comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocatum hipolitum interemit: unde apollo iratus ciclopas fabricatores
fulminum confirit sagutis. obquam rem aioue uissus est ad meti regis no¬
uem annis armenta pascere diuinitate deposita: sed diana hipolitum r¬
uocatum ab inferis in arita nẏmphe cõmendauit egerie et eum uirbũ
quasi bis uirum iussit uocari cuius nunc filium cognomine dicit in bellũ
uenire. adeo omnia ista fabulosa sunt: nam cum castus ubiq inductus
sit et qui semper solus habitauerit habuisse tamen fingitur filium: re
uera autem ut supradirimus uirbuis est numen conuinctum diane:
aricia misit: ciuitas uixta albam mater autem propter augustũ dicit
qui fuerat ex aricina matre progenitus ac si diceret que tanti auctor
est generis.. egerie lucis: nympha in aricino monte: quam amicam suã
et placabilis ara diane: pinguis frequenti sacrificio: placabilis autẽ ac si
diceret non qualis ante fuit uel illic uel apud tauros humano gaudens

Expanded text:
uocatum Hippolytum inteuocatum Hippolytum intefulminum confixit sagittis, ob quam rem a Iove iussus est Admeti regis novem annis armenta pascere divinitate deposita. Sed Diana Hippolytum revocatum ab inferis in Aricia nymphae commendavit Egeriae et eum Virbium quasi bis virum iussit vocari. Cuius nunc filium cognominem dicit in bellum venire: adeo omnia ista fabulosa sunt. Nam cum castus ubique inductus sit et qui semper solus habitaverit, habuisse tamen fingitur filium. Re vera autem, ut et supra diximus, Virbius est numen coniunctum Dianae,  762 Quem mater aricia misit civitas iuxta Albam. 'mater' autem propter Augustum dicit, qui fuerat ex Aricina matre progenitus: ac si diceret, quae tanti auctor est generis. Ad v. 763 Egeriae lucis nympha in Aricino nemore, quam amicam suam et placabilis ara dianae 'pinguis' frequenti sacrificio, 'placabilis' autem ac si diceret, non qualis ante fuit, vel illic vel apud Tauros, humano gaudens
Abbreviated transcription (Latin):
narte leuabat: leuiores esse faciebat: ut nostrumq leues quicunq laborem
medicari cuspidis ictum: medicor illam rem et illi rei sicut modulor
dram minois et pasiphe filiam superdurit hipolito: qui cum destupro
illam interpellantem contempsisset falso delatus ad patrem est quod ei
um uoluisset inferre: ille hoc est theseus egeum patrem rogauit ut se ulci-¬
sceretur: qui agitanti currum hpolito ĩmisit focam in litore qua equi ter
riti eum trarerunt: tunc diana eius castitate cõmota reuocauit eum in
uitam ꝑ esculapium filium apollinis et coronidis qui natus erat secto
matris uentre: quod cum apollo audisset a coruo eius custode eam adul¬
terium cõmittere iratus coronidem maturo iam partu confurit sagitis
coruum uero nigrum fecit ex albo. et ex secto uentre coronidis produrit escu¬
lapium qui factus est medicine peritus. hunc postea iuppiter propter re¬

Expanded text:
ARTE LEVABAT leviores esse faciebat, ut «nostrumque leves quaecumque laborem». ARTE LEVABAT leviores esse faciebat, ut «nostrumque leves quaecumque laborem». MEDICARI CVSPIDIS ICTVM ‘medicor illam rem’ et ‘illi rei’, sicut modulor. dram, Minois et Pasiphaae filiam, superduxit Hippolyto, qui cum de stupro illam interpellantem contempsisset, falso delatus ad patrem est, quod ei vim voluisset inferre. Ille, hoc est Theseus, Aegeum patrem rogavit ut se ulcisceriti eum distraxerunt. Tunc Diana, eius castitate commota, reuocauit eum in uitam per Aesculapium, filium Apollinis et Coronidis. Qui natus erat exsecto matris uentre, ideo quia, cum Apollo audisset a coruo eius custode eam adulterium committere, iratus Coronidem maturo iam partu confixit sagittis — coruum uero nigrum fecit ex albo — et exsecto uentre Coronidis produxit Aesculapium, qui factus est medicinae peritus. Hunc postea Iuppiter propter re
Abbreviated transcription (Latin):
nam que imitamur arando... Quin et marruuia uenit de gente sacerdos:
medea quando relictis cholchis iasonem sequuta est dicitur aditaliam per¬
uenisse et populos quosdam circa fucinum ingentem lacum habitantes
qui marriuii appellabantur quasi circa mare habitantes propter palu¬
dis magnitudinem: docuit remedia contra serpentes quanꝗͣ alii marubios
a rege dictos uelint. hii ergo populi medeam angitiam nominauerũt
ab eo quod eus carminibis serpentes angerentur: ab his autem nunc
umbronem uenisse dicit non regem sed ducem: sunt autem isti marso¬
rum populi. :: fronde super galeam et felici comptus oliua: comptus fron¬
dibus serte oliue. : uipereo generi: terrenis serpentibus.:. sprrantibus hidris:
aque serpentibus grauiter autem spirantibus solo nocentibus flatu: lucanꝰ
ante uenena nocent.: spargere: conficere ut spargere uenena didicerunt.

Expanded text:
namque hoc imitamur arando». QVIN ET MARRVVIA VENIT DE GENTE SACERDOS namque hoc imitamur arando». QVIN ET MARRVVIA VENIT DE GENTE SACERDOS Medea quando relictis Colchis Iasonem secuta est, dicitur ad Italiam pervenisse, et populos quosdam circa Fucinum ingentem lacum habitantes, qui Marrubii appellabantur quasi circa mare habitantes, propter paludis magnitudinem, docuit remedia contra serpentes: quamquam alii Marrubios a rege dictos velint. Hi ergo populi Medeam Angitiam nominaverunt ab eo quod eius carminibus serpentes angerent. Ab his nunc Vmbronem venisse dicit, non regem, sed ducem. Sunt autem isti Marsorum populi. FRONDE SVPER GALEAM ET FELICI COMPTVS OLIVA comptus frondibus festae olivae. VIPEREO GENERI terrenis serpentibus. GRAVITER SPIRANTIBVS HYDRIS aquae serpentibus. ‘Graviter’ autem ‘spirantibus’ solo nocentibus flatu: Lucanus «ante venena nocens». SPARGERE conficere, ut «et spargere venena didicerunt».
Abbreviated transcription (Latin):
fufras batulumꝙ: castella campanie: e arua celemne uinonis: locus campa.¬
nie est celenã sacer uinoni Et quos malifere despectãt menia belle: multi
nolam uolunt intelligi: et dicunt iratum uirgilium nomen eius mutasse
propter sibi negatum hospitium: et id aperte noluisse dicere: sed ostendere
ꝑperiphrasin:nam illic punica mala nascuntur: unde nunc bellam pro
cateias: tela gallica unde et teutonicum ritum dixit:⁊ raptus de subere¬
E
corter: bene raptus idest raptim sublatus: quia recens suberis cortex in
quamius formam tota flectitur facilitate. ⁊ montose nerse: ciuitas in
montibus posita. insignem fama: bene fama quia occidet᷑ ut ufentemq
et uite qualitate preduram: sane aluid pendet ex alio ideo erant horri¬
di quia uenabantur: ideo uenabantur quia habebant duras glebas idest
infertiles. nam molles feraces sunt: ut ingeorgicis docet: et cui putre solũ

Expanded text:
RVFRAS BATVLVMQVE castella Campaniae. ARVA CELEMNAE Iunonis. Locus CampaRVFRAS BATVLVMQVE castella Campaniae. ARVA CELEMNAE Iunonis. Locus Campaniae est Celemnae, sacer Iunoni. ET QVOS MALIFERAE DESPECTANT MOENIA BELLAE multi Nolam volunt intellegi et dicunt iratum Vergilium nomen eius mutasse propter sibi negatum hospitium, et id aperte noluisse dicere, sed ostendere per periphrasin; nam illic Punica mala nascuntur unde nunc ‘Bella’ pro CATEIAS tela Gallica: unde et Teutonicum ritum dixit. RAPTVS DE SVBERE CORTEX bene ‘raptus’, id est raptim sublatus, quia recens suberis cortex in quamvis formam tota flectitur facilitate. MONTOSAE NERSAE civitas in montibus posita. INSIGNEM FAMA bene ‘fama’, quia occidetur, ut «obtruncet vitae qualitate praeduram. Sane aliud pendet ex alio: ideo erant horridi, quia venabantur; ideo venabantur, quia habebant duras glebas, id est infertiles: nam molles feraces sunt, ut in Georgicis docet «et cui putre solum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut peractis uulneribus possint addominos reuerti: putatur tamen ẽẽ teli
genus quod flagellum in inmensum iaci potest.s. leuas cetra tegit: scutum
loreum quo utuntur affri et hispani:: falcati cominus enses: affectauit ua¬
rietatem nam consequens fuerat ut diceret dextras armant gladii falcati.
falcatis aũt ensis est arpen qua usus est perseus. Lucanus arpen alterius
monstri iam cede rubentem. o ebale: oebalus filius est telonis et nym¬
phe sebedridis: hec aũt est uixta neapolim: sed telon dui regnauit apud
campas insulam contra neapolim sitam: filius uero eius patris non conten.¬
tus imperiis transit ad campaniam: et multis populis subiuigatis suũ dila¬
tauit imperium. teleboum capreas cum regna teneret: cum teneret capre¬
as regna teleboum: nam teleboe caprearum sunt populi quos telon suo re¬
gebat imperio. Sarrastris populos: populi campanie sunt asarno fluuio.

Expanded text:
ut peractis vulneribus possint ad dominos reverti. Putatur tamen esse teli ut peractis vulneribus possint ad dominos reverti. Putatur tamen esse teli genus, quod flagello in inmensum iaci potest. LAEVAS CAETRA TEGIT scutum loreum, quo utuntur Afri et Hispani. FALCATI COMMINVS ENSES adfectavit varietatem: nam consequens fuerat ut diceret ‘dextras armant gladii falcati’. Falcatus autem ensis est harpen, qua usus est Perseus: Lucanus «harpen alterius monstri iam caede rubentem». OEBALE Oebalus filius est Telonis et nymphae Sebethidis. Haec autem est iuxta Neapolim. Sed Telon diu regnavit apud Capreas, insulam contra Neapolim sitam. Filius vero eius, patris non contentus imperio, transiit ad Campaniam et multis populis subiugatis suum dilatavit imperium. TELEBOVM CAPREAS CVM REGNA TENERET cum teneret Capreas, regna Teleboum: nam Teleboae Caprearum sunt populi, quos Telon suo regebat imperio. SARRASTRIS POPVLOS populi Campaniae sunt a Sarno fluvio.
Abbreviated transcription (Latin):
nq comitem pleriq nothum filium uolunt: qui cum uenisset ad italiam
auditoq aduentu aenee inbellum rut non amore turni sed odio hostilita.
mons est uitibus plenus: massica autem dirit ut menala.: arunci patres.
isti grece ausones nominantur. sidicinaq uirta equora: ab oppido qđ¬
sidicinum dicitur.: cales linquunt: cuutas est campanie nam ĩ flaminia
que est cale dicitur non cales: est et ingallia hoc nomen quam sallustius
captam aꝑpenna cõmemorat.: amnisq uadosi accola uulturni: fluuuis
moribus.: oscorumq manus: capuenses dicit qui ante ofnici appellat
sunt: quod illic plurimi abundauere serpentes. adi des illis tela: aclides
sunt tela quedam antiquam adeo ut nec usq cõmemoraretur in bello.
legitur tamen quod sint claue cubito semis facte eminentibus hinc et hinc
acuminibus quibusdam:que ita in hostem iacuintur religato loro ualino.

Expanded text:
rique comitem, plerique nothum filium volunt. Qui cum venisset ad Italiam rique comitem, plerique nothum filium volunt. Qui cum venisset ad Italiam auditoque adventu Aeneae in bellum rumons est vitibus plenus. ‘Massica’ autem dixit, ut «Maenala». AVRVNCI PATRES isti graece Ausones nominantur. SIDICINAQVE IVXTA AEQVORA ab oppido qSidicinum dicitur. Ad v. 728 Cales linquunt civitas est Campaniae; nam in Flaminia quae est Cale dicitur. est et in Gallia hoc nomine, quam Sallustius captam a Perperna commemorat. amnisque vadosi accola vulturni fluvius emoribus. Ad v. 730 Oscorumque manus Capuenses dicit, qui ante Ophici appellati sunt, quod illic plurimi abundavere serpentes. aclides illis tela aclides sunt tela quaedam antiqua, Legitur tamen quod sint clavae cubito semis factae, eminentibus hinc et hinc acuminibus quibusdam: quae ita in hostem iaciuntur religatae loro vel lino,
Abbreviated transcription (Latin):
et partes populi classes uocamus:quas quinꝙ fuisse legimus saepuis.
populi latini: qui intererant albani montis uiscerationi. Infaustũ
interluit allia nomen: allia fluuius haud longe ab urbe roma est
urta quem galli brenno duce.xu. Rł aũg die deleto exercitu post
induũ urbem uastauerunt excepto capitolio. sane allia dicitur
cui propter necessitatem unum .l. addidit ut allia diceretur sicut
relliquias. Unde apparet benedirisse lucanum quas alie clades.⁊ mar¬
more: mari sole nouo: prima estatis parte: nam proprie sol nouus est
uiii. kł die: sed tunc non sunt ariste: quas ab ariditate dictas est constat.
aut hermi incampo: hermus lydie fluuius ꝗ suꝑfusus campis gignit fertilita¬
tem: unde harenas aureas fingitur trahere. lycie: frugum fertilis prouin
cia. hinc agamennonius troiani nominis hostis: hunc agamennonius ple¬

Expanded text:
et partes populi classes vocamus, quae quinque fuisse legimus saepius. et partes populi classes vocamus, quae quinque fuisse legimus saepius. POPVLI LATINI qui intererant Albani montis viscerationi. INFAVSTVM INTERLVIT ALLIA NOMEN Allia fluvius haud longe ab urbe est. Iuxta quem Galli Brenno duce, XV Kal. Aug. die deleto exercitu, post triduum etiam urbem vastaverunt excepto Capitolio. Sane ‘Alia’ dicitur cui propter metri necessitatem unum l addidit ut Allia diceretur sicut ‘reliquias’ unde apparet bene dixisse Lucanum «quas aliae clades». MARMORE mari. VEL CVM SOLE NOVO prima aestatis parte: nam proprie sol novus est VIII Kal. Ian.; sed tunc non sunt aristae, quas ab ariditate dictas esse constat. AVT HERMI CAMPO Hermus Lydiae fluvius, qui superfusus campis gignit fertilitatem, unde harenas aureas fingitur trahere. LYCIAE F. A. provincia est fertilis frugum. HINC AGAMEMNONIVS TROIANI NOMINIS HOSTIS hunc Agamemnonis ple
Abbreviated transcription (Latin):
la fiuuius est et sic dixit himelle flumen ut butroti urbem.:. Qui
tyberim faberimq bibunt: bene bibunt nanq tyberis intuscia orit᷑
sed transit ẽt ꝑsabinos: unde bibunt non possident dirit. Et scien¬¬
dum turno dari auxilium atractu piceni: samnii. campanie: et pro
parte apulie. Omnis uero tuscia superior est et uenetia aeneae pre¬
stat auxilium: fabarim autem quem dicit ẽt ip̃e ꝑ sabinos transit
et farfarus dicit᷑. plautus dissipabo te tanꝗͣ folia farfari. Ouiduis et
amena farfarus umbre. frigida misit nursia: piceni ciuitas: frigi¬
da autem aut reuera aut certe uenenosa nocens grachi nãq ubiꝙ
incontionibus siuis nursinos sceleratos appellauerunt: et scimus ama¬
re uinilium historiam per transitum tangere.  ortine classes: orti-¬
ni equites qui classes dicuntur unde et tubas eor classica dicimus.

Expanded text:
la fluvius est. Et sic dixit ‘Himellae flumen’, ut «Buthroti urbem». QVI la fluvius est. Et sic dixit ‘Himellae flumen’, ut «Buthroti urbem». QVI TIBERIM FABARIMQVE BIBVNT bene ‘bibunt’: namque Tiberis in Tuscia oritur, sed transit etiam per Sabinos, unde ‘bibunt’, non ‘possident’ dixit. Et sciendum Turno dari auxilia a tractu Piceni, Samnii, Campaniae et pro parte Apuliae: omnis vero Tuscia superior et Venetia Aeneae praestat auxilium. Fabarim autem quem dicit etiam ipse per Sabinos transit sed Farfarus dicitur: Plautus «dissipabo te tamquam folia Farfari», Ovidius «et amoenae Farfarus umbrae». FRIGIDA MISIT NVRSIA Piceni civitas. ‘Frigida’ autem aut re vera, aut certe venenosa, nocens: Gracchi namque ubique in contentionibus suis Nursinos sceleratos appellaverunt, et scimus amare Vergilium historiarum per transitum tangere. ORTINAE CLASSES Ortini equites qui classes dicuntur apasi, unde et tuba eorum classica dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
deleuit p.r. lucanus cannarum fuimus truueq uiuentus. nomen¬
tum urbem: hec ex persona sua dicit poeta. nam adhuc ciuitas nomen.¬
tana non fuerat ut in serto ait hii tibi nomentũ et gabios. u. item hec
tum nomina erunt nc̃ s.n.t.. Qui roscida rura uelini: uelinus lacus
est uirta agrum qui rosulanus uocatur. Uarro tñ dicit lacum hunc¬
aquodam consule maremũ uel in artem fluuium. nam utrũq dici¬
mus esse diffusum: post quod tanta ealoca sequuta fertilitas ut ẽt
ptice longitudinem altitudo superaret herbarum: quin ẽt sue pro¬¬
uincie transtulit dicens: quantũ longis carpent armenta diebus exi¬
ꝯua tantum g.r.n.r. trecice horrentis rupes: treticus mons in sabi¬
nis asperrimus: unde tristes homines tretricos dicimus. montemq
seuerum: nomen proprium est montis sicut agriroseus. casperiãq
colunt: casperia et foruli ciuitates sunt.. et flumen himelle himel¬

Expanded text:
delevit populum Romanum: Lucanus «Cannarum fuimus Trebiaeque iuventus». NOMENdelevit populum Romanum: Lucanus «Cannarum fuimus Trebiaeque iuventus». NOMENTVM VRBEM hoc ex persona sua dicit poeta: nam adhuc civitas Nomentana non fuerat, etiam in sexto ait «hi tibi Nomentum et Gabios u. F., haec tum nomina erunt, nunc sunt s. n. t.». ROSEA RVRA VELINI Velinus lacus est iuxta agrum, qui Rosulanus vocatur. Varro tamen dicit lacum hunca quodam consule in Narem vel Nartem fluvium - nam utrumque dicimus - esse diffusum. Post quod tanta est ea loca secuta fertilitas, ut etiam perticae longitudinem altitudo superaret herbarum: quin etiam vinciae transtulit, dicens «quantum longis carpent armenta diebus exigua tantum g. r. n. r.». TETRICAE HORRENTIS RVPES Tetricus mons in Sabinis asperrimus, unde tristes homines tetricos dicimus. MONTEMQVE SEVERVM proprium nomen est montis, sicut agri Rosei. CASPERIAMQVE COLVNT Casperia et Foruli civitates sunt. FLVMEN HIMELLAE Himel
Abbreviated transcription (Latin):
nentes cigni rauciores uocantur.. Ecce sabinoꝵ prisco desanguine magnũ:¬
dum accepit: ex quo claudia et tribus est et familia nominata. prisco
de sanguine: de antiquis sabinis. n magnum agmen: propter quinq mi¬
lia clientum.: postꝗͣ in partem data roma sabinis: hoc de alia traxithi.¬
stona: nam post raptum sabinarum et facta foedera inter romulum¬
lege ut in omnibus essent cuies romani excepto insufragulatione nam
magistratus non creabant. amiterna cohors: de amiterno oppido. pn¬
sciq quirites idest sabini: prisci autem ideo quia post foedus titi et romu¬
li placuit ut quasi unus de duobus fieret populus. unde et romani qui¬
rites dicti quod nomen sabinoꝵ fuerat a ciuitate curibus et sabini aro¬
mulo romani uocati sunt. hereti manus omnis: oppidum est dictũ
a uinone idest bnpora que illic colitur. u oliuifereq mutuste: hec triuia

Expanded text:
nentes cycni rauciores vocantur. Ad v. 706 Ecce sabinorum prisco de sanguine nentes cycni rauciores vocantur. Ad v. 706 Ecce sabinorum prisco de sanguine urbis accepit: ex quo Claudia et tribus est et familia nominata. prisco de sanguine de antiquis Sabinis. Ad v. 707 Magnum agmen propter quinque milia clientum. Ad v. 709 Postquam in partem data Roma sabinis hoc de alia traxit histolege, ut in omnimagistratus non creabant. Ad v. 710 Amiterna cohors de Amiterno oppido. priscique quirites id est Sabini. prisci autem ideo, quia post foedus Titi et Romuli placuit ut quasi unus de duobus fieret populus: unde et Romani Quirites dicti sunt, quod nomen Sabinorum fuerat a civitate Curibus, et Sabini a Romulo Romani dicti sunt. Ad v. 711 Ereti manus omnis oppidum est dictum a Iunone, id est Ἥρα , quae illic colitur. oliviferaeque mutuscae haec Trebia
Abbreviated transcription (Latin):
firisse dicitur uestem ferreum quo exercebatur: qui cum terre esset ad¬
firus et a nullo potuisset auferri iamq rogatus sustulit. unde in mensa
uis aque sequuta est que ceminum lacum fecit:.. lucosq capenos: ũn
et porta capena que uixta capenas est nomen accepit... Nequati nu¬
mero: digesti in ordine: hinc est sepenumero scripsi: hoc est ordine con-¬
nodos: secundum plinium qui ait innaturali historia cignos ideo suaui¬
us canere quia colla longa et inflexa habent. et necesse est eluctantem
uocem per longum et flexuosum uarias reddere modulationes.:. Sonat
amnis: cistrum dicit qui coheret asie paludi quod cum significamus a
longa est cum sit breuis si prouinciã significare uoluerimus quod signi¬
graue olentis. nam legimus grauiter spirantis copia timbre. Sciendum
tñ uirgilium secundum morem prouincie sue loquutum: in qua bene ca

Expanded text:
iecisse dicitur vectem ferreum, quo exercebatur. Qui cum terrae esset adiecisse dicitur vectem ferreum, quo exercebatur. Qui cum terrae esset adfixus et a nullo potuisset auferri, eum rogatus sustulit, unde inmensa vis aquae secuta est, quae Ciminum lacum fecit. LVCOSQVE CAPENOS unde et porta Capena, quae iuxta Camenas est, nomen accepit. AEQVATI NVMERO digesti in ordinem - hinc est ‘saepenumero scripsi’, hoc est ordine - conMODOS secundum Plinium, qui ait in naturali historia, cycnos ideo suavius canere, quia colla longa et inflexa habent, et nevocem per longum et flexuosum meatum varias reddere modulationes. Ad v. 701 Sonat amnis Caystrum dicit, qui cohaeret Asiae paludi. quam cum significamus, 'a' longa est, cum sit brevis, si provinciam significare voluerimus: quod signi‘grave olens’: nam legimus «graviter spirantis copia thymbrae». Sciendum tamen Vergilium secun
Abbreviated transcription (Latin):
tes inducit enim sotios et eos comparat cignis. domitorem autem eqͦr
quasi animalium que pater inuenerat. hi fesceninas acies: fesceninũ
oppidum est ubi nuptialia inuenta sunt carmina: hi autem populi
scus condidit ĩmutata. h. in f falisci nominantur. sicut febris dicitur
que ante hebris dicebatur. formie: que hormie fuerant.
quia populus romanus missis decemiuris ab ip̃is uira fecialia collegit
et nonnulla supplementa.xii. tabularum accepit quas habuerant.
Nam ab atheniensibus .x. habuerunt tabulas.i. hi sorastis habent arces:
mons apud arpinos haud longe a flaminia de quo horatius uides ut
alta ster niue. c.s. flauiniaq arua: Locus est initalia flauinium no¬
mine s et cimini cum monte lacũ: et lacus et mons hoc nomine ap¬
pellantur. Sane hoc habet fabula: aliquando hercules ad hos populos
uenit qui cum a singulis prouocaretur ad ostendendum uirtutem de¬

Expanded text:
tes inducit eius socios et eos comparat cycnis. ‘Domitor’ autem ‘equorum’, tes inducit eius socios et eos comparat cycnis. ‘Domitor’ autem ‘equorum’, quasi animalium quae pater invenerat. FESCENNINAS ACIES Fescenninum oppidum est ubi nuptialia inventa sunt carmina. Hi autem populi s condidit. Hi autem inmutata H in F Falisci nominantur, sicut febris dicitur quae ante hebris dicebatur, Formiae quae Hormiae fuerunt Faliscos, quia populus Romanus missis decem viris inde multa iura fetialia collegit et non nulla supplementa duodecim tabularum accepit, nam ab Atheniensibus decem habuerunt tabulas. HI SORACTIS HABENT ARCES mons apud Hirpinos haud longe a Flaminia, de quo Horatius «videt ut alta stet nive c. S.». FLAVINIAQVE ARVA locus est in Italia Flavinium nomine. ET CIMINI CVM MONTE LACVM et lacus et mons hoc nomine appellantur. Sane hoc habet fabula. Aliquando Hercules ad hos populos venit. Qui cum a singulis provocaretur ad ostendendam virtutem, de
Abbreviated transcription (Latin):
montibus: unde loca hernica dicta sunt et plurali hernici.  diues ana¬
gnia: aut fertilis: aut adludit ad historiam. nam antonius augusti sorore
contempta postꝗͣ cleopatram duxit uxorem monetam eius nomine in
gelerus genus est pillei quod fronto genere neutro dicit hoc galerum.
uestigia nuda sinistri instituere: atqui ipse est inpugnantibus primus
sed bene nudus est qui tegitur scuto dextrum autem tectum esse cõuenie¬
bat. quasi ab armis remotum: pero autem est rusticum calciamentum.
et traxit hoc a graecie more unde isti transierant: ubi hoc calciamenti
fuerat genus... at messapus equum domitor neptunia proles: hc me¬
sappus permare ad italiam uenit unde neptuni filius dictus est. quem
inuulnerabilem ideo dicit. quia nusꝗͣ periit: nec in bello nec igni: ignẽ
autem ei norere non posse propter neptunũ dicit: qui aquarum deus
est. ab hoc ennius se cõmemorat onginem ducere: unde nunc et cantã

Expanded text:
montibus, unde loca Hernica dicta sunt et populi Hernici. DImontibus, unde loca Hernica dicta sunt et populi Hernici. DIgnia aut fertilis: aut adludit ad historiam. nam Antonius Augusti sorore contempta postquam Cleopatram duxit uxorem, monetam eius nomine in galerus genus est pillei, quod Fronto genere neutro dicit 'hoc galerum'. Ad v. 689 Vestigia nuda sinistri institvere pedis atqui ipse est in pugnantibus primus; sed bene nudus est, quia tegitur scuto. dextrum autem tectum conveniebEt traxit hoc a Graecifuerat genus. Ad v. 691 At messapus equum domitor neptunia proles hic Messapus per mare ad Italiam venit, unde Neptuni dictus est filius: quem invulnerabilem ideo dicit, quia nusquam periit, nec in bello. ignem autem ei nocere non posse propter Neptunum dicit, qui aquarum deus est.
Abbreviated transcription (Latin):
hus condidit: et cum ludorum die uicinos populos inuitasset coepit eos hor¬
tari ut secum habitarent et progloria iactare se filium esse uulcani: qđ
illi non credentes inuocato uulcano ut eum filium comprobaret: omnis
illius multitudinis coetus est flamma circumdatus. quo facto cõmoti
uicini populi simul habitauerunt. et uulcani filium esse crediderunt.
inc ait uirgilius omnis quem credidit aetas. quasi post dubitationem et
quia sine dubio etas uaria inspectaculis curiosa fuit. Dicimus autem et
hoc preneste ut quiq altum preneste uiri: et hec prenestis ut cũ primã
diu in agris morati tandem gabios condiderunt: unde perite arua dĩc
non moenia. Sane illic iuno religiosissime colitur. est aũt locus haud lon.¬
hernica saxa: sabinor lingua saxa herne uocantur: quor quidam dux
magnus gabinosus de siuslocis elicuit ethabitare secum fecit insarosis

Expanded text:
bus condidit. Et cum ludorum die vicinos populos invitasset, coepit eos horbus condidit. Et cum ludorum die vicinos populos invitasset, coepit eos hortari ut secum habitarent, et pro gloria iactare filium se esse Vulcani. Quod cum illi non crederent, invocato Vulcano, ut eum filium comprobaret, omnis illius multitudinis coetus est flamma circumdatus. Quo facto commoti vicini populi simul habitaverunt et Vulcani filium esse crediderunt. Hinc ait Vergilius est «omnis quem credidit aetas», quasi post dubitationem, et quia sine dubio aetas varia in spectaculis curiosa fuit. Dicimus autem et ‘hoc Praeneste’, ut «quique altum Praeneste viri»; et ‘haec Praenestis’, ut «cum primdiu in agris morati, tandem Gabios condiderunt: unde perite ‘arva’ dixit, non moenia. Sane illic Iuno religiosissime colitur. Est autem locus haud lonHERNICA SAXA COLVNT Sabinorum lingua saxa hernae vocantur. Quorum quidam dux magnus Sabinos de suis locis elicuit et habitare secum fecit in saxosis
Abbreviated transcription (Latin):
tis regia pici. item a lauinio latini fratre lauiniũ dictum. Item a
lauinia laurolauinium: nec prenestine fundator defuit urbis: pre¬
neste locus haud longe ab urbe dictus citoo ⁊ooi topibooo idest ab
ilicibus que ibi habundant. Illic erant pontifices et dii indigenes
sicut ẽt romae. erant ẽt duofratres in eodem loco qui diu appella¬
bantur. hor soror dum ante focum sederet resiliens scintilla eius
uterum percussit unde dicitur concepisse. postea enixa est puerum
uixta templum ioius ab iecit quem uirgines aquatum euntes uirta
ignem inuentum sustulerunt. quia haud longe a fonte erat: unde
uulcani filium esse dixerunt. Ceculus autem ideo quia minoribꝰ
oculis fuit quam rem fumus plerunq facit. hic postea collecta mul.¬
titudine postꝗͣ diu latrocinatus est prenestinam ciuitatem in monti¬

Expanded text:
tis regia Pici»; item a Lavino, Latini fratre, Lavinum dictum; item a tis regia Pici»; item a Lavino, Latini fratre, Lavinum dictum; item a Latino Laurentum; item a Lavinia Laurolavinium. NEC PRAENESTINAE FVNDATOR DEFVIT VRBIS Praeneste locus haud longe ab urbe, dictus ἀπὸ τῶν πρίνων, id est ab ilicibus, quae ibi abundant. Illic erant pontifices et di indigetes, sicut etiam Romae. Erant etiam duo fratres in eodem loco, qui Digidii appellabantur. Horum soror dum ante focum sederet, resiliens scintilla eius uterum percussit, unde dicitur concepisse. Postea enixa est puerum iuxta templum Iovis abiecitque. Virgines aquatum euntes iuxta ignem inventum sustulerunt, qui haud longe a fonte erat, unde Vulcani filium esse dixerunt. Caeculum autem ideo, quia minoribus oculis fuit, quam rem fumi plerumque facit acrimonia. Hic postea collecta multitudine postquam diu latrocinatus est, Praenestinam civitatem in monti
Abbreviated transcription (Latin):
plenum tñ ptolomeus graece dixit latine plinius. de italicis enã
urbibus hircinus scripsit plenissime. et cato in originibus. apud om̃l
tñ si diligenter auertas de auctoribus conditarum urbium dissen.
sio inuenitur. adeo ut ne urbis quidem rome origo diligenter pos¬
sit agnosci. Nam sallustius dicit urbem romam sicut ego accoepi
condidere atq habuere initio troiani.et cum his acborigines: alii
dicunt ab euandro secundum quos uirgilius tunc rex euandrus ro¬¬
mane conditor arcis. Alii aromulo ut ennius nature auspitiis illa
inclita roma. si igitur tante ciuitatis certa ratio non apparet: non
mirum si in aliarum opinione dubitatur: unde nec historicos nec
cõmentatores uane dicentes inperitia cõdemnare debemus. quiã
runt nomina. quam rem esse non paruum errorem efferre manife.¬
stum est ut ecce laurentum apico factum est. Nam legimus lauren¬

Expanded text:
plenum tamen Ptolomaeus Graece, latine Plinius. de Italicis etiam plenum tamen Ptolomaeus Graece, latine Plinius. de Italicis etiam urbibus Hyginus plenissime scripsit, et Cato in originibus. apud omnes tamen si diligenter advertas, de auctoribsio invenitur, adeo ut ne urbis quidem Romae origo diligenter possit agnosci. Nam Sallustius dicit «urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani et cum his Aborigines»; alii dicunt ab Euandro, secundum quos Vergilius «tunc rex Euandrus, Romanae conditor arcis»; alii a Romulo, ut «en huius, nate, auspiciis illa inclita Roma». Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Vnde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperitiae condemnare debemus, quia runt nomina. Quam rem etiam non parvum errorem adferre manifestum est, ut ecce Laurentum a Pico factum est, nam legimus «Lauren
Abbreviated transcription (Latin):
des: ad genus respicit nam et hercules pedes semper in cessit: dum eqͦs
habuerit nobilissimos. torquens: sustinens ut axem humero torquẽs
scc.a. horridus: tremendus nõ reuera horribilis..: tyburtia moe¬
nia linquunt: de graecia tres uenerunt fratres ad italiam. catillus.
coras. tibur. uel tyburnus. hi diuersas quidem fecere cuuitates unã¬
tm̃ pariter condiderunt et eam tybur defratris maioris nomine nũcu¬
pauerunt. Nunc ergo dicit duos ad bella uenisse dimisso ad ciuitatis
custodiam tyburno uel tyburte. catillus: unde mons cauli dicit᷑¬
est in italia. & descendunt centaun: Ex hac comparatione equites
eos fuisse significat quod tamen dicturus est postea. nec non celerese
defectus cedit silua cedunt et uirgulta fragore. cum utiq aminore
ad mauis uenire debuerit.: nec prenestine fundator defuit urbis:
de ciuutatibus totius orbis multi quidem exparte scripserunt ad

Expanded text:
des ad genus respicit: nam et Hercules pedes semper incessit, cum equos des ad genus respicit: nam et Hercules pedes semper incessit, cum equos habuerit nobilissimos. torquens sustinens, ut "axem humero torquet" . Ad v. 669 Horridus tremendus, non re vera horribilis. Ad v. 670 Tiburtia moenia linquunt de Graecia tres fratres venerunt ad Italiam, Catillus, Coras, Tibur vel Ttamen pariter condiderunt et eam Tibur de fratris maioris nomine nuncuparunt. Nunc ergo dicit duos ad bella venisse, dimisso ad civitatis custodiam Tiburno vel Tibure. CATILLVS unde mons Catilli dicittas in Italia. Ad v. 675 Descendunt centavri ex hac comparatione equites eos fuisse intellegimus, quod tamen dicturus est postea "nec non celeresque defectus 'cedit silva, cedunt et virgulta fragore', cum utique a minore ad maius venire debuerit. Ad v. 678 Nec praenestinae fundator defvit urbis de civitatibus totius orbis multi quidem ex parte scripserunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
huius gerione. unde est tergemini ne te gerione sicut anchises an¬
chise. Unde apparet usurpasse sallustium qui dirit gerionis. ueniens
aũt hercules de spania ꝑ campaniam in quadam campaniae ciuitate
pompam sui triumphi exhibui ex quo pompei dicitur ciuitas. postea
uixta baias caulam bubus fecit et eam sepsit qui locus boaulia dictus
est hodieq baulei uocatur. tirynthius: a tiryntha ciuitate argis ui¬
admiratio locor longinquitate. pila manu: pilum propriã est ha-¬
sta romana. ut cesa galloꝵ. sarise macedonum.. dolones: dolo est aut
sagellum intra cuius uirgam latet pugio. Aut secundum uarronem in-¬
gens cestus cum ferro breuissimo. dolones aũt afallendo dieti sunt quod
decipiant ferro: cum. spetiem preferant ligni. et multi uolunt pertere¬
tes mucrones dolones dici.per ueru sabellum pila significari.. ipse pe¬

Expanded text:
huius Geryonae’ – unde est «tergemini nece Geryonae» – sicut ‘Anchises Anhuius Geryonae’ – unde est «tergemini nece Geryonae» – sicut ‘Anchises Anchisae’: unde apparet usurpasse Sallustium qui dixit ‘Geryonis’. Veniens autem Hercules de Hispania per Campaniam in quadam Campaniae civitate pompam sui triumphi exhibuit, a quo Pompei dicitur civitas. Postea iuxta Baias caulam bubus fecit et eam saepsit: qui locus Boaulia dictus est, nam hodie Bauli vocatur. tirynthius a Tirynthe civitate Argis viadmiratio locorum longinquitate. Ad v. 664 Pila manu pilum proprie est hasta Romana, ut gaesa Gallorum, sarissae Macedonum. dolones dolo est aut flagellum, intra cuius virgam latet pugio: aut secundum Varronem ingens contus cum ferro brevissimo. dolones autem a fallendo dicti sunt, quod decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. et multi volunt per teretes mucrones 'dolones' dici, per veru Sabellum 'pila' significari. Ad v. 666 Ipse pe
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽẽ nominatum. rhea sacerdos: adludis ad nomen matris romu¬
li quae dicta est ilia rhea siluia. ic furtiuum: illicite: conceptũ ꝗ ꝓpe
mulier: compendiose mortalem dixit consequens namq fuerat ut di¬
ceret mixta deo mortalis.: laurentia arua: laurentum ciuitas pluri
mum potuit nam omnia uicina loca eius imperio subiacuerunt.: unde nc̃
ait arua laurentia: cum uixta tyberim armenta herculis pauerit. sed
secundum antiquum situm ante albam et romam tybenis laurentini
territoru fuit.:⁊ gerione: geriones rex fuit hispanie qui ideo trimẽbris
fingitur quia tribus insulis prefuit que ad iacent hispanie. belearice
minori et maiori et ebuse. ob hoc fingitur ẽt bicipitem canem habusse
quia et terrestri et nauali certamine plurimum potuit. hunc hertules
uicit. qui ideo fingitur ad eum ollea aerea transuectus quod habuit
nauem fortem et aere munitam. Sane sciendum declinari hic geriones

Expanded text:
ita esse nominatum. rhea sacerdos adludit ad nomen matris Romuita esse nominatum. rhea sacerdos adludit ad nomen matris Romuli, quae dicta est Ilia, Rhea Silvia. Ad v. 660 Furtivum inlicite conceptum, quippe mulier compendiose mortalem dixit: consequens namque fuerat ut diceret 'mixta deo mortalis'. lavrentia arva Lmum potuit, nam omnia vicina loca eius imperio subiacuerunt: unde nunc ait ‘arva Laurentia’, cum iuxta Tiberim armenta Hercules paverit. Sed secundum antiquum situm, ante Albam et Romam, Tiberis Laurentini territorium fuit. GERYONE Geryon rex fuit Hispaniae. Qui ideo trimembris fingitur, quia tribus insulis praefuit, quae adiacent Hispaniae: Balearicae Minori et Maiori et Ebuso. Ob hoc fingitur etiam bicipitem canem habuisse, quia et terrestri et navali certamine plurimum potuit. Hunc Hercules vicit. Qui ideo fingitur ad eum olla aerea transvectus, quod habuit navem fortem et aere munitam. Sane sciendum declinari ‘hic Geryones,
Abbreviated transcription (Latin):
patriis quiletior esset imperus: dignus qui haberet imperatorem. po¬
tus ꝗͣ exulem patrem.:. pulchro: forti ut diximus supra . pulcher
auentinus: mons urbis romae quem constat ab auibus esse nominatũ
que de tyberi ascendentes illic sedebant ut in .uiiii.legimus. dirarum
nidis domus oportuna uolucrum. Quidam ẽt rex ab originum auen¬
tinus nomine illic et occisus est et sepultus. Sicut ẽt albanor rex
auentinus cui suecessit procas. Uarro tamen dicit ingente populiro¬
mani sabinos a romulo susceptos istum accepisse montem quem ab
auante fluuio prouincie sue auentinum appellauerunt. Constat
ergo uarias opiniones postea secutas. Nam a principio auentinus
est dictus ab auibus uel a rege aboriginum. unde hunc herculis fi¬
lium constat nomen a monte accepisse. non ei prestitisse.. insigne
paternum: absolute dixit.. centum angues: secundum simonidẽ

Expanded text:
PATRIIS QVI LAETIOR ESSET IMPERIIS dignus qui haberet imperatorem poPATRIIS QVI LAETIOR ESSET IMPERIIS dignus qui haberet imperatorem potius, quam exulem patrem. PVLCHRO forti, ut diximus supra. PVLCHER AVENTINVS Aventinus mons urbis Romae est, quem constat ab avibus esse nominatum, quae de Tiberi ascendentes illic sedebant, ut in octavo legimus «dirarum nidis domus opportuna volucrum». Quidam etiam rex Aboriginum, Aventinus nomine, illic et occisus est et sepultus, sicut etiam Albanorum rex Aventinus, cui successit Procas. Varro tamen dicit in gente populi Romani Sabinos a Romulo susceptos istum accepisse montem, quem ab Avente, fluvio provinciae suae, Aventinum appellaverunt. Constat ergo varias has opiniones postea secutas, nam a principio Aventinus est dictus ab avibus vel a rege Aboriginum: unde hunc Herculis filium cpaternum absolute dixit. Ad v. 658 Centum angves secundum Simonidem,
Abbreviated transcription (Latin):
festinus more suo.es loricam induitur: dicimus enim induor illa re et
illam rem. e elicona dee: parnasius mons thessalie diuiditur incicero¬
nem liberi et eliconem apollinis cuius sunt musae. est autem homeri
duerit: aut amore flagrauerit.: primus init bellum: non mirũ si sacri¬
legus et contemptor deoꝵ contra piam gentem prior arma corripuit.
Etsaenda est poetae affestatio nã i ignorantiã amblesiam nefas est dice¬
nullam fecit cõmemorationem.: tyrrenis asper ab oris: oruindo tuscus
non qui nunc de tussia uenit quem antea pulsum a ciuibus constat
agminaꝙ armat: aut eor qui eum secuti fuerant sicut eius filium:
nec enim credibile est solum fugisse. tale enim aliquid statius posuit.
uel quos mouet erul et hesit tristibus auctafides: aut certe eorum
quos turnus dederat ut adrastus polinici instatio qui ait ne parua
mouens inglorius arma iret. agellina exurbe: de cere oppido..

Expanded text:
festinus, more suo. LORICAM INDVITVR dicimus et ‘induor illa re’ et festinus, more suo. LORICAM INDVITVR dicimus et ‘induor illa re’ et ‘illam rem’. HELICONA DEAE Parnasus, mons Thessaliae, dividitur in Cithaeronem Liberi et Heliconem Apolduerit: aut amore flagraverit. Ad v. 647 Primus init bellum non mirum si sacrilegus et contemptor deorum contra piam gentem prior arma corripuit. et scienda est poetae adfectatio — nam ablepsiam nefas est dicenullam fecit commemorationem. Tyrrhenis asper ab oris oriundo Tuscus, non qui nunc de Tuscia venit, quem antea pulsum a civibus constat. Ad v. 648 Agminaque armat aut eorum, qui eum secuti fuerant, sicut eius filius: nec enim credibile est solum fugisse – tale enim aliquid Statius posuit «vel quos movet exul et haesit tristibus aucta fides» – aut certe eorum, quos Turnus dederat, ut Adrastus Polynici in Statio, qui ait «ne parva movens inglorius arma iret». AGYLLINA EX VRBE de Caere oppido. N
Abbreviated transcription (Latin):
tantum a senatu responsa accepisse dicuntur superbi estis. crustume¬
nꝙ mutauit nam crustumerium dicitur. a turrigene amtene: bene
murate amtẽne autem dicte sunt quod eas amnis preterfluit quasi am¬
nem posite. salignas umbonum crates: ut dicit s allustius delucanis ꝗ
nam apud maiores lorice pectora tantum tegebant. Statius triplici
seruantur pectora ferro. nam tergo nullus metus.:: lento ducunt argẽ¬
to: fieribili argento ducunt idest extendunt. est aũt est spondiaro¬
net reciprocus uersus. classica iamq sonant: bene amphibolos dixit:
N am classicum dicimus et tubam ipsam et ipm sonum. classicum autem ẽ
fleribilis tuba. tessera signum: sibolum bellicum quod ad pugnam exe¬
untibus datur scilicet propter confusionem: ut fuit in exercitu marii
bardeus. in sylle. apollo delphicus. incesaris. uenus genetrix. trepidus:

Expanded text:
tantum a senatu responsum accepisse dicunt ‘superbi estis’. CRVSTVMEtantum a senatu responsum accepisse dicunt ‘superbi estis’. CRVSTVMERIQVE mutavit: nam Crustumerium dicitur. TVRRIGERAE ANTEMNAE bene muratae. Antemnae autem dictae sunt, quod eas amnis praeterfluit, quasi ante amnem positae. SALIGNAS VMBONVM CRATES ut dicit Sallustius de Lucanis «qui nam apud maiores loricae pectora tantum tegebant: Statius «triplici servantur pectora ferro», pectora: «nam tergo nullus metus». LENTO DVCVNT ARGENTO flexili argento ducunt, id est extendunt. Est autem et spondiazon et reciprocus versus. CLASSICA IAMQVE SONANT bene amphibolos dixit: nam classicum dicimus et tubam ipsam et sonum. Classicum autem est flexilis tuba. TESSERA SIGNVM symbolum bellicum, quod ad pugnam exeuntibus datur, scilicet propter confusionem, ut fuit in exercitu Marii Bal deus, in Syllae Apollo Delphicus, in Caesaris Venus Genetrix. TREPIDVS
Abbreviated transcription (Latin):
lum singulos uirare non patitur sicut de fabus legimus. Euocatio qđ
genus nunc tangit. Nam ad subitũ bellum euocabantur. unde etiam
suo. ei morantes: scilicet bella. rupit saturnia postes: acy rologiam
facit cõmutando enũ uersum. nam ille ait. belli ferratos postes portasq
refregit.. Immobilis ante: non semper sed ante hac: potest tamen et
ĩ mobilis afura. nam antegessit bella: sed iure indicta ꝑ feciales et ꝑ patrapa
tergo teryis deusu iam recessit.. aruina: secundum suetonium in libro de
uitus corporalibus aruina est pingue durum quod est inter cutem et uisce¬
ra.÷ adeo magne: ualde magne. ut adulescentem adeo nobilem. i ati¬
na potens: ciuitas hec uirta promtinas paludes est dicta atina amoribis
qui graece athe dicuntur quos paludis uicinitas creat.is tyburq suꝑbum:
aut nobile aut pertransitum tetigit illud quod aliquando cum. a senatu

Expanded text:
lum singulos iurare non patitur, ut inter Fabios fuit; evocatio, quod lum singulos iurare non patitur, ut inter Fabios fuit; evocatio, quod genus nunc tangit. nam ad subitum bellum evocabantur, unde etiam suo. Ad v. 620 Morantes scilicet bella, differentes. Ad v. 622 Rupit saturnia postes acyrologiam fecit commutando Ennii versum: nam ille ait "belli ferratos postes portasque refregit" . Ad v. 623 Inmobilis ante non semper, sed antehac. potest tamen et 'inmobilis a furia': nam ante gessit bella, sed iure indicta per fetiales et per patr‘tergo tergis’, de usu penitus recessit. ARVINA secundum Suetonium in libro de vitiis corporalibus arvina est pingue durum, quod est inter cutem et viscera. ADEO MAGNAE valde magnae, ut «adulescentem adeo nobilem». ATINA POTENS civitas haec iuxta Pomptinas paludes est, dicta Atina a morbis, qui graece ἄται dicuntur, quas paludis vicinitas creat. TIBVRQVE SVPERBVM aut nobile, aut per transitum tetigit illud quod aliquando cum a senatu
Abbreviated transcription (Latin):
quod tantũ depurpura: aliud quod est purpureum quod habet tñ
aliquid album. tertium augurale de pupura et cocco. qui rinali ergo
regali.: cintump gabino: gabinus cinctus est toga. sic intergũ reiecta
ut una eius lacinia a tergo reuocata hominem cingat. hoc aũt uestim̃
ti genere utebatur bella indicturus: ideo quia cum gabii campanie¬
cuutas sacris operaretur bellum subito euenit. tunc ciues cincti togis
suis ab aris ad bella profecti sunt et adepti uictoriam unde hic ortus
est mos. Insignis reserat stridentia limina consul: insignẽ accipe pri¬
moloco creatum. licet is qui prior creatus est similem habeat potestatẽ
ipse uocat pugnas: tria sunt ut supradirimus militie genera sacram̃¬
tum in quo urat unusquisq miles se non recedere nisi precepto con¬
sulis. post completa stipendia idest militie tempora. Coniuratio que
fit intumultu idest italico bello et gallico. quando uicinũ urbis pericu¬

Expanded text:
quod est tantum de purpura; aliud regum, quod est purpureum, habet tamen quod est tantum de purpura; aliud regum, quod est purpureum, habet tamen album aliquid; tertium augurale de purpura et cocco. 'Quirinali' ergo regali. cinctuque gabino 'Gabinus cinctus' est toga sic in tergum ut una eius lacinia a tergo revocata hominem cingat; aDRV hoc autem vestimenti genere utebatur civitas, sacris operaretur, bellum subito evenit: tunc cives cincti togis suis ab aris ad bella profecti sunt et adepti victoriam: unde hic ortus est mos. Ad v. 613 Insignis reserat stridentia limina consul insignem accipe primo loco creatum, licet similem habeat potestatem. Ad v. 614 Ipse vocat pugnas tria sunt, ut supra diximus, militiae genera: sacramentum, in quo iurat unusquisque miles se non recedere, nisi praecepto consulis post completa stipendia, id est militiae tempora; coniuratio, quae fit in tumultu, id est Italico bello et Gallico, quando vicinum urbis pericu
Abbreviated transcription (Latin):
tem: postea captis faleris ciuitatibus tussie inuentum est simulachrũ
iani. cum frontibus quattuor: unde quod numa instituerat transla.¬
tum est ad forum transitorium: et quattuor portarum unum templũ
institutum est. lanum sane apud alios bifrontem apud alios quadri¬
frontem esse non mirũ est. Nam alii eum diei dominum uel auctorem
uolunt in quo ortus et occasus. horatius matutine pater seu iane liben¬
tius audis. Alii anni totius quem in quattuor tempora constat esse
diusum. Anni autem esse deum illa res probat quod ab eo prima¬
prima pars anni nominatur ab iano ianuarius dictus est. religione
sacre: tremende exsacrabiles nam et paulopost dicturus est tristesq
recludere portas. ferri robora: bene addidit ferri nam omne quod
forte est robur uocamus. quirinali trabea: Suetonuis in libro de
genere uestium dicit tria genera esse trabearum. unum diis conseͬcratũ

Expanded text:
tem. postea captis Faleriis, civitate Tusciae, inventum est simulacrum tem. postea captis Faleriis, civitate Tusciae, inventum est simulacrum Iani cum frontibus quattuor. unde quod Numa instituerat translatum est ad forum transitorium et quattuor portarum unum templum est institutum. frontem esse non mirum est: nam alii eum diei dominum vel auctorem volunt, in quo ortus est et occasus – Horatius «matutine pater, seu Iane libentius audis» – alii anni totius, quem in quattuor tempora constat esse divisum. Anni autem esse deum illa res probat, quod ab eo prima pars anni nominatur: nam ab Iano Ianuarius dictus est. RELIGIONE SACRAE tremendae, execrabiles: nam et paulo post dicturus est «tristesque recludere portas». FERRI ROBORA bene addidit ‘ferri’: nam omne quod forte est, robur vocamus. genere vestium dicit tria genera esse trabearum: unum dis sacratum,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit gentis familia iam extincta maior ignauia. ⁊ quem protinus:
uigiter deinde nam nunc temporis est aduerbium. alibi loci: ut cũ
protinus utraꝙ tellus una foret. marima rerum roma: imperii po
tita. mouent inproelia martem: quia maioris fuerat indicto bello
in martis sacrario ancilia cõmouere unde est in octauo: ut que impu
fuit. nam ipsi sunt misii quos sallustius alucullo dicit esse superatos.
ingenti ambitu dixit ipsum ortum diei sequi propopulis. parthos¬
ꝙ reposcere signa: hoc in honorem augusti posuit. quo regnante a par¬
sua contra auspitia bellum suscepisset interdicentibus tribunis plebis
captus cum filio est et necatus infuso in os auro cuuis amore pugnaue¬
rat.  Sunt gemine belli porte: hoc sacrarium idest belli portas nu¬
ma pompilius fecerat. circa imũ argiletũ uixta theatrũ marcelli qđ
fuit induobus breuissimis templis. duobus autem propter ianum bifron¬

Expanded text:
gentis fuit, familia iam extincta maiorum ignavia" . quem protinus gentis fuit, familia iam extincta maiorum ignavia" . quem protinus iugiter, deinde: nam nunc temporis est adverbium, alibi loci, ut "cum protinus utraque tellus una foret" . Ad v. 602 Maxima rerum Roma imperii potita. Ad v. 603 Movent in proelia martem nam moris fuerat indicto bello in Martis sacrario ancilia commovere, unde est in octavo "utque inpufuit: nam ipsi sunt Mysi, quos Sallustius a Lucullo dicit esse superatos. ingenti ambitu dixit ipsum ortum diei pro populis. parthosque reposcere signa hoc in honorem Augusti posuit, quo regnante a Paraviditate sua contra auspicia bellum suscepisset, interdicentibus tribunis plebis, captus cum filio est et necatus infuso in os auro, cuius amore pugnaverat. Ad v. 607 Sunt geminae belli portae sacrarium hoc, id est belli portas Numa Pompilius fecerat circa imum Argiletum iuxta theatrum Marcelli. quod fuit in duobus brevissimis templis: duobus autem propter Ianum bifron