comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plitudinẽ attͥbuta c̃cõq̾stioe sine arrogantia: inse eẽ de¬
monstͣbit. ut honore potiꝰ aliqͦ. ꝗͣ ullo supplicio dignꝰ
ẽẽ uideat᷑. De ñ cetos ꝓferre. qb maiora delicta ꝯcessa st̃.
Ac multũ ꝓficiet si se misericordẽ impotestate ꝓpensũ
fuisse adignoscendũ se ostñdet. Atq ipsũ illud pecca
tũ erit excenuandũ ut ꝙͣ minimũ obfuisse uideat᷑. &
aiti tͣpe. aut in utile d̾ monstͣndũ tali d hoĩe supplictũ sum̾e
deide locis ꝯmunib misericordiam captare oporcebit:
ex his p̃ceptis. q̃ ĩpͥmo libro st̃ exposita .Adusariꝰ au
malefacta augeb it. nnicħ ĩprudent̃. s oĩa excrudelitate
malitia facta eẽ. drcet ipsũ ĩmisericordẽ suꝑbũ fuisse. & si
pot̾it ostñda sẽꝑ inimicũ fuisse. ⁊ amicũ fi eri nullo
mͦ posse. Si bñficiꝰ ꝓferret: aut aliꝗͣ decausa facta ñ ꝑꝑ
beniuolentiã de monstͣbit: aut pꝰea odiũee hac re sus¬

Expanded text:
unt adtributa, cum conquestione, sine arrogantia, in se esse demon- strabit, ut honore potius aliquo quam ullo supplicio dignus esse videatur; deinde ceteros proferre, quibus maiora delicta concessa sint. ac multum proficiet, si se misericordem in potestate, propensum ad igno- scendum fuisse ostendet. atque ipsum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum obfuisse videatur, et aut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine supplicium sumere. deinde locis commu- nibus misericordiam captare oportebit ex iis praecep- tis, quae in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum fieri nullo modo posse. si beneficia proferet, aut aliqua de causa facta, non propter benivolentiam demonstrabit, aut postea odium esse acre sus
Abbreviated transcription (Latin):
cilẽ ẽẽ. ⁊ꝯmodi nicħ ĩ ẽẽ. ac diligent̃ ilłd qͦ actendẽ oporte¬
bit. Nũ illo ꝓbato qd̃ ad u̾sariꝰ intelligit. restutior.⁊ hones¬
tior. aut mag̃ necessaria ab scͥptore neglecta: uideat᷑. Id fict
si id qd̾ nos de monstrabimꝰ. hone stũ. ⁊ utile. aut necessa
eiꝰ modi eẽ. dicemꝰ. Deiñ si ĩ lege erit examb iguo ꝯtͦu̾sia:
dare oꝑã opartaebit. Ut deeo qd adu̾sariꝰ ĩtelligat: aliaᷤ ĩ lege
cautũ eẽ doceat᷑. ꝑmultũ aũ ꝓficiet illd de monstrare. ꝗ¬
ad mod̾ scͥpsisset. si id qd̃ ad u̾sarius accipiat: fieri. aut
ĩ telligi uoluisset. Ut in hac causa. in qͣ de uasis argenteis
q̃ritur : possit mulier dic̾e. nicħ attenuisse asscͥbi. que
uol&. here̾is uoluntati ꝑmitt̾et. Eoni. ñ ascͥpto : nicħ ẽẽ¬

Expanded text:
. ac diligenter illud quoque adtendere oportebit, num illo probato, quod adversarius intellegat, res uti- lior aut honestior aut magis necessaria ab scriptore neglecta videatur. id fiet, si id, quod nos demon- strabimus, honestum aut utile aut necessareiusmodi esse dicemus. deinde si in lege erit ex amb- iguo controversia, dare operam oportebit, ut de eo, quod adversarius intellegat, alia in re lege cautum esse doceatur. permultum autem proficiet illud demon- strare, quemadmodum scripsisset, si id, quod adver- sarius accipiat, fieri aut intellegi voluisset, ut in hac causa, in qua de vasis argenteis quaeritur, possit mulier dicere nihil adtinuisse adscribi quae volet, si heredis voluntati permitteret. eo enim non adscripto ni
Abbreviated transcription (Latin):
dubiẽ nascit᷑. Idfit exabiguo. exscͥpto ⁊ sentutia. ex ctuis
legib ex rocinatione. ⁊ exdiffinitioẽ. Ex ambiguo aũ nas
Alas plures ue res siguificat: ad hunc modũ. Pat familiã
ẽ siliũ heredẽ fac̾et uasarũ argenteoꝵ centũ pondo ino¬
ri sue sic leganit. heres m̃s. uxori meę. uasoꝵ argen¬
teor pondo centũ q̃ nolet dato. Post mortẽ eiꝰ uasa ma
unifica ⁊p̃ciose cclata: pecit afilio mat̾. Ille se q̃ ipse
uellet: & deb̾e dicit. Eprimũ si fieri pot̾it: demonsfn¬

Expanded text:
dubii nascitur. id fit ex ambiguo, ex scripto et sententia, ex contrariis legibus, ex ratio- cinatione, ex definitione. Ex ambiguo autem naduas pluresve res significat, ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium heredem faceri suae sic legavit: heres meus uxori meae vasorum argenteorum pondo cen- tum, quae volet, dato. post mortem eius vasa ma- gnifica et pretiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri poterit, demonstran
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mũ genꝰ. Infacultates. Be neficia ex sua ii. ercẽpe. exaĩo
eiꝰ qͥ fecit ercasu. nsidant᷑. Ex sua ui querent᷑ ħ mͦ magni. an
parua facilia: anfacilia. singularia: anuulgaria.
Uera anfalsa quadã exornatione honestentur. Excp̃r
aũt si tũ cum indigemꝰ. cũ cet̾i non possent aut nollet
opitulari. Sitũ cyspes deseruisset opilati sint. Ex aĩo.
siñ siu cõmodi causa. s eo ꝯsilio fecit oĩa ⁊ ut ꝯficere
posset. Excausu si ñ fortuna. si industria factũ uidebit᷑.
tale fec̾it. Nũalieni laboris aut dõꝵ bonititis. p̃miu̾s postu¬
let. Hũ aliqũ ipse talẽ ob causam aliquẽ p̃mio affici nega¬
rit opart̾e. aut ñ iã satis ÷ ꝓeo qd fec̾it. honos habitꝰ sit. Aut
nũ necesse fu̾it ei fac̾e id qd fec̾it aut eiꝰd mͦi. Nũ sit factũ
ut nisi fecisset: supplicio dignꝰ ẽẽt. Nũ quia fec̾it p̃mio.

Expanded text:
cia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent aut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisset; ex animo, si non sui commodi causa, si eo consilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur tale fecerit; num alieni laboris aut deorum bonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus sit; aut num necesse fuerit ei facere id, quod fecerit; aut num eiusmodi sit factum, ut, nisi fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcelligit᷑. Inħ aũ ñ accusare alt̾m. ne culpã ĩ aliũ tͣnt¬
ferre debet: s. de monstrare eã rẽ nicħ ad se. nec adpo¬
Ut siqͥ c̃ accuset. qui cũ p̃t̃ eẽt. ĩ expeditionẽ ad aria popłm
uocarit : cũ ꝯsules adeẽnt. Nam ut insuꝑiore exemplo
reus ab officio ⁊ apocestate factũ dimouebat. sic ĩħ. ab elꝰ
ipse accusator factũ remouendo. hac ipsa r̾ͥone remotionis:¬
ꝯfirmat accusationẽ.  In hac ab utͦq exõib partib hones¬
tatis. ⁊ ex oĩb utilitatis partib ex ẽplis signis r̾ocinando:
ꝯmunes aũ exipsa re si qđ udignatioĩs. aut ꝯqͣͤstiõis hab̾it.
sumi oportebit. Cõ cessio ÷: ꝑ quã ñ factũ ipsũ imꝑbat᷑ ab reo.¬

Expanded text:
intellegetur. in hoc autem non accusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad pouis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma populum vocarit, cum consules essent. nam ut in su- periore exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis aut conquestionis habebit, sumi oportebit. Concessio est, per quam non factum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Ac siqͣ necessitudo tͣpitudinẽ uidebit᷑ hab̾e: oportebit ꝑ
locoꝵ ꝯmuniũ ĩplicationẽ redarguente demõstrare. qͥd
uis ꝑpeti. mori deniq satiꝰ fuisse: ꝗͣ eiꝰ mͦi necessitudini
obtẽꝑare. atq tũ ex his locis de qͥb in negociali parte
dictũ ÷: iuris ⁊ eqͥtatis nat᷑rã oportebit querere ⁊ quasi
ĩabsoluta iuridiciali ꝑerit exẽplis uti oportebit. quibꝰ¬
uisimili excusatione. ñ sit ignotũ. ⁊ ꝯtentiõe magͥ ilłꝰ ig¬
noscendũ fuisse. ⁊ delib̾atioĩs partib Turpe aut in uti¬
le ẽẽ. ꝯcedi eã rẽ q̃ ab adu̾sario ꝯmissasit: ꝑmagnã e̾e̾.¬
⁊ magno fut᷑a ee detͥm̃to: si ea res ab his qui potestatem
hãt uindicandi causa: neglecta sit. Defensor aũ ꝯlisis
õib his parcib pot̾it uti. Max̾e aũ in uoluntate defen¬
denda ꝯmorabit᷑. ⁊ in ea re adaugenda q̃ uoluntati fu̾it

Expanded text:
pitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum commu- nium inplicationem redarguentem demonstrare quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam oportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per sein simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
rent:. ꝯsecutꝰ: nꝯfecit. Roniã redit tͥũphuĩ a senatu postu¬
lat. hic ⁊ inde p̃catione: nicħ adnos attinet. ro̾ ib ⁊ infirma¬
tionib rõnũ suppotiendis: ad iudicationẽ ꝑuenire. ꝓpt̾ea
qd̾ n alia qͦ incidet ꝯstitutio. aut pars ꝯstitutionis sipler
oportett ne pena asfici: In hac huiꝰmͦi. Opoeteat ne p̃miũ¬
dari. Nc̃ ad p̃mii q̃stio nẽ appositos locos exponemꝰ. Ratio gͥ¬

Expanded text:
est et confecit. Ro- mam redit: triumphum ab senatu postulat. hic et in deprecatione nihil ad nos attinet rationibus et infir- mationibus rationum subponendis ad iudicationem pervenire, propterea quod, nisi alia quoque incidet constitutio aut pars constitutionis, simplex oporteatne poena affici? in hac, huiusmodi: oporteatne dari praemium? Nunc ad praemii quaestionem appositos locos ex- ponemus. ratio
Abbreviated transcription (Latin):
nis cõmotꝰ tempestatib fluuiꝰ eurota is qͥ pt aonẽ
duci uictime possent. Rede̾ptor sue uolu̾tatis ostñdẽ¬
de causa: nostias ꝯstituit õsinlitͥore : ut qͥ tͣnfflumen
ẽet: uid̾e possent. Cũ õsstudio eiꝰ subitã fluminis mag¬
uitudinẽ scirent fuisse ĩpedim̃to: tñ qͥdã capitis accer¬
siert̃. Intentio ÷ hostias qͣs oebuisti ad sacͥficũ: p̃sto nõ
fuert̃. Pepulsio: ꝯcessio Ro. flum̃ it subito acreuit:
nea re tͣduciñ potuert. Tñ qm̃ qd̾ lex iubet factum
ñ ẽ : supplicio dignꝰ es. Iudicatio ÷ Cũ ĩ ea re cõtͣ legem
redẽptor aliqͥd fac̾it. qͣmre studio eiꝰ subita fluminis
obstit̾it magnitudo: supplicio dignꝰ ne sit. I Necessi¬
tudo aũ infert᷑: cũ ui qͣdã reus id qd̾ fecerit. fecisse de
portu dep̾hensa sit: publicet᷑. Cũ magnaĩ alto tẽpestaᷤ
ẽẽt: ius uentoꝵ ĩuitis nautis: in rodioꝵ portũ nauem

Expanded text:
nis commotis tempestatibus fluvius Eurotas, is qui praeter nis commotis tempestatibus fluvius Eurotas, is qui praeter do possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam flu- minis magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito accrevit et ea re traduci non potuerunt. non est, supplicio dignus es. iudicatio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defportu navis depre- hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem
Abbreviated transcription (Latin):
In prudentia ÷: cũ scisse aliqͥd. isqͥ arguit᷑: negat᷑. ut ap̃
qͦsdã lex erat : ne qͥs diane uitulũ ĩmolaret. ¶haute
qͥdã c̃ ĩ diu̾sa tẽpestate ĩ alto iactarent᷑ : uouert̃ si eo por-¬
tu quẽ ꝯspiciebant. potiti e̾e̾nt: eidõ qͥ ibi e̾et: se ui¬
tulũ ĩ molat᷑os. Ca su au̾ ĩ eo portu erat fanũ dianę
eiꝰ: cui uitulũ ĩ molari ñ licebat. In prudñtes legis ẽ
exissent: uitulũ inmolauert̾. Accusant᷑ Iutentio ÷
uitulũ inmolastis eidõ cui ñ licebat. Depulsio ẽ: in
iudicatio ÷. Cũ id fec̾it qd̾ ñ oportuerit.: ⁊ id oport̾e
nesciu̾it: sit ne supplicio dignꝰ. Casus aũ infertur
in cõcessionẽ. cũ de monstrabit᷑ aliqͣ fortune uis uo-¬
luntati obstitisse. Ut ĩhac¶Cũ lacedemoniis lex
e̾ẽt : ut hostias nͥ ad sacͥficium qd̾da redẽptor p̾buis¬
set: capitale e̾et : hostias is qͥ redim̾at. cũ sac̾fici i dieᷤᷤ
instaret: inurbem ex agro cepit ag̾e: c̃ subito mag¬

Expanded text:
Inprudentia est, cum scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; ut apud quosdam lex erat: ne quis Dianae vitulum immolaret. nautae quidam, cum adversa tem- pestate in alto iactarentur, voverunt, si eo portu, quem conspiciebant, potiti essent, ei deo, qui ibi esset, se vitulum immolaturos. casu erat in eo portu fanum Dianae eius, cui vitulum immolare non licebat. in- prudentes legis, cum exissent, vitulum immolaverunt. accusantur. intentio est: vitulum immolastis ei deo, cui non licebat. depulsio est in iudicatio est: cum id fecerit, quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplicio dignus? Casus autem inferetur in concessionem, cum demon- stratur aliqua fortunae vis voluntati obstitisse, ut in hac: cum Lacedaemoniis lex esset, ut, hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capital esset, hostias is, qui redemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro coepit agere. tum subito mag
Abbreviated transcription (Latin):
a culpa. ⁊ ex suo nõie ꝯmunẽ hõiũ infirmitatẽ posse
dãpnari. Dein nicħ e̾e̾ indignꝰ. ꝗͣeũ qͥ culpa careat: suppli¬
cio ñ carere. Loci aũ ꝯmunes accusatoris unꝰ in ꝯfessionẽ.⁊
alt̃ qͣnta potestas peccandi relinqͣt᷑: simel institutũ sit. ut
ñ de facto. s de facti causa q̃rat᷑. ¶Defensoris aũ locꝰ ẽ:
ꝯq̃stio calamitatis eiꝰ q̃ ñ culpa. s in maiore qͣdã accidit.
⁊ de fortune potestate. ⁊ de hõiũ infirmitate. ⁊ uti suũ

Expanded text:
culpa; suo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae potestate et hominum infirmitate et, uti s
Abbreviated transcription (Latin):
accusat. ipse: culpã ꝑtin̾e. Postea dicet suo quẽq officio
ꝯsułe oport̾e. nec si ille peccasset: hc̃ oportusse peccare.
De in si ille deliq̃rit seꝑatĩ illũ. sic̃ hc̃ accusari oporte. ⁊ ñꝯhꝰ¬
sic argum̃ tabit᷑. Primũ cꝰ accidit culpa de monstrabit.
De iñ ẽ id aliena culpa accidisse: ostũdet se aut ñ potuisse
autt ⁊ĩ debuisse idface: qd̾ accusator dicat oportuisse. Qd ñ potu̾it:
exutilitatis partib inqͥb ÷ necessitudinis uis implita:
demonstrabit. Qd̃ ñ debuerit: ex honestate ꝯsidabitur
De utͦq distictiꝰ indelib̾atuo gn̾e dicet᷑. Deiñ oĩa facta eẽ.
abieo: q̃ impsiꝰ fuerint potestate. Qd minꝰ ꝙͣ. c̃ uem̾it¬

Expanded text:
accuset, culpam pertinere. postea dicet suo quemque officio consulere oportere; nec, si ille peccasset, hunc oportuisse peccare; deinde, si ille deliquerit, separatim illum sicut hunc accusari oportere sic ar- gumentabitur: primum, cuius acciderit culpa, demon- strabit; deinde, cum id aliena culpa accidisset, ostendet se aut non potuisse aut non debuisse id facere, quod accusator dicat oportuisse; quid potuerit, ex utilitatis partibus, in quibus est necessitudinis vis implicata, demonstrabit quid debuerit, ex honestate considera- bitur. de utroque distinctius in deliberativo genere dicetur. deinde omnia facta esse ab reo, quae in ipsius fuerint potestate
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. Iudicatio÷. Cũ rostrata nauẽ qm portũ dep̾sien¬
sa÷. lex publicau̾it: cũq ħnauis inuitis nautis ui tẽpesta¬
tis inportũ ꝯiecta sit: ꝯporteat ne eã publicari. Hoꝵ tͥu
gñm idcͥco inunũ locũ ꝯtulimꝰ exẽpla: qd simił in ea p̃cep¬
tio argum̃toꝵ tͣdit᷑. Hã in his om̃ib pͥmũ siqͥd res ipsa dabit
facultatis: ꝯiec turã induci ab accusatore oportebit. ut io
qd̾ uoluntate factũ negabit᷑: ꝯsulto factũ suspitiõe aliqͣ
demonstret᷑. Deĩninduce diffinitionẽ necessitudinis. aut
casus. aut inprudñtiȩ ⁊ exẽpla ad eã diffinitionẽ ad¬
iungͥe: inquib inprudñtia fuisse uideat᷑. aut casus. aut
necessitudo. ⁊ ab his qd̾ reus inferat seꝑare. id ostñd̾e dissimi¬

Expanded text:
 cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tulimus exempla, quod similis in ea praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignoscatur postulabit ꝯmemorare. siqua sua pot̾ie
ni ꝙͣ mali ꝓfectũ eẽ. uideatuur. De inde maorũ suoꝵ
bnficia siqua existabunt: ꝓferre. De iñ ostãdere
non ia̾dio neq crudelitate fecisse qd̾ fec̾it: s aut stul¬
ticia. aut impulsu alicꝰ. aut aliꝙͣ honesta. aut ꝓba¬
bili causa. Postea polliceri n ꝯfirmare. se ih peccato doctũ¬

Expanded text:
ut ignoscatur, postu- labit, commemorare, si qua sua poterini quam mali profectum esse videatur; deinde maiorum suorum beneficia, si qua exstabunt, proferre; deinde ostendere non odio neque crudelitate fecisse, quod fecerit, sed aut stultitia aut inpulsu alicuius aut aliqua honesta aut probabili causa; postea polliceri et confirmare se et hoc peccato doctu
Abbreviated transcription (Latin):
smrẽ aliqͣ causa dimouebit᷑. ut ĩ hac ead̾. Si q̃stor martũ
eẽt: ⁊ idcͥco legatis peccunia data ñ eẽt accusatione alt̾isꝰ
culpe depulsione dẽpta cetͥis similit̃ uti locis oportebit &
erꝯ cessiõis partib q̃ ꝯueniẽt: assum̾e. deqͥb nob̃dicendum
ĩcident. Hic aũ cͥtissime: accusatoris facti ĩ dignatio. P De¬
fensoris. cũ ĩalio culpa sit: ⁊ imipso ñ sit: supplicatio reũ
affici ño port̾e. Ipsiꝰ aũ rei fit remotio: c̃ id qd̃ dat᷑ ciini
negit neq ad se. ueq ad officiũ suũ reꝰ ꝑtiuusse nec si qĩeo
stt delictũ: s atcͥbuit oporc̾e. Ideause genꝰ ⁊. hm ẜ Ineo

Expanded text:
rem aliquam causa demovebitur, ut in hac eadem re, si quaestor mortuus esset et idcirco legatis pe- cunia data non esset, accusatione alterius et culpae depulsione dempta ceteris similiter uti locis oportebit et ex concessionis partibus, quae convenient, assumere; de quibus nobis dicendum incident; hi tamen certissi- me: accusatoris, facti indignatio; defensoris, cum in alio culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere. Ipsius autem rei fit remotio, cum id, quod datur crimini, negat neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑꝑ salutẽ militũ. ea q̃ salutis causa ꝯꝑata st̃. hosti¬
u: tͣdant᷑. Postea ꝯꝑare oportebit cũbeneficio:. male¬
ficium. ⁊ oĩno id qd arguit᷑. cũ eo qd̾ factũ ab defensore
tende. ⁊ ħ extenuando. maleficii magnitudinẽ: simul
ad aug̾e. Id fieri pot̾it: si de monstrabitur honestiꝰ. Uti
ꝯꝑatiuã utdicationẽ ex pon̾e: tanꝗͣ causã delib̾atiuã
ide ea ut exdelib̾ationis p̾ceptis de iuceps dic̾e.
ẽẽnt. nͥ ad hanc pactionẽ uenissent: utrũ satiꝰ fiu̾t ꝑire
milites: an adhanc pactio nẽ uenire. Hex locis deliba
tañ aliquã defensione. ⁊ facti inutilitate. aut turpitu¬
dinẽ cũ indignatione ꝓ ferre. P Defensoris. ẽ: nullũ
factũ ĩutile neq turpe. neq itẽ utile neq honestũ

Expanded text:
ter salutem militum ea, quae salutis causa comparata sunt, hostibus tradantur. postea com- parare oportet cum beneficio maleficium et omnino id, quod arguitur, cum eo, quod factum ab defensore nten- dere et hoc extenuando maleficii magnitudinem simul adaugere. id fieri poterit, si demonstrabitur honestius, uticom- parativam iudicationem exponere tamquam causam deliberativam et de eaessent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit perire milites, an ad hanc pactionem venire? hoc ex locis delibertamen aliquam defensionem, et facti inutilitatem aut turpitudinem cum indignatione pro- ferre; defensoris est, nullum factum inutile neque turp
Abbreviated transcription (Latin):
sores fut̾ũ fuisse nͥ id factũ eẽ t. de qͦ facto uidiciũ ÷: fu¬
ꝯstitutione sumicur.¶ Sin aũ cͥco noĩe maleficii uocabit᷑
inudictũ. sic̃ in hac causa: nã maiestatis accer sit᷑. diffim¬
cione ⁊ p̃ceptis diffinitionis: uti oportebit. Atq ħ ꝙ ple
rũq ĩ sign̾e̾ accidt̃: ut ꝯiertura ⁊ diffinciõe utendũ
si. ẜs in autẽ aliud qͦ aliqd̃ genꝰ uicidet. eiꝰ gn̾is p̃cepta:
luebit huc pari t̾bẽ tͣnferre. Nã accusatori max̾e in sca
oport̾e ꝙ plurimis infirmae r̾oib Qd facile: siqͥs płimiᷤ

Expanded text:
sores futurum fuisse, nisi id factum esset, de quo facto iudicium est, fuconstitutione sumetur. sin autem certo nomine maleficii vocabitur in iudicium, sicut in hac causa— nam maiestatis arcessitur—, definitione et praeceptis definitionis uti oportebit. atque haeiectura et definitione utendum sit. sin aliud quoque aliquod genus incidet, eius generis praecepta licebit huc pari ratione transferre. Nam accusatori maxime est inoportere, quam plurimis infirmet rationibus. quod facile est, si quam
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it uindicita. P Remocio eriminis:: c̃eiꝰ intentio facti
qd abadusario ĩfert᷑ i aliũ. aut ĩaliuo dimoret᷑. Io ftt
biꝑtito. Nlam tũ causa. tũ res ipsa remouet᷑. Cause remociõis.¬
s nob exẽplo sit. Rodii qͦsdam legart athenas legatsꝰ. qͥstares
supcũ quẽ oportebat dari: ñ deder. Legati ꝓfecti ñ fĩ. Accusã¬
matio ẽ. Uos aũ id quod publice uob̾ erat negocii datũꝰ
fice oporcebat. Iudicatio: Cũhis qͥ legati erant sũptꝰ qͥ debebat᷑
depublico ñ daret᷑. o portuerit ne eos nichominꝰ ꝯfice legationẽ.
ꝯstitutione sumi possit: uicłi oportebit. Deinde pleraq⁊¬

Expanded text:
ntio facti, quod ab adversario infertur, in alium aut in aliud de- movetur. id fit bipertito; nam tum causa, tum res ipsa removetur. causae remotioni hoc nobis exem- plo sit: Rhodii quosdam legarunt Athenas. legatis quaestores sumptum, quem oportebat dari, non dede- runt. legati profecti non sunt. accusanmatio est: vos tamen id, quod publice vobis erat negotii datum, conficere oportebat. iudi- catio est: cum iis, qui legati erant, sumptus, qui de- bebatur de publico, non daretur, oportueritne eos con- ficere nihilo nstitutione sumi possit, videri oportebit. deinde pleraq
Abbreviated transcription (Latin):
Inuria ẽ. sororẽ occiclisti. Depulsio ÷. Iure oecidi. Q¬
tio ÷: uire ne occidit. Rõ ÷ Illa eñi hostiuĩ morte̾ luge¬
bat: frm̃ mortẽ negligebat. ⁊ me ⁊ popłm romanamĩ
tam: neccari nonop ortuit. E& qͦ uidicatio fit. Cũ ora¬
cia frm mortẽ neglig̾et: hostium lug̾et. fr̃is ⁊ popł¬

Expanded text:
o: Jure occidi. Quaestio: Jurene occiderit? Ratio: Illa enim hostium mortem lugebat, fratrum negligebat, me et populum Romanum tam sororem necari non oportuit. Ex quo Judicatio fit: Cum Horatia fratrum mortem negligeret, hostium lugeret, fratris
Abbreviated transcription (Latin):
su sũme uͥtutis ꝯelebrande causa gͣi degͣis et̃ni ininuieui¬
arũ mon iuñtũ statuer᷑: recte. neanꝯt᷑ fecerint. Hanc ĩo
tur. sã si eã subposuissemꝰ qͣ fortasse usi sc̃: ñ it. iuste
nec pie bellũ gessistis: ĩ relationẽ cͥminis delabem᷑: deqͣ
post loquein. Utritq autẽ genꝰ enise: inhanc eiusam ĩci de
ꝑspiciul÷. P In hanc argium̃tationes exeud̾ locis sũm̃de
st̃ atq incausim. nregocialeni: qͣde atit̃ dictum est. Locos autẽ
ꝯmunes. ⁊ excausa ipsa: siqued merit indignationis. ⁊ q̃stio¬
nis. lex uiris utilitate ⁊ natura. multos ⁊igͣues sume̾ loce¬
bit. iopartebit: si cause dignitas udebtait postulare. se
assuptiuã partẽ uiridicialiꝰ. ꝯsidemꝰ. PAssũptua gͥ tũ dr̃.¬

Expanded text:
summae virtutis concelebrandae causa Graii de Graiis aeternum inimicitiarum monu- mentum statuerunt, rectene an contra fecerint? hanc ideo tur. nam si eam subpo- suissemus, qua fortasse usi sunt: non enim iuste neque pie bellum gessistis, in relationem criminis de- laberemur, de qua post loquemur. utrumque autem causae genus in hanc causam incidere perspicuum est. in hanc argumentationes ex isdem locis sumendae sunt atque in causam negotialem, qua de ante dictum est. Locos autem communes et ex causa ipsa, si quid inerit indignationis aut conquestionis, et ex iuris uti- litate et natura multos et graves sumere licebit et oportebit, si causae dignitas videbitur postulare. Nunc adsumptivam partem iuridicialis considere- mus. Adsumptiva igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ponendo. pꝰea leuiꝰ demonstrando reũ punitũ ꝗͣ ille sit
ꝓmeritꝰ. ⁊ suũ suppliciũ: ẽ illiꝰ iniuria ꝯferendo. Dem
oportebit eos locos qͥ ita erunt ab accusatore tͣctari. ut refelli
nito supplicii sum̃di potestas data sit: alleuiabit᷑ pͥmuĩ. si
eiꝰ mͦ de monstrabit in uiria: ut ñ mͦ uiro bono. uerũ õino.

Expanded text:
ponendo; postea levius demon- strando se poenitum, quam sitmeritum, et suum supplicium cum illius iniuria conferendo. deinde oportebit eos locos, qui ita erunt ab accusatore trac- tati, ut refelli nato supplicii su- mendi potestas data sit, levabitur, primum si eius- modi demonstrabitur iniuria, ut non modo viro bono, ve
Abbreviated transcription (Latin):
gatur. Qui locꝰ ita ꝯmimis. ẽ. tͣctatꝰ ĩ hac causa inagno
adꝑsuadendũ mom̃to futurꝰ sit. Et alt̃̾ locꝰ: poruẽ
magna c̃amplificatione bñficiĩ magnitudo ⁊ exutilitate
aut honestate. aut facti necessitate de monstratur. & t̾eiꝰ
ꝑ quẽ res exp̃ssa ub̃ añ ocłos eoꝵ qͥ audiunt ponitur
ite ipse se qͦq dd̃ facturos fuisse arbitrett᷑. si s illa res
cũ reꝰ id qd̾ arguit᷑ ꝯfessus: alt̾iꝰ se inductũ peccato uut
fecisse de monstrat. Ea ÷ hꝰ mͦi. Oratiꝰ occisis tͥb curiati

Expanded text:
usa magno ad persuadendum momento futurus sit; et alter locus, per quem magna cum amplificatione beneficii magnitudo ex utilitate aut honestate aut facti necessitudine demonstratur; et tertius, per quem res expressa verbis ante oculos eorum, qui audiunt, ponitur, ut ipsi se quoque idem facturos fuisse arbitrentur, si sibi illa cum reus id, quod arguitur, confessus alterius se inductum peccato iure fecisse demonstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ factũ ÷ aut qd̾ defendr̃: płib decausis rectũ aut ꝓla¬
bile: uidi pot̃. ut in hac ipsa. Supponacur .it abłi¬
sis ħredes eẽ. ñ posst̃. Nec unꝙͣ factũ ÷ ut eiꝰd pecunie
uenticia cꝰ heres ñ illo intp̃r ĩcestam̃to qͥsꝙͣ scͥptꝰ erat.
siqͥd pupillo accidisset. & de alt̾a patͥs. ĩ nc̃ mortui uo
luntas plurunũ ualebat. q̃ iã mortuo pupillo: sius
ħ redib ꝯcedebat. Iudicatio ÷: una ne pecunia fu̾it. aut
si hacusi er̃t ĩfirmatione. posse plures. eẽ. ħredes uniꝰ pe¬

Expanded text:
d factum est aut quod defenditur, pluribus de causis rectum aut probabile videri potest, ut in hac ipsa causa. sub- ponatur enim ab hsis heredes esse non possunt, nec umquam factum est, ut eiusdem pecuniae venticia, cuius heres non illo in testamento quisquam scriptus erat, si quid pupillo accidisset; et de altera patris etiamnunc mortui vo- luntas plurimum valebat, quae iam mortuo pupillo suis heredibus concedebat. iudicatio est: unane pe- cunia fuerit; aut, si hac erunt usi infirmatione: posse plures esse unius he
Abbreviated transcription (Latin):
aqͦ ⁊ ꝑ qͦs. ⁊ qͦmͦ ⁊ qͦ dp̃r. aut agi. aut iudictri aut statru de
ea reꝯuen̾it. Ae simul ostricłe ñ oportuisse añ suppliciũ:
que potuerit idpeccatũ qd ponte sua punitꝰ sit: morib ⁊ ui¬
dicio iundicari. Deiñ negare debebit: audiri oport̾e id qd̃
ĩeũ cͥnnius ꝯferat᷑: deqͦ is ipse qͥ ꝯferat iudiciũ fieri nolue
rit. Qid qd̾ iudicatũ ñ sit: ꝓ ĩfecto habi oport̾e. Postea
imprudũtiã de monstrare hoꝵ qͥetĩ nc̃ ap̃ iudices acctis¬
serte quẽ sine iudicib ipsi ꝯdẽpnarint. ⁊ de eo iudiciãt.
de qͦ iã ipsi suppliciũ sũp serit. Post ea ꝑtͣbationẽ. uidi¬
sisimul ⁊ de reo ⁊de eo ꝗͤ reꝰ arguat: iudicatũ. Deiñ sih
ꝯstitutũ sit ut peccata hoĩes peccatis. ⁊ iniurias ĩuriis

Expanded text:
 quo tem- pore aut agi aut iudicari aut statui de ea re convene- rit; ac simul ostendere non oportuisse ante supplicium quae potuerit id pecca- tum, quod sponte sua reus poenitus sit, moribus et iudicio vindicari. deinde negare audire oportere id, quod in eum criminis conferatur, de quo is ipse, qui conferat, iudicium fiefecto habere oportere; postea inpuden- tiam demonstrare eorum, qui eum nunc apud iudices accusent, quem sine iudicibus ipsi condemnarint, et de eo iudicium faciant, de quo iam ipsi supplicium sump- serint; postea perturbationem iudisi simul et de reo et de eo, quem reus arguat, iudicarint; deinde, si hoc constitutum sit, ut peccata homines peccatis et iniurias iniuriis
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent armati ꝯtͣ p̃sto fuer̃. Et cuidã eqͥti romino. qͥdã
exarmatis refistũti gladio manum p̃cidit. lgic iscuiꝰ manꝰ
p̃cisae  inuiriar̃. Postulat is qͥc agit᷑ ap̃tore exceptionẽ
eitͣ quã inteũ captts p̃iudituĩ fut ħͥ qui agcc: tudiciũ¬
purũ postulat. Ille qͥ c̃agit᷑: exceptionẽ addi ait oport̾e.
Questio.ẽ: excipiendũ sit anñ. Ratio aũ. Nlon eñi oporte
in recupatorio iuditio. eiꝰ maleficũ deqͦ intͣ sicearios ꝗr̃:
p̃ iudiciũ fieri. Infirmatio ro̾cinationis: Eiꝰ mͦi st̃ ĩuinie
ut de hil indignũ sit i ñ pͥmo qͦ tp̃r iudicari. Iudicatio.
sumletur. an stultitia. an necessitate qd̾ alio mͦ agi ñ possit
An occasione agendi: sic sit iuditiũ aut actio ꝯstituta. An
recte. sñ tlla re: eiꝰ mͦi res agat᷑. Locꝰ atũ c̃munms ꝯtͣ eũ
q tͣnslationẽ inducet. Fug̾e iuditiũ ac penã qr cause dif¬
fidat. An tͣnslatione aũ. sĩ fore ꝑturbationẽ uiditioꝵ si ñ

Expanded text:
venissent, armati contra praesto fuerunt et cuidam equiti Romano quidam ex armatis resistenti gladio manum praecidit. agit is, cui manus praecisa est, iniuriarum. postulat is, quicum agitur, a praetore exceptionem: extra quam purum postulat; ille, quicum agitur, exceptionem addi ait oportere. quaestio est: excipiundum sit an non. ratio: non enim oportet in recuperatorio iudicio eius male- ficii, de quo inter sicarios quaeritur, praeiudicium fieri. infirmatio rationis: eiusmodi sunt iniuriae, ut de iis indignum sit non primo quoque tempore iudicari. iudicatio: simuletur, an stultitia, an necessitudine, quod alio modo agere non possit, an occasione agendi sic sit iudicium aut actio constituta, an recte sine ulla re eiusmodi res agatur. Locus autem communis contra eum, qui translationem inducet: fu- gere iudicium ac poenam, quia causae diffidat. a trans- latione autem: omnium fore perturbationem, si non
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. obsertiantiã u̾itatẽ. PReligionẽ. ea q̃ inmetu ⁊ ce¬
rimonia dõꝵ sit appellant. ẜ Pietatẽ. q̃ erga pat̾am.
aut parentes aut alios sanguine comutictos officiũ
ꝯseruare moneat. ¶Grãm : q̃ inmemoria. ⁊ remun̾atioe
officioꝵ. ⁊ houoris. iamiciciarũ obseruantiã : teneat.¬
¶ Uindicionẽ : ꝑ quã ĩ ⁊ ꝯtumeliam defendũdo. aut
ulciscendo: ꝓpulsamꝰ a nob̃. ⁊a nr̃is qͥ nob̾ cari eẽ. debe
ant. ꝑ quam peccata punimꝰ. PObseruantiã: ꝑ ꝙͣ etate
ausapientia aut honore aut aliqͣ dignitate añceden¬
tes iten̾am᷑: ⁊ colimꝰ. Weritatẽ: ꝑ quã damꝰ oꝑam neqͥd a

Expanded text:
antiam, veri- tatem. religionem eam, quae in metu et caerimonia deorum sit, appellant; pietatem, quae erga patriam aut parentes aut alios sanguine coniunctos officium conservare moneat; gratiam, quae in memoria et re- muneratione officiorum et honoris et amicitiarum ob- servantiam teneat; vindicationem, per quam vim et contumeliam defendendo aut ulciscendo propulsamus a nobis et nostris, qui nobis cari esse debent, et per quam peccata punimur; observantiam, per quam aetate aut sapientia aut honore aut aliqua dignitate antecedentes veremur et colimus; veritatem, per quam damus operam, ne quid a
Abbreviated transcription (Latin):
bius ⁊ aꝑta ⁊ exopinionẽ hõiũ descͥptio: ħmͦ. M aiesta¬
tẽ minuere ẽ: aliqͥd de re .p. c̃potestatẽ ñ hãs. ã mimitrare.
ꝑquẽ facti utilitas aut houestas auget᷑. sDert̃ seqͣm. ad¬
uer sarioꝵ diffimtionis rephĩsio. Que husde et locs dibe
q̃s acusatoꝵ p̃sepsimꝰ. ꝯficitur. Eccta pꝰead i pt̃ ꝯmiuie

Expanded text:
ione hominum descriptio, hoc modo: Maiestatem minuere est aliquid de re publica, cum potestatem non habeas, administrare. per quem facti utilitas aut honestas adaugetur. deinde sequitur adversariorum definitionis reprehensio, quae iisdem ex locis omnibus, quos accus
Abbreviated transcription (Latin):
&si q̃ ĩ c̃moda ꝯsectit᷑aͣ sint eo ꝯcesso. ostñdr̃. Idaũ ex honestatis
⁊ exutilitatis parcib: sumet᷑. deqͥb ĩ delib̾atiois p̃ceptis ex¬
ex qͥb asfirmet᷑ nr̃a descͥptio. Iã si płes reser̃ diffimende ut l
querat᷑ fur sit an sacͥ legꝰ qͥuasa expͥuato sac̃ surripuerit:
etit utendũ płib diffinicionib. Deiñ simili r̾oe causa tͣ

Expanded text:
t eo concesso, ostendetur—id autem ex honestatis et ex utilitatis partibus sumetur, de quibus in deliberationis praecep- tis exex quibus affirmetur nostra descriptio. iam si res plures erunt definiendae: ut, si quaeratur, fur sit an sacrilegus, qui vasa ex privato sacra subripuerit, erit utendum pluribus definitionibus; deinde simili ratione cau
Abbreviated transcription (Latin):
plo: nob posita sit hec causa. G. Flãminiꝰ is qͥꝯ sul rẽ pale ges¬
sit bello pimito scd̾o c̃ tͥbunꝰ pleb̾ eẽt: inuito senatti. ⁊ oĩno
ꝯtͣc noliuitatẽ oĩũ opcimatũ: ꝑ seditionẽ ad popłm lege̾ ag¬
gͣriam. ferebat. hc̃ pat̃ suuis ꝯsiliũ pleb habentẽ: de cẽplo
dedurit. Accersitur maiestatis. Intñtio ÷. Maiestatẽ mitiiuis¬
ti: qd̃ tͥbuitũ pleb̾ de cẽplo deduxisti. Depulsio: ñ minui ma¬
iestatẽ. Questio ÷:. maiestatẽ neminuerit. Rõ ÷. Infiliũ it ꝙͣ
habebã potestatẽ: ea usussũ. Rõtuis ĩfirmatio. At it. qͥ patͥa po¬
testate utat᷑. ħ pͥuata qͣdã tͥbu nitiã potestatẽ ĩfirinat: minutt

Expanded text:
plo nobis posita sit haec causa: C. Flaminius, is qui consul rem male gessit bello Punico secundo, cum tribunus plebis esset, invito senatu et omnino contra voluntatem omnium opti- matium per seditionem ad populum legem agrariam ferebat. hunc pater suus concilium plebis habentem de templo deduxit; arcessitur maiestatis. intentio est: maiestatem minuisti, quod tribunum plebis de templo deduxisti. depulsio est: non minui maiestatem. quaestio est: maiestatemne minuerit? ratio: in filium enim quam habebam potestatem, ea sum usus. rationis infirmatio: at enim, qui patria potestat
Abbreviated transcription (Latin):
natio. si aut rẽ quã nõ ꝑereat alus ostegide.
occulte prodest aimonuisse. qͦd ÷ aut longuan
ignobile aut planum nd̃ potest fieri. fiute si fa¬
eile potest reprehendi ut ntilius fit occulte fe¬
cisse suspicionẽ quã eiꝰmõi intendisse orõnẽ. que
concludit᷑ uerbo sic. Populus .R. mimantiam
ris auxiliate sũt. Nicħ carthaginensib scienci¬
a rei militaris ad uimento furt. Hicħ coruichi¬
is erudita calliditas p̃sidiũ culit. Nicħ fr agel¬
liatis mori & sermonis societas opitulata est.
Itẽ. forme clignitas aut de florescit morbo aue
Accustate extinguit᷑. hic utrũq e ĩ fuioide
extplo nnaqq re certo uoeabulo coneludiuademꝰ:¬

Expanded text:
natio, si aut ad rem quam non pertineat aliis ostendere, quod natio, si aut ad rem quam non pertineat aliis ostendere, quod occulte admonuisse prodest aut longum est aut ignobile aut planum non potest fieri aut facile potest reprehendi, ‹ut› utilius sit occulte fecisse suspicionem, quam eiusmodi intendisse orationem, quconcluditur verbo, sic: «Populus Romanus Numantiam ris auxiliatae sunt, nihil Kartaginiensibus scientia rei militaris adiumento fuit, nihil Corinthis erudita calliditas praesidii tulit, nihil Fregellanis morum et sermonis societas opitulata est.» Item: «Formae dignitas aut morbo deflorescit aut vetustate extinguitur.» Hic utrumque, in superiore exemplo unam quamque rem certo verbo concludi videm
Abbreviated transcription (Latin):
niuuis comes iuidia. q̃ bonos in seq̃ris plerũq
unmo ad eo insectaris.Cõmouet᷑ hoc gn̾ȩ aĩis anis¬
toris. Res eniꝰ cõmura uerbo elata: Et m mnͦ ducs aui¬
det̃: s a post iosius oratoris correprionẽ: magisi¬
donea tit pesenitatio. Nõ gͥ satiꝰ esset dicet aliqs
ab uitio preserti cũ sẽbas ad opeinũ : lec tissinuĩ
mocaris. cũ ad electius uerbũ accedas: insignio¬
re rem facias. Quod si continuio uemisses agico
uerbũ: nec rei nec uerbi gr̃a aiãduersa esset .:
scire dutt nolle dice̾. id qͦd tuc̃ maxime dic¬
putarẽ. Nẽ confulto relinquo. & illud pretereo
qͥd ⁊ reimilitaris te infrequentẽ tͣdidisti. Deide
quoel inniriarũ fatiffecnti.L. labeoni: nch̾ ad
hane re ꝑtine̾ puto. horũ meħ dico. Reuertor ad il¬
lud de quo udiciũ est. Itẽ. nõ dico te asociis pe¬
cunias accepisse. hõ fũ ĩeo occupatꝰ. quo d ciui¬
cates. regna. domos omr̃um de peculatꝰ es. furea.
rapinas tuas om̃s omteco.  Hec ũtilis est exer¬

Expanded text:
utis comes invidia, quae bonos sequeris plerumque atque adeo insectaris !» Commovetur hoc genere animus auditoris. Res enim communi verbo elata  tantummodo dicta videtur; ea post ipsius oratoris correctionem magis idonea fit pronuntiatione. «Non igitur satius esset», dicet aliquis, «ab initio, praesertim cum scribas, ad optimum et lectissimum videaris, cum ad electius verbum accedas, insigniorem rem facias. Quodsi continuo venisses ad id verbum, nec rei nec verbi gratia animadversa esset. CAscire aut nolle dicere id, quod nunc maxime dicputarem: nunc consulto relinquo; et illud praetereobuni› rei militaris infrequentem tradiderunt; deinde quod iniuriarum satis fecisti L. Labeoni, nihil ad hanc rem pertinere puto. Horum nihil dico: revertor ad illud, de quo iudicium est.» Item: «Non dico te ab sociis pecunias cepisse; non sum in eo occupatus, quod civitates, regna, domos omnium depeculatus es; furta, rapinas omnes tuas omitto.» Haec utilis est exor
Abbreviated transcription (Latin):
rectum conuenit sequi s si laus consequit᷑ ł duplicatur
placet magis recti appetendi uoluntas. Cum gͥ erit demõ¬
stratum tectum ẽẽ. laudabile ẽẽ. demonstrabit᷑ aut abi¬
doneis hominib ut siqͣ res honestiori ordini placeat. qͣ
a det̾iore ordine imꝓbet᷑. aut aliquib sociĩs aut omnib
ciuib ext̾is nationib post̾isq nr̃is. Cum huius mõi diuisio
sit locorum in consultatiõe: breuit̾ aꝑienda ẽ tociꝰ tͣctatio
cause. exordiri licebit ł apͥncipio ł ab insinuatiõe łudẽ
ẽ utilitas. ⁊ ea diuid̾r in rõnẽ tutam atq honestam: siu
trumq pot̾imꝰ ostend̾e utrumq pollicebimꝰ nos indicẽ¬
do demonstraturos ẽe. Sin autẽ alterum. erimꝰ demost̃¬
turi simplicit̾. qd̃ dicturi sumꝰ ostendemꝰ aut si nrãm
rõnẽ tutã ẽẽ dicemꝰ. diuisione ut̾emͣ iuim ⁊ consiliũ

Expanded text:
rectum sequi convenit, sed si laus consequitur, duplicatur rectum sequi convenit, sed si laus consequitur, duplicatur rectei adpetendi voluntas. Cum igitur erit demonstratum rectum esse, laudabile esse demonstrabimus aut ab idoneis hominibus - ut si qua res honestiori ordinei placeat, quae a deteriore ordine inprobetur - aut quibus sociis aut omnibus civibus, exteris nationibus, posterisque nostris. Cum huiusmodi divisio sit locorum in consultatione, breviter aperienda erit totius tractatio causae. Exordiri licebit vel a principio vel ab insinuatione vel isest utilitas et ea dividitur in rationem tutam atque honestam, ‹si› utrumque poterimus ostendere, utrumque pollicebimur nos in dicendo demonstraturos esse; si alterum ‹erimus demonstraturi, simpliciter› quid dicturi sumus, ostendemus. At si nostram rationem tutam esse dicemus, divisione utemur in vim et con
Abbreviated transcription (Latin):
cis his reb quas iusticia cogit colere adire ꝑiculũ.⁊ quẽ¬
libet susciꝑe laborẽ. Modestie partib utem᷑. si nimias li¬
demus ⁊ nimirum ꝓgͣdi dissuadebimꝰ. ⁊ modum unicuiq
rei statuemꝰ. Huiusmõi partes sunt uirtutis amplificã.¬
ħ attenuent᷑ q̃ supͣ demonstui. nam nemo erit qͥ censeat
a uirtute recedendũ uerum aut egͤgiã res ñ hũmõi dica¬
monstrabimꝰ ignauiauiam ẽẽ ⁊ mertiam ac pͣuam lib̃.¬
alitatẽ. Quam prudẽtiã appellarit: ineptam ⁊ gar-¬
railam ⁊ odiosam scientiã esse dicebamꝰ. Quam illae
modestiam cficet ẽẽ : eam nos inertiã ⁊ dissolutam ne.¬
gligentiam ẽẽ dicemꝰ. Qmͣ ille fortitudinẽ nominarit
recti. hanc honestatis commemorationẽ dare ñ soleãt.
si qͣmqͣm ex recto laudabile nascat᷑: tñ indicendo seor¬
sum tͣctandũ ẽ ħ ab illo. Neq enĩ solum laud̃ causa

Expanded text:
rebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum et quemrebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum et quemlibet suscipere laborem. Modestiae partibus utemur, si nimias lidemus, nimium progredi dissuadebimus, modum uni cuique rei statuemus. CAPUT 6 Huiusmodi partes sunt ‹virtutis amplificandhaec adtenuentur quae supra demonstravi. Nam nemo erit, qui censeat a virtute recedendum; verum aut res non eiusmodi dicamonstrabimus ignaviam esse et inertiam, ac pravam liberalitatem; quam prudentiam appellarit, ineptam et garrulam et odiosam scientiam esse dicemus; quam ille modestiam dicet esse, eam nos inertiam et dissolutam neglegentiam esse dicemus; quam ille fortitudinem nominarit, iciuntur sub vocabulum recti, hanc honestatis commemorationem dare ‹non› soleant; sed quamquam ex recto laudabile nascitur, tamen in dicendo seorsum tractandum est hoc ab illo: neque enim solum laudis causa
Abbreviated transcription (Latin):
oportere seruari si societates atq amicicias studiose di¬
cemus coli conuenire. si quamuis in parentes. deos. pa¬
tͥam nat᷑am comꝑauit: id religiose colendũ demõst̃bimꝰ
si hospitia clientelas cognationes asfinitates caste colen¬
das ẽẽ dicemꝰ. si nec p̾cio nec gra nec ꝑicł̃o nec simultate
a uia recta ostendemꝰ deduci oport̾e si dicemꝰ ĩ omnib
eqͣbile ius statui. conuenire. his atq huiusmodi par¬
tib iusticie si qͣm rẽ incontione aut in consilio facien¬
dam censebimꝰ. iustam ẽẽ ostendemꝰ. contͣiis iniustam.
ta fiet ut ud̃ locis ⁊ ad suadendũ ⁊ ad dissuadendum
endum qͥdẽ dicemꝰ: ostendemꝰ res magnas ⁊ excelsas sequi
udicare. Item ab milla re honesta. ꝑidĩ aut laboris mag¬
dolore cogi ut ab offitio recedat᷑. Hulliꝰ pro rei u̾itate me.¬
cuere inimititias. qd libet ꝓpatͥa parentib hospitib ami-¬

Expanded text:
oportere servari; si societates atque amicitias studiose dioportere servari; si societates atque amicitias studiose dicemus coli convenire; si, quod ius in parentis, deos, patriam natura conparavit, id religiose colendum demonstrabimus; si hospitia, clientelas, cognationes, adfinitates caste colenda esse dicemus; si nec pretio nec gratia nec periculo nec simultate a via recta ostendemus deduci oportere; si dicemus in omnibus aequabile ius statui convenire. His atque huiusmodi partibus iustitiae si quam rem in contione aut in consilio faciendam censebimus, iustam esse ostendemus, contrariis iniustam. Ita fiet, ut isdem locis et ad suadendum et ad dissuadendum endum esse dicemus, ostendemus res magnas et celsas sequi iudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magdolore cogi, ut ab officio recedatur; nullius pro rei veritate metuere inimicitias; quodlibet pro patria, parentibus, hospitib
Abbreviated transcription (Latin):
& rerum humilium contẽptio. ⁊ laboris cum humilitatis
rõe ꝑpessio. Modestia ẽ. in animo continens mod̾atio cupidi¬
tatum. Prudentie partib utem̃ indicendo si cõmoda cũ
incommod conferemus. cum alt̾m seqͥ. uitare alt̾m coorce¬
mur. Aut si qͣ in re coortabim᷑ aliqͥd cuiꝰ rei aliqͣm disci¬
plinabilẽ scientiam pot̾imꝰ habere. ⁊ quomͦ aut qͣ quid¬
q rõe fieri oporteat ostendemꝰ aut suadebimꝰ. quippiam.
Cuius rei geste aut presentis aut audite memoriam po¬
t̾imus hab̃e. Qua in re facile id qd̵ uelimus exemplo abla-¬
to ꝑsuade pot̾imus. Iusticie partib utem si aut innocẽ¬
tium aut suppliciũ misereri dicemꝰ oport̾e. Si oftendemꝰ
bene merentib grãm referri conuenire. Si demonstbimꝰ
ulcisci male meritos oport̾e si fidẽ magnoꝑe censebimus
conseruandã. si leges ⁊ mores ciuitatis egregie dicemus

Expanded text:
et rerum humilium contemptio et laboris cum utilitatis et rerum humilium contemptio et laboris cum utilitatis ratione perpessio. Modestia est in animo continens moderatio cupiditatem. CAPUT 4 Prudentiae partibus utemur in dicendo, si commoda cum incommodis conferemus, cum alterum sequi, vitare alterum cohortemur; aut si qua in re cohortabimur aliquid, cuius rei aliquam disciplinam scientiam poterimus habere, quo modo aut qua quidque ratione fieri oporteat; aut si suadebimus quippiam, cuius rei gestae aut praesentem aut auditam memoriam poterimus habere: qua in re facile id, quod velimus, exemplo allato persuadere possumus. Iustitiae partibus utemur, si aut innocentium aut supplicium misereri dicemus oportere; si ostendemus bene merentibus gratiam referre convenire; si demonstrabimus ulcisci male meritos oportere; si fidem magnopere censebimus conservandam; si leges et mores civitatis egregie dicemus
Abbreviated transcription (Latin):
U tilitas in duas partes inciuili consultatione diuidr.
Tutam honestam. Tuta ẽ. q̃ conficit instantis aut con-¬
seqͣntis ꝑicłi uitacionẽ qualibet rõne ħ distribuitur.
sum memꝰ coniuncte. Uis decernitur ꝑ exercitꝰ classes.
arma. torm̃ta. reuocatioẽs hominum. ⁊ alias huiꝰmͦi
res. Uolus consuminit᷑ inpecunia. pollicitatioẽ. dissi¬
mulatiõe. mat᷑atiõe. m̃tione. ⁊ cet̾is reb de quibus
magis idoneo temꝑe loq̃mur si qͣndo de re militari
aut de administratiõe rei .p. scrib̾e uolumꝰ. ¶ honesta
res diuidr in rectũ ⁊ laudabile. Rectum ẽ qd̾ cum uir¬
tuto ⁊ offitio sit. Id diuidr inprudentiã. iustician.¬
iusticiam. fortitudinẽ. modestiam. Prudentia ẽ. callidit
prudentia rerum multarum memoria ⁊ usus compłimũ
negotiorum. Iusticia ẽ. equitas. ius unicuiq rei tͥbues pro
dignitate cuiusq. fortitudo ẽ. rerum magnarũ appeticio

Expanded text:
atio conferatur. Utilitas in duas partes in civili consultatione dividitur: atio conferatur. Utilitas in duas partes in civili consultatione dividitur: tutam, honestam. Tuta est, quae conficit instantis aut consequentis periculi vitationem qualibet ratione. Haec tribuitur sumemus coniuncte. Vis decernitur per exercitus, classes, arma, tormenta, evocationes hominum et alias huiusmodi res. Dolus consumitur in pecunia, pollicitatione, dissimulatione, maturatione, mentitione et ceteris rebus de quibus magis idoneo tempore loquemur, si quando de re militari aut de administratione re ‹publica› scribere velimus. Honesta res dividitur in rectum et laudabile. Rectum est, quod cum virtute et officio fit. Id dividitur in prudentiam, iustitiam, fortitudinem, modestiam. Prudentia est calliditaprudentia rerum multarum memoria et usus conplurium negotiorum. Iustitia est aequitas ius uni cuique re tribuens pro dignitate cuiusque. Fortitudo est rerum magnarum adpetitio
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. Quid potissimum ħ pacto. Ut si hannibal consultet
cum ex italia cartaginẽ arcessit᷑. an mitalia remaneat an
domum redeat. an inegiptum ꝓfectus occupet alexandã
tẽ deliħatioẽs partim ipse ꝑꝑtꝰ se consultande sunt ait
si delibet senatus captiuos ab hostib redimat an nõ. partĩ
ꝑ aliqͣm excͣneam causam ueniunt in delib̾ationẽ ⁊ eons¬
ultationẽ ut si delib̾et senatꝰ bello italico soluat ne legib
scipionẽ ut eum liceat ante temp̃ consulẽ fieri param⁊¬
ꝑp st̃ consid̾ande ⁊ magis ꝑꝑ ȩxc̃neam causam ueniunt ĩ
consultacionẽ ut si delib̾et senatꝰ bello italico sotiis ciui¬
tatẽ det an non. In quib causis rei nat̾ã faciet delibatio¬
nem: omnis or̃o ad ipsam rẽ accõmodabit᷑. In quib ext̃nea
causa conficiet delib̾ationẽ. in his ex ipsa causa extra
am dicunt. Is qͥ sententiam dicet finẽ s conueniet uti¬

Expanded text:
atur. Quid potissimum, hoc pacto: ut si Hannibal consultet, atur. Quid potissimum, hoc pacto: ut si Hannibal consultet, quom ex Italia Kartaginem arcessatur, an in Italia remaneat, an domum redeat, an in Aegyptum profectus occupet Alexandriam. Item deliberationes partim ipsae propter se consultandae sunt, ut si deliberet senatus, captivos ab hostibus redimat, an non; partim propter aliquam extraneam causam veniunt in deliberationem et consultationem, ut si deliberet senatus bello Italico, solvatne legibus Scipionem, ut eum liceat ante tempus consulem fieri; par extraneam causam veniunt in consultationem, ut si deliberet senatus bello Italico, sociis civitatem det, an non. In quibus causis rei natura faciet deliberationem, omnis oratio ad ipsam rem adcommodabitur; in quibus extranea causa conficiet deliberationem, in his ea ipsa causa erit m eorum, qui sententiam dicent, finem sibi conveniet uti