comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ontinentem uincio libertatem deniscendi quaedam in plantario insita
eadem die transseruntur. Si trasior trincus inserantur inter coiticem &
lignum inseri meliuis suneo optime osseo ne sortice rumpatur laxato. ꝑa.
libro dempto findimturr has solȩ & post brumam inseruntur demoto
libro habent quasi lanuginem. quae si comprachendit insitim putre facit
nicolume siineo adactim uti lissime astringitut. Inserere aptiss nmnum ꝗͣ
proxime terias patiatur nodorum trunciq ratio eminere salami sex di¬
gitorum longitudine non amplius debent. Sato aigillae uel tretas hareno
fumemq bubulum acmisceri atq ita usq ad lentorem subigi ubꝵ: Iaq
inteiponi & sircumnlni. Ee hi quas commnentatus estfacile apparg ila acta¬
te inter lignum & corticem. nec alio modo inserere solitos. aut ultra latitu¬
dinem dium digitorum calamos dimnittere. Inseri autem practipit pria
ac mala per uer sssolsticium dieb. l. post uindemiam oleas & ficos peruar

Expanded text:
quaedam in plantario insita eodem die transferuntur. — si crassior truncus inseratur, inter corticem et lignum inseri melius, cuneo optime osseo, cortex ne rumpatur, laxato. 110 cerasi libro dempto finduntur. hae solae et post brumam inseruntur. dempto libro habent veluti lanuginem, quae si conprehendit insitum, putrefacit. vinculum cuneo adacto utilissime adstringitur. inserere aptissimum, quam proxime terrae patiatur nodorum truncique ratio. 111 eminere calami VI digitorum longitudine non amplius debent. Cato argillae vel cretae harenam fimumque bubulum admiscet atque ita usque ad lentorem subigi iubet idque interponi et circumlini. ex iis, quae commentatus est, facile apparet illa aetate inter lignum et corticem nec alio modo inserere solitos aut ultra latitudinem II digitorum calamos demittere. inseri autem praecipit pira ac mala per ver et post solstitium diebus L et post vindemiam , oleas autem et ficos per ver
Abbreviated transcription (Latin):
di. sum obid ato in sorbib tranfferri iubeat proculdubio utilissime
quidam sumimam tecram sontentus est fubdi. Quidam punicis malis
substirneo lapide non tumpi malun pomum in aborib tradune. Rudie
reliqua poma simiiter sata. Radicum eius magnam adhibendam su¬
ram ut exemptas appareat᷑ auiulstis quis dubits. qua ratione& reu¬
qua senfena omittimus sicuti terram crrca radices festucato spusandã
qued aito primum in ea re erse censet plagam quos. a trinco obimi
fimo & folis pracugaui praecipiens

Expanded text:
ri, cum ob id Cato in corbibus transferri iubeat, procul dubio utilissime. qui ri, cum ob id Cato in corbibus transferri iubeat, procul dubio utilissime. qui quidem summam terram contentus est subdi. quidam punicis malis substrato lapide non rumpi pomum in arboribus tradunt. radices et reliqua poma similiter sata. radicum filis magnam adhibendam curam, ut exemptas appareat, non evolsas, quis dubitet? qua ratione et reliqua confessa omittimus, sicuti terram circa radices festuca cospissandam, quod Cato primum in ea re esse censet, plagam quoque a trunco oblini fimo et foliis praeligari praecipiens
Abbreviated transcription (Latin):
tur otis s ner aquiloniae meridianis oppositae solib finderentur & al¬
gerent metidianae aquilonib quod e diueiso affectant etiam quidam
in uite ficos permutantes in sontrarum. Densiores eum folio ita tie¬
ri magisq protegere fructum s minus amitere ficiumq sic tia stan¬
suem fien. pleriq id demum sauent ut plaga deputati sacuminis meri:¬
diem spest& ignari fissuris nimuii uaporis opponi. Id quidem in hores
diei quintam uel octauam spectare maluerunt Aeq late non negli¬
gendum ne radices mora marescant. neue septenitrionib aut ab ea
parte saeli usq ad exortum brumalem uento flante effodiantur arbo¬
res aut certe non adueqsas his uentis radices praebeantur propter
quod emoriuntur ignaris sausae agricolis. sato omnes uentos & ym¬
bres quas in tota transiatione darmat & ad hec praderit ꝙͣ plurinũ
teriae in qua uixerint radicib cohȩrere ac totas cespite recumliga¬

Expanded text:
ntur horis, ne aquiloniae meridianis oppositae solibus finderentur et alntur horis, ne aquiloniae meridianis oppositae solibus finderentur et algerent meridianae aquilonibus. 84 quod e diverso adfectant etiam quidam in vite ficoque, permutantes in contrarium. densiores enim folio ita fieri magisque protegere fructum et minus amittere, ficumque sic etiam scansilem fieri. plerique id demum cavent, ut plaga deputati cacuminis meridiem spectet, ignari fissuris nimii vaporis opponi. 85 id quidem in horam diei quintam vel octavam spectare maluerim. aeque latet non neglegendum, ne radices mora inarescant neve a septentrionibus aut ab ea parte caeli usque ad exortum brumalem vento flante effodiantur arbores, aut certe non adversae his ventis radices praebeantur, propter quod emoriuntur ignaris causae agricolis. 86 Cato omnes ventos et imbrem quoque in tota translatione damnat. et ad haec proderit quam plurimum terrae, in qua vixerint, radicibus cohaerere ac totas cum caespite circumliga
Abbreviated transcription (Latin):
lapides confferni aut si non sit pertias salignis uiridid. Sineq haee sit
sarmentis ita ut im altitudinem semipedem trahatur. Hob adiiciendu
uidetur ex pruedicta arboꝵ natura ut altius dimittãtur. fa quae sum¬
ma tellirie gaudent tanq̃ fraxinus bet olea haeo & similia quaternos
pedes tecnes eseterint oporeꝵ demitti cacteris si alcitudinis pedes ter
ad terrorem praenestinoꝵ praetoris praestingi secirrius se teste in¬
dos subiici malunt & qui sentineant humorem & transmittant. Non
item plinos facere ac i tenero att aicere radicem existimantes glarea
substrato intec utranq sentenciam fuerit. Aborem nec miorem bima
nec maiorem trima transfecti quidam ꝓnitant alii cum amium comple¬
at sato crassiorem .x. digitis non omisit Idem si absimer& meridiama
deli partem signare in sortice ut translatis ysdem in assuetis statuere¬

Expanded text:
lapide consterni aut, si non sit, perticis salignis viridibus, si neque hae sint, lapide consterni aut, si non sit, perticis salignis viridibus, si neque hae sint, sarmentis, ita ut in altitudinem semipes detrahatur. nobis adiciendum videtur ex praedicta arborum natura, ut altius demittantur ea, quae summa tellure gaudent, tamquam fraxinus, olea. haec et similia quaternos pedes oporteat demitti. ceteris altitudinis pedes ternad terrorem Praenestinorum praetoris destringi securi dos subici malunt, qui et contineant umorem et transmittant, non idem planos facere et a terreno arcere radicem existimantes. glarea substrata inter utramque sententiam fuerit. 83 Arborem nec minorem bima nec maiorem trima transferre quidam praecipiunt, alii cum manum conpleat, Cato crassiorem V digitis. non omisisset idem, si attineret, meridianam caeli partem signare in cortice, ut translatae isdem et adsuetis statuere
Abbreviated transcription (Latin):
modo utilis. Uerum & aspectu grata quoquo modo intueare in ordi¬
uem se porrigente uersu populis eadem ratio semmandi quae ui¬
mos serendi tranferendi quos & seminariis eadem gi siluis. Ante
omua igitur in simiem transferri terram aut melioren opor.¬
tes Nec ex tepidis aut praecocib infrigidos & serotinos situs ut
mep ex his in ilos prartodere sgobes ante si fieri posie tants prus¬
donce prigui cespite obducantue. MNago ante annum fieri iib& ut sciam
pliuuamq omibibant. aut si conditio largita non sit ignes in medio fieri
ante menses duos nec nisi post ymbres in his seri. Altitudmem illouima
ueto terta duo subita & palmum quadratis angulis fadem mensuragrȩ¬
ci auctores consentuint non altiores quino semipede esse debere ue la¬
tiores u. pedib Eusq ueco sesquipede niius altos: quoniam in humi
ternos in faucib ioq palinum & pedem altitudine quattuor pedu eos

Expanded text:
modo utilis, verum et aspectu grata, quoquo modo intueare, in ordimodo utilis, verum et aspectu grata, quoquo modo intueare, in ordinem se porrigente versu. populos eadem ratio semine quae ulmos serendi, transferendi quoque e seminariis eadem et silvis. xvi 79 Ante omnia igitur in similem transferri terram aut meliorem oportet, nec ex tepidis aut praecocibus in frigidos aut serotinos situs, ut neque ex his in illos; praefodere scrobes ante; si fieri possit, tantodonec pingui caespite obducantur. 80 Mago ante annum iubet, ut solem pluviasque conbibant, aut, si id condicio largita non sit, ignes in mediis fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his seri, altitudinem eorum in vero terra duo cubita et palmum quadratis angulis eadem mensura. Graeci auctores consentiunt non altiores quino semipede esse debere nec latiores II pedibus, nusquam vero semisquipede minus altos. quoniam in umidternos in faucibus imosque palmum et pedem, altitudine IIII pedum, eos
Abbreviated transcription (Latin):
serenda densa uite fuicta terra super minutatim cribrata crassitu¬
dine quae in supraessis pliuuae si non adiuuent rigandes differor¬
de ex arearum uenis post annum inulmaria interuallo pedali in quãq
partem mauitas iumos autimmo serere utilius qr carent semine non¬
ut e plantis seruntur in arbustum quinquernies fud urno transterã¬
tur aut ut quibidam plaqꝵ quae uicenum pedum esse sulco qui no¬
uenaxius dicitur altitudine pedum trium pari latitudine & eo am¬
plius circa positas pedes tern undiq. ex solido ad aggerantur arulas
id uocant in ampania. Interualla ex loci natura summuntur ratio¬
res ferendas in campestrib sonuenit populos & fraximos qt festiman¬
tius germinant disponi quoq maturius conuenit. hoc est ab idibi te¬
br̃ plantis & ipsas nascentes. In disponendis arborib arbusisq ac ui¬
nei qui runcalis ordinum ratio uulgata & neceslaria non pro fiato

Expanded text:
serenda densa in refracto, terra super minuta incribrata crassituserenda densa in refracto, terra super minuta incribrata crassitudine, qua in cupressis. pluviae si non adiuvent, rigandum. differendae ex arearum venis post annum in ulmaria intervallo pedali in quamque partem. 77 Atinias ulmos autumno serere utilius, quia carentes semine plantis seruntur. in arbustum quinquennes sub urbe transferunt aut, ut quibusdam placet, quae vicenum pedum esse coeperunt. sulco, qui novenarius dicitur, altitudine pedum III, pari latitudine et eo amplius circa positas pedes terni undique e solido adaggerantur. arulas id vocant in Campania. intervalla ex loci natura sumuntur. 78 rariores serendas in campestribus convenit. populos et fraxinos, quia festinantius germinant, disponi quoque maturius convenit, hoc est ab idibus Februariis, plantis et ipsas nascentes. in disponendis arboribus arbustisque ac vineis quincuncialis ordinum rato vulgata et necessaria, non perflatu
Abbreviated transcription (Latin):
uolgioalis densum terraq cribus suꝑet ingeritur pollitis ⁊ crassituds¬
ne. sontra timmnane pondus attollere se non ualet torquetirq subter¬
ra ob hoc patitur uestigiis leuiter ugatire a solis occasu i trimis die¬
bus ut aequaliter bibat aonec erumpat. Diferuntur post annum
dedrantali fuo custodita tempie ut uiridi caelo ferantur ac sme
auza mitumq dictu periculum tantu eo die est si rorauerit
quantdlinnamq. imbres aut si affiauent. De reliquo tutae sunt
se april. Iubere melius inseruntur in primo suuestri & malo sotoneo
Insalabrice ea spina est siluestris quaetums optimne s mixas recipit
utiliter & serbos.¬
VARTAS ex semmauio tranfferre in auud priusg in suo loco ponant᷑
operose praecipi arbitror. licet transsatione folia latiora fieri pon
ca martias Rł com flauescere mapit. Dembiduo in umbra sutata

Expanded text:
volviculis, densum, terraque cribris superincernitur pollicis crassitudivolviculis, densum, terraque cribris superincernitur pollicis crassitudine. 74 contra maius pondus attollere se non valet torqueturque sub terra. ob hoc et pavitur vestigiis. leniter rigatur a solis occasu in trinis diebus, ut aequaliter bibat, donec erumpant. differuntur post annum dodrantali filo, custodita temperie, ut viridi caelo serantur ac sine aura. mirumque dictu, periculum eo tantum die est, si roravit quantulumcumque imbris, aut si adflavit. de reliquo tutae sunt ur Aprili mense. tubures melius inseruntur in pruno silvestri et malo cotoneo et in calabrice. ea est spina silvestris; quaecumque optime et myxas recipit; utiliter et sorbos.antas ex seminario transferre in aliud, priusquam suo loco ponantur, operose praecipi arbitror, licet translatione folia latiora fieri sponca Martias kalendas, cum flavescere incipit. dein, biduo in umbra siccata,
Abbreviated transcription (Latin):
fagora arcenda Sic pirorum maloꝵq semima nutriri: sic pineas nuces
sie supniesos seriime satas & ipsa minimuis ia geneuis constat uix ut pro¬
spici quaedam possunt. Non somutendum naturae miraculum q pacuo
gigni arboies tanto maiore tritici & ordei grauo ne quis fabam
ueput&. Quid simile originis suae habent malorum pas prorumq se¬
mina his puncipiis resprientem secares materiem nasti indemitam
ponderib amnensis praedam arbirrib uelis turub murrisq impellen¬
dis arietib haet est natura eiuis huet potenea. Super ommnia erit
e lacũma nasti aliguid ut fuo loco dicemus frgo e supraess foemina
mas ut diximus non gignit pilulae sollecdaẽ qiuib docui mensib
sictantie sole ruptaeq. emittunt semen fornaicis nuice expetidum
ampliato etiam mitaculo tantii animalis cibo absimi natalem
tantaꝵ aiborum. Seritur mense aprili area aequata ꝙ lindris ant

Expanded text:
frigora arcenda. sic pirorum malorumque semina nutriri, sic pineas nuces, frigora arcenda. sic pirorum malorumque semina nutriri, sic pineas nuces, sic cupressos semine satas et ipsas. 72 minimis id granis constat, vix ut perspici quaedam possint, non omittendo naturae miraculo e tam parvo gigni arbores, tanto maiore tritici et hordei grano, ne quis fabam reputet. quid simile origini suae habent malorum pirorumque semina? his principiis respuentem securis materiem nasci, indomita ponderibus inmensis prela, arbores velis, turribus murisque inpellendis arietes! haec est naturae vis, haec potentia. super omnia erit e lacrima nasci aliquid, ut suo loco dicemus. 73 Ergo e cupresso femina — mas enim, ut diximus, non gignit — pilulae collectae quibus docui mensibus siccantur sole, ruptaeque emittunt semen formicis mire expetitum, ampliato etiam miraculo tantuli animalis cibo absumi natalem tantarum arborum. seritur Aprili mense, area aequata cylindris aut
Abbreviated transcription (Latin):
primo sepis causa factum sambucis sotoneo ꝵ rubis depactis. moxg
culturae ut populis alnis salici quae uel iuerso siricuo seritur. Iam
hae ibi dispenuntur ubi libtat esse eas. Quamobrem seminarii cura
ante sonuenit dici ꝙ̃ transeatut ad alia genera. Namq ad id praccipu¬
um eligi solum refert quoniam nutricem indiugentiorem esse ꝙͣ ma¬
trem aepo senuenit. Sic ergo sictum sucosumq uipalio subectum adirs¬
nis hospitiale & ꝙ simillimum tecrae. in quam tranfferenda sint. An¬
te onmis elapidatbiminutumq ab incursũ ẽ gallinacei generis ꝗͣ mini¬
me rimosum ne penetrars sol exurat fibras inteuallo sesquipedum se¬
ri. nam si inter se contingunt praeter alia uicia etiam uermmosa fi¬
unt saria sonuenit sepiusq herbas eueli practerea semina iosa frati¬
cantia supputare ac falcem pati consuestere. sato si furcis crates impo¬
ni uib& altitudine hominus ad solem recipier idum atq integi culmo ad

Expanded text:
primo saepis causa factum, sabucis, cotoneo et rubis depactis, mox et primo saepis causa factum, sabucis, cotoneo et rubis depactis, mox et culturae, ut populis, alnis, salici, quae vel inverso surculo seritur. iam haec ibi disponuntur, ubi libeat esse eas. quamquam seminarii curam ante convenit dici, quam transeatur ad alia genera. Namque ad id praecipuum eligi solum refert, quoniam nutricem indulgentiorem esse quam matrem saepe convenit. sit ergo siccum sucosumque, bipalio subactum, ad simillimum terrae ei, in quam transferendae sint, ante omnia elapidatum munitumque ab incursu etiam gallinacei generis, quam minime rimosum, ne penetrans sol exurat fibras. 70 intervallo sesquipedum seri — nam si inter se contingant, praeter alia vitia etiam verminosa fiunt —, sariri convenit saepius herbasque evelli, praeterea semina ipsa fruticantia supputare ac falcem pati consuescere. 71 Cato et furcis crates inponi iubet altitudine hominis ad solem recipiendum atque integi culmo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ris punicis platanis cerasis prunis paucoꝵ in hoc genere rami parcunt
soboli ut ulmoꝵ palmatimiq nulis ueco tales puliuli ptoueniuint nist
quarum radices amore solis atq umbris in simma tellure espaciantut
onnuia ea non statim moris est in sua locari: sed prius nutricidari. atq in
semmaris adolescers iteramꝗ nuigrate qui transitus mitum in modu
mitigat etiam siuetres siue arborum quoq ut hominum natura hennta¬
tis ac peregrinationis auida est siue discedentes urrus religuunt mansue¬
scuntq tractatu cen fere dim radici auellitur planta. st aliud gemis si
genere & cum perua sua auelluntur fartemq aliquam e matris quoq
corpore auferant secum fimbriato corpore hoc modo plantantir punice
corili sorbi mali mespili fraxini fici in primuisq uites. sotontum itasa¬
tum degenerat fre eodem inuentum est surculos abscissos serere hoc

Expanded text:
ris, punicis, platanis, cerasis, prunis. paucarum in hoc genere rami parcunt ris, punicis, platanis, cerasis, prunis. paucarum in hoc genere rami parcunt suboli, ut ulmorum palmarumque. nullis vero tales pulluli proveniunt nisi quarum radices amore solis atque imbris in summa tellure spatiantur. 66 omnia ea non statim moris est in sua locari, sed prius nutrici dari atque in seminariis adolescere iterumque migrare, qui transitus mirum in modum mitigat etiam silvestres, sive arborum quoque, ut hominum, natura novitatis ac peregrinationis avida est, sive discedentes virus relincunt mansuescuntque tractatu ceu ferae, dum radici avellitur planta. xiii 67 Et genere et cum perna sua avelluntur partemque aliquam e matris quoque corpore auferunt secum fimbriato corpore. hoc modo plantantur punicae, coryli, mali, sorbi, mespilae, fraxini, fici inprimisque vites. cotoneum ita satum degenerat. ex eodem inventum est surculos abscisos serere. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
urus & myrti mopia trimatu tempestuuur est transfecie interea
quae semine seruntut magno in micib opece usus est. Anugdala in
argilla molli meridiem spectanti seri iubetur. Saudere ea in dura ca¬
lidas terra in pmgni & humnida mori ao steriescere serendas ꝙͥma
xime feulcatas & e nouella fimos. diluto matatas per tridium aut
pridie ꝙͣ serantur aqua mulsa mucrone defigi. Aciem lateris in agni¬
lonem spectare ternas suuu serendas s trianguli ratione inter sedi
tantes denis dleb adapuari donet grandestant Iuglanles muies
porretas uascuntus seruntar somissirais iacentib pinte nudeis septenis
fere ꝑ inollas perforatas additis. aut ut laurus quae baccis seriturr. sitree
grano & propagie. Sorba semine & a taddice planta & auiuslone proueni¬
de monstrauit multarum radicib pullulante sobole densa & pariente
matre quas necꝗ fiuis quippe imbra tuiba indigesta praemitur ut in lau¬

Expanded text:
urus et myrti inopia a trimatu tempestivum est transferre. 63 Inter ea, urus et myrti inopia a trimatu tempestivum est transferre. 63 Inter ea, quae semine seruntur, Mago in nucibus operosus est. amygdalam in argilla molli meridiem spectante seri iubet; gaudere et dura calidaque terra, in pingui aut umida mori aut sterilescere; serendas quam maxime falcatas et e novella fimoque diluto maceratas per triduum aut pridie, quam serantur, aqua mulsa; mucrone defigi, aciem lateris in aquilonem spectare; ternas simul serendas, triangula ratione palmo inter se tantes; denis diebus adaquari, donec grandescant. 64 iuglandes nuces porrectae seruntur commissuris iacentibus, pineae nucleis septenis fere in ollas perforatas additis aut ut laurus, quae bacis seritur. citrea grano et propagine, sorba semine et a radice planta et avolsione proveniaria demonstravit multarum radicibus pullulante subole densa et pariente matre, quas necet: eius quippe umbra turba indigesta premitur, ut in lau
Abbreviated transcription (Latin):
natura contra omnmo non degenerandi quomado seranturut su¬
praesũs pahnis lauris. Namq & lautus plirib modis seritire gene¬
ra erus diximus Rehis angusta & baccali ꝙ pinus simili modo serim¬
tur. Baccas mense Ianuauo aquilonis flatu sictatae leguntut. expan¬
diniturq rame ne calefiant aceruo: postea quidam fumi assani prae¬
paratas urina madefaciunt. Alu in quello p̃edib profiuente detciule¬
rat donec auferatur cutis. Alioguin uligo infestat nec patitur in suco
tio eedem ꝙ propagine seruntur. Triumphalis tilia tantum mnyrtige¬
nera omnia in sampania bactis seruntur. romae propagnie. Parci¬
tina democritus & alio modo seri doc& grandissimis bactarum tonsie
lenitet ne grana frangantur eaq intrita resti cucumimi atq ita se¬
ri pauentem fore densitatis ex quo uirgulae eferantur. Sic s spmas
sepis causa serunt Ytomice moris somaꝵ cricumlita. pilas autem la¬

Expanded text:
natura contra omnino non degenerandi , quoquo modo serantur, ut cunatura contra omnino non degenerandi , quoquo modo serantur, ut cupressis, palmae, lauris. namque et laurus pluribus modis seritur. genera eius diximus. ex his Augusta et bacalis et tinus simili modo seruntur. bacae mense lanuario aquilonis adflatu siccatae leguntur expandunturque rarae, ne calefiant acervo. postea quidam fimo ad satum praeparatas urina madefaciunt, alii in qualo pedibus in profluente deculcant, donec auferatur cutis, quae alioqui uligine infestat nec patitur partum. tio. eaedem et propagine, triumphalis talea tantum. mnera omnia in Campania bacis seruntur, Romae propagine. Tarentinam Democritus et alio modo seri docet, grandissimis bacarum tusis leviter, ne grana frangantur, . . . . . eaque intrita restem circumlini atque ita seri. parietem fore . . . densitatis, ex quo virgulae differantur. sic et spinas saepis causa serunt, tomice moris spinarum circumlita. pilas autem la
Abbreviated transcription (Latin):
A B UNDE praedicta ratione saeli ac terrae. nunc de his arboubidi¬
cemus quae trica hominum aeq arte proueniunt: nec pautiora pro¬
pe sunt genera tam benignȩ naturae gratiam retulimus autemi
semine proueniunt aut plantis radicis aut propagine aut aiusiõe
aut surciulo. aut insito inconsecto cibors tranco dam folia palmatu:
Lapud babylonios seri atq ita aiborem prouenue trogum credidise de¬
I miror. Enaedam autem plurib generib seruntur. quaedam ommiib
ac pleraq ex his natura ipsa dociut. st in primis semen serere cumde¬
cidens excueptumq tecta niuescerq sed quaedam non aliter prouem¬
unt ut castaneae iuglandes cedrus dũtaixat ex cceptis: Ex semme au¬
tem ꝙͣ qͣ disimui ea quos quae aliis modis seruntur ut uites &ma¬
la ato pira. Namq. his pro semie nudeus non ue supradicti fructus
ipse & mesbili semme nasti posunt omnia haec tarda prouentu ac de¬
generantia & insito restituenda Interdim etiam castaneae quibda

Expanded text:
nde praedicta ratione caeli ac terrae nunc de iis arboribus dicemus, quae cura hominum atque arte proveniunt. nec pauciora prope sunt genera; tam benigne naturae gratiam retulimus. aut enim semine proveniunt aut plantis radicis aut propagine aut avolsione aut surculo aut insito aut consecto arboris trunco. nam folia palmarum apud Babylonios seri atque ita arborem provenire Trogum credidisse demiror. quaedam autem pluribus generibus seruntur, quaedam omnibus. x 59 Ac pleraque ex his natura ipsa docuit et in primis semen serere, cum decidens exceptumque terra vivesceret. sed quaedam non aliter proveniunt, ut castaneae, iuglandes, caeduis dumtaxat exceptis; et semine autem, quamquam dissimili, ea quoque, quae aliis modis seruntur, ut vites et mala atque pira. namque his pro semine nucleus, non, ut supra dictis, fructus ipse. et mespila semine nasci possunt. omnia haec tarda proventu ac degenerantia et insito restituenda, interdumque etiam castaneae. Quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
udlius emim demsi tardius ferunt foreus durant. scntrauia ⁊ẽ duer¬
so ne hiscat mintinum prima laxeq capiat. aut ne parum s ex prunat
aut sempraessum nec& hoc maxime praecauendum ne in praeualide exci¬
pientis truncum in media fissura relinquant. estigio quidem fisinae fate¬

Expanded text:
idius demissi tardius ferunt, fortius durant, contraria ex diveridius demissi tardius ferunt, fortius durant, contraria ex diverso. ne hiscat nimium rima laxeque capiat, aut ne parum et exprimat aut conpressum necet; 109 hoc maxime cavendum in praevalide accipientis trunco.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nec teniuores digito minimo. Inseruntur autem & in uen̾si. snm
idl agitue & minor alcitudo in latitudinem se fundat ante onmnia ge¬
mantes intere sduuenis. niluil usꝗͣ ultero sum aut retorudum ede pes
fau& medulia calami commnifuzȩ si in matre ligni corticisq iungantur.
Id enim satius gͣ foris cortices aequari calami exacutio ne nidet me
duliam tenui tamen fistula detegat fastigatio leui discedat suneo tribus
non ampliore digitis. Quod facilime contingit tinebm aqua. nes excu¬
usq suum deprimatur ue laxetur dum regrimitur neue cortex re¬
plicetur in xugas. ideo lachrymante calamos inseri non oport& non
hertule magis ꝙͣ aridos. qr illo mado libat humore nimio sortes hoc ui-¬
tali defectu non humescit: neq soncerporat. Id etiam religionis ser¬
uant ut luna rescente calamus utraq deprimatur manu & auogum¬
in hoc opere duae simul manus nitantur necessauo temperamento Ua.¬

Expanded text:
utique nec tenuiores digito minimo. inseruntur autem et inversi, cum utique nec tenuiores digito minimo. inseruntur autem et inversi, cum id agitur, ut minor altitudo in latitudinem se fundat. ante omnia gemmantes nitere conveniet ; nihil usquam ulcerosum aut retorridum spei favet. medulla calami commissurae in matre ligni corticisque iungatur, id enim satius quam foris cortici aequari. calami exacutio medullam ne nudet, tamen tenui fistula detegat. fastigatio levi descendat cuneo tribus non ampliore digitis, quod facillime contingit tinctum aqua radenusque suum deprimatur. ne luxetur, dum deprimitur, neve cortex replicetur in rugas. ideo lacrimantes calamos inseri non oportet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nimio cortex, hoc vitali defectu non umescit neque concorporatur. 108 id etiam religionis servant, ut luna crescente, ut calamus utraque deprimatur manu. et alioqui hoc in opere duae simul manus minus nituntur, necessario temperamento. val
Abbreviated transcription (Latin):
Carie quoq &e non uiidem in partibi. Subest omibi sucus uitib ficisq me¬
dia sictiora & e summa parte concõeptus. ideoq illie surculi petuntur oles cir¬
ca medias sucus. Unde & RSuricuus sacumina sitiunt. tacillimne coalescũt
quib eadem corticis natura quaeq pariter fiorentia. fiusdem horae gignato¬
nem sucorumq sotietatem habent lenta res quotĩẽs humidis repugnant sic¬
ca mollib sorticum dura Reliqua obseruatione fisura in nodo fiat. Repu.¬
diat quiope aduenam inhospitalis duricia ꝙ in parte nitidissima ne longior
multo trib digitis ne obligua ne translucens irgilius ẽ sacumine inseri
uetat certumq est ab humeus arborum orientem aestiuum spectantib
siriculos petendos s e feracib & ẽ germine nouelio nisi uecustas arbori
mserantur id emm tobustiores ene debent praeterea ut pruegnantes za
est germinatione tirigentes & qui parere illo sperauerint anno bimi

Expanded text:
varie quoque et non isdem in partibus subest omnibus sucus. vitibus ficisque mevarie quoque et non isdem in partibus subest omnibus sucus. vitibus ficisque media sicciora et e summa parte conceptus; ideo illinc surculi petuntur. oleis circa media sucus, inde et surculi; cacumina sitiunt. facillime coalescunt quibus eadem corticis natura quaeque pariter florentia eiusdem horae cognationem sucorumque societatem habent. lenta res, quotiens umidis repugnant sicca, mollibus corticum duri. reliqua observatio, ne fissura in nodo fiat—repudiat quippe advenam inhospitalis duritia—, ut in parte nitidissima, ne longior multo tribus digitis, ne obliqua, ne tralucens. Vergilius e cacumine inseri vetat, ceitumque est ab umeris arborum orientem aestivum spectantibus surculos petendos, et e feracibus et e germine novello, nisi vetustae arbori inserantur: ii enim robustiores esse debent. praeterea ut praegnates, hoc est germinatione turgentes et qui parere illo speraverint anno, bimi
Abbreviated transcription (Latin):
erticis genimamꝙ ex alio arbore ineludit & hactenus natura ipsa docu
it. Instionum autem cosus magister alius & pene numerosior adhunc
modum a gricola seduus casam sepis monimento quominus putresteret
sudes himnen subdidit ex hederis. At ilȩ uiuaci morsu appraehense suam
ex alieno fecere intaruitam. apparuitq trmicom esẽ pro terra Austt¬
tor ergo eria aequalite superficies leuigatur falce troncas. atio duplex
postea & prima inter corticem lignumq inserendi ħ imebant enimpti.¬
sti truncum findece mox inforare ausi medio ipsiq in eo meduiae cula¬
mum imprimebant onbm inserentes. Neq enim pluxes capiedat meduala
subtilior: postea ratio uel senes adiiti mortulitati eorim& numero per
media leuiter trunco fulo cuneoq tenui fissutam custrdiente. donee cuspi¬
datim decisus descendat in rimam calamus muita in hoc seruanda pri¬
mum omnium quae patiatur cortus talem arbor & cuius acboris calamus.

Expanded text:
corticiscorticisit, insitionem autem casus, magister alius et paene numerosior, ad hunc modum: agricola sedulus casam saepis munimento cingens, quo minus putrescerent sudes, limen subdidit ex hedera. at illae vivaci morsu adprehensae suam ex aliena fecere vitam, apparuitque truncum esse pro terra. aufertur ergo serra aequaliter superficies, levigatur falce truncus. 102 ratio postea duplex, et prima inter corticem lignumque inserendi. timebant prisci truncum findere, mox inforare ausi medio ipsique in eo medullae calamum imprimebant, unum inserentes, neque enim plures capiebat medulla. subtilior postea ratio vel senos addi, mortalitati eorum et numero, per media trunco leniter fisso cuneoque tenui fissuram custodiente, donec cuspidatim decisus descendat in rimam calamus. 103 Multa in hoc servanda: primum omnium, quae patiatur coitum talem arbor et cuius arboris.
Abbreviated transcription (Latin):
petintur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi todenquo
ne tradint fece smi aut ẽ parietib latere tonso ali nͥsdem modis fosma¬
rinum serunt ꝙ ramo quoniam nentro semen ł hododendrum propagi¬
ue & semine¬
EMIN quos inserere natiura docuit raptim auium fame deuorato soldo¬
q & aliii tepore madido com fecundo fimi meditamimne abiecto in mollib
aiboumm leticis & uenti saepe transato in aliquas orticim rimas. Vnde
uidimus serasum in salice. platanum in lauro: laurum in seraso &
bactas simul discolores łradint & monedulam ondentem semnna in
thesauros aueruaꝵ eiusdem rei praebere causas hinc nata mocculatio
sutoriae simili fistiulae aꝑiendi in aebore oculum cortice exciso semeus
nicludendi eaidem fistiua sublatum ex alia in ficis hoc & malis. haec fuit
maleitatio antiquai diglina quaent seinu i nodo geriune si pes

Expanded text:
petuntur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi — eodem quo petuntur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi — eodem quo ne; tradunt faece vini aut e parietibus latere tuso mire ali. iisdem modis rosmarinum seritur et ramo, quoniam neutri semen, rhododendrum propagine et seminequoque inserere natura docuit raptim avium fame devorato solidoque et alvi tepore madido cum fecundo fimi medicamine abiecto in mollibus arborum lecticis et ventis saepe translato in aliquas corticum rimas, unde vidimus cerasum in salice, platanum in lauru, laurum in ceraso et bacas simul discolores. tradunt et monedulam condentem semina in thensauros cavernarum eiusdem rei praebere causas. Hinc nata inoculatio sutoriae simili fistula ape-100 riendi in arbore oculum cortice exciso semenque includendi eadem fistula sublatum ex alia. in ficis et malis haec fuit inoculatio antiqua. Vergiliana quaerit sinum in nodo germine expulsi
Abbreviated transcription (Latin):
in terram capita iterinnq nastintur te sese repleturi ommia i resistat
cuituta prorsus ut uideci possins homines tecrae causa geniti Ita pesima
atq exetranda tes propaginem tamen docuit acquira radicem eadem auts
natura est hederis sato propagaii practer uitem tridit ficm oleam prinica malo¬
tum genera onnua lauros prdnum myitos nuces auellanas & praenest mas pla
tanum & riopagationum duo genera ramo ab arbore depraessb in scrobem
quattuor pedum quogue ⁊ s post biemnium amputato flexu plantaꝙ trans¬
lata post trimatum. quas si longius ferre libeat in quallus statim aut ua:¬
sis fictilib defodere propagines aptis imum ut in his trinsferatur. Alteru
genus luxurio suis in ipsa arbore radices ollicitando traietis per uasa ficti:¬
ua uel quallos ramius tecraq crrcimpactis atq hoc blandimento impetratis
radicib inter poma ipsa & sacuminum summna serum sacrimina hoc mado

Expanded text:
in terram capita iterumque nascuntur ex sese repleturi omnia, ni resistat in terram capita iterumque nascuntur ex sese repleturi omnia, ni resistat cultura, prorsus ut possint videri homines terrae causa geniti. ita pessima atque execranda res propaginem tamen docuit ac viviradicem. eadem autem natura et hederis. Cato propagari praeter vitem tradit ficum, oleam, punicam, malorum genera omnia, laurus , pruna, myrtum, nuces abellan Propaginum duo genera: ramo ab arbore depresso in scrobem IIII pedum quoquo et post biennium amputato flexu plantaque translata post trimatum, quas si longius ferre libeat, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines aptissimum, ut in his transferantur. 98 alterum genus luxuriosius, in ipsa arbore radices sollicitando traiectis per vasa fictilia vel qualos ramis terraque circumfartis, atque hoc blandimento inpetratis radicibus inter poma ipsa et cacumina — in summa etenim cacumina hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
affrica uero fides apud anctore/ erit milliarias uocari muitas i pondece
olei: quod ferant annuo prouentu ideo lxxu pedes mago interuallo de¬
quidem ubernias mees incet oleis imetie. Illam inscitiam pudendam
esse somueniq aduitas interiictaori plus uisto ꝵim senesta praecipitare
aut ut plerumq ipsis qui posuere bargnentib imperitiam suam tocasex¬
cidere. Nibil est foedius agrieolis qͣ astae rei potentia multo iam ut prȩ¬
st& laxitate delinquere.
Uaedam autem natura taride crescunt q in primis semine tantum na-¬
stentia & longo aeuo durantia atq sito octidine uelotia sunt ut ficus puri-¬
ca prdmus malus myitus pr̃nis salix & tamen antecedunt diuitis ͥ
menq profect onnuia ueco celecins adolescunt stolonib ablatis imamq
in stripem redactis alimentis. fadem natura & propagines docuit Rudi
namq curuati gracilitate & simul proceritate nimia defigunt rursus

Expanded text:
Africa vero — fides penes auctores erit — miliarias vocari multas narrant a pondere Africa vero — fides penes auctores erit — miliarias vocari multas narrant a pondere olei, quod ferant annuo proventu. ideo LXXV pedes Mago intervallo dequidem uberrimas messes inter oleas metit. illam inscientiam pudendam esse conveniet adultas interlucare iusto plus et in senectam praecipitare aut, ut plerumque ipsis, qui posuere, coarguentibus imperitiam suam, totas excidere. nihil est foedius agricolis quam gestae rei poenitentia, multo iam ut praestet laxitate delinquere.uaedam autem natura tarde crescunt, et in primis semine tantum nascentia et longo aevo durantia. at quae cito occidunt, velocia sunt, ut ficus, punica, prunus, malus, pirus, myrtus, salix, et tamen antecedunt divitiis. in menque perfert. omnia vero celerius adolescunt stolonibus ablatis unamque in stirpem redactis alimentis. xxi 96 Eadem natura et pnamque curvati gracilitate et simul proceritate nimia defigunt rursus
Abbreviated transcription (Latin):
alia lietius operiente thoros. populo nulia ludientib folis pmngui abno sed
pascens sata. Vitis fioi fuficit. mobili folio iactatuurq. crebro solem umbra
temperans eodem graui protegens in ymbre. omnium fere lenis iora
nouerea est iuglandum quidem pinotimq & piceatum & abietis. quaetimo
attigere non dubie uenenum est Stilitidi brenis difinicio est omnium quȩ
protectu frondis ita defenduntur ut peripsas non defiuant ymbresstũ¬
la seua est. frgo plirimum intererit hac in quaestione tarra inqͣ serun¬
tur in quantum arbores quasq aiat iam per se solies minora quaerunt in¬
teruala uentosis locis crebuores seri onducit. olea tonnen maxnno inter¬
uallo de qua atonis italita sententia est in .xxU. pedib plurimum .xxx.
seri. Sed hoc uariatur locorum natura. non alio maior in bȩtica arbor: I

Expanded text:
alia laetius operienti toros. populo nulla ludentibus foliis, pinguis alno, sed alia laetius operienti toros. populo nulla ludentibus foliis, pinguis alno, sed pascens sata. 91 vitis sibi sufficit, mobili folio iactatuque crebro solem umbra temperans, eodem gravi protegens in imbre. omnium fere levis umbra, noverca est. iuglandum quidem pinorumque et picearum et abietis quaecumque attingere non dubie venenum. xix 92 Stilicidii brevis definitio est: omnium, quae proiectu frondis ita defenduntur, ut per ipsas non defluant imbres, stilla saeva est. ergo plurimum intererit hac in quaestione, terra, in qua seremus, in quantum arbores quasque alat. iam per se colles minora quaerunt intervalla. 93 ventosis locis crebriores seri conducit, oleam tamen maximo intervallo, de qua Catonis Italica sententia est in XXV pedibus, plurimum XXX seri. sed hoc variatur locorum natura. non alia maior in Baetica arbor, in
Abbreviated transcription (Latin):
I uius rs parsese ad interuala pestinens Quidam punitas & mertes ꝗ
lauros densiores seri iuserine in pedib tamen nouenis Malos impluis
paulo uel magis etiam pyios magiss amigdalas s ficos. quoniam opti¬
me diuidicabit interuala ramotum amplitudiis ratio locorimq &e
eedem enormes serasis lauris ¶Iam quaedam umbrarum proprietas
suglandium grauis & noxia etiam capiti hinmano ommnibq iuxtor satis
Necat gramina & pinus. sed uentis utraq tesissit quoniam& protecta u¬
nearum ratione egent stillicidia pinus quectus ilicis pondero susima. su
praesi umbra mimima g in se onuoluta ftar ficorum leuis qͥuisstie¬
sa. ideoq inter uineas seri non uotantur. Ulmorimi leuis etiam nuitro¬
ens quattunq opacat Aitico hoc quoq uidetur e grauistimis. Nec dubito
si emittantur in ramos constricta quidem mollius noxiam esse non ar¬
bitror. Incunda & platani q̃ qꝰ crassa litet gramini credere non soli haud

Expanded text:
uius loci pars est ad intervalla pertinens: quidam punicas et myrtos et lauros densiores seri iusserunt , in pedibus tamen novenis, malos amplius paulo, vel magis etiam piros magisque amygdalas et ficos. Quam- quam optime diiudicabit ramorum amplitudinis ratio locorumque ; et ; eaedem enormes cerasis, lauris. Iam quaedam umbrarum proprietas: iuglandum gravis necat gramina et pinus, sed ventis utraque resistit, quoniam et protecta vinearum ratione egent. stilicidia pinus, quercus, ilicis ponderosissima, nupressi, umbra minima et in se convoluta. ficorum levis, quamvis sparsa, ideoque inter vineas seri non vetentur. 90 ulmorum lenis, etiam nutriens, quacumque opacat. Attico haec quoque videtur e gravissimis, nec dubito, si emittantur in ramos; constrictae quidem illius noxiam esse non arbitror. iucunda et platani, quamquam crassa. licet gramini credere non sub
Abbreviated transcription (Latin):
emittit. Durat .xxx. annuis densior iusto modo strangulat solum. so.¬
iumbinam galliae suo nomine egleto palam appellant edebis excita¬
tus tur lapidum modo. sole & gelatione ita soluitur ata temusi¬
mas bracdeas faciat. Htaee ex equo fertilii harenacea utintur st alia nõ
sit in uligmnofis uero & si alia sit ubi hos gentium solos nouimusqui
fertilisimum agrum solentes quaecimq terra infra pedes tres ehos¬
sa & pedali crassituoine intecta laecificent: sed ea non diutius annis
x. prodest hedui & prictones calce ubercimos fecere agros quae sa¬
ne & oleis & uitib utilissima reperitur. Omnis autem marga ara¬
tro nucienda est ut medicamentum repertatue gefini desyderat ali¬
quantuiumq primo plus asperde & quae in heibas non etfunclitur. Alio¬
quin nouitate quaecimq fuerit solum laedꝵ nec sic quidem primo
anno fertilis. interest & quali solo quueratur. Sicea erim humido

Expanded text:
emittit. durat XXX annis. densior iusto Signini modo strangulat solum. colemittit. durat XXX annis. densior iusto Signini modo strangulat solum. columbinam Galliae suo nomine eglecopalam appellant. glaebis excitatur lapidum modo, sole et gelatione ita solvitur, ut tenuissimas bratteas faciat. haec ex aequo fertilis. 47 harenacea utuntur, si alia non sit; in uliginosis vero, et si alia sit. Ubios gentium solos novimus, qui fertilissimum agrum colentes quacumque terra infra pedes tres effossa et pedali crassitudine iniecta laetificent. sed ea non diutius annis X prodest. Aedui et Pictones calce uberrimos fecere agros, quae sane et oleis vitibusque utilissima reperitur. 48 omnis autem marga arato inicienda est. ut medicamentum rapiatur, et fimi desiderat quantulumcumque, primo plus aspera et quae in herbas non effunditur; alioquin novitate quaecumque fuerit solum laedet, ne sic quidem primo anno fertilis. interest et quali solo quaeratur. sicca enim umido
Abbreviated transcription (Latin):
misq annis stipula difidenter difficuite tȩditur proptet lapides
impendio tamen mimina lerutate dimidio minoris ꝙͣ caeterat in.¬
uehitur inspargitur rara sale ea misceri putant. Utrumq hoc ge¬
nus seme miectum in .l. annis ualꝙ & frugu & pabuli ubertate.¬
D UAe pingues ese sentrumtur ex his praccipua alba plura eius gene¬
ros mordacisimum quod supra diximus. Alterum genus albae cre¬
tae argentariaes petitur ex aito in sentenos pedes actis plerimꝙ pu.¬
teis ore angustatis & intus ut in metalis spaciance uena. hac maxi¬
me butannia utitur. durrat annis lexx. neq est exemplum ulli¬
ui cuius in uita hanc eidem miecerit. Tertium genus candidȩ gli¬
somargam uocant. Fit autem reca fullonia mixta pingui terra
pabuli q̃ frugum fertilior ita ut messe fublata ante sementem ade¬
ram laccisimum secetur. Dum in fruge est nullum aliud gramen

Expanded text:
misque annis stipula difficulter caeditur propter lapides; misque annis stipula difficulter caeditur propter lapides; inpendio tamen minima levitate dimidio minoris, quam ceterae, invehitur. inspergitur rara; sale eam misceri putant. utrumque hoc genus semel iniectum in L annos valet et frugum et pabuli ubertate.Quae pingues esse sentiuntur, ex his praecipua alba. plura eius genera: mordacissimum quod supra diximus. alterum genus albae creta argentaria est. petitur ex alto, in centenos pedes actis plerumque puteis, ore angusto, intus, ut in metallis, spatiante vena. hac maxime Britannia utitur. durat annis LXXX, neque est exemplum ullius, qui bis in vita hanc eidem iniecerit. 46 tertium genus candidae glisomargam vocant. est autem creta fullonia mixta pingui terra, pabuli quam frugum fertilior, ita ut messe sublata ante sementem alteram laetissimum secetur. dum fruges, nullum aliud gramen
Abbreviated transcription (Latin):
VA est ratio quam Britannia & galliae ñiuenere alendi eam ipsam
genuiss quod uocant margam spissor ubertas in ea intelligitur. t qui¬
dam terrae adipes ac uelut gianchia in sorporib ibi densante se pingui¬
tudinis nucleo¬
ON omiseie ꝙ haec graeti. Quid enim intentatum illis leucargilon
uocant sandidam aegilam. qua in megarico agro ntuntur. sed tantum¬
in humida frigidaq terra. Illas galias britamuasq locuplestantem cu
cura dici sonuenit. Duo genera fuerant nupei exercitari cõepta pro¬
ficientib ingeniis. Est emĩm allia rosea solmbina argillacea tophacea
harenacea. Natura duplex aspera aut piniguis. Reperimenta utrius q
lulum fruges alit tophacea. Alba quae si inter frondes reparta est
ad infinitum fertilis. Uerum aspera tracta s fi nimia mietta estecurit¬
iuit solum. proxima est ruffa quae uocatur cannumarga intermixto
lapide terrat minuto Porenose lapie contunditar in qpid sampo. pri¬

Expanded text:
est ratio, quam Britanniae et Galliae invenere, alendi eam ipsa, est ratio, quam Britanniae et Galliae invenere, alendi eam ipsa, genusque, quod vocant margam. spissior ubertas in ea intellegitur et quidam terrae adipes ac velut glandia in corporibus, ibi densante se pinguitudinis nuclomisere et hoc Graeci—quid enim intemptatum illis?—leucargillon vocant candidam argillam, qua in Megarico agro in umida frigidaque terra. 43 illam Gallias Britanniasque locupletantem cum cura dici convenit. Duo genera fuerant, plura nuper exerceri coepta proficientibus ingeniis. est enim alba, rufa, columbina, argillacea, tofacea, harenacea. natura duplex, aspera aut pinguis; experimenta utriusque44 fruges alit tofacea albaque, si inter fontes reperta est, ad infinitum fertilis, verum aspera tractatu; si nimia iniecta est, exurit solum. proxima est rufa, quae vocatur acaunumarga, intermixto lapide terrae minutae, harenosae. lapis contunditur in ipso campo, pri
Abbreviated transcription (Latin):
tasq neminem falit: ac de terra odor optime uidicabit. Talis fere
est in noualib cela uetere siluia. quae consenfu lauddatur & in frugib
quidem fecundis eadem teria utilior intellipitur. quonẽs intermis
sa cultura quieuit quod inuenit non fit. Eoq dilgentius est eligenda
ne uera existat opinio eorum qui iam Italiae tetram existimauere
laxam. Opecis quidem facultas in aliis generib constat & caelo nec
potest arari post mbres. Aligna ubertatis uicio lentescens. ontra in
birantio affricae illum contena e quinquagena fruge fertilem campr̃
nullis cum siccus est arabuem tauris post imbres ulli asello & a parte
altera uingi anum Nomerem trahentem uidimus scindiq terram¬
Terram emim terra emendari ut aliqui praecipiunt fupec tenuem pi-¬
gni iniecta aut gracili bibulaq super humidam ac praepinguem de¬
mentias opera est. Iuid potese sperare qui tale olit.¬

Expanded text:
tusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. talis fere tusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. talis fere est in novalibus caesa vetere silva, quae consensu laudatur. et in frugibus quidem ferendis eadem terra utilior intellegitur, quotiens isa cultura quievit, quod in vineis non fit, eoque est diligentius eligenda, ne vera existat opinio eorum, qui iam Italiae terram existimavere lassam. 41 operis quidem facilitas in aliis generibus constat et caelo, nec potest arari post imbres aliqua, ubertatis vitio lentescens. contra in Byzacio Africae illum centena quinquagena fruge fertilem campum nullis, cum siccum est, arabilem tauris, post imbres vili asello et a parte altera iugi manu vomerem trahente vidimus scindi. terram enim terra emendandi, ut aliqui praecipiunt, super tenuem pingui iniecta aut gracili bibulaque super umidam ac praepinguem, dementis operae est. quid potest sperare qui colit
Abbreviated transcription (Latin):
eo uocabulo iuenietar. Illa temperatas ubertatis. Illa mol¬
lis faciusq culturae: nec madida nec ficiens iua post uomere
nitescens qualem fons ingeniorum homerus in armis ab eoce¬
latam dixit. addidits uirratulum increscentis q̃uis fierꝙ in
auro ila. quam retentem exquitaunt improbae aite uomeran¬
omitante soruiq aratoris uestigia ipsa rodentes. Rededatur hoec in
loco luxuriat quoq sentencia. & aliqua in propositum certe sicero
Iram quamo rocum sapiunt. hoc enim maluit dixisse ꝙͣ redolent:
Ita est profecto. Ila enim erit optima quae unguenta sapi&. qued
si admonendi fumus qualis terrae odor ille qui quaeritur. entingie
saepe etiam quiescente ea sub occasu solis in quo loco aricus caelestes
deietere capita sua. & cum a siccitate continua inmatiduit imbre¬
E tunc emictit illum suum halitum diuinum ex sole concęptum: cui cõ¬
parari suauitas nulia posit Is esse odor in ommota debebit reper¬

Expanded text:
eo vocabulo invenietur. 37 illa temperatae ubertatis, illa moleo vocabulo invenietur. 37 illa temperatae ubertatis, illa mollis facilisque culturae, nec madida nec sitiens. illa post vomerem nitescens, qualem fons ingeniorum Homerus in armis a deo caelatam dixit addiditque miraculum nigrescentis, quamvis fieret ex auro. illa quam recentem exquirunt inprobae alites vomeromitantes corvique aratoris vestigia ipsa rodentes. reddatur hoc in loco luxuriae quoque sententia et aliqua in propositum certe. 38 Cquem quae crocum sapiunt. hoc enim maluit dixisse quam redolent. ita est profecto, illa erit optima quae unguenta sapiet. 39 quod si admonendi sumus, quales sit terrae odor ille qui quaeritur, contingit saepe etiam quiescente ea sub occasum solis, in quo loco arcus caelestes deiecere capita sua, et cum a siccitate continua immaduit imbre. tunc emittit illum suum halitum divinum ex sole conceptum, cui conparari suavitas nulla possit. is esse e commota debebit reper