comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
greceseritur radice uel semine uere primo uel
autum no ut higino pluc& februario augusto.
septembri: oc tobrisolo quam altis sumere fosso
anniculi ut ilis esse incipit bima utilior gratior
autum no patinisq maxime & sic quoque uirus
intractabilis illiet̃. Hibis cum a pastina a gracili¬
tate distat dampnatum in cibis sed medicinȩ utile
est & quartum genus in eadem similitudine
bilitauit flagitans omnibus annis a germania gel¬
duba appellatur castellum reno inpositum ubige¬
nerositas precipua exquo appar& frigidis locis
conuenire in est longitudine neruus qui uide coc¬
tis extrahitur amaritudinis tamen magna parte
relictaq mulso incibis temperata &iam ingratiã
uertitur neruus idem & pastinace maioridũ¬
taxat annicule siseris satur mensibus. februario¬
a prili. martio. augusto septembri octo bri
breuior his & torosiora maiorque innulla ꝑse
stomacho inimicis suma eadem dulcibus mixtis

Expanded text:
GraecGraecautumno, ut Hygino placet, Februario, Augusto, Septembri, Octobri, solo quam altissime refosso. 89 annicula utilis esse incipit, bima utilior, gratior autumno patinisque maxime, et sic quoque virus intractabile illi est. hibiscum a pastinaca gracilitate distat, damnatum in cibis, sed medicinae utile. est et quartum genus in eadem similitudine bilitavit flagitans omnibus annis e Germania. Gelduba appellatur castellum Rheno inpositum, ubi generositas praecipua, ex quo apparet frigidis locis convenire. inest longitudine nervus, qui decoctis extrahitur, amaritudinis tamen magna parte relicta, quae mulso in cibis temperata etiam in gratiam vertitur. nervus idem et pastinacae maiori, dumtaxat anniculae. siseris satus mensibus FebruarioAprili, Augusto, Septembri, Octobri. Brevior his est et torosior amariorque inula per se stomacho inimicissima, eadem dulcibus mixtis
Abbreviated transcription (Latin):
parant ineatum tradunt & prȩcordis necessuriũ
hunc sucum quando ithirias in cordintus in he¬
rentem non alio potuisse depelli comꝑtum sit in
a egypto regibus corpora mortuorum ad scrutan¬
dos in orbes in secantibus atque ut est greca uanitas
fertur intemplo a pollinis del phis ad eoc&eris cibis
praelatus raphanus ut exaurro ducer&ur ba&a
exargento rapum eplumbo scires non ibigenitum
M curium imperatorem quemhospitio legatis au¬
rum repudiaturo ad ferentibus rapum torrentẽ
in foco inuentum annales nostri ꝓdidere Scripsit¬
& morchion grecus unum deraphano uolumen.
utilis simi in cibis hiberno tempore existimantur.
uldemq: dentibus semꝑinimici quõ aiterant ebora
certe poliunt odium iscum uita maximum refu¬
git que iuxtaratos. Lignosiora sunt reliqua in
cartilaginum genore a nobisposita mirumque
omnib: uehementiam sapori esse ex his pastinace
unus genus a grestissponte prouenit alterum

Expanded text:
parant meatum. tradunt et praecordiis necessarium parant meatum. tradunt et praecordiis necessarium hunc sucum, quando φθειρίασιν cordi intus inhaerentem non alio potuisse depelli conpertum sit in Aegypto, regibus corpora mortuorum ad scrutandos morbos insecantibus. atque, ut est Graeca vanitas, fertur in templo Apollinis Delphis adeo ceteris cibis praelatus raphanus, ut ex auro dicaretur , beta ex argento, rapum e plumbo. scires non ibi genitum M'. Curium imperatorem, quem hospitum legatis aurum repudiaturo adferentibus rapum torrentem in foco inet Moschion Graecus unum de raphano volumen. utilissimi in cibis hiberno tempore existimantur, iidemque dentibus semper inimici, quoniam adterant; ebora certe poliunt. odium is cum vite maximum, refugitque iuxta satos. Lignosiora sunt reliqua in cartilaginum genere a nobis posita, mirumque omnibus vehementiam saporis esse. ex his pastinacae unum genus agreste sponte provenit, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
ndiores crassioresque aclongis canalibus folia ipsitristior
dlis horrida Seriuult raphanus terra solute umid lera¬
in odit palta contentus frigore ad eogaud& ut in germa
nfantium puerorum magnitudinem ae qu& seritur
unt in cremento confert alterna folia circum obru
psuero ad cumulart nam quiextraterram cmersit
esicre quidam prodidere si palo adacto cauerna palea
utur sex digitorum altitudine deinde in semen fimũ
iterra congeratur ad magnitudinem scrobis crescere
e tonen salsis aluntur. Itique oiam talibus aquis fri
ꝓ aiaegypto nitro sparguntur ubi sunt suauitati
inoerumquoque salsugine am aritudo cõrum exi¬
mitur fiunt que coctis similes. Namque & coctidul¬
cescunt & innaporum uicem transcunt crudo sme¬
dici suadent ad colligenda acria iuserum cum
sale ieiunis esse atquerta uomitionibus prae¬

Expanded text:
rotundiores crassioresque ac longis canalibus; folia ipsa tristiora rotundiores crassioresque ac longis canalibus; folia ipsa tristiora et angulis horrida. <4> Seri vult raphanus terra soluta, umida. fimum odit palea contentus. frigore adeo gaudet, ut in Germania infantium puerorum magnitudinem aequet. seriturincipiente incremento confert alterna folia circumobruere, ipsos vero adcumulare, nam qui extra terram emersit, grandescere. quidam prodidere, si palo adacto caverna palea insternatur sex digitorum altitudine, deinde in semen fimumque et terra congeratur, ad magnitudinem scrobis crescere. praecipue tamen salsis aluntur; itaque etiam talibus aquis rigantur et in Aegypto nitro sparguntur, ubi sunt suavitate praecipui. in totum quoque salsugine amaritudo eorum eximitur, fiuntque coctis similes. namque et cocti dulcescunt et in naporum vicem transeunt. crudos medici suadent ad colligenda acria viscerum cum sale ieiunis esse, atque ita vomitionibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
omq copiosius olcum genera raphani grecisecere tria
rum differentia crispiatque leuis & tertium siluestre
ic huic leuia quidem sedbreiuora acrotunda copiosa
aefruticosu sapor autem asper & medicamenti instar
iciendos aluos & in prioribus tamen differentia semi
qũ aliqua penis aliqua ad modum exiguum feruN.
tuitia non cadunt nisi incrispafolia. nostrialia fece
mera algidense a loco longum atque trans lucidum.
rum rapi figura quod uocant syriatum suauissimum
u tenerrimum hiemisque patiens prȩcipuum tamen
iria non pridem aduectum appar& quõ apud aucto
nonreperitur id autem tota hieme durat & iannum
i siluestre greci chera inuocant pontici armonalii
oi nostriarmora cim frondeco piosius quam corport : In omni
itm probundis maxime spectantur caules inmitium enĩ

Expanded text:
nullumque ibi copiosius oleum. 80 Genera raphani Graeci fecere tria nullumque ibi copiosius oleum. 80 Genera raphani Graeci fecere tria foliorum differentia: crispi atque levis et tertium silvestre. atque huic levia quidem, sed breviora ac rotunda copiosaque ac fruticosa, sapor autem asper et medicamenti instar ad eliciendas alvos. et in prioribus tamen differentia semine, quoniam aliqua peius, aliqua admodum exiguum ferunt. haec vitia non cadunt nisi in crispa folia. <3> Nostri alia fecere genera: Algidense a loco, longum atque tralucidum, alterum rapi figura, quod vocant Syriacum, suavissimum fere ac tenerrimum hiemisque patiens praecipue. verum tamen e Syria non pridem advectum apparet, quoniam apud auctores non reperitur; id autem tota hieme durat. etiamnum unum silvestre Graeci cerain vocant, Pontici armon, alii leucen, nostri armoraciam , fronde copiosius quam corpore. in omnibus autem probandis maxime spectantur caules, inmitium enim
Abbreviated transcription (Latin):
c&era interra. liothanum quidam thrcitum a ppellant
gorum patientissimum abo eothium dulccest rotundito
& iambreui notalnle neque ut clconeum prȩ longum int
quidem quorum tenui folia ipsi quoque dulcior es quora
scabra & angulosa & horrida a mariores. Estpr&era
nus siluestrecuius folia sunt erucae similia palma ron
ami terninis datur demarsis tertia nostratbus &or
desatueorum in rapis dicta sunt cortice & cartilagie
constantraphani multisque eorum cortex crassior au
quam quibus dam arborum amaritudo plurima ila
& procrassitudine corticis cxera quoq aliquando les¬
suc & iusmira colligendi spiritum laxandique ructid
cibus inliberalis utique si pro .XV. meolus manditur
uero cumoliuis druptis rarior ruptus sit minus au
fexidus aegypto mire celebratur odei propter sorita
quo de scmine eius faciunt. Noc maxime cupunit oi

Expanded text:
cetera, in terram. Liothasium quidam Thracium appellant, cetera, in terram. Liothasium quidam Thracium appellant, frigorum patientissimum. ab eo Boeotium dulce est, rotunditate etiam brevi notabile, neque, ut Cleonaeum, praelongum. in totum quidem quorum levia folia, ipsi quoque dulciores; quorum scabra et angulosa et horrida, amariores. est praeterea genus silvestre, cuius folia sunt erucae similia. palma Romae Amiterninis datur, dein Nursinis , tertia nostratibus. cetera de satu eorum in rapis dicta sunt. <1> Cortice et cartilagine constant raphani, multisque eorum cortex crassior etiam quam quibusdam arborum . amaritudo plurima illis est pro crassitudine corticis —cetera quoque aliquando lignosa—et vis mira colligendi spiritum laxandique ructum. ob id cibus inliberalis , utique si proxilme olus mandatuructus fit minusque faetidus. Aegypto mire celebratur olei propter fertiliatem, quod e semine eius faciunt. hoc maxime cupiunt ser
Abbreviated transcription (Latin):
posta fumo siccantur condendis hor tensiorum seminbis
tiac suplectuli inuenta estratio qua cibis quoque snuin
Eodemique modo cucumis usque ad alios pene ꝑuentuses
quidem muria sit sed & serobe opaco in loco arena sibsti¬
to senoque sic coopertis ac deinde terra uiri de seruno
dunt. Sunt & sil uestres inutroque genere exomnbsd
ortensis sed & his medica tantuminatura est qua mobros
differentur in sua uolumina reliqua cartilaginum no¬
rȩ terra occultantur omnia. in quibus derapis abinde
dixissẽ poteranus uiderenisi medici masculini sexir f¬
rent in his rotunda latiorauero & concaua feminmi ps¬
tantiora sua uitate & ad condendum faciliora sepius sit
transeunt in marem idem naporum quinq genera fet¬
re horrinthium cleoneum liothasium bo&ium & quas
ꝑse uiriꝰ dixerunt exhis inamplitudinẽ ad olescit coria
nud a fere radice solumenim hocgenus suꝑne tendit non

Expanded text:
postea fumo siccantur condendis hortensiorum seminibus, postea fumo siccantur condendis hortensiorum seminibus, rusticae supellectili . inventa est ratio, qua cibis quoque servarentur — eodemque modo cucumis—usque ad alios paene proventus ; et id quidem muria fit. sed et scrobe opaco in loco harena substrato fenoque sicco operto ac deinde terra virides servari tradunt. sunt et silvestres in utroque genere et omnibus fere hortensiis. sed et his medica tantum natura est, quam ob rem differentur in sua volumina. Reliqua cartilaginum naturae terra occultantur omnia. in quibus de rapis abunde dixisse poteramus videri, nisi medici masculini sexus facerent in his rotunda, latiora vero et concava feminini, praestantiora suavitate et ad condiendum faciliora; saepius sata transeunt in marem. iidem naporum quinque genera fecere, Corinthium, Cleonaeum, Liothasium, Boeotium et quod per se viride dixerunt. ex his in amplitudinem nuda fere radice. solum enim hoc genus superne tendit, non, ut
Abbreviated transcription (Latin):
flor& sibi ipse suꝑflorescens & sicciores locos pati¬
tur candida lanugine obductus magisque dũ
crescit cucurbittrum numero sior usus. &
primis caulis inciboatq: exeo in totum natura
diuersa nuꝑ inbalncarum usum uenere ur¬
ceorum uicciam pridem uero &ium cadorũ
aduma condenda cortex uiridi tenerdera¬
ditur. nihilominus incibis cibus saluber acle¬
nis pluribus modis existimant qui ꝑfici huma¬
nouentre nonqueant sed non intu mescant.
semina quȩ ꝓxima collo fuerunt ꝓceras pari¬
unt. Item abimis sed non comparadas supra
dictisq: in mediorum pundasq: in lateribus
crassas breuiora&s que sic cantur inumbra &
cum libeat serere in aqua macerantur cibis
quo longiores tenui oresque & gratiores & ob
id salubriores quȩ pendendo creuereminimũ¬
que seminibis tales habent. Duritia eius in
cibis gratiam terminante easq: seminiser¬
uentur antehiemem prȩdici non est mos

Expanded text:
floret, sibi ipse superflorescens, et sicciores locos patifloret, sibi ipse superflorescens, et sicciores locos patitur , candida lanugine obductus magisque, dum crescit. Cucurbitarum numerosior usus. et primus caulis in cibo, atque ex eo in totum natura diversa. nuper in balnearum usum venere urceorum vice, iam pridem vero etiam cadorum ad vina condenda. cortex viridi tener, deraditur nihilominus in cibis. cibus saluber ac lenis pluribus modis, ex his tamen, qui perfici humano ventre non queant, sed non intumescant. semina, quae proxima collo fuerunt, proceras pariunt, item ab imis, sed non comparandas supra dictis; quae in medio, rotundas; quae in lateribus, crassas brevioresque. siccantur in umbra et, cum libeat serere, in aqua macerantur. cibis quo Iongiores tenuioresque, eo gratiores, et ob id salubriores quae pendendo crevere, minimumque seminis tales habent, duritia eius in cibis gratiam terminante. eas, quae semini serventur, ante hiemem praecidi non est mos,
Abbreviated transcription (Latin):
ba nomine quȩ uocatur culix trita semencoꝵ
maceratum seriiubeant ut si ne semine nascan¬
nascendo aeque hnemem odore amant rigua
acfimum seruntur ambo semine interra
mises qui pedadi fossura inter aequi noctium uer¬
num & solstitium parilibus tamen aptissime
ait quimalunt ex łł mãr cucurbitas & nonis
cucumis & ꝑ quinqua trosserere similimodo
reptantibus flagellis scandentis perarte cum as¬
pera in tectum usquenatura sublimitatis auida ui¬
res sine adminiculo standi non sunt uelocitas ꝑnix
leui umbra cameras ac ꝑgula operiens inde haec
rima. Duo genera camirarium & plebium quohu¬
micrediin priorem ire tenui pediculo libratur
pondus in mobile aurȩ . cucurbita quoque omini
modo fastigatur uaginis maxime utilibus con¬
iecta sincas postquam defloruit crescitque qua
cogitur forma plerum que & draconis in torti
sigura libertate uero pensili concessa iamuisa ẽ
iiiii. pedes longitudinis. Particulitim cucumis

Expanded text:
ba, nomine quae vocatur culix, trita semen eorum ba, nomine quae vocatur culix, trita semen eorum maceratum seri iubeant, ut sine semine nascannascendo. aeque hiemem odere, amant rigua ac fimum. seruntur ambo semine in terra sesquipedali fossura, inter aequinoctium vernum et solstitium, Parilibus tamen aptissimealiqui malunt ex kal. Mart. cucurbitas et nonis, cucumis et per Quinquatrus serere. simili modo reptantibus flagellis scandentis parietum aspera in tectum usque natura sublimitatis avida. vires sine adminiculo standi non sunt, velocitas pernix, levi umbra camaras ac pergulas operiens. inde haec prima duo genera, camararium et plebeium, quod humi crescit; in priore mire tenui pediculo libratur pondus immobile aurae. cucurbita quoque omni modo fastigatur, vaginis maxime vitilibus, coniecta in eas postquam defloruit, crescitque qua cogitur forma, plerumque et draconis intorti figura. libertate vero pensili concessa iam visa est VIIII pedum longitudinis. particulatim cucumis
Abbreviated transcription (Latin):
que id ueluna nocte de prehenditur siuas cum aque
subiciatur a quattuo digitorum inter uullo descen¬
dentib ante posterum diem at siolcum codem modo
sit in hamos curuatis idem infistula flore dimissõ
mira longitudine croscunt. Eccecum maxime
noua forma eorum in cam pania ꝓuenit mali
cotanei effigie forte primo natumita audio unũ
mox semine exillogenus factum melo peponasuo¬
rum in his pr&er figuram coloremque & odorẽ
quod maturitatem ad epti quam quã non penden
tes statima pediculo recedunt. Colomella suum
tradit commentum ut toro anno contingant
fruticem rubi quam uatissimum in a pricum
locum trans ferr& recidere diumdigitorum
relicta stirpecir cauernum acqui noctiu ia
in medulla rubi semine cucumeris insito terra
minuta fimoq: circum aggeratas resistere fri¬
gori radices cucumerum grecitria genera
fecere laconicum scytͥalicum. bodium exhis
tantum la conicum aqua gaudere. Sunt qui her¬

Expanded text:
tur intorquenturque. id vel una nocte deprehenditur, si vas cum aqua tur intorquenturque. id vel una nocte deprehenditur, si vas cum aqua subiciatur , a quattuor digitorum intervallo descendentibus ante posterum diem, at si oleum eodem modo sit, in hamos curvatis. iidem in fistulam flore demisso mira longitudine crescunt. ecce cum maxime nova forma eorum in Campania provenit mali cotonei effigie. forte primo natum ita audio unum, mox semine ex illo genus factum, melopeponas vorum in his praeter figuram coloremque et odorem , quod maturittes, statim a pediculo recedunt. 68 Columella suum tradit commentum, ut toto anno contingant, fruticem rubi quam vastissimum in apricum locum transferre et recidere duum digitorum relicta stirpe circa vernum aequinoctium. ita in medulla rubi semine cucumeris insito terra minuta fimoque circumaggeratas resistere frigori radices. cucumerum Graeci tria genera fecere, Laconicum, Scytalicum, Boeotium; ex his tantum Laconicum aqua gaudere. sunt qui her
Abbreviated transcription (Latin):
sinionore pr&orum enascentis fungorum enimcal
iin ligni arborumque natura diximus & alio genere¬
rum paulo ante cartilaginum generis extraque ter
ost cucumis mira uoluptate tiberio principi ex p&i
ullo quippe non die contigit ei pensiles eorum hortos
mnonentibus in solem rotis holitoribus rursus que hiber
lebus intraspecularium munimenta reuocantibus
et lacte mulso semine corum biduo macoratos apud
uos grecie auctores scriptumest serioportere ut
oressuant crescunt quacoguntur forma initalbia
des & quam minimi in prouincus quam maximi &ci
ait nigriplacent copiosis simi a fricȩ grandis sumi
st cum magnitudine excessere pepones uocantur. Depes¬
t liusti insthomacdo in posterum diem nec ꝑfici que
pebis non in salubres tamen plurimum natura oleum
re necminus aquas diligunt. Defectiquoq ad cas
modicedistantis ad repunt contraolcum refugi¬

Expanded text:
in umore pratorum enascentes. fungorum enim callum in umore pratorum enascentes. fungorum enim callum in ligni arborumque natura diximus et alio genere tuberum paulo ante. Cartilaginum generis extraque terrain est cucumis , mira voluptate Tiberio principi expetitus. nullo quippe non die contigit ei, pensiles eorum hortos promoventibus in solem rotis olitoribus rursusque hibernis diebus intra specularium munimenta revocantibus. quin et lacte mulso semine eorum biduo macerato apud antiquos Graeciae auctores scriptum est seri oportere, ut dulciores fiant. crescunt qua coguntur forma. in Italia virides et quam minimi, in provinciis quam maximi et cerini aut nigri placent. copiosissimi Africae, grandissimi Moesiae. cum magnitudine excessere, pepones vocantur. vivunt hausti in stomacho in posterum diem nec perfici queunt in cibis, non insalubres tamen plurimum. natura oleum odere mire nec minus aquas diligunt, desecti quoque. ad eas modice distantes adrepunt, contra oleum refugi
Abbreviated transcription (Latin):
cessus homini scatebrisque decursus in hortis nascentumn
bulbo commendintur alia capite. alia caule a folo lus
dittaue & artilagine aliatunicis carnosis aliorum fruct᷑
prraest aliorum & extra aliorum non nisi extra. Quȩdã
crescuntque ut cucurbitȩ &cucumis eadem pendent quã¬
ingrauior multo &iam his quȩ in arboribus gignuntur.
pilignum Terra conduntur raphani napicique & rapa
ut liomodo inculesiser partinace. Quedam̃ uocabimus
licea ut an&um maluas namque tradunt auctores
ribiu maluas septimo mense arbores cerba culorum quȩ
mnprebere exemplo sed arbore malua inmauritania
oppidi a estuario ubi hesperidum hortifuis se produnt᷑.
tis passibus ab oceano iuxta debrum herculis antiquius ga¬
nout ferunt ipsa altitudinis pedes .XX. crassitudinis¬
narcum plectionem possit. Insimili genere habebitur
omabis nec non & carnosa aliqua appellauimus ut spon¬

Expanded text:
accessus homini scatebrisque decursus. In hortis nascentium alia accessus homini scatebrisque decursus. In hortis nascentium alia bulbo commendantur, alia capite, alia caule, alia folioaut cute et cartilagine, alia tunicis carnosis. Aliorum fructus in terra est, aliorum et extra, aliorum non nisi extra. quaedam iacent crescuntque, ut cucurbitae et cucumis; eadem pendent, quamquam graviora multo etiam iis, quae in arboribus gignuntur. sed in lignum. terra conduntur raphani napique et rapa, atque alio modo inulae, siser, pastinacae. quaedam vocabimus ferulacea, ut anetum, malvas. namque tradunt auctores in Arabia malvas septimo mense arborescere baculorumque usum praebere. exemplo est arbor malvae in Mauretania Lixi oppidi aestuario, ubi Hesperidum horti fuisse produntur, CC passibus ab oceano iuxta delubrum Herculis antiquius Gaditano, ut ferunt. ipsa altitudinis pedum quam circumplecti nemo possit. in simili genere habebitur et cannabis. nec non et carnosa aliqua appellabimus, ut spon
Abbreviated transcription (Latin):
t&ur domiuersuram fieri solitam atq non indicum pisꝰ
quȩ situm quȩ que trans maria p&imus iam infenestris si
plebs urbana inimagine hortorum cotidiana oculis ri
p̃bebant antiqua prȩfigi prospectus omnis coegit mult¬
dinis innumerȩ sacua latrocinatio quam obrem sit ali
& his honos neue auctor itatem rebus uilitas adiat cum
sertim &iam cognominu ꝓcerum indenata uidemus li¬
cinosque in ualeria ꝓuincia nonpuduisse appellari&a
gat aliqua gratia opere curȩque nostrȩ. Virgilio quoqu
confesso quam sit difficilȩ uerborum honorem tampus
ꝑ hibere hortos uilla iungendos non est dubium rigio
gato solum proscindendum a fauonio inautumimnim prs¬
parantibus & post .xiiii. diesiterandumq antebrumni
octo iugerum operis palari iustum est. fimum trespde
te cum terra misceri areis distingui easque resupins pe¬
norumtoris ambiri singulas tramitum sulcis quid&us

Expanded text:
fatetur domi versuram fieri solitam atque non Indicum piper fatetur domi versuram fieri solitam atque non Indicum piper quaesitum quaeque trans maria petimus. iam in fenestris suis plebs urbana imagine hortorum cotidiana oculis rura praebebant, antequam praefigi prospectus omnes coegit multitudinis innumerae saeva latrocinatio . quamobrem sit aliquis et his honos, neve auctoritatem rebus vilitas adimat, cumn praesertim etiam cognomina procerum inde nata videamus Lactucinosque in Valeria familia non puduisse appellari, et contingat aliqua gratia operae curaeque nostrae Vergilio quoque confesso, quam sit difficile verborum honorem tam parvis perhibere. Hortos villae iungendos non est dubium riguosque rigatos. solum proscindendum a favonio in autumnum praeparantibus post XIIII dies iterandumque ante brumam. VIII iugerum operis palari iustum est, fimum III pedes alte cum terra misceri, areis distingui easque resupinis pulvinorum toris, ambiri singulas tramitum sulcis, qua detur
Abbreviated transcription (Latin):
cum spexerit moxenim certe equauit quos
pecunia separauerit. Itaque hercules nullũ
macelli uectigal malum fuit romȩ clumore
plebis incausantis apud om̃s principes donec
remis sumest portorium mercis huius comꝑ¬
tumque non aliter questuosius censum haberi
Aut totius acminor e fortitudine iure cum
credatur pensio ea pauperũ is insolo spons or
esta subdie reditus suꝑfieies quȩcelo quo cumque giuders
Hortorum cato p̃dicat caules hinc prinum agreole aql¬
bant prisci & sicstatim faciebant iudicium nequan eiert
momatrem familius &enim haeccura femine dicaditirut¬
taria que egerent alio pulmentario iderat ol copirere no
ri desideria &am in ex probrationcerant hortimoon
placebant quia non egerentigni parcerent que ligno eg¬
tares & parata semper unde & ac& aria appellanir sic
concoqui necum enatura sensucibo & quemninime acendr¬
aut desiderium panis pars eorum ad condimenta ptinens

Expanded text:
cumspexerit? macellum certe aequabit quos cumspexerit? macellum certe aequabit quos pecunia separaverit. itaque, Hercules, nullum macelli vectigali maius fuit Romae clamore plebis incusantis apud omnes principes, donec remissum est portorium mercis huius, conpertumque non aliter quaestuosius censum haberi aut tutius ac minore fortunae iure: cum credatur pensio ea pauperrumis, in solo sponsor est et sub die reditus superficiesque caelo quocumque gaudens. 57 Hortorum Cato praedicat caules. hinc primum agricolae aestimabant prisci et sic statim faciebant iudicium, nequam esse in domo matrem familias entaria quae egerent alio pulmentario: id erat oleo parcere, nam gari desideria etiam in exprobratione erant. horti maxime placebant quae non egerent igni parcerentque ligno, expedita res et parata semper, unde et acetaria appellantur, facilia concoqui nec oneratura sensus cibo et quae minime accenderent desiderium panis. pars eorum ad condimenta pertinens
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑque pistrinarum operibus excelaturis uiuore
alio pane procerum alio uulgitot generis usque ad
intimam plebem descendentem anima &iamne
in herbis discrimen inuontum est opus que diffe¬
rentiam facere incibo&iam uno asse uenali in
his aliqua quoque sibinasci tribus negant caule
in tantum signato ut pauperis mensa noncapiat.
silues tres fecerat narura horrudus ut passim
quisque dem&er&. Ecce altile spectantur as ꝑ¬
agi & rauenna ternis libris rependit. heu pro¬
digia uentris mirum eẽ nonlicere pecoricar¬
dius uesc inon lic& plebei aquȩ quoque separant᷑
& ipsa naturȩ elementa in pecunia discr&as̃
hi niues illi glaciem ponent. poenasque mon¬
tium inuoluptatem gule uertunt seruatur
ligur aestibus ex cogitaturque ut alienis men¬
sibus nixalgeat decoquunt aliusquas mox
&ͥllus hiemant. Nihilutique homini sic quo
auentinosq: montes & irate plebis secessus cir¬

Expanded text:
superque pistrinarum operibus et caelaturis vivere, superque pistrinarum operibus et caelaturis vivere, alio pane procerum, alio volgi, tot generibus usque ad infimam plebem descendente annona. 54 etiamne in herbis discrimen inventum esse, opesque differentiam facere in cibo etiam uno asse venali? in his quoque aliqua sibi nasci tribus negant, caule in tantum saginato, ut pauperis mensa non capiat. silvestres fecerat natura corrudas, ut passim quisque demeteret. ecce altiles spectantur asparagi, et Ravenna ternos libris rependit. heu prodigia ventris! mirum esset non licere pecori carduis vesci: non licet plebei! 55 aquae quoque separantur, et ipsa naturae elementa vi pecuniae discreta sunt. hi nives, illi glaciem potant poenasque montium in voluptatem gulae vertunt. servatur rigor aestibus, excogitaturque ut alienis mensibus nix algeat. decocunt alii aquas, mox et illas hiemant. nihil utique homini sic, quoAventinosque montes et iratae plebis secessus cir
Abbreviated transcription (Latin):
tos tutelȩ ueneris ad signante plauto iamqui¬
dem hortorum nomine in ipsa urbe delicias
agros uillasque possident. Primus hoc instituit
athenis epicurus hortorum magisterusque ad
eum moris non fuerat in oppidis habitarirura.
romȩ quidem ꝑsehortus ager pauperis erat ex
horto plebei macellum quanto in nocentiore
uictu mergien imeredo in profunda satius est¬
& ostrearum genera naufragio ex quiri aues
ulta fasidem amnem p&i & fabuloso quidem ter¬
rorctutas immo sic prodosiores alius in numidia
quȩ & hiopiȩ sepulchra aut purgaricumforis
mandique cupientem quod mandit alius. Ather¬
cules quam uilia heo quam parata uoluntati
satiaatiq nisieadem quȩ ubique indignatio
nascipoma alliu sapore aliamagnitudine
abia monstro pauperibus inter dicta in u&e¬
gari uipi sacisque castrari. necuiquam
adeo longamesse uitam ut non antese genita po¬
tente frugibus quoque quendã alitum sibi exor¬
cogitas seluxuriam ac medullam tantum earum

Expanded text:
tos tutelae Veneris adsignante Plauto. iam quitos tutelae Veneris adsignante Plauto. iam quidem hortorum nomine in ipsa urbe delicias agros villasque possident. primus hoc instituit Athenis Epicurus otii magister; usque ad eum moris non fuerat in oppidis habitari rura. Romae quidem per se hortus ager pauperis erat. <2> ex horto plebei macellum, quanto innocentiore victu! mergi enim, credo, in profunda satius est et ostrearum genera naufragio exquiri, aves ultra Phasim amnem peti ne fabuloso quidem terrore tutas, immo sic pretiosiores, alias in Numidiam atque Aethiopiae sepulchra, aut pugnare cum feris mandique capientem quod mandcules, quam vilia haec, quam parata voluptati satietatique, nisi eadem, quae ubique, indignatio nasci poma, alia sapore, alia magnitudine, alia monstro pauperibus interdicta, inveterari vina saccisque castrari, nec cuiquam adeo longam esse vitam, ut non ante se genita potet, e frugibus quoque quondam alicam sibi excogitasse luxuriam ac medulla tantum earum
Abbreviated transcription (Latin):
pis locis trans eu phraten tamen laudatis suma cau
fulueo tenui &ipso cibis indigenarum expecito & un
tquic quid sit cum codecoquaturi folio oleae strutin
fomnosa & caule lanuginis semine inullum radix
deti adhortorum curam & sui apte natur me¬
moranda & quõ antiquitas nibil prius mirata est
quam heperidum hortos a cregnum adonis & al¬
cinoi. Itemque pensiles siuc illos semiramis siue
assyriac rex cyrus fecit de quaru mopert alio
uolumine dicemus. Romani quidem reges ipsi
coluere quippe &iam suꝑbus nuntium illum
seuum atq: sanguinarium filior emisit exhorto
in xii. tabulis legum nostrarum nus quã nomi¬
natur uilla semꝑ insignificatione ea hortus
in quõ horto uero heredium quam obrem comita¬
ta est &religio quȩdam hortoquȩ & forotantũ
contra inuidentium & fascinationes dicariuide¬
mus. inremedio saturica signa quamquam hor¬

Expanded text:
asperis locis, trans Euphraten tamen laudatissima, caule asperis locis, trans Euphraten tamen laudatissima, caule ferulaceo, tenui et ipso, cibis indigenarum expetito et unguentis, quicquid sit cum quo decoquatur, folio oleae. struthie odore, spinosae caule lanuginis. semen ei nullum, radix  superest reverti ad hortorum curam et suapte natura memorandam et quoniam antiquitas nihil prius mirata est, quam Hesperidum hortos ac regum Adonidis et Alcinoi itemque pensiles, sive illos Semiramis sive Assyriae rex Syrus fecit, de quorum opere alio volumine dicemus. Romani quidem reges ipsi coluere ; quippe etiam Superbus nuntium ilium saevum atque sanguinarium filio remisit ex horto. in XII tabulis legum nostrarum nusquam nominatur villa, semper in significatione ea hortus, in horti vero heredium; quam ob rem comitata est et religio quaedam, hortoque et foro tantum contra invidentium effascinationes dicari videmus in remedio saturica signa, quamquam hor
Abbreviated transcription (Latin):
consumentib sese h& circum fodi solitum ꝓdidere
pir garipetora sed acgrasanari. aut ꝓtinus mori quod
uis accidere ꝑsico silphio prior opinio congruit. Alte
gnus cius est quodmagydaris uocatur tenerius & mi
uhemens sine suco quod circa firiam nascitur non per¬
ins incirenaica regione gignitur & in parnaso monte
no qubus dam laser picium uocantibus ꝑquȩ omnia
utritur reis a luberrime ut ilis simeq: auctoritas ratio
nũis in multis medi caminibus. Suit &i annumduogene
onnis sordido noto uulgo cum questum ullum polleant
inis rubia tinguendi lanis & coris necessuria laude¬
na italica & maxima suburbana & omnispene pro
di lauandis demum lani sucum hab& mirum quan
conserens cindoremollitia acque nascitur satiua
sed spontẽ precipua in asia syriaque saxosis&

Expanded text:
caule consummantibus sese. hi et circumfodi solitum prodidere, caule consummantibus sese. hi et circumfodi solitum prodidere, nec purgari pecora, sed aegra sanari aut protinus mori, quod in paucis accidere. Persico silphio prior opinio congruit. Alterum genus eius est, quod magydaris vocatur, tenerius et minus vehemens, sine suco, quod circa Syriam nascitur, non proveniens in Cyrenaica regione. gignitur et in Parnaso monte copiosum, quibusdam laserpicium. vocantibus per quae omnia adulteratur rei saluberrimae utilissimaeque auctoritas. probatio liquescat. usus in multis medicaminibus. Sunt etiamnum duo genera non nisi sordido nota volgo, cum quaestu multum polleant, in primis rubia, tinguendis lanis et coriis necessaria. laudatissima Italica et maxime suburbana, et omnes paene proradicula lavandis demum lanis sucum habet, mirum quantum conferens candori mollitiaeque . nascitur sativa ubique, sed sponte praecipua in Asia Syriaque, saxosis et
Abbreviated transcription (Latin):
sta dium a fricȩ ualuisse. In ca laserpicium signi solitems
feram ac contumacem & sicolor&ur in deserta sugient
ce multa crassuque ca ule ferulaceo aut simili crassta
hiuus folia in aspetum uocabant appiomaxime similao
erat foliaceum folium ipsum uero deciduum uesi po
silita primoque purgari mox pinguescere carne mira
in modum iocuntia post folia amissa caule ipso ahonu
modis capiebatur eradice atque caule & hec duo cron
cortexniger at mercis adulteria sucum ipsum inue¬
coniectum ad mixto fur furȩ subinde concutienbd
turitatem ꝑducebant netta fecissent putre scentemor
iuentum crat maturitate colos siccita sque sud orenis
lutis suꝑnato caule quem magidarim uocarunt folia au
dorispsemine fuisse cadentia a canis ortu austro flan
dis liser picium nasci solitum annuo spatio & radice &

Expanded text:
IIII stadium Africae valuisse. 42 in ea laserpicium gigni solitum, rem IIII stadium Africae valuisse. 42 in ea laserpicium gigni solitum, rem feram ac contumacem et, si coleretur, in deserta fugientem, radice multa crassaque, caule ferulaceo ac simili crassitudine. huius folia maspetum vocabant, apio maxime similia. semen erat foliaceum, folium ipsum vere deciduum. 43 vesci pecora solita primoque purgari, mox pinguescere, carne mirabilem in modum iucunda. post folia amissa caule ipso et hommodis capiebatur, e radice atque caule, et haec duo erant  radici cortex niger. ad mercis adulteria sucum ipsum incoiectum admixto furfure subinde concutiendo ad maturitatem perducebant, ni ita fecissent, putrescentem . argumentum erat maturitatis colos siccitasque sudore finito. lactis, supernato caule, quem magydarim vocarunt. folia aurei coloris pro semine fuisse, cadentia a canis ortu austro flante. ex his laserpicium nasci solitum, annuo spatio et radice et
Abbreviated transcription (Latin):
uero circa olimpum sunt . & insungorum genere¬
a grecis dicti peZicȩ quisi neradice aut pedicu¬
lonascuntur. DELASIRI
Abhis proximum dic&ur utoritate daris¬
uocant magnificum inuit
depopulintur petorum pabulo unus ominno culis nra ns¬
ria reꝑtus neroni principi missus est si quando incidt p
inspem nascentis hoc de prȩhenditur signo ouccum conel
armenia nascitur luser & multo infra cyrenaicum
que adulteratum gumimi aut sa copema aut faba fract
minus omittendum uid&ur .c. ualerio .M. herenno d
cyrenis aduccta romam publice laser pici p̃ anex cesu
uero dicta torem initio belliciuilis interaurum argons¬
que ꝓtulisse exaerario laser pici. p̃ cxi. id apud auctos
greci cuidentissimos inuenimus notum in breuiccore¬
te madefacta tellure erga hesperidum hortos sirtimo
ma iorem septem annis anteo ppidum cyrenarum quod
ditum est urbis nr̃ȩ anno cxliii.uim autem illam por

Expanded text:
vero circa Elim. xiv 38 Sunt et in fungorum generevero circa Elim. xiv 38 Sunt et in fungorum genere Graecis dicti pezicae, qui sine radice aut pediculo nascuntur. xv Ab his proximum dicetur auctoritate clarisvocatur, magnificum in depopulantur pecorum pabulo. unus omnino caulis nostra memoria repertus Neroni principi missus est. si quando incidit pecus in spem nascentis, hoc deprehenditur signo: ove, cum comederit, Armenia nascitur large, sed multo infra Cyrenaicum, id quoque adulteratum cummi aut sacopenio aut faba fracta; quo minus omittendum videtur C. Valerio M. Herennio cos. Cyrenis advecta Romam publice laserpicii pondo XXX, Caesarem vero dictatorem initio belli civilis inter aurum argentumque protulisse ex aerario laserpicii pondo MD. Id apud auctores Graeciaecertissimos invenimus natum imbre piceo repente madefacta tellure circa Hesperidum hortos Syrtimque maiorem septem annis ante oppidum Cyrenarum, quod conditum est urbis nostrae anno CXLIII, vim autem illam per
Abbreviated transcription (Latin):
em genera harenosa dentibus
rufo nigroque & intus candido ludins sima a fricȩ
crescant annuentium idterre nequeenim mali¬
& intellegere potest ea protimis glob&ur magni¬
tudine qua futurum est &iuuant ac non facile
arbitror intellegiposse putrescendienimratio
communis est cum ligno larcio licinio pr&orio¬
uiro iura reddent in his pania cartagine paucis his
annis scimus accidise mordenti tuber ut dephen¬
sos intus denariis primosdentes inflecter& quo
prouincia uocant misy precipuum suauitate odo¬
res ac sapores sed carnosius & quod inthracia cera¬
ranio dauberibus hacc traduntur peculialiter cũ
sucrint imbres autumnales ac tonitrua crebra
tunc nasci & maximum aonitribus nec ultra an¬
num durare tenerruma autem uerno essequi¬
bus lam locis acceptam turriguis feruntur si c̃
mytilenis negant nasci nisi exundationum
flumium inuectos semine aptiaris. Est autẽ
his locus in quo plurima nascuntur asiȩ nobilis¬
sima circalam sicum & alopeo onesum grecia

Expanded text:
ndere. duo eorum genera: harenosa dentibus rufo nigroque et intus candido, laudatissima Africcrescant anne vitium id terrae — neque enim aliud intellegi potest — ea protinus globetur magnitudine, qua futurum est, et vivat necne, non facile arbitror intellegi posse. putrescendi enim ratio communis est cum lignoviro iura reddenti in Hispania Carthagine paucis his annis scimus accidisse mordenti tuber, ut deprehensus intus denarius primos dentes inflecteret, quprovincia vocant misy, praecipuum suavitate odoris ac saporis, sed carnosius, et quod in Threcia  tuberibus haec traduntur peculiariter: cum fuerint imbres autumnales ac tonitrua crebra, tunc nasci et maxime tonitribus, nec ultra annum durare, tenerrima autem verno esse. quibusdam locis accepta tantum riguis feruntur, sicut Mytilenis hegant nasci nisi exundatione fluminum invecto semine ab Tiaris. est autem is locus, in quo plurima nascuntur. Asiae nobilissima circa Lampsacum et Alopeconnesum, Graeciae
Abbreviated transcription (Latin):
i in hunc ponito arbores uitesque sed hoc flante ncara
lu robustis prosunt alia infantibus nec sumoblitus in hac
t untum grecis poni quem caltian uocant. Sedidem aris
auitens mundi reddit qua contrarius aquilo a frico
ratamen cumtoto anno in prȩdictis tim& a gricola
siulerta aestatemediu mutatq nomen &csiasuoca
engi cumsrigidum sentics cau&o atquicumq aqu̾lo
ditur tanto ꝑnitiosior septentrioest. in hunc a fyegre
reqe spectent. Quimares concipiuoles inhunc pascito
in ciontem ineat ex aduerso aquilonis ab occasu brumali
es Ruit quom gretiliba uocant in hunc a coitucumse

Expanded text:
dictum. in hunc ponito arbores vitesque. sed hoc flante ne arato, dictum. in hunc ponito arbores vitesque. sed hoc flante ne arato,  esto: alia robustis prosunt, alia infantibus.—Nec sum oblitus in hac parte ventum Graecis poni, quem caecian vocant. sed idem Arisconvexitatis mundi reddit , qua contrarius aquilo Africo flat.—nec tamen eum toto anno in praedictis timeto agricolasidere aestate media mutatque nomen—etesias vocatur—; ergo cum frigidum senties, caveto, ad quaecumque aquilo praedicetur: tanto perniciosior septentrione est. in hunc Asiae, Grliae arbusta vineaeque spectent. qui mares concipi voles, in hunc pascito, ut sic ineuntem ineat. ex adverso aquilonis ab occasu brumali Africus flabit, quem Graeci liba vocant. in hunc ad coitum cum se
Abbreviated transcription (Latin):
cari illinc flatu ueniente materiam uinumqueit
agriculu n&ractes umidus aut aestuosus itiliȩ est afrig
dem incendia cum serenitate adfert in hunc ita liȩ pabr
spectant sed non plagȩ arborumuitiumue hic obu&ita¬
tur uergiliarum quadr idruo hunc ciueat insitor cala
nis eius hora prȩmouisse conueniat frondem medo des
borator necedito cum meridiem adesẽ sentus pastora
tem contrahente scumbra pecudem sole in opaca cogto
aestate pasces inoccidentem spectante meridiem posta
dodintur it alippium tue ab ad flatu & aluo citapere uons
Quiseminas concipiuoles in huncuentum spectants in
acqui noctiali adocca sum aequ nactialom &elimes qut
currant umbilicum omne sinterse pares sint omiats
eritr nequis forte ad exortum cipiendim put& lineã
diccta parte quod fuerit linca & apud septemtrionem

Expanded text:
vocari. 329 illinc flatu veniente materiam vinumque, vocari. 329 illinc flatu veniente materiam vinumque, agricola, ne tractes. umidus aut aestuosus Italiae est, Africae quidem incendia cum serenitate adfert. in hunc Italiae palmites spectent, sed non plagae arborum vitiumve. hic oleae timeatur vergiliarum quadriduo, hunc caveat insitor calamnis eius hora praemonuisse conveniat. frondem medio die, arborator, ne caedito. cum meridiem adesse senties , pastor, aestate contrahente se umbra, pecudes a sole in opaca cogito. cum aestate pasces, in occidentem spectent ante meridiem, post ctum cluduntur ita lippiuntque ab adflatu et alvo cita pereunt. qui feminas concipi voles, in hunc ventum spectantes iniri b exortu aequinoctiali ad occasum aequinoctialem, et limes, qui omnes per eundem currant umbilicum, omnes inter se pares sint, omnium ritur, ne quis forte ad exortum capiendam putet liniam. Ita caeli exacta parte quod fuerit liniae caput septentrioni
Abbreviated transcription (Latin):
xiximplebit numerus alternis uero d& rah&
sigulos Heceritratiolunaris. Ventorum paulo
scrupulosior obseruatiosolis ortuquocumq: die libe¬
at stantibus hora dicisexta sicut ortum cum asi¬
niftro umero habeant contramediam faciem
mcridies & auertiae septentriocrit quita limes
ꝑagrum currit cardo appellabatur. circumagi
deinde mcrius est ut umbram suaniquis que cer¬
nat alioquinpost homi nemerit ergoꝑmutatis
littribus ut ortus illius dici abdextro umero
fiat occisus a sinistro. Tuncerit hora sexta cum
minima umbra contramedium fi& hominem
ꝑhiuus medum longitudinẽ ducis arculo sulcumuel cires
lincam uerbi gratia pedum. xx. conuenit medamq
suram hoc est hocest indesino pide circum scribi carcuo
uo qui uocitur umbilicus quȩ pars fucrit a uerticȩ unb¬
hacc erit uentris septentrionis illo tibi putator arbori
plage nespectent neue arbusta uinca &nisi in asrcao
uentum austrum dabit quem a grecis nothum dixinus

Expanded text:
XXX implebit numeros , alternis vero detrahet XXX implebit numeros , alternis vero detrahet singulos. haec erit ratio lunaris; ventorum paulo scrupulosior. Observato solis ortu quocumque die libeat stantibus hora diei sexta sic, ut ortum eum a sinistro umero habeant, contra mediam faciem meridies et a vertice septentrio erit. qui ita limes per agrum curret, cardo appellabitur. circumagi deinde melius est, ut umbram suam quisque cernat; alioquin post hominem erit. ergo permutatis lateribus, ut ortus illius diei ab dextro umero fiat, occasus a sinistro, tune erit hora sexta, cum minima umbra contra medium fiet hominem. per huius mediam longitudinem duci sarculo sulcum vel cultro liniam verbi gratia pedum XX conveniat mediamque mensuram, hoc est in decimo pede, circumscribi circulo parvo, qui vocetur umbilicus haec erit venti septentrionis. illo tibi, putator, arborum plagae ne spectent, neve arbusta vineave nisi in Africa, ventum austrum dabit, quem a Graecis notum diximus
Abbreviated transcription (Latin):
cipos sint quotiens ab ocidente sole cernitur priorib:¬
que horis noctis lucebit crescenserit &oculis dimidia¬
ta iudicabitur. Cum uero occidente soleor itur ex ad¬
uersita & pariter aspiciebantur cumerit pleniluni¬
um. Quotiens abortu solis oretur prioribus que noctis
horis & d&rait lumen &indiurnas extendit decres¬
censerit. itrumque dimidia incoituuero quod in¬
terlunium uocant cuma pparere desierit. Supra
terras autem crit quamdiu & solinter lunio & prima
toto die secunda hora noctis unius distante silico ac
de inde tertiu &usque xu. multiplicatis horarum
isdem portionibus xv. tota supra terras noctuerit
cademque subterras totadie XVI. ad primȩ horȩ noc¬
turnȩ dextante silicum subterra ag& casdemque por
tiones horarum ꝑsingulos dics adicit usque ad inter¬
lunium & quantum primis partibus noctis de trax¬
crit quod subtrris agat tantundem nouissimis ex
dic adici& supraterram alternis autem mensibus

Expanded text:
ci possint: quotiens ab occidente sole cernetur prioribusci possint: quotiens ab occidente sole cernetur prioribusque horis noctis lucebit, crescens erit et oculis dimidiata iudicabitur ; cum vero occidente sole orietur ex adverso, ita ut pariter aspiciantur, tum erit plenilunium. quotiens ab ortu solis orietur prioribusque noctis horis detrahet lumen et in diurnas extendet, decrescens erit iterumque dimidia ; in coitu vero, quod interlunium vocant, cum apparere desierit. supra terras autem erit, quamdiu et sol, interlunio toto die, secunda horae noctis unius dextante sicilico, ac deinde tertia et usque XV multisdem portionibus. XV tota supra terras nocte erit eademque sub terris totodie. XVI ad primae horae nocturnae dextantem stiones horarum per singulos dies adiciet usque ad interlunium , et quantum primis partibus noctis detraxerit, quod sub terris aget, tantundem novissimis ex die adiciet supra terram. alternis autem mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
a uergiliarum occasu agidebent. His quȩ sunt neces¬
saria adicientur deluna uentisque & prȩsigus ut
sit tota sideralis ratio ꝑfecta namque uirgilius mã
innumeros iunȩ digerenda quȩdam putauit demo¬
criti seqiuitus ostentationem nos legum utilitas quȩ
in toto opere in hacquoque mou& parteomnia quȩ
caduntur cairpuntur tonduntur innocentius de¬
crescente luna quam crescente funt. Stercus nisi de¬
crescenteluna n& angito maxime autem intermens¬
trua dimidiaq: stercorato uerres iuuencos ariats
hedos detrescente luna castrato. Oualuna noua sup¬
terlunio serito &circa inter liium quadridũo
uentilariquoque frumentu aclegumina & condra
circa extremam lunam uibent Seminaria cũ
luna supra terram sefieri calcarimusta cumlima
subterra. Item marus cedi quȩ que alia sus locis
diximus neque est facilior obseruatio aciamdicta
nouis secundo uolumine sed quod intellegere uelrusti¬

Expanded text:
a vergiliarum occasu agi debent. His quae sunt necesa vergiliarum occasu agi debent. His quae sunt necessaria adicientur de luna ventisque et praesagiis, ut sit tota sideralis ratio perfecta. namque Vergilius etiam in numeros lunae digerenda quaedam putavit Democriti secutus ostentationem; nos legum utilitas, quae in toto opere, in hac quoque movet parte. Omnia, quae caeduntur, carpuntur, tondentur, innocentius decrescente luna quam crescente fiunt. stercus nisi decrescente luna ne tangito, maxime autem intermenstrua dimidiaque stercorato, verres, iuvencos, arietes, haedos decrescente luna castrato. ova luna nova supterlunio serito et circa interlunium quadriduo. ventilari quoque frumenta ac legumina et condi circa extremam lunam iubent, seminaria, cum luna supra terrain sit, fieri, calcari musta, cum luna sub terra, item materias caedi quaeque alia suis locis diximus. neque est facilior observatio ac iam dicta nobis secundo volumine, sed quod intellegere vel rusti
Abbreviated transcription (Latin):
eor&o timpana imposita una ceis suꝑne toto ponde
dere &sup prela construere congeriem hoc & poma
coquendi silente luna noctu aut sunter diu plenu ce¬
teris diebus aut ante ex ortum lunȩ aut post occasũ
nede nouella uite aut palustri nec nisiematur quasi
ligno contingatur uas adustum & fumosum ficripu¬
tant iustum uindemiȩ tempus ab ȩqui noctio ad
uergiliurum occasum dies xliiii. ab eodit oraculũ
occurrit frigidum picari pronihilo ducentium sed
um & łđ uñ defictu uasorum uindemiantes uidipis¬
cinisque musta condi aut uina effundi priora ut
dubia reciper&ur. hoc nontam sepe ꝓuentunimio
euenit quam segnitia in sidiantium caritatis ciuilis
acqui patris familius modus &iam non acuiusque an¬
ni uti idperaeque &iam lucrosissimum teliquia
diuinis affatim dicta sunt Item uindemia facta oli¬
uam eẽ rapiendam & quȩ a dolcum ꝑtinent quȩ que

Expanded text:
derecto, tympana inposita vinaceis superne toto ponderderecto, tympana inposita vinaceis superne toto pondere urguere et super prela construere congeriem. hoc et poma coquendi silente luna noctu aut, si interdiu, plena, ceteris diebus aut ante exortum lunae aut post occasum, nec de novella vite aut palustri, nec nisi e matura uva. si ligno contingatur vas, adustum et fumosum fieri putant. iustum vindemiae tempus ab aequinoctio ad vergiliarum occasum dies XLIIII. ab eo die oraculum occurrit frigidum picari pro nihilo ducentium. sed iam et kal. Ian. defectu vasorum vindemiantes vidi piscinisque musta condi aut vina effundi priora, ut dubia reciperentur. hoc non tam saepe proventu nimio evenit quam segnitia aut avaritia insidiantium caritati. civilis, aequi patrisfamilias modus est annona cuiusque anni uti. id peraeque etiam lucrosissimum . reliqua de vinis adfatim dicta sunt, item vindemia facta olivam esse rapiendam et quae ad oleum pertinent quaeque