comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ mem& ipse ꝑpendo: uerete ne imꝑato muneri par ee ñ possim & lesicientis culpa miadortan¬
tis cedat in uiriã: & sit : ut tibi &lã atq etiã ꝓuidendũ sit: netius ipse morib em̃datꝰ. nrĩ alicuiꝰ
erroris sarcinã feras: Nosti oli latrantis morsus inuidia nostiꝙ facillime in difficillimis causis iu¬
diciũ liuor ferat Q so gͥ extremã nr̃o oꝑi manũ cõmunis megocu studiosus ĩponas. habundan¬
tia reseces. hiantia suppleas errata rep̃hendas sis postremo nr̃ĩ lalioris tuaeq ad ortationis assq¬
tor. cũ p̃sertĩ securũ me ꝑ actũ reddat officiũ : te amici pudor digniꝰ possit c̃uenire. si displicsi
coustitutus sufficient̃ disseruit suꝑiore tractatu .: Nõ uͦ de partiũ enumeratione dicere
instituit. Rectã ordinis uiã scilica insistens ut ñ solũ exẽplo quał e̾et partiũ enũatio

Expanded text:
Sed cum memet ipse perpendo, vereor ne imparato muneri par esse non possim, et deficientis culpa in adhortanSed cum memet ipse perpendo, vereor ne imparato muneri par esse non possim, et deficientis culpa in adhortantis cedat injuriam. Quo fit ut tibi etiam atque etiam providendum sit, ne, tuis ipse moribus emendatus, nostri alicujus erroris sarcinam feras. Nosti oblatrantis morsus invidiae, nosti quam facillime in difficillimis causis livor judicium ferat. Quaeso igitur extremam nostro operi manum communis negotii studiosus imponas, abundantia reseces, hiantia suppleas, errata reprehendas, sis postremo nostri laboris tuaeque adhortationis assertor, cum praesertim me securum peractum reddat officium, te amici pudor dignus possit convenire, si displicet. nitione est constitutus, sufficienter disseruit superiore tractatu. Nunc vero de partium enumeratione dicere instituit, rectam ordinis viam scilicet insistens, ut non solum exemplo qualis esset partium enumeratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥũ nom̃ : Itẽ lusus suo uocabulo nuncupat᷑: S ꝗ dic̃ qͦ fluctꝰ eluder& asimilitudine
agitatianis ad fluctuũ motũ uocabulũ tranffert Ac de diffinitionib ꝗdẽ disputau¬
unẽ t̃minans. ad partitionẽ transitũ facit: S nẽ t̃tio uolumini satis ẽ Reliqͣ in postũ
xplicare ñ possũ mi patrici. quan s sepe indisfi tcius. incipit o uartus:
cillinu eunsu uires asferat amicitia c̃tẽplatio cũ & his stadius cõponamꝰ qͦͣs repo¬
sito penitꝰ amore diligimꝰ: & placere cupientib multa sese rerũ copia sũmi nistr&
Huc accedit. qđ ut q̃q in nĩtẽ uenerint iniudicata. ati &iã incastigata ꝓniuntur
Quando ꝗdẽ apud taripectoris se or etũ nichil ẽ ꝑiculi ꝓferre ꝓdseniaas : Egmͥ cũ tuã bepipsi¬
uol etitiã specto: ꝓ nũ om̃e atq utita dicã uoluptariũ : ꝙ intue p̃seriptũ in cun̾ditatis ipit

Expanded text:
proprium nomen, item lusus suo vocabulo nuncupatur. Sed qui dicit, qua fluctus eluderet, a similitudine agitationis ad fluctuum motum vocabulum transfert. Ac de definitionibus quidem disputationem terminans, ad partitiones transitum facit. Sed nunc tertio volumini satis est, reliqua in posterum xplicare non possum, mi Patrici, quantas saepe in difficillimi operis cursu vires afferat amicitiae contemplatio, cum et iis studiosius componamus, quos reposito penitus amore diligimus, et placere cupientibus multa sese rerum copia subministret. Huc accedit quod ut quaeque in mentem venerint injudicata atque etiam incastigata promuntur, quandoquidem apud cari pectoris secretum nihil est periculi proferre quod sentias. Est igituta dicam, voluptarium, quod in tuae praescriptum jucunditatis impenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
quondo ꝗdẽ ñ solũ genꝰ speciem farmat. s differentiae: quoq: Net differentie totã substantiã
eioient formae: quando ꝗdẽ ñ sola differentia speciem ꝑficit: sed etiã genꝰ: Ipsa uõ species
qdiã generis pars ẽ: at uͥo definitio & si aliꝗd ẽ : tam̃ totã substantiã monstrat᷑. atq exequa¬
tur ei rei quã definit. & substantiã ꝑficit ut neq extra posita sit. sic̃ similitudo & ẽtraria: neq
ioes eiꝰ substantiae sit quã desinutione det̃nuinat sed potius ipsa substantia sit : Hac de hac ꝗdẽ
libitari recte potest. cur cũ dixiss& duo gnã diffiuitimũ eͥeͥ ñ iplas diffinitiones partit᷑ ẽ. s
quẽ diffiniuntur i corporale atq incorporale. Qđ idcirco dictũ uidet᷑: ꝑ disfinitio eũ sit ad¬

Expanded text:
eciem format, sed differentiae quoque; nec differentiae totam substantiae continent formam, quandoquidem non sola differentia speciem perficit, sed etiam genus. Ipsa vero species quaedam generis pars est, at vero definitio, etsi ad aliquid est, tamen totam substantiam monstrat, atque exaequatur ei rei quam definit, et substantiam perficit, ut neque extraposita sit, sicut similitudo et contraria, neque pars ejus substantiae sit quam definitione determinat, sed potius ipsa substantia. Ac de hac quidem dubitari recte potest, cur cum dixisset duo genera esse definitionum, non ipsas definitiones partitus est, sed quae definiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sutione q̃ ꝑsubstantiales partes efficit᷑: singulae partes maiores uident᷑ a substentie¬
lit̃ uniu̾saliores ab ea re quã diffiniunt. ut anial iaiꝰ ab hõe : Martale &iã atiurati¬
onale singła hõis transgrendiunt᷑ nat̃am : Que in unu c̃uenientia : eidẽ qͦ singulatim
maiora st̃ co equant᷑ : accidentia uõ q̃ in diffinitione ponunt᷑ : am̃no substanti e rati
one disiuicta s: In en qq diffinitione q̃ ex partiũ enũatione c̃ficit᷑ talia sque etuneran¬
tur. ut singula totius diffiniti nom̃ caꝑe ñ possint : atq id circo eodẽ minora s. ut funda¬
resst : totũ tar̃ istinette rei nom̃ excipiunt. ut rationale nom̃ capet añimalis
eo dẽ mudo inrationale : Qb: ita discretis: quotienscũq ab ea definitione quae ꝑ substantiales
partes esficit᷑ ł ab ea q̃ ꝑ accidentiũ enumerationẽ colligit᷑ argum̃tatio fit : adisfiniti

Expanded text:
initione quae per substantiales partes efficitur, singulae partes majores esse videntur, et substantiainitione quae per substantiales partes efficitur, singulae partes majores esse videntur, et substantialiter universaliores ab ea re quam definiunt, ut animal majus est ab homine. Mortale etiam atque rationale, singula hominis transgrediuntur naturam, quae in unum convenientia, eidem quo sigillalatim majora sunt coaequantur. Accidentia vero quae in definitione ponuntur, omnino a substane quae ex partium enumeratione perficitur, talia sunt quae enumerantur, ut singula totius definiti nomen capere non possint, atque idcirco eodem minora sunt, ut fundares sunt, totum tamen definitae rei nomen suscipiunt. Ut rationale nomen capit animalis, eodem modo irrationale. Quibus ita discretis, quotiescunque ab ea definitione quae per substantiales partes efficitur, vel ab ea quae per accidentium enumeratio
Abbreviated transcription (Latin):
no. ñ insułstantia : s inquadã accidentiũ collectione posit&: huiꝰ exẽplũ ẽ: animaliẽ:
ꝗ moueri ꝓ pͥa uoluntate possit: Animalinãq & motus ÷ actidens & uoluntas ⁊ posibi¬
sutas f̾leo iundea ꝑficiunt animal ñ substantialit̃ c̃stituentia s ꝑ q̃dũ accidentia desigtan¬
tiali qaae animał. quas iͥq̃dã partes s̃ et h descriptio nuncupatꝰ. At sin accudentia rer
seo quasi m̃bra q̃dã.dicamꝰ ex ꝗbi cõponit᷑ atq õiungit᷑. atq inde diffinitionẽ facere
tẽptemꝰ. s mͦ dicem. Nomus ÷ q̃ fundam̃to parictib tectoq c̃sistit: hic m̃bra q̃dã
supta s̃ ad definitionẽ: ꝗb. totares coniungat᷑ : Et ħ uocat᷑ ꝑ enumerationẽ partiũ
definitio: At si ꝗs ita definiat. ut ñ in definitione ponat m̃bra s species : a diuisione
tũ łsensu & ratune t atr̃. IHaec gͥ quattuor ase differre manifestũ ẽ: In ea nãq dis¬

Expanded text:
ia, sed in quadam accidentium collectione posita; hujus exemplum est: Animal est quod moveri propria voluntate possit. Animali namque et motus est accidens, et voluntas, et possibilitas, sed haec juncta perficiunt animal, non substantialiter constituentia, sed per quaedam accidentia designantia quod animalis quasi quaedam partes sunt, et haec descriptio nuncupatur. At si non accidentia rei, sed quasi membra quaedam dicamus, ex quibus componitur atque conjungitur, atque inde bra quaedam sumpta sunt ad definitionem, quibus res tota conjungitur, et haec vocatur per enumerationem partium diffinitio. At si quis ita definiat, ut non in definitione ponat membra, sed species, a divisiontum, vel sensu et ratione nitatur. Haec igitur quatuor a se differre manifestum est. In ea namque def
Abbreviated transcription (Latin):
sitiones. alias partitionũ. alia diusionũ. usq ab alienatio ẽ eiꝰ rei que mancipi ẽ auttradis¬
tio altĩ nexu. aut cessio in iure. interquos ea iure ciuili fieri posst̃: Qm̃ diffinitio ita ex
subiecta re quã desinit ꝓpͥetatẽ capi᷑. ut tanĩ formã ꝓbã ñ relinquat : Idcirco pͥeasdif
Repartib disfinitionũ tales differentias doc& qđ alie diffiuitiones ꝑdiuisionẽ ialiae ꝑpar¬
titionẽ siunt. Diffiuit᷑ q res quaelib&. dũ autͤ ipeties om̃s enũant᷑: aut paotes Pars uo a

Expanded text:
cipi est, aut traditio alteri nexu, aut in jure cessio, inter quos ea jure civili fieri possunt. Quoniam definitio ita ex subjecta re quam definit, proprietatem capit, ut tamen formam propriam non relinquat, idcirco post eas difex partibus definitionum tales differentias docet, quod aliae definitiones per divisionem, aliae per partitionem fiunt. Definitur enim res quaelibet dum aut
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. qua explicat᷑ ilꝙ diffinit᷑ ꝗd sit᷑: eiꝰ rei q̃ omino ñ ẽ. net ꝗd sit explicatio siulla e̾eͥ p¬
ud ñ sensib sed intelligentia cõp̃hendit᷑  unde fit. ut ꝓpt̃ euidentiã cognitionis ea magis
ẽẽ iudcant᷑. q̃ subiecta st̃ sensib. eaminime q̃ intelligentiae ratione capiunt᷑: S id sciendũ ẽ
.i. tulliũ ad hoũm ꝓtulisse opinionẽ: ñ adueritatẽ: Nã ut int̾ optome ꝑ hylosopantes c̃stitit
illa maximes q̃ longe asensib seg̃gata s. illa munus que opiniones sensib sub ministrant: unde
sit. quoꝵ alt̾um intelli gentia ratione cõp̃hendit᷑. alt̃um affert opinioni sensus rationis ex

Expanded text:
id quod definitur quid sit, ejus rei, quae omnino non est, nec quid sit, explicatio ulla esse pud non sensibus, sed intelligentia comprehendit? Unde fit ut propter evidentiam cognitionis ea magis esse videantur quae subjecta sunt sensibus, ea minime quae intelligentiae ratione capiuntur. Sed id sciendum est, M. Tullium ad hominum protulisse opinionem, non ad veritatem. Nam ut inter optime philosophantes constitit, illa maxime sunt quae longe a sensibus segregata sunt, illa minus, quae opiniones sensibus subministrant. Unde sit? Quorum alterum, intelligentiae ratione comprehenditur, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
psa uõ gentiletas .i. cõmianis nõis lib̾ societas ut scipionã. ualerioꝵ łbrutaꝵ certe in corporea e. sed que¬
aa earũ rerum in cor poralis animi con̾ceptio est atq intelligentia: quã notionẽ uocauit: Ipsa enĩ uma¬
quatio usucapionis ł tutela. atq intellect incarporał rei: notio dr̃. quã gci uocant etinorani:. Duiit g¬

Expanded text:
est communis nominis liberorum societas, ut Scipionum, Valeriorum et Brutorum, certe incorporea est; sed quaeest communis nominis liberorum societas, ut Scipionum, Valeriorum et Brutorum, certe incorporea est; sed quaedam earum rerum incorporalis animi conceptio est, atque intelligentia, quam notionem vocavit. Ipsa enim imaginatio usucapionis vel tutelae atque intellectus incorporalis rei notio dicitur, quam Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
porea ee & in croporea ñ ee ñ adueritatẽ : sed ad cõmunẽ quoꝵlib& hoũm opinio nẽ loci¬
tus est Ponit gͥ exẽpla eꝙ ꝗdẽ rerũ quae s̃. formas quasdã corporaliũ rerũ: ut fundũ e¬
des parictes. stillicidiũ atq ul genꝰ: & corporalia ee ostendit hac ratione : qm̃i cermi tas¬
porea q see min strauit : ꝑid ꝙ at ea tangi. de monstrariue ñ possei sed intelligentia
atq animo cõphendi: Curuõ ea ñ eẽ dixerit: supposut rationẽ dicens nullũ hual
corpus e rerũ cͥe Net molẽ aliquã que feriat sensũ uisu. auditũ. & ceta: Qđ l corpus ẽeͥ potest usu ca¬
pionus: sã ipsa q̃ usa capiunt᷑ corporea s: ipsa uõ usucapio corporea ñ ẽ. Iysa enĩ ꝑ utendi c̃suetudinẽ pes¬
si dendi firmutudo qđ nã copus hab̵ e. potest : Itẽ ꝙ ꝗs tutela regit : c̃o porale ẽ flõ nãq ẽ: Ipse ũ cura tite¬

Expanded text:
porea esse, et incorporea non esse, non ad veritatem, sed ad communem quorumlibet hominum opinionem locutus est. Ponit igitur exempla earum quidem rerum quae sunt, formas quasdam corporalium rerum, ut fundum, aedes, parietes, stillicidium, atque id genus, quae corporalia esse hac ratione ostenditporea esse monstravit, quod ait, ea tangi demonstrative non posse, sed intelligentia atque animo comprehendi. Cur vero ea non esse dixerit, supposuit rationem dicens, nullum quasi corpus earum rerum esse, nec molem aliquam quae feriat sensum. Quod enim corpus esse potest usucapionis? Nam ipsa quae usucapiuntur, corporea sunt, ipsa vero usucapio corporea non est. Ipsa enim per utendi consuetudinem possidendi firmitudo, quodnam corpus habere potest? Item, quod quis tutela regit, corporale est, homo namque est. Ipsa vero cura tute
Abbreviated transcription (Latin):
sus scđs subseq̃ns ordo similiũ & c̃trarioꝵ eẽ dep̃hendit᷑: S pͥmꝰ ualde euidentiar quã scas
Plus ẽ n simile ee̾ quã adiunctũ: Plus differre : quã anteceđo ł c̃seꝵ. Plus e̾e̾ contrariũ quã
ei cui nat ali uicinitate coniungit᷑: Rursus qm̃ diferentia dissimilituduus auctir ẽ. Aissimili ẽ idꝙ ab¬

Expanded text:
sus secundus ordo similium et contrariorum esse deprehenditur. Sed primus valde evidentior quam secundus; sus secundus ordo similium et contrariorum esse deprehenditur. Sed primus valde evidentior quam secundus; plus est enim simile esse quam adjunctei cui naturali vicinitate conjungitur. Rursus quoni
Abbreviated transcription (Latin):
ubulo cũ t̃mini nõe copulat᷑ : sel longe longeq: diu̾so: huic adiuncta ẽ species. quã furmã
tullius appellauit: ꝗa nichilẽ tã ꝓximũ gñĩ quã speties Species uõ ẽ. substantialis in dicduoꝵ
similutudo & ꝙ sub gnẽ ponit᷑ : sPost hano similitudo ẽ ẽstituta: Et enĩ pꝰ illud sl idẽ ꝙ in
substantus intelligit᷑ : illud idẽ recte ponit᷑. ꝙ in qualitate cͥe̾ ꝑ pendit᷑: Ilaulatĩ uõ res incõ
a similitudine recedere. Necta n ad ctrariũ uenit. sed pͥus a differentia locũ statilit Nã simli¬
tudine remota : nich il aliud occurrit pͥus. nisi differentia Post hanc ac̃trario locũ dic̃ .i. a
maxima differentia : Rursus ad amica sibi affecta c̃utit᷑ sed eomodo amica ꝙ s̃ similia: aa¬
rentium ꝓpinquitatis: NPost adiuncta uõ: antecedentia tullius posuit Pidn ꝙ aliq̃ mͦ un
& ẽtrariuꝵ Rursus ab adiunctis. ab antetedentib & c̃sequentib arepugnantib : hicrur¬

Expanded text:
s, quam formam Tullius appellavit, quia nihil est tam proximum generi quam species. Species vero est substantialis individuorum similitudo, et quod sub genere ponitur. Post hanc, similitudo est constituta. Etenim post illud idem quod in substantiis intelligitur, illud idem recte ponitur quod in qualitate esse perpenditur. Paulatim vero res incipit a similitudine recedere, nec statim ad contrarium venit, sed prius a differentia locum statuit. Nam remota similitudine nihil aliud occurrit prius, nisi differentia. Post hanc, a contrario locum ducit, id est a maxima differentia. Rursus ad amica sibi affecta convertitur. Sed non eo modo amica quo sunt similia, adrentium propinquitatis. Post adjuncta vero antecedentia Tullius posuit. Post id enim quod aet contrariorum. Rursus ab adjunctis, ab antecedentibus, a consequentibus, a repugnantibus. Hic rur
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã: uir elđictũ ẽ.lã a cõmunłte res disiuncta uideat᷑ ut sit explicata disfini¬
tio. haereditas ẽ pecunia q̃ morte alicuiꝰ ad quẽpiã ꝑuenit iure: S qm̃ rursus hic
in tellectus ad plura intͣse posita pot̾at o onuenire : ñ imerito additũ ẽ. ñ ẽ satis.
& cat̾a: qua&e laegatũ & possessionis retentionẽ ab hercilitatis disfinitione se iuingunt:
ctat exẽplũ. ꝙ de diffinitione gentilitatis ẽ positũ Gentiles enĩ s ꝗ eodẽ noẽ int̃se
st̃ ut scipiones bruti. & caȩtĩ Qd si seruisint: nũ ulla gentilitas seruoꝵ e̾e potest
nunime Adiciendũ gͥ. ꝗ ab ingenius oriundis Ꝙd silib̾tinoꝵ nepotes ciuiũ ro¬
manoꝵ. eodẽ nõe nuncu pentur. Nlũ gentilitas ulla ẽ: ne id ꝗdẽ. qm̃ ab antiꝗ¬
tate ingenuoꝵ gentilitas ducit᷑. addat᷑ gͥ. quoꝵ nemo maioꝵ seruitute seruiuit:¬

Expanded text:
substantiam jure dictum est, Jam a communitate res disjuncta videtur, ut sit explicata definisubstantiam jure dictum est, Jam a communitate res disjuncta videtur, ut sit explicata definitio: Haereditas est pecunia quae morte alicujus ad quempiam pervenit jure. Sed quoniam rursus hic intellectus ad plura intra se posita poterat convenire, non immerito additum est: Non est satis, et caetera, quae legatum et possessionis retentionem ab haereditatis definitione sejungunt: ctat exemplum, quod de definitione gentilitatis est positum. Gentiles enim sunt qui eodem nomine inter se sunt, ut Scipiones, Bruti et caeteri. Quid si servi sunt? num ulla gentilitas servorum esse potest? Minime. Adjiciendum igitur: Qui ab ingenuis oriundi sunt. Quid si libertinorum nepotes civium Romanorum eodem nomine nuncupentur? num gentilitas ulla est? Ne id quidem, quoniam ab antiquitate ingenuorum gentilitas ducitur; addatur igitur: Quorum majorum nemo servit
Abbreviated transcription (Latin):
in hac collectione q̃dã adq̃ huĩ collectionis intellect᷑ transferri poss& nec tamĩ ẽent
hereditates. ueluti legatũ. aut possessiois retentio his subtra&a reliq fut here¬
aut p ossessionis retentio substantiã hȩreditatis essiciunt: qppe q̃ ĩpedirent ad eĩ substaea¬
tiã demonstrandã nii renouerent᷑ atuͦ ñ nogatio ꝗdẽ cuiusquã sabstantiã ꝑsicit: sd
tantũ ꝗ lñ sit ostendit: Qł si legtũ & possessionis retentio haereilitatis substantre posta
ñ coplent: uerũ etia ĩpediunt atq coerũpunt: nisi fuerint disiuncto atq reposita
cũq sor negatio nichil xh aclitatis substantia monstra. sedl tantã ꝗͥ ñ sit ostendat.
reliuꝗt᷑ pars suꝑioꝵ .i. perunia morte alicuĩ ad quẽpiã ꝑueniens uire. q̃ substantiã haere¬
ditatis ostendat: eaq sit explicata diffunutio acat̃isq disiuncta : S qm̃ rursus ut dictũ
designandã. reliqua pars addit: Itaq qm̃ ista demonstrant haereditatis efficiuntq

Expanded text:
collectione quaedam ad quae hujus collectionis intellectus transferri posset, nec tamen essent haereditates, veluti legatum aut possessionis retentio, his subtractis reliqua fuit haerelegatum, aut possessionis retentio substantiam haereditatis efficiunt, quippe quae impedirent ad ejus substantiam demonstrandam, nisi removerentantum quid non sit ostendit. Quod si legatum et possessionis retentio haereditatis substantiam non modo non complent, verum etiam impediunt atque corrumpunt, nisi fuerint disjuncta atque seposita; cumque harum negatio nihil ex haereditatis substantia monstret, sed tantum ur pars superior, id est pecunia morte alicujus ad quempiam jure perveniens, quae substantiam haereditatis ostendat, ea quae sit explicata definitio a caeterisque disjuncta. Sed quoniam rursus, ut dictumdesignandam reliqua pars additur. Itaque quoniam ista demonstrant haereditatem, efficiuntque
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ad seq̃ntia transeamꝰ : Pret̃ om̃ĩa enũ q̃ su ꝑ iꝰ dictas. illud animaditendũ maxime ẽ ꝗa ñ si ꝗd in argu¬
m̃tis fuerit sũptũ. illud eoꝵ argum̃toꝵ locus dicendus : : nisi ñ solũ insit argum̃tis. uerũ etiã ab eo argu¬
m̃ta nascunt᷑. laꝙ dico : planiore liquaebit ꝯẽplo Si ꝙ ciũ suerit argum̃tũ inqͦ sumat᷑ geñ łspecies:
lonstatĩ illud argum̃tũ exgnẽ ł specie tractũ et̃ dr̃ iusi si ex argunĩto uires gnĩs ł speciei qͣlicas su¬
q iuiuere : ꝗa ne in amato ꝗdõ ÷ ͤ ꝓͣ muri  Plurima ꝓppe st̃ in animata neq: moriuntur : Na que
nũquã uixere: ne mori ꝗdẽ manifestũ ẽ: hic gͥ in animatũ gen̾ lapidũ ac fusiliũ metalloꝵ. & furtũ¬

Expanded text:
dicta sunt, illud animadvertendum maxime est, quia non si quid in argumentis fuerit sumptum, illud eorum argumentorum locus dicendus est, nisi non solum insit argumentis, verum etiam ab eo argumenta nascantur. Id quod dico, planiore liquebit exemplo. Si quod enim fuerit argumentum in quo sumatur genus vel species, non statim illud argumentuquidem idem est esse quod mori, plurima quippe sunt inanimata, neque moriuntur. Nam quae nunquam vixere, ne mori quidem posse manifestum est. Hoc igitur inanimatum genus est lapidum, ac fusilium metalloru
Abbreviated transcription (Latin):
o.ti ordine partiat᷑ IDiffinitio in ꝗt ẽ. oratio que id ꝙ desinit᷑ explicat ꝗa sit: sic desinitia ẽ
hoĩs: animal rationale matale: Dictũ uõ cautissime ẽ: explicat: Nã ꝙ nom̃ chuase demuncit

Expanded text:
ti ordine partiatur. Definitio, inquit, est oratio quae id quod definitur explicat quid sit, sicut definitio est ti ordine partiatur. Definitio, inquit, est oratio quae id quod definitur explicat quid sit, sicut definitio est hominis, animal rationale, mortale. Dictum vero cautissime exlicat. Nam quod nomen confuse denuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃itꝰ c̃ꝗrere eritq in inueniendis copiosioe argum̃tis eo ꝗ quot sint diffinitionis species iguo¬
rat. extot ħ diffinitionũ partib: argum̃ta ꝓduc& : quantas ꝗs diffitionũ partes ee cogno¬
uerit: Is uõ habebit plurimã locoꝵ taliũ facultatẽ : quẽ diffinitionũ diu̾sitas ñ latebit ob h
igit᷑ .m. tullius quas esuse atq indigeste posuit locos: nõ eosdẽ diligentiore rationȩ parti¬
tur : Ac rͥmũ illud pensiore c̃sidatione tractandũ ẽ qx ut dictũ ÷. &iã loci ipsi res q̃dã st̃¬
sed tõ untelligunt᷑ loci cũ abhis trahie argum̃tũ : Ergo nõ acero ñ pͥncipalit̃ locos sed res
ipsas diuidit : qua ad argum̃tũ ductte: speciem sumunt locoꝵ: Disfinitio nãq & pars &
nota res q̃dã s̃. sed cũ ab his argum̃tũ ducit᷑ : loci fiunt : Cũ gͥ.m. tullius res iẜsas ita ut
st̃ natalit parciat᷑: simul cũ reb diuidit locos. Si enĩ res una ẽ aqua dnci pot̾it argu¬

Expanded text:
irere, eritque in inveniendis copiosior argumentis eo qui quot sint definitionis species ignorat. Ex tot enim definitionum partibus argumenta producet, quantas quis definitionum partes esse cognoverit. Is vero habebit plurimam talium locorum facultatem, quem definitionum diversitas non latebit. Ob hoc igitur M. Tullius, quos confuse atque indigeste posuit locos, nunc eosdem diligentiore ratione partitur. Ac primum illud propensiore consideratione tractandum est, quod, ut dictum est, etiam loci ipsi res quaedam sse intelliguntur loci, cum ab his trahitur argumentum. Ergo nunc Cicero non principaliter locos, sed res ipsas dividit, quae ad argumentum ductae, speciem sumunt locorum. Definitio namque, et pars, et nota, res quaedam sunt, sed cum ab his argumentum ducitur, loci fiunt. Cum igitur M. Tullius res ipsas ita ut sunt naturaliter partiatur, simul cum rebus dividit locos. Si enim res una est a qua duci poterit argu
Abbreviated transcription (Latin):
et ex alt̾a parte c̃ugatũ : ĩd ꝗdẽ de qͦ q̃rit᷑ in altrinsecꝰ posito c̃iugato haer&. Isuõ locꝰ unde ar¬
gum̃tũ trahit᷑ : ab alt̃o ducit᷑ coniugato. ueliti si cõpascuus ẽ : iusẽ cõpascere : Igit᷑ cõpalere
atq: cõpascuũ coniugata st̃ : S quae rebat᷑ anius eet cõpascere : Tractũ uõ ẽ argum̃tũ a cõpacuo
Itaq t̃minꝰ ꝗdẽ de qͦ suit qͥstio. in alt̾o c̃iugato positꝰ dep̃hendit᷑ .i. in cõpascendo: locꝰ uͦ unde argu¬
m̃tũ tractũ ẽ. in alt̾o ẽ .i. incõpascuo: Iltẽ qͦtiens agñẽ ducit᷑ argum̃tũ id de quo q̃rit᷑ inftrma he
rere necesse ẽi ut cũ ostendit᷑ legata tt̾ numerata petunia. qm̃ fuerit argentũ omẽ legatũ. Que¬
rit᷑ ii denumerata pecunia que ẽ species argenti. & argum̃tũ tractũ ẽ ab argento .i. agnẽ : Itaq
ipsũ de qͦ q̃ rebat᷑ in forma sut .i. inspecie : argum̃tũ uõ tractũ ẽ ab affecto .i. agnẽ: Qsi afae

Expanded text:
vero locus unde argumentum trahitur, ab altero ducitur conjugato, veluti si compascuus ager est, jus est compascere. Igitur compascere atque compascuum conjugata sunt; sed quaerebatur an jus esset compascere, tractum vero est argumentum a compascuo; itaque terminus quidem de quo fuit quaestio, in altero conjugato positus deprehenditur, id est in compascendo; locus vero unde argumentum tractum est, in altero est, id est in compascuo. Item quoties a genere ducitur argumentuegata esse numerata pecunia, quoniam fuerit argentum omne legatum. Quaeritur enim de numerata pecunia, quae est species argenti, et argumentum tractum est ab argento, id est a genere. Itaque ipsum de quo quaerebatur, in forma fuit, id est in specie. Argumentum vero tractum est ab aff
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus. In qͦ p̃positos ee intelligimꝰ eos locos ꝗ in ipso s huslocis ꝗ trahunt᷑ extrinsetus:

Expanded text:
trinsecus, in quo praepositos esse intelligimus eos locos qui in ipso sunt, his locis qui trahuntur extrinsecus. trinsecus, in quo praepositos esse intelligimus eos locos qui in ipso sunt, his locis qui trahuntur extrinsecus.
Abbreviated transcription (Latin):
erẽ inmanũ uiri necesse ẽ c̃uenire : Questio ł ͭ ͣ I demuliere ẽ. aninmanũ c̃uenerit :
desenaat᷑ q minime dobere. neq eñ fines regunt᷑: Ita in aqua arcenda ꝙ nunusẽ. quaestioẽ
lotus uo insinib regendis ꝓ mauis ẽ. Contrariae uõ si aminore argum̃tũ ducot erit id &¬
aqua ꝗdẽ arcet᷑: Ita id ꝓ:mi : dubitatur in remaiore csisret. Illud nõ unde
usus bictuo capiat᷑ : id apꝓbamꝰ qm̃ fundo qq Cug paria sint fundus atq edes q̃
stio ꝗdẽ de aedib ẽ artrum̃tũ uõ ducit᷑ afundo. ac de ui ꝗdẽ locq qͦq a semͦ q̃ltio
nes & loci argum̃it& hieo dicta sint: Nc̃ eoꝵ oi dinẽ breuissime cõmemorabo : Exo
Prim ãĩnãq locoꝵ lu et diuisa pluralitas in eos ꝗ in ipsost̃. de qͦ aga᷑. & in eos ꝗ assumunt᷑ ex¬

Expanded text:
erem in manum viri necesse est convenire. Quaestio itaque est de muliere, an in manum viri convenerit. erem in manum viri necesse est convenire. Quaestio itaque est de muliere, an in manum viri convenerit. defendaturque minime debere, neque enim fines reguntur; ita in aqua arcenda, quod minus est, quaestio est, locus vero in finibus regendis, quod majus est. Contrariae vero, si a minore argumentuaqua quidem arcetur. Ita id quod dubitatur, in re majore consistit, illud vero unde usus biennio capiatur, aestio quidem de aedibus est, argumentum vero ducitur a fundo. Ac de vi quidem locorum, quorum separentur, haec dicta sint. Nunc eorum ordinem brevissime commemorabo. Ex hoc Primum namque, locorum est divisa pluralitas in eos qui in ipso sunt de quo agitur, et in eos qui assumuntur ex
Abbreviated transcription (Latin):
gnati. i in eo ꝙ intelligit᷑ recte acciꝑ S quaestio in uno etq ẽ. Locus in alto Q uotiens u
acansis efficientilus ducit᷑ argum̃tũ: questionẽ ineffectis eͥe necesse ẽ ut in ecẽplo qͦ quartt est
qde p̃stasido urtitm satis deasset Estectũ ꝙ caise: iutium parietis fuit: Itaq questio ꝗdẽ inef¬
scto locusuo e̾e esideratur ex causa At si ab effectis aliꝗł appbetur. Lecus inesfecto. questio
ucuisa est c̃stitiuta ueluti cũ quaerit᷑ anmulier quaedã cuius bona uiri facta sint dotis nõe : in
urimanũ c̃uenerit. Qm̃ ergo inmanum conuentione ꝑficit᷑. ut bona mulieris p̾ eĩ maltẽ
ur adipiscat᷑ꝰ argum̃tũ ducimus ab effectis: Efficitur eñ ꝑ uimanus conuentionẽ: ut quaecũ ꝙ st̃li
mnliems. uiri si ant dotis nõe: Ergo cũ ea quȩ mulieris fuore euͥr nõẽ dotis adipiseitur imuli

Expanded text:
nim invitam reddere et recte accipere, sed quaestio in uno eorum est, locus in altero. Quoties vero nim invitam reddere et recte accipere, sed quaestio in uno eorum est, locus in altero. Quoties vero a causis efficientibus ducitur argumentum, quaestionem in effectis esse necesse est, ut exemplo quo quaeritur an de praestando vitio satis dedisset. Effectum ergo causae, vitium parietis fuit. Itaque quaestio quidem in effecto, locus vero esse consideratur ex causa. At si ab effectis aliquid approbetur, locus in effecto, quaestio in causa est constituta, veluti cum quaeritur an mulier quaedam cujus bona viri facta sint, dotis nomine in viri manum convenerit. Quoniam ergo in manum ex conventione perficitur, ut bona mulieris post ejus mortem vir adipiscatur, argumentum ducitur ab effectis Efficitur enim per in manum conventionem, ut quaecunque sunt mulieris, viri fiant dotis nomine; ergo cum ea quae muli
Abbreviated transcription (Latin):
an aliꝗd dotis nõe ꝓlib̾is manere oparceat : sumit᷑ argum̃tũ nullo mͦ manere o portere : Ex antereden¬
quia patrẽ libi seq̃rent᷑. cũ eõ nupta eet mulieri ꝗcũ conubii iuseet Hic anteceiensẽ. siꝗd ec
nulier nupta ꝗ conubii ius eͥet. aquo sumit᷑ argum̃tũ .i. ac seq̃ntib Nã cũ manifestũ ñ eũ ed¬
uiptã cũ q̃ conubi ius erat: ostendit᷑ ꝙ moume patrẽ lib̵ i sequant᷑ atq id corco nichib y libis
manere o partere: Hio gͥres ꝗdẽ quae dubitat᷑ in anteceilentit̃. in eo scilic&s. an ex dore ꝓl
cu eo eũquo nulla erant iura conubii : a repugnantil etiã quotiens argum̃ta sumunt᷑ res
qdẽ dubia in alto repugnanti. in adiiso uo locus ẽ arguniti. ut cũ quȩret᷑ anpossit inuita mili¬
ser reddere legatũ. ꝙ recte testam̃to accepit. locus artpugranti. mgone posse inuitã reuldeu¬
re qr iuste acceꝑit Q̃stio gͥ est in eoꝙ ittelligit᷑ in uitã reddere: argum̃tã ut̃ in alto repũ

Expanded text:
an aliquid dotis nomine pro liberis manere oporteat, sumitur argumentum nullo modo manere oportere ex antecedenquia patrem liberi sequerentur, cum eo nupta esset mulier, quicum connubii jus esset, hic antecedens est, si quimulier nupta, quicum connubii jus esset, a quo sumitur argumentum, id est a consequenti. Nam cum sequantur, atque idcirco nihil pro liberis manere oportere. Hic igitur res quidem quae dubitatur in antecedenti est, in eo scilicet an ex dote pro quae nupta est cum eo cum quo nulla erant jura connubii. A repugnantibus etiam quoties argumenta sumuntur, res quidem dubia in altero repugnanti, in adverso vero locus est argumenti, ut cum quaeritur an possit invita mulier reddere legatum, quod recte testamento semel accepit. Locus a repugnanti, minime posse invitam reddere quod recte accepit. Quaestio igitur est in e
Abbreviated transcription (Latin):
um.: duplũ intelligit᷑: & cũ patrẽ nõ auero : filius ad intelligentiã uenit. & amĩa q̃cũq ad ali¬
ꝗd s: ex sese pendent neo a se inuicẽ deserunt᷑ : Igit᷑ om̃e asfectũ & ad ipsum respicit. ad ꝙ refert᷑
in ipso ẽ: Ad ipsũ qͥdẽ respicit : qm̃ ad affectũ suũ uelut ad aluudirelatiuae more p̃dicationis resert᷑

Expanded text:
um, duplum intelligitur, et cum patrem nominavero, filius ad intelligentiam venit. Et omnia quaecunque ad alium, duplum intelligitur, et cum patrem nominavero, filius ad intelligentiam venit. Et omnia quaecunque ad aliquid sunt, ex sese pendent, nec a se invicem deseruntur. Igitur omne affectum, et ad ipsum respicit ad quod refertur, et in ipso est. Ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ ẽ ad aliꝗd dr̃ Id uõ aliꝗd iunctũ ẽ illi sẽꝑ ꝙ ad eiꝰ ducit᷑ relationẽ: ac sine eo eͥe nũquã p¬
test. ꝗa cũ ipso nascit᷑ & qͥdã modo altõ dicto intelligit᷑ alt̾um: Nã si id de qͦ quaerit᷑ eiꝰq ast¬
cta ꝑpendas : ea quae ꝑhibent᷑ asfecta. extra id de qͦ ãbigit᷑ posita te c̃sides: Nichil enĩ eqꝵ q̃ s̃ ad
aliꝗd ex se ipło cẽ potest sed ẽ sẽꝑ ex alt̃o: ut n in p̃dicam̃tis ostendit᷑: omĩa q̃ adaliꝗd dntr op¬
necesse ẽ aliquo mͦ in ipso sint adꝙ uident᷑ affecta om̃e ꝗpe affectũ ex eo ad ꝙ affectũ ẽ suscĩ
farmã. & sine eo cͥe ñ potest  Et dicto alt̃o alt̃iusse statĩ subicit intellectꝰ. ut cũ dixero dimidi¬

Expanded text:
Id vero aliquid junctum est illi semper quod ad ejus ducitur relatiotionem, ac sine eo esse nunquam pId vero aliquid junctum est illi semper quod ad ejus ducitur relatiotionem, ac sine eo esse nunquam potest, quia cum ipso nascitur, et quodammodo altero dicto intelligitur alterum. Nam si id de quo quaeritur, ejusque affecta perpendas, ea quae perhibentur affecta, extra id de quo ambigitur, posita esse consideres, nihil enim eorum quae sunt ad aliquid, ex se ipso esse potest, sed est sempenecesse est aliquo modo in ipso sint ad quod videntur affecta. Omne quippe affectum, ex eo ad quod affectum est suscipit formam, et sine eo esse non potest, et dicto altero, alterius se statim subjicit intellectus, ut cum dixero dimidi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ a toto ẽ eidẽ uhaereat t̃mino: de qͦ inq̃stione uͥ &ubitat᷑: IPartiũ qͥqͥ enunieratio eundẽ t̃m¬
nũ claudit quẽ partiũ collectione coniungit: ipsaq partiũ enũatio res q̃dã ẽ si enũatio eu
numeranda ẽ : S si ab ea ducit᷑ argum̃tũ : fit locꝰ Sed qm̃ partiũ multitudo in eodẽ t̃mino ẽ.
quẽ c̃uentꝰ partiũ uingit: necesse ẽ eũ qͦq locũ ꝗ ẽ ac̃uentione partiũ. ipsi illi t̃mino de quo
tũ sit locus Et qm̃ om̃e noñ ei uiartu : e uidet᷑ adeͥeͥ cuiꝰ intelligentiã signat. locꝰ qͥq ꝗ ẽ ano
tatume in ipso haer& dequo u̾sat᷑ intentio: At in affectis quae in tredecĩ partes diuisas: ñ idẽ est
Nã qm̃ respicientia qͦdã modo t̃minũ st̃. & quasi extrinsecus c̃stituta ñ uident᷑ eodẽ mͦ c̃rancta
ee cũ t̃mino quo c̃iuncti s hiloci: ꝗ a totꝰ a partiũ enũatione. a nota ee p̃dicti st̃: S tam̃ id ꝙ¬

Expanded text:
to est, eidem inhaereat termino, de quo in quaestione dubitatur. Partium quoque enumeratio eumdem terminum claudit, quem partium collectione conjungit. Ipsaque partium enumeratio res quaedam est, si oratio rebus annumeranda est. Sed si ab ea ducitur argumentum, fit locus. Sed quoniam partium multitudo in eodem termino est, quem conventus partium jungit, necesse est eum quoque locum qui est a conjunctione partium ipsintum, fit locus, et quoniam nomen omne ei videtur adesse, cujus intelligentiam signat, locus quoque qui tatione, in ipso haeret de quo versatur intentio. At in affectis quae in tredecim partes divisa sunt, non idem est. Nam quoniam respicientia quodammodo terminum sunt, et quasi extrinsecus constituta, non videntur eodem modo conjuncta esse cum termino quo conjuncti sunt hi loci, qui a toto, a partiu
Abbreviated transcription (Latin):
Quan ꝗde neq etrariũ sibi ipsi c̃trariũ eẽ patesti nec simile sibi ipsi similei nec genus libamna¬
ipsi genꝰ: & de catis eadẽ ratio ẽ. Ialc̃ illud dicendũ ẽ : ꝓpt̃ q ilta p̃mi im̃: Q uandocũq eñ ab¬

Expanded text:
Quandoquidem neque contrarium, sibi ipsi contrarium esse potest; nec simile, sibi ipsi simile; nec genus, sibimetQuandoquidem neque contrarium, sibi ipsi contrarium esse potest; nec simile, sibi ipsi simile; nec genus, sibimetipsi genus; et de caeteris eadem ratio est. Nunc illud dicendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ de norat acdesignat: Fit gͥ: ut totd̃. partes ac nota. idẽ qđ ẽ ipsũ dequo quae. et uideantur:
Intata gͥ similitudine rerũ danda ẽ differentia Neq enĩ ut dictuctũ ẽ si locus haeret ineo
Ineo a est tetũ suũ qđ ẽ definitio. Ipsius ꝗ totũ. ab eo ꝙ ipsũ ẽ intelligentia separat᷑ : ꝓ illud qͥ dẽ
singulat intelligit᷑ h uõ sub gñis ac differentiarũ enũatione monstrat᷑: Diudit enã disfoni¬
tio atq disꝑtit. totũq patefacit: qđ inre ipsa singularit̃ intelligebat᷑: Pepartib qͥꝗ ea¬
dẽ ratio ẽ: Si enĩ adm̃broꝵ multitudinẽ łspecierũ om̃iũ enũationẽ singularẽ t̃muinu re¬
feras intellectũ statis ipsius lo partiũ disfore a itiã. cõ p̃hendes : Nota etiã abeo cuis
ẽ nota facile distat: ꝗa illud uox signisificatio ẽ illud ref. significationi supposita IE q uõ q̃
affecta st̃ : ñ s dubia differenti a. abhis quoꝵ affecta et monstrat᷑: Ꝙs n idẽ dicat eẽ c̃iugatũ

Expanded text:
 denotat. Fit igitur ut totum, partes ac nota, idem quod est ipsum de quo quaeritur esse videantur. In tanta igitur similitudine rerum danda est differentia. Neque enim, ut dictum est, si locus haeret in eo in eo inest totum suum, quod est definitio ipsius; igitur totum, ab eo quod ipsum est, intelligentia separatur, quod illud quidem singulariter intelligitur, hoc vero sub generis ac differentiarum enumeratione monstratur. Dividit enim definitio atque dispertit, totumque patefacit quod in re ipsa singulariter intelligebatur; de partibus quoque eadem ratio est. Si enim ad membrorum multitudinem, vel specierum omnium enumerationem, singularis termini referas intellectum, statim ipsius ac partium differentias comprehendas. Nota etiam ab eo cujus nota est facile distat, quia illud vox et significatio est, illud res significationi supposita, eorum vero quae affecta sunt non sunt dubiae differentiae ab his quorum affecta esse monstrantur. Quis enim idem di
Abbreviated transcription (Latin):
at in lege erles ñ ippellant᷑ Et s̃ scaturũ omiũ qu& annuus ÷ usus Hic rursus edes in lis udet᷑ po¬
nere q̃ an noͣ usus capiunt᷑ Et concludit niohis diffiniens. nus ualeat aeꝗtas que parib incausis patia
ꝓ biennio usu capiant᷑. et sibi ipserursus cõponutis inlego XxXII. tabul& de edib nichil aserbo¬
tũ ẽ. & int̃ eas relictae s. resta. citurntate legis : qu& usus ẽ annuus: Nãcũ defundo p̃scriba lex
i ennii usucapionẽ : tacuit edes & his potiꝰ hac taci᷑nitate eas iunx̃ quo annus÷ usus : S soluit
obiectionẽ ita: S eqͥtas parib inreb paria iura desidat: Itaq qm̃ aeque fundus atq aedes ĩ mobi

Expanded text:
At in lege aedes non appellantur, et sunt caeterarum omnium quarum annuus est usus. Hic rursus aedes in his videtur poAt in lege aedes non appellantur, et sunt caeterarum omnium quarum annuus est usus. Hic rursus aedes in his videtur ponere quae annuo usucapiuntur, et concludit nihil definiens, nisi valeat aequitas, quae paribus in causis paria  quoque biennio usucapiantur, et sibi ipse rursus opponit, sed in lege duodecim tabularum, de aedibus nihil ascriptum est, et inter eas relictae sunt res, taciturnitate legis, quarum est usus annuus. Nam cum de fundo praescriberet lex biennii usucapionem, tacuit aedes, et iis potius hac taciturnitate eas junxit quarum annuus est usus. Sed solvit objectionem ita
Abbreviated transcription (Latin):
uala : ualeat aiã inmaiore : a parib uͦ sit similit̃ cõparatio: Necesse ẽ. enĩ ut ualeat ceiꝑtas q̃ in
parib: in reb: paria iura desiderat : Plurimꝙ gͥ rerũ usu capio annua ẽ.: ut siꝗs eisanno c̃t
sugrit usus id firma iuris auctoritate possideat ułut rẽ mobilem. Fundi uõ usu capio biennu
tẽporis spacio continet᷑ : De edib in lege nichil ascriptũ ẽ Trit᷑ gͦ usus aediũ unone anno anbi¬
ennio capiat᷑. Faciemꝰ aparib argum̃tatioñe : Et qm̃ immobiliũ aqua possessio ẽ. haȩdes uõ ummo¬
biless. uti bie̾nuo fundus usu capit᷑. ita eti ã opaet& aedes usu caꝑe biennio possidentẽ : & ꝗgasa pa¬
rib inreb paria iuradesidait : Que etĩ maxima ꝓpositio atullio clarissime posita ẽ. sed exe¬
nlũ restrictius dictũ ẽ net ꝓmptisime ad intelligigendum : Ita nãq ait. ut qm̃a usts aucto¬
ritas fundi bienniũ ẽ sit etiã adium hic gͥ cediũ usus auctoritatẽ biennio fierisentit s adietit

Expanded text:
 fit similiter comparatio. Necesse est enim ut valeat aequitas, quae paribus in rebus paria jura desiderat. Plurimarum igitur rerum usucapio annua est, ut si quis eis anno continuo fuerit usus, eas firma juris auctoritate possideat, velut rem mobilem. Fundi vero usucapio, biennii temporis spatio continetur, de aedibus in lege nihil ascriptum est. Quaeritur ergoimmobilium aequa possessio est, aedes vero immobiles sunt, ut biennio fundus usucapiatur, ita etiam oportet aedes usucapere biennio possidentem. Aequitas enim paribus in rebus paria jura desiderat. Quae etiam maxima propositio a Tullio clarissime posita est, sed exemplum restrictius positum est, nec promptissime ad intelligendum. Ita namque aitritas fundi per biennium est, sit etiam aedium. Hic igitur aedium usus auctoritatem biennio fieri sentit, sed adjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
cda s Blandit᷑q: ei etiã breuia posse sufficere acuminis pragatiua : p̃sertĩ cũ sit iuris oecu¬
aoctrinarũ epulas recepit : Ñ nult degustatũ sed saciatũ relinquere. ut ne desit a¬
liꝗd : sed epleno etiã relinquatur factaq ost ac̃iuuando translatio iocundissima. Declaratis gͥ
plenissima disputatione expeditis : ad ea quae restant ex plananda transg̃diar: S id t̃cio

Expanded text:
cta sunt, blanditurque ei etiam brevia posse sufficere acuminis praerogativa, praesertim cum sit juris occucta sunt, blanditurque ei etiam brevia posse sufficere acuminis praerogativa, praesertim cum sit juris occui ad has doctrinarum epulas recepit, non vult degustatum, sed satiatum relinquere, ut non desit aliquid, sed de pleno etiam relinquatur, factaque est a convivando translatio jucundissima. Declaratis igiplenissima disputatione expeditis, ad ea quae restant explananda transgrediar. Sed id tertio
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗd quã te hinc patiar ñ saciatũ disceđe: Omẽ elem̃tũ pͥncipiũ ÷ eiꝰ rei cuiꝰ elem̃tũ ẽẽ per¬
signati argum̃toꝵ quasi q̃da pͥncipia st̃. Ipsi enĩ s̃ ꝗ c̾tinent argum̃ta. ooñe aũt qđ c̃tinet
eiꝰ qł c̃tinet᷑ pͥncipiũ ẽ. Iacirco ait cicero ueluti quadã elem̃ta argum̃toꝵ uiđilo¬
coshos qͦs suꝑiꝰ posuit. cautissimeq adiecit quasi quȩdã elem̃ta: Ñ enĩ integ̃ elem̃ta sed
quasi insimilitudine elem̃toꝵ shi loci ꝗ in argunitis efficieudis sumunt᷑ idcirco qm̃ argu
m̃toꝵ q̃dã uident᷑ c̾tꝰ pͥncipia: Alioꝗu. elem̃tũ om̃e minima pars ÷ eiꝰ cuiꝰ elem̃tũ ẽ. & id
ꝓ ex elem̃tis esficit᷑ partis uice coniungit & litt̃ae orationẽ : At uõ locꝰ ñ pars argum̃ti sed
totũ ẽ : ẽn si giusicatio quadã & demonstratio ad reꝑiendũ argum̃tũ data ut silocũ respexers.
noueris abi condit᷑ unde duci debeat argum̃tũ : Seil reliqua ad trebatiũ expeditissime di¬

Expanded text:
iatum discedere. Omne elementum principium est ejus rei cujus elementum esse persignati argumentorum quasi quaedam principia sunt ipsi enim sunt qui continent argumenta; omne autem quod continet, ejus quod continetur principium est, idcirco ait Cicero veluti quaedam elementa argumentorum videri locos hos quos superius posuit. Cautissimeque adjecit, quasi quaedam elementa; non enim integre elementa, sed quasi in similitudine elementorum sunt hi loci qui in argumentis efficiendis sumuntur. Idcirco qu elementum est, et id quod ex elementis efficitur, partes invicem conjungit, ut litterae orationem. At vero locus, non pars argumenti, sed totum est. Est enim significatio quaedam, et demonstratio ad reperiendum argumentum data, ut si locum respexeris, noveris ubi conditur, unde duci debeat argumentum. Sed reliqua ad Trebatium expeditissime di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inmanũ c̃uenit: in manũ uͦ c̃uenientis mulierisbona uiri siunt dotis nõe. ħ quoq bona deꝗb¬
lica ab affectis .i. a caule effectis : Effectũ nãq ẽ in manũ c̃uentionis: onĩa q̃ mulierisst̃ uirifieri
dotis nõe : Quã quã hic qͥqͥ ñ ab esfectis s acausa factũ argum̃tũ ee̾ monstret᷑: Ostensũ est Nuiri si¬

Expanded text:
est in manum convenit, in manum veest in manum convenit, in manum velicet ab effectis, id est a causae effectis. Effectum namque est, in manum conventione omnia quae mulieris sunt viri fieri dotis nomine, quanquam hic q
Abbreviated transcription (Latin):
gentis parietẽ: Itaq factũ ẽ : ut fornix uitiũ facera Q̃ caula uitu cũ absit abeo ꝗ parietẽ
iunxit: ab etiã eiꝰdẽ uitii restitutio Maxima ꝓpositio ẽ : unã quãq rẽ excausis spectar
o portert. Ab efectis reb h mͦ Cũ mulier uiro in manũ c̃uenit. oña q̃ mulieris fuer̃.
uiri fiunt dotis nõe : Effecta s̃ quae aliꝗb esficiunt᷑ causis. ñ tp̃e p̃cedentib: sed nat̾a uelut
si querat᷑. Uxore defuncta q̃ in manũ uiri c̃uenit: an eiꝰ bona ad uirũ ꝑtineant: In qua
quaestione: hona uxoris desunctae q̃ in manũ c̃uenerit subiectũ ẽ Adurũ aũt ꝑtiner
atq exeo arguñtũ traho Iad aũt .x. omĩa uor dotis nõe sieri: quatãq: mulieris suer̃ : Ipsa gͥ in manus
conuentio oña q̃ mulieris suer uirifecit: dotis nõe : ñ p̃cedens tpẽ. ħ statĩ ꝓpͥa ui natae: Nã ut in
manũ q̃q c̃uenerit : mox eĩ bona dotis nõe uirũ sequunit̃ facio g argum̃tũ sio: Simulier qͣ suuda

Expanded text:
 ut fornix vitium faceret, quae causa vitii, cum absit ab eo qui parietem junxit, abest etiam ejusdem vitii restitutio. Maxima propositio, unamquamque rem ex causis spectari oportere. Ab effectis rebus, hoc modo: Cum mulier viro in manum convenit, omnia quae mulieris fuerunt viri fiunt dotis nomine. Effecta sunt quae aliquibus efficiuntur causis, non tempore praecedentibus, sed natura, velut si quaerat, uxore defuncta quae in manum viri convenit, an ejus bona ad virum pertineant. In qua quaestione, bona uxoris defunctae quae in manum viri convenerit, subjectum est, ad virum autem pertinere, a viri dotis nomine fieri, quaecunque mulieris fuere. Ipsa igitur in manus viri conventio, omnia quae mulieris fuere, viri fecit dotis nomine, non praecedens tempore, sed statim propria vi naturae. Nam ut in manum quaecunque convenerit, mox ejus bona dotis nomine virum sequuntur. Facio igitur argumentum sic: Si mulier quae defuncta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlib& tectũ stillicidii aqua faindat̃ Ali as ñ ẽẽ uuris ut teggat qͥs parietẽ. stillicidio
in uicini tecta defluente: Had N stillicidii seruitꝰ noua nisi c̃sentiente uicino nichil iu¬
ris hab&: S si huic responso opponat᷑: Nec sic qͥdẽ ut teggat e̾ẽ iuris qm̃ ꝗdẽ aediũ solũ tatũ est
quatũ cuiꝰq parietes claudunt. Ꝙ uͦ tegit tectũ longiꝰ mitit . tu inꝗt responsũ tuũ sceuolae au¬
in suum itctũ aqua defluat. ne uicino noua noceat seruitute: Inqua q̃stigne. neq a subiecto
agit᷑ t̃minis ut in om̃ib: exẽplis ẽ diligentissime declaratũ. Si qͥa sumitur argum̃tũ extru¬
secus adubitationi iudiciũ cuiꝰlib& opponit᷑: ut nc̃ sceuolȩ. cuiꝰ auctotate responsũ ẽ. amii

Expanded text:
quodlibet tectum stillicidii aqua fundatur, alias non esse juris ut tegat quis parietem, stillicidio quodlibet tectum stillicidii aqua fundatur, alias non esse juris ut tegat quis parietem, stillicidio in vicini tecta defluente. Haec enim stillicidii servitus nova, nisi consentiente vicino, nihil juris habet. Sed si huic responso opponatur, ne sic quidem ut tegat esse juris, quandoquidem aedium solum tantum est, quantum cujusque parietes claudunt, qui vero tegit, tectum longius mittit, tu, inquit, responsum tuum Scaevolae auin suum tectum aqua defluat, nec vicino nova noceat servitute. In qua quaestione neque a subjecto nt de quibus agitur terminis, ut in omnibus exemplis est diligentissime declaratum. Sed quia sumitur argumentum extrinsecus, dubitationi jud
Abbreviated transcription (Latin):
bus ł maxime famosis atq p̃cipuis ł scđm unã quãq artẽ scientiãq eruditis ut medico in medici¬
na ged metre ingeometria cat̾isq in ꝓpͥa studioꝵ facultate u̾latis : de qͦ extrinsetus loco sic lo
elicit oratia atq ipse qͦdã mͦ ex desi: signatis locis sibi cõꝑat & ꝓpͥa facultate c̃areti alia ũ¬
st̃ ꝗ ex trinsequus posita ñ ipse inuenit. s p̃sentib utit᷑ & atixuꝰ & paratis ueluti testimonua
parat orator s paratis utit᷑ : Nec ipse iuditiũ facit sediã posito ac spontaneo rumore
Qm̃ publius sceuola id solũ ãbitꝰ adium dixerit. quantũ parietis cõmunis tegendi causa
susione tegeret᷑: Manifestũ ẽ enĩ tecta latiꝰ fundi. neo parietib: ad aequari : ut stillicidiũ lon¬
gius cadat: ẽ cũ ita sint : qͥdã cõmunẽ parietẽ tegere nitebat᷑: Qrit᷑ ansit aliqđ ius tegensi
Respondeastu in ꝗt trebati. idius et̾ tegendi parietis cõmunis: ut in eius qͥ tegit aliud

Expanded text:
ibus, vel pluribus, vel maxime famosis atque praecipuis, vel secundum unamquamque artem scientiamque eruditis, ut quod medico in medicina, geometrae in geometria, caeterisque in propria studiorum facultate veritatis. De quo extrinsecus loco sic loqelicit orator, atque ipse quodammodo ex designatis locis sibi comparat, et propria facultate conquirit. Alia quae extrinsecus posita non ipse invenit, sed praesentibus utitur et paratis, veluti testimonia,parat orator, sed paratis utitur, nec ipse judicium facit, sed jam posito ac spontaneo rumore Quoniam P. Scaevola id solum esse ambitus aedium dixerit, quantum parietis communis tegendi causa usione tegeretur. Manifestum est enim tecta latius fundi, nec parietibus adaequari, ut stillicidium longius cadat. Quae cum ita sint, quidam parietem communem tegere nitebatur, quaeritur an sit aliquod jus tegendi. Respondeas tu, inquit, Trebati, id jus esse angendi parietis communis, ut in ejus qui tegit non aliud