comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃gregabunt᷑. & cũ trestres uolucres contra aquã clangores
dabunt ꝑfundentesq sese. s maxime cornix hirundo. tam
uixta aquã uolitans ut penna sepe ꝑcutiat. quęq in arboribꝰ
habitant fugitantes innidis sus. ⁊ anseres c̃tinuo glangoro
intẽpestui ardea in mediis arenqs tristis. nec mirũ aquaticas
aut in torũ uolucres p̃sagia aeris sentire peccora eriltantia
⁊ indecora lasciuia ludentia easdẽ significationes hm̃t. ⁊ boues ex¬
lũ olfactantes seq lambentes contͣ pluuiã. turpesq porci alienos ͥ
manipłos feni lacerantes. Segnit̾ue ⁊ c̃t᷑ industriã suã abscon¬
ditȩ formicȩ c̃cursantes aut oua ꝓgerentes. Itẽ uermes t̾reni
erũpentes. Trifoliũ qͦ inhorrescere ⁊ folia ẽt᷑ tẽpestatẽ subrigere
certũ ẽ. necñ ⁊ in cuiꝰ m̃sisq nr̃is uasa qͥbꝰ erculentũ additur

Expanded text:
congregabuntur et cum terrestres volucres contra aquam clangores congregabuntur et cum terrestres volucres contra aquam clangores dabunt perfundentque sese, sed maxime cornix, hirundo tam iuxta aquam volitans, ut pinna saepe percutiat, quaeque in arboribus habitant, fugitantes in nidos suos, et anseres continuo clangore intempestivi , ardea in mediis harenis tristis. Nec mirum aquaticas aut in totum volucres praesagia aëris sentire: pecora exultantia et indecora lascivia ludentia easdem significationes habent, et boves caelum olfactantes seque lambentes contra pilum, turpesque porci alienos sibi manipulos faeni lacerantes, et apes operantes segniter vel contra industriam suam absconditae , vel formicae concursantes aut ova progerentes, item vermes terreni erumpentes. Trifolium quoque inhorrescere et folia contra tempestatem subrigere certum est. nec non et in cibis mensisque nostris vasa, quibus esculentum additur,
Abbreviated transcription (Latin):
populi aut spina uolitans aquisq pluma innattns. atq ꝙ̃ in
cãpanus uenturã tempestatẽ p̃cedens suus fragor. cęli qͥdẽ mur¬
mur ñ dubiã significationẽ ht̃. Presagiunt ⁊ aĩalia ac delfini
tranqͥllo mari lascuuentes flatũ ex qͣ ueniunt parte itẽ spargen.¬
tes aquã. idẽ turbata tranqͥllitate lolligo uolitans conchȩ ad¬
herescentes echini. aut figentes sese aut arenas aburrantes tẽ¬
pestatis signa st̃. Ranȩ qͦ ultͣ solitũ uocales ⁊ fudice matutino
clangore. Itẽ mergi anatesq pennas rostro purgantes uentum.
cet̾ȩq aquaticȩ aues c̃cursantes. Grues in medit̾ranea festiuan¬
tes mergi cauiȩ maria aut stagna fugientes. Grues silentio
ꝑ sublime uolantes serenitatẽ. sic noctua in imbre garrula aut
sereno tẽpestate coruiq singultu qͦdam latrantes seq c̃cutientes
Graculi sero a pabulis recedentes niemem. ⁊ albȩ auescũ

Expanded text:
populi aut spinae volitans aquisque plumae innatantes , atque etiam in populi aut spinae volitans aquisque plumae innatantes , atque etiam in campanis venturam tempestatem praecedens suus fragor. caeli quidem murmur non dubiam significationem habet. Praesagiunt et animalia: delphini tranquillo mari lascivientes flatum, ex qua venient parte, item spargentes aquam, iidem turbato tranquillitatem. lolligo volitans, conchae adhaerescentes, echini adfigentes sese aut harena saburrantes tempestatis signa sunt. ranae quoque ultra solitum vocales et fulicae matutino clangore, item mergi anatesque pinnas rostro purgantes ventum, ceteraeque aquaticae aves concursantes, grues in mediterranea festinantes, mergi, gaviae maria aut stagna fugientes. grues silentio per sublime volantes serenitatem, sicut noctua in imbre garrula—at sereno tempestatem—, corvique singultu quodam latrantes seque concutientes, graculi sero a pabulo recedentes hiemem, et albae aves cum
Abbreviated transcription (Latin):
murantesq tẽpestatũ nunti sentiunt᷑. Pluuiȩ iã inlucernis
fungi si fleruose uolit & flamma uentũ ⁊ lumina cũ exsese flã¬
mas elitunt aut uix accendunt᷑. Itẽ eũ in eo pendente scintille
coaceruant᷑ uł cũ tollentibꝰ ollas carbo atherescit aut cũ conten
tus ignis ẽ. fauillã discutit scintillãue emitit. uł cũ. cinis in foco
re si tranquillũ inportu cursu stabit murmurauit int᷑se uentum
p̃dicit. Si idẽ hiemẽ &e imbrẽ littora ripeq si resonabunt tran¬
qͥllos. asꝑã tempestatẽ. Itẽ maris ipsiꝰ tranquiliꝰ sonitꝰ spumȩue
tlisꝑsȩ aut aquȩ bullantes. pulmones marini inpelago plurinĩ
dierũ hiemẽ portendunt. Sepe ⁊⁊ silentio intumescit flatuq
altiꝰ solito iã intͣ se eẽ uentos fatet᷑. U qͥdẽ ⁊ montiũ sonitꝰ nemorũ q
mugitꝰ p̃dicunt. ⁊ sine aura q̃ sentiat᷑ folia ludentia lanugo

Expanded text:
murantesque tempestatum nuntii sentiuntur, pluviae etiam, si in lucernis murantesque tempestatum nuntii sentiuntur, pluviae etiam, si in lucernis fungi, si flexuose volitet flamma. ventum nuntiant lumina, cum ex sese flammas elidunt aut vix accenduntur; item cum in aëno pendente scintillae coacervantur, vel cum tollentibus ollas carbo adhtus ignis e se favillam discutit scintillamve emittit, vel cum cinis in foco re si tranquillum in portu cursitabit murmurabitve intra se, ventum praedicet; si id hieme, et imbrem; litora ripaeque si resonabunt tranquillo, asperam tempestatem, item maris ipsius tranquillo sonitus spumaeve dispersae aut aquae bullantes. pulmones marini in pelago plurium dierum hiemem portendunt . saepe et silentio intumescit inflatumque altius solito iam intra se esse ventos fatetur. Et quidam et montium sonitus nemorumque mugitus praedicunt et sine aura, quae sentiatur, folia ludentia , lanugo
Abbreviated transcription (Latin):
quacũq parte id fiet uenti expectent᷑. Si eodẽ boco globabun¬
tur appropinquantisq solidis cutient᷑. ⁊ ħ ab aqͥlone fiet. uen¬
tos. Si ab austro imbres portendẽt. Sole occidente si ex utraq
parte eiꝰ celũ patet tẽpestatẽ significabt̃ uehementiꝰ atrȩ ab
oriente in noctẽ aquã minant᷑ ab occidente in posterũ diẽ. Sinu
bes ut uellera lanę spargent᷑ multȩ aboriente. aquã intribuũ
p̃sagient. Cũ incacuminibꝰ montiũ nubes c̃sident: Iemabit.
Si cacumina pura fient disserenabit. Nube grauida candicante
qđ uocãt tẽpestatẽ ałbã grando imminebit. cęlo quãuis sereno.
Hubecula quãuis parua flatũ ꝓcellosũ ad̃abit. Nebulȩ montibꝰ.
descendentes aut cęlo cadentes uł inuallibꝰ sedentes serenitatẽ
ꝓnuttent. Abhis t̾reni ignes ꝓxime sign̾ficant. pallidi nãqi mur¬

Expanded text:
quacumque parte id fiet, venti expectentur. si eodem loco globabunquacumque parte id fiet, venti expectentur. si eodem loco globabuntur adpropinquanteque sole discutientur et hoc ab aquilone fiet, ventos; si ab austro, imbres portendent. sole ocparte eius caelum petent, tempestatem significabunt. vehementius atrae ab oriente in noctem aquam minantur, ab ocbes ut vellera lanae spargentur multae ab oriente, aquam in triduum praesagient. cum in cacuminibus montium nubes consident, hiemabit. si cacumina pura fient , disserenabit . nube gravida candicante, quod vocant tempestatem albam, grando imminebit. caelo quamvis sereno nubecula quamvis parva flatum procellosum dabit. Nebulae montibus descendentes aut caelo cadentes vel in vallibus sidentes serenitatem promittent. Ab his terreni ignes proxime significant. pallidi namque mur
Abbreviated transcription (Latin):
partibus nunciabunt. Aut secura stabunt certossi id inpluri¬
lȩ paruę aselli appellate exiguũ int̾ illas spaciũ obtinente
desierit atrox hiempps seqr̃. Si in alterã earũ aquiloniam
caligo abstulit aust̾ seuit. Si austrinã aquilo arcꝰ cũ sunt¬
duplices pluuas nuntiant. Apluuis serenitatẽ ñ ꝑ inde certã
circulis nouis circa sicda aliqua pluuiã. cũ ȩstate uehementiꝰ
tonuit quã fulsit uentos exea parte denuntiat. contͣsi mi¬
nus tonuit imbrem. Cũ sereno cęlo fulget pluiliȩ erunt ⁊
tonitrua abhiemauit. Atrocissimȩ aut̃ cũ ex om̃ibꝰ quatuor
partibꝰ cęli fulgurauit. Cũ ab aquilone tantũ inposterũ diẽ
aquã portendet cũ aseptentrione uentũ eũ. cũ ab austro
uł choro aut fauonio nocte serena fulg᷑. aut uentũ ⁊ imbrẽ
exhisdẽ regionibꝰ demonstrabit. Tonitrua matutina uentũ
signͥficant imbrẽ meridiana. Nubes cũ sereno incęlũ ferunt᷑

Expanded text:
partibus nuntiabunt aut. si coruscabunt, certos, si id in pluripartibus nuntiabunt aut. si coruscabunt, certos, si id in plurilae parvae aselli appellatae, exiguum inter illas spatium obtinente desierit, atrox hiems sequitur; sin alteram earum aquiloniam caligo abstulit, austeduplices, pluvias nuntiant , a pluviis serenitatem non perinde certam; circulus nubis circa sidera aliqua pluviam. Cum aestate vehementius tonuit quam fulsit, ventos ex ea parte denuntiat, contra si minus tonuit, imbrem. cum sereno caelo fulgetrae erunt et tonitrua, hiemabit, atrocissime autem, cum ex omnibus quattuor partibus caeli fulgurabit; cum ab aquilone tantum, in posterum diem aquam portendet; cum a septentrione, ventum eum. cum ab austro vel coro aut favonio nocte serena fulgurabit , ventum et imbrem ex isdem regionibus demonstrabit. tonitrua matutina ventum significant, imbrem meridiana. Nubes cum sereno in caelum ferentur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑas tẽpestates p̃sagiet. Sunt ⁊ ipsiꝰ lunȩ octo articudi
qͦtiens inangulos solis incidat. plerisq int̾ eos tantũ obseruan¬
tibꝰ. p̃sagia eiꝰ hoc ẽ.iii.uii. xi.xu. xuiiii.xxiii.
xxuii. ⁊ int̾lunium. Tercio loco stellarũ obseruationẽ ẽẽ
oportet. discurrere has uidemus int̾dũ uentiq ꝓtiuꝰ se¬
cunt᷑ in quarũ parte ita p̃sagiere. Cęlũ cũ ęqualit̾ totũ
erit splendidũ articulis temporũ quos ꝓposuimꝰ. autum¬
nũ. serenũ p̃sagiabit᷑ frigidũ. Si uer ⁊ estas ñ sint regio
aliqͦ transierint autũ nũ serenũ ac cdensũ minꝰq uentosũ
facient. autũni seretuitas uentosã hiemẽ fac̃. Cũ repente
stellarum fulgor obscurat᷑. ut id neq nubilo nec caligine
fluiuans. graues denuntiant᷑ tẽpestates. Si uolitart
plures stellȩ udebuntur quo ferent᷑ albescentes uentos ex his

Expanded text:
asperas tempestates praesagiet. sunt et ipsius lunae VIII articuli, asperas tempestates praesagiet. sunt et ipsius lunae VIII articuli, quotiens in angulos solis incidat, plerisque inter eos tantum observantibus praesagia eius, hoc est III, VII, XI, XV, XVII, XXIII, XXVII et interlunoportet. discurrere hae videntur interdum, ventique protinus sequuntur, in quorum parte ita praesagiere. caelum cum aequaliter totum porum, quos proposuimus, autumnum serenem praestabit et frigidum. si ver et aestas non sine refrigerio aliquo transierint, autumnum serenum ac densum minusque ventosum facient. autumni serenitas ventosam hiemem facit. 352 cum repente stellarum fulgor obscuratur et id neque nubilo nec caligine, pluvia aut graves denuntiantur tempestates. si volitare plures stellae videbuntur, quo ferentur albescentes, ventos ex is
Abbreviated transcription (Latin):
die luna erit directa magnã tẽpestatẽ inmari p̃sagit ⁊ nͥ sit
coronã cura se habebit ⁊ eã sincerã. qm̃ illo mͦ ñ ante plenã
hiematurũ ostendit. Si plenilunio ꝑdimidiũ pura erit dies
serenos significab. Si rutila uentos. ni grescens imbres. Si cali¬
go orbis nubẽ incluserit uentos qͣ se ruꝑit. Si gemini orbes
emxerint maiorẽ tẽpestatẽ. ⁊ mag̾ sitres er̃ aut nigri int̾¬
rupti atq distracti. Hascens luna si cornu suꝑiore obatrato
surget pliuuas decrescens dabit. si in inferiore añ pleniluniũ
Si in media nigritia illa fuerit. imbrẽ inplenilunio. Si ple¬
na cirra se habebit orbẽ ex qͣ parte is maxime splendebit ex ea
uentũ ostendet. Si mortu cornua crassiora fuerint horridã
tẽpestatẽ. Si ante qͣrtã ñ apparuerit uento flauonio fiante:
hiemalis toto m̃se erit. Si xui. uehem̃tiꝰ flamea apparuerit

Expanded text:
die luna erit directa, magnam tempestatem in mari praesagiet, nisi si die luna erit directa, magnam tempestatem in mari praesagiet, nisi si coronam circa se habebit et eam sinceram, quoniam hiematurum ostendit. si plenilunio per dimidium pura erit, dies serenos significabit; si rutila, ventos; nigrescens imbres. si caligo orbisve nubium incluserit , ventos, qua se ruperit; si gemini orbes cinxerint, maiorem tempestatem, et magis, si tres erunt aut nigri, interrupti atque distracti. nascens luna si cornu superiore obatrato surget, pluvias decrescens dabit; si inferiore, ante plenilunium ; si in media nigritia illa fuerit, imbrem in plenilunio. si plena circa se habebit orbem, ex qua parte is maxime splendebit, ex ea ventum ostendet; si in ortu cornua crassiora fuerint, horridam tempestatem. si ante quartam non apparuerit vento favonio flante, hiemalis toto mense erit. si XVI vehementius flammea apparuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ens cinget᷑ orbe exqͣ parte is se oꝑit expectet᷑ uentꝰ. Si totꝰ de¬
fiuxerit equalit̾ serenitatẽ dabit. Si inerortu longe radios
ꝑ nubes porriget ꝙ medius erit. manis pluuiã significauit.
Si añ ortũ radii se ostendunt. aquã e uentũ. Si circa occiden¬
tẽ candidꝰ cirulꝰ erit noctis liniet tẽpestatẽ. Si nebula uen¬
tementiorẽ si cadente sole uentũ fiat cireulꝰ fuerit exqͣ regio
quartã eã maxime obseruat ȩgiptꝰ. si splendens erorta puro
nitore fulsit serenitatẽ. Si rubicunda uentos si nigra pluiua
portende credit᷑. In u. cornua eiꝰ obtusa pluuiã. erecta ⁊ in¬
festa uentos significant. Quarta tam̃ maxime cornũ eiꝰ septen
trionale acuminatũ atq rigidũ illũ p̃sagit uentũ. Inferiꝰ
austrũ utraq recta noctẽ uentosã. Si qͣrtã orbis rutilꝰ cinge
bat uentos ⁊ imbres p̃mouebit apd uarronẽ ita ẽ. Si qͣrto

Expanded text:
ens cingetur orbe, ex qua parte is se ruperit, expectetur ventus. si totus deens cingetur orbe, ex qua parte is se ruperit, expectetur ventus. si totus defluxerit aequaliter, serenitatem dabit. si in exortu longe radios per nubes porriget et medius erit inanis , pluviam significabit; si ante ortum radii se ostendent, aquam et ventum; si circa occidentem candidus circulus erit, noctis lenem tempestatem; si nebula, vehementiorem; si candente sole, ventum; si ater circulus fuerit, ex quartam eam maxime observat Aegyptus. si splendens exorta puro nitore fulsit, serenitatem; si rubicunda, ventos; si nigra, pluvias portendere creditur in XV. cornua eius obtusa pluviam, erecta et infesta ventos semper significant, quarta tamen maxime. cornu supetrionale acuminatum atque rigidum illum praesagit ventum, inferius austrum, utraque recta noctem ventosam. Si quartam orbis rutilus cinget, et ventos et imbres praemonebit. Apud Varronem ita est: ‘si quarto
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur coire pluuias. Si cuxa oceidentẽ rubescunt nubes.
serenitatẽ futuri diei spondent. Si inexortu spargent᷑ partĩ ađ
austrũ partĩ adaqͥlonẽ. pura cica eũ serenitas sit lica pluuiam
tam̃ uentosq significabunt. Si inortu aut in occasu c̃tracti cer¬
nent᷑ radu imbrẽ. Si in occasu eiꝰ pluet aut racdii nubẽ inse
trahent asꝑã in ꝓorimũ diẽ tẽpestatẽ significabt̃. cũ oriente
radi ñ illustres eminebunt quãius circũdate nubes ñ sint
pluiuã portendent. Si añ exortũ nubes globabunt᷑ inemem
aspã denuntiabt̃. Si ab ortu repellent᷑ ad occasũ habebt̃ sece¬
nitatẽ. Sinubes solẽ cireũ cludent. qͣntominꝰ luminiꝰ relinquẽt
tanto turbidior tẽpestas erit. Si uͦ ẽ duplex orbis fuerit ea¬
nubes maxime ostendet᷑ tempestas. Siñ abibt̃ s incũbent aqͦ¬
cũq uento fueriit eũ portendent. Si ameridie ⁊ imbrẽ. Si ori¬

Expanded text:
videntur coire, pluvias. Si circa occidentem rubescunt nubes, videntur coire, pluvias. Si circa occidentem rubescunt nubes, serenitatem futuri diei spondent. Si in exortu spargentur radii partim ad austrum partim ad aquilonem, pura circa eum serenitas sit licet, pluviam tamen ventosque significabunt; si in ortu aut in occasu contracti cernuntur radii, imbrem. Si in occasu eius pluet aut radii nubem in se trahent, asperam in proximum diem tempestatem significabunt. Cum oriente radii non illustres eminebunt, quamvis circumdatae nubes non sint, pluviam portendent. Si ante exortum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt; si ab ortu repellentur et ad occasum abibunt, serenitatem. Si nubes solem circumcludent, quanto minus luminis relinquent, tanto turbidior tenubes, maxima ostendetur tempestas. si non ambibunt, sed incumbent, a quocumque vento fuerint, eum portendent; si a meridie, et imbrem. si ori
Abbreviated transcription (Latin):
flare ñ durauit in noctẽ. Atubi sub solanꝰ inmaior ẽ par¬
en noctis extendit. quisqͥs erit uentꝰ si feruidꝰ sentietur.
plirdꝰ diebꝰ. ꝑmancbit. Aqͥlonẽ p̃nuntiat t̾ra sic crescens
dorsratione sepiꝰ eadẽ dicant᷑ transire c̃uenit ad reliqͣ
upestatũ presagia. Eñ ⁊ hoc placuisse uirgilio magnoꝑe
lamaso ardentisino estu or asse ut relique egeca parecroe
mperetq desecta subtectũ paucis max ors scila imbit uatitinati¬
one adprobata. Quin mimo ⁊ haruindinẽ ñ n impendente plu¬
ia seri iubent ⁊ fruges insecuturo mbre. Quã obrom &
heo breuit̃ attigimꝰ scrutati maxime ꝑtinentia pͥmũ pasole
capienus p̃sagia. Putus auens atꝙ ñforens serenũ diẽ
nuinciat. at hbertuon pallitus grandinem. Si ꝙ occidit
oritur mitem cum nubes rubescunt. Eđ & si nigre ruben¬
tibus int̾uenerint & pliuuas. cũ occiaentis aut orientis radũ

Expanded text:
flare, non durabit in noctem, at subsolanus in maiorem parflare, non durabit in noctem, at subsolanus in maiorem partem noctis extenditur. quisquis erit ventus, si fervidus sentietur, pluribus diebus permanebit. aquilonem praenuntiat terra siccescens torum ratione, ne saepius eadem dicantur, transire convenit ad reliqua tempestatum praesagia, quoniam et hoc placuisse Vergilio magno opDamaso ardentissimo aestu orasse, ut reliquae segeti parceret raperetque desecta sub tectum, paucis mox horis saevo imbre vaticinatione adprobata. quin immo et harundinem non nisi inpendente pluvia seri iubent et fruges insecuturo imbre. quamobrem et haec breviter attingemus, scrutati maxime pertinentia, pcapiemus praesagia. Purus oriens atque non fervens, serenum diem nuntiat, at hibernam pallidus grandinem. Si et occidit orientem eum nubes rubescunt, quod si et nigrae rubentibus intervenerint et pluvias; cum occidentis aut orientis radii
Abbreviated transcription (Latin):
sañ ẽ sictior fauonuis ⁊ aduerso eiꝰ ab eqͥnoctiali occasu ze¬
phirus g̃cis nominatꝰ. in hunc spectare oliueta cato uissit. hic
uer inchoat aꝑitq t̾ras tenui frigore saluber. hic uites putan.¬
di frugesq curandi arbores serendi poma inserendi. oleas
ractandi ius dabit afflatuq nutriciũ erercebit. Quarta
iseptentrione linea eadẽ austro abexortua parte ꝓxxima bru¬
malẽ habebit exortũ uentũq uulturnũ eoꝵ g̾eis dictũ sicci¬
orẽ ⁊ ipsũ tepidiorẽ. qͥa inhunc apparia ⁊ uineȩ italiȩ galli
arũq spectare debent. Ex adũso uulturni flabit chorus
aboccasu solsticiali ⁊ occosu lateris septentrionis g̃cis dictꝰ
testes exfrigidissimis ⁊i ipse sic̃ om̃s qui a septentrionis
pard spirant. hio ⁊ grandines infert. cauendus ⁊ ipse ñ
setus ac septentrio. Uulturnus sl a serena cęli parte cȩꝑit

Expanded text:
tamen est, siccior favonius, ex adverso eius ab aequinoctiali occasu, zetamen est, siccior favonius, ex adverso eius ab aequinoctiali occasu, zephyrus Graecis nominatus. in hunc spectare oliveta Cato iussit. hic ver inchoat aperitque terras tenui frigore saluber, hic vites putandi frugesque curandi, arbores serendi, poma inserendi , oleas tractandi ius dabit adflatuque nutricium exercebit . quarta a septentrione linia, eadem austro ab exortiva parte proxima, brumalem habebit exortum ventumque volturnum, eurum Graecis dictum, sicciorem et ipsum tepidioremque. in hunc aparumque spectare debent. ex adverso volturni flabit corus, ab occasu solstitiali et occasu lateris septentrionis, Graecis dictus argestes, ex frigidissimis et ipse, sicut omnes qui a septentrionis parte spirant. 339 hic et grandines infert, cavendus et ipse non secus ac septentrio. volturnus si a serena caeli parte coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
S idẽ aristotelis iur imm̃sȩ subtilitatis qđ ipsũ fec̃ rationem
c̃ueritatis mundi reddit qͣ contrarius aqͥlo africo flat nec tam̃
cũ toto anno inp̃dictis timet agricola molit᷑ siderea estate me¬
dia mutatq nom̃ ⁊ esias uocatur. gͦ cũ frigidũ senties caueto
at qͥcũq aquilo p̃dicit᷑ tanto ꝑnitiosior septentrio ẽ. Inhunc
asiȩ g̃ciȩ hispanȩ maritimȩ italiȩ cãpaniȩ apuleiȩ arbusta
uineȩq spectent. &ͥ mares c̃cipi uoles inhunc pascito ut sic
neuntẽ ineat et aduerso aqͥlonis ab occasu brumali afrioꝰ
fiauit quẽ g̃ci liba uocant. in hunc acoitu cũ se pecꝰ circũ¬
quã ꝑ latitudinẽ umbrȩ duximꝰ ⁊ decumanã uocauimꝰ. erortũ
habebit ȩqͥnoctialẽ uentũq subsolanũ gr̃is ephelioten dictũ. in
hunc salubribꝰ locis uillȩ uineeq spectent ipse lenit̃ pluuius.

Expanded text:
sed idem Aristoteles, vir inmensae subtilitatis, qui id ipsum fecit, rationem sed idem Aristoteles, vir inmensae subtilitatis, qui id ipsum fecit, rationem convexitatis mundi reddit, qua contrarius aquilo Africo flat. — nec tamen eum toto anno in praedictis timeto agricola. mollitur sidere aestate media mutatque nomen — etesias vocatur —; ergo cum frigidum senties, caveto, ad quaecumque aquilo praedicetur: tanto perniciosiorciae, Hispaniae, maritimae Italiae, Campaniae, Apuliae arbusta vineaeque spectent. qui mares concipi voles, in hunc pascito, ut sic ineuntem ineat. ex adverso aquilonis ab occasu brumali Africus flabit, quem Graeci liba vocant. in hunc ad coitum cum se pecus circumudinem umbrae duximus et decumanam vocavimus, exortum habebit aequinoctialem ventumque subsolanum, Graecis aphelioten dictum. in hunc salubribus locis villae vineaeque spectent. ipse leniter pluvius
Abbreviated transcription (Latin):
manus uocabit᷑. Ducant᷑ deinde aliȩ duȩ lineȩ in decusis obliquȩ
ita ut ab septentrionis dertͣ leuaq ad austri dextrã ac leuam
descendat. os ꝑ eundẽ currant umbilicũ om̃s int̾se pares sint
oĩum int̾ualla paria. quȩ ratio semel inquoguo agro in eunda
erit. uł si sepiꝰ libeat ita eligno facienda regulis paribꝰ intym¬
panũ exiguũ s circinatũ adactis ratione qua docco occurren
ortũ capiendũ putet lineã ita cęli exacta parte qđ fuerit linea¬
⁊ apd̾ septentrionẽ ꝓximũ a parte ȩxortiua solsticialẽ habebit
exortũ. hoc ẽ longissimi diei uentũq aqͥlonẽ borean ag̾cis dictũ¬
in hunc ponito arbores uitesq s hoc flante ne arato. frugẽ ne se¬
rito sem̃ ne iacito p̃stringit enĩ atq p̾cellit hic radicibꝰ arboꝵ
qͣs positurꝰ afferes p̃dictos esto alia robustis ꝓsunt alia infantibꝰ.

Expanded text:
manus vocabitur. ducantur deinde aliae duae liniae in decussis obliquae, manus vocabitur. ducantur deinde aliae duae liniae in decussis obliquae, ita ut ab septentrionis dextra laevaque ad austri dextram ac laevam descendant. omnes per eundem currant umbilicum , omnes inter se pares sint, omnium intervalla paria. quae ratio semel in quoque agro ineunda erit vel, si saepius libeat uti, e ligno facienda, regulis paribus in tympanum exiguum, sed circinatum adactis. ratione, qua doceo occurrenortum capiendam putet liniam. Ita caeli exacta parte quod fuerit liniae caput septentrioni proximum a parte exortiva, solstitialem habebit exortum , hoc est longissimi diei, ventumque aquilonem, borean Graecis dictu334 in hunc ponito arbores vitesque. sed hoc flante ne arato, frugem ne serito, semen ne iacito. praestringit animam atque praegelat hic radicibus arborum, quas positurus adferes. praedoctus esto: alia robustis prosunt, alia infantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
humidꝰ aut estuosꝰ taliȩ ẽ. affricȩ qͥdẽ tncendia cũ seronitate af¬
fert. inh unc italie palmites spectant si ñ plage arboꝵ utiu̾ue.
hic oliueti metit᷑ uergiliat̾ quadribuo. hunc caueat insitore
lonis gemisq moculator. deipsa regionis eiꝰ hora p̃monusse c̃¬
ueniat frondẽ medio die arborator necedito cũ meridiẽ ab oc̃
sentias postor estatẽ c̃trahente se umbra pecudẽ sole inoꝑaca co
gito. cũ estate pasces in occidentẽ spoctante meridiẽ pꝰmeridi¬
em moriente. Alit̾ naxiũ sic̃ hieme ⁊ uere in rorulentẽ ducet.
nec contͣ septentrionẽ paueris sup̃ dictũ dodant᷑ italippiũ tue
ab afflatu ⁊ aluo cita ꝑeunt. eͥ feminas c̃cipi uoles inhunc uen¬
tũ spectantes uuri cogito. Diximꝰ ut inmediã linea designaret᷑
umbilicꝰ ꝑ hunc mediũ transuersa cura talia hȩc erit ab exortu
eqͥ noctiali ad occasũ eqͥnoctialẽ. ⁊ limes qͥ tta secabit agrũ decu¬

Expanded text:
umidus aut aestuosus Italiae est, Africae quidem incendia cum serenitate adfert. in hunc Italiae palmites spectent, sed non plagae arborum vitiumve. hic oleae timeatur vergiliarum quadriduo, hunc caveat insitor calamis gemmisque inoculator. de ipsa regionis eius hora praemonuisse conveniat. frondem medio die, arborator, ne caedito. cum meridiem adesse senties , pastor, aestate contragito. cum aestate pasces, in occidentem spectent ante meridiem, post meridiem in orientem; aliter noxium, sicut hieme et vere in rorulentum educere: nec contra septentrionem paveris supra dictum cluduntur ita lippiuntque ab adflatu et alvo cita pereunt. qui feminas concipi voles, in hunc ventum spectantes iniri cogito. Diximus ut in media linia designaretur umbilicus. per hunc medium transversa currat alia. haec erit ab exortu aequinoctiali ad occasum aequinoctialem, et limes, qui ita secabit agrum, decu
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ꝓpͥor idõq optime milio ꝓexima exordeo pessima extritico p̃tquã
ium̃tiꝰ oꝑe laborantibꝰ culmũ saxosis lociꝰ cũ inaruit bacło frangũt
muri aduras partꝰ dein siccatĩ in manipło c̃uoluit᷑. atq ita ꝓfenobubꝰ
dat᷑. St̃ qͥ accendãt in aruo ⁊ stipula̾ magno uirgilii p̃conio sũmaaũ

Expanded text:
veri propior; ideo optima e milio, proxima ex hordeo, pessima ex tritico, praeterquam veri propior; ideo optima e milio, proxima ex hordeo, pessima ex tritico, praeterquam iumentis opere laborantibus. culmum saxosis locis, cum inaruit, baculo frangunt muria dura sparsus, dein siccatus in manipulos convolvitur atque ita pro feno bubus datur. sunt qui accendant in arvo et stipula
Abbreviated transcription (Latin):
succũ. Differentia hȩc uͥstipula domõ c̃tegunt ꝗͣ longissimã seruãt. uͥ
feni in opia stram̃to paleã gq̃runt. Panicu culmo ñ tegt̃ milii culmũ
fore inurunt hordei stipulã bubꝰ. gratissimã seruãt panicũ ⁊ miliũ
singulatĩ pectine manuali legt̃ galliȩ. Messis ipsa alibi tribulis in ar¬
ta alibi eqͣꝵ gssibꝰ ertit᷑. alibi ꝑticis flagellat᷑. Tritic̃ q̃ seriꝰ metit᷑ copi¬
osiꝰ inuenit᷑. qͥ celeriꝰ uͦ ħ speciosiꝰ ac robustiꝰ. Lex aptissima añꝗ granũ
indurescͥt ⁊ cũ iã traxerit colorẽ. oraculũ uͦ biduo celeriꝰ messẽ facere
potiꝰꝗͣ biduo serit᷑. Siliginiꝰ ⁊ tritici ꝙ̃ ratio in area orreoq far qͥa
difficult̃ ex eutit᷑. c̃ueñ cũ palea sua c̃tundi ⁊ stipła tantũ ⁊ ariste lił̾ut᷑.¬
Palea plures g̃ciũ ꝓfeno utunt᷑ melior ea q̃ tenuior minutiorq ⁊i pul¬

Expanded text:
sucum. 297 differentia haec: ubi stipula domos contegunt, quam longissimam servant; ubi sucum. 297 differentia haec: ubi stipula domos contegunt, quam longissimam servant; ubi feni inopia, e stramento paleam quaerunt. panici culmo non tegunt, milii culmum fere inurunt, hordei stipulam bubus gratissimam servant. panicum et milium singillatim pectine manuali legunt Galliae. 298 Messis ipsa alibi tribulis in area, alibi equarum gressibus exteritur, alibi perticis flagellatur. triticum quo serius metitur, copiosius invenitur; quo celerius vero, hoc speciosius ac robustius. lex aptissima: antequam granum indurescat et cum iam traxerit colorem; oraculum vero: biduo celerius messem facere potius quam biduo serius. siliginis et tritici eadem ratio in area horreoque. far, quia difficulter excutitur, convenit cum palea sua condi, et stipula tantum et aristis lipalea plures gentium pro feno utuntur. melior ea, quo tenuior minutiorque et pul
Abbreviated transcription (Latin):
fumꝰ disꝑgat᷑. Uarro auctor oe si fidiculȩ occasu qđ ẽ initũ autãni
uia picta c̃secret᷑. int̾ uites minꝰ noc̃e tẽpestates. Arehbius ad antio¬
chũ sirie regẽ seripsit. si fictili nouo obseruat᷑ rubeta rana inmadia sege¬
fode. uͥ estiuosa regio poscat adcumulare germuiantia nͥ in solo suxurio¬
so fodienda ñ st̃ seminaria. purgari sarcło messẽ hordea ceã facere aram
exparte ȩquant tantũ. & fimo bubulo dilutiore inlidunt. id satis ad
pulueriꝰ remediũ uidet᷑. Messis ipsiꝰ ratio uaria galliarũ latis fundi s
ualli
p̃ grandes dentibꝰ in margine infestis duatꝰ rotiᷤ ꝑsegetẽ impellunt᷑. uim̃to
in c̃trariũ iuncto ita direptȩ inuallũ caat̃ spicȩ stipulȩ. alibi media
falce p̃cidunt᷑ atq int̃ duã mergites spicandȩ stringit᷑. Alibi abradice

Expanded text:
fumus dispergatur . Varro auctor est, si fidiculae occasu, quod est initfumus dispergatur . Varro auctor est, si fidiculae occasu, quod est inituva picta consecretur inter vites, minus nocere tempestates. Archibius ad Antiochum Syriae regem scripsit, si fictili novo obruatur rubeta rana in media sege aestuosa regio poscat, adcumulare — germinantia nisi in solo luxurioso fodienda non sunt —, seminaria purgae sarculo, messem hordeaciam facere, aream us. maiore ex parte aequant tantum et fimo bubulo dilutiore inlinunt. id satis ad pulveris remedium videtur. lxxii 296 Messis ipsius ratio varia. Galliarum latifundis valli praegrandes, dentibus in margine insertis, duabus rotis per segetem inpelluntur, iumento in contrarium iuncto; ita dereptae in vallum cadunt spicae. stipulae alibi mediae falce praeciduntur, atque inter duas mergites spica destringitur. alibi ab radice
Abbreviated transcription (Latin):
nec nͥ estuus breuissimisq noctibꝰ. metui. diesꝰ ñ idẽ ualere. Pret̾ea tã fa¬
cile intelligi ut formica minimũ aĩal int̾ lunio qͥescat plenilunio oꝑet᷑
ẽ noctibꝰ. Auẽ paruã orienti syrio inipso die ñ apparere: ⁊ donec occidat
ediu̾̃so orionẽ ꝓdẽ ipsodie solsticu. Neutrũ uͦ lunȩ statũ noxiũ ẽẽ nec noctibꝰ
qͥdẽ nͥ sirenis ⁊ oĩa uͦ quiescente. qm̃ neq innube neq infatu cadt̃ rores. Sitq̃¬
ñsine remedio sarm̃ta apd palear̃ aceruoꝰ ⁊ euulsas herbas fruaticesq ꝑuine¬
as cã pofi cũ tinebis incendito fumꝰ medebit᷑. hc epaleis ⁊ c̃t᷑ nebudlã aurdi¬
atur uͥ nebulȩ nocẽt. &dã tres cancros uiuos cremari iubẽt marbustis. ut
arbuncłi ñ noceãt. Ali siluri carnẽ lenit̃ uri auento. ut ꝑtotã uineĩ

Expanded text:
nec nisi aestivis brevissimisque noctibus metui, diebus non idem valere. Praeterea tam fanec nisi aestivis brevissimisque noctibus metui, diebus non idem valere. Praeterea tam facile intelligi, ut formica minimum animal interlunio quiescat, plenilunio operetur etiam noctibus, avem parram oriente Sirio ipso die non apparere et donec occidat, e diverso chlorionem prodire ipso die solstitii. Neutrum vero lunae statum noxium esse ne noctibus quidem nisi serenis et omni aura quiescente, quonnon sine remedio. sarmenta aut palearum acervos et evulsas herbas fruticesque per vineas camposque, cum timebis, incendito: fumus medebitur hic; e paleis et contra nebulas auxiliatur, ubi nebulae nocent. quidam tres cancros vivos cremari iubent in arbustis, ut carbunculus ne noceat; alii siluri carnem leniter uri a vento, ut per totam vineam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ceptꝰ erortu uergiliar̃ incip̃ adui. isꝰ mai ut dociumꝰ. aliud ħ qͣdridu¬
um ẽ. ꝗ neq iore sorbide uelĩ ȩraruit enĩ frigidũ sidꝰ arcti pꝰpͥdie
occidens. ⁊ multominꝰ pleniluniũ incide ini nͦ iunͥ. Iter̃ aqͥla erorit᷑
uespi decretorio die florentibꝰ oleis uitibꝰq si pleniluniũ in cũ incidat
p̃eogunt᷑ incallũ. rurs pleniluniũ nocoe ad iiii. nͦ uił cũ egipto ca¬
cidit. usq in x. ħ eiđ. Extͣ has causa st̃ uinalia alt̃a q̃ agunt᷑ ad a niii.
initiũ autũni eẽ ⁊ hunc diẽ festũ tẽpestatiꝰ lmiendis instititũ. nc̃
negauerĩ posse eã ꝑmutari legentiũ locoꝵ ȩstuantiũ nat̾as. ⁊ anob
rationẽ demonstratã eẽ satiꝰ ẽ. reliqͣ obseruatione cusq c̃stabunt
alt̾utrũ qͥdẽ fore in causa ħ ẽ reliqͣ obseruatione plenduniũ aut int̃¬
hanc iniuriã oĩbꝰ anniꝰ accide ñ posse ꝓpt̃ statutoꝰ sider̃ cursꝰ necnꝰ paucis

Expanded text:
 docuimus. Aliud hoc quatriduum est, quod neque rore sordere velim, exhaurit enim frigidum sidus arcturi postridie occidens, et multo minus plenilunium incidere. III nonas Iun. iterum aquila exoritur vesperi decretorio die florentibus oleis vitibusque, si plenilunium in eum incidat. praecoquuntur in callum. Rursum plenilunium nocet a. d. IIII nonas Iul., cum Aegypto cacidit usque in X kal. eiusdem. Extra has causas sunt Vinalia altera quae aguntur a. d. XIIII initium autumni esse et hunc diem festum tempestatibus leniendis institutum. nunc um et aestuantium naturas et a nobis rationem demonstratam esse satis est, reliqua observatione cuiusque constabunt. Alterutrum quidem fore in causa, hoc est plenilunium aut intehanc iniuriam omnibus annis accidere non posse propter statos siderum cursus nec nisi paucis
Abbreviated transcription (Latin):
sidꝰ unii. ħ octͦ. Dem c̃sentiũt qd ẽ rarũ. philippꝰ calippꝰ dositeus
parmeniscꝰ cononcriton democritꝰ euder usion ł octͦ. capellã
matutino exoriri. ⁊ iii łẽ hedos. ui. nͦ oct᷑ attice corona erorit᷑.
mane asiȩ ⁊ cesari .U. ħx eniochꝰ occid matutino. ui ħ cęsari co¬
sari fulgẽs in corona stella ȩxorit᷑. ⁊ ii adꝰ uergiliȩ uesꝑi idibꝰ
corona tota. ui ħ noy̾ suculȩ uesꝑi eroriunt᷑. pͥdie cesari areturꝰ
occid ⁊ suculȩ eroriunt᷑ cũ sole .iiii. nͦ arcturꝰ occid uesꝑi. u idꝰ¬

Expanded text:
 Oct. 312 dein consentiunt, quod est rarum, Philippus, Callippus, Dositheus, Parmeniscus, Conon, Criton, Democritus, Eudoxus IV kal. Oct. capellam matutino exoriri et III kal. haedos. VI non. Oct. Atticae corona exoritur mane, Asiae et Caesari V heniochus occidit matutino. IV Caesari cosari fulgens in corona stella exoritur, et VI id. vergiliae vesperi, idibus corona tota. XVII kal. Nov. suculae vesperi exoriuntur. prid. kal. Caesari arcturus occidit et suculae exoriuntur cum sole. III
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ta grandescunt. Seqͥt᷑ ex diuisione tẽporũ autũ nosa fidiculȩ occa¬
su adeqͥnoctiũ. ac deinde uergiliar̃ occasu initũq hiemis inhis int̃
uallis sign̾f. pͥdie idꝰ augꝰ attice ȩgitus oriens uesꝑo ȩgipto ⁊ cȩsari
delfinꝰ occidẽs xi. ħ sept̃. cesari ⁊ assiriȩ stella q̃ undemitor appella¬
tur exoriri mane incip̃ uindemiȩ mat᷑itatẽ ꝓmittens eiꝰ argum̃tũ
occidit mane .ui. itꝰ sept̃. cesarie appellat᷑ itur uesꝑi. Arcturꝰ uͦ
mebiꝰ pͥdie idꝰ uehem̃tissimo sign̾ficatu tra mariq ꝑdies ł. ratio eiꝰ

Expanded text:
frumenta grandescunt . Sequitur ex divisione temporum autumnus a fidiculae occafrumenta grandescunt . Sequitur ex divisione temporum autumnus a fidiculae occasu ad aequinoctium ac deinde vergiliarum occasum ie equus oriens vespera, Aegypto et Caesari delphinus occidens. XI kal. Sept. Caesari et Assyriae stella, quae vindemitor appellatur, exoriri mane incipit vindemia maturitatem promittens. eius argumentum occidit mane. V id. Sept. Caesari capella oritur vesperi, arcturus vero medius prid. id. vehementissimo significatu
Abbreviated transcription (Latin):
rita oꝑariorũ conera ẽ ratiofrum̃ti seruandi horrea. oꝑosi tripedali
crassitudine parit̾ latĩci exedificari iubẽt. aliqͥ p̃tẽa suꝑne ĩpleri nec
ad flatꝰ admitt̾e aut fenestrã hab̾e ullas. alia ab exortu tantũ estiuo
nea colũnis ⁊ ꝑflari undiq malunt. atq ⁊̃ fundo. ali oĩno pendat¬
x abflatu extenuari granũ arbitrant᷑ isi teguł subiaceat cferuescat.
Pulti uentilare qͦ uetãt cureulionẽ enĩ ñ descend̾e infra qͣtuor digitõ nec¬

Expanded text:
rvandi. horrea operose tripedali crassitudine parietis laterici exaedificari iubent aliqui, praeterea superne impleri nec adflatus admittere aut fenestras habere ullas; alii ab exortu tantum aestivo nea columnis et perflari undique malunt, atque etiam a fundo. alii omnino pendente tabulato extenuari granum arbitrantur et, si tegulis subiaceat, confervescere. multi ventilare quoque vetant; curculionem enim non descend
Abbreviated transcription (Latin):
amq m̃surã. hoc ẽ indesinopide circũs cribi circulo paruis
septentrionis illo tͥ putator arborũ plagȩ nespectent. neus
arbusta uinea ⁊ nͥ in affrica cyrenis egipto illic flantt ne an s

Expanded text:
amque mensuram, hoc est in decimo pede, circumscribi circulo parvo, amque mensuram, hoc est in decimo pede, circumscribi circulo parvo, septentrionis. illo tibi, putator, arborum plagae ne spectent, neve arbusta vineave nisi in Africa, Cyrenis, Aegypto. illinc flante ne arato,
Abbreviated transcription (Latin):
scda hora noctiᷤ uniꝰ distante silico ac deinde t̾tia ⁊ usq xu.¬
te silicũ subt̾ra aget. easdẽq portiones orarũ ꝑsingłos dio
adicit usq ad int̾ luniũ. ⁊ qͣntũ pͥmis partibꝰ noctis detraxa.
qđ sub t̾ris agit tantundẽ nouissimis ex die adiciet supͣiti
alt̾nis aut̃ m̃sibꝰ.arcx. implebit numerꝰ. alt̾nis uͦ detrahe
singłos. hec erit ratiolunaris. Uentoꝵ paulo scrupulos
tũ eũ ac sinistro humero habeant ctͣ mediã faciẽ merididi
a uertice septentrio erit. qͥ ita limes ꝑ agrũ currit cardo appel¬
labat᷑. circũ agi deinde meliꝰ ẽ. ut umbrã suã qͥsq cernat. alio.
tro humero fiat occasus a sinistro. Tc̃ erit hora serta cũ mintua
umbra contͣ mediũ fiet hominẽ. ꝑhꝰ mediã longitudinẽ aua
sarculo sulcũ ł cinere lineã. ũbi grã pedũ .xx. c̃ueniat nedi¬

Expanded text:
secunda horae noctis unius dex- tante sicilico, acsecunda horae noctis unius dex- tante sicilico, acntem sicilicum sub terra aget easdemque portiones horarum per singulos dies adiciet usque ad interlunium, et quantum primis partibus noctis detraxerit, quod sub terris aget, tantundem novissimis ex die adiciet supra terram. alternis autem mensibus XXX implebit numeros, alternis vero detrahet singulos. haec erit ratio lunaris; ventorum paulo scrupulosiortum eum a sinistro umero habeant, contra mediam faciem meridies et a vertice septentrio erit. qui ita limes per agrum curret, cardo appellabitur. circumagi deinde melius est, ut umbram suam quisque cernat; alioquxtro umero fiat, occasus a sinistro, tunc erit hora sexta, cum minima umbra contra medium fiet hominem. per huius mediam longitudinem duci sarculo sulcum vel cultro liniam verbi gratia pedum XX conveniat medi
Abbreviated transcription (Latin):
luna plena oꝑito. humidis locis int̃lunio serito ⁊ circa int̾ luniũ
quadriduo uentilari qͦ frum̃ta aclegumina ⁊ condi circa ex¬
tremã lunã iubent. Seminaria cũ luna supͣ t̾rã se fieri calcar
musta cũ luna sub t̾ra. Itẽ marias cedi ꝗ̃q alia suis locis diximꝰ.
neq ẽ facilior obseruatio ac iã dicta nous scđo uolumine. s
qđ intelligere uł rustici poss̃. qͦtiens ab occidente sole cernit᷑
pͥoribꝰq horis noctis lucebit crescens erit. ⁊ ocłis dimidiata ui.¬
dicabit᷑. Cũ uͦ occidente sole oriet᷑ ex adũso ita ⁊ parit̾ aspici¬
ebant᷑ cũ erit pleni luniũ. Quotiens abortu soł oriet᷑ pͥorib̾q
noctis horis ⁊ detrahit lum̃ ⁊ indiurnas extendit de crescens erit.
iterũq dimidia. in coitu uͦ qđ int̾lumũ uocãt cũ apparere de¬
sierit. Supͣ t̾ras aũ erit quãdiu ⁊ sol int̃ lunio ⁊ pͥma totodi

Expanded text:
luna plena operito. umidis locis interlunio serito et circa interlunium luna plena operito. umidis locis interlunio serito et circa interlunium quadriduo. ventilari quoque frumenta ac legumina et condi circa extremam lunam iubent, seminaria, cum luna supra terram sit, fieri, calcari musta, cum luna sub terra, item materias caedi quaeque alia suis locis diximus. 323 neque est facilior observatio ac iam dicta nobis secundo volumine, sed quod intellegere vel rustici possint: quotiens ab occiprioribusque horis noctis lucebit, crescens erit et oculis dimidiata iudicabitur ; cum vero occidente sole orietur ex adverso, ita ut pariter aspiciantur, tum erit plenilunium. quotiens ab ortu solis orietur prioribusque noctis horis detrahet lumen et in diurnas extendet, decrescens erit iterumque dimidia ; in coitu vero, quod interlunium vocant, cum apparere desierit. supra terras autem erit, quamdiu et sol, interlunio et prima toto die,
Abbreviated transcription (Latin):
eo die oraculũ occurrit frigidũ picari ꝓnichilo ducentiũ. S iã &
łẽ iañ defectu uasorũ uindemiantes uidi. piscinĩq musta condi aut
una effundi pͥora ut dubia reciꝑent᷑. hoc ñ tã sepe ꝓuentu nimio
modꝰ ꝙ̃ nona cuiꝰq anni uti. id ꝑęque &̃ lucrosissimũ teli quia di
uinis affatĩ dicta st̃. Itẽ uindemia facta oluã eẽ rapiendã ⁊ q̃ ad
adicient᷑ deluna uentisq & p̃sagiis ut sit tota siderał ratio ꝑfec¬
ta : nãq uirgiliꝰ &ẽ innumeros lunę digerenda q̃dã putauit
ãemocriti secutꝰ ostentationẽ. nos legũ utilitas q̃ in toto oꝑe in
hac qͦ mouet parte. omĩa q̃ cadunt᷑ carpunt᷑ tondunt᷑ in nocen¬
luna ne tangito maxime aut̃ int̾ menstrua dimidiaq st̃corato.
uerres uiuencos arietes hedos decrescente lua castrato. Oua luna
noua subponito scrobes luna plena noctu iacito. arborũ radices

Expanded text:
eo die oraculum occurrit frigidum picari pro nihilo ducentium. sed iam et eo die oraculum occurrit frigidum picari pro nihilo ducentium. sed iam et kal. Ian. defectu vasorum vindemiantes vidi piscinisque musta condi aut vina effundi priora, ut dubia reciperentur. hoc non tam saepe proventu nimio modus est annona cuiusque anni uti. id peraeque etiam lucrosissimum. reliqua de vinis adfatim dicta sunt, item vindemia facta olivam esse rapiendam et quae ad adicientur de luna ventisque et praesagiis, ut sit tota sideralis ratio perfecta. namque Vergilius etiam in numeros lunae digerenda quaedam putavit Democriti secutus ostentationem; nos legum utilitas, quae in toto opere, in hac quoque movet parte. Omnia, quae caeduntur, carpuntur, tondentur, innocenluna ne tangito, maxime autem intermenstrua dimidiaque stercorato. verres, iuvencos, arietes, haedos decrescente luna castrato. ova luna nova supponito. scrobes luna plena noctu facito. arborum radices
Abbreviated transcription (Latin):
sit uastitas singłis longitudo in iis refert ñ crissitudo speciosa meliꝰ pre¬
munt. Antisqͥ funitꝰ uitisq loreis ea detrahebant ⁊ uectibꝰ int̾ cannos
uiuenta greganica mali rugis ꝑ cocleas hulantibꝰ palis adfra arbores
stella a palis arcas lapidũ atollente sec̃ arbore qđ maxime ꝓbat᷑ intͣ
xxii. hos annos inuentũ paruis prelis ⁊ minore torculario edificio
breuiore malo uimedia decreto tympana imposita uinaceis suꝑne toro
ponde urgere ⁊ suꝑ p̃la construere c̃geriẽ. s & ponia colligendi tẽpꝰ
obseruatio cũ aliqͥd maturitate ñ tẽpestate decidit. hoc nfeces expͥm̃di.
hoc ⁊ defrutũ coquendi silente luna noctii aut si int̾diu plena ceteri
diebꝰ. aut ante ȩxortũ lunȩ aut pꝰ occasũ. ne denouella uite aut palus
Iustũ uindemiȩ tẽpꝰ ab eqͥnoctio ad uergiliar̾ occasũ dies xi iiii. ab

Expanded text:
sit vastitas singulis. longitudo in his refert, non crassitudo. spatiosa melius presit vastitas singulis. longitudo in his refert, non crassitudo. spatiosa melius premunt. antiqui funibus vittisque loreis ea detrahebant et vectibus. intra C annos inventa Graecanica, mali rugis per cocleam ambulantibus, ab aliis adfixa arboris stella, aliis arcas lapidum adtollente secum arbore, quod maxime probatur. intra XXII hos annos inventum parvis prelis et minore torculario aedificio, breviore malo in media derecto, tympana inposita vinaceis superne toto pondere urguere et super prela construere observato cum aliquod maturitate, non tempestate , deciderit; hoc et faeces exprimendi, hoc et defrutum coquendi silente luna noctu aut, si interdiu, plena, ceteris diebus aut ante exortum lunae aut post occasum, nec de novella vite aut palustiustum vindemiae tempus ab aequinoctio ad vergiliarum occasum dies XLIIII. ab
Abbreviated transcription (Latin):
in his tẽpoꝵ int̾uallis oꝑa rustica paphanos raphanoᷤ serere qͥbꝰ
cdximꝰ diebꝰ. uulgꝰ agreste rapa pꝰ ciconiȩ discessũ male seri
putat. Hos oĩno pꝰ uulcanalia ⁊ p̃cocia cũ panico. A fidiculȩ aũ occa¬
su uitiũ passiolos pabulũ hoc filente luna seriiubent. ⁊ frondis p̃¬
parandȩ tẽpꝰ hoc ẽ. unꝰ frundator qͣtuor frondarias fiscinas com¬
plere in die iustũ habet si decrescente luna p̃paretꝰ᷑ ñ putrescit aridã
colligi ñ oportet. Uindemiã antiqͥ nũꝗ. eristimauere maturã añ eqͥ nocti¬
um iã passi rapi cerno quã obrẽ ⁊ husꝰ tprã notis argum̃tisq signentur.
empto acino exdensitate int̾uallũ ñ c̃pleri apparuerit acinũ ñ augeri
acinõ plurimos fert. si c̃tingat crescente luna undemiare p̃ssira una
culleos xx. uimplore debor. hic ẽ. pes uastꝰ ad totidẽ culeos ⁊ lacꝰ. xxu.
iugeraꝰ. unũ fuffic̃ torculũ. Premunt aliqͥ singłi itiliꝰ binis lieg magia

Expanded text:
In his temporum intervallis opera rustica: rapa, napos serere quibus diximus diebus. vulgus agreste rapa post ciconiae discessum male seri putat, nos omnino post Vulcanalia, et praecocia cum panico, a fidiculae autem occasu viciam, passiolos, pabulum. hoc silente luna seri iubent. et frondis praeparandae tempus hoc est. unus frondator quattuor frondarias fiscinas complere in die iustum habet. si decrescente luna praeparetur, non putrescit. aridam colligi non oportet. 315 Vindemiam antiqui numquam existimavere maturam ante aequinoctium; iam passim rapi cerno. quamobrem et huius tempora notis argumentisque signentur. empto acino ex densitate intervallum non conpleri apparuerit ac iam non augeri acinos. plurimum refert, si contingat crescente luna vindemiare. 317 pressura una culleos XX implere debet. hic est pes iustus. ad totidem culleos et lacus XX bus unum sufficit torculum. premunt aliqui singulis, utilius binis, licet magna
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc deinde rapiendi conuehendiq fructꝰ alios atq aliõ tẽpꝰ ⁊ p̃parandise
contͣ seuã ferãq hiemẽ decebatq hoc discrim̃ addubitatis noctis signasse
naturã. quã obrẽ eas manibꝰ ipsis agricolarũ ingressi uertiq iussit ipsa dic
folia ⁊ ẽẽ confecti sidis signũ nec siluestriũ arborũ remotarũq ut insaltus
deuios montesq eundẽ eẽ querentibꝰ. signa ñ rursꝰ urbanarũq ⁊ quȩ cop¬
ario tantũ colunt᷑. quã quã his ⁊ uilla uisendi uercit oleȩ añ pedes site ue¬

Expanded text:
suram. 265 ex hoc deinde rapiendi convehendique fructus alios atque alios tempus, et praeparandi se suram. 265 ex hoc deinde rapiendi convehendique fructus alios atque alios tempus, et praeparandi se contra saevam feramque hiemem, decebatque hoc discrimen indubitatis notis signasse naturam. quam ob rem eas manibus ipsis agricolarum ingessit vertique iussit ipsa die folia et esse confecti sideris signum, nec silvestrium arborum remotarumque, ut in saltus devios montesque eundum esset quaerentibus signa, non rursus urbanarum quaeque topiario tantum coluntur, quamquam his
Abbreviated transcription (Latin):
breuiꝰ ac uł int̾ uepres qͦ tractabile galliarũ lati fundia maioribꝰ cõpendia
qͥppe medias cedunt herhas breuioresq p̃t̾ẽunt. Italii fenũ exdertͣ unama¬
nu secant. iustũ ẽ una oꝑa indie iugerũ desecari alligariq manipłos. ĩu. &.¬
quat̾na pondo sectũ uerti ad solẽ nec nͥ siccũ c̃strui oportet ni fuerit obser¬
uatũ ħ diligent̃ ⁊ halare matutino nebulã qͣndã metas mex sole accendi
n c̃flagrare certũ ẽ. rursꝰ rigari desecta oportae ut secet᷑ autũnale fenũ
qł uocant cordũ. Interamne in umbria quat̃ anno secant᷑ &̃ ñ rigua. uao
magnꝰ hic anni cardo magna ros mundi in hoc usq abruma crescũt dies
creuer̃ sex m̃sibꝰ. at solipse ad aqͥlonẽ sfuaens isꝑ ardua emissꝰ ab ea meta inp̃
flecti ac degredi ad austrũ aucturꝰ noctes aliis sexm̃sibꝰ ab laturq dici m̃surã

Expanded text:
brevius ac vel inter vepres quoque tractabile, Galliarum latifundia maioribus . . . . cbrevius ac vel inter vepres quoque tractabile, Galliarum latifundia maioribus . . . . conpendia, quippe medias caedunt herbas brevioresque praetereunt. Italus fenisex dextra una manu secat. 262 iustum est una opera in die iugerum desecari, alligarique manipulos MCC quaterna pondo. sectum verti ad solem nec nisi siccum construi oportet. ni fuerit observatum hoc diligenter, exhalare matutino nebulam quandam metas, mox sole accendi et conflagrare certum est. 263 rursus rigari desecta oportet, ut secetur autumnale fenum, quod vocant cordum. Interamnae in Umbria quater anno secantur, etiam non riguamagnus hic anni cardo, magna res mundi. in hoc usque a bruma crescunt dies creverunt sex mensibus, sol ipse ad aquilonem scandens ac per ardua enisus ab ea meta incipit flecti ac degredi ad austrum, aucturus noctes aliis sex mensibus ablaturusque diei men