comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur identidem subiectiones: ut ex omnibus ostendi uideatur
nihil potius ꝗͣ quod factum est faciendum fuisse.
Radatio est in qua non ante ad consequens uerbum descẽ¬
ditur ꝗͣ ad superius conscensum est hoc modo. Nam quȩ
reliqua spes manet libertatis si illis et quod libet licet: et quodi
licet possunt et quod possunt audent: et quod audent faciunt:
et quod faciunt uobis molestum non est.tem non sensi hoc ⁊
non suasi. neq suasi. et non ip̃e facere coepi. neq facere coepi:
non perfeci. neq: perfeci. et non probaui. Item africano uirtu¬
tem industria. uirtus gli̾am. glĩa amulos comparauit.tem
imperium graeciae fuit penes athenienses. Atheniensibus po¬
ti sunt spartiatȩ. Spartiatas superauere thebani. Thebanos
macedones uicerunt. qui ad imperium graecia breui tempore
adiunxerunt asiam bello subactam. Nabet in se quendam le¬

Expanded text:
quntur identidem subiectiones, ut ex omnibus ostendi videatur quntur identidem subiectiones, ut ex omnibus ostendi videatur nihil potius, quam quod factumst, faciundum fuisse. Gradatio est, in qua non ante ad consequens verbum descenditur, quam ad superius ascensum est, hoc modo: «Nam quae reliqua spes manet libertatis, si illis et quod libet, licet; et quod licet, possunt; et quod possunt, audent; et quod audent, faciunt; et quod faciunt, vobis molestum non est?» Item: «Non sensi hoc, et non suasi; neque suasi, et non ipse facere coepi; neque facere coepi, et non perfeci; neque perfeci, et non probavi.» Item: «Africano virtutem industria, virtus gloriam, gloria aemulos conparavit.» Item: «Imperium Graeciae fuit penes Athenienses, Atheniensium potiti sunt Spartiatae, Spartiatas superavere Thebani, Thebanos Macedones vicerunt, qui ad imperium Graeciae brevi tempore adiuncxerunt Asiam bello subactam.» CAPUT 35 Habet in se quendam le
Abbreviated transcription (Latin):
occidisti. Quid cum tibi pueri ad pedes uolutarentur. misericor¬
dia commotus es: At eorum patrem crudelissime sepultura qͦ:
prohibuisti. Multum in est acrimoniae et grauitatis in hac exor¬
natione: proptereaq: cum quaesitum est quid oporteat: subiicit̃
id non ẽẽ factum. quare facillime fit: ut exaugeatur indignitas
negocii. Ex eodem genere ut ad nrãm quoq personam referamꝰ
subiectionem sic faciemus. Nam quid me facere conuenit: cum a
tanta gallorum multitudine circunsederer: An dimicarem:
At cum parua manu tum prodiremus locum quoq inimicissiu
hẽbamus. Sederem in castris: at neq subsidium quod expectarẽ
hẽbamus. neq erat qui uitam producerem. Castra relinqueremũ:
at obsidebamur. Uitam militum negligerem: at eos uidebar ea
accepisse condicione: ut eos quoad pos sem incolumes patriae et
parentibus conseruarem. Hostium condicionem repudiarem: at
salus antiquior est militum ꝗͣ impedimentoꝵ. E uismoĩ conse¬

Expanded text:
occidisti. Quid? Cum tibi pueri ad pedes volutarentur, misericordia motus es? At eorum patrem crudelissime sepultura quoque prohibuisti.» CAPUT 34 Multum inest acrimoniae et gravitatis in hac exornatione, propterea quod, cum quaesitum est, quid oporteat, subicitur id non esse factum. Quare facillime fit, ut exaugeatur indignitas negotii. Ex eodem genere, ut ad nostram quoque personam referamus subiectionem, sic: «Nam quid me facere convenit, cum a tanta Gallorum multitudine circumsederer? Dimicarem? At cum parva manu tum prodeiremus: ‹locum quoque inimicissimum habebamus. Sederem in castris? At neque subsidium, quod expectarem, habebamus, neque erat, qui vitam produceremus.› Castra relinquerem? At obsidebamur. Vitam militum neglegerem? At eos videbar ea accepisse condicione, ut eos, quoad possem, incolumis patriae et parentibus conservarem. Hostium condicionem repudiarem? At salus antiquior est militum quam inpedimentorum.» Eiusmodi conse
Abbreviated transcription (Latin):
ra nomina casibus commutatis hoc nudo facient agnominatione:
Tiberium gracchum rem.p administiantem prohibuit indigna nc
diutius in ea commorari. C raccho similiter occiso ablata est reͤ
eripuit. Saturninum side capium maldium ꝑfulia. per scebisi
uita piiuauit. Tuus odnise sangu dom astuos parietes. et uul

Expanded text:
ra nomina casibus conmutatis hoc modo facient adnominationem: ra nomina casibus conmutatis hoc modo facient adnominationem: «Tiberium Graccum rem publicam administrantem prohibuit indigna nex diutius in eo commorari. Gaio Gracco similis occisio est oblata, eripuit. Saturninum fide captum malorum perfidia ‹per› scelus vita privavit. Tuus, o Druse, sanguis domesticos pariet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo. deligere oportet. quem uelis diligere. Hȩ sunt agnoĩa¬
tiones. quae in litterarum breui commutatione: aut productiõe
aut transiectione: aut aliquo huiusmõĩ genere uersantur. S ũt
autem aliȩ: quae non hẽnt tam propinquam i uerbis similitudi¬
nem: et tamen dissimiles non sunt. Quibus de generibus unum ẽ
lem. cui prosim. Quae postulem breui cognoscetis. Nam hic est
in quibusdam uerbis. quaed am similitudo: non tam affectanda¬
ꝗͣ ille superiores: sed tam adhibenda nomiunꝗͣ. Alterum genus
huiusmoĩ est. Demus operam quintes. ne omnino prtres conscri¬
pti. circunscripti putentur. Haec agnominatio magis accedit ad
similitudinem ꝗ̃ superior: sed muus ꝗͣ illx supenors. prepterea ꝙ
non solum additae sed uno tempor: dempta quoq lutera sunt. Ter
cedo. summo labore animum ad uirutem a puericia confirmauit i
Alexandi uirtutes per orbem terr& cum laude et glenia uulgatae
sunt. Ale andrum omnes maximne metuerant.Alexandro si ui

Expanded text:
hoc modo: «Dilegere oportet, quem velis diligere.» Hae sunt adnominationes, quae in litterarum brevi commutatione aut productione aut transiectione aut aliquo huiusmodi genere versantur. CAPUT 30 Sunt autem aliae, quae non habent tam propinquam ‹in› verbis similitudinem et tamen dissimiles non sunt; quibus de generibus unum estlem, cui prosim, quae postulem, brevi cognoscetis.» Nam hic est in quibusdam verbis quaedam similitudo non tam perfecta, quam illae superiores, sed tamen adhibenda nonnumquam. Alterum genus huiusmodi: «Demus operam, Quirites, ne omnino patres ‹conscripti› circumscripti putentur.» Haec adnominatio magis accedit ad similitudinem quam superior, sed minus quam illae superiores, propterea quod non solum additae, sed uno tempore demptae quoque litterae sunt. Tertcedo summo labore animum ad virtutem a pueritia confirmavit. Alexandri virtutes per orbem terrae cum laude et gloria vulgatae sunt. Alexandrum omnes maxime metuerant, idem plurimum d
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit si te nisi omnia quae percontati erimus explicaris: dimiserimꝰ
De iis credo rebus inquit crassus in critionib senbi solet: quibus scia
poteroq. Ium ille. nam quod tu non poteris aut nescies: quis nr̃m
tam imprudens est: qui se scire. aut posse postulet. Lam uero ista
condicione dum mihi liceat negire posse quod non potero. et fateri ne¬
scire quod nesciam. licet inquit crassus ur̃o arbitratu percontemini.
Atqui inquit Sulpicius hoc piimum ex te de quo mõ antonius
exposuit. quid sentias: quaerimus existimes ne artem aliquam ẽẽ di¬
cendi. Quid mihi nunc uos inquit crassus tanꝗͣ alicui graeculo ocio¬
so et loquaci fortasse docto atq eridito quaestiunculam de qua meo ar¬

Expanded text:
fuerit, si te, nisi omnia, quae percontati erimus, explicaris, dimiserimus.' fuerit, si te, nisi omnia, quae percontati erimus, explicaris, dimiserimus.' 'De eis, credo, rebus,' inquit Crassus 'ut in cretionibus scribi solet: qvibvs sciam poteroqve.' Tum ille 'nam quod tu non poteris aut nescies, quis nostrum tam impudens est qui se scire aut posse postulet?' 'Iam vero ista condicione, dum mihi liceat negare posse quod non potero et fateri nescire quod nesciam, licet' inquit Crassus 'vestro arbitratu percontemini.' 'Atqui' inquit Sulpicius 'hoc ex te, de quo modo Antonius exposuit, quid sentias, quaerimus, existimesne artem aliquam esse dicendi?' 'Quid? mihi vos nunc' inquit Crassus 'tamquam alicui Graeculo otioso et loquaci et fortasse docto atque erudito quaestiunculam, de qua meo ar
Abbreviated transcription (Latin):
si erit a uobis impetratum: magnam hẽbo crasse huic palestrae: et
tusculano tuo grͣam. et longe achademiae illi. ac licio. tuum hoc subur¬
banum gynnasium anteponam. Tum ille enim uero inquit Sulpi¬
ci rogemus antonium: qui et põt facere quod requiris. et consueuit
ut te audio dicere. Nam me quidem fateor a gene̾ hoc toto sẽmo¬
nis refugisse. et tibi cupienti atq instanti saepissime negasse tu pau¬
loante dixisti: quod ego non superbia. neq inhumanitate facieba
neq quo tuo studio rectissimo atq optimo non obsequi uellem. p̃¬
sertim cum te unum ex omnib ad dicendum maxime natum ap¬
aptumq cognouissem: sed me hercules istius disputationis insolẽ¬
tia: atq carum rerum quae quasi tradunt̾ in arte: inscientia. Tumi
Cotta quoniam id quod difficillimum nobis uidebat᷑: ut omnino d̾
his rebus crasse loquereͣ assequuti sumus: de reliquo iam nr̃a culpa

Expanded text:
si erit a vobis impetratum, magnam habebo, Crasse, huic palaestrae et si erit a vobis impetratum, magnam habebo, Crasse, huic palaestrae et Tusculano tuo gratiam et longe Academiae illi ac Lycio tuum hoc suburbanum gymnasium anteponam.' Tum ille 'immo vero,' inquit 'Sulpici, rogemus Antonium, qui et potest facere, quod requiris, et consuevit, ut te audio dicere: nam me quidem fateor semper a genere hoc toto sermonis refugisse et tibi cupienti atque instanti saepissime negasse, ut tute paulo ante dixisti; quod ego non superbia neque inhumanitate faciebam neque quod tuo studio rectissimo atque optimo non obsequi vellem, praesertim cum te unum ex omnibus ad dicendum maxime natum aptumque cognossem, sed me hercule istius disputationis insolentia atque earum rerum, quae quasi in arte traduntur, inscitia.' Tum Cotta 'quoniam id, quod difficillimum nobis videbatur, ut omnino de his rebus, Crasse, loquerere, adsecuti sumus, de reliquo iam nostra culpa
Abbreviated transcription (Latin):
ni: tamen nos aliquid ex sermone ur̃o memoria dignum excipe
possemus: ut uero penitus in eam ip̃am huius uel stuidũ. uel ar¬
tificii. uel facultatis. disputationem pene intimam ꝑueniretis. uixi
optandum nobis uidebatur. Ego enim qui ab in eunte etate incẽ¬
sus cẽm. studio utriusq ur̃m Crassi. tuo uero etiam amore: cum ab
co nusꝗͣ discederem. uerbum ex eo nunꝗͣ elicere potui de ui. ac de ra¬
tione dicendi. cum et per me ip̃m egissem. et per drusum saepe tem¬
ptassem. Quo in genere tu Antoni uera loquor. nunꝗͣ mihi ꝑcontã¬
ti. aut quaerenti aliquid defuisti. et persepe me quae soleres in dicẽ¬
do obseruare dociusti. Nunc quoniam uterq ur̃m patefecit earũ
ip̃arum rerum aditum quas quaerimus. et quoniam princeps crassꝰ
eius sermonis ordiendi fuit: date nobis hanc ueniam: ut ea quae
sentitis de omni gne̾ dicendi subtiliter ꝑsequamini. Qđ quidẽ

Expanded text:
ni, tamen nos aliquid ex sermone vestro memoria dignum excipere ni, tamen nos aliquid ex sermone vestro memoria dignum excipere possemus; ut vero penitus in eam ipsam totius huius vel studi vel artifici vel facultatis disputationem paene intimam veniretis, vix optandum nobis videbatur. Ego enim, qui ab ineunte aetate incensus essem studio utriusque vestrum, Crassi vero etiam amore, cum ab eo nusquam discederem, verbum ex eo numquam elicere potui de vi ac ratione dicendi, cum et per me ipsum egissem et per Drusum saepe temptassem; quo in genere tu, Antoni,—vere loquar—numquam mihi percontanti aut quaerenti aliquid defuisti et persaepe me, quae soleres in dicendo observare, docuisti. Nunc, quoniam uterque vestrum patefecit earum ipsarum rerum aditum, quas quaerimus, et quoniam princeps Crassus eius sermonis ordiendi fuit, date nobis hanc veniam, ut ea, quae sentitis de omni genere dicendi, subtiliter persequamini; quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ruimur ambitione et foro sit tamen in re positum atq natura. Ego
enim quantum auguror coniectura: quantaq ingenia in nr̃is ho¬
minib ẽẽ uideo: non desꝑo fore aliquem aliquando qui et studiͦ
acriore ꝗͣ nos sumus. atq fuimus et ocio ac facultate discendi
maiore: ac maturiore: et labore atq industria suꝑiore cum se ad
audiendum legendum scribendumq maiore oꝑa dedetit exi¬
stat talis orator qualem quaerimus qui iure non solus disertus
sed etiam eloquens dici possit: qui tamen mea sententia aut iam¬
hic est crassus: aut si quis pari suerit ingenio: pluraq ꝗͣ hic audi¬
rit et lectitarit et scripsent. paulum huic aliquid poterit addẽ:
Oc loco sulpicius insꝑanti inquit mihi. et Cottae: sedi
ualde optanti utriq nr̃m cecidit: ut in istum sermone:
crasse delaberemini. Nobis enim huc uenientibus
iocundum satis fore uidebat᷑ si cum uos de rebus aliis loqueremi¬

Expanded text:
ruimur ambitione et foro, sit tamen in re positum atque natura: ego ruimur ambitione et foro, sit tamen in re positum atque natura: ego enim, quantum auguror coniectura quantaque ingenia in nostris hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superiore, cum se ad audiendum legendum scribendumque dederit, exsistat talis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea sententia aut hic est iam Crassus aut, si quis pari fuerit ingenio pluraque quam hic et audierit et lectitarit et scripserit, paulum huic aliquid poterit addere.' Hoc loco Sulpicius 'insperanti' inquit 'mihi et Cottae, sed valde optanti utrique nostrum cecidit, ut in istum sermonem, Crasse, delaberemini; nobis enim huc venientibus satis iucundum fore videbatur, si, cum vos de rebus aliis loqueremi
Abbreviated transcription (Latin):
quam posse: nisi qui illa: quae a doctissimis hominib in phĩa dice¬
rentur. cognouisset. aut callide aut copiose dicere. Quib dicere cã¬
neades solebat. ingenium tuum crasse uaehement̾ admirari: me sibi
ꝑ facilem in audiendo: te perpugnacem in disputando ẽẽ uisum. Tũ¬
q ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quoda
in libello: qui me imprudente et inuito excidit: et ꝑuenit in manus
hominum disertos me cognosse nonnullos: eloquentem adhuc
neminem: ꝙ eum statuebam disertum: qui possi satis acute atq
dilucide apud medioeres homines ex cõmuni quadam opinione
hominum dicere. Eloquentem uero qui mirabilius et magnificen¬
tius augere posset atq ornare quae uellet. omnisq omnium rerum
quae ad dicendum ꝑtinerent fontes animo et memoria contineret.
ld si est difficile nobis ꝙ ante ꝗͣ ad dicendum ingressi sumus. ob¬

Expanded text:
quam posse, nisi qui illa, quae a doctissimis hominibus in philosophia dicequam posse, nisi qui illa, quae a doctissimis hominibus in philosophia dicerentur, cognosset, aut callide aut copiose dicere; in quibus Charmadas solebat ingenium tuum, Crasse, vehementer admirari: me sibi perfacilem in audiendo, te perpugnacem in disputando esse visum. Itaque ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quodam in libello, qui me imprudente et invito excidit et pervenit in manus hominum, disertos cognosse me non nullos, eloquentem adhuc neminem, quod eum statuebam disertum, qui posset satis acute atque dilucide apud mediocris homines ex communi quadam opinione hominum dicere, eloquentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque ornare quae vellet, omnisque omnium rerum, quae ad dicendum pertinerent, fontis animo ac memoria contineret. Id si est difficile nobis, quod ante, quam ad discendum ingressi sumus, ob
Abbreviated transcription (Latin):
aũt homines. qui ista nec didicissent. nec omnino scisse curassent
ĩnumerabiles quosdam nomiriabat. in quib etiam siue ille uridẽs
siueq ita putaret. atq: ita audiss me in eo numero qui illa non di¬
dicissem: et tamen ut ip̃e dicebat possem aliquid in dicendo ꝓfere¬
bat. Quoꝵ ego illi alterum facile assentiebar nihil me didicisse:
in altero aut me illudi ab eo: aut etiam ip̃m errare arbitrabar. Ar¬
tem uero negabat ẽẽ ullam. nisi quae cognitis penitusq ꝑspectis
et in unum exitum spectantib et nunꝗͣ fallentibus rebus con¬
tineretur: Haec autem omnia qua tractarent᷑ ab oratoribus dubia
cẽ et incerta: quoniam et dicerent᷑ ab his: qui ea non plane tenerẽt
et audirent̃ ab us: quib non scientia eẽt tradenda: sed exigui tẽ¬
poris aut falsa: aut certe obscura opinio. Quid multa: sic mihiͥ
tum ꝑsuadere uidebat᷑: neq artificium ullum ẽẽ dicendi neq quẽ¬

Expanded text:
autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, innumerabilis quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in unum exitum spectantibus et numquam fallentibus rebus contineretur; haec autem omnia, quae tractarentur ab oratoribus, dubia esse et incerta; quoniam et dicerentur ab eis, qui omnia ea non plane tenerent, et audirentur ab eis, quibus non scientia esset tradenda, sed exigui temporis aut falsa aut certe obscura opinio. Quid multa? Sic mihi tum persuadere videbatur neque artificium ullum esse dicendi neque quem
Abbreviated transcription (Latin):
sus audiendi fuisset: non quid ille potuiss: sed quid isti docerent ẽẽ
quaerendum. Sepe etiam in eam partem ferebatur orone: ut oĩo
disputaret nullam artem ẽẽ dicendi. Idq cum argum̃tis docueãt
q ita nati ẽẽmus ut et blandiri suppliciter iis a quib ẽẽt petendu
et adu̾sarios minacit terrere possemus et rem gestam exponere et
id quod intenderemus confirmare: et id quod contradiceret᷑ refel¬
lere. Ad extremum dep̃cari aliquid et conqueri. quib in rebus
omnis oratorum uersaret᷑ facultas: et cum consuetudo exercitatio¬
q et intelligendi prudentiam acueret. et eloquendi celeritatem
incitaret: tum etiam exemploꝵ copia nitebat᷑. Nam pͥmum qͣsi
dedita oꝑa neĩem scriptorem artis ne mediocriter quidem diser¬
tum fuisse dicebat. cum repet̾et usq a Corace nescio quo et tysia qͦs
artis illius inuentores et principes fuisse constaret. Eloquentissimos

Expanded text:
sus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, sed quid isti docerent esse sus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, sed quid isti docerent esse quaerendum. Saepe etiam in eam partem ferebatur oratione, ut omnino disputaret nullam artem esse dicendi; idque cum argumentis docuerat, quod ita nati essemus, ut et blandiri eis subtiliter, a quibus esset petendum, et adversarios minaciter terrere possemus et rem gestam exponere et id, quod intenderemus, confirmare et, quod contra diceretur, refellere, ad extremum deprecari aliquid et conqueri, quibus in rebus omnis oratorum versaretur facultas; et quod consuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam exemplorum copia nitebatur. Nam primum quasi dedita opera neminem scriptorem artis ne mediocriter quidem disertum fuisse dicebat, cum repeteret usque a Corace nescio quo et Tisia, quos artis illius inventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos affici uellet orator: quod item fieri nullo mõ posse: nisi cogͦ¬
sceret is qui diceret: quot moĩs hominũ m̃tes et quib rebus et qͦ
gne̾ orationis in quanq partem mouerent᷑. haec aũt ẽẽ penitus in
media phĩa retiusa. atq abdita. Quae isti rhetores ne pumoribus ꝗ¬
dem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis ꝗͣ argum̃¬
tis conabatur refellere. Memonter enim multa ex oronib Demo¬
sthienis et p̃clare scripta ꝓnuncians docebat illum in animis uel
iudicum uel ppłi in omnem partem dicendo ꝑmouendis: noni
fuisse ignaꝵ quib ea rebus consequeret᷑: quae negaret ille sine phi¬
losophia quenꝗͣ scire posse. Huic respondebat non se negare dem¬
sthenem sũmam prudentiam: sũmamq uim hũisse dicendi: sed si¬
ue ille hoc ingenio potuisset: siue id quod constaret platonis studio¬

Expanded text:
ut eos adfici vellet orator; quod item fieri nullo modo posse, nisi cognut eos adfici vellet orator; quod item fieri nullo modo posse, nisi cognosset is, qui diceret, quot modis hominum mentes et quibus et quo genere orationis in quamque partem moverentur; haec autem esse penitus in media philosophia retrusa atque abdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docebat illum in animis vel iudicum vel populi in omnem partem dicendo permovendis non fuisse ignarum, quibus ea rebus consequeretur, quae negaret ille sine philosophia quemquam nosse posse. Huic respondebat non se negare Demosthenem summam prudentiam summamque vim habuisse dicendi, sed sive ille hoc ingenio potuisset sive, id quod constaret, Platonis studio
Abbreviated transcription (Latin):
omnium. çȩteraq sine quib ciuitates aut ẽẽ: aut benemoratae ẽẽ nõ
ximaꝵ arte sua rhetorici illi doctores complecterent᷑: quaerebat cur
de prooemiis. et de epilogis. et de eiusmoi nugis sic enim appellaba¬
referti ẽẽnt eorum libri. de ciuitatib instituendis. de describendis le¬
gibus. de equitate. de iusticia de fide de frangendis cupiditatibus.
de conformandis hominũ moribus lutera in eorum libris nulla ĩueĩ¬
retur. Ip̃a uero p̾cepta sic illudere solebat: ut ostenderet non mõ eos
illius exꝑtes eẽ prudentiae quam sibi asciscerent. sed ne hanc quidẽ
ip̃am dicendi rõnem ac uiam noscent. Caput enim ẽẽ arbitrabatur
oratoris: ut et ip̃is apud quos ageret talis qualem se ip̃e optareti
uideretur. Id fien uite dignitate de qua nihil rhetorici isti doctoẽs
in p̃ceptis suis reliquissent. et uti qui audirent. sic afficerent᷑ animis

Expanded text:
omnium, ceteraque, sine quibus civitates aut esse aut bene moratae esse nonomnium, ceteraque, sine quibus civitates aut esse aut bene moratae esse nonrum maximarum arte sua rhetorici illi doctores complecterentur, quaerebat, cur de prooemiis et de epilogis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de conformandis hominum moribus littera nulla in eorum libris inveniretur. Ipsa vero praecepta sic inludere solebat, ut ostenderet non modo eos expertis esse illius prudentiae, quam sibi asciscerent, sed ne hanc quidem ipsam dicendi rationem ac viam nosse: caput enim esse arbitrabatur oratoris, ut et ipse eis, apud quos ageret, talis, qualem se esse optaret, videretur; id fieri vitae dignitate, de qua nihil rhetorici isti doctores in praeceptis suis reliquissent; et uti ei qui audirent sic adficerentur animis,
Abbreviated transcription (Latin):
enim mos erat patcius achademiae aduersari semꝑ omnib in dispu¬
tando: sed tum maxime tamen hoc significabat: eos qui rhetores in¬
nominarent᷑ et qui dicendi p̃cepta traderent. nihil plane tenere: n
posse quenꝗͣ facultatẽm assequi dicendi. nisi qui phõrum inuenta
didicisset. Disputabant contra diserti homines athenienses et in
re.p. causisq uersati in quibus erat etiam is qui nuper romae fuit
Menedemus hospes meus. qui cum diceret ẽẽ quandam prudentiã
quae uersaretur in perspiciendis rõnibus constituendaꝵ et agenla¬
rum rerum publicarum: excitabatur homo promptus ab homine a¬
bundanti doctrina quadam incredibili uarietate rerum atq copia
omnes enim partes illius ipius prudentiae petendas ẽẽ a phĩa doce¬
bat. neq ea quae statuerentur in re .p. de dus ĩmortalibus de discipl¬
na iuuentutis. de iusticia de patientia. de tempantia. de modo reru

Expanded text:
enim mos erat patrius Academiae adversari semper omnibus in dispuenim mos erat patrius Academiae adversari semper omnibus in disputando; sed cum maxime tamen hoc significabat, eos, qui rhetores nominarentur et qui dicendi praecepta traderent, nihil plane tenere neque posse quemquam facultatem adsequi dicendi, nisi qui philosophorum inventa didicisset. Disputabant contra diserti homines Athenienses et in re publica causisque versati, in quis erat etiam is, qui nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis rationibus constituendarum et regendarum rerum publicarum, excitabatur homo promptus atque omni abundans doctrina et quadam incredibili varietate rerum atque copia: omnis enim partis illius ipsius prudentiae petendas esse a philosophia docebat neque ea, quae statuerentur in re publica de dis immortalibus, de disciplina iuventutis, de iustitia, de patientia, de temperantia, de modo rerum
Abbreviated transcription (Latin):
mecum hẽrem homines doctissimos: eos fere ip̃os qui abste sunt mͦ
nominati: cumq hoc nescio quo mõ apud eos increbruisset me in
causis maioribus sicuti te solere uersari: pro se quisq quantum po¬
terat de officio. et de ratione oratoris disputabat. Norum ali si¬
cut iste ip̃e Mnesarchus. hos quos nos oratores uocaremus nihil ẽẽ
dicebant. nisi quoslam operarios lingua celer. et exercitata. orato¬
rem aũt nisi qui sapiens eẽt ẽẽ neminem. Atq ip̃am eloq̃nti¬
am ꝙ ex bene dicendi scientia constaret unam quandam ẽẽ uirtutẽ
et qui unam uirtutem heret omnes hẽre: easq ip̃as ẽe inter se qua¬
les et pares. Ita qui cẽt eloquens: eum uirtutes omnes here: atque
ẽe sapientem. Sed haec erat spinosa quaedam et exilis oratio. longe¬
q a nr̃is sensib abhorrebat. Carneades uero multo uberius eiˢ¬
dem de rebus loquebatur. non quo aperiret sententiam suam. hic

Expanded text:
mecum haberem homines doctissimos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt mecum haberem homines doctissimos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt nominati, cum hoc nescio quo modo apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene dicendi scientia constaret, unam quandam esse virtutem, et qui unam virtutem haberet, omnis habere easque esse inter se aequalis et paris; ita, qui esset eloquens, eum virtutes omnis habere atque esse sapientem. Sed haec erat spinosa quaedam et exilis oratio longeque a nostris sensibus abhorrebat. Charmadas vero multo uberius eisdem de rebus loquebatur, non quo aperiret sententiam suam; hic
Abbreviated transcription (Latin):
Um antonius probas mihi inquit ista crasse quae dicis. nec dubi¬
to quin multo locuphetior in dicendo futurus sit: si quis omni¬
um rerum atq artium rõnem. naturamq comp̃henderit. S pͥmu
id difficile factu est: p̃sertim in hac nr̃a uita. nrisq occupationib. de¬
inde illud etiam uerendum est ne abstrahamur ab hac exercitatione
et consuetudine dicendi populari et forensi. Aliud enim mihi qđ¬
dam oronis genus ẽẽ uidetur corum hominum de quib paulo ante
dixisti: ꝗͣuis uli ornate. grauiter aut de natura rerum: aut dehuma¬
nis rebus loquantur. Nitidum qđdam genus est uerborum et lae¬
tum: sed palestrae magis et olei. ꝗͣ huius ciuilis turbae. ac son. Nã¬
q ego. qui sero ac leuiter graecas luteras attigissem: tamen cum pro
consul in ciliciam proficiscens uenissem athenas:. complures ibi di¬
es sum pꝑ nauigandi difficultatem cõmoratus. Sed cum quotioie

Expanded text:
 Tum Antonius 'probas mihi' inquit 'ista, Crasse, quae dicis, nec dubi Tum Antonius 'probas mihi' inquit 'ista, Crasse, quae dicis, nec dubito quin multo locupletior in dicendo futurus sit, si quis omnium rerum atque artium rationem naturamque comprehenderit; sed primum id difficile est factu, praesertim in hac nostra vita nostrisque occupationibus; deinde illud etiam verendum est ne abstrahamur ab hac exercitatione et consuetudine dicendi populari et forensi. Aliud enim mihi quoddam orationis genus esse videtur eorum hominum, de quibus paulo ante dixisti, quamvis illi ornate et graviter aut de natura rerum aut de humanis rebus loquantur: nitidum quoddam genus est verborum et laetum, et palaestrae magis et olei, quam huius civilis turbae ac fori. Namque egomet, qui sero ac leviter Graecas litteras attigissem, tamen cum pro consule in Ciliciam proficiscens venissem Athenas, compluris tum ibi dies sum propter navigandi difficultatem commoratus; sed, cum cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
ullam cxeteris oratoribus pace horum dixerim laudem reliquisti:⁊
uerum si tibi ip̃i nihil deest. quod in forensib rebus ciuilibusq uersa¬
tur: quin scias. neq eam tamen scientiam. quam adiungis oratori cõ¬
plexus es. uideamus ne plus ei tribuas ꝗͣ res et ueritas ipa concedat.
Nic crassus mem̃to inquit me non de mea: sed de oratoris faculta¬
te dixisse. Quid enim nos aut didicimus: aut scire potuimus: qui añ
ad agendum ꝗͣ ad cognoscendum uenimus: quos in foro: quos in
ambitione: quos in re.p. quos in amicoꝵ negocus res ip̃a ante confe¬
cit ꝗͣ possemus aliquid de rebus tantis suspicari. Ꝙ si tibi tintum
in nobis uidet᷑ ẽẽ: quibus etiam si ingenium ut tri putas non maxi¬
me desuit: doctrina certe et ocium: et kercle etiam studium illudi
dicendi acerrimum defuit: quid censes si ad alicuius ingenium uł
mauis illa quae ego non aitigi accesserint. qualem illum oratorem et

Expanded text:
ullam ceteris oratoribus—pace horum dixerim— laudem reliquisti. ullam ceteris oratoribus—pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum si tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebus civilibusque versatur, quin scias, neque eam tamen scientiam, quam adiungis oratori, complexus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' Hic Crassus 'memento' inquit 'me non de mea, sed de oratoris facultate dixisse; quid enim nos aut didicimus aut scire potuimus, qui ante ad agendum quam ad cognoscendum venimus; quos in foro, quos in ambitione, quos in re publica, quos in amicorum negotiis res ipsa ante confecit quam possemus aliquid de rebus tantis suspicari? Quod si tibi tantum in nobis videtur esse, quibus etiam si ingenium, ut tu putas, non maxime defuit, doctrina certe et otium et hercule etiam studium illud discendi acerrimum defuit, quid censes, si ad alicuius ingenium vel maius illa, quae ego non attigi, accesserint, qualem illum et quantum o
Abbreviated transcription (Latin):
dam es consequutus: ut et mihi quae ego uellem non ẽẽ oratorisi
concederes: et ea ip̃a nescio quomõ nirsus detorqueres: atq orato¬
ri propria traderes. Haec cum ego praetor rhodum uenissem et cu
summo illo doctore istius disciplinae apollonio ea quae a panxtio acce¬
peram contulissem: irrisit ille quidem ut solebat phĩam atq contẽ¬
psit: multaq non tam grauit̾ dixit. ꝗͣ facete. Tua aut̃ fuit oratio hu¬
iusmoĩ non ut ullam artem doctrinamue contemneres: sed ut om̃s
comites ac ministras oratoris eẽ diceres. Quas ego si quis sit unus
complexus omnes idemq si ad eas facultates istam ornatissimx orõ¬
nis adiunxerit: non possum dicere eum non egregium quendam hõie
atq admirandum fore: Sed is si quis c̃ẽt. aut si etiam unꝗͣ fuisset: aut
uero si ẽẽ posset: tu ẽẽs unus profecto. qui et meo iudicio et omnium uix

Expanded text:
dam es consecutus, ut et mihi, quae ego vellem non esse oratoris, dam es consecutus, ut et mihi, quae ego vellem non esse oratoris, concederes et ea ipsa nescio quo modo rursus detorqueres atque oratori propria traderes. Quae, cum ego praetor Rhodum venissem et cum summo illo doctore istius disciplinae Apollonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidem, ut solebat, philosophiam atque contempsit multaque non tam graviter dixit quam facete; tua autem fuit oratio eius modi, non ut ullam artem doctrinamve contemneres, sed ut omnis comites ac ministratrices oratoris esse diceres. Quas ego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit, non possum dicere eum non egregium quendam hominem atque admirandum fore; sed is, si quis esset aut si etiam umquam fuisset aut vero si esse posset, tu esses unus profecto, qui et meo iudicio et omnium vix
Abbreviated transcription (Latin):
et doctus et purbanus sic sentio neminem ẽẽ in oratorum nume¬
ro hñdum: qui non sit iis omnib artibus quae sunt homine libo
dignae ꝑpolitus. Quibus ip̃is si in dicendo non utimur: tamen
apparet. atq extat utrum simus earum rerum rudes: an cdidiceri¬
mus. Ut qui pila ludunt non utunt᷑ in ip̃a lusione artificio ꝓprio
palestrȩ. s uidicat ip̃e motus didicerint ne palestram: an nesciant.
Et qui aliquid fingunt: et si tum pictura nihil utuntur: tamen utrũ
sciant pinpere. an nesciant: non obscurum est: sic in oratoribus i¬
hisce ip̃is. iudicioꝵ concionum. senatus etiam si propriȩ catere ñ
adhibeant artes: tamen facile declaratur. utrum is qui dicat tãtũ
modo in hoc declamatorio sit opere iactatus: an ad dicendum õib
ingenuis artibus instructus accesserit.¬
Um ridens Scaeuola non luctabor tecum inquit crasse am¬
plius. id enim ip̃m quod contra me locutus es: artificio qͦ¬

Expanded text:
et doctus et perurbanus, sic sentio neminem esse in oratorum numeet doctus et perurbanus, sic sentio neminem esse in oratorum numero habendum, qui non sit omnibus eis artibus, quae sunt libero dignae, perpolitus; quibus ipsis si in dicendo non utimur, tamen apparet atque exstat, utrum simus earum rudes an didicerimus: ut qui pila ludunt, non utuntur in ipsa lusione artificio proprio palaestrae, sed indicat ipse motus, didicerintne palaestram an nesciant, et qui aliquid fingunt, etsi tum pictura nihil utuntur, tamen, utrum sciant pingere an nesciant, non obscurum est; sic in orationibus hisce ipsis iudiciorum, contionum, senatus, etiam si proprie ceterae non adhibeantur artes, tamen facile declaratur, utrum is, qui dicat, tantum modo in hoc declamatorio sit opere iactatus an ad dicendum omnibus ingenuis artibus instructus accesserit.' Tum ridens Scaevola 'non luctabor tecum,' inquit 'Crasse, amplius; id enim ipsum, quod contra me locutus es, artificio quo
Abbreviated transcription (Latin):
remotissimum Nichandrum colophonium poetica quadam facul¬
tate non rustica scripsisse p̃clare: quid est cur non orator de reb¬
us eloquentissime dicat: quas ad certam causam tempusq cognou̾it.
Est enim finitimus oratori poeta: muneris astrictior paulo. uerboꝵ
autem licentia liberior: multis uero ornandi generib socius. ac pe¬
ne par. In hoc quidem certe prope idem. nullis ut terminis circun¬
seribat. aut definiat ius suum: quo minus ei liceat eadem illa facul¬
tate et copia uagari qua uelit. Nanq illud quare scęuola nega¬
sti te fuisse laturum. nisi in meo regno eẽs: q in omni gne̾ ẜ monis
in omni parte humanitatis dixerim oratorem ꝑfectum ẽẽ debere:
nunꝗͣ me hercule hoc dicerem si eum quem fingo me ip̃m ẽẽ arbi¬
trarer. Sed ut solebat. C. lucillius sepe dicere homo tibi subira¬
tus mihi pꝑ eam ip̃am cãm minus ꝗͣ uolebat familiaris: s tamẽ

Expanded text:
remotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam faculremotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non orator de rebs eloquentissime dicat, quas ad certam causam tempusque cognorit? Est enim finitimus oratori poeta, numeris astrictior paulo, verborum autem licentia liberior, multis vero ornandi generibus socius ac paene par; in hoc quidem certe prope idem, nullis ut terminis circumscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facultate et copia vagari qua velit. Nam quod illud, Scaevola, negasti te fuisse laturum, nisi in meo regno esses, quod in omni genere sermonis, in omni parte humanitatis dixerim oratorem perfectum esse debere: numquam me hercule hoc dicerem, si eum, quem fingo, me ipsum esse arbitrarer. Sed, ut solebat C. Lucilius saepe dicere, homo tibi subiratus, mihi propter eam ipsam causam minus quam volebat familiaris, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sit: forsitan si ei sit uisum et si haec quidem nosse debet orator cũ
Sexto pompeio erudito homine inphĩa cõmunicabit. hoc ꝓfecto
efficiet: ut quancunq tem a quoq cognorit: de ea multo dicat or¬
natius. ꝗͣ ip̃e ille unde cognorit. Sed si me audierit: quoniam phĩa¬
ip̃a intris partes est distributa: in naturae obscuntatem in disseren¬
di subtilitatem: in uitam atq mores: duo illa relinquamus: atq
largiamur inertiȩ nr̃ae. tertium uero quod semꝑ oratoris fuit. nisi
tenebimus. nihil oratori in quo magnus possit cẽ relinquemus.
quare hic locus de uita ac moribus totus est oratori ꝑdiscendus. Cȩ¬
tera si non didicerit: ramen poterit si quando uolet ornare dicẽdo
si modo ad eum erum delata. et ei tradita. Etenim si constat int̾ do¬
ctos hominem ignarum astrologiae ornatissimis. atq optimis u̾¬
sibus aratum de celo stellisq dixisse. Si de rebus rusticis ab agro

Expanded text:
sit, forsitan, si ei sit visum,—etsi haec quidem nosse debet orator—, cum sit, forsitan, si ei sit visum,—etsi haec quidem nosse debet orator—, cum Sex. Pompeio, erudito homine in philosophia, communicarit; hoc profecto efficiet ut, quamcumque rem a quoquo cognoverit, de ea multo dicat ornatius quam ille ipse, unde cognorit. Sed si me audiet, quoniam philosophia in tris partis est tributa, in naturae obscuritatem, in disserendi subtilitatem, in vitam atque mores, duo illa relinquamus atque largiamur inertiae nostrae; tertium vero, quod semper oratoris fuit, nisi tenebimus, nihil oratori, in quo magnus esse possit, relinquemus. Qua re hic locus de vita et moribus totus est oratori perdiscendus; cetera si non didicerit, tamen poterit, si quando opus erit, ornare dicendo, si modo ad eum erunt delata et ei tradita. Etenim si constat inter doctos, hominem ignarum astrologiae ornatissimis atque optimis versibus Aratum de caelo stellisque dixisse; si de rebus rusticis hominem ab agro
Abbreviated transcription (Latin):
sui quacunq de re: licet hinc quantum cuiq uidebit̃ circunci¬
dat. atq amputet: tamen illud tenebo: si quae caeteris in artib
aut studus sita sunt orator ignoret: tantumq ea teneat quae sũt
in disceptationib. atq in usu forensi: tamen iis de rebus ip̃is si
sit ei dicendum. cum cognouerit ab iis qui tenent. quae sint in qͣ¬
q: re multo oratorem melius ꝗͣ illos ipõs: quoꝵ ex sunt artes esse
dicturum. Ita si de re militari dicendum hulc erit sulpicio: quȩ¬
ret a. C. mario nr̃o affine: et cum acceꝑit: ita pronunciabit: ut i¬
ip̃i. C. mario pene hic melius ꝗ̃ ip̃e scire uideatur. Sin de iure ci¬
uili tecum cõmunicabit. te hominem prudentissimũ et peritissiũ
in us ip̃is rebus: quas abste didicerit: dicendi arte suꝑabit. Sin
quae res inciderit. in qua de natura. de uicus hominum de cupi¬
ditatibus. de mõ de continentia. de dolore de morte dicendum

Expanded text:
sui "quacumque de re," licet hinc quantum cuique videbitur circumcisui "quacumque de re," licet hinc quantum cuique videbitur circumcidat atque amputet, tamen illud tenebo, si, quae ceteris in artibus atque studiis sita sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus atque usu forensi, tamen his de rebus ipsis si sit ei dicendum, cum cognoverit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oratorem melius quam ipsos illos, quorum eae sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, quaeret a C. Mario adfini nostro et, cum acceperit, ita pronuntiabit, ut ipsi C. Mario paene hic melius quam ipse illa scire videatur; sin de iure civili, tecum communicabit, te hominem prudentissimum et peritissimum in eis ipsis rebus, quas abs te didicerit, dicendi arte superabit. Sin quae res inciderit, in qua de natura, de vitiis hominum, de cupiditatibus, de modo, de continentia, de dolore, de morte dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
qui illa profitentur. Illustrare autem orõne si quis istas ip̃as artes
uelit. ad oratoris ei confugiendum est. tanꝗͣ ad architecti potius facul¬
cateros medicos: in eo ip̃o quod ornate dicebat medicine facultate u
tebatur. non eloquentixe: Atq illud est probabilius: neq tam̃
uerum qđ socrates dicere solebat: omnes in eo qđ scirent satis esse
eloquentes. Illud uerius. neq quenꝗͣ in eo disertum eẽ posse q ne¬
scuat: neq si optime sciat ignarus ꝗ sit. faciendae ac poliend&e or̃o¬
nis. diserte id ip̃m posse de quo sciat dicere. Quamobrem si quis
uniuersam et propriam oratoris ium diffinire complectiq uult:
is orator mea sententia hoc tam graui dignus est nomine: qui q̃¬
cunq res inciderit. quae sit dictione explicanda: prucdenter et cõ¬
posite. et ornate. et memoriter dicat. cum quadam actionis etia
diguitate. Sin cuipiam nimis infinitum uidetur qđ ita propo¬

Expanded text:
qui illa proficentur. Illustrare autem oratione siquis istas artes ipsas qui illa proficentur. Illustrare autem oratione siquis istas artes ipsas velit, ad Oratoris ei confugiendum est facultatem. Neque ceteros medicos, in co ipso, quod ornate dicebat, medicinae factebatur, non eloquentiae. Atque illud est probabilius, neque tamen verum, quod Socrates dicere solebat, omnis in eo, quod scirent, satis esse eloquentis; illud verius, neque quemquam in eo disertum esse posse, quod nesciat, neque, si optime sciat ignarusque sit faciundae ac poliendae orationis, diserte id ipsum, de quo sciat, posse dicere. Quam ob rem, si quis universam et propriam oratoris vim definire complectique vult, is orator erit mea sententia hoc tam gravi dignus nomine, qui, quaecumque res inciderit, quae sit dictione explicanda, prudenter et composite et ornate et memoriter dicet cum quadam actionis etiam dignitate. Sin cuipiam nimis infinitum videtur, quod ita po
Abbreviated transcription (Latin):
confitent᷑ est aliquid quod non ex usu forensi quem solum oratorib
conceditis: sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum et as¬
sumendum. Quaxero enim num possit aut contra impatorem aut¬
pro imperatore dicere sine rei militaris usu: aut saepe etiam sine re¬
gionum trestrium. aut maritimaꝵ scientia: Num apud ppłm
de legibus iubendis. aut uerandis: num in senatu de omni rei.p.
genere dici sine summa rerum cuuilium cognitione et prudentia:
Num admoueri possit oratio ad sensus animoꝵ atq motus uel
inflamandos. uel etiam extinguendos quod unum in oratore dña¬
tur sine diligentissuna ꝑuestigatione earum omnium rationum
quae de naturis humani generis ac morib a phĩs explicantur. At¬
q: haud scio an minus haec uobis sim probaturus: equidem non.
dubitabo quod sentio dicere physica ista ip̃a quae pauloante et ma¬
thematica. et cȩterarum artium propria posusti scientiae sunt eorum

Expanded text:
confitentur, est aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum Oratoribus confitentur, est aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum Oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum et assumendum. Quapro imperatore dici sine rei militaris usu aut saepe etiam sine regionum terrestrium aut maritimarum scientia; num apud populum de legibus iubendis aut vetandis, num in senatu de omni rei publicae genere dici sine summa rerum civilium cogniNon admoveri possit oratio ad sensus animorum, atque motus, vel inflammandos, vel etiam exstinguendos quod unum in Oratore dominatur sine diligentissima pervestigatione earum omnium rationum, quae denaturis humani generis, ac moribus a Philosophis explicantur? Atque haud scio an minus hoc vobis sim probaturus. Equidem non dubitabo, quod sentio dicere. Physica ista ipsa, quae paulo ante. et mathematica, et ceterarum artium propria posuisti, scientiae sunt eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
studiis mirifice deditus. Iam uero de legibus instituendis. de bello de
pace. de sociis. de uectigalibus de iure cuuli generatim in ordines aeta¬
tesq descripto. dicant uel graeci si uolunt lycurgum. aut solonem: ꝗͣ¬
ꝗͣ illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos scisse
melius ꝗͣ hyꝑidem. aut demosthenem ꝑfectos iam homines in dicen¬
do et perpolitos. uel nĩos decemuiros qui xii tabulas exscripserunt.¬
quos ueceẽ est fuisse prudentes anteponant in hoc genẽ et Sergio galbie
et socero tuo. C. lelio quos constat dicendi glĩa p̾̃stitisse. nunꝗͣ enim nõ¬
negabo ẽẽ artes quasdam proprias eorum: qui in his cognoscendis.
atq tractandis studium suum omine posuerunt. Sed oratorem plęnũ
atq perfectum ẽẽ eum qui de omnib rebus possit uarie. copiose que¬
dicere. Et enim sape in his causis quas omnes proprias ẽẽ oratoꝵ

Expanded text:
studiis mirifice deditus. Iam vero de legibus constituendis, de bello, de studiis mirifice deditus. Iam vero de legibus constituendis, de bello, de pace, de sociis, de vectigalibus, de iure civium generatim in ordines aetatesque discriptorum dicant vel Graeci, si volunt, Lycurgum aut Solonem—quamquam illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos—scisse melius quam Hyperidem aut Demosthenem, perfectos iam homines in dicendo et perpolitos, vel nostri decem viros, qui xii tabulas perscripserunt,quos necesse est fuisse prudentis, anteponant in hoc genere et Ser. Galbae et socero tuo C. Laelio, quos constat dicendi gloria praestitisse. Numquam enim negabo esse quasdam partis proprias eorum, qui in his cognoscendis atque tractandis studium suum omne posuerunt, sed oratorem plenum atque perfectum esse eum, qui de omnibus rebus possit copiose possit dicere. Etenim saepe in iis causis, quas omnes proprias esse Oratorium
Abbreviated transcription (Latin):
de his rebus disputant. oratoꝵ ẽẽ concedunt. Itaq caeteros libros ar¬
tis suae nomine hos rhetoricos et inscribunt. et appellant. Et enim
cum illi in scribendo inciderint loci: quod persxpe euenit: ut de dus
ĩmortalib. de pietate. de concordia. de amicicia. de cõmuni ciuium
de hominum. de gentium uire. de equitate. de temꝑantia. de mag̾¬
tudine anuni. de omni uirtutis genere sit dicendum. clamabunt
nilul omnino ad oratorem ꝑtinere. Quib ego ut de his rebus omni¬
bus in angulis consum̃di ocu causa disserant cum concessero illud tam̃
oratori tribuam et dabo ut ea de quibus illi tenui quodam et exiguo s.¬
mone disputant: hic cum omni iocunditate et grauitate explice̾t. H
lus hic noster: qui nunc aedilis currulis est: qui profecto nisi ludos nũc
faceret: huic nr̃o sermoni interẽet. Ac iam tum erat adolescentulus hiͤ

Expanded text:
de his rebus disputant, Oratorum esse concedunt. itaque ceteros libros arde his rebus disputant, Oratorum esse concedunt. itaque ceteros libros artis isti suae nomine hos rhetoricos et inscribunt, et appcum illi in dicendo inciderint loci, quod persaepe evenit, ut de dis immortalibus, de pietate, de concordia, de amicitia, de communi civium, de hominum, de gentium iure, de aequitate, de temperantia, de magnitudine animi, de omni virtutis genere sit dicendum, clamabunt, ec omnia propria, nihil omnino ad oratorem pertinere; quibus ego, ut de his rebus in angulis consumendi oti causa disserant, cum concessero, illud tamen oratori tribuam et dabo, ut eadem, de quibus illi tenui quodam exsanguique sermone disputant, hic cum omni iucunditate et gravitate explicet. Haelus hic noster, qui nunc aedilis curulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iam tum erat adulescentulus his
Abbreviated transcription (Latin):
oratons in hominũ m̃tib uel ad iram uel ad odium aut ad dolorem
incitandis: uel ab hisce usdem ꝑmotionib ad lenitatem misencor¬
diamq reuocandis: quae nisi qui naturas hominum: uumq omnẽ
humanitatis. causasq eas quibus mentes aut incitant᷑: aut refiectũ¬
tur penitus perspexerit dicendo: quod uolet ꝑficere non poterit. At¬
qui totus hic locus phõrum proprius putatur. neq orator me aucto¬
re unꝗͣ repugnabit. s cum illis cognitionem rerum concesserit ꝙ in
ca solum illi uoluerint elaborare. tractationem orͣonis. quae sine illa
scientia nulla est sibi assumet. Hoc enim est propͥum oratoris quod
saepe iam dixi. oratio grauis et ornata. et hominum sensib ac menti¬
bus accõmodata. Quibus de rebus Aristotelem et theophrastum¬
scripsisse fateor. Sed uide ne hoc scęuola totum sit ame. nam
ego quae sunt orator cum illis cõmunia. non mutuor ab illis. Isti q̃

Expanded text:
oratoris in hominum mentibus vel ad iram aut ad odium aut ad dolorem oratoris in hominum mentibus vel ad iram aut ad odium aut ad dolorem incitandis vel ab hisce eisdem permotionibus ad lenitatem misericordiamque revocandis? Quae nisi qui naturas hominum vimque omnem humanitatis causasque eas, quibus mentes aut incitantur aut reflectuntur, penitus perspexerit, dicendo quod volet perficere non poterit. Atque totus hic locus philosophorum proprius videtur, neque orator me auctore umquam repugnabit; sed, cum illis cognitionem rerum concesserit, quod in ea solum illi voluerint elaborare, tractationem orationis, quae sine illa scientia est nulla, sibi adsumet; hoc enim est proprium oratoris, quod saepe iam dixi, oratio gravis et ornata et hominum sensibus ac mentibus accoseripsisse fateor. Sed vide, ne hoc, Scaevola, torum sit a me, nam ego quae sunt Oratori cum illis communia, non mutuor ab illis: isti quae