comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biernationi comunis utilitatis in ꝑtt: ꝓpt̃ ealia sorori suȩ dicit parũ est tibi quodu
mim̃ acepisti. in suꝑ & mandragorica filumei uis accipore ꝑ unũ iurx significans cosom̃s
quicũ sunt agendiustitẽ abiles & digni quib regi ñ ecđ̃e comit tatur addispensandũ¬
fideis a cranientx illi accensi studio dostrinȩ atq indagandȩ & contemiplande sapientiȩ seabom¬
b astionũ molestus remouere atq inotio discendi ac docendi contendere uolunt: It aergo dista
parũ est tibiqđ accepistiuirx m̃m in suꝑ & mandragorica filuimĩ uis accipere ac sidicer&ur par
quod homines fauorẽ rere gerendare necessarios in otio d&in& uita studiosoꝵ in suꝑ & populañ
qlam requirit᷑ ꝓ inde ut eã iustȩ conparei in ꝑtit rachel uinx sororisuȩ illa nocte : at scilica

Expanded text:
bernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum bernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute fidei sacramentum, illi, accensi studio doctrinae atque indagandae et contemplandae sapientiae, se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio discendi ac docendi condere uolunt. ita ergo dictum est: parum est tibi, quod accepisti uirum meum, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? ac si diceretur: parum est, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
si & negotiosi homines ꝑ quos multitudinis aministratur utilitas & quoꝵ austoritas popul
cara est testimoniũ ꝑ lubent &iã uitȩ ꝓpt̃ stu dium conquirendȩ & contemplandȩ ueritatis
ctiosȩ quod amodo malamandragorica ꝑliam ꝑuenunt ad rachel. adipsã uero liaa
ꝑfiliũ primogenite idst̃ ꝑ honorẽ fatun ditatis eiis inquaẽ omnis frustus laboriosȩ atq
int̃ corta temptationũ periglitantis astionũ quãpleriq bono ingenuio predita. studioq fla
grantes quãius idonei regendis populis ẽe possent. tam̃ uitant ꝓpter turbulentas occupati¬
ones ein dostrinȩ otũ toto pestore tã quã speciosarachel firunt amplecu s ed quiabonẽ est
ut &iã hȩc uita latius in notescens popularẽ glã mereatur. iniustũ estaut ut cã consequat᷑
siamatorẽ suum. ad ministrandis elesi asticis curis abtũ & idoneum inotio d&in& net gu¬

Expanded text:
si et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis si et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam per filium primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis fructus laboriosae atque inter incerta temptationum periclitantis actionis: quam pleriqgrantes, quamvis idonei regendis populis esse possint, vitant tamen propter turbulentas occupationes, et in doctrinae otium toto pectore tanquam in speciosae Rachel feruntur amplexum. 23. Sed quia bonum est ut etiam haec uita latius innotescens popularem gloriam mereatur, iniustum est autem, ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gu
Abbreviated transcription (Latin):
nisensu mihi suggeritur ut illomandragoricopomo figurari intellegam famã bonam noneã
quȩ confertur cũ laudant hominẽ pauci iusti atq sapientes. sed illã popularem quaesiam
naior & clarior nottia conparatur. non ipsa ꝑsese e p&enda sed intentionibonoꝵ quageter
splendorẽ laudis. &od orẽ bonȩ opinionis nec adistã glãm popularẽ primiꝑueniunt eoꝵ qui
sunt in ecła nisi quicũq: in astionũ periculis labore uersantur ꝓpt̃ eali&ẽ. filius mala man
dragorica inuenit exiens inagrum iđst honeste ambulans ad eos qui foris sunt. dostrina
uero illa sapientȩ quȩ auulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulcidele¬
tatione defigitur hancpopularẽ rlãm quantulũ cumq: nona dsequer&ur nis ꝑeos qui in me¬
dus turbis agendo acsuadendo populi presunt. non ut prȩsint sedutꝓsint quia dũ isti astuo¬

Expanded text:
ni sensu mihi suggeritur, ut illo mandragorico pomo figurari intellegam famam bonam: non eam, ni sensu mihi suggeritur, ut illo mandragorico pomo figurari intellegam famam bonam: non eam, quae confertur, cum laudant hominem pauci iusti atque sapientes, sed illam popularem, qua etiam maior et clarior notitia conparatur, non ipsa per sese expetenda, sed intentioni bonorum, qua generi splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam gloriam popularem primi perveniunt eorum qui sunt in Ecclesia, nisi quicunque in actionum periculis et labore versantur. Propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis turbis agendo ac suadendo populis praesunt, non ut praesint, sed ut prosint, quia, dum isti actuo
Abbreviated transcription (Latin):
femina &pestis umus dicã ergo quid sentiã dicent hinc foste meliora qctiores cũ eni hȩcat¬
la ipse uidissem &x ꝓpt̃ istum ipsum sacre lestionis locũ idmihi optigisse gratularer Ran
enĩ res est natura eoꝵ diligent̃ quantũ potin pres cutatussum non aliqua a comuni sensare¬
motiore scientia que do c& uirtutes radicũ & potestates herbarx sed quantũ mihi & cuiliba
homini renuntiabat uisus & ol fastus & gustus. ꝓinde rẽ conperipuleram & suaue olent̃
sapore aũ insipido. & ideo qur eã mulier tanto pere concupiuerit gnorare me fateor : Nuss
fore ꝓpt̃ pomi raritatẽ . & od oris uicunditatẽ. Quruero ipsamrengestam scã scriptura ta¬
core noluerit quȩ non utiq talia desideria muliercularx nob ꝓ magno insinuare curar& nisi
aliquid in eis magnũ querere comoner&. nihil amplius conicerẽ ualeo quã quo d eillo comu¬

Expanded text:
femina experti sumus. dicam ergo quid sentiam: dicent hinc forte meliora doctiores. cum enim haec mafemina experti sumus. dicam ergo quid sentiam: dicent hinc forte meliora doctiores. cum enim haec mala ipse uidissem et propter istum ipsum sacrae lectionis locum id mihi obtigisse gratularer — rara enim res est —, naturam eorum diligenter, quantum potui, perscrutatus sum, non aliqua a communi sensu remotiore scientia, quae docet uirtutes radicum et potestates herbarum, sed quantum mihi et cuilibet homini renuntiabat uisus et olfactus et gustus. proinde rem conperi pulchram et suaueolentem, sapore autem insipido; et ideo cur eam mulier tantopere concupiuerit, ignorare me fateor, nisi forte propter pomi raritatem et odoris iucunditatem. cur uero ipsam rem gestam sancta scriptura tacere noluerit, quae non utique talia desideria muliercularum nobis pro magno insinuare curaret, nisi aliquid in eis magnum quaerere commoneret, nihil amplius conicere ualeo, quam quod ex illo commu
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt facere nolite : Vnde in labore uinculoꝵ uita ap̃łica siue in quidoccasione siue uer¬
tate xp̃s annũti&ur & in hoc gaudeo sed & gaudebo : tañquã & ancilla pariente deple nu¬
meriosiore l&ata est quidã liȩ fiestus &beneficio rachel editas cũ uirx suum secum deuita
nolte cubiturx acceptis a filio liȩ mandragoricis malis cum sorore cubitare ꝑmittit. De hoc
aũ pomigenere opinari quosdã scio quod acceptũ inesca sterelib: feminis fecunditatẽ par&:
Hac ꝑhoc putant omni modo institisse rachel ut hoc afilio sororis acciper& cupiditate pariens
Qquod ego non arbitrarer. Nec situnc concepiss& nuncuero cũ postliȩ duos alios ab illa noctepas¬
tus dñs eam ꝓledonauerit nihilẽ qur demandragora tale aliquid suspicemur quale in nullo

Expanded text:
faciunt, facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica, siue, inquit, occasione siue uerfaciunt, facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica, siue, inquit, occasione siue ueritate Christus adnuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. tamquam et ancilla pariente de prole numerosiore laetata. Est uero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum uirum suum secum debita nocte cubiturum acceptis a filio Liae mandragoricis malis cum sorore cubitare permittit. de hoc autem pomi genere opinari quosdam scio, quod acceptum in escam sterilibus feminis fecunditatem parit ; ac per hoc putant omni modo institisse Rachel, ut hoc a filio sororis acciperet cupiditate pariendi: quod ego non arbitrarer, nec si tunc concepisset. nunc uero cum post Liae duos alios ab illa nocte partus dominus eam prole donauerit, nihil est, cur de mandragora tale aliquid suspicemur, quale in nulla
Abbreviated transcription (Latin):
inu&erata: hanc habuit aneillã racdel. deu&er&e quippe uita carnalib: sensib dedita corp¬
reȩ cogitantur imagines. &iã cũ aliquid desp̃ali & in comutabili substanti diunitatis auditur
suscipit &lia de ancilla sua filios amore habundȩ numerosioris ꝓlis accensa. inuenim: aũ ⁊ elsi
eius ancillã int̃ pr&ari os iens qua ꝓpt̃ predicationẽ fidei eag̃licȩ quoꝵ os eat. & cor noneat
cum in scripturis aduesterum: hȩc intelligitur ancillaliȩ scriptũ est enim dequibidã. populis
hic labus mehonorat. coraũ eoꝵ longe ẽ ame. & talib apłsdicit. Qui predicas non furandũ
furaris. Quidicis non mecandũ mecaris. Vex tam̃ ut &iã ꝑhanc condicionalem libera illa
uxor iacob laborans filios hȩredes regni suscipi&. id eo dñs dicit. Quȩdicunt facite quȩ aũ

Expanded text:
"inueterata," hanc habuit ancillam Rachel. de uetere quippe uita carnalibus sensibus dedita corp"inueterata," hanc habuit ancillam Rachel. de uetere quippe uita carnalibus sensibus dedita corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spiritali et incommutabili substantia diuinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios amore habendae numerosioris prolis accensa. inuenimus autem Zelpham eius ancillam interpretari "os iens". quapropter in praedicationem fidei euangelicae quorum os eat et cor non eat cum in scripturis aduerterimus, haec intellegitur ancilla Liae. scriptum est enim de quibusdam: populus hic labiis me honorat; cor autem eorum longe est a me. et talibus apostolus dicit: qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, moecharis. uerumtamen ut etiam per hanc condicionalem libera illa uxor Iacob laborans filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt, facite: quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
subueniri sed quia & ipsa ꝓcreandi caritate in ardescit uultenimdocere quod nouit neq¬
enĩ eũ inuidia tabescente iter habere uid & sororẽ labore agendi atq patiendi filuis habun¬
dantẽ &bole potius curreore homines adet̃ ustitẽq eox infirmitatib necessitatibusq qns̃i¬
litir
quã adillam undediuinũ & in comutabile aliquid discitur huc dolor figuratus uid&ur ineo
quod scriptum est & ⁊edauit rachel soro remsuam: ꝓ inde. liquidus purusq intellectus. deilla
substantia quȩ corpus nonest ac ꝑ hoc ad carnissonsu non ꝑtin& uerbis carne editis ex primi
non potest. elegit dostrinã sapientiȩ ꝑquas lib& in corporeas imagines & similitudines ut cũq
cogitanda in sinuare dicino quã ab officio talia docondi cessare. sicut elegit rachel & uiro su¬
& ancilla sus cipere filios quã sinefilies omnino remanere. Balla quippe int̃pr&aridicitur

Expanded text:
subueniri; sed quia et ipsa procreandi caritate inardescit — uult enim docere, quod nouit, nequsubueniri; sed quia et ipsa procreandi caritate inardescit — uult enim docere, quod nouit, neque cum inuidia tabescente iter habere — uidet sororem labore agendi atqdantem; sed dolet potius currere homines ad eam virtutem qua eorum infirmitatibus necessitatibusque consulitur, quam ad illam unde divinum et incommutabile aliquid discitur. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est, Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia liquidus purusque intellectus de illa substantia quae corpus non est, ad carnis sensum non pertinet, et verbis carne editis exprimi non potest; elegit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas imagines et similitudines utcumque cogitanda insinuare divina, quam ab officio talia docet ancilla suscipere liberos quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe interpretari dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
diligatur labor enĩ iustoꝵ maximũ frustum hab& in eis quos regnodĩ generant . int̃multas
inplagis supra modũ inmostib: sepius ꝓ p̃t quos habent foris pugnas intustimores gaudiũ &
coronã suã uocant nascuntur aũ facilius atq copiosius gilloser mone fidei quo p̃dicant xp̃m
crucifixum. & quiꝰquid humanitatis eius citius humana cogitatione ꝑcipitur. & in firmos&iã¬
uȩ oculos non ꝑturbat. Rachel aũ clara aspectu mente ȩceditdõ & uid& in principio uerii
dm̃ apud dm̃ & uult parere & non potest qua generationẽ eius quis enanrauit : Pro inde uita
quȩ studio contemplationis. conp&it ut eaquȩ carnissunt in uisibilia non infirmis oculis men¬
uacare uult ab omni negotio & ideosterelis affestando quippe otiẽ. quostudia contĩplationis
onescunt non contemperatur infirmitati hominum qui inuariis pressuris sibi desiderant

Expanded text:
diligatur. labor enim iustorum maximum fructum habet in eis, quos regno dei generant inter multasdiligatur. labor enim iustorum maximum fructum habet in eis, quos regno dei generant inter multasin plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quos habent foris pugnas, intus timores, gaudium et coronam suam uocant. nascuntur eis autem facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum; et quicquid humanitatis eius citius humana cogitatione percipitur et infirmos etiam-Liae oculos non perturbat. Rachel autem clara aspectu mente excedit deo et uidet in principio uerbum deum apud deum et uult parere et non potest, quia generationem eius quae studio contemplationis competit, ut ea quae carni sunt inuisibilia non infirmis oculis menuacare uult ab omni negotio et ideo sterilis. adfectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
mihi ostenditur manifestum aliquod uerbum ꝓme quo uid eam rerx omniũ principium. idenĩ
est in quod maximȩ ac primitus in ardes cit siuł studiosus est anim : rationalis cuires pondeatu
pulerũ est quidem quod desideras : &amari dignissimumꝰ sed prius nubitlia : & postea rachel:
habebitur in hoc scło non solum speciosa intellegentia sed &iam laboriosa iustitia. Quã lib&enĩ
acutȩ sincerit᷑q: cernatur a mostalib: in comutabilebonũ adhuc corpi quod corrũpitur ad¬
grauatanimã & deprimit terrena in habitatio sensum multa cogitantẽ. Adunũ ergo tenden¬
dum. sedꝓpt̃ hoc multa ferenda sunt. Itaq duȩ sunt uxores ia cob liberȩ. ambȩ quippe suntfiliȩ
remissio nȩs peccatoꝵ hoc ẽdealbationis quodẽ labar uerx tam̃ una amatur & altera tolera¬
tur sedquȩ toleratur ipsaprius &uberius fecundatur. ut sinor ꝓpt̃ seipsam ceste ꝓp̃t filios

Expanded text:
mihi ostenditur manifestum? aliquod uerbum prome, quo uideam rerum omnium principium. id enim mihi ostenditur manifestum? aliquod uerbum prome, quo uideam rerum omnium principium. id enim est, in quod maxime ac primitus inardescit, si ueri studiosus est animus rationalis". cui respondeatur: pulchrum est quidem, quod desideras, et amari dignissimum, sed prius nubit Lia et postea Rachel. habebitur in hoc saeculo non solum speciosa intellegentia, sed etiam laboriosa iustitia. quamlibet enim acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutabile bonum, adhuc corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. ad unum ergo tendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Iacob liberae; ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerumtamen una amatur et altera toleratur. sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut, si non propter se ipsam, certe propter filios
Abbreviated transcription (Latin):
minor nubat prius quã maior quianon absurde maior appellatur quȩ tempore prioree
Prios est aũ in resta hominis erudictione labor bperandi que iusta sunt quã uolũ ptas intel¬
tionum incestauersatur. ut piȩ credendo quod nondũ intellegit &iã in tellegentiȩ meritum
sequatur : Quantx enim uale qđ modo comemoraui eẽ scriptx . Concupisti s apientiã serua
mandata & dñs preu& illã tibi Tantx & illudualere arbitror nisi credideritis non intelle¬
go&lis ut iustitia ad fidem. ad sapientiã uero intellegentia ꝑtinere monstrecur : Pioindeii
his quiflagrant ingenti amore prespicuȩ ueritatis. non ẽ in ꝓbandũ studiũ sed adordinẽ reuoca¬
dũ ut fide incipiat & bonis morib nitatur ꝑ uenire quo tendit. in eo quippe quoduersatur uistus
est laboriosa. in eo uero quod appeit luminosa sapientia quidopus est inquid credere: quod non

Expanded text:
minor nubat prius quam maior, quia non absurde maior appellatur, quae tempore prior est. minor nubat prius quam maior, quia non absurde maior appellatur, quae tempore prior est. prior est autem in recta hominis eruditione labor operandi, quae iusta sunt, quam uoluptas intelae inter temptationum incerta uersatur, ut pie credendo, quod nondum intellegit, etiam intellegentiae meritum consequatur. quantum enim ualet, quod modo commemoraui esse scriptum: concupisti sapientiam, serua mandata. et dominus praebet illam tibi, tantum et illud ualere arbitror: nisi credideritis, non intellegetis, ut iustitia ad fidem, ad sapientiam uero intellegentia pertinere monstretur. proinde his qui flagrant ingenti amore perspicuae ueritatis, non est inprobandum studium, sed ad ordinem reuocandum. ut a fide incipiat et bonis moribus nitatur peruenire, quo tendit. in eo quippe, quod uersatur, uirtus est laboriosa; in eo uero, quod adpetit, luminosa sapientia. "quid opus est," inquit, " credere, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
ueris. Non falsum testi monium dices. Non concupisces uxorem ꝑximitui Non concupis ces remꝓ
ximitui. Quib quantũ potueri tobseruatis postea quam homini ꝓconcupita & sperata pulcher¬
rima delestatione doftrinȩ ꝑ temptationes uarias quas ꝑhuius scł noltem tolerantia laboris
iheserit uelut prachel. lia inopinat& coniungitur & hanc sustin& ut adillã ꝑueniat si ꝑseuera
amat. Acceptis aliis septẽ p̃ceptis ac sidicatur ei. Sesui alios septẽ aliis annos ꝓrachel ut sit pau
ꝑspũ mitis lugens esuriens sitiensq: iustitiã misericors mundi cordis pacificus uell&enĩ
homosifieriposs& sineulla tolerantia laboris quȩ in agendo paciendoq amplectenda est
statim ad pulcrȩ atq ꝑfestȩ sapientiȩ delicias ꝑ uenire: sed hoc non potest interra morientiũ
hoc enim uidentur signu ficare uid&ur quod distum ẽ adiacob: Non est moris in loco nr̃o u

Expanded text:
beris, Non falsum testimonium dices, Non concupisces uxorem proximi tui, Non concupisces rem beris, Non falsum testimonium dices, Non concupisces uxorem proximi tui, Non concupisces rem proximi tui. quibus quantum potuerit obseruatis posteaquam homini pro concupita et sperata pulcherrima delectatione doctrinae per temtationes uarias quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriehomo, si fieri posset. sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atque perfectae sapientiae delicias peruenire; sed hoc non potest in terra morientium. hoc enim uidetur significare, quod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut
Abbreviated transcription (Latin):
non ppterliã seruitur : Namquis tandem a maberit in operib iistitiȩ laborẽ astionum atq pass¬
onũ quis eã uitam ꝓpt̃ se ipsam ee p&iberit sicut nec ia cobliam sed tam̃ sibinoste sappositam in hiusugere¬
randi amplȩus ei fecunditatem eius expestus ẽ. Dñs enĩ eam quia ꝑ scipsam diligi non poterat.
ut ad rachel puenirur tolerari ferit. Deinde ꝓpt̃ filios comend auit. Itauero unus quisq utilis dĩser¬
uus subdealbationis peccatoꝵ su& gratia constitͣus quid aliud insua conuersatione meditatus : quũ
aliud cor degestauit quid aliud ad amaunt nisi dostrinã sapiontiȩ quã pleriq se aderturos & ꝑcep¬
turos putant. statim ut se insetẽ prȩceptis legis xcercuerint quesunt dedilestionȩ ꝓximi. netu¬
iã nomini noceatur id est honora patrẽ tutim & matrẽ. Non moecaueris. non occides. Non fura¬

Expanded text:
non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passnon propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusquisque utilis dei seruus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus quid aliud in sua conuersatione meditatus est, quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam sapientiae ? quam plerique se adepturos et percepturos putant statim, ut se in septem praeceptis legis iquam homini noceatur: id est, Honora patrem et matrem, Non moechaberis, Non occides, Non fura
Abbreviated transcription (Latin):
laborans. Rachel aũ uisum principium siue uerbum ex quo uideur principium : actio
ergo humana mostalis quȩ uitȩ inqua uiuimus & fide inulta laborios aopera facientes
incesti quo ȩ itu ꝓuenient adutilitatẽ eoꝵ quib: consulere uolum: ipsa ẽ lia. prioruxor
ia cob: ac ꝑ hoc & infirmis oculis fuisse comemoratur : cogitationes enĩ mostalium timide
& incertȩ ꝓuidentiȩ nr̃ȩ : spes uero && nȩ concẽplationis dĩ habens certã & delestabilem in
tellegentiã ueritatis ipsa ẽ rachel inde &iã dicitur pulera facie & pulcra specie
hanc enĩ amat om̃is piȩ studiosus &pp̃t hanc seruit eratiȩ dĩ quapeccata nr̃a & sifuerint
uit iacob ꝓpt̃ rachel. neque enm sequisq conuertit subgratiã remissionis peccatoꝵ seruire
iustiaȩ nisi ut qui&de uiuat in uerbo ex quo uid&us principium quod est ds̃ erpoppter rachel

Expanded text:
d Lia interpretatur "laborans," Rachel autem "uisum principium" siue "uerbum, ex quo uidetur principium." actio d Lia interpretatur "laborans," Rachel autem "uisum principium" siue "uerbum, ex quo uidetur principium." actio ergo humanae mortalisque uitae, in qua uiuimus ex fide multa laboriosa facientes, incerti quo exitu proueniant ad utilitatem eorum, quibus consulere uolumus, ipsa est Lia, prior uxor Iacob; ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae contemplationis dtelligentiam veritatis ipsa est Rachel. Unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie, hanc enim amat omnis pie studiosus, et propter hanc servit gratiae Dei, qua peccata nostra, et si fuerint ivit Jacob propter Rachel: neque enim se quisque coiustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur principium, quod est deus. ergo propter Rachel,
Abbreviated transcription (Latin):
uxores iacob quaꝵ duȩ lberȩ. duȩ ancillȩ fuerunt: Nidem: enĩ apł̃m in libera e ancilla quas
habuit abrahã duo testam̃ta intellegere: sedibi una & una facilius apparo quod dicitur
Hic aũ duȩ sunt & duȩ : deinde ibi ancillȩ filius & heredatur. hic uero ancillarȩ fili. simul
cũ filus liberaꝵx terrã ꝓmissionis accipiunt: Vndehic ꝓculdubio aliquid aliud significatia
quã quã eninduas liberas uxores ia cob ad nouum testam̃tum quod in libertatẽ uocati sum:
& istiment ꝑtinere : Nontam̃ frustraduȩ sunt nisiforte quia id qđ in scripturis aduerti & in¬
ueniri potest : Due uitȩ nob̵ in xp̃icorpore prȩdicantur : Vna tẽporalis inqua laboramus
alia ãana inquadelestationẽ dĩ contẽplauimur : istã dñs passione illã resurrectione de¬
clarauit: Amon&nos ad hoc intellegendum illarx&iã nomina feminare lua int pre&latia

Expanded text:
uxores Iacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt. uidemus enim apostolum in libera et ancilla, quas uxores Iacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt. uidemus enim apostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. sed ibi in una et una facilius adparet, quod dicitur; hic autem duae sunt et duae. deinde ibi ancillae filius exheredatur, hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nonum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt; nisiueniri potest — duae uitae nobis in Christi corpore praedicantur: una temporalis, in qua laboramus, alia aeterna, in qua delectationem dei contemplabimur. istam dominus passione, illam resurrectione declarauit. admonent nos ad hoc intellegendum illarum etiam nomina feminarum. dicunt enim, quo
Abbreviated transcription (Latin):
bant sibꝰ nihil minui cuiambȩ pariebant. tanquã dicere uob interuos. ut ut uultis cedite
atq conceditȩ quȩ ig̃ ur̃m fiat mat ego quid contendã quando siueinde. siue inde nascen¬
ti. nonerit alius pat̾. hãc ꝓfesto modestiã hanc concupiscentiȩ coereitionẽ & in comixtione
corpoꝵ coniugalium solũ app&iuim posteritatis humanȩ: ut erat acutus faustus inillis lit¬
teris & intelleger& & laudar&. nisieius ingeniũ decestabili sesta deprauatũ & qui d repre¬
hender& & querer&. ut unã nuptialis conuentionis honestate ut maris &femina liberoꝵ pro¬
eretand& causa copulantur. hoc crim̃ maximũ deputar&. C Nunc iam defensis patriarhȩ
morib refutatoq crimine qd nefarius esror obie it. delibero ut possum: mosterioꝵ sern&a
rimem pulsem: fidei pi&ate ut nob aperietus adño quidrere figuraberint quat tuos istȩ

Expanded text:
bant, suae nihil minui, cui ambae pariebant. tamquam diceret: uobis inter uos, ut uultis, cedite bant, suae nihil minui, cui ambae pariebant. tamquam diceret: uobis inter uos, ut uultis, cedite atque concedite, quaenam uestrum fiat mater; ego quid contendam. quando siue inde siue inde nascenti non erit alius pater? hanc profecto modestiam, hanc concupiscentiae cohercitionem et in conmixtione corporum coniugalium solum adpetitum posteritatis humanae, ut erat acutus Faustus, in illis litteris et intellegeret et laudaret, nisi eius ingenium detestabili secta deprauatum et quid reprehenderet quaereret et unam nuptialis conuentionis honestatem, qua mares et feminae liberorum procreandorum causa copulantur. hoc crimen maximum deputaret. Nunc iam defensis patriarchae moribus refutatoque crimine. quod nefarius error obiecit, de libero, ut possumus, mysteriorum secreta rimemur pulsemusque fidei pietate, ut nobis aperiatur a domino, quid rerum figurauerint quattuor istae
Abbreviated transcription (Latin):
tutis illax uicissitudo faciebat. coniugali ergopotestate multo uincibilius uter&ur. si for
desi derio uincerdus. sed cum meliores feminȩ in uenirentur. sillȩ ꝓfilus concipiendis ipsȩ aũ
ꝓ concubitu suo᷑ uoluptate cestar&. Itaq uir tẽperantissim: ut planeuir quia tã urilit̃ fen¬
nis utebatur ut delestatione casnali non subicer&ur. sed dña r&us magis quid d ebera quã
quodei debebattur. at tendit nec ad ꝓpriã uoluptatẽ sua potes tate abuti uoluit. sedillius de¬
biti redditor . quã ȩc astor cẽ manluit. unde & consequenserat ut ei reddere . quã pse id ac¬
cipere. illa cuidebebatur elegit. quo ear placito pastoq conpesto cum repente atq inop¬
natȩ apulcherrima coniuge reuocar&ur & adminus decorẽ uocaretur. Non iras canduri
nontristia nibilatus est. non inerbit̃ bland ut sibipotius rachel nostẽ reddere. int̃ amba

Expanded text:
tutis illarum uicissitudo faciebat. coniugali ergo potestate multo uincibilius uteretur, si formae tutis illarum uicissitudo faciebat. coniugali ergo potestate multo uincibilius uteretur, si formae desiderio uinceretur. sed eo meliores feminae inuenirentur, si illae pro filiis concipiendis, ipse autem pro concubitus sui uoluptate certaret. itaque uir temperantissimus, ut plane uir, quia tam uiriliter feminis utebatur, ut delectationi carnali non subiceretur, sed dominaretur, magis quid deberet quam quid ei deberetur, adtendit; nec ad propriam uoluptatem sua potestate abuti uoluit, sed illius debiti redditor quam exactor esse maluit. unde consequens erat, ut ei redderet. quam pro se id accipere illa cui debebatur elegit: quo earum placito pactoque conperto cum repente atque inopinate a pulcherrima coniuge reuocaretur et ad minus decoram uocaretur. non ira excanduit, non tristitia nubilatus est, non eneruiter blandus, ut sibi potius Rachel noctem redderet, inter amb
Abbreviated transcription (Latin):
la ÷ apłs uxoriinquit uis debitũ reddat. Cuiergo uir debitor erat iã acceperat asoro re
q̃d elegerat uoluntate. ut eidar& quod habebat in potestate : Hic uero ille quẽ faustus
tã quã inpudicum clausis uł potius & tintis oculis criminatur. si concupis centi&e non iustitȩ
seruus c&̃. nonneꝑ totumdiem uoluptatẽ illius nostis estuar&. querat conpuleriore coliturs
concertȩ amplius diligebat. & ꝓ quabis septenarium auno laborẽ eratui tũ inpendere Cũ es qo
iamdie ꝑ alto in eius in& amplȩcus quando inde auester &ur sitalis ẽẽ qualẽ manichei nihil ii¬
tellegentes opinantur. Nonne placito contempto mulienx intrar& potius ad speciosã suãq
illi nostẽ ipsam non solum coniugis more. uerx &iam ordinis iurȩ debebat uter&ur potius
ipse potestate maritali quia &uxor non hab& potestatẽ cosporissui sedur. & ꝓeo tuno sesui

Expanded text:
lat Apostolus, Uxori, inquit, vir debitum reddat . Cui ergo vir debitor erat jam acceperat a sorore lat Apostolus, Uxori, inquit, vir debitum reddat . Cui ergo vir debitor erat jam acceperat a sorore quod elegerat voluntate, ut ei daret quod habebat in potestate. Hic vero ille quem Faustus tamquam impudicum, clausis, vel potius exstinctis oculis criminatur, si concupiscentiae, non justitiae servus esset, nonne per totum diem in voluptatem illius noctis aestuaret, qui erat cum pulchriore cubiturus, quam certe amplius diligebat, et pro qua bis septenarium annorum laborem gratuitum impenderat. Cum ergo jam die peracto in ejus iret amplexus, quando inde averteretur, si talis esset qualem Manichaei nihil intelligentes opinantur? Nonne placito contempto mulierum, intraret potius ad speciosam, quae illi noctem ipsam non solum conjugis more, verum etiam ordinis jure debebat, utereturque potius ipse pote
Abbreviated transcription (Latin):
teslatis uira quanto castiuas utalaur ca nalis cipiditatis imuria quodenm & abixore condui¬
citur
ibi uero nra manifestacurassestio ibipsoaduersus maledicta manicheoꝵ ipsa ueritas clamat
Quid enimopus erat ut eũ altera conducer& nisi quia ordo alterius erat. ut ad eã maritus intrar&
Neq eniinadaliã nũquã accessiss & nisi eũ quẽ duxiss&. Sed utiq: iustis adeã uicib: aced¬
bat dequa tothfilios ꝓcreauerat . & cuio boedierat ut &iã deancilla ꝓcrear& & dequa
postea non conducente ꝓcreauit: Sed tunc rachel nostẽ habebat in ordinõ ut maner&
cumuiro tunc penes eã potestas illa erat dequa ꝑ apłm uox certȩ noui testam̃ti nonta cud̃
dicens similt̃ &uir non habeat potesta tẽ suicorporis sed mulier. Ideo iam cũ sorore
pastaerat cui fasta de bitrix eã trader& ad debitorẽsuum : Nam hoc nomine id appel¬

Expanded text:
testatis iura. quanto castius uitabatur carnalis cupiditatis iniuria. quod enim et ab uxore condutestatis iura. quanto castius uitabatur carnalis cupiditatis iniuria. quod enim et ab uxore conducitur, ibi uera nostra manifestatur adsertio. ibi pro se aduersus maledicta Manichaeorum ipsa ueritas clamat. quid enim opus erat, ut eum altera conduceret, nisi quia ordo alterius erat, ut ad eam maritus intraret? neque enim ad aliam umquam accessisset, nisi eum conduxisset: sed utique iustis ad eam uicibus accedebat, de qua tot filios procreauerat et cui oboedierat, ut etiam de ancilla procrearet. et de qua postea non conducente procreauit. sed tunc Rachel noctem habebat in ordine, ut maneret cum uiro; tunc penes eam potestas illa erat, de qua per apostolum uox certe noui testamenti non tacuit dicens: similiter et uir non habet potestatem sui corporis, sed mulier. ideo iam cum sorore pacta erat, cui fa
Abbreviated transcription (Latin):
concubitum raper& ubi hoc legerit nescio nisi foste in cordesuo tã quã in libro uefaruarxe
fallaciare. ubi uere ipses chostabatur sed cumses penteillo dequo a płs timebat ecłȩ quã uirginẽ
castam cupiebat uniuiro & hiberyxp̃o : Mesicut euam deceperat astutiasua sic &illoꝵ mentes
axp̃i castitate abesdendo corrumpere. itaenim huic serpenti amici sunt isti ut cũ prestitissepo¬
tius quã nocuisse contendant ipseplane fausto ꝑ suasit pestori adulterato falsitatis semina infun¬
dens ut has malȩ conceptas calũ nias. ore in mundissimo parere&. & stilo audacissimo &iã memoriȩ
comendare : Nullaenim ancillare uinx ia cob ab alterarapuit nulla denlius concubitu cũ altera
litiga ut : Id eomagis ordo erat quia libido non erat . & tanto firmuis seruabantur coniugalis po¬

Expanded text:
concubitum raperet, ubi hoc legerit nescio. nisi forte in corde suo tamquam in libro nefariarum concubitum raperet, ubi hoc legerit nescio. nisi forte in corde suo tamquam in libro nefariarum fallaciarum, ubi uere ipse scortabatur, sed cum serpente illo, de quo apostolus timebat ecclesiae, quam uirginem castam cupiebat uni uiro exhibere Christo, ne, sicut Euam deceperat astutia sua, sic et illorum mentes a Christi castitate auertendo corrumperet. ita enim huic serpenti amici sunt isti, ut eum praestitisse potius quam nocuisse contendant. ipse plane Fausto persuasit pectori adulterato falsitatis semina infundens, ut has male conceptas calumnias ore inmundissimo pareret et stilo audacissimo etiam memoriae commendaret. nulla enim ancillarum uirum Iacob ab altera rapuit, nulla de illius concubitu cum altera litigauit. ideo magis ordo erat, quia libido non erat; et tanto firmius seruabantur coniugalis po
Abbreviated transcription (Latin):
nisi libidinis magnitudine. ideo errant & putant haberi omnino non petuisse uxores multas pisi
flagrantia concupis centia carnalis. &sordidȩ uoluptatis. Conparantes enim nonalios quoꝵ ani¬
mi uirtutẽ ꝓrsus nosse non possunt sed sicut ait apłs. Sem& ipsos sibi m& ipsis non oitellegunt
& quia ipsi &iam siunã habuerint ad eadẽ non solũ generadiofficio dusti uirilit̃ accedunt. sed sẽpe
co eundo stimulo uisti sheruit̃ ꝑtrauntur: Sicut esg scĩ apłi auditorib amirantib dostri¬
nã suam condelestabantur. non auiditate consequende laudis sed caritate seminandȩ ueri¬
tatis. Itascĩ patriar chȩ coniugib ȩcipientib sem̃suum imis cebantur non concupis centia ꝑcipi
ende uo luptatis. sed puidentia ꝓpagandȩ successionis : Nã & illud quod mendacissi macri
minatione faustus obiecit habuisse int̃se uelut quattuor scosta certam̃ Quȩ nã eum ad

Expanded text:
nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas nisi nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas nisi flagrantia concupiscentiae carnalis et sordidae uoluptatis. conparantes enim non alios, quorum animi uirtutem prorsus nosse non possunt, sed, sicut ait apostolus, semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. et quia ipsi etiamsi unam habuerint, ad eandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi unam suam condelectabantur non auiditate consequendae laudis, sed caritate seminandae ueritatis: ita sancti patrende voluptatis, sed providentia propagande successionis. Qualminatione Faustus obiecit, habuisse inter se uelut quattuor scorta certamen. quaenam eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
btauerat. Iamuero iacob quod pingenticri mine quat tuor obiciuntur uxores generali p̃locutione
purgatur. Quando enim mos erat erimen nonerat. & nunc ꝓpt̃ ea crim̃ est quia mos non est Alias̃¬
enim peccata contra naturam. alia contramo res. Alia contra preceptũ. Quȩ cũ ita sint quid tandẽ
eriminis est. quod deplurib simul habitis uxorib obicitur scõ uiro iacob. Sinaturã consulas non
lascibiendi sed gignendi causa illis mulierib utebatur: Simore illo temporȩ atq inillis teris ic
fact tabatur: sip̃ceptũ uulla lege ꝓ lubebatur: Nunc uero qur crim̃ est siquis hoc faciat. Nisiquia
& morib & legib hoc non lic& : quȩduo quisquis contẽp serit. &iã sitantu modo causa generandi uti
possit feminis plurib peccat tam̃. &ipsã uiolat humanã soci&atẽ. cuinecessariaẽ ꝓpagatio silio
sed quia homines alit̃ se habentib iã morib & legib: non possunt. delestari ux& multitudinem

Expanded text:
eius Iacob quod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos eratenim peccata contra naturam, alia cocriminis est, quod de pluribus simul habitis uxoribus obicitur sancto uiro Iacob ? si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si morem, illo tempore atque in illis terris hoc factitabatur: si praeceptum, nulla lege prohibebatur. nunc uero cur crimen est, si quis hoc faciat, nisi quia et moribus et legibus hoc non licet ? quae duo quisquis contempserit, etiamsi tantummodo causa generandi uti possit feminis pluribus. peccat tamen et ipsam uiolat humanam societatem, cui necessaria est propagatio filiorum. sed quia homines aliter se habentibus iam moribus et legibus non possunt delectari uxorum multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
modo talionẽ. uł cum interrogatus auideis si deber& uxorẽquis iuxta peg& moysi
bis inimicum tuum. ego aũ dico uob̃ orate ꝓinimicis ar̃is & benefacite his quiuo sps¬
cuntur. & c&era. Hunc enĩ uersiculum & parte decoriare uisus est. cumdicit detere
di ligi inimicum e paste uero in ꝓprio colore dimisit illu duidelic& quod dediligendopu¬
mo. ante p̃misit. oues enĩ hu accipiendisunt quiadfidem uenienł Ari&es uero in¬

Expanded text:
nino talionem ; vel cum interrogatus a Judaeis si deberet uxorem quis juxta praeceptum Moysi nino talionem ; vel cum interrogatus a Judaeis si deberet uxorem quis juxta praeceptum Moysi bebis inimicum tuum; ego autem dico vobuntur ; et caetera: hunc enim versiculum ex parte decorticare visus est, cum dicit debere diligi inimicum; ex parte vero in proprio colore dimisit, illud videlicet quod de diligendo proximo ante praemisit: oves eni
Abbreviated transcription (Latin):
lieri a ceidisse tradiur. & seripte repperitur in libris antiquissimi & peritissimimedie s pa¬
aliqua talis pistura cã in cubiculo qua inuenta mulier asispicione liberata est scdadl
rem que fecitiacob uirgane &̧diuersis arborib triũ copulatio quid contulera ualitan
quod at tin& aduarias perdedes multiplicandas non appare ominino nec aliquid adhac
comodũ int est utx & unus generis lgno uarientur uirgȩ anplurasint lignor exgenei
cum sola queratur lign& uari&as. ac ꝑ lioc cogit inquir. ꝓphociam & aliquã figuramn¬
ista quã sine dubio ut ꝓph&a facnt iacob &ideo nec fraudis arguendus est Non entĩ tale al¬
quid nis reuelatione sp̃ali eum fecisse crelendũ est C Virgas pupuleas & amicgalis
scriptũ est. oculuĩ poculo dentẽ ꝓdente. ego aũ dico uob Nonreddere aduerrario ono¬

Expanded text:
lieri accidisse traditur et scriptum reperitur in libris antiquissimi et peritissimi medici Hippocralieri accidisse traditur et scriptum reperitur in libris antiquissimi et peritissimi medici Hippocraaliqua talis pictura esset in cubiculo: qua inuenta mulier a suspicione liberata est. sed ad hanc rem quam fecit lacob uirgarum ex diuersis arboribus trium copulatio quid contulerit utilitatis, quod adtinet ad uarias pecudes multiplicandas, non adparet omnino. nec aliquid ad hoc commodum interest, utrum ex unius generis ligno uarientur uirgae an plura sint lignorum genera, cum sola quaeratur lignorum uarietas. ac per hoc cogit inquiri prophetiam et aliquam figuraista, quam sine dubio, ut propheta, fecit Jacob, et ideo nec fraudis arguendus est; non enim tale aliquid nisi revelatione spiritali eum fecisse credendum est. Virgae populeae et amygdalinae, Scriptum est, Oculum pro oculo, dentem pro dente; ego autem dico vobis, non reddere adversario om
Abbreviated transcription (Latin):
Infastoiacob cũ uirgas ꝓ costicauit d& raens¬
uiride ut albũ uariȩ apparer& sic in cons peltu fecus pecoꝵ uaria rentur cũ matres in albeis a qua¬
rabiberent & uisis uisgis illã uari&atẽ conciperent ut ȩ duplici desiderio dum auide bibunt
& ascenduntur a marib: tales f&us conciperent quales umbras ari&ũ &istoꝵ desuꝑascende¬
aum in aquare speculo contẽ plabantur. Ex uirgis enim in canalib: positis uarius erat &iam
maginũ color. nec mirx hanc in conceptufeminaꝵx eẽ naturã ut quales ꝑspecerint si uemiente
onceperĩt in & tremo uoluptatis ȩstu quȩ concipiunt talem sub olem ꝓcreent. Cum hoc ipsic
Ciamn in equanx gregib: aput spanos dicaturfier. Multadicuntur similit fieri in animaliũ
faib & quntilian inca contra uesia in qua acusabatur matrona quod& nepẽ pepi¬
rit. ꝓ desinsono illius argumontasur hanc conefpͤałt ĩ eẽ naturã quam supradicim. sesan.

Expanded text:
In facto Jacob qui virgas excorticavit, detrahens ut album varie appareret, sic in conspectu fetus pecorum variarentur, cum matres in alveis aquarum biberent, et visis virgis illam varietatem conciperent, ut ex duplici desiderio dum avide bibunt et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur: ex virgis enim in canalibus posius varius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in conspectu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint, sive mente conceperint, in extremo voluptatis aestu quae concipiunt, talem sobolem procreent; cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri. Multa dicuntur similiter fieri in animalium ibus; et Quintilianus in ea controversia in qua accusabatur matrona, quod Aethiopem peperit, pro defensione illius argumentatur, hanc concipientium esse naturam, quam supra diximus
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit enim placabo uultũ eius in munerib p̃cedentib eũ seriptorlibri qui
narrat de ia cob dixitenĩ. placabo uultũ eius hucusq uerba iacob dixisse intelleritur. e&era
uero sua intulisse quod ait. In munerib: p̃cedentib eũ. tã quã dicer& in inunerib: quȩ p̃ce¬
debant ia cob placabo uultũ frĩsnĩ. Ordo ergouerboꝵ ia cob placabo uultũ eius & post hocuide
faciemeius. fossitan enĩ suscipi& faciem meam int̃posita aũ sunt uerba scriptoris in muneril¬

Expanded text:
dixit enim: placabo uultum eius in muneribus praecedentibus eum, scriptor libri qui narrans ait de Iacob: dixit enim: placabo uultum eius, huc usque uerba Iacob dixisse intellegitur, cetera uero sua intulisse quod ait: in muneribus praecedentibus eum, tamquam diceret: in muneribus, quae praecedebant Iacob, placabo uultum fratris mei. ordo est ergo uerborum Iacob: placabo uultum eius et post hoc uidebo faciem eius; forsitan enim suscipiet faciem meam. interposita autem sunt uerba scriptoris: in muneri
Abbreviated transcription (Latin):
lustatus typũ xp̃i euidentissime gerens. Nã qđ ei p̃ualuit ia cob utiq uolenti ut mysterũ
figurar& pa significat passionẽ xp̃i. ubi uisi sunt ei p̃ualere iudei & tam̃ benedistionẽ ab eodẽ
angelo quẽ superaberat in p&rauit. Hac sic huius nominis in positio benedistio fuit Int̃preca¬
tur aũ siħł princeps cumdõ. siue ut alui uolunt uidens dm̃ quod erit infine p̃miũ sc̃oꝵ omniũ
T&igitporroilli idem angelus uelut in p̃ualenti lantudinẽ femoris eũq istomodo claudũ reddido
erat itaq unus atq idem iacob & benedistus & claudus. benedictus incis qui inxp̃m ȩc eodẽ populb
crediderunt. atq in infidolib: daudus. Namfemoris latitudo generis multitudo est. plures quo¬
pesunt ineastispe. dequib ꝓph&icȩ p̃distumẽ & claudi caueruntasemitis suis . sq̃¬

Expanded text:
luctatus, typum Christi euidentissime gerens. Nam quod ei praeualuit Iacob, utique uolenti, ut mysterium luctatus, typum Christi euidentissime gerens. Nam quod ei praeualuit Iacob, utique uolenti, ut mysterium figuraret, significat passionem Christi, ubi uisi sunt ei praeualere Iudaei. Et tamen benedictionem ab eodem angelo, quem superauerat, inpetrauit; ac sic huius nominis intur autem Israel, princeps cum Deo; sive, ut alii volunt, vir videns Deum, quod erit in fine praemium sanctorum omnium. Tetigit porro illi idem angelus, veluti praevalenti, latitudinem femoris, eumque isto modo claudum reddidit. Erat itaque unus atque idem Jacob, et benedictus et claudus: benedictus, in eis qui in Christum ex eodem populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam femoris latitudo, est generis multitudo. Plures quippe sunt in ea stirpe de quibus prophetice praedictum est: Et claudicaverunt a semitis suis . S
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus itaq hic ẽ. Nonuocabitur nomĩ tuũ sipplan¬
tator hoc est ia cob: seduocabitur nom̃ tuum princeps cuidõ hocẽ srħł. quomodo enum
ego princeps sum. sic & tu quimecũ iustare potuisti princeps uocaberis. Siaũ mecũ quidĩ sum
siue angelus qm̃ pleriq uariȩ inter pr&antur pugnare potuisti quanco magis cum hominil
hocẽ cum es au quẽ formida re nondebes. Illud aũ quod in libro nominũ int̃precatur srhił
uir uidens dm̃ siue mens uidensdm̃ omniũ penesermono sermone d&ritũ nontã uereqr¬
uiolentr mili int̃pr&acũ uideur quã uis iitur grandis austoritatis sint & eloquentiȩ ipsoꝵ
umbranos opprimat quia sihł uinx siue mentẽ uidentẽ dm̃ transtulerunt nos magis scriptur
& angeli uldi quiss hił ipsumuocauit austoritate ducimur quã cuius lib& eloquentiȩ sđłaris
Hoc autem nomen illi a bangelo inpositum. quicũ illo fuerat inttinere demesopotamia redeunte

Expanded text:
Sensus itaque hic est: Non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est, Jacob, sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim ego princeps sum, sic et tu, qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem mecum qui Deus sum, sive angelus; quoniam plerique varie interpretantur, pugnare phoc est cum Esau pugnare formidare non debes. Illud autem quod in libro Nominum interpretantur Israel vir videns Deum, sive mens videns Deum, omnium pene sermone detritum, non tam violenter mihi interpretatum videtur. Quamvis igitur grandis auctoritatis sint, et eloquentiae ipsorum nos umbra opprimat, qui Israel, virum sive mentem videntem Deum, transtulerunt, nos magis Scripturae, et angeli, vel Dei, qui Israel ipsum vocavit, auctoritate ducimur, quam cujuslibet eloquentiae secularis. Hoc autem nomen illi ab angelo impositum qui cum i
Abbreviated transcription (Latin):
parte scyto poleos &uenit ia cobsalem ciuitatẽ sichem intr̃chanaan cũ ueniss& demesopota¬
iiã syriȩ. Erros oboritur quo modosalem sychem ciuitas appell&ur cum ih ẽrlm̃ inquargȩ¬
nauit melchis edeh salem antesit dicta aut gitur unius ubir utraq nominis ẽ quo d&iam de
plurib uideȩ locis possum: inuenire ut idem urbis & loci nom̃ in alia atq alia tribu ita ut certȩ
istã salẽ. que nunç ꝑ sychem nominatꝰ dicim : hc int̃pr&atur consumatã atq ꝑfestam & illa quȩ

Expanded text:
psimus. Et venit Jacob Salem civitatem Sichem in terram Chanaan, cum venisset de Mesopotamia Syriae. Error oboritur, quomodo Salem, Sichem civitas appelletur, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, Salem ante sit dicta. Aut igitur utraque urbs unius nominis est: quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus invenire: ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu sit; aut certe istam Salem, quae nunc pro Sichem nominatur, dicimus hic interpretari consummatam, atque perfectam: et illam quae
Abbreviated transcription (Latin):
greco distumẽ quo articulo euidentissime sol& ueridĩ unius fieri significatio. Nonenim dixit

Expanded text:
graeco dictum est: quo articulo euidentissime solet ueri dei unius fieri significatio. non enim dixitgraeco dictum est: quo articulo euidentissime solet ueri dei unius fieri significatio. non enim dixit