comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baita atripe castra. aut ae̾ipe e turba: aut trbatqũ uade
pꝵ adsetia ae nat᷑ secuit sub nubibus arcũ. hoc est duxit ut
ille uiam secat ad naues: & reuera arcus ip̃e uariis colorib
factus est. bene aũt sub nubibus. quia sine nubibtis benefi¬
guriũ. Nam quom iris sine nubibus nõ posset fieri uideri: po¬
st oius abscessũ statim ẽ sequuta serenitas. clara aũt be¬
lum: chasma dicit factum. idest subitã acris diruptionem
ꝙ quẽdam recessum. perꝗ uult uideri chasma irim serecepi¬
se mediũ: ãt bene dixit. Nam ẽ & sumũm. Unde ẽ. sic uer¬
tice caeli cõstitit. Nubes aũt inmedio sunt: ubi sunt omnia¬
fieret. nullus ꝑ uidere potuisset. humanin oculi nimiũ altio
uocat diruptio ⁊ quidam coli recessus: palãtes q stellas:
lice caelestia: quis quis ĩ arma uocas: uel iuĩno. uel iupiter: on¬
erauit q aethera uotis: iterũ atq iterum ẽ uota pollicitus.

Expanded text:
BATA ARRIPE C. aut ‘arripe et turba’, aut ‘turbata invade’ BATA ARRIPE C. aut ‘arripe et turba’, aut ‘turbata invade’  enim fugit. secvit sub nubibus arcum hoc est duxit, ut "ille viam secat ad naves" . et re vera arcus ipse variis coloribus sectus est. bene autem 'sub nubibus', quia sine nubis benefigurium: namque cum Iris sine nubibus non possit videri, post eius abscessum statim est secuta serenitas. clara autem be caelum chasma dicit factum, id est subitam aeris disruptionem et quendam recessum: per quod vult videri chasma Irim se recepisse. medium autem bene dixit; nam est et summum, unde est "sic vertice caeli cofieret, nullus videre potuisset. Humani enim oculi altiorem vocat, disruptio et quidam caeli recessus. PALANTESQVE P. STELLAlicet caelestia. QVISQVIS IN ARMA VOCAS vel Iuno vel Iuppiter. ONERAVITQVE AETHERA VOTIS iterum atque iterum est vota pollicitus.
Abbreviated transcription (Latin):
picũ solum sedentẽ. ut paruaq sedebat succinctus trabea. đ
est augurũ. quom alios stantes ĩduxerit. Ergo sedebat iaut
erat. aut consilia capiebant: aut ciugurabat᷑: thaumãtias
exadiniratione hoc nõm accepit. qu& admiratio de eiusco.¬
ie nemo nemo pro nullus posuit. & est acyrologia Nam diuũ
nemo nõ possumus dicere. quom proprie nemo sit. nec homo
auderet: docet per ttansitũ multa ĩterdũ temporis raticẽ
trouenire. qua numina p̾stare nõ possũt  ꝗ e paulo post in¬
mateis deũ pentione iupiter probat. dicens cui tanta deo
piinissa potestas uoluẽda: pro uolubilis: nec satis. quiaoecu¬
trebat ab euãdro eum facile posse remeare: corythi: itontis
thuscioe quiut dixinius nõm accepit a corytho rege atui
curꝰ uxore escubuit iupiter. unde natus ẽ dardanus armat
grostes :: ne ci fornudinẽ iniciat. agrestes ee cõmomorat. tur¬

Expanded text:
Picum solum sedentem, ut "parvaque sedebat succinctus trabea" , quod Picum solum sedentem, ut "parvaque sedebat succinctus trabea" , quod est augurum, cum alios stantes induxerit. ergo 'sedebat' aut erat aut consilia capiebat aut augurabatur. unde et ex admiratione hoc nomen accepit, quae admiratio de eius core nemo 'nemo' pro 'nullus' posuit. et est acyrologia: nam 'divum nemo' non possumus dicere, cum proprie 'nemo' sit 'ne homo'. Ad v. 7 Avderet docet per transitum multa interdum temporum ratione provenire, quae numina praestare non possunt: matris deum petitione Iuppiter probat, dicens «cui tanta deo permissa potestas». VOLVENDA pro ‘volubilis’. NEC SATIS quia occurrebat ab Euandro eum facile posse remeare. CORYTHI montis Tusciae, qui, ut diximus, nomen accepit a Corytho rege, cum cuius uxore concubuit Iuppiter, unde natus est Dardanus. ARMAT AGRESTES ne ei formidinem iniciat, agrestes esse commemorat. TVR
Abbreviated transcription (Latin):
Nam prater honierũ & uirgilius hoc probat. dicens. ae ream
caelo Nam iupiter irim irim demisit. germanae haud mollia
uissa ferentẽ: audacẽ turnu: fortem sicũt felicitate :sicut
de pallãte diximus. parentis pillũni: pilũnus & pitũnus fra¬
tres fuerũt dii. horũ pitũnus stertorãdoru usum ĩuenit agr¬
orũ. unde & sterquilinius dictus ẽ. pilũnus uero pinsendi ftu¬
menti unde ꝙ apistoribus tolit᷑ ꝙ ab ip̃o & pilũ dictum est
Satrata ualle. ideo sacrata. quiauuit diximus nũꝗͣ lucus
sine religione. sedebat: ut asper dicit. erat quae clausula an¬
tiqua ẽ ⁊ de usu remota. Secũdũ plaunĩ sedere est cõsilius
capere. qui ĩducit seruũ dicẽtem. sine iuxta arã sedeam
ꝗ dabo meliora cõsilia. Sed secũdum augures sẽdere ẽ augu¬
riũ captare. Nanq post designatis cęli partes. a sedẽtibus ca¬
ptantur auguria. quod & ipse supra oñdit latenter ĩ duces

Expanded text:
nam praeter Homerum et Vergilius hoc probat, dicens «aeriam nam praeter Homerum et Vergilius hoc probat, dicens «aeriam caelo nam Iuppiter Irim demisit germanae haut mollia iussa ferentem». AVDACEM TVRNVM fortem sine felicitate, sicut de Pallante diximus. PARENTIS PILVMNI Pilumnus et Pitumnus fratres fuerunt dii. Horum Pitumnus usum stercorandorum invenit agrorum, unde et Sterculinius dictus est, Pilumnus vero pinsendi frumenti: unde et a pistoribus deus colitur. Ab ipso et pilum dictum est. SACRATA VALLE ideo ‘sacrata’, quia, ut diximus, numquam est lucus sine religione. SEDEBAT ut Asper dicit ‘erat’, quae clausula antiqua est et de usu remota. Secundum Plautum ‘sedere’ est consilium capere, qui inducit servum dicentem «sine iuxta aram sedeam, et dabo meliora corium captare; namque post designatas caeli partes a sedentibus captantur auguria: quod et supra ipse ostendit latenter, inducens
Abbreviated transcription (Latin):
T PUE FADN ERSN penitus dum
parte geruntur: In hoc libro mutatio
est rerũ omnium. Nam ꝗ persona. e
lota alia sunt ꝙ aliuad negotiũ ĩcipit᷑.
hbanea .ii. transit ad tuenum. a thuscia ad ardeam. a peti¬
none auxilior. ad bellũ. quem transitũ ad turnũ: quidam
culpant. nescientes uirgiliũ prudenter iũxisse suꝑioribus
negotiis sequentia per illam particulã atq eadiuersa pe
nitus dũ parte gerũtur: scilicet dum offerũt arma: du
dantie auxilia. Sane formatus ẽ iste liber adillud homeri ubi
dicit por noctem egressos cͥe diomede in ȩ ulixem: quom capto
dolone castra penetrarũt. Nam partẽ maximã & oeconomie
ꝙ negotiorũ exiñ ht̃: diuersa penitus: ualdo diuersa. uello¬
ngius remota unde paulo post dicit. Nec satis extremas co¬
epthi penetrauit adurbes: Lydorũ q manũ. Irimͦ iris q̃i
eris dicta est nũꝗ̃ ni. ad cõciliationẽ mittitur. sicut mercure
s ad disturbationem. e est ministra nõ tantũ dearo. sed ę deoꝵ

Expanded text:
tque ea diversa penitus dum p. g. in hoc libro mutatio est rerum omnium: nam et personae et loca alia sunt et aliud negotium incipitur; ab Aenea enim transit ad Turnum, a Tuscia ad Ardeam, a petitione auxiliorum ad bellum. quem transitum quidam culpant, nescientes Vergilium prudenter iunxisse superioribus negotiis sequentia per illam particulam 'atque ea d. p. dum parte geruntur', scilicet dum offeruntur arma, dum dantur dicit per noctem egressos esse Diomeden et Vlixen, cum capto Dolone castra penetrarunt: nam partem maximam et oeconomiae et negotiorum exinde habet. DIVERSA PENITVS valde diversa, id est longius remota, unde paulo post dicit «nec satis extremas Corythi penetravit ad urbes Lydorumque manum». IRIM Iris quasi ἔρις dicta est: numquam enim ad conciliationem mittitur, sicut Mercurius, sed ad disturbationem; et est ministra non tantum dearum, sed et deorum:
Abbreviated transcription (Latin):
mam hanc pollicet᷑ es aliam. concedoro aũt ei se dixit ideo
llo sibi taiuen suuin officium uindicabat: quod dicit se contes¬
sisse: quia nõ prohibuit. ea cnim quae ab aliis numinibus posai¬
mus: tunc implent᷑: si non aduersent᷑ numina: quorũ propria
sunit quȩ poscinius. unde s in quarto tuno ait. adero & tua
si mihi certa uoluntas. hoc ẽ. quod in me ẽ: ingam eos. Re¬
stat ut ⁊ tuum impleri uelis officium: paribus nõ inuidot
armis pari gloriȩ. Nam ut apollo puer occiso phytone ultus
e matris iniuriam: sie ascanius occiso numano troiano¬
rum castra iniuriasq: defendit: paribus ergo arnis: idest
similibus non ꝑitia. sed gn̾ẽ uictoriae. cactera de inceps S
ẽ aduerbium: orsus modo loquutus: alias coepit: quod magis ẽ
proprium. ut sic uenut ⁊ ueneris contra sic filius orsus me¬
dio sermone. in medio quia non respondit ascanius. Iotus aũt¬

Expanded text:
mam hanc' pollicetur et aliam. concedere autem se ideo mam hanc' pollicetur et aliam. concedere autem se ideo llo tamen sibi suum officium vindicat, quod dicit se concessisse, quia non prohibuit. Ea enim quae ab aliis numinibus poscimus, tunc implentur, si non adversantur numina quorum propria sunt quae poscimus, unde et in quarto Iuno ait «adero et, tua si mihi certa voluntas», hoc est quod in me est, iungam eos: restat ut et tuum inpleri velis officium. PARIBVS NON INVIDET ARMIS pari gloriae: nam ut Apollo puer, occiso Pythone, ultus est matris iniuriam, sic Ascanius, occiso Numano, Troianorum castra iniuriasque defendit. ‘Paribus’ ergo ‘armis’, id est similibus, non peritia, sed genere victoriae. CETERA deinceps, et est adverbium. ORSVS modo locutus, alias coepit, quod magis est proprium, ut «sic Venus, et Veneris contra sic filius orsus». MEDIO SERMONE ideo ‘medio’, quia non respondit Ascanius. FVGA a
Abbreviated transcription (Latin):
es. Residunt stant sus: ꝙ succunbunt. fato uentura ma¬
gna. haee enimbella sunt grauia. quie futali ratiouie
prouenimit. ut troiana & thebana. Nec troia capit. ma¬
ioris meriti es ꝗ̃ ciuitas inqua nunc es Lucanus do cr¬
sare. plus patria potuisse sua: spirantes nicales quibus
sprranius ꝙ uiuimus : pecit. notandum pecie sine iasidus
dictum: sidusq ad limina custose aeditrrus suit & ur sup
dixinius ingenti honore cipuo iaiores fuit. ilic enint¬
& epulebant᷑: ꝙ deos colebant. census ẽt illic omnis seruabatur
quod & plautus docet in asinaria. inqua inducit saurã serium
atrionsem in tota familia pluciniũ posse: saeua sonoribus arma
strepitu terribilia: ardentem desiderio dimicandi: unde anino
ad sidera tolliit: melius ascanii intelliginus. Sic statius de
Ne noeceo & laudibus impler honestis aenide patronymi¬
con hoc non uenit ab eo quod ẽ hic aeueas. nam hu aene
seus: theside: primam hanc tibi magnus apollo dicendo pri¬

Expanded text:
. FATO VENTVRA magna: haec enim bella sunt gravia, quae fatali ratione contingunt, ut Troiana et Thebana. NEC TE TROIA CAPIT maioris meritis es, quam civitas in qua nunc es: Lucanus de Caesare «plus patria potuisse sua». SPIRANTES vitales, quibus spiramus et vivimus. PETIT notandum ‘petit’ sine insidiis dictum. FIDVSQVE AD LIMINA CVSTOS aedituus fuit, quod, ut supra diximus, in ingenti honore apud maiores fuit. Illic eni epulabantur et deos colebant; census etiam omnis illic servabatur, quod et Plautus docet in Asinaria, in qua inducit Sauream, servum atriensem, in tota familia plurimum posse. SAEVA SONORIBVS ARMA strepitu terribilia. ARDENTEM desiderio dimicandi, unde «animosque ad sidera tollunt» melius Ascanii intellegimus, sicut Statius de Menoeceo «et laudibus implet honestis». AENIDE patronymicon hoc non venit ab e651 Primam hanc tibi magnus apollo dicendo 'pri
Abbreviated transcription (Latin):
bat adaras: spumãtes sanguine riuos: spumas tũc ha¬
bet sanguis: cum effunditur. Nam postea cõquiescit. Uñ bene
dixit spumantes riuos: quia p̃misit / semineces q uiros: lã
rebus luce retectis: supra e rehus nox abstulit atra colorẽ.¬
litum. sed melius hoc a poeta dictum accipimus. Nam ru¬
tuli corũ nõ nouerũt nomina: ut sit quin ꝙ̃ capita euryali
& nysi p̃figũt in arrectis hastis. & cũ magno clamore comita:
ntur: cingit᷑ aunni Anne debuit dicere Nũq̃ onim insi bñ
exeũt nisi qu& comunis sint generis. ut docilis. agilis sed
ideo ausus est ita ponere abłm: quia ut supra diximus: apul ma¬

Expanded text:
 locum». SPVMANTIS SANGVINE RIVOS spumas tunc habet sanguis cum effunditur, nam postea conquiescit: unde bene dixit «spumantes rivos», quia praemisit «seminecisque viros». IAM REBVS LVCE RETECTIS supra «et relitum; sed melius hoc a poeta dictum accipimus — nam Rutuli eorum non noverant nomina — ut sit 'quin etiam capita Euryali et Nisi praefigunt in arrectis hastis et cum magno clamore cntur’. CINGITVR AMNI ‘amne’ debuit dicere: numquam enim bene in ‘i’ exeunt nisi quae communis sunt generis, ut ‘docilis’, ‘agilis’; sed ideo ausus est ita ponere ablativum, quia, ut supra diximus, apud ma
Abbreviated transcription (Latin):
unde modo bene dixit: qui sese ĩbella sequantur: nõ ĩpreliu
equites quom a tarchonte accepisset a neas auxilia. cu aliis
hetruscis equitibus per terra missi: ob uios statim habuere bella¬
ntes ꝗ quasi iam hĩc recta pergere uidentur ĩ praeliu. Ude ẽ
a cymodocea nauiganti ane ae dicitur. tam loca iussa tenet fo¬
rti permixtus hetrusco arcas eques: segnes: sine remigio. ꝗ respe¬
xit ad ascendentes de quibus ait. Remigio nocteq diemq fa¬
tigant. licet fuerit leuissimus fluuius. reꝵ: quas gesserat.
aũit optimu & p̾cipuum significat. pellis obit totu:. pellis
oñdit᷑ magnitudo ĩ hoc quod dicit totu obit: unguibus au¬
xcis: aut quia ungues ipsi: quom aruerint. auri imitant᷑
colorem. aut qr solebant de aurari. Statius. auro mansueue¬
rat ungues: subito uulgata: cur subito: ipse dicit: q̃i per pa¬

Expanded text:
unde modo bene dixit ‘qui sese in bella sequantur’, non ‘in proelium’; unde modo bene dixit ‘qui sese in bella sequantur’, non ‘in proelium’; equites, cum a Tarchone accepisset Aeneas auxilia, cum aliis Etruscis equitibus per terram missi, obvios statim habuere bellantes, et quasi iam hinc recte pergere videntur in proelium: unde etiam a Cymodocea naviganti Aeneae dicitur «iam loca iussa tenent forti permixtus Etrusco Arcas eques». SEGNIS sine remigio. Et respexit ad descendentes, de quibus ait «remigio noctemque diemque fatigant», licet fuerit lenissimus fluvius. RERVM quas gesserat. autem optimum et praecipuum significat. PELLIS OBIT TOTVM pellis ostenditur magnitudo in hoc, quod dicit ‘totum obit’. VNGVIBVS AVREIS aut quia ungues ipsi cum aruerint, auri imitantur colorem; aut quia solebant deaurari: Statius «auro mansueverat ungues». SVBITO VVLGATA cur ‘subito’? Ipse dicit: quasi ‘per pa
Abbreviated transcription (Latin):
ego poscor olypo: aut de olympo poscos .i. horc signa mei cã
adeo de uictoria fretus est: ut ẽ hostiu misereat: quod aenece¬
nascitur ille sensus non haec o palla dederas promissa parẽti¬
ł tez aeneas hi nostri reditus expectatiq tciumphi. haec mea
magna fides. foedera rumꝑant: quo se facturum latinu pro¬
miserat nõ enim erant facta. herculeis sopitas ignibus aras.
hypallago ẽ idest suscitauit aras herxculeas inquibus itore
uones iopiti hefternas q later cui pͥdio sac ficauerat ꝙ iteratio
Nam male quidam externu legunt. idest ex̃terneum: post
hinc ad naues graditur: unu uacat: aut post: aut hinc. ut post
hinc digrediens iubeo feundentia capris. tale ẽ & illud pͥmus
ibi ante om̃es. qui sese ĩ bella sequantur. ĩ expeditione e belli¬
cam preparationem. Ha ut supra diximus. bellum est tempꝰ
ꝯiñe. quo uel p̾ͥparatur aliquid pugn& neccessariu: uel quo
pugna geritur. pręliu autem dicitur conflictus ipse belloru

Expanded text:
EGO POSCOR OLYMPO aut de Olympo poscor, id est haec signa mei causa adeo de victoria fretus est, ut etiam hostium misereatunascitur ille sensus «non haec, o Palla, dederas promissa parenti». Item Aeneas «hi nostri reditus expectatique triumphi? Haec mea magna fides!». FOEDERA RVMPANT quae se facturum Latinus promiserat; non enim erant facta. HERCVLEIS SOPITAS IGNIBVS ARAS hypallage est, id est suscitavit aras Herculeas, in quibus erant ignes sopiti. HESTERNVM autem LAREM cui pridie sacrificaverat. Et est iteratio: nam male quidam ‘externum’ legunt, id est extraneum. POST HINC AD NAVES G. Vnum vacat, aut ‘post’, aut ‘hinc’, ut «post hinc digrediens iubeo frondentia capris»: tale est et illud «primus ibi ante omnes». QVI SESE IN BELLA SEQVANTVR in expeditionem et bellicam praeparationem: nam, ut supra diximus, ‘bellum’ est tempus omne quo vel praeparatur aliquid pugnae necessarium, vel quo pugna geritur, ‘proelium’ autem dicitur conflictus ipse bellorum:
Abbreviated transcription (Latin):
parentes. ut nũc qr imitatio sit uiris iurandi. ut dicat ascanius
iuiro per caput neũ.sic ut praesens pater per caput suũ iura¬
re cõsueuerat. quo tiens fidem suã confirmare cupiebat. Alii
uolunt ideo dictũ ante: quia pontificibus perliberos iurare
ꝑ ea iterat: ꝑ tacet aduersa & magis ĩ tellectu & sub auditio¬
ni relinquit. quom .n nõ dicat: si nõ redieris: ait matriq tua
gñiq manebunt. hoc aũt secundũ morern romanorũ dicit:
apud quos ita premia de cernebant᷑ ut illi liberisq eius: ut
darent liberis: qua accipere nõ potuissent parentes: lycaon
gnossius: tretensis. et est locus ab artifice. hũc aũt gladium
euryalo datũ ĩtelligimus. Nam nysus accepit pellem & galeã :
pellem horrentis ꝗ leonis exuuias. to a̾oro dixit: hoc est bis
idem. ut bellũ ȩ̃ pro caede boum. sratisq iuuẽcis laomedõtia

Expanded text:
parentes: ut nunc quasi imitatio sit iuris iurandi, ut dicat Ascanius parentes: ut nunc quasi imitatio sit iuris iurandi, ut dicat Ascanius 'iuro per caput meum', sicut praesens pater per suum caput iurare consueverat quotiens fidem suam confirmare cupiebat. alii volunt ideo dictum 'ante', quia pontificibus per liberos iurare et ea iterat, tacet adversa et magis intellectui et subauditioni relinquit. cum enim non dicat 'si non redieris', ait 'matrique tuae generique manebunt'. hoc autem secundum morem Romanorum dicit, apud quos ita praemia decernebantur 'illi liberisque eius', ut darentur liberis quae accipere non potuissent parentes. Ad v. 302 Lycaon gnosius Cretensis: et est laus ab artifice. hunc autem gladium Euryalo datum intellegimus: nam Nisus accepit pellem et galeam. Ad v. 304 Pellem horrentisque leonis exuvias τὸ αὐτὸ dixit, hoc est bis idem, ut "bellum etiam pro caede boum stratisque iuvencis, Laomedontia
Abbreviated transcription (Latin):
nequeam lacͥmas perferre parentis: excusat ne uideat᷑ crud¬
elis unde sequitur matris eius tragicus e misetabilis ible
eoquestus potiusti linquere solam crudelis. ꝗtalia ĩ opomi
modo auxilii egentem: ĩ casus om̃es: ut supra fortuna seçi¬
ntia: uel aduersa. pulcher iulus ĩ coneruũ epithe ton pulch¬
ritudinis posuit. quores e̾e̾t ĩ hoc loco religionis: strinxit pie
tatisimago: per scrinxit. momordit. admonuit: Sensus aũt
est: aut postꝗ̃ uidit istu sic amare matrẽ. paterna pietatis
toepit uirtutem agnoscere. aut certe coepit ẽ ipse sic ĩpietatẽ
moueri: ut eius cõsueuerat pater. aut certe exemplo eury¬
debent euentui: sed uoluntati.per quod pater añ solebat:
Alii uolunt ideos ante quia absens est ceneas. Nlam ipare
possunus E per absentis filii caput. Alii ad causam religio nis tra¬
hunt : quae p̃cepit ut filii imitentur in omnibus rebus suos

Expanded text:
nequeam lacrimas perferre parentis excusat, ne videatur crudnequeam lacrimas perferre parentis excusat, ne videatur crudelis: unde seconquestus: «potuisti linquere solam crudelis» et alia. INOPEM modo auxilii egentem. IN CASVS OMNIS ut supra «fortuna secunda aut adversa c.». PVLCHER IVLVS incongruum epitheton pulchritudinis posuit, cum res sit in hotatis imago praestrinxit, momordit, admonuit. sensus autem est: aut postquam vidit istum sic amare matrem, paternae pietatis virtutem coepit agnoscere: aut certe coepit etiam ipse sic in pietatem moveri, ut eius consueverat pater: aut certe exemplo Eurydebentur eventui, sed voalii volunt ideo ‘ante’, quia absens est Aeneas: sed iurare possumus etiam per absentis filii caput. alii ad causam religionis trahunt, quae praecepit, ut filii imitentur in omnibus rebus suos
Abbreviated transcription (Latin):
nus pro honore de re pu. habuit ab ascanio ĩ telliga mus ec pro¬
mssũ: pectore toto. om̃i affectu rerũ: uerborũq fides. & rem
pu tibi cõnittam: & tecũ om̃e cõmunicabo cõsiliũ: me nulla
dies tamfortibus ausis dissimile arguerit: ab hoc offitio  ab
hac audatia. accessu temporis ĩferior nõ probabor. qualis cũq
fortuna comitetur: tantũ. tantũ m̃o. hoc possũ de me promittere.
ut semꝑ audeam. semꝑuelim fortiter facẽ: Nam hoc ẽ: quod
dixit. fortibus ausis dissimilem arguerit. tantũ ergo meum
est. hoc promittere: siue prospera. siue aduersa fortuna comi¬
tetur. Nami aot disiunctiua particula ẽ: nõ negãtis adu̾biũ.
super om̃ia dona: ultra omnia: pͥami degente uetusta: de
familia. & bene eam ꝙ̃ ex cognatione tõmẽdat. Hã ascanius
est nepos pͥami per creusam: misorã: quae sic impacient
diligebat filiũ: mecũ excedentẽ: ut ille meũ comitatus iter

Expanded text:
nus pro honore de republica habuit, ab Ascanio intellegamus esse pronus pro honore de republica habuit, ab Ascanio intellegamus esse promissum. PECTORE TOTO omni adfectu. RERVM VERBORVMQVE FIDES et rem publicam tibi committam et tecum omne communicabo consilium. ME dies tam fortibus avsis dissimilem argverit ab hoc officio et ab hac audacia accessu temporis inferior non probabor, qualiscumque fortuna ut semper audeam, semper velim fortiter facere: nam hoc est quod dicit «fortibus ausis dissimilem arguerit». Tantum ergo meum est hoc promittere, sive prospera, sive adversa fortuna comitetur: nam ‘aut’ disiunctiva particula est, non negantis adverbium. SVPER OMNIA DONA ultra omnia. PRIAMI DE GENTE V. de familia. Et bene eam etiam ex cognatione commendat: nam Ascanius nepos est Priami per Creusam. MISERAM quae sic inpatienter diligit filium. MECVM EXCEDENTEM ut «ille meum comitatus iter»:
Abbreviated transcription (Latin):
thi successerat hereditatem: ut sit. quae cepit: pro accepit
deuicta arisoa scilicet ab achille duo magna talenta:
bene addidit magna. Nam uariũ apud diuersas gentes
est talenti pondus. Unde talentũ potest ꝑ breue aliquiol
⁊ magnũ significare. Namiut supradiximus: secũdũ plautũ.
bras: paulo post ĩ tulit duo talenta ꝑ iocũ dicẽs. debenturr
talenta tot: quot ego & tu sumus. Item homerus. talentũ
accepit uictus: quom uictori leuia sint data munera. dicere
soctem: statuere. Alii proprie dutere legunt. quod ẽ sortiũ. ut
stat ductis sortibus urna: excipiam sorti: praeter sortem dabo
isuꝑ his. super hac: campi qd habet rex ipse latinus: mos fue¬
rãt : ut uiris fortibus: siue tegibus. prohonore daret᷑ aliqua
publica agri particula. ut habuit tar quinius suꝑbus ĩ campo
martio : ꝗ spatiũ ab homero temenos dicit᷑ hoc ergo quod lati¬

Expanded text:
rhi successerat hereditatem, ut sit ‘quae cepit’ pro ‘quae accepit’ rhi successerat hereditatem, ut sit ‘quae cepit’ pro ‘quae accepit’ devicta Arisba, scilicet ab Achille. DVO MAGNA TALENTA bene addidit ‘magna’, nam varium apud diversas gentes pondus est talenti: unde talentum potest et breve aliquid et magnum significare. Nam ut supra diximus, secundum Plautum bras, paulo post intulit duo talenta, per iocum dicens «debentur talenta tot quot ego et tu sumus». Item Homerus talentum accepit victus, cum victori levia data sint munera. DICERE SORTEM statuere. Alii proprie ‘ducere’ legunt, quod est sortium, ut «stat ductis sortibus urna». EXCIPIAM SORTI praeter sortem dabo. INSVPER HIS super haec. CAMPI QVOD REX H. IPSE L. mos fuerat ut viris fortibus sive regibus pro honore daretur aliqua publici agri particula, ut habuit Tarquinius Superbus in campo Martio, quod spatium ab Homero τέμενος dicitur. Hoc ergo, quod Lati
Abbreviated transcription (Latin):
stim. sine dilatione. & est aduerbiũ temporis. ĩ teger &ui: ado¬
lescens: cui adhuc aetas ĩtegra superest. unde ennius. deos
&ui ĩ tegros dicit. quibus multũ ȩui suꝑest: meriti tanti.. p̃stiti.
ut merui quoq. i tem quiq sui memores alios fecere merendo
canius: idest subsequit᷑. e a poeta dictu est: cana uestae: ue¬
ne rabilis antiquissimȩ: ob testor: adiuro. &̧ est ordo Im̃o ego cui
sola salus genitore relucto. uos ob testor / per deos reuo cate
parentem. fortuna fidesq est: quicquid casu: qc ꝗͥ cõsilii egero
uobis cõmittam. Nam perfidem cõsilia significãt. per fortunã:
opes  imporiũ. & cuiꝰ libet possibilitatem: nihil illo triste re¬
dum homerũ arisba troianis nũsit auxilia. E ab achille sub¬
uersa est. Sed accipimus aut ante bellorũ graecoꝵ arisbam
a troianis captam. & in amicitia focdus admissam. aut
terte pocula hac data ab heleno: qui ĩ achillis bona per pyr¬

Expanded text:
stim, sine dilatione: et est adverbium temporis. INTEGER AEVI adulescens, cui aetas integra superest, unde Ennius «deos aevi integros» dicit quibus multum aevi superest. MERITI praestiti, ut «merui quoque», item «quique sui memores aliquos fecere merendoCANIVS id est subsequitur, et a Poeta dictum est. CANAE VESTAE venerabilis, antiquissimae. OBTESTOR adiuro, et est ordo: ‘immo ego, cui sola salus genitore reducto, vos obtestor per deos, revocate p.’. FORTVNA FIDESQVE EST id est quicquid casu, quicquid consilio egero, vobis committam: nam per fidem consilia significat, per fortunam opes, imperium, cuiuslibet rei possibilitatem. NIHIL ILLO TRISTE Rdum Homerum Arisba Troianis misit auxilia eversa est. Sed accipimus, aut ante bellum Graecorum Arisbam a Troianis captam et in amicitiae foedus admissam; aut certe pocula haec data ab Heleno, qui in Achillis bona per Pyr
Abbreviated transcription (Latin):
potest a parte totũ ĩ telligi. iustralibus: aut pinguibus. moris
cinz fuerat completo lustro pingues uictimas offerre censores
aut certe de quinquenali boue. idest ꝑfecta &etatis. Nã homerꝰ dix̃¬

Expanded text:
potest a parte totum intellegi: qupotest a parte totum intellegi: quenim fuerat completo lustro pingues victimas offerre censores: aut certe de quinquennali bove, id est perfectae aetatis: nam Homerus di
Abbreviated transcription (Latin):
culis liberi. nec ẜui ĩtororant: nec liberti: adeo. ut appius
qui sacea haec transtulit i libertos. & caruerit oculis. ꝙ ĩtra
annũ omnes familiam pinarioꝵ: certatimidest studiose: are¬
q sacerdos: maxime scilicet. nondum eni templu herculis fu¬
erat. sed ara tantu modo. quam maxima dicit ex magnitud¬
ins fabrita. laborate cororis: qu&e eget laboris. ut morsi fe¬
umentis labor additus. ut mala culmos e̾e̾t rubigo. glandes
enim sine ullo labore nastũtur. perꝑetui tergo bouis  auro
secundum homerus ĩtelligendũ: qui dicit carnes dorsi appon
solitas honorabilioribus. ut sit sensus. tales apposuit ante eos ma¬¬
em̃ bouis carnes/ eas: qua apud maiores ĩ honore fuerũt. aut
ueuera perpetui. Nam de hoc boue ĩm̃olato herculi carnes cariuis
uendebantuix: causa religionis. & inde alter redimebat᷑: qui
exullius pretio comꝑͣaitus. q̃i perpetuus e̾e̾ uidebat᷑. Tergo aũt

Expanded text:
culis nec servi intererant nec liberti, adeo ut Appius, culis nec servi intererant nec liberti, adeo ut Appius, qui sacra haec transtulit in libertos, et caruerit oculis et intra annum omnem familiam perdiderit Potitiorum. CERTATIM id est studiose. ARAEQVE S. maximae scilicet: nondum enim templum Herculis fuerat, sed ara tantummodo, quam maximam dixit ex magnitudine fabricae. LABORATAE CERERIS quae eget laboris, ut «mox et frumentis labor additus, ut mala culmos esset robigo»: glandes enim sine ullo labore nascuntur. PERPETVI TERGO BOVIS aut secundum Homerum intellegendum, qui dicit carnes dorsi apponi solitas honorabilioribus, ut sit sensus talis: posuit ante eos magni bovis carnes eas quae apud maiores in honore fuerunt. et re vera 'perpetui': nam de hoc bove immolato Herculi carnes carius vendebantur causa religionis, et inde alter redimebatur, qui ex illius pretio comparatus quasi perpetuus esse videbatur. 'tergo' autem
Abbreviated transcription (Latin):
amicitiis per anchisa hospitiũ quando huc uenistis amici. si¬
quidem amici iam uenistis. extrancos enim ad satea nõ lice¬
bat adhibere. hos aũt adhibet ad sacea: q̃i antiquis uictos
amicitiis. unde ĩ fert. ꝙ iam nunc fotioꝵ assuescite mensis
añua qua differe nefas: anniuersaria satficia ideo non
differũtire: quia nec iterari possunt. Nam Rlendaria si qua
fuerint ratione dilata. possunt repeti. nec piaculu / eorũ
ĩ termissione cõmittit᷑. daꝑes: epula deoꝵ propͥe. ut iouis
coena: sedili. bene sedili. Nam ĩ templo herculis lectisternium
esse nõ li cebat: acciꝑit. aut suscipit adsedendũ: aut pascit. ut
Nllos porticibus rex accipiebat ĩ amplis. thoru autẽ herba¬
rum super soliũ fuisse ĩtelligamus. ne sit sedili cõtrarium
Congrue aũt dicit de leonis pelle ec ooꝑtum. qͣr ĩ herculis
sacris tũc lecti iuuenes: nõ uacat lecti. insacris eniz her.¬

Expanded text:
amicitiis per Anchisae hospitium. QVANDO HVC VENISTIS AMICI siamicitiis per Anchisae hospitium. QVANDO HVC VENISTIS AMICI siquidem amici iam venistis: extraneos enim ad sacra non licebat adhibere. Hos autem adhibet ad sacra quasi antiquis iunctos amicitiis: unde infert «et iam nunc sociorum adsuescite mensis». ANNVA QVAE D. N. anniversaria sacrificia, ideo non differuntur, quia nec iterari possunt. Nam kalendaria si qua fuerint ratione dilata, possunt repeti, nec piaculum eorum intermissione committitur. DAPES epulae deorum propriae, ut Iovis cena. SEDILI bene ‘sedili’: nam in templo Herculis lectisternium esse non licebat. ACCIPIT aut suscipit ad sedendum: aut pascit, ut «illos porticibus rex accipiebat in amplis». Torum autem herbarum super solium fuisse intellegamus, ne sit sedili contrarium. Congrue autem de leonis pelle dicit coopertum, quasi in Herculis sacris. TVM LECTI IVVENES non vacat ‘lecti’: in sacris enim Her
Abbreviated transcription (Latin):
est enim iuuenibus studiu acquirendaꝵ amicitiarũ. horatius.
aũis q uirilis quaerit opes e amicitias. phenei: oppidi arcadie
nec uos debet mouere qͥ quom euander de palenteo sit: dicit
phenei sub moenia: quom sciamus poetas uicinas om̃es pro uno
habere ciuitates. sicut de didont facit. quam nõ unꝗ̃ tyriam
aliquotiens sidoniam uocat. ille mͥ ĩ signem pharetram: ius
hospitii habet ĩter se remuneratione. Sed uerecũde tacet eua¬
nder de muneribus suis: auro dedit ĩter textam: legit᷑ ⁊ ĩter¬
texto: freriaq bina meus: poetice. Na duo debuit dicere. bina
eni secũdu cicerone nõ dicunt᷑ nisi de his. qua sunt nũi
male eu dixisse. direr̃i litteras duas: quom litterȩ. quotiens
epistolam significant: nũi tm̃ pluralis sĩt. contea epistolas bi.¬
nas nõ dicimus s duas: iũcta est mihi foedere deꝑtra: antiquis

Expanded text:
est enim iuvenibus studium adquirendarum amicitiarum: Horatius est enim iuvenibus studium adquirendarum amicitiarum: Horatius «animusque virilis quaerit opes et amicitias». PHENEI oppidi Arcadiae: Nec nos debet movere quod, cum Euander de Pallanteo sit, dicit ‘Phenei sub moenia’, cum sciamus Poetam vicinas omnes pro uno habere civitates, sicut de Didone facit, quam nonnumquam Tyriam, aliquotiens Sidoniam vocat. ILLE MIHI INSIGNEM F. ius hospitii habet inter se remunerationem, sed verecunde tacet Euander de suis muneribus. AVRO DEDIT INTERTEXTAM legitur et ‘intertexto’. FRENAQVE BINA poetice, nam ‘duo’ debuit dicere: ‘bina’ enim secundum Ciceronem non dicuntur nisi de his quae sunt numermale eum dixisse «direxi tibi litteras duas», cum ‘litterae’, quotiens epistolam significant, numeri tantum pluralis sint. Contra ‘epistolas binas’ non dicimus, sed ‘duas’. IVNCTA EST MIHI FOEDERE D. antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
hec uult dicere. multa eũ dixisse. sed pautis. agnoseoq lib
ens: postꝗ̃ cognouit exhabitu corporis uera esse qua di¬
tebat cencas per anchisen eum laudat adulatione depor¬
sita. Sane i ter agnosco & cognosco suꝑfluo quidam uolunt
facero disceeptionem. ut cognoscamus nouos. agnoscamus
antiquos ⁊ haec a poetis metei necessitate uariant᷑. Nani
agnosit propter synaliphin dixit. hesio ne uisente regna ser¬
oeig ut diximus supra. hercules euersa teoia hesionẽ lau¬
meduntis filiam Telamoni suo tomiti dedit. ex qua natus est
teuter pͥanus postra quom salamina tenderet ad uisendũ res¬
num sororis per axcadiã iter fect. ⁊ tũc ab euandro susces¬
ptũs e anchises: iuisentem regna: uise̾re cupientem protinis
uno eodemq tempore. hoc est dum pergit: uidit arcadiam
Nam nomn possumus simul ĩ telligere: quom salamina ĩ sula
sut aecadia ĩ cõtinẽti mixabar ꝑ duces teuceos: hos laudat
quo melior sit ille: quem prafert. iuuenili ardebat amore. in¬

Expanded text:
hoc vult dicere: multa eum dENS postquam probavit ex habitu corporis vera esse quae dicebat Aeneas, per Anchisen eum laudat adulatione deposita. Sane inter agnosco et cognosco superfluo quidam volunt facere discretionem, ut cognoscamus novos, agnoscamus antiquos. sed haec a poetis metri necessitate variantur; nam 'agnos. Vt diximus supra Hercules eversa Troia Hesionam, Laomedontis filiam, Telamoni suo comiti dedit, ex qua natus est Teucer. Priamus postea cum Salamina tenderet ad visendum regnum sororis, per Arcadiam iter fecit, et tunc ab Euandro susceptus est Anchises. VISENTEM REGNA videre cupientem. PROTINVS uno eodemque tempore, hoc est dum pergit, vidit Arcadiam; nam non possumus ‘simul’ intellegere, cum Salamina insula sit, Arcadia in continenti. MIRABARQVE DVCES hos laudat, quo melior sit ille quem praefert. IVVENALI ARDEBAT AMORE in
Abbreviated transcription (Latin):
mis saxis: non unde mola fiunt. sed secũdus hometũ dixit¬
per cam tem. unde ille sperabat auxiliũ. ĩ cendia uana:. ꝗ̃tum
ad hecculem pertinet: angit ĩ haerens:elisos oculos & siccũ san.¬
guine guttur: angit guttur bene dicimus. Nam angit oculos
nõ procedit. ergo angit aduna rem ꝑtinet. ut discepu
uirtutem exme uerumq laboremifortunam ex aliis: Nam
fortunas nõ discit᷑. unde multi elidens legunt. & ĩteger sen¬
git guiture ꝙ elisos oculos facit: siccu sanguine: per hoc iam
ex anime cadauer ostendit: abiuratȩ q rapinae: ab iuraro
est rem creditam negare ꝑiurio. plautus ĩ curculione. qui¬
modo abiuratas rapinas. cõtea ius retentas ĩ telligamus.
ĩ forme cadaues magnum. E cadauer est corpus nondu
tuendo nõ potorant homines uidendo cadauer. sua corda

Expanded text:
mis saxis, non unde molae fiunt. Et secundum Homerum dixitper eam rem, unde ille sperabat auxilium. INCENDIA VANA ‘vana’ quantum ad Herculem pertinet. ANGIT INHAERENS E. O. ET S. SANguine guttvr 'angit guttur' bene dicimus, 'angit oculos' non procedit. ergo 'angit' ad unam rem pertinet, ut "disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, fortunam ex aliis" : nam fortuna non discitur. unde multi 'elidens' legunt, et integer sengit guttur et elisos oculos facit’. SICCVM SANGVINE per hoc iam exanime cadaver ostendit. ABIVRATAEQVE RAPINAE abiurare est rem creditam negare periurio. Sed hoc isti loco modo ‘abiuratas rapinas’ contra ius retentas intellegamus. INFORME CADAVER magnum. Et cadaver est corpus nondum TVENDO non poterant homines videndo cadaver sua corda
Abbreviated transcription (Latin):
tandu est ẽ de in possilibus posse fieri comꝑationẽ: diis
tiusa: suꝑis scilitet. trepidant ꝙ ĩ misso lumine manes  lu¬
canus. e subito ferire diem: ĩ sueta rudentem:. clamantẽ
ꝙ ab usiue dictu est: sicut supra deleonibus . e sera sub no¬
ete rudentu. Nam eudero proprie asinoꝵ est. persus. findor
ut arcadi& pecuaria rudere ceedas: telis premit: om̃e

Expanded text:
 de inpossibilibus fieri posse comparationem. DIS INVISA superis scilicet. TREPIDENT I. L. MANES Lucanus «et subito feriere die». INSVETA RVDENTEM clamantem. Et abusive dictum est, sicut supra de leonibus «et sera sub nocte rudentum», nam rudere proprie asinorum est: Persius «findor, ut Arcadiae pecuaria rudere dicas». TELIS PREMIT omne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hune locum male intellexit donatus. dicens. cõmisam
portam idest croditam pandaro gbitię. quiduces nõ erãt
Cormutus uõ melius sensit dicens: portam quoe ducis impo¬
rio cõmissa fuerat: hoc ẽ clausa. eam aperuerunt. cõmi¬
sura enim dicit᷑ eabularum conuinctio. Sicut cicero infun¬
ni armis. aut ut asper dicit: ferrea corda habentes⁊ dura¬
e dura & cruenta comitantes: ut onnium sit secutus ꝙ
ait. succinti corda machaeris. Quales aeria. compara

Expanded text:
quia hunc locum male intellexit Donatus, dicens «commissam quia hunc locum male intellexit Donatus, dicens «commissam portam, id est creditam, Pandaro et Bitiae» qui duces non erant! Cornutus vere et melius sensit, dicens «portam quae “ducis imperio commissa” fuerat, hoc est clausa, eam aperuerunt. Commissura enim dicitur tabularum coniunctio, sicut Cicero in Funti armis, aut, ut Asper dicit, «ferrea corda habentes, id est dura et cruenta cogitantes»: ut Ennium sit secutus qui ait «succincti corda machaeris». LIQVETIA FLVMINA
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Numine. ꝑꝑ agnitum deum : intendunt acres arcus
pro ipsi acres. ut enim ĩ pͥiuo diximus Arcum inius quisq ht̃
pro uiribus suisi Amentaq torquent. pro tela auertis tor¬
quent. Nam amentũ ẽ lorũ quo media hasta religatur:
xit praepositiont: pluuialibus edis. super taurni cornua
ẽ signũ: cui auriga nomen est. huue cum tauro ima da¬
ra stella coniungit. Retiuet aũt aurigar stellas duas in
manio qu& ędi uocant᷑. quorum y ortus yoccasus tem¬
pestatos grauissimas facit. oriunt᷑ aũt crm scorpio iense
octobri. impitex aer oratius manet sub ioue frigao uenator
mitis ae ueae: aut quod melius ẽ: quae acneae imperio fue¬
rio comissa: scimus q muesteo e aliis ducibus imperaue¬
rat alneas ad petenda proficiscons auxilia: nẽ portas ape¬
rirent. ut castea modo & cutos soruarent aggere mu¬
yos. item legimus inuestea q serestum ductores fuisegre
rum magistros. non pandarum ebitiam. Unde aparot

Expanded text:
nem. NVMINE propter agnitum deum. INTENDVNT ACRES ARCVS pro ‘ipsi acres’: ut enim et in primo diximus, arcum unusquisque habet pro viribus suis. AMMENTAQVE TORQVENT pro ‘tela ammentis torquent’: nam ammentum est lorum, quo media hasta religatur suo praepositionem. PLVVIALIBVS HAEDIS supra tauri cornua est signum, cui auriga nomen est: hunc cum tauro una clara stella coniungit. Retinet autem auriga stellas duas in manu, quae Haedi vocantur, quorum et ortus et occasus tempestates gravissimas facit. Oriuntur autem cum scorpio mense Octobri. IVPPITER aer, ut «manet sub Iove frigido venatorentis Aeneae: aut, quod est melius, quae imperio Aeneae fueRIO COMMISSA scimus quod Mnestheo et aliis ducibus imperaverat Aeneas, ad petenda proficiscens auxilia, ne portas aperirent, ut «castra modo et tutos servarent aggere muros». Item legimus Mnesthea et Serestum ductores fuisse et rerum magistros, non Pandarum et Bitiam: unde apparet
Abbreviated transcription (Latin):
uertit ĩ fabulam: quoni ruina rupis ĩse cureere nõ possit¬
ꝗ recurrere ĩ se faciat. netesse sit impetũ fluminis ingens pe¬
gia. regias sicut tacus putabat. sis est ꝙ ulud dictur : nla se
iactet ĩ aula eolus: penitus patuere: admissus lumen est
usq ad secreta speluncoe. cauernas aũt spelunca per tapie¬
nosin dixit: Si qua uis. terra hiatus non nisi exterraemotu fit:
qui qm̃ aut motu aquae de inferioribus nascit᷑: aut crebris
ponitribus. aut de tõcauis terris exumpentibus uentis: ide

Expanded text:
vertit in fabulam, cum ruina rupis in se recurrere necessvertit in fabulam, cum ruina rupis in se recurrere necess recurrere necesse sit impetum fluminis. INGENS REGIA ‘regia’, sicut Cacus putabat. Sic est et illud dictum «illa se iactet in aula Aeolus». PENITVS PATVERE admissum lumen est usque ad secreta speluncae. Cavernas autem speluncae per tapinosin dixit. SI QVA VI terrae hiatus non nisi ex terrae motu fit. Qui quoniam aut motu aquae inferioris nascitur, aut crebris tonitribus, aut de concavis terris erumpentibus ventis, id
Abbreviated transcription (Latin):
Nam graue est per naturam ponderosum. Grauatu quod
oneratue extrinsecus. turbatu q oculis. ea parte turbatus
quae proditeix est mentis. Alii oculi legunt e accipiunt
superioribus uidere turbatũ oculi: arte pater̃a:. perseuerat
dicimus. ut ecce maris tnagna excludit nos obice pantus:
dubitant enim multi. uteu masculinũ sit an femininũ. tir¬
Inthius: a treynthia ĩ qua nutritus est ciuitate. ut supra¬
dixmus: auentini montem: ut fonte timaui. buteoti uelẽ¬
consilii. Salustius. fessus in amphiliã serecoperat. Nam cos¬
pore fatigatũ di cimus. aĩo uõ fessu. q̃uię hoc saepe cõfun¬
dat auctoritas: Stabat acuta silex: pene omnes dixerũt
tamen ẽ uirgilii auctoritas: ut persuadeat nobis g̃ hanc
silicem dici: dixaꝵe uolucru:. modo dixarũ. nõ mali ominis
dicit: ut sunt bubones: sed quae humanis cadauerib uesceb¬
antur: dixit eni foribusq affixa superbis. ora uirum tristi

Expanded text:
nam grave est per naturam ponderosum, gravatum quod oneratur extrinsecus. TVRBATVMQVE OCVLIS ea parte turbatum, quae proditrix mentis est. Alii ‘oculi’ legunt et accipiunt a superioribus ‘videre turbatum oculi’. ARTE PATERNA perseverat dicimus, ut «ecce maris magna claudit nos obice pontus». Dubitant enim multi, utrum masculinum sit. TIRYNTHIVS a Tiryntha, in qua nutritus est civitate, ut diximus supra. AVENTINI MONTEM ut «fontem Timavi», «Buthroti urbeconsilii: Sallustius «fessus in Pamphyliam se receperat». Nam corpore ‘fatigatum’ dicimus, animo vero ‘fessum’, quamvis hoc saepe confundat auctoritas. STABAT ACVTA SILEX paene omnes hunc tamen est Vergilii auctoritas, ut persuadeat nobis etiam hanc silicem dici. dirarum volucrum modo 'dirarum' non mali ominis dicit, ut sunt bubones, sed quae humanis cadaveribus vescebantur: dixit enim "foribusque adfixa superbis ora virum tristi
Abbreviated transcription (Latin):
atina potens. ciuitas haec ẽ onca pontinas paludos dicta a mor¬
bis qui graece
dic init᷑: quos paludis uicinitas cre¬
at  tiburꝗ superbũ: aut nobile. aut ꝑteansitũ tetigit illu&¬
quod aliquando. quoni a senatu auxilia poscerent. STiburtes fus.
r̾unt superbi estis: crustiueriq mutauit: Nam crustunieri¬
um dicit: turrigere antennae bene murato: Anteñs aũt
dicta sunt: q amnis praecerfluit: qi ante amuẽ posita.
salienas imiboniũ crates: ut diẽ salustius: de iucanis qui de
maiores. lo ricoe pectora tantũ tegebant : statius teiplici seruãt
poctora ferro pectorũ. nam torgo nullus nionis lento duaĩt
argento. flexibi arpento ducunt᷑ ÷ extendunt. est aũt
posuit amphiboliam. Nam classieum dicimus q cabara ipsam
U sonum: classicum aũt est flexibilis tuba. tessera: signum s̃¬
ouem. ut fuit in bello marii. Par. deust in syllae. apollo delphicus
in cȩsciris uenus gonitrix trepidus festinus more suo loricam

Expanded text:
Atina potens civitas haec est iuxta Pomptinas paludes, dicta Atina a morbis, qui Graece ἄται dicuntur, quos paludis at. TIBVRQVE SVPERBVM aut nobile, aut per transitum tetigit ilquod aliquando cum a senatu auxilia poscerent Tiburtes sub comdicunt ‘superbi estis’. CRVSTVMERIQVE mutavit: nam Crustumerium dicitur. TVRRIGERAE ANTEMNAE bene muratae. Antemnae autem dictae sunt, quod eas amnis praeterfluit, quasi ante amnem positae. SALIGNAS VMBONVM CRATES ut dicit Sallustius de Lucanis «qui demaiores loricae pectora tantum tegebant: Statius «triplici servantur pectora ferro», pectora: «nam tergo nullus metus». LENTO DVCVNT ARGENTO flexili argento ducunt, id est extendunt. Est autem amphibolos dixit: nam classicum dicimus et tubam ipsam et sonum. Classicum autem est flexilis tuba. TESSERA SIGNVM syter confusionem, ut fuit in exercitu Marii Bal deus, in Syllae Apollo Delphicus, in Caesaris Venus Genetrix. TREPIDVS festinus, more suo. LORICAM
Abbreviated transcription (Latin):
grue quom materios siluarũ sil uarũ sint. Ergo quod graeci
a toio dixorũt. hoc latini a parte dixerut : iucu q diema̧
hoc a romanis traxit. apud quos nil nil fuit tam solenne
dies consecrationis hĩc est illud. nosteos ꝙ huiꝰ menunisse iii¬
nores: Farco q tẏrrheni: tarco nominatiuus latinus est
de praco ueniens. ab eo qđ est tarcon perditora ꝙ com̃nutata
munitissima. sed nouimus castea per natura munita ce nõ
posse nisi collibus fuexint. đ si ĩ montibus sunt. quõ piocedit
latis tendebat ĩ aruis: Ne sit ergo conteariu. ĩ telligamus
quod hodieq uidemus ꝙ legimus/ hanc collium fuisse naturã
ut planities ẽet ĩ sumo ĩ quo erãt tastra tarcõtis: q̃ ꝗͣ multiue¬
lint telsos q om̃is de collo uideri iam poterat legio. ad ȩnẽa

Expanded text:
grue, cum materiae silvarum sint. Ergo quod Graeci grue, cum materiae silvarum sint. Ergo quod Graeci a toto, hoc Latini a parte dixerunt. LVCVMQVE DIEMQVE hoc a Romanis traxit, apud quos nihil fuit tam sollemne quam dies consecrationis: hinc est illud «nostrosque huius meminisse minores». TARCHO ET TYRRHENI Tarco Latinus nominativus est de Graeco veniens, ab eo quod est Tarchon, perdito ‘n’ et ‘ω’ in  munitissima. sed novimus castra per naturam munita esse non posse, nisi in collibus fuerint: quod si in montibus sunt, quomodo procedit 'latis tendebat in arvis'? ne sit ergo contrarium, intellegamus quod hodieque videmus et legimus, hanc collium fuisse naturam, ut planities esset in summo, in qua inerant castra Tarchonis. quamquam multi velint 'celsoque omnis de colle videri iam poterat legio' ad Aenean
Abbreviated transcription (Latin):
grorcis quid audirent ignorantes: & optimũ ducentes si
aspiratione eam carre nominauerũt. ut dicit. Iginus
ĩ urbibus italicis. amnis aũt minio dicitur: ut qui caerete
domo: qui sunt minionis ĩ aruis: late sacer: hoc ẽ nõ solu
colebatur a ciuibus: Sed ab accolis: nigra: umbrosa: more
suo ueteros saccasse pelasgos: de his uaria s̃ opinio Haz
alii eos ab atheniensibus alii a laconibus alii a thessalis di¬
cunt origine ducere. quod ẽ piopensiuis. Nam multas ĩ ita¬
lia pelasgoꝵ constat esse ciuitates. hi pͥmi italia tenuisse ꝑh¬
ibentur. aruor pecorisq deo: publica cerimoniaꝵe opi¬
nio hoc habet pecorũ & agrorũ deumee siluanũ. pruden¬
niores m̃ dicũt eum esse uancorle Dott hoc est deu
uͥAno hyle aũt est fex omniu elementoꝵ i dest igni sordidi¬
or ꝑ aero. i tez aqua e terra sordidiora unde cuncta pro¬
cecantur. quam uAup latini materiã appellauerũt. nec ĩ con¬

Expanded text:
Graeci, quid audirent ignorantes et optimum ducentes si Graeci, quid audirent ignorantes et optimum ducentes si aspiratione eam Caere nominarunt, ut dicit Hyginus in urbibus Italicis. ‘Amnis’ autem Minio dicitur, ut «qui Caerete domo, qui sunt Minionis in arvis». LATE SACER hoc est non solum colebatur a civibus, sed etiam ab accolis. NIGRA umbrosa, more suo. VETERES S. PELASGOS de his varia est opinio; nam alii eos ab Atheniensibus, alii a Laconibus, alii a Thessalis dicunt originem ducere, quod est propensius: nam multas in Thessalia Pelasgorum constat esse civitates. Hi primi Italiam tenuisse perhibentur. ARVORVM PECORISQVE DEO publica caerimoniarum opinio hoc habet, pecorum et agrorum deum esse Silvanum. Prudentiores tamen dicunt, esse eum ὑλικὸν θεὸν, hoc est deum ὕλης. ὕλη autem est faex omnium elementorum, id est ignis sordidior et aer, item aqua et terra sordidior, unde cuncta procreantur: quam ὕλην Latini materiam appellaverunt; nec incon
Abbreviated transcription (Latin):
csspicuus. conspicabilis. Nam pronomine participiu posu¬
it. ante alios astror diligit ignes: uenus ĩ cȩlo habet unã
propͥam stellam. qua oriens. Iuciferu: occidens uesperum
facit inde statius. & alterno dephendit᷑ imus ĩ ortu. habet
ꝙ alias duas unã ĩ signo tauri. ꝙ unã ĩ soptentrione. Unde
ꝑ taueus domus esse dicitur ueneris. ⁊deo dixit. quemue
nus alios astrorũ diligit ignes. Sacru. uenerabile. tenebras
aũt iesoluit ꝑ iubar quod sola possidens necessario aliquod
efficit lumen: agrine facto: agren proprio ẽ exorcitus am¬
bulans. quicꝗd fuerit aliud: abusiuo dicit᷑. siue stans: siue¬
castramentatus: prope cȩ̨retis amnem:: Agylla ciuitas est
thuscia a conditore appellata: cui exĩscitia romana aliud
ẽ ĩditu nomen. Nam quom romani euntes per thusciam:
sterrogarent agyllinos. quȩ dicitur ciuitas. & illi ut pote

Expanded text:
spicuus, conspicabilis, nam pro nomine participium posuspicuus, conspicabilis, nam pro nomine participium posuit. ANTE ALIOS ASTRORVM DILIGIT I. Venus in caelo habet unam propriam stellam, quae oriens luciferum, occidens vesperum facit: inde Statius «et alterno deprenditur unus in ortu». Habet etiam duas alias, unam in signo tauri et unam in septentrione, unde etiam taurus domus esse dicitur Veneris: ideo dixit ‘quem Venus ante alios astrorum diligit ignes’. SACRVM venerabile. TENEBRAS autem RESOLVIT propter iubar, quod sola possidens aliquod efficit lumen. AGMINE FACTO agmen est proprie exercitus ambulans: quicquid fuerit aliud abusive dicitur. PROPE CERITIS AMNEM Agylla civitas est Tusciae, a conditore appellata, cui ex inscitia Romana aliud est inditum nomen. Nam cum Romani euntes per Tusciam interrogarent Agyllinos quae diceretur civitas, illi, utpote