comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam erat inponti regionib si¬
tum piscib copiosum: ex qͦꝵ
captura p̾diuites reditus dñis
p̃stabant᷑. Ista possessio duob
fr̃ib sorte hereditatis obuen̾at:
s pecunie cupiditas que pe¬
ne omniũ corda mortalium

Expanded text:
m erat in Ponti regionibus situm, piscibus copiosum, ex quorum captura praedivites redditus dominis praestabantur. Ista possessio duobus fratribus sorte haereditatis obvenerat, sed pecuniae cupiditas, quae pene omnium corda mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
la extrinsecus mali causa¬
minum ferox. seditiosum.¬
⁊ semꝑ inquietum est. ciuu¬
les inter se motus ⁊ bella. ñ
uirtutis merito. neq ob de¬
fensionem. s obnecem atq int̾i¬
tum ciuium cõmouebant. De¬

Expanded text:
la extrinsecus mali causaminum ferox, seditiosum, semper inquietum est, civile inter se motum est bellum; non virtutis merito, neque ob defensionem, sed ob necem atque interitum civium, commoti
Abbreviated transcription (Latin):
formatam tradebant: que
ꝑ mansit ad nr̃a usq tempo¬
ra. sic̾ ipsi oculis nr̃is inspexi¬
mus. Et nicħ mirum sihiqͥ
ex gentib crediderant. ꝓbe¬
neficiis que a saluatore fue¬
rant ꝯsecuti. huiusm̾i ue¬
lud munus uidebantur of
nari. tabulasq depingi.S
⁊antiquas ipsoꝵ imagines:
aquibdam conseruatas noᷤ
uidimus. Quod mͥ uidetur
exgentili consuetudine indif¬
ferenter obseruatum: quod
ita soleant honorare qͦ honore dignoᷤᷤ
Iduxerint. In signia ⁊ en̾i uete¬
rum reseruari ad posfoꝵ me¬
moriam:. illoꝵ bonoris. Hoꝵ
uͦ amoris inditium est: xii¬
eniq ⁊ iacobi cathedra
abipso saluatore & ab apłis
in iherosolimis est electus. ꝙͣ
designant usq in hodiernum
inibi conseruatur: atq in ea
sedent omnes qui usq ad pre¬
sens tempus sedis illius sacer¬
dodium sortiuntur. Seruatur¬

Expanded text:
formatam tradebant: quae formatam tradebant: quae permansit ad nostra usque tempora, sicut oculis nostris ipsi inspeximus. Et nihil mirum, si hi qui ex gentibus crediderant pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consecuti, hujusmodi velut munus videbantur offnari, tabulasque depingi; sed et antiquas ipsorum imagines a quibusdam conservatas nos vidimus. Quod mihi videtur ex gentili consuetudine indifferenter observatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerint: insignia etenim veterum reservari ad posterorum memoriam, illorum honoris, horum vero amoris indicium est. Denique et Jacobi cathedra,ab ipso Salvatore et ab apostolis in Hierosolymis est electus, quedesignant, usque in hodiernum inibi conservatur. Ita in ea sedent omnes qui usque ad praesens tempus sedis illius sacerdotium sortiuntur. » Ha
Abbreviated transcription (Latin):
duximus. Mulierem quam
sanguinis ꝑfluuio laborantẽ.
a saluatore curatam eugłia tͣ¬
Dunt. huius urb̾ ciuem con¬
u̾domus ipsius. basis quedã¬
in loco editiore collocata mon¬
stratur. inqua mulieris ipsiuᷤᷤ
uelut genib ꝓuolute. palmas¬
q suppliciter tendentis. ima¬
go ere uidetur expressa. Ad¬
stat uͦ alia ere nicħominus fu¬
sa statua. habitu uiri stola cõ¬
pte circumdati: ⁊ dext̾am mu¬
lieri porrigentis. Huius ad pe¬
dem statue ebasi herba quedã
noua specie nascitur. Que cũ
exorta fuerit: ex crescere usq
ad stole illius e rei indum̃ti
fimbriam solet. Quam cũ
sumo ũtice crescens herba cõ¬
tigerit: iures inde ad depellen¬
dos omnes morbos languoresq
conquirit: ita ut quecumq il¬
la fuerit infirmitas corporis.
haustu exiguo madefacti sa¬
lutaris graminis depellatur:
nicħ omnino uirium gerens.
si antequã eree fimbrie sum¬
mitatem crescendo contig̃it:
decerpatur. Hancstatuam ad
similitudinem uultus th̾ri

Expanded text:
duximus. Mulierem quam sanguinis profluvio laborantem a Salvatore curatam Evangelia tradiderunt, hujus urbis civem conribus vero domus ipsius basis quaedain loco editiori collocata monstratur, in qua mulieris ipsius veluti genibus provolutae palmasque suppliciter tendentis imago aere videtur expressa. Astat vero alia aere nihilominus fusa statua, habitu viri, stola compte circumdati, et dexteram mulieri porrigentis. Hujus ad pedem statuae, e basi herba quaedam nova specie nascitur; quae cum exorta fuerit, excrescere usque ad stolae illius aerei indumenti fimbriam solet; quam cum summo vertice crescens herba contigerit, vires inde ad depellendos omnes morbos languoresque conquirit; ita ut quaecunque illa fuerit infirmitas corporis, haustu exiguo madefacti salutaris graminis depellatur, nihil omnino virium gerens, si antequam aereae fimbriae summitatem crescendo contigerit, decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾os qui ante se fuerunt. hic
⁊ humanus ⁊ benignus extitit
erga famulos dei:ita ut in ini¬
tiis multo ⁊ illis benignior ui¬
deretur. qui nomine saltem
xp̃ians dicebantur. Intantũ
uenerabatur seruos dñi. ⁊ oĩs
domus eius erat eccłia dei. De¬
prauatus ẽ autẽ ⁊ a ueritate
deiectus. ꝑ quencła doctorem
pessimum magistrum ⁊ pͥnci¬
pem egiptioꝵ magoꝵ. ut uis¬
tos ⁊ scõs uiros ꝑsequi ⁊ int̾i¬
mi iub̾et: tanquam qui adũ¬
sarentur magicis artib quib
se ipse subdiderat. Erant eñi
reuera ⁊ sunt ⁊̃ nunc: qui poᷤ¬
sent uirtute m̃ttoꝵ suoꝵ res¬
ting ere fallatias demonum.¬

Expanded text:
caeteros qui ante se fuerunt, hic et humanus et benignus exstiterit in famulos Dei, ita ut in initiis multo etiam illis benignior videretur qui nomine saltem Christiani dicebantur. In tantum verebatur servos Domini, ut omnis domus ejus esset ecclesia Dei. Depravatus autem est et a veritate dejectus per quemdam doctorem pessimum magistrum et principem Aegyptiorum magorum ut justos et sanctos viros persequi et interimi juberet, tanquam qui adversarentur magicis artibus, quibus seipsum subdiderat. Erant enim revera, et sunt etiam nunc, qui possunt virtute meritorum suorum restinguere fallacias daemon
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Inquib cum dionisius
neq eẽ deos. neq ad ora¬
ridebere. in castrum quod¬
dam deserti quod cefro ap¬
pellatur. in exilium trudit᷑:
obhoc p̾cipue electum qd̾
loci incole gentiles erant.
⁊ idoloꝵ suꝑstitionib satis
dediti. Quiq exulem dionisi¬
um pͥmo hostili animo. ⁊ sa¬
tis auersa mente suscipiunt.
Postmodum uͦ cum paulatĩ
ꝑ dñi grãm uerbum dei his
seminare cepiss: pars maxi¬
ma trucis ⁊ barbari ppłi relic¬
tis idolis conũsa est ad deum
uerum. xp̃oq subiecta. Quo
comꝑto. rursus eum ad aliũ
locum uicinum quidem alex¬
andrie. s in colis desertum ac
pene habitatorib uacuum. tͣnᷤ¬
tulerunt. S ⁊ ibi cum ꝑ urbis
recepto. grex letior ⁊ constanti¬
or agonib redleretur: rursũ
missis cum centurione milita¬
rib uiris ipsum dionisium oe
cum eo gauim ⁊ petrũ catͥeniᷤᷤ
constrictos. ⁊ diuersis crucia¬
tib afflictos: indesertum ꝙ¬
dam libie ꝑtraxerunt: ibiq
eos in loco squalidissimo oe

Expanded text:
te quem cum Dionysius neque esse deos, neque adorari debere; in castrum quoddam deserti, quod Cefro appellatur, in exsilium truditur, ob hoc praecipue electum quod loci incolae gentiles erant, et idolorum superstitionibus satis dediti. Qui exsulem Dionysium primo hostili animo et satis adversa mente suscipiunt; post vero cum paulatim per Domini gratiam verbum Dei his seminare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad Deum verum, Christoque subjecta. Quo comperto, rursus eum ad alium locum, vicinum quidem Alexandriae, sed incolis desertum, ac pene habitatoribus vacuum transtulerunt. Sed et ibi cum pro urbis recepto grex laetior et constantior agonibus redderetur, rursum missis cum centurione militaribus viris, ipsum Dionysium, et cum eo Gaium et Petrum catenis constrictos, et diversis cruciatibus afflictos, in desertum quoddam Libyae pertraxerunt, ibique eos in loco squallidissimo, et
Abbreviated transcription (Latin):
hunc refutandum acanone
scͥpturaꝵ atq abiciendum pu-¬
tart̃. singula queq eiꝰ captcula
arguentes: ⁊ dixerunt p̾̃titu¬
lationem libri ñ ẽẽ ueram. s
aliene scͥpture ioħis tantum
nomen impositum: unde ne¬
ꝙ ioħ̃is hunc ẽẽ librũ. nec reue¬
lationem uidi posse: que eͣsso
quodã uelamine ignorantie

Expanded text:
refutandum a canone Scripturarum atque abjiciendum putarunt, singula quaeque ejus capitula arguentes, et dixerunt, praetitulationem libri non esse veram, sed alienae scripturae Joannis tantum nomen impositum, unde neque Joannis hunc esse librum, nec revelationem videri posse, quae crasso quodam velamine ignorantiae
Abbreviated transcription (Latin):
lare cogerent᷑: auint. Ducite
nos ad aras. Et cum fuissent
ti suꝑponentes igni. si subtͣxe¬
rimus inquiunt: sacͥficasse
nos credite. Et quo adusq ca¬
ro omnis in igne deflueret:
immobilit̾ ꝑdurarunt. Alii¬

Expanded text:
lare coguntur. Aiunt: Ducite nos ad aras. Qui cum abducti supponentes igni: Si subtraxerimus, inquiunt, sacrificasse nos credite. Et quoadusque caro omnis in ignem deflueret, immobiliter perdurant. I
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuiss:. tanquam dei sp̃u
ad monitus. ipsa nocte qua
adeum comp̃hendendũ cũ
iudicib ueniebat᷑. post annoᷤ
sex migrauit ad alium locũ.
Ita illi qui uenerant frustrati:
dñis qu̾oq infugam u̾sis.
de ancilla ut falsa indice pe¬
nas sumt. xx¬

Expanded text:
tus fuisset, tanquam Dei spiritu tus fuisset, tanquam Dei spiritu admonitus, ipsa nocte qua ad eum comprehendendum cum indicibus veniebatur, post annos sex migravit ad alium locum. Ita illi qui venerant 247 frustrati, dominisque in fugam versis, de ancilla ut falsa indice poenas sumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hominem uiuere. Factoq im¬
petu: suis eũ discerꝑe manib
parant.S archelaus quicum
cetis exp̃cepto imꝑatoris con¬
cilio p̾sidebat. ereptũ eum diͦ
exitus eduxit: ac fuge qua so¬
lum poss salutem monuit
cõmendare. Concilium tñ
rursum conueniens. tanqͣm
sinicħ omnino dep̃hensum
fuiss. ut confessum de intẽ¬
tatis cͥminib athanasium cõ¬
dempnat. ⁊ gesta in hunc mo¬
dum ficta ꝑ orbem t̾re mitten¬
tes adsceleris sui consensũ
gus agitur athanasuiᷤ.
nec ullus ei tutus ad laten¬
dum suꝑ erat locus. Tribu¬
ni. p̃positi. comites. excitus
lib: p̃mia delatorib ꝓponun¬
tur. si quis uiuum maxime.
sinminus: caput certe atha¬
nasii detuliss. Ita totis reg¬
ni uirib frustra adu̾sus eũ
cui deus aderaticertabatur.
Int̾ea sex continuis annis
ita latuisse fertur in lacu
cisterne ñ habentis aquam:
ut solem uñquam uiderit.
S cum ꝑ ancillam que sola
conscientia dñoꝵ officiis qui

Expanded text:
hominem vivere: factoque imhominem vivere: factoque impetu, suis eum discerpere manibus parant. Sed Archelaus, qui cum caeteris ex praecepto Imperatoris concilio praesidebat, ereptum eum de  per occultos exitus eduxit, ac fugae qua solum posset salutem monuit commendare. Concilium tamen rursum conveniens, tanquam si nihil omnino deprehensum fuisset, ut confessum de intentatis criminibus Athanasium condemnat. Et gesta in hunc modum ficta per orbem terrae mittentes, ad sceleris sui consensum, gus agitur Athanasius, nec ullus ei tutus ad latendum supererat locus. Tribuni, Praepositi, Comites, exercitulibus. Praemia delatoribus proponuntur, si quis vivum maxime, si id minus, caput certe Athanasii detulisset. Ita totis regni viribus frustra adversum eum, cui Deus aderat, certabatur. Interea sex continuis annis ita latuisse fertur in lacu cisternae non habentis aquam, ut solem numquam videret. Sed cum per ancillam, quae sola conscia dominorum officiis qui
Abbreviated transcription (Latin):
arsenii dext̾a: quam tu qͦmͦ
uł ad quos usus excidis. indica¬
to. Tum ille. Quis enim ĩ qͥt
ur̃m arsenium nouerat: ut
banc ipsius ẽẽ dexteram cog¬
noscatis: Exsurrexerunt ali¬
quanti qui se dic̃ent optime
scisse arsenium: inquib ñ nul¬
li erant absq conscientia fac¬
tionis. Orat de hinc aiudi¬
cib athanasius: ut hominẽ
suum quem negotium de¬
posceret. iubeant introduci.
Cumq introductus ẽẽt arseni¬
us: eleuato eius uultu atha¬
nasius. concilio ⁊ iudicib ait.
Hic est arsenus. Et alleuanᷤ
eius nieb̾ominus dext̾am:
hec est inquit etiam dext̾a
eius. Hec est ⁊ sinistra. Hec aũ
quam isti offerunt manus:
unde sit uos requirite. Tum
bant. Ipsum ⁊ eñi ẽẽ arseni¬
um:. testes qui paulo ante sci
re se dix̃ant. confirmabant.
um gerebatur: fragor omĩũ
repente attollitur: magnũ
ẽẽ athanasium. ⁊ deciꝑe in¬
tuentium oculos acclamat᷑:
nec debe. ullomͦ ultra talem

Expanded text:
Arsenii dextera, quam tu quomodo, Arsenii dextera, quam tu quomodo, vel ad quos usus excideris, indicato. Tum ille: Quis enim, inquit, vestrum Arsenium noverat, ut hanc ipsius esse dexteram cognoscatis. Exsurrexerunt aliquanti, qui se dicerent optime scisse Arsenium, in quibus nonnulli erant absque conscientia factionis. Orat dehinc a judicibus Athanasius, ut hominem suum, quem negocium deposceret, jubeant introduci. Cumque introductus esset Arsenius, elevato ejus vultu, Athanasius concilio et judicibus ait: Hic est Arsenius. Et allevans ejus nihilominus dexteram: aec est, inquit, etiam dextera ejus, haec est et sinistra. Haec autem, quam isti offerunt, manus unde sit, vos requirite. Tuncbant. Ipsum etenim esse Arsenium testes qui paulo ante scire se dixerant, confirmabant. um gerebatur, fragor omnium repente attollitur, magum esse Athanasium, et decipere intuentium oculos, conclamatur, nec debere ullo modo ultra talem
Abbreviated transcription (Latin):
q monet ut postea quã mu¬
lier dicendi finem feciss. se
tacente ipse ad ea que dix̾at
responderet. Cumq mulier
ea que edocta fuerat ꝑ orass:
timotheus conuersus adeam.
uere inquit mulier ego man¬
si ap̃te aliquando: aut uim
tibi ut asseris feci: Tunc illa
ut mulierum se talium ꝑca¬
citas babet. obiurgans timo¬
theum: tu tu inquit mͥ uim
fecisti: tu inillo loco cõmacu¬
lasti castitatem meam.Simul
⁊ conu̾sa adiudices: obtestari
fidem dei cepit. uera sedice.
Tum om̃s ridiculosus pudor
hab̾e cepit: quod tam facile
cͥminis patuiss. Nec tamen ꝑ¬
missi sunt uidices demuliere
hab̾e questionẽ unde hec uł
ꝑ quos aut quomͦ fuiss apta¬
ta calumpnia. qm̃ iudican¬
di lib̾tas penes accusatores
ad aluto cͥmen. ꝓfertur
facinus scłis in auditum. Hoc
est inquiunt uͥ nemo possit
uerboꝵ p̾stigiis decipi: res ocu¬
lis agitur uerbis cessantib.
Brachium hoc te aiunt atha¬
nasi accusat excisum. Hoc est

Expanded text:
que monet, ut posteaquam muque monet, ut posteaquam mulier dicendi finem fecisset, se tacente, ipse ad ea quae dixerat responderet. Cumque mulier ea quae edocta fuerat, perorasset, Timotheus conversus 245 ad eam: Vere, inquit, mulier, ego mansi apud te aliquando, aut vim tibi, ut asseris, feci? Tunc illa ut mulierum se talium procacitas habet objurgans Timotheum: Tu tu, inquit, mihi vim fecisti, tu in illo loco commaculasti castitatem meam. Simul et conversa ad judices, obtestari fidem Dei coepit, vera se dicere. Tum omnes ridiculosus pudor habere caepit, quod tam facile,criminis patuisset. Nec tamen permissi sunt judices habere de muliere quaestionem, unde haec, vel per quos, aut quomodo fuisset aptata calumnia, quoniam judicandi libertas penes accusatores ad aliud crimen. Profertur facinus seculis inauditum. Hoc est, inquiunt, ubi nemo possit verborum praestigiis decipi, res oculis agitur, verbis cessantibus: Brachium hoc te, aiunt, Athanasi, accusat excisum. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
tempus paphnutiꝰ confessor
de quo supramemorauimꝰ:
aderat athanasii innocentie
conscius. Is cum uidiss maxi¬
mum iherosolimoꝵ ep̃m qui
una secum effosso oculo. ⁊ po¬
plite succiso confessor extiterat:
uerum ꝓnimia simplicitate
nicħ de sac̃dotum scełe suspi¬
cantem. cum sediss cum cet̾is
quosfactionis macula socia¬
u̾at: medium consensum ad¬
ire ñ ueritus. te inquit omaxi¬
me cum qͦ mͥ unum atq ĩdem
confessionis insigne est. cũ
quo mͥ pariter mortale lumen
effossum. clariorem diuini lu¬
minis conciliauit aspectum:
te in quam ñ patiar sedere
inconcilio malignantium:
⁊ cũiniqͣ gerentib introire.
Iniectaq manu eleuans eum
de medio eoꝵ. ac desingulis in¬
struens: ꝑpetua dehinc atha¬
nasio cõmunione sociauit.
S int̾im causa dr̃. Prima in¬
troducitur accusãtio mulie
cantem ium corruptionis ẽẽ
ꝑpessam. Introduci ad hec iu¬
betur athanasius Ingreditur
cum thimotheo pbro suo. eũ¬

Expanded text:
tempus Paphnutius confessor, tempus Paphnutius confessor, de quo supra memoravimus, aderat, Athanasii innocentiae conscius. Is cum vidisset Maximum Jerosolymorum Episcopum, qui una secum effosso oculo, et poplite succiso, confessor extiterat, verum pro nimia simplicitate nihil de sacerdotum scelere suspicantem, consedisse cum caeteris quos factionis macula sociaverat, medium consessum adire non veritus: Te, inquit, o Maxime, cum quo mihi unum atque idem confessionis insigne est, cum quo mihi pariter mortale lumen effossum, clariorem divini luminis conciliavit aspectum: te, inquam, non patiar sedere in concilio malignantium, et cum iniqua gerentibus introire. Injectaque manu elevans eum de medio eorum, ac de singulis instruens, perpetua dehinc Athanasio communione sociavit. Sed interim caussa dicitur. Prima introducitur accusatio muliericantem, vim corruptionis esse perpessam. Introduci ad haec jubetur Athanasius: ingreditur cum Timotheo presbytero suo, eum
Abbreviated transcription (Latin):
iubet: ⁊ eo ducitur athanasiuꝰ.
Loculus cum humano brachio
circumfertur: inuidie error ñ
solum religiosas. s ⁊ uiles ani¬
mas ꝑuedit. Hic arsenius cu
ius brachium dicebatur exci¬
sum. lector aliq̃n athanasiifũ
at.⁊ obculpam correptionem
ueritus frequentie sese subtrax̃¬
at: cuius latebras oportunas
sibi ad huius cemõdi cõmentũ
flagitiosi homines rati. inini
suo noĩe cͥminis intentaretur
athanasio. Et siue eum ipsa¬
sua humanitatis contempla¬
tia: clam ꝑ noctis sillentia eua¬
dens claustris. en auigauit ty¬
rum: ⁊ pͥdie quam cause dicen¬
de adẽẽt ultimus dies. atha¬
nasio sese arsemus optulit:⁊¬
que se rerum gestaꝵ series ha¬
beret edocuit. Ille domi ẽẽ ho¬
minẽ: nec innotesc̾e cuiquam
de eiꝰ presentia iubet. Int̾ea con¬
cilium cogitur. in quod aliqͣn¬
ti concinnate calumpnie con¬
scii. om̃s pene infenso animo
adu̾sum a thanasium p̃iudi¬
catoq conueniunt. Peridem

Expanded text:
jubet. Eo deducitur Athanasius: jubet. Eo deducitur Athanasius: loculus cum humano brachio circumfertur: invidia et horror non solum religiosas, sed et viles animas pervadit. jus brachium dicebatur excisum, Lector aliquando Athanasii fuerat, et ob culpam correptionem veritus, frequentiae sese subtraxerat. Cujus latebras opportunas sibi ad hujuscemodi commentum flagitiosi hominem rati, initsuo nomine criminis in intentaretur Athanasio. Et sive eum ipsa humanitatis contemplatia, clam per noctis silentia evadens claustris, enavigavit Tyrum, et pridie quam caussae dicendae adesset ultimus dies, Athanasio sese Arsenius obtulit, utque se rerum gestarum series haberet, edocuit. Ille domi esse hominem, nec innotescere cuiquam de ejus praesentia, jubet. Interea Concilium cogitur, in quod aliquanti concinnatae calumniae conscii, omnes pene infenso animo adversum Athanasium praejudicatoque conveniunt. Per idem
Abbreviated transcription (Latin):
stans ittͥusq germanꝰ occiden¬
tem satis industrie gub̾nabat.
am constantius.xui
natura ⁊ animo regio.
dum pͥmis illis regni sui farto¬
rib satis indulget: ꝑ eunucho.
arte in ꝑfidiam decipitur aꝑ
uersis sac̾dotib. ⁊ intento satis
stũdio pͣuis eoꝵ contentionib
obsecundat. S illi uerentes. ne
forte adeundi regis copia q̃nq
fieret athanasio. ⁊ ꝑ eum deu̾i¬
tate fidei quam ꝑuertebant.
scdm sͥpturas edoceretur: om¬
nimõdis insimulare eum ap̃
expon̾e: usq quo humani cor¬
poris brachium loculo delatũ
imꝑatori ostendunt: qd̾ abatha¬
nasio excisum magice artis gr̃a
de arsenii cuiusdã corꝑe confir¬
mabant. S ⁊ alia quam pluri¬
ma cͥminosa simul ⁊ flagitio¬
sis imꝑator iub̾et conuocato
concilio athanasium condem¬
sq ap̃tirum misso elat̾e suo
uno excomitib. adnitente qͦ
archelao tunc comite orientis
nec ñ ⁊ eo qui fenicem ꝓuintiã

Expanded text:
Constans utriusque germanus, OccidenConstans utriusque germanus, Occidentem satis industrie gubernabat. Nam 243 Constantius natura et animo regio, dum primis illis regni sui fautoribus satis indulget, per eunuchos arte in perfidiam decipitur a perversis sacerdotibus; et intento satis studio, pravis eorum contentionibus obsecundat. Sed illi verentes, ne forte adeundi regis copia quandoque fieret Athanasio, et per eum de veritate fidei quam pervertebant, secundum Scripturas edoceretur, omnimodis insimulare eum apudexponere, usquequo humani corporis brachium loculo delatum Imperatori ostendunt: quod ab Athanasio excisum magicae artis gratia de Arsenii cujusdam corpore confirmabant. Sed et alia quam plurima criminosa simul et flagitiossis Imperator jubet convocato Concilio Athanasium condemque apud Tyrum misso e latere suo uno ex Comitibus, adnitente quoque Archelao tunc Comite Orientis, nec non et eo qui Phoenicem provinciam
Abbreviated transcription (Latin):
ti ineccłia ꝑfidei integͥtate ago¬
nes fuerunt: ut ⁊̃ de boc uidea¬
tur dictum ẽẽ illũd quod scͥp¬
tum est. ego enim ostendã ei
quanta eum pati oporreat ꝓ
noĩe meo. In huius ⁊ eñi ꝑse¬
cutiones uniu̾sus coniurauit
orb̾: ⁊ cõmoti sunt pͥncipes t̾re:
gentes. regna. exercitus. coier̃t
illud conseruabat eloquiũ di¬
cens. Si consistant aduersum
me castra. ñ timebit cormeũ:
siin surgat in me p̃liuman hoc
ego sꝑabo. Uerum qm̃ tanta
ac talia eius gesta sunt. ut
magnitudo quidem rerum
nicħ me p̃terire paciatur:
multitudo uͦ gestoꝵ quam
plurima cogat omittere: in¬
certo estuat animus. dum deli¬
b̾are ñ ualet quid teneat. quid
omittat: ⁊ ideo pauca nos que
adrem ꝑtinent memorabimꝰ.
Reliqua eius fama narrabit
sine dubio: minora uͦ nun¬
tiat᷑a. Nam nicħ quod adlere
possit inueniet. Igitur constan¬
obtinuit: constantino fr̃e non
longe abaquileia ap̃ alfam
fluiuum amilitib int̾fecto.

Expanded text:
ti in Ecclesia pro fidei integritate agoti in Ecclesia pro fidei integritate agones fuerunt, ut etiam de hoc videatur dictum esse illud quod scriptum est: Ego enim ostendam ei, quanta eum pati oporteat pro nomine meo . In hujus etenim persecutiones universus conjuratus orbis, et commoti sunt principes terrae: gentes, regna, exercitus coierunt illud conservabat eloquium, dicens: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum: si insurgat in me praelium, in hoc ego sperabo . Verum quoniam tanta ac talia ejus gesta sunt, ut magnitudo quidem rerum nihil me praeterire patiatur: multitudo vero gestorum quam plurima cogat omittere, incertus aestuat animus, dum deliberare non valet quid teneat, quid omittat. Et ideo pauca nos quae ad rem pertinent memorabimus, reliqua ejus fama narrabit sine dubio minora vero nuntiatura. Nam nihil quod addere possit, inveniet. CAPUT XV. De Constanobtinuit, Constantino fratre non longe ab Aquileia apud Alsam fluvium a militibus interfecto,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem pandunt.⁊ baptira¬
tos ad seẽẽ quosdã cathecumi¬
nos confitentur ꝑ athanasiũ.
qui ludullius puerilis ep̃c fu̾
at simulatus. Tum ille dili¬
genter inquirens abhis qui
baptizati dicebantur. quid
int̾rogati fuerint. quid ue reᷤᷤ¬
ponderint. simul ⁊ abeo qui
int̾rogau̾at: uͥ uidet scđm re¬
ligionis nr̃e ritum cuncta cõ¬
stare. collocitus cum conci¬
lio elicoꝵ statuisse traditur.
illis quib integͥs int̾rogatiõib
⁊ responsionib aqua fuerat
eos quos ludus ille uł pb̃ros
hr̃e uissus fuerat uł ministroᷤ.
conuocatis parentib sub dei
cum anotario integre ⁊ agͣm¬
matico sufficienter athana-¬
sius fuiss instructus: conti¬
nuo tanquam fidele dñi cõ¬
mendatum a parentib res¬
tituitur sac̃doti: ac uelut sa¬
muel quidam intemplo dñi
nuͥtur. ⁊ ab eoꝑgente ad pa¬
tres insenectute bona. ad por¬
tandum post se ephod sacer¬
dotale deligitur. S huius tan¬

Expanded text:
ordinem pandunt, et baptizaordinem pandunt, et baptizatos a se esse quosdam catechumenos confitentur per Athanasium, qui ludi illius puerilis episcopus fuerat simulatus. Tum ille diligenter inquirens ab his qui baptizati dicebantur, quid interrogati fuerint, quidve responderint, simul et ab eo qui interrogaverat. Ubi videt, secundum religionis nostrae ritum cuncta constare, conlocutus cum concilio clericorum, statuisse traditur, illis, quibus integris interrogationibus et responsionibus aqua fuerat eos quos ludus ille vel presbyteros habere visus fuerat, vel ministros, convocatis parentibus, sub Dei re, cum a Notario integre, et a Grammatico sufficienter Athanasius fuisset instructus, continuo tanquam fidele Domini commendatum a parentibus, restituitur sacerdoti, ac velut Samuel quidam in templo Domini nutritur, et ab eo pergente ad patres in senectute bona, ad portandum post se ephod sacerdotale deligitur. Sed hujus tan
Abbreviated transcription (Latin):
dinem ñ facile ꝓcessura: om¬
nib modis querere adu̾sus eũ
machinas deceptionũ para¬
bant. Uerum ñ mͥ absq ordĩe
uidetur pauca de huius uiri
origine supͣ repẽte: ⁊ cuius apue¬
ro institutionis fu̾it. sicuti ab
his qui cum ipso uitam dux̾a¬
nt accepimus: memorare.
Tempore quo apud alexan¬
driam petri martiris diem alex¬
ander ep̃c agebat: cum post
expleta sollempnia conuent᷑oᷤᷤ
ad conuiuium suum clericos
expectaret. in loco mari uicino
uidet eminus pueroꝵ suꝑ ora
maris ludum imitantium
ut fieri solet ep̃m: atꝙ ea que
ineceliis geri mos est. S cum
intentu duutino pueros inspec¬
taret: uidet abhis geri q̃ dam
⁊̃ secretiora ⁊ mistica. Pturba¬
tus ilico: uocari ad secłicos iu
⁊ comp̃hensos ad se ꝑduc̾e om̃s
pueros imꝑat. Cumq ad ẽẽt:
quis eisludus ⁊ quid egissent.
uel quomͦ ꝑ cunctatur. Illi
ut talis habet etas pauidi ne¬
gare pͥmo. de inxem gestam ꝑ

Expanded text:
dinem non facile processura, omdinem non facile processura, omnibus modis quaerere adversus eum machinas deceptionum parabant. Verum non mihi absque ordine videtur, pauca de hujus viri origine supra repetere, et cujus a puero institutionis fuerit, sicuti ab his qui cum ipso vitam duxerant, accepimus, memorare. Tempore quo apud Alexandriam Petri martyris diem Alexander Episcopus agebat, cum post expleta solemnia conventurus ad convivium suum clericos exspectaret, in loco mari vicino, videt eminus puerorum supra oram maris ludum imitantium, ut fieri solet, Episcopum atque ea quae in Ecclesiis geri mos est. Sed cum intentius diutine pueros inspectaret, videt ab his geri quaedam etiam secretiora et mystica. Perturbatus illico, vocari ad se clericos et comprehensos ad se perducere omnes pueros imperat. Cumque adessent, quis eis ludus, et quid egissent, vel quomodo percunctatur. Illi, ut talis habet aetas, pavidi, negare primo, deinde rem gestam per
Abbreviated transcription (Latin):
uim. S hec ad presens quide
paululum pudoris habuere:
conuenientes uͦ inter se hereti¬
ci. ueriti ne forte si ut res gesta
est. integre a dimꝑatorem cõ¬
stantium ꝑ ueniss ñ solum
aꝑfidia eoꝵ inqua callide ir¬
recitus tenebatur abscełet. ue¬
rum ⁊ in auctores deceptioniᷤ
sue seuerius aliquid ⁊ regia
auctoritate decerneret: compo
uti dearrii morte imꝑator ꝙͣ
fieri poss composite ⁊ cõmu¬
niter nosc̾et: neq iam aliqͥd
quod dei uindictam indicare
uidetur audiret. Quib ita
gestis: de causa fidei ut ceꝑañ
functo alexandro: athanasius
susceꝑat sedem. Quod uͦ eẽt idẽ
uir acris ingenii. ⁊ in eccłiasticiꝰ
negociis ad prime uigilans:
satis iam tum hereticis inno¬
tuerat: cum ad concilium nice¬
am cum ep̃o suo sene alexan¬
dro uen̾at: cuius suggestionib
hereticoꝵ doloi ac fallatie ui¬
gilanter detegebantur. Statĩ
gͦ ut eum ep̃m factum cogno
sua negotia ꝑ illius sollicitu¬

Expanded text:
vim. Sed haec ad praesens quidem vim. Sed haec ad praesens quidem paululum pudoris habuere. Convenientes vero inter se haeretici, veriti ne forte si, sicut res gesta est, integre ad Imperatorem Constantium pervenisset, non solum a perfidia eorum, in qua callide irretitus tenebatur, abscederet: verum et in auctores deceptionis suae severius aliquid ex regia auctoritate decerneret, componuti de Arii morte Imperator quam fieri posset composite et communiter nosceret, neque aliquid quod Dei vindictam indicare videretur, audiret. Quibus ita gestis, de caussa fidei ut coeperafuncto Alexandro, Athanasius susceperat sedem. Quod vero esset idem vir acris ingenii, et in ecclesiasticis negotiis apprime vigilans, satis jam tunc haereticis 241 innotuerat, cum ad Concilium Nicaenum cum Episcopo suo sene Alexandro venerat, cujus suggestionibus haereticorum doli ac fallaciae vigilanter detegebantur. Statim ergo ut eum episcopum factum cognovsua negotia per illius sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
cens eccłie causam dño cõmen¬
dabat. Cumq lux fuiss exorta.
cessaret: eusebius cum suis oib
uelut ħetici belli signifer. do¬
mum arrii matuninus ascen¬
dit: eumq ꝓpere sequi ad eccłi¬
am iubet: ꝑtestatus quod a¬
lexander nisi p̃sens adquies¬
tio: quo uł alexandri ꝑ seũ¬
antia. uel eusebii arriiq in¬
stantia declinaret. Cumq
cunctoꝵ animi ẽẽrit ut inta¬
lire expectatione suspensi: ar
humane necessitatis causa
ad publicum locum declinat.
Ibi cum sedet. intestina eiꝰ atq
omnia uscera in secessus cuni¬
culum deflux̃e: ⁊tali in loco dig¬
nam mortem blasphemie ⁊ fe¬
tide m̃tis ex soluit. Quod post¬
ea quam ineccłia nuntiatũ ẽ
eusebio. atq his qui una secũ
scm̃ ⁊ innocentem uirum alex¬
andrum dearrio recipiendo
fatigabant: suꝑati pudore.⁊
adoꝑti confusione discedunt.
Tunc completus est sermo ad
głiam dñi: quem alexander
inoratione sua ad deum ꝓcla

Expanded text:
cens, Ecclesiae caussam Domino commencens, Ecclesiae caussam Domino commendabat. Cumque lux fuisset exorta,  cessaret, Eusebius cum suis omnibus velut haeretici belli signifer, domum Arii matutinus ascendit, eumque propere sequi ad Ecclesiam jubet, protestatus quod Alexander, nisi praesens adquiestio, quo vel Alexandri perseverantia, vel Eusebii Ariique instantia declinaret. Cumque cunctorum animi essent, ut in tali re, expectatione suspensi, Arihumanae necessitatis caussa ad publicum locum declinat. Ubi Al. Ibi cum sederet, intestina ejus atque omnia viscera in secessus cuniculum defluxere: ita tali in loco dignam mortem blasphemae ac foetidae mentis exsolvit. Quod postea quam in Ecclesia nuntiatum est Eusebio, atque his qui una secum sanctum et innocentem virum Alexandrum de Ario recipiendo fatigabant, superati pudore, et adoperti confusione discedunt. Tunc completus est sermo ad gloriam Domini, quem Alexander in oratione sua ad Deum Al.
Abbreviated transcription (Latin):
pit de arrii restitutione sugg̃ere
⁊ nolentes ad quiescere sacer¬
andriam alexander. in
iherosolimis maximus confes¬
sor: ap̃constantinopolim eque
alexander. ut ex athanasii scͥp¬
tis comꝑimus: sacerdotio fun¬
gebantur. S eusebius qui ap̃
nicomediam erat. de cuius si¬
mulatione insubscͥbendo supͣ
concilii gesta molitur: arrium
nequicquam ap̃ alexandriam
cõmorantẽ uenire fectt.⁊ imꝑa¬
lib edictis concilio denuo con¬
stantinopolim conuocari. quo
conuensre illimaxime qui ar¬
rium atq eusebium sectaban¬
tur: quiq sepe cum alexandro
ꝯgressi ut arriũ susciꝑet. nec tñ
aliquid ꝓficientes ne ab inu¬
riis quidem eius temꝑabant:
adultimum certam ei diem sta¬
tuentes denuntiant. ut aut ip̃e
arrium susciꝑet: aut si renit̾e¬
tur. se eccłia pulso ⁊ in exilium
truso. ab alio eum suscipiendũ
sciret. Tum ille noctemqͤ ad
altari iacens atq in oratione
⁊ lacͥmis totam ꝑuigilem du¬

Expanded text:
pit de Arii restitutione suggerere, pit de Arii restitutione suggerere, et nolentes adquiescere sacerandriam Alexander, in Jerosolymis Maximus confessor, apud Constantinopolim aeque Alexander, ut ex Athanasii scriptis comperimus, sacerdotio fungebantur. Sed Eusebius qui apud Nicomediam erat, de cujus simulatione 239 in subscribendo supra ritum revocare Concilii gesta molitur. Arium nequicquam apud Alexandriam commorantem venire facit, et Imperialibus edictis concilium denuo Constantinopolim convocari. Quo convenere illi maxime, qui Arium atque Eusebium sectabantur, quique saepe cum Alexandro congressi, ut Arium susciperet, nec tamen aliquid profligantes, ab injuriis quidem ejus temperabant. Ad ultimum certam ei diem statuentes denuntiant, ut aut ipse Arium susciperet, aut si reniteretur, se Ecclesia pulso et in exilium truso, ab alio eum suscipiendum sciret. Tum ille nocte Al. naltari jacens, atque in oratione et lacrymis totam pervigilem du
Abbreviated transcription (Latin):
constantinus insuburbana uil¬
la nicomedie. tͥcesimo pͥmo in¬
ꝑii sui anno defunctus est. li¬
bris desuccessione romani orb̃
testamento heredib scͥptis. Qͦ
untempore qm̃ quidem constã¬
tius cui orientis regnum decre¬
uerat. p̃sens ñ erat: dicitur se¬
creto arcessiens p̾brm quem a
sorore cõmendatum supra dixi¬
mus:. ⁊ exinde familiariter ha¬
bitum tradidisse ei testam̃¬
tum quod scͥpserat: ⁊ obtesta¬
tus subsacͣmento ne ulli nisi
constantino cum ueniss in
manus tracłet. Cui ⁊̃ quod eu¬
nuchi qui erant inpalatio fa¬
uebant. arte inditio de imꝑato¬
ris morte supp̃sso: usq adcon¬
tis noua temptantib opp̃ssis.
restitite integreq mansere.
Cum uͦ constantius affiuss: de¬
positũ pbr restituit. Cuius be¬
neficii gr̃a imꝑator regni cupi¬
dusata ei deuinctus est: ut qui
imꝑare cunctis ambierit. ab illo
sibi imꝑari equanimit pat̾etur.
Ex quo deuincto sͥ imꝑatore ce¬

Expanded text:
Constantinus 238 in suburbana vilConstantinus 238 in suburbana villa Nicomediae trigesimo et primo imperii sui anno diem functus est, liberis de successione Romani orbis testamento haeredibus scriptis. Quo in tempore quoniam quidem Constantius, cui Orientis regnum decreverat, praesens non erat, dicitur secreto accersiens presbyterum, quem a sorore commendatum supra diximus, et exinde familiariter habitum, tradidisse ei testamentum quod scripserat, et obtestatus sub sacramento, ne ulli nisi Constantio cum venisset, in manus traderet. Cui etiam quod eunuchi qui erant in Palatio favebant, arte indicio de Imperatoris morte suppresso usque ad Conltis nova tentantibus oppressis, res tutae integraeque remansere. Cum vero Constantius affuisset, depositum presbyter restituit. Cujus beneficii gratia Imperator regni cupidus, ita ei devinctus est, ut qui imperare cunctis ambierit, ab illo sibi imperari aequanimiter pateretur. Ex quo, devincto sibi Imperatore, coe
Abbreviated transcription (Latin):
demq inipsius ⁊ concilii du¬
dum gesti expõne sententiam
contineri. Tam̾ in nullo relax¬
at animi uigorẽ: s rursus eũ
ad concilii remittit exam̃ qm̃
quide ad dedicationem ihero¬
solimoꝵ exomni orbe coire sa¬
cerdotes inuitabantur: hec ad
eos denomine eiꝰ scͥbens. ut si ex¬
põnem fidei eius ꝓbarent. ⁊
eum uel ꝑ inuidiam ut assere¬
bat tunc circumuentũ dinos¬
cerent. uł nunc ab errore correp¬
tum clementi erga ipsum iu¬
ditio ut̾entur: qm̃ quidem tan¬
ta fuerit concilii moderatio. uͭ
si tam̃ ⁊ ep̃i eius alexandri cõ¬
moderetur assensus. S ab his
quidem qui pͥmo ceptis eius fa¬
uentes cum simulatione sub¬
scͥpserant: facile receptus est.
Cum uͦ alexandriam ꝑ rexiss.
ibi omne eius frustratur incep¬
tum. qm̃ quidem dolis ap̃ ig¬
norantes locus est: scientib uͦ
dolum intendere. ñ aliudẽ qͣm
risum mouere. Int̾ea dum hec
apud alexandriam frustra a¬
gitantur: uenerabilis augustꝰ

Expanded text:
demque in ipsius et Concilii dudemque in ipsius et Concilii dudum gesti expositione sententiam contineri: tamen in nullo relaxat animi vigorem, sed rursus eum ad concilii remittit examen: quoniam quidem ad dedicationem Jerosolymorum ex omni orbe coire sacerdotes invitabantur, haec ad eos de nomine ejus scribens, ut si expositionem fidei ejus probarent, et eum vel per invidiam, ut asserebat, tunc circumventum dinoscerent, vel nunc ab errore correctum, clementi erga ipsum judicio uterentur quandoquidem tanta fuerit Concilii moderatio, ut si tamen et Episcopi ejus Alexandri accommodaretur assensus. Sed et ab his quidem qui primo coeptis ejus faventes, cum simulatione subscripserant, facile receptus est. Cum vero Alexandriam perrexisset, ibi omne ejus frustratur inceptum: quoniam quidem dolis apud ignorantes locus est, scientibus vero, dolum intendere, non aliud est quam risum movere. Interea dum haec apud Alexandriam frustra agitantur, venerabilis Augustus
Abbreviated transcription (Latin):
ritas copiam tͥbuit. paulatim
diam dicens arrio genatam.
suum rem contentiose exagi¬
tauisse: emulationis stimulo
confixum: quod arrius ap̃ple¬
bem satis clarus hab̾etur. Hec
atq huiusmi alia freq̃ntius
suggerens: animos constantie
suos efficit. Que cum diem
obitura uisitaretur a fr̃e. atq
ab eo blande religioseq cõpel¬
laretur: extremam dr̃ ab eo
gr̃am poposcisse. ut pb̃rm in
familiaritatem reciꝑz. ⁊ que
t᷑ audiret: sequidem iam ex
hac luce discedentẽ nicħ cura
ne forte ꝓinnocentiũ penis reg¬
ni sui pat̾etur excidium. Qͥb
ille monitis asorore susceptis.
⁊ fidelem ꝓse germane sollici¬
tudinem credens. accõmodauit
aurẽ pb̃ro: ⁊ intim accersiri de
exilio arrium iubet: ut q̃mad¬
mõdũ defide sentiret expoñet.
Tum ille fidem conscͥpsit: q̃
ñ quide sensum nr̃m. tamen
uerba nr̃a contiñe ꝓfessionẽq
uidetur. Miratus quicde est
imꝑator: ⁊ putauit unam ean¬

Expanded text:
ritas copiam tribuit, paulatim ritas copiam tribuit, paulatim diam dicens Ario generatam, et. suum rem contentiose exagitavisse, aemulationis stimulo confixum, quod Arius apud plebem satis carus haberetur. Haec atque hujusmodi alia frequentius suggerens, animos Constantiae suos effecit. Quae cum diem obitura, visitaretur a fratre, atque ab eo blande religioseque compellaretur, extremam dicitur ab eo gratiam poposcisse, ut presbyterum in familiaritatem reciperet, et tur, audiret: se quidem jam ex hac luce discedentem nihil curane forte pro innocentium poenis, regni sui pateretur excidium. Quibus ille monitis a sorore susceptis, et fidelem pro se germanae sollicitudinem credens, accommodavit aurem presbytero: et interim accersiri de exilio Arium jubet, ut quemadmodum de fide sentiret, exponeret. Tum ille fidem conscripsit, quae non quidem sensum nostrum, tamen verba nostra continere professionemque videretur. Miratus quidem est Imperator, et putavit unam ean
Abbreviated transcription (Latin):
constantinũ totius gentis le¬
gatio mitit᷑: resgesta exponi¬
tur: sac̾dotes dei mitt̾e ex orã¬
tur. qui ceptum erga se dei mu¬
nus impłent. Quib ille cum
omni gaudio ⁊ honore trans¬
missis: multo amplius ex hoc
letatus ẽ. quam si incognitaᷤ
romano imꝑio gentes. ⁊ regna
ignota iunxiss. Hec nobis ita
gesta fidelissimus uir bethii¬
rius gentis ipsuis rex.⁊ ap̃ nos
domesticoꝵ comes. cu sũma
erat cura ⁊ religionis ⁊ ũitatiᷤ
exposuit: cũ nob̾cum palesti¬
ni tunc limitis dux inihero¬
solimis satis unanimiter deg̃¬
et s ad ceptum redeamus. xu¬
ostea quam religiosi pͥn¬
cipis mat̾ helena. sũmis
romani regni honorib affecta.
ex hac luce discessit. constantia
tunc licinii delicta. fr̃is augꝰ¬
ti solatiis utebant᷑. Huic acci¬
dit pƀrin quendam uenire in
noticiam: latenter partib ar¬
rii fauentem. S his pͥmo nicħ
omnino de his ap̃sororem pͥn¬
cipis aꝑire: uͥ uͦ multa familia¬

Expanded text:
Constantinum totius gentis leConstantinum totius gentis legatio mittitur: res gesta exponitur: sacerdotes mittere oratur, qui caeptum erga se Dei munus explerent. Quibus ille cum omni gaudio et honore transmissis, multo amplius ex hoc laetatus est, quam si incognitas Romano imperio gentes et regna ignota junxisset. Haec nobis ita gesta, fidelissimus vir Bacurius, gentis ipsius rex, et apud nos Domesticorum Comes cui summa erat cura et religionis et veritatis exposuit, cum nobiscum Palaestini tunc limitis Dux, in Jerosolymis satis unanimiter degeret. Sed ad coeptum redeamus. osteaquam religiosi Principis mater Helena summis Romani regni honoribus affecta, ex hac luce discessit, Constantia tunc Licinii relicta, fratris Augusti solatiis utebatur. Huic accidit presbyterum quendam venire in notitiam, latenter partibus Arii faventem. Sed is primo nihil omnino de his apud sororem Principis aperire: ubi vero multa familia
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uentu noctis om̃s abscessis¬
sent. cunctiq mortales ⁊ ipsa
oꝑa cessarent: captiua sola in
⁊̃ anxius rex cum suis omnib
ingrediens. uidet columnã
quam tot machine ac tot po¬
puli mou̾e ñ quiu̾ant erectã:
⁊ suꝑ basem suam librate sus¬
pensam. nec tñ suꝑ positam:
s quantũ unius pedis spacio
in aere pendentem. Tumuͦ
om̃s ppłi contuentes ⁊ mag¬
⁊ magnificantes deum: uerã ẽẽ
regis fidem ⁊ captiue religio¬
nem. p̾sentis miraculi testimo¬
nio ꝑhibebant. Et ecce miran¬
tib ad huc ⁊ stupentib cunctis.
in oculis eoꝵ sensim suꝑ basem
suam nullo contingente con¬
tingente columna deposita.
sũma cum libratione conse¬
dit. Post hoc reliquus num̃u̾
columnaꝵ tanta facilita ce
suspensus ẽ: ut om̃s que suꝑ¬
fuerant ipsa die locarent᷑. Post¬
ea uͦ quam eccłia magnifice
constructa ẽ. ⁊ ppłi fidem dei
maiore ardore sitiebant: cap¬
tiue monitis ad imꝑatorem

Expanded text:
interventu noctis omnes abscessisinterventu noctis omnes abscessissent, cunctique mortales et ipsa opera cessarent, captiva sola in et anxius cum suis omnibus ingrediens rex, videt columnam, quam tot machinae ac tot populi movere non quiverant, erectam, et supra basim suam librate suspensam, nec tamen superpositam, sed quantum unius pedis spatio in aere pendentem. Tunc vero omnes populi contuentes et magnificantes Deum, veram esse regis fidem, et captivae religionem praesentis miraculi testimonio perhibebant. Et ecce mirantibus adhuc et stupentibus cunctis, in oculis eorum sensim supra basim suam, nullo contingente, columna deposita, summa cum libratione consedit. Post hocolumnarum tanta facilitate suspensus est, ut omnes quae superfuerant, ipsa die locarentur. Postea vero quam Ecclesia magnifice constructa est, et populi fidem Dei majore ardore sitiebant, captivae 236 monitis ad Imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽẽ confirmat. Ad ẽ capti¬
ua. edocet iħ̃m xp̃m: suppli
dum. inquantum de his aꝑi
re femine faserat:pandit. Fa¬
bricari tam̃ eccłiam monee:
formãq descͥbit. Igitur rex
to dus gentis ppło
conuocato. rem abinitio que
erga se ac reginam gesta fue¬
rat exponit. fidemq ed ocet:
⁊ nondum inttiatus insacris.
fit sue gentis apłs. Eredunt
uiri ꝑ regem. femine ꝑ reginã.
cunctisq idem uolentib. eccłia
extruttur instant̃. Et eleuato
iam pernictter muroꝵ ambi¬
tu: tempꝰ erat quo colume col¬
locari deberent. Cumq erec¬
ta pͥma uł scda. uentum fuis¬
s adt̾ciam: consumptis omni¬
b machinis. ⁊ boum hominũ¬
q uirib cum media iam in
obliquum fuiss erecta.⁊ pars
reliqua nullis machinis ma¬
chinis erigeretur: repecitis se¬
cundo ⁊t̾cio ac sepus uirib.
ne loco quidem mou̾i attritiꝰ
omnib potuit. Ad miratio
erat totius ppłi: regis animo¬
sitas hebescebat: quid fieri de¬
b̾et om̃s simul latebat. S cũ

Expanded text:
um esse confirmat. Adest captiva, edocet Deum Christum: supplicdum, inquantum de his 235 aperire feminae fas erat, pandit. Fabricari tamen Ecclesiam monet, formamque describit. Igitur rex, totius gentis populo convocato, rem ab initio quae erga se ac reginam gesta fuerat, exponit, fidemque edocet, et nondum initiatus in sacris, fit suae gentis Apostolus. Credunt viri per regem, feminae per reginam: cunctisque idem volentibus Ecclesia exstruitur instanter: et elevato jam perniciter murorum ambitu, tempus erat quo columnae collocari deberent. Cumque erecta prima vel secunda, ventum fuisset ad tertiam, consumtis omnibus machinis, et boum hominumque viribus, cum media jam in obliquum fuisset erecta, et pars reliqua nullis machinis erigeretur, repetitis secundo et tertio ac saepius viribus, ne loco quidem moveri attritis omnibus potuit. Admiratio erat totius populi, regis animositas hebescebat: quid fieri deberet, omnes simul latebat. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
nior fuit. ⁊ int̾im distulit. sepi¬
us licet abuxore cõmonitus:
donee accidit qͣ¬
dam die uenante eo insiluis
cum cõitib suis. obscurari den¬
sissimis tenebris diem. ⁊ ꝑte
tre noctis horrorem. luce sub¬
ducta cecis iter gressib dene¬
gari. Alius alio diu̾sei excomi¬
tib oberrant: ipse solus dens¬
sissima obscuritate cͥcumdat᷑.
Quid ageret. quo seuertet nes¬
ciebat: cum repente anxius sa¬
litis desꝑatione. animo cogi¬
tatio talis ascendit. Si uere d̾s
tiua p̃dix̾at. nc̃ se de his lib̾is¬
tenebris lib̾r: ut ipsum ex hoc¬
comissis omnib coleret. Ili¬
co ut hec ñ dum ũbo s sola
m̃te deuouerat: redlita mun¬
do dies. regem adurbem ꝑ¬
ducit in columemQuiq re¬
ẽ pandit: euocari iam iamq
captiuam ⁊ colendi ritum ut
sͥ tradat exposcit: nec se ultͣ¬

Expanded text:
nior fuit, et interim distulit, saepinior fuit, et interim distulit, saepius licet ab uxore commonitus, donec accidit quadam die venante eo in silvis cum comitibus suis, obscurari densissimis tenebris diem, et per tetrae noctis horrorem luce subducta, caecis iter gressibus dengari. Alius alio diversi ex comitibus oberrant, ipse solus densissima obscuritate circumdatus, quid ageret, quo se verteret nesciebat: cum repente anxios salutis desperatione animos cogitatio talis ascendit. Si vere Al.tiva praedixerat, nunc se de his tenebris liberet, ut ipsum ex hoc omissis omnibus coleret. Illico ut haec nondum verbo, sed sola mente devoverat, reddita mundo dies, regem ad urbem perducit incolumem. Quique reest pandit. Evocari jam jamque captivam, et colendi ritum ut sibi tradat, exposcit: neque
Abbreviated transcription (Latin):
flicta. indesꝑatione maxima
erat. Rogat ad se captiuam
deduci. Illa ire abnuit: ne p̃¬
sumere amplius aliquid quã
sexus sineret. uidetur. Ipsa se
regina deferri ad captiue cellu¬
lam iubet. Quam similiter
supͣ cilitium suum posttam.
inuocato xp̃i nõie continuo pꝰ
p̃cem. sanam ⁊ alacrem facit
exurg̾e: xp̃mq eẽ d̾m dei sũmi¬
filium qui salutẽ hanc contu¬
lerit docet: eumq quem sibi
auctorem sue sciret ẽẽ in colu¬
mitatis ⁊ uite: cõmonet inuo¬
candum. Ipsum namq ẽẽ qͥ
⁊ regib regna distribuat. ⁊
mortalib uitam. At illa cũ
letitia domũ regressa. mari¬
to ꝑcunctanti causam tam
subite sanitatis aꝑuit. Qui
cum ꝓsalute coniugis letus.
munera mulieri deferri iub̾r.
illa hoꝵ inquit o rex captiua¬
nicħ dignatur: aurum despi¬
cit. argentum respuit: ieuinio
qͣi cibo pascitur. Hoc solum ei
muñis dabimus: si eum qui
me illa inuocante sanauit xp̃m
dm̃ colamus. Adhoc tẽ rex seg¬

Expanded text:
flicta, in desperatione maxima flicta, in desperatione maxima erat. Rogat ad se captivam deduci. Illa ire abnuit, ne praesumere amplius aliquid quam sexus sineret, videretur. Ipsam se regina 234 deferri ad captivae cellulam jubet. Quam similiter supra cilicium suum positam, invocato Christi nomine, continuo post precem, sanam et alacrem fecit exFilium, qui salutem hanc contulerit, docet: eumque quem sibi auctorem suae sciret esse incolumitatis et vitae, commonet invocandum. Ipsum namque esse, qui et regibus regna distribuat, et mortalibus vitam. At illa cum laetitia domum regressa, marito percontanti caussam tam subitae sanitatis aperuit, quique cum pro salute conjugis laetus, et mulieri munera deferri juberet, illa: Horum, inquit, o rex, nihil captiva dignatur: aurum despicit, argentum respuit, jejunio quasi cibo pascitur: hoc solum ei muneris dabimus, si eum, qui me, illa invocante, sanavit, Christum Deum colamus. Ad hoc tunc rex seg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit: ⁊ quid hoc sibi uellet cu¬
riosius ꝑ quirebant. Illa ut
res erat: simplicit̾ xp̃m se
deum hoc ritu colere fateba¬
tur. Nich̾ ex hoc amplius bar¬
bari: p̃ter nouitatẽ nominiꝰ
mirabant᷑. Uerum ut fieri solet.
ipsa ꝑseũantia curiositatẽ qͣn¬
dam muliercuł inferebat: si
quid emolum̃ti extanta deuo¬
tione caꝑetur. Moris ap̃ eos ẽẽ
dr̃. ut si paruulus egrotet. cͥcũ¬
feratur a matre ꝑsingulas do¬
mos: quo scilicet si qui exꝑti a¬
liquid remedii nou̾it. conferat
dii cunctas domus lustrando
cepiss: uenit ⁊̃ ad captiuam. uͭ
siquid sciret ostend̾et. Illa se
humani quidem remedii ni¬
ꝑatam ab hominib salutẽ
posse confirmat. Cumq cili¬
cio suo paruulum suꝑ posu¬
iss. atq ipsa desuꝑ orationẽ
fudiss ad dnm: sanum matͥ
redlidit infantẽ. Sermo defer¬
tur ad plures: factiq fama
magnifice usq ad aures regi¬
ne ꝑlabitur: que dolore quo¬
dam grauissimo corporis af-¬

Expanded text:
pit, et quid hoc sibi velit, cupit, et quid hoc sibi velit, curiosius perquirebant. Illa, ut res erat. simpliciter Christum se Deum hoc ritu colere fatebatur. Nihil ex hoc amplius Barbari praeter novitatem nominis mirabantur. Verum ut fieri solet ipsa perseverantia curiositatem quandam mulierculis inferebat, si quid emolumenti ex tanta devotione caperetur. Moris apud eos esse dicitur, ut si parvulus aegrotet, circumferatur a matre per singulas domos, quo scilicet si quis experti aliquid remedii noverit, conferat dii, cunctas domos lustrando, caepisset, venit etiam ad captivam, ut si quid sciret, ostenderet. Illa se humani quidem remedii niperatam ab hominibus posse salutem, confirmat. Cumque cilicio suo parvulum superposuisset, atque ipsa desuper orationem fudisset ad Dominum, sanum matri reddidit infantem. Sermo defertur ad plures, factique fama magnifici usque ad aures reginae perlabitur. Quae dolore quodam gravissimo corporis af