comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante iptias donatiõem conscripserit.
uł decłit. us ꝓfilia sua totem: ⁊ hoc quocd
decłit itm incum ren̾tatur. cł stipulatiõe.
uellege hoc facientt. uł sialio dotam. ł
ante nptias donatiõem dante. scipła¬
uͣse sunt. us ꝑuenerutit disposuerit:
inueniantur aũt alu lib̃i eius res apãt¬
na sub̃a lucrati us ꝑante nuptias tora¬
ticẽs. uł dotes. uł militiecã. quas ut pote
testo existente ñcoguntur conferte tõc
luctum coputantas ut inp̃senti casutõ
sunt consecuti. scłm cos modos quos

Expanded text:
ripserit vel dederit vel pro filia sua dotem, et hoc quod dedit iterum in eundem revertatur vel stipulatione vel lege hoc faciente, vel et si alio dotem vel ante nuptias donationem dante stipulaversae sunt vel pervenerunt, disposuerit, inveniantur autem alii liberi eius res a paterna substantia lucrati vel per ante nuptias donationes vel dotes vel militiae causa, quas utpote testamento existente non coguntur conferre, tunclucrum computandas, ut in praesenti casu tansunt consecuti secundum eos modos quos
Abbreviated transcription (Latin):
chinationib amputatis. decermmis
enfinali questicẽ non longi tp̃is. secd
op uili: E xplosis atq reiectis pre¬
scriptio b. quas uitigatores sub ob¬
tenta consortium studio ꝓtrabende
Disceptationis excogitare consueue¬
rint. siue unius fori omis sint. sine ĩ
diũsis ꝓrantus ũsentur. nec ad uin¬
cta p̃sentia consortis ułconsortium
copil. C omane negotium post
litem legitime ortinatam: ⁊ quab.dã
absertib. insolidumagi ⁊̃ sine man¬
tato pot. si psentes rem ratam dñm
habiturum canere ꝑati sunt. uł si qd̾
abhis petitur iudicatum solui satis¬
more quos abiatos expatris tui hedi¬
tate ab eo quẽ lib̾um ee consitiit allẽ¬
Tas. uendicare eos uł ad exibendum.
agere nõꝓhibis. ¶ Nam quanis aliasᷤ
noxa cap̃sequatur: ⁊ manumissus fur¬
ti accioe teneatur. que mb̾rtẽ non c̃co¬
petit. cumtñ seruus adño aliquid aufe¬
rat. quãtus furtum cõmittat. furti tñ
actionon ẽ nata. neq adũsus ip̃m sipo¬

Expanded text:
machinis amputatis decernimus in finali quaestione non longi temporis, sed  alia: Explosis atque reiectis praescriptionibus, quas litigatores sub obtentu consortium studio protrahendae disceptationis excogitare consueverunt, sive unius fori omnes sint sive in diversis provinciis versentur, nec adiuncta praesentia consortis vel consortium . Commune negotium post litem legitime ordinatam et quibusdam absentibus in solidum agi sine mandato potest, si praesentes rem ratam dominum habiturum cavere parati sunt, vel, si quod ab his petitur, iudicatum solvi satismorum, quos ablatos ex patris tui hereditate ab eo, quem liberum esse constitit, adlegas, vindicare eos vel ad exhibendum agere non prohiberis. Nam quamvis alias noxa caput sequatur et manumissus furti actione teneatur, quae in heredem non competit, cum tamen servus a domino aliquid auferat, quamvis furtum committat, furti tamen actio non est nata neque adversus ipsum, si po
Abbreviated transcription (Latin):
latum ẽ. amplius aut̃ exhuiusmoĩca¬
su ad patrẽ ꝑuenit: illo ꝙ ad similẽ
quantitatẽ concurrit excepͣto: cctã qͣi
o obseruando. ut siminus sit qd̃ pat̃
exhuiusmoĩ hũit cã: ea quantitate q̃
infrs collata ẽ. tota huiusmoĩ portio
ad eas ꝑ sonas ꝑueniat: quarum occa¬
sione res ad patrẽ reũtitur. ¶ Ea igctur
que inpat̾na ꝑsonadiximus. obtinẽ

Expanded text:
latum est, amplius autem ex huiusmodi casu ad patrem pervenit, illo quod ad similem quantitatem concurrit excepto cetera quasi o observando, quod, si minus sit quod pater ex huiusmodi causa habuit ea quantitate quae in fratres collata est, tota huiusmodi portio ad eas personas perveniat, quarum occasione res ad patrem revertitur Ea igitur, quae in paterna persona diximus, obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
Saa.  criptura testam̃ti quaspecialit̃
oĩa ditisa continentor: quominus res
quarum testator ñfecit m̃tiõem: ħr des¬
fierioportet. ut integra ap̃successorem
tre cõditionis. sine inquilinore ꝓxtino
rumagratio. ułaffinitas ꝑ maneat
Quis enim ferat libos apareritib. afrĩb
sorores. auiris coniuges segregari Igit̃
siqui sic dissociata inins diũsum manci¬
pra. ułcolonos traxi̾nt. niimum eadem
recligere cogãntur.

Expanded text:
. Scriptura testamenti, qua specialiter omnia divisa continentur, quominus res quarum testator non fecit mentionem heredefieri oportet, ut integra apud successorem ciae condicionis seu inquilinorum proxima agnatio vel adfinitas permaneret. quis enim ferat liberos a parentibus, a fratribus sorores, a viris coniuges segregari? igitur si qui dissociata in ius diversum mancipia vel colonos traxerint, in unum eadem redigere cogantur.
Abbreviated transcription (Latin):
natis ꝓut uiris ratio patitur: cãm lib̾a¬
lem int̃uos decidi ꝓuidebit.¬
buisti. acte nesciente qͣi ancilla indotem
dataconscriptum instrum̃tum ẽ. nicħ
hec lib̾tati tue nocere potuerunt. Maxime
cumte minorẽ etate fuisse: cõmaores:
⁊ placuerit minores .xx.annis nulla ra¬
tione mutare statum. ac ꝓlib̾is scruos
fieri. neante lib̾tatem inconsulte amit¬
tant. qũã aluis ꝑꝑetatis ratioem sine cõ¬
cilio prare non possunt.
genus fr̃ib natis post delictis ułcasib
int̃uementib singulor cause status
seꝑantar Nichil itaq ꝓhibet eundẽ ⁊
tibi nmouere questicem. ⁊ eos quos fr̃s
tuos asseueras inseruitutẽ uendicare.
siue retinere Igitur ad demonstrantã
ftm̃tuor libertatẽ aliene sunit ꝓbatiões
necessarie namquod tibi ñmonetar q̃¬
stio lib̾tatis coꝵ ñ idoneam constat hrẽ
eo cc̃ cuius successores postulas facta tibi

Expanded text:
natis, prout iuris ratio patitur, causam liberanatis, prout iuris ratio patitur, causam liberalem inter vos decidi providebitbuisti ac te nesciente quasi ancilla in dotem data conscriptum instrumentum est, nihil haec libertati tuae nocere potuerunt, maxime cum te minorem aetate fuisse commemores et placuerit minores viginti annis nulla ratione mutare statum ac pro liberis servos fieri, ne ante libertatem inconsulte amittant, quam aliis propter aetatis rationem sine consilio praestare non possunt. genuis fratribus natis, post delictis vel casibus intervenientibus singulorum causae status separantur. Nihil itaque prohibet eundem et tibi non movere quaestionem et eos, quos fratres tuos adseveras, in servitutem vindicare sive retinere. Igitur ad demonstrandam fratrum tuorum libertatem aliae sunt probationes necessariae: nam quod tibi non movetur quaestio libertatis, eorum non idoneam constat habereo, contra cuius successores postulas, facta tibi
Abbreviated transcription (Latin):
quocumq ad ministrati offitii ñ posse
cuules honores illiccte ato mprobeaspi¬
rauint. Uñ sistatus moueatur questio.
intelligere uobis licet nõ ꝓdẽe posse qd̃
pat̾ ũr honores cunles gessit. sollẽp̃ib
itaq orclinatis apud p̃sidẽ ꝓuintie de
statu urõ cognoscetar.
o.a. Pilibetumte natum aliquis com¬
ꝑanit statum retmes quẽ ante habuisti.
Sinũo exancilla ecditum naturalis pater
idẽq dñs distraxit: ac post ẽptori p̃tium
soluisti: ñ rociito lib̾tatẽ corsecutus es.
ñ põt. siuõ expeculio ꝗuon dam eius quẽ
tubona reliquisse cõmeoras res uedicẽ¬
tur. uł eiũs filiis moueaturstatus q̃stio.
hecoĩa sollẽpnit̾. p̃sidali notione decidi
debent.
tis is decinus uib̾tate q̃r constituitur.
Sec omissa ꝓfessio ꝓbationeo
gnis excludit. nec falsa simulatio ueri¬
tate minuit. cumitaq ad examinatic̃e
tieri oĩs uire ꝓcdita debeat ãmiti ꝓ batio.
aditus p̃ses ꝓruntie sollẽpnib ordi¬

Expanded text:
quacumque administrati ratione non posse civiles honores illicite atque improbe adspiraverint. unde si status moveatur quaestio, intellegere vobis licet nihil prodesse posse, quod pater vester honores civiles gessit. sollemnibus itaque ordinatis apud praesidem provinciae de statu vestro cognoscetur. . Si liberum te natum aliquis comparavit, statum retines, quem antea habuisti. Si vero ex ancilla editum naturalis pater idemque dominus distraxit ac post emptori pretium solvisti, non idcirco libertatem consecutus es non potest. si vero ex peculio quondam eius, quem tibi bona reliquisse commemoras, res vindicentur vel eius filiis moveatur status quaestio, haec omnia sollemniter praesidali notione decidi debent. tis is, de cuius libertate quaeritur, constituitur et ec omissa professio probationem generis excludit nec falsa simulata veritatem minuit. Cum itaque ad examinationem veri omnis iure prodita debeat admitti probatio, aditus praeses provinciae sollemnibus ordi
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. Dibiquos seruos tuos ẽẽ dicis lib̾i
c̃ẽ adiuersa partedicantur. destatueorum
more solito querio portet. siec enim res in¬
dicata qua de ꝓprietate eore ꝓnuntiatũ ẽ
oꝑponi cãe liberali põt.¬
łieris non fit.

Expanded text:
 hi, quos servos tuos esse dicis, liberi esse a diversa parte dicuntur, de statu eorum more solito quaeri oportet: nec enim res iudicata, qua de proprietate eorum pronuntiatum est, opponi calieris non fit.
Abbreviated transcription (Latin):
discretio. oportet hoc obseruari ⁊ n p̃¬
senti casumaxime ꝓlib̾tate qũã ⁊ fouẽ
⁊ tueri romanis legib ⁊ p̃cipne nostro
nomini peculiare est.¬
ã. Piquis seruosuolib̾tatẽ ĩporat:
siue ineccłia. siue ad qualecumq tribu¬
nal ułapud eum quilib̾tatẽ imponere
legib ht̃ ncentiam. sine intestam̃to. P
alio ultimo elogio. directam. uł fidei¬
cõmissanam. nullo coartetur mõcor
quiadlib̾tatem ueniunt etatẽ reqͥrere.
Neq cnim eum tantummõ cuntatem
romanam adipiscinolumus. quimaiõ
triginta annis extitit. s⁊ quẽ ad mod̾
spõitionib siñ ꝑ iurdices uł alio legitĩo
mõ.hoc obseruari sanccimus. ut sint õs
diues romaniconstituti. ampliandam

Expanded text:
discretio, oportet hoc observari et in praesenti casu maxime pro libertate, quam et fovere et tueri Romanis legibus et praecipue nostro numini peculiare est. Si quis servo suo libertatem imponat sive in ecclesia sive ad qualecumque tribunal vel apud eum, qui libertatem imponere legibus habet licentiam, sive in testamento vel alio ultimo elogio directam vel fideicommissariam, nullo coartetur modo eorum qui ad libertatem veniunt aetatem requirere. Neque enim eum tantummodo civitatem Romanam adipisci columus, qui maior triginta annis extitit, sed quemadmodum spositionibus sive per iudices vel alio legitimo modo, hoc observari sancimus, ut sint omnes cives Romani constituti: ampliandam
Abbreviated transcription (Latin):
tratus ẽ sccła in seruitute petitio euis dã
tibi sideb. s⁊ si postea quã cognotusti de
sentñtia iudicis appellasti aninit senten
mare põt ea quamancillam tuam esse
dicis. quod eamuertente fisco cõꝑastis.
sechoc ad p̃screpticem oꝑatar quod uẽcli¬
tionis tp̃e maior inginti anras fuit. cum
ctatis allegatio ñalias possit p̃scriptioẽm
aduͣsus cuẽ romanum accõmodareqͣm
si participandi p̃tii gratia consensum ser¬
nituti dedisse ꝓbetar ꝓbationis sane
honus cum exsermitute inlib̾tateᷤᷤ asserit̃¬
t᷑ ad se recẽpita uesi affirmatioẽm suã ñ im¬
pleat. incõctissum posiõnis uis optmobis.¬
cparił. Lecsuiolens scͥpsisses seruum
te eẽ non liberum: p̃iuditium uirituo a¬
liquod cõꝑasses: quanto nunc magis
manumissus es: frustralib̾tatis controu̾̃¬
siam sustines. maxime abbrdecrs qua
maamimisit. com in iure libtas nopces¬
sit respctu tr̃ adite hecditatis. uolutatẽ
defumcti suo consensu firmare debuit.

Expanded text:
tiatus est, secunda in servitutem petitio eius dari tibi non debet. Sed si, posteaquam cognovisti de sententia iudicis, appellasti, an iure lata mare potest ea, quam ancillam tuam esse dicis , quia eam vendente fisco comparasti. Sed nec hoc ad praescriptionem operatur, quod venditionis tempore maior viginti annis fuit, cum aetatis adlegatio non alias possit praescriptionem adversus civem romanum accommodare, quam si participandi pretii gratia consensum servituti dedisse probetur. Probationis sane onus, cum ex servitute in libertatem adseritur, ad se recipit. Qui si adfirmationem suam non impleat, inconcussum possessionis ius obtinebisio. Nec si volens scripsisses servum te esse, non liberum, praeiudicium iuri tuo aliquid comparasses: quanto nunc magis,manumissus es, frustra libertatis controversiam sustines, maxime ab herede eius qui manumisit, cum, etsi iure libertas non processit, respectu tamen aditae hereditatis voluntatem defuncti suo consensu firmare debuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tead tisq admortẽ suam consuctudiẽ
concedi ħcdib defuncti. eand̃ uellib̾os
eius sietiam lib̾os hũit inseruitutẽ de¬
ertpiatur inlib̾tatem unacum sobole
sua sietiam eã forsitan hũ̾it. Ip̃i ⁊ crum
dño dum sitꝑẽ. damus licentiam quõ
uolu̾it uti tam ancilla sua quam etiam
exea ꝓginita sobole. ⁊ insuo ultimoc
logio quicquid uoli̾it cͣc eos disponere.
toẽ siuieq̃i scruos eos aliis legare siue
inscruitute Redum noĩatim relinquert.
Sinaũt taciturmtate eos p̃terierit: tuĩc
post mortẽ eius adlib̾tate ertpiant᷑: ut
sit dm̃ mors lib̾tatis eoꝵ ex ordiũ. õĩb¬

Expanded text:
uetudine concedi haeredibus defuncti eamdem vel liberos ejus, si etiam liberos habuerit, in servitutem deeripiatur in libertatem, una cum soboleua, si etiam eam forsitan habuerit. Ipse etenim domino, dum superest, damus licentiam quomodo voluerit uti tam ancilla sua quam etiam ex ea progenita subole et in suo ultimo elogio quidquid voluerit contra eos disponere, id est sive quasi servos eos aliis legare sive in servitute heredum nominatim relinquere. Sin autem taciturnitate eos praeterierit, tunc post mortem eius ad libertatem eripiantur, ut sit d
Abbreviated transcription (Latin):
legitarum. cum sit exploratiuiris: Re¬
ditana honera ad scriptos hrdes ꝓpor¬
tionib herecditariis: nõ ꝓmõ emolum̃¬
ti ꝑtinere. ꝙ nec ip̃e ignorare debueras.
cum creditorib scđ̾m forinam iutis ꝓpõ

Expanded text:
legatarum, cum sit explorati iuris hereditaria onera ad scriptos heredes pro portionibus hereditariis, non pro modo emolumenti pertinere. quod nec ipse ignorare videris, cum cr
Abbreviated transcription (Latin):
pulcrors. urra. neq: dñium loci pun ad
lb̾tos tnsferunt. p̃scriptio aũt longi
tp̃is si iustam c̃am iiitio huĩt: uoͣbi
ꝓficiat.
uł monumtum quod te exstructurum
pfiteris. ułornam̃ta que putas suꝑ ad¬
dere nõ ꝓhib̾is. cuminiure suo eore que
minus ꝓhibita sunt: unicuiq facultas
Lib̾a non denegetur¬

Expanded text:
pulchrorum iura neque dominium loci puri ad libertos transferunt. praescriptio autem longi temporis, si iustam causam initii habuit, vobis proficiat. vel monumento, quod te extructurum profiteris, ornamenta quae putas superaddere non prohiberis, cum in iure suo eorum quae minus prohibita sunt unicuique facultas libera non denegetur
Abbreviated transcription (Latin):
d. ꝓculo. E ĩpromutua pecuma quã
acreditore poscebas. argentam ułium̃¬
ta ułalias species utriusq consensu esti¬
mãtas acccpisti. dato auro pignori. li¬
cet ultra centesimam usuras stipulãti
spopondisti. tñ iors que estimatiõe pla¬
Sito partium definita c̃. iusurarum ti¬
quod declisti ꝓporus quominus huius
quantitatis solutiom parẽas.
certum aunpondus itẽq nuatam peca¬
mammutuo dedisse. ut rome solueret᷑
Ecib asseueras. aditus cõpetens uidex. si
duos recsstipulanti. uł reprosolido tibi
quesitam actioem siue abheredib sintro¬
phi ꝓcuratorẽ te factum atmmad u̾terit.
totum debitum alicquin. ꝙ dedisti solũ

Expanded text:
culo. Si pro mutua pecunia, quam a creditore poscebas, argentum vel iumenta vel alias species utriusque consensu aestimatas accepisti, dato auro pignori, licet ultra unam centesimam usuras stipulanti spopondisti, tamen sors, quae aestimatione partium placito definita est, et usurarum tiquod dedisti proponis, quominus huius quantitatis solutioni pareas. certum auri pondus itemque numeratam pecuniam mutuo dedisse, ut Romae solveretur, precibus adseveras, aditus competens iudex, si duos reos stipulandi vel re pro solido tibi quaesitam actionem sive ab heredibus Syntrophi procuratorem te factum animadverterit, totum debitum, alioquin quod dedist
Abbreviated transcription (Latin):
Mp. añt. Quam ius pecunam̃ tuã
asclepiades suo nomine crecdiderit. stipu¬
lando tñsibi us obligatiõis quesinit.
Quam pecuniam ut possis petere. man¬
datis tibi abeo actionib consequeris
mp.gõr. Eos qui offitium amimi¬
strant. neq ꝑ seneq ꝑ fuppõitas ꝑsoãs.
tp̃e offitu sui in ꝓuintia fenus agitare
posse. sepe resciptum ẽ.

Expanded text:
mogeni. Quamvis pecuniam tuam Asclepiades suo nomine crediderit, stipulando tamen sibi ius obligationis quaesivit. quam pecuniam ut possis petere, mandatis tibi ab eo actionibus consequerismpronio. Eos, qui officium administrant, neque per se neque per suppositas personas tempore officii sui in provincia fenus agitare posse saepe rescriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
litib impedim̃to gn̾ãndo.s⁊ donecea
ꝓceclunt: aliis uł capitulis uellitis m̃¬
bris auidice examinandis.⁊ postquã
fũint ei intimata gesta suꝑ uiram̃to sub¬
secuta: tunc tt̃m ad hoc capitulum uidi¬
ce recdeunte.⁊ eo adimpleto adcetã ꝑue¬
nente omnib alus que dep̃sentibus
sanccita sunt ⁊ inabsentium partẽob¬
seruandis. ¶Inomnb aũt canb ĩ
quib sacram̃ta prãntur: obserbatioẽm
iupicialem ꝑmanere censemus: scđm ꝑ¬
siũ sacis script̾is tactis. siue insacro scĩs o¬
ratonis. ¶ Similiq mo insua firmita¬
te manere que decalũpnie uite uirando.
uł relato sacram̃to legib cauta sunt ł
anobis ułaretro duus principib intro¬
ducta. Renim ut aliquid derogeturan¬
tiquiorib legib hec ꝓlata sunt. s ut si
quid detẽ eis uidebatur. hoc repleatur.
missum ut pote sibi relictum exige
religioẽm suam prãuit. affirmans sibi

Expanded text:
litibus impedimento generando, sed, donec ea litibus impedimento generando, sed, donec ea procedunt, aliis vel capitulis vel litis membris a iudice eximinandis et, postquam fuerint ei intimata gesta super iuramento subsecuta, tunc iterum ad hoc capitulum iudice redeunte et eo adimpleto ad cetera perveniente. Omnibus aliis, quae de praesentibus sancita sunt, et in absentium parte observandis. In omnibus autem casibus, in quibus sacramenta praestantur, observationem iudicialem permanere censemus ssive sacris scripturis tactis sive in sacrosanctis oratoriis. Similique modo in sua firmitate manere, quae de calumniae iureiurando vel relato sacramento legibus cauta sunt vel a nobis vel a retro divis principibus inducta. non enim, ut aliquid derogetur antiquioribus legibus, haec prolata sunt, sed ut, si quid deesse eis videbatur, hoc repleatur Imissum utpote sibi relictum exigereligionem suam praestavit, adfirmans sibi
Abbreviated transcription (Latin):
udicis. que quasi exrecasato sacram̃to
ꝓcessit. ⁊ nichil penitus nec p̃uiditunec
inuisti dispendii cuicumq incurret. f. ⁊
cãe cursus abiitio usq ad nouissimum
t̃minum ñ inpelietur. Ilis equa lan ce
trutinabitur. ¶ Siñaut illatum uiram̃¬
tum fuit p̃stitum. siũ recusatum. ip̃i pãti
crudele ẽ partique hoc intulit ꝑꝑ hoc tp̃o
ꝓugcatioẽm. ¶ his dep̃sentib ꝑ sonis
statutis. nec absentes nos fuguunt.s. ̃
cos buic legi subuigamus. Et si ꝑsoñañ
p̃sens inueniatur. ciisacram̃tam illatũ
c̃. lite forte ꝑ ꝓcuratorẽ uentilata. ne¬
cesse ẽ uł ip̃am principalem ꝑsonãdatis
certis iuditus adiudicẽ uemire: ut ea q̃
desacram̃tis statuta sunt impleat. uel
si iudex estimarũt. in ꝓuintia ubi d̾git
sub actor testificatione uram̃tum hoc
abea uł dari uł referri ułrecusari recp¬
ceclere. Etsingulis casib euentus iamde¬
m̃to aguntur. uł sineutrum facere malu
tera oportet cas dependi: sullo tñ exhoc

Expanded text:
udicis, quae quasi ex recusato sacramento processit, et nihil penitus nec praeiudicii nec iniusti dispendii cuicumque incurret, sed et causae cursus ab initio usque ad novissimum terminum non impediatur et lis aequa lance trutinabitur. Sive autem illatum iuramentum fuerit praestitum sive recusatum, ipsi parti crudele est parti quae hoc detulit procationem. His de praesentibus personis statutis nec absentes nos fugiunt, sed etiam eos huic legi subiugamus. Et si persona non praesens inveniatur, cui sacramentum illatum est, lite forte per procuratorem ventilata, necesse est vel ipsam principalem personam datis certis indutiis ad iudicem venire, ut ea quae de sacramentis statuta sunt impleat vel, si iudex existimaverit in provincia ubi degit sub actorum testificatione iuramentum ab ea vel dari vel referri vel recusari, hoc procedere, ut singulis casibus eventus iam demento aguntur, vel si neutrum facere maluetera oportet eas dependi. Nullo tamen ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. iuisti. N iquis ius uarandum intulit
⁊ neccdrm co p̃stito postea nt pote sibi alle¬
gationib rabundantib hoc reuoraucrit.
Saniccimus ncmimlicere penitus it̃m ad nc̃¬
m̃tum ꝑcurrere satis nabsurdum ẽ recdire
ad hoc cu ren rintiatoum puitaũt. ⁊ cum de

Expanded text:
p. Si quis iusiurandum intulerit et necdum eo praestito postea, utpote sibi adlegationibus abundantibus, hoc revocaverit, sancimus nemini licere penitus iterum ad sacramentum recurrere satis enim absurdum est redire ad hoc, cui renuntiandum putavit, et, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aa. Uec filius nec quiqua alius. neꝙ
litigarido. neq paciscerdo. s nec ius turanõ
contra nolurtatẽ dñe rei defererto: p̾indi¬
cium ei facere põt. un sicorit᷑. mandatũ tuũ
aliquio erga rem tuam filius tuus gefsit:
nec hec ratra hah uisti. nicħ tibi oberit.¬
daa. Acoridelato. ułrelato ire iuran¬
to. si irrauĩt. uł ei remissum fũit sacrutu.
adsimmilitiroinẽ uoicati. infactum actio
dãa. Pelatã cõditiõe uitis uurardi. reu̾
siñ ꝑactorẽ quomiinus de calũpnia urt
stererit. ꝑ inticẽ solucre ułlurare. nisi refe¬
rat tus uirandum. necẽe h̃t.¬

Expanded text:
lius neque litigando neque paciscendo, sed nec iusiurandum citra voluntatem domini rei deferendo praeiudicium ei facere potest. Unde si citra mandatum tuum aliquid erga rem tuam filius tuus gessit nec ratum habuisti, nihil tibi oberitdro. Actori delato vel relato iureiurando, si iuraverit vel ei remissum fuerit sacramentum, ad similitudinem iudicati in factum actio ano. Delata condicione iurisiurandi reus si non per actorem, quominus de calumnia iuret, steterit per iudicem solvere vel iurare, nisi referat iusiurandum, necesse h
Abbreviated transcription (Latin):
mpdios. Exhibitionis neccĩtate tenct̃
qui facultatem hñs culpam. ułdolum ĩex¬
daa: Eires tuas cõmodauit aut deposu¬
it. is euius p̃cib memministi. adu̾sus tenen¬
tan ad exhibendum ułuendicatiõe uti
potes. ¶Quodsipactus sit ut tibi restitu¬
antur. siquid̃ ei qui deposuit successisti. tãc
Beclitario: depoĩti actic̃e uti nõ ꝓhiberis.
Siuõ nec cuuli nec onorario iure:adte
Heditas cius ꝑtimi. intelligis nullam te
excius pacto contraquẽ supplicas actic̃c

Expanded text:
o. Exhibitionis necessitate tenetur, qui facultatem habens culpam vel dolum in excommodavit aut deposuit is, cuius precibus meministi, adversus tenentem ad exhibendum vel vindicatione uti potes. Quod si pactus sit, ut tibi restituantur, si quidem ei qui deposuit successisti, iure hereditario depositi actione uti non prohiberis: si vero nec civili nec honorario iure ad te hereditas eius pertinet, intellegis nullam te ex eius pacto contra quem supplicas actionem
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitina sentñtia. sub ip̃o. iudice ditur.
ñexpectata ułultima diffinitione. uł puõ¬
cationis formidine s⁊ raram̃to illato. cũ
hoc apartib fiñt factum. ⁊ auidice app̃ro¬
batum: uł exanctoritate iudicis cumiscũq
parti illatum. si quid is cui imporitur sa¬
cram̃tum nicͥ adhoc fuit reluctatus. Toe
uł fihoc recusamĩt qͣi illato sacram̃to p̃sti¬
to. cã ułcapitulum decidatur nullo loco ꝓ¬
uecationi relinq̃ndo. Quis ⁊ ferendus ẽ
adappellationis uenimis auxilium in his
que ip̃e facierida ꝓcuranit. ¶ Smaũtis cau
sacram̃tum ẽ iliatum. ułaparte uł auidice.
foc subire miime uolũit. licentiam q̃uis
rat sacramtumricusart. Iudex aũt si tec oĩ¬
mõ p̃standum estm̃mauerit: sicc̾am ditat
qͣi uolente cosagram̃tumsit recuatum. et
ita ccta siuecapitula. siue totius negotii
summa exammentur: ⁊ lis suo marte cur¬
rat. mullo ei obstaculo obinante. Ip̃e autẽ
quisacram̃tum sibi illatum dare recclam̃t.

Expanded text:
tia, sub ipso iudice detur non expectata vel ultima definitione vel provocationis formidine. Sed iuramento illato, cum hoc a partibus fuerit factum et a iudice approbatum vel ex auctoritate iudicis cuicumque parti illatum, si quidem is cui imponitur sacramentum nihil ad hoc fuerit reluctatus, et hoc si hoc recusaverit, quasi illato sacramento praestito causa vel capitulum decidatur, nullo loco provocationi relinquendo. quis enim ferendus est ad appellationis veniens auxilium in his, quae ipse facienda procuravit? Sin autem is, cui sacramentum illatum est vel a parte vel a iudice, hoc subiretum recusare, iudex autem, si hoc omnimodo praestandum existimaverit, sic causam dirimat, quasi volente eo sacramentum sit recusatum, et ita cetera sive capitula sive totius negotii summa examinentur et lis suo Marte percurrat, nullo ei obstaculo obviante. Ipse autem, qui sacramentum sibi illatum dare recusaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
Mpant Si fluminis reliquie filii
tuicontinguntur: uł alia  iusta ⁊ necessa
tie tͣnsferrt eas inaliumlocum pottris.
d.aã. I nutto ułignorante te abalio il¬
latum corpus in puram possocm tuam:
uellapidem: locum religiosum fac̾e ñ pt̃.
Sinaũt uoluntate tua mortuum aliqs
in locum tuum intulerit: religiosus iste
efficitur. Quo facto. monum̃tum neq e
uomre. neq obligari aquoquã phitente
nonuenit.
mp. altx. Iegatum atͤefuncto tibire¬
lictum ⁊ quod infunus. ułmorbum eius
erogasse te:.boni uiri arburatu ꝓbauis.¬

Expanded text:
 vi fluminis reliquiae filii tui continguntur vel alia iusta et necessaria ciae transferre eas in alium locum poteris.ano. Invito vel ignorante te ab alio illatum corpus in puram possessionem tuam vel lapidem locum religiosum facere non potest. si autem voluntate tua mortuum aliquis in locum tuum intulerit, religiosus iste efficitur: quo facto monumentum neque venire neque obligari a quoquam prohibente nonmo. Legatum a defuncto tibi relictum et quod in funus vel morbum eius erogasse te boni viri arbitratu
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ⁊ testam̃to forte ñ apparente. ꝓ eo:
sacram̃tum ei abħrde delatum ẽ. ⁊his
ẽ factum: nichil ei penitus fuisse derelic¬
tum: ap̃ antiquos querebatar. utrum
iure uirando standumẽ. an restituere.
deb hoc quod accepit uł sireuera ei relic¬
tum fu̾it leg̾atum uł fideicõmissum. an
demus licentiam herecli falcioram: sicom¬
petat ex hoc retinere. Nobis itaq uisum
c̃ melius. sepeti abeo legatum us fidei¬
cõmissum. nullumq exhuiuismoi ꝑ rn¬
rio lucͤrum e accedere. s. ⁊ si uũm fuerit
inũntum: quarte detentiõem introduci:
si tñ locum hãt. nequis exdelicto hoc sibi
lucrum impium afferre.nr̃is legib ꝯ

Expanded text:
bat et testamento forte non apparente pro eo sacramentum ei ab herede delatum est et isest nihil ei penitus fuisse derelictum, apud antiquos quaerebatur, utrum iureiurando standum est, an restituere debet hoc quod accepit: vel, si re vera ei relictum fuerat legatum vel fideicommissum, si demus licentiam heredi Falcidiam, si competat, ex hoc retinere. Nobis itaque melius visum est repeti ab eo legatum vel fideicommissum nullumque ex huiusmodi periurio lucrum ei accedere, sed et si verum fuerit inventum, quartae detentionem introduci si tamen locum habeat, ne quis ex hoc delicto sibi lucrum impium adferre nostris legibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sere publice ubidomĩcilrum bt̃ possessor
seu crantabularior subscriptic̃e. uł sici¬
uitas tabularios ñ hat: cutrium testiũ
subscͥptione. ⁊ hoc sufficere ad cẽm tp̃alem
intrupticẽm suetriẽmrũ. sinelongi tp̃is¬

Expanded text:
nere publice, ubi domicilium habet possessor, seu cum tabulariorum subscriptione vel , si civitas tabularios non habeat, cum trium testium subscriptione: et hoc sufficere ad omnem temporalem interruptionem sive triennii si
Abbreviated transcription (Latin):
toritatẽ. cum potestatẽ sententie c̾tis fini¬
¶br cõcludi. sepe sit constitutum. qua ꝓpt̾
smichil cã cognita sc̾m uiris ratione ꝓ¬
nuntiatumẽ. uox pacisci suadentis p̃fidiᷤ
actioem tuã ꝑimc̃ siqͣ̃m huisti minĩe potuit.
ptionis causa. ułinsolutam creditori
traditam ꝓporis ꝓnuntiata. citra ꝓuo¬
cationis auxilum sñam itscindi ñ põt.
uum simota questiõe p̃missa denunti¬
aticẽ ei qui auctor huius mulieris fuit
iudicatum ꝓcessit. quantitua tnt̃ est
empti. sicmisti: ułobdebitum reddẽclũ
oaa. Post sentñtiam que fimbꝰ ctisꝯ
successore dequestione que iam detisaẽ
statuta rei ppdicate ñoptinent auctotta¬
tẽ sam nec tepossessiõe ꝓ nuntiata: ꝓe¬
tatiullum p̃iditrum affer̃ nec int̾ locu¬
tic̾es. ullam c̃am̃ plerũq ꝑrimunt.

Expanded text:
toritatem, cum potestatem sententiae certis finibus concludi saepe sit constitutum. Quapropter si nihil causa cognita secundum iuris rationem pronuntiatum est, vox pacisci suadentis praesidis actionem tuam perimere, si quam habuisti, minime potuit.ptionis causa vel in solutum creditori traditam proponis, pronuntiata citra provocationis auxilium sententia rescindi non potest. Verum si mota quaestione, praemissa denuntiatione ei, qui auctor huius mulieris fuit, iudicatum processit, quanti tua interest, empti, si emisti, vel ob debitum reddendum, . Post sententiam, quae finibus certis successore de quaestione, quae iam decisa est, statuta rei iudicatae non obtinent auctoritatem: nam nec de possessione pronuntiata proprietati ullum praeiudicium adferunt nec interlocutiones ullam
Abbreviated transcription (Latin):
cꝑ phi Qumco e qui principalit̾ fi¬
sco tenebantur bona ea lege fideuissõib
ꝓcũrator tradi uisserit. ut ip̃i indẽpin¬
tatẽ fisco prãrent. nec asent̾ntia eins int̃¬
cesserit ꝓuocatio: ꝯsequens ẽ date forme
eẽ dicis.quo ñpublice. si insecreto loco
offitiõ cuis ñ p̃sente sentñtiam suã dixit:
millumtibi exhis que abeo decreta sunt.
p̃iuditium gn̾andum cẽ constat.

Expanded text:
 eorum, qui principaliter fisco tenebantur, bona ea lege fideiussoribus procurator tradi iusserit, ut ipsi indemnitatem fisco praestarent, nec a sententia eius intercesserit provocatio, consequens est datae formae esse dicis, quod non publice, sed in secreto loco officio eius non praesente sententiam suam dixit, nullum tibi ex his quae ab eo decreta sunt praeiudicium generandum esse constat.
Abbreviated transcription (Latin):
posse ferri.certum ẽ.
uobis abseitibꝰ ugnorantib atq inde¬
feisis dicitis ẽe ꝓlatum. sibi primum
cognouistis. ñ ilicͦo destatutis querelam
⁊detulistis. Itaenm firmitatẽ sententia q̃¬

Expanded text:
posse ferri certum est.vobis absentibus et ignorantibus atque indefensis dicitis esse prolatum, si ubi primum cognovistis, non ilico de statutis querellam detulistis. Ita enim firmitatem sententia, q
Abbreviated transcription (Latin):
scꝑatimcenseri. uł fuctiões exĩgishac ꝑ¬
rare uĩtia. uł remnoxiam possessoribus
uideamur in dicẽssimuit̃ nec ea quidem
frugum fertilitatẽ translata sunt: ułuẽ
doleant diligentes oꝑamsuam ag dedi¬
se culture. nec diligentiam suam sibi dã¬
legis temeratores quinquaginta ubrar̃
auri condẽpnatiõe cohercen deccrinmus.
Int̃ quos habendum ẽ offitium qq̃ tue
sedis excelse sialiquid huiismõi sugges¬
serit disponendum. uił si p̃ces instruxĩt
mp̃. tte. Litigantib inamplissimop̃¬
torane p̃fecture iuditio. si cc uis seleso
affirment: nõ ꝓuocandi. s supplicandi
licentiam ministramusẜ ficet ꝓcuria. ł
ꝓqualib publica utilitate. seu alia c̃a
dicatur ꝓlata sentñtia. nec enim publi¬
⁊ cõ ꝓdẽ. singulis legum admunicula

Expanded text:
censeri vel functiones exigi hac prare vitia vel rem noxiam possessoribus videamur indicere. Similiter nec ea quidem,frugum fertilitatem translata sunt, vel vedoleant diligentes operam suam agri dedisse culturae nec diligentiam suam sibi dalegis temeratores quinquaginta librarum auri condemnatione coerceri decernimus. Inter quos habendum est officium quoque tuae sedis excelsae, si aliquid eiusmodi suggesserit disponendum vel si preces instruxerit anus . Litigantibus in amplissimo praetorianae praefecturae iudicio, si contra ius se laesos adfirment, non provocandi, sed supplicandi licentiam ministramus, licet pro curia vel qualibet publica utilitate seu alia causa dicatur prolata sententia  nec enim publice prodest singulis legum adminicula
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ohi pp̃. Piexmultis c̃ais quendam
obnoxium hr̃is. ⁊ maxime exsimilibus
quantitatib imimus quid cãe sumira li¬
cellumconuntioris cõposuerit. cãm t̾n ñ
ex p̃sserit. apud ueteres agitabatur. anui¬
deatur om̃s cãs inuiditium deduxisse.
aut uetustissimam earum. aut nichil fe¬
cisse cum eius scnsus incertus ẽẽ apparebat.
s ⁊ inuiditus inmultis cais tales alt̾cati¬
forte fuĩt mota actio. Mypothecarie autẽ
actionis rilla m̃tio ꝓcedebat: qurd̃a pu¬
tabant ꝑsoralem quid c̃e tp̃is int̾rupti¬
one ꝑpetuatam. hypothecariam aũt eua¬
nescere. taciturputate sopitam. ¶ Et siq
gñalit̃ dixtrat obnoxium sibi aliquem
ꝯstitutum. alie dubitatioes emergobant.
si om̃s eicõpetentes actices huufmõĩ rar¬
ratice contincricredantur. anuo quasi si¬
lentio cirea eas habito tp̃e expitare nullo
ex incertalibel confectione admuniculo
ei adquisitos eanccunus itaq nullamin
iuditus inposterum locum trẽ talem ꝰ¬

Expanded text:
nianus . Si ex multis causis quendam obnoxium habens, et maxime ex similibus quantitatibus, in unius quidem causae summam libellum conventionis composuerit, causam tamen non expresserit, apud veteres agitabatur, an videatur omnes causas in iudicium deduxisse aut vetustissimam earum aut nihil fecisse, cum eius sensus incertus esse apparebat. Sed et in iudiciis in multis casibus tales altercatiforte fuerat mota actio, hypothecariae autem actionis nulla mentio procedebat, quidam putabant personalem quidem esse temporis interruptione perpetuatam, hypothecariam autem evanescere taciturnitate sopitam Et si quis generaliter dixerat obnoxium sibi aliquem constitutum, aliae dubitationes emergebant, si omnes ei competentes actiones huiusmodo narratione contineri credantur, an vero quasi silentio circa eas habito tempore expirare, nullo ex incerta libelli confectione adminiculo eis adquisito. Sancimus itaque nullam in iudiciis in posterum locum habere talem c
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝑmisimus facultatẽ. cognaitis carsis
ultimas difintioẽs rescripti recitatione
ꝓferant. hunc adicinus sanctioniut
sentñtia quedicta fu̾it. cum scripta nõ
tẽt. nec nom̃ quid sentr̃tie hr̃e mereatũ.
nec ad recissionẽ ꝑperam decritore appel

Expanded text:
provinciis permisimus facultatem, cognitis causis ultimas definitiones de scripti recitatione proferant. Huic adicimus sanctioni, ut sententia, quae dicta fuerit, cum scripta non esset, nec nomen quidem sententiae habere mereatur nec ad rescission
Abbreviated transcription (Latin):
citatus sicõtumacif̃. p̃sentiam sui facere
neglexerit. ñ abretrt uladcogendum eũ.
ut se rep̃sentaret possessice̾m bonore cin
ancũmbit ad te tͣnsferre. ⁊ ad nͣsatiumpe¬
titore constitucre. uł auditis defensiõib
tiis. id quod uiris ratio exegiͣt urdicare.¬

Expanded text:
citatus si contumaciter praesentiam sui facere neglexerit, non abs re erit vel ad cogendum eum, ut se repraesentaret, possessionem bonorum cui incumbit ad te transferre et adversarium petitorem constituere, vel auditis defensionibus tuis id quod iuris ratio exegerit iudicar
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ tantummõ aũt ꝑ sõales acticẽs uł y¬
pothecanas continentem. nichilomintis
uideri uis suum omne eum iniuditium
deduxisse. ⁊ eẽ int̃rapta tp̃rm curricula
cum cͣc desides hoĩes ⁊ sin uiris ꝯtẽptores
odiose exceptiões oppõite sunt. de allinio¬
alio ñliceat aũtere: tñripam suam adũsuᷤ
rapidiaminiᷤᷤ impetum munire ꝓhibitũ
nonẽ.Et cumfluuius priore alueo dere
auferat. aut alteri partiapplicet: alluni
mp arcħ. Hiquos mnundato nili flu¬
minis recididit ditiores ꝑpres quas pos¬
sident tributor p̃statioẽmagnoscant.¬
⁊ qui suum deplorant patrimonium in¬
minigtum. alieno saltem functiõis onẽ
libentur. Et nr̃e serenitatis largitate de¬
fensiiocors ⁊̃ possessicẽ contenti ꝓagitã¬
dicensus examine respõdeãt deuotiom.¬

Expanded text:
aliter, tantummodo autem personales actiones vel hypothecarias continentem, nihilo minus videri ius suum omne eum in iudicium deduxisse et esse interrupta temporum curricula, cum contra desides homines et sui iuris contemptores odiosae exceptiones oppositae sunt. Ialio non liceat avertere, tamen ripam suam adversus rapidi amnis impetum munire prohibitum non est. Et cum fluvius priore alveo derelauferat aliique parti applicet, i . Hi, quos inundatio nili fluminis reddidit ditiores, pro terris quas possident tributorum praestationem agnoscant. Et qui suum deplorant patrimonium imminutum, alieno saltem functionis onere liberentur et nostrae serenitatis largitate defensi, locorum etiam possessione contenti, pro agitandi census examine respondeant devotio
Abbreviated transcription (Latin):
cop. ml. Hac lege ꝑpetua crechimus or¬
dmandum. ut uidices quos cognoscendi:
ꝓmintiandi nccc̃itas ten⁊. ñ subi̾tas fideli¬
tatione habita post negotinm sentũtias
pondatas sibi ante formarent. ⁊ em̃datas
statim in libellum sccuta fidelitateꝯ ferrẽt.
scnptasq ex libellõ partib leggent.s ⁊
nec sit eis posthaccopia corrigendi ł mu¬
tandi. exceptis tamuins mmeritisltmi
p̃fcctis p̃torio. quã aliis illustrẽ ad iram¬
stratioem gerentib ceterisq illustrib ru¬
ditib quib licentia cõceclitar. ⁊̃ ꝑ offitiũ
suum. ⁊ eos quimnistĩum suum eis acõ

Expanded text:
 . Hac lege perpetua credimus ordinandum, ut iudices, quos cognoscendi et pronuntiandi necessitas teneret, non subitas, sed deliberatione habita post negotium sententias ponderatas sibi ante formarent et emendatas statim in libellum secuta fidelitate conferrent scriptasque ex libello partibus legerent, sed ne sit eis posthac copia corrigendi vel mutandi. Exceptis tam viris eminentissimis praefectis praetorio quam aliis illustrem administrationem gerentibus ceterisque illustribus iudicibus, quibus licentia conceditur etiam per officium suum et eos, qui ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
tis tius c̃am appellationis que abad ui¬
tore suo fc̃ã fueratcutuduxĩt eo tp̃r
quo adulticuratores ñ habebant. repctitꝰ
notiticẽm suam exibebit. Neq Ndeb⁊ ad¬
ultis nocere: quicquid eo tp̃e statutum ẽ
quo defensione uista ⁊curatoris auxilio
fuerant destituti.¬
op̃.dio: Ea questatuuntur aduͣsus ab¬
sentes. ñ ꝑcontumaciam. scilicet denunti

Expanded text:
tis tuis causam appellationis, quae ab adiutore suo facta fuerat, circumduxit eo tempore, quo adulti curatores non habebant, repetitus notionem suam exhibebit. Neque enim debet adultis nocere, quidquid eo tempore statutum est, quo defensione iusta et curatoris auxilio fuerant destituti« Ea quae statuuntur adversus absentes, non per contumaciam scilicet, denunti
Abbreviated transcription (Latin):
humsmoĩ casuopponi minime patimurs:
licet ꝑsonalis actio abitio fũit instituta.
ea tn inquadragesuumannum extediõ
cumñ simlis sit quipenitus abinitio tacuit.
nit. ⁊ subiit certamina. litem ar̃t implere
ꝑ quos dam casus p̃peditus ẽ.s ⁊ licet ipse
actor defeci̾t: sue tñ posteritatihuus moĩ
cãc cursum relinquere posse diffinimus.
ut eins heredib uel successorib liceat eam
adimplere nullomõ .xxx. annore excepti¬

Expanded text:
huiusmodi casu opponi minime patimur, sed huiusmodi casu opponi minime patimur, sed licet personalis actio ab initio fuerit instituta, tamen eam in quadragesimum annum extendimus, cum non sit similis, qui penitus ab initio tacuit, m venit et subiit certamina, litem autem implere per quosdam casus praepeditus est. Sed licet ipse actor defecerit, suae posteritati huiusmodi causae cursum eum relinquere posse definimus, ut eius heredibus vel successoribus liceat eam adimplere, nullo modo triginta annorum excepti
Abbreviated transcription (Latin):
uiolenter eandem raabstulit. omnimo
dicis eam detinuit: ea tñ eccasione ꝙ absẽs
pͥor possessor zad lattinuocatos mimmere¬
spondit. licebitci adsimilitudinẽ ceteroꝵ
quirei dñum hãnt. intraunum annum sc
offerenti cautiõemq suscipiende litis danti
eandem rem rectꝑe suꝑq ea cognitionalia
inus. ex quo debitorusurasminime ꝑsoluit.
cium uocantes. ⁊uiditiatiis certaminib uen¬
tilatis ñad ccrtum finẽ lites ꝓducebant. s
tacitumitate in medio tp̃e adhibita ꝑꝑ potẽ¬
tiam forte fugientium. uł suam inbecillita.¬
tẽ. uł alios quoscumq casus cumsortis hnͣ¬
mnane multa sunt. que nec dici nec enũati
possunt. demñ uire suo lapsi c̃e udebantur
eo ꝙ post cognitioẽm nouissimam. xxx.
annor spatiumeffiuxit. ⁊ huiusmodi ex¬
cepticẽ oppõita suas fortunas adalios tͣns¬
latas iidentes: mĩto ꝗd̾ sine remedio aũt
ingebant. Quod nos corrigentes eandẽ ex¬
ceptioem que extrignita anins ontar in

Expanded text:
iolenter eam abstulit, omnimodo  sententia iudicis eam detinuit, ea tamen occasione, quod absens prior possessor et ad litem vocatus minime respondit, licebit ei ad similitudinem ceterorum, qui rei dominium habent, intra annum se offerenti cautionemque suscipiendae litis danti eandem rem recipere superque ea cognitionalia mus, ex quo debitor usuras minime persolvit. cium vocantes et iudiciariis certaminibus ventilatis non ad certum finem lites producebant, sed taciturnitate in medio tempore adhibita, propter potentiam forte fugientium vel suam imbecillitatem vel alios quoscumque casus  cum sortis humanae multa sunt, quae nec dici nec enumerari possint, deinde iure suo lapsi esse videbantur eo, quod post cognitionem novissimam triginta annorum spatium effluxerit, et huiusmodi exceptione opposita suas fortunas ad alios translatas videntes merito quidem, sine remedio autem lugebant. Quod nos corrigentes eandem exceptionem, quae ex triginta annis oritur, in
Abbreviated transcription (Latin):
aut hrdes eors primos usulteric̃es nul¬
lis expirare lustror carsib nr̃e ꝓuisi¬
onis ẽe ꝓspeximus hoc quoq em̃idare.
Se possessores euismõi ꝓpe in mortali ti¬
more teneantor. Qua obrem in bemus
ypothecarum ꝑsecutiõem quercrũ mo¬
uctur gra. uł apito debitores consisten
ri. nsi conuentio ant etas sicut dictumẽ
int̃cessent. ut di̾sitas utriusq rerum ꝑ¬
sccutionis que in debitorẽ ant ħrdes cius
quoq monctar. mext̾neos: in solosit an¬
noꝵ nũo. uerum maliis õib ambe si¬
milessint. Inactione scilicet ꝑ sorali hĩ
custoclicndis que ꝓtisca constitutionum
sancxit iustitia. ¶ siccm illud ⁊̃ in fo¬
rensib controu̾sis uentilabatar. ancre¬
ditor antriora uara p̾tentens põt postĩ¬

Expanded text:
aut heredes eorum primos vel ulteriores nulaut heredes eorum primos vel ulteriores nullis expirare lustrorum cursibus: nostrae provisionis esse perspeximus hoc quoque emendare, ne possessores eiusmodi prope immortali timore teneantur. Quamobrem iubemus hypothecarum persecutionem, quae rerum movetur gratia vel apud debitores consistentri, nisi conventio aut aetas, sicut dictum est, intercesserit, ut diversitas utriusque rerum persecutionis, quae in debitorem aut heredes eius quaeque movetur in extraneos, in solo sit annorum numero, verum in aliis omnibus ambo similes sint: in actione scilicet personali his custodiendis, quae prisca constitutionum sanxit iustitia. Sed cum illud etiam in forensibus controversiis ventilabatur, an creditor anteriora iura praetendens potest post
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimam nr̃e pietatis constituticẽm.
q̃teannore quadraginta lequatur p̾scri¬
p̃ticẽ ad p̃uiditium ⁊̃ publicaram func¬
tionum solutionis tralxreconari. ⁊siqꝗd
torum nõie solutam ẽ non posse regri.
seu ꝓfugari contendere. cumhuusmõi
conamẽn manifestissrme sensui ꝓpõitoq
nr̃e logis obinare noscantur. Idecq ui¬
annor quad raginta curriculum sine
quadam legitima int̃pellatiõe posseder̃.
tepossonequid rei seu dño nequaquam
remoneri. functiões aũt seu cuulem ca¬
noncm.ulaliam quandam publicam
collatioem. impõitam eis dependere cem¬
pelli. nec huic parti cuinscumq tp̃is p̃¬
scriptioẽm oppositam admitti.¬
cꝑ iusti. Cumnotissum uaris sit
actioem ypothecariam in extrancos ꝗd̃
suppõtte rei detentatores annoꝵ.Xxx.
fintri spatus siñ int̾ruptum erit sil entiũ
ut in lege cautumẽ. idẽ etiam ꝑsolam
conuntioem. aut sietas inpubes excipi¬
enda monstretur: in ip̃os uõ debitores

Expanded text:
itutionem, quae de annorum quadraginta loquitur praescriptione, ad praeiudicium etiam publicarum functionum solutionis trahere conari et, si torum nomine solutum est, non posse requiri seu profligari contendere, cum huiusmodo conamen manifestissime sensui propositoque nostrae legis obviare noscatur. Ideoquannorum quadraginta curriculum sine quadam legitima interpellatione possederunt, de possessione quidem rei seu dominio nequaquam removeri, functiones autem seu civilem canonem vel aliam quandam publicam collationem impositam ei dependere compelli nec huic parti cuiuscumque temporis praescriptionem oppositam admitti.us . Cum notissimi iuris sit actionem hypothecariam in extraneos quidem suppositae rei detentores annorum triginta finiri spatiis, si non interruptum erit silentium , ut lege cautum est, id est etiam per solam conventionem, aut si aetas impubes excipienda monstretur, in ipsos vero debitores
Abbreviated transcription (Latin):
siq̃no ab fũit is quires alienas uĩ creditori
sente suo adũsario qui tem detin⁊. ułtnfãtia
uł furore laborante.⁊ neminẽ tutorẽ. ułcu¬
ratorem hĩte ułimagna potestateconsti¬
li ei porrigere.⁊ hoc inquerimoniam dedu¬
cere intra conscitrita tp̃a. ant̾ruptioẽm tp̃iᷤᷤ¬

Expanded text:
si quando abfuerit is qui res alienas vel creditori sente adversario suo qui rem detinet, vel infantia, vel furore laborante, et neminem tutorem vel curatorem he, libellumque ei porrigere, et haec in querimoniam deducere, et intra constituta tempora interruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
tuncquadraginta annor exẽptiõis iira
tractari. ⁊ quantum te ẽ ad quroraginta an¬
noꝵ possessicẽm. ꝑ qu̾a ⁊ip̃e debitor credi¬
toremrepellere potũat. hec se possedifse o
ditori offerre debitum ꝑatus ẽ. ⁊is creditõ
longeuam possessionis p̃sciptionem ei
opponere conatur. ¶ Ilud añt plusquam
stipulatices.⁊ pmissioẽs uł pacta ponunt̃.
post cõditionis exitum. uł post institute
diei certe usincerte lapsump̃scriptiões .xxx.
uł.xl. annore que ꝑsoralib uł ypothxca¬
riis accionib opponuntur: initium accipi¬
unt. Unde euenit ut inmatrimoniis inꝗb
redibitio dotis ułante imptias. doãtionis ĩ
diem incertam mortis us repioui differti
afsoli. post comugii dissoluticem ear co̾
carricula p̃scriptionum ꝑsonalib itidẽ¬

Expanded text:
nta annorum exceptionis iura tractari et, quantum deest ad quadraginta annorum possessionem, per quam et ipse debitor creditorem repellere potuerat hoc se possedisse osditori offerre debitum paratus est et is creditor longaevam possessionis praescriptionem ei opponere conatur. Illud autem plus quamstipulationes et promissiones vel pacta ponuntur, post condicionis exitum vel post institutae d annorum, quae personalibus vel hypothecariis actionibus opponuntur, initium accipiunt. 4a . Unde evenit, ut in matrimoniis, in quibus redhibitio dotis vel ante nuptias donationis in diem incertam mortis vel repudii differri adsolet, post coniugii dissolutionem earundem curricula praescriptionum personalibus itide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta sanctio rriteatur. cumirmit̃nis ꝗdẽ
reb filus familias tp̃a exceptioratm currẽ
dispoitumerat. ex quo sacris ꝑat̾iis adsolu¬
tisunt. malis aũt quemmnine ad quiri
possunthoc ñ fũat specalit constitutum.
aꝑtissima diffinitic̃e sanccimus. filus fa¬
milias õib inhis casib inquib het hñt
resminime patrib stus adquisitas. nullã
tp̃alcm excepticem oppora. nisi exquo acti
pafra. uł ciuis incuus potestate grant cõst¬
tutifcĩant lib̾tti. Quis a incusare eos po¬
mine adimplerȩ lege obirate ualebãt:¬

Expanded text:
perfecta sanctio videatur, cum in maternis quidem perfecta sanctio videatur, cum in maternis quidem rebus filiis familias tempore exceptionum currere dispositum erat, ex quo sacris paternis absoluti sunt, in aliis autem, quae minime adquiri possunt, hoc non fuerat specialiter constitutum, apertissima definitione sancimus filiis familias omnibus in his casibus, in quibus habent res minime patribus suis adquisitas, nullam temporalem exceptionem opponi, nisi ex quo actipaterna vel eius in cuius potestate erant constituti fuerint liberati. Quis enim incusare eos pominime adimplere lege obviante valebant