comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem ex diminutione genus collf gi¬
At himo logia est. origo uocabulorum cumuis uerbi
no minis per interp̃tionem colligitur:
Hanc aristotiles symbolon cicero notationen
nomi nauit. quinomina & uerbarerum nota facrt
exemplo posito ut puta flumen quia fluendo creuit :
Afluendo dictum : cuius cognitio saepeu sum neces sari¬
um hab& interpra&ationes ua: uamdum uideris unde
ortum est. nom̃ citius uimeius intellegis: Imnoͥsenim rei
inspectio & himologia cognita planiorest: Nonautem omnia
nomina aue teribus secundumnaturam inposita sunt
s ed quaedam & secundum placitum sicut & nosseruis & posse
sionibus interdum secundum qđ plac& nrãe uoluntatiȩ
pominadamus.. H incestqđ omnium nominum & himo¬
logiae non reperiuntur quia quaedam non secundum quali¬
tatem qua genitasunt sediux̃ arbitrium humanae uo¬
luntatis uocabula acceperunt: suntautem & himolog¬
gendo aut exorigine ut homo quisit exhumo autex con¬
trarus uta lauandonlotus dum lotum nonsitinundum

Expanded text:
nem, ex diminutione genus colligerEtymologia est origo vocabulorum, cum vis verbi nominis per interpretationem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominavit, quia nomina et verba rerum nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis enim rei inspectio etymologia cognita planior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam inposita sunt, sed quaedam et secundum pssionibus interdum secundum quod placet nostrae voluntati nomina damus. 3. Hinc est quod omnium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem qua genita sunt, sed juxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologigendo; aut ex origine, ut homo quia sit ex humo; aut ex contrariis, ut a LAVANDO lutum, dum lutum non sit mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
preui & longa. ex longa &breui Coriambus uero qr ex
hoc pede conpo situmꝰ carmen cͥoris aptis simursit
onicisane propterpumerorum in aequalem sonum
dicti: habentenim binas lingas sillabas binasq correptas:
Peones dicti abinuentore: Epitritiuocati quod semper iii
longas habednt sillabas & unambreuem Sin tgnao
auteres unt penta sillabi & exa sillabi pedes: & dictae apud
grecassiniugiae quasi quaedam dliutiones: hinon
sunta pedes sed appellantur Penta sillabi & exas illabi : quia
ultra. quinque & vi. sillabas non procedunt: Vnde non
oport& in carmine hassillabas. quod lib& excedere Nom
ut cartaginensium hierusolimitanorum & constantinopoli¬
taflorum: Accdunt unicuique pediarsis. & thesis idẽelie
uttͦpo sicio uocis Neque enim pedes iter dirigere pore¬
runt. nisi alterna uice leuentur. & ponantur ut armasar.
el euatioema positio : In his duobus perdiuisionem pedes
legitimi cõlliguntur. A equa diuisioẽ quotiens arsis &

Expanded text:
revi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti ab inventore. Colongas habeant syllabas, et unam brevem. 20. Syzygiae autem sunt pentasyllabi, et hexasyllabi pedes. Et dictae apud Graecos συζυγίαι, quasi quaedam declinationes. Sed hi non sunt ultra quinque et sex syllabas non procedunt: unde non oportet in carmine has syllabas quodlibeut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod peripsos mora dmbułentiN amsicut nos
pedibus incedimus itam &ra quasi pedibus gradiuntin
habent speciales pominum. quareita uocentur Prrrichuis
dictus est. quiahic assidue uel incertamine. uel in ludo pacrili
sepius frequentabatur: Spondeus dr̃ quia tractimsbnat
Nams pondeus tractus. quidam dicitur Id est sonus qui fun ageb at̃¬
debatur circaaures sacrificantium: Vnde & hi quitibris
canebant insacris gentilium spondiales nominabantur.
Trocheus. uero abeo dictusest quod caele rem conuersionem
faciat Cđtilenae. & quabirota uelociter curratinme tris¬
T rocos enimgrecȩ rotadicitur: lambus dictus est. eo quod
iambo ⁊ ingreci derrahere dixerunt. Hliiismodieni carmi¬
ne omnesinuestiones uel de tractione simplere poetȩs unm

Expanded text:
eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. habent speciales causas nominum, quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue vel in certamine, vel in ludo puerili saepius frequentabatur. Spondeus dicitur quia tractim sonat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus, qui fundebatur circa aures sacrificantum. Unde et hi, qui tibias canebant in sacris gentilium, spondiales nominabantur. Trochaeus vero ab eo dictus est, quod celerem conversionem faciat cantilenae, et quasi rota velociter currat in metris. Τροχός enim Graece rota dicitur. Iambus dictus eiambizin Greci detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones, implere poete
Abbreviated transcription (Latin):
quensuntisur nomantum scientiaȩ sedȩtum ornat u siuenta
A du bonre sa tie magisto prius dunttams talanun r espteicuonis claudere
q uaminbi tomina & partes .ui uirtutum ex ponas. quas radice salit¬
riu es seuitotum dixisti puulo aunto it rnos consisti sennoci alta¬
pis ne rcutationem esse pecessariam inquo melius sest heabriotura
hioris ouis stindion quenuireirum excellentia quas itrima & soriben¬
tbus & logentibus multum prodesse ual&a q
breuitas pauea postulat & res ar dua plura de sidere
R Temperatem inutrumq neai prolixitas fastidium aitbreuitas
ignorantiam gener&
non prapter aliudemolumentum expetendae sunt sed propter suam
solum modo dignitatem amandae sunt & ex sequendae:
ł las ipsas res magno pere uelim cognoscere

Expanded text:
ntum scientia, sed etiam ornat efficientia. ntum scientia, sed etiam ornat efficientia. CAR. Non tamen te, magister, prius dimittam calamum responsionis claudere, quam mihi nomina et partes quatuor virtutum exponas, quas radices aliarum esse virtutum dixisti. Paulo ante inter nos constitit, sermocinationis exercitationem esse necessariam. In quo melius est habendum sermonis studium, quam in virtutum excellentia, quae utrinque, et scribentibus et legentibus multum prodesse valet?--brevitas pauca postulat, et res ardua plura desiderat. CAR. Tempera te inter utrumque, ne aut prolixitas fastidium, aut brevitas ignorantiam generetnon propter aliud emolumentum expetendae sint, sed propter suam solummodo dignitatem amandae sunt et exsequendae. CAR. Has ipsas res magnopere velim agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
quod sipublicus conuentus detraherepossit nec enim in honestis uerbis
intersuos uti deb& qui honestis inter alienos loquidesiderat
Cum inomni parte uitaehonestas pernecessaria est maximae insermonib
quia fere cuiusq mores sermo probat nisitibi magister aliud uideatur¬
AMMihi uero dehacre nihil aliud uideripotest hacideo consuetudinaria
sienocinatione uerba sint lecta honesta lucida simplicia planoore
utatu qui&o. facie composita. sine in moderato cachinno clamor e pullo
prolata. Nambonus modias est in loquendo tamquam ambulando cle¬
menter irae sine saltu sine mora Quaterius orinia medu modera¬
runis te penania fulgeant quaȩ est una de .iiii. uirtutibus dequibus
caobuittsquasiradicibus procedant uirtutes Inquibus est afimae
inuicio ese or deo uirtutes inmediosunt positat ADequibus tiue uene¬
fesomer auetou eati plura dicere potiuis sem̃ sinon dispiratiap tiuss uom¬

Expanded text:
quod publicus conventus detrahere possit. Nec enim inhonestis verbis quod publicus conventus detrahere possit. Nec enim inhonestis verbis inter suos uti debet, qui honestis inter alienos loqui desiderat. Cum enim in omni parte vitae honestas pernecessaria sit, maxime in sermonibus, quia fere cujusque mores sermo probat, nisi tibi, magister, aliter videatur.--ALB. Mihi vero de hac re nil aliud videri potest, ac ideo consuetudinaria sermocinatione verba sint lecta, honesta, lucida, simplicia, plano ore, vultu quieto, facie composita, sine immoderato cachinno, clamore nullo prolata. Nam bonus modus est in loquendo, tanquam in ambulando, clementer ire, sine saltu, sine mora, quatenus omnia medii moderaminis temperantia fulgeant, quae est una de quatuor virtutibus, de quibus caeterae tanquam radicibus procedunt virtutes, in quibus est animae in vitio est. Ideo virtutes in medio positae sunt, de quibus tuae venerandae auctoritati plura dicere potuissem, si disputatio no
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenis Magnumq esse sciat multis tacentibus solun audiri Nanli&
ipsa uicium sit ambitio frequenter tamen causa uirtutum est : Discat ab ad¬
ulescentia nonre firmidare ante multos loqui ut eum necmetus frangat
nec ultramodum reuerentia retardat utdum omnibus oratoris sit opibus instrue¬
tus animiquoque praestantia & oris fiducia illinon desit
Quaprapter mibi ut uidetur ills sermocinandi ratio quicausis ciulibus & pue¬
getus sactularibus interesse aescimandisunt M ex apueritia muiltostudio haboridi
est: uocis quoque & uerborun ex erantatio. ut abi eunte aetute ad suesat uocis
fiducia & uerborum copia . & decenti corporis motu. ut sine formidipe
faciat in publicis quaestionibus quod cum consuetudine gessit in priuatis
Vere intellegis & optimae prosequeris. Namut incastris miles sic
lam quoque necesse esse uideo ut domesticus usus. cauere incipiat

Expanded text:
juvenis, magnumque sciat esse, multis tacentibus, solum audiri. Nam licet juvenis, magnumque sciat esse, multis tacentibus, solum audiri. Nam licet ipsa vitium sit ambitio, frequenter tamen 329 causa virtutum est. Discat ab adolescentia non reformidare ante multos loqui, ut eum nec metus frangat, nec ultra modum reverentia retardet, ut cum omnibus oratoris sit opibus instructus, animi quoque praestantia et fiducia oris illi non desit. CAR. Quapropter, ut mihi videtur, illis sermocinandi ratio, qui causis civilibus et negotiis saecularibus interesse aestimandi sunt, mox a pueritia multo studio habenda est. Vocis quoque et verborum exercitatio, ut ab ineunte aetate assuescat, vocis fiducia et verborum copia, et decenti corporis motu, ut sine formidine faciat in publicis quaestionibus, quod cum consuetudine gessit in privatis.--ALB. Vere intelligis et optime prosequeris. Nam ut in castris miles, sicJam quoque necesse esse video, ut domesticus usus cavere incipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
deiecti interram oculi ne inclinata ceruix neque elata aucdepraesta
supercilia infinitum enim inhis quoque rebus momentum est. quia nihil
docere quam facias. Labra lambere uel mordere deforme est cum
& um in efficiendis uerbis modicus essedebeat eorum motus oreenim
magis quam labris loquendum est
R Haec uenerande magister iocunda esse & honesta fateor. mihique mul¬
tum placabilia. sedut uideo & intellego iugem ex ercitationem. & cori¬
dianum usum postulant & ad plenam consummat̾ionem nisi continua medi¬
tatione & in stami ȩxercitatione nompossunt peruenire sine qua nullam
uincit &usus omnium magistrorum praecepta superabit Qua mobrem
inuentio & dispositio & elocutio & memoria & pronuntiatio usuacri & ex
in arte qualib& ex ercitata consuecudo confidentiam constantiamq
procreat: Sinequa pul ars proficit. quide num t imidisarma am& laudom

Expanded text:
dejecti in terram oculi, ne inclinata cervix, neque elata aut depressa dejecti in terram oculi, ne inclinata cervix, neque elata aut depressa supercilia. Infinitum enim in his quoque rebus momentum est, quia nihil decere quod facias. Labra lambere vel mordere deforme est, cum etiam in efficiendis verbis modicus esse debeat eorum motus. Ore enim magis quam labris loquendum est. CAR. Haec, venerande magister, jucunda esse et honesta fateor, mihique multum placabilia: sed, ut video et intelligo, jugem exercitationem et quotidianum usum postulant, et ad plenam consummationem, nisi continua meditatione et instanti exercitatione, non possunt pervenire, sine qua nullam vincit, et usus omnium magistrorum praecepta superabit. Quamobrem inventio, et dispositio, et elocutio, et memoria et pronuntiatio usu acri et ein arte qualibet exercitata consuetudo confidentiam constantiamque procreat, sine qua nil ars proficit. Quid enim timidis arma? Amet laudem
Abbreviated transcription (Latin):
uontam artis sunt quam laboris uiciaquoque siquȩ sunt oris diligenti cura
sunt emendende neuersint imflata ł anchelata uel in faucibus frendentia
necoris in anitate resonantia non aspera frendentibus dentibus penhiantibus¬
labris prolata. sed pressim & ae quabiliter & leniter & clare pronuntiata
Nec in moderato clamore uociferttar uelos¬
tentationis causa ftangat oratio uerum prolocis rebus personis causi
& temporibus dispensanda est Namalia simplicitate parranda suntꝰ
alia aucroritate suadenda alia cum in digninatione de promnencda
alia miseratione flatenda ut semper uox &oratio suae causat con¬
ueniat. Haecre praecepta a pronuntiationis laudem deducunt &¬
tibi hones tatem & tuae causae fidem efficient
Dixi quia pecessarie obseruandum est ut recta sit facies pelabradetor¬
quae antur. ne in modicus hratus rictus distendat nesupinus uultus pe

Expanded text:
non tam artis sunt, quam laboris. Vitia quoque, si quae  Mss., qua sunt, oris diligenti cura non tam artis sunt, quam laboris. Vitia quoque, si quae  Mss., qua sunt, oris diligenti cura sunt emendanda. Nec verba sint inflata vel anhelata, vel in faucibus frendentia, nec oris inanitate resonantia, non aspera frendentibus dentibuslabris prolata, sed pressim, et aequaliter, et leniter, et clare pronuntiata,nec immoderato clamore vociferetur, vel ostentationis causa frangatur oratio; verum pro locis, rebus, personis, causis et temporibus dispensanda est. Nam alia simplicitate narranda sunt, alia auctoritate suadenda, alia cum indignatione depromenda, alia miseratione flectenda, ut semper vox et oratio suae causae conveniat. Haec te praecepta ad pronuntiationis laudem deducunt, et tibi honestatem et tuae causae fidem efficiunt am?--ALB. Dixi quia necessarie observandum est, ut recta sit facies, ne labra detorqueantur, ne immodicus hiatus distendat rictum, ne supinus vultus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficiunt haec praecepta siquis i doncus est ad haet implenda pamut uideo tam ardua
sunt sensu quamrara uerbis
Sedordo meae interrogationis postulat uttua responsio ad pronuntiatiouem
cedat quam quintam partem artis rethoricat esse in principio pr̃ae disputatio¬
nis meminite dixisse magister
Pronuntiatio est uerborum digntas uocissensibus ac comodatio & corporis modert io
hecenim intantum ex cellit ut etiam secundum sencentiam maximitullii indoca
sundecenter propuntietur contemptum inrisionemque mereatur
nisi forte tibi domine mirex aliter uideatur
Miminequa quam aliter sed huius quoque partis praecepta sequenda
Primo ex erceri deb& uocis & sp̃s moderatio & corporis & linguae motus quae

Expanded text:
Sufficiunt haec praecepta, si quis idoneus est ad haec implenda. Nam, ut video, tam ardua Sufficiunt haec praecepta, si quis idoneus est ad haec implenda. Nam, ut video, tam ardua sunt sensu, quam rara verbis.--ALB. . DE PRONUNTIATIONE. CAR. Sed ordo meae interrogationis postulat ut tua responsio ad pronuntiationem procedat, quam quintam partem artis rhetoricae esse in principio nostrae disputationis memini te dixisse, magister.--ALB. Pronuntiatio est verborum dignitas, vocis sensibus accommodatio  Al., accommodata, et corporis moderatio. Haec enim in tantum excellit, ut etiam secundum sententiam maximi Tullii indocta si indecenter pronuntietur, contemptum irrisionemque meretur, nisi forte tibi, domine mi rex, aliter videatur. CAR. Mihi nequaquam aliter. Sed hujus quoque partis praecepta sequenda ces  Mss., dicas.--ALB. Primo exerceri debet vocis et spiritus moderatio, et corporis et linguae motus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quurun rerun fundanenun es sapientia : Iou meie quenis. sauo qrio
uita enim inuita ita & in oratione pil clarius est quam omnia sapienter fieri
Qua propter oratori summo opere preuidendum est quidsibidiceat & suae conueniat
causae noninsententus solum sed &iam in uerbis non enimomnis fortona non omnis
honos nonomnis auctoritas. ponomnis aetas. necuero locus auttempus aut auditor
eodem aut uerborum genere trantandus est aut sententiarum. semperq: in omni
A Quid aliud nisi quod marius tullius dicit. quodthesaurus est omnium rerum
memoria quaenisi custos cogitatis inuenusq rebus & uerbis adhibeatur
Intellegimus omnia &iam si prae clara fuerint inoratore peritura
Sunt nealiqua eius praecepra quo modo uel illa obtinendasit lagenda
Non habemus eius alia praecepta nisi discendi ex ercitationem & scribendi sum
cogitandi studium & he briaetate cauenda quat omnibus bonis studus Noc&

Expanded text:
rum rerum fundamentum est sapientia, ita et in eloquentia quoque. Ut enim in vita, ita et in oratione nihil clarius est, quam omnia sapienter fieri. Quapropter oratori summopere praevidendum est, quid sibi deceat, et suae conveniat causae, non in sententiis solum, sed etiam in verbis. Non enim omnis fortuna, non omnis honos, non omnis auctoritas, non omnis aetas; nec vero locus, aut tempus, aut auditor omnis eodem aut verborum genere tractandus est, aut sententiarum, semperque in omni  --ALB. Quid aliud, quam  Mss., nisi quod Marcus Tullius dicit, quod thesaurus est omnium rerum memoria, quae nisi custos cogitatis inventisque rebus et verbis adhibeatur  Al., adhiberetur, intelligimus omnia, etiamsi praeclara fuerint, in oratore peritura. CAR. Suntne aliqua ejus praecepta, quomodo vel illa adhibenda vel augendaNon habemus ejus alia praecepta, nisi dicendi  Ms., discendi exercitationem et scribendi usum, et cogitandi studium; et ebrietatem cavendam, quae omnibus bonis studiis noce
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina. adiscendo nomen accepit Vnde csci¬
entia dicipotest : N amscire dictum adiscere
qui a nemo nrm scit. nisi quidscit: Aliterdicta
disciplina quiadiscitur plena Arsuero dictaẽ
a grecis hoc tratum esse uocabulum Anotec apetec dẽ
aliter euenire non possunt Nam quando ueris disputat¬
onibus aliquid disserituri displinaerit: quando aliquid
uerisimile: atque opinabile tracͣtus nomen artis habebit¬
DEUII LIBERALIBUS DISCIELINISARTIBUS¬
sciplinae liberalium artium .vII. sundodocram
gram matica. idestloquendi peritia ⁊+ S

Expanded text:
isciplina a discendo nomen accepit: unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plenii dicunt a Graecis hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus, aliquid disseritur, disciplina erit; quando aliquid verisimile atque opinabile tractDe septem liberalibus disciplinis . Disciplinae liberalium artium septem sunt. Prima grammatica, id est loquendi peritia. S
Abbreviated transcription (Latin):
autem & pronom̃ hoc inter est : quod articulus t̃c̃ ẽ
cum pomini iungitur. ut hic sapiens: cum uero non con¬
iungitur. demonstratiuum pronomen est ut hic & he
& hoc : Omnia autem pronomina aut primugenia
aut deductiua sunt : Primo geniasunt dicta. qui aliun¬
tantus. quotus totus: Minus quã finita .uI. iste ipse
uester: Reliqua autem deductiua dicuntur. qua existis
deducta atque conpo sita existunt. ut quis piam
aliquis & reliqua
DE UEABO

Expanded text:
autem et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, autem et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, quum nomini coniungitur, ut 'hic sapiens'. Cum vero non coniungitur, demonstrativum pronomen est, ut 'hic et haec et hoc'. Omnia autem pronomina aut primogenia sunt aut deductiva. Primogenia dicta sunt quia aliun'tantus', 'quotus', 'totus'. Minus quam finita sex: 'iste', 'ipse', 'vester'. Reliqua autem deductiva dicuntur, quia ex istis deducta atque conposita existunt, ut 'quispiam', 'aliquis', et reliqua. De verbo
Abbreviated transcription (Latin):
dium tollit. & orpatum iniducit : Pronomina autem aut fi¬
fuita sunt aut infiuita: Finita pronomina dicta eo quode¬
finiunt personam certam ut egome enim statim intelle¬
gis Ipfipitadicuntur qua non sunt certe personae :
De absentibus enimdicitur & incertis : ut quisque quod:
Mipus quam finita appellantur qua commemorationem
faciunt notae perso nae. ut ipse istȩ : certum est enim de
quo dic&ur: Possessiua dicuntur: Eo quod uos aliquid pos¬
sidere ostendunt : Namdum dico meustuus. difinio aliquid
meum esse ueltuum : Relatiuadicuntur qua ad inter¬
rogationem referuntur. ut quis est respondetur his est :
Demonstratiua eo quod habent de monstrantis signifi¬
cationem. Aliquem enim praesentem his de monstra
mus. ut hic haec hoc: quaetria & articuli nominantur:
Articuli autem dicti quod nominibus artantur. Idest
conligintur cumdicimus hic orator : Inter articulum

Expanded text:
dium tollit, et ornatum inducit. 2. Pronomina autem aut fidium tollit, et ornatum inducit. 2. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta, eo quod definiunt certam personam, ut ego. ME enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicuntur et incertis, ut quis, quae, quod. Minus quam finita appellantur, quia commemorationem faciunt notae personae, ut ipse, iste, certum est enim de quo dicitur. 18 3. Possessiva vocantur, eo quod nos aliquid possidere ostendunt; nam dum dico meus, tuus, definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut quis est? respondetur, is est. Demonstrativa, eo quod habent demonstrantis significationem. Aliquem enim praesentem his demonmus, ut 'hic', 'haec', 'hoc': quae tria et articuli nominantur. Articuli autem dicti, quod nominibus artantur, id est conligantur, cum dicimus 'hic orator'. Inter articulum
Abbreviated transcription (Latin):
eni. quia pereum genus uius cumque. quęrimus. uthu¬
ius magistri filius. uel quodrem signisi camus uthuius
magistra Datiuuis qui a pereum uos dare alicui aliquid demonstra
ut aecu sohunc magistrum. Vocatiuus qui apercum aliquem
uocamus ut .o. magit. Iblat̃i qui a pereum pos aliquid auserre
cuuquam sigoificamus ut aufera magistro : Ex aptota uomi¬
uadicta eoquod perui cãs uri a & ates habent ut est. unus¬
ł entaptota quod tantum in quinque ca sibus uariantur ut doc¬
tus: Tetrapiota quod tantum iniui. casibus declinentur ut
lateris: Triȩtota quod tantum in .iii. casibus ut templum
Di piota quad tantum ap .ii. casus ut iopiter: Nopo ptota
quodunoca su tantum utuntur ut frugi
DEERONOMINE
roxomex dictum quģa uice nomiuis ponitur¬
pefastidium faciat nomen ipsũ dumiteratur: nam cum
ipse scripsit a georgica sic que uari&as significationis & fasti¬

Expanded text:
Genetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huGenetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huius magistri filius', vel quod rem significamus, ut 'huius magistri liber'. Dativus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quattuor casibus declinentur, ut 'lateris'. Triptota, quod tantum in tribus, ut 'templum'. Diptota, quod tantum in duobus, ut 'Iuppiter'. Monoptota, quod uno tantum casu utuntur, ut frugi. De pronomine . Pronomen dictum, quia pro vice nominis poniturne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum ipse scripsit et Georgica; sic varietas significationis, et fasti
Abbreviated transcription (Latin):
tiuo superferatur ut doctissimus: plus en im sut quam doctior
Cenera dicta sunt quod generent ut masculinum & femininũ:
c& era nom̃a non sunt genera: sed hoc nominum ratio & aucto¬
ritas uoluit: Neutrum dictum. qui anechocest. pecillud
idest nec masculinum nec femininum : Comione dictum quia
duobus generibus nomenunum comindnicat uthic. & haee
canis: Cui contrarium epicenon qui autrum que sex um suo
uno genere enuntiat. uthicpiscis : Estenim incerti sexus
qđ nec natura necoculis discernitur fedsensus tntum
peritia. Omne genus dictum qui acunctis generibus seruit¬
masculino & feminino & neutro & cominoni& omni, Nu¬
merus uocatur quia pereum uel singularia uel pluralia¬
nomina ostenduntur : Figura quiauel simplicia uel conpo¬
si tasunt : Casus acadendo dicti ꝙ pereos enim. inflexa
nomina uariantur & cadunt : Nominatiuus casus dictus
quiapereum aliquid nominamus ut hic magis ter:

Expanded text:
tivo superferatur, ut 'doctissimus'; plus enim scit quam doctior. tivo superferatur, ut 'doctissimus'; plus enim scit quam doctior. Genera dicta sunt quod generent, ut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dduobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servitmasculino et feminino, et neutro et communi et omni. Numerus vocatus quia per eum vel singularia nomina ostenduntur. Figura, quia vel simplicia vel conposita sunt. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur et cadunt. Nominativus casus dictus quia per eum aliquid nominamus, ut 'hic magister'.
Abbreviated transcription (Latin):
sensus : Actualia ab accudiscendunt. ut duxrex curson
putrix orator: Gentis agente ueniunt ut grecus . romapus+
patna apatria diescendunt ut a theniensis thebapus : Locia
loco ut suburbapus : Verb alia dicuntur. quia de uerbo uas¬
cuntur ut lator Participalia qua sic sonant sicut parti¬
cipia ut legens demens: Verbi similia a uerbi similitudine
dicta ut contem plator. Nam & uerbum est imperatiui
modi futuritem poris . & nom̃ qui adeclinationem recipit
Hae omnes species anominum appellatione descendunt : Secunda
pars nomipis comparatio est: Cõnparatio dicta qua exalterius
conparatione alterum p̃fert: Cuius gradus tressunt : po si¬
tiuus Conparatiuus superlati : Po situusdictus quia pri¬
mus ponitur in conparationis gradu. ut doctus : Conpara¬
tiuus ab eoquod conparatus positiuo prefertur illi utdocto
ꝓlusenim nouit quamdoctus: super latiuus eo quod conpara¬

Expanded text:
sensus. Actualia ab actu descendunt, ut 'dux', 'rex', 'sensus. Actualia ab actu descendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'Graecus', 'Romanus'. Patriae a patria descendunt, ut 'Atheniensis', 'Thebanus'. Loci a loco, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis similia, a verbi similitudine dicta, ut 'contemplator'. Nam et verbum est imperativi modi, futuri temporis, et nomen, quia conparationem recipit. Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis conparatio. Conparatio dicta quia ex alterius conparatione alterum praefert. Cuius gradus tres sunt: positivus, conparativus, et superlativus. Positivus dictus quia primus ponitur in conparationis gradu, ut 'doctus'. Conparativus ab eo, quod conparatus positivo praefertur illi, ut 'doctior'; plus enim novit quam doctus. Superlativus eo, quod conpara
Abbreviated transcription (Latin):
uninomia eo queds it inuno nomine significatio plurima
sep uumulus. nunc mons breuis punctumens cellus : nunc¬
sepulchnum  e eniminuno nomine si gnificatio diuersa
Rolatiua diota eoquod ad aliam referant᷑ personam ut
d aliquid qualiterse habentia a contraria significatio¬
ne dinta scmt ut dexter : dicienim dexter non potest
pisus nesten fuerit : Porro qualitatis nomina exeo dicta
quao percaqualis quisquesi tostenditur ut sapiens
formosus. diues: quantitatis quia a mensura trahunt
utlongus breuis : ꝑa trono mica dicuntur eoquodtra¬
hntui a patribus ut trtides trdei filius aeneus aene¬
acfilius quamiuis amatribus & amaioribusdẽ cuntur
ut eua pdrius ensis : Epith&a quae latiue adiectiua
uel super posita appollantur eo quod adimpleudam
sui significationem nomin adiciantur ut magnus doctus: adi cis
ea personis ut magnus philosophus: doctus homo & plepus est

Expanded text:
uninomina, eo quod sit in uno nomine, significatio plurima, uninomina, eo quod sit in uno nomine, significatio plurima, ut tumulus, nunc mons brevis, nunc tumens sepulchrum. Est enim in uno nomine significatio diversa. Relativa dicta eo, quod ad aliam referantur personam, utad aliquid qualiter se habentia, a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici enim dexter non potest, nisi sinister fuerit. Porro qualitatis nomina ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut 'sapiens', 'formosus', 'dives'. Quantitatis, quia a mensura trahantur, ut 'longus', 'brevis'. Patronymica dicuntur eo, quod trahuntur a patribus, ut 'Tydides' Tydei filius, 'Aeneius' Aeneae filius, quamvis et a matribus et a maioribus ducantur. ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est
Abbreviated transcription (Latin):
domascuntion ut mons sons biriuati uo orquodex alio
Nomine idaducantur ut amonte. monta nus ÷ Sieilisti¬
ua quiamipuunt sensum ut greculus scola sticuluo
Sidlo dimiputiua qua sic sonant quasidiminitiua. sed iri¬
telleotiu ꝓrincipalia sunt ut tabula fabula : Fota
grima qua extoto graece declinuntur ut calisto sic
enintgneus &latiuus dicit : Tota latina qua
extotos iplatinum uertuntur : graecus enim dicit¬
odsseus latinus blixes
iedia dicta qua ex parte greca sunt ex parte lati¬
bas endem & potha qua corrum puxt ultimas srlla¬
bis manemtbus proribus ut apud grȩcos T TeANApoC
Atea no poc apud nos alex ander mepander Dicta
diuis rapot her quem ad modum nochus dicttande⁊ quis quis
dedis part genere piscttr ⁊Siuonima hocet plusino mina
eo quod sit iupluribus nominibus significatio una  ut teri
humus itellus Id ẽi onim sunt omnia : Omonima hocest

Expanded text:
de nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio de nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum Odysseus, Latinus Ulysses. 13. Media dicta, quia ex parte Graeca sunt, et ex parte Latina. Eadem, et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos, Alexandros, Menandros; apud nos vero Alexander, Menander. Dicta autem notha quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere nascitur. 14. Synonyma, hoc est, plurinomina, eo quod sit in pluribus nominibus significatio una, ut terra, humus, tellus. Idem enim sunt omnia. 15. Homonyma, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
mep uocatum. quia notat gexus ut coruidius. Corueeenim
omnes iñgenere : Cognomen quia nomini coniungitu ut
scipio : A gnomex uero quasi accedens. nomer ut me allus
ereicus quia cr&am subegit : extripsecus enim uaprt
a gnomen ab aliquaratione : Cognomextum autemi uul go¬
dictum eo quod nomini cognitionis causa super adiciat᷑
siue quo d cum nomine est : Appellatiua uomina. iude
uocantur qua communi a sunt. & ixmultorum significatio¬
ne consistunt : Haec iuxx uii. species diuidunt᷑ ex
quibus corporaliadicta qua uel uidentur uel tanguetur
ut caelum terra : Iucorporalia quacarent corpos÷ utide
uec uideri pec tangipossunt ut ueritas iufutia : Geniilia
qua multarum rerum sunt ut animal: uani & homo el equis¬
& auis animal supt: s pecilia qua partem demonsiraut
Vt homo species enim animalium homo
Parmecaliti q uito nonam po sitionen habent. pec aliur¬

Expanded text:
men vocatum, quia notat genus, ut 'Cornelius'. Cornelii enim men vocatum, quia notat genus, ut 'Cornelius'. Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomen, quia nomini coniungitur, ut 'Scipio'. Agnomen vero quasi accedens nomen, ut 'Metellus Creticus', quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem dictum eo, quod nomini cognitionis causa superadiciatur, sive quod cum nomine est. Appellativa nomina inde vocantur, quia communia sunt et in multorum significatione consistunt. Haec in viginti octo species dividuntur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur vel tanguntur, ut 'caelum', 'terra'. Incorporalia, quia carent corpus; unde nec videri nec tangi possunt, ut 'veritas', 'iustitia'. Generalia, quia multarum rerum sunt, ut 'animal'. Nam et homo et equ avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliun
Abbreviated transcription (Latin):
birbunisipi solecismi. intia m &a plasmi scema tropi prosa
m&ra fabulae. historiae
DERIEIESUS ORATIONIS
Sartes orationis pnmus aris totiles duas trididit poñi
& uerbum: deide donatus uiii. de fipiurt: sedomues ad illa
duo principalia reuertuntur. Idest ad nom &uerendqua eu
sin ificant per sopam & actum. Reliquae as pendices suns
&exhis originem trahunt: Nam pronomer ex uomi nsuuas¬
citur cuius officio fuugitur ut orator illae Ad uerbium
deuomine nas citur ut doctus docte : Participium ele nomin
& uerbo ut lego legens : Coniunctio uero & prepansitlo
uł iuter sectio In complexũ istarum cudiuit: Ideo & ponnulli
quinq partes orationps difinuierunt quia istae super¬
fluȩ sunt : DENOMINE
omendictum est quasi no tamen quod nobis uocabulo
suo res uotas efficiat: Nisienim uomen scieds cognia¬
tio rerum perit : P ropriaromipa dicta qua specialea
sunt : Nuius enim tantum personam significant uS pecies

Expanded text:
barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosa, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosa, metra, fabulae, historiae. De partibus orationis . Partes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et verbum; deindeduo principalia revertuntur, id est, ad nomen et verbum, quae significant personam et actum. Reliquae adpendices sunt et ex his originem trahunt. Nam pronomen ex nomine nascitur, cuius officio fungitur, ut 'orator ille'. Adverbium de nomine nascitur, ut 'doctus, docte'. Participium de nomine et verbo, ut 'lego, legens'. Coniunctio vero et praepositio vel interiectio in conplexu istarum cadunt. Ideo et nonnulli quinque partes definierunt, quia istae superfluae sunt. § 7 De nomine. Nomen dictum quasi notamen, quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta quia specialia sunt. Unius enim tantum personam significant. Species
Abbreviated transcription (Latin):
lacens super litteram. aequaliter ducta.
fundamentum liberalium litterarum. Hȩdndisciplini
posditteris commones inuentaest ut iam quididicerunt
litteras. per eam recte loquendirationem sciant : Gram ma¬
tica autem alitteris nomen accipit. Tpa ecat a. en im
grȩci literas uocant :. Ars uero dicta est quod artis
praeceptis regulisq: consistat. alii dicunt a graecis hoc trac
tumes se uocabulum a potes. ar&es. Idest auirtute quam
scientiam uocauerunt: DERATIONE¬
ratio dicta est quasi oris ratio: Nam orare. ẽ. loqui
& dicere : est autẽ oratio contextus uerborum cũ sensu:
Contextus autem sinesensu. non est oratio. qua non est
ons ratio : Oratio autem plena est sensir uoce & litera:
Diuisiones autem grammaticac̃ artis aquibus dam .xxx.
dipumerantur Idest partes orationes .VIII. uox articu¬
lata lirtera sillaba pedes accentus possiturae notae¬
or togrpbia auuilogra. & himologia. Nosaa. eifferentiae

Expanded text:
jacens super litteram aequaliter ducta. jacens super litteram aequaliter ducta. fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regutum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a uirtute, quam scientiam vocaverunt. Oratio dicta quasi oris ratio. Nam orare est loqui et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est sensu, voce et littera. Divisiones autem grammaticae artis a quibusdam triginta dinumerantur, id est, partes orationis octo: vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notaeorthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
usque a dagusti tempus nonscribebantur sed pro t duas
sis ponebant utilaris sat : pro y uero .i. scribebant
Unicui queautem litterae iii. accidunt. Nom̃ quouo c& ur̃
figura quobaracte rae signur: potercas: qua uoculis
qila consonans habolur: a quibusdam &ordo adicitur
ideso quae p̃cedit quae sequitur ut a priornt
sequens .bi : a. autem lit̃ In omnibus gentibus ideo priorẽ.
litterarum proeo quodipra prior nascentibus uocem aperiac¬
d deriuna uotem suterarum gentes ex sono propriaclinguat
dederupt uotantis oris sonis atque discr&is : Nam post quam
eas anim aduerterunt & nomina illis & figuras in posueruut :
Figuras autem partim explacito. partim. ex sono litterarum forma¬
uerunt. ut puta .i ⁊.o quarum unusicut exilis sonus ita tenuis
uirgula : Alterius pinguis sonus. sicut & plena figura: Potes tatẽ
autem patura dedit uoluntas ordinem : iuterfiguras litterarũ¬
apedibus & in ca cumine litterae ad ponitur. est enim linea

Expanded text:
usque ad Augusti tempus non scribebantur, sed pro Z duas usque ad Augusti tempus non scribebantur, sed pro Z duas S ponebant, ut 'hilarissat'; pro Y vero I scribebant. Unicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem natura dedita pedibus, et in cacumine litterarum apponitur. Est enim linea
Abbreviated transcription (Latin):
uel quod ab . e uocali incipiunt & inmuum sonum desinunt
ut sunt fonsonantes: uel quoda suosono incipun litera
uocalem .e. desinunt ut sunt mutae & autem littera
uoc prosola aspiratione adiecta postea ests unde &
aplerisq & s̃piratio putatur es senon littera: quae pro¬
inde aspiratioms notadr qua uocem eleuat : aspiraas
enimest: sonusuberius elẽtus: cuius contraria est
prosodia acqualiter flexus: R. litteram saluius ludi¬
magister postealatinis adiecit. uansono discramen
sacer& Duarum litterarum E & ꝗ qua eideo suꝑuaeua
dicitur. quia exceptis Kalendis super flua iudicatur
Pere enim uniuersa exprimimus: R Lixterã¬
÷ nec greci resonant. nechaebrei ex cepas euim latinis
hanc nulla alia lingua hab& : ha ec̃ prius uonerat
Vnde & ipsa superuacua est uocata. qr per .c. cuncta
u & eres scriperunt : Xlittera usque adaugu fa
tempus. nondum apudlatinos erat sed pea conit
A grecis aut̃ ił litteras mutuit latinitas: dnan
propia pomina scilico grecas exhae apromanos

Expanded text:
el quod ab E vocali incipiunt et in mutum sonum desinunt, ut sunt consonantes, vel quod a suo sono incipiunt et in vocalem E desinunt, ut sunt mutae et sunt A pro sola aspiratione adiecta postea est. Unde et a plerisque aspiratio putatur esse, non littera, quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonusprosodia, sonus equaliter flexus. K, literam Salustius ludimagister posteafaceret duarum litterarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exprimimus. Q litteram nec Graeci resonant, nec Hebraei; exceptis enim Latinis, hanc nulla alia lingua habet. Haec prius non erat. Unde et ipsa supervacua est vocata, quia per c cuncta veteres scripserunt. 11 14. X littera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat; sed pro ea c et A Graecis autem duas litteras mutuavit Latinitas, Y et Z, propter nomina scilicet Graeca, et haec apud Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
requirunt & loquuntur adoleam & ad ficũ uel adutem & ad rubũ
quaetotũ utiq ad mores finigitur ut adremquȩ sttenditur ficta quidẽ
naratione sed ueraci significaitione ueniatur : sic & demostenis orator
fabula ususẽ. ad aduersus philippũ quicũ ab athenenabus postular&
qua disuadera dicens iupas aliquando pastoribus quorum diligentiã
decipere uoluissont suasisse ut inamicitiam conuenirent ea tamer
condictione ut si canes in quibus erat causa iurgiorũ iure ilis tra¬
derent᷑ aaliusse pastores & inspem securitatis dedisse canes
ques ouiũ suarum iugilantissimos custo des habebant: Tuno lupi
adeota omni formidine omneqđ ingrogib illis erat non prosaci& ate
tantũ uerũ &uiã ꝓlibidine laceriuerunt : Philippus quoq: principes
posido postulare quo aicilius possit opprimere spolutã custo dibus urbem

Expanded text:
requirunt et loquuntur ad oliuam et ad ficum et ad uitem et ad rubum, requirunt et loquuntur ad oliuam et ad ficum et ad uitem et ad rubum, quod totum utique ad mores fingitur, ut ad rem, que intenditur, ficta quidem narratione sed ueraci significatione ueniatur. Sic et Demosthenes orator fabula usus est aduersus Philippum qui, cum ab Atheniensibus postularet qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine laceraverunt. Philippum quoque principes populi postulare, quo facilius possit opprimere spoliatam custodibus urbem.
Abbreviated transcription (Latin):
montes parae flumina : Lihsticue autem homipũ cũ bestus uel besti aram
tũ hominibus singͥitur uodisesse cõmercium : T abulas pode quas lam deler¬
tandi ciusa finixerunt quas dam ad naturam rerum nonnullas ad mores
nominum iuter pr& atisunt : Di lectandi causa fictas ut cas quas
ulgo dicupt uel quales plautus & terrentius conpossuerunt : Aduaturã
rerum fabulas fingunt ut uulcapus claudus qu apernaturam uũquã
ratusẽ penis: Ut illa triformis bestia prima loo postrema draco: media
ipsa cinera I est capraca a& ates hominũ ꝑ eĩ uolentes distinguaere
tempus lucis dissimum ut capraea eoqđ acitissime udeat: Tunc
fit senectus casibus inflexis ut draco : Sic & i pocentaun fabulã
ẽe confictam id est hominẽ equomixtum ad ex p̃mendã humanȩ uitae
uelocitatẽ qua equum constat esse uelocissimum : Ad mores ꝓpud
omidiũ imnus loir̃ mur & mnustela uulpitulae ut ꝑ narrationem fictã
suut admorum finẽ relãtat uelsicut in libro iudicũ lignasibi regem

Expanded text:
rum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere,tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit senectus casibus subiacens inflexis ut draco, sic et Ippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humane uite uelocitatem quia equum constat esse uelocissimum, ad mores ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam bule ad morum finem relate, uel sicut in libro Iudicum ligna sibi regem
Abbreviated transcription (Latin):
materia composita secundũ uersus & uersibus. secundũ materiam concinnatis
sic quaq & quidã pamponius exdodem po&a ixter c&era siuftiliotia titirem ix
xp̃i honorẽ conpasuit similier & deaeneidos: DEEABVLA
abulas po&ȩ a fando nomipauerunt. qui am non sunt res factae
sed tantum loquendo fictae qua eideo supt inductae᷑ ut fetomu torũ¬
animaliũ int̃ sae conloquio imago quaedã uita heminum uoscer&ur.
Has prinsum inuenisse traditur alemon crotomensis, appellantur.¬
quȩ sopicȩ quia ł is apud frigas in hac repolluit: Sunt autẽ fabulae
Aut hi sopicae aut libisticae Hi sopicȩ sunt cũ animalia muta int̃se

Expanded text:
materia conposita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. materia conposita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque et quidam Pomponius ex eodem poeta inter cetera stili sui otia Tityrum in Christi honorem conposuit: similiter et de Aeneidos. De fabula . Fabulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo suanimalium inter se conloquio imago quaedam vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmeon Crotoniensis, appellanturque Aesopiae, quia is apud Phrygas in hac re polluit. Sunt autem fabulae aut Aesopicae, aut Libysticae. Aesopicae sunt, cum animalia muta inte
Abbreviated transcription (Latin):
duorum monosti conunius: Epi gram maẽ titulus qđ in latiposuꝑ scripuo dr̃¬
Cpodon in poemate clausula breuis est dic tũ aut̃ epodon quod adunatur ad speciẽm
elegiaci ubi p̃misso uno longiore abt̃ breuior conponitur atq itainsingulis
quib que maioribus sequentes. iminores quasi clausulae r&inunt: Clausulãs
aut̃ lirici appellant quasi preciscs uersus integris subiectos. ut ẽ apud oratiũ
beatus ille quiprocul negotiis de inde sequitur praecisus. ut prisca gens mortiliu
sic & deinceps alt̃ninquibus aliqua deẽ pars & ipsi praecidentibus similis sed
minores : Cento nes apud graminaticos uocari solent quidecarminibus omeri
seu uirgili ad propria opera morecentepario ex multis hincinde conpositis
Inunũ sarciunt᷑ corpus ad facultatem cuiusq materiae deniqueprobar uxor
adelphicentonem exurgilio defabric amundi euangelus plenissime exp̃ssit

Expanded text:
duorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum supersduorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum superscelegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris subiectos, ut est apud HoratiumEpod. 2, 1: Beatus ille, qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit,