comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tecta fiemunt. resonati magnis clamoribus ether:
Non aliter quã sunmissis ruat hostibus om̃is
Cartago: aut antiqua tytus flãmeq furentes
Culmina perq hominum uoluantiri peiq deorum:
Audit exanimis trepido q exterrita cursu
Unguibus ora soror fedans et pectora pugnis.
Permedios tuit. ac morientem nomine clamat:
Hoc illud germana fuit: me fraude petebas:
Hoc rogus iste michi. hoc ignes areq parabant:
Quid primum deserta querar: comitem ne sororẽ
Spreuisti moriens: eadem me ad fata uocasses:
Idem ambas ferro dolor: atq eadem hora tulisfet
His etiam stiuxi manibus patuos q uocaui
Uoce deos: sicte ut posita crudelis ab essem:
Extinxi me teq soror. populumq patiesq
Bidonios. urbemq tuam. date uulnera limphis
Abluam. et extremus siquis super alitus ęxrat.
Dre legam. sic fata. gradus euaserat altos.
Semianimem q sinu germanam amplexa fouebat
Cum gemitu. atq atios siccabat ueste ciuores.

Expanded text:
tecta fremunt; resonat magnis plangoribus aether, tecta fremunt; resonat magnis plangoribus aether, non aliter, quam si immissis ruat hostibus omnis Karthago aut antiqua Tyros, flammaeque furentes culmina perque hominum volvantur perque deorum. Audiit exanimis, trepidoque exterrita cursu unguibus ora soror foedans et pectora pugnis per medios ruit, ac morientem nomine clamat: Hoc illud, germana, fuit? Me fraude petebas? Hoc rogus iste mihi, hoc ignes araeque parabant? Quid primum deserta querar? Comitemne sororem sprevisti moriens? Eadem me ad fata vocasses: idem ambas ferro dolor, atque eadem hora tulisset. His etiam struxi manibus, patriosque vocavi voce deos, sic te ut posita crudelis abessem? Exstinxti te meque, soror, populumque patresque Sidonios urbemque tuam. Date volnera lymphis abluam, et, extremus si quis super halitus errat, ore legam. Sic fata, gradus evaserat altos, semianimemque sinu germanam amplexa fovebat cum gemitu, atque atros siccabat veste cruores.
Abbreviated transcription (Latin):
Dat danium: non hos quesitum munus ĩ usus:
Sic postꝙ̃ iliacas uestes gnotumq cubile
Conspexit. paulum lacrmus. et mente morata
Incubuit ꝙ thoro. dixit q nouissima uerba:
Dulces exuuie: dum fata deus q sinebant.
Accipite hanc animam. meq his exsolute curis:
Pixi et quem dederat cuisum fortuna peregi.
Et nunc magna mei sub terras ibit ymago.
Drbem predatam statui. iea menia uidi
Ulta uirum. penas inimico fratre recepi:
Felix heu nimiũ felix. silictora tantum
Numꝙͣ dardanie tetigissent nra carine:
Dixit. et os impressa thoro moriemur inultie:
Sed moriamur ait. sic sic uiuat ire sub umbras.
Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto
Dardanus. et nr̃e secum ferat omnia mortis:
Sixerat. atq illam media inter talia ferro
C ollapsam aspiciunt comites. ensemq cruore
Epumantem. sparsaq manus. it clamor ad alta
A tua. concussam bacatur fama per uibem:
Lamentis gemituq: et fẽmineo ululatu

Expanded text:
Dardanium, non hos quaesitum munus in usus. Dardanium, non hos quaesitum munus in usus. Hic, postquam Iliacas vestes notumque cubile conspexit, paulum lacrimis et mente morata, incubuitque toro, dixitque novissima verba: Dulces exuviae, dum fata deusque sinebant, accipite hanc animam, meque his exsolvite curis. Vixi, et, quem dederat cursum fortuna, peregi, et nunc magna mei sub terras ibit imago. Urbem praeclaram statui; mea moenia vidi; ulta virum, poenas inimico a fratre recepi; felix, heu nimium felix, si litora tantum numquam Dardaniae tetigissent nostra carinae! Dixit, et, os impressa toro, Moriemur inultae, sed moriamur ait. Sic, sic iuvat ire sub umbras: Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto Dardanus, et nostrae secum ferat omina mortis. Dixerat; atque illam media inter talia ferro conlapsam aspiciunt comites, ensemque cruore spumantem, sparsasque manus. It clamor ad alta atria; concussam bacchatur Fama per urbem. Lamentis gemituque et femineo ululatu
Abbreviated transcription (Latin):
Runc olim qͣuocumq dabunt se tempore ures¬
Tictora lictoribus contiatia. fluctibus undãs
Im p̃cor aima armis. pugnent ip̃iq nepotesq.
Sec ait et partes animum uersabat iom̃es:
Inuisam queiens ꝙ primum adrumpeic iucem:
Tum breuiter barcem nutricem affata sichei.
Namq suam patua antiqua cinis ater habebat
En nam cara michi nutux huc siste sororem.
Sic corpus properet fluinali spargere limpha.
Et pecudes secum et monstiata piacula ducat.
Sic ueniat. tuq ip̃a pia tege timpora uitta.
Sacia ioui stigio que rite incepta paraui
Perficere est animus. finemq inponeie curis.
Dardaneiq rogum capitis permictere flame:
Sic ait. ila giadum studio celerabat anili
E etcopnda. et ceptis inmanibus effera dico.
S anguineam uoluens aciem maculisq tiementes
Interfusa genas. et palida morte futura.
Interiora domus inrumpit limina et altos
Conscendit furibunda togos. ensem ꝙ recludit

Expanded text:
nunc, olim, quocumque dabunt se tempore vnunc, olim, quocumque dabunt se tempore vLitora litoribus contraria, fluctibus undas imprecor, arma armis; pugnent ipsique nepotesque. Haec ait, et partis animum versabat in omnis, invisam quaerens quam primum abrumpere lucem. Tum breviter Barcen nutricem adfata Sychaei; namque suam patria antiqua cinis ater habebat: Annam cara mihi nutrix huc siste sororem; dic corpus properet fluviali spargere lympha, et pecudes secum et monstrata piacula ducat: sic veniat; tuque ipsa pia tege tempora vitta. Sacra Iovi Stygio, quae rite incepta paravi, perficere est animus, finemque imponere curis, Dardaniique rogum capitis permittere flammae. Sic ait: illa gradum studio celerabat anili. At trepida, et coeptis immanibus effera Dido, sanguineam volvens aciem, maculisque trementis interfusa genas, et pallida morte futura, interiora domus inrumpit limina, et altos conscendit furibunda rogos, ensemque recludit
Abbreviated transcription (Latin):
Sol qui terrarum flamis opera om̃ia lustias.
Tuq harum interpres curarũ. et conscia iuno.
Nocturnis es hecate tuuiis ululata perurbef.
Et dire ultuces. et dii morientis elisse.
Acͣcpite hec. meritumq malis aduertite numen
Et nr̃as audite preces. si tangere portus
Infandum caput. ac terris adnare necesse est.
Et sic fata ioius poscunt hic terminus heret.
tbello audacis populi uexatus et armis.
C inbus extorris complexu auulsus uili
Auxilium imploret. uideat q indigna suorum
Funera. nec cũ se sub leges pacis iniquie
Tradiderit. Regno aut optata luce fruatur.
Sed cadat ante diem. media q ĩ humatus harena.
Hec precor. hanc uocem extiemam cũ sanguine fudo:
Tum uos. otyriistrrpem et genus om̃e futurum
E xercete odiis. cineriq hec mictite nostio
Munera. nullus amor populis nec federa sunto:
Exoriare aliquis nostus exossibus ultor.
Qui face dardanios ferro q sequare colonos:

Expanded text:
Sol, qui terrarum flammis opera omnia lustras, Sol, qui terrarum flammis opera omnia lustras, tuque harum interpres curarum et conscia Iuno, nocturnisque Hecate triviis ululata per urbes, et Dirae ultrices, et di morientis Elissae, accipite haec, meritumque malis advertite numen, et nostras audite preces. Si tangere portus infandum caput ac terris adnare necesse est, et sic fata Iovis poscunt, hic terminus haeret: at bello audacis populi vexatus et armis, finibus extorris, complexu avulsus Iuli, auxilium imploret, videatque indigna suorum funera; nec, cum se sub leges pacis iniquae tradiderit, regno aut optata luce fruatur, sed cadat ante diem, mediaque inhumatus harena. Haec precor, hanc vocem extremam cum sanguine fundo. Tum vos, o Tyrii, stirpem et genus omne futurum exercete odiis, cinerique haec mittite nostro munera. Nullus amor populis, nec foedera sunto. Exoriare aliquis nostris ex ossibus ultor, qui face Dardanios ferroque sequare colonos,
Abbreviated transcription (Latin):
Fidit. et equatis classem procedere uelis:
Lictora ꝙ et uacuos sensit sine remige portus:
Tenor quaterq mani pectus percussa de corii.
lauentes q abscisa comas. geoh iupite ibit
Hic ait: et nris illus erit aduena ⁊ egnis :¬
onatema expedient totaꝙ exutbe scquentu:
rripient ꝙ rates alii naualibus: i te
Feite citi flamas. date tela. impellite remos.
Que locuior: qut ubisuim: q̾mentem isamia mutat :
Infelre dido nunc te fata impia tangunt¬
um decuit cũ scaptia dabas. eñ dextia fidese
Quem secum patuos aiunt portare penates.
Quem subiisse humeris confectum etate parentem.
Non potin arreptum diuellere corpus:et undis
Spargere: non socios: non ip̃m absumere ferre
A scanium patuis q epulandũ ponere mensis:
Uerium anceps pugne fuerat fortuna. fuisset:
Quem metui moritura: faces in castia tulissem.
Implessemq foros flamis. gnatum q patiem q
Cum genere extinxissem. memet super ip̃a dedissem:

Expanded text:
vidit, et aequatis classem procedere velis, vidit, et aequatis classem procedere velis, litoraque et vacuos sensit sine remige portus, terque quaterque manu pectus percussa decorum, flaventesque abscissa comas, Pro Iuppiter, ibit hic ait et nostris inluserit advena regnis? Non arma expedient, totaque ex urbe sequentur, deripientque rates alii navalibus? Ite, ferte citi flammas, date vela, impellite remos!— Quid loquor, aut ubi sum? Quae mentem insania mutat? Infelix Dido, nunc te facta impia tangunt. Tum decuit, cum sceptra dabas.—En dextra fidesque, quem secum patrios aiunt portare Penates, quem subiisse umeris confectum aetate parentem! Non potui abreptum divellere corpus, et undis spargere? Non socios, non ipsum absumere ferro Ascanium, patriisque epulandum ponere mensis?— Verum anceps pugnae fuerat fortuna:—fuisset. Quem metui moritura? Faces in castra tulissem, implessemque foros flammis, natumque patremque cum genere extinxem, memet super ipsa dedissem.
Abbreviated transcription (Latin):
Iam mare turbari trabibus. seuas q udebis
Conlucere faces. iam feuiere lictora flãmis.
Ei tehis attigent tertis auora moriantem
Eemnge iumpe moras. uarium et mutabile semper
Femiina. sic fatus nocti semmiscuit atie
Cum uero eneas subitis exterritus umbris
Seetipit et somno corpus. socios ꝙ fatigat.
tecibites iugilate uiri et considite transtu
Polute uela citi deus ethere missus ab alto
Festimare fugam. tortos q incidere funes.
cce iteuim stimulat: sequimut te sc̃e deorum
Quis quis es. impeuo qp̃ patemus ouantes sitc̃iũ
Edsis. o placidus q uues. et sidera celo
D ex tera feras: dixit uagmaqs erripit ensem
Fumineum strictoq ferit retinacula ferro.
I dem om̃ts simul aidor habet rapiũt q tuuntq
Lictora deser: ere latet sub classibus ȩquiou.
Pomei torquent spumas. et cerula uiuint.
Et iam prima nouo spargebat lumme te ras.
Ihytoni cioceum linquens aitora cubile:¬
Regina especulis cum primũ albestere lucem

Expanded text:
Iam mare turbari trabibus, saevasque videbis Iam mare turbari trabibus, saevasque videbis conlucere faces, iam fervere litora flammis, si te his attigerit terris Aurora morantem. Heia age, rumpe moras. Varium et mutabile semper femina. Sic fatus, nocti se immiscuit atrae. Tum vero Aeneas, subitis exterritus umbris, corripit e somno corpus, sociosque fatigat: Praecipites vigilate, viri, et considite transtris; solvite vela citi. Deus aethere missus ab alto festinare fugam tortosque incidere funes ecce iterum stimulat. Sequimur te, sancte deorum, quisquis es, imperioque iterum paremus ovantes. Adsis o placidusque iuves, et sidera caelo dextra feras. Dixit, vaginaque eripit ensem fulmineum, strictoque ferit retinacula ferro. Idem omnes simul ardor habet, rapiuntque ruuntque; litora deseruere; latet sub classibus aequor; adnixi torquent spumas et caerula verrunt. ETithoni croceum linquens ARegina e speculis ut primum albescere lucem
Abbreviated transcription (Latin):
Inferar: et quos sidonia uix urbe ⁊ euelli
Ruisus agam pelago : et uentis dare uela iubebo:
Quin morere ut merita es. ferroq auerte dolorẽ.
Tulacrimis cuicta meis. tuprima furentem
His germana malis honeas. atq obicis hosti.
Non licuit᷑ thalami expertem sine cumine uitam
Degere. more fere: tales nec tangere curas:
Non seruata fides cineri promissa sicheo
Tantos illa suo rumpebat pectore questus:
E neas celsampuppi iam certus eundi
Tarpebat somnos rebus iam ⁊ite paratis:
uic se forma dei uultu ⁊edeuntis eodem
Optulit insomnis. ⁊ ursusq ita uisamonere .
Ofmia meicurio similis uocemq coloremq
Et tanes fiauos. et membra decora iuuente:
Enate dea potes hoc sub casu ducere somnos:
Nec que te circunstent oe inde pericula cernis
Demens: nec zephiros audis spuare secundos:
Illa dolos dirumq nephas inpectore uer sat
Ceita mori. uazio q irarum fluctuat estu.
Non fugis hĩc prcceps dum precipitaie potestas:

Expanded text:
inferar, et, quos Sidonia vix urbe revelli, inferar, et, quos Sidonia vix urbe revelli, rursus agam pelago, et ventis dare vela iubebo? Quin morere, ut merita es, ferroque averte dolorem. Tu lacrimis evicta meis, tu prima furentem his, germana, malis oneras atque obicis hosti. Non licuit thalami expertem sine crimine vitam degere, more ferae, tales nec tangere curas! Non servata fides cineri promissa Sychaeo! Tantos illa suo rumpebat pectore questus. Aeneas celsa in puppi, iam certus eundi, carpebat somnos, rebus iam rite paratis. Huic se forma dei voltu redeuntis eodem obtulit in somnis, rursusque ita visa monere est— omnia Mercurio similis, vocemque coloremque et crinis flavos et membra decora iuventa: Nate dea, potes hoc sub casu ducere somnos, nec, quae te circum stent deinde pericula, cernis, demens, nec Zephyros audis spirare secundos? Illa dolos dirumque nefas in pectore versat, certa mori, varioque irarum fluctuat aestu. Non fugis hinc praeceps, dum praecipitare potestas?
Abbreviated transcription (Latin):
Tum tacet omnis ager. pecudes pieteq uoiucies
QQueq lacus late liquidos queq aspeia dumis
Quia tenent. somno posite sub nocte silenti
Fenibant cuias. et corda oblta laborum.
Et non infelix animi phenissa. nec umquam
Soluitur in somnot oculis ueaut pectore noctem
cuipit ingeminant cure. ⁊ i sus q ⁊esiuigens
Seuit amor. magno q narũ fluctuat esti¬
ꝑ it adeo insistit secumqrita corde uolitat
Enquid ago tursus ne piccos irrisa priores
Expeuiar : numadum ꝙ petã conubia suplex
Quos ego sum tociens iam dedignata maritos:
Iiliacas igitur classes atq ultima teuctum
Iussa sequar. quia ne auxilio iuuat ante leuatos:
Et bene apudmemores ueteus stat giacia facti
Qius me autemsfac uells sinet : ratibusq supeibis
Irtisam accipiet: nescis heuperdita. nec dum
Laomedontee sentis per iuria gentis:
Quid tum: sola fuga nautas comitabor ouantes:
An tiris omniũq manu stipata meorum

Expanded text:
cum tacet omnis ager, pecudes pictaeque volucres, cum tacet omnis ager, pecudes pictaeque volucres, quaeque lacus late liquidos, quaeque aspera dumis rura tenent, somno positae sub nocte silenti lenibant curas, et corda oblita laborum. At non infelix animi Phoenissa, nec umquam Solvitur in somnos, oculisve aut pectore noctem accipit: ingeminant curae, rursusque resurgens saevit amor, magnoque irarum fluctuat aestu. Sic adeo insistit, secumque ita corde volutat: En, quid ago? Rursusne procos inrisa priores experiar, Nomadumque petam conubia supplex, quos ego sim totiens iam dedignata maritos? Iliacas igitur classes atque ultima Teucrum iussa sequar? Quiane auxilio iuvat ante levatos, et bene apud memores veteris stat gratia facti? Quis me autem, fac velle, sinet, ratibusve superbis invisam accipiet? Nescis heu, perdita, necdum Laomedonteae sentis periuria gentis? Quid tum, sola fuga nautas comitabor ovantes, an Tyriis omnique manu stipata meorum
Abbreviated transcription (Latin):
Figo ussa paret:
Et regina pira penetiali inseoe sub auras
Erectaingenti. tedis atq ilice secta
Intendit q locum seitis. et fronde coronat
Funeia. super exuuias ensem q ⁊elctum
Effigiem ꝙ thoro locat.haud ingnara futira
Stant are ciicum et crinis effusa saceidos
Teicentum tonat ote deos. eieb si q chaosq
Tergeminam q hocatem tua uligmis oradiane
Spai sciat et laticis simulatos fontis aucini.
F aulcibus et messe ad lunã querutur aems
Pubentes heibe ngri cum lacte ueneni.
E uem̃tit et nastentis equi defionte reuulfus
Et matri prreptus amor.
⁊ pa mola mãnbus ꝙ piis altaria uixta
Unum exuta pedem. uindis ĩueste r ecinta
Testatur moritura deos. et conscia fati
Sidera. tum si quod non equo fede: e amantis
Ture rumen habet iustũ q memorq precatir:
Noxeiat et placidum carpebant fessa soporem
For pora perterzas. silueq et seua quiciant
E quora. cũ medio uoluuntur sidera lapsis.

Expanded text:
ergo iussa parat. ergo iussa parat. At regina, pyra penetrali in sede sub auras erecta ingenti taedis atque ilice secta, intenditque locum sertis, et fronde coronat funerea; super exuvias ensemque relictum effigiemque toro locat, haud ignara futuri. Stant arae circum, et crines effusa sacerdos ter centum tonat ore deos, Erebumque Chaosque, tergeminamque Hecaten, tria virginis ora Dianae. Sparserat et latices simulatos fontis Averni, falcibus et messae ad lunam quaeruntur aënis pubentes herbae nigri cum lacte veneni; quaeritur et nascentis equi de fronte revolsus et matri praereptus amor. Ipsa mola manibusque piis altaria iuxta, unum exuta pedem vinclis, in veste recincta, testatur moritura deos et conscia fati sidera; tum, si quod non aequo foedere amantes curae numen habet iustumque memorque, precatur. Nox erat, et placidum carpebant fessa soporem corpora per terras, silvaeque et saeva quierant aequora: cum medio volvuntur sidera lapsu,
Abbreviated transcription (Latin):
Axem humero torquet. stellis ardentibus aptum.
Hinc michi massile gentis monstiata sacerdos
Hesperidum templi custos epulas q draconi
Que dabat. et sacros seruabat inarbore ramos.
Spargens humida mella soporfferũ ue papauer:
ec se carminibus promictit soluere mentes
Quas uelit. aut aliis duras immictere curas.
Sistere aquã fluiuis. et uertere sidera retio.
Nocturnos q ciet manes. mugire uidebis
Sub pedibus terram. et descendere montib ornos:
Cestor cara deos. et tegermana. tuumq¬
Dulce caput. magicas inuitam accinger artes:
Tusecreta pyram tecto inteuiore sub auras
Erige. et arma ura thalamo que fixa reliquit
Impius. exuuiasq omnes lectumq iugalem¬
Quo perissuper inponas. abolere nephandi
C uncta iuri moinmenta iuibet monstiata sacerdos:
Hec effata suet. palor simul occupat ora:
Non tn anna nouis pretexere funera sacus
Germanam ciedit. nec tantos mente furores
Concipit laud grauioia timet quã morte sichei:

Expanded text:
axem humero torquet stellis ardentibus aptum: axem humero torquet stellis ardentibus aptum: hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos, Hesperidum templi custos, epulasque draconi quae dabat, et sacros servabat in arbore ramos, spargens umida mella soporiferumque papaver. Haec se carminibus promittit solvere mentes quas velit, ast aliis duras immittere curas, sistere aquam fluviis, et vertere sidera retro; nocturnosque movet Manis: mugire videbis sub pedibus terram, et descendere montibus ornos. Testor, cara, deos et te, germana, tuumqdulce caput, magicas invitam accingier artes. Tu secreta pyram tecto interiore sub auras erige, et arma viri, thalamo quae fixa reliquit impius, exuviasque omnis, lectumque iugalemquo perii, superimponas: abolere nefandi cuncta viri monumenta iuvat, monstratque sacerdos. Haec effata silet; pallor simul occupat ora. Non tamen Anna novis praetexere funera sacris germanam credit, nec tantos mente furores concipit, aut graviora timet, quam morte Sychaei:
Abbreviated transcription (Latin):
Pinc exalidie uoces et uerba uocantis
Esaunci nox cum terras obscura teneret.
Ddiaqͦ clllminibus ferali carmine buto
Dert queri: et longas infictũ ouccie uoces:
Nultaq prettiea uatũ predicta priorum
Ceccibili monitu horrificant. agit ip̃e furentem
In somiis ferus eneas. sempe:q telinqui
Dola sibi sempei longam in comitata uioetu
Lreuam et tyrios descita querere tetra.
EFumen dum ueluti demens uidet agmina pentheus.
Et solem geminum et ouplice e ostendeie thedas.
Aut agamenonius sẽnis agitatus horestes.
matam facibus matiẽ et serpentious et¬
E um fugit. ultuces q sedent in limine one:
Tudi concepit furias euicta dolore.
e uuit e meri. tempus secum ip̃a modumo¬
E xigit. et mestam onctis aggressa sororem
Coniu am uultu tig. aespem fionte seuenat
In ueni germana uiam. gratare sorori
Que michi teddat eum: uel eo me soluat amantem:
Deceam finem iuxta solemq cadentem
Oitimus ethiopum locus ẽ: ubi maximus athallas

Expanded text:
inc exaudiri voces et verba vocantis visa viri, nox cum terras obscura teneret; solaque culminibus ferali carmine bubo saepe queri et longas in fletum ducere voces; multaque praeterea vatum praedicta priorum terribili monitu horrificant. Agit ipse furentem in somnis ferus Aeneas; semperque relinqui sola sibi, semper longam incomitata videtur ire viam, et Tyrios deserta quaerere terra. Eumenidum veluti demens videt agmina Pentheus, et solem geminum et duplicis se ostendere Thebas; aut Agamemnonius scaenis agitatus Orestes armatam facibus matrem et serpentibus atris cum fugit, ultricesque sedent in limine Dirae. Ergo ubi concepit furias evicta dolore decrevitque mori, tempus secum ipsa modumque exigit, et, maestam dictis adgressa sororem, consilium voltu tegit, ac spem fronte serenat: Inveni, germana, viam—gratare sorori— quae mihi reddat eum, vel eo me solvat amantem. Oceani finem iuxta solemque cadentem ultimus Aethiopum locus est, ubi maxumus Atlas
Abbreviated transcription (Latin):
Fripiare mͥ. pallas te hoc uulnete pallas
Imolat & penã scelerato ex sanguine sumit
Hoc dicẽs fertũ aduerso sub pectõre condit
Feruidus ast illi soluũt̾ frigore membra
Uitaq cũ gemitu fugit indignata sub umbras.

Expanded text:
eripiare mihi? Pallas te hoc volnere, Pallas eripiare mihi? Pallas te hoc volnere, Pallas immolat et poenam scelerato ex sanguine sumit, hoc dicens ferrum adverso sub pectore condit fervidus. Ast illi solvuntur frigore membra vitaque cum gemitu fugit indignata sub umbras.
Abbreviated transcription (Latin):
Ingẽs ad t̾ra duplicato poplite turnus
Consurgũt gemitu rutuli totꝰq remugit
Mons circũ & uocẽ late nemora alta remittũt
Ille humilis supplexq oculos dextrãq p̃cantẽ
Protendens eꝗdem merui. nͨ dep̃cor inꝗt
Utere sorte tua miseri te si qua parentis
Tangere cura põt oro fuit & tibi talis
Ancħises genitor. dauni miserere senecte
Et me seu corpꝰ spoliatũ lumine maiꝰ
Red de meis. ui cisti: et uictũ tendere palmas
Ausonii uidere tua ẽ Lauinia conurx
Ulteriꝰ ne tende odiis stetit acex ĩ armis
Eneas uoluẽs oculos dextrãq repressit
Et iã iamq magis cunctantẽ flecte̾ sermo
Ceꝑat infelix humero tum apparuit alto
Balteus & notis fulserũt cingula bulis
Pallantis pueri uictũ que uulnere turnꝰ
Strauerat atq humeris inimicũ insigne gerebat
Ille oculis postꝙ̃ seui monum̃ta doloris
Exiiuasq hausit furiis accensus & ira
Terribilis tu ne hinc spoliis indute meoꝵ

Expanded text:
ingens ad terram duplicato poplite Turnus. ingens ad terram duplicato poplite Turnus. Consurgunt gemitu Rutuli, totusque remugit mons circum, et vocem late nemora alta remittunt Ille humilis supplexque oculos, dextramque precantem protendens, Equidem merui nec deprecor, inquit: utere sorte tua. Miseri te siqua parentis tangere cura potest, oro fuit et tibi talis Anchises genitor, Dauni miserere senectae et me seu corpus spoliatum lumine mavis redde meis. Vicisti, et victum tendere palmas Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx: ulterius ne tende odiis. Stetit acer in armis Aeneas, volvens oculos, dextramque repressit; et iam iamque magis cunctantem flectere sermo coeperat, infelix umero cum apparuit alto balteus et notis fulserunt cingula bullis Pallantis pueri, victum quem volnere Turnus straverat atque umeris inimicum insigne gerebat. Ille, oculis postquam saevi monimenta doloris exuviasque hausit, furiis accensus et ira terribilis, Tune hinc spoliis indute meorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec spatiũ euasit totũ neq ꝑtulit ictũ
Ac uelut in sõnis oculos ubi languida p̃ssit
Nocte ꝗes neꝗcꝙͣ auidos extendẽ curcsus
Uelle uidem̃ & ĩ mediis conatibꝰ egri
Succidimꝰ non lingua ualet nõ corpore note
Sufficiũt uires nͨ uox aut uerba sequuntꝰ
Sic turno quacũq uiã uirtute petiuit
Successu dea dira negat cũ pectore sensus
Uertunt᷑ uarii rutulos aspectat & urbe
Cunctat᷑q metu: telũq instare tremiscit
Nec qͦ se eripiat nͨ qua ui tendat ĩ hoste
Nec cũrꝰ usꝙ̃ uidet aurigãq sorore
Cunctãti telum enͤas fatale coruscat
Sortitꝰ fortunã oculis & corpore toto
Eminꝰ intorquet murali & ꝯcita nũꝙ̃
Torm̃to sic saxa fremũt. nͨ fulmine tãti
Dissultant strepitꝰ uolat atri turbinis instar
Exitiũ dur asta ferens: orasq redudit
Lorice & clipei extremos septẽplicis orbes
ꝑmediũ stridens trãsit femur incidit ictꝰ

Expanded text:
nec spatium evasit totum neque pertulit ictum. nec spatium evasit totum neque pertulit ictum. Ac velut in somnis, oculos ubi languida pressit nocte quies, nequiquam avidos extendere cursus velle videmur et in mediis conatibus aegri succidimus, non lingua valet, non corpore notae sufficiunt vires, nec vox aut verba sequuntur: sic Turno, quacumque viam virtute petivit, successum dea dira negat. Tum pectore sensus vertuntur varii. Rutulos aspectat et urbem cunctaturque metu letumque instare tremescit; nec quo se eripiat, nec qua vi tendat in hostem, nec currus usquam videt aurigamve sororem. Cunctanti telum Aeneas fatale coruscat, sortitus fortunam oculis, et corpore toto eminus intorquet. Murali concita numquam tormento sic saxa fremunt, nec fulmine tanti dissultant crepitus. Volat atri turbinis instar exitium dirum hasta ferens orasque recludit loricae et clipei extremos septemplicis orbes. Per medium stridens transit femur. Incidit ictus
Abbreviated transcription (Latin):
Ingens arboreũ & seuo sic pectore fat᷑
Que nũc deiñ mora ẽ aut ꝗd iã turne retractas
Non cũsu seuis certandũ ẽ cominꝰ armis
Uerte ões tete ĩ facies & ꝯtrahe ꝗc ꝗd
Siue annuis siue arte uales. opta ardua pẽnis
Astra seꝗ clausũq caua te condẽ t̾ra
Alle caput quassãs nõ me tua feruida t̾rẽt
Dicta ferox dii me t̾rẽt & iupit̾ hostis
Nec pła effatꝰ saxũ circũ spicit ingẽs
Saxũ antiquũ ingẽs cãpo qͦd forte iacebat
Limes agro positũ lite ut discernẽt᷑ arui
Uix illud lectibis sex ceruice subirẽt
Qualia nũc hoĩu producit corpora tellus
Ille manu captũ trepida torq̃bat ĩ hostem
Altior insurgẽs & cursu ꝯcitꝰ heros
Sed neq cũrente sed nͨ cogͦscit euntẽ
Tollentẽ ue manu saxũq ĩmane mouentĩ
Cienua labãt trepidꝰ cõcreuit frigore sanguis¬
Tũ lapis ip̃e uiri uacuũ ꝑ in ane uolut᷑

Expanded text:
ingens arboreum et saevo sic pectore fatur: ingens arboreum et saevo sic pectore fatur: Quae nunc deinde mora est? Aut quid iam, Turne, retractas? Non cursu, saevis certandum est comminus armis. Verte omnis tete in facies et contrahe quidquid sive animis sive arte vales; opta ardua pennis astra sequi clausumve cava te condere terra. Ille caput quassans Non me tua fervida terrent dicta, ferox: di me terrent et Iuppiter hostis. Nec plura effatus saxum circumspicit ingens, saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat, limes agro positus, litem ut discerneret arvis. Vix illud lecti bis sex cervice subirent, qualia nunc hominum producit corpora tellus: ille manu raptum trepida torquebat in hostem altior insurgens et cursu concitus heros. Sed neque currentem se nec cognoscit euntem tollentemve manus saxumve immane moventem; genua labant, gelid lapis ipse viri, vacuum per inane volutus,
Abbreviated transcription (Latin):
Oili membra nouꝰ soluit formidine torpor
Arrecteq hortore come & uox faucibꝰ hesit
At procul ut dire stridorẽ agͦuit & alas
Infelix crinesscindat uiturna solutos
Unguibꝰ ora soror fedãs & pectora pugnis
Quid nũc te tua turne põt germana iuuare
Aut ꝗd iã dire suꝑat mͥ qua tibi luce
Arte morer tali nõ possum opponẽ mõstro
Iam iã linqͦ acies nec me terrẽ timẽtẽ
Obscene uolucres alaꝵ uerbera nosco
Letalẽq sonũ nec fallũt iussa suꝑba
Magnanimi iouis ħ ꝓu̾ginitate reponit
Quo uitã dedit et̾na. cur mõtis adẽpta ẽ
Conditio. possez tãtos finire dolores
Nunc certe & miẜo fr̃ĩ comes ire ꝑumbras
Immortalis ego aut ꝗcꝙp̃ mͥ dulce meoꝵ
Te sine fr̃ erit. & q̃ satis alta deiscat
Terra mͥ manesq deã demittat ad imos
Tantũ effata caput glauco ꝯtexit amictu
Multa gemens & se fliuio dea ꝯdidit alto
Eneas instat cõtta telũq coruscat

Expanded text:
Olli membra novus solvit formidine torpor, Olli membra novus solvit formidine torpor, adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit. At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas, infelix crinis scindit Iuturna solutos, unguibus ora soror foedans et pectora pugnis: Quid nunc te tua, Turne, potest germana iuvare? Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem arte morer? Talin possum me opponere monstro? Iam iam linquo acies. Ne me terrete timentem, obscenae volucres: alarum verbera nosco letalemque sonum, nec fallunt iussa superba magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit? Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast condicio? Possem tantos finire dolores nunc certe et misero fratri comes ire per umbras! Immortalis ego? Aut quicquam mihi dulce meorum te sine, frater, erit? O quae satis ima dehiscet terra mihi Manisque deam demittet ad imos? Tantum effata caput glauco contexit amictu multa gemens et se fluvio dea condidit alto. Aeneas instat contra telumque coruscat
Abbreviated transcription (Latin):
Uno eocdemq tulit partu paribꝰq reuinxit
Serpentũ spiris uentosasq addidit alas
Ne iduis ad solu seuiq ĩ limine regis
Apparẽt acuũtq metꝰ mortalibꝰ egris
Si qñ letum horifeꝵ mortisq leum rex
Molitꝰ meritasq aut bello te̾ritat urbes
Haꝵ unã celerẽ demittit ab etere sumo
Lupiter hic inq om̃ iut̾ne ꝯcũrere ussit
Illa nolit celeriq ad terrã turbine fert᷑
Non secꝰ ac neruo ꝑ nube impulsa sagipta
Armatã seui ꝑtꝰ quam felle ueneni
Parthus siue cidon telũ immedicabile torsit.
Stridens & celeres in cognita trãsilit umbras
Talis se sata nocte tulit terrasq petiuit
Postꝙ̃ acies uidet iliacas atq agmina turni
Alitis in ꝑue subitã collecta figuram
Que quonclã in bustis aut cułminibꝰ desertis
Nocte sedens seꝵ canit ĩportuna ꝑ umbras
Hanc uersa ĩ faciẽ turni se pestis ad ora
Fertq refertq sonãs lipeũq reu̾berat alis

Expanded text:
uno eodemque tulit partu paribusque revinxit uno eodemque tulit partu paribusque revinxit serpentum spiris ventosasque addidit alas. Hae Iovis ad solium saevique in limine regis adparent acuuntque metum mortalibus aegris, siquando letum horrificum morbosque deum rex molitur meritas aut bello territat urbes. Harum unam celerem demisit ab aethere summo Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit. Illa volat celerique ad terram turbine fertur. Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta, armatam saevi Parthus quam felle veneni, Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit, stridens et celeris incognita transilit umbras: talis se sata Nocte tulit terrasque petivit. Postquam acies videt Iliacas atque agmina Turni, alitis in parvae subitam conlecta figuram, quae quondam in bustis aut culminibus desertis nocte sedens serum canit importuna per umbras, hanc versa in faciem Turni se pestis ob ora fertque refertque sonans clipeumque everberat alis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne troas fieri iubeas teucrosq uocari
Aut uocem mutare uiros aut uert̾ẽ uestes
Sit latiũ sint albani ꝑ secula reges
Sit romana potens itala uirtute propago
Es germana iouis faturniq altera proles
Irarũ tantos uoluis sub pectore fluctꝰ
Ueꝵ age & inceptũ frustra sũmitte furore
Do ꝗd uis et me uictꝰq uolensq remitto
Sermonẽ ausonii patriũ moresq tenebunt
Utq ẽ nom̃ erit cõmixti corpore tantũ
Subsident teucri moresq ritꝰq sactoꝵ
Adiciam faciãq oẽs uno ore latinos
Hinc genꝰ ausonio mixtũ qͦd sanguinẽ surget
Supra hoĩes supra ue deos pietate uidebis
Nec gens ulla tuos eque celebrabit honores
Annuit his uino & mentẽ letata retorsit
Interea exedit celo nubẽq relinꝗt
His açtis aliud genitor secũ ip̃e uolutat
Luturnãq parat fratris dimitt̾e̾ ab armis
Dicunt̾ gemine pestes cognomine dire
Quas et tartareã nox intẽpesta megerã

Expanded text:
neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari aut vocem mutare viros aut vertere vestem. Sit Latium, sint Albani per saecula reges, sit Romana potens Itala virtute propago:Es germana Iovis Saturnique altera proles: irarum tantos volvis sub pectore fluctus. Verum age et inceptum frustra submitte furorem do quod vis, et me victusque volensque remitto. Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt, utque est nomen erit; commixti corpore tantum subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum adiciam faciamque omnis uno ore Latinos. Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget, supra homines, supra ire deos pietate videbis, nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores. Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit. Interea excedit caelo nubemque relinquit. His actis aliud genitor secum ipse volutat Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis. Dicuntur geminae pestes cognomine Dirae, quas et Tartaream Nox intempesta Megaeram
Abbreviated transcription (Latin):
Uentũ ad sup̃mu ẽ terris agitare uł uncdis
Troianos potiusti infandũ accendere bellũ
Deformare domũ & luctu miscere himeneos
Uiteriꝰ tẽtare uesto sic iupiter orsus
Sic dea siisso contra saturnia uultu
Ista ꝗdẽ qr nota mͥ tua magne uoluntas
Lupiter & turnũ & t̾ras inuita reliqui
Nec tu me aeria solã nunc sede uideres
Digna indigna pati.sed flãmis cincta sub ĩp̃a
Starẽ acie: traherẽq ĩ unica ĩ p̃lia teucros
Iuturnã misero fateor succurere frĩ
Suasi: & pro uita maiora audere probaui
Non ut tela tñ nõ ut ꝯtenderet arcũ
Adiuro stigii caput implacabile fontis
Una suꝑstitio suꝑis que reddita diuis
Et nunc cedo eꝗde pugnasq exosa relinquo
Illud te nulla fati quod lege tenet᷑
Pro latio obtestor pro maiestate tuoꝵ
Cum iã connubiis pacẽ fidelibꝰ esto
Componẽt cum iã leges & federa iungent
Ne uetꝰ indigenas nom̃ mutare latinos

Expanded text:
ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis Troianos potuisti, infandum adcendere bellum, deformare domum et luctu miscere hymenaeos: ulterius temptare veto. Sic Iuppiter orsus; sic dea submisso contra Saturnia voltu: Ista quidem quia nota mihi tua, magne, voluntas, Iuppiter, et Turnum et terras invita reliqui; nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati, sed flammis cincta sub ipsa starem acie traheremque inimica in proelia Teucros. Iuturnam misero, fateor, succurrere fratri suasi et pro vita maiora audere probavi, non ut tela tamen, non ut contenderet arcum: adiuro Stygii caput implacabile fontis, una superstitio superis quae reddita divis. Et nunc cedo equidem pugnasque exosa relinquo. Illud te, nulla fati quod lege tenetur, pro Latio obtestor, pro maiestate tuorum: cum iam conubis pacem felicibus, esto, component, cum iam leges et foedera iungent, ne vetus indigenas nomen mutare Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
Uiribꝰ haud ullis ualuit discludẽ morsus
Roboris eneas dum nitit᷑ acer & instat
Rursus in aurige faciem cõuersa metisci
Precurit fr̃iq ensem dea daunia reddit
Quod uenꝰ audaci nimphe indignata licere
Accessit telumq alta ab radice reuellit
Oui sublimes armis aĩsq refercti
Hic gladio sidens hic acer & arduꝰ asta
Assistunt contra certamina martis anheli
Iunonem int̾ea rex oĩpotẽtis olimpi
A uoꝗtꝰ fulua pugnas de nube tuentes
Que iã finis erit ꝯiunx ꝗd deniq restat
Indigete eneam scis ip̃a & scire fateris
Deberiꝰ celo fatisa ad sidera tolli
Quid struis aut qua spe gelidis in nubibꝰ heres
Mortali decuit uiolari uulnere diuũ
Aut ensem ꝗd n. sine te uiturna ualeret
Freptũ redli turno & uim cresce̾ uictis
De sine iam tandes p̃cibꝰq inflecte̾ nr̃is
Nec te tantꝰ edat tacitã dolor: et mͥ cure
Sepe tuo dulci tristes exore recu̾sent

Expanded text:
viribus haud ullis valuit discludere morsus viribus haud ullis valuit discludere morsus roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat, rursus in aurigae faciem mutata Metisci procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. Quod Venus audaci nymphae indignata licere adcessit telumque alta ab radice revellit. Olli sublimes armis animisque refecti, hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, adsistunt contra certamina Martis anheli. Iunonem interea rex omnipotentis Olympi adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique restat? Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris deberi caelo fatisque ad sidera tolli. Quid struis, aut qua spe gelidis in nubibus haeres? Mortalin decuit violari volnere divom, aut ensem quid enim sine te Iuturna valeret? ereptum reddi Turno et vim crescere victis? Desine iam tandem precibusque inflectere nostris, ni te tantus edit tacitam dolor et mihi curae saepe tuo dulci tristes ex ore recursent,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex cissurũ urbem minitans & saudꝰ instar
Quinq orbes explẽt cursu totidẽq retractãt retexũt
Huc illuc. neq eũ leuia aut ludicta petuntꝰ
Premia. sed turni de uita aut sanguine certãt
Forte sacer fauno foliis oleaster amaris
Hic steterat nautis olim uenerabile lignũ
Seruati ex undis ubi figere dona solebãt
Laurenti diuo & notas suspendere uestes
Sed stirp̃e teucti nullo discrimine sac̾rũ
Sustulerant puro ut possent cõcurrẽ campo
Hic asta enee stabat huc impetꝰ illã
Detulerat fixã et lenta ab radice tenebat
Incubuit uoluitq manu conuellẽ fertũ
Dardanides teloq sequi quẽ p̃hendẽ cũsu
Non pot̾at tũ uõ amens formidine turnꝰ
Faune p̃cor miserere inꝗt tuq optima ferrũ
Terra tene colui ur̃os si semꝑ honores
Quos contra eneade ferro fecere profanos
Dixit: opẽq dei nõ cassa ĩ uota uocauit
Namq diu luctans lentoq in stirpe moratꝰ

Expanded text:
excisurum urbem minitans et saucius instat. excisurum urbem minitans et saucius instat. Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur praemia, sed Turni de vita et sanguine certant. Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris hic steterat, nautis olim venerabile lignum, servati ex undis ubi figere dona solebant Laurenti divo et votas suspendere vestes, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo. Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam detulerat fixam et lenta in radice tenebat. Incubuit voluitque manu convellere ferrum Dardanides teloque sequi, quem prendere cursu non poterat. Tum vero amens formidine Turnus Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos. Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit. Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus
Abbreviated transcription (Latin):
Dum trepidat ferrũ aurige rapuisse metisci
Idq diu dum terga dabant pallãtia teucri
Suffecit postꝙ̃ arm̾a dei ad uulcania uentũ
Mortalis mucro glacies ceu futilisictu
Dissiluit fulua resplendẽt fragmina arena
Ergo amens diu̾sa fuga petit eqͦra turnus
Et nunc huc inde hue in certos implicat orbes
Undiq .n. dẽsa teucri inclusere corona
Inseꝗtꝰ trepidiq pedẽ pede feruidus urget
Inclusi ueluti si qñ flumine nactus
Ceruũ aut punicee sectũ formidine pẽne
Uenator cursu canis et latratibꝰ instat
Heret ians. iam iãq tenet similisq tenẽti
Increpuit malis morsuq euusus in ani ẽ
Tum uõ exorit clamor ripeq lacusq
Responsant circa & celũ tonat õe tumultu
Ille simul fugiẽs rutulos simł increpat oes
Noĩe quenq uocãs notũq efflagitat ense
Fneas mortẽ contra pñsq minat᷑ꝰ
Exitiũ si quisq adeat terretq tremẽtes

Expanded text:
dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci. dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci. Idque diu, dum terga dabant palantia Teucri, suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst, mortalis mucro glacies ceu futilis ictu dissiluit; fulva resplendent fragmina harena. Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus et nunc huc, inde huc incertos implicat orbes undique enim densa Teucri inclusere corona, insequitur trepidique pedem pede fervidus urget: inclusum veluti siquando flumine nanctus cervum aut puniceae saeptum formidine pinnae venator cursu canis et latratibus instathaeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti increpuit malis morsuque elusus inani est. Tum vero exoritur clamor, ripaeque lacusque responsant circa et caelum tonat omne tumultu. Ille simul fugiens Rutulos simul increpat omnis, nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem. Aeneas mortem contra praesensque minatur exitium, si quisquam adeat, terretque trementis
Abbreviated transcription (Latin):
Exontibꝰ incu̾rũt pauidi cessere magr̃i
Stat pecꝰ õẽ metu mixtũ musãtq uiuẽce
Quis nemori imꝑitet quẽ tota armẽta sequent᷑
Illi intersese multa ĩ uulnera miscent
Cornuaq obniẜi figũt ex sanguine largo
Colla armosq lauãt gemitu nemꝰ õe remugit
Non aliter tros eneas & dauniꝰ heros
Concu̾runt clipeis ingẽs fragor ethera cõplet
Lupiter ip̃e duas equãto ex agmine lances
Sustinet. & fato imponit diuersa cluoꝵ
Quẽ dãnet labor et quo uergat pondẽ letũ
Emicat hic impune putãs & corpore toto
Alte sublatũ consurgit turnus in ensem
Et ferit. ex clamant troes trepidiq latini
Arrecteq amboꝵ acies. at ꝑfidus ensis
Frangit̾ in medioq ardentẽ deserit ictu
Ni fuga subsidio subeat fugit ocior euro
Ut capulum igͦtũ dextr̃aq aspexit in ermẽ
Fama ẽ precipitẽ cum pͥma ĩ p̃lia uĩctos
Conscendebat equos pr̃io muctone relicto

Expanded text:
frontibus incurrunt; pavidi cessere magistri, frontibus incurrunt; pavidi cessere magistri, stat pecus omne metu mutum mussantque iuvencae, quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur; illi inter sese multa vi volnera miscent cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit: non alitur Tros Aeneas et Daunius heros concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet. Iuppiter ipse duas aequato examine lances sustinet et fata imponit diversa duorum, quem damnet labor et quo vergat pondere letum; Emicat hic, impune putans, et corpore toto alte sublatum consurgit Turnus in ensem et ferit: exclamant Troes trepidique Latini, arrectaeque amborum acies. At perfidus ensis Frangitur in medioque ardentem deserit ictu ni fuga subsidio subeat. Fugit ocior euro, ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem. Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos conscendebat equos, patrio mucrone relicto,
Abbreviated transcription (Latin):
Discessere oes medii spaciumq dedere
At p̃r eneas audito noie turni
Deserit & muros & sũmas deserit arces
Precipitatq moras oẽs oꝑa oĩa rũpit
Leticia exultans ho̾rendũq intonat armis
Quantꝰ athos aut ꝙͣtꝰ erix aut ip̃e coruscis
Cum fremit illicibꝰ quantus gaudetq uinali
Uertice se attollens p̃r apenninꝰ ad auras
Iam uͬõ & rutuli certatĩ troes & omnes
Conu̾tere oculos itali ꝗq alta tenebãt
Menia.quiq imos pulsabãt ariete muros
Armaq deposuere humeris stupet ip̃e latinꝰ
Ingentes genitos diu̾sis partibus orbis
Interseq coisse uiros & cernere ferro
Atq illi ut uacuo patuerũt e quore cãpi
Procirrsu rapido proiectꝰ eminus astis
Inuadunt martẽ clipeis atq ere sonoro
Dat gemitũ tellus. tũ crebros ensibꝰ ictus
Congeminãt sors & uirtꝰ miscent᷑ in unũ
Ac uelut ingẽti silua sũmo uetaburno
Cum duo cõuersis inimica ĩ p̃lia tauri

Expanded text:
Discessere omnes medii spatiumque dedere. Discessere omnes medii spatiumque dedere. At pater Aeneas audito nomine Turni deserit et muros et summas deserit arces praecipitatque moras omnis, opera omnia rumpit, laetitia exsultans, horrendumque intonat armis; quantus Athos aut quantus Eryx aut ipse coruscis cum fremit ilicibus quantus gaudetque nivali vertice se attollens pater Appenninus ad auras. Iam vero et Rutuli certatim et Troes et omnes convertere oculos Itali, quique alta tenebant moenia quique imos pulsabant ariete muros, armaque deposuere umeris. Stupet ipse Latinus ingentis, genitos diversis partibus orbis, inter se coiisse viros et cernere ferro. Atque illi, ut vacuo patuerunt aequore campi, procursu rapido, coniectis eminus hastis, invadunt Martem clipeis atque aere sonoro. Dat gemitum tellus; tum crebros ensibus ictus congeminant: fors et virtus miscentur in unum. Ac velut ingenti Sila summove Taburno cum duo conversis inimica in proelia tauri
Abbreviated transcription (Latin):
Turrim cõpactis trabibꝰ quã eduxerat ip̃e
Subdideratq rotas pontesq ĩstrauerat altos
Iamiã fata soror suꝑãt. absiste morari
Quo deus & quo dura uocat fortuna sequamꝰ
Stat conferre manũ enee. stat quicꝗd acerbi ẽ
Morte pati neq me indecorẽ germanaui debis
Ampliꝰ hunc oro sine me furere ante furorem
Dixit & e curru saltũ dedit ocius auus
Perq hostes ꝑ tela ruit mestãq sororẽ
Deserit ac rapido cursu media agmina rũpit
Ac ueluti montis saxũ de uerticẽ preceps
Cum ruit auulsu uẽto seu turbidus imber
Proluit aut annis soluit sublaxa uetustas
Fertur ĩ arcuptũ magno mõs improbꝰ actu
Exultatq solo siluas arm̃ta uirosq
Inuoluens secũ. disiecta ꝑ agmina turnus
Sic urbis ruit ad muros ubi plurima fuso
Parcite iam rutuli. & uos tela imbete latini
Quecũq ẽ fortuna mea me ueriꝰ unu
Pro uobis fedus luere & decernere ferto

Expanded text:
turrim, compactis trabibus quam eduxerat ipse turrim, compactis trabibus quam eduxerat ipse subdideratque rotas pontisque instraverat altos. Iam iam fata, soror, superant; absiste morari; quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. Stat conferre manum Aeneae, stat quidquid acerbi est morte pati; neque me indecorem, germana, videbis amplius. Hunc, oro, sine me furere ante furorem. Dixit et e curru saltum dedit ocius arvis perque hostis, per tela ruit maestamque sororem deserit ac rapido cursu media agmina rumpit. Ac veluti montis saxum de vertice praeceps cum ruit avulsum vento, seu turbidus imber proluit aut annis solvit sublapsa vetustas; fertur in abruptum magno mons improbus actu exsultatque solo, silvas armenta virosque involvens secum: disiecta per agmina Turnus sic urbis ruit ad muros, ubi plurima fuso Parcite iam, Rutuli, et vos tela inhibete, Latini; quaecumque est Fortuna, mea est: me verius unum pro vobis foedus luere et decernere ferro.
Abbreviated transcription (Latin):
Turne in te sup̃ma salus miserere tuorũ
Fulminat eneas armis sũmasq minatͦ
Deiectuꝵ arces italũ excidioq datuꝵ
Iamq faces ad tecta uolãt. in te ora latini
In te oculos referũt musat rex ip̃e latinꝰ
Quos generos uocet aut q̃ sese ad federa flectat
Preterea regina tui fidissima dextra
Occidit ip̃a sua lucẽq exterrita fugit
Soli pro portis mesapꝰ & acer asilas
Sustentãt aciẽ.crrcũ hos utrinq phalãges
Stant dense strictisq seges mucronibꝰ horret
Ferrea tu cu̾ru deẜto in gramine u̾sas
Obstupuit uaria cõfusus imagine reꝵ
Turnꝰ & obtuitu tacito stetit estuat ingẽs
Uno ĩ corde pudor mixtoq in sania luctu
Et furiis agitatꝰ amor & cõscia uirtꝰ
Ut primũ discusse umbre lux reddita mẽti ẽ
Ardentes oȩculorũ orbes ad menia torsit
Turbidus eq rotis magnã respexit ad urbe
Ecce aũt flãmis in ter tabulata uolutꝰ
Ad celũ undabat uortex tu̾rĩq tenebat

Expanded text:
Turne, in te suprema salus: miserere tuorum. Turne, in te suprema salus: miserere tuorum. Fulminat Aeneas armis summasque minatur deiecturum arces Italum exscidioque daturum; iamque faces ad tecta volant. In te ora Latini, in te oculos referunt; mussat rex ipse Latinus, quos generos vocet aut quae sese ad foedera flectat. Praeterea regina, tui fidissima, dextra occidit ipsa sua lucemque exterrita fugit. Soli pro portis Messapus et acer Atinas sustentant aciem. Circum hos utrimque phalanges stant densae, strictisque seges mucronibus horret ferrea: tu currum deserto in gramine versas. Obstipuit varia confusus imagine rerum Turnus et obtutu tacito stetit. Aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu et furiis agitatus amor et conscia virtus. Ut primum discussae umbrae et lux reddita menti, ardentis oculorum orbes ad moenia torsit turbidus eque rotis magnam respexit ad urbem. Ecce autem flammis inter tabulata volutus ad caelum undabat vortex turrimque tenebat,