comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uandri preter ꝙͣ ꝙ nimis imparẽ nactus uidetur annciciã in hoĩem inciderat. ĩ cus
non facile consisceret anncicie fundamentũ ⁊ achillee nestio quid anncicie fuscũ
mest. hec hactenus si quid forsan amirationis merat dicta sunt. Illud emi mace¬
donicũ par a plebro poeta celebratũ in tanta luce ueterũ nec noĩe dignũ Ror. qñ
umio iam qui mertem calamũ fuscis agimꝰ membranis nõ imitatores ẜ sine fci
ams tuus pice ingrior uento leuior cane fidelior te digrresso substitit errauit
ne uia quod de creusa unrgilius ait nam quod sequitur lassum resedirre.
no suspicor nullus eum cursus nuilla difficultas uiarũ asperitas nulla lassaret qͥ
uolucr̃e soleat ac pendentem m aere lepore incredibili celeritate puertere generosa q̃dẽ
aialia labor alit ĩmodica quies necat. Si igitur eriore proculdubio nõ labore Retra¬

Expanded text:
xandri preterquamquod nimis imparem nactus videtur amicitiam, in hominem inciderat in cuiusxandri preterquamquod nimis imparem nactus videtur amicitiam, in hominem inciderat in cuius moribus non facile consisteret amicitie fundamentum; et Achillee nescio quid amicitie fuscum inest. 7 Hec hactenus, siquid forsan admirationis inerat, dicta sint; illud enim macedonicum par a plebeio poeta celebratum, in tanta luce veterum nec nomine dignum reor, quando omnes iam qui inertem calamum fuscis agimus membrnis tuus pice nigrior vento levior cane fidelior te digresso Substitit erravit ne via, quod de Creusa Virgilius ait; nam quod sequitur, “lassum resedisse” non suspicor. Nullus eum cursus, nulla difficultas viarum, asperitas nulla lassaret qui volucrem soleat ac pendentem in aere leporem incredibili celeritate prevertere; generosa quidem animalia labor alit, immodica quies necat. 2 Sic igitur errore proculdubio, non labore retra
Abbreviated transcription (Latin):
dore si millimos alloquerer, insi et euriali breue longeqz impare ac dissimilem
tũ puer esset eurialus adhec ⁊ infelicis exitus anneiciam ceu dnũ nomen
exhorrũ. nec noiatim inserui quib felix faustumq nichil fuit insi preco
uirgilius. ⁊ec gracchorũ calidas amncicias ignoro. aut quid l Regius captiuo
cepioni quid exticto uolumnius lucullo fideles tribuerint amici quorũ alcer
pio annai liberatione dignitatis amissione exiliũq nõ timuit alter nchie
amico profutura morte imẜabili quid̃ẽ si ardentisima fide complerus est ut que
ualde dilexerat ad inferos sequeretur. Scio qualis Publio celio petions qualis
d. Bruto Seriuꝰ therentius S in his anncions aut prelata publice priuata ca¬
ritas aut exia fides finem mestũ mominabileq sortita est. nam et ephestion ale¬

Expanded text:
dore simillimos alloquerer, Nisi et Euriali brevem longeque imparem atque dissimilem, dore simillimos alloquerer, Nisi et Euriali brevem longeque imparem atque dissimilem, cum puer esset Eurialus, ad hec et infelicis exitus amicitiam ceu dirum omen exhorrui, nec nominatim inserui quibus felix faustumque nichil fuit nisi preco Virgilius. 5 Nec Gracchorum calidas amicitias ignoro aut quid Lucius Reginus captivo Cepioni, quid extincto Volumnius Lucullo fideles tribuerint amici, quorum alter pro amici liberatione dignitatis amissionem exiliumque non timuit, alter nichil amico profuturam mortem miserabili quidem sed ardentissima fide complexus est, ut quem valde dilexerat ad inferos sequeretur. 6 Scio qualis Publio Celio Petronius, qualis Decimo Bruto Servius Terrentius; sed in his amicitiis aut prelata publice privata caritas aut eximia fides finem mestum inominabilemque sortita est; nam et Hephestion Ale
Abbreviated transcription (Latin):
illud liricum. nchil ab om̃i parte beatũ / fateor me ubi paria illustriũ amicoꝵ
numeraui duob illis illustub unis scribens quorũ ut głam sic annciciam -¬
sempiterna cupio par unũ famosum siluisse. ⁊ usum ⁊ euualũ ungiliano car¬
mine nobiles. Idq nõ fortuito. s consulto. et ut cam̃ noris. ponnũ nõ michi
cunta disquirere ac dimimeiare propositũ erat neq em̃ id agebam. s ut raritate
eximia ad muitandũ generosos aĩos accendere. aliquot igitur amncorũ paria
ꝓstringere satis habui. ⁊ preẜtim plura ꝙͣ cicero. qui in eo libro qui uocatui
leluis ⁊ agit de uera annicia tacitis nõĩb uix tria aut quatuor ex om̃ib sc̃lis
amcorum paria numerari ait Accedebat ꝙ qui amiciciam seabilem inter nr̃os
⁊ felicib auspicns Reformatam cuꝑem quiq uiros fortes ac birtutũ multrplici sple¬

Expanded text:
illud lyricum: «nichil ab omni parte beatum». 2 Fateor me, ubi paria illustrium amicorum illud lyricum: «nichil ab omni parte beatum». 2 Fateor me, ubi paria illustrium amicorum numeravi duobus illis illustribus viris scribens quorum ut gloriam sic amicitiam sempiternam cupio, par unum famosum siluisse, Nisum et Eurialum, virgiliano carmine nobiles; idque non fortuito sed consulto, et ut causam noris, 3 primum non michi cunta disquirere ac dinumerare propositum erat, neque enim id agebam sed ut raritate eximia ad imitandum generosos animos accenderem; aliquot igitur amicorum paria perstringere satis habui et presertim plura quam Cicero, qui in eo libro qui vocatur Lelius et agit de vera amicitia, tacitis nominibus “vix tria aut quattuor ex omnibus seculis amicorum paria” numerari ait. 4 Accedebat quod qui amicitiam stabilem inter nostros et felicibus auspiciis reformatam cuperem, quique viros fortes ac virtutum multiplici splen
Abbreviated transcription (Latin):
ille unus idoneus uisus est. Restat ut ⁊ michi ⁊ huic calamo gratuler. si ad inte¬
grandam ut scribis annciciam inter magnanimos illos unos tantũ ambo ualu¬
mus. quantũ precer ndam fidem minime merebannur multũq illis suꝑ ãtiqͥ
meriti cumulũ ob hoc ip̃m me debere fatear. ꝙ se michi tã faciles prebuer̃t
Quod extremũ petis/ ut illi uiro magnifice liberali/ pro te gras agã. fiet
qñ om̃mo ita uelle te uideo . uale / ad fontem Sorgie iii ͦ idus augusti
⁊id eũdem excusacõ cuiusdã suꝑioris eplẽ. xͣ
e quid imꝑfc̃m in me cibi displiceat annce. loquor autẽ de imꝑfectione
notabili alioquĩ nõ in me tantum. s in his etiam qui uulgo ꝓfectissi
feruntur imꝑftã st omĩa uerissimũq arbitior illud grãmatiai plusꝙͣ grama¬
ticale dc̃m in humanis adĩuentionib nil om̃i ex ꝑte esse ꝑfectũ. nec minus

Expanded text:
ille unus ydoneus visus est. 9 Restat ut michi et huic calamo gratuler, si ad inteille unus ydoneus visus est. 9 Restat ut michi et huic calamo gratuler, si ad integrandam, ut scribis, amicitiam inter magnanimos illos viros tantum ambo valuimus, quantum preter nudam fidem minime merebamur; multumque illis super antiqui meriti cumulum ob hoc ipsum me debere fatear, quod se michi tam faciles prebuerunt. Quod extremum petis, ut illi viro magnifice liberali pro te gratias agam, fiet, quando omnino ita velle te video. Vale. Ad fontem Sorgie, IV Idus Augustas. 10 Ad eundem, excusatio cuiusdam superioris epystole. 1 Nequid imperfectum in me tibi displiceat, amice; loquor autem de imperfectione notabili, alioquin non in me tantum sed in his etiam qui vulgo perfectissimi feruntur, imperfecta sunt omnia, verissimumque arbitror illud grammatici plusquam grammaticale dictum: «in humanis inventionibus nil omni ex parte perfectum», nec minus
Abbreviated transcription (Latin):
facere est anima. nõ me sommo nec ignauie dei preter hoc unũ nescio
quid expectet insi supremũ for sitan uĩte diem tunc saltem õe spero sequa¬
cissimũ liuiorem a sepuleu limine pudor arcebit. Aigis ergo interim amice
famam meam. non sine tua gla defendens. que tui auĩ ardorẽ etsi nõ egerẽ
auduñe taimen mine egeo de dyoi. potentes colere olgaris est fauor ca demũ bera mna¬
gnitudo auĩ est opem ferre debilib. destitutus reus maiori laude protegitur. ⁊ insignis
patiom eloquentia maxime in ancipitis cause defensione cognostitur. Unde nõ sine
audientiũ assensu ꝓ gramaticorũ textudines sonat ille uersicl.  ddidit iualide
Robur facundia caufe ꝙͣuis alucano tota illa res ficta sit neq em̃ tullius thesalicis
campis interfuit. S ad ꝓferendũ uoces ac uota omi in aures ducis. haudĩmerito

Expanded text:
facere est animus: non me somno nec ignavie dedi. Preter hoc unum nescio facere est animus: non me somno nec ignavie dedi. Preter hoc unum nescio quid expectet, nisi supremum forsitan vite diem; tunc saltem, ut spero, sequacissimum livorem a sepulcri limine pudor arcebit. 8 Agis ergo interim amice, famam meam non sine tua gloria defendens; quem tui animi ardorem, etsi non egerem, laudarem tamen; nunc egeo, ut dixi. Potentes colere vulgaris est favor; ea demum vera magnitudo animi est opem ferre debilibus; destitutus reus maiori laude protegitur et insignis patroni eloquentia maxime in ancipitis cause defensione cognoscitur. Unde non sine audientium assensu per grammaticorum testudines sonat ille versiculus Addidit invalide robur facundia cause; quamvis a Lucano tota illa res ficta sit; neque enim Tullius thesalicis campis interfuit, sed ad perferendum voces ac vota omnium in aures ducis haud immerito
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ michi crede nõ facilem. multũ negotii subis. ẜ perge queso ꝙͣius eñ tu con
sentio oĩa meai ⁊ anncorũ presidio egere/ ⁊ auditorũ patientia. nã et frrgilia
⁊ meulta sunt et sepe occupatissimo in alns aĩo elapsa. quod igitur sponte
facis oratus facito fragilia qua potes adiuua/ meulta excose. sparra conglu¬
tina. primũ ingenii uiribus. sedm̃ eloquio. et uel suauitate bel ucrimonia uo¬
cis efficies terciũ artificio disponendi. arma tibi tua quib me adiuues ostẽdo.
nec tibi nec michi suadeas. non esse opus auxilio. nũꝙͣ enĩ defuturos arbi¬
tror. qui ad hoc unũ ingemosi sint ut aliens insidientur ingeniis. certe ego
nec latebris nec solitudine et otio nec ergra alios accurata modestia mereri
potui ut liuor hactemis obliquos oclos ab itmerib meis auerteret. ⁊ feci
onña que aduersus hanc pestem fieri possunt insi unũ quod nec feci nec

Expanded text:
sed, michi crede, non facilem; multum negotii subis; sed perge queso et ita fac. Quamvsed, michi crede, non facilem; multum negotii subis; sed perge queso et ita fac. Quamvsentio mea omnia et amicorum presidio egere et auditorum patientia; nam et fragilia et inculta sunt et sepe occupatissimo in aliis animo elapsa. 6 Quod igitur sponte facis, oratus facito; fragilia qua potes adiuva, inculta excole, sparsa conglutina; primum ingenii viribus, secundum eloquio et vel suavitate vel acrimonia vocis efficies, tertium artificio disponendi. Arma tibi tua quibus me adiuves, ostendo, nec tibi nec michi suadeas non esse opus auxilio; nunquam enim defuturos arbitror qui ad hoc unum ingeniosi sint, ut alienis insidientur ingeniis. 7 Certe ego nec latebris nec solitudine et otio nec erga alios accurata modestia mereri potui ut livor hactenus obliquos oculos ab itineribus meis averteret, et feci omnia que adversus hanc pestem fieri possunt, nisi unum, quod nec feci nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illi quide quod occuet. tibi de lo siis hoc unĩ nichil me uldice suaaues mc̃h
breuia mchil efficacius / nichil uibannus ut̃ dubiũ michi si quod ante fuisset so¬
die nullũ sit magna ex parte naturaliter eloquentiam messe aliquantapr hac
ꝙͣ in Reliquis studio minus agi. sed nõ parua questio est nec hiuꝯ temporis a
loci Ad liãs tuas uenio. e admonitione meam super exiguo et haiddubie mad¬
uercenter admisso uius tui carminis defectu. tam nõ modo patienter amplectis
b gratanter etiam ac lete facio ue soles ⁊ quod tale decet ingemũ. doctiꝙ ⁊ mo¬
desti anim notissimũ signum prefers. nũꝙͣ profecto uel tu istud diceres. nͥ eẽo
talis uel ego illud monussem/ insi et talem te scncem. In eo sane ꝙ te Rrũ mear
defensorem ac preconem exhibes Rem facis ⁊ michi necessariã ⁊ honestã tibi.

Expanded text:
et illi quidem quod occurret, tibi de literis suis hoc unum: nichil me iudice suavius, nichil et illi quidem quod occurret, tibi de literis suis hoc unum: nichil me iudice suavius, nichil brevius, nichil efficacius, nichil urbanius, ut dubium michi, siquod ante fuisset, hodie nullum sit, magna ex parte naturaliter eloquentiam inesse aliquantoque in hac quam in reliquis studio minus agi. Sed non parva questio est, nec huius temporis aut loci; ad literas tuas venio. 4 Quod ad monitionem meam super exiguo et hauddubie inadvertenter admisso unius tui carminis defectu, tam non modo patienter amplecteris, sed gratanter etiam ac lete, facis ut soles et quod tale decet ingenium doctique et modesti animi notissimum signum prefers; nunquam profecto vel tu istud diceres nisi esses talis, vel ego illud monuissem nisi te talem scirem. 5 In eo sane quod te rerum mearum defensorem ac preconem exhibes, rem facis et michi necessariam et honestam tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
matice scolas in perpetuũ Relinquendi pariusti dicto prope otius nodosꝙ pͥua¬
lidos soli natalis affectũ ⁊ consuetudinis uim magnifice confregisti. Iam tibi debi¬
tam libertatem quo serius eo dulcius tenes. Sicut em̃ nuli fuitus amarior ꝙͣ
lbertatem eopto sie muilli dulcior est libertas mͣ fuitutem cpreceritam Rcolenti eãides
deus ommpotens consiliũ meũ obsequiumq tuum. ⁊ faciet spero. salutifeiam. sd ũn¬
biam consedisti/ auctior alacriorqz consurges. apud me terte iam nine et honore di¬
gmor ⁊ titulo clarior neꝙ michi tantum grũmaticus sed poeta: łras illius uni
optimi maximi cum tiuis accepi. quibus quid faciam dubius sum si em̃ Respodẽã
quod sentio quam mimine uelim. adulatoris effigiem Gereor. si minus ingiati
si aluid dementis si nichil supbi. Respondebo tamen eo ⁊p̃o ẜmone quo scuipte st̃

Expanded text:
matice scolas in perpetuum relinquendi; paruisti dicto prope ocius nodosque prevamatice scolas in perpetuum relinquendi; paruisti dicto prope ocius nodosque prevalidos, soli natalis affectum et consuetudinis vim, magnifice confregisti. 2 Iam tibi debitam libertatem quo serius eo dulcius tenes; sicut enim nulli servitus amarior quam libertatem experto, sic nulli dulcior est libertas quam servitutem preteritam recolenti. Secundet Deus omnipotens consilium meum obsequiumque tuum; et faciet, spero. Salutiferam ad umbram consedisti; auctior alacriorque consurges; apud me certe iam nunc et honore dignior et titulo clarior, neque michi tantum grammaticus sed poeta es. 3 Literas illius viri optimi maximi cum tuis accepi, quibus quid faciam dubius sum. Si enim respondeam quod sentio, quam minime velim, adulatoris efflgiem vereor; si minus, ingrati; si aliud, dementis; si nichil, superbi. Respondebo tamen eo ipso sermone quo scripte sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ram michi uincente artificio locus est alta sub Rupe ac medñs in undis anguscus
quide sed plenus stimulis ardentib quib piger lic animꝰ in altissimas curas
possit assurgere. Quud uis. Possem forsan hic uiuere insi uel tam procul /talia. l
tam prope ess Aiumo quid enĩ dissimulem geminam anmi molliciem. Illius me
amor mulcet ac uellicat. huiꝰ me odiũ pungit ⁊ aspat odorq grauissimꝰ toti mũ¬
do pescifer quid nnrũ si in Cuutate muma uiꝰ pariu Ruris innocuã polluit
raritatem. Ille me huc pellet sentio em. scatum interim meu uides nnchil
est quod cupiam insi te cum amncis qui Rau suꝑant. nichil est quod metuã
nisi reditum ad uibes Wale Ad cenobiũ grĩmatitũ florẽtinũ. gratulatur apud eũ¬
uanti faciam ꝙ a te/ atq alios amicos suũ confilium ualuisse. ixͣ
tanti fiam haud facile dixerimi. auctor tibi fueram patriã ad tempus nra¬

Expanded text:
ram michi vincente artificio, locus est alta sub rupe ac mediis in undis, angustus ram michi vincente artificio, locus est alta sub rupe ac mediis in undis, angustus quidem sed plenus stimulis ardentibus, quibus piger licet animus in altissimas curas possit assurgere. 16 Quid vis? possem forsan hic vivere nisi vel tam procul Italia vel tam prope esset Avinio. Quid enim dissimulem geminam animi mollitiem? illius me amor mulcet ac vellicat, huius me odium pungit et asperat odorque gravissimus toti mundo pestifer; quid mirum si vicinitate nimia unius parvi ruris innocuam polluit puritatem? ille me hinc pellet, sentio enim. Statum interim meum vides: nichil est quod cupiam nisi te cum amicis qui rari superant, nichil est quod metuam nisi reditum ad urbes. Vale. 9 Ad Zenobium grammaticum florentinum, gratulatur apud eum atque alios amicos suum consilium valuisse. 1 Quanti faciam quod a te tanti fiam, haud facile dixerim. Autor tibi fueram patriam ad tempus, gram
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum ⁊ si femineam leuitatem fateri oportet tale quicꝙͣ esse extiũ Italia indignor
luine elicona nr̃m transalpinũ uocitare soleo est enĩ alter umbrosus soliq studio aptus ⁊
ñõ sacer Apolleni hunic nascenti Sorgie impendet ultra quem nichil est insi rapes
⁊ auiã prorsum ne feris aut uolucrib maccessa alter domiu prorimus ⁊ aspectu cul¬
tior ⁊ dilectus est bronno hic mirũ dictu rapidissimi atq pulcherrum amnis in me¬
dio est. Iuxta quem ⁊bieui tantũ ponte disiuncta ultima domus in parte textudoui¬
iuis ex lapidib curuata suspenditur que nunc celo ardente sentiri uetat estatem locus
est qui ad scudiũ accendat auguiorq no absimilis atriolo illi bbi declamare solitus
erat cicero insi ꝙ illud preterlabentẽ sorgiam non habebat. Sub hac ergo meudies
erigitur mane in collibus uesper in pratis uel ad fontem aspiore in ortulo. bbi natu¬

Expanded text:
terrarum, et si femineam levitatem fateri oportet, tale quicquam esse extra Italiam indignor. terrarum, et si femineam levitatem fateri oportet, tale quicquam esse extra Italiam indignor. 14 Hunc Elicona nostrum transalpinum vocitare soleo. Est enim alter umbrosus solique studio aptus et nostro sacer Apollini; hic nascenti Sorgie impendet, ultra quem nichil est nisi rupes et avia prorsum nisi feris aut volucribus inaccessa. Alter domui proximus et aspectu cultior et dilectus est Bromio; hic, mirum dictu, rapidissimi ac pulcerrimi amnis in medio est, iuxta quem brevi tantum ponte disiuncta, ultima domus in parte, testudo vivis ex lapidibus curvata suspenditur, que nunc celo ardente sentiri vetat estatem. 15 Locus est qui ad studium accendat augurorque non absimilis “atriolo” illi ubi “declamare” solitus erat Cicero, nisi quod illud preterlabentem Sorgiam non habebat. Sub hac ergo meridies exigitur, mane in collibus, vesper in pratis vel ad fontem asperiore in ortulo, ubi natu
Abbreviated transcription (Latin):
salua ni fallor honestate ⁊ decore ẜuato inter pares olim conspici dulce non
ligabar uincula clausiq quib placere cupiebam ocli ⁊ puto si upti essent hodie solitũ in
me imꝑium aiõ haberent meis autem oclis nullo modo magis placeo ꝙͣ solutiac liber
Quod de habitacło dixerim Catonis aut fabricii domũ putes ub̃i cũ caneuinoo. ⁊ duob
tantũ ẜiuis habito ceteros in Italla dimisi. dnuis utinam in India dimisissem ad me mũꝙͣ
redituros mee quietis unicã procellam. Uillicus aute contiguã domũ habet semꝑ p̾sto
dum usui est ⁊ ne unꝙͣ obsequiũ uergat in tediũ. paruo mor ostio secludendus hic michi
duos orculos quesiui tam ingemo propositoq meo consentaneos ut nichil magis qͦs
si describere aggrediar iongus fiam. in sumina uix situ simile aliquid Reor habeat orbis

Expanded text:
salva ni fallor honestate et decore servato, inter pares olim conspici dulce fuitsalva ni fallor honestate et decore servato, inter pares olim conspici dulce fuitligabar vincula, clausique quibus placere cupiebam oculi; et, puto, si aperti essent, hodie solitum in me imperium non haberent; meis autem oculis nullo modo magis placeo quam solutus ac liber. 12 Quid de habitaculo dixerim? Catonis aut Fabritii domum putes, ubi cum cane unico et duobus tantum servis habito. Ceteros in Italia dimisi; omnes utinam in India dimisissem ad me nunquam redituros, mee quietis unicam procellam! Villicus autem contiguam domum habet, semper presto dum usui est, et ne unquam obsequium vergat in tedium, parvo mox ostio secludendus. 13 Hic michi duos ortulos quesivi tam ingenio propositoque meo consentaneos ut nichil magis; quos si describere aggrediar, longus fiam. In summa vix situ simile aliquid reor habeat orbis
Abbreviated transcription (Latin):
uers gulam uentr̃eꝙ sic institui ut sepe ⁊ bubula mei panis et michi sufficiat
sepe etiam delectet et mueum aliunde michi allatum famuli qui tulere manducent
Iam consuetudo michi pro uolaptate et Itaq uillicus meus indulgentissimus fãili¬
aus/ ⁊ ⁊pe quoq uir saxeus do milla re mecũ litigat/ insi ꝙ durior michi set uicto
ꝙͣ qui ut dicit dutius feru queat/ ego contra sentio diutius talem uictũ tolerari pos¬
se ꝙ̃ mollem quem magni tedu esse/ ⁊ quinque dieb continiaui nõ posse Saty¬
ricus. ait. Uua ficus mices amnigdale delitie mee sunt/. Quib hic fliuuꝰ abudat
pisciculis delector nunꝙͣ magis ꝙͣ dum capiuntur. quod studiose etiam inspicio
suuatq iam hamos ac Retia tractare. Qauid de uestib quid de calteio loquar
mutata st om̃ia no ille meus habitus/ meus inꝙͣ propter exinnã Raritãto. qua

Expanded text:
vero gulam ventremque sic institui ut sepe bubulci mei panis et michi sufficiat, vero gulam ventremque sic institui ut sepe bubulci mei panis et michi sufficiat, sepe etiam delectet, et niveum aliunde michi allatum famuli qui tulere, manducent; iam consuetudo michi pro voluptate est. Itaque villicus meus indulgentissimus familiaris et ipse quoque vir saxeus de nulla re mecum litigat, nisi quod durior michi sit victus quam qui, ut dicit, diutius ferri queat. 9 Ego contra sentio diutius talem victum tolerari posse quam mollem, quem magni tedii esse et quinque diebus continuari non posse, Satyricus ait. Uva ficus nuces amygdale delitie mee sunt; quibus hic fluvius abundat, pisciculis delector, nunquam magis quam dum capiuntur, quod studiose etiam inspicio, iuvatque iam hamos ac retia tractare. 10 Quid de vestibus, quid de calceis loquar? mutata sunt omnia; non ille meus habitus, meus inquam propter eximiam raritatem, qua,
Abbreviated transcription (Latin):
hospitũ incredibilis cura incredibiasq contemptus sui dũtaxatĩpius huc sapee
muliercle instrata farmentis terra cubiculũ huic prope terreus panis cib uimũq
aceto similius limphis ꝑdomitũ potus est. Si quid mollius apponas. iã desuetudie
Longissima duũ putat om̃e quod mulcet. S satis mulca de uillica que insim
agresti scriptura locũ Reptura no fuerat. hoc modo igitur oclos castigo. ¶dud d
auribus dicam. Cantus ⁊ tibre ⁊ fidiũ dulcedo quib extui me ip̃m rapi solco
ubi sunt michi: totã suauitãte illam ciuui dispsit᷑. nunc nichil om̃o preter Raios
boũ mugitus aut balatus pecudũ. preter boluctũ cantus continiũq muimur
aquarum audio. Quid lingua qua sepe merp̃m ⁊ interdũ forte alios erexi. nõ
sacet ip̃a ⁊ a mane sepe ad bespam silet cui em loquatur preter me no habet Ia

Expanded text:
hospitum incredibilis cura incredibilisque contemptus sui duntaxat ipsius. 6 Huic saxee hospitum incredibilis cura incredibilisque contemptus sui duntaxat ipsius. 6 Huic saxee muliercule instrata sarmentis terra cubiculum; huic prope terreus panis cibus, vinumque aceto similius limphisque perdomitum potus est; siquid mollius apponas, iam desuetudine longissima durum putat omne quod mulcet. Sed satis multa de villica, que nisi in agresti scriptura locum repertura non fuerat. 7 Hoc modo igitur oculos castigo; quid de auribus dicam? cantus et tibie et fidium dulcedo, quibus extra me ipsum rapi soleo, ubi sunt? michi totam suavitatem illam aura dispersit; nunc nichil omnino preter raros boum mugitus aut balatus pecudum, preter volucrum cantus continuumque murmur aquarum audio. Quid lingua, qua sepe me ipsum et interdum forte alios erexi? nunc iacet ipsa et a mane sepe ad vesperam silet; cui enim loquatur preter me non habet. 8 Iam
Abbreviated transcription (Latin):
post oris desenptione dignas morũ laudes subtraham ꝙ fusca facies tam candiduo est
ammus magnũ ⁊ ip̃a nch̃ iuo nocentis feminee deformitatis exempla. de quo forte
aliquid dicerem insi qr enta claramũ suũ abunde hunt artict̃m in eplis suis prosecatꝰ
est seneta. hor singlarius hab uilllca mea ꝙ cũ forma corpis femmeũ potiuo ꝙ dnise
bonuĩ sit hec adeo formẽ uactura nõ sentit ut decere ĩlla putes esse desorme. mher
fidelius nichie huilius nehil oposus. Sub ardentissimo sole uix cicadis estum to¬
derantibuo totos dico agit i campis ⁊ cantrũ ⁊ leone durata cute contemnit. Sero
domũ Rediens aunicla sic indefessum rebris domesticis adhibet muictũq corpusculũ
ut e thalamo uemente iuuenem dicas, nullli interea murmur nulle quernome
nullli turbate mentis indiciũ s uni ⁊ natorũ ⁊ familie mee uenientiũq ao me

Expanded text:
ne sibi post oris descriptionem dignas morum laudes subtraham, quam fusca facies tam candidus est ne sibi post oris descriptionem dignas morum laudes subtraham, quam fusca facies tam candidus est animus; magnum et ipsa nichil animo nocentis femine deformitatis exemplum, de quo forte aliquid dicerem, nisi quia circa Claranum suum abunde hunc articulum in epystolis prosecutus est Seneca. Hoc singularius habet villica mea quod cum forma corporis femineum potiusquam virile bonum sit, hec adeo forme iacturam non sentit ut decere illam putes esse deformem. 5 Nichil fidelius nichil humilius nichil operosius. Sub ardentissimo sole, vix cicadis estum tolerantibus, totos dies agit in campis et Cancrum et Leonem durata cute contemnit; sero domum rediens anicula sic indefessum rebus domesticis adhibet invictumque corpusculum, ut e thalamo venientem iuvenem dicas; nullum interea murmur, nulle querimonie, nullum turbate mentis indicium, sed viri et natorum et familie mee venientiumque ad me
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur tacito me lic incelligis s si loqui iubes. breuib expediam. Corꝑi
meo bellũ induxi. Ita me ille me adiuuet. sine cuiꝰ ope succumbere ut gula. Ge
benter/ ut lingua ut aures deliq mei sepe michi nõ artus propni sed hostes.
impii uidentiu. Multa quide hunc michi mala prouenisse memini preẜtinas
octs qui ad om̃e precipitiũ mei fuerunt duces. hos ita concluse ut preter
celu. preter montes ac fontes fere nichil bideant. nõ aurũ nõ gẽmas nõ
ebur nõ purpuũ nõ equos insi duos eosq ꝯpos exiguos qui cũ uiico pu̾o
his me ballib encũuectant. Poseremo nullius usꝙͣ mulieris insi uillice mee
faciem quam si bideas solitudinẽ libicam aut ethiopicam putes te uidere au¬
dam penitus et bere solio ab ardonbus aduestam. faciem cui nichil unoris nch̃
sua est faciem qualem si tyndaus habiusset tioia minc etiam staret si lucoetia et unguma
nee Regno Tarquimꝰ pulsus esset. nec uppius uitam in carcere fimiuiss. Uerũ neses

Expanded text:
sequitur, tacito me licet, intelligis; sed si loqui iubes, brevibus expediam. Corpori meo bellum indixi. Ita me Ille adiuvet sine cuius ope succumberem, ut gula ut venter ut lingua ut aures oculique mei sepe michi non artus proprii sed hostes impii videntur. 2 Multa quidem hinc michi mala provenisse memini, presertim ab oculis, qui ad omne precipitium mei fuerunt duces. Hos ita conclusi ut preter celum preter montes ac fontes fere nichil videant, non aurum non gemmas non ebur non purpuram non equos, nisi duos eosque ipsos exiguos, qui cum unico puero his me vallibus circumvectant; 3 postremo nullius usquam mulieris nisi villice mee faciem, quam si videas, solitudinem lybicam aut ethiopicam putes te videre, aridam penitus et vere solis ab ardoribus adustam faciem, cui nichil viroris nichil suci inest; faciem qualem si Tyndaris habuisset, Troia nunc etiam staret; si Lucretia et Virginia, nec regno Tarquinius pulsus esset nec Appius vitam in carcere finivisset. 4 Verum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pacĩam expectantes/ dignos nos facere studeamus qui dexteram in
partem uocemur a dño. Citeromanũ quoq consiliũ salutare ut inteñ
colamus iusticiam ⁊ pietatem / que cum sit magna in parentibus
ꝓpniquis tñ iñ patria maxina est. et ea bita bĩa est in celũ quodc̃o¬

Expanded text:
per patientiam expectantes dignos nos facere studeamus, qui dexteram in per patientiam expectantes dignos nos facere studeamus, qui dexteram in partem vocemur a Domino. 7 Ciceronianum quoque consilium salutare, ut interim «colamus iustitiam et pietaet propinquis, tum in patria maxima est; et ea vita via est in celum». Qu
Abbreviated transcription (Latin):
qualibet ob cam̃ non licet. Sileat anneus seneca. melior sentencia Ciceronis.
Et tibi inquit et pnͣs oĩbus retinendus est aĩis in custadia coiꝑis nͨ in¬
inssu enis a quo Ille uobis est datus ex homm uita migrandũ nobile dc̃m
nͨ racio ignobilis ne nuinus inquit humanũ assignatum a deo diffugisse
uideamuim efficaciter quidem ac p̾clare. Si em̃i temporalis imꝑio ducis assi¬
gnatam custodiam miles tenẽt. nec nsi eodem ip̃o iubente desent. Aut si
id egent placato eius pruatus aspeccu ignomuimam et carcerem timet
et u̾bera ⁊ mortem. quid de contenito eteni regis imꝑio extimandũ est.
Itaq ncħ p̾cipitanter agi oportere palam est. patiencia difficultas
uincitur. optinũq est psalmiste consilium expectandũ dñm agendum¬
ꝙ bniliter. ut Illo scilicet uocante Respondeamus intrepidi interea taciti

Expanded text:
quamlibet ob causam; non licet. Sileat Anneus Seneca; melior sententia Ciceronis: quamlibet ob causam; non licet. Sileat Anneus Seneca; melior sententia Ciceronis: «Et tibi» inquit, «et piis omnibus retinendus est animus in custodia corporis, nec iniussu eius a quo ille vobis est datus, ex hominum vita migrandum». Nobile dictum nec ratio ignobilis: «ne munus» inquit, «humanum assignatum a Deo diffugisse videamini». Efficaciter quidem ac preclare. 6 Si enim temporalis imperio ducis assignatam custodiam miles tenet, nec nisi eodem ipso iubente deserit, aut si id egerit, placato eius privatus aspectu, ignominiam et carcerem timet et verbera et mortem, quid de contempto eterni regis imperio extimandum est? Itaque nichil precipitanter agi oportere palam est; patientia difficultas vincitur optimumque est Psalmiste consilium “expectandum Dominum agendumque viriliter”, ut Illo scilicet vocante, respondeamus intrepidi; interea taciti
Abbreviated transcription (Latin):
fugiendũ extra terrarũ orbem fuerat ne Illa conspiceres que mestus audisti.
et quibus occiurere non tuarĩ uirium non compati non tue erat hũanitatis
⁊amons̃ in patriam notissimi. Quid uis dicam. insi qd̾ soleo. Sepe de hac
i sentenciam meam dixi. et sepe Illam repetendo meam facio. nusꝙͣ tena¬
num mora tramnquilla est. Illie uellũ luic tristior bello pax. Illic aer infectꝰ
hic qd̾ est pestilencius infecte mores. Illic fames anda. hic fame ꝑieulo scõr
exmidans copia. Illic calamitosa fuitus. hic ẜuitute peror insolens libertas.
Illie fitiens ⁊ magnosa regio. hic fluminũ uagus furor. dom̃q Illic estus.
hic frgora. Illic ferarũ Impetus. hic hom̃im doli. Illic solitudo basta et
hombilis. hie grauis ⁊ inportumna freꝙͣcia. Ita locue ille quẽ querimus
nusꝙͣ est. Quid agendũ. migrandum ne otius ex hac uita. non licet id quidẽ

Expanded text:
fugiendum extra terrarum orbem fuerat ne illa conspiceres que mestus audisti fugiendum extra terrarum orbem fuerat ne illa conspiceres que mestus audisti et quibus occurrere non tuarum virium, non compati non tue erat humanitatis et amoris in patriam notissimi. 3 Quid vis dicam nisi quod soleo? Sepe de hac re sententiam meam dixi et sepe illam repetendo meam facio: «nusquam terrarum mora tranquilla est». 4 Illic bellum, hic tristior bello pax; illic aer infectus, hic, quod est pestilentius, infecti mores; illic fames arida, hic fame periculosior exundans copia; illic calamitosa servitus, hic servitute peior insolens libertas; illic sitiens et inaquosa regio, hic fluminum vagus furor; denique illic estus, hic frigora; illic ferarum impetus, hic hominum doli; illic solitudo vasta et horribilis, hic gravis et importuna frequentia; ita locus ille quem querimus nusquam est. 5 Quid agendum? migrandum ne ocius ex hac vita? non licet id quidem
Abbreviated transcription (Latin):
eurfu uelociore cõpensa. Sin falsa sunt fac uera esse incipiant. ꝑ teipm
moneo ⁊ obtestor si qua tibi tui cura est. si quis amor glie. si quis metus
obꝓbrii. ad me eĩ ex te nicħ nuꝙͣ insi frosculi quidã. spes solicita et antors
dentuir gaudiui forte puemẽt: Tu si in credideris post me la bonon
tuotũ ⁊ huiꝰ tpns dulcissimos fructus leges
Ad Gͣuidonem septen archidiaconũ Ianuensem de Afficultatibus
rem̃ mltis. et infausto Iauuensium euentu.
Uonsilium tuũ ut nec probem nec improbem ip̃a ꝑplexitas rerũ facit. quis
em̃ ꝓbet te in terra oĩum pessima atq fedissima. nitato repente ꝓposito fi¬
uisse tentona. Contra uͦ quis improbet te rebus ita se hñtibus optatũ patrie ꝑ¬
honiusse cõspectũ oĩa potius eligentem ꝙͣ publitas spectare miserias. quid em̃
melius ubi opitular nequeas. ꝙͣ oculos au̾tere ne mala uideas tue gentis

Expanded text:
cursu velociore compensa; sin falsa sunt, fac vera esse incipiant. Per te ipsum cursu velociore compensa; sin falsa sunt, fac vera esse incipiant. Per te ipsum moneo et obtestor, siqua tibi tui cura est, siquis amor glorie, siquis metus opprobrii; ad me enim ex te nichil unquam nisi flosculi quidam, spes solicita et anceps venturi gaudium forte perveniet; tu si michi credideris, post me laborum tuorum et huius temporis dulcissimos fructus leges. 3 Ad Guidonem Septem archidyaconum Ianuensem, de difficultatibus rum multis et infausto Ianuensium eventu. 1 Consilium tuum ut nec probem nec improbem, ipsa perplexitas rerum facit. Quis enim probet te in terra omnium pessima atque fedissima, mutato repente proposito, fixisse tentoria? contra vero, quis improbet te, rebus ita se habentibus, optatum patrie perhorruisse conspectum, omnia potius eligentem quam publicas spectare miserias? 2 Quid enim melius, ubi opitulari nequeas, quam oculos avertere ne mala videas tue gentis?
Abbreviated transcription (Latin):
uale. decus meumi. modoetie. uiiͦ Idus Nouembris.
Increꝑacio adolescentis discoli.
accenus huc infame nomen et obscurior in dies rerum tuarum¬
fama ꝑuenerat. dolebam tacitus. dũq gemus aliud supplicii pa¬
rabatur. grauora ꝓmeritum seuero silencio puinebam. ꝙiuis ⁊ latencior
interim pena nõ deforet. siquidem pias muus erga te manus et si ꝑꝑ locoꝵ
distanciam a ferla feriantes a solita tñ liberalitate retraxeram/ quas
nõ prius ad cõsueta conu̾tam ꝙͣ tu ad u̾tutis iter rectũ ab adolescentee
tue p̾cipiti deuo reu̾taris. nulli penitus de te nͥ uł publice fame cõtrane
ul exꝑiencie crediturus. Ceterũ ut modo tantisꝑ silenciũ interrũpan
amicꝰ hic nr̃ cogit qui si minus te amaret plus apud me frdei merent᷑.
Sz ut fuit uera que Ille de te loquitur/ quando id naturarem̃ feit Et
facile credat quisq qd cupit ꝑseuera et ĩcumbe. pretentamq seginciẽ

Expanded text:
Vale, decus meum. Modoetie, VII Idus Novembris. Vale, decus meum. Modoetie, VII Idus Novembris. 2 Increpatio adolescentis discoli. 1 Hactenus huc infame nomen et obscurior in dies rerum tuarumfama pervenerat; dolebam tacitus dumque genus aliud supplicii parabatur, graviora promeritum severo silentio puniebam, quamvis et latentior interim pena non deforet; siquidem pias nimis erga te manus, etsi propter locorum distantiam a ferula feriantes, a solita tamen liberalitate retraxeram; quas non prius ad consueta convertam quam tu ad virtutis iter rectum ab adolescentie tue precipiti devio revertaris, nulli penitus de te nisi vel publice fame contrarie vel experientie crediturus. 2 Ceterum ut modo tantisper silentium interrumpam, amicus hic noster cogit, qui si minus te amaret, plus apud me fidei mereretur. Sed ut sint vera que ille de te loquitur, quando id natura rerum fert ut facile credat quisque quod cupit, persevera et incumbe preteritamque segnitiem
Abbreviated transcription (Latin):
diu uidentur aliquid dice̾ donee cõparentur petre. hec ad lũm augustinus
Multa quidem hodie ut uides de alieno supra morem meum interseru. ꝙͣꝙͣ ut
a doctis uiis accepnius quitquid ab ullo bene dictum est nr̃m sit uł ucendo
certe nr̃m fieri possit. Est eñ ut remĩ sic u̾borũ usucapio. feci autem ut plꝰ
fidei dictis meis esset apud te tantorũ hõium testimonio ꝓbatis. apud quẽ
tamen fateor ut magna mͥ̾i semꝑ autoritas fuerit sine ullis exterius admim¬
culis nõ mentũ quidem meum s tua uere utiq germana caritas fecit. Et
hacteuus. quidem frater lecissimo stupor meo qui ex insperata literarũ tuaꝵ
ubertate outur Responsũ sit. Nich modo ꝓrsus ad reliqua nͥ ꝙ quecũꝙ
libellus ille tuus continet, que sunt multa magno plausu cõp lector
et laudo. supplicib q notis postulo ne nimus adiuent aĩum ꝙͣ delectant.

Expanded text:
diu videntur aliquid dicere donec comparentur petre». Hec ad literam Augustinus. diu videntur aliquid dicere donec comparentur petre». Hec ad literam Augustinus. 44 Multa quidem hodie, ut vides, de alieno supra morem meum interserui, quanquam, ut a doctis viris accepimus, “quicquid ab ullo bene dictum est” nostrum sit vel utendo certe nostrum fieri possit; est enim ut rerum sic verborum usucapio. Feci autem ut plus fidei dictis meis esset apud te, tantorum hominum testimonio probatis, apud quem tamen, fateor, ut magna michi semper autoritas fuerit sine ullis externis adminiculis, non meritum quidem meum sed tua vere utique germana caritas fecit. 45 Et hactenus quidem, frater, letissimo stupori meo, qui ex insperata literarum tuarum ubertate oritur, responsum sit. Nichil modo prorsus ad reliqua, nisi quod quecunque libellus ille tuus continet, que sunt multa, magno plausu complector et laudo supplicibusque votis postulo ne minus adiuvent animum quam delectant.
Abbreviated transcription (Latin):
ut trauslacio uetus ht̃. absorpti sut̃ iuxta petram iudices eonĩ. petra
Tota terra inquit a solis ortu usq ad occasum laudate nõmen dñ. qͥd
faciũt paucr aliter disputantes indices sunt impioꝵ. s quid ad te uide
qd sequitur absorpti sunt iuxta petram andices eonĩ. quid est absorpti sũt
ixta petram. petra autem erat xp̃s. ab soipti sunt iuxta petram. iuxta
idest comparati iudices magni potentes docti ip̃i dicuntur indices eonũ
tiles. audiant dixit xp̃s. et apud inferos cõtremiscit. dixit hoc pitha¬
goras dixit hoc plato. ad nuge Illos petre. Compara autoritatem Ills¬
rũ autoritate enangelice/ cõpara in flatos crucifixo. dicarnus eis. Uos
frontibus regũ postremo mortuus est et resurrexit. mortui eftis ⁊ nolo querere
quẽadmodum resurgatis. Ergo absorpti sũt iuxta petram iudices eonĩ. tam¬

Expanded text:
ut translatio vetus habet, «Absorpti sunt iuxta petram iudices eorum»; petra ut translatio vetus habet, «Absorpti sunt iuxta petram iudices eorum»; petra «Tota terra» inquit, «a solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. Quid faciunt pauci aliter disputantes? iudices sunt impiorum. Sed quid ad te? vide quod sequitur. ‘Absorpti sunt iuxta petram iudices eorum’. Quid est ‘absorpti sunt iuxta petram’? ‘Petra’ autem erat Cristus; ‘absorpti sunt iuxta petram’, ‘iuxta’, idest comparati; ‘iudices’ magni potentes docti. Ipsi dicuntur ‘iudices eorum’ tiles? Audiant dixit Cristus et apud Inferos contremiscit. Dixit hoc Pithagoras, dixit hoc Plato: adiunge illos petre, compara autoritatem illorum autoritati evangelice, compara inflatos crucifixo; dicamus eis: ‘Vos frontibus regum; postremo mortuus est et resurrexit; mortui estis et nolo querere quemadmodum resurgatis’. Ergo absorpti sunt iuxta petram iudices eorum; tan
Abbreviated transcription (Latin):
plato magnus uir. magnus pithagoras. magnus anstotiles. magnus
Gano. Ita dico magnus horũ quilibet si ꝓ se consideres. non magne statu¬
ue fuisse fertur augustus cesar. uerũ adeo elegantis ut facile corꝑis breuitatẽ
uemiftate redimet id uͦ non amplius ꝙͣ dũm quisꝙͣ procerior accessisset
tũc ingeno dissimulata breuitas apparebat. uis tu ⁊ horuĩ qui maxui ui¬
dentir magnitudinem ueram nosse. unũ quẽlibet ex illis uł pocius om̃s
simul ⁊ quottũq p̾cesserunt aut secuti sunt. aut usq in finem seculi
sequentur confer oni xp̃o uidebis elata fore ẜ iuama nõĩa ⁊ qued
ualde suspexeras coginta uu̾tate despicies. Subito splendon ille cessabit̾.
ob̃i sol insticie xp̃s Illuserit. ad quod eredendũ ꝙͣuis non sis exhortandus
ut tñ secuuo maioir credas uelim tibi cogitante de hac re ad memoriã
redeat Ille psalmi locus. ab sorpti sunt Iuc̃ti petre iudices eorũ. sine

Expanded text:
Plato magnus vir, magnus Pithagoras, magnus Aristotiles, magnus Plato magnus vir, magnus Pithagoras, magnus Aristotiles, magnus Varro; ita dico: magnus horum quilibet si per se consideres. 39 Non magne stature fuisse fertur Augustus Cesar, verum adeo elegantis ut facile corporis brevitatem venustate redimeret; id vero non amplius quam dum quisquam procerior accessisset: tunc ingenio dissimulata brevitas apparebat. 40 Vis tu et horum qui maximi videntur magnitudinem veram nosse? unumquemlibet ex illis vel potius omnes simul et quotcunque precesserunt aut secuti sunt aut usque in finem seculi sequentur, confer uni Cristo; videbis elata forte sed inania nomina et quod valde suspexeras, cognita veritate despicies; 41 subito splendor ille cessabit ubi sol iustitie Cristus illuxerit, ad quod credendum, quamvis non sis exhortandus, ut tamen securius maiori credas, velim tibi cogitanti de hac re ad memoriam redeat ille Psalmi locus: «Absorpti sunt iuncti petre iudices eorum», sive,
Abbreviated transcription (Latin):
in phĩcis anstotiles. nõ pithagonis. aut plato. non in lege papimanus
non ulpianus aut Sceuola. s xp̃s ntrobiq. Sub tanto magr̃o facile de¬
notũ ⁊ huile fructificauit ingemũ. Illũ ama. Illũ cole. Illi quia nich aliud
Illo dignũ habes multo digmius ꝙͣ eschines sociati. da cerpm̃. meliorẽ
Reddet Ile te tibi. qd discĩpulo suo sotrates pollicetur. iste prestabit
age Illi grãs semꝑ. cum pro multis tum pro eo nõiatim ꝙ hñc tibi aĩum
dedit. quẽ ante ꝙͣ daret nõ habebas. neq hic uerearis ne sis iniuis ne ue
grãs agendo laudando et amando Illuis beneficenciam excedas quã equare
ñꝙͣ potens cogitando. hoc unũ est quo Illud Terencii trahi nequit ne quid
xp̃i magisteriũ mineris ꝙ sub Illo tantũ brem tpr̃e ꝓfeceris quãtũ nec in
achademia platonis nͨ iñ oĩm phõrũ aut Iurisconsultonũ scolis toto tprẽ

Expanded text:
in philosophicis Aristotiles, non Pithagoras aut Plato, non in lege Papinianus, in philosophicis Aristotiles, non Pithagoras aut Plato, non in lege Papinianus, non Ulpianus aut Scevola, sed Cristus; utrobique sub tanto magistro facile devotum et humile fructificavit ingenium; Illum ama, Illum cole, Illi, quia nichil aliud Illo dignum habes, multo dignius quam Eschines Socrati, da te ipsum; meliorem reddet ille te tibi; quod discipulo suo Socrates pollicetur, Iste prestabit. 37 Age illi gratias semper cum pro multis tum pro eo nominatim, quod hunc tibi animum dedit, quem antequam daret non habebas; neque hic verearis ne sis nimius neve gratias agendo, laudando et amando illius benificentiam excedas, quam equare nunquam poteris cogitando. Hoc unum est quo illud Terrentii trahi nequit: «nequidCristi magisterium mireris, quod sub illo tantum brevi tempore profeceris quantum nec in academia Platonis, nec in omnium philosophorum aut iurisconsultorum scolis toto tempore
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur ꝓsalmista Illud q testimoniũ dñi fidele sapĩam prestans ꝑnulis
hauc tu legem germane carissime non inter scolasticorũ greges in strepitu. s
solus in filencio didicisti. qd utiq non fecisses si pariulus non fuisses : p
pariuilis eñ humiles accipi locus Nle testatur nbr scrĩptũ est sunte ꝑuuloꝵ̃
uenire ad me. taliũ est em̃ regnũ celorum et Ille. abscondisti hec a sapiẽtib
⁊ prdentib. et reuelasti ea parnulis. s. in primis ille a te nõ p̾termissis
ubi cun dixisset/ eustodiens, paruulos dñs, ut aperte monstraret qui sint
isti parnuli: mox adiecit humiliatus sum. et liberauit me. tanꝙͣ si dice̾t
cum custodiat dñs ꝓuulos ut me quoq custodiat huĩlitate ꝓmilus factus
sum Cetenim huic tante docilitati idonens p̾ceptor accessit. non

Expanded text:
loquitur Psalmista, illudque «testimonium Domini fidele sapientiam prestans parvulis». loquitur Psalmista, illudque «testimonium Domini fidele sapientiam prestans parvulis». Hanc tu legem, germane carissime, non inter scolasticorum greges in strepitu, sed solus in silentio didicisti, quod utique non fecisses si parvulus non fuisses; 35 pro parvulis enim humiles accipi, locus ille testatur ubi scriptum est: «Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum celorum», et ille: «Abscondisti hec a sapientibus et prudentibus et revelasti ea parvulis», sed in primis ille a te non pretermissus, ubi cum dixisset: «Custodiens parvulos Dominus», ut aperte monstraret qui sint isti parvuli, mox adiecit «Humiliatus sum et liberavit me», tanquam si diceret: ‘Cum custodiat Dominus parvulos, ut me quoque custodiat, humilitate parvulus factus sum’. 36 Ceterum huic tante docilitati ydoneus preceptor accessit, non
Abbreviated transcription (Latin):
adeo significanter expresfit. ut sigiificancius nemo posset aut brenius. eq
quoq qui uere fidei sacramentis mitrati sunt. qd̾ sine dubro in hoc em̃ e
lactancio nõ discoido diuino aliquo sp̃ñ insteguatus fecisso crededus est
Scis autem eur ĩmobilis duuna lex est quia ab Illo lata est qui semꝑ Ĩdem ipe
est. ⁊ ann sui non deficient. et de rebues est nõ transeũtib neq mirablib sed
et̾ius. et si nõ nũꝙͣ de transitoruis loquatur in ip̃a tñ mente legis latoris oia
ad et̾nam Illam refem̃tur uitam ultra quam nichil est. Ita legẽ ab
Infinito et ĩnuitabili et de ĩmutabrlib atq ĩpossibilib aliter se hr̃e editã
in et̾na re.p. intermminabrlem quoq ⁊ ĩnuitabilem esse necesse est. huꝰ
auctor legis est xp̃s et hec est Illa lex dñi minaculata conuertens aĩas dequa

Expanded text:
adeo “significanter expressit” ut significantius nemo posses aut brevius, eorum adeo “significanter expressit” ut significantius nemo posses aut brevius, eorum quoque qui vere fidei sacramentis initiati sunt, quod sine dubio — in hoc enim a Lactantio non discordo — divino aliquo spiritu instigatus fecisse credendus est. 33 Scis autem cur immobilis divina lex est? quia ab Illo lata est qui semper “idem ipse est, et anni sui non deficient”, et de rebus est non transeuntibus neque mutabilibus, sed eternis; etsi nonnunquam de transitoriis loquatur, in ipsa tamen mente legislatoris omnia ad eternam illam referuntur vitam ultra quam nichil est; ita legem ab infinito et immutabili et de immutabilibus atque impossibilibus aliter se habere editam, in eterna republica interminabilem quoque et immutabilem esse necesse est. 34 Huius auctor legis est Cristus et hec est illa «lex Domini immaculata convertens animas», de qua
Abbreviated transcription (Latin):
Improbos uetando aut iubendo monet. huic legi nec abrogan fas est neꝙ
derogar aliquid ex hac licet. neq tota abrogan potest. n ͨ uͦ aut ꝑ senatũ
aut ꝑ ppłm solui hac lege possimus. neq est querendus explanator aut
nterpres enis. nec ent alia lex Rome alia athenis alia muic̃ alia posthac
s et om̃s gentes et oĩ tempore uualex et sempiterna et ĩmutabłis conte¬
nebit uniuscuiuisq eut cõis quasi magister ⁊ imꝑator om̃m deus. Ille
legis huiꝰ Inuentor disceptator sator eui qui nõ parebit ipse se fa¬
giet. et naturam hois asꝑnatus hoc ipso luet maxinas penas. eciam¬
si cetera que putantur supplicia effugert/. hec est gͦ. mi. frater / eicero¬
mana lex dei quã uir Ille non dicam qd̾ lactancius ait Longe a u̾dtatis
noticia remotus s qui u̾itatem hanc xp̃o quẽ nõ nouerat reuelanto cognoscet

Expanded text:
improbos vetando aut iubendo movet. Huic legi nec abrogari fas est, neque improbos vetando aut iubendo movet. Huic legi nec abrogari fas est, neque derogari aliquid ex hac licet, neque tota abrogari potest; nec vero aut per senatum aut per populum solvi hac lege possumus, neque est querendus explanator aut interpres eius; 31 nec erit alia lex Rome, alia Athenis, alia nunc, alia posthac, sed et omnes gentes et omni tempore una lex et sempiterna et immutabilis continebit; uniuscuiusque erit comunis quasi magister et imperator omnium Deus, ille legis huius inventor disceptator sator, cui qui non parebit, ipse se fugiet et naturam hominis aspernatus, hoc ipso luet maximas penas, etiamsi cetera que putantur supplicia effugerit». 32 Hec est ergo, mi frater, ciceroniana lex Dei, quam vir ille, non dicam quod Lactantius ait, «longe a veritatis notitia remotus» sed qui veritatem hanc, Cristo quem non noverat revelante, cognosceret,