comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ibus quoꝵ curam ad minist᷑¬
bat uendiclit. quero si dec̾to pre¬
toris adolescentes ĩintegix resti¬
tuti sunt. aneatenus uenditõ
remictendo sit qͣtenus adolescẽ¬
empturus ñess. Item queroem¬
ptor utix a semꝓmio ⁊ seyo pupil¬
lis p̾cium cumꝰ usuris recipede
bent an u̾o abbrde curatoris

Expanded text:
quorum curam administrabat, vendidit: quaero, si decreto praetoris adulescentes in integrum restituti fuerint, an eatenus venditio rescindenda sit, quatenus adulescenempturus non esset. item quaero, emptor utrum a Seio et Sempronio pupillis pretium cum usuris recipere deberet an vero ab herede curatoris
Abbreviated transcription (Latin):
Icius ẜuũs uẽdidit ea lege. ũt si rome
moratus ẽẽt manus mic̾e lic̾et empto
riẽptor alii cadẽ lege uedidit et ẜins fu¬
git asecũdo ẽptore rome moraturq̃ro an
sit manus mictio et cui .R. ĩ ẜuo fugitiuo
nõ est dubitanclum nich ẽẽ ꝯtra legem
fcm̃ uid̾i qr nec dño aufere se pot̾. nec ꝗ¬

Expanded text:
ea lege, ut, si Romae moratus esset, manus inicere liceret: emptor alii eadem lege uendidit: seruus fugit a secundo emptore et Romae moratur: quaero, an sit manus iniectio et cui. respondi: in fugiti‹u›o non est dubitandum nihil contra legem factum uideri, quia nec domino auferre se pot
Abbreviated transcription (Latin):
cum mꝯtrou̾siã uenit. unde ad
de hanͣc estimari auiro aut ĩpo
testate eius ẽ ad eam ꝑuenisse.
euitandi autẽ turpis gr̃a circa
uxorẽ hoc uidetur qntum nu¬

Expanded text:
controuersiam uenit, unde ad de habeat existimari a uiro aut qui in potestate eius esset ad eam peruenisse. euitandi autem turpis quaestus gratia circa uxorem hoc uidetur Quintus Mu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb lib̾tatem sibi relictam asseue¬
rant Item arcioris annone ppłu
romanicensus.etiam ⁊ false mo¬
nete tͥminis reos dños det eg̾e
ꝯmissariam lib̾tatem abhiis petãt¬
¶ S et si ꝗ sius m̃ims redemptos
se ⁊ snõ manuimissos ccͣ placiti
fidem asseuerent. ¶Lib̾ etiam ius
sus ẽẽ si Rones rectliderit. arbitꝵe ccͣ
tet.¶S ⁊si ꝗs fidem alicinus e¬
leg̾it ut nũmis eius redimatur.
atq hus solutis post manimmnc¬
tatur. nec ille oblatam pecumam
susciꝑe uelle dicat. ccͣtus fidẽ ẜuo¬
detegendo potestas tributa est.¬

Expanded text:
quibus libertatem sibi relictam adseuerant. item artioris annonae populi Romani, census etiam et falsae monetae criminis reos dominos detegere mmissam libertatem ab his petent: sed et si qui suis nummis redemptos se et non manumissos contra placiti fidem adseuerent. liber etiam esse iussus si rationes reddiderit, arbitrum contet. sed et si quis fidem alicuius elegerit, ut nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere uelle dicat, contractus fidem detegendi seruo potestas tributa est.
Abbreviated transcription (Latin):
ipignora ueneant ꝑ appitores pre¬
toris extra ordine sm̃as seq̾ntes ne¬
mo ũqmͣdixit dandã in cos actoe.
ẽptor reiuictus ẽ. negamus auctoriᷤᷤ
dãpnumẽe debe ad qd refert sordi¬
b iudicis an stulcia pierit res. Inn¬
ria enĩ q̃ fit ẽptori. ał actorẽ ueclito¬
rẽ nõd ꝯtĩgere. ¶Siticius post in

Expanded text:
pignora ueneant per apparitores praetoris extra ordinem sententias sequentes, nemo umquam dixit dandam in eos actionem emptor rei uictus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia res perierit? iniuria enim, quae fit emptori, auctorem non debet contingere. Si Titius St
Abbreviated transcription (Latin):
Niqs locũ uẽdid̾it etet idẽ uẽditor
ab hrde suo uolũtate eptoris in
eo sepłcus fu̾it act̾o de euictõne
nit̾cidit. hoc casu enĩ emptor ꝓpri¬
etatẽ ĩ mict̾et. Nonmux autẽ
ẽuteuicto hoĩe de einctoe tenea¬
tur hrs. qmͣuis defunctꝰ ñ siłitꝰ
fuit obstrictus cũet alus qbꝯdã
casib plemor adusus p̾rdẽ uel
Urdi ꝯpetet obligatio ꝙͣ ꝯpecierat
defũcto ut cumeuus post mortẽ ẽp¬

Expanded text:
is locum uendiderit et idem uenditor ab herede suo uoluntate emptoris in eo sepultus fuerit, actio de euictione intercidit: hoc casu enim emptor proprietatem amittet. Non mirum autem est, ut euicto homine de euictione teneatur heres, quamuis defunctus non similiter fuerit obstrictus, cum et aliis quibusdam casibus plenior aduersus heredem uel heredi competat obligatio, quam competierat defuncto: ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
renuctudꝙ se nõ calume causa
facere. Nam sic non ẽ ꝯpellend̾
iurare alibi sequam eoloco sat̾¬
dare nõ posse quia si rome non
poterit purib autem locis pos¬
sit cogitur ꝑ urare. hoc autem
tunc impetrabitur cum iusta
causa ẽe indetur quid enim si
cumerat inmunicipium nol¬
uit cauere. hoc casu non debet mi¬
petrare cum ꝑ eum steterit quo¬
minus ibiubimicti desiderat sat̾¬
sores ꝓbandos ꝯstituto. si mal¬
terutram ꝑtem miquum arbi¬
trium uideatur pinde abeo at
a indicib appellare licet. Plulł.
res ꝓlocupletib h̃ndi suntcu
potint querela apud ꝯpetentẽ
iudicem deferri. ¶Qui excau¬
sa ⁊ in ꝓbat ab.arbitro ꝓbatos
alios iꝓbatos ꝓbat multoq
magis si sua uoluntate acce¬
pit fideuissores ꝯtentus is eẽ
debet qd̃ si meclio temꝑe cala¬
mitas fidenissorib insignis
magna mopia acciderit cã cog¬
nita exintegro satis dandu
fundum peteres satis accepis
petiturus fundum. ⁊ postea n¬
mandato meo agere institue¬

Expanded text:
e se non calumniae causa facere': nam sic non est compellendus iurare 'alibi se quam eo loco satisdare non posse', quia si Romae non potest, pluribus autem locis possit, cogitur peierare.Hoc autem tunc impetrabitur, cum iusta causa esse uidebitur. quid enim si, cum erat in municipio, noluit cauere? hoc casu non debet impetrare, cum per eum steterit, quominus ibi, ubi ire desiderat, satprobandos constituto, si in alterutram partem iniquum arbitrium videatur, perinde ab eo atque ab iudicibus appellare licet. Paulus res, pro locupletibus habendi sunt, cum potuerit querella ad competentem iudicem deferri, qui ex causa improbat ab arbitro probatos, alias improbatos probat: multoque magis, si sua voluntate accepit fideiussores, contentus his esse debet. quod si medio tempore calamitas fideiussoribus insignis vel magna inopia accidit, causa cognita ex integro satisdandum efundum peteres, satis acceperis petiturus fundum et postea mandatu meo agere institue
Abbreviated transcription (Latin):
me causa id postulare uel int̃lictũ
uel exibitionem ita darisi ꝑ me non
stet̾it quominus dampni infc̃itibi
oꝑis nomine caueatur neum faci¬
as michi quo minus eum thesausx
offodiam tollã exportam qd si etiã

Expanded text:
e causa id postulare uel interdictum uel iudicium ita dari, ut, si per me non stetit, quo minus damni infecti tibi operis nomine caueatur, ne uim facias mihi, quo minus eum thensaurum effodiam tollam exportem. quod si etia
Abbreviated transcription (Latin):
oporteret emit. ita temꝑanda res erit
ut iubeatur uenditor recdlito prefo
recuꝑare predium ita ut sñ alfius
dampno etiam c̾ditor auiuene su¬
um ꝯsequatur. Ex quo .s. simul ĩ¬
telligimus ꝗd obẜuari oporteat
si sua pecunia pluris qm oportet
emerit. ut tñ hoc ⁊ suꝑiore casu uẽ¬
ditor ꝗ predium uendidit etiam
usuras qͥs̃ ex ea pecunia ꝑcepit aũ
ꝑcipit potuit reddat ⁊ fructus ꝗbo
locupletior fc̃s est iuuenis recipiat.
¶temex diu̾so siminore p̾cio quã
oportũit uendidit adolescẽs emy¬
tor ꝗdem iuberi debebit predia.
cum fructib restituere. Iuuenis.
aũt eatenus expretio redde qua¬
tenus exea pecuma locupletioꝵ ẽ¬

Expanded text:
oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecunia locupletior es
Abbreviated transcription (Latin):
Atri ꝓfilio omimodo prestanda
restitutio est. licet filius restitin
nolit. qr pr̃is ꝑicłm agitur ꝗ depe¬
culio tenetur. exquo appet. Cet̾os
cognatos uł affines alt̾nis ẽẽ cõ¬
donis nec alit̾ audire oport̾e qmͣ
siex uoluntate adolescẽtis postu¬
lẽt aut eius uite adolescenat ut¬
m̾ito etiã bonis eiusldebeat int̾¬
dici. ¶ Si pecumam quam mutuã
mmnor accepit dissipauit. denega¬
re debet ꝓ ꝯsul creditori adu̾sus eũ
actionem. Qd̾ si egenti minor crecli¬
derit. ult̾ius ꝓcedendum non est
qm ut iubeat iuuenem actiomibo

Expanded text:
ro filio omnimodo praestanda restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulescentis postulent aut eius uitae sit iste adumerito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipauit, denegare debet proconsul creditori aduersus eum actionem. quod si egenti minor crediderit, ulterius procedendum non est, quam ut iubeatu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m s etiam ĩfide nssores ⁊ ĩpigno¬
ri actio restitui debet. et si exduob
reis alti acceptum tusit ĩutreq
restituenda ẽ actio. ex hoc ĩtellig¬
mus si dãpnosam sibi nouatioe.
opẽ nouandi tã transtułit obligi¬
nem oportere eum ĩpriorem debi¬
torem restitu. ¶Adusus eos quo¬
ꝙ restitutõ pr̃anda ẽ quoꝵ dedo¬
lo agere nõ ꝑmittitur. insiquedã
ꝑsone sp̃aliter lege excepte sint.

Expanded text:
s et in pignora actio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationemnopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Aduersus eos quoque restitutio praestanda est, quorum de dolo agere non permittitur, nisi quaedam personae speciali lege exceptae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
exempto iuire hereditario actionem.
deuusorẽ q ub̾aret idq utuit̾ fecit. ne
g.ges. actione fidemorẽ b̾t obligatil
nec refert ratũ huit nec ne fidenissor
fidenssor affric̾. dedit siue ꝗd ex nccita¬
te soluendi plus ĩpẽdit qͣmẽ precium
solute reisie stichum soluit is q de¬
cessitaut debilitate flagitoe ad nullũ
p̾ciũsin redactus õid madatiiidito¬

Expanded text:
ex empto iure hereditario actionem. deiussoremque liberaret, idque utiliter fecit, ne actione fideiussor‹e›m habet obligatum, nec refert, ratum habuit nec ne fideiussor.fideiussor Africum dedit, siue quid ex necessitate soluendi plus impendit quam est pretium solutae rei, siue Stichum soluit isqu‹e› decessit aut debilitat‹e› flagitioue ad nullum pretium sui redactus est, id mandati iudi
Abbreviated transcription (Latin):
potestac nec madati q dẽ actoem añ¬
triticiꝓ alto triticum spopondit ꝙ¬
libet triticumdando reu̾ uibarepos¬
se existimoareo aũ nõ aluid triticu
repetͥe pot̾it ꝙͣ ⁊ quo pessimo tritico
ceptõe eũ doli mali submoueri existĩo
cutus fideiussit. eum solum ꝯuenire
potest ꝗ madauit nõ etiã reũ ꝓmittẽ¬
dinec memouet qd̃ pecuma fideius¬
soris reus libetur ad .N. ꝯtingit et si
nullũmãdatum ẽ s si ĩ hoc mãdatũ m¬
t̾cesẜit ut euus manumuctetur nec ma¬
nuimisitet preciũ ꝯsequaturdomi
ut uẽlitor. et ex affectus Reoe mãdati
agetur finge enim filiũ natuxalem
affectus Ronẽ in bone fidei iudicus¬
bnda ꝗd si desuis nũmis ẽptor pre¬
ciũ dedit neꝙ .n. alit iudicio uecli¬
ti libari potest. Queri solet anutili¬
t de peculio ag̾e possitet uenus et uti

Expanded text:
potest ac ne mandati quidem actionem, anttritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico ceptione eum doli mali summoueri existimo.cutus fideiussit, eum solum conuenire potest qui mandauit, non etiam reum promittendi: nec me mouet, quod pecunia fideiussoris reus liberetur: id enim contingit et si nullum mandatum est. sed si in hoc mandatum intercessit ut seruus manumitteretur nec manumiserit, et pretium consequetur dominus ut uenditor et affectus ratione mandati agetur: finge filium naturalem affectus rationem in bonae fidei iudicd si de suis nummis emptor pretium dederit neque enim aliter iudicio u‹e›nditi liberari potest, quaeri solet, an utiliter de peculio agere possit. et uerius et uti
Abbreviated transcription (Latin):
la aitsiꝗs subusuris c̃ditã pecumiã fi¬
denississꝰ et reus in iudicioꝯuẽtus cũ
recusare uellet subusumꝵ c̃clitam ẽẽ pe¬
cumã. et fidenssor soluẽdo usuras potes¬
tatem recusãdi eas reos sustuliss eam
pecimiã areoñ petituꝵ. s si reus fideius¬
sori denũciass ut recusaret subusuꝵ
tionẽ recusare uoluiss ꝙ ita soluit arco
tet ẽẽ noxe fideiussori si ip̃e peꝑciss pu¬
dorisuo. ¶Cũ mãdauero tibiut c̃dẽ¬

Expanded text:
i quis sub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris tionem recusare uoluisset, quod ita soluerit, a reo tet esse noxiae fideiussori, si ‹pe›percisset pudori suo.Cum mando tibi, ut creden
Abbreviated transcription (Latin):
lio bona fide et possideo mãdaton
meo eũticius uẽdidit cũ ignorasset
suũ ẽẽ uel cc̃ ego uendidullius mã¬
dato cũ forte is cuih̃rs extit̾it eum
emiss deiire euctionis et de man¬
dato q̃sit est. et puto ticiũ ꝙͣiuis qi ꝓ
curator uẽclidis obstrictum ẽe e̾pͣto¬
rineꝙ si rẽ tradidiss uendicatõem
ei cedẽda et idcirco mãdatieñ non

Expanded text:
deo: mandatu meo eum Titius uendidit, cum ignoraret suum esse, uel contra ego uendidi illius mandatu, cum forte is, cui heres exstiterit, eum emisset: de iure euictionis et ‹de mandatu› quaesitum est. et puto Titium, quamuis quasi procurator uendidisset, obstrictum emptori neque, si rem tradidisset, uindicationem e
Abbreviated transcription (Latin):
ut eius possonemticio traderes.
uendicantem me cumfund̃
ate non aliter me conuentõ¬
nis exceptione excludi debe¬
re quamsi autiam tradidis¬
ses aut si tuacausa id inter
nos conueninet et ꝑte nonĩ
staret quomims traderes. ii¬

Expanded text:
ut eius possessionem Attio traderes: uindicantem eum fundum a te non aliter me conuentionis exceptione excludi debere, quam si aut iam tradidisses, aut si tua causa id inter nos conuenisset et per te non staret quo minus traderes.
Abbreviated transcription (Latin):
Sin au̾t ante siñam bomosme
dolo malo et culpa mortuus tu¬
crit teneb̾r. ⁊ hoc tit hus u̾bis edc̃i
nec ea res arbitrio iudicis resti¬
tuitur. ¶Eigo si ĩfuga sit. ẜũ
sine dolo ma. et culpacius cummi
quo agitur cauend̾ est ꝑ iudi
cem ut cum ẜnum ꝑsecutus r¬
reddat.S ⁊ sisinecuipa abco
cum quo agitur abierit. Sicñ pi¬
tura res ñ fuerit. Si metum nõ
ad hibuisset teneb̾rreus. Sicut
intrrdco un .ui. uł qd̃ ui autclã
obsuatur. Itaq ⁊ int̾lũ homi¬
is mortui p̃cium recipit qui
eum uenditurus fuit. Si uim
passus nõ esset. ¶Qui ummi n¬
tulit cum posẜorem ame sit dse¬
cutus ñ est fur. qmuis q ui ra¬
puit fure imꝓbior ẽẽ uidcatur
ut iuliano piacet. ¶Eui qui
metum fecit. ⁊ dedolo malo te¬
neri certum ẽ et ita pomp̃. ꝯsu
¶Iul. ait qd̃ int̾est quadruplari
solũ. ⁊ ideo cum q ex cã fideicõ.
quadraginta debebat. Si t̾centa
rur.in hus enim cumefft̃u uĩ
passus est. Scd̾m hoc ⁊ siplures

Expanded text:
si autem ante sententiam homo sine dolo malo et culpa mortuus fuerit, tenebitur, et hoc fit his uerbis edicti 'neque ea res arbitrio iudicis restituetur'. ergo si in fuga sit seruus sine dolo malo et culpa eius cum quo agetur, caut eum seruum persecutus reddat. sed et si non culpa ab eo quocum agitur aberit, si tamen peritura res non fuit, si metum non adhibuisset, tenebitur reus: sicut in interdicto unde ui uel quod ui aut clam obseruatur. itaque interdum hominis mortui pretium recipit, qui eum uenditurus fuit, si uim passus non esset. Qui uim intulit, cum possessionem a me sit consecutus, fur non est: quamuis qui rapuit, fur improbior esse uideatur, ut Iuliano placet. Eum qui metum fecit et de dolo teneri certum est, et ita Pomponius, lianus ait quod interest quadruplari solum, et ideo eum, qui ex causa fideicommissi quadraginta debebat, si trecentarum: in his enim cum effectu uim passus est.Secundum haec si plures
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium dabimus. ut id man¬
cipium redibeatur. ¶Si qd aut
post uẽlitionem traditonemq
det̾ius emptoris oꝑa familie ꝓ¬
curatoris ueeius fcmerit siue
qd ex eo post uẽditionẽnatum

Expanded text:
iudicium dabimus, ut id mancipium redhibeatur. si quid autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem natum
Abbreviated transcription (Latin):
ceptio. Eademratione contĩ¬
git. uicfi denissoribꝰprius pac¬
tum ꝓsit. ¶ S si pattum con¬
uentum tale fut qd̾ actõnẽ
quoꝙ tollet. ueluti iniuriar
non poterit postea paciscendo
efficere ut agere possit. qr et pri¬
ma actio sublataest. et poste¬
rius pactum ad actionem p̾s¬
tandam mefficax est. non .n.
expacto iniuriarum actioi
naicitur. ses excontumelia. idẽ
dicenns et inbone fidei cttib
si pactum conuentum totom
obligationem sustulit ucluti
emp. Noneium ex nouo pac¬
to prior obligatio resucitat᷑.
s ꝓficiet pactum ad norium
tractum tollat pactum con¬
uentum intercessit. srut mi¬
nuetet posterius paactu

Expanded text:
etur. eadem ratione contingit, ne fideiussoribus prius pactum prosit. sed si pactum conventum tale fuit, quod actionem quoque tolleret, velut iniuriarum, non poterit, postea paciscendo  ut agere possit, agere: quia et prima actio sublata est et posterius pactum ad actionem parandam inefficax est: non enim ex pacto iniuriarum actio nascitur, sed ex contumelia. idem dicemus et in bonae fidei contractibus, si pactum conuentum totam obligationem sustulerit, ueluti empti: non enim ex nouo pacto prior obligatio resuscitatur, sed proficiet pactum ad nouum tractum tolleret, pactum conuentum intercessit, sed ut imminueret, posterius pactu
Abbreviated transcription (Latin):
atus decem aut sticum de de¬
cem pactus sum ⁊ petams
sticum aut .x. exceptionem p¬
pacti conuenti intotum obs¬
staturam. Nam ut solone et
na re non petenda interposi¬
tototam obligationem subi¬
oueri. ¶S si id actum inter
sticus prestetur possum effica¬
cit̾ destico agere nulla excep¬
tione opponenda. Idemest si de
stico non petendo internos con¬
uenit. ¶ S sigeneraliter michi
hominem̃ debeas ⁊ paciscar ne
sticum petã.sticum quidem pe¬
tendo pactiexceptio michi op¬
ponetur alium aũt hominez
si petã recteagam. ¶Item si
pactus neh̾rditatem peterẽ
singłas res ut h̾es petã exeo ꝙ
pactum erit pacticonuenti e¬
exceptio aptanda erit quem¬
ad moclum si conuenerit nefũ¬
dum petam ⁊ usumfr̾. petam
aũ naum edificium ue petam
dissolutis hus singłas res ꝓe¬
tam nisi sp̃alit̾ aliud actumẽ
ne peteretur. ¶Geruus h̾rdita¬
tarius p̾rdi futuro nominatĩ
pacisci nõ potest.qr nõd̾ domi¬
potest. Gaius.acqu
ta conuenta rata nõ habent᷑

Expanded text:
atus decem aut Stichum de decem pactus sim et petam Stichum aut decem: exceptionem pacti conuenti in totum obstaturam: nam ut solutione na re non petenda interposito totam obligationem summoueri. sed si id actum inter Stichus praestetur: possum efficaciter de Sticho agere, nulla exceptione opponenda. idem est et si de Sticho non petendo conuenerit. Sed si generaliter mihi hominem debeas et paciscar, ne Stichum petam: Stichum quidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si petam, recte agam. Item si pactus, ne hereditatem peterem, singulas res ut heres petam: ex eo, quod pactum erit, pacti conuenti exceptio aptanda erit, quemadmodum si conuenerit ne fundum peterem et usum fructum petam, aut ne nauem aedificiumue peterem et dissolutis his singulas res petam: nisi specialiter aliud actum ne peteretur. Servus hereditarius heredi post adituro nominatim pacisci non potest, quia nondum is domipotest. Gaius librota conventa rata non habentur:
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit ne a reo quoq petat
rus socus cum debitõre pact
sit anetiam alteri noceat ex¬
ceptio. neracius. accillicinus
ꝓculus. nec si in rem pactus sit
alceri noc̾e putant. cm̃ .n. con¬
stitutum est. ut solidum alt̾
petere possit. Idemlabco ait.
Namnet nouare alium pose
quamius eirecte soluatur.
Sit .ni. et hus qui in nr̃a potri¬
tate sunt. recte solui qd̃ crecu¬
derunt licet nouare non pos¬
sunt. qd̃ eit uer Idem et mo
ouobd reis stipulandi dñdũ

Expanded text:
tum sit, ne a reo quoque petatiis sociis cum debitore pactus sit, an etiam alteri noceat exceptio? Neratius Atilicinus Proculus, nec si in rem pactus sit, alteri nocere: tantum enim constitutum, ut solidum alter petere possit. idem Labeo: nam nec nouare alium posse, quamuis ei recte soluatur: sic enim e‹t› his, qui in nostra potestate sunt, recte solui quod crediderint, licet nouare non possint. quod est uerum. idemque in duobus reis stipulandi dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
Iẜuus meus rem men tibi scienti
ꝯmodati et furti nascitur actio. et pre
rem qm possidemus tam et si scientes
alienam possidemus. ¶rc̃.

Expanded text:
us meus rem meam tibi scienti rit, et commodati et furti nascitur actio et praetrem, quam possidemus, tametsi scientes alienam possidemus, Marc
Abbreviated transcription (Latin):
nẽditoris fuisse. qͣre siue ptus. ã¬
cille su h̾rditas qm̃suus nussu
ẽptoris adierit eiucta fu̾it. agi
etẽpto pot. et sicut obligatus ẽ
uẽditor ut p̾stet. lic̾e h̾re hoĩem
quc̃ uẽclidit. ita ea quoq q̃ peum¬

Expanded text:
se. quare sive partus ancillae sive hereditas, quam servus iussu emptoris adierit, evicta fuerit, agi ex empto potest: et sicut obligatus est venditor, ut praestet licere habere hominem quem vendidit, ita ea quoque qu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam coꝵ quos induxit p̾stet suo
noie et si nichil dueĩt. si tñculpam
min cluceclis ad misit ꝙ tales huit
tione ꝯuenit ignẽ ne heto et hĩnt
tenebitur. et si fortuitus caus ad mi¬
sit ĩcenlium qr nõ debuit ignẽ b̃re.
aliud ẽ enĩ igne̾ ĩgnocẽte hrs. ꝑmit¬
titur eĩ h̾re s ĩ noxiũ ignẽ. ¶ Itemꝓ
spice d xductor ne aliqd̃ reius ue̾l¬
corpus det̾ius faciat uł fi paciat.¬
¶Qui innum decãpama trasportadu
gluxiss deide mota aquodã ꝯtro¬
u̾si a signatũ suo et alt̾ius sigillo
ĩ apothetam de posuiss exlocato te¬
ꝯuenat. ne ĩuilla urbana fenum cõ¬
ponetur ꝯposut deinde ẜuus igne
illato succẽdit. ait labeo tem aluc¬
torẽ ex locato qr ip̃e causam p̾brpt
inferendo ꝯtra xluctionẽ. NEtdgͥ.¬

Expanded text:
t praestet suo nomine, etsi nihil conuenit, si tamen culpam in inducendis admittit, quod tales habuerit tione conuenit 'ignem ne habeto' et habuit, tenebitur etiam si fortuitus casus admisit incendium, quia non debuit ignem habere. aliud est enim ignem innocentem habere: permittit enim habere, sed innoxium, ignem.Item prospicecorpus deterius faciat uel fieri patiatur.Qui uinum de Campania transportandum conduxisset, deinde mota a quodam controuersia signatum suo et alterius sigillo in apothecam deposuisset, ex locato teconvenerat, ne in villa urbana faenum componeretur: composuit: deinde servus igne illato succendit. ait Labeo teneri conductorem ex locato, quia ipse causam praebuit inferendo contra conductionem. Hermoge
Abbreviated transcription (Latin):
turet estimatum ĩstrumitum
colonus accipiat ꝓcuł.ait ida¬
gi ut ĩstrum̃tũ emptum hat
colonus sicuti fieret cumqd esti¬
matũ indotem darẽtur.De
Ad is q eam locass. deliss ue. uell.
morte eius q locauit tollitur.
mox pensionẽ remittã. ex locito
et xlucto agendũ erit Olius
T ꝗ rem aluxit nõ cogitur resti¬
tutenearis michi meo ꝙ mt̾e¬

Expanded text:
et aestimatum instrumentum colonus accipiat, Proculus ait id agi, ut instrumentum emptum habeat colonus, sicuti fieret, cum quid aestimatum in dotem daretur. 4 Ioad is, qui eam locasset dedissetue, uellet, morte eius qui locauit tollitur. mox pensionem remittam, ex locato et conducto agendum erit. 6 Gaius rem conduxerit non cogitur restitenearis in
Abbreviated transcription (Latin):
pit si suptus fecit ĩ fundum qͣi
quqnmo fruiturus an recipiat ⁊
Ait nõ receptur qr hoc euenirei
posse ꝓspice debuit. qd tñ si non
preni xluctorẽ et ita Ii ꝑatora
antomͦ cũ diuoseu̾o reccripsit.
¶nexustis quos eclib eius tpis qͦ
elificiũeius stetit m̾cede p̾stan

Expanded text:
quaerit, si sumptus fecit in fundum quasi quinquennio fruiturus, an recipiat? et ait non recepturum, quia hoc euenire posse prosp‹i›cere debuit. quid tamen si non pit enim conductorem: et ita imperator Antoninus cum diuo Seuero rescripsit. in exustis quoque aedibus eius temporis, quo aedificium stetit, mercedem praestan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrahitur si de pretio ꝯuenerit. sic
etlocatio et xeluctio ꝯtrahi ĩtelligi¬
tur.si de m̃cede duemt. ¶Adeo q¬
H̾re uidentur emptio et uencditio
ecce sicum aurifice miehi due¬
int.ut is exauro suoanulos n¬
michifacet c̾ti pondis c̾teq tor¬
meet acceꝑit u̾. gr̃a tricentau
trum emptio et uenditio sita
anlocatio et aluctio s placet
nũ ẽẽ negociũ et mag emptiõe¬
ẽẽ et uenditionẽ. ꝙ si ego Aru

Expanded text:
trahitur, si de pretio conuenerit, sic et locatio et conductio contrahi intellegitur, si de mercede conuenerit.Adeo bere videntur emptio et venditio, ecce si cum aurifice mihi conuenerit, ut is ex auro suo anulos mihi faceret certi ponderis certaeque formae et acceperit uerbi gratia trecenta, utrum emptio et uenditio sit, an locatio et conductio? sed placet unum esse negotium et magis emptionem et uendi
Abbreviated transcription (Latin):
alio ꝗdem possidente alio autemli¬
ti se offe̾nte nõ sufficit eum usumf
iter renouare uer cau̾e quoq eũ
de einctione ususfr. oportet. ꝗd enĩ
siẜinimaut fundum is qui posside¬
bat pignori delit isꝙ ab eo qͥ pigͦ¬
ri accepit iure uti ꝓhibetur. iubeb̾¬
ario mrem ꝯfessoria agendi fructus:
prestandi sunt ita et ꝓprietatis domi¬
no sinegatoria actione utatur. s ĩ
omnibꝰ ita demum si nõ sit posẜor q
possident. nichil fructuum nomine
it. qmhoc ut securus ꝯsequetur fruc¬
tuarius fruendilicenciam et ꝓprie
domino nõ inquietetur. ꝑapin.¬
erit posside sinedolo absoluetur qd̃
silitise optulit et possor actionemde
Sis dies uenit quo p̾ ᷤ ẜuoꝵ.ẽ¬
tanda est. qmad̾m cum stipulamur
qd ex arethusa natum erit. U Lpm̃.¬

Expanded text:
alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficit eum usum fructum iterum renovare, verum cavere quoque eum de evictione usus fructus oportet: quid enim si servum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebario in rem confessoriam agenti fructus praestandi sunt, ita et proprietatis domino, si negatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui nt: quod si possident, nihil fructuum nomine quam hoc, ut securus consequatur fructuarius fruendi licentiam, proprietatis dominus, ne inquietetur? Paerit possidere sine dolo, absoluetur: quod si liti se obtulit et quasi possessor actionem de si dies uenit, quo praestanda est, quemadmodum cum stipulamur 'quod ex Arethusa natum erit'. 2 Ulp
Abbreviated transcription (Latin):
paciatur hrs eius reliquo tempore frui
iłt ex alucto actõ ꝙ si paciatur nec remit¬
tat mercedes ex testamento tenetur.
l mertes ꝓmissa sit generałr Gius.
alieno arbitrio locatio et xluctio ꝯtra¬
hi nonudetur smautem qnͣtiticius
estimau̾it sub hac delitione stare locatõ¬
nem ut siqdem ip̃e ꝗ nominatus ẽ mer¬
cedem diffinieritommnino ẜeius estĩa
tionem et mercedam ꝑ solui oporteat.
et dluctionem ad effectum ꝑuenire
sm autem ille nolu̾it uel non potuit
mercedem diffimretunc ꝓnichilo eẽ
xluctionem qi nulla mcede statuta.¬
¶Qui fundum fruenduł b̾itationem
alicuilocaũsi aliqua ex cã fundumul
edes uendat. curare d ut ap̾emptorẽ
quo eadem pactione et colono frui
et inꝗlmohitare liceat alioqn ꝓhitꝰ

Expanded text:
patiatur heres eum reliquo tempore frui, patiatur heres eum reliquo tempore frui, est ex conducto actio: quod si patiatur nec mercedes remittat, ex testamento tenetur. merces promissa sit generaliter alieno arbitrio, locatio et conductio contrahi non videtur: sin autem quanti Titius aestimaverit, sub hac condicione stare locationem, ut, si quidem ipse qui nominatus est mercedem defius aestimationem et mercedem persolui oporteat et conductionem ad effectum peruenire: sin autem ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo esse conductionem quasi nulla mercede statuta.Qui fundum fruendum uel habitationem alicui locauit, si aliqua ex causa fundum uel aedes uendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ci yb̾i appellant nõ d dluctori
dampno ẽẽ si plus qmͣtollerabile est.
Aesi fuunt fructus alioqn modicumi
dãpnuequo anmo tre dz colonus
⁊cui ĩ molicum lucrum nõ auf̾tur.
duxit alioqn parciarius colonus
qiͣ societatis iure et dampnũ et lu¬
Ecrũcum dño fũcliꝑaciatur. ¶Qui
columpnam trãsportãdam aliqs¬
ddux̾it si ea dum tollitur. añ portat̃
aũ repõitur. fracta sit. id ꝑicłm pr̃at¬

Expanded text:
 βίαν appellant, non debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur.duxit: alioquin partiarius colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur. Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id p
Abbreviated transcription (Latin):
xeix. scribit. ut puta iusiurandũ
ꝓcuratori retunt iurauit qr ab sẽ¬
tidare oport̾e. agit hoc iudicio suo
Neq enim hec actio dno apet̾e
potuit s de bebit derato cauere.
S ⁊ si ꝓcuratoriꝯ stitutũ est. etex
ea causa agat dubitãdum nõ ẽ.
qum locus sit de rato caucio ni
id q pomp̃. scribit. ¶Queritur

Expanded text:
 scribit. ut puta iusiurandum procuratori rettulit, iurauit absenti dari oportere: agit hoc iudicio suo neque enim haec actio domino competere potuit: sed debebit de rato cauere. sed et si procuratori constitutum est et ex ea causa agat: dubitandum non est quin locus sit de rato cautioni idque Pomponius scribit. Quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
emptorem effectus sit cumeum¬
citur. ¶Illud ex pedicius inder¬
tur si michi alienam aream ue¬
did̃is et mea ego edificau̾o. atq
ita eam dñs euincit. namq por¬
sum petentẽ dñm nisi ĩ pensam
eclificioꝵ soluat doli maliexter¬
tione submou̾e magis ẽ ut ei
res ad ꝑiculum uẽclitoris nõpt

Expanded text:
emptorem effectus sit, cum euincitur. Illud expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendideris et in eam ego aedificauero atque ita eam dominus euincit: nam quia possi‹m› petentem dominum nisi impensam aedificiorum soluat, doli mali exceptione summouere, magis est, ut ea res ad periculum uenditoris non
Abbreviated transcription (Latin):
Etus autem causa abee uiden¬
turqui iustotimore mortis. ulcru¬
ciatu corꝑis ꝑt̾rritus. Abest. etħ
ex affectueius intelligitur. S ñ
sufficiet quolibet Frore abcluctu
timuisse. s hinus rei disꝗsitõ

Expanded text:
etus autem causa abesse uidetur, qui iusto timore mortis uel cruciatus corporis conterritus abest: et hoc ex affectu eius intellegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio
Abbreviated transcription (Latin):
funit pompõa abco scribit. si uno p̾cio
płes suos enusti et de uno ag̾e uelis
ita estimationem s uor pĩde fi̾ debe.
itq ut fier ĩ estim atoem bonitatis
agri cũob euictã ꝑtem fundi agatur.¬
¶Idemait simno p̾cio ples s uos uẽlid¬
istisanos ꝙ ẽẽ cos ꝓmisisti. et ꝑs dum¬
erronem et fugittiũ ẽe agi posse.
uiciũ est ueluti siludos assidue ue¬
Ait spectare uelit. auttabłas pictas
studiose intucatur. siue ñaut mẽ¬
teneatur. ¶Quociens morb sõticus
noĩatur et eum significatur cassius

Expanded text:
um.Labeo scribit, si uno pretio plures seruos emisti et de uno agere uelis, interaestimationem seruorum proinde fieri debere, atque ut fieret in aestimationem bonitatis agri, cum ob euictam partem fundi agatur.Idem ait, si uno pretio plures seruos uendidisti sanosque esse promisisti et pars dumerronem aut fugitiuum esse agi posse.uitium est, ueluti si ludos adsidue uelit spectare aut tabulas pictas studiose intueatur, siue etiam menteneatur.Quotiens morbus sonticus nominat
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͥ enim se restituturum donatorre¬
pmictit qñ nullum preciũ int̾uem¬
at qd ergo si res. ab eo cui donaca ẽ. me
tis suc donator penã paciatur. Itaꝙ
si Aq̃res  donetur necesse nõerit mea
reꝓmitt̾e que mreb uenalib ediles
rẽꝓmicti ubent.¶Sanc de dolo do¬
nator obligare se et d et solz ne ꝙ be¬
nigne dtusit fraudis ꝯsllio reuocet.

Expanded text:
 quid se restituturum donator repromittit, quando nullum pretium interueniat? quid ergo si res ab eo cui donata est meltis suae donator poenam patiatur. itaque si qua res donetur, necesse non erit ea repromittere, quae in rebus uenalibus aediles repromitti iubent. sane de dolo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne contulerit fraudis consilio reuocet.
Abbreviated transcription (Latin):
bo ꝑfurtum ablatis iam rensũest.¬
¶ Seruĩduppla eni ꝗreb ablatis fu¬
git mor ĩuentus presentib honestis
niris int̾rogatus.an et ĩdomo uen¬
pium ut rediberi debeat ĩiquumẽ
uenditorẽ p̾ciũ redibende reiꝰ seq¬
¶Siꝗs duos homines uno p̾cioem
inde petatur pͥciũ totũ exceptioe¬
rit obicienda si tñ ꝓs p̾cu petatur
magis dicetur nõ noce exceptio¬
nẽ nisi forte ea sit cã ĩqua pꝑ alt

Expanded text:
per furtum ablatis iam responsum est.Seruum dupla emi, qui rebus ablatis fugit: mox inuentus praesentibus honestis uiris interrogatus, an et in domo uenpium, ut redhiberi debeat, iniquum est uenditorem pretium redhibendae rei consequi.Si quis duos homines uno pretio einde petatur pretium totum, exceptio erit obicienda: si tamen pars pretii petatur, magis dicetur non nocere exceptionem, nisi forte ea sit causa, in qua propt
Abbreviated transcription (Latin):
isnsor scribit. ¶Peculiuma
hic diftmitiom sius ad iecit. et
iqdhiuus debeatur que sunt in
eius potestate qm h̃ qu oq domi¬
no deberi nemo ambigit. Pre¬
cereudetiam declucetur qd huy
ysonis debetur que sunt intute¬
negocia ad ministrant dum mo¬
do dolo careant. Qm et si ꝑdolum
peculium uelademnt uelmi¬
niunt tenentur. Nam et si semꝑ¬
deturcur non dicitur et hoc no¬
mineeumsecum egisse quo no¬
mine uel tutele uel negoꝵ ges.¬

Expanded text:
ponsorum scribit. Peculium Huic definitioni Servius adiecit et si quid his debeatur qui sunt in eius potestate, quoniam hoc quoque domino deberi nemo ambigit. Praeterea id etiam deducetur, quod his personis debetur, quae sunt in tutenegotia administrant, dummodo dolo careant, quoniam et si per dolum peculium vel ademerint vel minuerint, tenentur: nam si semdetur, cur non dicatur etiam hoc nomine eum secum egisse, quo nomine uel tutelae uel nego
Abbreviated transcription (Latin):
tio et uẽclitio fca ut ueracius scrib̾.¬
S si aream tibi uenclidi cto p̾cio et tra¬
didiita ut ĩsula edificata ꝑtẽ dimdiã
michi retradas ũmẽ et ut edifices ag̾e
me posse ex uẽclito. et ut edificatã mi¬
chi retradas qͣm diu enĩ aliqd ex reuẽ¬
dita apud te suꝑ ẽẽt. ex uẽdito me b̾re
actõne ꝯstat. ¶ Silocum icpulcri eiꝰ¬
enus. et ꝓprius eũ locum añqmͣ mortu¬
us ibi ĩferatur eclificatũ auẽclitore f¬
fu̾it. pot̾is ad eũ reu̾ti. ¶Siuas aliq
mͥ uendid̾is et dixis ctam m̃surã cape
ulctum pondus hr̃e exẽpto tecum ag¬
am si mins p̾stes. S siuas michi uen¬

Expanded text:
tio et uenditio facta, ut et Neratius scripsit.Sed si aream tibi uendidi certo pretio et tradidi, ita ut insula aedificata partem dimidiam mihi retradas, uerum est et ut aedifices agere me posse ex uendito et ut aedificatam mihi ‹r›etrad‹a›s: quamdiu enim aliquid ex re uendita apud te superesset, ex uendito me habere actionem constat.Si locum sepulchri emeris et propius eum locum, antequam mortuus ibi inferatur, aedificatum a uenditore fuerit, poteris ad eum reuerti.Si uas aliquod mihi uendideris et dixeris certam mensuram capere uel certum pondus habere, ex empto tecum agam, si minus praes
Abbreviated transcription (Latin):
m̃o tenebor itm̃is noĩe que utriusqi
rei qiͣ unus uẽlitor obligatus sum.i¬
¶ Si tił famil rẽ uẽlidit michi et tradide¬
rit. sic̃ pat famił tenebitur¶ Si dolo ma.
aliꝗd fecit uẽditor inre uẽclita exẽpto
eo noĩe actio ẽptori ꝯpetit. nam et dolũ
tori p̾starioporteat. S uẽlitor sciẽsS

Expanded text:
bor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus uenditor obligatus sum.Si filius familias rem uendiderit mihi et tradiderit, sic ut pater familias tenebitur.Si dolo malo aliquid fecit uenditor in re uendita, ex empto eo nomine actio emptori competit: nam et dolum tori, praestari oporteat.Si uenditor sciens
Abbreviated transcription (Latin):
tin̾e. ut si durau̾it uolũtas usq ad
mortẽ ualeat donatio. ¶ Sñ aute
ros fu̾it q̃ donata ẽ sũ obligatio remi¬
sa potest dici donationem effcm bĩtu¬
ram ut puta uxori acceptum tulit
dõationis cã qd̾ debeat. potest dici ac
ceptilatõem pende nõ ip̃am s effcĩn ei
egt genalit̾ uiuse dõatiões qͣs ĩ pecliti
diximus orone ualebunt. ¶Siint̾
uiꝵ et uxorẽ societus dõations cau¬
sa cͣcͣta sit nire uulgato nlła ẽ ne pos

Expanded text:
tinere, ut, si durauerit uoluntas usque ad mortem, ualeat donatio. Siue autem res fuit quae donata est siue obligatio remissa, potest dici donationem effectum habituram: ut puta uxori acceptum tulit donationis causa quod debeat: potest dici pendere acceptilationem non ipsam, sed effectum eius. et generaliter uniuersae donation‹e›s, quas impediri diximus, ex oratione ualebunt. Si inter uirum et uxorem societas donationis causa contracta sit, iure uulgato nulla est, nec pos
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e ꝯꝓbatum ẽ. s q̾. ad ip̃os int̾ quos do¬
dum si muitis filus nũcium remieit.
int̾ quos irritam ẽẽ dõatione. In hae
aũ donatõe int̾ soceros fc̃a. mors deside¬
randa eius ẽ ꝗ donauit ꝯstante mino
et iure potestatis durante. Idẽꝙ et in
hus ꝗ sunt in eoꝵ potestate. si ꝯsoc̾ ꝯsoco
donauit et alt eoꝵ uel uterq copłato
emancipaint debet dicidonatõera ad¬

Expanded text:
probatum est: sed quod ad ipsos, inter quos doendum, si inuitis filiis nuntium remiserint, inter ipsos irritam esse donationem. in hac autem donatione inter soceros facta mors desideranda est eius qui donauit constante matrimonio et iure potestatis durante: idemque et in his qui sunt in eorum potestate. Si consocer consocero donauerit et alter eorum uel uterque copulatos emanc
Abbreviated transcription (Latin):
cuidonatume extincta erit do¬
natio. ¶Si maritus uxoridona¬
it et mortem sibi ob scełis homi
tis cã donauit. ¶Similes uxo¬
ridonauit de castrẽsibꝰ bomis et
fu̾it dampnatus. qd ꝑmissum¬
testetur cũ dampnaretur.dona¬
tio ualebit. Namet mortis cã do¬
nare pot̾it cuiteitari ꝑ missumi
e. ¶Quod ait oro ꝯsupsisse sicac¬
cipe debemus. ne is ꝗ donatoem
accepit locuplectior fc̃s sit. Ceter¬
bñficium locũ h̾ebit set si no
sit fc̃s locuplectior ded̾it tantã
qnͣtitatem eaꝙ extet dñdum
ẽ. si is decessit ꝗ fc̃s ẽ iocuplectõr¬
posse repet̾e id qd̾ declit. nec ꝯpen¬
sare id ꝙ ꝯsũpsit qmͣuis diuor¬
cib secuto hec ꝯpensatio locũ h̾at
Si diuorcium post donatione
int̾cesẜit aut prior decesẜit qdo
mũ accepit uet̾i uuri statu.ł
ẽ si maritus uxori donatum uult
et indiuorcio uł mutuata uolũ¬
tas ẽ. uł eadem durauit restaura¬
tio tem t m̃miet uolu̾tas dona¬
toris recõsinata ẽ andonatiodu¬

Expanded text:
cui donatum est, extincta erit donatio. Si maritus uxori donaverit et mortem sibi ob sceleris contis causa donavit. Si miles uxori donaverit de castrensibus bonis et fuerit damnatus, quia permissumnaretur, donatio valebit: nam et mortis causa donare poterit, cui testari permissum est. Quod ait oratio "consumpsisse", sic accipere debemus, ne is, qui donationem accepit, locupletior factus sit: ceterbeneficium locum habebit. sed et si non sit factus locupletior, dederit tamen tantam quantitatem eaque exstet, dicendum est, si is decd quod dedit nec compensare id quod consumpsit, quamuis diuortio secuto haec compensatio locum habeat. Si diuortium post donationem intercessit aut prior decesserit qui donum accepit, ueteri iuri statur, hoc est, si maritus uxori donatum uult,et in diuortio uel mutata est uoluntas uel eadem durauit, restaurato tamen matrimonio et uoluntate donatoris reconciliata an donatio du
Abbreviated transcription (Latin):
affectio. si tñ donator prior deceẜit. tũc
donatio ualebit. ¶Si anibo abhostib
captisũt et ꝗ donaint et cuidonatum ẽ
qd dicemus et prius illd̃ uolotractare.¬
or̃o si añ mors ꝯtig̾it cui donatũ est nul¬
lius mom̃ti donationẽ eẽ uoliit ergo si
ambo decesẜunt. ꝗd dicemus nauffragio
forte uł ruma sincendio et siqd̃ possit

Expanded text:
affectio: si tamen donator prior decesserit, tunc donatio ualebit. Si ambo ab hostibus capti sint et qui donauit et cui donatum est, quid dicoratio, si ante mors contigerit ei cui donatum est, nullius momenti donationem esse voluit: ergo si ambo decesserint quid dicemus, naufragio forte vel ruina vel incendio? et si quidem possit
Abbreviated transcription (Latin):
mre. Namq̃ r̾o donationẽ ꝓhibuit
eadem bñficium datũ ĩplorauit. ut g
ualeat donatio ista pap̃. exigit ut et fi¬
lius eius ꝗ donauit ante deceseit. et so¬
c̾ postea durante uolũtate. ¶Sitiliꝰ
se uxoridonz filu ꝑsoius et mori ẽ spoc¬
tamus. ¶ Si nurus socero donai̾nit. nu¬

Expanded text:
nire: nam quae ratio donationem prohibuit, eadem beneficium datum implorabit. ut igitur ualeat donatio ista, Papinianus exigit, ut et filius eius qui donauit ante decesserit, et socer postea durante uoluntate. Si filiusse, uxori donet, filii personam et mortem spectabimus. Si nurus socero donauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
bo ab hostib captisunt amboꝙ ibid¬
cesfint nõ sims. utre captiuitatis spec¬
tamus tempus ut dicamus donatões
eis finitum ẽ m̃m̃. an spectamus uter
prius decesserist ut meius ꝑsona non
ualeat donatio. anu̾ter redut ut er
ualeat. mea tñ fert opimo ubi nõ reu̾¬
t̾etur. ut tempus spectand̾ sit captiu¬
tatis qiͣtunc defec̾int. ꝙ si alt̾ redierit

Expanded text:
bo ab hostibus simul capti sint amboque ibi decesserint non simul, utrum captiuitatis spectamus tempus, ut dicamus donationes eis finitum est matrimonium? an spectamus, uter prius decesserit, ut in eius persona non ualeat donatio? an uter rediit, ut eius ualeat? mea tamen fert opinio, ubi non reuerterunt, ut tempus spectandum sit captiuitatis, quasi tunc defecerint: quod si a
Abbreviated transcription (Latin):
uix̾it. licet de ꝯmoriẽtib oro nõ senẜit.
s cũ neut̃ alt̃i sr̃ ux̾ĩt donatoes mu¬
tue ualebunt. Namet c̾ta mortis cã
dõatões mutuas iderit ꝯsequẽs dre
neutridatam ꝯdoem locupletes igit

Expanded text:
eruixerit, licet de commorientibus oratio non senserit: sed cum neuter alteri superuixerit, donationes mutuae ualebunt: nam et circa mortis causa donationes mutuas id erat consequens dicere neutri datam condictionem: locupletes igit
Abbreviated transcription (Latin):
citra cause cognitionem tnͣsi¬
gi ꝑmiẜit transactio nulliꝰ
erit momenti pretorienim
ea res querenda  ꝯmissa est. nõ
negligenda nec donanda.
S ⁊ si nõ deomnibꝰ inquisi¬
erit queoratio mandat. Hẽ
de cã. de mo. de pso nis trasige

Expanded text:
em transigi permiserit, transactio nullius erit momenti: praetori enim ea res quaerenda commissa est, non neglegenda nec donanda. sed et si non de omnibus inquisierit, quae oratio mandat, hoc est de causa de modo de personis transige
Abbreviated transcription (Latin):
nio int̾ dcm̃ ẽẽt. post qnquen¬
nium ꝓomnibꝰ postulare. ñ
phiberi  diuus quoq adria¬
nus iepserat. de exilio reu̾sũ
postulare posse. Nec ad hibe¬
tur distinctio quo crimme si¬
lencium uel exilium sit eur¬
rogatum ne cui .s. pena tem¬
pe determinata ꝯcra senten¬
aic fidem ulterius porrigat᷑.
ses fuit qsnĩam dixit inaua
nommnis sit. ꝑ aus

Expanded text:
nio interdictum esset, post quinquennium pro omnibus postulare non prohiberi. diuus quoque Hadrianus rescripserat de exilio reuersum postulare posse. nec adhibetur distinctio, quo crimine silentium uel exilium sit irrogatum, ne scilicet poena tempore determinata contra sententiae fidem ulterius porrigatur.aeses fuit qui sententiam dixit, in alia nominis sit. 10 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabat. ueletiam ab hostibꝰ
reu̾so filio quẽ pater obisse fło
presumpeit. Nam utiles acto¬
nes postumo uel filio ꝗ u̾rdi¬
tatem eicert dari oportere
Imꝑr titius antoninus Rꝑsu¬
ẜ ꝙ bone fidei posẜor ĩquãtũ
iocuplectior tactus ẽ tenetur
nec piculum huius nomind

Expanded text:
ignorabat, uel etiam ab hostibus reuerso filio, quem pater obisse falso praesumpserat: nam utiles actiones postumo uel filio, qui hereditatem euicerat, dari oportere imperator Titus Antoninus res bonae fidei possessor in quantum locupletior factus est tenetur nec periculum huiusmodi nom
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsenẜunt. ¶Siꝗs litigatoꝵ de¬
fũit. qr peum fc̃m ẽ quo minus
arbitretur pena ꝯmictetur. pro¬
inde sm̃a qdem dicta ñ coram
litigatorib nõ ualebit. nisi ĩcõ¬
ꝓmissis hoc sp̾alit̾ exp̾ssum sit
ut ueluno uł utroq absente sẽ¬
tencia ꝓnũcietur penam auten
is q̃ defunit ꝯmictit. qr ꝑ eum t̾ac¬
tumẽ quo minus arbitretur.

Expanded text:
itigatorum defuerit, quia per eum factum est, quo minus arbitretur, poena committetur. proinde sententia quidem dicta non coram litigatoribus non ualebit, nisi in compromissis hoc specialiter expressum sit, ut uel uno uel utroque absente sententia promatur: poenam autem is qui defuit committit, quia per eum factum est quo
Abbreviated transcription (Latin):
misso ñfu̾it. morte soluetur
ꝓmissum. Necutimur labeon
aliqͣm pecimiam dare iusẜit. et
is decestit anteqm dabet. etiam
penam ꝯmicti licet ħrs ens ꝑa

Expanded text:
misso non fuerit, morte soluetur compromissum: nec utimur Labeonialiquem pecuniam dare iusserit et is decesserit antequam daret, poenam committi, licet heres eius pa
Abbreviated transcription (Latin):
put q ꝯꝓmisit. Nam ⁊dun pu.
repto adicitur uelminus ꝓbab¬
lem snĩam equo annno f̾re de¬
bet. ¶Si plures arbitri fũmt.
et diu̾sas snĩas dix̾int licebit

Expanded text:
promisit. nam et diui Pii rescripto adicitur: 'uel minus probabilem sententiam aequo animo ferre debet'.Si plures arbitri fuerint et diuersas sententias dixerint, licebit
Abbreviated transcription (Latin):
dederit in iudiuocaue¬
cio sistendicausa non sb̾rit quẽ¬
dato fidenissor habetur nisibuit.
suo priulegio specialiter renũixͣ¬
ciauerit. PAulus.¬

Expanded text:
dederit in iudicio sistendi causa non supdato fideiussor habetur, nisi suo priuilegio specialiter renuntiauerit. 2 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
anpatris ꝑsecutio et inrem uersum pro¬
missioni ꝯtineatur. Namsi ideo filiumi
dare oporteat significatum est tota pecu¬
nia ĩquem filius obligatus est ꝓmissi¬
om docis ꝯtineb.. sin aut id qd̃ patrẽ
de peculio uł in rem u̾so prare oporteb.
estimare debebit quãtum sit eo temye
id qd̃ ꝓmictitur. ut ea sumna dotis ẽẽ
udeatur. quã prem eo tempe filii noĩe
ꝯdempnari oportebit. qd̃ si nõ euident
appunt de cinus mulier obligatione sen¬
Eit presumptionem q filii ad debitum
spectare i̾nsimile ẽ insi eudentissime cͣcri¬
um aꝓpbetur. ¶ Elsus

Expanded text:
an patris persecutio et in rem uersum promissioni contineatur. nam si id quod filium dare oportet significatum est, tota pecunia, in quam filius obligatus est, promissioni dotis continebitur: sin autem id, quod patrem de peculio uel in rem uerso praestare oportebit, aestimare debebit quantum sit eo tempore id quod promittitur, ut ea summa dotis esse uideatur, qua patrem eo tempore filii nomine condemnari oportebit. quod si non euidenter apparuit, de cuius mulier obligatione sensit, praesumptionem ad filii debitum spectare uerisimile est, nisi euidentissime contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
tris pp nauigandi nccitatem
trabamus equu fuit eum qui
magistiꝵ naui p̾posuit teneri uete¬
netur ꝗ institorem taberne ue
negocio p̾posuit. cum sit ma
necessitas ꝯtrahendi cum mag̃¬
tro qicum institore. qpperesi
patitur ut de ꝯdone ꝗs istitor
dispiciat et sic ꝯtrahat ĩ naus

Expanded text:
tris propter navigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum navi imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae vel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et sic contrahat: in na