comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt/ Omia uute hibnant un egeo. In¬
trantiũ pontum soli ñ remeant tͥchiȩ
Grecũ enĩ plerisq nominib uti pare¬
rit. quando aliis atq aliis cosdem
chiuersi appellauere tractus. S hii so
li in hystrum mare subeunt et eo sub¬
t̾raneis eius uenis in adriaticũ mare
defluunt. Itaq et illic descendentes
nec unqͣm subeuntes e mari nisunt᷑.
Tynnoꝵ capture a uirgiliaꝵ exortu
ad arcturi occasum. reliquo temꝑe hy¬
b̾no latent in gurgitib imis. mͥ temꝑe
aliquo euocati aut plenilunio. Pmn¬
guescunt in tantum ut dehiscant. ui¬
Ita longissima his bienni xxxii¬
nimal ÷ paruum i corpionis effigie
aranci magnitudine. hoc se echino
et equi gladius uocatur xxxiii
Irebro delfini magnitudine exce¬
denti sub pinna afficit aculeo tan¬
toq infestat dolore ut naues sepe:¬
numero exiliant. qd̾ et alias faciant
alioꝵ uim timentes. mugiles maxime
bulante in littore augusto piscis e mari
a pedes eiꝰ  exiliuit quo argumento uates

Expanded text:
nt. omnia autem hibernant in Aegaeo. intrantium Pontum soli non remeant trichiae — Graecis enim plerisque nominibus uti par erit, quando aliis atque aliis eosdem diversi appellaveli in Histrum mare subeunt et ex eo subterraneis eius venis in IIadriaticum mare defluunt, itaque et illic descendentes nec umquam subeuntes e mari visuntur. Thynnorum captura est a vergiliarum exortu ad arcturi occasum. reliquo tempore hiberno latent in gurgitibus imis, nisi tepore aliquo evocati aut pleniluniis. pinguescunt et in tantum, ut dehiscant. vita longissima Animal est parvum scorpionis effigie, aranei magniet ei qui gladius vocatur, crebro delphini magnitudinem excedenti, sub pinna adfigit aculeo tantoque infestat dolore, ut in naves saepenumero exiliant. quod et alias faciunt aliorum vim timentes mugiles maxime, bulante in litore Augusto piscis e mari ad pedes eius exilivit, quo argumento vates
Abbreviated transcription (Latin):
tutos fetus edant quia non sint s
quȩ deuorent partus fluctꝰq inm̃t
minum nos̃ci nbrimam ca ptͣam sec
Tanscunte piscium sigiũ lu
lii longi ut murena. congen loi¬
piscib. nullis iupra quina. ternȩ qu¬
b q ͣ binȩ. aliquib nullȩ. In fuscino
tantum lacu piscis ÷ qui octonis pn¬
nis natet. B̾inȩ omnino longis ut
lumbricis. ut anguillis et congus in¬
lȩ ut murenis quib nec brancie.
Hȩc omnia flexuoso corꝑum implisi
ita mari utuntur. ut serpentes t̾.¬

Expanded text:
tutos fetus edant, quia non sint ibi qui devorent partus fluctusque minuhominum nosci uberrimam esse capturam sole transeunte piscium signum. xx—, alii longi, ut murena, congepiscibus, nullis supra quaternas , quibusdam binae, aliquis nullae. in Fucino tantum lacu piscis est qui octonis pinnis natat. binae omnino longis et luliis nullae, ut murenis, quibus nec branchiae. haec omnia flexuoso corporum inpulsu ita mari utuntur, ut serpentes t
Abbreviated transcription (Latin):
gore intempestiui. ardea in mediis
harenis tristis. xxxUIIIoc̃
erultantia et indecora lasciuia luden¬
tia easdem significationes habent.
et boues çelum olfactantes seq lam¬
bentes contra pilum. Turpesq por¬
ci alienos sͥ manipulos feni lacerantes
abscondite uel formicȩ concursantes
aut oua ꝓgerentes. Item uermes terie

Expanded text:
gore intempestivi, ardea in mediis gore intempestivi, ardea in mediis harenis tristis. lxxxviii 3exultantia et indecora lascivia ludentia easdem significationes habent, et boves caelum olfactantes seque lambentes contra pilum, turpesque porci alienos sibi manipulos faeni lacerantes,absconditae, vel formicae concursantes aut ova progerentes, item vermes terre
Abbreviated transcription (Latin):
seli quidem murmur non dubiam
significationem ht̃. lxxxU
Irsagiunt et animalia. delphini
tranquillo mari tasiiiuentes flatum
tatem. Lolligo uolitans conche ad¬
herescentes echini affigentes sese aut
darenas aburrantes tempestatis sig¬
na sunt. Ranȩ quoq ultra solitum
uocales et fulice matutino clangore.
pinnas rostro purgantes uentum ce¬
ttieꝙ aquatice aues concurrentes.
b̃rucs in mediterranea fugientes
magi cauid maria aut stagna fugi¬
entes. Urues silentio ꝑ sublime uolar¬
des sereuitatem sicut noctua in ym¬
or gariula aut scrno tempestatem.
ceruq singultu quoclam latrantes
stꝗ concutientes si continuabunt.
dum ꝓmbrem. Graculi sero a pabu
stedentes hyemem et albe aues
lli congͥgabunt᷑ et cum tarrestres
uelare contra aquam clangores
dur hrundo tan uita aqua us¬
litans ut pinnis sepe ꝑcutiat. Quȩq
in arborb habitant fugientes in ni¬
dis suis. Et anseres continuo clan¬

Expanded text:
caeli quidem murmur non dubiam caeli quidem murmur non dubiam significationem habet. lxxxvii 361 Praesagiunt et animalia: delphini tranquillo mari lascivientes flatum,tatem. lolligo volitans, conchae adhaerescentes, echini adfigentes sese aut harene saburrantes tempestatis signa sunt. ranae quoque ultra solitum vocales et fulicae matutino clangore, 362 pinnas rostro purgantes ventum, ceteraeque aquaticae aves concursantes, grues in mediterranea festinantes, mergi, gaviae maria aut stagna fugientes. grues silentio per sublime volantes serenitatem, sicut noctua in imbre garrula — at sereno tempestatem —, corvique singultu quodam latrantes seque concutientes, si continuabunt, tosum imbrem. 363 graculi sero a pabulo recedentes hiemem, et albae aves cum congregabuntur et cum terrestres volucres contra aquam clangores cornix, hirundo tam iuxta aquam volitans, ut pinna saepe percutiat, quaeque in arboribus habitant, fugitantes in nidos suos, et anseres continuo clan
Abbreviated transcription (Latin):
Debule montib descendentes aut
çelo catlentes uel in uallib sidentes
serenitatẽ ꝓmittunt. lxxxii
b his terreni ignes ꝓxime signit¬
cant. Pallidi nama murmuratq̃
tempestatum nuntii sentiuitt᷑ plis
etiam si in luicernis fungi si fcus¬
cum ex sẽse flanmas elidunt aut
ur acenduntur. Item cum in eone
cum tollentib ollas caro aclherescit.
aut cum contentus ignis ẽ fauillam
discutit s̃cintillamue emitit uł cũ
cinis in foco crescit et cum carboue¬
hementer ꝑ lucet. .lxxxiiii or
Ist et aquaꝵ significatio Mare si
tranquillum in poitu cursu stabit
asꝑam tempestatem. Item maris ipsi
tranquillus sonitus ĩpumeue disꝑ¬
sȩ aut aque bullantes. P lumones
hyene̾ portendunt. Sepe et silen¬
tio intumescit flatumq altius soli¬
to iam intra se ee uentos fatetur.
et sine aura quȩ sentiatur folia btiden¬
ta lamigo populi aut spinȩ uoli¬
tans. aquisq plumȩ innatantes
atq etiam in campanis uenturam
tempestatem p̾cedens suus fragor

Expanded text:
ebulae montibus descendentes aut caelo cadentes vel in vallibus sidentes serenitatem promittent. lxxxiv Ab his terreni ignes proxime significant. pallidi namque murmurantesque tempestatum nuntii sentiuntur, pluviae etiam, si in lucernis fungi, si flexuontiant lumina, cum ex sese flammas elidunt aut vix accenduntur; item cum in aëno vel cum tollentibus ollas carbo adhaerescit, aut cum contectus ignis e se favillam discutit scintillamve emittit, vel cum cinis in foco concrescit et cum carbo vehementer perlucet. lxxxv 359 Est et aquarum significatio: mare si tranquillum in portu cursitabit asperam tempestatem, item maris ipsius tranquillo sonitus spumaeve dispersae aut aquae bullantes. pulmoneshiemem portendunt. saepe et silentio intumescit inflatumque altius solito iam intra se esse ventos fatetur. et sine aura, quae sentiatur, folia ludentia, lanugo populi aut spinae volitans aquisque plumae innatantes, atque etiam in campanis venturam tempestatem praecedens suus fragor.
Abbreviated transcription (Latin):
cum sunt duplices. pluiuas nunti¬
ant. a pluuiis serenitate ñ ꝑ inde
certam. Circulus nubis arta syat¬
ra aliqua pluuiam.l x .x.uiii.
um estate uehementius tonuit
quam fulsit uentos ex ea parte
denuntiat. Contra siminus tonut
ymbrem. Cum sereno cȩlo fulgorai
crunt et tonitrua abhyemauit.
quilone tantum in posterũ diem
aquam portendet. Cum a scptertn¬
one uentũ eum. Cũ ab austro uel
choro aut fauonio nocte serena ful¬
gurauit uentũ et ymbrem ex hisĩc
regionib demonstrauit. Tonitia
matutina uentũ significant. ymdic̃¬
ubes cum sereno in celũ feruntur
ex quacumq parte id fiet uenti ex¬
pectentur. Si eoclem loco globabuntͤ
apꝓpinquanteq sole discutientur
et hoc ab aquilone. fiet. uentus. si
ab austro ymbres portenclent. Sole
occidente si ex utraq parce eius celi
petant. tempestatem significabunt.
Uehementius atre ab ouente in noc¬
te aquam minantur. ab occidente
in posterum diem. Si nubes ut uel

Expanded text:
cum sunt duplices, pluvias nunticum sunt duplices, pluvias nuntiant, a pluviis serenitatem non perinde certam; circulus nubis circa sidera aliqua pluviam. lxxxi 354 Cum aestate vehementius tonuit quam fulsit, ventos ex ea parte denuntiat, contra si minus tonuit, imbrem. cum sereno caelo fulgetrae erunt et tonitrua, hiemabit, quilone tantum, in posterum diem aquam portendet; cum a septentrione, ventum eum. cum ab austro vel coro aut favonio nocte serena fulgurabit, ventum et imbrem ex isdem regionibus demonstrabit. tonitrua matutina ventum significant, iubes cum sereno in caelum ferentur, ex quacumque parte id fiet, venti expectentur. si eodem loco globabuntur adpropinquanteque sole discutientur et hoc ab aquilone fiet, ventos; si ab austro, imbres portendent. sole occidente si ex utraque parte eius caelum petent, tempestatem significabunt. vehementius atrae ab oriente in noctem aquam minantur, ab occidente in posterum diem. si nubes ut vell
Abbreviated transcription (Latin):
crassiora fuerint horridam tempe¬
statem. Si ante quartam ñ apparu¬
erit uento fauonio flante hyema¬
lis toto mense erit. Si .xui. uehem
tius flammea apparuerit. asꝑas tem¬
pestates p̾sagiet. Sunt et ipsius lu¬
ne .uii. articuli. quotiens in angłos
solis inciderit plerisq inter eos tan¬
tum obseruantib p̾sagia eius hoc
ee̾ oportet. discurrere heȩ uident᷑
int̾dum. uentiq ꝓtinus secuntur
In quoꝵ parte ita p̾sagire celũ cum
equaliter totum erit splendidum.
dum. Si uer et estas n̾ sine refrigerio
aliquo transierint. autumnũ serenũ
scuratur ut id neq nubilo nec cali¬
gine fluuiant. graues denuntiant᷑
tempestates. Si uolitare plures stellȩ
plurib partib fiat in constantes
errantiũ aliquam oibis incluserit
illas spatium obtinente nubetula
lo sereno aparere desit atror ho¬
emps sequitur. Si in alteram eoꝵ¬
aquiloniam caligo abstulit auites
seuit. Si austrinam aquilo. arts

Expanded text:
crassiora fuerint, horridam tempecrassiora fuerint, horridam tempestatem. Si ante quartam non apparuerit, vento favonio flante, hiemalis toto mense erit. Si sexta decima vehementius flammea apparuerit, asperam tempestatem preasagiet.’ Sunt et ipsius lunae octo arcticuli, quotiens in angulos solis accidit, plerisque inter eos tantum observantibus praesagia eius haecesse oportet. Discurrere eae videntur interdum ventique protinus secuntur, in quorum parte ita praesagiere. Caelum cum aequaliter totum erit splendidum dum. si ver et aestas non sine refrigerio aliquo transierint, autumnum serenum scuratur et id neque nubilo nec caligine, pluvia aut graves denuntiantur tempestates. si volitare plures stellae pluribus partibus fiet, inconstantes errantium aliquas orbis incluserintillas spatium obtinente nubecula lo sereno apparere desierit, atrox hiems sequitur; sin alteram easaevit; si austrinam, aquilo. arcus
Abbreviated transcription (Latin):
ptus. si splendens exotta puro nitore¬
fulsit serenitatem. Si rubicunda uen¬
tos. si nigra pluuias portendere cre
significant. Quarta tam̃ maxime
cornu eius septentrionale acumina
quartam orbis rutilus cingit et uen¬
tos et ymbres p̾monebit apud uar¬
ronem ita est. Si quarto die luna
erit directa magnam tempestatẽ in
mari p̾sagiet nisi sit coronam circa
ante plenã lunam hyematurum os¬
tendit. Si plenilunio ꝑ dimidium
pura erit dies serenos fignificauit.
Si rutila uentos: nigrescens ymbres
Si caligo orbis nubem incluserit: uen¬
tos quo se ruꝑit. Si gemini orbes
cinitrurt. maiorem tempestate. Et
si tres erunt aut nigri int̾rupti atq
cdistracti. Nascens lua si cornu suꝑi¬
ori obatrato surget pluuias de cre¬
scens dabit. Si inferiori ante pleni¬
lunium. Si in media nigritia illa
fuerit ymbrem in plenilunio. Si
plena cuta se habebit oibem ex qua
parte is maxime splendebit ex ea
uentum ostendet. Si in ortu cornua

Expanded text:
ptus. si splendens exoptus. si splendens exofulsit, serenitatem; si rubicunda, ventos; si nigra, pluvias portendere, cresignificant, quarta tamen maxime. Cornu eius septentrionale acuminatquartam orbis rutilus cinget, et ventos et imbres praemonebit. Apud ronem ita est: Si quarto die luna erit directa, magnam tempestatem in mari praesagiet, nisi si coronam circa ante plenam lunam hiematurum ostendit. si plenilunio per dimidium pura erit, dies serenos significabit; si rutila, ventos; nigrescens imbres. si caligo orbisve nubium incluserit , ventos, qua se ruperit; si gemini orbes cinxerint, maiorem tempestatem, et magis, si tres erunt aut nigri, interrupti atque distracti. nascens luna si cornu superiore obatrato surget, pluscens dabit; si inferiore, ante plenilunium; si in media nigritia illa fuerit, imbrem in plenilunio. Si plena circa se habebit orbem, ex qua parte is maxime splendebit, ex ea ventum ostendet. Si in ortu cornua
Abbreviated transcription (Latin):
eminebunt quamuis cireuindate nu¬
bes ñ unt. pluuiam portendunt.
Si ante exortum nubes globabunt᷑.
hyemẽ asꝑam denuntiabunt. Si ab
ortu reppelluntur et ad occasum abi¬
bunt serenitatem. Si nubes solem
circum cluserint. quanto minus lu
minis relinquunt. tanto turbidior
tempestas erit. Si uͦ etiam duplex
oibis fucrit eo atrocior. Qd̃ si in exor¬
tu aut in occasu fiat ita ut rubescañ
nubes: maxima ostendetur tempe¬
stas. Si ñ ambibunt s incumbent
a quocumq uerto fuerint eũ por¬
tendent. Si a meridie et ymbrem.
Si ouens cingitur orbe ex qua par¬
te is se oꝑit expectetur uentus. Si to¬
tus defluxerit equaliter serenitatem
clabit. Si in exortu longe radios per
nubes porrigat et medius erit manis
pluuiam significauit. Si ante ortũ
radii se ostendunt aquam et uentũ.
Si circa occidentem candidus circulus
erit noctis lenem tempestat̾e̾. si ne¬
bula uehementiore. Si candente so¬
le uentum. Si at̾ circulus fuerit ex

Expanded text:
eminebunt, quamvis circumdatae nueminebunt, quamvis circumdatae nubes non sint, pluviam portendent. Si ante exortum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt; si ab ortu repellentur et ad occasum abibunt, serenitatem. Si nubes solem circumcludent, quminis relinquent, tanto turbidior tempestas erit; si vero etiam duplex orbis fuerit, eo atrocior. quod si in exortu aut in occasu fiet, ita ut rubescant nubes, maxima ostendetur tempestas. si non ambibunt, sed incumbent, a quocumque vento fuerint, eum portendent ; si a meridie, et imbrem. si oriens cingetur orbe, ex qua parte is se ruperit, expectetur ventus. si totus defluxerit aequaliter, serenitatem dabit. si in exortu longe radios per nubes porriget et medius erit inanis , pluviam significabit; si ante ortum radii se ostendent, aquam et ventum; si circa ocerit, noctis lenem tempestatem; si nebula, vehementiorem; si candente sole, ventum; si ater circulus fuerit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
gilio magnoꝑe uideo. Si quidẽ ipsa
messe concurrere sepe p̾lia uentoꝵ
dampnosa imꝑitis refrit. Traclunt¬
eundem democritũ metente fre̾ eius
damas u ardentissimo estu orasse ut
relique segeti parceret raꝑetq desecta
sub tectum. paucis mox hous seua
ymbre uaticinatione approbata. Quin
immo et harundine̾ ñ nisi impenden
pͥmũq a sole capiemꝰ p̾sagia. Purus
orientem cum nubes rubescunt. Qͥd̾
et si nigre rubentib interuenerint
et pluuias cum occidentis aut orien¬
tis radii uidentur coire pluuias. Si
circa occidentem rubescunt nubes
serenitatem et futuri diei s̃pondent.
Si in exortu spargantur partim ad au¬
strũ partim ad aguilon̾e pura circa
eum serenitas sit licet. pluuiã tamen
uentosq significabunt. Si in ortu
aut occasii contiati cernuntur radii
ymbrem. Si in occasum eius pluet
aut radii nubem in se trahent asꝑam
mn ꝓximũ dien tempestatẽ signifi¬
cabunt. Cum oriente. radii ñ illustreᷤᷤ

Expanded text:
gilio magno opere video, siquidem in ipsa gilio magno opere video, siquidem in ipsa messe saepe concurrere proelia ventorum damnosa imperitis refert. traeundem Democritum metente fratre eius Damaso ardentissimo aestu orasse, ut reliquae segeti parceret raperetque desecta sub tectum, paucis mox horis saevo imbre vaticinatione adprobata. quin immo et harundinem non nisi inpendenmumque a sole capiemus praesagia. Purus orientem eum nubes rubescunt, quod si et nigrae rubentibus intervenerint et pluvias; cum occidentis aut orientis radii videntur coire, pluvias. Si circa occidentem rubescunt nubes, serenitatem futuri diei spondent. Si in exortu spargentur radii partim ad austrum partim ad aquilonem, pura circa eum serenitas sit licet, pluviam tamen ventosque significabunt; si in ortu aut in occasu contracti cernuntur radii, imbrem. Si in occasu eius pluet aut radii nubem in se trahent, asperam in proximum diem tempestatem significabunt. Cum oriente radii non illustres
Abbreviated transcription (Latin):
gore saluber. hic uites putandi fru¬
gesq curandi. arbores iẽrendi. oleas
tractandi ius dabit. afflatuq nutri¬
tium exercebit. Quarta a septentri
ortum. uentũq uulturnum. eoũ a
grecis dictum. sicciorẽ ipsum tepidio¬
remq. In hunc apiaria et uinee ita¬
liȩ galliaꝵq spectare debent. Ex ad¬
uerso uulturni flauit chorus ab oc¬
casu solstitiali et occasu lateris septen¬
trionis grecis dictus argestes e frigi¬
dissimis et ipse sicut omnes qui a sep¬
tentrionis parte spirant. Hir et gran¬
dines infert cauendus et ipse ñ setꝰ
ac septentrio. Wlturnus si a serena
parte cęli coꝑit flare ñ durauit in
noctem. At subsolanus in maiorem
part̾e noctis extendit᷑. Qiuisquis erit
uentus si frruidus sentietur plurib
dieb ꝑmanebit. Aquilon̾e p̃nuntiat
terra sic crescens repente. austrũ hu¬
mescens rore occulto. Et enim p̾dicta
statum p̾sagia. Am̃ et hoc placuisse uir¬

Expanded text:
gore saluber, hic vites putandi frugore saluber, hic vites putandi frugesque curandi, arbores serendi, poma inserendi , oleas tractandi ius dabit adflatuque nutricium exercebit . quarta a septentrioortum ventumque volturnum, eurum Graecis dictum, sicciorem et ipsum tepidioremque. in hunc apiaria et vineae Italiae Galliarumque spectare debent. ex adverso volturni flabit corus, ab occasu solstitiali et occasu lateris septentrionis, Graecis dictus argestes, ex frigidissimis et ipse, sicut omnes qui a septentrionis parte spirant. hic et grandines infert, cavendus et ipse non secus ac septentrio. volturnus si a serena caeli parte coeperit flare, non durabit in noctem, at subsolanus in maiorem partem noctis extenditur. quisquis erit ventus, si fervidus sentietur, pluribus diebus permanebit . aquilonem praenuntiat terra siccescens repente, austrum umescens rore occulto. Etenim praedictastatum praesagia, quoniam et hoc placuisse Ver
Abbreviated transcription (Latin):
positurus afferes p̾dictus. esto. alia
robustis ꝓsunt alia infantib. Nec
sum oblitus in hac parte uentũ gre¬
cis poni quem caleian uocant. S id̾e
mundi reddidit qua contrarius afrt¬
to aquilo africo flat. Nec tam̾ eum
toto anno in p̾dictis timeto agricola.
Sollitur sydere ȩstate media mutatq
aquilo p̾dicitur. Tanto ꝑniciosior ⁊÷ͥ¬
septentrio. In hunc asye. greciȩ his¬
paniȩ. maritime italie campaniȩ
Qui mares concipi uoles in hunc pa¬
scito ut sic incuntem ineat. Ex adu̾¬
so aquilonis ab occasu brumali a fri¬
cus flauit. quem greci liba uocant.
In hunc ad coitũ cum se petus circũ¬
egerit feminas conceptas ẽẽ scito.
Gertia a septentrione linea quã per
lubrib locis uille uincȩq spectent.
ipse leniter pluuius. Tam̃ est siccior
fauonius exaduerso eius ab equino¬
ctiali occasu zephirus a grecis nomina¬
tus. In hunc spectare oliueta cato iussit.
Hic uer ilichoat aꝑitq terras tenui fu¬

Expanded text:
positurus adferes. praedoctus esto: alia positurus adferes. praedoctus esto: alia robustis prosunt, alia infantibus. — 335 Nec sum oblitus in hac parte ventum Graecis poni, quem caecian vocant. sed idem mundi reddit , qua contrarius aquilo Africo flat.—nec tamen eum toto anno in praedictis timeto agricola. mollitur sidere aestate media mutatqueaquilo praedicetur: tanto perniciosior septentrione est. in hunc Asiae, Graeciae,Hispaniae, maritimae Italiae, Campaniae, qui mares concipi voles, in hunc pascito, ut sic ineuntem ineat. ex adverso aquilonis ab occasu brumali Africus flabit, quem Graeci liba vocant. in hunc ad coitum cum se pecus circumegerit, feminas conceptas esse scito. <2> Tertia a septentrione linia, quam per lubribus locis villae vineaeque spectent. ipse leniter pluvius tamen est, siccior favonius, ex adverso eius ab aequinoctiali occasu, zephyrus Graecis nominatus. in hunc spectare oliveta Cato iussit. hic ver inchoat aperitque terras tenui fri
Abbreviated transcription (Latin):
nea designaretur umbilicus. ꝑ hunc
medium transuersa currat alia. Hec
agrum decumano uocabitur. Ducan¬
tur deinde aliȩ duȩ lineţ inde cusis
oblique. ita ut a septentrionis dex¬
tra leuaq ad austri dextra ac leua
umbilicum. omnes inter se pares
sint. omĩun int̾ualla paria. Quȩ
ratio semel in quoq agro in eunda
erit. uł si sepus libeat uti e ligno fa¬
cienda regulis parib in tympanũ
exiguum s cercinatum adactis ratio¬
ne qua doceo occurrendũ ingeniis
ti placet. qm̃ semꝑ idem est. Sol es¬
autem cotidie ex alio celi momento
quam pridie oritur. Nequis forte
ad exortũ capiendum putet lineã
ita çȩli exacta parte qd̃ fuerit linea¬
et apud septentrione̾ ꝓximũ a par¬
te exoitiua solstitialem habebit ex¬
ortum. hoc ẽ longissimi diei uen¬
tumq aquilone borean grecis dictũ
In hunc ponito arbores utesq .s.
hoc flante ne arato frugem ne seri¬
to semen. ne iacito. Prestringit enĩ
atq p̾gelat hic radicib arboꝵ quas

Expanded text:
nia designaretur umbilicus. per hunc medium transversa currat alia. haecagrum, decumanus vocabitur. ducantur deinde aliae duae liniae in decussis obliquae, ita ut ab septentrionis dextra laevaque ad austri dextram ac laevumbilicum, omnes inter se pares sint, omnium intervalla paria. quae ratio semel in quoque agro ineunda erit vel, si saepius libeat uti, e ligno facienda, regulis paribus in tympanum exiguum, sed circinatum adactis. ratione, qua doceo occurrendum ingeniis ti placet, quoniam semper idem est, sol autem cotidie ex alio caeli momento quam pridie oritur, ne quis forte ad exortum capiendam putet liniam. Ita caeli exacta parte quod fuerit liniae caput septentrioni proximum a parte exortiva, solstitialem habebit exortum, hoc est longissimi diei, ventumque aquilonem, borean Graecis dictum. 334 in hunc ponito arbores vitesque. sed hoc flante ne arato, frugem ne serito, semen ne iacito. praestringit animam atque praegelat hic radicibus arborum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
et fructus coquendi silente luna no¬
ctu aut si interdui plena cet̾is dieb
aut ante exortum lune aut pꝰt oc¬
casum nec de nouella ite aut palu¬
stri nec nisi ex matura uua. si ligno
contingatur uas adustum et fumo¬
sum fieri putant. Iustum uindemiȩ
tempus ab equinoctio ad uergiliaꝵ
occasum dies.xliiii. ab ec die oracu¬
lum occurrit frigidũ picari ꝓ nichi¬
lo ducentium s iam et kł ianuar̃
defectu uindemiantes ut de piscinis
musta condi aut uina effundi prio
nitia insidiantium caritatis ciuilis
equi patris familias modus est an

Expanded text:
et defrutum coquendi silente luna noet defrutum coquendi silente luna noctu aut, si interdiu, plena, ceteris diebus aut ante exortum lunae aut post occasum, nec de novella vite aut palustri, nec nisi e matura uva. si ligno contingatur vas, adustum et fumosum fieri putant. iustum vindemiae tempus ab aequinoctio ad vergiliarum occasum dies XLIIII. ab eo die oraculum occurrit frigidum picari pro nihilo ducentium. sed iam et kal. Ian. defectu vasorum vindemiantes vidi piscinisque musta condi itia insidiantium caritati. civilis, aequi patrisfamilias modus est an
Abbreviated transcription (Latin):
pampinus ꝓcumbere cepit aut cum
erempto acino ex clensitate int̾uallũ
ñ compleri. apparuerit acinam ñ au¬
geri acinos. Plurime fert sieut con¬
gͥingat crescente luna uindemiare.
p̾ssura una culleos .xx. implere de¬
bet hic est pes iustus ad totidem cul¬
leos et lacus .xx. iugerib unũ suffi¬
cit torcular. Premunt aliqui singłis
utilius binis licet magna sit uasti¬
tas singulis. longitudo in his refert
ñ crassitudo. spatiosa meluis p̾ment.
Antiqui funib uittisq lorcis ea de¬
trahebant et uectib intra cannos
inuenta grecanica mali rugis per
cocleas bulantib balis affixa arbo¬
ris stella. ab alis artas lapidũ attol¬
lente serum arbore qd̃ maxime ꝓbat᷑
Intra .xxii. hos annos inuentũ par¬
uis prelis et minore torculario. edifi¬
cio breiuore. malo in media decreto
construere congeriem. Hoc et poma
colligendi tempus. obseruatio cum
aliqd̃ maturitate ñ tempestate de¬
ciderit. hoc et feces exprimendi hoc

Expanded text:
pampinus procumbere coeperit aut cum pampinus procumbere coeperit aut cum exempto acino ex densitate intervallum non conpleri apparuerit ac iam non augeri acinos. plurimum refert, si contingat crescente luna vindemiare. pressura una culleos XX implere debet. hic est pes iustus. ad totidem culleos et lacus XX iugeribus unum sufficit torculum. premunt aliqui singulis, utilius binis, licet magna sit vastitas singulis. longitudo in his refert, non crassitudo. spatiosa melius premunt. antiqui funibus vittisque loreis ea detrahebant et vectibus. intra c annos inventa Graecanica, mali rugis per cocleam ambulantibus , ab aliis adfixa arboris stella, aliis areas lapidum adtollente secum arbore, quod maxime probatur. intra XXII hos annos inventum parvis prelis et minore torculario aedificio, breviore malo in media derecto,construere congeriem. hoc et poma colligendi tempus, observato cum aliquod maturitate, non tempestate , deciderit; hoc et faeces exprimendi, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et sȩsari IIII. kl octb̾ capellam matu
cesari corona exoriri incipit. et pꝰt tri¬
die occidunt hedi uesꝑi .uiii. idꝰ octbꝰ
cesari fulgens in corona stella cxorit᷑.
et .iii. idꝰ uergilie uesꝑi. idib corona
tota. xui. ał nouemb̾ sucule uesꝑi ex¬
oriuntur. Pridie kł cesari arcturus
nouemb̾ gladius orionis octidere in¬
cipit. dein .iii. idͦ uergilie occidunt.
ciconiȩ discessum mali seri putat nos
omnino pꝰt uulcalia et p̾coquia cũ
panico. A fidicule autẽ occasu uitiam
seri iubent. et frondis p̾parandȩ tẽpꝰ.
hoc unus frondator .iiiͦi. frondarias
fiscinas complere in die iustũ habet
si decrescente luna p̾paretur ñ putre¬
scit aridam colligi ñ oportet. Uinde¬
miam antiqui nunquã existimaue
temꝑa notis argum̃tisq sigentur.
leges ita se habent quam calcandã
nec legito hoc est in ea siccitate ac nͥ
ne pͥusquam sole discutiatur uide¬
miare incipito. cum ad palm item

Expanded text:
Eudoxus IV kal. Oct. capellam matutEudoxus IV kal. Oct. capellam matutesari corona exoriri incipit, et postridie occidunt haedi vespere. VIII id. Oct. Caesari fulgens in corona stella exoritur, et VI id. vergiliae vesperi, idibus corona tota. XVII kal. Nov. suculae vesperi exoriuntur. prid. kal. Caesari arcturus Nov. gladius Orionis occidere incipit. dein III id. vergiliae occidunt. ciconiae discessum male seri putat, nos omnino post Vulcanalia, et praecocia cum panico, a fidiculae autem occasu viciamseri iubent. et frondis praeparandae tempus hoc est. unus frondator quattuor frondarias fiscinas complere in die iustum habet. si decrescente luna praeparetur, non putrescit . aridam colligi non oportet. Vindemiam antiqui numquam existimavertempora notis argumentisque signentur. leges ita se habent: uvam caldam ne legito, hoc est nimia siccitate ac nisnec prius quam sole discutiatur. vindemiare incipito, cum ad palmitem
Abbreviated transcription (Latin):
idꝰ aug̃ attice equus oriens uesꝑi egy¬
pto et cȩsari delphinus occidens .x. kł
septembri cesari et assyrie stella qͥ
uindemitor appellatur. exoriri mane
incipit. uindemiȩ maturitatẽ ꝓmit¬
tens eius argum̾tum erunt acini colo
dit. etbesie desinunt. uindemitor egy¬
pto nonis exoritur. attice arcturꝰ ma¬
tutino et sagita occidit mane .ui. idꝰ
septb̾ cesari cappella oritur uesꝑi. arc
dies quinq ratio eius hȩc traditur.
si delphino occidente ymbros fuerĩ
ñ futurus ꝑ acturum signũ orientis
eius syderis seruetur hirundinum
abitus namq dep̾hense intereunt.
xui. kł octb̾. egypto spica quani tenet
uirgo exoritur matutino et asyȩ que¬
desinunt hoc idem cesari .xiiii. kł.
.xiii. assyrie significant . ex .x. kł cęsari
commisiura piscium occidens ipsũq
equinoctii sydus .uiii. ał octo. Dein
consentiunt qđ ẽ rarum. philippus ca¬
lippus. dositheus. parmeniscus conon
criton. democritus. eudexus ILi noñ

Expanded text:
idus Aug. Atticae equus oriens vespero et Caesari Aegypto delphinus occidens. XI kal. Septembr. Caesari et Assyriae stella, quae antevindemiator appellatur, exoriri mane incipit, vindemiae maturitatem promittens. Eiusdem argumentum erunt acini colordit etesiaeque desinunt. Antevindemiator Aegypto non. Septembr. oritur, Atticae arcturus matutino et sagitta occidit mane. V idus Septembr. Caesari capella oritur vesperi, ardies quinque. Ratio eius haec traditur: si delphino occidente imbres fuerint, non defuturos per arcturum. Signum orientis eius sideris servetur hirundinum abitus, namque deprehensae intereunt. XVI kal. Octobr. Aegypto spica, quam tenet virgo, exoritur matutino etesdesinunt. hoc idem Caesari XIIII kal., XIII Assyriae significant, et XI kal. Caesari commissura piscium occidens ipsumque aequinocti sidus VIII kal. Oct. 312 dein consentiunt, quod est rarum, Philippus, Callippus, Dositheus, Parmeniscus, Conon, Criton, Democritus, Eudoxus IV kal. O
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt ferias diesq festos. rubigalia
floralia uinalia. Rubigalia numa
constituit anno regni sui undecimo
tunc fere segetes rubigo occupat. Hoc
tempus uarro det̾minauit sole tau¬
ri partẽ decunam optinente sicut
tunc ferebat ratio. s uera causa ẽ
tio uerno ꝑ itl quatriduũ uaria ob¬

Expanded text:
tuerunt ferias diesque festos Robigalia tuerunt ferias diesque festos Robigalia Floralia Vinalia. Robigalia Numa constituit anno regni sui XI, tunc fere segetes robigo occupat. Hoc tempus Varro determinavit sole tauri partem decimam obtinente, sicut tunc ferebat ratio. Sed vera causa est tio verno per id quatriduum varia
Abbreviated transcription (Latin):
fertur ꝑ sagitarium atq gemmos
solis centro bis equinoctialem circu¬
lum secans. commissuras eoꝵ opti¬
nente hinc aquila illinc canicula
deo effectus utriusq ad omnes fru¬
giferas ꝑtinent terras qm̃ in his tan¬
tum locis solis terreq contra congru¬
unt. Igitur hoꝵ syderum dieb si
purus atq mitis aer genitalẽ illũ
lacteumq sucũ transmittit in t̾ras
leta adolescunt sata si lune qua di¬
ctum ẽ ratione roscidum frigus
asꝑsit ammixta a maritudo ut in
lacte puerꝑium necat. Modus iniu¬
riȩ huius in terris qua fecit in quac̾q
titur ut nec dies. aquilam diximus
in italia exoriri . a .xiii. Rł ianuarii.
Nec patitur ratio nature quicquã
nos fructus et p̾coques ledi necesse ÷
Rudis fuit priscoꝵ uita atq sine lit¬
teris ñ minus tam̃ ingeniosam fuis¬
se in illis obseruatione apparebit quã
nunc e̾e rationem. Tria namq tem¬
ꝑa fructus metuebant. ꝓꝓt̾quȩ insti¬

Expanded text:
fertur per sagittarium atque geminos fertur per sagittarium atque geminos solis centro in aequinoctialem circulum secans commissuras eorum obtinente hinc aquila illinc canicula. Ideo effectus utriusque ad omnes frugiferas pertinent terras, quoniam in his tantum locis solis terraeque centra congruunt. Itaque horum siderum diebus si purus atque mitis aer genitalem illum lacteumque sucum transmisit in terras, laeta adolescunt sata. Si luna qua dictum est ratione roscidum frigus adspersit, admixta amaritudo ut in lacte puerperium necat. Modos in terras huius iniuriae. Quem fecit in quacumqutitur ut nec dies. Aquilam diximus in Italia exoriri a. d. XIII kal. Ianuar. nec patitur ratio naturae quicquamnos fructus et praecoces laedi necesse est. Rudis fuit priscorum vita atque sine litteris. Non minus tamen ingeniosam fuisse in illis observationem apparebit, quam nunc est ratio. Tria namque tempora fructus metuebant, propter quod insti
Abbreviated transcription (Latin):
sol. Item in plenilunio estuio ꝓcul
abeat aduersa soli. hyeme autem ad
nos ꝑ estiuum circulum. Accedit. gͦ ꝑ
se roscida quotiens alget infinitum
Unũ quo tempestates uocamꝰ in quib
grandines ꝓcelle ceteraq similia in¬
maior appellatur. Hec ab horridis sy¬
derib exeunt ut sepus diximus. ue¬
luti arcturo. orione hedis. Alia sunt
illa que silente celo serenisq noctib
funt nullo sentiente. nͥ cũ facta st̃
plublica. s et magne differentie a
priorb. aliis rubigine̾. aliĩs uredinẽ.
aliis caniculum appellantib. oñub uͦ¬
retidemus. Due sunt p̾ter lunarem
paucisq locis. constant namq uer¬
gilie pͥmatũ attinent ad fructus
ut quarum exortu estus incipiat. oc
se messes uindemiasq et om̃iũ ma¬
turitatem complectit. Est p̾terea
in celo qui uocatur lacteus curulus
etiam uisu facilis huius de fluuio
et in austrina canicule. Cuius m̃tio¬
nem suo loco fetimiis. Ipse circulus

Expanded text:
sol; item in plenilunio aestivo procul sol; item in plenilunio aestivo procul abeat adversa soli, hieme autem ad nos per aestivum circulum accedat. ergo per se roscida, quotiens alget, infinitumunum quod tempestates vocamus , in quibus grandines, procellae ceteraque similia inmaior appellatur. Haec ab horridis sideribus exeunt, ut saepius diximus, veluti arcturo Orione haedis. Alia sunt illa quae silente caelo serenisque noctibus fiunt, nullo sentiente, nisi cum facta sunt publica. Et magnae differentiae a prioribus, aliis robiginem aliis uredinem aliis carbunculum appellantibus, omnibureddemus. Duae sunt praeter lunarem paucisque caeli locis constant. Namque vergiliae privatim attinent ad fructus, ut quarum exortu aestas incipiat, ocse messes vindemiasque et omnium maturitatem conplectente. Est praeterea in caelo qui vocatur lacteus circulus, etiam visu facilis. Huius defluvio vet in austrina caniculae, cuius mentionem suo loco fecimus. Ipse circulus
Abbreviated transcription (Latin):
nit ostenditq celi cũ terris societatẽ
sꝑnentib hanc curam eius opulentis¬
simis ciuiu̾ ꝓuisa olei caritate ex fu¬
rantib q pauꝑtate̾ quietemq do¬
ctrinaꝵ ei sciebat in primis cordi e̾e
atq ut apparuit causa et ingens
li cum uellet fore. Hoc p̾tea senus
bo agrestib notis quam potero dilu¬
cide atq ꝑspicue. Pleriq dixere ror̾e
inustum sole acri frugib rubiginis
causam e̾e et carbunculi. Uitib qd̃
ex parte falsum arbitror. om̃emq ure¬
cdinem frigore tantum constare so¬
le innoxio. Id manifestũ fiet atten¬
dentib. Nam pͥmum om̃ium ñ hoc
ne constat. qm̃ talis iniuria ñ fit nͥ
int̾lunio plenaue luna hoc ẽ p̾ualen¬
tis. Utroq enim habitu plena ẽ ut
rentia utriusq habitus magna s
gidas facit noctes. hyeme tepidas.
Causa euidens ⁊ alia quam redditur
a fabiano grecisq auctorib. Estate
enim int̾lunio neccesse ẽ cum ꝑximo
sole nobis cirtulo currat igee eius

Expanded text:
ocietatem, spernentibus hanc curam eius opulentissimis civium, praevisa olei caritate furantibus qui paupertatem quietemque doctrinarum ei sciebant in primis cordi esse, atque ut apparuit causa et ingens li, cum vellet, fore. hoc postea Sextius bo agrestibus negotiis quam potero dilucide atque perspicue. Plerique dixere rorem inustum sole acri frugibus robiginis causam esse et carbunculi vitibus, quod ex parte falsum arbitror omnemque uredinem frigore tantum constare sole innoxio. id manifestum fiet adtendentibus. nam primum omnium non hoc ne constat , quoniam talis iniuria non fit nisi interlunio plenave luna, hoc est praevalente. utroque enim habitu plena est, urentia utriusque habitus magna, sed gidas facit noctes, hieme tepidas. causa evidens, sed alia quam redditur a Fabiano Graecisque auctoribus. aestate enim interlunio necesse est cum sole proximo nobis circulo currat, igne eius
Abbreviated transcription (Latin):
midus aut estuosus italiȩ ẽ. africȩ
quidem incendia cum serenitate af¬
fert. In hunc italiȩ palmites spectant
s non plage arboꝵ uitiumue. Hic o¬
lex timeatur uergiliaꝵ quatriduo.
buine cauett ins̾tor calamis gemñq
moculator. De ipsa regionis eus hora
pmonuise conueniat frondem me:¬
dlo die: arborator ne cedito. cũ meri¬
demi ad ee senties pastor estate con¬
epica cogito. Cum estate pasces in oc¬
aaente spectent ante meritdiẽ pꝰt
merdiem moriente: alit noxium sic̃
ene et uere. irrorulente cduceret.
ues contra septentrione paueris su

Expanded text:
midus aut aestuosus Italiae est, Africae midus aut aestuosus Italiae est, Africae quidem incendia cum serenitate adfert. in hunc Italiae palmites spectent, sed non plagae arborum vitiumve. hic oleae timeatur vergiliarum quadriduo, hunc caveat insitor calamis gemmisque inoculator. de ipsa regionis eius hora praemonuisse conveniat. frondem medio die, arborator, ne caedito. cum meridiem adesse senties , pastor, aestate conopaca cogito. cum aestate pasces, in occidentem spectent ante meridiem, post meridiem in orientem; aliter noxium, sicut hieme et vere in rorulentum educere: nec contra se
Abbreviated transcription (Latin):
tiones horarum ꝑ singulos dei
adicit usq ad int̾lumum et qual¬
teram. alternis autem mensib. xxx.
implebit numeros alternis uͦ detra¬
sbet singulos. hȩc erit ratio lunaris.
entorum paulo scrulx.xiiii
ꝙ die libeat stantib hora diei seita
sicut ortum eum a s̃inistro humero
habcant contra mediã faciem meri¬
dies et a uertioe septentrio erit qui
ita limes ꝑ agrum currit cardo appel¬
labitur circumagi leinde melius ẽ
ut umbrã suam quisq cernat. alio
contra mediũ fiet homine ꝑ huius
metliam longitudin̾e duci sarculo
sulcum uel cinere lineam. uerbi grã
pedum xx. conueniat. mediãq men¬
suram hoc est in decimo pede cirtũ¬
scribi circulo paruo qui uocet᷑ um¬
bilicus. Que pars fuerit a uertice
aftica cyrenis egypto. Illinc flante
ne arato. quȩq alia p̾cepimus. Que
pars linee fuerit a pedib umbrȩ me
uocari. Ilinc flatu ueniente materi¬
am uinũq agricola ne tractes. hu¬

Expanded text:
tiones horarum per singulos dies tiones horarum per singulos dies adiciet usque ad interlunium, et quaterram. alternis autem mensibus XXX implebit numeros, alternis vero detrahet singulos. haec erit ratio lunaris; ventorum paulo scrupulosior.que die libeat stantibus hora diei sexta sic, ut ortum eum a sinistro umero habeant, contra mediam faciem meridies et a vertice septentrio erit. qui ita limes per agrum curret, cardo appellabitur. circumagi deinde melius est, ut umbram suam quisque cernat; alioqcontra medium fiet hominem. per huius mediam longitudinem duci sarculo sulcum vel cultro liniam verbi gratia pedum XX conveniat mediamque mensuram, hoc est in decimo pede, circumscribi circulo parvo, qui vocetur umbilicus . quae pars fuerit a vertice Africa, Cyrenis, Aegypto. illinc flante ne arato,quaeque alia praecipiemus.quae pars liniae fuerit a pedibus umbrae mevocari. illinc flatu veniente materiam vinumque, agricola, ne tractes. u
Abbreviated transcription (Latin):
castrato. Oua luna noua supponito.
s crobes luna plena noctu facito. ar¬
boꝵ radices plena luna oꝑtto. humi¬
dis locis interlunio serito et cirxa m¬
terlunium quatriduo. Uentilari qͦ
frumenta ac legumina et condi cie¬
ca extremã lunam iubent. Semina¬
ria cum luna supra terram efferri
Calcari musta cum luna sub ttrra.
Item materias celi. queq alia suis
locis diximus. neq est facilior obser¬
uatio ac iam dicta nobis scdo uolumi¬
ne. S qd̃ intelligere uł rustici possint
Quotiens ab occidente. sol cernetur pri¬
orib q noctis horis lucebit crescens
erit et oculis dim̃idiat᷑a iudicabitur.
Tum uͦ occidente sole orietur exaduer¬
so ita ut pariter aspiciebantur tum
erit plenilunium. quotiens abortal
In coitu uͦ qd̾ urtlunium uocant ci
apparere desierit. Supra t̾ras aute
tia et usq xu. multiplicatis hoa
tota suꝑ terras noctu erit eadem ls
terris toto die. Seitadecima ad pii¬
mȩ horȩ nocturnȩ dextantem ill¬
cum sub terra aget easclemq pe¬

Expanded text:
a luna nova supponito. scrobes luna plena noctu facito. arborum radices luna plena operito. umidis locis interlunio serito et circa interlunium quadriduo. ventilari quoque frumenta ac legumina et condi circa extremam lunam iubent, seminaria, cum luna supra terram sit, fieri, calcari musta, cum luna sub terra, item materias caedi quaeque alia suis locis diximus. 323 neque est facilior observatio ac iam dicta nobis secundo volumine, sed quod intellegere vel rustici possint: quotiens ab occidente sole cernetur prioribusque horis noctis lucebit, crescens erit et oculis dimidiata iudicabitur ; cum vero occidente sole orietur ex adverso, ita ut pariter aspiciantur, tum erit plenilunium. quotiens ab ortu ; in coitu vero, quod interlunium vocant, cum apparere desierit. supra terras autem tia et usque XV multtota supra terras nocte erit eademque sub terris toto die. 325 XVI ad primae horae nocturnae dextantem sicilicum sub terra aget easdemque por
Abbreviated transcription (Latin):
umeas camposq cum timebis incen¬
dito fumus medebitur hic e pabeis.
et contra nebulas auriliabitur ubi
nebule nocent. Quicdam tres cancros
uiuos cremari iubent in arbustis ut
carbunculus ñ noceat. Alii siluri car¬
nem leuit̾ un auento ut ꝑ totam ui¬
neam fumus disꝑgatur. Uarro auc¬
tor et si fidicule occasu qd est mitiũ
antumni uua picta consecretur int̾
urtes minus nocere. tempestates. Ar¬
chibius ad antbiocum syrie regem
scripsit si fictili nouo obruatur ru¬
beta rana in media segete non esse
terari arbores circumfodere: aut u¬
e estuosa regio poscat accumulare.
germinantia nisi in solo luxurioso
fodienla ñ sunt seminaria purga¬
I sarulo messem horcleant. facere
arcam messe p̾parare. cato sententia
rosius maiori ex parte ȩquant tantũ
et funo bibulo dilutiore illinunt. Is¬
atis ad pulueris remedium uiclet᷑.¬

Expanded text:
vineas camposque, cum timebis, incenvineas camposque, cum timebis, incendito, fumus medebitur. Hic e paleis et contra nebulas auxiliatur, ubi nebulae nocent. Quidam tres cancros vivos cremari iubent in arbustis, ut carbunculus non noceat. Alii siluri carnem leniter uri a vento, ut per totam vineam fumus dispergatur. Varro auctor est, si fidiculae occasu, quod est initium autumni, uva picta consecretur inter vites, minus nocere tempestates. Archibius ad Antiochum Syriae regem scripsit, si fictili novo obruatur rubeta rana in media segete, non esseterare, arbores circumfodere aut, ubi aestuosa regio poscat, adcumulare — germinantia nisi in solo luxurioso fodienda non sunt —, seminaria purgae sarculo, messem hordeaciam facere, aream messi praeparare, Catonis sententia rosius. maiore ex parte aequant tantum et fimo bubulo dilutiore inlinunt. id satis ad pulveris remedium videt
Abbreviated transcription (Latin):
ente occidere mane determinat. qd
uult initium autumni eẽ et hunc dͥ¬
em festũ tempestatib linuendis in
Ui. idꝰ aug̃ obseruatur. Intra hȩc con¬
stat celestis fercilitas. Neq negau̾im
posse ea ꝑmutare legentiũ locoꝵ. sd
antium naturas. Et a nobis rationẽ
rutrum quide fore in causa hoc et
aut int̾lunũ ñ erit dubium. Et il
hoc mirabilẽ benignitatem natur
succurrit iam pͥmum hanc inuirũ
omnib annis accidere ñ posse ꝓxͥ
statutos syderum cursus. nec n pll¬
secura ẽe. hẏeme plenilunia. nec nͥ
estuus brcuissimisq noctib metui. di¬
eb ñ ita ualcre: preterea tam facile
intesligi ut formica minimu̾ animal
ouenti sẏrio ipso die non apparere
et donec occidat. e diuerso clorione
ꝓdurr ipso die solstitii. Neutrum uͦ
escente: qm̃ neq in nube neq in fla¬
cu cacdunt tores. Sic quoq ñ sine
remedio sarmenta aut paleaꝵ acer¬
uos et enulsas herbas fruticesq per

Expanded text:
ente occidere mane determinat, quod ente occidere mane determinat, quod vult initium autumni esse et hunc diem festum tempestatibus inhibendis inI idus Aug. servatur. Intra haec constat caelestis sterilitas neque negaverim posse eam permutare algentium locorum et aestuantium naturas et a nobis rationem erutrum quidem fore in causa, hoc est aut interlunium, non erit dubium. Et in hoc mirabilem admirari benignitatem naturae succurrit, iam primum hanc iniuriam omnibus annis accidere non posse propter statos siderum cursus nec nsecura esse, hieme plenilunia, nec nisi aestivis brevissimisque noctibus metui, diebus non idem valere. Praeterea tam facile intelligi, ut formica minimum animal oriente Sirio ipso die non apparere et donec occidat, e diverso chlorionem prodire ipso die solstitii. Neutrum verescente, quoniam neque in nube neque in flatu cadunt rores, sic quoque non sine remedio. Sarmenta aut palearum acervos et evulsas herbas fruticesque per
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Itaq idem et floralia .iiii. llꝰ s¬
aslem instituerunt urbis anno.
d cxui. ex oraculis sybille ut omnia
bene defloresterent. hunc cdiem uar¬
ro det̾minat sole taur parte ni
optinente. Ergo si in hoc quatridi¬
um inciderit pleniluniu̾ fruges
et omnia que fiorebunt ledi nees¬
se est. Uinalia priora quȩ antr hos
uinis instituta nichil ad fructus
attinent. nec quȩ adhue diximus ad
est. qd̾ neq rore sorbide uelim. eau¬
rit enim frigictum sẏdus arcturi.
p̾t tridie occidens et multominus
plenilunium incidere .iii. noñ iunis
it̾um aquila exoritur uesꝑi decretor¬
eo die florentib oleis uitib ꝙ si ple¬
niluniu̾ in eum incidat. Equidẽ et
solstitium . uiii. kł̃ iulii in simili cau¬
sa dixerim. et canis ortum pꝰt dies
p̃coquuntur in callũ. rursus plenilu¬
num nocet. A .iiii. iulii noñ. cum
egypto canicula exoritur. uel certe
Nł eascdem. Extra has causas sunt u¬
nalia altera quȩ aguntur. a xiii
septembris. Uarro et a fidicula incipi¬

Expanded text:
sit. Itaque idem Floralia IIII kal. easdem instituerunt urbis anno DXVI ex oraculis Sibyllae, ut omnia bene deflorescerent. Hunc diem Varro determinat sole tauri partem quartam decimam obtinente. Ergo si in hoc quatriduum inciderit plenilunium, fruges et omnia quae florebunt laedi necesse erit. Vinalia priora, quae ante hos vinis instituta, nihil ad fructus attinent nec quae adhuc ut diximus ad est, quod neque rore sordere velim, exhaurit enim frigidum sidus arcturi postridie occidens, et multo minus plenilunium incidere. III nonas Iun. iterum aquila exoritur vesperi decretorio die florentibus oleis vitibusque, si plenilunium in eum incidat. Equidem et solstitium VIII kal. Iul. in simili causa duxerim et canis ortum post dies praecoquuntur in callum. Rursum plenilunium nocet a. d. IIII nonas Iul., cum Aegypto canicula exoritur, vel certe kal. eiusdem. Extra has causas sunt Vinalia altera quae aguntur a. d. XIIII kal. Septembr. Varro ea fidicula incipi
Abbreviated transcription (Latin):
ta in spica lecluntur. Utilissime tam̃
seruantur in scrobib quos sẏros uo¬
cant. ut in cappodocia ac threcia et
bispania africe ante omnia aut sic¬
co solo fiant. curantur mox ut palea
subst̾nantur. Pret̾ea eum spica sua
condunt᷑ ita frumenta si nullus sꝑs
penetret certum est nichil maleficũ
nasci. Uarro auctor est sic conditũ tri¬
ticum durare annis quinquaginta.
in oleariis cadis oblita cinere longo
temꝑe seruari. Idem fabã pẏrri regis
ętate in quodam specu ambratie usq
ad pyraticũ pompeii magni bellum
durasse annis circit̾ .c xx. Ciceri tantũ
et illitis acetum habentib leguminũ
aceruos suꝑinferant ita ñ nasci male¬
ficia credentes. Alii in salsamenta ca
oleo ungant. S breuissima obserua
tio qd̾ uitiis carere uelis. int̾lunio le¬
gere. quare plurimũ itfert condere.

Expanded text:
ta in spica laeduntur, utilissime tamen ta in spica laeduntur, utilissime tamen servantur in scrobibus, quos siros vocant, ut in Cappadocia ac Threcia et Hispania, Africa, et ante omnia ut sicco solo fiant curatur, mox ut palea substernantur; praeterea cum spica sua conduntur ita frumenta. si nullus spiritus penetret , certum est nihil maleficum nasci. Varro auctor est,sic conditum triticum durare annis L, in oleariis cadis oblita cinere longo tempore servari. idem fabam a Pyrrhi regis aetate ins quodam specu Ambraciae usque ad piraticum Pompei Magni bellum durasse annis circiter cCXX. ciceri tantum et inlitis, acetum habentibus, leguminum acervos superingerant, ita non nasci maleficia credentes, aliiqui in salsamentariisoleo unguant . sed brevitio, quod vitiis carere velis, interlunio legere. quare plurimum refert, condere