comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iasticen est parietum exgipso effigies.
signaq ex pͥmere. pingiq coloribus.
Masticen autẽ dictum grece qͦd latine ÷ fin¬
gere t̾ra uł gipso similitudines. Nam & im¬
pressa argilla formã aliquã facere: plastis ẽ.
Unde & ꝓthoplastꝰ ẽ dictus homo. qui ex limo
pͥmus ẽ conditus.
De pictura .xui.

Expanded text:
astice est parietum ex gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homo qui ex limo primus est conditus. De pictura . Pi
Abbreviated transcription (Latin):
us militare ẽ belli inferendi sollempnitas. fede¬
ris faciendi nexus. signo dato egressio in hos¬
tem uł cõmissio. itẽ signo dato receptio. item
flagitii militaris disciplina si locꝰ deseratur.
itẽ stipendioꝵ modꝰ. dignitatũ gradꝰ. p̃mioꝵ
honor ueluti cũ corona uł torques dantur.
itẽ predȩ decisio. & ꝓ ꝑsonarum qualitatib
& laboris iusta diuisio. itẽ pͥncipis portio. Ed¬

Expanded text:
us militare est belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item et laboris, iusta divisio ac principis portio. D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊intiber. Uris illirica a similitudine yris
cȩlestis nomen accepit. unde & alatinis ar¬
cumen dr̃. qͦd flos eiꝰ coloris uarietate eun¬
dem arcum cȩlestem imitetur. Illirica aut̃
dr̃. qͥa in illiria plurima & uiolentissima ẽ.
Species eiꝰ foliis gladioli similibꝰ. radice amo¬
matica. odoris boni. Aquoꝵ foliis tridi si¬
milibꝰ. radicibꝰ acerrimi odoris s iocundi.
ꝓpt̃ qͦd & aromatica ẽ. Meucarcdamũ scis¬
quinũ meliꝰ qͦd in eufrate nasertur quã qͦd
in arabia. fuluu. multi florũ. purpureum.
tenue. odoris rosei cũ manu fricatur. gustu
multũ incendit linguam atq mordet.
flos nuncupatur. Cimum appellatum
qͦd flos eiꝰ odorẽ refert. de quo uirgilius.¬
Redolentq timo fraglantia mella. Epi¬
timum gcum nom̃. qͦd latine dr̃ flos tum.
Nam flos g̃ce timũ uocatur. Est autẽ flos
timbre similis Sansucus quẽ latmi ama¬
racum uocant. cuiꝰ nominis usum uirgiliꝰ

Expanded text:
zinziber. Iris Illyrica a similitudine Iris zinziber. Iris Illyrica a similitudine Iris caelestis nomen accepit. Unde et a Latinis arcumen dicitur quod flos eius coloris varietate eundem arcum caelestem imitetur. Illyrica autem dicitur quia in Illyrico plurima et olentissima est. Species eius foliis gladioli similis, radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed iucundi; propter quod et aromatica est. Meu. Cardamomum. Squinum melius est quod in Euphrate nascitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricatur, gustu multum incendit linguam atque mordet.flos nuncupatur. Thymum appellatum quod flos eius odorem refert. De quo Vergiliuslla. Epithymum Graecum nomen, quod Latine dicitur flos thymi; nam flos Graece θύμον vocatur: est autem flos thymbrae similis. Sampsuchus, quem Latini amaracum vocant. Cuius nominis usum Vergili
Abbreviated transcription (Latin):
augendi quoq ponłis causa spuma argen¬
ti contrita adicit᷑: & ꝓditur si puluerulentũ
reꝑitur: atq decoctũ ab odore ꝓpͥo fuerit lap¬
sum. Crocomagina exp̃ssis aromatibꝰ croci¬
ni unguenti.atq in formato sedimine in
panniculos fit. & ideo sic appellatur. Asa¬
rum nascitur in umbrosis montib floribꝰ
cassiȩ similib. mestq flos iuxta radicem
purpureus in quo sem̃ continetur uua¬
rum simile: radicib plurib atq tenuis¬
simis. & bene redolentib: & est uirtute
similis nardo. Fu nascitur inponto. folii
oleastro similib. qui parum a grecis uo¬
catum. qͦd habeat uirtutem feruentem.
Radix ÷ iunci trianguli. foliis porri simi¬
libus. radicib nigris siue contiguis insimi¬
litudinẽ oluaꝵ odorissimis atq acerrimꝰ
Nascitur in paludib atq uacius locis.
Traditur etiam alia species quipari quȩ
in india nascitur. & appellatur lingua eoꝵ

Expanded text:
augendi quoque ponderis causa spuma argenaugendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adicitur. Ea proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum. Crocomagma expressis aromatibus crocini unguenti atque informato sedimine in panusculos fit; et ideo sic appellatum. Asarum nascitur in umbrosis montibus, floribus casiae similibus; inter quae flos iuxta radicem purpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus atque tenuissimis et bene redolentibus, et est virtute similis nardo. Phu nascitur in Ponto, foliis oleastro similibus. 8. Cyperus a Graecis vocatur, quod habeat virtutem ferventem. Radix ejus est junci trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris, sive contiguis, in similitudinem olivarum odoratissimis, atque acerrimis. Nascitur in paludibus, atque vacuis locis. Traditur etiam alia species cyperi quin India nascitur et appellatur lingua eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tirsi eiꝰ atq radiculȩ utiles ꝓbantur usibꝰ
nr̃is. Costum radix herbe ẽ nascentis in
india. arabia & sẏria. s meliꝰ arabicum.
Est enim albũ & leue suaue. iocundi ocdo¬
ris. Indicum colore atro. & leue ut ferula.
Syriacum uͦ pondere graui. colore buxeo.
odore acro.sũmũ tam̃ album. leue. aridũ.
ctualis. Crocum dictum ab oppido ciliciȩ
qͦd uocatur coricium. quanquã & alibi
nascatur: s non tantũ uł tale quale incili¬
cia. unde & apotiori parte nom̃ accepit.
Nam multe res nomina sumpserunt a
locis. ubi plus ꝓuenit & meliꝰ aliqͥd. Op¬
timũ autẽ ÷ qͦd fuerit recens. odoris boni.
albedine parua. porrectȩ longitudinis. in¬
tegrum. & neq in fragm̃ta cõminutum:
inspiratione bona. & cum carpitur manꝰ
inficiens. & leuiter acre. Qd̃ si eiꝰ modi ñ fue¬
rit: aut uetustum aut infusum agnoscitur.
¶dulteratur autẽ admuto crocomaginate.

Expanded text:
thyrsi eius atque radiculae utiles probantur usibus thyrsi eius atque radiculae utiles probantur usibus nostris. Costum radix herbae est nascentis in India, Arabia et Syria: sed melius Arabicum. Est enim album et leve, suave, iucundi odoris, Indicum colore atro et leve, ut ferula, Syriacum vero pondere grave, colore buxeo, odore acri, summum tamen album, leve, aridum, s. Crocum dictum ab oppido Ciliciae qui vocatur Corycium, quamquam et alibi nascatur, sed non tantum vel tale quale in Cilicia: unde et a potiori parte nomen accepit. Nam multae res nomina sumpserunt a locis, ubi plus provenit et melius aliquid. Optimum autem est quod fuerit recens, odoris boni, albedine parva, porrectae longitudinis, integrum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur manus inficiens et leviter acre. Quod si eiusmodi non fuerit, aut vetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagmate:
Abbreviated transcription (Latin):
herbarum nomina. quȩ exaliqua sui causa
resonant. habentes nominũ ex planationẽ.
Nontam̃ omniũ herbarum ethimologiã
inuenies. Nam ꝓlocis mutant᷑ etiã nomi¬
nib Folium dictũ. qd̾ sine ulla radice inna¬
tans inindie litorib colligat᷑. qͦd inligno ꝑfo¬
rato siccant indi atq reponunt. Fertur aut̃
paradysi eẽ herba. gustu nardum referens.
Nardus herba est spicosa. unde & ag̃eis nar
dos tacos appellata: quarũ alia indica. alia
syriaca uocat᷑. ñ qͦd in syria nascat᷑. s qͦd monꝰ in qͦ
inuenit᷑ alio latere indiã spectat. alio syriã. Est
autẽ indicũ multiforme s meliꝰ. sẏriacum
leue. fuluum. comosum. spica pariũ. odo¬
rissimũ. cyprum simeilans. qͦd si multum
inore tarcdauerit: linguam siccat. Nardũ
celticum a regione galliȩ nom̃ traxit. Nascit᷑
eni sepius in liguriȩ alpibus. & insyria.fru¬
tice paruo. radicib in manipulos collectis
ligam̃tis. flos eiꝰ tantũ ꝓpt̾ odorem bonum.

Expanded text:
herbarum nomina, quae ex aliqua sui causa resonant, habentes nominum explanationem. Non tamen omnium herbarum etymologiam invenies. Nam pro locis mutantur etiam nomina. Folium dictum quod sine ulla radice innatans in Indiae litoribus colligatur. Quod lino perforatum siccant Indi atque reponunt. Fertur autem Paradisi esse herba gustu nardum referens. Nardus herba est spicosa, unde et a Graecis ναρδόσταχυς appellata; quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indicum multiforme, sed melius Syriacum, leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tantum propter odorem bonus:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. ita ut dissolutis uenis quicquid
uitȩ ẽ ꝑ sanguinẽ euocet. G rece enim.
sanguis emath dr̃. Prester aspis semꝑ
ore patenti & uaporanti currit. cuꝰ
serit distenditur. enormiq corpulen¬
tia necatur. Ex tuberatum enĩ putre¬
do sequitur. Seps. tabisicus aspis. qui
dum momordit hominem statim eũ consu¬
mit. ita ut liquefiat totus in ore serpentis.
Cerastes serpens. dictus quod in capite habe¬
at cornua similia arietum. Cerasta enĩ
greci cornua uocant.Dunt autẽ illi qua¬
drigemina cornicula. quoꝵ ostentatione
ueluti esca illiciens sollicitata animalia
ꝑunit. Totum enĩ corpꝰ tegit harenis. nec
ullum in dicium sui prebet. nisi ex ea parte
qua inuitatas aues uł animalia capit. Est
autẽ flexuosus plusquam alii serpentes.
serpens. uocata quod tanta p̾fulget tergi
uarietate. ut notarum grã aspicientes
retardet. & quia reptando pigrior est: qͦs
assequi non ualet. miraculo sui stupentes

Expanded text:
fuerit, ita ut dissolutis venis, quidquid fuerit, ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evocet. Graece enim sanguis αἷμα dicitur. Prester aspis semper ore patenti et vaporanti currit. Cuiuserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca illice, solperimit; totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex a parte qua invitatas aves vel animalia capit; est autem flexuosus plusquam alii serpentes. serpens ita vocatur, quod tanta praefulget tergi varietate, ut notarum gratia se aspicientes retardet, et quia reptando pigrior est; quos assequi non valet, miraculo sui stupentes
Abbreviated transcription (Latin):
uocant᷑ a grecis. Aspis uocata. quod mor¬
su uenena ĩnutat & spargat. Ios enim
greci uenenum dicunt. Et inde aspis. qͦd
morsu uenenato int̃imat. Huiꝰ diuersa
genera & species. & dispares effectus ad
nocendum. Fertur autẽ aspis cum ceꝑit
pati incantatorẽ qui eam quibusdam
carminib ꝓpriis euocat. ut eam de cau̾¬
na ꝓducat. illa cum exire noluerit. unã
aurem int̾ram p̃mit: alteram cauda
non audiens ñ exit ad incantantẽ. Dyp¬
sa genus aspidis. qui latine situla dicit᷑.
quia quem momorderit sitiꝑit. Tante
guit quam sentiatur. & facies p̃uenta
morte nec tristiciam inducat morituri.
De qua poeta. Signiferum iuuenem tyr¬
reni sanguinis aulum torta retro capite
dypses calcata momordit. uix dolor aut
sensus dentis fuit. Y pnalis genꝰ aspidis.
dicta quod somno necat. Hanc sibi eleo¬
patra apposuit. & ita morte quasi somno
soluta est. E morrois aspis. nuncupatꝰ
qd̾ sanguinem sudet qui ab eo morsus

Expanded text:
vocantur a Graecis. Aspis vocata, quod morvocantur a Graecis. Aspis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda non audiens non exit ad incantantem. Dipsas, genus aspidis, qui Laquia quem momorderit siti perit. Rguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte nec tristitiam inducat morituro. De quo poeta ‘signiferum iuvenem Tirreni sanguinis Aulum / torto capite retro dipsas calcata momordit: / vix dolor aut sensus dentis fuit’. dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adposuit, et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus
Abbreviated transcription (Latin):
citur. quas illic homines inferunt cauer¬
nis in quib delitescunt. Itaq eo uiso fugit.
quẽ ille ꝑsequitur & occidit. Nichil enĩ
parens ille rerum sine remedio constituit.
Est autẽ longitudine semipedalis. albis
maculis lineatris. Reguli autẽ sicut scor¬
piones arentia queq sectantur. & postꝗͣ
ad aquas ueneruit. ydrofobas et lympha¬
ticos faciunt. Sybilus idem ẽ qui & regu¬
lus. Sibilo enĩ occidit. anteꝗͣ mordeat
uł exurat. Uipera dicta: quod ui ꝑeat.
Nam cũ uenit̃ eiꝰ ad partum ingemuerit.
catuli non expectantes maturã naturȩ
solutionẽ corrosis eiꝰ laterib ui erum¬
coeunt ab rupto corpore nodi. Fertur
autẽ qͦd masculus ore inserto uiꝑȩ sem̃
ex puat. Illa autẽ ex uoluptate libidinis
in rabiem uersa. caput maris ore recep¬
tum p̾cidit. Ita sit ut parens uterq ꝑeat.
masculus dũ coit: dum parturit femina.
Ex iuipera autẽ fiunt pastilli. qͥ tyriaci

Expanded text:
citur, quas illic homines inferunt cavercitur, quas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequam mordeat vel exurat. Vipera dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expesolutionem, corrosis ejus lateribus vi erumViperei inquit coeunt abrupto corpore nodi. Fertur autem, quod masculus ore inserto viperae semen exspuat, illa autem ex voluptate libidinis in rabiem tum praecidit. Ita fit ut parens uterque pereat; masculus, dum coit, dum parturit, femina. Ex vipera autem fiunt pastilli, qui θηριακοὶ
Abbreviated transcription (Latin):
Draco maior cunctoꝵ serpentium. siue
dracontam uocant. unde & diriuatum est
in latinũ: ut draco diceretur. Qui sepeab
speluncis abstractus fertur in aerem. conci¬
taturq ꝓpt̾ eum aer. Est autẽ cristatus.
ore paruo. & arctis fistulis. ꝑ quas trahit
spm̃ & linguam exerit. Uim autẽ non in
nis. s ideo huic ad mortẽ faciendã uene
rit occidit. a quo nec elefans tutus ẽ. sui
corporis magnitudine. Nam circa semi¬
tas delitescens ꝑquas elefanti solito gra¬
diunt᷑. crura eoꝵ nodis illigat. ac suffo¬
catos ꝑimit. G ignitur autẽ in ethiopia¬
& inindia. in ipso incendio iugis estus.
Basylicꝰ grece latine int̾pretat᷑ regulus.
eoqͦd rex serpentiũ sit: ad eo ut eũ uiden¬
tes fugiant. quia olfactir suo eos necat.
Nam & hominẽ uł si aspiciat: int̾umit.
Si quidẽ & eiꝰ aspectum nulla auis uolanꝰ
illesa transit. s. quam ꝓcul sit eius ore
combusta deuoratur. Amustelis tam̃ uin-¬

Expanded text:
Draco mDraco mdraconta vocant. Unde et derivatum est in Latinum, ut draco diceretur qui saepe a speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et arctis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerit; vim autem non in nis. Sed ideo huic ad mortem faciendam venenrit, occidit. A quo nec elephas tutus est sui corporis magnitudine; nam circa semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis illigat ac suffocatos , et India in ipso incendio jugis aestus. 6. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat, nam et hominem, vel si aspiciat, interimit. Siquidem ad ejus aspectum nulla avis volans illaesa transit, sed quamvis procul sit, ejus ore combusta de
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt. Inmari angues. in t̾ra ser¬
pentes. in templo dracones: ut uirgilius.
Tranquilla ꝑ alta angues. & paulo post.
Serpens amplexus utrumq. Item. De¬
lubra ad summa dracones. Anguis uoca¬
bulum omniũ serpentium genus. quod
plicari & contorqueri potest. Et inde
anguis qͦd amgulosꝰ sit: & nunꝗͣ. rectus.
Angues autẽ apud gentiles ꝓgeniis lucoꝵ
duos angues pueris. acer ẽ lucꝰ. Colubrũ
abeo dictum quod colat umbras. uł q̃d¬
in lubricos tractus flexib sinuosis labatur.
Nam lubricum dr̃ quicquid labitur dum
tenetur. ut piscis. serpens. Coluber autẽ¬
nom̃ accepit. quia occultis accessib serpit.
ñ aꝑtis passib s squamarũ minutissimis
nisib repit. Illa autẽ quȩ quatuor pedib
nituntur. sicut lacertȩ &. steliones: ñ serpen¬
tes s reptilia nominantur. Serpentes aut̃
reptilia sunt: quia uentre & pectore reptant.
Quoꝵ tot uenena quot genera. tot ꝑmcies
qͦt species: tot dolores quot colores habent᷑.

Expanded text:
em. In mari angues, in terra serpentes, in templo dracones. Vt Vergilius «Tranquilla per alta angues», et paulo post «Serpens amplexus uterque»; item «Delubra ad summa dracones». INCIbulum omnium serpentium genus quod plicari et contorqui potest; et inde anguis quod angulosus sit et numquam rectus. Angues autem apud gentiles pro geniis locorum duos angues: pueri, sacer est locus. Colubrum ab eo dictum, quod colat umbras, vel quoin lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, serpens. Serpens autenomen accepit quia occultis accessibus serpit, non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quattuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stiliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre et pectore reptant. Quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur.
Abbreviated transcription (Latin):
lia sunt. quȩ suꝑ capitella calumpn aruim
ponunt᷑. & est grecum. id ÷ suꝑmissa. Cegulȩ¬
dictȩ quod tegant edes. Idem & imbrices.
quatuor tabulis. Canalis dicta. abeo qͦd
caua sit in modũ cannȩ. Sane canalem me¬
lius genere feminino quam masculino ꝓfe¬
fundant & mittant. Nam stole grece mittere
ẽ. Formȩ earum ꝓ magnitudine aquȩ & capa¬
citate fiunt. ꝑ quas aquȩ ꝑcertos moduloᷤ
diuiduntur: equib ÷ uncia. & quinaria.
digituis quadratꝰ. digitus rotundꝰ. & cȩt̾i modi

Expanded text:
lia sunt, quae super capitella columnarum lia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est graecum, id est, supermissa. Basevocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quatuor tabulis. cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino profefundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur. E quibus est uncia et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et ceteri modi
Abbreviated transcription (Latin):
tum testaceum. eo qͦd fractis testis calce ad
nuxta feriatur. Cesta enim g̃ei ostra dicũt.
Compluuium dictum. quia aquȩ apar¬
tib quȩ circa sunt eo conueniunt. Cessella
sunt equibꝰ domicilia sternunt᷑ a tesseris
nominata. id ÷ quadratis lapillis ꝑdiminu¬
tionem. Basses sulturȩ sunt columpnarũ.
quȩ a funclamento consurgunt. & suꝑositȩ¬
fabrice sustinent pondꝰ. Basses autẽ nom̃
petre ẽ fortissimȩ sẏro sernione. Columpnȩ¬
ꝓ longitudine & rotunditate uocate: in quibꝰ
totiꝰ fabricȩ pondꝰ erigitur. Antiqua ratio¬
erat columpnarum altitudinis. t̃cia pars
latituelmum. Gen̾a rotundarum quatuor.
Doricȩ. ionicȩ. tuscanicȩ. chorinteȩ m̃sura
crassitudinis & altitudinis int̾ se distantes.
Quintum genus est earumꝰ udcant᷑ atticȩ.
quat̾nis angulis aut ampliꝰ: parib laterũ
int̾uallis. Capitella dicta sunt qͦd sint colũp¬
naꝵ capita sicutsupra collum capuit. Epysti¬

Expanded text:
tum testaceum, eo quod fractis testis calce adtum testaceum, eo quod fractis testis calce admixta feriatur; teste enim grece ostra dicuntur. Compluvium dictum, quia aque partes que circa sunt eo conveniant. Tessella sunt e quibus dnominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et sufabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermone. Cappro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Episty
Abbreviated transcription (Latin):
tio lacunar facit. ut oratiꝰ. Neq aui reum
mea renitet in domo lacunar Inde fit
alia diminutio. lacunarrũ & ꝑ antisti¬
con laqueariũ facit. Ab sida greco
sermone latine inter p̃tatur lucida.
eo qͦd lumine accepto ꝑarcum resplen¬
deit.  utrum absi dam an absidem¬
dicere debeamꝰ. hoc uerbigenꝰ ambiguum
quidam doctoꝵ ex istimant. Testudo ⁊ ca
mera templi obliqua. Nam in modum
testudinis uet̾es temploꝵ tecta faciebãt.
que ideo sic fiebant ut cęli imaginem red
derent. qͦd constat eẽ conuexum. Alii testu¬
dinem uolunt eẽ locum in parte atrii ad¬
uersum uenientib. Arcus dicti. qͦd sint
arcta conclusione curriati. Ipsi & forni¬
ces. Pauimenta originem apud grecos
habent elaborata arte picturȩ: Loͥtostra¬
ta paruulis crustis ac tessellis tuictis in
uarios colores. Uocata autẽ paiuimenta:
eoqͦd paueͥantur id ÷ cedantur. Unde et
pauor: quia cedit cor. Ostra cus ÷ pauim̃¬

Expanded text:
tio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum tio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium sermone, Latine interpretatur lucida, eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidemdicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo mera, templi obliqua, nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, que ideo sic fiebant, ut cderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversum venientibus. Arcus dicti quod sint arta conclusione curvati; ipsi et fornices. Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae; lithostrota parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. Vocataeo quod paveantur, id est, caedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimen
Abbreviated transcription (Latin):
undamentũ dictum. qͦd fundꝰ uiii.
sit domꝰ. Idem & cem̃tum. acedendo
Aictum: quia cęso lapide surgat. Paries nun¬
crpatus. quia semꝑ duo st̃ pares uł alatere
uł afronte. Siue enĩ tetragonum siue ex¬
agonum sit: qui se conspiciunt ex parie¬
runt. Alit̃ enĩ structura facta deformis
g̃ci inuentorem dedicium asserunt. Iste
Senim pͥmꝰ didicisse fabricam amineruã¬
dr̃. Parietinas dicimꝰ. quasi parietum ru¬
inas. St̃ enĩ parietes stantes sine tecto &
sine habitatoribꝰ. Angulris. qͦd duos pa¬
rietes in unum coniungat. Culmina di¬
cta sunt: qͥa apd̃ antiqͦs tecta culmo tege¬
bantur. ut nunc rustica. Hinc tecti sũmi¬
tas culmen dr̃. Camerȩ sunt uolumina
introrsũ respicienda appellatȩ acurrio.
quȩ cameram subtegunt et exornant.
quadratos uł rotundos ligno uł gypso
uł colorib habeant pictos cũ signis int̾mi¬
cantibꝰ. Principalit̃ aut̃ lacꝰ dr᷑. ut lucilius
ait. Resultant edesq lacꝰq. Cuiꝰ diminu¬

Expanded text:
undamentum dictum quod fundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Paries nuncupatus quia semper duo sunt pares, vel a latere vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva. Parietinas dicimus quasi parietum ruinas, sunt enim parietes stantes sine tecto et sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes in unum coniungat. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica, hinc tecti summitas culmen dicitur. Camere sunt volumina introrsum respicientia, appellate a curvo. m subtergunt et exornant, quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Principaliter autem lacus d: resultant aedesque lacusque: cujus diminu
Abbreviated transcription (Latin):
plices complica bilesq sunt. S generalit᷑.
usus uocabula ista corrumpit. Claustra
ab eo quod claudantur dicta. Fenestrȩ st̃.
quib pars exterior angusta. & int̾ior diffu¬
sa est: quales in horreis uidemꝰ. dictȩ eoqͦd
tram dictam putant. eoqͦd domui lucem
ministret. compositum nom̃ ex g̃co lati¬
noq sermone. Fos enĩ g̃ce. lux ẽ. Cardo ẽ¬
locꝰ in qͦ ostium uertitur & semꝑ mouetur.
dictus a potocardias: qͦd qͦsi cor hominẽ
totũ. ita ille cuneus ianuam regat ac moue¬
at: unde & ꝓuerbiale ẽ. in cardine rẽ esse.
Limina ostioꝵ dicta eo qͦd tranu̾sa sint ut
limes. & ꝑea sicut in agro aut introeatur.
usquam domum in grediamur. Postes eo
ꝯͦd post ostium stent.

Expanded text:
plices complicabilesque sunt. Sed generaliter plices complicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta, et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod tram putant dictam eo quod domni lucem ministrat, compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, locus, in quo ostium vertitur et semper movetur, dictus apo tes cardias, quod, quasi cor hominem totum, ita ille cuneus januam regat ac moveat. Unde proverbiale est, in cardine rem esse. Limina ostiorum dicta eo, quod transversa sunt, ut limes: et per ea, sicut in agro, aut introeatur usquam ad domum ingrediamur: postes eo, quod post ostium stent.
Abbreviated transcription (Latin):
ditus ab eundo dictus. ꝑ quẽ ingredim᷑
& admittimur. Uestibulum ÷ uł aditꝰ
domꝰ pruatȩ. uł spacium adiacens edibꝰ pu¬
blicis. Ꝙ uestibulũ dictum eoqͦd eo uestiunt᷑
fores. auit quod aditum tecto uestiat. aut
ab stando. Porticꝰ qͦd transitꝰ sit magis quã
ibi standum sit quasi porta. & porticꝰ eoqͥd
sit aꝑtꝰa. Ianua aiano quodam appellatur.
cui gentiles omem̃ introitum uł exitum sa¬
crauerunt. Unde lucanꝰ. ferrea belligeri
compescat limina iani. Est autẽ pͥmꝰ domꝰ
ingressus. Cȩt̾a intra ianuã. ostia uocantur:
generalit᷑. Ostium ẽ ꝑ qͦd ab aliquo arcemꝰ
ingressu. ab obstando dictum. Diue ostium¬
dictum. quia ostendit aliquid intꝰ. Alii
aiunt ostium appellari. quia hostem mora¬
tur. Ibi enĩ aduersariis nos obicimꝰ. hinc
& ostia tẏberina. quia hostib sunt opposita.
Fores & ualuȩ cͥaustra sunt. S fores dicunt᷑
quȩ foras. tialuȩ quȩ intꝰ reuoluunt᷑: & du¬

Expanded text:
ditus ab eundo dictus, per quem ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus privatae, vel spatium adiacens aedibus publicis. Et vestibulum dictum eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut ab stando. Porticus, quod transitus sit magis quam ubi standum sit, quasi porta; et porticus, eo quod sit apertus. Ianua a Iano quodam appellatur, cui gentiles omne introitum vel exitum sacravecompescat limina Jani. Est autem primus domus ingressus: caetera intra januam ostia vocantur generaliter. Ostium est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum. Alii aiuium, quia ostendit aliquid intus. Alii aiunt ostium appellari quia hostem moratur. Ibi enim nos adversariis objicimus, hinc et Ostia Tiberina, 227 quia hostibus sunt opposita. Fores et Valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae quae intus revolvuntur, et du
Abbreviated transcription (Latin):
bendũ. quia facit gen̾atꝰ. H. qͥa aspirationiꝰ
litt̾a ÷: in latino tantũ uocalib iungitur.
ut honor homo. humꝰ. Aspirat᷑ aut̃ & con-¬
sonantib. s in g̾cis & hebreis nominibris
heus aũt̃ & heui int̾iectiones. ꝑ h. scͥbendȩ
st̃. I. litt̾am int̾ duas uocales constitutam
bis scͥbi quidam existimabant. ut introiia.
maiia. Hoc r̾o ñ ꝑmittit. Nunquã enĩ tres
uocales in una sillaba scͥbunt᷑.s i. litt̾ã int̾
duas uocales constituta: ꝓduplici habetur.
Id ꝓ nom̃ neutri generis ꝑ d. scͥbit᷑. ab eo qd̾
aut̃. Karthago & Ralendȩ ꝑ eandẽ tantũ sc̃¬
bunt᷑. Omĩa aut̃ g̾ca nomina qͣlicũq se¬
quente uocali : ꝑ k̾ sunt scͥbenda Laetus
ꝑ dyptongã scͥbitur. qͥa letitia a latitudine
uocata ẽ: cuiꝰ contraria ÷ tristicia quȩ an¬
gustiã facit. L. aut̃ litt̾am ꝓd. litt̾a int̾̃¬

Expanded text:
bendum, quia facit generatus. 10. H, quae aspirationis nota est, in Latino tantum vocalibus jungitur, ut honor, homo, humus. Aspiratur autem et consonantibus, sed in Graecis, et Hebraeis nominibus. Heus autem, et heu interjectionae. I littera inter duas vocales constituta, bis scribi quidam existimabant, ut in 'Troia' et 'Maia'. Hoc ratio non permittit. Numquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 'Id' pronomen neutri generis per D scribitur, ab eo quod autem 'Karthago' et 'kalendae' per eandem tantum scribuntur. Omnia autem Graeca nomina qualicumque sequente vocali per K sunt scribenda. 'Laetus' per dipthonga scribitur, quia laetitia a latitudine vocata est, cuius e contrario est tristitia, quae angustiam facit. L autem litteram int
Abbreviated transcription (Latin):
latine recta scͥptura int̃pretat᷑. Orto
enĩ recta. graphia scͥptura dr̃. Hȩc disciplina
clocet quẽadmodũ scͥbere debeamꝰ. Nã sic̃
ars tractat de partiũ declinatione. ita
ortogͣphia de scͥbendi ꝑitia. ut puta. ad.
cũ ÷ p̃positio: d. lit̾tã. cũ ÷ coniunctio .t. lit¬
d. litt̾a t̃minat᷑ aspirat᷑ in capite: quando
aut̃ coniunctio ÷ ꝑt. litt̾am sine aspiratione
scͥbitur. Apud p̃positio ꝑ d. scͥbit᷑. sic̃ ap̃d pa¬
trẽ: qm̃ uet̾es sepe apud ꝓ ad usi st̃: duab ex¬
litt̾e in loco aliarũ litterarũ ponunt᷑. B& p.
littĩs: quędã cognatio ẽ. Nã ꝓbirro dicimꝰ pir¬
rum. C.&.g. quandã cognationẽ hñt. Nã
dũ dicimꝰ centũ & trecentos: postea dicimꝰ
Ca qͦ similit̃ coniunctionẽ hñt. Nã huiꝰsce

Expanded text:
latine recta scriptura interpretatur. Ortho enim recta, graphia, scriptura dicitur. Hec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est coniunctio, T litd litera terminatur et aspiratur in capite; quando autem coniunctio est, per t literam sine aspiratione scribitur. Apud prepositio per d scribitur, sicut apud patrem, quoniam veteres sepe apud pro ad usi sunt, duabus lilitterae in locum aliarum rite ponuntur. B et p litteris quaedem cognatio est; nam pro birro dicimus pirrum. C et g quamdam cognationem habent; nam cum dicimus centum et trecentos, postea dicimus C et q similiter cognatio est; nam hujusce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑo. solã scͥbendũ ẽ: si ꝑsonã. ħ p̃ponendum :¬
Onusͣ si de onere uenit ꝑ o. solã soͥbendũ ẽ: si
de honore cũ h. aspiratione. Prepositio & pre¬
terea: ꝑ chptongam scͥbendũ. Pene uͦ qd̾ est
tera recte ponit᷑. cũ illi statim .i. litt̾a seqͥt᷑. &.
alia quȩlibet una plꝰ ue uocales iunguntur.
ita ut una sillaba fiat. Cet̾a ꝑ .c. sc̃buntur.
Que ꝑ nom̃ cũ.a. scͥbendũ.q coniunctio si
positione nequeo. neqͥs. neqͥt. Qd̃ quando
R. litt̾ã cõmunionẽ habet: cũ s. litt̃a. Itaq
apd̃ antiqͦs honos. labos. arbos. dicebantrii:
nc̃ aut̃ honor. labor. arbor. Sat ꝑt. scribi
oportet scͥbi. apd̾ antiqͦs enĩ sedum dicebat᷑.
nos finales duas litt̾as abscidimus. Cantus
iectio cũ a. scͥbenda. ue coniunctio sinea.
aliũ intellectũ correpta aliũ ꝓducta hab̾et:
longe sẏllabȩ apicẽ apponebant. utputa.
popłs arborẽ significaret an hominũ mul¬
titudinẽ: apice distinguebat᷑. Sic & ubi lit¬

Expanded text:
scribendum est; si personam, H praeponenda e'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est tera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sinpositione 'nequeo, nequis, nequit'. 'Quod' quando R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtusiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A.alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi lit
Abbreviated transcription (Latin):
cdyptongã scͥbendũ. Exul addito s. debet
meliꝰ sine s. litt̾a scͥbitur. Nam cũ ipsa .x.
exc.&.s. constet. qͦmͦ cũ uͥn᷑a sit rursus ei
additur alia: E quor ꝑ ch ꝓtongã scͥben¬
dum.qͥa ab aqua ÷ nom̃ factũ. Forsitan
ꝑn. scͥbendum infine. qͥa integrũ eiꝰ ⁊ si

Expanded text:
dipthonga scribendum. 'Exsul' addito S debet smelius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei additur alia? 'Aequor' per dipthonga scribendum, quia ab aqua est nomen factum. 'Forsitan' per N scribendum in fine, quia integrum eius est 'si
Abbreviated transcription (Latin):
Nhoc uero libello quasi in quadam bre¬
ui tabella quasdam cęli causas situsq
terraꝵ & maris spacia annotaiumus.
ut in modico lector ea ꝑcurrat: & com¬
Ipendiosa breuitate ethimologias eoꝵ
causasq cognoseait.

Expanded text:
hoc vero libello quasi in quadam brevi tabella quasdam cterrarum, et maris spatia annotavimus, ut in modico lector ea percurrat, et compendiosa brevitate etymologias eorum causasque cognoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ constituunt. Et uocata scita: quod
ea plebs sciat uł qd̾ sciscitat᷑ & rogat ut fiat.
Quid senatus consultum .xii.¬
enatꝰ consultũ est: qͦd tantũ senatores.
popłis consulendo decernunt
Quid con

Expanded text:
tantum constituunt; et vocata scita quod ea plebs sciat, vel quod sciscitatur et rogatur ut fiat. Quid senatusconsultum . Senatusconsultum, quod tantum senatores populis consulendo decernunt. Quid con
Abbreviated transcription (Latin):
aut plures discrepare noscunt᷑. Ambigiri¬
tas ẽ: cũ id qͦd scͥptũ ÷ duas aut plures res
significare uidet᷑. Collectio uł ratiocinatio
ẽ: qͥndo ͤ eo qͦd scͥptũ ẽ. aliud qͦ qͦd ñ ÷ scͥptũ
finitiua constitutione in qͣ posita sit qͤrit᷑.
Statꝰ gͦ tam rationales qͣ legales aqͥb dã
certiꝰ decẽ & octo ꝯnumerati st̃. Ceterũ
scdm rethoricos tullii decẽ & nouẽ reꝑiun¬
tur. ꝓpt̾ea qd̃ trans lationẽ int̾ rationales
pͥncipalit̃ affixit statꝰ. Inde se ipse etiã cice

Expanded text:
aut plures discrepare noscuntur. 10. Ambiguiaut plures discrepare noscuntur. 10. Ambiguitas est, cum id quod scriptum est duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo quod scriptum est aliud quoque quod non scriptufinitiua constitutione in qua posita sit quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius XVIII connumerati sunt. Ceterum secundum Rethoricos Tullii XVIIII reperiuntur, propterea quia translationem inter rationales principaliter affixit status; unde se ipse etiam Cice
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pena oporteat. Translatiua constitutio:
qd̾ actio tͣnslationis cõmutationiꝰ indig̾e
uidet᷑. Iudicialis:: inqͥ ȩqͥ & recti nat᷑a
& p̃mii aut pęne ratio qͣritur. Negotia¬
us ẽ: inqͥ qͥd iuris exciuili more & ȩqͥta¬
nicħ dat firmi ad recusationẽ. Concessio¬

Expanded text:
qua poena oporteat. Translativa constitutio, qua poena oporteat. Translativa constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere uidetur. Iuridicialis est in qua aequi et recti natura praemii aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est in qua quid iuris ex ciuili more et aequitanihil dat firmi ad recusationem, fori
Abbreviated transcription (Latin):
constitutio. G reci autẽ statũ a contentione
ystasii dicunt. latini aut̃ ñ solũ apugna
ꝑ ꝗͣ expugnent ꝓpositionẽ adu̾sarii.s qd̾
in eo pars utraq consistat. Eit aut̃ ex inten¬
tione & depulsi one. Statꝰ aut̃ causatũ
duo st̃. rationał ⁊ legalis. De rationali ori¬
unt᷑ ꝯiectura. finis. qͣlitaᷤᷤ. translatio. Define:
iudiciał. & negotialis. Deiudiciali: absoluta
& assũptiua. De assũptiua: concessio. remo¬
tio cͥminis. relatio cͥminis. cõpensatio. De
concessione: purgatio & dep̃catio. C onie
cturalis statꝰ ÷: cũ factũ qd̾ alio obicit᷑: ab
obicit᷑ ñ hoc eẽ ꝯtendit᷑. s qͥd illud sit adhi¬
bitiᷤᷤ definitionib ad ꝓbat᷑. Qualitaᷤ ÷: dũ
qͣlis res sit qͣrit᷑. A qr deui & gen̾e nego¬
cii controu̾sia agit᷑. constitutio generalis
appellat᷑. Translatio ẽ: cũ causa ex eo pen¬
det qd̾ ñ aut is agere uidet᷑ quẽ oportet:
aut ñ apud qͦs. qͥcẽpore. qͦ lege. qͦ cͥmine.

Expanded text:
a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Conicturalis status est cum factum, quod ab alio obicitur, abobicitur, non hoc esse contendimus, sed quid illud sit adhibitis definitionibus approbamus. Qualitas est cum qualis res sit quaeritur; et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio generalisappellatur. Translatio est cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere videtur, quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine,
Abbreviated transcription (Latin):
intestinum. qͦd sit sine foramine & exitu. qͦd
greci tylonenteron dicunt. Ieiuna. tenue
intestinum. unde & ieiunium dr̃. Uenter
autẽ & aluus & uterus. inter se differunt.
Uenter ÷ qui acceptos cibos digerit. & appa¬
ret extrinsecꝰ. ꝑtinetq a pectore ad inguinem.
Et dictus uenter. qͦd ꝑ totũ corpꝰ uitȩ alim̃¬
bi aluum purgari. Ꝙ uocatus aluus. quod
abluatur. id ÷ purgetur. Ex ipso enĩ sordes
stercoꝵ defluunt. Uterum sole mulieres
habent. in quo concipiunt ad similitudinẽ
cauliculi. Tamen auctores ueterum pro

Expanded text:
intestinum, quod sit sine foramine et exitu, quod intestinum, quod sit sine foramine et exitu, quod Graeci tisonenteron vocant. Jejunium tenue intestinum, unde et jejunum dicitur. Venter autem et alvus et uterus inter se differunt. Venter est qui acceptos cibos digerit, et apparet extrinsecus, tenditque a pectore usque ad inguem, et dicitur venter, quod per totum corpubi alvum purgari.' Et vocatum alvum quod abluatur, id est purgetur: ex ipso enim sordes stercorum defluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt, ad similitudinem cauliculi. Tamen auctores uterum pro
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ eminentes. Dictas autẽ fibras. qͦd apud
gentiles in sacris ad phebi aras ferebantur ab
ariolis quib oblatis atq su ccensis responsa
acciꝑent.
Splen dictum
a supplem̃to.¬
excontraria parte ieco¬
ris ne uacua existeret. quem quidã etiam
risus causa factum existimant. Nam splene
ridemꝰ. felle irascimur. corde sapimus. iecore
amamꝰ: quib quatuor elementis constantib:
integrum ÷ animal. Eel appellatum. qͦd sit fol¬
liculum gestans humorem. qui uocatur bilis.
Stomachus grece os uocat᷑. eo qͦd ostium uentris
sit: & ipse cibum excipiat. & in in testina trans¬
mittat. In testina dicuntur. eo quod corporis
int̾iore parte cohibentur: quȩ iccirco longis
ut susceptas escas paulatim digerant. & suꝑ¬
ad ditis cibis non impediantur. Omentum
membranum quod continet in testinoꝵ¬
maiorem partem. quod eit ploui greci uocant.
Disseptum intestinum. qͦd discernit uentrem
& cet̾a intestina. apulmonib & corde. Cecum

Expanded text:
linguae eminentes. Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad Phoebi aras ferebantur ab ariolis, quibus oblatis atque subcensis responsa acciperent. Splen dictum a supplemaria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus. Quibus quattuor elementis constantibus integrum est animal. Fel appellatum, quod sit folliculum gestans humorem, qui vocatur bilis. Stomachus Graece os vocatur, eo quod ostium ventris sit, et ipse cibum excipiat atque in intestina transmittat. Intestina dicuntuinteriori parte cohibentur, quae idcirco longis ut susceptas escas paulatim digerant, et superadditis cibis non impediantur. Omentum est membrana quae continet intestinomajorem partem; quod epitolin Graeci vocant. Disseptum intestinum quod discernit ventrem et caetera intestina a pulmone, vel a corde. Caecum
Abbreviated transcription (Latin):
ed contra hec obicit ꝑniciosa uideoꝵ¬
Tues ds̃. & inte ẽ ds̃. In eo enĩ dum dicit
tues ds̃ patrẽ ostendit. in eo uͦ qd̾ subiecit
inte ẽ ds̃: filium declarauit. Sed tam̃ ut
moysen ita testante. Attende illi . &. ne in¬
obediens ei fueris: est enim nom̃ meũ inillo.

Expanded text:
ed contra haec objicit perniciosa JudaeorTu es Deus, et in te est Deus. In eo enim quod dicit: Tu es Deus, Patrem ostendit; in eo vero quod subjecit: In te est Deus, Filium declaravit. 13. Sed tamen, ut Moysen ita testante: Attende illi, et ne inobediens ei fueris; est enim nomen meum in illo.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ mouetur. tam̃ maliquib lociꝰᷤ
stare uidetur.
De nominib stellarũ. & qͥb
ex caus is nomina acceperunt .xlix.

Expanded text:
semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur. De nominibus stellarum, quibus ex causis nomina acceperunt .
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ in loquutionib illud uti oportebit. ut
res. locꝰ. tẽpꝰ. ꝑsona audientiꝰ efflagitat. neͣ fana
religiosis. ne inuerecunda castis. ne leiuia gra-¬
uibꝰ. ne lasciua senib. ne ridicula tristibꝰ mis¬
ceant᷑. Latine autẽ. & ꝑspicue loqͤndũ. Latine
nec a sermone atq cultu p̾sentis tẽporis dis¬
crepat. Huic ñ sit satis uid̾e qͥd dicat. nͥid qͦ¬

Expanded text:
am vero in elocutionibus illud uti oportebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, ni
Abbreviated transcription (Latin):
euolat. s quo ꝑuenit ui nimia ꝑfringit.
Qd̃ si ab artifice mittatur: rursum redit
ad eum qui misit. Hinc meminit uirgiliꝰ
de & eos hispani & galli tautanos uocant.
Falariea ÷ telum ingens torno factũ. habens
ferrum cubitale & rotunditatẽ de plumbo
in modũ sperȩ. in ipsa sũmitate dr̃ etiam et
ignẽ habere affixum. Hoc autẽ telo pugnat᷑
amuro muralis. Sane falaricam lucanꝰ dicit
neruis mitti tortilib. & quadam machina.
longe iaci potest. quãꝗͣ abusiue dicatur et
dextera uersat. Proprie autẽ telum. a longitu¬
dine dictũ. Unde & mustelum dicimꝰ quod
longior sit ꝗͣ mus. Cuspis hastilis amentata.
cuspis. posterior pars hastȩ ẽ
De sagittis .xi.

Expanded text:
evolat, sed quo pervenit, vi nimia perfringit; evolat, sed quo pervenit, vi nimia perfringit; quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Huic meminit Vergiliusde et eos Hispani et Galli tautanos vocant. Falarica est telum ingens torno factum, habens ferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in modum sphaerae. In ipsa summitate dicitur etiam et ignem habere adfixum. Hoc autem telo pugnatura muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nervis mitti tortilibus et quadam machina longe iaci potest: quamquam abusive dicatur et dextera versat. Proprie autem telum a longitudine dictum: unde et mustelam dicimus quod longior sit quam mus. Cuspis hastilis amentata, cuspis posterior pars hastae est. De sagittis .
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ diminutiuum facit hastilra. No¬
men autẽ hasta ab astu sumpsit. unde et
astutia. Contum ferrum ñ habet. s tantum
quasi conitũ. Est enĩ contũ acuta rotundi¬
tas. Trudes amites sunt cũ lunato ferro.
quos g̃ci aplu̾tria dicunt. A trudibꝰ autẽ
uenatui habilia. uł quia tienientẽ excipi¬
unt. quasi excrpibilia. Excipiunt enĩ aproᷤ.
expectantq leones: intrant ursos. sit tan¬
tum firma manꝰ. Lancea est hasta amen¬
tum haliens in medio. Dicta autẽ lancea
qͦd equa lance id ÷ ȩquali amento pondera¬
ta uibratur. Amentũ uinculũ ÷ iaculoꝵ
hastilium. qui mecbiis hastis aptat᷑: & inde
amentũ qͦd mectia hasta religatur ut ia¬
culetur. Claua ẽ. qualis fuit herculis. di¬
cta qͦd sit claiuis ferreis inuicẽ religata: &
est cubito semis facta in longituctine. hȩc
& catheia. quã oratiꝰ eaiam dicit. Est enĩ
genus gallici teli ex mat̾ia quã maxime len¬
ta: quȩ iactu quidẽ ñ longe ꝓpt̾̃ grauitatẽ

Expanded text:
cuius diminutivum facit hastilia. Nomen autem hasta ab astu sumpsit; unde et astutia. Contum ferrum non habet, sed tantum quasi conitum: est enim conum acuta rotunditas. Trudes amites sunt cum lunato ferro, quae Graeci aplustria dicunt. †A trudibus autem venatui abilia, vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabula. Excipiunt enim apros expectantque leones, intrant ursos, sit tantum firma manus cf. Mart. 14, 30. Lancea est hasta amentum habens in medio: dicta autem lancea quod aequa lance, id est aequali amento, ponderata vibratur. Amentum vinculum est iaculorum hastilium qui mediis hastis aptatur: et inde amentum quod media hasta religatur ut iaculetur. Clava est qualis fuit Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae iacta quidem non longe propter gravitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̃ astronomiã autẽ & astrologiam
aliqͥd diffext. Nam astronomia cęli conu̾si¬
onẽ. ortus. obitꝰ. motꝰq syderum continet:
uł qua ex causa ita uocent᷑. Astrologia uͦ:
partim naturalis. partim suꝑsticiosa est.

Expanded text:
nter Astronomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est.
Abbreviated transcription (Latin):
unes dicti. qd̾ antea inusum luminis:
fuerint circundati. cera. unde & funa¬
lia. Restes siue qd̾ rates contineant: siue qͦd
his retes tendantur. Rulentes sunt funes
nauium. ex nimio stridore ita dicti. Spirȩ
funes quib intempestatib utuntur. quas
nautici suo more cucurbas uocant.Spire
autẽ ab sparto uocate. Propes funis quo pes

Expanded text:
unes dicti quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera; unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod his retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. Spirae funes quae in tempestatibus utuntur; quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem ab sparto vocatae. Propes funis quo pes
Abbreviated transcription (Latin):
liam habentẽ ctuxit. Et dictus uitricus¬
quasi nouitricꝰ. qͦd a matre suꝑ dricatur
nouus. Priuignꝰ ẽ: qui ex alio patre natꝰ
ẽ. & pͥuignꝰ dici putatur. quasi pͥuigenus:
quasi genitꝰ. unde& uulgo ante natꝰ. uo¬
cabula agente hȩc uidentur declinata.
genitor. genitrix. agnati.agnatȩ. cogna¬
ti. cognatȩ. ꝓgenitores ꝓgenitrices. ger¬
mani. germane.
Item de p̾dictis affinitatib

Expanded text:
liam habentem duxit. Et dictus vitricusliam habentem duxit. Et dictus vitricusquasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est qui ex alio patre natus est; et privignus dici putatur quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores, progenetrices, germani, germanae. Item de praedictis affinitatib