comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manib eos ligent. ꝑmanus. bonas oꝑationes intelligere solemꝰ.
ligatas gerit. qͥ bonum opꝰ qd̾ ante ocłos habere ꝯsueuerat: obluuõi
tradit. Hoc enim demetriꝰ agere ñ cessat. quin peccatoꝵ fumbus
ligatum uidã .i. aliquem peccata sua ꝯfitentẽ. a bonis oꝑib si pos¬
sit exꝑtem reddat. Uenit inchanor ad sc̃issimum tentplũ in ierłm.
non ut ꝯseruet sed ut destruat pacem: & a sacerdotib uirum sibi
tradi p̃cepit. ut eoꝵ ad quos ꝯfessio ꝑtinet: ꝯfessionis uires eneruare possit.
Manum ꝯtra templũ extendit. irattis. qͥa suꝑbus ea que st̃ ueligioni ꝯtͣria:
facere ñ omittit. Nisi inqͥt mͥ tradid̾itis unctum uidã. istud dei fanuum
in planitiẽ deducam: imimo si uidã traderent nichanori. ñ reman̾et
lapis suꝑ lapidẽ in ꝯstructione templi. Templi inqͥt dñi qd̾ estis uos.

Expanded text:
manibus eos ligent. Per manus bonas operationes intelligere solemus. manibus eos ligent. Per manus bonas operationes intelligere solemus. igitur manus ligatas gerit, qui bonum opus, quod ante oculos habere consueverat, oblivioni tradit. Hoc enim Demetrius agere non cessat, quin peccatorum funibus ligatum Judam, id est aliquem peccata sua confitentem, a bonis operibus, si possit, expertem reddat. Venit Nicanor ad sanctissimum templum in Hierusalem, non ut conservet, sed ut destruat pacem; et a sacerdotibus virum sibi tradi praecipit, ut eorum, ad quos confessio pertinet, confessionis vires enervare possit. Manum contra templum iratus extendit, quia superbus ea quae sunt religioni contraria facere non omittit. Nisi, inquit, tradideritis mihi vinctum Judam, istud Dei fanum in planitiem deducam. Imo si Judam traderent Nicanori, non remaneret lapis super lapidem in constr
Abbreviated transcription (Latin):
inclinat᷑. Nichanor uidã diligit. dũ peccator ea qͦ recolit: de his qͦ male
gesserat diligent̾ attendit. Et ex animo inclinabat᷑ uiro. De his 4. que
prꝰ erecta ceruice se fecisse recolit: humiliato m̃tis u̾tice in ꝯfessione se
postea subst̾nit. Et erasꝑatꝰ rex demetriꝰ. scͥpsit nichanori dicñs. gͣuit
se ferre de amicitie ꝯuientione: iubere tñ ut machabeũ uinctum
citiꝰ mitt̾et antiochiã. Dũ nichanor eũ uda m bonũ pacis inducit᷑. tc̃
demetriꝰ rex exasꝑat᷑. qr dũ peccator ad pacẽ ꝯfessionis redit. diabolus
grauiꝰ insurgit. Iubet ut iudas uinctꝰ antiochiã eitiꝰ mittat᷑. ut ꝑ hoc
absq mora bonũ ꝯfessionis ĩpediat᷑. ligari tudã postulat. ut opꝰ peni-¬
tentie qd̾ ꝯfessionem sequit᷑. debilitare queat. Solent enim qͥ alioᷤ
captos tenent. hoc habere ꝯsuetudinis: ut tͣnsu̾sis post t̃gum

Expanded text:
inclinatus. Nicanor Judam diligit, dum peccator ea quae recolit, de iis quae male inclinatus. Nicanor Judam diligit, dum peccator ea quae recolit, de iis quae male gesserat diligenter attendit. Et ex animo inclinabatur viro. De iis enim, quae prius erecta cervice se fecisse recolit, humiliato mentis vertice, in confessione se postea substernit. Et Exasperatus rex Demetrius scripsit Nicanori dicens graviter se ferre de amicitiae conventione, jubere tamen ut Machabaeum vinctum citius mitteret Antiochiam. Dum Nicanor cum Juda in bonum pacis inducitur, tunc Demetrius rex exasperatur; quia, dum peccator ad pacem confessionis redit, diabolus graviter insurgit. Jubet ut Judas vinctus Antiochiam citius mittatur, ut per hoc absque mora bonum confessionis impediatur. Ligari Judam postulat, ut opus poenitentiae, quod confessionem sequitur, debilitare queat. Solent enim qui alios captos tenent, hoc habere consuetudinis, ut transversis post tergum
Abbreviated transcription (Latin):
ad luicẽ ꝯfessionis peccator inuitat᷑. Q̾ tunc int̾ se secreto res agit᷑: q̃n aliqͥᷤ
dũ peccator qd̾ male gesserat detegit: & ille cui ꝯfitet᷑ pecc̃m. diu̾sos peni-¬
tentie modos ĩponit. Dũ iste se humilit̾ udicat. ⁊ ille ne desꝑ ͣt ꝯfortat:
dũ alt̾ malis que gessit reñtiat. alt̾ uͦ bonis qͥ fac̃e debeat penitentem
iusornat. Morabat᷑ aut̃ nichanor ierosolimis ⁊ nicħ iniq agebat. gre¬
gesq tbarũ que ꝯgregate fuerant dimisit. In ierosolimis nichanor ma¬
net. q̃n pꝰt penitentiã pacẽ peccator tenet. & nicħ iniq agit. q ab his
qͣ male facẽ ꝯsueu̾at. in pace qͥescit: gregesq tͥbarũ qͥ ꝯgregate fuerañ
dimittit. qr de p̃teritis t᷑bari neqͥt: s ea que pꝰ egre tulerat. pꝰt ꝯfessionẽ
eqͣmiit̃ portat. Habebat aut̃ uidã semꝑ karũ. & ex animo erat uiro

Expanded text:
ad lucem confessionis peccator invitatur. Et tunc sad lucem confessionis peccator invitatur. Et tunc sdum peccator quod male gesserat detegit, et ille, cui confitetur, diversos poenitentiae modos imponit; dum iste se humiliter judicat, et ille ne desperet confortat; dum alter malis, quae gessit, renuntiat, alter vero bonis, quae facere debeat, poenitentem informat. Morabatur autem Nicanor Hierosolymis, et nihil inique agebat, gregesque turbarum, quae congregata fuerant, dimisit. In Hierosolymis Nicanor manet, quando post poenitentiam pacem peccator tenet, et nihil inique agit, quia ab iis, quae malefacere consueverat, in pace quiescit. Gregesque turbarum, quae congregatae fuerant, dimittit, quia de praeteritis turbari nequit; sed ea, quae prius aegre tulerat post confessionem aequanimiter portat. Habebat autem Judam semper charum, et ex animo erat viro
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbie sp̃c. huiꝰcemodi urib ñ resistit. Hec N. sunt: que carni ⁊ sanguini
contͣdicunt. Quã ob rem nichanor tres ñtios misit: qͥ dextͣs darent ⁊ acciꝑeñ.
Tresñtios mittit. qͦtiens peccator in aliquo bono cogitationis. locutionis. ⁊ oꝑa¬
tionis. ꝯfessioni ꝯsentit. Dextͣs dant ⁊ accipiunt: quando inuticẽ bonis oꝑib
se osentire ꝓmittunt. Et cũ de his diu ꝯsiliũ ageret᷑. ⁊ ipse dux ad młtitu¬
dinẽ retulisset: omniũ fuit una sententia. amicitiis anmiere. Dui ꝯsiliũ
agit᷑: ut iude nichanor reconciliet᷑. Hoc .N. uix aut ñ quã euenit. ut suꝑbus
confessioni humilit̾ sociari possit. S cũ res ad hoc pducit᷑. ut amicitiis annuat᷑:
tunc diẽ ꝯstituer̃t. qi secreto int̾ se agerent. Int̾ iudã ⁊ nichanorẽ dies ꝯsti¬
tuit᷑. q̃n ciuiꝰlibet animꝰ ꝯfitendi pecc̃a desid̾io inflãmat᷑. dies ꝯstituit᷑. dũ

Expanded text:
spiritus hujusmodi viribus non resistit. Haec enim sunt, quae carni et sanguini contradicunt. Quamobrem Nicanor tres nuntios misit, qui dextras darent et acciperent. Tres nuntios mittit, quoties peccator in aliquo bono cogitationis, locutionis et operationis confessioni consentit. Dextras dant et accipiunt, quando invicem bonis operibus se consentire promittunt. Et cum diu de his consilium ageretur, et ipse dux ad multitudinem retulisset, omnium fuit una sententia amicitiis annuere. Diu consilium agitur ut Judae Nicanor reconcilietur. Hoc enim vix aut nunquam evenit, ut superbus confessioni humiliter sociari possit. Sed cum res ad hoc perducitur, ut amicitiis annuatur, tunc diem constituerunt, quo secreto inter se agerent. Inter Judam et Nicanorem dies constituitur, quando cujuslibet animus confitendi peccata desiderio inflammatur; dies constituitur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
cłe doctores. De lignis sethitn uectes funt: qd̾ genꝰ ligni albe sꝑi¬
ne similes ẽẽ dicunt. De lignis gͥ imputbilib uectes fiunt: id÷ de
iuris qͥ corruptioni ñ succumbunt. Auro uectes oꝑit: qͥ uͥtutem
boni oꝑis certiꝰ ꝑ exẽplũ ꝓximis ostendit. Uectes ꝑ cͥcłos indueit.
qͥ qͣtuor eungłioꝵ u̾bis mentẽ attentiꝰ apponit: nec ab eis unꝗͣ¬
nit᷑. s in lege dñi die ac nocte meditat᷑. de uicis ierusalem.
ertur habere p̃dicta ciuitas uicos & plateas: hic sunt in eo¬
cł̃a continentes & coniuigati. Sicut enĩ in mat̾iali uico. duo
sunt ordines domoꝵ: sic in uico eccłe st̃ duo ordines conti

Expanded text:
clesiae doctores. De lignis setim vectes fiunt, quod genus ligni albae spiclesiae doctores. De lignis setim vectes fiunt, quod genus ligni albae spinae simile esse dicunt. De lignis igitur imputribilibus vectes fiunt, id est, de viris qui corruptioni non succumbunt. Auro vectes operit, qui virtutem boni operis certius per exemplum proximis ostendit. Vectes per circulos inducit, qui quatuor Evangeliorum verbis mentem attentius apponit. Nec ab eis unis Hierusalem Fertur habere praedicta civitas vicos et plateas. Vici sunt in Ecclesia continentes et conjugati. Sicut enim in materiali vico duo sunt ordines domorum, sic in vico Ecclesiae sunt duo ordines, vi
Abbreviated transcription (Latin):
uacillent. Nectes ꝑdidit & contͥuit: qñ uͥtutes uiciis. sublato ro¬
bore m̃tis. diuina ꝑmissione subiecit. S & de uectib alibi dicit᷑.
ia contͥuit portas ereas: & uectes ferreos confregit:
siodorus suꝑ ps alteriũ. Porte inqͥt eree: sunt hominũ consue¬
tudines uiciose. Dectes uͦ ferreos: sp̃c immundos non ĩꝑbe ui¬
dem᷑ acciꝑe. Hec enĩ duo metalla. ꝓ fortitudine delictorum ii¬
dent᷑ adhibita. s ista uirib hoĩum desꝑata. uirtꝰ diuina confre-¬
git: quando piclitantes aduentꝰ sui lumine miserata respexit.
Nectes etiã in diuina scͥpt᷑a possunt acctpi: qͥb arca ꝑ heremũ a filiiꝰ
isrł solebat deportari. facies in qͥt uectes de lignis sethim. & oꝑͥes au¬
ro. inducesq ꝑ circłos qͥ st̃ in lat̾ib arce. ut portent᷑ in eis qͥ semꝑ
erunt in cͥculis: & nunquã extͣhent᷑ ab eis. Arca ẽ. eccła: uectes ec¬

Expanded text:
vacillent. Vectes perdidit et contrivit, quando virtutes vitiis sublato rovacillent. Vectes perdidit et contrivit, quando virtutes vitiis sublato robore mentis divina permissione subjecit. Sed et de vectibus alibi dicitur: Quia contrivit portas aereas, et vectesrus super psalterium. « Portae, inquit, aereae, sunt hominum consuetudines vitiosae. Vectes vero ferreos, spiritus immundos non improbe videmur accipere. » Haec enim duo metalla pro fortitudine delictorum videntur adhibita. Sed ista viribus hominum desperata, virtus divina confregit, quando periclitantes adventus sui lumine miserata respexit. n divina Scriptura possunt accipi, quibus arca per eremum a filiis Israel solebat deportari. Facies, inquit, vectes de lignis setim, et operies auro, inducesque per circulos, qui sunt in lateribus arcae, ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis, nec unquam abstrahentur ab eis . Arca, est Ecclesia: vectes, Ec
Abbreviated transcription (Latin):
stricte seruant᷑: aliquotiens ꝑ dispensationẽ tẽꝑata laxantur.
Nota etiã qd̃ sere portis inherent: porte uͦ cͥca uectes mobilita¬
tem tenent. Sic auctoritateᷤᷤ scoꝵ patrũ immobiles ẽẽ debent:
etiã ꝑ uectes portarum intelligere consilia iudeoꝵ: de qͥb ꝑ ꝓꝑħam
consilia eoꝵ ad effectũ uenire non ꝑ misit. Erat eoꝵ consiliũ: ut
occid̾ent xp̃m. Consiliũ eoꝵ ꝑdidit & contͥuit: qr qd̾ fac̾e cogitaue¬
rant. ad nichilũ redegit. ad nichilũ redegit: qr xp̃c a mortuis sur-¬
rexit. Consiliũ eoꝵ ꝑdidit: dũ eos a t̾ra sua ꝓcul eiecit. Consilium
eoꝵ contͥuit: dũ diuersis gentib subiectos. ꝑ diu̾sas regiones oisꝑ¬
sit. Moralit̾ aut̃ ꝑdidit & contͥuit uectes eiꝰ. Uectes. sunt qͤdã anime
uͥtutes. que portas sustinent: ne sensus corꝑis a sua stabilitate

Expanded text:
stricte servantur, aliquando per dispensationem temperate laxantur. stricte servantur, aliquando per dispensationem temperate laxantur. Nota etiam, quod serae portis semper inhaerent; portae vero circa vectes mobilitatem tenent. Sic auctoritates sanctorum Patrum immobiles esse debent; etiam per vectes portarum intelligere consilia Judaeorum, de quibus perconsilia eorum ad effectum venire non permisit. Erat eorum consilium, ut occiderent Christum. Consilium eorum perdidit et contrivit, quia quod facere cogitaverant, ad nihilum redegit. Ad nihilum redegit, quia Christus a morte resurrexit. Consilium eorum perdidit, cum eos a terra procul ejecit. Consilium eorum contrivit, dum diversis gentibus subjectos per diversas regiones dispersit. Moraliter. Et contrivit vectes ejus. Vectes sunt quaedam animae virtutes, quae portas sustinent, ne sensus corporis a sua stabilitate
Abbreviated transcription (Latin):
discretionis intrare ꝑmittat. Sed qͣnq sere inueniunt᷑ obserate.
ut si dilectꝰ aduenerit: neqͣqͣm intrare possit. Et si ratio que clauẽ gerat
accedat: intͣre ñ ualeat. Hoc aut̃ fit: qͦtiens anmꝰ modũ discretiõis
excedit. S tandu ratio foris expectat: donec si fieri possit. pessulũ tẽptã¬
do retͣhat. Glauẽ discretionis apponit. mouendo u̾tit: nec tam̃ ani¬
mũ conu̾̃tit. Cum aut̃ intͣre non ualeat qͥ clauẽ portat. necesse ẽ. ut
pessulũ obstinationis. disoipline seouris frangat. ut qd̃ monitionib
fieri ñ poterat: uirib discipline pꝰtmodũ fiat. Contingit etiã q̃no.
ut qͥ clauẽ portare debuit: clauẽ ꝑd̾e sepiꝰ consueuit. Oportet gͥ
ut his qͥ clauẽ discretionis sepiꝰ amitunt. q citrã sui gerere nes¬
ciunt. aliqͥs discretꝰ ꝓuideat: qͥ de secretis eoꝵ cũ tẽpꝰ aduenerit
discrete. Uectes portarũ: statuta eoꝵ. Nectes sunt: qr
portas uehunt. In uectib porte pendent. nec sic tamen

Expanded text:
discretionis intrare permittat. Sed quandoque serae inveniuntur obseratae, ut si dilectus advenerit nequaquam intrare possit, et si ratio quae clavem gerit accedat, intrare non valeat, Hoc autem fit, quoties animus discretionis modum excedit. Sed tandiu ratio foris exspectat, donec, si fieri possit, pessulum tentando retrahat. Clavem discretionis apponit, monendo vertit, nec tamen animum convertit. Cum autem intrare non valet, qui clavem portat, necesse est ut pessulum obstinationis, disciplinae securis frangat; ut quod monitionibus fieri non poterat, viribus disciplinae post modum fiat. Contingit etiam quandoque, ut qui clavem portare debuit, clavem perdere saepius consueverit. Oportet igitur ut iis, qui clavem discretionis saepius amittunt quia curam sui gerere nesciunt aliquis discretus provideat, qui de secretis eorum, cum tempus advenerit,discretae. Vectes portarum, statuta eorum. Vectes sunt, quia portas vehunt. In vect
Abbreviated transcription (Latin):
sat. Scuta uͦ aurea: sunt sacre scͥptur e u̾ba. Scuta st̃: q uere fidi
firmitatẽ defendunt. aurea sunt: qr ex pͣitate ꝓcedunt. Que scu¬
ta inqͥt salomon fec̾at: q qͥet᷑ animꝰ contͣ hereticos in pace u̾ba de¬
fensionis parat. ꝓ qͥb rex roboam scuta erea fecit. Sc̃uta erea. st̃
scłaria u̾ba. Scuta sunt: q multotiens u̾itati resistunt. fi̾unt ex
ere: id:̃ ex sonora mat̾ia scłaris eloquentie. Es enĩ quando tangitur.
ꝓcul audit᷑. qr impetuosus animꝰ cũ manu rep̃hensionis tatigitur:
ad lites & uirgia ꝓuocat᷑. Aurũ uͦ dũ tangit᷑. non clamosa sonorita¬
te stridet. s etiã fortit̾ ꝑcussũ silet: similit̾ animꝰ pacificꝰ etiã conui¬
cio tactus. conuiciũ patit᷑ tacitꝰ. Et uniu̾sa in qͥt diripuit. Unu̾̃sa
sesac rex egipti diripuit. ꝙ uoluptas carnis. qͥcqͥd alii cong̃gant:
mu¬

Expanded text:
sat; scuta vero aurea sunt sacrae Scripturae verba. Scuta sunt, quia verae fidei sat; scuta vero aurea sunt sacrae Scripturae verba. Scuta sunt, quia verae fidei firmitatem defendunt; aurea, quia ex puritate procedunt. Quae scuta, inquit, Salomon fecerat, quia quietus animus contra haereticos in pace verba defensionis parat. Pro quibus rex Roboam scuta aerea fecit. Scuta aerea, sunt saecularia verba. Scuta sunt, quia multoties veritati resistunt; fiunt ex aere, id est, ex sonora materia saecularis eloquentiae. Aes enim quando tangitur, procul auditur, quia impetuosus animus cum manu reprehensionis tangitur, ad lites et jurgia provocatur. Aurum vero, dum tangitur, non clamosa vocis sonoritate stridet, sed etiam fortiter percussum silet. Similiter animus pacificus etiam convicio tactus, convicium patitur tacitus. Et universa, inquit, diripuit . Universa Sesac rex Aegypti diripit, quia voluptas carnis quidquid alii congregant, mu
Abbreviated transcription (Latin):
uidentiũ om̃ simplicitas recedit. audis qd̾ pꝰt mortẽ salomonis.
roboam regnauit in ierłm: qr impetꝰ iracundie illã que diu pacem
tenuerat.inhabitat m̃tem. In anno qͥnto regni roboam. ascenoit se¬
sac rex egypti in ierłm. & tulit tesauros domꝰ oñi. & thesauros regio
& uniu̾sa diripuit: & scuta aurea que fecerat salomon. ꝓ qͥb fecit
rex roboam seuta erea. Sesac. int̾p̃tatͣ byssus cilicii. Ciliciũ ẽ. uestis
penitentiũ. Hac enĩ ueste se mouunt: qͥ pecc̃a plang̾e nouerunt.
Byssus uͦ ẽ. genꝰ panni subtilitate: & mollitie ualde delicati. Qui 4.
in domib regũ sut mollib uestiunt᷑. & uoluptuosa quer̃t. De cili-¬
cio gͥ hyssũ faciunt: qui asꝑitatẽ uite in uoluptatẽ uertunt. sulit
sauros regios abstulit. qr discretas dispensationes uoluptas dissol-
regnante roboam sesac rex egypti .i. uoluptas scłi: dissipare ñ ces¬

Expanded text:
videntium Deum simplicitas recedit, Audis quod post mortem Salomonis videntium Deum simplicitas recedit, Audis quod post mortem Salomonis Roboam regnavit in Hierusalem, quia impetus iracundiae illam, quae diu pacem tenuerat, inhabitat mentem. In anno quinto regni Roboam ascendit Sesac rex Aegypti in Hierusalem, et tulit thesauros domus Domini, et thesauros regios, et universa diripuit, et scuta aurea quae fecerat Salomon, pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea . Sesac interpretatur byssus cilicii. Cilicium est vestis poenitentium. Hac enim veste se induunt, qui peccata plangere noverunt. Byssus vero est genus panni subtilitate et mollitie delicati. Qui enim in domibus regum sunt, mollibus vestiuntur, et voluptuosa quaerunt . De cilicio igitur byssum faciunt, qui asperitatem vitae in voluptatem vertunt. Tulit Sed et thesauros regios abstulit, quia discretas dispensationes voluptas dissolvit. an congregaverat, regnante Roboam Sesac rex Aegypti, id est voluptas saeculi, dissipare non ces
Abbreviated transcription (Latin):
tur etiã om̃is popłs in sichem: ut constituatt eũ regẽ. Salomon
pacificꝰ. ⁊ oboam latitudo popłi. uł impetꝰ popłi interp̃tatur.
Tunc enĩ salomon .i. pax in animo cuilibet hõĩs morit᷑: dum
in qͣlibet m̃te impetꝰ iracundie. ut regnare debeat radicat᷑. Cong̃gat᷑
etiã omĩs isrł in sichẽ: ut inclinet hum̃um ad laborẽ. Conqueret᷑.
qd̾ ei gͣuissimũ iugum imponat᷑. s roboam usq ad t̾ciũ diem in¬
ducias postulat: ut int̾im de pͣdictis consilium sumat. s̃ ed ĩpetꝰ
ire qͥ ñquam mat᷑o consilio nouit consentire. iuuenile consilium
seqͥtur: ꝙ iuuentutis impet᷑. leuitatẽ ꝑ oĩa comitat᷑. Tercia die
popłs ad roboam rediit. s popło roboam dura respondit. Pater
meus inqͥt cicidit uos flagellis: ego cedã uos scorpionib. Audit
popłs qd̃ antea metuebat. scił ne impetꝰ iracundie usq ad crudelitatẽ
ꝓcedat: & ideo fugiens qd̾ metuit popłs a roboam .i. ab impetu ire

Expanded text:
egem. Salomon pacificus, Roboam latitudo populi, vel impetus populi interpretatur. Tunc enim Salomon, id est, pax in animo cujuslibet hominis moritur, dum in qualibet mente impetus iracundiae, ut regnare debeat, radicatur. Congregatur etiam omnis Israel in Sichem, ut inclinet humerum ad laborem. Conqueritur quod ei gravissimum jugum imponitur. Sed Roboam usque ad tertium diem inducias postulat, ut interim de praedictis consilium sumat. Sed impetus irae, qui nunquam maturo consilio novit consentire, juvenile consilium sequitur, quia juvenilis impetus levitatem per omnia comitatur. Tertia die populus ad Roboam rediit, sed populo Roboam dura respondit. Pater meus, inquit, cecidit vos flagellis, ego caedam vos scorpionibus . Audit populus quod antea metuebat, sed ne impetus iracundiae usque ad crudelitatem procedat, ideo fugiens quod metuit populus ab Roboam, id est, ab impetu irae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ crucis passionẽ. Symon non tm̃ petiꝰ. s etiã cephas ẽ. appellat᷑. sephaᷤᷤ
ut qͥdã uolunt: caput int̃p̃tat᷑. Unde & acephali: sine capite solent ap¬
pellari. Symon uͦ: obediens int̾p̃tat᷑. Sicut .i. m̃bra sribiacent capiti: sic &
p̃latis debent obedire subiecti. Petrus uͦ intp̃tat᷑ agnoscens. Dissolutionẽ
petri cognoscimꝰ: si eiꝰ trinã negationẽ diligentiꝰ attendamꝰ. Si uͦ attendimꝰ
petͥ recordationẽ scire pot̾imꝰ negatiõis agnitionẽ. Recordatꝰ it petiꝰ ũbi¬

Expanded text:
 crucis passionem. Simon, non tantum Petrus, sed etiam Cephas appelatur. Cephas, ut quidam volunt, caput interpretatur. Unde acephali, sine capite solent appellari. Simon vero obediens interpretatur. Sicut enim membra subjacent capiti, sic et praelatis debent obedire subjecti. Petrus vero interpretatur agnoscens. Dissolutionem Petri cognoscimus, si ejus trinam negationem diligentius attendamus. Si vero attendimus Petri recordationem, scire pot
Abbreviated transcription (Latin):
ltimã de xii. abusiõib claustri hñs in manib. ad eã discittiendã pauea dic c̃ca al¬
tͣus accedo. qͥ me solũ int̾ cet̾os in hac parte negligentiorẽ repꝑio. Q licet
ablutis manib. lota facie. albis uestib indit᷑. accedã ad altare: oꝑe ꝑũs. ore pollit¬
misericors.: Accedo seruꝰ ad dñm. ñ timore s amore. ñ deuotiõe s usu. accedo ad
dñm cuiꝰ ꝑctssi seruũ. ad pat᷑m accedo euiꝰ occidi filiũ. ꝑcussi u̾bo. oceidi exẽplo. nec
tñ ꝑtimesco dñm. nec reuereor patrẽ. Manens in tͣba fr̃m. tͣbans aliqͦs. ab aliquo¬

Expanded text:
tri habens in manibus, ad eam discutiendam pauca dicturus accedo, qui me solum inter caeteros in hac parte negligentiorem reperio. Qui licet ablutis manibus, lota facie, albis vestibus indutus accedam ad altare, tamen pmisericors. Accedo servus ad Dominum, non amore, sed timore; non devotione, sed usu. Accedo ad Dominum cujus percussi servum. Ad Patrem accedo, cujus occidi filium; percussi verbo, occidi exemplo: nec tamen pertimesco Dominum, nec revereor Patrem. Manens in turba frat
Abbreviated transcription (Latin):
accedunt ad m̃sã .xͥ. qͥ ñ acced̾ent. nͥ seip̃os aliqͥs recept᷑os sꝑarent. Accessit ad ih̃m
petrꝰ. accessit ⁊ iudas. accessert̃ discipłi. accessert̃ ⁊ milites crucifigñtes. Accedunt
⁊ cotidie ad corpꝰ .x. religiosi. accedt̃ ⁊ ꝑu̾si sac̃dotes. qͥ ea q̃ offerunt᷑ ad m̃sã .xͥ. offer̃t
in m̃sã diaboli. ipsa: alea fati. In illa dm̃ inuocant. in ista ꝑiurant. Nõ emĩ or̃oi
llacant. s lusib exultant. Legẽ dĩ nec discunt. nec sciunt. uacantes ocio. comeᷤ¬
satiõib ⁊ ebrietatib student. t̾renis inhiant. t̾rena sapiunt. assidu in platei.
in eccła rari. tardi ad inuestigandũ culpã pecc̃oris. parati ad inquire nda ueͣ¬
stigia leporis. Helociores ad ꝯgͣgandos canes. ꝗͣ. ad ꝯuocandos paupes. libentiꝰ
porrigunt panẽ cani. ꝗͣ pauꝑi Plures seruiunt eis ad m̃sã. nullus ad missam.
Hamulos aut famulas hr̃e secũ uolunt. s ełicos hr̃e ñ posst᷑. q nolunt. Hi sunt

Expanded text:
 qui non accederent, nisi seipsos aliquid accepturos sperarent. Accessit ad Jesum Petrus, accessit et Judas, accesserunt et milites crucifigentes . Accedunt quotidie ad corpus Christi religiosi, accedunt et perversi sacerdotes, qui ea, quae offeruntur ad mensam Christi, offerunt in mensa diaboli. Ipsa est alea fati, in illa Deum invocant, in ista perjurant, non enim orationi vacant, sed lusibus exsultant, legem Dei nec sciunt, nec discunt, vacantes otio, comessationibus et ebrietatibus student, terrenis inhiant, terrena sapiunt; assidui in plateis, in ecclesia rari, tardi ad investigandam culpam peccatoris, parati ad inquirenda vestigia leporis, velociores ad congregandos canes, quam ad convocandos pauperes; libentius porrigunt panem cani, quam pauperi; plures serviunt eis ad mensam, ad missam nullus; famulas aut famulos habere secum volunt, sed clericos habere non possunt, quia nolunt. Hi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
S inchoauit qͣ debuit. Si enĩ ñ exced̾et regłam subiectiõis. cantaret c̃ aliis angłis
cantic̃ ꝑpetue felicitatis. Descendñs uͦ de celo inchoauit antiphonã suggestiõis inꝑa¬
diso. desꝑatiõis in inferno. differt itaq musica xp̃i. a musica diaboli. Illa enĩ in cipͣ
a uoce sublimiori. ħ au ab humiliori. Audi gͥ ooctorẽ de musica sp̃itali. doctrinam
ne qm̾ musica sp̃ itał incipiat. a uoce humilitatis: In musica siqͥd̾. p̃i sex ft̃ uoces int̾
se ꝯsone ⁊ ꝯcordes. Prima ꝯcordie uox ẽ. humiliatio cordis. Scd̾a. mortificatio carnis. e¬
cia. opassio. Quarta. osolatio. Qnta. oratio. Sexta. deuotio. Nota gͦ ꝯcordiã moꝵ. int̾¬

Expanded text:
igitur inchoavit quam debuit. Si enim non excederet regulam subjectionis cantaret cum aliis angelis igitur inchoavit quam debuit. Si enim non excederet regulam subjectionis cantaret cum aliis angelis canticum perpetuae felicitatis. Descendens vero de coelo inchoavit antiphonam suggestionis in paradiso, desperationis in inferno. Differt itaque musica Christi a musica diaboli: illa enim incipit a voce sublimiori, haec autem ab humiliori. Audi igitur doctorem de musica spirituali doctrinam  musica incipit a voce humilitatis? In musica siquidem Christi sex sunt voces inter se consonae et concordes. Prima concordiae vox est humilitas cordis, secunda mortificatio carnis, tertia compassio, quarta consolatio, quinta oratio, sexta devotio. Nota ergo quomodo in
Abbreviated transcription (Latin):
ascens ⁊ descens musice frangis ⁊ eleuas uocẽ. sic ꝑ asen̾ꝰ ⁊ descñsꝰ uͥtutũ. frangas ⁊ eleuet
tĩtem. frarigas descendñs ad ꝯpassionẽ ꝓximi. eleues ascñdens ad ꝯtẽplationẽ dł̃. Noli can-¬
Tabe t̃ lucifero in celo. seu c̃ pͥmo hoĩe in ꝑadiso. S cantes in tẽplo c̃ xp̃o. eiciens uendñte
& eñtes ex eo. eiciens uendĩtes datã gr̾am. ⁊ em̃tes uanã głam. Eantꝰ diaboli cupiditas.
canttꝰ ꝓmihoĩs uoluptas. sed̾i caritas. In cantii diaboli sc̃ tͦs false uoces. ⁊ in cantui pͥmi
hois tͦs gissone ⁊ discoroes. In cantu ⁊ enĩ diaboli. pͥma uox ÷ elatiõis . iͦ. suggestiõis .iii. deᷤ¬
ꝑatiõis S imlit̾ in cantu pͥmi hõis. pͥma uox ÷ delectatio. ii. ꝯsensꝰ.iii. exẽsatio. Ex his sexuo
cib ostat discordie cantꝰ. Musica diaboli. ab altiori uoce cantati cepit. Inchoauit i in
celo anthiphonã elatiõis. dicñs. Ponã sedẽ meã ad aqͥlonẽ. ⁊ ero simił altissimo. Altꝰ

Expanded text:
scensus musicae frangis et elevas vocem, sic per ascensus et descensus virtutum frangas et eleves mentem. Frangas descendens ad compassionem proximi, eleves ascendens ad contemplationem Dei. Noli cantare cum Lucifero in coelo, seu cum primo homine in paradiso, sed cantes in templo cum Christo, ejiciens vendentes et ementes ex eo , ejiciens vendentes datam gratiam, et ementes vanam gloriam. Cantus diaboli cupiditas, cantus primi hominis voluptas, secundi charitas. In cantu diaboli sunt tres falsae voces, et in cantu primi hominis tres dissonae et discordes. In cantu etenim diaboli prima vox est elationis, secunda suggestionis, tertia desperationis. Similiter et in cantu pricibus constat discordiae cantus. Musica diaboli ab altiori voce cantare coepit; inchoavit enim in coelo antiphonam elationis, dicens: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Altius
Abbreviated transcription (Latin):
gr̾as agens bñdix̃ in tẽplo. bonũ : saluatorẽ puerũ portare in manib. ⁊ fructũ
salutis hr̃e in oꝑibꝰ. Ꝙ enĩ portat puer̾ in manib .i. puritatẽ in oꝑib c̃ orat exau¬
dit᷑ ut in pace dimittat᷑. Cũ offerebant᷑ in tẽplo pueri. offerri solebant in hac pͣifi¬
catiõe agnus. tͣtures. aut colũbe. Ego au qͥd offerã. cũ nullũ istoꝵ hr̃e qͤã : offerã
ne porcũ. de his qͦs tãdu paui: Offerã ne merulã beati bñdicti. qͣ tociens ⁊ tã impor¬
tune mͥ uolitans occurrit: offerã structionẽ. qͣm nutͥui pꝰ ꝯu̾sionẽ: Offerã fortassis
porcũ ĩ mundicie. ꝓ agno ignocentie. merulã uoluptatis. ꝓ iͣture castitatis. strutionẽ
simulatiõis ꝓ colũba simplicitatis. Qd÷ enĩ moralit̾ porcus u̾tens se in uolutabro

Expanded text:
gratias agens benedixit in templo . Bonum est Salvatorem puerum portare in manibus et fructum salutis habere in operibus. Qui enim portat puerum in manibus, id est puritatem in operibus, cum orat exauditur, ut in pace dimittatur. Cum offerebantur in templo pueri, offerri solebant in hac purificatione agnus, turtures et columbae. Ego autem quid offeram, cum nullum istorum habere queam? Offeram ne porcum de his, quos tandiu pavi? Offeram ne merulam beati Benedicti, quae toties et tam importune mihi volitans occurrit? Offeram struthionem, quem nutrivi post conversionem? Offeram fortassis porcum immunditiae pro agno innocentiae, merulam voluptatis pro turture castitatis, struthionem simulationis pro columba simplicitatis. Quid est enim moraliter porcus vertens se in volutabro
Abbreviated transcription (Latin):
potest ẽẽ. ꝗͣ qd̃ ad sacͥficiũ dm̃ci corꝑis acceda̾sñ reu̾entia :⁊ sñ deuotiõe: Possunt ea
q̃ diximꝰ animũ legentis instruere. si caueant᷑ qͦ noxia st̃. si teneant᷑ utilia. tit
plati subditis diligent̃ custodiant. subditi p̃latis benigne obediant. deuoti sint
senes. laboriosi iuuenes. sit honestas in habitu. medio critas in uictu. in claustͦ.
assidui. ad curiã rari. ut ñ sint curiales s claustrales. sint intenti psalmis ñ cau¬
sis. in claustͦ ñ sit rumor s lectio. in capło ñ lites s ꝯfessio. En choro seuera sĩplicitas:
circa altare. reuerentie honestas. Ex his gͥ obseruantie mandatis. pendet sũma totꝰ
Religionis. Explicit liber secundus.

Expanded text:
ficium Dominici corporis accedas sine reverentia ac sine devotione? Possunt ea, quae diximus, animum legentis instruere, si caveantur quae noxia sunt, si teneantur utilia, ut praelati subditos diligenter custodiant, subditi praelatis benigne obediant, devoti sint senes, laboriosi juvenes, sit honestas in habitu, mediocritas in victu, in claustro assidui, ad curiam rari; ut non sint curiales, sed claustrales; sint intenti psalmis, non causis; in claustro non sit rumor, sed lectio; in capitulo non lites, sed confessio; sit in choro severa simplicitas, circa altare reverentiae honestas. Ex his igitur observantiae mandatis pendet summa totius religionis. LIBER TERTIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
ditoꝵ. in capło lites multiplicari. qi uͥ deest seu̾itas discipline: oriunt᷑ uirgia.
crescunt rixe. Locunt᷑ de ext̾iorib negotiis. in domo ꝯfessiõis: addueunt oues
capło. ut uͥ sermo deb habi de animab. habeat᷑ cura de bobꝰ. Com̃¬
mouent᷑ int̾ huiꝰmodi u̾ba sĩpliciores fr̃s. t᷑bant᷑ discreti. hñt tracundi locũ. ꝑu̾¬
si tẽpꝰ loquendi. Conqͣr it᷑ martha. respondet maria: qr ñ ÷ qͥ respondeat ꝓ ea. lbi
enĩ nimia sĩplicitas p̃latoꝵ. ñ seruat pacẽ claustraliũ. uł ñ increpat ministrã¬
tiũ. ibi nec martha ꝯpescit᷑: nec marie silentiũ custodit᷑. Lego questũ marthe.
ne siquid̾e xp̃i. doceri posst̃ p̃lati. Hortatui enĩ marthã. laudat mariã. Illã ne
desistat a bona oꝑatiõe. istã ut ꝑseu̾et in otẽplatiõe. Pulcer ordorecte uiuen¬
ꝑsonis. designari pot̃ forma ꝑfecte religiõis. In martha ministͣntiũ. in maria elau¬

Expanded text:
ulo lites multiplicari, quia ubi deest severitas disciplinae, oriuntur jurgia, crescunt rixae. Loquuntur de exterioribus negotiis in domo confessionis, adducunt oves habeatur cura de bobus. Commoventur inter hujusmodi verba simpliciores fratres, turbantur discreti, habent iracundi locum, perversi tempus loquendi. Conqueritur Martha, respondet Maria, quia non est qui respondeat pro ea. Ubi enim nimia simplicitas praelatorum non servat pacem claustralium, vel non increpat culpas ministrantium, ibi nec Martha compescitur, nec Mariae silentium custoditur. Lego questum Marthae, ne siquidem Christi doceri possunt praelati. Hortatur enim Martham, laudat Mariam. Illam, ne desistat a bona operatione; istam, ut perseveret in contemplatione. Pulcher ordo recte vivenpersonis designari potest forma perfectae religionis. In Martha ministrantium, in Maria clau
Abbreviated transcription (Latin):
habeant i aliuo forsitan dicturi. ut sint illud idẽ cantat᷑i. tanta : leuitas uocs. for¬
sitanor im̃tis. Saituex. &̃ mtassis ett placeant popło: magis ꝙͣ dõ.di sic cantant ñ cantãt¬
he eboro eneoaria sorore moꝵ sus in palatio cũ herodiade: ut placeãt discũbemtib et
berodi t̾imeo cũi. ne sic̃ delectant̃ altitudine uocis: delectent᷑ etiã elatiõe m̃tis hemo
osis aurẽ suãi Uoce mea inqͥt. d. ad dũm clamaui. ⁊ exaudiuit me de monte sc̃õ sto.
Easte gͥ graalle humilitatis. ut in monte sc̃o audiri merearis. Si sic cantas ut ab alis

Expanded text:
habeant, et aliud forsitan iterum dicturi, si sint illud idem iterum cantaturi. Tanta est levitas vocis, forsitan et mentis. Cantant forsitan, ut placeant populo magis quam Deo. Qui sic cantant, non cantant cum Maria sorore Moysi, sed in palatio cum Herodiade, ut placeant discumbentibus vel Herodi. Timeo autem, ne sicut delectantur altitudine vocis, delectentur etiam elatione mentis. Nemo ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo . Esto igitur in valle humilitatis, ut in monte sancto exaudiri merearis. Si sic cantas, ut ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Hab itaq monachos. canonicos. ⁊ ꝯu̾sos. qͥ ei obns xiꝰ seruiunt. eos uidelie:
qͥ sub ocio in eccłia ᷤ remisse uiuunt. qͥ ñ q̃rt̃ secretas or̃ones. s fabulosas o¬
ciosoꝵ ofessiones. int̃ qͦs ñ audiuntur singultꝰ ⁊ suspiria ꝯpuncte m̃itis.
s risus ⁊ cachinnationes ⁊ ructꝰ ingurgitati uentͥs. Miserabilior int̃ aliã
abusiones ħ abusio. ut delicatiꝰ in eccłia ꝗͣ. in domo ꝓͥa uixisse ꝯiuncaris:
⁊ dicat᷑ de te. Pauĩt sterilẽ q̃ ñ parit: & uidue bñ ñ fecit. Sterilis q̃ ñ
ata celesti: cui bñ ñ facit. qͥ mutilis carnis ꝯcupiscentiis deseruit. ⁊ aĩe cu

Expanded text:
sos, qui ei obnixius serviant, eos videlicet, qui sub otio in Ecclesia Dei remisse vivunt, qui non quaerunt secretas orationes, sed fabulosas otiosorum confessiones; inter quos non audiuntur singultus et suspiria compunctae mentis, sed risus et cachinnationes, et ructus ingurgitati ventris. Miserabilior inter alias abusiones haec abusio, ut delicatius in ecclesia quam in domo propria vixisse convincaris, et dicatur de te: Parit sterilem, quae non parit, et viata est coelesti. Cui bene non facit, qui inutilis carnis concupiscentiis deservit, et animae
Abbreviated transcription (Latin):
a militib in t̾ra flagellatũ: Tulit xp̃c crucẽ ꝓ pecc̃is tuisñ ꝓ sus. ⁊ tu uͥgã remiis:
flagellari ñ erubuit corã popło. ⁊ tu dedignaris spoliari corã magistro:decusat᷑. xͦ.
& tacet. corã militibꝰ. ut daret nob̾ exemplũ penitñtie. accusaris ⁊ tu ⁊ litigas. ut
sis exẽplũ fr̃ib ꝑu̾sitatis ⁊ malicie. Qre gͦ resistis sp̃ui sc̃o: Sp̃tii sc̃o resistunt. qͥ ob¬
durata m̃te penit̾e nolunt. qͥ u̾itati ꝯtͣdicunt. ⁊ humilitatẽ ꝯfessiõis sꝑnunt. Si

Expanded text:
ibus in terra flagellatum? Tulit Christus crucem pro peccatis tuis, non pro suis, et tu virgam renuis? Flagellari non erubuit coram populo, et tu dedignaris spoliari coram magistro? Accusatur Christus, et tacet coram militibus, ut daret nobis exemplum patientiae; accusaris et tu, et litigas, ut sis exemplum fratribus perversitatis et malitiae. Quare ergo resistis Spiritui sancto? Spiritui sancto resistunt, qui obdurata mente poenitere nolunt, qui veritati contradicunt, et humilita
Abbreviated transcription (Latin):
Caldei fecer̃t tͤs t᷑mas. ⁊ inuasert camelos ⁊ tuler̃t eos: necũ & pueroĩ ꝑcusser̃t gla-¬
pensatiões. pueri custodes. sollicitas cutunspectiões. nunciꝰ qͥ euadit. diseretionẽ de
aĩ. Camelũ. partĩ mundũ animal qr ruminat. partĩ immi
locitiõe. in ordinata cogitatiõe. curas dispensatoꝵ ꝯfuindunt. Sepe aĩi qͥd sibi. qͥd
ꝓximis debeat attendit. nec ꝑ ĩmod̾ationẽ sollicitudinis alioꝵ. se negligit. nec ꝑ¬

Expanded text:
Chaldaei fecerunt tres turmas, et invaserrerum dispensationes, pueri custodes, sollicitas circumspectiones, nuntius qui evadit discretionem designat animi. Camelus partim mundum animal, quia ruminat, partim immunoperatione, inordinata locutione curas dispensatorum confundunt. Saepe autem quid sibi, quid proximis debeat, attendit, nec per immoderationem sollicitudinis aliorum se negligit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
potestate fuꝑbiunt. ⁊ licet eis alii obediant. ipsi tñ obedire platis nolunt. Unde gͥ poe̾¬
sit deiectio in dignitate: Uñ subiectio in potestate: Ande turbatio in familiarita¬
te: Uñ itm̃ malũ in angło. ẽ nec p̃cessiset. neo tuno eẽt⁊ Tlnde pece̾m in pͥmo hoĩe. c̃
melꝰ debet erede p̃cepto creatoris. ꝙͣ suggestionib antiqͥ hostis: Qmͦ ꝯtigit. ut uidas
sibi familiarẽ. quẽ nou̾at int̾ discipulos det̾iorẽ: Quo digresior. Quo ascendo. Alti¬
trare posset indulgñtiã remissiõis. S ne desparet hõ. cũ audiret angłm tante
dignitatis desꝑasse. hoĩem tante potestatis peccasse. discipłm tante familia¬
ritatis aposta̾sse. ostendit nob̾ d̾s exẽpla quoꝵdã qͥ peccauerunt. nec desꝑaũuss:
s amici dĩ facti ft̃. An ignoras petͥ negationẽ. an nescis thome dubitationẽ:
Nonne pꝰ eulpã. dilexit oariã : amat xp̃o ꝯfitentiũ humilitatẽ. ñ suꝑboꝵ obsti

Expanded text:
et licet eis alii obediant, ipsi tamen obedire praelatis nolunt. Unde igitur processit dejectio, in dignitate; unde subjectio in potestate; unde turbatio in familiaritate? Unde iterum malum in angelo, cum nec praecessisset, nec tunc esset? Unde peccatum in primo homine, cum melius debem familiarem sibi, quem noverat inter discipulos deteriorem? Quo digredior? Quo ascendo? Altiis, impetrare posset indulgentiam remissionis. Sed ne desperaret homo, cum audiret angelum tantae dignitatis desperasse, hominem tantae potestatis peccasse; discipulum tantae familiaritatis apostatasse, ostendit nobis Deus exempla quorumdam, qui peccaverunt, nec desperaverunt, sed amici Dei facti sunt. An ignoras Petri negationem? An nescis Thomae dubitationem? Nonne post culpam dilexit Mariam? Amat Christus confitentium humilitatem, non superb
Abbreviated transcription (Latin):
Diu̾ise ꝑsone ide d̾s. ead̾e cessentia. ⁊ id̾o scd̾m diu̾sitatẽ ꝑsonar̃. diu̾sa singłis
assignant᷑ officia. Consida ienĩ in patre pietas miseratiõis. in filio affectꝰ redẽp¬
tiõis. in sp̃u sẽo benignitas remissiõis. Motꝰ siqͥd̾ pat̾ pietate. misit filiũ ut redi
itĩet. ꝓmisit &̃ sp̃m sẽm in qͦ pecc̃a dimitt̾et. Hides ne qͦm ꝑtinet ad patrẽ pote¬
stas mictentis. ad filiũ humilitas obedientis. ad sp̃m sc̃m remissio penitentis:
Est gͥ capitulũ officina sp̃c sc̃i. in quafilii ꝯg̾gantur. ut ei reconcili ent᷑. Noli
c̃ẽ st̃ qͣsi sathan int̾ filios di. Int̾ filios dĩ sathan cẽ. dr̃. qͥ fa̾s suos ꝯturbat. qͥ

Expanded text:
a essentia, et ideo secundum diversitatem personarum, diversa singulis assignantur officia. Consideratur etenim in Patre pietas miserationis, in Filio affectus redemptionis, in Spiritui sancto benignitas remissionis. Motus siquidem Pater pietate misit Filium ut reditiam Spiritum sanctum in quo peccata dimitteret. Videsne quomodo pertinet ad Patrem potestas mittentis, ad Filium humilitas obedientis, ad Spiritum sanctum remissio poenitentis? Est igitur capitulum officina Spiritus sancti, in qua filii Dei congregantur, ut ei reconcilientur. Noli esse frater quasi Satan inter filios Dei . Inter filios Dei Satan dicitur, qui fratres su
Abbreviated transcription (Latin):
legas deliqͥsle ionathã in gͥtu mellis. esau in edulio lentis sodomitaᷤ insafita.¬
te panis. putasne sine ꝑicło eẽ tot carniũ ferculis. tot piscũ gen̾ib. tot fri¬
xurarũ diu̾sitatib delectari: Nonne sic differt palaciũ arefectorio. sicut
egiptꝰ adeseris : Si gͥ in deserto sumꝰ mirandũ ñ ẽ si ollas carniũ suspiramꝰ.
Qlias carnũ suspirat. quẽ carnis desidiũ tẽptat. Isti aũ quare suspirent. qͣ

Expanded text:
legas deliquisse Jonathan in gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitalegas deliquisse Jonathan in gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium suspiramus? Ollas carnium suspirat, quem carnis desiderium tentat. Isti autem quare suspirent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
saya uocat᷑. In ostensione gͥ lanee uestis asꝑitatẽ ou̾sionis ostñdt̃. s in delectatiõe
delicati panni. suauitatis mollitiẽ q̃rt̃. Nidi ⁊ ego nͥ fallor monachũ. camisia ue¬
stitũ. iocantẽ ⁊ dicentẽ. Carior ẽ staminea ꝗͣ. camisia: tunica uͦ uestiri magna
⁊ difficultas. S forsitan dices qm̃ infirmꝰ erat hꝰmodi: imo sanꝰ ⁊ petulãs ⁊ pin¬
gui residens eqͦ: habundans rebꝰ ⁊ curias freq̃ñtans. Qͥ tñ ante ꝯu̾sionis ha¬
bitũ pedes ire osueu̾at. nec semꝑ lineis induebat᷑. ⁊ iõ ħ abusio ñ tantũ
lent q̃dã scłares. qd̾ tot diũsis ⁊ tã delicatis utant᷑ cibis. qd̾ tã magno labore
cib conficit᷑.⁊ tã cito glutit᷑. Nec nunꝰ forsitan causari debent qͥdã religiosi qͥa
delicatiores possẽ appellari. qͥ enĩ delicatiora q̃rt̃ : delicatiores dici posst. Cũ gͥ

Expanded text:
saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior est stamina, quam camisia; tunica vero vestiri magna est difficultas. Sed forsitan dices, quod infirmus fuit hujusmodi, imo sanus et petulans, et pingui residens equo, abundans rebus, et curias frequentans. Qui tamen ante conversionis habitum, pedes ire consueverat, nec semper lineis induebatlent quidam saeculares, quod tam diversis et tam delicatis utuntur cibis, quod tam magno labore cibus conficitur, et tam cito deglutitur. Nec minus forsitan causari debent quidam religiosi, qui delicatiores possunt appellari. Qui enim delicatiora quaerunt, delicatiores dici possunt. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis affectu nobis infirmis ꝯdescendant. Nidet ⁊̃ dñm inuixũ scale. ut uideat si
⁊ intelligens aut reqͥrens dm̃. Nec mirũ si hoc uideat qͥ caput in lapide posuit .i.
m̃tẽ in .xͦ. Audistis de lectulo. audite de uestim̃to. Et induit inqͥt eũ mat̃ sua
uestibus esau ualde bonis qͦs apud se habebat. forsitan cũ audis qd̾ induit eũ
fuisse talarẽ. conaris ⁊ tu hr̃e longiorẽ. An nescis ut ait apłs. qͥa oĩa otingebãt
illis in figurã: An ignoras qͥa in iacob fragͣntia uestim̃toꝵ famã designat uͥtutũ.
in ioseph tunica talaris ꝑseu̾antiã longanimitatis: He st̃ gͥ uestes quas apud se
habebat rebecca.⁊ qͥb induit iacob cũ a patre bñdicẽtur. quia pen¬
custos ⁊ uͥtutũ. ut in fine qͥlib bñdictione ꝑfruat᷑. Int̃ illos ⁊̃ qͥ tunicis induũt᷑.
uoluptas pedẽ posuit. ñ qd̾ camisiis induant᷑. s qͦdã delicato panno qͥ uulgo

Expanded text:
iam Dominum innixum scalae, ut videat, si est intelligens aut requirens Deum . Nec mirum si hoc videat, qui caput in lapide posuit, id est, mentem in Christo. Audistis de lectulo, audite de vestimento: Et induit, inquit, eum mater sua vestibus Esau valde bonis, quas apud se habebat . Forsitan cum audis, quod induit eum fuisse talarem, conaris et tu habere longiorem. An nescis, quod, ut ait Apostolus, omnia contingebant illis in figura? An ignoras, quod in Jacob fragantia vestimentorum famam designat virtutum; in Joseph tunica talaris perseverantiam longanimitatis? Hae sunt igitur vestes, quas apud se habebat Rebecca, et quibus induit Jacob cum a patre benediceretur, quia pecustos est virtutum, ut in fine quilibet benedictione perfruatur. Inter illos etiam, qui tunicis induuntur voluptas pedem posuit, non quod camisiis utantur, sed quodam delicato panno, qui vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti. Auidi dãpna cameloꝵ. ⁊ casũ pueroꝵ. Hi rapiunt᷑. illi moriunt᷑. Aufe¬
enĩ eure dispensatioñ: dũ ꝑ negligentiã ꝑ it puritas cͥci
Gaudent multi claustraliũ. dum de regib fabulant᷑. dũ casus militũ nar¬
rant. dũ ꝓ aliis locunt᷑. a qͥb ipsi ñ agnoscunt᷑. multoꝵ partes defendunt.
ꝓ multis irascunt᷑. ꝓ multis litigant. ignorant tͣn qd affirmant. aut ne¬
gant. Si aũ de regibus sermo ẽ. docet lectio claustri regũ certamina. cas

Expanded text:
menti. Audi damna camelorum, et casum puerorum. Hi rapiuntur, illi moriuntur. Auferuntur curae dispensationum, dum per negligentiam perit puritas circumspectionum. Gaudent multi claustralium cum de regibus fabulantur, dum casus militum narrant, dum pro illis loquuntur, a quibus non agnoscuntur, multorum partes defendunt, pro multis irascuntur, pro multis litigant, ignorant tamen quod negant aut affirmant. Si autem de regibus sermo est, docet lectio claustri regum certamina cas
Abbreviated transcription (Latin):
nachi ñ differt̃ a pallio militis. s ut ait qͥdam sapiens. miles ⁊ monachꝰ. ex
eod panno partutur sͥ cucullã ⁊ clamidẽ. Non multũ differt habitꝰ
canonici scłaris ⁊ regłaris. s si forte regłarẽ uideas. archidiaconũ uł ep̃mi
te uidisse ꝯtendas. S forsitan dices. Belicatis delicata oueniunt. ex regła

Expanded text:
nachi non differunt a pallio militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monachus ex nachi non differunt a pallio militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monachus ex eodem panno partiuntur cucullam, et chlamydem. Non multum differt habitus canonici regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata conveniunt, ex regula
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosiorẽ uestẽ negat: putasne monacho p̃ciosiorẽ habitũ ocedat: ebꝰ
amat sponsus sponse castitatẽ: ꝗͣ speciosam uestẽ. Plꝰ simplicitatẽ: ꝗͣ. tor¬
tum cͥnẽ. Sic ĩmortał sponsꝰ plꝰ amat int̾iorẽ habitũ: ꝙͣ. ext̾iorẽ. Mol¬
les mollia q̃runt. elati p̃ciosa. delicati speciosa. Ext̾ior ⁊ enĩ suꝑfluitas:
animi nunciat uanitatẽ. Ipota regłam qd̾ uiliꝰ occurr̾it. ñ qd̾ carius
fuerit em̃dũ puto. ut sit diu̾sitas int̾ indum̃tũ palacii: & monasterii.
Qͥ it mollibꝰ indiuunt᷑ : in domibꝰ regũ st̃. Loqͦr qͣlisc̾q canonicꝰ de mona¬
chis. s qͥd dici debeat de qͥbdã nr̃i or dinis canonicis. ⁊ mens ⁊ facies uelie¬
ĩt̃ erubesct̃. Lectuli ⁊ enĩ eoꝵ culcitͥs fulcurnt᷑ plumeis. linteis. ⁊ lodicib
accurate ꝑant᷑. cattinis tegunt᷑ oꝑtoriis. qͦs si forte uideres. lectulũ spon¬
se q̃ sponsũ desid̾e̾t. forsitan estimares. Cappa canonici. ⁊ cuculla mo¬

Expanded text:
pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa, delicati speciosa. Exterior ergo superfluitas, animi nuntiat vanitatem. Juxta Regulam: « Quod vilius occurrerit, non quod carius fuerit, emendum puto, ut sit diversitas inter indumentum palatii et monachi. » Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Loquor qualiscunque canonicus de monachis. Sed quid dici debeat de quibusdam nostri ordinis canonicis? et mens, et facies vehementer erubescunt. Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothurnis teguntur et opertoriis, quod si forte videres, lectulum sponsae, quae sponsum desideret, forsitan aestimares. Cappa canonici, et cuculla mo
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥ cuncta uidet mundi piꝰ arbit̃ ille
N ouit oues. tacitos nouit ⁊ ipse lupos
Hoc gͦ monachꝰ labiis. hoc corde freq̃ntet
Te mͥ te solũ da deus. ⁊ satis est
O cer te felix possessio. queq beatũ
Sola facit. miserũ cȩt̾a pondꝰ habent

Expanded text:
Sed qui cuncta videt mundi pius arbiter, ille Sed qui cuncta videt mundi pius arbiter, ille Novit oves, tacitos novit et ipse lupos. Haec igitur monachus labiis et corde frequentet. Te mihi, te solum da, Deus, et satis est. O certe felix possessio, quaeque beatum Sola facit! miserum caetera pondus habent
Abbreviated transcription (Latin):
E t qͦ ꝓnuttit rex tͥ miles ama
Paruulꝰ esto uide. m̃tis depone tumorẽ.
Porta dei nullũ qͥ tumet arta capit
Uitamꝰ tauros cormi ⁊ c̾uice minaces
Non leo. ñ taurꝰ. ñ equus. agnus eris
Offertur dño turt᷑ simplexq colũba
Castꝰ. er is turt᷑. blanda colũba gemens.
Quã st̃ qͥ dño se castrauere beati
Tartarus incestos. flãmaq morꝰq manent.
ũma qͥdem uͥtꝰ monachi parere pͥori.
ferre iugũ norme. seq negare sͥ
Quiqͥd p̃cipiet mox ⁊ sine mmure sua:
Peccatũ solũ dedecusse puta
Non uilis uestis. ñ te locꝰ ultimꝰ angat
Sepe tui stultos ordinis ista mouent
S si nos sane sapimꝰ. si uera fatemur
a ggͣdit᷑ uͥtus ardua. dura ꝓbat
Qui sͥ iulescit. qͥ se nichil estimat esse
Et tunet. et mundi labilis alta fugit:
Hic ẽ ⁊ sapiens. ⁊ celo ꝓximus iste
Non sine re monachi nom̃ mane gerit.
Si uult ditari. si uanos ambit honores:
Induit occultũ pellis ouma lupũ

Expanded text:
Et quod promittit rex tibi, miles ama. Et quod promittit rex tibi, miles ama. Parvulus esto, vide, mentis depone tumorem; Porta Dei nullum, qui tumet, arcta capit. Vitamus tauros cornu et cervice minaces; Non leo non taurus, non equus; agnus eris Offertur Domino turtur, simplexque columba: Castus eris turtur, blanda columba gemens. Quot sunt, qui Domino se castravere, beati; Tartarus incestos, flammaque, morsque manent. Summa quidem virtus monachi parere priori; Ferre jugum normae, seque negare sibi. Quidquid praecipiet, mox et sine murmure serva: Peccatum solum dedecuisse puta. Non vilis vestis, non te locus ultimus angat Saepe tui stultos ordinis ista movent. Sed si nos sane sapimus, si vera fatemur; Aggreditur virtus ardua, dura probat. Qui sibi vilescit, qui se nihil aestimat esse, Et timet, et mundi labilis alta fugit, Hic est et sapiens, et coelo proximus iste; Non sine re monachi nomen inane gerit; Si vult ditari, si vanos ambit honores, Induit occultum pellis ovina lupum.