comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nectu et reddit singla singulis uñ primo res¬
pond ad id qd̾ suꝑus dix̃ãt ẜ Brunectꝰ ꝙ dedis¬
set sͥ auxiliu si nõ fiussi tam cito mortulis ad
tem nalem sel mio dimando fusse tucto ꝑieno
I si mã p̃catio ess ĩ totu ad ĩpleta ⁊ uẽ om̃is
hõ ualeas rõnabilr dol morte alfius uiri ua¬
lentis qr scit cũ quanta difficultate et tp̃ris
diutnitate fiat Ido bñ Theophrast̃ phus
moriens dicitur accusasse nã que dedit lon¬
gam uitam ĩ utile ꝗbidam brutis sicut cerius

Expanded text:
gulis: unde primo respondet ad id quod superius dixerat ser Brunettus, quod dedisset sibi auxilium si non fuisset tam cito mortuus. Ad tem naturalem, se 'l mio dimando fosse tutto pieno, idest si mea precatio esset in totum adimpleta; et vere omnis vir valens rationabiliter dolet morte alterius viri valentis, quia scit cum quanta difficultate et temporis diuturnitate fiat; ideo bene Theophrastus philosophus moriens dicitur accusasse naturam, quae dedit longam vitam inutiliter quibusdam brutis, sicut cervis
Abbreviated transcription (Latin):
trix põt dici mẽtx quȩ fugit spõsu suu
et pellit honorẽ suu. Et sb̾dit auctor
nã et forma istuis flumĩs dicẽs lo fon¬
do suo et ambo le pendice. i. aggeres.
et le marqme dalato .i. et ambe ripe.
qua tranfibat ĩdurat ĩ petra ⁊ mĩto si
bñ ꝯsiderant᷑ ꝗ puniũtur ĩ tota tra quã
ista aqua diuĩdit cursu suo bñ st de na
saxta ĩmo ferrea ꝗ nõ ue̾nt᷑ fuce̾ uiolẽ¬
tias ĩ alios in se in deu ĩnatura et
arte. Et dicit auͣͣ Ondio mattoĩsi chel
passo era linci .i. ꝑ uiaz illoꝵ aggeꝵ. Uult
dicẽ ꝙ nõ potãt transiri ista arenã tute ꝑ
alia uia nͥ ꝑ ripas altas istius fiumĩs
qi uapor ex alãs ex aqua extingurbat
flãmas de suꝑ cadentes sicut postea dicet

Expanded text:
quae fugit sponsum suum et polluit honorem suum. 82-84 Et subdit autor naturam et formam istius fluminis, dicens: lo fondo suo et ambo le pendici, idest aggeres, e i margini da lato, idest et ambae ripae, uam transibat indurabat in petram; et merito, si bene considerantur qui puniuntur in tota terra quam ista aqua dividit cursu suo, bene est de natura saxea, imo ferrea, qui non veretur facere violentiam in alios, in se, in Deum, in naturam et artem. Et dicit autor: perch'io m'accorsi che 'l passo era lici, idest per viam illorum aggerum; vult dicere quod non poterat transiri ista arena tute per aliam viam, nisi per ripas altas istius fluminis, quia vapor exalans ex aqua <extinguebat flammas desuper cadentes, sicut postea dicet
Abbreviated transcription (Latin):
tlam õib dona dedit p̃r qͣ cuidam Bugio ꝯubi
regis dicẽo se uelle honorar amicos teguo
mẽtrices quapꝑ bagie actensus iddgnationt
et iea actusauit oisine auaritia et ꝓditioe
qñ stabat cum alexandio secreteuñ Osnt
añ q̃ suspica retur se accusari taptus est. Et m
dign fuit illi morituro spodo ĩe cit menpi
ques desines ĩ tues die audiuãs ĩ asit olgte¬
gnasse castratuz. Ita obstena luxũĩa alex deusta

Expanded text:
am omnibus dona dedit praeter quam cuidam Bagoe concubino regis, dicens: se velle honorare amicos regis, non meretrices. Quapropter Bagoe accensus indignatione et ira accusavit Orsinem avaritia et proditione quando stabat cum Alexandro secrete. Unde Orsines antequam suspicaretur se accusari captus est, et quod indignius fuit, illi morituro spado iniecit manum; quem Orsines intuens dixit: Audiveram in Asia olim regnasse castratum. Ita obscoena luxuria Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
danti Cosa notabile nõ fu scorta dallorchi
toi .i. nõ fuit uisa et notata atiuis ocũs ĩtel¬
lectualib tra tucto laltro cħ to dimostrato
.i. int̾ cetera mirabilia que oñdi tibi huc
sicut fluuiolus iste flegeton ẽ notabilis
Et bñ dicit qr si uult dare banti cognitõs
ab uno fonte ut stati de mostrabit so figuã
pregai cħ me largisse el passo .i. donaret
et est met haphora ꝓpria Htullus a cibus ꝗͥtũ¬
cũq artificialis ita pascit uentre cũ delecta¬
fiõe gustꝭ sicut doct̾na fictois artifitialis de¬

Expanded text:
Danti: cosa notabile non fu scorta da gli occhi tuoi, idest non fuit visa et notata a tuis oculis intellectualibus, tra tutto l'altro ch'io t'ho dimostrato, idest inter cetera mirabilia quae ostendi tibi hucusicut fluviolus iste Phlegeton est notabilis; et bene dicit, quia si vult dare Danti cognitionem ab uno fonte, ut statim demonstrabit sub figura pregai che me largisse il pasto, idest donaret et est metaphora propria: nullus enim cibus quantumcumque artificialis ita pascit ventrem cum delectatione gustus, sicut doctrina fictionis artificialis de
Abbreviated transcription (Latin):
sa et siluosa cħ sappella yda. et adhuis hodtit
sic uocutur ita ꝙ ñ ꝑdidit nom̃ antiquũ sit̃
ip̃ã Iusula. ⁊ ditit cħ gia fu lieta dacqua et
de feonde .i. fertił et amena Ita ꝙ p̃bebat buã
pabula et porula aĩalib. Im̃o audiui unũ mira

Expanded text:
a Ida, et adhuc hodie sic vocatur, ita quod non perdidit nomen antiquum sicut ipsa insula, et dicit: che già fu lieta d'acqua e di fronde, idest fertilis et amoena, ita quod praebebat bona pabula et pocula animalibus; imo audivi unum mira
Abbreviated transcription (Latin):
scͥbit statiꝰ ĩ xͦ nõ dignãs pugnare ĩsidiis
aut p̃liis nocturnis cepit exortar suos. d.
O greciia satis latuit mea uitꝰ occulta nũc
itendo uincẽ glose de die gͦ iuuenes ueĩte
metu aꝑto prelio et pala ⁊ sic uocifetãs
duxit exercitu ad menia thebana Thebaĩ
at ꝯsurreit ad menia tre cu oĩ qñe ã mor

Expanded text:
scribit Statius in X, non dignans pugnare insidiis scribit Statius in X, non dignans pugnare insidiis aut praeliis nocturnis, coepit exhortari suos, dicens: O Graeci, iam satis latuit mea virtus occulta, nunc intendo vincere gloriose de die; ergo iuvenes venite mecum aperto praelio, et palam: et sic vociferans duxit exercitum ad moenia Thebarum; thebani autem cucurrerunt ad moenia terrae cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
perendu q̃ thebas expectabãt ꝙ Amphiaraus
m ex regib maximꝰ augur daret suu ensu
Capaneus fes nobuł sanguũe s supbissimus
temptor deoꝵ ĩpatiens quietis et ꝓdigus
phia aus clamabat furiost añ portas palatii
eiꝰ Que uilitas et uerecũdia ẽ ista Tot ure
fotes aiosi duces et tot gtẽs armate stem
uspensi ad domũ uniꝰ Certe uictus mea et
spata quã teneo ẽ mã deitas Nam iste sacdos
eecat tu ista friude sua. Amphiarao aute
exeũte et ĩ crepãte furorẽ Capanei et uulgi
ꝙ p̃parabãt ire ĩ bella ꝯ̃ fata Capaneus itr
clamãr cepit et ditẽ suꝑ amphiarau O augũ
ista furia sit tua ut sine glotia remancas
uilr ad custodĩa uatue ciuitatis. Cur retardes
hñtes meliorẽ aĩu ut remaneas cu filioet
exore ĩ domo tua ad iatendu ĩ cameris: Cur
tecres corda timidoꝵ: timor pͥmus fecit
deos ĩ orbe. ⁊ ut br dica poĩto excitu tͥca
chebas Et iam .iiiiᵒ. et .uii. Regib mortus¬

Expanded text:
erendum contra Thebas, expectabant quod Amphiaraus, unus ex regibus maximus augur, daret suum responsum. Capanaeus rex nobilis sanguine sed superbissimus contemptor deorum, impatiens quietis et prodiguphiaraum clamabat furiose ante portas palatii eius: quae vilitas et verecundia est ista, quod tot viri fortes, animosi duces et tot gentes armatae stemus suspensi ad domum unius? Certe virtus mea et spata quam teneo est mea deitas; iam iste sacerdos exeat cum timida fraude sua. Amphiarao autem exeunte et increpante furorem Capanaei et vulgi, qui properabant ire in bella contra fata, Capanaeus iterum clamare coepit et dicere super Amphiaraum: o Augur, ista furia sit tua, ut sine gloria remaneas viliter ad custodiam vacuae civitatis: cur retardas habentes meliorem animum, ut remaneas cum filio et uxore tua ad iacendum in cameris? cur terres corda timidorum? timor primus fecit deos in orbe. Et ut breviter dicam, posito exercitu circa Thebas, et iam quatuor ex VII regibus mortu
Abbreviated transcription (Latin):
qn el distese el suo braccio adme s. ad capiendũ
ĩ feuiores ꝑtes guatnatne mee qi ego erã altꝰ
Taggtĩ ipe uo bassus ĩ sabulo si chel uiso abrusia¬
to nõ distst ⁊ nultus iustus flam̃is et totus
de formatus nõ impeduut la cognostençasita al
mio ĩtellocto  Et sic uid ꝙ aũ respexĩt cũ
ecło ĩtellectuali ꝑ hoc sigurat ꝙ hõ ꝗtãcuna

Expanded text:
endum inferiorem partem guarnachiae meae, quia ego eram altus in aggere, ipse vero bassus in sabulo, sì che 'l viso abbrusiato non diffese, idest vultus inustus a flammis et totus deformatus non impedivit, la conoscenzia sua al mio intelletto; et sic vide quod autor respexerat cum oculo intellectuali
Abbreviated transcription (Latin):
rn̾derẽ sibi ẜmstultitia suam cui potentia
extincta nõ retinguebatur suꝑbia fcaa
dicit Tanto chio nõ lauea si forte udito
fuãt opꝰ tom uiolenta uore +pltng¬
flegia ul amothauꝵ Nam adhut ñ in¬
OCapaneo tu ser pͥu punito ĩ tio cħ nõ se amõ¬
cã latua superbia. supple ꝗͣsi extinguetin
Et declarat hoc .d. Nullo mattiro .i. nllum

Expanded text:
ndere sibi secundum stultitiam suam, cuius potentia extracta non extinguebatur superbia sua, et dicit: tanto ch'io non l'avea sì forte udito,fuerat opus tam violenta voce conlegiam, vel Minotaurum; nam adhuc non inO Capaneo, tu sie più punito in ciò che non s'amorcia la tua superbia, supple quam si extingueretur, et declarat hoc dicens: nullo martiro, idest nullum
Abbreviated transcription (Latin):
sit qĩ bulliens calor che .i. que riuolũ
le peccatte parton poi traloro. Sie̾ eͥ aqua
recedens a bullicame labit᷑ ꝑ planitiẽ intͣ
domes mẽ tͥtu Ita aqua recedens a flege¬
tonte bulliẽte fluit ꝑ arenã ĩmodu riui¬

Expanded text:
si bulliens calor, che, idest quem rivulum, le peccatrici parton poi tra loro; sicut ergo aqua recedens a bulicame labitur per planitiem intra domos meretricum, ita aqua recedens a Phlegetonte buliente fluit per arenam in modu
Abbreviated transcription (Latin):
penai uiolentoꝵ ĩ deum Et guarda cħ non
mecti li piedi ancor nella arena atsiccia. q d
caue ne intres adhuc arena arida sicra ne
ĩcendaris de sup ardõr flãmaꝵ et ĩse tius ab¬
ardore arene. Et sic uid ꝙ hucusq steterant
ĩ etremitate silue uidendo Capaneu et lo¬
quendo tu eo et de eo. Nũc ãt mouẽtes de
loco ueniebãt xsus unũ fliuitu ꝑ cuius
aggerẽ hẽbant transire ista arẽna uñ
dicit Ma semꝑ̃ tien li piedi strecti al boscho.
dicit Di uenĩmo tacendo.i. tacite meditãdo
ad suctile fictiõe qua stati faciet la oue un
fluuiꝰ ĩfernał uocatus flegeton ꝗ facit
fossam ĩ qua pũiunt᷑ uiolenti ĩ ꝓx̾. Modo iste
Lo cui rossor antor mi racapriccia . i facit me
horrer̃ et tremestẽt̃. ⁊ est aqua istiꝰ flumis
et ꝓfunda de cuiꝰ lecto exit ꝗdam flumiolus
et ruuilus ꝑuus quẽ mẽt̾ces hĩtantes ĩ illa
planitie diũdũt int̾ se Nam quẽlib domũ¬

Expanded text:
enam violentorum in Deum, e guarda che non metti li piedi ancora ne l'arena arsiccia, quasi dicat: cave ne intres adhuc arenam aridam siccam, ne incendaris desuper ardore flammarum, et inferius ardore arenae; et sic vide quod hucusque steterant in extremitate sylvae videndo Capanaeum, et loquendo cum eo et de eo. Nunc autem moventes de loco veniebant versus unum fluvium, per cuius aggerem habebant transire istam arenam; unde dicit: ma sempre ten li piedi stretti al bosco, idicit: divenimmo tacendo, idest tacite meditando ad subtilem fictionem, quam statim faciet, là ove un fluvius infernalis vocatus Phlegeton, qui facit fossam in qua puniuntur violenti in proximum. Modo iste lo cui rossor ancor mi raccapriccia, idest facit me horrere et tremiscere, et est aqua istius fluminprofunda, de cuius lecto exit quidam rivulus parvus, quem meretrices habitantes in illa planicie dividunt int
Abbreviated transcription (Latin):
se stanchi el suo fabro. O. uulcanũ unde
nõ. ꝙ uulcanꝰ deus ignis fingr̃ fabcare ful
fabri. hoc ãt significat ꝙ fulm̃ est de ma
ignea qr de uapor calido ut alibi dicetur
q.d. br Si iuppit deicẽt ĩ eo oĩa fulmina
quȩ poss sibi unꝗͣ face̾ uultanꝰ. uñ dicit
dacui i a quo uulcano ip̃e iuppr̃ erucciato
.i. iratus prese la fulgare acuta. uł dicas
da cui tructiato .i. a quo Ioue irato Ego Ca¬
paneus presi .i. recepi ĩ me la fulgure
acuta. quȩ penetrauit oĩa arma mea
li altri .. alios fabiros suos sotios uultani
pes et piragm̃ ⁊ õs isti mistri montis eth¬
ne appllant qnali uotabulo. Caclopes de
ad muta ad muta .i altnati uroissi fanꝗ¬

Expanded text:
 stanchi il suo fabro, scilicet Vulcanum; unde nota quod Vulcanus deus ignis fingitur fabricare fulmfabri. Hoc autem figurat quod fulmen est de materia ignea, quia de vapore calido, ut alibi diceturreviter: si Iupiter deiiceret in me omnia fulmina quae unquam posset sibi facere Vulcanus, unde dicit: da cui, idest a quo Vulcano ipse Iupiter cruciato, idest iratus, prese la folgore acuta, vel dicas, da cui cruciato, idest a quo Iove irato ego Capanaeus, presi, idest recepi in me, la folgore acuta, quae penetravit omnia arma mea, gli altri, idest alios fabros socios Vulcani pes et Piragmon, et omnes isti ministri montis Ethnae appellantur generali vocabulo cyclopes, de a muta a muta, idest alternatim, vicissim fati
Abbreviated transcription (Latin):
a deos post fulminatiõe gigantu factam in
flegia Et ecce stati cepit tonare et facta
⁊ ianta obscuritas ꝙ nunl porãt uideti. Capa¬
ncus at obstinatus tenebat menia q̃ nõ ui¬
debat et qñ fulmina ueruebãt suꝑ cu ip̃e
gxltans uolebat cape tu manib clamans
ꝙ cu talib ignibi uolebat ĩcendẽ ciuitate
et reaccender sua face ertincta Tni
taliam tam ĩsane iactaret ecce fulm̃ ꝑcussit
caput eiꝰ et cremauit ccista gilee et scutũ

Expanded text:
a deos post fulminationem gigantum factam in Phlegra: et ecce statim coepit tonare, et facta est tanta obscuritas quod nihil poterat videri. Capanaeus autem obstinatus tenebat moenia quae non videbat; et quando fulgura veniebant super eum, ipse exultans volebat capere cum manibus clamans, quod cum talibus ignibus volebat incendere civitatem et reaccendere suam facem extinctam; et cum talia tam insane iactaret, ecce fulmen percussit caput eius, et cremavit cri
Abbreviated transcription (Latin):
det patientia dicris. Cu at ĩtrass arenam
pͥma pestis occurens eis fuit uentus aust̾ adeo
nolentus ꝙ ex torquebat galeas de capitib
et sepelliebãt eos. Uentus e ibi excet libere
uires suas qr nõ mõtes nõ silue resist̾ sibugi
arena affrice ẽ tota plana spatiosa stetilig
sme herba uł arbor̃ ĩutilis ĩ habitabił quia
ẽ uicina Toride cone Net hẽbant uia ter¬
tam ĩmo oportebat eos ire ad sigͫ stelle sie̾
ibant paulo añ ꝑ mare. Cu ãt nimio ca¬
lore et labor̃ om̃s affice̾nt᷑ magna siti ꝗdam¬

Expanded text:
det patientia duris. Cum autem intrasset arenam, det patientia duris. Cum autem intrasset arenam, prima pestis occurrens eis fuit ventus auster adeo violentus quod extorquebat galeas de capitibus et saepeliebant eos. Ventus enim exercet ibi libere vires suas, quia non montes, non sylvae resistunt sibiiosa, sterilis, sine herba vel arbore, inutilis, inhabitabilis, quia est vicina torridae zonae, nec habebant viam certam, imo oportebat eos ire ad signum stellae, sicut ibant paulo ante per mare. Cum autem nimio calore et labore omnes afficerentur magna siti, qui
Abbreviated transcription (Latin):
llor ĩtrinsecus sangũis ꝙ ĩflamat ab exti¬
ore ut dese p. bñ gͦ isti paniũt in arena
adenti sicra et sterili. Nut ad lr̃a dic̃ aui
Lo spaggo .i. tota planities spatiosa quȩ ꝯtine¬
tur initra istum tiecułũ era una arena arri
ꝯpatiõe nobilissima. Ad cuiꝰ plenã intelligẽ¬
liam oportet pͦ scir ꝙ cato post̾ior sit̾ scͥbit
lucanus in .uiiiiͦ. post ꝯflictu thesalicũ colle¬
git reliquias excitus põpeiani dispsas ꝑ greciã
et nauicãs magna elasse ꝑuenit ad litus
affrice et uolens transiee in reg Iube ami¬
⁊ pompei tẽptauit ire ꝑ sirtes S passus
ibi magͫ naufragͫ qi yemps uetabat s na¬
uitar̃ relictis nauibi Eneo filio popei delibe¬
rauit ire ꝑ tra ꝑ arena ꝯfine Sirtib quia
eiꝰ uatus nõ potãt star otiosa n ꝑdere tp̃s. Spabat
e auxilio yemis tollerare calores siti ẜpẽ
debebant offerẽs se pͦ ad oĩa mala ⁊ ꝯcludit
spens sitis ardor arene Pulcia u̾tuti gau¬

Expanded text:
r intrinsecus sanguinis qui inflammatur ab exteriore, ut de se patet; bene ergo isti puniuntur in arena ardenti, sicca, et sterili. Nunc ad literam; dicit autor: Lo spacio, idest tota planities spatiosa quae continetur intra istum circulum, era una arena ariligentiam oportet primo scire quod Cato posterior, sicut scribit Lucanus in nono, post conflictum Thessalicum collegit reliquias exercitus Pompeiani dispersas per Graeciam, et navigans magna classe pervenit ad litus Africae, et volens transire in regnum Iubae amici Pompei tentavit ire per syrtes; sed passus ibi magnum naufragium, quia hyems vetabat sibi navigare, relictis navibus Gneo filio Pompei, deliberavit ire per terram per arenam confinem syrtibus, quia eius virtus non poterat stare otiosa nec perdere tempus. Sperabat enim auxilio hyemis tolerare calorem, sitim, serdebebant, offerens se primum ad omnia mala, et concludit: Serpens, sitis, ardor arenae, Dulcia virtuti, gau
Abbreviated transcription (Latin):
s. ĩ fernale sic̾ coĩt̾ flumĩa gn̾antur ĩ mõtib
diu̾sis riuolis ꝗ cadũt ĩ ualle. Et explicat
nõiati que st̾ flumĩa illa .d. fanno acheronte
pmu fluuiu ĩfern ꝗ ẽ gn̾alit̾ passus ĩ ferni¬
et Stige. secundu flũuiu ꝗ ẽ in modu paludis
doccia .i. st̾ctu canale et cũrrit usq ad fundu.
usꝗ ad centru ubi nõ post̾ plus destendere qr¬

Expanded text:
 infernalem, sicut comuniter flumina generantur in montibus ex diversis rivulis qui cadunt in vallem. Et explicat nominatim, quae sunt flumina illa, dicens: fanno Acheronte primum fluvium Inferni, qui est generalis passus Inferni; Stige, secundum fluvium qui est in modum paludis, doccia, idest strictum canale, et currit usque ad fundum; usque ad centrum, ubi non possunt plus descendere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tur ĩ petͦ ꝑꝑnimios et ĩ ordinatos labores
qi uigilabat ubi delebat dõmir̃ ⁊ ieunabat
ubi debebat comeder̃. Hec cessabat ẽt ubiui
Sed Inuidia malignantiu emuloꝵ ꝯu̾tit amo¬
rem ĩ odiu que ĩiudia ẽ gñale malũ cuĩaꝵ
ad occupandas uices aliaꝵ ut extõqueat sibi
lucea ex auaritia. Ita curiał semꝑ ꝓmptus
possit occupar et lutͥ facer̃ eoꝵ offitia et ho¬
hores ex cupiditate hicit gͦ łamecetrite

Expanded text:
tro propter nimios et inordinatos labores, quia vigilabat ubi debebat dormire, ieiunabat ubi debebat comedere, nec cessabat etiam ubi sed invidia malignantium emulorum convertit amorem in odium; quae invidia est generale malum curiarum, ad occupandas vices aliarum, ut extorqueat sibi lucra ex avaritia; ita curialis semper stapossit occupare et lucrifacere eorum officia et honores ex cupiditate. Dicit ergo: la meretrice
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ ꝑirłm et nouamutatio ĩminẽt utbi. Te¬
urbant eͥ adhut aliquos mores paganisii ĩmo
ithilam postea tandem rehe dificata ciuitate
fuit teĩuencta et poñta ĩ uno pilastͥ ĩ capite põ¬
tis uet̾is ubi stetit lisq ad tp̃ta autotis ĩmo ult
usq ad diluuiu arni qd̾ fuit . Ai. ccͦc.xxxu.
qd tẽ uiolent̾ deierit ponte et asportauit uma¬
gmẽ et alia młta et magna dãna ferit de quib
uutt̾ alibi S q̃ diu dictauit ista petra dura¬
uit eepor ĩ duratꝰ ĩ intib młtoꝵ ciuiu uñ nar¬
hat m Boctatiꝰ de Cerraldo se sepe a senio¬

Expanded text:
m et nova mutatio imminerent urbi. Tenebant enim adhuc aliquos mores paganismi; imo fuit destructa per Athilam; postea tandem reaedificata civitate, fuit reinventa, et posita in uno pilastro in capite Pontis Veteris, ubi stetit usque ad tempora autoris, imo ultra usque ad diluvium Arni, quod fuit in MCCCXXXV, quod tunc violenter deiecit pontem, et exportavit imaginem, et alia multa et magna damna fecit, de quibus dicetur alibi; sed quamdiu duravit ista petra, duravit error induratus in mentibus multorum civium. Unde narrabat mihi Boccacius de Certaldo se saepe audi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ alio noĩe dc̃a est Cibeleo alio noñe Beci¬
ret fieret clamor et stridor magnus ñbalo
et alior ĩ secum̃tor musicor ne detegeretur
firctu uñ dicit uifucra far leguida .s. ip̃a¬
Rea ꝑ sace idotes eius quoꝵ offitiu erat pulsa¬
ue tĩmpana ĩ honore cabalis per trlado menlo
ne uemret ad notitia patris sie scͥbit diudi
le fastr est at hic iñ nõ q au ꝑstao¬

Expanded text:
quae alio nomine dicta est Cybeles, alio nomine Bereret fieret clamor et stridor magnus cimbalorum et aliorum instrumentorum musicorum ne deprehenderetur furtum, unde dicit: e vi facea far le grida, scier sacerdotes eius, quorum officium erat pulsare tympana in honorem Cybelis, per celarlo meglio, ne perveniret ad notitiam patris, sicut scribit Ovidius Lib. Fastorum. Est autem hic bene nota
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe fiea nascitur erat filiꝰ expulsirr cũ de
regno Ido mandauit ei ut ꝗequid pareret neca¬
ret. Ista peꝑit filiu egrẽgiu que uocnuit
Ioues cuiꝰ piẽtute mota transmisit ip̃m ad alen¬
dum ad mõte noĩe ydam occultissime. S tñ
Sat᷑n nõ ualuit tuitare fatale dispositidem
rham iuppit̾ factꝰ adultus uiolent expulit pr̃e
de regno ꝗ pulsus utĩt ĩ iraliã reguate Regt
ad tp̃o modeenũ qr ĩ sula ista ẽ hodie sẜ pote¬
stale ue netort mltiplici ẜuitute oppiessa ⁊ mltr¬

Expanded text:
nomine Rhea nasciturus erat filius expulsurus eum de regno; ideo mandavit ei, ut quicquid pareret necaret: ista peperit filium egregium, quem vocavit Iovem, cuius pietate mota transmisit ipsum alendum ad montem nomine Idam occultissime; sed tamen Saturnus non valuit evitare fatalem dispositionem. Nam Iupiter factus adultus violenter expulit patrem de regno, qui pulsus venit in Italiam, regnante rege ad tempus modernum, quia insula ista est hodie sub potestate venetorum, multiplici servitute oppressa et mult
Abbreviated transcription (Latin):
uendecta di dio. Hit au᷑ descptutꝰ horribilẽ
pena incipit ab ex clamatiõe Ad ĩcutiendum
trore lectori ut fugiat ista culpa plusq̃ mõ¬
quanto tu dei esẜ temuta da ciaschum ch legge
cio cħ fu manifesto ad glocchimei. s. ĩ tellatua¬

Expanded text:
endetta. Hic autor descripturus horribilem poenam incipit ab exclamatione ad incutiendum terrorem lectori, ut fugiat istam culpam plusquam morquanto tu dei esser temuta da qualunque legge ciò che fu manifesto agli occhi miei, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
Ego bantes uiddi molte gregge danime nud
.S. spoliatas corporib cħ prangea tucte assai
mi ẜam̃te. ĩmo nimis miẜe et miẜime fac
em̃ diminutõe et diuerse legge .s lus̃
di penas dignas parean poste lor .i. uidbã¬
per t̾ra .s. ꝯtẽptores dei negantes et blas¬
femantes deum Alcuna si sẽdea tucta racolta
istist usuratii. altr̃a andaua continua m̃te.
et isti st̾ Sodomĩte. Et .no. ꝙ auᵃ pulcer¬
rime fingit blassemos iacer̾ qr st fulmiãti
et ꝓstrati ad t̾ra sicut stati dicet᷑ de Capa¬
neo Sodomitas fingit curret̃ qr currũt
quo ardor ꝯcupiscentie trahit eos. Usuraios
nõ fingit sedere qr ut uidmꝰ de fto̾ qiͣ semꝑ
sedendo ad banchũ expendt̃ ĩ talculando rõts

Expanded text:
ego Dantes vidi molte greggie d'anime ignude, scilicet spoliatas corporibus, che piangean tutte assai miseramente, imo nimis misere et miserrime, facit enim diminutionem, e diversa legge, scilicet luendi poenas dignas, parea posta lor, idest videbaper terra, scilicet contemptores Dei, negantes et blasphemantes Deum, alcuna se sedea tutta raccolta, isti sunt usurarii, et altra andava continuamente, et isti sunt sodomitae. Et nota quod autor pulcerrime fingit blasphemos iacere, quia sunt fulminati et prostrati ad terram, sicut statim dicetur de Capanaeo; sodomitas fingit currere, quia currunt quo ardor concupiscentiae trahit eos; usurarios vero fingit sedere, quia, ut videmus de facto, quasi semper tae expendunt sedendo ad banchum in calculando rationes
Abbreviated transcription (Latin):
c̃s t̾bine aque et grandĩd q̃ malto offendit
excitu ⁊ maxͤ senẽsem lacerando uiolent
et exportando ꝑ aerem papillioes teguria
et alia tẽptoria. qd fuit auguriũ pxnne
stragis. Nam t̾tia die sequenti floiẽtini le¬
uaueit cãpu et suadebant Senẽsib ut ue
coĩtis uuidõĩs de mõte feltꝰ ⁊ Suilie lmus
de pacis miles p̃sentiẽtes recessu Senẽsium
sepati posuert ĩ sidias .iiiͦ. eꝗtu et .iiͦ. pedi¬
tũ ad uadu pleb de toppo ubĩ Senẽses ibãt
ĩ erdinate ⁊ br aggredientes Seneses ĩpiu¬
des posuer̃t eos faciłe ĩ ꝯflictu et ultea

Expanded text:
bine aquae et grandinis, quae multum offendit exercitum, et maxime senensem, lacerando violenter et asportando per aerem papiliones, tuguria, et alia tentoria: quod fuit augurium proximae stragis. Nam tertia die sequenti florentini levaverunt campum, et suadebant senensibus, ut vcomitis Guidonis de Montefeltro et Guiglielmus de Pazzis miles, praesentientes recessum senensium separatum, posuerunt insidias CCC equitum, et MM peditum ad vadum plebis de Toppo, ubi senenses ibant inordinate. Et breviter aggredientes senenses improvidos, posuerunt eos faciliter in conflictu, et t
Abbreviated transcription (Latin):
sitiens audebat acceder̃ ad fonte. Tunc cato
suadens illis ut biberẽt secre qr ẜpens non
põt leder in aqua assũpsit ip̃e de aqua et bi¬
lit Et in tota arena asfrice inc fili solus
fono de quo cato pͥmꝰ biberat Et ĩ hac ꝑte
arene Cato reꝑit płima gña fipentu pessimo
⁊ diu̾saꝵ nãtt dantiu diuersas mortes
de quib dicet᷑ .ĩ. ubi tractat᷑ de Sirib ut
ad lr̃a dicit auͦ arena dico nõ altrim̃ti
q̃ illa arena affrice cħ fugia suppressa.
calcata da ꝑie di catone Et his no ꝙ
au facit ppriissima ꝯꝑatiões dicẽs ꝙ are¬
qr si bñ ꝯsideras gue dicta st̾ ut̃ẽ ista are¬
na ht̃ maxiãs ꝯformitate cu illa ĩ planitie
ĩ spatiositate ĩ caliditate. ĩ sicatate et steri¬
lirate. Et sicut Cato sapientissimꝰ tulit ma¬
xima ĩ comoda ꝑ arena. Ita au. nr̃ tulit
magnos laborẽs ꝑ ista ⁊ sicut cato repit
magna copiã ẜpẽntũ Ita au ͦͣ magnã copia

Expanded text:
sitiens audebat accedere ad fontem. Tunc Cato suadens illis ut biberent secure, quia serpens non potest laedere in aqua, assumpsit ipse de acqua et bibit, et tota arena Africae hic fuit solus fons de quo Cato primus biberit; et in hac parte arenae Cato reperit plurima genera serpentum pessimo naturarum dantium diversas mortes, de quibus dicetur infra ubi tractatur de furibus. Nunc ad literam dicit autor: arena dico non fatta d'alquam illa arena Africae, che fu già soppressa, idest calcata, da i piè di Catone. Et hic nota quod autor facit propriissimam comparationem, dicens,  si bene consideras quae dicta sunt, vere ista arena habet maximam conformitatem cum illa in planitie, in spatiositate, in caliditate, in siccitate, in sterilitate; et sicut Cato sapientissimus tulit maxima incomoda per arenam, ita autor noster tulit magnos labores per istam; et sicut Cato reperit magnam copiam serpentum, ita autor magnam copiam
Abbreviated transcription (Latin):
falde di foco dilatate .i. ãple et magne lami¬
ne suit flãme piouean sopta tucto el sabtion
dum adeet lento Et exptimit istas flãmus
ex pertat nouas ⁊ dicit notant senca uent
qusere uento fiui maiora uollia nituo ue¬
tus e dissipat et disgregat ꝑte densa

Expanded text:
falde di foco dilatate, idest amplae et magnae laminae, sive flammae, piovean sopra tutto 'l sabbion d'un cader lento, et exprimit istas flammas expectat novam; et dicit notanter: senza vento, quia sine vento fiunt maiora vellera nivis; ventus enim dissipat et disgregat partes den
Abbreviated transcription (Latin):
tantu nom̃ ex gestis armort q̃tum Cato ex
laborib istis uñ dicit ꝙ uell potiꝰ duce̾ tale
tumphu ꝑ arena q̃ ascendere ter capito liũ
cũ tumphali ueste situt fecit Pompeiꝰ aut tũ¬
phare de iugurta rege sicut fecit Macius
qui illu p̃cipitauit de arcu tumphali. Dem̃
Cato et sui ꝑueneĩt ad ꝑtem calidissimã ult
qua nlla est habitatio. ⁊ ibi erat maior penu¬
bia aque sz int arenas in uentus est un fons
hũs magna copiaz aquaꝵ s maioiẽ habun¬

Expanded text:
tantum nomen ex gestis armorum, quantum Cato ex laboribus istis; unde dicit quod vellet potius ducere talem triumphum per arenam, quam ascendere ter Capitolium cum veste triumphali, sicut fecit Pompeius, aut triumphare de Iugurta rege, sicut fecit Marius, qui illum praecipitavit de arcu triumphali. Deinde Cato et sui pervenerunt ad partem calidissimam, ultra quam nulla est habitatio, et ubi erat maior penuria aquae. Sed inter arenas inventus est unus fons habens magnam copiam aqua
Abbreviated transcription (Latin):
resistentia sdo dicit cħ ustinti ĩ ꝯtra alliñ¬
trar della porta. S. ciuitatis ditis. Et adu̾¬
tendũ ẽ ꝙ au᷑ nõ sine quat utit᷑ hic tali
tacite Nestio si pot̾is ĩtrare ista arenã siñ
auxilio altius dubito ꝙ nõ o qr uideo hic
tribiliorẽ oĩb demonib ꝗ fulminat cum
qr Capaneus fuit iuuenis gigantee sta¬
ture et alte suꝑbie uñ dicit Statiꝰ ꝙ qñ
ascendit muros thebaꝵ extruit ciuitate
umbra sua uidbat᷑ eĩ alta turris. ħ ño par
re ardore flamaꝵ Et iace dispectoso et
torto. cu facit ꝯ̃ celu si che nõ par cħ la
pioggia el matirri.i. ur̃ ꝙ ignis pluens nõ¬
mollificet duritie eiꝰ et placet ei ꝑtinacẽ ĩsa¬
ma. Et hic .no. ꝙ uiolentia quę fit in

Expanded text:
resistentiam; ideo dicit: che uscinci incontra a l'intrar de la porta, scilicet civitatis Ditis. Et adverte quod autor non sine quare utitur hic tali tacite: nescio si poteris intrare istam arenam sine auxilio alterius; dubito quod non, quia video hic unum terribiliorem omnibus daemonibus, qui fulminat cum quia Capanaeus fuit iuvenis staturae giganteae et altae superbiae; unde dicit Statius, quod quando ascendit muros Thebarum exterruit civitatem umbra sua; videbatur enim alta turris, che non par re ardorem flammarum, e giace dispettoso e torto, cum facie contra coelum, sì che non par che la pioggia il maturimollificet duritiem eius, et placet eius pertinacem insaniam. Et hic nota quod violentia quae fit in
Abbreviated transcription (Latin):
bat õs et solus ĩpugnabit tiuitate plusq unꝰ
exercitus resꝑgens sangiũt muros Et ꝯtinue
magis et mag̾is ĩ talestens occisiõe fatigato
ense cepit asta uelud trabe cu igne ardenti
menia p̃cipitabat saxa et petras ⁊ nõ solũ
fulminabat manu frãgens domos ciuita¬
tis tus menib eoꝵ s tonabat lingua ñ solũ
cules ꝑtectores eort uenirẽt ad pugna
setui smmo dicebat ꝙ ue ietũdabat᷑ ĩ citare
intnores deos et ꝙ ip̃e iuprit ueniret cu¬

Expanded text:
impugnabat civitatem plusquam unus exercitus, respergens sanguine muros; et continuo magis et magis incalescens occisione, fatigato ense cepit hastam velut trabem cum igne ardenti moenia praecipitabat saxa et petras, et non solum fulminabat manu frangens domos civitatis cum moenibus eorum; sed tonabat lingua non solumcules protectores eorum venirent ad pugnam secum, imo dicebat quod verecundabatur incitare minores deos, et quod ipse Iupit
Abbreviated transcription (Latin):
patib et accumulationi l uisi sint ditiores et
otetiores iñ fuert pari honorati ĩgessis a mar
et receꝑũt magnos aflutꝰ et strages bellorũ
et ꝯtinuo plus ĩ ualescente auaritia. Et odit
destructa pͥꝗ̃ ⁊ehedificata fuit pꝰ destructot
fcã ab athila. uñ dicit Quei citardin che
et riunis factis al athila qn cremauit sam
Ut stati dita harebber facto lauorare ĩdãno

Expanded text:
pacibus et accumulationi, licet visi sint ditiores et potentiores, tamen fuerunt parum honorati in gestis armorum, et receperunt magnos conflictus, et strages bellorum, et continuo plus invalescente avaritia. Et addit estructa, postquam reaedificata fuit post destructionem factam ab Athila; unde dicit: e quei cittadin, che et ruinis factis ab Athila, quando cremavit eam, ut statim dicam; avrebber fatto lavorare indarno
Abbreviated transcription (Latin):
o. acanib cħ dela selua rõꝑeano ogni rosta
sicut sepe ĩmundo isto fugiĩt de domo ĩ do¬
mu rũpentes turbas obruantiu aut rest
std̃ ꝙ in. a ce lxxuiiͦi. florentini cu aliis
eris guelsis tuscie uidentes ꝙ Giulieimus
de ubertinis de aretio Episcop a retinus
ur ualentissimꝰ faciebat caput ĩ Axetio cũ
sequatib gibellinis de tuscia de fomãdiola
Marchia et ducharu ꝗ ꝯgregata gete eq̃st
et pedestͥ belligerabãt suꝑ coitatuf loiẽtie
it Senaꝵ de liberauert resister audacie
aretinoꝵ et collegert̃ õs uries suas nec
latina ubi erat lupus de ubertis capita¬
neus ꝗ uidẽs se cͥcũ uallai reddidit t̾ram
Et cũ młtu ĩdreparet᷑ a Sibellinis ꝙ uilt
se reddiderat excusauit se scemate lepido
dicẽs ꝙ lupꝰ ñ erat solitus star̃ ĩclusus.
interi uenert senẽses cu .iiiͦ. eꝗ abt

Expanded text:
 canibus, che de la selva rompeano ogni rosta; sicut saepe in mundo isto fugiunt de domo in domum rumpentes turbas obviantium, aut resisimo CCLXXVIII florentini cum aliis terris guelphis tusciae, videntes, quod Guiglielmus de Ubertinis de Aretio, episcopus aretinus, vir valentissimus, faciebat caput in Aretio cum sequacibus ghibellinis de tuscia, de romandiola, marchia et ducatu; qui congregata gente equestri et pedestri belligerabant super comitatum Florentiae et Senarum, deliberaverunt resistere audaciae aretinorum, et collegerunt omnes vires suas; nec Laterinam, ubi erat Lupus de Ubertis capitaneus; qui videns se circumvallari, reddidit terram. Et cum multum increparetur a ghibellinis, quod viliter se reddiderat, excusavit se scomate lepido, dicens: quod lupus non erat solitus stare inclusus. Interim venerunt senenses cum CCCC equit
Abbreviated transcription (Latin):
olim hũit marte ꝑdto pciguo et ptectore suo
et ut collegi ex cronicis florentinoꝵ stetit
sub ĩpatorib fomanis in lege pagana p.cec
nõs ÷ si qui erãt xani timor̾ ñ pp̃alabãt
se sꝑ ad tp̃s constantini qͦ ip̃te firmata ẽ
alie libtas et fides diffusa ꝑ totu. flor̃tim
gͦ statuã Martis de tẽplo abstulert et loto illius
ñ mutata forma tẽpli Etatua ãt Martis po¬

Expanded text:
olim habuit Martem pro Deo praecipuo et protectore suo; et ut collegi ex chronicis florentinorum, stetit sub imperatoribus romanis in lege pagana per CCCL annos; et si qui erant christiani, timore non propalabant se, usque ad tempus Constantini, quo tempore firmata est ecclesiae libertas, et fides diffusa per totum. Florentini ergo statuam Martis de templo abstulerunt, et loco illius non mutata forma templi. Statuam autem Martis po
Abbreviated transcription (Latin):
al sili istro  certe credo ꝙ capineus fuit
iẽ pcussus fulmĩe qr Sigulus hostiliꝰ so Reꝵ
Romanor fuit fulminatꝰ cu tota domo sua
dum filse uacaret religiõi deoꝵ ut scͥbit liui
quãto forti iste ꝗtam ĩpie blasfemabat deos
Nam ip̃i dei gentiliũ sepe manifeste uĩdica¬
bãt ĩrarias suas ut stpe potes uider̃ apud
liuiu et ualeriũ. Nũt ad lr̃a au pͥmo
petit a ugilio ꝗs sit iste sp̃s tam magnus

Expanded text:
 sed certe credo quod Capanaeus fuerit vere percussus fulmine; quia si Tullius Hostilius tertius rex romanus fuit fulminatus cum tota domo sua dum vacaret falsae religioni deorum, ut scribit Livius, quanto fortius iste qui tam impie blasphemabat deos? Nam ipsi dii gentilium saepe manifeste vindicabant iniurias suas, ut saepe potes videre apud Livium et Valerium. Nunc ad literam: autor primo petit a Virgilio, quis est iste spirit
Abbreviated transcription (Latin):
unł spũs floiẽtim ⁊ iõ canes irate lacera¬
uer̃t tolu cespitt. Drat gͦ ⁊ ille Iacobus
poi fece groppo dist et dun aspoglo uult
dicẽ ꝙ ĩplicuit st totu et abscondit ĩtea oram
cca ꝑiena derietꝰ allui de cagne negr̃e. et
notant dicit cagne qr canes femine st̾ra¬
biosiores et ceud eliores masclis ⁊ migee ꝑp

Expanded text:
us florentini, et ideo canes iratae laceraverunt totum cespitem. Dicit ergo: et ille Iacobus, poi fece un groppo di se e d'un cespuglio, vult dicere, quod implicuit se totum et abscondit intra unam era piena di retro alor di cagne nere, et notanter dicit cagne, quia canes foeminae sunt rabiosiores et crudeliores masculis, et nigrae p
Abbreviated transcription (Latin):
facile a rena de sui ña calida accẽdebut
ignis cadentis suꝑ eam ad doppiat lo dosore
t co duplicatiõe prne. Et hit no ultr
ca q̃ dixl de ꝯꝑatiõẽ alex̃. ꝙ ꝯpatio ad huce¬
molentor hõiuz ita ĩ ista arena ardenti su

Expanded text:
facile arena de sui natura calida accendebatuignis cadentis super eam, a doppiar lo dolore, idest ad duplicationem poenae. Et hic nota ultra ea quae dixi de comparatione Alexviolentorum hominum, ita in ista arena ardenti sub
Abbreviated transcription (Latin):
Quando noi fum̃o da un romor sorp̃si .i. suꝑ¬
õctupati nouo rumere ꝙ ĩapiebat de nouõ au¬
diri. ⁊ expͥmit istu mõdu audiendi rumos¬
ꝙ ĩp̃s audiuit rumorẽ maxͣ nu̾da fugientis
ꝑ siluã añ faciẽ canũ sicut ĩt̾ du aliꝗd̾ utna¬
tor audit strepitũ maximũ apri fugientis firro
nire alla sua posta .i. ad passu ad que fuit
deputatus chade le bestie sicut apruul ceuu
et le frasche .s. ramos arboꝵ stermire .i.
resonar̃ ꝑꝑ istas bestias. Et hio .no. q̃tũ ista
ꝯꝑatio sit ꝓpria. Sit̾ e apee egredr de cauetna
uigente fame et canes eu ꝑ secũtur Ita dabitõ
sepe egredr de domo ꝓpͥa ĩopia ⁊ inedia cõpelle
aꝑ euadit aliꝰ capit᷑ et lacerat᷑ ita uidebis hĩt
Et sicut uenator stat attentus ad passu urca¬
piat apꝵ ueniẽte cũ uenabulo Ita auͬ stabat
nc̃ intentus ut reciꝑet istu ueniẽte cu stilo
⁊ uẽ tanꝗͣ bonꝰ uenator bñ pecepit eu cũ telo

Expanded text:
quando noi fummo d'un romor sorpresi, idest superoccupati novo rumore qui incipiebat de novo audiri: et exprimit istum modum audiendi rumod ipse audivit rumorem maximum cuiusdam fugientis per sylvam ante faciem canum, sicut interdum aliquis venator audit strepitum maximum apri fugientis furorenire a la sua posta, idest ad passum ad quem fuit deputatus, ch'ode le bestie, sicut aprum vel cervum, e le frasche, scilicet ramos arborum, stormire, idest resonare propter istas bestias. Et hic nota quantum ista comparatio sit propria; sicut enim aper egreditur de caverna urgente fame, et canes eum persequuntur; ita debitor saepe egreditur de domo, inopia et inedia compelle evadit, alius capitur et laceratur, ita videbis hic. Et sicut venator stat attentus ad passum, ut capiat aprum venientem cum venabulo, ita autor stabat nunc intentus ut reciperet istum venientem cum stilo; et vere tamquam bonus venator bene recepit eum cum telo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uͥ petrus de uineis emictebat sangiũo et plani¬
tus ꝑ una ꝓua rupturã factu lput manis ho¬
minis modesti Iste platibat ꝑ pleo ruptuias ma¬
quas sanguiẽas factas uiolent ꝑ tanes rabidas
spe dicea o la cobo di sancto andiea ch ta giouato
Ego eͥ ableti sponte eẽ ⁊ tu sponte abietisti eo¬

Expanded text:
 ubi Petrus de Vineis emittebat sanguinem et planctum per unam parvam rupturam factam leniter manu hominis modesti, iste plorabat per plures rupturas sanguineas magnas factas violenter per canes rabidass, dicea: o Iacobo da sant'Andrea, che t'èe giovato Ego enim abieci sponte esse, et tu sponte abiecisti
Abbreviated transcription (Latin):
spogle. et tñ morale loquẽdo aĩe oĩu alioꝵ
nõ reẜgũt de ĩferno uitior ĩmo paucissimi
st̾ reẜ gentes ab ista morte tali susi forte tudi¬
tas ueniũt .i. ueĩre post̾. S ista ẽ nimis
uiolenta ex poĩtio. Ideo obmissis om̃ib opiõib

Expanded text:
oglie; et tamen moraliter loquendo animae omnium aliorum non resurgunt de inferno vitiorum, imo paucissimi sunt resurgentes ab ista morte tali, nisi forte tu dicas, veniunt, idest venire possunt. Sed ista est nimis violenta expositio: ideo, omissis omnibus opinionibus
Abbreviated transcription (Latin):
coĩt̾ õs ꝙ liu᷑ hoc finxit ad detestatiõe tãti ste¬
letis. S ñ ual qr aĩa reꝯiũcta corꝑi mag̾ tor¬
quebi gͦ ad augum̃tu maioris pene deberet
sus põt fieri ꝯtinẽs Gulosus fobrius Auarus
exercitari iratũdꝰ refrenari. Ita hẽtitꝰ põt ex¬

Expanded text:
em tanti sceleris, sed non valet, quia anima reconiuncta corpori magis torquebitur; ergo ad augmentum maioris poenae deberet sus potest fieri continens; gulosus sobrius; avarus exercitari; iracundus refroenari; ita haereticus pote
Abbreviated transcription (Latin):
don lateant a facie eai Modo ꝯsidera ꝙ isti
nõ st̾ ĩ clusi ĩ arborib sicut sp̃s uiolentoꝵ cõtra
ꝑsonã ꝓpͥa si disciciunt attoniti fugati a uena¬
torib et canib. Uenatores st p̃i creditores et
eoꝵ nĩptii ꝗ ꝑsecũt᷑ debitores fugiẽtes ⁊ siat¬
tingũt eos dilacerãt m̃brati qr debitor̃ cãte¬
rato unꝰ aufert sibi domu. alius uinea unꝰ
unã supellectile. aliꝰ aliam ĩmo oli debitor
si nõ hẽbat uñ solu̾et tradebat᷑ reditorib
lacerandus ĩ puato tarcẽt eiꝰ sic̾ Titus liuiꝰ
tartat de nobili Romano itudele la crrato u̾bru
h ꝗ exiuit carrce̾ pͥnatu coeditotis sui et e¬
citauit tumultu ĩ ppło ⁊ ty. Canes rabide st̃
itomoda magna que materant istos miẜos qñ
ta talia. Isti gͦ sepe fugũt et frangũt catere
a uincła et c̃a obstantia eis. S reeduoieo¬
sp̾ et stant ad posta cũ famalis ad hostia tui

Expanded text:
onsidera, quod isti non sunt inclusi in arboribus sicut spiritus violentorum contra personam propriam, sed discurrunt attoniti fugati a venatoribus et canibus. Venatores sunt ipsi creditores, et eorum nuncii qui persecuntur debitores fugientes, et si attingunt eos dilacerant membratim; quia, debitore carcerato, unus aufert sibi domum, alter vineam, unus unam supellectilem, alius aliam; imo olim debitor si non habebat unde solveret, tradebatur creditoribus lacerandus in privato carcere eius, sicut Titus Livius narrat de nobili romano crudeliter lacerato verberibus, qui exivit carcerem privatum creditoris sui, et excitavit tumultum in populo etc. Canes rabidae sunt incomoda magna quae macerant istos miseros quta talia. Isti ergo saepe fugiunt et frangunt carcerem et vincula et omnia obstantia eis; sed creditores stant ad postam cum famulis ad hostia tri
Abbreviated transcription (Latin):
ris ita ueloit nc̃ sñ nõ sic fecisti ubi auxilio
crutiũ põtas enadt᷑ a ꝯflictu p̃dco ꝗ fuit ap
plebem del toppo que distat ab aretio forte
ꝑ. iniiͣ miliaria potat eͥ lanꝰ forte euade᷑
si uoluiss fugẽ ⁊ ꝑ hoc aliꝗ uolũt dicẽ ꝙ
fuit despatũs qd̾ mchi ñ uidet᷑ qr ic essi ar¬

Expanded text:
ris ita velociter nunc, tamen non sic fecisti, ubi auxilio crurium poteras evadere a conflictu praedicto, qui fuit apud plaebem del Toppo, quae distat ab Aretio forte per quatuor miliaria. Poterat enim Lanus forte evadere si voluisset fugere; et per hoc aliqui volunt dicere quod fuit desperatus, quod mihi n
Abbreviated transcription (Latin):
ps dãnatoꝵ st carceati s isti desꝑati ꝑ excellẽ¬
bronchi .÷ athoĩb nodosis spinosis. Est gͦ pͥa
pentio Qualr aia huãna ĩplicet᷑ plante uege¬
libili ⁊ dĩmi si tupoi Et notãt bit̾ situ poi¬
q ut uidebis iste endebit falsu de ista ẜa qoe
si alcuna mai si spiega .⁊. dissoluit et disse pat
da tai menbra .i ab istis ramis arboꝵ ⁊ ista sa¬

Expanded text:
s damnatorum sunt carcerati, sed isti desperati per excellennocchi, idest arboribus nodosis, spinosis. Est ergo prima petitio: qualiter anima humana implicetur plantae vegetabili, e dimme se tu puoi, et notant ut videbis, iste respondebit falsum de ista secunda quaestione, se alcuna mai si spiega, idest dissolvit et disseparat, da tai membra, idest ab istis ramis arborum: et ista s
Abbreviated transcription (Latin):
.s. lanꝰ supple clamabat accorri accorri morte
qr de paupatꝰ times canes seguentes quere¬
bat euadere a stento ꝑ bñfitiũ mortis et
laltro .s. ille iacob paduanꝰ ꝗ se quebatur
eu. Iste uoluiss p̃uenix Lanu ut nõ attĩ

Expanded text:
 Lanus, supple, clamabat: accorri accorri morte, quia depauperatus timens canes sequentes eum, quaerebat evadere a stento per beneficium mortis; e l'altro, scilicet ille Iacobus paduanus, qui sequebatur eum. Iste voluisset prevenire Lan
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ ꝙ noruis rumor rerraxit ros ab asculta¬
tiõe p̾etͥ ad aliã gẽte uidenda que cruniaba¬
tur in eade silua ñi ĩclusa sinit p̃dicti imo
discĩcente et q̃ lacerabat᷑ a canib ubi pmla¬
cerabant᷑ ab auib. Et pꝰ ꝯtinuãs drã ditẽds¬

Expanded text:
d novus rumor retraxit eos ab ascultatione Petri ad aliam gentem videndam quae cruciabatur in eadem sylva, non inclusam sicut praedicti, imo discurrentem, et quae lacerabatur a canibus, ubi primi lacerabantur ab avibus; et primo continuans dicta dicend
Abbreviated transcription (Latin):
attese un poto .i. expectauit moditu mõĩ sipi¬
entis ꝗ timẽs int̾cũpe ꝟoba loquẽtis finalitt
uidenã illũ tatẽ ĩcipit ip̃e loꝗ iõ dicit Et poi
diet el maistro mio nõ perder lhora da chel si
tate. chel perder tp̃o adchi piu sa piu spiace.

Expanded text:
attese un poco, idest expectavit modicum more sapientis, qui timens interrumpere verba loquentis, finaliter videns illum tacere, incipit ipse loqui; ideo dicit: e poi disse il poeta a me: non perder l'ora da chel si tace, ch'a perder tempo a chi più sa più spiace;
Abbreviated transcription (Latin):
sarez hic ꝗ ultra alias u̾tutes multas et ma¬
gnas fuit sobriissimus hõiu de quo Cata¬
dicebat inimicissimꝰ sibi solus cęsar sobus at¬
ressit ad rez publicã eu̾tenda. Alexandet
uixit ⁊ uno mense de qͦ sepe fit mentio ĩ
isto libro ⁊ de eo plura dicetur alibi Ad
ꝓpoitu gͦ auͣ ᷑ ponit alexãdrũ hic tanꝗͣ pͥmũ
et pͥncipe uiolentoꝵ et maxime q̃ primu¬
dru ĩtellige ꝙ iste fuit maxiꝰ au uiolen¬
tiaꝵ in t̾ris. Ideo bñ lucanus dicit ꝙ eius
m̃bra fuerãt spargenda ꝑ orbe gͦ bñ dixit
quiui alexindeco. Et dionisio. hic auttõ
aliu tyirãnu famosissimũ occidentis .s. Dio

Expanded text:
sarem hic, qui ultra alias virtutes multas et masarem hic, qui ultra alias virtutes multas et magnas fuit sobriissimus hominum, de quo dicebat Cato inimicissimus sibi: Solus Caesar sobrius accessit ad rem publicam evertendam. ixit et uno mense, de quo saepe fit mentio in isto libro, et de eo plura dicentur alibi. Ad propositum ergo autor ponit Alexandrum hic tamquam primum et principem violentorum, maxime drum intellige, quod iste fuit maximus autor violentiarum in terris; ideo bene Lucanus dicit, quod eius membra fuerunt spargenda per orbem: ergo bene dixit: quivi èe Alessandro. - E Dionisio. Hic autor alium tirannum famosum Occidentis, sci
Abbreviated transcription (Latin):
qi uoluit se ip̃m ocader̃ cu int̾feciss Clitu
frẽm nut̾cis sue familiare dilectissimũ per
ira et ebetate qr rẽphendebat eũ qr extol¬
lebat se supra philippu pr̃es aqua desꝑatõe
Calistenes p̃dictus retraxit in toto õriẽte
excit uiolentia ⁊ seuitra sua Naz ut yob̾
Orosii utar/ Alexander mi ẜiaꝵ gurges toteꝰ
orientis tirbo humaĩ sangiũs ĩ satiabilis re¬
centẽ semꝑ aut alienoꝵ aut suoꝵ sangũt
dare Non tã nego ꝗn hũit multas magnas
urrtutos ⁊ młta magnanimit fecit tñ in¬
discrete et alt̾ne huit magna poientia et
magnã fortuna uñ ut cũ lugano aluda fut
felix pao ⁊ orbis uittor ab ebrietate uictꝰ
ne int̾ philippu pr̃e et Alexandru fili¬
u qr diat ꝙ si philippꝰ ebrius deseiuebat
ĩ hostes alexander uõ ebrius de seuiebat
suos. Uade nc̃ et p̃fer alex indr cesari si
potes. Aut quere qr bantes nõ posuit ce¬

Expanded text:
cidere cum interfecisset Clitum fratrem nutricis suae familiarem dilectissimum per iram et ebrietatem, quia reprehendebat eum quod extollebat se supra Philippum patrem, a qua desperatione Calistenes praedictus retraxit eum. In toto oriente exercuit violentiam et saevitiam suam; nam, ut verbis Orosii utar, Alexander miseriarum gurges, totius orientis turbo, humani sanguinis insatiabilis, recentem semper aut alienorum aut suorum sanguinem dare. Non tamen nego quin habuerit multas magnas virtutes, et multa magnanimiter fecerit; tamen indiscrete et alterne habuit magnam potentiam, quia magnam fortunam; unde, ut cum Lucano concludam, fuit felix praedo, et orbis victor ab ebrietate victusnem inter Philippum patrem et Alexandrum filium, quia dicit quod Philippus ebrius desaeviebat <in hostes; Alexander vero ebrius desaeviebat> in suos. Vade nunc et praefer Alexandrum Caesari si potes, aut quaere, quare Dantes non posuit Cae