comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem telorũ nimbo peritura et pondere ferri umbo id ẽ scutũ nãa parte totũ significat : et piceum
necr pf a ordo ẽ sudor piceũ flum̃ agit hoc ẽ sordidũ quia sinerespiratione pugnabat :tũ demum
post quã sealiter euadereposse nonuidit: omnib: armis cõminus ẽ ille suo cũ .g.f: ystoro logia ẽ
cũ ille eũ excepit ñ enĩ procedit cũ suogurgite . quasi posset fieri ut eũ trberis sine suis fluentis exci¬
peret sanequer̃ multi cũ trberis aeneae faueat curliberauerit turnũ sed soluit᷑ istaratiqnã ad
hocturnũ constat eẽ liberatũ ut maior aeneae gloria seruaretur
COMMEN TARIORUM
SERUII
I NAE NEIDIS

Expanded text:
nem «telorum nimbo peritura et pondere ferri». VMBO id est scutum, nam a parte totum significat. ET PICEVM nem «telorum nimbo peritura et pondere ferri». VMBO id est scutum, nam a parte totum significat. ET PICEVM NEC R. P. F. A. ordo est ‘sudor piceum flumen agit’, hoc est sordidum, quia sine respiratione pugnabat. TVM DEMVM postquam se aliter evadere posse non vidit. OMNIBVS ARMIS ‘cum’ minus est. ILLE SVO CVM G. F. hysterologia est cum ille eum excepit: non enim procedit ‘cum suo gurgite’, quasi posset fieri, ut eum Tiberis sine suis fluentis exciperet. Sane quaerunt multi cum Tiberis Aeneae faveat, cur liberaverit Turnum; sed solvitur ista ratione: nam ob hoc Turnum esse liberatum, ut maior Aeneae gloria servaretur. COMMENTARIORVM SERVII N AENEIDOS
Abbreviated transcription (Latin):
Iocorũ aut intellegimus mentecũ trastas se quod de campis milites solent ad castra confugere et sic dixis¬
sẽ quode inde scilicet decastris quo fugi&is ulterius & hoc ẽ melius unde & sequit᷑ : quos alios muros &
troiae inqua nunc sunt : Ueterũq deorũ penates significat quos semꝑ coluere trouni:miseretq pu
detq sic pallas nunc p̃ce nunc dictis uirtutẽ accendit amaris : ceuseuũ turba leonẽ sensus hicẽ haud
alit turnus recedens petebat fluuiũ ac solet leo p̃ssus multitudine nec t̃ga p̃bere propt̃ irã nec pu¬
dorem nec posse licet cupiat inuenantes impetũ facere : nec contrauires audet sus atqui fauente nu¬
mine debuit etiã contramultitudinẽ posse. sed hociuppit̃ uetuit : haud mollia iussa ferentẽ meli¬
us quã homerus hunclocũ ex secutus ẽ saluo enĩ sensuui tauit et fabulosa et uilia nã ille ipsas minas
exequitur ergoquia numinis ẽ desertus auxilio telis obruitur lucanus eundẽ sensũ ꝑ declamatio¬

Expanded text:
gentium' 'locorum': aut intellegimus mente eum tractasse quod de campis milites solent ad castra confugere, et sic dixisse 'quo deinde'? scilicet, de castris quo fugietis ulterius? et hoc est melius; unde et sequitur 'quos alios muros'. et Troiae, in qua nunc sunt. vetervmque deorum Penates signiDETQVE sic Pallas «nunc prece, nunc dictis virtutem accendit amaris». CEV SAEVVM TVRBA LEONEM sensus hic est: haud aliter Turnus recedens petebat fluvium, ac solet leo, pressus multitudine, nec terga praebere propter iram et pudorem, nec posse, licet cupiat, in venantes impetum facere. NEC CONTRA VIRES AVDET S. I. S. atqui favente numine debuit etiam contra multitudinem posse, sed hoc Iuppiter vetuit. HAVD MOLLIA IVSSA FERENTEM melius quam Homerus hunc locum exsecutus est: salvo enim sensu vitavit et fabulosa et vilia; nam ille ipsas minas exsequitur. ERGO quia numinis est desertus auxilio. TELIS OBRVITVR Lucanus eundem sensum per declamatio
Abbreviated transcription (Latin):
dictao fundere eñi ẽ elexeoire prochita ergo alta quondã scilicet durũq cubile mortiferũ ad poenã
sttutũ stimulos acres seuiendi scilicet nã et sunt timoris edibidinis stmuli notanda quoq prbeo cono¬
mia queidagit ut ueri simile sit turnũ uictorẽ euasis se decastris undiq conueniunt illi s ine dubio qui¬
bus mir sin iecit audaciũ inuenta oportunitate irruper̃ cistra trouneiuro in certamine liquit sine¬
spe cuadendipas cailios secã indadit statius paro perii actura lucro nãq hostendepto eacliseree suoselm¬
in su pars cdiemons boc e us feecione sua posuit poeti alibi cauadã ꝑsenait aequoracenencblt noti ndu sonre¬

Expanded text:
dicta est. Fundere enim est ἐκχέειν. ‘Prochyta’ ergo ‘alta’ quondam scilicet. DVRVMQVE CVBILE mortiferum, ad poenam dicta est. Fundere enim est ἐκχέειν. ‘Prochyta’ ergo ‘alta’ quondam scilicet. DVRVMQVE CVBILE mortiferum, ad poenam statutum. STIMVLOS ACRES saeviendi scilicet: nam sunt et timoris et libidinis stimuli. Notanda quoque prooeconomia, quae id agit ut verisimile sit, Turnum victorem evasisse de castris. VNDIQVE CONVENIVNT illi sine dubio, quibus Mars iniecit audaciam, inventa oportunitate inruperunt castra Troiana. DVRO IN CERTAMINE LIQVIT sispe evadendi. AST ALIOS SECVM INCLVDIT Statius «par operis iactura lucro, namque hoste recepto exclusere suos». DEMENS hoc ex affectione sua posuit Poeta: alibi «ca
Abbreviated transcription (Latin):
supiscib ueniat et sordessi asqualorẽ sed in uirgilio ubiq splendorẽ significat ȩt clrpeũ suꝑ intonat
ingens autipse ingens suꝑ cdrpeũ intonat aut ingens elypeũ supra ipsũ tonat nãlectũ ẽ etiã hoc edr¬
pcũ ut probat caꝑ qđ magis debemus accipere nã homerũ imitatus ẽ quiait a padtice derxepidan¬
icu euboicobaiarũ litore benebaiarũ addidit necuboenã insulã intelligeremus unde calchiden¬
ses uener qui condider̃ cũ ͫ qua es baisuicinȩ ruinã prona trahit itaenĩ exaedificatur prohita
alta tremit at quibaec in sala planaẽ sedepitheton dep̃terito traxit na ut dicit plinius in natuli
his toria inarimes mons fuit quit̃ remotu deea fusus alterã insulã fecit. quȩ prochita ab effusione

Expanded text:
si a piscibus veniat, et sordes, si a squalore; sed in Vergilio splendorem ubique significat. ET CLIPEVM SVPER INTONAT si a piscibus veniat, et sordes, si a squalore; sed in Vergilio splendorem ubique significat. ET CLIPEVM SVPER INTONAT INGENS aut ipse ingens super clipeum intonat, aut ingens clipeum supra ipsum tonat: nam lectum est etiam ‘hoc clipeum’, ut probat Caper, quod magis debemus accipere; nam Homerum imitatus est qui ait  EVBOICO BAIARVM LITORE bene ‘Baiarum’ addidit, ne Euboeam insulam intellegeremus, unde Chalcidenses venerunt, qui condiderunt Cumas, quae sunt Bais vicinae. RVINAM PRONA TRAHIT ita enim exaedificatur. PROCHYTA ALTA TREMIT atqui haec insula plana est, sed epitheton de praeterito traxit; nam, ut dicit Plinius in naturali historia, Inarimes mons fuit qui terrae motu de ea fusus alteram insulam fecit, quae Prochyta ab effusione
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ante falas del finorũq columnas ergoa falis dictaẽ falarica sicut amuro muralis sane falaricasnusue
lucanus dixit neruis mitti tortilib: et quadã machina ut hunc aut uibrata falarica neruis uirgilius ue¬
ro ait turnũ manuiaculari potuisse unde apparet aut alucano ad auxe sin illius quioccidendus fuerat
c̃ dictũ aut auirgilio ad laudem turni quitalẽ hastã manuiaculatus ẽ: fulminis acta modo a mẽtuil
cũ impetu uenientia fulminib comparare: taurea t̃ga usurpauit. protiurina alibi taurinis follib
unde sicut et plinius dicit deriuationes firmas non habent regulas. sed exeunt prout auctoribus pliu¬
ut bencautẽ ꝑ transitũ eius armadescripsit : duplicis squama et auro idẽ duplicib squamis aureis squa¬
mȩ autem autẽ sunt loricarũ catenȩ in modũ squamȩ compositȩ sanesquama et splendorẽ significat

Expanded text:
lit ante falas delphinorumque columnas». Ergo a falis dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam lit ante falas delphinorumque columnas». Ergo a falis dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dixit nervis mitti tortilibus et quadam machina, ut «hunc aut tortilibus vibrata falarica nervis obruat» Vergilius vero ait Turnum manu iaculari potuisse: unde apparet aut a Lucano ad auxesin illius qui occidendus fuerat esse dictum, aut a Vergilio ad laudem Turni, qui talem hastam manu iaculatus est. FVLMINIS ACTA MODO amat tela cum impetu venientia fulminibus comparare. TAVREA TERGA usurpavit pro ‘taurina’, alibi «taurinis follibus»: unde, sicut et Plinius dicit, derivationes firmas non habent regulas, sed exeunt prout auctoribus placet. Bene autem per transitum eius arma descripsit. DVPLICI SQVAMA ET AVRO id est duplicibus squamis aureis. Squamae autem sunt loricarum catenae in modum squamae compositae. Sane squama et splendorem significat,
Abbreviated transcription (Latin):
paugitiur carpus animi iudicio unde terentius quote agis: sarpe donis altiid ẽ nobilis atala cornus telũ
deiala cornu factũ: sthomacho grecus sermo ẽ specus uulneris poetica ex aggeratio erimanitamianũ
manuidẽ gladio comminus ferit nã illidequib: superius dixit non manu occisi sunt sed mis soiacule¬
ergo addifferentiã teliucti accipemanũ idẽ gladio ardentẽ oculis animisq foet gestucorporisetio
mente commotũ uitã dedis set proreddedis set᷑ falaricauenit dehoctelo legitur quia ẽ ingenstorno
factub abens ferrũ cubitale supra qđ ẽ ueluti quaedã sphera cuius pondus etiã plũbo augetur. dicitus
ea ugno habere affixũ hoc autẽ telopugnatur deturribus quas falas dici manifestũ ẽ iuuenalis consu¬

Expanded text:
nam agitur corpus animi iudicio, unde Terentius «quo te agis?». SARPEDONIS ALTI id est nobilis. ITALA CORNVS telum nam agitur corpus animi iudicio, unde Terentius «quo te agis?». SARPEDONIS ALTI id est nobilis. ITALA CORNVS telum de Itala cornu factum. STOMACHO Graecus sermo est. SPECVS VVLNERIS poetica exaggeratio. ERYMANTA MANV ‘manu’ id est gladio comminus ferit: nam illi de quibus superius dixit, manu occisi sunt, sed misso iaculErgo ad differentiam teli iacti accipe ‘manu’, id est gladio. ARDENTEM OCVLIS ANIMISQVE F. et gestu corporis et mente commotum. VITAM DEDISSET pro ‘reddidisset’. FALARICA VENIT de hoc telo legitur quia est ingens, torno factum, habens ferrum cubitale, supra quod est veluti quaedam sphera cuius pondus etiam plumbo augetur. Dicitur etiam ignem habere adfixum. Hoc autem telo pugnatur de turribus, quas falas dici manifestum est: Iuvenalis «consu
Abbreviated transcription (Latin):
incipiamus a genera litate ad spetiem reuerti quoduitiosum ẽi utdicas cira flumina nascunet g arbenus¬
sicia frmas cira tiberin uelaniene sufficit dixis so cir caflumina generalit unde ap parer queali que¬
aa ligendũ ẽ non liquentid intonsaq caclo ac hoc adsuꝑra dictas eristas uofio sumites ouo e quereus ien
quia tentũduaen ascuntur seda dbis torũ similitudinẽ res pexitadẽ quando semiles eleuantun queli¬
cus pudabier aquilus armis ut puldher uestibus. sie pulcher armis. hocẽ ꝑarma quoderat aemorũ retulit
us psonhec epsamnimie figu ate genitiuo iunxit nãdicimus p̃cepsfurore agminibus toisder̃ s abcos di¬
nifrcet icos primo fugatos et mexoccisos. aut certe aliquos fugatos aliquos int̃emptos: animis discordi¬
his bostilibus scilicet tro unorũ. qui a rutulis discordabant fratesq s quos supradixit porttã tenerst se
primus agebat seagebat hoc ẽ incedebat ut sesepalinurus agebat tractus autẽ sermõ aratiene fus ielũ

Expanded text:
incipiamus a generasic inferas ‘circa Tiberim vel Anienem’: sufficit dixisse ‘circa flumina’ generaliter. Vnde apparet quia ‘Liquetia’ legendum est, non ‘liquentia’. INTONSAQVE CAELO A. C. hoc ad supra dictas cristas refertur. GEMINAE QVERCVS non quia tantum duae nascuntur, sed ad istorum similitudinem respexit, id est quando similes elevantur quercus. PVLCHER AQVICVLVS ARMIS ut ‘pulcher vestibus’, sic ‘pulcher armis’, hoc est per arma: quod erat armorum retulit ad personam. PRAECEPS ANIMI figurate genetivo iunxit: nam dicimus ‘praeceps furore’. AGMINIBVS TOTIS deest ‘ab’: et significat eos primo fugatos esse, mox occisos; aut certe aliquos fugatos, aliquos interemptos. ANIMIS DISCORDIBVS hostilibus, scilicet Troianorum, qui a Rutulis discordabant. FRATRESQVE S. quos supra dixit portam tenere. SE PRIMVS AGEBAT ‘se agebat’, hoc est ‘incedebat’, ut «sese Palinurus agebat». Tractus autem sermo est a ratione physica:
Abbreviated transcription (Latin):
ludo te figuratũ ẽ ut hocloco item in sultote sallustius multos apueritiabonos in sultauerat: hoc
tantũ ascanius et dixit et fecit : Animosq a d. s.t aut suos aut ascanii ꝑ fauorẽ : nubesedens sicut
solent numin& iuno nectu meaeria solã nunc sede uideres digna in digna patimacte magis
aucte affecte glorie et ẽ sermo tractus a sacris quotiens enĩ auctus aut̃ uinũ suꝑ uictimã funde¬
batur diceb ant mactus ẽ taurus uino ł ture hoc ẽ cumulata ẽ hostia et magis auctiuir tute aut
magna ut pollio et ipse facit noua carmina aut reuera noua quantũ adbellũdis genite ꝓpt̃ uene
lne sones ꝓmactꝰ esto uocatiũ ꝓ nomto posuit ut ꝑsius stemate quod tusco ramũ mille sime duciscensorẽ ue tuũ uel qđ trabeate sa

Expanded text:
ludo te’ figuratum est, ut hoc loco, item ‘insulto te’; Sallustius «multos a pueritia bonos insultaverat». HOC ludo te’ figuratum est, ut hoc loco, item ‘insulto te’; Sallustius «multos a pueritia bonos insultaverat». HOC TANTVM ASCANIVS et dixit et fecit. ANIMOSQVE AD S. T. aut suos, aut Ascanii, per favorem. NVBE SEDENS sicut solent numina: Iuno «nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati». MACTE magis aucte, adfecte gloria. Et est sermo tractus a sacris: quotiens enim aut tus aut vinum super victimam fundebatur, dicebant «mactus est taurus vino vel ture», hoc est cumulata est hostia et magis aucta. NOVA VIRTVTE aut magna, ut «Pollio et ipse facit nova carmina»; aut re vera ‘nova’ quantum ad bellum. DIS GENITE propter Venelmonem rumpere ventis, stemmate quod Tusco ramum millesime ducis censoremve tuum vel quod trabeate sa
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuenalis duc in capitolia magnũ cretatũ quebouẽ caput cum matre fi aequalem matri nondum
patri iuuenalis quẽ iam pudet᷑ uberamatris ducere quiuexat nascenti roboracornude parte serena
ut non causa ȩ sit sed augurii antonuit lȩuũ prosperũ ut enĩ etiã supra diximus que sinistra nobisui¬
dentur intuentib: caelũ illic dextras̃ non qđ sinistrabonas sed qđ dextraceli nobis sinistrasunt:
quia eũ supra uaniloquũ introduxerat & superbũ quoduitio capitis euenit horatius At tollens
uacuũ plusnimia gloria uerticem sic homerus thersiten a tergo uulneratũ dicit usq ad prae¬
cordia nã ait MetaΦpona quia eũ stultũ induxerat ltẽ de achille dicitnoΛΑCΟΚΥC ΑΧΙΛ¬
Ae iã Quem legimus in talo eẽ uulneratũ : uir tutẽ in lude in ludo tibi et in sulto tibi dicimus nã in¬

Expanded text:
Iuvenalis «duc in Capitolia magnum cretatumque bovem». CAPVT CVM MATRE F. aequalem matri, nondum Iuvenalis «duc in Capitolia magnum cretatumque bovem». CAPVT CVM MATRE F. aequalem matri, nondum patri: Iuvenalis «quem iam pudet ubera matris ducere, qui vexat nascenti robora cornu». DE PARTE SERENA ut non causae sit, sed augurii. INTONVIT LAEVVM prosperum: ut enim etiam supra diximus, quae sinistra nobis videntur, intuentibus caelum, illic dextra sunt; non quod sinistra bona sunt, sed quod dextra caeli nobis sinistra sunt.quia eum supra vaniloquum introduxerat et superbum, quod vitio capitis evenit, Horatius «attollens vacuum plus nimio gloria verticem». Sic Homerus Thersiten a tergo vulneratum dicit usque ad praecordia, nam ait μετάφρενα, quia eum stultum induxerat. Item de Achille dicit πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς, quem legimus in talo esse vulneratum. VIRTVTEM INLVDE ‘inludo tibi’ et ‘insulto tibi’ dicimus: nam ‘in
Abbreviated transcription (Latin):
am his qui ꝑ seminus ualent prestare posse uirtutẽ : ferã sollemnia dona ferã iuuenco ñ dicimus
sed ad ducã intellegimus ergo aliadona eũ ferre promisisse singulis enĩ numinib: certas dona quȩ
offeruntur inde ẽ. strueremq suis altaria donis idẽ congruis : statuã antearas aptã sedaturũ uicti¬
mã ostendit alibi et ductus cornu stabit sacer hyrcus ad arã quotiens enĩ uictima reluctabat᷑
ostendebat sein probarilucanus discussa fugit ab aratauurus iuuencũ autẽ secundũ romanas ce¬
rimonias dixit nã ioui de tauro ñ immolabatur ut etiã int̃tio diximus. nisicũ triũ phi nomine suo¬
suo uicariũ faciebant. uetarriũ fiebat qđ tam̃ ideo admissũ ẽ quia ñ tantũ ioui sed et aliis diisqui
bello p̃s sacrificabatur : aurata fronte ita enĩ uictimȩ ornari consueuerant : candentẽ candidũ

Expanded text:
am his qui per se minus valent, praestare posse virtutem. FERAM SOLLEMNIA DONA ‘feram’ de iuvenco non dicimus, am his qui per se minus valent, praestare posse virtutem. FERAM SOLLEMNIA DONA ‘feram’ de iuvenco non dicimus, sed ‘adducam’. Intellegimus ergo alia dona eum ferre promisisse: singulis enim numinibus certa sunt dona quae offeruntur, inde est «strueremque suis altaria donis», id est congruis. STATVAM ANTE ARAS aptam se daturum victimam ostendit; alibi «et ductus cornu stabit sacer hircus ad aram»: quotiens enim victima reluctabatur, ostendebat se inprobari; Lucanus «discussa fugit ab ara taurus». ‘Iuvencum’ autem secundum Romanas caerimonias dixit: nam Iovi de tauro non immolabatur, ut etiam in tertio diximus, nisi cum triumphi nomine suovetaurium fiebat, quod tamen ideo admissum est, quia non tantum Iovi, sed et aliis diis, qui bello praesunt, sacrificabatur. AVRATA FRONTE ita enim victimae ornari consueverant. CANDENTEM candidum:
Abbreviated transcription (Latin):
arum suarũ naturam trbiae aut serranȩ dicuntur quȩ sunt pares et acquales habent cauernas aut fri¬
gue quae᷑ in pares s̃ et in acquales habent cauernas ergobiforem dissonũ dissimilẽ non enĩ sunt parimo¬
dulatione compositȩ ut enĩ ait uarro tibi a frrgia dq̃traunũ foram̃ habet sinistraduo quorũ unũ acutũ
hocbuxũ ut et tornora silebuxũ unde suꝑfluo quidã arborẽ generis feminini ẽẽ uoluit. cũ hocloco
cũ uiri ñ sitis abscidite partem uirorũ :iactantẽ desuorũ gła dira canentem ad in iuriã troinorum
ante iouẽ suplex fu .p. at qui a pollinem debuit inuocare iaculaturus sagittas sed diximus ideo
iouem in uocatũ qui a omne initiũ ioue debetur. ut ab ioue principiũ musȩ undenunc ascanius non
quid faciat cogitat. sedquid primũ : inde inuocat iouem iuppit̃ omnp̃s hoc epitheton int̃dã adglo¬
riã nominis ponitur in t̃dũ ad causam dicentis nãq hocloco dicendo omnipotens ostendie eũ eti¬

Expanded text:
arum, naturam. nam tibiae aut Serranae dicuntur, quae sunt pares et aequales habent cavernas: aut Phrygiae, quae et inpares sunt et inaequales habent cavernas. ergo 'biforem' dissonum, dissimilem; non enim sunt pari modulatione conpositae: ut enim ait Varro "tibia Phrygia dextra unum foramen habet, sinistra duo, quorum unum acutum 'hoc buxum', ut "et torno rasile buxum" : unde superfluo quidam arborem generis feminini esse volunt, cum hoc loco cum viri non sitis, abscidite partem virorum. IACTANTEM de suorum gloria. DIRA CANENTEM ad iniuriam Troianorum. ANTE IOVEM SVPPLEX P. V. P. atqui Apollinem debuit invocare iaculaturus sagittas, sed dicimus ideo Iovem invocatum, quia omne initium Iovi debetur, ut «ab Iove principium Musae». Vnde nunc Ascanius non quid faciat, cogitat, sed quod primum: inde invocat Iovem. IVPPITER OMNIPOTENS hoc epitheton interdum ad gloriam numinis ponitur, interdum ad causam dicentis. Namque hoc loco dicendo ‘omnipotens’ ostendit eum eti
Abbreviated transcription (Latin):
cas dicuntꝰ mitra autẽ proprie lidorũ fuit ut meonia mentũ mitra quẽ habitũ imitatis̃ trou
alta dindim̃a montes matris deũbi forẽ dat tibi acantũ bisonũ an parẽ et seruauĩt eis tibi

Expanded text:
cas dicunt. Mitra autem proprie Lydorum fuit, ut «Maeonia mentum mitra», quem habitum imitati sunt cas dicunt. Mitra autem proprie Lydorum fuit, ut «Maeonia mentum mitra», quem habitum imitati sunt ALTA DINDYMA montes matris deum. BIFOREM DAT TIBIA CANTVM bisonum, inparem. Et servavit eis tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tio troianorũ in quautit᷑ argum̃tis quȩ in rhetoricis commemorat cicero agente . ab habitua
gestu: fulgenti murice purpura hanc autẽ uitio et dedecori apud maiores fuis se constat iuut¬
nalis peregrina ignota que nobis at scelus atq nefas quaecũq ẽ purpura ducit : desidiae cor¬
di uobis sĩchoreis seruauit hocloco naturã syllabȩ quã in .ii. metricausa corripuit. ut pars pe¬
dibus choreas et carmina dicunt : et tunicȩ manicas tunicae urãe habent manicas quod etiã
cicero uituperat dicens manicatis et talarib: tunicis nãcolobiis utebant᷑ antiqui et habentredi¬
micula mitrae illud dicturus fuerat habetis in pilleis redimicula quod conuertit inuitupera¬
tionẽ maiorẽ dicens religatas habetis mitras nã pillea uirorũ s̃ mitrȩ feminarũ quas calauti¬

Expanded text:
tio Troianorum, in qua utitur argumentis, quae in rhetoricis commemorat Cicero, a gente, ab habitu, tio Troianorum, in qua utitur argumentis, quae in rhetoricis commemorat Cicero, a gente, ab habitu, a gestu, ab animo. FVLGENTI MVRICE purpura. Hanc autem vitio et dedecori apud maiores fuisse constat: Iuvenalis «peregrina ignotaque nobis ad scelus atque nefas quaecumque est, purpura ducit». DESIDIAE CORDI vobis sunt. CHOREIS servavit hoc loco naturam syllabae, quam in sexto metri causa corripuit, ut «pars pedibus plaudunt choreas et carmina dicunt». ET TVNICAE MANICAS tunicae vestrae habent manicas, quod etiam Cicero vituperat, dicens «manicatis et talaribus tunicis»: nam colobiis utebantur antiqui. ET HABENT REDIMICVLA MITRAE illud dicturus fuerat, habetis in pilleis redimicula, quod convertit in vituperationem maiorem, dicens religatas habetis mitras: nam pillea virorum sunt, mitrae feminarum, quas calauti
Abbreviated transcription (Latin):
labor nrãe pueritiae ludus ẽ at patiens operũ pa i hoc et in georgicis laudat nã magnȩ uirtu¬
tis ẽ innimio labore paruis ẽẽ contentũ : terrã domat benebellico usus ẽ uerbo et neare milita¬
ri discederet non dixit t̃ras colimus sed domamus acsidiceret cũ hostes des̃ t̃ras ferro domamus
iuuencũ t̃ga fhasta agriculturã sine offitio belli ñ gerimus est autẽ cacos ntethon exomoet¬
eulotonitarda senectũs in aliis sera senectus debilitat: uires animibene animiquia non ẽ ausus
corporis dicere nec enĩ potest fieri ut quãuis robustus senexuires habeat prioris aetatis et suas
comparetur adolescentiae nuncergo licet dicat fortes ẽẽ etiã senes bona tamen usus ẽ temperat¬
one ut diceret nihil animorũ uigori derogare temporis uetustatẽ : uobispicta crocouitupera¬

Expanded text:
labor nostrae pueritiae ludus est. AT PATIENS OPERVM P. A. I. hoc et in Georgicis laudat: nam magnae virtulabor nostrae pueritiae ludus est. AT PATIENS OPERVM P. A. I. hoc et in Georgicis laudat: nam magnae virtutis est in nimio labore parvis esse contentum. TERRAM DOMAT bene bellico usus est verbo; et ne a re militari discederet, non dixit ‘terras colimus’, sed ‘domamus’, ac si diceret, cum hostes desunt, ‘terras ferro domamus’. IVVENCVM TERGA F. HASTA agriculturam sine officio belli non gerimus. Est autem cacosyntheton et homoeoteleuto. TARDA SENECTVS in aliis ‘sera senectus’. DEBILITAT VIRES ANIMI bene ‘animi’, quia non est ausus ‘corporis’ dicere: nec enim potest fieri, ut quamvis robustus senex vires habeat prioris aetatis et suae comparetur adulescentiae. Nunc ergo licet dicat fortes esse etiam senes, bona tamen usus est temperatione, ut diceret nihil animorum vigori derogare temporis vetustatem. VOBIS PICTA CROCO vitupera
Abbreviated transcription (Latin):
filiã portio debebatur imperii angentẽ sese cfinonerat ingens. sed se cẽ clamit ab at in genten ate¬
rũ denuo: nãiã t̃tio obsidentur et iterũ non nisi deduob: dicimus : biscapti frrges semel abhercule pot
a grecis mortis p̃tendere muros enfasis ẽ mortienim probello posuit sic sũ praleti discrimina pe¬
fictor ulixes aut fallax aut loco dedalus idẽ quidolũ caelat sermoniss: ortũ durũ astirpe genasita¬
liaȩ disciplina et uita laudatur quã et cato in originib: et uarro ingente populi .r commemorit
cit sienim duo essent antea quã diceret sic geluiuenatu prouenatui. ut currx procurruisiluasq fi¬
tigant ipsi fatigant᷑ in siluis proferis siluas posuit inquibus s̃ ferȩ: flectere ludus equos aliorũ

Expanded text:
filiam portio debebatur imperii. INGENTEM SESE C. F. non erat ingens, sed se esse clamitabat ingentem. ITEfiliam portio debebatur imperii. INGENTEM SESE C. F. non erat ingens, sed se esse clamitabat ingentem. ITERVM denuo: nam iam tertio obsidentur, et ‘iterum’ non nisi de duobus dicimus. BIS CAPTI PHRYGES semel ab Hercule, post a Graecis. MORTI PRAETENDERE MVROS emphasis est: ‘morti’ enim pro ‘bello’ posuit, sic supra «leti discrimina pFICTOR VLIXES aut fallax, aut logodaedalus, id est qui dolum celat sermonis ornatu. DVRVM A STIRPE GENVS Italiae disciplina et vita laudatur, quam et Cato in Originibus et Varro in Gente Populi Romani commemorat. uod plus est prius dicit; si enim duo essent, ante aquam diceret, sic gelu. VENATV pro ‘venatui’, ut ‘curru’ pro ‘currui’. SILVASQVE FATIGANT ipsi fatigantur in silvis; aut pro feris ‘silvas’ posuit, in quibus sunt ferae. FLECTERE LVDVS EQVOS aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
nensicir caquẽ s̃ palicuidii quorũ talis ẽ fabul& aet nã nimphã iuppit̃ cũ uitias set et fecisset grauidã
tinens uinone. secundu alibsi psam puellã tre comimendauit et illic en ixat̃ scđm alios partũ eius
postea cumde t̃ra erupissent duo palicidicti sunt quasi iterum uenientes nã naa ini &ui ẽ iterũ uenire
tempora p. plũbũ enĩ iactũ nimio rotatu et aeris calore dissoluitur statius et arsuras caeliꝑainania glo¬
desiporrectũ extendit harena intellegimus eũ cecidisse transmurũ dicendo autẽ multao stendit corpo¬
ris proceritatẽ minorẽ germanã quamaior nrmfa fuerat iouis uoluntate : digna atq: indigna relatiu
indigna idẽ turpia et obscura nouo regno aut noua regii generis affinitate aut quia etiã ipsi ꝑ regis

Expanded text:
nensi, circa quem sunt Palici dei, quorum talis est fabula: Aetnam nympham, Iuppiter cum vitiasset et fecisset gravidam, nensi, circa quem sunt Palici dei, quorum talis est fabula: Aetnam nympham, Iuppiter cum vitiasset et fecisset gravidam, timens Iunonem, secundum alios ipsam puellam terrae commendavit, et illic enixa est; secundum alios partum eius. Postea cum de terra erupissent duo pueri, Palici dicti sunt, quasi iterum venientes, nam πάλιν ἵκειν est iterum venire. TEMPORA P. D. plumbum enim iactum nimio rotatu et aeris calore dissolvitur: Statius «et arsuras caeli per inania glandes». PORRECTVM EXTENDIT HARENA intellegimus eum cecidisse trans murum. Dicendo autem ‘multa’ ostendit corporis proceritatem. MINOREM GERMANAM quia maior nympha fuerat, Iovis voluntate. DIGNA ATQVE INDIGNA RELATV ‘indigna’ id est turpia et obscena. NOVO REGNO aut nova regii generis adfinitate; aut quia etiam ipsi per regis
Abbreviated transcription (Latin):
hasta proleuit᷑ ueniens unde et strinxerat dixit idẽ paululũ uulnerauerat. ut tandem etiã magnostrin¬
uit detor potiur̃ nidemens quiscutũ quo se tuebatur abiecitalis pinnis leuo affixiẽ lateri ostendit uul¬
neris bocũ quẽ ante suppresserat suniui in fixũ stridit subpectore uulnus : spiram̃ta animȩ definitio
purr sub nigrȩ bibera autẽ modo nons pana sed pontica nã biberia pars pontiẽ ut ostendit horatius
dicens herbasq qua si olchos atq hiberia mitdt uenenorũ ferax genitor quȩ miserat arcens ordo
õstbat arcentis filius artens in armis egrediens nã ñ congruit uthuius filup̃ ter misso nominebis
fiat patris cõmemoratio : simetia circũ flumina simetos fluuius ẽ ciliciae haud longe ab urbe cati¬

Expanded text:
‘hasta’ pro ‘leviter veniens’: unde et ‘strinxerat’ dixit, id est paululum vulneraverat, ut «tandem etiam magno strin‘hasta’ pro ‘leviter veniens’: unde et ‘strinxerat’ dixit, id est paululum vulneraverat, ut «tandem etiam magno strinxit de corpore Turni». DEMENS qui scutum, quo se tuebatur, abiecit. ALIS pennis. LAEVO ADFIXA EST LATERI ostendit vulneris locum, quem ante suppresserat, sic in quarto «infixum stridit sub pectore vulnus». SPIRAMENTA ANIMAE definitio purae subnigrae. ‘Hibera’ autem modo non Hispana, sed Pontica: nam Hiberia pars Ponti est, ut ostendit Horatius dicens «herbasque quas Iolcos atque Hiberia mittit venenorum ferax». GENITOR QVEM MISERAT ARCENS ordo est ‘stabat Arcentis filius Arcens in armis egregiis’: nam non congruit ut huius filii praetermisso nomine, bis fiat patris commemoratio. SYMAETHIA CIRCVM FLVMINA Symaethos fluvius est Siciliae, haud longe ab urbe Cati
Abbreviated transcription (Latin):
suo non babuit et ẽ protisteron nã post raptũ requiritur : martius lupus aut eruentus aut marti dedi¬
utus iaggire ÷ agger ẽ cuius libet rei coaceruatio unde fossȩ aut ualles poss̃ repleri ngenta fraggrirleat
mons supradict saxi exaggeratioe lucetiũ solũ hoc nom̃ ẽ quod dictũ auirgilio innallo alio reperiebat᷑¬
uctore sanclin gua osca lucetius ẽ iuppit̃ dictus aluce quã prestare hominib dicitur ipseẽ nr̃a lin¬
gua diespit idẽ dici pat̃ horatius nãq dies pit̃ plerũq ꝑpurũ ceneaturnus. turnus sytinut ait lucilius
bonu scema ẽ quotiens sensus uariatur initeratione uerborũ proturrib: aut prodefensione turrium
autsi c magni ut turres putares: hastat hemillȩ themillas themillȩ facit ut aeneas aeneae leuis autẽ

Expanded text:
sivo non habuit. Et est hysteroproteron: nam post raptum requiritur. MARTIVS LVPVS aut cruentus, aut Marti dedisivo non habuit. Et est hysteroproteron: nam post raptum requiritur. MARTIVS LVPVS aut cruentus, aut Marti dedicatus. AGGERE C. agger est cuiuslibet rei coacervatio, unde fossae aut valles possunt repleri. INGENTI FRAGMINE MONTIS supra dicti saxi exaggeratio est. LVCETIVM solum hoc nomen est quod dictum a Vergilio in nullo alio reperitur auctore. Sane lingua Osca Lucetius est Iuppiter, dictus a luce, quam praestare hominibus dicitur. Ipse est nostra lingua Diespiter, id est diei pater: Horatius «namque Diespiter plerumque per purum». CAENEA TVRNVS TVRNVS ITYN ut ait Lucilius «bonum schema est, quotiens sensus variatur in iteratione verborum. PRO TVRRIBVS aut pro defensione turrium, aut sic magni, ut turres putares. HASTA THEMILLAE Themillas Themillae facit, ut Aeneas Aeneae. ‘Levis’ autem
Abbreviated transcription (Latin):
uendis se cõmemorat :cur su teloq secutus nimiã eius ostendit celeritatẽ. qui potuit telũ missum conseque nã
bocdict cũ p̃misso telo adhostẽ uenit statius et missum cursu conphendere telũ : reuellit uellit in uer¬
bafacit in participio uulsus quali s ubi autleporẽ proqualit̃ pedib iouis armiger uncis quia dicitur
aquila inbedlo gigaintũ ioui arma ministrasse. quod iam̃ fingitur nã ut supradiximus iuppit̃ et satur¬
nus regos fuer sediupit̃ ducũ patre saturno habeł de agris contentionẽ ortũ bellũ c̃ ad quo degre¬
diens uppit᷑ aquilȩ uidit auguriũ cuius cũ uicisset auspicio fictũ ẽ quod ei pugnanti telaministraret¬
nit unde eni ã a ffelici auguria natũ ẽ ut aquilȩ militũ signa comitentur : quȩsitũ quire quirit᷑ nãp̃sensapas¬

Expanded text:
cendisse commemorat. CVRSV TELOQVE SECVTVS nimiam eius ostendit celeritatem, qui potuit telum missum consequi, nam cendisse commemorat. CVRSV TELOQVE SECVTVS nimiam eius ostendit celeritatem, qui potuit telum missum consequi, nam hoc dicit, cum praemisso telo ad hostem venit; Statius «et emissum cursu comprehendere telum». REVELLIT in verbo ‘vello’ facit in participio ‘vulsus’. QVALIS VBI AVT LEPOREM pro ‘qualiter’. PEDIBVS IOVIS ARMIGER VNCIS quia dicitur aquila in bello Gigantum Iovi arma ministrasse. Quod tamen fingitur: nam, ut supra diximus, Iuppiter et Saturnus reges fuerunt. Sed Iuppiter dum cum patre Saturno haberet de agris contentionem, ortum bellum est. Ad quod egrediens Iuppiter aquilae vidit augurium; cuius cum vicisset auspicio, fictum est quod ei pugnanti tela ministraverit: unde etiam a felici augurio natum est, ut aquilae militum signa comitentur. QVAESITVM qui requiritur: nam praesens a pas
Abbreviated transcription (Latin):
laipsi clapsi scilicet ñ mortẽ sed curris ruinã smeonioregi aut propriũ patris nom̃ ẽ aut cognominẽ eũ filio
intellegimus quiaut su pradiximus cũ filuiuel patris nm̃ p̃mittit᷑ et aliud ticetur cognomines eos eẽ intelle¬
nmus furtim sustulerat ex stu prgeducauerat hinc ẽ etdulcia furtã uetitisq adtma secundũ donatũ
purgit hoc icero cũ fuisset obiectũ int̃equites quos deio tarus miserat ciesari unũ seruũ fuisse uirgiliũ autõ
nouimus trabere aliqua dchistoria seruos sane nũ quã militas se constat nisi seruitute deposito excepto han¬
nbabis tempore cum post cannense proeliũ intanta necessitate fuit urbs roma ut neliberandorũ quidem ser¬
uorũ daro facultas :en se nudõ idest stricto: Parmaq inglorius albã qua si tiro ut diximus supra onge meli
muri sedadim petũ tantũ repellendũ ut etiã sallustius ostendit. ubi sertoriũ umers sublatũ ꝑ muros as¬

Expanded text:
lapsi'. elapsi scilicet non mortem, sed turris ruinam. Ad v. 543 Maeonio regi aut proprium patris nomen est, aut cognominem eum filio intellegamus, quia, ut supra diximus, cum filii vel patris nomen praemittitur et aliud tacetur, cognomines eos esse intellegimus. furtim sustupurgat hoc Cicero, cum fuisset obiectum inter equites quos Deiotarus miserat Caesari unum servum fuisse: Vergilium autem novimus trahere aliqua de historia. Servos sane numquam militasse constat nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium, in tanta necessitate fuit urbs Roma, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. ENSE NVDO id est stricto. PARMAQVE INGLORIVS ALBA quasi tiro, ut diximus supra. LONGE MELIOR muri, sed ad impetum tantum repellendum, ut etiam Sallustius ostendit, ubi Sertorium umeris sublatum per muros as
Abbreviated transcription (Latin):
qunet homine fuis se nouit et uult eũ ex consecratione numen effectũ na mes tli quid uul
honini perti mit ide dus ianib consecratas et quod paulopost dictabossie aliquid ut

Expanded text:
Nam et hominem fuisse novit et vult eum ex consecratione numen effectum; nam ‘maestas aras’ ad Nam et hominem fuisse novit et vult eum ex consecratione numen effectum; nam ‘maestas aras’ ad hominem pertinet, id est diis manibus consecratas, et quod paulo post dicit «altaria liquit
Abbreviated transcription (Latin):
uo ansara tribuis sẽ augustũ. et benedicit genus alto sangiune diũd rampor tacitã oreo¬
lonoit ostendit debere anchi sengeneneris suihonort̃ mereriunde ẽ bisge ide etgem¬
corendeo s: a sanguine diuum Diuiũ et deorũ in differentur plerumq pondit  obieceri¬
quim set diseretio ut deds perpetuos dicũ diuos ex honinib ficcos qua si quidi dicotes duo
ande diuos eti imperatores uocamuis seluarro etatat eius contia sertunt discines diud
onto tius deos quipropt̃ sui con secrationem timentur ut sunteduman esi quod targut in cdu¬
ode cino dicens duomo stegns quefluminib quȩ sonoris proside dicc nuas brbus inicsũ¬
sacnsio dicens unit et hinm fsquert unde et aniulus qua sanuusidieme deealibi atq in sesua
diuins Numuait nunc repeto anchises factorũ archana reliquit Mestas arasenedũ sep̃be

Expanded text:
lio Caesari tribuisse Augustum. et bene dicit 'genus alto a sanguine divum': nam per tacitam oelio Caesari tribuisse Augustum. et bene dicit 'genus alto a sanguine divum': nam per tacitam oeconomiam ostendit, debere Anchisen generis sui honorem mereri: unde est "dis genite et geniture deos" . a sanguine divum 'divum' et 'deorum' indifferenter plerumque ponit poeta, quamquam sit discretio, ut deos peunde divos etiam imperatores vocamus. Sed Varro et Ateius contra sentiunt, dicentes divos perpetuos deos qui propter sui consecrationem timentur, ut sunt dii manes; quod tangit in duodecimo dicens «diva deam stagnis quae fluminibusque sonoris prrecurrunt et annum faciunt; unde et anulus quasi anuus dictus. Sic alibi «atque in se sua  vera ‘divini’; nam ait «nunc repeto, Anchises fatorum arcana reliquit». MAESTAS ARAS medium se praebet.
Abbreviated transcription (Latin):
diximis ippotes filiã sua egestã nea dcetos religaretur superposuit naui cun uer
misit quo fors tulisset quȩdelata adsiciliam crinisus fluuius concubuit cũ e& conner¬
sus incane unde ẽ acestes natus: Seruat tenet ut et tantas seruabat filia sedes ꝓecunat
tiphemiam secundi post conuersionẽ nauis : et tandem uacans particula c̃ tandemuit
dut certemiratus occurrit horridus terribilis : libitidis Ursȩ aut reuera aatfetio
africanesgata agrtsu Opib: rusticanis nãgataominis fructus enstellas fuȩ orter po¬
tice dixit Damsistellȩ astando dicte sunt non fugantur semꝑ enim fixȩ sunt pras sto¬
netas : Dardanidȩ alagni frequenter ut diximus adopus saũ uirgilius aliqua eehisfto¬
nia diriuat Namsi c omnia inducit qua sidiuini honores soluantur anchise quos conster co¬

Expanded text:
diximus, Hippotes filiam suam Egestam, ne ad cetos religaretur, superposuit naviculae et diximus, Hippotes filiam suam Egestam, ne ad cetos religaretur, superposuit naviculae et misit quo fors tulisset. Cum qua delata ad Siciliam, Crinisus fluvius concubuit conversus in canem, unde Acestes natus est. SERVAT tenet, ut «et tantas servabat filia sedes». SECVNDI ZEPHYRI iam ‘secundi’, post conversionem navis. ET TANDEM vacans particula est ‘tandem’,aut certe ‘miratus occurrit’. HORRIDVS terribilis. LIBYSTIDIS VRSAE aut re vera, aut ferae Africanae. GAZA AGRESTI opibus rusticanis; nam gaza omnis fructus est. STELLAS FVGARAT poetice dixit. Nam si stellae a stando dictae sunt, non fugantur; semper enim fixae sunt praeter planetas. DARDANIDAE MAGNI frequenter, ut diximus, ad opus suum Vergilius aliqua ex historia derivat: nam sic omnia inducit, quasi divini honores solvantur Anchisae, quos constat Iu
Abbreviated transcription (Latin):
cotur aer nubesenim acris densitas facit ut den seterant querara modo etquae densa re
cilis fida proptacestis affinitate : Fraterna propt̃ ȩri cembutȩ etueneris filium secun¬
du alios neptuni et ueneris Si canos Corripuit sialibi producit ut sicanio p̃tensa sinu
Nute Adem orseruxta remetior astra sirite remetior astrauel paulo anteseruata sailict̃
ante tempestatẽ colligit autem uicinitatt̃ exratione cursus qui a peritis  horis collegi
qua sindicant sidera N ãndudum Nontantũ heroicũ ẽ quod dataeneae guber nandi scien¬
iũ sedetã  sider adiproeo conomiã pertinet dicturus enĩ ẽ et ipseratẽ nocturnis
rexitinundis : flecte uiã uelis ex remisia declamatio interraeni ꝯuia deflos tmusnos
in maruipsam flectimus uiã fessas naues pronos fessos Darda liũ acestem ut et supra

Expanded text:
COGITVR AER nubes enim aëris densitas facit, ut «denset erant quae rara modo et quae densa relCOGITVR AER nubes enim aëris densitas facit, ut «denset erant quae rara modo et quae densa relcili. FIDA propter Acestis adfinitatem. FRATERNA propter Erycem, Butae et Veneris filium, secundum alios Neptuni et Veneris. SICANOS corripuit ‘si’, alibi producit, ut «Sicanio praetenta sinu». RITE MEMOR SERVATA REMETIOR ASTRA si rite remetior astra paulo ante servata, scilicet ante tempestatem. Colligit autem vicinitatem ex ratione cursus, qui a peritis horis colligitur, quas indicant sidera. IAMDVDVM non tantum heroicum est quod dat Aeneae gubernandi scientiam, sed etiam ad prooeconomiam pertinet; dicturus enim est «et ipse ratem nocturnis rexit in undis». FLECTE VIAM VELIS ex re maritima nata declamatio; in terra enim a via deflectimus nos, in mari ipsam flectimus viam. FESSAS NAVES pro ‘nos fessos’. DARDANIVM ACESTEM ut et supra
Abbreviated transcription (Latin):
de terrã crebra ferit nomen et ad uerbiũ plerũq in se transeunt Nomenin ad uerbiũ toriũ¬
que repente clamat idẽ torue ltem ad uerbiũ innomenut dummane nouũ accepta declim¬
tonefactũ ẽ nomen sic persius iamcras hesternũ consumpsimus eccealiud eras sed nomen cun
ad uerbiũ esse caeperit fit in declinabile aduerbium cum nomen esse coeperit declinatur
in alienũ ius transeunt hȩpartes nonsuis sed earũ ad quas transierint utuntur potestatibus di¬
tirat indeclinatione Nam temporũ rationẽ suã reseruant ut hocloco transuersa cum aduer
biumsita tamenbreuis ẽ quiauenit ex nomine licet duȩ consonantes sequantur. eũsciamusa
terminata ad uerbia longa ẽẽ ut paulo post et frustra cerno tetendere contran espere aba¬
tro idẽ quo tendimus necenim sincratione post generalitatem ad didit speciem An nubem

Expanded text:
de terram crebra ferit" . nomen et adverbium plerumque in se transeunt: nomen in adverbium, "torvumde terram crebra ferit" . nomen et adverbium plerumque in se transeunt: nomen in adverbium, "torvumque repente clamat" , id est torve: item adverbium in nomen, ut "dum mane novum" accepta declinatione factum est nomen. sic Persius "iam cras hesternum consumpsimus, ecce aliud cras" . sed nomen cum adverbium esse coeperit, fit indeclinabile; adverbium cum nomen esse coeperit, declinatur: in alienum ius transeunt hae partes, non suis, sed earum ad quas transierint, utuntur potestatibus, dumtaxat in declinbium sit, ‘a’ tamen brevis est, quia venit ex nomine, licet duae consonantes sequantur, cum sciamus ‘a’ terminata adverbia longa esse, ut paulo post «et frustra cerno te tendere contra». VESPERE AB ATRO id est quo tendimus; nec enim sine ratione post generalitatem addidit speciem. IN NVBEM
Abbreviated transcription (Latin):
Nutes pronãdib: ab usiue posuit : olli aut nunc aut illi : Supra caput in euitabilis morti¬
r Necenim simpliciter dictũ c̃ cumomnis imber supracaput sit Anorruit Vnd c¬
nebris it noctis et nubiun ipse guber nator quidebuit eẽ solatio puppi ab alta sub
leole magni quia nam sententia uobis uer saretro solligere arma lubet uel a contra¬
here nompenitus deponere namdicit obliquat que sinus inuentum duppiter auetor a
nrẽ nauigationis aut secundum usum locutus ẽ necsi huius reiauetorẽ seiuppiter faciat
et multiquerunt quomodo auctor iuppiter Cumapollinidicat uot maria intraui duccte¬
sedlegimus quȩ phebo pater omnipotens et specialiter nauigationis ex africa auctorẽ iuppit̃
actq hincȩ autem ad uerbium factũ de nomine ut cunctatur et amnis rauca sonans item etpx¬

Expanded text:
RATES pro navibus abusive posuit. OLLI aut ‘tunc’ aut ‘illi’. SVPRA CAPVT inevitabilis, mortifeRATES pro navibus abusive posuit. OLLI aut ‘tunc’ aut ‘illi’. SVPRA CAPVT inevitabilis, mortifer; nec enim simpliciter dictum est, cum omnis imber supra caput sit. INHORRVIT VNDA TENEBRIS et noctis, et nubium. IPSE GVBERNATOR qui debuit esse solacio. PVPPI AB ALTA subaimo «caelicolae magni, quianam sententia vobis versa retro?». COLLIGERE ARMA IVBET vela contrahere, non penitus deponere; nam dicit «obliquatque sinus in ventum». IVPPITER AVCTOR aut nostrae navigationis, aut secundum usum locutus est ‘nec si huius rei auctorem se Iuppiter faciat’. Et multi quaerunt quomodo ‘auctor Iuppiter’, cum Apollini dicat «tot maria intravi ducsed legimus "quae Phoebo pater omnipotens" : et specialiter navigationis ex Africa auctor est Iuppitst autem adverbium factum de nomine, ut "cunctatur et amnis rauca sonans" , item "et pe
Abbreviated transcription (Latin):
in quantitate c̃ admiratio: sanesciendũ uarronem dicere aenean abtinna amatum edi¬
ut ut supradiximus plurimu tempus intersit lectũ tamenẽ Causalatet Durimagaio
scdamore dolores polluto ignorabant causam coniectar istamen propius accedebam
namduri dolores magnoam ore polluto ide leso et notus feminarũ furor ducebat
irdianos pertriste auguriũ scilicet ut crederent seinter emisse didonem multidicunt
ducunt dilacerant ut ãd supra dictas duas causas tertia accedat per cellebant inquit an¬
mos troianorũ quod nascctuntur duri dolores amore polluto quod notus erat feminae
fugor quo dignem rogi uidebant idẽ omen nauigantib: triste ut pertriste ualde triste
sr sed sisic intelle xerimus tertio dicto congruit tantũ non etiã superiorib Nec enim
iroum nauigantes iampoterant aut deamore aut defurore didonis esse solliciti

Expanded text:
in quantitate est admiratio. Sane sciendum Varronem dicere, Aenean ab Anna amatum. Et liin quantitate est admiratio. Sane sciendum Varronem dicere, Aenean ab Anna amatum. Et licet, ut supra diximus, plurimum tempus intersit, lectum tamen est. CAVSA LATET DVRI MAGNO SED AMORE DOLORES POLLVTO ignorabant causam. Coniecturis tamen propius accedebant. Nam ‘duri dolores magno amore polluto’, id est ‘laeso’, et notus feminarum furor ducebat Troianos per triste augurium, scilicet ut crederent se interemisse Didonem. Multi dicunt ‘ducunt’ ‘dilacerant’, ut ad supra dictas duas causas tertia accedat: percellebant, inquit, animos Troianorum, quod nascebantur duri dolores amore polluto, quod notus erat feminae furor, quod ignem rogi videbant, id est omen navigantibus triste; ut pertriste, valde triste sit. Sed si sic intellexerimus, tertio dicto congruit tantum, non etiam superioribus; nec enim Troiani navigantes iam poterant aut de amore aut de furore Didonis esse solliciti.
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ sequenti indicat loco ut pelagus tenuere rates neciam amplius ulla occurrit tel¬
lascertus Aut in dubi tabilit̃ pergens aut certus aenea sidẽ sollers strenuus atequi¬
um perlitora certos dimittã atros aquilone quos nuper flans aquilo atros ef¬
fecerat ut et mediis properas aquilonib: ire Nam nouimus tempestatis hances sena¬
curã ut reliquias uentitencat etiã in alterius flatisa tros autem secundũ pliniũ dicit
quait in naturali historia non cẽmaris certũ colorem sed proqualite uentorũ mu¬
uri et aut flauum ẽẽ aut luculentũ autatrũ: Conlucent flammis lucentundiq in ho¬
nore enim regũ cum facib procedebatur apopulo undeait dȩ pallante lucetuia lor¬
ro ordine flammarũ et late discriminat agros postea etiã funebres lectulos pro

Expanded text:
‘medium’ sequenti indicat loco «ut pelagus tenuere rates nec iam amplius ulla occurrit tel‘medium’ sequenti indicat loco «ut pelagus tenuere rates nec iam amplius ulla occurrit tellus». CERTVS aut indubitabiliter pergens, aut ‘certus Aeneas’, id est sollers, strenuus, ut «equidem per litora certos dimittam». ATROS AQVILONE quos nuper flans Aquilo atros effecerat, ut «et mediis properas Aquilonibus ire». Nam novimus tempestatis hanc esse naturam, ut reliquias venti teneat, etiam in alterius flatu. ‘Atros’ autem secundum Plinium dicit, qui ait in Naturali Historia non esse maris certum colorem, sed pro qualitate ventorum mutari, et aut flavum esse aut luculentum aut atrum. CONLVCENT FLAMMIS lucent undique. In honorem enim regum cum facibus procedebatur a populo; unde ait de Pallante «lucet via longo ordine flammarum et late discriminat agros». Postea etiam funebres lectulos prof
Abbreviated transcription (Latin):
arca tumulum patrodinisi quod illiccurule exercetur hic nauale certamen sane intel¬
ligendum nom potuisse ficri utuna nec plenadie aeneas ad siciliã perueniret unde accipi¬
indum sicut supralegimus quod circa primũ ortũ lucis nauigauit ut regina speculis ut
onamnum albescere lucem uidit et equatis clas semprocedere uelis ergo totadiedum sedi¬
do interimit dumflctur paululum prouectus ẽ leniter spirantib uentis rogicirca uespe¬
comnuidit quotem pore etpernaturã ignem uidere potuit ꝑ pristinũ mortem quo perdi¬
imcidauera Non incendebatur de indetota nauigans nocte et alterius diei parte ad si¬
eliam uenit :: nediũ aut mediũ ẽ quicquid a principio recedit et needum finẽ sortitur. au
dium sicaltum ut mediũ putares ut graditur quȩ peraequor iammediũ Nã uere

Expanded text:
circa tumulum Patrocli, nisi quod illic curule exercetur, hic navale certamen. Sane intelcirca tumulum Patrocli, nisi quod illic curule exercetur, hic navale certamen. Sane intellegendum non potuisse fieri ut una, nec plena, die Aeneas ad Siciliam perveniret. Vnde accipiendum est, sicut supra legimus, quod circa primum ortum lucis navigavit, ut «regina e speculis ut primum albescere lucem vidit et aequatis classem procedere velis». Ergo tota die dum se Dido interimit, dum fletur, paululum provectus est, leniter spirantibus ventis, et flammas rogi circa vesperam vidit, quo tempore et per naturam ignem videre potuit et per pristinum morem, quo per diem cadavera non incendebantur. Deinde tota navigans nocte et alterius diei parte ad Siciliam venit. MEDIVM aut ‘medium’ est quicquid a principio recedit et necdum finem sortitur, aut ‘medium’ ‘sic altum, ut medium putares’, ut «graditurque per aequor iam medium». Nam vere