comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trepidã repente ciuitatẽ exciuit: ut capitoliũ atq arx moeniaq & por
tae plena armator fuerint. Et cum concursatũ conclamatũq ad ar-¬
ma omĩb locis ess&: prima luce nec auctor nec causa terroris cõparuit.
odem anno de tusculanis flauia rogatione fuit populi iudiciũ .M. fla¬
uius tribunus pł. tulit ad populũ: ut in tusculanos anĩ aduerteretur. q̃
eor ope atque consilio ueliterni priuernatesq bellũ populo xo fecis¬
sent. Populus tusculanus cũ coniugib ac liberis romã uenit. Ea mul¬¬
titudo ueste mutata & spene reoꝵ trib circuit: genib se omniũ ad uol¬
uens. plus itaq misericordia ad poenae ueniam impetrandã. ꝗͣ causa ad
crimen purgandũ ualuit. Tribus omnes praeter polliam antiquauit legẽ
polliae sententia fuit. puberes uerberatos necari: cõuiges: liberosq sub cõ¬

Expanded text:
trepidam repente civitatem excivit ut Capitolium atque arx moeniaque trepidam repente civitatem excivit ut Capitolium atque arx moeniaque tae plena armatorum fuerint; et cum concursatum clamatumque ad arma omnibus locis esset, prima luce nec auctor nec causa terroris comparuit. eodem anno de Tusculanis Flauia rogatione populi fuit iudicium. M. Flauius tribunus plebis tulit ad populum ut in Tusculanos animaduerteretur, quod eorum ope ac consilio Ueliterni Priuernatesque populo Romano bellum fecissent. populus Tusculanus cum coniugibus ac liberis Romam uenit. ea multitudo ueste mutata et specie reorum tribus circuit genibus se omnium aduoluens; plus itaque misericordia ad poenae ueniam impetrandam quam causa ad crimen purgandum ualuit. tribus omnes praeter Polliam antiquarunt legem: Polliae sententia fuit puberes uerberatos necari, coniuges liberosque sub co
Abbreviated transcription (Latin):
pitiũ longũ iteꝵ & q: Emiliũ centanũ. Samnites infecta pace quia de
condicionib agebatur: inducias annuas ab urbe retulerunt. Nec earum
ipar facta fides fuit. Adeo postꝗͣ papiriũ abiisse magr̃atu nũtiatũ est:
erecti ad bellandũ animi sunt. E. Sulpitio Q emilio aulũ quidã anna¬
les hñt consulib: ad defectionẽ samnitũ apulũ nouũ bellum accessit.¬
U troque exercitus missi. Sulpitio samnites: apuli Emilio sorte euenerũt.
Sunt qui non ip̃is apulis bellum allatũ: sed sotios eius gentis populos ad
samnitũ ui atq iniuriis defensos scribant. Caeter fortuna samnitu
uix a se ip̃is eodem tp̃re propulsantiũ bellum. propius ut sit uero facit
non apulis ab samnicib arma illata: sed cum utraq simul gente bellũ
romanis fuisse. Nec tñ res ulla memorabilis acta. Ager apulis sãnitũq

Expanded text:
picium Longum iterum Q. Aemilium Cerretanum . Samnites infecta pace quia de picium Longum iterum Q. Aemilium Cerretanum . Samnites infecta pace quia de condicionibus agebatur indutias annuas ab urbe rettulerunt; nec earum ipsarum sancta fides fuit; adeo, postquam Papirium abisse magistratu nuntiatum est, arrecti ad bellandum animi sunt. C. Sulpicio Q. Aemilio —Aulium quidam annales habent— consulibus ad defectionem Samnitutroque exercitus missi. Sulpicio Samnites, Apuli Aemilio sorte evenerunt. sunt qui non ipsis Apulis bellum inlatum, sed socios eius gentis populos ab Samnitium vi atque iniuriis defensos scribant; ceterum fortuna Samnitium, vix a se ipsis eo tempore propulsantium bellum, propius ut sit vero facit non Apulis ab Samnitibus arma inlata, sed cum utraque simul gente bellum Romanis fuisse. nec tamen res ulla memorabilis mnemorabilis acta; ager Apulus Samniumque
Abbreviated transcription (Latin):
litum suaq ita fudit fugauitq samnites: ut ille ultimus eis dies con¬
ferendi signa cum dictatore fuerit. Incessit deinde qua duxit praedae
spes uictor exercitus. ꝑlustrauitq hostiũ agros nulla arma nullãq uĩ
nec aꝑtam nec insidiis exꝑtus. Addebat alacritatẽ quod dictator omnẽ
praedam edixerat militib. nec ira magis publica ꝗͣ priuatũ compẽdiu
in hostem acuebat. Nis cladib subacti samnites: pacẽ ab dictatore pe¬
tiere. Cum quo pacti ut singula uestimenta militib & annuũ stipẽdiũ
darent. Cũ ire ad senatũ iussi essent: setuturos sedictatorẽ responderũt
unius eius fidei uirtutiq causã cõmendantes.Ita deductus ex samni¬
tib exercitus: dictator triũphans urbem est ingressus. Et cũ se dictatura
abdicare uell&: iussu patre prius ꝗͣ abdicar&. se consules creauit E. sul.¬

Expanded text:
militumque ita fudit fugauitque Samnites ut ille ultimus eis dies conmilitumque ita fudit fugauitque Samnites ut ille ultimus eis dies conferendi signa cum dictatore fuerit. incessit deinde qua duxit praedae spes uictor exercitus perlustrauitque hostium agros, nulla arma, nullam uim nec apertam nec insidiis expertus. addebat alacritatem quod dictator praedam omnem edixerat militibus; nec ira magis publica quam priuatum compendium in hostem acuebat. his cladibus subacti Samnites pacem a dictatore petiere; cum quo pacti ut singula uestimenta militibus et annuum stipendium darent, cum ire ad senatum iussi essent, secuturos se dictatorem responderunt, unius eius fidei uirtutique causam suam commendantes. ita deductus ex Samnitibus exercitus. dictator triumphans urbem est ingressus; et cum se dictatura abdicare uellet, iussu patrum priusquam abdicaret consules creauit C. Sul
Abbreviated transcription (Latin):
se quod pro haud dubio habitũ sit ita instruxit aciẽ loco ac subsidiis
ita omni arte bellica firmauit. Eessatũ a milite ira ae de industria ut ob¬¬
trectaretur laudib ducis. impedita uictoria est. Plures samnitiũ ce-¬
cidere:plures romani uulnerati sunt.Sensit peritus dux quae res uicto¬¬
riae obstar&: temꝑandũ ingeniũ suum esse: & ueritatẽ miscendã comi¬
tati. Itaq adhibitis legatis ipẽ circũ saucios milites inserens intentiora
caput singulos ut sese hrent rogitans. curam eoꝵ nomĩatm legatis tri-¬
bunisq & praefectis demandabat. Rem ꝑse popularẽ ita dextere egit
ut medendis corporib animi multo prius militũ imꝑatori conciliaren¬
tur. Nec quicꝗͣ ad salubritatẽ efficatius fuerit: ꝗͣ quod grato aĩo ea cura
accepta est. Refecto exercitu cũ hoste congressus est haud lubia spe mi

Expanded text:
se pro haud dubio habitum sit; ita instruxit aciem loco ac subsidiis, se pro haud dubio habitum sit; ita instruxit aciem loco ac subsidiis, ita omni arte bellica firmauit; cessatum a milite ac de industria, ut obtrectaretur laudibus ducis, impedita uictoria est. plures Samnitium cecidere, plures Romani uolnerati sunt. sensit peritus dux quae res uictoriae obstaret: temperandum ingenium suum esse et seueritatem miscendam comitati. itaque adhibitis legatis ipse circuit saucios milites inserens in tentoria caput, singulosque ut sese haberet rogitans curam eorum nominatim legatis tribunisque et praefectis demandabat. rem per se popularem ita dextere egit, ut medendis corporibus animi multo prius militum imperatori reconciliarentur nec quicquam ad salubritatem efficacius fuerit quam quod grato animo ea cura accepta est. refecto exercitu cum hoste congressus haud dubia spe sua
Abbreviated transcription (Latin):
iram timer&. Itaq frumentatores cum circũ uenti ex insidiis caęsi loco
iniquo essent: creditũ uulgo est subueniri eis ab legato potuisse nitͥristin¬
a edicta exhorruiss&. Ea quoq ira alienauit ab dictatore militũ ani¬
mos iam ante infensos: quod implicabilis q. fabio fuiss&. & quod suis
precib negass& eius populo ueniã dediss&. Postꝗͣ dictator praeposito
in urbe l. papirio trasso magr̃o equitũ &. fabio uetito quicꝗͣ pro magra¬
tu agere in castra rediit.Neq ciuib satis laetus aduentus eius fuit: nec
hostib quicꝗͣ attulit terroris. Nanq postero die seu ignari uenisse di-¬
ctatorem: seu adess& an abess& pariufacientes instructa acie ad castra
accessere. Caeteꝵ tm̃ momenti in uno uiro l. papirio fuit: ut si ducis cõ¬
silia fauor subsecutus militũ for&: debellari eo die cũ samnitib potuis¬¬

Expanded text:
iram timeret. itaque frumentatores cum circumuenti ex insidiis caesi loco iram timeret. itaque frumentatores cum circumuenti ex insidiis caesi loco iniquo essent, creditum uolgo est subueniri eis ab legato potuisse, ni tristia edicta exhorruisset. ea quoque ira alienauit a dictatore militum animos iam ante infensos quod implacabilis Q. Fabio fuisset et, quod suis precibus negasset, eius populo Romano ueniam dedisset. postquam dictator praeposito in urbe L. Papirio Crasso , magistro equitum Q. Fabio uetito quicquam pro magistratu agere, in castra rediit, neque ciuibus satis laetus aduentus eius fuit nec hostibus quicquam attulit terroris. namque postero die, seu ignari uenisse dictatorem seu adesset an abesset parui facientes, instructa acie ad castra accesserunt. ceterum tantum momenti in uno uiro L. Papirio fuit ut, si ducis consilia fauor subsecutus militum foret, debellari eo die cum Samnitibus potuis
Abbreviated transcription (Latin):
non iustum auxilium ferenti. Uiueq fabi felitior hoc consensu ciuita¬
tis ad tuendũ te ꝗͣ qua paulo ante exultabas uictoria. Uiue id facinus
ausus. cuius tibi nec parens quid si eodem loco fuiss& quo fuit l. papiri¬
us ueniã dediss&. Mecum ut uoles reuerteris in grãm. populo.ro. cui
uitam debes: nihil maius praestiteris: ꝗ si hic dies tibi satis documẽti de¬
derit: ut bello ac pace pati legittima imꝑia possis. Cum se nihil morari ⁊¬
magr̃m equitũ pronũtiass&. digressũ eum templo laetus senatus. laeti¬
or populus: circũfusi ac gratulantes: hinc magr̃o eꝗtum hinc dictatori
prosecuti sunt. Firmatũq imꝑium militare haud minus ꝑiculo s. fabii
ita euenit ut quotienscunq dictator ab exercitu recediss&. hostes in sã¬¬
nio mouerentur.Caeter: in oculis exemplũ erat & fabius M.Ualerio
legato: qui castris praeerat: ne quã uim hostiũ magis: ꝗͣ trucẽ dictatõis

Expanded text:
non iustum auxilium ferenti. uiue, Q. Fabi , felicior hoc consensu ciuitanon iustum auxilium ferenti. uiue, Q. Fabi , felicior hoc consensu ciuitatis ad tuendum te quam qua paulo ante insultabas uictoria; uiue, id facinus ausus, cuius tibi ne parens quidem, si eodem loco fuisset quo fuit L. Papirius , ueniam dedisset. mecum, ut uoles, reuerteris in gratiam; populo Romano, cui uitam debes, nihil maius praestiteris quam si hic tibi dies satis documenti dederit ut bello ac pace pati legitima imperia possis.' cum se nihil morari magistrum equitum pronuntiasset, degressum eum templo laetus senatus, laetior populus, circumfusi ac gratulantes hinc magistro equitum, hinc dictatori, prosecuti sunt, firmatumque imperium militare haud minus periculo Q. Fabi  euenit ut, quotienscumque dictator ab exercitu recessisset, hostes in Samnio mouerentur. ceterum in oculis exemplum erat Q. Fabius M. Ualerio legato, qui castris praeerat, ne quam uim hostium magis quam trucem dictatoris
Abbreviated transcription (Latin):
offerte tribuni pł. ur̃a obnoxia capita pro licentia fabii obicite. Stupen¬
tes tribunos & suam iam uitem magis anxios ꝗͣ eius cui auxiliũ ab se pe¬
tebatur: liberauit onere consensus ppłi ro.ad preces & obtestationem
uersus: ut sibi poenã magri equitũ lictator remuter&. Tribuni quoq
inclinatam rem in preces: subsecuti orare dictatorẽ insistũt ut ueniam
errori humano: ueniã adolescentiae q. fabii dar&. Satis cũ poenarum
dedisse lam ipẽ adolescens: iam pr̃ M. fabius contentionis obliti procũ¬¬
bere ad genua & iram deprecari lictatoris. Tunc dictator silentio facto
bene hab& inquit quirites. Uitit disciplina militaris. uicit imꝑii ma¬
iestas quae in discrimine fuerũt: ut nulla post hanc diem essẽt. nõ noxe
eximitur Q. fabius. qui contra edictũ imꝑatoris pugnauit: sed noꝵ e
damnatus donatur ppło ro donatur tribunitae potestati. praecarium.

Expanded text:
offerte, tribuni plebi; uestra obnoxia capita pro licentia Q. Fabi obicite.' stupenofferte, tribuni plebi; uestra obnoxia capita pro licentia Q. Fabi obicite.' stupentes tribunos et suam iam uicem magis anxios quam eius cui auxilium ab se petebatur, liberauit onere consensus populi Romani ad preces et obtestationem uersus ut sibi poenam magistri equitum dictator remitteret. tribuni quoque inclinatam rem in preces subsecuti orare dictatorem insistunt ut ueniam errori humano, ueniam adulescentiae Q. Fabi daret; satis eum poenarum dedisse. iam ipse adulescens, iam pater M. Fabius contentionis obliti procumbere ad genua et iram deprecari dictatoris. tum dictator silentio facto 'bene habet' inquit, 'Quirites; uicit disciplina militaris, uicit imperii maiestas, quae in discrimine fuerunt an ulla post hanc diem essent. non noxae eximitur Q. Fabius , qui contra edictum imperatoris pugnauit, sed noxae damnatus donatur populo Romano, donatur tribuniciae potestati precarium
Abbreviated transcription (Latin):
ne populus in se potentissimũ dictatorẽ & ius dicturae extinguat.
Quod si feciss& non l. papiriũ nec tribunos: sed prauũ ppłi iuditium
nequicꝗͣ posteros accusaturos cum polluta simul militari disciplina nõ
miles centurionis: non centurio tribuni: non tribunus legati: non le¬
gatus consulis: non magr equitum dictatoris pareat imꝑio. nemo t¬
hominũ: nemo deor uerecundiã habeat. non eclicta imꝑatoꝵ non
auspitia obseruentur.Sine cõmeatu uagi milites in impacato ĩ hostico
errarent ĩ memores satramenti. licentia sola ubi uelint exauctorent.
infrequẽtia deserantur signa.neq cõueniant ad edictum. nec discer¬
natur interdiu. nocte. aequo iniquo loco iniussit imꝑatoris pugnent:¬
& non signa & non ordines seruent. Latrocinii mõ caeta & fortuita pro
solemni & sacrata militia sit. Noꝵ criminũ uos reos in omnia saecula

Expanded text:
neu populus in se potissimum dictatore uim et ius dictaturae exstinguat. neu populus in se potissimum dictatore uim et ius dictaturae exstinguat. quod si fecisset, non L. Papirium sed tribunos, sed prauum populi iudicium nequiquam posteros accusaturos, cum polluta semel militari disciplina non miles centurionis, non centurio tribuni, non tribunus legati, non legatus consulis, non magister equitum dictatoris pareat imperio, nemo hominum, nemo deorum uerecundiam habeat, non edicta imperatorum, non auspicia obseruentur, sine commeatu uagi milites in pacato, in hostico errent, immemores sacramenti licentia sua se ubi uelint exauctorent, infrequentia deserantur signa, neque conueniatur ad edictum, nec discernatur interdiu nocte, aequo iniquo loco, <iussu> iniussu imperatoris pugnent, et non signa, non ordines seruent, latrocinii modo caeca et fortuita pro sollemni et sacrata militia sit.—'horum criminum uos reos in omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
deum hominũq fidem obtestans: complexus filiũ plurimis cũ lacrimis
aiebat. Scabat cum eo senatus maiestas: fauor populi. tribunitiũ auxi¬
lium: memoria absentis exertitus. Ex ꝑte altera imꝑium inuictum
populi ro. & disciplina rei militaris & dictatoris edictum obseruatum
semꝑ pro numine. & manliana imꝑia & post habita filii caritas publi¬
ce utilitati iactabãtur. Noc L. Brutũ conditorẽ romanae libertatis an¬
tea in duob liberis fetisse: nunc patres: duces. & senes faciles de alieno
imperio spreto: tanꝗͣ rei paritae disciplinae militaris euersae iuuẽtuti
suum: turbatis religionib aut dubiis auspitiis pugnass&. quicqͣm ex
iusta pcena remissur: maiestas imperii perpetua ne ess& non esse ĩ sua
potestate : l. papiriũ nihil eius iure diminutur. optare ne potestas
tribunitia inuiolata ip̃a uiolet intercessione sua romanũ imperium

Expanded text:
deum hominumque fidem obtestans, et complexus filium plurimis cum lacrimis deum hominumque fidem obtestans, et complexus filium plurimis cum lacrimis agebat. stabat cum eo senatus maiestas, fauor populi, tribunicium auxilium, memoria absentis exercitus; ex parte altera imperium inuictum populi Romani et disciplina rei militaris et dictatoris edictum pro numine semper obseruatum et Manliana imperia et posthabita filii caritas publicae utilitati iactabantur: hoc etiam L. Brutum , conditorem Romanae libertatis, antea in duobus liberis fecisse; nunc patres comes et senes faciles de alieno imperio spreto, tamquam rei paruae, disciplinae militaris euersae iuuentuti suum turbatis religionibus ac dubiis auspiciis pugnasset, quicquam ex iusta poena remissurum. maiestas imperii perpetuane esset non esse in sua potestate: L. Papirium nihil eius deminuturum; optare ne potestas tribunicia, inuiolata ipsa, uiolet intercessione sua Romanum imperium
Abbreviated transcription (Latin):
inscitia exercitus amisissent: ꝗͣ ut pecunia eos multar&. Capite autẽ¬
quaesitũ obrem bello male gestã de imꝑatore nullũ ad eũ diẽ iudici¬
um esse. Nunc ducib populi ro. quae ne uictis quid bello fas fuerit
uirgas &: secures uictorib & iustissimos meritis triũphos intentari.
Quid enĩ tandẽ passuꝵ fuisse filiũ suum si exercitũ amisiss&: si fusus ex¬
inlaetitia insupplicationib gratulationibq esse eum ꝑꝑ quẽ deũ delu¬
bra pateant. arae sacrificiis fument: honore donis cumulentur: nuda¬
tum uirgis lacerari in conspectu populi.ro. intuentẽ capitoliũ atq arcẽ
deosq ab se dubiis proeliis haud frustra aduocatos quo id animo ex¬
ercitũ qui eius ductu auspitiisq uiciss& latuꝵ: Quẽ luctũ in castris
romanis: quã laetitiã inter hostes fore. Naec simul iurgans querensq

Expanded text:
inscitia exercitus amisissent quam ut pecunia eos multaret: capite aninscitia exercitus amisissent quam ut pecunia eos multaret: capite anquisitum ob rem bello male gestam de imperatore nullo ad eam diem esse. nunc ducibus populi Romani, quae ne uictis quidem bello fas fuerit, uirgas et secures uictoribus et iustissimos meritis triumphos intentari. quid enim tandem passurum fuisse filium suum, si exercitum amisisset, si fusus, fin laetitia uictoria supplicationibus ac gratulationibus esse, eum propter quem deum delubra pateant, arae sacrificiis fument, honore donis cumulentur, nudatum uirgis lacerari in conspectu populi Romani, intuentem Capitolium atque arcem deosque ab se duobus proeliis haud frustra aduocatos. quo id animo exercitum, qui eius ductu auspiciisque uicisset, laturum? quem luctum in castris Romanis, quam laetitiam inter hostes fore. haec simul iurgans, querens,
Abbreviated transcription (Latin):
Fabii senis increpantis suꝑbiam crudelitatẽq papirii. Se qͦ dicta¬
torẽ romae fuisse nec ab se quenquã ne plebis quid hoĩem nõ cen¬
turionẽ non militẽ uiolatũ. Papiriũ tanꝗͣ ex hostium ducib sic
ex romano imꝑatore uictoriã & triumphũ petere. Qnͣtum inter¬
reptum non ultra saeuisse ꝗͣ ut legatum eum ad exercitũ pro cõsule
relinquer&: M. furiũ tamillũ inl. furio qui contẽpta sua senectute
& auctoritate foedissimo cũ euentu pugnass&: non solũ in prae-¬
sentia moderatũ irae se esse: ne quid de collega setus populo aut se¬¬
natui scriber&: sed cum reuertiss&: potissimũ ex tribunib consula¬
rib habuisse quẽ ex tollegis optione ab senatu clata sotiũ sibi im¬
perio delegeret. Nam populi quid penes quẽ potestas omniũ rerus
ess& ne iram quid unꝗͣ atrociorẽ fuisse in eos qui temeritate atque

Expanded text:
Fabi senis increpantis superbiam crudelitatemque Papiri: se quoque dictaFabi senis increpantis superbiam crudelitatemque Papiri: se quoque dictatorem Romae fuisse nec a se quemquam, ne plebis quidem hominem, non centurionem, non militem, uiolatum; Papirium tamquam ex hostium ducibus, sic ex Romano imperatore uictoriam et triumphum petere. quantum interreptum non ultra saeuisse quam ut legatum eum ad exercitum pro consule relinqueret. M. Furium Camillum in L. Furio , qui contempta sua senectute et auctoritate foedissimo cum euentu pugnasset, non solum in praesentia moderatum irae esse ne quid de collega secus populo aut senatui scriberet, sed cum reuertisset potissimum ex tribunis consularibus habuisse quem ex collegis optione ab senatu data socium sibi imperii deligeret. nam populi quidem, penes quem potestas omnium rerum esset, ne iram quidem unquam atrociorem fuisse in eos qui temeritate atque
Abbreviated transcription (Latin):
M. fabius. Qñ quiđd inquit apud te nec auctoritas senatus nec aetas
mea: cui orbitatẽ paras: nec uirtus nobilitasq magr̃i equitũ a te ip̃o
nomĩati ual&: nec preces quae saepe hostem mitigauere:quae deoꝵ
iras placant:tribunos pł. appello: & prouoco ad populũ: eũq tibi
fugienti exercitus tui fugienti senatus iudiciũ iudicẽ fero qui certe
unus plus ꝗͣ tua dictatura potest polletq. Uidero cessurus ne prouo¬
cationisis cui rex romanus tullus nostilius cessit. Ex curia in contio¬
nẽ itur. Quo cum paucis dictator: cum agmine principũ magr eꝗtũ
ascendiss&: deduci eum de rostris papirius in ꝑtem inferiorem iussit.
Secutus pater Bene agis inquit cũ eo nos deduci iussisti: unde & pri¬
uati uocẽ mittere possemiis. Ubi primo non tam perpetuae or̃ones ꝗͣ
altercationes audiebant᷑. Uicit deinde strepitũ uox & indignatio

Expanded text:
M. Fabius 'quando quidem' inquit 'apud te nec auctoritas senatus nec aetas M. Fabius 'quando quidem' inquit 'apud te nec auctoritas senatus nec aetas mea, cui orbitatem paras, nec uirtus nobilitasque magistri equitum a te ipso nominati ualet nec preces, quae saepe hostem mitigauere, quae deorum iras placant, tribunos plebis appello et prouoco ad populum eumque tibi, fugienti exercitus tui, fugienti senatus iudicium, iudicem fero, qui certe unus plus quam tua dictatura potest polletque. uidero cessurusne prouocationi sis, cui rex Romanus Tullus Hostilius cessit.' ex curia in contionem itur. quo cum paucis dictator, cum omni agmine principum magister equitum <cum> escendisset, deduci eum de rostris Papirius in partem inferiorem iussit. secutus pater 'bene agis' inquit, 'cum eo nos deduci iussisti unde et priuati uocem mittere possemus.' ibi primo non tam perpetuae orationes quam altercatio exaudiebantur; uicit deinde strepitum uox et indignatio
Abbreviated transcription (Latin):
bus cum in se magis incitarent dictatorẽ: ꝗͣ magr̃m equitũ placarent
iussi de tribunali descendere legati & silentio ne quicꝗͣ per praeconem
tentato cum prae strepitu &: tumulta nec ip̃ius dictatoris nec apꝑatoꝵ
eius uox audiretur: nox uelut in prcelio certamini finẽ fecit. Magister
equitũ iussus postero die adesse: cum omnes affirmarẽt infestius papi¬
riũ exarsur agitatũ conuentione ip̃a ex acerbatũq clam ex castris ro-¬
mam profugit. Et patre auctore M. fabio: qui ter iam consul dictator¬
que fuerat: uocato extemplo senatu: cum maxime conquereret᷑ apđ
patres uim atq in iuriã dictatoris: strepitus repente ante curiã lictor
submouentiũ auditus: & ip̃e infensus aderat: postꝗͣ comꝑit profectum
e castris: cum expedito equitatu secutus. Iterata deinde contentio est.¬
& prendi fabiũ papirius iussit. Ibi cum deprecantib primorib patre
atq uniuerso senatii praestar& in intoepto ĩmitis animus. Tũ pater

Expanded text:
bus cum in se magis incitarent dictatorem quam magistro equitum placarent, iussi de tribunali descendere legati; et silentio nequiquam per praeconem temptato, prae strepitu ac tumultu <cum> nec ipsius dictatoris nec apparitorum eius uox audiretur, nox uelut in proelio certamini finem fecit. magister equitum, iussus postero die adesse, cum omnes adfirmarent infestius Papirium exarsurum, agitatum contentione ipsa exacerbatumque, clam ex castris Romam profugit; et patre auctore M. Fabio , qui ter iam consul dictatorque fuerat, uocato extemplo senatu, cum maxime conquereretur apud patres uim atque iniuriam dictatoris, repente strepitus ante curiam lictorum summouentium auditur et ipse infensus aderat, postquam comperit profectum ex castris, cum expedito equitatu secutus. iteratur deinde contentio et prendi Fabium Papirius iussit. ubi cum deprecantibus primoribus patrum atque uniuerso senatu perstaret in incepto immitis animus, tum pater
Abbreviated transcription (Latin):
nexi profiteri ex itmplo nomina: & undique ex tota urbe proripienti¬
um se ex priuato: cum retinendi ius creditori non esset: concursus in
forum ut sacramento dicerent fieri. Magna ea manus fuit. neq alio¬
rum magis in uolsco bello uirtus atque opera enituit. Tonsul copias cõ¬
tra hostem educit. Paruo dirimente interuallo castra ponit.Proxima
inde nocte uulsci discordia romanafreti: si qua nocturna transitio pro¬
ditioue fieri possit: temtant castra. Sensere uigiles. excitatus exertitus
signo dato concursum est arma. Ita frustra id incceptum uolscis fuit.
Neliquum noctis utrinque quieti datum. Postero die prima luce uol¬
sci fossis repletis: uallum inuadunt.Iamq ab omni parte munimẽta
uellebantur: tum consul ꝗͣꝗͣ cuncti undique & nexi ante omnes: ut si

Expanded text:
nexi profiteri extemplo nomina, et undique ex tota urbe proripientinexi profiteri extemplo nomina, et undique ex tota urbe proripientium se ex priuato, cum retinendi ius creditori non esset, concursus in forum ut sacramento dicerent fieri. magna ea manus fuit, neque aliorum magis in Uolsco bello uirtus atque opera enituit. consul copias contra hostem educit; paruo dirimente interuallo castra ponit. proxima inde nocte Uolsci, discordia Romana freti, si qua nocturna transitio proditioue fieri posset, temptant castra. sensere uigiles; excitatus exercitus; signo dato concursum est ad arma; ita frustra id inceptum Uolscis fuit. reliquum noctis utrimque quieti datum. postero die prima luce Uolsci fossis repletis uallum inuadunt. iamque ob omni parte munimenta uellebantur, cum consul, quamquam cuncti undique et nexi ante omnes ut si
Abbreviated transcription (Latin):
cui ingenium magis populare erat: orare: ut tantis circũuentam terro
ribus expedir& rem.p. Tum consul misso senatu in contionem prodit.
ibi curae esse patrib ostendit ut consulatur plebi: caeter deliberatioĩ
de maxima quid illa sed tñ parte ciuitatis metum pro uniuersa re p.
interuenisse: nec posse: cum hostes prope ad portas essent. bello peruer¬
tisse quicquã: nec si sit laxamenti aliquid haud plebi honestum esse:
nisi mercede prius erepta arma pro patria non cepisse.neque patribꝰ
ratis decorum per metum potius. ꝗͣ postmodum uoluntatib afflictis.
ciuium suorum fortunis consuluisse. Fontioni deinde edicto ad¬
didit finem: quo edixit ne quis ciuem romanum uinctum: aut el¬
ausum tener&: quo minus ei nominis edendi apud consules potestas
fiera: nec quis militis donec in castris esset: bona possider&: uẽder&.¬
ue: liberos nepotes ue morar&ur. Hoc proposito edicto: & qui aderãt

Expanded text:
cui ingenium magis populare erat, orare ut tantis circumventam terrorcui ingenium magis populare erat, orare ut tantis circumventam terroribus expediret remrein publicam. tum consul misso senatu in contionem prodit. ibi curae esse patribus ostendit ut consulatur plebi; ceterum deliberationi de maxima quidem illa sed tamen parte civitatis metum pro universa re publica intervenisse. nec posse, cum hostes prope ad portas essent, bello praeverti se quicquam, nec, si sit laxamenti aliquid, aut nisi mercede prius accepta, arma pro patria non cepisse, neque patribus satis decorum per metum potius quam postmodo uoluntate adflictis ciuium suorum fortunis consuluisse. contioni deinde edicto addidit fidem quo edixit ne quis ciuem Romanum uinctum aut clausum teneret, quo minus ei nominis edendi apud consules potestas fieret, neu quis militis, donec in castris esset, bona possideret aut uenderet, liberos nepotesue eius moraretur. hoc proposito edicto, et qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
sed ne inter consules quidem ipsos satis conueniebat. Appius uehemẽtis
ingenii uir imperio consulari rem agendam cẽsebat: uno aut altero e¬¬
repto: quieturos alios. Seruilius lenibus remediis aptius concitatos ani¬
mos flecti: ꝗ̃ frangi putabat: tum tutius tum facilius esse: Inter haet
maior alius terror: latini equites cum tumultuoso aduolant nuntio:
uolscos cum infesto exercitu ad urbem oppugnandam uenire. Qua au¬
dita: adeo duas ex una ciuitate discordia fecerat: longe aliter patres.
ac plebem affecere. Exultare gaudio plebes: ultores superbiae patrum
adesse dicere deos: alius alium confirmare: ne nomina darent: cum
omnibus ponus: ꝗ solos pituros: Patres militarent. Patres arma capent.
ut penes eosdem ꝑicula belli: penes quos premia essent.At uõ curia me¬¬
sta ac trepida ancipiti metu: & ab eiue & ab hoste: Seruiliũ consulẽ

Expanded text:
sed ne inter consules quidem ipsos satis conueniebat. Appius, uehementis sed ne inter consules quidem ipsos satis conueniebat. Appius, uehementis ingenii uir, imperio consulari rem agendam censebat; uno aut altero arrepto, quieturos alios: Seruilius, lenibus remediis aptior, concitatos animos flecti quam frangi putabat cum tutius tum facilius esse. inter haec maior alius terror: Latini equites cum tumultuoso aduolant nuntio Uolscos infesto exercitu ad urbem oppugnandam uenire. quae audita—adeo duas ex una ciuitate discordia fecerat—longe aliter patres ac plebem adfecere. exsultare gaudio plebes; ultores superbiae patrum adesse dicere deos; alius alium confirmare ne nomina darent; cum omnibus potius quam solos perituros; patres militarent, patres arma caput penes eosdem pericula belli, penes quos praemia essent. at vero curia maesta ac trepida ancipiti metu et ab cive et ab hoste Servilium consulem,
Abbreviated transcription (Latin):
sa ostentare tuncula sua: deformitatẽque aliam. Naec se meritos dicẽ
exprobrantes: suam quisque alius alibi militiam postulare multo ma¬
gis minaciter: ꝗͣ suppliciter:ut senatum uocarent curiãque: ipĩque fu¬¬
turi arbitri moderatores que consilii publici. Fircũsistunt pauci ad mo¬
dum patrum: quos casus obtulerat contracti ad consules. Caeteros me¬
tus non curia mõ: sed & foro arcebat: nec agere quicquã per infreq̃n¬
tiam poterat senatus. Tum uo eludi atque extrahi se multitudo putare:
& patres qui abessent non casu non metu: secl impediendi rei cã abesse.
& consules ip̃os tergiuersari: nec dubie ludibrio esse miserias ȩsuas.
lam prope erat:ut ne tonsulum quid maiestas coerter& iras hominũ.
Cum incerti plus periculi contraherent morando an ueniendo:tandem
in senatum ueniunt. Frequentique tandem curia non mõ inter patres

Expanded text:
sa ostentare uincula sua deformitatemque aliam. haec se meritos dicere, sa ostentare uincula sua deformitatemque aliam. haec se meritos dicere, exprobrantes suam quisque alius alibi militiam; postulare multo minaciter magis quam suppliciter ut senatum uocarent; curiamque ipsi futuri arbitri moderatoresque publici consilii circumsistunt. pauci admodum patrum, quos casus obtulerat, contracti ab consulibus; ceteros metus non curia modo sed etiam foro arcebat, nec agi quicquam per infrequentiam poterat senatus. tum uero eludi atque extrahi se multitudo putare, et patrum qui abessent, non casu, non metu, sed impediendae rei causa abesse, et consules ipsos tergiuersari, nec dubie ludibrio esse miserias suas. iam prope erat ut ne consulum quidem maiestas coerceret iras hominum, cum incerti morando an ueniendo plus periculi contraherent, tandem in senatum ueniunt. frequentique tandem curia non modo inter patres
Abbreviated transcription (Latin):
petora ab acta tributum iniquo suo tp̃re imꝑatum: aes alienũ fecisse.
Id cumulatum usuris primo se agro paterno auitoque exuisse. deiñ
fortunis aliis: postremo uelut tabem ꝑuenisse ad corpus. ductum se ab
creditore: non in seruitium: sed in ergastulũ & carnificinam esse. In¬
de ostentare tergum focdum recentib uestigiis uerbeꝵ. Ad haec
uisa auditaque clamor ingens oritur: non iam foro se tumultus su¬
stin&: sed passim totam urbem peruadit. Nexi tuncti solutique se
undique in publicum proripiunt:implorant quiritum fidem. nlło
loco deest seditionis uoluntarius comes. Multis passim agminib per
omnes uias cum clamore in forum curritur. Magno cum ꝑiculo suo
qui forte patrum in foro erant in eam turbam inciderunt.Nec temꝑa¬
tum manib for&: ni propere consules P. Seruilius & appius Claudius
ad comprimendam seditionem interuenissent. At in eos multitudo uer¬

Expanded text:
pecora abacta, tributum iniquo suo tempore imperatum, aes alienum fecisse. pecora abacta, tributum iniquo suo tempore imperatum, aes alienum fecisse. id cumulatum usuris primo se agro paterno auitoque exuisse, deinde fortunis aliis; postremo uelut tabem peruenisse ad corpus; ductum se ab creditore non in seruitium, sed in ergastulum et carnificinam esse. inde ostentare tergum foedum recentibus uestigiis uerberum. ad haec uisa auditaque clamor ingens oritur. non iam foro se tumultus tenet, sed passim totam urbem peruadit. nexi, uincti solutique, se undique in publicum proripiunt, implorant Quiritium fidem. nullo loco deest seditionis uoluntarius comes; multis passim agminibus per omnes uias cum clamore in forum curritur. magno cum periculo suo qui forte patrum in foro erant in eam turbam inciderunt; nec temperatum manibus foret, ni propere consules, P. Seruilius et Ap. Claudius , ad comprimendam seditionem interuenissent. at in eos multitudo uer
Abbreviated transcription (Latin):
esse tutiorẽque in bello ꝗͣ in pace: inter hostes ꝗͣ inter ciues libertatẽ
plebis esse. Inuidiamque eam sua sponte gliscentem insignis unius ca¬
lamitas accendit. Magno natu quidam cum omniũ maioꝵ suorũ
insignib se in forum proiecit. Obsita erat squalore uestis. foedior
corporis habitus pallore ac matie perhenni. Adhaec promissa barba
& capilli efferauerant spetiem oris. Noscebatur tñ in tanta difformi-¬
tate. Et orines duxisse aiebant: aliaque militiae decora uulgo mi¬
serantes eum iactabant. Ipse testes honestarum aliquot locis cicatri
ces pugnarum aduerso pectore ostentabat. Sciscitantibus unde ille
habitus. unde deformitas cum circũ fusa curba ess&: prope in contio¬
nis modum sabino bello ait se militantem: quia ꝑꝑ populationes a¬
gri non fructu mõ carutrit: sed uilla incensa fuerit. direpta omĩa

Expanded text:
esse, tutioremque in bello quam in pace et inter hostes quam inter ciues libertatem esse, tutioremque in bello quam in pace et inter hostes quam inter ciues libertatem plebis esse; inuidiamque eam sua sponte gliscentem insignis unius calamitas accendit. magno natu quidam cum omnium malorum suorum insignibus se in forum proiecit. obsita erat squalore uestis, foedior corporis habitus pallore ac macie perempti; ad hoc promissa barba et capilli efferauerant speciem oris. noscitabatur tamen in tanta deformitate, et ordines duxisse aiebant, aliaque militiae decora uolgo miserantes eum iactabant; ipse testes honestarum aliquot locis pugnarum cicatrices aduerso pectore ostentabat. sciscitantibus unde ille habitus, unde deformitas, cum circumfusa turba esset prope in contionis modum, Sabino bello ait se militantem, quia propter populationes agri non fructu modo caruerit, sed uilla incensa fuerit, direpta omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
uosscosq parare bellum romanis. Rclata res ad senatum: adeo fuit gra¬
ta patrib. ut captiuor sex milia latinis remitterent. Et de foedere
quod prope imperpetuũ negatum fuerat.rem ad nouos magistratus
tranterent: Tum uo latini g audere facti pacis auctores. ingenti głia
esse. łoronam auream ioui dono in capitolium mittunt. ⁊ u̾ legatis
donoque qui captiuoꝵ remissi ad suos fuerant magna cirtum fusa
multitudo uenit. fergunt domos eoꝵ apud quẽ quisque seruierat
gati as agunt liberaliter habiti cultique in calamitate sua. Inde ho¬
spinia ungunt. Nunꝗͣ alias ante publice priuatĩq latinum nomen.
romano imperio coniũctius fuit Sed & bellum uolscum ĩmine¬
bat & ciuitas secum ip̃a discors intestino inter patres plebẽque ela¬¬
gt ab at odio. maxime ꝑꝑ nexos ob aes alienum. Fremebant se foris
p̾ro libertate & imperio dimicãtes: domi a ciuibus captos & oppressos

Expanded text:
Hernicosque parare bellum Romanis. relata re ad senatum adeo fuit graHernicosque parare bellum Romanis. relata re ad senatum adeo fuit gratum patribus ut et captiuorum sex milia Latinis remitterent et de foedere, quod prope in perpetuum negatum fuerat, rem ad nouos magistratus traicerent. enimuero tum Latini gaudere facto; pacis auctores in ingenti gloria esse. coronam auream Ioui donum in Capitolium mittunt. cum legatis donoque qui captiuorum remissi ad suos fuerant, magna circumfusa multitudo, uenit. pergunt domos eorum apud quem quisque seruierant; gratias agunt liberaliter habiti cultique in calamitate sua; inde hospitia iungunt. nunquam alias ante publice priuatimque Latinum nomen Romano imperio coniunctius fuit. sed et bellum Uolscum imminebat et ciuitas secum ipsa discors intestino inter patres plebemque flagrabat odio, maxime propter nexos ob aes alienum. fremebant se, foris pro libertate et imperio dimicantes, domi a ciuibus captos et oppressos
Abbreviated transcription (Latin):
latino bello nec pax nec bellum fuerat. Nam & uolsti comꝑauerãt
auxilia. quae mitterent latinis: ni maturatũ ab dictatore roma¬
no ess&: & maturauit romanus: ne prcelio uno cun latino uolscis¬
que contenderent. Hac ira consules in uolscum agrum legiones du¬
xere. Uolstos consilii poenam non metuentes: net opinata res per¬
culit armoꝵ ĩ memores obsides dant. ccc  principũ a cora atque
pomecia liberos. Ita sine certamine inde abducte legiones. Nec itat
multo post uolscis leuatis metu suum redit ingenium. Nursus oc¬
cultum parant bellum: Ernicis in sotietate armoꝵ assũptis. Lega¬
tos quoq ad solicitandum latium passim dimittunt. Sed retens
ad regillum lacum accepta clades.: latinos odioque eius ꝗtunq
arma suadera: ne ab legatis quid uiolandis abstinuit. comprehẽsosq
uolscos romam duxere. ibi traditi consulib. indicatũ que est nernicos

Expanded text:
Latino bello neque pax neque bellum fuerat; nam et Uolsci comparauerant Latino bello neque pax neque bellum fuerat; nam et Uolsci comparauerant auxilia quae mitterent Latinis, ni maturatum ab dictatore Romano esset, et maturauit Romanus ne proelio uno cum Latino Uolscoque contenderet. hac ira consules in Uolscum agrum legiones duxere. Uolscos consilii poenam non metuentes necopinata res perculit; armorum immemores obsides dant trecentos principum a Cora atque Pometia liberos. ita sine certamine inde abductae legiones. nec ita multo post Uolscis leuatis metu suum rediit ingenium. rursus occultum parant bellum, Hernicis in societatem armorum adsumptis. legatos quoque ad sollicitandum Latium passim dimittunt; sed recens ad Regillum lacum accepta cladis Latinos ira odioque eius, quicumque arma suaderet, ne ab legatis quidem uiolandis abstinuit; comprehensos Uolscos Romam duxere. ibi traditi consulibus indicatumque est Uolscos
Abbreviated transcription (Latin):
collega dubiae fidei fuerit se consulatu abditasse. Dictatorẽ iñ
factum: tanti errores implicant tẽporum: aliter apud alios or¬¬
dinatis magistratibus: ut nec qui consules scđm quosdã: nec ꝗd
quoque anno actum sit: in tanta rerum uetustate non mõ rer:
sed & auctorẽ digerere possis. Appius Elaudius deiñ & P. Ser-¬
uilius facti consules. Insignis hic annus est nuntio Tarꝗnii mor¬
tis. Mortuus est cumis: quo se post fractas opes latinoꝵ ad aristo¬
demum tyrannũ contulerat. Eo nuntio erecti patres: erecta plebes.
sed patribo nimis luxuriosa ea fuit laetitia. Plebi cui ad eã diem
sũma ope inseruitum erat iniuriae a primorib fieri coepit. Eođ
anno signia colonia. quã rex tarꝗnius deduxerat suppleto nũo
colonorum iterum reducta est romae. Tribus una & xx. factae.
Aedes mercurii dedicata est. idibus maiis Cum uulscor gente

Expanded text:
collega dubiae fidei fuerit, se consulatu abdicasse; dictatorem inde collega dubiae fidei fuerit, se consulatu abdicasse; dictatorem inde factum. tanti errores implicant temporum, aliter apud alios ordinatis magistratibus, ut nec qui consules secundum quos, nec quid quoque anno actum sit, in tanta uetustate non rerum modo sed etiam auctorum digerere possis. Ap. Claudius deinde et P. Seruilius consules facti. insignis hic annus est nuntio Tarquini mortis. mortuus Cumis, quo se post fractas opes Latinorum ad Aristodemum tyrannum contulerat. eo nuntio erecti patres, erecta plebes; sed patribus nimis luxuriosa ea fuit laetitia; plebi, cui ad eam diem summa ope inseruitum erat, iniuriae a primoribus fieri coepere. eodem anno Signia colonia, quam rex Tarquinius deduxerat, suppleto numero colonorum iterum deducta est. Romae tribus una et uiginti factae. aedes Mercuri dedicata est idibus Maiis. cum Uolscorum gente
Abbreviated transcription (Latin):
pugnae secum: ꝑtem ꝑituli sustinentes uidit. Tum demũ impulsi
latini. perculsaque inclinauit aties. Equitib ad mon equi. ut
persequi hostem possent: secuta & pedestris ates. ibi nihil nec di¬
uinae nec humanae opis dictator praetermittens:aedem castori
uouisse fertur: ac pronũtiasse militi premia: qui primus: qui
scđus castra hostium intrasset.Tantusque ardor fuit: ut eodẽ
impetu quo fucderant hostem romani castra caperent. Hoc mõ
ad latum regillum pugnatum est. Dictator & magr equitũ tri-¬
umphantes in urbem rediere. Triennio deinde nec certa pax nec
bellum fuit. Consules quĩtus Eloelius & TLargius.Tum Aulus
Sempronius & m. Minunus. his consulibus aedes saturno ae-¬
dificata. Saturnalium institutus festus dies. Aulus demñ postu¬
mius & T. Uirginius consules facti. Hoc demũ anno ad regillũ
latum pugnatum apud quosdã inuenio. Aulũ postumiũ quia

Expanded text:
pugnae secum partem periculi sustinentes uidit. tum demum impulsi pugnae secum partem periculi sustinentes uidit. tum demum impulsi Latini perculsaque inclinauit acies. equiti admoti equi, ut persequi hostem posset; secuta et pedestris acies. ibi nihil nec diuinae nec humanae opis dictator praetermittens aedem Castori uouisse fertur ac pronuntiasse militi praemia, qui primus, qui secundus castra hostium intrasset; tantusque ardor fuit ut eodem impetu quo fuderant hostem Romani castra caperent. hoc modo ad lacum Regillum pugnatum est. dictator et magister equitum triumphantes in urbem rediere. triennio deinde nec certa pax nec bellum fuit. consules Q. Cloelius et T. Larcius , inde A. Sempronius et M. Minucius . his consulibus aedis Saturno dedicata, Saturnalia institutus festus dies. A. deinde Postumius et T. Uerginius consules facti. hoc demum anno ad Regillum lacum pugnatum apud quosdam inuenio; A. Postumium , quia
Abbreviated transcription (Latin):
corporib animisq: fessos adorni exules caedunt. Ibi alia inter pro¬
ceres coorata pugna. Imꝑator latinus ubi cohortem exulum ab di¬
ctatore romano prope circũuentam uidit: ex subsicliariis manipu¬
los aliquot in primã atiem secum rapit. Nos agmine uenientes
Nermenius legatus conspicatus: interque eos insignem ueste armis¬
que Manilium noscitans: tanto ui maiore:qnͣto paulo ante magr
equitum tum hostium duce proelium iniit:ut & uno ictu trans¬
fixum per latus occiderit Manilium. & ipẽ interspoliancdũ corpꝰ
hostis uerruto percussus: cum uictor in castra ess& relatus inter
primã curationem expirauit. Tum ad equites dictator aduola
obtestans ut fesso iam pedite descendant ex equis: & pugnam ca¬
pessant.Dicto paruere. descendunt ex equis: prouolant in proe¬
lium: & pro antesignanis parmas obiitiunt. Recipit extemplo
animũ pedestris ates: postꝗͣ iuuentutis proceres aequato genere

Expanded text:
corporibus animisque fessos adorti exsules caedunt. ibi alia inter procorporibus animisque fessos adorti exsules caedunt. ibi alia inter proceres coorta pugna. imperator Latinus, ubi cohortem exsulum a dictatore Romano prope circumuentam uidit, ex subsidiariis manipulos aliquot in primam aciem secum rapit. hos agmine uenientes T. Herminius legatus conspicatus, interque eos insignem ueste armisque Mamilium noscitans, tanto ui maiore quam paulo ante magister equitum cum hostium duce proelium iniit, ut et uno ictu transfixum per latus occiderit Mamilium et ipse inter spoliandum corpus hostis ueruto percussus, cum uictor in castra esset relatus, inter primam curationem exspirauerit. tum ad equites dictator aduolat, obtestans ut fesso iam pedite descendant ex equis et pugnam capessant. dicto paruere; desiliunt ex equis, prouolant in primum et pro antesignanis parmas obiciunt. recipit extemplo animum pedestris acies, postquam iuuentutis proceres aequato genere
Abbreviated transcription (Latin):
pedem iam ab ta ꝑte romanis M.Ualerius publicola frater cõspi¬
catus ferotem iuuenem Tarꝗnium ostentantem se in prima exulũ
atie: domestica & gloria accensus: ut cuius familiae detus eiecti
reges erant: eiusdem interfecti forent: subdit calcaria equo: & tar¬
quinium infesto spiculo petit. Tarquinius retro in agmen suorum
infenso cessit hosti. Ualerium temere inuectum in exulum atiem
extransuerso quidã adortus transfigit. Nequicquã equitis uulne¬
re equo retardato: moribundus romanus:labentib super corpus
armis ad terram defluxit.Dictator Postumius postꝗͣ cecidisse ta¬
lem uirum: exules ferociter citato agmine inuehi: suos perculsos
cedere anĩaduertit: cohorti suae. quã delecta manu praesidii c
cirta se hẽbat. dat signum:ut quem suor fugientem uiderint pro
hoste hẽant. Ita metu ancipiti uersi a fuga romani in hostem. &
restituta anes. Eohors dictatoris tum primũ proeliũ init: integris

Expanded text:
pedem ab ea parte Romanis, M. Ualerius Publicolae frater , conspipedem ab ea parte Romanis, M. Ualerius Publicolae frater , conspicatus ferocem iuuenem Tarquinium ostentantem se in prima exsulum acie, domestica etiam gloria accensus ut cuius familiae decus eiecti reges erant, eiusdem interfecti forent, subdit calcaria equo et Tarquinium infesto spiculo petit. Tarquinius retro in agmen suorum infenso cessit hosti: Ualerium temere inuectum in exsulum aciem ex transuerso quidam adortus transfigit, nec quicquam equitis uolnere equo retardato, moribundus Romanus labentibus super corpus armis ad terram defluxit. dictator Postumius postquam cecidisse talem uirum, exsules ferociter citato agmine inuehi, suos perculsos cedere animaduertit, cohorti suae, quam delectam manum praesidii causa circa se habebat, dat signum ut quem suorum fugientem uiderint, pro hoste habeant. ita metu ancipiti uersi a fuga Romani in hostem et restituta acies. cohors dictatoris tum primum proelium iniit; integris
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex hac aut ex illa ane sine uulnere praeter dictatorẽ romanũ
excessit. In postumiũ prima atie suos hortantem instruentẽq
Tarꝗnius Superbus ꝗͣꝗͣ iam aetate & uiribus erat grauior equũ
infestus admisit: ictusque ab latere contursu suor receptus in tu¬
tum est. Ex altero cornu: Ebutius magr̃ equitum in Octauium
Manilium impetum dederat: nec fefellit ueniens tustulanũ du¬
cem: contra quem & ille toncitat equũ. Tantaque uis in infestis
uenientiũ hastis fuit. ut brachium ebutio traiectum sit: pectus
Manilio pertussum. Nunt quid in setundã atiem latini recipere :¬
fbutius cum sautio brachio tenere telum non posses pugna excessit.
Latinus dux nihil deterritus uulnere proelium ciet. Et quia suos ꝑ¬
culsos uidebat: accersit cohortem exulum romanor: cui l. tarqui¬
nii frater praeerat. Ea quo maiore pugnabat ira ob erepta bona
patriamq acdemptam pugnam parumper restituit. Referentibus

Expanded text:
e hac aut illa ex acie sine uolnere praeter dictatorem Romanum e hac aut illa ex acie sine uolnere praeter dictatorem Romanum excessit. in Postumium prima in acie suos adhortantem instruentemque Tarquinius Superbus, quamquam iam aetate et uiribus erat grauior, equum infestus admisit, ictusque ab latere concursu suorum receptus in tutum est. et ad alterum cornu Aebutius magister equitum in Octauium Mamilium impetum dederat; nec fefellit ueniens Tusculanum ducem, contraque et ille concitat equum. tantaque uis infestis uenientium hastis fuit ut brachium Aebutio traiectum sit, Mamilio pectus percussum. hunc quidem in secundam aciem Latini recepere; Aebutius cum saucio brachio tenere telum non posset, pugna excessit. Latinus dux nihil deterritus uolnere proelium ciet et quia suos perculsos uidebat, arcessit cohortem exsulum Romanorum, cui L. Tarquini filius praeerat. ea quo maiore pugnabat ira ob erepta bona patriamque ademptam, pugnam parumper restituit. referentibus iam