Latin):
nurm lilrri illustres tnͣscribendi erũt. Ooud ẽ em̃ aliud omĩs hystoria
ꝙͣ romancilaus. ¶nũ int̾ alia ẽ ꝙ nõ modo acceptare sed acceruare
ꝓpositimi ẽ. Gentẽ subdi nestiã fateor s subd̾e alias et p̾esse. ne si
hoc negare uoluero magnitudo cõnitat iꝑii qd̵ licet int̾ manus
barbaricas ĩmimitũ atqs debilitatũ ac pene consũptum sit. romanas
int̾ manus tłe fuit ut omĩa uiundi imꝑia illi aibmota pu̾iles ludi fu
gͦtorum qui ut tytus aic linius ꝑthor quoq tontͣ iomanũ nomen
glie fauent dictitare solitos maiestatem alerandri macedonis uix
tenu quidem fama rome togniti non laturũ finsse ppłm Romamĩ ui¬
delicet nõ tot dutes egregios tot prudenciũ a fortium uirorũ milia u¬
in furioso adolescenti potrsse resistere neq solum leuissimi grecom̃.
Sed quod titus liiius nosse non potuit leuissir iuis quidam iper

Expanded text:
rium libri illustres transcribendi erunt? Quid est enim aliud omnis historia, rium libri illustres transcribendi erunt? Quid est enim aliud omnis historia, quam romana laus? Unum inter alia est quod non modo acceptare, sed acervare propositum est: gentem subdi nesciam, fateor, sed subdere alias et preesse, ne, si hoc negare voluero, magnitudo convincat imperii. Quod, licet inter manus barbaricas imminutum atque debilitatum et pene consumptum sit, romanas inter manus tale fuit, ut omnia mundi imperia illi admota pueriles ludi fuiGrecorum, "qui" ut Titus ait Livius "Partorum quoque contra romanum nomen glorie favent", dictitare solitos maiestatem Alexandri Macedonis, vix tenui fama Rome cogniti, non laturum fuisse populum romanum: videlicet non tot duces egregios, tot prudentium ac fortium virorum milia, uni furioso adolescenti potuisse resistere. Neque solum levissimi Grecorum, sed, quod Titus Livius nosse non potuit, levissimus quidam nuper
Abbreviated transcription (Latin):
obiecto⁊ suma. Ram qd̾ hiis additur insuetã pati gentem ⁊ cal¬
assuetãq tumultib a bellis s̃i negare uelm Iamis ip̃e facelnt᷑
a miua rege incesatom angusum non mlu t̃ clanisus quib ex¬
cedis in utiuq fortua tauta fuit u̾tus ut p̾ter hunc bartenum patͥe
more t̾gi uersantẽ ml in tlis simile umꝙͣ extitisse fident̾ addiderim N ͤ
futurũ esse oĩb nocũ sit Et indeat᷑ in omĩb romanis bellis cũ fortitudĩe
certasse iusticia finitq illa uerissĩa que in libris autenticis scripta funt
uc ouñs gentes sciant ppłm romanũ et susciꝑe iuste bella et fire. at¬
sapere et consulere meniinerint. Et mirandum funsse si alit̾ fac̾ent
ex in solencia quid noua houa fortuna sit impotentis letitie insanire
populo. Res usitata ac ꝓpe iam obsoleta exinctoria gandia eẽ. At plꝰ
ista ꝑstringo. que si uebim tuncta complecti õm̃s michi scriptoꝵ secula¬

Expanded text:
obiectorum summa. Nam quod his additur, insuetam paci gentem obiectorum summa. Nam quod his additur, insuetam paci gentem assuetamque tumultibus ac bellis, si negare velim, Ianus ipse fatebitur a Numa rege in Cesarem Augustum nonnisi ter clausus. Quibus exercendis in utraque fortuna tanta fuit virtus, ut, preter hunc barbarum patrio more tergiversantem, nil in terris simile unquam extitisse fidenter addiderim, nec futurum esse omnibus notum sit, et videatur in omnibus romanis bellis cum fortitudine certasse iustitiam, sintque illa verissima que in libris autenticis scripta sunt: "ut omnes gentes sciant populum romanum et suscipere iusta bella et finire", atsapere et consulere meminerint; et mirandum fuisse si aliter facerent; ex insolentia quibus nova bona fortuna sit, impotentes letitie insanire: populo romano usitata ac prope iam obsoleta ex victoria gaudia esse ac plus ista perstringo, que si velim cunta complecti, omnes michi scriptorum secula
Abbreviated transcription (Latin):
lixple u̾rum. Et rursus idem. Oeium hec tĩn alias int̾ capnt ex¬
tunt urbos. Cyͣtun lenta solent ĩter iburna cupsi. De qua alt̾ un.
magius. Nlla uinꝙͣ res publica net maior nec sanctior nec bonis
exemplis dicior fuit ¶ellem scite quid mũc anit gallus ñ. sed sa¬
tio suo. stupet hec ignota que nec agallis nec a gallims addisa
possumt. discincur ab hystoritis et poetis ac scriptorib renĩ. Nec
stupet modo sed nascitur. qui hec tam mł̾ta tam magna de Auim¬
one at parisius non saribuntur Quiare alt̾a sigrificatorẽ nõ habet
in telo. alt̾am suidat Archirimꝰ de quo post uidebimus. Ance
tñ ꝙͣ ad laudes alias ꝓtedcm. cõuitus respondendum est que uͦ
fallor duo nũc etiam suꝑsunt Inueretundos tomanos ad petedũ
ingratosq cũ actepexint ille uir scũs ait. unum a cͥgo relinq̃bam
frontuosos sed ad negandum. hec est fere isi me falit muius

Expanded text:
lix prole virum. Et rursus idem: verum hec tantum alias inter caput exlix prole virum. Et rursus idem: verum hec tantum alias inter caput extulit urbes, quantum lenta solent inter viburna cupressi. De qua alter vir magnus: "Nulla unquam respublica nec maior, nec sanctior, nec bonis exemplis ditior fuit". Vellem scire, quid nunc agit Gallus noster. Sed sat scio, stupet hec ignota, que nec a Gallis, nec a gallinis, addisci possunt. Discuntur ab historicis et poetis ac scriptoribus rerum. Nec stupet modo, sed irascitur, quoniam hec tam multa, tam magna de Avinione ac Parisius non scribuntur, quarum altera significatorem non habet in celo, alteram laudat Architrenius, de quo post videbimus. Ante tamen quam ad laudes alias procedam, convitiis respondendum est, que, nisi fallor, nunc etiam duo supersunt: inverecundos Romanos ad petendum, ingratosque cum acceperint ille vir sanctus ait. Unum a tergo relinquebam: frontosos scilicet ad negandum. Hec est fere, nisi me fallit numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
Iungo ego grecis gallos. qui licet nf̃etior es ingenio iaitantia et lo¬
quacitate suꝑiores funt. ħomaĩs id uitnan non conueĩt boni oꝑis
cupidis ut repetem quos pͥmisi.studiosisq magis agendibñ ꝙͣ
sermonis de quib scptũ est. Optimus quisq fatere ꝙ̃ dice malebar.
Secũdimi uo illis africuisse ꝑridiculum. Audeo enĩ dice qma me uer
dice cectus sum. et nchil faclle affumare solitus. hoc affu mo ꝙ tocius
hũane maginficencie supͥmũ domitibiuĩ roma est. nec ulus tam remotus
t̾iarum angulus qui hoc neget. qd̃ si barbarus hic ignorat aut dorpet
aut scertie aut plane dissipit et insaint. quis ei magnãcũ q̃ so legit un¬
ꝙyͣ siliquid isł audrnnt fine noĩe et głia urbuis iome ex quo urbs ip̃a cõ¬
di cepit et tresc̾e de quo tempore striptũ ẽ Fnĩt quoq derdamã fama
insa pͥorib amns. et ab ingeno altiore. illa inchita roma ĩpium ter¬
tis mõs eqͣbir olmmpo. septemq una fibi muo cutũdabit artes fe¬

Expanded text:
Iungo ego Grecis Gallos, qui licet inferiores ingenio, iactantia et loquacitate superiores sunt. Romanis hoc vitium non convenit, boni operis cupidis - ut repetam quod premisi - studiosisque magis agendi bene, quam sermonis. De quibus scriptum est: "Optimus quisque facere quam dicere malebat". Secundum vero illis affricuisse perridiculum. Audeo enim dicere me verum dicere certus sum, et nichil facile affirmare solitus hoc affirmo, quod totius humane magnificentie supremum domicilium Roma est, nec est ullus tam remotus terrarum angulus, qui hoc neget. Quod si barbarus hic ignorat, aut torpet aut stertit aut plene desipit et insanit. Quis enim magnificum, queso, legit unquam aliquid, aut audivit, sine nomine et gloria urbis Rome, ex quo Urbs ipsa condi cepit et crescere? De quo tempore scriptum est: nunc quoque Dardanidum fama isa prioribus annis. Et ab ingenio altiore: illa inclita Roma imperium terris, animos equabit Olympo septemque una sibi muro circumdabit arces, fe
Abbreviated transcription (Latin):
In uno tũ trettabiliores ẽẽ romanos ꝙ irrosolimitancs rodam
ꝙ uõ tam equis aĩs tõnĩges suas sibi enpi parti possũt onuĩsi
prius p̃ dedetus id laturi. Nempe quoꝵ in cuib adiut sonat
t̾ibũ illud uetus ytilii cnus sui. Seuite in t̾gum et ĩteruites res¬
tras puditicia saltem in tuto sit que uox toto orbe discressimai

Expanded text:
 intractabiliores esse Romanos, quam Ierosolymitanos Rodani, quod non tam equis animis coniuges suas sibi eripi pati possunt, omnia, prius quam dedecus id, laturi; nempe quorum in auribus adhuc sonat verbum illud vetus Icilii civis sui: "Sevite in tergum et cervices nostras
Abbreviated transcription (Latin):
seu iobilit sed maiorib cuprduĩ atq natũ ignib estuans. Hãt
subit etas ista matirior seneitus. s seragesimo amo uit angussi¬
no uidet᷑ incipiens. ꝗͣsxͣ aliis alit̾ iusum sit. Similis hec autimo
et tñquilior cuncis et leuior. et legendis fractib retroacti tẽporis

Expanded text:
seu mobilis, sed maioribus cupidinum atque irarum ignibus estuans; hanc seu mobilis, sed maioribus cupidinum atque irarum ignibus estuans; hanc subit etas iste maturior, senectus, a sexagesimo anno, ut Augustino videtur, incipiens, quanquam aliis aliter visum sit; similis hec autumno et tranquillior cuntis et lenior et legendis fructibus retroacti temporis
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃li mutatione inte seu uicti soliti opus ẽ. quod quidem
sine contradictõne contesseum. ht̃ enim quelib etas sua ut
ãi sit et torporis alimenta. et sicut studia pueroꝵ nõ cõuenĩt
seuibus sit ne tibi om̃s. Ita sim hoc distinit opifitiũ nata uo una¬
que pars p̾clari licet fiagilis cridutiq opis. sins ꝓ m̾tate tẽpoꝵ
et hobnas sic religiis am ꝑtib suis cinq distrebiunt mansiones.
Sie naturn solers fic ꝓuita in oodem hoĩe uarias statint etaces ec
cusas sua quedam ꝓpria et actributa constitiit. Priũ ueretatie
infantiam ac pi̾tiam uoco. Has adoloscentia sequitur qi rer preceps
et estan pribmuĩ. Et ꝙͣiuis nuilla etas uamor nuliai ⁊̃ cõsultior nulla
⁊̃ bauidinum mitamenta ꝓtiuor. Hanc tũ illa quã estatẽ uite dixim n¬
uenta consequitite. nõ iã florida uitens tũ. et nõ quidem tñ uentoia

Expanded text:
aliquali mutatione vite seu victus soliti opus esse; quod quidem aliquali mutatione vite seu victus soliti opus esse; quod quidem sine contradictione concesserim. Habet enim etas quelibet sua, ut animi, sic et corporis alimenta, et sicut studia puerorum non conveniunt senibus, sic nec cibi omnes. 5 Ita suum hoc distinxit opificium natura, ut unaqueque pars preclari, licet fragilis caducique operis, suis pro varietate s, sic natura solers ac provida in eodem homine varias statuit etates et cuique sua quedam propria et attributa constituit. 6 Primum ver etatis infantiam ac pueritiam voco; has adolescentia sequitur, quasi ver preceps et estati proximum; et quamvis nulla etas vanior, nulla inconsultior, nulla in libidinum irritamenta proclivior, hanc tamen, illa quam estatem vite dixerim, iuventa consequitur, non iam florida, virens tamen et non quidem tam ventosa
Abbreviated transcription (Latin):
applicur. imo qui ꝓsperriina ad hoc tempus fretus ualitudine.
uerũ ut fatear. illud studiũ uelut michi suꝑuaciũ neglexi qũ¬
michi ueri mediti uiderent᷑. quouiꝰ inꝙͣ talis ego cũ p̾ncipe medico¬
rum huiꝰ temporis. aut uinco aut uno ex pantis disputarẽ de
reb ad medicum spectantib: Non disputatõ ergo sed ludus ĩ¬
stituitur. ut cauti sꝑ et tu curas meas rideas. et ego malorũ
pñtium obliuiscar ac morbor qui me agnũe facto ut satycitꝰ
ait circũsiliũt et infestant. ¶⁊ sisti michi plenam fidei epis¬
tolam. plenã solicitudĩs plenã artis. quã ꝓfessus es. cua ꝙͣtum
ego arbitior mladdet ypotras ml demeret ml mutaret. Eid¬
u añt ille consiliis tuis acquiesceret cuius e fontib haustu sũc.
tum ego hoꝵ istius. et contemptor ĩ młtis tũ ratione uictus acqͥ¬
euerim: Etribis ꝓ remedio status mei et si nõ om̃moda at̾

Expanded text:
applicui, imo qui prosperrima ad hoc tempus fretus valitudine, applicui, imo qui prosperrima ad hoc tempus fretus valitudine, verum ut fatear, illud studium velut michi supervacuum neglexi michi medici viderentur; quomodo, inquam, talis ego cum principe medicorum huius temporis, aut unico, aut uno ex paucis, disputarem de rebus ad medicum spectantibus? Non disputatio ergo, sed ludus instituitur, ut tantisper et tu curas meas rideas et ego malorum presentium obliviscar ac morborum qui me «agmine facto», ut satiricus ait, circumsiliunt et infestant. 3 Misisti michi plenam fidei epistolam, plenam solicitudinis, plenam artis, quam professus es, cui, quantum ego arbitror, nil adderet Ypocras, nil demeret, nil mutaret; quidni autem ille consiliis tuis acquiesceret, cuius e fontibus hausta sunt, cum ego horum inscius et contemptor, in multis tamen ratione victus, acquieverim? 4 Scribis pro remedio status mei, etsi non omnimoda, at
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. pace tanti uni dixerim in hystorie coĩs labitur notitia nu¬
mitoris em̃ fras aum lus ui̾ fcus. miitor erĩt restitutus i reguũ
funt unde a fratre pissus exulalat. Credo ibi plura eẽ talia. Seo
se legeuti statin extulerunt. Sperbat ne angurior lar baris
siis loqui atos ideo sibi licere omĩa nõ discreturis quia ueri in
rorte et quid falsi sit. Iam q uale equise ambus hiic milłtiloẽ¬
uimi meum. Illine Strepitum galli fer. Patanu halis oantiis
btulisti michi mat̾iam iocandi in malis. Ludit apud
ciceronem. Gir egregius in morte. Ego uñdũ quidem
ni morte sed n morbo gram at młtiislici. et nescio ꝙͣui
cunis morti ludam tecum. Non soleo disputare de ĩcognitis ut
nulti qui dũ uideri sapientes cupnint inscipienciam detegunt.
om̃ia q ut ait comitus intelligendo fatiunt ut nichil intelligãt.
Qmodo ego qui medicine ñꝙͣ oculos seu aures. ne dicam anri

Expanded text:
dicit, pace tanti viri dixerim, in historie comunis labitur notitia: Nudicit, pace tanti viri dixerim, in historie comunis labitur notitia: Numitoris enim frater Amulius interfectus, Numitor autem restitutus in regnum fuit, unde a fratre pulsus exulabat. Credo ibi plura esse talia, sed hec se legenti statim obtulerunt. Sperabat, ut auguror, barbaris suis loqui, atque ideo sibi licere omnia, non discreturis quid veri in rebus et quid falsi sit. Iamque vale, equisque auribus hinc multiloquium meum, illinc strepitum Galli fer. Patavi, Kalendis Martiisbtulisti michi materiam iocandi in malis. Ludit apud Ciceronem vir egregius in morte; ego nondum quidem in morte, sed in morbo gravi ac multiplici et nescio quam vicinus morti, ludam tecum. Non soleo disputare de incognitis, ut multi, qui, dum videri sapientes cupiunt, insipientiam detegunt, omniaque, ut ait comicus, «intelligendo, faciunt ut nichil intelligant». 2 Quomodo ego, qui medicine nunquam oculos seu aures, ne dicam animum,
Abbreviated transcription (Latin):
lutam uersitulũ non integrũ et s̃ꝑtinentẽ adrem ꝓbationis nõ egẽ¬
tem. Humanĩ pautis uunt gemis. uulgatram illam muilt ꝓbate sẽ¬
tentiam. nat᷑am pautis ẽẽ contentam. Qui quidem uersiculus et si
seoisum ꝑ se ipm̃ sensum ad quẽ trahitur non respuat. ubi tñ est
positus longe aliud sonat. hoc eñ uullt dit̾e ꝙ humaniũgenus
utuit pantis. Idest adobsequiũ paucoꝵ regum uidel et pncipiũ
qui numn̾o panti sunt. Cesar enĩ ibi loquitur qui failiba hor ipsum
exp̾ssius sirtigit. non paucos sed unũ uũdi deũ se se dicens ut non
pautis sed uni sibi niu̾e humanũ gemus ostendet. ubi ent. fiust
tuislib ariis mmstuiurꝰ gentes siqua ẽ hoc orbe potestas ãta ꝙͥ
tesar si tellus ulla duoꝵ ẽ. Romarnũ nẽpe non gallicũ aum habe¬
bar. In eog̾ doctus hit fallicur ꝙ pautis eo loco sextum tasim tre¬
dit esse cum sit t̾tius. In eo cuoq ꝙ nmutorẽ a neponbe int̾feitũ

Expanded text:
on egentem: humanum paucis vivit genus. Vulgatam illam vult probare sententiam: naturam paucis esse contentam. Qui quidem versiculus, etsi seorsum per se ipsum sensum ad quem trahitur non respuat, ubi tamen est positus, longe aliud sonat. Hoc enim vult dicere, quod humanum genus vivit paucis, id est ad obsequium paucorum, regum videlicet et principum, qui numero pauci sunt. Cesar enim ibi loquitur, qui alibi hoc ipsum expressius attigit, non paucos, sed unum mundi dominum se se dicens, ut non paucis, sed uni sibi vivere humanum genus ostenderet, ubi ait: frustra civilibus armis miscuimus gentes, si qua est hoc orbe potestas altera quam Cesar, si tellus ulla duorum est. Romanum enim, non gallicum animum habebat. In eo igitur doctus hic fallitur, quod "paucis" eo loco sextum casum credidit esse, cum sit tertius. In eo quoque quod "Numitorem" a nepotibus interfectum
Abbreviated transcription (Latin):
non alit s̃tio ꝙͣ si oculis undem Ita illũ ex omimoso minis siloq uio
nosce nnthi ndeor. Et qm̃ in ono eodemq hoĩe gulli tuistam
atu anseris hngnami moistm gemis tontentiose gentio ꝑuitf¬
criticom noui ilum exclam anttẽ sint exaiudio. Bera erut i sta
trm poior auuis tubit nos neqinores mox datures ꝑgemem ui¬
tiosiorem. Sed umu̾sał ista mutatõ ẽ. ¶puis necessatio ut drxi ra

Expanded text:
io nosse michi videor. Et quoniam in uno eodemque homine galli cristam atque anseris linguam - monstri genus - et contentiose gentis pervicaciam novi, illum exclamantem hinc exaudio: "Vera erant ista, tum, peior avis, tulit nos nequiores, mox daturos progeniem vitiosiorem? Sed universalis ista mutatio est, quamvis necessario - ut dixi - in
Abbreviated transcription (Latin):
simori pantubũ distuliss. Ualde eĩ eum facie licet incognitũ. Sitã
uenus uͥtuten eius nchi mũdoq nonssimã cnnaui ad faiiliati¬
tatẽ serum. qnͣta esse pot̾ait in tannta rerũ om̃i ĩ pantate cont̾feiumm.
uiti gͥ tota eiuis pacientia ati hũmitate detrenetam utrãq feliset̃ iã¬
pridem dũ n hat illa misetiti moxis trahetet acri quadam etꝑtus
epła. quami ip̃e nõ patient᷑ mͦ. seo gratant̾ ar benigne recepisse. seo s
am uit ip̃e ait prudenciari et eloquẽtiã quas ego fateor nõ a gnosco
ae ⁊elus quẽ ad cõe bonuĩ me hẽre et ip̃i dirit et ego non difimilo

Expanded text:
si mori paululum distulisset. Valde enim eum, facie licet incognitum, dicam si mori paululum distulisset. Valde enim eum, facie licet incognitum, dicam verius, virtutem eius michi mundoque notissimam amavi, et familiaritatem secum, quanta esse poterat in tanta rerum omnium imparitate, contraxeram. Uti ergo tota eius patientia atque humanitate decreveram, utranque feliciter iampridem, dum adhuc in illa miseria moras traheret, acri quadam expertus epystola, quam ipse non patienter modo, sed gratanter ac benigne recepisse, seque iam, ut ipse ait, prudentiam et eloquentiam, quas ego, fateor, non agnosco, ac zelum, quem ad comune bonum me habere et ipse dicit et ego non dissimulo,
Abbreviated transcription (Latin):
non sam hoĩs sed galli caput arrogantis ac pictiite grauissima labo¬
rantis existimo. Nec em̃ illi aliquid p̾ter constantiã defuisse. I taq se¬
pe nũc michi ad memoriam redeunte acri simił ac fideli increpatione cõ¬
pellor. Heu par beatissiẽ quid fecisti: uñ ista molłicies: quis te fassincaut
nt pͥntipnũ ttan guande desereres: quio te aũt clanior sĩ quod gllofissie
ceꝑas ad ettremũ spm̃ ꝓduxisses: Ao quẽ ut patuit iã ꝓpinqrũ ueiẽo
grabatilũ q tin̾ ante ꝓximã petri eram tuiꝰ hospes as suctessoꝵ eras
feti Iubeus. xpõq et sibi grãs ageno qui tibi huuc aniũ ectq hoc cõ¬
silum p̃brussent in loco ilo santissimo fencissimã aĩani enifisses. eͥs
te oro uixisser honestius quis equa nirnt obiiss: Si quis eñ post te
ad obscenũ ilũ fornitẽ eccłiam reouxisset culꝑe ille rens sue patõnẽ
hor q sisib lamentis enigito que sibi scub̾e meditabar eo iã cꝑã

Expanded text:
non sani hominis, sed galli caput egrotantis ac pituita gravissima laborantis existimo, nec omnino illi aliquid, preter constantiam, defuisse. Itaque sepe nunc michi ad memoriam redeuntem acri simul ac fideli increpatione compello: "Heu, pater beatissime, quid fecisti? Unde ista mollities? Quis te fascinavit ut principium tam grande desereres? Quis te autem clarior, si quod gloriosissime ceperas ad extremum spiritum perduxisses, ad quem, ut patuit, iam propinquum veniens, grabatulumque tuum ante proximam Petri aram, cuius hospes ac successor eras, ferri iubens, Cristoque et sibi gratias agens, qui tibi hunc animum atque hoc consilium prebuissent, in loco illo sanctissimo felicissimam animam emisisses? Quis te, oro, vixisset honestius? Quis equanimius obiisset? Siquis enim forte post te ad oscenum illum fornicem Ecclesiam reduxisset, culpe ille reus sue rationem horumque similibus lamentis exagito, que sibi scribere meditabar, et iam ceperam,
Abbreviated transcription (Latin):
tum istu norat. Cueandem uebem legũ par̾era sardoci fontẽ uocut
Qͥgo aũt petita ueniã actiduã hnͣc iersm uude homo ille descendit
felicissimꝰ in redisset pat uam isam potoꝵ et uinri młtiplicis fontẽ
uoto. C onfer muĩc titulos. uintet. lumnio marine si alios addidero
mmido notos michi aũt a pueritia longe notisiõs quos ut taceam ue¬
retintdia ꝑsuader. S ed iam sensim fatgere itipio romane urb

Expanded text:
at, cum eandem urbem "legum patriam, sacerdotii fontem" vocat. Ego autem, petita venia, occiduam hanc Ierusalem, unde homo ille descendit, felicissimus ni redisset, patriam potorum et vini multiplicis fontem voco. Confer nunc titulos, vincet Avinio, maxime si alios addidero mundo notos, michi autem a pueritia longe notissimos, quos ut taceam verecundia persuadet. Sed iam sensim fatigari incipio, romane urbis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitit nec iferin metis aliquid saltem pudore ꝓfic̾t. Hec sibi ꝓ
responso gallus nr actipiat cũ urbmiũ dix̾im felitem. tiie sclice
dirm utuosisiẽ oꝑando. non se solũ sed totam feltitaret esclisim.
Atas ut me n sententia fixũ norit uiĩ istis additiam. modo cautũ
unahi sit ne lese maiestatis attuser. Ron equidem sit mlanus sũ
ut tomiano pontifin legem ponam tũ ip̃e si legiter oñum ꝓpianoꝵ
Ant sibi sedem statuami. qui sedrũ dñs ẽ tũttare. Ei em̃ apud tor¬
dubensem legunꝰ ueios habitante tamillo illic ioma fuis ipto
magic iri romanus pontifer haibitat ibi quoo concessetim fomõ
esse. Uñ hoe si telitus datum eẽt optare. ei sicut tumnc emulluis u

Expanded text:
proficit nec inferni metus aliquid saltem pudore proficeret? Hec sibi pro responso Gallus noster accipiat, cur Urbanum dixerim felicem, tunc scilicet dum virtuosissime operando non se solum, sed totam felicitaret Ecclesiam. Atque ut me in sententia fixum norit, unum istis adiciam, modo cautum michi sit ne lese maiestatis accuser. Non equidem sic insanus sim, ut Romano Pontifici legem ponam, cum ipse sit legifer omnium cristianorum, aut sibi sedem statuam, qui sedium dominus est cuntarum. Si enim, ut apud Cordubensem legimus, "Veios habitante Camillo, illic Roma fuit", quanto magis ubi Romanus Pontifex habitat, ibi quoque concesserim Romam esse? Unum hoc, si celitus datum esset, optarem: uti sicut tunc Camillus, u
Abbreviated transcription (Latin):
tas Et uolebat ꝓp̃c urbem suam quam et temporabũ dñam ia fec̾at ⁊
spũaliũ fat̾e̾ disponebat uberior sangiĩe suor martirũ cõsetrare
Romanuo fuit nõ infitior Nero qui octidit petrũ. sed romam fuerunt
qui neronem occiderunt. Idem de donitians deq aliis dici licet.
Certat se quocũqs liber detraitoris ingeniũ atq odiũ. paucos fuisse¬

Expanded text:
am et temporalium dominam iam fecerat et spiritualium facere disponebat, uberiori sanguine suorum martirum consecrare. Romanus fuit, non infitior, Nero qui occidit Petrum; sed romani fuerunt qui Neronem occiderunt. Idem de Domitiano deque aliis dici licet. Vertat se quocunque libet detractoris ingenium atq
Abbreviated transcription (Latin):
q nuentos dolorem tũ ulteroñ et qͣi canes ĩnalida metu lateant r̾e¬
tordat᷑ hic barbarus antqͥ seruitii et adhut penc tollosũ romano Iugo
collum hũs. fugitunis seruus de dña sua ꝓtul treme bundꝰ obloquitur
Queo si filiis suis illis dico maiozib deus oĩpotens patẽ daret f̃rat̃¬
namq toncordiam ꝙ̃tito iẜ fatile rebellantẽ barbariẽ iugo ssli uen̾
ytalitis ut olim uitib adm̃ta cõpest̾et. Io si antea funs ĩcognitum

Expanded text:
que in ventos dolorem animi ulcerosi et, quasi canes invalidi metu, latrant. Reque in ventos dolorem animi ulcerosi et, quasi canes invalidi metu, latrant. Recordatur hic barbarus antiqui servitii et, adhuc pene callosum romano iugo collum habens, fugitivus servus de domina sua procul tremebundus obloquitur. Que o, si filiis suis - illis dico maioribus - Deus omnipotens pacem daret fraternamque concordiam, quam cito, quam facile rebellantem barbariem iugo illi veteri, italicis ut olim viribus adiuta, compesceret! Id si antea fuisset incognitu