comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ope uarie aule sue Indubitanter pͥncipatũ a deptur est et Romã
ueienę a cuncto senatu maximo cũ desiderio expectatꝰ atq susceptꝰ ẽ
¶Ee qua repentina proueccione sennamira usq ad astra fere delata
est et augusta nũcupata ex formtib Romam principie aule dĩu
cd̃secuta refulsit hac una fulgidior catusa . ¶ Nam dato scelestꝰ
eẽt helyagobolus cognoscens se auie faccõ principem et ꝑ ꝯseque
filie genitricis sue in tantũ illam. qi loco retributions honoriblis
p̃tulit ut nil fere insi ea disponẽte ꝑageret. Et cum eadem qua
Romã Intrauerat Senatũ hũisset Iussit matrem rogari ut ĩ senat
actederet que a cõsule rogata concessit/ eaq ibidem ubi reliquis
senatorib aꝑꝑato subsellio more ceterorũ ad agendũ suiãm dixit
quod mulieri alteri cõtigisse memoria nulla est . ¶ O Ignomnosũ
spectacłim. Inter grauissimos uiros uidisse e lupanari ꝑdie euulsã

Expanded text:
opere Varie avie sue indubitanter principatum adeptus est; et Romam opere Varie avie sue indubitanter principatum adeptus est; et Romam veniens a cuncto senatu, maximo cum desiderio expectatus atque susceptus est. Ex qua repentina provectione Semiamira usque ad astra fere delata est et, Augusta nuncupata, ex fornicibus, romani principis aule dominium consecuta refulsit, hac una fulgidior causa. Nam dato scelestus esset Helyogabalus, cognoscens se avie facto principem et per consequens filie genitricis sue, in tantum illam, quasi loco retributionis, honoribus pretulit, ut nil fere, nisi ea disponente, perageret; et cum eadem die, qua Romam intraverat, senatum habuisset, iussit matrem rogari ut in senatum accederet. Que a console rogata concessit; eique, ibidem ubi reliquis senatoribus, apparato subsellio, more ceterorum, de agendis sententiam dixit; quod mulieri alteri contigisse, memoria nulla est. O ignominiosum spectaculum, inter gravissimos viros vidisse, e lupanari pridie evulsam,
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑatricem sagacitate cumulauerat sua ut ꝯquerentib de mat̾no
Impatore militib eoꝵ in eũ siꝗd ĩ matrinũ actentarẽt᷑ deueniret
cõsensus nec difficulter. ¶ Erat eo tempore. tante auctoritatis
apud romanor exercitus Antominorũ nom̃ atq familia ut ml mag̃
ꝙ ut ex eis aliquis principatũ teneret optarẽt a cũctis nec diu cũ
inmaternũ ꝯuurasset. helyagobolue haud longe anchiochiã imꝑato
filutatꝰ est et antomnus noratus. ¶ Quod cuĩ anthiochia audisset
Matrinus miratꝰ uarie muliei̾s audatiã ciuꝰ opus hoc ut erat ratur
dum helygobolum obsideri curat. Iulianus in hoc inissus occidit.
et eiꝰ milites in fidem helyagoboli transitũ fecer̃. ¶ Et cium ipse
Mateinus aduersus helyagobolũ descendisset in prignam uictꝰ atq
fugatus est. ¶ Et post paululũ in uithumenco una cũ dyadumeno
filio occisus. Ex quo helyagobolus qr̃ cauicalle prĩs mortem ultus

Expanded text:
imperatricem sagacitate cumulaverat sua, ut, conquerentibus de Macrino imperatricem sagacitate cumulaverat sua, ut, conquerentibus de Macrino imperatore militibus, eorum in eum, si quid in Macrinum attentaretur, deveniret consensus. Nec difficulter: erat enim eo tempore tante autoritatis apud romanos exercitus Antoninorum nomen atque familia, ut nil magis quam ut ex eis aliquis principatum teneret optaretur a cunctis. Nec diu, cum in Macrinum coniurassent, Helyogabalus haud longe Antiochiam imperator salutatus est et Antoninus nominatus. Quod cum in Antiochia audisset Macrinus, miratus Varie mulieris audaciam, cuius opus hoc, ut erat, ratus est, dum Helyogabalum obsideri curat, Iulianus, in hoc missus, occiditur et eius milites in fidem Helyogabali transitum fecere et cum ipse Macrinus adversus Helyogabalum descendisset in pugnam, victus atque fugatus est; et post paululum in Bithinie vico, una cum Dyadumeno filio, occisus. Ex quo Helyogabalus, quasi Caracalle patris mortem ultus,
Abbreviated transcription (Latin):
ennamira greca fuit mulier ex ciuitate Messana. quo tame¬
tempore genita non constat cũ clarũ sit uariã quandam
Mes samã. Iulie stiline ꝯiugis olim seueri ꝑtinacis Imperatorie
feiãm eiꝰ fuisse matrem. Inhonesta quidem aliꝙͣdru fuit mulier
et hec filii claritate. et senatus etiã principatu conspicua fctã ẽ¬
¶ Hec ut prisca sinamus ꝓbaͣ mater fuit helyogabali primo
phebi sacerdotis. Inde Romani pͥncipis quem ex antonino caratalla
Imꝑatore cuius aliquãdo cõtubermo usa fuerat affirmauit gẽitu/
tãtaq uulgati torporis laborauit ĩ fama/ ut helyogabalus ad hucꝰ
puer non ab auia uaria ut putauerũt aliqui sed eo a ꝯdiscipulis
uocturet᷑ nariꝰ quia ex uarioꝵ hoũim ꝯcubiti quib ꝯtinue imisaeluã
mater iuderet᷑ genitus. ¶ Teteꝵ cũ Is eẽt spectabilis forma et ch
sacerdotiũ plurimũ cognitus et creditus assercione matris a militib
prouincialib Caracalle filiꝰ factũ ẽ auic pecuĩa. quã płima peñ Iuliã

Expanded text:
emiamira greca fuit mulier, ex civitate Messana; quo tamen patre genita, non constat, cum clarum sit Variam quandam messanam, Iulie stiline, coniugis olim Severi Pertinacis imperatoris, feminam, eius fuisse matrem. Inhonesta quidem aliquandiu fuit mulier, sed post hec, filii claritate et senatus etiam principatu, conspicua facta est. Hec, ut prisca sinamus probra, mater fuit Varii Helyogabali primo Phebi sacerdotis, inde romani principis. Quem ex Antonino Caracalla imperatore, cuius aliquando contubernio usa fuerat, affirmabat genitum, tantaque vulgati corporis laboravit infamia, ut Helyogabalus adhuc puer, non ab avia Varia, ut putaverunt aliqui, sed eo a condiscipulis vocaretur Varius, quia ex variorum hominum concubitu, quibus continue miscebatur mater, videretur genitus. Ceterum cum is esset spectabilis forma et ob sacerdotium plurimum cognitus et creditus assertione matris a militibus provincialibus Caracalle filius, factum est, avie pecunia, quam plurimam penes Iuliam
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo egre ferret adulteria cõiuigis/ recusauit in consilium axe
et ne ĩ maius euaderet dedecus ꝑpeti maluit. nec aliud suadẽtib
respondit amicis ꝙͣ oportere repudiatis dotes restitui uolens ob id
Intelligi ꝙ ob faustinam teneret imperiũ. Sed ista finẽda sũt
Sepissime quidem etiã Intuytu minime minꝰ etiam aduertent᷑
facto labefactari honestiores cõsueuere. et e nebulis redeamus
in lucem. Antomo alit apd̃ orientales reges. magͥfice rem piis
curante actũ ẽ ut faustina in uico alalee in radicib Tauri mõtis
egritudĩe diem clauderet extreniũ quã antonii precib senatus
Inter diuas extulit / et decetero diua faustina aꝑpellata ẽ quod
ap̃d romanos mulieri nulli ante contĩgerat .¶ Et cũ eã iã castroꝵ
matrem appellas set antoius ei tẽplum eo ĩ loco ĩ quo decesserat
cõstrui fecit Insigne et eidem statuas Iussit apponi sui nõis

Expanded text:
esto egre ferret adulteria coniugis, recusavit in consilium ire esto egre ferret adulteria coniugis, recusavit in consilium ire et ne in maius evaderet dedecus perpeti maluit. Nec aliud suadentibus respondit amicis quam oportere repudiatis dotes restitui, volens et ob id intelligi quod ob Faustinam teneret imperium. Sed ista sinenda sunt sepissime quidem etiam intuito minimo, minus etiam advertenter facto, labefactari honestiores consuevere et e nebulis redeamus in lucem. Antonino autem apud orientales reges magnifice rem publicam curante, actum est ut Faustina in vico Alalee, in radicibus Tauri montis, egritudine diem clauderet extremum. Quam Antonini precibus senatus inter divos extulit et de cetero diva Faustina appellata est: quod apud Romanos mulieri nulle ante contigerat. Et cum eam iam castrorum matrem appellasset Antoninus, ei templum eo in loco in quo decesserat construi fecit insigne et eidem statuas iussit apponi sui nominis
Abbreviated transcription (Latin):
ratim sed qui ceteros anteiut Certuliꝰ noĩatus estadũetiã
aut ab antomo secura ĩ cena cõꝑtum ¶ Et hip suꝑaddits ꝯam
uerus non obstante ꝙ eiꝰ eẽt. ex lucilla filia gener set qd ouum
hori turpius est auĩt eam gladiatorem occidi fecisseietibeim
ad huc tepenti sanguine oĩ delinisse corpus egrotenet sic ab p¬
tuoses amor estusac etiã morbo liberasse cõruigemesonide
rursedu fictum credides prudentes cum tpis in ꝓcessu comod
Antom ea tempestate cõceptus non delimti sangiume sed habii
potius cum gladiator cõcubitꝰ scelestib operib suig quib potius
gladiatoris ꝙͣ antonii credebat᷑ filius testimoi uẽitati p̃staret.
Quib i faustine ignomimam ꝑ sonãtib antorino ab amicis
suasum est ut illã occideret seu saltẽ qd humamus udebatur
abdicaret ¶Merũ Antominꝰ cum esset mitis ingenii homo

Expanded text:
ratius; sed qui ceteros anteivit, Tertullus nominatus est, quem etiam ratius; sed qui ceteros anteivit, Tertullus nominatus est, quem etiam aiunt ab Antoni<n>o secum in cena compertum. Et his superadditus Marcus Verus, non obstante quod eius esset ex Lucilla filia gener. Et, quod omnium horum turpius est, aiunt eam gladiatorem quendam adeo amadhuc tepenti sanguine omne delinisse corpus egrote et sic ab impetuoso amoris esto ac etiam morbo liberasse coniugem. Quod quidem remedium fictum credidere prudentes, cum temporis in processu Commodus Antoninus ea tempestate conceptus, non definiti sanguinis, sed habiti potius cum gladiatore concubitus, scelestis operibus suis, quibus potius gladiatoris quam Antonini credebatur filius, testimonium veritati prestaret. Quibus in Faustine ignominiam personantibus, Antonino ab amicis suasum est ut illam occideret seu saltem, quod humanius videbatur, abdicaret. Verum Antoninus cum esset mitis ingenii homo,
Abbreviated transcription (Latin):
austina Augusta que inter diues postea relata est gła
plurimũ uiuens moriensq uiri sui magis bengnitate
ꝙ õꝑe suo cõsecuta est. ¶ Fuit quippe antonii pii cesaris
augusti ex faustina cõiuge filia et marco antomo iã ab antoro
pio adoptato ĩ filiũ cõmibio iucta eoq patre mortuo imꝑauit
una cum uiro et cõsulta benat᷑ augusta appellata ẽ non parua
eo tempore gloria mulieri. ¶Nam et si precedentib ab augustis
ĩueio g uit preterea tam exquisiti decoris ut aliquid dritinum
mortalitati ens ideret᷑ ee adimatum quod ne ien siomorat femo
auermorte ectum est ut suuencula et etate prouetior aurda
argenterq ac ueiss minis cius effigies sculpereto epliorhedidiu
e Sum ꝙͣtum totius oxbis fama celebratũ est tm turꝑi ẽpudictie
nota poliutũ. ¶ Eueditũ quidem est hanc no luroñt deueipsi
E quib quorda noĩa detexit᷑ ĩ stinia. ¶ iam eetibis aiderd
Inter eius ad ulteros habitus est. sic et orphicus. et pose hũ mode¬

Expanded text:
austina Augusta, que et inter divos postea relata est, glorie plurimum vivens moriensque, viri sui magis benignitate quam opere suo, consecuta est. Fuit quippe Antonini Pii Cesaris Augusti, ex Faustina coniuge, filia et Marco Antonino, iam ab Antonino Pio adoptato in filium, connubio iuncta; eoque, patre mortuo, imperavit una cum viro et consulto senatus Augusta appellata est, non parva eo tempore gloria mulieri. Nam etsi precedentibus ab Augustis sse concessum invenio. Fuit preterea tam exquisiti decoris ut aliquid divinum mortalitati eius crederetur admixtum quod, ne consumeretur senio aut morte, actum est ut iuvencula et etate provectior aureis argenteisque ac ereis numis eius effigies sculperetur; et in hodiernum mum. Sane quantum totius orbis fama celebratum est tantum turpi impudicitie nota pollutum. Creditum quidem est hanc non uno, preter viruex quibus quorundam nomina detexit infamia. Nam Vetilus quidam inter eius adulteros habitus est; sic et Orphitus et post hunc Mode
Abbreviated transcription (Latin):
ex gentilitio carmine. ¶ Erat huie satis si femuineos cõsideremꝰ
inores colus et acus atq textrina si mor̃ pluriũ tõper uoluisset¬
¶ Sed quomã sedula studiis sacris ab Ingemo segnitiei rubigiẽ
abstersit. in lum̃ euasit eternũ quod aut̃ bono Intueret᷑. aĩo
uoluptatib obsequẽtes et otio quib p̃grande est cubicło ĩsidere
fabellis friuolis/ Irreparabile tp̃s teuere/ et a sũmo diei mane
in noct̃e usq totã ẜmones aut nocuge aut ĩanes blaterãdo dedu¬
cere seu sibi tñ lasciuiendo uacare. Aduerterent edepol ꝙͣtũ
differencie sit Inter famã laudãtis operib q̃rere. et nom̃ una
cum cabauere sepellire et tãꝙͣ t̃õ iuxerĩt euita discedere

Expanded text:
ex gentilitio carmine. Erat huic satis — si femineos consideremus ex gentilitio carmine. Erat huic satis — si femineos consideremus mores — colus et acus atque textrina, si, more plurium, torpere voluisset; sed quoniam sedula studiis sacris ab ingenio segniciei rubiginem absterxit omnem, in lumen evasit eternum. Quod utinam bono intuerentur animo voluptatibus obsequentes et ocio, quibus pregrande est cubiculo insidere, fabellis frivolis irreparabile tempus terere et a summo diei mane in noctem usque totam persepe sermones aut nocuos aut inanes blaterando deducere, seu sibi tantum lasciviendo vacare! Adverterent edepol quantum differentie sit inter famam laudandis operibus querere, et nomen una cum cadavere sepelire, et, tanquam non vixerint, e vita disced
Abbreviated transcription (Latin):
reor. si ĩ annos ampliores uite protracta est/ eã alia. Insuper
cõdidisse laudabilia que librariorũ desidia nr̃o tnĩ ĩcomodo ad nos
usq deuenisse nequiuẽr. ¶ Que Inter ut nõnullis placet fuit
Nomeri centona eadem arte et ex eade materia. qua ex uirgilio
sup̃serat ex homero sup̃tis carminib edita. ¶ Ee quo si sie est
sumit᷑ eius ampliori laude. eam doctissime nouisse grecas lictãs
ut latinas. ¶ Ded queso nũc ꝗd o ptabilius audisse feiã Mxarois
et homeri scandentem carmina/ et apta suo oꝑi se ponẽte se lect
artificioso cõtextu nectẽtem. eruditissimi prospectent uiri ꝗbus
cum sit sacraꝵ lrãꝵ Insignis professio. ardiuũ tam̃ ẽ et difficile
ex amplissimo sacri uoluminis grenno nũc hinc nũc Inde ꝑte
elicere et ad ẜiem uite xp̃i passis uerbis prosaq coger̃. et hoc fec

Expanded text:
i; quin imo reor, si in annos ampliores vite protracta est, eam alia insuper i; quin imo reor, si in annos ampliores vite protracta est, eam alia insuper condidisse laudabilia, que librariorum desidia, nostro tamen incommodo, ad nos usque devenisse nequivere. Que inter — ut non nullis placet — fuit Omeri centona, eadem arte et ex eadem materia quam ex Virgilio sumpserat, ex Omero sumptis carminibus edita. Ex quo, si sic est, summitur, eius cum ampliori laude, eam doctissime grecas novisse literas ut latinas. Sed queso nunc: quid optabilius audisse feminam Maronis et Homeri scandentem carmina, et apta suo operi seponentem? Selecta artificioso contextu nectentem eruditissimi prospectent viri, quibus, cum sit sacrarum literarum insignis professio, arduum tamen est et difficile ex amplissimo sacri voluminis gremio, nunc hinc nunc inde, partes elicere et ad seriem vite Christi passis verbis prosaque cogere, ut hec fecit
Abbreviated transcription (Latin):
nietroꝵ ꝑticłas carpens miro artifitio ĩ suũ redegit propositum
adco apte integros collocãs et figmẽta cõnectens ẜuata lege pediĩ
et carmins digͥtate ut nisi exꝑtissimꝰ ꝯpages possit aduertere et
hiis ab orbis exordio. pͥncipium faciens quicquid hystoĩẽ ĩ ueterib
atq nouis legit᷑ licteris usq ad ĩmissionẽ Sacri spũs tã comptẽ
cõposuit / ut huiꝰ cõpositi ignarus homo ꝓpht̃am parit̾ ⁊ euãgłistã
facile credat fuisse uirgiliũ. ¶ Ex quib nõ minꝰ cõmẽdabile su¬
mitur huic scilic mulieri sacrorũ uoluminũ Integrã seu satis
plenam fuisse noticiã. ¶ Qd̃ ꝙͣraris etiã hoĩb nỹo contigat
euo dolentes nouimus. ¶Noluit Insuꝑ egregia feiã labor
suo ꝯpositũ. uocari centonam. quod ip̃i ꝑsepe uidimꝰ et ꝙͣto mag̃
illud memoratu ꝑ petuo dignũ pictamus. tanto minꝰ credinoꝰ tam

Expanded text:
metrorum particulas carpens, miro artificio in suum redegit propositum, metrorum particulas carpens, miro artificio in suum redegit propositum, adeo apte integros collocans et fragmenta connectens, servata lege pedum et carminis dignitate, ut, nisi expertissimus, compages possit advertere; et his ab orbis exordio principium faciens, quicquid hystorie in veteribus atque novis legitur literis, usque ad immissionem Sacri Spiritus tam compte composuit, ut huius compositi ignarus homo prophetam pariter et evangelistam facile credat fuisse Virgilium. Ex quibus non minus commendabile summitur, huic scilicet mulieri sacrorum voluminum integram, seu satis plenam fuisse notitiam; quod quam raris etiam hominibus nostro contingat evo dolentes novimus. Voluit insuper egregia femina labore suo compositum opus vocari Centonam; quod ipsi persepe vidimus. Et quanto magis illud memoratu perpetuo dignum putamus, tanto minus credimus tam
Abbreviated transcription (Latin):
roba facto et noĩe lrãꝵ notitia memoratu dignissima fuit
feia et cum eius ignoret᷑ nobilitas et origo placet no aulli
coiugem et xpĩanam religione ¶ Hec igit᷑ sub quocũq ꝓreceptore
factĩ sit liberalib axtib ualuisse liquido potest ꝑcipi ¶uerur
Inter alia eiue studia adeo ꝑiugili cura uirgiliam careinis
docta atq fanuliaris effecta est ut fere dẽ oꝑe ꝗ se cõfecto teste
et cõspectu et memoria semꝑ habuisse uidiat᷑ Ati didifforsau
aliqn ꝓspicatiori aiaduertẽcia legeret ⁊̃ existimatione ĩcidit exillis
oem̃ cestam̃ti ueteris hystoriã in noui ẜiem placido atq expediare
et suci pleno uersu posse describi ¶ Non equidem admiratice caxet
tam sublimẽ cõsiderationẽ muliebre subintrasse cerebrũ . epdlge
imrabile fuit executiom madasse. ¶ Oꝑam igit pio ꝯceptiui pesrãs
nũ huc nũs illuc ꝑ buccholitũ georgicũq atqͣ eneydum saltim
discurrendo carmen. nũc hac ex parte uersus integros. nuc̃ ex illa

Expanded text:
roba, facto et nomine, literarum notitia, memoratu dignissima fuit femina; et, cum eius ignoretur nobilitas et origo, placet non nullconiugem et christianam religione. Hec igitur — sub quocunque preceptore factum sit — liberalibus artibus valuisse liquido potest percipi. Verum, inter alia eius studia, adeo pervigili cura virgiliani carminis docta atque familiaris effecta est, ut, fere omne opere a se confecto teste, in conspectu et memoria semper habuisse videatur. Que dum forsan aliquando perspicaciori animadvertentia legeret, in existimationem incidit ex illis omnem Testamenti Veteris hystoriam et Novi seriem placido atque expedito et succipleno versu posse describi. Non equidem admiratione caret tam sublimem considerationem muliebre subintrasse cerebrum, sed longe mirabile fuit executioni mandasse. Operam igitur pio conceptui prestans, nunc huc nunc illuc per buccolicum georgicumque atque eneidum saltim discurrendo carmen, nunc hac ex parte versus integros, nunc ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
seueritatis onictẽdo irruebat ĩ miseros / adeo ut recuꝑato oppido
crudeliter umnu atq suꝑbe in hostes egisse uelatũ est. ¶ Ingẽtes
in sano pectore ꝯugalis amoris sunt uires nulla illis dũ mode
coiri gloria extollat᷑ formido nulla pietatis memoria nulla femine
sexus erubescençia nulla tẽporũ qualitatis extimatio potuit Tri¬
aria decus uiri oia facili labore subire. que nedũ feiãs ꝗbus ut
plurimũ mos est. etiã diuino miũs mu̾mure ĩ sinu coniugis
exaĩari. Sed robustos Iuuenes et bellicosos horrore qñq cõriꝑe
credat eã hoc tantũ facinore fuisse cõspicuam cũ nõ ꝯsueuerĩt
seu exitiose sint/ seu celebres sole mortaliũ pectora subire uĩtictos
¶Ego quidem reor ꝙꝙͣ a memoria sublata sint/ lõge aliis mẽitis
spectabilem fuisse Triariam:

Expanded text:
severitatis omictendo, irruebat in miseros adeo ut, recuperato oppido, severitatis omictendo, irruebat in miseros adeo ut, recuperato oppido, crudeliter nimium atque superbe in hostes egisse relatum sit. Ingentes in sano pectore coniugalis amoris sunt vires: nulla illis, dum modo viri gloria extollatur, formido, nulla pietatis memoria, nulla feminei sexus erubescem tia, nulla temporum qualitatis existimatio. Potuit Triaria in decus viri, omnia facili labore subire, que, nedum feminas, quibus, ut plurimum, mos est etiam diurno muris murmure in sinu coniugis exanimari, sed robustos iuvenes atque bellicosos horrore <solent> quandcredet eam hoc tantum facinore fuisse conspicuam, cum non consueverint, seu exitiose sint seu celebres, sole mortalium pectora subire virtutes? Ego quidem reor, quanquam a memoria sublata sint, longe aliis meritis spectabilem fuisse Triariam.
Abbreviated transcription (Latin):
riaria mulier nullo alio sui generis splendore cognita¬
nisi quia lutii uitellii frĩs auli uitellii Remanorũ principos isita
fustt qa Quiꝰ seu ob feruidum mn uirũ amoren soueosiisitã
aũo natura atrocitatem tanta fuit ferocitas ꝙ ob aduerfu gnu¬
lubribru inorem menioratu digna iuisa sit. ¶ Discordãtibo icum
ob proni ⁊ patũr Uitellio cesare atq uespasiano accũ esaditereo
Intrassent Ceraycinam uolscoꝵ oppidum nõnulligladiata res
sub ⁊ulrano quodam duce et remiges etiam plures orefetto
ciassie haud longe a circeo monte sub apollinario prefntia
morantes et ab biis cum uespasiano sencientib ꝑ negligencta
atq oppidangs ferro ĩfestos seuiret/ Triaria que ꝑ moite secuta
uirũ Ciuitatem Intrauerat in cõiugis uictoriam auida acc̃itr
gladio et uitelliams ĩ mixta militib  nũc huc nũc illurradex
medias noctis tenebras inter clamores dissones/ et discurrẽcia
tela sangunẽ morienciũq singultus extoemos mil militarie

Expanded text:
riaria, mulier nullo alio sui generis splendore cognitanisi quia Lucii Vitellii, fratris Auli Vitellii, Romanorum principis, coniunx fuit: Cuius seu ob fervidum in virum amorem, seu ob insitam animo natura atrocitatem, tanta fuit ferocitas, quod ob adversum muliebribus morem memoratu digna visa sit. Discordantibus igitur ob principatum Vitellio Cesare atque Vespasiano, actum est ut, cum intrassent Tarracinam, Volscorum oppidum, non nulli gladiatores sub Iuliano quodam duce, et remiges etiam plures romane classis, haud longe a Circeo monte sub Apollenario prefecto morantis, et ab his, cum Vespasiano sentientibus, per negligentiam atque oppidanos infestos ferro seviret, Triaria, que per noctem secuta virum civitatem intraverat, in coniugis victoriam avida, accinta gladio et vitellianis immixta militibus, nunc huc nunc illuc, per medias noctis tenebras, inter clamores dissonos et discurrentia tela sanguinem morientiumque singultus extremos, nil militaris
Abbreviated transcription (Latin):
or atione laudauit/ nõ nulla fortune seu nature dona quibue
Insignita erat loco clarissimarũ uirtutum illi actribuens ¶ Eat
michi inter has poppee fortunas ꝗd dicerem ĩ mollitiem nnnã
blanditias petulanciã lac̾masq mulieꝵ ceͣtissimũ atq ꝑmtio¬
sissimũ uixus credenciũ aĩoꝵ. ¶ S ne uideret᷑ ẜatyrã potius qm

Expanded text:
oratione laudavit, non nulla fortune seu nature dona, quibus oratione laudavit, non nulla fortune seu nature dona, quibus insignita erat, loco clarissimarum virtutum illi attribuens. Erat michi inter has Poppee fortunas quid dicerem in molliciem nimiam, in blanditias petulantiam lacrimasque mulierum, certissimum atque perniciosissimum virus credentium animorum. Sed ne viderer saty
Abbreviated transcription (Latin):
pompeyã nũcuparat/ iam audaci orõne Instare cepit. dicene
Nemini geminã cõcessisse noctem ꝗn euestigio seq̃ret cõnubiun
neꝙse fare degenerem et fecunditate ueteri atq formositate
corporis Imꝑatoris mereri nupcias. ¶ Et cũ iã flagrantem
Incipem in desiderium traxisset cõnubii / primo detauia cõuie
olim chaudii cesaris filia in pandateriã insulã ĩ nocua relegata ẽ
¶Et demũ uigesimo etatiȩ sue año ĩpulsu põpee nerone man¬
dante occisa pompeya cesari Iucta cõuigio. ¶ Ses nõ diu logis
axtib quesito atq potito culmine gauisa est. Nam p̃gnane
iter fita  fortuyta neronis ira calce ꝑcussa diem obist/ ciuus
aboleri corpus igne romano more nero prohibuit. Bed exteror
regum ritu magͥfica exequiaꝵ pompa deferri publice iussit
illudq refertũ odorib Iulioꝵ thumulo condi. ¶Ipẽ aut em
pro rostris illã ⁊ potissime formositatis p̃cipue longa ⁊ accurata

Expanded text:
Poppeam nuncuparat, iam audaci oratione instare cepit, dicens Poppeam nuncuparat, iam audaci oratione instare cepit, dicens nemini geminam concessisse noctem quin evestigio sequeretur connubium, neque se fore degenerem, et fecunditate uteri atque formositate corporis imperatoris mereri nuptias; et cum iam flagrantem principem in desiderium traxisset connubii, primo Octavia coniunx, olim Claudii Cesaris filia, in Pandateriam insulam innocua relegata est; et demum, vigesimo etatis sue anno, inpulsu Poppee, Nerone mandante, occisa, et Poppea Cesari iuncta coniugio. Sed non diu longis artibus quesito atque potito culmine gavisa est. Nam, pregnans iterum facta, fortuita Neronis ira calce percussa, diem obiit. Cuius aboleri corpus igne romano more Nero prohibuit, sed exterorum regum ritu magnifica exequiarum pompa deferri publice iussit, illudque refertum odoribus Iuliorum tumulo condi. Ipse autem pro rostris illam, et potissime formositatis precipue, longa et accurata
Abbreviated transcription (Latin):
obnoscia eẽt et pͥncipem teneri gr̃a actis ancillule pelicis aduer¬
tebat/.. Ex quib secutum est ut octho sub sp̃e honoris amotus
p̾fectus luscitame proĩcie micterẽt᷑ et actis excluderetur oĩno.
Inde ĩ agrippinã principis matrem / ĩ uehi cepit / põpeya / dicens
aliquando principem nec dũ imꝑio sed nec libertate gaudere
eũ eẽ pupillũ et tutricis arbitrio trahi/. ¶ Quibus obstante
nentine ob odiũ fere om̃um in suꝑbiam agrippine accum est
ut neronis iussu miẜa mater iuolenta morte subtraheretr
et paulatim subtraherent᷑ emuli plures Tigillino opitulante
castrerũ prefecto. ¶ Tandem cum principem in sui dilectione
ardentissimũ cerneret/ et obstacula desiderii sui cuncta fore
sublata in cõiugium neronis explicare retia cepit. ¶ Et cũ illi
iam peperisset filiam unicam Mẽnomo regulo et uirgimo rufo
ꝯsulib quam sũmo cum gaudio nero susceꝑat eãq augrstam

Expanded text:
obnoxia esset et principem teneri gratia Attis ancillule pelicis adverobnoxia esset et principem teneri gratia Attis ancillule pelicis advertebat. Ex quibus secutum est ut Otho, sub specie honoris amotus, prefectus Lusitanie provincie micteretur et Attis excluderetur omnino. Inde in Agrippinam principis matrem invehi cepit Poppea, dicens aliquando principem, nedum imperio, sed nec libertate gaudere, eum esse pupillum, et tutricis arbitrio trahi. Quibus obstante nemine, ob odium fere omnium in superbiam Agrippine, actum est ut Neronis iussu misera mater violenta morte subtraheretur et paulatim subtraherentur emuli plures, Tigillino opitulante castrorum prefecto. Tandem cum principem in sui dilectionem ardentissimum cerneret, et obstacula desiderii sui cuncta fore sublata, in coniugium Neronis explicare retia cepit; et cum illi iam peperisset filiam unicam, Memmio Regulo et Virginio Rufo consulibus, quam summo cum gaudio Nero susceperat, eamque Augustam
Abbreviated transcription (Latin):
tespo pomans equiti nubsit Et tuitam exeeo peꝑissec filiũ subige¬
stus octoms uuientute lupiiq ualentis potentisq Nexonis ꝯtur¬
bermo uidem adhesit adultera : Nec diu et ꝯure seffit nequiẽs
cerane er seut amoris feruore minus tauts sceroa eequiep
reditua ⁊ uuas superis ors penitue fiusset concesser erobilitas
cldgantia morũ et diuina formositas nꝰ qteaitosisterẽt oũ
nota mortalim atq gaudia uoluptatesq felitium tationo
fatie ueritati necoms libido adiuenta non loga cunctatione
per Intermedios adeũdi uia ĩ amplexus pͥncipis uolẽs cupiẽs deueit
¶Nec multũ disculit. et artifitiosis feiẽ delimmẽtis ades irritat
est Nero ut arbitraret᷑ ea etiã uerissima que dictitar̃ ꝯsueuerat
Octho. ¶ D d̾ cũ nosceret sagacissima mulier dissimulas qd̾ optabat
captato tpe fictis ꝑfusa lacrimis. aiebat aliquado se amorem suun
oĩo quo cupiebat ĩ fr̃e nõ posse. Cũ et ĩpã occhom ꝯuigali uire

Expanded text:
ispo romano equiti nupsit. Et cum iam ex eo peperisset filium, suggestu Othonis, iuventute luxuque valentis, potentisque Neronis contubernio, eidem adhesit adultera, nec diu et coniunx effecta est. Sane is, seu amoris fervore minus cautus, seu iam nequiens rediturum cui a superis omnis penitus fuisset concessa nobilitas elegantia morum et divina formositas, in qua consisterent omnium vota mortalium atque gaudia voluptatesque felicium. Quibus facile irritata Neronis libido, adinventa non longa cunctatione per intermedios adeundi via, in amplexus principis volens cupiensque devenit. Nec multum distulit, et artificiosis femine delinimentis adeo irretitus est Nero, ut arbitraretur ea esse verissima que dictitare consueverat Otho. Quod cum nosceret sagacissima mulier, dissimulans quod optabat, captato tempore, fictis perfusa lacrimis, aiebat aliquando se amorem suum omnino quo cupiebat inferre non posse, cum et ipsa Othoni coniugali iure
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum pimendũ cui nictoris munus et gratia ẜuabat᷑ audadia
ĩgeniũ prestitistas et xobur. ¶ Actam huc alis egrituduẽ fatigatũ
puerũ nature soluisse debitum uolũt et eũ quẽ a mitridate

Expanded text:
ad eum perimendum, cui victoris munus et gratia servabatur, audaciam ad eum perimendum, cui victoris munus et gratia servabatur, audaciam ingenium prestitistis et robur. Attamen hunc alii egritudine fatigatum puerum nature solvisse debitum volunt et eum, quem a Mitridate
Abbreviated transcription (Latin):
etiã tnicidatus est. ¶Sd̾ adeo egre tulit ĩ felix gentrix gemina
orbatam prole ut dolore cohercita sexus oblita furens ãmã cõripet
et nũctis iugalib equis curxũ cõscenderet nec fugientẽ cũsu p̃cipiti
ceneum satellitem regiũ sclestu facinoris exetutore sequs ppano
desesteret ꝙͣ cum hasta nequisset saxo ictũ prostrus seeqiouꝑ o
iacentis cadauer indignabunda curcum ageret et Inter hostilia
tela nullo frĩs tũc hostis pauore ꝑculsa. domũ usq ⁊ qua efsĩ puẽ
corpuo seruari eristimabat ꝑueniret. eiq maternaꝵ lacrimae mi¬
seranda cocederet. et offitium ꝑsolueret funeuale ¶ D bone deus
o ĩexpugnabiles nature uires: et amoris ĩuicti fortitudo. qd mai
qrad mirabilius egisse potiusti quos oĩe asia. et forsan iam Italia
tpemebat exercitus ⁊ egistis ut ĩpauida mulier et armigs induta
ipulsu penetraret nr̃o. Et fori dabilis regis despectis uirib dioꝑ

Expanded text:
etiam trucidatus est. Quod adeo egre tulit infelix genitrix, gemina etiam trucidatus est. Quod adeo egre tulit infelix genitrix, gemina orbata prole, ut dolore coercita, sexus oblita, furens arma corriperet et, iunctis iugalibus equis, currum conscenderet, nec fugientem cursu precipiti Ceneum satellitem regium, scelesti facinoris executorem, sequi primo desisteret quam eum, cum hasta nequisset, saxo ictum prostrasset superque iacentis cadaver indignabunda corrum ageret et inter hostilia tela, nullo fratris, tune hostis, pavore perculsa, domum usque, in qua cesi pueri corpus servari existimabat, perveniret eique maternas lacrimas miseranda concederet et officium persolveret funerale. O bone deus, o inexpugnabiles nature vires et amoris invicti fortitudo, quid maius, quid mirabilius egisse potuistis? Quos omnis Asya et forsan iam Ytalia tremebat exercitus, egistis ut impavida mulier et armis induta, inpulsu penetraret vestro et, formidabilis regis despectis viribus odioque,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ Romanis paulo ante bellũ gesserat et repentina demũ tractꝰ morte
fuerat. filia fuit et Mitridatis suꝑioris mitridatis filii et hostis
diuturno bello romanorũ soror Ariacti capadotie regi nupsit
cui ꝑ insidias agente mitridate uxronicis frẽ/ a Gordio qͦda occiso
padotiam occupasset qͣi cede regis uacuã regni auidus mitridate
pietatẽ sunait seq recuꝑaturũ: nepotib regnũ aiens ãma supsit
in niconiedem/. ¶Sane cũ cõperisset laodicem uiduã nicomẽd
nuptã ficta pietas in ueram conuersa pulso armoꝵ uiribex
eapadotia nichomede ariaracti natu ex fr̃ib grandiori patrium
restituit regnũ ¶ Que cũ postea facti penitens ꝑ fraudẽ occidisset
et Iumor alter cui et ariactes nomen erat. ex Asya ab aĩcis reuocatꝰ
regnare iuderet᷑/ ut ꝑlacet aliquib oꝑe mitridatis eiusdẽ ꝑ ĩsidiax

Expanded text:
cum Romanis paulo ante bellum gesserat et repentina demumsubtractus morte cum Romanis paulo ante bellum gesserat et repentina demumsubtractus morte fuerat, filia fuit et Mitridatis, superioris Mitridatis filii, et hostis diuturno bello Romanorum, soror, Ariaracti Capadocie regi nupsit. Cui, per insidias agente Mitridate, Beronicis fratre, a Gordio quodam occiso,padociam occupasset, quasi cede regis vacuam, regni avidus Mitridates pietatem finxit seque recuperaturum nepotibus regnum aiens arma sumpsit in Nicomedem. Sane cum comperisset Laodicem viduam, Nicomedi nuptam, ficta pietas in veram conversa: pulso armorum viribus ex Capadocia Nicomede, Ariaracti, nato ex fratribus grandiori, patrium restituit regnum. Quem cum postea, facti penitens, per fraudem occidisset, et iunior alter, cui et Ariaractes nomen erat, ex Asya ab amicis revocatus regnare videretur, ut placet aliquibus, opere Mitridatis eiusdem per insidias
Abbreviated transcription (Latin):
que cũques pie educauerat ob libertatem egisset ⁊̃ mortẽ nesiba
quã dissuaẜat aliis ẜuitutem fuasse iuderet᷑ Egregio aĩo auitu adhu
orante in mortis comitẽ cõplexa est: secũq ĩ procellosã moe p̾cipitẽ
traxit satiꝰ libere mori rata ꝙͣ uiuens feda seruitute tabesceret Et
sic hostib naue relicta uacua Solatium seuitie sue philippo abstulit.
et sibi dignũ memoria mulier austera monimentũ peperit :
eronices pontica. cui et laodices nomen fuit. Et si sangunis
fulgore locum Inter claras mulieres quesisse forsitan uideatur
longe magis non ob feruidũ amorem ⁊̃ flium. quo ut plurimumꝰ¬
matres urunt᷑ sed ob meritũ insigins eius audatie ĩ uindictã eiꝰ sumẽdã
occupãsse censetur. ¶ Quod ne uideatur a calamo subreptũ paucis expli¬
candum est. ¶ Hec mitridatis regis ponti eiꝰ qui aduersus aristonicum

Expanded text:
Que cum, quos pie educaverat ob libertatem egisset in mortem, ne sibi, Que cum, quos pie educaverat ob libertatem egisset in mortem, ne sibi, quam dissuaserat aliis, servitutem servasse videretur, egregio animo virum adhuc orantem in mortis comitem complexa est secumque in procellosum mare precipitem traxit, satius libere mori rata quam vivens feda servitute tabescere, et sic, hostibus nave relicta vacua, solatium sevitie sue Phylippo abstulit et sibi dignum memoria mulier austera monimentum peperit. LBeronices pontica, cui et Laodices nomen fuit, etsi sanguinis fulgore locum inter claras mulieres quesisse forsitan videatur, longe magis non ob fervidum amorem in filium — quo, ut plurimum,matres uruntur — sed ob meritum insignis eius audacie in vindictam eius summendam, occupasse censetur. Quod, ne videatur a calamo surreptum, paucis explicandum est. Hec Mitridatis, regis Ponti, eius, qui adversus Aristonicum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓiclitantib prestarent suffragiũ: intentus orabat. quadi cheoseua
cõspiciens nec ignara pericłi qrͣ sibi a superis tp̃s prestitun foret
dum poridem orantem ceruit ad precogitatum reuoluta sacinus
euestigio uenenum poculo diluit/ et expediuit gladios. et filio atq
nepotibus in conspectu ponit. Et ait. Mors sola uindictã saluteq
nobis oĩb prestare potest ad mortem poculũ gladiusq sunt uieen
qua quẽq delectat. Regia superbia fugienda est. ¶ Mei si nuenes
gnõsos excitate aiõs et qui maiores estis uiriliter agite capite ferrum
aut poculũ haurite si mors seuior fortasse delectat et in taro liberã
cõfugite postꝙ in uitam tendere extuosi maris impetus prohibetge
¶Aderant iam hostes et ateor feiã mortis auctor instabat nrge¬
batq Iuuenes hesitantes. ¶ Quã obrem alii alio leto assumptu
sennammes et palpitantes ad hue Theosena iubente p̃cipitãt e naui

Expanded text:
ut periclitantibus prestarent suffragium, intentus orabat. Quod Theosena ut periclitantibus prestarent suffragium, intentus orabat. Quod Theosena conspiciens, nec ignara periculi, quasi sibi a superis tempus prestitum foret, dum Poridem orantem cernit, ad precogitatum revoluta facinus, evestigio venenum poculo diluit et expedivit gladios et filio atque nepotibus in conspectu ponit et ait: — Mors sola vindictam salutemque nobis omnibus prestare potest. Ad mortem poculum gladiusque sont vie; qua quenque delectat, regia superbia fugienda est. Mei ergo iuvenes generosos excitate animos et qui maiores estis viriliter agite: capite ferrum, aut poculum haurite, si mors sevior fortasse delectat, et in eam liberam confugite, postquam in vitam tendere estuosi maris impetus prohibet —. Aderant iam hostes et atrox femina mortis autor instabat urgebatque iuvenes hesitantes. Quam ob rem alii alio leto absumpti semianimes et palpitantes adhuc, Theosena iubente, precipitantur e navi.
Abbreviated transcription (Latin):
solepies cerimoiãs epulasq diẽ cõsupsisset  Una cũ natis et ꝯuige
am soporatis oĩb noctis uigilia tercia tanꝙͣ in patriam rediturus
preparatã nauim cõscendit eo proposito ut Eubocam nõ thessalonicã
peteret. ¶ Teterũ longe illi aliter ꝯtingit uix dim litus enee reliquai
et ecce per noctis tenebras uentus ex aduerso surrexit eũ nõ quo cupie¬
bat sed unde discesserat inuitum trahens. ¶ Cui cum frustra penmo
ꝯtrarium uincerentur: nauales sotii dies clusit. litoriq ꝓpĩquos oñdit.
regii uõ custodes ex portu laborantẽ nauẽ cernẽtes eãq fugã moliri exi¬
stimantes ad eam retrahendam cõfestim armatum misere lembux
graui Iniꝑantes edicto nequi mictebant᷑ absq naue reuerterent i
portum/ Poris quidem. Instantis periculi cõscius dum lembũ cerite
ueĩentem/ nuc reunges nautasq ut totis insisterent uirib nũc deos

Expanded text:
solemnes cerimonias epulasque diem consumpsisset, una cum natis et coniuge, solemnes cerimonias epulasque diem consumpsisset, una cum natis et coniuge, clam, soporatis omnibus, noctis vigilia tertia, tanquam in patriam rediturus, preparatam navem conscendit, eo proposito ut Euboeam, non Thessalonicam peteret. Ceterum longe illi aliter contigit. Vixdum litus Enee reliquerat, et ecce per noctis tenebras ventus ex adverso surrexit, eum non quo cupiebat, sed unde discesserat invitum retrahens. Cui cum frustra remis in contrarium niterentur navales sotii, dies eluxit litorique propinquos ostendit; regii vero custodes ex portu laborantem navem cernentes eamque fugam moliri existimantes, ad eam retrahendam confestim armatum misere lembum, gravi imperantes edicto ne qui mictebantur absque navi reverterentur in portum. Poris quidem, instantis periculi conscius, dum lembum cernit venientem, nunc remiges nautasque, ut totis insisterent viribus, nunc deos,
Abbreviated transcription (Latin):
ut non uno cũctos ictu. occderet sed uicissim successu temporũ
aboleret actũ est ut theosena scelesti regis audiret edictũ ⁊ mem̃o
sui sororisq uirorũ necis filiũ nepotesq peti arbitrata ẽ. et existi¬
mans si in pegis deuenirent manꝰ nõ solum seuitie eius ludibrio
futuros/ sed etiam custodũ necessitate cogente libidinem et fastidiuis¬
bituros. ¶ Ad quod eiutandũ: cõfestum in atrox facinꝰ Nect antinura
auxaq dicere uiro patriq eorũ est: se potiꝰ si aliter nõ daret᷑. occisurĩ
omẽs propria manu ꝙ pateret᷑ in philippi potestatem deduci.¶ poris
aut ͤ execratꝰ tam scelestum crimen ĩ solatium uxoris ipoꝵq salut eote
deportaturũ se eos et apud fidos hospites positurũ fugeq futuꝵ conte
spopondit. ¶ Nec mora: Nam cum finxisset se a thessolomca eneano
ad statutũ quot ãnis Enee cõditori sacrifitiũ profecturũ ibiq Int̃

Expanded text:
ut non uno cunctos ictu occideret, sed vicissim successo temporum ut non uno cunctos ictu occideret, sed vicissim successo temporum aboleret, actum est ut Theosena scelesti regis edictum audiret et, memor sui sororisque virorum necis, filium nepotesque peti arbitrata est; et existimans, si in regis devenirent manus, non solum sevitie eius eos ludibrio futuros, sed etiam custodum, necessitate cogente, libidinem et fastidia subituros; ad quod evitandum, confestim in atrox fitcinus iniecit animum ausaque dicere viro patrique eorum est se potius, si aliter non daretur, occisuram omnes propria manu quam pateretur in Phylippi potestatem deduci. Poris autem execratus tam scelestum crimen, in solatium uxoris natorumque salutem deportaturum se eos et apud fidos hospites positurum fugeque futurum comitem spopondit. Nec mora; nam cum finxisset se a Thessalonica Eneam ad statutum quotannis Enee conditori sacrificium profecturum ibique inter
Abbreviated transcription (Latin):
lege illis temporib prohibẽte ¶ Cepitq non aliter ꝙͣ si ipa foret enixa
pia cũ diligencia illos alere ut satis apꝑareret eoꝵ magie obsego
ꝙͣ ob suũ cõmodũ nupsisse poridi . ¶ Qũib sic se se habentib cõtigat
ut philippus macedonũ rex eo ꝙ in quieti eet̃ ingenii iteꝵ aduso
Romanos tũc orbe clara felicitate florente bellu moliret aĩmo
etrob id cũ euacũasset maxio regni sui motu ueterib colombue
fere omies thessalie maritimas cutates eosq ĩ peomam que postea
Ainathia est mediterrantã regionẽ turmatim tra siigrar᷑ iusnisset
tracibq tanꝙͣ eius ore futuro bello apciorib atq fidelibus oppidas
cõcessisset uacua audissetq abeũcium execrationes i se ratur est
nil sibi tutũ fore ĩ filios eorũ. quos dudũ truculentus occidorat
eque pimeret omẽs quo cũ ca pi iussisset et ĩ custodiam feruari

Expanded text:
lege illis temporibus prohibente, cepitque, non aliter quam si ipsa foret enixa, lege illis temporibus prohibente, cepitque, non aliter quam si ipsa foret enixa, pia cum diligentia illos alere, ut satis appareret eorum magis obsequio quam suum ob comodum nupsisse Poridi. Quibus sic se habentibus, contigit ut Phylippus Macedonum rex, eo quod inquieti esset ingenii, iterum adversus Romanos, tune orbe clara felicitate florentes, bellum moliretur animo; et ob id cum evacuasset, maximo regni sui motu, veteribus colonis fere omnes Thessalie maritimas civitates eosque in Peoniam, que postea Emathia dicta est, mediterraneam regionem turmatim transmigrare iussisset Tracibusque eius ore, tanquam futuro bello aptioribus atque fidelibus, oppida concessisset vacua audissetque abeuntium execrationes in se, ratus est nil sibi tutum fore ni filios eorum, quos dudum truculentos occiderat, eque perimeret omnes; quos cum capi iussisset et in custodiam servari,
Abbreviated transcription (Latin):
heosena thessala. ac nobilis origine mulier. hinc dulci pretate
Inde seuera atrocitate. Inditum de se ficturis testimõiu liquit
¶Hec eĩm heuridi thessaloꝵ principis philippo demetrii filio
macedonib Imꝑante filia fuit eiq sor̃or et eisdem parentib extitit
Archo noiẽ. ¶ Quib cũ primo eiusdem philippi nequitia pat̃ occis
esset. temporis tractu/ eade suadente ꝑfidia ab rodem nefaria morte
uirię priuate sũt unicuiq ex uiro filio unico relicto suꝑstite/. ¶Eis
igit᷑ iuduis. Archo pͥmo. poridi cuidam gentis eorũ principi nupsit
multosq ex eo filios peperit ¶ Theosena aut cõstanciori aĩo a multis
procerib frustra ĩ coiugiũ expecita longius uiduitatẽ ẜuauit ¶ ueꝵ
cũ morte subtracta fuisset/ Artho cõpassa nepotib ne ad manug
nouerce alterius uenirent seu als minus accurate alerent᷑ a patre
ut eos tanꝙ̃ proprios educaret eidem poridi sese cõnubio iũcyit nlla

Expanded text:
heosena thessala ac nobilis origine mulier, hinc dulci pietate inde atrocitate severa inclitum de se futuris testimonium liquit. Hec enim Herodici Thessalorum principis, Phylippo, Demetrii filio, Macedonibus imperante, filia fuit eique soror ex eisdem parentibus extitit, Archo nomine; quibus cum primo eiusdem Phylippi nequitia pater occisus esset, temporis tractu, eadem suadente perfidia, ab eodem nepharia morte viris private sunt, unicuique ex viro filio unico relicto superstite. Eis igitur viduis, Archo primo Poridi cuidam, gentis eorum principi, nupsit multosque ex eo filios peperit. Theosena autem constantiori animo a multis proceribus frustra in coniugium expetita, longius viduitatem servavit. Verum cum morte subtracta fuisset Archo, compassa nepotibus ne ad manus noverce alterius venirent, seu alias minus accurate alerentur a patre, ut eos tanquam proprios educaret, eidem Poridi sese connubio ionxit, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
cõstanti uultu nũtio dixit/. Accipio nupciale munus et si nil aliud
a uiro cõiuigi dari poterat/ gratũ habeo sed refer satiꝰ me moritura
fuisse sinõ in funere meo niipsissem. Nec acrius deam dedit ꝙ
poculũ supsit et nullo signo trepidatiois onso cõfestim hauxit om̃e
Nec diu tumescens in mortem quã petierat imẜabunda collapsa est.
¶Edepol annoso hoĩ ciu iam uita tediũ : nec spes alia p̃ter mortẽ
nedũ puelle regie tuc̃ habito ad notitiã xerũ respectu uitã ĩtranti
et quid ĩ ea dulcedinis sit ꝑcipere ĩcipienti magnũ et admirabile
fuisset et nota dignũ morte/ certe adeo ĩpauide occurrisse.

Expanded text:
constanti vultu, nuntio dixit: — Accipio nuptiale munus et, si nil aliud constanti vultu, nuntio dixit: — Accipio nuptiale munus et, si nil aliud a viro coniugi dari poterat, gratum habeo; sed refer satius me morituram fuisse si non in funere meo nupsissem —. Nec acrius dicta dedit quam poculum sumpserit et, nullo signo trepidationis ostenso, confestim hauxit omne; nec diu tumescens in mortem, quam petierat, miserabunda collapsa est. Edepol annoso homini, cui iam vita tedium, nec spes alia preter mortem, nedum puellule regie, tune, habito ad notitiam rerum respectu, vitam intranti et quid in ea dulcedinis sit percipere incipienti, magnum et admirabile fuisset, et nota dignum, morti certe adeo impavide occurrisse.
Abbreviated transcription (Latin):
coĩter suscepti sũt ¶ Tem̃de cũ ab eo ob celebratas cũ captiua
romaĩ popłi nupcias amicabiliter redargutus eẽt et ĩ tabẽnaculũ
secessisset arbitrisq remotis suspiriis laccimisq oppletus. dic
ĩgemiscet. adeo ut a circũstantib audiret᷑ urgente Saphonisse
fato accersiri ad se iussit quem ex seruis fidelissimum habebat
cui cõmifat ẜuadũ uenenũ ad incertos fortune casus/ eiq p̃cepit¬
ut illud poculo dilutum Sophonisbe deferret diceretq libencius illi quã
sponte dederat fidem seruaturum si posset. ¶Ueꝵ qmͣ a quib poterat
arbitriũ subtrahebat᷑ suum quã ipã petierat non absq merore suo
prestabat fidem si uti uelit scilicet ne in potestatem uiua ueniat
romanorũ. Ipã tam̃ patri patrieq et duorũ regũ quib paulo ante
nupserit memor sibi qd̾ uideret᷑ consilium sumeret.¶Que ꝗdẽ audito

Expanded text:
comiter suscepti sunt; deinde cum ab eo, ob celebratas cum captiva comiter suscepti sunt; deinde cum ab eo, ob celebratas cum captiva romani populi nuptias, amicabiliter redargutus esset et in tabernaculum secessisset arbitrisque remotis suspiriis lacrimisque oppletus diu ingemuisset, adeo ut a circumstantibus audiretur, urgente Sophonisbe fato, accersiri ad se iussit quem ex servis fidelissimum habebat, cui commiserat servandum venenum ad incertos fortune casus, eique precepitut illud, poculo dilutum, Sophonisbe deferret diceretque libenter se illi, quam sponte dederat fidem. servaturum si posset; verum, quoniam a quibus poterat arbitrium subtrahebatur suum, quam ipsa petierat, non absque merore suo, prestabat fidem, si uti velit, scilicet ne in potestatem viva veniat Romanorum; ipsa tamen patris patrieque et duorum regum, quibus paulo ante nupserit, memor, sibi quod videretur consilium summeret. Que quidem audito,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩe in hoc alius tollit᷑ modus ut tua manu potiꝰ moriar facito
ꝙͣ hoscium ĩ potestatem. uiua deueĩam. precor et obsecro maxi¬
missa qui et ip̃e et numidia erat. et om̃es sũt ĩ libidinem proni
uenustatem oris orantis inspiciens addiderat quippe ĩfortumũ
prũ quoddã et ĩsolidũ decus supplicis motꝰ ⁊ huãnitate ⁊ librdine
tractur cł̃ nõdum aduentasset lelius uti erat ĩ armis dext̾ra
data inter feiãꝵ querulos ululatꝰ et tumultu discũrencir
undiq militũ leuauit orantẽ eãq sibi ex templo Iuncxit
ĩ cõuigem medio in strepitu armorũ nupciis celebratis pitto
hac ua arbitratꝰ et libidin sue et precib sophonisbe ĩuenisse
modũ. ¶ Die demũ sequenti lelium ueĩentem suscepit
et eo sic iubente cum oĩ ornatu regio et p̃da cẽta ac noua
cõiuge redeũtes ĩ castra/. pͥmo a/ scipione ob rem bene gestam

Expanded text:
omnis in hoc alius tollitur modus, ut tua manu potius moriar facito, omnis in hoc alius tollitur modus, ut tua manu potius moriar facito, quam hostium in potestatem viva deveniam, precor et obsecro —. Massinissa qui et ipse numida erat et, uti omnes sunt, in libidinem pronus, venustatem oris orantis inspiciens — addiderat quippe infortunium, pium quoddam et insolitum decus suplici — motus et humanitate et libidine tractus, cum nondum adventasset Lelius, uti erat in armis, dextera data, inter feminarum querulos ululatus et tumultum discurrentium undique militum, levavit orantem eamque sibi extemplo iunxit in coniugem, medio in strepitu armorum nuptiis celebratis; puto hac via arbitratus et libidinis sue et precibus Sophonisbe invenisse modum. Die demum sequenti Lelium venientem suscepit et, eo sic iubente, cum omni ornatu regio et preda cetera ac nova coniuge redeuntes in castra, primo a Scipione ob rem bene gestam