comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in conuulsa seruantur: ipso decuius
nunc regno loquimur auctore cognosces
semꝑ quidem potentes. ẽẽ bonos. Malos
uero abiectos semꝑ atq in becilles: Nec sine
semꝑ infontuhata cantigere: Multaq
idgenus quȩ sopitis querelis firma
te solidate conroborent Et qm̃ uere for¬
mã beatitudinis medudũ monstrante
uidisti. Quo & iam sita sit agno uisti de¬
cursis om̃ib: quae pt̃ mittere Nocesfiriũ
puco uiam tibi quȩ te domum reuehat
ostendã: Pennas etiam tuae menti quib:
se in altum extollere possit ad figam ut ꝑt̾¬
batione depulsa sospes in patriam. meo
ductu. mea semita meis &iam uehiculis
reuertaris:¬
Sunt enim penne uolucres mihi
Quae celsa conscendant poli
Quas sibi conuelox mens induit
Terras per osa despicit
Aeris inmensi superat globum
Nubesq postergum uidet
Quiq agili motu calet aeheris
Transcendit ignis uerticem
Donec in austriferas surgat domos
Phȩboque coniungat uias

Expanded text:
sunt inconuulsa seruantur, ipso de cuius sunt inconuulsa seruantur, ipso de cuius nunc regno loquimur auctore cognosces semper quidem potentes esse bonos, malos uero abiectos semper atque imbecilles, nec sine semper infortunata contingere multaque id genus, quae sopitis querelis firma te soliditate corroborent. Et quoniam uerae formam beatitudinis me dudum monstrante uidisti, quo etiam sita sit agnouisti, decursis omnibus quae praemittere necessarium puto uiam tibi quae te domum reuehat ostendam. Pennas etiam tuae menti quibus se in altum tollere possit adfigam, ut perturbatione depulsa sospes in patriam meo ductu, mea semita, meis etiam uehiculis reuertarisetenim pennae uolucres mihi quae celsa conscendant poli; quas sibi cum uelox mens induit terras perosa despicit, aeris immensi superat globum nubesque postergum uidet quique agili motu calet aetheris transcendit ignis uerticem, donec in astriferas surgat domos Phoeboque coniungat uias
Abbreviated transcription (Latin):
cumsui ispeculatione diuina. Tunttrus
orationibus inuicta patuerunt eaq
mibi & si ob iniuriȩ dolonem noꝑ obilita
uontamen ante hac prursus ignonita
dixisti: sedea ipsa est uł maxima nm̃
causa meroris. quod cum rerum bonus rec¬
tor existat. uł. ẽẽ. omnino mala possint.
uel in pumnita pretereant : Qđ solum quan¬
ta dignum sit admiratione ꝓfecto conside¬
ras : At huic aliud maius adiungitur:
Nam imperante florenteq: nequitia: uirtꝰ
non solum premiis caret. Verum etiam
sceleratorum pedibus sub iecta calcatur
& in locum facinorum supplicia lut:
Quae fieri in regno scientis om̃ia potentis
omnia Sed bona tantum modo uolentis:
Nemo satis potest. Nec ad mirari nec
conqueri. P Ium illa & esset inquit in fini¬
ti stuporis. Omnib:q: horribilius monstris:
si uti tuaestimas. intanti ueluti patris
familias dispositissima domo. uilia uasa
colerentur: p̃tiosa sordescerent: Sed non
ta est. Namsiea quȩ paulo ante conclusa

Expanded text:
cum sui speculatione diuina tum tuis cum sui speculatione diuina tum tuis rationibus inuicta patuerunt, eaque mihi etsi ob iniuriae dolorem nuper oblita non tamen antehac prorsus ignorata dixisti. Sed ea ipsa est uel maxima nostri causa maeroris quod, cum rerum bonus rector exsistat, uel esse omnino mala possint uel impunita praetereant; quod solum quanta dignum sit ammiratione profecto consideras. At huic aliud maius adiungitur; nam imperante florenteque nequitia uirtus non solum praemiis caret, uerum etiam sceleratorum pedibus subiecta calcatur et in locum facinorum supplicia luit. Quae fieri in regno scientis omnia, potentis omnia, sed bona tantummodo uolentis dei nemo satis potest nec ammirari nec conqueri. – Tum illa: Et esset, inquit, infiniti stuporis omnibusque horribilius monstris si, uti tu aestimas, in tanti uelut patris familias dispositissima domo uilia uasa colerentur, pretiosa sordescerent. Sed non ita est; nam si ea quae paulo ante conclusa
Abbreviated transcription (Latin):
Que sontes agitant metu
Uitrices scelerum deae
lam mestę lacrimis madent
Nonyxionium caput
Uelox precipitat rnta
Et longa siti ꝑditus
Sꝑnit flumina tantalus
Uultur dumsatur ẽ. modis
Nontraxit tytyiietur
Tandem uicimur arbiter
VUmbrarum miserans ait.
Donamus comitem uiro
Empta carmine coniugem
Sedlex dona coherceat
Nedum tarara liquerit
ł alsit lumina flectere
Quis legem det amantibus
Maion lex amon est sibi
Heu noctis ꝓpe terminos
Orpheus euridicem suam
Uidit. ꝑdidit. occidit
Uos haec fabula respicro
Quicumq: in superũ diem
Mentom ducone quenitis.
Nam qui cartareum inspectus
Uietus lumina flex orit
Quic quid putcipiium tnabit
Perdit dum uidst infenos¬
Aec cum philo sophia dignitate uultꝰ
& oris grauitate seruata leniter
Isuauiterq: cecinisset: Tumegn. Non¬
dum pęnitus insitima erroris olilitus.
intentionem dicere adhuc aliquid paran¬
tis abrupi: Et Ginquam uem preuia
luminis quaeusq ad huctua fudit oratio.

Expanded text:
quae sontes agitant metu quae sontes agitant metu ultrices scelerum deae iam maestae lacrimis madent; non Ixionium caput uelox praecipitat rota et longa site perditus spernit flumina Tantalus; uultur dum satur est modis non traxit Tityi iecur. Tandem “Vincimur” arbiter umbrarum miserans ait. “Donamus comitem uiro emptam carmine coniugem; sed lex dona coherceat, ne dum Tartara liquerit fas sit lumina flectere”. Quis legem det amantibus? Maior lex amor est sibi. Heu, noctis prope terminos Orpheus Eurydicen suam uidit, perdidit, occidit. Vos haec fabula respicit quicumque in superum diem mentem ducere quaeritis; nam qui Tartareum in specus uictus lumina flexerit, quicquid praecipuum trahit perdit dum uidet inferosaec cum Philosophia dignitate uultus et oris grauitate seruata leniter suauiterque cecinisset, tum ego nondum penitus insiti maeroris oblitus intentionem dicere adhuc aliquid parantis abrupi et: O, inquam, ueri praeuia luminis, quae usque adhuc tua fudit oratio
Abbreviated transcription (Latin):
quoq non extra p&itas sed intrarei quã
tractabamuss ambitum collocatas agita¬
uimus: Nihil est quod admit̾tere cum
platone sacciente didiceris. cognatos de
quibus locuntur rebus opontere esse ser¬
mones :
ȩlix qui patuit boni
fontem uisere lucidum.:
Felix qui potint grauis
Terrae soluere uincula
Q uondam funera coniugis
Uates theeicius gemens
Postquam flebilibus modis
Siluas currere mobiles
Amnes stare coegerat.
Iunxitq: intrepidum latus
Saeuis cerua leonibus.
Nec uirͥum timuit lepus
Iamcantu placidũ canem
Cum flagrantior intima
Feruor pectoris ureret
Nec qui cuncta subegerant
Mulcerent dominũ modi
Inmites superos querens
Infernas adiit domos.
Illic blanda sonantibus
Cordis carmina temperans.
Quicquid precipuis de ae
Matris fontibus hauserat.
Quod luctus dabat inpotens.
Quod luctum geminans amor
Deflet trenara commouens
Ecdulci ueniam prece
Vmbrarum dominos rogat
Stup& tergeminus nouo
Captus carmine ianitor.

Expanded text:
quoque non extra petitas sed intra rei quam quoque non extra petitas sed intra rei quam tractabamus ambitum collocatas agitauimus, nihil est quod ammirere, cum Platone sanciente didiceris cognatos de quibus loquuntur rebus oportere esse sermones. Felix, qui potuit boni fontem uisere lucidum, felix, qui potuit grauis terrae soluere uincula. Quondam funera coniugis uates Threicius gemens postquam flebilibus modis siluas currere mobiles, amnes stare coegerat iunxitque intrepidum latus saeuis cerua leonibus nec uisum timuit lepus iam cantu placidum canem, cum flagrantior intima feruor pectoris ureret nec qui cuncta subegerant mulcerent dominum modi, immites superos querens infernas adiit domos. Illic blanda sonantibus chordis carmina temperans quicquid praecipuis deae matris fontibus hauserat, quod luctus dabat impotens, quod luctum geminans amor deflet Taenara commouens et dulci ueniam prece umbrarum dominos rogat. Stupet tergeminus nouo captus carmine ianitor;
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsũ quoq dm̃ sũmũ eẽ bonũ plenãq beati¬
tudinẽ disserebas: Ex quo neminẽ beatum
fore nisi qui parit̃ ds̃. ẽẽt quasi munusculũ
dabas. Rursus ipsã bon formã dĩ debea¬
titudinis loquebaris. ẽẽ. substantiã: Ipsũq
unũ idipsũ eẽ. docebas. qđ ab omni rerũ
natura appeteret᷑: Dm̃ quoq: bonita¬
tis gubernaculis umuersitatẽ regere
disputabas : uolentiaq: cuncta parere.
nec ullã mali eẽ. naturamutq haec
nullis extrinsecus sũptis sed ex altero
fidẽ trahentei in sitis domesticisq ꝓba¬
tionib explicabas p Tũ illa. Minime in qͥt
ludimus remq omniũ maximã dĩ munere
quendudũ dep̃cabamur exegimus : Ea est
enĩ diuinȩ forma substantiae : ut neq in
externa dila bat᷑. Nec in se externum
aliquid ipsa suscipiat. sed sicut de ea par¬
Perum orbem mobilem rotat: dũ se im¬
mobilem ipsa conseruat : Qđ si rationes

Expanded text:
Ipsum quoque deum summum esse bonum plenamque beatiIpsum quoque deum summum esse bonum plenamque beatitudinem disserebas, ex quo neminem beatum fore nisi qui pariter deus esset quasi munusculum dabas. Rursus ipsam boni formam dei ac beatitudinis loquebaris esse substantiam ipsumque unum id ipsum esse bonum docebas quod ab omni rerum natura peteretur. Deum quoque bonitatis gubernaculis uniuersitatem regere disputabas uolentiaque cuncta parere nec ullam mali esse naturam. Atque haec nullis extrinsecus sumptis, sed ex altero altero fidem trahente insitis domesticisque probationibus explicabas. – Tum illa: Minime, inquit, ludimus remque omnium maximam dei munere, quem dudum deprecabamur, exegimus. Ea est enim diuinae forma substantiae ut neque in externa dilabatur nec in se externum aliquid ipsa suscipiat, sed, sicut de ea Par rerum orbem mobilem rotat dum se immobilem ipsa conseruat. Quodsi rationes
Abbreviated transcription (Latin):
quit in fabulis lacessentes caelum
gigantes : sed illos quoq: uti condignum
fuit benigna fortitudo disposuit: Sed
uis nerationes ipsas inuicẽ collidamus:
forsitan ex huiusmodi conflictatione:
pulchraquȩdam ueritatis scintilla dissili&.
b. Iuo inquã arbitratu. P. Dm̃ inquit esse
omniũ potentẽ: nemo dubitauerit .B.
Quiquidem inquã mente consistat: Nul¬
lus ꝓrsus ambigat .P. Quiuero est inquit
omniũ potens: Nihil. ẽ. qđ ille ñ possit.
B.Nihil inquam: PNũ igitur dr̃ facere
malum potest: B. Minime inquam:
Malũ igitur inquit nihil est: cũ id facere ille¬
ñ possit. quinihil non potest ludis neinꝗ
me in extricabilẽ laberindũ rationib
texens: quȩ nune quidẽ quã egrediaris
intro eas: Nunc uero quo introieris egre¬
diare: Anmirabilẽ quendam diuine sim¬
plicitatis orbem complicas: &enĩ paulo
ante abeatitudine incipiens. Eã sũmũbonũ
ẽẽ dicebas. Quã insũ modõ sitã loquebare

Expanded text:
quit, in fabulis lacessentes caelum quit, in fabulis lacessentes caelum Gigantas; sed illos quoque, uti condignum fuit, benigna fortitudo disposuit. Sed uisne rationes ipsas inuicem collidamus? Forsitan ex huius modi conflictatione pulchra quaedam ueritatis scintilla dissiliat. – Tuo, inquam, arbitratu. – Deum, inquit, esse omnium potentem nemo dubitauerit. – Qui quidem, inquam, mente consistat nullus prorsus ambigat. – Qui uero est, inquit, omnium potens, nihil est quod ille non possit. – Nihil, inquam. – Num igitur deus facere malum potest? – Minime, inquam. – Malum igitur, inquit, nihil est, cum id facere ille possit qui nihil non potest. – Ludisne, inquam, me inextricabilem labyrinthum rationibus texens, quae nunc quidem qua egrediaris introeas, nunc uero quo introieris egrediare, an mirabilem quendam diuinae simplicitatis orbem complicas? Etenim paulo ante beatitudine incipiens eam summum bonum esse dicebas, quam in summo deo sitam loquebare.
Abbreviated transcription (Latin):
festinent Num dubitari potest quinuolun¬
tariȩ regantur seque ad disponentis nutũ
ueluti conuenientia contemperataq rectori
sponte conuertant: B. Ita in quã Necesse ÷
nec beatum regimen esse uideretur. siqui¬
dem detrectantium iugum for&. non ob¬
temperantium salus P Nihil ẽ igitur qđ
naturam seruansdõ contra ire conetur.
BNihil inquam . ꝓ. Quidsi con&ur ait. Num
tandem proficiet quicquã aduersum eũ.
quem iure beatitudinis potentissimum
esse concessimusꝰ Prorsus inquã nibil ualeret
P Non ẽ igitur aliquid qđ iũ mo haic bono
uł uelit uł possit obsistere . B Non inquam
arbitror : P Estigitur sũmũ inquitbonũ:
qđ regit cuncta fortit̃ suauit̃q disponit:
b.Tũ ego. quã in quã me ñ modo eaquȩ com¬
clusa ẽ sũmarationum Uerũ mulco magis
haec ipsa quib uteris uerba delectant:
Ut tandem aliquando stultitiã magna
lacerantem sui pudeat .l. Accepistun¬

Expanded text:
festinent, num dubitari potest quin uolunfestinent, num dubitari potest quin uoluntaria regantur seque ad disponentis nutum ueluti conuenientia contemperataque rectori sponte conuertant? – Ita, inquam, necesse est; nec beatum regimen esse uideretur, si quidem detrectantium iugum foret, non obtemperantium salus. – Nihil est igitur, quod naturam seruans deo contra ire conetur? – Nihil, inquam. – Quodsi conetur, ait, num tandem proficiet quicquam aduersus eum quem iure beatitudinis potentissimum esse concessimus? – Prorsus, inquam, nihil ualeret. – Non est igitur aliquid quod summo huic bono uel uelit uel possit obsistere? – Non, inquam, arbitror. – Est igitur summum, inquit, bonum quod regit cuncta fortiter suauiterque disponit. – Tum ego: Quam, inquam, me non modo ea quae conclusa est summa rationum, uerum multo magis haec ipsa quibus uteris uerba delectant, ut tandem aliquando stultitiam magna lacerantem sui pudeat! – Accepisti, in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam esse concessimus : .B. Ita quidem
P. Et admundum igitur inquit regendum:
Nullis extrinsecus adminiculis in digebit:
Alioquin si quo egeat plenam sufficientiã
non habebit .B. Id inquam ita est necessanũ.
P ꝑseigitur solum cuncta disponit : B. Negari
inquã nequit .P. At quids̃ ipsum bonum ẽẽ
monstratus ẽ. B. Memini inquã P. Perbonũ
igitur cuncta disponit : Siquidem ꝑseregit
omnia : quembonum eẽ consensimus : Ethic
est ueluti quidam clau̾us atq gubernaculũ:
quo mundana machina stabilis atq: in cor¬
rupta seruatur .B. Uehementer assentior
inquam : & id te paulo ante dicturam tenui
licet suspicione prospexiꝰ. Credo inquit:
Iamenim ut arbitror uigilantus: ader¬
nenda uera oculos deducis: sed quod dicam
nõminus ad contu endũ patet . B. Quid
in quam : .P. Cumds̃ inquit omnia bonitatis
clauo gubernare iure credatur. Tademq
omia sicuti docui ad bonũ naturali intencione

Expanded text:
ipsam esse consensimus? — Ita quidem. ipsam esse consensimus? — Ita quidem. —■ Et ad mundum igitur, inquit, regendum nullis extrinsecus amminiculis? indigebit; alioquin si quo egeat, plenam sufficientiam non habebit. — Id, inquam, ita est necessarium. — Per se igitur solum cuncta disponit? — Negari, inquam. nequit. — Atqui deus ipsum bonum esse monstratus est. — Memini, inquam. — Per bonum igitur cuncta disponit, si quidem per se regit omnia, quem bonum esse consensimus, et hic est veluti quidam clavus atque gubernaculum, quo mundana machina stabilis atque incorrupta servatur. — Vehementer assentior, inquam, et id te paulo licet suspicione prospexi. – Credo, inquit; iam enim, ut arbitror, uigilantius ad cernenda uera oculos deducis. Sed quod dicam non minus ad contuendum patet. – Quid? inquam. – Cum deus, inquit, omnia bonitatis clauo gubernare iure credatur eademque omnia, sicuti docui, ad bonum naturali intentione
Abbreviated transcription (Latin):
dubitandũ putabas . B. Ne nunc quidem
arbitror minquã: Nec umquã dubi¬
tandũ putabo: Quibusq in hoc rationib:
accedam. breuiter exponam : Mundus
hic extam diuersis contrariusq partibus
in unam formam mini me conuenisso.
nisi unus eẽt quitam diuersa coniungeret
Coniunetauero naturarum ipsadiuersitas
inuicem discors dissotiaret. atq diueller&:
nisi unus esset qui quod neauit contineret:
Nontam uero certus naturȩ ordo ꝓcederit
nectam dispositos motus locis. temporib:
efficientia spatiis. qualitatibus explicar&e:
Nisi unus. eẽt quihas mutationum uarietates
manens ipse disponeret: Hoc quic quid est
quo condita manent. atq agitantur : usita¬
to cunctis uocabulo dm̃ nomino. P. Tũ illa:
Cum haec inquit: itasentias paruam mihi
restare operã puto ut felicitatis compos.
patriam sospes reuisas: Sedquȩ ꝓposuimus.
intueamur: Nonne in beatitudinẽ suffici¬
entiam numerauimus dm̃ quȩ beatitudinẽ

Expanded text:
dubitandum putabas. – Ne nunc quidem dubitandum putabas. – Ne nunc quidem arbitror, inquam, nec umquam dubitandum putabo, quibusque in hoc rationibus accedam breuiter exponam. Mundus hic ex tam diuersis contrariisque partibus in unam formam minime conuenisset nisi unus esset qui tam diuersa coniungeret. Coniuncta uero naturarum ipsa diuersitas inuicem discors dissociaret atque diuelleret nisi unus esset qui quod nexuit contineret. Non tam uero certus naturae ordo procederet nec tam dispositos motus locis, temporibus, efficientia, spatiis, qualitatibus explicarent nisi unus esset qui has mutationum uarietates manens ipse disponeret. Hoc, quicquid est, quo condita manent atque agitantur usitato cunctis uocabulo deum nomino. – Tum illa: Cum haec, inquit, ita sentias, paruam mihi restare operam puto ut felicitapatriam sospes revisas. Sed, quae proposuimus, intueamur. Nonne in um- titudine sufficientiam numeravimus deumque beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Suis rorusum possidere thesauris
Dudum quod atra texit erroris nubes
Lucebit ipso ꝑspicatius phebo
Non omne namq: mente depulit lumen
Obliuiosam corpus inuehens molem
Naeret profecto senen introrsumuera
Q uõd excitatur uentilante doctrina
Nancur rogati sponte rectacensait.
Nimersus alto uiueret fomes corde
Quodsi platonis musa ꝑsonat uerum
Quod quisq discit in memor recordatur:
umego: ꝑlatoni inquã uehementer
Lassentior. Nam mehorum iam scđo cõmemo¬
ras. Primum qđ memoriam corporta conta¬
gione : dehinc cũ menoris mole pressus amisi.
PTum illa: Si priora inquit concessa respitias:
Ne illud quidem longius aberit. Quin recorde¬
ris qđ te dudum nescire confessus es: B. Quid
inquam: PQuibus ait illa gubernaculis
tmundus regatur .B. Memini in quamme
Nie inscitiam meam fuisse confessum: Sed qͥd
afferas: licetiam prospitiam: Planius
tamen exte audire desidero : ꝑ Mundum
inquit hunc adõ regi: paulo ante minime

Expanded text:
suis retrusum possidere thesauris; suis retrusum possidere thesauris; dudum quod atra texit erroris nubes lucebit ipso perspicacius Phoebo. Non omne namque mente depulit lumen obliuiosam corpus inuehens molem; haeret profecto semen introrsum ueri quod excitatur uentilante doctrina; nam cur rogati sponte recta censetis ni mersus alto uiueret fomes corde? Quodsi Platonis Musa personat uerum, quod quisque discit immemor recordatur. – Tum ego: Platoni, inquam, uehementer assentior; nam me horum iam secundo commemoras, primum quod memoriam corporea contagione, dehinc cum maeroris mole pressus amisi. – Tum illa: Si priora, inquit, concessa respicias, ne illud quidem longius aberit quin recorderis quod te dudum nescire confessus es. – Quid? inquam. Quibus, ait illa, gubernaculis mundus regatur. – Memini, inquam, me inscitiam meam fuisse confessum, sed quid afferas, licet iam prospiciam, planius tamen ex te audire desidero. – Mundum, inquit, hunc deo regi paulo ante minime
Abbreviated transcription (Latin):
PSed unum id ipsum monstrauimus eẽ. qđ bonũ
B. Ita quidem. Cuncta igitur bonũ p&unt:
Qđ quidem ita de scribas: Licet ipsũ bonũ
esse : qđ de sideretur. ab omnibus: B. Nihil
inquã uerius excogitari potest Nam uel
adnihilum cuncta referuntur: & uno
ueluti uertice destituta. sine rectore
fluitabunt: Aut siquid est ad qđ uniuersa
festinent: id erit omniũ sũmũ bonorum
P.Etilla. Nimium inquit õ alumne l&or:
Ipsam enĩ medie ueritatis Notam mente
fixisti: sed in hoc patuit tibi. qđ ignorare
te paulo ante dicebas .B. Quid inquam:
P Quis esset inqua rerũ omnium finis.
Id est enĩ profecto qđ desiderat᷑ ab omnib:
Qđ qui a bonum eẽ collegimus oport& rerum
omnium finẽ bonum. eẽ fateamur:
Nuisquis profunda mente uestigat uerũ
Cupitq nullis ille deuis falli.
Inse reuoluat intimi lucem uisus
Longosq in orbem cogat inflectens motus
Animũq doceat quicquid eatra molitur

Expanded text:
– Sed unum id ipsum monstrauimus esse quod bonum. – Sed unum id ipsum monstrauimus esse quod bonum. – Ita quidem. – Cuncta igitur bonum petunt, quod quidem ita describas licet ipsum bonum esse quod desideretur ab omnibus. – Nihil, inquam, uerius excogitari potest; nam uel ad nihil unum cuncta referuntur et uno ueluti uertice destituta sine rectore fluitabunt aut si quid est ad quod uniuersa festinant id erit omnium summum bonorum. – Et illa: Nimium, inquit, o alumne, laetor; ipsam enim mediae ueritatis notam mente fixisti. Sed in hoc patuit tibi quod ignorare te paulo ante dicebas. – Quid? Inquam. – Quis esset, inquit, rerum omnium finis. Is est enim profecto quod desideratur ab omnibus; quod quia bonum esse collegimus, oportet rerum omnium finem bonum esse fateamur. Quisquis profunda mente uestigat uerum cupitque nullis ille deuiis falli in se reuoluat intimi lucem uisus longosque in orbem cogat inflectens motus animumque doceat quicquid extra molitur
Abbreviated transcription (Latin):
nec in animalibus quidem manendi amor
ex animȩ uoluntatibus: uerũ exnaturȩ
principibus uenit Nam sepe mortẽ cogen¬
tibus causis. quamnatura reformidat᷑ uolun¬
tas amplectitur: Contraq illud quo solo
mortaliũ rerum durat diuturnitas gignendi
opus qđ natura semꝑ app&it: Inedũ coherc&
uoluntas: Adeo haec sui caritas: non exani¬
mali motione.: sed ex naturali intentione
procedit: Dedit enĩ ꝓuidentia creatis a se
rebus. Hanc uł maxima manendi causam:
ut quo ad possunt naturalit̃ manere deside¬
rent: Quare nihil est qđ ullo modo queas
dubitare: Cunetaquae s̃: app&ere natura¬
liter constantiã ꝑmanendi deuitare ꝑni¬
ciem: B. confiteor inquã. Nuncme indu¬
bitato cernere: quedudum in certa uide¬
bantur .P. Qđ aũt inquit subsistere acper¬
manere appo&it: id unum. ẽe. desidenit:
Hoc enim sublato: neeẽ. quidem cuiquã
ꝑmanebit: B. Uerũiẽ inquã .P. Omnia
igitur inquit unum de siderant .B. Consensi.

Expanded text:
ne in animalibus quidem manendi amor ne in animalibus quidem manendi amor ex animae uoluntatibus, uerum ex naturae principiis uenit. Nam saepe mortem cogentibus causis, quam natura reformidat, uoluntas amplectitur, contraque illud quo solo mortalium rerum durat diuturnitas, gignendi opus, quod natura semper appetit, interdum cohercet uoluntas. Adeo haec sui caritas non ex animali motione, sed ex naturali intentione procedit; dedit enim prouidentia creatis a se rebus hanc uel maximam manendi causam ut quoad possunt naturaliter manere desiderent. Quare nihil est quod ullo modo queas dubitare cuncta quae sunt appetere naturaliter constantiam permanendi, deuitare perniciem. – Confiteor, inquam, nunc me indubitato cernere quae dudum incerta uidebantur. – Quod autem, inquit, subsistere ac permanere petit id unum esse desiderat; hoc enim sublato ne esse quidem cuiquam permanebit. – Verum est, inquam. – Omnia igitur, inquit, unum desiderant. – Consensi.
Abbreviated transcription (Latin):
non modo ad tempus manendi. Uerũ genera¬
tim quoq quasi in ꝑpetuũ ꝑmanendi ueluti
quasdã machinas esse quis nesciat: Pa
etiã quȩ inanimata. ẽẽ. creduntur. Nonne
qiđ suũ ẽ quaeq simili ratione desiderant:
Cur enĩ flãmas quidẽ sursum leuitas uehit.
Terras uero de orsum pandus de primit:
Nisi qđ haec singulis loca motionesq conueni¬
unt: Porro aut̃ qđ euiq: consentaneum est
id unũ quodq conseruat: sicuti ea quȩ sunt
inimica corrupunt: Iamuero quaedura sunt
ut lapides adherent tenacissime partib:
suis & ne facile disoluantur nesistunt:
oeuero liquentia ihaer atqi a qua facile
quidem diuidentibus cedunt. sed cito in ea
rursus aquibus sunt abscisa relabuntur:
Ignis uero omnẽ refugit sectionẽ neq nunc
nos deuoluntariis animȩ cognoscentis motib :
sed de naturali intentione tractamus: sicuti ÷
qđ acceptas ascas sine cogitatione transigimꝰ:
qđ in somno spm̃ ducimus nescientes. Nam

Expanded text:
non modo ad tempus manendi, uerum generanon modo ad tempus manendi, uerum generatim quoque quasi in perpetuum permanendi ueluti quasdam machinas esse quis nesciat? Ea etiam quae inanimata esse creduntur nonne quod suum est quaeque simili ratione desiderant? Cur enim flammas quidem sursum leuitas uehit, terras uero deorsum pondus deprimit, nisi quod haec singulis loca motionesque conueniunt? Porro autem, quod cuique consentaneum est id unumquodque conseruat, sicuti ea quae sunt inimica corrumpunt. Iam uero quae dura sunt ut lapides adhaerent tenacissime partibus suis et ne facile dissoluantur resistunt; quae uero liquentia ut aer atque aqua facile quidem diuidentibus cedunt, sed cito in ea rursus a quibus sunt abscisa relabuntur; ignis uero omnem refugit sectionem. Neque nunc nos de uoluntariis animae cognoscentis motibus, sed de naturali intentione tractamus, sicuti est quod acceptas escas sine cogitatione transigimus, quod in somno spiritum ducimus nescientes. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tis omnino consentiã rebus prorsus dubito:
Atqui non ẽ. qđ de hoc quoq possis ambigere:
Cũ herbas atq arbores intuearis: primũ sibi
conuenientibus innasci locis. Vbi quantum
earum natura queat cito ex arescere atq
interire non possint: Nam alie quidẽ campis.
alie montibus ariuntur: alias fer̃ paludes:
alie saxis herent. aliarũ fȩcundȩ sunt
steriles harenȩ: Quassimalia quispiã loca
trans ferre conatur: arescant: Seddat euiq
natura qđ conuenit: & nedum manere poss̃
intereant elaborat: Quid qđ om̃s ueluđ
in terras are de merso trahunt alimenta
radicibus. ac ꝑ medullas robur. corticemq
diffundunt: Quid quod mollissimũ quidq
sicuti medulla est interiore semꝑ sede recon¬
ditur: Extrauero quadam ligni firmitate.
ultimus aũt̃ cortea: Aduersũ caeli intẽperẽ
quasi mali patiens defensor opponitur Iam
uero quanta. ẽ. naturae diligentia. Ut cuncta
somine multiplicato ꝓpagent᷑: quȩ om̃a

Expanded text:
tis omnino consentiam rebus prorsus dubito. tis omnino consentiam rebus prorsus dubito. – Atqui non est quod de hoc quoque possis ambigere, cum herbas atque arbores intuearis primum sibi conuenientibus innasci locis, ubi, quantum earum natura queat, cito exarescere atque interire non possint. Nam aliae quidem campis, aliae montibus oriuntur, alias ferunt paludes, aliae saxis haerent, aliarum fecundae sunt steriles harenae, quas si in alia quispiam loca transferre conetur arescant. Sed dat cuique natura quod conuenit, et ne, dum manere possunt, intereant elaborat. Quid quod omnes uelut in terras ore demerso trahunt alimenta radicibus ac per medullas robur corticemque diffundunt? Quid quod mollissimum quidque, sicuti medulla est, interiore semper sede reconditur, extra uero quadam ligni firmitate, ultimus autem cortex aduersum caeli intemperiem quasi mali patiens defensor opponitur? Iam uero quanta est naturae diligentia ut cuncta semine multiplicato propagentur! Quae omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uo iusq: separatione dissoluitur: interire
nec iam eẽ animal liquet: Ipsũ quoq corpis
cũ inuna forma mẽbrarum coniunctione
ꝑmanet. humana uisitur speties: Atsi dis¬
tributae segregataeq partes corporis
distraxerint unitatẽ de sinit eẽ qđ fuerat:
Eoque modo ꝑcurrenti caera : ꝓcul dubio
patebit subsistere unũ qđ q dũ unum est:
Cumuero unum eẽ desinit interire : B Con¬
si deranti in quã mihi plura : minime aliud
uidetur P. Est neigitur inquit qđ inquan¬
tum naturat̃ agite relieta sub sistendi
appetentia uenire adinteritũ corruptionẽq
desideret : B Si animalia inquã considerem
que habent aliquã uolendi nolendiq natinã:
nihil muenio qđ nullis extra cogentibus abi¬
ciant manendi intentionẽ & ad interitũ sponte
festinent: Omne nãq animal tueri salutẽ
laborat mortẽ uero ꝑniciemq deuitat:
Sed quid deherbis arborib:q Quid de in anima¬

Expanded text:
utriusque separatione dissoluitur interire utriusque separatione dissoluitur interire nec iam esse animal liquet; ipsum quoque corpus cum in una forma membrorum coniunctione permanet humana uisitur species, at si distributae segregataeque partes corporis distraxerint unitatem desinit esse quod fuerat; eoque modo percurrenti cetera procul dubio patebit subsistere unumquodque dum unum est, cum uero unum esse desinit interire. – Consideranti, inquam, mihi plura minime aliud uidetur. – Estne igitur, inquit, quod, in quantum naturaliter agat, relicta subsistendi appetentia uenire ad interitum corruptionemque desideret? – Si animalia, inquam, considerem, quae habent aliquam uolendi nolendique naturam, nihil inuenio quod nullis extra cogentibus abiciant manendi intentionem et ad interitum sponte festinent. Omne namque animal tueri salutem laborat, mortem uero perniciemque deuitat. Sed quid de herbis arboribusque, quid de inanima
Abbreviated transcription (Latin):
potentia reuerentia. claritas atq iocunditas
Nisi uero unũ atq idem om̃a sint nihil habere
quod inter expetenda numerentur. Demons¬
tratũ in quam nec dubitari ullo modo potest.
Quae igitur cum discrepant minime bona st̃
cum uero unum esse coeperint bona fiunt.
Non ne haec ut bona sint unitatis fieri
adeptione contingit B. Ita in quã uidetur.
PSed omne qđ bonum estboni participatione
bonũ. eẽ concedis anminime .B. Ita est P. Opor¬
tet igitur idem esse unum atq bonũ simili
ratione concedas. Eadem namq substantia ÷
eorũ quorum naturaliter non ẽ aduersus
effectus B. Negare inquam nequeo P. Nosti¬
neigitur inquit omne qđ est tamdiu manere
atq subsistere quã diusit unũ sed interre
atq dissolui parit̃ atq unũ ẽẽ destiterit:
B Quonã modo P. Vt in animalibus inquit :
cũ inunũ coeunt acꝑmanent anima corpq
id animal uocatur. Cũ uero haec unitas

Expanded text:
potentia, reverentia, claritas, atque jucunditas: potentia, reverentia, claritas, atque jucunditas: nisi vero unum, atque idem omnia sint, nihil habere, quo inter expetenda numerentur? Demonstratum, inquam, nec dubitari ullo modo potest. – Quae igitur cum discrepant minime bona sunt, cum uero unum esse coeperint bona fiunt, nonne haec ut bona sint unitatis fieri adeptione contingit? – Ita, inquam, uidetur. – Sed omne quod bonum est boni participatione bonum esse concedis, an minime? – Ita est. – Oportet igitur idem esse unum atque bonum simili ratione concedas; eadem namque substantia est eorum quorum naturaliter non est diuersus effectus. – Negare, inquam, nequeo. – Nostine igitur, inquit, omne quod est tam diu manere atque subsistere quamdiu sit unum, sed interire atque dissolui pariter atque unum esse destiterit? – Quonam modo? – Vt in animalibus, inquit, cum in unum coeunt ac permanent anima corpusque id animal uocatur, cum uero haec unitas
Abbreviated transcription (Latin):
Donat aut hermus rutilante ripa.
Aut indus calido propinquus orbi
Candidis miscens uirides lapillos
Inlustrent aciem magisq caecos
Insuas condunt animos tenebras
Hoc quicquid placet excitatq mentes
Infimis tellus aluit cauernis
Splendor quo regitur ug&q caelũ
uitat obscuras animȩ ruinas
Hanquisquis poterit notare lucem
Candidos phebi radios negabit
ssentior inquam cuncta enim firmissimis
Anexa rationib constant P. Tũ illa quanti
inquit aestimabis sibonũ ꝓpsum quid sit agno¬
ueris .B. Infinito inquã siquidem mihi parit̃
dm̃ quoq quibonũ est continget agnoscere.
PAtqui hoc uerissima inquit ratione pate faciã
Maneant modo quae paulo ante condusas̃.
a se inuicem discreparent. Cumq alteri
aliesset. alterum plenum ab solutumq bonũ
afferre nom posse. Tum aut̃ sũmũ bonũ fieri
cum inunam ueluti formã atq efficientiã
colligunt᷑. Vtque sufficientia ẽ eadem sit

Expanded text:
donat aut Hermus rutilante ripa donat aut Hermus rutilante ripa aut Indus calido propinquus orbi candidis miscens uirides lapillos inlustrent aciem magisque caecos in suas condunt animos tenebras. Hoc, quicquid placet excitatque mentes, infimis tellus aluit cauernis; splendor quo regitur uigetque caelum uitat obscuras animae ruinas; hanc quisquis poterit notare lucem candidos Phoebi radios negabit. – Assentior, inquam; cuncta enim firmissimis nexa rationibus constant. – Tum illa: Quanti, inquit, aestimabis, si bonum ipsum quid sit agnoueris? – Infinito, inquam, si quidem mihi pariter deum quoque, qui bonum est, continget agnoscere. – Atqui hoc uerissima, inquit, ratione patefaciam, maneant modo quae paulo ante conclusa sunt. a se invicem discreparent, cumque alteri abesset alterum, plenum, absolutumque bonum afferre non posse? tum autem verum 10 bonum fieri, cum in unam veluti formam, atque efficientiam colliguntur, ut quae sufficientia est, eadem sit
Abbreviated transcription (Latin):
credatur: Cuius uero causa quid expetitur:
id maxime uid&ur obtari. Veluti si salutis
causa quis piam uelit equitare. Nontam
equitandi motũ desiderat. quam salutis
aeffectũ: Cũ igitur om̃abonigratia poant᷑
Non illa potius quã bonũ ipsũ desideratur
ab omnibus: sed propt̃ qđ c&era obtantur
beatitudinem esse concessimus: Quare
sic quoq sola queritur beatitudo ex quo
liquido appar& ipsius boni & beatitudi¬
nis unã atq eandem. ẽe substantiam:
B. Nihil uideo curdissentire quispiam pos¬
sit .P. Seddm̃ uerãq bedatudinẽ. unũ atq
idem esse monstrauitnus .B. Ita in quari.
PSecuro igitur concludere. lic& dĩ quoq
impso bono: nec usquã alio sitã eẽ substan¬
tiam.
uc om̃s pariter uenite capti
uos fallax ugat imꝓbis catenis
Terrenas habitans libido mentes:
Haec erit requies uobis laborum
Hic portus placida manens quiete
hoc patens unum miseris asilum:
Nonquicquid tagus aureis harenis

Expanded text:
credatur. Cuius uero causa quid expetitur credatur. Cuius uero causa quid expetitur id maxime uidetur optari, ueluti si salutis causa quispiam uelit equitare, non tam equitandi motum desiderat quam salutis effectum. Cum igitur omnia boni gratia petantur, non illa potius quam bonum ipsum desideratur ab omnibus. Sed propter quod cetera optantur beatitudinem esse concessimus quare sic quoque sola quaeritur beatitudo. Ex quo liquido apparet ipsius boni et beatitudinis unam atque eandem esse substantiam. – Nihil uideo cur dissentire quispiam possit. – Sed deum ueramque beatitudinem unum atque idem esse monstrauimus. – Ita, inquam. – Securo igitur concludere licet dei quoque in ipso bono nec usquam alio sitam esse substantiam. Huc omnes pariter uenite capti, quos fallax ligat improbis catenis terrenas habitans libido mentes: haec erit uobis requies laborum, hic portus placida manens quiete, hoc patens unum miseris asylum. Non quicquid Tagus aureis harenis
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis menbra forent: a sequoq in¬
uicem discreparent: haec ẽ. enĩ partium
natura : ut unum corpus diuersa compo¬
nant B. Atqui haec om̃ĩa idem esse mon¬
stratata s̃ ł. Minime igitur mebra sunt
Alioquin ex uno mẽbro beatitudo uidebitur
ẽẽ coniuneta: qđ fieri inquit .B. Id quidem
inquã dubium non est sedidqđ restat
expecto .P. Ad bonũ uero caera referri
palam est. Id circo enĩ sufficientia poritur
qm̃ bonũ eẽ iudicatur. Idcireo potentia:
qm̃ id qđq esse creditur bonum: Idem de re¬
uerentia claritudine iucunditate coniectare
licet. Omnũ igitur ea petendorũ suma atq
causa bonũ ẽ.: Qđ enĩ nequere similitudine
ullũ inse retinet bonũ : id expetinullo modo
potest: Contraque etiã quȩ naturabon a ñ s̃:
tamen siesse uideantur quasi uere bonast̃
appetunt᷑ quo fit uti sũma cardo atq
causa expetendorũ omniũ bonitas. eẽ iure

Expanded text:
beatitudinis membra forent, a se quoque inbeatitudinis membra forent, a se quoque invicem 25 discreparent. Haec est enim partium natura, ut unum corpus diversa componant. Atqui haec omnia idem esse monstrata sunt. 232 Minime igitur mealioquin ex uno membro beatitudo uidebitur esse coniuncta, quod fieri nequit. – Id quidem, inquam, dubium non est, sed id quod restat exspecto. – Ad bonum uero cetera referri palam est. Idcirco enim sufficientia petitur, quoniam bonum esse iudicatur; idcirco potentia, quoniam id quoque esse creditur bonum; idem de reuerentia, claritudine, iucunditate coniectare licet. Omnium igitur expetendorum summa atque causa bonum est; quod enim neque re neque similitudine ullum in se retinet bonum id expeti nullo modo potest. Contraque etiam quae natura bona non sunt tamen si esse uideantur quasi uere bona sint appetuntur. Quo fit uti summa, cardo atque causa expetendorum omnium bonitas esse iure
Abbreviated transcription (Latin):
nihil est . qđ his annectendũ eẽ ratiop¬
suadet .B. Quid inquam : ꝑCũ multa
inquit beatitudo continere udeatur : utrũ¬
ne haec omtia unũ ueluti corpus bea¬
titudinis quadam partiũ uarietate
comungant. Ansit eorũ aliqđ beatitu¬
dinis substantiam cõpleat: ad hoc uero
cetera referantur: B Uellem inquam:
idipsarũ rerũ cõmemoratione pate face¬
res P. Nonne inquit beatitudinẽ bonũ
eẽ censemus: B Ac sũmũ quidem inquã:¬
ł Addas inquit hoc omnibus licet:
Nam eadem sufficientia sũma est eadem
sũma potentia reuerentia quoq claritas
ac uoluptas. beatitudo eẽ iudicatur . B.
Quidigitur .P. Haeccine omĩa bonũ suffici¬
entia potentia. c&eraq ueluti quedam
beatitudinis menbras̃ : An adbonũ ueluti
aduerticem cuneta referuntur: .B. Intel¬
ligo in quã quid inuestigandũ ꝓponas: sed
quid constituas audire desidero PCuius
discretionem rei sic accipe. Si haec omnia

Expanded text:
nihil est quod his adnectendum esse ratio pnihil est quod his adnectendum esse ratio persuadet. – Quid? inquam. – Cum multa, inquit, beatitudo continere uideatur, utrumne haec omnia unum ueluti corpus beatituconjungant, an sit eorum aliquid, quod beatitudinis substantiam compleat, ad hoc vero 15 caetera referantur? Vellem, inquam, id ipsarum rerum commemoratione patefaceres. Nonne, inquit, beatitudinem bonum esse censemus? Ac summum quidem, inquam. Addas, inquit, hoc omnibus licet. Nam eadem sufficientia summa est, eadem summa potentia, reverentia quoque, claritas, et voluptas beatitudo esse judicatur. Quid 20 igitur? Haeccine omnia, bonum, sufficientia, potentia, caeteraque veluti quaedam beatitudinis membra sunt, an ad bonum, veluti ad verticem cuncta referuntur? Intelligo, inquam, quid investigandum proponas: sed quid constituas, audire desidere. Hujus rei discretionem sic accipe. Si haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
utri alterum de est Sed qđ ꝑ fectũ ñ sit:
id sũ mũ ñesse manifestum est : Nullo modo
igitur quȩ sũma sunt bona : ea possunt ẽe.
quae sit sũma¬
diuinitas. B. Nihil inquam nec rehac
uerius nec ratiocinatione firmius nec dõ
dignius coneludi potest. P. Suꝑ haec inqđ
igit᷑ ueluti geometre solent demonstratis
ꝓpositis aliquit inferre. quae poris mata
ipsi uocant: ita ego quoq tibi ueluti corol¬
lariũ dabo: Nam qm̃ beatitudinis ad¬
eptione fiunt. homines beati. beicitudo
u ipsa diuinitas diuinitatis adeptione
beatos fieri manifestũ .ẽ. seduti iusti¬
tiae adeptione iusti sapientiae sapientes
fiunt : ita diuinitatẽ adeptos deos fieri
si mili ratione necesseest: Omnis igitur
beatus ds̃. sed natura quidem unus parti¬
cipatione uero nihil ꝓ hibet eẽ quã plu¬
rimos. B. Est pulchrum inquã hoc atq
p̃tiosũ : siue porisma. siue corollarium
uocari mauis . P. At qui hoc quoq pulchrius

Expanded text:
utri alterum deest. Sed quod perfectum non sit utri alterum deest. Sed quod perfectum non sit id summum non esse manifestum est; nullo modo igitur quae summa sunt bona ea possunt esse quae sit sumdiuinitas. – Nihil, inquam, nec reapse uerius nec ratiocinatione firmius nec deo dignius concludi potest. – Super haec, inquit, igitur ueluti geometrae solent demonstratis propositis aliquid inferre, quae porismata ipsi uocant, ita ego quoque tibi ueluti corollarium dabo. Nam quoniam beatitudinis adeptione fiunt homines beati, beatitudo uero est ipsa diuinitas, diuinitatis adeptione beatos fieri manifestum est. Sed uti iustitiae adeptione iusti, sapientiae sapientes fiunt, ita diuinitatem adeptos deos fieri simili ratione necesse est. Omnis igitur beatus deus. Sed deus natura quidem unus; participatione uero nihil prohibet esse quam plurimos. – Et pulchrum, inquam, hoc atque pretiosum siue porisma siue corollarium uocari mauis. – Atqui hoc quoque pulchrius
Abbreviated transcription (Latin):
re. qđ diuersũ ÷ id non .ẽ. illud a quo intelligit᷑
eẽ diuersũ : Quare qđ a sũ mobono diuersũt
suinatura id sũmũ bonũ non est. Qđ nefas est
de eo cogitare : qđ nihil constat. ẽe. p̃stantiuꝰ.
Omnino enĩ nullius rei natura. suo principio
melior poterit existere: Quare qđ omniũ
principium sit: id etiam sui substantia sũmũ
esse bonũ uerissima ratione concluserim:
B. Rectissime inquam .P. Sed sũmũ bonũ:
beatitudinẽ eẽ. concessũ est .B. Itaẽ inquã:
P.Igit᷑ inquit dm̃eẽ ipsambeatitudinẽ neces¬
se est confiteri. B. Nec ꝓpositis in quam
prioribus refragari queo : & illis hoc illatũ
consequens eẽ. ꝑ spitio: P. Respice inquit.
an hinc quoq: idem firmius approbetur.
quodduo summabona quae ase diuersa st̃
esse nom possunt: &enĩ que discrepant
bona non eẽ alterum qđ sit alterũ liquet.
Quare neutrum poterit. eẽ ꝑ fectũ: cũ alt̃¬

Expanded text:
re diuersum est id non est illud a quo intellegitur re diuersum est id non est illud a quo intellegitur esse diuersum; quare quod a summo bono diuersum est sui natura, id summum bonum non est; quod nefas est de eo cogitare, quo nihil constat esse praestantius. Omnino enim nullius rei natura suo principio melior poterit exsistere; quare quod omnium principium sit id etiam sui substantia summum esse bonum uerissima ratione concluserim. – Rectissime, inquam. – Sed summum bonum beatitudinem esse concessum est. – Ita est, inquam. – Igitur, inquit, deum esse ipsam beatitudinem necesse est confiteri. – Nec propositis, inquam, prioribus refragari queo et illis hoc inlatum consequens esse perspicio. – Respice, inquit, an hinc quoque idem firmius approbetur, quod duo summa bona quae a se diuersa sint esse non possunt. Etenim quae discrepant bona non esse alterum quod sit alterum liquet; quare neutrum poterit esse perfectum, cum alter
Abbreviated transcription (Latin):
sũmi ꝑ fectiq boni ẽẽ. plenissimum Sed
ꝑfectumbonũ ueram esse beatitudinem cetistituuꝰ. Ueti
in quam nec .ẽ qđ contradici ullo modo
queat . P. Sed queso inquit teuide quã
idĩc̃ȩ atq. in uiolabilit̃ ꝓbes. Qđ boni sũmi
sũmũdm̃ diximus eẽ. plenissimũ .B. Quo
nam in quã modo : P. Ne hunc rerum
ominiũ patrem illud sũ mũ bonũ quo
plenus ẽẽ. ꝑ hibetur : uł extrinsecus
accepisse uł ita naturalit̃ habere
p̃sumas quasi habentis dĩ habiteq beati¬
tudinis diuersam cogites eẽ. substantiam
Nam si extrinsecus acceptũ putes: p̃stantiũ
id qđ dederit eo qđ acceperit existimare
possis Sed hunc eẽ rerũ om̃iũ p̃cellentissimũ:
dignissime confitemur: Quod si natura quidem
in est. sed estratione diuersũ cũ dererũ principe
loqua murdõ. fingat qui potest quis haec
diuersa coniunxerit: Postremo aqua libet

Expanded text:
summi perfectique boni esse plenissimum; sed summi perfectique boni esse plenissimum; sed perfectum bonum ueram esse beatitudinem constituimus: uerainquam, nec est quod contra dici ullo modo queat. – Sed quaeso, inquit, te, uide quam id sancte atque inuiolabiliter probes quod boni summi summum deum diximus esse plenissimum. nam, inquam, modo? Ne hunc rerum omnium Patrem illud summum bonum, quo plenus esse perhibetur, vel extrinsecus accepisse, vel ita naturaliter habere praesumas, quasi habentis Dei, habitaeque beatitudinis diversam cogites esse substantiam. Nam si extrinsecus acceptum putes, praestantius id quod dederit eo quod acceperit existipossis; sed hunc esse rerum omnium praecellentissimum dignissime confitemur. Quod si natura quidem inest sed est ratione diuersum, cum de rerum principe loquamur deo, fingat qui potest quis haec diuersa coniunxerit. Postremo, quod a qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
extiterit. llefingi quidẽ potest: Neq abimminutis
in consũmatisq nat᷑a rerũ cȩpit erordiũ: sed ab in¬
tegris ab solutisq ꝓcedens in hȩcertrema atq effi
in ꝑfecta felicitas eẽ aliquã solidam ꝑ¬
fectam que ñ potest dubutari ꝰ. F irmissime inꝗ:
uerissimȩ que conclusu ÷ Quouero inquit
habitet ita considera: Dm̃ rerũ omnium
principem bonũ ẽe : cominunis humanorum
conceptio ꝓbat animorũ: Nam cũnihil dõ me¬
lius ex cogitari queat: id quo melius nihil est.
bonũ eẽ. quis dubitet: Ita uero bonũ esse
dm̃ ratio demonstrat: ut ꝑfectũ quoq
ieo bonũ eẽ conuincat: Nam nitalesit
rerum omnium princeps. eẽ non poterit:
Erit enĩ eo prestantius aliquid ꝑfectuom
possidens bonũ qđ hoc prius atq antiquius
esse uideatur: Omnia namq ꝑfecta minꝰ
integris priora eẽ claruer̃. Quare nein in¬
finitũ ratio ꝓdeat: confitendũ ÷ sũ mũdm̃

Expanded text:
exstiterit, ne fingi quidem potest. Neque enim ab diminutis, exstiterit, ne fingi quidem potest. Neque enim ab diminutis, inconsummatisque natura rerum cepit exordium, sed ab integris, absolutisque procedens, in haec extrema atque fecta felicitas, esse aliquam solidam perfectamque non potest dubitari. – Firmissime, inquam, uerissimeque conclusum est. – Quo uero, inquit, habitet, ita considera. Deum, rerum omnium principem, bonum esse communis humanorum conceptio probat animorum; nam cum nihil deo melius excogitari queat, id quo melius nihil est bonum esse quis dubitet? Ita uero bonum esse deum ratio demonstrat ut perfectum quoque in eo bonum esse conuincat. Nam ni tale sit, rerum omnium princeps esse non poterit; erit enim eo praestantius aliquid perfectum possidens bonum, quod hoc prius atque antiquius esse uideatur; omnia namque perfecta minus integris priora esse claruerunt. Quare ne in infinitum ratio prodeat, confitendum est summum deum
Abbreviated transcription (Latin):
natura calore deri adnectitur siccitate aut
in cõmunionẽ t̃rae acsocietate refunditur
atq ita sibi ꝑhune circuitũ ⁊ horum quendã
concordie societatisq conueniunt. Vnde
& grece cͣt̃dixiã dicuntur quaelatine
elem̃ta dicimus qđ sibi conueniant.
& concinant:
boniforma udisti nune de monstandum
reor quonam haec felicitatis ꝑfectio
constituta sit inquo illud primũ lirbitor
inquirendum an aliquo huius modi bonum
quale paulo ante difinisti in rerũ natura
possit existere. Nenos pret̃rei subiecte
ueritatem cassa cogitationis imago deci¬
piat. Sedquin existat sitq hoc uelutiqͥdã
omniũ fons bonorum negari nequit.
Omne enim qđ inꝑfectum ẽẽ dr̃ : id in¬
minutione ꝑfecti in ꝑfectĩ eẽ ꝑhibetur:
Quofit ut sun quo lib& genere in ꝑfectũ quid ẽẽ uideat᷑
ineoꝑsectũ quoq aliqͥd eẽ necesse sit. Etenĩ ꝑfec
tione sublata: unde illud qđ in ꝑfectũ ꝑhibetur

Expanded text:
natura, calore aeri adnectitur, siccitate autem natura, calore aeri adnectitur, siccitate autem m communionem terrae ac societatem refunditur, atque ita sibi per hunc circuitum et chorum quendam concordiae societatisque conueniunt. unde et graece στοιχεία dicuntur quae latine elementa dicimus, quod sibi conueniant et concinant. boni forma uidisti, nunc demonstrandum reor quonam haec felicitatis perfectio constituta sit. In quo illud primum arbitror inquirendum, an aliquod huiusmodi bonum quale paulo ante definisti in rerum natura possit exsistere, ne nos praeter rei subiectae ueritatem cassa cogitationis imago decipiat. Sed quin exsistat sitque hoc ueluti quidam omnium fons bonorum negari nequit. Omne enim quod inperfectum esse dicitur, id inminutione perfecti inperfectum esse perhibetur. Quo fit, ut si in quolibet genere inperfectum quid esse uideatur, in eotione sublata, unde illud, quod imperfectum perhibetur,