comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uccũ moriagrestis paululum facies deferuere lunc su¬
ci. ouas partes. i unam mellis. ad misces. ⁊ mixta curabis ad
iunguebinem. mellis ex coquere. De uius seruardis .xuii¬
u̾as quas seruare uolumꝰ. legamꝰ in lesas. neq ac̾bitate
rꝰigidas neq mat᷑itate refluentes. s quib eũ gͣnũ luce pe¬
netͣbili splendidũ ⁊ tactus cũ molli io cunditate callosus Si
qua sunt corrupta uł uitiosa resecemꝰ. nec patian᷑ int̃ eẽ. qͥb
in expugnabilis ac̾bitas contͣ blandim̃ta. estiui caloris indu-¬
ruit. Tcͣ incisos botͥonũ tenaces. calida pice oportet ambu¬
ri. Atq ita in loco. sicco frigito. ⁊ obcuro. sine luminis irru¬
itis cuiꝰ fructus humore putrescit. ꝑ lat̾a panpinan¬
da est. ante t̾cesimum diem undemie ⁊ sola frons illa
seruanda est. que insũmitate posita solem nimium defendit

Expanded text:
uccum mori agrestis pabulum facies defervere; tunc succi duas partes in unam mellis admisces et mixta curabis ad pinguedinem mellis excoquere. DE VINDEMIA legamus illesas; neque acerbitate rigidas, neque maturitate defluentes. Sed quibus est et granum luce penetrabili splendidum et tactus cum molli iucunditate callosus si qua sunt corrupta vel rimosa resecemus, nec patiamur interesse, quibus inexpugnabilis acerbitas contra blandimenta estitui caloris induruit, tunc incisos botrionum tenaces, calida pice oportet amburi, atque ita in loco sicco frigido et obscuro, sine luminis irructus humore putrescit, per latera pampinanda est, ante trigesimum vindemie diem; et sola frons illi servanda est, que in summitate posita, solem nimium defendit
Abbreviated transcription (Latin):
conserunt᷑ implebunt. Letamen ñ est ingerendũ s potiꝰ
paleẽ qi inde fungo se sunt. suauiores fuit. si eas aqͣ
salsa freqñter asꝑgas Rabices feminini gen̾is putant᷑.
que minus accrescunt. ⁊ habñt folia latiora leuia ⁊ cũ
iocunditate. uirentia ex his gͦ semina. colligemꝰ. Maiores.
fiert ẽdunt᷑ si sublatis om̃ib folus ⁊ solo tenui caule di¬
misso. sepe t̾ris oꝑiantur. si ex nimis acra dulcem fieri ue¬
lis. semina die ac nocte melle mac̾abis aut passo. Lafa¬
num tam̃. siẽ bssicam. constat ẽẽ uitib inimicã. Nã sicir¬
ca se serant᷑. nat᷑a biscordante refugiunt. hoc ⁊̃ mense
pastinacas serems. .ui. Etiam nẽ implastrant᷑
arbusta pirũ nc̃ pleriq inserunt ⁊ locis irriguis ar
lesti sunt alueariis apũ. quos ꝑsequi ac necare debemꝰ.¬

Expanded text:
serantur, letamen non est ingerendum, sed potius palee, quia inde fungose suavioresque sunt; si eas aqua falsa frequenter aspergas. Radices feminini generis putantur, que minus acres sunt et habentes folia latiora, lenia et cum iucunditate virentia. Ex his ergo semina colligemus. Maiores fieri creduntur, si sublatis omnibus foliis solo tenui caule demisso, sepe terris operiantur. Si ex minus acra dulcem fieri velis, semina die ac nocte melle macerabis, aut passo, rehanum tamen sicut brassicam, constat esse vitibus inimicam. Nam si circa se serantur, natura discordante refugiunt. Hoc etiam mense pastinacas feremus. Et nunc implastrantur arbusta. Pyrum nunc plerique inserunt et locis irriguis arblesti sunt alveariis apum, quos persequi ac necare debem
Abbreviated transcription (Latin):
neq aliquis ibi ex consuetud ine humor. insibet aut pc̾it.
Iuncꝰ tenuis. satix. saluatica. alisꝰ uitex. arundo heda. ⁊
cet̾a que siqua humore ginnunt᷑ locꝰ ergo ubi p̃dicta sig¬
plũbeum int̾uis unctum. Inu̾sum ponat᷑ in solo ipsius
dib ab ditaty t̾ra spatium omẽ cooꝑiat. Sequenti bieaꝑ¬
to loco si in eodem uase suoores intͥnsecꝰ inuenient aut
stille aquas. ibi et̾ ñ dubites. Item si uas figuli siccũ ne¬
ꝙ coctũ eadẽ ratione ponatur. ac similit̃ opiat᷑. att̾o die¬
die si aquaꝵ. uena est. in p̃sonti uas concepto numore soi¬
uetur. Item uollus lane aque positũ uł cooptũ sitan¬

Expanded text:
i aliquis ibi ex consuetudine humor insidet ac preterit, si iuncus tenuis, salix sylvatica, alnus, vites, arundo, hedera, ceteraque siqua humore gignuntur, locus ergo ubi predicta sigplumbeum interius unctum inversum, ponatur in solo ipsius dibus; additaque terra, spatium omne cooperiatur: sequenti die aperto loco, si in eodem vase sudores invenientur aut stille, aquas ibi esse non dubites. Item si vas figuli fictum neque coctum, eadem ratione ponatur ac similiter operiatur; altero die, si aquarum vena est in presenti vas concepto humore solvetur. Item lu
Abbreviated transcription (Latin):
oc tempore iceirco locis quibi oixi ꝓpagatio melior. est qi.
firmandis radicib uitis incombit. eũ ꝓferendi palmttis
oc mense aliqui iutes ⁊ arbores locis calioissimis inserẽ
consuerunt. de oliuetis restituendis.uiii.¬
une ĩ locis. caliois ⁊ ap̾cis oliueta instituemus more uel
ordine quem februarꝰ. mensis ostendit. Seminaria qͥq
blearum locis talib faciemus. ħ tempore ⁊ omĩa que ad oleam.
ꝑtinebunt. Oliuas quoq albas condiemꝰ. sicut postea referet᷑.
ac tepidis ita ut eaͥs. a suꝑiori parte humor. possit in ouei.
Omnem sobolem conuelli colunnella p̃cepit. Michi uidet᷑ pau¬
cas dimitti semꝑ. ac solida sex quib uel in uetustate matris
loco. dilectas succedat. uł melius nutͥta. ⁊ aggeste terre bene¬
ficia. ⁊̃ suas habens radices ad oliuetum faciendũ sine cura
seminarii tͣnferat᷑ arbuscula. Nẽ si suppetit int̃missio tͥen¬
nio stercoranda sunt oliueta. locis maxime frigiois. Capͥm

Expanded text:
oc tempore idcirco, locis quibus dixi, propagatio melior est: quia firmandis radicibus vitis incumbit, cum proferendi palmitis mense aliqui vites et arbores locis calidissimis inserere consueverunt. DE OLIVETIS INSTRUENDISetiam locis calidis et apricis oliveta instituemus, more vel ordine quem februario mensis ostendit. Seminaria quoque olearum locis talibus faciemus hoc tempore et omnia que ad oleam pertinebunt. Olivas quoque albas condiemus, sicut postea referetur.ribus ac tepidis, ita ut eis a superiori parte humor possit induci. Omnem sobolem convelli Columella precepit; mihi videtur paucas dimitti semper ac solidas; ex quibus vel in vetustate, matris loco delecta succedat, vel melius nutrita et aggeste terre beneficio, etiam suas habens radices, ad olivetum faciendum, sine cura seminarii tranferatur arbustula. Nunc si suppetit, intermisso triennio, stercoranda sunt oliveta, locis maxime frigidis. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
genẽ ut pabuli ułitate saturetur ⁊ longe pascatur. a sen¬
tib qui ⁊ lanam minuunt ⁊ corpꝰ madunt. ad mittendi sũt
mense uillo. ut nati ante hyemem conualescant. Aristote¬
les asserit simasculos plures c̾ari uelis. abmissure tẽꝑe sie
pascendos custodies. ⁊ halitũ septem tͥonis eligendũ ⁊ contͣ
eum uentum greges ẽẽ siceos dies. Si feminas gen̾ari ue¬
lis. austerts captandos flatꝰ.⁊ in eam pascusi eligenda ac sie
mundas matres mortuaꝵ uł uiciosaꝵ. nũs nouella sobole.
las hy bnũ frigꝰ assumat. A liqui dubis ante mensit
arietes acoitu ire uocant ut faciem lib dinis augeat uilatio uolup¬
tatis. Quidam corre sine disc̾tione ꝑmittunt. ut lioc ens gen̾ẽ
ꝑ annum totum fetͣa ñ desit. De extir pando gͣmine.u.¬
oc mense cunisol cancͥ tenebit hospitium luna sexta
in capricorni signo posita. gͣnen ablatum g̾ci asserunt nicħ
derabicib reddit᷑um. Item si uentes cip̃i fiant i sanguine tun¬

Expanded text:
genere ut pabuli saturetur ubertate et longe pascatur a sentibus; que et lanam minuunt et corpus incidunt. Admittendi sunt mense iulio, ut nate ante hyemem convalescant. Aristoteles asserit, si masculos plures csic custodies et halitum septentrionis eligendum et contra eum ventum greges esse pascendos. Si feminas generari velis austri captandos flatus et in eum pascua dirigenda. Ac sic ineundas matres,ut mortuarum vel vitiosarum numerus, novella sobole rlas hybernum frigus absumat: aliqui duobus ante mensibus arietes a coitu revocant: ut facem libidinis augeat dilatio voluptatis, quidam coire sine discretione permittunt; ut hoc eis genere per annum totum fetura non desit. DE HIS QUE IN AUoc mense cum sol cancri tenebit hospitium, luna vero in capricorni signo posita, gramen ablatum greci asserunt nihil de radicibus redditurum. Item si bidentes cuprei fiant et sanguine extin
Abbreviated transcription (Latin):
oe mense ultimo eirca calendas septembris ager
planus humidus exilis. incipiat exarari. N ẽ mari¬
timis locis uindemie apparatus urget᷑ hoc ⁊ mense lociꝰ
oc tempore sitra exus inuinea ẽ ⁊ uinea ipsa mise da.¬
rior. tres uł quatuor lupini modios in iugero spar¬
gis atꝙ ita occabis. qd̾ ubi fructificabit eũtit᷑ ⁊ obtimum.

Expanded text:
e Mense Augusto circa calendas septembris, ager planus humidus exilis incipiet exarari. Nunc quoque maritimis locis vindemie apparatus urgetur. Hoc etiam mense locis  terra exilis in vinea est et vinea ipsa miserior, tres vel quatuor lupini modios in iugero sparges, atque ita locabis, quod ubi fructificaverit evertitur et optimum
Abbreviated transcription (Latin):
oc mense agri qui apͥli ꝓscisi fuerant. circa Ralenoaꝰ.
dictum est. Siluestres agri utillime extir pabunt᷑ arbori¬
b atq uirgultis cũ luna decrescit. defectis rabicib atq
combustis. hoc mense arbores que in messe fet̾ant: sectis mes¬
sib obruant᷑ aggestione terrar̃ ꝓpt̃ nimios solis ardores oꝑauna¬
deposito. effodi debent. ⁊ au̾so gͣmine puluerari. Hoc m̃se uti¬
hec cẽ mense cepullas serimꝰ irriguis aut de cepulł .ii.¬
frigiois locis ⁊ radices ⁊ at̾plicẽ si rigare possimꝰ ⁊ ocimum
maluas betas. lactucas. ⁊ porros rigandos hoc m̃se loco riguo
napos seremꝰ ⁊ rapaᷤ. solo putͥ ⁊ soluto neo spisso locis humi¬
dis letant᷑ ⁊ campis. S napꝰ in sicco ⁊ ꝓpe tenui atq de uexo.
⁊ sabuloso. melior nascit᷑ loci ꝓͥetata utrũ q sem̃ inalt̾um
muitat. ħã rapa in alio solo ꝑ bienniũ nata. mutant᷑ in na¬
pos. Alo uͦ napꝰ tͣnsit in rapa. Subactũ solũ stercoratũ u̾satũ¬

Expanded text:
o, agri qui aprili proscissi fuerant, circa calendas idictum est. Silvestres agri utiliter extirpabuntur arboribus atque virgultis cum luna decrescit, desectis radicibus atque combustis. Hoc mense arbores que in messe steterant, sectis messibus obruantur aggestione terrarum, propter nimios solis ardores. Nundeposito effodi debent et averso gramine pulverari. Hoc etietiam mense cepulas serimus irriguis aut frigidis locis et radices et atriplicem si rigare possumus et ocimum, maluas, betas, lactucas et porros rigandos. Hoc mense loco riguo napos seremus et rapas soluto putri et solo nec spisso: locis humidis letantur et campis. Sed napus in sicco et prope tenui ac devexo et sabuloso melior nascitur. Loci proprietas utrumque semen in alterum mutat. Nam rape in alio solo per biennium sate, mutantes in napos: Alio vero napus transit in rapam. Subactum solum stercoratum versatum
Abbreviated transcription (Latin):
bit ex amen strepitu aeris. t̾reat᷑. aut testule Te ad alueari¬
um redibit. aut inꝓixima fronde pendebit ⁊ inde in nouũ
uas łibis consuetis. ⁊ melle consꝑso manu attͣnat᷑ aut trulla
⁊ cũ in eo loco requeeũit: uesꝑe it̃ alia collocet᷑. de pauim̃tis .uiii.

Expanded text:
bit examen, strepitu eris terreatur, aut testule; tunc ad alvearibit examen, strepitu eris terreatur, aut testule; tunc ad alvearium rediet, aut in proxima frode pendebit. Et inde in novum vas, herbis consueris et melle conspersa, manu contrahatur aut trulla et cum in eo loco requieverit, vespere inter alia collocetur. DE HIS QUE
Abbreviated transcription (Latin):
quos oportet extingui. ⁊ pulcͥorem relinqui Qui si freqnit.
uagatur cum ex om̃ib ereptis alis reseruet᷑ hoc enĩ manente. nul¬
la piscedet. S si nulla nascant᷑ examina duoꝵ. uł tͥum multitu¬
dinẽ uasculoꝵ. in unũ conferre possumꝰ dulci tam̃ liquore conͤ¬
ꝑsas apes aqua inclusa ꝑtͥouum tenebimꝰ. apposito cibo mel¬
lis. ⁊ exigua tantũ spiracula. relinquemꝰ incella qd is euelis
abiectu ne reꝑare. considabis maliis habundantib ceras fauo¬
r̃. ⁊ extremitates qua pullos habent. ⁊ ubi signũ nascccͣi regis
inuenĩs. cum sobole sua recides. ⁊ mid alueariũ pones. Est aut̃
hoc rgͣis fut᷑i signũ. Int̾ cet̾a foramina que pullos continent.
unũ maiꝰ aclonguis. uelud ułr apparet. S tẽ tͣnferendi sunt
qñ erosis cooꝑculis. ad nascendũ mat᷑a capita nitunt᷑ exerere.
Nam si inmat᷑o tͣnstuleris int̾ibunt. Si autem se subitũ leua¬

Expanded text:
quos oportet extingui et pulchriorem relinqui: qui si frequenter quos oportet extingui et pulchriorem relinqui: qui si frequenter vagatur cum examinibus, exceptis alis reservetur; hoc enim manente nulla discedet, sed si nulla nascantur examina, duorum vel trium multitudinem vasculorum in unum conferre possumus, dulci tamen liquore conspersas apes atque inclusas per triduum tenebimus, apposito cibo mellis et exigua tantum spiracula relinquemus in cella. DE liis abundantibus ceras favorum et extremitates que pullos habent et ubi signum nascituri regis inveneris, cum sobole sua recides et in id alvearium pones. Est autem hoc regis futuris signum, inter cetera foramina que pullos continent, unum maius ac longius velut uber apparet. Sed tunc transferendi sunt, quando erosis cooperculis ad nascendum maturi, capita nituntur exerere; nam si immaturos transtuleris, interibunt. Si autem se subitum leva
Abbreviated transcription (Latin):
hoc signum. ⁊ cum pugnat᷑e sunt face. Quaꝵ pugna cõpes¬
eit puluis. aut mulse atq imb̾ asꝑsus. In est illi ad originis sue
repandam concondiam duleis auctoritas S cũ se agmuna sie
pacata in ramo aut loco quoc̃q suspendĩt. si uniꝰ ub̃is edue¬
cione pendeliunt. Noris aut unum regem ẽẽ. uniu̾sis aut
reconciliatis om̃ib manere cordordiam. Si uͦ duo uel plura
ub̃a suspendens se populus. imitat᷑ i discordes funt ⁊ tot re¬
ges eẽ̾. qͦt uelud ub̃a uidis conficent᷑ ubi globos apiũ freqñti¬
ores uidis. uncta manii succo melus. sofilli uł apii reges req̃¬
ras. S unt autem paulo maiores. longe magis quã cet̾e apes.
rectioril crurib neq gͣndib penns pulẽ coloris ⁊ nitidi le-¬
nes sine pilo. nisi forte pleniores. quasi capillũ gerunt in uẽ¬
tre quo tam̃ ñ utunt᷑ ad uulnus s unt alii fuci atq hirsuti.

Expanded text:
hoc signum et cum pugnature sunt facere, quarum pugnas compeshoc signum et cum pugnature sunt facere, quarum pugnas compescit puluis, aut mulse aque imber aspersus. Inest illis ad originis sue reparandam concordiam dulcis auctoritas: sed cum se agmina sic pacata in ramo vel quocumque loco suspenderint, si unius uberis eductione pendebunt, noris aut unum regem esse universis, aut reconciliatis omnibus manere concordiam. Si vero duo vel plura ubera suspendens se populus imitatur et discordes sunt et tot reges esse quot velut ubera videris, confitentur, ubi globos apum frequentiores videris, uncta manu succo mellis sofilli vel apii, reges requiras. Sunt autem paulo maiores et oblonge magis quam cetere apes, rectioribus cruribus; neque grandibus pennis, pulchri coloris et nitidi: lenes fine pilo, nisi forte pleniores, quasi capillum gerunt in ventre; quo tamen non utuntur ad vulnus: sunt alii fusci atque hirsuti,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptas uł pullos habentes recident. Nam malo sapore
mella corrum punt: mel recens paucis dieb aꝑtis uasculis habñ¬
dum est atq insũmitate pͣgandũ donec refrigerato musti calo¬
re deferueat. Nobilttͥas mel erit qd̾ añ exp̃ssionẽ scd̾am uelud
sponte ꝓfluxerit. Hoc ⁊̃ mense cerã conficimꝰ que in uase ene
feruenti aqua plenaͦ minite concisis fauoꝵ reliquiis molli¬
etur. Idem̃ in aliis uasculis sine aqua resoluta digeret᷑ in
tur. uno aut ouob dieb: que statĩ nouis aluearib excipien¬
da sunt. O bseruabit autẽ custos. assiduus usq in octauã uel
nonam horam. ꝙ post ħi temꝑa ñ facile fugẽ aut emigͣre con¬
suerunt. quaniuis alique statim ⁊ ꝓceb̾e ⁊ habire ñ dubitent
Signa fut᷑e fuge hec sunt. ante biduum. uł triduũ aeruis
tumultuantur: ⁊ m᷑murant. qd uͭ apposita freqũter aure ex¬
plorator. agnouĩt: sollicicior aduersum ħ esse debebit solent

Expanded text:
ruptas, vel pullos habentes, recidamus: nam malo sapore ruptas, vel pullos habentes, recidamus: nam malo sapore mella corrumpunt. Mel recens, paucis diebus apertis vasculis habendum est, atque in summitate purgandum, donec refrigerato musti calore deferucat, nobilius mel erit, quod ante expressionem secundam, velut sponte profluxerit. Hoc etiam mense ceram conficimus, que in vase eneb, ferventi aqua pleno, minute concisis favorum reliquiis mollietur et deinde in aliis vasculis aqua resoluta, digeretur in tur uno aut duobus diebus, que statim novis alveariis excipienda sunt. Observabit autem custos assiduus usque in octavam vel nonam horam, quia post hec tempora non facile fugere aut emigrare consueverunt, quamvis alique et procedere et abire non dubitent. Signa future fuge hec sunt. Ante biduum vel triduum acrius tumultuantur et murmurant, quod ubi apposita aure frequenter explorator agnoverit, solicitior adversum hoc esse debebit. Solent
Abbreviated transcription (Latin):
si plena sũt apum. subtile mͣm᷑ audiuimꝰ Nã uacue sedes
fauoꝵ paucoꝵ ueluo concaua edificia uoces quas acceptt̃.
in inaiꝰ extollunt. Quare cũ mͣm᷑is sonꝰ magiꝰ: ⁊ raue̾ est. ag¬
noscimꝰ ñ ẽẽ. iooneas. ad metendũ eͣces fauoꝵ. Itẽ cũ fucos a
sedib suis qui sunt apes maiores gnͣdi intentione detͣbat᷑
mat᷑a mella testant᷑. Castrabunt᷑ autẽ aluearia matutinis
horis cũ torpent apes. nec calorib asꝑant᷑ fumꝰ admouet᷑
ex galbano ⁊ arido fumo bubulo. quem in pultario fae¬
tis carbonib conuenit excitate. Quõd uas ita figͣatum
sit: ut uelud int̾si infidu bliangus ore fumũ possit emit¬
tere. Atq ita cedentib apib mella recident᷑ ad examiniᷤᷤ
pabulũ hac temꝑe pars fauoꝵ. debet quinta dimitti. sa¬
ne putres acuttiosi faui. de aluearib auferant᷑ hẽ mel¬
la conficimꝰ. cũ gestis in mundissimũ sabanũ fauis ac
diligent̃ exp̃ssis S añ quã ꝑ manus. partes fauoꝵ cor¬

Expanded text:
si plena sunt, apum subtile murmur audimus: nam vacue sedes favorum, velut concava edificia, voces quas ceperint in maius extollunt: quare cum murmuris sonus magnus et raucus est, agnoscimus non esse idoneas ad metendum crates favorum. Item cum fucos a sedibus suis, que sunt apes maiores, grandi intentione deturbant, matura mella testantur. Castrabuntur autem alvearia matutinis horis, cum torpent aves, nec caloribus asperantur, fumus admovetur ex galbano et arido simo bubulo, quem in pultario factis cerbonibus convenit excitare: quod vas ita figuratum sit, ut velut inversi infundibuli angusto ore fimum possit emittere: atque ita cedentibus apibus mella recidentur ad examinis pabulum, hoc tempore pars favorum debet quinta dimitti. Sane putres ac vitiosi favi de alvearibus auferantur. Nunc mella conficimus, congestis in mundissimum sabanum favis ac diligenter expressis. Sed antequam premamus, partes favorum cor
Abbreviated transcription (Latin):
unc urenda sunt pascua ut ⁊ alt̾m fructicũ festinando
repͣmatur. ad stirpes. ⁊ in censis aridis noua letiꝰ her¬
oc ⁊̃ mense ultimo siccis locis rapa ⁊ napus seren¬
locis sicciorib radices serunt᷑ que hyeme sui usũ minis¬
trent. Amant t̾ram pinguem solutã dui subacta qͣlem
rapa. Tofum ⁊ glareani reformidant gaudent celi statu
nebuloso serende sunt spatiis gͣiroib ⁊ alte fossis. Meli¬

Expanded text:
unc urenda sunt pascua, ut et altiorum fruticum festinatio reprimatur ad stipes et incensis aridis, nova letius herccis locis, rapa et napus serenlocis siccioribus radices seruntur, que hyeme sui usum ministrent, amant terram pinguem, solutam, diu subactam, qualem rapa, tofum et glaream reformidant; gaudent celesti statu nebuloso. Serende sunt spatiis grandibus et altis fossis meli
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiri. Aream bͥuem loco subacto ⁊ humido nc̃ excolunt.
⁊ in ea diu̾sis spatũs. omĩa frum̃ti ł leguminũ seuuna spar¬
gunt dem̃ in ortu canicłe qui apud romanos qͣrto decimo¬
kalendaꝵ augustaꝵ. die tenet᷑ Explorant que semina ex or¬
tum sidꝰ exurat. que illesa custodiat. his abstinent illa
ꝓcurant qr indiciũ noxe aut beneficii ꝑ annũ fut᷑ũ ge¬
n̾̃ unicuiq sidꝰ aridũ p̃senti exitio uł salute p̃misit.

Expanded text:
cto et humido nunc excolunt et in ea diversis spatiis omnia frumenti vel leguminum genera spargunt; deinde in ortu canicule, qui apud Romanos XXV calendarum augustarum die tenetur, explorant que semina ortum sydus exurat, que illesa custodiat: his abstinent illa procurant; quia indicium noxe aut beneficii per annum futurum generi unicuique, sydus aridum, presenti exitio vel salute premittit.
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. que ꝑu̾num seminib impletͣus es. alte t̾t pedib pas¬
tinare debebis. ⁊ luna decrescente stercꝰ inferre hoc m̃se.¬
ultimo. thymũ seremus. s meliꝰ plautis nascit᷑ quãus
possit i semine. agrum diligit apͥcum. macrũ maritimũ
Nune circa equinoctium. seres origanum stercorari ac ri¬
gari. donec conualescat amplectitur. amat loca asꝑa atq
saxosa. histẽdieb sequit᷑ capparis late serpit suco suo
t̾ris nocet. Serendĩ est ergo ne ꝓcetat uiterius circñ uenien¬
te fossato uł luto strictis parietib solo sicco ⁊gͣcili. herbas sponte
lium. circa octobres calendas. ⁊ lac̾tucas ⁊ betas ⁊ coriaitorũ ⁊ pͥ¬
mis dieb rapa ⁊ napos. de tub̃ib serendis.xiiii.¬

Expanded text:
torum que per vernum seminibus impleturus es, alte tribus pedibus pastinare debebis et luna decrescente his stercus inferre. Hoc mense thymum seremus, sed melius plantis nascitur, quamvis possit et semine. Agrum diligit apricum, macrum, maritimum. Nunc circa equinoctium seres origanum; stercorari ac rigari debet donec convalescat. Amplectitur loca aspera atque saxola. Iisdem diebus seritur capparis. Late serpit, succo suo terris nocet. Serendus est ergo ne procedat ulterius, circumveniente fossato, vel luto, strictis parietibus, solo sicco et gracili: herbas sponte lium circa octobres kal et lactucas et betas et coriandrum et primis diebus rapam, napos. DE PRATIS
Abbreviated transcription (Latin):
conuenient̃ ad stringit᷑ ⁊ p̃ssũ circa gẽmam uinculis cogitur
sine g̾minis lesione coherere ut ea que apposite redditur
locun gẽme p̾oris ineluoat. Tũ luto suꝑ linis ⁊ lib̾am gẽmã
relinques Ramos suꝑiores eius arboris seccabis ac stirpes
Ac uiginti uno uieb exactis resoluto iumine uincł̃oꝵ reꝑ¬
ies extͣm seminis gẽmam mire in arboris aliene m̃brã

Expanded text:
couvenienter astringatur et pressum circa gemmam, vinculis cogitur couvenienter astringatur et pressum circa gemmam, vinculis cogitur sine germinis lesione coherere, ut ea que apposito redditur, locum gemme prioris includat, tunc luto superlinis et liberam gemmam relinques: ramos eius superiores arboris secabis ac stirpes: ac vigintiuno diebus exactis, resoluto vimine vinculorum, reperies externi seminis gemma, mire in arboris aliene membra
Abbreviated transcription (Latin):
õc etiam mense ramus punici. sicut supͣ diximꝰ po¬
t̃it intͣ ficꝰtile uasculum claudi ut ad enis magnitu¬
omem ponia restituat. Nẽ pira uł mela ubiramos mul-¬
ta poma densabunt. inter legenda sunt. quecũq uitio¬
sa ut succꝰ. qui ingͣte his posset impendi ad meliora u̾tat᷑¬
qui eas ⁊ ħ mense inserunt. locis frigidis ꝑ sicꝰ inoculatur.
palme planta. circũtodit᷑. Hoc m̃se uł iulio celebrat᷑ insi¬
tio. in pomis. que in plastratio dicit᷑ solis arborib conuenit.
quib pinguis succꝰ. in cortice. ⁊ ut ficis ⁊ oleis ac similibus.
ut marcialis dicit.& ꝑsico. fĩt autẽ sic ⁊ nouellis ramis ⁊
nitiois ac feratib gẽmaniq bñ apparebit fine dubio ꝓces¬
sura ouob digicis quadrata. eircõsignabis. ut ipsa statua¬
tur in medio Iita subtilit̾ corticẽ leuabis acutissimo scalpro
ne gemia ledat᷑ Item ex ea arbore cui uelimꝰ inserere simili¬
ter cũ gẽma tollet᷑ emplastrũ nitibo tam̃ atq ub̃i loco. Tc̃ ibi

Expanded text:
oc etiam mense ramus punici, sicut supradiximus, poterit intra fictile vasculum claudi, ut ad eius magnitudinem poma restituat. Nunc pyra vel mela, ubi ramos multa poma densabunt, inter legenda sunt quecumque vitiosa, ut succus qui ingrate his possit impendi, ad meliora vertatqui eas et hoc mense inserunt locis frigidis. Persicus inoculatur, palme planta circumfoditur. Hoc mense vel Iulo, celebratur insitio in pomis, que implastratio dicitur. Solis arboribus convenit in quibus pinguis succus in cortice est, ut ficis et oleis ac similibus ut Martialis dicit et persico. Fit autem sic ex novellis ramis et nitidis ac feracibus, gemmam, que bene apparebit sine dubio processura, duobus digitis quadratis circum signabis, ut ipsa statuatur in medio et ita subtiliter corticem levabis acutissimo scalpro, ne gemma ledatur. Item ex ea arbore cui velimus inserere, similiter cum gemma tolletur emplastrum, nitido tamen atque uberi loco tunc ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ campestrib locis uł equalib utile est.⁊ his quibꝰ necc̃ia.
ꝑalea non habetrir de agͥs ꝓseindendis. ⁊ uineis .iii.¬
unc frigidis locis que maio sunt p̃t̃missa faciemꝰ. agros eq̃
ꝓsciideniꝰ her bosis ⁊ gelidis partib umeta occabintis. sol¬
ligenuis uitiã fenũ g̾cũ resecamꝰ ad pabulũ Hoc mense lupi¬
locis frigidis ꝑagenda ÷ legumunũ messis. itaq lenticulam
collectam cuũ mixtani bene seruabimus. ueluasis oleariis
aut falsa m̃tariis repletis statimq grpsatis. Nẽ ⁊ faba luna
munuente uellet᷑. ante lurem sane ⁊ ante quã lima ꝓce¬
dat excussa ⁊ refrigerata ponatur. Ita gurguliones nõ¬
ñ patiet᷑ infestos Hoc mense lupinꝰ colligat᷑ S si placu¬
erit. statĩ seret᷑ exarea. S longe ab humore est. ponend̃

Expanded text:
hoc campestribus locis vel equalibus utile est et his quibus necessaria hoc campestribus locis vel equalibus utile est et his quibus necessaria palea non habetur. DE LEGENDunio frigidissimis locis que maio sunt pretermissa faciemus. Agros eque proscindemus, herbosis et gelidis partibus vineta locabimus, colligemus viciam, fenum. Grecum resecemus ad pabulum. Hoc mense locis frigidis peragenda est leguminum messis. Itaque lenticulam collectam cineri mixtam bene servabimus, vel vasis oleariis aut salsamentariis repletis, statimque gipsatis. Nunc et faba luna minuente velletur ante lucem; sane et antequam luna procedat excussa et refrigerata ponatur; ita gurguliones non patietur. Hoc mense lupinus colligitur et si placuerit statim seretur ex area. Greci a
Abbreviated transcription (Latin):
bouis oꝑa spatiũ tociꝰ messis assumit. ft̃t itaq uehiculũ qd̾ ui¬
ab rotis breuib fert᷑ huiꝰ quadrata suꝑficies tabulis muui¬
tur. Que forisecꝰ reclines in sũmo reddant spatia largiora
a beius frente carpenti bremior est. Altitudo tabular̃ ibi den¬
ticuli. plurimi acrari. ad spicaꝵ mensuram constituuntur
in ordine ad suꝑiorẽ partem recurni. Atergo uero eiusoem
uehiculi. duo hreuissimi temones. figant᷑ uel ud comites uas¬
ternar̾. ibi bos capite in uehicłm u̾so iugo. aptat᷑ ⁊ uincłis
mansuetꝰ sane qui ñ modũ cõpulsoris excebat. hic u uelncłm
ꝑ messes ceꝑit pellere. omĩs spica in carmentũ desticulis cõ¬
p̃nensa cumulatur abruptis ac relictis paleis altitudinem
uł humilitatẽ plerũq hubulco mod̾ante qui sequit᷑ ⁊ ita ꝑ
paucos itꝰ ac reditus. breui horaꝵ. spatio tota messis implet᷑

Expanded text:
bovis opera, spatium totius messis absumit. Fit itaque vehiculum, quod dubovis opera, spatium totius messis absumit. Fit itaque vehiculum, quod duabus rotis brevibus fertur; huius quadrata superficies tabulis munitur, que forinsecus reclinantes in summo reddant spatia largiora. Ab eius fronte carpenti brevior est altitudo tabularum: ibi denticuli plurimi ac rari ad spicarum mensuram constituuntur in ordine ad superiorem partem recurvi: a tergo vero eiusdem veniculi, duo brevissimi temones figurantur, velut basternarum. Ibi bos capite in vehiculum verso, iugo aptatur et vinculis mansuetus sane, qui non modum compulsoris excedat, hic ubi vehiculum per messes cepit impellere, omnis spica in carpentum denticulis comprehensa cumulatur, abruptis ac relictis paleis, altitudinem vel humilitatem plerumque bubulco moderante, qui sequitur et ita per paucos itus ac reditus, brevi horarum spatio, tota messis impletur,
Abbreviated transcription (Latin):
oc mense area paranda est. ab triturã. cuiꝰ pͥmo
t̾ra radatur. deiñ effossa leuiter mixtis paleis ⁊ amur equat᷑ insul¬
sa que res amurib ⁊ formicis frumenta defertoit. T c̃ p̃men¬
da est rotundo lapide uł colunne quoc̃q fragm̃to cuiꝰ uoluta¬
tio possit eiꝰ spatia solidare. de hinc sole siccet᷑ A liqui munda¬
tis areis aqua spargunt ⁊ minita ibi peccora oiui spatiari acpeul¬
cire copessunt: ⁊ euua t̾ra ungulis stricta fuĩt spectant solibam
unc pͥmo ordei messis incidit᷑ que consumenda est ante¬
quã gͣnarefractis spicis lapsa decurrant. qi nullis sic̃ dei¬
cum foliculis uestiunt᷑ quinq modios recide potest. Eieniag
opauna messoris exꝑti. O edioeris uͦ tres ultumi ⁊ minꝰ d hor¬
ac siccis tͥtici messis abscibitur. quã paratam eẽ cognoseis si
equalit̃ spicarũ popuł mat᷑ato rubore flauescat. Pars galli¬
at᷑ planior si compendio utit᷑ ad metendũ ⁊ p̃t hoiuĩ labores. unlꝰ

Expanded text:
oc mense area preparanda est ad trituram, cuius primo terra radatur, deinde effosa leniter, mixtis paleis et amurca equatur insulsa: que res a muribus et formicis frumenta defendit: tunc premenda est rotundo lapide, vel quocumque fragmento, cuius volutatio possit eius spatia solidare; dehinc sole siccetur. Aliqui mundatis areis, aquam spargunt et inimica ibi pecora diu spatiari ac proculcare compellunt et cum terra ungulis stricta fuerit, spectant solidam unc primo hordei messis incipitur; que consumenda est antequam refractis spicis lapsa decurrant, quia nullis sicut triticum folliculis vestiuntur. Quinque modios recidere potest pleni agri opera una messoris experti, mediocris vero tres, ultimi etiam minus. Sed horac siccis, triticis messis abscinditur, quam paratam esse cognoscis, si equaliter spicarum populus, maturato rubore flavescat. Pars Galliarum planior, hoc compendio utitur ad metendum et preter hominum labores, unius
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uacce quia decem mͥ sũ partꝰ sic pot̾it maturo uere
conluti. Icertũ est eas post ũnam pinguedinem gentientes ue¬
ris amare iuxiriari. Uni tauro qumde cĩ uacas colũnelias
asserit posse sufficẽ. surandũ q ne concipe neq̃ant ninue¬
tare pinguedinis i habundantia pabuli est in regione q̃
pascũ᷑ Potest annis om̃ib infetutã uacra submittt. Si u̾
indiget᷑ hoc genẽ. alt̾nis temꝑib oñande sunt. maxime
edescandroissimi eligendi ⁊ admittendi sunt mollib
gua. Que si maculis fucabit᷑: uarietatẽ redoit in sub¬
tile. de albo plerumq nascit᷑ coloris alt̾ius de fuscis ñꝗͣsicut
tre ꝓmissum ⁊ lanis canoidis tectum cauda iongissima uesle¬
ris tempsi. Fronte lata magnis testib etatis pͥme qui tamen
usq inocto annos potest utilit̃ mire. fẽmina nebet biia
sũmitti. quorsq in quinquentuũ facture necessaria est.

Expanded text:
unt vacce, quia decem mensium partus sic poterit maturo vere concludi. Et certum est eas post vernam pinguedinem gestientes, veneris amare lasciviam, uni tauro XV vaccas Columella asserit posse sufficere; curandumque ne concipere nequeant nimietate pinguedinis. Si ab abundantia pabuli est in regione qua pascimus, potest annis omnibus in feturam vacca submitti. Si vero indigetur hoc genere, alternis temporibus onerande sunt, maximeqense arietes candidissimi eligendi et admittendi sunt, mollibus gua, que si maculis fuscabitur, varietatem reddit in sobole. De albo plerumque nascitur coloris alterius; de fuscis nunquam, tre promisso et lanis candidissimis tecto, cauda longissima, velleris densi, fronte lata, magnis testibus, etatis prime; qui tamen usque in octo annos potest utiliter inire. Femina debet bima submitti que usque in quinquennium feture necessaria est,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ea sit infrigiois ꝓuintus Orienti aut merioiano lat̾i ag̃¬
eẽ. debet opositus. ne alicꝰ magni montis obiectu. his oua¬
b partib exclusis. algore rigescat. dut ꝑ partem septem¬
tͥonis remoto. aut ꝑ occidentis inuesꝑam sole dilato. In ca¬
liois uͦ ꝓuintiis pars potius septemtonis oꝑtanda est que
⁊ utditati ⁊ uoluptati ⁊ saluti equa bonitate respondeat.
Siuicinus ÷ fluuiꝰ ubi statuimꝰ fabrice sedem parare. eius
debemus explorare nat᷑am qi plerũq qd exalat inimicum

Expanded text:
est ea sit: in frigidis provinciis orienti et meridiano lateri debet esse oppositus, ne alicuius magni montis obiecta, his duabus partibus exclusis algore rigescat. Aut per partem septentrionis remoto, aut per occidentis in vesperam sole dilato. In calidis vero provinciis pars potius septentrionis optanda est, que et utilitati et voluptati et saluti, equa bonitate respondeat.Si vicinus est fluvius ubi statuimus fabrice sedem parare, eius debemus explorare naturam, quia plerumque, quod exhalat inimicum
Abbreviated transcription (Latin):
considare debebis nebonum nat᷑alis fecunditatis. colentiũ
depͣuarit mercia:⁊ indegeneres surculos. uber soli feraeis
ex pandit. Qd̃ qͣm uis emendari possit. insitione melioꝵs. tam̃
ħaꝵ rerum sine culpa melioe usus ÷ quã cũ spe corrigen¬
in. serus euentus. In seminib ergo frumentore. p̃sens emen

Expanded text:
considerare debebis ne bonum naturalis fecunditatis, colentium depravaverit inertia; et indegeneres surculos, uber soli feracis expenderit. Quod quamvis emendari possit in satione, meliorum tamen harum rerum sine culpa melior usus est, quam cum spe corrigendi serus
Abbreviated transcription (Latin):
dulcis immergi. ut uttiũ salis. aquis suauib: eluta deponat.
Salcem quoq albo saxo. duro. ł tiburtino. aut colubino
fluiuiali coq̃mꝰ. aut rubro aut spongia. aut postremomar¬
moie. que erit ex spisso ⁊ duro saxo. structurqs conuenit. ex
fistuloso uͦ aut molliori lapite tectoriis ad hibetur utilius.
In dnabi harene partib calcis una miscenda ÷ Influiuali uͦ
narena si teiam partem teste erete abdidis: oꝑĩ soliditas

Expanded text:
dulcis immergi, ut vitium salis, aquis suavibus eluta, deponat. dulcis immergi, ut vitium salis, aquis suavibus eluta, deponat. Calcem quoque albo saxo, duro, vel tiburtino, aut columbino fluviali coquemus; aut rubeo, aut spongia, aut postremum marmore. Que autem erit ex spisso et duro saxo, structuris convenit. Ex fistuloso vero aut molliori lapide, tectoriis adhibetur. Utilius in duabus partibus calcis, una arene miscenda est. In fluviali vero arena, si tertiam partem teste crete addideris, operum soliditas
Abbreviated transcription (Latin):
reterea scire est necc̃ium construenti que caleis ⁊ hare¬
ne natura sit utilis. harene gͦ fossicie genã sunt ta. Hi¬
gra. rufa. cana. Om̃s p̃cipue. rufa melior meritis sequenteᷤ
est. cana. T cium locum nigra ꝑ ossibet. ex his que cõphensa
manui edit stricdores erit utilis fabricanti. Item si panno ł
linteo canditie inspersa. ⁊ excussa nichil macłe relinquet
aut sordis. egregia ÷ S si fossilis harena nõ fuerit. de flumi¬
nib aut glare a aut littore colliget᷑. Marina harena tar¬
dius siccatur. Et idõ nõ continue s int̾missis temporibus.
construenda est. ne opus ou̾ata corrũpat. samerarũ¬
quoq tectoria salso humore dissoluit. Nam fossiles. tectoriis ⁊ ca¬
meris ⁊ celer isiccitati utiles. sunt melioresq si statĩ cũ effosest̃.
misceantur. N amoiuturno sole aut pruina aut imlire uones¬
cunt. Fiuiuales tectoriis magis pot̾unt con uenire s si uti
neceẽ sit. maris harena erit cõmoda pͥus eam lacuna humoris

Expanded text:
reterea scire necessarium est construenti, que calcis et arene natura sit utilis. Arene enim fossiticie genera sunt tria, nigra, rufa, cana. Omnium precipue rufa melior. Meriti sequentis est cana. Tertium locum nigra possidet. Ex his que comprehensa manu edit stridores, erit utilis fabricanti. Item si panno, vel lintheo candide vestis inspersa et excussa, nihil macule relinquit aut sordis, egregia est. Sed si fossilis arena non fuerit, de fluminibus, aut glarea, aut littore colligetur. Marina arena tardius siccatur et ideo non continue, sed intermissis temporibus construenda est, ne opus oneret et corrumpat: camerarum tectoria salso humore dissolvit. Nam fossiles tectoriis et cameriis, ex celeri siccitate utiles sunt, melioresque si statim cum effosse sint misceantur. Nam diutino sole, aut pruina, aut imbre vanescunt. Fluviales tectoriis magis poterunt convenire. Sed, si uti necesse sit, maris arena, erit commodum prius eam lacuna humoris
Abbreviated transcription (Latin):
sepe delectat. cui calcem debemꝰ ad hib̾e. cũ multo
tempore fu̾it maceratum. Ergo ut utilem ꝓbes: ascia
calcem quasi lignum dolabis. S inusqmͣ acies eiꝰ offendit.
⁊ qd̾ ascie adheret fui̾t molle atq uiscosũ. constat abba¬
arietum uͦ tectura. sic fiet fortis ⁊ nitiba. Prima
trullis frequentet᷑ inductio. cũ siccari ceꝑit iter̃ indu¬
catur act̾cio. post hec tͥa coria ex marmore gͣno cooꝑiat᷑
ad trullã. que inductio aute tam dui subigenda: ut ru¬
trũ quo calx subigitur mundum letiensꝰ. hec quoq mar¬
moris. gͣni inductio. cũ siccari incipiet. alium colium.
subtilius oportet imponi. sic ⁊ solibitatem custodiet. ⁊¬
itandum ÷ autem qd̵ pleriq fecer̃ aque causa
cist̾nas construere conueniat. quib omiũ conduci possit aqua
construatur longior magis quã latior. huiꝰ solũ alto.
rubere solibatum. relicto fossoriis loco destacei paiumenti suꝑ¬
fusione leuiget᷑. hoc pauimentũ omi cura terendũ ÷ ad nii¬

Expanded text:
sepe delectat, cui calcem debebimus adhibere, cum multo tempore fuerit maceratum. Ergo ut utile probes ascia calcem quasi lignum dolabis: si nusquam aciem eius offenderit et quod ascie adheret fuerit molle atque viscosum, constat albaarietum vero tectura sic fiet fortis et nitida. Primo trullis frequenter inducta, cum siccari ceperit iterum inducatur ac tertio: post hec tria coria ex marmoreo grano cooperiatur ad trullam, que inductio ante tamdiu subigenda est, ut quo calx subigetur mundum levemus: hecque marmoris grani inductio cum siccari incipiet, aliud corium subtilius oportet imponi, sic et soliditatem custodiet et itandum est quod plerique fecerunt aque causa cisternas construere conveniat, quibus omnium conduci possit aqua construatur, longior magis quam latior. In imis solum alto rudere solidatum, relicto fusoriis loco, testacei pavimenti superfusione levigetur. Hoc pavimentum omni cura terendum est ad ni
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. tale pauimentum uebebis imꝑonẽ. in quo uł nuois pe¬
dib stantes ministri hreme ñ rigescant. Inducto itaq ru¬
dere. uł testacio pauimento congestos ⁊ calcatos spisse carbo¬
nes. cũ sabulone ⁊ fauilla ⁊ calce ꝑmisces. E huiꝰ impense et¬
situoinem sex unciis iubebis imponi. Qũ ex equa cũ nigra
paiumenta formabit. Et si qua fundentur ex poculis ue¬

Expanded text:
sunt, tale pavimentum debebis imponere, in quo vel nudis pesunt, tale pavimentum debebis imponere, in quo vel nudis pedibus stantes ministri hyeme non rigescant: inducto itaque rudere, vel testato pavimento, congestos et calcatos spisse carbones, cum fabulone et favilla et calce permisces et huius crassitudinem semipedis iubebis imponi. Quod exequatum nigra pavimenta formabit et si qua fundentur ex poculis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
orma tamen eẽ debet eiꝰmͦi. ut ad habitationem b̃ui¬
ter collectas. ⁊ estati ⁊ hyemi p̾beat. mansiones. Que hyemi
parantur. ita sint constitute. ut possit eas hib̃ni solis totus
bebunt. Primum in fabricis planis eꝵ. obseruandũ est. ut
equalis ⁊ soliba contignatio fiat. ne gͣdus ambulantũ rre¬
mor fabrice titubantis excutiat. deinde ut axes. querne.
cuma. esculeis ñ misceantur. Nam quercꝰ humore concepto:
cũ se cepit siccare torquetur. ⁊ rimas in pauimento faciet.
esculus autem sine uitio durat. S si quercusuppetente esculus
desit. subtiliter quereus seccetur. & tͣnsuersus atq dicectus du¬
plex ponatur ordo tabular̃ clauis frȩquentib fixus. de cerro
aut fago aut farno. Hiitissime tabulata ourabunt. si statis.
suꝑ paleis ł filice. humor calcis. nũꝗͣ ad tabulati corpus acce¬
bat᷑: T unc suꝑ statu minabis rudus id÷ saxa contusa duab par¬
tib ⁊ una calcis tẽꝑante constitues. Hoc cum ad sexdigitoꝵ el¬

Expanded text:
orma tamen esse debet eiusmodi, ut ad habitationem, breviter collectas et estati et hyemi prebeat mansiones. Que hyemi parantur ita sint constitue, ut possit eas hyberni solis totus bebunt, primum in fabricis planis earum, observandum est, ut equalis et solida contiguatio fiat, ne gradus ambulantium tremor fabrice titubantis excutiat. Deinde ut axes querne cum esculeis non misceantur. Nam quercus, humore concepto, cum se ceperit siccare, torquetur et rimas in pavimento faciet; esculus autem sine vitio durat. Sed si quercu suppetente esculus desit, subtiliter quercus secetur et transversus atque directus, duplex ponatur ordo tabularum, clavibus frequentibus fixus. Deacere, aut fago, aut fraxino, diutissime tabulata durabunt, si stratis desuper paleis, vel silice, humor calcis nusquam ad tabulati corpus accedat tunc super stratum minabis ruderes, id est saxa contusa duabus partibus et una calcis temperante constitues hec cum ad sex digitorum cr
Abbreviated transcription (Latin):
gricultura uicdimieliꝰ
nicħ uberiꝰ. mc libo hoiẽ
digꝰ. hãc laudat poeta cũ
tiĩs. ut pͥsea geus morta.¬
liũ. pat̃na rura. bubꝰ gxere.¬

Expanded text:
Agricultura nil melius, nil uberius, nil libero homine dignius. » Hanc laudat poeta HORAtiis,  Ut prisca gens mortalium  Paterna rura bobus exer
Abbreviated transcription (Latin):
co aliquatenus erectiore ⁊ sicciore quã cet̾a. ꝓpt̃ in uiriam
fundamentoꝵ. ut ileto fruatur aspectu. fundamenta aut̃
ħ mͦ ponenda sunt. ut latiora sint ex utͣq parte semipedis
spatio. quã parietis corpus increscit. Si lapis ł tofus occurrat.
facilis causa ÷ collocandi. in quo sculpi tantum fundam̃ti for¬
ma debebit. uniꝰ pedis altitudine uel ouoꝵ si solida ⁊ cons¬
tructa inuenietur. Argilla quinta ł sexta pars altitudi¬
ne ruderũ suspicione. orcurrat argilla Que si omĩo uesit.
quar tam mersisse sufficiet. Stitdendum p̃t̾ea. ut ortis ⁊
pomariis cingi possit aut pͣtis. s totus fabrice tͣclus. uniꝰ la¬
t̾is latituo inẽ. in quo fronserit. meridianam partem res¬
piciat. In pͥmo angulo excipiens. ortum solis hib̃ni. ⁊ pau¬
lulum ab occioente au̾tatur hiemali. Ita ꝓueniat. ut ꝑ hy¬
emem sole illustretur. ⁊ calores. ⁊ calores eius estatae ñ sen

Expanded text:
co aliquatenus erectiore et sicciore quam cetera esse debet, propter iniuriam fundamentorum et ut leto fruatur aspectu. Fundamenta autem hoc modo ponenda sunt, ut latiora sint ex utraque parte semipedis spatio, quam parietis corpus increscit. Si lapis occurrat, facilis causa est collocandi, in quo sculpi tantum fundamenti forma debebit, unius pedis altitudine, vel duorum. Si solida et constricta invenietur argilla, quinta aut sexta pars alne ruderum suspicione occurrat argilla: que si omnino desit: quartam mersisse sufficiet. Studendum preterea, ut hortis et pomariis cingi possit, aut pratis. Sed totus fabrice tractus, unius lateris longitudine in quo frons erit, meridianam partem respiciat. In primo angulo excipiens ortum solis hyberni et paululum ab occidente averratur hiemali. Ita proveniet, ut per hyemem sole illustretur et calores eius estate non sen
Abbreviated transcription (Latin):
uirides succidantur. ⁊ statim supra sectas eoꝵ radices are¬
tur. ster coris similitudine agros fecundant. que si ex se aru¬
erint. ante quam ꝓscindas. in his t̾re succꝰ aufertur ager
aquosus plus stercoris querit. siccꝰ minus. Calidis. martti
mis. siccis ap̾cis. cam pestrib locis. omẽ opus uineaꝵ maturiꝰ
inehoetur. fr̃igidis mediterraneis. humidis. opacis. moutaniᷤᷤ
locis. tardiꝰ. Qđ nõ solũ de mensib aut dieb dixerin: s. ho¬

Expanded text:
virides succidantur et statim supra sectas eorum radices aretur, stercoris similitudine agros fecundant, que si ex se arverint antequam proscindas, in his terre succus aufertur. Ager aquosus plus stercoris querit, siccus minus. mis, siccis, apricis, campestribus locis, omne opus vinearum maturius inchoetur; frigidis mediterraneis, humidis, opacis, montanis locis, tardius: quod non solum de mensibus aut diebus dixerim, s
Abbreviated transcription (Latin):
pinguis: si defuerit. exilis. si conuen̾it ȩquata: medi¬
ocris. Dulcedo autem cognoscitur: si ex ea parte agͥ
que magis uisplicet. glebam fictili uase dulci aqua ma¬
defactam iuditio. saporis ex plores. Uineis quoq utilem ꝑ
hec signa cognoscis si coloris ⁊ corꝑis rari aliq̃denus atq reso¬
luti est. si uirgulta que ꝓtulit leuia nitida ꝓcȩra. fecun¬
Situs uͦ terraꝵ neque planus ut stagnet. neq pruptus
ut befluat: neq obruptus ut in imum deiecta ualle sub¬
sibat. neq ardiuis ut tempestates in modice sentiat icalo¬
campus aꝑtios ⁊ humorẽ pliuiiũ cliuo fallente sub
ducens. uel collis moliter ꝑ lat̾a inclinata ueductus. ł
uallis cũ quadam mod̾atione. ⁊ aeris laxitate sũmissa. uel
mons alt̾ius culminis defensus obiectu. ⁊ a molestiorib
uentis aliquo liber auxilio. uel sublimis asꝑ. s nemoro¬
sus ⁊ ħbidus. d cum sunt gena̾ t̾raꝵ. psima ut pinguiᷤ

Expanded text:
pinguis est; si defuerit exilis; si convenerit equata medipinguis est; si defuerit exilis; si convenerit equata mediocris. Dulcedo autem cognoscitur, si ex ea parte agri que magis displicet, glebam fictili vase dulci aqua madefactam, iudicio saporis explores. Vineis quoque utilia per hec signa cognosces si coloris nigri et corporis rari aliquatenus atque resoluti est, si virgulta que protulit levia, nitida, procera fecunSitus vero terrarum neque planus, ut stagnet, neque perruptus, ut defluat; neque obrutus, ut in uno deiecta valle subsideat; neque arduus ut tempestates immodice sentiat et calocampus apertior et humorem pluviuducens, vel collis molliter per latera inclinata deductus, vel vallis cum quadam moderatione et aeris laxitate summisa, vel mons alterius culminis defensus obiectu et a molestioribus ventis aliquo liber auxilio, vel sublimis, asper, sed nemorosus et herbidus. DE RUS
Abbreviated transcription (Latin):
N terris uͦ querendafecunditas. ne alba ⁊ nuba sit gleba ne
macer sabulo. sine amnixtione treni. ne creta sola ne hare¬
ne scͥalentes. ne ieiuna glarea. ne aurosi pulũis lapibosa
macies. ne salsa ł amara. ne uliginosa t̾ra. ne tofus are¬
nosus atq ieiunus. ne uallis nimis opaca ⁊ sorbida. s gle¬
ba pucris. ⁊ fere nigra. & ad tegendũ se gͣminis sui
sufficiens. aut mixti coloris. Que ⁊ si rara sit. tamen pinguis
soli ad iunctione solidatur. Que ꝓtriłi̾t. nec scabra sint. nec¬
re torrida. nec succi nat᷑alis egentia. ferat qd̾ frumentis uan¬
dis utile signum ÷. ebulũ iuncũ cal amuni. gͣnien tͥfoluun
ñ macrum. robos pingues. pruna uluestrla. color tamen
nõ magnoꝑe querendus: s pingueto atq uulceoo. pui¬
gem. sic agnoscis. Glebam paruulam uulei aqua consꝑgis
⁊ subigis. scrobȩ si glutinosa: ⁊ ad heret: constat illi m ẽẽ.
pinguedinem Item scrobe effossa ⁊i pleta. si suꝑau̾it t̾ra

Expanded text:
n terris vero querenda est fecunditas, ne alba et nuda sit gleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; creta sola, ne arene squalentes, ne ieiuna glarea, ne aurosi pulveris lapidosa macies, ne falsa vel amara, ne uliginosa terra, ne tophus arenosus atque ieiunus, ne vallis nimis opaca et solida. Sit gleba putris et fere nigra et ad tegendam se graminis sui crate sufficiens aut mixti coloris, que etsi rara sit, tamen pinguis soli adiunctione glutinetur. Que protulerit, nec scabra sint, nec torrida, nec succi naturalis egentia ferat quod frumentis dandis utile signum est ebulum, iuneum, calamum, trifolium non macrum, rubos pingues, pruna sylvestria. Color tamen non magnopere querendus est, sed pinguedo atque dulcedo. Pinguem sic agnosces, glebam parvulam dulci aqua consperge et subige si glutinosa est et adheret, constat illi inesse pinguedinem. Item scrobe effossa et repleta si superaverit terra,
Abbreviated transcription (Latin):
gͣndes olee arbores efficit fructus minores: ⁊ aquatos acseros
magisꝙ amurce ꝓximos aer oleas tepidus uiuat i uentis
medioeb sine ui ⁊ horrore ꝑflabilis: ũitis que adiugum colit
ꝑetates. ad hoc ꝑducenda. ut locis molestiorib quãtuor. pe¬
dibus a terra. placitiorib uͦ septem sũmitas eius insurgat.
Oitus qui ẽelo clementi subiacet. ⁊ fontano humore ꝑ eur¬
ritur ꝓpe: ut liber sit ⁊ nullam serendi disciplinã requi¬
rat. Subligatio ac̾bis uuis facienda ÷ gñ excutiendi aut
rũpendi acini nulla formido: Ligata in uitib locum de¬
fossorem si aꝑtus uitis ocłs uiderit. cecabitur spes mag¬
na uindemie. Et ideo dũ est clausa fodietur. Terre alti

Expanded text:
eros magisque amurce proximos. Aer oleas tepidus iuvat et ventis mediocribus sine vi et horrore perflabilis. Vitis que ad iugum colitur, per etates ad hoc perducenda est, ut locis molestioribus, quatuor pedibus a terra, placidioribus vero septem, summitas eius insurgat. ortus qui celo clementi subiacet et fontano humore percurritur, prope est ut liber sit et nullam serendi disciplinam requirrumpendi acini nulla formido est. Ligatura in vitibus locum deorum. Fossorem si apertus vitis oculus viderit, celabitur spes magna vindemie; et ideo dum est clausa fodietur. Cali