comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ydolatriam amore femmarum lapsus est
nonne I dem putamus fieri in summo pon/¬
ti fice: a Reliquie rleratis et positea putanꝰ
deum fuisse ꝑerunssurum. Ut materiam
pegandi Siluester actiperet. Non paciar
hant Inuirram fiere sanctissimo uiro nõ
feram hauc contirmncliam fieri põti fice
optinro ut ditatur imperna. Regna ptouĩ¬
tias accepisse quib Remenciare etiam io¬
leut qui cleritr fieri uolu̾nt P aucq põssedit
siluestet pancaq ceteoi saencti pontifites.
Quorum aspectus apud hostes quoq erat
sacrosanctus ueluti Illuis leonis qͥ trncem
Barbari Regis animum terruit ac fregit
quem Romane uires frangere site terrere
potuerant Recentes. uero summi ponfifites.
Id est delinis et diuitns affluentes Ro ui¬
den tum laborare. ut quantum pristi fuere
scipientes et sancti tĩ ipsi et impii sũt
et stusti et Illorum egregias laudes
omnib probris uintant. Hec quis thristi¬
am nomnig queati equo anmo ferrei Ueꝵ

Expanded text:
idololatriam amore feminarum lapsus est, idololatriam amore feminarum lapsus est, nonne idem putamus fieri in summo pontifice ac reliquis clericis? 98 Et postea putamus Deum fuisse permissurum, ut materiam peccandi Silvester acciperet? Non patiar hanc iniuriam fieri sanctissimo viro, non feram hanc conperia, regna, provincias accepisse, quibus renuntiare etiam solent, qui clerici fieri volunt. Pauca possedit Silvester, pauca ceterique sancti pontifices, quorum aspectus apud hostes quoque erat sacrosanctus, veluti illius Leonis, qui trucem barbari regis animum terruit ac fregit, quem Romane vires nec frangere nec terrere potuerant. Recentes vero summi pontifices, idest divitiis ac deliciis affluentes, id videntur laborare, ut, quantum prisci fuere sapientes et sancti, tantum ipsi et impii sint et stulti et illorum egregias laudes omnibus probris vincant. Hec quis christiani nominis queat equo animo ferre? 99 Verum
Abbreviated transcription (Latin):
omnna infefitantur a lit quos cherstue in
tot milib pauperum fame ut nuditate
moriatur nec incclligit O indignum
fatinus cum iose secularib auserte que
Ixseram sunt laborat: illos uitissim suie
pessimo exemplo Iuduci siue necessitate
agi Licet non est bera neces sitas iad au¬
Itaq us ꝙ Religio nulla sanctitas nullꝰ
der timor Et qdl Resferens quoq horresto
om̃ium scelortun Iiupri h ommee apapa
sumut excustacios Iu Illo enum conuitibiss q
euis esse om̃ie fatmoris exemplum ut tum
Esaia et paulo inepapam et pape pro¬
xiios dicere possumus Nomen dei per
nos blaphematur inter gentes quia alios
docctis uosipsos non docetis ⁊ qui preditatis
non furandiun la trocinannin. qui abhomi¬
namini Idola saceilegium facitis: qui in
sapo et in pontifitatu glor iantim per prerra¬
ritationem legis deum uerum pontificem
in inhoratis. Quod si populus Romanue
ob minias opes illan. Romanitatem perdi¬
dit Si saclomon ob eaidem causam in

Expanded text:
omnia infestantur, alit, cum Christus in omnia infestantur, alit, cum Christus in tot milibus pauperum fame ac nuditate moriatur. Nec intelligit, o indignum facinus, cum ipse secularibus auferre, que ipsorum sunt, laborat, illos vicissim sive pessimo exemplo induci sive necessitate cogi licet non est vera necessitas ad auitaque usquam religio, nulla sanctitas, nullus Dei timor, et quod referens quoque horresco omnium scelerum impii homines a papa sumunt excusationem: in illo enim comitibusque eius esse omnis facinoris exemplum, ut cum Esaia et Paulo in papam et pape proximos dicere possimus: «Nomen Dei per vos blasphematur inter gentes». «Qui alios docetis, vos ipsos non docetis; qui predicatis non furandum, latrocinamini; qui abominamini idola, sacrilegium facitis; qui in lege» et in pontificatu «gloriamini per prevaricationem legis, Deum», Verum pontificem, «inhonoratis.» Quod si populus Romanus ob nimias opes veram illam Romanitatem perdidit, si Salomon ob eandem causam in
Abbreviated transcription (Latin):
ut deuoret illam ueluti cibum etiam qtã
pains Papa et ipse bella pactatis po¬
pulis infert et inter tunitates prinipesq
discordias serit sapa et alienas sitit
opes et suas exsorbat ut Achiles in aga
non mõdo Rempublicam ꝙ non uerres
non cathilma non quispiam populator
auderet sed ctiam Reni eccliasticam et
spiritum sanctum questiui habet Desmon
Ille magus etiam de testẽtur Et cum
horum admouetur et a quibusdam bois
uiris Reprehenditur non negat sed palã
fatetur atq g̃łiatur Litere enu quauis
Ratione patennomũ ectłie a Constantio
donatum ab octuppantib extorquere quasi
eo Remperato Relgio christiana futura sit
beata: et non magis onmnib flagiens.
Luxurne Libadmmbusis oppressasi
mõdo opprimi magis potost. et ullus est
celeri ulterior locue. Ut Igitur recuperet
cetera membra donationis. male ereptas
abois uiris pocumias penis effundit mili¬
tumqs eques tres pedes tresh copias quib

Expanded text:
ut «devorarit illam velut cibum» et escam ut «devorarit illam velut cibum» et escam panis. Papa et ipse bella pacatis populis infert et inter civitates principesque discordias serit, papa et alienas sitit opes et suas exorbet, ut Achilles in Agamnon modo rem publicam, quod non Verres, non Catilina, non quispiam peculator auderet, sed etiam rem ecclesiasticam et Spiritum Sanctum questui habet, quod Simon ille magus etiam detestaretur. Et cum horum adrnonetur et a quibusdam bonis viris reprehenditur, non negat, sed palam fatetur atque gloriatur: licere enim quavis ratione patrimonium ecclesie a Constantino donatum ab occupantibus extorquere, quasi eo recuperato religio christiana futura sit beata et non magis omnibus flagitiis, luxuriis libidinibusque oppressa, si modo opprimi magis potest et ullus est sceleri ulterior locus. 96 Ut igitur recuperet cetera membra donationis, male ereptas a bonis viris pecunias peius effundit militumque equestres pedestresque copias, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
aper tissuma ditere. Ego non modo Con/¬
stantinũ non donasse tanta non modo
non potuisse Romanum ponti ficem Iay
eisdem pres tribere sed et etiam su utruq
esset tamen utrunq iue scelerib posses¬
sorum extinctum esse contendo Cum ui¬
demus torius Italie multarumq prouin¬
ciarum cladem at uascitatem ex hor unio
fonte fluxisse Si fons amarus est et Ri¬
ius: si Radix tuimunda et Rani. Si deliba¬
tio sancta/ non est nec massa Ita e diuer¬
so se Riuue amarus fons obs truendꝰ est
Si Rami tuiũdi aradice uicium uenit
si massar sancta non est delibatio quoqs.
abhiominanda est. An possumus pri¬
ci pium potentie papalis pro Iure proferre
ꝓ tantorum scelerum tantorumq omnis
gentris malorum ceruimus esse causani
ꝙͣ obrem dito et exclamo. Neq enim timebo
hommes deo fretꝰ nemimemi in mea etate
In summno pontificatu fuisse aut fidelem
dispensatorem. aut prudentem qui tantũ
abest ut dederit familie tibum dei.

Expanded text:
apertissima dicere? Ego non modo Conapertissima dicere? Ego non modo Constantinum non donasse tanta, non modo non potuisse Romanum pontificem in eisdem prescribere, sed etiam, si utrunque esset, tamen utrunque ius sceleribus possessorum extinctum esse contendo, cum videamus totius Italie multarumque provinciarum cladem ac vastitatem ex hoc uno fonte fluxisse. Si fons amarus est: et rivus; si radix immunda: et rami; si delibatio sancta non est: nec massa. Ita e diverso, si rivus amarus: fons obstruendus est; si rami immundi: e radice vitium venit; si massa sancta non est: delibatio quoque abominanda est. An possumus principium potentie papalis pro iure proferre, quod tantorum scelerum tantorumque omnis generis malorum cernimus esse causam? 95 Quamobrem dico et exclamo neque enim timebo homines Deo fretus neminem mea etate in summo pontificatu fuisse aut «fidelem dispensatorem aut prudentem», qui tantum abest, ut dederit familie Dei cibum,
Abbreviated transcription (Latin):
mora soluere tributa. quid enim si rempu.
Si uirginib matribrsq famulis. strupum¬
scũprum inferas Intulisti Si urbem san¬
guine cuuli perfundas perfudis ti her nob
sustmnenda sunt An pocius cum tu pater
nobis esse desieris nos quoq filios esse
obliuistenur Pro parte sume poti sex
aut se te hor magis runat pro domimo
Hit te populus aduocauit / nam prohoste
atqs carnifice Patrem agere aut dominũ
non uis sed hostem at carinficem Nos
seinciam tuam impietãtẽq et si uire of¬
fense poteramus tamen quia thristiam
sumꝰ non Iuntabimur nec in tuum caput
oltorem strigemue geadium sed te abdita¬
to atq summoto alterum patrem dominũ
Ue adoptabimꝰ filiis a malis parentibus
a quib gemti suns fugere licet Nobie
a te non uero patre sed adopturo et pessume
nos tractente non licebit Tu uero que sa¬
cerdom opergsunt cura et noli tibi pontre
sodem ad aquilonem et tllit touantem ful¬
gurantia fluima in hunc populũ ceterosq

Expanded text:
viora solvere tributa? Quid enim, si rem puviora solvere tributa? Quid enim, si rem puSi virginibus matribusque familias stuprum inferas? Intulisti! Si urbem sanguine civili perfundas? Perfudisti! Hec nobis sustinenda sunt? an potius, cum tu pater nobis esse desieris, nos quoque filios esse obliviscemur? Pro patre, summe pontifex, aut – si hoc te magis iuvat – pro domino hic te popatque carnifice. Patrem agere aut dominum non vis, sed hostem ac carnificem. Nos sevitiam tuam impietatemque, et si iure offense poteramus, tamen, quia christiani sumus, non imitabimur nec in tuum caput ultorem stringemus gladium, sed te abdicato atque summoto alterum patrem dominum ve adoptabimus. Filiis a malis parentibus, a quibus geniti sunt, fugere licet: nobis a te, non vero patre, sed adoptivo et pessime nos tractante, non licebit? Tu vero, que sacerdotii operis sunt, cura, et noli tibi ponere sedem ad aquilonem et illinc tonantem fulgurantia fulmina in hunc populum ceterosque
Abbreviated transcription (Latin):
Insidiatur sedulo libertati populorumm Ideoq
uicissim teli quotidie oblata facultate ad
Bonomaro mmodo Rospite Rebellant Qui
si quando siponte qd euenre potest aliiͦ
aliunde ptritulo urgente in papale impe¬
rium unsenserunt: non Itã actipiendum
t consentisse ut huos se faterent ut m̃ĩq
subtrahiere a tugo collapossent ut postra
nati non et Ipsi arbitrium suĩt sui habeant:
uam hor iniquissimũ foret sponte ad te
suint pontifex ut nos onberuatore neminus
Sponte mĩt rursus abstõ ne gubernes
duicius credimꝰ. si qua tibi & nobis debent
ponatur caltulus datoꝵ et areptorum At
tu gubernaro tunitos ius quasi pupilli simmus
qui teipsum forsam sãpientius gubernare
posscmue Ad de hue Iniurias que apt atos
te aut a tius magistratib huic cinitati
frequentissime In ferrĩtur Deum tes tamirẽ
muria cogit nos Rebellare uerolim Israel
fuit quanta porro hrostre calamitatis gra¬

Expanded text:
insidiatur sedulo libertati populorum. Ideoque insidiatur sedulo libertati populorum. Ideoque vicissim illi quotidie oblata facultate – ad Bononiam modo respice – rebellant. Qui si quando sponte – quod evenire potest aliquo aliunde periculo urgente – in papale imperium consenserunt, non ita accipiendum est consensisse, ut servos se facerent, ut nunquam suptrahere a iugo colla possent, ut postea nati non et ipsi arbitrium sui habeant, nam hoc iniquissimum foret. Sponte ad te, summe pontifex, ut nos gubernares, venimus: sponte nunc rursus abs te, ne gubernes diutius, recedimus. Si qua tibi a nobis debentur, ponatur calculus datorum et acceptorum. At tu gubernare invitos vis, quasi pupilli simus, qui te ipsum forsitan sapientius gubernare possemus. Adde huc iniurias, que aut abs te aut a tuis magistratibus huic civitati frequentissime inferuntur. Deum testamur, iniuria cogit nos rebellare, ut olim Israel , quanta portio nostre calamitatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
fugatus est Dic alnis pontifitib nolo dite
qui Romaniui semper oppressam armis q̃s
Remnititur licet quociens potuit Rebellauit
ut sexto ab hunic anno tum p̃atem ab enge¬
nio obtinere/ non posset mec par esset hio¬
stib qui eam obsedebant et ipsa papam
intra edes obsedit non permissura illum
abire prius ꝙ aut patem cum hostĩb fa¬
ceret aut adminis trationem curitatis rele¬
garet ad cines At Ille maluit urbem
deserere dissimulato habitu uno fuge
comite ꝙ cinib gratificari Iusta et equa
petentib. Quib se des electionem quis
Ienorat libertate magis ꝙ ẜ tuciu electuros
dem suspirari libet de reteris urbib que
a suimo pontifite in suitute Retmentur
per quiem a seruitute liberaoi debuissent
Longum esset Retensere ex hos tibus
captas Populue Ro. olim libertas fecit ĩdeo
utititus flam̃mens omnem Greriam que
sub antiquo fuisset liberam esse et sus
uti legib iuberos Ale papa ut uideroi litet

Expanded text:
fugatus est. De aliis pontificibus nolo dicere, fugatus est. De aliis pontificibus nolo dicere, qui Romam vi semper oppressam armisque tenuerunt, licet quotiens potuit rebellavit ut sexto abhinc anno: cum pacem ab Eugenio optinere non posset nec par esset hostibus, qui eam obsidebant, et ipsa papam intra edes obsedit non permissura illum abire, priusquam aut pacem cum hostibus faceret aut administrationem civitatis relegaret ad cives. At ille maluit urbem deserere dissimulato habitu uno fuge comite quam civibus gratificari iusta et equa petentibus. Quibus si des electionem, quis ignorat libertatem magis quam servitium electuros? Idem suspicari libet de ceteris urbibus, que a summo pontifice in servitute retinentur, per quem a servitute liberari debuissent. Longum esset recensere, quot urbes ex hostibus captas populus Romanus olim liberas fecit, adeo ut T. Flaminius omnem Greciam, que sub Antiocho fuisset, liberam esse et suis uti legibus iuberet. At papa, ut videre licet,
Abbreviated transcription (Latin):
torationabilib ad hommem trans feg
cuus quõ duiturmor in seruitute posses¬
sio eo est dotestabilior. Aues fere in se
proscribi nolunt sed quantolibet tempore
possesse et oblata fuerit ottasio abeunt
homini ab homine posisessio abire non
licebit. Accipe unde mapis fraus dolusq
p̃ ignorantia Romanorum pontifitum ap-¬
pareat autentitu Indite bello non Iure
cu simile quiddã primosq pontificeo in
octupanda ur be ceterisq̃ oppidis credo fecisse
Parum ante me natum testox eorum
memoriam qui Inter fuerunt per Inauditũ
genus fuaudis Noma papale actepit in¬
perium seu tyramindem potius cum diu¬
bil libera fuisset Is fuit Bomifacius no¬
nus octauus in frande ut in nomme
par si modo bomfacu dicendi sunt qui
pessime faciunt Et cum Romam depre¬
henso dolo ap̾se Indignarentur bonus
papa/ in morem Carquini summaq ꝑa
panera iurga deciussi ꝙ tum postea qui
ei successet innocentius tuntari uellet uibe

Expanded text:
irrationabilibus, ad hominem transfers, irrationabilibus, ad hominem transfers, cuius quo diuturnior in servitute possessio eo est detestabilior. Aves ac fere in se prescribi nolunt, sed quantolibet tempore possesse, cum libuerit et oblata fuerit occasio, abeunt: homini ab homine possesso abire non licebit? Accipe, unde magis fraus dolusque quam ignorantia Romanorum pontificum appareat utentium iudice bello, non iure, cui simile quiddam primos pontifices in occupanda urbe ceterisque oppidis credo fecisse. Parum ante me natum – testor eorum memoriam, qui interfuerunt – per inauditum genus fraudis Roma papale accepit imperium seu tyrannidem potius, cum diu libera fuisset. Is fuit Bonifacius nonus, octavo in fraude ut in nomine par – si modo Bonifacii dicendi sunt, qui pessime faciunt –, et cum Romani deprehenso dolo apud se indignarentur, bonus papa in morem Tarquini summa queque papavera virga decussit. Quod cum postea, qui ei successit, Innocentius imitari vellet, urbe
Abbreviated transcription (Latin):
tetur fortasse etiam cum usu fructu quod.
se ad hue possedere pergit tam inscina
in malicia fraudemq conuersa esit pla¬
neqz. effectus es male fidei possesser
Droscripsis lo. eccłia Etmperiti odiui¬
ni Iuris Ignari millꝰ quantusuis annoꝵ
numerus uerum abolere tituelum potest.
An uero captus ego a barbaris creditusi
perrisse post. centuns annos quib captinus
fui post lummno Reuierscis paterne heredi¬
tatis Repetitor excludar Quid hac re
Inhumamies atq ut aliquid afferam
exemplum rephte dux israel Reposcenti¬
b filus Amon tectam afinib Arnon
usqss in tebos atqs mnfordanã Respondit
proscoipsits Israes Iam per tretẽtos inmos
an ꝙ nunꝗtiam Illoram sed amor Reoꝵ
fuisses terra quam Reposcerent ostendit
etiam argumentum esse ad ammonitas
Illam non pertinete: ꝙ nunꝙp intra tot
annorum curricula Repossissent Prest̾p¬
sit Romanareccłia. Tate ne faria lingua
prescoiptione que fit de rob mutis atqs.

Expanded text:
tetur, fortassis etiam cum usufructu? Quod tetur, fortassis etiam cum usufructu? Quod si adhuc possidere pergis, iam inscitia in malitiam fraudemque conversa est planeque effectus es male fidei possessor. Prescripsit Romana ecclesia: o imperiti, o divini iuris ignari! Nullus quantusvis annorum numerus verum abolere titulum potest. An vero captus ego a barbaris creditusque perisse, post centum annos, quibus captivus fui, postliminio reversus paterne hereditatis repetitor excludar? Quid hac re inhumanius? Atque ut aliquod afferam exemplum, num Iephte, dux Israel, reposcentibus filiis Ammon terram a finibus Arnon usque in Iaboc atque in Iordanem respondit ,prescripsit Israel iAn, quod nunquam illorum, sed Amorreorum fuisset terra, quam reposcerent, ostendit et hoc argumentum esse ad Ammonitas illam non pertinere, quod nunquam intra tot annorum curriculum repoposcissent? Prescripsit Romana ecclesia: tace, nefaria lingua! Prescriptionem, que fit de rebus mutis atque
Abbreviated transcription (Latin):
torib totiens cutat sibi tue confirmandum
Curdonanonem confirmationemq. Le¬
diruri tactat: Pr hoa unuui satis est
inuiriam ei facios se de altero quoqs iure
non sileas. Cur igitur de altero non
siles nempe quia hoc sibi non sufficit Iere¬
cripsit Ro ecclesia et quomodo potest pre¬
scripsisse obi de nuilto titulo sod de
mase fidei possessore constat Et si
malefidei possessionemi nege proferto
tulte fider negare non possis An In
tanta re tamq aperta excusata debet
est non simini pontificis Iaris autem
ꝓ. illa net donari potuere nec accipi quod.
neseire uix christiam est. Ita ne stulta
credulitas dabit tibi Ius in his que si pru¬
dentior fores tua nunꝙͣ fuissent Quid
nonne nunt saltem potest quã te per Igͦ¬
rantiam atq stulticiam possedisser do¬
tui tus istud si quod erat amittes et quod
insticia male contulerat tibi nonne ld
rursum cognitio bene adimnet manaipiu¬
q ab Iniusto ad iustum dominũ Reuer/¬

Expanded text:
toribus totiens curat sibi ius confirmandum? toribus totiens curat sibi ius confirmandum? cur donationem confirmationemque Cesarum iactat, si hoc unum satis est? Iniuriam ei facis, si de altero quoque iure non sileas. Cur igitur de altero non siles? Nempe quia hoc sibi non sufficit. Prescripsit Romana ecclesia: et quomodo potest prescripsisse, ubi de nullo titulo, sed de male fidei possessione constat? Aut si male fidei possessionem neges, profecto stulte fidei negare non possis. An in tanta re tamque aperta excusata debet est, non summi pontificis –, iuris autem, quod illa nec donari potuere nec accipi – quod nescire vix christiani est. Ita ne stulta credulitas dabit tibi ius in iis, que, si prudentior fores, tua nunquam fuissent? Quid, nonne nunc saltem, postquam te per ignorantiam atque stultitiam possedisse docui, ius istud, si quod erat, amittes? et quod inscitia male contulerat tibi, nonne id rursum cognitio bene adimet mancipiumque ab iniusto ad iustum dominum rever
Abbreviated transcription (Latin):
bertatemi aniuri corporisq̃ asstotos ad
famulatum ẜuiciũq Repposceret ut ap¬
pareat si Cesar si populus lo. apetendo
exclusus est multo uehementius papam esse
exclusum Et si litet aliis nationib que
sub Roma fueruns aut Regem sibi treare
aut Rempus tenere: nulto magis id lice¬
re populo Romairo precipue aduersus no¬
titiam pape tyranimdem ex clusi a de¬
fendenda Donatione aduer/ arni ꝙ nec
unꝙͣ fuit. et si qua fuisset Iam tempo¬
xum conditione intertidisset. Confugna᷑
ad alterum gene defensiomis et uelut le¬
licta urbe. in arceur se Recipuit quam
statan de ficientib tibarus dedee cogentur
Prescripsit Inquiunt lo. ectlesia In huo
que possidet Curiergo ꝙ maior pare est
ea reposeit In quib non prescripsit et in
quib alii pres cripserunt insi ad non licet
alue ui hant quod huit litet in alios presc̾p¬
sit spmana eccłia. Cur ergo ãb impera¬

Expanded text:
libertatem robore animi corporisque assertos ad libertatem robore animi corporisque assertos ad famulatum servitiumque reposceret, ut appareat, si Cesar, si populus Romanus a repetendo exclusus est, multo vehementius papam esse exclusum, et si licet aliis nationibus, que sub Roma fuerunt, aut regem sibi creare aut rem publicam tenere, multo magis id licere populo Romano, precipue ad versus novam pape tyrannidem. VI Exclusi a defendenda donatione adversarii – quod nec unquam fuit et, si qua fuisset, iam temporum condicione intercidisset – confugiunt ad alterum genus defensionis, et velut relicta urbe in arcem se recipiunt, quam statim deficientibus cibariis dedere cogentur: ,prescripsit', inquiunt, ,Romana ecclesia in iis, que possidet'. Cur ergo, que maior pars est, ea reposcit, in quibus non prescripsit et in quibus alii prescripserunt? nisi id non licet aliis in hanc, quod huic licet in alios. Prescripsit Romana ecclesia: cur ergo ab impera
Abbreviated transcription (Latin):
multas prouinceas occupaxunt quas. In ssui-¬
tutem Reuotari In qua nunquam fuert
que lamdem equitas ost presertin uitrites
es fortasse a uictis quo tempore si que uibes
at nationes us factum fuisse scimus ab
tmmperatore pe serte ad barbarorum adue¬
tum necesse. habuerunt deligere si birege
sub cuius auspitus uittoriã Reportarent
Nunquid hunc post ea aprumpatu
Deponerent aut cius filios tu commendãtioe
patris tum propria uirtute fanorabiles tu¬
berent essẽ priuatos ut Iterum sub romano
principe essent maxime cum eoꝵ opera
assidue Indigerent et millum aliunde a¬
xilium sperauẽ oci si Cesat ipsẽ aut
Constantimis ad uitam reuer sus aut
etiam senatue populusqs Romamie ad
comuno Iuditiũ quale in gretia Am¬
phitoionum fuit uocaret prima sibatim
actione Reppelleretus ꝙ serolum christo
desertos ꝙ tam diu sus alio primpe de¬
gentes ꝙ nunꝙ aliemgene Regi subditos
q̃d demq hommeo libertati natos et li

Expanded text:
multas provincias occuparunt, quas in servimultas provincias occuparunt, quas in servitutem revocari , in qua nunquam fuerunt, que tandem equitas est, presertim victrices et fortasse a victis? Quo tempore si que urbes ac nationes, ut factum fuisse scimus, ab imperatore deserte ad barbarorum adventum necesse habuerunt deligere sibi regem, sub cuius auspiciis victoriam reportarunt: nunquid hunc postea a principatu deponerent? aut eius filios tum commendatione patris tum propria virtute favorabiles iuberent esse privatos? ut iterum sub Romano principe essent, maxime cum eorum opera assidue indigerent et nullum aliunde auxilium sperarent? Hos si Cesar ipse aut Constantinus ad vitam reversus aut etiam senatus populusque Romanus ad commune iudicium, quale in Grecia Amphictyonum fuit, vocaret, prima statim actione repelleretur, quod a se olim custode desertos, quod tam diu sub alio principe degentes, quod nunquam alienigene regi subditos, quod denique homines libertati natos et in
Abbreviated transcription (Latin):
ceruntiine forte qd nemo diceret imptoia
oinnia ad uetustisimos Illos qui primi do¬
min fuere id est qui pruni precipuere
aliena Referantur Et tamen melius
circa si fas erat gentib a Constanturo
et ꝙ. multo plue est apopuls Ro desciscere
profecto et ab eo Ius erit tuitunq cesserit
ille Ius suum atqs ut andacius agamsi
Nomais licebat Constantumi aut elipere¬
exigere ut Carquimum aut octidere ut
Iulium cesarem multo magis dun uel Ro-¬
mains uel prouiunis licebit octidere qui
In locum Constantim uttunq successit.
Hoc est si uermutamen ultra cam mẽa
est Et ĩdurco me Reprimere uolo c
alius exihis colligepe querdixi in su Inep/¬
tum esse. ubi ariuoraun uas ost tbi uis quey
afferrei uenboruum Quua ĩ armis acqui¬
ritur Idem Rursus arais. auntit Eoquĩdẽ
magis ꝙ alie noue gertes nt de gothis
accepius que nũ ꝙ sub Imperio Romano
fuerunt fugatis ueterib intolis Italiam et

Expanded text:
cerunt, ne forte, quod nemo diceret, imperia cerunt, ne forte, quod nemo diceret, imperia omnia ad vetustissimos illos, qui primi domini fuere, idest qui primi preripuere aliena, referantur. Et tamen melius circa si fas erat gentibus a Constantino et, quod multo plus est, a populo Romano desciscere, profecto et ab eo fas erit, cuicunque cesserit ille ius suum. Atque ut audacius agam, si Romanis licebat Constantinum aut exigere ut Tarquinum aut occidere ut Iulium Cesarem, multo magis eum vel Romanis vel provinciis licebit occidere, qui in locum Constantini utcunque successit. Hoc et si verum, tamen ultra causam meam est, et iccirco me reprimere volo nec aliud ex his colligere que dixi, nisi ineptum esse, ubi armorum vis est, ibi ius quenquam afferre verborum, quia quod armis acquiritur, idem rursus armis amittitur. Eo quidem magis, quod alie nove gentes – ut de Gothis accepimus –, que nunquam sub imperio Romano fuerunt, fugatis veteribus incolis Italiam et
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est et homo homini Religiomi ha¬
bendus cum ut M. fabius Inquie Nul¬
la supra terras adeo Rabrosa belua cui
non Iiago sua sancta sit. Itaq quatuor
fere canse sunt ob q̃s bella Inserunti aut
ad blascendam tniuriam defendendos q
amntos aut timore accipiende pos tea
calamitatis si uixes aliorum angeri si¬
nantur  lut spe prede aut glie iupidatate
Quarum prima non nichil hyonesta
secunda parum due posteriores/ nequaꝙ
honeste sune. Et Romains quĩd Illata fu¬
ere frequenter bella sed postꝙ̃ se defenderẽt
et illis et aliis ipsi intulerunt ne ulla
gens est que dictiom eorum cesserit insĩ
bello uicta et domica. E Recte aut qua
causã ipqi uiderint eos ego nolum nec
damnare tanꝙ̃ Iniuiste pugnauerint nec
absoluere tanꝙ̃ Iuste Tantum dicam
cadem Ratione Romanos ceteris bella In¬
tulisse qua Reliqui popule Regesq̃ atq
ipsus qui bello la cessit uictiqz sunt Licuisse
de fitore Romanie at ab alus dominis defe/¬

Expanded text:
nobis est et homo homini religioni hanobis est et homo homini religioni habendus, cum, ut M. Fabius inquit, nulla supra terras adeo rabiosa belua, cui non imago sua sancta sit. Itaque quatuor fere cause sunt, ob quas bella inferuntur: aut ob ulciscendam iniuriam defendendosque amicos, aut timore accipiende postea calamitatis, si vires aliorum augeri sinantur, aut spe prede, aut glorie cupiditate. Quarum prima nonnihil honesta, secunda parum, due posteriores nequaquam honeste sunt. Et Romanis quidem illata fuere frequenter bella, sed, postquam se defenderant, et illis et aliis ipsi intulerunt, nec ulla gens est, que dicioni eorum cesserit nisi bello victa et domita, quam recte aut qua causa ipsi viderint. Eos ego nolim nec damnare tanquam iniuste pugnaverint, nec absolvere tanquam iuste. Tantum dicam eadem ratione Romanos ceteris bella intulisse qua reliqui populi regesque, atque ipsis, qui bello lacessiti victique sunt, licuisse deficere a Romanis, ut ab aliis dominis defe
Abbreviated transcription (Latin):
mis repetas. sed iuro quasi tu honro sis illi
perudes Neq est q̃d ditat Raomami iuste
tella, natromib Intuleount iusteq libertate
Illa exuerunt. Nolime ad Istam uotare
ques tionem ne quid ui Romianos meos cogar
dicttre. Eꝙͣ/ mellum crimen tam graue esse
potiut ut eternã mereret populi ẜuitũtẽ
cum eo ꝙ sepe tulpa prinipis magnine
alicuius in gre: pu. cuuis bella gosserunt
et uicti Iuimerita ẜ̃uitutis ptua affecti sũt
Quorum exemplis plena sunt omma
Neqs uero legez natupe compertiu est
ne populus sibi popultum subinget Pre¬
cipere aliis eost ex hortaori possumꝰ Im¬
perarel Illis ac uim afferrez non possum
nnsi Relicta humanitate ueliius feroci/¬
ores belluas inntari ques s anguiniarium
infirumores imperiu exertent. ueł leo
in quãdrupedes A qui la i uolutres delche¬
ns inpisces Uerumtre hec belue non in
suum genus sibi Ius uenditant sc̃d in
Inferius Quod quanto magis faciendũ

Expanded text:
mis repetes, sed iure, quasi tu homo sis, illi mis repetes, sed iure, quasi tu homo sis, illi pecudes? Neque est quod dicas: ,Romani iuste bella nationibus intulerunt iusteque libertate illas exuerunt.' Noli me ad istam vocare questionem, nequid in Romanos meos cogar dicere, quanquam nullum crimen tam grave esse potuit, ut eternam mererentur populi servitutem, cum eo, quod sepe culpa principis magni ve alicuius in re publica civis bella gesserunt et victi immerita servitutis pena affecti sunt. Quorum exemplis plena sunt omnia. Neque vero lege nature comparatum est, ut populus sibi populum subigat. Precipere aliis eosque exhortari possumus, imperare illis ac vim afferre non possumus, nisi relicta humanitate velimus ferociores beluas imitari, que sanguinarium in infirmiores imperium exercent, ut leo in quadrupedes, aquila in volucres, delphinus in pisces. Veruntamen he belue non in suum genus sibi ius vendicant, sed in inferius. Quod quanto magis faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
to abscidit in thriscianorum s anguine las¬
auit quo gladio et ipse peont An ueto
populus Israel adomo dauid et salomonis
quos prophete a deo misse unxerant tam̃e
prompte grauiora onera desistere litut
factumq eorum deue probauit nobis ob
tantem tyramindem de sestere non licebit
ab hus prehtim qui nec sunt reges nec
esse possunt Et qui de pastorib ouiui
id est ammarum facti sunt fures ⁊ latronto
Et ut ad ius humanum ueniam:. quis Igno¬
rat nullum tue esse bellorum: aut si quod
est tamdiu ualere quandui possideas que
bello parastĩ Nam cum possessionem
perdis eti tue perdidist. Roeoq captiuos
si fugerint nemo ad Iudite Repetere solet.
etiam net ptrdas sic eas pripreo domini Re¬
ceperunt Apes et que danalia uolutrũ
genera sit priuato meo longius euolauerint
et iii alieuo desederut Repeti uon queunt
Tu homines pon modo liberum hi aminal
sc̃d dominũ cetecorum si se in libertatem
man̾ti et armis assorant non manu et ar¬

Expanded text:
cho abscidit, in christianorum sanguine lascho abscidit, in christianorum sanguine lassavit, quo gladio et ipse periit. An vero populis Israel a domo David et Salomonis, quos prophete a Deo missi unxerant, tamen propter graviora onera desciscere licuit factumque eorum Deus probavit: nobis ob tantam tyrannidem desciscere non licebit? ab iis presertim, qui nec sunt reges nec esse possunt et qui de pastoribus ovium, idest animarum facti sunt fures ac latrones. Et ut ad ius humanum veniam, quis ignorat nullum ius esse bellorum aut, si quod est, tam diu valere quandiu possideas, que bello parasti? Nam cum possessionem perdis, et ius perdidisti. Ideoque captivos, si fugerint, nemo ad iudicem repetere solet, etiam nec predas, si eas priores domini receperint. Apes et quedam alia volucrum genera, si e privato meo longius evolaverint et in alieno desederint, repeti non queunt: tu homines, non modo liberum animal, sed dominum ceterorum, si se in libertatem manu et armis asserant, non manu et ar
Abbreviated transcription (Latin):
et donare liperiuminequeant Ago uero
demus Constantuno donasse siluestruqz
aliquando possessoisse sed postra. uel
Ipsunt uel aliquem suctessoran apossessi¬
one deiectum Loquar nunt dehis que
papa non possidet postea loquari dehus
que possidet. Quid possum uobis magis
daro ꝙͣ ut ea que non faeruna necess dĩpo¬
tuerunt fuisse oncedam Cum dito uos
nec iure diuino nec ture humano ad Retu¬
perationem agere posse in lege ueteri he¬
breus supra sextum annũ hobreo serure
uetebatur et quinquage simo quoq anno
om̃ĩa Redibant ad pristmũ dominũ Tem/¬
pore gratie thristiamis a uitario christi
Redemptoris nr̃e suitutis premetur suicio
eterno Quid dicam Reuocabitur ad ẜuitũte
post ꝙ liber factus est dinq potitus
ꝙ barbarus dominatus frequentee est
acerdotum ꝙ se antea Ignorabatur iĩper
est cognitum et inxnstro illo atq por ꝰ¬
tento Ihoannoi uitglesto Cardmnali et
priarcha qui gladium quo auritulams lal¬

Expanded text:
et donare imperium nequeunt. Age vero, et donare imperium nequeunt. Age vero, demus Constantinum donasse Silvestrumque aliquando possedisse, sed postea vel ipsum vel aliquem successorum a possessione deiectum. Loquor nunc de iis, que papa non possidet, postea loquar de iis, que possidet. Quid possum vobis magis dare, quam ut ea, que nec fuerunt nec esse potuerunt, fuisse concedam? Tamen dico vos nec iure divino nec iure humano ad recuperationem agere posse. In lege veteri Hebreus supra sextum annum Hebreo servire vetabatur, et quinquagesimo quoque anno omnia redibant ad pristinum dominum: tempore gratie Christianus a vicario Christi, redemptoris nostre servitutis, premetur servitio eterno? quid dicam, revocabitur ad servitutem, postquam liber factus est diuque potitus ehemens, quam barbarus dominatus frequenter est sacerdotum. Quod si antea ignorabatur, nuper est cognitum ex monstro illo atque portento Ioanne Vitellesco cardinale et patriarcha, qui gladium Petri, quo auriculam Mal
Abbreviated transcription (Latin):
corum quoq testante lingua ripũd quos
scra uocata meliues summus pontifex
ab augendo Angustus di ceretur insa ꝙ
dum temporalia auget spiritualia minuit
taqs iudeas ut unusquisq pessimus
est summorum pontificum Ita maxime
defendende haut donatrom intumbete qua¬
licer bonfacius octauus qui celescinũ tubis
pariter insertis decepit hic de donatrone
Constantum. strbit et Regem frantie pri¬
nauit Regnũq ipsum quasi donationem
Constantim exequi uellet eccłie Romane
fuisse et esse subiectum indicauit qd
statim suctess ores eius Benedictus et
Clemens ut improbum Inuistumq Re¬
uotarunt. Uerũ quid sibi uult ista ura
pontifites Romaui sollicitũdo ꝙ a singlis
Imperatorib donacionem Constantimi
agitis confirmari insi ꝙ uiri diffiditis
uro Sed laterem lauatis ut dicitur. Nam
neq illa uiniquã fuit et quõd non est
onfirmari non potest et quitquid donãt
Cesareo decepti exemplo Cons tantum facuit

Expanded text:
corum quoque testante lingua, apud quos corum quoque testante lingua, apud quos stia vocata. Melius summus pontifex ab augendo Augustus diceretur, nisi quod, dum temporalia auget, spiritualia minuit. Itaque videas, ut quisque pessimus est summorum pontificum, ita maxime defendende huic donationi incumbere, qualis Bonifacius octavus, qui Celestinum tubis parieti insertis decepit. Hic et de donatione Constantini scribit et regem Francie privavit regnumque ipsum, quasi donationem Constantini exequi vellet, ecclesie Romane fuisse et esse subiectum iudicavit, quod statim successores eius, Benedictus et Clemens, ut improbum iniustumque revocarunt. Verum quid sibi vult ista vestra, pontifices Romani, sollicitudo, quod a singulis imperatoribus donationem Constantini exigitis confirmari, nisi quod iuri diffiditis vestro? Sed laterem lavatis, ut dicitur, nam neque illa unquam fuit, et quod non est, confirmari non potest, et quicquid donant Cesares, decepti exemplo Constantini faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
minue mrumn si papa sibi arrogat Ne¬
saris cotonationem que populi Romani
esse deberet Si tu paxa eo potens gretum
tmperatorem priuare Italia prouincusq
ortidentis et latinum imperatorem facis
Cur pattionb uteris: cur bona Cesa¬
ris partiris : cur in te imperiũ trans ferse
Quare scias quisquis est qui dicitur
imperator Romanoram me iudite non esse
et augustum net tes apem net iiuꝑatorẽ
insi Rome imperium teneat: et insi ope¬
ram det ut urbem Romam recuperet pla¬
ne esse peruirum Nain uesares illipri¬
ores quorum fuit primus Constantinꝰ
non adigebantur Iu siuranduin interpone
quo nuna Cesares astringuntur. Sed
quantum humana ope prestare potest
nehil tmminturos esse de amplitũdi¬
ne tͥmperni Romam camꝗzi sedulo a daule¬
turos. Non ca Re tamen uotati angusti
ꝓ imperiu augere deberent ut aliqui
sentunt Latine lingue Imperiti Etei
Angustus q̃i sacer ab anium gustr̃i dictꝰ
que in auspitns adhiberi solebant Ure¬

Expanded text:
minus mirum, si papa sibi arrogat Ceminus mirum, si papa sibi arrogat Cesaris coronationem, que populi Romani esse deberet. Si tu, papa, et potes Grecum imperatorem privare Italia provinciisque occidentis et Latinum imperatorem facis, cur pactionibus uteris? Cur bona Cesaris partiris? Cur in te imperium transfers? Quare sciat, quisquis est, qui dicitur imperator Romanorum, me iudice se non esse nec Augustum nec Cesarem nec imperatorem, nisi Rome imperium teneat, et, nisi operam det, ut urbem Romam recuperet, plane esse periurum. Nam Cesares illi priores, quorum fuit primus Constantinus, non adigebantur iusiurandum interponere, quo nunc Cesares obstringuntur: se, quantum humana ope prestari potest, nihil imminuturos esse de amplitudine imperii Romani eamque sedulo adaucturos. Non ea re tamen vocati Augusti, quod imperium augere deberent ut aliqui sentiunt Latine lingue imperiti, est enim Augustus quasi sacer ab avium gustu dictus, que in auspiciis adhiberi solebant, Gre
Abbreviated transcription (Latin):
tam apud me ex cu sãtus est lodoites et
qͥs quis alius printeps es ledoito similis
Quid De aliorum imperatorum tum su¬
mis pontificib partione suspicandũ est
cum sciamus quid Sigismundus fecerit
princeps alioquin optimus at fortissimꝰ
yeo tam affecta etate minus fortis quem
taliam pantis stipatorib sceptram in diem
uiuere uidimius Rome etiam fame peri¬
turum insi cum sed non gratis: ex torsit
enum conationem Eugemius pauisset
cum Romanr uenisset ut pro imperatore¬
Romanorum coronaretur Non aliter apapa
coronari potuit ꝙͣ Constantim donatione
Ratam haberet. cademq ommã de inte¬
eto donaret. Quid magis contrarium
p̃ pro imperatore Romano totonari qui
Rome ip̃i Renuntiasset Sdd coronari ab
illo quem et confiteatur et quantum in se
est domimũ lomani tmpern faciat at ta¬
tam habere donationem. que bera se sit
mi hil imperatori de Imperio Reliqui fiat
quõd ut arbitror nec puieri fecissent Quo-

Expanded text:
Iam apud me excusatus es Ludovice, et Iam apud me excusatus es Ludovice, et quisquis alius princeps es Ludovici similis. Quid de aliorum imperatorum cum summis pontificibus pactione suspieandum est, cum sciamus, quid Sigismundus fecerit, princeps alioquin optimus ac fortissimus, sed iam affecta etate minus fortis? quem per Italiam paucis stipatoribus septum in diem vivere vidimus, Rome etiam fame periturum, nisi eum – sed non gratis, extorsit enim donationem – Eugenius pavisset. Is cum Romam Romanorum coronaretur, non aliter a papa coronari potuit, quam Constantini donationem ratam haberet eademque omnia de integro donaret. Quid magis contrarium quam pro imperatore Romano coronari, qui Rome ipsi renuntiasset? Et coronari ab illo, quem et confiteatur et, quantum in se est, dominum Romani imperii faciat? Ac ratam habere donationem, que vera si sit nihil imperatori de imperio reliqui fiat? Quod, ut arbitror, nec pueri fecissent. 83 Quo
Abbreviated transcription (Latin):
tis tamen sibi que possidet. Quid sobi
uult tanta aut tua in Illumraut Illiue in
cede imperio Romano largitio Merito
loitur pactum appellas quasi quaindam
ullusionem ded quid faciam in quies
Repetam armis que papa octupat At
ip̃e tam factus est me potentior Repe¬
tam iuro At ius meum tantum est
ꝙtum Iele esset uoluit non enm heoedi¬
tario nomime ad Imperium ueni sed pacto.
ut si imperator esse uolo hec et her
nuicẽ pape᷑ ꝑcrmittam Ditam mehil
conasse ex imperro constantimĩ At Isto
modo causam agtr̃e Oreti imperatoris
et me oñi fraudare impern dignitate
Hat enim Ratione papa se ditit facere
impera tore me quasi quandam uitariũ
suum et ise prountta non factupum
et insi paream me deditaturum dui¬
modo michi det omma fatebqr omma pa¬
tiscar mthi tamen crede SSi Romam ego
lenam. Hutc contodo que nec teneo nec
habiturum me esst speco de uire pape
inquirere. Sed non ad me pertinet sed ad
Constantimopolitanũ illũ Augustrim

Expanded text:
tis tantum sibi quepossidet? Quid sibi tis tantum sibi quepossidet? Quid sibi vult tanta aut tua in illum aut illius in te de imperio Romano largitio? Merito igitur pactum appellas quasi quandam collusionem. ,Sed quid faciam', inquies, ,repetam armis, que papa occupat? At ipse iam factus est me potentior. Repetam iure? At ius meum tantum est, quantum ille esse voluit. Non enim hereditario nomine ad imperium veni, sed pacto, ut si imperator esse volo hec et hec invicem pape promittam. Dicam nihil donasse ex imperio Constantinum? At isto modo causam agerem Greci imperatoris et me omni fraudarem imperii dignitate. Hac enim ratione papa se dicit facere imperatorem me quasi quendam vicarium suum et, nisi promittam, non facturum et, nisi paream, me abdicaturum. Dummodo mihi det, omnia fatebor, omnia paciscar. Mihi tamen crede, si Romam ego lenam. Nunc concedo, que nec teneo nec habiturum esse me spero. De iure pape inquirere non ad me pertinet, sed ad Constantinopolitanum illum Augustum.'
Abbreviated transcription (Latin):
macionis nostre ter beato Petro principi
doplorum et per te uicario tuo dommno Pasta/¬
li suimno ponti fiti et suctessoribz eius im
perpetuũ sicut apredecessorib nrõis usq
ninc in ur̃a p̃tate et dicione tenuistis
Romanam cuntatem cum ducatu suo et
suburbans atq inrol om̃ib et territoriis
eius montams atq maritume Lictoril
et portub. seu cuntꝭ cinitatib/ castellis
oppidis / ac uillis in Chuscie partib
Cu ne lodoite cum paseali pastisteris
si tua Ioest imperii Romani sunt Ista
cur alteri concedis Si ipsius et ab eo pos¬
sidentur quid attinet te Illa confirmare
QQuantulum etiam ex imperio Romano
tuum erit se caput tpsum Impton aunsi¬
stẽr ARoma dititur Romanue imperator
Quid tetera que possides tua ne an
Pastalio sunt crede tua dites: nichil er¬
co ualet donatio Constantim si ab eo
pontifici dynata tu posrides Si ualet quo
Iure I ascalis tibi cetera Remiittit: Reten¬

Expanded text:
mationis nostre tibi, beato Petro, principi mationis nostre tibi, beato Petro, principi apostolorum, et per te vicario tuo, domino Pascali, summo pontifici, et successoribus eius in perpetuum, sicut a predecessoribus nostris usque nunc in vestra potestate et dicione tenuistis, Romanam civitatem cum ducatu suo et suburbanis atque viculis omnibus et territoriis eius montanis atque maritimis litoribus et portubus seu cunctis civitatibus, castellis, oppidis ac villis in Tuscie partibus. Tu ne, Ludovice, cum Pascale pacisceris? Si tua, idest imperii Romani sunt ista, cur alteri concedis? si ipsius et ab eo possidentur, quid attinet te illa confirmare? Quantulum etiam ex imperio Romano tuumerit, si caput ipsum imperii amisisti? A Roma dicitur Romanus imperator. Quid, cetera que possides, tua ne an Pascalis sunt? Credo, tua dices: nihil ergo valet donatio Constantini, si ab eo pontifici donata tu possides. Si valet, quo iure Pascalis tibi cetera remittit reten
Abbreviated transcription (Latin):
miretur donacionẽ Constantim comme¬
ticiã fuisse Pape multi non potueruint
deprehendere tam etsi ab aliquo corum
ortam ee hanc fallacia Reor flt dicitis
cur imperatores quorum detrimento res
ista cedebat donatione Constantim nõ
negant sed fatentur/ affirmant ons̾uãt
hgens argumentũ mirifica de fentro
Lam de quo tu lequeris imperatore di
de greto qui bocus fuit imperator negabo
confessionem Siri de lãtiro li benter etiam
confitebor Etemi quis ne seit impera toate
latinĩ grati factum esse a summo pontifice
ut opmor e tephano qui Qretum imꝑe¬
ratorem ꝙ anxilium non ferret Italie pri/¬
mauit latiĩq fecit Ita ut pluro a imꝑator
a papa / ꝙ papa ab imperatore actiperet
Sanc Troranos opes quibusdam pactionib
solu ar hiles / et patro elus miror intes se
partiti sunt/ Quod c̃tĩa inde uidentur
iuiditare. Lodoiti uerba cum ait Sgo
Lo doitus imperator Romamnis angustus
statuo et contedo per hoc pactum confro¬

Expanded text:
miretur, si donationem Constantini commemiretur, si donationem Constantini commenticiam fuisse pape multi non potuerunt deprehendere, tam et si ab aliquo eorum ortam esse hanc fallaciam reor. V ,At', dicitis, ,cur imperatores, quorum detrimento res ista cedebat, donationem Constantini non negant, sed fatentur, affirmant, conservant?' Ingens argumentum, mirifica defensio! Nam de quo tu loqueris imperatore? Si de Greco, qui verus fuit imperator, negabo confessionem, sin de Latino, libenter etiam confitebor: etenim quis nescit imperatorem Latinum gratis factum esse a summo pontifice, ut opinor, Stephane? qui Grecum imperatorem, quod auxilium non ferret Italie, privavit Latinumque fecit, ita ut plura imperator a papa quam papa ab imperatore acciperet. Sane Troianas opes quibusdam pactionibus soli Achilles et Patroclus inter se partiti sunt. Quod etiam mihi videntur indicare Ludovici verba, cum ait: Ego Ludovicus Imperator Romanus Augustus statuo et concedo per hoc pactum confir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tbi Rana lateat in sepulchro. quod nec
uespe ip̃e nec Rane si loqui possent dixis¬
sent: inse ad dero capitalmos lyor Referũt
quasi illi qui lo qui consuessent et hor fitri
Iussissent Edo quid miror hoc non Intel¬
ligere pontifites cum nomtn Ignorent suũ
Cephas enim uocari Petrum quia caput
grecũm
pociue Sirtatum quod greti
scribunt: quod apud cos interpretatur
petrus. non caput Est est em̃i petrus
et petra Grecum uocabulum stulteq ⁊ ꝑ¬
et himologiam latine expointur petra ꝙi
pede trita Et metropolitanũ ab ari hĩtpo
distinguns uoluntq a mensura tiuitatis
Dictum cum Grece ditatur non metro
patrum Et papam ab Intruectione pape
dictum Et fidem orthodoxam quasi recte
głie Et simpnem media correcta cum
legendum set media longa ut platonem et
Catonem multa sumilia que transeo ne
culpa aliquorum ommes summnos pontifites
uidear Insectari. Hec dicta sine ut nemo

Expanded text:
quod ibi rana lateat in sepulcro: quod nec quod ibi rana lateat in sepulcro: quod nec vespe ipse nec rane, si loqui possent, dixisnisi ad deos Capitolinos hoc referunt, quasi illi loqui consuessent et hoc fieri iussissent. Sed quid mirer hec non intelligere pontifices, cum nomen ignorent suum: Cephas enim dicunt vocari Petrum, quia ,caputGrecum ἀpotius Syriacum, quod Greci Κηφᾶσ scribunt, quod apud eos interpretatur Petrus, non, caput'. Est enim ,Petrus' et ,petra' Grecum vocabulum stulteque per etymologiam Latinam exponitur petra puasi pede trita. Et metropolitanum ab archiepiscopo distinguunt voluntque illum a mensura civitatis dictum, cum Grece dicatur non , metrpatrum', et papam ab interiectione 'pape' dictum, et fidem orthodoxam quasi ,recte glorie', et Simonem media correpta, cum legendum sit media longa ut Platonem et Catonem, et multa similia, que transeo, ne culpa aliquorum omnes summos pontifices videar insectari. Hec dicta sint, ut nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Religionis pertinencia ut tam non minus
culpe sit perres hune qui mala probat ꝙ
peneo Illum qui mala extogitame Numimos
Reprobos distermmꝰ separamus abu¬
cuꝰ doctrinam Reprobam non disterimꝰ
sed Retinebimꝰ sed cũ bona mistebimus
sed probona defendimus. Cgo uero ut
Ingenne feram sententiam pesta siluestri
nego esse a pocripha quia ut dixi Eusebius
quidem fertur auctor. Sed falsã atqz in¬
digna que legantur estuno cum in aluo tum
uero in eo quod narrantur dedratone. e
tauro de lepra propter quam Refutadam
tanta Repetii. Neq enumn soe Na amẽ
Leprosus fuit dotũmo et Con stantinũ
lepresum fuisse dicemus De Illo multi
auctores memmerunt. deloe principe orb
terrarum nemo ne suorum quide tiuium
scripsit inse nestro quis aliemgena cui
non aliter habenda est fideo ꝙ alteri ciuda
de uespis intra nares uaspasiam indi fitã¬
tib Et de Rana partu a Nerone emissa
unde. lateranum uocitatum lotum dicãt

Expanded text:
religionis pertinentia, ut iam non minus religionis pertinentia, ut iam non minus culpe sit penes hunc, qui mala probat, quam penes illum, qui mala excogitavit. Nummos reprobos discernimus, separamus, abiicimus: doctrinam reprobam non discernemus, sed retinebimus? Sed cum bona miscebimus? Sed pro bona defendemus? 79 Ego vero, ut ingenue feram sententiam, gesta Silvestri nego esse apocrypha, quia, ut dixi, Eusebius quidam fertur auctor, sed falsa atque indigna que legantur existimo, cum in aliis tum vero in eo, quod narratur de dracone, de tauro, de lepra, propter quam refutandam tanta repetii. Neque enim, si Naaman leprosus fuit, continuo et Constantinum leprosum fuisse dicemus. De illo multi auctores meminerunt, de hoc principe orbis terrarum nemo ne suorum quidem civium scripsit, nisi nescio quis alienigena. Cui non aliter habenda est fides quam alteri cuidam de vespis intra nares Vespasiani nidificantibus et de rana partu a Nerone emissa, unde Lateranum vocitatum locum dicunt,