comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luce fanã eius obscuret pocius ꝙ̃ Illustret. qd frustra optare Illũ arbitior
Matat enĩ Cenonem suũ uerona. Gemimanũ mutma. Rauẽna. Se ueniũ.
Pdaulmũ nola. Capua. Germanũ. Aquitania ꝓsperũ donet. afrrca cipnamũ.
hispalis ysidorũ. elige tibi padua ex hoc sacro nũo quẽ uoles ep̃m. erit Ille
sole lucidior mĩꝙͣ tñ Ideo Ildebrandini tui quẽ ut mediolano olim ambrosũ
sic tibi nuꝑ epm roma transinsit clarũ nomen obseurabitur. nũꝙͣ fama
morietur quam in celo uiuens, Ille uiuã liquit in tenis. et licet ip̃e bonis
mĩe ieffabilib abundans pplans aure fauoiem plausum ꝙ nõ cupiat
quẽ adhuc in carne positus alto aĩõ despexit. carere tiĩ eo et si ualde uelit ne¬
queat. hec glie natura est. fugientes consequitur celebrat uł inuitos et sepe
minium sui cupidos fugitiua destituit. quomodo autem riuus aresceret penuii

Expanded text:
luce famam eius obscuret potiusquam illustret, quod frustra optare illum arbitror. luce famam eius obscuret potiusquam illustret, quod frustra optare illum arbitror. 25 Mittat enim Zenonem suum Verona, Geminianum Mutina, Ravenna Severum, Paulinum Nola, Capua Germanum, Aquitania Prosperum; donet Africa Cyprianum, Hispalis Ysidorum: elige tibi, Padua, ex hoc sacro numero quem voles epyscopum; erit ille sole lucidior, nunquam tamen ideo Ildebrandini tui, quem ut Mediolano olim Ambrosium sic tibi nuper epyscopum Roma transmisit, clarum nomen obscurabitur; 26 nunquam fama morietur, quam in celo vivens ille vivam liquit in terris, et licet ipse bonis nunc ineffabilibus abundans, popularis aure favorem plausumque non cupiat, quem adhuc in carne positus alto animo despexit, carere tamen eo, etsi valde velit, nequeat. Hec glorie natura est: fugientes consequitur, celebrat vel invitos et sepe nimium sui cupidos fugitiva destituit. 27 Quomodo autem rivus aresceret perenni
Abbreviated transcription (Latin):
Audiuit, bene est inquit. bonũ pr̃a ducem habes. atq ita contentus et intre¬
pidus expirauit. ꝑfecto autem p̾sul noster ut ad rem redeam qd nec natura
nec adoptione ꝑmittitur. successorem sibi precib facit non sue quidem głie
s sue eccl̃ie studiosus. nͨ ulla mnͥ dubitacio est qͥn si in manu fua positã sit
non aliquem cuiꝰ mercia laudibus suis adiciat. s successorẽ sibi redi uiuum
uellet ambrosuĩ aut ip̃m certe ꝓsdocimũ cuius fundatã erectamq doctñs
ecclefiam illam nouit ab ip̃is fidei nr̃e pͥmordiis flonusse. Nũe quia ut
credimꝰ inclinata Iam seculi dies est/ ex his quos potest serotinis oꝑanĩs
unee sabaoth optimũ quẽq mauult et axp̃o pt̾ quositã ĩmiortalitatem
pͥmũ hoc nunus exposcit talem sibi successorem dari qui claris oꝑrbus et bite

Expanded text:
audivit, «Bene est» inquit; «bonum, patria, ducem habes», atque ita contentus et intreaudivit, «Bene est» inquit; «bonum, patria, ducem habes», atque ita contentus et intrepidus expiravit. 23 Profecto autem presul noster, ut ad rem redeam, quod nec natura nec adoptione permittitur, successorem sibi precibus facit, non sue quidem glorie sed sue Ecclesie studiosus; nec ulla michi dubitatio est quin, si in manu sua positum sit, non aliquem cuius inertia laudibus suis adiciat, sed successorem sibi redivivum vellet Ambrosium aut ipsum certe Prosdocimum, cuius fundatam erectamque doctrinis Ecclesiam illam novit ab ipsis fidei nostre primordiis floruisse. 24 Nunc quia, ut credimus, inclinata iam seculi dies esit, ex his quos potest “serotinis operariis vinee Sabaoth”, optimum quemque mavult et a Cristo post quesitam immortalitatem primum hoc munus exposcit, talem sibi successorem dari qui claris operibus et vite
Abbreviated transcription (Latin):
mansit. quo multo ante pͥmi imꝑatores usi erant. Iulius cesar cui assũp¬
tus in filiũ successit augustus. et ip̃e eciam augustus cesar, qui Tiberium
talem elegisset. quo scil ip̃e post mortem rei. p. carior atq optabilior
foret. nõ satis dignũ tanco p̾ͥncẽpe consiliũ. si tñ uera res est. nam nec
uensiilis est quidem et ab hac eum suspierone liberant non ignobiles
hisconai. Cetem̃ dubĩ non est multo ardencius desideran solere de¬
fuctorũ uͥtutem ꝑ ignanam successorũ. quo em̃ magis horũ uita depͥmitum
eo alciuis Illoĩ laus attollitur. Iure gͦ laudandus philopenienes dux alls
qui ab hostibus sius captus cum ueneno necaretur Iam mortiferum oculi
in manu habens int̾rogauit / an licortas / qui tunc alter acheoꝵ p̾tor
erat uiueret uir post eum in acaia fortissimus quem ut unuere

Expanded text:
mansit, quo multo ante primi imperatores usi erant: Iulius Cesar, cui assumpmansit, quo multo ante primi imperatores usi erant: Iulius Cesar, cui assumptus in filium successit Augustus, et ipse etiam Augustus Cesar, qui Tiberium talem elegisset, quo scilicet ipse post mortem reipublice carior atque optabilior foret; non satis dignum tanto principe consilium, si tamen vera res est, nam nec verisimilis est quidem et ab hac eum suspitione liberant non ignobiles historici. Ceterum dubium non est multo ardentius desiderari solere defunctorum virtutem per ignaviam successorum; quo enim magis horum vita deprimitur eo altius illorum laus attollitur. 22 Iure ergo laudandus Philopemenes, dux Acheus, qui ab hostibus suis captus, cum veneno necaretur, iam mortiferum poculum in manu habens, interrogavit an Licortas, qui tunc alter Acheorum pretor erat, viveret, vir post eum in Achaia fortissimus; quem ut vivere
Abbreviated transcription (Latin):
cura diune ꝓuidenciẽ cõmissa ip̃e interim qd in se erat et deũ oibat et quos
hic pot̾at hoĩes p̾cabatur. ut sponse sue uiduitati ac solitudim ꝓuiderent de
successore quidem cogitasse quosdam legimꝰ. mno uͦ quis est. qui de successore
non cogitet. s ad mouendũ aĩõs illustriõra ꝑstringimꝰ. dauid rex aliꝙͣ diu
anxius tandem certo ⁊ discusso udicio filiũ ex se genitũ irgni fecit hedem
sapientissimũ ut fama loquitur iurũ. duos ex ordiẽ filios imꝑni succes¬
sores huit dinus Gespasianus romanꝰ imꝑator alterũ uirorũ optimũ
pessimũ uͦ alterũ qd ip̃e ⁊ p̾sensisse ⁊ publice p̾dixisse traditur. Quorũ
successor nerua face̾ idem non potuit prole carens. adoptauit autẽ uirũ
fortem ac streuũ. et rei .p. ntilem traianũ. Isqz aliũ sibi. et Ille rursus
alũ adoptauit diuq in imꝑio romano is adoptiue successionis ordo ꝑ¬

Expanded text:
cura divine providentie “commissa”, ipse interim, quod in se erat, et Deum orabat et quos cura divine providentie “commissa”, ipse interim, quod in se erat, et Deum orabat et quos hic poterat homines precabatur ut sponse sue viduitati ac solitudini providerent. 19 De successore quidem cogitasse quosdam legimus; imo vero quis est qui de successore non cogitet? Sed ad movendum animos illustriora perstringimus. David rex aliquandiu anxius, tandem certo et discusso iudicio filium ex se genitum regni fecit heredem, sapientissimum, ut fama loquitur, virum. Duos ex ordine filios imperii successores habuit divus Vespasianus Romanus Imperator, alterum virorum optimum, pessimum vero alterum; quod ipse et presensisse et publice predixisse traditur. 20 Quorum succeseor Nerva facere idem non potuit prole carens; adoptavit autem virum fortem ac strenuum et reipublice utilem, Traianum; isque alium sibi et ille rursus alium adoptavit, diuque in imperio romano is adoptive successionis ordo per
Abbreviated transcription (Latin):
non mretur.  Iulii cesaris inter nulta Illud romane mirantur historie
ꝙ monens ne inferiores ꝑtes corpis nudaret. atq ut honestiõr casus esset
toge greniũ ad nia demisert. laudatur in extremis quoq curam de cons ha¬
buisse pompeius. apud grecos olimpĩas regina alexandri mater dũ occide̾tur
siliter toge suũ demisisse narratur. ninus muirabilis in muliere berecũ¬
dia mirabilior q constancia. Epaminũdas uͦ thebanus uir int̃ graios
laudatissimꝰ dum ex acceptis in prelio nuluerib moreretur ꝑcontatus an
lipeo suo potiretur hostis ubr saluũ audiuit afferri illr̃ iussisse dicitur quẽ
marcia quadam cũ noluptate cõplepus uelut testem bellice sue laudis deostulãs
peum s aĩam suam ⁊ ecclesiam cogitabat. simillimꝰ ꝙ martino nec mori tune¬
bat. nec pro popłi salute longions uite labores ac tedia recusasset. cuiꝰ rei

Expanded text:
non miretur? Iulii Cesaris inter multa illud romane mirantur historie, non miretur? Iulii Cesaris inter multa illud romane mirantur historie, quod moriens, ne inferiores partes corporis nudaret atque ut honestior casus esset, toge gremium ad ima demiserit; laudatur in extremis quoque curam decoris habuisse Pompeius; apud Grecos Olimpias regina, Alexandri mater, dum occideretur similiter toge sinum demisisse narratur: minus mirabilis in muliere verecundia mirabiliorque constantia. 17 Epaminondas vero, Thebanus vir inter Graios laudatissimus, dum ex acceptis in prelio vulneribus moreretur, percontatus an clipeo suo potiretur hostis, ubi salvum audivit, afferri illum iussisse dicitur, quem martia quadam cum voluptate complexus, velut testem bellice sue laudis, deosculanspeum sed animam suam et Ecclesiam cogitabat, simillimusque Martino nec mori timebat nec pro populi salute longioris vite labores ac tedia “recusasset”! cuius rei
Abbreviated transcription (Latin):
minisse nequeo suppliciter p̾cabatur ut sibi successorem ydoneũ sare uellẽt.
et uelut in extremnis̃ agens pater anpus fido amico nubilis nate curã. sicil¬
lorũ fidei biduam cõmendabat eccl̃iam o beatissimã sc̃issimã q aĩam o bere
onũ ꝑfectum. o uere solicitũ ⁊ suꝑ intendentem ep̃m ac pastorem. Quãdo
aliĩ aut medicos querũt aut anolos int̾pellant. aut oposa conficiũt et
uariant testameuta. aut nicħ agentes taciti ingemiscũt aut thoro uoluũtur
flentes ac queruli. aut attoniti ⁊ ĩmobrles mortis nicmnitate torpestunt.
Iste nõ suũ s ecl̃ie sue statũ mmẜatus. de futuro pontifice cogitabat.
nec censebat dileccissimam sponsam suam cũ qua tam concorditer
septem lustia transegerat, nl in trausita deserandam. Frie hant
fidim non laudet. quis hũc aĩam non optet. quis hanc moncutis constantiam

Expanded text:
minisse nequeo, suppliciter precabatur ut sibi successorem ydoneum dare vellent; minisse nequeo, suppliciter precabatur ut sibi successorem ydoneum dare vellent; et velut in extremis agens pater anxius fido amico nubilis nate curam, sic illorum fidei viduam commendabat Ecclesiam. 15 O beatissimam sanctissimamque animam, o vere virum perfectum, o vere solicitum et superintendentem epyscopum ac pastorem! Quando alii aut medicos querunt aut hariolos interpellant aut operosa conficiunt et variant testamenta aut nichil agentes taciti ingemiscunt aut toro volvuntur flentes ac queruli aut attoniti et immobiles mortis vicinitate torpescunt, iste non suum sed Ecclesie sue statum miseratus, de futuro pontifice cogitabat nec censebat dilectissimam sponsam suam, cum qua tam concorditer septem lustra transegerat, vel in transitu deserendam. 16 Quis hanc fidem non laudet, quis hunc animum non optet, quis hanc morientis constantiam
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑũ publicus pater ent. Oiã hec bona cũ illo pariter dilectissim fres
amisimꝰ siue potiuis ut dixi de loco ad locũ cõmutanimꝰ. habebanius in tenis
p̾ceptorem. hemus in celis intercessorem. apud xp̃m cui ualde plac̾e̾ studiut
Ille dũ iupit. et quẽ ut spo nich frustra precabitur. Quid autẽ prius
p̾can Illũ credimꝰ ꝙ̃ qd̵ quisq mediocriter bonus pastor optaret ut scil
ggem suũ luporũ ac furũ incursibus et morbis or̃bus expeditũ gĩdeat
in domo dñi quo ipe uocatus iam p̾cessit. Quid uͦ aliud a dño postat in celis
ꝙͣ qd̵ a uicariõ eis poscebat in terris qui paucis aute obitũ diẽb dũ se iam
sim ꝓxinũ uideret ad romane sedis authistitem et quosdam de collegis plusq̃
hũane cantatis ac diligencie beteras de stinauit in quis no qd̾ sue lacrĩs me¬

Expanded text:
pauperum publicus pater erit? 12 Omnia hec bona cum illo pariter, dilectissimi fratres, pauperum publicus pater erit? 12 Omnia hec bona cum illo pariter, dilectissimi fratres, amisimus, sive potius, ut dixi, de loco ad locum commutavimus. Habebamus in terris preceptorem, habemus in celis intercessorem apud Cristum, cui valde placere studuit ille dum vixit, et quem, ut spero, nichil frustra precabitur. 13 Quid autem prius precari illum credimus quam quod quisque mediocriter bonus pastor optaret, ut scilicet gregem suum, luporum ac furum incursibus et morbis omnibus expeditum, videat in domo Domini, quo ipse vocatus iam precessit? 14 quid vero aliud a Domino poscat in celis quam quod a vicario eius poscebat in terris? qui paucis ante obitum diebus, cum se iam fini proximum videret, ad romane sedis antistitem et quosdam de collegio plusquam humane caritatis ac diligentie literas destinavit, in quibus, quod sine lacrimis me
Abbreviated transcription (Latin):
est ut arbitior qd in tantis gaudus doleat amiãtissimꝰ parens ꝙ eccłian
uiduã et nos abiens liquit acephalos. Es mͥ deinceps sc̃ptiramĩ nodos
fando dissoluet. quis archana reẜabit. quis explicabit engmiata. quis
tenebiis Illustrabit. quis p̾terea formabit mores extirpabit sicia. u̾tu¬
tes inseret. quis enget lapsos trepidos firmabit stantes hortabitur qͥs
hũiles accollet cõpirmet suꝑbos terrebit audaces. cõfundet in fames.
nudabit ypocritas celebrabit dignis laudibus honestos. qͥs p̾miabit
ementos. punet sontes. conteret sceleratos. qͥs catholicos solidabit em̃¬
tes durget. sternet he̾ticos. arrebit ab ouilib xp̃i fures. postremo quis
oiplianos uiduasq tuebitur. qͥs pascet esurentes. qͥs uestiet iuidos. quis
solabitur afflictos. quis uisitabit infirmos. quis huiuabit exciictos. quis

Expanded text:
est, ut arbitror, quod in tantis gaudiis doleat amantissimus parens, quod Ecclesiam est, ut arbitror, quod in tantis gaudiis doleat amantissimus parens, quod Ecclesiam viduam et nos abiens liquit acephalos. Quis michi deinceps scripturarum nodos fando dissolvet? quis archana reserabit? quis explicabit enigmata? quis tenebras illustrabit? quis preterea formabit mores, extirpabit vitia, virtutes inseret? quis eriget lapsos, trepidos firmabit, stantes hortabitur? 11 quis humiles attollet, comprimet superbos, terrebit audaces, confundet infames, nudabit ypocritas, celebrabit dignis laudibus honestos? quis premiabit emeritos, puniet sontes, conteret sceleratos? quis catholicos solidabit, errantes diriget, sternet hereticos, arcebit ab ovilibus Cristi fures? postremo quis orphanos viduasque tuebitur? quis pascet esurientes? quis vestiet nudos? quis solabitur afflictos? quis visitabit infirmos? quis humabit extinctos? quis
Abbreviated transcription (Latin):
ratus Illic letus/ noti q copos ħitat. quo multa olim suspia sancta
pͥmiserat. Ibi est mde nulla eũ ius hostilis nullũ cedii pondus nulla
seuectus nilla mors distrahat. ubi nõ crucient morbe. non angat mo¬
pia nõ fastidia afficiant. non torqueant cure non bella ꝑterreant ubi
nõ tra aĩlim accẽdat. nõ odia inflãment. nõ luxus inquinet non gula so¬
licitet. nbi non tristis rodat liuor. ꝓspitas uana ꝑuiulceat. pungat adu̾fitas.
leticia effiuidat. inflet elacio. spes atcollat. deiciat metus dolor contra¬
hat. conficiat meror. desperacio p̾cipitet. Quibus malis ꝙͣꝙͣ hic eciam
esset ĩmunis / celestem ꝑnsus in tenis uitam agens tñ ꝑꝑ hũanas mise
tare cogebatur morbis compati meder consulere, succurr̃e. laborare
Nũc tandem pleue felix ibi est ubi nec suis net a liens toiquetur
angorib. quin eciam sua ingens crestit ex aliena felicitate felicitas. Sui

Expanded text:
ratus, illic letus votique compos habitat quo multa olim suspiria sancta ratus, illic letus votique compos habitat quo multa olim suspiria sancta premiserat; 8 ibi est unde nulla eum vis hostilis, nullum tedii pondus, nulla senectus, nulla mors distrahat; ubi non crucient morbi, non angat inopia, non fastidia afficiant, non torqueant cure, non bella perterreant; ubi non ira animum accendat, non odia inflamment, non luxus inquinet, non gula solicitet; ubi non tristis rodat livor, prosperitas vana permulceat, pungat adversitas, letitia effundat, inflet elatio, spes attollat, deiciat metus, dolor contrahat, conficiat meror, desperatio precipitet. 9 Quibus malis quanquam hic etiam esset immunis, celestem prorsus in terris vitam agens, tamen propter humantare cogebatur morbis, compati mederi consulere succurrere laborare. Nunc tandem plene felix ibi est ubi nec suis nec alienis torquetur angoribus; quin etiam sua ingens crescit ex aliena felicitate felicitas. 10 Unum
Abbreviated transcription (Latin):
si uera sunt qñ fine deo uuꝙͣ fuit ille mitissimue aĩarũ ĩarũ pater.
Quid dic̃am gͦ. Iuit ad eum ꝑcul dubio qui secũ erat et qui ubiq est.
ad illũ uict corpus suũ sibi despectũ et nos aĩõ suo caros cũ quib ad tr̃s
exulabat coipaliter dereliquens. Et quibus u̾bis scissumne presul qd̃ ꝙ
nemio grauabitur presulũ decus exiuũ nr̃i eui quibus u̾bis ⁊ felicitate
ardua queq cõplanauerat. durũq malleo fenude uͥtutis iter straueratut
nichil oiõ qd̾ pedem ggradientis offenderet occurrisse rear. Iuit autẽ fũmo
gaudio felicium aĩarum dulcisonis cantib angelorũ astra et celũ om̃e
mulcentibus in suui exceptus abrahe ul ip̃ius pocius in greniio Ih̃u xp̃i
discesserat celũ tenet. hoc tm̃ interest q ubi hactenus curas suas om̃s
habiunt᷑ ibr nũc totam habet aĩam. et corꝑis ẜuicio ac terreno carcere libe¬

Expanded text:
si vera sunt, quando sine Deo unquam fuit ille mitissimus animarum nostrarum pater? 5 si vera sunt, quando sine Deo unquam fuit ille mitissimus animarum nostrarum pater? 5 Quid dicam ergo? Ivit ad Eum proculdubio qui secum erat et qui ubique est; ad Illum ivit, corpus suum sibi despectum et nos animo suo caros, cum quibus ad tempus exulabat corporaliter, derelinquens. Et quibus verbis, sanctissime presul quodque nemo gravabitur, presulum decus eximium nostri evi, quibus verbis et felicitati ardua queque complanaverat durumque malleo fervide virtutis iter straverat, ut nichil omnino quod pedem gradientis offenderet occurrisse rear. Ivit autem summo gaudio felicium animarum, dulcisonis cantibus angelorum astra et celum omne mulcentibus, in sinu exceptus Abrahe vel ipsius potius in gremio Iesu Cristi. meditatione discesserat, celum tenet; hoc tantum interest quod ubi hactenus curas suas omnes habuit, ibi nunc totam habet animam, et corporis servitio ac terreno carcere libe
Abbreviated transcription (Latin):
p̾conio de betur. dicam deseruit tenas. at Ille nũꝙͣ hie fuerat nͥ corꝑe.
hoc est ima et ultima ꝓte sui. dieam destituit coipus. s nõ aliter Ille
ꝙͣ carcerem corpus incoluit. dicam euasit e corꝑe. hoc forte rebus
accõmodacius diei uidebitur dicetur tñ ĩpropnre. quomodo eñ inde
euasisse dicendus est, qui dũ esset in corpore ut ait Cicero eminuit
foras. et ea que extia sunt contemplans ꝙ̃ maxnue se a corꝑe semꝑ
abstraxit. dicã patut celũ At semꝑ iñ celo eciam dũ hie nobiscum
esse nderetur sacris cogitacionibus h̃itabat. Sicam uut ad sidera. Uerum
Ile in tenis clarissimũ sidus erat. dicam ut ad deum ⁊ uie deo equidẽ
ñꝙͣ fuit. quippe iusti aĩa sedes est dei. et qd̃ mirabilius sonat ex ore gẽ¬
tilio. Deus ad hõies semĩs. in qͥt seueca. nuilla sine deo mens bona est. Que

Expanded text:
preconio debetur. Dicam ‘deseruit terras’? at ille nunquam hic fuerat nisi corpore, preconio debetur. Dicam ‘deseruit terras’? at ille nunquam hic fuerat nisi corpore, hoc est una et ultima parte sui. Dicam ‘destituit corpus’? sed non aliter ille quam carcerem corpus incoluit. Dicam ‘evasit e corpore’? hoc forte rebus accommodatius dici videbitur; dicetur tamen improprie; quomodo enim inde evasisse dicendus est qui «dum esset in corpore» ut ait Cicero, «eminuit foras et ea que extra sunt contemplans quam maxime se a corpore semper abstraxit»? 4 Dicam ‘petiit celum’? at semper in celo, etiam dum hic nobiscum esse videretur, sacris cogitationibus habitabat. Dicam ‘ivit ad sidera’? verum ille in terris clarissimum sidus erat. Dicam ‘ivit ad Deum’? sine Deo equidem nunquam fuit, quippe iusti anima sedes est Dei et, quod mirabilius sonat ex ore gentilis, «Deus ad homines venit» inquit Seneca; «nulla sine Deo mens bona est». Que
Abbreviated transcription (Latin):
utraq defectuũ habet ingenii crimen esse si quid autẽ forte qd̵ pla¬
ceat. laudem esse materie, non stili. quis enim uł hũc laudare, uł Illie
uituꝑare nestiat aut quis usꝙͣ est tam hebes in reliquis qui nõ hic̃
ad utrũlibet sit disertus. Gale. Ad fontem sorgie .xuiiᶜ. ll̃. Iañ
diliculo. Ad clerũ ecclesie paduane. de transitu ac laudibus Ilde¬
brandim presulis.
misummus fratres amantissimi patrem nr̃m nĩo uͦ p̾misimꝰ
secuture. pastorẽ nostrũ ducẽ nr̃m solamen nr̃m/. decus nr̃m
deret Il debrandinũ epm̃ quẽ nescio an terrestrem angelũ an celestẽ
hoiem dicam p̾misimus Illũ frẽs quo nob quoq xp̃o duce ꝑ ip̃us
patris nostii uestigia / ueniendũ est p̾misimus qui nobis p̾paret Re¬
gni celestis habitaculũ et regem nr̃is culpis offensum p̾cib suis
placet. Iuit Ille felix. et quid dicam. minus est om̃e qd cogito ꝙͣ qd illius

Expanded text:
utraque defectuum habet, ingenii crimen esse; siquid autem forte quod plautraque defectuum habet, ingenii crimen esse; siquid autem forte quod placeat, laudem esse materie non stili: quis enim vel hunc laudare vel illum vituperare nesciat, aut quis usquam est tam hebes in reliquis qui non hic ad utrumlibet sit disertus? Vale. Ad fontem Sorgie, XVIII Kal. Ianuarias, diluculo. 14 Ad clerum Ecclesie paduane, de transitu ac laudibus Ildebrandini presulis. misimus, fratres amantissimi, patrem nostrum, imo vero premisimus secuturi pastorem nostrum, ducem nostrum, solamen nostrum, decus nostrum, deret, Ildebrandinum epyscopum, quem nescio an terrestrem angelum an celestem hominem dicam; premisimus illum, fratres, quo nobis quoque, Cristo duce, per ipsius patris nostri vestigia veniendum est; premisimus qui nobis preparet regni celestis habitaculum et regem nostris culpis offensum precibus suis placet. 3 Ivit ille felix. Et quid dicam? minus est omne quod cogito quam quod illius
Abbreviated transcription (Latin):
astribendaa. Interim scito et huic fidem metie meam nullis me oculis hane abiis̃
ostensurũ fuisse ꝙͣ tuis uale decus merũ. Ad fontem sorgĩe .xxixͦ. kl̃. Ioomon¬
silencio nottis intempeste/. Ad euudem.
Q nous hesteris nunistulis quartũ addere in aĩim benit. legistẽ
confestimn q remisisti eplam Illam tibi nstrptam eo ꝙ te tapitalem hoste
uiciorũ nõuerim quam quidem tibi Galde placuisse gaudeo. itaq mͥ ip̃i
testiõmo tuo ꝓbalior ac gracior facta est. nũc tibi aliam mitto quam cle¬
ro paduane ecclesie dictaui suꝑ trausitu sacre memoriẽ Il debrandini ep̃i
quẽ te sciebam laudare solitũ ⁊ muror ꝙxꝓͣ ip̃e me iudice oem hũãnam
admiracconem miraculo sue diuine uͥtutis excesẜit. amabas tu Illũ Iͥmo
conferens eplas extimabis si qua huiꝰ calaom nis est ad actus du̾¬
sissimos intupandũ scilic ac laudandũ. ut tñ interea memineris quitq̃s

Expanded text:
ascribenda. Interim scito, et hinc fidem metire meam, nullis me oculis hanc aliis ascribenda. Interim scito, et hinc fidem metire meam, nullis me oculis hanc aliis ostensurum fuisse quam tuis. Vale, decus meum. Ad fontem Sorgie, XIX Kal. Ianusilentio noctis intempeste. 13 Ad eundem. 1 Tribus hesternis munusculis quartum addere in animum venit. Legisti confestimque remisisti epystolam illam tibi inscriptam eo quod te capitalem hostem vitiorum noverim, quam quidem tibi valde placuisse gaudeo; itaque michi ipsi testimonio tuo probabilior ac gratior facta est. 2 Nunc tibi aliam mitto, quam clero paduane Ecclesie dictavi super transitu sacre memorie Ildebrandini epyscopi, quem te sciebam laudare solitum et mirari, quanquam ipse, me iudice, omnem humanam admirationem miraculo sue divine virtutis excesserit. Amabas tu illum, imo conferens epystolas, extimabis siqua huius calami vis est ad actus diversissimos, vituperandum scilicet ac laudandum, ut tamen interea memineris quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
piscis. et squamis maculosus argenteis torrentinã abii turtrã quidã
cõcant. gratius tñ fuerit saporem nosse ꝙͣ nomen. hũe uillici mei filius
sermis tuus in his hodie lucidissimis midis cepit. Item puignis anas ameni
didũ fontis incola ciu adu̾sus rarã indolem egregii camis nec liberat aer uias.
nec tutas fliuꝰ latebras dedit. nec natanti fuga patuit.nͨ uolanti. Ad hec
epla quedam recens quã in rure tuo nꝑ hamo de bilis ingemi inter aĩ mei fluc¬
tis et rerũ scopulos ppse quoq tibi pistatus sum. Cetera tñ ita beniũt nt apd¬
te maneant. hec uenit ut redeat. seis causam. quia ueritas odiũ part. qd si
Iam tũc etate tenẽcni uenĩ enat. quid hodie arbittaris. plege gͦ si libet. ad q
sicretius. ac remitte. donec sc̃iamus quid mũdo deus aut fortrmna parauent.
Tñẽ consultabinius quid huic fiat epistole. an donanda sit flãmis. an sororib

Expanded text:
piscis et squamis maculosus argenteis: torrentinam alii, turtram quidam piscis et squamis maculosus argenteis: torrentinam alii, turtram quidam vocant; gratius tamen fuerit saporem nosse quam nomen. Hunc villici mei filius servus tuus in his hodie lucidissimis undis cepit. Item pinguis anas ameni dudum fontis incola, cui adversus raram indolem egregii canis nec liberas aer vias nec tutas fluvius latebras dedit, nec natanti fuga patuit nec volanti. Ad hec epystola quedam recens, quam in rure tuo nuper hamo debilis ingenii inter animi mei fluctus et rerum scopulos ipse quoque tibi piscatus sum. t, hec venit ut redeat. Scis causam? quia veritas odium parit; quod si iam tunc etate Terrentii verum erat, quid hodie arbitraris? perlege ergo si libet, idque secretius, ac remitte donec sciamus quid mundo Deus aut fortuna paraverit; tunc consultabimus quid huic fiat epystole, an donanda sit flammis an sororibus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uam querunt. uerũ hoc ꝓposito uenisse me nouenis ut lateaom fugiam q si
possim nõ mrodo alios s me ip̃m. hoc est uicia et enrres meos qui me ab
nfancia iñ semũ ꝑsequitur. Tauti p̾t̾ea est inudiam uitare que mͥ ꝑ omnos
has est obiua: ut si eisdem latebres et illi et cuntis mortalib tegi queam
atq aliter nequeam paratus sim et amicis oĩbus quibus mͥ nichil est dulcius
sinul et qua nichil amarius iniudia carere. huic meo ꝓposito ruris tui an¬
gulus. qd semꝑ consueuit/ oportuissimꝰ est uisus. hic gͥ me sub alis tuis
delitescere paciens. Cela me orote. qd si fecenis sepe me hospitem habebis
uł ꝑ noctem ul ꝑ imbrem qualencũq cõnuã. certe aĩo tuo gratũ. Contra autẽ
qd̃ in fabulis audiebamus si nulgare ceꝑis amittes. Gale. Ad enudẽ .xiiͦ
na tibi uemiũt pater multũ diuersa mumistula. unicus auro intẽs

Expanded text:
tuam querunt. Verum hoc proposito venisse me noveris, ut lateam fugiamque si tuam querunt. Verum hoc proposito venisse me noveris, ut lateam fugiamque si possim, non modo alios sed me ipsum, hoc est vitia et errores meos, qui me ab infantia in senium persequuntur. 4 Tanti preterea est invidiam vitare, que michi per omnesas est obvia, ut si eisdem latebris et illi et cuntis mortalibus tegi queam atque aliter nequeam, paratus sim et amicis omnibus, quibus michi nichil est dulcius, simul et, qua nichil amarius, invidia carere. 5 Huic meo proposito ruris tui angulus, quod semper consuevit, oportunissimus est visus; hic igitur me sub alis tuis delitescere patieris. Cela me, oro te; quod si feceris, sepe me hospitem habebis vel per noctem vel per imbrem qualemcunque convivam certe animo tuo gratum; contra autem quod in fabulis audiebamus, si vulgare ceperis, amittes. Vale. 12 Ad eundem. 1 Tria tibi veniunt, pater, multum diversa munuscula. Unicus auro nitens
Abbreviated transcription (Latin):
etate nondũ quid uelim firmare mecũ ualeo nõ ꝙ mea michi
uolũtas ignota sit. s ꝙ desidero multa obstant. nõ plene gͥ uelle
possum qd frustra me uelle uideo. hinc inͥ labor et rerũ in finĩta ꝑple¬
xitas. quotidie ꝙ magis exꝑior Illud hebreorũ sapientis dcm̃ bre¬
ue simul ⁊ grauidũ. qd̵ legentes pleriq sicco pede p̾tereũt. ego semꝑ
relegens pedem figo. et suspirans bis ter q quater q iuetũ repeto
quod str̃ptũ est. Cunte res difficiles. ecce quanta nũc parius eciam in
rebus difficultas. qd uellem nequeo. qd possem nolo. qd̾ autem poss im
sinul ac uelim quero nec inuenio. inter hec multis consilus seu fluctib
iactatus dum res fiñem habeat ficta et nulgata abitus mei fama quasi
Italiam repetens babilone clam ꝓfectus huc redii. uenissem q Illico ad te
nõ tam ut tuis oculis ꝙͣ u̾t meis satiffieret qui ꝓpe nich̃ ardẽ rius ꝙͣ faciem

Expanded text:
etate nondum quid velim firmare mecum valeo, non quod mea michi etate nondum quid velim firmare mecum valeo, non quod mea michi voluntas ignota sit, sed quod desiderio multa obstant. 2 Non plene igitur velle possum quod frustra me velle video; hinc michi labor et rerum infinita perplexitas, quotidieque magis experior illud Hebreorum Sapientis dictum, breve simul et gravidum, quod legentes plerique sicco pede pretereunt, ego semper relegens pedem figo; et suspirans bis terque quaterque mecum repeto quod scriptum est: «Cunte res difficiles». Ecce quanta nunc parvis etiam in rebus difficultas: quod vellem nequeo, quod possem nolo; quod autem possim simul ac velim, quero nec invenio. 3 Inter hec, multis consiliis ceu fluctibus iactatus, dum res finem habeat, ficta et vulgata abitus mei fama, quasi Italiam repetens Babilone clam profectus huc redii, venissemque illico ad te non tam ut tuis oculis quam ut meis satisfieret, qui prope nichil ardentius quam faciem
Abbreviated transcription (Latin):
ecensa caritas fremĩ nescit. Id si nuꝙͣ nũc p̾cipue in dulcissi¬
mis atq hũanissimis lr̃is tui sensi. aiarer si iste tuus erga me
plusꝙͣ fraternus affectus nouus esset et non a tenens annis inceptus
usq ad hanc etatem iugiter increuisset. Gracias ago. et oblacionem
tuam fidenter accipio in tpr̃e rebus tuis osurus ut ꝓp̾is Excusacõem
tuam accusacionem meam arbitior nõ eñ tu ad me s ego ad te ueniie
debui. et si longiorem morain traxens uemain. quẽ semꝑ iudeo uisurus
plura seribere est aĩis. s nuncii tui quos facuunde licet epłe in auxiliũ
misisti taciti expectant. et literas in si lencio suspirantes numerant.
celũq suspicuĩt et sol fugit et uereor nedũ michi obsequor illis sun
incommodus. Uale nostri memor. Ad philippũ cauallicensẽ
ep̃m. Inidram latebus declinandam.
Inĩ ualde audies. uerũ tñ. nestio quid alii. Ego autem hac

Expanded text:
Accensa caritas frenum nescit: id si unquam, nunc precipue in dulcissiAccensa caritas frenum nescit: id si unquam, nunc precipue in dulcissimis atque humanissimis literis tuis sensi. Mirarer si iste tuus erga me plusquam fraternus affectus novus esset, et non a teneris annis inceptus usque ad hanc etatem iugiter increvisset. Gratias ago et oblationem tuam fidenter accipio, in tempore rebus tuis usurus ut propriis. Excusationem tuam accusationem meam arbitror; non enim tu ad me sed ego ad te venire debui; et si longiorem moram traxeris, veniam quem semper video visurus. 2 Plura scribere est animus, sed nuntii tui, quos facunde licet epystole in auxilium misisti, taciti expectant et literas in silentio suspirantes numerant celumque suspiciunt; et sol fugit, et vereor ne, dum michi obsequor, illis sim incommodus. Vale, nostri memor. 11 Ad Philippum Cavallicensem epyscopum, invidiam latebris declinandam. irum valde audies, verum tamen: nescio quid alii, ego autem hac
Abbreviated transcription (Latin):
se plus amait nouit. Interdũ uͦ loca sanctessima ferire ut ꝓfana ꝑtene
at. riccedit ꝙ nec ego ut soleo tonitrua pauesco. siue quia quo magis
iuxi minus mor trmeo. siue quia ex quo constienciam abditis suis malis
exonerare cepi externos tumultus minasq non me tuo uͨ si successent
qd̵ cogito caiperam rupem in qua habitem elegi nõ ne ppło suim suspectꝰ
qd̵ fecisse legimꝰ publicolam s ne tedio affectus in id qd fuge̾ est auis
sponte recidam. nosti autem e septem eollibus qui oĩbus montibus at
uallib p̾fuerũt quisuã longe gratissimꝰ sit mͥ studuis q meis aptissimis
Itaq ut ad ꝓpoĩtum redeam atq concludam/ nõ moueor sentencia. magno
nrbis desiderio teneor. euentus in mamibus der est. Certe si imꝙͣ stam̃
cuutatem intrauero uerũ dic̾es quod suꝑior spondet epła. uale.
Ad pontim sampsonem

Expanded text:
se plus amari novit, interdum vero loca sanctissima ferire ut profana pertse plus amari novit, interdum vero loca sanctissima ferire ut profana perterreat. 25 Accedit quod nec ego, ut soleo, tonitrua pavesco sive quia quo magis vixi minus mori timeo, sive quia ex quo conscientiam abditis suis malis exhonerare cepi, externos tumultus minasque non metuo. Nec si successerit quod cogito, Tarpeiam rupem in qua habitem elegi, non ne populo sim suspectus, quod fecisse legimus Publicolam, sed ne tedio affectus in id quod fugere est animus, sponte recidam; nosti autem e septem collibus qui omnibus montibus ac vallibus prefuerunt, quisnam longe gratissimus sit michi studiisque meis aptissimus. 26 Itaque ut ad propositum redeam atque concludam, non moveor sententia, magno Urbis desiderio teneor; eventus in manibus Dei est. Certe si unquam sanctam civitatem intravero, verum dices quod superior spondet epystola. Vale. 10 Ad Pontium Samsonem.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tam clarũ celestis iracũdie iudiciũ tenemotũ esse ꝙͣ fulmen. ecce
autem presens annus currum Illam petri apłi ita fulmĩẽ cõflagran¬
tem atq collapsam uĩdit meredibile quidem dictu ut iux tanti edificiĩ
⁊̃ qd̵ in ftuporem religionem ꝙ multorũ uertit campana Illa ꝑcele¬
birs bomfacii octaui opus et nomen ita lique facta dicitur. ut ne
reliquie quidem suꝑfuerint. Quẽ ultimũ casum nõ ut plaoie com¬
ꝑtũ ignoranti sciens narro. s ut ignarus a sciente ꝓcontor. nos em̃
faie credidimꝰ que tu cernis. ego post iubileũ anuũ rome nõ fui
qui nũc tercius retro est. s si uerũ est qd̵ de hac re oĩum romabe¬
menciũ una uox loquitur que mentui non solet. certe nũꝙͣ rupes
tarpeia tale aliquid passa est. Credo ego deũ nichil oiũm odisse
que fecit. sin locũ bnũ altero plus amat, arbitror eũ plus a mare ubi

Expanded text:
non tam clarum celestis iracundie indicium terremotum esse quam fulmen. 23 Ecce non tam clarum celestis iracundie indicium terremotum esse quam fulmen. 23 Ecce autem presens annus turrim illam Petri apostoli ita fulmine conflagrantem atque collapsam vidit — incredibile quidem dictu — ut vix tanti edificii vetiam, quod in stuporem religionemque multorum vertit, campana illa percelebris, Bonifacii VIII opus et nomen, ita liquefacta dicitur ut ne reliquie quidem superfuerint. 24 Quem ultimum casum non ut plane compertum ignoranti sciens narro, sed ut ignarus a sciente percontor; nos enim fame credidimus que tu cernis; ego post iubileum annum Rome non fui, qui nunc tertius retro est; sed si verum est quod de hac re omnium Roma venientium una vox loquitur, que mentiri non solet, certe nunquam rupes Tarpeia tale aliquid passa est. Credo ego Deum nichil omnium odisse que fecit; sin locum unum altero plus amat, arbitror Eum plus amare ubi
Abbreviated transcription (Latin):
comptũ fit. an hm̃c tñ hoc elicis. ꝙ eũ fulminãdo ꝑsequi uisus fit bide
queso argunenti huiꝰ uim. nolo exempla longe petere nͦ oꝑtet. ꝓfecto
si tarperam rupem nõ amat deus quã fulminauit quãq qd̃ aꝑcius
diuini odiĩ signũ putem de capite terrarũ orbis latronũ Receptatulũ
fien sepe nr̃is quoq tpr̃bus passus est. at saltem suũ lateranense
doniciliũ/ at saltem uirginis matiis et suorũ domos apłorũ amat.
quib an peꝑcerit uidemus. Lateranũ nr̃a etate flãmis absũptum
nũc eciam multo labore in fiita q reficitur impensa. Ueruĩ id non dei
odĩ dicet aliquis ẜ culpa ħorum fuit. Quartus anius agitur ex qͦ
tenemotu tembili. et apłi pauli templũ pene funditus ruit. et uirgis
domus sup̾mo colle consistens grauiter cõcussa est. insi forte dicat qͥspiã

Expanded text:
compertum sit. An hinc tamen hoc elicis, quod eum fulminando persequi visus sit? vide, compertum sit. An hinc tamen hoc elicis, quod eum fulminando persequi visus sit? vide, queso, argumenti huius vim. 21 Nolo exempla longe petere nec oportet; profecto si Tarpeiam rupem non amat Deus, quam fulminavit quamque — quod apertius divini odii signum putem — de capite terrarum orbis latronum receptaculum fieri sepe nostris quoque temporibus passus est, at saltem suum lateranense domicilium, at saltem Virginis Matris et suorum domos Apostolorum amat, quibus an pepercerit videmus. 22 Lateranum, nostra etate flammis absumptum, nunc etiam multo labore infinitaque reficitur impensa; verum id non Dei odium dicet aliquis, sed culpa hominum fuit. Quartus annus agitur ex quo terremotu terribili et apostoli Pauli templum pene funditus ruit et Virginis domus supremo colle consistens graviter concussa est; nisi forte dicat quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
sĩmus. qd si uerũ est. ualde nobilis Ille pyrenei tractus aer credi potest
ip̃e tñ hant causam pouit. cur. sere tonet in Italia. que si Itenĩ uera
est pro iurili mea parte libentissime nobilitatem hant ꝑmutatam uelum
cũ ip̃is egiptiis aut hiberns. apud quos ꝑraro eciam et leniter tonare
et qui de his scrbunt et qui inde uemũt testantur. ẜ ren̾tor romam.
non amat deus tarpeiam rupem głiõse feromme, quã sepe ut maroneo
utar u̾su fulminis afflauit uentis et cõtigit igm. liceat oro reu̾enter ꝓ
bentate tecũ colloqui. nõ amat tarpeia in rupem deus. quomodo ibi caput
orbis esse uoluerit ualde miror. qd̾ ip̃e mͥ nõ inficiaberis. quid iͦ sis Res¬
ponsurus uideo. quã obrem huĩc patrocimo nõ innitor. Esto gͣ. oderit᷑
deus locũ Illũ qui nͥ amaret Illũ deus certe non staret. s oderit. id q

Expanded text:
simus; quod si verum est, valde nobilis ille Pirenei tractus aer credi potest. 19 simus; quod si verum est, valde nobilis ille Pirenei tractus aer credi potest. 19 Ipse tamen hanc causam ponit cur sepe tonet in Italia, que si iterum vera est, pro virili mea parte libentissime nobilitatem hanc permutatam velim cum ipsis Egiptiis aut Hibernis, apud quos perraro etiam et leniter tonare, et qui de his scribunt et qui inde veniunt testantur; sed revertor Romam. 20 Non amat Deus Tarpeiam rupem, gloriose Ieronime, quam sepe, ut maroneo utar versu, Fulminis afflavit ventis et contigit igni? Liceat, oro, reverenter pro veritate tecum colloqui. Non amat Tarpeiam rupem Deus? quomodo ibi caput orbis esse voluerit, valde miror, quod ipse michi non infitiaberis. Quid vero sis responsurus video; quamobrem huic patrocinio non innitor. Esto igitur: oderit Deus locum illum, qui, nisi amaret illum Deus, certe non staret; sed oderit idque
Abbreviated transcription (Latin):
egiptũ deus/ sedem oĩs impietatis oĩum q malarũ suꝑsticionũ. que
nõ modo y̾sim et osirmm. s apim ⁊ serapim et cocodiillũ adoranit ac
coluit. nũc ñme sanctiorem cocodiillo maomettũ colit. et tñ uel
raro ibr uel nuĩꝙͣ tonare fama est. multũ contra pyreneos montes odit.
ubi xp̃s adoratur. et ubi ꝙͣ teni fice tonet et ꝙͣ crebro quis nobis melius
nouit qui illit mridions eiu unam egimus estatem et fulminũ flã¬
mĩs tociens fumancia rura cõspeximus. et si oĩs quidem eogitacioo¬
pinio q oĩs pĩi sobnũꝙ excitans tinorem utilis ac laudanda sit̾
uere tñ sonuis atq ignis Ille nõ tam ire ꝙͣ nature est. et fortuitus et
uentorũ rabie cadit in terras. ut saty̾rici utar u̾bo. et rei huiꝰ causam
esse nobilitatem aeris uolũt quidam. inter quos plimꝰ sed̾s uir doctis¬

Expanded text:
Egiptum Deus, sedem omnis impietatis omniumque malarum superstitionum, que Egiptum Deus, sedem omnis impietatis omniumque malarum superstitionum, que non modo Isim et Osirim sed Apim et Serapim et cocodrillum adoravit ac coluit, nunc minime sanctiorem cocodrillo Maometum colit, et tamen vel raro ibi vel nunquam tonare fama est; 17 multum contra Pireneos montes odit, ubi Cristus adoratur et ubi quam terrifice tonet et quam crebro, quis nobis melius novit, qui illic viridioris evi unam egimus estatem et fulminum flammis totiens fumantia rura conspeximus? 18 Etsi omnis quidem cogitatio opinioque omnis pium sobriumque excitans timorem utilis ac laudanda sit, vere tamen sonus atque ignis ille non tam ire quam nature est et “fortuitus et ventorum rabie cadit in terras”, ut Satyrici utar verbo, et rei huius causam esse nobilitatem aeris volunt quidam, inter quos Plinius Secundus, vir doctis
Abbreviated transcription (Latin):
blatũ cũ tpr̃e pariter ad occasum iret. ubi romã esse ꝑspicuũ fit. Int̾esse
autem ꝙ et mores urbiũ diu̾si. et de orientali nõ occidentale s uiu̾¬
sale imꝑiũ sit effectũ. oĩum q sola berissima monarchia. ꝙ si ꝑꝑ
tocius domiti orbis in una urbe cõcursum. et confusionem rerum
maximam. ac suꝑ oĩa deorũ turbam sacrorũqr babilon hoc est con¬
fusio dici potest nõ obluctor neq contendo. ẜ audeo dic̾e illud sibi
nomen excidisse quo pͥmũ die fallacibus dus exclusis, umius ben
dei cultũ nomen q suscepit. et ut leonis pape uerbũ mutuer de
magistra errors facta est discipula uentatis. Iam Illud qd sepe
fulminibus ictũ capitolii saxum dicũt idq in argumnentum trahunt
nõ acceptũ deo locũ. scĩssim liceratissimi ꝙ uni pace dixeñ non id di¬
nine iracũdie tribuendũ s natine. 2llioquĩ multũ inter om̃s terras amat

Expanded text:
blatum cum tempore pariter ad occasum iret, ubi Romam esse perspicuum sit; interesse blatum cum tempore pariter ad occasum iret, ubi Romam esse perspicuum sit; interesse autem quod et mores urbium diversi et de orientali non occidentale, sed universale imperium sit effectum omniumque sola verissima monarchia. 15 Quodsi propter totius domiti orbis in una urbe concursum et confusionem rerum maximam ac super omnia deorum turbam sacrorumque, Babilon, hoc est confusio, dici potest, non obluctor neque contendo; sed audeo dicere illud sibi nomen excidisse quo primum die fallacibus diis exclusis, unius veri Dei cultum nomenque suscepit et, ut Leonis pape verbum mutuer, de «magistra erroris facta est discipula veritatis». 16 Iam illud quod sepe fulminibus ictum Capitolii saxum dicunt idque in argumentum trahunt non acceptum Deo locum, sanctissimi literatissimique viri pace dixerim, non id divine iracundie tribuendum sed nature. Alioquin multum inter omnes terras amat
Abbreviated transcription (Latin):
Si literate hoĩes sunt et libros legũt credo suspirare illos coget per
singulas lineas occiurens clarissimũ rome nomen. Idq neq̃d calũ¬
mentur in libris nõ romana manu sc̃ptis s extera. ppło eñ Romano
ut ait enispus mĩq̃ senptoruĩ copia fuĩt quippe honestius at gliosiis
Sucebant/ alios de se ꝙͣ se de alus seribere. res ip̃as rerũq famam
querentes pocuis ꝙͣ u̾b̾orũ. Quid multa quisquis urbem romã euentus
exceꝑit. nomẽ biuet. ꝙͣ diu grecarũ aut latinatũ memonia literarĩ ulla
suꝑerĩt. nec imꝙͣ deerit iuidis materia tabescendi .⁊ Augustino
sane ac ferommo, quos contenine fas non est hoc modo responsũ sit
Roniã uelut alterã babilonẽ in occidente fundatam nõ inficior. ut scil
iubente deo imꝑiũ ouentale. qd̵ in babilone multis seculis fuit, inde a¬

Expanded text:
Si literati homines sunt et libros legunt, credo, suspirare illos coget per Si literati homines sunt et libros legunt, credo, suspirare illos coget per singulas lineas occurens clarissimum Rome nomen, idque, nequid calumnientur, in libris non romana manu scriptis sed externa; populo enim romano, ut ait Crispus, nunquam scriptorum copia fuit, quippe honestius ac gloriosius ducebant alios de se quam se de aliis scribere, res ipsas rerumque famam querentes potiusquam verborum. 13 Quid multa? quisquis urbem Romam eventus exceperit, nomen vivet quandiu grecarum aut latinarum memoria literarum ulla supererit, nec unquam deerit invidis materia tabescendi. Augustino sane ac Ieronimo, quos contemnere fas non est, hoc modo responsum sit. 14 “Romam velut alteram Babilonem in occidente” fundatam non infitior, ut scilicet iubente Deo imperium orientale, quod in Babilone multis seculis fuit, inde a
Abbreviated transcription (Latin):
promptũ est agnost̾e. neq illam mͦ s et reliquas arces romanas. pari in¬
famia premi posse non nego celiũꝙ conspectius montem. nõ suopte
quidẽ infortumo neq odio fulminantis s claritate pacientis. q̃ sepe
futuram in altero mediocrem cladem/ insignem fecit in altero. Illum
g de quo loquoy collẽ infamasse potuit ul uus abunde mestris ⁊ hor¬
rificus. Tulli hostilii romani regis euentus, quẽ post impetuosam bere¬
qs fulnineam sitam usq ad extremũ ino tenore traductam/ o uite ho¬
minũ consentaneũ finem fulminis incendio tota ibi cũ domo flagrasse
leginus. Micto alios romano nõr insultantes. nõ pauce eñ sunt, et ue¬
teres et nou et nostre eciam etatis aliqui quorũ non nulli qd̵ ipsis
ii u̾bis eliccescit non tam ueri studio ꝙͣ urbis odĩo et inuidia trahũtur
quibus nichil respondendũ puto. satis est Illos ueneno suo confice.

Expanded text:
promptum est agnoscere. Neque illam modo sed et reliquas arces romanas pari inpromptum est agnoscere. Neque illam modo sed et reliquas arces romanas pari infamia premi posse non nego, Celiumque conspectius montem, non suopte quidem infortunio neque odio fulminantis, sed claritate patientis, que sepe futuram in altero mediocrem cladem, insignem fecit in altero. Illum igitur de quo loquor collem, infamasse potuit vel unus abunde mestus et horrificus Tulli Hostilii romani regis eventus, quem post impetuosam vereque fulmineam vitam usque ad extremum uno tenore traductam — o vite hominum consentaneum finem! — fulminis incendio tota ibi cum domo conflagrasse legimus. Mitto alios romano nomini insultantes; non pauci enim sunt et veteres et novi et nostre etiam etatis aliqui, quorum nonnulli — quod ipsis in verbis elucescit — non tam veri studio quam urbis odio et invidia trahuntur; quibus nichil respondendum puto; satis est illos veneno suo confici. 12
Abbreviated transcription (Latin):
bncata est ut esset scilicet mũdo caput/ et Regno quidem assp̃rio suie
finũ spacio breuiore sine rudi ⁊ imbelli domãdaruã genciũ barbarie ut
augustimis Idem plibus uerbis ostendit facile contingerat nõut orbis
ẜ̾ntasie caput esset. romano autem imꝑio quia maiora quedam ⁊ difficilio¬
ra restabant tale illud deus esse uoluĩt quale quantitas laborũ et cõplanan¬
aanĩ renĩ asꝑitas exigebat. In his or̃sus ad huc nichil ut puto p̾ter nomẽ
babilonis obscurum est. quo multi. s in pͥmis augustinuĩ sequens in historia
ntitur ille mũdi malorũ coaceniator orosus. Certe ieronimus in epistola
quadã ociũ siũ. betleemiticũ ꝙ silenciũ laudans graciorem q de o boles
ostende mopem Illũ locũ ꝙͣ capitolii arcem tot trrumphis insinem dicit
aicem ip̃am sepe fulminb de celo tactam. nͨ fallitur. qd historias ꝑcimẽa

Expanded text:
bricata est, ut esset scilicet mundo caput; et regno quidem Assyrio sive bricata est, ut esset scilicet mundo caput; et regno quidem Assyrio sive finium spatio breviore sive rudi et imbelli domandarum gentium barbarie, ut Augustinus idem pluribus verbis ostendit, facile contigerat non ut orbis, sed ut Asie caput esset. 10 Romano autem imperio quia maiora quedam et difficiliora restabant, tale illud Deus esse voluit quale quantitas laborum et complanandarum rerum asperitas exigebat. In his omnibus adhuc nichil, ut puto, preter nomen Babilonis obscurum est, quo multi, sed in primis, Augustinum sequens, in historia utitur ille mundi malorum coacervator Orosius. 11 Certe Ieronimus in epystola quadam otium suum Bethleemiticumque silentium laudans gratioremque Deo volens ostendere inopem illum locum quam Capitolii arcem tot triumphis insignem, dicit arcem ipsam sepe fulminibus de celo tactam, nec fallitur; quod historias percurrenti