comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est siluis. et .i.p. ¶ Pdeul. hauo longe. ꝓeul
enĩ est ⁊ qd̾ preoculis ẽ ⁊ qd̾ porro abo̾culis.
Unde duplicẽ habet significationẽ. ¶Antrũ
mimũq perisologia ẽ. Nã scdĩn lucretiu
unũ est mens ⁊ animꝰ. ¶ Deluis inspirat uateᷤᷤ¬
a pollo fatidicus. ⁊ sic ait deluis ut nũe licye¬
fe sortes. Adest apollinee. bene autẽ sibilla ꝗd
sic̾os deos dieũt ¶ Truue lucos congrue apol¬
li et diane iuncta sũt tẽpla ut paulopost phoe¬
bi triuieq sacerdos ⁊ bene fit lucoꝵ diane
ꝯmemoratio ꝗa petiturus est inferos ¶Au¬
rea tecta apollinis silicet. ¶ Dedalus ut fima
est fugieus minora regna indieato a sole
adulterio martis ⁊ ueneris uulcanus mi¬
nutissimis catenis lectulũ cinxit quibus
uiars ⁊ uenus ignorantes ĩ plicati sũt ⁊ cũ
ingenti turpitudine re soli subtestim omo
cunctoꝵ deoꝵ Quod factũ uenus uehenien¬

Expanded text:
m silvis et r. p." procul haud longe: procul m silvis et r. p." procul haud longe: procul enim est et quod prae oculis est, et quod porro ab oculis: unde duplicem habet significationem, iuxta etanimvmque perissologia est: nam secundum Lucretium unum est mens et animus. Ad Apollo fatidicus. Et sic ait ‘Delius’, ut «nunc Lyciae sortes», id est Apollineae. Bene autem Sibylla quid σιοὺς deos dicunt. TRIVIAE LVCOS congrue Apollini Dianae iuncta sunt templa, ut et paulo post «Phoebi Triviaeque sacerdos». Et bene fit lucorum Dianae commemoratio, quia petiturus est inferos. AVREA TECTA Apollinis scilicet. DAEDALVS VT FAMA EST FVGIENS MINOIA REGNA indicato a Sole adulterio Martis et Veneris Vulcanus minutissimis catenis lectulum cinxit, quibus Mars et Venus ignorantes implicati sunt et cum ingenti turpitudine resoluti sub testimonio cunctorum deorum. Quod factum Venus vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
ditã ĩ sicilia ciuitatẽ seiui aut nulla ant rara
fit mentio. ¶Ardens. festinans. Ut instant
ardentes tirii ¶Litus in hesperiũ. hinc osten¬
ditur herberia minorẽ eẽ omnẽ italita italiã
dictã ut supra diximꝰ. uł arege uł astella.¬
Ut silicis uenis abstrusũ excuderet ignem.
¶s Elumina monstrat. quecũq fluenta ⁊
sciendũ monstrari enee ad expiandũ se
nã funestatus fuerat more palinuri nõ
qd̾ eũ uiderat. s qd̾ fimꝰ agnouerat idest¬
mus. Unde inliuio habemꝰ partiũ pauillũ
cũ capitoliũ dedicare uellet audisse abini¬
mico mortuũ filiũ ⁊ ne pollutꝰ dedicare nõ
posset respõdisse cadauer seit hanc aũt pur¬
gationẽ enee polluto. Bat ubiq uirgilius
mas inarde apollinis tẽplũ est. altus autẽ uł
magnus ut iacet altus odores ⁊ de ip̃o apolli¬
simulacri magnitudinẽ retulit qd̾ ẽẽ ꝯstat
defendit. orrende. uenerande. ⁊ horrendũ¬

Expanded text:
ditam in Sicilia civitatem senum aut nulla aut rara ditam in Sicilia civitatem senum aut nulla aut rara fit mentio. ARDENS festinans, ut «instant ardentes Tyriiditur Hesperiam minorem esse omnem Italiam, dictam, ut supra diximus, vel a rege vel a stella."et silicis venis abstrusum excuderet ignem" v. 8 Flumina monstrat quaecumque fluenta. et sciendum monstrari Aeneae ad expiandum se: nam funestatus fuerat morte Palinuri, non quod eum viderat, sed quod funus agnoverat, id estmus. unde in Livio habemus Horatium Pulvillum, cum Capitolium dedicare vellet, audisse ab inimico mortuum filium, et, ne pollutus dedicare non posset, respondisse, cadaver sit. hanc autem purgationem Aeneae polluto dat ubique Vergilius, mas in arce Apollinis templum est. 'altus' autem vel magnus, ut "iacet altus Orodes" et de ipso Apollisimulacri magnitudinem retulit, quod esse constat enerandae, ut "horrendu
Abbreviated transcription (Latin):
retulit olim aditaliam uenire cupientis.
ceteꝵ hora mora nõ ꝯgruit de capieis
cumas usq aducinitatẽ accedente fauore
neptumi. ¶ Eboicis oris. a colonia appellauit
cumas. nã euboea in sula ẽ ĩ qua chalchis
ciitas de qua uenerũt ꝗ ꝯdiderut cuitatẽ
ĩ cãpaneͥã quã ehumas uocarut uł atio
augurio que grece enchios dicit. ¶Adlabit᷑
uenit celerit̾. ut labere nympha polo ¶Re¬
lago. inpelagus. Ut it clamor celo bene aũt
obuertũt ut nõ enee s sotiis uilia dentur
officia. gubernandi ars soli ꝯcedit᷑ enee ¶ Deñ¬
te tenaci. Unde ĩpͥmo unco nõ alligat an¬
cora morsu. ancora ut supra diximꝰ ĩgreco
haspirationẽ nõ ht. Unde an cyra dicitur
Unde ⁊ apud maiores sine aspiratione ꝓfe¬
rebat᷑. contra thus ⁊ orchus ueteres dicebant
⁊ lurebo idest uorax quib sequens etas de¬
traxit aspiratione. ¶Nuuenũ manꝰ. post cõ¬

Expanded text:
retulit olim ad Italiam venire cupientis. retulit olim ad Italiam venire cupientis. Ceterum mora non congruit de Capreis Cumas usque, ad vicinitatem accedente favore Neptuni. EVBOICIS ORIS a colonia appellavit Cumas; nam Euboea insula est in qua Chalcis civitas, de qua venerunt qui condiderunt civitatem in Campania, quam Cumas vocarunt vel ἀπὸ augurio, quae Graece ἔγκυος dicitur. ADLABITVR venit celeriter, ut «labere nympha polo». PELAGO in pelagus; ut «it clamor caelo». Bene autem ‘obvertunt’, ut non Aeneae, sed sociis vilia dentur officia. Gubernandi ars soli Aeneae conceditur. DENTE TENACI unde in primo «unco non alligat anchora morsu». ANCHORA ut supra diximus, in Graeco aspirationem non habet, nam ἄγκυρα dicitur; unde et apud maiores sine aspiratione conferebatur. Contra ‘thus’ et ‘orchus’ veteres dicebant et ‘lurcho’, id est vorax, quibus sequens aetas detraxit aspirationem. IVVENVM MANVS post con
Abbreviated transcription (Latin):
Otus quidẽ uirgiluis scientia plenus
est inqua hic liber possidet princi¬
pãtam cuiꝰ ex homero pars maior est. ⁊
dicunt᷑ aliqua sinplicia multa de histo¬
ria multa ꝑaltã scientiã philosophorum
theologicoꝵ egyptioꝵ adeo ut pleriq de
his singłis buiꝰ libri in tegras scrͥpserit
pargmatias. sane sciendũ licet primos
duos uersus ꝓbus ⁊ alii in quinti relique¬
ruit fine prudenter adimitiũ sexti ẽẽ trã¬
slatos. ⁊ nam ⁊ ꝯũctio pocamatis est ⁊
homerus etiã sic inchoauit. U e ch at
classis ut inprimo diximꝰ dicta est atio
TΩ MINAa ꝙn. idest alignis unde horatiꝰ
me uł in extremos numidaꝵ in agros ela¬
sse releget aut om̃iũ que eiꝰ cursũ secũt᷑. pali¬
nuri enĩ implet officiũ de quo supͣ ait adhuc
alii cursũ ꝯtẽdere iussi ¶ mmittit habeuas
aut fun es ꝑ metapborã dixit. aut homerũ
ciboici idest loris tortis his enĩ utebantur
antiqui ¶ Et tandem. ad enee desiderium

Expanded text:
otus quidem Vergilius scientia plenus est, in qua hic liber possidet principatum, cuius ex Homero pars maior est. Et dicuntur aliqua simpliciter, multa de historia, multa per altam scientiam philosophorum, theologorum, Aegyptiorum, adeo ut plerique de his singulis huius libri integras scripserint pragmatias. Sane sciendum, licet primos duos versus Probus et alii in quinti reliquerint fine prudenter ad initium sexti esse translatos; nam et coniunctio poematis melior est et Homerus etiam sic inchoavitclassis, ut in primo diximus, dicta est ἀπὸ τῶν κάλων, id est a lignis, unde Horatius «me vel extremos Numidarum in agros classe releget», aut omnium quae eius cursum sequuntur. Palinuri enim implet officium, de quo supra ait «ad hunc alii cursum contendere iussi». IMMITTIT HABENAS aut funes per metaphoram dixit, aut Homerum id est loris tortis; his enim utebantur antiqui. ET TANDEM ad Aeneae desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
pro tu ⁊ posuit ꝓ nom̃ eiꝰ ꝑsone de qua lo¬
quim̃ ꝓ illius cũ qua loquimur. est autẽ
grecũ nã dicũt aut u espe idest tu die.
f̃inẽ dedit ore loquendi hoc est defunt ei
ut ore loqueret᷑ nec ĩ foliis scriberet.
¶ Nõ dũ patiens que nõ posset implere ora¬
est apollo qui liber pater qui sol. unde ait
lucanus ciu nom̃ mixto delpiea thebane
ideo traxit quia phoebus idest sol equis
utit᷑ ⁊ nũc sibillã quasi equũ. Apollinẽ
quasi equitẽ in ducit.⁊ in ea ꝑmanens
trãslatione excussis se ait ut excussus
aconteus. Itẽ fera ca corda domans quod
Ut ea frena furenti ꝯcutit ⁊ stimulos sub
Ut sũme deũ scĩ custos soractis apollo uni¬
cuiq enĩ deus quẽ colit magnus uidetur.s

Expanded text:
pro 'tu'. et posuit pronomen eius personae de qua loquimur, pro illius cum qua loquimur. est autem Graecum, nam dicunt αὐτὴ εἰπὲ , id est tu dic. finem dedit ore loquendi hoc est definivit ei, ut ore loqueretur nec in foliis scriberet. Ad v. 77 Nondum patiens quae nondum posset implere oraest Lucanus «cui numine mixto Delphica Thebanae ideo traxit quia Phoebus, id est Sol, equis utitur. Et nunc Sibyllam quasi equum, Apollinem quasi equitem inducit et in ea permanet translatione: ‘excussisse’ ait, ut «excussus Aconteus»; item «fera corda domans», quod ut «ea frena furenti concutit et stimulos sub ut «summe deum, sancti custos Soractis Apollo»; unicuique enim deus quem colit magnus videtur. ‘
Abbreviated transcription (Latin):
ut africe. ytalie. ¶ Meũ comitatus iter. non
spe salutis s mei causa ut cedo eꝗdem nec
nate tibi comes ur rocuso ¶Celiq ferebat.
ut ante mortẽ preuetus sit ꝙͣ ferre desierit.
⁊ mire ĩpfecto usus ẽ tẽpore. ac si diceret ad¬
ludus. amor aduluscentie. ambitus iuuen al̾
etatis ergo aliud ferebat pater ꝙͣ sors exige¬
bat senecte. ¶Orans mandata dabat. sic dic¬
tũ est. ut̾ supplex tua numina posco. maior
enĩ adinpetrandũ uis est eũ rogare eui pos¬
sis inbere. ¶Mandata dabat. Ut huc easta
sibilla nigraꝵ multo pecudũ te sanguie ducet
¶Lucis hecate prefecit auernis. hocate triũ pote¬
statũ num̃ est. ip̾a enĩ est luna. diana. ꝓser¬
pina s solam ꝓserpinã dicere nõ potuit ꝓpt̾
lucos qui diane sut. Itẽ dianam ꝗa auernis
ait unde elegit nom̃ in quo utrũq ꝯstabat
Unde lucanus deꝑserpina ait hecate pars
ultima n̾re. ¶ Si potuit manes.a.c.ii. nitit̾

Expanded text:
ut Africae, Italiae. MEVM COMITATVS ITER non ut Africae, Italiae. MEVM COMITATVS ITER non spe salutis, sed mei causa, ut «cedo equidem nec, nate, tibi comes ire recuso». CAELIQVE FEREBAT ut ante morte praeventus sit quam ferre desierit. Et mire imperfecto usus est tempore, ac si diceret ‘adludus, amor adulescentiae, ambitus iuvenalis aetatis. Ergo aliud ferebat pater, quam sors exigebat senectae. ORANS MANDATA DABAT sic dictum est, ut «supplex tua numina posco»; maior enim ad impetrandum vis est eum rogare, qui possit iubere. MANDATA DABAT ut «huc casta Sibylla nigrarum multo pecudum te sanguine ducet». LVCIS HECATE PRAEFECIT AVERNIS Hecate trium potestatum numen est; ipsa enim est Luna, Diana, Proserpina. Sed solam Proserpinam dicere non potuit propter lucos qui Dianae sunt, item Dianam, quia ‘Avernis’ ait: unde elegit nomen in quo utrumque constabat. Vnde Lucanus de Proserpina ait «Hecate pars ultima nostrae». SI POTVIT MANES nititur
Abbreviated transcription (Latin):
rant fieri que siue ha hominis occisione
nõ fiebant. Nã ⁊ eneas illie occiso miseno
sacra ista ꝯpleuit ⁊ ulires occiso elpenore
quãꝙͣ fingatur in extrema occeani parte ulires
fuisse qd̾ ⁊ ip̃e homerus falsũ e̾e̾ ostendit exqua
de oceano nõ ꝓcedit. de cãpania manifestissimũ
est. preterca abaio sotio eiꝰ illic mortuo bauas
ꝯstat cẽ noĩatas. dr̾ etiã uidisse herculẽ deo ꝗa
illic sũt bauly. locus herculis dictus quasi boau¬
lia. qd̾ illic habuit. ñalia que egereoni detrac¬
minus est. ut ire cõtingat. Ut iter doceat.
¶Sacra hostia pandas. aut uenerabilia. aut ex¬
ecranda sicut de tartaro dieturus est sacre
bat patris. ut iustũ uideatur desideriũ. ¶ Se¬
ex hoste aũt plus est ꝙͣ si exhostib diceret ut
supra diximꝰ. ex hoste enĩ generaliter dicitur.
ex hostib partẽ ostendit. sicut dicendo terrã
sigͥficamꝰ clemẽtũ. terras uõ̾ singulas partes

Expanded text:
rat fieri: quae sine hominis occisione rat fieri: quae sine hominis occisione non fiebant; nam et Aeneas illic occiso Miseno sacra ista conplevit et Vlixes occiso Elpenore. quamquam fingatur in extrema Oceani parte Vlixes fuisse: quod et ipse Homerus falsum esse ostendit ex quade Oceano non procedit, de Campania manifestissimum est. praeterea a Baio socio eius illic mortuo Baias constat esse nominatas. dicitur etiam vidisse Herculem, ideo quia illic sunt Bauli, locus Herculis dictus quasi Boaulia, quod illic habuit animalia, quae Geryoni detracminus est, ut sit 'ut ire contingat, ut iter doceas'. Ad v. 109 Sacra ostia pandas aut venerabilia aut execranda, sicut de Tartaro dicturus est "sacrabat patris, ut iustum videatur esse desiderium. se'ex hoste' autem plus est, quam si 'ex hostibus' diceret, ut diximus supra. 'ex hoste' enim generaliter dicitur, 'ex hostibus' partem ostendit, sicut dicendo 'terram' significamus elementum, 'terras' vero singulas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulit numen ¶Nosse se omia quantu
ad labores ꝑtinet dicit ⁊ ꝯcedit totã petitio¬
nem ut adillud ueniat quo possit patrẽ
do. siqdẽ ⁊ est ꝯuĩctio ¶Et tenebrosa pa
lus acheronte refuso. paludẽ ꝓ lacu posuit
nã auernũ significat quẽ uult uasci de
acherontis estuariis. palus autẽ bene iste
ꝓduxit. lus. qa paludis facit qd̾ supͣ pleniꝰ
dicimꝰ. Oratius corripuit sterilisq dui palus
aptaq remis. tenebrosa autẽ iigra ꝑ quod
altam significat. Ut nigra figit subnube co¬
lumbam. idest altam. ¶ Acheronte refuso. a¬
cheron fluuius dicit̾ inferoꝵ. quasi si ne
gaudio. s ꝯstat locum ẽẽ haud ut longe
abais undiq montib septum adeo ut nec
orientẽ nec occidentẽ solem possit aspicere
s tantũ mediũ diem quo autẽ dicit᷑ ignib
plenus hec ratio est omĩa uicina illic loca
calidis ⁊ sulphuratis aquis scatent. Sine
gaudio autẽ ideo ille dicit᷑ locus qd̾ nec

Expanded text:
consulit numen? Nosse se dicit omnia quantum consulit numen? Nosse se dicit omnia quantum ad labores pertinet, et concidit totam petitionem, ut ad illud veniat quo possit patrem DO siquidem. Et est coniunctio. ET Tlus acheronte refuso paludem pro lacu posuit: nam Avernum significat, quem vult nasci de Acherontis aestuariis. 'palus' autem bene iste produxit 'lus', quia 'paludis' facit, quod supra planius diximus: Horatius corripuit, ut "sterilisque diu palus aptaque remis" . 'tenebrosa' autem nigra, per quod altam significat, ut "nigra figit sub nube columbam" , id est alta. acheronte refuso Acheron fluvius dicitur inferorum, quasi sine gaudio. sed constat locum esse haud longe a Bais undique montibus saeptum, adeo ut nec orientem nec occidentem solem possit aspicere, sed tantum medium. quod autem dicitur ignibus plenus, haec ratio est: omnia vicina illic loca calidis et sulpuratis aquis scatent. sine gaudio autem ideo ille dicitur locus, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
adubui nil uero ꝓmetri nocessitate cogitur
nã si pars sequens oratiõĩs auocali incoet
Ut iuuenalis nil tale expectes emit sibi
multa uidemꝰ. ¶n opina ue surgit. nom̃
ẽ nõ participiũ. nã in opinata diceret qd̾ nõ
ꝓcedit. in opinatꝰ uenit enĩ abeo qd̾ ẽ opinor
s qa in opinor nõ dicimꝰ ideo nec in opinatꝰ
facit sic̃ ⁊ nocens participiũ est ꝗa inueni¬
nius noceo. in nocens nom ꝗa in noceo nõ
dicimꝰ. nullũ est enĩ participiũ qd̾ au̾bo nõ
trabatur licet asui forma uerbi nõ ueniat
ut placita licet placeor nõ dicimꝰ tam̃ pla¬
ceo ĩuenimꝰ. Itẽ regnata triũphata. unde
galeatus ⁊ tunicatus noĩa ꝯprobantur.
nullũ enĩ u̾bũ boꝵ originis reperit᷑ ¶ Om̃ĩa
ui abheleno uł apatre ꝗ ait. gens dura atq
aspera cultu de bellanda tibi latio est. Dicit
autẽ se futura partim audisse partun men¬
te precipisse. s occurrit si nouit om̃ia ꝗd

Expanded text:
 pro metri necessitate cogitur; nam si pars sequens orationis a vocali inchoet, ut Iuvenalis «nil tale expectes: emit sibi. Multa videmus». INOPINAVE SVRGIT nomen est, non participium; nam ‘inopinata’ diceret, quod non procedit. ‘Opinatus’ enim venit ab eo quod est ‘opinor’; sed quia ‘inopinor’ non dicimus, ideo nec ‘inopinatus’ facit. Sicut et ‘nocens’ participium est, quia invenimus ‘noceo’, ‘innocens’ nomen, quia ‘innoceo’ non dicimus. Nullum est enim participium quod a verbo non trahatur, licet a sui verbi forma non veniat, ut ‘placita’: licet ‘placeor’ non dicamus, tamen placeo invenimus; item ‘regnata’, ‘triumphata’. Vnde ‘galeatus’ et ‘tunicatus’ nomina comprobantur; nullum enim verbum horum originis reperitur. OMNIA Pvi ab Heleno vel a patre, qui ait «gens dura atque aspera cultu debellanda tibi Latio est». Dicit autem se futura partim audisse, partim mente praecepisse. Sed occurrit: si novit omnia, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ictu. nã ops terra est iops idest sine terra.
sine humatione uult aut̃ ostendere tantũ ua¬
lere inanẽ quãtũ plenã sepulturã. nã ⁊ deife¬
bi umbra transuecta est cui eneas cenotafiu
fecit ut nũc ego met tumulũ roetheo inlitore
in anem ꝯstitui. bene aut̃ sepultus i dest fletus
Nã sine fletu sepultura nõ ẽ. Unde legimus.
in humata infle̾a̾q turba facit supͭa dicta
flumina transire ꝗbus luctus nom̃ inposuit¬
pas. idest adlocũ purgationis uenire ut redeat
rursus incorpora. sane sciendũ ꝗa cũ terrã di¬
cunus ope facit. si nymphã dicamꝰ hec opis. si
de tribus loquit᷑. ¶ Sedibus ossa ꝗerut. i dest
priusꝙͣ corpꝰ in naturã suã redeat. idest ĩterrã¬
stigia pressit. silic cogitatione tardatus. ¶Pũ¬
tans reputans. cũ aĩo ꝑtractans ¶ Sortemq
aĩo miseratus.i. inique enĩ sors ẽ puniri ppͣ
alterius negligentiã nec enĩ quis culpa sua

Expanded text:
iactu – nam ‘ops’ terra est – id est sine terra, iactu – nam ‘ops’ terra est – id est sine terra, sine humatione. Vult autem ostendere tantum valere inanem quantum plenam sepulturam; nam et Deiphobi umbra transvecta est, cui Aeneas cenotaphium fecit, ut «tunc egomet tumulum Rhoeteo in litore inanem constitui». Bene autem sepultos, id est fletos – nam sine fletu sepultura non est, unde legimus «inhumata infletaque turba» – facit supradicta flumina transire quibus luctus nompas, id est ad locum purgationis venire, ut redeat rursus in corpora. sane sciendum quia, cum terram dicimus, haec ops facit; si nympham dicamus, haec Opis; si de tribus loquitur. Ad v. 328 Sedibus ossa quierunt id est prius quam corpus in naturam suam redeat, id est in terramSTIGIA PRESSIT scilicet cogitatione tardatus. PVTANS reputans, cum animo pertractans. SORTEMQVE ANIMO MISERATVS INIQVAM iniqua enim sors est puniri propter alterius neglegentiam; nec enim quis culpa sua
Abbreviated transcription (Latin):
nibus ⁊ tam longam uitã poposcit cui pollo
nuit. ⁊ illic defecta corporis uirib uitã ĩ sola
uoce tenuit. Quod cũ cines eius cognouissent
siue inuidia siue miẜatione ꝯmoti ei epistolã
miserũt creta antiquo more signata i. qua
iusa est in mortẽ soluta. Unde nõ nulli hane
ẽẽ dicũt que romana facta ꝯscripsit. quod
incenso appollinis tẽplo inde romã allati¬
sint libri unde hec fuerat. ¶ Certissima ꝓles
ex eo qd̾ subire inferos potuit. ideo aũt certissi¬
ma ꝗa multi agłam generis simulant se nu¬
minũ filios ut romulus ermarte. alexander
ex ioue ammone. hoc ergo ex cludit sie alibi
de hercule. salue uera iouis proles. ¶Et fallere
sset eiꝰ numen uno anno ⁊ uiiii. dieb ab ani¬
brosie nectare ꝓhiberent᷑ ratio autẽ ẽ quã di
ximꝰ ideo ꝑ stygem dii uirant ꝗa tristitia cõ¬
dicit. ⁊dest nec legiptimã sepulturã b̃t neq
imagiiariã. in opem enĩ dicit sine pulueris

Expanded text:
arenam hausit et tam longam uitam poposcit. Cui Apollo arenam hausit et tam longam uitam poposcit. Cui Apollo nuit, et illic defectam corporis uiribus uitam in sola uoce retinuit. Quod cum ciues eius cognouissent, siue inuidia siue miseratione commoti ei miserunt epistulam creta antiquo more signatam, qua uisa in mortem est soluta. Vnde nonnulli hanc esse dicunt que Romana fata conscripserat, quod incenso Apollinis tesunt libri; unde haec fuerat. DEVM CERTISSIMA PROLES ex eo quod subire inferos potuit. Ideo autem ‘certissima’, quia multi ad gloriam generis simulant se numinum filios, ut Romulus ex Marte, Alexander ex Iove Ammone. Hoc ergo excludit. Sic alibi de Hercule «salve vera Iovis proles». ET FALLERE sset eius numen, uno anno et novem diebus ab ambrosia et nectare prohiberetur. Ratio autem est quam supra diximus: ideo per Stygem dii idicit, id est nec legitimam sepulturam habet neque imaginariam. Inopem enim dicit sine pulveris
Abbreviated transcription (Latin):
¶Autumn frigore primo. extremitatẽ uult
ostendere. qd̾ ait uiuenalis. iam letifero cedẽ¬
te priunis autumno. Nã eiꝰ pͥma pars feruet
ut totoq autumni in canduit estu. Sane
sciendũ scd̃m pliniũ folia autunnali tẽpore
ideo cadere ꝗa om̃is tũc marborib humor
estatis calore inuenitur exhaustus. Ergo ca¬
dũt nõ ꝗa tũc siceari incipiu̾t. s ꝗa tue eis
sine frigore ut diximꝰ suꝑͣ. Unde nõ nulli ⁊
africam dictam uolũt. ¶Primi transmitte¬
re. figura greca ẽ ut primi transirent ¶Tri¬
stis asper. in miserabili¶Eneas. ordo est.
eneas ait o uirgo dic. cetera ꝑ parenthesin
dicta sũt ¶ Quo discrimine. qua differẽtia.
¶Ripas he linquũt. repulse siliez nõ transe¬
nigra. ⁊ liuidũ inuidũ. nõ nisi apud nectoricoᷤ
in uenimꝰ. lucanꝰ. liuor edax tibi cuncta necͤat
gentesq subactas ¶Nongena sacerdos. sybillã
apollo pio d amore dilexit. ⁊ ei optulit poscen¬
di qd̾ uellet arbitriũ. illa hausit harenã ma

Expanded text:
Autumni frigore primo extremitatem vult ostendere, quod ait Iuvenalis "iam letifero cedente pruinis autumno" : nam prima eius pars fervet, ut "totoque autumni incanduit aestu" . sane sciendum, secundum Plinium folia autumnali tempore ideo cadere, quia omnis tunc in arboribus umor aestatis calore invenitur exhaustus. ergo 'cadunt', non quia tunc siccari incipiunt, sed quia tunc eis sine frigore, ut diximus supra: unde non nulli et Africam dictam volunt. PRIMI TRANSMITTERE figura Graeca est: ut primi transirent. TRISTIS asper, immiserabilis. AENEAS ordo est: Aeneas ait, dic, o virgo: cetera per parenthesin dicta sunt. QVO DISCRIMINE qua differentia. RIPAS HAE LINQVVNT repulsae scilicet, non transenigra. Et ‘lividum’ invidum non nisi apud neotericos invenimus; Lucanus «livor edax tibi cuncta negat, gentesque subactas». LONGAEVA SACERDOS Sibyllam Apollo pio amore dilexit et ei obtulit poscendi q
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ pretiũ nõ mutabat. qui libri intẽplo apo¬
llinis ẜuabatur. nec ip̃i tantũ ẜ ⁊ martioꝵ
et boges nymphe quẽ artẽ scripserat ful¬
guritaꝵ apud tuscos unde addidit modo
ta tuas sortes archanaq fata. ⁊ boc inde¬
trahit poeta eneã tamen inducit quasi de
uiros. quia nisi patricii nõ fiebant scien¬
dũ sane primo duos libroꝵ fuisse custo¬
nom̃ sillanis tẽporib quo quĩdecim eos

Expanded text:
t. Qui libri in templo Apollinis servabantur, nec ipsi tantum, sed et Marciorum et Begoes nymphae, quae artem scripserat fulguratorum apud Tuscos, unde addidit modo ‘tuas sortes arcanaque fata’. Et hoc trahit poeta. Aenean tamen inducit quasi de CRABO ALMA VIROS quia nisi patricii non fiebant. Sciendum sane primo duos librorum fuisse custopora Sullan
Abbreviated transcription (Latin):
¶ deo plena s afflata uicinitate numinis.⁊
Quando. siquidẽ nã cõunctio est. nõ adu̾biũ¬
¶ Cessasinuota. tardus es aduota facienda. .Tros¬
principale ꝓderiuatino pro trouis. ¶Neq enĩ¬
ante dehiscent. tractũ est dematris deũ tẽplo
quod ͦ manu sed nõ precib aperiebat᷑. ¶Attoni¬
te stupende nõ stupentis. ergo attonite faci¬
entis attonitos ut mois pallida tristis senecta
ligionis est ⁊ diuine reuerentie. alibi manu
multo suspensũ lumine ducit. ¶Pectore ab
inio. amentis intimo. nec in merito. illa re¬
nã illa re diuinitas flectit᷑ que est nobis di
iunitate comunis idest sensu ¶Phebe .g.¬

Expanded text:
m deo plena, sed adflata vicinitate numinis. QVANDO siquidem; nam coniunctio est, non adverbium. CESSAS IN VOTA tardus es ad vota facienda; principale pro derivativo, pro ‘Troius’. ANTE DEHISCENT trahit hoc de Matris Deum templo, quod non manu, sed precibus aperiebatur. ATTONITAE stupendae, non stupentis: ergo ‘attonitae’ facientis attonitos, ut ‘mors pallida’, ‘tristis senecta’. ligionis est et divinae reverentiae; alibi «ipse manu multo suspensum numine ducit». PECTORE AB IMO a mentis intimo; nec immerito, nam illa re divinitas flectitur quae est nobis cum divinitate communis, id est sensu. PHOEBE G
Abbreviated transcription (Latin):
angustũ. ut auditusq maligni idest mi¬
nores ⁊ obscuri. sa ne scienduz lu ne licet
minoris ꝯmemoratiõe ostendere eũ. illic¬
fuisse aliꝗd lucis. nã aliter omĩa que dictu¬
rus uidere nõ poterant. ¶Ubi quãdo. nam
nõ est loci s tẽporis ¶ Nox abstulit atra co¬
lorem hoc uidemꝰ ⁊ tractatur ab epicureis
rebus tollere noctis colorẽ uarietatẽ. unde
etiã apud inferos omĩa nigra ẽẽ dicuntur
s fit ꝓ captu ingenii. Nã uestibu lu ut su¬
pra diximꝰ dictũ abea ꝙ ianuã uestiat. alii
dicũt auesta dictũ ꝑ ĩminutioe. nã neste
li men est ꝯsecratũ. alii dicũt ab eo ꝙ nullꝰ
illie stet. ĩ umine enĩ solus ẽ trãsitus. sed
quomĩo uesanus dicit᷑ nõsanus. sic uestibu¬
lũ quasi nõ stabulũ. ¶ Sancib orci. deum
posuit ꝓloco ut iouẽ dicimꝰ ⁊ etheiẽ sigͥfica¬
mus Oratius subioue frigido uenator ma¬

Expanded text:
proprie angustum, ut "aditusque maligni" , id est miproprie angustum, ut "aditusque maligni" , id est minores, obscuri. sane sciendum, lunae, licet minoris, commemoratione ostendere eum, fuisse illic aliquid lucis: nam aliter omnia, quae dicturus est, videre non ponon est loci sed temporis. NOX ABSTVLIT ATRA COLOREM hoc et videmus et tractatur ab Epicureis, rebus tollere noctem colorum varietatem: unde etiam apud inferos omnia nigra esse dicuntur. sed fit pro captu ingenii; nam vestibulum, ut supra diximus, dictum ab eo quod ianuam vestiat. Alii dicunt a Vesta dictum per inminutionem; nam Vestae limen est consecratum. Alii dicunt ab eo quod nullus illic stet; in limine enim solus est transitus; et quomodo vesanus dicitur non sanus, sic vestibulum quasi non stabulum. FAVCIBVS ORCI deum posuit pro loco, ut Iovem dicimus et aerem significamus; Horatius «manet sub Iove frigido venator
Abbreviated transcription (Latin):
ditur ꝓgradit᷑. uacat prepositio ut ĩgredit᷑q
solo ⁊ capud ĩter nubila ꝯdit¶ Et paribus
curis uestigia figit aut simili sollicitudine
detentus incedit aut figit uestigia idest stat
ẜmo qui inter utrũq agit᷑. ¶ Ingna morte
temq accendere .c. enuistichiũ hoc dicitur

Expanded text:
DITVR pro graditur; vacat praepositio, ut «ingrediturque solo et caput inter nubila condit». PARIBVS CVRIS VESTIGIA FIGIT aut simili sollicitudine detentus incedit, aut ‘figit vestigia’, id est stat sermo quia inter utrumque seritur. INDIGNA MORTE TEMQVE ACCENDERE CANTV hemistichium hoc dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
quãdã mulierẽ noĩe famaltheam obtulisse
ei nouẽ libros i quib erant fata ⁊ reme¬
dia romana ⁊ ꝓhis poposcisse.ccc. filipeos
qui aurei tũc pretiosi erant. que ꝯtempta
alia die tribus incensis reuersa est ⁊ accepit

Expanded text:
quandam mulierem nomine Amaltheam obtulisse quandam mulierem nomine Amaltheam obtulisse ei novem libros in quibus erant fata et remedia Romana, et pro his poposcisse CCC philippeos, qui aurei tunc pretiosi erant. Quae contempta alia die tribus incensis reversa est et
Abbreviated transcription (Latin):
hyperbaton phoebe ⁊ uos duq deeq ⁊ tu
ouates. da. Idest dic latio teueros ꝯsidere
si nõ posco regna meis indebita. dic autẽ
Ut diis sedẽ exigua patrus. ¶Agitataq nu¬
mine troie aut mecũ uexata aut certe
exona dieit idest simulaera breuiaq por¬
tabantur in lecticis ⁊ abip̃is mota infunde¬
bant uaticinationẽ qd̾ fuit apud egyptios
⁊ cartiginenses. ¶Tũ phebo ⁊ truie. ut solet
miscet historiã. Nã hoc tẽplũ ĩpalatio ab
augusto factũ est s ꝗa augustus coheret
uilio ꝗ ab enea originẽ ducit. uult angustũ
uidos apollinares qui secũdũ quosdã bello
punico scdõ ꝯstituti sũt scd̾m alios tẽpore
sillano exresponso martioꝵ fratrũ quoꝵ
extabant sybillina responsa ¶Te qͥq̃ ii. n
sortes. sybilli na responsa que ut supra dixi¬
mus incertũ est cuiꝰ sibille fuerint. quãꝙͣ
cumane uirgilius dicat uarro tam̃ eryethre¬
e s ꝯstat sermotullo regnante tarquinio

Expanded text:
hyperbaton: Phoebe et vos dii deaeque, tuque hyperbaton: Phoebe et vos dii deaeque, tuque o vates da, id est dic Latio Teucros considere, si non posco regna meis fatis indebita. Dic autem ut «diis sedem exiguam patriis». AGITATAQVE NVMINA TROIAE aut mecum vexata aut certe ξόανα dicit, id est simulacra brevia quae portabantur in lecticis et ab ipsis mota infundebant vaticinationem, quod fuit apud Aegyptios et Carthaginienses. TVM PHOEBO ET TRIVIAE ut solet miscet historiam; nam hoc templum in Palatio ab Augusto factum est. Sed quia Augustus cohaeret Iulio qui ab Aenea ducit originem, vult Augustum  PHOEBI ludos Apollinares, qui secundum quosdam bello Punico secundo instituti sunt, secundum alios tempore Syllano ex responso Marciorum fratrum, quorum extabant, ut Sibyllina, responsa. TE QVOQVE MAGNSORTES Sibyllina responsa, quae, ut supra diximus, incertum est cuius Sibyllae fuerint, quamquam Cumanae Vergilius dicat, Varro Erythraeae. Sed constat regnante Tarquinio
Abbreviated transcription (Latin):
quippe fugiente italiam ¶ hac troiana¬
telbas tenus. hactenus hucusq idest hic ẽ
fiuis nan tenus ꝓprie ẽ extrema pars arcꝰ
ut plautus ostendit unde tractũ est utł
hactenus huc usq significet ¶ Troiana
fortuna. a preiudicio Idest mala ⁊ dicit
iniquũ ẽẽ ut troianã fortunã patiantur
initalia. ¶Fas est parcere genti. qr se uictã
fatetur. ¶ Quib obstitit iliũ. gam medes
rem utrũq ĩ telligere licet dicat᷑ etiam
neptuno offuisse troia. indenegatione
mercedũ nouimꝰ preterea ẽẽ morẽ poeticũ
ut duab prepositis reb uni respondeant.
Ut nauitatũ stellis numeros ⁊ noĩa fecit.
mero dixit nõia ¶PPrescia uenturi. absolu¬
tũ ẽ reꝵ uenturaꝵ ¶ Da. dic ut qui sit da
tytire nobis. Unde ẽ ꝯtra accipe nuc dana¬
um insidias nõ euĩ prestare aliꝗd poterat
indicare futura ¶Nõ indebita posco. de est¬
si est si est autẽ hirmos idest longissimũ

Expanded text:
quippe fugientem Italiam. HAC TROIANAquippe fugientem Italiam. HAC TROIANA TENVS hactenus, hucusque, id est hic sit finis. Nam tenus proprie est extrema pars arcus, ut Plautus ostendit, unde tractum est ut ‘hactenus’ hucusque significet. TROIANA FORTVNA a praeiudicio, id est mala. Et dicit iniquum esse ut Troianam fortunam patiantur in Italia. FAS EST PARCERE GENTI quia se victam fatetur. QVIBVS OBSTITIT ILIVM Ganymedes rem utrumque intellegere, licet dicatur etiam Neptuno obfuisse Troia ex denegatione mercedum. Novimus praeterea esse morem poeticum ut duabus propositis rebus uni respondeat, ut «navita tum stellis numeros et nomina fecit mero dixit nomina. PRAESCIA VENTVRI absolutum est, rerum venturarum. DA dic, ut «qui sit da, Tityre, nobis»; unde est contra «accipe nunc Danaum insidias»; non enim praestare aliquid poterat, sed indicare futura. NON INDEBITA POSCO REGNA MEIS FATIS deest ‘si’. Est autem εἱρμὸς, id est longissimum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dardana qui paridis achilles amatre tinetus
instigiẽ paludẽ toto corpore innulnerabilis
fuit. excepta parte qua tentus est ꝗ cũ ama¬
tuisset insidiis paridis post simulaerũ laten¬
tis occisus est. Unde fingit᷑ qd̾ tenente apolli¬
ne paris direxerit tela. ⁊ bene direxit quasi¬
ad solũ uulnerabilẽ locũ. Dardana aũt ideo
ut nõ adultero s genti prestitisse uideatur.
Tela manusq uł quia aliud sine alio ẽẽ nõ
potest. uł hoc dicit ⁊ artẽ ꝑ tela ut nosset qd
ria terras cingentia. occeanꝰ enĩ om̃s ambit
t̾ras. ⁊ licet iste ꝑea maria nauigauerit que
maria partẽ cum maris uauigasse signi¬
ficat nõ totũ mare. mare enĩ elemẽtũ est
totũ. mareͥa uero partes maris sicut terre
genere posint. nã eneas ad africã uenitꝰ cuiꝰ
partẽ ostat eẽ massiliam¶ Pretentaq sir
tibus. arua circũfusa incerta enĩ illie maĩa
⁊ terre. Unde ait lucanus equora fracta ua¬
dis a brupta q terra ꝓfundo ¶ Prendimꝰ.

Expanded text:
abula Achillis. Achilles, a matre tinctus in Stygiam paludem, toto corpore inuulnerabilis fuit, excepta ea parte qua tentus fuit. Qui cum amatuisset, insidiis Paridis post simulacrum latentis occisus est. Vnde fingitur quod tenente Apolline Paris direxerit tela. Fabula Latad solum vulnerabilem locum. 'Dardana' autem ideo, ut non adultero, sed genti praestitisse videatur. tela manusque vel quia aliud sine alio esse non potest, vel hoc dicit: et artem per tela, ut nosset quid intravi terras cingentia. Oceanus quidem ambit omnes terras: et licet iste per ea maria navigaverit quae 'maria' partem eum maris navigasse significat, non totum mare: mare enim elementum est totum, maria vero partes maris, sicut et tegenere posuit; nam Aeneas ad Africam venit, cuius partem constat esse Massyliam. mediterTIBVS circumfusa; incerta enim sunt illic maria et terrae; unde ait Lucanus «aequora fracta vadis abruptaque terra profundo». PRENDIMVS
Abbreviated transcription (Latin):
que noĩatur ꝓcedit nũtus. unde multi uolunt i¬
aliũ nũtiũ in telligi. accam nõ postea uenisse. sed
ineluis est ut nũtuis de acea dictũ intelligamus
nouimꝰ enĩ poni aliqua in subanditione que er
apto dicere nõ debemꝰ ut nec dextre erranti deus
affuit. cũ necesse sit ut aut unonẽ aut allecto⁊
intelligamꝰ. Itẽ salustiꝰ. pͥma ꝗ forte uenientes
accipet. cũ de insidiis loqueret᷑ quas nuͣ tantũ
płaris e̾e plusꝙͣ manifestũ est ¶ Deletas uolscoꝵ
acies. falsum est. tantũ enĩ fugiebant. s ium ec¬
pͥmit nũtii cuiꝰ mos ẽ plusꝙͣ bt̃ ueritas nũtiare
in sidias relinquisse ꝯmemorat. dolore nimio.
⁊ numinũ uoluntate. qd̾ utrũq ideo egit ne
capi posset eneas. ⁊ Aꝑtos. uacantes insiduis.n

Expanded text:
quae nuntiatur, procedit 'nuntius': unde multi volunt quae nuntiatur, procedit 'nuntius': unde multi volunt alium nuntium intellegi, Accam vero postea venissemelius est, ut ‘nuntius’ de Acca dictum intellegamus. Novimus enim poni aliqua in subauditione quae ex aperto dicere non debemus, ut «nec dextrae erranti deus afuit», cum necesse sit ut aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius «prima quae forte venientes exciperet», cum de insidiis loqueretur, quas numeri tantum pluralis esse plus quam manifestum est. DELETAS VVLSCORVM ACIES falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nuntii, cuius mos est plus quam habet veritas nuntiare. insidias reliquisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque id egit, ne capi posset Aeneas. 'saeva' autem 'Iovis n
Abbreviated transcription (Latin):
ce.¶Nõ erit auxiliũ nobis .a. et a. redit ad rem
q occũrebat. s negant᷑ auxilia. aetolũ aũt di¬
cendo eiꝰ uires exgrece gentis ꝯmemoratione
debilitat ¶ At messapus erit felixq tolumniꝰ
bene duo uinrit que querunt᷑ ⁊ bello forcitu¬
dinẽ ⁊ felitatẽ. na de messapo iã legiꝰ. quẽ
neq fas igni eiuꝙ̃ nec sternere ferro. utrũq
aũt otra diomeden dicit. quẽ dicendo grecũ in¬
ertẽ sigͥficauit. ĩ felicitatẽ uͦ eiꝰ supͣ dicta legatoꝵ
u̾ba testant᷑ ¶ Nec tarda sequet᷑ gła .l.litotes
figura minꝰ enĩ dixit ꝙͣ uoluit. nã boc sigͥficat lati¬
na pubes celerrime uictoriã adbipiscetur quã gre
ci uir post decẽniũ sũt adepti ¶ Est et uolscoꝵ .d.¬

Expanded text:
ces. NON ERIT AVXILIO NOBIS AETOLVS ET ARPI redit ad rem, ces. NON ERIT AVXILIO NOBIS AETOLVS ET ARPI redit ad rem, quia occurrebat: sed negantur auxilia. Aetolum autem dicendo eius vires ex Graecae gentis commemoratione debilitat. AT MESSAPVS ERIT FELIXQVE TOLVMNIVS bene duo iunxit quae quaeruntur in bello, fortitudinem et felicitatem: nam de Messapo iam legimus «quem neque fas igni cuiquam, nec sternere ferro». Vtrumque autem contra Diomedem dixit, quem dicendo Graecum, inertem significavit. Infelicitatem vero eius supra dicta legatorum verba testantur. NEC TARDA SEQVETVR GLORIA litotes figura: minus enim dixit quam voluit. Nam hoc significat: Latina pubes celerrime victoriam adipiscetur, quam vix Graeci post decennium sunt adepti. EST ET VOLSCO
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ telligimꝰ. adu̾biũ loci est ꝓ illie. ut in .ii. patet isti
ianua locto ꝓistic ¶Parq ꝑ om̃es tepestas. sic
anctoris. decus decoris sic̃ pectus pectoris. similit̾
facit ĩ ꝯpositiõe in decor ĩ decoris. ł decus ĩ decoris
ergo ĩnentro .co. bieuis ẽ ĩ masculino ꝓducitur¬
Unde apparet sistolen fecisse uirgiliũ. nã ĩ decores
noĩatuius est pluraris nasculini abeo qd̾ ẽ inde¬
cor. nã nõ potest hic ĩ decus facere nentrũ enĩ
us terminatũ masculinũ ex se nõ facit. aut cer¬
ip̃o mitio.⁊ aditu infelicitatis. ⁊ illud respexit ꝙ
sup̃ dixerat ⁊ semel agmine u̾so funditus occidi¬
iꝰ. ¶ Multa dies. illi rei uehemẽter ĩ cũbit. qr
dixerat. neq fortuna regressũ. dicens fortunã.
tã labores ꝙͣ felicitates ꝓtẽpoꝵ qualitate muta¬
sos. ⁊ paulo derelictos aute. lusit uͦ ⁊ decepit feli¬

Expanded text:
intellegimus, aut adverbium loci est pro 'illic', ut in secundo "patet isti intellegimus, aut adverbium loci est pro 'illic', ut in secundo "patet isti ianua leto" pro 'istic'. parque per omnes tempestas sic auctoris: 'decus' decoris, sicut 'pecus' pecoris. similiter facit in compositione 'indecor' indecoris, 'indecus' indecoris. ergo inilium. Nam ‘indecores’ nominativus est pluralis a masculino, ab eo quod est ‘indecor’: nam non potest ‘hic indecus’ facere: neutrum enim ‘us’ terminatum, masculinum ex se non facit. Aut ceripso initio et aditu infelicitatis: et ad illud respexit quod supra dixerat «et semel agmine verso funditus occidimus». MVLTA DIES illi rei vehementer incumbit, quia dixerat «neque habet Fortuna regressum», dicens Fortunam tam labores, quam felicitates pro temporum qualitate mutasos paulo ante derelictos, lusit vero et decepit feli
Abbreviated transcription (Latin):
ne ista ꝯspicerent. ¶Ante alios melior. omĩbus
preferedus ¶ Fortunat᷑ q laboꝵ. sic̃ leta laboꝵ. ⁊
est grocũ. Cale uuideret. ui hostes rogari. ul qd̾
litent̾ insinuat tradi alteri sibi ante desponsatã.¬
¶ Semel ore mormordit. cito ꝯfestim. idest qui
mortis celeritate ꝯsũptus est. uulnerati aũt so¬
ient uł terrã uł arma mordere ne dolorẽ eoꝵ in¬
dicent gemitus. Lucanꝰ depõpeio timuit ne quas
effundere uoces uellet ⁊ et̾nam fletu corrũpere
famam ¶Urbes itile. qa diomedos peregrinus fu¬
erat. nã hoc dicit habemꝰ robur italũ. ñ g̾cũ militẽ
inertẽ ⁊ dusolutũ ¶ Suꝑsiit. suphabundãt ad sũt.
uitra ꝙͣ bella de poscũt ¶Sin ⁊ troianis cũ in.ui.s.¬
res in minuẽs. ꝗd enĩ ꝓderat dixisse qd̾ suꝑessent
tingit: ⁊ hoc ẽ unde laudat salustiꝰ duces qui uic¬
sua fu nera. idest troianis. legit᷑ ⁊ illi. ⁊ aut enee

Expanded text:
ne ista conspicerent. ANTE ALIOS melior, omnibus ne ista conspicerent. ANTE ALIOS melior, omnibus praeferendus. FORTVNATVSQVE LABORVM sicut «laeta laborum»: et est Graecum. TALE VIDERET vel hostes rogari: vel, quod latenter insinuat, tradi alteri sibi ante desponsatam. SEMEL ORE MOMORDIT cito, confestim, id est qui tota mortis celeritate consumptus est. Vulnerati autem solent vel terram vel arma mordere, ne dolorem eorum indicet gemitus: Lucanus de Pompeio «timuit, ne quas effundere voces vellet et aeternam fletu corrumpere famam». VRBES ITALAE quia Diomedes peregrinus fuerat. Nam hoc dicit: habemus robur Italum, non Graecum militem, inermem et dissolutum. SVPERSVNT superabundant, adsunt ultra quam bella deposcuntres inminuens. quid enim proderat dixisse, quod superessent tingit. et hoc est unde laudat Sallustius duces, qui vicSunt illis sva funera id est Troianis. legitur et 'illi', et aut 'Aeneae'
Abbreviated transcription (Latin):
na q bella. coitum. alibi ⁊ siquando ad prelia
uentũ¶ Curua tibia. symphonia eoꝵ. bachi
aut ideo quia apud ueteres ludi theatrales
nõ erant. nisi in honorẽ liberi patris ¶ Expec¬
tate. expectetis. modũ ꝓmodu᷑ posuit ¶ Secũ¬
dus aruspex. ꝓsecuda sacra. idest prospera sic̃
maloꝵ diuine ¶In altos lucos. illie enĩ epu¬
labantur sacris dieb ¶Moriturus ⁊ ip̾e. mo¬
riturus animo. nã moriturꝰ nõ est. qd̾ aũt

Expanded text:
NAQVE BELLA coitum: alibi «et siquando ad proelia NAQVE BELLA coitum: alibi «et siquando ad proelia ventum est». CVRVA TIBIA symphoniacorum. BACCHI autem ideo, quia apud veteres ludi theatrales non erant, nisi in honorem Liberi patris. EXPECTATE pro ‘expectatis’, modum pro modo posuit. SECVNDVS HARVSPEX pro ‘secunda sacra’, id est prospera: sicut malorum divine. IN ALTOS LVCOS illic enim epulabantur sacris diebus. MORITVRVS ET IPSE moriturus animo: nam moriturus non est. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nõ negligentib. nã litotes figura ẽ. uult enĩ di¬
cere nõ leuiter. iupiter intuebatur ista certami¬
na ¶Instigat uocibus alas. incitat ⁊ irritat ad
reditũ. primũ enĩ est ut fugere desinant. post
ut in hostes impetũ faciũt faciant ¶ Nomine
quẽq uocans. ꝑ hoc extrena necessitas uidicat᷑
¶Quis metus. qualis. quãtus. cũ uos etiã femina
cimere conpellit. Unde paulo post que tanta
aniinis ignauia uenit. femina palantes. a.o
¶ Nũꝙͣ dolituri. idest stulti. Stultus enĩ est ꝗoꝗs
in uiria nõ mouetur. ⁊ bene nũꝙͣ. siquidẽ antea
seuiciam. iam mezentii ptulerũt. nec se ulti sũt
nẽ prebent terga mulieri ⁊ nec ꝗdem cõmouent̃
dinem tantã ¶Irrita. in ercia. que se ulcisci
minime ualent ¶ At nõ inuenerẽ segues. la¬
tenter hoc dicit. fugitis muliere ꝗa armata ẽ
alias primi adhunc curritis sexum¶Noctur¬

Expanded text:
non neglegentibus: nam litotes figura est. Vult enim dinon neglegentibus: nam litotes figura est. Vult enim dicere: non leviter Iuppiter intuebatur ista certamina. INSTIGAT VOCIBVS ALAS incitat et inritat ad reditum: primum enim est, ut fugere desinant, post ut in hostes impetum faciant. NOMINE QVEMQVE VOCANS per hoc extrema necessitas indicatur. id est qualis, quantus, qui viros etiam feminam timere compellit? unde paulo post 'quae tanta animis ignavia venit? femina palantes agit'. o numquam dolitvri id est stulti: stultus enim est quisquis iniuria non movetur. et bene 'numquam', siquidem antea saevitiam Mezentii pertulerunt nec se ulti sunt, nunc praebent terga mulieri et ne hinc quidem commoventur dinem tantam. INRITA inertia, quae nos ulcisci minime valent. AT NON IN VENEREM SEGNES latenter hoc dicit: fugitis mulierem, quia armata est; alias primi ad hunc curritis sexum. NOCTVR
Abbreviated transcription (Latin):
othoni. quid aũ hoc loco uane sigͥficet sequẽtia
lis. fallar¶ nicib ignea plantis. modo ueloci¬
bus. alias ꝑseuerantib. nam ꝑnix interdum
uelox. interdũ ꝑseuerans significat ut ip̃e in
georgicis. ⁊ inter dura iacet pnix instrato saxa
cubili¶Transit equũ cursu. nũc hoc incredibi¬
le ẽẽ ui deret᷑. nisi p̃misisset in .uii. illa uł intac¬
opposita ¶ Accipitur saxosacerales ab alto. sacer
ideo quia marti ꝯsecratus. aut anib ex secrabi¬
lis.ut auri sacra faimes. aut ꝙ uerius est grecũ
nom̃ expiexit. Nam ierax dicit᷑ hoc est sacer. ie¬
reus enĩ sacerdos uocatur. Cur au̾t grece ita dic¬
tus sit racione uõ caret que nota est sacrorum
peritis. ¶ Consequit̾ pinnis. noua laus camille
si quidẽ accipiter colunbam sequit᷑. ista hostem
precedit. Ip̃a etiã auiũ ꝯparatͦ sumpta est ex¬
ꝯtrario. nã equius uir accipitri cam illa conpa¬

Expanded text:
Othoni». Quid autem hoc loco ‘vane’ significet, sequentiaOthoni». Quid autem hoc loco ‘vane’ significet, sequentialis, fallax. PERNICIBVS IGNEA PLANTIS modo velocibus, alias perseverantibus: nam ‘pernix’ interdum velox, interdum perseverans significat, ut ipse in georgicis «et inter dura iacet pernix instrato saxa cubili». TRANSIT EQVVM CVRSV nunc hoc incredibile esse videretur, nisi praemisisset in septimo «illa vel intacopposita. ACCIPITER SAXO SACER ALES AB ALTO ‘sacer’ ideo, quia Marti est consecratus: aut avibus execrabilis, ut «auri sacra fames»: aut, quod verius est, Graecum nomen expressit: nam ἱέραξ dicitur, hoc est sacer: ἱερεύς enim sacerdos vocatur. Cur autem graece ita dictus sit, ratione non caret, quae nota est sacrorum peritis. CONSEQVITVR PENNIS nova laus Camillae, siquidem accipiter columbam sequitur, ista hostem praecedit. Ipsa etiam avium comparatio sumpta ex contrario est: nam aequius vir accipitri, Camilla compa
Abbreviated transcription (Latin):
eos patriconomines intelligunꝰ ut tyburti remulo
ditissimus olunq.in.d. o ¶Uersare dolos ingres¬
tio postꝙͣ de dño dixit ẜuus astute ille iratus ait
carnifex que loquit᷑. Cicero ita fit ut tua ista ra¬
tio existimetur astuta. meũ hoc ꝯsiliũ necessariũ¬
¶ Dimitte fugam. equi celeritatẽ. cui fidis relinq
¶Uentosa ferat cui gła laudem. hec est uera ⁊ anti¬
qua lectio ut sit sensus pedes congredere iam agno¬
sces cui manis iactantia adferat penã. nã fraudẽ
ueteres penã uocabant ut etiã iuantiquo coguo¬
scitur uire. Si autẽ laudẽ legerimꝰ erit sensus.
agnosces cui inanis gła adferat laudẽ. uentosa
ꝓparticipio. uõ enĩ fugacem possumꝰ accipere quẽ
sup̃ leguuꝰ bellatorẽ ¶ Sane ligus. aut falax.
aut maniter iactans. nã uanos stultos posteriores
dicere ceperũt. hinc tractũ est etiã ĩn eotericis
Iuuenalis. sic libitũ uanũ qui nos distinxit

Expanded text:
eos patri cognomines intellegimus, ut «Tiburti Remulo eos patri cognomines intellegimus, ut «Tiburti Remulo ditissimus olim». VERSARE DOLOS INGREStio postquam de domino dixit servus «astute», ille iratus ait «carnifex quae loquitur?» Cicero «ita fit ut tua ista ratio existimetur astuta, meum hoc consilium necessarium». DIMITTE FVGAM equi celeritatem, cui fidis, relinque. VENTOSA FERAT CVI GLORIA FRAVDEM haec est vera et antiqua lectio, ut sit sensus: pedes congredere, iam agnosces cui inanis iactantia adferat poenam: nam ‘fraudem’ veteres poenam vocabant, ut etiam in antiquo cognoscitur iure. Si autem ‘laudem’ legerimus, erit sensus: agnosces cem possumus accipere quem supra legimus bellatorem. VANE LIGVS aut fallax, aut inaniter iactans: nam ‘vanos’ stultos posteriores dicere coeperunt. Inde tractum est etiam in neotericis: Iuvenalis «sic libitum vano, qui nos distinxit,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ canullam ĩn uptã fuisse manifestũ sit. Item ĩ
bucholicis legimꝰ a uirgo infelix. cũ pasipben con
stet ante amorẽ tauri suscepisse liberos terentius
etiam mulierẽ post partũ ungiuẽ uocat¶ Nomen
diuis plena. nã si uoluerimꝰ siplicit᷑ accipere ut ita
sit dictũ queadmodũ supͣ. enee magni dextra ca¬
dis incipit ꝯtrariũ ẽẽ suꝑiorib. unde meluis est
ut ꝑseueremꝰ in sensu ⁊ dictũ ita sit. magnã re uera
głam laturus es admuanes parentũ quẽ feminea
tela suꝑauer̾t ¶ Sedentis. equitis. sane eũ exuici
breuiore silicet circulo ¶ Congeminat. hic distĩ¬
cidit. Terentius. ergo in eũ in cidi infelix locũ
neq michi amittendi neq retinendi sit.
sui in appẽnino ẽ ꝯstituta. ligures aũt omẽs fal¬
laces sũt. sicut ait eato in sedo orriginũ libro.¬
¶ Filuis auni. aunus silicet nã ut supͣ diximus
cũ dictis parentib filioꝵ noĩa suppramantur

Expanded text:
cum Camillam innuptam fuisse manifestum sit. Item in cum Camillam innuptam fuisse manifestum sit. Item in bucolicis legimus «a, virgo infelix», cum Pasiphaen cone ante amorem tauri liberos suscepisse: Terentius etiam mulierem post partum virginem vocat. NOMEN dinis plena: nam si voluerimus simpliciter accipere, ut ita sit dictum quemadmodum supra «Aeneae magni dextra cadis», incipit contrarium esse superioribus. Vnde melius est, ut perseveremus in sensu et ita sit dictum: magnam re vera gloriam laturus est ad manes parentum, quem feminea tela superarunt. Ad v. 692 Sedentis equitis. sane eum ex vicinbreviore scilicet circulo. Ad v. 698 Congeminat hic distincidit': Terentius "ego in eum incidi infelix locum, ut neque mihi amittendi, neque retinendi sit csui in Appennino est constituta. Ligures autem omnes fallaces sunt, sicut ait Cato in secundo originum libro. filius avni Aunus scilicet: nam, utcum dictis parentibus filiorum nomina supprimuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
posuit dicens. euneon au dit ante aute thoas.
Longa abiete.hasta abietali. nã arborẽ ꝓbasta
quos uulgo incespitatores uocant. alii sub fuso
⁊ uult utrũq tanta celeritate ẽẽ ꝑ cussũ ut unũ
ictũ putares. in d̾ est enĩ. p̃cipites pariterq ruũt
erepta uiuenco. idest loriea. na ꝓprie loriea est te¬
guuen deloro factũ quo maiores dolo uti ꝯsueue¬
rant¶ Agrestisq .in.a. sparus bene ꝯgrestis. nam
¶uertitur in mediis. idest agit. nãgrece dixit.
anatepp et a¶ Toto uertice supra est. Statiꝰ
¶hũc illa exceptũ. fraude circũ uentũ. ut emulus
exceptũ triton ¶ Traicit. uisi actus ostenditur.
¶Silius ꝓin siluis. ⁊ est sarcasmos. ¶ Muliebribus
armis. usus obtinuit ut ĩnuptas uirgines nuptaᷤᷤ
mulieres uocemꝰ. nã apud maiores indiscrete
uugo dicebatur ⁊ mulier. u triusq sexũ tantum
sigͥficabat. ut ecce hoc loco dicit armis muliebrib

Expanded text:
posuit posuit Longa abiete hasta abietali: nam arborem pro hasta quos vulgo incespitatores vocant. alii 'suffosso' et vult utrumque tanta celeritate esse percussum, ut unum ictum putares: inde est enim 'praecipites pariterque ruunterepta igimen de loro factum, quo maiores in dolo uti consueverant. AGRESTISQVE MANVS ARMAT SPARVS bene ‘agrestis’: nam VERTITVR IN MEDIIS id est agit: nam graece dixit ἀναστρέφεται. TOTO VERTICE SVPRA EST Statius HVNC ILLA EXCEPTVM fraude circumventum, ut «aemulus exceptum Triton». TRAICIT vis iactus ostenditur. SILVIS pro ‘in silvis’. Et est sarcasmos. MVLIEBRIBVS ARMIS usus obtinuit, ut innuptas ‘virgines’, nuptas ‘mulieres’ vocemus: nam apud maiores indiscrete virgo dicebatur et mulier. Vtrumque enim sexum tantum significabat, ut ecce hoc loco dicit ‘armis muliebribus’,