comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus lignihabiturus columella promittit cumui uere
semina ipsa ꝑquam mirum sit medulla adempta
nasci surculis &iam quibus non sit articulatio arbo¬
ris no n omit tendum uid&ur namque buxi tenu¬
issimis quinis senisque colligatis de pacti proueni¬
unt quondam in obiseruatione cratut defringe¬
rentur ex inputatabuxo aliter uiuere nunccredi¬
tid& raxere haec experimenta seminariis cura
sequitur uincarum ratioquinque generum hac
sparsis perterram palmitibus aut perseuitȩ sub¬
recta uelcum anniculo sineiugo aut pedate sim¬
pliciiugo ut conpluuiatȩ quadruplicique pedata¬
erat eadem in tellegitur eius quoque inqua si ne
amminiculo uitis ꝑsestabit idenim nonfit nisi
pedamenti in opia simpliciiugo constat porrecto
ordineque cantherium appellant. melior ea ui¬
no quõ sibi ipsa non obumbrat ad siduoque sole co¬
quitur & adflatum magissentit celerius roremdi¬
mittit pampinationi quoque & occationiomniq

Expanded text:
tus ligni habituros Columella promittit, cum vivere tus ligni habituros Columella promittit, cum vivere semina ipsa perquam mirun sit medulla adempta. Nasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimis quinis senisve colligatis depacti proveniunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex inputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc experimenta. <6> Seminarii curam sequitur vinearum ratio. quinque generum hae: sparsis per terram palmitibus aut per se vite subrecta vel cum amminiculo sine iugo aut pedatae simplici iugo aut conpluviatae quadriplici. quae pedatae ratio, eadem intellegetur eius quoque, in qua sine amminiculo vitis per se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium appellant. melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique
Abbreviated transcription (Latin):
integi o port& & proximam attingi terram co¬
dem paxillo deprimi & spissari interesse in plan¬
tanario sesquipedes interbina semin latitudinẽ
in longitudinem semisses ita satos malleolos xXIIII.
mense recidere adimum articulum nisi ipsi par¬
catur oculorum indemateria emicat cumqua
XXXUI. mense uiuera dix transfertur. Est&
luxoriosa ratio uites serendi ut quattuor malle¬
oli uehementi uinculo colligentur in parteluxo¬
riosȩ atque ita ꝑossa bubuli cruris uel ꝑcolla
fictilia traiecti obruantur biniseminentibus
tem emittunt postea fistula fracta radixlibe¬
re capit uires uuaque fertomnium corporũ
suorum acinos in alia genere inuent& nouicio
funditur malleolus medullaque crassa in se
colligantur ipsi candales ita ut gemmis parca¬
tur omnimodo tummalleolo interra fixo
mixti seritur & cum spargere caules eoepit
deciditur foditarque saepius talis uue acinus nihil in¬

Expanded text:
integi oportet et proximam attingi, terram eointegi oportet et proximam attingi, terram eodem paxillo deprimi et spissari, interesse in plantario sesquipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense recidere ad imum articulum, nisi ipsi parcatur . oculorum inde materia emicat, cum qua XXXVI mense viveradix transfertur. <5> Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehementi vinculo colligentur ima parte luxuriosa atque ita vel per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus tem emittunt. postea fistula fracta radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. 162 in alio genere invento novicio finditur malleolus, medullaque erasa in se colligantur ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus in terra fimo mixta seritur et, cum spargere caules coepit, deciditur foditurque saepius. talis uvae acinos nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
li nonbreuiores longitudine quinque sexu etdonorum
teione tribus geminis in hacmensura esse non poteruNT
Sicodem die quodeputentur utilis simum simulto poste
esest serere custoditos ut i precepimus cueriutique
ne extraterram positi sole in arescantuento autfri¬
gore hebetentur quidiutius in siccofuerint priusqut̃
serantur in aqua pluribus debus reuirescant solit̃
a pricum & quam amplissimum in seminario siue in
uinea bidente pustinarideb& ternos pedes bipalio
alto marma reici qua ternum pedum fermento ita
ut pedes binos fossa procedait fossum purgari &exten¬
di necrudum relinquatur uerum exigi mensura
male pastinatum deprendunt scamna inequalia
m&ienda est & eapars que interiac& puluini sur¬
culi seruntur & inscrobe & insulco longiore se¬
suꝑ quam tenerrima ingeritur terra sed ingraci¬
li solo frustra nisi substrato pingiores quamduas

Expanded text:
dali, non breviores , longitudine, quinque sexve nodorum. dali, non breviores , longitudine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poterunt. inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea necesse sit serere custoditos, uti praecepimus, caveri utique, ne extra terram positi sole inarescant, vento aut frigore hebetentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant. <4> Solum apricum et quam amplissimum in seminario sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini. surculi seruntur et in scrobe et in sulco longiore; super quam tenerrima ingeritur terra, sed in gracili solo frustra nisi substrate pinguiore
Abbreviated transcription (Latin):
no transserre facile hoc prosena scendi celeritate ad tribu¬
mn huicarbori utcitissime proueniat. Vitium numerosior
uis est primum omnium nihil scritur ex his nisi inutile & de¬
ititum in sarmenta opputatur autem quic quid ꝓximotu
fructum solebat capitulatus utrimque eduro surculus seri
quc ar gumentomalleolus uocatur &iam nunc postea a uelli
nsua calce coeptus est ut infico neque est aliud uiuacius . Ter¬
angenus adiectum &iam nunc expeditius fine caleȩ quod sagit
arntur cum in torti panguntur id enim cum recisi nec intor
rigemmes plures autem exeodem surculo hoc modo fiunt
tot epampinariis sterile est nec nisi fecundo oport& quae
pos hab& nodos infecunda iudicatur densitas gemmnarũ
alititis indiciumest quidam feriu&ant nisi cos quifloru¬
it surculos sagittas serere minu sutile quõ intransse¬
o facile rumpitur quod intortum fuit seruntur pe¬

Expanded text:
anno transferre facile. hoc pro senescendi celeritate adtribuanno transferre facile. hoc pro senescendi celeritate adtributum huic arbori, ut citissime proveniat. <3> Vitium numerosior satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et deputatum in sarmenta. opputatur autem quidquid proximo tulit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, eoque argumento malleolus vocatur etiamnunc. postea avelli cum sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce, quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. plures autem ex eodem surculo hoc modo fiunt. serere e pampinariis sterile est, nec nisi fecundo oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere.minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pe
Abbreviated transcription (Latin):
peruia pat& fistula. Cum uero concr&i adimere traisius
repercussa erumpit abima suiparte iuxta priorenui
alternis latrum semper iniugunibus ut die tumdt
udolcium in proximo at que ita puices hoc uocatur inuntt
tina cumibicespitm facit. ante uero quam faciat in con¬
uo cuos & incacumine ipsogermen sic palmites nepotes
esolix pimpinigignuntur mirumque firmioraesse index¬
tapurte genita Rlos ergo in ssrculis nodos cum seruntur
dlos secare oport& ita ne profluat medulla &in fico quidem
rantiles taxili solo patefacto seruntur sicut descendant que
orima arbori fuerint duo oculi extraterram emineant. Oculi
ntminarborum surculis proprie uocantur unde germinan¬
r hudecausa & in plantariis aliquando eodem annoferunt
uisfiuere laturi fructus in arbore cumtempestiue siti preg¬
aitis inchoatos conceptus aliubi pariunt ita satas ficos tertio

Expanded text:
pervia patent fistula. cum vero concreti ademere transitum, pervia patent fistula. cum vero concreti ademere transitum, repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum alternis laterum semper inguinibus, ut dictum ticulo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecit; ante vero quam faciat, in concavo oculus et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini gignuntur, mirumque firmiora esse in dextera parte genita. <2> Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios secare oportet ita, ne profluat medulla. et in fico quidem dodrantales, paxillis solo patefacto, seruntur sic, ut descendant quae proxima arbori fuerint, II oculi extra terram emineant. oculi autem in arborum surculis proprie vocantur, unde germinantur. hac de causa et in plantariis aliquando eodem anno ferunt, quo fuere laturi fructus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliubi pariunt. ita satas ficos tertio
Abbreviated transcription (Latin):
quando &iam bifida ea stir pefiunt durantque ultra alts
siluȩ suȩ cȩsuram. Aesculus similiter prouenit caesura trieo
senior minus morosa nasciinqua cumque terra seritur iu¬
bala no sed nonnisi aescili scrobȩ dodrantali interuilis d
pedum seritur leuiter quater anno hoc pedamentun mi¬
meputrescit lae sumque maxime fruticat. Pra&erhuci
tardius nascuntur terramque defixa uixtolerant nont
humorem. Sambucus contra firmissima ad palun taltis
ritur ut populus namdecupresso satis diximus & predito
lut armamentis uinearum restatipsarum naturaprt
tradendacura uitium surculis & quarundam arborunau
fulgosior intus natura geniculatis caporum nodunte ef
medullam ferulȩ ipsebreues & ad summa breuiores arte
utiqueduꝵ internodia includunt medulla siue illeutale
ma est ante setendit longitudinem impellens quandut

Expanded text:
quando etiam bifida ex stirpe fiunt, durantque ultra alteram quando etiam bifida ex stirpe fiunt, durantque ultra alteram silvae suae caesuram. 151 Aesculus similiter provenit, caesura triennio serior, minus morosa nasci in quacumque terra seritur balano, sed non nisi aesculi, scrobe dodrantali, intervallis II pedum . saritur leviter quater anno. hoc pedamentum minime putrescit caesumque maxime fruticat. Praeter haetardius nascuntur terramque defixa vix tolerant, non modo umorem. sabucus contra firmissima ad palum taleis seritur, ut populus. nam de cupresso satis diximus. <1> Et lut armamentis vinearum restat ipsarum natura praecipua tradenda cura. vitium surculis et quarundam arborum, quibus fungosior intus natura, geniculati scaporum nodi intersaepiunt medullam . ferulae ipsae breves, et ad summa breviores articuli utrimque sua internodia includunt. medulla, sive ilia vitalis anima est, ante se tendit longitudinem inplens, quamdiu nodi
Abbreviated transcription (Latin):
& prȩfrigido situ uel & iam decliui recusat ea¬
dem galleam rubricam cr&am omnem que
terrȩ fecundita tem serinuce diximus sed nisi
& maximis non prouenit nec nisi quinis acer¬
uatim satis ꝑfringis olum d eb& supra ex nouem brimense in
bruarium quosolute sponte cadunt ex arbore at que sibuo¬
cuntur interualla s int pedalia undique sil co dodrandlias¬
seminario trans feruntur u in aliudbi ped ali interuilo
plus biennium sunt & propagines nulli quidem faciliores nu¬
ta enim radice tota in sulco prosternitur tumexicumin
supra terram relictorenascitur & alia abradice sed transb
nescit hospitari pau& que nouitas tambienniofore posta pti¬
lit ideo nucibus potiusquam uiceradicibus plantaria ceduo
plentur cultura non alie quam supra diotis fodiendo suipa¬
tandisque ꝑ biennium sequens dec&ero ipsa secolit umbra s¬
lone suꝑuacuose nec anteceditur intraseptimum annus
sufficiunt ped amenta iugeri uicem sui uinearum iugerb

Expanded text:
et praefrigido situ, vel etiam declivi. recusat eaet praefrigido situ, vel etiam declivi. recusat eadem glaream, rubricam, cretam omnemque terrae fecunditatem. seri nuce diximus, sed nisi ex maximis non provenit, nec nisi quinis acervatim satis. refringi solum debet subea ex Novembri mense in Februarium, quo solutae sponte cadunt ex arbore atque subnascuntur. interseminario transferuntur in aliud bipedali intervallo post biennium. 149 sunt et propagines, nulli quidem faciliores. nudata enim radice tota in sulco prosternitur; tum ex cacumine supra terram relicto renascitur et alia ab radice. sed tralata nescit hospitari pavetque novitatem biennio fere; postea prosilit. ideo nucibus potius quam viveradicibus plantaria caedua implentur. 150 cultura non alia quam supra dictis, fodiendo supputandisque per biennium sequens. de cetero ipsa se colit umbra stolones supervacuos enecante. caeditur intra septimum annum. sufficiunt pedamenta iugeri vicenis vinearum iugeribus,
Abbreviated transcription (Latin):
exsese utere harundin&o exstirpato quodutilius
repertum quam castrare sicutanter nam que
interseradices serpunt mutuoque decursunecan¬
tur tempus conserendi priusquamoculi harundi¬
num intumescant ante kł mar̃ crescit adbru¬
mam usquede sinit quecum durescere incipit hoc
signum tempestiuam hab& cesuram & hanc auttm
quotiens & uincam fodiendam putant seritur &
trauersa non altera condita erum punt que
esingulis oculis totidem plantȩ. Seritur & de¬
plantata pedali sulco binis obrutis gemmnis ut
tertius nodus terram attingat pronocacumine
nerores concipiat. Cȩditur decrescente luna ui¬
neis anno siccata utilior quam uiridis. Casta¬
nea pedamentis omnibus prȩfertur facilitate
tractatus ꝑdurandi peruicatia regermina¬
tione cȩdua uel salice la&ior querit solum faci¬
lenectamen hareno sum maximeque sabulũ
humidum aut carbunculum ueltofi& iam
farinam quam lib& opaco septentrionalique

Expanded text:
ex sese vetere harundineto exstirpato, quod utilius ex sese vetere harundineto exstirpato, quod utilius repertum quam castrare, sicut antea. namque inter se radices serpunt mutuoque discursu necantur. tempus conserendi , priusquam oculi harundinum intumescant, ante kal. Martias. crescit ad brumam usque desinitque, cum durescere incipit. hoc signum tempestivam habet caesuram . et hanc autem, quotiens et vineam, fodiendam putant . seritur et traversa, non alte terra condita, erumpuntque e singulis oculis totidem plantae. seritur et deplantata pedali sulco, binis obrutis gemmis, ut tertius nodus terram attingat, prono cacumine, ne rores concipiat . caeditur decrescente luna. vineis anno siccata utilior quam viridis. Castanea pedamentis omnibus praefertur facilitate tractatus, perdurandi pervicacia; regerminatione caedua vel salice laetior. quaerit solum facile nec tamen harenosum , maximeque sabulum umidum aut carbunculum vel tofi etiam farinam, quamlibet opaco septentrionalique
Abbreviated transcription (Latin):
acbin eas maxime caeduo ligno principatum in his op¬
tinent salices quarum loco madido tamen refossos pe¬
des duos & semi pedem talea sesqui pedali uel pertica
quȩ utilior quoplenior interuallo esse debient pedes
semitrime pedibusbinis a terraputatione coercen¬
tur ut se in lititudinem sundant ac sine scalis tonde¬
antur. Salixenim fecundior quo terrȩ propriorhas
quo que omnibus annis configiubent mense a prili
lea seritur fossura eadem ꝑticas exea cȩdiustum
est quarto fere anno & hȩ auitm senescentium
locum prȩ sarciunt pertica a post annum
Gilicis uminalis iuigra singula sufficiunt aXVIII¬
neae iugeribus eius demrei causa populus alba serit᷑
bipedaneo pastinato talca sesqui pedalibiduo sice¬
ta palmi pedi interuallo terra super iniecta duoꝵ
lutore quam hae solo gaud& seritur bulbo radi¬
ci quod ali oculum uoc antdodrantali scrobe in¬
terualloduum pedum & semi pedis reficitur que

Expanded text:
ac vineas maxime, caeduo ligno. Principatum in his opac vineas maxime, caeduo ligno. Principatum in his optinent salices, quas serunt loco madido, tamen refosso pedes II et semipedem, talea sesquipedali vel pertica, quae utilior, quo plenior. 142 intervallo esse debent pedes seni. trimae pedibus binis a terra putatione coercentur, ut se in latitudinem fundant ac sine scalis tondeantur. salix enim fecundior, quo terrae propior. has quoque omnibus annis confodi iubent mense Aprili. lea seritur, fossura eadem. perticas ex ea caedi iustum est quarto fere anno. et hae autem senescentium locum propagine sarciunt praecisa post annum. salicis viminalis iugera singula sufficiunt XXV vineae iugeribus. eiusdem rei causa populus alba seritur bipedaneo pastinato, talea sesquipedali, biduo siccata, palmipedi intervallo, terra superiniecta II culutiore quam hae solo gaudet. seritur bulbo radicis, quod alii oculum vocant, dodrantali scrobe, intervallo II pedum et semipedis, reficiturque
Abbreviated transcription (Latin):
commune interduas inatres coalescere quarto anno
ab scisum totum ad optantis esst non dumuulgata ra¬
tione aut mihicerte satis comꝑta c&ero cadem illa
dec alidis frigidis que & humidis aut siccis si pradicte
ratio & scrobes fodere monstrauit. In a quo sis enim
neque am plos neque altos facert expedi& aliter in acsti¬
uoso & sicco ut quam maxime accipiant aqua contine¬
antque. Haco & u&eres arbores colendiratio est. fer¬
uentibus enim locis ad cumulant acstate radices ope¬
riuntque nesolis ardor exurat aliubi ad laqueantur
perflatum usque ad mittunt id est hieme cumulis¬
agelo uindicant contra illi hieme aperiunt humorem¬
que sitientibus quȩ runt ubicumque circum fodiendi
arboris ratio incircuitum pedes in orbem ternos neq
id in pratis quando amore solis humoris quem in sum¬
matellure oberrant & de arboribus quidom fructꝰ
gratia serendi inserendique in uniuersum sunt dicta

Expanded text:
communem inter duas matres coalescere, quarto anno communem inter duas matres coalescere, quarto anno abscisum totum adoptantis esse, nondum vulgata ratione aut mihi certe satis conperta. Cetero eadem illa de calidis frigidisque et umidis aut siccis supra dicta ratio et scrobes fodere monstravit. in aquosis enim neque amplos neque altos facere expediet , aliter in aestuoso et sicco, ut quam maxime accipiant aquam contineantque. haec et veteres arbores colendi ratio est. ferventibus enim locis adcumulant aestate radices operiuntque, ne solis ardor exurat. aliubi ablaqueant perflatua gelu vindicant. contra illi hieme aperiunt umoremque sitientibus quaerunt. ubicumque circumfodiendi arbores ratio in circuitum pedes in orbem ternos, neque id in pratis, quoniam amore solis umorisque in summa tellure oberrant. Et de arboribus quidem fructus gratia serendis inserendisque in universum sint dicta
Abbreviated transcription (Latin):
but mora abidibus februariis in aequi noctium pira¬
omnum itaut brumam .XV. neminus diebus antecedant
asuestius & cotoncis. Item sorbis prunis post mediam hie
iinidus februarias siliquȩ grece & ꝑsici. ante brumã
artus łł hanc in siccis semine illa in huimidis uirga seridi
praercam quodusquam inuenerit columella ex cogitata
di m& ipseque ueldiuerse in sociabilis que arborum natu
ndonur ut fagiat que oleȩ iuxtahanc seri ficum iub&
tiplorum interuallo quaimut contingi largepossit ra
de quam maxime sequaci atque oboedituro eum que
nunterim tempore edomari meditatione curuandi
stisico ad epta uires quodeuenire trime aut utique
quenni d& runcata super ficie ipsumque deputatum
dedunest a draso cacumine defigi incruce ficicusto¬
ditum uinculis necuruatura fugiat ita quodam
propaginum in sitorum que temperamento triennio

Expanded text:
tribuit: moro ab idibus Februariis in aequinoctium, pitribuit: moro ab idibus Februariis in aequinoctium, pimnum, ita ut brumam XV ne minus diebus antecedant, malis aestivis et cotoneis, item sorbis, prunis, post mediam hiemem in idus Februarias, siliquae Graecae et persicis ante brumam per Martias kal. hanc in siccis semine, illam in umidis virga seri dipraeteream, quod usquam invenerim, Columellae excogitata, ut adfirmat ipse, qua vel diversae insociabilesque arborum naturae copulentur, ut fici atque oleae. iuxta hanc seri ficum iubet non ampliore intervallo , quam ut contingi large possit ramo oleae quam maxime sequaci atque oboedituro, eumque omni interim tempore edomari meditatione curvandi. postea fico adepta vires, quod evenire trimae aut utique quinquenni, detruncata superficie ipsumquoque deputatum et, ut dictum est, adraso cacumine defigi in crure fici, custoditum vinculis, ne curvatura fugiat. ita quodam propaginum insitorumque temperamento triennio
Abbreviated transcription (Latin):
arum flatu conserunt nec non &ingrecia oleammaxin
in la conia cuius insula & uites tunc serit . c&eri apudg¬
in oculare & in serere nondulnitant sed arbores non serum
rimumque in oleo quorum natura poll&. Nimquein
to omniserunt mense &ubi cumque imbres aestiuss
er quc ortus neque cnimanimalium tantum est ad contus
itis sedimiltomaiore acterrȩ satorum omnium libidoqua
tun ab equinoctio statim admittunt predicantes germi
prmuere ideo faciles corticum esse complexis. Quip̃ feruNt
unnum ab arcturiortu quõ statim radicem quandam ca¬
in a aduer parata ueniant atque non protinus germina
ustrat uires. Quad umn tamen statutum tempus anniha
ibique ut cerasi &amygdale circabrumam serendi uel
renia depluribus locorum situs optime iudicauit. frigida
n & a quosa uerno conseri oport& ficca & calida autum no
minis quidem italiȩ ratio tempora adhunc modum dis¬

Expanded text:
arum flatu conserunt, nec non et in Graecia, oleam maxime arum flatu conserunt, nec non et in Graecia, oleam maxime in Laconia . Coos insula inoculare et inserere non dubitant, sed arbores non serunt. plurimumque in eo locorum natura pollet; namque in Aegypto omni serunt mense et ubicumque imbres aestivi sarcturique ortus. neque enim animalium tantum est ad coitus aviditas, sed multo maior est terrae ac satorum omnium libido, ququi ver probant, ab aequinoctio statim admittunt, praedicantes germina parturire, ideo faciles corticum esse conplexus. qui praeferunt autumnum, ab arcturi ortu, quoniam statim radicem quandam capiant et ad ver parata veniant atque non protinus germinatio auferat vires. quaedam tamen statutum tempus anni habent ubique, ut cerasi et amygdalae circa brumam serendi vel inserendi. de pluribus locorum situs optime iudicabit. frigida enim et aquosa verno conseri oportet, sicca et calida autumno. <6> communis quidem Italiae ratio tempora ad hunc modum dis
Abbreviated transcription (Latin):
mas radices ex arabit radices su sum abibunt cras¬
siores fiunt &eo in radices iures olea cabibunt
Quȩ genera olearum ut in quo genere terrȩ
iubert & seriquoque spectare oliu& a diximus
in ratione olci. Magno incolle & siccis & argilla
&inter autum num &e brumam seri iusst in crasso aitchamo
aut subriguam es sẽ adbrumam quod precpisse cum af
intellegitur. Italua quidum nuncuere maxime scri selsie
tum no libeat postȩ quinoctium XI diebus aduorgiliarus
occasum xiiii solidies sunt quibus serinocat asricepecaba
proxima adoptioni uirga emissa atque ita alia arboro
eadem iuuenescente iterum que & quotiens opussit utacus
dem oliu&a constent. In seritur autem oleasteralano &
culatione olea ubi quercus effossa sit maleponitur quo uer
qui raucȩuocantur in radice quercus nascuntur & trans¬
unt non intumare taleas. aut siccare priusquam serant

Expanded text:
mas radices exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crasmas radices exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crassiores fient et eo in radices vires oleae abibunt128 Quae genera olearum et in quo genere terrae iuberet seri quoque spectare oliveta, diximus in ratione olei. Mago in colle et siccis et argilla inter autumnum et brumam seri iussit, in crasso aut umido aut subriguo solo a messe ad brumam. quod praecepisse eum Africae intellegitur. Italia quidem nunc vere maxime serit. sed si et autumno libeat, post aequinoctium XL diebus ad vergiliarum occasum IIII soli dies sunt, quibus seri noceat. 129 Afriproxima adoptione virga emissa atque ita alia arbore ex eadem iuvenescente iterumque et quotieeadem oliveta constent. inseritur autem oleaster calamo et inoculatione. <3> Olea, ubi quercus effossa est, male ponitur, quoniam vermes, qui raucae vocantur, in radice quercus nascuntur et transeunt. non infumare taleas aut siccare prius, quam serantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cum adices palo prius locum nefeceris quotaleam de¬
mittat itamelius uiu& talea &ubi trimȩ sunt tum
insulcis seras ternas taleas ponito casque diuaricato
supra terram neplus quattuor digitos trauerso semi¬
ne aut ueloculos serito diligenter eximere oleam
oport& & radices quam plurimas cumterra ferre
obi radices bene operueris calcare bene ne quid no¬
ceat siquis querit quod tempus oleȩ serendȩ sit agro
sicco ꝑsementem agro la&o peruer oliu&um dieb
XU. ante aequi noctium uernum incipito putare
ex eodied ies Xl. recteputabis id hoc modoputa¬
to qualocus recte ferax erit que arida erunt & si
quid u&us inter fregerit indcea omnia eximito
quilocus ferax nonerit idplus concidito arato que
bene enodatoque stirpesque leues facito circum
oleas autumnitate ab laqueato & stercus ad dito qui
oliu&um sepissime & altissime miscebit istenuissi¬

Expanded text:
cum adiges. palo prius locum ne feceris, quo taleam decum adiges. palo prius locum ne feceris, quo taleam demittas; ita melius vivet. taleae ubi trimae sunt, tum in sulcis seres, ternas taleas ponito easque divaricato. supra terram ne plus quattuor digitos traversos emineant, vel oculos serito.—Diligenter eximere oleam oportet et radices quam plurimas cum terra ferre, ubi radices bene operueris, calcare bene, ne quid noceat. si quis quaeret, quod tempus oleae serendae sit, agro sicco per sementem, agro laeto per ver. <1> Olivetum diebus xv ante aequinoctium vernum incipito putare. ex eo die dies XL recte putabis. id hoc modo putato: qua locus recte ferax erit, quae arida erunt et si quid ventus interfregerit, inde ea omnia eximito. qua locus ferax non erit, id plus concidito aratoque bene enodatoque stirpisque leves facito.—Circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito .—Qui oletum saepissime et altissime miscebit , is tenuissi
Abbreviated transcription (Latin):
seritur morus taleatantum quõ in ulmo cam inseri
religio fulgirum promib&. Qua propter d& alearũ
satu nunc dicendum est seruandum ineo ante omnia
ut taleȩ exferacibus fiant arboribus netur ue neue
scabre autbi furcȩ tenui ores quam ut manum im¬
pleant neminores pedalibus ut in libato corticeatq
ut sectura inferior ponatur semper & quo derit
ab radice ad cumulaur que germinatio terra
donet robur planta capiat. que custodienda in olea¬
rum cura cato iudicauerit ipsius uerbis optime prȩ¬
cipiemus Talcas oleagineas quas in scrobe satura seris
tripedanea s facito diligenter que tractato neliber
labor& cum do labis aut secabis quas in seminario satu¬
ri seris pedales facito eassic inserito locus bi pedalio
sub actus sit beneque gͥuttus cumtaleam dimittis
pede taleam opprimito si parum descendat malleo
aut matteola adicito caueioque nelibrum scindas

Expanded text:
seritur, morus talea tantum, quoniam in ulmo eam inseri seritur, morus talea tantum, quoniam in ulmo eam inseri religio fulgurum prohibet. quapropter de talearum satu nunc dicendum est. servandum in eo ante omnia, ut taleae ex feracibus fiant arboribus, ne curvae neve scabrae aut bifurcae, ne tenuiores quam ut manum impleant, ne minores pedalibus, ut inlibato cortice atque ut sectura inferior ponatur semper et quod fuerit ab radice, adcumuleturque germinatio terra, donec robur planta capiat. xxix 125 Quae custodienda in olearum cura Cato iudicaverit, ipsius verbis optime praecipiemus: Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas facito, diligenterque tractato, ne liber laboret, cum dolabis aut secabis. quas in seminario saturus eris, pedales facito. eas sic inserito: locus bipalio subactus sit beneque gluttus. cum taleam demittes, pede taleam opprimito. si parum descendet, malleo aut mateola adigito, cavetoque, ne librum scindas,
Abbreviated transcription (Latin):
ui aura ocissime deplantantur in serere firmis simũ
& fecundius quam serere. Nonestomittenda raritas
unius exempli corellius eq̃ r̃ a testegenitus in se¬
uit castaneam suo m& ipsam surculo inne a politano
agro sic facta est castanea quȩ ab eonomen accepit in¬
ter lauda tas postta her&eius delibertus corelli¬
anam iterum inseuit. Haec est intereas difftren¬
tia illa copiosior haecterrȩ iana melior. Reliqua
genera casus ingenio suo ex cogitauit ac defractos serere
ramos docuit cum palidefixi radices coepissent Multa
sic feruntur in primis que ficus omnibus aliis modis
nascens pr&erquam tale optime quidem siuastatiore
ramo palimodo exacuto adicatur alit exiguo suꝑter¬
ram rdicto capne eoque ipsa harena coopto ramo
seruntur & punica palis laxato priusieatu. Item
myrtus omniumhorum longitudinem trium pedũ
crassitudinem minus bracchiali corticediligenter
seruato trunco ex acuto aheatur. Myrtus et alcis

Expanded text:
vi aura ocissime deplantantur . inserere firmissimum vi aura ocissime deplantantur . inserere firmissimum et fecundius quam serere. Non est omittenda raritas unius exempli. Corellius eques Romanus Ateste genitus insevit castaneam suomet ipsam surculo in Neapolitano agro. sic facta est castanea, quae ab eo nomen accepit inter laudatas. postea Tereus eiusdem libertus Corellianam iterum insevit. haec est inter eas differentia: illa copiosior, haec Tereiana melior. Reliqua genera casus ingenio suo excogitavit ac defractos serere ramos docuit, cum pali defixi radices cepissent. multa sic seruntur inprimisque ficus omnibus aliis modis nascens praeterquam talea, optime quidem, si vastiore ramo pali modo exacuto adigatur alte, exiguo super terram relicto capite eoque ipso harena cooperto. ramo seruntur myrtus, omnium horum longitudine III pedum, crassitudine minus bracchiali, cortice diligenter servato, trunco exacuto. xxviii 124 Myrtus et taleis
Abbreviated transcription (Latin):
oagnentati &illa sua intrita obliti eademratione & in
biudan huic generi miscuere fissuram inuitibus ex¬
ma ornei tesella alitere plano adigendo Tot modis
faon arborem uidimus iuxta tiburtes thulias omnige¬
rtpomorum onustam alioramo nucibus aliobacis ali
inte piris ficis punicis malorumque generibus sed
ebrus fuit uita nec tamen omnia experimentis ad se
t aram possumus quȩdamenim nascinisi sponte
enado queunt eaque inmitibus tantum & desertis
foueniunt capacissima insitorum omniumducitur
is postea robur uerum ut raque sapores corrum¬
punt quedamomni gencre inseruntur ut ficus
ut punicȩ uitis non recipit emplastra nec quibus
tenuis aut caducus rimosusque cortex neque ino¬
culatione siccȩ ut umoris exigui. fertilis sima omini¬
um in oculatio postea emplastratio sedutraque in¬
firmissima & que cortice nituntur tantum uelle¬

Expanded text:
ita coagmentari et ilia sua intrita oblini, eadem ratione ut in ita coagmentari et ilia sua intrita oblini, eadem ratione ut in malo. quidam huic generi miscuere fissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere plano adigendo . tot modis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes tullios omni genere pomorum onustam, alio ramo nucibus, alio bacis, aliunde vite, piris, ficis, punicis malorumque generibus. sed huic brevis fuit vita. nec tamen omnia experimentis adsequi in natura possumus. quaedam enim nasci nisi sponte nullo modo queunt, eaque inmitibus tantum et desertis locis proveniunt. capacissima insitorum omnium ducitur platanus, postea robur, verum utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere inseruntur, ut ficus, ut punicae. vitis non recipit emplastra, nec quibus tennis aut caducus rimosusque cortex, neque inoculationem siccae aut umoris exigui. fertilissima omnium inoculatio , postea emplastratio, sed utraque infirmissima; et quae cortice tantum nituntur, vel le
Abbreviated transcription (Latin):
usts fictilibus uasis modicus humor percinerem destillat
culitiorores amat lener Emplastiratio & ipsa in oculatio
nuata uderi potest. Crasso autem maxime cortic conue
sicut est sicisergo amputatis omnib: ramis nesucum auo¬
t nitidissima in partequaque precipua certatur hila¬
tis exempta scutula itaned escendat ultra corticem fer¬
n in primitur exalia cortex parcum suiger minis mã¬
us sic conpage densata utcicatricilocus non sit &statim
tunitas haec humorem nec ad flatum recipiens nihil¬
nnis tamen & litomunire & uinculo melius hoc genus
noridem reꝑtum uolunt qui nouis moribus fauent sed
na apuidu&eres grecos inuenitur & apudcatonem quio¬
pi fiumque sic in seriiussit mensura &i ampraefinita
ndimrdiquam diligentiam suam corticis scalpro excidi
tcuordegtorum longitudine & trium latitudine atque

Expanded text:
adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat. adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat. inoculatio rores amat lenes. Emplastratio et ipsa ex inoculatione nata videri potest, crasso autem maxime cortici convenit, sicut est ficis. ergo amputatis omnibus ramis, ne sucum avocent, nitidissima in parte quaque praecipua cernatur hilaritas, exempta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferrum, inprimitur ex alia cortex par cum sui germinis mamma, sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et statim fiat unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; nihilominus tamen et luto munire et vinculo melius. hoc genus non pridem repertum volunt qui novis moribus favent, sed iam et apud veteres Graecos invenitur et apud Catonem, qui oleam ficumque sic inseri iussit, mensura etiam praefinita secundum reliquam diligentiam suam: cortices scalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine atque
Abbreviated transcription (Latin):
adrasa iunctis medullis colligari. Tertium genis est itr¬
re uitem in obliquum ad medullam cala mosque ad dero
gos pedes bimos atque italigatum insitum intritaque in
operire terra calamis subrectis. nostra a&as corrext
lica uter&ur terebraque excauat nec urit quo adustio
nis heb&at atque ut gemmascere incipiens ligatur calas
nec plus quambinis ab insito eminer& oculis ulmi uimi
ligato bina circum d arentur acie adduabus partibus ut
potius distillar& mucor quimaxime uites in feste dlea
uuliuissent fligeli pedes binos uinculum in siti incider&ur
ꝓuit crassitudine permissa uitibus in serendis tempus de
abae qui noctio autumno ad germinationis initia Sati
plintȩ siliestrium radicibus inseruntur natura sicciorib:
imic siluecstribus inserantur degenerant inferita tereliqua
iconstant Aptissima insitis siccatas huius enimremedium

Expanded text:
adraso iunctis medullis colligari. tertium genus est teradraso iunctis medullis colligari. tertium genus est terebrare vitem in obliquum ad medullam calamosque addere longos pedes binos atque ita ligatum insitum intritaque inlitum operire terra calamis subrectis. nostra aetas correxit, ut Gallica uteretur terebra, quae excavat nec urit—quoniam adustio omnis hebetat—, atque ut gemmascere incipiens eligeretur calamus, nec plus quam binis ab insito emineret oculis, ulmi... vimine alligato.... bina circumdarentur .... acie a duabus partibus, ut inde potius destillaret mucor, qui maxime vites infestat; dein cum evaluissent flagella pedes binos, vinculum insiti incideretur, ubertati crassitudine permissa. vitibus inserendis tempus dedere ab aequinoctio autumno ad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus inseruntur natura siccioribus ; si sativae silvestribus inserantur, degenerant in feritatem. reliqua caelo constant. aptissima insitis siccitas ; huius enim remedium:
Abbreviated transcription (Latin):
stramentis nunc abunde arbitrantur paleatoluto farare
duos digitos in sitos exstante uerno in serentes tempis urg
incitantibusse gemmis pr&erquam inolea cuius ductisus
oculi parturiunt minimumque sucihab& sub cortice qu
mius insitis noc&. Punica uero & ficum quamqueala si
sunt recrassinare minime utile. Pirum uel florenten
rere lic& & inmaium quo quemensem protendere insi
Quod si longius adferantur pomorumcalami rapo infixoo
me custodi resucum arbitrantur seruari interduos in¬
ces iuxtariuos uel piscinas utrimque terra obstructos
uero in serobibus siccis stramento opertos ac deindeter
obrutos ut cacumine existent. Cato uitem tribus modis
serit prȩsectam findi iub& ꝑmedullam in eam surculos
acuto sut dictumest ad dimedullas iunci altero simt
uites contingant utriusque in obliquum latere contra

Expanded text:
stramentis. nunc abunde arbitrantur paleato luto sarcirstramentis. nunc abunde arbitrantur paleato luto sarcire et libro II digitos insito exstante. 113 verno inserentes tempus urguet, incitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius diutissime oculi parturiunt, minimumque suci habet sub cortice, qui nimius insitis nocet. punica vero et ficum quaeque alia sicca sunt recrastinare minime utile. 114 pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem protendere insitiones. quod si longius adferantur pomorum calami, rapo infixos optime custodire sucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos, vitium vero in scrobibus siccis stramento opertos ac deinde terra obrutos, ut cacumine exstent. xxv 115 Cato vitem tribus modis inserit: praesectam findi iubet per medullam, in eam surculos exacutos, ut dictum est, addi, medullas iungi. altero, si inter se vites contingant , utriusque in obliquum latere contrario
Abbreviated transcription (Latin):
runtur dempto librohabent ueluti lanuginem
quȩ si con prehendit insitum putrefacito in colume
cuneo ad actum utilissime adstringitur. Insere¬
reaptissimum quam proxime terrȩ patiatur
nudorum trunciqueratio eminerecalamis edigi¬
torum longitudine non amplius debent. Cato ar¬
gille ueler &e harenam fimumque bibulum admis¬
c& atque ita usqueadlentorem subigiiub& idque
inter poni & circumlini ex his quȩ commentatus ÷
facile appar& illa a&ut inter lignum & corticein
nec alio modo inerere solitos aut ultralatitudmnem dun de
calamos dimittere. inseri autem precipt pir. acnili prie
& post iolstitum diebus l post uindemum. oleisutenas
acsineuento austro. mirum quod non contentus insitune¬
se ut dictumest utcespite abimbre frigoribus que prot
acmollibs bifidorum uiminum fasces lingua bubul. hes
id genus est in superob tegi iub& eamque in ligariopertes

Expanded text:
runtur. dempto libro habent veluti lanuginem runtur. dempto libro habent veluti lanuginem , quae si conprehendit insitum, putrefacit. vinculun cuneo adacto utilissime adstringitur. inserere aptissimum, quam proxime terrae patiatur nodorum truncique ratio. eminere calami VI digitorum longitudine non amplius debent. Cato argillae vel cretae harenam fimumque bubulum admiscet atque ita usque ad lentorem subigi iubet idque interponi et circumlini. ex iis, quae commentatus est, facile apparet illa aetate inter lignum et corticem nec alio modo inserere solitos aut ultra latitudinem II digitorum calamos demittere. inseri autem praecipit pira ac mala per ver et post solstitium diebus L et post vindemiam , oleas  meridiem ac sine vento austro. mirum quod non contentus insitum munisse, ut dictum est, et caespite ab imbre frigoribusque protexisse ac mollibus bifidorum viminum fasciis, lingua bubula — herbae id genus est — insuper optegi iubet eamque inligari opertam
Abbreviated transcription (Latin):
reprimitur neue cortex replic&ur in rugas idco
lacrimantes calamos inseri nono port& nonher cu¬
lesmagis quam aridos quia illo modo labit umore
nimio cortex hoc uitali defectu nonlimescit neque
cente ut cala mus utraque deprimatur manu & alio¬
quin in hoc opere duaesimulmanus minus nituntur
neces sario tempera mento ualidius demissi tardius¬
ferunt fortius durant contraru exdiuerso nehis cat
nimium prima laxeque capiat aut neparum & expri¬
mat aut conpressum nec & hoc maxime cauendum
in prȩualidȩ accipientis truncommedia fissura
relinquant quidemuestigio fissurȩ falcem intrun¬
cis factosalice prȩligant marginem ipsum postea
cuneos findunt continente uinculo liber tatem
dehiscendi. Quaedaminplantatio insita eodem die
transferuntur. Sicrassior truncus inseratur in¬
ter corticem & lignum inseri melius cuneo opti¬
me osseo corticerumpatur laxato. Cerasi libro
dempto funduntur haec sole & post brumam in se¬

Expanded text:
deprimitur, neve cortex replicetur in rugas. ideo deprimitur, neve cortex replicetur in rugas. ideo lacrimantes calamos inseri non oportet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nimio cortex, hoc vitali defectu non umescit neque cente, ut calamus utraque deprimatur manu. et alioqui hoc in opere duae simul manus minus nituntur, necessario temperamentoferunt, fortius durant, contraria ex diverso. ne hiscat nimium rima laxeque capiat , aut ne parum et exprimat aut conpressum necet; hoc maxime cavendum in praevalide accipientis trunco.ut media fissura relinquatur, quidam vestigio fissurae falce in truncis facto salice praeligant marginem ipsum, postea cuneo findunt continente vinculo libertatem dehiscendi.— quaedam in plantario insita eodem die transferuntur.— si crassior truncus inseratur, inter corticem et lignum inseri melius, cuneo optime osseo, cortexne rumpatur, laxato. cerasi libro dempto finduntur. hae solae et post brumam inse
Abbreviated transcription (Latin):
gilius eca cumine in seriu&at certumque est ab hu¬
meris arborum orientem aestiuum spectantib:
surculos p&endos &eferatibus & egermine noud¬
lonisi u&ustate arbori inserantur idenim rob:¬
tiores essedebent pr&erea ut pregnantes hoc est
geminatione turgentes & qui parereillo speraue¬
rint annobimi utique nec tenuiores digito mini
mo Inseruntur autem & inuersicum idagitur ut
minor altitudo in altitudinem sefundat ante om̃a
gemmantes nitere conueni & nihilus quam ulce¬
rosum auctore torridum speifau& medulla cal¬
mi commissurȩ inmatre ligni corticis quȩ iunga¬
tur idenim satius quamforis corticis aequari
calami exacutio medullam nenud& tamente¬
nui fistula d&egat fastigatio leui descendat cum¬
eo tribus non ampliore digitis quod facillimȩ
contingit tinctum a qua radentib: ne exaquat᷑
inuento ne cortex aligno decedat alterutri talamus
ad corticem usque suum deprimatur neluxetur dũ

Expanded text:
gilius e cacumine inseri vetat, certumque est ab ugilius e cacumine inseri vetat, certumque est ab umeris arborum orientem aestivum spectantibus surculos petendos, et e feracibus et e germine novello, nisi vetustae arbori inserantur; ii enim robustiores esse debent. praeterea ut praegnates, hoc est germinatione turgentes et qui parere illo speraverint anno, bimi utique nec tenuiores digito minimo. 106 inseruntur autem et inversi, cum id agitur, ut minor altitudo in latitudinem se fundat. ante omnia gemmantes nitere conveniet; nihil usquam ulcerosum aut retorridum spei favet. medulla calami commissurae in matre ligni corticisque iungatur, id enim satius quam foris cortici aequari. calami executio medullam ne nudet, tamen tenui fistula detegat. fastigatio levi descendat cuneo tribus non ampliore digitis, quod facillime contingit tinctum aqua radentibus. 107 ne exacuatur in vento, ne cortex a ligno decedat alterutri. calamus ad corticem usque suum deprimatur. ne luxetur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
renox in forart autsimedio ipsique in comedulle
rum in orimdunt unum inserentes neque enim plu
peredit medulla subtilior. Postaa ratio uel senos adi
talean corumn & numero ꝑmedia truncolen¬
tor sis. socuncoque tenui fissuram custodientt donec
cuspidlatim decisus des cendit inrimam calamus mul¬
ta in hoc seruanda primumomnium quȩ patiatur
coitum talem arbor & cuius arboris uarie quoque
& nonisdem in partibus sub est ommnibus sicus uitibus
sicisque media sicciore & esumma parte conceptus ideo
illinc surculi p&untur olcis circamedias sucus inde &
surculis cacumina sitiunt facillimȩ coalescunt quibus
eadem corticis natura quȩque pariter florentia ci:¬
dem horȩ gignatonem sucorumque soci&atem ha¬
bent lentares quotiens hum idis repugnant sicca
mollibus corticum duri reliqua obseruatione fissu¬
ra in nodo fiat repudiat quippe aduenam in hospi¬
talis duritia ut in parte niti dissima nelongior

Expanded text:
findere, mox inforare ausi medio ipsique in eo medullae findere, mox inforare ausi medio ipsique in eo medullae calamum imprimebant, unum inserentes , neque enim plures capiebat medulla. subtilior postea ratio vel senos addi, mortalitati eorum et numero, per media trunco leniter fisso cuneoque tenui fissuram custodiente , donec cuspidatim decisus descendat in rimam calamus . Multa in hoc servanda: primum omnium, quae patiatur coitum talem arbor et cuius arboris. varie quoque et non isdem in partibus subest omnibus sucus. vitibus ficisque media sicciora et e summa parte conceptus; ideo illinc surculi petuntur. oleis circa media sucus, inde et surculieadem corticis natura quaeque pariter florentia eiusdem horae cognationem sucorumque societatem habent. lenta res, quotiens umidis repugnant sicca, mollibus corticum duri. reliqua observatio, ne fissura in nodo fiat — repudiat quippe advenam inhospitalis duritia —, ut in parte nitidissima, ne longior
Abbreviated transcription (Latin):
aimus crasum in salice platanum in lauro. laurum ince
abacas simul discolores tradunt & monedulam conden
semina inthesauros cauernarum eiusdem rei prebere
as hincnta inoculatio sutoriȩ fimili fistola a periendi
lort aculum cortice exciso semenque indudendi cadem
da sub latum exalia inficis hoc & malis hact fuit in o¬
no antiqua uirgiliana querit sinum in nodo germine
di cortics gmiamque ex alia arbore includit & hac¬
s utura ipsa docuit insitionem autem casus magister:
sapenenumerosor adhunc modum a gricola sedulus
sepis munimento cingens quominus putrescerent
slnen sibdidit exaedera at illȩ uiuacimorsu adprȩ¬
e sunex alicno fecere uitam apparuit que truncũ
tor. fsilce truncus ratio postea dupdex ex prima int̃
fenlignumque in serenditimebant priscitruncum

Expanded text:
vidimus cerasum in salice, platanum in lauru, laurum in ceraso vidimus cerasum in salice, platanum in lauru, laurum in ceraso et bacas simul discolores. tradunt et monedulam condentem semina in thensauros cavernarum eiusdem rei praebere causas. Hinc nata inoculatio sutoriae simili fistula ape-100 riendi in arbore oculum cortice exciso semenque includendi eadem fistula sublatum ex alia. in ficis et malis haec fuit inoculatio antiqua. Vergiliana quaerit sinum in nodo germine expulsi corticis gemmamque ex alia arbore includit. Et hactenus natura ipsa docuit, insitionem autem casus, magister alius et paene numerosior, ad hunc modum: agricola sedulus casam saepis munimento cingens, quo minus putrescerent sudes, limen subdidit ex hedera. at illae vivaci morsu adprehensae suam ex aliena fecere vitam, apparuitque truncum esse es, levigatur falce truncus. ratio postea duplex, et prima inter corticem lignumque inserendi. timebant prisci truncum
Abbreviated transcription (Latin):
so in scrobem quattuor pedum quoque & postennum an¬
tato flexu plantaq trans late post trimatum quasi longis
ferrelibeat in qualis statim aut uasis fictilib: defodereo¬
pagines aptissimum ut in histrans ferantur. Alterun
nis luxor iosum in ipsa arbore radices solicitaindot
loc blindimento imparatis radicibus interpomaips &
pnma in fumma &enim cacumina hoc modo p&untur
icingenio arborem aliam longe atellure faciendi eodẽ
pribieni spitio abscisa propagine & cum quas illis sita
tuberba propagine seritur & auulsi one tradunt fece uini lt
puridibus litere tus omire : ali isdem modis rofmari¬
i seritur & ramo quõ neutri semenr hododendrum pro¬
ne & semine Semine quoque inserere natura docuit rap
auium fame de uorato solidoque & aluitepore madido
fecundo fimi medicamine abiecto inmollibus arborum
ncis &uenti sepe trans lato in aliquas corticum rimas. un

Expanded text:
so in scrobem IIII pedum quoquo et post biennium aso in scrobem IIII pedum quoquo et post biennium atato flexu plantaque translata post trimatum, quas si longius ferre libeat, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines aptissimum, ut in his transferantur. alterum genus luxuriosius, in ipsa arbore radices sollicitando , atque hoc blandimento inpetratis radicibus inter poma ipsa et cacumina—in summa etenim cacumina hoc modo petuntur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi—eodem quo supra biennii spatio abscisa propagine et cum quasillis sata. Sabina herba propagine seritur et avolsione; tradunt faece vini aut e parietibus latere tuso mire ali. iisdem modis rosmarinum seritur et ramo, quoniam neutri semen, rhododendrum propagine et semine. Semine quoque inserere natura docuit raptim avium fame devorato solidoque et alvi tepore madido cum fecundo fimi medicamine abiecto in mollibus arborum lecticis et ventis saepe translato in aliquas corticum rimas, unde