comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictũe nã ad inferos simula crũ ꝑgit ñ anima tris
LAuDI BUS IST Quia &i contra fortiore & ꝓpatiass¬
lute dimica reconat᷑ ẽ. Ideo enĩ pluralit̃ laudib cdpẽ
pelirent᷑ quas dilexerant uiut. SI QUAIETCRRA
AIMITTO Qut inoreillo dix̃ quo sol& sepultura
ad ipsa cadauera Non ꝑtinere lic& umbris sicut
insepti molegim̃ ꝓsit. ut si quaẽ eagloria signant. It̃
depallanta. Va nomesti comitat᷑ honore. Aut certe
si quac̃ cacura merentio iđ patrisacrilego. qui su pero
inforosq contemnit. AENEAT MAGNIDEATPESO
catroic alibi Nom̃ autleuepatrd manib hoorefem
telo cecidisse camillȩ COMΡTDEMORECAPELIEH
Aintiquo seilic& more quouirisi c̃ mulieres cõ ponebat
psonȩ quasintrago edis uidem̃ similes inutroq sexu qra¬
pona o uinatum ꝑtin& capitis INTEREACDUM
haecgerunt & omninosic ẽ apud po&as interoa
sueta pucłs aluflium eodem tempore VVLVEA
Sicca lr aphas. Noue & fhisicelocutus et

Expanded text:
dictum est; nam ad inferos simulacrum pergit, non anima. PRO LAVDIBVS ISTIS quia et contra fortiorem et pro patris salute dimicare conatus est: ideo enim pluraliter ‘laudibus’ dixit. pelirentur quas dilexerant vivi. SI QVA EST EA CVRA REMITTO aut more illo dixit quo solet sepultura ad ipsa cadavera non pertinere - licet umbris, sicut in sexto legimus, prosit - ut «si qua est ea gloria signant», item de Pallante «vano maesti comitamur honore»: aut certe, si qua est ea cura Mezentio, id est patri sacrilego, qui superos inferosque contemnit. AENEAE MAGNI DEXTRA CADIS sic alibi «nomen haud leve patrum manibus hoc referes, telo cecidisse Camillae». COMPTOS DE MORE CAPILLOS antiquo scilicet more, qrsonae quas in tragoedis videmus similes in utroque sexu, quantum ad ornatum pertinet capitis. INTEREA dum haec geruntur. Et omnino sic est apud poetas ‘interea’, sicut apud Sallustium ‘eodem tempore’. VVLNERA SICCABAT LYMPHIS nove et physice locutus est;
Abbreviated transcription (Latin):
Scilles mortẽ minart. quo libent̃ moriturus adueni
uiso scutũ Nãa parte totũ intellegim̃. EEuos
RQVIAVINORBꝰ Secđm astẽ militiȩ pãeques
trans facilli mesuperat᷑ apedite. In leũ aut̃ parienti¬
AVLTAMDVHVS Vtrũ inipsũ aninequũ telator¬
quer&: quo uulnorato merentius carebat effugio
perque bellũ gerit᷑. Alit̃ hominẽ dicimꝰ bellatoreus
quibellũ gerit TMPLICAT Impedit EER NUUS
C ernuus equus dr̃ qui cadit in facie. quasi inea pudo¬
ea parte quacernuntur. stantes cernuli uocantur
ut &iã uarro in ludisteatialibus doc& CLAMOREIS¬
CENDITCAELṼ Implent & abusi uedix̃ TROESO
uit & mentẽ recepit. post
bationẽ exequi uentontẽ ruina

Expanded text:
advenio. VMBO scutum: nam a parte totum intellegimus. LAEVOS EQVITAVIT IN ORBES secundum artem militiae: nam eques stans facillime superatur a pedite. In laevam autem partem iMVLTA MOVENS utrum in ipsum, an in equum tela torqueret, quo vulnerato Mezentius carebat effugio.per quem bellum geritur. Aliter hominem dicimus bellatorem, qui bellum gerit. INPLICAT inpedit. CERNVVS cernuus equus dicitur qui cadit in faciem, quasi in eam parea parte, qua cernunt, stantes, cernuli vocantur, ut etiam Varro in ludis theatralibus docet. CLAMORE INCENDVNT CAELVM implent. Et abusive dixit. TROESQVE respiravit et mentem recepit post perturbationem ex equi venientem ruina
Abbreviated transcription (Latin):
TALENTA. Multi enim diuitias suas obruebant. un de honoratius
iuuat imm̃ sũte argumenti ponđ & auri. furtim de fossa timidũ sups¬
reterra. Sanem elius infossadiceret. quã defossa ad qđ ẽ metri nus¬
tate cõpulsus. Nã fugit dubiã syllabã. NHIC VICTORIA TEUEREO
VERTIT̃. Lucanꝰ ñ ponderarerũ nec momentasum. CNAT̃ PARO
regidones aut filios exheredes. parceaũ ẽ secundũ antiquos seriua
quomodo aitgnatis. Nest contrariũ. Nãliberos &uam unũdicimus filiũ. ad ue
rentius &iamfiliam liberos dicerit. ut inechira. quiillũ dignũ decreuer suss
cuiliberos committerent ubi pat̃defilio adux oreloquit᷑. Ergousurpauie
ciens ad libero sutgnatos deuno dicer&. COMERTIΛ Vicissitudines &igulis¬

Expanded text:
TALENTA multi enim divitias suas obruebant: unde Horatius «quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri furtim defossa timidum deponere terra?» Sane melius ‘infossa’ diceret, quam ‘defossa’, ad quod est metri necessitate conpulsus: nam fugit dubiam syllabam. NON HIC VICTORIA TEVCRVM VERTITVR Lucanus «non pondera rerum, nec momenta sumus». GNATIS  es, qui aut regi dones, aut filios exheredes’. ‘Parce’ autem est secundum antiquos ‘serva’, ut e patrique». Quo modo ait ‘gnatis’? Non est contrarium: nam ‘liberos’ etiam unum dicimus filium, adeo ut Terentius etiam filiam 'liberos' dixerit, ut in Hecyra "qui illum dignum decreverunt, suos cui liberos committerent" , ubi pater de filio ad uxorem loquitur. ergo usurpavit, respiciens ad 'liberos', ut gnatos de uno diceret. commercia vicissitudines et i
Abbreviated transcription (Latin):
Istũ oroden uirũ fortẽ inuenimꝰ intellegimꝰ infugan
necessitate conuersũ nã ipse paulo post dicturus ẽ
adhortandos socios. parsbelli haud tẽnenda uiriuo
altosorodes FVRTO INSIDUIS. HAUDTEMNEN¬
DAVIRI Asꝑuiris legit ALTER magnus
ut sit pat̃ illedm̃ faciat sic altus apollo PENA

Expanded text:
en, virum fortem, intellegimus in fugam necessitate conversum: nam ipse paulo post dicturus est ad hortandos socios ‘pars belli haud temnenda viri, iacet altus Orodes’. FVRTO insidiis. HAVD TEMNENDA VIRI Asper ‘viris’ legit. ALTVS magnus, ut «sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo». PA
Abbreviated transcription (Latin):
non uiri fortis sed filii ẽ considerata ꝑsona. OꝑTIMA
ΠΛCΤΑ Alii legunt optime : hic in hoc bello Nã aduer¬
biũ ẽ. SIQUAFID TANTOE OPERI L.V. Tanto open
Non desuis carminibus dic̃ nec enĩ sibi arrogar&. Sed
Ego quidẽ facta tua o lause & mortẽ ex pi&ate uenientꝰ
ñ silebo sitam̃ cred&u& ustas. excelerato homine pium
gãferentis MORANDO SVSTINUIT. morã ini¬
ciendo eius imp&ũ lusit DŨGENIE NATIPMA PA.
Dehistoriaẽ Nãscipio africañ cũ e&̃ uix annorũ .X. &¬

Expanded text:
non viri fortis, sed filii est considerata persona. OPTIMA FACTA alii legunt ‘optime’. HIC in hoc bello: nam adverbium est. SI QVA FIDEM TANTO EST OPERI L. V. ‘tanto operi’ non de suis carminibus dicit - nec enim sibi adrogaret - sed ego quidem non silebo, si tamen credet vetustas ex scelerato homine pium is et plagam ferentis. MORANDO SVSTINVIT moram iniciendo eius impetum lusit. DVM GENITOR NATI PARMA P. A. de historia est: nam Scipio Africanus cum esset vix annorum
Abbreviated transcription (Latin):
mm dieim pͥmũ iouẽ iustitiȩ fauere ñ pastibus
Qđsi ẽ iure merentiũ intͥm locũ facituenire utiustũ
sẽ mentibus addunt euriale ansuacuiq deus sie dira
uatius. Nã &hos monitus dicimꝰ. ut ꝑsius. hospuerds
mmonitos patres in fundere lippos : Seda quarta decdi¬
matione mec singulari datiuo utim̃ nec plurala maunũ
nome dehis quaelic& duplicẽ habeant declinationomi
tom̃ aliquibus eetũ casibus ꝓpt̃ asperitatẽ ũutelaur
ut raurui bauribus eũ & huius laur̃ ei abhac laio

Expanded text:
 dicimus primum, Iovem iustitiae favere, non partibus: quod si est, iure Mezentium in Turni locum facit venire, ut iustum rem mentibus addunt, Euryale? an sua cuique deus fit dira dativus; nam et 'hos monitus' dicimus, ut Persius "hos pueris monitus patres infundere lippos" . sed a quarta declinatione nec singulari dativo utimur nec plurali: nam unum nomen est de his, quae licet duplicem habeant declinationem, tamen aliquibus eorum casibus propter asperitatem non utimur, ut 'laurui lauribus', cum et 'huius l
Abbreviated transcription (Latin):
magec̃ dempnatũ hominẽ iniudiciũ adducere nom posse . PENII¬
Depuero sidixerisingens pectus. Sanecuspidẽ abusiue. ꝓhaste mes¬
ne posuit. E T PECT ꝑFOR. Hic sub dis tinguendũ ut ingens sicuto
LΛM HVMANDIE. Qua solaciũ ẽ uiuentiũ huma redefunctos
STAS TC̃STABVNT PARUO Ñ paruopericulo. Baltei. Potesi
sineresis ẽẽbaltei potest & hy ꝑmetrusuersus. Nam sequens au
luinchoat. Balteus aũ numero singłri. masculini ẽ tantũ generis
luuenał. Balteus & tunicȩ & cristȩ. In numero uero płrłi &a

Expanded text:
mage condemnatum hominem in iudicium adducere non posse». PENETde puero si dixeris ‘ingens pectus’. Sane cuspidem abusive pro hastae mucrone posuit. ET PECTVS PERFORAT hic subdistinguendum, ut ‘ingens’, sicut SOLAMEN HVMANDI EST quia solacium est viventium, humare defunctos. STABVNT constabunt. PARVO non parvo periculo. BALTEI potest et synaeresis esse ‘baltei’, potest et hypermetrus versus; nam sequens a vocali inchoat. Balteus autem a numero singulari masculini est tantum generis: Iuvenalis «balteus et tunicae et cristae»: in numero ver
Abbreviated transcription (Latin):
LATACŨ OCCUPOS. Prolatagios occupat. et ẽ grea
figura in homero frequens. ut sidicas EΚΡΟΥCΕΝ
ꝓꝑcussit achillis pedẽ. POΡLITE PALMV. Ea para
qua plurimũ poterat. DON HABERE. Greca figun
ut argentimagnũ dat ferre talentũ CISSFIS Hȩ
filia cissei secđm eripidẽ. secđmalios dymantis. Qđua
ait face pregnans haco ratio ẽ qr antequã parer& facem
sepe porisse uidit insomnis: VRBEPATNA OCCVB SV¬

Expanded text:
LATAGVM OCCVPAT OS pro ‘Latagi os occupat’ et est Graeca figura, in Homero frequens, ut si dicas ἔκρουσενpro percussit Achillis pedem. POPLITE PALMVM ea parte, qua plurimum poterat. DONAT HABERE Graeca figura, ut «argenti magnum dat ferre talentum». CISSEIS Hecuba filia Cissei secundum Euripidem, secundum alios Dymantis. Quod autem ait ‘face praegnas’, haec ratio est, quia antequam pareret, faculam se peperisse vidit in somnis. VRBE PATERNA OCCVB
Abbreviated transcription (Latin):
lrã bellica s ubienĩtã manis iracundiã. quã inbello
uib uebeaamirascim pALLIDATISIPHODNT
aioue mercurio neptunoq suscept᷑ hospitio Hicuenato
imm̃si corporis fuit. qui quodã tẽpore susceptꝰ a rege
cũ uell&s etus filiã uitiare ille iratꝰ ei oculos sustulit
Cȩcusitaq orion consider& quẽ ad modũ oculos poss&
recipere responsũ ẽei posse lumina restitui. si per
pelagit ita contraorientẽ ꝑ ger&. ut loca luminã radiis
solis semꝑ offorr&. Qđ ille efficere ita potuit. Nãcũ
audiss& strepitum cidopũ ioui fulmina fabricantũ.
sono ad eos ductus unũ de hissuis humeris suꝑposuit¬
& eo duce oraculi prȩcepta cõpleuit. Ñ autẽ inc̃grue fin¬
git᷑ ire potuisse ꝑmediũ ꝑ lagus. quasi filius ꝓpaste
Heptuni. Haec autẽ comparatio ꝑtin& ad solã corpr̃s
ꝓceritatẽ. NFREI STAGNA. Epiteton eleuauit
tapinosinmoresuo. IMꝑT RITꝰ prima ẽ cõpositioñ
cõpositio cũ sermonis natura corrũpit᷑ SPATIŨ EM̃¬

Expanded text:
iram bellicam: ubi enim tam inanis iracundia est, quam in bello, ubi ut pereamus irascimur? PALLIDA TISIPHONE a Iove, Mercurio Neptunoque, susceptis hospitio. Hic venator inmensi corporis fuit, qui quodam tempore susceptus a rege, cum vellet eius filiam vitiare, ille iratus ei oculos sustulit. Caecus itaque Orion cum consuleret quemadmodum oculos posset recipere, responsum est ei, posse lumina restitui, si per pelagus ita contra orientem pergeret, ut loca luminum radiis solis semper offerret. Quod ille efficere ita potuit: nam cum audisset strepitum cyclopum Iovi fulmina fabricantum, sono ad eos ductus, unum de his suis humeris superposuit et eo duce oraculi praecepta conplevit. Non autem incongrue fingitur ire potuisse per medium pelagus, quasi filius pro parte Neptuni. Haec autem comparatio pertinet ad solam corporis proceritatem. NEREI STAGNA epitheto elevavit tapinosin more suo. INPERTERRITVS prima est conpositio, non sconpositio, cum sermonis natura corrumpitur. SPATIVM EME
Abbreviated transcription (Latin):
Nec diul &aberis nec meindefenso. Homeri autẽ
cundiã ridens loquit᷑. Vnde & illud ꝑ irrisionem
dictũ accipit᷑. Ast demediuũ pat̃ atq. hominũ rox u¬
derit iđ uiderit utrũ merentio possit nocere ille qd
uos deorũ & hominũ creditis esse rectorem: EDUXII
CORpORET ELL. Quo facilius poss& perire. Lucanis
p̃eg& ingeftis sed a uulsis pectore telis. DURA QUIES
Blandȩ contraria. Sic dictuẽ & somñ ferreus
VIDΙCALEATHONUAI. hocloco ẽ confusio u sliquibũ

Expanded text:
nec diu laetaberis, nec me indefenso. Homeri autem iracundiam ridens loquitur: unde et illud per inrisionem dictum accipitur ‘ast de me divum pater atque hominum rex viderit’, id est viderit utrum Mezentio possit nocere ille quem vos deorum et hominum creditis esse rectorem. EDVXIT CORPORE TELVM quo facilius posset perire: Lucanus «non eget ingestis, sed avulsis pectore telis». DVRA QVIES blandae contraria: sic dictum est et ‘somnus ferreus’. CAEDICVS ALCATHOVM hoc loco est confusio in aliquibus
Abbreviated transcription (Latin):
mittiteme ad sȩuauada syrtiũ aut arenosaloca as
reuera ad syrtes Iđ mundi extrema quome nec fami
dix̃. induat ꝓferiat aut ypallage ẽ ꝓmucrone suo
induat corpore. Si enĩ induereẽ uestire ñ mucro

Expanded text:
mittite me ad saeva vada syrtium’ aut harenosa loca, aut mittite me ad saeva vada syrtium’ aut harenosa loca, aut re vera ad syrtes, id est mundi extrema, quo me nec fama dixit 'induat' pro 'feriat': aut hypallage est pro 'mucronem suo induat corpore'. si enim 'induere' est vestire, non mucron
Abbreviated transcription (Latin):
Quenti im codeloco habere. inquo dia integre hubuor
quoties iungunt᷑ alis pastibu santese acceretũ faciolor
uainusa quehuiue: illuoce. tantone adduceodeducet
IlLΑ VΙRΩ Sylemsis ꝑgenus nã amanu iđ muli¬
tudine ad uiros transitum fecit. PALANT̃ VIDEO
Intellegimus eũ non longe a t̃ris fuisse nã qđ ait
supͣ. medio fest ȩquore. ut diximꝰ ad mediũ accipien¬
ut interea eñ iã dasse teneb̵. GEMITVQ CADUT
AcCIpꝰ. Hocappar& deaen ea dictũ. obiua multauin
dimittit corpora morti. IMATRA. Dol& sibi&ia
infeliciũ uota sublata. si quidẽ in mari conftitutusopa¬
re hiatũ non potest t̃rȩ. Imã autẽ t̃rã prudent̃ dux
quae contin& maria MISERESCITEVENTI
Prop&entis qualitate ñ nũ quã &iã morsuid& eẽ m¬
seratio. Vt hoc loco. Item supͣ. figite mesi quaẽ pi&is
ADORO Ad. uacat. Et ẽ m&ri causa additum
SΥRt. Vbiarenosas loca syrtes uocant᷑. Ergoimi¬

Expanded text:
accentum in eodem loco habere, in quo etiam integrae habuerquotiens iunguntur aliis partibus, ante se accentum faciunt,  longa, ut 'musaque, huiusve, illucce, tantone', adduce, deduce: ILLA VIRVM? syllepsis per genus: nam a manu, id est multitudine, ad viros transitum fecit. PALANTES VIDEO intellegimus eum non longe a terris fuisse: nam quod ait supra ‘medio fert aequore’, ut diximus, ‘ad medium’ accipienum Aeneas iam classe tenebat». GEMITVMQVE CADENTVM ACCIPIO hinc apparet de Aenea dictum ‘obvia multa virum demittit corpora morti’. IMA TERRA dolet sibi etiam infelicium vota sublata: siquidem in mari constitutus optare hiatum non potest terrae. Imam autem terram prudenter dixit, quae continet maria. MISERESCITE VENTI pro petentis qualitate nonnumquam etiam mors videtur esse miseratio, ut hoc loco, item supra «figite me, si qua est pietas». ADORO ‘ad’ vacat, et est metri causa additum. SYRTIS ubi harenosa sunt loca syrtes vocantur: ergo ‘in
Abbreviated transcription (Latin):
OSI ΝIVS. Ips ec̃ quẽ supͣ massicũ dixit. Ergo ut
diximꝰ siosinius ꝓpriũ ẽ. massicus appellatiuum
lic& possit fieri ut duo nomina uniussint
ẽ numa põpilius al exand magn seluone sestie¬

Expanded text:
OSINIVS ipse est quem supra Massicum dixit. Ergo, ut OSINIVS ipse est quem supra Massicum dixit. Ergo, ut diximus, si Osinius proprium est, Massicus appellativum: licet possit fieri ut duo nomina unius sint, ut Numa Pompilius, Alexander Magnus. CLVSI
Abbreviated transcription (Latin):
TELIS. Id eohac arte aitiuno &i magi nedecipĩt᷑nũ ꝙ
si ei ex aꝑto fugã suader& moriuiri fortis. ille fugȩ pr¬
poner& mortẽ cũ prȩsertim ipse insequentib: dicat
usq adeo nemori miserũ ẽ. ł BIB. Elatus arrogantu
tumens TELE QUESITA ꝑUNB. Sic alibi Enagro
& quã bello troianȩ p&isti. hesperiam m&i reiacens
VOCIEERSEQE. sequens clamabat Ñ antedix̃ & so
secutus. Ne FERRE UIBꝰ SUAGAUDIA UENT̃
Sic supͣ. Sed aurȩomnia discerpunt. Itẽ partẽ m
deđ partẽ uoluens disꝑsit in auras. FORTERAT̃
Descriptio ꝑparebas infacta. ñ enĩ a superiorib pena
sed ante dictis adiungit᷑. Vt insula sicaniũ iuxta latus
Has autẽ descriptiones aptas & raras eẽ conuenit
Sic̃ &iã hor doc& in astae podica dicens Purpureus
late ꝗ splendeat unus & alt̃ ad suit᷑ pannus. r̃ enĩ ornat
CREPIDINE SAXI. Crepido ẽ abruptisaxi altitud

Expanded text:
TELIS ideo hac arte agit Iuno et imagine decipit Turnum, quia si ei ex aperto fugam suaderet, more viri fortis ille fugae praeponeret mortem, cum praesertim ipse in sequentibus dicat «usque adeone mori miserum est?». TVRBIDVS elatus adrogantia, tumens. TELLVS QVAESITA PER VNDAS sic alibi «en agros et quam bello, Troiane, petisti Hesperiam metire iacens». VOCIFERANS SEQVITVR sequens clamabat, non ante dixit et sic est secutus. NEC FERRE VIDET SVA GAVDIA VENTOS sic supra «sed aurae omnia discerpunt», item «partem mente dedit, partem volucres dispersit in auras». FORTE RATIS descriptio per parecbasin facta, non enim a superioribus pendet, sed ante dictis adiungitur, ut «insula Sicanium iuxta latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, sicut etiam Horatius docet in arte poetica, dicens «purpureus late qui splendeat unus et alter adsuitur pannus»: sunt enim ornatui. CREPIDINE SAXI crepido est abrupti saxi altitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
noncogit ut pereat. sed magis fau& eius saluti
Quod autem dicit pio sanguine. ȩnee eũ latentes
ex ȩquat qui ubiq inducit᷑ cultor deorũ. ILIETA
Quanquã moriturus est: tamenabhis originem dug
NRA. Diuina. QuaRt pat᷑. Ab auur. Nec ẽ c̃tras
illud cuipilũ nus auus. Potuit enĩ fieri ut & auusq
& ad auus apilum nopilũni nominarentur. SIMO
PSENT. Lo&i : Exiouis concessione. Qualiarte egem
iuno cognoscit scilic& ut turnꝰ poss& euadere : cadi
morituro. PONERE facere. Sic lucilius homerũ
SISSTVAC̃ ingenti aste locutus ẽ. Namdicendo uu
ostendit supͣ. hoc breuespatium ulterius bonã stellan
in radicationem t᷑nifacta differe non posse. Vndeia
indulsisselib& seduacat. Acsidicer& iã undiq in mons
tradit᷑ turnꝰ. Hoc tantũ uacat spatiũ. hinc ẽ qđ & supa
ait m&asq dati ꝑuenitadȩui. VENIA VLLA. Benesio
Voxenĩ iouis. fatũẽ. Stat̃ & uocẽ fata secuntur

Expanded text:
non agit ut pereat, sed magis favet eius saluti. Quod autem dicit ‘pio sanguine’, Aeneae eum latenter exaequat, qui ubique inducitur cultor deorum. ILLE TAMEN quamquam moriturus est, tamen a diis originem ducit. NOSTRA divina. QVARTVS PATER abavus: nec est contrarium illud «cui Pilumnus avus»: potuit enim fieri ut et avus eius et abavus a Pilumno Pilumni nominarentur. SI MORA PRAESENTIS LETI ex Iovis concessione quali arte egerit Iuno, cognoscitur, scilicet ut Turnus posset evadere. CADVCO morituro. PONERE facere, sic Lucilius Homerum LSISSE VACAT ingenti arte locutus est: nam dicendo ‘vacat’ ostendit, supra hoc breve spacium ulterius bonam stellarum inradiationem Turni fata differre non posse: unde non ait ‘indulsisse libet’, sed ‘vacat’, ac si diceret: iam undique in mortem truditur Turnus, hoc tantum vacat spatium. Hinc est quod et supra ait «metasque dati perenit ad aevi». VENIA VLLA beneficium, vox enim Iovis fatum est: Statius «et vocem fata secuntur».
Abbreviated transcription (Latin):
eru ed itores uocantur. uT AESARutenitarbitra¬
aris uerũ e qđ trorani ueneris uistutenitiunt ui
edic tue ꝑ hr̃ roniam: nam suꝑfluo quida ti banc
rilionem simplicit̃ dictã uolunt ut reuera diest
urpei pse nihil pos setroianos. Quod fal sumest
qdeout iunonis oratio ad rroniam. Nad simplitia
Vorbaespondeat: NECTESENT ENTIAFARRVEC
Poeꝑ pasamd indictũs. uiuipa. fotus ut sed bello
nuida uistus: CUIIVNO SVMSA humilis &
quia intellexit: obliqua troianorũ accusatione im¬
pugnarisuiũ pudorẽ &iã ipsa respondit oblique
taStI seuera. t̃ reñ. T ristis ueritas inẽ in uultu

Expanded text:
es vocantur. VT REBARE ut arbitrabaris, verum est quod Troiani Veneris virtute nituntur. Et dictum est per ironiam: nam superfluo quidam hanc orationem simpliciter dictam volunt, ut re vera dicat Iuppiter per se nihil posse Troianos. Quod falsum est, adeo ut Iunonis oratio ad ironiam, non ad simplicia verba respondeat. NEC TE SENTENTIA FALLIT hoc per parenthesin dictum est. VIVIDA fortis, ut «sed bello vivida virtus». CVI IVNO SVMMISSA humilis. Et quia intellexit obliqua Troianorum accusatione inpugnari suum pudorem, etiam ipsa respondet oblique. TRISTIA severa: Terentius «tristis
Abbreviated transcription (Latin):
sibi redderent. ut effigiem x ant troiãq uid&is. Beneergo uenus
medio usaest genereloquendi. ut utrũq significar&. & antiquero¬
tũ troiȩ. etimperiũ italiae. qđ troianis iuppiter ad similitudinẽ
troiã ꝑnaufragia&pericula. Idẽpatiam̃ denuo queꝑtulimus dũtaxet
uobtroia reddat᷑. Siuero aditaliã uisreferre. sic intellege. Redde
luno ubiq silens inducit᷑. undeci oratio nisi exnimia pecessitate p̃
dͥat᷑ Ninc̃ẽ. Accafuro regnaui: Statius. lunonẽ tacitã furibunda
slentia torquent: Etuotand qr singillatĩ licta ueneris. Hac oratione
oliunt᷑. SIENTIACOG RṼTAT. Silentiũ rũpereẽ. tacere: Vnde
appareꝰ usurpatiue diccũeẽ. & cõpostȩ. rũpit uocẽ. idloquie pt¬
rat. Nam p̃eneas sedt᷑nus iunonis instinccu bella cõmouit. ua¬
t̃ autẽreplicatione rerũ obiectarũ. posteñ seqt᷑ resolutio E STO

Expanded text:
sibi redderent, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis». Bene ergo Venus sibi redderent, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis». Bene ergo Venus medio usa est genere loquendi, ut utrumque significaret, et antiquae reditum Troiae et imperium Italiae, quod Troianis Iuppiter ad similitudinem Troiam per naufragia et pericula, id est patiamur denuo quae pertulimus, dumtaxat nobis Troia reddatur. si vero ad Italiam vis referre, sic intellege: Iuno ubique silens inducitur, unde ei oratio nisi ex nimia necessitate non datur: hinc est 'acta furore gravi': Statius "Iunonem tacitam furibunda silentia torquent" . et notandum quia singillatim dicta Veneris hac oratione solvuntur. silentia cogis rumpere silentium rumpere est non tacere: unde apparet usurpative dictum rat: nam non Aeneas, sed Turnus Iunonis instinctu bella commovit. Vtitur autem replicatione rerum obiectarum; post enim sequitur resolutio. ESTO
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit ars r&horica ut epilogi & principia pari argum̃tatione trac¬
tent᷑. Pestẽ autẽ incendiũ significat. ut &toto descendit corporepesi
cũ denauib loquer&᷑ incensis. FUC̃SEꝑICNẼ. Expͥmit quidsit pestẽ
belli euadere. AECIDIUA ꝑGAMA. Renascentia Tractus autẽ
sermoest ab arborib. quȩ aliis sectis repullulant. Ergo illud solũ
recidiuũ dicimꝰ qđ postea nascit᷑. Vnde modo recidiua dix̃ qu
renouant᷑ abhis quis suꝑstites romanis periculis. CINER PUIS
FINSEDST. ꝓpt̃ illud. dulcisq meorũ relliquias colerem: ATO: Sli
OUOTRIAFUIT. SiC Int̃cIO &Capos ubrtroia fuit. XANTŨ ET SINIOIIS¬
TA AIDDEORO MISERIS. Ambiguũẽ utrũdicat. redde nob reuera tn¬
iã antiquã. a predde n ob terra sinitalia ad similitudinẽ troiae . Noui¬
mus enim hanc fuisse consu&udinẽ. ut aduena patriesuae i magire

Expanded text:
praecipit ars rhetorica, ut epilogi et principia pari argumentatione tracpraecipit ars rhetorica, ut epilogi et principia pari argumentatione tractentur. ‘Pestem’ autem incendium significat, ut «et toto descendit corpore pestis», cum de navibus loqueretur incensis. FVGISSE PER IGNES exprimit quid sit ‘pestem belli evadere’. RECIDIVAQVE PERGAMA renascentia. Tractus autem sermo est ab arboribus, quae taleis sectis repullulant. Ergo illud solum recidivum dicimus, quod postea nascitur: unde modo recidiva dixit, quae renovantur ab his, qui sunt superstites Troianis periclis. CINERES PATRIAE INSEDISSE propter illud «dulcisque meorum reliquias colerem». ATQVE SOLVM QVO TROIA FVIT ut in tertio «et campos ubi Troia fuit». XANTHVM ET SIMOENTA REDDE ORO MISERIS ambiguum est utrum dicat, redde nobis re vera Troiam antiquam, an, redde nobis terras in Italia ad similitudinem Troiae: novimus enim hanc fuisse consuetudinem, ut advenae patriae suae imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
memores fandi atq pefandi. Cũ autẽ dicimꝰ rogote ꝑmiserias meas. Vi¬
dem᷑ diceie: Memineris abeo terogari quimiserias ꝑtulit: ut quirogat᷑
ad miscricordiã misenarũ cõmemoratione flectat᷑. sic̃ ẽnunc inuene¬
ris p&litione. Nãideosic rogat ut cõmemoratione infelicitatis tro¬
ianȩ imp&ir& misericordiarũ. Aliasstultũẽ cũ adiurat᷑ iuppit̃
ꝑexcidia troianorũ. INCOLUME ASCANIŨ. Ideouenus ꝓaenea
moriturũ: autquia soli ascamo debet᷑ imperiũ. ut euiregnũ taliae romanaq
tellus debent᷑. AmałHUS ET PAFOS. Gy primnsulȩ. ciuitatess uenericons¬
cratȩ. CIHERE. Insula ueneri consecrata: Dicimꝰ aut̃ haecerthera si
hȩc solo ema. Hȩccastaxata. IDALIV. Ciuitas erpri. INCLORIVS S
triũ phis immemor gloriȩ. INDE. Id ab ascanio trrii nihil timebt̃
& uerũẽ. nãscipio uastaturus ẽ africã. QUIDPESTEEUADERE BIL¬
LIIVVIT. Infinẽ iã agit miserabilit̃. sic̃ egit & in principiis. Nã hoc

Expanded text:
memores fandi atque nefandi»; cum autem dicimus ‘rogo te per miserias meas’, videmur dicere: memineris ab eo te rogari qui miserias pertulit, ut qui rogatur ad misericordiam miseriarum commemoratione flectatur, sicut est nunc in Veneris petitione: nam ideo sic rogat, ut commemoratione infelicitatis Troianae impetret misericordiam. Alias stultum est cum adiuratur Iuppiter per excidia Troianorum. INCOLVMEM ASCANIVM ideo Venus pro Aenea moriturum, aut quia soli Ascanio debetur imperium, ut «cui regnum Italiae Romanaque tellus debentur». AMATHVS et PAPHOS Cypri insulae civitates sunt, Veneri consecratae. CYTHERA insula Veneri consecrata. Dicimus autem ‘haec Cythera’, sicut haec Solyma, haec Artaxata. IDALIVM civitas Cypri. INGLORIVS sine triumphis, inmemor gloriae. INDE id est ab Ascanio Tyrii nihil timebunt. Et verum est, nam Scipio vastaturus est Africam. QVID PESTEM EVADERE BELLI IVVIT in fine iam agit miserabiliter, sicut egit et in principiis: nam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Poma mortis genera. iđ ꝑdiuersa supplicia. VIs
ALTOUULNERETARB̃. Abtuul nerisiuolentia
ALIOQUIT AERENTE. Tristẽ haec enĩ animalia
secđm homerũ cũ sint tristito. indicant domi norũ
Notant uirgiliũ erdici qđ homini sacri lego dedie
prudentẽ sententiã. quã rerationaturalis excusc
Caenĩ quȩ ꝑnaturã mouent animos. in quã uis psonis
cadunt Illa uerotantũ s̃ pruđtiũ quȩ ñ nisi nisic̃silo
& ratione dep̃hendunt᷑. Vnde &terr̃t soruisdat
plerũq sententias prudentis simas quidã sedquo
sẽꝑnaturã offer cunctis. ut nequid nimis. Spolu
ILLA CRVENTA. Armaȩneȩ lausicruore ꝑfusa
Aut si nullã ostenđ fortitudo rationẽ. NEO FORIS¬
SIMTCREDO Qđ dignaberis haberedominosteu
tione uellaũde qđ dealia dicat᷑ agnoscimus
Vt hoc lo cotroianos uituperatos exeq laudo cognosus
crocoꝑ sona paridis. uttuperat aenca coici¬

Expanded text:
a mortis genera, id est per diversa supplicia. VIS ALTO VVLNERE TARDET alti vulneris violentia. ADLOQVITVR MAERENTEM tristem. Haec enim animalia secundum Homerum, cum sunt tristia, indicant dominorum mnotant Vergilium critici, quod homini sacrilego dedit prudentem sententiam: quam rem ratio naturalis excusat. Ea enim quae per naturam movent animos, in quamvis personam cadunt, illa vero tantum sunt prudentium, quae non nisi consilio et ratione deprehenduntur: unde et Terentius servis dat plerumque sententias prudentissimas quidem, sed quae se per naturam offerunt cunctis, ut «ne quid nimis». SPOLIA ILLA CRVENTA arma Aeneae, Lausi cruore perfusa aut si nullam ostendit fortitudo rationem. NEQVE ENIM FORTISSIME CREDO quod dignaberis habere dominos Teutione vel laude, quid de alia dicatur agnoscimus, ut hoc loco Troianos vituperatos ex equi laude cognosloco ex persona Paridis vituperatur Aenea
Abbreviated transcription (Latin):
aitinquarto. seđmi sera antediem. epicureorũ ẽ quica sib. cma
concedunt Nãqđ dic. Stat suacuq dies. stoicorũ quidicunt fatos
statuta seruari. Sane prudent̃ fec̃ ut fluxã & uagã opinionts
reorũ daret homini. Namillud ex ꝑsona poetaedictũẽ hanc
e ualida dartioui. Nam stoici & nimi ȩ uirtutis s̃ &cultores deorũ
Ta fixaest. DI I .S. Tempus uitȩ. Nam feminino usus ẽ genere . Cum
himas culino utim᷑ reuera diem significamus. BREUETEMPUITEQ¬

Expanded text:
quod ait in quarto «sed misera ante diem», Epicureorum est, qui casibus cuncta quod ait in quarto «sed misera ante diem», Epicureorum est, qui casibus cuncta concedunt: nunc quod dicit ‘stat sua cuique dies’, stoicorum est, qui dicunt fatorum statuta servari. Sane prudenter fecit ut fluxam et vagam opinionem Epicureorum daret homini - nam illud ex persona poetae dictum -, hanc autem validam daret Iovi: nam stoici et nimiae virtutis sunt et cultores deorum. ‘Stat’ fixa est. ‘Dies’ tempus vitae; nam feminino usus est genere: cum enim masculino utimur, re vera diem significamus. BREVE TEMP
Abbreviated transcription (Latin):
IVSSOꝑipsius & ẽusur patũ participiũ. Nãiubcor ñdicimꝰ
satis licent̃ dictũ ẽ ad eo ut hiclocopb. ad longã posuerit. Iu̾.
OAL. Dilemma argum̃tũ qđ eabutraq parte firmis simũ & condidi
aduersariũ SpolIIS OΡIM. Quȩdux dici d& rahit ut diximꝰ su¬
specgat. leo ad turni uiolentiã atq feritatẽ. Et ẽordo. utq leo
ute. talis ẽ turniimago uenientis. CTICUU. Postquã uiat
uenis se intra iactũ teliscilic& ut poss& feriri. PRE PRIOR PALLAS
Subauđ uoluit. FoRs. fortuna ꝓpt̃ illud. audentes fortunaiut
IT PCORALCIDt Supra contra inferiorẽ hostẽ fluminis implon
auxiliũ. nunc contra hostẽ maior ẽ uirib deu̾inuocat uirtute pt¬
tẽ CIRN SEMINE CEtraillud qđ aitturnꝰ. Cuperẽ ipse parens
litate negotiorũ semputunt᷑. nec seumquã ad unã alligant i¬
rũ ꝓpositũ ẽ ut feclucretius. quiepicureos tantũ secutus ẽ . Sor
inueniam ñ exipsius uitio sed ex uarietate sectarũ. illud nas

Expanded text:
iussi’. Et est usurpatum participium: nam ‘iubeor’ non dicimus, satis licenter dictum est, adeo ut huic loco Probus alogum posuerit. TVM igni dilemma argumentum, quod est ab utraque parte firmissimum et concludit adversarium. spoliis opimis quae dux duci detrahit, ut diximus suspectat, leo ad Turni violentiam atque feritatem. Et est ordo: utque leo advolat, talis est Turni imago venientis. CONTIGVVM postquam vidit eum venisse intra iactum teli, scilicet ut posset feriri. IRE PRIOR PALLAS subaudis ‘voluit’. FORS fortuna, propter illud «audentes fortuna iuvat». TE PRECOR ALCIDE supra contra inferiorem hostem fluminis imploravit auxilium: nunc contra hostem maiorem viribus deum invocat virtute ptem. CERNAT SEMINECI ad illud quod ait Turnus ‘cuperem ipse parens qualitate negotiorum semper utuntur, nec se umquam ad unam alligant ropositum est, ut fecit Lucretius, qui Epicureos tantum secutus est. Sciminveniamus, non ex ipsius vitio, sed ex varietate sectarum. Illud namque
Abbreviated transcription (Latin):
&ẽ supina significatio. sic̃ inquarto. liquitq uoladde
ferrũ nescius ꝓqui nesciebat᷑. ACT. Coactus in r&ia
DEFENDI. tex̃ ut hicmͥdũ teneras defendo a frigat
mistos. VESUL. Mon sliguriȩ iuxta alpes
liguria a utẽ cohȩrectusciȩ dequasuerat me ien ios sunde
oneniuicinae palus laurentia montiuesulo. ur pos¬

Expanded text:
et est supina significatio, sicut in quarto «liquitque volatile ferrum nescius» pro ‘qui nesciebatur’. ACTVS coactus in retia. DEFENDIT texit, ut «hic mihi dum teneras defendo a frigore myrtos». VESVLVS mons Liguriae iuxta Alpes. Liguria autem cohaeret Tusciae, de qua fuerat Mezentius: unde non eni
Abbreviated transcription (Latin):
ortalib: egris ulla c̃uiximus. Item acero quidẽ hocipsũ diu inquo
oliquid extremũ. OMINIS Eͥ magna consolatio quȩ ostendit non ẽẽ
lenda communia. SE DALA EXTENDERE FACT̃ Ctra illud qđ
currebat uitandaee ardua sibreuis ẽuita dic̃ideo amandas ẽẽ uir¬
tes ut uitebreuitas fama & glõȩ meritis possit augeri. Oẜ officiũ.
UATIDEU Cͥ utachilles theađ mẽnon aurorȩ ascalafus martis
IRPEDON Setundũ uirgilii dedinationẽ. ut nothũ sarpedonis alti
tima habebit accentũ. in nominatiuo. Sec̃ đ homerũ qui & sarpȩ¬
ontas & sarpedonos facit ultima & penultima. ETIA SUAT NŨ
ula siam legunt . ut sit ecce. & ꝑtin& ad consolationẽ scto peritu

Expanded text:
est enim hoc ipsum diu, in quo est aliquid extremum?». OMNIBVS EST magna consolatio, quae ostendit non esse dolenda communia. SED FAMAM EXTENDERE FACTIS contra illud quod occurrebat, vitanda esse ardua, si brevis est vita, dicit ideo amandas esse virtutes, ut vitae brevitas fama et gloriae meritis possit augeri. OPVS officium. GNATI DEVM ut Achilles Thetidis, Memnon Aurorae, Ascalaphus Martis. SARPEDON secundum Vergiliipaenultima habebit accentum in nominativo; secundum Homerum, qui et Sarpedontos et Sarpedonos facit, et ultima et paenultima. ETIAM SVA TVRNVM multi ‘en iam’ legunt, ut sit ‘ecce’. Et pertinet ad consolationem si cito periturus
Abbreviated transcription (Latin):
nãsi iunxeris dũ pluit in t̃ris. erit archais mos. Debuit
enĩ dicere in t̃ras. Tam̃sciendũ ẽ emisthichiũ hoc lucre¬
Dũd&in& Bellantũ imp&ũ sustin& donec deferueat
& benorans lationem fac̃ auicina com paratio ne
PALLITTEINCAVTU PIEITUA. Qđ credisideiro
mepiumtibi ueniã posse concedere. quia di ꝑse piosa
nintuitu dimicas ꝓpatris saluto. Tua autẽ pieas
prudent ẽ additũ quasi non a parente descendens
pcor piuuenis. et incorpore iuunis ab scond erui. uã¬

Expanded text:
buit enim dicere ‘in terras’. Tamen sciendum est hemistichium hoc LucreDVM DETINET bellantum impetum sustinet, donec deferveat. Et bene translationem fecit a vicina conparatione. FALLIT TE INCAVTVM PIETAS TVA quod credis idcirco me pium tibi veniam posse concedere, quia et ipse pietatis intuitu dimicas pro patris salute. ‘Tua’ autem ‘pietas’ prudenter est additum, quasi non a parente descendens. per corpus iuvenis, et in corpore iuvenis absconderetu
Abbreviated transcription (Latin):
ARCHΑD accusatiuus ẽ plurał cuius ultima syllabaideob
cedes hostiũ reuertam᷑ NUNNA ΝULLΑ ΡMT Argumꝰ¬
tat᷑ a facilidicens ñ c̃tradeos sed contramortales bella tractan
ECCIMAR. Qđ ẽ efficax in fineposuit. Nãdic̃eos quo fugiant
ñ habere. cũ c̃trateneat᷑ ab hostib mareaũt pedib transire nor
possint. Castrauͦ in greditur pissimũ ẽ. aut certeetiã hoc imps
sibile si ab hostib. obsident᷑ ut quidã uolunt intellegentes &n
pãcertotã aciem inte uerossulic& suã quã ducebat ceteris relic¬
camꝰ. Vnde quidã magno obicelegunt. antiqui &iam hec ol¬

Expanded text:
arcadas accusativus est pluralis, cuius ultima syllaba ideo bcaedes hostium revertamur. NVMINA NVLLA PREMVNT argumentatur a facili, dicens, non contra deos, sed contra mortales bella tractamus. ECCE MARIS quod est efficax, in fine posuit: nam dicit eos quo fugiant non habere, cum terra teneatur ab hostibus, mare autem pedibus transire non possint. Castra vero ingredi turpb hostibus obsidentur, ut quidam volunt, intellegentes 'et rapit acer totam aciem in Teucros' scilicet suam, quam ducebat, ceteris relicdicamus, unde quidam 'magno obice' legunt. antiqui etiam 'haec ob
Abbreviated transcription (Latin):
int̃dũ. Nanonẽ coniunctio raciotinantis. IN SUA COLLIĢV
tuerat CAΝTIΑLVMIΝΑ autypalla geẽ pipsecanens auts
sicã rem dix̃. Dicunt᷑ enimpupille mortis tempore albesar
IΝΙECΙREΜΑΝΩ ΡΑRCE traxer̃ debitũ sibi & sermo
ususẽiuris. Nã manus iniectio dr̃ quoties nulla iudicis au
aeffectũ dedux̃ Paulopͥtantũ audut ut audit alcidesuuene:¬

Expanded text:
interdum: nam non est coniunctio ratiocinantis. IN SVA COLLIGIT potuerat. CANENTIA LVMINA aut hypallage est pro ‘ipse canens’: aut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae mortis tempore albescere. INIECERE MANVM PARCAE traxerunt debitum sibi. Et sermone usus est iuris: nam manus iniectio dicitur quotiens, nulla iudicis aucad effectum deduxit, paulo post tantum audiit, ut «audiit Alcides iuvene
Abbreviated transcription (Latin):
luas capeor in libris enudeati ser monis dicat femen sed nompo¬
nat exem plu. E rgo aut hoce fem̃ aut hoc femen. Namfemꝰ ̃
umus bute te in lir pbor cismontib natos undeẽ origo uentibores
VpaaR& Traciȩciuitas. amonteis maro. EX PELLERITIS¬
DVNt Loco se inuiaẽ mouere contendunt. LIAUNE A
aethereñ s̃. sedinaere. Sic sup᷑ atq a ethera tranant cusoni
b uenti uentis legit᷑ & omnixa ut referat᷑ aduentos hi¬
&it pr al. pts. ꝓpedi. Nã antiptosisẽ. & ẽ homeri uersiculis

Expanded text:
 a femine», licet Caper in libris enucleati sermonis dicat ‘femen’ sed non po a femine», licet Caper in libris enucleati sermonis dicat ‘femen’ sed non ponat exemplum. Ergo aut ‘hoc femur’, aut ‘hoc femen’: nam ‘femus’ non amus: aut certe in hyperboreis montibus natos, unde est origo venti Boreae. ISMARA Thraciae civitas a monte Ismaro. EXPELLERE TENDVNT loco se invicem movere contendunt. LIMINE idaethere non sunt, sed in aere: sic supra «atque aethera tranant cum sonbus, venti ventis. Legitur et ‘obnixi’, ut referatur ad ventos. HAERET PEDE PES pro ‘pedi’; nam antiptosis e
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ eni dextram ea in rutulos sinecausa iaculabit̾ telũ. eorũ que
im s cede hostiũ compbata TRANSVERBE RAT scindit ⁊ RVII¬
tO MISSAL. Que fuerat missa retro accolacerto ꝓTIÑ Igi
continue TENΟRE currendimodũ Moribunda morientis¬
milis qđ itacẽ etiã salustius cõꝓbans ostendit qui ait quasiuti¬
bunđ ꝑtramites & saltuosa loca exercitũ ductare. Nãiugurtha
Ñuitabat legatũ sed sceuuitare simulabat. Nã quia nom ẽ ide
significat similitudine ñ passionẽ qđ si participialit̃ dicer&r
a passiuo uenir& : Om̃a enĩ a passiuo paidus exeunt. Alorib
dasimilis morienti p̃emi participialit̃ aliquid significat sed
nommñ hab& significationẽ. Nominis aut significatio si¬
militudinehab& ñpissionẽ. Quando dicomoriturus:
eremoriturusẽ. Moribundđ ut nuere sedsimlis morientiẽ
ras corpore: Ft AIuIa femur dicimus qr legte hutius femoris

Expanded text:
nullum enim dextera mea in Rutulos sine causa iaculabitur telum eorum, quae nullum enim dextera mea in Rutulos sine causa iaculabitur telum eorum, quae iam sunt caede hostium comprobata. TRANSVERBERAT scindit. TRAIECTO MISSA LACERTO quae fuerat missa retroacto lacerto. PROTINVS iugiter, continue. TENOREM currendi modum. MORIBVNDA morienti similis. Quod ita esse etiam Sallustius comprobat et ostendit, qui ait «quasi vitabundus per tramites et saltuosa loca exercitum ductare»: nam Iugurtha non vitabat legatum, sed se eum vitare simulabat. Nam quia nomen est, ideo significat similitudinem, non passionem. Quod si participialiter diceretur, a passivo veniDA similis morienti: non enim participialiter aliquid significat, sed nominis habet significationem. Nominis autem significatio similitudinem habet, non passionem. Quando dico ‘moriturus est’, vere moriturus est; moribundus autem non vere, sed similis morienti esrat corpore. FEMVR ‘femur’ dicimus, quia legitur ‘huius femoris’
Abbreviated transcription (Latin):
dit ꝓduc̃ appellatiuũ corripcy. Vt parthus sue cydonte
mmedi cabiletor sit. t̃am̃ stat̃ etiã in ꝓprio corriput ut
tentia quautimꝰ in ꝑpriis nominib FLAUEN TE MALAS¬
ue tẽ primũ amarecȩperat. STRA ł iđ pene MISERAN
Dt ꝓmiseranđ. Nam pͥnominatiuo. uoct̃m posuit. ut ẽtra
sdcerarma latinꝰ habeto. Lic&illic possit acupi socer arma
atin habeat. Nã habeto & secunda & tertia ꝑsona ẽ tam̃
etum alibi nomint̃m ꝓuo cat̃o posuit : Vt cor iger hesperiđ fu¬
uiusregnator aquarũ. STIΡATΑCHΟΟΚS. Vnanimit᷑ uenie
rũ oblitũ eẽ uirgiliũ. qđ postiouis ꝓhibition ẽbellis fac̃num
int̃ẽȩ. prespicensi oũe mag deos hortatũ eẽ in foedera quã ali¬
lis phibuisse. Nã &paulo post tã uino quã iuturna bellis int
ACHATIN. Om̃a nomina quȩ intesexeunt uoct̃m in a mitas
ut adates achata. tymoetes tymoẽta. SVEGERETELAAI. OrV
ẽ suggerecelamihi que in capisiliacis in grecorũ stetere corporibis

Expanded text:
it; si appellativum, corripit 'Cy', ut "Parthus sive Cydon, telum inmedicabile torsit" . tamen Statius etiam in proprio corripuit, ulicentia qua utimur in propriis nominibus. nova gavdene. MISERANDE pro ‘miserandus’; nam pro nominativo vocativum posuit, ut contra «socer arma Latinus habeto»: licet illic possit accipi ‘socer arma Latinus habeat’: nam ‘habeto’ et secunda et tertia persona est. Tamen etiam alibi nominativum pro vocativo posuit, ut «corniger Hesperidum fluvius regnator aquarum». STIPATA COHORS unanimiter veniens. rum oblitum esse Vergilium, quod post Iovis prohibitionem bellis facit numn respiciens, Iovem magis deos hortatum esse in foedera, quam a bellis prohibuisse: nam et paulo post tam Iuno, quam Iuturna bellis intererunt. ACHATEN omnia nomina quae in ‘tes’ exeunt, vocativum in ‘a’ mittunt, ut ‘Achates Achata’, ‘ Thymoetes Thymoeta’. SVGGERE TELA MIHI ordo est: suggere tela mihi, quae in campis Iliacis in Graecorum stetere corporibus:
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ sperat in cidit in ea. Tollite. ferte ad celeritatẽ nimiã di
FINDITEROS TRIS. Militarifelledictũ ẽ. Vt &iã t̃raipsi
dã modo sentiat hostis aduentũ. STATIΟΝE Statio ẽ pora
In nocuus e cui ñ nocet᷑. Innoxius quiñ nouit nocere. Sedha
ete plerũq confundunt. DORSΟ IΝΙQΩΟ. Dorsũ ẽ durior

Expanded text:
n sperat, incidit in ea. TOLLITE FERTE ad celeritatem nimiam dictum est. FINDITE ROSTRIS militari felle dictum est, ut etiam terra ipsa quodam modo sentiat hostis adventum. STATIONE statio est portinnocuus est cui non nocetur, innoxius qui non novit nocere; sed hoc poetae plerumque confundunt. DORSO INIQVO dorsum est durior
Abbreviated transcription (Latin):
Luna. Sicut sol phoebus. Itẽ titan. &titanis luna. Describit auten
tẽmediã. & dic̃ finitũdiem secundũ romanorũritũ. Nec lunefit sinera
cõmemoratio. Ña alic̃ prmphȩ uideri non poterant. CLAVT̃O. RIG̃. le

Expanded text:
luna, sicut sol ‘Phoebus’, item ‘Titan’, et ‘Titanis’ luna. Describit autem luna, sicut sol ‘Phoebus’, item ‘Titan’, et ‘Titanis’ luna. Describit autem noctem mediam et dicit finitum diem secundum Romanum ritum. Nec lunae fit sine causa commemoratio: n
Abbreviated transcription (Latin):
caput populi. EVISCODESANEVINE VIRES. Robur totũ alucumonib:
VIT. INSRARNAT. Odiosui inarma cõpellit. PATRIBENACO. Ṽ. HG.¬
cius. iđĩ ã PINV. Benacus lacusẽ uen&iȩ. dequofluuius nascitur
icius. Iureergodux uen&us fluuiũ ꝓuinciesuȩ depinx̃ in naui. que
icifiliũ qui exipsohab& originẽ diẽ. CaAṼ. fostis. ut feriten segrauẽ
ereusosirim. CENTENAΟ ARBORE Ñait remis sed arborib: ad ex¬
nendã nauis magnitudinẽ. quȩplures habuit remorũ ordines:
IDΑ. Horrida s&osa FONSHOMINẼ P̃FEAT. modo frontẽ pͥmũ
ehominis intellegeredebemus. Nãhoedic̃. A capiteusq ad imalittera ho¬
is monstrabat᷑ effigies. TDEN XXX accipiamus naues fuisse. Nut
adauolunt. singulos duces trigenas habuisse. Naenumeratorũmili
ũ pconuenit Numerus. p̃sestĩcũ sequat᷑. subsido troiȩ. id paruo auxi¬
lo. nã apud maiores. bella p̃ambutu sediuistute constabant : pHOEBT

Expanded text:
caput populis’. TVSCO DE SANGVINE VIRES robur totum a lucumonibus caput populis’. TVSCO DE SANGVINE VIRES robur totum a lucumonibus habuit. IN SE ARMAT odio sui in arma compellit. PATRE BENACO V. I. A. PINV Benacus lacus est Venetiae, de quo fluvius nascitur Mincius. Iure ergo dux Venetus fluvium provinciae suae depinxit in navi: quem Benaci filium, quia ex ipso habet originem, dicit. GRAVIS fortis, ut «ferit ense gravem Thymbraeus Osirim». CENTENAQVE ARBORE non ait remis, sed arboribus, ad exprimendam navis magnitudinem, quae plures habuit remorum ordines: HISPIDA horrida, saetosa. FRONS HOMINEM PRAEFERT modo frontem primam partem hominis intellegere debemus; nam hoc dicit: a capite usque ad ima latera hominis monstrabatur effigquidam volunt, singulos duces tricenas habuisse: nam enumeratorum militum non convenit numerus, praesertim cum sequatur ‘subsidio Troiae’, id est parvo auxilio: nam apud maiores bella non ambitu, sed virtute constabant. PHOEBE
Abbreviated transcription (Latin):
SENECTA. Quicanentẽ senectã mollib transegit inplumis. SIDERS
SEQUENTẼ. Cũcantu cȩlũ p&centẽ. Vel qdest reuera relat̾ insidera sicu
OCNVS. Isteẽ oenus que mbucolicis bianorẽdic̃. Vt nãq sepulchrũ i
apparerebianoris. Hic mantuãdicit᷑ condidisse. quã amatris pona
appellauit. Nã fuit filius tiberis &mant̃ tiresiȩ & hebani uatis fis
Ouȩpost patris interitũ ad italiã uenit. MANT̃. gen&iuus est gracils
silatinedeclinaueris mantonis fac̃. sic̃ in plauto legimus ionis. QI
Is. Maiorib. p̃potens. SEDNGENOSINIS: VN. Quia origo mantuanorũ.
imantuatres habuit populi trib quein quat̃nas curias diuidebantur
igulis singulilu comones imperabant. quos tota intuscia xii fuissemani
̃pfaturas. sed omniũ populorũ principatũ mantua possidebat. undeẽ

Expanded text:
SENECTAM qui canentem senectam mollibus transegit in plumis. SIDERA VOCE SENECTAM qui canentem senectam mollibus transegit in plumis. SIDERA VOCE SEQVENTEM cum cantu caelum petentem: vel quod est re vera relatus in sidera, sicuOCNVS iste est Ocnus, quem in Bucolicis Bianorem dicit, ut «namque sepulchrum incipit apparere Bianoris». Hic Mantuam dicitur condidisse, quam a matris nomine appellavit: nam fuit filius Tiberis et Mantus, Tiresiae Thebani vatis filiae, quae post patris interitum ad Italiam venit. MANTVS genetivus Graecus est: nam si latine declinaveris ‘Mantonis’ facit, sicut in Plauto legimus «Ionis». DIVES AVIS maioribus praepotens. SED NON GENVS OMNIBVS VNVM quia origo Mantuanorum et quia Mantua tres habuit populi tribus, quae in quaternas curias dividebantur: et singulis singuli lucumones imperabant, quos tota in Tuscia duodecim fuiss quasi praefecturas, sed omnium populorum principatum Mantua possidebat: unde est ‘ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
apabo sic̃cicerocato. NAG. FERUINT CICNŨ HA. shoctonelimines
iseuis filius fuit. Quicũdoler& obiectũ sibi abepafo regergy pti qđ es s&¬
id esole secddeadulterio ꝓcreatus. ducematreuenit ad solẽ& ꝓoposert
Itsi uerecius e&̃filius peienda prestar&. Qdcũsol iuras s& ꝑstigẽpalu
e scec̃faccirũ. pouit illeuteiuscurrus agitar&. Sol post ius iurandũ
pegareñpotuit. acceptis itaq currib phoctm. cũ orbitãsolis excessis s&
di cepiss&̃ mundus ardre. aiouefulminatus ineridanũ cecidit qͥec̃ pudis
uocat᷑. Huius interitũ flentes sorores fl&us a& lam p&usa. deorũmid
one in arbores cõmutates̃. Vthic dic̃ inpopulos. ut inbucolicis in ains
fuit &uam ligus cignꝰ nomine amator phoetontis. Quicũeũ fler& exos¬
in auẽ s ui nominis conuersusẽ. Cuius nunc filiũ cupabonẽdicit haba
ni pennas ingalea ad formepaternȩ insignemonstrandũ. cuis
primũ sulcos equant sata. MUSA. CAABIINE. Citharacantilena. CANIN

Expanded text:
ton Climenis et Solis filius cum doleret obiectum sibi ab Epapho rege Egypti quod non esset a Sole sed de adulterio procreatus, duce matre uenit ad Solem et poposcit ut, si uere eius esset filius, petenda prestaret. Quod cum Sol iurasset per Stigem paludem se esse facturum, peciit ille ut eius se currus agitare negare non potuit. acceptis itaque curribus Phaethon, cum orbitam solis exisset, et coepisset mundus ardere, a Iove fulminatus in Eridanum cecidit, qui et Padus vocatur. huius interitum flentes sorores, Phaethusa et Lampetusa, deorum one in arbores commutatae sunt, ut hic dicit, in populos, ut in bucolicis, in alnos. Fuit etiam Ligus, Cycnus nomine, amator Phaethontis. Qui cum eum fleret exinter sidera conlocatus est. cuius nunc filium Cupavonem dicit habere cycni pennas in galea ad formae paternae insigne monstrandum. crimprimum sulcos aequant sata». MVSA carmine, cithara, cantilena. CANENTEM
Abbreviated transcription (Latin):
oqder & quamarmis splendentib cõparauit. Benchocstati
adipsaarma trans tulit dicens. Armaq in auro tristia. &b¬
VTAST ADE Magaars persuadendi ut qđ cupit fieri
p̃iudiciũ trahat. Sic hocloco quia uultturnus ut optent pug
cius socii hanc cossemꝑ dicit optasse. PERFRI NOCRI DEATRA
referat modo unus quisq facta patrũ & laudes & secutus
iustiũ hocdix̃ qͥait hispanorũ fuisse ut inbella euntib paren
factamemorarent᷑ amaiorib alii distingunt. Nc magna re¬
erto facta ut duas res dixerit. Nuncunusquisq & suor ũ fac¬
rũ meminerit & laudis parentũ. UERS QUOS DUCERE
T RA. Cogitat quidem sed ñ fac̃ Nediuiso exercitu utrobiq
uincat᷑ qđ sequentia indicant. Nã paulo postdicturus ẽ ÷

Expanded text:
 stella loqueretur, quam armis splendentibus comparavit, bene hoc Statius  stella loqueretur, quam armis splendentibus comparavit, bene hoc Statius ad ipsa arma transtulit, dicens «armaque in auro tristia». TIS ADEST magna ars persuadentis est, ut quod cupit fieri, in praeiudicium trahat. Sic hoc loco quia vult Turnus, ut optent pugnam eius socii, hanc eos semper dicit optasse. PERFRINGERE DEXTRA freferat modo unusquisque facta patrum et laudes. Et secutus Sallustium hoc dixit, qui ait, Hispanorum fuisse, ut in bella euntibus iuvenibus parentum facta memorarentur a matribus. Alii distinguunt ‘nunc magna referto facta’, ut duas res dixerit: nunc unusquisque et suorum factorum meminerit, et laudis parentum. VERSAT QVOS DVCERE CONTRA cogitat quidem, sed non facit, ne diviso exercitu utrobique vincatur: quod sequentia indicant, nam paulo post dicturus est ‘et