comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mado on secerit : & infinalẽ transfertar & mutat᷑ accentus. Nã circũ flexusfit. Pulsant. curriis scilic& en¬
nius ad musas. Que pedib pulsatis olympũ. Bellantur : ꝓbellant. Nã solent uerba ꝓ uerbis poͦni. Ond nunc
passiuã declinationẽ sub ac tiua posun significatione. sic̃ ingeorgicis. Et placidã placi nutritor oliuã. Futurũ tẽp
apassiuo aposuit. ꝓp̾senti ab actiuo. Nã nutritor ꝓnutri posuit. Onđ ẽ. econtra. Nor humida caelo p̃cipitat
ppolitẽ: hec amaxonũ fuit regina. cui uicte hercules balteũ sustulitꝰ. Martia. aut belli cosa aut mariisfi¬
lia. Quẽ telo primũ deicis. homericũ est. Interrogationẽ ad ipsũ referre quidescribitur. cũ musae int̃rogari
consue uerint ut uos ocalliope p̃cor aspirate canenti. aspera uirgo. Epite ton ad officiũ belli respiciens. alias.

Expanded text:
modon' fecerit, et in finalem transfertur, et mutatur accentus: nam circumflexus fit. Ad v. 660 Pulsant Enmodon' fecerit, et in finalem transfertur, et mutatur accentus: nam circumflexus fit. Ad v. 660 Pulsant Ennius ad musas "quae pedibus pulsatis Olympum" . bellantur pro 'bellant': nam solent verba pro verbis poni: unde nunc passivam declinationem sub actia passivo posuit pro praesenti ab activo: nam ‘nutritor’ pro ‘nutri’ posuit. Inde est e contra «nox umida caelo praecipitat». HIPPOLYTEN haec Amazonum fuit regina, cui victae Hercules balteum sustulit. MARTIA aut bellicosa, aut Martis filia. QVEM TELO PRIMVM DEICIS Homericum est interrogationem ad ipsum referre, qui describitur, cum musae interrogari consueverint, ut «vos o Calliope, precor, adspirate canenti». ASPERA VIRGO epitheton ad officium belli respiciens, alias
Abbreviated transcription (Latin):
uodsisic est dicendũ dissentire deruationẽ aprincipalitate. nã diadi ꝓducit. cũ a ioc. corripiat. sic̃ econtra
cũ bellũ & contrasit pessimũ. Nã sine dubio & belli seui dicer& si ratio uersus admitter&. Quales tra eiciae.
anans fluius est quise parat asiã abeuropa. certa quẽ antea amarones habrtauer̃. Unđ se postea adhermo¬
donta flu uid̃ thraciae transtuler̃ qđ etiã. sallustius teflatur dicens. De incapi trenos cyrrei quos habuere
amazones ab tanai flumine incertũ quã obcausã digresse. Ther modo ontis. Plenũ ẽ t̃ modoon: sed ꝑsinere¬
sinther modoon fec̃. Unđdon: circũ flexũ. hahebit accentũ. Grecaenĩ nomina necesse ẽ ut circũ flectantur
quotiens fit syn eresis exigente metrinecessitate. Ergo si ter modo on: doacutũ habebit accentũ: A uod sither

Expanded text:
quod si est, dicemus dissentire derivationem a principalitate: nam ‘dia’ ‘di’ producit, cum Διός corripiat: sicut e contra quod si est, dicemus dissentire derivationem a principalitate: nam ‘dia’ ‘di’ producit, cum Διός corripiat: sicut e contra cum bellum e contra sit pessimum: nam sine dubio et ‘belli saevi’ diceret, si ratio versus admitteret. QVALES THREICIAE Tanais fluvius est, qui separat Asiam ab Europa, circa quem antea Amazones habitaverunt; unde se postea ad Thermodonta, fluvium Thraciae, transtulerunt: quod etiam Sallustius testatur, dicens «dein campi Themiscyrei, quos habuere Amazones, ab Tanai flumine, incertum quam ob causam, digressae». THERMODONTIS plenum est ‘Thermodoon’, sed per synaeresin ‘Thermodon’ fecit: unde ‘don’ circumflexum habebit accentum. Graeca enim nomina necesse est ut circumflectantur, quotiens fit synaeresis exigente metri nece
Abbreviated transcription (Latin):
arma amagonũ tradit. Quastitanus uni mammas uocat. Nã ħ ẽ amaħon quasi aneYNA TOU. spicula fugientia
ro ipsa fugiens. At circũ lecte comites. Sub audis dimicant: Qđ etiã sequens amazonũ indicat comparatio qua in
ducuntur circareginã bella tractantesͥ Larinaque uirgo. Nomina haec nobilissimarũ s̃ it alie feminarũ. Italidos
ulchra diriuatio sed non uera. Nã uera ẽ italiȩ. Italis aut̃ und ẽ italides magis patro nomiconẽ quã diariuatiuũ
si cuthebelis unde ẽ. hebelides & ẽ grecũ: Quasi ipsadecus. Decꝰ : & addelectas & ad ipsã potest referri. Decus
aut̃ si ad camillã nobilitas pulchritudo. Siad de lectas: ornam̃tũ quassibi elegit or nam̃tũ iđ adornam̃tũ: Da
camillaꝰ. Se nerosa ougenes. Nã grecũ est. Cuius nominis aetymologiã plerique uolun uenire AΠOTOΥAIOC

Expanded text:
ei arma Amazonum tradit, quas Titianus unimammas vocat: nam hoc est Amazon, quasi ἄνευ μαζοῦ. SPICVLA FVGIENTIA ei arma Amazonum tradit, quas Titianus unimammas vocat: nam hoc est Amazon, quasi ἄνευ μαζοῦ. SPICVLA FVGIENTIA pro ‘ipsa fugiens’. AT CIRCVM LECTducuntur circa reginam bella tpulchra derivatio, non vera: nam verum est ‘Italae’: ‘Italis’ autem, unde est ‘Italides’, magis patronymicon est, quam derivativum; sicut ‘Belis’, unde est ‘Belides’. QVAS IPSA DECVS ‘decus’ et ad delectas, et ad ipsam potest referri. ‘Decus’ autem si ad Camillam, nobilitas, pulchritudo; si ad delectas, ornamentum, quas sibi elegit ornamentum, id est ad ornamentum. DIA CAMILLA generosa, εὐγενής; nam Graecum est. Cuius nominis etymologiam plerique volunt venire ἀπὸ τοῦ Διός:
Abbreviated transcription (Latin):
tribunus equitũ meruit : alacamille. Aequitatus. Ale aut̃ dicuntur equites. qđ alarũ uice pedestre exec̃itũ te¬
gunt: Intra iactũ teli. Unđ poss& astę missa in hostẽ uenire. hinc trarit statius ut dicer&. Quale quat᷑ iaculo
spatiũ ter harundine uincas. & ennianaẽ omnis hec ambitiosa descriptio. Precipitat. Prop̃cipitatur. Reiciunt
equestris proelisumptis tergis ac redditis. oiollia. Domita domitorũ scilic&. suꝑracit undã iacit. Nã ore suo
dedit uerbo sub traciã nomini p̃positionẽ: sinu. Curuatione &fleru undarũ. Ex tre mũ aut̃ ad illud ꝑtin& qđ at
pallage ꝓlabens ipse ꝑuadũ. & sanguine in alto: Enfaticos ç dis ostenditur magnitudo. Hastã intorsit equo. Figur
therminiũ. Nom̃ hoc : de historia romana ẽ. Nãque cũ codite contratus cos lartius & t̾minius. steterunt: tẽpore
ic in primo. Dederat que cõmã diffundere uentis: Uenatrix iđ quasi uenatrix. Indfessa. Infatigabilis. Et omnia

Expanded text:
tribunus equitum meruit. ALA CAMILLAE equitatus. ‘Alae’ autem dicuntur equites, quod alarum vice pedestrem exercitum tegunt. INTRA IACTVM TELI unde possit hasta emissa in hostem venire. Hinc traxit Statius ut diceret «quale quater iaculo spatium ter harundine vincas». Et Enniana est omnis haec ambitiosa descriptio. PRAECIPITAT pro ‘praecipitatur’. REICIVNTequestris proelii sumptis tergis ac redditis». MOLLIA domita, domitorum scilicet. SVPERIACIT VNDAM super scotractam nomini praepositionem. SINV curvatione et flexu undarum. ‘Extremam’ autem ad illud pertinet quod ait hypallage pro ‘labens ipse per vadum’. ET SANGVINE IN ALTO ἐμφατικῶς caedis ostenditur magnitudo. HASTAM t herminium nomen hoc de historia Romana est: namque cum Coclite contra Tuscos Larcius et Herminius steterunt et pugnaverunt eo tempore, ic in primo «dederatque comam diffundere ventis, venatrix», id est quasi venatrix. INDEFESSA infatigabilis. Et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gnis eni enubib nascit᷑. Vnd etiã homerus dicit. eũ deaere p̃cipitatũ ntras. qđ ome fulm̃ deaere cadit Nd quia
crebro in lenñ insila iacit᷑ ideo in ea dr̃ cetidisse uuilcanꝰ. Claudus aut̃ dr̃ q ꝑ naturã ñ quã yectusõ ignis. uad fobrilas¬
aet nea tonant. Magnitudine ictuũ ostendit. qͥb etiã uicinimontes resultibant aut certe et neo quasi etnȩ dix̃. Audta refer
ꝑ hue posutt sed̾m antiquũ morẽ. Nãantea hoc aduerbũ loci fut qđ nc̃ aboleuit. Nãerebro inantiq lectiomib inuenit᷑ isic̃ meplis

Expanded text:
nascuntur, unde et Homerus dicit eum de aere precipitatum in terras quod omne fulmen de aere cadat. Quod quia nascuntur, unde et Homerus dicit eum de aere precipitatum in terras quod omne fulmen de aere cadat. Quod quia crebro in Lemnum insulam iacitur, ideo in eam dicitur cecidisse Vulcanus. Claudus autem dicitur quia peAETNAEA TONANT magnitudinem ictuum ostendit, quibus etiam vicini montes resultabant: aut certe ‘Aetnaea’ quasi Aetnae dixit. AVDITI REFERVNT t h
Abbreviated transcription (Latin):
longe repetita. Nec fata uetabant stare. At qͥ supͣ ait debita. Sed sciendũ scđmaruspicinelibros & sacra acherontea quae¬
tages cõposuisse dr̃. fata .x. annis quadã ratione differri. Qđ nunc dieit uulcanꝰ potuisse fieri ergoñ ẽ contrariũ. Nã
fata differunt᷑ tantũ ñ quã pęnitꝰ inmutant᷑ : qđ eciã iuno dic̃. Atq in nota mano fatis lauinia cõiunx. At trahere¬
at q morã tantis licet ad dere reb Sibella reparas. Quia dixerat in me excidiũq meoꝵ Possũ p. Curae. Quic¬
quid in me curae ÷ iđ officii ssollicitudinis. Li quido el ectropuro. A ut liq facto. aut puro. Et scđm pliniũ in na
qđ sit detrib partibus auri & una argenti. Iua spartes etiã sinaturale soluas inuenies. Vnde errant quidicant

Expanded text:
longe repetita. NEC FATA VETABANT STARE atqui supra ait ‘debita’. Sed sciendum secundum aruspicinae libros et sacra Acheruntlonge repetita. NEC FATA VETABANT STARE atqui supra ait ‘debita’. Sed sciendum secundum aruspicinae libros et sacra AcheruntTages conposuisse dicitur, fata decem annis quadam ratione differri: quod nunc dicit Vulcanus potuisse fieri. ergo non est contrarium; nam fata differuntur tantum, numquam penitus inmutantur: quod etiam Iuno dicit "atqatque moras tantis licet addere rebus». SI BELLARE PARAS quia dixerat «in me excidiumque meorum». POSSVM P. CVRAE quicquid curae est, id est officii et sollicitudinis. LIQVIDO ELECTRO puro. Et quod fit de tribus partibus auri et una argenti: quas partes etiam si naturale solvas, invenies. unde errant qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
U estiguplintis institrat. Signapedũ primis plantis ex presserat. Nã hec sunt uestigia: ĩmagires pedũ. ut se mesã
gertẽ. Stri moniãq gruẽ. Thbracia afluuio stryͦ mone. Sane sciendũ possedicit & hic &t hec grus. Ih¬

Expanded text:
’. VESTIGIA PLANTIS INSTITERAT signa pedum primis plantis expresserat: nam haec sunt vestigia, imagines pedum, ut «semesam p’. VESTIGIA PLANTIS INSTITERAT signa pedum primis plantis expresserat: nam haec sunt vestigia, imagines pedum, ut «semesam pgentem». STRYMONIAMQVE GRVEM Thraciam, a fluvio Strymone. Sane sciendum posse dici et ‘hic’ et ‘haec grus
Abbreviated transcription (Latin):
lerũq. eni. opiteta p̃sentis tẽporis sunt lic& ꝑ actis negotius. ut insecundo infelix dũ regna manebant.
ciuitatete susceptũ. Na lic& priuernas ess& tam̃ quia int̾ corũ uire pene omnis italia fuerat gene ralit̃
in mȩ tabũ omniũ odia ferebantur. Nã pulsus fuerat agente uulscorũ. que etiã ipsa & ruscoꝵ potesltt
Q uodcato plenissime exsecutꝰ est. hinc ẽ. Multe ila frustra tyrrenae.o.m. Qđ non ꝓcedr&. nisi inti eos õẽns uir conubi¬
on moenib urbes accepere nonteciis. Non moenib hoc est nec inciuitates nec inpriuatã acdmissus ẽ. domu. & sic ista
enã in pͥmose parauit. Urbe domosocias. Sciendũ aut̃ moenia abusiue dici omnia pubilica edificia. Ut diuidimꝰ. m & im
t hoc dic. enam siqui eũ uoluissent suscipero: ille tam̃ coꝵ consortia morũ feritate fugisser: Pastoꝵ et .s.c.m. a:

Expanded text:
plerumque enim epitheta praesentis temporis sunt, licet in peractis negotiis, ut in secundo «infelix qua se, dum regna manebant, plerumque enim epitheta praesentis temporis sunt, licet in peractis negotiis, ut in secundo «infelix qua se, dum regna manebant, civitate susceptum: nam licet Privernas esset, tamen quia in Tuscorum iure paene omnis Italia fuerat, generaliter in Metabum omnium odia ferebantur. Nam pulsus fuerat a gente Vulscorum, quae etiam ipsa Etruscorum potestate quod Cato plenissime exsecutus est. hinc est "multae illam frustra Tyrrhena per oppida matres optavere nuNON MOENIBVS VRBES ACCEPERE non tectis, non moenibus, hoc est nec in civitatem nec in privatam admissus est domum. Et sic ista etiam in primo separavit «urbe domo socias». Sciendum autem ‘moenia’ abusive dici omnia publica aedificia, ut «dividimus muros Et hoc dicit: etiam si qui eum voluissent suscipere, ille tamen eorum consortia morum feritate fugisset. PASTORVM ET SOLIS EXE
Abbreviated transcription (Latin):
ut antiquẽ. hastã fuisse significat. nã multis tẽporis aliquid coctũ uocat᷑ horatius plenũ quere eoc tistꝰ
ex quinq pigo coruũ đ lud & hiantẽ Itẽ ꝑ sius ut rama leuetur ue grandi subire coctũ aut reuera coctoro¬
libi abtaliłer ar& mulmo. uind & lib̃ đ inqͦ scribi mꝰ qua ante usũ carte ł membrane delibris arboꝵ uolumina
conpaginitur: Ipse pat̃ famulã uoueo. Bene ipse pat̾ quia auctoram̃ti potestatẽ nsi patres nõ habẽi
tã. Sed illud pootice dic tũ est. Nã camuilla quasi ministra dicta est. m inistrosenĩ & ministras inpube¬
res. camillos & camillas in sacris uocabant. Onđ & mercurius & rusca lingua camillus dicit᷑ quasiminis¬
ter deoru. Sonuere uneł: hic distin guendũ. Infelix camilla. Noneotẽpore quo euasit sed nunc infelu

Expanded text:
aut antiquam hastam fuisse significat: nam multi temporis aliquid coctum vocatur: Horatius "plerumque recoctus scriba aut antiquam hastam fuisse significat: nam multi temporis aliquid coctum vocatur: Horatius "plerumque recoctus scriba ex quinqueviro corvum deludet hiantem" , item Persius "ut ramale vetus vegrandi subere coctum" : aut re vera 'cocto ro et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum chartae vel membranae de libris arborum volumina conpaginabantur. IPSE PATER FAMVLAM VOVEO bene ‘ipse pater’, quia auctoramenti potestatem nisi patres non habent.tam. Sed illud poetice dictum est: nam ‘Camilla’ quasi ministra dicta est: ministros enim et ministras inpuberes camillos et camillas in sacris vocabant, unde et Mercurius Etrusca lingua Camillus dicitur, quasi minister deorum. SONVERE VNDAE distinguendum. INFELIX CAMILLA non eo tempore quo evasit, sed nunc infelix:
Abbreviated transcription (Latin):
ui ap̾e atxiliũ intellegim̃. terentius. luno lucina fer̃ opẽ seruame obsetro. Opes uero numero ulurali.
censũ xcipimꝰ: uã ops t̃rag̃ : uror saturni quã graccirhaeã uocant. Tris tes uoces. habttũ future oranonis ostendit.
sunt amicitie. d Terentius. ꝑ amicina quae coepta par uulis cũ aetate adereuit.: Similit̃ ui uenalis. Ille ex cludat am
ntiqua. Nobili urbe. Na hoc ꝑriuer nũdr̃. luga longa. Longe posita remotiora. Sallustius. Et metello ꝓcul agent¬
longaspes auribesiđ longe posita. Solorũ nemorũ. Desertoꝵ. Terentius. cienit maditatus aliund ex sololoco. łtẽ
ipse. Nonne hunc abici opert& insolas t̃ ras. Iugat medio. dũ fugit int᷑ fugã. Nã figuratũ. Canoq oneri tim&
nacrton fortone ratos iđ onus amoris: Vix haec sententia sedit. Ideo iux quia naturale ẽ ut quotiens multa:¬
cogna mꝰ uit aliquid con ꝓbemꝰ. Ind uera distinctio ẽ. Omnia secũ uersanti subito. et robore cocto.

Expanded text:
‘opem’, auxilium intellegimus: Terentius «Iuno Lucina fer opem; serva me, obsecro»; ‘opes’ vero numero plurali censum accipimus: nam ‘Ops’ Terra est, uxor Saturni, quam Graeci Rheam vocant. TRISTES VOCES habitum futurae orationis ostendit. s amicitiae: Terentius «per amicitiam, quae coepta a parvulis cum aetate adcrevit simul», Iuvenalis «ille excludatur amANTIQVA nobili urbe; nam ‘hoc Privernum’ dicitur. IVGA LONGA longe posita, remotiora: Sallustius «et Metello procul agentlonga spes auxiliorum», id est longe posita. SOLORVM NEMORVM desertorum: Terentius «venit meditatus aliunde ex solo loco», item ipse «nonne hunc abici oportet in solas terras?». FVGAE MEDIO dum fugit, inter fugam: nam figuratum est. CAROQVE ONERI TIMET Anacreon cogitamus, vix aliquid conprobemus: unde vera distinctio est 'omnia secum versanti subito'. Ad v. 553 Et robore cocto
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Orunt᷑ aut̃ cũscorpio: m̃ se octobrio: luppit̾ aer. Vt man& subioue frigido uenator. Horatius. Montib equos.
de uel eius arborib exequandos: Ducis imperio cõmissa. Scimꝰ qđ mnestheo & aliis ducib imꝑauerat aeneas ꝓficiscens ne portas
aperirent: ut castra mͦ & t̾uto sseruarent aggere muros. Itẽ legimꝰ mnestea & serestũ duetoresfuisse & rerũmagistros nopan¬
darũ abitia. Vndͥ appar& quia hunc locũ male intellex donatꝰ dics. cõmissã portã .i. creditã pandaro & bitiȩ qͥ duces ñerant

Expanded text:
facit. Oriuntur autem cum scorpio mense Octobri. IVPPITER aer, ut «manet sub Iove frigido venator» Horatius. MONTIBVS AEQVOS facit. Oriuntur autem cum scorpio mense Octobri. IVPPITER aer, ut «manet sub Iove frigido venator» Horatius. MONTIBVS AEQVOS Idae, vel eius arboribus exaequandoaperirent, ut 'castra modo et tutos servarent aggere muros'. item legimus Mnesthea et Serestum ductores fuisse et rerum magistros, non Pandarum et Bitiam: unde apparet quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad uerbium. Orsus. Modo locutus. Alias coepit. qđ magis ẽ ꝓpͥũ. ut sic uenꝰ & ueneris contrasic filius orsus. Medio
sermone. Ideo medio qr ñ responđ ascanius. ł uga. abscessu. faretrãq fis sonantẽ quia dixc̃ supͣ & sȩua sen orib arma
ictis. Propt̃ auditã orationẽ. Numune : ꝓpt̾ agnitũ dm̃. Intendunt acres .a. Ipsi acres. ut em̃ & in pͥmo diximꝰ arcũ
unus quisq habet ꝓurib suis. Ammñtaq torquent. Nã amm̃tũ. ẽ. lorũ qͦ media hasta religat᷑ o iacitur. F lictu. Proad¬
flictu. i ictu. Nãdetra ac̃ more suo p̃positionẽ. Pluuialib aedis. Subtauri cornu ÷ sigñ. cui auriga nom̃ ẽ. Hanc eũ tauro uła clara
stella coniungit. Retins aut̃ auriga stellasduas inmanu quae hediuocantur. quorũ & ortus & oecasus tẽpestates grauisimas

Expanded text:
adverbium. ORSVS modo locutus, alias coepit, quod magis est proprium, ut «sic Venus, et Veneris contra sic filius orsus». MEDIO adverbium. ORSVS modo locutus, alias coepit, quod magis est proprium, ut «sic Venus, et Veneris contra sic filius orsus». MEDIO SERMONE ideo ‘medio’, quia non respondit Ascanius. FVGA abscessu. PHARETRAMQVE F. S. SONANTEM quia dixit supra «et saeva sonoribus arma». DICTIS propter auditam orationem. NVMINE propter agnitum deum. INTENDVNT ACRES ARCVS pro ‘ipsi acres’: ut enim et in primo diximus, arcum unusquisque habet pro viribus suis. AMMENTAQflictu, id est ictu: nam detraxit more suo praepositionem. PLVVIALIBVS HAEDIS supra tauri cornua est signum, cui auriga nomen est: hunc cum tauro una clara stella coniungit. Retinet autem auriga stellas duas in manu, quae Haedi vocantur, quorum et ortus et occasus tempestates gravissimas
Abbreviated transcription (Latin):
rimã hanetibi magnꝰ apollo. dicendo pͥmã hane: pollicetur & aliam: Concedere aut̃ se ideo dix̃. quia sagitta¬
rũds̃ est. Et lics eũ iuppit̃ iuuerit. apollo tm̃ sibisuũ osfficiũ uindicat. qđ dic se concesisse quia non ꝓhibut
aem quar abalus rummib poscm̃ tunc implentur. si non aduersent᷑ numina quorũ ꝓpͥas quae poscimꝰ. Vnde gin quarto
iu noait̃ adero & tasi n̾certauoluntas. hoc ẽ qđ inme ÷ iungã eos. Restat ut &tuum impleri uelis officiũ. Parib non
inuidet armis: Parigłe. nã ut apollo puer. occisositone ultus : matris iniuriã sicascanius occisonumano. Troian gy
castra iniuriasq defendit᷑. P arib gͦ armis.i. similibus. Nonperitia sed genere uictoriȩ. Cetera : de inceps. & est

Expanded text:
PRIMAM HANC TIBI MAGNVS APOLLO dicendo ‘primam hanc’ pollicetur et aliam. Concedere autem se ideo dixit, quia sagittaPRIMAM HANC TIBI MAGNVS APOLLO dicendo ‘primam hanc’ pollicetur et aliam. Concedere autem se ideo dixit, quia sagittarum deus est, et licet eum Iuppiter iuverit, Apollo tamen sibi suum officium vindicat, quod dicit se concessisse, quia non prohibuit. Ea enim quae ab aliis numinibus poscimus, tunc implentur, si non adversantur numina quorum propria sunt quae poscimus, unde et in quarto Iuno ait «adero et, tua si mihi certa voluntas», hoc est quod in me est, iungam eos: restat ut et tuum inpleri velis officium. PARIBVS NON INVIDET ARMIS pari gloriae: nam ut Apollo puer, occiso Pythone, ultus est matris iniuriam, sic Ascanius, occiso Numano, Troianorum castra iniuriasque defendit. ‘Paribus’ ergo ‘armis’, id est similibus, non peritia, sed genere victoriae. CETERA deinceps, et est
Abbreviated transcription (Latin):
nune es. Lucanꝰ incęsare. Plus patria potiuisse sua. Spirantes. Vtales qͥb spiramꝰinis & uiuimꝰ. łetit. Notandũ petit si ne
in sidus dictũ ł idusq adlimina custos. Aeditus fuit. qđ ut supͣ diximꝰ iningenti honore apud maiores fuit. Illi enĩ.
& epulabant᷑ . & deos colebant. Census etiã omĩs illic seruabatur. qđ &x plautus doc& in asinaria. in quaducit sauria
seruũ a triensem in tota familia plurimũ posse. Sȩua sonorib: armas. Strepita terribilia. Ardentẽ. Desiderio
dimicandi. Vnđ aninosq ad sidera tollunt. meliuꝰ ascani intellegimꝰ. sicut statius demoenceo & laudibus imples
honestis. A enidȩ. Patronimicon hoc non conuenit ab eo qđ est hic aeneas. Nam hic aen eades. & oaeneadȩ fuce

Expanded text:
nunc es: Lucanus de Caesare «plus patria potuisse sua». SPIRANTES vitales, quibus spiramus et vivimus. PETIT notandum ‘petit’ sine nunc es: Lucanus de Caesare «plus patria potuisse sua». SPIRANTES vitales, quibus spiramus et vivimus. PETIT notandum ‘petit’ sine insidiis dictum. FIDVSQVE AD LIMINA CVSTOS aedituus fuit, quod, ut supra diximus, in ingenti honore apud maiores fuit. Illic enim et epulabantur et deos colebant; census etiam omnis illic servabatur, quod et Plautus docet in Asinaria, in qua inducit Sauream, servum atriensem, in tota familia plurimum posse. SAEVA SONORIBVS ARMA strepitu terribilia. ARDENTEM desiderio dimicandi, unde «animosque ad sidera tollunt» melius Ascanii intellegimus, sicut Statius de Menoeceo «et laudibus implet honestis». AENIDE patronymicon hoc non venit ab eo quod est ‘hic Aeneas’: nam ‘hic Aeneades’ et ‘o Aeneade’ faceret.
Abbreviated transcription (Latin):
multos apueritia bonos in sultauerat. Hoc tantũ ascanui. Et dix̃ ofec̃. animosq ad s.t. aut suos aut ascanuꝑ fauorem
ube sedens. Sicut solent numina. Iuno. Nectu mͤeria solã nunc sede uideres digna indignapati. Macte. Magis
autȩ ad fecte gła. & est sermo tractus a saeris. Quotiensenĩ auttus aut uĩ suꝑ uictimã fundebatur : dicebant. Mactis
est taurus. uin o ł turȩ. hoc ẽ cumulata ÷ hostia & magis aueta: Noua uirtute aut magna& mira ut pollio et ipse faco
noua carmina aut reuera noua quantũ adbellũ. Disgenite. Propt̃ uenerẽ. Geniture deos. Propt̃ iuliũ cesarẽ & augustũ¬
R urȩ. Merito: Gente subassaraci. Subgente romana. assaracus enĩpat᷑ ẽ. CapYS anchisȩ. fato uentura magna. Elaec¬
enĩbellas grauia: quȩ fatali ratione ut troiana & thebana. Necte troia capit. Maioris merities qua cuitas in qua¬

Expanded text:
«multos a pueritia bonos insultaverat». HOC TANTVM ASCANIVS et dixit et fecit. ANIMOSQVE AD S. T. aut suos, aut Ascanii, per favorem. «multos a pueritia bonos insultaverat». HOC TANTVM ASCANIVS et dixit et fecit. ANIMOSQVE AD S. T. aut suos, aut Ascanii, per favorem. NVBE SEDENS sicut solent numina: Iuno «nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati». MACTE magis aucte, adfecte gloria. Et est sermo tractus a sacris: quotiens enim aut tus aut vinum super victimam fundebatur, dicebant «mactus est taurus vino vel ture», hoc est cumulata est hostia et magis aucta. NOVA VIRTVTE aut magna, ut «Pollio et ipse facit nova carmina»; aut re vera ‘nova’ quantum ad bellum. DIS GENITE propter Venerem. GENITVRE DEOS propter Iulium Caesarem et Augustum. IVRE merito. GENTE SVB ASSARACI sub gente Romana: Assaracus enim pater est Capyos, avus Anchisae. FATO enim bella sunt gravia, quae fatali ratione contin
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ iãpude ubera matrisducere qͥuexat nascenti robora cornu. Departe serena. Vt ñ causȩ sit. sed augurii. Intonunt
laeuũ. ł rosꝑm. ut enĩ ȩtiã supͣ diximꝰ. q̃ sinistra nob̵uident᷑ intuentib cȩlũ. illic dextra sunt: Non qđ sinistrabona sunt.
ed qđ d extracȩli nob̵ sinistras. Sonat una.ẜ .a. simul ut cognouit auguriũ simulat q auguriũ. E ffugit. Melius effugit
ponunt poetȩ. Nã mͦ hunc ideo incapite dic. eẽ. ꝑ cussũ: quia eum supͣ uanilocũ introduxerat & suꝑbũ. qđ utio capit
euent. Noratius At tollens uacuũ plus nimia gła uerticẽ. Sic homerꝰ thersit ena. tergo uulneratũ dic usq ad p̃cor¬
italo eẽ uulneratũ. Virtutẽ inlude. Inludo tͥ & insulto tͥ dicimꝰ. Nã inlud ote figuratũ ÷ ut hocloco. Itẽ insultote . salustu

Expanded text:
«quem iam pudet ubera matris ducere, qui vexat nascenti robora cornu». DE PARTE SERENA ut non causae sit, sed augurii. INTONVIT «quem iam pudet ubera matris ducere, qui vexat nascenti robora cornu». DE PARTE SERENA ut non causae sit, sed augurii. INTONVIT LAEVVM prosperum: ut enim etiam supra diximus, quae sinistra nobis videntur, intuentibus caelum, illic dextra sunt; non quod sinistra bona sunt, sed quod dextra caeli nobis sinistra sunt. SONAT VNA F. A. simul ut cognovit augurium. ET FVGIT melius ‘effugit’ ponunt poetae: nam modo hunc ideo in capite dicit esse percussum, quia eum supra vaniloquum introduxerat et superbum, quod vitio capitis evenit, Horatius «attollens vacuum plus nimio gloria verticem». Sic Homerus Thersiten a tergo vulneratum dicit usque ad praecorin talo esse vulneratum. VIRTVTEM INLVDE ‘inludo tibi’ et ‘insulto tibi’ dicimus: nam ‘inludo te’ figuratum est, ut hoc loco, item ‘insulto te’; Sallustius
Abbreviated transcription (Latin):
erã sollenia dona. F erande iuueneo ñdicimꝰ. sed adducã. Intellegimꝰ gͦ alia dona eũ ferre ꝓmisisse: Singulis enĩ numi¬
nib certas dona quae offerant᷑. Inde .ẽ. Struerẽ q suis altaria. donis .i. congruis. Statuã ante aras. Apto sedaturũ
uictim ã ostendit. Alibit. & ductus cornustabit sacer bircus ad arã. Quotiens enĩ uictima reluetabatur. ostende¬
bat se m ꝓbari. l ucanꝰ discussa fugit abara taurus. Iuuencũ aut̃ scđm romanas cerimonias dix̃. Nã ioui de tauro nõ
immolabat᷑. ut etiã int̾tio diximꝰ. nisicũ trium phi noẽ suo uicariũ faciebant qđtm ideo ad missũ ẽ: quia ñ tantum
uuenalis. Duc incopitolia magnũ. Ita enĩ uietime ereatũq bouẽ. Cap̃ cũmatre .f. A eqͣlẽ matri. ñdũ patri. Iuuenalis.

Expanded text:
FERAM SOLLEMNIA DONA ‘feram’ de iuvenco non dicimus, sed ‘adducam’. Intellegimus ergo alia dona eum ferre promisisse: singulis enim numiFERAM SOLLEMNIA DONA ‘feram’ de iuvenco non dicimus, sed ‘adducam’. Intellegimus ergo alia dona eum ferre promisisse: singulis enim numinibus certa sunt dona quae offeruntur, inde est «strueremque suis altaria donis», id est congruis. STATVAM ANTE ARAS aptam se daturum victimam ostendit; alibi «et ductus cornu stabit sacer hircus ad aram»: quotiens enim victima reluctabatur, ostendebat se inprobari; Lucanus «discussa fugit ab ara taurus». ‘Iuvencum’ autem secundum Romanas caerimonias dixit: nam Iovi de tauro non immolabatur, ut etiam in tertio diximus, nisi cum triumphi nomine suovetaurium fiebat, quod tamen ideo admissum est, quia non tantumIuvenalis «duc in Capitolia magnum cretatumque bovem». CAPVT CVM MATRE F. aequalem matri, nondum patri: Iuvenalis
Abbreviated transcription (Latin):
rgobiforẽ dissomĩ dissimibẽ. Nonenĩ sunt pari modulatione cõposite . ut enĩ ait uarro. tibia frigia dextra unũ foram̃ habet
buxus & hocbuxũ ut & tornora sile buxũ. Vna suꝑfluo quidã arborẽ generis feminini eẽ uolunt. Cũ hoc loco etiam đligno¬
habeamꝰ exẽplũ. Etcedite ferro. A ut ferrũ relinquite & ẽ. iteratio: aut cedite ferro .i. cũiuri ñsitis abseidite partẽ uiroꝵ¬
actantẽ. De suor gła. Dincanentẽ. ad iniuriã troianoꝵ. Ante iouẽ suplex.ꝑ.ui.p. At qr pollinẽ debuit inuocare iacu¬
laturus sagittas. Seddeximꝰ ideo iouẽ inuocatũ. qr omẽ in itiũ ioui debegtur. ut ab ioue principiũ musae. Vnde nunc
int̃dũ ad eausam dicentis. Nãq hocloco dicendo omp̃s. ostendit eũ ȩciã his qͥꝑseminus ualent. prestare posse uirtutẽ.

Expanded text:
ergo 'biforem' dissonum, dissimilem; non enim sunt pari modulatione conpositae: ut enim ait Varro "tibia Phrygia dextra unum foramen habet, ergo 'biforem' dissonum, dissimilem; non enim sunt pari modulatione conpositae: ut enim ait Varro "tibia Phrygia dextra unum foramen habet, buxus' et 'hoc buxum', ut "et torno rasile buxum" : unde superfluo quidam arborem geAd v. 617 Et cedite ferro aut ferrum relinquite, et est iteratio: aut 'caedite ferro', id est cum viri non sitis, abscidite partem virode suorum gloria. DIRA CANENTEM ad iniuriam Troianorum. ANTE IOVEM SVPPLEX P. V. P. atqui Apollinem debuit invocare iaculaturus sagittas, sed dicimus ideo Iovem invocatum, quia omne initium Iovi debetur, ut «ab Iove principium Musae». Vnde nunc interdum ad causam dicentis. Namque hoc loco dicendo ‘omnipotens’ ostendit eum etiam his qui per se minus valent, praestare posse virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
intiperat dicens manieatis & talarib tunicis. Nã colobiis utebant᷑ antiqͥ. Sane habent bissubaudiendũ & habent redi
micula mitrae. Illud dicturus fuerat habetis in pilleis redimcula qđ conuertit inuituꝑationẽ maiorẽ dicens. religatas
habetis mitras. Nãpillea iurorũs mitrae feminarũ. quas caulaticas dicuntꝰ. Mitra aut̃ ꝓpͥe lidoꝵ fuit. ut mȩnia m̃tũ
mitra. Quẽ habitũ imitatis troiani. Ouere frigiae. Ipsosuituperat frigas. nc̃ ad maiorẽ iniuriã frggias ñfrigias dicit. Alta¬
dindima. Montes matris deũ Biforẽ dat tibia cantũ. bissonũinpare. Et seruauit eis tibiarũ suarõ .i. frigiarũ natorã. Nam
tibie aut serrane dicunt᷑ quȩ spares & equales habent cauernas: aut frigiȩ quae & in paress & in equales babent cauerna

Expanded text:
vituperat, dicens «manicatis et talaribus tunicis»: nam colobiis utebantur antiqui. ET HABENT REDIMICVLA vituperat, dicens «manicatis et talaribus tunicis»: nam colobiis utebantur antiqui. ET HABENT REDIMICVLA micula mitrae illud dicturus fuerat, habetis in pilleis redimicula: quod convertit in vituperationem maiorem, dicens 'religatas habetis mitras'. nam pillea virorum sunt, mitrae feminarum, quas calauticas dicunt. mitra autem proprie Lydorum fuit, ut "Maeonia mentum mitra" : quem habitum imitati sunt Troiani. alii mitraDINDYMA montes matris deum. BIFOREM tibiae aut Serranae dicuntur, quae sunt pares et aequales habent cavernas: aut Phrygiae, quae et inpares sunt et inaequales habent cavernas.
Abbreviated transcription (Latin):
sieri. ut quãuis robustissenex uires habeat pͥorisaetatis. & suȩ cõparetur adulescenciȩ. Nunc glicae dicat forteᷤ
ẽẽ &iã senes. bona tam̃ usus ẽ temperatione utdicer& nichil animoꝵ uigori derogare tẽporis
uetus tatẽ. Vobis picta croco. Vi tuperatio troianoꝵ in qua utit᷑ argum̃tis. quȩ inretho¬
ricis cõmemorat cicero. agente. ab habitu. ab affectu. Agestu . fulgenti murice id¬
purpura. hanc aut̃ uicio & dedecori ap̃ maiores fuisse constat. Iuuenał. Peregrina
ignotaq nob Atscelus atq nefas quecũq ẽ purpura duc̃: Sesidiȩ cordi uobst̃ : Chorei
Seruauit hocloco nat᷑am syllabȩ. quã in .uI. metri causa corripuit. Ut pars pedib chore
as& carmina dicunt: Et tunicȩ manicas. Tunicȩ uestrȩ habent manicas qđ &iã cicero

Expanded text:
fieri, ut quamvis robustus senex vires habeat prioris aetatis et suae comparetur adulescentiae. Nunc ergo licet dicat fortes fieri, ut quamvis robustus senex vires habeat prioris aetatis et suae comparetur adulescentiae. Nunc ergo licet dicat fortes esse etiam senes, bona tamen usus est temperatione, ut diceret nihil animorum vigori derogare temporis vetustatem. VOBIS PICTA CROCO vituperatio Troianorum, in qua utitur argumentis, quae in rhetoricis commemorat Cicero, a gente, ab habitu, a gestu, ab animo. FVLGENTI MVRICE purpura. Hanc autem vitio et dedecori apud maiores fuisse constat: Iuvenalis «peregrina ignotaque nobis ad scelus atque nefas quaecumque est, purpura ducit». DESIDIAE CORDI vobis sunt. CHOREIS servavit hoc loco naturam syllabae, quam in sexto metri causa corripuit, ut «pars pedibus plaudunt choreas et carmina dicunt». ET TVNICAE MANICAS tunicae vestrae habent manicas, quod etiam Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. sic gelu. Venata: ꝓuenatiu. Vt curru ꝓ currui. Siluasq fatigant. Ipsi fatigant᷑ insiluis. aut ꝓferis siluas posuit in qͥb
sfere : Flectere ludus equos. Aliorũ labor: nrȩ pueritiȩ ludus ẽ. At patiens operũ .p.a.i. hoc & ingeorgi eis laudat.
ã magnę uirtutis ÷ innimio labore paruis eẽ contentũ. Terrã domat. B ene bellico usus :÷ ũbo. & neare militari disceder&.
ñdix̃ tras colimꝰ sed domamꝰ. Ac sidicer&. Cũ hostesdes: terras ferrodomamꝰ. Iuuencũ terga .f. hasta. Agriculturam
urgemꝰ tarda senectus. In alissera. Senectus debilitat uires animi. Bene animi: qr ñ e ausus corporis dicere. Nec enĩpotest

Expanded text:
diceret, sic gelu. VENATV pro ‘venatui’, ut ‘curru’ pro ‘currui’. SILVASQVE FATIGANT ipsi fatigantur in silvis; aut pro feris ‘silvas’ posuit, in quibus diceret, sic gelu. VENATV pro ‘venatui’, ut ‘curru’ pro ‘currui’. SILVASQVE FATIGANT ipsi fatigantur in silvis; aut pro feris ‘silvas’ posuit, in quibus sunt ferae. FLECTERE LVDVS EQVOS aliorum labor nostrae pueritiae ludus est. AT PATIENS OPERVM P. A. I. hoc et in Georgicis laudat: nam magnae virtutis est in nimio labore parvis esse contentum. TERRAM DOMAT bene bellico usus est verbo; et ne a re militari discederet, non dixit ‘terras colimus’, sed ‘domamus’, ac si diceret, cum hostes desunt, ‘terras ferro domamus’. IVVENCVM TERGA F. HASTA agriculturam uto. TARDA SENECTVS in aliis ‘sera senectus’. DEBILITAT VIRES ANIMI bene ‘animi’, quia non est ausus ‘corporis’ dicere: nec enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
& arsurascȩli ꝑ in aniaglandes porrectũ extendit harena. intellegimꝰ eũ cecidisse transmurũ. Dicendo aut̃ multa. osten¬
dit corporis ꝓceritatẽ. Minorẽ germana. Quia maior nĩfa fuerat iouis uoluntate. Digna atq in dignare latu.
ndigna .i. turpia & obscena. Nouo regno. Aut noua regii generis afinitate aut quia etiã ipsi ꝑregis fiuã. portio de¬
bebatur imperui. Ingentẽ sese .c. f. Non erat ingenssede. eẽ. clamitabat ingentẽ. Iterũ. Denuo. Nã iã tertio obsi¬
dentur. Et iterũ. nõnisi deduob dicimꝰ. Biscapti friges. Semel abhercule. post agrȩcis Morti p̃tendere muros. En fasis ẽ.
genꝰ. Italiȩ disciplina & uita laudatur quã & cato in originibus & uarro ingente popłi .r. cõmemorat. Geluduram us

Expanded text:
«et arsuras caeli per inania glandes». PORRECTVM EXTENDIT HARENA intellegimus eum cecidisse trans murum. Dicendo autem ‘multa’ osten«et arsuras caeli per inania glandes». PORRECTVM EXTENDIT HARENA intellegimus eum cecidisse trans murum. Dicendo autem ‘multa’ ostendit corporis proceritatem. MINOREM GERMANAM quia maior nympha fuerat, Iovis voluntate. DIGNA ATQVE INDIGNA RELATV ‘indigna’ id est turpia et obscena. NOVO REGNO aut nova regii generis adfinitate; aut quia etiam ipsi per regis filiam portio debebatur imperii. INGENTEM SESE C. F. non erat ingens, sed se esse clamitabat ingentem. ITERVM denuo: nam iam tertio obsidentur, et ‘iterum’ non nisi de duobus dicimus. BIS CAPTI PHRYGES semel ab Hercule, post a Graecis. MORTI PRAETENDERE MVROS emphasis estGENVS Italiae disciplina et vita laudatur, quam et Cato in Originibus et Varro in Gente Populi Romani commemorat. GELV DVRAMVS
Abbreviated transcription (Latin):
arcentis filiuꝰ arcens in armis egregus nã ñ cangruit ut huifilii pt misso nõe. bisfiat patris cõmemoratio: Sy metia.
circũflumina. Si metos fluuiuꝰ ÷ siciliȩ haudlonge ab urbe catinensi cirtaq sunt palacnde. quorũ talis ẽ fabula. Et̃na
nĩphã iuppit̾ cũ uiciass& & feciss& grauidã. timens iunonẽ scđ̾m alios ipsam puollã trȩ cõm̃dauit. Et illicenixaẽ scđm
alios partũ eiꝰ. Postea cũ det̾ra erupissent duopueri palaei dietis. quasi iterũ uenientes. Nã TIA ΛIHI RIN .ẽ. iterũ uenire.
ipͥmo humanis hostusplacabant᷑. P ostea quib dã saeris mitigatis. & eorũ in mutata sacrificia. Ideo gͦ placabilis ara. quia
mitigatas eoꝵ numinapaliciꝰ lique facto tẽpora . P. plũbũ enĩ iactũ: nimio rotatu & aeriscalore dissoluitur. Statiuꝰ.

Expanded text:
Arcentis filius Arcens in armis egregiis’: nam non congruit ut huius filii praetermisso nomine, bis fiat patris commemoratio. SYMAETHIA Arcentis filius Arcens in armis egregiis’: nam non congruit ut huius filii praetermisso nomine, bis fiat patris commemoratio. SYMAETHIA CIRCVM FLVMINA Symaethos fluvius est Siciliae, haud longe ab urbe Catinensi, circa quem sunt Palici dei, quorum talis est fabula: Aetnam nympham, Iuppiter cum vitiasset et fecisset gravidam, timens Iunonem, secundum alios ipsam puellam terrae commendavit, et illic enixa est; secundum alios partum eius. Postea cum de terra erupissent duo pueri, Palici dicti sunt, quasi iterum venientes, nam πάλιν ἵκειν est iterum venire. Hi primo humanis hostiis placabantur, postea quibusdam sacris mitigati sunt et eorum inmutata sacrificia. Ideo ergo ‘placabilis ara’, quia mitigata sunt eorum numina. LIQVEFACTO TEMPORA P. D. plumbum enim iactum nimio rotatu et aeris calore dissolvitur: Statius
Abbreviated transcription (Latin):
Sane lingua osca lucetius . ẽ. iupit. dictus alice. quã p̃stare hominib dicit᷑: Ipse ÷ nrã lingua diespit̃ .i. diei pat̃. Horatius.
ãq diespit̾ plerũq ꝑpurã. Cenea turnꝰ. turnꝰ itn. Ut ait luciliũ bonũ schema ẽ quotienssensus uariat᷑ initeratione
uerborũ. P roturrib Aut ꝓdefensione turriũ. aut sic magni. ut turresputares : Has thathe millȩ. Ibȩmillas. themillȩ
strinx decorpore turm. Demens. Iuiscatũ quos & uebat᷑ abiecit᷑. Alis. Pinnis. Leuo affocaẽ lateri. Ostendit uulneris locũ
quẽ ante supp̃sserat. Sic in .iiii. Infixũstridit subpectore uulnꝰ. Spiram̃ta animȩ. definicio pulmonũ. Pictꝰ acueh lamidẽ
dit oratius dies. herbasq qua sc holcos atq inberia mittit uenenoꝵ ferax: Genitor quẽ miserat arcens. ordo ẽ. Stabat

Expanded text:
Sane lingua Osca Lucetius est Iuppiter, dictus a luce, quam praestare hominibus dicitur. Ipse est nostra lingua Diespiter, id est diei pater: Horatius Sane lingua Osca Lucetius est Iuppiter, dictus a luce, quam praestare hominibus dicitur. Ipse est nostra lingua Diespiter, id est diei pater: Horatius «namque Diespiter plerumque per purum». CAENEA TVRNVS TVRNVS ITYN ut ait Lucilius «bonum schema est, quotiens sensus variatur in iteratione verborum. PRO TVRRIBVS aut pro defensione turrium, aut sic magni, ut turres putares. HASTA THEMILLAE Themillas Themillae fstrinxit de corpore Turni». DEMENS qui scutum, quo se tuebatur, abiecit. ALIS pennis. LAEVO ADFIXA EST LATERI ostendit vulneris locum, quem ante suppresserat, sic in quarto «infixum stridit sub pectore vulnus». SPIRAMENTA ANIMAE definitio pulmonum. PICTVS ACV CHLAMYDEM dit Horatius dicens «herbasque quas Iolcos atque Hiberia mittit venenorum ferax». GENITOR QVEM MISERAT ARCENS ordo est ‘stabat
Abbreviated transcription (Latin):
leporẽ. Proqualit. Pedib iouis armigeruncis. Iuia dr̃ aqͥ la inbellogigantũ ioui arma ministrasse. Id tmfingitur. Nã ut supͥ
diximꝰ iuppit & satur nꝰ regesfuer̃. sed iupit̃ dũ cũpatre sat̾no haber& deagris contentionẽ ortũ bellũ ẽ. Ad qđ egrediens iupit
aqͥlȩ uidit auguriũ. Cuiꝰ cũuiciss& aussicio: fictũ ẽ qđ eipugnanti tela miistrar&. Vnđ etiã afelici augurio natũ ẽ. ut aquila
militaria signa comitet᷑. Iuae sitũ. Qui requirit᷑. Nap̃sens apassiuo ñ habuit. Et est ꝓstiteron. Napost raptũ reqͥrit᷑. Martiũ
lupꝰ. Aut eruentus aut martidedicatꝰ. aggere .c. A gger. ẽ. euiꝰ libet reia ceruatio. Vnde fossȩ aut ualles poffrepleri. Ingenti
fragmiine montis. Supͣdicti saxi ex aggeratio ẽ. Lueetiũ. Solũ hoc nom̃ ẽ qđ dictũ auirgilio. innullo alio reperitur auctore

Expanded text:
fingitur: nam, ut supra diximus, Iuppiter et Saturnus reges fuerunt. Sed Iuppiter dum cum patre Saturno haberet de agris contentionem, ortum bellum est. Ad quod egrediens Iuppiter aquilae vidit augurium; cuius cum vicisset auspicio, fictum est quod ei pugnanti tela ministraverit: unde etiam a felici augurio natum est, ut aquilae militum signa comitentur. QVAESITVM qui requiritur: nam praesens a passivo non habuit. Et est hysteroproteron: nam post raptum requiritur. MARTIVS LVPVS aut cruentus, aut Marti dedicatus. AGGERE C. agger est cuiuslibet rei coacervatio, unde fossae aut valles possunt repleri. INGENTI FRAGMINE MONTIS supra dicti saxi exaggeratio est. LVCETIVM solum hoc nomen est quod dictum a Vergilio in nullo alio reperitur auctore.
Abbreviated transcription (Latin):
ilucit. Nãcolũnas herculis logimus & ipõto & in his gata. husc aut̃ ꝓtheũ fornissimiũ & inuiciũ constit fuisse. Nlciumus auit qd om̃s
fortes herdules dicebantur. Und uidet̾ hocuffeetasse urgiluis. ut ꝓfinibi ꝓthe colunas dcer& quas habuit herculos. ut ostenders eũ
eua hercule dicu itum ᷤ Adusq colũnasptts. Cisque ad fuxs aegipti. hoc ẽ. usq ad faron. ante insulã nunic partt̃ aleraidns : luc mnꝰ¬
unc. claustrã pelagi eoepitifaro n insula. quondã. Inmediostetit illa mari subtõpore iuitis. Prottis. at nunc pallei ẽ: primo
extrasolũ eunt: Sane sciendũ quia quo tẽpore menelausi it adegyptũ ꝑdidit canobũ gubernatorẽ aquo uicina ciuitas nom̃ ace¬
pit quae hodieque murtata littera canopos nominatur. Cyclopas. Grecȩ declinationis accusatiuus est. und graecũ habe¬
bit accentũ. Nã latine cyclopes dicer&. Sed sic uersus stare non poterat . Pegnaneoptolem.r: sub audis eumersa qđex

Expanded text:
Ponto et in Hispania. hunc autem Proteum fortissimum et invictissimum constat fuisse. novimus autem quod omnes fortes Hercules dicebantur: unde videtur hoc adfectasse Vergilius, ut pro finibus 'Protei columnas' diceret, quas habuit Hercules, ut ostenderet eum etiam Herculem dictum. advsque colvmnas protei usque ad fines Aegypti, hoc eunc claustrum pelagi cepit Pharon. Insula quondam In medio stetit illa mari, sub tempore vatis Proteos: at nunc est Pellaeis proxima extra solum sunt. Sane sciendum quia quo tempore Menelaus iit ad Aegyptum, perdidit Canobum gubernatorem, a quo vicina civitas nomen accepit, quae hodieque mutata littera Canopos nominatur. CYCLOPAS Graecae declinationis accusativus est. Vnde Graecum habebit accentum: nam latine ‘cyclopes’ dicimus; sed sic versus stare non poterat. REGNA NEOPTOLEMI REFERAM subaudis ‘eversa’, quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
uela celeritate ł aduce celere qui dicitaur renũ occidissa. Incu ius. gracias uicẽ aromulo fieri

Expanded text:
vel a celeritate, vel a duce Celere, qui dicitur Remum occidisse, in cuius gratiae vicem a Romulo fieri vel a celeritate, vel a duce Celere, qui dicitur Remum occidisse, in cuius gratiae vicem a Romulo fieri
Abbreviated transcription (Latin):
trusciq ducis & furia dicta est. qđ eiꝰ finis tendebant᷑. usque ad primã ripam tyberis. quasi er aipo¬
iantũ tberis ripã tenebat. Iuuenalis que imperii fines tyberinũ uirgonatai uit: Conpositi numero
d .ẽ rationabilit̃ unđ & sepe numero dicimꝰ ÷ frequent̃ & rationabilit̃. hinc .ẽ. Tũ uero innumeri
÷ in rationẽ in rythmũ. unđ & met̾a numeros dicimꝰ. ut numeros memini si uerba tenẽ. Sane modo
generalis. ẽ descriptio equestris certaminis. paulo post descendit adspecialẽ sic̃ fec̃ inu. & de cursoribus
& d naualicertamine. Horr& ager. t̾ribilis est: Est aut̃ uersusennianus uitu peratꝰ alucilio dicente ꝑ
irrisionẽ debuisse eũ dicore. horr& & aleg&. unđ oratius dlutilio ñ rid& uersus ennigrauitaten

Expanded text:
ETRVSCIQVE DVCES Etruria dicta est, quod eius fines tendebantur usque ad ripam Ttberis, quasi ἑτερETRVSCIQVE DVCES Etruria dicta est, quod eius fines tendebantur usque ad ripam Ttberis, quasi ἑτερtantum Tiberis ripam tenebat: Iuvenalis «et quae imperii fines Tyberinum virgo natavit». COMPOSITI NVMERO id est rationabiliter, unde et ‘saepenumero’ dicimus, id est frequenter et rationabiliter. Hinc est «tum vero in numerum», id est in rationem, in rhythmum: unde et metra ‘numeros’ dicimus, ut «numeros memini, si verba tenerem». Sane modo generalis est descriptio equestris certaminis, paulo post descendit ad specialem, sicut fecit in quinto et de cursoribus et de navali certamine. HORRET AGER terribilis est; est autem versus Ennianus, vituperatus a Lucilio dicente per inrisionem, debuisse eum dicere «horret et alget»: unde Horatius de Lucilio «non ridet versus Enni gravitate
Abbreviated transcription (Latin):
at̃q alii uolunt arruntẽ derurni eẽ partib & in dignatũ femineũ sexũ plus in bello poruisse quã uiros.
uã rem hic dicunt ꝑstruxrisse urgilũ et reuera sic ubiq loquitur. ut incertũ sit arruns deui partib fueri
nđ ẽ & illuci. Dapat hoc nr̃is aboleri dedecus armis parit᷑. Simi lit̃. ono modo . et ẽ anticũ mseranđ cor
aec inoe conomia p̃ uidicia nominantur quotiens nego tii futuri exitus tollitur. Oult enĩ nos de camille
cadauere nihil ulterus expectare : sic̃ fec̃ in primo. tufaciẽ illius noc tẽ ñ ampluis unã falle dolo qđ p̃ms
sustulit cõ me morationẽ quando ł cupi do discesserit. uel ascanuissit re uersus. arma inspoliata. aut u¬
ubi ad lotitiã descendit uenus claro eã nimbo circũ detã dic̃ ut aduenus etherios int̾ dea candida rimbos.

Expanded text:
namque alii volunt Arruntem de Turni esse partibus et indignatum, femineum sexum plus in bello potuisse, quam viros. namque alii volunt Arruntem de Turni esse partibus et indignatum, femineum sexum plus in bello potuisse, quam viros. Quam rem hic dicunt praestruxisse Vergilium: et re vera sic ubique loquitur, ut incertum sit Arruns de cuius partibus fuerit: unde est et illud «da, pater, hoc nostris aboleri dedecus armis». PARITER similiter, uno modo. Et est antiquum. MISERANDAE CORPVS haec in oeconomia praeiudicia nominantur, quotiens negotii futuri exitus tollitur: vult enim nos de Camillae cadavere nihil ulterius expectare: sicut fecit in primo «tu faciem illius noctem non amplius unam falle dolo», quod praemissum sustulit commemorationem, quando vel Cupido discesserit vel Ascanius sit reversus. ARMA INSPOLIATA aut iubi ad laetitiam descendit Venus, claro eam nimbo circumdatam dicit, ut «at Venus aetherios inter dea candida nimbos».
Abbreviated transcription (Latin):
omina ix t̃minata ablatiuũ singularẽ in .e. mittunt genitiuũ uero pluralẽ inũ. Excepas. his: quȩ omniss generis
ut felir. Nã & ab hoc felici & oꝵ feliciũ faẽ. Luicanus. Felici non fausta locatentoria ponens. Qđ receptũ el
ideo: quiagenitiuus pluralis anominatiuo plurali minor esse nonabet. sed aut par: aumaior. una sillaba
tquia neutro fac̃ felicia felicũ dicere non debemꝰ ne ꝓpt̃ alia genera huic p̃iudicemꝰ. nãque abeo qđ ẽ felices
ut felitiũ dicamꝰ ratiopatitur. Una eni crescit sillaba. Ab et qđ ẽ felicia: ut felicũ dicamꝰ non ꝓcedit nemi¬
nor sit geniti uus an nomina tiuo plurali. Si mi & ultriciũ & iuctricia dicimus lic& in hisneu
trũ innumero singulari non inueniaturꝰ Giolarit uulnere corpꝰ. Quia dixerat sacrũ. Trositalus que
mihi. Si simplicit᷑ accipimꝰ ita intellegamꝰ. Siue eã troianus int̾emerit. siue aliquis d aeneȩ aurilus

Expanded text:
a terminata ablativum singularem in 'e' mittunt, genetivum vero pluralem in 'um', exceptis his quae omnis sunt generis, ut 'felix'; nam et 'ab hoc felici' et 'horum felicium' facit: Lucanus "felici non fausta loco tentoria ponens" . quod receptum est ideo, quia genetivus pluralis a nominativo plurali minor esse non debet, sed aut par, aut maior una syllaba. et quia a neutro facit 'felicia', 'felicum' dicere non debemus, ne propter alia genera huic praeiudicemus. namque ab eo quod est 'felices' ut 'felicium' dicamus, ratio patitur: una enim crescit syllaba: ab eo quod est 'felicia' ut 'felicum' dicamus non procedit, ne minor sit genetivus a nominativo plurali. similiter et 'ultricium' et genus in numero singulari non inveniatur. VIOLARIT VVLNERE CORPVS quia dixerat ‘sacrum’. TROS ITALVSQVE MIHI si simpliciter accipiamus, ita intellegamus: sive eam Troianus interemerit, sive aliquis de Aeneae auxiliis:
Abbreviated transcription (Latin):
ptima facta. Alii legunt optime. H ic inhocbello. Nã ad uerbiũ ẽ. Siqua fides tanto ẽ. oꝑi.Lu. Tanto oꝑi. ñdesius car¬
minib: dic̃. Nec enisibi arrogar&. ẜ tanto oꝑi.i pietati & uirtute. Nã hic ẽ. sensus. E go qͥdẽ facta tua: Olause. & mortẽ
expietate ueniente ñslebo sit m̃credet uetustas ex scęlerato hõe piũfiliũ suisse ꝓcreatũ. Inque ligatos. Pro illigatꝰq
tẽ. themesis cũ isterologia. Inimicũ hastile. Guiusdã qͣipieturȩ pompa describitur : Iamq assurgentis dextrȩ¬
Ordo est. lamq subuit mucrone aeneȩ dextre. assurgentis ad plagã ferentis. Morando sustinuit. Moraminiciendo
cũimpetũ lusit. Dumgenitor natiparma. pa. dehistoria ẽ. Nã scipio africanꝰ cũ eẽt ux an norũ .x. auii. patrẽ suũ defendit

Expanded text:
OPTIMA FACTA alii legunt ‘optime’. HIC in hoc bello: nam adverbium est. SI QVA FIDEM TANTO EST OPERI L. V. ‘tanto operi’ non de suis carOPTIMA FACTA alii legunt ‘optime’. HIC in hoc bello: nam adverbium est. SI QVA FIDEM TANTO EST OPERI L. V. ‘tanto operi’ non de suis carminibus dicit - nec enim sibi aex pietate venientem non silebo, si tamen credet vetustas ex scelerato homine pium filium fuisse procreatum. INQVE LIGATVS pro ‘inligatusque’: et est tmesis cum hysterologia. INIMICVM HASTILE cuiusdam quasi picturae pompa describitur. IAMQVE ADSVRGENTIS DEXTRAE iamque subiit mucronem Aeneae dextra adsurgentis et plagam ferentis. MORANDO SVSTINVIT moram iniciendo eius impetum lusit. DVM GENITOR NATI PARMA P. A. de historia est: nam Scipio Africanus cum esset vix annorum decem et sept