comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris pomio succꝰ exp̃ssus. accatia. agcis dr̃. P istacic. qͦd cortex
poini eiꝰ. naidi pistici odorẽ seferat. Pmus arbor picet ab acu¬
mine folioꝵ uocata. Pmũ enĩ antiqͥ. accutũ nñabãt. smũ
eo qͦd de suda picẽ. Nã ⁊ specie differut. Ingermanie aut̃ insuł
huiꝰ arboris lacruna electrũ gignit. Gutt enĩ deflues. rigo.¬
re. ł tepore insoliditate duroscit. ⁊g̾mã fac̃. d qualitate sua
im̃ accipiẽs. id̾t sucmũ. eo q sucꝰ sit arboris. Pinis credit᷑ ꝓdesse¬
cũctis quȩ sub eti seruant᷑. sic̃ fic nocere om̃ib. Abies dic¬
iti. qͦd p̃cetĩs arboribꝰ. longe eat.⁊ in excelsũ ꝓmineat. Cuius
natura exꝑs ÷ treni humoris. ac ꝓ inde habilis. atq leuis ħtur.
amlesitis. Cui foliti. ad cipssi similitudinẽ rp̃daẽ. Lignũ uͦ. io.¬
cundi odorisẽ. ⁊ diudurãs. Nec atmea unquã exxtminat᷑. dqͣ
a intẽplis. ꝓpt diutͥnitatẽ. e x l ligno. Lacunaria fiunt.h

Expanded text:
ris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pin seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, ac proinde habilis atque levis habetuardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu duranset in Templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tiaem. uerteros coruscem uocabat. Dictus cut corterx. qd corio
ignũ tegit. Lib ẽ corticis pars intĩor. dictus aliberato cortice .is.
ablato. E st enĩ mediũ quiddã int̃ lignũ. ⁊ cortice᷑. Ra mi sunt
qui adetrunco tnenãt. sic̃ arimusculis cetã. Sutuli. ap̃cisione ꝓre
incupat. Uutgultũ ẽ q denidice pullulat. Ramiꝰ q̃ͥ de ipso nobore
aeberis. U ugai quc de ramis. ł pric aut̃ iurgultũ a pellscuo
ꝓd ad adicc̃ arboris noscit̃. ⁊hic̃ dictũ ungulti. que creuirga tolli

Expanded text:
Corticem veteres corucem vocabant: dictus autem cortex quod corio Corticem veteres corucem vocabant: dictus autem cortex quod corio lignum tegat. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est ablato: est enim medium quiddam inter lignum et corticem. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramusculis cetera. Surculi a praecisione serrae nuncupati. Virgultum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur quod ad radicem
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs in eo lucebat funalia. uł cerei. ꝓpt̾ nemoꝵ tenebras. Saltus est densitas
arboꝵ alta. uocata l nñe eo d exiliat in altũ. & in sublime cõsurgat.
biaria. secreta nemoradicta. qͦd ibi aues frequentan. Recidiua
arboꝵ sũt. quȩ aluis sectis repullalat. ali recidiua aced̾ndo dicũt
qr post casũ nascit̾. alii arecid̾ndo & repullulando draxrun. Ergo
recidiuũ. ubi mors. aud easus. Incisio dr̃. cũ fisso trunco. surculus
fecundȩ arboris inserit᷑ sterili aut occuloꝵ impositio. eũ in eiso cortioe
libro aliens arboris germ̃ ĩmitit᷑. ꝑ lantȩ sut̃ de arborib. Planiaria
iͦ. que ea seminib natas eũ iadieib. & atr̃a ꝓpͥa trasferunt᷑. ¶ espite
fructices s. quasi cuspites. uł quasi cura pedes: E rondes qd foret uir¬
ipfunda dimergitur. Nã fisici dicũt. parẽ esse altitudins radieũ
arboꝵ: & lii mdice cisumilitudine radioꝵ dictã putat. i quiea
Semdatur nõ tpulldlat. Trimcꝰ ẽ staturi arboris insistes Iad iia

Expanded text:
quod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consurgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixerunt. Ergo recidivum, ubi mors aut casus. Insitio dicitur cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum inpositio, cum inciso cortice libro alienae arboris germen inmittitur. Plantae sunt de arboribus; plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt cum radicibfrutices sunt, quasi cuspites, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virrris, in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia si eradatur, non repullulat.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd solis motib folici circũ cictu cõuertat. uñ ⁊ alattus
soli seqͥci nũcupat᷑. Nã & sole oriente flores suos apt:
idẽ se redausit. cũ sol occubuerit. ipsa ẽ quã latnu u¬
tubũ siluaticũ uocãt. hȩc ⁊ uerrugaria qd̾ catingis
uerrugas ex ciqua potara ł incotts plas mata posita as¬
tgct. Penta filon anumero folioꝵ dicta. un ⁊ eam
latini qͥnqͤ foliũ uocãt. H erba ad̾o mũda ũ purificati¬
ni ttemplis ad hiberi agentibꝰ. solita ee̾t. Hisopũ haba
pungandis pulmonibꝰ apta und ⁊ͥ aucteri testam̃to pbi
sopi fasciculos asꝑgebant᷑. agni sanguine qͥ mũdari so¬
lebat. Nascit᷑ inpetris. herens saao indicib. Reliba¬
bar. siue reu ponticũ illud qͦd trãs danubiuĩ insolo bes.¬

Expanded text:
vel quod solis motibus folia circumacta convertat. Unde et a Latinis solisequia nuncupatur. Nam et sole oriente flores suos aperit; idem se recludit, cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec et verrucaria, quod extinguat errucas ex aqua pota, vel in cataplasmate posita abstergat. Pentaphyllon a numero foliorum dicta; unde et eam Latini quinquefolium vocant; herba adeo munda ut purificationi et templis adhiberi a gentibus solita esset. Hyssopum herba purgandis pulmonibus apta. Unde et in Veteri Testamento per hyssopi fasciculos aspergebantur agni sanguine, qui mundari volebat. Nascitur in petris haerens saxo radicibus. Reubarbarum sive reuponticum, illud quod trans Danubium in solo barb
Abbreviated transcription (Latin):
cipud uirgił. C erua uulnenata saltus ꝑ agrat ditapnus
Tantȩ enĩ potencie ẽ o̾ferrũ a corpore eapellat. sagguitis ex¬
ex cucienda. Mandiagora dicta. qͥ habeat mala suaue¬
olencia in mcignitudinẽ mali maciani. Unde ⁊ eñ latini
qͦd hobeit indicẽ iormã hominis simulantẽ . Inꝰ a
tex uino missa adbibendũ datꝰ. quoꝵ corpꝰ. ꝓrs aim¬

Expanded text:
a vulnerata saltus peragrat Dyctaeos. Tantae enim potentiae est, ut ferrum a corpore expellat, sagittas exexcutienda. 30. Mandragora dicta, qolentia, in magnitudine mali Manciani: unde et quod habeat radicem formam hominis simulantem. Cujus cortex vino mistus 354 ad bibendum datur iis
Abbreviated transcription (Latin):
is in suilitudine oluaꝵ odorissimis atq acerims.
Hascit᷑ in ꝑaludibi cetq uacius locis T̃ridit eag
alia speries qͥ pari quȩ in indici nascit᷑ & apellart¬
coꝵ ⁊ ingib. Iris illirica a similitudine iris cele
uarietate eundẽ arcũ celestẽ inutetur. Illirica
gladioli similibꝰ radice aromatica odoris boni. do
foliis. ⁊ridissimilibꝰ radicib. ac̃rimi odoris sedionidt¬

Expanded text:
is in similitudinem olivarum, odorissimis atque acerrimis. is in similitudinem olivarum, odorissimis atque acerrimis. Nascitur in paludibus atque vacuis locis. Traditur etiam alia species cyperi, quae in Indi zinziber. Iris Illyrica a similitudine Iris caelevarietate eundem arcum caelestem imitetur. Illyricagladioli similis, radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
rectȩ longitudinis integrũ. & neq infragm̃ta comi¬
nutũ inspiracione bonci. & cũ carpit᷑ manꝰ. infitiẽs
& leuit acre qͦd si eiusmodi ñ fuer̃ aut uetustũ cuit ĩ¬
fusũ agnoscit᷑. Ad ulterit᷑ aut̃ ad miato croco mag¬
natę. augendi qͦqͤ ponderis oausa spumci argenti cõ.¬
trita adicitur. & ꝓditur. si puluerolent̃ repitur atque
decoctũ. ab odore ꝓpͥo fuerit lapsum. Eio co magma ex¬
p̃ssis aromatibꝰ. crocini ungenti atq in formato sedimi¬
ne inpannus culos fit & ideo sic cpellatũ. Arsaꝵ
nascit᷑ inumbrosis montibꝰ. floribꝰ cassie similib in
tq flos uixta radicẽ purpureus in qͦ sem̃ cõtinetur
nuaꝵ simile. radicibus plurib atq teniussimis & beñ
redolentibus & ẽ uirtute sinulis nardo. Fu. nascitur
inponto folus oleastro similib. Qui parũ agreeis uo¬
catũ qͦd hab̾at uirtutẽ feruentẽ radix ẽ iuinci trian¬
guli. folus poni similibꝰ. radicibꝰ nigris. siue cõtigu¬

Expanded text:
grum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur manus inficiens et leviter acre. Quod si eiusmodi non fuerit, aut vetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagmate: augendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adicitur. Ea proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum. Crocomagma expressis aromatibus crocini unguenti atque informato sedimine in panusculos fit; et ideo sic appellatum. Asarum nascitur in umbrosis montibus, floribus casiae similibus; inter quae flos iuxta radicem purpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus atque tenuissimis et bene redolentibus, et est virtute similis nardo. Phu nascitur in Ponto, foliis oleastro similibus. Cyperum a Graecis vocatum quod habeat virtutem ferventem. Radix est iunci trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris sive contigu
Abbreviated transcription (Latin):
maalla dissotiat & ab auro ⁊ argẽto ⁊. aes. plumꝰbug
seceqia culouia qͦq m&alla abigne defen. dit ⁊ cũ sit ici
aeris ferriq durissima si absq stagio suerit uritur ⁊ qaut̃
stagnum inlitum aeris uasis saporem facit gratiorẽ: ⁊copsat
uirus eruginis specula &iam exeo temperant᷑ cerussa quarga
catũ. qd̾ ad radiũ solis dariꝰ. auro argentoq reluceat. Solenm.
apoai̾s clector uocat᷑. D efecatior ẽ em̃ ħ m&̾allum. om̃ibꝰ nti¬
lis. h uiꝰ. triagnra.Unũ qͥ expini arboribꝰ fluit qͥ suciis

Expanded text:
rgento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoquvocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum,
Abbreviated transcription (Latin):
ab opido cilicie qͥ uocat᷑ coritiũ quãquã ⁊ alibi nasca.¬
tur. sed ñ tantũ uel tale quale incilicia. uñ & apocio¬
ri parte nñ accepit. Nã multe res nña sũp serũt
alocis ubi plus ꝓuenit ⁊ melius aliqͥd. Optimũ aut̃¬

Expanded text:
ab oppido Ciliciae quod vocatur Corinthium, quanquam et alibi nascaab oppido Ciliciae quod vocatur Corinthium, quanquam et alibi nascatur, sed non tantum vel tale quale in Cilicia, unde et a potiori parte nomen accepit. Nam multae res nomina assumpserunt a locis ubi plus provenerint, et melius aliquid. Dicat
Abbreviated transcription (Latin):
sui musa resonãt habentes nñum explan¬
nuerionẽ nõ tam̃ nomiinũ ħ erbau ethunologi
colligatur. qͦd ligno ꝑfonitũ siccũt indi ctq reponsi
qͦd in syrici nascatur. sed qd mõs inqͦ inuenitur alo
latere indicĩ spectait. alio sirict. Est aut̃ indicimn
multiforme. sed melius siriacũ. Aeue. fulium.
comosũ spica paruũ odorissinũ. ciprum simulas.
simultũ in ore tardauerit: linguã sicat. Nardii
elticũ. aregione gallie nñ trix̃. Nascit᷑ enĩ sepe in
ligirie alpib ⁊ insirę frutice paruo radicibꝰ. ima¬
ipulo collectis licgam̃tis. Elos eiꝰ. tantũ ꝓpt̃ odorem
bonũ. Dirsi eius atq radicule utiles ꝓbant᷑ usibꝰ nr̃is.
ostũ. indix herbe ẽ. Nascentis inindia. aribia ⁊ siria
Ad meliꝰ arabicũ. E st enĩ alhũ ⁊ leue. suaue. iocũdi
odoris. Indicu. colore atro.⁊ leue ũ ferula. Siria¬
cũ uͦ põdere graue colorebureo. odore aero. suinũ
tam̃ albũ. leue ciridũ. gustu incendetꝰ. Crocũ dictum

Expanded text:
sui causa resonant, habentes nominum explanationem. Non tamen omnium herbarum etymologiam colligitur. Quod lino perforatum, siccant Indi, atque reponunt. quod in Syria nascatur, sed quod mons in quo invenitur alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indica multiforme, sed melius Syriacum, leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tantum propter odorem bonus: thyrsi eius atque radiculae utiles probantur usibus nostris. Costum radix herbae est nascentis in India, Arabia et Syria: sed melius Arabicum. Est enim album et leve, suave, iucundi odoris, Indicum colore atro et leve, ut ferula, Syriacum vero pondere grave, colore buxeo, odore acri, summum tamen album, leve, ari
Abbreviated transcription (Latin):
siler. uit̃. ũ molle siler. It̃ ħbuxũ. lio& ⁊hȩc buocꝰ. dicatur.
nã suꝑflucĩ quidã uolũt facere discrecionẽ. ũ ħ.budꝰ. de arbore
dicamꝰ. buxũ uͦ. deligno cõposito u.iII. d̾ aromaticis arborib
Romattis. queqo flagrantis ⁊ odoris. India uł artibia mittit:
siue alię regiones. Nom̃ aut̃ aromcati traxisse uident᷑. siue
qͦs ciris imposita diuinis inuoccitionibꝰ aptti uidecint᷑. siue quod
sese aeri inserere ac misceri ꝓbant᷑. N c̃ quid ẽ odor uͥ aercon¬
tactus : Tus arbor cirabię. imm̃sa atꝙ ramosil¬
nissimi corticis. minis ad aeris qualitatẽ. amglle
mͦ sucũ aromaticũ fundẽs. Aliud ea masticacione ul

Expanded text:
sGeorg. 2, 12: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposito. § 8 De aromaticis arboribus. Aromata sunt quaequae fragrantis odoris India vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris inposita divinis invocationibus apta videantur, seu quod sese aeri inserere ac misceri probantur. Nam quid est odor nisi aer contactus? Tus arbor Arabiae inmensa atque ramosa lenissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo sucum aroma
Abbreviated transcription (Latin):
etunt᷑. D leo rella Nascit̾ inpalmaria siriȩ euuctate. et. eo etit apei¬
ora qͦd eutrunco oleũ defluat. in gassitudino mellis sapore suaua:
meld qt sau s siilis. mediocris arbor. & flore cãdidulo. dicta quod
lcedo sit euus fruetus. ⁊ acuto sapore comixta. ħ arbor ȩtate duratuot¬
nias. Melofos arbor in afrrca. punica lingua nocata. exqual ꝓ fuut
tus sueusi. qui aloco amo nicie ñat᷑. Mespila. arbor spinosa fruct
nã bãnt eius ponia piius uocata udae: qd mignis spẽm cde fiunattiẽ.

Expanded text:
utuntur. Oleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor et flore candidulo; dicta quod dulcedo sit eius fructus et acuto sapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus sucus, qui a loco ammoniacus nominatur. Mespila arbor spinosa, fructu lam habeant eius poma. Prius voca
Abbreviated transcription (Latin):
rboꝵ nñ. siue herbarũ. ab aruis inflexũ creditur : ui. darbea¬
eo qͦo tris fixisradicib ad hertẽ. Utraq aut̃ sibi pene similia sis.
ex uno altũ gignit᷑. Nãdũ sem̃tẽ int̾rã ieceris. herba pͥꝰ ori. an
arbutã cõspicis. Arbusta arbor nouella & tenera. inqua insertios
potest. & dicta arbusta. quasi arboris asta. Alii arbustũ locũ eni
bores sũt uolãt acciꝑe. sic̃ salictũ. sic ⁊ uirecta ubi urgulta nouarꝰ¬
tes. Arbor aut̃ ⁊ fructifera & sterilis. Arbos aut̃ nõ nisi fruenftrs
qͦd trã fronde tegat. cuiꝰ płalo nñ frutecta. arbor altaȩ. sildea s¬

Expanded text:
omen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oriturarbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae notes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructiferquod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ẽ int̾ ccinnaꝵ nodos. diciti qͦd lateat. in indicis sagis.
nasci arũ dines calaimiꝙ dnr. ex quoꝵ rtidicibꝰ. exp̃sũes¬
simũ sucũ bibũt. Uñ ⁊ucrro ait. Indica ñ magnũ in anti
crescit crũdo. Iiluis i lentis p̃mit᷑ radicibꝰ. humor. diad
nequeat. suco romedere mella. Scibue: mollis. ⁊ ꝑuaebi
aninꝰ. genꝰ ẽ rubi quã uulgo senticẽ ursinã apellat. isa
nimis i spinosum. Sextix dicit aisitu. qͦd ẽ int at
insructuo sa. cui insertus oliue ramꝰ ium mutat radicis: ues
tt ea inpꝰpͥt̃ qualitte. Lacrima oleastri arboris cdipler. Ao
enĩ gum̃ siulat. sine ullo qucilitatis morsu. Alia amonas
guitã exstillatioñ collectã. ac remordentẽ. Oluia gee oleon¬

Expanded text:
d est inter cannarum nodos, dicta, quod lateat. 58. In indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum succum bibunt, unde et Varro ait: Indica non magnum in arbore crescit arundo. Illius et lentis premitur radicibus humor: Dulcia cui nequeant succo concedamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra ara atque infructuosa; cui insertus olivae ramuvertit eam in propriam qualitatem. Lacryma oleastri arboris duplex est. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex stillatione collectam ac remordentem. 62. Ol
Abbreviated transcription (Latin):
qͦr ali albi ali parpirei. alii rosei tepiunt᷑. similes florib inalipuns:
gat᷑ medici malipunici cibo corpora intinutriri. so eo sic opinant utendũ.
nt medicare potius. ñ alere uidat᷑. Malũ ꝑusicũ. euiꝰ ad modũ bius¬
megꝙpto seuerit ꝑsuis. a quo se oruĩdos. ptolomci ferebãt. H ex in ꝑsi
da fructũ gn̾at untfectoruĩ. apud nos aut̃ ioeuudũ ac suaue. Ioꝵ.
aliud p̃cex. aliud uoentꝰ estuiĩ. Medica arbor cuiꝰ nñ otiã in carinimbus.
mantuanis incdaruit. asportata pͥmũ amedis. unđ ⁊ uoaabulũ sũpsit. hac¬

Expanded text:
 alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius bAegypto severit Perseus, a quo se oriundos Ptolemaei feructum generat interfectorium, apud nos autem iucundum ac suavem. Horum alium praecox, alium vocatur aestivum. Medica arbor, cuius nomen etiam carminibus Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis; unde et vocabulum sumpsit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
mare habundẽ. Castaneã latini ageo apellat uocabulo. Hal
itra folliculũ reco litis. quȩ dũ ieciunt᷑. quasi oastrant᷑. Hla al
simul ut excisa fuerit. tanꝙ siluci ex pullulare cõsue̾uit. Ile
eletꝰto uocate. hnꝰ enĩ arboris frnctũ hoiẽs pͥmũ aducti h̃¬
gerũt. Unde ⁊ poeta. Moreales pͥmi ruc t̾cibat᷑ gutare gleds
rius enĩ quã frum̃t usus ess&: antiqͥ hoiẽs glinde uxcerus. ⁊¬
beries arbor. ex qͣ uasidissimus cortex. hcuatorais eaetrabit.
ado apellata sub̾ies. eo qͦd fruetus eius sues edut. Portoꝵ eñ sut̃
alimta nõ boinũ. & dicta subies quasi sub edies. Fagust
a ħ esculus. arbores glandifere. ⁊deo uodite ereduntur. qͦd

Expanded text:
mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc culorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad les primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbo
Abbreviated transcription (Latin):
antror suiciscait uiata muros. Capillũ ueneris uocotilo
siue qͥd el apsos post aloprtici capillos recferat. I qͥd capilloꝵ
fores cober&. uł qͥd sit iugulis nigͥs. lenibꝰ eũ splendore
quaisi capilli. Nascit᷑ in aquosis locis. Rubia dicta
Q iudia cius sit rubra. Snde & colorare lan̾as ꝑ hibie.
neusa cui indix cõtrita digitos inficit. Es enĩ colore sain¬
guieo. unde erici pictorib. ad purpurã efficiendã usus ẽ.
cameleon quȩ latine uascaro uocat᷑. eo qͦd uiseĩ sigrati

Expanded text:
atem sui. Nascitur iuxta muros. Capillum Veneris vocatum sive quod elapsos post alopeciam capillos recreat, vel quod capillorum fluores coercet, vel quod sit virgulis nigris lenibus cum splendore quasi capilli. Nascitur in aquosis locis. Rubia dicta quod radix eius sit rubra, unde et colorare lanas perhibetur. Anchusa, cuius radix contrita digitos inficit: est enim colore sanguineo, unde etiam pictoribus ad purpuram efficiendam usui est. Chamaeleon, quae Lati
Abbreviated transcription (Latin):
mutticõn loci. ⁊ qualitatẽ. ⁊ nñ amittũt. U itib int̾cetã. nagis stau
uenuit. ob lequeatio. Iutacio. &paginacõ. fossio. Oblaquent ẽ tatia
ẽ. uirgã exite suꝑ uacuã resecare. cuiꝰ flagellis luxuriat. Ita
enĩ dr̃ purgare. id̾t amplitare. traducare. trãs ducere. ꝓ pagnati
flagellũ uitis tr̃e submersũ sternere. & quasi pono pangere. Hỹ ꝗ¬

Expanded text:
qualitatem et nomen amittunt. Vitibus inter cetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. Oblaqueare est circest virgam ex vite supervacuam resecare, cuius fenim dicitur purgare, idest amputare, traducare, traducere; propaginare vero flagellum vitis terre submersum sternere, et quasi porro pandere;
Abbreviated transcription (Latin):
icuta ꝓppt̃ qd intirso geniculatos nodos habert ecculos
a cinnci sic̃ dr̃ fossa ceca quȩ occulta ẽ. Heo potiu date
icere sorbitio tollit quẽ dirȩ cicute. Hec dũ homibꝰ uene¬
nũ st. cupellas efficit puigues. Trifoliũ quã gei trifillu¬
uocit qͦd sit folus trinis ꝑ singulcis ad notaciones. Flomos
quã latini herbã luc narẽ uocãt. abeo qͦd ad licinia fatiat.
ad ẽ ⁊ lugubros qͦd lucẽ p̃beat umbris. Piretron gee dicta
qͥ habat midicẽ incendiosam atq coaceruantẽ. Alteci m̃lua
agrestis. siue albuȩ uiscus. s alteci qͦd in altũ surgit.
uiscus. quia hiutinosa ẽ. Origano qͦd latine colenci ut̾¬

Expanded text:
ia in tirso geniculatos nodos habeat occultos ut canna, sicut dicitur fossa ceca que occulta est; et peius: Dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pingues. 72. Trifolium elomos, quam Latini herbam lucernarem vocant, ab eo quod ad lychnia facit. Eadem et lucubros, quod lucem praebeat umbris. Pyrethron Graece dicta quod habeat radicem incendiosam atque coacervantem. Althaea malva agrestis, sive malvaviscus; sed althaea, quod in altum surgit, viscus, quia glutinosa est. Origanum, quod Latine colena
Abbreviated transcription (Latin):
graino mastiax dictaẽ. qi imodũ granoꝵ ẽ. Melioꝵ ciut
in cio insula gignit᷑. odoris bomi. candoris cere punicȩ
nde a splendorẽ gutis puleri ficat. Adultertur aut
montis caucasi qd soli obuersũ ẽ. folia iuniꝑes sirai¬
litudinẽ. cuiꝰ silucis ẜpentes custoduĩt. Sed incole regi¬
onis illiꝰ cũ matiire fuerit incendũt. ⁊ serpente signe fu.¬
gaurtur. icamde flama nigrũ piꝑ efficit᷑. Nã natura
pipis cbba ẽ. cuiꝰ quidẽ diuersus est fructus. Nã qͦd miina¬
turũ ẽ piꝑlongũ uocatur. qͦs incorruptũ abigne piper
albũ. Qͦd uͦ cute rugosa & homida fuerit. excalorx
nouellũ. Uitanda ẽ aut̃ mercatoꝵ fraus. Solẽt enim
uetustissimo piꝑi humecto argenti spruncĩ cuit plũbũ
asꝑgere. uͥ pondrosũ fiat. Aloa inindia atqo arabra
gignitur. arbor odoris suauissim ac sũmi. deniq lig¬
nũ ipsius uice timiamatũ. altaribus adoletur. unde

Expanded text:
granomastix dicta est, quia in modum granorum est. Melior autem granomastix dicta est, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur autmontis Caucasi, quod soli obversum est, foliis ad juniperi similitudinem. Cujus silvas serpentes custodiunt, sed incolae regionis illius, cum maturae fuerint, incendunt. Et serpentes igne fugantur, et inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam natura piperis alba est, cujus quidem diversus est fructus. Nam quod immaturum est, piper longum vocatur; quod incorruptum ab igne, piper album; quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore novellum. Vitanda est autem mercatorum fraus; solent enim vetustissimo piperi humecto argenti spumam aut plumbum aspargere ut ponderosum fiat. Aloa in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi. Denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur; unde
Abbreviated transcription (Latin):
euis. arabes ignibus fouent. Quoꝵ fumo satis at s
ad odorẽ storacis occurrãt. plerũqo in sanabiles coles
cõ trabat. Minrti ciuit trogodite ab insula aibe dio.
ubi melior colligitur ⁊ purior. Stirtix arbor anbie siti¬
lis malo cidonii. cuiꝰ uigulȩ int̾ orinicule ortũ caucrnan¬
lacrimã flũt. Distillacio eius in t̾nĩ cadẽs muda neł.
sed cũ ꝓpͥe scorticis scrobe ẜuatur. Illa cut̃ quȩ urgi s
oalamis inheserit. munda ẽ ⁊ ailbida. de hic̃ fulia st sl
causa. ⁊ ipsa sturta calamttes pingues resinosa odorisy.¬
cundi umectai ⁊ueluti mellosum liquorẽ emittẽs. stonae
cuit᷑ dicta qͥ sit guta arboris ꝓfluẽs & cõgelata. Hã grab
nam gutã dicũt. Grece aut̃ stirax. latine storace dieit.
Bidella indiȩ.⁊ aribre arbor. cuius lacrimei melior ani¬
odoris boni. Nam ex india sordida ẽ. nigra ⁊maiori
gleba. Ad ulterat᷑ aut̃ ad mixto gumi. qui nõ ita ama¬
rificat gustu. Mastix arboris lentisci gita ẽ. hace

Expanded text:
ius Arabes ignes fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogodyte ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior. Storax arbor Arabiae, similis mali Cydonii, cuius virgulae inter Caniculae ortum cavernalacrymam fluunt. Distillatio ejus in terram cadens munda non est, sed cum proprii corticis scrobe servatur. Illa autem quae virgis et calamis inhaeserit, munda est, et albida; dehinc fulva fit solis causa, et ipsa storax calamites pinguis, resinosa, odoris jucundi, humecta, et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta, quod sit gutta arboris profluens, et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, Graece autem στύραξ Latine storax dicitur. 6. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cujus lacryma melior Araodoris boni. Nam ex India sordida est, et nigra, et majori gleba. Adulteratur autem admisto gummi, qui non ita amarificat gustum. 7. Mastix arboris lentisci gutta est. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥma sudore exalcta lignoꝵ ũ cerasis. lentisci. balsami. uel
reliquaꝵ cirboꝵ siue uirgultaꝵ quę sudare ꝓdunt᷑. sic̃ ⁊ odorata
ma durescit ingc̾mã. Prima ẽ resinci terebintina omniũ pr̃ãn¬
tior. affertus cuit̾ exartibiȩ pat̾ti. atq uidea. ⁊ siria. cipꝰ. et
cifrica. ex insulis qͦqꝰ cicladibus. Scda ẽ lentiscia. quę mastix
uocatur. ħ ex cio insula deportatur. Terciai pinalis. quaꝵ cilia
pitines. alia puicinę. alici liquida. alia arida.⁊ afferuntur ex
ẽ. quã illi pissa uocãt. cilii ut uolũt expino picẽ uociri. H ec
cig̃cis apellatur. clodonia. nos ramalẽ dicere possumꝰ Cuius
ꝓbabilis. splendenꝰ. lenis. ⁊ mũda. Creandaꝵ arboꝵ natu¬
ralit̾ triasut̃ gña. aut enĩ sua sponte nascunt᷑ ex seminebus.

Expanded text:
lacryma sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel lacryma sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum, sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata jus lacryma durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina omnium praestantior. Affertur autem ex Arabia Petraea, atque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur: haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis. Quarum alia πιτυῒνη, alia πευκίνη, alia liquida, alia arida, et afferuntur ex  quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari. Haec a Graecis appellatur κλωνία: nos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splendens, lenis et munda. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
nde ⁊ lignũ nñ accepit. quia aptũ e flamis & luminis. Lausi
aeã. corupte rustiei pusicm uocat uiridi oleo ⁊ suaui apti. pau
qͦs de siria ẽ allata siue quia nigra ẽ. C rustumia. idm ⁊ uolenis
diett eo qͦs uolat copleat magnitudine. ħ ẽ media manu. unde
& inuolait dnis.  iudã aut uolemũ. gallica liigua bonuma
magnũ intellegut. Colimbades apellate.
lcũ cut̃ ab olea nñatũ. Nc̃ ũ diximꝰ. olea ẽ arbor. unde diriuacõ
fit oleũ. S. qͦo ex albis fuerit oluus eap̃ssũ uocatur spanũ. ageis
onfantion apellatũ. Qͦd aut̃ ex fuluis ⁊ nõ dũ maturis fuerit ex¬
p̃ssũ. iurid̾ apellat᷑. qͦd uͦ exnimui maturis comume dicit᷑. ex his
ad usũ uite. Primũ ẽ spanũ. scđ̾m uiride. Terciũ. ÷ comune.
murta olei pars aquosa. ab emergendo dicta. idẽ. aboleo se
mergat. ⁊ fea sit euis. hac̃ g̾ei amurden uocaat. ca. latina lingͣ
trahentes uocabulũ. Gum̃. gcũ nñ ẽ. li enĩ illi gomi dicunt.

Expanded text:
Unde et lychnum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. 66. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum inteleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus 62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum; quod autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nome
Abbreviated transcription (Latin):
firmauit. E undẽ quida saturnũ putauerũt. ut maiore illi nobis¬
colendo uocata. Diuitiȩ enĩ antiqͦꝵ. iihis duobꝰ eret  bene pascere.
cirure. Cultum agricirns. aracio. int̾missio. ince sio stipular. Fart
moio dictti. quia de ere pͥꝰ tr̃ȩ culturã ex̃cebat. antequci feri fe
usus reptus. Duplex ẽ cut̃ arntio. uernalis: ⁊ autũpnalis. Ini

Expanded text:
firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi nobilcolendo vocata. Divitie enim antiquorum in his duobus erant, bene pascere et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, steAratio dicta, quia de ere prius terreculturam exercebant, antequam ferri fuisset usus repertus. Duplex autem est aratio, vernalis et autu
Abbreviated transcription (Latin):
quia quasi braehiis quibdã. qͥcqͥd cõphendit strnigaĩt. Labrusca s̃ uitis
agrestis. quȩ intr̃ȩ marginb nascit᷑. uñ ⁊ labrusca dicta alabris extix¬
flagello eg̃nominat: quia obsunilitudinẽ rei qͥ inea paste qua d̃clinat᷑ exue¬
ter sarũno. ꝓminẽs utrũqꝰ. mallei spẽm p̾beat.Spadones s̃ surculi fruge ca-¬
rentes. ex ipsci apellacõñ. qͦd sint in habiles fructu. ⁊ sterelitate affech. Sa¬
gitã rustici uocat᷑ nouissim̃ partẽ suruli. siue qi longuis recessit amatre. &
quasi ꝓ silut. seu qi acuminis tenuitate. teli spẽm p̃ferł. Sumitates.
uitiũ ⁊ fructicũ. Flagella nũcupantur. eo qͥflatu agitent᷑. Palmes uitis
mathia mollis qͥ ꝑ nouella brtichia emuss. fructũ affert. Nã id̾o rustici
miuriã niunit᷑. qui ido alicub int̾risus ẽ. ut solẽ ad maturitate fructꝰ ad.
mittat. & umbrã fatiat. & dict: pãpinꝰ. q de palinite pendeat. Capͥoli dicti

Expanded text:
quia, quasi brachiis quibusdam, quidquid comprehenderint stringunt. 3. Labrusca est vitis agrestis, quae in terrae marginibus nascitur. Unde et labrusca dicta a labris et extreflagello, cognominatusque ob similitudinem rei: quod in ea parte quae deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei speciem praebet. Spadones sunt surculi fruge carentes, ex ipsa appellatione, quod sint inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius requasi prosilit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. 8. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. 9. Palmes vitis materia mollis, qui per novella brachia emissus fructum affert. Nam ideo rustici injuriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est, ut et solem amittat et umbram faciat. Et dictus pampinus quod de palmite pendeat. Capreoli dicti
Abbreviated transcription (Latin):
quia cote greco .s. mone incisio dr̃. & enina sextarii induo aequa ina¬
dit᷑. ⁊ cotulam facit. Emna ãt appendit libram unam: que gima¬
narem siue gomor facit. adice sextum congiũ reidit. Namcẽgus
sex maitur sextarus : aquo ⁊ sextarũ nomen dederunt. Conguia
cii gr̃a dan coeptula cõgiarium appłłatũ ẽ. Unusquisq em sutes¬
pr̃is imꝑator fauorem ppłi. captans adiciebat ũ largior iuditi n
doꝵ ħ. amensurt accepit nom̃ mQtn eñi mensuram dĩ g̃di¬
Et inde appłłata maera lic& iurna ⁊ anphora. E treliqua hal¬
modi m̃a mensuraꝵ sint tam̃. ista hoc nom̃ adenarii nunũ ꝑfcls¬
denarii. Modius dictus. abeo quod sit suo modo ꝑfectus est aĩt.

Expanded text:
quia cote Graeco sermone incisio dicitur, et emina sextarii in duo aequa inciditur et cotylam facit. Emina autem adpendit libram unam, quae gemiuinarem sive gomor facit. Adice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium ficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in idorum: haec a mensura accepit nomen; μέτρον enim mensuram diet inde appellata metreta: licet et urna, et amphora, et reliqua hujusmodi nomina mensurarum sint, tamen ista hoc nomen a denarii nu id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
rens p̃donib excogitatã cũ disꝑsi cirea marituns oras.
ñ facile cid quãquã p̃dȩ occasionẽ uoce cuit buciñ õuo¬
cat᷑. uento płrũq obstrepente. Hic̃ postea bellicis certa¬
minibꝰ. adhibrtti. ẽ. ad denũcianda signa belloꝵ ⁊ ubi
exaudir p̃ co ꝓtumultu ñ poterat sonitꝰ. tube clãgen¬
tis attinger&. Tubã aut̃ dictã quasi tofã. id̾t cauam.
t̃ tu bcĩ quasi tibrã. Int̾ tubcĩ at̃ & bucinã. ueteres
dis c̃ nebat̃. Nã buciñ insonãs sollicitudinẽ adbella d̾nun¬
ciabat. Uiix̃. Q bucinͣ signũ dia dedit. Tuba cuit̃ pliũ
eos qͥ fuguĩt. int̾dũ receptui. nã receptus dr̃ qͦdse ex̃cit ꝰ
recipit. Uñ ⁊ sicgna receptur canere dñr. Classicas
cornuai q̃ cõuocandi oausci erãt facta ⁊ acalando clas¬
sica dicebant᷑. d̾ quib unrg̃. Classioa iumqo sonãt. Apud
amaꝵ. oncis cuit̃ ñ tube si aregib. sed aregina sistro uo¬
cabat᷑. fm̃aꝵ ex̃citus. it. de aRMis.mroo

Expanded text:
s non facile ad quamque praedae occasionem voce aut buccina convocarentur, vento plerumque obstrepente. 3. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco prae tumultu non poterat, sonitus tubae clangentis attingeret. Tuba autem dicta, quasi tofa, id est, cava. Item tuba, quasi tibia. 4. Inter tubam autem et buccinam veteres discernebant. 378 Nam buccina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. 5. Classica sunt cornua, quae convocandi causa erant facta, et a calando classica dicebantur. De quibus Virgilius: Classica jamque sonant. Apud Amazonas autem non tuba sicut a regibus, sed a regina sistro vocabatur feminarum exercitus. CAPUT V. De armis. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
U ñ illud. Bella homda. cũbellũ cõtri sit pessimũ. Prelia
dñr ab inp̃mendo hostes hostem. Uñ & p̃la ligna qͥb
uia p̃muit᷑. Pugnai uocata eoꝗd ininitio usus fus in
bello pugnis cõtende. ł qi pͥmo bellũ pugnis incipiebãt.
cibłin. uidcs apacto sũptũ. posteriꝰ aut̃ par accipit᷑. Eed̃¬
afecialib idt saicdotibꝰ dictũ. ẜ ipsos enĩ fiebãt fed̾ra. sic̃
p scłares bella. Alii fed̃a dicta putãt apc̾nda fede ⁊ erudhit̃
oceisa: euiꝰ. mors optabat᷑ ei. qͥ apcice resilissꝰ. uirb̃. Et
cesa uing̃bat federa poroa. fedris partes inducie. ⁊ dicte¬
gẽtiũ. uĩ.ui. expelłre. Nã turpis ẽ dolo que sita uictoria.
erta at̃ uictoria ẽ. ł occisio hostis. ł expoliaicio. ł utrũꝙ. Nõ
eaut̃ iocũda uictoria: quȩ ꝑ imm̃sa dtrim̃tai cõtingit. Et ħẽ¬

Expanded text:
unde illud: horrida bella: cum bellum contra sit pessimum. Praelia unde illud: horrida bella: cum bellum contra sit pessimum. Praelia dicuntur a premendo hostem: unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod in initio usus fuisset in bello pugnis contendere: vel quia primo bellum pugnis incipiebant: osterius autem pax accipitur, feda fecialibus, id est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes inducie, gentium, vim vi repellere; nam turpis est dolo quesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel expoliatio, vel utrumque. Non est autem iucunda victoria, que per immensa detrimenta contingit. T
Abbreviated transcription (Latin):
cõtrhostes agitur. itti tumultus qd ciuili se dtin e
entit᷑. Nã seditio ẽ dissensio ciuiũ dicta qͦd scosĩ ali
ad alios eãt. Alii estimat dissensionẽ animoꝵ sdcs.¬
nẽ uocari. quã g̃ci diastasin uocãt. Qͦ aut̃ astnt
oriat᷑. Uñ etiã dictꝰ tumultꝰ quasi tumor multul
Graui aut̃ esse tuniultũ. quafũ bellũ. Nã ibollo uoats
ones ual&ẽ. in tumultu ñ ual&ẽ. Differt aut̃ bellum.
pugna ⁊p̃liũ. Nã bellũ uniusũ dr̃ ũ punicũ. Huius
partes sut̃ pugnȩ. ũ amensis t̾mensis. Rursu iuru
pugna multa sut p̃lici. aluid in cornibꝰ. aliud ĩmedia.
aliud in extrema aciegerit᷑. B ellũ ꝙͥ ẽ tota pugn. umꝰ
dici. Preliũ. pars pugnȩ ẽ. Bellũ antea duellũ uocati.
eo qͦd duȩ sit partes dimicantiũ. ł qͦd alt̾um fatict utt¬
N̾ alterũ uictũ. postea mutata & detracta litta. dictũ
bellũ. alii ꝑ antifrnsin putut dictũ bellũ eo qͦd sit horidũ

Expanded text:
contra hostes agitur: ita tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocant: quoniam autem oriatur? Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus: gravior autem est  bellum, pugna et praelium: nam bellum universum dicitur ut Punicum, cujus partes sunt pugnae, ut Cannensis, Trebiensis. Rursum in una pugna multa sunt praelia: aliud enim in cornibus, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, praelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum, eo quod duae sint partes dimicantium: vel quod alterum faciat victorem, alterum victum: postea, mutata et detracta littera, dictum bellum. Alii per Antiphrasin putant dictum, eo quod sit horridum,
Abbreviated transcription (Latin):
nãt. cõtra insidias uenenoꝵ. Fuis gn̾is sut. pcto¬
silenon. ipposilenon. ⁊ oleo silenon. Petrosilenon
uocatũ. qͦd sit similis apio. & nascatur inpetis non¬
tibꝰ qo p̃ruptis. qͦd nos petrapiũ dicere possun s
lenũ enĩ g̃. apiũ dicitur. sed ẽ sumũ ac ꝓbable na¬
cedonicũ. gustu suciue. ⁊odone ciro naica. spsi
lenon qͦdsit durũ & ciusterũ. Oles silenon qo mollio
folio ⁊ caiule tenerũ. F eniculũ latini uocat qͥd cus
tirsi seu radices. & sucꝰ. aeuat uisũ. Cuiꝰ uirtꝰ. nti.¬
dit᷑. ut ẜpentes annuã senectutẽ eus gustu depo.¬
aregione nñ accepit. Nascit᷑ enĩ płiũ inligguria
odore aromatico & gusta acris. N nne son u greci
dict̃. siue u̾ latini anesum. herba omib: egͥnta a.¬
cerrime feruerꝰ mictualis. & netũ.

Expanded text:
nsidias venenorum. Eius generis sunt petroselinon, hipposelinon et oleoselinon. Petroselinon vocatum quod sit similis apio et nascatur in petris montibusque praeruptis. Quod nos petrapium dicere possumus; σέλινον enim Graece apium dicitur. Sed est summum ac probabile Macedonicum, gustu suave durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio et caule tenerum. Feniculum Latini vocant quod eius thyrsi seu radicis sucus acuat visum: cuius virtus traditur ut serpentes annuam senectutem eius gustu depoa regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico et gustu acri. Ἄνησον Graeci dicunt sive, ut Latini, anesum, herba omnibus cognita, acerrime fervens, mictualis. Anethum.
Abbreviated transcription (Latin):
p ad uecta ẽ. Allũ dictũ qͦd olent. Ulpieũ appellatũ
qd alii odorẽ habenit. ⁊ asclus uocari aũit a faselo insula
capitit: & sectilis. sectilis paruꝰ. capitat. maroꝵr. B er
apud nos genus holeris. apud grecos litt̃a. Blitui gen¬
hpoleris saporis euanidi. quasi uilis beta. Cocumneres
qͦd sit̃ int̃clũ camari qͥ dulces nasci ꝑibent᷑. si lacte mellito
eoꝵ sem̃ infundat᷑. Cucurbita. Apoꝑes. Sanepepo:
Mclipepo Ocimũ. greca ña sũt. ⁊ origo eoꝵ latinis in¬
certa. Holus molle. atriplex. bͥnissica. olisatrum.

Expanded text:
 advecta est. Alium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum quod alii odorem habeat. Phaselos vocari aiunt a Phaselo insula capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo, melipepo, ocimum Graeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ impleat. Cetera signͣ diũsis p̾lata imaginibꝰ. scđm
militarẽ cõsuetudinẽ existũt ꝑ quas ex̃citꝰ. ꝑ mixtione
dat᷑ in boste. dicta auooe quasi buocina. Nã pagani
agrestesq ad omnẽ usum bucina ad compita cõuoca

Expanded text:
num inpleant. Cetera signa diversis praelata imaginibus secundum num inpleant. Cetera signa diversis praelata imaginibus secundum militarem consuetudinem existunt, per quas exercitus permixtionem datur in hoste, dicta a voce, quasi vocina: nam pagani agrestesque ad omnem usum buccina ad compita convoca
Abbreviated transcription (Latin):
triumfus debetur. Semiplenȩ tropheu: qi nõ dũ plenã ẽ uie¬
toris cõsecutꝰ. Nõ ciũ obtinuit. sed fugauit ex̃citũ. hȩc
tam̃ nña scriptores cõfundũt. T̃ ranqͥllꝰ. aut̃ triumfum
latine dic̃ potius cipellatũ. d his qͥ triũphas urhẽ in gred̃¬
ne᷑ triꝑtito indicio. honorar&e. Nã pͥmo d triũpho duci
drigis ueherent᷑. ex illo qͦd soliti sint pͥores duces. ħ abitu
bella mire. Qͥ cunq aut̃ in cõflictu uiciss&̾ ꝓailma ciurea
coroncibantur. qi pcilici stimulos ht̃. Quͦ sine cõflictu
fugientẽ ꝓstrass. laurea. eo qͦd ħ arbor sine spinis est.
Nanqo ⁊ purpureã ⁊palmatã togã triũ fantes induco¬
t᷑. & scipionẽ cũ sceptro ĩ ncinu gerebat. ad iiticona
uictorie scipiones. lic& ⁊ scipiobaculũ sit qͦ hores iun

Expanded text:
triumphus debetur; semiplenae trophaeum, quia nondum plenam est victoriam consecutus. Non enim obtinuit, sed fugavit exercitum. Haec tamen nomina Scriptores confundunt. Tranquillus autem triumphum Latine dicit potius appellatum, quod is qui triumphans urbem ingrederetur tripertito judicio honoraretur. Nam primum de triumpho duci drigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicunque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabantur, quia palma stimulos habet: qui vero sine conflictu fugientes prostrasset, laurea; eo quod hec arbor sine spinis est. Namque et purpurea et palmata toga triumphantes induebantur et Scipionem cum sceptro in manu gerebant, ad imitationem victorie Scipionis. Li
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃e publicai cicero dicit᷑. Illa inustabellasũt. quȩ s̃
sine oausa suscepta. Nã extra ulciscendi aut ꝓpulsar¬
qor hostuĩ causa bellũ geri iustũ nullũ potest. & hoc
idẽ tulli: parius intiectis sub didit. Nullũ bellũ iustũ
hab&. nisi denunciatũ. nisi dictũ. nisi de repetitis
rebꝰ. Cuule bellũ ẽ. int̾ cuies orta sedicio. ⁊ cõcitacie
tumultus. sic̃ int̾ sillã ⁊mariũ. qͥbellũ cuale inuicẽ
iuna gente comiserũt. Plusquã ciuuile bellũ ẽ.iuh.
solũ cues certant. sed ⁊ cognati. quale cictũ ẽ ute

Expanded text:
in Republica Cicero dicit3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt in Republica Cicero dicit3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui belin una gente gesserunt. 4. Plusquam civile bellum est, ubi non solum cives certant, sed et cognati: quale actum est inte
Abbreviated transcription (Latin):
uoudusee smotiam qunet. Canos enã excoriãdro
infici traditũ ẽ. Abrotanũ.
eres foliũ.
cces soleta qͦd sit feruentissima. Cuiꝰ. altera a grestis
atq acrior iur tute. sed utraq feruentissime compro¬
biant  ac uenenis repugnare mustele docergu
que dũ cũ serpente dimi caueriet. cibo eiꝰ armantur.
Saluic.
nuilis quã rustici alã uocãt. indice aiomatica odis
msuma lent acrimonia. Mentae. huiꝰ. gna .uiͦ.
RIAUS bella intulit d bellis.¬
ninꝰ assirioꝵ reac. Ipse enĩ finibꝰ ss. neqͣ¬
quã cõtent. humanę societatis fedus
re libos popusos aut trucidare. Aut subicere
ceprt. uniũsamq asia usq adlibiȩ fines. noua serui¬
tute ꝑdomiuit. Hinc etiã studuit orbis inmutuo
sanguine. altña crissare cede. Quatuor cuitẽ
cuuse. Iustã bellũ ẽ. qͦd ex p̃dicto geritur de rebus
ropetts. aut̃ ꝓpulsandoꝵ hostui causa. In iustũ
hell ̃ ẽ qͣ de furore ñ de legitima racione init̾. d̾ quo

Expanded text:
s, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera sex.Primus bella intulit Ninus Assyriorum rex: ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humane societatis fedus re, liberos populos aut trucidare, aut subiicere cepit, universamque Asiam usque ad Libie fines nova servitute perdomuit. Hinc etiam studuit orbis in mutuo sanguine alterna cede grassari. Quatuor autem civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo