comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suras eoꝵ benigͤ d̾c̾uat. qͦ uir̃ utim̃.
Boĩs imi̾sis exc̃a taciti fid̾iꝰ. fisco
restitutis : hide honꝰ eris auem
ñ spectare ꝯuenit. nͨ aliud ẜuat᷑ mõte
ñ defensa.siquid tñ abaditã hr̃dita¬
tẽ. acciõib aut ẜnitutib ꝯfusis ami¬
sttͣ auxiliũ restitutioĩs ñ merebit᷑.

Expanded text:
usuras eorum benigne decrevit: quo iure utimur. Bonis universis ex causa taciti fideicommissi fisco restitutis heredem onus aeris alieni non spectare convenit: nec aliud servatur morte non defensa. si quid tamen ob aditam hereditatem actionibus aut servitutibus confusis amiserit, auxilio restitutionis non merebit
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. ¶Di mait᷑ ⁊ uxor sumil ꝑiẽit̃.
stiplanod̾ dote. excapitulo: frimmat᷑¬
moĩo mulier d̾ ceffissihabebit lccũ.
.siñ ꝓbat᷑ illa suꝑstes uiro fuisse. ¶Si
lutiꝰ titiꝰ cũ filio pub̾e. q̃ solũ test̾o scͥp¬

Expanded text:
dicimus. Si maritus et uxor simul perierint, stipulatio de dote ex capitulo "si in matrimonio mulier decessisset" habebit locum, si non probatur illa superstes viro fuisse. Si Lucius Titius cum filio pubere, quem solum test
Abbreviated transcription (Latin):
piissimũ duxi portiom̃ eiꝰ srdi¬
tatis ꝗͣ extesto̾ eidederã. legare.
marino frĩ meo. ⁊ iamiario ma¬
rito meo equis põtionib.⁊ siquid
ei ampliꝰ legaua̾m. ut siꝗd eis huã¬

Expanded text:
piissimum duxi portionem eius hereditatis, quam ei testamento dederam, legare Mariano fratri meo et Ianuario marito meo aequis portionibus: et si quid ei amplius legaveram, ut si quid ei hu
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Hilio expãte hr̃ institutodu¬
os fundos cũ mãcipiis. ⁊ instro oĩ
lega̾uint. id̾e uxoi̾ plura legata.⁊ ẜ¬
uos stichũ. ⁊ damã legaun. s cũ in
altõ exfundis filio p̃legatis. ꝯgͦus¬
s⁊ uillicũ ñ eẽ.stichũ misit.⁊tam
rei rustice ꝗͣ ratiõib fundi p̃fecit.¬

Expanded text:
 Filio ex parte heredi instituto duos fundos cum mancipiis et instrumento omni legavit: idem uxori plura legata et servos Stichum et Damam legavit: sed eum in altero ex fundis filio praelegatis cognovisset vilicum non esse, Stichum misit et tam rei rusticae quam rationibus fundi prae
Abbreviated transcription (Latin):
E tiꝰ ac cuisabat eã qd̾ patrẽ siui¬
⁊ mãdass int̃ficiẽd̾. seia. pꝰ. insti¬
tutã accusatiom̃  codicillos ꝯficit.
T nͨ addemit titio pͥuigno legatũ.
⁊ ꝗñt finẽ accus atioĩs d̾cessit. acta
cã ꝓnũtiatũ ẽ. patrẽ titiĩ scełe

Expanded text:
 patrem suum mandasset interficiendum: Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio privigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scele
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł. Qui tutelã testam̃to mã¬
datã. excusatiois iure susciꝑe no¬
lu̾it. abhis qͦ legatis submouẽdꝰ
eiͣt. q̃filiis eiꝰ relicta ft̃. mͦ silega¬
ta filii. ñ affectioe ꝓͥa. s ĩhonorẽ¬
stam̃to dat᷑ post lib̾tarẽ itaq re¬
ditã exuoliuitate testatoris. ad
tutelã uocat᷑. ¶Inpubi lib̾to.
patromis frirsta tutorẽ dabit:
s uolũtatẽ eiꝰsi fides inqͥsitioĩs

Expanded text:
um. Qui tutelam testamento mandatam excusationis iure suscipere noluit, ab his quoque legatis summouendus erit, quae filiis eius relicta sunt, modo si legata filii non affectione propria, sed in honorestamento datur: post libertatem itaque redditam ex uoluntate testatoris ad tutelam uocatur. Impuberi liberto patronus frustra tutorem dabit, sed uoluntatem eius, si fides inquisitionis
Abbreviated transcription (Latin):
tur ei dectisse. quẽ obisse credelut.
¶Si postumis dedit tutores. miq eo
uiuo nascant᷑. andatio ualeat.⁊¬
mag̾ ẽ. ut utił datio fiat.⁊ siuiuo
eo nascantur.

Expanded text:
tur ei dedisse, quem obisse credebat. Si postumis dederit tutores hique uiuo nascantur, an datio ualeamagis est, ut utilis datio fiat etiam si uiuo eo nascantur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exconstitutione diui marti ad
anfidiũ uctormũ. ꝑneuit adlib̾¬
tatẽdicẽd̾ est. tutorẽ ẽẽ. plane. si
rogat᷑ est. s orticinꝰ ubtꝰ effectus.
ad familias testatoris ꝑtiuebit.

Expanded text:
 ex constitutione diui Marci ad Aufidium Uictorinum peruenit ad libertatem, dicendum est tutorem esse. Plane si rogatus est, sed orcinus libertus effectus ad familiam testatoris pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ ꝓ ꝯsulẽ oportebit. nͨ dubi¬
tat. filiũ qͦ patͥ curatorẽ dare:
Quã ius ẽ ꝯtͣ sit. ap̃ celsũ ⁊ apud
alios plerosq relatũ. qi indecoꝵꝰ
lit. patrẽ afilio regi. attam̃ di¬
nus pnis iustoceleri. It̃ diui
frẽs rescͥpsẽ. filiũ si sobrie uiuat:

Expanded text:
sulem oportebit. Nec dubitabit filium quoque patri curatorem dare: quamuis enim contra sit apud Celsum et apud alios plerosque relatum, quasi indecorum sit patrem a filio regi, attamen diuus Pius Instio Celeri, item diui fratres rescripserunt filium, si sobrie uiuat,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nonũ. qͦsdã. ⁊ sim̃tis sue uide¬
sic tractatare boã adse ꝑtinẽtia.
ut nͥ subueniat᷑ his deducant᷑.
megestatẽ. eligẽdꝰ itaq ect̃. qui
eos ꝯsilio regat᷑. Nã equũ est.
ap̃ł.. Si impub̾i lib̾tas. ⁊ ħr¬
ditas. ꝑ fid̾i ꝯͣmissũ data sit:
iustitutus. adire nolit. sen atꝰ

Expanded text:
 nouum quosdam, etsi mentis suae uidesic tractare bona ad se pertinentia, ut, nisi subueniatur is, deducantur in egestatem. eligendus itaque erit, qui eos consilio regat: nam aequum est p. Si impuberi libertas et hereditas per fideicommissum data sit et institutus adire nolit, senatus
Abbreviated transcription (Latin):
missis. ¶ Siduo. plures ue ma
tutela penes cetõs patronos ẽ. qͣmiᷤ
uie filiũ reliquerit. ¶S⁊ ꝯsi ab
hostib fuiͣt captus. intiͣm solicõ¬
patrom tutores st̃. simili mͦ⁊ si
inẜuitutẽ recclactus sit. apparet
cetoͣs ẽẽ tutores. ¶ d si om̃s pa¬
troni decessinͣt. tc̃ tutela adlibos
eoꝵ incipit ꝑtine̾ ꝓinde si alt̃
expatronis filiũ. alt̾ nepotẽ tute
tutela ad solũ filiũ desce̾dit. post
fum̃tuc ad nepotẽ. ¶Queri
põt̃. si patroni filius sit remotus.
uł excus atirs. annepoti tutela de¬
ferat᷑.⁊ marcellus mea sna ẽ. ut s
succedi nõ posse scͥb̾. adcurto eͥ habi¬
er̃ tutela. ⁊ ani in locũ eoꝵ dent᷑.
nõ ut successio admitat᷑. Eslõ
tm̃ aut̃ morte. ueꝵ ꝯ̾ capitis dim¬
miticẽ. successio deb inlegitima
tutela admitti. Or̃ siꝓximõ capi¬
te d̾minuit᷑ ẽ. ꝗ posteĩt᷑. succedit in
tutele admĩstratiom̃. ¶Sipã¬
rens filiũ. uł filiã. nepot̾e. uł nep¬

Expanded text:
missis. Si duo pluresue manututela penes ceteros patronos est, quamuis ille filium reliquerit. sed et si ab hostibus fuerit captus, interim soli compatroni tutores sunt. simili modo et si in seruitutem redactus sit, apparet ceteros esse tutores. Sed si omnes patroni decesserint, tunc tutela ad liberos eorum incipit pertinere. Proinde si alter ex patronis filium, alter nepotem retutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem. Quaeri potest, si patroni filius sit remotus uel excusatus, an nepoti tutela deferatur. et Marcellus in ea ssuccedi non posse scribat: idcirco enim abierunt tutela, ut alii in locum eorum dentur, non ut successio admittatur. Non tantum autem morte, uerum etiam capitis deminutione successio debet in legitima tutela admitti: quare si proximior capite deminutus est, qui post eum est succedit in tutelae administratione. Si parens filium uel filiam uel nepotem uel nep
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝯstitutꝰ. deditͣ tutorẽ: nõ puto
uałe. Quã uis eͥ p̃tor. uł p̃sessit.
nͨ furor ei magistãtũ arfoget. at¬
¶Daricutor omñi die pottͣifmͣoso.
⁊ furiose: ⁊ muto.⁊ surclo. tutor.
uł curator. ap̃tore. uł p̃side. daĩ¬

Expanded text:
tia constitutus dederit tutorem, non puto ualere: quamuis enim praetor uel praeses sit nec furor ei magistratum abroget, atDari tutor omni die poterit. Furioso et furiosae et muto et surdo tutor uel curator a praetore uel praeside da
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑pis. cui tutela ꝯmitri. uͦ cũ satiᷤ¬
datione debut᷑. uł ꝗd si iã multa
flagitia initutela admisit: ñ ne
magͥ repelli⁊ reici atutela. q̃ so¬
lus amĩstrare db̾at: uͣ satisũ dã¬
tes temẽ repellunt᷑. qr pieꝵq te
ne ꝓbati. ⁊ ydonei atq honesti
tutores⁊̾ si satrs ñ dent. ñ deb᷑ rei¬
ci. quĩ immo nͨ uibendi st̃. satisda¬
reduplex gͥ caẽ cogͥtio ẽ. unaer
ꝑscũ eiꝰ qui obtulit satis dationẽ.

Expanded text:
turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes temere repelluntur, quia plerumque bene probati et idonei atqu‹e› honesti tutores, etiamsi satis non dent, non debent reici: quin immo nec iubendi sunt satisdare. Duplex igitur causae cognitio est, una ex persona eius qui optulerit satisdationem,
Abbreviated transcription (Latin):
nus sit impub̾is agnati tutorñ
obicit᷑. Id̃oq patruus. sororẽ ꝯsãgͥ¬
neã. hñtis fr̃is filir legitimus eĩt
tictor. nͨ amita patruo magno. ł
mattera. frĩs filis ne sĩt tutores.
oͥstat. ¶urdꝰ⁊ mutꝰ. nͨ legitimi
tutores eẽ possit᷑. cũ nͨ testam̃to.
nͨ aliomodo ntilit̃ dari posfut̃. d̾¬

Expanded text:
nus sit impuberis adgnati tutor, non obicitur, ideoque patruus sororem consanguineam habentis fratris filii legitimus erit tutor, nec amita patruo magno uel matertera fratris filiis ne sint tutores obstat. Surdus et mutus nec legitimi tutores esse possunt, cum nec testamento nec alio modo utiliter dari possint.
Abbreviated transcription (Latin):
stratioĩs ⁊ accessionis uir̃ ꝯueĩ
ri posse. atq cetoͣs tutores ꝗ eod̾e¬
testam̃to dati sũt. ¶Lutiꝰ titiꝰ.
h̾rdes instituit filios suos pupis¬
lians etatis. eiꝰq tutores his uẽ¬
b̾ dedit. filiis meis tutores sũto.¬
gaius meuiꝰ. ⁊ lucius heros. cui
heroti lib̾tatẽ ñ declit. fuit aũtͤ¬

Expanded text:
strationis et accessionis iure ri posse atque ceteros tutores, qutestamento dati sunt. Lucius Titius heredes instituit filios suos pupilaetatis eisque tutores his uerbis dedit: 'filiis meis tutores suntoius Maeuius et Lucius Eros', cui Eroti lib
Abbreviated transcription (Latin):
rii. tabulaꝵ agratis delate sut̃.
⁊ ꝯsangu᷑neis. It patronisade ħis
qui adiegitimã ħ̾rditatẽ admit¬
ti possũt. ħ sũma puidenti.a. ut q̃ui
sperarẽt h̾r successiom. id̾e tuerẽ¬
t̃ boã. uͨ dilapidarent᷑. Int̃dũ alibi
est h̾rditas. alibi tutela. ut puta
tas qͥdẽ adagnatã ꝑtinet. tuteta. aũt
adagnatũ. Itr inlib̾tinis. sisit patro¬
nas patroni filus. nã tutelã pat᷑¬
ni filius. hrditatẽ patͦua obtinebit.
tãtũ demq erit.⁊ si sit patroni fi¬
lia. ⁊ nepos. ¶ Si apud hostessit
fr̃. infi̾oris gradꝰ agnato tutela nõ
defert̃. ¶Llam⁊ si patroanus. ap̃
hostes sit. patroĩ filio tutela ñ defẽ
nus puis rescͥpsit aurelio bassaauis
remanebit. ut ma̾cellus uotat.
legitima aut ħrditas ad sororẽ per

Expanded text:
latae sunt et consanguineis, item patronis, id est his qui ad legitimam hereditatem admitti possint: hoc summa prouidentia, ut qui sperarent hanc successionem, idem tuerentur bona, ne dilapidarentur. Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut putatas quidem ad adgnatam pertinet, tutela autem ad adgnatum. item in libertinis, si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud hostes sit, patroni filio tutela non deferuus Pius rescripsit Aurelio Basso ius remanebit, ut Marcellus notat, legitima autem hereditas ad sororem per
Abbreviated transcription (Latin):
uenũ tutorẽ scͥpẜit. cũ pupiuli fa¬
uore. ⁊ publice utilitatis. asuĩpta
ubtas sit: inꝑscũ eiꝰ qͥ tutor scͥptus
est: pot̃ igͥ ⁊ huic fidĩ ꝯmissaria
libtas defendi. siuoluntas aꝑtis¬
sime nõ refraget᷑.¬

Expanded text:
rem scripserit, cum pupilli fauore et publicae utilitatis adsumpta libertas sit in persona eius, qui tutor scriptus est? potest igitur et huic fideicommissaria libertas defendi, si uoluntas apertissime non refraget
Abbreviated transcription (Latin):
exq̃ tutor sꝑat᷑. uenꝰ ẽ. aliũ tutorẽ
posse dari qi nõdũsit. nͨ sꝑet̃. ¶In
tuteł testam̃tarusad sequim̃. ꝙ no
iussimũ ẽ. ut si sepius tutordut᷑
sit. nouissimã scͥpturã intuemur.
Qui filiũ. ⁊ exeo nepotẽ habebat.
sine poti tutorẽ d̾dit᷑. haber discep¬
tatiom̃an aliquo cañ nõ fit uti

Expanded text:
torem posse dari, quasi nondum sit, nec speretur. In tutelis testamentariis id sequimur quod nouissimum est, et si saepius tutor datus sit, nouissimam scripturam intuemur. Qui filium et ex eo nepotem habebat, si nepoti tutorem dederit, habet disceptationem, an aliquo casu non sit
Abbreviated transcription (Latin):
sit. uai̾e tutoris datiom. Cũ ẽ ꝯfit¬
matũ sit testam̃tũ. ꝯseq̃nt᷑ tuto¬
ris qͦ datio ualebit. meo testam̃¬
to scpͥta ꝙualet. ide̾ ubi nepos. uł
hrs institutus sit. uł noĩatĩ ex¬
iirdatus sit. ¶ Sifu̾iosus testa¬
m̃to tutor det̃. siꝗde cũ furere dsit.
mat. Qd̾ sidat᷑ sit pure. negat ꝓ
nus. alienus. ita dari tutor põt. si
lib eiͣt: tutor esto quĩ imo. ⁊ sipu¬
re datus sit: uidebit᷑ in cẽ ni ꝯditio.
cũ lib̾ eit. pot aũt qͥs ⁊ extraneo s.¬

Expanded text:
sit ualere tutoris dationem. cum enim confirmatum sit testamentum, consequenter tutoris quoque datio ualebit in eo testamento scripta quod ualet, id est ubi nepos uel heres institutus sit uel nominatim exheredatus sit. Si furiosus testamento tutor detur, si quidem, cum furere desierit, mat: quod si datus sit pure, negat Prruus alienus ita dari tutor potest 'si liber erit, tutor esto'. quin immo et si pure datus sit, uidetur inesse haec condicio 'cum liber erit'. potest autem quis et extraneo se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ acerto tꝑ̃r dare. ⁊ usq adcẽtũ tp̃s
tiom̃i ¶Intutoris datioẽ utm̃
ieuissiã ꝯdicio. anguissima. ut
inlegato spectanda est. ut puta
titiꝰ cum potiͣt. tutor estotitiꝰ sina

Expanded text:
 certo tempore dare et usque ad certum tempus cionem. In tutoris dationem utrum leuissima condicio an nouissima, ut in legato, spectanda est? ut puta 'Titius cum poterit tutor esto': 'Titius
Abbreviated transcription (Latin):
di sũt. ħ edictũ desatis aiticẽ. aotu¬
tores testam̃tarios ꝑtinet. ¶Sr
⁊ si exiiꝗsitione dati sut̃ tutores:
cari. Ideoq ⁊ illiclasule subditi t̃.
ut sicmi maior pars tutoꝵ eligat
ꝗͣ ius u̾eba edicti. ad testam̃tanos
ꝑtineat. ¶Cestam̃to aũt datus
postinno tutor nõdũ ẽ tutor. nͥ
postumus edat᷑. dat᷑ tm̃ adũsus

Expanded text:
di sunt. Hoc edictum de satisdatione ad tutores testamentarios pertinet: sed et si ex inquisitione dati sint tutores, cari. ideoque et illi clausulae sunt subiecti, t quem maior pars eligat, quamuis uerba edicti ad testamentarios pertineant. Testamento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatur: datur tamen aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ipã p̃tor detutore ꝯꝑatã habet.
Qd̾ demq sipostea deeo q̃ põt testa⁊¬
m̃to codicilł ne. ñ mr̃ dedit. scͥpfit
tutorẽ eẽ nolle. nẽpe ñ sequit᷑ pri¬
ẽ a nei ãmĩstrare curator ꝯpelli de¬

Expanded text:
ipsa praetor de tutore comperta habet. quid denique si postea de eo, quem pater testamento codicillisue non iure dedit, scripsit tutorem esse nolle? nempe non sequitur priest, an administrare curator compelli de
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ł. Iutores apatruo testam̃¬
todatos iusst p̃to magistiatꝰꝯ
buer. nͨ uolũptas eiꝰ qͣ tutorẽ dĩe
nõ potuit. negligẽtiã magistratu¬
um excusat. deniq p̃tor nõ añt

Expanded text:
. Tutores a patruo testamento datos iussit praetor magistratus buerunt nec uoluntas eius, qui tutorem dare non potuit, neglegentiam magistratuum excusat. denique praetor non ante
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is qͦ dati indeãt᷑. si modo libo̾
dixit. cetum fifilios nõ ꝯtines¬
unt᷑. alit̃ ẽ filir alit̃ nepotes ap¬
pellãt᷑. plane si postumis dedĩt:
tã filii postum ꝗͣ cet̾i lib̾iconti

Expanded text:
que dati videantur, si modo ‘ liberos ’ dixit. ceterum si ‘ filios, ’ non continebuntur: aliter enim filii, aliter nepotes appellantur. plane si ‘ postumis ’ dederit, tam filii postumi quam ceteri liberi conti
Abbreviated transcription (Latin):
adimiriles pãtes uocantis. ¶ Inpu¬
b̾em filiũ. hrd̾e istituit. uxori dotẽ
tuit. a quib ita legauit. q̃cũq pͥmiᷤ
dis mei. induplũ dari uolo. Querit᷑
an exĩubstitutiome. inpube mõtuo.

Expanded text:
ad uiriles partes uocantis. Impuberem filium heredem instituit: uxori dotem tuit, a quibus ita legauit: 'quaecumque primis oque heredis mei in duplum dari uolo'. quaeritur, an ex substitutione, impubere mortuo,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uẽtend̾. iofficio si qu̾ele. patͥ¬
mõnim. donatiõib suis in nepoti¬
bfictis ex tranisse. rõ deposcit. idꝙ
emancipanit. ⁊ iminũ filiũ ganĩ
seiũ amplissimas facultates doã¬
tiõib ꝯtulit. ⁊ modicũ s̃ residnũ¬
re scͥpsit nrͣs. in eodem test̾o. duas
pꝰsessicẽs. quas retinuat: eidem ga¬
io seio p̃legauit. Sabeo petiit. ut
exreditib p̃dioꝵ que uims ei dõa¬
uat᷑. meine filie. tot aureos daret.
It̃ altĩ ft̃ralios tot. qͥ ꝯuent᷑ ameuia
sorore. sua. legẽ: f. imploret.q̃ro¬

Expanded text:
intervertendae inofficiosi querellae patrimonium suum donationibus in nepotem factis exinanisse, ratio deposcit id, qemancipavit et in unum filium Gaium Seium amplissimas facultates donationibus contulit et modicum sibi residure scripsit heredes: in eodem testamento duas possessiones, quas retinuerat, eidem Gaio Seio praelegauit et ab eo petit, ut ex reditibus praediorum, quae uiuus ei donauerat, Maeuiae filiae tot aureos daret, item alteri fratri alios tot: conuentus a Maeuia sorore sua legem Falcidiam implorat.
Abbreviated transcription (Latin):
cobrẽẽ ꝑtimut. quero an pãphiluᷤ
eodem testo manumssuᷤ. adpetiom̃
pãtis inftrum̃ti: admiti possit. tice
tab̾na ut uoluit testatrix. erercei
stituti. ħroi nistanto legata actep̃.
sipr̃s ñ ect. igiit᷑ ꝯͣtra institutũ ac¬
tiom̃ ꝙ dole eiꝰ factũ eẽ dicebat. quo
minꝰ testatrix uolẽs. premo lcco se¬
be eã h̾rde. testm̾ mutaret. nͦ obti¬
ant quĩq̃piũ uetint peti. pr̃aris

Expanded text:
t: quaero, an Pamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut uoluit testatrix, exerceribstituta heredi instituto legata accepit, si heres non esset: mouit contra institutum actionem, quod dolo eius factum esse dicebat, quo minus testatrix uolens primo loco scribere eam heredem testamentum mutaret, nec optiante quinquennium uetuit peti praes
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tis mĩs.⁊ qͦs uniꝰ ⁊ quos hiscodi¬
cilł manumissi. uł pꝰea manumis¬
sero: ꝯtub̾nales suos. It̃ filios flli¬
as lego. nͥ quos quas ue. aduxorẽ
⁊ maucipuis rusticis. uł irbanis.
uł acciõibrerceptis in.anirssis.
q̃sitũ ẽ. cum ħros ⁊ stichꝰ ẜuiandiẽ
uite testatoris inũbria. inpiceno
actũ amistrau̾t. sin aũt dame q̃
testator uniꝰ in anumiseat. filii
naturales. utrũ eide dame. ex nͣb̾ co¬
dicilli. ab lñdib prãndi sĩt: anũo¬

Expanded text:
quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales suas, item filios filias lego, nisi si quos quasue ad uxorem icis uel urbanis et actoribus exceptis manumissis. quaesitum est, cum Eros et Stichus serui in diem uitae testatoris in Umbria in Piceno actum administrauerint, sint autem Damae, quem testator uiuus manumiserat, filii naturales, utrum eidem Damae ex uerbis codicilli ab heredibus praestandi sint, an
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa uolumma. siue mcaͣta. siĩ
inm̃brãna sit̃. siue inqualib.ali¬
lia. ut ñ nilli ꝯficũit. aũ in quo
alio corio itẽ erit dicendũ. ¶Qd
si incõdicib sunt unmũbrauers. aił
cartaceis.aił. ⁊ eborreis. uł altiꝰ ma

Expanded text:
omnia uolumina, siue in charta siue in membrana sint siue in quauis alilia ut nonnulli conficiunt aut in quo alio corio, idem erit dicendum. quod si in codicibus sint membraneis uel chartaceis uel etiam eboreis uel alterius ma
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Dam̃nͣz ioquid̃ qd̾ tradi¬
tũ ẽ. si p̾ea ad ẽptum sit. legato ced.
pia. p̃uta lecticũaria. qui solum
tica. uł sella. uł bardones. It̃ mãci
tas imulieres exoꝑnat᷑ s ⁊ si forte ei¬
uirilia quedã dõĩt. quodã modo
ꝓmiscui usus sint. solit᷑ fui̾t m̃ ab ea
qiͣ inusũ mutuari. dicendũ erit. ipꝰicã¬
gnata empta uõ ea soia q̃ pot̾eã.
empta fecit marit᷑. uñ ñ ꝯtine¬
bunt᷑ emptis solis legatis.q̃ alia ra¬
tione. pat̾. f. acquisita ei d̾ signañ.
utroq aũt legato ꝯtinebunt᷑. ⁊q̃
nͨ dũ aũt ei assiguanat. assign̾a¬

Expanded text:
um.Nam ne id quidem quod traditum est, si postea ademptum sit, legato cedet.pia, puta lecticarii, qui solam tica uel sella uel burdones. item mancixornant.Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo promiscui usus sint, solitus tamen fuerit ab ea quasi usum mutuari, dicendum erit ipsiinata, empta uero ea sola, quae propter eam empta fecit maritus. unde non continebuntur emptis solis legatis, quae alia ratione pater familias adquisita ei destinauit: utroque autem legato continebuntur et quae necdum autem ei a
Abbreviated transcription (Latin):
siũ diuortio facto. pͥusꝗ̃ dostua red¬
dat᷑. coiũe noĩe satis fcm̃ erit morie¬
ris. millo filio. filia ue relicta ereo.
pat̃ filiã uirginẽ nptui collocauit.
eiꝰq noĩe dotẽ dẽd̾it. ⁊ pꝰduortip̃ eã¬

Expanded text:
siue diuortio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post diuortium ean
Abbreviated transcription (Latin):
rem ex pãte duodecima. ineiuã
exreliquis pãtib d̾ monumĩto
qd̃ s̃ extrui uolebatuti cauit.
¶Corpus meũ. uxori mee uolo
tiadi. sepeliendũ. infundo illo.
⁊ monim̃tũ extrui. usq adqͣ¬
ꝑuena̾nt. an hac scͥptͣãabea so¬
ia. monum̃ta s testator extrin

Expanded text:
rem ex parte duodecima, Maeuiam ex reliquis partibus et de monumento quod sibi exstrui uolebat, ita cauit: 'corpus meum uxori meae uolo tradi sepeliendum in fundo illo et monumentum exstrui usque ad quperueniant, an hac scriptura ab ea sola monumentum sibi testator exstrui
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾iꝯ. quoquis rogat᷑ ut ad optet:
tñscribi uolo: p̃tio ft̃o. uiri boni
arbitratu ⁊ hrditati illato dup
ticẽ. q̃itũ ẽ. anlegatũ ualeat. cũ
publius eme uoluit. gaiꝰ nolla e

Expanded text:
issum, quo quis rogatur ut adoptet,  et Gaio transcribi uolo, pretio facto uiri boni arbitratu et hereditati illato, duptione.' quaesitum est, an legatum ualeat, cum Publius emere uelit, Gaius nolit.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ł.. Si pꝰ mortẽ patͥs filio leget᷑.
dubiũ ñ ẽ. qͥn mortuo patre.ad
filiũ ꝑtineat legatũ. nͨ int̃ sit.
anpatͥs hr̃s extitit. uͭ ne s siser¬
uo post mortẽ dm̃ religũ ẽ. le
gatũ. siquid̾ inea cã dũrab̾ad¬

Expanded text:
. Si post mortem patris filio legetur, dubium non est, quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec intersit, an patri heres exstiterit nec ne, sed si seruo post mortem domini relictum legatum est, si quidem in ea causa durab
Abbreviated transcription (Latin):
t̃.f. illo inferri uoluit. extesto
bito. debebit p̾rãre.si sçit inħ̾r¬
ditate: uñ p̃tiũ pr̃et᷑. testatõ em̃
ꝗ legauit. uł. alio uoluit infer¬
ri. uł p̃tiũ loci legan̾o offerriqt̃¬

Expanded text:
 illo inferri uoluit, ex testabitrio, debebit praestare, si sit in hereditate, unde pretium praestetur: testator enim qui legauit uel alio inferri
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Simuliẽ dotẽ stipłata fui̾t.
amuliere uidet᷑. ħn a. si morti᷑scã
donat᷑a mulier marito fetiͣt acce¬
dotẽ. uł iumatͥmõiĩ eiꝰ a nortiscã
redoie̾rit. pot̃ dicifid̾iꝯ inissũ abeo¬

Expanded text:
i mulier dotem stipulata fuerit et a muliere uidetur. haec ita, si mortis causa donatura mulier marito fecit accedotem uel in matrimonium eius mortis causa redierit
Abbreviated transcription (Latin):
cus uõ p̃torio. uł eo qui uice᷑ p̃fec¬
ti. exmandato pͥncipis cognoscͥt.
It ap̃fecto urb deportatos qr eip.
intatẽ. ⁊ iceo nͦ testiꝰ faciendi iꝰ nec
plane: ininsulã d̾ portat᷑. codic̾illo
ibi feciͣt. ⁊ indulgentia imꝑatoris
¶ Sciendũ ẽ ant̃. eoꝵ fid̾i ꝯmitte q̃ pꝰ¬
seradquos aliquid ꝑuentuꝵ ᷤ morte.
eiꝰ uł dũ eis dat᷑. uł oũ eis ñ aom¬

Expanded text:
uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis deportatos quia eiuitatem et ideo nec testamenti faciendi ius nec plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris Sciendum est autem eorum fidei committi quem posse, ad quos aliquid peruenturum est morte eius, uel dum eis datur uel dum eis no
Abbreviated transcription (Latin):
di eiꝰ ꝯmisit: ut ẜuũ mamimittat.
¶Cum ita petiss testator.ut ꝗcꝗd ex
põrs eiꝰ ad patrẽ ꝑueniss. filie ita
sue festitueret. ut eo ampliꝰ habe̾t.
q̃ exboĩs pat̾s hab̾itura eẽt. diuus
pius rescͥpsit. manifestũ ẽẽ: deeo

Expanded text:
i eius commiserit, ut servum manumittat. Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem pervenisset, filiae suae ita restitueret, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, divus Pius rescripsit manifestum esse de
Abbreviated transcription (Latin):
Incertus quis sit. capt᷑uui sit. aula¬
s an si siun uiris sit ignaruis. putet
q ꝑherrorẽ se: quia alatronib ciꝑ¬
qui nic̾ se a captiuo differre putat.
Nõ pͦse fidei ꝯmitt̾e certũ ẽ. qr nͣte̾¬

Expanded text:
incertus quis sit, captiuus sit an a last. sed et si sui iuris sit ignarus putetque se per errorem, quia a latronibus capqui nihil se a captiuo differre putat, non posse fideicommittere certum est, quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
ũ genum. suppellectili exp̃nso fe¬
re solitus erat: is uxori suppellec¬
tilẽ leganaͬt. Recte negabãt ue¬
stẽ legato cefsurãl ab̾ooffiliꝰ cas¬
aq̃ poĩta. It̃ siꝗd aliud mag̾ delic¬
pellectił labo: ⁊trebãt. putat̃.

Expanded text:
um generum supellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Casaquae posita, item si quid aliud magis delicpellectilis Labeo Treb
Abbreviated transcription (Latin):
litus sit referre. freꝵ siea dequib ñ ã¬
diget. d in alieno gn̾e eẽnt. ut puta ẽ¬
scariũ argenteũ. aut pemilas. aut to¬
tis suppellectili. quis ascałe solitus sit.
ñ id circo exspunari oportẽ. fuppellecti¬
appellari solet. Nã⁊ uocis mm̃stia utim̃
Ceteꝵ nemo existimandꝰ sit dixisse.

Expanded text:
litus sit referre: verum si ea, de quibus non ambigeretur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supellectiappellari solet: nam vocis ministerio utimur: ceterum nemo existimandus est dixisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tereudusꝰ squi cata eam sunt. tuc̃
nullo moto oportet orrimi mar
ximus nũtiũ usit̃ cuipa sua nũꝑ¬
tias eẽ diceptas. qͥd eñi tã huinaĩt
furor est ita ferox. ita ꝑmtiosus.
ut saitati nuilla spes suꝑ sit.cita
nũstros t̾ribił. ⁊ forsitã altã ꝑsoã ꝓ¬

Expanded text:
en ferendus his qui circa eam sunt, tunc nullo modo oportet dirimi matrximus nuntium miserit, culpa sua nuptias esse diremptas: quid enim tam humanum em tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terribilis, et forsitan altera
Abbreviated transcription (Latin):
iste fructus ad maritũ ꝑtineat.
nisi ꝯtͣnam uobuntatẽ. indotẽ
danda decłauit mulier ꝙ in senĩ¬
tẽ erogauit᷑. si nõ respõtert̃ messe.
exiũ demia deducet᷑. qr totiꝰ anni:
im̃us fructus est.

Expanded text:
iste fructus ad maritum pertineat, nisi si contrariam voluntatem in dote danda declaraverit mulier. Quod in sementem erogatur, si non responderint messes, ex vindemia deducetur, quia totius anni unus fructus est.
Abbreviated transcription (Latin):
dotis ꝑuouatiouẽ decepta. accipi¬
neb̾. ¶Si pat̃ fulia absente dedo¬
te egit. ⁊ si obmissa sit derato sati¬
datio. filie denegari o̾b actio. suue
patri hr̃s extitit. sue inlegato tã¬
tum acceꝑit. quãtum coti satis¬
eẽt. ⁊ ita iuł. plurimis locis scrbit.¬
ꝯp̃nsand̾ ei nidotem. ꝙ apatre da¬
bat᷑. lucroq eiꝰ cedit. sitantũ abeo¬
ꝯsecuta sit. quãtũ ei dotis noĩne
ubidos petat᷑. eẽ nõ liceat. filie sa
caueat: totam rem ꝑatrẽ ratam
.habituꝵ. ¶Eo aut t̃ꝑr ꝯsentiẽ
filiã patri oportet. quous cõtesta
⁊ añt litis ꝯtestatiõm nũtaui̾t
uoluntatẽ. uł ⁊ mancipata sit:
quã patri denegandã actionem.
sitani turpis ꝑsoã patris sit. ut

Expanded text:
dotis per nouationem decepta accipimanebit. Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satdatio, filiae denegari debet actio, siue patri heres exstiterit, siue in legato tantum acceperit, quantum dotis satiset. et ita Iulianus pluribus loci‹s› scribitcompensandum ei in dotem quod a patre datur lucroque eius cedit, si tantum absecuta sit, quantum ei dotis nomine ubi dos petatur, esse non liceat, filiae sacaveat ratam rem patrem habiturum. Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, quo lis contestet ante litis contestationem mutaverit voluntatem vel etiam emancipata sit, onnumquam patri denegandam actionem, si tam turpis persona patris sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ dici ⁊ insex m̃sib. sibis ĩ ãno . ẜ.¬
capiant᷑: ut est in locis irrigumꝰ.
⁊ inplurib anis. id̾e dici pot̃ ut¬
in silua cedua. It̃ silocatio agri ta¬
nio qͦ aliqd̾ ampuꝰ pr̃aret᷑. meo eͥ

Expanded text:
t dici et in sex mensibus, si bis in anno capientur, ut est in locis inriguis. Et in pluribus annis idem dici potestin silva caedua. Item si locatio agri taquoque aliquid amplius prae
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Quã ins mulier. nõ inħac
cipiat ꝯstãte m̾ĩo dotẽ. ũ es aheñ sol¬
uat. aut p̃dia ydonea em̃at. s ut
lib̾is exauo iuro ergentib aut fra¬
tribz. aut parentibus consuleret.
uelut eos exbostib reounet᷑. quia
iusta ⁊ honesta cã est. nõ udetur

Expanded text:
um.Quamuis mulier non in hoc accipiat constante matrimonio dotem, ut aes alienum soluat aut praedia idonea emat, sed ut liberis ex alio uiro egentibus aut fratribus aut parentibus consuleret uel ut eos ex hostibus redimeret, quia iusta et honesta causa est, non uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ipł. Set ⁊ si idõ maritus exdote
exp̃ndit. ut a latronib reclimẽt.
neccessarias mulieri ꝑsonas. ue¬
lud mulier exiũcuł uendicet. de
necessariis suis aliquẽ. reputat᷑
ei idꝙ exp̃nsum est. siũ pars do¬
pensum est. siue ip̃e maritus ñ
fecit. fiie filie ut faciat dedit.
ẽ ⁊ si nõ pat̃ exꝑiretiꝰ. s post mõ¬
stem eiꝰ filia sola dedote ag̾etũd̾ eĩt
dicendũ. cũ eĩ doli exceptio insitd̾
cote actiomi. ut nicetiͣs bone fidĩ
uidicuis. põt diciut ꝯet celso id̃¬
tur. meẽ hunc sũptũ accioni de

Expanded text:
 et si ideo maritus ex dote expendit, ut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas uel ut mulier uinculis uindicet de necessaris suis aliquem, reputatur ei id quod expensum est siue pars dopensum est, sive ipse maritus hoc fecit sive filiae ut faciat dedit: sed et si non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso videtur, inesse hunc sumptum a
Abbreviated transcription (Latin):
arbores decident. si he fructus intlli¬
gunt᷑ ꝓportione ãm debebunt᷑
restiu. pnto aut̃ si arbores cedue¬
ftuctu cedere. si mmꝰ qͣusi᷑ detĩo¬
infructũ eͥ nõ computabr̃. s
parseiis dumidia restituet᷑. qͣsi¬
malieno muenti. ¶Siuir
infundo mulieris dotał lapidi¬
cinas marmoreas inuenitĩs ñ¬

Expanded text:
bores deciderit, si hae fructus intellro portione anni debent restitui puto autem, si arbores caedufructu cedere, si minus, quasi detein fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur qalieno inuenti.Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit
Abbreviated transcription (Latin):
di aiͥt. nõ exdie locationis. s⁊ ha¬
bita ratione p̃cedentis t̃ꝑis. quo
mulier imat᷑rimoiõ funt neq
em̃ si uindemie tp̃e fundiis in do¬
temdatus sit. eumq uar exnłn¬
dis nouenbris primũ locamit
factũ ẽaqͣuãtã partem mercedis:
eqͥuũ ẽ. alioqu̾in si coacti uri¬
demirs altã die diuortũ iĩteait.
fructus integros retinebit Ita¬
q siinfine m̃sis ianuarii. diuor¬
num siat. ⁊ quattuor m̃sib ma¬
trimoiũ stet̾it. iuindemie fructus.
⁊ quartã poͣrti̾o mcedis inftãtis
anniconfundi debebut̃. ut erea
peccuĩa. ĩtia portio. niro relinqͣt᷑.¬

Expanded text:
di ait non ex die lo‹c›ationis, sed habita ratione praecedentis temporis, quo mulier in matrimonio fuit: neque enim, si uindemiae tempore fundus in dotem datus sit eumque uir ex calendis Nouembribus primis factum est, quartam partem mercedis aequum est: alioquin si coactis uindemiis altera die diuortium intercedat, fructus integros retinebit. itaque si fine mensis Ianuarii diuortium fiat et quattuor mensibus matrimonium steterit, uindemiae fructus et quarta portio mercedis instantis anni confundi debebunt, ut ex ea pecunia tertia portio uiro relinq
Abbreviated transcription (Latin):
missione amarito ꝯueniat᷑. sol
qui an idem honor ei hñdus sit. n
it defendẽdã eã ꝑexceptionẽ. Idem
⁊ ꝓculus ait. sicut cum socia fuiͣt.
dotis iudex ignorantia uiris lap¬
sus. ꝯdepnauĩt maiͣtum insolidũ.
netatiꝰ. sab̃. doli exceptione. eum
hrdes extitert̃. mid ꝙ face̾ possut̃
ꝯdẽꝑnãdos labeo ait.licet inepta¬
lb reb nõ solum doluns ⁊̃ cuui¬
p̃a maritus prẽt. cum tñ quit᷑¬

Expanded text:
missione a marito conveniatur, solet quaeri, an idem ei honor habendus sit: Neit defendendam eam per exceptionem: idem et Proculus ait: sicuti cum socia fuit, dotis iudex ignorantia iuris lapsus condemnaverit maritum in solidum, Neratius Sabinus doli exceptione eum heredes exstiterunt, in id quod facere possunt condemnandos Labeo ait. Licet in dotalibus rebus non solum dolum, sed et culpam maritus praestet, cum tamen qu
Abbreviated transcription (Latin):
otis cau̾sa: semꝑ ⁊ ubiq p̃cipna ẽ.
nam ⁊ publice int̾ ẽ. dotes mulieri¬
bus conẜuari. cum dotatas ad sobolẽ
ꝓcreandam. replendam q liberis ciui¬
tatemanaxime sit necessarium.
pͥ. Soluto itrmono mulien¬
souu dos cebr pec̃ copit᷑ maritus.
alii eam abmitio stiplanti pmitͥ¬
tert᷑. nͥ ħei nic̾ nocẽt. nam si m¬
comodum aliquod maritus su¬
spectum hãt. nõ debe eum cogi. Alii
qũã uxori repmitrẽ dicendũ ẽ
ħ si sui uꝰiris ẽ mulier. ꝙ si inꝑa¬
tris potestate est. ⁊ cos aleo ꝓfecta¬

Expanded text:
otium causa semper et ubique praecipua est: nam et publice interest dotes mulieribus conseruari, cum dotatas esse feminas ad subolem procreandam replendamque liberis ciuitatem maxime sit necessarium. Soluto matrimonio solvi mulieri dos debet. Nec cogitur maritus alii eam ab initio stipulanti promittere, nisi hoc ei nihil nocet: nam si incommodum aliquod maritus suspectum habet, non debere eum cogi alii quam uxori promittere dicendum est. Haec si sui iuris mulier est. Quod si in patris potestate est et dos a
Abbreviated transcription (Latin):
solius filie ꝓmittat᷑. remanebit
nec eam accionẽ ãm̃issam. quã:
ad iuncra filie ꝑsona porest hr̃
Quod sism iuris facia fuit fiua.
nocebit᷑ ei sta stipulatio. ¶uo

Expanded text:
solius filiae promittatur, remanebit nec eam actionem adiuncta filiae persona potest habere. quod si sui iuris fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio.Uolun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiebant᷑. s hee impẽse nõ re¬
petent᷑: cũ mai̾tus fructus totiuᷤ¬
anm retinet. qr exfructib pͥus
inpensis satiffaciend̾ est. piane
sinouã uillã necessario extrux̾it.
uł uetẽm totã siñ cuipã sua coi¬
lapsam restitiͣt. eit euis impẽse
petitio. similimodo ⁊ sipastina
institu̾it. hee eͥ inpẽse. aug iures
neccessaĩas aut utił dedut̃. parie¬
ut̃q marito actiõm. ¶ Sifum¬

Expanded text:
pensae non petentur, cum maritus fructum totuni retinet, quia ex fructibus prius impensis satisfaciendum est. Plane si novam villam necessario exstruxit vel veterem totam sine culpa sua conlapsam restituerit, erit eius impensae petitio: simili modo et si pastina instituit. Hae enim inpensae aut in necessarias aut utiles cedunt pariuntque marito actionem. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
nob iegatũ sit añt ꝯdipiom̃ uł diẽ
certũ repudiare ũ pͥfumꝰ Nã nͨ
ꝑͥtmnͣet aduos. añt qͣ dies ueniat.
uł ꝯditio existat. ¶ Sipat̃᷑.filie.
sue: test̾o aureos tot. h̃d̾e dare nis¬
serit. ubi eã iipsiss. łiuia ipta
sit cũ testm̾ fit. s aꝑfñte patre
ignorãte. incͥominꝰ legatũ debet᷑.¬

Expanded text:
dicionem uel diem certum repudiare non possumus: nam nec pertinet ad nos, antequam dies ueniet uel condicio exsistat. Si pater filiae suae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente patre et ignorante, nihilo minus legatum debet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mis e. nõ eẽ ꝯsũptã dedote ac¬
utiq ñ ignorãs. ic̃. ẽ. res explicat᷑.
ẽ ꝗͣ inidote pͥncipali. ꝯp̃is afiofiat.
patrẽ. duplici pr̃atioẽ dotis. filiũ.
eiꝰdẽq hr̃em. honerare uoluisse.
p̃tẽa cum putam̃t se efficacit᷑.
licet ñ ꝯsentiente filia. instgins¬
se. adũsus gneꝵ dedote acciom̃.
lutiꝰ. relictis duob filiis suis hr̃di¬
b du̾isi sexiis institutis. addidit
paulme filie meẽ duicissime:
siquid me uiuodedi ꝯpaur sibu
bis. ꝗb cũ filia sua intestõ pat̃¬

Expanded text:
mis est non ess‹e› consumptam de dote acutique non ignoras. sic enim res ‹ex›plicatur, sit quam in dote principali, compensatio fiat patrem duplici praestatione dotis filium eundemque heredem onerare voluisse, praeterea cum putaverit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse adversus generum de dote actionem. tius relictis duobus filiis suis heredibus diuersi sexus institutis addidit 'Paulinae filiae meae dulcissimae si quid me uiuo dedi comparaui, sibi rbis, quibus cum filia sua in testa
Abbreviated transcription (Latin):
cur ñ ⁊ ꝗ decesser᷑. ad ħrõe tnsmise¬
rt̃ utiq sumo petente: iã eligere
ñ pot̃ cuidet. uidet᷑ eͥ. ma̾celtꝰ cum
fidei ꝯmissum ita relinquit᷑. exli¬
b̾tis cui uoluis arbit᷑ri. nͥ offerat
cui hr̃s uelit.⁊ statĩ offerat. sine

Expanded text:
cur non et qui decesserunt ad heredem transmiserunt, utique si uno petente iam eligere non potest, cui det? uidetur enim Marcellus, cum fideicommissum ita relinquitur 'ex libertis cui uolueris', arbitrari, nisi offerat cui heres uelit et statim offerat sine
Abbreviated transcription (Latin):
legitimꝰ repudiauit. si quid̃e scit
scͣ hrd̾e institutũ. crede̾d̾ ẽ. ut̾rꝑ
repudiasse. si ignorat. ad neut̾m
ei repudiatio nocebit. neq ad
testam̃tai̾a qm̃ hãc ñ repudia¬
uit : neq ad legitimã. qm̃ ñ dũ¬

Expanded text:
legitimus repudiauit, si quidem scit se heredem institutum, credendus est utrumque repudiasse: si ignorat, ad neutrum ei repudiatio nocebit neque ad testamentariam, quoniam hanc non repudiauit, neque ad legitimam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
intestati boã. abhisqui lege uo.¬
cant᷑ uendicaridiuis adriamiᷤ
Rscit᷑. ¶ Militia missꝰ intra
annũ testm facẽ cepit. neq ꝑꝰ¬
fic̾e̾ potuit. pot̃ dici soutũ ⁊ta
uire militie fuit scͥptũ. aĩq¬
oquin siualiit ur̃ cõi. ñ eẽ
uire recisũ. nͨ tam̃ cica militẽ.
ead̾e. ad ib̾at̃ distinctio: nã ꝯͦcũ¬
mͦ testm̃ fec̾it. nouissima nolũ
relĩquat. scpͥtura q̃ ꝓfert᷑. ꝑfec¬
ti testiꝰ potestatẽ obtinet. ¶Nam
militis testõꝵ sola ꝑficit᷑ uolũ¬
tate. qͥ q plura ꝑdies uarios
scribit. sepe facẽ testm̃ uidet᷑.
d̾i. Muitis codicit. adtestm fãi¬

Expanded text:
intestati bona ab his qui lege vocantur vindicari divus Hadrianus rescripsit. Militia missus intra annum testamentum facere coepit neque perficere potuit: potest dici solutum ita iure militiae fuit scriptum: alioquin si ualuit iure communi, non esse iure rescissum.Nec tamen circa militem eadem adhibebitur distinctio: nam quocumrelinquat, scriptura quae profertur perfecti testamenti potestatem optinet: nam militis testamentum sola perficitur uoluntate: quique plura per dies uarios scribit, saepe facere testamentum uidetur. rum.Militis codicillis ad testa
Abbreviated transcription (Latin):
suus hr̃s agnasci: at neᷤ. auo ꝗd̾e
suo. hũc nepotẽ postum̃. cũ in¬
ꝓtinꝰ eẽ inciꝑet. tam̃ añt cedet
rem: ñ ꝙ uolebat exhrdatũ fi¬
liũ. deinde pꝰumꝰ. pꝰ mortẽ aui.
uiuo adhuc filo. id̾e patre suo.
natus fu̾it. om̃imͦ rũpet ulud
testim̾. s siquid̾e depagano iã
illo fcõ nat᷑ sit. nͨ ꝯualescit rũ¬
ꝑtũ suo militãte adhuc natus
factũ. S siuiuo auo nascat᷑ pꝰu

Expanded text:
suus haeres agnosci, ac ne avo quidem suo hunc nepotem posthumum, cum viprotinus esse inciperet; tamen antecederet rem, non quod uolebat exheredatum, deinde postumus post mortem aui uiuo adhuc filio, id est patre suo natus fuerit, omnimodo rumpet illius testamentum. sed si quidem pagano iam illo facto natus sit, nec conualescet ruptum: si uero militante adhuc natus factum.Sed et si uiuo auo nascatur pos
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs rogat᷑ erat restitue̾. pat̃ cã uo¬
luisset acciꝑe: ea q̃ codicuł teliq̃rat.
mͥ aboñ uolũtate recessũ idełut᷑.
Piacuit huanius int̾p̃tartea sola
qͥuiuente fr̃e accepturaerat.a dẽp

Expanded text:
frater rogatus erat restituere, pater eam voluisset accipere ea quae codicillis reliquerat. mihi ab omni voluntate recessum videbatur. placuit humanius interpretari ea sola, quae vivente fratre acceptura erat, ademp
Abbreviated transcription (Latin):
debe te. pͥusq̃ iudiciũ accipiat᷑. d̾m̃¬
tiare hr̃di. slam si alit̃ fecis. agẽti
extest̾o obpon̾et᷑ tͥ doli mali excẽp¬
potestate mea erũt cum moriar:
tẽ stichꝰ dama lib̾i sũpto. ⁊ fundũ
illũ sibi abeto. sialtmͣ exhis post

Expanded text:
iudicium accipiatur, denuntiare heredi: nam si aliter feceris, agenti ex testamento opponetur tibi doli mali exceppotestate mea erunt cum moriar, tum Stichus et Dama liberi sunto et fundum illum sibi habento". si alterum ex his post
Abbreviated transcription (Latin):
tiales quidãe future. nec cuiꝙͣ alii
debi possunt. ꝙͣ patrono. cũ ꝓͥetaᷤ
earum ⁊ in edẽtis ꝑ sona ⁊ in eiꝰ cui
eclunt᷑ ꝯfistat. ¶ Fabriles aũt alie¬
ue. eius gn̾is sint. ut a quoꝯq cͥ¬
ꝯq solui possint. Sane eni simã
patrono ant intio titio. solu̾ę lutio
titio nõ pot̃. ut apat̾uo libet᷑.¬
tio dant᷑. S silibtas cam peccia ꝓ¬
mittat. lib egenti patrono aut luto¬
titio om̃i mõ adiectio titii ualz.

Expanded text:
uam alii deberi possunt quam patrono, cum proprietas e‹a›rum et in edentis persona et in eius cui eduntur constitit: fabriles autem aliaeue eius generis sunt, ut a quocumque cuicumque solui possint. sane enim, si in 'patrono aut Lucio Titio' soluere Lucio Titio non potest, ut a patrono libetio dantur. sed si libertatis causa pecuniam promittat libertus egenti patrono aut Titio, omnimodo adiectio Titii ua
Abbreviated transcription (Latin):
get᷑ iurando. ⁊ celsus iubẽtius obli¬
gai eum ait. parmq refẽre quã
celsus acquiesto. Iurare aũt deb p̃
mãumissionẽ ut obliget᷑. ⁊ siũ sta¬
tim siũ ꝓt̾ tp̃s iuramͣt obligat᷑ ¶¬
urare aut̃ deb oꝑas donũ munũs
ꝓbe iure licito inponũt᷑. ¶Pptu
ẽ adiuo adriano.⁊ deinceps cessae̾
fi deiꝯmissi adłibtatẽ ꝑ d̾uctus ẽ. da
ẽ. Nam huiꝰ quoq ẽ ministiu. si for¬
ulator sit.ł ystrio. ł altius uolũta¬
tis artifex. ¶Si libi patroni exin¬
equalib ꝑtib eẽnt instituti. utrũ
emãçipati.S si madoptõe datũ
ħr de scpͥ ẜit patronus. mag̃ ẽ ut
oꝑe ei debeant̃. ne patronẽ libi ss¬

Expanded text:
getur iurando. et Celsus Iuuentius obligari eum ait paruique referre, quam Celso adquiesco.Iurare autem debet post manumissionem, ut obligetur: et siue statim siue post tempus iurauerit, obligatur.Iurare autem dbe iure licito inponuntur.Rescriptum est a diuo Hadriano et deinceps cessare fideicommissi ad libertatem perductus est.Da est: nam huius quoque est ministerium, si forulator sit uel histrio uel alterius uoluptatis artifex.Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro emancipati.Sed si in adoptionem datum heredem scripserit patronus, magis est, ut operae ei debeantur.Nec patronae liberi su
Abbreviated transcription (Latin):
to m̃ag̾ pop̃. ait. amissum huic ũi¬
gi ut liberet᷑. ¶ Nicħ aũt intẽ
utrũ ip̃i ꝓmitat patrono. an e¬
is qui inpotate eius sunt. S si
cͥclitori suo lib̾tum patronus de¬
łgaui̾t. nõ pot̃ idem dici. Soloĩs
enĩ uicẽ ꝯtinet ħ dełgatio. põt
tam̃ dici simid ꝙ patrono ꝓmi¬
sit. alii pͦa delegatus .sit. posse
eum lib̾are exhac lege. Nam um
ẽ patrono eũ exꝓmisisse. ꝙͣ uis
patrono nũc nõ debeat. Quod si
abinitio delegante patrono lib¬
tus ꝓmiẜit nõ lib̾ari enm. ¶ Nõ
solum ficturaꝵ s ⁊̃ p̃titaꝵ opaꝵ

Expanded text:
to magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti liberetur. Nihil autem interest, utrum ipsi promittat patrono an eis qui in potestate eius sint. Sed si creditori suo libertum patronus delegaverit, non potest idem dici: solutionis enim vicem continet haec delegatio. potest tamen dici, si in id, quod patrono promisit, alii postea delegatus sit, posse eum liberari est patrono eum expromisisse, quamuis patrono nunc non debeat: quod si ab initio delegante patrono libertus promiserit, non liberari eum.Non solum fut
Abbreviated transcription (Latin):
er̃. Oꝑarum editione pede̾ exe¬
stimatione edẽtis. nã clignitãti
facultatib.⁊ ꝯsuetudinĩ artifi¬
tio eiꝰ ꝯueniẽtes edendas. Non
solum. aũt libtum s ⁊̃ aliũ ꝙ̃ li

Expanded text:
orum Operarum editionem pendere ex existimatione edentis: nam dignitati facultatibus consuetudini artificio eius convenientes edendas. Non solum autem libertum, sed etiam ali
Abbreviated transcription (Latin):
tomimũ.ł arcħmminũ lib̾tum ha¬
beat. ⁊ eius medio cͥs patinoii sit
ut nõ alit̾ oꝑis eius uti possit. quã
m̾cedes cape extim̃ada ẽ Itẽ pl¬
rũq mediti ẜuos eiusd̾ artis lib̃¬
tos ꝑ ducunt᷑ quoꝵ oꝑis ꝑꝑtuo uti

Expanded text:
tomimum vel archimimum libertum habeat et eius mediocris patrimonii sit, ut non aliter operis eius uti possit quam mercedem capere existimandus est. Item plerumque medici servos eiusdem artis libertos perducun
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ł. Qui duos imputẽs filighss
reliq̃rat. ita substitit. siambo
mortiu eent. dem̃ pueri pꝰ mor¬
tẽ patͥs simul periert̃. due hr̃di¬
tates substituto differtut᷑. ħ si
duisis tp̃ib uita decedat̃. inhr¬
ditate nonissimipuen. eiꝰ frĩs.¬

Expanded text:
. Qui duos impuberes filios heredes reliquerat, ita substituit, si ambo mortui essent: deinde pueri post mortem patris simul perierunt: du‹ae› hereditates substituto deferuntur. sed si diuersis temporibus uita decedant, in hereditate nouissimi pueri eius fr
Abbreviated transcription (Latin):
tu at filio ita substituit. qͥsqͥs
sibi ħis eẽt. unus ex his h̾rdi¬
b institut᷑. ꝙ tacitã fide̾ accõ¬
modauaͣt ut ñ capienti pãtẽ
exeo ꝙ acceꝑat. daret. adsub¬
stitutiom̃ impub̾is admissꝰ.
ueniat. anũo ꝓ ea q̃ accepit.
ut angeat᷑. ita eiꝰ pars insubisti¬
tutiõe .Ri. qui infrad̃ legͥ fid̾

Expanded text:
substituit 'quisquis sibi heres esset': unus ex heredibus institutis, qui tacitam fidem accommodauerat, ut non capienti partem ex eo quod acceperat daret, ad substitutionem impuberis admissus ueniat, an uero pro ea quam cepit, ita ut augeatur eius pars in substitutione? respondi: qui in fraudem legum fidem
Abbreviated transcription (Latin):
acticẽs ħrclitarias. ñ alias habe
manumisso sticho. uiuo testa¬
toẽ. qui ita institutꝰ sit. si iuraᷤᷤ¬
s se stichũ inamimissuz ñ ui¬
debit᷑ defectus ꝯditioe hr̃s. qͣuiᷤ

Expanded text:
actiones hereditarias non alias habebmanumisso Sticho uiuo testatore qui ita heres institutus est, si iurasset se Stichum manumissurum, non uidebitur defectus condicione
Abbreviated transcription (Latin):
is. irritã ẽẽ factã substitutiom̃
placuit. in ꝑsoã quide pͥoris. qr ñ
nouissima decessiss. maltenus
uõ qr pub̾em etatẽ ꝯpleuit. Eñ
indĩ cũ uitio factã substituticẽ:
his ub̾ placuit. ille filius m̃ssiꝙ
abominor. intͣ pub̾tatis ãnos
decessit. tc̃ miccũ pãtẽ ne eius.

Expanded text:
 irritam esse factam substitutionem placuit, in persona quidem prioris, quia non nouissima decessit, in alterius uia puberem aetatem compleuit. Non uideri cum uitio factam substitutionem his uerbis placuit: 'ille filius meus si quod abominor intra pubertatis annos decesserit, tunc in locum partemue eius
Abbreviated transcription (Latin):
placuit uͤ aliud ẜuãdũcũ sub¬
stitutioĩs ꝯditio. ꝓubem etatẽ.
ũb̾ p̃caruis egredit q̃ rtalocũ hate¬
faciet. nͥ ħ exp̃ssũ ẽ nͣ fid̾i ꝯmisso.¬
reliquid. nullũ fidĩ ꝯmissũ erit.
alioqͥn silegata uł fidĩ ꝯmissa
filiꝰ accepit. intra mod̃ eoꝵ. fid̾i¬
ꝯmissũ ħrditatis afilio ꝯatuafi¬
uo datũcit᷑ falcidie iatiõm de¬
rebit. ¶ Qui discͥtas põtioẽs.

Expanded text:
 aliud seruandum, cum substitutionis condicio puberem aetatem uerbis precariis egreditur. quae ita locum habefaciet, nisi hoc expressum est. nec fideicommissoreliquerit, nullum fideicommissum erit: alioquin, si legata uel fideicommissa filius acceperit, intra modum eorum fideicommissum hereditatis a filio datum citra Falcidiae rationem debebitur. Qui discretas portiones