comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui xp̃s uocauit ecelo: quiquod
ꝑsequi uidebatur eccłam nõ un¬
pietate irreligiosi animi seiuiebat:
s sub nube ignorantię nouã nõ
ꝑspiciens grãm: amore antiq de¬
uocionis errabat. Ideo deniq ab
ocłis eiꝰ ueteris umbrȩ caligo de¬
tersa est. ut uerum illud lum̃
quod ecȩlestibꝰ coruscabat. ⁊ sibi
acquireret ⁊ oĩbꝰ reuelaret. Se¬
catus illuminatusq ẽ nõ alia diᷤ¬
pensatione nisi ut clausis carna¬
xlibus ocłis. spãlis ei aspectus ad
inspiciendam dei gr̃a formare
suam sub specie assũpti hominis
occultantem: filium eẽ dei uiui
scĩ sp̃s radio illuminatus inspe¬
xit. Ait enim dño ꝑcunctanti qͥ
ẽẽ ab hominibus putaretur: tu
responsionis plenitudinẽ pisca¬
torem ꝓtulisse miretur.: qui cõ¬
pendio breuissime confessionis
aꝑuit.⁊ quod de patre habebat
dñs: ⁊ quod de humana natiui-¬
tate susceꝑat: Ap̃s enĩ ⁊ filius
dei uiui. utriusq nature ĩduisũ

Expanded text:
sui Christus vocavit e coelo; qui quod sui Christus vocavit e coelo; qui quod persequi videbatur Ecclesiam, non impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 228 novam non perspiciens gratiam; amore antiquae devotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretsuam sub specie assumpti hominis occultantem, Filium esse Dei vivi Spiritus sancti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ hodie natalem sollemni¬
ter cęlebramus. cunctis ẽ hono¬
randa credentibus: quos ꝓ usticie
pietatisq plenitudine saluator
mundi humano generi. ⁊ patres
ẽẽ dedit ⁊ iudices. Quante autẽ
integritatis quanteue pietatis fu¬
erint. hinc uel maxime ꝑuiden¬
dum est: quodille eos ad emĩda¬
tionẽ corrupti scłi. ⁊ ministerium
suȩ uoluntatis elegit: quẽ nonfa¬
llebat electio. Uocauit nãq petrũ
opibꝰ pauꝑem: oꝑe piscator ẽst :¬
qui ad conu̾sione ppłari.⁊ cominu¬
nione urbium segregatus: uitã
inter fluctus agebat innocuam.
⁊ uictum de simplicitate quere¬
bat quem tam̃ ita dixerim pauꝑ-¬
em. ut cõpetens ei substantia nõ
deeẽt: quem bene merentẽ de
deo copiosi maris diues unda paᷤ¬
cebat. Electꝰ ẽ gͦ ad p̾dicationem
salutaris u̾bi. ut mutata uice cę¬
lestis misterio sacram̃ti: qui cap¬
tura piscium alebatur. salute ho¬
minũ pasceretur. Głosissimum
etiam. paulum ad fidẽ nominis

Expanded text:
quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis
Abbreviated transcription (Latin):
piscatoris : ut nec ille ex eo quod
non habuit iaceret. nec iste ex
eo quod habut suꝑbiret: Iam¬
uero illud quod paulum ex ꝑse¬
cutore suo p̾dicatorem suum xꝰ
oꝑatus est. quid ualeat ad salu¬
tem hominum: ne quisquam
magnarum sibi conscius iniqͥ
ꝑare: ipse pocius apłs eloquat᷑.
humanus inquit sermo ⁊ omni
acceptione dignus : quia xꝰ iħc¬

Expanded text:
piscatoris? ut nec ille ex eo quod piscatoris? ut nec ille ex eo quod non habuit, jaceret; nec iste ex eo quod habuit, superbiret. Jamvero illud quod Paulum ex persecutore suo praedicatorem suum Christus operatus est, quid valeat ad salutem hominum, ne quisquam magnarum sibi conscius iniquierare, ipse potius apostolus eloquatur. Humanus, inquit, sermo et omni acceptione dignus, quia Chri
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ eligeretur uilitas infir¬
moꝵ: non sanaretur inflatio
suꝑboꝵ. Si priꝰ a xp̃o diuites
uocarentur. putarent ac dice¬
rent non in se electam nisi
opulentiã : facundiam: elo¬
quentie doctrinam: scientie
splendorem: nobilitatem: ge-¬
nerositatem: tranquilitatem:
regalem potestatem. Atq ita
temporalibus ⁊ scłaribus fe-¬
licitatibus tumidi. tanquam
ipsi priꝰ xp̃o conferrent quod
ẽẽnt: ut eis ille uideretur. red¬
dere. non donare: quod futi.
ẽẽnt grã clei: nec intelligerẽt
nec tenerent. Quanto minc
modo melius. quanto ordinatiꝰ:
Prius erexit de t̾ra inopem. ⁊
dest̾core exaltauit pauperem:
ut collocaret eum cum poten¬
tibus ppłi sui. ut munus intel¬
ligentiȩ atq doctrine non so¬
lum exdeo ẽẽt: sed etiam ex deo
ẽẽ appareret. Cum quanta itaq
leticia. et quanta dei gła contu¬
emur ab animo piscatores con¬
tenini opes imꝑatoris : fundi
p̾ces imꝑatoris ad memoriam

Expanded text:
prius eligeretur vilitas infirprius eligeretur vilitas infirmorum, non sanaretur inflatio superborum. Si prius a Christo divites vocarentur, putarent et dicerent non in se electam nisi opulentiam, facundiam, eloquentiae doctrinam, scientiae splendorem, nobilitatem, generositatem, tranquillitatem, regalem potestatem; atque ita temporalibus et saecularibus felicitatibus tumidi, tanquam ipsi prius Christo conferrent quod essent, ut eis ille videretur reddere, non donare, quod futuri essent gratia Dei, nec intelligerent, nec tenerent. Quanto ergo nunc melius, quanto ordinatius, prius erexit de terra inopem, et de stercore exaltavit pauperem, ut collocaret eum cum potentibus populi sui ; ut munus intelligentiae atque doctrinae non solum ex Deo esset, sed etiam ut ex Deo esse appareret? Cum quanta itaque laetitia et quanta Dei gloria contuemur ab animo piscatoris contemni opes imperatoris? fundi preces imperatoris ad Memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
sus est hominum: sed quo ex
uinculo carnis in lucem natus
ẽ angeloꝵ. Ac ꝑhoc ita singuli
dies tuc dati s̃ duobus: ut
mĩc uniis cȩlebretur. ambobꝰ.
Magnum mͥ hoc signum uide¬
tur ẽẽ concordie. Coapło suo no¬
uissimus pruno. qui ad eundẽ
diem uocatus aduenit: ad eim
dem cͤoronatus occurrit. Electꝰ
est ille ante dñi passionem: iste
post asc ensionem. Ordinem̃ tẽ¬
poris impares: et̾nitate felici¬
tatis equales. Ille ex piscatore.
iste ex ꝑsecutore. In illo infir¬
ma mundi electa sunt ut cõ¬
fundantur fortia: in isto abun¬
dauit peccatum. ut suꝑ abun¬
daret gr̃ã. In utroq magna dei
gr̃a. atq eiꝰ gła claruit: qui eoꝵ
fecit merita non inuenit. Qͥd
enim aliud demonstrare digna¬
tus ẽ. qui ad regnum primo
uocare uoluit piscatores: pꝰea
uocaturus imꝑatores. nisi ut
Nam utiq nobilium doctorũ.
potentium. non salutẽ cõtẽ¬
psit: quibus ignobiles. imꝑi¬
tos. infirmosq p̾posuit. S nisi

Expanded text:
sus est hominum, sed quo ex sus est hominum, sed quo ex vinculo carnis in lucem natus est Angelorum; ac per hoc ita singuli dies dati sunt duobus, ut nunc unus celebretur ambobus. Magnum hoc mihi signum videtur esse concordiae: coapostolo suo novissimus primo, qui ad eumdem diem vocatus advenit, ad eumdem diem coronatus occurrit. Electus est ille ante Domini passionem, iste post ascensionem. Ordine temporis impares, aeternitate felicitatis aequales: ille ex piscatore, iste ex persecutore. In illo infirma mundi electa sunt, ut confundantur fortia : in isto abundavit peccatum, ut superabundaret gratia . In utroque magna Dei gratia atque ejus gloria claruit, qui eorum fecit merita, non invenit. Quid enim aliud demonstrare dignatus est, qui ad regnum primo vocare voluit piscatores, postea vocaturus imperatores, nisi ut Nam utique nobilium, doctorum, potentum non salutem contempsit, quibus ignobiles, imperitos infirmosque praeposuit. Sed nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tires enim a nobis quid querũt.
Almus habent. si adhuc laudes
hominum querũt. Si adhuc-
laudes hominum querunt:
mundum non uicerunt. Si
autẽ uicerunt. a nobis ꝑꝑ se
nichil querunt: s ꝑꝑ nos ipsos
querũt. Dirigatur ergo uia-
nr̃a inconspectu dñi. arta erat:
spinosa erat: dura erat: talibus
tãq multis transeuntibus. le¬
nis facta ẽ. Transiit ipse prior
dñs. transierunt apłi intrepi¬
di. pꝰea mr̃es. pueri. mulieres:
puelle. S quis in eis: Ille qui
dixit. Sine me nichil potestis
in quo triumphalem coro¬
nam de uicto diabolo me¬
rutrũt. quantum fides roma¬
na testatur. hodiernus ẽ. Qbꝰ
sollemnis festiuitas exhibet᷑:
sollemius etiam sermo reddat᷑.
Laudes audiant a nobis. p̾ces
effundant pronobis. Sicut
traditione patrum cognitũ
memoria retinetur. non uno
die passi s̃. per cęli spacia de¬
currente. Natalitio ergo petͥ.
passus est paulus. Non quo ex
utero matris in numerum fu¬

Expanded text:
tyres enim a nobis quid quaerunt? tyres enim a nobis quid quaerunt? Minus habent, si adhuc laudes hominum quaerunt. Si adhuc laudes hominum quaerunt, nondum vicerunt. Si autem vicerunt, a nobis propter se nihil quaerunt; sed propter nos ipsos quaerunt. Dirigatur ergo via nostra in conspectu Domini. Arcta erat, spinosa erat, dura erat: talibus tamque multis transeuntibus lenis facta est. Transiit ipse prior Dominus, transierunt Apostoli intrepidi, postea martyres, pueri, mulieres, puellae. Sed quis in eis? Ille qui dixit, Sine me nihil potestis in quo triumphalem coronam, devicto diabolo, meruerunt, quantum fides Romana testatur, hodiernus est. Quibus solemnis festivitas exhibetur, solemnis etiam sermo reddatur. Laudes audiant a nobis, preces fundant pro nobis. Sicut traditione patrum cognitum memoria retinetur, non uno die passi sunt per coeli spatia decurrente. Natalitio ergo Petri passus est Paulus, non quo ex utero matris in numerum fu
Abbreviated transcription (Latin):
mine sauli. Trepidabat famã
lupi infirma oius: etiam sub¬
ꝓ nomine eiꝰ. Post illum exer¬
euit in labore. Ipse inumculis.
ipse in plagis: ipse in carceribꝰ.
ipse in naufragiis. Ipse illi ꝓcu¬
rauit passionem: ipse ꝑduxit
ad istum diem. Unus dies passi¬
onis. duobus apłis. S et illi duo.
unum erant. quanquã diu̾sis
diebus paterentur. imum erãt.
Precessit petrus. secutꝰ ẽ paulꝰ.
Primo saulus. pꝰea paulus. Iuia
primo suꝑbus: pꝰea humilis.
Saulus a saule. scĩ dauid ꝑsecu¬
tore. Deiectus ẽ persecutor : ere¬
ctus est p̾dicator. Mutauit no¬
men suꝑbi. ad humilitatẽ. Pau¬
lus enim modicus est. Uerba
paulo pꝰ faciam hoc aut illud:
Ergo quid ẽ paulus: Ipsũ int̾ro¬
ga. Ego inqͥt sum minimus
apłoꝵ nobis sanguine consecra¬
tum. Amemus fidem. uitã. la¬
bores. passiones. confessiones:
p̾dicationes. Proficimus enim
amando. non ista ꝓpter carna¬
lem leticiam cȩlebrando. Mar¬

Expanded text:
mine Sauli » trepidabat famam mine Sauli » trepidabat famam lupi infirma ovis, etiam sub pro nomine ejus. Post exercuit illum in labore. Ipse in vinculis, ipse in plagis, ipse in carceribus, ipse in naufragiis. Ipse illi procuravit passionem: ipse perduxit ad istum diem. Unus dies passionis duobus Apostolis. Sed et illi duo unum erant: quanquam diversis diebus paterentur, unum erant. Praecessit Petrus, secutus est Paulus. Primo Saulus, postea Paulus: quia primo superbus, postea humilis. Saulus a Saüle sancti David persecutore. Dejectus est persecutor, erectus est praedicator. Mutavit nomen superbi ad humilitatem. Paulus enim modicus est. Verba paulo post faciam hoc aut illud? Ergo quid est Paulus? Ipsum interroga. Ego sum, inquit, minimus Apostolorum nobis sanguine consecratum. Amemus fidem, vitam, labores, passiones, confessiones, praedicationes. Proficimus enim amando; non ista propter carnalem laetitiam celebrando. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
ergo miremur fr̃s. ad corpus
xp̃i ꝑtinemus. Saule saule qͥd
me ꝑsequeris: Durum est tibi
adu̾sus stimulum calcitrare.
Te ledis. Nam ȩccła mea ꝑsecu¬
tionibus crescit. At ille pauens
et tremens. dñe inquit qui es
tu: Et ille. Ego sum iħs naza-¬
renus quem tu ꝑsequeris. Con¬
tinuo mutatus expectat imꝑiũ.
Ponit inuidentiam: p̾parat obe¬
dientiam. Dicitur ei quid faciat.
Et ante quã paulus baptizetur.
loquitur dñs ananie. Uade ad
illum uicum. ad illum homi¬
nem nomine saulũ. baptiza il¬
lum: quia uas electionis est mͥ.
uas aliquid portare debet: uas
mnane ẽẽ non debet. Uas implen-¬
dum ẽ. Unde nisi gr̃a : anani
asͣ respondit domine iħu xp̃o.¬
multa mala fecit scĩs tuis. Et
nunc litt̾as portat a pͥncipibus
sacerdotum : ut ubicumq i¬
uenerit uie huius uiros. uĩc¬
tos adducat. Et dñs ad illum.
Ego illi ostendam. que illum
oporteat pati. ꝓ nomine meo.
Trepidabat ananias. audito no¬

Expanded text:
ergo miremur, fratres, ad corpus ergo miremur, fratres, ad corpus Christi pertinemus. Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi adversus stimulum calcitrare. Te laedis: nam Ecclesia mea persecutionibus crescit. At ille pavens et tremens: Domine, quis es tu? Et ille: Ego sum Jesus Nazarenus quem tu persequeris. Continuo mutatus exspectat imperium: ponit invidentiam, praeparat obedientiam. Dicitur ei quid faciat. Et antequam Paulus baptizetur, loquitur Dominus Ananiae: Vade ad illum vicum, ad illum hominem nomine Saulum, baptiza illum; quia vas electionis mihi est. Vas aliquid portare debet, vas inane esse non debet. Vas implendum est: unde, nisi gratia? Ananias autem respondit Domino nomulta mala fecit sanctis tuis. Et nunc litteras portat a principibus sacerdotum, ut ubicumque invenerit viae hujus viros. vinctos adducat. Et Dominus ad illum: Ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine meo . Trepidabat Ananias, audito no
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ tuam fines t̾re: inomnẽ
t̾ram exiit sonus eoꝵ. ⁊ infines
orbis t̾re uerba eoꝵ. de te testi¬
monia ista p̾dicta sunt: nisi gͦ
cognoueris te metipsam exi.
tu. Ego ͤnim te non eicio: ut di¬
cant de te qui remanserĩt exͥ ᷤ
ierunt. Exi tu in uestigiis gre¬
gum. nõ gregis de quo dictũ
est. Erit imus grex ⁊ unus pa¬
stor. Exitu in uestigiis gregũ:
et pasce edos tuos nõ sicut pe¬
trus oues meas. Pro his com¬
mendatis sibi ouibꝰ petrus me¬
ruit martyrio coronari: quod
hodierna sollemnitate ꝑ orbẽ
meruit cęlebrari. ueniat sa¬
at accipiat litt̾as a principi¬
bus sacerdotum. ut ubicũq
inuenerit xͥanos. unnẽtos ad¬
ducat ad penas. accipiat. ac¬
cipiat ꝓficiscatur: ꝑgat: an-¬
helet cedem: csȩtiat sangͥ¬
nem: qui habitat in cęlis ir¬
ridebit eos. Ibat enim sicut
scriptum est spirans cedem:
et ꝓpincabat clamascum. Tue
dñs de cęlo. Saule. saule. quid
me ꝑsequeris: Ego sum hic. ego
sum ibi. Hic capud. ibi corpꝰ. Nõ

Expanded text:
sionem tuam terminos terrae : In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum » : de te testimonia ista praedicta sunt. Nisi ergo cognoveris temetipsam, exi tu. Ego enim te non ejicio, ut dicant de te qui remanserint, Ex nobis exierunt. Exi tu in vestigiis gregum: non gregis, de quo dictum est, Erit unus grex et unus Pastor . Exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos : non sicut Petrus, oves meas. Pro his commendatis sibi ovibus Petrus meruit martyrio coronari, quod hodierna solemnitate per orbem meruit celebrari. CAPUT at, accipiat litteras a principibus sacerdotum, ut ubicumque invenerit Christianos, vinctos adducat ad poenas. Accipiat, accipiat, proficiscatur, pergat, anhelet caedem, sitiat sanguinem: qui habitat in coelis, irridebit eum . Ibat enim, sicut scriptum est, spirans caedem, et propinquabat Damascum. Tunc Dominus de coelo: Saule, Saule, quid me persequeris? Ego sum hic, ego sum ibi: hic caput, ibi corpus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
nimitatem. ad informationem
eoꝵ qui credituri sunt illi inui¬
tam ȩternam. Quis enĩ sub ma-¬
mi oĩpotentis maedici de salute
desꝑet tanto formatus exemplo:
considerando eugłizantẽ fidem
quã aliqñ uastabat. non solum
euasisse penam ꝑsecutoris: ue¬
rum etiam coronam meruisse
doctoris. et euius sanguinem
in eiꝰ membris cupiebat seuien¬
do fundere. ꝓ eius nomine suũ
sanguinẽ credendo fudisse: Ha¬
bet gͦ roma caput gentium duo
lumina gentium. ab illo accensa.
qui illuminaͣ omnẽ hominem ue¬
mentem in hunc mundum. Unũ
in quo d̾s abiectam exaltauit hu¬
militatem: alterũ in quo damnan¬
dam salnauit iniquitatem. In illo
discamus non suꝑbire: in isto nõ
desꝑare. Quã breuiter magna no¬
bis exempla nobis p̾missa sunt.
quam salubria. que semꝑ cõme¬
moremus. ⁊ in eoꝵ laude lumen
uerum magnificemus. Nemo se
de huius scłi celsitudine extollat.
petrus piscator fuit: nemo iniqui¬
tatem ꝓpriam cogitando. mĩam

Expanded text:
nimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam . Quis enim sub manu omnipotentis medici de salute desperet tanto informatus exemplo, considerans evangelizantem fidem quam aliquando vastabat, non solum evasisse poenam persecutoris, verum etiam coronam meruisse doctoris, et cujus sanguinem in ejus membris cupiebat saeviendo fundere, pro ejus nomine suum sanguinem credendo fudisse? Habet ergo Roma caput gentium, duo lumina gentium ab illo accensa, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: unum, in quo Deus abjectam exaltavit humilitatem; alterum, in quo damnandam sanavit iniquitatem. In illo discamus non superbire; in isto, non desperare. Quam breviter magna nobis exempla praemissa sunt, quam salubria; quae semper commemoremus, et in eorum laude lumen verum magnificemus. Nemo ergo se de hujus saeculi celsitudine extollat: Petrus piscator fuit. Nemo iniquitatem propriam cogitando misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
temetipsam: sponsus dicit.
introganti respondet: nisi co-¬
gnoueris temetipsam. O pu¬
lchra inter mulieres. O uerax
inter hereses. Hisi cognoueris
temetipsam: quia de te p̾dic¬
ta sunt tanta: in semme tuo
benedicentur õs gentes. ds̃
deoꝵ dñs locutus ẽ et uocauit
t̾ram a solis ortu usq ad occasũ:

Expanded text:
temetipsam: sponsus dicit, interroganti respondet, Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres. O verax inter haereses, nisi cognoveris temetipsam: quia de te praedicta sunt tanta, « In semine tuo benedicentur omnes gentes : Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
sermo pauꝑculus. melius uo-¬
bis ea ur dictet affectus: sũ-
me alacritatis instantia fuit
cultor ⁊ custos aĩaꝵ: cupidi¬
tates resecans. iram compͥmẽs.
maliciam extirpans. His ma-
gis uir iste temporibus neceᷤ¬
sarius fuit: quibus tanta ini-¬
hac ꝑegrinatione solo corpo¬
re constitutus: cogitatione
nus ratiocinator uelut ad
centuplũ manum porrigẽs:
semꝑ de sinistra transmisit
ad dext̾am: ⁊ in cęlo reposu¬
it ⁊ sudores suos. Nam ⁊ si
hic oꝑa eiꝰ uidentur illuc
oꝑum m̾ita transierunt. Illiꝰ
gͦ inquantũ possumus ues¬
tigiis insistamus: qui ꝑ illã
nimis artam uiam ad cęli
ampla festinans: qua
eum sequeremur

Expanded text:
sermo pauperculus, melius vosermo pauperculus, melius vobis ea vester dicet affectus; summae enim alacritatis instantia fuit cultor, et custos animarum, cupiditates resecans, iras comprimens, malitias exstirpans. His etiam magis vir iste temporibus necessarius fuit, quibus tanta inihac peregrinatione solo corpore constitutus cogitatione nus ratiocinator, velut ad centuplum manum porrigens, semper de sinistra transmisit ad dexteram, & in cœlo reposuit sudores suos. Nam & si hic opera eius videntur, illuc operum merita transierunt. Illius ergo in quantum possumus, vestigiis insistamus, quibus per illam nimis arctam viam ad cœli ampla festinans, qua eum sequeremur
Abbreviated transcription (Latin):
Mors inquit intrauit ꝑ fenes¬
tras nras. Ministeria enim
aurium ⁊ ocłoꝵ. fenestre eẽ
ꝓbantur aĩaꝵ. Quando enim
aꝑimus auditum mala et i¬
niqua loquentibus ac dam¬
nabiliter obtrectantibus. et
que deo sunt contraria sua¬
dentibus : mors intrat ꝑ fe¬
nestras nr̃as : ⁊ horror morti¬
fere noctis irrũpit: ꝑ quas
sol iusticie intrare debuerat.
tis seris diuini timoris obs¬
trux̃. De cantoꝵ cordibus qͦs
inhonesta iniquitas ⁊ impie¬
tas possidebat. fugauit luxu¬
riã : deiecit iram: extinxit ĩ¬
uidiam: ⁊ uelut de antiqua
domo. barbaris ospitibus ꝑ-¬
turbatis: reuocando illuc fi
intromisit: ꝑ quos indomici¬
lium m̃tis caput horg xpͥs
triduanum fetentem increpa¬
tionum fremitus suscitabat:
⁊ emendatioẽ suscepta. de me¬
diis mortis faucibus erutoᷤ.s
temporiua resurrectione ui¬
tę restituebat. Hec itaq atq
huiusmodi plura gerens. q̃
ꝓferre ꝑ nos atq expedire
ut dignum ẽ non potest

Expanded text:
Mors, inquit, intravit per fenesMors, inquit, intravit per fenestras vestras ; ministeria enim aurium, et oculorum, fenestrae esse probantur animarum; quando enim operibus auditum mala et iniqua loquentibus, ac damnabiliter obtrectantibus, et quae Deo sunt contraria suadentibus, mors intrat per fenestras nostras, horror mortiferae noctis irrumpit, per quas sol justitiae intrare debuerat: tis seris divini timoris obstruxit. De quantorum cordibus, quos inhonesta iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, dejecit iram, et exstinxit invidiam, et velut de antiqua domo, barbaris hospitibus perturbatis, revocando illuc fidintromisit, per quos in domicilium mentis caput horum bonotriduanum fetentem, increpationum sonitu suscitabat, et emendatione suscepta de mediis mortis faucibus erutos temporaria resurrectione vitae restituebat. Haec itaque, atque hujusmodi plura gerens, quae proferre per natos, atque expedire, ut dignum est, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
natis. ad ꝑcipiendam uocem
cȩlestium mandatoꝵ p̾ciosum
infudit auditum: ut uocanti
deo ad mĩam responderent ꝑ
obedientiam: Quantos intrĩ¬
secus uuln̾atos. angłici oris
arte ⁊ orationũ firmitate cu¬
rauit: Quantos ꝑ longam ĩ¬
curiam peccati labe resolu¬
tos. ⁊ quadam lepre conta-¬
minatione ꝑfusos. castigati¬
omibus. exho rtationibus.
expiando. deo in se oꝑante
mundauit: Quantoꝵ aĩas
iuuentes in corꝑe. iam defũc¬
tis ⁊ delictoꝵ mole obrutas.
ac sepultas. ad emundatio¬
nem tanquam ad lucem uo¬
cando resuscitauit: ⁊ dñi sui
ad ministrandũ imitator. iã
mortuas deo. econtrario mor-¬
tificauit uitali morte pecca
to: lunc in alia parte ea que
aꝑuerat salubritate claude¬
bat: ne eis res aliena concu.¬
pifibilis appareret: ne int̾io¬
ri homini maculam ext̾ioris
culpa transiitteret. ne ad cor
tenebre ꝑ uias lucis intrarẽt.
ne in uno quoq ꝓpħica illa
int̾minatio compleretur.

Expanded text:
natis, ad percipiendam vocem natis, ad percipiendam vocem coelestium mandatorum, pretiosum infudit auditum, ut vocanti Deo ad misericordiam, responderent per obedientiam? Quantos intrinsecus vulneratos angelici oris arte, et orationum firmitate curavit? Quantos per longam incuriam, peccati labe resolutos, et quadam leprae contagione perfusos, castigationibus et exhortationibus expiando, Deo in se operante, mundavit? Quantorum animas viventes in corpore, jam defunctas, et delictorum mole obrutas ac sepultas, ad emendationem tanquam ad lucem vocando, Deo resuscitavit, ut Domini sui admirandus imitator, jam mortuas Deo e contrario mortificaret vitato. Tunc in alia parte ea quae aperuerat salubritate claudebat; ne eis res aliena concupiscibilis appareret, ne interiori homini maculam exterior culpa transmitteret; ne ad cor tenebrae per vias lucis intrarent; ne in unoquoque prophetica illa interminatio compleretur:
Abbreviated transcription (Latin):
luctantur.⁊ in huiꝰ itaq mun¬
scendum ẽ. ne nauem nr̃am
aut ꝓcella tẽpestatis arripiat:
aut fluctus absorbeat: aut
inet̾nam p̾dam pirata crude¬
lis abducat. Adu̾sus hec gͦ
multiformia se łi mala. castiga
tis actibus resistamus. Deati
aũt patris nr̃i m̾ita iam in
tuto posita securi magnifi-¬
cemus. qui gubernaculum
fidei uiriliter tenens. ancho¬
ram fidei tranquilla iam in
stacione composuit: ⁊ plenã
cȩlestibus duuciis ⁊ etęrnis
mercibus. nauem optato in
littore collocauit. Qan contra
õs ad u̾sarios scutum timoris
dñi. tam diu infatigabiliter
tenuit: donec ad u ictoriam
ꝑueniret. Quid enim fuit to¬
cius uite illius cursus. nisi
unus cum uigili hoste con¬
flictus: Quantis hic cecis auia
u̾itatis errantibus.⁊ de sum¬
ma iam in ꝓfundum rupe
pendentibus amissum red-¬
didit uisum: ⁊ illum quo xꝰ
uideretur. reꝑauit intuitum:
Quantoꝵ auribus surdis ⁊ in¬
fidelitatis obturatione dam¬

Expanded text:
luctantur. In hujus itaque munluctantur. In hujus itaque munscendum est, ne navim nostram aut procella tempestatis abripiat, aut fluctus absorbeat, aut in aeternam praedam pirata crudelis abducat. Adversus haec ergo multiformia saeculi mala, castigatis et castis actibus resistamus. Beati autem Patris Odonis merita jam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla jam in statione composuit, et plenam coelestibus divitiis, et aeternis mercibus navim optato in littore collocavit, qui contra omnes adversarios scutum timoris Dei tandiu infatigabiliter tenuit, donec ad victoriam perveniret. Quid enim fuit totus vitae illius cursus, nisi unus cum vigili hoste conflictus? Quantis hic caecis, a via veritatis errantibus, et de summa jam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, et illum quo Christus videretur, reparavit intuitum? Quantorum auribus, sordis et infidelitatis obturatione dam
Abbreviated transcription (Latin):
consũmationẽ. Duplici enim
ex causa utilius ẽ hominum.
magis memorie laudem dare
quam uitȩ: ut illo potissimũ
tp̃re merita scĩtatis extollas.
qñ nec laudantem adulatio
notet: nec laudatũ elatio tẽptet.
Lauda gͦ pꝰ ꝑiculum. pͥdica se¬
curum. Lauda non nauigan¬
tis felicitatem: s cum ꝑuene¬
rit ad portum. Lauda ducis uir¬
tutem: cum ꝑductus ẽ ad tri¬
umphum. Quis aũt uiuens
possit hic sine trepidatione lau¬
dari. qui ⁊ de p̾t̾ito meminit
se habere quod doleat: ⁊ de fu¬
timeat: Quis uͦ in hoc corpꝰ¬
culo positus. debeat sibi qͥcquã
uindicare de meritis. cuius
iter demonũ infestatio uelut
latronum obsidet multitudo:
Cui ꝑ õs uias supplantatores ĩ¬
uisi aĩaꝵ laqueos tendunt.
innumerabilium mortibus ex
pauescendos: Nauigantibus
enim nobis ꝑhoc mare ma-¬
gnũ ⁊ spaciosum in quo s̃
reptilia quoꝵ non est nume-¬
rus: aĩalia pusilla et magna.
compensato nobiscũ agone

Expanded text:
consummationem. Duplici enim consummationem. Duplici enim ex causa utilius est hominum magis memoriae laudem dare, quam vitae, ut illo potissimum tempore merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio movet, nec laudatum tentat elatio. Lauda ergo post periculum; praedica securum; lauda non navigantis felicitatem, sed cum pervenit ad portum; lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem vivens tuto possit, ac sine trepidatione laudari, qui et de praeterito meminit se habere quod doleat, et de futimeat? Qui vero in hoc corpusculo positi debeant 251 sibi quidquam vindicare de meritis, quos iterum daemonum infestatio velut latronum obsidet multitudo, quibus per omnes vias supplantatores invisi animarum laqueos tendunt innumepavescendos? Navigantibus enim nobis per hoc mare magnum et spatiosum, in quo sunt reptilia quorum non est numerus, animalia pusilla et magna, compensato nobiscum agone
Abbreviated transcription (Latin):
d scĩ ac beatissimi ilł pa¬
tris nr̃i cuius hodie festa
Ncelebramus laudes. ad¬
didisse aliquid decerpsisse ẽ:
Cũ siquidẽ uirtutũ eius gr̃a
non sermonibus exponenda
sit: s oꝑibus comꝓbanda.
Cũ enim dicit scriptura gła
patris ẽ filiꝰ sapiens: quante
scło plenius potest eẽ uirtutis
dam fonte lucidissimo. oĩum
riuiuloꝵ puritas emanauit.
Etenim qr castitatis pollebat
uigore: qr abstinentie głabat᷑
angustiis: qr blandim̃tis erat
in d̾m ꝓuocauit affectũ. Quia
pontificis amministratiõe ful¬
gebat. plures discipulos reli¬
quit sui sacerdocii successores.
Bene ⁊ congrue in hac die ꝗͣm
nobis beati patris nr̃i huns ad
paradisum transitus exultabilẽ
reddit. p̾senti psalmi u̾siculũ
decantauimus. In memoria et̾¬
na erit iustus. Digne enu
in memoriam u̾titur homi¬
num. qui ad gaudium transiit
angłoꝵ. Dicit sermo diuinus.
Ne laudau̾is hominem in uita
sua. Tanquam si diceret. Lau¬
da post uitam. magnifica pꝰ

Expanded text:
D sancti ac beatissimi Odonis Patris nostri, cuius hodie festa celebramus, laudes addidisse aliquid, decerpsisse est. Cum siquidē virtutum eius gratia non sermonibus exponenda sit, sed operibus comprobanda. Cum enim dicat scriptura, Gloria Patris est Filius sapiens: quantæ sancta plebe potest esse virtutis dam fonte lucidissimo, omnium riuulorū puritas emanauit. Etenim, quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiæ gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, quam nobis beati Patris nostri hujus ad paradisum transitus exsultabilem reddit, praesentis psalmi versiculum decantavimus: In memoria aeterna erit justus . Digne enim in memoriam vertitur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum. Dicit sermo divinus: Ne laudes hominem in vita sua ; tanquam si diceret: lauda post vitam, magnifica post
Abbreviated transcription (Latin):
cutionẽ xͥano intulerit. hac pena
plectetur: ut cũ sua sacrilega mola
iudicandi scłi fluctibꝰ dem̃gatur.

Expanded text:
cutionem Christiano intulerit, hac poena plectitur ut cum sua sacrilega mola judicandi saeculi fluctibus admergatur.
Abbreviated transcription (Latin):
et allii seuientis torm̃ta ꝓficiũt.
Deuociorẽ laurentium salua¬
tori. supplicia atrociora fecer̃t.

Expanded text:
et alii saevientis tormenta proficiunt. Devotiorem Laurentium Salvatori supplicia atrociora fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
senescentibus cunctis. ciuitas si¬
ne habitatore remanserat. Igit̃
heliseus dũ curauit aquã. curariit
⁊ plebem. Et dũ fontẽ benedix̃
animarum. Nã sicut scĩficatioe
fluenta benedix̃ heliseus. que
fontium iam gremio tenebãt:
s ⁊ illa que humido t̾re solo.¬
ad huc indiscreta paulatĩ erant
in p̾terum defluxura. Unde ait
seriptura ad hoc exitꝰ benedixisse aq̃¬
heliseum: ut stillantẽ aquam
priꝰ scĩficatio suciꝑet. quã sinus
fontis includeret. Igitur qm̃
u̾itatẽ: hoc ẽ requiramus que
sit ista ciuitas que sterilitate
laborabat. uel quid sibi uelit
uas fictile. quid etiã ut asꝑsi
sales afferant suauitatẽ. Legimꝰ
in eodem apło dictũ de ȩccła.
Letarȩ sterilis que nõ paris. erũ¬
pe ⁊ exclama que nõ parturis.
Ergo eccła est illa sterilis enui
ppłoꝵ sterilitatem sustinens. deo
filios ꝓcreare non potuit. At
ubi uenit xꝰ uelut uas fictile
assumẽs corpꝰ humanũ: sana¬

Expanded text:
senescentibus cunctis, civitas sisenescentibus cunctis, civitas sine habitatore remansisset. Igitur Elisaeus, dum curavit aquas, curavit et plebem; dum fontem benedixit animarum. Nam sicut sanctificatione fluenta benedixit Elisaeus, 314 quae fontium jam gremio tenebantur; sed et illa, quae humido terrae solo indiscreta, paulatim erant in posterum defluxura. Unde ait Scriptura ad exitus aquarum benedixisse Elisaeum, ut stillantem aquam prius sanctificatio susciperet quam sinus fontis includeret. Igitur, quoveritatem; hoc est requiramus quae sit ista civitas quae sterilitate laborabat, vel quid sibi velit vas fictile, quid etiam ut aspersi sales afferant suavitatem. Legimus in eodem apostolo dictum de Ecclesia: Laetare sterilis, quae non paris; erumpe, et exclama, quae non parturis . Ergo Ecclesia est illa sterilis civitpopulorum, sterilitatem sustinens, Deo filios procreare non potuit. At ubi venit Christus, velut vas fictile assumens corpus humanum, vitia sana
Abbreviated transcription (Latin):
rus quidẽ est in petendo: s ido¬
neus inꝓmerendo. Dum a patre
plus exigit quam habebat. facit
eum meritis suis plus p̾stare. ꝗͣ
poterat. Nam cum idẽ oheli¬
seus post ascensum sui u. enis¬
set hierico: rogatꝰ a ciuibus ut
in eadẽ consisteret ciuitate dixe-¬
runt ad illũ. Commoratio opi¬
di bona ẽ: s aquȩ male ⁊ st̾iles s̃.
Tunc p̾cepit sibi dari uas fictile.
⁊ recondito in eo sale. ueniens ad
exitꝰ aquarũ: ꝓiecit in aquas dicẽs.
hȩc dicit dñs. Sanaui aquas istas:
non erit ex eis moriens neq ste¬
rilis. a Et sanate s̃ aque usq hũc
diem: Uidete gͦ heliseiquanta
s̃ merita: cuiꝰ prima in ciuitate
hospitalitas. filioꝵ ẽ magna fe¬
cunditas. Dum enim sterilitatem
auertit aquaꝵ ⁊ successionem
largit᷑ heredum. Non enim
uit hominẽ : aut uni domui
p̾stitit medicinã: s tocius ciuita¬
tis ppłm reꝑauit. Si enĩ tardius
hoc fecisset int̾ueniente st̾ilitate.

Expanded text:
rus quidem est in petendo, sed idorus quidem est in petendo, sed idoneus in promerendo. Dum enim a patre plus exigit quam habebat, fecit eum meritis suis plus praestare quam poterat. Nam cum idem Elisaeus post ascensum magistri sui venisset Jericho, et rogatus a civibus, ut in eadem consisteret civitate, dixerunt ad illum: Commoratio oppidi bona est, sed aquae malae et steriles sunt ; tunc praecepit sibi dari vas fictile, et recondito in eo sale veniens ad exitus aquarum projecit in aquas, dicens: Haec dicit Dominus: sanavi aquas istas, non erit ex eis moriens, nec sterilis. Et sanatae sunt aquae usque in hunc diem . Videte ergo Elisaei quanta sint merita, cujus prima in civitate hospitalitas filiorum est magna fecunditas. Dum enim sterilitatem avertit aquarum, successionem largitur haeredum. Non enim vit hominem, aut unius domui praestitit medicinam, sed totius civitatis populum reparavit. Si enim tardius hoc fecisset, interveniente sterilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alis filiꝰ dr: qui ascendens in
celum. sp̃m duplicẽ ei sue gr̃ȩ
dereliquit. Cum enĩ data eẽt fa¬
cultas heliseo ut peteret quod
uellet. ⁊ priꝰ quã ab eo reciꝑetur
helias. petiuit ut duplex sp̃e he-
lie fieret in ipso. Tunc dixit he¬
lias. Dure petisti: s fiet. tͥ. Ohe¬
reditas p̾ciosa. in qua ⁊ plus
heredi relinquitur quã habetur:
plus consequitur qui accipit.
quam possidet qui largitur.
Preciosa plane hereditas: que
dũ apatre transfertur ad filiũ:
meritoꝵ quodã fenore duplicat᷑.
Igitur helias cum simplicem scĩ¬
tatis ipse haberet sp̃m: heliseo
duplicẽ dereliquit. Mirum ergo
in modum. plus helias gr̃e di¬
misit in t̾ris: quã secum portauit
ad cȩlos. E licet ipse ad altiora
totꝰ trãsfertur corpore. apud filiũ
tamen maiore ꝑmanet scĩtate.
De helisei aũt meritis quid
dicamus. cuiꝰ hȩc prima laus. qͦd
patrẽ uoluit grã suꝑare: dum
daret sibi amplius postulat. quã
scit apud eũ eẽ qui possidet: aua-¬

Expanded text:
s filius dicitur, quia ascendens ad coelum spiritum duplicem ei suae gratiae dereliquit. Cum enim data esset facultas Elisaeo ut peteret quod vellet, antequam ab eo raperetur Elias, petivit ut duplex spiritus Eliae fieret in ipso. Tunc dixit Elias: Dura petisti, sed fiet tibi . O haereditas pretiosa! in qua plus haeredi relinquitur quam habetur, plus consequitur qui accipit, quam possederit qui largitur. Pretiosa plane haereditas, quae dum a patre transfertur ad filium, meritorum quodam fenore duplicatur. Igitur Elias, cum simplicem sanctitatis ipse haberet spiritum, Elisaeo duplicem reliquit. Mirum ergo in modum! Elias plus gratiae dimisit in terris quam secum portavit ad coelos, et licet ipse ad altiora latus totus transfertur corpore, 313 apud filium tamen majore manet sanctitate. De Elisaei autem meritis quid dicamus? cujus haec prima laus est, quod patrem voluit gratia superare, dum dari sibi amplius postulat, quam scit apud eum esse qui possidet. Ava
Abbreviated transcription (Latin):
extiterat. non gentium barbara¬
N rum: s scłarium uoluptatũ. Si¬
quidem grauiores inimici sũt
prisui mores. quã hostes infesti:
⁊ faciliꝰ intelligimus hoc tẽpore
malignitatem hostium uinci poᷤᷤ¬
se. quã morum. Ergo heliã angłi
ad celum ꝑferunt. heliseum an-¬
geli int̾ris custodiunt. Qaud mi

Expanded text:
exstiterat non gentium barbaraexstiterat non gentium barbararum, sed saecularium voluptatum; siquidem graviores inimici sunt pravi mores quam hostes infesti; et facilius intelligimus hoc tempore malignitatem hostium vinci posse quam morum. Ergo Eliam angeli ad coelum perferunt: Elisaeum angeli in terris custo
Abbreviated transcription (Latin):
lestium conu̾satio potest ẽẽ no¬
biscũ. Hoc ẽ ut qui uita uuimꝰ
angłoꝵ : recte consortium mam.
inter se cognatio. iunctio: atq
societas. Nec inter ẽ utrũ in cęliᷤ
maneant an in t̾ris : angłici sĩt̃
habitꝰ an humani. dum in mun-¬
Do in his sunt eãdẽ uita uł scĩtas.
Conu̾satio enim conectit quos se
iunguntur. Atq ideo fit: ut scĩ
sibi quodam consortio coherentes:
a se inuicẽ non discedant: ⁊ modo
angłi ad t̾ras ueniant: modo homi¬
nes ad celȩstia transferantur. Ac ꝓfec¬
tu meliore quibꝰ uita communs ẽ:
incipiũt illis uiuendi etiam elem̃ta
ẽẽ cominunia. Sed dicit aliquis.
frequent̾ audiuimus angłos ad ho
mines descendisse: Audire etiam
cupimus: qñ homines ad cęlestia
transinigrarent. Manifesta res ẽ:
⁊ inꝓnitu posita. Helias magister
helisei. nõne angłis ducentibus
raptꝰ ad celum ẽ. ⁊ quadriga ignea
impositꝰ. quasi in quodã trium¬
pho uictor ascendit: Nictor enĩ

Expanded text:
nobiscum: hoc est, ut qui vita vivimus angelorum recte eorum consortium mereamur. inter se cognatio, junctio atque societas: nec interest utrum in coelis maneant an in terris, angelici sint habitus an humani, dummodo in his sit eadem vita vel sanctitas: conversatio connectit quos sepus conjunguntur. Atque ideo fit ut sancti sibi quodam consortio cohaerentes a se invicem non discedant; et modo angeli ad terras veniant, modo homines ad coelestia transferantur; ac profectu meliore, quibus vita communis est, incipiunt illis vivendi etiam elementa esse communia. Sed dicit aliquis: Frequenter audivimus angelos ad 312 homines descendisse: audire etiam cupimus quomodo homines ad coelestia transmigrarint. Manifesta res est, et in promptu posita. Elias magister Elisaei nonne angelis ducentibus raptus ad coelum est, et quadriga ignea impositus, quasi in quodam triumpho victor ascendit? Victor enim
Abbreviated transcription (Latin):
irum forsitan uideatur:
quod ante dies scĩ helisei
grãm describentes: diximꝰ
in defensionẽ ipsiꝰ de cęlis auxilia
descendisse: et armatos equites
siue quadrigas ei chumitꝰ affuis¬
se. extitisse etiã circa ipsũ qua-¬
drigam igneam: Magna quidẽ
res: s in uiro scõ miranda nõ ẽ.
Quid enĩ mirum si is auxilia.
meretur ecȩlo: cuius animꝰ sẽꝑ¬
ẽ in cęlo: Sicut ait paulus apłs.¬

Expanded text:
irum forsitan videtur, quod ante dies S. Elisaei gratiam describentes diximus, in defensionem ipsius de coelis auxilia descendisse, et armatos equites, sive quadrigas ei divinitus adfuisse; astitisse etiam circa ipsum quadrigam igneam. Magna quidem res, sed in viro sancto admiranda non est. Quid enim mirum si auxilia meretur e coelo cujus animus semper in coelo est? Sicut ait Paulus apos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmeruit ⁊ uisũ. In montibꝰ gͦ cer¬
nuntur armati. Apparet eos u̾e
sa enim locoꝵ ꝓximitas hoc de¬
mõstrat: quod descendentes de
cęlo. nõ nisi iuga collium sibi
uicina calcauerĩt. Tũe gͥ orauit
heliseus: ⁊ omnẽ hostilem exci¬
tum cecitate ꝑcussit. Non mi¬
rum si adu̾sariis intulit cecita¬
tem: qui famulo largitꝰ est cla¬
ritatẽ: ⁊ si hostibꝰ aufert uisũ.
qui ministro pͥstat aspectum.
Ubi sũt qui dicũt plus quã p̾ces
scõꝵ hominũ arma posse: Ecce
una orõ helisei totum ex̾citum
uilnerauit: ⁊ unius ꝓpħe meri¬
tis. oĩs est hostium numerus cap¬
tiuatꝰ. Que cat̾ue regum. que t̃ba
militum. talem uictoriam ꝑpetra¬
runt: ut ita hostes ꝓsternerent.
ut de illis nullus occumberet:
hec ẽ u̾a. hec incruenta uictoria:
ubi sic adu̾sariꝰ uincitur: ut de
uicentibus nemo ledatur. Exphi

Expanded text:
promeruit, et visum. In montibus ergo cerpromeruit, et visum. In montibus ergo cernuntur armati. Apparet eos veresa enim locorum proximitas hoc demonstrat, quod descendentes de coelo nonnisi juga collium sibi vicina calcaverint. Tunc igitur oravit Elisaeus, et omnem hostilem exercitum caecitate percussit. Non mirum si adversariis caecitatem intulit, qui famulo largitus est claritatem; et si hostibus auferret visum, qui ministro praestitit aspectum. Ubi sunt qui dicunt plus quam preces sanctorum hominum arma posse? Ecce una oratio Elisaei totum exercitum vulneravit, et unius prophetae meritis omnium est hostium numerus captivatus. Quae catervae regum, quae turbae militum talem victoriam perpetrarunt, ut ita hostes prosternerent ut de ipsis nullus occumberet? Haec est vera, haec incruenta victoria, ubi sic adversarius vincitur, ut de vincentibus nemo laedatur. Expli
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut sc̃s heliseus hostes suos ñ
armis suꝑabat: sed oratione uincebat.
Nam cum idẽ m inistro suo ad
depellendum eiꝰ timorẽ. plureᷤᷤ
ad eẽ dic̾et defẽsisores: nec me-¬
tum ab illo pꝰs auferre: tunc o-¬
rauit ad dñm dicens. Dñe aꝑi
ocłos eiꝰ ut uideat. Et aꝑti sunt
ocłi eiꝰ et uidit. Et ecce mons totꝰ
plenus equitatuũ: ⁊ reliqua. Ora-
Non mirum. si orõ aꝑuit ocłos ut
si nouos insent ocłos: qui noua
ꝓmeretur auxilia. Aut cur nõ
acies ꝓducat obtutuũ. qui acies
instruxerat angłoꝵ: Cur inquã
non orõne sua. ebitudinẽ pupil-¬
laꝵ detegeret. qui meritiᷤ suis ca-¬
liginẽ nubium penetrauit: Ne¬
cessario gͦ sc̃s heliseus hoc facto
ministro formidoloso p̾stitit se¬
curitatem. eui iã refuderat cla-¬
ritatẽ: ⁊ remouit ab eo formidi¬
remunerans beneficio. absoluit
timere cepit. pꝰquam plus uid̾e
ꝓmeruit. Nam ⁊ pacẽ pariter

Expanded text:
sicut S. Elisaeus hostes suos non sicut S. Elisaeus hostes suos non armis superabat, sed oratione vincebat. Nam cum eidem ministro suo, ad depellendum ejus timorem, plures adesse diceret defensores, nec metus ab illo posset auferri; tunc oravit ad Dominum, dicens: Domine, aperi oculos ejus ut videat. Et aperti sunt oculi ejus, et vidit, et ecce mons totus plenus equitatu , et reliqua. OratiNon mirum si oratio aperuit oculos, ut si novos senserit 310 oculos, qui nova promeretur auxilia. Aut cur non acie producat obtutum, qui acies instruxit angelorum? Cur, inquam, non oratione sua habitudinem pupillarum detegeret, qui meritis caliginem nubium penetravit? Necessario ergo S. Elisaeus hoc facto ministro formidoloso praestitit securitatem, cui jam refuderat claritatem, et removit ab eo formidiremunerans beneficio, absolvit timere coepit, postquam plus videre promeruit; nam et pacem pariter
Abbreviated transcription (Latin):
cit: qm̃ scit angłos secũ eẽ qͦs
credit. Nõ metuit t̾renas ĩsidi¬
as : qr cęlestia ad eẽ sibi nouit
auxilia. Plures inqͥt nobiscuo
s̃. quam cũ illis. Alira res. Plu¬
res ecȩlo defensores meretur scĩtaᷤᷤ:
quã int̾ris oppugnatores ad dux̃
imꝓbitas. Plures nobiscũ s̃: quã
cum illis. Uidete beatitudinis
meritũ. ꝓpħa nunciat etiã de
multitudine: cũ puer adhuc in¬
certus sit de salute. Spũales ocłi
armatoꝵ numerum: ⁊ ille cernit nõ¬
defensionis iudiciũ. Quanta est
diuina mĩa. Defertur hoĩbꝰ bene-¬
ficiũ: nec uidetur auxilium. Pi¬
clitantes coseguntur. ⁊ nesciunt.
hȩc ẽ enim pietas saluatoris. ut
int̾ueniat saluti: ac nõ se ꝓcdat
aspectui. Sentiatur bñficiis: ⁊
non cernatur obtutibꝰ. Unde er¬
rat qui putat cum ꝓsꝑe aliqͥd
gesserit. ꝓpria se fortitudine su¬
ꝑasse. Scire ⁊ enim debet. quod
adu̾sarii. meritis magis quam
uirtute uincuntur: ⁊ nõ tam
uirtute quam scĩtate suꝑantur.

Expanded text:
iam scit angelos secum esse, quos credit; non metuit terrenas insidias, quia coelestia adesse sibi novit auxilia. Plures enim nobiscum sunt, quam cum illis. Mira res! Plures de coelo defensores meretur sanctitas, quam in terris oppugnatores adduxit improbitas. Plures nobiscum sunt, quam cum illis. Videte beatitudinis meritum. Propheta nuntiat etiam de multitudine, cum puer adhuc incertus sit de salute. Spiritales ocuarmatorum numerum, et ille non cernit defensionis indicium. Quanta est divina misericordia! Defertur hominibus beneficium, nec videtur: auxilium periclitantes consequuntur, et nesciunt. Haec enim est pietas Salvatoris, ut interveniat saluti, ac se non prodat aspectu, sentiatur beneficiis, et non cernatur obtutibus. Unde errat qui putat, cum prospere aliquid gesserit, propria se fortitudine superasse. Scire enim debet quod adversarii meritis magis quam virtute vincuntur, et non tam virtute quam sanctitate superantur;
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsos ẽẽ sciatis doctores gen-¬
tiume auctores mr̃me pͥncipes
sacerdotum: nec uolueritis eoꝵ
natalem nobiscum festiuissimũ
celebrare. atq illi cęlesti inter¬
eẽ conuiuio: in quo ꝓ martyrũ¬
suoꝵ tanta leticia. substantiam
uite ipse nobis dñs ministrauit.
Uultis aũt scire quantis bonis
fraudati fueritis: In t̾rogate fr̃s
qui tunc temporis mecum pariter
affuerunt: quam refecti a dñica
m̃sa discesserĩt: uł quales secũ
domum spãles diuicias reporta¬
rĩt. Unum scio. quod siquis illa
dies honoratꝰ aut diues natalem
filii sui ad decimum usq milia¬
rium ad prandium rogauiss
ꝑꝑ accutatas epulas et in equa¬
les m̃suras. absq dubio uos itu¬
ros fuisse. Igitur fr̃s quociens¬
mus: p̾t̾missis oĩbus scłi actibꝰ
sine aliqua dilatione coneurre¬
re debemus: reddere illis hono¬
rificentiam: qui nobis salutẽ
ꝓfusione sui sanguinis pͤpere¬
runt: qui tanquam sacrata

Expanded text:
cum ipsos esse sciatis doctores gencum ipsos esse sciatis doctores gentium, auctores martyrum, principes sacerdotum, nec volueritis eorum natalem nobiscum festivissimum celebrare, atque illi coelesti interesse convivio in quo pro martyrsuorum tanta laetitia, substantiam vitae ipse nobis Dominus ministravit? Vultis autem scire quantis bonis fraudati fueritis? Interrogate fratres, qui tunc temporis mecum pariter adfuerunt, quam refecti a Dominica mensa discesserint, vel quales secum domum spiritales divitias reportaverint. 5. Unum scio, quod si quis illa die honoratus aut dives ob natalem filii sui ad decimum usque milliarium ad prandium rogavisset, propter accuratas epulas, et inaequales mensuras absque dubio vos ituros fuisse. Igitur, fratres, quotiesmus, praetermissis omnibus saeculi actibus, sine aliqua dilatione concurrere debemus, reddere illis honorificentiam, qui nobis salutem profusione sui sanguinis pepererunt, qui tamquam sacrata
Abbreviated transcription (Latin):
quas habebat gemmas amit¬
tere: tantum ut unani xͥ em̾et
margaritam. Unde et ego fr̃s
ꝓ magnitudine quod ad mise¬
ratis delicti. nolui uobis pan¬
dere eugłice refectionis elo¬
qͥa: sed magis ingerere animo¬
se indignationis iniuriam:
⁊ pͥus nos u̾beribus sp̃alibus
emendare: ac sic margarite
ditare muneribus. Malui inquã
peccatum ur̃m incusando acri-¬
ter increpare: quã leniter dissi
mulando nutrire. Quisqͥs enim
frẽm non arguit peccantem:
quodãmͦ ortatur ut peccet. No-¬
lo aũt putetis. quod non de amo¬
re faciam. uos sepius uerberan-¬
do. E iliꝰ qui eñi castigatione dignꝰ¬
est plus amatur: sicut ait scri-¬
ptura scã. Quẽ enim diligit dñs
corripit. castigat aũt omẽm filiũ
quẽ recipit. Dicite enim mͥ si
non dolendum fuerit. hoc pec¬
catum : sic uos salutis ur̃e im¬
memores tunc fuisse. ut beatis¬
simis apłis petͦ ⁊ paulo. honori¬
ficentiã minime reddideritis:

Expanded text:
quas habebat, saeculi gemmas amitquas habebat, saeculi gemmas amittere, tantum ut unam Christi emeret margaritam. Unde et ego, fratres, pro magnitudine quod admiseratis delicti, nolui vobis pandere evangelicae refectionis eloquia; sed magis ingerere animosae indignationis injuriam, et prius vos verberibus spiritualibus emendare, ac sic margaritae ditare muneribus: malui, inquam, peccatum vestrum incusando acriter inmulando nutrire; quisquis enim fratrem non arguit peccantem, quodammodo hortatur ut peccet. Nolo autem putetis quod non de amore faciam, vos saepius verberando; filius enim, qui castigatione dignest, plus amatur, sicut ait Scriptura sancta: Quem enim diligit Dominus corripit; castigat autem omnem filium quem recipit . Dicite mihi si non dolendum fuerit hoc peccatum, sic vos salutis vestrae immemores tunc fuisse, ut beatissimis apostolis Petro et Paulo honorificentiam minime redderetis,