comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muille usus petendae uercit populi albas etiam uitib nuptae. Adhuc pa-¬
rum est Uhinum niquit uite dotatam Re. & huius uersa cum pabulo
folia eius stringis. striugis aut deputas asbice ꝙ tene sydus alia parte
caelum respiciunt ꝙͣ spectauere pridie. salice alligas emnia humilia
arborum ipse e toto capite altior & huius folia sricuagam. Qui te
tusficum quereris nõn stat quominus caelum intelligas & caelestia
scias Babo & aurib siginam palumboum utiq exaudi geruitus
transisse solfitium caueto ne potes insi cum incubantem indderis pa¬
himbum Ab folticio ad fidiculat occasum .xui. kł qulii saelari orion
exoriturr ⁊ ona auten eius .iiii. noñ assyriae aegypto uero prochi¬
en matutino aesuesies ques eus apul. R emenes non haos nomso¬
nifi saniculam hanc uolinius intelig. hoc est miorem sanem sane ut
noñ. chaldeis sorona occidit matutio atticae orion totus eo die exoritur

Expanded text:
mille usus petendae, vertit populi albae etiam vitibus nuptae. adhuc pamille usus petendae, vertit populi albae etiam vitibus nuptae. adhuc parum est. ' ulmum, inquit, vite dotatam habes: et huius vertam. pabulo folia eius stringis aut deputas : aspice et tenes sidus. alia parte caelum respiciunt quam qua spectavere pridie. salice omnia alligas, humillima arborum, ipse toto capite altior: et huius circumagam. quid te rusticum quereris? non stat per me, quo minus caelum intellegas et caelestia scias. dabo et auribus signum: palumbium utique exaudi gemitus. transisse solstitium caveto putes, nisi cum incubantem videris palumbem.' <2> Ab solstitio ad fidiculae occasum VI kal. Iul. Caesari Orion exoritur, zona autem eius IIII non. Assyriae, Aegypto vero procyon matutino aestuosus, quod sidus apud Romanos non habet nomnisi caniculam hanc volumus intellegi , hoc est minorem canem , ut non. Chaldaeis corona occidit matutino, Atticae Orion totus eo die ex
Abbreviated transcription (Latin):
orstitrUm ꝑagi mn .uii. parte sancri & xiᵒʳ. hł iulii dyximus. Ma-¬
gnus hic anni sardo magna res mundi. In hoc usq ad bumam de¬
crescunt dies At sol ipse ad aquilonem scandens aspera ardua emensus
ab ea meta icipit flecti as digredi ad austrum anctirrus noctes aliis
sex mensid ablatutusq diei mensiitam. Ex hoc deinde rapiendi con¬
uehendis fructus alios atq alios tempuis & praeparandi se Contra seas¬
uam feramq hyemem dicebatq hoc discrimen indubitatis notis si¬
gnasse naturam. Quamobrem eas manib ipsis agricolatum inges¬
sit uertiq iuffit. Ipsa die folia ꝑ esse confecti syceris signum. Nlor silie¬
strium arborum remotauuq ut in saltus deuios montesq tadem esse quę¬
rentib signa non rusus uribanarum ꝙ quae topiario tantum usu colũ¬
tur g̃ ꝗͣ in his ꝙila iusentur uertiͤ deae ante pedes satȩ uertit tilias ad

Expanded text:
olstitium peragi in octava parte cancri et VIII kal. Iul. diximus. maolstitium peragi in octava parte cancri et VIII kal. Iul. diximus. magnus hic anni cardo, magna res mundi. in hoc usque a bruma crescunt dies creverunt sex mensibus, sol ipse ad aquilonem scandens ac per ardua enisus ab ea meta incipit flecti ac degredi ad austrum, aucturus noctes aliis sex mensibus ablaturusque diei mensuram. 265 ex hoc deinde rapiendi convehendique fructus alios atque alios tempus, et praeparandi se contra saevam feramque hiemem, decebatque hoc discrimen indubitatis notis signasse naturam. quam ob rem eas manibus ipsis agricolarum ingessit vertique iussit ipsa die folia et esse confecti sideris signum, nec silvestrium arborum remotarumque, ut in saltus devios montesque eundum esset quaerentibus signa, non rursus urbanarum quaeque topiario tantum colunam his et in villa visendis. vertit oleae ante pedes satae, vertit tiliae ad
Abbreviated transcription (Latin):
dedit hmae uice Imperantes ferro. Sed aquaua protinuis urcent
talcium ipsarum duo genera. Italicum breruros pͣcaeferont ptaluftos
mim ac uel inter uepres quoq tractabile. Galliaꝵ lacifundia maious cõ-¬
pendii. quippe medias cedunt herbas breuioresq practegumnt. Italus fe¬
num ex dextra una manu secat. iustum est una opera indie iugerum de¬
setari. alligariq manipłos. M. ce. quanterna pondo sectum uerti adso¬
lem. nec infi sutu sonstrui oporte. Ni fuerit hoc obseruatum diligen¬
ter exalare matutmo nebuam quandam metas mox sole accendi s
conflagrare sertum est Ruisus rigari desecta oport& ut secetur
autimmale foenum: quod uocant sordum. Interamne in ubia qua:¬
ter anno secantur etiam non rigua uero ter plerisq in locis. & postea
in ipso padulo non minus emolinnenti est. ꝙ̃ in foeno armentoru
Id sura iimentorumq progeneratio suum cuiq sonsiliu dabit opti¬
mum maxime quadrigarum quaestus:

Expanded text:
dedit limae vice imperantes ferro, set aquariae protinus virent. dedit limae vice imperantes ferro, set aquariae protinus virent. falcium ipsarum duo genera: Italicum brevius ac vel inter vepres quoque tractabile, Galliarum latifundia maiopendia, quippe medias caedunt herbas brevioresque praetereunt. Italus fenisex dextra una manu secat. 262 iustum est una opera in die iugerum desecari, alligarique manipulos MCC quaterna pondo. sectum verti ad solem nec nisi siccum construi oportet. ni fuerit observatum hoc diligenter, exhalare matutino nebulam quandam metas, mox sole accendi et conflagrare certum est. 263 rursus rigari desecta oportet, ut secetur autumnale fenum, quod vocant cordum. Interamnae in Umbria quater anno secantur, etiam non rigua; rigua vero ter plerisque in locis, et postea in ipso pabulo non minus emolumenti est quam e feno. armentorum ideo cura iumentorumque progeneratio suum cuique consilium dabit, opimo maxime quadrigarum quaestu.
Abbreviated transcription (Latin):
tuq hebetentur. Senescunt prata restituiq debent faba in his sata uel
rapis uel milio. mox in sequente anno frumento ⁊ursusq in pratater¬
tio relinqui. praeterea quotĩes secta sit sicilire: hoc est quae foeni sece
praeterierint socari. Est enim in primis mutile enasci herbas sementa¬
turas. haer optima in prato trifolia. proxima graminis pessimanum¬
muli siliqua etiam dira ferendis inuisa & equiselis Est ad similituchint
equinae fetas. Setandi tempus cum spica deflorescere inaceit atq tobora¬
ri. Secanoum anteꝗͣ marescat. sato foenum inquit ne seces priusꝙ semen
matirum sit Riudam pridie rigant ubi non sunt rigua noctib costidis
secari melius. Quaedam partes Italiae post mesem secatđ¬
nis cotib notis net nisi deo fuitis aciem excitantib. igitur sornu pro¬
pter oleum ad crus lgato foenum ex incedebat Italia aquarias cotes

Expanded text:
tuque hebetentur. 259 senescunt prata restituique debent faba in iis sata vel tuque hebetentur. 259 senescunt prata restituique debent faba in iis sata vel rapis vel milio, mox insequente anno frumento, rursusque inarata tertio relinqui, praeterea quotiens secta sint siciliri, hoc est quae feniseces praeterierunt secari. est enim in primis inutile enasci herbas sementaturas. herba optima in prato trifoli, proxima graminis, pessima nummuli siliquam etiam diram ferentis. invisa et equisaeti est, a similitudine equinae saetae. 260 secandi tempus, cum spica deflorescere coepit atque roborari. secandum, antequam inarescat. Cato: fenum, inquit, ne sero seces: prius quam semen maturum sit. quidam pridie rigant. ubi non sunt rigua, noctibus roscidis secari melius. quaedam partes Italiae post messem secaninisque cotibus notis nec nisi oleo aciem falcis excitantibus; igitur cornu propter oleum ad crus ligato fenisex incedebat. Italia aquarias cotes
Abbreviated transcription (Latin):
tur quod in aegypeo post quatriduum .xi. N. eiuidem orionis gladi¬
us saesari occidere incipit . Xiii. kl. uero iulii longissima dies totus an¬
ui & nox breuissima solsticium conficiuint. In hoc temporis interuallo¬
Umeas pamgniantur curaturs ut uindi uetus semel fossa sit bis nouelia
oues tundentur iupinum stertorandi causa uertitue terra prostindi¬
tar. uitia in pabulum secatur. Taba metitur: demue futitur. concutitur¬
RATA uca .Rł. iuñ seduntur:quorum facillnna agricolis sura ac ñmi.¬
ini impendii hoc de se postulant dici. Relinqui debent in latto solo uel
humido uel riguo: eaq agua plunia rigari ria publica utilissimum si
mul & haec arare: dein ratire senere. Horem ex foenilib atq ex prę¬
sepibi foeno dilapsum spargere priusꝗͣ cratiantur. Nec primo annore¬
gaui: nec pasci ante secunda foeni secia. ne herbae euelantur. obtri¬

Expanded text:
tur, quod in Aegypto post quatriduum. XI kaI. Iul. eiusdem Orionis gladitur, quod in Aegypto post quatriduum. XI kaI. Iul. eiusdem Orionis gladius Caesari occidere incipit. VIII kal. vero Iul. longissimus dies totius anni et nox brevineae pampinantur, curatur ut vinea vetus semel fossa sit, bis novella. oves tondentur, lupinum stercorandi causa vertitur, terra proscinditur, vicia in pabulum secatur, faba metitur, dein cuditur. 25n. caeduntur, quorum facillima agricolis cura ac minimi inpendii haec de se postulat dici. relinqui debent in laeto solo vel umido vel riguo, eaque aqua pluvia rigari aut publica. utilissimum, si malae herbae, arare, dein cratire, sarire, florem ex fenilibus atque e praesepibus feno delapsum spargere, priusquam cratiantur, nec primo anno rigari, nec pasci ante secunda fenisecia, ne herbae vellantur obtri
Abbreviated transcription (Latin):
& aliuad finiti frigoris indicium. sum germinore uideris morum in¬
uitiam postea frigoris timere nolito. Ergo opera taleas oliuaꝵ pone¬
re ipstisq oleas interradere. Figare prata aequinotii dieb primis
cum hecba sxeuerit in festucam arcere aquas uieam pampinare.
& huic lex fua cum pampiui .iiiiͦ. digitos longitudine expleuerint.
pampinat una opera iugerum segetes iterare seritur dieb .xx. Po
aequinotio satura nocere es uineat & fegeti existimatue & oues lauan¬
di hoc idem tempiis est a ergiliarum exorty signifitant cesari postri¬
die arcturi occafus matiatinus .iii. idus mat idiculas exortus .xii. Rł
uuii sapellae uesperi occidens ꝙ in attica sanis .xi. Kl. euisdem sas¬
sari ouionis gladius occidere incipit .iii. noñ. Iunii saesari ꝙassyriae
aquila uesperi oritur .Ui. idus arctuius matutmo octidit italiae .Vi.X .iiiͦ.
idus delplimus uesperi exoritur .xuii. kl. iuhi gladius orionis exori¬

Expanded text:
et aliud finiti frigoris indicium: cum germinare videris morum, inet aliud finiti frigoris indicium: cum germinare videris morum, iniuriam postea frigoris timere nolito. 254 Ergo opera: taleas olivarum ponere ipsasque oleas interradere, rigare prata aequinoctii diebus primis, cum herba creverit in festucam, arcere aquas, vineam pampinare — et huic lex sua: cum pampini IIII digitos longitudine expleverint; pampinat una opera iugerum —, segetes iterare. saritur diebus XX. ab aequinoctio sartura nocere et vineae et segeti existimatur. et oves lavandi hoc idem tempus est. 255 A vergiliarum exortu significant Caesari postridie Iunias capella vesperi occidens et in Attica canis. XI. kal. Iun. Caesari Orionis gladius occidere incipit, III nonas Iun. Caesari et Assyriae aquila vesperi oritur. VII idus Iun. arcturus matutino occidit Italiae, IIII idus Iun. delphinus vesperi exoritur. XVII kal. Iul. gladius Orionis exori
Abbreviated transcription (Latin):
AMᵈ segiliuas in saeio noraoues saterua fecerat ꝗ  tuinen lis conten¬
ta terrestres fecit alias uociferans. sure saelum intueris agricola
sur sydera quaeris rustice. Iam te brenioie sonmo fes um praemãt
noctes Eite tibi inter herbas tuas spargo peculiares stelas. easq uepe¬
ra & ab opera diungendi ostendo ac ne posis praetente mitaca¬
lo sollicito. uides ne ut fuigor igni sinulis alarium compraesa sud
tegatur. secumq lucems habent. Et nocte quidem dedi tibi herba
horarum iudices & ut ne sic quide ociuos tuos a terra reuoces hdli¬
otrophium ac lupinum siecumaguntur cum sole. sir etiamnum al¬
tius spectas ipsiusi saelim scrutaris. habes ante pedes tuos ecce
uergilias incertis bae dieb proueniumt duranitq sydere syderis huuis¬
⁊ putu eas enẽ cerum eit premnde quisus acilues frnidus
ante ilas seueris ipse frustrabitue sese hoc interuiello & apitula proce.¬
dens fabam florere indicat: Fabaq florescens eam euocat. Dabitur

Expanded text:
am vergilias in caelo notabiles caterva fecerat, non tamen his contenta terrestres fecit alias veluti vociferant: 'cur caelum intuearis, agricola? cur sidera quaeras, rustice? iam te breviore somno fessum premunt noctes. ecce tibi inter herbas tuas spargo peculiares stellas easque vespera et ab opere disiungenti ostendo ac, ne possis praeterire, miraculo sollicito. 252 videsne ut fulgor igni similis alarum conpressu obtegatur, secumque lucem habeat et nocte? dedi tibi herbas horarum indices et, ut ne sole quidem oculos tuos a terra avoces, heliotropium ac lupinum circumaguntur cum illo. cur etiamnum altius spectes ipsumque caelum scrutere? 253 habes ante pedes tuos ecce vergilias.' incertis hae diebus proveniunt durantque, sed esse sideris huiusce partum eas certum est. proinde quisquis aestivos ante illas severit, ipse frustrabitur sese. hoc intervallo et apicula procedens fabam florere indicat, fabaque florescens eam evocat. dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
illius matiriati & houu sationi sommune iucentes uespre pe arua
ẜycendele ita appellabant iustici stellantes uolatus graeti uero lampnis¬
das intredibili benignitate naturae. De agncolis ut aspiciãt¬

Expanded text:
illius maturitati et horum sationi commune lucentes vespere per arva illius maturitati et horum sationi commune lucentes vespere per arva cicindelae — ita appellant rustici stellantes volatus, Graeci vero lampyridas — incredibili benignitate naturae. lxvii 251 ia
Abbreviated transcription (Latin):
Nl. ac syriue orion totus absconditur.ii. autem sanis. .ui. nõm maii de¬
sari suculas matutino Rorunitur.& .uii. idus eiuidem capella pbecaret¬
pliuialis. Aegypto autem eodem die sanis uesteri ocultatur. sic ferein
Ui. idus maii qui est uergiliaꝵ exortus deturiunt sydera in hoc tem¬
poris interuallo .xu. dieb primis agricolae rapienda sunt. quib perage¬
dis ante aequinotium non suffeceruit dum sciat inde natam expro¬
biationem foecleia. putantium uites per mutationem cantus ali¬
tis temperarie quam suculum uocant. Hedecus habetur obprobui¬
umq nixtum faltem ab illa uolucre in uite de prathendi. & ob id pe¬
tuantias sales etiam cum primo uere laudantur auspicio tamer de¬
testabiles uidentur adeo mimina quoq in agro naturaib trahun¬
tur argunmentis. Extremo autem hoc temgore panici miliig satigue¬
stum est hoc seri maturato oedeo : atq etiam in eadem aruo est signu

Expanded text:
Mai. Assyriae Orion totus absconditur, IIII autem canis. VI nonas Mai. CaeMai. Assyriae Orion totus absconditur, IIII autem canis. VI nonas Mai. Caesari suculae matutino exoriuntur et VIII idus Mai. capella pluvialis, Aegypto autem eodem die canis vespere occultatur. Sic fere in VI idus Mai., qui est vergiliarum exortus, decurrunt sidera. A Veporis intervallo XV diebus primis agricolae rapienda sunt quibus peragendis ante aequinoctium non suffecerit, dum sciat inde natam exprobrationem foedam putantium vites per imitationem cantus alitis temporariae, quam cuculum vocant. dedecus enim habetur obprobriumque meritum, falcem ab illa volucre in vite deprehendi, et ob id petulantiae sales, etiam cum primo vere, laudantur, auspicio tamen detestabiles videntur. adeo minima quaeque in agro naturalibus trahuntur argumentis. 250 Extremo autem hoc tempore panici miliique satio est. iustum haec seri maturato hordeo. atque etiam in eodem arvo signum
Abbreviated transcription (Latin):
matutimum saesar significat. N. apuul noñ april in attica uergiliaeus¬
speri acultantur. Fedem post pridie in Boetia. sacsari autton g chalas
nonis aegypto oriom & gladuis enis Incipumt aꝑsconidi. sesar sex
idui significat ymbee libras occasu .xiii. kł. maii aegypto suculȩ
octidunt desperi sydus uehemens & terra mauq: turbichim .xII
attice .xu. fe saesari continicoqi triduo significat. Myriae autem
xii. kl. eiusdem. hoc est uulgo appellatum sydus paldliums. quomet
.xi. kł. maii uibis Romae natal. quo fere ferenitas redditur clari¬
tatem obseruationi dedit uymberum argumento hyadas apeeliantib
graetis has stelias.: quas uostri a rimilitudine segnominis graeti pro¬
pter sues impositum arbitrantes Imperitia appellauere fuculas sae¬
saci & .xiii. .N. nenotatur dies Vii.R. aegypto edi exoriuntnt .VIͦ.
N. boetiae & atticae sanis uesperi ocultatire fidicula mane oritur . U.

Expanded text:
matutinum Caesari significant kal. April. III non. April. in Attica vergiliae vmatutinum Caesari significant kal. April. III non. April. in Attica vergiliae vesperi occultantur, eaedem postridie in Boeotia, Caesari autem et Chaldaeis nonis, Aegypto Orion et gladius eius incipiunt abscondi. 247 Caesari VI idus significatur imber librae occasu. XIIII kal. Mai. Aegypto suculae occidunt vesperi, sidus vehemens et terra marique turbidum. XVI Atticae, XV Caesari continuo quatriduo significat, Assyriae autem XII kal. hoc est vulgo appellatum sidus Parilicium, quoniam XI kal. Mai. urbis Romae natalis, quo fere serenitas redditur, claritatem observationi dedit, nimborum argumento hyadas appellantibus Graecis eas stellas quod nostri a similitudine cognominis Graecipter sues inpositum arbitrantes inperitia appellavere suculas. Caesari et VIII kal. Mai. notatur dies. VII kal. Mai. Aegypto haedi exoriuntur, VI kal. Mai. Boeotiae et Atticae canis vesperi occultatur et fidicula mane oritur. V kal.
Abbreviated transcription (Latin):
nib auferant talia autirmnio melius arari certum est. Cato uerna ope¬
ra sic diffiuit Scrobes fieri seminaua propagari in locis crasle & humidis
ulinos ficos poma oleas prata stertorari luna siciente quae rigua non er̃t̃
qͣ uinea florere incipant. Idemq prio florente arare inapiat matra
harenosig postea utiq grauistima & aquosisima Ita postremo anito. st¬
go haet aratiohas habebit notas. lencisci primum fructum ostendentis ac
piri fiorenti frit & tertia in bulborum satu fille Item in sorona fiorui
narcisi. Namq & haec ter florent primnos floreti primam arationemõñ¬
dimt medio setimndam tertio nouissinam quando in ture sese alia alis
notas praebent. Ae non in nouisimis caucture ne fabis florentib attinga¬
tur hedera Id emim noxum & exitiale est ei tempus Quaedam uero &fuas
habent notas sicuti ficus tum folia pauca in sacimine acecabuli modo

Expanded text:
nibus auferant. talia autumno melius arari certum est. 243 Cato verna openibus auferant. talia autumno melius arari certum est. 243 Cato verna opera sic definit: scrobes fieri, seminaria . . . . propagari, in locis crassis et umidis ulmos, ficos, poma, oleas seri, prata stercorari luna sitiente; quae rigua non erunt, quam vineam fodere incipias. idemque: piro florente arare incipito macra harenosaque . postea uti quaeque gravissima et aquosissima , ita postremo arato. ergo haec aratio has habebit notas: lentisci primum fructum ostendentis ac piri florentis. erit et tertia in bulborum satu scillae, item in coronamentorum narcissi, namque et hac ter florent primoque flore primam arationem ostendunt, medio secundam, tertio novissimam, quando inter sese alia aliis notas praebent . ac non in novissimis cavetur, ne fabis florentibus attingatur hedera; id enim noxium et exitiale ei esthabent notas, sicuti ficus. cum folia pauca in cacumine acetabuli modo
Abbreviated transcription (Latin):
uti dictum est łimne s segites sonutuit piugare sarire hybernas fruges
maximes. far lex certa in eo cum quatuor fibratum esse coepetit. taeba
uero non anteꝗgͣ folierum trium. Tunc quoq leui farculo piugare pri ueri¬
usꝗ̃ fodere: Horentem utiq primus .xx. diebi non aitingere Orden
nisi sictum ne farito. putationem aequinocio peractam haecto imeae iu¬
gerum quaternae operae putent aligent in arbuso y singulat operate
abores .xu. fodem hoc tempore ortorum rosariumq siua esti quae se¬
paratim prroximis uoluminib dicetur. Fodem& to prar o ptine saro¬
bes fiunt Terra in futirum proscinditur Ingilio maxime auctore
ut glebas sol excoquat utilior sentencia quae non nisi temperatum so¬
lum medio uere arari iubs: quoniam in prrigui statim futo occupant
herbas gracili insecuti aestus eosiccent. Nam quas fucum uenturis semi¬

Expanded text:
uti dictum est. 241 tum et segetes convenit purgare, sarire hibernas fruges uti dictum est. 241 tum et segetes convenit purgare, sarire hibernas fruges maximeque far. lex certa in eo, cum quattuor fibrarum esse coeperit, faba vero non antequam trium foliorum, tunc quoque levi sarculo purgare verius quam fodere, florentem utique XV primis diebus non attingere. hordeum nisi sicco ne sarito. putationem aequinoctio peractam habeto. vineae iugerum quaternae operae putant, alligant in arbusto singulae operae arbores XV. 242 eodem hoc tempore hortorum rosariorumque cura est, quae separatim proximitatis voluminibus dicetur, eodem et topiarii. tum optime scrobes fiunt. terra in futurum proscinditur Vergilio maxime auctore, ut glaebas sol coquat. utilior sententia, quae non nisi temperatum solum medio vere arari iubet, quoniam in pingui statim sulcos occupent herbae, gracili insecuti aestus exsiccent omnemque sucum venturis semi
Abbreviated transcription (Latin):
apru stalias milum oftendi .xii. kE. enusdem equuim octidere matu¬
tino hos ieerualum tempouis ueetisimum agrieadisꝰ maximepue¬
operosum est: In quo precipue fuulumtut. Neq emum eo die uocantur ad
munia quo fauonius flare debeat: fed quo seperit hac igitur inten¬
tione seruandum et. hoc illo menre signum deus hab& Einde auce¬
spur& is uentus quag porte ueniat diximus secundo uelumine ꝵ dice¬
mus mox pauio operosius. Interim ab eo die quisquis ille fuerit quofla¬
re coeptrit non utis .uiͦ. idus febr. sea fiue anceqͣ praut praeueniat suis
posteaꝙͣ hyems post diem in quam innumera rusicos cura distuguat ẜt
prima quae peragantur quas differri nequeunt trimestria serantur u¬
tes putentur qua diximus ratione. oleae curentur poma seranturr insera¬
tarq Uineae pastinentur semma digerantur instaurentur alia harundi¬
nes salices genisae serantur cedanturq. Serantur uero uimi populi platum

Expanded text:
April. Italiae milvum ostendi, XII kal. equum occidere matuApril. Italiae milvum ostendi, XII kal. equum occidere matutino. 238 Hoc intervallum temporis vegetissimum agricolis maximequeoperosum est, in quo praecipue falluntur. neque enim eo die vocantur ad munia, quo favonius flare debeat, sed quo coeperit. hoc acri intentione servandum est; hoc illo mense signum dies habet obsespiret is ventus quaque parte veniat, diximus secundo volumine et dicemus mox paulo operosius. interim ab eo die, quisquis ille fuerit, quo flare coeperit — non utique VI id. Feb., sed sive ante, quando praevernat, sive postea, quando hiemat post diem hunc —, innumera rusticos cura distringat et prima quaeque peragantur, quae differri nequeunt. 240 trimestria serantur, vites putentur qua diximus ratione, oleae curentur, poma serantur inseranturque, vineae pastinentur, seminaria digerantur, instaurentur alia, harundines, salices, genistae serantur caedanturque, serantur vero ulmi, populi, platani,
Abbreviated transcription (Latin):
suesari delomius macutino exoritur & postero die fidicuia qrio aegypro
sagutata uespeci octidit Item ad .ui. Idus iañ eiusdem delphmi uesper¬
tino occasu continui dies hyemant italiae & cum sol in agquarium
gia euenit appellata tuberon in pectore leonis occidit matutino ꝙ pri.¬
patietur saeli ratio ad terram rosariam & uineae satum uertere bi¬
palio oports iugero opere .lex. sufficiunt Fossas piugare aut no¬
uas facere. antelucanis ferramenta exatuere manuduia aptare dolia
notias uernum seari significat .xiii. kli martii tridium uaris ꝙ im.
R hyrimdinis uisu & postero die arsnii exortu uespertino Item .iiᵒ.
non martii ceb ancri exortu id fieri obseruanit Maior pars aucto¬
tm uindemiatoris ecertu emersu.Uii. idus aqulonis pistis exortu
& postero die ouionis In attica milium apparere seruatire. saesar
& idus martĩ ferales sibi annotauit storpionis occasi .xiͦ. kł uero

Expanded text:
Caesari delphinus matutino exoritur et postero die fidicula, quo Aegypto Caesari delphinus matutino exoritur et postero die fidicula, quo Aegypto sagitta vesperi occidit. item ad VI idus Ian. eiusdem delphini vespertino occasu c. Februarii stella regia appellata Tuberoni in pectore leonis occidit matutina et pripatietur caeli ratio, terram ad rosaria et vineae satum vertere bipalio oportet — iugero operae LXX sufficiunt —, fossas purgare aut novas facere, antelucanis ferramenta acuere, manubria aptare, dolia noctium vernum Caesari significat, XIIII kal. Mart. triduum varie, et VIII kal. hirundinis visu et postero die arcturi exortu vespertino, item III non. Mart. — Caesar cancri exortu id fieri observavit, maior pars auctorum vindemiatoris emersu — VIII idus aquilonii piscis exortu et postero die Orionis. in Attica milvum apparere servatur. Caesar et idus Mart. ferales sibi notavit scorpionis occasu, XV kal. vero
Abbreviated transcription (Latin):
die utiq praetinitos expectari tempestatum uadimonia per brmna
uitem ne solito Uma tum defecari uel etiam diffudi hygrinis fua.¬
da a confecta eo .uiͦ. die utiq si. Uiᵒ. limna sompetat setasia cucabiu¬
mam seri bub glandem tunc aspargi sonuenit in iuga singuia mo¬
dius largior ualitudinem infestat & quaunq tempore detur simi¬
nus .xxx. dieb sontinius data sint narrant uerna scabie poenite¬
re materiae credendae tempus hoc dedimus. Reliqua opera noctur¬
ua maxime niglia onstat sum sint noctes tanto ampliores quale
crates fiscmas texere faces incidere iudicas praeparare. Inter diui
xxx. palas. hx. in lucubratione uespertina ridicas.u. pouos .x. toti¬
dem ante lucano a brima in fauonium. saesari nobilia sydera si¬
gnificant .iii. k. Iañ. matutino sanis octidens: quo die atticas ꝙ fi¬
nitimis regionib aquila uesperi octidere traditut pridie noñ snñ

Expanded text:
dies utique praefinitos expectari tempestatum vadimonia. Per brumam dies utique praefinitos expectari tempestatum vadimonia. Per brumam vitem ne colito. vina tum defaecari vel etiam diffundi Hyginus suadet a confecta ea septimo die, utique si septima luna conpetat; cerasa circa brumam seri. bubus glandem tum adspergi convenit in iuga singula modios. largior valetudinem infestat, et quocumque tempore detur, si minus xxx diebus continuis data sit, narrant verna scabie poenitere. materiae caedendae tempus hoc dedimus. reliqua opera nocturna maxime vigilia constent, cum sint noctes tanto ampliores, qualos, crates, fiscinas texere, faces incidere, ridicas praeparare interdiu XXX, palos LX et in lucubratione vespertina ridicas v, palos x, totidem antelucana. A bruma in favonium Caesari nobilia sidera significant, III kal. Ian. matutino canis occidens, quo die Atticae et finitimis regionibus aquila vesperi occidere traditur . pridie nonas Ian.
Abbreviated transcription (Latin):
in fegete ombirito. ubi eas comouseris ibi papauer serito. Suluestre qđ¬
m mirto usu est melle decoctum ad fiuicium remedia usq sonmnifera g̃
saciuo. Et hactemuis de hyberna semente.
ERUMI ꝙͣ pariter ominis sulturat quoddam breniatium peragatur. fode
tenpore souenia aeberes fercorare acus aciumulere utem d meis
sufficit mn iugerum optra ꝙ ubi pamtietur iocĩ ratio ardusta ac nineas pr¬
tare seminariis solum bipalio praeparare foucas aperne aguam de agͦ.
nolito done biuma sonficiatur in eum diem tertia dena sudicito at¬
state tota hyeme pauciora non tamen ĩfra noueia Demaritus tau
fututam hyemem arditratur quales fuerint brimiae dies crica cnm
terni. Item sollticio uestatem slica bunnam pleriq bis septem halcy¬
onum foctura uentorum quietem molle caelum. Sed gem his q in ali¬
is onmib ex euentu significationum intelligi sydera debebimt non ad

Expanded text:
in segete comburito. ubi eas combusseris, ibi papaver serito. silvestre iin segete comburito. ubi eas combusseris, ibi papaver serito. silvestre in miro usu est melle decoctum ad faucium remedia, visque somnifera etiam sativo. et hactenus de hiberna semente. iter omnis culturae quoddam breviarium peragatur, eodem tempore conveniet arbores stercorare, adcumulare item vineas — sufficit in iugerum opera — et, ubi patietur loci ratio, arbusta ac vineas putare, solum seminariis bipalio praeparare, incilia aperire, aquam de agro nolito, donec bruma conficiatur. in eum diem ternadena subicito aestate tota, hieme pauciora, non tamen infra novena. Democritus talem futuram hiemem arbitratur, qualis fuerit brumae dies et circa eum terni; item solstitio aestatem. circa brumam plerisque bis septeni halcyonum feturae ventorum quiete molliunt caelum. sed et in his et in aliis omnibus ex eventu significationum intellegi sidera debebunt , non ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui non meminerit ipso brurmali die piuegium in sarnatis forere Adeo
nii ocuitum esse natura uoluit & serendi igitnt hoc signum dedit hȩc
est uera interpiuetaitio arginentum natiirae setum afferentis. quippe
sic terram peti suaca promittiq quandam sterroris uicem & contra rigo¬
resterramator satussoperiri a se nunciat ac mon& festmare. Uario
in fadas utis satu hanc obseruationem custodrri praecipit. alĩ plera limna
Ita demum sine luna cibus fore Quidam pabuli causa sic seri iubent se
minis autem uere ss ꝙ alia manifefios ratio mirabiliore nature
pionidentia. in qua siceronis sentenciam ipslus utribis subsignalim
Iam uero semper urridis semperq grauataslentiscus triplici solta ett
grandescere foetnte tẽt fruges fundens tria tempora monftrat arã
dis Ex his unum hoc erit idem ꝙ hno ac papaueri serendo lato de pa¬
pauere ita tradit urigas s sarmenta quat ter mcsioni supẽcirerũt

Expanded text:
qui non meminerit ipso brumali die puleium in carnariis florere . adeo qui non meminerit ipso brumali die puleium in carnariis florere . adeo nihil occultum esse natura voluit. et serendi igitur hoc dedit signum. haec est vera interpretatio argumenta naturae secum adferens, quippe sic terram peti suadet promittitque quandam stercoris vicem et contra rigores terram satusque operiri a se nuntiat ac monet festinare. Varro in fabae utique satu hanc observationem custodiri praecepit. alii plena luna m sine limacibus fore. quidam pabuli causa sic iuvent seri, seminis autem vere. Est et alia manifestior ratio mirabiliore naturae providentia, in qua Ciceronis sententiam ipsius verbis subsignabimus: Iam vero semper viridis semperque gravata Lentiscus triplici solita est grandescere fetu Ter fruges fundens tria tempora monstrat arandi. 229 Ex his unum hoc erit idem et lino ac papaveri serendo. Cato de papavere ita tradit: Virgas et sarmenta, quae tibi usioni supererunt,
Abbreviated transcription (Latin):
soronae exortu sontinuis dieb serto prope ymbrium promissu quod xe¬
nophon non anteq̃ deus signum dederit. sicero nouembri die fieri in¬
tei practatus est. umisit uera ratio non prius serendi q̃ folia coepetint¬
decidete hoo ipso leigiliaꝵ octasu fieri putant aliqui ad .ii. idus nouen¬
br. ut diximus. seruantq id sydus etram uestis inffitores & est in catio
notatu facilimum. Ergo ex occafu eius de hyeme augurantur. quioi
est siria insidiandi negotiatoris auaritia nubulo occasu fliuuo sambye¬
mem denuntiat statimq augent lacernaꝵ praetia sereno asperiam
signum inter suos uepres humume suam aspiciens cum folia uiderit
aetidua sic indicetur amii temperies alibi tardius alibi naturius sta
enim sentiturr ut saeli lociq afficit natura. sdq in has rationie praecellet
quod eadem ꝙ in mindo publita est & unituis loco peculiaris miretur hoe

Expanded text:
vem a coronae exortu continuis diebus certo prope imbrium promisso , Xevem a coronae exortu continuis diebus certo prope imbrium promisso , Xenophon non antequam deus signum dederit. hoc Cicero noster imbre fieri interpretatus est, cum sit decidere. 225 hoc ipso vergiliarum occasu fieri putant aliqui a. d. III idus Novembris, ut diximus, servantque id sidus etiam vestis institores, et est in caelo notatu faciest cura insidiandi, negotiatores avari. ita nubilo occasu pluviosam hiemem denuntiat, statimque augent lacernarum pretia; sereno asperam, signum habeat inter suos vepres humumque suam aspiciens: cum folia viderit decidua. sic iudicetur anni temperies, alibi tardius, alibi maturius. ita enim sentitur, ut caeli locique adficit natura, idque in hac ratione praecellit, quod eadem et in mundo publica est et unicuique loco peculiaris. miretur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
accesione aequinotialis cͣuiuscimq diei significanitur. Onmesq hae
differentiae fiunt in octonis parcibi singulorum. Erruma sapricor¬
aiiquos tempestatum significatus habent. Rurisus ini cardines et singu¬
lis etiaminum articulis temporum diuidintur per media omni.¬
um dierum spacia: quoniam inter solticium & aequinotium au¬
tumni fidicuas est occasus qui autumnus intohat che.xliͦ. ab
aequinotio eo ad brumam uegiliatum matutuius occasus hyeras¬
die xiii. ntro buinam ꝙ uegimotium dis.xli. flatus fauonum
uernum tempus ab aequinocio uerno iitium aestatis die .xluiii. uet¬
giliarum exortus matutimis. Nos incipiemus a sementib frumenti hoe
est uecgiliaum octasu matutino nec dende paruot syderum men¬
tionem soncidenda ratio et & difficutas rerum augenda sim sydus
uehemens orionis hisdem dieo longo decidat spacio. Sementio tempora

Expanded text:
accessione aequinoctiales, non cuiuscumque die significantur —, omnesque eae accessione aequinoctiales, non cuiuscumque die significantur —, omnesque eae differentiae fiunt in octavis partibus signorum, bruma aliquos tempestatum significatus habent. rursus hi cardines singulis etiamnum articulis temporum dividuntur, per media omnes dierum spatia, quoniam inter solstitium et aequinoctium autumni fidiculae occasus autumnum inchoat die XLVI, ab aequinoctio eo ad brumam vergiliarum matutinus occasus hiedie XLIIII, inter brumam et aequinoctium die XLV flatus favoni vernum tempus, ab aequinoctio verno initium aestatis die XLVIII vergiliarum exortus matutinus. nos incipiemus a sementibus frumenti, hoc est vergiliarum occasu matutino. nec deinde parvorum siderum mentione concidenda ratio est et difficultas rerum augenda, cum sidus vehemens Orionis isdem diebus longo decedat spatio. Sementibus tempora
Abbreviated transcription (Latin):
uoluente se luna. omnis autem aratio obseruata est trib modis exora
syderum occasuq es ipsorum temporum ardinidi exortus occasusq bi¬
nis modis inteliguntur aut enim aduente solis ocultantur stellas
& conspici desinunt aut euisdem abscessu proferunt se in emertum hac
octatum ullo modo quo die incipiunt apparere uel desmunt oriente
sole aut octidente matutini uespertini ue cogneminati praut alter¬
utri eorum mane uel srepusculo contigit dodrantes horarum cum mi¬
nimum interuialia ea desyderaut ante solis ortum uel post occasum
ut aspici possint. praeterea his quaedam xoriuntur & occidinit. or̃q
quadripartita anni oistinctione constat peopter intrementa iucis au¬
getur haec a bruma & aequatur noctib uerno aequintio indieb xcͣ.
horis tribi. dem superat noctem ad solfticium dieb. lxxxxiiiiᵒʳ. horis
eo ad brumam dieb lxxxuiii. heris trib. quae horae ninc in omni

Expanded text:
volvente se luna. Omnis autem ratio observata est tribus modis, exortu volvente se luna. Omnis autem ratio observata est tribus modis, exortu siderum occasuque et ipsorum temporum cardinibus . exortus occasusque binis modis intelleguntur. aut enim adventu solis oet conspici desinunt aut eiusdem abscessu proferunt se, ut emersum hoc us quam occasum. 219 alio modo, quo die incipiunt apparere vel desinunt oriente sole aut occidente, matutini vespertinive cognominati, prout alteruter eorum mane vel crepusculo contingit. dodrantes horarum, cum minimum, intervalla ea desiderant ante solis ortum vel post occasum, ut aspici possint. praeterea bis ququadripertita anni distinctione constant per incrementa lucis. augetur haec a bruma et aequatur noctibus verno aequinoctio diebus XC horis tribus, dein superat noctes ad solstitium diebus XCIIII horis eo ad brumam diebus LXXXVIII horis tribus — 221 horae nunc in omni
Abbreviated transcription (Latin):
mos semper tractus cum hellespentib chersenentum & contmentia us¬
q athomontem. snm ionia asiam g insuias asiat. sum pelloponessius acha¬
uam & ad hesperum iacentes terras chaiodei syriam & babyloniam de¬
monstrabunt & aphrytam iuspanias gallias  ueri nen erit mitum. Ne¬
mo enim obseruauit in his quid syderum proderꝙ eeortus non ta¬
men difficili ratione dignoscentur. In ilis quoq teciis digestione tre¬
cuiorum quam in .uiͦ. uolumine feciinus. qua cognuitio deli nongen¬
tium modo. Uerum irbium quoq singularum intelligitur. Ergo exhis
terri quas nominamus sumpta sonexitate uculi pertinentis ad
quas quisq quaer& terras iidem erunt syderum exortus per om̃i¬
uin saiculorum pares umoras Indicandum s ulud tempestates ipsas
ardores suos habere quadrinis annis & easdem non magna difte̾¬
rentia reuerti ratione solis. uctonis uero augeri easdem entesimare¬

Expanded text:
mos semper tractus; cum Hellespontus , Chersonesum et continentia usmos semper tractus; cum Hellespontus , Chersonesum et continentia usque Atho montem; cum Ionia, Asiam et insulas Asiae; cum Peloponnesus, Achaiam et ad vesperam iacentes terras. Chaldaei Assyriam et Babyloniam demonstrabunt. Africam, Hispanias, Gallias sileri non erit mirum; nemo enim observavit in iis, qui proderet siderum exortus. non tamen difficili ratione dinoscentur in illis quoque terris digestione circulorum , quam in sexto volumine fecimus, qua cognatio caeli non gentium modo, verum urbium quoque singularum intellegitur. ergo ex iis terris, quas nominavimus, sumpta convexitate circuli pertinentis ad quas quisque quaeret terras, iidem erunt siderum exortus per omnium circulorum pares umbras. indicandum et illud, tempestates ipsas cardines suos habere quadrinis annis, et easdem non magna diflerentia reverti ratione solis, octonis vero augeri easdem, centesima re
Abbreviated transcription (Latin):
ctores prodidere ea: quos praetexuimus uolumini huic raro ulluis seaten¬
cia tum alio songrnente. minus hoc in reliquis nig quos duersi decn¬
sauerȩ rine tractus ecrum qui in eadem regione disidere unam discor¬
diam penemus exempli gratia. Occasum uergiliaꝵ matutinum hesiodus
Nam huius quoq nomine extat attrologia tradit fiericum aequinocium
autummi conficeretut. Ihales xxu. die ab aermoetio fnaxnnander xXixͦ¬
fuetemon. xluii. Nos sees obseruationem saesaris maxime haec erit
Italae ratio. Dicenus autem ꝙ aliorum placita. quoniam non unius ter¬
rae sed totius natiurae incerpraetes sumus non anctorios positis. Id. N.
uerbo sum es sel regionid. e⁊ nogioniu penes tantum memimier
breuitatis gratia cum actica nomiata fuerit siniul inteligtre ꝯcli¬
das insulas sum macedonia magnesiam thraciam sum aegyptus
phoenicem cyprum elliciam. sum ooetia locridem phocidemq finiti¬

Expanded text:
auctores prodidere ea, quos praetexuimus volumini huic, raro ullius sentenauctores prodidere ea, quos praetexuimus volumini huic, raro ullius sententia cum alio congruente. minus hoc in reliquis mirum, quos diversi excusaverint tractus. 213 eorum, qui in eadem regione dissedere, unam discordiam ponemus exempli gratia: occasum matutinum vergiliarum Hesiodus — nam huius quoque nomine exstat astrologia — tradidit fieri, cum aequinoctium autumni conficeretur, Thales XX. 214 nos sequitur observationem Caesaris maxime; haec erit Italiae ratio. dicemus autem et aliorum placita, quoniam non unius terrae, sed totius naturae interpretes sumus, non auctoribus positis — id enim verbosum est —, sed regionibus. legentes tantum meminerint brevitatis gratia, cum Attica nominata fuerit, simul intellegere Cycladas insulas; 215 cum Macedonia, Magnesiam, Threciam; cum Aegyptus, Phoenicen, Cyprum, Ciliciam; cum Boeotia, Locridem , Phocidem et finiti
Abbreviated transcription (Latin):
febr. pem ueris actulisse mox scaeuissima hyeme confictas Res anceps pͥ¬
mum onmium a caelo peti legem. dem eam argumentis esse quaeren¬
dam. Et super omnia est mundi sonnexitas terraꝵq globi diferentia
eo de sydere alio tempore alis ãperiente se gentidi. Quo fit ut causta eiisnõ
iisdem diebi ubiq ualeat. Addioders dificutatem ꝙ auctores diuersis locis
obseruando nox etiam in hisdem diuersa predendo Tres autem fuere
sectae hallea aegyptia graeca his addiolit apuo nos quartam sarlar di¬
ctater annos ad sblis ciusus redigens figulo se ĩgene perito scientȩ euis
adhibito e ea ipsa ratio postta comperto ererors strrecta est ita ut .xii. an¬
nis sontinus non intercalaretur qr sceperat sydera anniuis mortri qui
prius antecedebat & Sorigines ipse tertus senmmentationib ꝓͣ ꝗͣ diligen¬
tior caeteris non cesauit tamen addubitare ipfe semg sorrigendo. Au

Expanded text:
Febr. spem veris adtulisse mox saevissima hieme conflictatas. res anceps prFebr. spem veris adtulisse mox saevissima hieme conflictatas. res anceps primum omnium a caelo peti legem, deinde eam argumentis esse quaerendam . super omnia est mundi convexitatis terrarumque globi differentia, eodem sidere alio tempore aliis aperiente se gentibus, quo fit, ut causa eius non isdem diebus ubique valeat. addidere difficultatem et auctores diversis in locis observando, mox etiam in isdem diversa prodendo. tres autem fuere sectae, Chaldaea, Aegyptia, Graeca. his addidit quartam apud nos Caesar dictator annos ad solis cursum redigens singulos adhibito; et ea ipsa ratio postea conperto errore correcta est ita, ut duodecim annis continuis non intercalaretur, quia coeperat ad sidera annus morari, qui prius antecedebat. 212 et Sosigenes ipse trinis commentationibus — quamquam diligentior ceteris, non cessavit tamen addubitare ipse semet corrigendo — et
Abbreviated transcription (Latin):
rerum obsciuritas non praeturiente nec uero paucis dieb tempestatin
ciduo Inde uulgo serenitate reddita confetum fydus audimus prie¬
terea cum omnia haec scetis syderib saeloq affixis constent interueni¬
unt motu stellarum grandinumm ymbre & ipsi non leui efeeti ut do¬
cuimus turbantq concoeptas spti ordinem. Iaq ns nob tantum pute¬
mus accidere & reliqua fallit aminalia sagaciora siica hoc ut quo uita eo¬
rum sonstq aestiuasq alites praepostert aut praepioꝑe rigores. nec ante hy¬
bernos aestus ideo Urigiliuꝰ errantium quoq syderum ommium rationem
ediscendam praecipit admonens obseruanaum Frigidȩ satiurni steliat tã¬
sicum Sunt qui certissimum ueris arbitrentur ob infrimitatem animalis
papilionis. Ideo ipso anno cum sommentaremur haec notatum est pront̃¬
tum eorum ters̨ petencium frigore extincum aduenasq uolucre ad ui heb

Expanded text:
rerum obscuritas, nunc praecurrente nec paucis diebus tempestatum rerum obscuritas, nunc praecurrente nec paucis diebus tempestatum ciduo: vulgo serenitate reddita confectum sidus audimus. 208 praeterea cum omnia haec statis sideribus caeloque adfixis constent, interveniunt motus stellarum, grandinum, imbrium, et ipsi non levi effectu, ut docuimus, turbantque conceptae spei ordinem. idque, ne nobis tantum putemus accidere, et reliqua fallit animalia sagaciora circa hoc, ut quo vita eorum constet, aestivasque alites praeposteri aut praeproperi rigores necant, hibernas aestus. 209 ideo Vergilius errantium quoque siderum rationem ediscendam praecipit, admonens observandum frigidae Saturni stellae transitum. sunt qui certissimum veris indicium arbitrentur ob infirmitatem animalis papiliones. sed eo ipso anno, cum commentaremur haec, notatum est, proventum eorum ter repetito fri
Abbreviated transcription (Latin):
uer. At uti minc transpadani seruant uss in guinquatris fabam si¬
liginem nouembri mense far septembri xtremo usq in idus octobris
Alni post hunc diem in N. nouembre. Ita his milia naturae cura est: Ilus
ninia & ideo caeta subtilitas. cum res inter rusticos geratire litteraꝵq
expertes uon modo syderum & confitendum est saclo maxime consta¬
re fa quippe Urigilio iubentẽ praedixi uentos ante onmnia ue syderus
mores neq alites ꝗͣ uauigantib seruari spes ardua & inmensai inisten
uitae emolumento puus tamen syderalis difficuitas q̃ sensere perti
suoicienda ontemplationi est. quo dende laetior mens lst edat a cato
a tati stoeriãt quee fieriua prienostai non pessius.
RIMUM omnnum dierum anni folisq motus prope imexplicabils ra¬
tio est ac. eccheu adiciente inum intercalares diei noctisq quadran¬
tem Ita fit ut tradi non possint certa tempora syderum. Accedit contesa

Expanded text:
unc etiam Transpadani servant, usque in quinquatrus, fabam, siunc etiam Transpadani servant, usque in quinquatrus, fabam, siliginem Novembri mense, far Septembri extremo usque in idus Octobres, alii post hunc diem in kal. Novembres. ita his nulla naturae cura est, illis nimia, et ideo caeca subtilitas, cum res geratur inter rusticos litterarumque expertes, non modo siderum. 206 et confitendum est caelo maxime constare ea, quippe Vergilio iubente praedisci ventos ante omnia ac siderum mores neque aliter quam navigantibus servari. spes ardua, inmensa, misceri grandi vitae emolumento. prius tamen sideralis difficultas, quam sensere etiam periti, subicienda contemplationi est, quo deinde laetior mens discedat a caelo et facta sentiat, quae futura praenosci non possint. um dierum ipsorum annis solisque motus prope inexplicabilis ratio est, ad CCCLXV adiciente anno intercalario diei noctisque quadrantes. ita fit, ut tradi non possint certa siderum tempora. accedit confessa
Abbreviated transcription (Latin):
autumni ꝙ biumam Sitiam uero e tasiolos & lentem bocte occidente Iuo
fit ut hotum syderum aliorumq: gitus & occasus digerendi sint ir suas
dies. Sunt qui & ante uergiliarum occasum seri iubeant dimitaxat in
auda terra calidisq prouintiis. fustodiu enim semen corrumpente hnimo¬
re & a proximo diesmibre uno die erumpere. Alii statim ab octasi
uergiliarum sequi yͥmbres a septimo fere die aliqui in frigiodlis ab aegqui¬
uecio autunmi in calidis serius ne ante hyemem iuxueris iuxurient:
Inter omnes autem souuenit sitca brumam sciendum non esse magno
argumento. quoniam hy derna semina cum ante brunam sata sint uii
tient festiatam sementem saepe decipere serotinam semper e sontra.¬
rio. ali uel rͣuie potius serendum ꝗͣ malo autimo. atq ubi fuerit
necere̾ inter fauonium & uernum aeguiotium. Quidam caelesti omis¬
sa utilitate his temporib diftiniunt ere inum & auenam & papa

Expanded text:
autumni et brumam, viciam vero et passiolos et lentem boote occidente. quo autumni et brumam, viciam vero et passiolos et lentem boote occidente. quo fit, ut horum siderum aliorumque exortus et occasus digerendi sint in suos dies. sunt qui et ante vergiliarum occasum seri iubeant, dumtaxat in arida terra calidisque provinciis; custodiri enim semen, corrumpente umore, et a proximo imbre uno die erumpere; alii statim ab occasu vergiliarum—sequi imbres a septimo fere die —; aliqui in frigidis ab aequinoctio autumni, in calidis serius, ne ante hiemem luxurient . inter omnes autem convenit circa brumam serendum non esse, magno argumento, quoniam hiberna semina, cum ante brumam sata sint, septimo tient, festinatam sementem saepe decipere, serotinam semper. e contrario alii vel vere potius serendum quam malo autumno atque, ubi fuerit necesse, inter favonium et vernum aequinoctium. quidam omissa caelesti subtilitate temporibus definiu
Abbreviated transcription (Latin):
tro hoc pertinq: oraculum Iluid magnopere cus odendum segetem ne de¬
fruges. Naittit his aptius in prasiaito ut sereretue cum limaesg in ari¬
ete Geminis leone libra aquatio  orcastris sole stoipionis .xii. partes
trangreso cumiima ese in tauto. Sequitur inic dilata & maxima meli¬
gens sira de tempore fruges serendi quaestio magnaq ex parte ratione
Iyderum onnexa Ruamobrem sentencias omnium in primis adia pae¬
tinentes exponemus hesiodus qui punceps ominum de agricultura
praecipit unum tempis serendi tradidit a ergiliarum octasu Scribebat
enim inboctia helladis ubi ita seri diximus Inter diligentissimos sonuãt
ut in alitum quadrupedumꝙ. genitura eise quesdam concceptu impetus
& terrat hosq graeri ita diffiniunt cum sit calida & humida ⁊regilius tn¬
ticum ꝙ far a rergiliarum occasu seri iubs. Ordeum inter aeprãmocͥiu

Expanded text:
cro. hoc pertinet oraculum illud magno opere custodiendum: Segetem ne decro. hoc pertinet oraculum illud magno opere custodiendum: Segetem ne defrudes. adiecit his Attius in Praxidica, ut sereretur, cum luna esset in ariete, geminis, leone, libra, aquario, Zoroastres sole scorpionis duodecim partes transgresso , cum luna esset in tauro. Sequitur huc dilata et maxima indigens cura de tempore fruges serendi quaestio magnaque ex parte ration i siderum conexa; quamobrem sententias omnium in primis ad id pertinentes exponemus. Hesiodus, qui princeps hominum de agricultura praecepit , unum tempus serendi tradidit a vergiliarum occasu. scribebat enim in Boeotia Helladis, ubi ita seri diximus. inter diligentissimos convenit, ut in alitum quadripedumque genitura, esse quosdam ad conceptum impetus et terrae. hoc Graeci ita definiunt, cum sit calida et umida. Vergilius triticum et far a vergiliarum occasu seri iubet, hordeum inter aequinoctium