comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re agit: & omnib adulatorie respond& dictis latini. Supra enim ille
docerat ante oculos interq manus sunt: omnia ur̃as. sane quasi prae¬
dictum oratorem exprimit. quia supra de eo docit & lingua melior. s
O bone rex: bene addit bone. & audcit epitetho dignitatem. rex enim me¬
dium est. nam & bonus esse & pessimus potest. ÷ Mussant: modo uerẽ:¬
tur significat. alias ctubitant. ut mussat rex ipse latinus quos genero ᷤᷤ
murmurare & muto esse uicinum.s. flatusq remictat: aut ponat
superbiam. aut mons flatus remictat: idest nobis respirare concedat
uius obauspicium: inuidiose enim auspiciis imputat qđ tantus perit
exertitus. ac sidicer& si malis tuis omnib non egrederentur. forsitan
possent superari uirtute. Sane sciendum hunc exprimere quicꝗd uere¬
cunde celauit latinus. i Moresq sinstros: contrarios: quia in principio la¬¬

Expanded text:
rie agit et in omnibus adulatorie respondet dictis Latini: supra enim ille rie agit et in omnibus adulatorie respondet dictis Latini: supra enim ille dixerat «ante oculos interque manus sunt omnia vestras». Sane quasi praeditum oratorem exprimit, quia supra de eo dixit ‘et lingua melior’. O BONE REX bene addidit ‘bone’, et auxit epitheto dignitatem: ‘rex’ enim medium est; nam et bonus esse et pessimus potest. MVSSANT modo ‘verentur’ significant; alias ‘dubitant’, ut «mussat rex ipse Latinus quos generos murmurare et muto esse vicinum. FLATVSQVE tumores. Aut ponat superbiam, aut ‘nostros flatus remittat’, id est nobis respirare concedat. CVIVS OB AVSPICIVM invidiose Turni auspiciis inputat quod tantus periit exercitus, ac si diceret: si malis tuis ominibus non egrederentur, possent forsitan superare virtute. Sane sciendum hunc exprimere quicquid verecunde celavit Latinus. MORESQVE SINISTROS contrarios, quia in principio La
Abbreviated transcription (Latin):
nat . n Pruna de gerite latinos. & numero & nobilitate legator intelli¬
imparors isigue fuit sella curulis & trabea. tiam diadema ittalan gea¬
tium reges non habebarit. & scienctum sellam curulera a curru d stam
In ietum: in comune: ut in mecdium quaerebaret ipsaq tellus. n Obli¬
qua inuidia. hoc est qui non ex aꝑto impugnabat turnum: sed eum
rei.p. simulata defensione lacerabat.⁊ Largus opei: abundans opib.¬
est lato ore: fundo angusto. quo utebatur in sacris uestae qđ aqua ad sa¬
cra uecta in terra non ponitur qđ si fiat piaculum est. Unde extogita.¬
tum est uas quod stare non poss& sed positum statim effunderetur.
inde & homo cõmissa non retinens fuctilis dicitur: contra nõ futilis
bonus in consiliis non ianis. N Seditione potens: prepotens in mouenda
non in comprimenda seditione. ss incertum de patre ferebat surgit.
non ignobile sed poenitus ignoratum. s Onerat dictis: hoc sermone o¬
stendit ut ex oratione grauantur latini is Rem nulli: callide & orato¬

Expanded text:
num. PRIMA DE GENTE et ex numero et ex nobilitate legatorum intelleimperatorum insigne fuit sella curulis et trabea: nam diadema italarum gentium reges non habebant. Et sciendum sellam curulem a curru dictam, IN MEDIVM in commune, ut «in medium quaerebant». OBLIQVA INVIDIA hoc est qui non ex aperto inpugnabat Turnum, sed eum reipublicae simulata defensione lacerabat. LARGVS OPVM abundans divitile vas quoddam est lato ore, fundo angusto, quo utebantur in sacris Vestae, quia aqua ad sacra hausta in terra non ponitur, quod si fiat, piaculum est: unde excogitatum est vas, quod stare non posset, sed positum statim effunderetur. Vnde et homo, commissa non retinens, futtilis dicitur, contra ‘non futtilis’ bonus in consiliis, non inanis. SEDITIONE POTENS praepotens in movenda, non in conprimenda seditione. INCERTVM DE PATRE FEREBAT non ignobile, sed penitus ignoratum. ONERAT dictis hoc sermone ostendit, eum etiam exhortatione gravatum Latini. REM NVLLI OBSCVRAM callide et orato
Abbreviated transcription (Latin):
rat . ss Lacrimaeq per ora uolute: non uiri fortis sed filii est conside.¬
rata persona. is Optima facta: alii leguiit optime: hic in hoc bello nã¬

Expanded text:
rat. Ad v. 790 Lacrimaeque per ora volutae non viri fortis, sed filii est considerat. Ad v. 790 Lacrimaeque per ora volutae non viri fortis, sed filii est considerata persona. Ad v. 791 Optima facta alii legunt 'optime': est a
Abbreviated transcription (Latin):
ab exultatione. Sciendum sane lauso propriam ideo tuhil profiuisse pietatem
qdđ in eum pater mente sacrilega munera transferebat deori. & ei occisort
spolia deuouebat.. Antorem: erit nominatuius hic antores: quomodo di¬
ones ⁊iam si antor fuerit nominatiuus meti ratione non procedit. Mĩã¬
A
etum graeta nomina or. terminata in obliquis casib comipiuntur.
quod in eneam fuerat destinatum. u Caelumq aspicit: ut alto quaesiit
celo lucem. Item hausit caelum mentemq recepit. Naturaliter auter
orientes cupiunt saciari extremo lucis aspectu. ⁊ Dulces moriens remi¬
niscitur argos: Inter physica signa orituroꝵ etiam hoc legitur. patriae
aspectum desiderare perituros.i. Linea terga: lino enim tegebantur
ingune hypallage a femine ut etiam supra docimus scđm caprum
erit nominatiuus hoc femen licaꝰ nusꝗͣ lectum sit ut ẽt ipse cõmemo¬

Expanded text:
ab exultatione. Sciendum sane Lauso propriam ideo nihil profuisse pietatem, ab exultatione. Sciendum sane Lauso propriam ideo nihil profuisse pietatem, quod in eum pater mente sacrilega munera transferebat deorum et ei occisorum spolia devovebat. ANTOREM erit nominativus ‘hic Antores’, quomodo ‘Diores’: nam si ‘Antor’ fuerit nominativus, metri ratio non procedit: omnia enim Graeca nomina 'or' terminata, in obliquis casibus corripiuntur, quod in Aenean fuerat destinatum. caelumque aspicit ut "alto quaesivit caelo lucem" item "hausit caelum mentemque recepit" : naturaliter enim morientes cupiunt satiari extremo lucis aspectu. Ad v. 782 Dulces moriens reminiscitur argos inter physica signa moriturorum etiam hoc legitur, patriae aspectum desiinguine'. Ad v. 788 A femine ut etiam supra diximus, secundum Caprum erit nominativus 'hoc femen', licet nusquam lectum sit, ut etiam ipse commemo
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Nam cum audissa strepitum eydopum ioui fulmina fabricantũ
sono adeo dudtus. unum de his siuis humeris supposuit. & eo duce ora¬
culi precepta compleuit. Non autem incongrue fingitur ire potiusse ꝑ
medium pelagus quasi filius pro parte neptuni. haec autem comparatio
pertin& ad solam corporis proceritatem.⁊ Nerei stagna: epitethon eleua¬
uit tapinosim more suo u imperterritus: prima est compositio non scdã.
lam hoc est perterritus qđ & territus. & tunc est uera compositio cum sermo.¬
nis natura corrumpitur.  Spacium emensus ꝗͣ tum satis hastae. speciosa
locutio : Uoueo: consecro & dico. ẜ redonis: praedones sunt qui populã¬
cdam alienam inuadunt prouinciam. alibi ꝑfitus alta petens abrepta uir¬
idest ab hostium conuersione. unde qui hostem fugassa merebatur tro¬
paeum. qui autem occidissaꝰ triumphum &̾nõ toĩ Spiorus eẜtip idest

Expanded text:
tuit: nam cum audisset strepitum cyclopum Iovi fulmina fabricantum, tuit: nam cum audisset strepitum cyclopum Iovi fulmina fabricantum, sono ad eos ductus, unum de his suis humeris superposuit et eo duce oraculi praecepta conplevit. Non autem incongrue fingitur ire potuisse per medium pelagus, quasi filius pro parte Neptuni. Haec autem comparatio pertinet ad solam corporis proceritatem. NEREI STAGNA epitheto elevavit tapinosin more suo. INPERTERRITVS prima est conpositio, non secunda: nam hoc est ‘perterritus’ quod et ‘territus’, et tunc est vera conpositio, cum sermonis natura corrumpitur. SPATIVM EMENSVS QVANTVM SATIS HASTAE speciosa elocutio. VOVEO consecro et dico. PRAEDONIS praedones sunt qui populandam alienam invadunt provinciam, alibi «perfidus alta petens abrepta virid est ab hostium conversione: unde qui hostem fugasset, merebatur tropaeum, qui autem occidisset, triumphum, ἀπὸ τοῦ θριαμβεύειν, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tebant scdm qđ ruebant isequebantur significat.Si autem cedebãt
idest occidebant scdm quod ruebant idest cadebant. s lram miserantur
manem: generaliter dicit omnib iram bellicam. ubi etum tam inanis ira¬
cundia est ꝗ̃ in bello ubi ut pereamus irascimur: ⁊ Pallida tisiphone:
non ipsa dea sed effectus furie hoc est insania. ⁊ Orion cum pedes uice¬
dit mectii per maxima nerei stagna: orion ut etiam in primo cbocimus oe¬
nopinonis regis filius fuit & concensus a ioue merturio neptunoq suscep¬
tis hospicio. hic uenator ũnensi corporis fuit. qui quodam tempore suscep¬
tus arege cum uellã eius filiam uitiare: ille iratus oculos substulit. Cae¬
cus itaꝙ orion cum consuleradꝰ quemadiodum oculos possaꝰ recipere: re¬
sponsum est ei lumina posse restitui: si per pelagus ita contra orientem
perger& ut localurinum radiis solis semꝑ offerra qđ ille efficere tta po¬

Expanded text:
rtebant, secundum quod ‘ruebant’ insequebantur significat. Si autem ‘caedebant’, rtebant, secundum quod ‘ruebant’ insequebantur significat. Si autem ‘caedebant’, id est occidebant, ‘ruebant’ id est cadebant. IRAM MISERANTVR INANEM generaliter dicit omnem iram bellicam: ubi enim tam inanis iracundia est, quam in bello, ubi ut pereamus irascimur? PALLIDA TISIPHONE non ipsa dea, sed effectus furiae, hoc est insania. ORION CVM PEDES INCEDIT MEDII PER MAXIMA NEREI STAGNA Orion, ut etiam in primo diximus, Oenopionis regis filius fuit, ei concessus a Iove, Mercurio Neptunoque, susceptis hospitio. Hic venator inmensi corporis fuit, qui quodam tempore susceptus a rege, cum vellet eius filiam vitiare, ille iratus ei oculos sustulit. Caecus itaque Orion cum consuleret quemadmodum oculos posset recipere, responsum est ei, posse lumina restitui, si per pelagus ita contra orientem pergeret, ut loca luminum radiis solis semper offerret. Quod ille efficere ita po
Abbreviated transcription (Latin):
na. sic dictum est & somnus ferreus. s Caedicus alcathonum: hoc lo¬
co est confusio. in aliquib nominib. nam quis sit troianus quis ru¬
tulus ignoratur.. Rapon. dicitur sicut tarchon. sed metri causa de
traxit .n. ut possit synalimpha fieri sicut supra. haud procul hĩc tarcho.
nfrenis casu equi asperrimi qui fretioꝵ spernendꝰ regimen. Infrenes au¬
tem etiam homines dicimus. ut hinc numidae infreni cingunt. Dici¬
mus autem infrenus & insretus sicut inermus a̾ mnermis. is Processe¬
rat agis: contra mesappum dimicaturus quod nequiuit efficere.¬
Nam a ualero ante ꝗͣ ad mesappum uenirdꝰ occisus est.⁊ Haud expers.
non ignarus uirtutis parentum. s laculo & longe fallente sagita: iadtu
longe fallentis sagutae. nam endyadin dicit. ut hamis auroq trilicem.
sem molemq & montes. Cedebat: legitur & cedebant idest terga u̾¬

Expanded text:
ria: sic dictum est et ‘somnus ferreus’. CAEDICVS ALCATHOVM hoc loria: sic dictum est et ‘somnus ferreus’. CAEDICVS ALCATHOVM hoc loco est confusio in aliquibus nominibus: nam quis sit Troianus, quis Rutulus, ignoratur. RAPO Rapon dicitur, sicut Tarchon; sed metri causa ‘n’ detraxit, ut possit synaliphe fieri, sicut supra «haud procul hinc Tarcho». INFRENIS casu equi asperrimi, qui frenorum sperneret regimen. Infrenos autem etiam homines dicimus, ut «hinc Numidae infreni cingunt». Dicimus autem et infrenus et infrenis, sicut inermus et inermis. PROCESSERAT AGIS contra Messapum dimicaturus: quod nequivit efficere,nam a Valero, ante quam ad Messapum perveniret, occisus est. HAVD EXPERS non ignarus virtutis parentum. IACVLO ET LONGE FALLENTE SAGITTA iactu longe fallentis sagittae: nam ἓν διὰ δυοῖν dixit, ut «hamis auroque trilicem», item «molemque et montes. CAEDEBANT legitur et ‘cedebant’, id est terga ve
Abbreviated transcription (Latin):
nenda uiri iac&ꝰ altus orodes. s fuito: insidiis.ss Haud temnenda
uin: Asper uiris legit.. Altus: magnus. & sic pater deum ille faciat
sic altus apollo. ⁊ Peana secuti: pean proprie. apollinis laus est: sed ab¬
usiue etiam alior dicitur. Unde pindarus opus suum. quod & ho¬
minum & deor contin& laudes. peanas uocauit. i Nec longum
letabere. duo dixit. nec du letaberis nec me indefenso. homeri au¬
tem more morienti dedit scientiam futuroꝵ. longum pro longe no¬
men pro aduerbio posuit. ⁊ Subridens. per iracundiam ridens lo¬
quitur. unde &d illud per inrisionem dictum accipitur. s Ast de me
duium pater atq hominum rex uiderit: idest uiderit utrum me¬
rentio possit nocere. ille quem uos deor dꝰ hominum creditis esse re¬
Aorem. Eduxcit corpore telum : quo faciluis possa perire. Lucanꝰ.
N on ega ingestis sed auulsis corpore telis. ⁊ sura quies. blande contra¬

Expanded text:
nenda viri, iacet altus Orodes’. FVRTO insidiis. HAVD TEMNENDA nenda viri, iacet altus Orodes’. FVRTO insidiis. HAVD TEMNENDA VIRI Asper ‘viris’ legit. ALTVS magnus, ut «sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo». PAEANA SECVTI paean proprie Apollinis laus est, sed abusive etiam aliorum dicitur; unde Pindarus opus suum, quod et hominum et deorum continet laudes, paeanas vocavit. NEC LONGVM LAETABERE duo dixit: nec diu laetaberis, nec me indefenso. Homeri autem more morienti dedit scientiam futurorum. LONGVM pro ‘longe’: nomen pro adverbio posuit. SVBRIDENS per iracundiam ridens loquitur: unde et illud per inrisionem dictum accipitur ‘ast de me divum pater atque hominum rex viderit’, id est viderit utrum Mezentio possit nocere ille quem vos deorum et hominum creditis esse rectorem. EDVXIT CORPORE TELVM quo facilius posset perire: Lucanus «non eget ingestis, sed avulsis pectore telis». DVRA QVIES blandae contra
Abbreviated transcription (Latin):
armos idest armis in horrurt: aut certe in armos horruit. c ere¬
xit setas. i T utis cdamorib: praeter periculum. i lusta ite: prop¬
ter illud. mortua quin etiam uingebat corpora uiuis. c.m.q. mue
tas iuscie & mons & rex pater dardani. unde munc ad quosuis
de cuscia uenisscꝰ ad bellum.s Miscentem: perturbantem.ss.
idest.i Uesana fames: alibi & male suada fames.s fugacem: uelo¬
cem. e surgentem: crescentem cornib eminentem. q Comasq ad¬
rexit. naturale enim est ut irati leones erigant uibas. n lauit.
abeo qđ est lauo lauas: nam hoc uerbum & primae est conuga¬
tionis & terciae. quia nunc ait lauit. ltem horatius lauit amne
crines. ltem neq dulci mala uino lauere. & Infracta: aut ualde
fracta. aut reuera infracta. s Oroden: istum oroden uirũ for¬
tem intelligamus in fugam necessitate conuersum. Nam ipse
paulo post dicturus est ad hortandos socios. pars belli haud tem¬

Expanded text:
ARMOS id est armis inhorruit: aut certe in armos horruit et ereARMOS id est armis inhorruit: aut certe in armos horruit et erexit saetas. TVTIS CLAMORIBVS praeter periculum. IVSTAE IRAE propter illud «mortua quin etiam iungebat corpora vivis componens matas Tusciae, et mons, et rex, pater Dardani: unde nunc ad quodvis de Tuscia venisset ad bellum. Ad v. 721 Miscentem perturbantem. Ad id est cem. SVRGENTEM crescentem, cornibus eminentem. COMASQVE ARREXIT naturale enim est, ut irati leones erigant iubas. LAVIT ab eo quod est ‘lavo lavis’: nam hoc verbum et primae est coniugationis et tertiae, a qua nunc ait ‘lavit’, item Horatius «lavit amne crines», item «neque dulci mala vino lavere». INFRACTA aut valde fracta: aut re vera infracta. ORODEN istum Oroden, virum fortem, intellegimus in fugam necessitate conversum: nam ipse paulo post dicturus est ad hortandos socios ‘pars belli haud tem
Abbreviated transcription (Latin):
dt i aec top̃ rod te. idest achillem pertussit pedem pro
pertussit acdillis pedem.s Poplite palmum: ea parte qua plurimũ
qł autem ait face pregnans hec ratio est quia ante ꝗͣ parera facułã
se peperisse uidit in somnis... Uthe paterna octubat: subaudis paris
qđ ut non dicer&̾ memi est necessitate compulsus. s lgna laurens
hab& ora minanta: scilicã casus sui. uera tamen est lectio ignarum
idest ignoratum ꝗ nescretur. & est supina significatio sicut iti quarto
liquitq uolatile ferrum nescuis. pro qui nesciebatur.. actus coadtus
mertia .i. Defendit: texit ut hic nuihi dum teneras defendo a frigo¬
re iprtos .÷. Uesulus: mons ligurie utxcta alpes. liguria autem
coheret tusciae: de qua fuerat mez entius. unde est satis congrii
comparatio.÷ Multosq: pro multosue. non enim uicina est palu
laurentia monti uesulo ut possit unus idemq aper intelligi. S

Expanded text:
Ἀχιλλέα τὸν πόδα , id est Achillem percussit pedem pro Ἀχιλλέα τὸν πόδα , id est Achillem percussit pedem pro percussit Achillis pedem. Ad v. 699 Poplite palmum ea parte, qua plurimumquod autem ait 'face praegnas', haec ratio est, quia antequam pareret, facem se peperisse vidit in somnis. parin creat plus est non diceret, metri est necessitate conpulsus. IGNARVM LAVRENS HABET ORA MIMANTA scilicet casus sui; vera tamen est lectio ‘ignarum’, id est ignoratum, qui nesciretur: et est supina significatio, sicut in quarto «liquitque volatile ferrum nescius» pro ‘qui nesciebatur’. ACTVS coactus in retia. DEFENDIT texit, ut «hic mihi dum teneras defendo a frigore myrtos». VESVLVS mons Liguriae iuxta Alpes. Liguria autem cohaeret Tusciae, de qua fuerat Mezentius: unde satis est congrua comparatio. MVLTOSQVE pro ‘multosve’: non enim vicina est palus Laurentia monti Vesulo, ut possit unus idemque aper intellegi. L
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegus obtemperare potuit. cum mezentium non aperte uipiter
moneat sed ei iniiciat tale desiderium. unde est. Dine hunc ardorem
mentib addunt euriale an sua cuiq deus fit dira cupido. Monitis ab eo
qđ est haec monita hic uenit datuius. Nam & hos monitus dicimus ut
persus hos pueris monitus patris infundere lippos: sed a quarta dedina-¬
tione. nec singular datiuo utimur: nec plurali. nam unum nomen
est singulari datuo de his quae licc duplicem habeat declinationem.
tamen aliquib eoꝵ casib propter asperitatem non utimur: ut laurui
lauribo cum & huius laurus & ab hac lauru dicamus. is Concurrũt
tyrrenae acies: quae specialiter odio mezentii in bellum ruebant .s.¬
rodit in equor. extenditur. hinc uiuenalis que pelago occurrunt
medio longeq relitiquunt italiam. ⁊ Ponto. contra pelagus nam da¬
occupat &ł est greca figura in homero frequens ut si dicas ẽn pouotp

Expanded text:
sacrilegus obtemperare potuerit, cum Mezentium non aperte Iuppiter sacrilegus obtemperare potuerit, cum Mezentium non aperte Iuppiter moneat, sed ei iniciat tale desiderium: unde est «dine hunc ardorem mentibus addunt, Euryale? An sua cuique deus fit dira cupido?» MONITIS ab eo quod est ‘haec monita’ hic venit dativus; nam et ‘hos monitus’ dicimus, ut Persius «hos pueris monitus patres infundere lippos». Sed a quarta declinatione nec singulari dativo utimur nec plurali: nam unum nomen est de his, quae licet duplicem habeant declinationem, tamen aliquibus eorum casibus propter asperitatem non utimur, ut ‘laurui lauribus’, cum et ‘huius laurus’ et ‘ab hac lauru’ dicamus. CONCVRRVNT TYRRHENAE ACIES quae specialiter odio Mezentii in bellum ruebant. PRODIT IN AEQVOR extenditur: hinc Iuvenalis «quae pelago occurrunt medio longeque relioccupat'. et est Graeca figura, in Homero frequens, ut si dicas ἔκρουσεν
Abbreviated transcription (Latin):
crone induat: aut catachristicos docit induat proferiat: aut hypalla¬
ge est pro mucronẽ suo induat corpore. Si enim induere est uestire
non mucrone corpus induitur. sed induitur muero corpore. idest te¬¬
gitur & uestitur.⁊ Crudum: crudelem cruentum. s Animis misera¬
ta: pro animo miserata. Nam figurate locutus est. sicut o prestans a-¬¬
iouem etiam & hortatum esse alios deos ut a bello desisterent. & docisse
rex iupiter omnib idem: quomodo ergo procedit. At ioiuis interea mo-¬
nitis. Dicimus primum iouem uistitiae fauere nõ partib. qđ si est ui.¬
re mezentium in turni locum facit uenire ut uistum praelium inue¬
niatur. ne una poerutus sit pars a ducib destituta. Quod autem dicit
sacrilegum upiter admonere non debuit: non admon& ut uincat sed
ut possit perire. Illud etiam frustra quaeritur: quẽ admodum nummi

Expanded text:
CRONE INDVAT aut καταχρηστικῶϛ dixit ‘induat’ pro ‘feriat’: aut hypallaCRONE INDVAT aut καταχρηστικῶϛ dixit ‘induat’ pro ‘feriat’: aut hypallage est pro ‘mucronem suo induat corpore’. Si enim ‘induere’ est vestire, non mucrone corpus induitur, sed induitur mucro corpore, id est tegitur et vestitur. CRVDVM crudelem, cruentum. ANIMI MISERATA pro ‘animo miserata’: nam figurate locutus est, sicut «o praestans aIovem etiam et hortatum esse alios deos, ut a bello desisterent, et dixisse «rex Iuppiter omnibus idem». Quomodo ergo procedit ‘at Iovis interea monitis’? Dicimus primum, Iovem iustitiae favere, non partibus: quod si est, iure Mezentium in Turni locum facit venire, ut iustum proelium inveniatur, ne una penitus pars a ducibus sit destituta. Quod autem dicitur, sacrilegum Iuppiter admonere non debuit, non admonet, ut vincat, sed ut possit perire. Illud etiam frustra quaeritur, quemadmodum numini
Abbreviated transcription (Latin):
transitum fecit. s Palantes uideo: intelligimus eum non longe a terris
fuisse. nam qdł ait supra medio fert equore ut diximus ad medium
accipiendum est. aut medium dicitur romane: qđ est inter finem &
initium.: ut interea medium aeneas iam classe tenebat. Gemitũq
cadentem accipio: hinc appan de aenea dictum. obuia multa uirum
demutit corpora morti. lma terra: dolet sibi etiam infelicium uota su-¬
blata: siquidem in mari constitutus optare hiatum nõ poterat terre.I¬
mam autem terram prudenter docit: quae contin& maria.si Miserescite
uenti: pro petentis qualitate non nunꝗͣ etam mors uidetur esse misera¬
tio: ut hoc loco. ltem supra figite me siqua est pietas.i adoro. ad uacat¬
& est metri causa additum.s Syrtis: ubi harenosa sunt loca syrtes uo-¬
cantur. ergo ĩmutite me ad seua uada syrtium aut harenosa loca. s. Mui.¬

Expanded text:
transitum fecit. PALANTES VIDEO intellegimus eum non longe a terris transitum fecit. PALANTES VIDEO intellegimus eum non longe a terris fuisse: nam quod ait supra ‘medio fert aequore’, ut diximus, ‘ad medium’ accipiendum est. Aut quia medium dicitur omne quod est inter finem et initium, ut «interea medium Aeneas iam classe tenebat». GEMITVMQVE CADENTVM ACCIPIO hinc apparet de Aenea dictum ‘obvia multa virum demittit corpora morti’. IMA TERRA dolet sibi etiam infelicium vota sublata: siquidem in mari constitutus optare hiatum non potest terrae. Imam autem terram prudenter dixit, quae continet maria. MISERESCITE VENTI pro petentis qualitate nonnumquam etiam mors videtur esse miseratio, ut hoc loco, item supra «figite me, si qua est pietas». ADORO ‘ad’ vacat, et est metri causa additum. SYRTIS ubi harenosa sunt loca syrtes vocantur: ergo ‘inmittite me ad saeva vada syrtium’ aut harenosa loca, au
Abbreviated transcription (Latin):
mus qđ non procedit. Nam absens dicitur qui recedit. quod nunc tur¬
nus retum: artis per quam euaserat.⁊ Smuipotens genitoro aduo a nit¬
nomasia pro uno proprio ut tritonia pallas. ⁊ santon. pro tanto ne.¬
&t coastat mutilatas partes oratioras actentum in eodera loco habere.
in quo etiam integre habuerunt Nam moria idest auno sescoẽ¬
ticule: ut que. ne ue: ce. quociens uinguntur aliis partibu anlo se a ctẽ¬
tuti facuutt qualis lib& syllaba sit pretedit: siue breuis suie londu. uł
musaq hiuiusue illuc tantone: adduce deduce. & hec mutilat. ualelt¬
ter proferuntur scilica sub eodem acteritu. ⁊⁊ Quero uere ducta: qualeer
ut hutc ego te euriale aspicio. & quasi nescuis sui est in taruta ren per¬
mutatione. s Laurentis ne: quasi deliberatio est .i Quid manus illa
uirum: sylempsis pergenus. nam a manu idest multitudine ad uiros

Expanded text:
mus. Quod non procedit; nam absens dicitur qui recedit: quod nunc Turmus. Quod non procedit; nam absens dicitur qui recedit: quod nunc Turventi. IGNARVS RERVM artis per quam evaserat. OMNIPOTENS GENITOR duo antonomasiva pro uno proprio, ut «Tritonia Pallas». et constat mutilatas partes orationis accentum in eodem loco habere, in quo etiam integrae habuerunt: nam moria, id est minores particulae, ut 'que, ne, ve, ce', quotiens iunguntur aliis partibus, ante se accentum faciunt, qualislibet sit syllaba quae praecedit, sive brevis sive longa, ut 'musaque, huiusve, illucce, tantone', adduce, deduce: et haec mutilata similitut «hunc ego te Euryale aspicio?» et quasi nescius sui est in tanta rerum permutatione. LAVRENTISNE ITERVM M. quasi deliberatio est. QVID MANVS ILLA VIRVM? syllepsis per genus: nam a manu, id est multitudine, ad viros
Abbreviated transcription (Latin):
insula sicanum uitxta latus. has autem descaptiones esse apras ai raris
co uuetut sicux etiam horatius docaꝰ in arte poetica dicens. purpureus
late qui splendeat unus & alter adsuttur pantius. dunt enĩ ornatui.
Crepitine saoci: crepido est: abrupti saxi altitudo. sane hoc loco antipto¬
sĩ facta est propter metrum coniunta. ergo crepidine pro crepidini.
sicut heret pede pes pro pecti. ⁊ Osituus. ipse est quemi supra massi¬
cium docit. Ergo ut docimus. si osinius proprium est. massicus appella¬
tuium: licd poss& fieri ut duo nomina uraus sint. ut est nũtna. solit¬
pilius: alexander magaus.n. Clusinis oris. tuscie cuutare.x. lransille:
tem in prelia poscet: Sic melus ꝗ̃ sicut nom nulli uolunt. Nrbuniul nãq¬
autem sic legit. ille autem eneam absentem in praelia poscit. ut obiua
multa uirum dat corpora morti de nautis in nauis inuentis intelliga¬

Expanded text:
insula Sicanium iuxta latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras insula Sicanium iuxta latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, sicut etiam Horatius docet in arte poetica, dicens «purpureus late qui splendeat unus et alter adsuitur pannus»: sunt enim ornatui. CREPIDINE SAXI crepido est abrupti saxi altitudo. Sane hoc loco antiptosis facta est propter metrum: ‘coniuncta’ ergo ‘crepidine’ pro ‘crepidini’, sicut «haeret pede pes» pro ‘pedi’. OSINIVS ipse est quem supra Massicum dixit. Ergo, ut diximus, si Osinius proprium est, Massicus appellativum: licet possit fieri ut duo nomina unius sint, ut Numa Pompilius, Alexander Magnus. CLVSINIS ORIS Tusciae civitate. TRANSILIT TEM IN PROELIA POSCIT sic melius, quam sicut non nulli volunt – Vrbanus namque sic legit - ‘ille autem Aenean absentem in proelia poscit’, ut ‘obvia multa virum dat corpora morti’ de nautis in navi inventis intellega
Abbreviated transcription (Latin):
ta suscepta: & completa. & Eocultat: exultare est gaudere: & ꝑ se ple¬
num est. Nam insultare est inridere inimicos. & dicimus insulto tibi
lic& salustius docerit. multos ab ad olescentia bonos insultauerat: ꝗͣuis
agit uino & imagine decepit turnum. ouia si ei exc aperto fugam sua¬
der&ꝰ more uiri fortis ille prȩponeret mortem cum presertim ipse in sc¬
quentib dicat. usq adco ne mori miserum est. i ł̃ urbitus. elanis ar¬
quam bello troiane petisti hesperiam & ire iacens. i lociferatis seꝗtur:
sequeti clamabat non ante docit: & sic est secutus.⁊ Nec ferre uicdet
sua gantia uentos: prouerbium est uenti ferunt gaudia. idest beta¬
tur in cassum. sic supra discerpunt. item partem mente. deddit par¬
tem uoluens dispersit in auras.⁊ forte ratis: descriptio ꝓ periplrasin
fadta. non enum a superiorib pendet: sed ante didtis adiungitur uiri¬

Expanded text:
ta, suscepta et conpleta. EXVLTAT ‘exultare’ est gaudere, et per se pleta, suscepta et conpleta. EXVLTAT ‘exultare’ est gaudere, et per se plenum est: nam ‘insultare’ est irridere inimicos. Et dicimus ‘insulto tibi’, licet Sallustius dixerit «multos ab adulescentia bonos insultaverat»: quamvis agit Iuno et imagine decipit Turnum, quia si ei ex aperto fugam suaderet, more viri fortis ille fugae praeponeret mortem, cum praesertim ipse in sequentibus dicat "usque adeone mori miserum est?" Ad v. 648 Turbidus elatus adquam bello, Troiane, petisti Hesperiam metire iacens». VOCIFERANS SEQVITVR sequens clamabat, non ante dixit et sic est secutus. NEC FERRE VIDET SVA GAVDIA VENTOS proverbium est ‘venti ferunt gaudia’, id est laetatur incassum: sic supra tem volucres dispersit in auras». FORTE RATIS descriptio per parecbasin facta, non enim a superioribus pendet, sed ante dictis adiungitur, ut «
Abbreviated transcription (Latin):
in hac significatione. similiter etiam accusatiuo casu utimur cũ
uolumus absolutam facere elocutionem & per gerundii modum
aliquid dicere ut petendum nihi est equum codicem birrum. hĩc
dus est codex iam non ꝑ gerundi moctum: sed participaliter loque¬
ris.s Rata: firma perpetua. Ueri uana feror: sum ueritatis ignara.
N ymbo subcincta nubib: quia praemisit agens hiemem qđ nisi essaꝰ sple¬
dorem acciperemus qui est circa corpus deori. u Nube caua erit no¬
minatuuis haec nubes. nam nubs non dicimus. quod ait liquius an¬
dronicus. qui primus edidit fabulam latinam apud nos .i lubasq.
propter equinam caudam: quae esse solebat in galeis. ut cristaꝙ
hirsutus equina. s Diuini assimulat capitis: hoc ex persona poete
dictum est intuentis futura. Nam post mortem in uumeri refert᷑
deor i Inania: nec amembris nec a mente uenientia. a Obita. sũp¬

Expanded text:
in hac significatione. Similiter etiam accusativo casu utimur, cum in hac significatione. Similiter etiam accusativo casu utimur, cum volumus absolutam facere elocutionem et per gerundi modum aliquid dicere, ut ‘petendum mihi est equum, codicem, byrrum’ - hinc dus est codex’, iam non per gerundi modum, sed participialiter loqueris. RATA firma, perpetua. VERI VANA FEROR sum veritatis ignara. NIMBO SVCCINCTA nubibus, quia praemisit ‘agens hiemem’: quod nisi esset, splendorem acciperemus, qui est circa corpus deorum. NVBE CAVA erit nominativus ‘haec nubes’; nam ‘nubs’ non dicimus, quod ait Livius Andronicus, qui primus edidit fabulam Latinam apud nos. IVBASQVE propter equinam caudam, quae esse solebat in galeis, ut «cristaque hirsutus equina». DIVINI ADSIMVLAT CAPITIS hoc ex persona poetae dictum est, intuentis futura: nam post mortem in numerum referetur deorum. INANIA nec a membris, nec a mente venientia. OBITA sump
Abbreviated transcription (Latin):
Ponere: facere. sic lucilius homerum secutus qui ait
idest fecit... Hactenus indulsisse uacat: ingenti arte locutus est.
nam dicendo uacat ostendit supra hoc breue spacium ulteruis bonã
stellaꝵ inradiationem turni fata differre non posse. unde ait in¬
dulsisse libaꝰ sed uacat. ac si dicerd iam undiq in mortem trudit᷑:
turnus. hoc tantum uacat spacium. hinc est qđ & supra ait. metas¬
que dati ꝑuenit ad aeui.n Uenia ulla: beneficium: quod te speras
mereri. s quod uoce grauaris: negas fato. uox enim iouis fatum est.
fato: mente prestares. Nam si iouis uox fatum est: potest aliud¬
fando fati ordinem com̃utare. Grauaris autem: negas. grauiter
fers & hac elocutione: non nisi per accusatiuũs utimur. ut si di¬
cas adgrauor aduentum tuum idest grauiter fero. grauor praesen¬
tiam tuam. Nam & ipse dicit que grauaris aliter non dicimus:

Expanded text:
PONERE facere, sic Lucilius Homerum secutus, qui aitPONERE facere, sic Lucilius Homerum secutus, qui ait ̓ ἔθηκε id est fecit. HACTENVS INDVLSISSE VACAT ingenti arte locutus est: nam dicendo ‘vacat’ ostendit, supra hoc breve spacium ulterius bonam stellarum inradiationem Turni fata differre non posse: unde non ait ‘indulsisse libet’, sed ‘vacat’, ac si diceret: iam undique in mortem truditur Turnus, hoc tantum vacat spatium. Hinc est quod et supra ait «metasque dati perenit ad aevi». VENIA VLLA beneficium, quod te speras mereri. QVAE VOCE GRAVARIS quae negas fato; vox enim Iovis fatum est: fato, mente praestares. Nam si Iovis vox fatum est, potest aliud fati ordinem commutare. ‘Gravaris’ autem negas, graviter fers. Et hac elocutione non nisi per accusativum utimur, ut si dicas ‘gravor adventum tuum’, id est graviter fero, gravor praesentiam tuam: nam et ipse sic dixit ‘quae gravaris’. Aliter non dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ca nerba respondeat. i Nec te sententia fallit: per parente sim
didtum est  Uiuida: fortis ut se bello uiuida uirtus. is Cu uino
submissa. humilis a quia intellexit se obliqua troiatoꝵ acculatio¬
ne impugnati suum pudorem enam ipsa respond& oblique.s. T riscia
seuera terentius. tristis ueritas inest in uultu atꝙ ia uerbis fides. I¬
tem contra uirgilius furias amnemq seuerum. ⁊ duin. usut uon as
firmatiua particula est. ⁊ dlunc pereat teutris pio det sanguine
penas. chactus est nat tioti cogit ut pereat: sed magis fauaꝰ erul sa¬
bittu qđ autem dicit pio sanguine aenex eutti latenter encequat
qui ubiq inctucitur cultor deoꝵ ⁊ Ille tamen q̃ꝗ̃ moriturus est:¬
nut a auus a abauus cuis a piluno pilutini nominarentur od
mora presentis lȩti: ex ioiuis concessione. quali arte egerit uino co¬
gtioscitut. sclic& ut turnus possit euadere n. Caduco: morituro.

Expanded text:
cia verba respondeat. NEC TE SENTENTIA FALLIT hoc per parenthesin cia verba respondeat. NEC TE SENTENTIA FALLIT hoc per parenthesin dictum est. VIVIDA fortis, ut «sed bello vivida virtus». CVI IVNO SVMMISSA humilis. Et quia intellexit obliqua Troianorum accusatione inpugnari suum pudorem, etiam ipsa respondet oblique. TRISTIA severa: Terentius «tristis veritas inest in vultu atque in verbis fides», item contra Vergilius «furias amnemque severum». QVIN ut non: nam adfirmativa particula est. NVNC PEREAT TEVCRISQVE PIO DET SANGVINE POENAS ductus est; nam non agit ut pereat, sed magis favet eius saluti. Quod autem dicit ‘pio sanguine’, Aeneae eum latenter exaequat, qui ubique inut et avus eius et abavus a Pilumno Pilumni nominarentur. SI MORA PRAESENTIS LETI ex Iovis concessione quali arte egerit Iuno, cognoscitur, scilicet ut Turnus posset evadere. CADVCO morituro.
Abbreviated transcription (Latin):
occisus est pandarus qui in eodem cumi ditnicabat. nec aliqua um¬
bra equi tui territi quod factum sepius in homero legitur. sicut
paulo post turnum cogit inago bella deserere. Potest tamen & ad
illud referri quo tempore cum ab achille mibe neptunus eripiy e
& m quitito commemoratur. is Ipse notis saliens. sartasmosat. dã
per intisionem dictum est ille enim uulneratus ceciderat. yRotis.
curru a parte totum is Sine : permite relinque patere ournopuoci
La tebras anime pectus: definitio pedoris. Edebat: quasi ad spedta¬
culum unde & munerum editores uocantur. ⁊ Ut rebare. ut ar¬
bitrabaris uer est qđ iroiani ueneris uirtute nttuntur. & didtum
est per hi roniam. Natr supfluo quidam hatic oracionerti simpliciat
dictam uolunt. ut reuera dicat iupiter perse nihil posse troianos.
quod falsum est adeo ut uinonis oratio ad ironiam nõ ad simpli¬

Expanded text:
occisus est Pandarus qui in eodem curru dimicabat, nec aliqua umoccisus est Pandarus qui in eodem curru dimicabat, nec aliqua umbra equi tui sunt territi, quod factum saepius in Homero legitur, sicut paulo post Turnum cogit imago bella deserere. Potest tamen et ad illud referri quo tempore eum ab Achille nube cava Neptunus eripuit, ut in quinto commemoratur. IPSE ROTIS SALIENS sarcasmos est; nam per inrisionem dictum est: ille enim vulneratus ceciderat. ‘Rotis’ curru, a parte totum. SINE permitte, relinque, patere, συγχώρησον. LATEBRAS ANIMAE PECTVS definitio est pectoris. EDEBAT quasi ad spectaculum: unde et munerum editores vocantur. VT REBARE ut arbitrabaris, verum est quod Troiani Veneris virtute nituntur. Et dictum est per ironiam: nam superfluo quidam hanc orationem simpliciter dictam volunt, ut re vera dicat Iuppiter per se nihil posse Troianos. Quod falsum est, adeo ut Iunonis oratio ad ironiam, non ad simpli
Abbreviated transcription (Latin):
inermos exanimes & exanimos. Atq illi: equi scilic&ꝰ. nam ad supio¬
ra retulit: quod sciendum est esse uicosum. interposuit enim aduer¬
saq pectora. i Longe gradientem: longis gradib incedentem & est mi¬
litaris incessus. Buugis: erit nominatuuis hic biuigus. nam biuigi¬
b facerdꝰ si essaꝰ terciae forme: ab eo qđ est hic biuuigis huius biuigis
Nam diomedis equos nec currus cernis achillis: duos obiicit aquib est ui.¬
dus aeneas: nec tantum usq quaq. nam eoꝵ impetus euitauit. ⁊ dicta
parat: potest legi & dicta parat contra. ⁊ P ronus pendens: pronus no¬
men est: nam & comparatur ut pronior. Si autem participium esscꝰ
allocutio contraria est supiori. hoc enim contin& obiecisti mibi qđ
simet a cdiomede & ab achille conuersus in fugam te uero o luca¬
ge nec equori tarditas prodidit: qđ mihi contigit cum atiomede

Expanded text:
‘inermus’, ‘exanimis’ et ‘exanimus’. ATQVE ILLI equi scilicet, nam ad superio‘inermus’, ‘exanimis’ et ‘exanimus’. ATQVE ILLI equi scilicet, nam ad superiora retulit: quod sciendum est esse vitiosum; interposuit enim ‘adversaque pectora’. LONGE GRADIENTEM longis gradibus incedentem: et est militaris incessus. BIIVGIS erit nominativus ‘hic biiugus’: nam biiugibus faceret, si esset tertiae formae ab eo quod est ‘hic biiugis, huius biiugis’. NON DIOMEDIS EQVOS NEC CVRRVS CERNIS ACHILLIS duos obicit a quibus est victus Aeneas, nec tamen usquequaque: nam eorum impetus evitavit. DICTA PARAT potest legi men est, nam et comparatur, ut 'pronior'. si autem participium esset, adlsim et a Diomede et ab Achille conversus in fugam; te vero, o Lucage, nec equorum tarditas prodidit, quod mihi contigit cum a Diomede
Abbreviated transcription (Latin):
uitas capta est. Unde tacitae amicde didtae sunt: quod periere silentio.
Hinc est qđ ait lu cilius. mibi necesse est loqui. nam scio amidas ta¬
cendo perisse. Egeon qualis: ipse est & briareus. N lgnem pectorib
arsisse: Asper dicit ignem hunc: anime intelligendum calorem uenien¬
tem & ferocitatem. ut sit cum ium sue crudelitatis efflar&ꝰ. alii ignẽ
hunc fulminis uolunt: ut sit dictum quemadmodũ in primo. illum
expirantem transfixo pectore flãmas. Sane notandum ignem arsise
cum igni alia res ardeat.n Sic: ut non unam manum putares. Nat
ad hoc pertinꝰ comparatio ut intelligamus eum multitudinis uice dim¬
casse.ni intepuit mucro: nimia scilic& cede. s Quadriuges. propter.
omoteleuton noluit dicere quadriuigos contulitq se ad aliam declina¬
tionem. nam & quadriiuges & quadruugoᷤ dicimus. sicut in ermes &

Expanded text:
proviso civitas capta est: unde tacitae Amyclae dictae sunt, quod periere silentio. proviso civitas capta est: unde tacitae Amyclae dictae sunt, quod periere silentio. Hinc est quod ait Lucilius «mihi necesse est loqui: nam scio Amyclas tacendo perisse». AEGAEON QVALIS ipse est et Briareus. IGNEM PECTORIBVS ARSISSE Asper dicit, ignem hunc animae intellegendum calorem, venientem ex ferocia, ut sit ‘cum vim suae crudelitatis efflaret’. Alii ignem hunc fulminis volunt, ut sit dictum quemadmodum in primo «illum expirantem transfixo pectore flammas». Sane notandum ‘ignem arsisse’, cum igni alia res ardeat. SIC ut non unam manum putares: namque ad hoc pertinet comparatio, ut intellegamus, eum multitudinis vice dimicasse. INTEPVIT MVCRO nimia scilicet caede. QVADRIIVGES propter homoeoteleuton noluit dicere ‘quadriiugos’, et contulit se ad aliam declinationem: nam et et ‘quadriiuges’ et ‘quadriiugos’ dicimus, sicut ‘inermis’ et
Abbreviated transcription (Latin):
Ausoniaum pro ausonidaꝵ: sicut deum pro deoꝵ. nam ausodum ut
gemiere feminino uenit. Ut hec ausonis. he ausonides au somdaꝵue
amidis: inter caietam & tarracinam opidum constitutũ est a laco¬
nib qui comites castoris & pollucis fuerunt & ab amiclis proruncia
laconice cuirtati ei inditum nomen est. Lacones itaq isti cum scđm
pythagoream sectam a caede omnium animalium abstiuerent. unde
uuenalis a cunctis animalib se abstinuit: qui tamꝗͣ homines ex ui.¬
cinis paludib natos serpentes occidere nefas putarent: ab iisdem in¬
terempti sunt. unde amidas tacitas dicit iolest pythagoreas. nam py-¬
thagorica uirtus quinquennale silentium est. & alia expositio. cum
frequenter falso nuntiarentur hostes & inani terrore cuutas quas¬
saretur : lata lege cautum est: nequis unꝗͣ hostis adnuntiar& ad

Expanded text:
AVSONIDVM pro ‘Ausonidarum’, sicut ‘deum’ pro ‘deorum’: nam ‘Ausonidum’ a AVSONIDVM pro ‘Ausonidarum’, sicut ‘deum’ pro ‘deorum’: nam ‘Ausonidum’ a genere feminino venit ut ‘haec Ausonis’, ‘hae Ausonides’. ‘AusonidarMYCLIS inter Caietam et Terracinam oppidum constitutum est a Laconibus, qui comites Castoris et Pollucis fuerunt et ab Amyclis, provinciae Laconicae civitate, ei inditum nomen est. Lacones itaque isti cum secundum Pythagoream sectam a caede omnium animalium abstinerent - unde Iuvenalis «cunctis animalibus abstinuit qui tamquam homine» - et ex vicinis paludibus natas serpentes occidere nefas putarent, ab iisdem interempti sunt: unde Amyclas tacitas dicit, id est Pythagoreas: nam Pythagorica virtus est quinquennale silentium. Est et alia expositio: cum frequenter falso nuntiarentur hostes et inani terrore civitas quassaretur, lata lege cautum est ne quis umquam hostis nuntiaret ad
Abbreviated transcription (Latin):
de longa generis significatione dicatur. Dardanides: patronorucon
& maiorib ⁊ Oixcerat ille aliquid: prouerbialiter odidtum est: ac sidice¬
ra nonmirum: si octisum esse eum qui sibi plurimum arrogabat.
Celoq animum fortasse ferebat: forte exaquauerat caelo. at de a¬
nea drances: quib te laudib equem .⁊. Siluicole fauno dryope quẽ
non deus sicut supra apceyr quẽ legius id uero non nulli etiam
nmpham non deam uolunt. sed grete sponsam dictam: ne uacredibi¬
le sit ex duob numinib procreatum esse mortalem q̃ꝗͣ hec nu¬
maina scdm̃ aristotelem aliquando moriantur.⁊ Ille redudta idest
longa ut interea uid& aeneas in ualle reducta. & intelligimus pro¬
stic nine: sartasmos est. hostilis irrisio.  Patrio sepulchro: etu ⁊ binio
appara fautium hominem fuisse. s impasti. ita auidi ut setap credant
impasti sicut de arpiis cdocit. & palliola semꝑ ora fame. quasi fame.

Expanded text:
de longi generis significatione dicatur. DARDANIDES patronymicon de longi generis significatione dicatur. DARDANIDES patronymicon a maioribus. DIXERAT ILLE ALIQVID proverbialiter dictum est, ac si diceret, non mirum sic occisum esse eum qui sibi plurimum adrogabat. CAELOQVE ANIMVM FORTASSE FEREBAT forte exaequaverat caelo, ut de Aenea Drances «quibus caelo te laudibus aequem». SILVICOLAE FAVNO DRYOPE QVEM non deus, sicut supra Anxyr, quem legimus Iovem. Nonnulli etiam nympham non deam volunt, sed graece sponsam dictam, ne incredibile sit ex duobus numinibus procreatum esse mortalem: quamquam haec numina secundum Aristotelem aliquando moriantur. ILLE REDVCTA id est longa, ut «interea videt Aeneas in valle reducta». Et intellegimus proISTIC NVNC sarcasmos est, id est hostilis inrisio. PATRIO SEPVLCHRO etiam hinc apparet, Faunum hominem fuisse. INPASTI ita avidi, ut semper credantur inpasti, sicut de harpyiis dixit «et pallida semper ora fame», quasi fame.
Abbreviated transcription (Latin):
aut magnitudine corporis subumbrar eius cadauer. aut ingenti um-¬
bra. idest morte tegit. ut in aeternam dauduntur lumina mortem.
aut ingenii umbra regit sccłm̃ usum accipiendum est: idest insulta¬
tione eum opprimit. & adumbrat. : Serestus: serestos duos intelli¬
gamus: unimai in castris & unum cum enea. tamen troiam non¬
dum erupere de castris: ut intelligamus eum quem supra dioett. ergo
duo sunt nec mirum. cum & ipse docerit qđ excemplo esse possit.
a saraciq duo ⁊ Laeta refert: proprie doeit. Nam spolia quae aptanitur
tropheis legi dicuntur idest elegi. tropheum delinatio latina est.
unde penultima habebit accentum. in numero uero plurali quia ro¬
pħea dicimus sicut greti: nec aliquid inde mutilamus: erit in antepe¬
non ante fusas accipimus ex eo qđ docit instaurant.
ultani stirpe creatus: Notandum stirpem de patre didiam. cum semꝑ

Expanded text:
aut magnitudine corporis sui obumbrat eius cadaver: aut ‘ingenti umaut magnitudine corporis sui obumbrat eius cadaver: aut ‘ingenti umbra’, id est morte tegit, ut «in aeternam clauduntur lumina noctem»: aut ‘ingenti umbra tegit’ secundum usum accipiendum, id est insultatione eum opprimit et adumbrat. SERESTVS Serestos duos intellegamus, unum in castris et unum cum Aenea: nam Troiani nondum erupere de castris, ut intellegamus eum quem supra dixit. Ergo duo sunt; nec mirum, cum et ipse dixerit, quod exemplo esse possit «Assaracique duo». LECTA REFERT proprie dixit: nam spolia quae aptantur tropaeis, legi dicuntur, id est eligi. TROPAEVM declinatio latina est, unde paenultima habebit accentum; in numero vero plurali quia tropaea dicimus, sicut Graeci, nec aliquid inde mutilamus, erit in antepaeμενον ante fusas accipimus ex eo quod dixit ‘instaurant’. VVLCANI STIRPE CREATVS notandum stirpem de patre dictam, cum semper
Abbreviated transcription (Latin):
os cui liberos cõmitterent. ubi pater de filio ad incorem loquitur. er¬
go usurpauit respiciens ad liberos: ut gnatos de uno dicerd̃. Cõmer¬
tia: uicissitudines & ignoscendi facultatem  Nec procul hȩmonides.
Hoc nomen lic& possit esse & patronomicon: quia in des exit ut dica
mus hermonis filius. tamen meluis est ut id proprium esse dicamus.
quia nusꝗͣ aliud nomen eius aut praemissum est aut sociatum. Ergo
simile est patronomico. ut sit hemendes sicut tuchidides. ss infula fa¬
scia: in modum diadematis. a qua uitte ex utraq parte dependent.
asper sic legit. & utitur excemplo salustii qui ait. equo atq armis insi¬
gnib. probus uero insignib albis dicit legendum. ut uestes albas acci¬
piamus que sunt sacerdotib congruae. sicut statius de amphiario dicit.
Nam hoc uerbo ad sacerdotis nomen allusit.i. ingentiq umbra tegit.¬

Expanded text:
os cui liberos committerent», ubi pater de filio ad uxorem loquitur. Eros cui liberos committerent», ubi pater de filio ad uxorem loquitur. Ergo usurpavit, respiciens ad ‘liberos’, ut gnatos de uno diceret. COMMERCIA vicissitudines et ignoscendi facultatem. NEC PROCVL HAEMONIDES hoc nomen licet pomus Haemonis filius, tamen melius est ut id proprium esse dicamus, quia nusquam aliud nomen eius aut praemissum est aut secutum: ergo simile est patronymico, ut sit 'Haemonides' sicut Thucydides. Ad v. 538 Infula fascia in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent: Asper sic legit et utitur Sallustii exemplo, qui ait "equo atque armis insignibus" : Probus vero 'insignibus albis' dicit legendum, ut vestes albas accipiamus, quae sunt sacerdotibus congruae, sicut Statius de Amphiarao dicit. nam hoc verbo ad sacerdotis nomen adlusit. sane
Abbreviated transcription (Latin):
Subiit: subsedit.  fer patrios manes & spes surgentis uili: per eas ꝑ¬
sonas rogat propter quas praecatur. ⁊ Poenitus defossa talenta: mul¬
ti etum duutias suas obruebant. Unde horatus. quod uiuat ĩmen¬
sum te argenti pondus & auri furum defossa timitum deponere.
terra. Sane melius infossa dicerdꝰ ꝗͣ defossa. ad quod est metri neces¬
sitate compulsus. nam fugit dubiam syllabam. is Non hic uictoria.¬
leuamus: non pondera rer nec momenta sumus i Natis parte tuis:¬
ui in uirgilium scripsit declamationes de hoc loco ait. improbus est
qui aut regi dones aut filios echeredes. Parce autem est scđm an¬
tiquos serua: ut apud lucium & ennium inuenitur. natis parte tuiᷤ
atqui supra docit: natoq patriq: quomodo ait natis: non est contrari¬
um. Nam liberos etiam dicimus unum filium: adeo ut terentius ẽt
filias liberos dicerit ut in echira. qui illum dignum decreuerunt su¬

Expanded text:
SVBIT subsidit. PER PATRIOS MANES ET SPES SVRGENTIS IVLII per eas perSVBIT subsidit. PER PATRIOS MANES ET SPES SVRGENTIS IVLII per eas personas rogat, propter quas precatur. PENITVS DEFOSSA TALENTA multi enim divitias suas obruebant: unde Horatius «quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri furtim defossa timidum deponere terra?» Sane melius ‘infossa’ diceret, quam ‘defossa’, ad quod est metri necessitate conpulsus: nam fugit dubiam syllabam. NON HIC anus "non pondera rerqui in Vergilium scripsit declamationes, de hoc loco hoc ait: ‘inprobus es, qui aut regi dones, aut filios exheredes’. ‘Parce’ autem est secundum antiquos ‘serva’, ut apud Lucilium et Ennium invenitur. ‘Gnatis parce tuis’, atqui supra dixit «gnatoque patrique». Quo modo ait ‘gnatis’? Non est contrarium: nam ‘liberos’ etiam unum dicimus filium, adeo ut Terentius etiam filiam ‘liberos’ dixerit, ut in Hecyra «qui illum dignum decreverunt, su