comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
longe. Ibi etiã quidam uer¬
mes qui instar cancri bina
habent brachia .ui. cubitoꝵ
longa. quibꝰ elefantes corripi¬
unt: et undis immergunt:
Indicum quoq mare gignit
testudines. de quarum testis
capatia sibi faciunt hominẽs¬
hospicia: India quoq mag¬
netem lapidem gignit. qui
ferrum rapit. ad amantẽ
etĩã qui ñ nͥ hircino sangui¬
ne frangi poterit. De parthia¬
bindo fluminexxi.
usq ad tigrim est
regionibus distincta Dicit᷑
aũt parthia a partis uenien¬
tibus ascithia. est in ea regio
aracusia ab opido aracusa
dicta Est inea et assiria.
ab assur filio sem qui eam
primus incoluit nominata:
Est in ea media. quoq a medo
rege dicta. qui ciuitatẽ con¬
struens mecdiã nominauit.
de qua et regio nom̃ mutua¬
uit: In ea est ꝑsida. a ꝑseo
rege dicta. qui euitatẽ ꝑse¬
polim edificauit. de qua et
regio nomͣ accepit. In hac pͥ¬
mũ orta est ars magica
ꝑsida lapidem piritem mittit.
qui maniu p̃mentis urit.

Expanded text:
longae. Ibi etiam quidam verlongae. Ibi etiam quidam vermes, qui instar cancri bina habent brachia, sex cubitorum longa, quibus elephantes corripiunt et undis immergunt. Indicum quoque mare gignit testudines, de quarum testis capacia hospitia sibi faciunt homines. India quoque magnetem lapidem gignit, qui ferrum rapit. Adamantem etiam, qui non nisi hircino sanguine frangi potest. CAP. XIIndo flumine usque ad Tigrim, est regionibus distincta. Dicitur autem Parthia a Parthis, venientibus e Scythia. Est in ea regio Aracusia, ab oppido Aracusa dicta. Est etiam in ea Assyria, ab Assur, filio Sem, qui eam primus incoluit nominata. Est in ea quoque Media, a Medo rege dicta, qui civitatem construens Mediam nominavit, de qua et regio nomen mutavit. In ea etiam Persida, a Perseo rege dicta, qui civitatem Persepolim aedificavit, de qua et regio nomen accepit. In hac primum orta est ars magica. Persida lapidem pyrrhitem mittit, qui manum prementis urit,
Abbreviated transcription (Latin):
horret. in aqua et in terra
equaliter ualet: Ibi sunt fului
tauri. uersis setis horridi.
grande cariit. oris rictus ab
aure ad aurem patet: hii
etiã cornua uicissim ad pugnã
ꝓducunt. uel deponunt. ome
missile duro tergo repelluit:
Qui si fuerint capti: nulla
possunt arte domari: Ibi qͦ
manticora bestia facie homo.¬
cui est tripex indentibus ordo.
corpore leo. cauda scorpio ocłis
glauca. colore sanguinea. uox
sibilus serpentium. fingens
discrimina uocum. uelocior
cursu quã auis uolatu. hu¬
manas carnes habens in usu:
Ibi sunt etiam boues tricor¬
nes. pedes equinos habentes:
Ibi quoq monoceros. euiꝰ corpꝰ
equi. caput cerui. pedes ele-¬
fantis. cauda suis. uno cornu
in media fronte armatum.
quatuor pedum longum. splen¬
dens et mire acritum: Hec bes¬
tia nimis ferox. diros habet
mugitus. omne quod obstat
cornu transuerberat. capta
potest perimi. ñ potest doma¬
ri: In gange quoq sunt an¬
guillȩ. tricenorum pedum

Expanded text:
horret. In aqua et in terra horret. In aqua et in terra aequaliter valet. Ibi sunt fulvi tauri, versis setis horridi, grande caput, oris rictus ab aure ad aurem patet. Hi etiam cornua vicissim ad pugnam producunt, vel deponunt. Omne missile duro tergo respuunt. Qui si fuerint capti nulla possunt arte domari. Ibi quoque Mantichora bestia, facie homo, triplex in dentibus ordo, corpore leo, cauda scorpio, oculis glauca, colore sanguinea, vox sibilus serpentum, fugiens discrimina volat, velocior cursu quam avis volatu, humanas carnes habens in usu. Ibi sunt etiam boves tricornes, pedes equinos habentes. Ibi quoque monoceros, cujus corpus equi, caput cervi, pedes elephantis, cauda suis: Uno cornu, in medio fronte armatum quatuor pedum longo, splendenti et mire acuto. Haec bestia nimis ferox, diros habet mugitus. Omne quod obstat, cornu transverberat. Captum potest perimi, non potest domari. In Gange quoque sunt anguillae trecentorum pedum
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: Ibi sunt et monocłi.¬
qui et arimaspi. et cielopes:
Sunt et cenopede qui uno
tantum fulti pede auram
cursu uincunt. et in terra
positi umbram sibi planta
pedis erecta faciunt: Sunt
alii absq capite. quibus ocłi
sunt in humeris. ꝓ naso et
ore duo foramina in pectore.
setas habent ut bestie: Suił
alii iuxta fontẽ gangis flu¬
uii. qui solo odore curusdã
pomi uiuunt. qui si longiꝰ
eunt pomũ secum ferunt:
Moriuntur enim. si prauũ
odorem trahunt: Sunt
ibi serpentes tam uasti ut
ceruos deuorent. et ipsum etiã
occeanũ transnatent: Ibi est¬
etiã bestia ceuerota. cuiꝰ corpus
asini. clunes cerui. pectus et
crura leonis. pedes equi.ingens
cornu bisulcum. uastus oris
hiatus usq ad aures. in loco
dentium os solidum. uox pene
hominis: Ibi est alia bestia¬
equi. maxilla apri. cauda
elefantis. cubitalia cornua
habens. quorum unum post
tergum reflectit. cum alio
pugnat. illo obtuso. aliud ad
certam̃ uibrat: Nigro colore

Expanded text:
dunt. Ibi sunt et monocudunt. Ibi sunt et monoculi, et Arimaspi, et Cyclopes. Sunt et Scinopodae, qui uno tantum fulti pede auram cursu vincunt, et in terram positi umbram sibi planta pedis erecta faciunt. Sunt alii absque capite, quibus sunt oculi in humeris, pro naso et ore duo foramina in pectore, setas habent ut bestiae. Sunt alii juxta fontem Gangis fluvii, qui solo odore cujusdam pomi vivunt, qui si longius eunt, pomum secum ferunt: moriuntur enim si pravum odorem trahunt. ibi serpentes tam vasti, ut cervos devorent, et ipsum etiam Oceanum transnatent. Ibi est bestia Ceucocroca, cujus corpus asini, clunes cervi, pectus et crura leonis, pedes equi, ingens cornu bisulcum, vastus oris hiatus usque ad aures. In loco dentium os solidum, vox pene hominis. Ibi est alia bestiaequi, maxilla Apri, cauda elephantis, cubitalia cornua habens, quorum unum post tergum reflectit, cum alio pugnat. Illo obtuso, aliud ad certamen vibrat. Nigro colore
Abbreviated transcription (Latin):
Aput hos crescit piꝑ. colore
quidem albo. s cum ipsi ser¬
pentes qui ibi habundant flã¬
ma fugantur: nigrum colorẽ
trait de incendio: Item macro¬
bios .xii. cubitorum longos.
qui bellant contra griphes.
qui corpora leonum. alas et
ungulas p̃ferunt aquilarũ:
Item agroctas et bragmanos.
qui se ultro in ignem mittunt.
amore alteriꝰ uite: Sunt alii
qui parentes iam senio mac¬
nes ad epulandum parant.
isq impus iudicatur. qui
hoc fac̾e abnegat: Sunt alii
qui pisces ita crudos edunt.
et salsum mare bibunt: Sint¬
ibi et quedam monstra. quȩ
quidam hominibꝰ. quidam
ibi qui aduersas habent plan
et alii qui habent canina
captta et ungues ad uncos.
quibus est uestis pellis pecu¬
dum. et uox latratus canũ:
Ibi etiã quedam matres semel
pariunt. canos partus edunt.
qui insenectute ingreseunt.
et longa nr̃ȩ etatis tempora
excedunt: Sunt aliȩ quȩ
qͥnquemnes pariunt. s par¬
tus octauum annum ñ exce¬

Expanded text:
Apud hos crescit piper colore Apud hos crescit piper colore quidem albo: sed cum ipsi serpentes, qui ibi abundant, flamma fugantur, nigrum colorem trahit de incendio. Item Macrobios duodecim cubitorum longos, qui bellant contra gryphes, qui corpora leonum, alas et ungulas praeferunt aquilarum. Item Agroctas et Bragmanos, qui se ultro in ignem mittunt amore alterius vitae. Sunt alii qui parentes jam senio connes ad epulandum parant, isque impius judicatur, qui hoc facere abnegat. Sunt alii qui pisces ita crudos edunt, et salsum mare bibunt. ibi quaedam monstra, quorum quaedam hominibus, quaedam ii qui aversas habent plantet alii, qui habent canina capita, et ungues aduncos, quibus est vestis pellis pecudum, et vox latratus canum. Ibi etiam quaedam matres semel pariunt, canosque partus edunt, qui in senectute nigrescunt, et longa nostrae aetatis tempora excedunt. Sunt aliae, quae quinquennes pariunt: sed partus octavum annum non exce
Abbreviated transcription (Latin):
einde india. ab indo
Flumine dicta. quod ad
septentrionẽ de monte
caucaso nascitur. et ad meridiem
cursum suum dirigenꝰ arubro
mari excipitur: Hoc india
ab occidente clauditur. et
ob hoc indicus occeanus dici¬
tur. in quo est sita taꝓbane
insula. x. ciuitatibus incli¬
ta: hȩc duas estates. et duas
hiemes uno anno habet. et
omni tempore uiret. In hoc¬
sunt etiam crissa et argere
insulȩ auro et argento fecun¬
Ede. et semꝑ floridȩ: Ibi sunt ⁊
montes aurei. qui ꝓpter dra¬
cones et griphes ñpossunt ad¬
iri: Inindia est mons caspius.
aquo caspium mare uocat᷑.
Int quẽ et mare gog. et ma¬
gog. gentes ferocissimȩ. a mag¬
no alexandro racluse ferunt᷑.
quȩ humanis carnibꝰ. uel cru¬
dis bestiis uescuntur: India
habet. xl. quatuor regiones
ppłos multos. garmanos. ores¬
tas. coatras. quorum sidera
tangunt ethera: In montanis
pigineos duorum cubitorum
homines. quibus bellum est
contra grues. qui tercio anno
pariunt. octauo senescunt:

Expanded text:
est India ab Indo flumine dicta. Qui ad Septentrionem de monte Caucaso nascitur, et ad meridiem cursum suum dirigens, a Rubro mari excipitur. Hoc India ab occidente clauditur, et ab hoc Indicus oceanus dicitur. In quo etiam est sita Taprobanes insula, decem civitatibus inclyta. Haec duas aestates et duas hiemes uno anno habet, et omni tempore viret. In hoc etiam Chrisa et Argare insulae, auro et argento fecundae et semper floridae. Ibi sunt et montes aurei, qui propter dracones et gryphes non possunt adiri. In India est mons Caspius, a quo Caspium mare vocatur. Inter quem et mare Gog et Magog ferocissimae gentes, a magno Alexandro inclusae feruntur. Quae humanis carnibus vel crudis bestiis vescuntur. India habet quadraginta quatuor regiones, populosque multos, Garmanos, Orestas, Coatras, quorum sylvae tangunt aethera. In montanis Pygmaeos duorum cubitorum homines, quibus bellum est contra grues, qui tertio anno pariunt, octavo senescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et remanent.xu. et hec est sccda
clauis Sic fac ꝑsingulos annos
usq ad decimum et nonum annũ:
In nono decimo anno iunge decem¬
et uiii. ꝓpter saltum lune. et sie in¬
uenies pͥmum: Hic aut̃ memor esto.
ermius He t̾mino paschali .xi

Expanded text:
t quindecim, et haec est secunda clavis. Sic fac per singulos annos usque ad decimum nonum annum. In anno decimo nono, junge octodecim propter saltum lunae, et sic invenies primam. Hic autem memor esto, CII.-- De termino paschali.
Abbreviated transcription (Latin):
unum suꝑ adice. quia scđo
uiiii diuude. qui remanserit instans
ianuarii Cyclum lunarem in halen¬
das ianuarii Cyclum solarem.
ibidem: Eycum decennouennalem.
in noua luna apͥlis Concurrentes.
in kalendas marcii. E pactas inRar

Expanded text:
unum adjice, quia ejus ndecim divide. Qui remanserit instans Januar.; cyclum lunarem in Kalend. Januar.; cyclum solarem ibidem. Cyclum decennovennalem in nova luna Aprilis; concurrentes in Kalend. Martii; epactas in Kalend.
Abbreviated transcription (Latin):
in ea natum nẽ ammũ tuũ angit
ñ ex hominibꝰ sed sp̃c sc̃i est opus:
saluatorem: Ipse eñĩ saluum faciet
ppłm suum apeccatis eorum. Igit᷑
ioseph scd̾m angłi p̃ceptũ uirgi¬
nem uxorem duxit. nec tam̃ cog¬
nouit eam: sed caste ꝓcurans custo¬
iliuit. Iamq nouus ex conceptio¬
ne instabat mensis. cum ioseph uxo¬
re cum aliis. que necessaria erant
assumpta: bethleem ciuitatem
unde ipse erat tetendit: factum
est aũt dum eẽt ibi: impleti sunt
dies ut pareret: Et peperit filiũ
suum pͥmogenitũ. sicut sci euugłi¬

Expanded text:
 et nunc animum tuum angit: non hominis, sed Spiritus sancti est opus.  id est, Salvatorem: ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Igitur Joseph secundum angeli praeceptum virginem uxorem duxit: nec tamen cognovit eam, sed caste procurans custodivit. Jamque nonus a conceptione instabat mensis, cum Joseph, uxore, cum aliis quae necessaria erant assumpta, Bethlehem civitatem unde ipse erat, tetendit. Factum est autem cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret: et peperit filium suum primogenitum, sicut s
Abbreviated transcription (Latin):
titudine securi: debitas dño
humilium exaltatori grãs
egerunt: Itaq adorato dño
domũ regressi: diuinũ ꝓmissũ
certi et hilares expectabant: Conce¬
pit ergo anna et peꝑit filiam:
tes uocabant nom̃ eiꝰ mariam:
Cumq trium annorũ circultis
uolueretur. et ablactationis tem¬
pus completũ esset : ad templum
dnĩ uirginẽ cum oblationibus
adduxerunt: Erant aũt
cirea templum iuxta qͥnde¬
cim graduum psalmos: qͥnde¬
cim ascensi omis gradus: Nam
quod forinsecus erat adiri nͥ
gradibus ñ ualebat: In horium
Cumq ipsi uestim̃ta que in itin̾e̾
habebant exuerent. et cultioribꝰ
m̃itis induerent: uirgo dñi
cunctos singillatim gradus sine
ducentis et alleuantis manu
ita ascendit. ut ꝑfecte etati
inhac dum taxat causa iuchil
de ẽẽ putares: Iam quippe dñs
in uirginis suȩ infantia mag¬
num quid oꝑabatur: et quan¬
ta futura ẽẽt huiꝰ miracłi in dicio
p̃monstrabat. Igitur sacrificio

Expanded text:
titudine securi debitas Domino, titudine securi debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promissum certi et hilares expectabant. Concepit ergo Anna, et peperit filiam; tes vocabant nomen ejus Mariam. VII. Cumque trium annorum circulus volveretur, et ablactationis tempus completum esset, ad Templum Domini virginem cum oblationibus adduxerunt. Erant autem circa Templum, juxta quindecim graduum psalmos, quindecim ascensionis gradus. Nam quod forinsecus erat, adiri nisi gradibus valebat. In horum Cumque ipsi vestimenta quae in itinere habuerant, exuerent, et cultioribuss induerent, virgo Domini cunctos sigillatim gradus, sine ducentis et levantis manu ita ascendit, ut perfectae aetati in hac dumtaxat causa nihil deesse putares. Jam quippe Dominus in virginis suae infantia magnum quid operabatur: et quanta futura esset, hujus miraculi indicio praemonstrabat. Igitur sacrificio
Abbreviated transcription (Latin):
quod iudes Ego enun sum
angłs ille qui p̃ees et elemo¬
sinas ur̃as obtuli in conspec¬
tu dñi: Et nunc missus sum
citurã uob̃ filiam: que maria
sua statim dni gr̃a plena. tribꝰ
ablactationis sue aniris. in domo
pat̃na ꝑmanebit: Postea dĩ¬
seruitio mancipata. a templo
usq ad intelligibiles annos
non disceclet: ibi ieiuniis et ora¬
tionibꝰ nocte ac die deo serui¬
ens. ab omĩ immundo se absti¬
nebit: Uirum numquã cog¬
noscet. sed sola sine exemplo.
sine maculatione. sine corrup¬
tione. sine uirili cõmixtione.
uirgo filium. famula dñm:
egregia et noĩe et oꝑe mundi
saluatorẽ generabit: Itaque
surgens ascende iherłm: et cũ
ꝑueneris ad portã que aurea
ꝓeo quod deaurata uocatur.
ibi ꝓsigno uirum tuum. ꝓcuiꝰ
incolumitatis statu sollicita es
obuium habebis: Cum hec gͦ
ita euenerint. seito quod ea qͤ
annuntio sine dubio complen
destinatũ: ibi sibi inuicẽ obui¬
auerunt: Tune de mutua uti

Expanded text:
quod vides. Ego enim sum quod vides. Ego enim sum angelus ille, qui preces et eleemosynas vestras obtuli in conspectuli et nunc missus sum cituram uobis filiam que Maria sua statim Domini gratia plena, tribus ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templo usque ad intelligibiles annos non discedet. Ibi denique jejuniis et orationibus nocte ac die Deo serviens, ab omni immundo se abstinebit. Virum numquam cognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine corruptione, sine virili commixtione, virgo filium, ancilla Dominum, et gratia, et nomine, et opere, Salvatorem mundi generabit. Itaque surge, ascende Jerusalem: et cum perveneris ad portam, quae Aurea, pro eo quod deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statu sollicita es, obvium habebis. Cum haec igitur ita venerint, scito quod quae annuntio, sine dubio complenddesignatum, ibi sibi invicem obiaverunt. Tunc de mutua sua
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph genuit ñ tantũ dñm egipti
sed et plurimarum gentium
fame ꝑturarum liberatorẽ:
Quis in ducibus uel forcior
sansone uel sanctior saiuele:
Et tam̃ hii ambo steriles ma¬
tres habuere Si tibi ratio
÷ latos du conceptus et steri¬
les partus mirabiliores esse
solere: Proinde anna uxor
tua pariet tibifiliam: et uõ¬
cabis nom̃ eiꝰ mariã: Hec erit
ut uoustis ab infantia statĩ
sua dño conseerata: et sp̃u
sc̃o replebitur adhuc ex ute¬
ro matris sue: Omne immiui¬
dum neque manducabit ne¬
que bibet. neque int̃ popu¬
quid de ea sinistrũ uel suspi¬
cari saltem possit uel diei:
Ita etate ꝓcedente sieut ipsa
mirabilit̾ exsterili matre nas¬
cetur: ita in comꝑabilit᷑ uir¬
go dei altissimi filiũ genera¬
um gentium. Et hoc tibi eoꝵ
que annuntio signũ erit.
tuam. que de tue regressionis
retardatione mͦ sollicita tune
in conspectu tuo gaudebit:
Neinde apparuit et anneuxo¬
ri eiꝰ dicens Ne timeas anna:

Expanded text:
Joseph genuit, non solum dominum Aegypti, Joseph genuit, non solum dominum Aegypti, sed plurimarum gentium fame periturarum liberatorem. Quis in ducibus vel fortior Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles matres habuere. Si ergo ratio latos diu conceptus et steriles partus mirabiliores esse solere. Proinde Anna uxor tua pariet tibi filiam, et vocabis nomen ejus Mariam: haec erit, ut vovistis, ab infantia sua Domino consecrata, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris . Omne immundum neque manducabit neque bibet: neque inter popuquid de ea sinistrum vel suspicari saltem possit vel dici. Itaque aetate procedente, sicut ipsa mirabiliter ex sterili nascetur: ita incomparabiliter virgo generabit Altissimi Filiuium gentium erit. Et hoc tibi eorum quae annuntio signum erit tuam, quae de tuae regressionis tardatione modo sollicita, tunc in aspectu tuo gaudebit. Deinde apparuit Annae uxori ejus dicens: Ne timeas, Anna,
Abbreviated transcription (Latin):
cerdote audierant: eodem obꝓbrii
elogio notaretur: Uerum qua
dĩi cum uimenso lumine ei ad¬
stitit Qui cum ad eiꝰ usionem
turbaretur. angłs qui ei apparuit:
timorẽ eiꝰ compescuit dicens: Noli
tunere ioachim: neq in uisione
mea turberis Ego enim sum angłs
dnĩ missus ab ipso ad te. tit annun¬
ciem tibi p̃ces tuas ẽẽ exauditas:
et elemosinas tuas ascendisse in
conspectu eiꝰ: Uidens qrippe iulit
pudorem tuum: audiuit. et steri¬
litatis obꝓbrium ñ recte tibi ob
iectum: Peccati quippe non nati¬
re: ultor est deus: Et ideo cum
alicuiꝰ uterum claudit. ad hoc
facit. ut mirabilius denuo aꝑiat:
et ñ libidinis ẽẽ quod nascitur.
sed diuini muneris ẽẽ cognoscat᷑:
Prima gentis ur̃e mat̾ sara. ĩme
cunda fuit: Et tam̃ in ultima¬
senectute genuit ysaac: cui rep
missa erat benedictio omĩum
gentium. Rachel ꝗtioq tantiun
dño grata. tantum ascõ iacob
amata. diu sterił fuit. et tam̃

Expanded text:
cerdote audierunt, eodem opprobrii cerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV. Verum Domini ei cum immenso lumine astitit. Qui cum ad ejus visionem turbaretur, angelus qui ei apparuerat, timorem ejus compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turberis. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in conspectum ejus. Videns quippe vidit pudorem tuum, et audivit sterilitatis opprobrium non recte tibi iectum; peccati quippe non nature ultor est deus et ideo cum alicuius uterum claudit ad hoc facit ut mirabilius denuo aperiat et non libidinis esse quod nascitur, sed diuini esse muneris cognoscatur. Prima gentis uestre mater Sara nonne cunda fuit? Et tamen tunc genuit Ymissa erat benedictio omnium gentium. Rachel quoque tantum Domino grata, tantumque a sancto Jacob adamata, diu sterilis fuit: et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt tam̃ si forte cdeus claret eis
sobolem: eam se diñ seruitio manci¬
paturos: Cuiꝰ rei gra et templum
dnĩ singulis ꝑ annum festis frequen¬
tare solebant: factum est aut ut
encemiorum festiuitas appropinqͣret:
unde eum non nullis contribuli¬
buis suis iherosolimã et ioachim
ascenctit: Ea tempestate ysacͥar
ibi pontifex erat: Cumq int con
oblatione astantem uideret. despex¬
it eum. et munera sp̃uit: int̾roz¬
gans cur inter fecundos et ipse¬
infecundus astare p̾sumeret. di¬
cens. munera sua indigna deo pos¬
se uideri: quẽ ipse ꝓle indignũ
iulicasset. scripturã dicere. maꝰ¬
ledictũ esse omnẽ qui ñ genuis
one soluendum: et sic demũ in
conspectu dm̃ cum oblationibus
obiectu pudore magno ioachum
susfusus: ad pastores qui cũ peco¬
ribus suis in pascuis erant secessit.
Neque enun ilomũ repecdare uo¬
luit. ne forte a contribulibus su¬
is qui simul aderant. et hoc asa¬

Expanded text:
verunt tamen si forte Deus donaret eis verunt tamen si forte Deus donaret eis sobolem, eam se Domini servitio mancipaturos: cujus rei gratia, et Templum Domini singulis per annum festis frequentare solebant. III. Factum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim ascendit. Ea vero tempestate Isachar ibi pontifex erat. Cumque inter coblatione sua videret, despexit eum, et munera ejus sprevit: interrogans cur inter fecundos infecundus ipse stare praesumeret; dicens: munera nequaquam Deo digna posse videri: quem ipse prole indignum judicasset, Scriptura dicente: Maledictum omnem esse, qui non genuissione solvendum, et sic demum in conspectu Domini cum oblationibus objectu, pudore magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis suis secessit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sa
Abbreviated transcription (Latin):
scriptoris sequens. et nc̃ eadem
semita non hisdem uestigiis
incedens. nc̃ quibusdam cliuer¬
ticulis ad eandem uiã recur¬
rens. sic narrationis stilũ teni¬
ꝑabo. ut ñ alia clicam. quam
que aut ibi scripta sunt. aut
consequent᷑ scribi poterunt.
gitur beata et olosissima semix
uirgo maria. ex regia stirpe et
familia dauid oriunila. inici¬
tate nazareth nata: i herosolimis
intemplo dĩ nutrita fuit: Nater
eiꝰ ioachim: mater anna dicebatur.
Domus paterua. ex galilea et cuuta¬
te nazareth: mat̾num genus exbet¬
leem erat. Uita eorum simpler
et recta ante dm̃: apul homines
irrep̾hensibilis et pia erat: Nam
ominem substanciã suam tripharie
diuiserunt: Unam partem tempio.
et templi seruitoribus impenileuant.
aliam ꝑegrinis et pauꝑibus erogi¬
bant: terciam sibi et familie sue usi¬
bus reseruabant: Ita iusti deo etho¬
mimibus ii: ꝑ annos circiter uigimi.
castum dom. coniugium sine libe¬
rorum ꝓereatione exercebant: uo¬

Expanded text:
scriptoris sequens, et scriptoris sequens, et semita non eisdem vestigiis incedens, nec quibusdam diverticulis ad eamdem viam recurrens: sic narrationis stylum tentabo: et non alia dicam quam quae aut scripta sunt ibi, aut consequenter scribi potuerunt. gitur beata et gloriosa semper virgo Maria de stirpe regia et familia David oriunda: in civitate Nazareth nata, Jerosolymis in Templo Domini nutrita fuit. Pater ejus Joachim: Mater vero Anna dicebatur. Domus paterna est ex Galilaea et civitate Nazareth. Maternum autem genus ex Bethlehem erat. Vita eorum simplex et recta apud Dominum, apud homines irreprehensomnem substantiam suam trifarie dividebant, unam partem templo et templi servitoribus impendebant, aliam peregrinis et pauperibus erogabant, tertiam sibi et suae familiae usibus reservabant. Ita justi Deo, et hominibus pauperes, annos circiter viginti, castum Domini conjugium, sine liberorum
Abbreviated transcription (Latin):
etitis ame ut uobis
rescribam quid mͥ
de quodamn libello
uideatur. qui de na¬
tiuitate sc̃e marie a ñnullis
habetur: Et ideoscire uos uolo:
dam namq seleucus qui passio¬
nes apłoꝵ. conscripsit: et hunc
libellum composuit. Sed sieut
de uirtutibꝰ eorum ac miraculis
ꝑ eos factis. uera dixit. de doctri
multa non uere de corde suo
confirit: Proinde ut in hebreo
habetur: uerbũ e uerbo traiꝰ¬
ferre curabo: Si quidem sc̃m
eugłistam matheũ eudem li¬
bellum liquet composuisse. et
in capite euuangelii sui hebra¬
icis litteris obsignatum apposu¬
isse: Quod an uerum sit: aue¬
tori p̃facionis et fidei scriptoris
c̃omitto: Ipse ut hec dubia ẽẽ
ꝓnuntio: ita liquido falsa non
affirmo. Illud libere dico: quod
siue hec uera sint. siue ab aliquo
ma consecuta fuisse: Et idcireo
salua fide ab his qui ista deum
facere potuisse credunt. sine ꝑi¬
culo anime sue credi et legi pos¬
posselleniq in quantũ recorda¬
re possum sensum non uerba

Expanded text:
Petitis a me, ut vobis rescribam, quid mihi de quodam libello videatur, qui de nativitate sanctae Mariae a nonnullis habetur. Et ideo scire vos volo, dam namque Seleucus, qui passiones apostolorum conscripsit, hunc libellum composuit. Sed sicut de virtutibus eorum et miraculis per eos factis vera dixit, de doctrinmulta non vera de corde suo confinxit. Proinde ut in Hebraeo habetur, verbum ex verbo transferre curabo. Si quidem sanctum Evangelistam Matthaeum eumdem libellum liquet composuisse, et in capite Evangelii sui Hebraicis litteris obsignatum apposuisse: quod an verum sit, auctori praefationis, et fidei scriptoris committo. Ipse enim, ut haec dubia esse pronuntio, 102 ita liquido falsa non affirmo. Illud autem libere dico, quod sive haec vera sint, sive ab aliquo ma consecuta fuisse: et idcirco salva fide ab his qui Deum ista facere posse credunt sine periculo animae suae credi et legi posse. Denique in quantum recordari possum, sensum non verba
Abbreviated transcription (Latin):
cunctos de domo et familia dd̃
nuptiis habiles non coniugatos
uirgula florem germinasset. et
specie consedisset: ipsum ẽẽ cui
deberet: E rat inter ceteros ioseph¬

Expanded text:
cunctos de domo et familia David, nuptui habiles, non conjugatos, virgula florem germinasset, et specie consedisset, ipse esset cui deberet. Erat inter ceteros Iosep
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ que imininebat. om̃s
ex iherosolimis et uicinis locis
pͥmores adessent. quorũ consilio
scire posset. quid in tam dubia
refaciendũ esset: Quod cum
fieret: omĩbꝰ in cõmune placuit
dñm suꝑ hac re ẽẽ consulendũ:
Et ceteri quidem orationi incu¬
here: pontifex ad consulendũ
ex more accessit: Nec mora cunc¬
tis audientibus de oracło et ꝓpi¬
ciatorii loco. uox facta est. esaie

Expanded text:
vitatem quae imminebat, omnes vitatem quae imminebat, omnes ex Jeresolymis et vicinis locis primores adessent: quorum consilio scire posset, quid de tam dubia re faciendum esset. Quod cum fieret, omnibus in commune placuit Dominum super hac re esse consulendum. Et cunctis quidem orationi incumbentibus, pontifex ad consulendum Deum, ex more accessit. Nec mora cunctis audientibus, de oraculo, et de propitiatorii loco, vox facta est se
Abbreviated transcription (Latin):
sit: Cotidie namq ab angłis fre¬
quentabatur. cotidie diuina ui¬
sione fruebatur: que eam et a
malis omĩbꝰ custodiebat. et om̃ibꝰ
bonis redundare faciebat: Ita
gere possent: sed et boni om̃s
qui eam nouerant. uitã et conu̾̃¬
sationẽ eiꝰ ammiratione dignam
iudicarent: Tẽ pontifex prib¬
lice denunciabat. ut uirgines
que in templo institriebantur.
et hoc etatis tempus implessent.
domũ reuerterent᷑: nuptiis
scdm morem gentis et etatis
maturitatẽ. oꝑam darent: Ciui
mandato cũ cet̾e ꝓne paruissent
sola uirgo dnĩ maria hoc se face
non posse respondit: Siquidẽ
et parentes suos se dñi seruitio
mancipasse. et insuꝑ se ipsam
uouisse dño uirginitatẽ: quã
ñquã uiro aliquo cõmixtionis
more cognito uiolare posset:
Pontifex in angustia constitutꝰ.
cũ neq contra scripturã que
dicit uouete et reddite uotũ
infringendum putaret: neque
morem genti insuetum introdu¬
cere auderet. p̃cepit ut ad festi¬

Expanded text:
sit eam . Quotidie namque ab angelis frequentabatur: quotidie divina visione fruebatur; quae eam a malis omnibus custodiebat, et bonis omnibus redundare faciebat. Itaqgere possent: sed et boni omnes qui eam noverant, vitam et conversationem ejus admiratione dignam judicarent. Tunc pontifex publice denuntiabat, ut virgines quae in Templo constituebantur, et hoc aetatis tempus implessent, domum reverterentur, et nuptiis secundum morem gentis, et aetatis maturitatem, operam darent. Cui mandato cum caeterae pronae paruissent: sola virgo Domini Maria hoc se facere non posse respondit, dicens: Se quidem et parentes suos Domini servitio mancipasse, et insuper se ipsam Domino virginitatem vovisse: quam numquam viro aliquo, commixtionis more cognito, violare vellet. Pontifex vero in angustia constitutus animi, cum neque contra Scripturam, quae dicit: Vovete et reddite , votum infringendum putaret: neque morem genti insuetum introducere auderet, praecepit, ut ad festi
Abbreviated transcription (Latin):
Et cdabit ei dñs deus sedem dauid
patris eiꝰ et regnabit in domo ia¬
cob in et̃num: et regni eiꝰ ñ erit
finis. Ipse quippe rex regum et
cdñs dominantiũ: et trhonus eiꝰ
insecłm scłi: His angłi uerbis uir¬
go ñ incredula. sed modũ scire
uolens: respondit:. Quomͦ istud
fieri potest: Nam cum ipsa uirũ
iuxta uotum meũ ñ quam cog¬
minis in cremento possum parere
Ad hec anglẽ: Ne estimes inquit
maria: quod humano more
concipies: Nam sine uirili com¬
mixtione uirgo concipies. uir¬
go paries: uirgo nutries: Sp̃e
lum sc̃m. quia solum sine pecca¬
to conceptũ et natum: uocabit᷑
filius dei: Tunc maria m̾anibꝰ
exparsis. et ocłis ad cȩlum leua¬
tis: dixit: Ecce ancilla dnĩ Neq¬

Expanded text:
t dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Ipse quippe rex regum et Dominus dominantium est: et thronus ejus in saeculum saeculi. His angeli verbis, virgo non incredula, sed modum scire volens, respondit: Quomodo istud fieri potest? Nam cum ipsa virum juxta votum meum numquam cogminis incremento parere possum? Ad hoc angelus: Ne existimes, inquit, Maria, quod humano more concipias. Nam sine virili commixtione, virgo concipies, virgo paris, virgo nutries. Spiritum: quia solum sine peccato conceptum, et natum, vocabitur Filius Dei. Tunc Maria, manibus expansis, et oculis ad coelum levatis, dixit: Ecce ancilla Domini nequ
Abbreviated transcription (Latin):
Aue maria uirgo dño gratissi¬
ma. uirgo gr̃a plena. dñs tecum.
benedicta tu p̃omĩbꝰ mulieribus:
benedicta tu p̃ omĩbꝰ hactenus na¬
tis hominibꝰ Uirgo que iam be
ne angłicos nouerat uultus et
lumen celestę insuetum non ha¬
bebat neq angłi uisione territa.
neq luminis magnitudine ob:¬
stupefacta. sed insolo sermone¬
eiꝰ turbata est: et cogitare cepit
qualis ista salutatio tam insoli¬
ta ẽẽ posset. quidue p̃texeret:
cogitationi eiꝰ angłs diuinitus
inspiratus occurrens. ue timȩas
inquit maria: quasi aliquid
pies sine peccato pariesq filiũ.

Expanded text:
Ave, Maria, virgo Domini gratissiAve, Maria, virgo Domini gratissima: virgo gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu prae omnibus mulieribus: benedicta prae omnibus hactenus natis hominibus. Virgo autem quae jam angelicos bene noverat vultus, et lumen coeleste insuetum non habebat: neque angelica visione territa, neque luminis magnitudine stupefacta, sed in solo ejus sermone turbata est: et cogitare coepit qualis ista salutatio, tam insolita esse posset, quidve portenderet, cogitationi, angelus divinitus inspiratus occurrens: Ne timeas, inquit, Maria, quasi aliquid pies, et paries filium.
Abbreviated transcription (Latin):
uirgas suas iuxta oraculum affe¬
rentibꝰ solus ipse uirgam suam
substraxit. Unde cum nichil diui¬
na uoce consonum apparuisset:
pontifex iterato dñm consulendũ
putauit: Qui respondit. solum
illum ex his qui designati erant.
uirgam suam ñ attulisse: cui
uirgo desponsari deberet: Pro¬
ditus itaq ioseph cum uirgam
columba de celo ueniens conse¬
disset: liquido omĩbus patuit.
ipsi uirginem desponsandam
fore. Igitur nuptiarum iure de
more celebrato. ipse quidem in
suam dispositurus: et nuptiis ne¬
cessaria ꝓcuraturꝰ. Uirgo uero
dñi maria cum aliis septem uir¬
ginibꝰ coeuis. et collactaneis suis
quas asacerdote acceꝑar: ad
domũ parentum in galilea re¬
uersa est: His fere diebus pͥmo
scilicet acduentus sui ingalileam
tp̃r. missus est ad eam angłs ga¬
briel adeo. qui et ei conceptum
dnĩcum narraret: et conceptio¬
neret: Deniq ingressus ad eam.
cubiculũ quidem ubi manebat
ingenti lumine ꝑfudit: ipsam uͦ
gratantissime salutans dixit:

Expanded text:
irgas suas juxta ordinem deferentibus; solus ipse suam subtraxit. Unde cum nihil divinae voci consonum apparuisset, pontifex iterato Deum consulendum putavit. Qui respondit, solum illum ex his qui designati erant, virgam suam non attulisse, qui virginem desponsare deberet. Proditus est itaque Joseph. Cum enim virgam columba de coelo veniens consedisset, liquido omnibus patuit ei virginem desponsandam fore. Igitur nuptiarum jure de more celebrato, ipse quidem in suam dispositurus, et nuptiis necessaria procuraturus. Virgo autem Domini Maria, cum aliis septem virginibus coaevis et collactaneis, quas a sacerdote acceperat, ad domum parentum suorum in Galilaeam reversa est. X. His vero diebus, primo scilicet adventus sui in Galilaeam tempore, missus est ad eam angelus Gabriel a Deo: qui ei conceptum Dominicum narraret et conceptioneret. Denique ingressus ad eam cubiculum quidem ubi manebat, ingenti lumine perfudit: ipsa vero gratantissime salutans, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
rere uoluerimus que natiuitatẽ
dñicam uel p̃cessisse legimus uł¬
subsecuta fuisse: Unde his omis¬
sis que in euangłio plemꝰ sunt
scͥpta: ad ea que ibi minus haben¬
ens: desponsatã sibi uirginẽ du¬
cere uxorem intendebat. Iam
namq tres fuerant menses et
quartuꝰ instabat: ex eo tp̃r quo
desponsata sibi erat: Interea pau¬
latim utero puerpere intumes¬
cente. puer peram se manifestare
concepit: Neq hoc latere potuit
iosepli. Nam sponsoiũ moie liberiꝰ
ad uirginẽ introiens et familiariꝰ
cum ea loquens: grauidam ẽẽ eã
dep̃hendit: Estuare itaq animo
et fluctuare cepit: quia ignorabat
quid potissimũ sibi eẽt faciendũ:
Neq enĩ traducere eam uoluit
quia iustus erat: neq formcatio¬

Expanded text:
rere voluerimus, quae nativitatem dominicam vel praecessisse vel subsecuta fuisse legimus. Unde his omissis, quae in Evangelio plenius scripta sunt, ad ea quae minus habenens, desponsatam sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaque animo et fluctuare coepit: quia ignorabat quid sibi potissimum esset faciendum. Neque enim eam traducere voluit, quia justus erat . Neq
Abbreviated transcription (Latin):
ii. et in quibꝰcumq potui
illorum ꝓsꝑitatibꝰ nocui Et
si nocere non potui. inuidiose
tam̃ tuli. et ꝑ eam in cȩt̾is ui¬
ciis que ex illa oriuntur. in
odio contra multos inimicicias
et odia in corde retinendo. et
in exultatione. in aduersis
ꝓrrimorum de contrarietatibꝰ
et impedim̃tis illorum exultan¬
do multiplicit᷑ me peccasse
recognosco et confiteor: De ira.
ezira quoq multociens

Expanded text:
vi, et in quibuscunqe potui, vi, et in quibuscunqe potui, illorum prosperitatibus nocui. Et si nocere non potui, invidiose tamen tuli. Et per eam in caeteris vitiis quae ex illa oriuntur, in odio, contra multos inimicitias et odia in corde retinendo, et in exsultatione, in adversis proximorum de contrarietatibus et impedimentis illorum exsultando, multipliciter me peccasse regnosco et confiteor. De ira. De ira quoque multoties
Abbreviated transcription (Latin):
gla etiam multis modis
me deliquisse et cotidie
delinquere confiteor Pro
qua assidue inpeccatis meis
nrundi głam. et scłares digni¬
tates ac delectationes ultra mo¬
dum amplector. et concupisco.
et ꝑ eam inceteris uieiis quȩ
ex illa nascuntur. id est inmobe¬
tlientia mandatorũ dei. et sem¬
orum ac magistrorum iussiombꝰ
inobediendo et in lactantia an¬
mt̃i in multis uanitatilꝰ extol¬
lendo. et in hypocrisi altud
corde retinendo. et aliud ore
maiifestando. et in contentione
inutiliter contra rationem
intendendo. et in ꝑtinatia in
his que non oportet ꝓcacit
ꝑsistendo. et in nouitatum
presumptionibꝰ. nouas et an¬
te inconsuetas res p̃sumendo
grauit᷑ me peccasse confiteor:
e inuidia uͦ De inuidia.
ꝑ quã diabolus pͥmum
hominẽ decepit. et ꝑquã
mors in orbem terrarũ intro¬
iuit p̃ omnibus hominibꝰ ret̃
me et sceleratũ ẽẽ confittor
quia aliorum bonis inuiden¬
lo et de corum utilitatibus
dolendo anmos sepe conteista¬

Expanded text:
ria etiam multis modis me deliquisse et quotidie delinquere confiteor, pro qua assidue in peccatis meis mundi gloriam et saeculares dignitates ac delectationes ultra modum amplector et concupisco, et per eam in caeteris vitiis quae ex illa nascuntur, id est, in inobedientia mandatorum Dei, et seniorum ac magistrorum jussionibus inobediendo, et in jactantia animum 617 in multis vanitatibus extollendo, et in hypocrisi aliud corde retinendo, et aliud ore manifestando, et in contentione inutiliter contra rationem intendendo, et in pertinacia in his quae non oportet procaciter persistendo, et in novitatum praesumptionibus novas et ante inconsuetas res praesumendo, graviter me peccasse confiteor. De invidia. De invidia vero, per quem diabolus primum hominem decepit, et per quam mors in orbem terrarum introivit, prae omnibus hominibus reum me et sceleratum esse confiteor: quia aliorum bonis invidendo, et de eorum utilitatibus dolendo, animos saepe contrista
Abbreviated transcription (Latin):
et sc̃s qui habet partem in re¬
surrectione pͥma. quia ille
post in carne feliciter resur¬
get: qui in hac uita positus
am̃tis sue morte surrexerit:¬

Expanded text:
et sanctus qui habet partem in resurrectione prima , quia ille post in carne feliciter resurget, qui, in hac vita positus, a mentis suae morte resurrexerit
Abbreviated transcription (Latin):
siliariꝰ ẽ: qͥa sine illo consibũ
bonũ ñ ẽ. sic̃ dic̾ de eo angłs.
erit magni consilii angłs: Ds
ipse sine fine manebit: Prin¬
ceps pacis ẽ: qͥa ipse pacifica¬
dõ patͥ: Multiplicabit᷑ eiꝰ ĩ ꝑiũ.¬

Expanded text:
siliarius est, » quia sine illo consilium bonum non est: sicut dicit de eo angelus: « Erit magni consilii angelus . ipse sine fine manebit. « Princeps pacis » quia ipse nos pacificaDeo Patri. « Multiplicabitur ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eũ int̾rogasset hereticꝰ. au
uolens. an nolens. genuerit
pat̾ filiũ: laudabilit̾ respon¬
disse fert᷑: Dic inqͥt ⁊ tu he¬
retice:: ds̃ pat̾. uecessitate est
ds̃. an uolu̾tate: Si dixisset

Expanded text:
cum eum interrogasset haereticus utrum volens an nolens genuerit Pater Filium? Laudabiliter respondisse fertur: Dic, inquit, et tu, haeretice, Deus Pater necessitate est Deus an voluntate? Si dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
dedicanti tab̾naculũ in deserto.¬
⁊ salomoni dedicanti tẽplũ. In
figura apparuit: Legimꝰ qd̃ qnͣ
moyses edificauit tab̾naculũ.
& salomon tẽplũ: gła dñ osten¬
sa ẽ eis qͤ pͥfigurabat filiũ qͥest

Expanded text:
dedicanti tabernaculum, et Salomoni dedicanti templum in figuram apparuit. Legimus, quod quando Moses aedificavit tabernaculum, et Salomon templum, gloria Domini ostensa est eis quae praefigurabat
Abbreviated transcription (Latin):
dor miracłoꝵ eiꝰ in te uidebit᷑
ocłis corporis: & ocłis cordis De
illis uidentibꝰ miracła fec̃. Et
ãbulabt̃ gt̾s in lumine tuo
an̾a ãbulabant in tenebri peccatoꝵꝵ:
Et reges in splendore ortꝰ tui. qnͣ

Expanded text:
dor miraculorum ejus « in te videbitur » oculis corporis et oculis mentis. De illis videntibus miracula fecit. « Et ambulabunt gentes in lumine tuo,antea ambulabant in tenebris peccatorum. « Et reges in splendore ortus tui » quando
Abbreviated transcription (Latin):
inuiciis: ideoq dicit᷑ ei. surge᷑ ꝑfidẽ
ad bona oꝑa agenda. Spͥmitiua eccła que cecidisti
ꝑ infidelitatẽ. que cecidisti in synagogis surge
in eccłus. q̃ eccidisti in iudeis:
surge in gentibꝰ. qͣ cecidisti ꝑ ne¬
gatione: surge ꝑlierã ꝯfessiouẽ.
q̃ cecidisti in uiciis. surge in uir¬
tutib. ⁊ postqͣ. surrexeris illiuni¬
nare: idẽ accipe fidẽ. xp̃i: Quia
uenit lum̃ tuũ: qd̾ oes tͥ ꝓpħe¬

Expanded text:
dicitur ei: Surge per fidem ad bona opera agenda, o primitiva Ecclesia. Quae cecidisti per infidelitatem, quae cecidisti in synagogis, surge in Ecclesiis. Quae cecidisti in Judaeis, surge in gentibus. Quae cecidisti per negationem, surge per veram confessionem. Quae cecidisti in vitiis, surge in virtutibus. Et postquam exsurrexeris, illuminare, id est, accipe fidem Christi, quia venit lumen tuum, q
Abbreviated transcription (Latin):
nitͥcis marie & sẽper uirginis
figura eẽt: Quod audiens ille¬
infelix iudeus & incredulus.
diabolo instigante eãdem de
pariete ualde iratꝰ imaginẽ tu¬
lit: & ad uicina̾ eucurrit domu̾.

Expanded text:
nctae Mariae semper uirginis figura faciei. \'Quod audiens ille Iudaeus incredulus diabolo instigante eandem de pariete ualde iratus tulit imaginem et ad uicinam cucurrit domum,
Abbreviated transcription (Latin):
terre chilindrus ẽe nͥ potest.
Calatus uͦ est figura. ab acuto
in latum rediens Unde et cala¬
thoides dicitur: Huiꝰ figure umbta
fit. quando luminosum corpus
minus est obscuro ad hune modã¬
C figura umbre terre calatia¬
des eẽ ñ potest. quia solut
lato in acum̾ tendit.
qͦ fit si luminosũ coipus
maiꝰ fit obscuro ut monstrat
insubiecta descͥptione:
frgo quia solare corpus maiꝰ est¬
terra umbra illius conides est
cum sol et luna ut p̃diximus conus
umbre terrȩ recto mͦ ad lunam
tendit. eamq inficit. nec radios
asole accipit. donec conum umbre
non sit sic disposita. s alterum
sit aliquantulum uersus septem¬
trionem. alterum uersus austrum.
conus umbre ñ recto mͦ ad lunã
dirigitur. nec eam inficit. s iusta
illam ad hunc modum.
Niso unde enclipsi ͤ
lne corrizo. et qua¬
renͥ insingrlii uisiuus
de umbra quȩ seinꝑ
in medi ⁊ eiꝰ iudetur.
quid nobis uide indeatur dicamꝰ:
Cum luna fi agida et huimula sit.

Expanded text:
terrae cylindroides esse non potest. terrae cylindroides esse non potest. Calathus vero est figura ab acuto in latum tendens, unde calathoides dicitur huius figurae umbra; hoc fit quando luminosum corpus minus obscuro ad hunc modum: Figura umbrae terrae calathoides esse non potest, quia sol malato in acutum tendit; quae fit, si luminosum corpus maius sit obscuro, ut monstrat subiecta descriptio: Ergo quia solare corpus maiterra, umbra illius conoides est: cum Sol et luna, ut praediximus, conus umbrae terrae recto modo ad lunam tendit eamque inficit, nec radios a sole accipit donec conum umbrae non sit sic disposita, sed alterum sit aliquantulum versus septentrionem, alterum versus austrum, conus umbrae non recto modo ad lunam dirigitur, nec eam inficit, sed juxta illam, ad hunc modum. Viso unde eclipsis lunae contingat, et quare non in singulis mensibus, de umbra quae semper in medio ejus videtur, quid nobis inde videatur, dicamus. Cum luna frigida et humida sit,
Abbreviated transcription (Latin):
clipsis uͦ lunȩ est ratio: Sole
et luna in pͣdicta ecliptica linea
sic dispositis. quod sol est in in¬
feriori hemisꝑio. luna insuꝑiori.
terra uͦ in medio. sic qđ si linea descen
deret a medio lunaris corporis transi
ad ipsam lunã.unde et radii
solis ñ possunt eam̃ accendere. pati¬
turq eclipsin. donec mouendo se
tumorem transierit. et splendor in
ea apparere incipiat: Inde est qd
tunc est soli opposita. n tam̃ in omĩ
S quia hoc contingit ex figura
umbre terrȩ. de figuris umbrarũ
que ex aliquo rotundo corpore ob¬
ceamus: Omĩs talis corporis um¬
bra. uel est cilindroudes. uel calato¬
ides. uel conoides: S cilindrus¬
est est figura longa et rotuncla eͣit
crescens. neq liueas in sũmũ attin
des umbra que tał figure ẽ.
Que fit quociens luminosum corꝰ
et obscurum. eiusdem quantitatis
ad hunc modum. Luna Cuigͦ
corpus solis et tͣrȩ. Ecto equalia
ñ sint. quippe cũsit sol¬
⁊ octies maior quam terra. umbra

Expanded text:
clipsis lunae talis est ratio. Sole et luna in praedicta ecliptica linea sic dispositis, quod sol est in inferiori hemisphaerio, luna in superiori, terra in medio sic, quod si dirigeretur linea a medio lunaris corporis, transiad ipsam lunam; unde solis radii eam non possunt accendere, patiturque eclipsim donec, movendo se, tumorem transierit, splea apparere incipiat. Inde est quotunc est soli opposita, non tamen in omni sed quia hoc contingit ex figura umbrae terrae, de figuris umbrarum, quae ex aliquo rotundo corpore opceamus. Omnis ergo talis corporis umbra vel est cylindroides vel calathides vel conoides. Et est cylindrus figura longa et rotunda aequaliter crescens neque lineas in summum coniundes umbra, quae talis est figurae; quae fit quotiens luminosum corpus et obscurum eiusdem sunt quantitatis, ad hunc modum: Cum ergo corpus solis et terrae aequalia non sunt, quippe cum sol octies maior terra sit, umbra
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui de indignis
dignos de peccatoribꝰ
iustos de immundis
facis mundos munda corpus
meũ. et cor meum ab omĩ
quod indignus accedere
p̃sumo. acceptabiles tibi
hostias offeram ꝓ peccatis et
offensiomibus et innumeris
cotudianisq meis excessibus.
et ꝓ peccatis omzum iiuen¬
tium et defunctorum fideliũ.
tabile uotum. qui se tibi

Expanded text:
eus qui de indignis dignos: de peccatoribus justos: et de immundis facis mundos: munda cor meum et corpus meum ab omni squod indignus accedere presumo: acceptabiles tibi hostias offeram pro peccatis et offensionibus: et innumeris quotidianis meis excessibus: et pro peccatis omnium viventium: et defunctorum fidelium: tabile votum: qui se tibi
Abbreviated transcription (Latin):
c primo omĩum de suꝑ¬
bia. que radix omĩum maloꝵ
est mores et uitam atq actuis
meos pessime inquinaui. et ꝑ
suꝑbiam contra deum et con¬
tra religionẽ ac ꝓpositum meũ.
intierbis in cogitationibꝰ in oꝑibꝰ
indesideriis. in incesfui. et in cx̧teris
omibꝰ modis. quos enumerare
non ualeo. grauit̃ me in cons¬
pectu dei deliquisse confiteor.

Expanded text:
c primo omnium de superbia, quae radix omnium malorum est, mores et vitam atque actus meos pessime inquinavi, et per superbiam contra Deum et contra religionem ac propositum meum in verbis, in cogitationibus, in operibus, in desideriis, in incessu, et in caeteris omnibus modis, quos enumerare non valeo, graviter me in conspectu Dei deliquisse confiteor.
Abbreviated transcription (Latin):
Est enim in ꝑpetuo motu:
Huius figura est in modũ.
pile rotunda. s instar gui.
elem̃tis distincta: Ourgn
quippe externus testa u¬
dique ambitur. testȩ. albu¬
men. albugini. uitellum.
uitello gurta pinguetinis
includitur: Sic mundus
undiq cȩlo ut testa circun¬
clatur. celo uͦ purus ether
ut albumen. ethere turbi¬
dus aer ut intellus. dere
terra ut pinguedinis gut¬
ta includitur: Quot modis¬
Reatio mundi aqͥnq

Expanded text:
est enim in perpetuo motu. Hujus figura est in modum pilae rotunda. Sed instar ovi elementis distincta. Ovum quippe exterius testa undique ambitur, testae albumen, albumini vitellum, vitello gutta pinguedinis includitur. Sic mundus undique coelo, ut testa, circumdatur, coelo vero purus aether ut album, aetheri turbidus aer, ut vitellum, aeri terra, ut pinguedinis gutta includitur. CAP. Ireatione mundi.--Quinque
Abbreviated transcription (Latin):
tes qd̾ methne. u̾tice hyatꝰ.duo sũt crateres no
mugitu intͣ t̾re uisc̾a diu uoluit᷑. Nec aute se
flãmaꝵ globi attollũt qmͣ int̾im strepit᷑ ante¬
brumalẽ detin faciem ita ĩũcta in utͦq iuolũ¬
cia. nͦ calor frigore mingat᷑. nͨ frig̃ calore dissolͤ¬

Expanded text:
 In Aetnae uertice hiatus duo sunt, crateres nommugitu intra terrae uiscera diuoluitur, nec ante se flammarum globi attollunt quam interni strepitus antebrumalem detinet faciem. Ita inuicta in utroque uiolentia nec calor frigore mitigatur nec frigus calore dissol
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitent̃ quã dui uiste delibant¶ Int̃¬
dũ int̾ogatus amn hrs sit. nõ cegitur᷑ re¬
lpont̾e ut puta si cõtidi̾siã ħrilitatis
abalio patitur. ⁊ ita diuus adriañ con¬
stituit. ne añ negando se itlem p̃ui¬
dicit sibi aut cdicento ħraem illigẽt᷑.
anipes que piuꝑum esfecit eiꝰ fit. ꝑp¬

Expanded text:
praecipitentur, quamdiu iuste deliberant. Interdum interrogatus quis, an heres sit, non cogitur respondere, ut puta si controuersiam hereditatis ab alio patiatur: et ita diuus Hadrianus constituit, ne aut negando se heredem praeiudicet sibi aut dicendo heredem illigetur drupes quae pauperiem fecit eius sit,
Abbreviated transcription (Latin):
clig̃. scrib. si cefensor iniudino int̃oxa¬
tus an is quẽ destrut. hĩs uł quota
expete sit. falso respondit ip̃e qui de¬
fensor. ad u̾saĩo teuetur. Ip̃i aũt quẽ
cefindit. nellũ facit p̃iuditiũ Ueꝵ¬

Expanded text:
 scribit: si defensor in iudicio interrogatus, an is quem defendit heres uel quota ex parte sit, falso responderit, ipse quidem defensor aduersario tenebitur, ipsi autem quem defendit nullum facit praeiudicium. ue
Abbreviated transcription (Latin):
m̃t futuro tetitõe mõ. ¶ Deposui a¬
put te .i. poidea ꝑmisi tibi uti ncr¬
quãi mutua tibi hec data pesse auĩt.
Et c̃tiã um̃ ut ĩ martello uitetur.
aĩo cñi cepit possictit gͥ tr̃asit ꝑułm¬

Expanded text:
mer›et futuro debitori nostro.Deposui apud te decem, postea permisi tibi uti: Nerquasi mutua tibi haec posse aiunt, et est uerum, ut et Marcello uidetur: animo enim coepit possidere. ergo transit