comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Is trepido alituũ tinitu stare negãti
Iimperitans uiolenter equo postꝗͣ aurib hostis
Uicinum sc se uidet & clamore propiquo
Claudibo huc inquit p̃stabat claudius arte
Bellandi ee merita mille ĩter proelia fama
Nuic inꝗe solum si qua est fidutia dexire
Det se se campo atq incat certamina secum
Ulla mora encadȩ postq̃ moꝵ attigit aunis
Dum daret auspitium atq ĩ certamina ductoͣ
Preuehitur nãq et capital cõmittere maͬte
Sponte uiris erumpit ouans et fuluiꝰ arma
Imperio soluit paulumq ĩuectus ĩ aequor
Erigit undantem glomerato pulue̾ nube
Indignatus ope amẽti sacroq iuuare.
Expulsum nodo iaculum atq arcessere uiris
Taurea uibrabat nudis conatibo hastam
Inde ruens ira taelum cõtorsit ĩ auras
Ac nõ idem aius Rutulo spectatus & õni
Corpore perlustrat qua sit certissima ferro
Inuulnus uia nẽ uibrat. nc̃ comp̾mit hastã
Mentiturq minas media tuc transsigit ictu

Expanded text:
is trepido ac lituum tinnitu stare neganti is trepido ac lituum tinnitu stare neganti imperitans uiolenter equo, postquam auribus hostis uicinum sese uidet et clamare propincum, Claudius huic inquit praestabat Claudius arte bellandi et merita mille inter proelia fama huic inquit ‘solum, si qua est fiducia dextrae, det sese campo atque ineat certamina mecum.’ Vna mora Aeneadae, postquam uox attigit auris, dum daret auspicium iusque in certamina ductor: praeuetitum namque et capital committere Martem sponte uiris. erumpit ouans, ut Fuluius arma imperio soluit, patulumque inuectus in aequor erigit undantem glomerato puluere nubem. indignatus opem ammenti socioque iuuare expulsum nodo iaculum atque accersere uires Taurea uibrabat nudis conatibus hastam: inde ruens ira telum contorquet in auras. at non idem animus Rutulo: speculatur et omni corpore perlustrat qua sit certissima ferro in uulnus uia, nunc uibrat, nunc comprimit hastam mentiturque minas. mediam tunc transiit ictu
Abbreviated transcription (Latin):
N umen erat iam cerua loci famulãq diane
Credebant aut tura deum de more dabãtur
Haec eui uiteq tenax foelixq senecta
Nille indefesos uiridẽ duxisse ꝑ ãnos
Seclor numero troianis condita tecta
Equabat: sed enĩ longo nox uenerat aeuo
Nam subito ĩcursu. saeuora agitata lupor.
Qui noctis tenebris urbe miserabile bello
Prodigium intrarant primos ad luminis ortus
Exttilerat se se portis pauidaꝙ petebat
Consterata fuga positosq id moenia cãpos
Exceptũ lato iuoenẽ certamine ductor
Nactat dura tibi. tibi enĩ haec gratissima sacra
Fuluius atq ad sit orat latonia coepris
Inde alacer fidensq dea curtũdata clausis
Arma mouet quaq obliquo curuãt᷑ iore
noenia flexa sinti spissa uallata corona
Alligat et tellis ĩ morẽ ĩdaginis ambit
Dũ pauitans spumãtis equi fera corda fatigas
Euehit᷑ pota sublimis ł aurca cristis
Bellator cui sidonius superare lacerto
Ductor et antololes et maurusia taela

Expanded text:
numen erat iam cerua loci, famulamque Dianae credebant, ac tura deum de more dabantur. haec aeui uitaeque tenax felixque senectam mille indefessos uiridem duxisse per annos saeclorum numero Troianis condita tecta aequabat. sed iam longo nox uenerat aeuo. nam, subito incursu saeuorum agitata luporum qui noctis tenebris urbem miserabile bello prodigium intrarant, primos ad luminis ortus extulerat sese portis pauidaque petebat consternata fuga positos ad moenia campos. exceptam laeto iuuenum certamine ductor mactat, diua, tibi tibi enim haec gratissima sacra Fuluius atque Adsis, orat Latonia, coeptis. inde alacer fidensque dea circumdata clausis arma mouet, quaque obliquo curuantur in orbem moenia flexa sinu, spissa uallata corona alligat et telis in morem indaginis ambit. Dum pauitant, spumantis equi fera corda fatigans euehitur porta sublimis Taurea cristis bellator, cui Sidonius superare lacerto ductor et Autololas dabat et Maurusia tela.
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ille est tellure uagos qui uictor ĩ omni
Cursu signa tullit cui ꝑuia bactra dache q
Qui gangen bibit et paleo fonte Nifaten
Astrinxit cui stant sacro suo moenia nillo
Incipit aneades libici certissima proles
Namonis qñ exuperat tua glona cũctos
Indubitata duces similiq cupidine rer
Pectora nr̃a calent quae te uia scire superbũ
Ad decus et summas laudis ꝑduxerit artis
Ille sub haec turpis lenti solertia martis
Audendo bella expedias pigra extulit astris
Naud unꝗͣ se se uirtus tum magna geredi
Precipitat tp̃s mors atra impẽdet agẽti
Haec affatus abit. Crescit mox aduolat ũbra
Diues apud superos. sed mors aequarat egenis
Atq elisio tẽdente̾ limite cernens
Effigiem iuuenis caste cui uicta ligabat
Purpurea effusos ꝑ colla nitẽtia crinis
Dic ait. hic qui nã uirgo. na luce refulget
Precipua frons sacra uiro multeq sequunt᷑

Expanded text:
‘Hic ille est, tellure uagus qui uictor in omni ‘Hic ille est, tellure uagus qui uictor in omni cursu signa tulit, cui peruia Bactra Dahaeque, qui Gangen bibit et Pellaeo ponte Niphaten astrinxit, cui stant sacro sua moenia Nilo.’ incipit Aeneades: ‘Libyci certissima proles Hammonis, quando exuperat tua gloria cunctos indubitata duces similique cupidine rerum pectora nostra calent, quae te uia, fare, superbum ad decus et summas laudum perduxerit arces.’ ille sub haec: ‘Turpis lenti sollertia Martis. audendo bella expedias. pigra extulit artis haud umquam sese uirtus. tu magna gerendi praecipita tempus: mors atra impendet agenti.’ haec effatus abit. Croesi mox aduolat umbra, diues apud superos, sed mors aequarat egenis. Atque hic Elysio tendentem limite cernens effigiem iuuenis, caste cui uitta ligabat purpurea effusos per colla nitentia crines, Dic, ait ‘hic quinam, uirgo? nam luce refulget praecipua frons sacra uiro, multaeque secuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Barbanco et refluunt obstructis stragib a ne
postꝗͣ poenus ait denũ modo cocperat᷑ ãnũ
Excusisse puer nr̃o cum bella latinis
Concepit iussu placitũ nec fallere diuos
Iuratos patri ꝙ si laurẽtia uastat
N ec igni regna et frigias res uerte᷑ tẽptat
Opictas. o iancta fides .o. uera propago
Atq uulem amisscim reparat decus in citato
Celsus abit gressu maiorq ĩcessit imago
Exin designat uates qui iura suib armis
Poscenti dederint populo primiq petitas
Miscuer̾t italis pireo littore leges
Letator spectatq uira ĩ saciabilis ora
Scipio et appellet cũctos ni magna sacerdos
Admoneat turbe ĩnumere quot milia toto
Credis in orbe puer lustras tum sacula uisu
Descendisse gebo nullo nõ tempore habudãs
Undar huc agitur torrẽs uectatq capaci
Agmina mole Caron et sufficit ĩproba puppis
Post haec ostendens iuueni sic uirgo ꝓphatur

Expanded text:
barbarico, et refluunt obstructi stragibus amnes.’ barbarico, et refluunt obstructi stragibus amnes.’ post quae Poenus ait: ‘Decimum modo coeperat annum excessisse puer, nostro cum bella Latinis concepit iussu, licitum nec fallere diuos iuratos patri. quod si Laurentia uastat nunc igni regna et Phrygias res uertere temptat, o pietas, o sancta fides, o uera propago! atque utinam amissum reparet decus!’ inde citato celsus abit gressu, maiorque recessit imago. Exin designat uates, qui iura sub armis poscenti dederint populo primique petitas miscuerint Italis Piraeo litore leges. laetatur spectatque uirum insatiabilis ora Scipio et appellet cunctos, ni magna sacerdos admoneat turbae innumerae: ‘Quot milia toto credis in orbe, puer, lustras dum singula uisu, descendisse Erebo? nullo non tempore abundans umbrarum huc agitur torrens, uectatque capaci agmina mole Charon, et sufficit improba puppis.’ post haec ostendens iuuenem sic uirgo profatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen nunc superos equãtẽ laude Camillũ
Non auro Curiu nõ unꝗͣ cernit amicũ
Ora si billa docet ueniẽtum & noiã pandit
Hic fraudes pacis pyrrhumq alimine põte
Deiecit uisus orbus tullit ille ruentes
Tibridis ĩ ripas regem solusq reuulso
Pone ferox ponte exculsit redeũtia regna
Si tibi dulce uirum primo ꝗ foedere bello
ꝑ henicum pepigit uidisse hic inclytus ille
e quoreis ultor cum classe lutatius armis
Si studiũ et saeuam cognoscere amilcaris u̾biã
I lle est cerne procul cui frõs nec meste remissa
I raꝵ seruat rabie si iũgere cordi est
Colloquium sine gustato de sanguic̃ uõce
Atq ubi permissum et sitiẽs se impleuit imago
Sic prior increpitat nõmitis scipio uultu
T alia ne o fraudem genitor sunt foedera nobis
Atq hac sicania pepigistis captus ĩ ora
Bella tuus toto natus cõtra omnia pacta
Exercet latio et praruptis molibo altis
Eluctatus adest feruet gens itala marte

Expanded text:
nomen, nunc superos aequantem laude Camillum, nomen, nunc superos aequantem laude Camillum, nunc auro Curium non umquam cernit amicum. ora Sibylla docet uenientum et nomina pandit. hic fraudes pacis Pyrrhumque a limine portae reiecit uisus orbus, tulit ille ruentem Thybridis in ripas regem solusque reuulso pone ferox ponte exclusit redeuntia regna. ‘Si tibi dulce uirum, primo qui foedera bello Phoenicum pepigit, uidisse: hic inclitus ille aequoreis uictor cum classe Lutatius armis. si studium et saeuam cognoscere Hamilcaris umbram, ille est cerne procul cui frons nec morte remissa irarum seruat rabiem. si iungere cordi est conloquium, sine gustato det sanguine uocem.’ atque ubi permissum et sitiens se impleuit imago, sic prior increpitat non mitis Scipio uultu: ‘Taliane, o fraudum genitor, sunt foedera uobis, aut haec Sicania pepigisti captus in ora? bella tuus toto natus contra omnia pacta exercet Latio et perruptis molibus Alpis eluctatus adest: feruet gens Itala Marte
Abbreviated transcription (Latin):
Successit bello fusos qͦ fama ferebat
Uictores acie atq exacta piactila cedis
His leti rediere duces loca amoena pior&.
Prosequit᷑q oculis puer adueneratꝰ eunts
Iamq aderat multo uix agnoscendꝰ ĩ umbra
Paulus et epoto fũdebat sanguie uerha
lux italum ruuis spectaui martia facia
Multum uno maiora uiro descendere nosti
Atq habitanda subigit quis inseͣ regna
Cui contra talis effundit. Scipio uoces
Armipotens doctor qͣm sint tua fata ꝑ urbẽ
Lamẽtanda diu que pene ruẽtia recũ
Traxisti ad stigias et notria tecta ienehas
Tum tibi defuncto tumulum sidonius ensis
Constituit laudemq tuo quesiuit honore
Dumq audit lacrimans hostilia fũcta paulꝰ
Ante oculos iam flãminius iam graccus & egro
Assumptus cãnis stabat seruilius ore
Appellare uiros erat ardor & addere uerba
Sed raptabat amor priscus cognosce manis
N unc meritum seua Brutum ĩ mortale securi

Expanded text:
successit bello. fusos quoque fama ferebat successit bello. fusos quoque fama ferebat uictores acie atque exacta piacula caedis.’ His laeti rediere duces loca amoena piorum, prosequiturque oculis puer adueneratus euntis. iamque aderat multa uix adgnoscendus in umbra Paulus et epoto fundebat sanguine uerba: ‘Lux Italum, cuius spectaui Martia facta multum uno maiora uiro, descendere nocti atque habitanda semel subigit quis uisere regna?’ cui contra talis effundit Scipio uoces: ‘Armipotens ductor, quam sunt tua fata per urbem lamentata diu! quam paene ruentia tecum traxisti ad Stygias Oenotria tecta tenebras. tum tibi defuncto tumulum Sidonius hostis constituit laudemque tuo quaesiuit honore.’ dumque audit lacrimans hostilia funera Paulus, ante oculos iam Flaminius, iam Gracchus et aegro absumptus Cannis stabat Seruilius ore. Appellare uiros erat ardor et addere uerba, sed raptabat amor priscos cognoscere manis. nunc meritum saeua Brutum immortale securi
Abbreviated transcription (Latin):
Cladib astrubalem subito & leuale cohortes
Hispanc uulgus libici quas fecerat auti
Hasdrubal arpto liquent agmine signa
Tun hostis socio descitos milite multu
Diuor ipse uius spissos circũdedit orbe
Non segnis nobis nec multis nate peracta est
Illa suprema dies et laude iclusimus euum
Excipit inde suos srater comunge̾ casus
Excelse turris post ultma reb ĩ arctis
Subsidium optaram supremaq bella ciebam
Tumanus tedas et leta ĩcẽdia passi
Et mille iecere faces nil noie lacui
De supenis quaeror haud paruo data mbra seplero
N ostra cremauert in martẽ hortatib armis
Sed me luctus habet gemine ne clade ruine
Cessent assusis opp̾ssa hispania poenis¬
Contra quae iiuenis turbato flerib ore
Dii quaeso ut menta est dignas ꝑ talib ausis
Cartago expendit poenas sed cõtinet acris
P yrenes populos ꝗ uestro marte probatꝰ
Excepit fessos & nous martius armis

Expanded text:
cladibus Hasdrubalem, subito uenale, cohortes cladibus Hasdrubalem, subito uenale, cohortes Hispanae, uulgus, Libyci quas fecerat auri Hasdrubal, abrupto liquerunt agmine signa. tunc hostis socio desertos milite multum ditior ipse uiris spisso circumdedit orbe. non segnis nobis nec inultis, nate, peracta est illa suprema dies, et laude inclusimus aeuum.’ Excipit inde suos frater coniungere casus: ‘Excelsae turris post ultima rebus in artis subsidium optaram supremaque bella ciebam. fumantis taedas ac lata incendia passim et mille iniecere faces. nil nomine leti de superis queror: haud paruo data membra sepulcro nostra cremauerunt in morte haerentibus armis. sed me luctus habet, geminae ne clade ruinae cesserit adfusis oppressa Hispania PoenisContra quae iuuenis turbato fletibus ore: ‘Di, quaeso, ut merita est, dignas pro talibus ausis Carthago expendat poenas. sed continet acris Pyrenes populos qui uestro Marte probatus excepit fessos et notis Marcius armis
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto funerib unis gens itala passim
Dat gemitus tumulus uobis cẽsente senatu
Mauorus gemitus surgit per agmina campo
Nec passi plura ĩ medio sermõe loquẽtis
Sic adeo icipiũt prior haec genitoris imago
Ipsa quidẽ uirtus sibimet pulcherria merces
Dulce tn uenit admanis cũ gratia uite
Durat aptid superos. nec edũt obliuia laude
U erum age faredecus nostrũ te quanta fatig&e
Militia heu quotiens intrat mea pectora terror
Cum repeto ꝗͣ saeuus eas ubi magna pericla
Contigunt tbi ꝑ nostri sortissime leti
Obtestor causas Martis moderare furori
Sat tibi documẽta domus octaua terrebat
Exquo cuncta mihi calcata meoq: subibat
Sermano deuexa iugum. Carchesia tellus
N os misere muros & tecta renata sagunto
Nos dedimus bethen nullo portare sub hoste
N obilis indomitus conuertii terq quattere
Germanus terga hannibalis pro barhara nũꝗͣ
Impolluta fides peterẽ cũ uictor adesum

Expanded text:
quantos funeribus uestris gens Itala passim quantos funeribus uestris gens Itala passim dat gemitus! tumulus uobis censente senatu Mauortis geminus surgit per gramina campo.’ nec passi plura, in medio sermone loquentis sic adeo incipiunt. prior haec genitoris imago: ‘Ipsa quidem uirtus sibimet pulcherrima merces; dulce tamen uenit ad manis, cum gratia uitae durat apud superos nec edunt obliuia laudem. uerum age, fare, decus nostrum, te quanta fatiget militia. heu, quotiens intrat mea pectora terror, cum repeto, quam saeuus eas, ubi magna pericla contingunt tibi. per nostri, fortissime, leti obtestor causas, Martis moderare furori. sat tibi sint documenta domus. octaua terebat ex quo cuncta mihi calcata meoque subibat germano deuicta iugum Tartessia tellus. nos miserae muros et tecta renata Sagunto, nos dedimus Baetem nullo potare sub hoste, nobis indomitus conuertit terque quaterque germanus terga Hannibalis. pro barbara numquam impolluta fides! peterem cum uictor adesum
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta aperire datur nobis nũc deniq disce
Sola die caperem medio cum fonte petitos
Ad requiẽ somno subitus inde mẽbra ligauit
Amplexus no illa meo ueniẽte marito
Assuetus facilisq mihi tum luce corrusca
Implebat ꝗͣꝗͣ languẽtia lumina sõno
Uidi crede iouem nec me mutata fefellit
Forma dei quod squalẽtẽ cõuersus ĩ angu̾e
Ingẽti traxit curuata uolumina giro
Sed mihi post partu nõ ultra duce uita
Concessum heu quantu gemui q spiritus ate
Hec tibi ꝗͣ noscenda dare discessit ĩ auras
Bis allacer colla amplexu materna petebat
Umbraq ter frustra ꝑmane petita fefellit
Succedunt simulacra uira concordia p̃ris
Unanimiq simul patrui ruit ipse ꝑumbr̃a
Obscula uana petens iuuenis fumoq uolucri
Et nebulis similes animas apprehende̾ certat
Quis te Care pater: quo stabãt itala regna
Exorsus latium decus astulit hei m na cur
Ulla fuere adeo ꝗͥb a te serius ab essẽ
Momẽta opposito mutassem pectore moͬtem

Expanded text:
quando aperire datur nobis, nunc denique disce. sola die caperem medio cum forte petitos ad requiem somnos, subitus mihi membra ligauit amplexus, non ille meo ueniente marito adsuetus facilisque mihi. tum luce corusca, implebat quamquam languentia lumina somnus, uidi, crede, Iouem. nec me mutata fefellit forma dei, quod squalentem conuersus in anguem ingenti traxit curuata uolumina gyro. sed mihi post partum non ultra ducere uitam concessum. heu, quantum gemui, quod spiritus ante haec tibi quam noscenda darem discessit in auras!’ his alacer colla amplexu materna petebat, umbraque ter frustra per inane petita fefellit. Succedunt simulacra uirum concordia, patris unanimique simul patrui. ruit ipse per umbram oscula uana petens iuuenis fumoque uolucri et nebulis similes animas adprendere certat. ‘Quis te, care pater, quo stabant Itala regna exosus Latium deus abstulit? hei mihi! nam cur ulla fuere adeo quibus a te saeuus abessem momenta? opposito mutassem pectore mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
Talia laetiferis restant facienda tyranis
Sed te maternos tp̃s cognosce̾ uultus
Cuius prima uenit no tardis passib umbra
A stabat fecunda iouis pomponia furto
Nanq ubi cognorit latio surgẽtia bella
Poenor uenus insidias annire laboras
Iunonis fusa sensi ꝑpectora patres
Implicuit fama ꝗͣ ni prouisa fuissent
Sidonia italicas nuc uirgo accendeͬt aras
Ergo ubi gustatus cruor amonuit q: Sibilla
Et dedit alternos ambob gnosce̾ uultus
Sic iuuenis prior. o magni mihi nũis ĩstar
Cata pares quã ut uobis uidisse liceret
Optassem stigias uel laeto ĩtrare tenebras
Que sors nostra fuit. cui tecũ prima subuex
Eripuit sine honore dies &e. funere carpsit
excipit his mater nullos o nate labores
Nox habuit aetheteo dum poͬdere partuz
Exsoluor miti dedetra o Cillenia proles
Impenio iouis elixias deduxit ĩ oras
Attribuit q paris sedes ubi magna morat᷑

Expanded text:
talia letiferis restant patienda tyrannis. talia letiferis restant patienda tyrannis. sed te maternos tempus cognoscere uultus, cuius prima uenit non tardis passibus umbra.’ Astabat fecunda Iouis Pomponia furto. namque ubi cognouit Latio surgentia bella Poenorum Venus, insidias anteire laborans Iunonis fusa sensim per pectora patrem implicuit flamma. quae ni prouisa fuissent, Sidonia Iliacas nunc uirgo accenderet aras. ergo ubi gustatus cruor admonuitque Sibylla et dedit alternos ambobus noscere uultus, sic iuuenis prior: ‘O magni mihi numinis instar, cara parens, quam, te ut nobis uidisse liceret, optassem Stygias uel leto intrare tenebras! quae sors nostra fuit, cui te, cum prima subiret, eripuit sine honore dies et funere carpsit?’ excipit his mater: ‘Nullos, o nate, labores mors habuit nostra: aetherio dum pondere partum exsoluor, miti dextra Cyllenia proles imperio Iouis Elysias deduxit in oras attribuitque paris sedes, ubi magna moratur
Abbreviated transcription (Latin):
Cerberus hic ruptis ꝑ agrat cũ rartara uunclu
Non ipia allecto non focta furore megera
Ardet adire for dum fractis mille cathenis
Uipera latrans curtũligat ilia carda
Dextra basta comas nemorosaq brachia sudit
Taxus cociti ngua frondosior unda
Hic dire uolucres pastusq cadauera uulur
Et mltus bubo acsparsis strix sanguine pocnis
Arpieq forẽt nidos atq omnib hereni
Condense solus seuis Nrdorib arbor
Has intet formas comux lunonis hauerna
Segesto residens cognoscit crimina regum
Stani uicti reges seroq piget sub iudice culpe
Cireũ cirat fure pocnaꝵq omnis imago
Q uellet unqͣ sceptris fulsisse supcibis
Insultant duro imperio nõ digna nec equa
Ad superos passi manes ꝗͣq ante profari
Non licitu uiuis tandẽ ꝑmissa querũtͣ
Tunc alius saeuis religat᷑ rupe catenis
A st alius subigit saxum contra ardua mõtis
Uipereo domat. hunc aeterna Megera flagello

Expanded text:
Cerberus hic ruptis peragrat cum Tartara uinclis, Cerberus hic ruptis peragrat cum Tartara uinclis, non ipsa Alecto, non feta furore Megaera audet adire ferum, dum fractis mille catenis uiperea latrans circumligat ilia cauda. Dextra uasta comas nemorosaque brachia fundit taxus Cocyti rigua frondosior unda. hic dirae uolucres pastusque cadauere uultur et multus bubo ac sparsis strix sanguine pennis Harpyiaeque fouent nidos atque omnibus haerent condensae foliis: saeuit stridoribus arbor. has inter formas coniunx Iunonis Auernae suggestu residens cognoscit crimina regum. stant uincti, seroque piget sub iudice culpae: circum errant Furiae Poenarumque omnis imago. quam uellent numquam sceptris fulsisse superbis! insultant duro imperio non digna nec aequa ad superos passi manes, quaeque ante profari non licitum uiuis, tandem permissa queruntur. tunc alius saeuis religatur rupe catenis, ast alius subigit saxum contra ardua montis, uipereo domat hunc aeterna Megaera flagello.
Abbreviated transcription (Latin):
Uorticib furit et spumãti gurgite fertur
At magnis semꝑ dit̾is regiq deora
luran dignata palus picis homda riuo
Tumifera uoluit. stix inter sulphura limũ
Tristior his acherõ sanie crasso q ueneno
Hec ei Tesiphones sũt pocula et atra megera
N incsitit ac nullo rabies extinguii᷑ hauslu
Ultimus erumpit lacrimar. fontib amnis
Ante aulam atq aditus & in exorabile limẽ
Quanta cohors stabulante ꝑ arria monilro
Excubat et manis permixtus murmure terr&
Luctus edax maciesq malis comes adlita moͬlns
Et mocror pastus fletu et sine sangine pallor
Cureq insidieq atq hinc quarbunda seneciꝰ
Ninc angens utraq manu sua guetua liuor
Ei desorine malum ac scceleri procliuus egestas
Cnrorq infido gressu & discordia gaudes
Permiscere sretum celo sedet hostia ditis
Centenis suetus. briarcus recludẽ̾ palmis
& Spinx uirgineos rictus ifecta cruore
Scillaq centaunq truces umbre q giganto

Expanded text:
uerticibus furit et spumanti gurgite fertur. uerticibus furit et spumanti gurgite fertur. at, magnis semper diuis regique deorum iurari dignata palus, picis horrida riuo, fumiferum uoluit Styx inter sulphura limum. tristior his Acheron sanie crassoque ueneno haec et Tisiphones sunt pocula, et atra Megaera hanc sitit ac nullo rabies restinguitur haustu. ultimus erumpit lacrimarum fontibus amnis ante aulam atque aditus et inexorabile limen. Quanta cohors omni stabulante per atria monstro excubat et manis permixto murmure terret! luctus edax Maciesque, malis comes addita morbis, et Maeror pastus fletu et sine sanguine Pallor Curaeque Insidiaeque atque hinc queribunda Senectus, hinc angens utraque manu sua guttura Liuor et, deforme malum ac sceleri procliuis, Egestas Errorque infido gressu et Discordia gaudens permiscere fretum caelo. sedet ostia Ditis centenis suetus Briareus recludere palmis et Sphinx uirgineos rictus infecta cruore Scyllaque Centaurique truces umbraeque Gigantum.
Abbreviated transcription (Latin):
Septima femineis reseratur porta cateruis
Uiuentis ubi castra foret proscrpina iucos
Infandum hic gregib uersasq funera tadas
Passis uirginib turbeq ĩ limine lucis
Est inter extincte et uagitu ianua nota
Tum seducta loco & laxata lucida nodde
Claustra pnitet quae secreti plimĩs umbra
Elisios ducunt campos hic turba pior
Nec stigio ĩ regno celi nec posta sub axe
Ueꝵ ultra occcanum sacro cõtermina fõti
Letcos potant latices obliuia m̃tis
Extrema hinc auro fulgẽs iam lucis honore
Senut & ad moto splendet ceu sidere lunae
HNac anime caelum repetunt ac mille ꝑactis
Oblite dite redeũt ĩ corpora lustris
A st passim nigrum pendens moͣs lurida netũ
Itq redit uiam. et portis omnib errat
Tumiacet ĩ spatium sine corpore pigra uorago
Li mosiq lacus large et exundatib uru
Ripas saeuus aquis flegeton & turbine anhelo
ł lamar resonans saxosa incẽdia torquet
Parte alia torrens cocitus sanguis atri

Expanded text:
septima femineis reseratur porta cateruis, umentis ubi casta fouet Proserpina lucos. infantum hinc gregibus uersasque ad funera taedas passis uirginibus turbaeque in limine lucis est iter extinctae et uagitu ianua nota. tum seducta loco et laxata lucida nocte claustra nitent, quae secreti per limitis umbram Elysios ducunt campos: hic turba piorum, nec Stygio in regno, caeli nec posta sub axe, uerum ultra Oceanum sacro contermina fonti Lethaeos potat latices, obliuia mentis. extrema hinc auro fulgens iam lucis honorem sentit et admoto splendet ceu sidere lunae. hac animae caelum repetunt ac mille peractis oblitae Ditem redeunt in corpora lustris. has passim nigrum pandens Mors lurida rictum itque reditque uias et portis omnibus errat. Tum iacet in spatium sine corpore pigra uorago limosique lacus: large exundantibus urit ripas saeuus aquis Phlegethon et turbine anhelo flammarum resonans saxosa incendia torquet. parte alia torrens Cocytos sanguinis atri
Abbreviated transcription (Latin):
Portarx postes quateretq morãtia claustra
Hic latera intextus stellatis axib ager
Hic grauida armato surgebat uinea dorso
At postꝗͣ properata satis ꝗͣ cõmoret usus
Dat signum atq alacer scalis transcende̾ muros
Imperat ac saeuis ĩmolet terrorib urbe
Tum subito dextrum effulsit conatib omen
Cerua fuit raro terris spectata colore
Quae candore niue candore anibat olores
Hanc agreste capis donum cũ moenia sulco
Signaret grato parue mollitus amore
Nutrierat sensus q hominis donarat alẽdo
Inde exuta ferã docilisq accendere mẽsis
Atq ultro blanda actacto gaudebat herili
Aurato mr̃es assuete pectine mitẽ
Cõmeos et humẽti fluuio reuocare colotez¬

Expanded text:
portarum postes quateretque morantia claustra. portarum postes quateretque morantia claustra. hic latera intextus stellatis axibus agger, hic grauida armato surgebat uinea dorso. at postquam properata satis quae commonet usus, dat signum atque alacer scalis transcendere muros imperat ac saeuis urbem terroribus implet. Tum subito dextrum offulsit conatibus omen. cerua fuit, raro terris spectata colore, quae candore niuem, candore anteiret olores. hanc agreste Capys donum, cum moenia sulco signaret, grato paruae mollitus amore nutrierat sensusque hominis donarat alendo. inde exuta feram docilisque accedere mensis atque ultro blanda attactu gaudebat erili. aurato matres adsuetae pectine mitem comere et umenti fluuio reuocare colore
Abbreviated transcription (Latin):
Creuissȩ ĩ medium cõgestis undiq donis
Immẽsum ꝑ tp̃s opes lustrisq relictũ
Innumeris auꝵ solo seruãte pauore
Hanc auidas m̃tes et barbara corda rapĩnã
Polluit atq armat cõtempti pectora diuus
Auia tune longinqua placẽt ꝗ̃ sulcat a ratro
Ad freta porrectis ennacria bructius ariuis
Dum libis haud letus regina ad litora tendit
Uictor summoto patriis a finib hoste
Fuluius infaustam campana ad moenia clausis
Portabat famã miserisq extrema mouebat
Dum pensans passim cuicunq est nom ĩ armis
Dedecus hoc defende manu cur ꝑfida & urbi
Altera carthago nostrae post foedera rapte
Et missum ad portas poenu post iussa petita
Cõsulis alterni stat adhuc & turrib altis
Nannibalem et libicas expectat lenta cohortes
Miscebat dictis facta et nu̾c robore celsa
Et ducituris. quis uiceree ardua muris
Cogebat nunc conuictis astringere nodis
Instabat ferro q trabes quo frangeret altos

Expanded text:
creuisse, in medium congestis undique donis, creuisse, in medium congestis undique donis, immensum per tempus opes, lustrisque relictum innumeris aurum solo seruante pauore. hac auidas mentes ac barbara corda rapina polluit atque armat contemptu pectora diuum. auia tunc longinqua placent, quae sulcat aratro ad freta porrectis Trinacria Bruttius aruis. Dum Libys haud laetus Regina ad litora tendit, uictor summoto patriis a finibus hoste Fuluius infaustam Campana ad moenia clausis portabat famam miserisque extrema mouebat. tum prensans passim, cuicumque est nomen in armis: ‘Dedecus hoc defende manu: cur perfida et urbi altera Carthago nostrae post foedera rupta et missum ad portas Poenum, post iura petita consulis alterni stat adhuc et turribus altis Hannibalem ac Libycas expectat lenta cohortis?’ miscebat dictis facta et nunc robore celsas educi turris, quis uinceret ardua muri, cogebat, nunc coniunctas astringere nodis instabat ferroque trabes, quo frangeret altos
Abbreviated transcription (Latin):
Uerd̾ ubi tureni peruentum ad flumis undas
Castraq uudes posuit fulgẽua ripa
Priamide itremuere metu tum pignora pacis
Pretendens dextra ramũ canẽtis oliua
Sic orsus dauna genere ĩter murmura teuen
Pone anchisiade memores irasq meiusq
Iuicquid ad ideos xantum simeõtaq urbis
Sanguine foedatum. Scce q ad limina porte
Naud nostrum est egere dei dure q sorores
N unc age quod superest. curno melionbo aiiũ
Ducimus auspitis dextras rogamus inermis
Tcederis en haec testis ent ueniãq precatur
Troianam ostentat trepidis de purpe minetii
Hec ausos celta irrumꝑe moenia roma
Corripuit lato nec tot de milibo unum
Ingentis populi patrias dimisit ad oras
Nis fractis ductor conuelli signa maniplis
Opta laetis abito iubet. ituriꝰ agros
Diues ubi ante omnes colitur fetonia luco
Et sacer humectat fluuialia rura capenas
Fama est intactas longeui ab ongine fauni

Expanded text:
uerum ubi Tyrrheni peruentum ad fluminis undas uerum ubi Tyrrheni peruentum ad fluminis undas castraque Tydides posuit fulgentia ripa, Priamidae intremuere metu. tum pignora pacis praetendens dextra ramum canentis oliuae sic orsus Dauni gener inter murmura Teucrum: ‘Pone, Anchisiade, memores irasque metusque. quicquid ad Idaeos Xanthum Simoentaque nobis sanguine sudatum Scaeaeque ad limina portae, haud nostrum est: egere dei duraeque sorores. nunc age, quod superest cur non melioribus aeui ducimus auspiciis? dextras iungamus inermis: foederis en haec testis erit.’ ueniamque precatus Troianam ostentat trepidis de puppe Mineruam. haec ausos Celtas inrumpere moenia Romae corripuit leto neque tot de milibus unum ingentis populi patrias dimisit ad aras.’ His fractus ductor conuelli signa maniplis optato laetis abitu iubet. itur in agros diues ubi ante omnis colitur Feronia luco et sacer umectat Flauinia rura Capenas. fama est intactas longaeui ab origine fani
Abbreviated transcription (Latin):
Quuippe deis uistim neccit ꝑrũꝑe detur
e. isigies ca quis mꝗͣ possedenit ubes um
T umꝰ meuis adiunct̃o mõstratã euadit ĩ arcẽ
t itides itato de dertra molitasi ipsos.in
Custodes adtitu tẽpli celeste. reportat
ꝑ alladitm ac młis a perit mala ꝑgama fatis
N am postꝗͣ enotiis fandauit sinib urber
E ger delicti plnguimi placare colendo
N umẽ et iliatos parat exorare penatis
Ingtnis iam itplia celsa surgebat ĩ arce uni
Laumedontee scdes ingrata minerue.
Cum modicis inter somnos alcamp quietẽ
N ec celata dcam: e minitas titonia uirgo
N on haec titide tente pro laudis honore
Digna paras nõ gatganus nec claunia tellus
Debentur nobis quere s laurẽtib aruis
Qui titino pͥma locant melioris noĩa troiennlo
N uc itras castamq. refer penetrale paretuo
Ouis trepidui monitis Saturia regna capessit¬
Iam frix condebat lauinia pergama uictor
Armaq laurent figebat troya luco

Expanded text:
quippe deis uisum, ne cui perrumpere detur quippe deis uisum, ne cui perrumpere detur effigies ea quas umquam possederit urbes. tum meus adiuncto monstratam euadit in arcem Tydides Ithaco et dextra amolitus in ipso custodes aditu templi caeleste reportat Palladium ac nostris aperit mala Pergama fatis. nam postquam Oenotris fundauit finibus urbem, aeger delicti Phrygium placare colendo numen et Iliacos parat exorare Penatis. ingens iam templum celsa surgebat in arce, Laomedonteae sedes ingrata Mineruae, cum medios inter somnos altamque quietem nec celata deam et minitans Tritonia uirgo: ‘Non haec, Tydide, tantae pro laudis honore digna paras: non Garganus nec Daunia tellus debentur nobis. quaere in Laurentibus aruis qui nunc prima locant melioris moenia Troiae. huc uittas castumque refer penetrale parentum.’ quis trepidus monitis Saturnia regna capessitiam Phryx condebat Lauinia Pergama uictor armaque Laurenti figebat Troia luco.
Abbreviated transcription (Latin):
Signa itportandi crescebat s̃ agmine seruor.
Sic̃ ubi perrupit stagnantẽ calculus ũda
E xiguos format per prima uolumina gitos
Mor iemulum umbrans motu gliscẽteꝰ liquor̾ẽ
Mulciplicat crebros sinuati gurgitis orłis
Donec postremo laxatis circulus onis
Cotingat geminas patulo cutuamine mipas
Ae contr̾a aggripe patuum decꝰ inchyta nãꝙ
Semina ab enca dõxeõis stitpe traliebat
Etholidas fuit. haud ignobile noss
Letus opum: sed clauda sides: sese qi calea
A d liderat pocno latie difisus habene.¬
Ii noluens utir memorata antiqua patẽtu
Longo miles ai̾t quateret leucria bello
ꝑ gama et add inuros staret sine saguine mauos
Sollicitus ealcłias: ꝓiam sic fortissimtis heros
ꝑ oscenti socero sepe ĩter pocula dauno.
N atrabar nomen: Diomedes cõdita m̃te
Sed calcas clanais nisi clausum ex sedibo artis
Atmisone cutrẽt simulacrũ auellere dire¬
Cesurum aut lede reditur noñ amiclas

Expanded text:
signa reportandi crescebat in agmine feruor. signa reportandi crescebat in agmine feruor. sic, ubi perrupit stagnantem calculus undam, exiguos format per prima uolumina gyros, mox tremulum uibrans motu gliscente liquorem multiplicat crebros sinuati gurgitis orbes, donec postremo laxatis circulus oris contingat geminas patulo curuamine ripas. At contra Argyripae prauum decus inclita namque semina ab Oenea ductoris stirpe trahebat Aetoli—Dasio fuit haud ignobile nomen: laetus opum, sed clauda fides, seseque calenti addiderat Poeno Latiae diffisus haben uoluens ueterum memorata antiqua parentum Longo miles ait ‘quateret cum Teucria bello Pergama et ad muros staret sine sanguine Mauors, sollicitis Calchas nam sic fortissimus heros oscenti socero saepe inter pocula Dauno narrabat memori Diomedes condita mente— sed Calchas Danais, nisi clausum ex sedibus arcis armisonae curent simulacrum auellere diuacessurum aut Ledae rediturum nomen Amyclas.
Abbreviated transcription (Latin):
EONE. IT ER. EMENSO
uix dum tarpeia uiden
Culmina desiderant toruios
cum uersus ad uibem
Ductor agenorcus uultus re¬
meare parabat
Castra locat nulla laedens Ubi gramina ripa
T ucia deducit tenue sine nomine tium.
E t tacite luscis ingłius insluit undis
H ic modo ptimores sociũ mͦ iussa deora
N unc se se ĩcrepieat: dic. o tui lidia cede
Creuest stagna et cõcussa est dauma tellus
Atmorum sonitu quas exanimatus ĩ oras
Signa refers qui muro tuum ꝗ̃ lancca tãder
Intrauit pectus si nũc existeret alma
Carthago ante oculos turrita celsa figura.
Quas habitus miles cãs illese dedisses
Imbres o patria & mixtos cũ grandine nĩbos
Et tonitrus fugco ꝓcul hãc expellite geuis
Femincã tine labe̾ nisi lucc secena
N escite ac liquido. Mauortẽ habitare sub ethra
Terrot ad huc inierat suꝑum ac redlẽtia ĩ armis
Fulmina et ante oculos irati ꝑugna tonatis
Patendi taisi ee cuicunq ĩcumbere iusso:
Durabat uigor ac sensi difsusus ad auns

Expanded text:
egne iter emenso uix dum Tarpeia uideri culmina desierant, toruos cum uersus ad urbem ductor Agenoreus uultus remeare parabat. castra locat, nulla laedens ubi gramina ripa Tutia deducit tenuem sine nomine riuum et tacite Tuscis inglorius adfluit undis. hic modo primores socium, modo iussa deorum, nunc sese increpitat: ‘Dic o, cui Lydia caede creuerunt stagna et concussa est Daunia tellus armorum tonitru, quas exanimatus in oras signa refers? qui mucro tuum, quae lancea tandem intrauit pectus? si nunc existeret alma Carthago ante oculos turrita celsa figura, quas abitus, miles, causas, inlaese, dedisses? ‘Imbres, o patria, et mixtos cum grandine nimbos et tonitrus fugio.’ procul hanc expellite genti femineam Tyriae labem, nisi luce serena nescire ac liquida Mauortem agitare sub aethra.’ Terror adhuc inerat superum ac redolentia in armis fulmina et ante oculos irati pugna Tonantis. parendi tamen et cuicumque incumbere iusso durabat uigor, ac sensim diffusus ad oras
Abbreviated transcription (Latin):
Et rapit insidũ uittor caput agmia suio.
Sternunt᷑ ducc nõ ultra sidẽtia marti
Ianq diem solisq uias nor abstulit atras.
Cum uires parco uictu somnoq recbacũt
Ac nõ dum remicante die uictitia signa:⁊ͥ
Oua uentũ refert̃ clausis foimidine c̾aitus
Tum uero procera sublimia cuspide portas
Ora ducis cesi cannas pensauimꝰ iꝗt.
Nannibal et trebiam &. trãsimeni littora recũ
Fratemo capite dupla numero ꝑsida bella
Et geminas arcesse acies hec proemia restãt
Qui tua trasmissis optarit alpib arma
Cõpressit lacrimas poenus minuitq ferẽdo
Cõstanter mala et ĩferias ĩ tẽpore dignas
Missur& fratri clauso cõmurmurat ore
Tum castris procul amotis aduersa qete
Pissimulans dubia exclusit certamina martis.

Expanded text:
et rapit infidum uictor caput. agmina fuso et rapit infidum uictor caput. agmina fuso sternuntur duce non ultra fidentia Marti. Iamque diem solisque uias nox abstulit atra, cum uires parco uictu somnoque reducunt, ac, nondum remeante die, uictricia signa, qua uentum, referunt clausis formidine castris. tum Nero procera sublimia cuspide portans ora ducis caesi Cannas pensauimus, inquit ‘Hannibal, et Trebiam et Trasimenni litora tecum fraterno capite. i, duplica nunc perfida bella et geminas accerse acies. haec praemia restant qui tua tramissis optarint Alpibus arma.’ compressit lacrimas Poenus minuitque ferendo constanter mala et inferias in tempore dignas missurum fratri clauso commurmurat ore. tum castris procul amotis, aduersa quiete dissimulans, dubia exclusit certamina Martis.
Abbreviated transcription (Latin):
Pet longum stcrili ad pastus iactata profũdo
Cum ptocul ĩ fluctu piscẽ male saucia indit
E stuat et lustrani nãte sub gurgite preda
Absotbet luce ꝑmixeum piscibo e quor
N on taelo mora nõ dictis haud amplius ĩquii
E labere mihi nõ huc nemaria auia fallũt
Ut quondam terra fallax dep̾ssus hubera
Cuasti nostram m̾tito focdeͣ dextras
N ec nero et itorquet iaculum nec futilis ictꝰ
N am latere extremo cuipis uibrata resedit
Inuadit stricto suꝑ hac i territꝰ ensc
Collapsi q preme̾s umbone trem̃tia m̃bra
Si qua sub extremo casu madata referi
Germanouis forte tuo portabimus iquit
Contra sidonius lato nõ teritor ullo
U tere marte tuo dii nr̃is manil adsie
Ac tutus uidex mea si suprema rescrre
Fi atri uerba. paras mando capitalia uictor
Exurat cineri ꝗ iouis ꝑmisceat ossaesi:
U t cineres nostros cupiẽtẽ adneite᷑ ploca
⁊ eruent̾e q ira mortis trãsuerberat ẽse.n

Expanded text:
per longum sterili ad pastus iactata profundo, per longum sterili ad pastus iactata profundo, cum procul in fluctu piscem male saucia uidit, aestuat et lustrans nantem sub gurgite praedam absorbet late permixtum piscibus aequor: non telo mora, non dictis. Haud amplius inquit ‘elabere mihi. non hic nemora auia fallent ut quondam terra fallax deprensus Hibera euasti nostram mentito foedere dextram.’ Haec Nero, et intorquet iaculum, nec futtilis ictus. nam latere extremo cuspis librata resedit. inuadit stricto super haec interritus ense conlapsique premens umbone trementia membra, ‘Si qua sub extremo casu mandata referri germano uis forte tuo, portabimus’ inquit. contra Sidonius: ‘Leto non terreor ullo. utere Marte tuo, dum nostris manibus adsit actutum uindex. mea si suprema referre fratri uerba paras, mando, Capitolia uictor exurat cinerique Iouis permisceat ossa et cineres nostros.’ cupientem adnectere plura feruentemque ira mortis transuerberat ense
Abbreviated transcription (Latin):
Femineis lesum uana iter cornua corpꝰ
Unguib aut palmis credas pucrilibo icdum
Inde decore uin. Romane uulnera sueri
Quata asserie manus tu uero esfundit᷑ iges
Tellor uis et densa sol uicũ umbra
Ianꝗ ꝑ extenctos altema strata uirot
Corpora fusa iacẽt campos dem̃iaꝗ ĩ undã
I unxert cumulo erescẽte cadauera ripis
Ut cum uenata saltus exercet opacos
Dicdima it late p̾bet spectacula mn
A ut pindi nemora excuties aut menala lustras
Omnis naiadũ plenis comitate pharttris
Turba nuit stndue sagiusen goriti
Tum ꝑ saxa fere ꝑꝙ ĩpia cubilia fule
Audito ante alios seniori uulnere rupit
ꝑmedios nemo sauus iteruisa q uiror
Equali pugna ꝗd eni quid demn relictũ ẽ
It alia fatis hẽ si nõ uicitis hostem
Hannibale uicetis ait ruit obuius amens
In medios trium q ducẽ iter pͥma frem̃te
Agmina ut aspexit rabiti ceu belua põt

Expanded text:
‘Femineis laesum uana inter cornua corpus ‘Femineis laesum uana inter cornua corpus unguibus aut palmis credas puerilibus ictum. ite, docete, uiri, Romanae uulnera suerint quanta adferre manus.’ tum uero effunditur ingens telorum uis, et densa sol uincitur umbra. iamque per extentos alterna strage uirorum corpora fusa iacent campos, demersaque in undam iunxerunt cumulo crescente cadauera ripas: ut, cum uenatu saltus exercet opacos Dictynna et laetae praebet spectacula matri, aut Pindi nemora excutiens aut Maenala lustrans omnis Naiadum plenis comitata pharetris turba ruit, striduntque sagittiferi goryti, tum per saxa ferae perque ipsa cubilia fusae, Audito ante alios senioris uulnere, rumpit per medios Nero saeuus iter, uisaque uirorum aequali pugna ‘Quid enim, quid deinde relictum est Italiae fatis? hunc si non uincitis hostem, Hannibalem uincetis?’ ait. ruit ocius amens in medios, Tyriumque ducem inter prima frementem agmina ut aspexit, rabidi ceu belua ponti,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce trahens secus canẽte pulue turma
Ductor agenoreus subit ĩtorquẽs ꝙ lacertis
Tela sonant cohibeͣ fugam cui cedimꝰ hosti
Nõne pudet cõuersa senex marcẽtib armis
Aꝯmina agit ne qͣso mihi nẽ dextera ĩ armis
Degenerãt nostriq piget mihi bolus auora
Principiũ mihi cognatu sidonia dido
N omẽ ex ante onis bello numerad̾ hamilcar
Est genitor mili cui cedrit mõtes ꝗ lacusq
E t campi atq amnes fr̃ me magna secũdu¬
Et kartagho putat hannibali me uetis i oris
E quant germano posse mea proclia gẽtes
T alia dum memorat medios ablatus ĩ hostis
Ut noua conspecti fulseit cõsulis arma
Nastam p̾propero uisa iacet illa ꝑ oras
Erati clipei et lorice tegmina sũmo
I ncidit haud foclix humero parceꝙ petitũ
ꝑ strinxit corpus nec multo uncta enore
Uana sed optanti promisit gaudia pocno
Turbati rutuli cõfusaq pectora uisu
T errifico tue icrepitat conamina cõsul

Expanded text:
ecce trahens secum canentem puluere turmam ecce trahens secum canentem puluere turmam ductor Agenoreus subit, intorquensque lacertis tela sonat: ‘Cohibete fugam. cui cedimus hosti? nonne pudet? conuersa senex marcentibus annis agmina agit. nunc, quaeso, mihi nunc dextera in armis degenerat, nostrique piget? mihi Belus auorum principium, mihi cognatum Sidonia Dido nomen, et ante omnis bello numerandus Hamilcar est genitor. mihi, cui cedunt montesque lacusque et campi atque amnes, frater. me magna secundum Carthago putat Hannibali, me Baetis in oris aequant germano passae mea proelia gentes.’ talia dum memorat, medios ablatus in hostis, ut noua conspecti fulserunt consulis arma, hastam praepropero nisu iacit. illa per oras aerati clipei et loricae tegmina summo incidit haud felix umero parceque petitum perstrinxit corpus nec multo tincta cruore, uana sed optanti promisit gaudia Poeno. Turbati Rutuli, confusaque pectora uisu terrifico. tunc increpitans conamina consul:
Abbreviated transcription (Latin):
Prima acies hos impulsu cuneoq: feroci
Laxauit uis subita et fessos errore uiara
Nec soli faciles longiq laboris anhelos
Auertit patruis genti pauoͬ adde tergo
Hastas ausonius teloq instare sequaci
N ec donare fuga̾ cadit uno uulnere thirꝰ
Non uno rhodanus ꝓfligantũ q sagute
Lancea deturbat Morinũ iã iãq cadẽtẽ
Caedentis urget totas largitus habenas
Liuius acer equo et tutm̾is abeũtib iferi¬
Comipedẽ tunc auersi tungẽtia colla
Destitit ense Mosa ꝑcussit pondere terra
Cum galea ex alto lapsum caput ac residẽtẽ
Turbatus rapuit sonipes ĩ proelia trũcum
Nic Cato nã medo uibrarat & ip̃e tumultu
Si primas inquit bello cũ amisimus alpes
Donart praui suffragia tristia campi
Iaq inclinabãt acies cunctisq pauorẽ
Salloꝵ induerat pauor & fortuna tuebat
Si donia ad rutulos uictoria uertẽt alas
Celsus ceu prima reflorescẽte iuueta
Ibat cõsul ouans. maior. maior q uideri

Expanded text:
prima acies. hos impulsu cuneoque feroci prima acies. hos impulsu cuneoque feroci laxat uis subita, et fessos errore uiarum nec soli faciles longique laboris anhelos auertit patrius genti pauor. addere tergo hastas Ausonius teloque instare sequaci nec donare fugam. cadit uno uulnere Thyrmis, non uno Rhodanus, profligatumque sagitta lancea deturbat Morinum et iam iamque cadentem. cedentis urget, totas largitus habenas, Liuius acer equo et turmis abeuntibus infercornipedem. tunc auersi fugientia colla disicit ense Mosae. percussit pondere terram cum galea ex alto lapsum caput: at residentem turbatus rapuit sonipes in proelia truncum. hic Cato nam medio uibrabat et ipse tumultu Si, primas inquit ‘bello cum amisimus Alpes,donarunt praui suffragia tristia campi!’ Iamque inclinabant acies, cunctisque pauorem Gallorum induerat pauor, et Fortuna ruebat Sidonia: ad Rutulos Victoria uerterat alas. celsus ceu prima reflorescente iuuenta ibat consul ouans, maior maiorque uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
Exuuias iaculum a tergo plibrat ad ossa¬
Iam correpta miser geminis uel anima palmis
Carpebat propere et trepidos nudauãt artus
Concidit ac sacris uestes atq aurea fila
Redlidit ex animo spoliatũ lapsus i hostẽ
At cantus rutilum cantus possessio harene
Qua celebre ĩuicti nom̃ posuere philae
Ditẽ ouiũ rutilum obtraicat cui mille sub altis
Lanigere balat stabulis ipse otia molli
E xerces cura gemino nẽ flumie solers
Frangebat nimios pectori nuc laetus i herba
Tendebat niuee spledẽtia uellera lanae
Aut pecus e pastu cũ se se ad tecta referret
N oscẽtis matres spectabat ouilib agnos
Occubuit clipei transfixo proditꝰ ore
Et sero ĩgemuit stabulis exire paternis
Acrius hoc italum pubes icurrit et urget
Ut toͬres. ut tempestas: ut flama corrusci
Tlumĩs ut boreã põtus fugit ut caua currũt
Nubula cum pellago celum ꝑmiscuit eur
Procere stabãt. Celtarum signa cohortes

Expanded text:
exuuias iaculum a tergo perlibrat ad ossaexuuias iaculum a tergo perlibrat ad ossaiam correpta miser geminis uelamina palmis carpebat propere et trepidos nudauerat artus: concidit ac sacras uestes atque aurea fila reddidit exanimo, spoliatum lapsus in hostem. at Canthus Rutilum, Canthus possessor harenae qua celebre inuicti nomen posuere Philaeni, ditem ouium Rutilum obtruncat, cui mille sub altis lanigerae balant stabulis. ipse otia molli exercens cura gelido nunc flumine soles frangebat nimios pecori, nunc laetus in herba tondebat niueae splendentia uellera lanae, aut, pecus e pastu cum sese ad tecta referret, noscentis matres spectabat ouilibus agnos. occubuit clipei transfixo proditus aere et sero ingemuit stabulis exire paternis. Acrius hoc Italum pubes incurrit et urget: ut torrens, ut tempestas, ut flamma corusci fulminis, ut Borean pontus fugit, ut caua currunt nubila, cum pelago caelum permiscuit Eurus. procerae stabant, Celtarum signa, cohortes,
Abbreviated transcription (Latin):
Ceu tutante deo ac patriis spolia itala tẽplis
Tixurum uano tumidus promiserat ore
Ardebat gemina garamãtide cerula uris
Ut cum sparsa micãt stellaꝵ luia caelo
Et gẽmis galeam clipeumq accẽderat auro
Casside cornigera dependes ĩ fula sacros
Pro se terrores diuũq ferebat honorẽ
Arcus erat pharetreq uiro atq icocta cerastis
Spicula et armatus ꝑagebat bella ueneno
N ecnõ cormipedes tergo de more repostus
Sustentata genu ꝑ campũ põdeͬ cõti
Sarmatici prona aduersos urgebat ĩ hostes
Tantum transsixum celo ꝑ mẽbra ꝑ arma
Consulis ante oculos magno clamore sabellũ
Asportabat ouans & ouans hanona cancbat
Nõ tulit hac irã tantosq ĩ corde tumores
Barharico senior telum itorsit & una
Predã animãq simul uictori uictor ademit
Assilit audito tristis clamore ruina
Nanibal et coeptatẽ arabum raptare pẽpto
Sẽmiseri spolium culius auroq rigẽtis

Expanded text:
ceu tutante deo, ac patriis spolia Itala templis ceu tutante deo, ac patriis spolia Itala templis fixurum uano tumidus promiserat ore. ardebat gemma Garamantide caerula uestis, ut cum sparsa micant stellarum lumina caelo, et gemmis galeam clipeumque accenderat auro. casside cornigera dependens infula sacros prae se terrores diuumque ferebat honorem. arcus erat pharetraeque uiro atque incocta cerastis spicula, et armatus peragebat bella ueneno. necnon, cornipedis tergo de more repostus, sustentata genu per campum pondera conti Sarmatici prona aduersos urgebat in hostis. tum quoque transfixum telo per membra, per arma consulis ante oculos magno clamore Sabellum asportabat ouans et ouans Hammona canebat. non tulit hanc iram tantosque in corde tumores barbarico senior telumque intorsit et una praedam animamque simul uictori uictor ademit. Adsilit, audito tristis clamore ruinae, Hasdrubal, et coeptantem Arabum raptare perempto gemmiferi spolium cultus auroque rigentis