comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carruca undiq contecta qͣ capsa silentum uel petorritum cõ¬
tecta quatuor uotaꝵ behicula. quib matͦne olim utebantur.
lenta ueneti coloris. Nunt ut nunc sunt rosati qͥbus insĩ
caste matͦne. uti nõ poterant s nͨ iũctis E ast̾na uehicłm
itineris qͣ uiest̾ma mollib stramentis composita a duobus¬
moti uino ĩinterentur Sͭ autem a bacho. baculus. ita
a batulo barillus ꝑ diminucoẽm Ffustes ꝙ p̃fixi ĩ terra ftent

Expanded text:
carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum vel petorritum contecta quattuor rotarum vehicula, quibus matronae olim utebantur. lenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Basterna vehiculum itineris, quasmoti vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem. 2. Fustes, quod praefixi in terram stent,
Abbreviated transcription (Latin):
benata Standendo .i. ascendẽdo. Hinr ⁊ scabelli qͥ in lectis par¬
uis uel sellis ob ascensum appomuntur. Wcabellu ante ⁊ subpe¬
daneum dicitur. Nam qd̃ dicunt g̾ci ypopodion. dixerunt la¬
tam scabellum. ⁊ ali dixer̃t suppedanen ꝙ Sub pedibs .t.
Bransilide trradus sinit. n bn honorati ĩ edib sedent Wedes at¬
dce qm̃ ap ueteres xonos non erat usus accubendi. Unde ⁊ cõsede
dicebatir. Nestea ut ait uarro de bita pͥpͥ romãi uiri discabẽ
uo ceteroꝵ cathedre doctor Item thronũ g̾ci dicunt. nos solui
a soliditate dc̃m qr̃ solidum Wecundum aͦͤ ꝑ antisticon quasi
subsedia Sella currilis erat in quib ng̃ratꝰ sedentes iura
reddebant Dicte aũt curules qr ap̃ ueteres p̾tores ⁊ cõsules.
q̃ post eos uehebantur quib sedentes dicere ira solebant
a currau curtules selle Sunt noĩate. Cripedes õt scãnelli
retas dicebant ꝓpterqd̾ hrent rotas Carpentu pomatitum

Expanded text:
b scandendo id est ascendendo. Hinc et scabilli, qui lectis parvis vel sellis ob ascensum adponuntur. Scabillum autem et subpedaneum dicitur; nam quod dicunt Graeci ὑποπόδιον, dixerunt Latini scabillum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansilia gradus sunt ubi honorati in sedibus sedent. Sedes bendi; unde et considere dicebantur. Postea, ut ait Varro de Vita populi Romani, viri discumbere ui Graece θρόνος dicitur. Item thronum Graeci dicunt; nos soliuma soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi ellia quasi subseddia. Sella curulis erat in quibus magistrati sedentes iura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consules quae post eos vehebantur, quibus sedentes dicere iura solebant, a curru curules sellae sunt nominatae. Tripodes scamelli retas dicebant, propter quod haberent rotas. Carpentum pompaticum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sorium Papsis q̃driangulus ⁊ q̃drilagenius uas i ꝑibud
ista concana sis ⁊ g̾ti hͦ nuncupant Scntella a scuto ꝑ di¬
minucoẽm est enim eiꝰdem similis. Apofereca a grecis
a ferendo poma uel ad nota est enim plana S almiũ uaz
aptum salsib. idem ⁊ sulzita qiͣ salzica Acctabłm quasi
minus utilis oins. Numquid sĩs pocius. cur cocdeare uocor
Srusciles greco noͦ. L atine tripedes. Qͥ autem qͣtuor
pedib insistunt abusiue dicuntur In uasculis autem tͥa¬

Expanded text:
mensorium. Parapsis quadriangulum et quadrilaterum vas, id mensorium. Parapsis quadriangulum et quadrilaterum vas, id ista concava: sic et Graeci haec nuncupant. Scutella ab scuto per diminutionem; est enim eiusdem similis. Apophoreta a Graecis a ferendo poma vel aliud aliquid nominata; est enim plana. Salinum vas aptum salibus. Idem et sulzica, quasi salzica. Acitabulum quasi minus utilis ovis. Numquid scis potius quur cocleare dicor? Trisceles Graeco nomine, Latine tripedes: qui autem quattuor pedibus insistunt abusive dicuntur. In vasculis autem t
Abbreviated transcription (Latin):
fictilia dicta ꝙ fiant ⁊ figantur ex terra. Fingere euini
façere ẽ.⁊ formare ⁊ plasmare Unde ⁊ figuli dicunt ⁊ uas
insula pͥus inuenta tradunt᷑ facta ex creta Eude ⁊ samia
gere Autiqͥorez autez fuisse usum fictilrꝰ uasoꝵ quã fũdẽdi
eris aut argenti ap̃ ueteres .i. uͨ aurea nͨ argentea s fictilia
manib aptant᷑ Agilla quoq excocta testa uocãbłm sumyfit.
lie dñt᷑ ubi fiunt Sunt .n. rubͥ de quib seduliꝰ Rubra
ꝙ appositum testa ministrat olis E anna uasa quidam putãt¬
ab oppidog̾cie. samno hr̃e nomen Alii dicunt c̾tam esse
ytalie. q̃ nõ longe aroma nasçitur q̃ sanna appellatur
Celata uasa argentea uel aurea s̾ siguis emmenciõib
intus exͣme expressa a celo bocata qd̾ ẽ genus framentĩ
qd uulgo Cilionez uocant Crisẽ dca uasa deaurata g̃cũ ẽ
Sculpturam dicunt .i. sursum sculpta Discus aña. Scus.
a spẽ scuti. ⁊ inda scutella Poftea discus uocatꝰ ꝙ t̾et

Expanded text:
 quasi vesculum. Fictilia dicta, quod fiant et fingantur ex terra. Fingere est enim facere, formare et plasmare. Unde et figuli dicuntur. Et vas insula prius inventa traduntur, facta ex creta et indurata igere. Antiquiorem autem fuisse usum fictilium vasorum quam fundendi aeris aut argenti; apud veteres enim nec aurea nec argentea, sed fictilia manu aptantur. 4. Argilla autem excocta testae vocabulum suscipit, liae dicuntur, ubi fiunt; sunt enim rubra. De quibus Sedulius: Rubra quod appositum testa ministrat olus. 6. ab oppido Samo Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deaurata; Graecum est. sculpturam dicunt, id est sursum sculpta. Discus antea scus ab specie scuti; unde et scutella. Postea discus vocatus quod det
Abbreviated transcription (Latin):
quos nos griffos dicimnus. Punitam lectipam ⁊hemles pͥinis
auastagine euecti. ⁊ nde nõti. L ectice siue plutei lecti. de quo
interior Gemiales lecti ꝓpͥe sunt qͥ st̃mintur puellis amantib
ucita generandis libellis . unabina sunt Iectuli ĩ quib ̃fates
uacere consuenerunt. dcã ꝙ partui adhibeantur ꝙͣ cumabula fe
pita hominum feratur. Sicut plantus art. Q apulaus deuerx¬

Expanded text:
s nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consuerunt, dicta quod partui adhibeantur, quasi cynabulapita hominum feratur. Sic Plautus ait Mil.
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus. Hinc ⁊ faba fresa q̃ molita et Rupati sunt foẽi
sunt. Ende ⁊ eor morsus. uehementer obest Cannis. a canit
ꝙ est brene Habenas ab habendodc̃as. ꝙ hiis eqͦs hẽamus
ls ẽ teneamus. Wiide eqͥ habiles dcĩ. ħ qr retinacła a retinendo
da. E ella a sedendo. qrͣ sedda. Antela qiͣ ante sellam sicut/⁊
postella qrͣ post sellam Eingulum hominu ueutͥ gnis est.¬
Nam aminalm̃. gne feminmo. Ricimus has cingulas Ecã¬

Expanded text:
rdeant: hinc et faba fresa que molita est. Lupati sunt freni sunt; unde etiam eorum morsus vehementer obest. Chamus . . . . 3. Habenae, ab habendo dictae, quod iis equos habeamus, hoc est, teneamus, unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. m. Sella a sedendo, 518 quasi sedda. Antella, quasi ante sellam, sicut et postella, quasi post sellamnam animalium genere feminino dicimus has cingulas. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Pcilum a potando nõtum Est em om̃e uas De uasis po¬
uitrofiant Ditru ein g̾ce film.uel ialm dicitur patere
fiale sunt dcẽ uel ꝙ in ip̃is potare solemus uel ꝙ patenres sunt
dispansisq laboris Eratera calix est duas ansas hñs ⁊ ẽ grecim
nomen ed̾clinatur aut̃ ap̾ eos hic crater crateris Nã lanẽ
gna᷑. Ex quib cimbia pocula dcã sunt ex similitu  embe

Expanded text:
Poculum a potando nominatum: est enim omne vas, in itro fiant; vitrum enim Graece ὑαλος dicitur. Paterae phialae sunt dictae vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt dispansisque labris. Cratera calix est duas habens ansas, et est Graecum nomen. Declinatur autem apud eos hic crater; nam Latine haec crgenera, ex quibus cimbia pocula dicta sunt, ex similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
parte musti amissa. ꝙ remanserit carenu ẽ. Cin qͣria ẽ
marum fructus ĩ liquore expͥmatur. coctisqr frngibus aq̃
ꝓnig̾or qiͣ succus colatur ⁊ ipsa coccio sicera nuicupatur
Ceruisia. a. Cerere .i. a fruge uocata. Est enim pocio
ex seminibus fritmenti. Wariomõdo ꝯfecta Celia a
calefaciendo appellata. Est enim pocio ex sucto txitici patẽ ꝯft̾to
siccatur ⁊ post ĩ farinam redacta. molle succo admiscet᷑. qͦ fermẽ¬
tato sapor austeritatis & calor ebrietatis adicit᷑. q̃ fit ĩ hiis ꝑti¬
bus hispame. cꝰ ferax uim locus non est. fex dcã ꝙ sese uasis
mergendo affigat ¶ arum ẽ liqͦr piscium salsus qͥ oli ꝯficie¬
batur ex pisce quem g̾ci garon uocant.⁊ qͣrius nunt ex ĩfiuito
liquant cꝰ liqͦr appellatur sulsugo uel muria iroprie autẽ

Expanded text:
parte musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contrarimarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi succus colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. 17. Cervisia a Cerere, id est, fruge vocata. Est enim potio ex seminibus frumenti vario modo confecta. 18. Caelia, a calefaciendo appellata. Est enim potio ex succo tritici per artem consiccatur, et post in farinam redacta molli succo admiscetur, quo fermentato, sapor austeritatis et calor ebrietatis adjicitur. Quae fit in iis partibus Hispaniae, cujus ferax vini locus non est. Faex dicta, quod sese vasis emergendo affigat. 19. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γαρον vocabant, et quamvis nunc ex infinito liquant, cujus liquor appellatur salsugo, vel muria. Proprie autem
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ ĩ siuto rose mel adimisceat᷑. aDedicͣtu uinũ mellemix¬
tim &Dedus qͣ mellis. qr ex melle fit. situt calamitas. ꝓ cada¬
mitas Fecula uua pingius de cocta nsqr ad crassitudinez melt
as refrigerata utilis stomaco. Nassum quicqͥd ex bua passa.

Expanded text:
eo quod in suco rosae mel admisceatur. Melicratum vinum melle mixeo quod in suco rosae mel admisceatur. Melicratum vinum melle mixtum. Medus, quasi melus, quia ex melle fit; sicut calamitas pro cadamitas. Faecula uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis ac refrigerata, utilis stomacho. Passum, quidquid ex uva passa
Abbreviated transcription (Latin):
est fece. Falernus uinuz uocatum a falerna regione cãpame
ubi optima uina nascinitur Collatum uas ꝓpͥu nũcupatã ĩqͤ
portat᷑. Gazetum regio unde deffertur Goza .i. oppidum pale¬
stine est Infertum uinum dicitur qͥd̾ altari libatur atq offert᷑
qͣ plures ad pretores ⁊ consules uinu honorarium deferebant.
nimqͣ accepi. nͨ p̾mde pͥuatꝰ qͥdem ¶rudum uinum ẽ insuaue
qd̃ sui potant. Acetum uelqr acutu uel qr aq̃tu Uinu enim
aqͣ mixtum cito ĩ hunt sapore redigitur Unde ⁊ acidum qͣi aqͥd
Conditum uocatum ꝙ nõ sit simplex s ꝯmixtiõe pigm̃toru
compositum Latteatum ẽ pocio a lacte. adulsum ex melle
mustum melle adimixtum uehementẽq agitatum atq cõ¬
motum Otromelum . ꝙ fiat ex aqͣ ⁊ melis marianis Bacta¬
tum liquor ẽ aque feciuim adimxtus ⁊ sacto expssus Auria
oxymel appellatu ꝙ aceti ⁊ mellis ꝑixta conficiatur ma¬
teria Unde dulcediẽ retiẽt ⁊ acͦrem R odomelum dicit

Expanded text:
est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur atque offertur. quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mixtum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et commixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est potio e lacte. Mulsum ex melle . Oenomelum mustum melle admixtum vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis Matianis. Saccatum liquor est aquae faece vini admixtus et sacco expressus. Lorea. Oxymeli appellatum quod aceti et mellis permixta conficiatur materia, unde et dulcedinem retinet et acorem. Rhodomelum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ectice a lectis hbis uocate. Etratꝰ.P̾ lectis ⁊ sels¬
astuendo dc̃s. qi storiat In huis solum antiqͣ accubabasino
n oñdũm laneis stͣmentis reꝑtis Etoria ꝙ terra strata eit sima
ost brenis ⁊ circa tenam Qi reci enim Camibrie dicunt Cubile
Etubandi locꝰ Grabatu ꝯ̃tum est. Baiauola ẽ lectus qͥ iitinere
banuatur a banilando ⁊ ad portando ⁊ nluinar lectus dintur

Expanded text:
ectice a lectis herbis vocate. Stratus a sternendo dictus, quasi storiatus: in his solis antiqui accubabant, nondum laneis stramentis repertis. est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est d
Abbreviated transcription (Latin):
pis est tͣrestris ĩ modu columpne qͥ a uolubilitata noͫ
accepit. U eqͦ uirgiliꝰ. Areaq ĩ pͥmis ingenti equanda chi¬
lidro ⁊ uertenda manu. Tribula genus uehiculi unde
teruntur frumenta.⁊ ob hͦ ita uocatum pala quem benti¬
la bore uulgo uocat᷑ a uentilandis paleis nota furcille
dicte. eoꝙ his frumenta cilluntur .⁊ mouentur Unde ⁊
mouere est Tessere sunt quib frumentoꝵ nũs desigͣt᷑¬

Expanded text:
olumnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingenti aequanda cylindro, Et vertenda manu. 10. Tribula, genus vehiculi, unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatur. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. 11. Furcillae dictae, eo quod iis frumenta cilluntur id est, moventur. Unde et illere est
Abbreviated transcription (Latin):
Sandelabꝵ a candelis dcm̃. qiͣ candelafer q candelam ferat wereꝰ
circundatos huere maiores. Unde ⁊ finera dicuntur. funahaãt
nalia nobant t unalia candelabra apͦ ueteres. Extantes stimlłos.
hũerũt ad uncos quib funiculi c̾a uelcꝰq mõi alimento limũs
obliti fingebantur Idem rtaq ⁊ stimłi p̾acuti funalia direbantue
Lamꝑa flamina ẽ ĩuertice lucens dcã q labentis ĩ notu ostẽdisse
uideatur. Faxdicta ꝙ focos faciat cꝰ diminutm̃ facula Lãterna
intus lumine. ut uenti flatus adire non possit. ⁊ ad p̾bendũ lumen
undiq facile circumteratur Lucubꝵ uocatum ꝙ luceat in umbra
Est emnz modicus iguis qͥ solz ex temu stupa ceraq formari sdi

Expanded text:
andelabrum a candelis dictum, quasi candelaforum, quod candelam ferat. Cereucircumdatos habuere maiores; unde et funera dicuntur. Funalia autem nalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta intus lumine, ut venti flatus adire non possit et ad prebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum, Est enim modicus ignis, qui solet ex tenni stupa ceraque formari. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
nxta pħos qͣsdam cuucta ex igne ꝓc̾antur Et reuera sine calõe
nͣ uasertur adeo ut de septentrione dicatur uterili yo quicqͣm
fe ugore gignit. Uaro autez focos ait dictos q foueant ignes nã
iguus ipse flamia est Qucquid añ ignez foueat focus uocatu Scu
ara sit siue quid .a. ⁊ qͦ ignus fouetur Aucerna alicimo dã est¬

Expanded text:
philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Septentrione poeta dicat sterili non quidquam frigore gigni. 506 Varro autem focos ait dictos, quod foveant ignes, nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud, in
Abbreviated transcription (Latin):
ydria. genus uasis aqͣtilis ꝑ diuaçionem uocata Y dor enim
aquam dicunt Situla ꝙ Sicientib apta sit ad bibendum.
qd̃ uas g̾ti cadum uocant. Datinu uas fictile qd melius neu¬
Tͦ gñe dicitur q masculino S icut ⁊ Saliun dicitur uas
aptum salib drca ẽ amphore spes ⁊ minore uocabilo

Expanded text:
ydria genus est vasis aquatilis, per derivationem vocata; hydor enim aquam Greci vocant. Situla, quod sitientibus apta sit ad bibendum, quod vas Greci cadum vocant. Catinum vas fictile, quod melius neutrum dicitur quam masculmum, sicut et salinum dicitur vas aptum salibus. Orca est amphore species, cuius minore vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
a colando dc̃es. Fisclum qiͣ fisculum. a colando olea dcm̃
aqua exhitur Lucreciꝰ In fluio uersare rotas.
atq austra uidenius. Austea enim .i. rote ab hanriendo
aqua dicta. Siregiluis ꝙ ĩgiro ꝟtatur. Est enim lignu
⁊ tnͣsuersa parte mobile. exqͦ. fiis cu situla uel utre
in puteum diuortitur hauriende aqͣ cã Telonez ortolãr
Uñ ⁊ mustella uocata. qrͣ mus longus ł Doc instrum̃tu
hispami cicoĩam dicunt ꝓpter qͦd imitetur eidem noĩs anẽ.
decidit rapit ⁊ extrahit Wude ⁊ nͫ accepͭ Arpax autẽ
dictus quia artipit. Aepe enim geece. rape est.

Expanded text:
a colando dictus. Fisclum quasi fisculum, a colando oleum dictum, aqua extrahitur. Lucretius: Ut fluvios versare rotas, atque austra videmus. Austra autem, id est rota, ab auriendo aquam dicta. Girgillus, quod in giro vertatur: est enim lignum in transversa pertica mobile ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur auriendae aquae causa. Telonem hortulani unde et mustelam vocant quasi mus longus. Hoc instrumentum Hispani ciconiam dicunt, propter quod imitetur eiusdem nominis avdecidit, rapit et extrahit; unde et nomen accepit. Arpax autem dictus quia arripit; arpe enim est Graece rapere.
Abbreviated transcription (Latin):
cito repleat l alii ꝙ nosa cura soluat lieum appellant Uetes
uinum uenenum dicebant. ds postq inueritus est uirus letifi
Succus. hͦ uniu uocatum illud uenenu. Unde ⁊ ihõnimus
Nlibͦ quez de uirginitate ꝯẜuanda sc̾plit adolescentulas inqͣt
ut uisa qͥuus grandia ex eoplẽa absq spiramĩe repleta illico dixũpit

Expanded text:
eum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquiut vasa, quamvis grandia, ex eo plena, absque spiramine relicta, illico disrumpat.
Abbreviated transcription (Latin):
repositus ꝯẜuatur. nã antiqͥ domos lares direbant Taxea
pingui pastum taxea axungia ab unctione dcã Meuns
emz frumen sunima pars gule Pulpa dcã ꝙ cum płe E
olim muscebatur Unde ⁊ pulmentariumm⁊ pulmentu
dcm̃r. Lucanice dc̃ẽ ꝙ pͥus ĩ lu cania fcẽ sunt/ Farcimen carocõ¬
dunt ⁊ qͣuis ex a gñe piscuim̃ frant. inde ⁊ Iuciu tõ pa¬
sas uacabłmn dedit Ealatite a colore lacteo noĩate. Grece

Expanded text:
repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum m frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen carosunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Grae
Abbreviated transcription (Latin):
operis. a sapore dcã. inelle enim sparso sumuntur Crusta
suꝑficies panis. ipla ⁊ fragñtta qr diuiditur ut fracta ftermẽ¬
tum a feruore nuncupatu ꝙ plus pͥma hora nõ pot gtineri
Trescendo .i. excedit farmam Et furfures a farre dc̃e cꝰ dũt
purgam̃ta a molum flos farine tenuissimu plenttat e
de molla egestum unde ⁊ appellatu qrͣ amola simula pollicie
Carnes dc̃e. qr caro sinrt. siue a c̾ando Unde ⁊ ag̾tis ta
dicitur Crudum qiͣ cruentu Est enim cu sanguine Coctũ
qͣi coactum .⁊ ab igne uel aqͣ uiolentimͦactum usinq comesti
sola deqͦ decoquitur. Laxa emm aqͣ dicitur ab eo ꝙ Sit solicta¬
Unde ⁊ solucio libidinis luxus ⁊ menbra loco mota luxa diꝯ̃.
rixum a sono dc̃m̃ qñ ardet ĩ oleo. E alsuz qiͣ a sale aspsuz
R aucidum a uicio nuncapatu ꝙ raucolis efficiat. Succi¬
dia carnes ĩ bsu reposite a/. Sucadendo dicte. Lardꝰ eo q ĩ domo.

Expanded text:
operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carntur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sanguine. Coctum quasi coactum, id est ab igne vel aqua violenti modo actum usuque comestiosola deunde et solutio libidinis luxus et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo, succidia carnes in usu Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ coĩcantes ꝙ coĩter.i. pariter quẽĩant A pud ueteres eni Solitłi
erat in ꝓpatulo uesci ⁊ cõiter epulan ne singularitas luxiaz
gigneret Est aute cena besꝑtinus cibus quã uesꝑã ãtiqͥ dice¬
bant In usir.i. nõ erant prandia Pans dc̃s ꝙ cu oĩ aibo
apponat᷑ hel ꝙ omẽ animal euz appetat se an .n. g̾te om̃e
dicitur. Cibariꝰ ẽ qͥ ad cibum ẜuis dat᷑ nͨ delecatis fermẽ¬
taciꝰ.f̾mentis ꝯfectus Azimus. nõ fermentatꝰ. Na asimus
siẽ sine fermento sinteꝵ acnnius leuiter fermentatus qi acro¬
azimus Eiligineus panis a feumentignẽ nucupat᷑ Siligo .n.
genus est tritici Rubidus recoctus ⁊ pubefactꝰ Erubcinericiꝰ¬
sub cinere coctus ⁊ reuersatus.ipẽ est ⁊ focatiꝰ Elibanitius i¬
ĩtesta coctus ⁊ fungia panis aqͣ diucius malaxatꝰ Similam
⁊ ffungie nͫ accepit. Placente sunt q̃ fiunt de farre q̃ alii liba
dicunt eoꝙ libeant ⁊ placeant Dulcia sunt gnͬa pistorri

Expanded text:
id est, pariter conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci, et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vespertinus cibus, quam vespernam antiqui dicebant. In usu enim non erant prandia. 15. Panis dictus, quod cum cibo apponatur, vel quod omne animal eum appetat: πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii
Abbreviated transcription (Latin):
regum sunt Epule pͥuatoꝵ Delicie mincupate. ꝙ hiis
delectent᷑ hoĩes. easq suauiter appetant.IDulmentum uo¬
catum a pulte. sine eins sola pultis siue qͥ alꝰ eiꝰ ꝑ mixtiõẽ

Expanded text:
regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione
Abbreviated transcription (Latin):
Nã pͥuata mensa. uictꝰ ẽ ꝯuiuium nõ ẽ Cõnmi t̾plex ẽ moda
Siscubũdi E dendi. E ibndi Discũbrdi Et thoris iussi discũ¬
bere putis Et dendi ⁊ bibendi. Ut pꝰqͣr pͥma qͥes epłis. mẽseq
uemoterSeatores inagnios statiuint ⁊ bina coronant Cibꝰ
qr bitam retmet Unde ⁊ ad cibum uocare muitare dicitur
dlimora de eoꝙ eius sumpti corpus alatu Mãc inenes aci¬
piunt ad int mentu senes ad ꝑseueranciam. Neq em̃ subsi¬
ste potrt caro n confortetur alimentis Almentu.n. ẽ quo
alimur Aimoium. alendi cura Affluenꝰ nuncupata. qrͣ
rei minum exubantis effusio. ultra q̃ satis ẽ modusq nõ ẽ
pulenꝰ ab ope dcã ẽ quã si discucias ĩuenies eam tene modu
tham qͥmͦ opulatur qd̾ nimiu est qd̾ ĩcomodiꝰ fit sepe ꝙ
par Epule ab opulenꝰ reꝵ dnte Epule ãt simplices¬
ꝑ dno nctia necessara diiuidunt᷑. pane ⁊ uinum ⁊ ĩ duo sir¬
ꝑflua q̃ terra ⁊ maiͣ uescendi cã exqͥrunt᷑ Dapes. autẽ

Expanded text:
triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi. Discumbendi, ut: Toris jussi discumbere pictis. Edendi et bibendi, ut: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magnos statuunt, et vina coronant. CAPUquia vitam retinet, unde et ad cibum vocare, invitare dicituralatur. Hanc iuvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam; neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est, quo alimur; alimonium alendi cura. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exuberantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia re duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem
Abbreviated transcription (Latin):
Trapula ĩmoderata suauitas uoracitas. qiͣ cruda epula
auꝰ cruditate grauat᷑ cor. ⁊ stomacꝰ ĩ digestus efficitur
Iumoderata ei uoraçitas ultium est u tñ est salutis qͥrtu sustr̃a¬
tacoĩ natureq sufficiat Nentitulum ã pͥmus cibus qͦ ieuiniu
soluitur. Unde ⁊ mncupatu. Nuridiꝰ. Hos eni ipi ieiuma
ienticulisq leuib soluimus. Prandiu ab apparatu edeudi
dcm̃ ẽ. PDrop̾e aute ueteres prandiu uocabant oĩm militũ
cibum ante pugnam Eude ẽ id dulciꝰ alloqͥus id randeamus
tãqͣͣ ad inferos cenat᷑ Merenda ẽ cibus qͣ declinãte die sũit᷑.
qͣsi post meridiem/ edenda ꝓxima cene uñ ⁊ anceniaa qbda
bocabat᷑ ideo merendare qiͣ meridie edere. Annona tͣctũ d
a tempore qͦ romam ueteres ad cibos bocabantͣ. Sit marciał¬

Expanded text:
Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius 109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martia
Abbreviated transcription (Latin):
płana q̃ uocatur circundata. cꝰ ĩ madio punitꝰ ẽ qͦ cũcta
circuli nuncupant Quadrilat̾a figura ẽ in plano qͣdrata
rt᷑a & subter ꝯstituta E ꝑa est figura ĩ rotundu tormata
ꝑtib cinitis eqͣlis E ubus est sigura solida q̃ longitudie lati.
q altitudine ꝯtinetur Q h ilindrus est figura quadrata
ab amplo ĩ acumen ꝯsurgit Igins est apud grecos pir appellatꝰ
Sicut auter iͣ dece omĩs ẽ nuimerꝰ ita ꝙ in̾tra hunc circulu
lougirudo. Recta linea ẽ q̃ ex eqͦ diss ꝑiictis iacet iꝑli¬
posite non sunt qr nter eas ĩueñuitur O numeris iiii.¬
uineros ãt secundu gcometria ita q̃ris extrema quippe ei
muttiplicata tm̃ fac̾iunt qͣrtu ae i edia unpplicata ut pͥnͣ
sex E uni multiplitata faciunt septuagies dipondiꝰ adedia a¬

Expanded text:
plana, que vocatur circunducta, cuius in medio punctus est quo cuncta circuli nuncupant. Quadrilatera figura est in plano quadrata; recta et subter constituta. Sphaera est figura in rotundum formata, is in solidum. Cubus est figura solida, que longitudine latitudine et altitudine continetur. Cilindrus est figura quadrata,ab amplo in acumen consurgit. Ignis enim apud Grecos pyr appellatur. Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc circulum longitudo. Recta linea est, que ex equo in suis punctis iacet. Superfiposite non sunt, quia intra eas inveniuntur. Numeros aumeros autem secundum Geometriam ita quaeris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata: utputa VI et XII multiplicata faciunt septuagies dipondius, media
Abbreviated transcription (Latin):
reperta dicitur ꝙ mundante nlo & omni possessioib
limo obductis mitiu terre diuidende ꝑ lineas  mẽẜas
nonien arti dedit/ q̃ deinde longiꝰ acuminẽ sapientu ꝓfecta¬
E maris a celi & acris spacia mecunt᷑ Nam ꝓuocati stu¬
diosi ceperunt post terre dmiensionez a celi spacia q̃rere qͣrto
interuallo luna a terris a luna sol ipse distaret E usq ad
ꝟtire celi qͣta se mensura distenderet Etitq interu alla ipã
celi orbisq ambitu ꝑ numeru stadior rõne ꝓbabili distĩxer̃t
Gr qr ex terre dimensione h disciplina cepit ex inicio sui n
ẜnauit Nam geometrica de terra ⁊ mensura nncupata
continz ĩ se lieamenta interualla maguitudines q figuras
In magnitudiẽ mumeralez In magnitũdin e rõnale  in
est q̃ numeris arithinetice diuidi pẽt a agͥtudines rõnales
Sin̾it qͣru mensuras sare possumꝰ. Irracionales uero qͣru¬

Expanded text:
is reperta dicitur, quod, inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longiet maris et celi et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque intervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras n magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem, et in est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansit ab ro metallo Unde peccunia Iniciu simpset
Armariu locus est. uͥ quaruncunq arciui ĩstrumenta
ponuntur Armamentarin nͦ ubi tm̃ tela armoꝵ Unde
Iuuenalis Quicquis hñt teloꝵ armanientaria teli. Dcã
autem utraq ab armis .i. brachiis. quib ex̾centur. Bibli¬
oteca ẽ lotus ubi repomuntur libͥ. Siblio .ni. grece liber
theca repositorͫ dicitur. Promptuar ͫ dcm. eͦd ꝙ nde
ꝙĩ eo colliguntur uel celantur ministĩa mensaꝵ uel que
uel reconditora dici possunt/ eo ꝙ ĩ hñs hoĩes elaboratas fru¬
ges reponunt. Unde ⁊ enthecam g̃to noĩe repositas ⁊ei copi¬
sam Substancia appellamus De operariis .ui.
ad aliquod opis faciendu. ut solent gladiatores ⁊ exiles qa

Expanded text:
permansit ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. 4. Armarium locus est ubi quarumcunque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero ubi tantum tela armorum. Unde Juvenalis: Quidquid habent telorum armamentaria coeli. Dicta autem utraqotheca est locus, ubi reponuntur libri. Biblos enim graece liber, thequod in ea colligantur ministeria mensarum, vel que vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. De operariis . ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores et exsules, qui
Abbreviated transcription (Latin):
atip declarant Hiis ei testimoĩa finiu intelligunt᷑
⁊ agͦꝵ contẽcio ⁊ certamen auffertur. Luintes mapimi
i agxis duo sunt. ¶ ardo ⁊ decumanus Cardo ẽ qͥ a septen¬
beione directꝰ a cardine celi ẽ dictus. nam sine dubio celñ
Rtitur in septentrionali orbe Secumauꝰ ẽ qͥ ab oriente

Expanded text:
atque declarant. His enim testimonia finium intelliguntur, et agrorum intentio, et certamen aufertur. 4. Limites maximi in agris sunt duo: cardo, et decumanus. Cardo quia Septentrio directus a cardine coeli est, nam sine dubio coelum vertitur in Septentrionali orbe. Decumanus est, qui ab Oriente
Abbreviated transcription (Latin):
pplusitamas. ⁊ quasdam insulas ecceami cept danser nol
ab̃es ꝙ ibi milites ueteranos ꝗstituiss Nam emarti dicunt.
seteram selutiq amilicia Ulixipona ab ulixe ẽ odita
ncta q loco sicut historiographi dñt celum aterrai est
mars distingintur a t̾rio. Ispalim cesar inlid condidit
pex suo no  ⁊ rome uibis uocabulo uiliag romulaz mĩqu¬
panit. Ispalis autem a ditu cogͦminata ẽ. eo ꝙ ui solo palust
uofixis ⁊ ꝓfundo pallis locata ẽ. ne lubrico atq instabaili fũ¬

Expanded text:
ans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae upavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fun
Abbreviated transcription (Latin):
q̃co ẜmone latine interp̃tatur eo ꝙ lumine accepto ꝑ arcuz
resplendeat S unu abscidam uel abscidere dicere deb̾amꝰ¬
hͦ u̾bi genus ambiuu quidam doctoꝵ existimant Testudo
ẽ camera templi obliqua naz ĩ modu testudinis uete̾s
temploꝵ tecta faciebant q̃ ideo sic fiebant ut celi imagiẽ
redderent ꝙ ꝯstat/ esse quexum Alii testitudinez uolũt
esse locuz ĩ parte atrii aduersu ueĩentib Arcꝰ dc̃ĩ ꝙ sint
arta conclusione curuati. ipĩ ⁊ formces. ꝑ auimenta origi¬
rustis ac tessuris tinctis ⁊̃ uarios colores Uocata ãt paui¬

Expanded text:
uod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debemus, verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua: nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebat, ut coeli imaginem redderet: quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversa venientibus. Arcus dicti, quod sint arta conclusione curvati, ipsi et fornices. Pavimenta origicrustis ac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli au
Abbreviated transcription (Latin):
uebem solamłti ͤ posteritatis sue impleuit Duuis lee
post dibo nembrothi. gigas babilonie urbez mesopotãie
fundaũͭ h anc semiramis regina assirioꝵ amphaũ
murinq uibis bitumine ⁊ cocto latere fecit. Rocabłm
autez sumpsit a confusione eo ꝙ ibi fuse suit ata per¬
mixte lingue hedificant᷑ͫ turrem. Iudei asserͣt eem
fim noe quem dicunt melchise dech pͥmu post dil n
n sirra condidisse brbem salem in qͣ regnu fuit et᷑ dem
melchisedech. Hanc post tenuerunt iebusei e quibus¬
⁊ sortita est uocabłm iebus. Sicq duob noĩb copu latis
rebus ⁊ salem uocata est Ihrlum. q̃ postea a salomon e

Expanded text:
posteritatis implevit. 4. Primus post diluvium Nemrod gigas Babylonem urbem Mesopotamiae 194 fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine, et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permistae linguae aedificantium turrim. 5. Judaei asserunt Sem fiin Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit ejusdem Melchisedech, hanc postea continuerunt Hiebusaei, e quibus sortita est vocabulum Hiebus, sicque duobus nominibus copulatis, Hiebus et Salem, vocata est Hierusalem, quae postea a
Abbreviated transcription (Latin):
ditum donnĩis pnate uel spaciu at iacens edibus pnblicis
tects uestiat a a stando Portitus ꝙ transitus sit magꝰ ꝙ ibi
pͥmus donus ingr essus cetera ntea Iannaz hostia bocabattado¬
appeslan qr hostem moratur. Ibi emis aduersariisnos obicimꝰ
sunt ⁊ hostia tiberina qr hostib sunt opobras. Fares e bałt¬
uenc la pistra suit s fortes dicinitur q foras ualae aĩt¬
usus bocatinla ista cerrumpit. N laustra ab eo ꝙ elaudãt
diita f enestre sunt quib pars exterior angusta e buce¬
niterior diffruscaie quales. ⁊ horre as uidebis. dce eo q lucez¬

Expanded text:
ditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis;tecto vestiat, aut a stando. Porticus ad trprimus domus ingressus; cetera intra ianuam ostia vocantur geappellari quia ostem moratur; ibi enim adversariis nos obicimus: hinc et Ostia Tiberina, quia ostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvausus vocabula ista corrupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta, et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod luce
Abbreviated transcription (Latin):
dcã. Municipiũ qͦ manente statu cĩtatis ius aliq̃d mĩoris
reddat. Nam liberales ⁊ famosissime cãẽ. ⁊ q̃ ex pͥnçipe
ꝓficiscuntur ibi non agunt᷑. Is eni ad dignitate cĩtatu
ꝑtinent Uici ⁊ caltelli ⁊ pagi. hni sunt qͥ nulla digͥtate
ciuitatis honorantur s uulgari hominu quentu ĩ colũt᷑
⁊ ꝓpter ꝑuitate sui maiorib c̃ĩtatib attribiuitur uicꝰ
uel ꝙ uias hẽat tñ dine muris. C astꝵ aute antiqui
dicebant eppidim loco altissimo sitaꝵ ꝙ casam altaz Carꝰ psalis
minierus tastea diminutiuu castellũ est sine ꝙ castrabatua
Iitoueram ibr h abrtanctu i e p assim uaga hosti patẽt soe¬
gisunt apta hedifinis loca inter agros hĩtantib lie¬

Expanded text:
dicta. Municipidicta. Municipireddant. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive quod castrabatur licentia inibi habitantium, ne passim vaga hosti pateret. Pagi sunt apta aedificiis loca inter agros habitantib
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ uit. Quuitas ãt non saxa d hĩtatores uocantur Er es
Sulco. Locus .n. future cĩtatis sulco desigͣbatur .i. aratro
mentoꝵ ꝓpter ꝯuixtione familiar ͫ ⁊ ymagine serentis
fructumq reddentis Urbs aratͦ conditur. aratͦ uertitur.
ude horaciꝰ Imprimeret muris. hostile aratꝵ Oppidum
quidam ab epposicione muroꝵ dixer̃t. alii ab Oppidib recõti¬
goris. ⁊ caloris. uͨ ipĩ inter se homines ab homĩb Satis erãt
tuti. Tandem nali solercia speluncis. silurĩbusq tegumentis
tugurias ⁊ casas uirgultis arundimbusq conrexuerunt quo
ess uita tuçior ne hñs qͥ noc̾e possent additꝰ ess ¶Dec ẽ origo
oppidoꝵ. q̃ qͥ opem darẽt. idcirco oppida nota dixer̃t Oppid
aũt magnitiidine ⁊ menib discrepare.a bico q castello. et
ĩnati. solo condider̃t.ideoq brbes a ꝓp̾is ciuib condite cĩtates
nõ colome nuncupantur C oloma uero ẽ q̃ defectu ĩdigeãꝵ
nouis cultorib adimpletur Unde Roloma a cultura ẽ

Expanded text:
ocantur. Tres sulco. Locus enim futurae civitatis sulco designabatur, id vencorum propter commistionem familiarum, et imaginem serentis, fructumque reddentis. Urbs autem aratro conditur, aratro evertitur. Unde Horatius: Imprimeretque muris hostile aratrum. 5. Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt: alii ab opibus recogoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pnae, sed eodem innati solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus conditae civitates, non coloniae nuncupantur. Colonia vero est quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et colonia a cultu agri est
Abbreviated transcription (Latin):
ries nncupatus ꝙ semꝑ duo sint pares uela latere uel
a fronte Sine einz tetragonuz siue exagonu sit qͥse
ꝯspiciunt exparierunt Alter ein structura deforiis est
Sarietinas qiͣ parietu ruinas Bunt ein parietes stantes
sine tecto. sine hñtantib Angulus. ꝙ duasparietes ⁊ bnũ ꝯuĩgãt
Culmina dca sunt qr apͦ antiqͦs tecta culmo tegebantur bt
mine tustina huic tecti simimictas culmen dicit᷑ Camere
dunt uolumina nctrorsu respiciencia appellate a curuo:
Ut luciliꝰ. Resiliant edesq latusq Cunꝰ diminucio lacimar facͭ

Expanded text:
ries nuncupatur, quia semper duo sunt pares, vel a latere, vel a fronte. Sive enim tetragonum, sive hexagonum sit, qui se conspiciunt, ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. s quasi parietum ruinas, sunt enim parietes stantes sine tecto et sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes in unum coniungat. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica, hinc tecti summitas culmen dicitur. Camere sunt volumina introrsum respicientia, appellate a curvo. ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit,
Abbreviated transcription (Latin):
ib altitudine aras s male. Altare ãt ab altitudine ꝯftat
esse nõtuz. qrͣ alta ara . pdulpituz ꝙ ĩ eo lector bel psalmista
positus ĩ pu ᶜ ͦ conspicila ppło possit qͦ liberiꝰ audiatur
Tribunal ab eo q inde a sacerdote tribuantur p̃cepta
uiuendi Est eiuz lociis ĩ sublime ꝯstitutus Unde uniu̾si
exaudire possunt Alias tribunal a tribu denotu ꝙ ad
illꝰ tribus quocetur: Analogiu dc̃m ꝙ s̾mo inde p̾dicetur
Acrarium locus ett ꝓprie templi. ĩ qͦ sacra reponunt᷑.
Sicut donarium ẽ ĩ qͦ collocantur oblata Sicut lectister¬
nia dicinitur ubi homines sedere consueuer̃t ab inferẽdis
igitur ⁊ deportandis sacris sacrarͫ mincupatur. Donaria
u̾o ꝙ ibi douanda reponant q̃ in templis consueuerunt off¬

Expanded text:
ras, sed male. 14. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribubus diberius audiatur. Analogium dictum, quod sermo inde praedicetur, acrarium proprie est locus templi in quo sacra reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre
Abbreviated transcription (Latin):
Sine souestudior mupa philoz opbia ueluti templuz athe¬
nass habuerunt. Corinthum ĩ achoia condidit corĩthꝰ
horrestis filiꝰ. Nant g̾ti cornithu uocanti hͦ est admi¬
instreatoe  rei pullice̾. Thelus boccis ahomons temen¬
spantoo fulio foronea uocata qͥ fuit filiꝰ machi. Ipsam at¬
esse sparthen ⁊ lacedemoniaz ciuitater atq inde lacede¬

Expanded text:
diversorum studiorum, et ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt. 45. Corinthum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Corintheam vocant, hoc est, administrationem reipublicae. 46. Thebas BoSparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam aesse Spartham, quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedae
Abbreviated transcription (Latin):
Parthenopea. a parthenope quadam birgie illic sepłta
ad ꝓmotorͫ leutacem ĩ qͦ actis appolinis templu fuit bellẽ
neptutu filiꝰ fuit. a qͦ Carentu ciuitas ⁊ condita. et
et focenses ab eo expugnati. om̃ib angustiis p̃merentu
Iurauer̃t ut ꝓfugerent qͣ longe ab imꝑio ꝑsaꝵ ubi uer
noĩa quide iudirent eoꝵ Alii ita ĩ ułtimos gallie simis
Ua tuontes. marsiliam condidert ⁊ ex nͦo dias nũcupãtt Ale¬

Expanded text:
Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Ad promontorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas, et condita et accuparet, et Phocenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, juraverunt, ut profugerent quam longissime ab imperorum audirent, atque ita in ultimos Galliae sinus m tuentes, Massiliam condiderunt, et ex nomine ducis
Abbreviated transcription (Latin):
interfecto ap̃ alliam amłio auum munitorẽ ĩ regnu resti¬
tuiss ĩ eum locum ubi nunt noma ẽ d̾ucĩt ibiq s̃edes
posuit. menia ꝯstruxͭ urbemq ex n ͤ duo roma uocauit
haut autez antea / euander dicitur condidisse ut ẽ illud.
filia nume pompilii natus hic brbem ĩ exitu tiberes ꝯdidit
q̃ ⁊ ꝑegͥnas merces busciperet ⁊ hostem moraret᷑ que ab
ipso situ hostiam appellauͭ Q alli quidam intestmadiscor¬
dia ⁊ assiduis dissessionib suoꝵ ꝑ moti sedes nouas q̃rẽtes
italiam ꝓfecti sunt sedibusq ꝓpriis tuscis expulsis medio¬
lanum atq alias urbes condiderunt Yocatu a ute modiola
a messalo greco messalie datam origĩẽm usa. pinodu in
nͥ calalrie quam ĩ exordio enotͥi frat᷑ penoeciꝰ. peuceciã
nominauit. Wantua tiresie filia post interitu thebanoꝵ
dicitur delatam ĩ italiam. mantuam condidisse Est autẽ ã ue¬
necia q̃ gallia cisalpina bocat᷑ ⁊ dicta mantua. ꝙ manes tuet᷑

Expanded text:
apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea Evander dicitur condidisse, ut est illudfilia Numae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolana Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur.
Abbreviated transcription (Latin):
padent da dictt nide ⁊ subsitina agͥ qͣs ĩ ꝑtica diui sores
dicitus tabła equalitas. dicitur ãt area a planicie atq eqͥ¬
litate. Unde & ara Alii arcam uocatam dicunt ꝙꝓetid
Nratum c̃ ciiꝰ fem copia armenta tuẽtuar cinbeter es pom
custure desideret hed cata at esse q̃ se cari possunte s oludes
Ineos ditti eo ꝙͥ aegea fuunculis suit dunsi Mesurar¬
cone lnes in tenaers paititione tendinitus It dim̾siois eqͥtas.
teneatur Limites appellati antia ꝓbo tñ uersi nam tisasa
oͣ antiqͥ limina dicebanti a qͦ ⁊ lumina hestioꝵ ꝑ q̃ forisi
bel ntus itur. ⁊ limites ꝙ ꝑ eos in agros foris eatur hĩt

Expanded text:
a abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod prPratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani culturae desideret. Prata autem sunt, quae secari possunt. 18. Paludes i sunt, eo quod agri funiculis sunt divisi. Mensurarenim linee, in terrarum partitione tenduntur, ut dimensionis equitas teneatur. Limites appellati antiquo verbo transversi: nam transversa omnia antiqui lima dicebant, a quo et limina ostiorum, per que foris vel intus it
Abbreviated transcription (Latin):
imnata ab hercule in campania pompeiaeas aurc pest
ex haispama ponpan boumꝰ dixerat Eueas autez post
excidius tre in eandez itaba beĩens ab uxoris nõ lauima con¬
didit ascamus ꝟo relicto lauime nouerce suo regꝰ albã lõgã
edificauit alba antez bocata ꝓpter colore suis Lougaᷤ
qr longum oppidum est iuxta ꝓlixitate collis ĩ qͦ ẽ sita
Exhac eciam brbe reges albanor appellar ceper̃t Capuã
l suit qͥdicant a capacitate ea capuã dictam ꝙ eiꝰ teirã ome
Ise fructu capiat alni a locis campesteib ĩ quib ẽ sita. Est at̃¬

Expanded text:
ominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam toris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est