comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortales. uieq premonstratorẽ prestet:
gratis transuectuSuscipit gelastus id mu¬
neris. tametsi muitus. uieq in scius.
Sed quid ageret miser. cum soluendo non
ẽẽt. an eo mn loco eternum consideret.
quo neq interuiuos. neq inter mortuos
censeretur. nimirum ergo omnia. et¬
nota. et ignota dura a cerbaq aggredi
cogebatur : idq maxime cum neq exami¬
cisꝰ neq ex ditissimis quidem quispiam
appellabat: a quo daretur: ut stipem mu¬
tuo rogaret. De functoꝵ enim nemini
plus nũmouno ad portorii mercedem
asportare a mortalibus unꝗͣ licuit. Itaq
charondum aditer a ccingitur. subducta
naui multum ac diu cogitauit: cõferat¬
ne hanc alibi apud inferos relinquere
tandem ꝙ ita prestare arbi trabatur. na¬
uim reuersam substulit: suoq imposuit
capiti: ut staret quasi pus illo mappalio
opertus: manuq remum collibrans gra¬
dicur. Arduum et preter eeatem fir¬
missimum senem proficiscentem turbe

Expanded text:
mortales viaeque praemonstratorem praestet, mortales viaeque praemonstratorem praestet, gratis transvecturum. Suscipit Gelastus id muneris tametsi invitus viaeque inscius. Sed quid ageret miser, cum solvendo non esset? An eo in loco aeternum consideret quo neque inter vivos neque inter mortuos censeretur? Nimirum ergo omnia nota et ignota, dura acerbaque aggredi cogebatur, idque maxime cum neque ex amicis neque ex ditissimis quidem quispiam appellebat, a quo daretur ut stipem mutuo rogaret: defunctorum enim nemini plus nummo uno ad portorii mercedem asportare a mortalibus unquam licuit. Itaque Charon, dum ad iter accingitur, subducta navi multum ac diu cogitavit conferatne hanc alicubi apud inferos relinquere; tandem, quod ita praestare arbitrabatur, navim reversam sustulit suoque imposuit capiti ut staret quasi pusillo mapalio opertus, manuque remum collibrans graditur. Arduum et praeter aetatem firmissimum senem proficiscentem turbae
Abbreviated transcription (Latin):
uisurusq postea eẽt nunꝗͣ. Sed tante pere¬
grinationis uiam ut puta ab inferis ad su-¬
perosusq mortales arduam eẽ audierat:
et paucissimis aut cognitam: aue cõcessam
non ignorabat. Id circo mire temere nõ
audebat : & ex omni de functoꝵ multitu¬
dine reperiebat neminem: qui ullo abduci
pacto posset: ut non recusaret eo redire
unde solutus tetro corpons carcere lubẽs
atq uolens profugisset : eamq ad rem
dehortandam mortalium erumnas mul¬
ta ex parte explicabat. et uiuentiũ mala
cum defunctoꝵ libereate comparabant
postremo affirmabant prestare quidius
malorum perpeti. ꝗͣ redire ad hominum
uexationes obeundas. Aderat fortassis
inter defunctos gelastus quidam ph̃us alio¬
quin non uulgaris: quem tamen caron
diutius neglexerat: non aliamobrem : nisi
ꝙ extrema egestate moreuus non actuberat
quo portorium ꝑsolueret. Cum eo igit᷑
paciscit᷑ charonsi seprius comitẽ apud

Expanded text:
visurusque postea esset nunquam; sed tantae perevisurusque postea esset nunquam; sed tantae peregrinationis viam, ut puta ab inferis ad superos usque mortales, arduam esse audierat et paucissimis aut cognitam aut concessam non ignorabat. Idcirco inire temere non audebat, et ex omni defunctorum multitudine reperiebat neminem qui ullo abduci pacto posset ut non recusaret eo redire unde solutus tetro corporis carcere lubens atque volens profugisset: eamque ad rem dehortandam mortalium aerurmnas multa ex parte explicabant et viventium mala cum defunctorum libertate comparabant; postremo affirmabant praestare quidvis malorum perpeti quam redire ad hominum vexationes obeundas. Aderat fortassis inter defunctos Gelastus quidam philosophus alioquin non vulgaris, quem tamen Charon diutius neglexerat non aliam ob rem, nisi quod extrema egestate mortuus non attulerat quo portorium solveret. Cum eo igitur paciscitur Charon, si se prius comitem apud
Abbreviated transcription (Latin):
Sed si pensitaris quid conatisumis cum
totis libellis tum hoc loco exprimere : in¬
telliges profecto principes uoluptat dedi¬
tos incidere in obprobria longe iis grauiora
ꝗͣ que recensuimus : eaq de re nos uelim
magis secutos mnitam insticutionem i.¬
dices: ꝗͣ pristinam studioꝵ et uite rationẽ
Sed plura foreassis diximus: ꝗͣ uolebamus
pauciora profecto diximus: ꝗͣ postulauerit
res. Uerum de his hactenus. Adrem redeo
Huius modi mebeatrum cum agerentur:
noue item apud inferos rerum iocundissi¬
marum. et inprimis dignissimaꝵ histo¬
ne mite sunt. Nanq audierat caron
crebris defunctoꝵ rumoribus proximum
fore : ut omnis mundus uastaretur. Iamq:
cepisse parcas. & hispides populare hominũ
familias: ommia consenescere tristitia.
et coneabestere in stantis ruine periculo et
metu. Eo caron ad eo prius: ꝗͣ opus tantum
tamq oratissimum deleretur : instituerat
hunc uidere mundum: quem uidisset nũꝗͣ

Expanded text:
Sed si pensitaris quid conati simus cum Sed si pensitaris quid conati simus cum totis libellis, tum hoc loco exprimere, intelliges profecto principes voluptati deditos incidere in opprobria longe iis graviora quam quae recensuimus: eaque de re nos velim magis secutos initam institutionem iudices quam pristinam studiorum et vitae rationem. Sed plura fortassis diximus quam volebamus, pauciora profecto diximus quam postulaverit res. Verum de his hactenus: ad rem redeo. Huiusmodi in theatro cum agerentur, novae item apud inferos rerum iucundissimarum et inprimis dignissimarum historiae initae sunt. Namque audierat Charon crebris defunctorum rumoribus proximum fore ut omnis mundus vastaretur, iamque caepisse Parcas et Hispiades populare hominum familias, omnia consenescere tristia et contabescere instantis ruinae periculo et metu. Eo Charon adeo priusquam opus tantum tamque ornatissimum deleretur instituerat hunc videre mundum, quem vidisset nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
abradentis molestiam libenter ab egisset
abse. sed ingeniotardus. quo id pacto
posset. non habebat. alia ex parte hominẽ
quaniuis mepte gratificantem ferendum
ducebat rictu tam̃ons interdum durieꝰ
abradentis ferrum subterfugiebat. hunc
dii illius memores dicti: qui ex hominum
torio contegi posse celum asseruerãt. risis¬
sent : cum ab homunculo prope excoriari
intuerentur: sed eadem sibi durioraq iã
tum fieri ab hominibus posse intelligentes
magis ut proprium periculum metuerent
propensi erant: ꝗͣ ut alienam insulsitatẽ
riderent. et multa quidem ex parte se
omnes eque graui fore notatos rubigine
non negabant. Itaq hec intheaero: que
scio uideri posse is: qui nr̃is opusculis legẽ¬
dis delectent si non ad modum alioquin
scurilia: at nr̃is ab moribus & stribendi
legibus aliena : qui quidem semꝑ &e factis
& dictis cauimus : nequid minus graue
& sanctum adorremur: ꝗͣ luterarum
religio: & religionis cultus paceretur

Expanded text:
abradentis molestiam libenter abegisset abradentis molestiam libenter abegisset ab se sed, ingenio tardus, quo id pacto posset non habebat. Alia ex parte hominem quamvis inepte gratificantem ferendum ducebat, rictu tamen oris interdum duriter abradentis ferrum subterfugiebat. Hunc dii, illius memores dicti, qui ex hominum corio contegi posse caelum asseverarat, risissent cum ab homunculo prope excoriari intuerentur, sed eadem sibi durioraque iam tum fieri ab hominibus posse intelligentes, magis ut proprium periculum metuerent propensi erant quam ut alienam insulsitatem riderent, et multa quidem ex parte se omnes aeque gravi fore notatos rubigine non negabant. Itaque haec in theatro, quae scio videri posse iis qui nostris opusculis legendis delectentur si non admodum, alioquin scurrilia, at nostris ab moribus et scribendi legibus aliena, qui quidem semper et factis et dictis cavimus ne quid minus grave et sanctum adoriremur quam litterarum religio et religionis cultus paterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
absentis simulachrum uereant᷑ : atq perti¬
mescant. Hic beneficii suspitione ductus
mueteratam contra deos opinionem: opi¬
monisq ꝑuicaciam obliterauit. hn sole
luna: et istius modi manifestis deorum
signis admoniti. que se posse. debereq
credere proficentur : infiantur. Meum
potuit eneum simula chrum prophano in
loco immanes et ferotissimos latrones
a crudelitate absterrere: metu deorum
flectere ad relegionis cultum reuocare:
ip̃e deus & presens qui sum studiosos ar¬
tium. que ad pietatem faciant: et grati¬
ficandis diis deditos: nequeo modestiores
reddere: aut quo pacto istos ab impietate :
si ẽẽ in nos impii prosequant᷑: reuocabimꝰ
hec secum stupor. oenops uꝰ cum satis eẽt
ueneratus. fautorem deum spectans. non
poterat pati tam neglectum eẽ hunc: a quo
bñficium accepisset. Id circo rubiginem
qua stuporis facies ad modum squallebat:
ferro cepit abradere. Stupor uõ deus

Expanded text:
absentis simulacrum vereantur atque pertiabsentis simulacrum vereantur atque pertimescant? Hic beneficii suspicione ductus inveteratam contra deos opinionem opinionisque pervicaciam obliteravit; hi sole, luna et istiusmodi manifestis deorum signis admoniti, quae se posse debereque credere profitentur, inficiantur. Meum potuit aeneum simulacrum profano in loco immanes et ferocissimos latrones a crudelitate absterrere, metu deorum flectere, ad religionis cultum revocare; ipse deus et praesens qui sum studiosos artium quae ad pietatem faciant et gratificandis diis deditos nequeo modestiores reddere. Aut quo pacto istos ab impietate, si esse in nos impii prosequantur, revocabimus?". Haec secum Stupor. Oenops vero, cum satis esset veneratus fautorem deum spectans non poterat pati tam neglectum esse hunc a quo beneficium accepisset; idcirco rubiginem qua Stuporis facies admodum squalebat ferro caepit abradere. Stupor vero deus
Abbreviated transcription (Latin):
tu et habitu risere histriones tetrã illius
deformitatẽ. Nam stabat ille quide ore
late hanelanti: labio propendulo: oculis
concretis : e ẽmporibus lacunosis. aurib
appensis: et omnideniq facie ita affectus
ut sui oblitus uideretur. cumq accuratiꝰ
hunc ip̃m deum respectarent proscenici
socĩ eo maiores incacħmos efferebantur:
atq en dicebant strenuũ. en fugatorem
latronum. Ergo otnops enimuͦ istuo
quidem est inquit. quad m me susceptam
deoꝵ opmionem multo confirmet: ubi
unus multos mermis armatos : meticulo¬
sus audaces : ad omnemq: crudelitatem
accinctos. sola pñtia exturbarit: atq pro¬
fugarit. Nec de se coram stupor deus au-¬
diens. et si mente ẽẽt bardus. et ingenio
prorsus plumbeo. tamen neq: laudib non
mouebatur neq: uituperatoribus non
irritabatur: tamen sic secum rerum
humanarum sortem. atq conditionem
uersabat. Et quid nam hoc esse mali dicã
apud mortales: ut pñtem deum irrideant.

Expanded text:
tu et habitu, risere histriones tetram illius tu et habitu, risere histriones tetram illius deformitatem: nam stabat ille quidem ore late anhelanti, labio propendulo, oculis concretis, temporibus lacunosis, auribus appensis et omni denique facie ita affectus ut sui oblitus videretur. Cumque accuratius hunc ipsum deum respectarent proscaenici socii, eo maiores etiam in cachinnos efferebantur atque "En" dicebant "strenuum, en fugatorem latronum!". Ergo Oenops "Enimvero istuc quidem est" inquit "quod in me susceptam deorum opinionem multo confirmet, ubi unus multos, inermis armatos, meticulosus audaces ad omnem crudelitatem accinctos sola praesentia exturbarit atque profligarit". Haec de se coram Stupor deus audiens, etsi mente esset bardus et ingenio prorsus plumbeo, tamen neque laudibus non movebatur neque vituperatoribus non irritabatur; tamen sic secum rerum humanarum sortem atque conditionem versabat: "Et quidnam hoc esse mali dicam apud mortales, ut praesentem deum irrideant,
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. Sed ne satis quidem eum sibi notũ
ẽẽ deum auxiliatore dixit: quo propitio
rem tam fauste: atq feliciter executus
sit. et idcirco magis aeq magis cupere
sibi fieri cognitũ: cui habende forent grẽ
tanti beneficii. Non illum quidem sibi
uisum iouem: non phebum:. non iunonẽ
non ex his celeberrimis & popularibus :¬
quibus templa consticuta sunt: sed rarũ
illum quidem: atq insolitum. Hic histrio¬
nes. at sunt quidem inquiunt in cheatro
deorum oiũm simulachra: eodum reuise
omnes: ut facilem. et benesicum cum
salutarimus : tum eundem patronum
nr̃is imalis auxilio aduocemus . nam
maiores illi dii iamtum fastidire humiliũ
uota assueuerunt. Itaq fit. face igitur
incensa circum statuas signaq omnia
recensendo dum horum: atq horum
uultus contemplant᷑: in stuporẽ ip̃m
incidunt. quo uiso oenops uenenabundus
procidit eiusq pacem precatus lotumq
amplexatus adorauit. Uiso stuporis uul¬

Expanded text:
tavit: sed ne satis quidem eum sibi notum tavit: sed ne satis quidem eum sibi notum esse deum auxiliatorem dixit, quo propitio rem tam fauste atque feliciter executus sit, et idcirco magis atque magis cupere sibi fieri cognitum cui habendae forent gratiae tanti beneficii. Non illum quidem sibi visum Iovem, non Phoebum, non Iunonem, non ex his celeberrimis et popularibus quibus templa constituta sunt, sed rarum illum quidem atque insolitum. Hic histriones "At sunt quidem" inquiunt "in theatro deorum omnium simulacra: eo dum revise omnes, ut facilem et beneficum cum salutarimus, tum eundem patronum nostris in malis auxilio advocemus: nam maiores illi dii iam tum fastidire humilium vota assueverunt". Itaque fit: face igitur incensa circum statuas signaque omnia recensendo, dum horum atque horum vultus contemplantur in Stuporem ipsum incidunt, quo viso Oenops venerabundus procidit eiusque pacem precatus locumque amplexatus adoravit. Viso Stuporis vul
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ deos semꝑ negauit. qđ se muitarer tua
causa tam impie ime grassatus exticit.
iupiter hec intuens inera se rem sic deputa¬
bat. credm me hoc noctis bene acceptum:
tamasi hc suo utit᷑ officio. quid aliud
aut ebrius faciat: aut ab improbo audias.
adde ꝙ probe mulctatus luit. plus enim
truoris effudit. ꝗͣ ingurgitart uini quid¬
qđ ne canti quidem hec sunt ut ludorum
uoluptatẽ respuas. Sint histriones obsceni
ut lubet. modo nos in theatrũ eẽ nulli
nostant. Sȩd quid agimus: quid si presen¬
serint: neq enim illud factum frustra
dixerit uerum & quid demum quid tũ
uecunq cecident res. tam̃ presente populo
uenerabimur. Hec cumeffecisset oeneps
rogantibus  ad ranant duus socis quid ita
religatum adduxisset hominẽ : et quidse
preter spem. & expectationem omnium
ad religionis sanctimoniam dedisset qui
antea nullos credidisset ẽẽ deos: ordine
queq sibi apud predones accidisseat reci¬

Expanded text:
esse deos semper negavit, quod se imitarer tua esse deos semper negavit, quod se imitarer tua causa tam impie in me grassatus exstitit". Iuppiter haec intuens intra se rem sic deputabat: "Credin me hoc noctis bene acceptum? Tametsi hic suo utitur officio: quid aliud aut ebrius faciat, aut ab improbo audias? Adde quod probe multatus poenas luit: plus enim cruoris effudit quam ingurgitarit vini. Quod ne tanti quidem haec sunt ut ludorum voluptatem respuas. Sint histriones obsceni ut lubet, modo nos in theatro esse nulli noscant. Sed quid agimus? Quid si praesenserint? Neque enim illud factum frustra dixerit. Verum et quid demum, quid tum? Utcumque ceciderit res, tamen praesente populo venerabimur". Haec cum effecisset Oenops, rogantibus sociis quid ita religatum adduxisset hominem et quid se praeter spem et exspectationem omnium ad religionis sanctimoniam dedisset qui antea nullos credidisset esse deos, ordine quaeque sibi apud praedones accidissent reci
Abbreviated transcription (Latin):
num. iouis instar uenerabimur: Est
nimirum illud ꝑpulchre dictum: quod
in cauea sepius decantari audio. qui
fingit sacros ere. uel marmore uultus:
non facit ille deos: qui rogat ille facit.
Tum oenops & facti indignitate : & đc̃oꝵ
petulantia cõmotus. malam inquit tuã
inrem num desmes de lststuis scelerib
cantando disputare: appagete hinc
Ae barbaris dum se oenops iugulo appre¬
hensum traheret: alui affiatu ꝑ obscene
concrepuit. atq appage tu inquit tepro¬
fane dum sacrum facio o intere urbator
num tu non ꝑspicis ꝗͣ hunc ado lendi ritũ
comprobent hi. en iterum intonuit. nõ
potuit hac amplius de nops fere. sed ebriũ
pugnis calceq contusum suos mtra fetores
obuoluit. atq gradibus precipitauit. At
mulctatus ebrius ore illo suo liuenti: et
male illibuto impudicissime plorans Ego
tibi quisquis es deorum inquit. cuius causa
hec ꝑtuli: ut eueniant eque. atq mihi eue¬
nere imprecor. qñ quidem hunc. qui ullos

Expanded text:
num, Iovis instar venerabimur? Est num, Iovis instar venerabimur? Est nimirum illud perpulchre dictum quod in cavea saepius decantari audio: Qui fingit sacros aere vel marmore vultus, non facit ille deos: qui rogat ille facit". Tum Oenops et facti indignitate et dictorum petulantia commotus "Malam" inquit "tuam in rem! Non desines de istis tuis sceleribus cantando disputare! Appage te hinc!". At barbarus, dum se Oenops iugulo apprehensum traheret, alvi afflatu perobscene concrepuit atque "Appage tu" inquit "te, profane, dum sacrum facio, o interturbator: num tu non perspicis quam hunc adolendi ritum comprobent hi?". En iterum intonuit. Non potuit hoc amplius Oenops ferre, sed ebrium pugnis calceque contusum suos intra foetores obvolvit atque gradibus praecipitavit. At multatus ebrius ore illo suo liventi et male illibuto impudicissime plorans "Ego tibi, quisquis es deorum" inquit "cuius causa haec pertuli, ut eveniant aeque atque mihi evenere imprecor, quandoquidem huc qui ullos
Abbreviated transcription (Latin):
repente religio icessit : Qui deos et num
negasti. frigentẽ hic statuam. fictaq si¬
mulachra ueneraberis. heq referens
non ĩ minxisse modo erat contentus. ueꝵ
& aluii preterea illic onus ponere paraba t᷑.
Hic oenops oinquit steleste non tu deniq aliũ
tibi locum ad tantam flagitii spurcitatem
desumes: Tum barbariis et ebrius ille
plena consuestis dicere. At inquit oenops
etiam presentis deos irridens negligis
fumbarbarus. eninquit perdoctum
płnum: deum ne tu hoc frigens & nacuũ
simulachrum aut opmaris. aut nũcupas
quod quidem uix igne. & ferro adhibito
fabri effecere. ut uultus hominis potius
ꝗͣ monstri faciem imitaretur. hic heus
tu oeneum caput. quanto malleo : quãtis
follibus durum tuum istud os dolarunt
fabri. uel tu oenops num simulachrum
hoc uidisti ad publicum aqueductum pri¬
die patera istac calonibus a quam fundere
demum adeo mutile istud es : cui mhl
muenias. quod probes preter artificis ma¬

Expanded text:
repente religio incessit? Qui deos aeternum repente religio incessit? Qui deos aeternum negasti, frigentem hic statuam fictaque simulacra veneraberis?", haecque referens non imminxisse modo erat contentus, verum et alvi praeterea illic onus ponere parabat. Hic Oenops "O" inquit "sceleste, non tu denique alium tibi locum ad tantam flagitii spurcitatem desumes!". Tum barbarus et ebrius ille plena consuestis dicere". "At" inquit Oenops "etiam praesentis deos irridens negligis!". Tum barbarus "En" inquit "perdoctum philosophum! Deumne tu hoc frigens et vacuum simulacrum aut opinaris aut nuncupas, quod quidem vix igne et ferro adhibito fabri effecere ut vultus hominis potius quam monstri faciem imitaretur? Dic heus tu, o aeneum caput, quanto malleo, quantis follibus durum tuum istud os dolarunt fabri! Vel tu, Oenops, num simulacrum hoc vidisti ad publicum aquaeductum pridie patera istac calonibus aquam fundere? Demum inutile istud aes, cui nihil invenias quod probes praeter artificis ma
Abbreviated transcription (Latin):
stupentem: excordemq factum mecu ꝑ
capillum prehendit: prosternit: reuẽcitq
loro : quo se predones illi uincere ceperant.
Mox hominẽ prese murbem agit : letus
et aĩo secum adiurans mhil minus cre¬
dendum posthac : ꝗͣ nullos eẽ deos quos
tam presentes extremo suompericulo com¬
pererit. Itaq hec insiluis oenops. In
eheatrum uo ingressus suos colludiones
qui se expectabant: offendit dese: deq
diis mereri non bene. Nam suꝑsedentis
carditatẽ una: & deos maximos quoꝵ
causa uigilarent. exetrabant᷑ id sibi
primum uisum est indignissimum. sed illud
indignius qđ inter hystriones seruum quen¬
dam uino madidum ad iauis statuam ple¬
naq nefanda exequentẽ offendit. Fudet
ea dicere. tam̃ institutum prosequenur
n mingentem ebrium intuens oenops pro
noua suscepta religione cepit grauissimis
dictis increpando absterrere. At seruus
in eumuersus eia inquit pħe adesne : sic¬
cine mecum agis: Vnde inte noua istec

Expanded text:
stupentem excordemque factum metu per stupentem excordemque factum metu per capillum prehendit, prosternit revincitque loro quo se praedones illi vincire caeperant. Mox hominem prae se in urbem agit laetus et animo secum adiurans nihil minus credendum posthac quam nullos esse deos quos tam praesentes extremo suo in periculo compererit. Itaque haec in silvis Oenops; in theatrum vero ingressus, suos colludiones qui se exspectabant offendit de se deque diis mereri non bene, nam supersedentis tarditatem una et deos maximos quorum causa vigilarent exsecrabantur. Id sibi primum visum est indignissimum, sed illud indignius, quod inter histriones servum quendam vino madidum ad Iovis statuam pleraque nefanda exequentem offendit. Pudet ea dicere: tamen institutum prosequemur. Immingentem ebrium intuens Oenops, pro nova suscepta religione, caepit gravissimis dictis increpando absterrere. At servus in eum versus "Eia" inquit "philosophe, adesne? Siccine mecum agis? Unde in te nova isthaec
Abbreviated transcription (Latin):
uisid qͣ statuam eius modi in loco adeẽ po¬
terant opinari. dehino maioribus admo¬
tis luminibus manifesto adesse deos animad¬
uertentes obmutuerunt. Et ea re insꝑata
ꝑterre facti euestigio non sme clamore
relicto captoͣ abuolarunt. Uidisses hos
amissis armis quast temulentos obiectam
ornum fugiendes impetere: alios inter
cursi tandum offensa roboris strpe niere
atq alios offensis prostratis sociis istuc uer¬
sus. et illuc uersus precipites ruere: eosdẽq
illiso ore inter surgendum interq spuendũ
cum cruore defractos dentes i terato sequen¬
tium impeta quassatos ruere: alios uõ uiso
deo quasi alteram scuporis statuam factos
primũ herescere. uox formidine debitita¬
tos labascere. Quȩ rerm & tpr̃um suoꝵ
facies cum ita eẽt. euondefuit sibi oenops
egressus enim antrũ : et turbam cõcussoꝵ
profligatorũq contuens sese confirmauit.
Inde rapto de quodam telo unum egregie

Expanded text:
vis id quam statuam eiusmodi in loco adesse povis id quam statuam eiusmodi in loco adesse poterant opinari; dehinc maioribus admotis luminibus manifesto adesse deos animadvertentes obmutuerunt et ea re insperata perterrefacti e vestigio non sine clamore relicto captivo abvolarunt. Vidisses hos amissis armis quasi temulentos obiectam ornum fugiendo impetere, alios inter cursitandum offensa roboris stirpe ruere atque alios offensis prostratis sociis istuc versus et illuc versus praecipites ruere, eosdemque illiso ore inter surgendum interque spuendum cum cruore defractos dentes iterato sequentium impetu quassatos ruere; alios vero, viso deo, quasi alteram Stuporis statuam factos primum haerescere, mox formidine debilitatos labescere. Quae rerum et temporum suorum facies cum ita esset, non defuit sibi Oenops. Egressus enim antro et turbam concussorum profligatorumque contuens sese confirmavit; inde, rapto de quodam telo, unum egregie
Abbreviated transcription (Latin):
ad ludos concelebrandos properaret: a pre¬
donibus captus extitit: multisq affectus
plagis adducitur ad ip̃am hanc specum:
inqua statua stuporis dei erat exposita :
quo cum appulissent predones consilium
meunt. prestet ne captum iugulare. an
uiuum dimutere oculis effossis. At oenops
tanto mpericulo constitutus seq sauetsi
t̃ eam diem nullos deos mane celum eẽ credi¬
derat & predicarat. nunc tamen ultimo
in captis periculo constitutus seq salutemꝙ
suam cepit omnibus uotis comendare maxi¬
misdiis Sed consilio interse habito predo¬
nibus placuit. habere questionem de homine:
et discere quanti se possit redimere. Erat nox
atra. & intempesta. expediunt id cuco predo¬
nes que ad truciatum faciant. alii lorum
comparant: alii uirgas ulmo auellunt. alii
ignem cote excutiunt. Illis ita oc capatis res
euenit digna memoratu. Nam primis igni¬
culorum fauillis collucescentibus uidere uisi
sunt predones in antrum quippiam: et ꝗd¬

Expanded text:
ad ludos concelebrandos properaret a praead ludos concelebrandos properaret a praedonibus captus exstitit multisque affectus plagis adducitur ad ipsam hanc specum in qua statua Stuporis dei erat exposita. Quo cum appulissent praedones consilium ineunt praestetne captum iugulare an vivum dimittere oculis effossis. At Oenops, tanto in periculo constitutus, etsi in eam diem nullos deos, inane caelum esse crediderat et praedicarat, nunc tamen ultimo in capitis periculo constitutus seque salutemque suam caepit omnibus votis commendare maximis diis. Sed consilio inter se habito praedonibus placuit habere quaestionem de homine et discere quanti se possit redimere. Erat nox atra et intempesta: expediunt idcirco praedones quae ad cruciatum faciant. Alii lorum comparant, alii virgas ulmo avellunt, alii ignem cote excutiunt. Illis ita occupatis res evenit digna memoratu. Nam primis igniculorum favillis collucescentibus videre visi sunt praedones in antrum quippiam, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuent uoce illa sua agresti aduocat
Mox subiectis stapulis illa se onerit. Erat
aũt statua ampla: & ponderis immani
tamen susceptam dorso sblus asportauit.¬
& eam intra opacam siluam reposto in
anero obscuro loco collocat. Inde inthea¬
erum sudore madidus rediens se uertens
in statuam: quam asportarat: statue q
uacuum locum occupat. Id ip̃m ceteri tã¬
et si factum irriderent. sibi tamen faciun¬
dum putarunt. Itaq fecere stuporis exẽplo
suam quisq quo uisum est loco: statuam
abdidere: neq defuere cupido. mercurius
ee huiusmodi tolarium alarumq: admi¬
niculis freti: qui extremo theatri fastigio
prostratas reliquerint. Dumse sic dii in
theatrum dispositi ex animi libidme ha¬
berent: res oiũm ndicula: sed memoratu
dignissima: cum insilua ad stuporis sta¬
tuam: tum de intheatro excidit. Nam
silua quidem oenops pħus. idemq histrio
uetere illa monii conera deos disputandi
flagitio sissima petulantia ibutus : dum

Expanded text:
adiuvent voce illa sua agresti advocat, adiuvent voce illa sua agresti advocat, mox subiectis scapulis illa se onerat. Erat autem statua ampla et ponderis immanis, tamen susceptam dorso solus asportavit et eam intra opacam silvam reposito in antro, obscuro loco, collocat, inde in theatrum sudore madidus rediens se vertit in statuam quam asportarat statuaeque vacuum locum occupat. Id ipsum ceteri tametsi factum irriderent, sibi tamen faciundum putarunt: itaque fecere, Stuporis exemplo, suam quisque quo visum est loco statuam abdidere, neque defuere Cupido, Mercurius et huiusmodi talarium alarumque adminiculis freti, qui extremo theatri fastigio prostratas reliquerint. Dum se sic dii in theatrum dispositi ex animi libidine haberent, res omnium ridicula, sed memoratu dignissima cum in silva ad Stuporis statuam, tum et in theatro accidit. Nam <in> silva quidam Oenops philosophus idemque histrio, vetere illa Momi contra deos disputandi flagitiosissima petulantia imbutus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
aut celo aut templis ꝑ noctandum statue¬
bant. postremo placuit sm̃a illius qui
deorum quodam ut opinor. fato ad nio¬
nuit uti se quisq in siũ quod intheatro
eẽt simulacrum conuerteret: quo abe¬
undi redeundiq uiam & laborem iuta¬
rent. quoue cum dignitate. et sine
ullius miuria dignissimis locis conquie¬
stceret. ⁊ num erat. quod huic sentẽtie
aduersaretur. nam parum quidem oc¬
currebat ubi locorum illinc abreptas
statuas apte deponerent. Dum hec ais
deorum uoluunt᷑ stupordeus: ut enit
artubus torisq prepotens. rem se dignã
aggreditur. nullis id. qued paret. indicãs
atq se inpedes comiicit ita uaste: ita dis¬
solute. ut subito furore efferri bachantẽ
diceres facinusq: ip̃m aggreditur alioꝗn
ridiculum. sed prore agenda eius modi
ut factum subinde omnes reliqui compro¬
bantes inutati sint. Ad statuam enim
intheaero positam sui similem applicans
hos atq hos ualidiores deorum uti se

Expanded text:
aut caelo, aut templis pernoctandum statueaut caelo, aut templis pernoctandum statuebant. Postremo placuit sententia illius qui deorum quodam, ut opinor, fato admonuit ut se quisque in suum quod in theatro esset simulacrum converteret, quo abeundi redeundique viam et laborem vitarent quove cum dignitate et sine ullius iniuria dignissimis locis conquiescerent. Unum erat quod huic sententiae adversaretur: nam parum quidem occurrebat ubi locorum illinc abreptas statuas apte deponerent. Dum haec animis deorum volvuntur, Stupor deus, ut erat artubus torisque praepotens, rem se dignam aggreditur, nullis id quod paret indicans, atque se in pedes coniicit ita vaste, ita dissolute, ut subito furore efferri bacchantem diceres, facinusque ipsum aggreditur alioquin ridiculum, sed pro re agenda eiusmodi ut factum subinde omnes reliqui comprobantes imitati sint: ad statuam enim in theatro positam sui similem applicans hos atque hos validiores deorum ut se
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽẽ. aut erectas obstapescebat intuens.
easq tametsi corim intueretur : tam̃ fieri
negabat posse tantum opus. et pre admira.¬
tione ee uidisse. et laudasse plus satis nõ
intermutebat. Atq secum ip̃e suas ineptias
accusabat: consiliiq tarditatẽ deplorabat.
qui hostales tam mirifici operis architec¬
tos non adiuisset potius ꝗͣ pħos: quibus
uteretur ad operis futuri descriptionem
componendam. Euenisse quidem quod
aiunt. ut quem semel sapere aliqua in re
tibi ip̃e ꝑsuaseris hunc semꝑ sapere. et
momini redoctum eẽ facile credas. hec
iuplter. Tandem lustrata urbe hominũ
turme sua ꝑdiuersona corpori se: cenisq
dederant: que cum ita eẽnt icidit m
mentemdus. ut futuros postridieludos:
scenamq cuperent inspectare. Ergo et
quid agimus inquiunt interse: num
ad nr̃as redibimus sedes : anistic specta¬
culis uisendis considebimus. Spectaculoꝵ
erant omnes cupientissimi: sed alii alibi

Expanded text:
tas esse aut erectas obstupescebat intuens, tas esse aut erectas obstupescebat intuens, easque tametsi coram intueretur tamen fieri negabat posse tantum opus et prae admiratione et vidisse et laudasse plus satis non intermittebat, atque secum ipse suas ineptias accusabat consiliique tarditatem deplorabat, qui hos tales tam mirifici operis architectos non adivisset potius quam philosophos, quibus uteretur ad operis futuri descriptionem componendam. Evenisse quidem quod aiunt, ut quem semel sapere aliqua in re tibi ipse persuaseris, hunc semper sapere et in omni re doctum esse facile credas. Haec Iuppiter. Tandem lustrata urbe hominum turmae sua per diversoria corpori se coenisque dederant. Quae cum ita essent, incidit in mentem diis ut futuros postridie mane ludos scaenamque cuperent inspectare. "Ergo, et quid agimus?" inquiunt inter se "Num ad nostras redibimus sedes, an istic spectaculis visendis considebimus?". Spectaculorum erant omnes cupientissimi, sed alii alibi,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem facile impelli ad quod uis facinꝰ:
neq apud multitudiem cogitari fas ne
sit an nefas id : quod plurimoꝵ consensus
appetat. efferri indomitam & ruere ef¬
frenatam: neq reuocari. neq retineri. neq
satis coercer ullis prudentium monitis. et
rationibus: aut bene consulentium imꝑio
posse. neq stire quidem uesanam multi¬
occeperit. flagitiosa & turpia ne: annon ea
sint non curare. modo ꝑficiat. et atro¬
ciã non intermutere nprius aliud quip¬
piam atrocius incͥoarit Et qđ magis mi¬
returm hominum nuo sapere quidem
ꝑ se ferme singulos: atq nosse quid rectum
sit : cum tamen couerint omnes simul
facile isanire. sponteq delutire. Ilec
hercules sed dii spreto hercule intheatrũ
ingressi. atq inprimis iupiterpario ex
marmore ingentes innumerasq colum¬
nas maximoꝵ montium frustra gigantũ
opus admiratur. Et tantas nũo. et tam
uastas. et meam regionem locoꝵ aut trac¬

Expanded text:
tudinem; facile impelli ad quodvis facinus, tudinem; facile impelli ad quodvis facinus, neque apud multitudinem cogitari fasne sit an nefas id quod plurimorum consensus appetat; efferri indomitam et ruere effrenatam, neque revocari, neque retineri, neque satis coerceri ullis prudentium monitis et rationibus aut bene consulentium imperio posse; neque scire quidem vesanam multiocceperit, flagitiosa et turpiane an non ea sint non curare, modo perficiat, et atrocia non intermittere ni prius aliud quippiam atrocius incoharit. Et quod magis miretur, in hominum numero sapere quidem per se ferme singulos atque nosse quid rectum sit: cum tamen coiverint, omnes simul facile insanire sponteque delirare. Haec Hercules, sed dii spreto Hercule in theatrum ingressi, atque inprimis Iuppiter pario ex marmore ingentes innumerasque columnas maximorum montium frusta, gigantum opus, admiratur, et tantas numero et tam vastas et in eam regionem locorum aut trac
Abbreviated transcription (Latin):
aras adeuntes mortales non ꝑspici a suꝑis
nubium interuentu: sed solum audiri
possẽt superi se se mꝑiculũ dederint. nãq¬
ꝙ suas quidem laudes ad tibiam concĩnentes
non audire modo : uerum in primis spectare
ꝙͦ cuperent. quasi amentes e celo ad sua gau¬
dia propius haurienda delabi instituerũt.
Mortalium ergo tecta occupauere: solus
hercules qđ fortassis muidorũ emulorũq
insidias : reditusq difficultatẽ ad superas
sedes uereretur. negauit: aut deorum
maiestati conuenire: aut fieri id euto posse:
ut mera mortalium cetus superi conseen¬¬
derent: et cõmiscerentur. Se enimmon¬
stra terrarũ inimanissima et truculentis¬
sima prostrauisse: subegisse: absumpsisse
hominũ uͦ plurimoꝵ impetum. et temeri¬
tatem consentientem ne ferre quiđe uspiã
potuisse. Facile quidem moueri. et esse
quidem opimonibus fluidam: animis
uolubilem. libidinibus concitatam multi¬

Expanded text:
aras adeuntes mortales non perspici a superis aras adeuntes mortales non perspici a superis nubium interventu sed solum audiri possent, superi sese in periculum dederint. Nam quod suas quidem laudes ad tibiam concinentes non audire modo, verum inprimis spectare quoque cuperent, quasi amentes e caelo ad sua gaudia propius haurienda delabi instituerunt: mortalium ergo tecta occupavere. Solus Hercules, quod fortassis invidorum aemulorumque insidias reditusque difficultatem ad superas sedes vereretur, negavit aut deorum maiestati convenire aut fieri id tuto posse, ut intra mortalium caetus superi considerent et commiscerentur. Se enim monstra terrarum immanissima et truculentissima prostravisse, subegisse, absumpsisse, hominum vero plurimorum impetum et temeritatem consentientem ne ferre quidem uspiam potuisse: facile moveri et esse quidem opinionibus fluidam, animis volubilem, libidinibus concitatam multi
Abbreviated transcription (Latin):
intellexissent. Fanti spectaculi inuidia cõ¬
motus ꝑ ꝗͣ longissimum imo ab pectore
suspirium inter ingemiscendum emisit
quo ex sp̃us hanelitu fusta. & aera nebu¬
larum uis totum ꝑ ethera sublime adstitit.
atq ingenium : ut aliquid prosua consue¬
tudine mali faceret: contulit: atq adeo
institit precani eos deos qui aderant qͦad
impetrauit ab iis. que ad se constilutandu
accesserant: nimphis: ut quando aliud
nequeant suamad salutem conferre. hoc
unum ad leuandas miserias gratissimum
bñficium condonent. Nebulam ip̃am ꝗ
ualde possint late distentam protrahant
et producant : montiumq cacuminibus
annectant: quo tam in inimicissimis et
pessime de se meritis superis uoluptuosissi¬
mum suarũ erumnaꝵ spectaculum inter¬
cipiatur. Calamitesi momi precibus ob-¬
temperaruant nmphe . plurimũq in eo oꝑe
ꝑficiundo laborantes desudarunt. quo fcũm
est: ut cum delubra deum. sacellaq: acq

Expanded text:
intellexisset, tanti spectaculi invidia comintellexisset, tanti spectaculi invidia commotus, perquam longissimum imo ab pectore suspirium inter ingemiscendum emisit, quo ex spiritus anhelitu fusca et atra nebularum vis totum per aethera sublime adstitit. atque ingenium ut aliquid pro sua consuetudine mali faceret contulit atque adeo institit precari eos deos qui aderant, quoad impetravit ab iis quae ad se consalutandum accesserant nymphis ut, quando aliud nequeant suam ad salutem conferre, hoc unum ad levandas miserias gratissimum beneficium condonent: nebulam ipsam quam valde possint late distentam protrahant et producant montiumque cacuminibus annectant, quo tam inimicissimis et pessime de se meritis superis voluptuosissimum suarum aerumnarum spectaculum intercipiatur. Calamitosi Momi precibus obtemperarunt nymphae plurimumque in eo opere perficiundo laborantes desudarunt, quo factum est ut cum delubra deum sacellaque atque
Abbreviated transcription (Latin):
oculi atq aures ferebant: spectabundi hesi¬
tabant. Eccam patritioꝵ pompam: et
ciuium ordines : matronarũq: deinceps nu-¬
rumq greges: cum sacris lustrare urbem
aggreditur. Teda & multa lampade
noctem illustrem reddunt. Virgines por¬
ticibus consp̃ue urbem ornant : atq carmi¬
mbus. cantuq ad saltum et tirsum deos
uenerantur. Tantas res superi intuentes
obmutuerant. atq uti quisq se receperat
loco. pendebat maxime intentus. maxime
stupidus. Inter ea pro uetere more : quod
quidem in promethei calamitate iã pͥdem
factitarunt. dii presertim maritimi ad
monum consaltandum abq animimi¬
seria leuandum pleriq accesserant. Naia:¬
des nape driades phorceq atq huiusmõi
at momus flamulas sũmo ethere deoꝵ
ceruicibus collucescentes sublatis oculis.
quos fletu & lachrimis pene consumpserat.
despicatus: quid sibi tanta repente abarta
celo lumina peterent. rogauit: cumq rẽ

Expanded text:
oculi atque aures ferebant, spectabundi haesioculi atque aures ferebant, spectabundi haesitabant. Eccam patritiorum pompam et civium ordines matronarumque deinceps nurumque greges cum sacris lustrare urbem: aggreditur taeda et multa lampade noctem illustrem reddunt. Virgines porticibus conspicuae urbem ornant atque carminibus cantuque ad saltum et thiasos deos venerantur. Tantas res superi intuentes obmutuerant atque uti quisque se receperat loco pendebat maxime intentus, maxime stupidus. Interea pro vetere more, quod quidem in Promethei calamitate iam pridem factitarunt, dii praesertim maritimi ad Momum consalutandum abque animi miseria levandum plerique accesserant: Naiades, Napeae, Dryades, Phorceaeque atque huiusmodi. At Momus flammulas summo aethere deorum cervicibus collucescentes, sublatis oculis quos fletu et lacrimis prope consumpserat, despicatus quid sibi tanta repente oborta caelo lumina peterent rogavit, cumque rem
Abbreviated transcription (Latin):
crocale. et sistra. & litui. et omnis musica
p̃e deorum superum testudies maximo istaꝵ
rerum concentu resonabant. Ad debãtur
iis hominũ murmur latum atq ingens
multorumq multiplices uarieq uoces: et
huiusmodi quo isolito atq imaniso¬
nitu cuncti celicole ad rei admirationem
exciti stetere. In terea stupor deus oiũm
meptissimus qđ sese momum imitans in
grãm iouis aliquo dicto ridiculo cuperet in¬
sinuare: ut erat suapte natura subactonit
atq uastus ad iouem properans a gresti uoce
proh inquit orex. tantum hominũ confremu¬
it istic subtus. ut si omnes excories: ꝓcul
dubio totum celum contegas. Cui upiter
censentu hũc tantisper sapere: & ꝗd tũ o
stupor: et quid tibi uenit inmentẽ c sed tu
ꝑbelle quidem comentatus es. nanq ip̃e qđ
semꝑ frigeas. celum cauisti ne nudum algeat.
Risere dii hinc lotis om̃ibus : quibus terras
contui possent late. passimq ut cuiusq

Expanded text:
crotala et sistra et litui et omnis musica. crotala et sistra et litui et omnis musica. Ipsae deorum superum testudines maximo istarum rerum concentu resonabant. Addebantur his hominum murmur latum atque ingens multorumque multiplices variaeque voces et huiusmodi, quo insolito atque immani sonitu cuncti caelicolae ad rei admirationem exciti stetere. Interea Stupor deus, omnium ineptissimus, quod sese Momum imitans in tiam Iovis aliquo dicto ridiculo cuperet insinuare, ut erat suapte natura subattonitus atque vastus, ad Iovem properans agresti voce "Proh" inquit "o rex, tantum hominum confremuit istic subtus, ut si omnes excories procul dubio totum caelum contegas". Cui Iuppiter: "Censen tu hunc tantisper sapere? Et quid tum, o Stupor? Et quid tibi venit in mentem? Sed tu perbelle quidem commentatus es, namque ipse quidem semper frigens caelum cavisti ne nudum algeat". Risere dii, hinc locis omnibus quibus terras contui possent late passimque, ut cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
osculata fecisti inquit: ut decet. mi uir:
sed unum est: quod addiuelim: ut qui
tam peculanter: tam impudenter: et
preter id: quod seq nosq deceat: in femi¬
narum genus inuectus est: momum
ex semiuiro reddas: ut sit prorsus fe¬
mina. Annuit iupiter. Relegatum
eadere. cõmutilatumq: momum post¬
hac celicole cõmutilato etiam nomine
Ide quid possit improbitas. et ne¬
quitia: ut cum eius ẽẽ extinctã
uim ad ledendum credas. reuiui.¬
scat. Plus enim relegatus. atq
ad cautem obstrictus momus dabit ꝑturba¬
tionum ꝗͣ hactenus dederit solutus : et con¬
citatus. Nunc dignosces uti momo facinoꝵ
auctore deoꝵ maiestas extremum m ꝑiculum
sit adducta: tum & tantum aderit iocorum
& risus ut prehis superiora fuisse iocis uacua
deputes. Iam uo̾ omnis hominũ: ut ita loquet.
torrentes murbem confluxerant iudorum
spectaculorũq gratia. Canebant tube
subaudiebantur tibie. admodosq cadebãt

Expanded text:
osculata, "Fecisti" inquit "ut decet, mi vir. osculata, "Fecisti" inquit "ut decet, mi vir. Sed unum est quod addi velim, ut qui tam petulanter, tam impudenter et praeter id quod seque nosque deceat in feminarum genus invectus est, Momum, ex semiviro reddas ut sit prorsus femina". Annuit Iuppiter. Relegatum ea de re commutilatumque Momum posthac caelicolae commutilato etiam nomine  Liber IV Vide quid possit improbitas et nequitia, ut cum eius esse extinctam vim ad laedendum credas, reviviscat: plus enim relegatus atque ad cautem obstrictus Momus dabit perturbationum quam hactenus dederit solutus et concitatus. Nunc dignosces uti Momo facinorum auctore deorum maiestas extremum in periculum sit adducta; tum et tantum aderit iocorum et risus ut prae his superiora fuisse iocis vacua deputes. Iam vero omnis hominum, ut ita loquar, torrentes in urbem confluxerant ludorum spectaculorumque gratia. Canebant tubae, subaudiebantur tibiae ad modosque canebant
Abbreviated transcription (Latin):
torum beneq consticutorum res. atq rationes
collabefactare: profligare : atq funditus
ꝑuertere elaboret. assiduoq enitatur: qđ
miseros: & immeritos erumna: calami¬
tateq obruere: ac penitus obterere : quo ad
insesit nusꝗͣ desmat nusꝗͣ acquiescat.
qđ factiosis audacibus nefariis omniq
scelere ꝑditis utatur. et faueat. qđ de¬
terrimos instruat. in facmnus matet
atq impellat: qđ dictis factisꝙ pestem:
atq pernitiem orbi rerum in horas cõma.¬
dnnetur: atq importet : quodq indies ne¬
phande. & detestabili improbitati sue młta
adaugere: accumulareq minime inter:¬
mutit. Ne superos deos lacessere: deoꝵ
delicias homines opprimere : atq conficere
pro sua libidie : & desiderio amplius possit
intra occeanũ maximum fore relegandum:
et cathenis ad cautem commendandum
ita. ut preter sũmum os: reliquo hereat
corpore. undis imimerso eternum. Hic
iuno prope exhilarata gaudo iouem ex¬

Expanded text:
torum beneque constitutorum res atque rationes torum beneque constitutorum res atque rationes collabefactare, profligare atque funditus pervertere elaboret assiduoque enitatur; quod miseros et immeritos aerumna calamitateque obruere ac penitus obterere, quoad in se sit, nusquam desinat, nusquam acquiescat; quod factiosis, audacibus, nefariis omnique scelere perditis utatur et faveat, quod deterrimos instruat in facinus, incitet atque impellat; quod dictis factisque pestem atque perniciem orbi rerum in horas commachinetur atque importet, quodque in dies nefandae et detestabili improbitati suae multa adaugere accumulareque minime intermittat; ne superos deos lacessere deorumque delitias, homines, opprimere atque conficere pro sua libidine et desiderio amplius possit, intra oceanum maximum fore relegandum et catenis ad cautem commendandum, ita ut praeter summum os reliquo haereat corpore vadis immerso aeternum". Hic Iuno exhilarata gaudio, Iovem ex
Abbreviated transcription (Latin):
inmomo aĩ aduerterem: ferebam ꝗdem
iocosum illum: quem se uideri affectabat:
quẽ ue quasi ꝑsonatus gestu. uerbisq age¬
bat: ut intimum. uafrum: et subdolũ
profundius strutarer : atq comprehẽderẽ
Interea cauebam omnia. credebam nihil
Nunc uo ut cunq res cecidit: commode
actum uobiscum interpetror: qñ curaꝵ
& seditionum seminarium illud detur¬
bastis. Mallem ut dixi. sins multitudi¬
nismotu. sine tumultu. Sed licuerit
hoc uinoni improbum aeq detestandum
e nũo deoꝵ quo quo pacto extrudere atq
exterminare. Nostre pnidentie enit: qui
momi a cerbitatem atq furorem nouimus
prouidere nequid superiores pristinas ad
ꝑturbationes addat. quo iterato & deorũ
quietem : & res humanas uexet. Ea de re
sic institui. Conscelenatissimum rerum
ꝑturbatorem momum deorum hominuq:
odium: qđ nihil sinceri. nihil sani. nibil
pacati. nihil tranquilli aut cogitet. aut
studeat: aut cupiat. quod felicium & bea¬

Expanded text:
in Momo animadverterem, ferebam quidem in Momo animadverterem, ferebam quidem iocosum illum quem se videri affectabat quemve quasi personatus gestu verbisque agebat, ut intimum vafrum et subdolum profundius scrutarer atque comprehenderem. Interea cavebam omnia, credebam nihil. Nunc vero, utcumque res cecidit, commode actum vobiscum interpretor, quando curarum et seditionum seminarium illud deturbastis. Mallem, ut dixi, sine multitudinis motu, sine tumultu: sed licuerit hoc Iunoni improbum atque detestandum e numero deorum quoquo pacto extrudere atque exterminare. Nostrae prudentiae erit, qui Momi acerbitatem atque furorem novimus, providere ne quid superiores pristinas ad perturbationes addat, quo iterato et deorum quietem et res humanas vexet. Ea de re sic institui: consceleratissimum rerum perturbatorem Momum, deorum hominumque odium, quod nihil sinceri, nihil sani, nihil pacati, nihil tranquilli aut cogitet aut studeat aut cupiat; quod felicium et bea
Abbreviated transcription (Latin):
minus diligerem. Id quidem maxime
ubi eum fortassis putabam malorũ suoꝵ
tedio fractum. atq effectum plane quem
se fingebat. Accedebat ꝙ plura sapere
uidebatur. et bonis artibus excultum
ingenium miime improbum. et plu¬
rimum diligendum arbitrabar. quid¬
mirumigitut. si huic: quem diligerem:
presertim uersuto & callido in consulte qp¬
piam credebam: Non refero quantopere
elaborant suadere quanta sedulitate
eniteret᷑: impellere : ut preceps nouis reb
icoandis irrumperem. Ac mim sapiẽs
quidem illud dictum sepius inmentem
redibat : istos plus satis eruditos minus
ẽẽ probos. ꝗ parest. Et profecto sunt
ut uidere licet: minime puri: et minime
simplices. nam alios facto & re se habẽt.
ꝗ fronte & gestu uideantur. et insigni.
quo plurimum ualent. a cumine ingenii
ꝑuerse ad malitiam abutunt᷑. et illic:
ubi se probos. & simplicissimos uideri stu¬
dent: illic maximie fallunt dolo & impro¬
bitate. Quamremcum mature ita esse

Expanded text:
minus diligerem, id quidem maxime minus diligerem, id quidem maxime ubi eum fortassis putabam malorum suorum taedio fractum atque effectum plane quem se fingebat. Accedebat quod plura sapere ommercio videbatur, et bonis artibus excultum ingenium minime improbum et plurimum diligendum arbitrabar. Quidmirum igitur si huic quem diligerem, praesertim versuto et callido, inconsulte quippiam credebam? Non refero quantopere elaborarit suadere, quanta sedulitate eniteretur impellere ut praeceps novis rebus incohandis irrumperem. At mihi sapiens quidem illud dictum saepius in mentem redibat, istos plus satis eruditos minus esse probos quam par est. Et profecto sunt, ut videre licet, minime puri et minime simplices: nam alios facto et re se habent quam fronte et gestu videantur, et insigni, quo plurimum valent, acumine ingenii perverse ad malitiam abutuntur, et illic ubi se probos et simplicissimos videri student, illic maxime fallunt dolo et improbitate. Quam rem cum mature ita esse