comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib maxiẽ aũt dnicis et festiuis ni¬
miã multitudinẽ demonũ ĩ thoro
ꝓsallẽtiũ fratrũ cõuẽire: quorũ exe¬
tiribile officiũ nõ ercit aliud ñ mul¬
tis et uariis moĩs frĩb illudere. eoꝵ¬
q mẽtes ab intentione seruicii dei
cuiertere ÷ ꝑigritãtib quo et dormi¬
entib malignissimis applausibus
et cachĩnis insultare: de dormiẽte
ad dormiẽtẽ gironaga ꝑnititate ire
et redire. Habebãt uer̃o in capitib
sus capucia quedc̃i ueterũ pãnorũ
sordidissima et nimis fetencia. inte¬
nus et erterius quasi sanie scabio¬
sorũ ulcerũ ꝑfusa ÷ sub quib ab¬
scondebãt laruales fricies suas. qua¬
si tumẽtes agnosci: ueniẽtebq añ
unũ quẽlib de monachis callidis¬
sima exploraciõe obseruabãt utrũ¬
nã uigilaret an dormiret Qꝑ si dor¬
nuentẽ eũ repperissent : õnẽ cõtinuo
fetorẽ et corruptionẽ putridi cupucii
sui in uultũ illius extutiebũt: cõcla¬

Expanded text:
cis et festivis, nimiam multitudinem daemonum in choro psallentium fratrum convenire, quorum exsecrabile officium non erat aliud, nisi multis et variis modis fratribus illudere, eorumque mentes ab intentione servitii Dei avertere, pigritantibus quoque et dormientibus malignissimis applausibus et cachinnis insultare, de dormiente ad dormientem gyrovaga pernicitate ire et redire. Habebant vero in capitibus suis caputia quaedam veterum pannorum sordidissima et nimis fetentia, interius et exterius quasi sanie scabiosorum ulcerum perfusa, sub quibus abscondebant larvales facies suas, quasi timentes agnosci, venientesque ante unum quemlibet de monachis, callidissima exploratione observabant utrumnam vigilaret, an dormiret. Quod si dormientem eum reperissent, omnem continuo fetorem et corruptionem putridi caputii sui in vultum illius excutiebant, concla
Abbreviated transcription (Latin):
tota dic: et ꝓpter uerba labiorũ tuo¬
rũ dnẽ ego custodiui uias duras.
Uerũ ꝙͣti meriti sit apud oĩpotẽtẽ
deũ in scõ cotidicino seruicio ipsus
sollicitas obseruare. extubias. itẽq
quãti ꝑiculi sit stritionẽ uigiliarũ
sine ncc̃itatis articulo deserere. ge¬
mino docebunꝰ exẽplo: quatinus
hii qui feruore scĩ spiritus aiccensi
sacre psalmodie ccirinẽ scipiũt. et
onerosam prolicitatẽ nõ ꝑhorrescũt
s uiucicitate uocis aic sp̃s deũ lau¬
dare cordaq purificcur cõtendũt.
testiõniũ oꝑis sui letis aurib audi-¬
ẽtes in gracia dei respirent⁊ hii ue

Expanded text:
tota die ; et: Propter verba labiorum tuotota die ; et: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . VerDeum, in sancto et quotidiano servitio ipsius sollicitas servare excubias: itemque quanti periculi sit stationem vigiliarum sine necessitatis articulo deserere, gemino docebimus exemplo, quatenus ii qui fervore sancti Spiritus accensi, sacrae psalmodiae carmen sapientes, onerosam prolixitatem non perhorrescunt, sed vivacitate vocis ac spiritus Deum laudare, cordaque purificare contendunt, testimonium operis sui laetis auribus audientes, in gratia Dei respirent; ii
Abbreviated transcription (Latin):
tudine celestis ihrłm que sursũ et obhͦ
libera ẽ descendit ⁊ tuiꝰ participacio
ĩ idip̃m in cuiꝰ plateis dulcissimũ al¬
leluya sine intermissione tantatur:
ad cuiꝰ utiq exemplar terrigene et
filii hom̃ taritatis castitatis et m̃o¬
tencie sc̃imonia ornati. lauidũ pre¬
conia dnõ treatori suo sedula deuo¬
cione ꝑsoluere conantur Hãc dĩne
ltuidis executionẽ s lic singuli qͥq
fideliũ in eccłia dei pro modulo suo
sectent᷑. uero tam̃ iudicio ceterorũ or¬
dinũ pensioni cistertiensis ordinis
cirduus labor in hac ꝑte deuocioĩs
ciñfertur: cuiꝰ professi paulo pꝰ me¬
diũ noctis nõnũꝙͣ uero cirta medũ
noctis ad uigilics surgẽtes. spretai¬
q dulcedine matutinalis sõpni us
ad solis ortũ sic ꝑseuerãtes ⁊ ĩ labo¬
re et erũpna in uigiliis multis sa-¬
taigũt preuenure faciẽ dnĩ ĩ cõfessio¬
ne p̃cũ et laudũ: dicẽtes tũ ꝑsal¬
mista. Propter te morte afficimur

Expanded text:
tudine coelestis Jerusalem quae sursum, et ob hoc libera est, descendit, cujus participatio in idipsum, in cujus plateis dulcissimum Alleluia sine intermissione cantatur. Ad cujus utique exemplar terrigenae et filii hominum charitatis, castitatis et innocentiae sanctimonia ornati, laudum praeconia Domino creatori suo sedula devotione persolvere conantur. Hanc divinae laudis exsecutionem, licet singuli quique fidelium in Ecclesia Dei pro modulo suo sectentur, vero tamen judicio caeterorum Ordinum pensioni Cisterciensis Ordinis arduus labor in hac parte devotionis antefertur, cujus professi paulo post medium noctis, nonnunquam vero circa medium noctis ad vigilias surgentes, spretaque dulcedine matutinalis somni usque ad solis ortum sic perseverantes in labore et aerumna, in vigiliis multis satagunt praevenire faciem Domini in confessione precum et laudum, dicentes cum Psalmista: Propter te morte afficimur
Abbreviated transcription (Latin):
ubertim suꝑ eũdẽ piscem lac̾mas
fũdere. Nirabatur uero seipm̃:
nesciens quid haberet ul tur fleret¬
Tandẽ recordatus uisioĩs quã noc¬
te p̃terita uiderat : intellexit a dnõ
gratuita eius miseraciõe, se ẽẽ pre¬
uẽtũ Unde suꝑne uocacioni ex
intimo corde gracias agens : beato
dei faũlo in continẽti se reddidit.
A quo benigne susceptus. et in cda¬
raualle monachus factus. et dem-¬
ceps grandis silue pastor effcũs.

Expanded text:
ubertim super eumdem cibum lacrymas ubertim super eumdem cibum lacrymas fundere. Mirabatur vero seipsum, nesciens quid haberet, Tandem recordatus visionis, quam nocte praeterita viderat, intellexit a Domino gratuita ejus miseratione se esse praeventum. Unde supernae vocationi ex intimo corde gratias agens, beato Dei Famulo incontinenti se reddidit. A quo benigne susceptus, et in Clara-Valle monachus factus, et deinde Grandis-Silvae pastor effectus
Abbreviated transcription (Latin):
et ex eo conterit alexandrũ. Qui
cũ eũdem habitũ semel et secũdo
reiectũ habitũ / ab humeris indig¬
nanti aĩo reppulissetͥ tercia tan¬
dem uice collo eius ĩiectũ. et corpo¬
ri ualenter astrictũ: cõpulsus est
dens future p̃lacionis grãm deno¬
tauit: et ita abire p̃cepit Euigilãs
aũt alexander nichil adhuc pro
huuismoĩ reuelacione mollestere
poterat : s in eadem aĩ duricici ꝑ¬
sistebat. Eodem uero die cũ ille bea¬
tissimus abbas / ad mẽsam recũbe¬
ret ÷ oblatus ẽ ei piscis qui ꝑca no¬
mĩatur / ut ex eo reficeret᷑. Qͦ uiso
uir dñĩ/ erectis in celũ oculis suꝑ
eũdem piscem diucius orauit: et
bñdicens illũ prefato alexandro ꝓ
pitancia tnͣsiisit. Quẽ dũ ille gͥ¬
gustare inciperet ad primũ illico
morsũ meruit in semetipõ felicit᷑
experiri : ꝙͣte uirtutis ẽẽt or̃o facĩli
dei. Nã repente mucctus in alte¬
rũ uirũ cõpũctus ẽ ualde: et cepit

Expanded text:
et ex eo contexit Alexandrum. Qui et ex eo contexit Alexandrum. Qui cum eumdem habitum semel et secundo rejectum ab humeris indignanti animo repulisset, tertia tandem vice collo ejus injectum et corpori valenter astrictum compulsus est dens, futurae praelationis gratiam denotavit, et ita abire praecepit. Evigilans autem Alexander, nihil adhuc pro hujusmodi revelatione mollescere poterat, sed in eadem animi duritia persistebat. Eodem vero die cum ille beatissimus abbas ad mensam recumberet, oblatus est ei piscis qui perca nominatur, ut ex eo reficeret. Quo viso vir Domini erectis in coelum luminibus, super eumdem piscem diutius oravit, et benedicens illum, praefato Alexandro pro pitantia transmisit. Quem dum ille gustare inciperet, ad primum illico morsum meruit in seipso feliciter experiri quantae virtutis esset oratio famuli Dei. Nam repente mutatus in alterum virum, compunctus est valde, et coepit
Abbreviated transcription (Latin):
illius sese dnõ reddiderũt: qui in cla¬
rãuallem ab eo deducti/ et monachi
factĩ: maxĩm deinceps in eccłia deĩ
frcm̃ attulerũt. Ex quibus eciam
extitit unus supramẽoratus uir
nobilis alexander : qui eo tẽpore
iuuenis. et secilaris scie tipo turgẽs
diuiciarũ quor et trasitorii hono¬
ris infulis adornatus nichilonꝰ
conuersionẽ quã nõ cogitabat. s
deus qui conprehendit sapientes
in astucia sua. mirabili hoc ordĩe
sicut sequẽcia declarabũt adimple¬
uit. Cũ enĩ beatissimus pã bernar¬
dus ipm̃ de cõuersione monuisset
ille seculari sciencia uel opulencia
tumens, respondit se cid pñs nil
minus cogitare uel uelle: ꝙͣ habi¬
tũ sum̾e monachalem. Eadem igĩt
nocte/ cũ membra sopori dediss ap
paruit ei in uisione isdem hõ dei
erigens eũ de grabbato in quo g̃
uiter languens iacere uidebatur
ac restituere sanitati: deinde tulit
habitũ suũ quo erct ip̃e indutus

Expanded text:
illius sese Domino reddiderunt, qui in Claillius sese Domino reddiderunt, qui in Claram-Vallem ab eo deducti, et monachi facti, maximum deinceps in Ecclesia Dei fructum Deo attulerunt. Ex quibus etiam erat unus supra memoratus vir nobilis Alexander, qui eo tempore vivens, et saecularis scientiae typho turgens, divitiarum quoque et transitorii honoris infulis adornatus, nihilominus conversionem, quam non cogitabat, sed Deus qui comprehendit sapientes in astutia sua, mirabili hoc ordine, sicut sequentia declarabunt, adimplevit. 32. Cum enim beatissimus pater Bernardus ipsum de conversione monuisset, ille saeculari scientia vel opulentia tumens, respondit se ad praesens nihil minus cogitare vel velle, quam habitum sumere monachalem. Eadem igitur nocte, cum membra sopori dedisset, paruit ei in visione idem homo, erigens eum de graaviter languens jacere videbatur, ac restituens sanitati. Deinde tulit habitum suum quo erat ipse indutus,
Abbreviated transcription (Latin):
pud coloniã agrippinam
que ẽ insignis metropolid̃
germanie secũdeͥ fuit ingr̃ qͥ
dam alexander noie:canonicus
doctorq famosissimꝰ in eadem
urbe. Accidit aũt ut dei faũlus
beatus bernardus careuallensis
abbas/ iubente sancto papa euge¬
nio germaniã ingrederet᷑: iheroso¬
limitanũ iter. conrado imꝑatori et
ppło terre p̃dicaturus Cũq ibidẽ
signis et uirtutibus ĩniu̾s clares¬
ceret᷑. uidens imꝑator mirabilia
magna q̃ dñs per eũ oñdebat:
cõpũctus corde crucis signũ de
manii illius accepit iherosolimã
profecturꝰ. Nec distulit hoc idem
facere infinita hom̃i młtitudo ͣͥ
ita ut incredibili fidei ardore suc¬
censi/ scissuras et fimbrias de uel¬
timentis faũli deisq̃ ꝓpter hoc ip̃m
noua freꝙ̃ ter accipere cogebatur
undiq certatim diriperent: seq
infelices arbitrarent᷑ quicũq de
indumentis eius. cruces habere nõ
mererentur. Nulti quoq ex eis no-¬
biles. ac sapientes uiri. ꝑ manũ

Expanded text:
pud Coloniam-Agrippinam, quae est insignis metropolis Germaniae secundae, fuit magister quidam Alexander nomine, canonicus, doctorque famosissimus in eadem urbe. Accidit autem ut Dei famulus beatus Bernardus Clarae-Vallensis abbas jubente Eugenio papa Germaniam ingrederetur, Jerosolymitanum iter Conrado imperatori, et populo terrae praedicaturus. Cumque ibidem signis et virtutibus innumeris coruscaret, videns Imperator mirabilia magna quae Dominus per eum ostendebat, compunctus corde, crucis signum de manu illius accepit, Jerosolymam profecturus. Nec distulit hoc idem facere infinita hominum multitudo, ita ut incredibili fidei ardore succensi scissuras et fimbrias de vestimentis Famuli Dei, qui propter hoc ipsum nova frequenter accipere cogebatur, undique certatim diriperent, seque infelices arbitrarentur, quicunque de indumentis ejus cruces habere non mererentur. Multi quoque ex eis nobiles et sapientes viri per manum
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq tanti tꝑis spaciũ cũ iam
fere m obliuuonẽ uenisset / quod de
colũbine simplicitatis hoĩe pater
scũs p̃dixeratͥ accidit frẽs de quo¬
dã domo noue uallis in insula q̃
godaudia dicit᷑ sita destituti pas¬
tore scdm gn̾alem cõsuetudinem
ordĩs/ ad matrẽ suã recurrerent:
qͣtenꝰ ꝑ prouidẽciã et sollicitudinẽ
prĩs abbatis domui ipõrũ dignus
dippensator constitue̾tur. Et uolẽte
dnõ sine cuiꝰ nutu nec foliũ arbo¬
ris nec unꝰ passerũ in terrã cadit
tam pr̃i abbati. qmͣ cete̾is qui elcõi
int̾erant placuit ut p̃dcm̃ senem
in hanc ꝑtem sollicitudĩs assume¬
rent qui tanto fiducialiuis de pie¬
tate dei sanctissimiqz prĩs sui me¬
ritis cõfidẽt qnͣto huilius de sua
insufficiẽcia diffideret. ¶ duod ubi
fcm̃ ẽ/ et uerbũ quod olim sc̃us
predixerat/ ad meõriã reuocatum
ubiq diuulgatũ ẽ mirati sũt oẽs
qui audierũtꝰ dicẽtes ꝓmocionẽ
tam senis et simplicis hoĩs ad hoc

Expanded text:
s spatium, cum jam fere in oblivionem venisset, quod de hoc columbinae simplicitatis homine Pater sanctus praedixerat, accidit ut fratres de quadam domo Novae-Vallis, in insula, quae Gotlandia dicitur, sita, destituti pastore, secundum generalem consuetudinem Ordinis ad matrem suam recurrerent, quatenus per providentiam et sollicitudinem patris abbatis domui ipsorum dignus dispensator constitueretur. Et volente Domino, sine cujus nutu nec folium arboris, nec unus passerum in terram cadit; tam patri abbati, quam caeteris, qui electioni intererant, placuit, ut praedictum senem in hanc partem sollicitudinis assumerent, qui tanto fiducialius de pietate Dei sanctissimique Patris sui meritis confideret, quanto humilius de sua insufficientia diffideret. Quod ubi factum est, et verbum quod olim Sanctus praedixerat, ad memoriam revocatum, ubique divulgatum est; mirati sunt omnes qui audierunt, dicentes promotionem tam senis et simplicis hominis ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sãcti prĩs bernardi quidã
aliqñ nouici eius ueterẽ hoiem
cũ actibus suis exuẽtes. nouũ qui
secũdũ deũ creatus ẽ in iusticia
et sanctitate ueritatis induerũt᷑
de quibus uir btũs in spũ dei lo¬
quẽs. p̃dixit õnes eos grãm spiri¬
talis dignitatis adepturos: et no¬
mẽ et officiũ abbatis sortituros.
Cũq succedẽtibus ãnis tꝑibus o¬
portunis. in singulos eorũ uerbũ
ꝓphecie huiꝰ effectui mãciparetur:
unus ex eis noĩe petrus quẽ in
suescia ad domũ noue uallis ab¬
bas sc̃ũs dirererat pꝰ obitũ ipĩs
ꝑ ãnos qmͣplures/ usq ad senectã.
ĩmo pene decrepitã. etatẽ absq hͦ
mune̾ gracie uixitͥ eo quod sim¬
pliciores eẽt nature : et ad tm̃ of¬
ficiũ ãmĩstrandũ minꝰ ꝓdoneus
existimaretur Sed quid : Naĩquid
uł in extrenus finibus mũdi la¬
tens uł grauioris etatis ĩcõmoda
sustinẽs: oĩpotẽciã sancti spũs ef¬
fugere potuitꝰ quo mi̾nꝰ ĩplẽtur

Expanded text:
sancti patris Bernardi, quidam aliquando Novitii ejus veterem hominem cum actibus suis exuentes, novum qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis, induerunt; de quibus Vir beatus in spiritu Dei loquens praedixit, omnes eos gratiam spiritualis dignitatis adepturos, nomen et officium abbatis sortituros. Cumque succedentibus annis, temporibus opportunis in singulis eorum verbum prophetiae hujus effectui manciparetur, unus ex eis, nomine Petrus, quem in Suecia ad domum Novae-Vallis Abbas sanctus direxerat, post obitum ipsius per annos quamplurimos, usque ad senectam, imo pene decrepitam aetatem absque hoc munere gratiae vixit, eo quod simplicioris esset naturae; et ad tantum officium administrandum minus existimaretur. Sed quid? nunquid vel in extremis finibus mundi latens, vel gravioris aetatis incommoda sustinens, omnipotentiam sancti Spiritus effugere potuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
mellea spiritalis suauitatis dulcedine
qua cutea refici et retrecri consueuerat:
suꝑ fel et cibsinchiũ amarissiia amari¬
tudine fauces suas infectas tremebũdꝰ
horreret Quotirta recitũ suũ ꝙͣtocius
ad meõriã reducẽs: et pro culpa minus
discrete ĩuectionis hũilima satiffactiõe
penitẽtiã agẽs ÷ apłicã illã sentẽtiã dece¬
tero sollicicius obseruare curauit. ĩ qua
cut. Uos qui spirituales estis: huiꝰ moĩ
corripite in spiritu lenitatis. ttendãt
queso istud exemplũ quicũ emulatores
ordinis sũt. quicũq zelo iusticie accensi
feruert spiritu : attendãt inꝙͣ et cauciꝰ
obseruẽt ne forte uerba iuste correptiõĩs
ĩ arma uertãt furoris : et emẽdacionis
potulũ qd̃ fratrib ꝓpinare conãtur tam
sibi ꝙͣ aliis ꝑ indiscretionẽ ĩ ꝑniciẽ trahãt
dũ et se ip̃os ꝑ uuĩ dilacerãt. et quos emẽ¬
dare debuerãt dũ exaspem̃t exulcerãt:

Expanded text:
mellea spiritualis suavitatis dulcedine, mellea spiritualis suavitatis dulcedine, qua antea refici et recreari consueverat, super fel et absynthium amarissima amaritudine fauces suas infectas tremebundus horreret. Quocirca reatum suum quantocius ad memoriam reducens, et pro culpa minus discretae invectionis humillima satisfactione poenitentiam agens, apostolicam illam sententiam de caetero sollicitius observare curavit, in qua ait: Vos qui spirituales estis, hujusmodi instruite in spiritu lenitatis . Attendant, quaeso, istud exemplum, quicunque aemulatores. Ordinis sunt, quicunque zelo justitiae accensi, fervent spiritu. Attendant, inquam, et cautius observent, ne forte modum justae correptionis in arma vertant furoris, et emendationis poculum, quod fratribus propinare conantur, tam sibi quam aliis, pro indiscretione in perniciem trahant, dum et seipsos per iram dilaniant, et quae emendare
Abbreviated transcription (Latin):
Taiter quidã in sacre religionis ob¬
seruãcia feruẽs et sollicitus. dũ a¬
liquãdo die dnĩco secũdũ cõsuetudinẽ or¬
dinis corpori et sanguini rp̃i ꝑticipasset:
uisũ ẽ illi tũc et ꝑ totã deinceps diem. ꝙ
friuũ mellis dulcissimũ in ore teneret Se
uinã nichdomiꝰ alimoniã reaccepiss:
tota iã ebdomada semel indultã sua¬
iuttitẽ sentire promeruit Ex tũc ergo et
deinceps hanc panis uite dulcedinem
multipliciter et młto tẽpore sensit modo
rarius et mõ trebrius: prout dator grẽ
sp̃s sanctus pauꝑi suo concedẽ dignatꝰ
ẽ Ec̃m ẽ aũt ut aliqñ quẽpiã de cumicis
suis pro culpa sua obuirgans iuste ĩuet¬
tionis mẽsurã supra modũ excederet᷑: nec
trumẽ añꝙͣ diuinorũ sacramẽtorũ munꝰ
ab altari sumeret : exasꝑatã fratus con¬
scĩam ꝑ satisfactionẽ lẽnure turauit
Unde factũ ẽ ut hostiã pricificã fratre
necdũ pacificato ꝑcipere p̃sumẽs ÷ pro

Expanded text:
ater quidam in sacrae religionis observantia fervens et sollicitus, dum aliquando die Dominico, secundum consuetudinem Ordinis, corpori et sanguini Christi participasset, visum est illi tunc et per totam deinceps diem quod favum mellis dulcissimum in ore teneret. Sevinam nihilominus alimoniam reaccepisset, tota jam hebdomada semel indultam suavitatem sentire promeruit. Ex tunc ergo et deinceps hanc panis vitae dulcedinem multipliciter et multo tempore sensit, modo rarius, et modo crebrius, prout dator gratiae Spiritus Sanctus pauperi suo concedere dignatus est. Factum est autem ut aliquando quempiam de amicis suis pro culpa sua objurgans, justae invectionis mensuram supra modum excederet, nec tamen antequam divinorum sacramentorum munus ab altari sumeret, exasperatam fratris conscientiam per satisfactionem lenire curavit. Unde factum est ut, hostiam pacificam, fratre necdum pacificato, percipere praesumens, pro
Abbreviated transcription (Latin):
s rupto ipẽ silencio et p̃misso bñ¬
dicite ait ebsetro dilcĩssie frater
qr uideo dñm ẽẽ tetũ ut indices
nobis si tibi reuelatũ ẽ aliquid
de illa btã pe quã exptãs. ut et
nos ualeamꝰ in dño respirare
et tibi pariter cõgande Eũc idẽ
infirmꝰ reppondit. Ut ea q̃ posti¬
tis dne pr̃ reppondeã bremter. stia¬
tis me uidisse que loqui nõ licet.

Expanded text:
 rupto ipse silentio, et praemisso « Benedicite, » ait: « Obsecro, dilectissime frater, quia video Dominum esse tecum, ut indices nobis si tibi revelatum est aliquid de illa beata spe quam exspectas, ut et nos valeamus in Domino respirare, et tibi pariter congaudere. » Tunc idem infirmus respondit: « Ut ad ea quae poscitis, domine Pater, respondeam breviter, sciat
Abbreviated transcription (Latin):
pere meruerũt. Ut nũt uerbis fidẽ
faciamꝰ : exempli grã pauta de plu¬
ribus referemꝰ. Erat ibidẽ moͣchus
quidã ꝓbatissime cõuersacõis qui
in p̃fata mortalitate defũctus est
Hit itaq cũ iã ad horã ultimã de¬
uenisset ÷ pulsata ẽ tabula post
cõpletoriũ et cõuenerũt frẽs ad eiꝰ
exitũ muniẽdũ Cantãtibus aũt
monachis/ cirta illũ letaniã et psal¬
mos / et ip̃e confortatus a dño: uoce
qua poterat cũ aliis psallebat.
Eeplicita uero ꝑsalmodia dõnus
abbas põtius signo facto p̃cepit cõ¬
uẽtũ abire: eo ꝙ infirmũ psallẽtẽ¬
ꝓfcal appiteret. et putaret adhuc a¬
liqm̃du eũ spiritũ trh̾e. Quod cũ
frater ille uide̾t. ꝓtensa maũ signi¬
ficauunit abbati / ut faceret eos ibidẽ
adhuc subsiste̾ paululũ : qr sciebat
se ad pũctũ in modico migraturũ
Cernens itaq abbas feruẽtissimũ
uirũ qr ꝓpter regularis discipline

Expanded text:
pere meruerunt. Ut nunc verbis fidem pere meruerunt. Ut nunc verbis fidem faciamus, exempli gratia pauca de pluribus referemus. Erat ibidem monachus quidam probatissimae conversationis, qui in praefata mortalitate defunctus est. Hic itaque cum jam ad horam ultimam devenisset, pulsata est tabula post Completorium, et convenerunt fratres ad ejus exitum muniendum. Cantantibus autem monachis circa illum litaniam et psalmos, et ipse confortatus a Domino, voce qua poterat cum aliis psallebat. Explicita vero psalmodia, domnus abbas Pontius signo facto praecepit conventum abire, eo quod infirmum psallentem aspiceret, et putaret eum adhuc aliquandiu spiritum trahere. Quod cum frater ille videret, protensa manu significavit abbati ut faceret eos ibidem adhuc subsistere paululum, quia sciebat se ad punctum in modico migraturum. Cernens itaque abbas ferventissimum virum, quia, propter regularis disciplinae
Abbreviated transcription (Latin):
amulus dnĩ poncius qui
predcam uisionẽ ad consola¬
tionẽ noam/ qui in ordĩe cistertiensi
pondus diei et estus portamꝰ uidẽ
men̾ut: cũ succedentĩ tꝑe ꝓficiẽtibꝰ
meritis/ ad regimĩẽ eiusdẽ eccłie est
assũptus fuiss locũ dignitatis cõ¬
dignis adornabat moribus. pasto¬
nilem quidẽ curã debita auctorita¬
te exercens: s ouis mãsuetudinẽ et
ĩocẽtiã nõ amittens. fc̃m̃ ẽ autẽ
ut in diebus p̃laciõis eus dñs occul¬
ta dispensaciõe tremẽdorũ iudicioꝵ
suorũ eandẽ domũ ĩmitteret mor¬
talitatẽ uehemẽter grassantẽ: ita
ut infra duos mẽses quadraginta
tirciter/ et quĩq frẽs de medio tollerẽ¬
tur. Qui fere õnes cũ tanto pieta¬
tis desiderio dormicionẽ accipiebant ͥ
quasi iã celitus p̃udissent; se post
miserias huiꝰ uite cõtinuo btĩtudĩs
eterne uite ꝑticipes futuros Et mł¬
ti quidẽ ex ẽis celestem grãm sibi
conferẽdã p̃uiderũt: et p̃uisã acci¬

Expanded text:
amulus Domini Pontius, qui praedictam visionem ad consolationem nostram, qui in ordine Cisterciensi pondus diei et aestus portamus, videre meruit. Cum succedenti tempore, proficientibus meritis, ad regimen ejusdem Ecclesiae assumptus fuisset, locum dignitatis condignis adornabat moribus, pastoralem quidem curam debita auctoritate exercens, sed ovis mansuetudinem et innocentiam non amittens. Factum est autem ut in diebus praelationis ejus Dominus occulta dispensatione tremendorum judiciorum suorum in eamdem domum immiteret mortalitatem vehementer grassantem, ita ut infra duos menses quadraginta circiter et quinque fratres de medio tollerentur. Qui fere omnes cum tanto pietatis desiderio dormitationem accipiebant, quasi jam coelitus praevidissent se, post miserias hujus vitae, continuo beatitudinis aeternae vitae participes futuros. Et multi quidem ex eis coelestem gratiam sibi conferendam praeviderunt, et praevisam acci
Abbreviated transcription (Latin):
et profũda huĩlitate reuelauit:
q̃ licet magna ẽẽ sciamꝰ ÷ quia ad
alia festinat intẽtio: breuitatis
studio reticuimꝰ. Modũ tamẽ ui¬
sionis quã de bt̃a trinitate. q̃ deus
ẽ uidere meruerat nullatenꝰ expli¬
care consensit. asserẽs ꝙ nũꝙͣ eam a¬
licui reuelare presumeret: nisi for¬
hoc daretur agnoscere. Que uero
pandere uoluit ea condiciõe patefe¬
cit ut us ad obitũ ipiũs silẽtio pre¬
merẽtur: quod eciã studiose serua¬
tũ ẽ Expletis uũt ĩ ordĩẽ cistertiẽ¬
si quẽ in adolescẽtia sua tantũ aib¬
horruit uiginti et sex ãnis : cũ
quadraginta eẽt ãnorũ sicut sĩ¬
tera deuociõe uixerat ita quos
felici defũctione tarne exemptus
ẽ: sicq consũmatus ĩ breui expleuit
temꝑa multa. placita enĩ erat deo
cũa ipiũs. Uibet nũc ĩtimore parit᷑

Expanded text:
et profunda humilitate revelavit: et profunda humilitate revelavit: quae licet magna esse sciamus, quia ad alia festinat intentio, brevitatis studio reticuimus. Modum tamen visitationis, quam de beata Trinitate, quae Deus est videre meruerat, nullatenus explicare consensit, asserens quod nunquam eam alicui revelare praesumeret, nisi forei daretur agnoscere. Quae vero pandere voluit, ea conditione patefecit, ut usque ad obitum ipsius silentio premerentur: quod etiam studiose servatum est. Expletis autem in Ordine Cisterciensi, quem in adolescentia sua tantum abhorruerat, viginti et sex annis, cum quadraginta esset annorum, sicut sincera devotione vixerat, ita quoque felici defunctione carne exemptus est, sicque consummatus in brevi, explevit tempora multa; placita enim erat Deo anima ipsius . Libet nunc
Abbreviated transcription (Latin):
suis reseruat ĩ premiũ : ĩ hac cor¬
ruptibili uita prelibare quodã¬
modo et pregustare mẽretur. Re¬
lix nichilomiꝰ beaitissimꝰ paiter
ille bernardus : sub cuiꝰ discipli¬
na tante ꝑfcĩonis discipuli ĩ cla¬
raualle floruisse noscũtur. Talib
ergo uisitacionib et cõsolacionib
diũ. ille bere monachus letifica¬
tus. et corroboratus. cotidianis la¬
mẽtis exercebtitur suspirãs. et de¬
siderãs corruptibilis uite sarcinã
deponere. ut faciẽ dñĩ quã ꝑ spe¬
culũ et enigma ĩtuitus fuerat ⁊
in ipã sui puritate cõtẽplandi unꝰ
cũ eo spũs efficeretur Rogatus aũt
ut ad honorẽ dei et edificationẽ ꝓx¬
imi aliqͣ ex hiis ĩ quib a dnõ uisi¬
tatus fuerat pandere dignaretur:
nõ facile acq̃euit. timẽs utiq ne hoc
forte dnõ discipliceretͥ ẜ tamẽ pre¬
cib multis cõstrictus. hec q̃ meõra¬
uimꝰ et alia nõnulla cũ tremore

Expanded text:
suis reservat in praemium, in hac corsuis reservat in praemium, in hac corruptibili vita praelibare quodammodo et praegustare mereretur. Felix nihilominus beatissimus pater ille Bernardus, sub cujus disciplina tantae perfectionis discipuli in Claravalle floruisse noscuntur. Talibus ergo visitationibus et consolationibus Domini ille vere monachus laetificatus et corroboratus, quotidianis lamentis exercebatur, suspirans et desiderans corruptibilis vitae sarcinam deponere, ut faciem Domini, quam per speculum et aenigma intuitus fuerat, in ipsa sui puritate contemplando, unus cum ipso spiritus efficeretur. Rogatus autem, ut ad honorem Dei et ad aedificationem proximi, aliqua ex iis, in quibus a Domino visitatus fuerat, pandere dignaretur, non facile acquievit, timens utique ne hoc forte Domino displiceret, sed tamen precibus multis constrictus, haec quae memoravimus, et alia nonnulla, cum tremore
Abbreviated transcription (Latin):
rore ẽ in qua delc̃ari uoluptas
sine cõꝑaratiõe cui cõformari. silĩ¬
tudinẽ dei quã  adã ꝑdidimꝰ recu¬
perare ẽ cui serure regnare ẽ. sñ
tuiꝰ gracia oẽs gentes quasi non
sint sit sũt corã ipsa que ĩ futura
uita erit sanctis oĩb. pax exupe¬
rãs õnẽ sensũ: et gaudiũ sine ĩt̾¬
polacione: seu temꝑis discursiõe.
Inclinacione uero illa diuine reue¬
rẽtie exhibita cũ frater isdẽ se erige¬
ret subito aꝑtisũt intellaũales o-¬
tuli eius et quasi totus extra se
raptus ͥ uidit uisionẽ quãdam
gloriosam atq mirabilẽ de t̾nita¬
te que deus ẽ: quã mrribiliorem
digniorẽ atq excellẽciorẽ ẽẽ omĩb
uisitationib quib unꝙͣ a dnõ ui¬
sitari meruerat intelligebat. O fe¬
lix cuiã ĩ qua dĩne dilcõnis ignis
scoriã pcc̃ et rubiginẽ negligẽtie
usq adeo excoxit ͥ ut illã dulcedi¬
nẽ illã bt̃ĩtudinẽ quã dñs elcĩs

Expanded text:
rore est, in qua delectari, voluptas rore est, in qua delectari, voluptas sine comparatione, cui conformari, similitudinem Dei, quam in Adam perdidimus, recuperare est, cui servire, regnare est, sine cujus gratia omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram ipsa, quae in futura vita erit sanctis omnibus par exsuperans omnem sensum, et gaudium sine interpolatione, seu temporis discursione. Inclinatione vero illa divinae reverentiae exhibita, cum frater idem se erigeret, subito aperti sunt intellectuales oculi ejus, et quasi totus extra se raptus vidit visionem quamdam gloriosam atque mirabilem de Trinitate, quae Deus est, quam mirabiliorem, digniorem, atque excellentiorem esse omnibus visitationibus, quibus unquam a Domino visitari meruerat, intelligebat. O felix anima, in qua divinae dilectionis ignis scoriam peccati et rubiginem negligentiae usque adeo excoxit, ut illam dulcedinem, illam beatitudinem, quam Dominus electis
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternũ ĩdiuidue t̾nitatis
misteriũ cõtemplandũ. ꝙͣtũ qͥdẽ
hoĩ adhuc mortali carne cutũda¬
to possibile erat: mirabili digna¬
tione grẽ dei admissus ẽ Sactũ
ẽ nãq ĩ die sancto pent̾hecostẽ
dũ s fratribus alacri instãtra
sacre uigilie celebrarẽt᷑ : et iã di¬
uinus ille ỹnus te deũ laudaꝰ
ĩ quo euãgelice gracie p̃nũtia
laus figuratur cantaretur uni-¬
uersitasq fratrũ mistica illa
uerba quibus sub distinctione
triũ ꝑsonarũ unus deus p̃dica¬
norẽ sancte trinitatis cũ sũma¬
reuerẽtia inclinis sicut ẽ cõsue¬
tudĩs cantaret. In ipã uero in¬
clinacioẽ p̃dcũs seruus dei nõ
quidẽ scrutãs seu cõmissũ fidei
secretũ irrũpere gestiens : ẜ pa¬
uẽdo tremẽdo et simirãdo cepit
ĩsimplicitate cordis sui meditai̾
qͣmͣ sublime et ĩ cõprehẽsibile
eẽt tante maiestatis archanũ⁊
qmͣ nosse uita. et uita eterna est:
scd̃m quã sapere sapiẽtia sie ex¬

Expanded text:
sempiternum individuae Trinitatis mysterium contemplandum, quantum quidem homini adhuc mortali carne circumdato possibile erat, mirabili dignatione gratiae Dei admissus est. Factum est namque in die sancto Pentecostes, dum a fratribus alacri instantia sacrae vigiliae celebrarentur, et jam divinus ille hymnus, Te Deum laudamus, in quo evangelicae gratiae praenuntia laus figuratur, cantaretur, et universitas fratrum mystica illa verba quibus sub distinctione trium personarum unus Deus praedicanorem sanctae Trinitatis inclinis, sicut est consuetudinis, cantaret; in ipsa vero inclinatione praedictus servus Dei, non quidem scrutans, seu commissum fidei secretum irrumpere gestiens, sed pavendo, tremendo, et admirando, coepit in simplicitate cordis sui meditari quam sublime et incomprehensibile esset tantae majestatis arcanum, quam nosse vita, et vita aeterna est, secundum quam sapere, sapientia sine er
Abbreviated transcription (Latin):
gregius quidã adolescẽtulus
de ꝑtibus germanie orm̃dꝰ
comitante ingrõ suo studiorũ grã
parisius adibat Quicũ trãsitũ ha¬
berẽt ꝑ domũ clareualł ÷ ingͣr ille
uidens loci cõuẽtũ et ordinẽ/ nestio
quo dei iudicio cõpũctus ad horam:
petiit et obtinuit ut susciperetur ad
cõuersionẽ Eũ rogaret adolestẽtulũ
ut secũ remaneret: penitus nõ ticq̾ẽ¬
uit multũ siquidẽ abhorrebat & con¬
sorcio simul et tolloquio cystertiẽsiũ
monachorũ. sepiusq rogabat deũ:
nũꝙͣ sibi dari uolũtatẽ ad ordinem
illũ causa cõuersionis ueniẽdi Pro¬
inde roganti in gr̃o fratribus quo
monasterii adhortantib eũ. dura
teruice resistens : nullis p̃ditacio¬
nũ machinis poterat expugnari.
Ceterũ ꝙͣ mnirabilis sit deus ĩ cõsili¬
is sius suꝑ filios hom̃. qmq irre¬
fragabile scet sempiterne p̃destina
tat ÷ ridens eorũ uana conamina:
ĩsuꝑ uolũtates sibi aduersas ad pie¬

Expanded text:
gregius quidam adolescentulus de partibus Germaniae oriundus, comitante magistro suo, studiorum causa Parisius adibat. Qui cum transitum haberet per domum Claraevallis, magister ille videns loci conventum et ordinem, nescio quo Dei judicio compunctus, ad horam petiit et obtinuit ut susciperetur ad conversionem. Cumque rogaret adolescentulum, ut secum remaneret, penitus non acquievit. Multum siquidem abhorrebat a consortio simul et colloquio Cisterciensium monachorum, saepiusque rogabat Deum, nunquam sibi dari voluntatem ad Ordinem illum causa conversionis veniendi. Proinde roganti magistro, fratribus quoque monasterii adhortantibus cum dura cervice resistens, nullis praedicationum machinis poterat expugnari. Caeterum, quam mirabilis sit Deus in consiliis super filios hominum, quamque irrefragabile stet sempiternae praedestitat, ridens eorum vana conamina, insuper voluntates sibi adversas ad pie
Abbreviated transcription (Latin):
mor illũ ĩ uultu et habitu depre¬
hendit/ ipm pro certo eẽ : quẽ trans¬
acta nocte sub cõdiciõe cõuertẽdi se
liberatorẽ hre meruerat ꝓdinde
miratus uehemẽter atq cõpũctꝰ
protinꝰ eidẽ sancto uiro se reddidit
a quo benigne susceptus mor ĩe
cie canos tũctis mim̃tibus ĩduit
Porro paedcũs ingr̃ euis la ꝓposito
bono citius corruẽs : et eũdẽ secũ e¬
uertere satagens: fũdatũ ĩ xp̃i niõre
tyrũtulũ mouẽ nõ potuit Hit ergo
delicatus atq tenerrimꝰ adolestẽs
tũ eẽt ãnorũ quatuordecĩ. manũ
suã ad fortia mittẽs letãtib ãgeł
dũ aggreditur: et quasi agnus ad
aratrũ suscepti ordĩs applicatur

Expanded text:
mox illum in vultu et habitu depremox illum in vultu et habitu deprehendit ipsum pro certo esse quem transacta nocte sub conditione convertendi se liberatorem habere meruerat. Proinde miratus vehementer atque compunctus, protinus eidem sancto viro se reddidit; a quo benigne susceptus, mox in tiae canos cunctis mirantibus induit. Porro praedictus magister ejus a proposito bono citius corruens et eumdem secum evertere satagens, fundatum in Christi amore juvenculum movere non potuit. Hic ergo delicatus atque tenerrimus adolescens cum esset annorum quatuordecim, manum suam ad fortia mittens laetantibus angelis dum aggreditur, et quasi agnus ad aratrum suscepti Ordinis applicatur
Abbreviated transcription (Latin):
parisius ueneris : us ad pẽthecostẽ
morieris et sine dubio moriẽris.
multũ obstupuit : necdũ tñ potuit¬
mo duricia cordis eius molliri Por¬
ro sequẽti nocte /cũ sopori mẽbia de¬
diss : uidebatur sibi demersus esse
ĩ limo putei profũdi Cũ ibi despe¬
ratus iaceret ÷ subito apparuit ei
desuꝑ ad os putei btũs iohãnes eu¬
angelista ĩ uultu et habitu sancti
bernardi tũc adhuc ĩ corꝑore uiuẽ¬
tis: qui et ipẽ similimmꝰ eẽ uidebat᷑
cuidã religioso monacho noĩe gerar¬
do portario clareualł Quos cũ ille
tremulus et cunxius uidiss rogabat
attentius: ut sui misererẽtur. Cui
btũs iohãnes repondit Tu sano cõ¬
silio acquiesce̾ cõtẽpnis ͥ et opẽ fla¬
gͥitas a nobis: Eũz ille promitteret
se facturũ eẽ quidꝙͣ illi placeret.
tũ cõtinuo de profũdo lacu. liberũ
abire dimiserũt Mane igitur facto :¬
postulauit se ꝙͣtotius p̃sentari btõ
bernardo Quẽ cũ anteai nõ uidiss

Expanded text:
Parisius veneris, usque ad Pentecosten morieris, et sine dubio morieris. multum obstupuit, necdum tamen potuit duritia cordis ejus emolliri. Porro sequenti nocte cum sopori membra dedisset, videbatur sibi demersus esse in limo putei profundi. Cumque ibi desperatus jaceret, subito apparuit ei desuper ad os putei beatus Joannes evangelista, in vultu et habitu sancti Bernardi tunc adhuc in corpore viveto, qui et ipse simillimus esse videbatur cuidam religioso monacho, nomine Gerardo, portario Claraevallis. Quos cum ille tremulus et anxius vidisset, rogabat attentius, ut sui misererentur. Cui beatus Joannes respondit: « Tu sano consilio acquiescere contemnis, et opem flagitas a nobis? » Cumque ille promitteret se esse facturum quidquid illi placeret, tum continuo de profundo laci liberum abire dimiserunt. Mane igitur facto postulavit se quantocius praesentari beato Bernardo. Quem cum antea non vidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
inserere: uerũetiã de negligẽtici
purgatũ cũ paucis ad ꝑftiõnis
et diuine speculacionis apicẽ pro¬
uehere dignata ẽ Sicut igitur
btũs quẽ elegisti et assũpsisti dñe
habitabit enĩ ĩ atriis tuis: sic
nimirũ õnes qui te derelinquũt
confũdentur: recedẽtes a te ĩ tin

Expanded text:
re, verum etiam de negligentia purgatum cum paucis ad perfectionis et divinae speculationis apicem provehere dignata est. Sicut igitur beatus, quem elegisti et assumpsisti, Domine, habitabit enim in atriis tuis , sic nimirum omnes qui te derelinquunt, confundentur; recedentes a te in terra
Abbreviated transcription (Latin):
uiderat totꝰ ĩcãduerit. Solius
dãtis et accipiẽtis nosse ẽ ꝙͣ festi¬
uos exinde cũ dilecto suo duxerit
dies: cũ sponsa nõ tã uocibus oris
ꝙͣ affectibus cordis exclamãs In¬
ueni quẽ diligit aĩa mea: tenui
illũ nec dimittã Et cũ prĩarcha
iacob Uidi dnm̃ frcie ad faciẽ: et
salua fcã ẽ aia mea. Quia uero
ĩ huĩlitatis custodia fiducie pedẽ
ulterius extendere curauit ⁊ ut se¬
cũdũ diuinũ promissũ oĩs locus
quẽ calcasset pes eius ipĩs fiere:
adhuc excellẽtiori carismatũ grã
ditari meruit. Qui enĩ sicut iam

Expanded text:
viderat, totus incanduerit! Solius viderat, totus incanduerit! Solius dantis et accipientis nosse est, quam festivos exinde cum dilecto suo duxerit dies, cum sponsa non tam vocibus oris quam affectibus cordis exclamans: Inveni quem diligit anima mea, tenui illum nec dimittam . Et cum Patriarcha Jacob: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Quia vero in humilitatis custodia fiduciae pedem ulterius extendere curavit, ut secundum divinum promissum, omnis locus, quem calcasset pes ejus, ipsius fieret, adhuc excellentiori charismatum gratia ditari meruit. Qui enim, sicut jam
Abbreviated transcription (Latin):
dens ei Porro ĩ eius btĩssimis
palmis loca clauorũ euidentissi¬
me apparebãt : ita ut de ipĩs
plagis recẽtibus sanguis ema¬
nare uidẽtur. Uiso itaq dnõ fra¬
ter ille gͥauisus ẽ gaudio magno
ualde: obstupesçens et quasi ext̃
se factus nesciebat ĩ arto tempo¬
ris quid agere deberet. Uolebat
nãq ĩ mediũ prosilire et pedes
apprehende̾ saluatoris ͥ sed reti¬
nebat eũ pudor et reuerẽcia con¬
uẽtus: ne uelud ĩsaniẽs repu¬
taretur Nã et hoc ignorabat:
utrũ uidelicet apparens dñs ab
ipõ solũmõ an et ab aliis parit
uideretur Nebat aũt uberrime:
erctq cor eius ĩ semetipso pieta:¬
te liquescẽs : pre ĩmẽsa dulcedĩe
ciioris illius quẽ intuebatur
Eadẽ uero apparicio dnĩ tñ dui
durauit: quous ĩ responsorio
quod tũc cantabatur dictiones
iste iã surrerit uenite et uidete.
fectionib cuiẽ ipiũs recreatis.
cic renouatis ĩ canorẽ illius quẽ

Expanded text:
dens ei. Porro in ejus beatissimis dens ei. Porro in ejus beatissimis palmis loca clavorum evidentissime apparebant, ita ut de ipsis plagis recentibus sanguis emanare videretur. Viso itaque Domino, frater ille gavisus est gaudio magno valde, sed obstupescens, et quasi extra se factus, nesciebat in arcto temporis quid agere deberet. Volebat namque in medium prosilire, et pedes apprehendere Salvatoris, sed retinebat eum pudor et reverentia conventus, ne velut insaniens reputaretur. Nam et hoc ignorabat utrum videlicet apparens Dominus ab ipso solummodo, an et ab aliis pariter videretur. Flebat autem uberrime, eratque cor ejus in semetipso pietate liquescens, prae immensa dulcedine amoris illius quem intuebatur. Eadem vero apparitio Domini tandiu duravit, quousque in Responsorio, quod tunc cantabatur, dictiones istae, jam surrexit, venite et videte, fectionibus animae ipsius recreatis et renovatis, in amorem illius quem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ beatissima hũanitatis sue for¬
ma corꝑalib ocuł uidere merẽt᷑.
Accidit enĩ quodã temꝑe cũ ħ de
quo loqͥmur becitus homo sacris
quadragesime diebus eiunãiciũ
et orãtiũ ꝑticeps effectus ͥ cũ ruth
moabitide buccellã pie oꝑacioĩs
intmrisset in aceto salubris cõpũc¬
tionis ⁊ ut sacratissimꝰ dnũce resur¬
rectionis dies illucesceret. Cũq si¬
cut tante diei sublimitas exigebat
solẽpnes a fratrib uigilie deuotis¬
sime celebrarẽtur: ip̃e laxato inti¬
me meditacionis sinũ cepit attẽ¬
cius cogitare de passione et rsur-¬
rectione dnĩ: ita ut ardente pieta¬
tis affectu totus ĩ lac̾iis fũderet᷑.
Et ecce setũda lcõne iam lecta cũ res¬
ponsoriũ angelus dnĩ si cõuẽtu tã¬
taretur : repente is qui ĩ corde eius
deuocionis ignẽ accẽderat dñs iħs
xpũs uigilanti et flenti apparẽs
stetit ante illũ ĩ medio thori: ma¬
nus suas expandẽs et quasi ostẽ¬

Expanded text:
itatis suae forma corporalibus oculis videre mereretur. Accidit enim quodam tempore, cum hic de quo loquimur beatus homo, sacris Quadragesimae diebus jejunantium et orantium particeps effectus, cum Ruth Moabitide buccellam piae operationis intinxisset in aceto salubris compunctionis , ut sacratissimus Dominicae resurrectionis dies illucesceret. Cumque, sicut tantae diei sublimitas exigebat, solemnes a fratribus vigiliae devotissime celebrarentur, ipse, laxato intimae meditationis sinu, coepit attentius cogitare de passione et resurrectione Domini, ita ut ardente pietatis affectu totus in lacrymis funderetur. Et ecce secunda lectione jam lecta, cum Responsorium Angelus Domini a conventu cantaretur, repente is qui in corde ejus devotionis ignem accenderat, Dominus Jesus Christus vigilanti et flenti apparens, stetit ante illum in medio chori, manus suas expandens, et quasi osten
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtis cõuersionis sue iuiueni for¬
titudinẽ ĩduẽs. ẜ agni mãsuetudi¬
nẽ retinẽs / tãta carismatũ eminẽ¬
tia a pͥmis ãnis enituit : ut cõuer¬
saciõis elegancia atq flagrãcia
cõtubernales eius uehemẽter aif¬
fecti gratularẽtur. sancteq deuo¬
cionis et hũilitatis q̃ ĩ ipõ reluce¬
bat exẽplis ĩformari interẽtur:
Quidã uero religiosus ac spiritał
eiusdẽ cenobii monachus frater
protestatus ẽ michi: ꝙ aliqñ uidis¬
set uisionẽ huiꝰ moĩ Aspiciebat eũ¬
dẽ adolescentẽ/ nutatoriũ añ altare
cainẽtẽ Porro ymago crucis q̃ suꝑ
alture erat/ quasi melodia ipũis de¬
lectata. de cruice descendit. ueniens
ad eũ expansis uliuis dignãter cim¬
pleratai ẽ illũ: tẽnere sibimet astrĩ¬
gendo ac deosculãdo eũ Qd̾ cũ fr̃
ille uidisset. ãaduertit ĩ hoc aia
ipiũs sanctã / et deo placẽtẽ existere:
apud illius clemẽtiã magne fami¬
licritatis accessũ specialiter optine

Expanded text:
fortitudinem induens, sed agni mansuetudinem retinens, tanta charismatum eminentia a primis annis enituit, ut conversionis ipsius elegantia atque fragrantia contubernales vehementer affecti gratularentur, sanctaeque devotionis et humilitatis, quae in ipso relucebat, exemplis informari certatim niterentur. Quidam vero religiosus ac spiritualis ejusdem coenobii frater, protestatus est mihi quod aliquando vidisset visionem hujusmodi. Aspiciebat eumdem adolescentem Invitatorium ante altare canentem. Porro imago crucis, quae super altare erat, quasi melodia ipsius delectata, de cruce descendit, veniensque ad eum, expansis ulnis dignanter amplexata est illum, tenere sibimet astringendo ac deosculando eum. Quod cum frater ille vidisset, animadvertit in hoc animam illius sanctaapud illius clementiam magnae familiaritatis accessum spiritaliter obtinere.
Abbreviated transcription (Latin):
mare et dicere dnõ. Misericordiã
et iudiciũ cantabo tibi dñe ⁊ quic
neq rib oriẽte neq ab occidẽte ne
a desertis mõtib. qm̃ deus uider
iustus : hũc huiliat et hũc exaił¬
tat Ette enĩ magister ille cuiꝰ sup̃
mẽcionẽ fecimꝰ qui nõ gracia ẜ
p̃sũpcione duce pietatis opus ad¬
orsus manus ad forcia mittere tẽp¬
tauerat : tumꝙͣ semuĩatus supra pe¬
trã sid tẽpus cecidit: s ĩ tẽpore tẽp¬
tacionis ticius exaruit Hũc uero
cuiꝰ fidẽ et sanctitatẽ descripsimꝰ
repugnãtẽ quodãmõ aitq reluctã¬
tem: mat᷑ gracia assumẽs mĩme cõ

Expanded text:
dicere Domino: Misericordiam et judicium cantabo tibi Domine, quia neque ab oriente, neque ab occidente, neque a desertis montibus, quoniam Deus judex est, hunc humiliat, et hunc exaltat . Ecce enim magister ille, cujus supra mentionem fecimus, qui non gratia, sed praesumptione duce, pietatis opus adorsus, manus ad fortia mittere tentaverat, tanquam seminatus supra petram, ad tempus credidit, sed in tempore tentationis citius exaruit. Hunc vero, cujus fidem et sanctitatem descripsimus, repugnantem quodammodo atque reluctantem mater grati
Abbreviated transcription (Latin):
dine excellẽtius ẽ / quãto potiorib
donis celestis gracie cumulabat᷑
tanto se huiliorẽ nõ solũ corã deo.
sed etiã corã fratrib sus exhibere
curauit: nichil insolitũ nichil
singulare ĩ cõuersatione sua p̃su¬
mens licet ĩ ip̃a coĩ uita singula¬
ri puritatis deuocione singularis
existeret S qm̃ hũilib semꝑ au¬
getur grã adiecit dñs adhũc ma

Expanded text:
dine excellentius est, quanto potioribus dine excellentius est, quanto potioribus donis coelestis gratiae cumulabatur, tanto se humiliorem, non solum coram Deo, sed etiam coram fratribus suis exhibere curavit, nihil insolitum, nihil singulare in conversatione sua praesumens, licet in ipsa communi vita singularis puritatis devotione singularis existeret. Sed quoniam humilibus semper augetur
Abbreviated transcription (Latin):
lestis nectaris quã dormiẽs hause¬
rat excitatus a sõpno mirabili sua¬
uitatis unctione/ totũ interiorẽ hoĩ¬
nẽ suũ delibutũ sensit: neq hoc¬
eci diebus eãdẽ bñdcõne se renoua¬
ri et illuĩari gauisus ẽ Alia quo
nocte cũ eẽt intentus orõni meriut
audire corporeis auribus angelicaᷤ
uotes: armonia dulci atq precla¬
ra ĩ ethere ꝑsonãtes. Quarũ uide¬
licet uocũ trinta erat altitudo ut ꝙͣ¬
talib huãrũ uocũ intẽtio adec̃i nõ
posset ascendere. Cũq fuss ĩ eis ali¬
cuirib eius melodie celestis ameni¬
tas. s᷑ reniãsit ĩ corde cõcepte deuocio¬
nis ĩmẽsa iocũditas ⁊ ita ut sepe
meoriã habũdãcie suauitatis e¬
ructans mira deuocione affice̾tur
et totus ĩ gaudiũ uerteretur Iam
uero secretorũ celestiũ cõscuis efft̃s.
ibat sicut pater abraham profici¬
ens atq succrestẽs donec magnus
effectus ẽ ualde: ẜ qd̃ oĩ magͥnitu¬

Expanded text:
lestis nectaris, quam dormiens hauselestis nectaris, quam dormiens hauserat, excitus a somno mirabili suavitatis unctione totum interiorem hominem suum delibutum sensit, seea diebus eadem benedictione se renovari et illuminari gavisus est. Alia quoque nocte cum esset intentus orationi, meruit audire corporeis auribus angelicas voces harmonia dulci atque praeclara in aethere personantes. Quarum videlicet vocum tanta erat altitudo, ut quantalibet humanarum vocum intentio ad eam non posset ascendere. Cumque fuisset in eis aliauribus ejus melodiae coelestis amoenitas, sed remansit in corde conceptae devotionis immensa jucunditas, ita ut saepe memoriam abundantiae suavitatis illius eructans, mira devotione afficeretur, et totus in gaudium verteretur. Jam vero secretorum coelestium conscius effectus, ibat sicut pater Abraham proficiens atque succrescens, donec magnus effectus est valde , sed quod omni magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
ordĩs exerciciis deuotus et feruẽs exis¬
teret et ꝑ cõtinuũ sacre cõpũctioĩs
studiũ drũ misericordiã enixius im¬
ploraret : quadã nocte apparuit ei
ĩ sõpnis angelus dnĩͥ et introdux¬
it eũ ĩ quẽdã thalamũ gloriosũ: in
quo uidebatur dñs ih̾us xpũs ĩ tru¬
ce pendereͥ et bt̃a mater eius uirgͥo
maria cũ bto iohãne euãgelista iuix¬
ta crucẽ illius stare: quẽ cũ ingres¬
sus fusset.tante suauitatis fraglã¬
tiã sensit: ac si cellã aromatitũ resꝑ¬
sam oĩ puluere pigmẽtario ĩtroisset.
Didẽs uero dĩ maiestatis passi¬
onis et crucis sue signa piissima
dignacione sibi representantẽ ÷ ꝓ¬
stratus ĩ faciẽ solotenus adorauit:
uñdcõnẽq illius totis medullis cor¬
dis flagitare cepit. Quã eciã benig¬
na largitate diuĩ cõsecutus mox eiũ¬
gilauit ͣ ẜ uisionẽ illã nõ nonam
seu illusoriã fuisse: manifestis indi¬
tiis declaratũ ẽ. Fagrãcia nẽpe ce¬

Expanded text:
evotus et fervens existeret, et per continuum sacrae compunctionis studium misericordiam Domini imploraret, quadam nocte apparuit ei in somnis angelus Domini, et introduxit eum in quemdam thalamum gloriosum, in quo videbatur Dominus Jesus Christus in cruce pendere, et beata mater ejus virgo Maria, cum beato Joanne evangelista juxta crucem illius stare. Quem cum ingressus fuisset, tantae suavitatis fragrantiam sensit, ac si cellam aromaticam respersam omni pulvere pigmentario introisset. Videns vero Dominum majestatis passionis et crucis suae signa piissima dignatione sibi repraesentantem, prostratus in faciem solo tenus adoravit, benedictionemque ipsius totis medullis cordis flagitare coepit. Quam etiam benigna largitate Domini consecutus mox evigilavit, sed visionem illam non vanam seu illusoriam fuisse, manifestis indiciis declaratum est. Fragrantia nempe coe
Abbreviated transcription (Latin):
o: talẽ trãsformati uultus clarita¬
tẽ asperimus Quaꝓpter uniuersi
gracias agẽtes deoͥ cõmẽdacionis
erequias et officiũ tanto alacrius ꝑ¬
soluimꝰ ÷ ꝙͣto de ipiũs glorificatione
ꝑ tã mirabile signũ cerciores ẽẽ me

Expanded text:
o talem transformati vultus claritao talem transformati vultus claritatem aspeximus. Quapropter universi gratias agentes Deo, commendationis exsequias et officium tanto alacrius persolvimus, quanto de ipsius glorificatione per tam mirabile signum certiores esse