comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
airis corporis eẽ lit. cupiditatis ministras. quȩ in animis hominũ quandã optinent tyrandem .I. Ratio
mines passĩ bestiarũ mͦ uagabant᷑. et sibi uictu ferino uitã ꝓpagabant: nec rtione animi
ratio colebatur. Nomo nuptias uiderat legitimas. ñ certos ꝗs quã inspexerat liberos.
ñ ius equabile. ꝗd utilitatis haberet acceperat. Ita ꝓpt̃ err̃orẽ. atq Inscientiã cȩca
temeraria dominatrix. Amici cupiditas. ad se e plendã iurib: corporis ab utebatur
quȩ matiria cet̃. et quanta admaximas res oportunitas. In animis in eẽt hominũ
siꝗs eã posset elicere. et p̃cipiendo meliorẽ reddee . ꝗd isꝑsos homines in agios.
et intectis silliestrib abditos. ratione quada cõpulit unum in locũ. t congregauiu

Expanded text:
ires corporis esse ait cupiditatis ministras, quae in animis hominum quandam optinent tyrannidem. QVOomines passim bestiarum more vagabantur et sibi victu ferino vitam propagabant, nec ratione animiratio colebatur, nemo nuptias viderat legitimas, non certos quisquam inspexerat liberos, non, ius equabile quid utilitatis haberet, acceperat. Ita propter errorem atque inscitiam ceca ac temeraria dominatrix animi cupiditas ad se explendam viribus corporis abutebatur quae materia esset et quanta ad maximas res opportunitas in animis inesset hominum, si quis eam posset elicere et praecipiendo meliorem reddere; qui dispersos homines in agros et in tectis silvestribus abditos ratione quadam conpulit unum in locum et congregavi
Abbreviated transcription (Latin):
cognatio petunid̃ ꝓferent᷑ : atq eani usus drroganset intolinrabilis uth
reb magis uideant᷑ qua caule sua confidere In conteptione ad ducont itto
geste ꝓferent᷑: ut nequa ad sentatio nimia significet t si dehis qua honct
geistimatio quantaq eoru iuditii et austoritatis ex pestatio sit ostenedei
Abreb ipsis si nr̃am causa laudando ex tollemus ad uersarioru caus an
ꝑ contoptionẽ deprimemus  At tentes aut faciemus si demonstrabi nus
ea quȩ dicturi erimus magnanoua morobilia esse aut ad om̃s. ant ad
aut ad sũmã rei publicȩ ꝑtinere et si pollicebimur fios brtui nram ca

Expanded text:
cognatio pecuniae proferentur atque eorum usus arrogans et intolerabilis, ut his rebus magis vi- deantur quam causae suae confidere; in contemp- tionem adducentur, si eorum gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetur, si de iis quam honesta existimatio quantaque eorum iudicii et auctoritatis exspectatio sit ostendetur; ab rebus, si nostram causam laudando extollemus, adversariorum causam per contemptionem deprimemus. Attentos autem faciemus, si demonstrabimus ea, quae dicturi erimus, magna, nova, incredibilia esse, aut ad omnes aut ad aut ad summam rem pu- blicam pertinere; et si pollicebimur nos brevi nostram ca
Abbreviated transcription (Latin):
inou saus arũ. & ordiri qͥq dispari ratione in uno qͦq genore neresse et¬
Foniũ in duas partes diuidit᷑. in pͥncipiu et insinuationẽ De paINCiptO¬
fincipũ ẽ oratio ꝑspicue etꝓtinꝰ ꝑficiens auditore. beniuolũ. aut docilem
uut aitenta. De INISINUaTIone in sinuatio ẽ oratio quadã dissimulatione
ꝑ cirxuitione obsoure subiens auditoris animu. In ad mirabile genere caus a.
añ omnino in fisti auditores crunt. pͥncipiobeniuolentia cõparare lic ebit dan
unt hrehe mñter ab alienati confugere nersse erit ad insinuationẽ Nã abiratis
dui in h umili aut genene cause. conteptionis tollende causa necose erit iat¬
tentu efficent auditors̃. Ancops genꝰ cause si dubia iudicatiõnẽ habebit. abipsan

Expanded text:
genera causarum, exordiri quo- que dispari ratione in uno quoque genere necesse estn duas partes dividitur, in principium et insinuationem. principium est oratio perspicue et protinus perficiens auditorem benivolum aut docilem aut attentum. insinuatio est oratio quadam dissimu- latione et circumitione obscure subiens auditoris animum. In admirabili genere causae, si non omnino infesti auditores erunt, principio benivolentiam conparare li- cebit. sin erunt vehementer abalienati, confugere ne- cesse erit ad insinuationem. nam ab iratis e inflammatur odium. in humili autem genere causae contemptionis tollendae causa ne- cesse est attentum efficere auditorem. anceps genus causae si dubiam iudicationem habe
Abbreviated transcription (Latin):
sariu aut insidias facere uoluisti. aut amico morẽ gissisti. aut cupida
datus amico se morẽ gessisse fateatur. Simplex aut̃ conclusio rep̃hed¬
si hie qđ sequit᷑ ñ uideat᷑ necessario cũ co qđ ante sit cohȩrere la hi
quidẽ si sp̃m ducit uiuit sidies est lucet. eiusmodi est. ut cũ priore nad¬
sario postirius coherere uideat. Hoc dut̃ simat̃ est diligit. si aliquando
peccauit nũꝗ corriget. sic conueniet rep̃hindi ut demonstret᷑ ñ necess¬
rio cũ priore posteriꝰ cohęrire Hoc genꝰ ⁊ cętera necessaria. et omnine
om̃is argum̃tatio ⁊ om̃is rep̃honsio maioniet̃ quandã uim continet. ula¬
tius patet. quã hic ex pon̾it᷑. Sed eiꝰ artificii congnitio eiꝰ modi ẽ. utad
huiꝰ artis partẽ aliquã ad iungi possit sed ipsa separati longi tẽporis

Expanded text:
sarii: aut insidias facere voluisti aut amico morem gessisti aut cupiditate elatus es, amico se morem gessisse fateatur. Simplex autem conclusio repre quod sequitur, non videatur necessario cum eo, quod ante- cessit, cohaerere. nam hoc quidem: Si spiritum ducit, vivit, si dies est, lucet eiusmodi est, ut cum priore necessario posterius cohaerere videatur. hoc autem: si mater est, diligit, si aliquando peccavit, numquam corrigetur sic conveniet reprehendi, ut demonstretur non necessario cum priore posterius cohaerere. hoc genus et cetera necessaria et omnino omnis argumen- tatio et eius reprehensio maiorem quandam vim con- tinet et latius patet, quam hic exponitur; sed eius artificii cognitio eiusmodi est, ut non ad huius artis partem aliquam adiungi possit, sed ipsa separatim longi temporis
Abbreviated transcription (Latin):
quã iurati sitis rẽ iudicare. Deinde ⁊ ipsis iudicib: iudicandi ⁊ cȩteris
ciuib uiuendi rationes ꝑ turbatũ iri. si semel alegib recessũ sit Nã et iu¬
ices neq ꝗd sequant᷑ habituros si abeo qđ scriptũ sit recedant neqi. quo pacto
insoi gpbare possint qđ contra legẽ iudicarint. Et caeteros riues ꝗd agant
Sioraturos si eesuo ꝗsq consilio ex ea ratione quȩ in mentẽ dut in libidi¬
e uenerit ñ gx prxosripto cõmum ciuitatis un ã quãq: net̃ administrabit

Expanded text:
quam iurati sitis, rem iudicare; deinde et ipsis iudicibus iudicandi et ceteris quam iurati sitis, rem iudicare; deinde et ipsis iudicibus iudicandi et ceteris civibus vivendi rationes perturbatum iri, si semel ab legibus recessum sit; nam et iudices neque, quid sequantur, habituros, si ab eo, quod scriptum sit, recedant, neque, quo pacto aliis probare possint, quod contra legem iudicarint; et ceteros cives, quid agant, ignoraturos, si ex suo quisque consilio et ex ea ratione, quae in mentem aut in libidinem venerit, non ex communi praescripto civitatis unam quamque rem administrabit
Abbreviated transcription (Latin):
tere: Alrima pars bifere NSCIs confirmabitur scriptori neq ingenium
neq opdñ neq ullã facultatẽ defuisse. quoͣ minus aꝑte posset ꝑscribare iđ ꝙ đ cogi¬
tant. Non fiisse ei graue nec difficilȩ eã causa ecipere qua aduorsarii ꝓ fe¬
unt siꝗs quĩ Ecipiendũ purtisset: Consuesse eos qui leges scribant: exceptionib¬
uti deuide oposta recitare leges cũ eceptionib scriptas t maxime ui¬
ru Leu siquium exipsa lege dequa agat sit &ceptio aliquo in capitł dnt¬
dpad eunde legis scripeorẽ quo magis ꝓbet eũ fuisse eceptunũ siꝗd ecipi¬
endũ putaret.: Et ostendo e causã accipere nihil aliud eẽ nisi legẽ collere :¬
ds q̃d̃ cũ senel causa consideret᷑ nihil attinettr cñ. eelege considorire. quippe quȩ¬
inlege scripta ñ sit. Ssi sit institutũ omnibus dari causam ⁊ potstatehi
itcandi. cũ intellex erint uos &ingenio eiꝰ qui contra legẽ fecerit. ñ edeges

Expanded text:
pars his fere locis confirmabitur: scriptori neque ingenium neque ullam faculta- tem defuisse, quo minus aperte posset perscribere id, quod cogit; non fuisse ei grave nec difficile eam causam excipere, quam adversarii proferant, si quic- quam excipiendum putasset: consuesse eos, qui leges scribant, exceptionibuti. deinde oportet recitare leges cum exceptionibus scriptas et maxime viquae in ea ipsa lege, qua de agatur, sit exceptio ali- quo in capite autud eundem legis scriptorem, quo magis probetur eum fuisse excepturum, si quid exci- piendum putaret; et ostendere causam accipere nihil aliud esse nisi legem tollere, ideo quod, cum semel causa consideretur, nihil attineat eam ex lege con- siderare, quippe qulege scripta non sit. quod si sit institutum, omnibus dari causam et potestatem peccandi, cum intellexerint vos ex ingenio eius, qui contra legem fecerit, non ex lege, in
Abbreviated transcription (Latin):
Postrã quȩrere ab iudicib ipsis quare in alienis detineantur negirtus.
cur rei publice munere impediant᷑. cũ alit̃ sepius seris suis reb et cõ

Expanded text:
postea quaerere ab iudicibus ipsis, quare in alienis detineantur negotiis; cur rei publicae munere impediantur, quo setius suis rebus et co
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit pͣcepta. si
ambiguitas fuerit
in lege uti quę¬
ramus. neforte qđ
aduosarii intelli¬
gant. alia loge
cautũ sit

Expanded text:
adiecit praecepta, si ambiguitas fuerit in lege, uti quaeramus ne forte, quod aduersarii intellegant, alia lege cautum sit
Abbreviated transcription (Latin):
uuare si ipsa seraritimꝰ exse uerlã considerent᷑ omĩa aut pleraq ambigua uisi
ri. Aue aut̃ e am̃i considerita scriptura ꝑ spieua fiant hȩo ambigua non
opartise exestordĩ Deinde in qua sententia scriptor suorit ex cȩteris Qus
seriptis ⁊ es futis dictis. animo atq uita eius sumi oportebit. ⁊ eĩ ips ani
seripturã inqua inerit illud ambiguũ dequo queret: totã om̃ibi & pr¬
tib ꝑtemptare siꝗd adut adid appͥositũ sit qđ nos int̃praetemur: Aut
ei qđ aduersarius intelligat aduersetur. Nã facile qd ueri simile sit eũ uo¬

Expanded text:
uare si ipsa separatim ex se verba considerentur, omnia aut pleraque ambigua visum iri; quae autem ex omni considerata scriptura perspicua fiant, haec ambigua non oportere existimare. deinde, qua in sententia scriptor fuerit, ex ceteris eius scriptis et ex factis, dic- tis, animo atque vita eius sumi oportebit et eam ipsam scripturam, in qua inerit illud ambiguum, de quo quae- retur, totam omnibus ex partibus pertemptare, si quid aut ad id appositum sit, quod nos interpretemur, aut ei, quod adversarius intellegat, adversetur. nam facile, quid veri simile sit eum vo
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ꝓpt̃ea quodi om̃s in consuetudine sermonis sic uti solent eo uerbo uuo
plurib: ue in ea sentintia in qua is qui dicet accipiendũ eẽ demonstrabit. De¬
inde ex suꝑiore ⁊ infiriore scriptura docendũ : id qđ quȩ ret᷑ fieri ꝑ spiciũ¬

Expanded text:
tum, propterea quod omnes in consuetudine sermo- nis sic uti solent eo verbo uno tum, propterea quod omnes in consuetudine sermo- nis sic uti solent eo verbo uno pluribusve in eam sen- tentiam, in quam is, qui dicet, accipiendum esse demon- strabit. deinde ex superiore et ex inferiore scriptura docendum id, quod quaeratur, fieri perspicu
Abbreviated transcription (Latin):
oportre: ⁊ impudentẽ eẽ qui ꝓbeneficio non gr̃am uerũ mercedẽ postulet.
ontra autẽ depecunia ratiocinarĩ sordidũ esse cũ degr̃a referenda deliberctur
t se preoiummon̾ ꝓfacto sed hõnorẽ ita ut factitatũ sit ꝓbeneficio postu
lare. Ac de constitutionib quidẽ satis dictũ est. Dt̃ .N. LeCALIB. StaTIB¬
VVo dohis contro uersus quȩ inscripto uersant᷑ dicendũ uidet᷑. Inscripto uorsa¬
tur contro uersia cũ exscriptionis ratione aliꝗd dubie nascit᷑. Id fit E
cũ ꝗd senserit scriptor obscrurũ est. Iuod scriptũ. das plures ue res sig¬
nificat ad hunc modũ Pater familias cũ filiũ hȩredẽ facerit uasorum¬
argenteoꝵ pondocentũ uxori sue sic legauit: Hȩres m̃s uxori maea
uascrũ argenteoꝵ pondo centũ quȩ u̾olet dato Post mortẽ eꝰ uasa mag
nfica ⁊ prȩciose çȩlata petit a filio mater. Ille se quę ipse uellet debe¬
re dicit. Primũ si fieri poterit domonstrandũ est non esse ambigue scrip

Expanded text:
oportere; et, inpudentem esse, qui pro beneficio non gratiam, verum mercedem postulet; contra autem de pecunia ratiocinari sordidum esse, cum de gratia referunda deliberetur; et, se pretium non pro facto, sed honorem ita, ut factitatum sit, pro beneficio postu- lare. Ac de constitutionibus quidem satis dictum est: nunc de iis controversiis, quae in scripto versantur, dicen- dum videtur. In scripto versatur controversia, cum ex scriptio- nis ratione aliquid dubii nascitur. id fit ex quid senserit scriptor, obscurum est, quod scriptum duas pluresve res significat, ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium hetum pondo uxori suae sic legavit: heres meus uxori meae vasorum argenteorum pondo cen- tum, quae volet, dato. post mortem eius vasa ma- gnifica et pretiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri poterit, demonstrandum est non esse ambigue scrip-
Abbreviated transcription (Latin):
B̾ Dat exemplũ¬
modũ unũ lidẽ
senꝑ intelligat᷑
insententia scrip¬
toris. cũ hans seđs
instititus. int̃pro¬
tat᷑ se hȩredem
cẽ iustã. siue
natus filius eẽt.
utis hȩrs esser.
qui ratus fuerat.¬

Expanded text:
 Dat exemplumodum unum et idem semper intellegatur in sententia scriptoris, cum heres secundus institutus interpretatur se heredem esse iustum, siue natus filius esset, ut is heres esset qui natus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
plicatione curandũ est ut n mirũ uideatꝰ si quod ad facinus tali ꝑturba¬
e cõmotus animus decesseit. Cũ dut ñ impulsione uerũ ratiocinatione
t cõmisissȩ ꝗd dicet. ꝗd cõm̾odi sit secutus. aut ꝗd incõmodi fugerit¬
onstrabit. it id augebit quo maxime poterit ut quo adei fieri possit.
ea quã maxime eausa ad peccindũ hartata uideat᷑. Si głae causa quan

Expanded text:
plicatione curandum est, ut non mirum videatur, si quod ad facinus tali pertur- batione commotus animus accesserit. Cum autem non inpulsione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus aut quid incom- modi fugeritonstrabit et id augebit, quam maxime poterit, ut, quod eius fieri possit, idonea quam maxime causa ad peccandum hortata videatur. si gloriae causa,
Abbreviated transcription (Latin):
tes considerabit .tũ illi ipsi in mediũ conseruati loci ꝓcedent. deqͥl ante dictũ
ꝓbabili: pars necessario ingenere uersabit᷑. Accedunt aut̃ sȩper adiean¬
turã questiones testimoniarumores. Om̃ia quȩ contra uterq: simni igon

Expanded text:
partes considerabit, tum illi ipsi in medium coacervati loci procedent, de quibus ante dictum partes considerabit, tum illi ipsi in medium coacervati loci procedent, de quibus ante dictum babili, pars necessario in genere versabitur. accedunt autem saepe ad coniecturam quaestiones, testimonia, rumores, quae contra omnia uterque simili
Abbreviated transcription (Latin):
la quaq & plicare et in alias auter hȩc inutrãq. parte. cuusae solent egnueen¬
Rduan hee considenre ahi & quȩ & posuimus oportebit. Facilius aute adinuen¬
E animus incidet si gisti gotii. et suã et aduersarii nartationẽ ibpe ort
Eꝑ iractabit et qͥ đ quȩ q: pars suspitionis habebit eliciens consid erabit.
Equqͥ donsilio: qua spe ꝑficiendi ꝗd q fastũ sit hoo cur mͦ potiꝰ quã illo.¬
ab hoo potius. quã ab illo cur nullo adiutore. aut cur hoo. curnemo sit¬
scius. dut cur sit : dut cur hic sit cur hoc ante factũ fesit. curhoc ante factũ
curhoo in ipso negotio cur hos ꝑost negotid̃. aut factũ de in dustria dut¬
ipsã consecutũ sit constitneoratio. aut cã re. aut ipsa secũ. hoc hui ne
it signũ. dnilliꝰ anet huiꝰ ⁊ illius. eturius potius. ꝗd factũ sit qđ ñ opor¬
tit. Aut ñ fastũ qđ oportuerit. Cũ animus hac intentione om̃s totiꝰ negotin

Expanded text:
a quaque explicare et alias aliter haec in utramque partem causae solent convenre considerare haec, quae exposuimus, oportebit. facilius autem ad invenm animus in- cidet, si gesti negotii et suam et adversarii narrationem saepe et ertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, eliciens considerabit,  consilio, qua spe perficiundi quicque factum sit; hoc cur modo potius quam illoab hoc potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sitscius aut cur sit aut cur hic sit; cur hoc ante fac- tum sit; cur hoc ante factum cur hoc in ipso negotio, cur hoc post negotium, an factum de industria ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re aut ipsa secum; hoc huiusne rei sit signum an illius, an et huius et illius et utrius potius; quid fac- tum sit, quod non oporrit, aut non factum, quod oportuerit. cum animus hac intentione omnes totius negotii
Abbreviated transcription (Latin):
decausa factũ sit intolligat᷑. Qui lꝯcusita cõmunis cst ut bone tractutuis
causa in hac. magno ad ꝑsua dondum momento futurus sit. Et alter
lodus ꝑ que magna cũ amplificatione bonefioii magnitudo & utlia¬
te. Aut honestate. aut facti necessitudine demonstras. Et tertius ꝑ ql
rese x prissa uerbis. ante oculos eoꝵ ꝗ audiunt p̃oniͥt. ut ipsi seqͦq idom

Expanded text:
fac- tum sit, intellegatur; qui locus ita communis est, ut bene tractatus in hac causa magno ad persuadendum momento futurus sit; et alter locus, per quem magna cum amplificatione beneficii magnitudo ex utilitate aut honestate aut facti necessitudine demonstratur; et tertius, per quem res expressa verbis ante oculos eorum, qui audiunt, ponitur, ut ipsi se quoque idem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ reus id qđ arguit᷑ confessus. alterius se inductũ peccato. iure fu¬
se demonstrat. ⁊a est hui modi. Horatius occisis trib criatis eduo
prte ñ laborantẽ. sponsi adut nom̃ appellantẽ. identidẽ decdriati. cũ gemitu¬
lamentatione. in digne passus. uirginẽ occidit. Accusat̾. Intentio est. In¬
man fororẽ occidisti. depulsio est iure occidi. Questio est iurp oetid gar añ¬
tio est illa ꝑ hostiũ mortẽ lugebat frarũ negligebat. me. et P R uicisse a

Expanded text:
cum reus id quod arguitur, confessus alterius se inductum peccato, jure fecisse demonstrat. Ea est hujusmodi: Horatius occisis tribus Curiatiis   laborantem, sponsi autem nomen appellan- tem identidem Curiatii cum gemitulamentatione. indigne passus virginem occidit. accusatur. intentio est: ina sororem occidisti. depulsio est: iure occidi. quaestio est: iurene occidertio est: illa enim hostium mortem lugebat, fratrum neglegebat; me et populum
Abbreviated transcription (Latin):
simul ad agoe Id fieri poterit. si demonstrabit honestius. utilius magis necesu
uis ⁊ natura. in deliberationis ꝓ̃ceptis cognoscet᷑ De inde opotabit ipsã illi
cõparatiuã iudicationẽ &ponere tãq causã deliberatiua. ⁊ deca  delibira¬
turi milites ceñt. nisi adhanc pactionẽ uenissent. utrũ satius fuit peri re
lites. an ad hanc pastionẽ uenire: Hoc & locis deliberationis quasi aliqũ
insultationẽ res ueniat tractari oportebit Defcnsor dũt ꝗb in lo cis ab
Accusatore aliae constatutiones erunt induste inhis ipse qͦq &hisdẽ c̃stitu¬
tionib: definsionẽ cõparabit. Cȩteros diitꝰ dm̃s locos qui ad ipsã cõparatis¬
nem ꝑtinebunt. & contrario tractabit. ILcI cõmunes inerunt acousa¬
ris in eũ. qui cũ defacto turpi aliquo aut in utili dut utrũq fateatur
quȩrat tamen aliquã defensi onũ factiisiutilitatẽ aut turpitudi nem
cũ indignatione ꝓferre. s Defensoris eit nullũ factũ inutile: neq turpe¬

Expanded text:
simul adaugere. id fieri poterit, si demonstrabitur honestius, utilius, magis necessvis et natura in deliberationis praecep- tis cognoscetur. deinde oportebit ipsam illam com- parativam iudicationem exponere tamquam causam deliberativam et deituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit perire milites, an ad hanc pactionem venire? hoc ex locis deliberationis, quasi aliquam in consultationem res veniat, tractari oportebit. Defensor autem, quibus in locis ab accusatore aliae constitutiones erunt inductae, in iis ipse quoque ex isdem constitutionibus defensionem comparabit; ceteros autem omnes locos, qui ad ipsam comparationem pertinebunt, ex contrario tractabit. Loci communes autem erunt: accusatoris in eum, qui, cum de facto turpi aliquo aut inutili aut utroque fateatur, quaerat tamen aliquam defensionem, et facti inutilitatem aut turpitudinem cum indignatione pro- ferre; defensoris est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferre. quȩ eũ adpeccandũ impulisset : nunc ipsũ reũ causã afferre quare delique¬
nt Deinde hanc inducere partitionẽ. cuius insingulas partes multe conuenient
argum̃tationes irimũ nulla inlege ullã causã contra scriptu accipi conuenire
einde si inceteris legib: conueniat hanc esse huiꝰ modi legẽ ut in ea ñ opor¬
teat. Loshmo si in hac qͦq lege oporteat hanc quidẽ causã accipiminime opor

Expanded text:
ferre, quae eum ad peccandum impulisset;— nunc ipsum reum causam afferre, quare deliquerit. deinde hanc inducere partitionem, cuius in singulas partes multae convenient argumentationes: primum, nulla in lege ullam causam contra scriptum accipi con- venire; deinde, si in ceteris legibus conveniat, hanc esse eiusmodi legem, ut in ea non oporteat; postremo, si in hac quoque lege oporteat, hanc quidem causam accipi minime opor
Abbreviated transcription (Latin):
ditia. scđm ex contrarus legib tertiũ ambiguũ. quartũ ratiocinatiuũ qͥntũ
finitiuũ nominame̾. Ratio est. cũ om̃is questio non inscriptione. sedinaliõ
Sum̃tatione consistit. Actũ consideratio giriere causę. et cognita
nstitutione cu si mplexuean iuncta sit intellexeris & seri Apti an rationis
it controx ernã uideris: deinceps erit uidendum quę q̃iuestio. quȩ ratio

Expanded text:
tentia, secundum ex contrariis legibus, tertium ambiguum, quartum ratio- cinativum, quintum tentia, secundum ex contrariis legibus, tertium ambiguum, quartum ratio- cinativum, quintum definitivum nominamus. ratio est autem, cum omnis quaestio non in scriptione, sed in aliqua argumentatione consistit. Ac tum, considerato genere causae, cognita con- stitutione, cum simplexne an iuncta sit intellexeris et scripti an rationis habeat controversiam videris, dein- ceps erit videndum, quae quaestio, quae ratio
Abbreviated transcription (Latin):
iciptĩ statu placet consiðerare itrum causa sit simplex aniunta
Et siiuncta erit utrũ sit explurib questionib. iuncta anexaliqua cõpa¬
ratione Simplex est quae ab solutã in se continet unã questionẽ hoc mͦ
Torinthus bellũ indicamꝰ annon: Coniuncta explurib questionib: inqͣ
plura ꝯuerunt᷑: hoc pacto utrũ carthago diruat᷑. an carthaginensib rerddat¬
an eoꝰ colonia deducat᷑. Excoparatione in ꝗͣ ꝑ contentionẽ utrũ potius aut
ꝗd potissimu quęrit᷑ ad hunc modũ utrũ exercitus inmacedoniã cantra
philippũ mittat᷑ qui sociis sit auxilio. anteneat᷑ initalia: ut quã maxime
contra hannibalẽ copiaȩ sit. Deinde considerandũ est inratione anscripto sit ÷s
crptoris dissudere tũ int̃ se dua leges aut plures discrepire . tũ id qđ¬
mnptũ est. aliad qͦq qđ ñ scriptũ sitꝰ inueruri. tũ uis uerbi quasi indiffi¬
itiua c̃stitutione inquo posita sit quȩri. Quare pͥmũ genus descripto ⁊ sen¬

Expanded text:
ta statim placet conside- rare, utrum causa sit simplex an iuncta; et si iuncta erit, utrum sit ex pluribus quaestionibus iuncta an ex aliqua conparatione. simplex est, quae absolutam in se continet unam quaestionem, hoc modo: Corinthiis bellum indicamus an non? coniuncta ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur, hoc pacto: utrum Carthago diruatur an Carthaginiensibus redda. ex conparatione, in qua per contentionem, utrum potius aut quid potissimum sit, quaeritur, ad hunc modum: utrum exercitus in Mace- doniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint. Deinde considerandum est, in ratione an in scripto sisententia scriptoris dissidere, tum inter se duae leges aut plures discre- pare, tum id, qptum est, aliud, quod non scriptum est, inveniri, tum vis verbi quasi in de- finitiva constitutione, in quo posita sit, quaeri. quare primum genus de scripto et sen
Abbreviated transcription (Latin):
primis udet. Inuenita. ltaq dehis cicero leuiorẽ inuntionẽ declit hermagorae. foilicet utid qđ latuerat in me
inueniendi duo genera st̃. Unũ tale cũ in madiũ ꝓferimus id qđ erat. sed latebat. Aliud qłquasiñ en
Post aut ab hoc inuentã multi reprehenderunt. quos nontã in prudentia
falli putamus. Aes ouĩ ꝑspieua est. qua inuidia atq obtrestatione quadã
inpediri .¶ Et constitutiones quidẽ et earũ partes ex posuimꝰ. Ex empla
aut̃ cuiꝰq generis tũ comodius exposituri uideam : cũ in unũ qđ q eonim
argumꝰtoriꝰ copiã dabimus. Nã argumtandi ratio diluc idiorerit cũ eta
gouis ec ad ex emplũ cause sta poterit ad cõmodari Constitutione cause¬

Expanded text:
primis uidetur inuentum. Itaque de his Cicero leuiorem inuentionem dedit Hermagorae, scilicet ut id quod latuerit, in meInueniendi duo genera sunt: unum tale, cum in medium proferimus id quod erat, sed latebat, aliud quod quasi npost autem ab hoc inventam multi reprehenderunt, quos non tam inprudentia falli putamus res enim perspicua est quam invidia atque obtrectatione quadam inpediri. Et constitutiones quidem et earum partes exposui- mus, exempla autem cuiusque generis tum commodius exposituri videamur, cum in unum quodque eorum argumentorum copiam dabimus; nam argumentandi ratio dilucidior erit, cum et ad genus et ad exemplum causae statim poterit accommodari. Constitutione caus
Abbreviated transcription (Latin):
t dixerit: suu̾e le fensoris pͥnã depcationẽ. Nã eũ eademom ua in cõmoda
ent᷑. Neindo c̃ iecturalis causa ñ potest sinul ex eadẽ¬
÷ parte eodẽ¬
enere & es niecturalis eẽ & diffinitiua. Rursus nec diffinitiua
Ee ausa potest
mulisoeade porte eode ingñre. & diffinitiua & trans latiua.¬

Expanded text:
 dixerit sive defensoris primam deprecationem; nam eum eadem omnia incommoda sequentur. Deinde coniecturalis causa non potest simul ex eadem parte eodeenere et coniecturalis esse et definitiva. nec definitiva causa potest simul ex eadem parte eodem in genere et definiti
Abbreviated transcription (Latin):
fici in hac eius modi op orteatne dari pͣmiũ nc̃ ad pͣmu questionẽ ap¬
positos locos exponemus lis triBVTio Preani in ust PaRTES¬
atio lgit᷑ prȩmii .iiiiͦ. est in partes distributa. in beneficia. in hominẽ. in
Ueremi genus. infacultates. Benoficia exsuaui. excẽpore. & animoeius ꝗ
fecit. ex casu consideramt᷑. Ex suaui quęrent᷑ hoc mͦ magna an parua. faclui
añ difficilia singularia sint. anuulgaria dioea anfalsa quadã ex oratio¬
ne honestent. Ex tempore aut̃ si tũ cum indigeremus cũ cȩteri ñ possent:
Aut nollent opitulari. sitũ cũ spes deseruisset. opitulati sunt Ex animo.
si non sui cõmodi causa. szeo consilto fecit om̃ia. ut hoc conficere posset
xcasu si ñ fortuna. sed industria factũ uidebit aut si indiustrie fortuna
obstitisse In hominem aut̃. quib rationib uixerit quod sumptꝰ in eã rem

Expanded text:
fici? in hac, huiusmodi: oporteatne dari praemium? Nunc ad praemii quaestionem appositos locos ex- ponemus. ratio igitur praemii quattuor est in partes distributa: in beneficia, in hominem, in praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent aut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisset; ex animo, si non sui commodi causa, si eo consilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur aut si industriae fortuna obsti- tisse. In hominem autem, quibus rationibus vixerit, quid sumptus in eam rem
Abbreviated transcription (Latin):
Hie socus. sicut aliqꝗd fundam̃tum est huiꝰ conitutionis Net nibil factũ¬
euiqua ꝓbatur nisi q̃uare fadtũ sit ostendit᷑.  A ccusator gͦ eũ impulio
aliꝗd fastũ eẽ dicet. illũ impetũ ⁊ quandẽ cõmutitionẽ animi affectionẽq.
Abis ÷ sententiis amplicare debebit ⁊ ostendere. quanta uis sit amoris
anta animi ꝑ turbiatio &x iracundia fiat. aut & aliqua causa earũ h ua
puliũ aliquẽ id fecise Sicet. Hic et &emploꝵ cõmemoratione : qui simil
gussũ aliꝗs omiseri ttn similitudinẽ collatione ⁊ ipsĩ animi asfetionis

Expanded text:
Hic locus sicut aliquod fundamentum est huius constitutionis. nam nihil factunisi aliquid, quare factum sit, ostenditur. ergo accusator, cum inpulsione aliquid factum esse dicet, illum impetum et quandam commotionem animi affectionemque verbis et sententiis amplificare debebit et ostendere, quanta vis sit amoris, quanta animi per- turbatio ex iracundia fiat aut ex aliqua causa earum, qua inpulsum aliquem id fecisse dicet. hic et exem- plorum commemoratione, qui simili inpulsu aliquid commiserint, et similitudinum conlatione et ipsius animi affectionis
Abbreviated transcription (Latin):
nib luteris scribit᷑. sio om̃e in causã ñ om̃is argum̃toꝵ copia sed eoꝵ nas
pars aliqua conueniet. Om̃is igit᷑ ex causa. ex ꝑsona exfacto ipso. conu
capienda est. Causa tribuit᷑ in impulsionẽ et in ratiocinationẽ. Impulsu
affiectus fuisse. ut rẽ ꝑ spicere cũ consilio it̃ et cura ñ potuerit egin
frcit. impetu quodã animi. potius quã cogitatione fecerit Ratior¬
tio est aut̃ diligins et considerata faciendiꝰ aliꝗd. aut ñ faciendi excos¬
tio Ea dr̃ interfuisse tũ cũ aliꝗd facundi aut ñ faciendi certa de
causa uitasse. dut secutus eẽ animus uidet᷑. si amicitiae ꝗd causa
fastũ dicet᷑. si inimici ulciscendi. simetus. si głae. si pecuniae. Si deni
ut omĩa generatĩ amplestam᷑. alicu̾us retinendi. Augondi. adipiscons¬
di ue cõmodi. dut contra reicendi diminuendi deuitandiue in cõmodi
eausa. Nã in hoꝵ genus altrutrũ. illa qͦq incidint inqͥh. dut rõ modͦ

Expanded text:
nibus litteris scribitur, sic omnem in causam non omnis argumentorum copia, sed eorum necessario pars aliqua conveniet. omnis igitur ex causa, ex persona, ex facto ipso coniectura capienda est. Causa tribuitur in inpulsionem et in ratiocinationem. inpulsioaffectus fuisse, ut rem perspicere cum consilio et cura non potuerit et id, quod fecit, impetu quodam animi potius quam cogitatione fecerit. ratiocinatio est autem diligens et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. ea dicitur inter- fuisse tum, cum aliquid faciendi aut non faciendi certa de causa vitasse aut secutus esse animus vide- bitur: si amicitiae quid causa factum dicetur, si ini- mici ulciscendi, si metus, si gloriae, si pecuniae, si denique, ut omnia generatim amplectamur, alicuius re- tinendi, augendi adipiscendive commodi aut contra re- iciundi, deminuendi devitandive incommodi causa. nam in horum genus alterutrum illa quoque incident, in quibus aut incommodi
Abbreviated transcription (Latin):
inunturas pitabunt sed m̃ quandẽ in cõmune mediocrẽ intelligentiamr a¬
damisbor sacilo aut̃. qđ et in finitũ est tot dereb utrãq in partẽ singulatĩ

Expanded text:
inventuros putabunt, si modo quandam in commune mediocrem intellegentiam ent; non facile autem, quod et infinitum est tot de rebus utram- que in partem singillati
Abbreviated transcription (Latin):
igi tẽpore. Considerat᷑ autem tempus & anni cimensis & dici & noc¬
s inse alicuius reridoneam faciendi aut ñ faciendi oportini¬
cũ tẽpore hoc differt Nã genere quidẽ utrũq idẽ eẽ intolligit.¬
spatiũ quoda mͦ declarat᷑ qđ in annis aut in anno. Aut ialiqͣ
a calor frigus Singulare aut̃ est qđ aliqua decausa prinati ali

Expanded text:
gi tempore. consideratur autem tem- pus et anni et mensis et diei et nocrs temporis habens in se alicuius rei idoneam faciendi aut non faciendi opportunicum tempore hoc differt: nam genere quidem utrumque idem esse intellegitspatium quo- dam modo declaratur, quod in annis aut in anno aut in aliqumessis, vindemia, calor, frigus. singulare autem est, quod ali- qua de causa privatim ali
Abbreviated transcription (Latin):
R Rxceptũ Ait. ut necessaria argum̃ta nonsola ditendispetie faciamus. idẽ ne cõplexio uel enumeratio an sol
outa eẽ uideat: sedut rationes ipse & res necessarie sint & hoc genere dicendi ꝓferant: auc¬
neq in preceptũ qđdam exprimi Sed probabile erit argumentũ ꝓmoribus patria: populi tẽpo
leque t om̃ib: unũ atq. idẽ ꝓbabileẽ Aliud enĩ iustũ romanis aliud barbaris uidei
argim̃ta faciamus primũ nobis patria inspicienda ẽ. in qͣsum ce eiꝰ patriȩ inspiciendi mores i

Expanded text:
raeceptum dat ut necessaria argumenta non sola dicendi specie faciamus, id est ne complexio uel enumeratio in solsita esse uideatur, sed ut rationes ipsae et res necessariae sint, et hoc genere dicendi proferantuargumentum pro moribus patriae, populi, temporis. Neque enim omnibus unum atque idem probabile est; aliud enim iustum Romanis, aliud barbaris uidetur. Itaque ut probabilia argumenta faciamus, primum nobis patria inspicienda est in qua sumus, et eius patriae inspiciendi mores;
Abbreviated transcription (Latin):
Euentus ot &xitus alicuius negotii in quo quęri solet. quid & qͥqare euant¬
rit. eueniat euenturũ sit: Quare hoc ingenere ut cõmodius ꝗ deuentio
sit. ante animo colligi possit. ꝗd quaq exre soleat euenire considerin
Et hoc mͦ. Ex arrogantia odiũ. ex in solentia arrogantia DECONSe¬
UARTA aut̃ pars est ex his quas negotus dice TIO NE¬
bamus. eẽ attributas consecutio: In hac hae resquerunt᷑ quȩgistu
negotiũ consecunt᷑: Primũ qđ factũ est. quo id nomine appellari conue¬

Expanded text:
eventus est exitus alicuius negotii, in quo quaeri solet, quid ex quaque re evenerit, eveniat, eventurum sit. quare hoc in genere, ut commode, quid eventurum sit, ante animo colligi possit, quid quaque ex re soleat evenire, considerandum est, hoc modo: ex arrogantia odium, ex insolentia arrogantia. Quarta autem pars est ex iis rebus, quas negotiis dicebamus esse adtributas, consecutio. in hac eae res quaeruntur, quae gestum negotium consequuntur: pri- mum, quod factum est, quo id nomine appellari con
Abbreviated transcription (Latin):
arabit᷑ et dero quicũ cõparabit᷑ e istimari opostere. Huiꝰ facultatis
mat᷑. laude eoꝵ qui iudicarunt similitudine eiꝰ rei quadeagit᷑. ad eã

Expanded text:
arabitur, et de eo, quicum comparabitur, existi- mare oportere. huius facultatis firmatur: laude eorum, qui iudicarunt; similitudine eius rei, qua de agitur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
i& pari sumenda facultas ñ eritꝰ imꝓbare animũ aduosarii oponteb
Auaritia inductit̃ argius fecisse et auarũ eũ quoẽ accuses demor
re non possis. aliis affinem uitus cẽ doceas. et ex ea re ñ essec noroi
quiin illa re turpis. dut cupidus aut petulans fuerit has q̃q: inre
affinis poterit uitio reus ante admisso demonstrari. locus indiat ille
quẽ hertandi iudices erunt ut ueterẽ fama hominis nilut adñ putent ꝑ̃
nor: Nã eũ ante edasse nc̃ manifisto tencri Iuan ñ op ortere hano rõ

Expanded text:
parum, si ex pari sumendi facultas non erit, inpro- bare animum adversarii oportebit: si avaritia inductum arguas fecisse et avarum eum, quem accuses, demon- strare non possis, aliis adfinem vitiis esse doceas, et ex ea re non esse mirandum, qui in illa re turpis aut cupidus aut petulans fuerit, hac quoque in re affinis poterit vitio reus ante admisso demonstrari, locus inducetur ille, per quem hortandi iudices erunt, ut veterem famam hominis nihil ad rem putent per- tinere. nam eum ante celasse, nunc manifesto teneri; quare no
Abbreviated transcription (Latin):
poterit. si similit̃ semꝑ ingridiams in arguintationẽ. Na pͥmũ omniũ gene¬
rib ipsis distinguere conuenit. Hoc est tu inductione uti. tũ ratioci¬
natione deinde in ipsa argum̃tatione ñ semꝑ aꝓpositione incipere. nec
emꝑ quinq partib abuti neq eadẽ rationes partitiones : polire. sed tum

Expanded text:
poterit, si non similiter semper ingre- diamur in argumentationem. nam primum omnium generibus ipsis distinguere convenit, hoc est, tum in- ductione uti, tum ratiocinatione, deinde in ipsa ar- gumentatione non semper a propositione incipere nec semper quinque partibus abuti neque eadem partes ratione expolire, sed tum
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑ ñ fuisse toleranda. deinden ꝑ spicua ut nrabipso quidem ꝙ
fecisset. indubiũ uocares. Deinde ciusmodi. ut in eam is maxime debuerit᷑

Expanded text:
videatur non fuisse tole- randa; deinde ita perspicua, ut ne ab ipso quidem, qui videatur non fuisse tole- randa; deinde ita perspicua, ut ne ab ipso quidem, qui fecisset, in dubium vocaretur; deinde eiusmodi, ut in eam is maxime debuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dt em̃eẽ illud ei modi: ut obid hoe fueri conueniret Extrema est ut in corai¬
tione assumptio iidi cationis deradicꝑ amipli ficotio nem cx deliberationis iur̃¬
cepris icno  pciti Defensor aut̃ qua ꝑalias c̃stitutiones inducent᷑ gchila
inquẽ refiret crimen culpã et audaciã et quã maxime ꝑ indignationẽ
si resferit uuncta conquestione ante oculos ponendo. Postea leuius demos
strando. reũ punitũ quã sit ille ꝓmeritus. et suũ supplicuĩ cũ illꝰ in iun
conferindo. Deinde op ortebit. eos locos. quiita gunt. ab accusatore tractat
ut nfelli et contrariã in partẽ cunuerti possint. Quo in genere sunt tris
x tremi Tontrariis rationib: infirmarẽ Illa aut̃ acerrima accus atoꝵ crin¬
natio ꝑ quã turbationẽ fore omnium iudiciormodemonstrat᷑. si dein¬
demnato supplicii sumendi potestas data sit leuabitur. Primũ si eius mod
demonstrabit in iuria ut ñ mͦ iuro bono uerũ omnino homini libero.

Expanded text:
 esse illud eiusmodi, ut ob id hoc fieri con- venerit. extrema est, ut in comparatione, assumptio iudicationis et de ea per amplificationem ex delibera- tionis praeceptis dictio. Defensor autem, quae per alias constitutiones indu- centur, ex in quem referet crimen, culpam et audaciam et quam maxime per indignationem, si res feret, iuncta con- questione ante oculos ponendo; postea levius demon- strando se poenitum, quam sit illius promeritum, et suum supplicium cum illius iniuria conferendo. deinde oportebit eos locos, qui ita erunt ab accusatore trac- tati, ut refelli et contrariam in partem converti pos- sint, quo in genere sunt tres extremi, contrariis ratio- nibus infirmare. illa autem acerrima accusatorum criminatio, per quam perturbationem fore omnium iu- diciorum demonstrant, si de indamnato supplicii su- mendi potestas data sit, levabitur, primum si eius- modi demonstrabitur iniuria, ut non modo viro bono, verum omnino homini libero
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓbabilis. aut necessaria debebit esse. Et̃ enĩ ut breuit̃ describam.
dut necessaria demonstrans Necssarie. demonstrant᷑ ea : quae alit̃ ao
uteris: Si ꝓb cur accusasł Enumeratio est. in qua plurib reb
tis et cȩteris infirmatis. una reliqua reneressario confirmat᷑ hoc pacto
est aut in ipitiarum causa abhoc eẽ occisũ. Aut metus aut spei aut
maleficium susceptũ non potist esse Sꝯneq inimicitia fuerunt
dicitis. ego aut̃ eo tumpore transmare fui : relinquit᷑ ut id qđ dicitis ñ¬
fecerĩ. sed nepotuorĩ quidẽ facgre Atqͦ: hoc diligint̃ o portebit ui dere
pastio genus hoc refelli possit. ut nec confirmatio modũ inse argum̃¬
pis. habeat ⁊ quandã similitudinẽ necessariae conclusionis uerũ ipsa
tatioex necessaria ratione consistat Probabile aut̃ est id qđ fere

Expanded text:
aut probabilis aut ne- cessaria debebit esse. etenim, ut breviter describa- maut ne- cessarie demonstrans. Necessarie demonstrantur ea, quae aliter ac ur tueris? Si probus, cur accusas?' Enumeratio est, in qua, pluribus rebus expositis et ceteris infirmatis, una res aliqua necessario confirmatur, ut 'necesse est aut inimicitiarum causa ab hoc esse occisum, aut metus aut spei aut maleficium susceptum non potest esse; si neque inimicitiae fuerunt dicitis, ego autem eo ipso tempore trans mare fui, relinquitur, ut id, quod dicitis, nfecerim, sed ne potuerim quidem facere. atque hoc diligenter oportebit videre, ne quo pacto genus hoc refelli possit, ut ne confirmatio modum in se argumentationis habeat et quandam similitudinem necessariae conclusionis, verum ipsa argumentatio ex necessaria ratione consistat. Probabile autem est id, quod f
Abbreviated transcription (Latin):
indignũ sit eode affici supplicio eit ꝗͥ ꝓpt̃ aliqđ scelus ⁊ audaciã contra legi¬
fecarit ⁊ cũ qui honestã aut necessaria decausa : ñ absentia sed abliteris ler
recesserit. Atq: his ⁊huiꝰ modi rationib ⁊ accipi causã ⁊ in hac legr accipi. ⁊ o
causã quã ipse afferat oportone accipi de monstrabit. Et quẽ ad modũ ei dice
mus qui abscripto diceret hoc fore utilissimũ. siꝗd deaquitate ea quȩ cũ ad uers an
staret depogͣasset. sic huic qui contra scriptũ dicet. plurimũ ꝓderit. exipsas
Atura aliꝗd ad suã causã conuertere: dut amhigue aliꝗd scriptũ ostendere
Deinde ixillo ambiguo eã partẽ quȩ sibi ꝓsit defenderȩ. aut uerbi diffiniti
in ducere et illiꝰ uerbi uim quo urguri uideatur. ad sug causaecommodun

Expanded text:
dem affici supplicio eum, qui propter aliquod scelus et audaciam contra legfecerit, et eum, qui honesta aut necessaria de causa non ab sententia, sed ab litteris legis recesserit; atque his et huiusmodi rationibus et accipi causam et in hac lege accipi et eam causam, quam ipse afferat, opor- tere accipi demonstrabit. et quemadmodum ei dice- bamus, qui ab scripto diceret, hoc fore utilissimum, si quid de aequitate ea, quae cum adversario staret, derogasset, sic huic, qui contra scriptum dicet, pluri- mum proderit, ex ipsa tura aliquid ad suam cau- sam convertere aut ambigue aliquid scriptum osten- dere; deinde ex illo ambiguo eam partem, quae sibi prosit, defendere aut verbi definitionem inducere et illius verbi vim, quo urgeri videatur, ad suae causae commodu
Abbreviated transcription (Latin):
tiurã. ut dmor iacundia molestia ꝓpterea qđ et iysol uiss intelsigait eto
le ies. uarumꝰ aliqulint rem consequant᷑: faciles cognitu sunt Ptudiũ ait̃ qm̃ et
co ducet᷑ argum̃titio eus quã res ipsa desiderabit in causa CItẽ ex consilio sumet
casus. ⁊ orationes ꝗͣ sunt omĩa ut in confirmationis pͣceptis dictũ esti intria tempo
dis bributa facile erit uidere. ⁊ ꝗd afferant ad c̃firmandã coniesturã suspitionis

Expanded text:
acundia, propterea quod et illorum vis intellegitur, et quae res harum aliquam rem consequantur, faciles cognitu sunt. Studium autem quod eo ducetur argumentatio ea, quam res ipsa desidera- bit in causa. item ex consilio sumetnes, quae sunt omnia, ut in confirmationis praeceptis dic- tum est, in tria tempora distributa, facile erit videre,
Abbreviated transcription (Latin):
Uecusatione tua correctus ab errato recedet Enumeratio uitiosa intellio
si aut p̃teritũ quid odã dicemꝰ qđ uelimꝰ concedere. Aut infirmũ aliqus

Expanded text:
cusatione corrigitur, ut ab errato recedat'. Enumeratio reprehenditur, si aut praeteritum quiddam dicemus, quod velimus concedere, aut infirmum aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
laboris sumptus molestie longidquitatis intligit. atq. Aut om̃s ant pluri¬
nias Aut maximas causas habet diffic ultatis. tam̃ his susceptis difficultatib
Iñ g de honestate ⁊ deinilitate diximus. nc̃ ristat. ut dehis rib quas
Infꝰ attributas eẽ dicebam us necessitudine ⁊ affectione ꝑ scribainus.
uto igit᷑ ẽẽ hane necessitudinẽ: cui nulla ui resisti potist quȩ neq mutar¬
soq Aoiri potiatꝰ. Atq ut aꝑtius hoesit exemplis licet uim rei qualis
ꝗ quanta sit cognoscamus. Qri posse flãma ligneã materiã. necesse db: Corpus

Expanded text:
laboris, sumptus, molestiae, longin- quitatis indiget atque aut omnes aut plurilaboris, sumptus, molestiae, longin- quitatis indiget atque aut omnes aut plurimas aut maximas causas habet difficultatis, tamen his suscep- tis difficultatibus rgo de honestate et de utilitate dixi- mus, nunc restat, ut de iis rebus, quas his adtributas esse dicebamus, necessitudine et affectione, perscriba- mus. puto igitur esse hanc necessitudinem, cui nulla vi resisti potest, quo ea setneque leniri potest. atque, ut apertius hoc sit, exemplo licet vim rei, qualis et quanta sit, cognoscamus. uri posse flamma ligneam materiam necesse est. corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent ciuitatis. ut lgri. portus. pec unia. ulassis. naute. milites. socui quib
reb incolomitate ac libtatens retinent ciuitates. Alia uero quenã ꝗddã
magis amplũ ⁊ minus necessariũ conficiunt. ut urbͥs egregia &ornatio. atq
am̃perudo ut quedã e cellens picuni& magnitudo amicitiarũ ac societatum
multitudo. Quib reb ñ illud solũ conficit᷑ ut saluȩ et in colomes. uerũ etiã ut
ampłȩ atq pocentis sint ciuitates. Quare utilitas due parts uident esse.
in colomitas ⁊ potintia. In colomitas est salutis tuta. atq inegra conseruatio.
oentia ad sua conscruanda et alterius qltinenda. idonearũ rerũ facultas.
Itq: uhis om̃ib quȩ dnte: dicta sunt. ꝗd figi ffod facile fieri possit. oportet con.¬
siderart F acie id dicimus qđ sine magno. Aut sine ullo libore. sũptimo¬
lstia quã breuissimo tẽpore confici potest. Difficiłe autem sirie qđ quan

Expanded text:
pertinent civitatis, ut agri, portus, pecunia, classis, nautae, milites, socii, quibus rebus incolumitatem ac libertatem retinent civitates, aliae vero, quae iam quid- dam magis amplum et minus necessarium conficiunt, ut urbis egregia exornatio atque amplitudo, ut quae- dam excellens pecuniae magnitudo, amicitiarum ac societatum multitudo. quibus rebus non illud solum conficitur, ut salvae et incolumes, verum etiam, ut amplae atque potentes sint civitates. quare utilitatis duae partes videntur esse, incolumitas et potentia. in- columitas est salutis rata atque integra conservatio; potentia est ad sua conservanda et alterius adtenuanda idonearum rerum facultas. atque in iis omnibus, quae ante dicta sunt, quid fieri et quid facile fieri possit, oportet considerare. facile id dicemus, quod sine magno aut sine ullo labore, sumptu, molestia quam brevissimo tempore confici potest; posse autem fieri, quod, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
fanus publicus anne priuatus. aliemus anne ipsius deco agitur locus
iffinire dificile est. pars quȩdã ȩternitatis cũ alicuius annui
fui diurni noctur niue spati certa significatione. In hoc & quȩ p̃te¬
considerant᷑ & cͥor ipsoꝵ quȩ aut propter urtustatẽ obsoluerint aut
nlitteris extent: & quae nuꝑ gesta sint quȩ scire pleriq. possint et tẽ

Expanded text:
fanus, publicus anne privatus, alienus an ipsius, de quo agitur, locusefinire difficile est—pars quaedam aeternitatis cum alicuius annui, menstrui, diurni nocturnive spatii certa significatione. in hoc et quae praeconsiderantur, et eorum ipsorum quae propter vetustatem obsoleverint aut a certa in literis extent; et quae nuper gesta sint, quae scire plerique possunt; et ite
Abbreviated transcription (Latin):
non es aut̃ abhis uisus. ñ es igi᷑ ad exercitũ ꝓfatus. hic cũ coucesseris ꝓpo¬
ẽ et assũptionem complexio est infirmanda. Aliud tł concedit᷑. aliud
st Ac nunc quidem quo facili res cognosceret᷑ ꝑpicuo et grandi ui
dictũ posuimꝰ exemplũ. Sed sape obscurius positis uitiũ ꝓuero ꝓbatꝰ
libiguum si concaseris & ea parte qua ipse intellexeris. sieam partẽ ad¬
÷ id aliã partẽ ꝑ cõplecionẽ uelit ac cõmodare demonstrare oportebit.

Expanded text:
s autem ab his visus: non es igitur ad exercitum profectus. hic cum concesseris propositionem et assumptionem, conplexio est infirmanda. aliud enim, quam cogebatur, inlatum est. ac nunc quidem, quo facilius res cognosceretur, perspicuo et grandi vitio praeditum posuimus exem- plum; sed saepe obscurius positum vitium pro vero proambiguum si concesseris ex ea parte, quam ipse intellexeris, eam partem adversarius ad aliam partem per conplexionem velit ac
Abbreviated transcription (Latin):
ui ingladiũ in cubuerat leuit̃ sauoius. facile e uulnere est rerreatus.
nim cũ onere. horũ trium. suã ꝗsq: eẽ dicit. hic om̃s scripto adcau
accedunt et ex nominis ui nascitur contro uersia. Nã et reliꝰquore na¬
imi et remanere in naui. deniq. nauis ipsa ꝗd sit diffinitionib: quȩritur:

Expanded text:
ui in gladium in- cubuerat, leviter saucius facile ex vulnere est recrea- tus. navem cum onere horum trium suam quisque esse dicit. Hic omnes scripto ad causam accedunt et ex nominis vi nascitur controversia. nam et relinquere navem et remanere in navi, denique navis ipsa quid sit