comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sonenso aduentum quippe non excelunt modiũ
uicenas libras siliqui granum ipsum ponder & sardna
totam libram ad dita fricum & dodrantes intrapador nl
scio uicenas quinas libras farris modios pondere circdin
& senas lexcerte nature ut in quocumq genere parenis
frumentum eẽ quod in subactum congium aquȩ caput qus
generibus ꝑse pondus sicut luliarico modio tritici pains q̃
red dit quibusdam inpinis mixtis ut ciprio &alexourmꝰ
propelibras non excedentibus cyprium fuscumest parens
nigrum facit. Ita quemi sc&r alexan drinum candidums
duntque XXV. pondo thebaicum libras adicit Marinai
subigi quod plerique maritimis locis faciunt occasionenl
crandi salis ut ilis simum non alia deciu& oportunora mors
corpora existunt. Gallia hispania frumento in potumr es̃
quibus diximus generib: spuma ita concr&u ꝓfermentous
quade causa leuior illis quam c&eris panis est. differentiuẽ q¬

Expanded text:
sonneso advectum, quippe non excedunt modii sonneso advectum, quippe non excedunt modii vicenas libras, si quis granum ipsum ponderet. Sardumtotam libram addit, Africum et dodrantem. in transpadana Italia scio vicenas quinas libras farris modios pendere, circa Clusium et senas. lex certa naturae, ut in quocumque genere pani frumentum esse, quod in subactum congium aquae capiat. quibusdam generibus per se pondus, sicut Baliarico: modio tritici panis p. XXXV reddit; quibusdam binis mixtis, ut Cyprio et Alexandrino XX prope libras non excedentibus. 68 Cyprium fuscum est panemque nigrum facit, itaque miscetur Alexandrinum candidum, redeuntque XXV pondo. Thebaicum libram adicit. marina aqua subigi, quod plerique in maritcrandi salis, inutilissimum. non alia de causa opportuniora morbis corpora existunt. Galliae et Hispa niae frumento in potum resoluto quibus diximus generibus spuma ita concreta pro fermento utuntur, qua de causa levior illis quam ceteris panis. <3> Est differentia et cala
Abbreviated transcription (Latin):
aegyptio athl&arum cum decr&o quorum ca¬
pacitas iumentis similis que diximus ordinem
fecerat greciu & ponticum laudauit quod inita¬
lia non ꝑuenit. Exomni cadem genere grani p̃¬
tulit ora contion&is telepant & selinusium argu¬
mento crassissimicalami ita que pinguisolo haec
genera ad signabat leuissimum & maxime in¬
anes ceudia tenuis simicalumi. inumidis seriiu¬
bebat qũo multo eger & alimento. Haec fueresen¬
tentie alex andro magno regnante cum claris¬
sima fuit greciu atq: in toto orbe terrarum po¬
tentissima. Ita tamȩn ut antemortem annis fe¬
re ClXLΩ. sophodes po&a infabula triptolemo
frumentum italicum antecuncta laudauerim
ad uerbum trans lata sententia. & fortunatam
italiam frumento carere candidoque laus pecu¬
liaris hodicque italico est: quomagis admiror
posteros grecorum nullam mentionem huius
fecisse frumenti. Nunc ex his generib: querome
inuchuntur leuis simum est gallicum atque cher¬

Expanded text:
aegyptio, athletarum cum decreto, quorum caaegyptio, athletarum cum decreto, quorum capacitas iumentis similis quem diximus ordinem fecerat. Graecia et Ponticum laudavit, quod in italiam non pervenit . ex omni autem genere grani praetulit dracontian et strangian et Selinusium argumento crassissimi calami. itaque pingui solo haec genera adsignabat. levissimum et maxime inane speudian, tenuissimi calami, in umidis seri iubebat, quoniam multo egeret alimento. haec fuere sententiae Alexandro Magno regnante, cum clarissima fuit Graecia atque in toto orbe terrarum potentissima, ita tamen ut ante mortem eius annis fere CXLV Sophocles poeta in fabula Triptolemo frumentum Italicum ante cuncta laudaverit, ad verbum tralata sententia: et fortunatam Italiam frumento serere candidoliaris hodieque Italico est; quo magis admiror posteros Graecornm nullam mentionem huius fecisse frumenti. <2> Nunc ex his generibus, quae Romam invehuntur, levissimum est Gallicum atque Cher
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter moliuntur quiato ta non sunt. Ediuer¬
so farmilium panicum purgarinisi tosta non pos¬
sunt. ita que haeo cumsiis folliculis serantur cruda.
& farinuaginulis suisseruant atsatus at que ñ
torrent. leuissimum exhishor deum raro ex¬
cedit .Xv. libras & faba .xXII. ponderosius far
magisque & iannum triticum farina acgypto
exolira conficitur tertium genus spice hoc
ibiest. Gallie quoque suumgenus farris dedere qđ
illic bracem uocant apud nos sanda lamniti dissimi
grani & alia differentia quod fere quaternis libris
plus red ditramis quam faraliud populum roma¬
num ferr&antum efrumento ccc. anis usum
uarrius tradit Tritici genera plura quefecer egen¬
tes italico nullum equidem comparauerim candore
acpondere quomaxime decernitur mantanis
modo compar&ur it aliȩ agris externuminquo
principatum tenuit bo&ia deinsicilia moxa fri¬
ca. Tertium ponduserat tracio syrio deinde &

Expanded text:
qualiter moluntur, quia tosta non sunt. e diverqualiter moluntur, quia tosta non sunt. e diverso far, milium, panicum purgari nisi tosta non possunt. Itaque haec cum suis folliculis seruntur cruda. et far in vaginulis suis servant ad satus atque non torrent. Levissimum ex his hordeum raro excedit XV libras et faba XXII. Ponderosius far magisque etiamnum triticum . far in aegypto ex olyra conficitur. tertium genus spicae hoc ibi est. Galliae quoque suum genus farris dedere , quod illic bracem vocant, apud nos scandalam, nitidissimi grani. Est et alia differentia, quod fere quaternis libris plus reddit panis quam far aliud. Populum romanum farre tantum e frumento CCC annis usum verrius tradit. <1> Tritici genera plura, quae fecere gentes. Italico nullum equidem comparaverim candore ac pondere, quo maxime decernitur. montanis modo comparetur ltaliae agris externum, in quo principatum tenuit Boeotia, dein Sicilia, mox Africa. tertium pondus erat Thracio, Syrio, deinde et
Abbreviated transcription (Latin):
aliud incipit nectota seges sicut frumenti pariter
siliquam tam uero om̃a diuersis diebus &abima
primum parte paulatim flore subiunctȩ frumen¬
ta cum defloruere crassescunt maturanturque
cum plurimum diebus .XL. Item faba paucissimis cicer
idenim a sementi diebus xL. ꝑficitur Milium & pa¬
nicum & semina &omnia aestiua xl. diebus matu¬
rantur a flore. Magnaterrȩ cȩlique differentia
inaegypto enimordeum sexto a satumense frum̃¬
ta septimo m&untur in hellade. Hor deum inpelo¬
ponenso octauo & frumenta &iannum tardius
grana instipula crinito textu spicantur in faba legu¬
minib: que alternis lattribus siliquantur fortiora
hieme frumenta legumina incibotunicȩ frum̃to
plures hordcum maxime nudum & aruncas & p̃¬
cipue auena. Calamus altior frumento quam hor¬
deo aristamordatior hordeo in area exteruntur
triticum & silico & hordeum sic & seruntur pura

Expanded text:
alius incipit, nec tota seges, sicut frumenti, pariter. alius incipit, nec tota seges, sicut frumenti, pariter. siliquantur vero omnia diversis diebus et ab ima primum parte, paulatim flore subeunte. 60 Frumenta cum defloruere, crassescunt maturanturque, cum plurimum, diebus XL, item faba, paucissimis cicer. id enim a sementi diebus XL perficitur. milium et panicum et sesama et omnia aestiva XL diebus maturantur a flore, magna terrae caelique differentia. in Aegypto enim hordeum sexto a satu mense, frumenta septumo metuntur, in Hellade VII hordeum, in Peloponneso octavo, et frumenta etiamnum tardius. grana in stipula crinito textu spicantur. in faba leguminibusque alternis lateribus siliquantur. fortiora contra hiemes frumenta, legumina in cibo. 61 Tunicae frumenta plures. hordeum maxime nudum et arinca, set praecipue avena. calamus altior frumento quam hordeo, arista mordacior hordeo. in area exteruntur triticum et siligo et hordeum. sic et s
Abbreviated transcription (Latin):
florere incipiunt totidemque aut paulo pluribus de¬
scunt hor dea uero cumtar dissime septem uarro quat̃
ens dibus fruges ab solui tradit & mense nono m&i. fabȩ
lu exeunt acdeinde caulis emittunt nullus distinctum
ꝓrnodis reliqua legumina surculo sa sunt exhis ramosa
p orum lens quorundam ciules sparguntur interram
rihuabeanit adminiculum ut piscandim nisi habuere aut
piora sunt. Leguminum unicaulis faba sola unus &lu
ps plium quedam abra dice mittunt quȩdam a cacumi
sumentum & hordeum uitium que & quicquid instipu
t ina cumine unum folium hab& sedhordeo scabra
solium ha rundinaccum fabe rotundu & magna
legumi num parte longiores uiliȩ &piso pasiolis ue¬
nosa sesimȩ carioni sanguinea cadunt folia lupino
tantum & papiueri. legumina dutius florent &
exhis eruum accicer sed duitissime faba xldieb
non autem singulis capitam du quõ alio desinente

Expanded text:
florere incipiunt totidemque aut paulo pluribus defloreflorere incipiunt totidemque aut paulo pluribus deflorescunt, hordea vero, cum tardissime, diebus VII. Varro quater novenis diebus fruges absolvi tradit et mense nono meti. <5> Fabae in folia exeunt ac deinde caulem emittunt nullis distinctum internodiis. Reliqua legumina surculosa sunt. Ex his ramosa cicer, ervum, lens. Quorundam caules sparguntur in terram, si non habeant adminiculum; at pisa scandunt, si habuere, aut deteriora fiunt. Leguminum unicaulis faba sola, unus et tulosis. folium quaedam ab radice emittunt, quaedam a cacumine, ut frumentum et hordeum. Utrumque et quidquid in stipula est in cacumine unum folium habet—sed hordeo scabra folium harundinaceum, fabae rotunda et magnae leguminum parti, longiora erviliae et piso, phasiolis venosa, sesamae et irioni sanguinea. cadunt folia lupino tantum et papaveri. Legumina diutius florent, et ex his ervum ac cicer, sed diutissime faba, XL diebus, non autem singu
Abbreviated transcription (Latin):
mosõ epano paruis racemata paniculis & cacumine ge
pquin & colore distinguntur candidonigro rufo&iã
urto. Panis multifaria &emilio fitepano corarus sed
im ponderosius frumento est aut quod coquendo magis fr¬
ut lx pondo panis emodio reducunt. modiumq: pultis
nbus sextariis madidis. Milium intrahos .x. annos ex in
intalum inuectum est nigro colore amplum grano
ndineum culmo adolescit ad pedis altitudines .vII. prȩgran¬
scumis lobas uocant omnium frugum fertilis simum
nograno sextarii ternigignuntur scrideb& inumidis.
nenta quȩdim intertio genu spicam incipiunt concipere
dim in quarto sed &iannum occultam. Genicula autem
tritico quaterna farrissena. hordeo octona. sed non
e suipradictum geniculorum numerum conceptus est
e quint spem sui fecit quattuor aut quinque tardissi me

Expanded text:
mammosa, e pano parvis racemata panculis, et cacumine gemino; mammosa, e pano parvis racemata panculis, et cacumine gemino; quin et colore distinguntur candido, nigro, rufo, etiam purpureo. panis multifariam et e milio fit, e panico rarus; sed nullum ponderosius frumentum est aut quod coquendo magis crescat. LX pondo panis e modio reducunt modiumque pultis ex tribus sextariis madidis. milium intra hos X annos ex india in Italiam invectum est nigrum colore, amplum grano, harundineum culmo. adolescit ad pedes altitudine vii, praegrandibus comis—iubas vocant—, omnium frugum fertilissimum. Ex uno grano sextarii terni gignuntur. Seri debet in umidis. <4> Frumenta quaedam in tertio genu spicam incipiunt concipere, quaedam in quarto, sed etiamnum occultam. genicula autem sunt tritico quaterna, farri sena, hordeo octona. Sed non ante supra dictum geniculorum numerum conceptus est spicae, qui ut spem sui fecit, iiii aut V tardissime diebus
Abbreviated transcription (Latin):
in aegypto tertiodie. Ex hordeo alterum caput grani inraa
exit alterum in herbam quȩ & prior flor& radicem crassior
grani fundit tenuitor florem c&eris seiminibus cadem pars
radicem & florem Frumenta hiemi in herba sunt uer noten¬
re fatigantur instipulam que sunt hiberni generisan
lium & panicum inculmen geniculatum & concauim: Sils¬
nauero inferulaccum omnium: satur orum fruotus aut so
contin&ur aut tritici hordei muniturq: uallo aristarionq
dripedes aut induditur siliquis ut leguminum autuasculis
sesimȩ ac papaueris. Milium & panicum tantum proindiuis
parius auibus expositum est indefensa quippe membrans
ulitmexit̃iuata culmopene in surculum prȩdensis acer¬
ñ gans cum longissima pedili obfamiliȩ comȩ granim
dexae fibruto capillo curuantur. Sunt & panico genera

Expanded text:
in Aegypto tertio die. Ex hordeo alterum caput grani in radicem in Aegypto tertio die. Ex hordeo alterum caput grani in radicem exit, alterum in herbam, quae et prior floret. radicem crassior pars grani fundit, tenuior florem, ceteris seminibus eadem pars et radicem et florem. <3> Frumenta hieme in herba sunt, verno tempore fastigantur in stipulam quae sunt hiberni generis, at milium et panicum in culmum geniculatum et concavum, sesama vero in ferulaceum. omnium satorum fructus aut spicis continetur, ut tritici, hordei, muniturque vallo aristarum contra aves et parvas quadripedes, aut includitur Siliquis, ut leguminum, aut vasculis, ut sesamae ac papaveris . milium et panicum tantum pro indiviso et parvis avibus expositum est; indefensum quippe membranispaulatim extenuato culmo paene in surculum, praedensis acervatur granis, cum longissima, pedali phoba. milio comae granum complexae fimbriato capillo curvantur. sunt et panico genera
Abbreviated transcription (Latin):
paratus est ager nunc indicabitur natura frugum. send
duo prima earum gener frumenta ut triticum hordd
& legumina ut fibacicer differentia notior quamut ine¬
carideceat: frumentiipsius totidem genera ꝑtm porases
sesima urminum irlio italiȩ dumtaxatritu alioquinimne¬
cia & inasia omnia uergiliarum occasis eruntur. Quedina
utroque tempore in italia exhisquȩdam ertertio uerisdia
uernam milium panicum lentem cicer alicam appelunt
Sementiuam autem triticum hordcum fabam rapam &imritas
nere pars aliqua pabuliest qua drupedum causa sati ut farrig
in leguminibus ut uitia ad commune qua drupedum honhie¬
que usui iupinum. Legumina omnia singulas habent radiq
pr&er fabam easque surculosas quia non inmulte diudin
altis simas autem cicer frumente multis radicantur fibrissis
ramis crumpit a primo situ hor deum die septimo. legumen
quarto uelcum tardissime septimo faba .XU. ad .xx. legum

Expanded text:
paratus est ager, nunc indiCabitur natura frugum. Sunt autem duo prima earum genera: frumenta, ut triticum, hordeum, et legumina, ut faba, cicer. differentia notior, quam ut indicari deceat. <1> Frumenti ipsius totidem genera per tempora satu sesama, horminum, irio, Italiae dumtaxat ritu. alioquin in graecia et in Asia omnia a vergiliarum occasu seruntur, quaedam autem utroque tempore in Italia, ex his quaedam et tertio veris. aliqui verna milium, panicum , lentem, cicer, alicam appellant, sementiva autem triticum, hordeum, fabam, rapam. et in tritici genere pars aliqua pabuli est quadripedum causa sati, ut farrago, et in leguminibus, ut vicia; ad communem quadripedum hominumque usum lupinum. <2> Legumina omnia singulas habent radices praeter fabam, easque surculosas, quia non in multa dividuntur, altissimas autem cicer. frumenta multis radicantur fibris ine ramis. erumpit a primo satu hordeum die septimo, legumen quarto vel, cum tardissime, septimo, faba a xv Ad XX, legumina
Abbreviated transcription (Latin):
tollineque id uiribussuis necti sedpr&ium tusuimqu
in mollitim lanȩ coactum iniuria acsumma audis
& ꝑueniremilla ex secratio sufficit contra umgnto¬
ds frugum cuisa uictusque prȩmonebamus. Scceseri
tur facdius ut sentianius nolente idfierinatura. Ori
ida crioremque &iam terram facit. Seritur sabulo ns
por & hanc quo que terrȩ in iuriam facit. Ignoscit tam̃
sugpto screnti ut arabiȩ india eque merces import&
agiliue censentur. Hoc reditumontesque mariopposi
anest satis. & alia terrȩ oceani obstare ipsum quod uo
nine caturci cal& iruten ibituriges ultumiq homi
uestm corum femine nouere qua ad monitione
enit quod .N. uarro tradit inserranorum familia gen¬
um esesemias linca ueste non uti. ingermania autẽ
la que subierra id opus agunt. Similiter&iam inita
pid allos gratiuam. apud alios offensionem hab& ner

Expanded text:
tolli, neque id viribus suis necti, sed fractum tunsumque tolli, neque id viribus suis necti, sed fractum tunsumque et in mollitiem lanae coactum iniuria, ac summa audacia pervehi mare! nulla exsecratio sufficit contra incavendos frugum causa victusque praemonebamus: ecce seritur gignitur facilius; ut sentiamus nolente seri natura, urit agrum deteriorelnque etiam terrain facit. <1> Seritur sabulosis te vellitur, et hanc quoque terrae iniuriam facit. ignoscat tamen aliquis Aegypto serenti, ut Arabiae Indiaeque merces inportet. itane et Galliae censentur hoc reditu? montesque mari opposiest satis et a latere oceani obstare ipsum, quod vocant inane? Cadurci, Caleti, Ruteni, Bituriges ultimique homivestem eorum feminae novere . qua admonitione succurrit quod M. Varro tradit, in Serranorum familia gentilicium esse feminas lintea veste non uti. in Germania autem defossae atque sub terra id opus agunt. similiter etiam in Iapud alios gratiam, apud alios offensionem habet. ne
Abbreviated transcription (Latin):
pleuere scritur ac dicineque inter fruges neque inter
tensiua potest linum sed inqua non oc curr& uttȩ parit
uemiraculum maius herbam esse quȩ ad moueat aggypt
olis non adie lenissimo flatu herba seẽ quȩ gadis adheras
columnas septima die hostiam adferat & c&erorum in¬
niam. quarto prouinciam narbonensem. Tertio asro
altero quod &iam mollis umo flatu contigit .c. flattolo
uibi crispi procos. Aud axuita scelerum plena aliquidse
ut uentos ꝓcellas recipiat & parumeẽ & fluctbus sodis
lam uero nec uela satis esse maiora nauign. sed quamus a¬
tudin i antemnarum singulȩ arbores sufficiant. supe
tamen addiuelorum alia uela pr&er quȩ in proris q
inpuppibus pandi actot modis ꝓuocari mortem. Doni
tam paruo semine nasci quod orbem terrarum ult
troque porta tam graciuli auena tamen non alte ar

Expanded text:
replevere, seritur ac dici neque inter fruges neque inter replevere, seritur ac dici neque inter fruges neque inter hortensia potest linum, sed in qua non occurrit vitae parte? quodve miraculum maius, herbam esse quae admoveat Aegyptum uteolis nono die lenissumo flatu? herbam esse quae Gadis ab Herculis columnis septimo die Ostiam adferat et citeriorem Hispaniam quarto, provinciam Narbonensem tertio, Africam altero, quod etiam mollissimo flatu contigit C. Flavio legato Vibi Crispi procos.? audax vita, scelerum plena! aliquid seri, ut ventos procellasque capiat, et parum esse fluctibus solis vehi, iam vero nec vela satis esse maiora navigiis, sed, quamvis amplitudini antemnarum singulae arbores sufficiant , super eas tamen addi velorum alia vela, praeterque in proris et alia in puppibus pandi, ac tot modis provocari mortem, denique tam parvo semine nasci quod orbem terrarum ultro citro portet, tam gracili avena, tam non alte a tellure
Abbreviated transcription (Latin):
Segniter ue & contra industrium suam absconditȩ
formicȩ concursantes aut oua ꝓgerentes. Ite muer¬
mes terreni erumpentes. Trifolium quoque in¬
horrescere & folia contra tempestatem subrigere
certum est. nec non & incuius mensisque nostris
uasa quibus exculentum additur sudorem repositu¬
ris relinquentia diras tempestites p̃nuntiant:
it que indubitato modo demonstrata est. ucreqrra
gentibus nonminus conferunt rura de prehendendo cde
si dertili scientia. a gro colendũ proxima multi hortorins
fecere. nobis non ptinus transire adista tempestiuimus
miramurq quos scientiae gratiam eruditionisie glorus
exhis p&entes tam multa p̃terisse nulla mentione huabt
totrerum sponte cura ueꝓ uenientium presertim. sin
risque carum p̃tio usuque uitȩ maior &ium quan frig
ꝑ hib&ur auctoritas atque ut a confessis hortimur utilis¬
bus quȩ que non solum terrasom̃ ucrum &am miriuan

Expanded text:
segniter vel contra industriam suam absconditae , vel segniter vel contra industriam suam absconditae , vel formicae concursantes aut ova progerentes, item vermes terreni erumpentes. Trifolium quoque inhorrescere et folia contra tempestatem subrigere certum est. nec non et in cibis mensisque nostris vasa, quibus esculentum additur, sudorem repositoriis relinquentia diras tempestates praenuntiantatque indubitato modo demonstrata est, vereque intellegentibus non minus conferunt rura deprehendendo caelo quam sideralis scientia agro colendo. proximam multi hortorum curam fecere; nobis non protinus transire ad ista tempestivum videtur, miramurque aliquos scientiae gratiam eruditionisve gloriam ex his petentes tam multa praeterisse, nulla mentione habita tot rerum sponte curave provenientium, praesertim cum plerisque earum pretio usuque vitae maior etiam quam frugibus perhibeatur auctoritas. atque, ut a confessis ordiamur utilitatibus quaeque non solum terras omnes, verum etiam maria
Abbreviated transcription (Latin):
stagna fugientes. Gruessilentio ꝑ sublime uolantes
serenitatt̃ sic noctua in imbre garrulu aut screno
tempestatem coruique singultu quodã latrantes seq
concutientes si continuabunt siuero carptim uocẽ
resorbebunt uento sum imbrem. Graculi sero a pa¬
bulis recedentes hiemem & albȩ auescum congrega¬
buntur &cum terres tres uolucres contra aquam
clangoresdabunt ꝑfundentes que sese sed maxi¬
me cornix hirundo tam iuxta aquam uolitans
ut pennu sepȩ ꝑcutiat. quȩ que in arboribus habitaNT
fugitantes innidissuis & anseres continuo clingore
intempestiui ardea in mediis arenis tristis. nec
mirum aquaticas aut in totum uolucres prȩsagia
aeris sentire petora exultantia & indecora lasci¬
ua ludentia casdem significationes habent & boues
cȩlum ol factantes seque lambentes contra pluuiã
Turpesq porci alienos sibimanipulos fenilacerantes

Expanded text:
stagna fugientes. grues silentio per sublime volantes stagna fugientes. grues silentio per sublime volantes serenitatem, sicut noctua in imbre garrula—at sereno tempestatem—, corvique singultu quodam latrantes seque concutientes, si continuabunt, serenum diem; si vero carptim vocem resorbebunt, ventosum imbrem. graculi sero a pabulo recedentes hiemem, et albae aves cum congregabuntur et cum terrestres volucres contra aquam clangores dabunt perfundentque sese, sed maxime cornix, hirundo tam iuxta aquam volitans, ut pinna saepe percutiat, quaeque in arboribus habitant, fugitantes in nidos suos, et anseres continuo clangore intempestivi , ardea in mediis harenis tristis. Nec mirum aquaticas aut in totum volucres praesagia aëris sentire: pecora exultantia et indecora lascivia ludentia easdem significationes habent, et boves caelum olfactantes seque lambentes contra pilum, turpesque porci alienos sibi manipulos faeni lacerantes, et apes operantes
Abbreviated transcription (Latin):
aut aquȩ bullantes. pulmones marini inpelugo plu¬
rimum dierum hiemem portendunt. Sepe & si¬
lentio intumescit flatuque altius solito iam intra se
et̃ uentos fat&ur. & quidam & montium sonitus
nemorumque mugitus prȩdicunt & sine aura quȩ
sentiatur folia ludentia lanugo populi aut spinȩ
uolitans aquis que pluma innatans at que&iam in
campanus uenturam tempestatem prȩcedens su¬
us fragor cȩliquidem murmur non dubiam sig¬
nificationem hab&. Pracsagiunt & animalia ac
del phini tranquillo marilascuuentes flatum ex
qua ueniunt parte item spargentes aquam. id est
turbato tranquillitate lolligo uolitans conche
adherescentes echini ad figentes sese aut arenas ab¬
urrantes tempestatis sigisu sunt. Ranȩ quoque
ultra sonitum uocales & fuligȩ matutino clango¬
re. lem mergi anatesque pennas rostropurgantes
uentum c&ercquȩ a quaticȩ aues concur santes. Grues
in mediter ranea festinantes mergi cauiȩ mariu aut

Expanded text:
aut aquae bullantes. pulmones marini in pelago pluaut aquae bullantes. pulmones marini in pelago plurium dierum hiemem portendunt . saepe et silentio intumescit inflatumque altius solito iam intra se esse ventos fatetur. Et quidam et montium sonitus nemorumque mugitus praedicunt et sine aura, quae sentiatur, folia ludentia , lanugo populi aut spinae volitans aquisque plumae innatantes , atque etiam in campanis venturam tempestatem praecedens suus fragor. caeli quidem murmur non dubiam significationem habet. Praesagiunt et animalia: delphini tranquillo mari lascivientes flatum, ex qua venient parte, item spargentes aquam, iidem turbato tranquillitatem. lolligo volitans, conchae adhaerescentes, echini adfigentes sese aut harena saburrantes tempestatis signa sunt. ranae quoque ultra solitum vocales et fulicae matutino clangore, item mergi anatesque pinnas rostro purgantes ventum, ceteraeque aquaticae aves concursantes, grues in mediterranea festinantes, mergi, gaviae maria aut
Abbreviated transcription (Latin):
pandi conte quoduocint tem pestatem ab lum grando
pidit eloqus amuissereno. Nubecula quamuis par¬
uaflatum procellosum dabit. Nebulȩ montibus des¬
cendentes aut celo cadentes uel in uallibus sedentes
serenitatem promittent. ab histerreni ignes proxi¬
me significant pallidinumq murmurantes que
tempestatum nuntii sentiuntur pluuiȩ iã in lucer¬
nis fungi siflexuosȩ uolit & flamma uentum & lumi¬
nacum exsese flammas elidunt autiux accendunt᷑
Itemcum in eo pendente scintillȩ coacer uantur uel
cum tollentib: ollas carbo adherescit aut cum conten¬
tus ignis est fauillam discutit scintilla mue emittit
uelcumcinis in foco concrescit & cum carbo uehe men¬
ter ꝑluc& est & aquarum significatio mare si tran¬
quillum in portu cursu stabit murmurabit intra se
uentum prȩdicit. Siidem hiemem & imbrem litora
ripȩque si re sonabunt tranquillos asperam tespestatẽ
Item maris ipsius tranquillus sonitus spumȩue dispse

Expanded text:
candicante, quod vocant tempestatem albam, grando candicante, quod vocant tempestatem albam, grando imminebit. caelo quamvis sereno nubecula quamvis parva flatum procellosum dabit. Nebulae montibus descendentes aut caelo cadentes vel in vallibus sidentes serenitatem promittent. Ab his terreni ignes proxime significant. pallidi namque murmurantesque tempestatum nuntii sentiuntur, pluviae etiam, si in lucernis fungi, si flexuose volitet flamma. ventum nuntiant lumina, cum ex sese flammas elidunt aut vix accenduntur; item cum in aëno pendente scintillae coacervantur, vel cum tollentibus ollas carbo adhaerescit , aut cum contectus ignis e se favillam discutit scintillamve emittit, vel cum cinis in foco concrescit et cum carbo vehementer perlucet. Est et aquarum significatioquillum in portu cursitabit et murmurabit intra se, ventum praedicit, si idem in hieme, ripaeque si resonabunt tranquillo, asperam tempestatem, item maris ipsius tranquillo sonitus spumaeve dispersae
Abbreviated transcription (Latin):
rum hoc & tormenta pariter inuentum italiȩ qui¬
demmos &iam nuncdurat in appellatione stra¬
menti. acgyptiolino minimum firmitatis plura¬
mum lucri quattuor ibigenerata initium adpclu¬
siacum buticum tentyriticum regionum
nominibus inquibus nascuntur. Superior pirs
acgypti in arabiam uerens gignit fruticom
dine duntaxat paniculacius. Asiȩ genista facit lina
adr&ia p̃cipua in piscando durantia fruticemade¬
facto x. diebus a& hi opes indiq: emalis. a rabes cu¬
curbites in arboribus ut diximus genistis apud
nos maturitas eius duob: argumentis intellegitur
intumescenti semine aut colore flauescente tume¬
uulsum & in fasciculos manuales colligatum siccatur
in solependens conuersis suꝑne radicibus uno die
mox quinque aliis in contrariis insed facitium
cacuminibus ut semen in medium cadat. Inter
medica mina huicuis & inquodam rustico acprȩ¬
dulci italiȩ trans padane cibos &iam pridem sacro¬

Expanded text:
rum hoc et tomenta pariter inventum. Italiae quirum hoc et tomenta pariter inventum. Italiae quidem mos etiam nunc durat in appellatione stramenti. 14 Aegyptio lino minimum firmitatis, plurimum lucri. quattuor ibi genera: Taniticum, Pelusiacum, Buticum, Tentyriticum regionum nominibus, in quibus nascuntur. superior pars Aegypti in Arabiam vergens gignit fruticem, dine, dumtaxat panicula eius. Asia e genista facit lina ad retia praecipue in piscando durantia, frutice madefacto x diebus, Aethiopes Indique e malis, Arabes e curcurbitis in arboribus, ut diximus, genitis. Apud nos maturitas eius duobus argumentis intellegitur , intumescente semine aut colore flavescente. tum evolsum et in fasciculos manuales colligatum siccatur in sole pendens conversis superne radicibus uno die, mox v aliis contrariis in se fascium cacuminibus, ut semen in medium cadat. inter medicamina huic vis, et in quodam rustico ac praedulci Italiae transpadanae cibo, sed iam pridem sacro
Abbreviated transcription (Latin):
oelicumuenit initalum plagis utilis simum ci
no incam pania ut piseum & alitum captura cadem
a plagis materia. Neque enim minores cunctis ani¬
malibus in sidias quam nobis maipsis linotendimus
sedcumimane pla ge concidunt a pros &&as ctue
serriaciem uincunt uidimus que uintante tenui¬
tatis ut anulum hominiscum epidromis transient
uno portant multitudincinq saltus cingerentur
Nec id maxime mirum sed in singula carion stami¬
nacenttno quin qua geno filo constare. Sicut piulo
ante iulio lupo qui in prȩfectura acgyptiobit miren¬
tur hoc ignorantes in acgypti quondam regis quȩ
amasimuocant torace in rodiorum insulatendi
templomineruȩ ccclxv. fidis singula filua consta¬
re quod pexemplum nuper rome ꝓdidit mutianus
iii. cõs paruasque im reliquias cius suꝑesse hac¬
experientium iniuria italia & pelignis &iaminũ
lini honorem hab&. Sed fullonum tantum in usi
nullum est candidius langue similius sicut incul¬
titis prȩcipuam gloriam caturci optinent gallia¬

Expanded text:
oelicum venit in Italiam plagis utilissimum; civno in Campania ad piscium et alitum capturas. eadem et plagis materia—neque enim minores cunctis animalibus insidias quam nobismet ipsis lino tendimus —, sed Cumanae plagae concidunt apro saetas et vel ferri aciem vincunt , vidimusque iam tantae tenuitatis, ut anulum hominis cum epidromis transirent uno portante multitudinem, qua saltus cingerentur. nec id maxime mirum, singula earum stamina centeno quinquageno filo constare, sicut paulo ante Iulio Lupo, qui in praefectura Aegypti obiit. mirentur hoc ignorantes in Aegypti quondam regis, quem Amasim vocant, thorace in Rhodiorum insula Lindi in templo Minervae CCCLXV filis singula fila constare, quod se expertum nuperrime prodidit Mucianus ter cos. parvasque iam reliquias eius suexperientium iniuria. 13 Italia et Paelignis etiamnum linis honorem habet, sed fullonum tantum in usu. nullum est candidius lanaeve similius, sicut in culcitis praecipuam gloriam Cadurci obtinent. Gallia
Abbreviated transcription (Latin):
tia est multum prȩlata harundine quȩ in sic
cis prȩueniat suumgenus sagitario calamo
ut diximus sed er&ico longissismis internodiis
obsequiumque quolib&at flecti cale facto
differentias faciunt & folia non multitudine uerum & colo
circastagna gigniputant. Dissimiles amnicis longis que
uestiri folus spatiosius a nodo scandente complexu. Est &
obliqua harundo non in exceliitate nascens sediuxtater¬
ram fruticis modo sespargens suauissima intemeritate
animalib uocatur aquibdam elegia st & initalia nas¬

Expanded text:
tia est, multum praelata harundine qutia est, multum praelata harundine qucis proveniat. 166 suum genus sagittario calamo, ut diximus, sed Cretico longissimis internodiis, obsequiumque quo libeat flecti calefacto. differentias faciuncirca stagna gigni putant dissimiles amnicis longisque vestiri foliis spatiosius a nodo scandente complexu. est et obliqua harundo, non in excelsitatem nascens, sed iuxta terram fruticis modo se spargens, suavissima in teneritate animalibus. vocatur a quibusdam eletia. est et in Italia pa
Abbreviated transcription (Latin):
uia omnibus uero a nodo orsa cum conplexo tenues
ꝑ ambitum inducunt tonicas at quea medio inter¬
nodio cum plurimũ desinunt uestire ꝓcumbuntq
latera harundini cala moque in rotunditate bine
suꝑ nodos alterno semper inguine alterum addex¬
tera fiat alterum superiore geniculo ableua ꝑuices
inde exeunt aliquandorami qui sunt calamitenues.
Plura autem genera alia spissior densior que ge¬
niculis breuibus internodis alia rarior maiorib:
tenuiorque &ipsa. Calamus uero alius totis conca¬
uus quemuocant syringiam utilissimus fistulis
quõ nihilest ei cartilaginis atque carnis orchome¬
nio & continuo foramine ꝑumquam aut l&i con
uocant hictib: utilior fistulis ille. Ostalius crassi¬
ore ligno & tenui foramine hunc totum fungose
repl&i medulla alius breuior alius ꝓcerior exilior
crassiorque fruti cosissimus quo uocatur donax
non nisi in aquaticis natis. Quõ & haec differen¬

Expanded text:
via, omnibus vero a nodo orsa conplexu tenues via, omnibus vero a nodo orsa conplexu tenues per ambitum inducunt tunicas, atque a medio internodio cum plurimum desinunt vestire procumbuntque . latera harundini calamoque in rotunditate bina, super nodos alterno semper inguine, ut alterum a dextera fiat, alterum superiore geniculo ab laeva per vices. inde exeunt aliquando rami, qui sunt calami tenues. Plura autem genera. alia spissior densiorque geniculis, brevibus internodiis, alia rarior maioribus, tenuiorque et ipsa. calamus vero alius totus concavus, quem vocant syringian, utilissimus fistulis, quoniam nihil est ei cartilaginis atque carnis. Orchomenio et nodi continuo foramine pervii, quem auleticon vocant. hic tibiis utilior, fistulis ille. est alius crassiore ligno et tenui foramine. hunc totum fungosa replet medulla. alius brevior, alius procerior, exilior crassiorque. fruticosissimus, qui vocatur donax, non nisi in aquaticis natus, quoniam et haec differen
Abbreviated transcription (Latin):
tam intotomundo calami superata degit precipiuis
sis ncr&a bellatoressuos precipitauit. Ded in hoc quo
deris in rebus uicit italia quando nullus sagntis
calamus quamrhe nobononiensi am ne cuipluri
pest medilla pandus que uolucre & contraflatus quo
fucax libra quippe non ea demgratia bellicis haec
das commendationibus quam quam p̃seruntur
indiciquorum alia qubus dam uidecur natura quando
& hastirum uicem prebent additis cuspidibus harund¬
ni quidem indice arbor ea amplitudo quales uulgo
in templis uidemus differre mares ac feminas in his
quoque inditradunt spissius maricorpus feminae
capacius nauigiorumque &iam uicem prestant sicre¬
dimus singula internodia circa acesinen amnem ma¬
xime nascitur harundo omnis exuna stirpe numcro¬
sa atque &iam recisa fecundius resurgit radix natu¬
ra uiuax geniculata & ipsa folia indicis tantum bre¬

Expanded text:
hominum in toto mundo calamis superata degit. praecipuus hic hominum in toto mundo calamis superata degit. praecipuus hic usus in Creta bellatores suos nobilitavit. sed in hoc quoque, ut ceteris in rebus, vicit Italia, quando nullus sagittis aptior calamus quam in Rheno Bononiensi amne, cui plurima inest medulla pondusque volucre et contra flatus quoque pervicax libra. quippe non eadem gratia Belgicis haec et Creticis commendatioribus. quamquam praeferuntur ndici, quorum alia quibusdam videtur natura, quando et hastarum vicem praebent additis cuspidibus. harundini quidem Indicae arborea amplitude, quales vulgo in templis videmus. differre mares ac feminas in his quoque Indi tradunt. spissius mari corpus, feminae capacius. navigiorumque etiam vicem praestant, si credimus, singula internodia. circa Acesinen amnem maxime nascitur. Harundo omnis ex una stirpe numerosa, atque etiam recisa fecundius resurgit. radix natura vivax, geniculata et ipsa. folia Indicis tantum bre
Abbreviated transcription (Latin):
as nccs sariȩ atque &iam dditiis gratȩ tegulo carum
is sius seqptentrionales populi operiunt durant que acuis
as tue seruiunt calami aegyptimaxime cognitione qua
n iuscuintur nostratibus fungosior subest natura carti¬
de bibula que cauo corpore intus suꝑne tenui in arescit
onisilis prȩacuta semper aciegeniculata E&ero gracili
udique distincta leni fastigio tenuatur incacumina cras
i cauponarum repl&a ut ubi limosiore induruit callo. sic̃
gis contusa &interiecta nauium commissuris ferruminat
is qdlutino tenatior primisqie explendis fidelior pice ca
ns fitque & exipsotelum aliud fracto inuul ncribus his
s blonipsim obumbrat. Propterhoc maxime screnos
ptont odere uentos &imbres qui interillos pacemesse
is sirmaitarum totgentes & orientis omniaque par¬
in regna diligentius compt& aequa ferme pars

Expanded text:
rimentis necessariae atque etiam deliciis gratae. Tegulo earum rimentis necessariae atque etiam deliciis gratae. Tegulo earum domus suas septentrionales populi operiunt , durantque aevischartisque serviunt calami , Aegyptii maxime cognatione quadam naeticum lacum nascuntur. nostratibus fungosior subest natura, cartilagine bibula, quae cavo corpore intus, superne tenui inarescit ligno, fissilis, praeacuta semper acie. geniculata cetero gracilitas nodisque distincta leni fastigio tenuatur in cacumina , crauma strata cauponarum replet aut, ubi lignosiore induruit callo, sicut in Belgis, contusa et interiecta navium commissuris feruminat textus glutino tenacior rimisque explendis fidelior pice. Calamis  fitque et ex ipso telum aliud fracto in vulneribus. his armis solem ipsum obumbrant. propter hoc maxime serenos dies optant, odere ventos et imbres, qui inter illos pacem esse s, Bactros, Sarmatarum tot gentes et orientis omniaque Parthorum regna diligentius conputet, aequa ferme pars
Abbreviated transcription (Latin):
do acmni ut aues nonattingant. Est& rigens ederaꝗ
nȩ adminiculo stat sola omnium generum obidice
Simile est hedertꝰ ae cilicia quidem primum presta
ingrecia frequentior quãuocant similacemi denss gor¬
ta caulibus spinosis frute tosa ramis folia bedera ccus
non anguloso ar&iculo emittente pampinos florio
do olentt libium fert racemos labruscȩ modo nond
colore rubro complexa acinis maiorilius nudos u
minoribus singulos nigros duros que in fiusta omib
& coronis quõ sit lugubris uirgine meius nominis pre
amorem uiuenis crocimutata in hune fruticem idus
norans plerumque festa sua popailluit hederam cas
coronentur similacefiunt codicilli propriumde
mins flucre acremanere aquam siqua suerit mixta
ta quefrigidis gaudentes a quaticos fruticos dixisse con¬
i prncipatum inbis itnebunt hurundines belli pacisque expe¬

Expanded text:
tudo acini, ut aves non attingant. est et rigens hedera, tudo acini, ut aves non attingant. est et rigens hedera, quae sine adminiculo stat sola omnium generum, ob id vSimilis est hederae e Cilicia quidem primum profecta, sed in Graecia frequentior, quam vocant smilacem , densis geniculata caulibus, spinosis frutectosa ramis, folio hederaceo, parvo, non anguloso, a pediculo emittente pampinos, flore candido, olente lilium. fert racemos labruscae modo, non hederae, colore rubro, conplexa acinis maioribus nucleos ternos, minoribus singulos, nigros durosque , infausta omnibus sacris et coronis, quoniam sit lugubris virgine eius nominis propter amorem iuvenis Croci mutata in hunc fruticem. id volgus ignorans plerumque festa sua polluit hederam exiscoronentur? E smilace fiunt codicilli, propriumque vina transfluere ac remanere aquam, si qua fuerit mixta. Inter ea, quae frigidis gaudent, et aquaticos frutices dixisse conveniat. principatum in his tenebunt harundines belli pacisque expe
Abbreviated transcription (Latin):
oribus folus & similiter ordinatis den soribuis que estalter
glecta. haec omnia maiora quoque aut minora sunt f
macularum que habitu distant & incandidis. ali sima
diora adolescit in longitudinem maximȩ herbacca
res autem nec ad candida omnemque sucum auferen
tanta crassitudine aug&ur ut ipsa arbor fiat. Signacus
lia maxima atque latissima manimas erigentes quesa
c&eris inflexȩ racemis stantes ac subrecte & quamqro
nium ederarum generi radicosa brachȩia huicunos
xim eramosu ac robusta ab ea nigrȩ sed proprium al
quod inter media folia emittit brachia utrumque si
amplectens hoc & in mures quam uis ambire non posst
que &iam pluribus locis intercisa uiuit tamenduraq
totidem initia radicum hab& quod brachia quibus na¬
mis & solida arbores sugit acstrangulat. Est in frua
differentia albȩ nigrȩque ederȩ quõ aliis tanta a nun¬

Expanded text:
oribus foliis et similiter ordinatis densioribusque est, alteroribus foliis et similiter ordinatis densioribusque est, alteri generi neglecta haec omnia; maiora quoque aut minora sunt folia macularumque habitu distant. et in candidis aliis sunt candidiora . adulescit in longitudinem maxime herbacea. arbores autem necat candida omnemque sucum auferendo tanta crassitudine augetur, ut ipsa arbor fiat. signa eius folia maxima atque latissima, mammae rigentes, quae sunt ceteris inflexae, racemi stantes ac subrecti. et quamquam omnium hederarum generi radicosa bracchia, huic tamen maxime ramosa ac robusta, ab ea nigrae. sed proprium albae, quod inter media folia emittit bracchia utrimque semper amplectens, hoc et in muris, quamvis ambire non possit. itaque etiam pluribus locis intercisa vivit tamen duratque, et totidem initia radicum habet quot bracchia, quibus incolumis et solida arbores sugit ac strangulat. est et in fructu differentia albae nigraeque hederae, quoniam aliis tanta amari
Abbreviated transcription (Latin):
cumest minor acinus sparsior racemus simili
tum cuiuscoronis po&ȩ utuntur folus minus ni¬
gris quam quidam nysiam alubaccicam uocant.
maximis internigras corimbis. Quidamapud grȩ¬
cos&iam num duo generahuius faciunt a colore
acinorum erithranum & chriso carpum. Plu¬
rimas autem habent differentias helix quõ fo
lio maxime distat parua sunt & angulosa con¬
cinniora que cum reliquorum generum sim¬
plitia sunt distat & longitudine internodorũ
p̃cipue tamen sterilitatt quõ fructum nongig¬
nit quidam hoc & atis esse nongeneris existimat
primoqui helicem eẽ fieri ederam ueus tait
horumerror manifestus intellegitur qũo helicis
plura genera reperiuntur. Sed tria maxime
in signia herbacta acuirens que plurima est al¬
tera candido folio tertia uersi colorquae tracia
uocitur & hi annum herbaceȩ tenuiora folia
& inordinem digesta densioraque in aliogene¬
re diuersaomnia & inuersi colori aliatenui¬

Expanded text:
cum est minor acinus, sparsior racemus, similicum est minor acinus, sparsior racemus, similitum, cuius coronis poetae utuntur, foliis minus nigris, quam quidam Nysiam, alii Bacchicam vocant, maximis inter nigras corymbis. quidam apud Graecos etiamnum duo genera huius faciunt a colore acinorum, erythranum et chrysocarpum. 148 Plurimas autem habet differentias helix, quoniam lio maxime distat. parva sunt et angulosa concinnioraque, cum reliquorum generum simplicia sint. distat et longitudine internodiorum, praecipue tamen sterilitate, quoniam fructum non gignit. quidam hoc aetatis esse, non generis existimant primoque helicem esse, fieri hederam vetustate. horum error manifestus intellegitur, quoniam helicis plura genera reperiuntur, sed tria maxime insignia: herbacea ac virens, quae plurima est, altera candido folio, tertia versicolori , quae Thracia vocatur. etiamnum herbaceae tenuiora folia et in ordinem digesta densioraque; in alio genere diversa omnia ea. in versicolori alia tenui
Abbreviated transcription (Latin):
monte mero quin& harpalum omnimodo la¬
borasse ut serer& eam in mediis frustra alexan¬
drum uero obraritatem ita coronato exerci¬
tu uictore ex indiaredisse exemplo liberi patris
cuius dei & nunc adornat thyrsos galeas que
&iam acstute intraciȩ populissolem nibus se¬
cris inimica arbori satis que omnibus sepulcra
murosrumpens serpentium frigori gratissima
ut mirum sit ullum honorem habitum
Ouo genera prima ut reliquarum mis atque semi¬
na maior traditurmas & corpore & stlio duriore
&iam ac pinguiore &flore adpurpuram accedente
utrius que autem similis estro sȩ siluestri niss
quad car& odort. Speties horum generum tres
est enim candida aut nigra hedera tertia quae
uocatur helix. Etiamnum haec species diuidunt᷑
in alias quõ est aliqua fructutantum candida
alia & folio. fructum quoque candidum ferentiũ.
aluis densus acinus & grandior racemis in orbem
circumactis qui uocantur corimbi. Idemsilenici

Expanded text:
monte Mero, quin et Harpalum omni modo lamonte Mero, quin et Harpalum omni modo laborasse, ut sereret eam in Medis frustra, Alexandrum vero ob raritatem ita coronato exercitu victorem ex India redisse exemplo Liberi patris. cuius dei et nunc adornat thyrsos galeasque etiam ac scuta in Thraciae populis sollemnibus sacris, inimica arboribus satisque omnibus, sepulchra , muros rumpens, serpentium frigori gratissima, ut mirum sit ullum honorem habitum ei. Duo genera prima, ut reliquarum, mas atque na. maior traditur mas et corpore et folio, duriore etiam ac pinguiore et flore ad purpuram accedente; utriusque autem similis est rosae silvestri, nisi quod caret odore. species horum generum tres: est enim candida aut nigra hedera tertiaque vocatur helix. 146 etiamnum haec species dividuntur in alias, quoniam est aliqua fructu tantum candida, alia et folio. fructum quoque candidum ferentium aliis densus acinus et grandior, racemis in orbem circumactis, qui vocantur corymbi, iidem Silenici,
Abbreviated transcription (Latin):
ques tuosis sima in saturatione silua uulgo que do¬
tem filia antiqui plantariȩ appellabant. Hinc pa¬
tria in sula cr&a quam cato tarentinam eam¬
appellat. Credo quod primum eouenerit & inare¬
naria succisu regerminat. sed incr&a quocumq
in loco terram mouerit quispiam nisinaturalia
haecgignitur protinus que emigrat illa uero &iã
non appellato solo acsponte maximeque in ideis
montibus & quos albos uocant sum misque in his
undenum quam niues ab sunt plurima quod
miremur a libi non nisi intepore proueniens & nu¬
tricem magno opere fastidiens. nec terrȩ tantũ
natura circahos refert aut ꝑ p&ua celiuerum & quȩ¬
dam temporaria uis imbrium aliquȩ plerumq
semina adferunt & certefluunt genere aliquan¬
do &iam in cognito quod accidit cyrenaice regioni
cum primum ibi laser pitium natum est inher¬
barum naturadicemus nata est & silua urbici
nasci negauerat theo phrastus nec india nisu n

Expanded text:
quaestuosissima in satus ratione silva, vulgoque doquaestuosissima in satus ratione silva, vulgoque dotem filiatria insula Crappellat, credo, quod primum eo venerit. et in Aenaria succisa regerminat; sed in Creta quocumque in loco terram moverit quispiam, nisu naturali haec gignitur protinusque emicat, illa vero etiam non appellato solo ac sponte maximeque in Idaeis montibus et quos Albos vocant summisque in his, unde numquam nives absunt, plurima, quod miremur, alibi non nisi in tepore proveniens et nutricem magno opere fastidiens. Nec terrae tantum natura circa has refert aut perpetua caeli, verum et quaedam temporaria vis. imbres aliqua plerumque semina adferunt et certo fluunt genere, aliquando etiam incognito, quod accidit Cyrenaicae regioni, cum primum ibi laserpicium natum est, ut in herbarum natura dicemus. nata est et silva urbi ei x negaverat Theophrastus, nec in India nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
inpanticapeo urbe. ommi modo laborauit mithrida¬
erex & c&eri incolȩ sacrorum certecausa laurum
tumque hibere non contigit cum temporis arbores
dent ibipuncae ficique iammali& piri laudatissi
nigidas codem tractu non genuit arbores pinum abi
pitam & quit attin& in pontum abire. iuxta romã
cistancȩ cerasique aegre proueniunt. persica intu¬
ponamnuces grecȩcum tedio inseruntur. tarraci
us scatente carum cu pressus aduena & dificillimȩ
dis ilis prodiderit cato. uatomorosa fructu super
lucis torua folio amara odore iuolenta ac neum
ini gratiosu materie rara ut poene fruticosis
bnpuestiens. Duo genera ea rumm&a infastigiũ¬
que & femina appellatur masspargit extrastꝰ
Rade torque & accipit uitem utra que autem
immittitur in psicas asseres ue amputatione ramo¬
rum qui xiii. anno denariis singulis uenerunt

Expanded text:
in Panticapaeo urbe omni modo laboravit Mithridain Panticapaeo urbe omni modo laboravit Mithridates rex et ceteri incolae sacrorum certe causa laurum myrtumque habere: non contigit, cum teporis arbores abundent ibi, punicae ficique, iam mali et piri laudatissimae. frigidas eodem tractu non genuit arbores, pinum, abietem, piceam. et quid attinet in Pontum abire? iuxta Romam ipsam castaneae cerasique aegre proveniunt, persica in Tusculano, nuces Graecae cum taedio inseruntur Tarracina silvis scatente earum. Cupressus advena et difficillime nomnibus aliis prodiderit Cato, satu morosa, fructu supervacua, bacis torva, folio amara, odore violenta ac ne umbra quidem gratiosa, materie rara, ut paene fruticosi g virente semper vestiens. duo genera earum: meta in fastigiuquae et femina appellatur. mas spargit extra se ramos deputaturque et accipit vitem. utraque autem immittitur in perticas asseresve amputatione ramorum, qui XIII anno denariis singulis veniunt,