comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itaq follis comminatiõis
spirabat. s cominatione ꝯ¬
tempta. ꝑsecutionis ignẽ
uehementius accendebat. de
quo martyres głantur. Trã¬
siuimus in quiunt ꝑ ignẽ
et aquam. ⁊ in duxisti nos
in refrigerium. Sc̃ namq¬

Expanded text:
itaque follis comminationis spirabat, sed comminatione contempta persecutionis ignem vehementius accendebat. De quo martyres gloriantur: « Transivimus, inquiunt, per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium Psa
Abbreviated transcription (Latin):
nis t̾re. Quia uero famma
ꝑsecutionis ignem caritatis
non poterat in martyribus
superare. fortis est enim ut
mors dilectio. nec aque ms¬

Expanded text:
I. » Quia vero flamma persecutionis ignem charitatis non poterat in martyribus superare: « Fortis enim est ut mors dilectio Cant.
Abbreviated transcription (Latin):
tie. Qui precipue sunt. õo.
ieiunium.elemosina. Tres
Neum. nos ip̃os. ⁊ ꝓximũ.
Tres satisfactione p̾ lacen¬
tur. ut oratio dirigatur
ad dcum. ieiunium ferat̃
in nos. clesnosina distri¬
buatur ad ꝓximos. In hac
prima fornace martires
suos dominus sicut argẽ¬
tum purgauit. secundũ
ꝙ ip̃i clamant in psalmo
follis spirans ẽ t̾ror com¬
minationis. ignis ardẽs
est feruor ꝑ secutionis. for¬
tur enim crudeles tyrãni
scĩs martyrib omnia ge¬
nera torm̃torum. nisi xp̃m
descrerent. ⁊ ydolis ad here¬
rent. putantes eos ꝑ tormẽ¬
ta t̾rere. quos non pot̾ant
ꝑ blandimenta mollire.
minas principum contẽp¬
serunt. uixta ꝙ debeatis a¬
płis legitur. quia cum uer¬
bum xp̃i fiducialiter pre¬
dicarent. comminati sunt
eis principes sacdotum. de¬
nuntiantes ne de incepi in
fiducialius responderunt.
O bedire oportet deo magis
quam hominib. Nolite ĩ¬

Expanded text:
 Qui praecipue sunt oratio, jejunium, et eleemosyna; tres Deum, nosipsos, et proximum; tres satisfactione placantur, ut oratio dirigatur ad Deum, jejunium feratur in nos, eleemosyna distribuatur ad proximum. In hac prima fornace martyres suos Dominus sicut argentum purgavit, secundum quod ipsi clamant in Psalmo,follis spirans, est terror comminationis; ignis ardens, est fervor persecutionis; tur enim crudeles tyranni sanctis martyribus omnia genera tormentorum, nisi Christum desererent et idolis adhaererent: putantes eos per tormenta terrere, quos non poterant per blandimenta mollire. minas principum contempserunt, juxta quod de beatis apostolis legitur, quia cum verbum Dei fiducialiter praedicarent, comminati sunt eis principes sacerdotum, denuntiantes, ne deinceps in fiducialius responderunt: « Obedire oportet Deo magis quam hominibus Act.
Abbreviated transcription (Latin):
stus uix saluabitur. impiꝰ
et peccator ubi parebunt.
hec ⁊ his similia poccator
considerans. quanto putatis
timore turbatur. quanto
tremore concutitur. sciens
iudicem potentissimũ. q̃m
tere. dicente ꝓpsra. Sedit
uetustus dierum. ⁊ libri co
at illud examen in quo
idem erit accusator ⁊ testis.
ad uocatus ⁊ iudex. Dicet¬
enim his qui a sinistris
non dedistis michi man¬
ducare. Sitiui ⁊ non dedi¬
stis michi bibere. Qũado e
uni ex minimis meis nõ
fecistis. nec michi fecistis.¬

Expanded text:
stus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt? Haec et his similia peccator considerans, quanto timore pietatis turbatur, quanto tremore concutitur, sciens judicem potentissimum, quem tere, dicente Propheta: « Sedit vetustus dierum, et libri corat illud examen, in quo idem erit accusator et testis, et advocatus et judex. Dicet his, qui a sinistris non dedisti mihi manducare: sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quando enim uni ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis
Abbreviated transcription (Latin):
ui suꝑ numerum arene
manis. s secundum magnã
mĩam tuam memor esto
ce penitentis ex ardens. pecc̃o¬
tis rubore coram alto confi¬
tetur. qd quis absq magͦ
pudore. nec intra se medi¬
tatur. S amplius debuit
crubescere coram deo cũcta
cernente nefandas turpitu¬
dines ex ercere. quam coram
homine quedam audiente.
ꝑ actas turpitudines reuela¬
re. ulerendum est aũt atq
cauendum. ne pudoris con¬
fusio. puritateri confessio¬
nis impediat. Debet enim
peccator omnem omnino
pect̃i circũstãtiam confitei.
sccundum ꝙ magis peccauit
in loco. in tp̃r. in numero.
in ꝑsona. scłm etatem. ẜ¬
scientiam. scdm gradum.
scdm ordinem. si facile. si
frequenter. si manifeste. si
ꝑseueranter. Hec omnia cri¬
men ex aggerant. ⁊ ideo de¬
bet singula confiteri. ne uł
delictum alleuiet uł pecca¬
tum excuset. Pudor enim
confessionis. Pars ẽ non
modica satisfactiois. Quã
inimicis suis optabat ex
caritate ꝓpħa cum diceret.
Erubescant et conturbent̃¬

Expanded text:
vi super numerum arenae maris, sed secundum magnam misericordiam tuam memor esto ce poenitentis exardens, catis rubore coram altero confitetur, quod quisque absque magno pudore nec intra se meditatur, sed amplius debuit erubescere coram Deo cuncta cernente, nefandas turpitudiues exercere, quam coram homine quodam audiente peractas turpitudines revelare. Verendum est autem atque cavendum, ne pudoris confusio puritatem confessionis impediat; debet enim peccator omnem omnino peccati circumstantiam confiteri, secundum quod magis peccavit in loco, in tempore, in numero, in persona: sscientiam, secundum gradum, secundum ordinem: si facile, si frequenter, si manifeste, si perseveranter. Haec omnia crimen exaggerant, et ideo debet singula confiteri, ne vel delictum alleviet, vel peccatum excuset; pudor enim confessionis pars est non modica satisfactionis, quam inimicis suis optabat ex charitate Propheta, cum diceret: « Erubescant, et conturbent
Abbreviated transcription (Latin):
Dolet enim penitens. sus¬
pirat ⁊ ingemiscit. non
solum quia malum ꝯmi¬
sit. uerum etiam quia bo¬
num amisit. Non solum
quia dampnatiõẽm ꝓme¬
ruit. uerum etiam quia
głaficationem demeruit.
Offendens enim in uno. fc̃s
llum preceptum adimplet.
Sciat autem se culpabilit̾
durum ⁊ dure culpabilem.
qui corporalem amici sui
miscat ⁊ fleat. quia sacri
quenter ⁊ dicat. Miserere
mei deus scđm magnam

Expanded text:
Dolet enim poenitens, suspirat et ingemiscit, non solum quia malum commisit, verum etiam quia bonum omisit: non solum quia damnationem promeruit, verum etiam quia glorificationem demeruit. « Offendens enim in uno, factullum praeceptum adimplet. Sciat autem se culpabiliter durum, et dure culpabilem, qui corporalem amici sui miscat et fleat: quia « sacrquenter et dicat: « Miserere mei Deus secundum magnam
Abbreviated transcription (Latin):
uic guttas. ⁊ arenam mai̾s
dinumerat. deus scientiarũ
dñs. p̃scius omnium ⁊ cõ¬
scius singulorum. Omnia¬
nouit. omnia penetrat. Ocł¬
tus. occultorum om̃ĩum ex¬
plorator. Et erit in quit in
die illa. ego scrutabor ierłm
nouissinium quabrãtem.¬
qui nec preona ỹuo. ue
anore necosis cedinat
ascrrta auitudinis. sed
ua regia iertio incedens.
nullum malum cesinit ĩ¬
pimitrin. ullum bonum
inren uneratũ relinquit.
iudicabit enim orbem t̾re
in illo iudicio iudicaturi
p̃sentabuntur non iudicã¬
di. Horrendum ẽ enim ni¬
mis incidere in manus dei

Expanded text:
vie guttas et arenam maris dinumerat». «Deus scientiarum Dominus», prescius omnium et conscius singulorum, onovit, omnia penetrat occultus occultorum omnium explorator. « Et erit, inquit, in die illa ego scrutabor Jerusanovissimum quadrantemqui nec pretio, nec amore vel odio declinat a semita rectitudinis: sed via regia semper incedens, nullum malum deserit impunitum, nullum bonum irremuneratum relinquit. « Judicabit enim orbem terrae in illo judicio judicaturi praesentabuntur, non judicandi. « Horrendum est enim nimis incidere in manus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Spirat ad hec follis timo¬
ris. ⁊ infornace penitentis
ignem dolons accendit. se¬
cundum illud ꝓpħicum.
atimore tuo domine con¬
cepimus. ⁊ peꝑimus sp̃m

Expanded text:
Spirat ad haec follis timoris, et in fornace poenitentis ignem doloris accendit, secundum illud propheticum: « A timore tuo, Domine, concepimus, et peperimus spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunet enuri pecc̃or ex conside¬
ratione diuini iuditũ. sciẽs
iudicem potentissimum. sa¬
pientissimum. ⁊ iustissimũ
Pocentissimum quidẽ quia
dieit et facta sunr manda¬
uit ⁊ creata sunnt. Qui uecis
stellas ⁊ dicunt assumus.
Qui facit angłos suos sp̃s.
et ministros suos ignem
urentem. Cuius uoluntati
nicħ omnino resistit. cui
nullum u̾bum ẽ impossibi¬

Expanded text:
Timet enim peccator ex consideratione judicii, sciens judicem potentissimum, sapientissimum et justissimum. Potentissimum quidem, quia « dixit, et facta sunt: mandavit, et creata sunt stellas et dicunt: Adsumus». «Qui facit angelos suos spiritus et ministros suos ignem urentem», cuius «voluntati nichil omnino resistit», «cui nullum verbum impossibi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Malorum aũt fornax
interior. ẽ uẽmis conscien¬
tie ꝑquẽ impii sp̃ualiter
torquentur ex culpa. Eoꝵd
fornar ext̾ior ẽ ignis gehxe¬
ne. ꝑ quẽ reꝓbi corporalit
cruciantur inpena. In for¬

Expanded text:
tum. Malorum autem fornax interior est vermis conscientiae, per quem impii spiritualiter torquentur ex culpa; eorumdem fornax exterior est ignis gehennae, per quem reprobi corporaliter cruciantur in poena; in is
Abbreviated transcription (Latin):
testis dicitur. Si ergo testo
fuerunt. uera dixerins.
et uera dicendo coronas ac¬
ceperunt. Si autẽ testes falsi
fuerunt. ꝙ ab sit. non ad
coronas. s ad penas ierunt.
Quia scriptum ẽ. testis falsꝰ
non erit impunitus. frgo
ostendamus illos ueraces.
Iam ip̃i se ostenderunt. qñ
ꝑuĩtate etiam mori uolue¬
runt. Quo mõ ergo uerar
est scriptura. que dixit. oĩs
homo mendax. Rogemus
quando legebatur euangłi
um. Martirib dicebat do¬
minus xp̃c. Cum tradent
uos nolite cogitare quid
loquamini. aut quid dica¬
tis. Dabitur enim uobis
in illa hora quid loquanũ.
Non enim uos estis qui lo¬
quimini. s sp̃c patris ur̃i¬

Expanded text:
Testis dicitur. Si ergo veri testes fuerunt, vera dixerunt; et vera dicendo coronas acceperunt. Si autem testes falsi fuerunt, quod absit, non ad coronas, sed ad poenas ierunt: quia scriptum est, Testis falsus non erit impunitus . Ergo ostendamus illos veraces. Jam ipsi se ostenderunt, quando pro veritate etiam mori voluerunt. Quomodo ergo verax est Scriptura, quae dicit, Omnis homo mendax? Rogemus quando legebatur Evangelium, quia martyribus dicebat Dominus Jesus: Cum tradent vos, nolite cogitare quid loquamini, aut quid dicatis, dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ditate fumidum. nullo
carnalis illecebre fetore po¬
llutum. nulla seuitia cruen¬
tum. nulla odii simultate.
maculatum. s fide igneũ.
consciẽtia nitidum sincerita
te cordis odoriferum. concõ¬
dia ⁊ caritate ꝑfectum. us
ad d̾i uultum ꝑ celestium
nuntiorum defertur obseꝗũ.
Que cum sint honcremus
beatos martires. pͥncipes fi¬
dei. int̾cessores mundi. pre¬
cones regni. co heredes dei. Od
si dicas michi quid honoras
in carne iam resoluta. atq
consumpta. de qua nulla
iam deo cura ẽ. Et ubi est

Expanded text:
litate fumidum, nullo litate fumidum, nullo carnalis illecebrae fetore pollutum, nulla saevitia cruentum, nulla odii simultate maculatum; sed fide igneum, conscientia nitidum, sinceritate cordis odoriferum, concordia et caritate perfectum, usque ad Dei vultum per coelestium nuntiorum defertur obsequia. Quae cum ita sint, honoremus beatos martyres, principes fidei, intercessores mundi, praecones regni, cohaeredes Dei. Quod si dicas mihi, quod honoras in carne jam resoluta atque consumpta, de qua nulla jam Deo cura est? Et ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
fide clausit. fide dampna¬
testis p̃tiosus sit confessicẽ.
ne. crudeli uulnere sp etiosi¬
or. ⁊ tincta ueste candidior.
liaris putetur priuisio sepł¬
commuicẽ suffragii. Neq
sibi arrogat ut solum intra
menia sua patroni illius
beneficia in clusa ẽẽ credide
runt. Non clauditur locis.
qui diffunditur meritis. In¬
uocasti ubicũq mar̾em. uͥ¬
cumq te ex audit ille qui
oratur in martire. Moderãte
itaq eo qui pensat uota tua
et dispensat munera sua. In
tantum uicina p̾sentia effi¬
cacis p̃ bebitur ad uocati. in
quantũ fuĩt fides deuota su¬
scepti. Oratio enim que ca¬
sticatis iustitie elemosinarũ
oꝑib ad uiuatur. excedit
mundum. penetrat paradi¬
sum. euolat usq ad ipsum
summe maiestatis angło of¬
ferente conspectum. Sicut
quodam loco uox testatur.
angłica. Et cum tu in quit
orares. ego obtuli oratioe
tuam in conspectu clantatis
incensum. cuius supplicatio¬
nis holocaustũ. nulla infe¬

Expanded text:
fide clausit, fide dam nafide clausit, fide dam natestis pretiosus confessione, ne, crudeli vulnere pretiosior, et tincta veste candidior; liaris putetur privilegio sepucommunione suffragii. Neque dum sibi arrogat; ut solum erga moenia sua patrocinii illius berit. Non clauditur locis, qui diffunditur meritis. Invocasti ubique martyrem, ubique exaudit ille, qui oratur in martyre. Moderante itaque eo qui pensat vota tua et dispensat munera sua, in tantum vicina praesentia efficacis praebebitur advocati, in quantum fuerit fides devota suscepti. Oratio enim quae castitatis, justitiae eleemosynarumque operibus adjuvatur, excedit mundum, penetrat paradisum, evolat usque ad ipsum summae majestatis, angelo offerente, conspectum; sicut quodam loco vox testatur angelica. Et cum tu, inquit, orares, ego obtuli orationem tuam in conspectu claritatis incensum, cujus supplicationis holocaustum, nulla in infide
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit. Quantis hic ille¬
ucis auis ũratis errãtib
et desurama iam in ꝓsun¬
dum rupe gendentib ãmi¬
ssum redoidit uisum. Et
rum autib surdis. et infi¬
delitatis obturatione dãp¬
natis. ad ꝑ cipiendam uocẽ
celestium mandatorũ p̃cio¬
sum infũdit auditum. ut
tos intrinsecus uuln̾atos
angłici oris arte. ⁊ oratio¬
num firmitate curauit.
Quantos ꝑ longam incu¬
riam peccati labe solutos.
et quedam lepre ꝯtagioẽ
ꝑ fus.s. castigationib ex
hortationib expugnando.
deo in se operante uirtute¬
mundauit. Quantoꝵ aĩas
uiuentes in corpore iam de¬
functas. ⁊ delictoꝵ mole
obrutas ac sepultas. ad
em̃ utionẽ sãquam ad lu¬
xem uercanco. Ee resuscita¬
uit. Et deum sui ammirã¬
dus imitator. iam mortuaᷤ

Expanded text:
ictus? Quantis hic caecis, a via veritatis errantibus, et de summa jam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, et rum auribus, sordis et infidelitatis obturatione damnatis, ad percipiendam vocem coelestium mandatorum, pretiosum infudit auditum, ut tos intrinsecus vulneratos angelici oris arte, et orationum firmitate curavit? Quantos per longam incuriam, peccati labe resolutos, et quadam leprae contagione perfusos, castigationibus et exhortationibus expiando, Deo in se operante, mumundauit? Quātorum animas viuentes in corpore, iam defunctas, & delictorum mole obrutas ac sepultas, ad emendationem tamquam ad lucem vocando, Deo resuscituit; vt Domini sui admirandus imitator, iam mortua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter iustitiam. quia ip̃o¬
rum est regnum celorum.
Hec octaua sententia q̃
ad caput redit. ꝑfectum
hominem declarat. signi¬
ficatur fortasse ⁊ circum ci¬
sione actauo die in ueteri
testam̃to. ⁊ dñi resurrecti¬
one post sabbatum. qui
est utiq actauus. idemq
primus dies. ⁊ celebratõe
actauarum feriarum. q̃s
in regeneratione noui ho¬
minis celebramus. ⁊ nũo
ip̃o pentecostes. nam septe¬
nario septies multiplicato
quot fiunt. q̃draginta no¬
uem. Quasi octauus addit̾
ut quin q̃ginta cõpleant᷑.
et tam quam reddeantur ad
caput. Quo die missus ẽ
lorum ducimur. ⁊ heredi¬
tatem accepimus. ⁊ ꝯsola¬
mur ⁊ pascimur. ⁊ mĩam¬

Expanded text:
pter justitiam; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Haec octava sententia, quae ad caput redit, perfectumque hominem declarat, significatur fortasse et circumcisione octavo die in Veteri Testamento; et Domini resurrectione post sabbatum, qui est utique octavus, idemque primus dies; et celebratione octavarum feriarum, quas in regeneratione novi hominis celebramus; et numero ipso Pentecostes. Nam septenario numero septies multiplicato, quo fiunt quadraginta novem, quasi octavus additur, ut quinquaginta compleantur et tanquam redeatur ad caput: quo die missus estlorum ducimur, et haereditatem accipimus, et consolamur; et pascimur, et mi
Abbreviated transcription (Latin):
quam purum oculum ad
intelligenda et̾na gerenti¬
bus. Bcati mundo corde.
qm̃ ip̃i deum uidebunt.
similitudinẽ tanquam
ꝑfecte sapientes. formati
ad ymaginem dei ꝑ rege¬
nerationem renouati ho¬
minis. Beati pacifici. qm̃
ista quidem in hac uita
pleta c̃ẽ in apłis credimꝰ.
nam in illa omnimioda ⁊

Expanded text:
quam purum oculum ad quam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. similitudo, tanquam perfecte sapientibus formatisque ad imaginem Dei per regenerationem renovati hominis: Beati pacifici; quonista quidem in hac vita pleta esse in Apostolis credimus. Nam illa omnimod
Abbreviated transcription (Latin):
bellis ẽ. s cuncta o btẽperãt
spui hominis. cum ⁊ ip̃e ob¬
tẽperat deo. Ue quib hic di¬
citur. Beati pacifici. Unum
aũt primum ꝙ est regnũ
celorum ꝓ ip̃is gradib ua¬
rie nominatum ẽ. In pri¬
mo sicut oportebat. positũ
ẽ regnum celorum. Quod
anime rationalis. Sic itaq
rum. Tanquã dicẽtur.Ini¬
tium sapientie timor dñi.
Mitib hr̃ditas. tanquam
testam̃tum patris. cum pie¬
tate querentib. Bcati mites
qm̃ ip̃i hereditate posside¬
bunt t̾ram. Lugentib con¬
solatio tãquam scientib
quid ãmiserint. ⁊ quib
mersi sunt. Beati qui lu¬
gent qm̃ ip̃i ꝯsolabunt᷑.
Esurientib ⁊ sitientib sa¬
turitas. tãquam refectio
laborantib. fortit᷑q certã¬
tib ad salutem. Beati qui
tib. ut hec eis ex hibeatur
apotentiore qd̾ in ualidio¬
rib ex hibent. Beati mise¬
ricordes. qm̃ ip̃orum mise¬
rebitur deus. Mundis cõde
facultas uidendi dm̃i. tam¬

Expanded text:
bellis est, sed cuncta obtemperant bellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum ipse obtemperat Deo. De quibus dicitur hic: Beati pacifici. Unum autem praemium, quod est regnum coelorum, pro his gradibus varie nominatum est. In primo, sicut oportebat, positum est regnum coelorum, quod animae rationalis. Sic itaquerum. Tanquam diceretur: Initium sapientiae timor Domini . itas data est, tanquam testamentum patris cum pietate quaerentibus: Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Lugentibus consolatio, tanquam scientibus quid amiserint, et quibus mersi sint: Beati qui lugent; quoniam ipsi consolabuntur. Esurientibus et sitientibus saturitas, tanquam refectio laborantibus fortiterque certantibus ad salutem: Beati qui tibus, ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod invalidioribus exhibent. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Mundis corde facultas videndi Deum, tan
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. ⁊ suscipiens
similitudinem di. que ita
concluditur. Beati pacifici.
Occaua tamquã ad capõ
redit. quia consumatum
ꝑfectumq ostendit ⁊ pro¬
bat. Itaq in prima ⁊ in cr¬
taua. nominatum ẽ regnũ
celorum. Beati pauꝑes sp̃u.¬

Expanded text:
hominem, et suscipiens hominem, et suscipiens similitudinem Dei, quae ita concluditur: Beati pacifici; Octava tanquam ad caput redit; quia consummatum perfectumque ostendit et probat: itaque in prima et in octava nominatum est regnum coelorum, Beati pauperes sp
Abbreviated transcription (Latin):
mi boni. quia in heret̃
extremis. In quãto autẽ
gradu labor ẽ. ubi uehe¬
menter incumbitur ut se¬
se animus auellat ab cis.
quib pestifera dulcedine
innexus est. hoic ergo esu¬
ritur ⁊ sicitur iustitia. et
młtum neccͣia fortitudo.
quia non relinquitur siñ
dolore. ꝙ cum delectatiõe
retinetur. Quinto autem
gradu ꝑseuerantib in labo¬
re. datur euadendi consili¬
um. quia nisi quisq ad¬
iuuctut a suꝑiore. nullo
mõ sibi ẽ ydoneus. ut se¬
se tantis miscriarum uri¬
plicam̃tis expediat. Est
aũt iustum consilium.
ut qui se apotentiore ad¬
iuuari uult. ad iuuet in¬
fĩmiorem in quo ẽ ip̃e po¬
tentior. ⁊taq beati mise¬
ricordes. qm̃ ip̃is mifebit̃¬
deus. Sexto aũt gradu ẽ
cordis munditia de bena
conscientia bonoꝵ oꝑmi ua¬
lens ad contemp landum
ꝙ solo puro ⁊ sereno in¬
tellectu cerni pot̃. Postre¬
ma est septima ip̃a sapi¬
entia. id ẽ contemp latio
iuĩtatis. pacificans totu

Expanded text:
mi boni, quia inhaeretur mi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore quod cum delectatione retinetur. Quinto autem gradu perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum
Abbreviated transcription (Latin):
tiã qͣ ip̃oꝵ est regnum celoꝵ.
inde ⁊ ĩcipit loqui p̃sentes
compellans cum ⁊ illa que
supra dicta sunt ad cos eti¬
am ꝑtinerent qui presẽtes
audiebant. Et hec postea q̃
uidentur p̃sentib specialit̃
dici. ꝑtineant etiam ad illos
qui absentes. uł post futi
erant. Qua ꝓpt̾ iste sentẽ¬
tiarum numerus diligent̾
considerandus ẽ. Incipit eͥ
beatitudo ab humilitate.
Beati pauꝑes sp̃u. id ẽ non
inflati. Uum se diuine au¬
ccoritati subdit anima. ti¬
mens post hanc uitam ne
ꝑgat ad penas. etiam si for¬
te in hac uita sibi beata cẽ
uideatur. inde uenit ad di¬
uinarum scripturarũ cogͥ¬
tionem. Abi oportet ea
se mittere p̃bere pietate.
ne id ꝙ imꝑitis uidetur ab¬
surdum. uituꝑare audeat.
Et ꝑ nicacib concertatioĩ¬
b efficaciter in docilis. Iñ
iam incipit scire quibus
nodis seculi huius ꝑ car¬
nalem ꝯsuetudinem ac
peccati teneatur. Itaq in
hat ttio gradu in quo sciẽ¬
tia ẽ. lugetur amissio sũ¬

Expanded text:
iam ipsorum est regnum coelorum. Inde jam incipit loqui praesentes compellans, cum et illa quae supra dicta sunt, ad eos etiam pertinerent, qui praesentes audiebant; et haec postea quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineant etiam ad illos qui absentes vel post futuri erant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitate: Beati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac vita sibi beata esse videatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et pervicacibus concertationibus efficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio sum
Abbreviated transcription (Latin):
bestiisq communia. Atq
id ip̃m ꝙ ex cellit in hõie.
idẽ mens ⁊ ratio. subicia¬
tur potiori. ꝙ est ip̃a ueritas
unigenitus dei filius. Neq
cnimri imꝑare in ferioribus
pot̃. nisi suꝑiori se ip̃e sb̃¬
iciat. Et hec est pax que da¬
tur int̾ra hominib bone
uoluntatis. Hec uita con¬
sũmati ꝑfectiq sapientis.
De huiusmõi regno paca¬
tissimo ⁊ ordinatissimo.
missus ẽ foras prnceps
huiuis seculi. qui ꝑu̾sis
in ordinatisq dñatur. hac
pace intrinsecus constituta
atq firmata. quascũq ꝑ¬
secutiones ille qui foras
missus ẽ forinsecus conci
deficientib machinis suis
in notescẽ faciens. quãta
firmitas intus ex tructa
sit adeo sequitur. Beati
qui ꝑsecutionem patiunt᷑

Expanded text:
bestiisque communia; atque bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras princeps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitdeficientibus machinis suis innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo sequitur: Beati qui persecutionem patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ eis ita rependicur. ut
ce miseria liberentur. Beati
mundo corde qm̃ ip̃i deum
uidebunt. Quam ergo stul¬
ti sunt qui deum istis exre¬
norib oculis querunt. cũ
corde uideatur. Sicut ali¬
bi scriptum est. Et in sim¬
plicitate cordis que rite st̃.¬
illum. hoc est enim mun¬
dum cor ꝙ est simplex cor.
Et quem ad modum lumẽ
hoc uideri non pot̾. nisi ocu¬
lis mundis. ita nec d̃s ui¬
detur nisi mundum sit illõ
quo uideri potest. Beati pa
tur. In pace ꝑfectio ẽ ubi
nicħ repugnat. Et ideo filii
dei pacifici. qm̃ nicħ resistit
deo. ⁊ utiq filii similitudi¬
nem patris hr̃e debent. Pa¬
cifici autẽ insemetip̃is s̃t.
qui omnes animi sui mo¬
tus cõponentes. ⁊ subiciẽ¬
tes rationi idẽ menti ⁊ sp̃ui.
carnalesq concupiscẽtias
hñtes edomitas. fiunt regͥ
dei. In quo ita sunt ordi¬
nata omnia ut id ꝙ ẽ in
homine p̃cipuum ⁊ ex cel¬
lens. hoc imperet. cet̾is ñ
reluctantib. que sunt nb̾

Expanded text:
m eis ita rependitur, ut m eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor: et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis; ita nec Deus videtur, nisi mundum sit illud quo videri potest. 9. Beati tur. In pace perfectio est, ubi nihil repugnat; et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbitatib. ⁊ non resistũt¬
in malo. s uincunt in bono
malum. Rixentur eigo in¬
mites. ⁊ dimicent ꝓt̾renis
et t̃p̃ralib reb. ẜeati aut̃
mites. qm̃ ip̃i hrditate po¬
ssidebunt t̾ram. de qua pelli
non possunt. Beati lugẽ¬
tes. qm̃ ip̃i consolabunt̃.
luctus est tristitia de ami¬
ssione carorum. Conu̾si
aũt ad deum ea que inh
mundo cara amplectabã¬
tur amittunt. Non enim
gaudent his reb. quibus
ante gaudebant. Et donec
fiat in illis amor et̾norũ.
non nulla mestitia sautiã¬
tur. Con so labuntur eigo
sp̃u scõ. qui maxime pro¬
pt̃a paraclitus nominatũ.
idẽ consolator. ut tꝑalem¬
ãmittentes et̃na letitia ꝑ¬
fruantur. Beati qui esun¬
unt ⁊ siciunt iustitiam.
quia ip̃i saturabuntur. Iã¬
istos amatores dicit. ueri ⁊
in concussi boni. Ilo ergo
cibo saturabuntur. de quo
illa aqua. de qua quisꝗs¬
co fons a que salientis in
uitam et̾nam. Beati miẜi
qui sub ueniunt miseris.

Expanded text:
improbitatibus, et non resistuntimprobitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut tamittentes, aeterna laetitia perfruantur. Beati qui esuriunt, et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Hic amatores dicit, veri et inconcussi boni, illo ergo cibo saturabuntur, de quo illa aqua, de qua quiseo fons aquae salientis in vitam aeternam. Beati miserqui subveniunt miseris,
Abbreviated transcription (Latin):
audaciam ⁊ suꝑ biam sig̾¬
ficat. Uulgo etiam magnos
recte qñ quidem sp̃c. etiam
uentus uocatur. uñ sciiptũ
est. Ignis. grando .iix. gla¬
cies. sp̃c tempestatis. Quis
uero nesciat suꝑbos infla¬
tos dici tanquam uento
intelliguntur pauꝑes sp̃u.
humiles ⁊ tirentes dm.
id ẽ non hñtes inflantẽ sp̃m
nec in aliunde omnino in¬
ciꝑx oportuit beatitudinẽ.
S i quidem ꝑ uentura ẽ ad
sũmam sapientiam.Initi
omnis pecc̃i suꝑbia scribi¬
tur. ⁊uꝑbi ergo appetant.
et diligant regna terrarũ.
beati autẽ pauꝑes sp̃u. qm̃
Deati mites qm̃ ip̃i beredi¬
tate possidebunt t̾ram.
Illam credo t̾ram dequa in
psalmis dicitur. Spes mea
es tu. portio mea in terra
uiueniium. E ignificat enĩ
quandam soliditatem et
stabilitatem hereditatis
ꝑpetue. ubi anima ꝑ bonũ
affectum. tanquam loco suo
requiescit. sicut corpus in
tra. Et inde cibo suo alitur.
sicur corpus ex t̃ra. ⁊p̃a est
reouies ⁊ uita scõrum. Mi¬
tes autẽ sunt qui cedunt

Expanded text:
audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initiomnis peccati superbia inscribitur . Superbi ergo appetant et diligant regna terrarum: Beati autem pauperes spiritu; Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram: illam credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt
Abbreviated transcription (Latin):
aũt omnes iste octo sentẽ¬
tie. Iam enim cetera cõpe¬
llans. loquitur ad illos
qui ad erant dicens. Bea¬
ti eritis cum uob̾ male¬
dicent. ⁊ ꝑsequentur uos.
Suꝑiores aũt sententias
generalit̾ digerebat. Non
enim dixit. Beati pauꝑes.¬

Expanded text:
autem omnes istae octo sententiae. Jam enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis maledicent, et persequentur vos. Superiores autem sententias generaliter dirigebat: non enim dixit, Beati paupe
Abbreviated transcription (Latin):
ut hospitalis eẽ non possĩ.
Et hanc ex cus atõnem leui¬
ssimo p̃cepto diluit. ut
calicẽ aque frigide. coto
animo porrigamus. frigi¬
de in quid aque non calide.
ne in calida pauꝑtatis pe
nurie lignorũ occasio que¬
reretur. Tale quid ⁊ apłs
ut ante iam diximus ad
galathas precepit. Cõmu¬
nicet is qui cathetizatur.¬
ei qui se cathetizat in õibꝰ
bonis. ⁊ discipulos ad ma¬
grorum refrigeria cohorta¬
tur. quia poterat quilib
obtendere pauptatem. et
p̃ceptum excludere. prius¬
quam ille ꝓponat. imminẽ¬
tem soluit quõnem dicẽs.
no lite errare deus non ir¬
ridetur. Que enim semina¬
uerit. homo. hec ⁊ metet.
Et est sensus . frustra cau¬
saris de in opia. cum aliud
hãt cõscientia. Qde potes
fallere cohortantem. s cito
ꝙ quãtum cũq seminaue¬
ris tantum ⁊ messurus sis.

Expanded text:
ut hospitalis esse non possim. ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae frigidae toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne et in calida, paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus ut ante jam diximus ad Galatas praecepit: Communicet autem is qui cateei qui se catechizat, in omnibus bonis . Et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam illud proponat, imminentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Et est sensus: frustra causaris inopiam; cum aliud habeat conscientia tua: me potes fallere cohortantem; sed scito quod quantumcumque seminaveris, tantum et messurus sis.
Abbreviated transcription (Latin):
rem deberus recipere. ⁊ ilł
alimoniam ministrare. hoc
dñs ante ꝓcurans dicit. ñ
ꝑsonas sus cipiendas ẽẽ s
nomen. ⁊ mercedem non
ꝑdere suscipientes. licet in¬
dignus sit qui susceptus
sit. Et quicũq potum de¬
derit uni ex minimis istis
calicem aque frigide tm̃
in nõie discipuli. Amen
dico uob̾ non ꝑdet mer
cedem suam. legimus in
dauid ꝓpħa. ad excusãdas
ex cusationes in peccatis. ꝙ
młti pect̃orum suorũ qͣi
iustas p̃tendant ex cusatões.
ut ꝙ uoluntate delinquũt
uideantur necessitate peccare.
Dominus scrutator cordis
et renum. futuras cogitatr̃es
in singulis contuetur. Dixe¬
rat. qui recipit uos me re¬
cipit. s hoc preceptum mł¬
ti pscudo ꝓpħe ⁊ falsi pre¬
dicatotes pot̾ant im pedire.
Medicatus est huic quoq
scandalo dicens. Qui re¬
cipit iustum in nomine iu¬
sti. mercedem iustt̃ accipii.
Rursum Poterat alius cau¬
sari ⁊ dicere. Pauꝑtatem ꝓ¬
hibeor. tenuitas me retinet.

Expanded text:
rem debemus recipere, et illis rem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare. Hoc Dominus ante procurans dicit, non personas suscipiendas esse, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus fuerit qui susceptus sit. Et quicumque potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum, in nomine discipuli, amen dico voegimus in David propheta, ad excusandas excusationes in peccatis, quod multi peccatorum suorum quasi iustas pretendant excusationes, ut quod voluntate delinquunt videantur necessitate peccare. Dominus scrutatoet renum, futuras cogitationes in singulis contuetur. Dixerat: Qui recipit vos, me recipit. Sed hoc praeceptum multi pseudoprophetae et falsi praedicatores poterant impedire; medicatus est huic quoque scandalo, dicens: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Rursus poterat alius causari et dicere: Paupertate prohibeor, tennitas me retinet,
Abbreviated transcription (Latin):
qui me recipit. recipit eũqͥ
me misit. Ordo pulcheri¬
mus. Ad predicationem
mittens. Docet ꝑicula nõ
timenda. affectum subicit
religioni. Aurum supra
tulerat. es de cona excus¬
serat. Dura euangłistarũ
conditio. unde ergo sũp¬
tus. unde uictus. Necessa¬
riam austeritatem manda¬
torum spe temperat pro¬
missorum. Qui recipit in¬
quit uos. me recipit. ⁊ qui
me recipit. recipit eum qͥ
me misit. ut in suscipien¬
dis apłis unus quisq cre¬
dentium xp̃m se suscepi¬
sse arbitretur. Qui recipit
ut ꝓpłam. ⁊ intelligit eũ
defuturis loquentẽ. hic mer¬
cedem ꝓpłe accipiet. Igit᷑
Iudei carnaliter intelligen¬
ces ꝓpħas. mercedem non
in omni ꝓfessione zizaniũ
mixtum est tritico. Premi¬
serat. qui recipit uos me re¬
cipit. ⁊ qui me recipit. reci¬
pit cum qui me misit. Ad
susceptionẽ magr̃orum dis¬
cipulos ꝓuocauerat. Pote¬
rat occulta c̃ẽ credentium¬
cẽ responsio. ergo ⁊ pseu¬

Expanded text:
qui me recipit, recipit eum qui qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ordo pulcherrimus. Ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit religioni. Aurum supra tulerat, aes de zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit etam, et intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiet. Igitur Judaei, carnaliter intelligentes prophetas, mercedem non In omni professione zizanium mixtum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat 66 occulta esse credentium responsio; ergo et pseu
Abbreviated transcription (Latin):
uẽsus matrem suam. et
inimici hominis domestici
cius. Hic locus ꝓprie hisdẽ
u̾bis in michea ꝓpħa scri¬
bitur. Et notandum ubi¬
cumq in ucteri testam̃to
testimonium ponitur. utr̃
sensus tantum an ⁊ ser-¬
mo consentiat. Qui amat
patrem aut matrem plus
quam me. non ẽ me di¬
gnus. Et in cantico legimꝰ
canticoꝵ. Ordinate ĩ me
canitatem. Hic ordo in õi
affectu necessarius ẽ. Ama
post deum patrem. ama
matrem. ama filios. Si ãt
nocessitas uencrit. ut amõ
parentum ac filioꝵ di a¬
more cõparetur ⁊ non po¬
ssit utrumq ẜuare. odi¬
um in suos. pietas in deũ
amari patrem aut matrẽ.
s signant̾ addidit. qui a¬
mat patrem aut matrem
plusquam me. ⁊ qui non
accipit crucem suam ⁊ se¬
quitur me non est me di
gnus. In alio euangłio scͥ¬
bitur. Qui non accipit cru¬
cem suam cotidie. Non se¬
mel putemus fidei ardorẽ
posse sufficere. semꝑ crux¬
portanda est. ut semꝑ nos
xp̃m amare doceamus. Qͥ
recipit uos me recipit. Et

Expanded text:
ersus socrum suam; et inimici hominis, domestici ejus. Hic locus prope eisdem verbis in Michaea propheta scribitur . Et notandum ubicumque de veteri Testamento testimonium ponitur, utrum sensus tantum, an et sermo consentiat. Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus. Et qui aCanticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei amori comparetur, et non possit utrumque servari, odium in suos, pietas in Deum amare patrem aut matrem, sed signanter addidit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est gnus. In alio Evangelio scribitur : Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fidei posse sufficere, semportanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me recipit; et
Abbreviated transcription (Latin):
Mors quippe iustorum boĩs
in ad iutorium ẽ. malis ĩ
testimoniũ ut inde pu̾si
sine excusatione ꝑeant. uñ
electi cxemplum capiunt
ut uiuant. S auditis tot
t̾rorib turbari poterant in¬
fimorum corda. atq ideo
consolatio adiungitur. cũ
ptinus sub infertur. Põite¬

Expanded text:
Mors quippe justorum bonis Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatioelecti exemplum capiunt ut vivant. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur: Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
states in signo sunt. que
ip̃a quoq tp̃rum statuta
confundunt. ꝙ nos quoq
nuꝑ exꝑti sumus . quia
estiuum tp̃c omne ꝯu̾sum
ĩpluuiis hyemalib uidi¬
mus. Quia aũt cuncta hec
non de in iustitia ferientis
sunt. s de merito mundi
patiẽtis facta prauorũ ho¬
minum p̾mittuntur cum
dicitur. S ante hec omĩa
in cipient uob̾ manus suas
inicere. ⁊ ꝑsequentur. ⁊ tra¬
dent uos in sinagogis ducẽ¬
tes ad reges ⁊ p̃sides ꝓpter
nom̃ meum. Ac si aꝑte di¬
cat. Prius corda hominũ
et post modum elementa
turbabuntur ut cum rerũ
ordo cõfunditur. ex qua iã
retributione ueniat de mõ¬
stretur. Nam quãius finis
mundi ex ip̃o suo ordine
pendeat. ꝑ u̾siores tam̃ quos¬
q inueniens. quia digne
ruinis illius opprimantur.
in notescit cum subditur.
ducentes ad reges ⁊ p̃sides
hec uob̾ in testimonium.
Intestimoniũ uidelicet qͦꝵ
nisi eorum. qui aut ꝑse¬
quendo mortes inferunt.
aut uiuendo non imitant᷑

Expanded text:
states in signum sunt, quae states in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur?
Abbreviated transcription (Latin):
que ad usum prau itatis
infleximus. ad usum nob̾
u̾tuntur ultionis. Tran qͥli¬
tatem quippe humane pa¬
cis ad usum u̾timus uane
securitatis. ꝑegnnationẽ
t̾re ꝓhabitatione dileximꝰ
patrie. salutem corporum
redigimus in usum uitioꝵ.
ub̾tatis habundantiã nõ
ad necessitatẽ carnis. s ad
ꝑu̾sitatem intorsimus uo¬
luptatis. Ip̃a serena blan¬
dimenta aeris. ad amorem
nob̾ ẜuire coegimus t̾rene
delectationis. sure igitur
restat ut simul nos omĩa
feriant. que simul omĩa
uitii nr̃is male fub acta sẽ¬
uiebant. ut ꝙ prius ĩmũ¬
Do in columes habuimus
gaudia. tot de ip̃o post mo¬
dum cogamur sentire tor¬
menta. Notandum uero
ꝙ dicitur. t̾rores de celo et
tẽpestates. Cum tẽpestates
hyemales uenire ex ordine
co tẽpestates uenire in per¬
ditionis signo p̃dicuntur.
nisi ꝙ eas tẽpestates dñs ue¬
nire denuntiat. que nequa¬
q̃m ordinem cẽpoꝵ ẜuant.
Que enun ordinate uenũt
signa non sunt. Sed tẽpe¬

Expanded text:
quae ad usum pravitatis quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex ordine co tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempe
Abbreviated transcription (Latin):
la que p̃ueniunt indicant̃
mala ꝑpetua que sub se¬
quentur. Et ideo post bella
et seditiones non statim
finis. quia urulta tebent
mala precurrere. ut malũ
ualeant sine fine nuntia¬
re. Sed cum tot signa ꝑ¬
turbationum dicta surt.
O portet ut coꝵ ꝯsittratt̃e
breuiter singła ꝑstrĩgamꝰ.
quia neccẽ est ut alia ctẽ¬
ris alia de celo. alia ab ele¬
mentis. alia ab hominib
pitiamur. Ait enim. Sur¬
get gens sontra gentem.
ecce ꝑ turbatio hominum.
Erunt t̾remotus magni ꝑ
loca. Ecte respectus ire de¬
suꝑ. frunt pestilentie. ecce
in equalitas corporum.
frunt fames. ecce sterilitas
terre. Terroresq de celo ⁊
tempestates. ecce in equali¬
tas aeris. Quia ergo omĩa
consumanda sunt. ante
consumatõem omĩa per¬
turbantur. et qui in cũctis
deli quimus. in cãctis ferim̃.
ut impleatur ꝙ dicitur.
pugnabit ꝓ eo orbis t̾raꝵ.
contra in sensatos. Omĩa
namq que ad usum ui¬
te accepimus. ad usum ꝯ¬
u̾timus culpe. Sed cuncta

Expanded text:
la quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
cet m̃os. bene intelligitur
significare maiora p̃cepta
iustitie. quia minora erãt
famulos suos. scđm ordi¬
natissimam distributionẽ
tp̃rum dedit minora pre¬
cepta ppło. quem timore
ad huc alligan oportebat.
et ꝑ filium suum maiota
Pło quem caritate iam
liberari conuenerat. Cum
autẽ minora minoribus.
maiora maiorib dantur.
ab co dantur qui solus
nouit congruentem suis
tẽporib generi humano
er hibere medicinam. Nec
ꝓpter regnum t̾renum. ab
codem uno deo qui fecit
celum ⁊ t̾ram. De hac er
montes dei. Et hoc bene si¬
gnificat. ꝙ ab uno magr̃o
solo oocendis tantis rebus.
docetur in monte. Se¬
a dignitatem magr̃i. Et
accodunt ad eum discipsi
eius. ut audiendis illis uer¬
bis. hui ẽent etiam corpore
uiciniores. qui p̃ceptis un¬
plendis animo ꝓpinquabũt.
aperuit os suum ⁊ decebat
eos Ista circũlocutio qua
scribitur. ⁊ aperiens os suũ
sixtasse ip̃a mora cõmen¬
dat aliquanto longiorem
futurum c̃e ẜmonẽ nisi

Expanded text:
em mons bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant,famulos suos secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora praecepta populo quem timore adhuc alligari oportebat, et per Filium suum majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec pter regnum terrenum, ab eodem uno Deo qui fecit coelum et terram. De hac ergia tua sicut montes Dei : et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sead dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam animo propinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
iua longiis ab urbe di¬
gressi sumus. ne ad uẽ¬
tendum nos tardior hora
p̃pediat. necesse est ut ex¬
positionem sancti euangłii
breuior ẜmo transcurrat.
Uñs ac red emptor nr̃ pe¬
rituri mundi precurrẽtia
mala denuntiat. ut eo mi¬
nus ꝑturbent uenientia qͦ
fuennt p̃icita. Minus enĩ
iacula feriunt que p̃uitẽ¬
tur. Et nos tolerabilius:
mundi mala suscypimus.
pensanda sunt u̾ba redẽp¬
toris nñi. ꝑ que nos aliud
intius. aliud eetius passu
ros. tenuntiat. Bella qͥppe
ad hostes ꝑtaient. seditioes
ad ciues. ut gͦ nos ĩdicet ĩ¬
terius ex teriusq turbari.
aliud nos fatetur ab hosti¬
b. aliud a frĩb ꝑpeti. Sed
his malis preuenientib.
quia non statim finis se¬
quatur ad iuinceit. Surget
gens suꝑ gentem ⁊ reg̾¬
num ad uersus regnum
et t̾remotus magni crunt

Expanded text:
ia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; et terrae motus magni erunt