comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canda et ad ministrationẽ ⁊ exitum facilẽ esse. ⁊ in cõmodi nihil in eẽ.
ediligent̃ illad qͦq attendere oportebit: nũ illo ꝓhato ꝗđ aduersari intel¬
ligat᷑ res utilior aut honestior aut magis necessaria abscriptore neglesta
uideatur ld fiet si id qđ nos demonstrabimꝰ. honestũ. aut utile. aut necessa¬
riũ demonstrabimus: etsi id qđ aduersariis dicet᷑ minime eiꝰ modi esse
dicemus. deinde sun lege erit exam̃biguo controuersia dare operam
oportebit ut deeo qđ aduersarius intelligat alia ini lege cautum eq̃
doceatur łmultũ aut̃ ꝓficiet illud dem̾onstraxe. quẽ ad modũ scripsi¬
set si id qđ ad uersarius accipiat fieri aut intolligi uoliuis set. ut in has
causa. in qua deuasis argentris quęrit. possit mulier dicere. nihil at¬
tinuisse asscribi quę uolet si haredis uoluntati ꝑ mitteret. Es bnam nos
asscripto: nihil ineẽ dubitationis. quinhȩres quȩ ipse uellet. darit

Expanded text:
cando et admini- strationem et exitum facilem esse et incommodi nihil inesse. ac diligenter illud quoque adtendere oportebit, num illo probato, quod adversarius intellegat, res uti- lior aut honestior aut magis necessaria ab scriptore neglecta videatur. id fiet, si id, quod nos demon- strabimus, honestum aut utile aut necessarium demon- strabimus, et si id, quod ab adversariis dicetur, minime eiusmodi esse dicemus. deinde si in lege erit ex amb- iguo controversia, dare operam oportebit, ut de eo, quod adversarius intellegat, alia in re lege cautum esse doceatur. permultum autem proficiet illud demon- strare, quemadmodum scripsisset, si id, quod adver- sarius accipiat, fieri aut intellegi voluisset, ut in hac causa, in qua de vasis argenteis quaeritur, possit mulier dicere nihil adtinuisse adscribi quae volet, si heredis voluntati permitteret. eo enim non adscripto nihil esse dubitationis, quin heres, quae ipse vellet, daret.
Abbreviated transcription (Latin):
ucint cognoscere Ergo in hac causa quȩ apud grecos est ꝑ uulgata cũ epa¬
mondas thebanoꝵ imperater. qđ ei qui sibi hx lege p̃tor ge lesserat oceritũ
tiadidit et cũ paucos ipse dies contra legẽ ex ercitũ tenuisset. lacedemo
funditus uicit. poterit accus ator argum̃tatione uti ꝑ inductiorem
scriptũ legis contra sententiã defendat ad hunc modũ. Si iudices id qđ epa

Expanded text:
ueunt cognoscere. ergo in hac causa, quae apud Graecos est pervagata, cum Epaminondas, Thebanorum imperator,  quod ei, qui sibi ex lege praetor successerat, exercitum non tra- didit et, cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epa
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Tertia ex conclusione quȩ aut confirmat confessionẽ. Aut ꝗͥdet ea conpi
ostindit. Sed quia non satis alicui uidetur dilucide demonstratũ nisi ꝗꝗ
causarum genere exempli sub gecerimus ui detur eius modi quoq utendis̃ exin
non qͣuo p̾ceptio differat. Aut alit̃ hoc in sermone atq indicendo sit uitidũ
ut eorũ uoluntati satis fiat qui qđ aliquo in loco uiderint alio in loco nisi m

Expanded text:
sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod aliquo in loco viderunt, alio in loco, nisi m
Abbreviated transcription (Latin):
rius modi sit ut sit necesse concedi. Nã ex quo postulabimꝰ nob illud qđ dubiur
illud concedi primũ uoluerimus. Deinde non intelligant quo spestint ille e
inductiones. ⁊ ad quẽ sint exitũ ꝑuenture. Nã quid& si ei rei qua pmo rogitis
reste assenserit. illã quoq rem quȩ sibi displiceat eẽ necessario concedenda
plerũ Iaut ñ respondendo. Aut male respondendo longiꝰ ꝓcedere rogationẽ.
sinit. Quare ratione rogationis imprudens ab eo qđ concessit. adid qđ in
uult concerlere declucendui est. Extremũ aut̃ aut taceat᷑ oporteat aut co¬
cedat᷑ aut negetur. Si negabit᷑. Aut ostendenda similitudo est earđ̃ rerũ. qu
am cessa st̃. Aut alia utendũ inductione. Sic oncedet. concludenda d
gum̃tatio. Sita ebitur. aut elicienda responsio est aut qm̃ taciturnitas in
hoc genus argum̃tandi triꝑtitũ Prima pars exsimilitudine constat ui¬
e plurib: ue. Altira ex eo qđ concedi uolumus cui causa similitudines ad

Expanded text:
eiusmodi sit, ut sit necesse concedi. Nam ex quo postulabimus nobis illud, quod dillud concedi primum voluerimus. Deinde oportet non intellegi, quo spectent illae primae inductiones et ad quem sint exitum perventurrecte assenserit, illam quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argumentatio. si tacebitur, elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitahoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae
Abbreviated transcription (Latin):
pondas ait legis scriptorẽ sensisse ascribat ad legẽ. et addat hane excoptionẽ¬
quã siquis rei publicae causa exercitũ nontradiderit patiemi ini:¬
opinor. Qđ si uos met ipsi qđ aurã religione et sapientia remotissimũ¬
stus horioris causa. hanc eandẽ excꝗtionẽ In iussu populi adlegẽ asscribi
eatis. Qđ gͦ a pupulus thebanus id patietur ne fieri  ꝓ festo non patietur
asscribi ad legẽ nefas est. id sequi quasi asscriptũ sit. restũ uob̶ uidec᷑: Noui
intlligentiã. Non potest ita uideri iudices. Qđ si litteris corrigi neq abillo
a uob scriptoris uoluritas potest uideti nemulto in dignius sit. id re et iudi
ro mutari. qđ neuerbo quidẽ cõmutari potist. Ac deinduitione quidõ satis
ntia dictũ uidet᷑: Nc̃ deinceps ratiocinationis uĩ et naturã consideremus¬
tocinatio est oratio xxipsa re ꝓbabile aliꝗd eliciens DERΛDIOTINATIC¬

Expanded text:
ondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionequam si quis rei publicae causa exercitum non tradiderit, patieminiopinor. quid, si vosmet ipsi, quod a vestra religione et a sa- pientia remotissimuius honoris causa hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi eatis, populus Thebanus id patieturne fieri? pro- fecto non patietur. adscribi ad legem nefas est, id sequi, quasi adscriptum sit, rectum vobis vi- deatur? novi ellegentiam; non potest ita videri, iudices. quodsi litteris corrigi neque ab illo s scriptoris voluntas potest, videte, ne multo indignius sit id re et iudicio vestro mutari, quod ne verbo quidem commutari potest. Ac de inductione quidem satis ntia dictum videtur. nunc deinceps ratiocinationis vim et naturam consideremuocinatio est oratio ex ipsa re probabile ali
Abbreviated transcription (Latin):
ex positũ it ꝑse cognitũ sua se ui ⁊ rtione confirmet. Hoc degenere
iligeitius considerandũ putauerunt. cũ idẽ usu dic endi sequerent. paũ¬
in p̃cipendi ratione dissonserunt. Nã parꝗ̃.v̾. eius partes esse dixerunt
ten ꝓrsus nihil dicere putent᷑ et locus hic nobis indicendo minime
gendus indet Iui putant inquinq tribui parts opertere diunt pͥplĩ
pre & ponere sũmã argum̃tationis ad hunc modũ. Melius accurantur

Expanded text:
expositum et per se cognitum sua se vi et ratione confirmet. hoc de genere iligentius con- siderandum putaverunt, cum idem in usu dicendi se- querentuin praecipiendi ratione dissense- runt. nam partim quinque eius partes esse dixerunt, prorsus nihil dicere pu- tentur, et locus hic nobis in dicendo minime gen- dus videtur. Qui putant in quinque tribui partes oportere, aiunt primum ire exponere summam argumentatio- nis, ad hunc modum:
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ his quos contra dicure cõparatio. Eius autui qui prȩmiũ petet. facti sui
amplificatio. et eorũ qui premio affecti st̃. cũ suis fastis contentio dunde auir

Expanded text:
et cum iis, quos contra dicas, com- paratio. eius autem, qui praemium petet, facti sui amplificatio, eorum, qui praemio affecti sunt, cum suis factis contentio. deinde
Abbreviated transcription (Latin):
predes et̃ non possunt nec umꝙ fastũ est ut euisdẽ pecunae alius toslam̃to
sius lege heris eet. In firmatio aũt hȩc ert. Nen al una pecunadarpto qͥ

Expanded text:
redes esse non possunt, nec umquam factum est, ut eiusdem pecuniae alius testamento, alius lege heres esset, infirmatio autem haec erit: non est una pecunia,
Abbreviated transcription (Latin):
iussit eẽ. Quarit pͣter quã qđ ipst fuit intestim̃to. ulli uestrũ eõ non potest.
udicatio possitne ꝗsquã defili pupilli retestari an hȩredes sca i ipsius p¬
tris familias. ñ filii qͦq ei pupilli hȩredes sint. Atq hoc non alienũ est. qua
ad multa ꝑtineat neaut nusq aut usq: quaq dicat᷑ hic ad monerẽ Sunt cu
quȩ pluris habent rationes insimplici constitutione. Qd fit. cũ id qđ factũ est u
qđ defendit᷑ plurib decausis restã aut ꝓbabile uideri potest. ut in hac ipsa ciusa
Supponat᷑ enĩ abhȩredib hec ratio. Uniꝰ enĩ ꝓccunia. ꝓlares dissimilib decausis

Expanded text:
iussit esse. quare, praeterquam quod in ipsius fuit, testamento il- lius vestrum esse non potest. iudicatio: possitne quis- quam de filii pupilli re testari; an heredes secundi ipsius patrisfamilias, non filii quoque eius pupilli heredes sint? Atque hoc non alienum est, quod ad multa pertineat, ne aut nusquam aut usquequaque dicatur, hic ad- monere. sunt causae, quae plures habent rationes in simplici constitutione; quod fit, cum id, quod factum est aut quod defenditur, pluribus de causis rectum aut probabile videri potest, ut in hac ipsa causa. sub- ponatur enim ab heredibus haec ratio: unius enim pe- cuniae plures dissimilibus de causis
Abbreviated transcription (Latin):
entiam et item corporis aliquã cõmoditatẽ ñ natura degã sed
dro et in duistria partam  Affectio est animi aut corporis exrꝰ
Diqua deqͥua c̃omutatio. ut lȩtitia Cupiditas. Metus molestia moris
detilitus ⁊ alia quȩ goiere ineodẽ reperiumt᷑. Studiũ e aut̃ Animi
dua et uehemens ad aliquã rẽ applicata magna cũ uoluntate oc cun
oi pir loso pira poeticae gro metricat litteraro Consiliũ et aliqd faois
ram partĩ ad iuncta negotio sunt partĩ gestũ negotiũ consequitt:
tinentia cũ ipso negotio sunt ea quȩ semꝑ affixause uident: ad rẽo ne
ea possunt scparariꝰ Ex his prima est Freuis cõplexio totius negoti

Expanded text:
entiam et item corporis aliquam commoditatem non natura datam, sed studio et industria partam. affectio est animi aut corporis ex tempore aliqua de causa commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus, debilitas et alia, quae in eodem genere re- periuntur. studium est autem animi assidua et vehe- sophiae, poe+ticae, geometricae, lit- terarum. consilium est aliquid faciendi iderantur, partim adiuncta negotio sunt, partim negotium consequuntur. Continentia cum ipso negotio sunt ea, quae semper affixa esse videntur ad rem neque ab ea possunt se- parari. ex his prima est brevis conplexio totius neg- otii,
Abbreviated transcription (Latin):
ia nob hanc rẽ hoc postulante amptari. deinde augot benefigi bcert
et aitidices ꝑ cõmunẽ locũ uis i gn oscendi uoluntatẽ deducere Quare h

Expanded text:
a vobis hanc rem hoc postulante impetrari. deinde augere beneficia licebit et iudices per locum communem ad ignoscendi voluntatem ducere. quare h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdq: accusatorã et qͦ modo definsore tractare oportent Non necossarium¬
qđ causa posita ꝗd inquano conueniat res ipsa docebit cos. qͥ iñ orinide

Expanded text:
 accu- satorem et quomodo defensorem tractare oporteat. non est necessariumquod causa posita, quid in quamque conveniat, res ipsa docebit eos, qui non omni
Abbreviated transcription (Latin):
et magnae atq arduae cognitionis indigeat. Iuare illa nob alio tẽpon
atq ad aliud institutũ si facultas erit explicabunt᷑. Nc̃ his p̃ceptionib
rhotorũ adusũ oratoriũ contintos nos eẽ oportet᷑. Ca igit᷑ ex his quȩ sur

Expanded text:
et magnae atque arduae cognitionis in- digeat. quare illa nobis alio tempore atque ad aliud institutum, si facultas erit, explicabuntur; nunc his praeceptionibus rhetorum ad usum oratorium conten- tos nos esse oportebit. cum igitur ex iis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rire. Erit urtliai illud qđ adiungit᷑ semꝑ cuiꝰ modi sit. erit c̃siderandũ.
Nã om̃i tempere idꝑtinebit. utad honestatẽ hoc mͦ exponenda necessitudo sir.
Necesse est si honeste uolumus uidere hecesse est si in colomes uolumus eẽ Ilecesse &t si sin¬
in cõmode uolumus ufuere. Ac summa qui dẽ neressitudo. uidetur eẽ honestatis.
uic ꝓrciina in cdomitatis. lertia ac leuissima cõmoditatis. quȩ cũ his nũquã
poterit auab cbntindere hasce autem interse sȩpe necesse est cõparari utt
quãꝗ prestit honestas in colomitati. tam̃ utri potissimũ consulendum xt

Expanded text:
rire. ergo, ut dico, illud, quod adiungitur, semper, cuius- modi sit, erit considerandum. rire. ergo, ut dico, illud, quod adiungitur, semper, cuius- modi sit, erit considerandum. nam omni tempore id pertinebit, ut aut ad honestatem hoc modo expo- nenda necessitudo sit: ne- cesse estincommodo volumus vivere. ac summa quidem necessitudo vi- detur esse honestatis; huic proxima incolumitatis; tertia ac levissima commoditatis; quae cum his num- quam poterit duabus contendere. hasce autem inter se saepe necesse est comparari, ut, quamquam praestet honestas incolumitati, tamen, utri potissimum consu- lendum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯoc interius nonitt̃ ꝓpterea qđ siuelint se dedere siuȩ famȩ ꝑpeti. Atq lta parire
ucile est casilinũ uerure in hannibalis pocistatẽ. Quid igit᷑ ꝑ ficere porist hec ne¬
oessitudinis distributio ꝓpo dicamꝰplurimũ. cũ locus necessitudinis uidebit
in currire ione Nã cũ simplex erit necessitudo nihil erit qđ fulta dicamus. cum
ea nulla ratione lenire possimus. Cũ aut̃ ita necesse erit. ut aliꝗd effugere. aut adi¬
pisci uelimus. tũ adiunstio ila ꝗd habeat utilitatis aut honestãtir erit con¬
siderandũ. Nã fiuelis attendre. ita tam̃ ut id quęras. qđ c̃ueniat adusu ciuitatis
repperias nullã eẽ rem quã facere neresse sit. nisi ꝓpt̃ aliqua causã quã ad iunctia¬
nem nominamus. Parit̃ aut̃ inuenies multas res net essitatis. ad quas similis adiunche
ñ deceidit. Qđ genus ut homines mortales necesse est interire sine ad iunstione:
t̃ cibo utant᷑. ñ netesse est nͥ cũ illa eceptione. & traquã si nolunt fame pe¬

Expanded text:
rire, necesse est Casilinum venire in Hannibalis potestatem. quid igitur haec perficere potest necessitudinis distri- butio? prope dicam plurimum, cum locus necessi- tudinis videbitur incurrere. nam cum simplex erit necessitudo, nihil erit quod multa dicamus, cum eam nulla ratione lenire possimus; cum autem ita necesse erit, si aliquid effugere aut adipisci velimus, tum adiunctio illa quid habeat utilitatis aut quid honestatis, erit considerandum. nam si velis attendere, ita tamen, ut id quaeras, quod conveniat ad usum civitatis, re- perias nullam esse rem, quam facere necesse sit, nisi propter aliquam causam, quam adiunctionem nomi- namus; pariter autem esse multas res necessitatis, ad quas similis adiunctio non accedit; quod genus ut homines mortales necesse est interire, sine ad- iunctione; ut cibo utantur, non necesse est nisi cum illa exceptione extra quam si nolint fame pe
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑. aut si simplex conclusio falsi aliꝗd continere demonstrat᷑. Nu
om̃e qđ sumit ᷑ ad argum̃tuandũ siue ꝓ ꝓbabili. siue ꝓnecessario. neciss
est sumat᷑ exhis locis ut ante ostindim . Qđ ꝓcredibib: sũptũ erit idu

Expanded text:
ostenditur, aut simplex conclusio falsi ali- quid continere demonstratur. nam omne, quod su- mitur ad argumentandum sive pro probabili sive pro necessario, necesse est sumatur ex his locis, ut ante ostendimus. Quod pro credibili sumptum erit, id
Abbreviated transcription (Latin):
e hocsit᷑ ad ust̃ orporiũ relinquit̾ uttano ꝓpt̃ rem amicitiam et̃ &petendã:
emi citiarũ aut̃ ritio qũo partim sunt ꝓoligionibui De aaicit i aq¬
anat partim non sunt. t quia partĩ uetera sunt. pͥrrtim noua. partim ab
ill& partam abnrõ beneficio ꝓfecie. partĩ utiliers. part̃ mius utiles. ex caui

Expanded text:
amicitiam esse expetendam. ami- citiarum autem ratio, quoniam partim sunt religioni- bus iunctae, partim non sunt, et quia partim veteres sunt, partim novae, partim ab illorum, partim ab nostro beneficio profectae, partim utiliores, partim minus utiles, ex cau
Abbreviated transcription (Latin):
Emplitudo potentia. aut maiestatis. aut aliquarũ copiarũ magna
habundantia. Amicitia. uoluntas erga alique rerũ bonarũ illius ip
causa quẽ digit cũ eius pari uoluntate. Hiꝰe quia dexiuilibusau
lequimur. stuctus ad amicitiã adiunginus. ureor quoq. causa petuili uisea
neferte qũi nos decm̃i amicitia dicene exissc̃mant. rqnhendere incipiant. quan
sune qũi ꝓpt̃ utilitatẽ mnͦ petenda putint amicitiã. sumo qui ꝓpẽ se solã. sudt is¬

Expanded text:
mpli- tudo potentiae aut maiestatis aut aliquarum copiarum magna abundantia; amicitia voluntas erga aliquem rerum bonarum illius ipsius causa, quem diligit, cum eius pari voluntate. hic, quia de civilibus causis lo- quimur, fructus ad amicitiam adiungimus, ut eorum quoque causa petenda videatur, ne forte, qui nos de omni amicitia dicere existimant, reprehendere inci- piant. quamquam sunt qui propter utilitatem modo petendam putant amicitiam; sunt qui propter se so- lum; sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aut suspitione. aut demonstratione falsa deceptus sit aut eũ inecasse. cuuiꝰ test
non sit heres. qđ et testam̃to se hȩredẽ arbitratꝰ sit Non onim exeuentu cogitat

Expanded text:
aut suspicione aut demonstratione falsa deceptus sit; aut eum necasse, cuius testamento non sit heres, quod eo testamento se heredem arbitratus sit. non enim ex eventu cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
iđ ut uoluntatur
criminet ᷑. etiã sioffestus defuit ut eo causa habuerit qr timuit q sperauit etiã si nihil cõmodi
aut ru alii modi ost. Ac putat᷑. autꝰ ñ is euentus est quẽ arbitrati sunt.
a aluꝰ modi est tũ: dut id quod bonũ est malũ putant. aut contra qđ malũ
ist bonũ. aut qđ nec malũ est. nes bonũ. malũ dut bonũ. aut q̃d̃ malum
bonũ est. nec malũ. nec bonũ. Hoc uttellecto. si qui negabit eẽ allã
uã uita fratris. aut amici. Aut deniq officio suo antiquiorẽ. Aut sua¬

Expanded text:
 Vt uoluntatem criminetur etiam si effectus defuit; ut ex eo causam habuerit, quia timuit, quia sperauit, etiam si nihil aut commodi aut res alio modo est, ac putatur, aut non is eventus est, quem arbitrati sunt. res alio modo est tum, cum est, bonum, aut, quod nec malum est nec bonum, malum aut bonum, aut, quod malum aut bonum est, nec malum nec bonum. hoc intellectu si qui negabit esse ullam pecuniam fratris aut amici vita aut denique officio suo antiquiorem aut sua
Abbreviated transcription (Latin):
dicoridũ. quam absurdũ non negare contra legem fecisse. sed quare fecerit cau
sã aliquã inuenire. Deinde conrauerssa eẽ om̃ia. ante solitos esse accusa¬
tores. iudicib ꝑ suadere: ad finem ere aliguius culpae eũ qui accusaret. causa

Expanded text:
dicendum: quam absurdum non negare contra legem fecisse, sed, quare fecerit, cau- sam aliquam invenire; deinde conversa esse omnia: ante solitos esse accusatores iudicibus persuadere, ad- finem esse alicuius culpae eum, qui accusaretur, cau
Abbreviated transcription (Latin):
neste possimus concedere. Prȩterit᷑ ꝗddã in eius modi enumerationib
habes istũ equũ. aut emeris oportet. dut hereditate possid eas. Aut m¬
nere acceperis aut domi tibi natussit. Autsi eoꝵ nihil est subripur
necesse est. Sineq emisti. neq hereditate uenit. neq donatus est . ner
minatus ẽ. necessegͦest sub ripueris. H oc comode rep̃hendat᷑ si dici pa
ex hostib equus esse captus. cuiꝰ prȩdae sectio non euenerit luo illatos
firmat᷑ enumeratio ꝗm̃ id sit inductũ. qđ p̃tiritũ sit in enumeratio
ltiro aut̃ mͦ rep̃hendet᷑. si aut contra aliquid dicet. hoc est si ẽmpli cs
ut in eodẽ uersemur poterit ostendi hereditatẽ uenisse: utsiꝗs cũ dixen¬
dut sullud extremũ non erit curpe concedore. ut siꝗs cũ dixerint adis

Expanded text:
neste possimus concedere. praeteritur quiddam in eiusmodi enumerationi- bus: quoniam habes istum equum, aut emeris oportet aut hereditate possideas aut munere acceperis aut domi tibi natus sit aut, si eorum nihil est, subripueris ne- cesse est: si neque emisti neque hereditate venit ne- que donatus est neque domi natus est: necesse est ergo subripueris. hoc commode reprehenditur, si dici possit ex hostibus equus esse captus, cuius praedae sectio non venierit; quo inlato infirmatur enumeratio, quon- iam id sit inductum, quod praeteritum sit in enume- ratione. altero autem modo reprehendetur, si aut con- tra aliquid dicetur, hoc est, si exempli causa, ut in eodem versemur, poterit ostendi hereditate venisse, aut si illud extremum non erit turpe concedere, ut si qui, cum dixerint ad
Abbreviated transcription (Latin):
alii uẽ ex truisctus. ut st̃ hu qͥ gestũ nagotiũ consecunt. alii ũ merlũ. q ui
ꝓximi quidẽ negotio st̃ biiꝰ q ex cutũstantiis roliqui ingesuone neg tu

Expanded text:
alii vero extrinsecus, ut hi qui gestum negotium consequuntur, alii vero medii. Quorum alii vero extrinsecus, ut hi qui gestum negotium consequuntur, alii vero medii. Quorum proximi quidem negoti
Abbreviated transcription (Latin):
in solenter ⁊ raro. homines id sua auctoritare anoffendere in his consuerint
⁊ cȩtera quȩ factũ aliqđ similit̾ confistĩ aut int̾uallo solent consequi. quę
necesse est &trinsecus posita: ad opinionẽ magis tendere . quã ad ipsã nerũ natura
taq in hȩc .iiiiͤ. licet negotiis attributa diuidere ut sint parcĩ continentia dũ
ipso negotio quȩ facta eẽ suꝑius dictũ est. partĩ in gestione negotu. q̃ non esse
facta. sed factis adhȩrentia dudũ monstrauimꝰ. partĩ adiuncta negotio. licet
ut dictũ est inrelationẽ ponunt. partĩ gestũ neguriũ consecunt. horũ fides
e trinsecus sumit᷑ Ac derhetoricis qͥdẽ locis satis dictũ. nc̃ illud & plicandũ.
que fit his similitudo cũ dialesticis. qͣ iͦ diuersitas Qł cũ idonee conuenient̃ q:
indialesticis locis. alii sunt qͥ in ipsis hȩrent deqͣ querits: alii u assumune
cogrinserus alii uͦ medit interutrosq: locati sunt Sic in rhetoricis q

Expanded text:
insolenter et raro homines id sua auctoritate comprobare, an offendere in his consueverint; et caetera quae factum aliquod similiter confestim aut intervallo solent consequi: quae necesse est extrinsecus posita ad opinionem magis tendere quam ad ipsam rerum naturam. Itaque in haec quatuor licet negotiis attributa dividere, ut sint partim continentia cum ipso negotio, quae facta esse superius dictum est; partim in gestione negotii, quae non esse facta, sed factis adhaerentia dudum monstravimus; partim adjuncta negotio: haec, ut dictum est, in relatione ponuntur; partim gestum negotium consequuntur: horum fides extrinsecus sumitur. Ac de rhetoricis quidem locis satis dictum. Nunc illud est explicandum quae sit his similitudo cum dialecticis, quaeve diversitas, quod cum idonee convenienterque et alii sunt qui in ipsis haerent de quibus quaeritur, alii assumuntur extrinsecus, alii vero medii inter utrosque locati sunt: sic in rhetoricis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeperit. cũ uiro cocubuit. inuentũ ꝓferent: ñ expolitionẽ. Nos aut de expo¬
litionis partib: loquimꝰ Nihiligit᷑ ad hanc rem ratio illa ꝑtinebit. dtq hac
distinctione. alia qͦq quȩ uidebunt᷑ officere huic partitioni ꝓpulsabimus.
siqui aut assũptionẽ aliquando tolli posse putet. dut ꝓpositionẽ. Quesiꝗg

Expanded text:
eperit, cum viro concubuit, inventum proferent, non expolitionem; nos autem de expolitionis partibus loquimur. Nihil igitur ad hanc rem ratio illa pertinebit; atque hac distinctione alia quoque, quae videbuntur officere huic partitioni, propulsabimus, si quis aut assumptio- nem aliquando tolli posse putet aut propositionem. quae si
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tationẽ potirunt dicere sepe satis eẽ dhocmͦ argum̃ tutioner
facere. Siõ peperit cũ uiro cõcubuit. Nã hoc nulliꝰ neq apꝓbation is
neq cõplixionis indigire Sed nob̾ ambiguitate nominis uidentus
errare: Nã ⁊ argum̃ tatio nomine uno res duas significat. ideo qđ a
TRuia inuentio cunsus oratorib cominis est sed ipsi oratores direndi modo. Aut optimi st̃ aut m

Expanded text:
pe satis esse hoc modo argumentationem facere: quoniam peperit, cum viro concubuit; nam hoc nullius neque approbationis e complexionis indigere. sed nobis ambiguitate nominis videntur errare. nam argumentatio nomine uno res duas significat, ideo quod uia inuentio cunctis oratoribus communis est, sed ipsi oratores dicendi modo aut optimi sunt aut m
Abbreviated transcription (Latin):
e dicturiis põpam
corporis uocisq
humilẽ dicturu ha̧
eadẽ moderatius os
habet. motũ sui
uultũ quoscilicit
ad negotiũ com¬
posito sepe rebus
addimus. aut de¬
trahimꝰ dignitatẽ¬

Expanded text:
m dicturus pompam corporis uocisque humilem dicturus haec eadem moderatius osthabet, motum sui et uultum, quo scilicet ad negotium composito saepe rebus addimus aut detrahimus dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
A sperȩ eẽ collectũ
multi ob longaro¬
tunditate ẽ forma¬
tũ. multi plana fa¬
cie. multi quadra¬
ta multi in came¬
re modũ.¬
nec dicendi peritus.
tendere nec ꝗd pol¬
liceat᷑ intulligere
ui detur

Expanded text:
ae esse collectum, multi oblonga rotunditate esse formatum, multi plana facie, multi quadrata, multi in camerae modumnec dicendi peritus, tendere nec quid polliceatur intellegere uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
is officio. et ñ ꝗd ars sed ꝗd ipse possetex posuisse. Nẽ uͦ eauis est in homi
ut ei multo rhetorica citius ꝗs ad emerit. quã phylosophiã concesserit neq
quo ei ars qua eliclit mͥ mendosissime scripta uideat᷑. Nã satis in ea ui¬
rex antiquis artib ingenio se ⁊ diligent᷑ electas res collocasse. et non
Aipse quoq noui ꝓtulisse: Verum oratorimininũ est dearte loqui qđ
fecit multo maximu ȩxarte dicere qđ eũ minĩmẽ potuisse om̃s ui¬
ius. Quare materia quidẽ iti nobis rhetoricae uidetur ta quã aristo
similiũ quȩ causã ꝓbabilẽ reddant. Dispositio ẽ rerũ inuentare. In or

Expanded text:
ificio et non quid ars, sed quid ipse posset, exposuisse. nunc vero ea vis est in homine, ut ei multo rhetoricam citius quis ademerit, quam philosophiam concesserit: neque eo, quo eius ars, quam edidit, mihi mendosissime scripta videatur; nam satis in ea videtur ex antiquis artibus ingeniose et diligenter electas res collocasse et nonipse quoque novi protulisse; ve- rum oratori minimum est de arte loqui, quod hic fecit, multo maximum ex arte dicere, quod eum minime po- tuisse omnes videmus. Quare materia quidem nobis rhetoricae videtur artis ea, quam veri similium, quae causam proba- bilem reddant; dispositio est rerum inventarum in or-
Abbreviated transcription (Latin):
is qui contra scriptũ dicit. aequitatis aliꝗd afferat oportet. Nã sũma impu¬
partib iustius ⁊ ꝓbabilius accusare inden᷑ Nã superior oratio. hoc om̃s faciebat.
u iudices etiã si nollont necesse esset. Haec aut etiã sinecesse ñ essec sut uessant¬
contraiudicare Id aut fiet si ꝗbus ex locis culpa demonstrabtencẽ in eo qͥ cõpa¬
tione dut remotione aut relatione criminis. aut concessionis partib se defen¬
.it. deqͥb ante ut potuimus diligent̃ ꝑscripsimus: si dehis locis quae res postu¬
ibit. ad causã aduersarioꝵ imꝓbandã transfemus. aut causae et orationes afferenꝰ
uiare et quo c̃silio ita sit inlege Aut intestam̃to scriptũ. ut sententia qͦq. et uolun¬
nte scriptoris. ñ ipsa solũ scripture causa c̃firmatũ cẽ uideat᷑. aut aluis qp¬

Expanded text:
is, qui contra scriptum dicet, aequitatis aliquid afferat oportet. nam summa inpupartibus iustius et probabi- lius accusare videatur. nam superior oratio hoc omnis faciebat, ut, iudices etiamsi nollent, necesse esset; haec autem, etiamsi necesse non esset, ut vellentcontra iudicare. id autem fiet, si, quibus ex locis culpa de- monstrabitur esse in eo, qui compatione aut remotione aut relatione criminis aut concessionis partibus se defent—de quibus ante, ut potuimus, diligenter perscripsimus—, si de iis locis, quae res postulabit, ad causam adversariorum inprobandam transferemus; aut causae et rationes afferentur, quare et quo consilio ita sit in lege aut in testamento scriptum, ut sententia quoque et voluntate scriptoris, non ipsa solum scrip- tura causa confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
t sũma diligentia ꝑscripturũ fuisse Nc̃ uͦ qđ intellegerit quales uirissldi¬
turi essent. idcurco eũ quȩ ꝑspicua uideret esse ñ asseripsisse Neq: en ĩuo
tbebit. Quid sihoc fecissẽ : ꝗd si hoc accidisset eorum aliꝗd inquibꝰ aut
cotidiano atq im perus domesticis reste posse administrari: si unus ꝗrꝗ belit
uerba expestare: et ñ ad uoluntatẽ eius qui ea uerba habuertt ReTere
einde eutilitatis ahonestatis pirtib ostondere. quã inutile aut qua turpe
id qđ adur arii dicant fieri oportuis se dut oportere : et id qđ nos fiterinus¬
ł Aut postulemus. quã utile aut quã honestũ sit: Denide leges nob cras er¬
qui descriptum᷑ en utilitatẽ et eoꝵ ꝗͥ scripser̃ sapientiã ⁊ diligentiã
osteaꝰ ꝗd sit lix describer . ut ea uideat᷑ insintentiis ñ uerbis c̃sistere: et iu

Expanded text:
 summa diligentia perscripturum fuisse; nunc vero, quod intellegeret, quales viri res iudi summa diligentia perscripturum fuisse; nunc vero, quod intellegeret, quales viri res iudicaturi essent, idcirco eum, quae perspicua videret esse, non adscrip- sisse: neque enim vos rere ab adversariis: quid, si hoc fecissem? quid, si hoc acci- disset? eorum aliquid, in quibus aut cotidiano atque imperiis domesticis recte posse administrari, si unus quisque velit verba spectare et non ad voluntatem eius, qui ea verba habuerit, accedere; deinde ex utilitatis et honestatis partibus ostendere, quam inutile aut quam turpe sit id, quod adversarii dicant fieri oportuisse aut oportere, et id, quod nos fecerimus aut postulemus, quam utile aut quam honestum sit; deinde leges nobis caras eus de scriptum est, utilitatem et eorum, qui scripserint, sa- pientiam et diligentiam; postea, quid sit lex, descri- bere, ut ea videatur in sententiis, non in verbis con- sistere; et iu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ locũ. ꝑ quẽ dequitas cause demonstret. Aut ostendet quo adnimo. qͦ c̃silio
ua decausa fecerit. Et quã cũq causã assumet. assũptionis partib se defend et
qͥb ante dictũ ost. ati in hoo loco cũ dut̾ius cõmoratus sui facti rationẽ
equitatẽ causae ex or̾nauerit . tũ ex his locis fere contra aduersarios dicit.
portire: causas accipi.TDemonstrabit. nullam eẽ legẽ quȩ aliquã rẽ inutilẽ
nt iniquã fieri uelit: Om̃ia suppliciaqͥab legib ꝓficisc ant : culpr dut malitiae
uisa constituta cẽ. Scriptorẽ ipsũ siecistit factũ hoc ꝓbatumui. ⁊ idẽ ipsum
ei talis res decidisset facturũ fuisse. et eare legis scripcori᷑ ceno &x ordine iudices
ita atate p̃ditos constituisse: ut essent ñ qui scriptũ suũ recitannt: qđ qui uis
uer facere possit sed qui cogitationẽ assequi possent ⁊ uoluntat̃e intpittari
inde illũ scriptorẽ .s. scripta sua stultis hominib ⁊ barbaris iuidicib cõmittẽ¬

Expanded text:
itas causae demonstretur; aut ostendet, quo animo, quo consilio, qua de causa fecerit; et, quamcumque causam assumet, assumptio- nis partibus se defendet, de quibus ante dictum est. atque in hoc loco cum diutius commoratus sui facti rationem et aequitatem causae exornaverit, tum ex his locis fere contra adversarios dicet oportere causas accipi. demonstrabit nullam esse legem, quae aliquam rem inutilem aut iniquam fieri velit; omnia supplicia, quae ab legibus proficiscantusa constituta esse; scriptorem ipsum, si exsistat, factum hoc probaturum et idem ipsum, si ei talis res accidisset, facturum fuisse; ea re legis scriptorem certo ex ordine iudices certa aetate prae- ditos constituisse, ut essent, non qui scriptum suum recitarent, quod quivis puer facere posset, sed qui cogitatione assequi possent et voluntatem interpre- tari; deinde illum scriptorem, si scripta sua stultis hominibus et barbaris iudicibus committe
Abbreviated transcription (Latin):
cenda nonnũꝙ est et insenatu aut in consilio sepe om̃i ingenere tractanda
id qͦq pͣcepta ponemus. Nã insenatu. Aut in consilio. desa fice diu deliber¬
tũ eit . et dequinto numitorio pullo apud lopimiũ. et eiusiconsiliũ diul dul
ꝗt et magis inhoo quidẽ ignoscendi. qua cognoscendi postulatio ualuit

Expanded text:
cenda nonnumquam est et in senatu aut in consilio saepe omni in genere tractanda, in id quoque praecepta ponemus. nam in senatu aut in consilio de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium et eius consilium diu dictum est, et magis in hoc qui- dem ignoscendi quam cognoscendi postulatio valuit
Abbreviated transcription (Latin):
rate. Iłai in paruis causis nihil grande. nihil sublime ꝓferendũ ẽ. sed lene ac pedest
more eloquendũ. In causis aut maiorib: ubi dedõ ł hominũ salute ꝓferimus. plus
magnificentiae ⁊ fulgoris est exhibendũ. Inteperatis uͦ causis ubi nihil agit᷑ ut agat
sed tantũ mͦ ut delestetͣ auditor int̾ utrũq moderate dicendũ est. Sed et quã uis de
magnis rebus ꝗsq dicat. ñ tam semiꝑ grandit᷑ docere debet. sed sub misse cũ docet. tẽ¬
perate cũ aliꝗd laudat. ł uituperat. grandit̃ cũ ad conuersione aduersos animos ꝓuocat¬

Expanded text:
endum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
riculi depͣcatore eẽ factũ Epitro peiđ ꝑ missio cũ aliqua ipsis iudicib ut ad uer¬
sarus ꝑmittimꝰ cstimanda ut caluus inuaticinio: ꝓfrica frontẽ. et dic te digniorẽ
qͥ p̃co fires qua catone Pariusia ẽ. oratio libtatis.⁊ fiduciae plena energia ẽ. rerũ¬
gestaru dut quasi gestarũ sub oculis inductio. dequa iã locuti sumus. Metat̾hesis ẽ. q̃
expugnata miserae ciuitatis. i uidete uos credita incendia : cedes. rapinas direp¬
tiones liberoꝵ corpora. Iniurias captiuitates natranarũ trucidationos senũ:
llorũ si unũ desit ñ ostindit diutina cogitationẽ Iossum It freffuent̃ aliqua cogitare sed statĩ aco¬
gitatone desistire. Possumꝰ itidẽ diu aliꝗd cogitare sed id una tantũ die facere. Ideo bene itrũq
coniunxit sepe ⁊ multum

Expanded text:
riculi deprecatorem esse factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem'. Parrhesia est oratio libertatis et fiduciae plena Cic. gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti jam sumus. 35. Metathesis est quaeexpugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum injurias, captivitates matronarum, trucidationes senum. Horum si unum sit, non ostendit satis diutinam cogitationem. Possumus enim frequenter aliquid cogitare, sed statim a cogitatione desistere; possumus itidem diu aliquid cogitare, sed id una tantum die facere. Recte ergo utrumque coniunxit: “saepe et multum
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ deui quęrit᷑ hoc mͦ. Lex. Qui maduersa tẽpestate nauĩ reliquirint: om̃ia¬
mittunto. Eorũ naues ⁊ onera sunto. qui innaue remanserint. Duo quidã

Expanded text:
cuius de vi quaeritur, hoc modo: lex: qui in adversa tempestate navem reliquerint, omnia amittunto; eorum navis et onera sunto, qui in nave remanserint. Duo quida
Abbreviated transcription (Latin):
ires pondentia ductortate dixisse dicat᷑: uelut sialiꝗs informet catotũ illũ censoriũ
siuentutẽ illa idnequitia ⁊ luxuria cohortatũ. Infasdis ut si ꝗs ab horrens. aliꝗd
astĩ monia ⁊ nomine suo fecissedicat᷑ ut fabula deadulterio martis i ueneris. Alendaciũ
l abet species. Incredibile qđ frictũ ñ est credat᷑. ut deadulescente qͥ desiculo litore
redientes affrica classes uiderit in possibileꝰ ut dodiꝰ insidias miloni fecerit᷑ idem

Expanded text:
nfamet Catonem illum Censorium, iuventutem illum ad nequitiam et luxuriam cohortatum. In factis, ut si qui abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur; ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium tres habet species: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolescentem, qui de Siculo litore ingredientes Africam classes viderit. Inpossibile est ut Clodius insidias Miloni fecerit et ide
Abbreviated transcription (Latin):
nationis modi st̃ duo Erimꝰ enthi mena ꝗ est In ꝑfectus sillogismꝰ atui rhetoricus
Primũ conuincibile. Scđm. Ostontabile. Tertiuꝰ sententiale. Quartuꝰ exemplabile.
ꝓmilone. eius gͥ mortis sedetis ultores cuiꝰ uita si putetis ꝑ uosrastitui posse noli
O stentabile eͥ: qđ certa rei demonstratione constringit. sic̃ cicero incamlena. hic tamꝰ
tenntiũ. Ob sequixꝰ amicos. ueritas odiu parit. Exemplabile st qđ alicuiꝰ exempli cõ¬
paratione euentũ simileͥ cominait: sicꝰ cicero inphilippicis Temiror antoni quoriꝰ
que iure que loco que tepore nͥ e ausus hunc in iuria alieno tepore cũpericulo capit
ñ dubitauit occidere: Prȩterea sođm uictorinũ enhimematis altera diffinitio el
ex sola ꝓpositione sic iã dictũ est. quȩ lta constat. Sitẽpestas uitanda nͥ ist. na
uigatio requirinda ẽ. Ex sola assuptione ut illud ÷. St̃ aut̃ qui mundũ dicun
ne diuina admiristratione discurrȩ. Ex sola c dusione ut illud ẽ. Nenꝰ ẽ ͥ

Expanded text:
nationis modi sunt duo, primus enthymema, qui est imperfectus syllogismus, atque rhetoricus.primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exemplabile, pro Milone: 'Eius igitur mortis sedetis ultores, cuius uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostentabile est quod certa rei demonstratione constringit, sicut Cicero in Catilinam: 'Hic Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni, quorum quem iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera definitio. Ex sola propositione, sicut iam dictuvigatio requirenda. Ex sola assumptione, ut est illud: Sunt autem qui mundum dicunt sine divina administratione discurrere. 15. Ex sola conclusion
Abbreviated transcription (Latin):
sissimas uidebit᷑ ꝑtinere auit inutile̾ aut turpe. aut nefas eẽ tali in
re ñ diligientissime legi obtẽperare: dut ita le diligent̃ ꝑscripta
demonstrabit ita cuutũ una quaq dere. ita quod oportuerit &xceptum
ut minqͥme conuoniat. ꝗ : quã intã diligenti scriptura p̃teritit̃ arbitar
FERTIUS est locus ei qui ꝓ scripto dicet maxime netessarius. ꝑ quẽ opercet
ostendat si conueniat caus̃ contra scriptũ accipi. eã tam̃ minime oportere
quae ab aduersari is afferat᷑. Quilocus Qũti dcirco est hiuc necessarius. qđ semꝑ

Expanded text:
giosissimas videbitur pertinere; aut inutile aut turpe aut nefas esse tali in giosissimas videbitur pertinere; aut inutile aut turpe aut nefas esse tali in re non diligen- tissime legi optemperare; aut ita lex diligenter per- scripta demonstrabitur, ita cautum una quaque de re, ita, quod oportuerit, exceptum, ut minime conveniat quicquam in tam diligenti scriptura praeteritum ertius est locus ei, qui pro scripto dicet, maxime necessarius, per quem oportet ostendat, si conveniat causam contra scriptum accipi, eam tamen minime oportere, quae ab adversariis afferatur. qui locus id- circo est huic necessarius, quod sem
Abbreviated transcription (Latin):
eã re ipsa ⁊iudicio maxime comidera Deinde in digniꝰ eẽ delege
aliꝗd derogari. aut legẽ ab rogari. aut aliqua & partẽ cõmutari. cũ po¬
pulo cognoscendi ⁊ ꝓbandi dut imꝓbandi potestas nulla fiat. Hoc ipsis
iudicibus inuidiosissimum futurũ. non hunc locũ eẽ. neq hoc tẽpu
legũ corrigendarũ apud populũ : ⁊ ꝑ populũ agr conuenire. Qđ si nc̃
id agunt uelle se scire quilator sit qui sint accepturi se dectione
uidere et dissuadere uelle. Quod sihec cũ sũme in utilia tũ multo
turpissima sint. legẽ cuiꝰ modi sit. in pͣsentia conseruari ab iudicibus:
post si displiceat apopulo corrigi conuenire. De inde si scriptũ ñetar
magno pere quȩreremus neq: isti nisisi eetra periculum᷑ quidẽ essit
crederemus. Nẽ cũ scriptũ sit. amentiã et ei reĩ qui peccarit potius q
legis ipsiꝰ uerba cognoscere. His et eius modi rationib ostendie caus am¬
demonstrabitur si lex dut ͣ res maximas utilissimas. honestissimas reba¬

Expanded text:
eam re ipsa et iudicio maximo commutare; deinde indignum esse de lege aliquid derogari aut legem abrogari aut aliqua ex parte com- mutari, cum populo cognoscendi et probandi aut in- probandi potestas nulla fiat; hoc ipsis iudicibus in- vidiosissimum futurum; non hunc locum esse neque hoc tempus legum corrigendarum; apud populum haec et per populum agi convenire; quodsi nunc id agant, velle se scire, qui lator sit, qui sint accepturi; se factiones videre et dissuadere velle; quodsi haec cum summe inutilia tum multo turpissima sint, legem, cuicuimodi sit, in praesentia conservari ab iudicibus, post, si displiceat, a populo corrigi convenire; deinde, si scriptum non exstaret, magnopere quaereremus ne- que isti, ne si extra periculum quidem esset, credere- mus; nunc cum scriptum sit, amentiam esse eius rei, qui peccarit, potius quam legis ipsius verba cogno- scere. his et huiusmodi rationibus ostenditur de- monstrabitur, si lex aut ad res maximas, utilissimas, honestissimas, reli
Abbreviated transcription (Latin):
irã amplecti. Sed eum coͣmodissime scribere. qui curet ut quȩdã ex quib dam
itelligant᷑. Contra ratiocinationẽ huiꝰ modi Coniecturam diuinationem

Expanded text:
ram amplecti, sed eum commodissime scribere, qui curet, ut quaedam ex quibusdam intellegantur; contra ratiocinationem huiusmodi: coniecturam divinationem
Abbreviated transcription (Latin):
loco cõplexionẽ eam quȩ aut id in fert solũ qđ ex om̃ib: partib ioͥgͥtia
hoo mͦ. Consilio igit᷑ mundus administrat᷑. dut unũ in locũ cũ conduxer

Expanded text:
loco conplexionem eam, quae aut id infert so- lum, quod ex omnibus partibus cogitur, loco conplexionem eam, quae aut id infert so- lum, quod ex omnibus partibus cogitur, hoc modo: consilio igitur mundus administratur; aut unum in locum cum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ temere ⁊ nullo consilio administrat᷑. Exercitꝰ is cui p̃positus
opiens. ⁊ eallidus imꝑator om̃ib partib cõmodius regit. quã as quistultitia
cursũ conficit ea quȩ soientissimo gubnatore utit. Cũ ꝓpositio sit hoc pab
apꝓbata ⁊ duae partes transierint ratiocinationis tertia in parto diuit
qł ostendere uelis id ex ui ꝓpositionis oportere assumere hoo pasto.
ihil aut̃ omniũ rerũ melius consilio quã omĩs munđ̃ administrau
Huius assũptionis quarto in loco aliã porro inducunt apꝓbationẽ hon¬
Nã ⁊ signoꝵ ortus et obitus diffinitũ quendã ordinẽ tenent. Et̃ ann
cõmutationes ñ mͦ quadã ex necessitate semꝑ eodẽ mͦ fiunt. Uerũ adie¬
litatẽs qͦq omniũ rrũ st̃ ac cõmodatȩ. Et diurnae nocturnaeq uicisse¬
dines. nulla ĩ re umquã mutatae quicquã nocuerunt. Qu̾a signo mũ¬
ñ mediocri quodã consilio naturã mundi ad ministrari. Iuintoꝰ indue

Expanded text:
nullo consilio admini- stratur. exercitus is, cui praepositus est sapiens et calli- dus imperator, omnibus partibus commodius regitur, quam is, qui stultitiaptime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transierint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis oportere assu- mere, hoc pacto: nihil autem omnium rerum melius, quam omnis mundus, administratur. huius assump- tionis quarto in loco aliam porro inducunt adproba- tionem, honquit, ortus et obitus definitum quendam ordinem seruant, et annuae commutationes non modo quadam ex necessitate semper eodem modo fiunt, uerum ad utilitates quoque rerum omnium sunt accommodatae, et diurnae nocturnaeque uicissitudines nulla in re umquam mutatae quicquam nocuerunt. Quae signo sun mediocri quo- dam consilio naturam mundi administrari. quinto in- ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Nob aũt̃ cõmodior illa partitio uidet᷑ er̃. ꝗuȩ in quinq partis di¬
buta est quã om̃s ab aristotele ⁊ theophrasto maxime secuti st̃. Nõ
e est ab aristotele atq aperipatheticis et theophrasto. frequentatum
de Arhetorib: his qui elegantissimi atq artificiosissimi imititi sunt:

Expanded text:
nis. Nobis autem commodior illa partitio videatur esse, quae in quinque partes tributa est, quam omnes ab Aristotele et Theophrasto profecti maxime secuti sunt. namer ratiocina- tionem expolitur, summe est ab Aristotele atque a Peri- pateticis et Theophrasto frequentatum, deinde a rhetoribus iis, qui elegantissimi atque artificiosis- simi putati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
modis seruire possint cur in certa uerba uirent: cur certo tẽpore con¬
ueniant corto disced ant Nihil ꝗsquã afferat caus& quo miniss fregunr
operã rei publice det nisi quȩ caulsa in lege excepta suo anse sigibuso
obstristas. in tantis molestiis cẽ equũ censeant: ad uersariosa nre slefis
negligere concelant. deinde itẽ querre ab iudicib sic et ret caus ays
ꝓp̃t quã sereius contra legẽ fecissȩ dicat exceptionẽ ipse in lege asscribat :
passurine sint nPostea hoc qđ faciat in digniꝰ ⁊ impudentiꝰ eẽ quã
si ascribat. Age porto qđ si ipsi uellent iudices asscribere passarisne Nt
populus. Atq hoc et in dignius quã rẽ uerbo i lnteris mutare ñ possint

Expanded text:
dis servire possint; cur in certa verba iurent; cur certo tempore conveniant, cur certo discedant, nihil quis- quam afferat causae, quo minus frequenter operam rei publicae det, nisi quae causa in lege excepta sit; an se legibus obstrictos in tantis molestiis esse aequum censeant, adversarios nostros leges neglegere con- cedant; deinde item quaerere ab iudicibus, si eius rei causa, propter quam se reus contra legem fecisse dicat, exceptionem ipse in lege adscribat, passurine sint; postea hoc, quod faciat, indignius et inpuden- tius esse, quam si adscribat; age porro, quid? si ipsi vellent iudices adscribere, passurusne sit populus? atque hoc esse indignius, quam rem verbo et litteris mutare non possint
Abbreviated transcription (Latin):
stitutas. plurima bella restincta: firmissimas societates. sc̃ issimas amititias in¬
tellego cũ animi ratione tu facilius eloquenti a coparatos .P Acnie quid ẽ
diu cogitante ratio ipsa in hanc potissimũ sententia ducit: ut existimẽ sapien¬
tiã sine eloquentia parũ ꝓdessȩe sc̃ uittitd eloantiam uero sine sapitentia⁊
ludiis rationis ex & osficii. c̃sumit omnẽ operã in exercitatione
dicendi is
mnutilis sib ꝑnicios patriȩ ciuis alit̾. Qui uero ita se armat
eloquentia
it ñ al pugnare cõmoda patriȩ. s ꝓ his pugnare possit. is mͥ
uir i suis
puhxolicis racionib utilissimꝰ atꝙ amicissimꝰ cuus fore udetur
Ac si uolumꝰ
huiꝰ rei qͣ uocatur eloquentia siue arcis. siue studii siue
exercitatio¬
nis cuidã siue ficultatis ab natura profectȩ cͣsiderare pͥnci¬
iũ repcriem

Expanded text:
stitutas, plurima bella restincta, firmissimas socie- tates, sanctissimas amicitias intellego cum animi ra- tione tum facilius eloquentia comparatas. ac me quidem diu cogitantem ratio ipsa in hanc potissimum sententiam ducit, ut existimem sapientiam sine elo- quentia parum prodesse civitatibus, eloquentiam vero sine sapientia nistudiis rationis et officii consumit omnem operam in exercitatione dicendi, is inutilis sibi, per- niciosus patriae civis alitur; qui vero ita sese armat eloquentia, ut non oppugnare commoda patriae, sed pro his propugnare possit, is mihi vir et suis et pu- blicis rationibus utilissimus atque amicissimus civis fore videtur. Ac si volumus huius rei, quae vocatur eloquentia, sive artis sive studii sive exercitationis cuiusdam sive facultatis ab natura profectae considerare principium, reperiem