comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ua ca septe ntionem qd̃ ea regio nõ ut relique ꝓ solstiri
refrigerata et salubritater et noluptatemꝰ ĩ usu prestat
nõ minus piacothece et puluinarioꝵ textrma pictoxq
officine uti colores eoꝵ ĩ opere ꝑꝑ cõstantia luminis
ĩ mutata ꝓmaneant qͣlitatt. Cum ad regiones cceli
⁊ quẽ admo cõmuma cum exneis edificari debeant. Hlaq
e hiis que propria sunt ĩ ea nõ est potestas oĩb ĩ troeũdi
nisi ĩnuitatis/ guẽţidmo sunt cubicła triclinia balnee
ceteraq/ quȩ easdlem hñt usut rones. Comunia autem
sunt quib et̃ ĩnocati suo iure de pplo possunt uenire
magnifica uestibula: nec tabulina nec atria q̃d̃ ĩ aliis
officia prestant a biẽdo que ab aliis ambiũt quiaũt
fructib rusticis seciũt ĩ eoꝵ uestibulis stabula tabẽne
ĩ eclib cripte horrea a pothece ceteraq quȩ ad fructus

Expanded text:
iva ad septentrionem, quod ea regio, non ut reliquae per solstitium iva ad septentrionem, quod ea regio, non ut reliquae per solstitium  cursu, semper refrigerata et salubritatem et voluptatem in usu praestat. non minus pinacothecae et plumariorum textrina pictorumque officinae, uti colores eorum in opere propter constantiam luminis inmutata permaneant qualitate. Cum ad regiones caeli et quemadmodum communia cum extraneis aedificari debeant. namque ex his quae propria sunt, in ea non est potestas omnibus intro eundi nisi invitatis, quemadmodum sunt cubicula, triclinia, balneae ceteraque, quae easdem habent usus rationes. communia autem sunt, quibus etiam invocati suo iure de populo possunt venire, magnifica vestibula nec tabulina neque atria, quod aliis officia praestant ambiundo neque ab aliis ambiuntur. Qui autem fructibus rusticis serviunt, in eorum vestibulis stabula, tabernae, in aedibus cryptae, horrea, apothecae ceteraque, quae ad fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ueris simetriis ꝓ ficiant uenustaites Nimc ex¬
plicalumus quib ꝓpͥctatib genera cedificioꝵ ad usũ
⁊ caeli regiones a pͥte debeant expectare. inberna tri.¬
clinia et balnearia uti occidentem hibernũ spcctent
Ioco ita q̃d uespertino limm̃e opus est uti preterea qd̃
et sol occidens aduersus bñs splendore/ calore remi¬
ctens efficit uesꝑtmo tpre regionẽ tepidiorem. Cubi¬
cula et bbliotece cio oriẽtem spectare debent. Uisur
enim matutinõ postulat linne. Item ĩ hibliotetis
libri nõ putrescent. Nam quecuq aa mendie etocci¬
dentem spectant/ abtineis et humore libri uitiãt
qđ uenti hmnidi al uemiẽtis procreant eas. et alũt
ĩ fundentesq himdos sp̃s pallore uolumnĩa cõrũpũt
Triclinia uerna et ciutũpnalia ad oriẽtem cũ .n. ẜterta
luminib ad ũsus solis impetus ꝓgrediẽs ad occidentem
efficit ea temyata ad ia tp̃s quo opus solitio est uti ⁊st¬

Expanded text:
veris symmetriis perficiantur venustates. Nunc exveris symmetriis perficiantur venustates. Nunc explicabimus, quibus proprietatibus genera aedificiorum ad usum et caeli regiones aptas debeant spectare. hiberna triclinia et balnearia ad occidentem hibernum spectent, ideo quod vespertino lumine opus est uti, praeterea quod etiam sol occidens adversus habens splendorem, calorem remittens efficit vespertino tempore regionem tepidiorem. cubicula et bybliothecae ad orientem spectare debent; usus enim matutinum postulat lumen, item in bybliothecis libri non putrescent. nam quaecumque ad meridiem et occidentem spectant, ab tineis et umore libri vitiantur, quod venti umidi advenientes procreant eas et alunt infundentesque umidos spiritus pallore volumina corrumpunt. Triclinia verna et autumnalia ad orientem; tum enim praetenta luminibus adversus solis impetus progrediens ad occidentem efficit ea temperata ad id tempus, quo his solitum est uti. aest
Abbreviated transcription (Latin):
mẽta lacunariis ornant. et ĩter colupnas supiores
fenestrȩ collocant. lta basilicaꝵ ea similitudo nd cor̃¬
thioꝵ triclinoꝵ ut̃ esfe.Funt cũt et nd italice s
suetudinis ceciguos gnea ci Zicenos appellamt. hi collo¬
cantͤ spectanas ad septentrionem et maxĩe iuridia
ꝓsꝑicientes ualuasq bñt ĩ medio ip̃i aũt sunt ita ldgi
et lat ut duo triclima cũ aircuitiomb ĩter se spectã¬
tia possint esse collocata. hñtq dextra ac sinistra
Lumina fenestraꝵ uiridia naluata uti detectis ꝑ
spacia fenestraꝵ uiridia prospiciant. altindinis
eor dmidia latitudmnis addita eostituant᷑. h his¬
edificioꝵ generib om̃es sunt faciẽde eaꝵ simetriaꝵ
rõnes quae sine impecitione locis fieri poterũt luia¬
qui parietũ altitudmib si nõ obscurabumnt fciciliter
erunt ex plicata. Sin aũt impedient ab angustiis aut
de trachiones aut adiectiones fiant uti no dissimiles

Expanded text:
menta lacunariis ornantur, et inter columnas superiores menta lacunariis ornantur, et inter columnas superiores fenestrae conlocantur; ita basilicarum ea similitudo , non corinthiorum triclionsuetudinis oeci, quos Graeci cyzicenos appellant. hi conlocantur spectantes ad septentrionem et maxime viridia prospicientes, valvasque habent in medio. ipsi autem sunt ita longi et lati, uti duo triclinia cum circumitionibus inter se spectantia possint esse conlocata, habentque dextra ac sinistra lumina fenestrarum valvata, uti de lectis per spatia fenestrarum viridia prospiciantur. altitudines eoraedificiorum generibus omnes sunt faciendae earum symmetriarum rationes, quae sine inpeditione loci fieri poterunt, luminaque, parietum altitudinibus si non obscurabuntur, faciliter erunt explicata; sin autem inpedientur ab angustiis aut detractiones aut adiectiones fiant, uti non dissimiles
Abbreviated transcription (Latin):
mesura edponat et ex ea sum̃a hiindiũ ium̃atur
et q̃tum fuerit im̃ altitudimi det. Sin aũt exedre
aut ceri quadrati fuerint latitudinis dimidia
aadita altitndme seducant. Turpina co Thel¬
uti ex edre amplis magnitudmib sunt cõstitũcd
Ceci corintni tetrastiliq guiq egiptii nocãtur
Lantudnies et longitudiẽs uti supra triclinoꝵ si¬
metrie scripte sunt ita hẽant ronem. Sed pꝑ colupna¬
rum i terpositiones spaciosiores cõstituant. Inter cori¬
thios aũt et egiptios hoc erit discrime. Corĩthii sipli¬
&es heañt colupnas. aut ĩ podio positas aut ĩ imo su¬
circinũ delumbata. In egiptiis aũt supra colupnas
epistilia et ab epistilis ad parietes qui sunt carta ĩpo.¬
nenda est cõtignatio supra coaixatiõe pauem̃tum
sub diuo ut sit circuitus. De mae supra epistiliũ ad pec¬
pendiculum i ferioꝵ colupnaꝵ ĩ pendẽde sunt mino¬
res quarta parte. colupna supra eaꝵ epistilia etorna¬

Expanded text:
ponatur et ex ea summa dimidium sumatur, et quantum fuerit, tantum altitudini detur. sin autem exhedrae aut oeci quadrati fuerint, latitudinis dimidia addita altitudines educantur. pinacothecuti exhedrae amplis magnitudinibus sunt constituendae. oeci corinthii tetrastylique quique aegyptii vocantur latitudinis et longitudinis, uti supra tricliniorum symmetriae scriptae sunt, ita habeant rationem, sed propter columnarum interpositiones spatiosiores constituantur. Inter corinthios autem et aegyptios hoc erit discrimen. corinthii simplices habent columnas aut in podio positas aut in imo; sucircinum delumbata. in aegyptiis autem supra columnas epistylia et ab epistyliis ad parietes, qui sunt circa, inponenda est contignatio, supra coaxationem pavimentum, subdiu ut sit circumitus. deinde supra epistylium ad perpendiculum inferiorum columnarum inponendae sunt minores quarta parte columnae. supra earum epistylia et orna
Abbreviated transcription (Latin):
Sie ergo res et ratio et
testimoniũ pocte Ueteris ia oñdit nõ puto ałr oportere
indicari insi quẽ ad modu de ea re suprascriptũ hemus
Ioiusaut inter martis et saturin aarcuitione currens
maiorem q̃ Mars minore qͣ Saturmus peruolat cũsu
Item relique felle quo mcuore absunt spatio ab extre¬
mo celo proxnãq hñt ferre crrautiões. celeriusui¬

Expanded text:
Si ergo res et ratio et testimonium poetae veteris id ostendit, non puto aliter oportere iudicari, nisi quemadmodum de ea re supra scriptum habemus. Iovis autem inter Martis et Saturni circinationem currens maiorem quam Mars, minorem quam Saturnus pervolat cursum. item reliquae stellae, quo maiore absunt spatio ab extremo caelo proxumamque habent terrae circinationem, celerius
Abbreviated transcription (Latin):
idet᷑. ltem sunt ex amaro suco terre fontes exeutes
uchemẽter amari ut ĩ ponto est flumen hyspanis
a capite profluuit arca milia xl. sapore dulcissimo
deide cum peruenit ad locum qui est ab ostio adl
milia che admiscet ei fonticulus otpido q̃ parnulꝰ
facit amarã iõ qͥđ ꝑꝑ id genus t̾re et uenas unde
sandarica cõfodunt et a gua manãdo ꝓ ficitur
amara. hat aũt dissimilib sa porib a tre proprictati
ꝓficiũt᷑ nti ẽt ĩfructib uidet᷑. Si. i. radias arborus¬

Expanded text:
videtur. Item sunt ex amaro suco terrae fontes exeuntes videtur. Item sunt ex amaro suco terrae fontes exeuntes vehementer amari, ut in Ponto est flumen Hypanis. is a capite profluit circiter milia XL sapore dulcissimo; deinde, cum pervenit ad locum, qui est ab ostio ad milia CLX, admiscetur ei fonticulus oppido quam parvulfacit amaram, ideo quod per id genus terrae et venas, unde sandaracam fodiunt, ea aqua manando perficitur amara. Haec autem dissimilibus saporibus a terrae proprietate perficiuntur, uti etiam in fructibus videtur. si enim radi
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit egressa ex terra see̾nit et ita reicit a se bit¬
men Etramq est ĩ capadocia. itmere qo est ĩter
marata et tuana lacus ampluz ĩque lacũ pars
siue haridinis siue alii guis si dimissa fuerit
et postero die exempta/ ea pare que fuĩt exempta
ĩ uemet᷑ lapidea que aut pars ex aqnã mãserit
ꝑmanet i sua propriẽtate. Na enndem modũ hiera.¬
poli phrigie efferuet aquę calide multitueo equib
areum ortos et uineas fossis duclis ĩmit̾tit᷑. hoc
aut efficit post annũ crusta lapidca ita quot am̃s
dextra ac simstra argmes ex terra faciendo ĩ eucũt
eam et efficiũt ĩ hiis crustis ĩ agris septa lta aũt
nalt hoc indet᷑ fieri q̃d in his locis et eat̾ra quibus
nascit succus subrest coaguli nature similis. Dernd
cum mixta uis egredr ꝓ fontes de terrã a solis et
aeris caloro cogit᷑ cõgelari ut ẽt ĩ areis salinarũ

Expanded text:
cum sit egressa extra terram, secernitur et ita reicit ab se bitcum sit egressa extra terram, secernitur et ita reicit ab se bitumen. etiamque est in Cappadocia in itinere, quod est inter Mazaca et Tyana, lacus amplus, in quem lacum pars sive harundinis sive alii generis si demissa fuerit et postero die exempta, ea pars, quae fuerit exempta, invenietur lapidea, quae autem pars extra aquam manserit, permanet in sua proprietate. Ad eundem modum Hierapoli Phrygiae effervet aquae calidae multitudo, e quibus circum hortos et vineas fossis ductis inmittitur; haec autem efficitur post annum crusta lapidea. ita quotannis dextra ac sinistra margines ex terra faciundo inducunt eam et efficiunt his crustis in agris saepta. hoc autnaturaliter fieri, quod in îs locis et ea terra, quibus is nascitur, sucus subest coaguli naturae similis; deinde cum commixta vis egreditur per fontes extra terram, a solis et aeris calore cogitur congelari, ut etiam in areis salinarum
Abbreviated transcription (Latin):
oleo uncti fontes erumpũt uti solis qdđ oppidũ est cilicie
Flimen noĩe lipatir i guo natants aut lauantes ab
ip̃a agua ungunt. Simĩli ⁊ thiopre lacus est qui uctos
homines effiat qui leo natauerint / etã dia qui sere¬
no ccelo ennitit olei magnã inltitudiez. ltem cartha¬
gini fons ĩ quo natat ĩ super oleum odore uti scobi
citreo quo oleo et pecora solent ungi. Tachnito et
circa dirachiũ et apolloniam fontes sunt qui pacis
magnã multitudĩc cum agua enomũt. Babillo¬
me lacus amplissima magnitudiẽ qui limns as phal¬
tos appellat het supra natans lignidũ bitumẽ quo
bitumĩe et latere testaceo structum murũ semira¬
mis circũdedit babillonẽ item tope ĩsiria a rabiaq
numidaꝵ lacus sunt ̃ mami magntudine qui emit¬
tunt bituminis maxĩas moles gũas diripiũt ꝙ habi¬
tant circa. la aũt nõ est mirandũ nã crebre ibi
sunt lapiadine bitumis duri. Cum ergo perbitumi¬
nosam terram ius erumpit aque. secum trahit et

Expanded text:
um est Ciliciae, flumen nomine Liparis, in quo natantes aut lavantes ab ipsa aqua unguntur. similiter Aethiopiae lacus est, qui unctos homines efficit, qui in eo nataverint, et India, qui sereno caelo emittit olei magnam multitudinem, item Carthagini fons, in quo natat insuper oleum, odore uti scobe citreo; quo oleo etiam pecora solent ungere. Zacyntho et circa Dyrrachium et Apolloniam fontes sunt, qui picis magnam multitudinem cum aqua evomunt. Babylone lacus amplissima magnitudine, qui li/mnh asfa/ltitis appellatur, habet supra natans liquidum bitumen; quo bitumine et latere testaceo structum murum Samiramis circumdedit Babyloni. item Iope in Syria Arabiaque Nomadum lacus sunt inmani magnitudine, qui emittunt bituminis maximas moles, quas diripiunt qui habitant circa. Id autem non est mirandum; nam crebrae sunt ibi lapidicinae bituminis duri. cum ergo per bituminosam terram vis erumpit aquae, secum extrahit et,
Abbreviated transcription (Latin):
disparib rebus natura distributa qd hinaũ copꝰ
est ge aligna ꝓte terreniẽ. In eo cuit multa g̃na sut
pimoꝵ uti sanguinis lactis sudoris urine lacrimas
Ergo si ã parna particła t̾rem tanta discresamntia
Iuemt sapoꝵ. nõ est mirãdũ  sitã ĩ magniteme
t̾re ĩ numerabiles sucoꝵ reperiant uarietates ꝑ
quaꝵ uenas aque uis ꝓcurcens tricta ꝓuenit add
fontiũ egressus et ita ex eo dispares uariiqi ꝑficũt

Expanded text:
disparibus rebus natura distributa quod humanum corpus disparibus rebus natura distributa quod humanum corpus est ex aliqua parte terrenum, in eo autem multa genera sunt umorum, uti sanguinis, lactis, sudoris, urinae, lacrimarum. ergo si in parva particula terreni tanta discrepantia invenitur saporum, non est mirandum, si tanta in magnitudine terrae innumerabiles sucorum reperientur varietates, per quarum venas aquae vis percurrens tincta pervenit ad fontium egressus, et ita ex eo dispares variique perficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt et nõ nullis locis fontiũ probrietates que pro¬
creant qui ibi nascunt egregiis uocib aid cãtã dũ
ut sarso magnesie alusq ei mõi regionibi atia q
ana est ciuitas afror cuius mema rex iuba du¬
plia muro sepsit ibiq domũ regiã sibi cõstinut
ab ea milia passus xx. est oppidũ ismire cuiusa¬
groꝵ regiones incredibili finit sunt termĩatione
Cum ie esset affrica parens et mitix feraꝵ bestiar¬
et maxiẽ serpentũ i eius agris otridi muilia nascit
patre cesare militaiuit ho y hospito inco est usis
cta quotidiano ed uidtu necesse fuerat de pbilologia d¬
putare. In terimi cũ esser i ter nos do aque potale et
eius iurtutib sermo ex posut esse ĩ eatͥra ei mod
fontes ut qui ibi ꝓcrearent uoces ad cãtandũ egregas
herent ldeoq semp transmarios calastros ẽmete
formosos et puellas maturas eosq cõiuge ut qui
nascerent gol is nõ solũ noçe aegregia sedẽt forma
essent nõ ĩ uenusta. Cum hec tanta uarietas sit

Expanded text:
Sunt etiam nonnullis locis fontium proprietates, quae procreant qui ibi nascuntur egregiis vocibus ad cantandum, uti Tarso, Magnesiae, aliis eiusmodi regionibus. etiamque Zama est civitas Afrorum, cuius moenia rex Iuba duplici muro saepsit ibique regiam domum sibi constituit. ab ea milia passus XX est oppidum Ismuc, cuius agrorum regiones incredibili finitae sunt terminatione. cum esset enim Africa parens et nutrix ferarum bestiarum, maxime serpentium, in eius agris oppidi nulla nascitur, patre Caesare militavit. is hospitio meo est usus. ita cotidiano convictu necesse fuerat de philologia disputare. interim cum esset inter nos de aquae potestate et eius virtutibus sermo, exposuit esse in ea terra eiusmodi fontes, ut, qui ibi procrearentur, voces ad cantandum egregias haberent, ideoque semper transmarinos catlastros emere formosos et puellas maturas eosque coniungere, ut, qui nascerentur ex his, non solum voce egregia sed etiam forma essent non invenusta. Cum haec tanta varietas sit
Abbreviated transcription (Latin):
tentia/ uti sermone cum di camus Sol lux flos noͣx
sie .xi. nec unde ĩ cipit nec ubi desunt intelligitur
S q̃d ex acuta facta est gmnis/ ex graui acuta appet
aurib ꝓ distantiam aũt eg̃rio. tiamque circũfie¬
etitur ĩ mutatione uox statuit se ĩ alicuus sonitia
finitionem. demae ĩ alterius et id ultro atro crebre
faciendo cõstans apparet sensibus ut ĩ cantãtoib
cõflectentes nocem uarietatem facimꝰ modulatois
ltaq ĩ ternallis ea cũ u̾satur et u̾nde untiũ fecit et
ubi desiit appet ĩ sonoꝵ patentib finitionib mediana
armonie modulatio ab arte cdcepta et ea re cãtatio
eius maxie grauẽ etegregiã ht auc̾toritati Chroma
subtili sollertia ac crebritate moduloꝵ suauiorem
hẽt deledtationem. Myathonon no quo ñalis est faa¬
lior est ĩtecualloꝵ distantia. in ins trib generibus

Expanded text:
rentia, uti sermone cum dicamus: sol lux flos vox. rentia, uti sermone cum dicamus: sol lux flos vox. nunc enim nec unde incipit nec ubi desinit, intellegitur, †sed quod ex acuta facta est gravis et ex gravi acuta, apparet auribus. per distantiam autem e contrario. namque cum flectitur inmutatione, vox statuit se in alicuius sonitus finitione, deinde in alterius, et id ultro citro crebre faciendo non constans apparet sensibus, uti in cantionibus cum flectentes vocem varietatem facimus. modulationis itaque intervallis ea cum versatur, et unde initium fecit et ubi desiit, apparet in sonorum patentibus finitionibus, medianis est autem harmoniae modulatio ab arte concepta, et ea re cantio eius maxime gravem et egregiam habet auctoritatem. chroma subtili sollertia ac crebritate modulorum suaviorem habet delectationem. diatoni vero, quod naturalis est, facilior est intervallorum distantia. in
Abbreviated transcription (Latin):
ad spectatoꝵ perueniret ad cures. U & orgoma
ĩ eneis laminis aut corneis her sie ad cordarum so¬
nitum claritatem ꝑficiunt sie theatrorum ꝑ armo¬
matm ao augendum nocem rõcinationes ab ãtqs
sunt cõstitute. Armonia aũt esti musica litteratum
obscura et difficilis maxĩe quidẽ quio grtece luten
nõ sunt note. q̃ si nolumus ex plicare necesse est et
gitetis ubis uti qd nõ nulle eoꝵ latine nd hñt apella¬
hones. Itaq ut potero q̃ a pertissime ex aristox enis
scripturis interpretabor et eius diagramuna sõ¬
scribam. finicionesq somtuu designabo uti qui
di ligentius actenderit facilius percipere possit. Uox
.n. mutationib cum flectit᷑ alias fit acuta a lias
grauis auobusq modis mouet᷑ equib unis effect
ht cõtinuatos alter distantes. cõtinuata uox neq
funitionib cosistit/ neq ĩ loco ullo efficitq termi¬
nationes nõ apparentes. Interualla aũt media pa¬

Expanded text:
ad spectatorum perveniret aures. uti enim organa ad spectatorum perveniret aures. uti enim organa aeneis lamminis aut corneis hxei=a ad chordarum sonitûm claritatem perficiuntur, sic theatrorum per harmonicen ad augendam vocem ratiocinationes ab antiquis sunt constitutae. Harmonice autem est musica litteratura obscura et difficilis, maxime quidem quibus graecae litterae non sunt notae. quam si volumus explicare, necesse est etiam graecis verbis uti, quod nonnulla eorum latinas non habent appellationes. itaque ut potuero quam apertissime ex Aristoxeni scripturis interpretabor et eius diagramma subscribam finitionesque sonituum designabo, uti, qui diligentius attenderit, facilius percipere possit. Vox enim mutationibus cum flectitur, alias fit acuta, alias gravis; duobusque modis movetur, e quibus unus effectus habet continuatos, alter distantes. continuata vox neque in finitionibus consistit neque in loco ullo, efficitque terminationes non apparentes, intervalla autem media appa
Abbreviated transcription (Latin):
nascantur ĩ numerabiles undaꝵ arculi crescẽtes
a centro q̃ latissime possint et nagantes. nisi an¬
gustia loci interpellauerit aut aliqua offensio
quȩ nõ patitnr designatoes eaꝵ undaꝵ ad exitus
ꝓuenire. Itaq cũ interpellant offensionibi prime
redũdantes in sequẽtiũ disturbant designationes.
Cadem rone uox ita aq circinũ efficit motiones.
Sed ut agua aircudi planitie ĩ latitudme monet
nox et ĩlatitudine progrede et altituomẽ gradatim
scandit igr̃ ut ĩ agua undaꝵ defignatiomibus
item ĩ uoce cũ offensio nulla primã undam ĩtor¬
pellauerit nõ disturbat secundam nec ĩsequentes
Sed om̃es sine resonantia ꝓueniũt ad imorum
et sinnoꝵ aures. Ergo ueteres areitocti nature
uestigia ꝑ secuti indigationib uoces scandentes
theatroꝵ ꝑ fecerunt gradationes et quesierũt ꝑ
canonica mathematicoꝵ et musicam rõnem
ut quecũq nox esset ĩscena clarior et suauior¬

Expanded text:
nascantur innumerabiles undarum circuli crescentes nascantur innumerabiles undarum circuli crescentes a centro, quam latissime possint, et vagantes, nisi angustia loci interpellaverit aut aliqua offensio, quae non patitur designationes earum undarum ad exitus pervenire. itaque cum interpellentur offensionibus, primae redundantes insequentium disturbant designationes. Eadem ratione vox item ad circinum efficit motiones; sed in aqua circuli planitiae in latitudine moventur, vox et in latitudine progreditur et altitudinem gradatim scandit. igitur ut in aqua undarum designationibus, item in voce cum offensio nulla primam undam interpellaverit, non disturbat secundam nec insequentes, sed omnes sine resonantia perveniunt ad imorum et ad summorum aures. Ergo veteres architecti naturae vestigia persecuti indagationibus vocis scandentis theatrorum perfecerunt gradationes, et quaesierunt per canonicam mathematicorum et musicam rationem, ut, quaecumque vox esset in scaena, clarior et suavior
Abbreviated transcription (Latin):
Latitudo si .u. excelsiores fuerint repellent et ei¬
cient superiore partem nocem nec patientur
significatione ad aures puenire. Et ad sum̃am
ita est gubernãdũ un linea cũ ad imũ gradu
et adsum̃u extencta fuerit omĩa cacumina
graduũ angulosq tangat ita nox nõ impediet᷑
Aditus compłis et soatiosos opor dis pone/ nec cõ¬
iuctos superiores ĩseriorib S ex oĩb locis ꝑpetuos
et directos su̾e ĩuersuris faciedos / uticum pp̃lus
cmictatur despectaclis ne cõprimat. S hẽat
ex oĩb loas exitus seperatos sine ĩ peditione. Etiã
diligenter est aĩaduertendũ. nesit locus surolus
seo ut ĩ eo uox q̃ clarissime uagari possit. h uo
fieri ita poterit si locus erectus fuerit ubi nd ĩ pedic̃it
resonantia/ nox aũt ut spus fluens aeris etadtu
sensibilis auditu. ea uero monetue circuloꝵ rotũ¬
dationib ĩfinitis uti si ĩstantẽ aquã lapide ĩ misso

Expanded text:
latitudo. si enim excelsiores fuerint, repellent et eilatitudo. si enim excelsiores fuerint, repellent et eicient e superiore parte vocem nec patientur significatione ad aures pervenire. et ad summam ita est gubernandum, uti, linea cum ad imum gradum et ad summum extenta fuerit, omnia cacumina graduum angulosque tangat: ita vox non inpedietur. Aditus complures et spatiosos oportet disponere, nec coniunctos superiores inferioribus, sed ex omnibus locis perpetuos et directos sine inversuris faciendos, uti, cum populus dimittatur de spectaculis, ne comprimatur, sed habeat ex omnibus locis exitus separatos sine inpeditione. Etiam diligenter est animadvertendum, ne sit locus surdus, sed ut in eo vox quam clarissime vagari possit. hoc vero fieri ita poterit, si locus electus fuerit, ubi non inpediatur resonantia. Vox autem est spiritus fluens aeris, e tactu sensibilis auditu. ea movetur circulorum rotundationibus infinitis, uti si in stantem aquam lapide inmisso
Abbreviated transcription (Latin):
nocẽtes sp̃us corporib ĩ fudent. ltaq sicuriostꝰ
eliget᷑ locus thratro intabunt uitia. Etiamq
prouidendũ est ne impetꝰ heãt a merrdie/ sol
enĩ cũ ĩplet eius rotimditate aer cõclusus cur¬
natura neq huis potatem uagandi usando cõser¬
uescit et candes adurit ex coquitq et ĩminuit
e corporib humores. ldco maxĩe uitande sunt
hiis rebus uiciose regiones et eligende salubres
Fundamẽtoꝵ aũt si ĩmõtib fuerit facilior erit
rõ/ Sedsi neccitas coegerit ĩ plano aut palustri
loco ea cõstitui solidationes suostructionesq ita
erunt faciende gue admodum de fundationibzeliu
sarraꝵ ĩ tertio libro est cõscriptũ. In suꝑ funca¬
menta lapidcis et marmoreis copiis. gradatioes
ac substructones fieri debent / precictiones ad
altitud mes theatroꝵ pro rata parte faciende ui¬
dent/ neq altiores ꝗͣ quãta pcinctionis itineris sit

Expanded text:
nocentes spiritus corporibus infundent. itaque si curiosius nocentes spiritus corporibus infundent. itaque si curiosius eligetur locus theatro, vitabuntur vitia. Etiamque providendum est, ne impetus habeat a meridie. sol enim cum implet eius rotunditatem, aer conclusus curvatura neque habens potestatem vagandi versando conferescit et candens adurit excoquitque et inminuit e corporibus umores. ideo maxime vitandae sunt his rebus vitiosae regiones et eligendae salubres. Fundamentorum autem, si in montibus fuerint, facilior erit ratio; sed si necessitas coegerit in plano aut palustri loco ea constitui, solidationes substructionesque ita erunt faciendae, quemadmodum de fundationibus aedium sacrarum in tertio libro est scriptum. insuper fundamenta lapideis et marmoreis copiis gradationes ab substructione fieri debent. Praecinctiones ad altitudines theatrorum pro rata parte faciendae videntur, neque altiores quam quanta praecinctionis itineris sit
Abbreviated transcription (Latin):
tudo cõponat et sinñe compoita eius dimidia pars
so lacunaris altitudme detur Preterea precigendi
sunt pietes medii coronis ex ĩtestino opere. aut alba¬
aut rio ad anmaia partem altituamis. que si nõ erũt
nox ibi disputantiũ elata ĩ altitudinem ĩtellectui
nõ poterit esse audientib. Cũ aũ coronis precitti
parietes eruns nox ab imis morata. priusꝗͣ ĩ aera
elata dissipabr̃ aurib erit ĩ tellecta. Cũ for cõsti¬
tutũ fuerit tũ deoꝵ ĩ mortaliũ dieb festis. liuoꝵ¬
ex pectationib eligendus est locus thcatro q̃ sala¬
berrimus uti ĩ primo libro desalubritatib ĩ me¬
niũ collocationibi est scriptũ. Pludos .u. cũ cõuigi¬
bus et liberis ꝑ sedentes delectationib detinentut
et corꝑa ꝑꝑ uo luptatem ĩmoto. patentos hñt uenas
ĩquas ĩ sidunt aurar flatus. quisi a regiomous
palustribi aut aliis regionib uitiosis ad ueniẽt

Expanded text:
tudo componatur, et summae compositae eius dimidia pars tudo componatur, et summae compositae eius dimidia pars sub lacunariis altitudini detur. Praeterea praecingendi sunt parietes medii coronis ex intestino opere aut albario ad dimidiam partem altitudinis. quae si non erunt, vox ibi disputantium elata in altitudinem intellectui non poterit esse audientibus. cum autem coronis praecincti parietes erunt, vox ab imis morata, priusquam in aera elata dissipabitur, auribus erit intellecta. Cum forum constitutum fuerit, tum deorum inmortalium diebus festis ludorum spectationibus eligendus est locus theatro quam saluberrimus, uti in primo libro de salubritatibus in moenium conlocationibus est scriptum. per ludos enim cum coniugibus et liberis persedentes delectationibus detinentur et corpora propter voluptatem inmota patentes habent venas, in quas insidunt aurarum flatus, qui, si a regionibus palustribus aut aliis regionibus vitiosis advenient,
Abbreviated transcription (Latin):
tignis bipedalib eugance circha sunt collocat
guib ĩsuꝑ transtra cũ capolis colupnaꝵ ꝯ̃ ropho¬
ra et antas et parietes pronai collocate substinẽt
nnũ cul men ꝓ petue basiliae alteꝵ a medio sup̃
pnaiũ edis ita fastigioꝵ duplex tectinata dispositio
ex trinsecus tecti et interioris alte testudi nis prestat
spẽm uenustam. ltem solata epistilioꝵ ornam̃ta
en pluteoꝵ colupnaꝵ q superioꝵ distributio. oposã
detrahit molestiam sũ ptusq ĩminuit ex magna ẜte
sum̃az. l pse nõ colupne/ ĩ altituome ꝓpetua so
trabe testuadmis ꝑaucte et maginficentiã ipõse
et auctoritatem operi ad augeri uĩdent. Erariũ.
Carcer. Curia. foro sunt cõ ugenda sed ita uti
magnitudo simetrię / eoꝵ foro respondeat. Ma¬
Anne quidem/ cnria ĩ primis est fanenda/ ad
dignitatem municipii sine ciuitatis et si quadrata
erit q̃lum huit latituomnis dimidia addita cõ sutuar
altitudo Sin aũt fuerit oblonga longitudo et lati¬

Expanded text:
trabes everganeae circa sunt conlocatae. quibus insuper transtra cum capreolis columnarum contra corpora et antas et parietes pronai conlocata sustinent unum culmen perpetuae basilicae, alterum a medio supra pronaum aedis. ita fastigiorum duplex pectinata dispositio extrinsecus tecti et interioris altae testudinis praestat speciem venustam. item sublata epistyliorum ornamenta et pluteorum columnarumque superiorum distributio operosam detrahit molestiam sumptusque inminuit ex magna parte summam. ipsae vero columnae in altitudine perpetua sub trabes testudinis perductae et magnificentiam inpensae et auctoritatem operi adaugere videntur. Aerarium, carcer, curia foro sunt coniungenda, sed ita uti magnitudo ac symmetriae eorum foro respondeant. maxime quidem curia in primis est facienda ad dignitatem municipii sive civitatis. et si quadrata erit, quantum habuerit latitudinis dimidia addita constituatur altitudo; sin autem oblonga fuerit, longitudo et lati
Abbreviated transcription (Latin):
gumi nec molere nec cerne opus sed sic est subhiluis
queadmes sigua est manu cõtusa et sucrretados¬
lores uero ali sumnt gui ꝑse certis locis proceantie
d ifodiunt nõ nulli exaliis reb hracta tionib aut
mix hionũ temꝑaturi cõ positi ꝓficiunt᷑ un prestent
eandem ĩ operib utilitatem. Erimũ ciut ex fonemꝰ
que ꝑst nascentia fodiunt uti siguos gnete oebras¬

Expanded text:
rata, quam nec molere nec cernere opus est, sed sic est subtilis, rata, quam nec molere nec cernere opus est, sed sic est subtilis, quemadmodum si qua est manu contusa et subcreta. Colores vero alii sunt, qui per se certis locis procreantur et inde fodiuntur, nonnulli ex aliis rebus tractationibus aut mixtionum temperaturis compositi perficiuntur, uti praestent eandem in operibus utilitatem. Primum autem exponemus, quae per se nascentia fodiuntur, uti sil, quod graece w/xra
Abbreviated transcription (Latin):
cum sunt arrid cõtundunt pilis ferreis et locionib
et codturis crebris/ relictis stercorib efficiũt᷑ ut adue¬
mant colores. Cum ergo emissa erunt ex minii per
tionib eõclauũ tectis inuctum pmanet sine uitiis
suo colore/ apertis uõ edem ꝓistiliis aut exedrit aut
caeteris eiusmodi locis quo sol et luna possit splẽdores
et radios ĩ mictere cũ ab his locistang̃ uinat᷑ et omis¬
sas iurtutes coloris demgrat᷑. ltaq cũ et alii multi
tum et Iaberius scriba cũ ĩ aduetino uoluisset herẽ
domũ. elegomter expolitam ꝑistiliis. parietes om̃t
idicxit minio qui post lus xxxx. facti sunt ĩ uenusto
uarioq colore/ ltaq prnno locauit inducendos alios
colores. At siquis subtilior fuerit et uolũt expolitiae
miniacia suũ colorem retinere/ cũ paries ex politus
etaridus est so cretũ ĩ operib utunt. Nliis locis ut ĩter
magnesie. et ephesi fines/ sunt loca unde fodlit parata

Expanded text:
cum sunt aridae, contunduntur pilis ferreis, et lotionibus cum sunt aridae, contunduntur pilis ferreis, et lotionibus et cocturis crebris relictis stercoribus efficiuntur, ut adveniant, colores. cum ergo emissae sint ex minio per tionibus conclavium tectis inductum, permanet sine vitiis suo colore; apertis vero, id est peristyliis aut exhedris aut ceteris eiusdem modi locis, quo sol et luna possit splendores et radios inmittere, cum ab his locus tangitur, vitiatur et amissa virtute coloris denigratur. itaque cum et alii multi tum etiam Faberius scriba, cum in Aventino voluisset habere domum eleganter expolitam, peristyliis parietes omnes induxit minio, qui post dies XXX facti sunt invenusto varioque colore. itaque primo locavit inducendos alios colores. At si qui subtilior fuerit et voluerit expolitionem miniaceam suum colorem retinere, cum paries expolitus et cum est subcretum, in operibus utuntur. aliis locis, ut inter Magnesiae et Ephesi fines, sunt loca, unde foditur farin
Abbreviated transcription (Latin):
uapore fius suscitat᷑ cũ recedit i solũ furn ĩ uenit
uerrunt᷑ et ibi intus se cõgruũt et una cõfundũt
la aũt cum sint quattuor sextarioꝵ insure cũ exp̃o¬
dunt ĩuenient esse pondo centum. cumi ĩ aliguo
nase est cõfusus si supra ia la pidem centenariu
pondus imponat᷑. natat ĩ sumo/ neq eũ liguorem
põt onere suo premere nec elide nec dissipare. Ce¬
inlario sblato si ibi auri scripulu ponatͤ nõ natabit
sed ad miũ ꝓse de primet. Ita nd amplitudine podens
sed genere singlaꝵ reꝵ grauitatem esse nõ ost ne¬
gamoñ. la aũt multis reb est ad usum ex peditum
negi de argentum neq es sine eo pot recde saurari
cũq ĩ nestem itextũ est aur eaq nestis edtrita ꝑꝑ
ĩposit supra ignem cõburunt᷑. Is cinis cogit ĩ agnã etad¬
ditur eo argentũ uiuũ. le aũt om̃es micas auri cor¬
ripit i se/ et cogit secũ coire aqua diffusa cũ ial ĩ panu
ĩ fund̃t et ibi manib premit argentũ ꝓ panni raritates

Expanded text:
vapore fumus suscitatur, cum resedit in solum furni, invenitur verruntur et ibi inter se congruunt et una confunduntur. id autem cum sint quattuor sextariorum mensurae, cum expenduntur, invenientur esse pondo centum. Cum in aliquo vase est confusum, si supra id lapideum centenarium pondus inponatur, natat in summo neque eum liquorem potest onere suo premere nec elidere nec dissipare. centenario sublato si ibi auri scripulum inponatur, non natabit, sed ad imum per se deprimetur. ita non amplitudine ponderis sed genere singularum rerum gravitatem esse non est negandum. Id autem multis rebus est ad usum expeditum. neque enim argentum neque aes sine eo potest recte inaurari. cumque in veste intextum est aurum eaque vestis contrita propter inpositi supra ignem comburuntur. is cinis coicitur in aquam, et additur eo argentum vivum. id autem omnes micas auri corripit in se et cogit secum coire. aqua defusa cum id in pannum infunditur et ibi manibus premitur, argentum per panni raritates
Abbreviated transcription (Latin):
eo gnondie potũ. Exeoq q̃ uis sint alba procreant.
aliis loas leucoghea. Aliis locis pulla. Aliis coracino
colore Ita proprietas liguoris cũ ut ĩ corpus ꝓse¬
minat . tinctam sui cuiusq gñis qualitatem. Igũ
cum ĩ campis troianis proxĩe flimiẽ arm̃ta rufa et
becora lencophea nascunt. ldeo id flumẽ ilicẽses
xanctũ appellauisse dñt. Etiãq ĩ ueniũt᷑ aque
gna mortifera que ⁊ malesiaũ sucũ terre percur¬
berant imprudentes. uita priuabant qua ꝑꝑantiq
eum obstruxisse dicũt̾. Et crobsitraria lacus ex quo
nd solum qui biderĩt moriũt sed ẽt guilauerint
ltem ĩthessalia fons est ẜ profluẽs ex quo fonte nec
ꝑccus ullũ gustat nec bestiaꝵ genus ullũ ꝓpͥus ac¬
cechit. Add que fontem proxĩe est arbor florens pur¬
pureo colore. tõ minusi macedonia quo loco sepul¬
tus est enripides dextra co smistra monum̃ti ao
iatores transitare solent ꝑꝑ aque bonitate al riuũ

Expanded text:
eo continuè bibunt, inde quamuis sit alba, procreant aliis locis leucophcolore. ita proprietas liquoris, cum inît in corpus, proseminat intinctam sui cuiusque generis qualitatem. igitur quod in campis Troianis proxime flumen armenta rufa et pecora leucophaea nascuntur, ideo id flumen Ilienses Xanthum appellavisse dicuntur. Etiamque inveniuntur aquae genera mortifera, quae per maleficum sucum terrae percurberant inprudentes, vita privabantur; quapropter antiqui eum obstruxisse dicuntur. et Chrobsi Thracia lacus, ex quo non solum qui biberint, moriuntur, sed etiam qui laverint. item in Thessalia fons est profluens, ex quo fonte nec pecus ullum gustat nec bestiarum genus ullum propius accedit; ad quem fontem proxime est arbor florens purpureo colore. Non minus in Macedonia quo loci sepultus est Euripides, dextra ac sinistra monumenti adviatores pransitare solent propter aquae bonitatem, ad rivum
Abbreviated transcription (Latin):
tabiorem efficit iutam ltem tertenus fructus escaꝵ¬
prestans copiis suꝑuatus dos iderationib alit et
nutrit aĩalia pascendo continẽtẽ. A qua uero
nd solum potut sed ĩfintas usu p̃bendo neccitalis
gratas ꝙ est gratuita prestat utilitates ⁊ x eoẽt
qui sacerdotia gerunt morib egiptioꝵ ondunt
om̃es res e li quoris potãte cõ sistere. ltaq cum
hidria aq ad femplũ aedemq deoꝵe casta religior
referturitie in terra procubẽtes manibus
ad caelũ solatis ĩ uenctionib grãs cigunt diuine
beinguitatis. Cum uo et a phisicie et apħis et

Expanded text:
tutiorem efficit vitam. item terrenus fructus escartutiorem efficit vitam. item terrenus fructus escarpraestans copiis supervacuis desiderationibus alit et nutrit animales pascendo continenter. aqua vero non solum potus sed infinitas usu praebendo necessitates, gratas, quod est gratuita, praestat utilitates. Ex eo etiam qui sacerdotia gerunt moribus Aegyptiorum, ostendunt omnes res e liquoris potestate consistere. itaque cum hydria aqua ad templum aedemque casta religione refertur, tunc in terra procumbentes manibus ad caelum sublatis inventionis gratias agunt divinae b
Abbreviated transcription (Latin):
possunt here iutam insi aer ĩ fluent cum ĩ crem̃ to
fecerit auc̾tus et remissiones cdiment caloris uõ¬
n si nõ fuerit ĩ corpore iusta coꝑatio nõ erat spũt aũalit
neq erecto irma cibiq iures nd poterunt hẽre co¬
ctionis ⁊ praturam. ltem si nõ tecrestri cibo mẽbra cõ¬
poris alant definent et ita a terrem principii mixtiõe
erunt deserta. Animalia uõ si fuerint sine brmoris
põtate ex anguinata et exiccata a prmapioꝵ li quore
iterum arescent. lgit diuina mens quo ꝓ prie necõa¬
u csent gentib nõ cõstituit difficilia et cara ut sunt
margaritt cuꝵ argentum ceferaq que neq corpus
ur neqͥ na desicerat. S sine quib mortaliũ nita non
potest çe tuta effudit ad manũ parata per om̃em
mundũ. Itaq exhis signie forto desit ĩ corpe ꝑ spño
ad restituendum aer assignatus id prestet aꝑpatus
aũt ad auxiliũ caloris impetus solis et ignis ĩ uentur

Expanded text:
possunt habere vitam, nisi aer influens cum incremento possunt habere vitam, nisi aer influens cum incremento fecerit auctus et remissiones continenter. caloris vero si non fuerit in corpore iusta comparatio, non erit spiritus animalis neque erectio firma, cibique vires non poterunt habere coctionis temperaturam. item si non terrestri cibo membra corporis alantur, deficient et ita a terreni principii mixtione erunt deserta. Animalia vero si fuerint sine umoris potestate, exsanguinata et exsucata a principiorum liquore interarescent. igitur divina mens, quae proprie necessaria essent gentibus, non constituit difficilia et cara, uti sunt margaritae, aurum, argentum ceteraque, quae neque corpus nec natura desiderat, sed sine quibus mortalium vita non potest esse tuta, effudit ad manum parata per omnem mundum. itaque ex his, si quid forte defit in corpore spiritus, ad restituendum aer adsignatus id praestat. apparatus autem ad auxilia caloris solis impetus et ignis inventus
Abbreviated transcription (Latin):
Eseptem sapientib tles nulesius oiuĩz reꝵ pcĩpiu
aquam est professus. tteraclitus ignem Magoꝵ
sacerdotes aguam et ignem. Euripides auditor dna
aera et terram eamq e celestriũ imbriũ cõceptiõih
inseminatam fcetus gentiũ et oiũi aialiu ĩ mũdopro¬
reauisse/ et que e eo ceñt ꝓgnãta cum dissoluerẽt
tprum nectitate coatta / i eadem redire queq de hac¬
renascerẽt᷑ / item ĩcceli regiones reuerti neq ĩ ten¬
tones recipere et dissolutione mutata ĩ eam recidẽ
ĩqua añ fuat proprietatem Ry tagoras uõ empe¬
docles epachatmos aluq phisici et ph̃i haee pͥncipia
esse guaituor pro posuerut Aerem ignẽ ferram
aguam eoꝵq interse ccherẽtias ñali figuratrẽ
et gnm discrin mb efficere qͣlitates animcdutm
nero nõ solum nascentia exhiis esse procreata sea
õt resiom̃es nõ ali sine eoꝵ ptate/ nec crescere nee
tueri. Namq corpora sine spũ redundantia nõ

Expanded text:
septem sapientibus Thales Milesius omnium rerum principium aquam est professus, Heraclitus ignem, Magorum sacerdotes aquam et ignem, Euripides, auditor Anaaera et terram, eamque e caelestium imbrium conceptionibus inseminatam fetus gentium et omnium animalium in mundo procreavisse, et quae ex ea essent prognata, cum dissolverentur temporum necessitate coacta, in eandem redire, quaeque de aere nascerentur, item in caeli regiones reverti neque interitiones recipere et dissolutione mutata in eam recidere, in qua ante fuerant, proprietatem. Pythagoras vero, Empedocles, Epicharmos aliique physici et philosophi haec principia esse quattuor proposuerunt: aerem, ignem, terram, aquam, eorumque inter se cohaerentiam naturali figuratione e generum discriminibus efficere qualitates. Animadvertimus vero non solum nascentia ex his esse procreata, sed etiam res omnes non ali sine eorum potestate neque crescere nec tueri. namque corpora sine spiritus redundantia non
Abbreviated transcription (Latin):
grauissimũ si ĩ uase collocatum fuerit et ĩ eo acetũ
suffusum ⁊d aũt opertũ et oblitũ fuerit efficietur ut
plmibũ lissluat᷑ et siat cerusa ⁊isdem tõnib esqͥa.
eĩ solidiore est nã sumłt curatũ si fuerit dissipa¬
bitur et fiet erugo. ltem margarita nõ minus
saxa silicea/ quę nec ferrũ nec ignis põt ꝓ sedis¬
soluere cum ab igne sunt calefacta aceto sperso
dissiliunt et dissoluũt. Ergo cũ has res añ ocłos
ita fieri uideam rõcinemꝰ hisdem ronib ex aculis
curari. Sunt aiũi. et fontes uti uino mixtti quẽ ad¬
modũ est muis paphlagonie ex quo eã sine in nopo¬
tantes fuĩt tremulenti. Eguiculis aut ĩ italia et
alpib nacõe medulloꝵ est genus aque qnuã qui
bibunt efficiũt᷑ turgidis gutturib In archacia nõ
emitas est nõ ignota dirtori ĩ cuius est agris spe¬
lunca profiuens aque qui biberint fiñt abstenni

Expanded text:
gravissimum, si in vase conlocatum fuerit et in eo acetum gravissimum, si in vase conlocatum fuerit et in eo acetum suffusum, id autem opertum et oblitum erit, efficietur, uti plumbum dissolvatur et fiat cerussa. Eisdem rationibus aes, etiam solidiore est natura, similiter curatum si fuerit, dissipabitur et fiet aerugo. item margarita. non minus saxa silicea, quae neque ferrum neque ignis potest per se dissolvere, cum ab igni sunt percalefacta, aceto sparso dissiliunt et dissolvuntur. ergo cum has res ante oculos ita fieri videamus, ratiocinemur isdem rationibus ex acidis curari. Sunt autem etiam fontes uti vino mixti, quemadmodum est unus Paphlagoniae, ex quo eam aquam sine vino potantes fiunt temulenti. Aequiculis autem in Italia et in Alpibus natione Medullorum est genus aquae, quam qui bibunt, efficiuntur turgidis gutturibus. Arcadia vero civitas est non ignota Clitor, in cuius agris est spelunca profluens aqua, e qua qui biberint, fiunt abstemii.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt eam et ifsam continere. ihil aliud põt inss muliã
ungula gue et memorat᷑ ab antipatro . pronincia ubi
erãt Alexonder per lollã filiũ p̃ latim esse ⁊ ab eo
ea aqua regem esse netatũ. lis alpibi ĩ rebi reguo fist
agua qua qui gustant starim edaidunt Agto aut fabis¬
corua ca mfema ĩ campo cor neto st locusĩquo fous
oritire. Ibiq auiũ et laçertaꝵ religuaꝵq setpentus
ossa iacensia apparent Item nd̃ nulle acĩde uene fõ¬
tum uti lincesco et ĩ italia uireña Compania thea¬
nio alisq lecis plurib que hane beañt iurtubem uti
calculos ĩ uesicis qui nascinit ᷑ ĩ corporio hominus
dientes uene ĩtingint accitudme et ita cum ĩ corpus
uetunt dissipant que ex aguat subsidentia ĩ corponib
et cõcrescentia offenderunt. Quare aũt discutiant
ex acidis heȩ tes sic possimus aiadubere/ ouum ĩaceto
si dͥuitus positum fuerit. Cortyȩ et mollescit et dissol¬
iitur item plumbũ qd̃ plumbũ est lentissiniu et

Expanded text:
eam et continere nihil aliud potest nisi mulina ungula, qua etiam memoratur ab Antipatro in provinciam, ubi erat Alexander, per Iollam filium perlata esse et ab eo ea aqua regem esse necatum. Item Alpibus in Cottii regno est aqua, ex qua qui gustant, statim concidunt. agro autem Falisco via Campana in campo Corneto est lucus, in quo fons oritur, ibique avium et lacertarum reliquarumque serpentium ossa iacentia apparentum, uti Lyncesto et in Italia Velino, Campania Teano aliisque locis pluribus, quae hanc habent virtutem, uti calculos, in vesicis qui nascuntur in corporibus hominum, dientes venae intinguntur acritudine, et ita, cum in corpus inierunt, dissipant quae ex aquarum subsidentia in corporibus et concrescentia offenderunt. quare autem discutiantur ex acidis eae res, sic possumus animadvertere. ovum in aceto si diutius positum fuerit, cortex eius mollescet et dissolvetur. item plumbum, quod est lentissimum et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse edificantes ita uidicant si impitis sit cõmittedũ
ipos potius digmores esse ad suã uolũtat: q̃ ad alie¬
nam pec unię cdiume sumam. itaqi nemo arti
ullam aliam conat᷑ domi facẽ uti sut nã fullom¬
cam aut ex oxteris que sunt feciliores nisi architecta¬
ram. ldeo ꝙ qui profitent᷑ nõ arte uera s falso no¬
minant architecti quas obres corpus architechuna
ronesq eius putaui diligentissmie cdscrbendas
opinans id munus oĩb gentib nd̃ ĩ gratũ futur

Expanded text:
per se aedificantes ita iudicant: si inperitis sit committendum, per se aedificantes ita iudicant: si inperitis sit committendum, ipsos potius digniores esse ad suam voluntatem quam ad alienam pecuniae consumere summam. Itaque nemo artem ullam aliam conatur domi facere, uti sutrinam, fullonicam aut ex ceteris, quae sunt faciliores, nisi architecturam, ideo quod, qui profitentur, non arte vera sed falso nominantur architecti. quas ob res corpus architecturae rationesque eius putavi diligentissime conscribendas, opinans munus omnibus gentibus non ingratum futur
Abbreviated transcription (Latin):
rogatũ nd rogantem oporfere susapere curã. qđ ingenuus
color mouetur pudore petendo rem suspiciosam ttam
beneficiũ dantes nd accipientesambiut. Quiñ enĩ tu̾emꝰ
suspicari qui roget de pateiomo sumptus faciendos
dimitere gr̃e petentis nisi prede edpendiiq eius causa
uidicet faciendũ. ltaq maiores primũ agenere ꝓlatis
opera tradebant architetis. De moe querebans si ho¬
neste essent educat inꝙ mio pudori nd audane ꝓper¬
uitatis permittendũ iudicantes. lp̃i aũtartifice
nd̃ erudiebant insi suos liberos aut cognatos. et cos
uiros bonos. stituebant. quib tantaꝵ reꝵ fidei fitũ¬
me sme dubitatione ꝑmuterant. Cũ aut aĩ adũto
ab ĩ doctis et impitis tamte discipline magnitudme
iactari et ab his qui nd modo arcbitectimȩ. d oĩo
ne fabrice quidem notitiam hñt. nd̃ possũ no laud̃t
pres famliaꝵ eosgui luteraturȩ fiducia edfirmati

Expanded text:
rogatum, non rogantem oportere suscipere curam, quod ingenuus rogatum, non rogantem oportere suscipere curam, quod ingenuus color movetur pudore petendo rem suspiciosam. nam beneficium dantes, non accipientes ambiuntur. quid enim putemus suspicari, qui rogetur de patrimonio sumptus faciendos committere gratiae petentis, nisi praedae compendiique eius causa iudicet faciundum? Itaque maiores primum a genere probatis operam tradebant architectis, deinde quaerebant, si honeste essent educati, ingenuo pudori, non audaciae protervitatis permittendum iudicantes. ipsi autem artifices non erudiebant nisi suos liberos aut cognatos et eos viros bonos instituebant, quibus tantarum rerum fidei pecuniae sine dubitatione permitterentur. Cum autem animadverto ab indoctis et inperitis tantae disciplinae magnitudinem iactari et ab îs, qui non modo architecturae sed omnino ne fabricae quidem notitiam habent, non possum non laudare patres familiarum eos, qui litteraturae fiducia confirmati