comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
memmenis a me duo iugera umeanem mtri tõs bicnmii x una pretaqne
inte. guem m cenetitno tuo possdes msitione facea consimataq queram
igiear gxstmos uitum nimenta intra tantundem temporis intersen
pose duorum ugerum maleolis cum sint ipsa dio iuigem unius uitis pro¬
genes quare si ut dixi laborem et curam uelimus adhibere fncie
predicta ratione tam feraces Aminei g̃nis umeus constituemus qua
biturigi aut basilichi tantum rettulit ut in trimsferendis semimous simi¬
lem statum celi lociq et ipsius uitis habitum obseruemus cum plerũq
degenerat surtulus si aut situ plaga ac aeris qualitas repuguit autꝰ
etim si ex arbore in uigum defertur: itaq de frigidis in frigida de
calius in similia de uineis in uineas tranferemus magis tumen ex
frigido status stirpis Aminea potest calidum sustinere ꝙ̃ ex calido
frigidim tum omne uitis genus tum maxime p̃dictum̃ naturaliter
letatur tepore potuis q frigere. sed et qualitas soli plurimum uuat ut

Expanded text:
e vite, quam in Ceretano tuo possides, insitione facta consummata. Quemnam igitur existimas vitium numerum intra tantundem temporis interseri posse duorum iugerum malleolis, cum sint ipsa duo iugera unius vitis progenies? Quare si, ut dixi, laborem et curam velimus adhibere, facile praedicta ratione tam feraces Aminei generis vineas constituemus, quam Biturici aut Basilici: tantum rettulerit,ut in transferendis seminibus similem statum caeli locique et ipsius vitis habitum observemus; quoniam plerumque degenerat surculus, si aut situs agri aut aeris qualitas repugnat, aut etiam si ex arbore in iugum defertur. Itaque de frigidis in frigida, de calidis in similia, de vineis in vineas transferemus. Magis tamen ex frigido statu stirps Aminea potest calidum sustinere, quam ex calido frigidum; quoniam cum omne vitis genus tum maxime praedictum naturaliter laetatur tepore potius quam frigore. Sed et qualitas soli plurimum iuvat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
poni uncam nõ placet nam prestat nõ conlerere q̃ ĩ simima terra sbspendere
nisi si tñ scatirigo palustris odiua fit sic̃ in agro rancnate plusq̃i sexgiupedẽ
srohibeat infodere. Primũ aut predicti opis exordium ẽ ut nõ hnnus tempenis ple¬
riq futumt Agricde panlatim fatumt  ex altare Eita setimdo et tertio gradii
ꝑuenire ad destmitam pastiationis altituamem. S protinus eguaditer lince posita
rectis lattribuis ꝑpetuam fossam coucere et post targñ motã him̃i cimponert atiq
T tantũ deprimere donet altieudimis ĩnsiã datam crꝑit tum ꝑonme spatiũ gra.¬
dus equalittr mouenda linca ẽ. obtmenctimnq ut eadem latitudo ĩ imo reddatur
qua cepta c̃ in simimo g. Opis ẽ irtem perito et iugilante exactore qui rip̃a
crigi iubeat sulcum q uacuari ac totum spatium etudi soli cũ cmota ĩ terra cõ¬

Expanded text:
poni vineam non placet. Nam praestat non conserere quam in summa terra suspendere; poni vineam non placet. Nam praestat non conserere quam in summa terra suspendere; nisi si tamen scaturigo palustris obvia sit,sicut in agro Ravennate, plus quam sesquipedem prohibeat infodere. Primum autem praedicti operis exordium est, non ut huius temporis plerique faciunt agricolae, sulcum paulatim exaltare et ita secundo vel tertio gradu pervenire ad destinatam pastinationis altitudinem; sed protinus aequaliter linea posita rectis lateribus perpetuam fossam educere et post tergum motam humum componere, atque in tantum deprimere, donec altitudinis mensuram datam ceperit.Tum per omne spatium gradus aequaliter movenda linea est; obtinendumque ut eadem latitudo in imo reddatur quae coepta est in summo. Opus est autem perito ac vigilante exactore, qui ripam erigi iubeat, sulcumque vacuari, ac totum spatium crudi soli cum emota iam terra com
Abbreviated transcription (Latin):
hacentibus molibus impͥmatir & exportuntiuĩ ramos atiqi trumcos ingressu proculat᷑.
meq .m. parum refert suspensisimum ẽẽ pastinitum. Et si figri possit uestigio qͥ
miuolatum et mota ȩinalitte humus nouellis semimis radicibus qumntimis ĩ ꝑtẽi.
prerepserme moliter cedat ne mirem̃ta duritia sua renciberet S tenero udut in
ntricio sini recipiat et telestes admittat hymbres eosq alendis semmibus disiẽ¬
set ac sus omnibus untibis ad educendam prolem noũa consprret. Campestris
locus alte duos pedes et semissem ⁊ scmistm ĩ fediendum T Ac liuis reigio cris p̃rup¬
tio uõ collis uel in quatuor pedes uertendus cum cum a supiore parte imferierem
actrahitur hinmiis uix uistum pastinationi prebet regestum an niss multo editiorẽ
ripam q̃i in plmno facere. tirsus depressis uallibus mimis alte duoliis pedibis de¬

Expanded text:
iacentibus molibus imprimaturet exportantium ramos atque truncos ingressu proculcetur. iacentibus molibus imprimaturet exportantium ramos atque truncos ingressu proculcetur. Neque enim parum refert suspensissimum esse pastinatum et, si fieri possit, vestigio quoque inviolatum; ut mota aequaliter humus novelli seminis radicibus, quamcumque in partem prorepserint, molliter cedat, nec incrementa duritia sua reverberet, sed tenero velut in nutritio sinu recipiat, et caelestes admittat imbres eosque alendis seminibus dispenset, ac suis omnibus partibus ad educandam prolem novam conspiret. Campestris locus alte duos pedes et semissem infodiendus est, acclivis regio tres; praeruptior vero collis vel in quattuor pedes vertendus, quia cum a superiore parte in inferiorem detrahitur humus, vix iustum pastinationi praebet regestum, nisi multo editiorem ripam quam in plano feceris. Rursus depressis vallibus minus alte duobus pedibus de
Abbreviated transcription (Latin):
ut more noualiũ ttrra transuersis aduerlisq sulcis prescindatir id genus umeti
nõ conducit agricole nisi ubi letissimo solo uitis amplo incręnto surgit. Aegni
pastinationis impẽsam reforimoint s aliqua tñ ꝑte pastragtionem iittri
student perribus altenius spatiis omissis semĩ pedim latitinomis sulcos dmigint
ponant. Auarius quidam dupimdio et dodrante altum sultam latim pedimq qns
fatumt dernde tertanto amplius spatum crudin relingntt atq ita seq̃ntem:
sulcum infundunt ꝙ cum predifinitum umcis locum fecermt T lateribus sulcorum
quas rttulimus inneatum sartemes pro nã et benignitate cuusqi regienis aut usix¬
pimde aut repudiande simt nobis.
Unt pastimandi agri propositim ẽ toñe & adde ac primo ut onmem sint ar¬
bustum siue syluestrem locum uincis destinaucrimus oñs frutex atq erbor
eriui ⁊ summoueri debet te postea fossorem moretur nene iam pastiatum solim

Expanded text:
ium terra transversis adversisque sulcis proscindatur. Id genus vineti non conducit agricolae, nisi ubi laetissimo solo vitis amplo incremento consurgit. At qui pastinationis impensam reformidant, sed aliqua tamen parte pastinationem imitari student, paribus alternis omissis ponunt. Avarius quidam dupondio et dodrante altum sulcum, latum pedum quinque faciunt; deinde ter tanto amplius spatium crudum relinquunt, atque ita sequentem sulcum infindunt. Quos cum per definitum vineislocum fecerunt, in lateribus sulcorumquas rettulimus, vinearum sationes, pro natura et benignitate cuiusque regionis aut usurpandae aut repudiandae sunt nobis. Nunc pastinandi agri propositum est rationem tradere. Ac primum omnium ut sive arbustum sive silvestrem locum vineis destinaverimus, omnis frutex atque arbor erui et summoveri debet, ne postea fossorem moretur, neve iam pastinatum solum
Abbreviated transcription (Latin):
ris sine mutia deenat nan stelli gũo drxmus g cte liltere facisint optmẽt ieo
nato ine fosse solim metitur atqn plibrat. ꝗa suit pnonim scil lesis mt e r s
positione machine de prehenditir guippe prediet inrgnie supposita libclli alitrtrũ
eñait nec patitut exactorem oꝑis decipĩ sic ꝑmensim & deibratĩ opus t̃ simisi¬
muamem ueruacti serꝑ procedit tm̃a Putĩ linca p̃moto occupitir q̃tim ut fusus¬

Expanded text:
ris sine iniuria diducit. Nam stella, quam diximus Graecae litterae faciem obtinere, pariter imae fossae solum metitur atque perlibrat, quia sive pronum seu resupinum est, positione machinae deprehenditur; quippe praedictae virgulae superposita libella alterutrum ostendit nec patitur exactorem operis decipi. Sic permensum et perlibratum opus in similitudinem vervacti semper procedit; tantumque spatii linea promota occup
Abbreviated transcription (Latin):
arboribis. Arium si non hoc ẽ narissimum arbustum uel oluictum meluis
tñ uctus diuctum ꝙ non fuerit marititm umcis destinatur. Ultima t̃ utdtx
conditio restibulis uince nim si necessitas facere cogit prius quicifiud ẽ re¬
siduę uitis xtarpari delre dcinde totum solum sicco fimo aut si id nõ sit
alteruis gñis q̃ retentissimo sttitore utq ita conuertit & diligentissime re¬
fossas dẽs radicesĩ siminum regetiꝰ atq comburi cum rirsus uel stritore ue¬
tusto quia non gignit herbas uel de uepribus egesta humo pastinatam iange
conitgi. At ubiꝰ p̾ina noualia ab irboribiis simt libera considerandũ ẽ anteii
pustincturmus sinrtulare net ne sit terra idq facillimne exploratur ꝑ stoies
que sua sponte proneniũt̃. neq tium e ulum tam uiduum solii urrguitis ut

Expanded text:
arboribus arvum. Si nec hoc est, rarissimum arbustum vel olivetum, melius arboribus arvum. Si nec hoc est, rarissimum arbustum vel olivetum, melius tamen vetus olivetum quod non fuerit maritum, vineis destinatum Ultima est, ut dixi, conditio restibilis vineae. Nam si necessitas facere cogit, prius quidquid est residuae vitis exstirpari debet; deinde totum solum sicco fimo, aut si id non sit, alterius generis quam recentissimo stercorari, atque ita converti, et diligentissime refossae omnes radices in summum regeri atque comburi; tum rursus vel stercore vetusto, quia non gignit herbas, vel de vepribus egesta humo pasti- natum large contegi. At ubi pura novalia et ab arboribus sunt libera, considerandum est ante quam pastinemus, surcularis necne sit terra; idque facillime exploratur per stirpes, quae sua sponte proveniunt. Neque enim est ullum tam viduum solum vir
Abbreviated transcription (Latin):
litate soli constiterit nam cam q̃i piirium. et lonitati et largitati fsri.¬
censeius rudem potius eligindum agritm si sit facultas q̃s ubi fucnt seges aut
arbuistum. nam de umnetis que lengo situ exolucrimt mtrr ommnis auctores consti¬
tit pessima ec̃ si referre uelimus ꝙ et inferius solum pliribus ridicibus ficut tre¬
ditum ac uelut nretitum & adhuc non omiserit uirus et cariem illam uctus¬
tatis quibus hebetata q̃i aliqnibus uenenis hiimus torpeat. Quamob causam sylues¬
tris ager precipue ẽ ligendus qui &̃ si frufetis aut arboribiis obsessus ẽ facle
extricatur ꝙ suapte nĩã quetimmq gignimtur non penitus nec profundim ra¬
dices agunt. S ꝑ suma terre dispargͦunt atq deducunt ꝗbul fetro decilps at
extirpatꝗs parum ꝙ superest infenioris soli rastiis licet effodere et in farmẽ¬
tum congerere atq componere. si tñ rudis teria nõ sit. preximum t̃ uacĩi

Expanded text:
litate soli constiterit. Nam eam quoque plurimum et bonitati et largitati fruntiquissimum censemus, rudem potius eligendum agrum, si sit facultas, quam ubi fuerit seges aut arbustum. Nam de vinetis quae longo situ exoleverunt, inter omnes auctores constitit pessima esse si reserere velimus, quod et inferius solum plurimis radicibus sit impeditum ac velut irretitum, et adhuc non amiserit virus et cariem illam vetustatis, quibus hebetata quasi aliquibus venenis humus torpeat. Quam ob causam silvestris ager praecipue est eligendus, qui etiam si frutectis aut arboribus obsessus est, facile extricatur, quod suapte natura quaecumque gignuntur, non penitus nec in profundum radices agunt, sed per summam terrae dispergunt atque deducunt; quibus ferro recisis atque exstirpatis, parum quod superest inferioris soli rastris licet effodere et in fermentum congerere atque componere. Si tamen rudis terra non sit, proximum est vacuum
Abbreviated transcription (Latin):
factim ẽ fossor tslegnitt sarbemꝙ altatis ẽmissis orarit̃ patius i cnlamo ad
preximim calamim non minus altim q̃i duos pedes t semissem planis locis refo.¬
dit ad eliuibus m dipondum et dodranttm prctipiibus c̃t̃ m ires pedes ÷̃ hanc mc̃:¬
sinam scrobibus depressi iuiii radices ita deporumiur. ut a mectia scrobe singula
ꝙ mduiersum strenantim. et contranis fontibuis fussarum ad calamo trigãt᷑
Satoris aut õtf ẽ primim q̃ retenaissimam et si ficri possie codem momento
qͦ sercre uelit ae scmmnario eransferre plantam diligentit exemptam et uit¬
qnam demae cam uelut uettricam uitem totum expisate et ad imam mate¬
piam firmissimam redigere nodosq et cicatrices alcuare. Sicq̃ ꝙ̃ radices quod
maxne cauendum ẽ ne fiat m exnendo leuarint cas amputate. Sic dem̃
ciniutam de ponart ne duarum uitiũ nacices amplicentim. id .n. uuitare facile

Expanded text:
factum, fossor insequitur, scrobemque alternis omissis in ordinem spatiis a calamo ad factum, fossor insequitur, scrobemque alternis omissis in ordinem spatiis a calamo ad proximum calamum non minus altum quam duo pedes et semissem planis locis refodit, acclivibus in dupondiumet dodrantem, praecipitibus etiam in tres pedes. In hanc mensuram scrobibus depressis viviradices ita deponuntur ut a media scrobe singulae in diversum sternantur, et contrariis frontibus fossarum ad calamos erigantur. Satoris autem officium est, primum quam recentissimam, et si fieri possit, eodem momento quo serere velit, de seminario transferre plantam diligenter exemptam et integram; deinde eam velut veteranam vatem totam exputare, et ad unam materiam firmissimam redigere, nodosque et cicatrices adlevare; si quae etiam radices, quod maxime cavendum est ne fiat in eximendo, laboraverint, eas amputare; sic deinde curvatam deponere ne duarum viti
Abbreviated transcription (Latin):
frigus et cęteras tempestiuts ꝑꝑ infirmitatem facilius sifieat. demde adolesat mi¬
turius ꝙ cuenit ut celcruus qͦ sic tempestue edendtis fructibus. tum ẽt nihil di¬
dum ẽ scepius translitim. p̃oetñ malcolus i ritmnus muicem uui radicis conseri so¬
uta & facili tetra. cętcrim dense gratis utus uitem desidcrat. Seriti trgo pͥus
emindita maccata equataq pastinatione macro solo quinis pedibus intti oromes
omissis mediocri senis. In pmigni ũo septeñĩ pedim spatia dinda sunt qͦ lirgi¬
eri uacent interualla ꝑque frequentes prolexeq materie diffimdmum. hec mn
qumcimam umcarum inctitio ex peditissima rome cenficitur qnippelinea peo
nidem pedes quet destimancris inetr orginerum spatius pnrrpira uel quo ilet qlio
conspicuo colere insuitur. ea sit denotata ꝑ repastmatũ intenditur et ut̃x pn¬
pura calamus defigitur. ati ita pctribus patus erdnes chieigiantut. i rm̃ cũ¬

Expanded text:
mitatem facilius sustineat; deinde adolescit maturius. Ex quo evenit ut celerius quoque sit tempestiva edendis fructibus; tum etiam nihil dubium est saepius translatam.Potest tamen malleolus protinus in vicem viviradicis conseri soluta et facili terra; ceterum densa et gravis utique vitem desiderat. Seritur ergo prius emundata inoccataque et aequata pastinatione, macro solo quinis pedibus inter ordines omissis, mediocri senis. In pingui vero septenum pedum spatia danda sunt, quo largiora vacent intervalla per quae frequentes prolixaeque materiae diffundantur. Haec in quincuncem vinearum metatio expeditissima ratione conficitur: quippe linea per totidem pedes, quot destinaveris interordiniorum spatiis, purpura vel quolibet alio conspicuo colore insuitur; eaque sic denotata per repastinatum 4 intenditur, et iuxta purpuram calamus defigitur.5 Atque ita paribus spatiis ordines diriguntur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ud densam leucm aut grauem. ꝑinguem aut macrã s neq nimiũ calidum
sdum posse tollerate uitẽ gma mirat. neq pregellidim cũ ued stupentis et cõ¬
gellatas nidices nimio frigore moueri non sinat que tum dcmũ se promimie
cũ mod ᷤ tmpore cuacatꝰ hinmorẽ terre iusto maiorem pnirefte̾it deposita se¬
mina rursus nimiam siccitatem destitucre plantas noli alimento ut in totũ netãt
aut scrilras  returridas facere ꝑ densam himnĩ cęlestis aquas nõ sorbere
net facile ꝑflari fucillime ꝑrimpi et prebere rimas ꝗl sol ad nidtes strpiũ
penetret cademꝙ̃ uelut conelusa et cutrtata semma conprimere ati strangulãe

Expanded text:
vel densam, levem aut gravem, pinguem aut macram; sed neque nimium calidum vel densam, levem aut gravem, pinguem aut macram; sed neque nimium calidum solum posse tolerare vitem, quia inurat, neque praegelidum, quoniam velut stupentes et congelatas radices nimio frigore moveri non sinat; quae tum demum se promunt, cum modico tepore evocantur: umorem terrae iusto maiorem putrescere deposita semina; rursus nimiam siccitatem destituere plantas naturali alimento, aut in totum necare, aut scabras et retorridas facere: perdensam humum caelestis aquas non sorbere, nec facile perflari, facillime perrumpi, et praebere rimas, quibus sol ad radices stirpium penetret; eandemque velut conclausa et coartata semina comprimere atque strang
Abbreviated transcription (Latin):
Q uales que flummum uidlume & mimdationibus concitiuerme aptas ẽt̃ imcis
asscuerit me non dissentientt. Cretosa himus utilis hẽtito uit nam ꝑse ppsa
crcta gua utantur figuli guenquam normulle argillam uocene mimicissime c̃
nec mmus leumus labulus et guacgind ut ut sulius atticus retorriqum sitrtilũ
losum et ꝑ arridim. nigrimꝰ tñ t rutilim sabulonem qui sit himidę terre
ꝑmixtus probauerunt antugui. namo carbunculo sim agrum nisi si stcitore re¬
diuiius matras uincas efficere dixcrt. Grauis ẽ rubricaᷤ ut idem atticus ait
et ad comprehendendum radicibiis migua. s alit eandem uitem cũ tenut. Uer̃ũ
ẽ m ope difficilior ꝙ neq hnimmentem fodere possis ꝙ sit glitmosissima net ni¬
nõ ittmpestiue cõmimnemoraumnus ił Iulii grecini conscriptam uedut formnõ
ad quam posita est. Existimatio restrre terre inmcalis. Idem .n. Grecimis sic ait
ẽt̃ aliguam terram callidam uel sictam frigidam huimidam uel siccam niam

Expanded text:
 valles quae fluminum alluvie et inundationibus concreverint, aptas esse vineis adseverat, me non dissentiente. Cretosa humus utilis habetur viti: nam per se ipsa creta, qua utuntur figuli, quamque nonnulli argillam vocant, inimicissima est; nec minus ieiunus sabulo, et quidquid, ut ait Iulius losum et peraridum. Nigrum tamen et rutilum sabulonem, qui sit vividae terrae permixtus, probaverunt antiqui; nam carbunculosum agrum, nisi stercore adiuves, macres vineas efficere dixerunt. Gravis est rubrica, ut idem Atticus ait, et ad comprehendendum radicibus iniqua. Sed alit eadem vitem, cum tenuit, verum est in opere difficilior, quod neque umentem fodere possis, quod sit glutinosissima, nec ninon intempestive commemorabimus6 Iuli Graecini conscriptam velut formulam, ad quam posita est aestimatio terrae 7 vinealis.Idem enim Graecinus sic ait: Esse aliquam terram calidam vel frigidam, umidam vel siccam, raram
Abbreviated transcription (Latin):
tulerit deputatum E m̃ itrra depositum a fecinditate mattrna sic degña¬
re ut iterdum singulis nomumq̃: et lmis uius minus afferat. In qͣstim aũt
censemnus despectimos eos ꝗbmos aut ferc̃ singnlos foctus T matre culgrmne cñ
& ftracissimi timsiationem sepe fermident itaq hiuus rõnis dem̃o st ratuog toren
mãg et̃ me ꝙ̃ mucntorem libente profittor ne quid existmet fraudari ma¬
iores nr̃os laude merita nam id ip̃m sensisst gos aubium ẽ ꝙ̃ius nullo alio¬
sit scripto proditum exctptis quos retulimus mettis Girgilii & hic tñ ut

Expanded text:
tulerit, deputatum et in terram depositum, a fecunditate materna sic degeneratulerit, deputatum et in terram depositum, a fecunditate materna sic degenerare ut interdum singulis, non numquam etiam binis uvis minus adferat; in quantum autem censemus defeeturos eos, qui binos aut fere singulos fetus in matre tulerint, cum etiam feracissimi translationem saepe reformident? Itaque huius rationis demonstratorem magis esse me quam inventorem, libenter profiteor, ne quis existimet fraudari maiores nostros laude merita. Nam id ipsum sensisseeos non dubium est, quamvis nullo alio scripto proditum, exceptis quos rettulimus numeros Vergili, et sic tamen ut
Abbreviated transcription (Latin):
frictiola pte iuitis pilmit legmnus cos qui fiueneta sermatatm ũ toto
fruchu ꝑmetunt nec tñ contenti simus singilis uiuis mexnneq probenus ꝗ nũosissi¬
mis foctbus conspicutatur an opilionem laudibimus ex ca matre sobolem propa¬
gaintem que geminos enixa sit et captiritm submibẽtem foctus carimi petudũ
que trigimo partu commendãtur uiddicit quia lemꝑ ẽ parentum fetimdi¬
tati prolem responsuram et nos seq̃mur in iitibus hanc ip̃am rõnem tanto
quidem mag̃ quod comptum hc̃mus nali quadam malignitate desiscere inttr¬
dum qͣiuis diligenter prolita semma iu̾q nobis pocta u̾lut surdis ueritatis mn
dulget dicindo. Uĩdi leta dii ꝙ multo spectata labore. Degentrate tñ n
ius hnmmana quot tamis Maximi queque manii legere sic omnia fatis :¬
In peius ruere ac retro Mblapsa restrri. Quod non tmñ semmibus leguminuam s¬
poris obsiuatione cominnis ꝙ ctrte compinus cum maleolum ꝗ quataor uiras

Expanded text:
fructuosa parte vitis palmites legamus eos qui futuram fecunditatem iam dato fructu promittunt; nec tamen contenti simus singulis uvis, maximeque probemus eos qui numerosissimis fetibus conspiciuntur. An non opilionem laudabimus ex ea matre subolem propagantem, quae geminos enixa sit; et caprarium summittentem fetus earum pecudum, quae trigemino partu commendantur?Videlicet quia sperat parentum fecunditati responsuram. Et nos sequemur in vitibus hanc ipsam rationem, tanto quidem magis quod compertum habemus naturali quadam malignitate desciscere interdum quamvis diligenter probata semina; idque nobis poeta velut surdis veritatisderent. Vidi lecta diu et multo spectata labore degenerare tamen, ni vis humana quot annis maxima quaeque manu legeret. Sic omnia fatis in peius ruere ac retro sublapsa referri, non aliter, quam quporis observatione comperimus, quod certe comperimus, eum malleolum, qui quattuor uvas
Abbreviated transcription (Latin):
quarum quis ita serocissimatum amincarm semimibus electis large umnã¬
mie spem capiamuis neq ꝙ temporis tarditas quenq̃ actercat ruam quaꝗd
merȩ ẽ in exploratione sintuli absumitit: Cȩeerim cum fitimditas ii¬
tis comprobata ẽ crlenter insitiomoiis ad maxium nirmerim ꝑdncitum¬

Expanded text:
quarum, ita feracissimarum Aminearum seminibus electis largae vindequarum, ita feracissimarum Aminearum seminibus electis largae vindemiae spem capiamus. Neque est quod temporis tarditas quemquam deterreat; nam quidquid morae est, in exploratione surculi absumitur. Ceterum cum fecunditas vitis comprobata est, celerrime insitionibus ad maximam numerum perducitu
Abbreviated transcription (Latin):
admodum Garro Tereneius. et amet cum M antus cato p̃õt affrmare sep.¬
tenas urnas priscis cultoribus singulo umeerum iugero tuctisse si sttunditis
ammeis defuisset quas plerimq solas antigui nouctane nisi puitamus ca quę
nuꝑ ac modo palet longnigns regionibus adccrsita notieie ñe sime tradi¬
ce. biturici gm̃s aut basilici uincta cos colusse aim uctustissimas quasquime.¬
as adhuc exitimemus. mincas signis etgo calis qualis paulo añ posscdis¬
se me netuli Amineas plur̃is uemdemus expleratas nocce ut exhis ma¬
ltolos feracissimos eligat possit ptrittt gñosas uincas & uberes efficc̃. ninl
Daster ille in bucolicis ait Sic emilus catulos similes sic e matribus edos
inde sanctorum ccrtamnum studiosi ꝑncisserũm quadrigarum semina dili¬
genti obscruatione custodume et spem fucurtrum uictoriqꝰnem concipiunt
propagata sobole gñosi armenti. nos qͦ pati ronẽ udit ohympionicatiim e¬

Expanded text:
admodum Terentius Varro, et ante eum Marcus Cato posset adfirmare, sescenas urnas priscis cultoribus singula vinearum iugera fudisse, si fecunditas Amineis defuisset, quas plerumque solas antiqui noverant? Nisi si putamus ea quae nuper ac modo plane longinquis regionibus arcessitanotitiae nostrae sunt tradita, Biturici generis aut Basilici vineta eos coluisse, cum vetustissimas quasque vineas adhuc existimemus Amineas. Si quis ergo tales, quales paulo ante possedisse me rettuli, Amineas pluribus vindemiis exploratas notet, ut ex his malleolos feracissimos eligat, possit is pariter generosas vineas et uberes efficere. Nihil pastor ille in Bucolicis ait, Sic canibus catulos similes, sic matribus haedos Noram. Unde sacrorum certaminum studiosi pernicissimarum quadrigarum semina diligenti observatione custodiunt, et spem futurarum victoriarum concipiunt propagata subole generosi armenti.Nos quoque pari ratione velut Olympionicarum e
Abbreviated transcription (Latin):
pastinationg quam cum pegerit non minore cura uitem conserat
et cum seruerit summã sedulitate culturȩ sermat: Id etim quasi
capuit et columen ẽ impensurum quonium in eo consistit melius in
sequins terrȩ mandauerit pnterfamilins pecuninm ĩ etio tinctare
Itiarium noq icumi itrra noq uliginola facindum ẽ. suctosa
tamen & mediocti potius q̃i pingui eermetsi sere omnes aucto¬
res huic rei letissimum locum destinauerunt ꝙ eo minime rcor esse
uro de gricola nam deposite stirpes ualido solo qͣruuis celcriter com¬
prehendant ati prosillant tñ cum sint uiui ridices et fracte sint
priusqͣ transferindur retorrescunt. nec̨ adodesatre qrueunt Prudentis añt
coloni ẽ ex deceriori itrra potius mn meliorem qi ex meliore in
postulatit. ermpestura semmna itumo solo commiltere non magnam sen¬
tumt duffernium cum ex mediocei solo matgria m xuem trans lita

Expanded text:
pastinationi. Quam cum peregerit, non minore cura vitem conserat, pastinationi. Quam cum peregerit, non minore cura vitem conserat, et cum posuerit summa sedulitate culturae serviat; id enim quasi caput et columen est impensarum, quoniam in eo consistit, melius an sequius terrae mandaverit paterfamilias pecuniam quam in otio tractare. m neque ieiuna terra neque uliginosa faciendum est, sucosa tamen ac mediocri potius quam pingui; tametsi fere omnes auctores huic rei laetissimum locum destinaverunt. Quod ego minime reor esse pro agricola; nam depositae stirpes4 valido solo, quamvis celeriter comprehendant atque prosiliant, tamen cum sunt viviradices factae, si in peius5 transferantur, retorrescunt nec adolescere queunt. Prudentis autem coloni est ex deteriori terra potius in meliorem, quam ex meliore in postulaverittempestiva semina ieiuno solo committere, non magnam sentientdifferentiam, cum ex mediocri materia in exilem translata
Abbreviated transcription (Latin):
U uineta facere cordi est prȩcipue caueat ne alienȩ potius curȩ
qͣ suȩ credere uelit neue mertetur uiuii rndicem sed genis sur¬
culi probatissimum domi conserat facintq uitiarium ex quo pessit
agrum uineis uestire. Nam que peregrim ex duersa regione
semina transferuntur mimis sunt familiaria nestro solo q uerma¬
cula et que uelut alienigema reformidant mutatam teli lociq po¬
sitionem. Sed nec certamꝰ generositatis fidem pollicentur cum sit in¬
certum an is qui conseruerit ea diligenter exploratum probrit̃q
genus surtuliq alepesuerit quinmobrem biemui spntium lengim
esse minime estimandim est intra ꝙ utiq tempestuutas semĩnũ
responaet cium semp ut dixi pluritunm retulerit expusiti g̃nis
stirpẽ deposiusse. Posthȩo deinde meminerit accurate locum uineis eli¬
gere de quo cum udiciuerit maximam diligentiam scint adhibendã

Expanded text:
Cui vineta facere cordi est, praecipue caveat ne alienae potius curae Cui vineta facere cordi est, praecipue caveat ne alienae potius curae quam suae credere velit, neve mercetur viviradicem. Sed genus surculi 3 probatissimum domi conserat, faciatque vitiarium ex quo possit agrum vineis vestire. Nam quae peregrina 4 ex diversa regione semina transferuntur, minus sunt familiaria nostro solo quam vernacula; eoque velut alienigena reformidant mutatam caeli locique positionem. Sed nec certam generositatis fidem pollicentur, cum sit incertum, an is, qui conseruerit ea, diligenter exploratum probatumque genus surculi deposuerit. Quamobrem biennii spatium longum esse minime existimandum est, intra quod utique tempestivitas seminum respondet; cum semper, ut dixi, plurimum rettulerit exquisiti generis stirpem deposuisse. Post haec deinde meminerit accurate locum vineis eligere; de quo cum iudicaverit, maximam diligentiam sciat adhibendam
Abbreviated transcription (Latin):
religui tamen decem nulia tribus milibus mimerꝵ libenter et cum
lucro redemptor emerit que sum̃n tertia pnrte supat duomilia ses¬
tertioꝵꝵ quiti constare iugerum uinearum prẽdixgimuo quimꝙ̃
nstra cura intantum iam proceslit ut non inuiti sestertiis sexte¬
ins numis singulis milia uiiui raiicis a me rustici mercentur. ged
uUix istud aliud prȩstiterit nam nec quis quam nobis facile crediderit
tamen in agellis esse nostris abundantiam uini quinitam tu siliunt
noiuisti. Aediocre itaq uulgatumq p̃tium uiuii rndicis posui ꝙ ce¬
lerius nullo dissentiente pduci pesset̃ in nostram sententiam ꝗ prepter
ignorantium genus hõe agricolntionis reformidant siue pristimtiõis
redditus seu futuraꝵ spes uindemiurꝵ cohortari nos detet ad posi¬
tionem uineaꝵꝵ quistum documus rõms eẽ conserere nime insti¬
tutiom eaꝵ prę̧cepta dabimus.

Expanded text:
reliqua tamen decem milia tribus milibus nummorum libenter et cum reliqua tamen decem milia tribus milibus nummorum libenter et cum lucro redemptorum erunt.Quae summa tertia parte superat duo milia sestertiorum, quanti constare iugerum vinearum praediximus; quamquam nostra cura in tantum iam processit, ut non inviti sestertiis sescenisnummis singulamilia viviradicis a me rustici mercentur. Sed vix istud alius praestiterit. Nam nec quisquam nobis facile crediderit tantam in agellis esse nostris abundantiam vini quantam tu, Silvine, novisti. Mediocre itaque vulgatumque pretium viviradicis posui, quo celerius nullo dissentiente perduci possent in nostram sententiam, qui propter ignorantiam genus hoc agricolationis reformidant. Sive ergo pastinationis reditus seu futurarum spes vindemiarum cohortari nos debet ad positionem vinearum. Quas quoniam docuimus rationis esse conserere, nunc institutionis earum praecepta dabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
mimis quidragenȩ urnȩ ueneant qued minimum pretum est annonȩ
consumunt tamen septem culei sestertia duomilia et centum numos ea
perro sim̃i excedit usuram semissium atq hic calculus quem pesiumus
Greni rationem continet. Sed nos extirpanda uineta censemus quoꝵ
singuh iugan mimus q̃ ternes culees prebent et adhuc tamen si cem¬
purauimus quass mile sint uini radices que de pastimnto eximimtor
cum solum ea res omnem impentam terreni pretio suo liberet si motio
non prouincialis sea Italicus ager est neq iad cuiqͣ dubium esse debert
cum et numeruim et iulii actici rationem dispexerit: Nosiam .N.
uicem milia mnleolumꝰ ꝑ uineȩ iugernm inter ordine ꝓringimus. Ille
minus quatuer milibus deponit cuius ut uincat iatio millus tamen ueꝰ
iniquissimus lecus non muorem questum reduet ꝙ̃ acceperit impen¬
sam si quidem ut cultorum neglugentia sex milia seminum ingerut¬

Expanded text:
nummis quadragenae urnae veneant, quod minimum pretium est annonae, nummis quadragenae urnae veneant, quod minimum pretium est annonae, consummant tamen septem cullei sestertia duo milia et centum nummos: ea porro summa excedit usuram semissium. Atque hic calculus quem posuimus, Graecini rationem continet. Sed nos exstirpanda vineta censemus, quorum singula iugera minus quam ternos culleos praebent. Et adhuc tamen sic computavimus, quasi nullae sint viviradices, quae de pastinato eximantur; cum sola ea res omnem impensam terreni pretio suo liberet, si modo non provincialis sed Italicus ager est. Neque id cuiquam dubium esse debet, cum et nostram et Iulii Attici rationem dispexerit.Nos iam enim vicena milia malleorum per vineae iugerum inter ordines pangimus. Ille minus quattuor milibus deponit: cuius ut vincat ratio, nullus tamen vel iniquissimus locus non maiorem quaestum reddet quam acceperit impensam; siquidem, ut cultoris neglegentia sex milia seminum intereant,
Abbreviated transcription (Latin):
i singula iugem positus duco. fit taemen ĩ nssem comsimatim pretũ ses¬
tertioꝵꝵ uiginti nouem milium. huc accedunt semisses usuraꝵ sesterta
tria milm et quadringenti ochinginta mimi biẽm̃ temporio quo uelut
infantia Uineaꝵꝵ cesent a fructir fit in dissem sum̃a sortis et usu¬
ratx triginta duoꝵꝵ milium quadiingenteꝵ octunginta numoꝵ qđ
quasi nomen siue fenerntor cum debifore ita rusticus tum uineĩs sug
fecerit eius sum̃e et ĩ ꝑpetuum predictum usuram semissim dominus cõ¬
stiunt ptipere debet in annos singules mille non gentes quinquagnta sestr¬
ties nũmes qua temputationt uincit tam̃ redditus septem iugerum secum̃dũ
cpmienem Grecini usuram triginta duorꝵ milum quadringentoꝵꝵ octiun¬
ginta numoꝵꝵ ouippȩ ut deterrimi generis sint uinee tnmen si cultȩ
singulos utiq culees uini singula eorum iugera perȩqimbunt ut q̃ tr̃stẽtis

Expanded text:
in singula iugera positas duco, fit tamenin assem consummatum pretium sesin singula iugera positas duco, fit tamenin assem consummatum pretium sestertiorum viginti novem milium. Huc accedunt semisses usurarum sestertia tria milia et quadringenti octoginta nummi biennii temporis, quo velut infantia vinearum cessat a fructu. Fit in assem summa sortis et usurarum triginta duorum milium quadringentorum octoginta nummorum. Quod quasi nomen si ut faenerator cum debitore ita rusticus cum vineis suis fecerit, eius summae ut in perpetuum praedictam usuram semissium dominus constituat, percipere debet in annos singulos mille nongentos quinquaginta sestertios nummos; qua computatione vincit tamen reditus septem iugerum, secundum opinionem Graecini, usuram triginta duorum milium quadringentorum octoginta nummorum. Quippe ut deterrimi generis sint vineae, tamen si cultae, singulos utique culleos vini singula earum iugera peraequabunt; utque trecentis
Abbreviated transcription (Latin):
diligentiam. E egõ ex istimo trecenms uel decens certe. sed ut Gretinus nimim¬
um computano licet inquie ampheras uicenns ꝑcipent ex singulis iugeribuo
Omnis istes ꝗ fenum suum et olera amplexnntur incremento mntrimonus
facile superabunt. nec in hoc errant quippe ut diligens ratietimtor calculo po¬
sito uidere et id genus a gricolationis maxime rei familiari conducere nam
ut amplssimas impensas uinee pestant non tamen exceduimt septem iugera
unuis eperam vinitoris qͣ uiilgus quidem ptinu ȩris uel de lapide nexum pos¬
se compnrari putant Sed ego piurimoiꝵ opinioni dissentiens prȩrosim on¬
nitorem ĩ primis essẽ censeo isq licet sit emptus sex nel porius sextertiis
octo milibus cum ipsum solum octo iugerum totidem milidus numeroꝵ pastũ
uinensq cum sim dote id est cum pedimentis et uiminibus dinis militus

Expanded text:
diligentiam, non, ut ego existimo, quadragenas vel certe tricenas,sed ut Graecinus, minimdiligentiam, non, ut ego existimo, quadragenas vel certe tricenas,sed ut Graecinus, minimum computans licet, inquit, amphoras vicenas percipient ex singulis iugeribus, omnis istos, qui faenum suum et holera amplexantur, incremento patrimonii facile superabunt. Nec in hoc errat; quippe ut diligens ratiocinator calculo posito videt id genus agricolationis maxime rei familiari conducere. Nam ut amplissimas impensas vineae poscant, non tamen excedunt septem iugera unius operam vinitoris, quem vulgus quidem parvi aeris, vel de lapide noxium posse comparari putat; sed ego plurimorum opinioni dissentiens pretiosum vinitorem in primis esse censeo. Isque licet sit emptus sex, vel potius sestertiis octo milibus, cum ipsum solum septem iugerum totidem milibus nummorum partum, vineasque cum sua dote, id est cum pedamentis et viminibus, binis milibus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit uitio grecinus primumꝙ i explorandis seminih netno adhibet diliga¬
tum. :t icto pessimni gnis pleriq umncta conscrint detnde sata non iea nu¬
trumt ut ante conualescant ac prosiluant qͣi retorescant ẜet si forte addit¬
adolierine neꝗligenter coline ũ illud a prmapio nihil refane censent guem locũ
ro uines prȩparantcum ea res si omissa sit plurimas operas nec minus
consetantur nec prouident futuro tempori sed quasi pline in diena uonumt ũtt
imperant uitibus et ea sita mutis pailmitibus omerant bt postentati nõ restia cõsi¬
lat nec omnia uel certe plurima ex hes cum com̃iserint qudius imlũ ꝙͣ  n
cupam confiteri. quȩ runturq non respondere sibi uineta quȩ uel pauantiam
uel institiam uel ꝑ negligentiam peliderunt. at si quis cum scientiã sociduent

Expanded text:
inquit vitio Graecinus: primum, quod in explorandis seminibus nemo adhibet diligeinquit vitio Graecinus: primum, quod in explorandis seminibus nemo adhibet diligentiam, et ideo pessimi generis plerique vineta conserunt; deinde sata non ita nutriunt, ut ante convalescant ac prosiliant, quam retorrcscant; sed et si forte adoleverint, neglegenter colunt. Iam illud a principio nihil referre censent, quem locum ro vineis praeparant; cum ea res, si omissa sit, plurimas operas nec minus rimum praesentem consectantur, nec provident futuro tempori, sed quasi plane in diem vivant, sic imperant vitibus, et eas ita multis palmitibus onerant, ut posteritati non consulant. Haec omnia vel certe plurima ex his cum commiserunt, quidvis malunt quam suam culpam confiteri; querunturque non respondere sibi vineta, quae vel per avaritiam vel inscientiam vel per neglegentiam perdiderunt. At si qui cum scientia sociaverint
Abbreviated transcription (Latin):
iugcra umcarum sexctras urnas umi prebusse id maxime adleucrit ĩ pͥmo libͦ
rerum rustictrum. Uarro nec ima. regione proueniure solitum uctum E m faũt¬
tmo agro & gallico qui nime pieeno contribiuturhis certe temporibus et inomcatana
regio celeberrimi fama ẽ. illustris et quam precipne possidet seneca uir exaellẽ¬
tis magnii et doctrine cuus in predus umearum ingera singula culcos octonos
naudisse plerimq comꝑtum ẽ nam illi uidentur prodigialito in nr̃is cereta¬
nis accidisse at aligua uitis apud te excrderet uugum numerum duorum mili¬
um ut apud me ocłimngene strpes insite miti bicimiũ scptm̃nos cultos perequantne
ut perme umee centenias imphoris iugeritim prebęnum cum prati et pascua
Qslue si centenos sextertios singuli iugca effirrant eptrmne dño consulere

Expanded text:
iugera vinearum sescenas urnas vini praebuisse—id enim maxime adseverat in primo libro iugera vinearum sescenas urnas vini praebuisse—id enim maxime adseverat in primo libro rerum rusticarum Varro—nec una regione piovenire solitum, verum et in Faventino agro et in Gallico, qui nunc Piceno contribuitur; his certe temporibus Nomentana regio celeberrima fama est inlustris, et praecipue quam possidet Seneca, vir excellentis ingenii atque doctrinae, cuius in praediis vinearum iugera singula culleos octonos reddidisse plerumque, compertum est. Nam illa videntur prodigialiter in nostris Ceretanis accidisse, ut aliqua vitis apud te excederet uvarum numerum duorum milium et apud me octingenae stirpes insitae intra biennium septenos culleos peraequarent; ut primae vineae centenas amphoras iugeratim praeberent, cum prata et pascua et silvae, si centenos sestertios in singula iugera efficiant, optime domino consulere
Abbreviated transcription (Latin):
Ropositum ẽ .mn. docert qua roñe uince paritr ferates & pnttiose flex̃ possit̃
constitu Nanc priusq̃i at uitium ratione diseram. non alienirm puto.
uelut quodd am fundamentum iacere disputationi futire eante ꝑpensum et
ex ploratum habemus an locupletet patremfamilie uincarum cultus. Et ommlm pene a¬
dhuc supuacuum de his conserendis pretipere. dimi ꝗ prius ẽ nundum concedatur
an omnino sint liñde. idq adeo plirimi dubitent ut multi refugiant. et refor¬
mident talem positionem niris atq optabiliorem pratorum po ssessionem pascuorumq
uel syluę cędue uditnt. Nam de carbusto &̃ inttr auctores non exiqua pug
fuit abnuentes saserna genus id riitis. C remelio mexime probante s hanc sitiã
suo loco existimibimus. Intcr̃ĩ studiosi agricolationis. hoc primo dxendi sunt uber¬
imum tẽ redditum umcarum. Ntq ut omittam ueterem illam folicitatem ar¬
uorum quibus et añ iam .C. Mareus et moꝵ Uaro tercntuis prodidit singula

Expanded text:
qua ratione vineae pariter feraces et pretiosae fluxurae possint constitui. Nunc prius quam de satione vitium disseram, non alienum puto velut quoddam fundamentum iacere disputationi futurae, ut ante perpensum et exploratum habeamus an locupletet patrem familiae vinearum cultus. Est enim paene adhuc supervacuum de his conserendis praecipere, dum quod prius est, nondum concedatur an omnino sint habendae. Idque adeo plurimi dubitent, ut multi refugiant et reformident talem positionem ruris, atque optabiliorem pratorum possessionem pascuorumque vel silvae caeduae iudicent; nam de arbusto etiam inter auctores non exigua pugna fuit, abnuente Saserna genus id ruris, Tremelio maxime probante. Sed et hanc sententiam suo loco aestimabimus.Interim studiosi agricolationis hoc primum docendi sunt, uberrimum esse reditum vinearum. Atque ut omittam veterem illam felicitatem arvorum,quibus et ante iam Cato Marcus, et mox Varro Terentius, prodidit singula
Abbreviated transcription (Latin):
cdidicerit quo mius addubietmus de co fructu qui uel idigena peculiarisꝙ
ꝙ uernacilus ẽ huiuis soli neq n. dibum ẽ marlici surenimiq e et allini
atqi eccub agri iuces omnurm quas terrao sbscmet ĩ nobilitatt umi prma¬
pes ee ficimnditas ab ins forsitan desidtrat᷑ Ss et hec aduiuari põt custo¬
ilis industria nisi aut paulo ante retuli benignissims rerum omauim pa¬

Expanded text:
didicerit; quo minus addubitemus de eo fructu, qui velut indigena peculiarisque didicerit; quo minus addubitemus de eo fructu, qui velut indigena peculiarisque et vernaculus est huius soli. Neque enim dubium est Massici Surrentinique et Albani, atque Caecubi agri vites omnium, quas terra sustinet, nobilitate vini principes esse. Fecunditas ab his forsitan desideretur; sed et haec adiuvari potest cultoris industria. Nam si, ut 6 paulo ante rettuli, benignissima rerum omnium pa
Abbreviated transcription (Latin):
inlignis M cuanio ẽ Ryguris paruis. s et Meuania bos himilis et lygurie
nomunq̃s eaurus cnineniꝰ stature conspiatur india: pro hibetur molibuꝰ se¬
ratum mirabilis paruas eñ inde in hac terra uastitatt beluas progenerari ꝗs
neget. cum mera moenia nostra natos animaducrtamus Clephantes. ad genc̃a
frũgum redeo. Mysiam Libyamq langis aiune habumdare frumentis net
eñ Apulos campanosiq agros optimis actici segitibus imdon. ⁊ corcon et No¬
re crocco. Ludetin et arbiam pretiosis odoribus illustrem hcr̃i s nec nostr̃ã
ciuitattm predictis egere stripibus quipre compliribus locis urbanis iam casiã
frondentem conspicimus iam tierream planttm florentisq hortis mnirra et cro¬
co his tamen exemplis nimirum admonemur cure mortalium obsequentssimã
ct̃ italum que penẽ totius orbis fruges adhibito studio colonorum fitre

Expanded text:
insignis Mevania est, Liguria parvis; sed et Mevaniae bos humilis et Liguriae insignis Mevania est, Liguria parvis; sed et Mevaniae bos humilis et Liguriae non numquam taurus eminentis staturae conspicitur. India perhibetur molibus ferarum mirabilis; pares tamen in hac terra vastitate beluas progenerari quis neget, cum intra moenia nostra natos animadvertamus elephantos? Sed ad genera frugum redeo. Mysiam Libyamque largis aiunt abundare frumentis, nec tamen Apulos Campanosque agros opimis defici segetibus; Tmolon et Corycon flore croceo, Iudaeam et Arabiam pretiosis odoribus inlustrem haberi; sed nec nostram civitatem praedictis egere stirpibus, quippe compluribus locis urbis iam casiam frondentem conspicimus, iam tuream plantam, florentisque hortos myrrha et croco.His tamen exemplis nimi- rum admonemur, curae mortalium obsequentissimam esse Italiam, quae paene totius orbis fruges adhibito studio colonorum ferre
Abbreviated transcription (Latin):
Eitir. si rerum natitam̃ P. Sylume ucdut actioribus mentis oculuis mtu¬
eri udimus repcrumus parem legem scuamditatis eãdem dexisst unem¬
tibus aq hommbus celeriutrq amimalibus nec sic alis natiomibus negiomibus si¬
ue proprias tribuisse dotes ut in aluis in totura simiio muncta dercgaret qui¬
buldam gentibus numcrolam generendi lobolem dedit agyptus et atris quib
gemini parius farmiliares ac pene solenes sunt s et ita lici gnis cẽ noduit
eximię fccimditatis albanas eguitię familie itige minorum m̃es germiniã
dctoriuis altissimorum hominum exercitibus. s et alias gentes non in tõtũ
fraudauit pntipue statine uitis. nam et Cictro testis c̃. R omanum seci¬
uem Ncuium pulionem pedem ongiorem q quenq̾ longissimum et iuꝑ ĩp̃
iudere potunmus in appenaitu pompe̾ cimensium ludorum iudee gentus hommne¬
procenorem cellissimo germino. Transto ad pecudes atinentis lublimmibus igni¬

Expanded text:
itur si rerum naturam, Publi Silvine, velut acrioribus mentis oculis intueri velimus, reperiemus 3 parem legem fecunditatis eam 4 dixisse virentibus, atque hominibus ceterisque animalibus; nec sic aliis nationibus regionibusve proprias tribuisse dotes ut aliis in totum similia munera denegaret. Quibusdam gentibus numerosam progenerandi 5 sobolem dedit, ut Aegyptiis et Afris, quibus gemini partus familiares ac paene sollemnes sunt; sed et Italici generis esse voluit eximiae fecunditatis Albanas Curiatiae familiae trigeminorum matres. Ger- maniam decoravit altissimorum hominum exercitibus; sed et alias gentes non in totum fraudavit praecipuae staturae viris. Nam et Cicero testis est Romanum fuisse civem Naevium Pollionem pede longiorem quam quemquam longissimum; et nuper ipsi videre potuimus in apparatu pompae Circensium ludorum Iudaeae gentishominemproceriorem celsissimo Germano. Transeo ad pecudes. Armentis sublimibus
Abbreviated transcription (Latin):
fracem drxcrĩ cuuq singule uut ĩ singulis sarmentis conspituĩtit s si ꝑ gm̃u¬
quenqi pampmum maior nitmeris uuarum dependet si ex singuis gt̃.¬
mis complaeribus materiis cdm fructu germinat si deniq &̃ e ditro u̾it¬
gam cum aliquibus nicemis citat si &̃ ne potum fructu grauidi ẽ ea line
Qub tatione feraꝵ desimati debet legendo malcolo. AA aleolus aũt nouellus
rei ꝙ in ꝑte que deciditutr ex uetere sarmento ꝓminẽs ueruq malali sẽĩ
prebet himo & fiundissima stirpe legendum cesemus omni tempere quo
urnet putanttir ac suꝑ terrã geminis tribus uel quatuor extentibus dilig̃t¬
ter obruendum loco modice humido nõ uliginoso dum tñ antig issimum Sit
considerare ne uitis ex ꝗͣ id suminitite ancipitem fioris habeat cuentum ne

Expanded text:
feracem dixerim, cuius singulae uvae in singulis sarmentis conspiciuntur. Sed si per unumquemque pampinum maior numerus uvarum dependet; si ex singulis gemmis compluribus materiis cum fructu germinat; si denique etiam e duro virgam aliquibus racemis citat; si etiam nepotum fructugravida est; ea sine dubitatione ferax destinari debet legendo malleolo. Malleolus autem novellusea parte, qua deciditur ex vetere sarmento, prominens utrimque mallei speciem praebet. Hunc ex fecundissima stirpe legendum censemus omni tempore quo vineae putantur, ac super terram gemmis tribus vel quattuor extantibus diligenter obruendum loco modice umido non uliginoso; dum tamen antiquissimum sit considerare ne vitis, ex qua is sumitur, ancip
Abbreviated transcription (Latin):
tem conscrimus. Ciencrosam reguremus ĩ qͦ iulius grecinus ubi nibil
erit aũt nõ initum ꝙ probut ferocitatem potuis sequemum. que non
cadem portione amcit prtio quita umat habendanta. sed de luc¬

Expanded text:
tem conseramus, generosam requiremus, inquit Iulius Graecinus; ubi nihil tem conseramus, generosam requiremus, inquit Iulius Graecinus; ubi nihil erit aut non multum quod proritet, feracitatem potius sequemur, quae non eadem portione vincitur pretio quam