comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pollutio. . pendens: sollicitus est ut ipse manu multo suspensus .n. ducit.
&e proprie pendere est desiderare aliquid audire ut pendetq iters nar¬
dii penates alii sunt unde est quod &ẽ dido cenotaphiũ clomi fecit mari¬
to: ergo aũt secundum istum locutus est morem qͣuis adhuc troiani do
mos nõ haberent aut dicit refer hunc naturalib sedibus terre: nam in
aqua perierat.: uerũ tñ illud est ut intelligamus eam dicere sepeli eum
nam sepulchrũ sedes uocat᷑: horatius nulla certior tñ rapacis orti siue
tis caclaueris uti aĩa: ut alii lucanus in arreo latitantẽ possimus antro. as¬
suetamq diu tenebris mod luce fugata descendentem aĩam pͥmo ꝑallẽ¬
ti hiatu heret alhuc orci.÷ pͥma piacula sunto: ad expiationem pollu¬
tionis que fuerat nata morte miseni. sic demum: ad postremũ hocẽ
nouissime hec particula tam apud uirgiliũ ꝗͣ apud omẽs icloneos auc¬

Expanded text:
pollutio. Ad v. 151 Pendes sollicitus es, ut "ipse manu multo suspensum numine ducit" . pollutio. Ad v. 151 Pendes sollicitus es, ut "ipse manu multo suspensum numine ducit" . et proprie pendere est desiderare aliquid audire, ut "pendetque iterum nardii penates alii sunt. Inde est quod etiam Dido cenotaphium domi fecit marito. Ergo aut secumos non habuerint: aut dicit, refer hunc naturalibus sedibus, id est terrae: nam in aqua perierat. verum tamen illud est, ut intellegamus eam dicere, sepeli eum: nam sepulcrum sedes vocatur: Horatius "nulla certior tamen rapacis Orci sede tis cadaveris uti anima, ut ait Lucanus «non in tartareo latitantem poscimus antro adsuetamque diu tenebris, modo luce fugata descendentem animam: primo pallentis hiatu haeret adhuc Orci». PIACVLA SVNTO ad expiationem pollutionis, quae fuerat nata morte Miseni. SIC DEMVM ad postremum, hoc est novissime. Et haec particula tam apud Vergilium quam apud omnes idoneos auc
Abbreviated transcription (Latin):
quire om̃i intentione.u rite repertũ carpe: rite carpe nõ rite repertũ. site
fata uocant: hunc ei quem fata uocant facile sequit᷑. ⁊ poteris: poteris ꝗs
tertie ẽĩ ꝑsone significatione ad secũdam transtulit && generaliter loꝗtͣ
nam ut cde enea dicat nõ ꝓcedit. si ẽi dubitat caret cdeo nec potest demi¬
est &e alia oportunitas descendendi ad inferos idest ꝓserpine sacra ꝑagen¬
di.duo eĩ hoꝵ sacroꝵ genera fuisse dicunt᷑ unũ necyo mantie quod lu¬
canus exequit᷑ aliud chiomãtie quod in homero quemiurgilius seꝗtur
lectum est. sed secundũ lucanũ necyomatie ad eleuandũ cadauer sanguis
interitus. unde infuctib occisus esse inducit᷑  tibi: ideo addidit tibi ne
amici posset cẽ ad sibyllam referri. s incestat: polluit & incestũ est quecũq

Expanded text:
quire omni intentione. RITE REPERTVM CARPE ‘rite carpe’, non ‘rite repertum’. SI TE quire omni intentione. RITE REPERTVM CARPE ‘rite carpe’, non ‘rite repertum’. SI TE FATA VOCANT hoc est si quem fata vocant facile sequitur. POTERIS poterit quis. Tertiae enim personae significationem ad secundam transtulit et generaliter loquitur; nam ut de Aenea dicat non procedit. Si enim dubitat, caret deo nec potest de Miest et alia opportunitas descendendi ad inferos, id est Proserpinae sacra peragendi. Duo autem horum sacrorum genera fuisse dicuntur: unum necromantiae, quod Lucanus exsequitur, et aliud sciomantiae, quod in Homero, quem Vergilius sequitur, lectum est. Sed secundum Lucanum in necromantia ad levandum cadaver sanguis interitus: unde Misenus in fluctibus occisus esse inducitur. tibi ideo addidit 'tibi', ne 'amici' posset etiam ad Sibyllam referri. Ad v. 150 Incestat polluit. et incestum est quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
tybericianus aurũ quo p̃tio resecrant᷑ limina ditis. s lento uimine :
ferne: ꝓserpine ut sacra ioui stygio. dictus: dicatus.u & obscuris cla¬
dunt cõuallib umbre: reuera eĩ nemus aricinũ densum est... sed nõ
ante clatur: siue iustis siue iniustis & sic intelligentes renouemus que¬
stionem hin ẽi dicit longo post tempore uisum exeo ẽi quidicit descẽ¬
disse aliquos ramum quoq depositũ esse significat: ⁊ telluris operta:
secũdum eos ꝗ dicunt inferos in medio esse terraꝵ quos iuuenalis dic̃
putari esse sub terris ut esse aliquos manes sub terranea regna.i. pulchra
que rapui meruit suũ sibi carũ. s nõ deficit alter: ne diceret ab his ꝗ¬
UI
pͥmo descenderunt esse sublatum.⁊ frondescit: in naturam redit. & hone¬
ste locutus est dicens habens frondes sui metalli.n alte uestigia: oculis re¬

Expanded text:
Tyberianus “aurum, quo precio reserantur limina Ditis”». Hec equidem Tyberianus “aurum, quo precio reserantur limina Ditis”». Hec equidem FERNAE Proserpinae, ut «sacra Iovi Stygio». DICTVS dicatus. ET OBSCVRIS CLAVDVNT CONVALLIBVS VMBRAE re vera enim nemus Aricinum densum est. SED NON ANTE DATVR sive iustis sive iniustis. Sic intellegentes removebimus quaestionem; hinc enim dicit «longo post tempore visum». Ex eo enim quod dicit descendisse aliquos ramum quoque depositum esse significat. TELLVRIS OPERTA secundum eos qui dicunt inferos in medio esse terrarum: quos Iuvenalis dicit putari esse sub terris, ut «esse aliquos manes et subterranea regna». PVLCHRA quae rapi meruit. SVVM sibi carum. NON DEFICIT ALTER ne diceret ab his qui primo descenderunt esse sublatum. FRONDESCIT in naturam redit. Et honeste locutus est dicens: habet frondes sui metalli. ALTE VESTIGA OCVLIS re
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut et unius causa in teritus unde &e statim mortem subiungit
miseni & ad sacra ꝓserpine accedere nisi sublato ramo nõ poterat. infe¬
ros aũt subire hoc dicit sacra celebrare ꝓserpine. dereditu aũt anime
hoc dicit. nouimus pythagoram samiũ uitam humanã diuisisse ĩ mo¬
dum .u. littere scilicet quod pͥma etas incerta sit quuippe que ad huc se
nec uitiis nec uirtutib dedie. biuiũ aũt y litere aiuuentute incipere quo
tempore homines aut uitia idest partem sinistram aut uirtutem id est
dextram partem sequũt᷑ unde ait persius traducit trepidas ramosa
incõpita mentes. ergo ꝑ ramum uirtutes dicit esse sectandas ꝗ est.U.
litere imitatio. quem ideo insilius latere quia reuera in huius uite con¬
fusione exmaiore parte uitioꝵ uirtutis integritas latet. Alii dicunt
in eo ramo aureo inferos peti quod diuitiis facile mortales intereũt.

Expanded text:
erat ut et unius causa interitus: unde et statim mortem subiungit erat ut et unius causa interitus: unde et statim mortem subiungit Myseni; et ad sacra Proserpine accedere nisi sublato ramo non poterat. Inferos autem subire hoc dicit, sacra celebrare Proserpine. De reditu autem anime », dicit, «novimus Pythagoram Samium vitam humanam divisisse in modum y littere, scilicet quia prima etas incerta sit, quippe que adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit: bivium autem y littere a iuventute incipere, quo tempore homines aut vitia, id est partem sinistram, aut virtutem, id est dexteram partem, sequuntur. Unde ait Persius: “Traducit trepidas ramosa in compita mentes”. Ergo per ramum virtutes dicit esse sectandas, qui est y littere imitatio; quem ideo in silvis latere dicit, quia re vera in huius vite confusione ex maiore parte vitiorum virtutis integritas latet. Alii dicunt in eo ramo aureo inferos peti, quod divitiis facile mortales intereunt.
Abbreviated transcription (Latin):
reuerti aucdi obseruationis pcepta. et subimagine fabularum docet
rectissimã uitam ꝑ quam animabus ad suꝑos dat regressum. i arbore
opaca aurens: licet de hoc ramo qui de sacris ꝓserpine scripsssse dicũt᷑
ꝗdlam esse misticũ affirment. publica tñ oppinio hoc habet. horestes
post occisum regem thoantem in regione taurica cũ sorore iphigenia ut
supra diximus fugit & diane simulachrũ inde sublatũ haud longe
ab aricia collocauit. In huius templom post mutatũ ritum sacrificioꝵ
fuit arbor queclam dequa ĩ fringi ramũ nõ licebat clabat᷑ aut fugitini
pocestas ut siꝗs ex inde ramũ potuisse auferre monomachia cũ fugitiuo
templi sacerdote dimicaret nam fugitiuus illic erat sacerclos adpͥstine i¬
maginẽ fuge climicandi aũt dabat᷑ facultas quasi ad pristini sacrificii re¬
parationem:. nunc ergo istum inde sũpsit colorem: ramus eĩm necesse

Expanded text:
reverti, audi observationis praecepta. Et sub imagine fabularum docet reverti, audi observationis praecepta. Et sub imagine fabularum docet rectissimam vitam per quam animabus ad superos datur regressus. LATET ARBORE OPACA AVREVS licet de hoc ramo hi qui de sacris Proserpinae scripsisse dicuntur quiddam esse mysticum adfirment, publica tamen opinio hoc habet. Orestes post occisum regem Thoantem in regione Taurica cum sorore Iphigenia, ut supra diximus, fugit et Dianae simulacrum inde sublatum haud longe ab Aricia collocavit. In huius templo post mutatum ritum sacrificiorum fuit arbor quaedam de qua infringi ramum non licebat. Dabatur autem fugitivis potestas ut si quis exinde ramum potuisset auferre, monomachia cum fugitivo templi sacerdote dimicaret; nam fugitivus illic erat sacerdos ad priscae imaginem fugae. Dimicandi autem dabatur facultas quasi ad pristini sacrificii reparat
Abbreviated transcription (Latin):
nam quandoq ẽt ipsa moriet᷑ item hi supradictam nõ uidentes rationẽ
dicunt de se sibillã cdicere nam de enea si dicat nõ eũ preuidet deum
futurũ quod si est caruit numine &e quẽ admodũ demiseno remanere¬
simulachrũ. ÷ stygios lacus: styx palus quedam apud inferos dicitur
dequa legimus du cui iurare timẽt & fallere numen quod secũdum
fabulas ideo est quia dicit᷑ stygis filia bello gigantũ ioui fauisse ꝓcuius¬
res remuneratione inp̃pr tribuit ut dii uirantes ꝑ eius matrem non an¬
deant fallere. ratio aũt hec est styx merorem significat ũn
idest atristitia stre clicta est dii aũt leti sunt semper unde &̃ ĩmortals¬
engo quia merorẽ non sentiunt uirant ꝑ rem sue nature c̃õtrariã idestore¬
tartara : locus inferort ꝓfundus de quo lucanus ad inferos dicit cuius
uosestis suꝑi... in sano: magno.uaccipe que ꝑagenda pͥus. suus inẽt

Expanded text:
nam quandoque etiam ipsa morietur. Item hi supra dictam non videntes rationem nam quandoque etiam ipsa morietur. Item hi supra dictam non videntes rationem dicunt de se Sibyllam dicere; nam si de Aenea dicat, non eum praevidet deum futurum. Quod si est, caruit numine et quemadmodum est de Miseno simulacrum. STYGIOS LACVS Styx palus quaedam apud inferos dicitur, de qua legimus «di cuius iurare timent et fallere numen». Quod secundum fabulas ideo est quia dicitur Victoria, Stygis filia, bello Gigantum Iovi favisse: pro cuius remuneratione Iuppiter tribuit ut dii iurantes per eius matrem non audeant fallere. Ratio autem haec est: Styx maerorem significat ἀπὸ τοῦ στυγεροῦ, id est a tristitia, Styx dicta est. Dii autergo quia merorem non senciunt, iurant per rem sue nature contrariam, id est triTARTARA locus inferorum profundus, de quo Lucanus ad inferos dicit «cuius vos estis superi». INSANO magno. ACCIPE QVAE PERAGENDA PRIVS si vis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rum aspectus ĩ radiat. luuenalis distat eĩ que sidera te exxcipiant mo¬
do pͥmo incipientem edere uagitus quos prudentia subleuat nã hoc
est quos arclens uexit ad ethera uirtus item religiosos quos adus genitos
dicit. consequens ẽĩ est ut deoꝵ soboles religionib uacet. dis aut᷑ geni¬
ti: quia corporib sẽ infundebant potestates suꝑne unde heroes ꝓereã
est aũt locus uicinus adorõti dequo dixcimus supra. qui ideo luctuosi
i bisstigios ĩnare lacus: modo & post mortẽ quod aũt dicit ouidius encã
inter deos relatum ño mirũ est. namut supͣ &̃ dixximus necesse est & re¬
lator interdeos apud ĩ feros esse simulachra ue herculis liberi patris ca¬
storis & pollucis multi hoc nõ uidentes ad sibyllam referunt iut dicat ius
me bis inseros cernere modo et cũ me lucis hecate p̃fecit auernis quod
est paulopost dictura quod si est ñobis hec sed tertio inferos cernet.

Expanded text:
rum aspectus inradiat, Iuvenalis "distat enim, quae sidera te excipiant morum aspectus inradiat, Iuvenalis "distat enim, quae sidera te excipiant modo primos incipientem edere vagitus" : quos prudentia sublevat, nam hoc est 'quos ardens evexit ad aethera virtus': item religiosos, quos a diis genitos dicit; consequens enim est ut deorum suboles religionibus vacet. 'diis' autem 'geniti', quia corporibus se infundebant potestates supernae, unde heroes procreaest autem hic locus vicinus Acheronti, de quo diximus supra: qui ideo luctuosi 134 Bis stygios innare lacus modo et post mortem. quod autem dicit Ovidius Aenean inter deos relatum, non mirum est: nam, ut supra diximus, necesse est etiam relatorstoris et Pollucis. Multi hoc non videntes ad Sibyllam referunt, ut dicat: vis me bis inferos cernere, modo et «cum me lucis Hecate praefecit Avernis», quod est paulo post dictura. Quod si est, non bis haec, sed tertio inferos cernet;
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerunt quia est onũum curtuloꝵ ĩfima plauetaꝵ scilicet septẽ sat᷑ni
iouis martis solis ueneris mercurii lune et duoꝵ magnoꝵ hinc est quod
habemus et nouies stix interfusa cohercet nam nouem circulis cingicur
terra. ergo oĩa que de interis fingunt᷑ suis locis hinc esse ꝓbabimus qđ
aũt dicit patet atri ianua ditis sed reuocare gradum superasq euado¬
re ad auras hoc opus: aut poetice dictũ est aut secundum philo sophor
altam scientiã qui deprehenderũt bene uiuentiũ animas ad suꝑiores
circulos idest ad originẽ suam redire quod dat lucanus põpeio ut
uidit quanta sub nocte iaceret nostra dies. male uiuentiũ uero duitius
in his ꝑmorari corporib ꝑmutatione diuersa & esse apud inferos sẽꝑ
apauci quos equiis amauit iupp̃r: tna genera hominũ dicit ad superos
posse remeare quos diligit iuppiter idest hos quos in ortu benignus side¬

Expanded text:
voluerunt, quia est omnium circulorum infima, planetarum scilicet septem, Saturni, voluerunt, quia est omnium circulorum infima, planetarum scilicet septem, Saturni, Iovis, Martis, Solis, Veneris, Mercurii, Lunae, et duorum magnorum. Hinc est quod habemus: «et novies Styx interfusa coercet»; nam novem circulis cingitur terra. Ergo omnia quae de inferis finguntur suis locis hic esse comprobavimus. Quod autem dicit ‘patet atri ianua Ditis sed revocare gradum superasque evadere ad auras, hoc opus’, aut poetice dictum est aut secundum philosophorum altam scientiam, qui deprehenderunt bene viventium animas ad superiores circulos, id est ad originem suam redire: quod dat Lucanus Pompeio ut «vidit quanta sub nocte iaceret nostra dies»; male viventium vero diutius in his permorari corporibus permutatione diversa et esse apud inferos semper. PAVCI QVOS AEQVVS AMAVIT IVPPITER tria genera hominuposse remeare: quos diligit Iuppiter, hoc est hos quos in ortu benignus side
Abbreviated transcription (Latin):
bat: rogabat ẽĩ deos araꝵ ansas tenentes. sate sanguine diuũ: unde eneas
desiit inde hoc sũpsit exordium.. facilis descensus auerni: legit᷑ & auer¬
no id est ad auernũ. sed si auerni inferoꝵ significat & lacũ ꝓ inferit poĩt.
noctes atq dies patet atri ianua ditis: idest om̃i tempore homines inseta
cõcedunt &e hoc poetice. nam lucretus ex maiore parte & alii integre
docent inferoꝵ regna nec esse ꝗdem posse nam locũ ip̃oꝵ quẽ possumus
dicere cũ sub terris dicant᷑ esse antipodes in medio uero terra eos esse nec
soliditas patitur nec centrũ terre que si ĩmedio mundi est tanta eius ẽẽ
ꝓfunditas nõ potest ut medio sui habeat inferos in quib est tartarus de
quo legit᷑ bis patet ĩpreceps tantũq tendit subũbras ꝗtus ad ethereũ
celi suspectus ołimpũ. ergo hanc terram in qua uiuimus esse inferos esse

Expanded text:
BAT rogabant enim deos ararum ansas tenentes. SATE SANGVINE DIVVM unde Aeneas BAT rogabant enim deos ararum ansas tenentes. SATE SANGVINE DIVVM unde Aeneas desiit, inde haec sumpsit exordium. FACILIS DESCENSVS AVERNI legitur et ‘Averno’, id est ad Avernum; sed si ‘Averni’, inferorum significat et lacum pro inferis ponit. NOCTES ATQVE DIES PATET ATRI IANVA DITIS id est omni tempore homines in fata concedunt. Et hoc poetice; nam Lucretius ex maiore parte et alii integre docent inferorum regna nec esse quidem posse; nam locum ipsorum quem possumus dicere, cum sub terris esse dicantur antipodes? In media vero terra eos esse nec soliditas patitur, nec κέντρον terrae: quae si in medio mundi est, tanta eius esse profunditas non potest ut medio sui habeat inferos, in quibus esse dicitur Tartarus, de quo legitur «bis patet in praeceps tantum tenditque sub umbras, quantus ad aetherium caeli suspectus Olympum». Ergo hanc terram in qua vivimus inferos esse
Abbreviated transcription (Latin):
mit quod ideo fingint᷑ quia hoꝵ stelle ita se habent ut occidente una ori¬
at᷑ altera & iterũ excemplum ꝑ cõparationem quia pium est se ad frequen¬
tia contulit dicendo itq reditq uiam totiens. quid thesca durũ: exem¬
plum un nec ĩ moratus est in eo. dicit aũt inferos debere patere pietati ꝗ
patuerunt infanda cupienti nam hic ad capiendam proserpinam ierat
cũ pyritheo & illic retentus luit penas ut sed et eternũq sedebit infelix
theseus.⁊ magnum ꝗd memorem alcidem: melius sic distinguit᷑ licet
ꝗdam legãt ꝗd thesea magnum epitheton eident ꝗ perse nõ est magnus.
nam herculem etiam sine epitheton magnũ in telligimus sed melius est
magnum clare herculi ꝗͣ sacrilego. & migenus abioue sum̃o: occurrit ta¬
cite questioni. hi ẽi qui descenderãt adiis ducebant originẽ.. arasq tene¬

Expanded text:
mit. Quod ideo fingitur, quia horum stellae ita se habent ut occidente una orimit. Quod ideo fingitur, quia horum stellae ita se habent ut occidente una oriatur altera. Et item exemplum per comparationem; quod quia pium est, se ad frequentiam contulit dicendo ‘itque reditque viam totiens’. QVID THESEA durum exemplum, unde nec immoratus est in eo. Dicit autem inferos debere patere pietati, qui patuerunt infanda cupienti; nam hic ad rapiendam Proserpinam ierat cum Pirithoo et illic retentus luit poenas, ut «sedet aeternumque sedebit infelix Theseus». MAGNVM QVID MEMOREM ALCIDEN? melius sic distinguitur, licet quidam legant ‘quid Thesea magnum’, ut epitheton ei dent, qui per se non est magnus; nam Herculem etiam sine epitheto magnum intellegimus. Sed melius est ‘magnum’ dare Herculi quam sacrilego. ET MI GENVS AB IOVE SVMMO occurrit tacitae quaestioni; hi enim qui descenderant a diis ducebant originem. ARASQVE TENE
Abbreviated transcription (Latin):
Portemq senecte: quia senete sors est quies& otiũ sicut pueritie ludus
amor adulescentie ambitus iuuenilis etatis ergo aliud ferebat pacer ꝗͦ
orsceigebat senecte.⁊ orans mandata dabat: ut huc casta sibylla ni
catt trium potestatũ numen est: ipsa eĩ est luna sed solam ꝓserpinã dice¬
re ño poituit ꝓꝑter lucos qui diane sunt. itera dianã quia auernis ait
unde elegit nomen in quo utrũq cõstabat unde lucanus de ꝓserpina
nora sunt ꝑ cõparationẽ ut ipse uideat᷑ iustius uelle descendere nã orphe
conatus est reuocare uxorem hic uult tr̃ patrẽ udere. orpheus aũt uo¬
luit quibusdam carminib reducere aĩm cõiugis. quod quia potuit i
nam fidus iambus est . si fratrem pollux alterna morte redemit. ut
supradixinuis. helena ce pollux de ioue nati in mortales fuerũt nam
castor tyndareos filius fuit cuiꝰ mortẽ suo interitu fraterna pietas rede

Expanded text:
SORTEMQVE SENECTAE quia senectae sors quies est et otium, sicut pueritiae ludus, SORTEMQVE SENECTAE quia senectae sors quies est et otium, sicut pueritiae ludus, amor adulescentiae, ambitus iuvenalis aetatis. Ergo aliud ferebat pater, quam sors exigebat senectae. ORANS MANcate trium potestatum numen est: ipsa enim est Luna, Diana, Proserpina. sed solam Proserpinam dicere non potuit propter lucos qui Dianae sunt, item Dianam, quia 'Avernis' ait: unde elegit nomen, in quo utrumque constabat. unde Lucanus de Proserpina ut ipse videatur iustius velle descendere: nam Orpheus revocare est conatus uxorem, hic vult tantum patrem videre. Orpheus autem voluit quibusdam carminibus reducere animam coniugis: quod quia implere nt sit pyrrichius: nam 'fides' iambus est. Ad v. 121 Si fratrem pollux alterna morte redemit ut diximus supra, Helena et Pollux de Iove nati inmortales fuerunt, nam Castor Tyndarei fi
Abbreviated transcription (Latin):
tracta exhispania adduxerat. . ire contingat: & minus est ut ire cõtĩgat.
at iter doceat. s sacra ostia panlas: aut uenerabilia aut execranda sicuit
de tartaro dicturus est: sacre pandunt᷑ porte.: illum ego ꝑflam̃as: meritũ
approbat patris ut iustum uideat᷑ esse desideriũ.. sequentia tela: ut ardẽ¬
tis clipeos atq era mn .c. ⁊ ex hoste recepi: liberaui ut frugesq receptas. ex
ter dicitur ex hostibus partem ostendit sicut dicendo terrã significamꝰ
elementũ. terras uero singulas partes ut italie affrice. meum comitatus
iter ũo sꝑes salutis sed mea causa ut cedo equidem nec nate tͥ comes ire
recusosiseliq ferebat: ut añ morte p̃uentus sit ꝗͣ ferre desierit & mire
ĩꝑfecto usus est tempore ac si diceret adhuc si uiueret ferret. ⁊ iures ula

Expanded text:
tracta ex Hispania adduxerat. IRE CONTINGAT ‘ut’ minus est, ut ire contingat, tracta ex Hispania adduxerat. IRE CONTINGAT ‘ut’ minus est, ut ire contingat, ut iter doceas. SACRA OSTIA PANDAS aut venerabilia aut execranda, sicut de Tartaro dicturus est «sacrae panduntur portae». ILLVM EGO PER FLAMMAS meritum adprobat patris, ut iustum videatur esse desiderium. SEQVENTIA TELA ut «ardentes clipeos atque aera micantia cerno». EX HOSTE RECEPI liberavi, ut «frugesque receptas». ‘Ex m generaliter dicitur, ‘ex hostibus’ partem ostendit, sicut dicendo ‘terram’ significamus elementum, ‘terras’ vero singulas partes, ut Africae, Italiae. MEVM COMITATVS ITER non spe salutis, sed mei causa, ut «cedo equidem nec, nate, tibi comes ire recuso». CAELIQVE FEREBAT ut ante morte praeventus sit quam ferre desierit. Et mire imperfecto usus est tempore, ac si diceret ‘adhuc si viveret, ferret’. VIRES VLTRA
Abbreviated transcription (Latin):
diq montib septum ideo uec orientem nec occidentẽ solem possit aspi¬
cere sed tm̃ medium diem quod aũt dicit ignib plenis hec ratio est
quia oĩa uicina illic loca calidis & sulphuratis aquis scatent sine gaudio
hominis occisi ue nõ fiebant. nã eneas illic occiso miseno sacra ista cõple¬
uit. et ulixes occiso el peuore ꝗͣ ꝗͣ fingat᷑ in extrema parte occeani ulixes
fuisse quod & ipse homerus falsum esse ostendit exqualitate locoꝵ que cõ¬
memorat extempore nauigationis dicit eũ ẽi cyrcea una nocte nauigasse
& ad locum uenisse inquo hec sacra ꝑfecit quod clecumano ño ꝓcedit de
campania manifestissimũ est: pretera abaio socio eꝰ illic mortuo baias cõstat
esse nominatas. dicit᷑ & uidisse herculem ideo quia illic sunt hauli locus
herculis dictus quasi bohaulia quod illic habuit animalia que gereoni de¬

Expanded text:
dique montibus saeptum, adeo ut nec orientem nec occidentem solem possit aspidique montibus saeptum, adeo ut nec orientem nec occidentem solem possit aspicere, sed tantum medium. quod autem dicitur ignibus plenus, haec ratio est: omnia vicina illic loca calidis et sulphuratis aquis scatent. Sine gaudio hominis occisione non fiebant; nam et Aeneas illic occiso Miseno sacra ista complevit et Vlixes occiso Elpenore. Quamquam fingatur in extrema Oceani parte fuisse: quod et ipse Homerus falsum esse ostendit ex qualitate locorum quae commemorat et ex tempore navigationis; dicit enim eum a Circe unam noctem navigasse et ad locum venisse in quo haec sacra perfecit: quod de Oceano non procedit, de Campania manifestissimum est. Praeterea a Baio socio eius illic mortuo Baias constat esse nominatas. Dicitur etiam vidisse Herculem, ideo quia illic sunt Bauli, locus Herculis dictus quasi boaulia, quod illic habuit animalia quae Geryoni de
Abbreviated transcription (Latin):
unde galeatus &e tunicatus nõia cõprobant᷑ nullũ eĩ uerboꝵ hoꝵ originis
tre quia ait geus dura atq aspera cultu debellanda tibi latio est.dicit ãt
se futura partim audisse ꝑtim mente ꝑcepisse. sed occurrit si nouit omĩa
totam petitionem ut ad illud ueniat quo possit patrem uidere nã quod.
dicit unum oro nõ solũ id dicit sed p̾cipuũ ut unã post habita coluisse
refuso: paludem ꝓ lacu posuit. nam aut unũ significat quem uult nasci
de acherontis estuariis. palus aũt iste bene ꝓduxit lus quia paludis facit
quod supͣplenius diximus. horatius corripuit ut sterilisq diu palus apta¬
q remis. tenebrosa aũt nigra ꝑ quod altam significat ut nigra figit sub
nube columbam idest alta.  acheronte refuso: acheron fluuius dicitur
inferoꝵ quasi sine gaudio sed constat locum esse haud longe ab altis un¬

Expanded text:
Vnde ‘galeatus’ et ‘tunicatus’ nomina comprobantur; nullum enim verbum horum originis Vnde ‘galeatus’ et ‘tunicatus’ nomina comprobantur; nullum enim verbum horum originis tre, qui ait «gens dura atque aspera cultu debellanda tibi Latio est». Dicit autem se futura partim audisse, partim mente praecepisse. Sed occurrit: si novit omnia, totam petitionem, ut ad illud veniat quo possit patrem videre; nam quod dicit ‘unum oro’, non solum dicit, sed praecipuum, ut «unam posthabita coluisse refuso paludem pro lacu posuit: nam Avernum significat, quem vult nasci de Acherontis aestuariis. 'palus' autem bene iste produxit 'lus', quia 'paludis' facit, quod supra planius diximus: Horatius corripuit, ut "sterilisque diu palus aptaque remis" . 'tenebrosa' autem nigra, per quod altam significat, ut "nigra figit sub nube columbam" , id est alta. acheronte refuso Acheron fluvius dicitur inferorum, quasi sine gaudio. sed constat locum esse haud longe a Bais un
Abbreviated transcription (Latin):
bium et licet ꝗdam huius loci ntant᷑ exemplo nõ procedit uel quia unũ
est exxemplum uel quia potest esse & blandientis ad uerbiũ iuluero pro
metri necessitate cogit᷑ nam si pars sequens orationis auocali inchoet nichil
ponimus ut uuenalis nil tale expectes emit sibi multa uidemus.s inopi¬
naue surgit: nomen est nõ participiũ nam in opinata diceret quod nou
ꝓcedit. in opinatus ẽi uenit abeo quod est opinor sed quia inopinor nõ
dicimus ideo nec in opinatus facit. sicut & nocens participiũ est quia ĩue¬
nimus noceo ĩ nocens nomen quia ĩ noceo nõ dicimus. nullum est ẽi parti¬
cipium quod auerbo non trahat᷑ licet asui uerbi forma ño ueniat ut pla¬
cita licet placeor ñõ dicamus tñ placeo ĩuenimus: item regnata triũphata.

Expanded text:
bium. Et licet quidam huius loci nitantur exemplo, non procedit, vel quia unum bium. Et licet quidam huius loci nitantur exemplo, non procedit, vel quia unum est, vel quia potest esse etiam blandientis adverbium. ‘Nihil’ vero pro metri necessitate cogitur; nam si pars sequens orationis a vocali inchoet, ‘nihil’ponimus, ut Iuvenalis «nil tale expectes: emit sibi. Multa videmus». INOPINAVE SVRGIT nomen est, non participium; nam ‘inopinata’ diceret, quod non procedit. ‘Opinatus’ enim venit ab eo quod est ‘opinor’; sed quia ‘inopinor’ non dicimus, ideo nec ‘inopinatus’ facit. Sicut et ‘nocens’ participium est, quia invenimus ‘noceo’, ‘innocens’ nomen, quia ‘innoceo’ non dicimus. Nullum est enim participium quod a verbo non trahatur, licet a sui verbi forma non veniat, ut ‘placita’: licet ‘placeor’ non dicamus, tamen placeo invenimus; item ‘regnata’, ‘triumphata’.
Abbreviated transcription (Latin):
scio ut nescio quis teneros oculus michi fascinat agnos. apud alioso nͥ
ingrecis nominib nõ ꝓclucit᷑ quod & nũc seꝗ debemus dicunt tñ ꝗdã¬
gilius ꝓduxxit uirgo cũ uirginis faciat. & lucanus cato corripuit ut nos
cato da ueniam cũ catonis faciat. item uno cũ ꝓclucat uirgilius statius
tñ corripit. Sane sciendũ ad locutionem hanc esse suasoriam cũ partib
suis. nam honestum est quod dicit patrẽ se requirere utile ut ab eo pate
originẽ discat necessariũ quia uisserat pater ut ditis tñ añ infernas ac¬
cede domos possibile quia ait quanlo hic inferni ianua ditis dicitur.
item potes namq oĩa si oĩa ce hoc .i noua mi facies: & species. Et sciẽdũ
ꝓ nomen michi nũꝗͣ in syneresin uenire ne incipiat esse blandientis aduer¬

Expanded text:
scio’ ut «nescio quis teneros oculus mihi fascinat agnos». Apud alios ‘o’ nisi scio’ ut «nescio quis teneros oculus mihi fascinat agnos». Apud alios ‘o’ nisi in Graecis nominibus non producitur, quod et nunc sequi debemus. Dicunt tagilius produxit ‘virgo’ cum ‘virginis’ faciat, et Lucanus ‘Cato’ corripuit, ut «nos, Cato, da veniam», cum ‘Catonis’ faciat. Item ‘Iuno’ cum producat Vergilius, Statius tamen corripuit. Sane sciendum adlocutionem hanc esse suasoriam cum partibus suis; nam honestum est quod dicit se patrem requirere; utile ut ab eo patriae originem discat, necessarium quia iusserat pater, ut «Ditis tamen ante infernas accede domos», possibile quia ait «quando hic inferni ianua regis dicitur» item «potes namque omnia», si omnia, et hoc. NOVA MI FACIES id est species. Et sciendum pronomen ‘mihi’ numquam in synaeresin venire, ne incipiat esse blandientis adver
Abbreviated transcription (Latin):
nam hoc fuerant diuina beneficia.. addita iuno: inimica est aũt ubũ
lucilii & antiquoꝵ ut plautus additu̾s ioui argus... in rebus egenis.
ꝑ transitum ostendit famem futuram.⁊ cõuixx iteꝵ hospita: nam && pa¬
ris ab helena fuerat susceptus hospitio. hospita aũt more suo dixit. &
tienter sustineri.: uia: ratio oportunitas.: graia pandet᷑ aburbe.: ꝓpte
nem. &. autroq remugit: quia in antro ut pulsati colles clamore resultãt.
ueris obscura inserens. s cessit furor: nõ penitus recessit sed paulatĩ
cepit minui. nam est paulopost demiseni morte dictura quod non
raliter breuis in latinis sermonib apud uirgiliũ tñ ꝓ longa habet᷑ ut hoc
loco o uirgo item alibi quis te magne cato tacitũ exceptis ego ut ast ego
que cliuum & duo ut siduo preterea. scio ut nõ scio ꝗl sit amor & ne¬

Expanded text:
nam haec fuerant divina beneficia. ADDITA IVNO inimica. Est autem verbum nam haec fuerant divina beneficia. ADDITA IVNO inimica. Est autem verbum Lucilii et antiquorum, ut Plautus «additus Ioni Argus». IN REBVS EGENIS per transitum ostendit famem futuram. CONIVNX ITERVM HOSPITA nam et Paris ab Helena fuerat susceptus hospitio. ‘Hospita’ autem more suo dixit. Et tienter sustineri. VIA ratio, opportunitas. GRAIA PANDETVR AB VRBE proptenem. Ad v. 99 Antroque remugit quia in antro est, ut "pulsati colles clamore resultant" veris obscura inserens. Ad v. 102 Cessit furor non penitus recessit, sed paulatim coepit inminui: nam est paulo post de Miseni morte dictura, quod non raliter brevis in Latinis sermonibus, apud Vergilium tamen pro longa habetur, ut hoc loco ‘virgo’, item alibi «quis te magne Cato tacitum». Exceptis ‘ego’, ut «ast ego quae divum», ‘duo’ ut «si duo praeterea», ‘scio’ ut «nunc scio quid sit amor», et ‘ne
Abbreviated transcription (Latin):
ut latinus dicturus est arma impia sũpsi ꝓmissam eripui. n spumantẽ
sanguine cerno:que nõ p̃dicit sed iudet que facturus est turnus ut re¬
calent tyberiua fluenta sanguine ad huc.i. non symois tibi nec xantus:
tyberinus &e numicus in que cecidit.. nec dorica castra: greca &e reuera
nam turnus grecus fuit ut et turno sipͥma domus repetat᷑ origo in acus
Catrisiusq patres medieq mnycene. ⁊ parthus achilles: turnũ significat &¬
sic hoc dictum est ut bucolicis alter erit typhis & altera que uehat argo
d. heroas &e hoc est quod dicit obscuris uera in uoluens nã licet uera sit
latent unde apollo lexias dicit᷑ idest obliquus.. natus & ipse dea: de
uenilia sorore amate ut cui diua uenilia mater nec debet mirũ esse a¬
matam fuisse mortalem cũ &e turnus uiturne frater mortalis fuerit

Expanded text:
ut Latinus dicturus est «arma impia sumpsi promissam eripui». SPVMANTEM ut Latinus dicturus est «arma impia sumpsi promissam eripui». SPVMANTEM SANGVINE CERNO quasi non praedicit sed videt quod facturus est Turnus, ut «recalent nostro Tiberina fluenta sanguine adhuc». NON SIMOIS TIBI NEC XANTHVS Tiberinus et Numicus, in quem cecidit. DORICA CASTRA Graeca. Et re vera; nam Turnus Graecus fuit, ut «et Turno si prima domus repetatur origo, Inachus Acrisiusque patres mediaeque Mycenae». PARTVS ACHILLES Turnum significat. Et sic hoc dictum est, ut in Bucolicis «alter erit tum Tiphys et altera quae vehat Argo delectos heroas». Et hoc est quod dicit «obscuris vera involvens»; nam licet vera sint, latent, unde Apollo λοξίας dicitur, id est Obliquus. NATVS ET IPSE DEA de Venilia, sorore Amatae, ut «cui diva Venilia mater». Nec debet mirum esse Amatam fuisse mortalem, cum etiam Turnus, Iuturnae frater, mortalis fuerit;
Abbreviated transcription (Latin):
ño oĩa indicant sacerdotes.: ostia iamq domus patuere: p̃cib scilicet
& que ante ostia erant patefacta aditus esse ceperũt.⁊ ferunt responsa:
quia supra ait ora domus. ⁊ pelagi defuncte periclis: nõ liberate pelago
sed marinis periculis nam ad huc nauigaturus est sed sine ullo discrimi¬
ne. defũcte aũt liberate nam dicimus functos officia qui officia debita
cõpleuerunt unde est & honorib functis hinc & defunctos mortuos
dicimus qui cõpleuerũt uite officia unde est niliam celestibus illis .d.
sed terre: legit᷑ & terra unũ tñ est.s in regna lauini: alii latini legunt
cuius tunc erant sed quia diuina loꝗt᷑ futura p̃occupat postea enim
lauinium dicet᷑. licet possit ad lauinium latini fratrẽ referri qui illi añ
regnauit. a horrida bella : que contra hospitem cognatũq suscepta sũt.

Expanded text:
non omnia indicant sacerdotes. OSTIA IAMQVE DOMVS PATVERE precibus scilicet. non omnia indicant sacerdotes. OSTIA IAMQVE DOMVS PATVERE precibus scilicet. Et quae ante ostia erant patefacta aditus esse coeperunt. FERVNT RESPONSA quia ait supra «ora domus». PELAGI DEFVNCTE PERICLIS non liberate pelago, sed marinis periculis; nam adhuc navigaturus est, sed sine ullo discrimine. ‘Defuncte’ autem liberate; nam dicimus functos officio qui officia debita complerunt, unde et honoribus functos. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui compleverunt vitae officia, unde est «et nil iam caelestibus ullis debentem». SED TERRA legitur et ‘terrae’, unum tamen est. IN REGNA LAVINI alii ‘Latini’ legunt, cuius tunc erant. Sed quia divina loquitur, futura praeoccupat; postea enim Lavinium dicetur; licet possit ad Lavinum, Latini fratrem referri, qui illic ante regnavit. HORRIDA BELLA quae contra hospitem cognatumque suscepta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
idest
tidic u finem dedit ore loquendi: hoc est definiuit ei ut ore loqueret᷑ꝰ
nec in foliis scriberet. & nõdum patiens: que nõ dũ posset implere oracu¬
bachat᷑ inde est apollo ꝗ liber pater ꝗ sol unde ait lucanus cui noiuen
mixto delphica thebaue referunt triatherica bache unde in eor sacͥ
erat phebai bachareq cõuentus.u exccussisse deũ: excuti ꝓpͥe de eꝗs
dicimus quod ideo traxit quia phebus idest sol equis utit᷑ & nũc sibyl¬
lam quasi equũ apollinẽ quasi equitem inlucit in ea ꝑmanet trãsla¬
tione excussisse ait ut excussus acͥteus item fera corda domans. ꝓpͥũ
retulit ad effectũ colentis ut sum̃e deum sancti custos soractis apollo.
Unicuiq ẽĩ deus quem colit magnus uidet᷑. n excussisse deum: ꝓ excute¬
re tempo ꝓtempore est aũt atthica figura qua nos uti nõ conuenre.⁊
admorationem certa dicendi: ut eĩ supͣdiximus oĩa quidem uident sed

Expanded text:
id est tu dic. finem dedit ore loquendi hoc est definivit ei, ut ore loqueretur nec in foliis scriberet. Ad v. 77 Nondum patiens quae nondum posset implere oracu enim est Apollo qui Liber Pater, qui Sol, unde ait Lucanus «cui numine mixto Delphica Thebanae referunt trieterica Bacchae»; unde in eorum sacris erat Phoebadum Baccharumque conventus. EXCVSSISSE DEVM excuti proprie de equis dicimus, quod ideo traxit quia Phoebus, id est Sol, equis utitur. Et nunc Sibyllam quasi equum, Apollinem quasi equitem inducit et in ea permanet translatione: ‘excussisse’ ait, ut «excussus Aconteus»; item «fera corda domans», quod retulit ad affectum colentis, ut «summe deum, sancti custos Soractis Apollo»; unicuique enim deus quem colit magnus videtur. ‘Excussisse deum’ pro ‘excutere’, tempus pro tempore. Est autem Attica figura, qua nos uti non convenit, qad moderationem certam dicendi; ut enim supra diximus, omnia quidem vident, sed
Abbreviated transcription (Latin):
est qui territi ad dños cofugiũt: aut solium ꝓ imperio accipiendũ est
ut alibi arces ꝓ imperio posuit ut inde usque ad pͥmos uenerĩt fines.¬
lamo ut dñam caron ad esse retulerit. u amphrisia uates: apollinea &
est longe petitum epitheton: nam amphrisos fluuius thessalie est cira¬
extinctus est apallinis filius quia ipolitũ ab inferis herbaꝵ potentia
reuocauerat. ⁊ nec um tela ferũt: ac si diceret tm̃ repellunt.  licet: fas
& subaudit᷑ bis eternũ latrans eternũ terreat. s patrui : quia iouis est
insignis &e armis: ꝓpter illud pauci quos equus amauit iup̃pr aut ar¬
dens euexit ad ethera uirtus. u erebi: erebus ꝓpͥe est pars inferoꝵ in
quem apollo spoliatus diuinitate aioue irato ad meti regis pauit arm̃ta
ideo quia occiderat cyclopas fabricatores fulminũ quibus esculapius
lysio in corpora possint redire. & de p̾hensum est nõ redire qr ꝑ pur

Expanded text:
est, qui territi ad dominos confugiunt: aut solium pro imperio accipiendum est, est, qui territi ad dominos confugiunt: aut solium pro imperio accipiendum est, ut alibi arces pro imperio posuit, ut "inbellem avertislamo’, ut ‘dominam’ Charon ad se retulerit. AMPHRYSIA VATES Apollinea; et est longe petitum epitheton. Nam Amphrysus fluvius est Thessaliae cirextinctus est, Apollinis filius, quia Hippolytum ab inferis herbarum potentia revocaverat. NEC VIM TELA FERVNT ac si diceret: tantum repellunt. LICET fas subauditur bis ‘aeternum latrans aeternum terreat’. PATRVI quia Iovis est INSIGNIS ET ARMIS propter illud «pauci quos aequus amavit Iuppiter aut ardens evexit ad aethera virtus». EREBI Erebus proprie est pars inferorum in quem Apollo spoliatus divinitate a Iove irato Admeti regis pavit armenta ideo quia occiderat Cyclopas, fabricatores fulminum, quibus Aesculapiuslysio in corpora possint redire? et deprehensum est non redire, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ dixximus sunt corpora &ẽ mortuoꝵ que tñ uident᷑ idest umbre.
scendit ad inferos caron territus cũ statim suscepit ob quã rem anno
apͥma etate hoc nomen habuit ab alceo patre amphitrionis. ce scimus
agnomina ab accidentib dari.s ꝗͣꝗͣ: ac si diceret hoc inte nõ dum proba¬
ui scilicet ꝑsimulationem nam nouerat.  in uicla petiuit: hercules apru¬
dentiorib mente magis ꝗͣ corpore fortis inducit᷑. adeo ut xii ei labores in¬
ta xii signa. quod aũt dicit᷑ traxisse ab inferis cerberũ hec ratio est qr¬
om nes cupiditates & cuncta uitia terrena cõtẽpsit &e domuit. nam cer
quasi creoborus idest carnem uorans. unde & lectũ est ossa suꝑ recubãs
nã nõ ossa cituis terra cõsumit. ⁊ ip̃ius asolio regis. atꝗ cerberus stat in
solium aũt plutonis interius est. ergo aut ad naturã canũ referendum

Expanded text:
supra diximus, sunt corpora etiam mortuorum quae tantum videntur, id est umbrae.supra diximus, sunt corpora etiam mortuorum quae tantum videntur, id est umbrae. inferos descendit, Charon territus eum statim suscepit: ob quam rem anno a prima aetate hoc nomen habuit ab Alcaeo, patre Amphitryonis. Et scimus agnomina ab accidentibus dari. QVAMQVAM ac si diceret, hoc in te nondum probavi; scilicet per simulationem, nam noverat. IN VINCLA PETIVIT Hercules a prudentioribus mente magis, quam corpore fortis inducitur, adeo ut duodecim eius labores reta duodecim signa. Quod autem dicitomnes cupiditates et cuncta uitia terrena contempsit et domuit. Nam Cerbtur quasi ‘creoboros’, id est carnes u: nam non ossa citius terra consumit. Ad v. 396 Ipsius a solio regis atqui Cerberus statim psolium autem Plutonis interius est. ergo aut ad naturam canum referendum
Abbreviated transcription (Latin):
cabunt expiabunt. u eternũ: in eternũ & est ad uerbiũ. & palinuri. plus
dum p̃sens acceperat beneficium. unde bene ditum est quasi abeo ma¬
gna moderatione. dolor recessit. alii parũper ualde parum uolunt. a ga
udet cognomine terre: nominis sui similitudine. facit aũt hic & hec cogno¬
minis. nam ĩplauto lectum est cũ unam de bachidib diceret illa mea co¬
gnominis fuit quod aũt a cõi genere in e misit abltm metri necessitas fe¬
cit .⁊. nauita : apentesis ut mauors. inde stigia ꝓspexit ab unda: ut sicu¬
lo ꝓspexit usq pachino. & hinc ostendit᷑ quod diximus uincta esse hec
tria acheronta stygem cocyto: de his aut nascunt᷑ alia. unde est & nouies
stix interfusa cohercet. s ꝑ tacitũ nemus: aut solũ aut ipsi taciti. ⁊ sic pͥor
nam aduerbiũ est. iam istinc: a loco in quo es.u corpora uiua: quia ut

Expanded text:
cabunt, expiabunt. Ad v. 381 Aeternum in aeternum: et est adverbium. palinuri plus cabunt, expiabunt. Ad v. 381 Aeternum in aeternum: et est adverbium. palinuri plus spem enim solam, non praesens acceperat beneficium. unde bene dictum est, quasi ab eo magna moderatione dolor recessit. alii 'parumper' valde parum volunt. Ad v. 383 Gavdet cognomine terra nominis sui similitudine. facit autem 'hic' et 'haec cognominis': nam in Plauto lectum est cum una de Bacchidibus diceret "illa mea cognominis fuit" Bac. 7 . quod autem communi genere in 'e' misit ablativum, metri necessitas fecit. Ad v. 385 Navita epenthesis, ut 'Mavors'. inde ut stygia prospexit ab unda ut "Siculo prospexit ab usque Pachyno" . et hinc ostenditur quod diximus, iuncta esse haec tria: Acheronta, Stygem, Cocyton. de his autem nascuntur alia, unde est "et novies Styx interfusa coercet" . Ad nam adverbium est. iam istinc a loco in quo es. Ad v. 391 Corpora viva quia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
calem ritum poterat sieri & circa absentium corpora ꝗbusclam solẽnis
qua uia est: si est ulla ratio.: diua creatrix: reꝵ om̃ium generaliter.: ⁊s ĩna¬
bus placidis c& bene quia naute semꝑ uagant᷑. u tam dira cupido: cupidi¬
tas ex deore ira ueniens aut certe magna. ut sua cuiq deus sit dira cupido.
nseuerum: tristem & hec reciproca sunt ut contra iudex tristis &e ĩteger
idest seuerus. eumenidum: circa quẽ habitant eumenides cata antifra
adibis legant.: desine fata deũ flecti sperare p̃cando: fata que semel de¬
creuerunt ce locutus est secundum epicureos qui dicũt nec bene ꝓmeri¬
liteq ꝑ urbem : de historia hoc traxit: lucanus eĩ pestilentia laborantibus
respondit oraculum manes palinuri esse placandos. ob quam rem nõ lon

Expanded text:
calem ritum poterat fieri et circa cadaver et circa absentium corpora quibusdam sollemnibus calem ritum poterat fieri et circa cadaver et circa absentium corpora quibusdam sollemnibus d v. 367 Siqua via est si est ulla ratio. diva creatrix rerum omnium generaliter. Ad v. 369 Innabus placidis. Et bene, quia nautae semper vagantur. TAM DIRA CVPIDO cupiditas ex deorum ira veniens; aut certe magna, ut «an sua cuique deus fit dira cupido?». SEVERVM tristem: et haec reciproca sunt, ut contra «iudex tristis et integer», id est severus. EVMENIDVM autem circa quem habitant Eumenides κατὰ ἀντίφρασ‘adibis’ legant. DESINE FATA DEVM FLECTI SPERARE PRECANDO fata quae semel decreverunt. Et locutus est secundum Epicureos, qui dicunt «nec bene promeri78 Longe lateque per urbes de historia hoc traxit. Lucanis enim pestilentia laborantibus respondit oraculum manes Palinuri esse placandos: ob quam rem non long
Abbreviated transcription (Latin):
n̾abam: & hic distingui potest &e ad nabam terre. ugens crudelis: lu¬
canore ce dicit eum aueliensibus in terẽptum. ut portusq reꝗre uelinos
sene sciendum ueliam tempore quo eneas aditaliam uenit nõ dũ fuisse.
ex quo anticipatio est que ut supͣ diximus si expoete persona fiat tole¬
rabilis est si aũt ꝑ aliũ uitiosa est ue nũc depalinuro ait ꝗͣꝗ ad diuinita
as scientiã referant quasi ab umbra dictum uelia aũt dicta est apaludi¬
bus ꝗb cingit᷑ quas greci eledicũt fuit ergo elia sed accepit dygamon ut
tus habet: quia secundum philosophos corpus solum nostrũ est quod
corpora plerũq transeat. ergo me corpus meũ quod est hominis ꝓpriũ
est aũt homeri. ⁊ celi iocũdum lumen: bene iocũdum ad didit. est eĩm
maius petiit ut uel hoc ĩpetraret terre aũt iniectio secundum pontifi¬

Expanded text:
NABAM et hic distingui potest et ‘adnabam terrae’. GENS CRVDELIS LuNABAM et hic distingui potest et ‘adnabam terrae’. GENS CRVDELIS Lucanorum. Et dicit eum a Veliensibus interemptum, ut «portusque require Velinos». Sane sciendum Veliam tempore quo Aeneas ad Italiam venit nondum fuisse. Ergo anticipatio est, quae, ut supra diximus, si ex poetae persona fiat, tolerabilis est; si autem per alium, vitiosissima est, ut nunc de Palinuro ait: quamquam alii ad divinandi scientiam referant, quasi ab umbra dictum. Velia autem dicta est a paludibus, quibus cingitur, quas Graeci ἕλη dicunt. Fuit ergo ‘Elia’, sed accepit digammon etCTVS HABET quia secundum philosophos corpus solum nostrum est quod corpora plerumque transeat. Ergo ‘me’ corpus meum, quod est hominis proprium.  Ad v. 363 Caeli iucundum lumen bene 'iucundum' addidit: est enim emaius petiit, ut vel hoc impetraret. terrae autem iniectio secundum pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
purgationis. bene ergo palinurũ obscura umbra circũcdatum dicit
&e uix agnitũ nec ad loca ꝗdem ꝑuenerat purgationis. sicõẽ dedi¬
done dicturus est agnouitq ꝑ unibram obscuram. i quis te palinure
bene nobis gubernator ẽi comuni perit periculo. a sub equore mersit:
themesis est medio equore submersit. & dic age: hortantis aduerbiũ
me: hic distinguendum ne sit cõtrarium nam cũ sono deiecit quãꝗͣ
alũ frustra dicant quod credebant forbantẽ cũ extinctis diuinandi
sit concessa licentia ut nũc iam sciat soñum fuisse. a nãq gubernacu
rer. s maria aspera uiro: aut execratio est ut iliacicyneres aut certe¬
sugentibus undis: ño quia tempestas fuit fauente neptuno sed tumẽ¬
pelagus fuisse significat nec enee peritia desperauit secl ꝓpter ꝑditũ
gubernaculum.. hibernas: asperas ce retulit ad effectũ nacantis. u ad¬

Expanded text:
purgationis. bene ergo Palinurum obscura umbra circumdatum dicit purgationis. bene ergo Palinurum obscura umbra circumdatum dicit et vix agnitum, qui ne ad loca quidem pervenerat purgationis: sic etiam de Didone dicturus est "agnovitque per umbram obscuram" . Ad v. 341 Quis te palinure bene 'nobis': gubernator enim communi perit periculo. sub aequore mersit tmesis est: medio aequore submersit. Ad v. 343 Dic age hortantis adverbium ME hic distinguendum, ne sit contrarium; nam eum Somnus deiecit. Quamquam alii frustra dicant quod credebat Phorbantem, cum extinctis divinandi sit concessa licentia, ut nunc iam sciat Somnum fuisse. NAMQVE GVBERNACLVMrer. MARIA ASPERA IVRO aut execratio est, ut «Iliacid v. 354 Surgentibus undis non quia tempestas fuerit, favente Neptuno, sed tumepelagus fuisse significat. Nec de Aeneae peritia desperavit, sed propter perditum gubernaculum. HIBERNAS asperas. Et retulit ad adfectum natantis. AD
Abbreviated transcription (Latin):
in terram.. stagna exoptata: lethei scilicet fluminis. & uestigia pres
tans.is sortem aĩo miseratus iniquam : iniqua ẽĩ sors est puniri ꝓpter
alterius negligentiã nec ẽi quis culpa sua caret sepulchro bene aũt
aĩo quasi re p̾saga ut alibi presaga mali mens ipse eneas insepultꝰ
se agere est si ne negotio indicere.⁊ ꝗ libyco nuꝑcursu: bene libyeo. na¬
iugatio ẽĩ nõ acliuerticulo sed ab intentione. accipit nomen. ⁊ effusus
in undis: archaismos est ꝗͣꝗͣ donatus esse orlinem uenit dum seruat
res dicunt animas recedentes a corporib sordidiores esse donec purgent᷑
que purgate incipiunt esse clariores unde paulo post donec longa dies
ꝑfecto temporis orbe concreta exemit labem purũq reliꝗt etheriũ
atq auri simplicis ignem idest ñõ urentis ut est solis. inde est quod a¬
lie anime cuculum lunarem alie solstitialẽ retinere dicunt᷑ ꝓ modo

Expanded text:
in terram. STAGNA EXOPTATA Lethaei scilicet fluminis. VESTIGin terram. STAGNA EXOPTATA Lethaei scilicet fluminis. VESTIGtans. sortemque animo miseratus iniquam iniqua enim sors est puniri propter alterius neglegentiam; nec enim quis culpa sua caret sepulcro. bene autem 'animo', quasi re praesaga, ut alibi "praesaga mali mens" : ipse enim Aeneas insepultusse agere' est sine negotio incedere. Ad v. 338 Qui libyco nuper cursu bene 'Libyco': navigatio enim non a deverticulo, sed ab intentione accipit nomen. Ad v. 339 Effusus in undis archaismos est: quamquam Donatus esse ordinem velit 'dum servat res dicunt animas recentes a corporibus sordidiores esse donec purgentur: quae purgatae incipiunt esse clariores. unde ait paulo post "donec longa dies perfecto temporis orbe concretam exemit labem purumque reliquit aetherium sensum atque aurai simplicis ignem" , id est non urentis, ut est solis. inde est quod aliae animae lunarem circulum, aliae solstitialem retinere dicuntur pro modo