comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paruus est tamen et cum
publicams etiam posset
esse cõmunis. Nec quod
in lege dictum est. oderis
inimicum tuum: uox
iubentis iusto accipien¬
da est: s permittẽtis in¬
firmo. Oritur hic sane
nullo m dissimulanda
questio: qd̃ huic p̃cepto
domini quo nos hortat᷑
diliger inimicos nr̃os be
nefac̾e eis qui nos oder̃t
⁊ orare ꝓhis qui nosper¬
secuntur. młte alie scrip¬
turarum partes mimis
diligenter et sobrie consi¬
derantibus uidentur ad¬
u̾se. Quia et inprophis
inueniũtur multe inp̃ca¬
tiones adu̾sus immnicos:
que maledictiones pu¬
tantur sicut illud est. Fi¬
at mensa eorum in laq̃¬
um & cetera que ibi dicũ¬
tur. Et illud. fient filii
eius pupilli ⁊uxor eius
pra uel in eodem psalmo
inpersonam iude ⁊ꝓphe¬
tam dicuntur. Multa a¬
lia usq quaq in scriptu¬
ris repperiuntur. que
uidentur esse contrarra
⁊ huic p̃ceptodomini.⁊
illi apostolico quiait. be¬
nedicite ⁊ nolite male¬
dicere:cum et dedonri¬
no scriptum est. sit. qd̃

Expanded text:
parvus est tamen, ut cum Publicanis etiam possit esse communis. Nec quod in Lege dictum est, Oderis inimicum tuum, vox jubentis justo accipienda est, sed permittentis infirmo. 71. Oritur hic sane nullo modo dissimulanda quaestio, quod huic praecepto Domini, quo nos hortatur diligere inimicos nostros, et benefacere his qui nos oderunt, et orare pro his qui nos persequuntur, multae aliae Scripturarum partes minus diligenter et sobrie considerantibus videntur adversae; quia et in Prophetis inveniuntur multae imprecationes adversus inimicos, quae maledictiones putantur: sicut est illud, Fiat mensa eorum in laqueum ; et caetera quae ibi dicuntur: et illud, Fiant filii ejus pupilli, et uxor ejus pra vel infra in eodem psalmo in personam Judae per Prophetam dicuntur. Multa alia usquequaque in Scripturis reperiuntur, quae videantur esse contraria et huic praecepto Domini, et illi apostolico, quo ait, Benedicite, et nolite maledicere : cum et de Domino scriptum sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
sentenciam ex alia culpa
mereatur. Pastor ergo
uł absolue̾ indiscrete ti¬
meat uł ligare. Is autẽ
qui sub mami pastoris
est ligari timeat uł inꝰ¬
te. nec pastoris sui iudici¬
um temere reprehendat.
ne ⁊ si imuste ligatus ẽ.
ex ip̃a timide rep̃henfio¬
nis sue superbia culpa q̃
ñ erat frat. S quia hec
breuiter per excessum di¬
ximus: ad expositionis
ordinem redeamucs¬
autem unrus ex duode¬
cim qui dicit᷑ didimus:

Expanded text:
sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel injuste; nec pastoris sui judicium temere reprehendat, ne etsi injuste ligatus est, ex ipsa tumidae reprehensionis superbia culpa quae non erat fiat. Sed quia haec breviter per excessum diximus, ad expositionis ordinem redeamusem unus ex duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis in ma¬
iestate sua. Quia em̃ tem¬
pus eius passionis insta¬
bat : ⁊ ꝓxime uenturo
pascha comphendendus.
exalapandus. conspuẽdꝰ.¬
crucifigendus. aceto po¬
tandus. ⁊morti tͣdendus
erat:proinde in maiesta¬
te se ad iudicium uentu¬
secutura scandala passio¬
nis compensaret p̃mis¬
sa pollicitatio magne glo¬
rificationis. Ait ergo.
Cum uenerit filius ho¬
minis in maiestate sua:
et om̃es angeli cum eo.
Notandum sane. qd̃ filiũ
hominis in maiestate uẽ¬
turum dicit: per quod des¬
truit opinionem quorũ¬
dam heticorum qui dixer̃t
re resurrectionis et ascen¬
siomis non manere in na¬
tura ueraciter assũpte hu¬
manitatis. non attenden¬
one dixerunt:sic ueniet
quem admodum uidistiᷤᷤ
eum euntem in celum.
Et hic dominꝰ: manifeste
filiũ hominis fatetur
uenturum esse ad iudici¬
um. Idem enim uerus fi¬
lius dei:idemq uerus ⁊¬
filius hominis: nron tam̃
duo s unus est filius dei.
qui in iudicio ꝑ solamui¬

Expanded text:
Filius hominis in majestate sua. Quia enim tempus passionis ejus instabat, et proxime venturo Pascha comprehendendus et alapizandus, conspuecrucifigendus, aceto potandus, et morti tradendus erat, proinde se in majestate ad judicium ventusecutura scandala passionis compensaret pollicitatio magnae glorificationis. Ait ergo: Cum venerit Filius hominis in majestate sua, et omnes angeli cum eo. Notandum sane quod Filium hominis in majestate venturum dicit, per quod destruit opinionem quorumdam haereticorum, qui dixerunt re resurrectionis et ascensionis non manere in natura veraciter assumptae humanitatis, non attendenxerunt: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Et hic Dominus manifeste Filium hominis fatetur venturum esse ad judicium. Idem enim verus Filius Dei, idemque verus Filius hominis, non tamen duo, sed unus est Filius Dei, qui in judicio per solam vi
Abbreviated transcription (Latin):
sideria ꝓfitiscuntur.
Nꝯtanoũ uͦ nobis est
quid nam sit qd̵ in dex¬
tris sedere angelus c̾¬
nitur: quid iramq ꝑ
sinstram nisi uita p̃¬
sens quid uero per dex¬
teram nisi perpetua
uita signatur: unde
scriptum est. leua eiꝰ
sub capite meo: et dex¬
tera illius amplexabi᷑
nr iã p̃sentis uite cor¬
ruptionem tnsierat.
recte angelus qui min
tus appauit: quia festi¬
uitatis nr̃e gaudia nũ¬
ciauit.
anclor et enim ues¬
tis splendorem denũ

Expanded text:
sideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est, quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram, nisi vita praesens? Quid vero per dexteram, nisi perpetua vita signatur? Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nunttus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem n
Abbreviated transcription (Latin):
te creanit. Infirmitaᷤᷤ
xp̃i te recreauit. forti¬
tudo xp̃i fecit. ut quod
non erat esset. Ifirmi¬
tas xp̃i fecit. ut quod
erat non periret. Con¬
didit nos fortitudine
sua: quesiuit nos in¬
firmitate sua. Nutͥt
ergo ip̃e infirmus in¬
firmos: tanquã galli¬
na pullos suos. Hinc
enim se similem fecit. Qo

Expanded text:
te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. Nutrit ergo ipse infirmus infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic enim se similem fecit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine exalcet. usq ad eius
dignitatem ꝑting̾e p̃sumamus.
s sic suscipiamus miscłiam suã
inmedio templi sui. ut usq in fines
terre sit laus sua scdm nomen eius. Ip¬
se enim est caput corꝑis eccł̃ie: non u¬
nitate ꝑsone s gracia.

Expanded text:
similitudine exaltet, usque ad ejus similitudine exaltet, usque ad ejus dignitatem pertingere praesumamus; sed sic suscipiamus misericordiam suam in medio templi sui, ut usque in fines terrae sit laus sua secundum nomen ejus. Ipse enim est caput corporis Ecclesiae, non unitate personae, sed gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dicamur etiam corporis cibus. et
sanguinis eiꝰ potus. quia scilicet
sicut cibus ⁊ potus temporalem ui¬
tam. sic unitas eccł̃ie confert eter¬
nam. Ideo sancti eandem unitatẽ
uocant uirtutẽ et rem sacramenti
rem quia ab eo significat᷑. uirtutem
quia effectum diuine gr̃e cum xp̃o
caput nr̃m uirtus pͥncipalis et res
sacramenti sit substancialiter et ue¬
re. societas uero et unitas eccłiastica
figurate. Non igit᷑ errorem gen̾et
quod sancti aliquando de corpore .xͥ.
in eodem sacramento: quia et si
in unitate et effectu salutis utrius¬
q corꝑis est similitudo in eminen¬
cia dignitatis. in ueritate substan¬
tie: soli capiti nr̃o xp̃o seruanda
est sue singularitatis summa dis¬
cretio. Qmiis enim hoc sacram̃to
reformet corpus humilitatis nr̃e
et in hac uita configuratum cor¬
pori claritatis sue: ñ tñ usq adeo
nos suꝑ extendere debenuis. ut
qnͣtuncunq nos sua unitate uel

Expanded text:
dicamur etiam corporis Christi cibus, et dicamur etiam corporis Christi cibus, et sanguinis ejus potus; quia, scilicet, sicut cibus et potus temporalem vitam, sic unitas Ecclesiae confert aeternam: ideo sancti eamdem unitatem vocant virtutem et rem sacramenti, rem, quia ab eo significatur; virtutem, quia effectu divinae gratiae cum Christo caput nostrum virtus principalis et res sacramenti sit substantialiter et vere, societas vero et unitas ecclesiastica, figurate. Non igitur errorem generet quod sancti aliquando de corpore Chrisin eodem sacramento; quia, etsi in unitate et effectu salutis utriusque corporis est similitudo in eminentia dignitatis, in veritate substantiae, soli capiti nostro Christo servanda est, suae singularitatis summa discretio. Quamvis enim hoc sacramento reformet corpus humilitatis nostrae, etiam in hac vita configuratum corpori claritatis suae, non tamen non usque adeo superextendere debemus, ut quantumcunque nos sua humanitate vel
Abbreviated transcription (Latin):
indiuisus. nec in sacram̃to suo ue¬
t᷑ uniuiersus. suo et nr̃o misterio
nobis concorporatꝰ. Unde augusti¬
xp̃i et membra. Siergo uos estis
corpus xp̃i et membra. mist̾ium
ur̃m in mensa dñi positum est. mi¬
st̾ium ur̃m accipitis. ad id quod e¬
stis amen respondetis. Audis cor
ut uerum sit amen. Quare ergo
in pane: Recolite quia panis
ñ fit de uno grano: s de multis.
Quando exorciz abamini. quasi mo¬
lebamini. quando baptizati estis
quasi consꝑsi estis: quando sp̃c scĩ¬
ficatõnem accepistis quasi cocti
estis. Estote quod uidetis. et accipite
quod estis: sic et de uino fr̃s recoli¬
te. Grana multa pendent in bo
misterium pacis et unitatis
nr̃e in sua m̃sa consecrauit. Qͥ
accipit misteriũ unitatis & ñ
tenet uincłm pacis. ñ misteri¬
contra se.
Uia igitur ꝑ unitatem sp̃alẽ.
ita concorporales et consacra¬
mentales sumus xp̃o. ut similitudi¬
ne p̃dicta licamur panis dñicus

Expanded text:
indivisus, nec in sacramento suo veindivisus, nec in sacramento suo vetur universus, suo et nostro mysterio nobis incorporatus. Unde AugustiChristi et membra . Si ergo vos estis corpus Christi et membra, mysterium vestrum in mensa Domini positum est, mysterium Domini accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et rut verum sit Amen tuum. Quare ergo in pane? Recolite quia panis non sit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini. Quando baptizati estis, quasi conspersi estis. Quando Spiritus sanctificationem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Sic et de vino fratres recolite. e, voluit mysterium pacis et unitatis nostrae in sua mensa consecrari. Qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non mtra se. » Quia igitur per unitatem spiritualem ita concorporales et consacramentales sumus Christo, ut similitudine praedicta dicamur panis Dominicus,
Abbreviated transcription (Latin):
factum est: sic unum estote dili¬
gendo uos. Heretici quer̃t diuisio¬
nem: cum panis iste indicet uni
tatem. Sic ⁊ uͥnum in multis ra¬
oemis fuit : ⁊ modo inunum est.
sumus. ita ut etiam in altari. eodem
sacͣm̃to signemur cum panis dñi¬
cus corpus xp̃i sit in se ipso. et cor¬
pus xp̃i in eccł̃ia. mirabili unita¬
tis gr̃a nos ad se ꝑtinere uoluit.
cum misterium nr̃m sicut et suũ
in sacram̃to altaris ne moriam᷑¬
nos sumere concessit: ita ut eciã
mist̾ium suum in u̾itate corꝑis sui
sumptum. nulli ꝓsit nisi mist̾iũ
nr̃m societatẽ scilicet ecłiasticã
eodem sacram̃to assumpserit.
quia sic̃ caput ñ est uitale sine
corꝑe. sic xp̃c nulli uitam cõfert
sine initate corꝑis eccłie: s nec miste¬
ruii nr̃m nullatenus in sacram̃to
coꝵis xp̃i fit sine suo. ut sicut ꝑdi
letionem unum sumus inuicem. sic
& plus etiam oũ eo. quatinus sicut
ipse in nobis. sic et nos maneamꝰ
in ipso: quia cum a corꝑe suo sit

Expanded text:
unum estote vos diligendo vos. Haeretici quaerunt divisionem, cum panis iste non indicet nisi unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo in unum est. Christus sumus, ita ut etiam in altari eodem sacramento signemur, cum panis Dominicus corpus Christi sit in seipso, et corpus Christi in Ecclesia mirabili unitatis gratia nos ad se pertinere voluit, cum mysterium nostrum sicut et suum in sacramento altaris, ne moriamur sumere nos concessit: ita ut etiam mysterium suum in veritate corporis sui sumptum nulli prosit, nisi mysterium nostrum, societatem scilicet ecclesiasticam eodem sacramento assumpserit; quia, sicut caput non est vitale sine corpore, sic Christus nulli vitam confert sine unitate corporis Ecclesiae. » Sed nec mysterium nostrum ullatenus in sacramento corporis Christi sit sine suo, ut sicut per dilectionem, unum sumus invicem, sic et plus etiam cum eo: quatenus, sicut ipse in nobis, sic et nos maneamus in ipso; quia, cum a corpore suo sit
Abbreviated transcription (Latin):
diceret qm̃ ego sum et inipsis. A¬
liter enim est in nobis. tanqm᷑ in
nos ipse sumus. cum socł̃m id
quod ut caput nr̃m. ẽẽt. homo fac¬
tus est. corpus euis sumus. Item idẽ
Saule saule quid me ꝑsequeris⁊
Item in eoclem. Tenete hoc et fixum om¬
nino mandate memorie. ut agnosca¬
tis xp̃m caput ⁊ corpus: et inde uidea¬
qui est cum patre unum. Quomodo
cum patre unum: Ego et pat̃ unũ
sumus. Quomodo nobiscum unus:
Non dicit et seminib quasi in mul¬
tis: sed tanqmͣ in uno et semini tuo
qui est xp̃e. S ait aliquis. Si xp̃c se¬
men abrahe. numquid nos: Mem̃to
semen abrahe. ergo et nos xp̃c. Et
post pauca. Et erunt duo in carne
una: apl̃c dicit. Sacramentũ hoc
magnum est. ego autem dico inxp̃o¬

Expanded text:
diceret: Quoniam ego sum, et in ipsis. Adiceret: Quoniam ego sum, et in ipsis. Aliter enim est in nobis tanquam in nos ipse sumus, cum secundum id quod ut caput nostrum esset, homo factus est, corpus ejus sumus. » Item ideSaule, inquit, quid me persequeris? » Item in eodem: « Tenete hoc, et fixum omnino mandate memoriae, ut agnoscatis Christum caput et corpus, et inde videaqui est cum Patre unum. Quomodo cum Patre unum? Ego et Pater unum sumus . Quomodo nobiscum unus? Non dicit, et seminibus quasi in multis, sed tanquam in uno, et semini tuo qui est Christus. Sed ait aliquis: Si Christus semen Abrahae, nunquid et nos? Mementote semen Abrahae, ergo et nos Christus. Et post pauca: Erunt duo in carne una . Apostolus dicit: Sacramentum hoc magnum est; ego autem dico,
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit ita et xp̃i. sed ita et xp̃e.
ostendens xp̃m recte appellari eti¬
am uniuersum. ħ est caput cũ
corpore suo quod est eccłia. Et
multis scripturarũ locis inueni¬
mus xp̃m etiam hoc modo appel¬
lari ut cum omnib membris intel¬
ligat᷑ quibus dictum est. uos estiscor¬
gustinus admirans in sermonc uice
nobis hunc panem apło paulus: u¬
nus panis inquit. unum corpus mł¬
ti sumus. O. sacram̃tum pietatis.
dat. uiuat in deo. de deo incorporet᷑
ut uiuificet᷑. non abhorreat a cõ¬
page membroꝵ. ñ sit putre mẽ¬
brum quod resecari mereat᷑. here¬
at corpori. uiuat deo de deo. Item
totum hoc quod dixit xp̃m ap¬
pellauit. Multa m̃bra. unum cor¬
pus xp̃c. Ergo simul om̃s cum
capite nr̃o xp̃c: sine capite nr̃o ni¬
chil ualentes. Item idẽ in sermõe.
qua dilexit pater filium est in nob̾.
nisi quia membra eius sumus. &. in
ipso diligimur. cum ipse diligit᷑
totus. id est corpus ⁊ caput: Ideo
subiunxit et ego in ipsis : tamqmͣ

Expanded text:
Non dixit, ita et Christi, sed, ita et Christus, ostendens Christum recte appellari etiam universum, hoc est, caput cum corpore suo quod est Ecclesia. » Et multis Scripturarum locis invenimus Christum etiam hoc modo appellari, ut cum omnibus membris intelligatur, quibus dictum est: Vos estis corgustinus admirans in sermone 26 sunobis hunc panem Apostolus: Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O sacramentum pietatis, dat, vivat in Deo. De Deo incorporetur, ut vivificetur. Non abhorreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur; haereat corpori, vivat Deo de Deo. Item totum hoc quod dixit, Christum appellavit. Multa membra unum corpus Christus. » Ergo simul omnes cum capite nostro Christus, sine capite nostro nihil valentes. Item idem in sermone 1qua dilexit Pater Filium est in nobis, nisi quia membra ejus sumus et in ipso diligimur, cum ipse diligitur totus, id est caput et corpus? Ideo subjungit: Et ego in ipsis; tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
si eos repelłet a regni sui consortio.
quib tam familiarit̃ uniri dignas¬
tur inmundi exilio: eisq honoris ui¬
cissitudinem ñ rependeret in ma¬
nifesta uisione sue maiestatis. a qͥb
digne susceptus et adoratus est in
occultis et in ꝑegrinis sacram̃toꝵ
suoꝵ figuris. Quomodo etiam ibi
fieret diu̾sum. quod hic factum. ẽ.
quomodo ñ naturalit̃ manere in
nobis existimandꝰ est. qui et nat᷑am
carnis nr̃e iam inseparabilẽ sibi
homo natus assumpsit. et naturã
carnis sue ad naturam eternita¬
tis sub sacram̃to nobis cõmunicande
carnis admiscuit: Ita enim om̃s
unum sumus: quia in xp̃o pater
et xp̃c in nobis. unum in his nos
esse faciunt. Siergo uere sub mi¬
stio carnem corꝑis sui sumimus.
et ꝑ hoc unum erimus. quia pat̃
in eo est et ille in nobis: naturalis
ꝑ sacram̃tum ꝓpͥetas ꝑfecte sacra¬
mentum est unitatis.
deoq sancti caput eccłe xp̃m. ecclam¬

Expanded text:
si eos repelleret a regni sui consortio, si eos repelleret a regni sui consortio, quibus tam familiariter uniri dignatur in mundi exsilio; eisque honoris vicissitudinem non rependeret in manifesta visione suae majestatis, a quibus digne susceptus et adoratus est in occultis et peregrinis sacramentorum suorum figuris. Quomodo etiam ibi fieret diversum quod hic factum est uquomodo non naturaliter in nobis manere existimandus est, qui et naturam carnis nostrae jam inseparabilem sibi homo natus assumpsit, et naturam carnis suae ad naturam aeternitatis sub sacramento nobis communicandae carnis admiscuit? » Ita enim omnes unum sumus, quia in Christo Pater, et Christus in nobis unum in his nos esse faciunt. Si ergo nos vere sub mysterio carnem corporis sui sumimus, et per hoc unum erimus, quia Pater in eo est, et ille in nobis, naturalis per sacramentum proprietas, perfectae sacramentum est unitatis. Ideoque sancti caput Ecclesiae C
Abbreviated transcription (Latin):
d ultimum etiam
ne aliquid in ipso alienum nob̾¬
luderetur aut arduũ: ita uere et ꝑfc̃e¬
nobis communicauit se ipsum. ut uisi¬
biliter etiam corporis et sanguinis sui
mirifico sacramento. eccł̃iam suam
sibi uniens ⁊ concorporans tanta gr̃a in¬
signiret. ut ipse caput eius et ipsa es¬
set corpus suum non nominetenus
tantum. s in ueritate sui corꝑis uere
sibi concorporatum. ut in illo nullius
gr̃e nobis eẽt diuorciũ. cum quo nos
solidaret tam unice unitatis sacͣmen¬
tum. certumq ẽet hoc pacto. nos cũ
ip̃o ꝑ ip̃m in uita et̃na similem dig¬
nitatis obtinere głam. si cum ipso ꝑ
ip̃m in hac uita similem innocenti s
seruare uolu̾mus grãm. maxime
cum ipse moriturus sub ipsuis sa¬
cro sancti sanguinis sui nouo testa¬
ri aut mutari nefas est. uite et̃ne
pactum nobis assignau̾it. et ip̃e
a mortuis resurgendo in se capite
nr̃o quomodo corpus suum glorifica¬
re deberet ostenderit. Non enim. eẽt.
misccłie cdei et iusticie condignũ

Expanded text:
Ad ultimum etiam ne aliquid in ipso nobis alienum videatur aut arduum, ita vere et perfecte communicavit nobis seipsum, ut visibiliter etiam corporis et sanguinis sui mirifico sacramento, Ecclesiam sibi uniens et concorporans tanta gratia insigniret, ut ipse caput ejus, et ipsa esset corpus suum, non nomine tenus tantum, sed in veritate sui corporis, vere sibi concorporatum: ut in illo nullius gratiae nobis esset divortium, cum quo nos solidaret tam unicae unitatis sacramentum: certumque esset, hoc pacto nos cum ipso per ipsum, in vita aeterna, similem dignitatis obtinere gloriam, si cum ipso per ipsum, in hac vita similem innocentiae servare voluerimus gratiam: maxime cum ipse moriturus, sub ipsius sacrosancti sanguinis sui Novo Testari autmutari nefas est, vitae aeternae pactum nobis assignaverit, et ipse a mortuis resurgendo, in se capite nostro, quomodo corpus suum glorificare deberet ostenderit. Non enim esset misericordiae Dei et justitiae condignum,
Abbreviated transcription (Latin):
uitam quicumq euis particeps fu̾it.
irtus enim et res
sacramenti est ut inuicemse
diligendo de unitate corꝑis eccł̃ie sint
quicumq de eo participant᷑. quod
nulli ad exitͥum. sed omni c̾denti
ad salutem: quicumq tante socie¬
tatis conformante et ueniente xp̃o
uere particeps. eẽ. potu̾it. Unde
item augustinus in sermone de
sacramentis fidelium ferie sccłe¬

Expanded text:
um quicunque ejus particeps fuerit. Virtus enim et res sacramenti est ut invicem se diligendo, de unitate corporis Ecclesiae sint quicunque de eo participantur, quod nulli est ad exitium, sed omni credenti ad salutem: quicunque tantae societatis, conformante et uniente Christo, vere particeps esse potuerit. Unde idem Augustinus in sermone De sacramentis fidelium :
Abbreviated transcription (Latin):
semoribus dixit mͥ.
Hii qui amicti sunt
stolis albis. qui sunt. ⁊
unde uenerunt: Et di¬
xi illi. Domine mitu
scis: Et dixit michi. hii
sunt qui uenerunt ex
lauerunt stolas suas
⁊ dealbauerunt eas in san¬
guine agrui. Ideo sunt
ante thronum dei:et ser¬
uiunt ei die ac nocte in
templo eius . ⁊ qui seclet
inthrono habitat super
eos. Non esurient ne¬
ꝙ ficient amplius: neq
cadet super illos sol. neq
ullus estus. qm̃ agnu
qui in medio throni est

Expanded text:
senioribus dicens mihi hii qui amicti sunt stolis albis qui sunt et unde venerunt et dixi illi domine mi tu scis et dixit mihi hii sunt qui veniunt de laverunt stolas suas et dealbaverunt eas in sanguine agni ante thronum Dei, et serviunt ei die et nocte in templo ejus; et qui sedet in throno, habitat super eos. Non esurient, neque sitient amplius, neque cadet super illos sol, neque ullus aestus; quoniam Agnus, qui in medio thr
Abbreviated transcription (Latin):
rati sunt deflamina.
Dani hel insua simpli¬
citate liberatus est de o¬
re leonum. Eita cogita¬
te ꝑ generationẽ ⁊ gene¬
rationem: quia omͦ aẽ
qui sperant in eum: ñ
infirmantur. ꝙ au̾biꝰ
uiri peccatoris non ti¬
mueritis. qr gloria eiuꝰ
stercus ⁊ u̾mis est. Hodie
extollitur: ⁊ cras non ĩ¬
uenitur. quia conũsus
est in terrã suam: ꝙ co¬
gitatio eius periet.
os ergofilii conforta¬
mini. & uiriliter a¬
gide inlege quia in ip̃a
głosi eritis. ꝙ ecce sime¬
on frater ur̃ scio qd̃ uir

Expanded text:
rati sunt de flamma Danihel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum et ita cogitate per generationem et generationem quia omnes qui sperant in eum non infirmantur et a verbis viri peccatoris non timueritis quia gloria eius stercus et vermis est hodie extollitur et cras non invenietur quia conversus est in terram suam et cogitatio eius periet vos ergo filii confortamini et viriliter agite igloriosi eritis. et ecce Symeon frater uester, scio quod uir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtoplaustum circumue¬
nit. adam uero inuenit¬
ꝑ uxorẽ interitum. Quã
a deo aceperat in auxilium
ꝓ dolor ꝓspera incontͣri¬
um cedunt utilia ꝑnitĩe
operantur.

Expanded text:
toplastum circumvenit. Adam vero per uxorem invenit interitum, quam a Deo acceperat in auxilium. Proh dolor! prospera in contrarium cedunt, utilia perniciem operantur.
Abbreviated transcription (Latin):
li offitio. non p̃pollet nouum ue¬
teri. Cum enim sit memoria tm̃
et figura passionis xp̃i. tanto in¬
dignius est nouum renuntiando
p̃terita quod memorie cuuislibet
hominis est: qnͣto uetus meluis
et diuniꝰ est p̃nuntiando eadẽ
futura. quod solum modo diuine
ꝓphie est. Si enim panem non
uere carnem xp̃i s umbratice
tantũ in memoriã crucifixe car
nis eius dicimus.nonne nouũ
sacramentũ. umbra tm̃ et figa
sicut ⁊ uetus erit: Id̾o autem
det̾ius quia illud umbra futuroꝵ
fuit spũalit̃. istud p̃t̾itorum car¬
naliter. S et effectii non p̃pollet
quia nec peccata remittit. nec celi
ianuam aꝑit. Cum enĩ solũmodo
uetus. in cibis et potib et uarus
baptismatib et iusticiis carnis.
non pot̾u̾it uixta conscientiam.
ꝑfectum fac̾e seruientẽ ut ait a¬
płc. quia umbrã quidẽ futuroꝵ
bonoꝵ habebat. non ipsam una¬

Expanded text:
li officio non praepollet novum veli officio non praepollet novum veteri. Cum enim sit memoria tantum et figura passionis Christi, tanto indignius est novum renuntiando praeterita, quod memoriae cujuslibet hominis est, quanto vetus melius et divinius est, praenuntiando eadem futura, quod solummodo prophetiae divinae est. Si enim panem non vere carnem Christi sed umbratice tantum in memoriam crucifixae ejus carnis dicimus, nonne novum sacramentum umbra tantum et figura, sicut et vetus erit? Ideo autem deterius, quia illud umbra futurorum fuit spiritualiter, istud praeteritorum carnaliter. Sed et effectu non praepollet, quia nec peccata remittit, nec coeli januam aperit. Cum enim solummodo vetus in cibis et potibus et variis baptismatibus, et justitiis carnis non potuerit juxta conscientiam perfectum facere servientem, ut ait Apostolus, quia umbram quidem futurorum bono
Abbreviated transcription (Latin):
na quod d̃s de celo pluebat & ome
delectamentũ saporis in se contine¬
bat. erat dignius ⁊ melius: itemq
panes ꝓpositionũ. similagines.⁊.
utuli. et cetera que ille populus
sacrificabat. nonne meliora erant
ad reficiendum. quam modicum
panis et uini uix ad degustandũ:
In nouo enĩ sacram̃to ablata fide
gr̃e interioris. ext̾ior species in pa¬
nis mica uel uim gutta nullius
est estimationis: quia et in eo id̾o
nullius estimationis ext̾iora fc̃a ft̃.
ut ei que intrinsecus credit᷑ gr̃e
omnis impenderet᷑ summa deuo¬
tionis. Cassa enim uideret᷑ tot
hominum assistentiũ & huic sa¬
oram̃to ministrantiũ uł adoran¬
tium ueneranda soclulitas: nisi
ipsius sacram̃ti longe maior c̾cderet᷑
quam uid̾et᷑ ueritas et utilitas.
Cum ergo ext̾ius quasi nulla sint.
cui tanta impediunt᷑ uen̾ationis
obsequia: aut insensati sumus:
aut ad ĩtima mitimur magne
salutis mysteria. S et sacram̃ta¬

Expanded text:
na quod Deus de coelo pluebat, et omne na quod Deus de coelo pluebat, et omne delectamentum saporis in se continebat, erat dignius et melius? Itemque panes propositionum, similagines, vituli, et caetera quae ille populus sacrificabat, nonne meliora erant ad reficiendum, quam modicum panis et vini vix ad degustandum? In novo enim sacramento ablata fide gratiae interioris, exterior species in panis mica vel vini gutta nullius est aestimationis, quia et in eo ideo nullius aestimationis exteriora facta sunt, ut ei quae interius creditur gratiae, omnis impenderetur summa devotionis. Cassa enim videretur tot hominum assistentium, et huic sacramento ministrantium vel adorantium veneranda sedulitas, nisi ipsius sacramenti longe major crederetur quam videretur veritas et utilitas. Cum ergo exterius quasi nulla sint, quibus tanta impenduntur venerationis obsequia, aut insensati sumus, aut ad intima mittimur magnae salutis mysteria. Sed et sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliquid ociosum remaneat. ex u¬
tͥsq deo corꝑalit̾ ⁊ spualit̃ seruͥa
mus.
autem quare sacrificiũ eccłie
non constet solo sacramento. ueltm
corꝑe et sanguine xp̃i sine sacram̃¬
to: uel quare utroq. ad quod res¬
pondetur. quia si solo sacramento
idẽ. pane et uino consecrato ⁊ nõ
imutato constaret. non. eẽt causa
quare noui testamenti sacrificium
ueteri testam̃to suꝑordinatũ. eẽt.
cũ sicut illud. tm̃ modo fuit umbra
et figura fut̾oꝵ. sic istud tm̃ modo
ess sigura et cõmemoratio p̃t̾itoꝵ.
c̃um enĩ xp̃c cdix̾it hoc facite in me¬
am cõmemorationẽ. quid nisi figu¬
raret et rep̃sentaret p̃teritam xp̃i
passionem: Conferamus ergo no¬
uam umbrã uet̾ib. simplicem sim¬
plicib: ut que ex his p̃polleant tã
corꝑaliter qmͣ sp̃ualiter uideamus
Cum enĩ p̃sens sacramentũ si tm̃¬
modo sacram̃tũ est corꝑalis cibus
sit.sicut uetus fuit.nonne man¬

Expanded text:
ne quod otiosum remaneat, ex une quod otiosum remaneat, ex utrisque Deo corporaliter et spiritualiter mus.uare sacrificium Ecclesiae non constet solo sacramento, vel tantum corpore et sanguine Christi sine sacramento, vel quare utroque? Ad quod respondetur: Quia si solo sacramento, id est, pane et vino consecrato et non mutato constaret, non esset causa, quare Novi Testamenti sacrificium Veteri Testamento superordinatum esset cum sicut illud tantummodo fuit umbra et figura futurorum, sic istud tantummodo esset et commemoratio praeteritorum. Cum enim Christus dixerit: Hoc facite in meam commemorationem, quid nisi figuraret et repraesentaret praeteritam Christi passionem? Conferamus ergo novam umbram veteribus, simplicem simplicibus, ut quae ex his praepolleant tam corporaliter quam spiritualiter videamus. Cum enim praesens sacramentum, si tantummodo sacramentum est, corporalis cibus sit sicut fuit, nonne man
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ se ardentiorẽ. Ne autem existime¬
tur cũ ip̃e inuisibilis sit. uisibiliũ
sacramentoꝵ sacrificia ei non con¬
gruere: ait augustinus in libro
decimo de ciuitate dei. Qui aũt
putant hec uisibilia sacrificia
diis alienis congruere. illi u̾o tãꝙͣ
inuisibili iniusibilia. et maiori
maiora. melioriq meliora. qualia
sunt pure mentis boneq uolunta¬
tis officia: ꝓfecto nescuint hec ita
.ẽẽ. signa illoꝵ sicut uerba sonan¬
tia signa sunt rerũ. Quo circa sic̃
orantes atq laudantes ad eumdi¬
rigimus significantes uoces ouires
ipsas incorde quas significamꝰ offe¬
rimus: ita sacrificantes ñ alt̾i uisi¬
bile sacrificiũ offerendum. ẽẽ. nou̾i¬
mus. quã illi cuius incordib nr̃is
inuisibile sacrificium nos ipsi ẽe. de¬
bemus.
ciendum enim est nos qui non
solum sp̃c secl et corꝑa sumus.
corꝑalia etiam sacͥficia exhibere de¬
bere: ut sicut ex utͥsq consistimus.

Expanded text:
erga se ardentiorem. Ne autem existimeerga se ardentiorem. Ne autem existimetur, cum ipse invisibilis sit, visibilium sacramentorum sacrificia ei non congruere, ait Augustinus in libro X De civitate Dei : « Qui autem putant haec visibilia sacrificia diis alienis congruere, illi vero tanquam invisibili invisibilia, et majori majora, meliorique meliora, qualia sunt purae mentis bonaeque voluntatis officia, profecto nesciunt haec ita esse signa illorum sicut verba sonantia signa sunt rerum » Quocirca sicut orantes et laudantes ad Deum dirigimus significantes voces, cui res ipsas in corde quas significamus offerimus; ita sacrificantes non alteri visibile sacrificium offerendum esse noumus quam illi, cuius in cordibus nostris inuisibile sacrificium nos ipsi esse debemus.Sciendum enim est nos qui non solum spiritus, sed et corpora sumus, corporalia etiam sacrificia exhibere debere, ut sicut ex utrisque consistimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cum sacrificiũ eccl̃ie con¬
ttet uisibili elementoꝵ specie.
our ds illud iusibile. ẽẽ. uolu̾it.
cum ipse inuisibilis sit. et a ue¬
ris adoratorib patrẽ in spũ et
ueritate adorandũ. ẽẽ. dixerit.
et psalmista sacrificiũ deo sp̃m̃
riam. ad recolendam tante sue
pietatis grãm. Sicut enim cũ
omnia posset non in nobil ip̃is
s inext̾iorib alimoniis temporalẽ
uitam nr̃am retin̾e̾ uoluit ne no¬
bis debere uderem᷑ quod sumus.
s ei potius a quo sunt illa mun̾a
unde uiuimus : sic etiam usibili
suo sacramento. quo uite et̃ne pig¬
nus accipimus nos ammoneri uo
luit eius gr̃e. eẽ. referendũ quod
ab ipso uitam et̃nam accipimus.
quam in nobis non habebamus
umo ꝑ nos ꝑdideramus. Sicut
ergo teste apło inuisibilia ipsius
a creatura mundi ꝑ ea que facta
sunt intellecta conspiciunt᷑: sio in¬
uisibilis sue p̃sentie signum. sacra¬
mentum suum. ẽẽ. uoluit. ut sic
intellectũ nr̃m de sua reddens gr̃a
certiorem. affectum nr̃m faceret

Expanded text:
 Ecclesiae constet visibili elementorum specie, cur Deus illud visibile esse voluerit, cum ipse invisibilis sit et a veris adoratoribus Patrem in spiritu et veritate adorandum esse dixerit , et Psalmista sacrificium Deo spiritriam ad recolendam tantae suae pietatis gratiam. Sicut enim cum omnia posset, non in nobis ipsis, sed in exterioribus alimoniis temporalem vitam nostram retineri voluit, ne nobis debere videremur quod sumus, sed ei potius a quo sunt illa munera unde vivimus, sic etiam visibili suo sacramento quo vitae aeternae pignus accipimus, admoneri nos voluit ejus gratiae esse referendum quod ab ipso vitam aeternam accipimus, quam in nobis non habebamus, imo per nos perdideramus. Sicut ergo, teste Apostolo, invisibilia, ipsius a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur , sic invisibilis praesentiae suae signum sacramentum suum esse voluit, ut sic intellectum nostrum de sua reddens gratia certiorem, affectum nostrum faceret
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis sacerdos uisibiles oreaturas.
in substanciam sue carnis inuisi¬
biliter conuertat. & quod terre¬
num est celeste faciat: ut qui
ꝓ nobis tanta in se oꝑat᷑. nobis
de nobis maiora ꝓmuttat. Qui
enim aquam ꝓ nobis figurate
oblatam sicut et uinum ꝓ se ob¬
latum. inueritatem et unitatẽ
sui sanguinis mutat in suo et
nr̃o sacram̃to. qnͣtomagis nos se¬
cum unum faciet in eternitatis
sue pͣmio: S et in tanti mistu
fide intellestus intͥnseci & ext̾ioꝵ
sensuũ luctam subinnuens: ait
augustinus insermone de u̾bo dñi.¬
Quod uidetis in altari panis et
renuntiant: quod autẽ fides po¬
stulat instruenda panis est cor¬
pus. calix est sanguis. S potest¬
animo cuiuspiam cogitatio
uimus unde carnem acceꝑit de uir¬
gine scilicet maria. nutritus est.
creuit. sepultus est. resurrexit.
celum ascendit: illuc leuauit cor¬
pus suum unde uenturus est udi¬
care uiuos et mortuos. ibi est modo
sedens ad dext̾am patris. Quomo

Expanded text:
sibilis sacerdos, visibiles creaturas sibilis sacerdos, visibiles creaturas in substantiam suae carnis invisibiliter convertat, et quod terrenum est coeleste faciat, ut qui pro nobis tanta in se operatur, nobis de nobis majora promittat. Qui enim aquam pro nobis figurate oblatam sicut et vinum pro se oblatum in veritatem et unitatem sui sanguinis mutat in suo et nostro sacramento, quanto magis nos secum faciet unum in aeternitatis suae praemio? Sed et in tanti mysterii fide, intellectus intrinseci et exteriorum sensuum luctam subinnuens ait Augustinus in sermone De verbis DomiQuod videtis in altari panis est et ri vobis renuntiant: quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus, calix est sanguis. animo cujuspiam cogitatio us novimus unde carnem acceperit, de virgine Maria scilicet, nutritus est, crevit, sepultus est, resurrexit, coelum ascendit, illuc levavit corpus suum, unde venturus est judicare vivos et mortuos. Ibi est modo sedens ad dexteram Patris. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾iiis falsitate duplicem assequit᷑
grãm. Cet̾a̾ enim xp̃i miracła cũ
sint infidelibus insignum ut con¬
uertant᷑: hoc solum fidelibus
datur ad meritum ut illo eru¬
diant᷑. In illis enim que d̾s fecit
in extͥnseca mat̾i̾a. roboratur fides.
in hoc autẽ solo quod ex se ipso
facit. fides excitat᷑ ut uicta et
inuicta felicus coronet᷑: uicta
in quam ne comp̃hendat. sed
inuicta ne diffidat. dum ext̾i¬
ores quidem sensus obiecta
panis et uini specie. ca̾lore. sapo¬
re. et odore. ip̃m quod fu̾at men¬
ciendo. panem et uinũ quod ñ. ẽ.
nituntur astruere. int̾ior autem
intellectus ip̃m quod est scilicet
corpus xp̃i contemplans ne com¬
prehendere sufficiens non tam̃
desistit credere. Hanc credendi
difficultatem scĩ attendentes ⁊
cauentes. de hac sacram̃tali cõ¬
fectione astruenda diu multũq
laborauerunt. quia non solum
inussibile s etiam inusitatum
.ẽẽ. uident q ad mirabile: ut inui¬

Expanded text:
exterius falsitate duplicem assequitur exterius falsitate duplicem assequitur gratiam. Caetera enim Christi miracula cum sint infidelibus in signum ut convertantur, hoc solum fidelibus datur ad meritum ut illo erudiantur. In illis enim quae Deus in extrinseca materia fecit, roboratur fides, in hoc autem solo quod ex seipso facit, fides exercitatur, ut victa et invicta felicius coronetur. Victa, inquam, ne comprehendat, sed invicta ne diffidat; dum exteriores quidem sensus, objecta panis et vini specie, colore, odore et sapore, ipsum quod fuerat mentiendo, panem et vinum quod non est nituntur astruere; interior autem intellectus, ipsum quod est corpus scilicet Christi contemplans, nec comprehendere sufficiens, non tamen desistit credere. Hanc credendi difficultatem sancti attendentes et caventes, de hac sacramentali confectione astruenda diu multumque laboraverunt, quia non solum invisibile, sed etiam inusitatum esse viderunt, et admirabile, ut invi
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. Sic̃ enim carnalem no¬
bis occupationẽ abstulit extir¬
pata multitudine sacrificioꝵ
ueterum. ut mentẽ spũalib
expeliret: ita mnusitatis quib¬
libet sacͥficii sui circũstancis.
impedire noluit. quo sp̃ualius
& liberius nos sibi in suo sacram̃
contemplanda puriorem fidei di¬
rigeremus aciem. ꝑ acceptionem
enim huiꝰ sacramenti xp̃o ꝑfecte
uniri ⁊ concorporari debemus.
& in hac uita conformitate inno¬
centie quantum possumꝰ. & post
hanc uitam simili b̾atitudine qͣn¬
tum digni fu̾mus: nec decet ad
ext̾iora distendi. ad multiplicia
dissipari. quos ab omnib ut u¬
num cum xp̃o sint oport̾et recolli¬
gi. Quod cum eccłie sue d̾s uo¬
luit. ẽẽ. tam fructuosum. non
omni modo uoluit. ẽẽ. ociosum.
quia dum in myst̾io quod non
est apparet. quod est occultat᷑.
fidei lucta ꝓponit᷑ ut mitum au¬
geat᷑ : dum contra hoc quod ui¬
ueri credens quod non uidet.
de e̾dita intus u̾itate. desuꝑata

Expanded text:
ceret. Sicut enim carnalem noceret. Sicut enim carnalem nobis occupationem abstulit, exstirpata multitudine sacrificiorum veterum, ut mentem spiritualibus expediret; ita inusitatis quibuslibet sacrificii sui circumstantiis impedire noluit, quo spiritualius et liberius nos sibi in suo sacramencontemplanda puriorem fidei dirigeremus aciem. Per acceptionem enim hujus sacramenti Christo perfecte uniri et incorporari debemus, et in hac vita conformitate innocentiae quantum possumus, et post hanc vitam simili beatitudine quantum digni fuerimus; nec decet ad exteriora distendi, nec ad multiplicia dissipari, quos ab omnibus, ut unum cum Christo sint, oportet recolligi. Quod tamen Ecclesiae suae Deus voluit esse tam fructuosum, non omnimodo voluit esse otiosum; quia, dum in mysterio, quod non est apparet, quod est occultatur, fidei lucta proponitur ut meritum augeatur; dum contra hoc quod videtur, credens quod non videtur, de credita intus veritate, de superata
Abbreviated transcription (Latin):
dine. maiori occuparent᷑ exercio. qͦ
dm̃ dicerent colere. et ab idoloꝵ cul¬
tura recetlere. & certiori tot figu¬
raꝵ instituerent᷑ testimonio. qͦ
futuram ueritatem non clubita¬
rent sperare Egregium igitꝰ
et suꝑ omĩa excellens sacram̃tũ
ꝓuidit nobis deus in sacrificio
suo. quo corꝑis et sanguinis siu
ueritatem. panis et uini qualita¬
tib tectam abscondit. digna cau¬
sa: ne scilicet infidelib pateat &
eoꝵ blasphemiis uilescat. neue
nos uidicent in humanos. et
crudeles ut pote humani corꝑis
comestores et sanguinis bibitores.
fidelib autem quib parauit ad
salutem in panis et uini specie
o sapore sumendi fecit aptitu¬
dinem. ne ut suꝑius dictum. ẽ.
si carnis et sanguinis humani
colorem uideret saporemq senti¬
ret humana pietas abhorreret.
Splendore autem eius si intolera¬
bili p̃stringeretur. stuporẽ men¬
tis incurreret: si glorioso demul¬
ceret᷑. bonoꝵ oꝑm torpore hebes¬

Expanded text:
dine majori occuparentur exercitio, quo dine majori occuparentur exercitio, quo Deum discerent colere, et ab idolorum cultura recedere, et certiori tot figurarum instruerentur testimonio quo futuram veritatem non dubitarent sperare. Egregium igitur et super omnia excellens sacramentum nobis providit Deus in sacrificio suo, quo corporis et sanguinis sui veritatem panis et vini qualitatibus tectum abscondit digna causa, ne silicet infidelibus pateat, et eorum blasphemiis vilescat, neve nos judicent inhumanos et crudeles, utpote humani corporis comestores et sanguinis bibitores. Fidelibus autem quibus paravit ad salutem, in panis et vini specie et sapore sumendi fecit aptitudinem, ne, ut superius dictum est, si carnis et sanguinis humani colorem videret, saporemque sentiret, humana pietas abhorreret; splendore autem ejus si intolerabili praestringeretur, stuporem mentis incurreret; si glorioso demulceretur, bonorum operum torpore hebes
Abbreviated transcription (Latin):
gura et corpus est xp̃i. sicut ioħ̃s
sacramentũ figura est et plusꝙͣ.
figura significando quidem par¬
tim consignificantib. s significãs
et significatum existendo p̃cellens
tantum significantib. Nec solum
puis dñs umbras & figuras uet̾es.
ut suꝑfluas suꝑueniente nouitate
et ueritate sui sacͥficii dispulit: s
et multiplicitatẽ sacͥfitioꝵ uet̾m
singularitate sui sacrificii ad breui¬
aiis occupationem ext̾iorem nobis
tiplicauit. uno unico suo sacͥfitio re¬
demptionem remissionẽq pec̃coꝵ
faciens. ꝓfectuq fidei ceteraꝵq uir¬
tutum ad uitam et̃nam ꝑducens.
Sciendum enim quod id̾o d̾s tam
multa sacͥficia dedit in lege. ut nul¬
lum eoꝵ sufficiens. eẽ. ostenderet.
quia cetera. eẽnt. suꝑflua. si unũ
susficere posset. ut unũ suũ suffici¬
ens magis desicłaret᷑. x interim in
eis et simodicum sentirent suf¬
fragium: in eoꝵ tamen multitu¬

Expanded text:
gura et corpus Christi est, sicut Joannes,gura et corpus Christi est, sicut Joannes,sacramentum figura est et plus quam figura, significando quidem par consignificantibus, sed significans et significatum existendo, praecellens tantum significantibus. Nec solum pius Dominus umbras et figuras veteres ut superfluas, superveniente novitate et veritate sui sacrificii dispulit, sed et multiplicitatem sacrificiorum veterum singularitate sui sacrificii abbrevians, occupationem exteriorem nobis tiplicavit, uno unico suo sacrificio redemptionem remissionemque peccatorum faciens, profectuque fidei, caeterarumque virtutum, ad vitam aeternam perducens. Sciendum enim quod ideo Deus tam multa sacrificia dedit in lege, ut nullum eorum sufficiens esse ostenderet, quia caetera essent superflua, si unum sufficere posset, ut unum suum sufficiens magis desideraretur, et interim in eis, et si modicum sentirent suffragium in eorum tamen multitu
Abbreviated transcription (Latin):
ret sicut et petrus in transfigurati¬
one dixit. Bonum est nos hic. ẽẽ. fa¬
ciamus hic tͥa tab̃nacła: quod ut
ait leo. non erat imꝓbum s mordi¬
natum. Unde et ipse xp̃c filios ⁊ ẽbe¬
dei petentes sibi sedere ad dext̾am
euis uł ad sinistram. pͥus misit ad
laborem quam ad requiẽ dicens.
oalicem meum bibetis: quia ui¬
dit eis magis expedire. ut ꝑmi
a igit᷑ nec ꝑ se sacramentũ. nec
ꝑ se expediẽbat in sacrifitio suo
dare corpus suum. sacramentũ
libus dignius suꝑordinauit. quo
et nobis p̃dictas incõmoditates hor¬
roris uel splendoris. corpus suum abl¬
condendo auferret: et ueritate sui
corꝑis. umbras et figuras sacrificioꝵ
uet̾m complendo. ut suꝑfluas repelle¬
ret. & eis ipsa sui sacramenti fig̾a.
quia plusqmͣ figura est p̃celleret.
licet enim augustinus dicat. quia
sacramenta in signis diu̾sa sunt.
in re que significatur paria. hoc tñ
singulare sacramentum. dum fi¬

Expanded text:
ret, sicut et Petrus in transfiguratiret, sicut et Petrus in transfiguratione dixit: Bonum est nobis hic esse; faciamus hic tria tabernacula . Quod, ut ait Leo, non erat improbum sed inordinatum. Unde et ipse Christus filios Zebedaei petentes sibi sedem a dextris ejus vel a sinistris , prius misit ad laborem quam ad requiem dicens: Calicem meum bibetis, quia vidit eis magis expedire, ut per a igitur nec per se sacramentum, nec per se expediebat in sacrificio suo dare corpus suum, sacramentum mentis dignius superordinavit, quo et nobis praedictas incommoditates horroris vel splendoris corpus suum abscondendo auferret, et veritate sui corporis umbras et figuras sacrificiorum veterum complendo ut superfluas repelleret, et eis ipsa sui sacramenti figura quia plus quam figura est, praecelleret. Licet enim Augustinus dicat quia sacramenta in signis diversa sunt, in re quae significatur paria, hoc tamen singulare sacramentum, dum fi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m corpus integrum & ꝑ inte
gra uirginalia matris tͣiecit: ñ
ergo fides haberet mi̾tũ curtã
ta euidentie sue ratio p̃beret ex¬
uꝑimentũ. Si autẽ in eostatu qͦ
post resurrectionẽ est. gͦ głifica¬
tum corpus suũ quale in celo
est ostendens. intolerabilẽ cla¬
ritatem suam oołis intuentiũ
offerret. et non sustineret hu¬
mana fragilitas. Unde augusti¬
nus inlibro ad orosium. Clarifi¬
cata carne. utiq xp̃c resurrexit.
S noluit in ea clarificatione dis¬
cipulis apparere: quia non possẽt
oculis tantam claritatẽ ꝓspicere.
Si anteqm᷑ inoreret᷑ et resurgeret.
quando transfiguratus est in mõ¬
te. discipuli eum uidere non po¬
tuerunt. qnͣtomagis clarificata
carne dñi eam uidere non potue¬
runt
i autẽ sua potencia claritati
uisum nr̃m contemꝑaret. ñ
suoloco aut temꝑe. incontempla¬
tione sue głie remunerationẽ suã
nobis p̃ordinans. meritum aufer¬
ret. quia amplius laborare non libe¬

Expanded text:
ipsum corpus integrum per integra ipsum corpus integrum per integra matris virginalia trajecit, non erexperimentum. Si autem in eo statu quo post resurrectionem est, glorificatum ergo corpus suum quale in coelo est ostendens, intolerabilem claritatem suam oculis intuentium offerret, et non sustineret humana fragilitas. Unde Augustinus in libro ad Orosium: « Clarificata carne utique Christus resurrexit, sed noluit in ea clarificatione discipulis apparere , quia non possent oculis talem claritatem perspicere. » Si antequam moreretur et resurgeret, quando transfiguratus est in monte, discipuli eum videre non potuerunt, quanto magis clarificata carne Domini eum videre non potuerunt? Si autem sua potentia claritati visum nostrum contemperaret, non suo loco aut tempore in contemplationem suae gloriae remunerationem suam nobis praeordinans, meritum auferret, quia amplius laborare non libe
Abbreviated transcription (Latin):
nim suꝑuis ait augustinus et
ieronimus. homines hominẽ
comedere flagiciũ. ẽẽ. aut faci¬
nus: quia int̃clictũ est diui¬
nis ⁊ humanis legib. Unde e¬
tiam discipuli audientes quod
carnẽ suam daret ad mandu¬
candũ. et sanguinẽ ad biben¬
dum: putantes quod crudũ
uisibiliter tlaturus. ẽẽt. se ip̃m. re¬
cesserunt ab eo dicentes durus. ẽ.
hic sermo. Igitur ut ait ambrosiꝰ.
ne plures hoc dic̾e̾nt uelud qui¬
dam. ẽẽt. horror cruoris. s mane¬
ret gr̃a redemptionis: ideo insimi¬
litudine quidem accipis sacram̃tũ.
consequeris. Et ut ꝓbemus xp̃m
salubriꝰ sumi cum sacram̃to quͣ
sine sacram̃to. quid inde ꝓueni
aut mortuũ. S sumi mortuũ
est impossibile. cum sit immorta
concisum uł elixatum uł assa¬
tum ut illi putabant possumꝰ
eum sumere. Si autem uiuũ:
aut in eo statu quo fuit ante pas¬
sionem. quis deglutire posset ho
integrum: Quod si etiam fieri
posset ꝑ eandem potenciã qua

Expanded text:
nim superius aiunt Augustinus et nim superius aiunt Augustinus et Hieronymus, homines hominem comedere, flagitium esset aut facinus, quia interdictum est divinis et humanis legibus. Unde etiam discipuli audientes quod carnem suam daret ad manducandum et sanguinem ad bibendum, putantes quod crudum visibiliter daturus esset seipsum, recesserunt ab eo, dicentes: Durus est hic sermo. « Igitur, ut ait Ambrosius , ne plures hoc dicerent, velut quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudine quidem accipis sacramentum, consequeris. » Et ut probemus Christum salubrius sumi cum sacramento quam sine sacramento, quid inde provenaut mortuum. Sed sumi mortuum est impossibile cum sit immortalconcisum, vel elixatum, vel assatum, ut illi putabant, possumus eum sumere. Si autem vivum, aut in eo statu quo fuit ante passintegrum? Quod si etiam fieri posset per eamdem potentiam, qua