comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
go l pina cã mamfesta sit in se iñ obscura et
occulta crit nobis et sic ipã nõ erit intellaĩs
agens qui tradat suꝑ oiã intelli ᷝ ͥͥ Solutio
dd̾ ꝙ intellaĩs agens nõ est hĩtus siatt pro¬
ałr dicant sẽ quaces enĩ thenustii dicunt
intellcm̃ agentẽ nõ cẽ sequaces aut̃ alex̃
ex omĩbꝰ intelli ᵇ ꝰ alii uõ dicut̃ intellem̃ agẽ

Expanded text:
go licet prima causa manifesta sit in se, tamen obscura et occulta erit nobis, et sic ipsa non erit intellectus agens, qui irradiat super omnia intelligibilia. Solutiod intellectus agens non est habitus, sicut bene proam aliter dicant. Sequaces enim Themistii dicunt intellectum agentem non esse. Sequaces autem Alexandri ex omnibus intellectibus. Alii vero dicunt intell
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ quide̾ est ꝙ omĩs forma inducta ꝑ motũ
ne᷑ ordina᷑ ad motorem p̾mu ut ael cãi
intelligibilia uõ non possunt ordinari ad
formã unã iisi que est formaentio et hoc
p ꝑ intelligibilia enĩ sunt ꝑ ⁊ sdlutionem
que ⁊̃solutio stat m ente et nõ malio non
dd̾ ꝙ est noticia ꝙ est sũmũ bonũ et ħ in¬
fasa cit om̃ibꝰ s nõ pot̃ cẽ lumẽ ad omiã
intelligibilia et est notiaa q̃ est sũmũ bonã
et ħ nulli est infusa qr nõ pot̃ comp̃hendi
ꝑ scrionem diffinitim ⁊ c̃
intellectꝰ

Expanded text:
rum quidem est quod omnis forma inducta per motum naturae ordinatur ad motorem primum ut ad causam. Intelligibilia vero non possunt ordinari ad formam unam nisi quae est forma entis. Et hoc patet; intelligibilia enim sunt per resolutionem, quae resolutio stat in ente et non in alio; nond est notitia ‘quia est’ summum bonum, et haec infusa est omnibus, sed non potest esse lumen ad omnia intelligibilia; et est notitia ‘quid est’ summum bonum, et haec nulli est infusa, quia non potest comprehendi per sermonem diffinitivum. intellect
Abbreviated transcription (Latin):
goͦ intellcut agens nõ pot̾ cẽ hĩtus cx omĩbus
intelligibilibꝰ intellaiõ enĩ ageno est constitu¬
ens om̃s intellaĩs g ͦ si conilituto est ce illis
in nobis spes̃ enĩ p̾me caẽ aut est quid est
p̾ma cã aut quia est sĩ p̾mo mõ tuc̃ oporteret

Expanded text:
od intellectus agens est habitus constitutus ex omnibus intellectibus; intellectus enim agens est constituens omnes intellectus; ergo si constitutus est ex illis, in nobis . Species enim primae causae aut est quid est prima causa, aut quia est. Si primo modo, tunc oporteret
Abbreviated transcription (Latin):
generationis ꝑ quam induat᷑ actus si g̾ sic
est de possibili et agente intellaĩ et uide᷑ drẽ
motor p̾mi mobilis ꝑ ꝙ̃ omis forma renit
imãz que est in ipã go forma que est seꝑata
a mã hẽbit ordinatione ad forniã unam que
ita ulis Ect qrtelligendo sicut illa oꝑando cum
spet̃ irradiabun᷑ abliliqua forma que ułr est¬

Expanded text:
generationis, per quam inducitur actus. Si igitur sic est de possibili et agente intellectu, ut videtur dmotor primi caeli, per quam omnis forma venit in materiam quae est in ipsa; ergo forma quae est separata a materia, ordinem habebit ad formam unam, quae ita universalis est intelligendo sicut illa operando. Cum species, irradiabuntur ab aliqua forma una
Abbreviated transcription (Latin):
cã ⁊a et rõnalis umt᷑ sensili ut cã ⁊a potest
eni ꝑ intellectũ regele abstrabi a sensibili et
mfluere cãlitatem sine ipõ ħ sensile nõ ꝓot᷑ab
rõnalis ad senibile. Terciꝰ aut̃ modus um¬
onna istoꝵ est ut ptus umaliu in toto et huc̃
trrigono t̾gonũ eñ non est in tet̾rrigono ẜm¬
et uno mõ słituoo est em stłituco quantita¬
tus continue et ꝑtiu eius ad totum potãtiuũ
et ꝑtes cꝰ in hoc ꝙ sicut in toto continuo in

Expanded text:
nale unitur sensibili ut causa tertia. Potest enim per intellectum vegetabile abstrahi a sensibili et influere causalitatem sine ipso, sed sensibile non potest ionalis ad sensibile . Tertius autem modus unionis istorum est ut partium virtualium in toto. Et hunc tragono. Trigonum enim non est in tetragono et uno modo dissimilitudo. Est enim similitudo quantitatis continuae et partium eius ad totum potestativum et partes eius in hoc quod sicut in toto continuo inc
Abbreviated transcription (Latin):
est decluua deo et ad ymagmẽ dei cirata etiste
tres umũ᷑ in actu illo qui est ꝑficere corpus
huãnũ et iõ sunt sunt unꝰ actq et isti ponũt
uniũ : i uluminando cũ tnĩ radus ignis
corruptibilis sic radius aut̃ solis et s̃telle nõ

Expanded text:
e a deo et ad imaginem dei creata. Et istae tres uniuntur in actu illo qui est perficere corpus humanum, et ideo sunt unius actus. Et isti ponunt uniuntur in illuminando, cum tamen radius ignis corruptibilis sit, radius autem stellae et
Abbreviated transcription (Latin):
pictago ꝵ dicentiũ ꝙ in quolibet corpe aiãto
sunt infamte aĩẽ quaꝵ qua queclam sedẽt᷑
incerebro ut intellecto et rõ quedam mepa¬
te ut nutritiua quedã in mẽbris genitali¬
bus ut generatina et sic de aliis et itte er¬
ror ꝓb inpbatꝰ est ab auic̃ in uiͦ de natuitil

Expanded text:
icorum dicentium quod in quolibet corpore animato sunt infinitae animae, quarum quaedam sedent in cerebro, ut intellectus et ratio, quaedam in hepate, ut nutritiva, et quaedam in membris genitalibus , ut generativa, et sic de aliis. Et iste error improbatus est ab Avicenna in vi de natural
Abbreviated transcription (Latin):
et fortitudo intellais quibusdam enĩ sꝑ p̃nto sũt
uere intellie et taliu aia frequenter cedudit
mitionis qr iam sẜ̾us cõis qr̃õ mapit sol¬
nꝰ debilita ⁊ et tuc̃ sompnium mapit non
latere et iter conforta᷑ sompuꝰ aũꝙͣ siniã
sompniu et tuc̃ iter mapit latere et sic
accidit eis qui uident sompniũ et postea ui¬
dent se sompmare et uariare illud sõmp¬
mu altĩ cum eñ p̃mo uident sompnium tũc

Expanded text:
et fortitudo intellectus. Quibusdam enim semper praesto sunt verae intelligentiae , et talium anima frequenter excludit mitionis , quia iam sensus communis quodammous debilitatur, et tunc somnium incipit non latere, et iterum confortatur somnus antequam finiatur somnium, et tunc incipit iterum latere, et sic accidit | illis qui vident somnium et postea vident se somniare et narrare illud somnium alteri; cum e
Abbreviated transcription (Latin):
feriori ⁊ superiori
et qr sup̃ notatum est ꝙ sit rõ practica et
specila tua et quid portio inferior et quid
portio suꝑior et quõ differant a semucem
et a sensualitate et quõ gradꝰ temptationũ
sunt mipis̃ non restat detia̾re hic niside
de bono app̾henso et post hoc consiliu slue
consiliaͦ deinde iudicat ꝙ melius deinde
Disponit et amat ꝙ ee consilio uidicatu
est etuoca ᷑ sinã deinde post dispom̃ fit e¬
lectio eloctio aut̃ est duobus moĩs p̃ucen

Expanded text:
feriori et superiori. Et quia supra notatum est, quid sit ratio practica et speculativa, et quid portio inferior et quid portio superior , et quomodo differant a se invicem et a sensualitate, et quomodo gradus temptationum sunt in ipsis, non restat hic determinare nisi de de bono apprehenso, et post hoc consilium sive consiliatio. Deinde iudicat quod melius. Deinde disponit et amat, quod ex consilio iudicatum est, et vocatur sententia. Deinde post dispositionem fit electio. Electi
Abbreviated transcription (Latin):
petitus consilii certificat ce fine/. Ad aᵈ
dicendum ꝙ duplex est iudiciũ. s discre¬
tiomis et hoc est inquiceus consiliuz et
ita tñ ꝙ decretis illiꝰ uidicii adhuc sic
natio appetitas in meliꝰ ꝯsalta et non
poni᷑ ibi pro passione uoluntatis/. lel
tio ħ quenit libͦ aibittio est etiã acceptio eloc¬
tio uniꝰ p̃ alto pp rõnis ꝑsuasionez et hoc est¬

Expanded text:
petitus consilii certificatur ex fine. 4 Ad aliud dicendum quod duplex est iudicium, scilicet discretionis, et hoc esten quod decretum illius iudicii adhuc sit natio appetitus in melius consultum, et non ponitur ibi pro passione voluntatis. 6 Aconvenit libero arbitrio. Est etiam electio acceptio unius prae altero propter
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ fieri et hoc flm̾ est si forte dica᷑ ꝙ sapor
est in grosso et huĩdo et odor in subtili euapo¬
ratiuo huĩdo ẜim hoc odor et sapor nõ dint
nisi ꝑ subtile et grossũm et sm hoc odor non
crit nisi quidam subtił sapor sicut aut̃ drut̃ ob¬
iccta iteꝵ ita differut̃ sb̾us gͦ oddratus est qui¬
nisi eleuatis quibusdam ꝑtibus subtilioribus
a corpore enaporante ꝑtes aut̃ illiꝰ corporis
sunt in quibus est huĩdum saporosum gͦuiͥ
go sapores de ferin᷑ cum odoribus et disternũ

Expanded text:
tionem fieri; sed hoc falsum est. Si forte dicatur quod sapor est in grosso humido et odor in subtili evaporativo humido, secundum hoc odor et sapor non differunt nisi per subtile et grossum, et secundum hoc odor non erit nisi quidam subtilis sapor; sicut autem differunt obiecta, ita differunt sensus; ergo odoratus erit | quinisi elevatis quibusdam partibus subtilioribus a corpore evaporante; partes autem illius corporis sunt, in quibus est humidum saporosum; ergo ; ergo sapores deferuntur cum odoribus et discernunt
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝙ est actu calidum ꝑtingens ad ipm̃ hoc
aut̃ mẽbr̾ est cerebrum gͦ aliquid actu calid̾
oporter ꝑtingere ad cerebrum et nõ por̃ mũ ꝑ
euaporationem gͦ nccͣe est ꝑ euaporationem
ꝑtingere s nullum sensibile organũ sliũ in¬
mediate habet a cerebro nisi odor gͦ nocẽ
est odoiem ꝑ euaporatione ꝓriigere ad ce¬

Expanded text:
u calidum pertingens ad ipsum. Hoc autem membrum est cerebrum; ergo aliquid actu calidum oportet pertingere ad cerebrum, et non potest nisi per evaporationem; ergo necesse est per evaporationem pertingere. Sed nullum sensibile organum suum immediate habet in cerebro nisi odor; ergo necesse est odorem per evaporationem pertingere ad
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt ab ipõ ꝑ euaporationem tuc̃ nõ sunt sbm
saporis ne huĩdi saporosi s pociꝰ qñ sluit in com¬
mixte corpore in quo dnã᷑ huĩdum sãporosum
ꝓp̾e in ꝙͣ ͭ ͦ eliat᷑ ab ceteriori calido igneo hoc est
agente simi prop̾etatẽ ignis sicut terrectie sictum
ꝓ ꝑmmixtum eit iuporibus odorum flmꝰ enĩ est

Expanded text:
tae sunt ab ipso per evaporationem, tunc non sunt subiectum saporis nec humidi saporosi, sed potius quando sunt in commixto corpore, in quo dominatur humidum saporosum, proprie in quantum elicitur ab exteriori calido igneo, hoc est agente secundum proprietatem ignis, siccum terrestre , quod permixtum est vaporibus odorum; fumus enim est
Abbreviated transcription (Latin):
dorabilia sunt relut ignis aer aqua terra qr hũda
udem p̾mis qualitatibus constituũ᷑ apores
et odores l non codem mõ complexis actiuis
et prssiuis sipor eñ pn̾cipilr constitui᷑ ex huido
et zario. Ex sicco calłes omiscente sictum cũ hiũdo
huide faciente euaporationem frigidum. aut̃ ehe

Expanded text:
dorabilia sunt velut ignis, aër, aqua, terra, quia huisdem primis qualitatibus constituuntur sapores et odores, licet non eodem modo complexis activis et passivis. Sapor enim principaliter constituitur ex humido et secundario ex sicco calido commiscente siccum cum humido, calido faciente eva
Abbreviated transcription (Latin):
rõne nociui nõ sit appetibile iñ in rõne ar¬
du ctaiti mouet aiõsitatem et sic appetitũ
et sim hoc ctiã irasaibilis erit ꝑs appetitus
p̃hĩte hoc est ꝙ molenter pugnando inten¬
dit destrue̾ congupistenaia et concupisten¬
tem bellum omn semꝑ est ꝑꝑ quietem et pa¬

Expanded text:
one nocivi non sit appetibile, tamen in ratione ardui et alti movet animositatem et sic appetitum, et secundum hoc etiam irascibilis erit pars appetitushibitae, hoc est quod violenter pugnando intendit destruere concupiscentiam et concupiscentem . Bellum enim semper est propter quietem et pa
Abbreviated transcription (Latin):
a cerebro ut a pn̾cipio qr illud frigidum est si
licet idem spus formam ssuꝰ et motus acci¬
piat a uirtute ali que cit in cerebro et sic pi
quałr ab muis tribꝰ ꝑtibus fit motus et
sẜ̾us et qualr ab eudem sit sompnꝰ et uigi¬
lia s tr̃ nulliꝰ coꝵ est sompnꝰ ut subiecti
s pociꝰ sic eit organoꝵ extibꝵ corporis sensi¬
tiuor et mobilu dicendum go ad p̾ma
auctoritatem alfa. ꝙ sompnus est a corde ut
causos agentibus et passiuis que non posfũt
eẽ in membro uno uude cumi sompuꝰ cause᷑
a frigido et hiuĩdo ncc̃e est uigiliam causari
a calido et sioco et cum ita non possunt cẽ¬

Expanded text:
a primo principio, quia illud frigidum est, sed licet idem spiritus formam sensus et motus accipiat a virtute animali, quae est in cerebro. Et sic patet, qualiter ab his tribus partibus sit sensus et motus, et qualiter ab eisdem sit somnus et vigilia; sed tamen nullius eorum est somnus ut subiecti, sed potius sic est organorum exteriorum corporis sensitivorum et mobilium. 1 Dicendum ergo ad primam auctoritatem Alfarabii quod somnus est a corde ut causis agentibus et passivis, quae non possunt esse in membro uno. Unde cum somnus causetur a frigido et humido, necesse est vigiliam causari a calido et sicco; et cum i
Abbreviated transcription (Latin):
sunt calidum agens et huĩclum paciens ma¬
pit actio a cerebro et nãt᷑ in corde quo ad hoc
ꝙ cor nõ pot̃ mauere calidum actuale orgãis
siccũ paciens etaccio ipĩꝵ incepit acorde et
procodit exopilando uias iẜ̾uũ et dissoluendo
hiũdumi et termĩa: ad cerebꝵ quo ad hoc ꝙꝓ
frigiditas cerebri non pot̃ conuertẽ auporẽ

Expanded text:
sunt frigidum agens et humidum patiens, incipit actio a cerebro et terminatur in corde quoad hoc quod cor non potest influere calidum actuale organis siccum patiens, et actio ipsarum incipit a corde et procedit exoppilando vias sensuum et dissolvendo humidum, et terminatur ad cerebrum quoad hoc quod frigiditas
Abbreviated transcription (Latin):
est sugiditas cerebri que ruporem eleuat ad
caput᷑ ꝯuertit in huĩclitatẽ frigidam que de¬
sicut enĩ habet᷑. in librõ de drã spũs et aiẽ
si iñ orit᷑ in corde formam uo̾ sẜ̾us et motꝰ
acupit a cerebro et in añriori ꝑte est behiculũ
Duo sẜ̾us .s tactu et gustus si. aut̃ est quidã
tactus qui in ꝙ̃tu sl̾nt sẜ̾usꝰ nut̃mẽti organa
digõnem nut̾menti cuiꝰ ipĩ sunt shus hoc aũt fa¬
sentit sine calore actuali ut lube᷑ in ro de aiã et
mpn ͦ de sẜ̾u et sẜ̾ato hic enĩ calor actualis pro¬
cedit a calore pnᵈ caloris ꝙ est cor est etiam
alio mõ organũ ib̾us coĩs incorde non quidẽ
quo acluidiciu s in ꝙͣ̃tum ipẽ suo spũ et calo¬

Expanded text:
est frigiditas cerebri, quae vaporem elevatum ad caput convertit in humiditatem frigidam, quae deSicut enim habetur in libro de differentia n oritur in corde, formam vero sensus et motus accipit in cerebro. Et in anteriori parte est vehiculum  scilicet tactus et gustus secundum quod est quidam tactus, qui inquantum sunt sensus nutrimenti, organa digestionem nutrimenti, cuius ipsi sunt sensus. Hoc autem fasentit sine calore actuali, ut habetur in secundo de anima et in primo de sensu et sensato. Hic enim calor actualis procedit a principio caloris quod est cor. Est etiam alio modo organum sensus communis in corde, non quidem quoad iudicium, sed inquantum ipse suo spiritu et calo
Abbreviated transcription (Latin):
spus ꝑseueranaa respirrantibus qued am
plantata eit et iõ bubencia uidẽ᷑ alata cum
mouent᷑ attractione spus effimidentis ad
succintoꝵ totalorum et intendit dicere ꝙ
ab codem loco est ortus sompmi et uigilie
in quibui.lam aut̃ est a spũ complantato nͤ
ut in amulosis que cotala dñr que succniti
tunt sonũ sicut aspes et respe qui sonꝰ ficto
noiẽ dicit᷑ bouibus et ꝙ ħ intendit phus patet¬

Expanded text:
irantibus quidem plantata; et ideo bonbentia videntur alata, cum moventur, attractione spiritus offendentis ad succinctorium totalorum’. Et intendit dicere quod ab eodem loco est ortus somni et vigiliae in quibusdam autem est a spiritu complantato naturae, ut in anulosis quae totala dicuntur , quae succincta tunt sonum, sicut apes et vespae, qui sonus ficticio nomine dicitur bombus. Et quod hoc intendit Ph
Abbreviated transcription (Latin):
biitutes cordis et cerebri et cor est in cis
missione a sp̃s uitalis et motiui in totus
rorpus fortitudo aut̃ cerebri est i emissio
uiniusq horum debilita᷑ in sompno qr tunc
omed spũs ꝯtirihunt᷑ ad intu̾secus corporis
uitalis efflues a corde in corpus diminuit᷑
et uoca᷑: debilitas cordis sir spũs aiãlis et

Expanded text:
virtutes cordis et cerebri, | et cor est in eis emissione spiritus vitalis et motivi in totum corpus. Fortitudo autem cerebri est in emissioutriusque istorum debilitatur in somno, quia tunc omnes spiritus contrahuntur ad intrinsecus corporis deo spiritus vitalis effluens a corde in corpus diminuitur, et hoc vocatur debilitas cordis. Similit
Abbreviated transcription (Latin):
iͦ cactur arca cor a quo etiam est distic̃ ͦ spũs
giditas enĩ est cauia insen ͭ ͥᷤ et inmobilita¬
tis cum gͦ cerebrum sit frigidusimũ oiui
et uigilia a quo est motus et sẜ̾us sompnꝰ
et uigilia erunt a cerebro/. ulutio dicend
ꝙ sompnꝰ et uigilia sunt triũ detiãtorum
uentros ꝙͣtum ad epur et cor/. Ad sompuũ
enĩtria cxigunt᷑ quoꝵ duo sunt agencia et
unũ paciens et agens p̾mũ est allor cordis
a quo etiam epar fuũ calorem h diat cm̃
Digestuia sint in epite ñ emanant a corde in
epar et cã epatis eit p̾parans digo̾nẽ nutri ͭ ͥ
s calor cordis eit complementu et iõ cor si

Expanded text:
st circa cor, a quo etiam est distributio spiritus giditas enim est causa insensibilitatis et immobilitatis. Cum ergo cerebrum sit frigidissimum omnium et vigilia, a quo est motus et sensus, somnus et vigilia non erunt a cerebro. Solutio: Dicendum quod somnus et vigilia sunt trium determinatorventris quantum ad hepar, et cordis. Ad somnum | enim tria exiguntur, quorum duo sunt agentia et unum patiens. Et agens primum est calor cordis, a quo etiam hepar habet suum calorem. Dicit enim digestiva sint in hepate, tamen emanant a corde ad hepar, et calor hepatis est praeparans digestionem nutrimenti, sed calor cordis est complementum , et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in epate po᷑ uirtus nutritiua et uene mese¬
raice ꝑ quas trahit᷑ succositas ꝑtis mnaria a sto¬
macho in epar ut in ipõ conu̾ta᷑ in ulti ͫ nu¬
trimentu ꝙ cit sanguis Inde sic ꝓcedat᷑ ome
menbrum qd̾ suffi̾cienter ꝑfiat ula ͫ nutri¬

Expanded text:
 in hepate ponitur virtus nutritiva et venae miseraicae, per quas trahitur succositas ptisanaria a stomacho in hepar, ut in ipso convertatur in ultimum nutrimentum, quod est sanguis. Inde procedatur sic: Omne membrum quod sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑ ad aliquid ut ad mmnor ᷝ ͤ simpłi. mo¬
uent᷑ ad ipmi ut ad locum spẽs̃ incelligi¬
bibe  sic mouent᷑ ad intellim̃ gꝰ moue̾nt᷑
ad ipm ut ad larum p̃nia ꝓbat᷑ ꝑ hix ꝙ tĩ¬
aliqu̾a monẽ ᷑ ad aliquid mouentur adip̃i
nt ad wb̾ium uel at ad man̾i et si ut ad mani
si aat᷑ mouent᷑ ad locum mouent᷑ ad inmo

Expanded text:
ventur ad aliquid ut ad immobile simpliciter, moventur ad ipsum ut ad locum; species intelligibiles sic moventur ad intellectum; ergo moventur ad ipsum ut ad locum. Prima probatur per aliqua moventur ad aliquid, moventur ad ipsum ut ad locum vel ut ad materiam. Et si ut ad materiam Si autem moventur ad locum, moventur ad immo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qr̃ uixta hoc dicẽdum ꝙ sĩm antiquos
lemcto conuemut̃ insi in igne in iꝗ augente ãͥ
opoitet cẽ namͣ huĩdi subalis pene sicut dicit¬
axł in ⁊o de gnãtione et corrup ͦͤ de huido ꝙ
est impletiũ qr nõ detia̾bit᷑ quidem ni se sed
bñ tiãbile est ad ti̾m altiꝰ corporit̾ ꝙ sequit

Expanded text:
r iuxta hoc, dicendum quod secundum antiquos lemento conveniunt nisi in igne. In augente autem oportet esse naturam humidi subtilis penetrativindo de generatione et corruptione de humido , quod est impletivum, quia non determinatur quidem in se, sed bene terminabile est ad terminum alterius corporis, quia sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe̾ cit faciens maiorem quãtitate ex aliquo
augens cadem nuõ spem̃ et formã accipiat lar¬
ge. uit quelibet uis actuia consũp̃tura sbrñ¬
stbi oppoitaꝵ et gencratiua sue speĩ in spem̃ ipũ
et ꝑ hoc augens suũ sbmꝰ dicit᷑ uis augmẽta¬
tiua sicur est uirtii caloris ignei in igne et hoc
mõ dicit᷑ ignis augnc̃tari nõ nĩ augnetat᷑¬

Expanded text:
e est faciens maiorem quantitatem ex aliquo augens eandem numero speciem et formam accipiat. Large autem quaelibet vis activa consumptiva ssibi appositarum et generativa suae speciei in ipsa et per hoc augens suum subiectum dicitur vis augmentativa, sicut est virtus caloris ignei in igne. Et hoc modo dicitur ignis augmentari, non tamen augmentat
Abbreviated transcription (Latin):
formã i̾x si faciens iẜibilia mactua mrebus ett
slaut lux facit actu colores senabiles et moti
fracturꝰ acus faat actu sonos et calidum ni¬
poratuũ in nucto odoriftro faat achu odores
hiũdum aut̃ s̾m actum penetratim ad ieruũ
gustatim et lingua fãcit actu sapores qualita¬
tes aut̃ tactus ꝑseius agunt in tactuni et ꝑꝑ

Expanded text:
formam rerum. Sed faciens sensibilia in actu in rebus est, sicut lux facit actu colores sensibiles et motus fractivus aëris facit actu sonos et calidum evaporativum in mixto odorifero facit actu odores, humidum autem secundum actum penetrativum ad nervum gustativum in lingua facit actu sapores, qualitates autem tactus per seipsas agunt in tactum. Et propter
Abbreviated transcription (Latin):
tum et graue tardum s acutũ siłitudnnẽ h
bes in angulis et in tactu ebes enĩ est ꝙ pel¬
lit et nõ penetrat ato acutum aut̃. ꝓ penetrã¬
do purigit statim et silr est inauditu audi¬
tus sonͦ qui penenat fortiter et ꝑꝑ hoc ille cnã
ledit et qũ faat obstupesce̾ descene dentes
et p̃cipue qũ acutus sonꝰ fit ex̾ conarmatio¬
ne aliquoꝵ duroꝵ ad iuicẽ qr tuc̃ ut subtile
ens penetrit neruũ audibilem et qr p̾mꝰ ra¬
mꝰ qui diuidit᷑ a neruo audibili uenit.id mã¬

Expanded text:
tum et grave tardum ’. Sed acutum similitudinem habet bes in angulis et in tactu. Hebes enim est, quod pellit et non penetrat cito, acutum autem, quod penetrando pungit statim. Et similiter est in auditu acutus sonus, qui penetrat fortiter, et propter hoc ille etiam laedit et quandoque facit obstupescere dent acutus sonus fit ex confricatione aliquorum durorum ad invicem, quia tunc ut subtilis ens penetrat nervum audibilem, et quia primus ramus, qui dividitur a nervo audibili, venit in man
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ r̃ spcus̃ quẽ hi ꝯꝑatione sui ad se est mod i
quigenerat in eo actione et intellañ contẽ¬
plantem l intellars contemplans est intel¬
est et dat᷑ in comꝑatione ad ea que sunt ce
sit in moribꝰ huãurs ꝑ consueidine sure sit ꝑ¬

Expanded text:
respectus quem habet comparatione sui ad se est modus, qui generat in eo actionem et intellectum contemplantem’; sed intellectus contemplans est intelest et datur in comparatione ad ea quae sunt ex sit in moribus humanis per consuetudinem sive sit
Abbreviated transcription (Latin):
que sparant᷑ ei ad plautu cogitaͦ enĩ luc dicitur
quasi coagitatio et est discirsus rõnis practioe in¬
⁊ inquisitione oꝑabiliu quõꝵ om̃i rõues sunc in
intentionibꝰ p̃pratis ad plaatu hoc est ad rolun¬
tatem co ꝙ omiã oꝑa nrã uoluntaria sunt ꝑhꝰ¬

Expanded text:
quae praeparantur ei ad placitum’. Cogitatio enim hic dicitur quasi coagitatio, et est discursus rationis practicae in inquisitione operabilium, quorum omnium rationes sunt in intentionibus praeparatis ad placitum, hoc est ad voluntatem, eo quod omnia opera nostra voluntaria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
namͣ exͣ sloit᷑ mͦ artibꝰ meclianias tuncillu. lopꝰ
est figura artifici estimata ad utilitatem aliqua
et ꝑꝑ hoc illued opus egredi. ab incelleũ mediante
ymãginatione et estimatione ut ymagmatio ⁊̃¬
ferat ᷑ ad figuraam et estimanio ad otilitatern¬

Expanded text:
am extra, sicut in artibus mechanicis, tunc illud opus est figura artificiati aestimata ad utilitatem aliquam, et propter hoc illud opus egreditur ab intellectu mediante imaginatione et aestimatione, ut imaginatio referatur ad figuram et aestima
Abbreviated transcription (Latin):
fundo organorum ad facienda sompuia setiã
suꝑfacientes ita ꝙ ami subito rransfẽra᷑ oaułꝰ
ab uno uisibili ad aliud p̾mu mpedit sequẽs
piciantꝰ uel album uel ceruleum hiꝰ uide᷑ ad
si ad solem aspicientes uel quid splendid̾ dem̃
ad ingrum acadet uisum quedam pid̾e̾ p̃inũ

Expanded text:
fundo organorum ad facienda somnia, sed etiam superficietenus, ita quod cum subito transferatur oculus ab uno visibili ad aliud, primum impedit sequens piciamus, vel album vel caeruleum, eiusmodeles: ‘Si ad solem aspicientes vel quid splendidum, deinde ad nigrum, accidit visum quidem videre primum
Abbreviated transcription (Latin):
uenue ut in quo defu̾it unũ r̃pũtet aliuod
et iñ sinil om̃bus inuentis in pluribus
adhuc muenit᷑ defecta co ꝙ arratura crea¬
torẽ mutari ꝓ pot̾ i aliquo s cquari
sibi nõ pot̃ rc̃¬
tur cuius sit
hec ymago primoet

Expanded text:
venire, ut in quo deficit unum, repraesentet aliud, et tamen simul omnibus inventis in pluribus adhuc invenitur defectus , eo quod creatura creatorem imitari quidem potest in aliquo, sed aequari sibi non pot.4. Cuius sit haec imago primo et
Abbreviated transcription (Latin):
simplucitate nẽ sunt tres ꝑsone et singłe
su̾nt deꝰ et tres simł deus alia est qued̾
homo hño h ͤ tria est yna ꝑsona s n duu¬
nis tres sunt ꝑsone et non una cumgo
deficiat ymago ab cxemplari ns̃ dirte̾ ui᷑

Expanded text:
urae tres sunt personae et singulae sunt deus et tres simul deus. Alia est quod homo habens haec tria est una persona ; sed in divinis tres sunt personae et non una. Cum ergo deficiat imago ab exemplari, non directe videtur
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃tibo cã aut̃ eit ut dicit ꝙ uelocit̾ ab aliis in
aliud ueniunt ut a lacte malbum et ab albo
tunc est uelocissima et qñ probali et tunc non
crit a deo belox qñi gtiam ordine consucto et
tunc qñ intercidit ordinẽ nalem sicut reloas
ingenii homines in p̾mo pn̾ ͦ ⁊̃ cordant᷑ ultum
non decurrẽdo ꝑ memoriam co ꝙ sic consueue¬
runt Emĩsci alii aut̃ quedam siłia ponũt sibi
in consuetudine u.ilde ⁊̃ mota sicut qui remĩs
cũ ÷ ms ꝑ calidum et qr uis consuetudinus est
ut ne̾ accidit uelocitas in ⁊̃ mĩstendo siait illis
qui procedunt ordine uali et tales nõ procedũt
ab intentionibus ordinatis si ab una intenciõe
beniũt in aliã que ꝓpinqua eit ei sicut aliqnis
⁊spiciens anulum amna ⁊borda: dantis et ada¬
tione ⁊ cordant᷑ anuacie et ab amicicia fidelita¬

Expanded text:
ito. ‘Causa autem est’, ut dicit, ‘quod velociter ab aliis in aliud veniunt , ut a lacte in album, et ab albo tunc est velocissima , et quandoque probabili, et tunc non erit adeo velox ; quandoque etiam ordine consueto, et tunc quandoque intercidit ordinem naturalem, sicut velocis ingenii homines in primo principio recordantur ultimi non decurrendo per media, eo quod sic consueverunt reminisci . Alii autem quaedam similia ponunt sibi in consuetudine valde remota, sicut qui reminiscuntur veris per calidum; et quia vis consuetudinis est ut naturae, accidit eis velocitas in reminiscendo, sicut illis qui procedunt ordine naturali; et tales non procedunt ab intentionibus ordinatis, sed ab una intentione veniunt in aliam quae propinqua est ei, sicut aliquis respiciens anulum amici recordatur dantis et a datione recordatur amicitiae, et ab amicitia fidelita
Abbreviated transcription (Latin):
pissus fuit silagiza: ⁊̃ mĩsoens huiꝰ aut̃ sig¬
num est ꝙ ili qͥui uolunt ftequẽtr cẽ in r̾ẽ¬
mĩstencia suior amicor dant eis memio ͤ a quo
nrrendo deliberatiue et silogistioe usq ad amui¬
ciciã et fidelitatem in p̃tito᷑ tpe cehibitam

Expanded text:
 reminiscens’. Huius autem signum est quod illi qui volunt frequenter esse in reminiscentia suorum amicorum, dant eis memoriale, a quo currendo deliberative et syllogistice usque ad amicitiam et fidelitatem in praeterito tempore exhibitam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ flm̃ cit aris ͭ enĩ in ca ͦ de r̾ im̃stencia distin
guit iteratam acceptionem sc̃ie et ĩim̃łtentiam
et memoriam sic dicens bis discere et nruem¬
re ꝯuenit idem eimdem s nõ pꝑ hoc r̃msscitir
nec memorat᷑ oportet go digfmire ⁊̃mĩsti hiis
ł ab hiis hoc eit a memoria et iterata sciã. ꝯͣ¬

Expanded text:
teles enim in capitulo de reminiscentia distinguit | inter iteratam acceptionem scientiae et reminiscentiam et memoriam sic dicens : ‘Bis discere et invenire convenit idem eundem’, sed non propter hoc reminiscitur nec memoratur; ‘oportet igitur differre reminisci his’, idest ab his, hoc est a memoria et iterata sci
Abbreviated transcription (Latin):
nali p in supradictis eeemplis et in talibus
cũ mgrõ lectionem et cũ lectione subtilitatẽ
et cum hii hirs magistri affabilitate et cũ illo
sdcietatem et amci̾ani et sic de aliis h ͨ enĩ
in p̃tito accipit ca aiã sił ni hoiẽ uno menio¬

Expanded text:
atet in supra dictis exemplis . Et in talibus cum magistro lectionem et cum lectione subtilitatem et cum his magistri affabilitatem et cum illa societatem et amicitiam, et sic de aliis. Haec enim in praeterito accipit ea a
Abbreviated transcription (Latin):
titatis illis aut non eit conuic̃ta ncc̃io apurẽ¬
tis bomuel mali alit̾ eit̃ bonu et malum cõ¬
sideraret᷑ in mech ᵈͣᷤ si bonũ et malum ceñt
passiones quanti cumgͥ fantasia sit de appa¬
renti bono uel malo ipa non erit de obiectis

Expanded text:
titatis; illis autem non est coniuncta intentio apparentis boni vel mali; aliter enim bonum et malum consideratur in mathematicis, si bonum et malum essent passiones quanti. Cum igitur phantasia sit de apparenti bono et malo, ipsa non erit de obiectis
Abbreviated transcription (Latin):
res sicut enĩ se habet cogintua ad cognosdere
sic appetitua ad appetere s cognitiua motiua
est aliquo mõ appetitiua go et̾ appetitiua mo¬
tiua erit aliquo mõ cognitua itent sicut se
h uer ad bonu sic se hi cognntuia ad appetiti

Expanded text:
res. 1 Sicut enim se habet cognitiva ad cognoscere, sic appetitiva ad appetere; sed cognitiva motiva est aliquo modo appetitiva; ergo et appetitiva motiva erit aliquo modo cognitiva. 2 Item, sicut se habet verum ad bonum, sic se habet cognitiva ad appet
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ quidã modernoꝵ qui dicũt ꝙ bisus sit
er intn suscipiendo et extramittendo radios et
lumen s hec opino destrui᷑ ꝑ eadẽ et iõ non
ponã disputatione ꝯͣ istam s adiũgam infine
quasdam quõnes de fallacia uisus que cos
aulꝰ ex̃ sicũ suũ ad superiꝰ uel ad insiꝰꝰ uel
dextrorsumi uel smustiorsum alia aut est de for¬
miis apparentibꝰ in speiulo que nõ ꝓhibent
suas ꝯͣuas in codem speculo appure̾ ꝙ etiã supͥ
terigimnꝰ in quõne de bisibili s si ita cẽt ꝙ
radii et nõ ni loco uno sałr dicendum ut supͣ
intelluales anglos suꝑ angulo:. oculinita
ꝙ angulos ꝓcedentes luis est in oculo sic̃
de pisu et de falła uisus unde positio enclidis
miꝰ h te mpossibili ꝙͣ alie due. Dicendũ
g  ad pinũ proillis inductu ꝙ sicur ꝓbatũ
est in libro qui dr̃ de falłã uisus id ꝙ de sꝑa
ni cadem suꝑficie stante uide ᷑ miꝰ cit medie¬

Expanded text:
autem quidam modernorum, qui dicunt quod visus fit et intus suscipiendo et extra mittendo radios et lumen. Sed haec opinio destruitur per eadem, et ideo non ponam disputationem contra istam, sed adiungam in fine quaestiones quasdam de fallacia visus, quae eos oculus extra situm suum ad superius vel ad inferius vel dextrorsum vel sinistrorsum. 15 Alia autem est de formis apparentibus in speculo , quae non prohibent suas contrarias in eodem speculo apparere, quod etiam supra tetigimus in quaestione de visibili. Sed si ita esset quod radii et non in loco uno. Solutio: Dicendum ut supra intellectuales angulos super oculum, ita quod angulus procedentis luminis est in oculo, sicut de visu et de fallacia visus. Unde positio Euclidis minus habet de impossibili quam aliae duae. 1 Dicendum ergo ad primum pro illis inductum quod, sicut probatum est in libro, qui dicitur de fallacia visus, id quod de sphaera in eadem superficie stante videtur, minus est medie
Abbreviated transcription (Latin):
ciat bidebit᷑ tuc̃ res dircẽ qr tuc̃ ad puctun li¬
nec inmutantu aque suꝑfĩciem dircẽ et ppendi¬
culariter cadit linea mnuitatiors pisus ita ꝙ
suꝑ aque suꝑticrem signat duos angulos rectos
Ad aliud dicend̾ ꝙ m̃i ui̾tate colores non mo¬
uent᷑ ad oculimi motu locali si poaꝰ motu in¬
mutationis est motꝰ eoꝵ que generat̃ se in
oculos adeo lucidos ꝙ liuẽ coꝵ de nocte bident
de ꝓpinque tũ hoc nõ placet mibi qr si illuũ¬
ret ꝓpͥmquũ faceret colorem eꝰ mactu et ita ab

Expanded text:
 videbitur tunc res directe, quia tunc ad punctum lineae immutantis aquae superficiem directe et perpendiculariter cadit linea immutationis visus , ita quod super aquae superficiem signat duos angulos rectos. 8 Ad aliud dicendum quod in veritate colores non moventur ad oculum motu locali, sed potius motus immutationis est motus eorum, quo generant se in oculos adeo lucidos quod lumine eorum de nocte vident de propinquo, tamen hoc non placet mihi, quia si illuminaret propinquum , faceret c
Abbreviated transcription (Latin):
oniẽ ageus agit formã in aluid ꝙ patit᷑ ab ipõ
sicut illa forma apta est in ipim̃ sicut patet in p̾d
motore qr motũ facit in mo ᷝ ͥ p̾mno cũ tñ non
moueat᷑ et motus locał faat calorẽ cũ nõ sit
calidꝰ et sic est in multis uñ nõ se̾᷑ ꝙnispe lo¬

Expanded text:
ne agens agit formam in aliud, quod patitur ab ipso, sicut illa forma acta est in ipsum, sicut patet in primo motore, qui motum facit in mobili primo, cum tamen non moveatur, et motus localis facit calorem, cum non sit calidus, et sic est in multis. Unde non sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate inmutatio fit sub angulo s̃ in hoc
est deciptio ꝙ dupliai distanaa nõ faat nuõ
rem angulum duplo si in aliqua ꝓportione
facit miõrẽ n ͨ tota cã est ꝙ rei bñ uideat᷑
ꝓpinquitas rei qr sic res qͥ tangens oculum
agens et picieno ita exigit᷑ in uisũ d ꝓpor¬
tio distancie uel medii et organi et obiecti qͣ
dum piranuduꝰ s hͨ piranus eit figura op¬
poĩs sub qua fit miutatio ut dim̃ est u ͨ ħ̾cit

Expanded text:
eritate immutatio fit quasi sub angulo, sed in hoc est deceptio quod dupla distantia non facit duplo minorem angulum, sed in aliqua proportione facit minorem. Nec tota causa est quod res bene videatur, propinquitas rei, quia sic res quasi tangens oculum agens et patiens, ita exigitur in visu proportio distantiae vel medii et organi et obiecti, qudum pyramidis, sed haec pyramis est figura oppositionis, sub qua fit immutatio, ut dictum est. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑficie ipĩ oculo ꝑꝑ hoc illud ꝙ uidet de spera nõ
a co drametr̃ sĩt hic iusus aut cxtra speran
m cadem suꝑficie sit b. dutans ꝑ aliquantulũ sp̃a¬
añ a spera et duca linca a p̾ma ꝑte spere que al¬
teriꝰ in spera oculo oppona᷑ in oculũ.b et sit illa gͣ
siut ncce̾ eit angulos acutos suꝑ speram et nõ
angulorꝰ contĩgence qr si ꝓnraherent᷑ secarent
speram ꝙ nõ facit linca contingens Itẽ ducam li¬
ncam ab ipõ g md. que secan̾t aliam portionem
cutuli et ducam lincam ab oculob ncentru
spere ꝙ est a illa secabit lineam g̃ d in ssera ad
angulos rectos gͦ triangulun gͦdb. et angu¬
lum .b diuidit mͦ duo media qqualia ponam
aut̃ signũ nisĩ secat lincam gd et iᵈ sit R
gͥ triangulꝰ g .⁊. b est diid̾iu quantitatis
b suꝑ axẽ br gͦ angulus g arcumductus de¬
titate descupta nõ cadit a ꝙ est centiũ spere gͦ
descriptũ ab angulo tranguli nõ continet spere

Expanded text:
superficie ipsi oculo, propter hoc id quod videt de sphaera, non A, cuius diameter sit HC, visus autem extra sphaeram in eadem superficie sit B distans per aliquantulum spatium a sphaera, et ducatur linea a prima parte sphaerae, quae altius in sphaera oculo opponitur , in oculum B, et sit illa GB.sicut necesse est, angulos acutos super sphaeram et non angulos contingentiae, quia si protraherentur, secarent sphaeram, quod non facit linea contingens. Item, ducam lineam ab ipso G in D, quae secat aliquam portionem circuli. Ducam etiam lineam ab oculo B in centrum sphaerae, quod est A; illa secabit lineam GD in sphaera ad angulos rectos; ergo triangulum GDB et angulum B dividit in duo media aequalia. Ponam autem signum, ubi secat lineam GD, et illud sit K; igitur triangulus GKB est dimidium quantitatis B super axem BK; ergo angulus G circumductus detitate descripta non cadit A, quod est centrum sphaerae; ergo descriptum ab angulo trianguli non continet sphaerae
Abbreviated transcription (Latin):
miatulum ab extibri qui uerti᷑ ad rẽ uidẽ¬
dam res aut̃ bisa sit de f et e sit incentro
rei que est sub centro uisus uel in alia quauis
ꝑte u̾isibilis que ducẽ cadit sub centro oculi
sub centro cadit ꝑpendiculariter gͦ facit duos
angulos ⁊ cõs unã u̾sus d. etaliuĩ u̾sus f
contingit aut̃ idem duas lineas trrihi obli¬
que uenientes me unã çx a et alterani ȩe c
que sunt pucta dyametii oculi cũ igr̃ iste

Expanded text:
micirculum ab exteriori, qui vertitur ad rem videnmicirculum ab exteriori, qui vertitur ad rem videndam . Res autem visa sit DEF; et E sit in centro rei, quae est sub centro visus vel in alia quavis parte visibilis, quae directe cadit sub centro oculi;sub centro, cadit perpendiculariter; ergo facit duos angulos rectos, unum versus D et alium versus F. Contingit autem iterum duas lineas trahi oblique venientes in E, unam ex A et alteram ex C, quae sunt puncta diametri oculi. Cum igit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ diat radiũ sius ꝙͣto magis ꝓtendit᷑ tãto
magis exrenuari sĩcut etiam sit in omĩ re pro¬
rensa et iõ debilem cẽ uel tremere uelenam
tandem deficere suꝑ rẽ multũ distantem
Sunt etiã alii sicut iacob allzundii filins in
libro de diuersitate aspectꝰ lune dicentes nõ
egredi lincas uel radiorꝰ distinctos a se muicẽ
s lumẽ conti ͫ ad modum piramis et hoc
liunẽ cẽ continuũ s i omẽ dimẽsione et cẽ
pirtutẽ bisuiam in toto illo liuẽ et ipm̃ cẽ corpꝰ
s tamẽ maiorem hi uini suꝑ illud qd̾ est sb
centro ocili eo ꝙ illud a pluribus ꝑtibꝰ oculi
illuãtu magro ude᷑ cuiꝰ exemplũ ponam in
figurra ut sĩt leurꝰ intelligend̾ sit gͦ. arcus
ocili in quo acies uisus uersus ad rem buam
al.b. c et b sit in centro oculi a e significet᷑
pucta dyametri oculi diametri dico qui diui¬
dit totum arcilum interiorem segregans se¬

Expanded text:
autem dicit radium luminis quanto magis protenditur, tanto autem dicit radium luminis quanto magis protenditur, tanto magis extenuari, sicut etiam fit in omni re protensa, et ideo debilem esse vel tremere vel etiam tandem deficere super rem multum distantem. Sunt alii, sicut Iacob Alkindii filius in libro de diversitate aspectus lunae, dicentes non egredi lineas vel radios distinctos a se invicem, sed lumen continuum ad modum pyramidis, et hoc lumen esse continuum secundum omnem dimensionem, et en toto illo lumine, et ipsum esse corpus, sed tamen maiorem habet vim super id quod est sub centro oculi, eo quod illud a pluribus partibus oculi illuminatum magis videtur. Cuius exemplum ponam in figura, ut sit levius ad intelligendum. Sit igitur arcus oculi, in quo est acies visus, versus ad rem visam ABC, et B sit in centro oculi, AC autem significent puncta diametri oculi. ‘Diameter’ dico, qui dividit totum circulum interiorem segregans se
Abbreviated transcription (Latin):
rei qm̃ deprebendat᷑ ẜui quantitatem auguli
uisus ꝑficit᷑ ꝑ lineas egredientes ad modu
trianguli uel piranus alias etiã demõstratio¬
nes possemꝰ ad idem inducere s uta sufficiat᷑
ponaniꝰ p̾mo om̃m coꝵ positiones diuersas
ut coñ singulas disputemꝰ Enclides gͥ et sui
sequaces uident᷑ ponẽ tantũ lineas ib oculo
egredientes mangulũ descibentes cuiꝰ cathe¬
cus spest ꝙͣtitas rei uise ypotemissaͥ aut̃ linca¬
mobili. In aliis aut̃ radiis que sut̃ in locoppo¬
temise et basis nõ sit uirtirꝰ uislua insi con¬
fuse plato aut̃ diat lineas quidẽ egredi ab ocu¬
lo s lumẽ oculoꝵ nõ eẽ sufficiens ad rem cõ¬
p̃bendendam s liũ radii aduemiẽs cemtum
alia est qr dicit enclidis ꝵ rei distantis mmi¬
norem .angulũ cẽ in oculo et iõ imiõrem uideĩ
et in tantũ posse distare ꝙ quãtitas anguli
insensibilis eut et tuẽ ena̾m rem ꝑꝑ sui angu¬
li msensibilem ꝑuitatem nõ iuderi plato

Expanded text:
deprehendatur secundum quantitatem anguli, visus perficitur per lineas egredientes ad modum trianguli vel pyramidis. Alias etiam demonstrationes possemus ad idem inducere , sed ista sufficiponamus primo omnium eorum positiones diversas, ut contra singulas disputemus. Euclides igitur et sui sequaces videntur tantum ponere lineas ab oculo egredientes triangulum describentes, cuius cathetus semper est quantitas rei visae, hypotenusa autmobili, in aliis autem radiis, qui sunt loco hypotenusae et basis, non sit virtus visiva nisi confuse. Plato autem dicit lineas quidem egredi ab oculo, sed lumen oculorum non esse sufficiens ad rem comprehendendam ; sed lumini radii adveniens extrinsecum Alia est quod dicit Euclides rei distantis minorem esse angulum in oculo et ideo minorem videri, et in tantum posse distare quod quantitas anguli insensibilis erit, et tunc etiam rem propter sui anguli insensibilem parvitatem non videri. Plato
Abbreviated transcription (Latin):
suas intentiones et nõ ẜm cẽ male ut supra
ꝓbatũ est si aut̃ quera᷑ quare tũc̃ nõ appuc̃t̃
in i̾pctũl ꝯtritis asperis dicẽdũ ꝙ nicontritis
suꝑficies est insensibil et nõ sufficiens ad
luis multiplicationẽ sub auꝰ actu fit nimu¬
porea et in speculo et in ocalo et in ymagmeqr¬

Expanded text:
esse materiale, ut supra est probatum . Si autem quaeratur, quare tunc non apparent in speculis contritis et asperis, dicendum quod in contritis superficies est insensibilis et non sufficiens ad luminis multiplicationem , sub cuius actu fit immuporea et in speculo et in oculo et in imag
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc ꝯuenit ex fluxu ymaginũ a loco cel¬
lule ymagniatiu̾e ad organũ sẜus coĩs et ab
illo ad orgaanũ uisus sicut accidit in melancoli¬
tis et inn̾rmis et hoc plemiꝰ postea trractabiꝰ
cũ ageꝰ de sompno et uigilia Ad aluid im
p solutio qr inmutatio fit ad oppoĩtu pyraĩd
poramidalem uł tangularem nõ emissoᷤ raidi¬
or ea aut̃ que subsicent centro oculi ad rectã
luic.am ꝑpendiculariter nimutãt oculum et
ior est in cẽtro ⁊ei ꝙͣ uix̾ cxtrema uñ et uirtꝰ
uisiua oculi maior est in centro et iõ ctram

Expanded text:
Et hoc contingit ex fluxu imaginum a loco cellulae imaginativae ad organum sensus communis, et ab illo ad organum visus, sicut accidit melancholicis et infirmis. Et hoc plenius postea tractabimus cum agemus de somno et vigilia. 3 Ad aliud iam patet solutio, quia immutatio fit ad oppositionem pyramidalem vel triangularem, non emissio radiorum. Ea autem quae subsidunt centro oculi ad rectam lineam, perpendiculariter immutant oculum et ior est in centro rei quam iuxta extrema, unde etiam virtus visiva oculi maior est in centro, et ideo etia
Abbreviated transcription (Latin):
sue cenãtionis sicut etiã est nãta sua quali¬
tas gd radiꝰ ꝑuus et lumen ꝙ moculo col¬
ligit᷑ nõ pot̃ exna̾ri ultra ꝑmissi̾onem sue
quãtitatis gͦ nõ põt ꝑtendi usq ad sperami
stellaꝵ fixaꝵ si forte dica᷑ ꝙ hoc fit ꝑ ad¬

Expanded text:
suae extenuationis, sicut etiam est terminata sua quantitas; ergo radius parvus et lumen, quod in oculo colligitur, non potest extenuari ultra permissionem suae quantitatis; ergo non potest protendi usque ad sphaeram stella
Abbreviated transcription (Latin):
plamis et ꝯnexis illa de cã quãdat enclides sed
pociꝰ qr forma abstracta a re bisã ꝑ actũ lũs ap¬
paret in speculo et sicat seꝑat᷑ ita inp̾mit et iõ
fit situs ymagmatiois oppositus ad aspiciente
sicut supͣ solutũ eit ꝙ aut̃ distanua euã r̃pñtat᷑ i
speculo in re alta sicut e in turri cacumẽ infiꝰꝰ
paret et iõ uide᷑ ꝯu̾sa turus in aqua uel in srcalo
hic etiã de causa baculꝰ stanꝰ in aqua uide᷑ cur¬
uus uel abscisus oblique aspicenti qr forma bu¬
aque et ibi ultiꝰ inmutat acrẽ et uisũ et figurã¬
et cã hꝰ inmutationis est qr linea ueniẽs a t̾iui¬
do ad suꝑficiẽ aque est recta linca aut a suꝑficie
aque ad oculã uemens est oblique cadeus suꝑ
ulam ita ꝙ sliꝑ suꝑficiem aque uersuis aspicientẽ
facit angulum actitũ etita cui uitas duaꝵ in

Expanded text:
xis illa de causa, quam dat Euclides, sed potius quia forma abstracta a re visa per actum luminis apparet in speculo, et sicut separatur, ita imprimitur; et ideo fit situs imaginis oppositus ad aspicientem, sicut supra solutum est. Quia autem distantia etiam repraesentatur in speculo, in re alta, sicut in turri, cacumen inferius paret, et ideo videtur conversa turris in aqua vel in speculo. Hac etiam de causa baculus stans in aqua videtur curvus vel abscisus oblique aspicienti, quia forma baaquae, et ibi ulteri huius immutationis est quod linea veniens a fundo ad superficiem aquae est recta, linea autem a superficie aquae ad oculum veniens est oblique cadens super illam, ita quod super superficiem aquae versus aspicientem facit angulum acutum, et ita curvitas
Abbreviated transcription (Latin):
dii erit rridius et seibit inmf̾iuitũ si aut̃
oculꝰ seipõ uidet radiu gͦ multe magis alia
que non sunt adeo subtilia uidebit ꝑ se ipm
est cꝯ basis est dimidiu celi et angulꝰ in
oculo gͦ de oculo muris egredit᷑ lumẽ m̃i
est posse r̃̾condi in tam ꝑuo oculo p̃ autẽ
co ꝙ est añ oculoseꝰ Si aut̃ est diuersun
ꝙ egredit tuc̃ hoc mirum est ꝙ multoaẽs
ꝑua hora pot̃ egredi a ꝑuo corpore lumen
iplens totum mũdum faciamꝰ igr̃ demõ¬
stratiom suꝑ hanc posstionem ut gñdatur
ec̃ mpossibile dicit enĩ ista ꝙ iadii aꝑa sũt

Expanded text:
dii erit radius, et sic ibitur in infinitum. Si autem oculus seipso videt radium, ergo multo magis alia, quae non sunt adeo subtilia, videbit per seipsum, est, cuius basis est dimidium caeli et angulus in oculo; ergo de oculo muris egreditur lumen tanest posse recondi in tam parvo oculo. Praeterea, id quod est ante oculos eius. Si autem est diversum, quod egreditur, tunc hoc mirum est quod multotiens una hora potest egredi a parvo corpore lumen implens totum mundum. Faciamus etiam demonstrationem super hanc positionem , ut ostendatur esse impossibilis. Dicit enim ista
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰ est ꝙ uidemrꝰ sole apparente maqua et uente
aquã mouẽte formam solis in aqua siꝰ pliubꝰ
locas et maedere formam qr una contunue ad
iliam za causa est cx fluxu spiritꝰ ẜm latũ¬
res bua miduobꝰ loas eo ꝙ in uno situ app̃tẽ
lum sẜ̾u ꝑticulari accipiente cenemitatẽ cuis
hnic et ibi et sħ̾u ꝯĩ continuãte illa loca ꝑ c̾cum¬
nolutionẽ spus ad formam applensam luc
aquam uide᷑ sibi moueri et cadit et luc de cã
quidam tinc̃tes ad ymaginatiõ casꝰ cadũt
ab alto et luc de cã cnã post nauigationem ui
mutat ẜm motũ forme ad latitudiuẽ celle au¬
terioris ꝑtis capitis 4d cã est ipũ compõ oculi

Expanded text:
 quia videmus sole apparente in aqua et vento aquam movente formam solis in aqua fieri in pluribus locis et incedere formam quasi una continuetur ad aliam. Tertia causa est ex fluxu spiritus secures visa in duobus locis, eo quod in uno situ apprehenlum sensu particulari accipiente extremitatem eius hic et ibi, et sensu communi continuante illa loca propter circumvolutionem spiritus ad formam apprehensam . Hac aquam videtur sibi moveri et cadit. Et hac de causa quidam timentes ad imaginationem casus cadunt ab alto. Et hac de causa etiam post navigationem videtur undat secundum motum formae ad latitudinem cellae anterioris partis capitis. Quarta
Abbreviated transcription (Latin):
altcrã ita ꝙiter nõ sit dircã ⁊ ei comp̃hensio sed i
rotundo contine᷑ ymago et cum nulla ꝑꝰ eque e¬
mineat altĩ nulla pars̃ diuaricat ꝓcessionen luis
in qua ꝓcedat forma confusa uisa nͨ alia ꝓiat sup
alteram sicut fit in concauo que aut̃ sunit ca̾ ꝙ
dex̃ uident᷑ appare̾ sinistra sup̃ denãuiꝰ in quõue¬
de uisibili Ad aliud dicend̾ ꝙ motꝰ nõ est contra¬
riꝰ inp̃ssioni formaꝵ in oculo p̃o pulet ad hoc ꝙ
ab oĩ sĩti uiubiliu diuga᷑ inmutatio ad oculum
s rectitudo inmutatiois et confortatio uirtutis
uisiue in centro ocili siat dictu est Ad aliud¬

Expanded text:
alteram, ita quod iterum non fit directa rei comprehensio. Sed in rotundo recipitur imago, et cum nulla pars aeque emineat alteri, nulla pars divaricat processionem luminis, in qua procedat forma visa, nec aliqua proicit super aliam, sicut fit in concavo. Quae autem sit causa quod dextra videntur apparere sinistra, supra determinavimude visibili. 5 Ad aliud dicendum quod motus non est contrarius impressioni formarum in oculo, immo valet ad hoc quod ab omni situ visibilium dirigatur immutatio ad oculum.sed rectitudo immutationis et confortatio virtutis visivae in centro oculi, sicut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑtẽ aliã spusꝰ añꝙͣ egredia ꝑlene ab oculo
et tuc̃ appret in una ꝑte spus et mialia et iudi¬
crnt᷑ duo et hoc max ͤ contĩgit in quib. dam
ebrirs et nif᷑ims in quibꝰ mpor et reutositis
eleuata mpellit sp̃nĩ bisiũ sicut uentꝰ aquat

Expanded text:
ad partem aliam spiritus antequam egrediatur plene ab oculo, et tunc apparet in una parte spiritus et in alia et iudicatur duo. Et hoc maxime contingit in quibusdam ebriis et infirmis, in quibus vapor vel ventositas elevata impellit spiri