comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rissimi studio merebũt᷑. Nã ut illoꝵ officii est docer̃: sic hoꝵ
p̃ber̃ se dociles Alioqn neutrũ sine altero sufficit: & sicut hõis
ortus ex utroq oignẽtiũ cõfert᷑. & feustra sparseris semina: nisi
illa p̃mollitus fouerit sulcus: ita eloquẽtia coalescer̃ neꝗt
nisi sociata tradẽtis accipientis q concordia
Nhis pͥmis operib q̃ nõ ip̃a parua sũt. sed maiorũ qͣi mẽ¬
bra atq partes bene instituto ac satis excitato: iã fere tẽ¬
pus appetet agrediendi suasorias iudicialesq materias. Quarũ
cenda sũt.Cuȩ ꝗdẽ ut exoib nouissime inuenta ita mul¬
to est utilissima. tlã & cũta illa de ꝗbus disferimus inse fere¬
scontinet & ueritati proximã imaginẽ reddit. ldeoq ita ẽ
celebrata ut plerisq uideret᷑ adformãdã eloquẽtiã uł sola
suffice̾. Neq ei uirtus ulla perpetue dũ taxat orationis reperiri

Expanded text:
rissimi, studio merebuntur. nam ut illorum officium est docere, sic horum rissimi, studio merebuntur. nam ut illorum officium est docere, sic horum praebere se dociles; alioqui neutrum sine altero sufficit. et sicut hominis ortus ex utroque gignentium confertur, et frustra sparseris semina, nisi illa praemollitus foverit sulcus: ita eloquentia coalescere nequit nisi sociata tradentis accipientisque concordia. in his primis operibus, quae non ipsa parva sunt sed maiorum quasi membra atque partes, bene instituto atque exercitato iam fere tempus appetet aggrediendi suasorias iudicialesque materias; quarum cenda sunt, quae quidem ut ex omnibus novissime inventa ita multo est utilissima. nam et cuncta illa, de quibus diximus, in se fereontinet, et veritati proximam imaginem reddit, ideoque ita est celebrata, ut plerisque videretur ad formandam eloquentiam vel sola sufficere. neque enim virtus ulla perpetuae duntaxat orationis reperiri
Abbreviated transcription (Latin):
iũ: qualis hio fuit luctãdo pugnãdoq quorũ utroq certans¬
ne iisdẽ diebus coronabit᷑. in uictũ & quãto id magis ora¬
toris futuri magistro prouidẽdũ erit: Non ti satiĩ est dicẽ
presse tm̃. aut subtilit aut aspere: nõ magis ꝗͣ phonascho
acuitis mm̃i aut mediis. aut grauibus sonis aut horũ &̃ par¬
ticulis exceller̃. Nã sic̃ cithera ĩta oratio ꝑfecta nõ est. nisi
ab imo ad sũmũ om̃ib intẽta neriuis cõsentiat.
Lura de officiis docentiũ locutus discipulos interĩ moneo ut
p̃aeptores suos nõ minus ꝗͣ ip̃a studia ament & parẽtes
esse nõ ꝗdẽ corporũ. sed mĩtiũ credãt. Multũ hȩc pietas cõfert
studio Nã ita & libent᷑ audu̾t: & dictis credent: & esse simi¬
les concupissent. in ip̃os deniq atus scholaxiũ lacti alares cõ¬
ueniẽt. emẽdati nõ irascẽt᷑. Laudati gaudebũt: ut sint ca¬

Expanded text:
lum, qualis hic fuit, luctando pugnandoque, quorum utroque certamilum, qualis hic fuit, luctando pugnandoque, quorum utroque certamine iisdem diebus coronabatur, invictum. et quanto id magis oratoris futuri magistro providendum erit? non enim satis est dicere presse tantum aut subtiliter aut aspere, non magis quam phonasco acutis tantum aut mediis aut gravibus sonis aut horum etiam particulis excellere. nam sicut cithara ita oratio perfecta non est, nisi ab imo ad summum omnibus intenta nervis consentiat. lura de officio docentium locutus discipulos id unum interim moneo, ut praeceptores suos non minus quam ipsa studia ament, et parentes esse non quidem corporum sed mentium credant. multum haec pietas conferet studio; nam ita et libenter audient et dictis credent et esse similes concupiscent, in ipsos denique coetus scholarum laeti alacresque convenient, emendati non irascentur, laudati gaudebunt, ut sint ca
Abbreviated transcription (Latin):
possũt melius efficerẽt. Si uõ liberaliõ materia contigerit
&e in qua merito ad spem oratoris simus agressi nulla discẽdi
curtus omittẽda est. Nã licet sit aliquã in partẽ promor ut
neaesse est aeteris tñ nõ repugnabit: atq ia cura paria faci&
iis in ꝗbus eminebat: sicut ilłe ne ab eodẽ exẽplo recedã excẽdi
corpora peritus nõ si docẽdũ panchratiasten susceperit: pugno
ferire uel calae tm̃: aut nexus mõ: atq inhis cextos aliquos do¬
cibit sed om̃ia q̃ sũt eis certaminis. erit ꝗͣ sx his aliqua nõ po¬
ssit in idd max̾ quod poterit incũbet. tlã sunt hes auo uitãda
prorsus unũ ne tentes ꝙͥ effici nõ põt Alterũ ne ab es quod
quis optime facit in aliud eui minus est idoneus tranfferas
Atsi fuerit ꝗ doaebit᷑ ille quẽ adolescentes senẽ uidimus nigi¬
stratus om̃ibus in eo docẽdi partibus similit̾ utet᷑. efficietq il¬

Expanded text:
possunt, melius efficient. si vero liberalior materia contigerit possunt, melius efficient. si vero liberalior materia contigerit et in qua merito ad spem oratoris simus aggressi, nulla dicendi virtus omittenda est. nam licet sit aliquam in partem pronior, ut necesse est, ceteris tamen non repugnabit, atque ea cura paria faciet iis, in quibus eminebat; sicut ille ne ab eodem exemplo recedamus exercendi corpora peritus, non, si docendum pancratiasten susceperit, pugno ferire vel calce tantum aut nexus modo atque in iis certos aliquos docebit, sed omnia quae sunt eius certaminis. erit qui ex his aliqua non possit: in id maxime quod poterit incumbet. nam sunt haec duo vitanda prorsus: unum ne temptes quod effici non possit, alterum ne ab eo, quod quis optime facit, in aliud, ad quod minus est idoneus, transferas. at si fuerit qui docebitur ille, quem adolescentes senem vidimus, Nicostratus, omnibus in eo docendi partibus similiter utetur, efficietque il
Abbreviated transcription (Latin):
dus ut pleriq sũt inciderit inͣ hoc cũ ire patiemͣ aridũ at¬
ꝙ ieuinũ nõ alemũs certe eũ & q̃i uestiemꝰ. Nãsi q̃dã de¬
rrahere necessariũ est. cur nõ sit aducer̃ cõcessũ: Neq ego cõ¬
tra nãm pugno. Non .N. deserẽdũ id bonũ si quod ingenitũ
est existimo sed augẽdũ addẽdũq qͥ cessit. An nõ clarissimꝰ
ille p̃ceptorũ lsocrcates quẽ nõ magis libri bene dixisse qͣ discip¬
uli bñ docuisse testant᷑ cũ dͥo ephoro atq theopõpo sic iuidica¬
ret. ut alteri frenis alteri cacarib opus esse diceret aut ĩ illo
lentiore tarditatẽ. aut in illo pene p̃cipiti contitationẽ ad¬
uiuãdã docendo existimauit cũ alterũ alteriꝰ natura mi¬
scendũ arburaret᷑ : Imbecillib tñ ingeniis sane sic obsequẽ¬
dũ sit. Ut tm̃ in id quo uocat natura ducãt᷑. lta N qͥ solũ

Expanded text:
dus, ut plerique sunt, incident, in hoc eum ire patiemur? aridum atdus, ut plerique sunt, incident, in hoc eum ire patiemur? aridum atque ieiunum non alemus et quasi vestiemus? nam si quaedam detrahere necessarium est, cur non sit adiicere concessum? neque ego contra naturam pugno. non enim deserendum id bonum, si quod ingenitum est, existimo, sed augendum addendumque quod cessat. an vero clarissimus ille praeceptor Isocrates, quem non magis libri bene dixisse quam discipuli bene docuisse testantur, cum de Ephoro atque Theopompo sic iudicaret, ut alteri frenis alteri calcaribus opus esse diceret, aut in illo lentiore tarditatem aut in illo paene praecipiti concitationem adiuvandam docendo existimavit, cum alterum alterius natura miscendum arbitraretur? imbecillis tamen ingeniis sane sic obsequendum sit, ut tantum in id, quo vocat natura, ducantur; ita enim, quod solum
Abbreviated transcription (Latin):
sit efficer̃: & ea in q̃ natus uidet᷑ deserẽdo faciat infirmio¬
ra: quod mihi libera.N. uel cõtra receptas ꝑsuasiones ratio¬
nẽ sequẽti sententia est /i parte uerũ uuidet᷑. Nã proprieta¬
tes ingeniorũ dispieere prorsus neaessariũ est. In his qͦ certũ
studiorũ facer̃ delectũ nemo dissuaserit. Nãq erit alius
hystoriȩ magis idoneus: alius cõpoĩtus ad carmẽ. Alius utt¬
us studio uir̾is: ut nõ nulli rus fortasse mittendo. sic discẽ¬
net hec dicẽdi magister. quomodo palestricus ille caursorẽ
faciet: aut pugilẽ aut luctatorẽ: aliud ue ꝗͥ ex iis q̃ sunt
sacrorũ certaminũ. Uerũ ei ꝗ foro destinabit᷑ nõ in unam
partẽ aliquã. sed in oĩa q̃ sũt eius operis &̃ siqua difficiliõa
discẽti iudebũt᷑ elaborãdũ est. Nã & om̃ino suꝑ uacua cãt
doctrina sinã sufficere. an siꝗs ingenio corruptus ac tumi¬

Expanded text:
sit efficere et ea, in quae natus videtur, deserendo faciat infirmiosit efficere et ea, in quae natus videtur, deserendo faciat infirmiora. quod mihi libera enim vel contra receptas persuasiones rationem sequenti sententia est in parte verum videtur. nam proprietates ingeniorum dispicere prorsus necessarium est. in his quoque certum studiorum facere delectum nemo dissuaserit. namque erit alius historiae magis idoneus, alius compositus ad carmen, alius utilis studio iuris, ut nonnulli rus fortasse mittendi. sic discernet haec dicendi magister, quomodo palaestricus ille cursorem faciet aut pugilem aut luctatorem aliudve quid ex iis, quae sunt sacrorum certaminum. verum ei, qui foro destinabitur, non in unam partem aliquam sed in omnia, quae sunt eius operis, etiam si qua difficiliora discenti videbuntur, elaborandum est. nam et omnino supervacua erat doctrina, si natura sufficeret. an si quis ingenio corruptus ac tumi
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicerent ꝯaudeant.
lrtus paeptoris haberi solet nẽ ĩmerito diligentermus
quos cuuidiendos susccperit notar discciminã ingeniorũ
& quoquenq nã maxͥ ferat sare: nã ist ĩ hoc incredibilis q̃dam
dicendi ut nemo sit alterr simili qͣnis plurimi se ad eoꝵ qͦs
probabant mutationẽ cõposuerĩt. Uale deinde plerisq uisũ
est: ita quẽq instituere. ut propͥa nñe bona. doctrina foue¬
rẽt. & ĩ id potissimũ ingenia qͦ tenderẽt adiuuarẽt᷑: ut siꝗ
palestre peritus: cũ in aliquod plenũ pueris oymnasiũ uene¬
rit. expertus eorũ omnimodo corpus aium q discernat:
cui quisq certamini p̃parandꝰ sit. Ita p̃aeptorẽ eloquẽtiȩ
cũ sagacit᷑ fuerit intrutus: aiuꝰ ingeniũ presso limato qr e¬
nere dicẽdi. cͦi acri. graui: dulci aspero: nitido: urbanor
max̾ ꝯaudeat: ita se cõmodaturũ singulis. ut ĩ eo qͦ ꝗsq
eminet prouehat᷑: qͥ & adiuta cura natura magis euale

Expanded text:
ut dicerent gaudeant. ut dicerent gaudeant. virtus praeceptoris haberi solet nec immerito diligenter in iis, quos erudiendos susceperit, notare discrimina ingeniorum et, quo quemque natura maxime ferat, scire. nam est in hoc incredibilis quaedam r se distant genere dicendi, ut nemo sit alteri similis, quamvis plurimi se ad eorum quos probabant imitationem composuerint. utile deinde plerisque visum est ita quemque instituere, ut propria naturae bona doctrina foverent et in id potissimum ingenia, quo tenderent, adiuvarentur; ut si quis palaestrae peritus, cum in aliquod plenum pueris gymnasium venerit, expertus eorum omni modo corpus animumque discernat, cui quisque certamini praeparandus sit, ita praeceptorem eloquentiae, cum sagaciter fuerit intuitus, cuius ingenium presso limatoque genere dicendi, cuius acri, gravi, dulci, aspero, nitido, urbano maxime gaudeat, ita se commodaturum singulis, ut in eo, quo quisque eminet, provehatur; quod et adiuta cura natura magis evales
Abbreviated transcription (Latin):
lore huiꝰ laboris gnr̃e uersati sine molestia q̃ ip̃i cõposuerĩt
ar familiarius aĩo suo affigent oe assuescent optimis semꝑ¬
q habebũt intrase quod imitẽt᷑ & nõ sentientes forma ara¬
tionis illã quã mẽte penitꝰ acceperĩt exprimẽt. Abondabũt
aũt copia uborũ optimorũ & cõpoitiõe ac figuris ĩa nõ q̃sitis¬
sea sponte & ex reposito uelut thesauro se offerentibus Acaedit
his & iocũda in sermone idonea qͦ dictorũ relatio. & i cau¬
sis utilis Nã & plus auctoritatis afferũt ea q̃ nõ pñtis
oratia litis sũt cõparata & laudẽ sepe maiorẽ qͣ si nostrasit
conaliãt. Aliqñ tñ ꝓmittendũ q̃ ip̃i scripserĩt dicere: ut la
bons sui fructũ &̃ ex illa q̃ max̾ petit᷑ laude plurimũ a¬
piant. Uerũ id qͦ fieri tũ oportebit cũ aliqͥ cõmodiꝰ elimane¬
rint. ut eo uelut p̃mio studii sui do nẽt᷑ ac se meruisse

Expanded text:
liore huius laboris genere versati, sine molestia quae ipsi composuerint liore huius laboris genere versati, sine molestia quae ipsi composuerint iam familiaria animo suo adfigent, et adsuescent optimis semperque habebunt intra se, quod imitentur; et iam non sentientes formam orationis illam, quam mente penitus acceperint, expriment. abundabunt autem copia verborum optimoruvelut thesauro se offerentibus. accedit his et iucunda in sermone bene a quoque dictorum relatio et in causis utilis. nam et plus auctoritatis adferunt ea, quae non praesentis gratia litis sunt comparata, et laudem saepe maiorem quam si nostra sint conciliant. aliquando tamen permittendum quae ipsi scripse plurium capiant. verum id quoque tum fieri oportebit, cum aliquid commodius elimaverint, ut eo velut praemio studii sui donentur ac se meruisse
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipientis opera. siquid errauerĩt ad huc crũt ad dũce redu¬
cendi cui rei simił ꝗdã facientes aues cernimus. q̃ teneris in¬
firmisq foctib cibos ore suo collatos partiũt᷑ At cũ iusi sũt
adulti paulũ .gredinis. & crrcũuolare sedẽ illã p̃oedentes ip̃i
docent. Tũ expẽtas uires libero aelo suaeq ipsoꝵ fiduaȩ per¬
mittũt.
Nud ex consuetudine imitãdũ prorsus existrrno ĩ hesdi
qbus nũc disserimus ȩtatib ne omĩa q̃ scripserĩt ediscãt.¬
ita demũ studere liberos suos si ꝗͣ fecquẽtissime de damaue¬
uunt edãt cũ profectus p̃cipuȩ diligentia constet. Nã ut
scribere pueros plurimũq in hoc esse opere plane uelie sie
rediscer̃ electos ex orationib uł historiis alio ueqͦͣ gnr̃e dignoꝵ¬
ea eura uoluminũ locos młto magis suadiã flã &e eoebit᷑
a crius memoria aliena cõplectẽdo qͣ sua. & ꝗ erũt ĩ diffici¬

Expanded text:
praecipientis opera; at si quid erraverint adhuc, erunt ad ducem redupraecipientis opera; at si quid erraverint adhuc, erunt ad ducem reducendi. cui rei simile quiddam facientes aves cernimus, quae teneris infirmisque fetibus cibos ore suo collatos partiuntur; at cum visi sunt adulti, paulum egredi nidis et circumvolare sedem illam praecedentes ipsae docent, tum expertas vires libero caelo suaeque ipsorum fiduciae permittunt. illud ex consuetudine mutandum prorsus existimo in iis, de quibus nunc disserimus, aetatibus, ne omnia quae scripserint ediscant etunt atque ita demum studere liberos suos, si quam frequentissime declamaverint, credunt, cum profectus praecipue diligentia constet. nam ut scribere pueros plurimumque esse in hoc opere plane velim, sic ediscere electos ex orationibus vel historiis aliove quo genere dignoea cura voluminum locos, multo magis suadeam. nam et exercebitur acrius memoria aliena complectendo quam sua; et qui erunt in diffici
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ & stillũ perferrũt: demd̾ qͥ libentius p̃cipientẽ au̾diũt
ꝗͣ reprehendentẽ. Siꝗ uõ paulo sũt iuiuaciores in his p̃ser¬
tĩ morib &̃ irascũt᷑ admonitioni: & taciti repugnãt Ne¬
q iõ tamẽ minus uicia aperte coargenda sũt: hñda .n. ra¬
tio ceteroꝵ ꝗ recta esse q̃ preceptor nõ emẽdauerit credent
utraq aũt ratio miscenda est. & ita tractãda ut ip̃e res
postulabũt. Nãq inapientib danda erit uelut p̃formata
materia secũdũ cuiꝰq iuris. At cũ satis cõposusse se ad ex¬
emplũ uidebũt᷑. p̃iua q̃dã dimõstrãda uestigia q̃ perse¬
cuti iã sus iurib sine adminiculo progredi possũt. Non¬
nũꝗͣ credi sibi ip̃os oportebit: ne mala cõsuetudine semꝑ
alienũ laborẽ sequẽdi nihil perse conari & q̃rere sciant. q̃
si prudent᷑ satis dicẽda uiderint iã prope cõsumata fueĩt

Expanded text:
ilum perferunt; deinde quod libentius praecipientem audiunt ilum perferunt; deinde quod libentius praecipientem audiunt quam reprehendentem. si qui vero paulo sunt vivaciores, in his praesertim moribus, etiam irascuntur admonitioni et taciti repugnant. neque ideo tamen minus vitia aperte coarguenda sunt. habenda enim ratio ceterorum, qui recta esse, quae praeceptor non emendaverit, credent. utraque autem ratio miscenda est et ita tractanda, ut ipsae res postulabunt. namque incipientibus danda erit velut praeformata materia secundum cuiusque vires; at cum satis composuisse sese ad exemplum videbuntur, brevia quaedam demonstranda vestigia, quae persecuti iam suis viribus sine adminiculo progredi possint. nonnunquam credi sibi ipsos oportebit, ne mala consuetudine semper alienum laborem sequendi nihil per se conari et quaerere sciant. quodsi satis prudenter dicenda viderint, iam prope consummata fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus adest. Neq N. nos tarditatis natura dã nauit. sio
diãdi mutauimus genus & ultra nobis ꝗͣ oportebat ĩdul¬
erꝗo licebit eligere: sed curãdũ eeit ne iis ꝗbus pernista sũt in¬
ꝗne̾t᷑: quosdã uõ &̃ quos totos imitari oporteat. & fuisse
nuper & nũc esse. ꝗd ni libenter nõ cõcesserĩ modo uerũ
&̃ contenderĩ: sed ii ꝗ sint nõ cuiꝰcũq est pronũciare.
Tutiuis circa pͥores muitacio est uł errat᷑. Ideoq hanc nouoꝵ
distuli lectionẽ ne imitatio iudiciũ anceder&
materias. quas discipulis addicẽdũ dabãt nõ contenti
diuisione dirigere latius dicendo prosequebant᷑: nͨ solũ pro¬
bationibus implebãt: sed &̃ affectib: alii cũ primas modo
facere tm̃ alterũ necesse sit. plus proderit demõstrasse rec¬
tã protinus uiã ꝗͣ reuocare ab ereore iã lapsos. pͥmũ ꝗa em̃¬
dationẽ aurib modo accipĩt. diuisionẽ uero ad cogitatio

Expanded text:
irtus adest. Nec enim nos tarditatis natura damnavit: sed dicendi mutavimus genus, et ultra nobis, quam oportebat, indulergo licebit eligere; sed curandum erit, ne iis, quibus permixta sunt, inntur. quosdam vero etiam, quos totos imitari oporteat, et fuisse nuper et nunc esse, quidni libenter non modo concesserim, verum etiam contenderim? sed tutius circa priores vel erratur, ideoque hanc novorum distuli lectionem, ne imitatio iudicium anteceder eorum quidam materias, quas discipulis ad dicendum dabant, non contenti divisione dirigere latius dicendo prosequebantur, nec solum probationibus implebant sed etiam adfectibus. alii , cum primas modo facere tantum alterum necesse sit, plus proderit demonstrasse rectam protinus viam quam revocare ab errore iam lapsos: primum quia emendationem auribus modo accipiunt, divi
Abbreviated transcription (Latin):
nominauerũt. Ni fere aut ĩpersuadẽdo: aut ĩ dicẽdo apte ad
ꝑsuadẽdũ poĩtũ orandi munus sũt arbitrati. Id. N. fieri põt
ab eo qͦ quir bonus nõ sit. Est ig̃r frequẽtissimus finis. rhetorͣ¬
cẽ esse ium ꝑsuadẽdi. Quod ego ium appello pleriq potestatẽ
dico dynamin.Hec opinio originẽ ab isocrate si tñ re uera
ar/ q̃ arcũfert᷑ eiꝰ est duxit. ꝙ cũ sit longe a uolũtate ĩ famã¬
tiũ oratoris officia finẽ arti teniere cõprẽdit dicẽsiesse rhetori

Expanded text:
nominaverunt. hi fere aut in persuadendo aut in dicendo apte ad persuadendum positum orandi munus sunt arbitrati. id enim fieri potest ab eo quoque, qui vir bonus non sit. est igitur frequentissimus finis, rhetoricen esse vim persuadendi. quod ego vim appello, plerique potestatem,  vim dico δύναμιν. haec opinio originem ab Isocrate si tamen re vera Ars, quae circumfertur, eius est duxit. qui , cum longe sit a voluntate infamantium oratoris off
Abbreviated transcription (Latin):
ut apparent
platoni nõ rhetoricae iuderi malũ: sed eã uerã nisi iusto ac
bono nõ cõtinger̃. Adhuc aũt ĩ phedro manifestius facit hãc
artẽ cõsumari citra iusticiȩ qͦ scĩam nõ posse: cui opinioni
nos qͦ accedimꝰ. an aliter defensionẽ socratis & coꝵ ꝗ propa¬
tria ceciderãt laudẽ scripsissa q̃ certe sũt oratoris opera: sed
in illud hoiu genus q facisitate dioẽdi mał utebat᷑ in¬
uectꝰ est. Nã socrates in honestã sibi credittit orationẽ: quã
ei lisias reo cõposuerat. & tũ maxͬ sebere litigatorib q̃ illi po
sse ip̃is dicerẽt erat moris. atq ita iuri qͦ nõ licebat pro al¬
tero agere fraus adhibebat᷑. doctores qͦ eiꝰ artis parũ idonei

Expanded text:
ut appareat, Platoni non rhetoricen videri malum, sed eam veram nisi iusto ac bono non contingere. adhuc autem in Phaedro manifestius facit, hanc artem consummari citra iustitiae quoque scientiam non posse; cui opinioni nos quoque accedimus. an aliter defensionem Socratis et eorum, qui pro patria ceciderant, laudem scripsisset? quae certe sunt oratoris opera. sed in illud hominum genus, quod facilitate dicendi male utebatur, invectus est. nam et Socrates inhonestam sibi credidit orationem, quam ei Lysias reo composuerat; et tum maxime scribere litigatoribus, quae illi pro se ipsi dicerent, erat moris, atque ita iuri, quo non licebat pro altero agere, fraus adhibebatur. doctores quoque eius artis parum idonei
Abbreviated transcription (Latin):
Alii qͦ ut meretrices: adulatores: coruptores. At contra. nõ ꝑ¬
suadet semꝑ orator / ut interĩ nõ sit propus hic finis eius.
interĩ sit cõmunis agiis ꝙ ab oratore procul absũt At ꝙ nõ
multũ ab hoc fine abest appollodorꝰ: dicẽs udicialis oratiõis
primũ & suꝑ om̃ia esse por suadere iudici & fentẽciã eiꝰ¬

Expanded text:
alii quoque, ut meretrices, adulatores, corruptores. at contra non palii quoque, ut meretrices, adulatores, corruptores. at contra non persuadet semper orator; ut interim non sit proprius hic finis eius, interim sit communis cum iis, qui ab oratore procul absunt. atqui non multum ab hoc fine abest Apollodorus, dicens iudicialis orationis primum et super omnia esse persuadere iudici et sententiam eiu
Abbreviated transcription (Latin):
lerat clapsũ esse: cũ alioꝵ monunẽtis : cũ catonis orõe testa¬
tũ est. & phrynẽ nõ hyperidis actione ꝗͣqͣ admirabili sed
aspectu corporis ꝙ illa speciosissimũ alioqn diducta nudaueãt
tunca: putãt perieulo liberatã q̃ si omĩa ꝑ suadẽt : nõ est hic
de quo locuti sum idoneus finis ideo q diligẽtiores sũt uisi
sibi ꝗ cũ de rhetoriae idẽ sentirẽt existimarũt eã uim di¬
cẽdo persuadõdi: quẽ finẽ gorgias in eodẽ de quo supra dixi¬
mus libro uelut coactꝰ a Iocrate facit: aqͦ nõ dissentit seo¬
dectes: sine ip̃iꝰ id opus est qd de rhetoriae noĩe eiꝰ inscribit᷑
siue ut creditũ est anistotelis in qͦ est finẽ esse ⁊hetoriaes du¬
cer̃ hoĩes dicẽdo in id qd actor uelit sed ne hic ꝗdẽ satis est
coprehensũ. persuadẽt .N. dicẽdo uł ducũt in id qͥ uolũt.

Expanded text:
lerat, elapsum esse, cum aliorum monumentis tum Catonis oratione testalerat, elapsum esse, cum aliorum monumentis tum Catonis oratione testatum est. et Phrynen non Hyperidis actione, quanquam admirabili, sed conspectu corporis, quod illa speciosissimum alioqui diducta nudaverat tunica, putant periculo liberatam. quae si omnia persuadent, non est hic, de quo locuti sumus, idoneus finis. ideoque diligentiores sibi sunt visi, qui, cum de rhetorice idem sentirent, existimaverunt eam vim dicendo persuadendi. quem finem Gorgias in eodem, de quo supra diximus, libro, velut coactus a Socrate facit; a quo non dissentit Theodectes, sive ipsius id opus est, quod de rhetorice nomine eius inscribitur, sive, ut creditum est, Aristotelis, in quo est, finem esse rhetorices ducere homines dicendo in id, quod actor velit. sed ne hoc quidem satis est comprehensum; persuadent enim dicendo vel ducunt in id quod volunt
Abbreviated transcription (Latin):
mihi ꝑmiserĩ eaddẽ uti de clinatiõs qua tumꝰ A aethegũ sus¬
de medullã uocat. Apud pla qͥ gorgias :̃ libro ꝗ nom̃ĩe eiꝰ
inscriptus est : idẽ fecexe dicit Sed hane plato illius oppinionẽ
uult accipi nõ sũa ci plurib locis socipsit officiũ oratoris
esse dicer̃ aypoite ad ꝑsuadẽdũ. in rhetoricis ꝙ̃ quos sine lu¬
bio ip̃e nõ probat finẽ facit persuader̃. Uerũ & pecuna ꝑsu¬
adit & oxatia & auctoritas dioẽtis & dignitas. prostremo aspe¬
ctus c̃ẽ ip̃e sine uoce: qͦ uł recordatio meritorũ cuiꝰq uł faciei
aliqs miserabilis uł forme pulcritudo sententiã dictat. Nã
At: aꝗliũ defindens antoniꝰ. cũ scissa ueste eicatrites quas is
motũ in hoc ut absolueret reũ ceditũ est: seriuũ ꝗdẽ gal¬
bã miseratione sola qua nõ suos mõ liberos paruulos ĩ cõtiõe
produxerat. sea galli õ sulpicii filiũ suis ip̃e manib arcũtu¬

Expanded text:
mihi permiserim eadem uti declinatione, qua Ennius M. Cethegum suadae medullam vocat. apud Platonem quoque Gorgias in libro, qui nomine eius inscriptus est, idem fere dicit; sed hanc Plato illius opinionem vult accipi non suam. Cicero pluribus locis scripsit, officium oratoris esse dicere apposite ad persuadendum. in rhetoricis etiam, quos sine dubio ipse non probat, finem facit persuadere. verum et pecunia persuadet et gratia et auctoritas dicentis et dignitas, postremo aspectus etiam ipse sine voce, quo vel recordatio meritorum cuiusque vel facies aliqua miserabilis vel formae pulchritudo sententiam dictat. nam et Manium Aquilium defendens Antonius, cum scissa veste cicatrices, quas is motum in hoc, ut absolveret reum, creditum est. servium quidem Galbam miseratione sola, qua non suos modo liberos parvulos in contione produxerat, sed Galli etiam Sulpicii filium suis ipse manib
Abbreviated transcription (Latin):
sequẽtia suo loco. Nũc q̃ de pͥma parte tractanda sũt ordiar
Nte om̃ia ꝙͥ sit rhetoria q̃ finit᷑ ꝗdẽ uariȩ. sed questionẽ
ht̃ duplicẽ . A. ut .N. de qualitate ip̃iꝰ rei aut de cõpresione
uerhorũ dissensio est. pͥma atq p̃cipua opinionũ crta hẽc dr̃a
quod alii malos qͦ uiros posse oratores dici putãt. Alii quorũ no
sententie accedimꝰ nomẽ hoc artẽq de qua loꝗmͣ bonis demũ
tribui uolũt. Forũ aũt ꝗ dicẽdi facultatẽ amaiore ac magis¬

Expanded text:
sequentia suo loco, nunc quae de prima parte tractanda sunt, ordiar. sequentia suo loco, nunc quae de prima parte tractanda sunt, ordiar. ante omnia, quid sit rhetorice. quae finitur quidem varie, sed quaestionem habet duplicem, aut enim de qualitate ipsius rei aut de comprehensione verborum dissensio est. prima atque praecipua opinionum circa hoc differentia, quod alii malos quoque viros posse oratores dici putant; alii, quorum nos sententiae accedimus, nomen hoc artemque, de qua loquimur, bonis demum tribui
Abbreviated transcription (Latin):
uoquẽtia tsec clubie apuod grecos ꝙͦ duplicẽ intellectũ hab&
Nãq uno mõ fit appoitũ ars rhetorica ut nauis pratica¬
altero nomẽ iet q̃ est philosophia amititia. Nlos ip̃as nũs
uolimꝰ significar̃ substantiã ut grãmatice litteratura est.
nõ literatrix quẽ admodũ oratrix ĩ neo literatoria quẽ ad¬
modũ oratorias uere in rhetorice nõ fit. Nõ pugnemꝰ ig¬
cũ p̃sertĩ pluris alioꝗn grecis sit utẽdũ. Hã certe si philosop¬
hos xmusicos & gcometras dicã: n iuim afferã nõib his ind.¬
cora in latinũ sermonẽ mutatione: Nemiq cũ Mar iulli &̃ ip̃is
ut at᷑ profecto nõ est uerõdũ ne temer iuideam᷑ & oratori ma¬
de arte de artifice de opere dicamꝰ. ars erit quę disciplina ꝑci¬
pi ddebet. ea est bñdicẽdi sciẽcia. Artifex est ꝗ pcipit hane arte
ia est orator cuiꝰ est sũma bñdicere. Opusq efficit᷑ ab arnfice
idest bona oratio. Nȩc om̃ia ru̾sus diuidũt᷑ ĩ species. sed illa

Expanded text:
oquentia, nec dubie apud Graecos quoque duplicem intellectum habet. namque uno modo fit appositum ars rhetorica ut navis piraltero nomen rei, qualis est philosophia, amicitia. nos ipsam nunc volumus significare substantiam ut grammatice litteratura est, non litteratrix quemadmodum oratrix, nec litteratoria quemadmodum oratoria; verum id in rhetorice non fit. ne pugnemcum praesertim plurimis alioqui Graecis sit utendum. nam certe et philosophos et musicos et geometras dicam, nec vim adferam nominibus his indecora in Latinum sermonem mutatione. denique cum M. Tullius etiam iutatur, profecto non est verendum, ne temere videamur oratori made arte, de artifice, de opere dicamus. Ars erit, quae disciplina percipi debet; ea est bene dicendi scientia. artifex est, qui percepit hanc artem, id est, orator, cuius est summa bene dicere; opus, quod efficitur ab artifice, id est, bona oratio. haec omnia rursus diducuntur in species; sed illa
Abbreviated transcription (Latin):
cadẽ aut ex issdẽ cõpoĩta. Quib itẽ cũ de materia rhetõiaes
dicẽdũ erit respondebimꝰ. Quit .a neq uim neq scĩam.
neq artẽ eã putauerũt: sed critolaus usũ dicẽdi nã hoc rpibri¬
gi significat: Athencuꝰ fallẽdi artẽ: pleriq aũt dum
pauca ex gergia platonis a pͥorib ĩperite ex cẽpta leger cõtẽtii
neq hoc totũ neq alia eiꝰ uolumina euoluũt ĩ maximũ¬

Expanded text:
eadem aut ex eisdem composita; quibus item, cum de materia rhetorices eadem aut ex eisdem composita; quibus item, cum de materia rhetorices dicendum erit, respondebimus. quidam eam neque vim neque scientiam neque artem putaverunt, sed Critolaus usum dicendi nam hoc τριβή significat, Athenaeus fallendi artem. plerique autem, dum pauca ex Gorgia Platonis a prioribus imperite excerpta legere contenti neque hoc totum neque alia eius volumina evolvunt, in maximu
Abbreviated transcription (Latin):
orandi quã nihil putat doctis ꝑ suasurã. Illud de om̃ib ꝗ crta
ciuuiles demũ questiones oratorẽ uidicãt uersari dictũ sit. ex¬
dudi abiis plurima oratoris officia illã certe Laudatiuã totã
q̃ est ihetorias pars tͥtia. Cautiꝰ theodorus gadire & iã ad cos
dicit ut ip̃is eoꝵ uerbis utar: ꝗ hec ex grigo crastulerũt. ars
in uentrix & iudicatrix. & nũciatriꝵ: deaente ornatu. sicũ¬
dũ mẽsionẽ eiꝰ qͥ in quocũq põt sumi ꝑsuasibile ĩ matenia
ciuili. It̃q cornelius aelsus ꝗ finẽ rhetorias ait dicẽ ꝑfuadibi¬
lit̾ ĩ dubia uł cuilii materia. Quib sũt nõ dissimilesꝗ
ab aliis tradũt᷑ qualis est & ille uis uidẽdi & eloquẽdi de
rebus cuulib subiectis sibi cũ quadã ꝑsuasione & quodã coͣ¬
poris habitu. & eoꝵ q̃ dicet pronũciatione: miłt alia sed aut

Expanded text:
orandi, quam nihil putat doctis persuasuram. illud de omnibus, qui circa orandi, quam nihil putat doctis persuasuram. illud de omnibus, qui circa civiles demum quaestiones oratorem iudicant versari, dictum sit, excludi ab his plurima oratoris officia, illam certe laudativam totam, quae est rhetorices pars tertia. cautius Theodorus Gadareus, ut iam ad eos dicit ut ipsis eorum verbis utar, qui haec ex Graeco transtulerunt, Ars inventrix et iudicatrix et enuntiatrix decenti ornatu secundum mensionem eius, quod in quoque potest sumi persuasibile, in materia civili. itemque Cornelius Celsus, qui finem rhetorices ait dicere persuasibir in dubia civili materia. quibus sunt non dissimiles, qui ab aliis traduntur; qualis est ille, vis videndi et eloquendi de rebus civilibus subiectis sibi cum quadam persuasione et quodam corporis habitu et eorum, quae dicet, pronuntiatione. mille alia, sed aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nom̃ĩ orat̃õẽ. Sed cũ codẽ mõ credibilia s ꝑsnasibilia &̃e nõ¬
im & nõ oratõ ĩ ueniat adiiciẽdo ĩ omni oratiõe magis
ꝗͣ suꝑiores cõcedit scelera qͦ suadẽtib pulcherimȩ rei nom
gorgias apud platonẽ suadedi se artiffiaẽ in uidiciis & aliis
xctib esse ait: de iustis qͦ & in iustis tractar̃. cui socrates ꝑ¬
suadẽdi nõ docedicõcedit facultatẽ. Qui uõ oĩa subiicie¬
bãt oratori solititius ac u̾bosius ut necesse erat adhibuerũt
discrimina quorũ fuit ariston critolas peripatetici disci¬
pulus cuiꝰ hic finis est scia uidẽdi & agẽdi inqͥstionibus
nulib ꝑ orationẽ popularis ꝑsuasionis. hic sciãm ꝗa paripa¬
teticus est. nõ ut stoici u̾tutis loco ponit. Populare̾ aũt cõ¬
yrchendendo ꝑ suasionẽ. & cõ tumeliosus est adusus artẽ¬

Expanded text:
in omni oratione. sed cum eodem modo credibilia quo persuasibilia etin omni oratione. sed cum eodem modo credibilia quo persuasibilia etiam non orator inveniat, adiiciendo in omni oratione magis quam superiores concedit scelera quoque suadentibus pulcherrimae rei nomen. Gorgias apud Platonem suadendi se artificem in iudiciis et aliis coetibus esse ait, de iustis quoque et iniustis tractare; cui Socrates persuadendi, non docendi concedit facultatem. qui vero non omnia subiiciebant oratori, sollicitius ac verbosius, ut necesse erat, adhibuerunt discrimina; quorum fuit Ariston, Critolai Peripatetici discipulus, cuius hic finis est, scientia videndi et agendi in quaestionibus civilibus per orationem popularis persuasionis. hic scientiam, quia Peripateticus est, non, ut Stoici, virtutis loco ponit; popularem autem comprehendendo persuasionem etiam contumeliosus est adversus ar
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sine elocutiõe nõ est oratio. Hermagorę ꝗ finẽ eiꝰ esse
ait ꝑsuãbilit̾ dicer̃ & aliis ꝗ eãdẽ sententiã nõ iisdẽ tñ
uerbis explicãt ac finẽ esse chemostrãt dicer̃ q̃ oporteat oĩa
adpersuadẽdũ satis est resposũ cũ ꝑsuadere nõ tm̃ oratois
esse cõuicimꝰ. addita sunt his alia uarie. Quidã .N. circa res
om̃es: ꝗdã circa cuuiles mõ u̾sari rhetoriõe pͣut᷑at. quorũ
uerius utrũ sit. in eo loco ꝗ huiꝰ qͣstionis propͥus est dic̃ã.
omia subiecisse oratori uidet᷑ Aristotiles cũ dix̃ iuim esse
dicendi ꝗ inquaq re possit esse ꝑsuasibił & patrodes ꝗ nõ
ꝗdẽ adhiicit in quaq sed nihil excipiendo idẽ oñdit. sim
N uocat inueniẽdi qͥ sit in oratiõe ꝑsuasibiles: ꝗ fines &
ip̃i solã cõplectũt᷑ ĩ uentionẽ. Quod uiciũ fugiens eudo¬
rus uim putat ĩ ueniẽdi& eloquẽdi cũ ornatu credibilio

Expanded text:
quae sine elocutione non est oratio. Hermagorae , qui finem eius esse ait persuasibiliter dicere, et aliis, qui eandem sententiam non iisdem tantum verbis explicant ac finem esse demonstrant dicere quae oporteat omnia ad persuadendum, satis responsum est, cum persuadere non tantum oratoris esse convicimus. addita sunt his alia varie. quidam enim circa res omnes, quidam circa civiles modo versari rhetoricen putaverunt; quorum verius utrum sit, in eo loco, qui huius quaestionis proprius est, dicam. omnia subiecisse oratori videtur Aristoteles, cum dixit vim esse videndi, quid in quaque re possit esse persuasibile. et Patrocles, qui non quidem adiicit in quaque re, sed nihil excipiendo idem ostendit; vim enim vocat inveniendi, quod sit in oratione persuasibile; qui fines et ipsi solam complectuntur inventionem. quod vitium fugiens Theodorus vim putat inveniendi et eloquendi cum ornatu credibilia
Abbreviated transcription (Latin):
uulg ari recesserũt. Habet ĩ pictura speciẽ toc̾ta facies. Appelles
tñ imaginẽ antigoni later̃ cm̃ altero onđ̾it ut amissi oculi
de formitas latera. qͥ nõ in oratiõe operiẽda sũt q̃dã siue
ondi nõ debent᷑ / siuẽ exꝑͥmi pro dignitate nõ possũt. ut fec̃
simãtes opinor ticiꝰ in ea tabula qua colotẽteũ uicit. tlã
cũ in efigeme ĩmolatiõe pnifisso tristẽ calcãtẽ. tristiorẽ uli¬
xẽ addissẽt. menelao quẽ sũmũ potenat ars estice̾ merori cõ¬
iumptis affectib nõ reperiẽs qͦ digne modo patris uultũ p̃ͥst
expͥmere uelauit euis caput & suo cuiꝰq aĩo dedit estimãdũ
Nõ ne huic simile ẽ illuod salustianũ: tã de carthagine ta¬

Expanded text:
vulgari recesserunt. habet in pictura speciem tota facies; Apelles vulgari recesserunt. habet in pictura speciem tota facies; Apelles tamen imaginem Antigoni latere tantum altero ostendit, ut amissi oculi deformitas lateret. quid ? non in oratione operienda sunt quaedam, sive ostendi non debent sive exprimi pro dignitate non possunt? ut fecit Timanthes, opinor, Cythnius in ea tabula, qua Coloten Teium vicit. nam cum in Iphigeniae immolatione pinxisset tristem Calchantem, tristiorem Vlixem, addidisset Menelao, quem summum poterat ars efficere, maerorem, consumptis adfectibus, non reperiens, quo digne modo patris vultum posset exprimere, velavit eius caput et suo cuique animo dedit aestimandum. nonne huic simile est illud Sallustianum, nam de Carthagine ta
Abbreviated transcription (Latin):
triditoq ordine aliqua: &interĩ decet ut in statuis atq pi¬
cturis uidemꝰ uariari habitꝰ. uultus. status. Nã recti ꝗqđẽ cor¬
poris uł minima gratiaẽ. Hlẽpe .N. adu̾sa sit facies & dimissa
brachia. & iũcti pedes & a sũmis aduna reges opus flexus
ille ut ita dixerĩ motus dat actũ quẽdã & factũ. ideo nec ad
unũ modũ formate manus. & ĩ uultu nułł species cursũ
hñt quẽclã & impetũ sedent alia uł in cũbũt. nuda hecalla
uelatas. q̃dã mixta od utroq Quid tã distortũ & elaboratũ
nõ ne ab intellectu artis ab fuerit : in qua uł p̃cipue laudabi¬
lis est ip̃a illa nouitas ac difficultas. Quã ꝗdẽ gratiã & dele¬
tationẽ afferũt figure: q̃q & ĩ sensib q̃q ĩuẽbis sũt Alu¬
tãt õ aliqͥ arecto: acqͦ hane p̃ se uͥtutẽ ferũt. qͥ a cõsuetudine

Expanded text:
traditoque ordine aliqua et interim decet, ut in statuis atque pitraditoque ordine aliqua et interim decet, ut in statuis atque picturis videmus variari habitus, vultus, status. nam recti quidem corporis vel minima gratia est; nempe enim adversa sit facies et demissa brachia et iuncti pedes et a summis ad ima rigens opus. flexus ille et, ut sic dixerim, motus dat actum quendam et adfectum. ideo nec ad unum modum formatae manus et in vultu mille species. cursum habent quaedam et impetum, sedent alia vel incumbunt; nuda haec, illa velata sunt, quaedam mixta ex utroque. quid tam distortum et elaboratum nonne ab intellectu artis abfuerit, in qua vel praecipue laudabilis est ipsa illa novitas ac difficultas? quam quidem gratiam et delectationem adferunt figurae, quaeque in sensibus quaeque in verbis sunt; mutant enim aliquid a recto atque hanc prae se virtutem ferunt, quod a consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. Mutabit᷑ hostiũ genus: mũtabit p̃sentis conditio discrĩs.
Nũc acie directa: nũc cuneis: nũc auxiliis: nũc legiõe pug̃¬
bit᷑. Nõ nũ ꝗͣ terga &̃ dedisse simulata fuga proderit. Itaq
prohemiũ necessariũ an suꝑ uacuũ biene a lõguissadu¬
dicẽ om̃i sermone duecto: an aliq̃n au̾so ꝑ aliquã figurã
dic̃dũ sit. contric̾ta : an latuis fusa natratio. cõtinua an
diuisa: uecta au ordine ꝑm̃utat᷑o ^ cause docebũt. Itẽq de q̃¬
stionũ ordine: cũ rectem eadẽ cõtrou̾sia aliud alii parti
pͥus q̃ri frequẽt᷑ expediat. Neq ti rogationib plebis uescitis
sancta suͣt ista p̃cepta: sed hoc ꝗeꝗͥ est utilitas ex cogitauit.
Nõ negabo aũt sic utilẽ esse plerũq aliogn nec scriberẽ. Ueꝵ
si c̃adẽ illa nõb̃ aliud suadebit u̾tilitas. hanc nelictis magi¬
iterũq monebo. res duas in om̃i actu spectet orator. ꝗ dece¬
at. & ꝗͥ expediat. Expedit aũt sepe mutare ex illo cõstituto

Expanded text:
bitur; mutabit hostium genus, mutabit praesentis condicio discriminis; nunc acie directa nunc cuneis, Nunc auxiliis nunc legione pugnabitur, nonnunquam terga etiam dedisse simulata fuga proderit. ita prooemium necessarium an supervacuum, breve an longius, ad iudicem omni sermone derecto an aliquando averso per aliquam figuram dicendum sit, constricta an latius fusa narratio, continua an divisa, recta an ordine permutato, causae docebunt. itemque de quaestionum ordine, cum in eadem controversia aliud alii parti prius quaeri frequenter expediat. neque enim rogationibus plebisve scitis sancta sunt ista praecepta, sed hoc quidquid est utilitas excogitavit. non negabo autem sic utile esse plerumque, alioqui nec scriberem; verum, si eadem illa nobis aliud suadebit utilitas, hanc relictis magiiterumque monebo: res duas in omni actu spectet orator, quid deceat et quid expediat. expedit autem saepe mutare ex illo constituto
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽtes ex gieco sequũt᷑ sic̃ nõ illos ꝗde quoties suis uti¬
uerbis signar nr̃a uoluerũt. Et hec int̾petratio nõ minus
aͥura est  ꝙ̃ illa plauti essentia atq entia: sed ne ypopa
qͥdẽ. Nã oratoria sic efferet᷑ ut elocutoria. oratrix ut elo¬
cutrix. Ila aũt de qua loquiͣ rhetorice talis est: qualis

Expanded text:
es ex Graeco sequuntur sicut ne illos quidem, quotiens utierbis signare nostra voluerunt. et haec interpretatio non minus dura est quam illa Plauti essentia atque queentia, sed ne propria quidem; nam oratoria sic effertur ut elocutoria, oratrix ut elocutrix; illa autem de qua loquimur rhetorice talis est qualis
Abbreviated transcription (Latin):
ca interĩ as hic frequãt sus mribus ip̃e prostexint᷑ oe illum
uehemẽtis impctus excipit adusarii mollis articulus. Sed sunt
in hac parte q̃ imiꝑitos &̾ naͣlit̾ fallãt. Nã & diuusio cr̃ plu¬
rimũ ualeat ĩ causis spẽm uiriũ mipint  rrdia politis
maiora. & sparsa cõpoitis nũosiora credut᷑. Est p̃terea q̃dam
uirtutũ uicioꝵq uiana qua maledicus pro libexo teme¬
rariꝰ pro forti: effusus pro copioso accipit᷑. Maledicit aũt me¬
uuditus apertiꝰ & sepuis uelit cũ periculo suscepti litigatoris
anddiũt ea q̃ ip̃i dicere noluissent. Iud qͦ alterũ q est in
elocuniõe ip̃a periculũ minus ustat᷑s conat᷑q ꝓdite mđ euõit

Expanded text:
cum interim et hic frequenter suis viribus ipse prosternitur, et illum cum interim et hic frequenter suis viribus ipse prosternitur, et illum vehementis impetus exci imperitos etiam naturaliter fallant; nam et divisio, cum plurimum valeat in causis, speciem virium minuit, et rudia politis maiora et sparsa compositis numerosiora creduntur. est praeterea quaedam virtutum vitiorumque vicinia, qua maledicus pro libero, temerarius pro forti, effusus pro copioso accipitur. maledicit autem ineruditus apertius et saepius vel cum periculo suscepti litigatoris,audiunt ea, quae dicere ipsi noluissent. illud quoque alterum quod est in elocutione ipsa periculum minus vitat conaturque perdit
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ uidẽt hr̃e ratiõis. nõ in causã tm̃i laborẽ suũ sed
in locos intẽdũt: atq in hiis nõ corpori prospiciũt. sed abrupta
q̃da ut forte admanũ uener reculant᷑. Unde fit ut dissol¬
uta & ex diu̾sis congesta oratio coherer̃ nõ possit simisq sit¬
cõmẽtariis puerorũ in quos ea q̃ aliis declamãtib laudata
sũt ẽgerũt. magnas ũ sententias qe res bonas ¶ Ita N ꝯloriaiͣ
solẽt clidũt. nã et barbari & serũi. & si hoc sat est nulla
est ratio dicẽdi
E hoc ꝗdẽ negauerĩ si ꝗ plerũq hanc opinionẽ: ut fertiꝰ
dicer uideant᷑ ĩ docti. Primũ uicio mal iudicãtiũ ꝗ ma¬
iorẽ habere iuim credũt ea q̃ nõ hñt artẽ: ut effrĩger̃ ꝗͣ ape¬
rire: mũpere ꝗͣ soluer̃ trahere ꝗͣ ducẽ putũt robustius. tlã &
gladiator ꝗ armoꝵ ĩ scius inrixã ruit: & Luctator ꝗ totius
corporis insu in id qͣ semel inuasit in cũbit. fortior ab iis ueca

Expanded text:
plurimum videntur habere rationis, non in causas tamen laborem suum sed in locos intendunt, atque in iis non corpori prospiciunt sed abrupta quaedam, ut forte ad manum venere, iaculantur. unde fit, ut dissoluta et ex diversis congesta oratio cohaerere non possit similiscommentariis puerorum, in quos ea, quae aliis declamantibus laudata sunt, regerunt. magnas tamen sententias et res bonas, ita enim gloriari solent, elidunt; nam et barbari et servi; et si hoc sat est, nulla est ratio dicendi. ne hoc quidem negaverim, sequi plerumque hanc opinionem, ut fortius dicere videantur indocti; primum vitio male iudicantium, qui maiorem habere vim credunt ea, quae non habent artem, ut effringere quam aperire, rumpere quam solvere, trahere quam ducere putant robustius. nam et gladiator, qui armorum inscius in rixam ruit, et luctator, qui totius corporis nisu in id, quod semel invasit, incumbit, fortior ab his vocatur;
Abbreviated transcription (Latin):
cosq ꝗ plus honoris littexis iribuerũt meptos. & icuinos:
& tepidos: & infirmos ut qͥ q uerbũ cõtumeliosũ occurrit
appellẽt. Uerũ illis ꝗdẽ gratulemͣ sine labore: sine ratiõe. sine
nr̃m q̃ futura usuiibone mẽtis. niuenib arbitramͣ. nobis
aerte sumus uoluprati.
Emo aũt a me exigat id p̃ceptorũ genus qͤ est a plerisq
scriptorib artiũ traditũ: ut qrͣ quasdã leges ĩ mutabili
necessitute cõscriptas studiosis dioe di ferã utiq peohemiũ & id
qual prossima huit narratio: q̃ lex deind narrãdi propõitio
Post hane uelut ꝗbusdã placuit ex cũssortũ certus ordo qͥsti¬

Expanded text:
qui plus honoris litteris tribuerunt, ineptos et ieiunos et trepidos et infirmos, ut quodque verbum contumeliosissimum occurrit, appellent. verum illis quidem gratulemur sine labor, sine ratione, sine futura usui bonae mentis iuvenibus arbitramur, nobis certe sunt voluptati. nemo autem a me exigat id praeceptorum genus, quod est a plerisque scriptoribus artium traditum, ut quasi quasdam leges inmutabili necessitate constrictas studiosis dicendi feram: utique prooemium et id quale, proxima huic narratio, quae lex deinde narrandi, propositio post hanc vel, ut quibusdam placuit, excursio, tum certus ordo quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
quo milius. uicũ  i pronũciatiõe q famã dicẽdi fortiꝰ qͥrũt.
Nlã & clamãt ubiq & omĩa leuata ut ip̃i uocãtꝰ manu
emugĩt multo discursu anhelitu. iactatioẽ. gestus motu
capitis furẽtes iã collider manus: tr̃ȩ pedẽ incuter femur
pestus frõtem cedere. mire ad pulatũ circulũ faat. cũ ille
eruditus ut in oratiõe multa sũmitter: uarie disponer̃
ita x̃ in pronũciãdo suũ cuiq eorũ q̃ dicet colorem acco
potius iuolentia: cũ int̾im nõ actores modo aliquos inue¬
nias: sed ꝙͥ est turpius p̃ceptores &̃ ꝗ breuẽ dicẽdi excitatiõe
secuti omissa ratiõe ut culit impetus passim tumultuẽtur

Expanded text:
e famam dicendi fortius quaerunt. nam et clamant ubique et omnia levata, ut ipsi vocant, manu emugiunt, multo discursu, anhelitu, iactatione gestus, motu capitis furentes. iam collidere manus, terrae pedem incutere, femur, pectus, frontem caedere, mire ad pullatum circulum facit; cum ille eruditus, ut in oratione multa summittere, variare, disponere, ita etiam in pronuntiando suum cuique eorum, quae dicet, colori accompotius violentia; cum interim non actores modo aliquos invenias sed, quod est turpius, praeceptores etiam, qui brevem dicendi exercitationem consecuti omissa ratione ut tulit impetus, passim tumultuentur
Abbreviated transcription (Latin):
occasione: necessitate. atq iõ res ĩ oratore p̃cipua cõsiliũ ẽ.
ꝗa uarie & ad rerũ momẽta cõu̾tit᷑. Quid: si łł p̃cipias
ĩperatori quotiẽs aciẽ instruet dirigat frontẽ: cornua utrĩq
promoueat. eꝗtes pro cornib locet : erit hec ꝗdẽ rectissima
fortasse ratio quotĩẽs licebit. sed mutabit᷑ nã lociisi mõs ot¬
curr& si flumẽ obstabit. collib siluis asperitate alia prohibe

Expanded text:
es in oratore praecipua consilium est, quia varie et ad rerum momenta convertitur. quid si enim praecipias imperatori, quotiens aciem instruat, derigat frontem, cornua utrinque promoveat, equites pro cornibus locet? erit haec quidem rectissima fortasse ratio, quotiens licebit; sed mutabitur natura loci, si mons occurret, si flumen obstabit, collibus, silvis, asperitate alia prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
& totũ pene pͥncipiũ: &ultima u̾suũ micio con
mitia miciis nõ cõuenũt. li. liuiꝰ examatra exordio
coepit: facturus ne oper p̃at̃ siretlã ita edidit᷑. est q̃ me¬
lius ꝗͣ qͦ modo emẽdat᷑. nec causule dausulis ut acero
quo me u̾tã nescio: ꝗtrimete finis est. trimetrũ & pro
ius dudit finis ex ametri. ut brutus ĩ cpistolis. Neq
illi malũt hr̃e tutores aut defensores qͣ cõstituũt pla
ausse catoni. Illi nimissũt notabiles: ꝗa hoc genus ser¬
monis proximũ est: itaq & u̾sus hic fere excĩdũt qͦ
brutus ip̃o cõponẽdi ductus studio sepissime sacit: nõ
caro asmiꝰ: sed &̃ cicero nõ nãꝙ̃ inimapio statĩ oratioĩs¬

Expanded text:
et totum paene principium. Et ultimet totum paene principium. Et ultiminitia initiis non convenient, ut T. Livius hexametri exordio coepit: facturusne operae pretium sim nam ita edidit, estque melius, quam quo modo emendatur, nec clausulae clausulis, ut Cicero, quo me vertam, nescio, qui trimetri finis est. trimetrum et senius cludit finis hexametri, ut Brutus ut epistolis: neque illi malunt habere tutores aut defensores, quoniam causam sciunt placuisse Catoni. illi minus sunt notabiles, quia hoc genus sermoni proximum est. itaque et versus hi fere excidunt, quos Brutus ipso componendi durius studio saepissime facit, non raro Asinius, sed etiam Cicero non