comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in his legionibus: quose catilina inferebat. multo etiam longi¬
us. num in agro camerti. piceno gallico: quas oras maxxime
quasi morbus quidam illius furoris ꝑuaserat: nihil uero mi¬
nus fuit enim ut iam antedixi. neapoli. fuit in ea ꝑte italie
que maxime easuspitione caruit. Quid ergo indicat. aut
quid affert. aut ip̃e cornelius. aut uos qui ab eo hec man¬
data difertis. Gladiatores emptos esse fausti simulatione
ad cedem ac tumultum. Ita prorsus interpositi sunt. gladi¬
atores: quos testamento patĩs uidemus deberi. A rrepta ẽ
familia: que si eẽt pretermissa. posset alia familia fausti mu¬
nus prebere.Utinam quidem hec ipsa non modo iniquoꝵ
inuidia non eẽt: equorum expectationi satisfacere posset:
preparant uehementer cum longe tempus muneris abeẽt.
quasi uero tempus dandi muneris non ualde appropinqua¬
ret. nec opinante fausto. cum is neq sciret neq uelet fami¬

Expanded text:
in eis regionibus quo se Catilina inferebat? multo etiam longiin eis regionibus quo se Catilina inferebat? multo etiam longius. num in agro Camerti, Piceno, Gallico, quas in oras maxime quasi morbus quidam illius furoris pervaserat? nihil vero minus. fuit enim, ut iam ante dixi, Neapoli, fuit in ea parte Italiae quae maxime ista suspicione caruit. quid ergo indicat aut quid adfert aut ipse Cornelius aut vos qui haec ab illo mandata defertis? gladiatores emptos esse Fausti simulatione ad caedem ac tumultum? 'ita prorsus; interpositi sunt gladiatores.' quos testamento patris deberi videmus. 'adrepta est familia.' quae si esset praetermissa, posset alia familia Fausti munus praebere. Vtinam quidem haec ipsa non modo iniquorum invidiae sed aequorum exspectationi satis facere posset! 'properatum vehementer est, cum longe tempus muneris abesset.' quasi vero tempus dandi muneris non valde appropinquaret. 'nec opinante Fausto, cum is neque sciret neque vellet, fami
Abbreviated transcription (Latin):
inter falcarios ad . u. leccam. nocte ea que consequuta est po¬
sterum diem nonam nouembr: me consule catiline denuntiatiõe
conuenit. Que nox omnium temporum conuirationis: accerrima
fuit atq acerhissima: cum catiline. dies exeundi. tum ceteris ia¬
nendi conditio. tum descriptio totam ꝑ orbem cedis atq incendi¬
orum constituta est. tunc tuus pr̃ cornelu: id quod tandem ali¬
quando confitetur.illam sibi officiosam prouinciam depoposcit.
Ut cum prima luce consulem salutatum ueniret intromissus meo
more et uire amicicie me in meo lecto trucidaret. hoc tempor̃
cum arderet acerrime conuratio cum catilina egrederetur
ad exercitum lentulus in urbe relinqueretur. cassius incẽdus
cetegus cedi preponeretur. Antronio ut oceuparet etruriam pre¬
scriberetur: cum omnia ordinarentur. instituerentur. pararen¬
tur. ubi fuit sylla corneli: num rome: imo longe abfuit. Num

Expanded text:
inter falcarios ad M. Laecam nocte ea quae consecuta est pointer falcarios ad M. Laecam nocte ea quae consecuta est posterum diem Nonarum Novembrium me consule Catilinae denuntiatione convenit? quae nox omnium temporum coniurationis acerrima fuit atque acerbissima. tum Catilinae dies exeundi, tum ceteris manendi condicio, tum discriptio totam per urbem caedis atque incendiorum constituta est; tum tuus pater, Corneli, id quod tandem aliquando confitetur, illam sibi officiosam provinciam depoposcit ut, cum prima luce consulem salutatum veniret, intromissus et meo more et iure amicitiae me in meo lectulo trucidaret. hoc tempore, cum arderet acerrime coniuratio, cum Catilina egrederetur ad exercitum, Lentulus in urbe relinqueretur, Cassius incendiis, Cethegus caedi praeponeretur, Autronio ut occuparet Etruriam praescriberetur, cum omnia ornarentur, instruerentur, pararentur, ubi fuit Sulla, Corneli? num Romae? immo longe afuit. num
Abbreviated transcription (Latin):
pit. sed quid est tandem quod indicat pistum puerum corne¬
lius: Si est causa mihi ignota cum hortensio comunicata respõ¬
det hortensius. sin ut ais illum comitatum antronu et catiline.
cum in campo consularibus comitus que a me habita sunt cedẽ
facere uoluerunt.Antronium tum in campo uidimus: et quid di¬
xi iudisse. nos: ego uidi uos enim tum luđ. nihil lahorabatis. ne¬
q suspicabamini. ego tectus presidio firmo amicoꝵ. catiline.
tunc et antronu copias et conatum repressi. Num quis est.
igitur qui tum dicat in campum aspirasse syllam: At qui sitũ
se cum catilina societate sceleris coniunxerat:. cur ab eo disce¬
debat.: Cur cunt antronio non erat: cur in pari causa. non
paria signa criminis repiuntur: Sed quoniam cornelius ipse
iam nunc de indicando dubitat: ut dicitis informat ad hoc ad¬
umbratum indicium filii: quid tandem de illa nocte dicit: cum

Expanded text:
perit! sed quid est tandem quod indicat per istum puerum Corneperit! sed quid est tandem quod indicat per istum puerum Cornelius? si vetera, mihi ignota, cum Hortensio communicata, respondit Hortensius; sin, ut ais, illum conatum Autroni et Catilinae, cum in campo consularibus comitiis, quae a me habita sunt, caedem facere voluerunt, Autronium tum in campo vidimus —sed quid dixi vidisse nos? ego vidi; vos enim tum, iudices, nihil laborabatis neque suspicabamini, ego tectus praesidio firmo amicorum Catilinae tum et Autroni copias et conatum repressi. num quis est igitur qui tum dicat in campum aspirasse Sullam? atqui, si tum se cum Catilina societate sceleris coniunxerat, cur ab eo discedebat, cur cum Autronio non erat, cur in pari causa non paria signa criminis reperiuntur? sed quoniam Cornelius ipse etiam nunc de indicando dubitat, et, ut dicitis, informat ad hoc adumbratum indicium filium, quid tandem de illa nocte dicit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
irascebamini consulatum uobis eripiebant: honori ur̃o repu¬
onabunt. et tamen id inuiolata ur̃a amicicia. integro officio ue¬
teri exemplo atq instituto optimi cuuisq faciebant. Ego uero
quibus ornamentis aduersor tius: Aut cui dignitati ur̃e repu¬
ono: Quid ẽ quod iam ab his expectas: honor ad prẽi insignia
honoris adte delata sunt.tu ornatus erũins. uenis ad eum la¬
cerandum que interemisti. Ego iacentem et spoliatum protego et.
defendo. Atq hic tu et reprehendis me. quia defendam et irasce¬
ris. ego autem non modo tibi non irascor.sed neq: reprehendo
qued factum tuum te enim existimo tibi statiusse quid faciendũ
putares: et satis idoneum officu indicem posuisse. At accusat
cornelu filius. idemq ualere debet ac si pater indicaret.. O patrẽ
cornelium sapientem. qui quod premu solet. eẽ in uidicio relique¬
rit: quod turpitudinis in confessione id ꝑ aceusationẽ filii susce¬

Expanded text:
irascebamini, consulatum vobis eripiebant, honori vestro repuirascebamini, consulatum vobis eripiebant, honori vestro repugnabant, et tamen id inviolata vestra amicitia, integro officio, vetere exemplo atque instituto optimi cuiusque faciebant. ego vero quibus ornamentis adversor tuis aut cui dignitati vestrae repugno? quid est quod iam ab hoc expetas? honos ad patrem, insignia honoris ad te delata sunt. tu ornatus exuviis huius venis ad eum lacerandum quem interemisti, ego iacentem et spoliatum defendo et protego. atque hic tu et reprehendis me quia defendam et irasceris; ego autem non modo tibi non irascor sed ne reprehendo quidem factum tuum. te enim existimo tibi statuisse quid faciendum putares et satis idoneum offici tui iudicem esse potuisse. at accusat C. Corneli filius et id aeque valere debet ac si pater indicaret. O patrem Cornelium sapientem qui, quod praemi solet esse in indicio, reliquerit, quod turpitudinis in confessione, id per accusationem fili susce
Abbreviated transcription (Latin):
nium in alios: quia coactus: cur damnati sunt: quia creditũ
est. Regnum ẽ dicere in quem uelis ac defendere quem uelis.
Imo seruitus ẽ non dicere in quem uelis. ac defendere quem ue¬
lis. At si considerare ceperis utrum hoc magis mibi necesse fuerit.
facere: an tibi intelliges te honestius inimiciciaꝵ modum statue̾
potuisse. qͣ me humanitatis. An uero cum honos agebatur amplis
uir. familiarissimis sius non succensuit pr̃ tius: cum syllam &
defenderent. et laudarent: Intelligebat. hanc nobis a maioribꝰ
esse datam disciplinam ut nullius amicicia ad propulsanda pe¬
ricula impediremur. Et erat huic iudicio longe dissimilis illa
contentio. Tum afflicto. P. sylla consulatus uobis pariebatur si¬
cuti partus est. honoris erat certamen ereptum repetere. Uos
clamitabatis ut uicti in campo inforo uinceretis Tum qui cõ¬
tra uos prohuius salute pugnabant amicissimi ur̃i quibus nõ

Expanded text:
nium in alios?' quia coactus sum. 'cur damnati sunt?' quia creditum nium in alios?' quia coactus sum. 'cur damnati sunt?' quia creditum est. 'regnum est dicere in quem velis et defendere quem velis.' immo servitus est non dicere in quem velis et non defendere quem velis. ac si considerare coeperis utrum magis mihi hoc necesse fuerit facere an istud tibi, intelleges honestius te inimicitiarum modum statuere potuisse quam me humanitatis. at vero, cum honos agebatur familiavir familiarissimis suis non suscensuit, pater tuus, cum Sullam et defenderent et laudarent? intellegebat hanc nobis a maioribus esse traditam disciplinam ut nullius amicitia ad pericula propulsanda impediremur. at erat huic iudicio longe dissimilis illa contentio. tum adflicto P. Sulla consulatus vobis pariebatur, sicuti partus est; honoris erat certamen; ereptum repetere vos clamitabatis, ut victi in campo in foro vinceretis; tum qui contra vos pro huius salute pugnabant, amicissimi vestri, quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
meam.noli hac mea noua lenitate abuti: noli aculeos oratioĩs
mee qui sunt reconditi: excussos arbitrari. noli putare id oĩo
a me ẽẽ omissum: si quid est tibi remissum atq concessum: cum
ille ualent apud me excusationes iniurie tue:iratus animus
tuus. et as. amicicia nr̃a. tum nondum statuo te uirium satis
habere. Ut ego tibi luctari et congredi debeam: qui si eẽs usu
atq etate. robustior. essem idem qui soleo: cum sim lacessitus
Nunc tecum sic agam tulisse ut potius inuiriam ꝗͣ retulisse gra
iudear. neq uero quid mihi irascere intelligere possum.Si quod
eum defendo quem tu accusas. quid tibi quoq ipse non succenseo.
qui accuses cum quem ego defendo. Inimicum inquis accuso ineũ
et amicum ego defendo ieum non debes tñ quẽqͣ in conuiratiois
questione defendere: imo nemo magis eum de quo nihil est su¬
spicatus. q̃ is qui de alus multa cogitauit. Cur dixisti testimo¬

Expanded text:
meam, noli hac nova lenitate abuti mea, noli aculeos orationis meam, noli hac nova lenitate abuti mea, noli aculeos orationis meae, qui reconditi sunt, excussos arbitrari, noli id omnino a me putare esse amissum si quid est tibi remissum atque concessum. Cum illae valent apud me excusationes iniuriae tuae, iratus animus tuus, aetas, amicitia nostra, tum nondum statuo te virium satis habere ut ego tecum luctari et congredi debeam. quod si esses usu atque aetate robustior, essem idem qui soleo cum sum lacessitus; nunc tecum sic agam tulisse ut potius iniuriam quam rettulisse gratiam videar. neque vero quid mihi irascare intellegere possum. si, quod eum defendo quem tu accusas, cur tibi ego non suscenseo, quod accusas eum quem ego defendo? 'inimicum ego,' inquis, 'accuso meum.' et amicum ego defendo meum. 'non debes tu quemquam in coniurationis quaestione defendere.' immo nemo magis eum de quo nihil umquam est suspicatus quam is qui de aliis multa cognovit. 'cur dixisti testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ me cõmutati indicu coargueris te summe negligentie tuo
iudicio conuinctum esse fateare: Mihi cuiusꝗͣ salus tanti fuis¬
set. ut meam negligerem: ꝑ me ego ueritatem patefactam
contaminarem aliquo mendacio: quẽꝗͣ deniq ego uinarem.
stantie mee. tam ne amens eram. ut cum lr̃e posteritatis causa
reperte sint que subsidio obliuoni esse possint. ego recentem
putarem memoriam cuncti senatus cõmentario meo posse su¬
perari. Fero ego te torquate iam dudum fero: et nonnunꝗͣ
animum incitatum ad ulciscendum orationem tuam reuoco
ipse: et reflecto. ꝑmitto aliquid iracundie tue. do adolescentie.
cedo amicicie. tribuo parenti. sed nisi tibi aliquem modum uite
constitueris: coges oblitum me nr̃e amicitie habere rationem
mee dignitatis. Nemo unꝗͣ me tenuissima suspitione ꝑstrin¬
tissime soleo respondere: quos mihi uideor facillime posse su¬
pare. Tu quoniam minime ignoras consuetudinem dicendi

Expanded text:
quam me commutati indici coargueris, te summae neglegentiae tuo quam me commutati indici coargueris, te summae neglegentiae tuo iudicio convictum esse fateare? mihi cuiusquam salus tanti fuisset ut meam neglegerem? per me ego veritatem patefactam contaminarem aliquo mendacio? quemquam denique ego iuvarem, stantiae meae, tamne amens eram ut, cum litterae posteritatis causa repertae sint, quae subsidio oblivioni esse possent, ego recentem putarem memoriam cuncti senatus commentario meo posse superari? fero ego te, Torquate, iam dudum fero, et non numquam animum incitatum ad ulciscendam orationem tuam revoco ipse et reflecto, permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti. sed nisi tibi aliquem modum tute constitueris, coges oblitum me nostrae amicitiae habere rationem meae dignitatis. nemo umquam me tenuissima suspicione perstrintissime soleo respondere quos mihi videor facillime posse superare. tu quoniam minime ignoras consuetudinem dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
ne cui liceret unꝗͣ reprehendere illud indicium aut temere
creditum criminari: postremo ne. quid iam a me. ne quid ex
meis commentarus quereretur: ne aut obliuio mea aut me¬
moria uderetur nunia. ne deniq aut negligentia turpis. aut
diligentia crudelis putaretur. Sed tñ abste torquate quero
cum indicatus tuus inimicus ẽẽt. et eẽt euis rei frequens senatus
et recens memoria testis. tibi meo familiari: et contubernali
prius etiam edituri inditium. fuerint scribe mei si uoluisses
ꝗͣ in eo codicem dicere retulissent. cum uideres alr fieri cur tacui¬
sti: passus es. non mecum. aut cum familiari meo questus es aut
quoniam tam facile inueheris in amicos iracundius aut uehemẽ¬
tius expostulasti. Tu cum tua uox nunꝗͣ sit audita cum indi¬
nio lecto descripto uulgato. quieueris tacueris repente tantã
rem renuntiare audeas. et in eum locum te deducas. ut ante

Expanded text:
ne cui liceret umquam reprehendere illud indicium aut temere ne cui liceret umquam reprehendere illud indicium aut temere creditum criminari; postremo ne quid iam a me, ne quid ex meis commentariis quaereretur, ne aut oblivio mea aut memoria nimia videretur, ne denique aut neglegentia turpis aut diligentia crudelis putaretur. sed tamen abs te, Torquate, quaero: cum indicatus tuus esset inimicus et esset eius rei frequens senatus et recens memoria testis, et tibi, meo familiari et contubernali, prius etiam edituri indicium fuerint scribae mei, si voluisses, quam in codicem rettulissent, cur cum videres aliter fieri, tacuisti, passus es, non mecum aut ut cum familiarissimo questus es aut, quoniam tam facile inveheris in amicos, iracundius et vehementius expostulasti? tu, cum tua vox numquam sit audita, cum indicio lecto, descripto, divolgato quieveris, tacueris, repente tantam rem ementiare et in eum locum te deducas ut, ante
Abbreviated transcription (Latin):
in malis rei.p. portum aliquem maloꝵ suorum inuenire. Itaq
introductis insenatum in dicibus constitui senatores. qui om¬
nium indicum dicta interrogata responsa pscriberent.At
quos uiros: non solum summa uirtute et fide. cuius generis
in senatu facultas maxuna sed etiam quos sciebam memoria
scientia. consuetudine et celeritate scribendi. facillume que
dicerentur psequi posse .s cosconium qui tum erat pater A
uessalam: qui tum preturam petebat. ꝑ.Uigidium appium¬
ta tñ custodia more maioꝵ continerentur non occultaui. non
continui domi sea describi ab omnibus statim librarus. diui.
oblata omnibris exptem esse neminem uolui. Itaq dico nul
eodem perscriptum hoc inditium. ꝑuenerit: In quo ego tam
subito exiguo et turbido tempore multa duunitus ita ut di¬
Mi non mea sponte prouidi. primum ne qui posset. tm̃ aut de
rei p aut de alicuuis ꝑiculo me minisse. quantum uellet. deiñ

Expanded text:
in malis rei publicae portum aliquem suorum malorum invenire. itaque in malis rei publicae portum aliquem suorum malorum invenire. itaque introductis in senatum indicibus constitui senatores qui omnia indicum dicta, interrogata, responsa perscriberent. at quos viros! non solum summa virtute et fide, cuius generis erat in senatu facultas maxima, sed etiam quos sciebam memoria, scientia, celeritate scribendi facillime quae dicerentur persequi posse, C. Cosconium, qui tum erat praetor, M. Messalam, qui tum praeturam petebat, P. Nigidium, App. C tabulae privata tamen custodia more maiorum continerentur, non occultavi, non continui domi, sed statim describi ab omnibus librariis, dividit omnibus expertem esse neminem volui. itaque dico loceodem perscriptum hoc indicium pervenerit. in quo ego tam subito et exiguo et turbido tempore multa divinitus, ita ut dixi, non mea sponte providi, primum ne quis posset tantum aut de rei publicae aut de alicuius periculo meminisse quantum vellet; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
clusus hac criminatione torquatus. rursus in me irruit. ine accu¬
sat. ait me alr̃ ac dictum ẽ in tabulas publicas retulisse. Odu
unmortales uobis enum tribuam que ur̃a sunt nec uero possum
meo tantum ingenio dare ut tot res tantas tam uarias. tam re¬
pentinas in illa turbulentissima tempestate rei ꝓ mea sponte.
dispexerim. Uos profecto animum meum tum seruande patrie
cupiditate incendistis uos me ab omnibus ceteris cogitationi¬
bus adunam salutem rei p. contulistis. Uos deniq uitantis te¬
nebris erroris et inscientie: clarissimum lumen pretulistis mẽ
ritatem huius indicu monimentis publicis testatus eẽm. for̃
ut aliquando non torquatus nectorquati quispiam similis¬
nam id me multum fefellit. sed ut aliquis patrimonio naufra¬
gus inimicus ocii bonorum hostis: alr̃ indicata hec ẽẽ diceret.
quo facilius uento aliquo in optimum quẽq excitato posset.

Expanded text:
clusus hac criminatione Torquatus rursus in me inruit, me accuclusus hac criminatione Torquatus rursus in me inruit, me accusat; ait me aliter ac dictum sit in tabulas publicas rettulisse. O di immortales!—vobis enim tribuo quae vestra sunt, nec vero possum meo tantum ingenio dare ut tot res tantas, tam varias, tam repentinas in illa turbulentissima tempestate rei publicae mea sponte dispexerim—vos profecto animum meum tum conservandae patriae cupiditate incendistis, vos me ab omnibus ceteris cogitationibus ad unam salutem rei publicae convertistis, vos denique in tantis tenebris erroris et inscientiae clarissimum lumen menti meae praetritatem huius indici monumentis publicis testatus essem, fore ut aliquando non Torquatus neque Torquati quispiam similis—nam id me multum fefellit—sed ut aliquis patrimoni naufragus, inimicus oti, bonorum hostis, aliter indicata haec esse diceret, quo facilius vento aliquo in optimum quemque excitato posset
Abbreviated transcription (Latin):
idmibi criminosum uderetur.Sed ego inuidicus et questioni¬
bus non hoc querendum arbitror. num purgetur aliquis sed
ne arguatur. Et enim cum negat se scire cassius utrum suble¬
uat syllam. ansatis probat se nescire: subleuat apud gallos. qͥ
ita: ne indicent: quid si piculum eẽ putasset. ne illi unꝗͣ indi¬
cassum de sylla uno: nam de ceteris certe sciebat. ut ea domi eiꝰ
pleraq conflata ẽẽ constahat: qui negare noluit esse in eo nũo
syllam. quo plus spei gallis daret. dicere autem falsum non au¬
sus est nescire. dixit. At qui hoc ꝑspicuum ẽ. cum is qui de om¬
nibus scierit. de sylla se scire negarit eandem eẽ uim negatioĩs
huuis ꝗͣsi exͣ conuirationẽ hunc eẽ se scire dixisset. Nam cuius
scientiam de omnibus const.at fuisse euis ignoratio de aliquo pur¬
gatio debet uideri. Sediam non quero purget ne cassius syllam
illud mihi tantum satie. est contra syllam nil ẽẽ in uidicio. Ex¬

Expanded text:
id mihi criminosum videretur. sed ego in iudiciis et in quaestioniid mihi criminosum videretur. sed ego in iudiciis et in quaestionibus non hoc quaerendum arbitror, num purgetur aliquis, sed num arguatur. etenim cum se negat scire Cassius, utrum sublevat Sullam an satis probat se nescire? 'sublevat apud Gallos.' quid ita? 'ne indicent.' quid ? si periculum esse putasset ne illi umquam indiCassium de Sulla uno; nam de ceteris certe sciebat; etenim domi eius pleraque conflata esse constabat. qui negare noluit esse in eo numero Sullam quo plus spei Gallis daret, dicere autem falsum non ausus est, se nescire dixit. atque hoc perspicuum est, cum is qui de omnibus scierit de Sulla se scire negarit, eandem vim esse negationis huius quam si extra coniurationem hunc esse se scire dixisset. nam cuius scientiam de omnibus constat fuisse, eius ignoratio de aliquo purgatio debet videri. sed iam non quaero purgetne Cassius Sullam; illud mihi tantum satis est contra Sullam nihil esse in indicio. ex
Abbreviated transcription (Latin):
tionem illorum et purgare illos de quibus illi aliquid suspicarẽ¬
tur. Non respondit tamen una facere syllam et enim esset absur¬
diun cum ceteros sua sponte nominasset mentionem facere nullã
nisi admonitum et interrogatum. nisi forte uerissimile est.P.
Sylle nomen in memoria cassio non fuisse. si nobilitas hominis
si afflata fortuna. si reliquie pristine dignitatis non tam illu¬
stree fiussent tñ antronu cominemoratio. inemoriam sylle retu¬
lisset: etiam ut arbitror: cum autoritates principum conuiratio
sciret. exteras nationes maxime nobilitate moueri. non pri
militudinem. sibi aliquid de sylla ẽẽ querendum: cassio. si hic
ec̃t in codem scelere. ne cum appellasset quidem antronium.
huius nomen in mentem uenire potuisse. Sed tñ quid respon¬
dit de sylla cassius: se nescire certum. non purgat. inquit. di¬
xi antea ne si argueret. quod tum deniq cum eẽt interrogatus

Expanded text:
um suspicionem et purgare eos de quibus illi aliquid suspicari viderum suspicionem et purgare eos de quibus illi aliquid suspicari viderentur. non respondit tamen una facere Sullam. etenim esset absurdum, cum ceteros sua sponte nominasset, mentionem facere Sullae nullam nisi admonitum et interrogatum; nisi forte veri simile est P. Sullae nomen in memoria Cassio non fuisse. si nobilitas hominis, si adflicta fortuna, si reliquiae pristinae dignitatis non tam inlustres fuissent, tamen Autroni commemoratio memoriam Sullae rettulisset; etiam, ut arbitror, cum auctoritates principum coniurationsciret exteras nationes maxime nobilitate moveri, non prius militudinem sibi aliquid de Sulla esse quaerendum, Cassio, si hic esset in eodem scelere, ne cum appellasset quidem Autronium, huius in mentem venire potuisse. sed tamen quid respondit de Sulla Cassius? se nescire certum. 'non purgat,' inquit. dixi antea: ne si argueret quidem tum denique, cum esset interrogatus,
Abbreviated transcription (Latin):
lum accusasset:ego quoq hoc tempore nihil alud agerem. ni¬
si eum qui accusatus eẽt. defenderem. Sed cum ille tota illa sua¬
oratione in me eẽt inuectus. et cum initio ut dixi defensionẽ
meam autoritate spoliare uoluisset etiam si dolor meus respon¬
dere non cogeret tamen ipsa caũa hanc ame orationem flagitas¬
set. Alobrogibus nominatum syllam ẽẽ dicis quis negat: Pylle
indicium: ex uide quẽ admodum nominatus sit. L. Cassium di¬
xexunt cominemorasse cum ceteris antronium secum facere
Quero num dͥe sylla dixerit casius: nunq̃ se se aiunt quesisse de
cassio quid sylla sentiret Uidete diligentiam gallorum. qui uitam
hominum naturamq non nossent actm̃ audissent eos pari calaim
spondisset idem sentire et sunul facere syllam: tamen mihi non u¬
deretur in hunc id criminosum esse debere. quid ita: quia qui bar¬
haros homines adhellum impelleret: non debebat minuere suspi¬

Expanded text:
lum accusasset, ego quoque hoc tempore nihil aliud agerem nilum accusasset, ego quoque hoc tempore nihil aliud agerem nisi eum qui accusatus esset defenderem; sed cum ille tota illa oratione in me esset invectus et cum, ut initio dixi, defensionem meam spoliare auctoritate voluisset, etiam si dolor meus respondere non cogeret, tamen ipsa causa hanc a me orationem flagitavisset. ab Allobrogibus nominatum Sullam esse dicis. quis negat? sed lege indicium et vide quem ad modum nominatus sit. L. Cassium dixerunt commemorasse cum ceteris Autronium secum facere. quaero num Sullam dixerit Cassius. nusquam. sese aiunt quaesisse de Cassio quid Sulla sentiret. videte diligentiam Gallorum; qui vitam hominum naturamque non nossent ac tantum audissent eos pari calamitspondisset idem sentire et secum facere Sullam, tamen mihi non videretur in hunc id criminosum esse debere. quid ita? quia, qui barbaros homines ad bellum impelleret, non debebat minuere illor
Abbreviated transcription (Latin):
addam etiam ne qui forte incipiat improbus te amare su¬
bito torquate: et aliquid sperare de te:atq ut idem omnes
exaudiant clarissima uoce dicam.harum omnium rerum qͥs
ego in consulatu prosalute cõmuni suscepi et gessi. Lille tor¬
quatus cum eẽt meus contubernał in consulatu. cum signifer eẽt¬
ꝯularis constantie: cum eẽt eger tamen omnibus rebus illis inter¬
sit. nunꝗͣ est a me digressus. studio consilio. autoritate unus ad¬
uiuit plurimum cum infirmitatem corporis: animi uirtute supe¬
raret. Uides ne ut eripiam te ex improboꝵ subita gratia: et re¬
concilem bonis omnibus: qui te et diligunt: et retinent. retine¬
buntq semꝑ: nec si a me forte desciueris idcircote :ase et a re.
p. et a tua dignitate deficere patientur: Sediam redeo ad causã.
atq ħ uos lud testor mihi de me met ipso tam multa dicendi ne¬
cessitas quedam inposita est ab illo. Nam si torquatus syllam so¬

Expanded text:
addam, ne qui forte incipiat improbus subito te amaddam, ne qui forte incipiat improbus subito te amare, Torquate, et aliquid sperare de te, atque ut idem omnes exaudiant clarissima voce dicam. harum omnium rerum quas ego in consulatu pro salute rei publicae suscepi atque gessi L. ille Torquatus, cum esset meus contubernalis in consulatu atque gularis constantiae, cum esset aeger, tamen omnibus rebus illis interfuit, nusquam est a me digressus, studio, consilio, auctoritate unus adiuvit plurimum, cum infirmitatem corporis animi virtute superaret. videsne ut eripiam te ex improborum subita gratia et reconciliem bonis omnibus? qui te et diligunt et retinent retinebuntque semper nec, si a me forte desciveris, idcirco te a se et a re publica et a tua dignitate deficere patientur. sed iam redeo ad causam atque hoc vos, iudices, testor: mihi de memet ipso tam multa dicendi necessitas quaedam imposita est ab illo. nam si Torquatus Sullam so
Abbreviated transcription (Latin):
me de inuidiosis rebus. ut ille putat dicentem attendite. E.go
consul cum exercitus perditorum ciuium clandestino scelere cõ
flatus crudelissimum et luctuosissimum exitium patrie compa¬
rasset: cum ad occasum interitumq rei p. catilina in castris in his
autem templis atq tectis dux lentulus esset constitutus meis con¬
silus. meis laboribis. mei capiti ꝑiculis. sine tumultu sine delec¬
tu sine arinis sine exercitu. quinq hominibus comprehensis atq
confossis. incensione urbem interẽptione ciues uastitate italiã
interitu rem .p. liberaui. Ego omnium ciuium uitam statum
orbis terre. urbam hanc deniq sedem omnium nostrum arcẽ
regum ac nationum exterarum lumen gentium domicilium
impu quinq hominum amentium ac ꝑditorum pena rede¬
mi. An me existimasti hec inuiratuꝵ in udicio non esse dic¬
turum: que uiratus in maxima contione dixisse: Atq illud

Expanded text:
mede invidiosis rebus, ut ille putat, dicentem attendite. Ego mede invidiosis rebus, ut ille putat, dicentem attendite. Ego Consul, cum exeflatus crudelissimum et luctuosissimum exitium patriae comparasset, cum ad occasum interitumque rei publicae Catilina in castris, in his autem templis atque tectis dux Lentulus esset constitutus, meis consiliis, meis laboribus, mei capitis periculis, sine tumultu, sine dilectu, sine armis, sine exercitu, quinque hominibus comprehensis atque confessis incensione urbem, internicione civis, vastitate Italiam, interitu rem publicam liberavi; ego vitam omnium civium, statum orbis terrae, urbem hanc denique, sedem omnium nostrum, arcem regum ac nationum exterarum, lumen gentium, domicilium imperi, quinque hominum amentium ac perditorum poena redemi. an me existimasti haec iniuratum in iudicio non esse dicturum quae iuratus in maxima contione dixissem? atque etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
Sed reprehendo tñ illud maxime quod ingenio et pruden¬
tia preditus: causamq rei .p. non tenes: qui arbitrere plebi roma¬
ne res eas non probari. quas me consule omnes boni prosalute cõ¬
muni gesserunt. Et quem tuorum qui assunt. quibus te contra
ipõrum uoluntatẽ uendicabas. aut tam sceleratum statuis fuisse
ut hec omnia ꝑire uolu̾it aut tam miserum: ut et se ꝑire cuꝑet.
et nihil haberet quod saluum esse uellet. An uero clarissimum
uirum generis ur̃i ac nominis nemo reprehendit. qui filium suũ
uita priuauit. ut in ceteris firmaret imꝑium: tu rem p rephen¬
dis. que domesticos hostes: ne ab his ipsa necaretur necauit:
taq attende iam torquate ꝗͣ ego defugiam autoritatem consu¬
latus mei. maxima uoce ut omnes exaudire possint: dico semꝑq
dicam. Adestote omnes animis. qui adestis corporibus: quoꝵ
ego frequentia magnopere letor erigite mentes auresq ur̃as. &

Expanded text:
sed reprehendo tamen illud maxime quod isto ingenio et prudensed reprehendo tamen illud maxime quod isto ingenio et prudentia praeditus causam rei publicae non tenes, qui arbitrere plebi Romanae res eas non probari quas me consule omnes boni pro communi salute gesserunt. ecquem tu horum qui adsunt, quibus te contra ipsorum voluntatem venditabas, aut tam sceleratum statuis fuisse ut haec omnia perire voluerit, aut tam miserum ut et se perire cuperet et nihil haberet quod salvum esse vellet? an vero clarissimum virum generis vestri ac nominis nemo reprehendit, qui filium suum vita privavit ut in ceteros firmaret imperium; tu rem publicam reprehendis, quae domesticos hostis, ne ab eis ipsa necaretur, necavit? itaque attende, Torquate, quam ego defugiam auctoritatem consulatus mei! maxima voce ut omnes exaudire pdicam: adestore omnes animis, qui adestis corporibus, quorum ego frequentia magnopere laeror; erigite mentes, auresque vestras, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum: Qui cum supressa uoce de scelere. P.Lentuhi: de auda¬
tia coniuratorum omnium dixisset tantumodo ut uos qui ea
probabatis ex audire possetis. de supplicio P. Lentuli: de carcere
magna et queribunda uoce dicebat. In quo primum illud erat.
absurdum. quod cum ea que leuiter dixerat. uobis probare uole¬
bat eos autem qui circum udicium stabant. audire nolebat. Nõ
intelligebat ea que cdare diceret ita illos audituros quibus se uin¬
dicabat: ut uos quoq audiretis qui id non probabatis. Deinde
alterum iam oratoris uidicuim non uidere quid queq causa po¬
stulet nihil est enim tam alienum ab eo qui alterum accuset cõ
cum is tr pl facit qui unus uidetur ex illis ad lugendos coniuratos
relictus. nec mirum ẽ. Difficile est enim tacere cum doleas te si
quid eiusmodi facis. non modo talem adolescentem. sed in ea causa
in qua uindicem conuirationis uelis esse uehementer admiror.

Expanded text:
verborum? qui cum suppressa voce de scelere P. Lentuli, de audaverborum? qui cum suppressa voce de scelere P. Lentuli, de audacia coniuratorum omnium dixisset, tantum modo ut vos qui ea probatis exaudirmagna et queribunda voce dicebat. In quo primum illud erat absurdum, quod cum ea, quae leviter dixerat, vobis probare volebat; eos autem, qui circum iudicium stabant; audirintellegebat ea quae clare diceret ita illos audituros quibus se venditabat ut vos quoque audiretis, qui id non probabatis. deinde alterum iam oratoris est vitium non videre quid quaeque causa postulet. nihil est enim tam alienum ab eo qui alterum coniurationicum is tribunus pl. facit qui unus videtur ex illis ad lugendos coniuratos relictus, nemini mirum est; difficile est enim tacere, cum doleas; te, si quid eius modi facis, non modo talem adulescentem sed in ea causa in qua te vindicem coniurationis velis esse vehementer admiror.
Abbreviated transcription (Latin):
tui nec tollere. Quarȩ non sum nescius quanto piculo uuam in
tanta multitudine improhorum: cum mihi uni cum omnibus
improbis eternum uideam hellum eẽ susceptum. Quod si illis me¬
is presidus forte inuides: et si ea tibi regia uidenturq omnes bo¬
ni omnium generum atq ordinum suam salutem cum mea con¬
ingunt consolare te: quod omnium mentes improboꝵ mihi
uni maxime sunt infense et aduerse: qui non modo me solum
id circo oderunt: quod eorum conatus impios et furorem consce¬
leratum repressi: sed eo etiam magis. quod nihil iam se simile me
uiuo conari posse arbitrantur. At uero quid ego miror.si quid
ab iinprobis de me improhe dicitur: cur torquatus primum ip̃e
iis fundamentis adolescentie iactis easpe proposita amplissime di¬
onitatis. deinde . L. torquati fortissimi cõns. constantissimi sena¬
toris semꝑ optimi cuus filius interdum efferatur in moderatione.

Expanded text:
tui nec tollere. qua re non sum nescius quanto periculo vivam in tui nec tollere. qua re non sum nescius quanto periculo vivam in tanta multitudine improborum, cum mihi uni cum omnibus improbis aeternum videam bellum esse susceptum. quod si illis meis praesidiis forte invides, et si ea tibi regia videntur quod omnes boni omnium generum atque ordinum suam salutem cum mea coniungunt, consolare te quod omnium mentes improborum mihi uni maxime sunt infensae et adversae; qui me non modo idcirco oderunt quod eorum conatus impios et furorem consceleratum repressi, sed eo etiam magis quod nihil iam se simile me vivo conari posse arbitrantur. at vero quid ego mirer, si quid ab improbis de me improbe dicitur, cum L. Torquatus primum ipse his fundamentis adulescentiae iactis, ea spe proposita amplissimae dignitatis, deinde L. Torquati, fortissimi consulis, constantissimi senatoris, semper optimi civis filius, interdum efferatur immoderatione
Abbreviated transcription (Latin):
ge abest regni suspitio: si queris qui sint rome regnum occupati
conati. Ut ne replices animalium memoriam ex domesticis ima¬
ꝯinibus inuenies Res enun geste credo me inee nimis extu¬
lerunt. ac mihi nescio quos spiritus attulerunt. Quibus rehus
tam claris tam unmortalibus Iuđ. hoc possum dicere. ine qui e
summis eripuerun pericuł urbem hanc et uitam oium ciium
satis adeptum fore si ex hoc tanto in omnes mortales beneficio
nullum in me piculum redundabit. et enim in qua ciuitate res
tantas gesserim nemini. et in qua urbe intelligo. Plenum fo¬
rum est̾ hominum eorum. quos a uestris seruicibus reppuli iud
a meis non remoui. Nisi uero paucos fuisse arbitramini: qui cona¬
ri aut spare possent setantum impium posse delere. horum
ego fures eripere de manibus. et gladios extorquere potiuu. sic
feci. uoluntates uero consceleratas: ac nepharias nec sanare po¬

Expanded text:
ge abest a me regni suspicio; si quaeris qui sint Romae regnum occupare ge abest a me regni suspicio; si quaeris qui sint Romae regnum occupare conati, ut ne replices annalium memoriam, ex domesticis imaginibus invenies. res enim gestae, credo, meae me nimis extulerunt ac mihi nescio quos spiritus attulerunt. quibus de rebus tam claris, tam immortalibus, iudices, hoc possum dicere, me qui ex summis periculis eripuerim urbem hanc et vitam omnium civium satis adeptum fore, si ex hoc tanto in omnis mortalis beneficio nullum in me periculum redundarit. etenim in qua civitate res tantas gesserim memini, in qua urbe verser intellego. plenum forum est eorum hominum quos ego a vestris cervicibus depuli, iudices, a meis non removi. Nisi vero paucos fuisse arbitramini qui conari aut sperare possent se tantum imperium posse delere. Horum ego faces eripere de manibus et gladios extorquere potui, sicuti feci, voluntates vero consceleratas ac nefarias nec sanare po
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiam contumeliamq maledicti: ego tantis a me beneficiis in
si honestum otium postularem.quiş non concederet: Sibi habe¬
ret honores. sibi imꝑia. sibi prouincias sibi triumphos. sibi alia
preclare laudis insignia. mihi liceret: eiuis urbis quam conseruassẽ
conspectu tranquillo animo et quieto frui. Quidsi b non postu¬
lo: si ille labor meus pristinus. si solicitudo. si officia si oꝑe si uigi¬
lie deseruiunt. amicis presto sunt omnibus si neq amici inforore¬
quirunt studium ineum neq res p. in curia si me nomino rerum
gestarum uacatio. sed neq: honoris neq etatis ex cusatio uendicat
a labore si uoluntas mea. si industria sidomus si aminus si aures pa¬
tene omnibus. si mihi ne ad ea quidem que ꝓsalute omnium gessi
recordanda et cogitanda. quicꝗͣ relinquitur temporis. tñ hoc regnũ
appellabitur: cuius uicarius. qui uelit esse inueniri nemo põt. lon¬

Expanded text:
invidiam contumeliamque maledicti? ego, tantis a me beneficiis in invidiam contumeliamque maledicti? ego, tantis a me beneficiis in  Romano nisi honestum otium postularem, quis non concederet? ceteri sibi haberent honores, sibi imperia, sibi provincias, sibi triumphos, sibi alia praeclarae laudis insignia; mihi liceret eius urbis quam conservassem conspectu tranquillo animo et quieto frui. quid si hoc non postulo? si ille labor meus pristinus, si sollicitudo, si officia, si operae, si vigiliae deserviunt amicis, praesto sunt omnibus; si neque amici in foro requirunt studium meum neque res publica in curia; si me non modo non rerum gestarum vacatio sed neque honoris neque aetatis excusatio vindicat a labore; si voluntas mea, si industria, si domus, si animus, si aures patent omnibus; si mihi ne ad ea quidem quae pro salute omnium gessi recordanda et cogitanda quicquam relinquitur temporis: tamen hoc regnum appellabitur, cuius vicarius qui velit esse inveniri nemo potest? lon
Abbreviated transcription (Latin):
are qui si attulerint neruos et industriam. mihi crede. excutient
tibi istam uerborum iactationem: et te e sõno sepe excitabunt. nec
patientur se abste nisi uirtute uincentur. honore suꝑari. Ac si
lud. ceteris patricus me et uos ꝑegrinos uideri oporteret ator¬
quato tñ hoc uitium sileretur. Est enim ipse a materno genere
municipalis honestissimi ac nobilissimi generis. sed tamen ascu¬
lani. Aut igitur doceat picentes solos non ẽẽ peregrinos: aut
gaudeat suo generi me meum ante non ponere. Quare neq me
pegrinum post hac dixeris: ne grauius refutere. neq regem ne¬
q derideare: nisi forte regium tibi uidetur. ita uiuere. ut non
modo homini nemini ses ne cupiditati quod ulli seruias. con¬
tẽnere omnes libidines. non auri non argenti non ceterarum reꝵ
indigere. insenatu sentire libere populi utilitati magis seruire qͣ
uoluntati. nemini cedere. multis obsistere. si hoc putas regnum me

Expanded text:
are. qui si attulerint nervos et industriam, mihi crede, excutient are. qui si attulerint nervos et industriam, mihi crede, excutient tibi istam verborum iactationem et te ex somno saepe excitabunt nec patientur se abs te, nisi virtute vincentur, honore superari. ac si, iudices, ceteris patriciis me et vos peregrinos videri oporteret, a Torquato tamen hoc vitium sileretur; est enim ipse a materno genere municipalis, honestissimi ac nobilissimi generis, sed tamen Asculani. aut igitur doceat Picentis solos non esse peregrinos aut gaudeat suo generi me meum non anteponere. qua re neque tu me peregrinum posthac dixeris, ne gravius refutere, neque regem, ne derideare. Nisi forte regium tibi videtur ita vivere ut non modo homini nemini sed ne cupiditati quidem ulli servias, contemnere omnis libidines, non auri, non argenti, non ceterarum rerum indigere, in senatu sentire libere, populi utilitati magis consulere quam voluntati, nemini cedere, multis obsistere. si hoc putas esse regiu
Abbreviated transcription (Latin):
grini tibi esse uideantur. nemo enim istuc .mn. illi catoni seni. cũ
plurimos haberet inimicos. nemo.T.corruncanio. nemo curioni
nemo huic ipsi nr̃o. Ei. mario: cum ei multi inuiderent: obiecit
unꝗͣ. Equidem uebementer letor eum esse me. in quem tu cum cu¬
peres. nullam contumeliam iacere potueris: que non ad maximã
ꝑtem cuuum ꝑtineret. Sed tñte a me pro magnis causis nr̃e neces¬
situdinis: monendum esse etiam atq puto. Non possunt omnes
esse pr̃icu.siuerum queris. ne curant quidem: nec se equales tui
ꝑꝑ istam causam ate anteiri putant.: ac si tibi nos ꝑegrini uide¬
mur: quoꝵ iam et nomen et bonos inueterauit et huic urbi et
hominum fame atq sermonibus. ꝗͣtibi illos competitores tuos
iuderi pegrinos necesse erit: qui iam ex tota italia delecti te¬
cum de honore et de omni dignitate contendunt: quoꝵ caue
tu quẽqͣ peregriunum appelles: ne peregrinorum suffragiis obru¬

Expanded text:
grini tibi esse videantur. nemo istuc M. illi Catoni seni, cum grini tibi esse videantur. nemo istuc M. illi Catoni seni, cum plurimos haberet inimicos, nemo Ti. Coruncanio, nemo M'. Curio, nemo huic ipsi nostro C. Mario, cum ei multi inviderent, obiecit umquam. equidem vehementer laetor eum esse me in quem tu, cum cuperes, nullam contumeliam iacere potueris quae non ad maximam partem civium conveniret. sed tamen te a me pro magnis causis nostrae necessitudinis monendum esse etiam atque etiam puto. non possunt omnes esse patricii; si verum quaeris, ne curant quidem; nec se aequales tui propter istam causam abs te anteiri putant. ac si tibi nos peregrini videmur, quorum iam et nomen et honos inveteravit et urbi huic et hominum famae ac sermonibus, quam tibi illos competitores tuos peregrinos videri necesse erit qui iam ex tota Italia delecti tecum de honore ac de omni dignitate contendent! quorum cave tu quemquam peregrinum appelles, ne peregrinorum suffragiis obru
Abbreviated transcription (Latin):
mihi restitisset. sed in dicta caũa profugisset. Si iam hoc tibi cõ¬
cedam. ꝗ hortensium tanta grauitate hominẽ. si bos tales ui¬
ros non suo stare uidicio sed meo. si hoc tibi idem quoq credi
non põt nisi ego huic adessem. hos affuturos non fuisse. Uter
tandem re& ẽ: Is ne cui innocentes homines non resistunt: an
is qui calamitosos non deserit. At hic etiam quod tibi necesse
minime fuit. facetus esse uoluisti: cum tarquinium et numam
et me tertium pegrinum regem ẽẽ dixisti. Mitto iam de rege
querere. illud quero ꝑegrinum cur me esse dixeris. Nam si ita
sum. non tam est admirandum regem ẽẽ me: quia ut tu uis etiã
pegrini reges rome fuerunt qͣ conlulem fuisse peregrinum boc
dico inquit te esse ex municipio fateor. et addo etiam ex eo
municipio. Unde iterum iam salus huic urbi imꝑioq missa est.
Sed scire exte ꝑuelim quam obrem qui ex municipus ueniant ꝑe¬

Expanded text:
mihi restitisset, sed indicta causa profugisset.' si iam hoc tibi conmihi restitisset, sed indicta causa profugisset.' si iam hoc tibi concedam, Q. Hortensium, tanta gravitate hominem, si hos talis viros non suo stare iudicio, sed meo; si hoc tibi dem quod credi non potest, nisi ego huic adessem, hos adfuturos non fuisse, uter tandem rex est, isne cui innocentes homines non resistunt, an is qui calamitosos non deserit? at hic etiam, id quod tibi necesse minime fuit, facetus esse voluisti, cum Tarquinium et Numam et me tertium peregrinum regem esse dixisti. Mitto iam de rege quaerere; illud quaero peregrinum cur me esse dixeris. nam si ita sum, non tam est admirandum regem esse me, quoniam, ut tu ais, duo iam peregrini reges Romae fuerunt, quam consulem Romae fuisse peregrinum. 'hoc dico,' inquit, 'te esse ex municipio.' fateor et addo etiam:ex eo municipio unde iterum iam salus huic urbi imperioque missa est. sed scire ex te pervelim quam ob rem qui ex municipiis veniant pere
Abbreviated transcription (Latin):
reprignauit. Nusq̃ nomen. nusꝗͣ uestigium fuerat. nullum cri
men nullum uidicium suscepi: causam torquate suscepi. et feci
libenter: ut me quem boni constantem ut spero semꝑ existimas¬
sent. eundem ne improbi quod crudelem dicerent. hic ait se
ille iucd regnum meum ferre non posse. quod tante torquate
stitutum est a me. Iud regnum. sed non ꝑmissum. Antu in tan¬
to impio tanta potestate. non dicis fuisse regem: nec priuatum
regnare dicis: quo tandem nomine: Quod in quos testimoniũ
dixisti inquit: damnati sunt quem defendis sperat se absolutũ
iri. bic tibi ego de testimonus meis tantum respondeo. si falsũ
dixerim te in eos dixisse. sin uerum non hoc ẽẽ regnare. cum
uero uiratos dicas prohare de huius spe tantum dico nullas
a me opes ꝑ Syllam nullam potentiam nihil deniq preter fide
defensionis expectare. nisi ita inquit. causam recepisses nunq̃

Expanded text:
repugnavit. nusquam nomen, nusquam vestigium fuerat, nullum crimrepugnavit. nusquam nomen, nusquam vestigium fuerat, nullum crimen, nullum indicium, nulla suspicio. suscepi causam, Torquate, suscepi, et feci libenter ut me, quem boni constantem, ut spero, semper existimassent, eundem ne improbi quidem crudelem dicerent. hic ait se ille, iudices, regnum meum ferre non posse. quod tandem, Torquate, stitutum est videlicet a me regnum, sed repressum. an tum in tanto imperio, tanta potestate non dicis me fuisse regem, nunc privatum regnare dicis? quo tandem nomine? 'quod, in quos testimonia dixisti,' inquit, 'damnati sunt; quem defendis, sperat se absolutum iri.' hic tibi ego de testimoniis meis hoc respondeo, si falsum dixerim, te in eosdem dixisse; sin verum, non esse hoc regnare, cum verum iuratus dicas, probare. de huius spe tantum dico, nullas a me opes P. Sullam, nullam potentiam, nihil denique praeter fidem defensionis exspectare. 'Nisi tu,' inquit, 'causam recepisses, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
precibus restitissem. Sed cum mihi propr̃ie cum uestrorum pe¬
riculorum:cum huius urbis.cum illorum delubroꝵ ac templo¬
rum: cum pueroꝵ infantium cum matronaꝵ ac uirginum uenie¬
bat inmentem et cum ille infeste ac funeste faces uniuersumq:
totius urbis incendium: cum tella cumcedes: cum ciuium cruor. cũ
cuus patrie. uersari ante oculos atq animum memoria refricar̃
ceperat. tum deniq ei resistebam: neq solum illi hosti ac paricide
sed hic etiam propinquis illius. marcellis pr̃i et filio quoꝵ alter
apud ine parentis grauitatem alter filii suauitatem obtinebat.
Meq ine arbitrabar sine sũmo scelere posse quod maleficium in alus
uindicassem. idem in illorum socio cum scirem defendere. Atq idẽ
ego neq P Syllam supplicem ferre neq eosdem marcellos neq hu
uis u messale hominis necessaru preces ferre potui. Necy enun
est causa aduersata nature. nec homo nec res miseri cordie mee

Expanded text:
precibus restitissem; sed cum mihi patriae, cum vestrorum peprecibus restitissem; sed cum mihi patriae, cum vestrorum periculorum, cum huius urbis, cum illorum delubrorum atque templorum, cum puerorum infantium, cum matronarum ac virginum veniebat in mentem, et cum illae infestae ac funestae faces universumque totius urbis incendium, cum tela, cum caedes, cum civium cruor, cum cinis patriae versari ante oculos atque animum memoria refricare coeperat, tum denique ei resistebam, neque solum illi hosti ac parricidae sed his etiam propinquis illius, Marcellis, patri et filio, quorum alter apud me parentis gravitatem, alter fili suavitatem obtinebat; neque me arbitrabar sine summo scelere posse, quod maleficium in aliis vindicassem, idem in illorum socio, cum scirem, defendere. atque idem ego neque P. Sullam supplicem ferre, neque eosdem Marcellos pro huius M. Messalae, hominis necessarii, preces sustinere potui; neque enim est causa adversata naturae, nec homo nec res misericordiae meae