comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facto rerũ conscribat inuentario etsiquiderit in pecunia
uel argentum uel quae non possunt uetus tate perire pre¬
dictorũ anulis obsignata reponat et nullã occasionẽ minu¬
atur neq id pupillodũ in annis minorib fuerit prolitibus
aut aliis causis nouerint committendum sedusq: ad perfec¬
tam aetatẽ omni in tegritate seruentur in reliquis reb: pro¬
ficiente diligentia. Nam siminorescius facultates sunt
ut non sit patrimonium illius et tantum modo subtantia
in rebus mobilib inuenitur sciant tutores sibi. eẽ. per¬
missum etuenderepresumant mobilia et agros cõparare¬
ut minorib: in ea parte propiciant siuero non .ẽ eius modi substan¬
tia unde predium comparetur hanciubentur habere diligen¬
tiam ut pecuni a colligatur et conpediis usurarum aut quib: lib&
aliis rebus commodũ pupillis adquirant aut si forte tenuitas
substantiae erit ex inde salua repupillis substantia ministretur
et siita egerint atutorepupillos nouerit quaesiturus usuram

Expanded text:
facto rerum conscribat inventario: et si quid erit in pecunia vel argento vel quae non possunt vetustate perire, praedictorum anulis obsignata reponat et nulla occasione minuatur, neque id pupillo, dum in annis minoribus fuerit, pro litibus aut aliis causis noverint committendum, sed usque ad perfectam aetatem omni integritate serventur: in reliquis rebus proficiente diligentia. Nam si minores eius facultates sunt, ut non sit patrimonium illis, et tantummodo substantia in rebus mobilibus invenitur, sciant tutores sibi esse permissum, ut vendere praesumant mobilia et agros conparareut minoribus in ea parte prospiciant; si vero non est eiusmodi substantia, unde praedium conparetur, hanc iubentur habere diligentiam, ut pecunia colligatur et conpendiis usurarum aut quibuslibet aliis rebus commodum pupillis adquirant, aut, si forte tenuitas substantiae erit, exinde salva re pupillis substantia ministretur, et si ita egerint, a tutore pupillus non erit quaesiturus usuram
Abbreviated transcription (Latin):
negocio quae maleã miserat reformentur nã et qui serenitatis
nrae prouenia aetatis crediderit supplicandum hoc sibi nouerit
esseconcessũ quod sine p̃iudicio indulgentiaenrãe quod insequenti
lege conp̃hensum ẽ usq ad constitutũ superius tempus liberũ habea t
in rerũ quas malegesserit propieta teres titui quod si forsitan minor
annis in illius hereditate successerit quietipse in annis minorib: ab
haclucediscessit. Non prohibendus .e. cu adui cesimũ et sextũ annum

Expanded text:
negotio quae male amiserat, reformentur. Nam et qui serenitati nostrae pro venia aetatis crediderit supplicandum, hoc sibi noverit esse concessum, ut sine praeiudicio indulgentiae nostrae, quod in sequenti lege conprehensum est, usque ad constitutum superius tempus liberum habeat in rerum, quas male gesserit, proprietate restitui. Quod si forsitan minor annis in illius hereditate successerit, qui et ipse in annis minoribus ab hac luce discessit, non prohibendus est, cum ad vicesimum et sextum annum
Abbreviated transcription (Latin):
Dediticii ueros. qui post admissa crimina suppliciis subditiet
publicae procriminib: caesi sunt aut inquorum facie uel corpo

Expanded text:
Dediticii uero sunt, qui post admissa crimina suppliciis subditi et publice pro criminibus caesi sunt, aut in quorum facie uel corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq aliũ de homicidu crimine periculora nes crpia¬
Liobiectione puls auerit non prius auidicib audiatip
qua se similem poenam quãm reamin tendit conseripse

Expanded text:
Quicumque alium de homicidii crimine periculosa vel capitali obiectione pulsaverit, non prius a iudicibus audiatur, quam se similem poenam, quam reo intendit, conscripse
Abbreviated transcription (Latin):
iungiuoluerint alienae quias aepe fit ut contubernia electa
contemnant gestis profiteantur sed edomo domini colonae

Expanded text:
iungi voluerint alienae, quia saepe fit, ut contubernia electa contemnant, gestis profiteantur se de domo domini colonae
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis dũ necessitates suas expediredesiderat . aliquid
comin odi sedaturũ eẽ promiserat p  ceptis quae uoluit constri¬
tus hoc sinculla dilatione implere cogat. quod si aliquid in auro

Expanded text:
Si quis, dum necessitates suas expedire desiderat, aliquid commodi se daturum esse promiserit, perceptis quae voluit constrictus hoc sine ulla dilatione inplere cogatur. Quod si aliquid in auro
Abbreviated transcription (Latin):
rufino uũ ẽ coñsITP. Peromnes proun custales prostudio dica¬
plone uli cesordinentur ut cũ omni sollicitucint in reos eet a trones ase¬
mot is pocent ũ pͥatrõciniis distritionẽ debita exereere ondisferant

Expanded text:
Interpretatio. Per omnes provincias tales pro studio disciplinae iudices ordinentur, ut cum omni sollicitudine in reos et latrones remotis potentum patrociniis districtionem debitam exercere non differant
Abbreviated transcription (Latin):
ialiquis exhis mortuus fuerit ad quos nominatim
tomunificenti a nr̃a processit et nec testamentum fecisse
peque filios reliquis secognoscitur placet ut portionẽ
eius iscum quo pariter defunctus accepit. id ẽ sociuscius
ad quirat. meritoenim socius praefertur ubi nulla fi

Expanded text:
aliquis ex iis mortuus fuerit, ad quos nominatim munificentia nostra processit et nec testamentum fecisse nec filios reliquisse cognoscitur, placet, ut portionem eius is, cum quo pariter defunctus accepit, id est socius eius adquirat: merito enim socius praefertur, ubi nulla fi
Abbreviated transcription (Latin):
Omior ordinatio legis fuerat utsiunus ex consortib: pro
cũq necessitate rem uendere uoluis set. ex traneus em̃di licep

Expanded text:
ior ordinatio legis fuerat, ut si unus ex consortibus pro quacunque necessitate rem vendere voluisset, extraneus emendi lice
Abbreviated transcription (Latin):
ceperit quã res ualebat. quia forte agrũ quẽuendidit łonge
positus ignorasse sedicat. ponideo uenditio poterit reuo cart
qui a aetas perfecta potuit scire quiduenderet aut quo p̃tio res
et clearco cons. INTERP̃ Conuenit ante omnia ob¬
onuenit ante omnia ob¬
seruari ut nulli iud aed seruũ xp̃istianũ habere liceat certe
nullatenus audeat ut seruum cristianũ si habuerit ad suã legẽ
trans ferre p̃sumat. quod si fecerit nouerit se sublatis seruis
poenã dignã tantocrimipes sinunsinirum Nae hunc sentencũ
id fuerat statur ũ ut procristiano seruo siinquinatus fuisset
pollicione iudai cascire sibi preciũ quod deerat acristianis
eẽ. reddendum ut seruus incristiana legemaneret: Dãt vi¬

Expanded text:
ceperit, quam res valebat, quia forte agrum, quem vendidit, longe positus ignorasse se dicat, non ideo venditio poterit revocari, quia aetas perfecta potuit scire quid venderet aut quo pretio res et Clearcho conss. Interpretatio. Convenit ante omnia observari, ut nulli Iudaeo servum Christianum habere liceat, certe nullatenus audeat, ut Christianum si habuerit, ad suam legem transferre praesumat. Quod si fecerit, noverit se sublatis servis poenam dignam tanto crimine subiturum: nam ante legem datam id fuerat statutum, ut pro Christiano servo, si inquinatus fuisset pollutione Iudaica, sciret sibi pretium quod dederat a Christianis esse reddendum, ut servus in Christiana lege maneret. 391
Abbreviated transcription (Latin):
ria sesmii inseriptione constringat futurum ut suñppo¬
cia innocentum seruorum aut poena capitissui: aut fa¬
cultatum amissione cõnpenset. Id aucẽq crnegio pp̃o

Expanded text:
rit, se simili inscriptione constringat: futurum ut supplicia innocentum servorum aut poena capitis sui aut facultatum amissione conpenset. 385 Ap
Abbreviated transcription (Latin):
neficio atque posses soribus ad quisita nullus uelut fis¬
cale audeat uindicare cuius rei tributũ nullus adiciat siquis

Expanded text:
neficio aquae possessoribus adquisitam nullus velut fiscalem audeat vindicare, cui rei tributum nullus adiciat. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
Com mis soriae cautiones dicuntur inquib: de¬
bitor creditorisuo rẽipsi obpignoratã ad tẽpusuendere
pernecessi tatem conscripta cauitionẽ promittit quod fac¬
tũ lexista reuocat. et fieri poenitus prohibet. Itaut siquis
creditor rem debitoris subtali occasione uisus fuerit con

Expanded text:
Commissoriae cautiones dicuntur, in quibus debitor creditori suo rem ipsi oppigneratam ad tempus vendere per necessitatem conscripta cautione promittit: quod factum lex ista revocat et fieri penitus prohibet, ita ut, si quis creditor rem debitoris sub tali occasione visus fuerit con
Abbreviated transcription (Latin):
suae fugientes ressuas occultae uendere uoluerint. sciant
non posseualere quod fecerint. et seipsos ad debita seruitia
reuocandos etillos quiemerint p̃ciũ perdituros. Dat̃ xiii¬
Sciant omnes quicũq a potenciorib: personis oppressi aut
don auerint aut uendiderint possereuo cari+¬

Expanded text:
suae fugientes res suas occulte vendere voluerint, sciant non posse valere quod fecerint et se ipsos ad debita servitia revocandos et illos qui emerint pretium perdituros. 415 Sciant omnes quaecumque a potentioribus personis oppressi aut donaverint aut vendiderint, posse revocari
Abbreviated transcription (Latin):
putant se non tantũ in substantia quantũ indebitis relinquere ip¬
si seruos suos manumittunt. etheredes necessarios faciunt inquo
magis heres quã dominus in famiã incurrat cũ reseius id ẽ. here¬
ditas domini prodebitis uenditur et creditorib dantꝰ extraneis
qui nullo propinquitatis gradutestatori iungunt᷑ sed eos quici¬
q pro arbitriosuo scribitheredes .XII. DELEEATIS¬
egatorum zenera sunt quat tuor id .ẽ. uindicationis dam¬
Nationis sinendimodo et p̃ceptionis: uindicationis. legatũ
est sitestator sic locutus fuerit illũ seruum tibido autlego
uel illa rem tibi p̃sume habe uindica quod post mortẽ testatori
statim legatarius non expectato heredisibi presumat. quãsi p̃

Expanded text:
putant, se non tantum in substantia, quantum in debitis relinquere, ipsi seruos manumittunt et heredes necessarios faciunt, ut quo magis heres quam dominus infamiam incurrat, cum res eius, id est hereditas domini, pro debitis uenditur et creditoribus datur. Extranei sunt, qui nullo propinquitatis gradu testatori iunguntur, sed eos quicunque pro arbitrio suo scribet heredes. TILegatorum genera sunt quattuor, uindicationis, damnationis, sinendi modo, et praeceptionis. Vindicationis legatum est, si testator sic locutus fuerit: illum seruum tibi do, aut lego, vel: illam rem tibi praesume, habe, vindica. Quod post mortem testatoris statim legatarius, non expectato herede, sibi praesumit. Quam si p
Abbreviated transcription (Latin):
Sipmotã intra tepora qua estione m res ad nouum dominũ ens peauẽ euisuerit
transierit Nechis peruiginti annos fuerit inquietatus auelliei po¬
DEHIS QUAEPERTURBA FIUNT
In eos qui turbã seditionẽ uel dã num alicui dederintidam numuecu

Expanded text:
st motam intra tempora quaestionem res ad nouum dominum emptione transierit, nec is per uiginti annos fuerit inquietatus, auelli ei pohis quae per turbam fiunt In eos, qui per turbam seditionemue damnum alicui dederint dandumue cu
Abbreviated transcription (Latin):
repetentẽ domindꝰ sub hac praȩscriptione superauerit ut
iam firmitatem status sui tẽm porib tueatur tuncillequi
manumisit non est constringendus ad poenã dumillequi
repetit preiudiciũ dominisui incurrerit aut taciturnitate
nutrierit. DELIBERTIS ETCORŨ LABERIS

Expanded text:
repetentem dominum sub hac praescriptione superaverit, ut iam firmitatem status sui temporibus tueatur, tunc ille qui manumisit non est constringendus ad poenam, dum ille qui repetit praeiudicium dominii sui incurrerit aut taciturnitate nutrierit. DE LIBERTIS ET EORVM LIBERIS
Abbreviated transcription (Latin):
iuris consultores deali quib: reb: perpetuã fecerant actio¬
nem speci alitercensuit ut omnia deomnib: causis in fraxxx
annorũ curricula concludantur. pretersicut depostlimi¬
nio dictũ ẽ ut illi anni saluo tricennio captiuis in putari
non debeant in quib: hostiũ dominatione detentisunt
quaeta menlex tricennalis sicut illa tempora ad xxx

Expanded text:
iurisconsultores de aliquibus rebus perpetuam fecerant actioiurisconsultores de aliquibus rebus perpetuam fecerant actionem, specialiter censuit, ut omnia de omnibus causis intra triginta annorum curricula concludantur: praeter, sicut de postliminio dictum est, ut illi anni salvo tricennio captivis inputari non debeant, in quibus hostium dominatione detenti sunt. Quae tamen lex tricennalis, sicut illa tempora ad
Abbreviated transcription (Latin):
deid quicquid uoluerit habeat liberã potestatem mulier
uero quae filios derelinquet simarito suprestite intestata
defecerit maritus eius hocẽ patereorum facultates ab
uxore dimissas prousu fructuinsuã habeat potes tatem
it aut cũ unus quis filiorum auicesimũ aetatis suae annũ peruene¬
rit. medieta tẽ portionis suae sinedilatione percipiat
et medietatẽ pater sibi indiem uitaesuae adusum fructum
retineat. quod si alicui trans acto uicesimo anno medietatẽ
portionissuae darenoluerit. fructus medietatis quã datu¬
rus erat post mortem patris filius
depaterna hereditate a
successoribq eius habita aestimatione recipiat. qͥuos
patriexigere prosua potes tate non ualuit. Oediuor¬
tiis uero interconiuges sublatanouella lege quaes unt
adiuo constantino ordinata precepit obseruari. tricen¬
nalem uerolegem in omnib: negotiis itaiubet euiden¬
tiuscusto diri ut omnia tempora quae in finitã negocia
extendebant qui adiuersi inquad raginta annos diuersi

Expanded text:
eis quidquid voluerit habeat liberam potestatem. Mulier vero, quae filios derelinquit, si marito superstite intestata defecerit, maritus eius, hoc est pater eorum, facultates ab uxore dimissas pro usufructu in sua habeat potestate: ut, cum unusquisque filiorum ad vicesimum aetatis suae annum pervenerit, medietatem portionis suae sine dilatione percipiat et medietatem pater sibi in diem vitae suae ad usumfructum retineat. Quod si alicui transacto vicesimo anno medietatem portionis suae dare noluerit, fructus eius medietatis, quam daturus erat, post mortem patris filius de paterna hereditate a successoribus eius habita aestimatione recipiat, quos patri exigere pro sua potestate non valuit. De divortiis vero inter coniuges sublata novella lege quae sunt a divo Constantio ordinata praecipit observari. Tricennalem vero legem in omnibus negotiis ita iubet evidentius custodiri, ut omnia tempora, quae in infinitum negotia extendebant, quia diversi in quadraginta annos, diversi
Abbreviated transcription (Latin):
e fuerint aliquas uenditiones extortasirritas in anesqua
es ficiant et maleuendita aduenditoris dominiumt uer¬
tanti c unuen sione etiam precii mnlicitis acdetestan disempto

Expanded text:
 fuerint aliquas venditiones extortas, irritas inanesque efficiant, et male vendita ad venditoris dominium revertantur, amissione etiam pretii illicitis ac detestandis empto
Abbreviated transcription (Latin):
incipiendũs ẽ ideoq prius argumtis quaerendus et suspicione aliqua reus
urg dleatur adhibitis torm̃tis desociis et scelerib suis conficeri conpellitur¬
ista int̃ ñ inđS Vnius facinoris plurimi reiita audiendis ut ab
eo primũ incipiatur quitimidior et teneris aetatis ẽẽ uideatur ista int̃
quos accusator dedomo produxerit ueluitae humilita sin fama rt in t̃roga¬
rinon placuit inteste eni etuitae qualitas expectari debet et dignitas¬
is taint̃ ñ inđ S nad finẽ uel cognatũ inuititestes in terrogarinon

Expanded text:
incipiendum est, ideoque prius argumentis quaerendum, et si suspicione aliqua reus urgueatur, adhibitis tormentis de sociis et sceleribus suis confiteri compellitur. Vnius facinoris plurimi rei ita audiendi sunt, ut ab eo primum incipiatur, qui timidior et tenerae aetatis esse uideatur. ì Reus quos accusator de domo produxerit uel uitae humilitas infamarit, interrogari non placuit: in teste enim et uitae qualitas spectari debet et dignitas. In adfinem uel cognatum inuiti testes interrogari non
Abbreviated transcription (Latin):
a dire iudiciũ amplissimas potestates directa relatione mox
instruat neseueritas iustalentetur . quod si uio latores sepul¬
chriquos potuerit secundũ formã sanctionis huius punire
neglexerint uel desuperiorib referre distulerit facultatib
et honore priuetur cuius quisquis siue adhuc inpotestate po¬
situs siue priuatus propt̃ omis sã poenã uiolatoris sepulchri
uoluerit accusatore mergere habeat liberã facultatem nec
delatores formidet inuidiã cũ premio magis dignus sit qui
seconstanter in probus odisse mons trauerit. Albine p̃k̃ã¬
inł et preclara magnificentiatua tam legem quã pietatis et
religionis amore concepimus prouinciis prouinciarũq rec¬
torib celeriter innotescere propriis iubebit edictis ut crimi¬
nosis poena red datur in nocenter uiuentib gratulatio
pax sepultis. Dat̃ iii idmar̃ rom̃ accẽp̃ uii k̃ apr̃ rom̃ ca¬

Expanded text:
at ire supplicium, amplissimas potestates directa relatione mox at ire supplicium, amplissimas potestates directa relatione mox instruat, ne severitas iusta lentetur. Quod si violatores sepulcri quos potuerit secundum formam sanctionis huius punire neglexerit vel de superioribus referre distulerit, facultatibus et honore privetur. Cuius quisquis, sive adhuc in potestate positi sive privati, propter omissam poenam violatoris sepulcri voluerit accusator emergere, habeat liberam facultatem. Nec delatoris formidet invidiam, cum praemio magis dignus sit, qui se constanter inprobos odisse monstraverit, Albine pais et praecelsa magnificentia tua legem, quam pietatis et religionis amore concepimus, provinciis provinciarumque rectoribus celeriter innotescere propositis iubebit edictis, ut criminosis poena reddatur, innocenter viventibus gratulatio, pax sepultis. Dat. III id. Mart. Romae. acc. VI kal. April. Romae Ca
Abbreviated transcription (Latin):
uehementius eni cohercendus est quẽ peccasse mereri scelusom¬
negrauius facit claritudo personae intolerandũ nimis exse¬
crabile non feriendum inducere nomen et titulũ sc̃itatis
et ab unda recriminib: quis qui sigitur ex hocnumero sepul¬
chrorũ uiolator extiterit. ilicoclerici nomen amittat et
stilo proscriptionis ad dictis perpetua deportatione plectatur
quodita seruari oportere censemus ut nec ministris nec antes¬
tib sacre religionis intali causa statuamus eẽ . parcendum
facessant quaerelae nullius in nocentiã sanciamus nocentes
tantũ lexnr̃a per sequitur sed qñm plerũq: statu salubrib:
dissimulatione uenaliũ iudicum negatur effectus p̃senti
iubemus edicto ut prouintiae moderator ad miniculo
municipũ fultus censuram nrae legis exerceat licet nemo
reus possit fascib: ac securib reluctari: siquis tamen ex¬
titert sic su perbus sic inpetens sic rebellis incuius neque¬

Expanded text:
vehementius enim coercendus est quem peccasse mireris, scelus omvehementius enim coercendus est quem peccasse mireris, scelus omne gravius facit claritudo personae. Intolerandum, nimis execrabile, non ferendum induere nomen et titulum sanctitatis et abundare criminibus. Quisquis igitur ex hoc numero sepulcrorum violator extiterit, ilico clerici nomen amittat et stilo proscriptionis addictus perpetua deportatione plectatur. Quod ita servari oportere censemus, ut nec ministris nec antistitibus sacrae religionis in tali causa statuamus esse parcendum. Facessant querellae: nullius innocentiam sauciamus, nocentes tantum lex nostra persequitur. Sed quoniam plerumque statutis salubribus dissimulatione venalium iudicum negatur effectus, praesenti iubemus edicto, ut provinciae moderator adminiculo municipum fultus censuram nostrae legis exerceat. Et licet nemo reus possit fascibus ac securibus reluctari, si quis tamen extiterit sic superbus, sic inpotens, sic rebellis, in cuius neque
Abbreviated transcription (Latin):
cidit funerum credant dm̃ posseplacari quem nocentes pre¬
cantur in casum quem uita melior exorat cõmissorũ taliũ
foeditate nediucius tempora nr̃a maculentur hac edictali
legedamnamus quisquis igitur sepulchra profundae
uio latar quietis et lacis ipsius hostis effaderit quis quis ex
his quaelibet marmora uel saxa subtulerit poene mox habeatur
obnoxius seruus colonus quiinhoc facinore de prehensus duci
protinus ad tormenta conuenit sidesuađ tantum temeritate
confessiluant commissa sanguinesuo sidominũ intersupplicia
nullo interrogante nexuerint pariter puniantur. Ingenui
quoq quossimilis praesumptioreos fecerit. si fortasse plebei
et nullarũ fuerint facultatũ poenas morte persoluant splen¬
didiores autẽ uel dignitatib: noti bonorũ suorũ medietate mul¬
tati. perpetua notentur in famia clericos uero quostã diri
operis constiterit auctores dignos credimus maiore supplicio

Expanded text:
cidia funerum credant deum posse placari, quem nocentes precidia funerum credant deum posse placari, quem nocentes precantur incassum, quem vita melior exorat. Commissorum talium foeditatem, ne diutius tempora nostra maculentur, hac edictali lege damnamus. Quisquis igitur sepulcra profundae violator quietis et lucis ipsius hostis effoderit, quisquis ex his quaelibet marmora vel saxa sustulerit, poenae mox habeatur obnoxius. Servos colonosque in hoc facinore deprehensos duci protinus ad tormenta conveniet. Si de sua tantum fuerint temeritate confessi, luant commissa sanguine suo; si dominos inter supplicia nullo interrogante nexuerint, pariter puniantur. Ingenui quoque, quos similis praesumptio reos fecerit, si fortasse plebei et nullarum fuerint facultatum poenas morte persolvant; splendidiores autem vel dignitatibus noti bonorum suorum medietate multati perpetua notentur infamia. Clericos vero, quos tam diri operis constiterit auctores, dignos credimus maiore supplicio:
Abbreviated transcription (Latin):
porũ relictorum et nescio quasorte rationis occultae se¬
pulchri onere lactantur cuiustanta permanet cunctiscura
tem porib: ut uideamus in hoc sumptu nimio pretiosa mon¬
tium et alta trans ferri operos asque moles censulabor ante
conponi quod prudentium certae intellegentia recusaretsini¬
hil crediderit ẽẽ post mortẽnimis barbara est et uaesanacru¬
delitas munus ex traemũ luce carentib: inuidere et dirutis per
in expiabile crimen sepulchris monstrare caelo corporũ reli¬
quias humanatorũ huius nefandi sceleris interceteros reos ue¬
hementior clericos quaerela persequitur quos portentis talib
inmorantes frequenter aspexit diestristior ferro accinctiue¬
xantur sepultos et obliti numinis caelo acsideribus presidentis
cinerum contagione pollutas sacris altaribus manus infer̃
tanto in profundam caliginem conscientiae suae stupore
dimersi ut reuerendis audeant inter esse mysteriis et postex¬

Expanded text:
porum relictorum et nescio qua sorte rationis occultae seporum relictorum et nescio qua sorte rationis occultae sepulcri honore laetantur, cuius tanta permanet cunctis cura temporibus, ut videamus in hos usus sumptu nimio pretiosa montium metalla transferri operosasque moles censu laborante conponi. Quod prudentium certe intellegentia recusaret, si nihil crederet esse post mortem. Nimis barbara est et vesana crudelitas munus extremum luce carentibus invidere et dirutis per inexpiabile crimen sepulcris monstrare caelo corporum reliquias humatorum. Huius nefandi sceleris inter ceteros reos vehementior clericos querella persequitur, quos portentis talibus inmorantes frequenter aspexit dies tristior. Ferro adcincti vexant sepultos et obliti numinis caelo ac sideribus praesidentis cinerum contagione pollutas sacris altaribus manus inferunt, tanto in profundam caliginem conscientiae suae stupore demersi, ut reverendis audeant interesse mysteriis et post ex
Abbreviated transcription (Latin):
iligenter quidem legũ ueterũ conditores pros pexer̃
miseris ecpost fata mortalib eorũ qui sepul drra uio¬
lassent capitali persequendos sed qñm noxiaemeintes
caeco semper infacinus funere rapiuntur et se ad poenas
dudũ statutas existimant non teneri. necesse est seueri¬
tatẽ nouari quã uidimus actenus in pune contemptam:
quis enĩ nescit quictos sollicitari funestis ausib manere
et horribilem uiolentiã defunctorũ cẽnerib inferri luce
palã sepulchracaeduntur et quicquid religio uetat in
usum licentiae traxit sacrilega presumptio fines malo¬
rũ iam nec mortuis datur in quorũ sup plicia constructio
miscrandae sediseripitur . scimusenim noc uana fides est solutas
mem bris animas hebere sensum et in originẽ sua sp̃m redire
calestem hoclibris ueteris sapientiae hoc religionis quã uene¬
ramur et colimus declaratur arcanis et licet occasus necessita¬
tem mens diuina non sentiat amant tamen animae sed em cor¬

Expanded text:
iligenter quidem legum veterum conditores prospexerunt miseris et post fata mortalibus, eorum qui sepulcra violassent capita persequendo. Sed quoniam noxiae mentes caeco semper in facinus furore rapiuntur et se ad poenas dudum statutas existimant non teneri, necesse est severitatem novare, quam videmus hactenus inpune contemptam. Quis enim nescit quietos sollicitari funestis ausibus manes et horribilem violentiam defunctorum cineribus inferri? Luce palam sepulcra caeduntur et quidquid religio vetat in usum licentiae traxit sacrilega praesumptio. Finis malorum iam nec mortuis datur, in quorum supplicia constructio miserandae sedis eripitur. Scimus enim - nec vana fides est - solutas membris animas habere sensum et in originem suam spiritum redire caelestem. Hoc libris veteris sapientiae, hoc religionis, quam veneramur et colimus, declaratur arcanis. Et licet occasus necessitatem mens divina non sentiat, amant tamen animae sedem cor
Abbreviated transcription (Latin):
cio. Dat̃ iii noñ iuñ rom̃ calipio et ardabure ũõ conss.
effecti sunt abheredib manu mis sorum siue filiis nt siue
extranei pro posita in iuriae actione qua sedicant lesos pro

Expanded text:
cat. Dat. III non. Iun. Romae calepio et Ardabure VV. CC. conss. effecti sunt, ab heredibus manumissorum, sive filii sint sive extranei, proposita iniuriae actione, qua se dicant laesos, pro
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uocantur dũ pro adsertorem requirendum auđaliã oc¬
casionem causa protrahitur aliqui moriuntur etheredes eoꝵ
statũ ingenuitatis obtinuerint proillius personam quȩ in
litemortuatẽ. heredib: suis eius conpensatio sicut et pro

Expanded text:
tem vocantur, dum per assertorem requirendum aut alia occasione caussa protrahitur, aliqui moriantur, et haeredes eorum statum ingenuitatis obtinuerint, pro illius persona, quae in lite mortua est, haeredibus suis ejus compensatio, sicut et pro
Abbreviated transcription (Latin):
niã non et domini possunt firmiter ordinari. ita in rebi quacrepetunꝰ¬
tur dominos procura gorssque facere isquipulsat acrepetit iure
permittetꝰ solũ ẽ ut mandatũ aduicẽ donationis factũ actis ha

Expanded text:
nam non et domini possunt firmiter ordinari: ita in rebus, quae repetuntur, dominos procuratoresque facere is, qui pulsat ac repetit, iure permittitur. Solum est, ut mandatum ad vicem donationis factum actis ha
Abbreviated transcription (Latin):
non potestantũ quantum libet intenta cogitatio prouidere
ut in probis etiã latentes nocendi aditus obstruatur discusso¬
res ad prouincias non electi sicut comperimus. sed ambientes

Expanded text:
non potest tantum, quantumlibet intenta, cogitatio providere, ut inprobis etiam latentes nocendi aditus obstruantur. Discussores ad provincias non electi, sicut conperimus, sed ambientes
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃p: Quicũq causas suscipere uel agere uoluerit alienas
hoc sibi nouerit uindicandum neudlit in eone gocio quod sus

Expanded text:
tio. Quicumque causas suscipere vel agere voluerit alienas, hoc sibi noverit vindicandum, ne velit in eo negotio, quod sus
Abbreviated transcription (Latin):
per illumuenerabile constitum hocperem ptoria uocabulo
condudatur dicendo enĩ omnia nullum paenitus cuius libet
lns aut causationis fomitem derelinquet deoriginariis etco¬
hepi sinquilinis acseruis utriusq sexuspeculis atq agnatio

Expanded text:
per illud venerabile constitutum hoc peremptorio vocabulo concludatur. Dicendo enim 'omnia' nullum penitus cuiuslibet litis aut causationis fomitem derelinquit. De originariis et colonis, inquilinis ac servis utriusque sexus, peculiis atque agnatio
Abbreviated transcription (Latin):
res uel ad nepus ad neptis c̃sobrini filii filii filiȩq successionis id circogra¬
dusuii constitutis quia ulterius perrerũ natura nec nomina inueniri

Expanded text:
riissue adnepotes adneptes, consobrini filii filiaeque. Successionis idcirco grariissue adnepotes adneptes, consobrini filii filiaeque. Successionis idcirco gradus septem constituti sunt, quia ulterius per rerum naturam, nec nomina inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
materni frac etsoror proauunculus promat tera hiis proauiae paternae
mat naeque frat̃etsoror pro auiq mat̃ni haec species nec aliis gradib: quã¬
scriptũ ẽ necaliis uocabulis declarari potest. S Sexto gradu ueniunt
supra tritauus tritauia in fratrinepus trineptis exoblico fratresetsorores
ab mepus ab meptis fratris patruhelis sorores patruhel  amitini amitinae con¬
raemagnae nepus neptis propriores sobrini sobrinae filius filia quic sobri
niappellantꝰ quib: ex latere aderescunt propatrui proamitae: ꝓauunculi
ꝓma t̃terae filius filia ad patruus ad amita hiis ab aui pat̃ni frat̃etsoror
ab auunculus ab mat̃terae. hiis ab auiac pat̾nac mat̃ naeq fracetsoror
abauiqmat̃ ni ha ec quoq explanari am plius non potest quã auctoripse
deseruit s Septimo gradu quis cognati rectalinea supra in fraq pro
priis nominib: ñ appellantꝰ sed extransuers a linea continent̃ fratressoro¬

Expanded text:
aterni frater et soror: proauunculus promatertera, hi sunt proauiae paternae maternaeque frater et soror proauique matscripta est; nec aliis vocabulis declarari potest. Sexto gradu veniunt supra tritavus, tritavia. Infra, trinepos, trineptis. Ex obliquo fratris et sororis abnepos, abneptis; fratris patruelis, sororis patruelis, amitini amitinae; connculi magni, materterae magnae nepos neptis, propioris consobrini filiuni appellantur. Quibus ex latere adcrescunt propatrui proamitae proauunculi promaterterae filius filia: abpatruus abamita, hi sunt abaui paterni frater et soror: abauabavique materni.  Haec quoque explanari amplius non potest, quam ut auctor ipse  § 6. Septimo gradu qui priis nominibus non appellantur: sed ex transuersa linea continentur fratris soro
Abbreviated transcription (Latin):
nationis conditione perueni ꝗ nt regulariter constitutũ .ẽ ut int̃
agnatos proximior posteriorẽ excludat et inter eos non instirpẽ
sed in capita ab intestato diuidatur hereditas. nã int̃suossicut
superius diximus alia ratio ẽ. proximior posteriorẽ non exclu¬
dat et semperhereditas  instirpem non incapita diuidatir
Nã siquis morieis dimittat germanum ex ex altero germa no

Expanded text:
nationis condicione perueniunt. Regulariter constitutum est, ut inter agnatos proximior posteriorem excludat, et inter eos non in stirpem, sed in capita ab intestato diuidatur hereditas. Nam inter suos, sicut superius diximus, alia ratio est, ut proximior posteriorem non excludat, et semper hereditas in stirpem, non in capita diuidatur. Nam si quis moriens, dimittat germanum, et ex altero germano
Abbreviated transcription (Latin):
corniliae ualet S In insulã relegatus et in opus publicũ ad tems¬
pusdamnatus qui a retinent ciuitatẽ testamentum facerepossunt

Expanded text:
rmantur. In insulam relegatus et in opus publicum ad tempus damnatus, quia retinent ciuitatem, testamentum facere possunt
Abbreviated transcription (Latin):
paenses non amolius ad definiendũ negocio iudices quã quattuor
menses litigatorib prestent: quibfoifictis etiã si aliud dosnino÷

Expanded text:
parare, non amplius ad definiendum negotium iudices quam quattuor menses litigatoribus praestent. Quibus exactis, etiamsi aliud domino
Abbreviated transcription (Latin):
sine supplicio corporali posse testimonium dicere: Alii uero
clerici qui eorum ordine subsecuntur siad testimonium di¬
cendum adhibiti fuerint sicut leges praecipiunt audiantur
itauit᷑ s alua sit contra praes brteros falsi actio siin aliquo dõ¬
cebuntur fuis sementiti qui amagis poena digni sunt quibus
cumque lex reuerentiam praestet suae professionis in memo¬
ris inmendatii criminede teguntur. Imp̃p arcadius et hono

Expanded text:
sine supplicio corporali posse testimonium dicere. Alii vero clerici, qui eorum ordinem subsecuuntur, si ad testimonium dicendum adhibiti fuerint, sicut leges praecipiunt, audiantur: ita ut salva sit contra presbyteros falsi actio, si in aliquo docebuntur fuisse mentiti; quia magis poena digni sunt, quibus cum lex reverentiam praestet, suae professionis inmemores in mendacii crimine deteguntur. 391 Mai.
Abbreviated transcription (French):
nacio dirortatẽ.ubuin presenti rescdonata tacsetibitur d¬
tis causadonatio ẽ ubidonator dum aluuit tem quam
es ines ai reporuon ser beus sorius mortuus fuero quantu
redles dondn oi menion tot postea adillum cuidon at non adbe¬
cules lodamaesus doona tep erueniat. quod iprius or atir
cuites mortis caiusa lon ataest resiniure permancates cnato¬
uta li ucta lia denat ionbidonator obligatillumm e n amae
in leutur qui si tu ordine t ficriquod honestum ẽ et ponit

Expanded text:
natio directa est, ubi in praesenti res donata traditur. Mortis causa donatio est, ubi donator dum advivit, rem, quam donat, sibi reservat, scribens: si prius mortuus fuero quam tu, res mea ad te perveniat, ut postea ad illum, cui donat, non ad heredes donantis res donata perveniat, quod si prius moriatur cui res mortis causa donata est, res in iure permaneat donatoris. Est et alia donatio, ubi donator obligat illum cui donat, videatur; aut si id ordinet fieri, quod honestum est et possit
Abbreviated transcription (Latin):
filios emancipauerit quia non potest matreuiua defiliorũ
portionibus uindicare tertiam portionem. necesseerit ut
post matris obitum sisuꝑstis paterfuerit a singulis eman¬
cipatis filiis uirilem id est deuno mediam deduobus tertiã

Expanded text:
filios emancipaverit, quia non potest matre viva de filiorum portionibus vindicare tertiam portionem, necesse erit, ut post matris obitum, si superstes pater fuerit, a singulis emancipatis filiis virilem, id est de uno mediam, de duobus tertia
Abbreviated transcription (Latin):
ut statĩ in possessionẽ mittatur iure desiderat: hoc pꝰ annũ impetra¬
renon poterit. istaint ñ inđSneo testamento heres scriptus
quod neq ut oportuit oblatũ nec publicae recitatũ ẽ. heres scriptus
in possessionemitti frustradesiderat. istaint̃. S. In possessio¬
nẽ earũ rerũ quas mortis tẽpore testator non possed it heres scrip¬
tus prius quã iuri ordinario experiat᷑. in probemitti desiderat

Expanded text:
ut statim in possessionem mittatur, iure desiderat. Hoc post annum impetrare non poterit. In eo testamento heres scriptus, quod neque ut oportuit oblatum nec publice recitatum est, in possessionem mitti frustra desiderat. In possessionem earum rerum, quas mortis tempore testator non possedit, heres scriptus, priusquam iure ordinario experiatur, improbe mitti desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
Siqua in genua mulier seruo proprios eoccultae miscuerit
capita literpuniatur seruus etiam qui in adulterium domi¬
nae conuictus fuerit ignib: exuratur. in potestate habea t
huius modicrimen quicũq: uoluerit accusare serui etiam aut̃
ancillaẽ si de hoccrimine accusationem detulerint audiantꝰ
ca tamenratione ut si probauerint libertate consequantir
si fefellerint puniantur hereditas mulieris quae setalicrimqne

Expanded text:
Si qua ingenua mulier servo proprio se occulte miscuerit, capitaliter puniatur. Servus etiam, qui in adulterio dominae convictus fuerit, ignibus exuratur. In potestate habeat huius modi crimen quicumque voluerit accusare. Servi etiam aut ancillae si de hoc crimine accusationem detulerint, audiantur: ea tamen ratione, ut si probaverint, libertatem consequantur, si fefellerint, puniantur. Hereditas mulieris, quae se tali crimine
Abbreviated transcription (Latin):
lentia e teneatꝰ et in tegrũ quod inuaserit reddat omnia sua repeti¬
tione damnatam. DEPIGNORIBUS
Multi pro fiscali debito seruos cultores autboues aratorios

Expanded text:
lentiae teneatur et integrum quod invaserit reddat omni sua repetitione damnata. DE PIGNERIBVSrpretatio. Multi pro fiscali debito servos cultores aut boves aratorios
Abbreviated transcription (Latin):
mentis humanae ut quod am̃ittit ex commõdo ẽpensetir¬
gratia etanimds praestitis largioris interiore quodã uinculo

Expanded text:
mentis humanae, ut quod amittit ex commodo conpensetgratia et animos praestitis largioribus interiore quodam vinculo
Abbreviated transcription (Latin):
ob qua eomnia facinora in honestiores poena capitis uindicari placuit humi¬
liores uero incrucẽ tolluntur aut bestiis obiciuntur. ista int̃ non inđ¬
damnatur consiliũ enĩ unius cuiusq non factũ puniendũ ẽ. ideoq quicũ ue

Expanded text:
 Quae omnia facinora in honestiores poena capitis uindicari placuit, humiliores uero in crucem tolluntur aut bestiis obiciuntur. Homicida esdamnatur: consilium enim uniuscuiusque, non factum puniendum est. Ideoque qui, cum ue
Abbreviated transcription (Latin):
domationem etgestorum sollemnitas ctcorpordlistr aditio
subscquatur. itaut si mobilia donantur presentibus plurtim
tondantur fuero ager uel domus donatur quod mouert
non petesn utin dedonator abscedat. et nouo domino p¬
tert resdonata si tamen sibid ebisreb usum frlerm cona¬
turemonne seruauerit. gestauero donationum aut apudu¬
dicem aut apud curiam a lleganda sunt

Expanded text:
donationem gestorum solennitas et corporalis traditio donationem gestorum solennitas et corporalis traditio subsequatur, ita ut si mobilia donantur, praesentibus plurimis tradantur: si vero ager vel domus donatur, quod moveri non potest, ut inde donator abscedat et novo domino pateat res donata, si tamen sibi de his rebus usumfructum donator non reservaverit. Gesta vero donationum aut apud judicem aut apud curiam alleganda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
boc est causã cuius libet criminis donator indonatione con¬
scribatimi norib utro siquid fuerit perdonationem aquo¬
cumque oblatum siue conlatum tutores uelcuratores eorũ
debent studere. Nequid firmitati donationis desit quod sꝰ
torum negle gentia donatio ad effectũ perducta non fue¬
rit adeorũ dispemlium pertinebit. itaut quicquid mino¬
resdedonatione perdiderint cutores uel curatores illis depropr
facultaterestituant anconscribendis autem donationib be
ordo seruandus .ẽ. ut donationomen prius contineat dona toris
uel illius cuidonator. deinde resquae donantur siuei nagri
fiuc mmancionis siuȩ in quib libet reb atq corporib nomina¬
tum indonatione conscribendac sunt non occultae sed puabuia
nui priuatim uel secrete sedut in tabulis uel carthis autubic̃¬
euelegatur factadonatio quamtamendonationem silitie¬
ris nouerit donator ipsesubscribat. si uero ignorat prac¬
scotib purimis cligat quipro ipso subscribat in hancipsam

Expanded text:
oc est caussam cujuslibet criminis, donator in donatione conscribat. Minoribus vero si quid fuerit per donationem a quocunque oblatum sive collatum, tutores vel curatores eorum debent studere ne quid firmitati donationis desit. Quod si eorum negligentia donatio ad effectum perducta non fuerit, ad eorum dispendium pertinebit, ita ut quicquid minores de donatione perdiderint, curatores vel tutores illis de propria facultate restituant. In conscribendis autem donationibus hic ordo servandus est, ut donatio nomen prius contineat donatoris vel illius cui donatur: deinde res, quae donantur, sive in agris, sive in mancipiis, sive in quibuslibet rebus atque corporibus, nominatim in donatione conscribendae sunt, non occulte, sed publice, non privatim vel secrete, sed aut in tabulis aut in chartis aut ubicumque legatur facta donatio. Quam tamen donationem, si litteras novit, donator ipse subscribat: si vero ignorat, praesentibus plurimis eligat, qui pro ipso subscribat: et hanc ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
occasione istius ingratitudinis ad seruicium nulla tenus
reuocentur. sed sitalis casus emerserit quasi contraalios
ingenuos sic deiniuriis apudiudicẽ actio proponatuon Desucoesr¬
sonib uero libertorum hocest ciuiũ romanorũ id cen suit obser¬
uandumut libertus siueliberta siunũ filium seuplures habue¬
rint ipsis facultatẽ suã morientes siuoluerint in cegrã derelin¬
quant contracuius uoluntatẽ neq fili expatrono neq ne potes
ex filio ulla uenire poter̃ ratione quod si libertus liberta ue
quide functi fucrint filios non habuerint et testari fortasie
uoluerint tertiã facultatis suac manumis sorum filis uel ne¬
pdtib qui ex masculis nati fuerint derelinquant. filias uero
manumis soris earũq filios et nepotes ab hac hereditate salua
paginatestamenti securi siuo luerint practer mittant duia
feminae adistas hereditates poenitus nonuocanturt lialsi fiel

Expanded text:
occasione istius ingratitudinis ad servitium nullatenus revocentur. Sed si talis casus emerserit, quasi contra alios ingenuos, sic de iniuriis apud iudicem actio proponatur. De successionibus vero libertorum, hoc est civium Romanorum, id censuit observandum, ut libertus sive liberta, si unum filium seu plures habuerint, ipsis facultatem suam morientes si voluerint integram derelinquant. Contra cuius voluntatem neque filii ex patrono neque nepotes ex filio ulla venire poterunt ratione. Quod si libertus libertave, qui defuncti fuerint, filios non habuerint et testari fortasse voluerint, tertiam facultatis suae manumissorum filiis vel nepotibus, qui ex masculis nati fuerint, derelinquant. Filias vero manumissoris earumque filios et nepotes ab hac hereditate salva pagina testamenti securi, si voluerint, praetermittant, quia feminae ad istas hereditates penitus non vocantur: nisi f
Abbreviated transcription (Latin):
bis iebi quas diximus infirmatur. alio quoq modo testamen¬
tapure ffaeta in firmantur si aliquis post factũ testam̃tum
capiteminũ atur. id ẽ aut ab hostib capiatur: aut pro crimine

Expanded text:
is rebus, quas diximus, infirmatur. Alio quoque modo testamenta iure facta infirmantur, si aliquis post factum testamentum capite minuatur, id est aut ab hostibus capiatur, aut pro crimine
Abbreviated transcription (Latin):
petitio si tamen ab auctorecui cõmpetebat fuerit inchoata
finalis actio homicidii furti tutelae gestae defugitiuis decu¬
rialibus uel de collegiatis reuocandis. empti. uenditi locat
et conducti nego ciorum gestorum mandati prosocio.

Expanded text:
petitio, si tamen ab auctore, cui conpetebat, fuerit inchoata finalis actio, homicidii, furti, tutelae gestae, de fugitivis, de curialibus vel de collegiatis revocandis, empti venditi, locati et conducti, negotiorum gestorum, mandati, pro socio.
Abbreviated transcription (Latin):
XX. DEXUΡTΙIS Eponsalia taminter puberes quã int̃ in pu¬
beres contrahiposs. Distaint̃ ñ inđ U Eorũ quiin potestate
patris sunt sineuoluntate cius matrimonia iure non contrahun¬
tur. sed contracta non soluuntur. contẽplatione enĩ publicae uti

Expanded text:
. De nuptiis Sponsalia tam inter puberes quam inter impuberes contrahi possunt. Eorum qui in potestate patris sunt sine uoluntate eius matrimonia iure non contrahuntur, sed contracta non soluuntur: contemplatio enim publicae uti
Abbreviated transcription (Latin):
Anit PA Sicum parentibus puellae nihilquis quam
ante definiat uteam suum debeat coniugio sociare et cam
uł inuitam rapuerit uel uoluntate siraptori puella consen¬
tiat pariterpuniantur si quis uero examicis uel familia
aut fortas senutrices puellac consilium raptus dederint aut
oportunitatem prebuerint rapiendi lique factũ plũbum
in faucib et in ore suscipiant ut merito illa pars corporis
concludatur dequa hortamenta sceleris ministrata noscun¬
tur. illa uero querapitur inuitae quae non uocibus suis de
raptore clam a uerit ut uicinorum uel parentum solatio
adiutaȩ liberari pos sint parentum suorum eis successio dene¬
detur raptori conuicto app̃ellari non liceat. sed statimin¬
ter ipsam discussiomis inicia aiudice puniatur. quodsi for

Expanded text:
ATIO. Si cum parentibus puellae nihil quisquam ante definiat, ut eam suo debeat conjugio sociare, et eam vel invitam rapuerit, vel volentem, si raptori puella consentiat, pariter puniantur. Si quis vero ex amicis aut familia aut fortasse nutrices puellae consilium raptus dederint, aut opportunitatem praebuerint rapiendi, liquefactum plumbum in ore et in faucibus suscipiant, ut merito illa pars corporis concludatur, de qua hortamenta sceleris ministrata noscuntur. Illae vero, quae rapiuntur invitae, quae non vocibus suis de raptore clamaverint, ut vicinorum vel parentum solatio adjutae liberari possent, parentum suorum eis successio denegetur. Raptori convicto appellare non liceat, sed statim inter ipsa discussionis initia a judice puniatur. Quod si for
Abbreviated transcription (Latin):
palatnos superhac reolim directos necdum quid profscerint
retulis se quare nolumus hunctitulũ interpretationis huius¬
ce iussionis adiungi. Nesub occasione orationis accepta consu¬
mant dicienim reliqua non possunt unde non residua pars
sedom nes quae sperari potest summadebetur.

Expanded text:
palatinos super hac re olim directos necdum quid profecerint palatinos super hac re olim directos necdum quid profecerint rettulisse. Quare nolumus hunc titulum interpretationi huiusce iussionis adiungi, ne sub occasione orationis accepta consumant. Dici enim reliqua non possunt, unde non residua pars, sed omnis quae sperari potest summa debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ ab eo integritatis reuerentiam custo diri qui nouit
se tot custodes hebere quod iudices aliter pergenti ad pro¬
uinciã et fortunarum et famae iubemus eẽ discrimen
reuocetur publicitimore periculi quẽ occultae cupiditas
festinare conpellit similis condicio manebit officiũ eius potes¬
tatisq discussorẽ mitterecupiens non fideliter suggesserit ad¬
testationẽ gestorũ formamittendi quã statuimus debereserua¬
ri sardinã ab hoc excipi placuit qnm̃ apud non nullos callidita¬
te quadãmaxima pars pecuniae resedit quã exactã publicis
oportuit erogationib: ad publicari cũ satis fecerit ad ipsã quoq
beneficianr̃a peruenient: in lui ri comitis reipriuatae insi¬
nuatio patefecit dudũ nram clementiam precepisse intra
africam sicut peralias prouincias adiectionem quinquennii
preciodistractorum prediorũ abemptorib debere suppleri

Expanded text:
Necesse est ab eo integritatis reverentiam custodiri, qui novit Necesse est ab eo integritatis reverentiam custodiri, qui novit tot se custodes habere quot iudices. Aliter pergenti ad provinciam et fortunarum et famae iubemus esse discrimen; revocetur publici timore periculi, quem occulta cupiditas festinare conpellit. Similis condicio manebit officium eius potestatis, quae discussorem mittere cupiens non fideliter suggesserit adtestatione gestorum formam mittendi quam statuimus debere servari. Sardiniam ab hoc excipi placuit, quoniam apud nonnullos calliditate quadam maxima pars pecuniae resedit, quam exactam publicis oportuit erogationibus adplicari: cum satisfecerit, ad ipsam quoque beneficia nostra pervenient. Inlustris viri comitis rei privatae insinuatio patefecit dudum nostram clementiam praecepisse intra Africam, sicut per alias provincias, adiectione quinquennii pretium distractorum praediorum ab emptoribus debere suppleri;