comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ scriptores antiquissimi corax et tisias siculi quos inse¬
cutus est uir eiusdem insulę erorgias leontinus empedoclis it
traditur discipulus isbeneficio longissime aetatis. Nam centu
et nouem iuxit annos: cum multis simulsioriut & paulorost
N am et ssocratis praestantissimi discipuli fuerunt in omni studior
genere Eoqiam seniore octauum enĩ et non agisimũ comple¬
uit annum. Pomeridianuis aristo teles precipere arte oratoia
caepit: hoc tamen uidetur fieti intercedente copula nam ca sub

Expanded text:
autem scriptores antiquissimi Corax et Tisias Siculi, quos insecutus est vir eiusdem insulae Gorgias Leontinus, Empedoclis, ut traditur, discipulus. is beneficio longissimae aetatis nam centum et novem vixit annos cum multis simul floruitnam et Isocratis praestantissimi discipuli fuerunt in omni studiorum genere, eoque iam seniore octavum enim et nonagesimum implevit annum postmeridianis scholis Aristoteles praecipere artem oratoriam coe
Abbreviated transcription (Latin):
qui per maria latrociniis infesta solus petitus sum: qui lucem
libertatem deniq quidꝗͥ ƿat᷑ me debeo non ignariis: ut primo
natalis hore tempore: sed uidens sentiensq acceꝑim. Nec solum
donatiis iis bonis: sed summis periculis liberatus. erba sunt
inpariete palmato q̃ blande ille se posuit miserum suum ꝗ̃di
ligente uxoris gaudentis exclusit oculos ꝗ̃ multo eacum pu¬
uita Augusti. Et ne enumerẽ quot et quos diuersarũ partiu
uenia et incolumitate donatos cornelius nepos de uita atti
ci auxit hoc officium quoq libertate nam uniuersos frumẽ¬

Expanded text:
qui per maria latrociniis infesta solus petitus sum, qui lucem, libertatem, denique quicquid patri debeo, non ignarus, ut primo natalis horae tempore, sed videns sentiensque acceperim, nec solum donatus his bonis sed summis periculis liberatus sum? pietatem! Quam blando ille seposuit miserum suum, quam diligenter uxoris gaudentis exclusit oculos, quam multo caecum puta sunt. ne enumerem, quot et quos diuersarum partium uenia et incolumitate donatos principem etiam in  auxit hoc officium alia quoque liberalitate: nam universos frumen
Abbreviated transcription (Latin):
triginta septem: citra slacentiam incollibus oppidum est. uelleia¬
tum in quo ducentos niginti annos sex detulere quatuor uero
filius cialeria felix aut ne pluribus moremur inre confessa in
regione italie octaua centum annorum censi sunt homines.
centenum icenii: quinũ homines quatuorcenteutricenũ hoĩes
quatuor centẽum tricenumquinii aut septemim totidem cente¬
num quadragenu homines tres. Idem tamen slmius paulo rost

Expanded text:
XVII. citra Placentiam in collibus oppidum est Veleiatium , in quo CX annos sex detulere, quattuor vero filius Galeria Felix. ac ne pluribus moremur in re confessa, in regione Italiae octava centenum annorum censi sunt homines centenum vicenum quinum homines duo, centenum tricenum homines quattuor, centenum tricenum quinum aut septenum totidem, centenum quadragenum homines tres. Alia mort
Abbreviated transcription (Latin):
pugnam ineuntibus tot simul metus laboris dolorii. Po¬
stremo mortis ipsius exciderint nisi ineorum locum pie¬
tas & fortitudo et honesti pnsimago successerit et alibi.¬
N on perdidit filium quisquis occidit. Explicat ad dolorem
patrẽ: quod sibi uidetur fecisse rem maximã et ĩ locum
iuuenis ammissi: substinuit de uanitate solatium: ergo¬

Expanded text:
pugnam ineuntibus tot simul metus laboris, dolorum, postremo mortis ipsius exciderint, nisi in eorum locum pietas et fortitudo et honesti praesens imago successerit? non perdidit filium, quisquis occidit. explicat a dolore patrem, quod sibi videtur fecisse rem maximam et in locum iuvenis amissi substituit de vanitate solacium. al
Abbreviated transcription (Latin):
semper auctor pacis fui. Cuiq pax presertim ciuilis ꝗ̃ꝗ omnib
bonis mihi tamen inprimis fuit optabilis. Omne enim curri¬
culum industrie nostre inforo incuria in amicorum pericu¬
lis propulsandis elaboratum est: hinc honores amplissimos:
hinc mediocres opes: hinc dignitatẽ siquam habemus conse¬
cuti sumus. Ego itaq pacis alumnus ut ita dicam: qui quan¬
tuscunq sum: nihil enim mihi atrogo sine pace ciuili certe
horreo. Sed pro mea ꝑpetua cupiditate uestre dignitatis
stimetis sine offensione quod dixero necid priusq̃ quale
sit explicauero repudietis. Ego ille dicam sepius pacis semper lau¬
dator: semper auctor. Pacem cum M. antonio cẽ uolo. Hac ineũ

Expanded text:
semper pacis auctor fui, cuique pax, praesertim civilis, quamquam omnibus bonis, tamen in primis fuit optabilis—omne enim curriculum industriae nostrae in foro, in curia, in amicorum periculis propulsandis elaboratum est; hinc honores amplissimos, hinc mediocris opes, hinc dignitatem si quam habemus consecuti sumus— ego igitur pacis, ut ita dicam, alumnus qui quantuscumque sum—nihil enim mihi adrogo —sine pace civili certe horreo, sed pro mea perpetua cupiditate vestrae dignitatis ipiatis sine offensione quod dixero, neve id prius quam quale sit explicaro repudietis—ego ille, dicam saepius, pacis semper laudator, semper auctor, pacem cum M. Antonio esse nolo. Magna
Abbreviated transcription (Latin):
Quando igitur orator est uir bonus ls autem citra uirtutem
intelligi non potest. Uirtus etiam si quosdam mretus exña
sunt. lamen perficienda doctrina est mores ante omnia. a
oratori studiserunt excolendi. Eiusdem significati est qua¬
quatenus luctus nostri inius uocantur et flenti disputandu
est: et orbitati sue mater irascitur superemus ꝗ exorare¬

Expanded text:
quando igitur orator est vir bonus, is autem citra virtutem intelligi non potest, virtus, etiamsi quosdam impetus ex natura sumit, tamen perficienda doctrina est: mores ante omnia oratori studiis erunt excolendi atque omnis honesti iusquatenus luctus nostri in ius vocantur, et flenti disputandum est, et orbitati suae mater irascitur, superemus quam exorar
Abbreviated transcription (Latin):
uissimum patrem suprema sua iuueni ioctasse credi¬
derim ut heredẽ filium seriberet. Ceu poetarũ magis est
On quia negem: hoc bene ẽẽ compoĩtum: sed
quia legem hanc eẽ componẽdi inomnibus
principiis recusem. Ite iđꝙ ego non id circo¬
potissimum in hac parte tractare sum aggressus. quia non
incateris quoq doctoribusidem hoc examinandum q̃ dili¬

Expanded text:
vissimum patrem suprema sua iuveni iactasse crediderim; ut heredem filium scriberet, non est non quia negem hoc bene esse compositum, sed quia legem hanc esse componendi ut omnibus principiis recusem. nam ipotissimum in hac parte tractare sum aggressus, quia non in ceteris quoque doctoribus idem hoc examinandum quam dili
Abbreviated transcription (Latin):
ista tabella rogat. Quinti. hasprimum audiet puer barũ uer¬
ba effingere imitando conabitur et natura tenacissimi sumiis eors
quae tudibus animis percepimus et pro qua accipiendum est
uiduis in fastis nihil aluid uestam q̃ puram intellige flamam
Nataqi de flamma corpora nulla uides: q pro quia siue nanq¬

Expanded text:
te tamen etiam loquantur. has primum audiet puer, harum verba effingere imitando conabitur. et natura tenacissimi sumus eorum, quae rudibus animis percepimus; ut sapor, quo nova imbuas, uidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. iure igitur
Abbreviated transcription (Latin):
quod illius gaudendũ est. Et alibi. Ago quinimmo gras hoc
solo nomine crudelissimis fatis: quod maximum facimis nõ
inprima cui maiparte posuerunt. Cicero Rarissime ut inbri¬
to. At uõ inq̃ tibi ego Brute non saluam nisi prius a te cauero
amplius eo nomine neminem cuius petitio sit petiturum. Et¬
pro silla ancum tanto imperio. tantaq potestat non dicis fiuss
regem. Hunc priuatũ regnare dicis: quo tandẽ nomie hoc de

Expanded text:
quod illius gaudendum est. una solo nomine crudelissimis fatis, quod maximum facinus non in prima aevi mei parte posuerunt, quod praemissae sunt ant. at vero, inquam, tibi ego, Brute, non solvam, nisi prius a te cavero amplius eo nomine neminem, cuius petitio sit, petiturum. tum in tanto imperio, tanta potestate non dicis me fuisse regem, nunc privatum regnare dicis? quo tandem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
inȩenia quidem que adiuuant. Uor latus patiens laboris¬
ualitudo constantia decor quae si modica obtingerunt possut
ratione ampliari.Sed non nunq̃ ita desunt: ut bona etiam
ingenii studiaq corrumpant: sicut et bacipsa sine doctore
perito studio pertinaci seribendi legendi dicendi multa et
continua exercitacione perse nihil prosunt. Plinius libro
nunq̃ risisse obid agelastum uocatii sieut nec flesse multos

Expanded text:
ingenita cuique adiumenta, vox, latus patiens laborisvaletudo, constantia, decor; quae si modica obtigerunt, possunt ratione ampliari, sed nonnunquam ita desunt, ut bona etiam ingenii studiique corrumpant; sicut et haec ipsa sine doctore perito, studio pertinaci, scribendi, legendi, dicendi multa et continua exercitatione per se nihil prosunt. igitur nato numquam risisse, ob id Agelastum vocatum, sicuti nec flesse multos
Abbreviated transcription (Latin):
et uana de se per suasio usq adeo ut illo discipulorum tumul¬
tu inflati si parum apraeceptore laudentur ipsi de illom
ci dicendum erit de iusticia et fide mutuetur a platone
quicum haec exprimenda uerbis arbitraretur: nouam qua¬
dam finx itilibris ciuitatem: usq eo illa quae dicenda de
iusticia putabat auite consuetudine et aciuitatum mo¬
quin aspera uino qua mare nunc terrasqn
metu celumq fatigat. Consilia in melius refe

Expanded text:
et vana de se persuasio usque adeo, ut illo condiscipulorum tumultu inflati, si parum a praeceptore laudentur, ipsi de illo ei dicendum erit de iustitia et fide, mutuetur a Platone; qui, cum haec exprimenda verbis arbitraretur, novam quandam finxit in libris civitatem; usque eo illa, quae dicenda de iustitia putabat, a vitae consuetudine et a civitatum moQuin aspera Iuno, que mare nunc terrasque metu celumque fatigat, consilia in melius refe
Abbreviated transcription (Latin):
Cuncta si uidetur iura percurrite Nusꝗ adeo pro nobis sol¬
licita lex est ut quod prastat extorqueat dedit ceco talio¬
nis actionem non manus recusantis impellit iniuriaru
celis agere permisit. Sed non cogit inuitos adeo pene leuiꝰ¬
estulcionem perire ꝗͥ potestatem genus seruitutis ẽ coacta
libertas. hic cadem snia fuerit sidixero adeo ut pene leui

Expanded text:
cuncta, si videtur, iura percurrite: nusquam adeo pro nobis sollicita lex est, ut, quod praestat, extorqueat. dedit caeco talionis actionem: num manus recusantis inpellit? iniuriarum, caedis agere permisit, sed non cogit invitos. adeo paene leviest ultionem perire quam potestatem. genus servitutis est coacta libertas,
Abbreviated transcription (Latin):
Q uintiliantis lamiam malo uenena ferrum subitos ictus ĩpro¬
uisamq mortem qui incestum non credit torquere non debet
qui credit statim debet occidere. Et hac per indignationem
carissime frater ꝗꝗ tibi ĩmaturo et unde minime decuit uita
erepta est. lamen latandum magisꝗ dolendum puto casum

Expanded text:
 non possis. iamiam malo venena, ferrum, subitos ictus inprovisamque mortem. incestum qui non credit, torquere non debet; qui credit, statim debet occidere. Quodsi tormenta etiamcarissime, quamquam tibi immaturo et unde minime decuit vita erepta est, tamen laetandum magis quam dolendum puto casum
Abbreviated transcription (Latin):
nenda toga uel de integro iniicienda dun tauat in iudicissapd¬
princirem enim et magratus ac tribunalia non licebit paulo¬
post. Natratio magis prolatam manii amictum recidentem
gestum distinctum uocem ser moni proximam et tamen acri¬
orem sonum simplicem frequentissime postulabit iniisdum

Expanded text:
etiam ex integro inicienda, dumtaxat in iudiciis apprincipem enim et magistratus ac tribunalia non licebit, pault. narratio magis prolatam manum, amictum recidentem, gestum distinctum, vocem sermoni proximam et tantum acriorem, sonum simplicem frequentissime postulabit in his dum
Abbreviated transcription (Latin):
alibi et costudiosius hoc negocium suscepimus ꝙ te non sine
causa uelle cognoscere rhetoricam intelligebamus pro eo ꝙ est
in sccundo sicut Polycrate cum busirm laudaret et cliteme¬
stram: qq̃ id quod his dissimile non est compo suisse oratione
qua ẽ habita contra socratem simile illi ꝙ laudauit bur

Expanded text:
ares. Et eo studiosius hoc negotium suscepimus, quod te non sine causa velle cognoscere risse, sicut Polycraten, cum Busirim laudaret et Clytaemnestram; quanquam is, quod his dissimile non est, composuisse orationem, quae est habita contra Socraten, dicitur. quidam natur
Abbreviated transcription (Latin):
latiuo ut quintili: Cum me cuius ut inter¬
iectio mari: non fortunam quisꝗ nosse non ta¬
natales: non patrem poterat.Una tamen res faceret:apud
quosdam miserabilem: quod uidebatur iniq comꝑatus
et alibi illud iam diximus quanto plus nitoris et cultusde¬
mostratiue materie ut ad delectacione audientium com¬
posite: q̃ quȩ sunt inactu et contentione suasorie iudicialesq
igitur quos transeo: nec utiq damno ut qui dixerim eẽ inõibꝰ
utilitatis aliquid et alibi. Teo pompus hisminor ut in histoia¬
predictisita oratoriminor magis similis ut qui anteq̃ est ad
si prosecundum ut sice. Qui sermo: quae praecepta: quanta
notitia antiquitatis scientia iuris augurii. multe etiamut

Expanded text:
lis dominus, cum me, cuius, ut interiecto mari, non fortunam quisquam nosse, non natales, non patrem poterat, una tamen res faceret apud quosdam miserabilem, quod videbar inique comparatustur. illud iam diximus, quanto plus nitoris et cultus demonstrativae materiae, ut ad delectationem audientium compositae, quam, quae sunt in actu et contentione, suasoriae iudicialesque igitur quos transeo nec utique damno, ut qui dixerim esse in omnibus utilitatis aliquid. sed ad ipraedictis minor, ita oratori magis similis, ut qui, antequam est ad e praestantior. qui sermo, quae praecepta! quanta notitia antiquitatis, scientia iuris auguri! multae etiam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uenista sccula innumerabiles annos reddi: Rursus aliis cor¬
poribus animas fortasse in me renatus sit aliquisex illis. Red¬
ad illos iam perfectis constinitisq uiribus reuertamur: quod in
caenis grandibuis quoq facimus: ut cum optimis saciati sumusua¬
rietas tamen nobis ex uilioribus grata sit. Non ait ⁊euertendu

Expanded text:
vetusta saecula et innumerabiles annos reddi rursus aliis corporibus animas, fortassis in me renatus sit aliquis ex illis, ad illos iam perfectis constitutisque viribus revertemur; quod in cenis grandibus saepe facimus ut, cum optimis satiati sumus, varietas tamen nobis ex vilioribus grata sit. tunc et
Abbreviated transcription (Latin):
idem facere percerte ut idem tantui sollicitudinem bonoru: tantum
timorẽ omniu inquo meminimus certe innullo et ꝑnimirũ¬
Ut quintilianus demus id quod nullo modo fieri potest: idemĩ¬
gi nii studii doctrine peximo atq optimo uito uter melior dicere¬
tur. Orator nimirum qui ho quoq melior sedusiatum omniu¬

Expanded text:
e carissimus: tantam tamen sollicitudinem bonorum, tantum timorem omnium in quo meminimus? certe in nullo. quid igitu eximam, demus, id quod nullo modo fieri potest, idem ingenii, studii, doctrinae, pessimo atque optimo viro: uter melior dicetur orator? nimirum qui homo quoque melior. non igitur unqu
Abbreviated transcription (Latin):
num. Cum multis locis nostrorum hoium ingenia ꝙ uir¬
tutesq brute soleo numerari tum maxime in iis studiisꝗ
sero admodum expedita inhanc ciuitate e gracia transtu¬
multe res inphia nequaq satis. explicat sint tum perdiffi¬
cilis Brute quod tu minime ignoras questio est denatura
ĩprima syllaba dicens. Cum omnis eloquentie doctrina
et omne studiorum genis sapientie luce prefulgens grae¬
corum fontibus deriuatum latinos proprio sermonei¬

Expanded text:
nt. Cum multis locis nostrorum hominum ingenia virtutesque, Brute, soleo mirari, tum maxime in is studiis, quae sero admodum expetita in hanc civitatem e Graecia transtumultae res in philosophia nequaquam satis adhuc explicatae sint, tum perdifficilis, Brute, quod tu minime ignoras, et perobscura quaestio est de natura i ac patricio. cum omnis eloquentiae doctrinam et omne studiorum genus sapientiae luce praefulgens a Graecorum fontibus deriuatum Latinos proprio sermone in
Abbreviated transcription (Latin):
enim inquid illud peto quod soleo cum uehemẽtius contendi im¬
petrare reus ut absoluatur: non peto sed ut pocius abhoc q̃ ab illo
sed eos quibus sanitas e certe timere non debeo. lale non fuit
Et qui sapientes se non fatrantur: his uero non potest: qui sapia
professi stulticiam pocius exhibent. Ego dixissem his non potest¬

Expanded text:
enim,' inquit, 'illud peto quod soleo, cum vehementius contendi, impetrare: reus ut absolvatur non peto, sed ut potius ab hoc quam ab illo sed eos quibus sanitas est; certe timere non debeo. Eos vero et qui se sapientes non esse fateantur: his vero non potest qui, sapientiam professi, stultitiam potius exhibent. Non sum equidem t
Abbreviated transcription (Latin):
sit dictio compoita. Sed si forte non ẽ tibi mutabile rectus. Stati
semel iuncti rumpere uincla thori: hoc quoq temptemus siqͥ
ieiuna remandit sinminus inferni coniugisuxor erit i¬
Idem libro uiͦ dosine titulo qua mihi uentura est siquidem
uentura senectus cum desit nũmeris ipsa iuuenta suis. in alto¬

Expanded text:
 inane chaos, sed si forte tibi non est mutabile pectus, statque semel iuncti rumpere vincla tori, hoc quoque temptemus, siquidem ieiuna remansit; si minus, inferni coniugis uxor eritmbra forem. Quae mihi ventura est, siquidem ventura, senectus, Cum desit numeris ipsa iuventa suis? A,
Abbreviated transcription (Latin):
plusq̃ ficarios: plus etiam q̃ parricidas ee. Siquidẽ ẽ atrocius
patrie parentem q̃ suum occidere. Non nulli non internoscut
Quare illud stultissime pracipitur: quod defendi non potest
silentio dissimulandum siquidẽ est: id dequo uidex pronun¬
ciaturus est. At si extra causam sic adductum et caetera po
iam clodius siquide codie romam uenturus erat redire po¬
tuisset. Et pro łlacco omorem praclarum disciplinamq qͥ
amaioribus accepimus siquidem teneremiis. Sed nescio quo
pacto iam e manibus elabitur. In hoc tamen significato apud¬

Expanded text:
plus quam homicidas, plus etiam quam parricidas esse, si quidem est atrocius patriae parentem quam suum occidere. tu homo sapiens etQuare illud stultissime praecipitur, quod defendi non possit, silentio dissimulandum: siquidem est id, de quo iudex pronuntiaturus est. At si extra causam sit adductum et tantum coiam Clodius, si quidem eo die Romam venturus erat, redire poncitatae. O morem praeclarum disciplinamque quam a maioribus accepimus, si quidem teneremus! sed nescio quo pacto iam de manibus elabitur. nullam enim
Abbreviated transcription (Latin):
inomnibus phie discipłis ediscendis atq tractandis summu ĩ uita
positum solamen existimem: tum uicundius & ueluti cum
quodam fructu etiam laboris arripio quae tecum comunica¬
incepisse ciceronẽ. Cum inomnibus causis grauioribus.C.
caesar inicio dicendi commoueri solea: uehementius ꝗ̃ uel t¬
usus uel &etas mea uidetur postulare. Tum inhac ita multa
ter facere iuideamut: qui cum precipi nihil posse dicamus
amen & aliis de rebus dissercre solcamus: & hoc ipso tempore
pracepta officii persequamur.Cum scilicet proꝗuis. Aut si

Expanded text:
in omnibus philosophiae disciplinis ediscendis atque tractandis summum in vita positum solamen existimem, tum iocundius, et veluti cum quodam fructu etiam laboris arripio quae tecum communicainto Ligario : «cum in omnibus causis grauioribus, Gaius Caesar, initio dicendi commoueri soleam uehementius quam uideatur uel usus uel aetas mea postulare, tum in hac causa ita multa nter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus vellem satis
Abbreviated transcription (Latin):
prie corpore p roiecto. Et si iuidices inhac asperrima conditae
fragilitatis humane inqua nemo prope mortaliũ impune
uiuit:hacomnibus naturd ut sua cuiq calamitas praeci¬
puc misera atrintoleranda uideatur. Cicero pro lege ma
simus: hic autem locus ad dicendum amplissimus: adag en¬
dum ornatissimus est uisus quirites. Idem de officiis. Quaꝗ¬
te Marce fili annum iam audiente cratippum: idq athenis
habundare oportet: praeceptis institutisq phie. Lactantius tn¬

Expanded text:
pater, mater prohibet. Etiamsi, iudices, in hac asperrima condicione fragilitatis humanae, in qua nemo prope mortalium impune vivit, haec omnibus natura est, ut sua cuique calamitas praecipue misera atque intoleranda videatur, inter omnes tasimus, hic autem locus ad agendum amplissimus, ad dicendum ornatissimus est visus Quirites, tamen hoc ate, Marce fili, annum iam audientem Cratippum, idque Athenis, abundare oportet praeceptis institutisque philosophiae
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum omnibus confitendum est: tum nobis precipue qui
rationem dicendi a bono uiro non seperamus .i. omnibus mul¬
Marcelle uictori tibi dicamus: quem cum amicissimũ nobis:
summu inueteribus patronis multis tum non nullu etiam
inme presidiis suis fortumis constitutũ ee arbitrarentur.Sed¬

Expanded text:
que cum omnibus confitendum est, tum nobis praecipue, qui rationem dicendi a bono viro non separamus. cum sint auMarcelle Victori, tibi dicamus; quem, cum amicissimum nobis summum in veteribus patronis multis, tum non nullum etiam in me praesidium suis fortunis constitutum esse arbitrarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uintilianus falsa enim est quarela paucissimis hominibus
ium prcipiendi quetradantur eẽ concessã plerosq uero labo¬
rem ac tempore tarditate ingrnii perdere. Nam contra pluresre¬
perias et faciles in ex cogitando et ad discendum promptos. Quippe
ia est homini naturale ac sicut aues ad uolatu: equi adeursũ: ad
seuiciam fere gignuntur. ita propria ẽ nobis mentis agitacio atq
solercia unde origo aĩ calestis ereditur. Atq licet huiusmodi condic

Expanded text:
 fiet. falsa enim est querela, paucissimis hominibus vim percipiendi, quae tradantur, esse concessam, plerosque vero laborem ac tempora tarditate ingenii perdere. nam contra plures reperias et faciles in excogitando et ad discendum promptos. quippe id est homini naturale; ac sicut aves ad volatum, equi ad cursum, ad saevitiam ferae gignuntur; ita nobis propria est mentis agitatio atque sollertia, unde origo animi caelestis creditur. hebetes vero et indoc
Abbreviated transcription (Latin):
nus m iiͦ. Quid autem est ex his dequibus supradixi: quod no
cum in alia quae sunt rhetorum propria tum certe in illud
iudiciale cause genus incidat. Ci. ad curione ꝗraui teste pͥ¬
uatus sum amoris erga te mei: patre tuo clarissimo uiro q
cum suis uirtutib: tum uero te filio superasset omnium

Expanded text:
u solam. quid autem est ex iis, de quibus supra dixi, quod non cum in alia, quae sunt propria rhetorum, tum certe in illud iudiciale causae genus incidat? an non in ivatus sum amoris summi erga te mei patre tuo, clarissimo viro. qui cum suis laudibus tum vero te filio superasset omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uid enim est omnino hoc ipsum diu inquo est aliquid extre¬
mum quod cum uenit omnis uoluptas preterita pronihiloe
quia nulla est futura: ꝗꝗ iste tius animus nunꝗ his angu¬
stiis quas natura nobis aduiuendum dedit contentus fuit
semper. En imortalitatis amore flagrauit. Nec uero haectua
uita dicenda: quae corpore et spiritu continetur: hoc fit acriꝰ¬

Expanded text:
uid enim est omnino hoc ipsum diu in quo est aliquid extremum? quod cum venit, omnis voluptas praeterita pro nihilo est, quia postea nulla est futura. quamquam iste tuus animus numquam his angustiis quas natura nobis ad vivendum dedit contentus fuit, semper immortalitatis amore flagravit. nec vero haec tua vita ducenda est quae corpore et spiritu continetur: illa, i
Abbreviated transcription (Latin):
tibi opum tuarum fiducia diuessimihi idem ĩ uidere
cipcp i agens imperitum & admiratur aliorum
quam dixi quid dentem dente uiuabit rodere carne op
est si satur eẽ uelis. Ne perdas operam qui se mirantur in
illos uirus habes nos hac nouimuseẽ nihil. Semirantur di

Expanded text:
tibi opum tuarum fiducia, dives; si mihi vivere εἴρων, agens imperitum et admiratorem aliorum quam dixi. Quid dentem dente iuvabit Rodere? carne opus est, si satur esse velis. Ne perdas operam: qui se mirantur, in illos Virus habe, nos haec novimus esse nihil. Non tamen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tullium inpisonem ut omnes sui ciues salutem ĩ columitate
uredditum peccarentur quod mihi contingit an quod tibi pro¬
ficiscenti euenit ut omnes execrarentur male precarentur
Et quintil. inde fugientia unda longo uisu prosecut facile
emptionem secumdosuento placidum mare non sie ir sina

Expanded text:
exire e patria ut omnes sui cives salutem, incolumitatem, reditum precentur, quod mihi accidit, an, quod tibi proficiscenti evenit, ut omnes exsecrarentur, male precarenturlimus. inde fugientia vela longo visu prosecuti facilem emptionem, secundos ventos, placidum mare, non secus ac si
Abbreviated transcription (Latin):
fallit nos nephande quid captes hoc quod supra silentumm
trahis alta suspiria quod inpro rumpenti uideris exda¬
matione deficere mendatio paratur auctoritas et infide
crupture uocis affertur ut fateri uidearis inuitus. Dic
tamen par est huic rei matris integxitas ut mentiaris

Expanded text:
fallit nos, nefande, quid captes: hoc, quod supra silentium trahis alta suspiria, quod in prorumpenti videris exclamatione deficere, mendacio paratur auctoritas, et in fidem erupturae vocis adfertur, ut fateri videaris invitus. dic tamen! par est huic rei matris integritas, ut mentiaris
Abbreviated transcription (Latin):
licitatio. Cauislicitatio uectigaliii q̃ calore licitantis ultramo¬
dum salite conductionis inflauit. Itademum admittendae
si fide uissores idoneos et cautionem is qui licitatione uicerit
offerre paratus sit adcondiendum uectigal inuitiis nemo
compellinir et id eo impleto tempore conductionis licitatoresa¬
loquendi sunt: licitatores uectigalium aditerandñ cõductio¬
nem anteq̃ supiori conductioni satisfaciant ad mittendino
sunt. Pauliis. Siuenditor simulauerit meliorem allatan
conditionem cum minorisuel etiam tantide alii uenderet utqͥ
emptori ĩ solidum erit obligatuis. Sed si emptor alium nõido¬
neum subiecit eiq fundus addictus est non uideo ĩ ꝗt queadine¬
dum priori sit emptus cum alia uenditio et uera subsequita

Expanded text:
ibetur. Locatio uectigalium, quae calor licitantis ultra modum solitae conductionis inflauit, ita demum admittenda est, si fideiussores idoneos et cautionem is qui licitatione uicerit offerre paratus sit. Ad conducendum uectigal inuitus nemo compellitur et ideo impleto tempore conductionis elocanda sunt. Reliquatores uectigalium ad iterandam conductionem, antequam superiori conductioni satisfaciant, admittendi non ad Sabinum. Si uenditor simulauerit meliorem allatam condicionem, cum minoris uel etiam tantidem alii uenderet, utrique emptori in solidum erit obligatus. Sed si emptor alium non idoneum subiecit eique fundus addictus est, non uideo, inquit, quemadmodum priori sit emptus, cum alia uenditio et uera postea subsecuta
Abbreviated transcription (Latin):
singulis diebus inurbe ratio constet aut constare uideatur
pluribus cunctisq non constet. Uulpi anus plane si defende¬
digratia aliquid fecerit rationem ei constare apparereti¬
nemo dubitabit quin si nocentes maturi inbona
mentem aliquo modo possunt sieut posse conce¬
ditur. Saluos ee cos magis e re pu sit q̃ puniri e re pudice¬
lauerini: qua e re sua essent. ded suaser int quae nobiscen¬

Expanded text:
singulis diebus in urbe ratio aut constet aut constare videatur, pluribus iunctisque non constet. Nadomini gratia aliquid fecerit, rationem ei constare apparetnemo dubitabit, quin, si nocentes mutari in bonam mentem aliquo modo possint, sicut posse conceditur, salvos esse eos magis e re publica sit quam puniri. si liqulaverint, quae e re sua essent, sed suaserint, quae nobis cen
Abbreviated transcription (Latin):
ut ciceromiphalippicis. Duo tñ tpã inciderunt quibus aliquid contra
casaneni Pomixio suaserim ea uelim repechendas si potes imimne
poinquenis impium casari prorogatetur. Alteriim ne pateretir
serui alenti cius ratio haberetur. Quoriiutrũ sinispersila¬
isem ibas miserias nĩꝗ in cidissemus. Suasit ergo et non ysuasie¬

Expanded text:
 impudentis. duo tamen tempora inciderunt quibus aliquid contra Caesarem Pompeio suaserim. ea velim reprehendas, si potes: unum ne quinquenni imperium Caesari prorogaret, alterum ne pateretur ferri ut absentis eius ratio haberetur. quorum si utrumvis persuasissem, in has miserias numquam incidissemus. atque idem ego, cum i
Abbreviated transcription (Latin):
datur i idtabulam liccatur ebulatius deterrentur empto¬
res multi partim gratia ce senia partim pratio sundus adds¬
citur ebutio pecuniam argentarius promittit ebutio quo tes¬
monio nunciuir optimus utitur sibiemptum ce quasi ueto
nosei negemus addictum. aut tum quisꝗ fuerit qui dubi¬
taret quin emeret cesennia quem id pleriq sertet omnes
audissent cum pecunia cesennia ex illa hereditate deberit
camporro in prediis collocari maxime expediret. Essent aut
redia. quae mulieri maxime cõuenirent ea uenirent li ce¬
rctur is quem cesennia dare operam nemo miraretur. Quitil¬
depastu cadauerum. si nobis nihil ex cõmeatu nr̃o partiris
nos uicine ciuitati uendemus liceat seriure tibi frumetũ ẽ
non exigua res est: prouita prosepultura proĩnocẽtia li¬

Expanded text:
datur. adest ad tabulam, licetur Aebutius; deterrentur emptores multi partim gratia Caesenniae, partim etiam pretio. fundus addicitur Aebutio; pecuniam argentario promittit Aebutius; quo testimonio nunc vir optimus utitur sibi emptum esse. quasi vero aut nos ei negemus addictum aut tum quisquam fuerit qui dubitaret quin emeretur Caesenniae, cum id plerique scirent, omnes fere audisseneam porro in praediis conlocari maxime expediret, essent autem praedia quae mulieri maxime convenirent, ea venirent, liceretur is quem Caesenniae dare operam nemo miraretur, sibinis adferas. si nobis nihil de commeatu nostro partiris, nos vicinae civitati vendemus; liceat servire, ubi frumentum est. non exigua res est: pro vita, pro sepultura, pro innocentia li
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo intusculanis. Quis est omnium qui modo cum musisi
cum humanitate et doctrina habeat aliquod comertium:
qui se non hunc mathematicum malit q̃ illum tyrannum
Idem ad adicum. Nunc uero quoniam ea quae putaui prae¬
clara expertus sum q̃ essent inania cum omnibus musis rõ¬

Expanded text:
erravit oratio: quis est omnium, qui modo cum Musis, id est cum humanitate et cum doctrina, habeat aliquod commercium, qui se non hunc mathematicum malit quam illum tyrannumem ab initio, nunc vero, quoniam quae putavi esse praeclara expertus sum quam essent inania, cum omnibus Musis rat
Abbreviated transcription (Latin):
tumulo eirs uersibus a se compoitis in sculpsisse: ctiam uita
memoriam prosa oratione composuit. Seneca indeclama¬
tionibus. Decessit negociator testamento omnium bonorii
reliquit formosam heredem et adiecit elogium quia pudi¬
Solonis quidem sapientis elogium est quo se negat uelle sua
mortem dolore amicorum et lachrimis uacare

Expanded text:
tumulo eius uersibus a se compositis insculpsisse, etiam uitae memoriam prosa oratione composuit. Ex Ant illa. decessit negotiator, testamento heredem omnibus bonis reliquid formosam et adiecit elogium: “quia pudiSolonis quidem sapientis eulogium est quo se negat velle suam mortem dolore amicorum et lamentis vacare
Abbreviated transcription (Latin):
ffectio est animi et corporis ex tempore aliqua mutatio deca
ut laetitia cupiditas metus: molestia: morbus debilitas &
alia quae incodem genere reperiuntur. Modo sic affectio e¬
quaedam ex temporum aut negotiorũ euentu aut admini¬
stratione aut hominũ studio cõmutatio rerii ut non ta¬
les quales ante habite sunt aut plerũq haberi solent ha¬

Expanded text:
ffectio est animi aut corporis ex tempore aliqua de causa commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus, debilitas et alia, quae in eodem genere re- periuntur. studium est quaedam ex tempore aut ex nego- tiorum eventu aut administratione aut hominum studio commutatio rerum, ut non tales, quales ante ha- bitae sint aut plerumque haberi soleant, ha
Abbreviated transcription (Latin):
tis placuit missirros sein africam qui inter populu cat¬
thaginensem et regem in re pnti disceptarent. Idem libꝰ¬
xluiis eodem anno inter populii carthaginensem ctre¬
gem mauimissam int̾e pñti disceptatores romai de agro
a senatu finium constituendorũ inter nolanos a neap¬
litanos datus cũ inrẽ presentẽ euenisset utrosq seperati

Expanded text:
tis placuit missuros se in Africam, qui inter populum Carthaginiensem et regem in re praesenti disceptarent. miptem. eodem anno inter populum Carthaginiensem et regem Masinissam in re praesenti disceptatores Romani de agro a senatu finium constituendorum inter Nolanos ac Neapolitanos datus, cum in rem praesentem uenisset, utrosque separatim
Abbreviated transcription (Latin):
monumenta ostenduntur et statuȩ. Nam et linterni
monumentum monumẽtoq statua superpoita quãte
pestatem disiectam nuper uidimus ipsi. Et Roma extra
rortam capenam in Scipionum monumẽto tres statue
sunt quarum due lublii et scipionum dicuntur tertia poe¬
te:quine enni

Expanded text:
monumenta ostenduntur et statuae: nam et Literni monumentum monumentoque statua superimposita fuit, quam tempestate disiectam nuper vidimus ipsi, et Romae extra portam Capenam in Scipionum monumento tres statuae sunt, quarum duae P. et L. Scipionum dicuntur esse, tertia poetae Q. Enni
Abbreviated transcription (Latin):
Ego pamphile hoc tibi proseruitio debeo conari manibus¬
et pedibus noctes et dies capitis periculũ adire dum prosi
uitia repudiabat quorum in initio ad eum magne copie
concurrerant: quia opibus coniuratonis fretus simulaie¬
num suis rationibus existimans uideri causam ciuium
cum seruis fugitiuis cõmunicasse. Quintil. Saepe mini

Expanded text:
Ego Pamphile hoc tibi pro servitio debeo, Conari manibus pedibus noctesque et dies; Capitis periclum adire, dum prosivitia repudiabat, cuius generis initio ad eum magnae copiae concurrebant, opibus coniurationis fretus, simul alienum suis rationibus existumans videri causam civium cum servis fugitivis communicavisse. Sed postquam in
Abbreviated transcription (Latin):
ailianus. Ante oia futurus orator cui in maxima eelebrita
formidare homines: neq in illa solitaria atq umbratili uita
pollescere. Cicero itaq nos qui in maxĩa celebritate atq inoca¬
lis quondam ciuium uixistis: nime fugientes conspectum sce¬
leratorum hominum quibus omnia redundat addimusnos

Expanded text:
amur. ante omnia futurus orator, cui in maxima celebritatformidare homines neque illa solitaria et velut umbratica vita foro agere possimus? Ita, qui in maxima celebritate atque in oculis civium quondam vixerimus, nunc fugientes conspectum sceleratorum, quibus omnia redundant, abdimus nos
Abbreviated transcription (Latin):
de Anibale sic. Cum hac indole uirtutum ac uiciorum tricmo
sub Astrubale Imperatore meruit et alibi sicut infrugibuspe
cudibus non tantum semina adseruandam indolem ualent
quantum trrra proprietas caliq sub quo aluntur generosuis¬
insua quicquids ede gignitur insitum alienȩ terrae in id qd
alitur natura uertente sed denegarat

Expanded text:
eligio. cum hac indole uirtutum atque uitiorum triennio sub Hasdrubale imperatore meruit, nulla cudibusque non tantum semina ad servandam indolem valent, quantum terrae proprietas caelique, sub quo aluntur, muin sua quidquid sede gignitur; insitum alienae terrae in id, quo alitur, natura vertente se, degenerat
Abbreviated transcription (Latin):
gena cominunt. Ac quadrupes quae oua pariunt ut testudi¬
nes coccodrilli inferiore tantum sine ulla intactione pp
predurosocios extreme ambitum gene superioris antiqui
cilium uocauere. Unde supercilia hoc iuilnere aliquo ob¬
ducti non coalescit in paucis humani corporis membris.
Infra oculos male homini tantum quos prisci genas uocabat¬
duodecim tabularum interdicto radicas uetante pudo¬
ritatem risuq indicantes bucce. Et altior homini tantum
quem noui mores subdole ixrisioni ducauere nasus. No
aliisanimalium nares eminent auibus serpentibus piscib
foramina tantum ad olfatus sine naribis. Et hinc nomina
Simorum silonum septimo mense genitis foramina auriu
et narium defuere labra a quibus bochyladeones dicti exis¬

Expanded text:
e conivent; at quadripedes quae ova pariunt, ut testudines, crocodili, inferiore tantum sine ulla nictatione propter praeduros oculos. extremum ambitum genae superioris antiqui cilium vocavere, unde et supercilia . hoc vulnere aliquo diductum non coalescit, ut in paucis humani corporis membris. Infra oculos malae homini tantum, quas prisci genas vocabant, XII tabularum interdicto radi a feminis ritatem risumque indicantes buccae et altior homini tantum, quem novi mores subdolae incisioni dicavere, nasus. non alii animalium nares eminent: avibus, serpentibus, piscibus foramina tantum ad olfactus sine naribus, et hinc cognomina Simorum, Silonum. septimo mense genitis saepenumero foramina aurium et narium defuere. Labra, a quibus Brocchi, Labeones dicti, e
Abbreviated transcription (Latin):
mentariis et cirographis ac libellis seimo actore prolatis acne
prolatis quidem sedtantum modo dictis acta caesaris firma erut
quae ille in as incidit inquo populi uissu perpetuasq leges cẽuo¬
luit pronihilo habebuntur. Equidem sic esistimo nihil tam
eẽ inactis casaris ꝗ̃ leges casaris. Quidam illud cuisdem ita¬

Expanded text:
mentariolis et chirographis et libellis se uno auctore prolatis, ne prolatis quidem sed tantum modo dictis, acta Caesaris firma erunt: quae ille in aes incidit, in quo populi iussa perpetuasque leges esse voluit, pro nihilo habebuntur? equidem existimo nihil tam esse in actis Caesaris quam leges Caesaris. an, si cui quid i
Abbreviated transcription (Latin):
antea dixisset initinere quidam proficiscentem admercatum
quendam et secum aliquantum numoru ferente est comita¬
scribens. Tibiergo hoc opus deuoreo omnis elo quentia& prasul
ut quantumcũq mihi deus annuerit suscepti laboris glotiam
te comite quasi sole quodam diluciduis crescat. Qiud mags

Expanded text:
expositum: in itinere qui- dam proficiscentem ad mercatum quendam et secum aliquantum nummorum ferentem est comitaem. tibi ergo hoc opus deuoueo, omnis eloquentiae praesul, ut quantamcumque mihi deus annuerit suscepti laboris gloriam, te comite quasi sole quodam dilucidius crescat. titulos
Abbreviated transcription (Latin):
inprimo ossa de tegunt quae ut ee astringit neruis suisde¬
bent sic corpore operienda sunt. Idem.u. neruisq illis quib¬
t alibi. Haeret astricta nudatis ossibus cutis et infame sua
homine consumpta iam membra sine corpore. citero. ad¬
ciallum. Ego hic cogito commorari quoadme reficiam. Na
et uires et corpus amisi.Sed si morbum depulero facileut

Expanded text:
nt et ossa detegunt: quae ut esse et adstringi nervis suis debent, sic corpore operienda sunt. ideoque nos non partioculorum. haeret adstricta nudatis ossibus cutis, et, in fame sua homine consumpto, iam membra sine corpore. iterum i. ego hic cogito commorari quoad me reficiam, nam et viris et corpus amisi; sed si morbum depulero, facile, ut
Abbreviated transcription (Latin):
talia liuius itaq per cassilinum euadere nõ posset petẽdiq
montes et iugum callicule superandũ Et alibi quãtum in
altitudinem egrediebantur magis magisq siluestria pleraq
quod rarum in aliis locis cẽt adeo omnia contecta nebula
ut aut secusꝗ̃ nocturno itinere impedirentur. Promonto¬

Expanded text:
itaque cum per Casilinum euadere non posset petendique montes et iugum Calliculae superandum esset, necubi Romanus inaltitudinem egrediebantur, magis magisque silvestria et pleraque quod rarum in altis locis est, adeo omnia contecta nebula, ut haud secus quam nocturno itinere inpedirentur. t
Abbreviated transcription (Latin):
N on est oratio sedcapita rerum et otationis commentar umn
accidit ut marime necessaria et utiq initia scribant caetera
quae domo afferunt cogitatione complectantur subitis et tem¬
pore occurrant. Quod fecisse M. tullium suis commentaris sap¬
paret. Sed feruntur aliorum quoq et inuenti forte ut cosdic¬
nirus quisq composuerat et in libros digesti et causarum quae
sunt a Seruio sulpitio cuius tres orationes eotant. Sed hi de
quibi is loquor commentarii ita sunt exacti ut abipso mihi ĩ
memoriam posteritatis uideantur ẽẽ compositi. Perhȩc ꝗuintil

Expanded text:
non est oratio, sed quasi capita rerum et orationis commentarium accidit, ut maxime necessaria et utique initia scribant, cetera quae domo adferunt cogitatione complectantur, subitis ex tempore occurrant; quod fecisse M. Tullium commentariis ipsius apparet. sed feruntur aliorum quoque et inventi forte, ut eos dicturus quisque composuerat, et in libros digesti, ut causarum quae sunt actae a Ser. Sulpicio , cuius tres orationes extant; sed hi de quibus loquor commentarii ita sunt exacti, ut ab ipso mihi in memoriam posteritatis videantur esse compositi. nam Ciceronis
Abbreviated transcription (Latin):
aita libro xxxi ͦ. uolonum quoꝗ exercitus qui uiuo errado
sũma fide stirendia fecerat uelut exautoratus morte ducis
a signis discessit. Et in xxxixͦ. ubi hoc modo ex auctoratii
equite cumgra imperatoris uiderunt sequisq excusare
et uicarium accipere et in iolis ubi isuenisset omnes mili¬
tes exauctorati domũ dimicterentur preterꝗ quinq milia
socium is ob tineri circa ariminũ prouintia satis cẽ ide
libro xliͦ postero die contione aduocata de rebus a segestis
et de iniuria tribuni bello alieni seilligantis ut sue uictoĩe
fructu sefraudaret cum disseriusset milites ex auctoratos
dimisit.

Expanded text:
ta erat uolonum quoque exercitus, qui uiuo Graccho summa fide stipendia fecerat, uelut exauctoratus morte ducis ab signis discessit. Hannibal equitem cum gratia imperatoris ceteri uiderunt, se quisque excusare et uicarium accipere. ita trecentis Sicutes exauctorati domum dimitterentur praeter quinque milia socium; iis obtineri circa Ariminum provinciam satis esseiti. postero die contione advocata de rebus ab se gestis et de iniuria tribuni bello alieno se illigantis, ut suae victoriae fructu se fraudaret, cum disseruisset, milites exauctoratos dimisit.
Abbreviated transcription (Latin):
qemme autem sunt perlucide materien
qua ut refert Sabimis aduitellum. Serui
a lapillis eo distinguebat ꝙ ciemȩ cent perlucide materie
uelut smaragdi: crisoliti: amethisti. Lapilli contrarie supi¬
oribus nature ut absciani neuentani Margaritasaut nec
gemis nec lapillis continere satisconstitisse.Idem Sabinus
ait quia conchi apud rubrum mare et crescit et coalescit
Nirrina aut uasa ingemis non ee cassuisseribit: hoc falsu

Expanded text:
Gemmae autem sunt perlucidae materiae, quas, ut refert Sabinus libris ad Vitellium, Servius a lapillis eo distinguebat, quod gemmae essent perlucidae materiae, velut smaragdi chrysolithi amethysti, lapilli autem contrariae superioribus naturae, ut obsidiani, veientani. Margaritas autem nec gemmis nec lapillis contineri satis constitisse ibidem Sabinus ait, quia concha apud rubrum mare et crescit et coalescit. Murrina autem vasa in gemmis non esse Cassius scribit. Au
Abbreviated transcription (Latin):
cola q̃uis sit senex querenti cui serat diis imortalibus qui
me non accipere modo hac amaioribus uoluerut sedẽt po¬
steros eẽ ncc iura concessa poster is adnepotes peruenire. Sed
in xiͦ Maluit enim uir sapientissimus ꝙ supercet exuitasibi
perire quaq preterisset et quando abhoĩbus suitẽporis parii
intelligebatur poster ioru se iudiciis reseruauit. Nescio in¬

Expanded text:
icola, quamvis sit senex, quaerenti cui serat respondere: dis immortalibus, qui me non accipere modo haec a maioribus voluerunt, sed etiam poternon potest. Vir enim sapientissimus quod superesset ex vita, sibi perire maluit quam quod preterisset; et, quando ab hominibus sui temporis parum intelligebatur, posterorum se iudiciis reservavit, brevi
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdemq iubend habet potestatẽ dona aut proprie sun
que nulla necessitate uiris offitio sed sponte prestantur qu
si non prestentur nulla reprehensio est: sed si prestenturie¬
runq laus inest.Sed inhocuentũ est ut nõ quod cinq mus
idem quod donum accipiatur:at quot donum fucritio
mimus recte dicatur. Qui modi hi interse iuris consulti¬

Expanded text:
testatem. 'dona' autem proprie sunt, quae nulla necessitate iuris officiis et sponte praestantur: quae si non praestentur, nulla repraehensio est et, si praestentur, plerumque laus inest. sed in summa in hoc uentum est, ut non quodcumque munus, id et donum accipiatur, at quod donum fuerit, id munus recte dicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Reuaricatores ulpi. inquit eos appellamus qui
causam aduersariis suis donant et exparte
actoris inpartem rei cedunt auaricando eni
qui naricatio qui diuersam partem adiuiat rerdita sua
causa. Quod nomen labeo auaria certatione tractumest
Nam ꝗ preuaricatur exutraq par te consistit. Inpersona dif
temeĩtas tribus modis tegitur et tribus penis subiicitu. dot
enim calimiatur ant prenar icatur aut terginersanir. Ca¬
lumniare est falsa crimina intendere. preuaricati uero ab
scondere. Tergiuer sari inmiuersuĩ ab accusation desistere

Expanded text:
euaricatores' eos appellamus, qui causam aduersariis suis donant et ex parte actoris in partem rei concedunt: a uaricando enim quasi varicator, qui diversam partem adjuvat prodita causa sua. Quod nomen Labeo a varia certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte constitit, quinimo ex temeritas tribus modis detegitur et tribus poenis subicitur: aut enim calumniantur aut praeuaricantur aut ‹t›ergiuersantur.Calumniari est falsa crimina intendere, praeuaricari uera crimina abscondere, tergiuersari in uniuersum ab accusatione d‹e›sistere
Abbreviated transcription (Latin):
ita scribenti nunc uidemus qua sunt duo haec
noia quori pariter meminit cumdiut. qua
sidera et stellasuocatis. Neq.n. resuna gemina appellatione
monstrantur et ensis gladius. Sed sunt stelle quidem siglẽs
et erratice quinq et caetereq non admixte aliissole ferutur
Sidera uero quae in aliquod signum stellarum pluriu cõposite
formantur ut Aries taurus andromada perseus et corona
& quacũq uariarum gna formarum in caelis recepta credũt
sie apuad gracos aster astron diuersa significat et aster stella
una astron signum stellis coactum nos sidus uocamus. Hac

Expanded text:
te sententia. Nunc uideamus quae sint haec duo nomina quorum pariter meminit cum dicit: «quae sidera et stellas uocatis». Neque enim hic res una gemina appellatione monstratur, ut ensis et gladius, sed sunt stellae quidem singulares, ut erraticae quinque, et ceterae quae non admixtae aliis solae feruntur: sidera uero, quae in aliquod signum stellarum plurium compositione formantur, ut Aries, Taurus, ut Andromeda, Perseus uel Corona, et quaecumque uariarum genera formarum in caelum recepta creduntur. Sic et apud Graecos ἀστήρ et ἄστρον diuersa significant, et ἀστήρ stella una est, ἄστρον signum stellis coactum, quod nos sidus uocamus. C
Abbreviated transcription (Latin):
quale est apud quinti. exor marito dixit appellatum sed
de stupro a priuigno et sibi constitutu tpus et locuĩ et alibi¬
furtiua stupra raptosq concubitus obiiciat nec falso marit
fas ẽ fieri solet partius tamen siiam sit et matet si infidemca¬
stiratisuxoria fecunditate profecerit: Quare ego ita stupru

Expanded text:
ersia: uxor marito dixit, appellatam se de stupro a privigno et sibi constitutum tempus et locum; eafurtiva stupra raptosque concubitus obiciat vel falso maritus; fas est, fieri solet; parcius tamen, si iam sit et mater, si in fidem castitatis uxoria fecunditate profecerit. quid, si sit iam iu
Abbreviated transcription (Latin):
na oͦ accipimus hedificio eaque sunt ĩoppidis et si fortestan¬
lia aut alia meritoria ĩ uillis et inuicis uel sirecoris uoluptas
Sed de seruientia quia urbanii predium no locus facit sedmati
proinde ortosq siqui sunt in hedificiis constituti dicendume¬
inurbanorũ appellatione contineri plane sedpluium ortim
reditu uenearii forte uel olitorii magis haec nõ sunt urbane¬

Expanded text:
a accipimus, non solum ea quae sunt in oppidis, sed et si forte stabula sunt uel alia meritoria in uillis et in uicis, uel si praetoria uoluptati tantum deseruientia: quia urbanum praedium non locus facit, sed materia. proinde hortos quoque, si qui sunt in aedificiis constituti, dicendum est urbanorum appellatione contineri. plane si plurimum horti in reditu sunt, vinearii forte vel etiam holitorii, magis haec non sunt urban