comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testificat᷑ nobis quod corpus suum ac¬
cipiamꝰ & sanguinẽ. Numquid de¬
bemus de euis fide et testificatione
dubitare: Item hylarius in libro
nono de tͥnitate. Ipse ait. Qui eclit
carnem meam ⁊ bibit meum san¬
guinem: in memanet ⁊ ego in eũ.
De u̾itate carnis ⁊ sangiunis ñ
est relictus ambigendi locus. Nẽ
enim ⁊. ipsius dñi ꝓfessione oꝵ
fide nr̃a uere caro est. ⁊ uere san¬
guis est: ⁊ hec accepta atq hau¬
non est: Est ergo in nobis ipse
ꝑ carnem: ⁊ sumus in eo dum
secum hoc quod nos sumus in d̾o
est. Et pꝰt pauea. Hoc ergo uite
nr̃e causa est quod in nobis carnalib
ꝑ carnem. xp̃m manentem habemus.
iucturis nobis ꝑ eum. ea conditione qͣ
uiuit ille ꝑ patrem. Item eusebius ẽ¬
misenus. Celestis confirmat auctori¬
tas quia caro mea uere est cybus.
et sanguis meus uere est potus.
Recedat ergo omne infidelitatis ã¬
biguum: qñquidem qui auctor est
muneris. ip̃e etiam testis est u̾itatis.
Item Ieronimus in epła ad edibiam.

Expanded text:
testificatur nobis quod corpus suum accipiamus et sanguinem, nunquid debemus de ejus fide et testificatione dubVIII. De Trinitate : « Ipse ait: Qui edit carnem meam et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in eo . De veritate carnis et sanguinis, non est relictus ambigendi locus. Nunc enim et ipsius Domini professione et fide nostra, vere caro est, et vere sanguis est; et haec accepta atque haunon est? Est ergo in nobis ipse per carnem, et sumus in eo, dum secum hoc quod nos sumus in Deo est. » Et post pauca: « Haec ergo vitae nostrae causa est, quod in nobis carnalibus per carnem Christum manentem habemus, victuris nobis per eum, ea conditione qua vivit ille per Patrem. » Item Eusebius Emissenus: « Coelestis confirmat auctoritas, quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum: quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritatis. » Item Hieronymus in epist. ad Hedibiam : «
Abbreviated transcription (Latin):
ut uenirent ad lucem
do quidam dilexerunt
tenebras. Si enim omẽs
peccatores inuenit. et
omnes a peccato sanat.
et serpens ille in quo fi¬
gurata est mors domini
eos sanat qui morsi fu¬
erant. et ꝓpter morsum
serpentis erectus est ser
pens idest mors domini
ꝓpter mortales homine̾
quos inuenit inustos.
Quomͦ intelligit᷑. hoc ẽ
uidicium. qm̃ lux uenit
in mũdum:et dilexe

Expanded text:
ut venirent ad lucem, do quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsum sepens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexe
Abbreviated transcription (Latin):
baptista ⁊ pcursor
dñi salnatoris quem
nientẽ ad se sicut ex lec¬
tione scĩ enuãgelii tr̃s
modo cũ legẽtur audistis:
mox digito demostrauit
dicens. Ecce agiis dei: ec¬
ce qui tollit peccata mũdi.
Ecte agnus dei. ecce innocẽs
tab om̃i peccato inmmimis
Ut puto qui l os quidem
carne adam. Sed nullã
de carne peccatrice traxit

Expanded text:
Baptista, et praecursor Domini Salvatoris, quem nientem ad se, sicut ex lectione sancti Evangelii, fratres, modo cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicens: Ecce Agce qui tollit peccata mundi. Ecce agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, ut pote qui os quidem carne Adam, sed nullam de carne peccatrice traxit
Abbreviated transcription (Latin):
mea. edificaui mͥ
domos. plantani uine¬
as. feci hortos ⁊ pome¬
ria: ⁊ conseni ea cunc¬
ti generis arboribus.¬
Et extruxi michi pis¬
cinas aquaꝵ ut inri¬
garem siluam ligno¬
rum germinantiũ.

Expanded text:
mea, edificavi michi domos et plantavi vineas, feci hortos et pomaria, consevi ea cuncti generis arboribus. Extruxi michi piscinas aquarum ut irrigarent silvam lignorum germinantiu
Abbreviated transcription (Latin):
Hec igitur obseruantia
dilectissimi obtinebitur
catorum reatu religio¬
se uenerandũ pascha ce¬
lebrabitur. secũdum intħm¬
n illo tempore: Ductus ẽ.
ihc̃ indesertum a spũ. ut
temptaretur adiabolo.
Et Relios

Expanded text:
Hac igitur observantia, dilectissimi, obtinebitur to peccatorum reatu, religiose venerandum Pascha celebrabitur. Quod etn illo tempore: Ductus est Jesus in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo. Et reli
Abbreviated transcription (Latin):
ut me colaficet.n
uotiens cumq gͦ
petentes non exar¬
dimur ideo fit: quia
uel contra auxilium
nr̃e salutis petimus.
ac ꝓpte̾a a miscdĩe patͤ
beneficii gr̃ã nobis qͦd
inepte petimus nega¬
tur. Quod eidem apᷤ¬
tolo paulo contigisse
ꝓbatur: cui ter petẽti
respinsum est. Sufti.¬
ciat tͥ gracia mea: nã
uirtus in infirmitate ꝑ

Expanded text:
ui me colaphizet . Quotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio conuincatur.
Porro si nec illos audierit
tunc ecclẽ dicere p̃cipimꝰ
ut ab omnibus detestet᷑ ꝙ
diuidctur: quatimus si
noluit pudore corrigi.
saltem corrigatur ml̾to¬
rum opprobriis. Si au
⁊ publicanus. Ethnicus
greco sermone gens dici¬
tur. Inde ethintus id est
gentilis diriuatur: qui
sic ꝑmanet ut natus ⁊
Publicani sunt: qui uł¬
publice petcant. uł qui
publicis negociis inserui¬

Expanded text:
testimonio convincatur. Porro si nec illos audierit, tunc Ecclesiae dicere praecipimur, ut ab omnibus detestetur et dijudicetur, quatenus, si noluit pudore corrigi, saltem corrigatur multorum opprobriis. Si aut et publicanus. Ethnos Graeco sermone gens dicitur; inde ethnicus, id est gentilis, derivatur: qui sic permanet ut natus esPublicani vero sunt qui publice peccant, vel qui publicis negotiis inservi
Abbreviated transcription (Latin):
cum incorrigibilem fra¬
trem sicut ethuitum ⁊
publicanum habenclum¬
dicit: ostendit grauio¬
ris criminis eum esse re¬
um qui sub specie fidelis
opera agit infĩdelium qm
eum qui aperte infidelis
⁊ publicanus existit.S
⁊ hic caute adtendenclũ
qd̃ non passum aut leui

Expanded text:
corrigibilem fratrem sicut ethnicum et publicanum dicit habendum, ostendit gravioris criminis esse reum, qui sub specie fidelis opera agit infidelium, quam eum qui aperte infidelis et publicanus existit. Sed et hic caute attendendum, quod non passim aut levi
Abbreviated transcription (Latin):
biscum marsupium
unum sit omiũ nrͣm.
ili mi neambules
cum eis. Phile pe¬
dem tuũ a semitis eoꝵ.
Pedes eñi illorũ ad ma¬
lum currunt ꝙ festinãt
ut effundant sanguinẽ.

Expanded text:
biscum, marsupium unum sit omnium nostrum, fili mi, ne ambules cum eis. Prohibe pedem tuum a semitis eorum. Pedes enim illorum ad malum currunt, et festinant ut effundant sa
Abbreviated transcription (Latin):
ualet posueris: neccesse
habet ut aut fascem a se
reiciat. aut sub pondere
ruat. Sic ⁊ homini cui
graue pondus peniten¬
cie imponitur: necesse ẽ.
ut aut penitẽtiam reiciat:

Expanded text:
alet posueris, necesse habet ut aut fascem a se rejiciat, aut sub pondere ruat. Sgraue pondus penitentie ponis, necesse est ut aut penitentiam tuam reiciat
Abbreviated transcription (Latin):
ihm̃: ⁊ dicebant. Quid
fatimrus:Nec tamen
dicebant credamus. plꝰ
enim ꝑdi ti homines
cogitabant quo modo

Expanded text:
ium, et dicebant: Quid faciemus? « Nec tamen dicebant, credamus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Patefacto tecte eger
quia reseratis scriptu¬
rarum misteriis ad in¬
tur. hoc est ad eius hu¬
militatem fidei piette
descenditur. Et beue do¬
mus ihũ degulis con¬
recta describitur.quia
sub contemptibili litte¬
rarum uelamine si
assit qui reseret dator.
diuina spĩtalis gr̃e uir¬
tus inuenietur.Quod
autem cum lecto deponi¬
tur significat ab hõie
in ista carne constitu¬
ci. Quorum fidem ut
uidit: dixit. Homo
rem ittuntur peccada
tua. hominem dñsa
paralisi curaturus pri¬
mo peccatorum uin¬
cula dissoluit: ut ob¬
stenderet eum obuex
culparum altuũ dissolu¬
tione dampnari.nec
nͥ his relaxatis m̃broꝵ
posse recuperatione sana¬
ri. Intuendum sane
quanti ꝓpria cuiusq
fides apud deura ua¬
leat. uͥtanti ualuit
aliena: ut totur̃ ho¬
mo repente id est ex

Expanded text:
Patefacto tecto aeger quia reseratis Scripturarum mysteriis ad tur. Hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur; et bene domus Jesu regulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur; quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralisi curaturus, primo peccatorum vinculo dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum actuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sana. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ne celesti alimonia indigne refici¬
amur simus spe et conuersatiõe
celestes: quia panis angłoꝵ ñ¬
nisi uite angłice est stipendium.
Unde etiam prauidum cominu¬
nicare p̃sumunt cibo qui incom¬
municabiliᷤ est prauitati ut ait
apłc inbecilles funt ⁊ dormiũt
multe quia non diuidicant cor¬
pus dñi. ut uel corꝑalis infirmi¬
tatis molestia corrigantur ꝑ d̾i
misccłiam. uel dormitione mor¬
tis corꝑalis. uitam amtitant. tẽ¬
poralem et eternam. Ad quod
periłm uitandum consulens
apłc ait. ꝓbet se homo et sic de
paue illo edat. et de calice bi¬
bat: quia re uera sollicite debet
ꝑpendere cuuis sit actionis uel
saltem intentionis. qui tante
uult fieri particeps communio
uł aliꝗͣ fẽdam corruptionem.

Expanded text:
ne coelesti alimonia indigne reficine coelesti alimonia indigne reficiamur: simus spe et conversatione coelestes, quia panis angelorum nonnisi angelicae vitae est stipendium. Unde etiam pravi dum communicare praesumunt, cibo qui incommunicabilis est pravitati, ut ait Apostolus, imbecilles fiunt, et dormiunt multi, quia non dijudicant corpus Domini : ut vel corporalis infirmitatis molestia corrigantur per Dei misericordiam, vel dormitione mortis corporalis vitam amittant temporalem et aeternam. Ad quod periculum vitandum consulens Apostolus ait: Probet se homo, et sic de pane illo edat, et de calice bibat ; quia revera sollicite debet perpendere cujus sit actionis, vel saltem intentionis, qui tantae vult fieri particeps communionvel aliquam foedam corruptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam que in coniugiis est licita.
et si non aufert uitam adeo. tam̃
minuit coronam. ut cum urgi¬
nitas centesimum. iuduitas se¬
xagesimum. conuigalis copula
extremũ et tricesimũ referat
fructum. Si ergo itahumiliat.
uͥ quod non expedit sanat indul¬
gentia. qnͣtum nocet illa cui di¬
uine ĩminet indignationis cen¬
sura: Hec enim pestis quo p̃ ce¬
teris uiciis est nature familiari¬
or. eo ad cauendum lifficilior.
quia cum repellit᷑ nolenti se in¬
gerit inportuna. cum admitti¬
tur uolenti incumbit blande o¬
nerasa: et dum sic sensum in¬
fundit amorem suũ prorsus
extirpat amorem celestium. S
quid econtra faciendum est ne¬
ꝑeamus: Quia aduitam non
ꝑuenit᷑ nisi ꝑ angustam uiam
difficilem s cooꝑante deo ñ impos¬
sibilem. ingrediam᷑ semitam. ut
quia humana non ꝓficimus. an¬
gelicam in terris uitam ducamus.
quatinus castitatis mundicia. corde
et corꝑe. xp̃i mundicie conformes.

Expanded text:
etiam in conjugiis quae est licita, etiam in conjugiis quae est licita, etiamsi non aufert vitam, adeo tamen minuit coronam, ut cum virginitas centesimum, viduitas sexagesimum, conjugalis copula extremum et tricesimum referat fructum. Si ergo ita humiliat; ubi quod non expedit, sanat indulgentia, quantum nocet illa, cui divinae imminet indignationis censura? Haec enim pestis, quo prae caeteris vitiis est naturae familiarior, eo ad cavendum difficilior; quia, cum repellitur, nolenti se ingerit importuna, cum admittitur, volenti incumbit blande onerosa, et dum sic sensim infundit amorem suum, prorsus exstirpat amorem coelestium. Sed quid econtra faciendum est, nereamus? Quia ad vitam non pervenitur nisi per angustam viam difficilem; sed, cooperante Deo, non impossibilem ingrediamur semitam, ut quia humana non proficimus, angelicam in terris vitam ducamus, quatenus castitatis munditia, corde et corpore Christi munditiae conformes,
Abbreviated transcription (Latin):
de cet̾is uicus nichil nominatim.
s cõmunit᷑ omniũ ul cautelam
uel clisciplinam figurau̾it: Unde
sciendũ quia agnũ dei sine ma¬
cła qui filius est uirginis. luxuri¬
osi & incesti sumunt ꝑiculosius. qͥa
cum in sacramento xp̃i uniri ei
debeamus conformitate passionis
et mundicie: nichil sie adu̾satur
passionis crueiꝰut uoluptas. nichl
sic mundicie ut feditas. nichil sie
eius unicioni ut fornicarie socie¬
tatis unitas. Libido enim appetitu
suo allicit ⁊ incendit. actu suo fe¬
dat & eneruat. usu lubricat et il¬
laqueat. adeo ut placendo displicẽs.
displicendo placens. difficilem aut
nullam sui penitudinẽ admittat:
et nisi ualida manu misctłie dei
subuentum fu̾it. miserabili fine
suos amatores sine fine ꝑdat. Ut
enim p̃cermitam eam que extͣ
nat᷑am abominabilis est et nefan¬
da. et intra nat᷑am inincestibus
et adult̾iis detestanda. uł in forni¬
cationib et stupris letifera. illa

Expanded text:
de caeteris vitiis nihil nominatim, de caeteris vitiis nihil nominatim, sed communiter omnium vel cautelam vel disciplinam figuraverit? Unde sciendum, quia Agnum Dei sine macula, qui Virginis est filius, luxuriosi et incesti sumunt periculosius; quia, cum in sacramento Christi ei uniri debeamus, conformitate passionis et munditiae, nihil sic adversatur passioni crucis, ut voluptas, nihil sic munditiae ut foeditas, nihil sic ejus unitioni ut fornicariae societatis unitas. Libido enim appetitu suo allicit et incendit, actu suo foedat et enervat, usu lubricat et illaqueat: adeo ut placendo displicens, displicendo placens, difficilem aut nullam sui poenitudinem admittat, et nisi valida manu misericordiae Dei subventum fuerit, miserabili fine suo, amatores suos sine fine perdat. Ut enim praetermittam eam quae extra naturam abominabilis est et nefanda, et intra naturam in incestibus et adulteriis detestanda, vel in fornicationibus et stupris lethifera, illa
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta sua apparuerit gła. Cũ
enim corpꝰ xp̃i sumpserimus. & cor¬
pus eius facti fiu̾mus. transibit
ipse in nobis ad patrem. transibimus
et nos in illo. ut cum illo. tanto in
transitus labore unũ facti. unum sẽꝑ
simus imꝑuentionis gaudio. Scien¬
uerum agnum non minus ore cor¬
poris quam ore cordis sumi deb̃e signa¬
ret : quia qui utrũq corpus scilicet
ł animani uenit redim̾e. utͥq se uo¬
luit in sacram̃to suo communicare.
ut dum anima crederet ꝙ corpus
gustaret. utriq una spes salutis
equaliter in xp̃o ꝓueniret. uidendũ
aittem cum ad edendũ agnũ lex
dedi̾t in calciamentis cautelam ne
a uiciis fallamur. in baclo discipli¬
nam qua ꝑpetrata corrigamus. in
lactucis compunctionẽ ut non solũ
ext̾ius. s et int̾ius penitenciam
agamus. in festinatione desiłu ar¬
dorem ad celestia quo suspiremus.
cur accinctis renib abstinentiam
libidinis exp̃ssius indix̾it. cum

Expanded text:
manifesta sua apparuerit gloria. Cum manifesta sua apparuerit gloria. Cum enim corpus Christi sumpserimus, et corpus ejus facti fuerimus, transibit ipse in nobis ad Patrem, transibimus et nos in illo, ut cum illo in tanti transitus labore unum facti, unum semper simus in perventionis gaudio. Scienverum Agnum non minus ore corporis quam ore cordis sumi debere signaret, quia qui utrumque, corpus scilicet et animam venit redimere, utrique se voluit in sacramento suo communicare, ut dum anima crederet quod corpus gustaret, utrique una spes salutis aequaliter in Christo proveniret. Videndum autem cum ad edendum Agnum lex dederit in calceamentis cautelam, ne a vitiis fallamur, in baculo disciplinam, qua perpetrata corrigamus, in lactucis compunctionem, ut non solum exterius, sed et interius poenitentiam agamus, in festinatione, desiderii ardorem, quo ad coelestia suspiremus; cur accinctis renibus abstinentiam libidinis expressius indixerit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
di sedet. S ut dictum est ideose
unit nobis insacramento: ut quod¬
in nobis est impoisibile. possibile
fiat in ipso. Unde etiam ne quod da¬
bat inane uideret᷑ ⁊ friuolum. nec
ante nec post s in ipsa passionis &
transitus sui hora sacramentum cor¬
ꝑis sui dedit & sanguinis. ut unde
dabat. exemplum. daret etiam my¬
steri exordium. quatinus memorie
nr̃e artius passionis sue caracterem
impͥmeret. spei nr̃e cercius transitꝰ
sui. &. nr̃i uaticũ delegaret. cum
illud sicut pͥmus pͥmũ sic in extre¬
mo temꝑalis uite sue sub noui te¬
stamenti assignatione daret extre¬
mum. Testamento enim sanguinis
sui. redemptiõe data et peccatoꝵ re¬
missione pactum ꝙ habebamus
cum morte deleuit. uite et̃ne fedus
nobiscum pepigit. et tanti testam̃¬
ti sacramentum ad consederandam
sibi eccłiam scãm in cõmune omnib
reliquit: ut unde habemus gustũ
in uia. sacietatem q̃ramus in patͥa.
et ip̃m ꝑ ip̃m inueniamus cumin

Expanded text:
Dei sedet. Sed, ut dictum est, ideo se Dei sedet. Sed, ut dictum est, ideo se unit nobis in sacramento, ut quod nobis est impossibile, possibile fiat in ipso. Unde etiam ne quod dabat inane videretur et frivolum, nec ante nec post, sed ipsa passionis et transitus sui hora sacramentum corporis sui dedit et sanguinis; ut unde dabat exemplum, daret etiam mysterii exordium, quatenus memoriae nostrae arctius passionis suae characterem imprimeret, spei nostrae certius transitus sui, et nostri viaticum delegaret, cum illud sicut primus primum, sic in extremo temporalis vitae suae sub novi testamenti assignatione daret extremum. Testamento enim sanguinis sui, data redemptione et peccatorum remissione, pactum quod habebamus cum morte delevit, vitae aeternae foedus nobiscum pepigit, et tanti testamenti sacramentum ad confoederandam sibi sanctam Ecclesiam in commune omnibus reliquit, ut unde habemus gustum in via, satietatem quaeramus in patria, et ipsum per ipsum inveniamus, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
comedi nec inde aliquid efferri pre¬
cipit᷑ : quia cum extra eccl̃iam ñ
sit locus sacrificii. quantiscunq
polleat quis morib non rite dat
uł sumet agnum nisi catholicus
unitatem scilicet eccłie seruans.
tam fide ne sit hereticus. quam
obedientia ne sit scismaticus.
Inde ieronimus in ysaia. Eterĩ
pascha nẽm immolatus est xp̃c:
intus comecditur. Accinc̾tis autẽ
renib. calciatis pedib. baculos
bemur comed̾e oum lactucis agre¬
stibus festinantes: ut castitate
p̾cinc̃ti ne a serpentib in uia huiꝰ
seculi mordeam᷑. exemplis scõꝵ pa¬
trum munientes gressus actuũ
nr̃oꝵ. uirga discipline castigan¬
tes carnis uituꝑantiam. comeda¬
mus agnum cum lactucis ama
Est enim pasche. io est transitus
domini quo ex hoc mundo transint
ad patrem: cum quo desidia tardꝰ.
et suꝑ ollas carnium in scl̃i egipto
remoratus transire non p̃ualet ut
illuc ꝑueniat ubi xp̃c in dextera

Expanded text:
comedi, nec inde aliquid efferri praecomedi, nec inde aliquid efferri praecipitur, quia cum extra Ecclesiam non sit locus veri sacrificii quantiscunque polleat moribus quis, non rite dat vel sumit Agnum, nisi Catholicus, unitatem scilicet Ecclesiae servans, tam fide ne sit haereticus, quam obedientia ne sit schismaticus. Unde Hieronymus in Isaiam : « Etenim pascha nostrum immolatus est Christus una comeditur. » Accinctis autem renibus, calceatis pedibus, baculos bemur comedere cum lactucis agrestibus festinantes, ut castitate praecincti, et ne a serpentibus in via hujus saeculi mordeamur, exemplis sanctorum Patrum munientes gressus actuum nostrorum, virga disciplinae castigantes carnis intemperantiam; comedamus agnum cum lactucis agreEst enim phase, id est transitus Domini, quo ex hoc mundo transivit ad Patrem: cum quo desidia tardus, et super ollas carnium in saeculi Aegypto remoratus, transire non praevalet, ut illuc perveniat ubi Christus in dextera
Abbreviated transcription (Latin):
de gr̃ã d̾i cdiffidat. consilium dedit
ut qui peccare quieuit comunica¬
re non desinat: qmͣuis eos qui in
affectu peccandi sunt uel de cͥmi¬
nalib digne non penituerunt.
uł ab his ministris qui extra ec¬
cł̃iam sunt consocios sum̾e int̃di¬
cat auctoritas. Quia igit᷑ sicut
magna spe. sic magna disc̾tione
sumendum est corpus dñi. cũ
de ꝑfectis satis supͣdictum sit.
quod corpus dñi sint & sumãt
quia xp̃c in eis & ipsi in eo ma¬
neant: de imꝑfectis qui corpus xp̃i
fieri et sumere uolunt. qualiter ħ
idonee faciant uideamus. Ut ergo
de cͥminaliter peccantib sua decre¬
ta seruentur. quia etiam in egẏpto
datus est agnus iscłitis s inde statĩ
exituris. dandus est item agnus
dei peccõrib ut auastante angło
ꝓtegant᷑. s deinceps peccata relic¬
turis: in quo quia ab ipsa fign¬
ra agni traximus similitudinẽ.
ab ipsa comparemꝰ etĩã sumendi
discretionem. In una domo agnꝰ

Expanded text:
Dei gratia diffidat, consilium dedit, Dei gratia diffidat, consilium dedit, ut qui peccare quievit, communicare non desinat, quamvis eos qui in affectu peccandi sunt, vel de criminalibus digne non poenituerunt, vel ab his ministris qui extra Ecclesiam sunt conscios, sumere interdicat aucteritas. Quia igitur sicut magna spe, sic magna discretione sumendum est corpus Domini, cum de perfectis satis superius dictum sit, quod corpus Domini sint et sumant, quia Christus in eis et ipsi in eo maneant, de imperfectis, qui corpus Christi fieri et sumere volunt, qualiter hoc idonee faciant videamus. Ut ergo de criminaliter peccantibus sua decreta serventur, quia etiam in Aegypto datus est agnus Israelitis , sed inde statim exituris, dandus est item Agnus Dei peccatoribus, ut a vastante angelo protegantur, sed deinceps peccatis renuntiaturis. In quo quia ab ipsa figura Agni traximus similitudinem, ab ipsa comparemus etiam sumendi discretionem. In una domo agnus
Abbreviated transcription (Latin):
tur diu̾sorio: nec tantum ad hos¬
pitandum ut in templo suo. s ad
concorporandũ sibi ut membrum
capiti suo. Quid enim ad salutẽ
nobił deerit. cum ille qui salus¬
est omnium nobis unitus fu̾it:
Non est ergo desꝑanda inuicta di
gracia. quantancunq hostis frau¬
dem. quantancunq nr̃am fra¬
gilitatem attenderimus: quia
uel hostis fraude uel nr̃o uitio
angustiorem cl̃i grãm constitiu¬
mus. si hostem potenciorẽ ad no¬
cendum quam dm̃ ad liberan¬
dum. nos autem habiliores ad la¬
benclum quã ip̃m ad stabiliendũ
crediderimus. Quid u̾o est ꝙ
ait apł̃c. uͥ habundauit delictũ
suꝑhabundauit gr̃a. nisi hec po¬
tentior sit ad saluandũ. quam
illud ad ꝑdendum: Non est ergo
metuenda bene oꝑandi necc̃itas
quib in deo tanta ipsius neccita¬
tis est facultas: ut quicquid
bñ uoliu̾miis. ꝑ eum qui omĩa
potest possimus. Unde etiam
batus hylarius inchoantib et
imꝑfectis condescendens. ne quis

Expanded text:
tur diversorio; nec tantum ad hostur diversorio; nec tantum ad hospitandum ut in templo suo, sed ad incorporandum sibi ut membrum capiti suo. Quid enim ad salutem nobis deerit, cum ille qui salusest omnium, nobis unitus fuerit? Non est ergo desperanda invicta Dei gratia, quantamcunque hostis fraudem, quantamcunque nostram fragilitatem attenderimus, quia vel hostis fraude, vel nostro vitio angustiorem Dei gratiam constituimus, si hostem potentiorem ad nocendum, quam Deum ad liberandum, nos autem habiliores ad labendum, quam ipsum ad stabiliendum crediderimus. Quid vero est quod ait Apostolus: Ubi abundavit delictum, superabundavit et gratia , nisi haec potentior sit ad salvandum, quam illud ad perdendum? Non est ergo metuenda bene operandi necessitas, quibus in Deo tanta ipsius necessitatis est facultas, ut quidquid bene voluerimus, per eum qui omnia potest possimus. Unde etiam B. Hilarius inchoantibus et imperfectis condescendens, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
hortor. Si tamen mens in affectu
peccandi est: grauari dico magis
eucharistie ꝑceptione. quam purifica¬
ri. Et ideo qmuis peccato mordeat᷑ quis.
lacͥmis et orationib. et confidens
de di miseratione accedat ad eucha¬
ristiam intrepidus et securus. s
de illo hoc dico quem mortalia pec¬
cata non grauant. Quib scor
uerbis magna nobis indicitur bñ
oꝑandi necc̃itas. ne corpus dñi indig¬
ne sumendo sumamus iudicium.
uł sum̾e cessando hoc modo alienati
a uita. mortis nichilominus incur¬
ramus ꝑicl̃m. Necessario enim ag¬
nus sumendus est ut a uastante
angło ꝓtegamur. s si tantã me¬
desꝑet fragilitas. augustinus u¬
niciiq sumendi et non sumen¬
di ꝓpͥe discretionis relinquit ar¬
bitrium: qmͣuis ꝓ certo a tanta me¬
dioina uł peccati ꝑtinacia. uel ip¬
sius sacramenti negligentia sub¬
trahi: magnũ salutis sit detrim̃¬
tum. Non est enim sine magno gr̃e
pͥiulegio. quod ds̃ etiam corꝑalit̃
humani corꝑis et cordis uti digna¬

Expanded text:
hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si tamen lacrymis et orationibus, et confidens de Domini miseratione, accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed de illo hoc dico, quem mortalia peccata non gravant. » Quibus sanctorum verbis, magna nobis indicitur bene operandi necessitas, ne corpus Domini indigne sumendo, sumamus judicium, vel sumere cessando, hoc modo etiam alienati a vita, mortis nihilominus incurramus periculum. Necessario enim Agnus sumendus est, ut a vastante angelo protegamur. Sed si tantam medesperet infirmitas, Augustinus unicuique sumendi et non sumendi propriae discretionis relinquit arbitrium quamvis pro certo a tanta medicina, vel peccati pertinacia, vel ipsius sacramenti negligentia subtrahi, magnum salutis sit detrimentum. Non est enim sine magno gratiae privilegio, quod Deus etiam corporaliter humani corporis et cordis uti digna
Abbreviated transcription (Latin):
um sibi manducat &bibit. Ido
iuxta eiusdem apłi uocem ꝓbet
se ip̃m homo. et sic de pane illo e¬
dat. & de calice bibat: ut uide¬
licet aboꝑib carnis purificans cor¬
pus animamq suam. p̃paret se
ad ꝑcipiendũ tantum sacramentũ.
Item batus hylarius ep̃c. Si tanta
non sunt peccata ut excõmu nicet᷑
quis: non debet se a medicina cor
est ne dui abstrac̃tus a xp̃i corꝑe.
alienus remaneat a salute. Qui
peccare quieuit: cominunicare non
desinat. Item ambrosiuis. Si quo¬
tienscũq effundit᷑ sanguis xp̃i in
remissionem pecc̃oꝵ effundit᷑. qui
semꝑ pecco. debeo semꝑ acciꝑe. de¬
beo semꝑ habere medicinam. Item
beatus cẏprianus. Eucaristia coti¬
die ad cibum salutis accipit᷑. Quod
distinguens augustinus scribit ad
ianuariũ. Dixerit quispiam non
cotidie accipiendã eucaristiam: a¬
lius affirmat cotidie. faciat unus¬
quisq quod scd̾m fidem suam pie
credit. ẽt. faciendum. Neq enim li¬
Domine nonsum dignus ut intres

Expanded text:
manducat et bibit. Ideo juxta ejusdem Apostoli vocem; Probet seipsum homo et sic de pane illo edat, et de calice bibat , ut videlicet ab operibus carnis purificans corpus animamque suam, praeparet se ad percipiendum tantum sacramentum. » Item beatus Hilarius: « Si tanta non sunt peccata ut excommunicetur quis, non se debet a medicina corpest ne diu abstractus a corpore Christi, alienus remaneat a salute. Qui peccare quievit, communicare non desinat. » Item Ambrosius : « Si quotiescunque effunditur sanguis Christi, in remissionem peccatorum effunditur: qui semper pecco, debeo semper accipere, debeo semper habere medicinam. » Item beatus Cyprianus : « Eucharistiam quotidie ad cibum salutis accipimus. » Quod distinguens Augustinus scribit ad Januarium : « Dixerit quispiam non quotidie accipiendam eucharistiam, alius affirmet quotidie: faciat unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. NeqDomine, non sum dignus ut intres
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ditor tanti officii minist̾ium a
summo pontifice accipiens cum ce¬
t̾is. hoc facite in meam cominemo¬
rationem audierit. Sienim sicut
ei a domino iniunctum fu̾at cor¬
pus dñi confeciss. nunquidd minꝰ
uere ab ipso prauo quam a quo¬
uis bono factum fuiss: Quia enĩ
iudas accusatus et dampnatus ñ
fu̾at. ideo xp̃c conscientiam euis
ꝑu̾sam. quamuis sibi notam dãp¬
nare noluit: ut nos instrueret
quod aliquoꝵ prauitas nec conu̾¬
satione nec sacramentoꝵ consecͣ¬
tione uel participatione bonis ali¬
quatenus nocere possit. Unde au¬
gustinus in libro de corꝑe dñi. Intͣ
catholicam eccłiam in misterio
corporis xp̃i. nichil a bono maius
nichil a malo minus ꝑficit᷑ sac̾¬
dote: quia non in merito consecran¬
tis. s in uerbo conficitur cͤatoris
⁊ in uirtute spiritus sancti. Si
enim in m̾ito. ẽẽt. sacerdotis: ne¬
quaquam ad xp̃m ꝑtineret. Itẽ¬

Expanded text:
proditor tanti officii ministerium a proditor tanti officii ministerium a summo pontifice accipiens cum caeteris, Hoc facite in meam commemorationem, audierit. Si enim, sicut ei a Domino injunctum fuerat, corpus Domini confecisset, nunquid vere minus ab ipso pravo, quam a quovis bono factum fuisset? Quia enim Judas accusatus et damnatus non fuerat, ideo Christus conscientiam ejus perversam, quamvis sibi notam, damnare noluit, ut nos instrueret, quod aliquorum pravitas, nec conversatione, nec sacramentorum consecratione vel comparticipatione bonis aliquatenus nocere possit. Unde Augustinus in libro De corpore Domini: « Intra Catholicam Ecclesiam in mysterio corporis Christi nihil a bono majus, nihil a malo minus percipitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris et in virtute Spiritus sancti. Si enim in merito esset sacerdotis, nequaquam ad Christum pertineret.
Abbreviated transcription (Latin):
quarto. Uerba que locutus sum
ad uos: sp̃c̃ ⁊ uita sunt. Intellexisti
spũalit̃: sp̃c ⁊ uita sunt. Intellexisti
ge que locutus sum.
icut ergo uerba spualiter
intellecta & non intellecta
sumptum non minus est in ue¬
ritate substancie. qmͣius non tibi
quisquis indigne accipis. in ue¬
ritate gr̃e. Quodã modo enim qͣi
sentis corpus xp̃i corꝑali gustu. ħ
non sapis sp̃uali affectu. et ꝓ quan¬
ta parte saporem dulcedinis et sua¬
uitatis eius non ꝑcipis corpus xp̃i
tibi non est quod tamen ꝓ quanta
parte ext̾uis sume̾ p̃sumis corpus
xp̃i non minus est. sicut et uerbum
non est uerbum audienti ⁊ non
intelligenti s tantũ sonus. et tñ
non minus est uerbũ. Cum ergo
malos corpus xp̃i uere sumere ip̃m¬
q uidam a summo sacerdote xp̃o
tructum etiam usdetur. ẽẽ. non. ẽẽ.
nobis noxium. si a nobis uel nobisoũ
mali male sumant sacramenta. cũ
serit: nec etiam a prauis minus ue¬
re confici ipsa sacramenta. cum ip̃e

Expanded text:
: « Verba quae locutus sum : « Verba quae locutus sum vobis, spiritus et vita sunt. IntellexiSpiritus et vita sunt; » intellexisti gite quae locutus sum. » Sicut ergo verba spiritualiter intellecta et non intellecta,sumptum, non minus est in veritate substantiae, quamvis tibi non, quisquis indigne accipis, in veritate gratiae. Quodammodo enim quasi sentis corpus Christi corporali gustu, sed non sapis spirituali affectu. Et pro quanta parte saporem dulcedinis et suavitatis ejus non percipis, corpus Christi tibi non est, quod tamen pro quanta parte exterius sumere praesumis, corpus Christi non minus est, sicut et verbum non est verbum audienti et non intelligenti, sed tantum sonus, et tamen non minus est verbum. » Cum ergo malos corpus Christi vere sumere, ipsumque Judam a summo sacerdote Christructum etiam videtur, non esse nobis noxium, si a nobis vel nobiscum mali male sumant sacramenta, cum perit, nec etiam a pravis minus vere confici ipsa sacramenta, cum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tate autem spũalis gr̃e possunt
tantum boni. cum etiam suꝑuis
dictum sit quod corꝑalia sacram¬
ta sint quasi quedam uerba: ui¬
deamus si in uerbis accedat etĩa
aliqua similitido. ad hanc rem
manifestandam sacramentis.
Sicut enim uerbum est sonus
significans &ꝵ continens intellec¬
tum. ita sacramentũ est species
panis significans et continenl
xp̃m. et sicut uerbum a quibus¬
dam auditur et intelligit᷑ & sic
omnimoclis ꝑcipit᷑. a quib dam
uero audit᷑ s non intelligit᷑. et tẽ
ꝑcipit᷑ quidem ext̾uis aure qntũ
ad sonum. ñ etiam int̾uis corde ꝙͣ¬
tum ad intellectũ. nec minus tñ
continet intellectum si non intel¬
ligitur. quam ht̃ sonum si non au¬
dit᷑: sic incretlulus uel indignus.
ore quidem sumit sacramentum
ext̾ius in panis specie. nec tamen
int̾us sumit corde corpus xp̃i in
unitatis & conformitatis ueritate.
nec tanen sacramentũ minubẽ.
corpus xp̃i in ueritate substancie
cum qua ꝑcipit᷑ etiam a malis

Expanded text:
tate autem spiritualis gratiae possunt tantummodo boni, cum etiam superius dictum sit, quod corporalia sacramenta sunt quasi quaedam verba videamus, si in verbis accedat etiam aliqua similitudo ad hanc rem manifestandam sacramentis. Sicut enim verbum est sonus, significans et continens intellectum, ita sacramentum est species panis, significans et continens Christum. Et sicut verbum a quibusdam auditur et intelligitur, et sic omnimodis percipitur, a quibusdam vero auditur, sed non intelligitur, et tunc percipitur quidem exterius aure quantum ad sonum, non etiam interius corde quantum ad intellectum, nec minus tamen continet intellectum si non intelligitur, quam habet sonum si non auditur; sic incredulus vel indignus, ore quidem sumit sacramentum exterius in panis specie, nec tamen interius sumit corde corpus Christi in unitatis et conformitatis veritate; non tamen sacramentum minus est corpus Christi in veritate substantiae, cum qua percipitur etiam a malis,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad mon̾e̾ eccłiam suam quã¬
do unũ ꝑditum int̃ duodecim
habere uoluit. nisi ut malos
toleremus nec corpus xp̃i diuida¬
mus: Ecce inter scõs est iudas.
eoce fur est ⁊ sacrilegus. talis cũ
discipulis ad cenam dominicam
accessit: conu̾sari oum eis potuit.
inquinare eos non potuit.
menta. s tamen uere ostñ¬
dimus: nunc qualit̃ boni non so¬
lum uere. s et salubrit̃ sumere
ualeant usdeamus. Ait clemẽs
nadiscretio adhibenda est. Cauẽ¬
dum est enim ne sinimiũ in lon¬
gum differat᷑. ad ꝑniciem anime
ꝑtineat. dicente domino. Nisi man¬
dueau̾itis carnem filii hominis
& biberitis eius sanguinẽ: non
habebitis uitam inuobis. Si uͦ

Expanded text:
Dominus admonere Ecclesiam suam, quanDominus admonere Ecclesiam suam, quando unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, ne corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est et sacrilegus; talis cum discipulis ad coenam Dominicam accessit, conversari cum eis potuit, inquinare eos non potuit. menta, sed tamen vere ostendimus: nunc qualiter boni non solum vere, sed et salubriter sumere valeant, videamus. Ait Clemens na discretio adhibenda est. Cavendum est enim, ne si nimium in longum differatur, ad perniciem animae pertineat, dicente Domino: Nisi manducaveritis carnem filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum admonemus: qr
scilicet omnia sacramenta cum
obsint indigne tractantib. ꝓsũt¬
augustinus contra donatistas. Cõ¬
munio maloꝵ non macłat aliq̃
participatione sacramentoꝵ s
consensione factoꝵ. Item idem
in omeliis suis. Ut patiaris e¬
tiã eum quem nosti malum: at¬
tende apłm dicentem. Unusqͥsq¬
enum onus suũ portabit. Non cũ
illo communices auariciam. ẜ
xp̃i mensam. Et quid obest si cõ¬
munices cum illo mensam xp̃i:
Qui manducat & bibit indigne
iudicium gͥ manducat & bibit.
Sibi inquit ñ tibi.
uia igitur ut ait leo papa. iu¬
de dñs nec negauit apłici
ordinis honorem inconficiendis
sacramentis nec cõmunionem̃
in ipsis ꝑcipiendis. multũ ꝓuidit
eccłie sue. ostendens ꝑ hunc solũ
innoxiam ei fore maloꝵ p̃lati
matiȩis. multimagis suꝑbe quã
religiose calcibus etiam eos a sere¬
pellerent. qui apud se minoris ẽe.
uiderent᷑ estimationis. Unde au¬
gustinus insermone quadrage

Expanded text:
intelligendum admonemus, quia scilicet omnia sacramenta, cum obsint, indigne tractantibuAugustinus contra Donatistas: » Communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. » Item idem in homiliis suis: « Ut sufferas etiam eum quem nosti malum, attende Apostolum dicentem: Unusquisque onus suum portabit . Non enim cum illo communicas avaritiam sed Christi mensam. Et quid obest si communices cum illo mensam Christi? Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit: sibi, inquit, non tibi. » Quia igitur, ut ait Leo, Judae Dominus nec negavit apostolici ordinis honorem in conficiendis sacramentis, nec communionem in ipsis percipiendis, multum providit Ecclesiae suae, ostendens per hunc solum innoxiam ei fore malorum praelmatis, multi magis superbe quam religiose calcibus etiam a se repellerent eos qui apud se minoris esse viderentur aestimationis. Unde Augustinus in
Abbreviated transcription (Latin):
racharie filium in cleser¬
to. Quia illum preclica¬
re ueniebat. qui ex uidea
quosclam.⁊ multos exgẽ¬
tibus recdempturus erat:
per regem gentium et pͥn¬
cipes iudeorum preclicatio¬
nis eius tempora cdesigna¬
tur. Quia autem gentili¬
tas colligenda erat. & iu¬
dea ꝓ culpa perfĩdie disper¬
genda: Ip̃a quoq clescͥptio
terrem pͥncipatus ostendit.
qm̃ & in romara re pub¬
blica imus prefuisse clescri
bitur .&. iudee regno per qͣr¬
tam partem pluru pͥn¬
cipantur. Noce ⁊ enĩ nr̃i re¬
demptoris dicitur. Omne
regnũ in se ipso diussum:
desolabitur.Liquet ergo
ad finem regni iuclea pͥue¬
nerat. que tot regibus cliui¬
sa subracebat. Apte quoꝙ
non solum quibus regib.
attum sit demostratur. ut
quia illum iohannẽ baptis¬
ta preclicaret.qui simul rex
et sacerclos existeret: lucas
erͣngelista p̃dicationis eius
tempora. per regnũ ⁊ sac̾do¬
tium lesignaiit. Et uenit
in onnĩe regionem iorclam᷑
p̃dicans baptismũ penitẽcie

Expanded text:
in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem Gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse descbitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: « Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . » Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, actum sit, demonstratur: ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos exsisteret. Lucas Evangelista praedicationis ejus tempora, per regnum et sacerdotium designavit. « Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sermo reserauit.
ficii:loqui de eadem qd̃ do¬
minus donauerit ande¬
bo. Ut in cõmuni gaudio
tanto religiosior sit omĩ¬
um pietas: quanto magiꝰ
fuerit intellecta sollemp¬
nitas. ꝓuidentia miscdie

Expanded text:
obis sermo reseraveritficii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque
Abbreviated transcription (Latin):
ti muudo in nouissimis
temporibus subuenire.
salnationem om̃ium gẽ¬
quia et crnctas nationẽ
a ueri dei cultu impius
error duclum adu̾terat:
et ip̃e peculiarius dei cul¬
t populus ifrł ab instrtu¬
tis legalibus pene totus
excederat conclusis omni¬
bus subpeccato om̃iũ ii¬
seretur. Deficiente em̃
ubiq et iusticia. et toto
mũdo in uana ⁊ magli¬
na pro lapso nnsi iudioi¬
na differret: unuu̾isitas
hominũ sentencr̃a damp¬
nationis exciperet. Sed
in indulgenciam ira
translata est: et ut cla¬
rior fieret: exetrende gr̃e
magnitudo. Tunc placu¬
it abolendis peccatis homi¬
num: sacram̃tũ remis

Expanded text:
do in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium genquia et cunctas nationes a veri Dei cultu impiorum error dudum averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicitas differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remis
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis. Num audi¬
sti qđ rͣgnauerit adoniaᷤ
filius aggith. ⁊ dominus
nr dauicl hoc ignorat :
Nunc ergo ueni accipe¬
ame consilium ⁊ salua
ammam tuã filii ꝙ tai
salomonis. Uade ⁊ in¬
gredere ad regem clam̃
et dic ei. Nonne tu do¬
mine mi rex iurasti
michi ancille tue di¬
çens quod salomor
filius tuus regnabit
post me ⁊ ipse seclebit
in solio meo. Quare
ergo regnat adonias
⁊̃ adhuc ibi te loquẽte
cum rege: ego uenĩa
post te et complebo ser¬
mones tuos.
igressa est itatq bech¬
sale ad regemi incu¬
biculo. Rex autem se¬
nuerat mmis: ⁊ abi¬
sag sunamite ministͣ¬
bat ei. Inclinauit se
bethsalee et adorauit
regem. Ad quam rex
Quid tͥ inquit uis
Que respondens ait.
Bomine mi tu iura¬
sti per dominum deuͣ
tuum angille tue salo¬
mon filius tuus reg¬
nabit post me ⁊ ipse
sedebit in solio meo. ꝙ
ecce adonias regnat te

Expanded text:
Salomonis: Num audisti, quod regnaaverit Adonias filius Haggith? et dominus noster David hoc ignorat? Nunc ergo veni, accipa me consilium et salva animam tuam filiique tui Salomonis vade et ingredere ad regem David et dic ei nonne tu domine mi rex iurasti mihi ancillae tuae dicens quod Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo quare ergo regnavit Adonias et adhuc ibi te loquente cum rege ego veniam post te et conplebo sermones tuos ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculo rex autem senuerat nimis et Abisag Sunamitis ministrabat ei inclinavit se Bethsabee et adoravit regem ad quam rex quid tibi inquit vis quae respondens ait domine mi tu iurasti per Dominum Deum tuum ancillae tuae Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo et ec
Abbreviated transcription (Latin):
nis antiqua iam pa¬
trum explanatione se¬
nata est: qui ueratiter
intellexerunt illos
solum in nomine sal¬
uatoris petere. qui ea

Expanded text:
nis antiqua jam Patrum explanatione reserata est, qui veraciter intellexerunt, illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea
Abbreviated transcription (Latin):
A montibus namq aquꝰ
dilabitur. quia suꝑbaᷤ m̃¬
tes uerrtatis doctria de¬
serit. S fontes in con¬
uallibus surgunt. quia
mentes humilium uer¬
bum p̃dicationis accipi¬
unt. Iam uiclemꝰ. iam cõ¬
ualles frumento habũ¬
dare conspicimus. quia
illorum hora pabulo
ueritis impleta sunt. qͥ
mites ac simplices hirie
muclo despicabiles esse
uidebentur. Ipm̃ quo
iohannem laptistã quia
mira scĩtate p̃dictum io¬
hannem populus uidera:
illum hunc esse singu¬
lariter celsum ac solidũ
montem creclebat. De qu
scriptum est. In nouissi¬
mis diebus erit mõs do¬
mus dñi p̃paratus in uer¬
ticem montium. Nam
hunc esse xp̃m putabant.
sicut ꝑ eiͣngeliũ dicitur.
Exstimanteautem populo
⁊ cogitantibus omibus in
cordibus suis de ioh̾e ne for¬
te ip̃e esset xp̃c: quem & re¬
quirebant dicentes. Nun¬
quid xp̃c es tu: Sed nisi is¬
dem iohẽs apud se uallis
esset. repletus gr̃e spũ ñ
fuisset. Qui ut hoc quod

Expanded text:
A montibus namque aqua A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum putabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, quem et requirebant dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
illustret. ut rec⁊ tas cleo
senntas faciat. dũ mũ¬
clas inanimo cogittaci¬
ones per sermonem boue
p̃clicationis format. oĩ
uallis implebitur. et
omins mons ⁊ colli hu¬
miliabitur. Quid hoc
loco uallium nomine ni¬
si humiles. quicl montiũ
⁊ colliũ nisi superbi homi¬
nes de signantur. In adũẽ¬
tu igitur redemptoris ua¬
lles implete. montes uero
et colles humiliati sunt.
quia iuxta eius uocem.
om̃is qui se exaltat humi¬
exaltabitur. Hallis ⁊ enĩ
impleta crescit. monsaut̃
⁊ collis humiliat᷑ decrescit:
quia nirairum in fide
mediatoris dei ⁊ homiñ.
hominis xp̃i ihũ. et genti¬
litas plenitudinẽ gr̃eacce¬
pit. & iudea ꝑerrorem ꝑfĩdĩ
hoc unde tumebat perdid̃.
Omis enĩ uallis implebi¬
tur qui corda humiliũ sa¬
cre dottrine elcquio. uir¬
tutũ gr̃a replebuntur.
iuxta hoc quod scriptũ
est. Qui emittit fontes ĩ
conualibrs: ⁊ unde rus¬
sum dicit᷑. & conualles
habũdabunt frumento.

Expanded text:
illustret. Ut rectas Deo illustret. Ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format? « Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. » Quid hoc loco vallium nomine, nisi humiles? quid montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt, quia juxta ejus vocem « omnis qui se exaltat, humiexaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento .
Abbreviated transcription (Latin):
tribiitur. Notandum ita¬
q qd̃ dicitur. Predicans
baptismũ penitentie in re¬
missionem peccatorum.
Qm̃ baptisimũ quod pec¬
cata solueret.quia dare nõ
poterat: p̃clicabat. Ut sicut
incarnatũ u̾bum patris p̃¬
currebat uerbo preclicatio¬
nis: ita baptismũ penitencie
quo peccata soluũtur. p̃cur¬
reret in baptismate: quo
peccata solui non possunt.
Ut quia eius sermo p̃cͣre¬
bat p̃sentiam reclempto¬
ris. ip̃m quoq eius raptiꝰ¬
ma precedendo fieret um¬
bra ueritatis. Sequitur.
Sicut scriptũ est in libro
sermonũ ysaie ꝓphẽ. Uox
clamantis in deserto para¬
te uiam dñi : rectas faci¬
te semitas eiꝰ. Isclem ue¬
ro ioh̃es baptista requisi¬
tus quis esset: respondit.
Ego uox clamantis in
maret aꝑit cum subdi
tur. Parate uiam dñi:
rectas facite semitas eiꝰ.
Omius qui fidem rectam
et bona operap̃dicat: qͥd
aliud qͣm uemiẽti cdño ad
corda auclientium uriã
parat. ut hec uis gre pe¬
netret. lumen ueritatis

Expanded text:
dum itaque quod dicitur: Praedicans baptismum paenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum quod peccata solveret, quia dare non poterat, praedicabat: ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. Sequitur: 3. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae prophetae: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in maret aperitur cum stur: « Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. » Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, qui aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat, ut hanc vis gratiae penetret, lumen veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
qr matheus ⁊ marcus me¬
quo hoc dominus ꝓmisit
⁊ ultimũ sua promissa cõ¬
atius loquens fere ait di¬
ficat᷑ post sex seculi etates¬

Expanded text:
a Matthaeus narrat mequo haec Dominus promisit; et ultimum, quo sua promissa comatius loquens fere diille post sex