comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuentes in celis angelorum choros audiat
& uideat in excessu mentis ꝙ ad se rediens
non possit exprimere Capitulum sextum¬
Ed quid horum oĩm scire: quid ue
de his loqui possum peccator infelix
& pccĩ mei pondus & iuncula cir¬
cumferens quicum amore lr̃arum amicũ
ocio& littexis locum amo uel fortasse odio
quodam ex dissimilitudine morum orto
populum fugio & fortasse conscienciam uite
mee multiloquũ testem iuto: Hisigitur p̃t̾¬
mente requiescamus. ad hoc nati & sine hoc
inutiliter atq infeliciter nati sumus: Quanti tã¬
dem pater extimes illa cõĩa: uiuere ut uelis
ire quo uelis stare ubi uelis: Uere interpur¬
purcos florum thoros au tupno caducarum
interfrondium aceruos ac requiescere Aprica¬
cõe hyemem. umbris estatem fallere: neutrã
sentire insi quam uelis. in utraq tuũ &ubicũ
q fueris esse tecum: procul amalis. ꝓcul abex¬
emplis scelerum: non impelli. non collidi nõ affici

Expanded text:
nentes in celis angelorum choros audiat nentes in celis angelorum choros audiat et videat in excessu mentis quod ad se rediens non possit exprimere. 6 Sed quid horum omnium scire, quid ve de his loqui possum, peccator infelix et peccati mei pondus ac vincula circumferens, qui vel amore literarum amicum otio et literis locum amo, vel fortasse odio quodam ex dissimilitudine morum orto populum fugio, et fortasse conscientia vite mee multiloquum testem vito? His igitur pretebs te ut in te requiescamus, ad hoc nati et sine hoc inutiliter atque infeliciter nati sumus — quanti tandem, pater, extimes illa comunia, vivere ut velis, ire quo velis, stare ubi velis, vere inter purpureos florum toros, autumno caducarum inter frondium acervos acquiescere, apricatione hiemem, umbris estatem fallere, neutram sentire nisi qua velis? In utraque tuum esse et ubicunque fueris esse tecum, procul a malis, procul ab exemplis scelerum, non impelli, non collidi, non affici,
Abbreviated transcription (Latin):
hic testis ineffabilis atq perpetuus ut ad pro¬
ddire & nobiscum loqui ꝙͣ insolitudine dig¬
natur nimiꝵ nam & nullus interstrepit&
quod ab in tenciõe mentem distrahat non
est Sic humanus ammus assuescit celestib
frequentiq colloquio fiduciam salutarem
concipit & ex hospite: atq ad uena fit do¬
mesticus dei Magno eiim ex amore con¬
tinuoq fidelicultu interdeum ex hõĩem¬
tanta familiaritase est: qnͣta inter hoĩ em
& hoĩem non est Quamobrem ut laborio¬
sos hoĩes & mortalibus semper rebus impli¬
catos: ac terrenis occupac ionibus tota inten¬
cione demersos. iam nunc occupacionum
in mortalium &. inferni laboris habere pri¬
micias crediderim sic similimũ ueri putem
solitarios ac dei amicos piis assuctos curis iam
hic eterne uite presentire delicias nec incre¬
ius secularis cem uestigium nullum exstet
ad eum gradum misericorelia subleuante
consurgere ut ad huc terris inclusus conti¬

Expanded text:
hic testis infallibilis atque perpetuus, ut ad prohic testis infallibilis atque perpetuus, ut ad prodire et nobiscum colloqui quam in solitudine dignatur. Nimirum: nam et nullus interstrepit, et quod ab intentione mentem distrahat non est. Sic humanus animus assuescit celestibus, frequentique colloquio fiduciam salutarem concipit, et ex hospite atque advena fit domesticus Dei. Magno enim ex amore continuoque et fideli cultu inter Deum et hominem, familiaritas tanta est, quanta inter hominem et hominem non est. Quamobrem ut laboriosos homines, et mortalibus semper rebus implicitos ac terrenis occupationibus tota intentione demersos, iam nunc occupationum immortalium et inferni laboris habere primitias crediderim, sic simillimum veri putem solitarios Dei amicos, piis assuetos curis, iam hinc eterne vite presentire delitias. Nec increcui secularis ceni vestigium nullum extet, ad eum gradum misericordia sublevante consurgere, ut adhuc terris inclusus conci
Abbreviated transcription (Latin):
uidere poterant: ad oculos omĩa referebant
quod si& nobis accidit & consiliũ optamus
est Cicero non q alii precipue ex nostris cle¬
sint cum Augustinus magnexime ex hoc
librum uere religionis mifn textisse uidea¬
tur uideatur sed iuuat in renra peregrinũ
ut ita dixerim hoĩem audire presertim cũ
unus idemq locus sit ubi & uusus apparut
& medicament a composuit ayt .n. Magni
autem est ingenii reuocare mentem a sensi¬
bus & cogitacoe aconsuetudine abducere
In hoc ergo sumis & nosiuiribus enitamur
ut sensibus domitis & uicta consuetudine
aliquid animo uideamus. Aperiamus it a iã
tandem & purgeius oculos illos intrinse¬
cos. quibus inuisibilia cernuntur xpm̃n adesse
uidebimus Et si de marco catone scriptum
est q puduit gementẽ illo teste mori qnͣto
magis pudebit xpõ spec tante male iure: ma¬
le mori aut oĩno facinorosum ac turpe ali¬
quid tanto sub teste cõmittere Sane noster

Expanded text:
videre poterant, ad oculos omnia referebant»? videre poterant, ad oculos omnia referebant»? Quod si et nobis accidit et consilium optamus, est Cicero, non quod alii precipue ex nostris desint, cum Augustinus ex hoc maxime librum Vere religionis michi texuisse videatur; sed iuvat in re nostra peregrinum, ut ita dixerim, hominem audire, presertim cum unus idemque locus sit ubi et vulnus aperuit et medicamenta composuit. Ait enim: «Magni autem est ingenii revocare mentem a sensibus, et cogitationem a consuetudine abducere». In hoc ergo summis et nos viribus enitamur ut, sensibus domitis et victa consuetudine, aliquid animo videamus. Aperiamus iam tandem atque purgemus oculos illos intrinsecos, quibus invisibilia cernuntur: Cristum adesse videbimus. Et si de Marco Catone scriptum est quod puduit gementem illo teste mori, quanto magis pudebit Cristo spectante male vivere, male mori, aut omnino facinorosum ac turpe aliquid tanto sub teste committere. Sane noster
Abbreviated transcription (Latin):
expiicurus aut cicero. non cato. non scipio
non lelius y maginacõe: fingendus. sed ange¬
lus bonus bonus uite custos comesq latus
homini. quod spectante. siquis est pudoR
bile dixerim. xpũs ip̃e locis om̃ibus atq tem¬
poribus est presens: non actuũ tm̃ sed & co¬
gi taconũ oĩm uerus testis. quos si uere affo¬
ret testis epycurus non uideret figere hic
aim libet & cogitare Quuis tam inpudenti¬
rabie fuit umqͣ tantaq scelerum licenciaꝗ
non dicam xp̃m. sed anncorum xp̃i aliquem
coram cernẽs non raptanti se precipitanti¬
q libidim frena substringeret at qui xpm
ipm in abditis eciam aĩe penetralibus sẽp
assistere & quid illic geratur introspicere
& aperta omĩa uiderẽ nemo usq xpianus
xpianus est qui dubitet nec aboĩ cledecore
canti testis metusaltem & ueneracõe desis¬
tere Quid hic presagii est nisi quia quem
pñtem corde credimus. oculis non iudemꝰ

Expanded text:
Epycurus aut Cicero, non Cato, non Scipio, Epycurus aut Cicero, non Cato, non Scipio, non Lelius imaginatione fingendus sed angelus bone vite custos comesque datus homini, quo spectante, siquis est pudor, bile dixerim, Cristus ipse locis omnibus atque temporibus est presens, non actuum sed et cogitatuum omnium verus testis, quos etsi vere afforet testis epycureus, non videret. Figere hic animum libet et cogitare. Quis tam impudentirabie fuit unquam, tantaque scelerum licentia, qui non dicam Cristum, sed amicorum Cristi aliquem coram cernens, non raptanti se precipitantique libidini frena substringeret? Atqui Cristum ipsum in abditis etiam anime penetralibus semper assistere, et quid illis geratur introspicere, et apecristianus est qui dubitet; nec ab omni dedecore, tanti testis metu saltem et veneratione, desistitur. Quid hic prestigii est, nisi quia quem presentem corde credimus oculis non videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
ac semper ante oculos habendus ut sic tãꝙͣ
illo spec tante uiuamꝰ & oĩa tamqͣ illo uidẽ¬
te faciamus. hoc mihi lucille Epicurus pre¬
cepit custodem nob & pedagogum dedit:
deinde quibusdam inter positis quibus hoc
consilium ad iuuatur adiecit & elige itaq
catonem ue si hic uidetur tibi minis iigidus
elige remissioris cum uirum lelium elige cum
cuius tibi placuit & uita .&. oracio x. ip̃e ani¬
inum ante se ferens uultus Uides ut aliꝙ
enarratis utrobiq nobis liberum linquit nob¬
eligere: quem uolumus: modo aliquem eliga¬
mus. cuius nobis non genus non potencia nõ
opes sed uirtus &. conuersacio & testis aĩmi
frenum &. matura ammꝰ uerba placuerint
Et hoc quidem de ymaginario teste uite phi¬
losophicum consilium inter suos non inutile
nobis uero necessarium hunc inhis litterul
obtineat locum. ut quod diximus appareat
tali teste xpianum hoĩem non egere: cui nõ

Expanded text:
ac semper ante oculos habendus, ut sic tanquam ac semper ante oculos habendus, ut sic tanquam illo spectante vivamus et omnia tanquam illo vidente faciamus. Hoc, mi Lucili, Epycurus precepit, custodem nobis et pedagogum dedit». Deinde, quibusdam interpositis quibus hoc consilium admiratur, adiecit et «elige itaque Catonem» ait «si hic tibi videtur nimis rigidus, elige remissioris animi virum Lelium; elige eum cuius tibi placuit et vita et oratio et ipse animum ante se ferens vultus». Vides ut aliquot enumeratis, utrobique liberum nobis linquit eligere quem velimus, modo aliquem eligamus cuius nobis non genus, non potentia, non opes, sed virtus et conversatio et testis animi frons, et motura animum verba placuerint. Et hoc quidem de imaginario teste vite philosophicum consilium, inter suos non inutile nobis non necessarium, hunc in his literulis obtineat locum ut quod diximus appareat, tali teste cristianum hominem non egere, cui non
Abbreviated transcription (Latin):
in epłis quas adquintũ ciceronem frẽm suũ
scribit post oraciones magnificas ad uirtute
concludens: id inꝗt facilime faciessi me cui
quas dices & facies interesse. ultũ haud¬
dubie confidebat ueram pñciam profuturã
esse germano. qui memoriam sui solũ es¬
cacem adeo uirtutis ad studium extimaret
Secutus hos seneca sed non ausus tm̃ sibitri¬
buere lucilium suum monet ut alicuiuscli¬
rioris tuiri pñciam sibi fingat. ayt enim: pro¬
dest sine dubio custodem tibi imposiusse.
e habere quem respicias. quem interesse
cogitacionibus tuis iudices nec multo post
Sic facias in quit quecunq facies tamq spec¬
tet aliquis & post pauca aliorum te inquit auc¬
toritate custodi: aut cato ille sit aut scipio
aut lelius. aut cuius interuentu ꝑditi quoq
hoĩes uicia supprimerent Et ut intelligasᷤ
alibi aliꝗs inquit iur bonusꝰ eligendus est

Expanded text:
in epystolis quas ad Quintum Ciceronem fratrem suum in epystolis quas ad Quintum Ciceronem fratrem suum scribit, post adhortationes magnificas ad virtutem, concludens: «Id» inquit «facillime facies, si me, cui quas dices et facies interesse». Multum hauddubie confidebat veram presentiam profuturam esse germano, qui memoriam sui solam efficacem adeo virtutis ad studium extimaret. Secutus hos Seneca, sed non ausus tantum sibi tribuere, Lucilium suum monet ut alicuius clarioris viri presentiam sibi fingat. Ait enim: «Prodest sine dubio custodem sibi imposuisse et habere quem respicias, quem interesse cogitationibus tuis iudices». Nec multo post: «Sic facias» inquit «quecunque facies, tanquam spectet aliquis». Et post pauca: «Aliquorum te, inquam, autoritate custodi, aut Cato ille sit, aut Scipio, aut Lelius, aut cuius interventu perditi quoque homines vitia supprimerent». Et ut intelligas halibi: «Aliquis» inquit «vir bonus nobis eligendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tumq largiri multo ẽ pro̾stõ facilius nos cuide¬
re & audire & intelligere Uidet ille igitur
nos: auditq prius eciam ꝙͣ loqͣmur Ip̃e est
enim qui tacito moysi ayt quid clamas ad me
preuenit uota nr̃a & affectus anticipat cogi¬
tacões nr̃as in telligit delonginquo. hoc est
multo ante ꝙͣ fiant. preces nr̃as exaudit añ¬
ꝙͣ sonent necessitates nr̃as aspicit añqͣ ueniãt
Exitus nros speculator añqͣ natisimus. sedita
nos aspicit ut licet indignos inuemiat miserea¬
tur tñ. nisi forte quod procul absit anobis con¬
tumacia ꝑtinaci misericordiam repellamus
Habentes ergo testem patrem uidicem: teste
illo ymaginario non egemus: dequo alibi sc̃p̃¬
si quem phorum quidam querendum nõb
esse dixerũt Epicuruis quidem quibusdam
licet opoibus infamatus maiorum tam̃e ui¬
dicio magnus uir amico scribens sic fac inquit
omĩa. tamꝙͣ spectet epycurus Marcus cicero

Expanded text:
tumque largiri, multo est profecto facilius nos videtumque largiri, multo est profecto facilius nos videre et audire et intelligere. Videt ille igitur nos auditque prius etiam quam loquamur; ipse est enim igitur, qui tacito Moysi ait: «Quid clamas ad me?». Prevenit vota nostra et affectus anticipat; cogitationes nostras intelligit de longinquo, hoc est multo antequam fiant; preces nostras exaudit antequam sonent; necessitates nostras aspicit antequam veniant; exitus nostros speculatur antequam nati simus. Sed ita nos aspicit ut, indignos licet inveniat, misereatur tamen, nisi forte, quod procul absit a nobis, contumacia pertinaci misericordiam repellamus. Habentes ergo testem Patrem iudicem, teste illo imaginario non egemus de quo alibi scripsi, quem philosophorum quidam querendum nobis esse dixerunt. Epycurus quidem, quibusdam licet opinionibus infamatus, magnorum tamen iudicio magnus vir, amico scribens: «Sic fac» inquit «omnia, tanquam spectet Epycurus». Marcus Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
dei uocem tot transactis laboribus suds et̾na
inrequiem euocantis. proq husoibus respon¬
sorem ueracissimum ac locupletissimũ habẽ
quod metam Ex timare q breui temporis iac¬
tura ymo uo non iactura sed lucro & innua¬
bilium tediorum fuga: felicitatem negociãt.
ei ernam & dimissis hoim fastidiis urbiumq
ꝑiculis: ubiuere est infernus ille uiuencium
cuius meminit psalmista ad suꝑnam pizam
properantȩs iam hĩc ceperũt esse felices siꝗ¬
dem miserie fins felicitatis micium ẽ: natu¬
ra contrarioꝵ exigente: ut ubi hec desinit il¬
lud incipiat: Postremo & cogitatus altissiãs
re semper enim pns est: qui ubiq semꝑ est
Quis ȩnim est hicinsi dequo scriptum ẽ si as¬
cendero incelum tu illic es. si descendero in
infernum ades. si sũpsęro pennas meas dilu¬
culo & si habitauero in extremis maris: cui si
facile fuit oculos nobis atq atq aures intellec¬

Expanded text:
Dei vocem, tot transactis laboribus, suos eternam Dei vocem, tot transactis laboribus, suos eternam in requiem evocantis; proque his omnibus sponsorem veracissimum ac locupletissimum habere; quod metam!», extimare quam brevi temporis iactura, imo vero non iactura sed lucro, et innumerabilium tediorum fuga, felicitatem negotientur eternam, et dimissis hominum fastidiis urbiumque periculis, ubi vere est infernus ille viventium cuius meminit Psalmista, ad supernam patriam properantes iam hinc ceperint esse felices; siquidem miserie finis felicitatis initium est, natura contrariorum exigente ut ubi hoc desinit illud incipiat. Postremo et cogitatus altissimos, re. Semper enim presens est qui ubique semper est. Quis est autem Hic, nisi de quo scriptum est: «si ascendero in celum tu illic es, et si descendero ad infernum ades; si sumpsero pennas meas diluculo et habitavero in extremis maris»? Cui si facile fuit oculos nobis atque aures intellec
Abbreviated transcription (Latin):
ubi fidant hostilibus in sidiis temptari se posse
non obrui: eoq se gracie subiettos ut fortissimi
hostis in cursus ip̃is obsequiũ supliciũ illi sit:
ut qui saluti amplius non obest. sepe prosit ad
gloriam exercendoq fiat caucior milicia for¬
cior uictoria clarior triumphus xpĩ pugilũ
in uite huius agone certancium Quođ illud
solacium: qñta iocunditas gaudere presentib
sperare meliora probreui solitudine hon per¬
petuam frequenciam angeloꝵ & diuini uultꝰ
aspcm̃ ubi tocius s acre concupiscencie & desi¬
deriorum oĩm est finis propaucis lac̾mis inter¬
minabilem risum protempora ie iuniis et̾na
cõuiuia. prouolun taria paupertate in extima¬
biles uerissimasq diuicias. proincolatu siluaꝵ
ius ciuitatis etheree. promfumosoq xp̃i tu¬
gurio fiimancia xpi pallacia. pro agresti silen¬
cio cantus angelicos & celestis dulcedinem
armonie. queq om̃e melos excesserit. illam

Expanded text:
ubi fidant hostibus insidiis tentari se posse ubi fidant hostibus insidiis tentari se posse non obrui; eoque se gratie subvectos, ut ferocissimi hostis incursus ipsis obsequium supplicium illi sit, ut, qui saluti iam amplius non obest, sepe prosit ad gloriam, exercendoque fiat cautior militia, fortior victoria, clarior triumphus Cristi pugilum in vite huius agone certantium. Quod illud solatium, quanta iucunditas gaudere presentibus, sperare meliora: pro brevi solitudine hominum perpetuam frequentiam angelorum et divini vultus aspectum — ubi totius sacre concupiscentie et desideriorum omnium est finis — pro paucis lacrimis interminabilem risum, pro temporalibus ieiuniis eterna convivia, pro voluntaria paupertate inestimabiles verissimasque divitias, pro incolatu silvarum ius civitatis etheree, pro fumoso tugurio stellantia Cristi palatia, pro agresti silentio cantus angelicos et celestis dulcedinem armonie, queque omne melos excesserit illam
Abbreviated transcription (Latin):
criminum & uenturi gauelii exspec tacõe ꝑci¬
piunt: sine quibus triumphatus hostis. sine qui¬
bus sepe uictus sed uncendus ad huc s. ina¬
cie nunc eciam standum est non sine specer¬
ta uictorie militandumq non solis: sed suff¬
ultis angelico comitatu R. quibus indutus
armaturam dei loricamq iusticie ut uerbo
utar apli: munitus scuto fidei gladio spiritus
itinerum: nullo quidem spectante mortaliũ
sed celicolarum maxĩo consensu &. eximio oĩu
fauorȩ xpõq iesu spectaculis presidente pug¬
nandum est Que nam illa suspiricoꝵ quies de
profundis ad excelsa tendenciũ fatigato aĩo
gratissia. que nam suauitas lacrimarũ depu¬
rissimo cordis fonte cadencium Que nam
militum xp̃i uigilie excubieq psalmorũ in
turribus iherus alem & in propugnaculis syon
adũsus exercitũ babilonis: tota nocte canen¬
cium: uallumq & castra seruanciũ loco arduo
& munito ubi nec pabulum desit nec aquacio

Expanded text:
criminum et venturi gaudii expectatione percicriminum et venturi gaudii expectatione percipiunt, sive quibus trimphatus hostis, sive quibus sepe quidem victus, sed vincendus adhuc, et in acie nunc etiam standum est, non sine spe certa victorie, militandumque non solis, sed suffultis angelico comitatu; et quibus indutis armaturam Dei loricamque iustitie, ut verbo utar Apostoli, munitis scuto fidei, gladio spiritus um, iterum atque iterum nullo quidem spectante mortalium sed celicolarum maximo consensu, et eximio omnium favore, Cristoque Iesu spectaculis presidente pugnandum est. Quenam illa suspiriorum quies de profundis ad excelsa tendentium, fatigato animo gratissima; quenam suavitas lacrimarum de purissimo cordis fonte cadentium; quenam militum Cristi vigilie excubieque psalmorum in turribus Ierusalem, et in propugnaculis Sion adversus exercitum Babilonis, tota nocte canentium vallumque et castra servantium, loco arduo et munito, ubi nec pabulum desit nec aquatio,
Abbreviated transcription (Latin):
rie uite status interiorsit. antra colles &. nemo¬
ra: eq oibus patent: nemo arcet intrantes: nemo
pellit ingressos. deserti nullus est ianitor. nullꝰ
custos: sed quid locorum solus in troitus. quid
anbiti uehunt amnes. quid lustrare uiuant sil¬
ue. quid in sessi prosint montes: si quocunq
iero. aĩmus memeus insequitur. talis insiluis
qualis erat in urbibus Ille ante omĩa deponen¬
dus. Ille inqm̃ ille domi relinquendus erat
suppliciterq poscendum adnõ ut cor in mecre¬
aret mũdũ & spiñ rcfm his iniusceribus inno¬
iterat uaret. tum demũ uite solitarie abdita pe¬
netrassem Hec enim ꝗd alieno gloriqͥr. hec solitu¬
do utiq non solitaria uita est: ea .s. qua suspiro
ꝙ̃us ex tius similima uideatur eq hoim turbis
educta. sed non equȩ passionibus expedita.
Uidissem q̃ nam illa dulcedo in effabilis scaꝵ
aĩarum: quam depreti̾toꝵ cõmemoratõe dis¬

Expanded text:
rie vite status interior sit? Antra, colles et nemorie vite status interior sit? Antra, colles et nemora eque omnibus patent; nemo arcet intrantes, nemo pellit ingressos, deserti nullus est ianitor, nullus custos. Sed quid locorum solus introitus, quid ambiti vehunt amnes, quid lustrate iuvant silve, quid insessi prosunt montes, si quocunque iero, animus me meus insequitur, talis in silvis qualis erat in urbibus? Ille ante omnia deponendus, ille, inquam, ille domi relinquendus erat, suppliciterque poscendum a domino ut cor in me crearet mundum, et spiritum rectum his in visceribus innovaret. Tum demum vite solitarie abdita penetrassem. Hec enim quid alieno glorier? hec solitudo utique, non solitaria vita est, ea scilicet quam suspiro, quamvis exterius simillima videatur, eque hominum turbis educta, sed non eque passionibus expedita. Vidissem quenam illa dulcedo ineffabilis sanctarum animarum, quam de preteritorum commemoratione dis
Abbreviated transcription (Latin):
casu aliquo ad amplissime cuiuspiam atq opule¬
tissime urbis muros accesserit & in uestibulo
fessus sedet oculosq auide circumflectit inq
urbem ipam inicit custodum domos aut cohe¬
reus portis angiportum uiderit.&. inde reuer¬
sus in siluas sociis narrã̧t: quid in ea urbe con¬
spexit quid inatriis. quid in uicis quid incu¬
ria quid inforo quid inofficinis artificum ꝗd
in thalamis procerum: quid inpublicis priua¬
tisq consiliis agatur. aut si qua primũ religio¬
sissim templi limen atigit id cuco quicq
amictuũ scu uasorum ymis penetralibus abdi¬
tum seruatur. cunctas librorum formas. sin¬
gula sacerdotum officia. omes sacroꝵ cerimoĩas
nescire putet re enun uera qnͣtum ego ab huuis¬
inodi pastore differo insiꝙ is urbem semel adiit
aut templum. ego sepe solitudinem is exter¬
ius substitit. ego introii. ille mox abiit. ego per¬
mansi: Quidtũ egͦo cercius noui qualis solita¬

Expanded text:
casu aliquo ad amplissime cuiuspiam atque opulecasu aliquo ad amplissime cuiuspiam atque opulentissime urbis muros accesserit et, dum in vestibulo fessus sedet oculosque avide circumflectit inque urbem ipsam inicit, custodum domos aut coherens portis angiportum viderit; exinde reversus in silvas, sociis narret quid in ea urbe conspexerit, quid in atriis, quid in vicis, quid in curia, quid in foro, quid in officinis artificum, quid in thalamis procerum, quid in publicis privatisque consiliis agatur. Aut si quia primum forte religiosissimi templi limen attigit, idcirco quicquid amictuum seu vasorum imis penetralibus abditum servatur, cuntas librorum formas, singula sacerdotum officia, omnes sacrorum cerimonias nosse putet. Re enim vera quantum ego ab huiuscemodi pastore differo, nisi quod is urbem semel adiit aut templum, ego sepe solitudinem; is exterius substitit, ego introii; ille mox abiit, ego permansi? Quid tamen ego certius novi, qualis solita
Abbreviated transcription (Latin):
quos inceteris sed ipm̃ passionis nomen audiri
nepharium prorsus atq facrilegum nisi quia.
tempus admoͬuisset plotrim quadrifidam ca¬
thenam multa arte consertam stilo soluere
ac dissociare non libuit
Icles ne quanto uerborum anbitu ut cũ¬
q cum occupatis ingraciam redire uo¬
suerim. tempus est: ut hisiam disgres¬
sionibus modus sit. Ad me igitur & solitudie¬
meam ruertor. cuius ego ueram intimãq dual¬
cedinem: utinam profundius habuissem ut fi¬
saturer: Nunc dere sanc tissima profanum in¬
genium faripudet qui enim fando equet quod
uix percipit cogitando Celestis & prorsus ange¬
lica uita est deterrenꝰ ne dicam terneniis ho¬
muncio loqui uult splendore nominis captus
famaq rei optime &. ut uere dicam odore magis
quam sapore delcãtus: Haud aliter ꝙͣ si natus
insiluis pastor & insiluis educatus sitim fliũe
herbis fame sedare siluestribus humi cibum
sumere solitus. dumosoq requiem subantro

Expanded text:
quos in ceteris, sed ipsum passionis nomen audiri quos in ceteris, sed ipsum passionis nomen audiri nefarium prorsus atque sacrilegum. De istis tempus admonuisset, Plotini quadrifidam cathenam, multa arte consertam, stilo solvere ac dissociare non libuit. 5 Vides ne quanto verborum ambitu, utcunque cum occupatis in gratiam redire voluerim. Tempus est ut his iam digressionibus modus sit. Ad me igitur et ad solitudinem revertor. Cuius ego veram intimamque dulcedinem, utinam profundius hausissem, ut fisarer. Nunc de re sanctissima, profanum ingenium fari pudet. Quis enim fando equet, quod vix percipit cogitando? Celestis et prorsus angelica vita est, de qua terrenus, ne dicam terreus, homuncio loqui vult, splendore nominis captus, famaque rei optime, et ut vere dicam, odore magis quam sapore delectatus. Haud aliter quam si natus in silvis pastor, et in silvis educatus sitim fluvio herbis famem sedare silvestribus, humi cibum sumere solitus dumosoque requiem sub antro,
Abbreviated transcription (Latin):
possident purgatorie iuir tutes. aut dubie lĩquẽ¬
cium urbes: atq ociosorum & uere philo opha¬
cium ornamenta & passiones quidem animi qus
prime temꝑant hec cõuellunt Tercius g dus
alcior illarum est: quas purgati animi uurtu¬
tes uocant quarum inunus est propriũ passi¬
onȩs quas politice molierint purgatorie con¬
uulserint obluusci hee ꝑfectorum sunt. qui
ubi sint nescio. sed & qui fuerunt. solitudinem
amarunt & si quis umꝙͣ superẽ qm̃uis hoc
uirtutum gubernaculo tucius ialto nauiget
puto tñ solitudinis portum amet: Quartus sup̃¬
mus exemplarium est locus. que super hoĩem
sunt &ut ayunt. in mente solius dei habitant
unde ꝙ ipin nomen indicat tamꝙͣ ab exempla¬
ri aliquo eterno siue ut plato uocat ab ydeis qͦs
in eadem dei mente ut ceterarum rerum sic
uir tutum posuit. tres alias huanarum uirtu¬
tum species ortas uolunt Inhis autem adu̾sis
passiones non modo non eiusdem effectus ẽẽ

Expanded text:
possident purgatorie virtutes, hauddubie linquenpossident purgatorie virtutes, hauddubie linquentium urbes, atque otiosorum et vere philosophantium ornamenta; et passiones quidem animi, quas prime temperant, he convellunt. Tertius gradus altior illarum est, quas purgati animi virtutes vocant, quarum munus est proprium, passiones, quas politice mollierunt, purgatorie convulserint, oblivisci. Hec perfectorum sunt, qui ubi sint nescio; sed et qui fuerunt, solitudinem amarunt, et siquis usquam superest, quamvis hoc virtutum gubernaculo tutus in alto naviget, puto tamen solitudinis portum amet. Quartus ac supremus exemplarium est locus, que supra hominem sunt et, ut aiunt, in mente solius Dei habitant. Unde, quod ipsum nomen indicat, tanquam ab exemplari aliquo eterno; sive, ut Plato vocat, ab ydeis, quas in eadem Dei mente ut ceterarum rerum sic virtutum posuit, tres alias humanarum virtutum species ortas volunt; in his autem adversus passiones non modo non eosdem effectus esse
Abbreviated transcription (Latin):
santa: sit honesta om̃i cogitancio. Esse autem
occultissime profundissimeq rei huane conscĩe
iudex. nolim. Et pñt omẽs deo largiente bene
uiuere: nullum respuit infinita clemencia
institucio gradaria est. non pñt om̃es suũ locũ
apprehendere alioquin imaoĩa uacarent em
ut ui tetur obscenitas & que in ymis esse solet
sordes: id enim omubus est necesse & quolib
ingne uitam agere procul ab infamia decie¬
uerunt Sic obscena uitare debitum. in altum
inti uirtus est peruenire felicitas. non sum
oblitus distincto illam quadruplicemturtu¬
tum aplotino ingenti platonico inductam¬
& a macrobio comprobatam. sed in ea ipsa po¬
litice uirtutes infimum gradum tenent q̃ oc¬
rum quibus occupacõim finis uirtus ꝓpria
& multo maxime rei publice salus est Cernis
ad ꝙͣ paucos uno u̾bo tota occupatorũ ĩ nũa¬
bilis acies sit redacta proximũ ascendendo grac

Expanded text:
honesta, sit sancta omnium intentio; esse autem honesta, sit sancta omnium intentio; esse autem occultissime profundissimeque rei humane conscientie iudex nolim. Et possunt omnes Deo largiente bene vivere — nullum respuit infinita clementia, institutio gradaria est; non possunt omnes summum locum prehendere, alioquin ima omnia vacarent; tantum ut vitetur obscenitas, et que in imis esse solent sordes — id enim omnibus est necesse, qui quolibet in genere vitam agere procul ab infamia decreverunt. Sic obscena vitare debitum, in altum niti virtus est, pervenire felicitas. Non sum oblitus distinctionem illam quadruplicem virtutum, a Plotino ingenti platonico inductam, a Macrobio comprobatam; sed in ea ipsa politice virtutes infimum gradum tenent, que ocrum quibus occupationum finis virtus propria et multo maxime reipublice salus est. Cernis ad quam paucos uno verbo tota occupatorum innumerabilis acies sit redacta. Proximum ascendendo gradum
Abbreviated transcription (Latin):
pater filiorum suorum. misertus est dñs timenti¬
bus se: qm̃ ipse cognouit figmentũ nr̃m & recor¬
datur qm̃ puluis sumus & homo sicut fenũ & flos
agri egredietur & conteritur & fugit uelud um¬
Atq ita hinc minantibus scripturis. hinc sp̃em
dantibus de se incerta & nesciens an amore an
odio dignasit trepidat: sed & sperat. ac seipam
de certa ac nota sui regis misericordia consolat:
sic se sic demonum uigil insiclias inq id solum
occupata circumspicit &. duuno presidio fulta
contempnit. sic undiq felix ac tranquilla &ut
proprie dicam arx munita tempestatumq oĩm
portus est. quem qui fugit. quid sibi aliud p̃ter
portum careat. uoluatur rerum pelago iuuat
inscopulis. moriatur influctibus
Ec tamen usq adeo propositi improbus
scĩeq tenax sum: ut desipere alios putẽ
uel iuerba iurare cogam mea Ad fatẽ¬
dum multi ad credendum nemo cogitur nulla
maior qm iudicii libertas. hanc ita mihi uendi¬
cout aliis non negem sit sane pt̃ enim ẽe sit

Expanded text:
imentibus se; quoniam ipse cognovit figmentum nostrum, et recordatur quoniam pulvis sumus», et homo sicut «fenum et flos agri» egreditur et conteritur, et «fugit velut umAtque ita hinc minantibus scripturis, hinc spem dantibus, de se incerta, et nesciens an amore an odio digna sit, trepidat sed et sperat, ac seipsam de certa et nota sui regis misericordia consolatur. Sic se sic demonum vigil insidias inque id solum occupata circumspicit et divino presidio fulta contemnit. Sic undique felix ac tranquilla et, ut proprie dicam, arx munita tempestatumque omnium portus est. Quem qui fugit, quid sibi aliud preter portu careat, volvatur rerum pelago, vivat in scopulis, moriatur in fluctibus? Nec tamen usque adeo propositi improbus sententieque tenax sim ut desipere alios putem, vel in verba iurare cogam mea; ad fatendum multi, ad credendum nemo cogitur. Nulla maior quam iudicii libertas, hanc itaque michi vindico, Ut aliis non negem. Sit sane, potest enim esse, sit
Abbreviated transcription (Latin):
demũ se se aꝓpbet cui placere studet preter illũ
cui intimas solitudines penetranti solitariũ nihil
est: neminẽ illa uult fallere. inhil simulat aut
dissimulat: nihil ornat. nil palliat. nil fingit
nuda prsus & incorrupta ẽ spec taculis enim
caret & plausoribus beneficio animaꝵ uite rerũq
oĩm deum unicum testemhabet: nec uulgo ce¬
co & mendaci. sed consciencie proprie credit
dese ipsa: dequibusdam quoq paruim illi fidens
dubitat:. recolens scriptum esse: delicta quis in¬
telligit & illud eciam si simplex fuero hoc ip̃m
ignorabit anima mea: nec tñ illud oblita ꝙ sua¬
uis deus uniusis & misericors raciones euis super
omĩã opera eius.ꝙ alleuat cdeus om̃es quicorruũt
cantibus eum ꝙ non secundum pcca nr̃a fecit no¬
bis: neq secundum iniquitates nr̃as retribuet
nobis qͥuoniam secundum altitudinẽ celi aterra
corroborauit misericordiam suam super tunen¬

Expanded text:
demum se se approbet? cui placere studeat, preter Illum, demum se se approbet? cui placere studeat, preter Illum, cui in intimas solitudines penetranti, solitarium nichil est? Neminem illa vult fallere, nichil simulat aut dissimulat, nichil ornat, nichil palliat, nichil fingit. Nuda prorsus et incompta est: spectaculis enim caret et plausoribus veneficis animarum. Vite rerumque omnium Deum unicum testem habet, nec vulgo ceco et mendaci, sed conscientie proprie de se credit; de quibusdam quoque parum illi fidens dubitat, recolens scriptum esse: «Delicta quis intelliget?»; et illud etiam: «Si simplex fuero, hoc ipsum ignorabit anima mea»; nec tamen illud oblita quod «suavis Dominus universis, et miserationes eius super omnia opera eius»; quod «allevat Dominucomminabitur. Non secundum peccata nostra fecit nobis neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis. Quoniam secundum altitudinem cęli a terra, corroborauit misericordiam suam super timen
Abbreviated transcription (Latin):
fessionis consiliun cdaret Et profecto sic ẽ nam
& ego unũ hoc in neessitate consilium inue¬
ni: ut in ip̃is urbium tumultibus ymaginarĩã
mihi solitudinem seressit aliquo ꝙͣ tum scͥuie¬
ro e cogitacõe conficiam uincens ingenio for¬
tunam quo remedii gn̾e sepe quidem hatte¬
nus usus sum &. qm̃ futuri semper incerta cõ¬
dicio est: an adhuc usurus sim nescio: certe li¬
bera si contingat electio. solitudinem uieram
propriis in sedibus quesituriis: & quod dum
licuit semꝑ feci & qmͣ cupide nunc faciã uides
Solitudo equidem scã: simplex. incorrupta.
uereq purissima rerum est oĩm huanarum cui¬
aiał et enim se se ostendet insiluis cui se comat
inter uepres. quem preter pisces hamo: que
preter feras ac uolucres. uisco fallat at aut laqueo
quem cantu quem gestu mulceat quem colori¬
bus delcẽt. cui purpura explicet: cui oleum uen¬
dicet: cui uerborum florida serta contexat cui

Expanded text:
fectionis consilium daret. Et profecto sic est. Nam fectionis consilium daret. Et profecto sic est. Nam et ego unum hoc in necessitate remedium inveni, ut in ipsis urbium tumultibus imaginariam michi solitudinem secessu aliquo, quantum sinor, et cogitatione conficiam, vincens ingenio fortunam — quo remedii genere sepe quidem hactenus usus sum; et quoniam futuri semper incerta conditio est, an adhuc usurus sim nescio —; certe, libera si contingat electio, solitudinem veram propriis in sedibus quesiturus. Quod et dum licuit semper feci, et quam cupide nunc faciam vides. Solitudo quidem sancta, simplex, incorrupta vereque purissima rerum est omnium humanarum. Cui etenim se se ostentet in silvis? cui se comat inter vepres? quem preter pisces hamo, quem preter feras ac volucres visco fallat aut laqueo? quem cantu, quem gestu mulceat, quem coloribus delectet? cui purpuram explicet, cui oleum venditet, cui verborum florida serta contexat? cui
Abbreviated transcription (Latin):
faciendus usus ut om̃ia que impediant uincat
intencio. quam si totamente inoptis ipm̃ direx¬
eris. nileorum que oculis uł auribus incurrũt
ad aĩm puemet An uo̾ frequenter eciam fortui¬
ta hec cogitacio prestat ut obuios non uideamꝰ
&ita de erremus non consequemur idem si&
uoluerimus: Non est in dulgendum causis de¬
sidie. nam si non nisi refecti. non nisi hilares
non nisi om̃ibus curis uacantes studendum ex¬
istimaremus semper erit propter quod nobis
nus q̃ libẽtius inferui qua secrecior locus erat
nam Senece de hoc ipso uulgacior epła est ideq
nihil apposui preter finem solum: cum n muł¬
ta tractasset quałr̾ adu̾sus uulgi strepitũ durã¬
dus est anmus studiosi: tandem ad se uersus
quid ergo inquid non aliqñ comodius est carẽ
cõuicio: & respondens sibi fateor ayt: Itaq ego
ex hoc loco migrabo: qͣsi quecũq dixerat neces¬
sano iore solãcia hoc ultimũ uoluntarie pro¬

Expanded text:
faciendus usus, ut omnia que impedient vincat faciendus usus, ut omnia que impedient vincat intentio; quam si tota mente in opus ipsum direxeris, nichil eorum que oculis vel auribus incursant ad animum perveniet. An vero frequenter etiam fortuita hoc cogitatio prestat, ut obvios non videamus, et ita, ne deerremus, non consequemur idem, si et voluerimus? Non est indulgendum causis desidie. Nam si nonnisi refecti, nonnisi hilares, nonnisi omnibus curis vacantes studendum extimaverimus, semper erit propter quod nobis nus, que libentius inserui quia secretior locus erat. Nam Senece de hoc ipso vulgatior epystola est; ideoque nichil apposui preter finem solum. Cum enim multa tractasset, qualiter adversus vulgi strepitum durandus est animus studiosi, tandem ad se versus, «quid igitur,» inquit «non aliquando commodius est carere convitio?». Et respondens sibi: «Fateor» ait «itaque ego ex hoc loco migrabo»; quasi, quecunque dixerat necessarie more solatia, hoc ultimum voluntarie pro
Abbreviated transcription (Latin):
tesq permetuo: sedita ut siqua me necessitas
murbem cogat solitudinem inpopulo atq in
medio tempestatis portum miha conflare di¬
clicerim. artificio non omnibus noto sensibus
impitandi. ut quod senciunt non senciant
quod cum ꝑme ipm exꝑiencie creditum ĩ con¬
suetudinem deduxissem: multo post tempore
acutissimi ciuusdam doctissimi uiri consiliũ
esse cognoui. memorieq mandaui eo quidem
attentius quoguidebam factum meum ue¬
tustatis auc toritate fulciri. Nempe Quintilianꝰ
in eolibro ubi oratorem ac cicerone armatum
bullis ac faleris curiosissime perpoliuit de hoc
loquens Est inꝗt lucubracio quociens ad eam
integri ac refecti uenimus. optimum secreti ge¬
nus sed silencium & secessus & undiq liber an¬
mus ut sunt maxime optanda ita non semper
pñt contingere. ideoꝰ non statim si quid obstre¬
pet abicieñ di codiceserunt qc deplorindus
dies Uerum in comodis repugnanđũ & hic

Expanded text:
tesque permetuo: sed ita ut, siqua me necessitas tesque permetuo: sed ita ut, siqua me necessitas in urbem cogat, solitudinem in populo, atque in medio tempestatis portum michi conflare didicerim, artificio non omnibus noto sensibus imperitandi ut quod sentiunt non sentiant. Quod cum per me ipsum experientie creditum in consuetudinem deduxissem, multo post tempore acutissimi cuiusdam doctissimique viri consilium esse cognovi memorieque mandavi, eo quidem attentius quo gaudebam factum meum vetustatis autoritate fulciri. Nempe Quintilianus in eo libro ubi oratorem a Cicerone armatum bullis ac phaleris curiosissime perpolivit, de hoc loquens: «Est» inquit «lucubratio, quotiens ad eam integri ac refecti venimus, optimum secreti genus. Sed silentium et secessus et undique liber animus, ut sunt maxime optanda, ita non semper possunt contingere; ideoque non statim siquid obstrepet abiciendi codices erunt et deplorandus dies, verum incomodis repugnandum et hic
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝙ si ingredientibul est utile qñto progres¬
sius. utilius quibus suꝑ eligendi laborem ex tix¬
pande eciam ueteris radicateq sentencie libe
miũ sed delectet & solitudinis amicum
facit ubi illas sine loquaci decore sed &. sine
tenaci tempore atq utinam sine sequaci liuo¬
re. didici. quem non amica non cõunx nõ
uademonium. non usura. non depositũ. non
litlum. non rostra. non balneum. non taber¬
na. non scena: non portirus in urbe deuincũt
Apud me inꝙͣ cuiut uerum fatear non tam
proprio studio alieno ue monitu ut ita sentirẽ
qm̃ nature ipiũs ꝑsuasione consultũ ẽ uita
procul dubio singularis & solitaria nõmodo
tranquillior sed alcior est atq securior: Et
ut extimare alios uibeo suas res &ut ipse res
meas noui ualde solitudinem atq ocium
dequibus hodie tetum ueluti quas dam scalas
ad id quo mens nr̃a suspirat. amplector &
teneo turbas atq solitudines ceu repagula uec¬

Expanded text:
sit. Quod si ingredientibus est utile, quanto progressit. Quod si ingredientibus est utile, quanto progressis utilius, quibus super eligendi laborem, extirpande etiam veteris radicateque sententie labor est! nimum sed delectet et solitudinis amicum faciat, ubi illas sine loquaci doctore, sed et sine tenaci torpore, atque utinam sine sequaci livore didici, quem non amica, non coniunx, non vadimonium, non usura, non depositum, non lucellum, non rostra, non balneum, non taberna, non scena, non porticus in urbe devinciunt; apud me, inquam, cui, ut verum fatear, non tam proprio studio alieno ve monitu ut ita sentirem quam nature ipsius persuasione consultum est, vita proculdubio singularis ac solitaria non modo tranquillior sed altior est atque securior. Et ut extimare alios iubeo suas res, et ut ipse res meas novi, valde solitudinem atque otium, de quibus multa hodie tecum, veluti quasdam scalas ad id quo mens nostra suspirat amplector ac teneo, turbas atque solicitudines ceu repagula vec
Abbreviated transcription (Latin):
de sub extremo iute: consultor ydoneus si¬
mul s delcabit & proderit. difficile negoci
le: neq uero serum putet: quod salubre log¬
noscit Asserunt huius scĩe non spernendi
auctores Sapientissimus principum prin
ceps phoꝵ augustus cesar ayt Sat celeriter
fieri. quod quidfiat satis bene: plato ayt
beatum cui eciam insenec tute contingerit
ut sapiam uerasq opĩones sequi possit Inoĩquidẽ
ordiende imitandeq uite consilio: illud in
primis ante oculos habendum: ut nõ concupiscẽ¬
scĩa inani: sed natura duce freti uiam tene¬
amus. non que spaciosissima uidebitur: sed
quȩ aptissima nobis erit: ubi maxiine rectũ
ac seuerum sui ipsius extimatorem ac cen¬
sorem exigone oculorum aut aurium uolup¬
tate deceptus aberret quod quibusdam ac¬
cidisse. qui dum mirantur alios in memo¬
res sui atq aliena temptantes. ridendi ma¬
teriam populo tradiderũt. Hos unũ sũptum
q sius comparans. horit quisꝗs quod suũ

Expanded text:
de sub extremum vite consultor ydoneus, side sub extremum vite consultor ydoneus, simul et delectabit et proderit. Difficile negotiule; neque vero serum putet, quod salubre cognoscit. Adsunt huius sententie non spernendi auctores: sapientissimus principum, princeps philosophorum. Augustus Cesar ait «sat celeriter fieri quicquid fiat satis bene»; Plato ait «beatum cui etiam in senectute contigerit ut sapientiam verasque opiniones assequi possit». In omni quidem ordiende mutandeque vite consilio, illud in primis ante oculos habendum ut, non concupiscentia inani sed natura duce freti, viam teneamus non que speciosissima videbitur, sed que aptissima nobis erit. Ubi maxime rectum ac severum sui ipsius extimatorem ac censorem exigo, ne oculorum aut aurium voluptate deceptus aberret. Quod quibusdam accidisse scio, qui dum mirantur alios, immemores sui atque aliena tentantes, ridendi materiam populo prebuerunt. Hoc unum sumptum sque suis comparans, norit quisque quid suum
Abbreviated transcription (Latin):
pertenebras aliems uestigiis insistentes sepe
ꝑiculosas & in explicabiles ingredimur uias
& eousq prouehimur ut ante simus nescio
quid ꝙ quid esse uelimus circumspicere
atq ex aminare ꝓmissum sit Id c̾co quam
sibi ꝑsonam uł natura. uel fortuna uł error
aliquis imposuit: si iuuenis non potuit ꝗs
solet ante uesperam quantumlicet saluti
sue consulat. unum sciens naturam totam
haut facile posse cõuelli Cui autem iningres¬
su uie huiꝰ: qñ ut dixi sintilla nr̃ĩ consilii
nulla erat celeste aliquod lumen affiilsic
uel ut sccurum uł piculi minoris .& facile
remeabile i ter arripiet habet unde deo sẽp
grãs agat. At cui sinistior sors fuit plus nego¬
cii est postqͣm tamen apire oculos cepit. &
ꝙͣ dubium iter agat intelligere om̃i stucdio
in cumbat adolescencie deuium & errores
uel infenec tute corrigere memineritq
terenciani senis in adelphis: qui mutan¬

Expanded text:
per tenebras alienis vestigiis insistentes, sepe per tenebras alienis vestigiis insistentes, sepe periculosas, et inexplicabiles ingredimur vias et eo usque provehimur, ut ante simus nescio quid, quam quid esse velimus circumspicere atque examinare permissum sit — idcirco quam sibi personam vel natura vel fortuna vel error aliquis imposuit, si iuvenis non potuit, qusolet, ante vesperam quantum licet saluti sue consulat, unum sciens, naturam totam haud facile posse convelli. Cui autem in ingressu vie huius, quando, ut dixi, scintilla nostri consilii nulla erat, celeste aliquod lumen affulsit, ut vel securum vel periculi minoris et facile remeabile iter arriperet, habet unde semper Deo gratias agat. At cui sinisterior sors fuit plus negotii est; postquam tamen aperire oculos cepit, et quam dubium iter agat intelligere, omni studio incumbat adolescentie devium et errores vel in senectute corrigere, memineritque terrentiani senis in Adelphis qui, mutan
Abbreviated transcription (Latin):
non nouerat: non appetitu ocii. quod oderat
sed nescio quo na imitandi studio frequen¬
tare ceperat. incertum an sibi ipsi molestior:
an mihi: Uerum ille confestim tedio loco¬
rum & urbanarum desiderio uoluptatum
uictus abiit quod nsi s eͤ uenturum ammo
preuidissem ultro ipse cessissem locis: tam
nulla rerum opionũ ue porcio erat. ꝙͣuis
amicum ille se diceret & essemus isdem
in studiis apuericia uersati sed ut res douit
studioꝵ finibus ualde disparibus Recleo
aũt ad inceptum¬
ptimus quisq eẽt. nisi consilii inopia
iugis adolescencie comes obstaret: ut
abin eunte etateꝰ unũ aliquid uite
genus apprehendendum quisq nr̃m accu¬
gisset insi magnis excausis aut graui neces¬
sitate diuerteret: quod inicio pubertatis fe¬
isse herculem auctor xenophon ille socra¬
ticus. testis est cicero sed quia id non facimꝰ
neq enim nr̃o udicio pleriq uiuimus sed
uulgi. atq adeo per deuia reptamur & qi

Expanded text:
non noverat, non appetitu otii quod oderat, non noverat, non appetitu otii quod oderat, sed nescio quonam imitandi studio frequentare ceperat, incertum an sibi ipsi molestior an michi; verum ille confestim tedio locorum et urbanarum desiderio voluptatum victus abiit. Quod nisi sic eventurum animo previdissem, ultro ipse cessissem locis, tam nulla rerum opinionum ve proportio erat, quamvis amicum ille se diceret et essemus iisdem in studiis a pueritia versati, sed ut res docuit studiorum finibus longe disparibus. Redeo autem ad inceptumptimum quidem esset, nisi consilii inopia iugis adolescentie comes obstaret, ut ab ineunte etate circa unum aliquod vite genus apprehendendum quisque nostrum accumel elegisset, nisi magnis ex causis aut gravi necessitate diverteret. Quod initio pubertatis fecisse Herculem auctor Xenophon ille Socraticus, testis est Cicero. Sed quia id non facimus — neque enim nostro iudicio plerique vivimus sed vulgi, atque adeo per devia raptamur et, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ molesta in pmtu tñ est racioHis enim hoc ꝗc¬
cidit qui noͣn uoluptate aliqua compediti car¬
cerem suiun amant. uł uulgi cõmercio & uul¬
gari negocio uictu uictum querunt uel ad¬
libros lubricos honoꝵ gradus populorũ ciento¬
sis suffragiis aspirant: &. quibus que ingens
his temporibus turba est littere non aĩm lux
atq oblectacio uite sunt. sed instrumenta
diuiciarium: ad quas hodie discendas inagno
rei familiaris impendio: sed multo maxima
lucri spe pueri aꝑntibus. non quasi adlibera¬
le gynasium: sed ueluti ad seruile mercimo¬
nium destinantur ut mirari nemo heãt. cos
uenaliter & auare litteris uti. quas ut uen¬
derent quesierunt Oquibus in proba spenõ
sibi centesimum fenus sed millesimũ statue
eraint Neq enim tales in solitudinem uoco
aquis: quid hii procul aburbibus ac turi: Qͥd
illi olim molli & effeminato causidico sepe
dixi. qui hec loca non quietis amore quai

Expanded text:
permolesta, in promptu tamen est ratio. His enim hoc acpermolesta, in promptu tamen est ratio. His enim hoc accidit, qui vel voluptate aliqua compediti carcerem suum amant, vel vulgi commercio et vulgari negotio victum querunt, vel ad lubricos honorum gradus populorum ventosis suffragus aspirant, et quibus que ingens his temporibus turba est litere non animi lux atque oblectatio vite sunt, sed instrumenta divitiarum. Ad quas hodie discendas magno rei familiaris impendio, sed multo maxima lucri spe, pueri a parentibus non quasi ad liberale gymnasium, sed velut ad servile mercimonium destinantur, ut mirari nemo habeat eos venaliter et avare literis uti, quas ut venderent quesierunt, et quibus improba spe non sibi centesimum fenus, sed millesimum statuererunt; neque enim tales in solitudinem voco, aquis, quid hi procul ab urbibus acturi? Quod illi olim molli et effeminato causidico sepe dixi, qui hec loca non quietis amore, quam