comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& istccdediuertir rebus multa consti¬
tuit sedin primis delericis quod dictum est ut nis ꝑ compmisrio uinculo
iuidicium epis copale non adeant posteriori legimaioriani abrogatũ ẽ
dereliquis p̃cipi aut siquis laicus oleri cum se inciuilis euin. crunipali
negotio ꝑ auctoritatem iudicis ad publicum ꝓuocauerit pulsat ine
seu ꝓquib: cumq: grauibus inurus adiudicium fuerint ꝓuocati. lica
incriminalib: causis ꝑ alium nulli liceat respondere ep̃is tam & prbris
sine dubio. ut adeos redeat sententia iudicati. In reliquis uero cri¬
minalibus causis ubi desceleris ꝑsona conuincenda est suam in iudicio
p̃sentiam &ibere ꝓcurent. guodsitertio conuentiꝓ & secutorem
sil adiudicium uenire noluerint. sententiam &cipiant conmaio macis¬
ui clericus si atq litem pulsauerit inforo illius quem iudicium ꝓuocat¬
nq audiatur. Sit temenpulsat᷑ non codqui euerit ad ep̃i uł prbiteri
uenire iudicium qđ aliud fecerit. ille quipulsat desensores cause

Expanded text:
 ista de diversis rebus multa constituit: sed inprimis de clericis quod dictum est, ut nisi per conpromissi vinculum iudicium episcopale non adeant, posteriore lege Maioriani abrogatum est. De reliquis praecipit, ut, si quis laicus clericum seu in civili seu in criminali negotio per auctoritatem iudicis ad publicum provocaverit, pulsatus sine pro quibuscumque gravibus iniuriis ad iudicium fuerint provocati. Licet in criminalibus causis per alium nulli liceat respondere, episcopis tamen etsine dubio ut ad eos redeat sententia iudicati. In reliquis vero criminalibus causis, ubi de scelere persona convincenda est, suam in iudicio praesentiam exbibere procurent. Quod si tertio conventi per executorem ad iudicium venire noluerint, sententiam excipiant contumacis. Clericus si aliquem lite pulsaverit, in foro illius, quem ad iudicium provocat, audiatur, si tamen pulsatus non adquieverit ad episcopi vel presbyteri venire iudicium. Quod si aliud fecerit ille qui pulsat, defensores causae
Abbreviated transcription (Latin):
cum generalitatis designatio uniuersa coniumat. Mec aliquid ẽẽ
ponit & ceptum quod nom pro illuduenerabile constitictũ. hoc per¬
emptorio uocabulo concludat᷑ dicendo enim om̃ia nulla poenitas
cuius lib& litis aut causationis fomitem derelinquid deoriginamis
colonis inquilinis hacseruus utriusq secus pecculus atq agna¬
moueatur: & negotium dequo &x pressa tempora solemnit᷑ nemopul¬
sauit nouum nemo ꝓponat qđ inomnium consũmationẽ causa rum

Expanded text:
cum generalitatis designatio universa consumat, nec aliquid esse cum generalitatis designatio universa consumat, nec aliquid esse possit exceptum, quod non per illud venerabile constitutum hoc peremptorio vocabulo concludatur. Dicendo enim 'omnia' nullum penitus cuiuslibet litis aut causationis fomitem derelinquit. De originariis et colonis, inquilinis ac servis utriusque sexus, peculiis atque agnamoveatur. Et negotium, de quo per expressa tempora sollemniter nemo pulsavit, novum nemo proponat. Quod in omnium consummationem causarum
Abbreviated transcription (Latin):
furtuna legum quod non habebat ad quirat. Nobilior qđ habuit
obtinere non possit. absit atem poribus ut id conscientia nr̃a ꝑmitims
que nemo hunc nob gloriȩ tituli uindicamus ut nr̃ostudio graues
rat . ad quabem uolentia p̃cipuit nos ostata l&x dñi patris clemen¬
tiȩ meȩ theo dosii ꝑennis augusti quamuistutũ suarum more seuutus
hum anum generi ꝓfundo qui &em ꝓspec constrtuens post axx amos
nullc penitus iurgia quemed ia tempore mota non fuerant e citare
cuius inuicti principis laudib: &iam p̃sente legem necesse c̃ẽ ad plian
illanamq pia mente prestando uiã hinc alteri p̃buit qr beneficiatius
latiñ panderentur p̃cipimus Igitur p̃corundam p̃uas int̃p̃tations
quib: sancio memorata non sufficit deminutia iuris & captio sic
uerba sectantur uo quaspacialit iussa suntispacialit̃ ab rogenur:

Expanded text:
fortuna legibus quod non habebat adquirat, nobilior quod habuit fortuna legibus quod non habebat adquirat, nobilior quod habuit obtinere non possit. Absit a temporibus nostris, ut id conscientia nostra permittat. Quin immo hunc nobis gloriae titulum vindicamus, ut nostro studio gravissimae ret. Ad quam benevolentiam praecipue nos hortata est lex domini patris clementiae meae Theodosii perennis Augusti, qua virtutum suarum morem secutus humano generi profunda quiete prospexit constituens post triginta annos nulla penitus iurgia, quae medio tempore mota non fuerant, excitari. Cuius invicti principis laudibus etiam praesentem legem necesse est adplicari. Illam namque pia mente praestando viam huic alteri praebuit, qua beneficia eius latius panderentur. Praecipimus igitur propter quorundam pravas interpretationes, quibus sanctio memorata non sufficit, dum minutias iuris et captiosa verba sectantur, ut quae specialiter iussa sunt specialiter abrogentur,
Abbreviated transcription (Latin):
hescierunt que alia in ꝓbum litigatorem itum ualida defen¬
sionen submouit. sipossessorem nec sgđa infinitum transa
defendant pr&̃ tante &atis iniuria uehem̃t offendit̃. qđ quib: dã
ne hȩc miliciȩ suȩ priuilegia suffragantur. Dictũ nor eubiorũ lcbore
ꝑfuncti in pingi contum eliosã estactus comperim questione & qđ dĩ uer¬
cundia contestatione natalium splendor conspicitur preclarascrimnor
officia ꝓbauerint nemo erub ercende obiectionis arguere aut merits
au licis honorib: uiriis tali ad laqueos ui lis rimi colonatus tuncꝑm¬
ciosius leborare quando continuos obseruatione laboris & p̃ndio uide
obtata debentq gaudere dominio uernolas suos fideles seruientes
cum libuerit iurgiis seruitutis ab soluunt & quod ẽẽ non potuerant
qualitacte n ascendi manũ misrionis beneficio consecuntur : Indignum
facimꝰ̃ d& eriore conditionem lib̵tis eẽ quam seruis. ut humilis abictis

Expanded text:
nescierunt? quae alia inprobum litigatorem tam valida defennescierunt? quae alia inprobum litigatorem tam valida defensio submovebit, si possessorem nec saecula in infinitum transacta defendent? Praeter tantae aetatis iniuriam vehementer offendit, quod quibusdam nec militiae suae privilegia suffragantur. Diuturno excubiarum labore perfunctis inpingi contumeliosam status conperimus quaestionem et, quos verecundiae adtestatione, natalium splendore conspicuos praeclara scriniorum officia probaverunt, naevo erubescendae obiectionis urgueri, emeritos aulicis honoribus viros trahi ad laqueos vilissimi colonatus et tunc periculosius laborare, quando post continuos observationum labores et residuo vitae optata debent quiete gaudere. Domini vernulas suos fidelius servientes, cum libuerit, iugo servitutis absolvunt, et, quod esse non poterant qualitate nascendi, manumissionis beneficio consequuntur. Indignum facinus deteriorem condicionem liberis esse quam servis, ut humilis abiectaque
Abbreviated transcription (Latin):
palatinus suꝑ acreolim directus necdum quid ꝓficerent r&sulissere
quccre nolumus uetitulũ intp̃tationis huius cecnodis iussionis ad¬
iungere sub occansionem orationis acceptec consumant. dic̃ enim
reliquae nom posuit unde n on residuce parse dñis quisperare porist
pescura uł prima uł maxima ẽ qui& impro uincialiũ ꝓprias
sollicitus mentȩ tracteerẽ: q̃uib: quanto plus fuerit humanteaes
inpensum tanto pnius anior de uocionis in cumbit: Hȩc ẽenim
natura mentis humanȩ . ut quid amittit & quomodo con¬
pens& in gratiã. & animꝰ promtus lcrgioris in teriorem quedã
uinculo caritatis obstringat. iub &s itaq: iuris ꝑp&ui in p&itio
patrimonialis iursrei publice uacas & nasq calummas &
nullo tempore sine clusas cestis & designatis terminis limitare
quam nob necessitate ferende legis iusta inp̃osuit querinonia
olurimorum. quiferat instituit iurgaq auia autꝑ auis

Expanded text:
palatinos super hac re olim directos necdum quid profecerint rettulisse. palatinos super hac re olim directos necdum quid profecerint rettulisse. Quare nolumus hunc titulum interpretationi huiusce iussionis adiungi, ne sub occasione orationis accepta consumant. Dici enim reliqua non possunt, unde non residua pars, sed omnis quae sperari potest pis cura vel prima vel maxima est quietem provincialium propitia sollicitius mente tractare, quibus quanto plus fuerit humanitatis inpensum, tanto pronius amor devotionis incumbit. Haec est enim natura mentis humanae, ut quod amittit ex commodo conpenset in gratia et animos praestitis largioribus interiore quodam vinculo caritatis obstringat. Iuvat itaque iuris perpetui enfyteutici patrimonialis, iuris rei publicae vagas aeternasque calumnias et nullo temporum fine conclusas certis et designatis terminis limitare. Quam nobis necessitatem ferendae legis iusta inposuit querimonia plurimorum. Quis ferat institui iurgia, quae avi ac proavi
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem nob̵ cum ꝑuigilias & cognotant & tuentur cum alicis potestio¬
tib: ꝓsuamo deratione disponant siustanecessitas cogit᷑. Qualis
ꝑsona mittat᷑ nihil in potestectẽ audeb̵ que elegit talium uirorum
& aminatur ad sensus necesse est ab eo integritatis reuerentia custo¬
dire: quinouitto ẽ custodis hacbere quod dicis alit̃ ꝑgenti ad puin¬
ut more periculi quem occulta cupiditas festincere conpellit similis
condicio manebit officium & potestatisq discussore. utere cupiens
non sidelit̃ suggesserit testcctione gestorum firma miterdi quan
ustauimus deberi seruari. S ardinam ab hoc exhibi placuit
qu am apud nonnullos caliditate quedam maxim apars peccunue
resida quum ec acta publicis opostuit erogationib: ad pliccri
cumsatis seerit ad ipsa quoq: beneficianra ꝑueniant in iuistiuiri
p̃ciũ distractorum p̃diorum abemptorib debere supplere

Expanded text:
tudinem nobiscum pervigiles et cogitant et tuentur: cum aulicis potestatudinem nobiscum pervigiles et cogitant et tuentur: cum aulicis potestatibus pro sua moderatione disponant, si iusta necessitas cogit, qualis persona mittatur. Nihil inpudenter audebit, quem elegit talium virorum examinatus adsensus. Necesse est ab eo integritatis reverentiam custodiri, qui novit tot se custodes habere quot iudices. Aliter pergenti ad protimore periculi, quem occulta cupiditas festinare conpellit. Similis condicio manebit officium eius potestatis, quae discussorem mittere cupiens non fideliter suggesserit adtestatione gestorum formam mittendi quam statuimus debere servari. Sardiniam ab hoc excipi placuit, quoniam apud nonnullos calliditate quadam maxima pars pecuniae resedit, quam exactam publicis oportuit erogationibus adplicari: cum satisfecerit, ad ipsam quoque beneficia nostra pervenient. Inlustris viri pretium distractorum praediorum ab emptoribus debere suppleri;
Abbreviated transcription (Latin):
hec deciuib: uelut int hostis peccumȩ placitis: Nonad legatione iuser¬
s puincia decidente cum nob auctoritatib alter & currs
siutilis publica ẽẽ nompotuit : qui ante prex̃. suꝑflnum istire alterum
a qui prouinci alib: obfuturum bunc nospatris consriptifomite ꝓniauns
ardoris & tinguimus necpatemur ulterius ad & auctoren interitũ de¬
magis ad tenua funicione admittatsine dubiofiscos qđ quomodosuos
&x actor augimenta. superiori igitur pcctris conscripti omniũ temporum
reliquatũ arhadium qua mutrius quã errori huiusq ad icipienten
grata prestari nemine de inceps. licebit adnegotio arbitrio huius
iudicis atq: spirare. utrum mittidebeat inspector publicus tratu
ante deliber& sublimꝑ̃ uiriparentis patricuq: nr̃i: Net non mugis siscus
uirꝑ fectus p̃torio . qui commonicionis utlitate iustutã succrum migni¬

Expanded text:
haec de civibus velut inter hostes pecuniae placitis, non adlegationum iustihaec de civibus velut inter hostes pecuniae placitis, non adlegationum iustie provincia decedente cum novis auctoritatibus alter excurrit. Si utilis publico esse non potuit qui ante perrexit, superfluum est ire alterum aeque provincialibus obfuturum. Hunc nos, patres conscripti, fomitem perniciosi ardoris extinguimus nec patimur ulterius ad exhaustorum interitum demagis adtenuet functionem. Amittit sine dubio fiscus, quod commodo suo exactor augmentat. Superiorum igitur, patres conscripti, omnium temporum reliqua tam arcalium quam utriusque aerarii usque ad incipientem grata praestari: nemini deinceps licebit ad hoc negotium arbitrio unius iudicis adspirare. Utrum mitti debeat inspector, publicus tractatus ante deliberet sublimis viri parentis patriciique nostri nec non magnifici viri praefecti praetorio, qui communionis utilitate virtutum suarum magni
Abbreviated transcription (Latin):
dats unter obsequice sumptuosa & pedit adminicula ꝓ uind alis offici
scolaris &iam sepe coniungito multipliccetum &omnium numero & os¬
i c orum quientum auaritiȩ libererit terror & torqueat prima sunt᷑
plicabile obscuritatem confus as quunt̃ hominis uersuiticrum nescius
hoc amplius aegunt qđ minus intelligi possunt securitatis & pediunt
annorum syriȩ &u& ustate consum atas quec seruare nescit simpli¬
antes & siduce nibil debentis reueraenim aut quoqu opereant. aut¬
quasi iustae contingat occasio dep̃dandi.Utsi &ctant redimendie
iusereantur. accepto ita si ut apud in ꝓbũ rei arbitrium merito
noceat: ccstolam conperit nhilꝓficiat : Non perisse in nomine
de inde claades seucusto dices suspendiorum crudelitas & uniuersa
tormentec queinte alitus. & crudelitactis ꝑtinxe gregius quesitur
expectat Collegat fructo palatinus ostactur instct ad paratio
turpilenta Vrguit inmitis &x secutiomilitatis indignum facu

Expanded text:
latus inter obsequia sumptuosa, expetit adminicula provincialis officii, scholares etiam saepe coniungit, ut multiplicato et hominum numero et officiorum, quantum avaritiae libuerit, terror extorqueat. Prima sunt plicabili obscuritate confusas, quae inter homines versutiarum nescios hoc amplius agunt, quo minus intellegi possunt. Securitates expetunt annorum serie et vetustate consumptas, quas servare nescit simplicitas et fiducia nihil debentis. Re vera enim aut, quoquomodo pereunt, quasi iusta contingit occasio depraedandi aut, si extant, redimendum est, ut ferantur accepto. Ita fit, ut apud inprobum rei arbitrum merito noceat chartula, cum perit, nihil proficiat non perisse. Innumerae deinde clades, saeva custodia, suspendiorum crudelitas et universa tormenta, quae interea, laetus et crudelitatis pertinax, egregius quaesitor expectat. Collega furtorum palatinus hortatur, instat adparitio turbulenta, urget inmitis executio militaris. Indignum facinus
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑuẽnerit nihil contracordinationem dm̃ pignoris habunde trans¬
lut sm ancipiis rep&ire aut pulsare p̃sumat. sedcui aut uinditam ut dona
aut dimissor ager fuerit in eostactum possideat in quo ab actore constat
fuisse dimis sum. Decolo norum uero agnatione idremota ambiguitatem
hec lege constat ẽẽ p̃ceptum. Vtsecundum legem quem ad palladiũ data est
Decolono & colona int̃duos dominos diuidatur agnatio ut colonidũs

Expanded text:
enerit, nihil contra ordinationem domini prioris aliunde translatis mancipiis repetere aut pulsare praesumat, sed cui aut venditus aut donatus aut dimissus ager fuerit, in eo eum statu possideat, in quo ab auctore constat fuisse dimissum. De colonorum vero agnatione id remota ambiguitate hac lege constat esse praeceptum, ut secundum legem, quae ad Palladium data est de colono et colona, inter duos dominos divid
Abbreviated transcription (Latin):
ud quib actio de inofficioso testam̃to comp&it nullatenus
pr& mit tat sed eilegib: debitc uł donationen uł mostis teor
hoc est quastam portionem reseru&. Hic quere theo dosiano¬

Expanded text:
vel quibus actio de inofficioso testamento conpetit nullatenus vel quibus actio de inofficioso testamento conpetit nullatenus praetermittat, sed eis legibus debitam vel donationis vel mortis tempore, hoc est quartam, portionem reservet. NO
Abbreviated transcription (Latin):
sine dissimulatione restituat
sinemaritis uoluernnt
ꝑdurare. gucqta similit̃ curiȩ cum fructib: reddat quod
sirem relictam aparentib teneremaluerint: sacra mento
p̃bito dequantitate dehereditatis quartapaste curix̧
in p̃cio moxrefundat matris quoq: uł auiȩ sit conen
curialis marito habuerint. quarta portione heredia¬
tis defuncti filii uł nepotis quȩ eis ad quisitac est le
ista acuria non iub& auferri Nam siquis curialis quã
& traneum. & tam̃ cũ rialem scrib& heredem: & ipse
quirtaparte que aportio curiȩ ipsius est non refundat
Curialis &iam silegitimus filius non habuerit & ha¬
bueritnaturales. siuo luerit eos curiȩ iungere
& heredis seribere. uł donationem in eos propria
conferre substantiam. socciendi habeat potesta¬
tem Piliam quoq: naturalis sicurialia nupta
fuerit liteat eis proprias & donare & relinque¬
refec cułtatis ecccondicione ut patrem matron

Expanded text:
sine dissimulatione restituant. Et si sine dissimulatione restituant. Et si sine maritis voluerint perdurare, quartam similiter curiae cum fructibus reddant. Quod si rem relictam a parentibus tenere maluerint, sacramento praebito de quantitate hereditatis quartam partem curiae in pretio mox refundant. Matri quoque vel aviae, si tamen curiales maritos habuerint, quartam portionem hereditatis defuncti filii vel nepotis, quae eis adquisita est, lex ista a curia non iubet auferri. Nam si quis curialis quemlibet extraneum et tamen curialem scribat heredem, et ipse quartam, quia portio curiae ipsius est, non refundat. Curialis etiam si legitimos filios non habuerit et habuerit naturales, si voluerit eos curiae iungere, et heredes scribere vel donatione in eos propriam conferre substantiam faciendi habeat potestatem. Filia quoque naturalis si curiali nupta fuerit, licet ei proprias et donare et relinquere facultates, ea condicione ut patrem matremve
Abbreviated transcription (Latin):
actefuerint. firma ꝑmaneant. filii uero nepotis qui auis
eu ab intestato succedant sine curialis sint sibi acuria liberi
iereditate sibi debita: uł dimissa quartam parteri curiȩ
nomine poenitus non atntrat. filiam &iam curialis
nepotis ꝓneptis sicuriali ipsius cuuta i matrimonio
iuncta suerit auo ꝓ auo intestictis in tegram hereditite
succedit & sitaeficetus suerit : & has ꝑsonas relinquat heredis
quarta portione refundere non coguntur quod sifilia aut¬
neptis antꝓneptis apatre auo uł ꝓ auo uł inminori & att uel
uidua e relinquantur heredis postecc quam ad annos pubtatis
accerint triennio &pectentur ut sicuriali ei ciuitatis nupse¬
rint integram hediteetem sicut eis uł debitocẽ uł dimissa sine
aliqua inminutatione possideant. Siuero eis nupserint
quo curiȩ nihil debeant
qucq tcom partem here¬
ditatis adie mostis aueto¬
ris curiȩ cum fructib

Expanded text:
factae fuerint, firmae permaneant. Filii vero nepotes et pronepfactae fuerint, firmae permaneant. Filii vero nepotes et pronepeu ab intestato succedant, sive curiales sint sive a curia liberi, de hereditate sibi debita vel demissa quartam partem curiae nomine penitus non amittant. Filia etiam curialis, neptis, proneptis, si curiali ipsius civitatis in matrimonio iuncta fuerit, avo proavo intestatis in integra hereditate succedit. Et si testatus fuerit et has personas relinquat heredes, quartam portionem curiae refundere non coguntur. Quod si filia neptis aut proneptis a patre avo vel proavo vel in minore aetate vel viduae relinquantur heredes, posteaquam ad annos pubertatis accesserint triennio expectentur, ut, si curiali eius civitatis nupserint, integram hereditatem, sicut eis vel debita est vel demissa, sine aliqua inminutione possideant. Si vero ei nupserint, qui curiae nihil debebat, quartam partem hereditatis a die mortis auctoris curiae cum fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
luerint facultatessuas in tegras sine miutionem aliquam dere¬
linquat. C& erum sifilii legitimi defuerint que lib& & iam&
traneum acuria scribere ꝑmittantur herede. sedita id heris
qui condicionem curiȩ nullam deb& qua ftchere ditas acceptȩ
curiȩ siñ aliqua inminu¬
tione refundat qđ sihis qui
here sriptum ẽ inte¬
gram heredititẽ habere uoluerit:
deputactur p̃cium quantum uoluerit
dare non defferat agri dom uł quicquid lactere non potest
communiestimatione taxent. Dep̃sidio uero p̃beat sacram̃ta¬
i secđ msidemip̃cium saluturius quod sinoluerit ꝓbatis omnib:
trespartes heris & queqstoc curiȩ uindicabit decantionib
tuero qui testatorio curiali debebantur simili ratione diuisis
t&siam qui testat᷑ curialis debuiss& conuincitur tres partes
neris & quarta curiȩ debitorib: sinȩ dilatione dissoluat
actionis qui inter heredem & curiam hereditatis. diuisiones

Expanded text:
luerint, facultates suas integras sine inminutione aliqua dereluerint, facultates suas integras sine inminutione aliqua derelinquant. Ceterum si filii legitimi defuerint, quemlibet etiam extraneum a curia scribere permittantur heredem, sed ita ut heres, qui condicionem curiae nullam debet, quartam hereditatis acceptae curiae sine aliqua inminutione mox refundat. Quod si is, qui heres scriptus est, integram hereditatem habere voluerit, deputatur, pretium quantum valuerit dare non differat. Agri domus vel quidquid latere non potest communi aestimatione taxentur. De residuo vero aut uerit, prolatis omnibus tres partes heres et quartam curia vindicabit. De cautionibus vero, quae testatori curiali debentur, simili ratione divisis etiam, quae testator curialis debuisse convincitur, tres partes heres et quartam curia creditoribus sine dilatione dissolvat. Pactiones, quae inter heredem et curiam de hereditatis divisione
Abbreviated transcription (Latin):
liberacuria natura lisfiliis ltacconferre legis istius ordinationt̃
ꝑmittitur. Itccut in ea ciuitate in quccũł in cuius territo¬
rio babitant naturalis filus constituat curialis. quod si ut
ad sol& induobus ꝓumcus. ei possessio uł habitatiofueri
& uoluerit eos in ciui titẽ sua fcccere curialis. hoel ex istu
ꝑmittit ut in quaꝙ uinciȩ legerit dum modo in marropo¬
litana ciuitate institutum denacoradis filius curialis pẽt
habeat pstestatem. Si uero legiamos filios non habuert
& natunales habuerit & eos heredes fortesse facere uoluire
Non alit̃ poterunt nisiut priitus eos corpore curiȩ sub
gestorum testificationem̃ coniungat & sic si uoluerit
integras ad eos fiuedonatione siue testum̃to heredis
seribendi transferre poterit faculiates Quasta uero
patris uł muero aitauig quib de mnafficia so testam̃to
actio supp&it specialiter reseruata: Inp̃. Lege acurialis testa
mentum facero minime ꝓhib&ur. seditac ut legitimis filussiuo¬

Expanded text:
liber a curia, naturalibus filiis ita conferre legis istius ordinatione permittitur, ita ut in ea civitate, in qua vel in cuius territorio habitat, naturales filios constituat curiales. Quod si, ut adsolet, in duabus provinciis ei possessio vel habitatio fuerit et voluerit eos in civitate sua facere curiales, hoc lex ista permittit, ut in qua provincia elegerit, dummodo in metropolitana civitate, instituendi naturales filios curiales pater relinquat. Si vero legitimos filios non habuerit et naturales habuerit et eos heredes fortasse facere voluerit, non aliter poterit, nisi ut primitus eos corpori curiae sub gestorum testificatione coniungat, et sic, si voluerit, integras ad eos sive donatione sive testamento heredes scribendo transferre poterit facultates: quarta vero patri vel matri, avo aviae, quibus de inofficioso testamento actio subpetit, specialitermentum facere minime prohibentur, sed ita ut legitimis filiis, si vo
Abbreviated transcription (Latin):
timen fide ius sor hcbere quere non deb& quando pulsatus in hirlo cisan
quib audientia est non minoris debitũm ipsius possessionis hebere
pbatur. Si quis iudicem ꝓquib: cumq: causis aduersum sibi senserit
ait habuerit soste suspestum. uocem appellationis &ibeat Vt cumei
sucessum fuerit in tegronegotio apudiudicem alium amotis uilationib
possit audire. in ea uero causam iudici ariȩ potestatem id est in dustria

Expanded text:
tamen fideiussor ab eo requiri non debet, quando pulsatus in his locis, in tamen fideiussor ab eo requiri non debet, quando pulsatus in his locis, in quibus audientia est, non minores debiti ipsius possessiones habere probatur. Si quis iudicem pro quibuscumque causis adversum sibi senserit aut habuerit forte suspectum, vocem appellationis exhibeat, ut, cum ei successum fuerit, integro negotio apud alium iudicem amotis dilationibus possit audiri. In ea vero causa iudiciariae potestati, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
uero causam cȩlestis que antequam adui cesimum quintum annum
ꝑuenerint contestate fusre ꝓbant̃. in trcetricennũ bine adiec¬
tione qui quemi modis omnib: consumantur. Dep&itorib:
uõ constitutum est ut p&itor aduersarium suum puleatum
iniudicium defferre uoluerit. quem aut subfide iussione aut
cautionefecit ad huc& non festin& in traquat tuormenses in quo¬
eos tam̃ iud ex ad audiendecsreliquas causas uocare dinoscitur
actionem quamꝓposuit debeat & pedire illequẽ compulit ad
audientia obseruare subtus & &penscs lites ap&itore recipia
& liber abscedat saluata tam̃ in tegritate negocu illus p&itr
Mamsiqui Pulsatus iniudicium ad eẽ uoluerit post tertiã onuen¬
tionem seitse contumuce sententiam subiturum. Id est quiqds
sic fide iussionem alicuius caueat se ad futurum eẽ iudicium. Namsi pereu¬
nuamquis ab eorep& at sideiussorem ꝓ quantita tem pecumȩ ꝓqu anti¬
tatem daredebebat sidehoc debitum uoluerit parare conflictum tuno

Expanded text:
annum perveniant, contestatae fuisse probantur, intra tricennium sine adiectione quinquennii modis omnibus consumantur. De petitoribus vero constitutum est, ut, si petitor adversarium suum pulsatum in iudicio deferre voluerit, quem aut sub fideiussione aut cautione fecit adduci, et non festinet intra quattuor menses, in quibus tamen iudex ad audiendas reliquas causas vacare dinoscitur, actionem, quam proposuit, debeat expedire, ille, quem conpulit ad audientiam observare, sumptus et expensas litis a petitore recipiat et liber abscedat, salva tamen integritate negotii illius petiNam si quis pulsatus in iudicio adesse noluerit, post tertiam conventionem sciat se contumacis sententiam subiturum, id est ut quidsine fideiussione alicuius caveat se adfuturum esse in iudicio. Nam si pecuniam quis ab eo repetat, fideiussorem pro quantitate pecuniae, unde pulsatur, dare debebit, si de hoc debito voluerit parare condictum; tunc
Abbreviated transcription (Latin):
itachabeatur & tineteo &cepto pupillceris causȩ quib: ꝓxatis
frcegilitatis sicut le diui theo dosii contin& constat ee consulum
ut ea tempora intricenmo non in putentur : in quib: minoris subtu¬
torum iubenꝰtur potestatem consistere: eccquib: tam̃ sipostui csi¬
mo & quintũ annũ & eo qui conp&sere actio coeperat l& fuerit

Expanded text:
ita habeatur extincta: exceptae pupillares causae, quibus pro aetatis fragilitate, sicut lex divi Theodosii continet, constat esse consultum, ut ea tempora in tricennio non inputentur, in quibus minores sub tutorum iubentur potestate consistere. A quibus tamen si post vicesimum et quintum annum ex eo, quo conpetere actio coeperat, lis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
fraude intercedentibus curi alib: suis quirab scriptoris uenditor ace¬
deuendit sȩpbauerit fuisse deceptum. tam emptoris quam sub¬
scriptoris dirpendio uenditor reddatar. Indemnis curi alis uero
siccduocationem uenire uoluerint. aut aliquam malitiam spe rore pre¬
uideant huius modiꝑsonas quem huniam ipsorum debeant & pam
dispendium mouerint ꝑtinere . & seccd locum inquo alium substi¬
tuerat reuo candum. relinquum uirum huius legis intptatum
non est quicchoc inusum ꝓuinciȩ isti non habent. Data¬

Expanded text:
fraude, intercedentibus concurialibus suis qui subscriptores iubentur accefraude, intercedentibus concurialibus suis qui subscriptores iubentur accedere, venditor se probaverit fuisse deceptum, tam emptoris quam subscriptoris dispendio venditor reddatur indemnis. Curiales vero, si ad advocationem venire voluerint aut aliquam militiam sperare, provideant huiusmodi personas, quae munia ipsorum debeant expedidispendium noverint pertinere et se ad locum, in quo alium substituerant, revocandos. Reliquum vero huius legis ideo interpretatum non est, quia hoc in usu provinciae ist
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor ut dictum ẽ fortasse ꝑtulerit. & contra uinditione
hac uoluntacriȩ factum sub tecli obiectione uenire tempta uerit
cumꝓpositapoena quã noluer̃ conꝓbarimerito durante posserso¬
nem iniure illius aquofuerit comparata p̃cio uenditor qđ accepit
emptori cui calumnia intulit. absq ulla dilatione restituat
curialis osiam quib hunc usq: sine discr&i int̃positione ressucas uin¬
dere aut alienare a corpore curiȩ non licebat. Siceta fuerit
necessi tecte constrincti ut debitum qđ ꝓutilitate publica con¬
traxit. dum crediturum poenas m&ui supplere festin&s quic¬
quid subtalenecem tatem uindiderit. omni sirmitate subsistat
Nec intpositio decresi querant sad tanum eam curit alisui quodnec¬
tatimcius poterat latere in ec iunditionen subierbat & inhi leppe¬
decmptare calimmni a poenatus opponatur. Sed qui conparatam
emptor ꝑpauo iure possideat: Itec tamen ut ni forataen se aliqu an

Expanded text:
venditor, ut dictum est, fortasse pertulerit et contra venditionem venditor, ut dictum est, fortasse pertulerit et contra venditionem hanc voluntarie factam sub tali obiectione venire temptaverit cum proposita poena, quam non valuerit conprobare, merito durante possessione in iure illius, a quo fuerit conparata, pretium venditor quod accepit emptori, cui calumniam intulit, absque ulla dilatione restituat. Curiales etiam, quibus hucusque sine decreti interpositione res suas vendere aut alienare a corpore curiae non licebat, si certa fuerint necessitate constricti, ut debitum, quod pro utilitate publica contraxit, dum creditorum poenas metuit, supplere festinet, quidquid sub tali necessitate vendiderit, omni firmitate subsistat. Nec interpositio decreti quaeratur, sed tantum concuriales sui, quos necessitas eius poterit non latere, in ea venditione subscribaempta re calumniae penitus opponatur, sed rem conparatam emptor perpetuo iure possideat: ita tamen, ut si forsitan aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
& l&p̃cipit atquicquid ad minis tratione pomdis in quo liba¬
A officiomilitantibus legis interioris specialiter ꝑscribebant ut
niluil aut comparare aut comutare. aut donatum suscipere tempr
miliciȩ uł adminis trationis ei ulla rationem licer&. sed nunc ualen¬
tiniani imp̃ haclege p̃ceptum est ut om̃s adminis trantis uł mili¬
tantis aut in quocumq: officio populi qđ constituti sunt & gom¬
parandi & comutaendi & accipiendi donationestitulo habent
liberam potestatem. Solum ẽ ut nullus ꝓb& huius modiscripturas.
aut ꝑ m&um aut ꝑ fraudem subpositȩ ꝑsone aut uio lenter ec tortas
id est aut in carcere constituto aut in quib: lib& uinculir. posthoc
aut̃ aliquos & tormentorum genere suppliciorum quiꝑ prersus
aut forsi tan p̃cium sequendum instramentis scriptum ẽ docuerit
sid iadis emptor & possernonem reddat & p̃cium uenditori aut
instrum̃tis ten& insertum cogatur implere : Uim uero nihil eorum

Expanded text:
 praecipit, ut, quia in administratione positis vel in quolibet officio militantibus leges anteriores id specialiter praescribebant, ut nihil aut conparare aut commutare aut donatum suscipere tempore militiae vel administrationis eis ulla ratione liceret: sed nunc Valentiniani imperatoris hac lege praeceptum est, ut omnes administrantes vel militantes aut in quocumque officio publico constituti sunt et conparandi et commutandi et accipiendi donationis titulo habeant liberam potestatem. Solum est, ut nullus probet huiusmodi scripturas aut per metum aut per fraudem suppositae personae aut violenter extortas, id est aut in carcere constituto aut in quibuslibet vinculis posito aut aliquod se tormentorum genere suppliciorumque perpesso aut forsitan pretium se, quod instrumentis scriptum est, non docuerit sed talis emptor et possessionem reddat et pretium venditori, quod instrumentis continetur insertum, cogatur inplere. Si vero nihil horum
Abbreviated transcription (Latin):
res publice fancionis non secr&e sed publice p̃sertibus alis
curialis uł populo sinecessitctes agendas e pendiendasq: susci¬
piant & qui n ominati uł electifuerint ad eorum iudicib: in notes¬
cnt &iscitaris his quide lectione talium fuerint apud actia
ꝓfessi qđ si quid euesterint adeorum & quib: electis̃ dispendio ꝑtine
bit hp. Ix istichociub& non debere &actoris qui uno exigerint
secundi anni & actione suscipere & poscoris suꝑfluunt &actione
cuixari sed hoc obseruare ut annis singulis iudiciaria electiõnem¬
utentur. nisi forte aut consu& udo ciuitatis autraritas curialium
ꝓbiennio eos & actoris ẽẽ conpellat. alit̃ enĩ sifactum fuerit &
iudicem & officium multa pariter & grauispena constringat:¬

Expanded text:
res publicae functionis non secretim, sed publice praesentibus aliis curialibus vel populo necessitates agendas expediendasque suscipiant: et qui nominati vel electi fuerint, iudicibus innotescant: scituris his, qui de electione talium fuerint apud acta professi, quod, si quid everterint, ad eorum, a quibus electi sunt, dispendium pertineio. Lex ista hoc iubet, non debere exactores, qui uno anno exegerint, secundi anni exactionem suscipere et possessores superflua exactione vexare. Sed hoc observari debere, ut annis singulis iudiciaria electione mutentur, nisi forte aut consuetudo civitatis aut raritas curialium per biennium eos exactores esse compellat. aliter enim si factum fuerit, et iudicem et officium suum mulcta pariter et gravis poena constringat
Abbreviated transcription (Latin):
ocp̃cipit hȩcl&c quicumq ingenuis filiossuos inquedib& ne cesi¬
tatem. seu famis tempore uendiderint : Ips co necessitate con¬
pulsi emptor si quinque solidosemit. sex recipiat. sidecem
ocii soliđ similit̃ recipiat : Ut si amplius seđm supra scriptac rationen
augmentum p̃cii consequatur : Nam si huius modi ꝑsonas aliqud
aut & traneces gentes aut trans marina loca transferre aut ue¬
nund are p̃sumserint ipse qui hoc contra statuta p̃sumpserit
sec uuri uncias. fisdo senouerit in laturumm¬

Expanded text:
cipit haec lex: quicumque ingenui filios suos in qualibet necessitate seu famis tempore vendiderint ipsa necessitate conpulsi, emptor, si quinque solidis emit, sex recipiat, si decem, duodecim solidos similiter recipiat, aut si amplius, secundum suprascriptam rationem augmentum pretii consequatur. Nam si huiusmodi personas aliqui aut ad extraneas gentes aut transmarina loca transferre aut venundare praesumpserit, ipse, qui hoc contra statuta praesumpserit, sex auri uncias fisco se noverit inlaturum
Abbreviated transcription (Latin):
illius dño ad quir̃ cui colona temp̃ ad dierit . Iub& &iam ut d& a¬
libus ꝑsonas comutationon negetur . Ita ut uicariã manciatam
titutionem debebit implere aduenȩ. &ingenui qui se colonȩ
iungere uoluerint aliem. quia sepefit ut contubermo electa con¬
tendant. Sestis ꝓfiteantur sed de domo dño colone coniunctus suero
nullaratione discedere. & in genui tatem mante nullam habeat
licentia euagandi aut cui iunctus fuerit deserendi Ingenuanaq
mulier si con tub̵nio coloni elegerit alien si ei denuntia tũnon fuerit

Expanded text:
illius dominio adquirantur, cui colonam tempus addixerit. Iubetur etiam, ut de taillius dominio adquirantur, cui colonam tempus addixerit. Iubetur etiam, ut de talibus personis commutatio non negetur, ita ut vicaria mancipia tam titutione debebit inplere. Advenae ingenui, qui se colonae iungi voluerint alienae, quia saepe fit, ut contubernia electa contemnant, gestis profiteantur se de domo domini colonae, cui iunctus fuerit, nulla ratione discedere et ingenuitate manente nullam habeat licentiam evagandi aut, cui iunctus fuerit, deserendi. Ingenua idemque mulier si contubernium coloni elegerit alieni, si ei denuntiatum non fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
xista constituit ut sico lonus ꝓprium dñm fugierit & txx annos
ꝑ diuersorum domus aut agros fortes se lactuerit . & non nisi implaũ
tricesimum annum adȩ fugesuȩ p̃dictum colonum dñs potuerit per¬
uenire ab eo apiid quem inuentus fuerit tritinnale amorum pero¬
scriptioñ dñs quifugam colonisequitur & cludatur. secđa iterum
conditione curante utsi forte aputtri ꝑsona denis annis colonas
ipre habitauerit. ille eum uindic& apud quem postetiereꝵ in uci stu
tertia conditione ut sunter eos apud quos ꝑ triceniohabitauerit
fuerit orta contento ipsa p̃dictus colom addicatur apud quem pro
habitauerit formaseru&sur & tamen conditioni seruata sicut
de coloniuiri proprius dñs aaax annorum ꝑscriptionem & cluditur
Itoc impl&o auicesimo annorum numero derep&litionem colonȩ
dñi pasitio repellatur. Ita tamen ut filii qui in fratex annos nati
fuerint quaendo adhuc colona dño comp&rebat a d ño qui colona

Expanded text:
ista constituit, ut, si colonus proprium dominum fugerit et XXX annis per diversorum domos aut agros fortasse latuerit et non nisi inpleto tricesimo anno a die fugae suae praedictum colonum dominus potuerit invenire, ab eo, apud quem inventus fuerit, tricennali annorum praescriptione dominus, qui fugam coloni sequitur, excludatur: secunda iterum condicione currente, ut, si forte apud tres personas denis annis colonus ipse habitaverit, ille eum vindicet, apud quem posteriore tempore invenitur. Tertia condicio est, ut, si inter eos, apud quos per tricennium habitaverit, fuerit orta contentio, ipse praedictus colonus addicatur, apud quem per habitaverit, forma servetur, ea tamen condicione servata, ut, sicut de coloni iure proprius dominus XXX annorum praescriptione excluditur, ita et inpleto XX annorum numero de repetitione colonae domini petitio repellatur. Ita tamen, ut filii, qui intra XX annos nati fuerint, quando adhuc colona domino conpetebat, a domino, qui colonam
Abbreviated transcription (Latin):
patro i orum heredes undicent & medi& atem supra scriptis ꝑsons
degradefecit lib̃ti quip& imior inuenitur: Namsi libti qui ciuq
romani fuerint. uiuo maenũ missore discesserint siu oluntatem
patrono conderit testam̃ta poenitus non udebunt quia contista¬
tiom anum missorum omnia lexistec conseruauit contra filios
uł nepotes: nec lib̾ti nec libto teftimonium disere in queccũq causa
p̃sumãt. quod siseceront lic& recipi nullidicat rationem taonen
quicumq libti contrafilios ułnepotes patroni centrarium testimo¬
Siuos liberiq ur̃i ualetis bene esse
Vos & sercitusq: nr̃iualem lic& aliis occupationib &titerant
ultra deferrinon potuit apud uere cundiam enimconscientiam
mendacii genus ẽ ꝓmissa tcrdare. Sciam̃ lic& deuotio nom pas¬
sessore fiscedem ad nullã ułpatrua debere. tam̃ quod in huus
discussionis officio & nullus & modiciuna eccdemq condicio eui
dentur &xposuim̃ corde signacte necessi tecte placeat subuenire

Expanded text:
patroni heredes vindicent et medietatem de suprascriptis personis de gradu defuncti liberti qui proximior invenitur. Nam si liberti qui cives Romani fuerint vivo manumissore decesserint, si sine voluntate patroni condere voluerint testamenta, penitus non valebunt, quia auctoritati manumissorum omnia lex ista servavit. Contra filios vero vel nepotes nec libertus nec liberta testimonium dicere in quacumque causa praesumant: quod si fecerint, licet recipi nulla liceat ratione, tamen quicumque liberti contra filios vel nepotes patroni contrarium testimoSi vos liberique vestri valetis, bene est: nos exercitusque nostri valemus. Licet aliae occupationes extiterint, ultra differri non potuit: apud verecundam enim conscientiam mendacii genus est promissa tardare. Sciamus licet devotione possessorum fiscalia nulla vel parva deberi, tamen quod in huius discussionis officio et nullius et modici una eademque condicio est, evidenter exponimus, cur designatae necessitati placeat subveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
nossiterit. Si fortaesse plebiei & innullarum facultatum poenas morte
psoluant : Splendidioris aũt uel dignitatibus notibonorum suorun
mahi& atem multiti ꝑ p&ua notentur Igꝵp̃ Cuius quisque nue¬
gailiuc inpotestaete positus: siue priuati ꝓpt̃ omissam poenam
uio latoris sepulhri uio lauerint accusare habeant liberam feccul

Expanded text:
reos fecerit, si fortasse plebei et nullarum fuerint facultatum poenas morte reos fecerit, si fortasse plebei et nullarum fuerint facultatum poenas morte persolvant; splendidiores autem vel dignitatibus noti bonorum suorum medietate multati perpetua notentur iadhuc in potestate positi sive privati, propter omissam poenam violatoris sepulcri voluerit accusator emergere, habeat l
Abbreviated transcription (Latin):
reos uehementior cleri cos querella ꝑ sequitur. quos potentis tabib
inmorantis frequenter aspex̃ distructior ferro accincti uex pun
sepulcris & ob liti nominis celo a c̃siderib: p̃sidentis cinerum conte¬
gio : nonpulumissacris altarib: munus infertur tantum in pro¬
fundum caliginem conscientiȩ snȩstupore demersi ut reuerendis
audiant int̃ eẽ mysteriis. & post eccidia funerum credant diu
posse placcari quem nocentis p̃caentur in casum. quemuitã melius
&costat commissorem tidem feditcctem nediucius tempora nr̃a
micu larentur hec dicta lege damnam Quis quis igitur sepulera
ꝓfunde uiolatur quid&is &lucis ipsius a sefoderit quis quis & is
pilibe marmora uelsaxa sustulerit poena max habeatir
ob nonius sidesuatantum fuerint temeritatem confessi luam¬
omiss asangiunem sua sidñs inter supplicia nullo interro gante
inm&uerunt parit pumiantur : Ingenui quoq: quor similis p̃sumptio

Expanded text:
reos vehementior clericos querella persequitur, quos portentis talibus reos vehementior clericos querella persequitur, quos portentis talibus inmorantes frequenter aspexit dies tristior. Ferro adcincti vexant sepultos et obliti numinis caelo ac sideribus praesidentis cinerum contagione pollutas sacris altaribus manus inferunt, tanto in profundam caliginem conscientiae suae stupore demersi, ut reverendis audeant interesse mysteriis et post excidia funerum credant deum posse placari, quem nocentes precantur incassum, quem vita melior exorat. Commissorum talium foeditatem, ne diutius tempora nostra maculentur, hac edictali lege damnamus. Quisquis igitur sepulcra profundae violator quietis et lucis ipsius hostis effoderit, quisquis ex his quaelibet marmora vel saxa sustulerit, poenae mox habeatur obnoxiuscommissa sanguine suo; si dominos inter supplicia nullo interrogante nexuerint, pariter puniantur. Ingenui quoque, quos similis praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
plicia constructio miserande seripitur scim̃ enm necun afider est solitas
membris animas habere sensum & in horiginem sua sp̃m redire clesten
ho clibrisueris sccpientiȩ hoc religionis quamueneram̃ & colim dedarat
archanis : Wlic& hoc casus necessitatem mens diuina non sentiat anant
tamen animȩ sed estc̃orporum relictorum & nescio qua forte rations
occulte sepulchri honore l&ant᷑ cuius tanta ꝑman& cunctis cura ten¬
porib: Ut uid eam in hoc usus sũpto nimium p̃ciosa montium m &alla
transierit operosus que in olescensum Icborent componi qđ ceste
prudentium in telligentiȩ recusar&. siniinl crederitis prmortem nimis
barbara ẽ &uesana credulitas munus & tremum lucem carentibus
inuidere & disruptis ꝑ in &piabile crim̃ sepul hrorum constrale celo
corporum reliquas bumatorum huius nestentis celeris inter c& eros

Expanded text:
plicia constructio miserandae sedis eripitur. Scimus enim - nec vana fides est - solutas plicia constructio miserandae sedis eripitur. Scimus enim - nec vana fides est - solutas membris animas habere sensum et in originem suam spiritum redire caelestem. Hoc libris veteris sapientiae, hoc religionis, quam veneramur et colimus, declaratur arcanis. Et licet occasus necessitatem mens divina non sentiat, amant tamen animae sedem corporum relictorum et nescio qua sorte rationis occultae sepulcri honore laetantur, cuius tanta permanet cunctis cura temporibus, ut videamus in hos usus sumptu nimio pretiosa montie moles censu laborante conponi. Quod prudentium certe intellegentia recusaret, si nihil crederet esse post mortem. Nimis barbara est et vesana crudelitas munus extremum luce carentibus invidere et dirutis per inexpiabile crimen sepulcris monstrare caelo corporum reliquias humatorum. Huius nefandi sceleris inter ceteros
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in alii legib: habentur & posita. tam̃ hoc amplius obseruandum ẽẽ
Scepit : Vt sic fuerat testandi uoluntaes. & testes forsitan defuerint
iolintatensuam ꝓpriaminanaum ꝑscribat. que plata pdefuncti obitũ
duđas  abbraopp̃o & pateicio. Piligenter quidem legum
u& erum conditores ꝓspexerunt miseris & post factecmortalitetib:
torum quisepulchra uio lassent. capita ꝑ sequenda sed quo d noacia
mentis çȩcus semꝑ in facinus furore rapiuntur & seccd poenas dudum
statutas &timant non tenere necesse eẽ se uertiate noaari quam uidim
actmꝰ in pani contompte quienim nescit qui& us solliciteere funestis ausib
manis & orribilem uiolentiã defunctorum cinerib inferilucem palcon
sepuldra ceduntur & quicqui dreligiori id adinusuam licentie traxit
sacrilegam p̃sumptio sinis m alorum lam nemostuis datur in quortam sup¬

Expanded text:
quae in aliis legibus habentur exposita, tamen hoc amplius observandum esse quae in aliis legibus habentur exposita, tamen hoc amplius observandum esse praecipit, ut, si cui fuerit testandi voluntas et testes forsitan defuerint, voluntatem suam propria manu perscribat, quae prolata post defuncti obitum  pp. et Patricio. Diligenter quidem legum veterum conditores prospexerunt miseris et post fata mortalibus, eorum qui sepulcra violassent capita persequendo. Sed quoniam noxiae mentes caeco semper in facinus furore rapiuntur et se ad poenas dudum statutas existimant non teneri, necesse est severitatem novare, quam videmus hactenus inpune contemptam. Quis enim nescit quietos sollicitari funestis ausibus manes et horribilem violentiam defunctorum cineribus inferri? Luce palam sepulcra caeduntur et quidquid religio vetat in usum licentiae traxit sacrilega praesumptio. Finis malorum iam nec mortuis datur, in quorum sup
Abbreviated transcription (Latin):
manime & ista p̃cipit ut siquis ad principem conuolaugnit
ad serensie casum homicidium ꝑp&rasse : Nam non uoluntarif
ad se homicidium fuisse comissum. & sipsupplicationem adreron
domnis ueniam potuerit imparare. ad rectore punciȩ ubi casus iste comisius
idpecialit̃ deb& inquiri: & si cesta fuerit suggessio supplicantis. ueniam me¬
reatur obtentam. Exerum siuo luntiriȩ hachabita discusnone conuinctus
fuerit homicidium comisisse: eccdem poenam exhibeat quȩ dehomicidus
idam plius hab& ut in coniugio positi sifilios non habeant. seumaritus:
unxorem seu uoxor maritum uoluerit relinquatheredem qđ iuis dicitur
liberum qui&liamsi in una carta succ condere mulieri uoluntatem ut in¬
uicem se heredesseribant qui alteris suꝑ istitis & titerit dimissa rem iuste
degis huius ordinem uindicabit. Ita tam̃ ut his ꝑsonis quibus concedit.
si fuerit de in officionis querella. actioreseru&sur. Hȩcl& lic& alia replic&

Expanded text:
ATIOLex ista praecipit, ut si quis ad principem convolaverit adserens se casu homicidium perpetrasse - nam non voluntarie a se homicidium fuisse commissum - et si per supplicationem a rerum dominis veniam potuerit impetrare, a rectore provinciae ubi casus iste commissus est id specialiter debet inquiri et, si certa fuerit suggestio supplicantis, veniam mereatur obtentam. Ceterum si voluntarie habita discussione convictus fuerit homicidium commisisse, eandem poenam excipiat, quae de homicidiid amplius habet, ut, in coniugio positi si filios non habeant, seu maritus uxorem seu uxor maritum voluerit, relinquat heredem, quod ius dicitur liberorum. Qui etiamsi in una charta suam condere maluerint voluntatem, ut invicem se heredes scribant, qui alteri superstes extiterit dimissam rem iuxta legis huius ordinem vindicabit, ita tamen, ut his personis quibus lex concedit, si fuerit de inofficiosi querella, actio reservetur. NOV. XXI,