comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pueniat. Siper se iret aduerum:si totius mũdi na̾m poss
comp̃hendere: dicẽm multum collaturam m̃tib nr̃is: quę
tractatu cęlestium crescunt: trahunq aliquid ex alio. Una
re consumat᷑ animus. scientia bonoꝵ. ac maloꝵ ĩmutabili¬
malis quaerit. Singulas hẽo circuire uirtutes. Fortitudo cõ¬
temptrix tum̃doꝵ est. t̾rbilia. et sub uigum libertatem
nrãm mittentia despicit. prouocat. frangit. Nũquid hanc
liberalia studia corroborant: Nides sanctissimum humaĩ
pectoris bonum est: nulla necessitate ad fallendum cogi¬
tur. nullo corrumpit᷑ prxmio.Ure inquit cęde. occide ñ
prodam: S quo magis secreta quaeret dolor: hȩc illa al¬
tius condet. Nũquid liberalia studia hos animos facẽ
possunt. Tempantia uoluptatib impat. alias odit. at¬
q abigit. alias dispensat. et ad sanum mõm redigit: ñ
quantum uelis. s quantum debeas sumere. Humanitas ue¬

Expanded text:
perveniat. Si per se iret ad verum, si totius mundi naturam posset perveniat. Si per se iret ad verum, si totius mundi naturam posset conprendere, dicerem multum conlaturam mentibus nostris, quae tractatu caelestium crescunt trahuntque aliquid ex alto. Una re consummatur animus, scientia bonorum ac malorum inmutabilimalis quaerit. Singulas Iubet circumire virtutes. Fortitudo contemptrix timendorum est; terribilia et sub iugum libertatem nostram mittentia despicit, provocat, frangit. Numquid ergo hanc liberalia studia corroborant ? Fides sanctissimum humani pectoris bonum est, nulla necessitate ad fallendum cogitur, nullo corrumpitur praemio. " Ure," inquit, " caede, occide; non prodam, sed quo magis secreta quaeret dolor, hoc illa altius condam." Numquid liberalia studia hos animos facere possunt ? Temperantia voluptatibus imperat, alias odit atque abigit, alias dispensat et ad sanum modum redigit necquantum velis, sed quantum debeas sumere. Humanitas ve
Abbreviated transcription (Latin):
surasq geomet̾ ꝑ sequit᷑: et supputat. qua rõne constent cȩ¬
lestia. quȩ illis sit uis. quę natura sapiens scit: cursus. et recũ¬
sus. et quasdam obseruatones per quas descendũt: aut
alleuant᷑. ac spetiem int̾dum stantium p̃bent. cum cȩlestib
stare non liceat. Colligit mathematicus: quȩ cã iñ speculo ima¬
gines exp̾mat. sciet sapiens. Illud tibi geometer põt dice̾
quantum abeẽ debeat corpus ab imagine: et qualis fõma
speculi quales imagines reddat. Magnum ẽẽ solem pħs
probabit. quantus sit. mathematicus scit: quod usu qͦ¬
dam et excitatione procedit. S ut procedat impetranda
illi quȩdam sunt principia. Non est aut̃ ars sui iuris. ciu
p̃carium fundam̃tum est. Phĩa nil ab alio petit. totus opꝰ
ab solo excitat. mathematica ut ita dicam suꝑsiciaria est.
in alieno aedificat. accipit pͥma quoꝵ bñficio ad ult̾iora

Expanded text:
surasque geometres persequitur et subputat. Qua ratione constent caesurasque geometres persequitur et subputat. Qua ratione constent caelestia, quae illis sit vis quaeve natura, sapiens scit; cursus et recursus et quasdam observationes, per quas descendunt et adlevantur ac speciem interdum standum praebent, cum caelestibus stare non liceat, colligit mathematicus. Quae causa in speculo imagines exprimat, sciet sapiens; illud tibi geometres potest dicere, quantum abesse debeat corpus ab imagine et qualis forma speculi quales imagines reddat. Magnum esse solem philosophus probabit; quantus sit, mathematicus, qui usu quodam et exercitatione procedit; sed ut procedat, impetranda illi quaedam principia sunt. Non est autem ars sui iuris, cui precarium fundamentum est. Philosophia nil ab alio petit, totum opus a solo excitat; mathematice, ut ita dicam, superficiaria est, in alieno aedificat. Accipit prima, quorum beneficio ad ulteriora
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. his impitoꝵ ferunt᷑ oculi. omnia subita. quia causas
non nouere mirantium. Pueriles sunt ut aliquid hñtes:¬
liberalibus simile. He artes quas
cam uerius liberȩ quib curȩ uirtus est.Quemadmõm inꝗt
est aliqua pars phĩȩ naturalis. est aliqua moralis. est aliqu
rationalis: sic et haec quoq liberalium artium turba locu
sibi inphĩa uendicat. Cum uentum est ad naturales quõnes
geometriȩ testimonio statur. ergo eius. quam aduiuat ꝑs
est. Multa adiuuant nos. nec ideo partes m̃ȩ sunt: im mo
si partes eẽnt non adiuuarẽt. cibus adiutonium corporio
non tam̃ pars est. aliquid nobis prãt gcometriȩ ministiũ
Sic phĩȩ necessaria est. quomõ ibi faber. s nec hic geometȩ:
Pars est: nec illa phĩȩ.p̃terea utraq fines suos ht̃. Sapiens
ni. causas nalium. et quęrit. et nouit: quoꝵ numeros. men¬

Expanded text:
tibus. His imperitorum feriuntur oculi omnia subita, quia causas tibus. His imperitorum feriuntur oculi omnia subita, quia causas non novere, mirandum. Pueriles sunt et aliquid habeliberalibus simile hae artes, quascam verius, liberae, quibus curae virtus est. "Quemadmodum," inquit, " est aliqua pars philosophiae naturalis, est aliqua moralis, est aliqua rationalis, sic et haec quoque liberalium artium turba locum sibi in philosophia vindicat. Cum ventum est ad naturales quaestiones, geometriae testimonio statur; ergo eius, quam adiuvat, pars est." Multa adiuvant nos nec ideo partes nostri sunt. Immo si partes essent, non adiuvarent. Cibus adiutorium corporis nec tamen pars est. Aliquid nobis praestat geometriae ministerium; sic philosophiae necessaria est, quomodo ipsi faber. Sed nec hic geometriae pars est nec illa philosophiae. Praeterea utraque fines suos habet. Sapiens enim causas naturalium et quaerit et novit, quorum numeros men
Abbreviated transcription (Latin):
is filios eiudimus: non quia uirtutem dare possint: s quia
animum ad recipiendam uirtutem p̃parent.Quemadiõ
pͥma illa. ut antiqui uocabant litteratura. per quam pueĩs
edem̃ta tradunt᷑. non docet liberales artes. s mox ꝓcipiendĩ
locum parat: sic liberales artes. non ꝑducunt animum ad
uirtutem sed expediunt. Quatuor.ii. artium genera ẽẽ poꝰ¬
sidonius ait. sunt uulgares et sordidȩ: sunt ludicre. sunt
pueriles. sunt liberales. Sunt uulgares opificum: quȩ ma
nulla honesti simulatio est.Ludierȩ sunt: que ad uoluptatẽ
oculorum: atq aurium tendunt.his adnumeres l machĩa¬
tores: qui pegmata per se surgentia excogitant. et tabulata ta¬
cite. in sublime crescentia. et alias ex in opinatis uarietates. aut
dehiscentib quȩ coherebant: aut iis quę distabant sua spõ¬
te cocuntib: aut is que eminebant paulatim in se residen¬

Expanded text:
is filios erudimus ?" Non quia virtutem dare possunt, sed quia is filios erudimus ?" Non quia virtutem dare possunt, sed quia animum ad accipiendam virtutem praeparant. Quemadmodum prima illa, ut antiqui vocabant, litteratura, per quam pueris elementa traduntur, non docet liberales artes, sed mox percipiendis locum parat, sic liberales artes non perducunt animum ad virtutem, sed expediunt. Quattuor ait esse artium Posidonius genera: sunt volgares et sordidae, sunt ludicrae, sunt pueriles, sunt liberales. Volgares opificum, quae mannulla honesti simulatio est. Ludicrae sunt, quae ad voluptatem oculorum atque aurium tendunt. His adnumeres licet machinatores, qui pegmata per se surgentia excogitant et tabulata tacite in sublime crescentia et alias ex inopinato varietates aut dehiscentibus, quae cohaerebant, aut bis, quae distabant, sua sponte coeuntibus aut his, quae eminebant, paulatim in se residen
Abbreviated transcription (Latin):
que luctatores et totam oleo. ac luto constantem scĩam expello
ex his studiis liberalibus aut et unguentarios recipiam et coqͦs
et cęt̾is uoluptatibus nr̃is ingenia accõmodantes sua. Quid eĩ
oro te liberale hñt isti ieiuni uomitores et quoꝵ corpora ĩ sa¬
gina. animi in macie et ueterno sunt: An liberale studium
istuc ẽẽ iuuentuti nr̃e credimus quam maiores nr̃i rectam:
excuerint. hastilia iacere. sudem torquere equum agitare. ar¬
ma tractare. Nihil liberos suos docebant. quod discendum eẽt
no temperare: affectibus effrȩnatissimis abstrahi: Quid enĩ¬
prodest multoꝵ uincere iactationem. et ab iracundia uinci.
Quid ergo. nihil nobis liberalia conferunt studia: Ad alia
iultum. ad uirtutem nihil. Nam et hȩc uilles ex ꝓfesso artes
quȩ manu constant. ad instrum̃ta uitȩ plurimum conferunt.
tamen ad uirtutem non ꝑtinent.Quare ergo liberalib studi¬

Expanded text:
que luctatores et totam oleo ac luto constantem scientiam expello que luctatores et totam oleo ac luto constantem scientiam expello ex his studiis liberalibus; aut et unguentarios recipiam et cocos et ceteros voluptatibus nostris ingenia accommodantes sua. >Quid enim, oro te, liberale habent isti ieiuni vomitores, quorum corpora in sagina, animi in macie et veterno sunt ? An liberale studium istuc esse iuventuti nostrae credimus, quam maiores nostri rectam ercuerunt hastilia iacere, sudem torquere, equum agitare, arma tractare ? Nihil liberos suos docebant, quod discendum esset ino temperare, adfectibus effrenatissimis abstrahi ? Quid prodest multos vincere luctatione vel caestu, ab iracundia vinci ? " Quid ergo ? Nihil nobis liberalia conferunt studia?" Ad alia multum, ad virtutem nihil. Nam et hae viles ex professo artes, quae manu constant, ad instrumenta vitae plurimum conferunt, tamen ad virtutem non pertinent. "Quare ergo liberalibus studi
Abbreviated transcription (Latin):
tas uices remeant. et effectus rerum omnium aut mouent
lis rei noticia proficiet: siue significant quid refert puid¬
re quod effugere non possis: Scias ista nescias fient. Si uͦ
solem ad rapidum stellasq sequentes ordine respicies. nunꝗͣ
te crastina fallet hora nec insidiis noctis capiere serenȩ. Sa¬
tis abundeq prouisum est: ut ab insidiis tutus ẽem nunquid
me crastina non fallit hora. fallit.ii.ꝙ nescienti euenit. Ego
quid futurum sit nescio quid fieri possit scio. Ex hoc nihil
desperabo totum expecto.Si quid remittit᷑. boni consulo fal¬
lit me hora si parcit. S ne sic quidem fallit. Nam quemad¬
modum scio omnia accidere posse: sic scio. et non utiq casu¬
ra. Utiq secunda expecto malis paratus sum. in illo feras me
necẽe est non perp̃senptum cuntem. Non.ii. adducor. ut in
numerum liberalium artium pictores recipiam non magis. ꝗͣ
statuarios aut marmoranos aut ceteros luxurie ministros e¬

Expanded text:
tas vices remeant et effectus rerum omnium aut movent tas vices remeant et effectus rerum omnium aut movent lis rei notitia proficiet ? Sive significant, quid refert providere quod effugere non possis ? Scias ista, nescias; fient. Si vero solem ad rapidum stellasque sequentes Ordine respicies, numquam te crastina fallet Hora nec insidiis noctis cupiere serenae. Satis abundeque provisum est, ut ab insidiis tutus essem. " Numquid me crastina non fallit hora? Fallit enim quod nescienti evenit." Ego quid futurum sit, nescio; quid fieri possit, scio. Ex hoc nihil desperabo, totum expecto; si quid remittitur, boni consido. Fallit me hora, si parcit, sed ne sic quidem fallit. Nam quemadmodum scio omnia accidere posse, sic scio et non utique casura. Utique secunda expecto, malis paratus sum. In illo feras me necesse est non per praescriptum euntem. Non enim adducor, ut in numerum liberalium artium pictores recipiam, non magis quam statuarios aut marmorarios aut ceteros luxuriae ministros. Ae
Abbreviated transcription (Latin):
non põt. Non dominus isto: s colonus instrasti: cuius colonꝰ
es: si bene tecum agit᷑ heredis. Negant iuris consulti quicꝗͣ
egregiam artem scis rotunda metiri. In quadratum redi¬
gis quancunq accepis formam. Interualla syderum dici
nihil est quod in mensuram tuam non cadat. Si artifex es
metire hominis animum: dic ꝗͣ magnus sit dic ꝗ̃ pusillus sit
Scis quę recta sit linea: quid tibi prodest: si quid in uita rectũ
sit ignoras. Uenio nunc ad illum qui celestium noticia glia¬
tur. Frigida saturni sese quo stella receptet. Quot signis cęli Cy¬
lenius erret in orbes. Hoc scire quid proderit ut sollicitus sim
cum saturnus et mars ex contrario stabunt:aut cum mercui¬
um uesptinum faciet occasum uidente saturno: potius qͣ
hoc discam ubicunq: ista sunt propicia ẽẽ non posse mutaĩ:
agit illa continuus ordo fatoꝵ et ĩm utabilis cursus per statu¬

Expanded text:
potes ? Non dominus isto, sed colonus intrasti. Cuius colonus potes ? Non dominus isto, sed colonus intrasti. Cuius colonus es? Si bene tecum agitur, heredis. Negant iurisconsulti quicquam egregiam artem! Scis rotunda metiri, in quadratum redigis quamcumque acceperis formam, intervalla siderum dicis, nihil est, quod in mensuram tuam non cadat. Si artifex es, metire hominis animum. Dic quam magnus sit, dic quam pusillus sit. Scis, quae recta sit linea; quid tibi prodest, si quid in vita rectum sit ignoras ? Venio nunc ad illum, qui caelestium notitia gloriatur: Frigida Saturni sese quo stella receptet, Quos ignis caeli Cyllenius erret in orbes. Hoc scire quid proderit ? Ut sollicitus sim, cum Saturnus et Mars ex contrario stabunt aut cum Mercurius vespertinum faciet occasum vidente Saturno, potius quam hoc discam, ubicumque sunt ista, propitia esse, non posse mutari? Agit illa continuus ordo fatorum et inevitabilis cursus. Per sta
Abbreviated transcription (Latin):
mõstras mibi qui sint modi fiębiles. monstrapotius quõ inte
aduersa non emittam flaebilem uocem. Metiri me geometria
docet latisundia. potius q̃ doceat quõ metiar quantum hoĩ sa¬
tis sit. Numerare docet me: et auaricię cõmodat digytos po¬
tius ꝗͣ doceat nihil ad rem ꝑtinere istas computationes. non eẽ
feliciorem cuiuspatrimonium tabularios laxat. ĩmo ꝗͣ suꝑuacũ
possideat qui infelicissimus est futurus si quantum hẽat ꝑ se cõ¬
putare cogetur. Quid mihi prodest scire agellum in partes di¬
uidere si nescio cum fr̃e diuidere: Quid prodest colligere sb̾tilit̾
pedes iuggeri: et comp̃hendere etiam siquidem decem pedes
effugit. si tristem me facit uicinus impotens et aliquid ex o¬
meo abradens: docet quomõ nihil ꝑdam ex finib meis. At
ego discere uolo: quomõ totos ilans amutam. paterno agro
istum tenuit: cuius non dico hominis s ppli fuerit expediẽ

Expanded text:
Monstras millimihi, qui sint modi flebiles; monstra potius, quomodo inter Monstras millimihi, qui sint modi flebiles; monstra potius, quomodo inter adversa non emittam flebilem vocem. Metiri me geometres docet latifundia potius quam doceat, quomodo metiar, quantum homini satis sit. Numerare docet me et avaritiae commodat digitos potius quam doceat nihil ad rem pertinere istas conputationes, non esse feliciorem, cuius patrimonium tabularios lassat, immo quam supervacua possideat, qui infelicissimus futurus est, si quantum habeat per se conputare cogetur. Quid mihi prodest scire agellum in partes dividere, si nescio cum fratre dividere ? Quid prodest colligere subtiliter pedes iugeri et conprendere etiam si quid decempedam effugit, si tristem me facit vicinus inpotens et aliquid ex meo abradens ? Docet quomodo nihil perdam ex finibus meis; at ego discere volo, quomodo totos hilaris amittam. " Paterno agro istum agrum tenuit ? Cuius, non dico hominis, sed populi fuerit, expedire
Abbreviated transcription (Latin):
Non uacat audure utum inter italiam et siciliam iactatus sit
an extra notum nobis orbem.Neq enim potuit in tam angu¬
iactant: et nequitia in oĩa ulyssis mala impellit. Non deest
forma quȩ sollicitet oculos. non hostis. hinc monstra effera et
humano cruore gaudentia. hinc insidiosa blandim̃ta auriu
hinc naufragia et tot uarietates maloꝵ. Hic me doce quomͦ¬
dopatriam amem: quomõ uxorem. quõ patrem. quõ adhec
tam honesta uel naufragus nauigem. Quomõ quidem inꝗ¬
ris anpenelope impudica fuerit. an uerba sȩculo suo dederit
an ulyssem illum ẽẽ quem uidebat añ ꝗͣ sciret suspicata sit. Do¬
ce me quid sit pudicicia. et quantum in ea bonum in corpo¬
re. aut in animo positum sit. Ad musicam transeo. doces me
quomõ interse acute ac graues consõent. quõ num erorum
disparem reddentium sonum fiat ꝯcorolia. fac potius quomꝰ¬
do animus meus secum cõsonet: nec consilia mea discrepent.

Expanded text:
Non vacat audire, utrum inter Italiam et Siciliam iactatus sit Non vacat audire, utrum inter Italiam et Siciliam iactatus sit an extra notum nobis orbem, neque enim potuit in tam anguiactant et nequitia in omnia Vlixis mala inpellit. Non deest forma, quae sollicitet oculos, non hostis; hinc monstra effera et humano cruore gaudentia, hinc insidiosa blandimenta aurium, hinc naufragia et tot varietates malorum. Hoc me doce, quomodo patriam amem, quomodo uxorem, quomodo patrem, quomodo ad haec tam honesta vel naufragus navigem. Quid inquiris, an Penelopa pudica fuerit, an verba saeculo suo dederit ? An Vlixem illum esse, quem videbat, antequam sciret, suspicata sit ? Doce me, quid sit pudicitia et quantum in ea bonum, in corpore an in animo posita sit. Ad musicum transeo: doces me, quomodo inter se acutae ac graves consonent, quomodo nervorum disparem reddentium sonum fiat concordia; fac potius, quomodo animus secum meus consonet nec consilia mea discrepent.
Abbreviated transcription (Latin):
utrum doceant isti uirtutem. an non: si non docent: nec tra¬
dunt quidem.si docent pħĩ sunt. Uis scire quoniam non
ad docendam uirtutem consedent̃: aspice qͣ dissimilia int̾ se
õĩum stucdia sint. atqui similitudo eẽt uem docentium. Nisi
ip̃i colligunt negẽt. Nam mõ stoicum illum faciunt: uirtutẽ
solam probantem et uoluptates refugientem et ab honesto
nec ĩmortalitatis qui d p̃cio recedentem: mõ epicureum laudã¬
tem statum quietȩ ciuitatis et int̾ conuiuia cantusq uitam
demicum. omnia incerta dicentẽ Apparet nihil horum eẽ in il¬
lo. quia omnia sunt. Ista .ii. inter se dissident. Demus illis hoẽ
cognosceret. Ergo illa discamus quȩ homeꝵ fecẽ sapientẽ. hoc
quidem me querere utium maior aetate fuerit homenus an he¬
siodus non magis ad rem ꝑtinet: ꝗͣ scire cum minor hecuba
fuerit. ꝗͣ helena. qr̃ tam male tulerit.etatem. Quid inq̃ ãnos
patrocli. et achillis inquirere ad rem existimas ꝑtinere: Quę

Expanded text:
utrum doceant isti virtutem an non; si non docent, ne tradunt quidem. Si docent, philosophi sunt. Vis scire, quam non ad docendam virtutem consederint ? Aspice, quam dissimilia inter se omnium studia sint; atqui similitudo esset idem docentium. Nisi quibus colligunt, negent. Nam modo Stoicum illum faciunt, virtutem solam probantem et voluptates refugientem et ab honesto ne inmortalitatis quidem pretio recedentem, modo Epicureum, laudantem statum quietae civitatis et inter convivia cantusque vitam demicum, omnia incerta dicentem. Adparet nihil horum esse in illo, quia omnia sunt. Ista enim inter se dissident. Demus illis Homercognosceret. Ergo illa discamus, quae Homerum fecere sapientem. Hoc quidem me quaerere, uter maior aetate fuerit, Homerus an Hesiodus, non magis ad rem pertinet quam scire, cum minor Hecuba fuerit quam Helena, quare tam male tulerit aetatem. Quid ? Inquam, annos Patrocli et Achillis inquirere ad rem existimas pertinere ? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
forntudo. Oinnib his uirtutib hebat similia quȩdam nidis uit᷑
Uirtus non contingit animo. nisi instituto et edocto et ad sum¬
mum assidua exercitatione producto. Ad hoc quidem. sed
sine hoc nascimur. Et in optimis quoq: ante ꝗ erudias uir¬
tutis materia non uirtus est:¬

Expanded text:
fortitudo. Omnibus his virtutibus habebat similia quaedam rudis vita; fortitudo. Omnibus his virtutibus habebat similia quaedam rudis vita; virtus non contingit animo nisi instituto et edocto et ad summum adsidua exercitatione perducto. Ad hoc quidem, sed sine hoc nascimur et in optimis quoque, antequam erudias, virtutis materia, non virtus est
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtare: nec ip̃am nec pro ip̃a timentem. Nunc magnaps
nr̃i metus tecta sunt. S quis egregia illis uita fuerit et ca¬
rens fraude non fuere sapientes quando hoc iam in opere
maximo nom̃ est. Non tam̃ negauerim fuisse alti sp̃s uiros
et ut ita dicam a diis recentes. Neq enim dubium est qu
meliora mundus nondus effẽctus ediderit. Quemad mo¬
dum aut̃ in omnib in doles fortior suerit et ad laboẽs
paratior: ita non erant ingenia omnib consumata. Nõ
ii. dat natura uirtutem. ars est honum fieri. Illi quidẽ
animalib : Tantum aberat ut homo hoĩem non iratus
non timens tm̃ spectatus occideret. Nondum uestis illis
erat picta. non dum texebat᷑ aurum. adhuc non eruebat᷑.
Quid ergo: ignorantia rerum ĩnocentes erant. Multum
aut̃ interest. utrum peccare aliquis nolit. an nesciat. De¬
erit illis iussicia. deerat prudentia. deerat tem pantia ac

Expanded text:
habitare nec ipsam nec pro ipsa timentem; nunc magna pars habitare nec ipsam nec pro ipsa timentem; nunc magna pars nostri metus tecta sunt. Sed quamvis egregia illis vita fuerit et carens fraude, non fuere sapientes, quando hoc iam in opere maximo nomen est. Non tamen negaverim fuisse alti spiritus viros et, ut ita dicam, a dis recentes. Neque enim dubium est, quin meliora mundus nondum effetus ediderit. Quemadmodum autem omnibus indoles fortior fuit et ad labores paratior, ita non erant ingenia omnibus consummata. Non enim dat natura virtutem; ars est bonum fieri. Illi quidem animalibus; tantum aberat ut homo hominem non iratus, non timens, tantum spectaturus occideret. Nondum vestis illis erat picta, nondum texebatur aurum, adhuc nec eruebatur. Quid ergo est ? Ignorantia rerum innocentes erant. Multum autem interest, utrum peccare aliquis nolit an nesciat. Deerat illis iustitia, deerat prudentia, deerat temperantia ac
Abbreviated transcription (Latin):
ra uersat et acerrimis excitat stimulis. atq mollem sõnũ
illis dura tellus dabat. Non impendebant celata laquea¬
ria: s in apto iacentes sidera suplabebant᷑ et insigne spe¬
ctaculum noctium mundus in p̃ceps agebatur. silentio
tm opus ducens tam inter diem illis ꝗ nocte patebant p¬
spectus huius pulcherrimȩ domus. libebat intueri sigͣ
ex media parte cęli uergentia. rursus ex occulto alia sur¬
gentia. Ouid ni uiuaret uagari inter tam late sparsa
miracula. At uos ad omnem tectorum parietis sonum
et inter picturas ur̃as si quid increpuit sugiiis attoniti
Non hẽbant domus instar urbium. spiritus ac liber in¬
ter apta flatus et leuis umbra rupis aut arboris et placi¬
di fontes riui qui non ope nec fistula nec ullo coacto iti¬
nere obsolefacti. s sponte currentes. et prata sine arte
formosa. Inter hec agreste domicilium rustica politum
manu. hȩc erat secundum nam domus in qua libebat

Expanded text:
ra versat et acerrimis excitat stimulis; at quam mollem somnum ra versat et acerrimis excitat stimulis; at quam mollem somnum illis dura tellus dabat! Non inpendebant caelata laquearia, sed in aperto iacentes sidera superlabebantur et insigne spectaculum noctium mundus in praeceps agebatur silentio tantum opus ducens. Tam interdiu illis quam nocte patebant prospectus huius pulcherrimae domus. Libebat intueri signa ex media caeli parte vergentia, rursus ex occulto alia surgentia. Quidni iuvaret vagari inter tam late sparsa miracula ? At vos ad omnem tectorum pavetis sonum et inter picturas vestras, si quid increpuit, fugitis adtoniti. Non habebant domos instar urbium. Spiritus ac liber inter aperta perflatus et levis umbra rupis aut arboris et perlucidi fontes rivique non opere nec fistula nec ullo coacto itinere obsolefacti, sed sponte currentes et prata sine arte formosa, inter haec agreste domicilium rustica politum manu. Haec erat secundum naturam domus, in qua libebat
Abbreviated transcription (Latin):
na. l in prouinciarum spacium rura dilatet: et possessionẽ
uocet ꝑ suam longam pegrinationem nulla nos sinium pro¬
pagatio eo reducet unde discessimus. cum oĩa fecerimus
multum hẽbimus. uniu̾sum hẽbamus. Terra ip̃a fertilio
erat illaborata. et in usus ppłorum non dirpientium lar¬
ga. quidquid natura protulerat id non minus inuenisse
q̃ inuentum monstrare: alteri uoluptas erat. Nihil ulli aut
supẽe poterat: aut deẽẽ: inter concordes diuidebatur. Nõ¬
dum ualentior im posuerat infirmiori manum.nondu:
auarus abscondendo qđ sibi iaceret: alium quoq neces¬
sariis excluserat. Par erat alterius ac sui cura. arma cessa¬
bant. in cruenteq humano sanguine manus. odium oẽ
in feras uerterant. Illi quos aliquod nemus densum a so¬
le texerat. qui aduersus seuiciam hyemis. aut imbris uilli
receptaculo tut sub fronde uiuebant placidas transige¬
bant sine suspirio noctes. Sollicitudo nos in nr̃a purpu¬

Expanded text:
ria, licet in provinciarum spatium rura dilatet et possessionem ria, licet in provinciarum spatium rura dilatet et possessionem vocet per sua longam peregrinationem, nulla nos finium propagatio eo reducet unde discessimus. Cum omnia fecerimus, multum habebimus; universum habebamus. Terra ipsa fertilior erat inlaborata et in usus populorum non diripientium larga. Quidquid natura protulerat, id non minus invenisse quam inventum monstrare alteri voluptas erat. Nec ulli aut superesse poterat aut deesse; inter concordes dividebatur. Nondum valentior inposuerat infirmiori manum, nondum avarus abscondendo quod sibi iaceret, alium necessariis quoque excluserat; par erat alterius ac sui cura. Arma cessabant incruentaeque humano sanguine manus odium omne in feras verterant. Illi quos aliquod nemus densum a sole protexerat, qui adversus saevitiam hiemis aut imbris vili receptaculo tuti sub fronde vivebant, placidas transigebant sine suspirio noctis. Sollicitudo nos in nostra purpu
Abbreviated transcription (Latin):
deus terrena formare: et dare gentib mores: alium proba¬
uerit ꝙͣ ꝙ apud illos fuisse memorat᷑ apud quos nulli su¬
bigebant arua coloni. Ne spare quidem aut partiri luni¬
te campum fas erat. in medium quęrebant. ip̃aq tellus:
omnia liberius nullo poscente ferebat. Quid hominum
illo gne̾ felicius: In cõmune rerum natura fruebant᷑. suffi¬
ciebat illa ut parens in tutela omnium. hoc erat publica¬
rum opum secura possessio. Quid ni: Ego illud locupletiᷤ¬
simum mortalium genus dix̾im: in quo paupem inuenire
non possis. Irrupit uires optime positas auaricia: et dum se¬
ducere aliquid cupit: atq in suum uert̾e: omnia fecit alieã
et in angustum ex immenso. et immensa redacta auaricia
pauptatem intulit. et multa concupiscendo omnia ami¬
sit. licet itaq nunc uelit concurrere reparare quod ꝑdidit
l agros agris adiiciat. uicinum uel p̃cio pellat aeris uel inu¬

Expanded text:
deus terrena formare et dare gentibus mores, aliud probadeus terrena formare et dare gentibus mores, aliud probaverit quam quod apud illos fuisse memoratur, apud quos Nulli subigebant arva coloni, Ne signare quidem aut partiri limite campum Fas erat; in medium quaerebant, ipsaque tellus Omnia liberius nullo poscente ferebat. Quid hominum illo genere felicius ? In commune rerum natura fruebantur; sufficiebat illa ut parens ita tutela omnium, haec erat publicarum opum secura possessio. Quidni ego illud locupletissimum mortalium genus dixerim, in quo pauperem invenire non posses ? Inrupit in res optime positas avaritia et, dum seducere aliquid cupit atque in suum vertere, omnia fecit aliena et in angustum se ex inmenso redegit. Avaritia paupertatem intulit et multa concupiscendo omnia amisit. Licet itaque nunc conetur reparare quod perdidit, licet agros agris adiciat vicinum vel pretio pellens vel iniu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ placitura lauedauit: et palam fecit felicissimum eẽ¬
eum cui felicitate: non opus potentissimum ẽẽ: qui se ht̃
in potãte. Non de ea phĩa loquor.quę ciuem extra pa¬
triam posuit: extra mundum deos: quę uirtutem dona¬
uit uoluptati: s de illa quę nullum bonum putat. nisi
quod honestum est: quę nec hominis. nec fortunȩ mueĩ¬
bus deleri põt. cuius hoc p̃cipuum est. non possẽ pixcio
capi. Hanc phĩam fuisse in illo iudi sȩculo: quo adhuc
artificia deerant: et ip̃o usu discebant utilia non credo.
Sic autem fortunata tempora. cum in medio iacerent
bñsicia naturȩ promiscue utenda: aut q̃ auaricia. atq
luxuria dissociare mortales. et ad rapinam ex consortio
discussere. Non erant illi sapientes uiri etiam si faciebant fa¬
cienda sapientib. Statum quidem gnĩs humani: non a¬
lium quisꝗͣ suspexent magis felicem. Nec si cui ꝑmittat

Expanded text:
semper placitum laudavit et palam fecit felicissimum esssemper placitum laudavit et palam fecit felicissimum esse cui felicitate non opus est, potentissimum esse qui se habet in potestate. Non de ea philosophia loquor, quae civem extra patriam posuit, extra mundum deos, quae virtutem donavit voluptati, sed de illa, quae nullum bonum putat nisi quod honestum est, quae nec hominis nec fortunae muneribus deleniri potest, cuius hoc pretium est, non posse pretio capi. Hanc philosophiam fuisse illo rudi saeculo, quo adhuc artificia deerant et ipso usu discebantur utilia, non credo. Secutast fortunata tempora,cum in medio iacerent beneficia naturae promiscue utenda, antequam avaritia atque luxuria dissociavere mortales et ad rapinam ex consortio discurrere. Non erant illi sapientes viri, etiam si faciebant facienda sapientibus. Statum quidem generis humani non alium quisquam suspexerit magis, nec si cui permittat
Abbreviated transcription (Latin):
necẽẽ .ii. ante. democritum et pontes. et portas fuisse qͣu
fere sum ma curuant᷑. Excidit porro eundem nobꝰ dem oc̾¬
tum inuenisse:quemadmõm ebur moluet᷑. quemadmo¬
dum decoctus calculus in smaragdum conuerteretꝰ. qͣ
hodie quoq coctura inuenti lapides adhoc coctiles coloan¬
tur. Ista sapiens l inuenent. non quia sapiens erat inueĩt
Multa .n. facit: quȩ ab impiudentissimis. aut eque fieri i¬
uidimus: aut ꝑitius. aut excitatius. Quid sapiens inuesti¬
gauerit: quid in lucem protraxerit quaeris. pͥmum ua
naturam: quam non ut cȩtera animalia oculis sequutus
est tardis ad diuina. Deinde uitȩ legem. quam ad uniũ¬
sa direxit. non nosce tantum: s sequi deos docuit. et acci¬
dentia non aliter excipe: q̃ imꝑata. Uetuit parere opimo¬
nibus falsis. et quanti quidq eẽt uera estimatione ppen¬
dit. Damnauit mixtas poenitentię uoluptates: et bõa

Expanded text:
necesse est enim ante Democritum et pontes et portas fuisse, quarum necesse est enim ante Democritum et pontes et portas fuisse, quarum fere summa curvantur. Excidit porro vobis eundem Democritum invenisse, quemadmodum ebur molliretur, quemadmodum decoctus calculus in zmaragdum converteretur, qua hodieque coctum inventi lapides in hoc utiles colorantur. Ista sapiens licet invenerit, non qua sapiens erat, invenit; multa enim facit, quae ab inprudentissimis aut aeque fieri videmus aut peritius atque exercitatius. Quid sapiens investigaverit, quid in lucem protraxerit, quaeris ? Primum verum naturamque, quam non ut cetera animalia oculis secutus est tardis ad divina. Deinde vitae legem, quam ad universa derexit, nec nosse tantum sed sequi deos docuit et accidentia non aliter excipere quam imperata. Vetuit parere opinionibus falsis et quanti quidque esset, vera aestimatione perpendit. Damnavit mixtas paenitentia voluptates et bona
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens: s ad illas omnino nonuenit. Nihil enim dignũ
inuentu uidicas: s quod non erat dignum ꝑpetuo usuiu¬
dicaturus ponenda non sumeret. Anacharsis inquit inue¬
nit rotam figuli cuius curcuitu uasa formant᷑. Deinum
quia apud homerum inuenit᷑ figuli rota: maluit uideĩ
uersus falsos eẽ. ꝗͣ fabulam. Ego nec anacharsum aucto¬
rem huius rei fuisse contendo: et si fuit: sapiens quidẽ
hoc inuenit. s non tanqͣ sapiens. sicut multa sapientes
faciunt. quia homines sunt. non quia sapientes puta ue¬
locissimum eẽ sapientem cursu omnes anteibit: quia ue¬
lox est non quia sapiens. Cupem possidonio aliquem ui¬
tnarium oñdere: qui spiritu uitrum in hĩtus plurimos fõ¬
format. qui uix diligentia manuum effingerent᷑ hec inuen¬
ta sunt postꝗͣ sapientem inuenire desinimus. De mocritus
inclinatoꝵ. medio saxo alligaretur. hoc dicam falsum eẽ

Expanded text:
sapiens, sed ad illas omnino non venit. Nihil enim dignum sapiens, sed ad illas omnino non venit. Nihil enim dignum inventu iudicasset, quod non erat dignum perpetuo usu iudicaturus. Ponenda non sumeret. " Anacharsis," inquit, "invenit rotam figuli, cuius circuitu vasa formantur." Deinde quia apud Homerum invenitur figuli rota, malunt videri versus falsos esse quam fabulam. Ego nec Anacharsim auctorem huius rei fuisse contendo et, si fuit, sapiens quidem hoc invenit, sed non tamquam sapiens, sicut multa sapientes faciunt, qua homines sunt, non qua sapientes. Puta velocissimum esse sapientem; cursu omnes anteibit, qua velox est, non qua sapiens. Cuperem Posidonio aliquem vitrearium ostendere, qui spiritu vitrum in habitus plurimos format, qui vix diligenti manu effingerentur. Haec inventa sunt, postquam sapientiam invenire desîmus. inclinatorum medio saxo alligaretur." Hoc dicam falsum esse;
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam ac suȩ tradit. quid sint dii qualesq declarat. quiꝰ
inferi. quid lares et genii quid in seram nominum for¬
mam: animȩ perpetuȩ ubi consistant:quid agant.quid
possint. quid uelint hȩc eius iniciamenta sunt:per quȩ nõ
municipale sacrum: s ingens deorum omnium templu
mundus ip̃e reseratur. Cuius uera simulaera. uerasq facieᷤ
cernendas mentib protulit. Nam ad spectacula tã magna
hebes uisus est: ad initia demum redit: ęternamq rationẽ
toti mundo inditam. et uim omnium sȩminum sin gła
proprie sigurantem:Tum de animo coepit inquirẽ: und
ẽẽt ubi. qͣdui in quot membra diuisus. Dem̃ a corporali¬
bus se. ad incorporalia transtulit: ueritatemq et arguinẽ¬
ta. eius excussit. posthȩc quemadmõm cernerent᷑ uite aũ
necis ambigua. In utraq .n. falsa ueris immixta sunt. Nõ
abduxit inꝗ se:ut possi donio uidetur ab istis artibusi

Expanded text:
titiam ac suae tradit. Quid sint di qualesque declarat, quid titiam ac suae tradit. Quid sint di qualesque declarat, quid inferi, quid lares et genii, quid in secundam numinum formam animae perpetuatae, ubi consistunt, quid agant, quid possint, quid velint. Haec eius initiamenta sunt, per quae non municipale sacrum, sed ingens deorum omnium templum, mundus ipse reseratur, cuius vera simulacra verasque facies cernendas mentibus protulit. Nam ad spectacula tam magna hebes visus est. Ad initia deinde rerum redit aeternamque rationem toti inditam et vim omnium seminum singula proprie figurantem. Tum de animo coepit inquirere, unde esset, ubi, quamdiu, in quot membra divisus Deinde a corporibus se ad incorporalia transtulit veritatemque et argumenta eius excussit, post haec quemadmodum discernerentur vitae aut vocis ambigua, in utraque enim falsa veris inmixta sunt. Non abduxit, inquam, se, ut Posidonio videtur, ab istis artibus
Abbreviated transcription (Latin):
oratio et celeritatem lingue manus sequit᷑. Uillissimorum
mancipioꝵ ista cõmenta sunt. sapientia altius sedet. aĩoꝵ
dedecoros corporis motus. non uarios per turbam ac tib¬
am cantus quib exceptus sp̃s aut in exitu. aut in transitu for¬
matur in uocem. non arma nec muros. nec bellis utilia mo¬
litur: Paci fauet. et genus humanum ad concordiam uocat
Non est inꝗͣ instrumentoꝵ ad usus necessarios opifex. Quid
illi tam paruula assignas. artificem uides uitȩ alias quide
artes sub dominio hẽt. Nam quia ornam̃tum est uite: il¬
li uitȩ quoq ornam̃ta seruiunt.Cȩterum ad bt̃m statum
tendit. illo ducit: illo uias aꝑit. Quȩ sint mala. quȩ uideant᷑
õndit. uanitatem exuit. mentib dat magnitudinem solitã
inflatam uero. et ex in ani speciosam rep̾mit. Nec ignorari si¬
nit inter magna quid intersit. et tumida: Totius naturȩ nͦ¬

Expanded text:
oratio et celeritatem linguae manus sequitur ? Vilissimorum oratio et celeritatem linguae manus sequitur ? Vilissimorum mancipiorum ista commenta sunt; sapientia altius sedet nec mandecores corporis motus nec varios per tubam ac tibam cantus, quibus exceptus spiritus aut in exitu aut in transitu formatur in vocem. Non arma nec muros nec bello utilia molitur, paci favet et genus humanum ad concordiam vocat. Non est, inquam, instrumentorum ad usus necessarios opifex. Quid illi tam parvola adsignas ? Artificem vides vitae. Alias quidem artes sub dominio habet. Nam cui vita, illi vitam ornantia quoque serviunt; ceterum ad beatum statum tendit, illo ducit, illo vias aperit. Quae sint mala, quae videantur ostendit, vanitatem exuit mentibus, dat magnitudinem solidam, inflatam vero et ex inani speciosam reprimit, nec ignorari sinit inter magna quid intersit et tumida, totius naturae no
Abbreviated transcription (Latin):
endum uentoꝵ impetum uelis. et additis a tergo guber¬
naculis que huc. atq illuc cursum nauigii torqueant exẽ¬
plum a piscibus tractum est qui cauda regunt᷑ et leui eius ĩ
utrumq iom̃to uelocitatem suam fiectunt. Omnia in ꝗt
hec sapiens quidem inuenit. S minora ꝗͣ ut ip̃e tractaẽt
sordidioribus ministris dedit. ĩmo uero ab aliis excogitit᷑
ista sunt ꝗͣ a quib hodie quoq curant᷑. Quędam nostra
demum prodisse memoria scimus ut speculariorum usuz
plucente testa clarum transmittentium lumen: ut suspensu¬
ram balncoꝵ. et imp̃ssos parictibus cupos per quos cõfũ¬
deretur calor. quia ima simul et sũma foueret. equaliter
Quid loquar marmora.quib templa. quib domus sul¬
gent: Quid lapideas moles in rotundum ac leue forma¬
tas. quibus porticus et capacia pplorum tecta suscepimꝰ.
Quid uerborum notas quibus quam uis citata excipitur

Expanded text:
endum ventorum impetum velis et additis a tergo guberendum ventorum impetum velis et additis a tergo gubernaculis, quae huc atque illuc cursum navigii torqueant Exemplum a piscibus tractum est, qui cauda reguntur et levi eius in utrumque momento velocitatem suam flectunt. " Omnia," inquit, "haec sapiens quidem invenit; sed minora quam ut ipse tractaret, sordidioribus ministris dedit." Immo non aliis excogitata ista sunt quam quibus hodieque curantur. Quaedam nostra demum prodisse memoria scimus, ut speculariorum usum perlucente testa clarum transmittentium lumen, ut suspensuras balneorum et inpressos parietibus tubos, per quos circumfunderetur calor, qui ima simul ac summa foveret aequaliter. Quid loquar marmora, quibus templa, quibus domus fulgent ? Quid lapideas moles in rotundum ac leve formatas, quibus porticus et capacia populorum tecta suscipimus ? Quid verborum notas, quibus quamvis citata excipitur
Abbreviated transcription (Latin):
dentes lingua refertur. tunc miscetur. ut facilus per fauces
lubricas transeat.Cum puenit in uentrem aqua leui femo e
concoquit᷑ tunc demum corpori accedit. Hoc aliquis secu¬
tus exemplar lapidem aspum asꝑo imposuit. ad similitu¬
dinem dentium. quorum pars ĩmobilis. motum alterius ĩ¬
spectat. deinde utriusq atritu grana frangunt᷑. et sȩpius re¬
gerunt᷑ donec ad minutissima frequenter trita redigantur
tunc farinam aqua spargit: et assi dua tractatione ꝑdomu¬
it. finxitq panem quem primo cinis calidus et feruens te¬
sta ꝑcoxit. Deinde furm paulatim reꝑti. et alia gnã quo¬
rum feruor seruiret arbitrio. Non multum abfuit. quin
sutrinum quoq inuentum a sapientibus diceret. Omĩa
ista ratio quidem: s non recta ratio cominenta est. hoĩsi
ii. non sapientis inuenta sunt.tam me hercule:ꝗͣ nauigia i
quib amnes: quibq maria transimus apiatis. ad accipꝰ¬

Expanded text:
dentes lingua refertur; tunc vero miscetur, ut facilius per fauces dentes lingua refertur; tunc vero miscetur, ut facilius per fauces lubricas transeat. Cum pervenit in ventrem, aequali eius fervore concoquitur, tunc demum corpori accedit. Hoc aliquis secutus exemplar lapidem asperum aspero inposuit ad similitudinem dentium, quorum pars immobilis motum alterius exspectat; deinde utriusque attritu grana franguntur et saepius regeruntur, donec ad minutiam frequenter trita redigantur. Tum farinam aqua sparsit et adsidua tractatione perdomuit unxitque panem, quem primo cinis calidus et fervens testa percoxit, deinde fumi paulatim reperti et alia genera, quorum fervor serviret arbitrio." Non multum afuit, quin sutrinum quoque inventum a sapientibus diceret. Omnia ista ratio quidem, sed non recta ratio commenta est. Hominis enim, non sapientis inventa sunt, tam mehercules quam navigia, quibus amnes quibusque maria transimus aptatis ad excipi
Abbreviated transcription (Latin):
secernit arundo inseritum medium radiis subtegm̃ acutis.
riunt inserti pectine dentes. Quid si contigiss illi addere
has nr̃i temgoris tellas: in quibus uestis nihil celatura con¬
ficitur in qua non dico nullum corpori auxilium. s nullũ
pudori est. Transit deinde ad agicolas: nec minus facund
describit. ꝓscissum aratro solum. et inter aratrum. quo so¬
lutior terra facilius pateat radicibus tunc sparsa sȩmina⁊
collectas manu herbas. ne quid fortuitum et agreste succr¬
scat quod necet segetem. Hoc quoq opus ait ẽe sapienu¬
um. tanꝗͣ non nunc quoq plurima cultores agrorum o¬
noua inueniant per quę sertilitas augeat. Deinde non ẽ
contentus his artibus. s in pistͥnum sapientem sb̾inutit:
Narra .ii. quemadiõm ierum natam imitatus pane coe¬
perit facere. receptas in quit in nos fruges concurrens int̾
se duncia dentium srangit: et qui dquiel excidit ad eosd¬

Expanded text:
secernit harundo, Inseritur medium radiis subtemen acutis, secernit harundo, Inseritur medium radiis subtemen acutis, viunt insecti pectine dentes. Quid, si contigisset illi adire has nostri temporis telas, quibus vestis nihil celatura conficitur, in qua non dico nullum corpori auxilium, sed nullum pudori est? Transit deinde ad agricolas nec minus facunde describit proscissum aratro solum et iteratum, quo solutior terra facilius pateat radicibus, tunc sparsa semina et collectas manu herbas, ne quid fortuitum et agreste succrescat, quod necet segetem. Hoc quoque opus ait esse sapientium, tamquam non nunc quoque plurima cultores agrorum nova inveniant, per quae fertilitas augeatur. Deinde non est contentus his artibus, sed in pistrinum sapientem summittit. Narrat enim quemadmodum rerum naturam imitatus panem coeperit facere. " Receptas," inquit, "in os fruges concurrens inter se duritia dentium frangit, et quicquid excidit, ad eosd
Abbreviated transcription (Latin):
seruo p̃stabantur. nunc tanꝗͣ domino parant᷑. lta hinc te¬
xtorum hinc fabrorum officinȩ sunt. hinc odores coquen¬
num. hinc molles corporis motus docentium: mollesq can¬
tus. et infractos. recessit.ii. ille naturalis modus desideria ope
necessaria finiens. lam rusticitatis et miserię est uelle quan¬
tum satis est. Incredibile est mi lucilli ꝗͣ facile etiam iag̾e
uiros dulcedo or̃onis abducit a uero. Ecce possidonius ut
mea fert opinio. ex iis qui plurimum phĩȩ contulerunt
dum uult describere pͥmum quem ad mõm alia torq̃ant
fila. alia ex molli solutoq ducant. deinde que madmõm
tella suspensis ponderib rectum stamen extendat. quem¬
admõm subtegm̃ insertum quod duritiam utrinq com¬
prim̃tis trame remolliat: spata coire cogat̾ et iungi: Textͥni
quoq artem a sapientib dixit inuentam. Oblitus postea re¬
pertum hoc subtilius genus in quo tella uigo iuncta ẽ stam̃

Expanded text:
servo praestabantur, nunc tamquam domino parantur. Itaque hinc teservo praestabantur, nunc tamquam domino parantur. Itaque hinc textorum, hinc fabrorum officinae sunt, hinc odores coquentium, hinc mollitia molles corporis motus docentium mollesque cantus et infractos. Recessit enim ille naturalis modus desideria ope necessaria finiens; iam rusticitatis et miseriae est velle, quantum sat est. Incredibilest, mi Lucili, quam facile etiam magnos viros dulcedo orationis abducat vero. Ecce Posidonius, ut mea fert opinio, ex is qui plurimum philosophiae contulerunt, dum vult describere primum, quemadmodum alia torqueantur fila, alia ex molli solidoque ducantur, deinde quemadmodum tela suspensis ponderibus rectum stamen extendet, quemadmodum subtemen insertum, quod duritiam utrimque conprimentis tramae remolliat, spatha coire cogatur et iungi. Textrini quoque artem a sapientibus dixit iuventam, oblitus postea repertum hoc subtilius genus, in quo Tela iugo vincta est, stamen
Abbreviated transcription (Latin):
cum omnib aliis animalib facilem actum uitę daret: hom ͦ
solus non poss sine tot artibus uiuere. Nihil horum ab il¬
la nobis imꝑatum est: nihil aegre quęrendum ut possit uita
produci. ad parata nati sumus. Nos omnia nobis difficilia
studio fecimus tecta. tegumenta et fomenta corponim. et
cibi: et quȩ nunc ingens negocium facta sunt: obuia erant
et gratuita et opera ieui parabilia. Modus omnium .n.ꝓ¬
ut postulabat necessitas erat. Nos ista p̃ciosa. nos misera noᷤ
magnis. multisq conquirenda artibus secimus. sufficit ad
id natura quod possit. A natura iuxuri a desciuit: quȩ qͦ¬
udie se ipãm incitat. et tot setulis crescit. et ingenio adiuuat
uicia. Ptimo supuacua coepit concupiscere. inde contraria.
Nouissime corpor anuum addixit et illius seruire libidin
iussit. Omnes iste artes quib aut exercitatur ciuitas aut
strepit corpori negocium gerunt. cui omnia olim tanqͣ

Expanded text:
cum omnibus aliis animalibus facilem actum vitae daret, homo cum omnibus aliis animalibus facilem actum vitae daret, homo solus non posset sine tot artibus vivere. Nihil horum ab illa nobis imperatum est, nihil aegre quaerendum, ut possit vita produci. Ad parata nati sumus; nos omnia nobis difficilia facilium fastidio fecimus. Tecta tegimentaque et fomenta corporum et cibi et quae nunc ingens negotium facta sunt, obvia erant et um prout necessitas erat; nos ista pretiosa, nos mira, nos magnis multisque conquirenda artibus fecimus. Sufficit ad id natura, quod poscit. A natura luxuria descivit, quae cotidie se ipsa incitat et tot saeculis crescit et ingenio adiuvat vitia. Primo supervacua coepit concupiscere, inde contraria, novissime animum corpori addixit et illius deservire libidini iussit. Omnes istae artes, quibus aut circitatur civitas aut strepit, corporis negotium gerunt, cui omnia olim tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
frigus intolerabile est corpori nudo. Quid ergo: non pelles
ferꝰarum. et aliorum animalium astigore sałis ab undeq
defendere queunt. Non corticibus arborum plęrȩq gẽtes
tegunt corpora: Non auium plumȩ in usum uestis cõse¬
runt᷑: Non hodie quoq magna sc ytharum pars tergis uł¬
pium induitur. ac murium. quȩ tactu mollia: et impenetra¬
bilia uentis sunt. Opus est etiam tamen calorem solis estiui
umbra crassiore propellere: Quid ergo: non uetustas mul¬
ta abdidit loca: quȩ uel in iuria temꝰporis. uel a quolibet
am cratem quilib texuerunt manu et uili oblinierunt luto
deinde de stipula: aliisq siluestrib opuere fastigium et du¬
mis per deuexa iacentib hyemem transiere securi. Quidgͦ.
non in defosso latent scuticȩ gentes: quibusq ꝑꝑ nimios solis
ardores. nullum tegmentum satis repellendi caloris solidum
est. nisi ip̃a arens humus. Non fuit tam inimica natura. ut

Expanded text:
"Frigus intolerabilest corpori nudo." Quid ergo ? Non pelles "Frigus intolerabilest corpori nudo." Quid ergo ? Non pelles ferarum et aliorum animalium a frigore satis abundeque defendere queunt? Non corticibus arborum pleraeque gentes tegunt corpora ? Non avium plumae in usum vestis conseruntur ? Non hodieque magna Scytharum pars tergis vulpium induitur ac murum, quae tactu mollia et inpenetrabilia ventis sunt? " Opus est tamen calorem solis aestivi umbra crassiore propellere." Quid ergo ? Non vetustas multa dedit loca, quae vel iniuria temporis vel alio quolibet am cratera texuerunt manu et vili obliverunt luto, deinde stipula aliisque silvestribus operuere fastigium, et pluviis per devexa labentibus hiemem transiere securi ? Quid ergo ? Non in defosso latent Syrticae gentes quibusque propter nimios solis ardores nullum tegimentum satis repellendis caloribus solidum est nisi ipsa arens humus ? Non fuit tam inimica natura, ut,