comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat. dixerunt ei. Onc̃. si ꝑcutimus ingladio :
Et ꝑcussit unus exillis seruũ principis ẜscerdotũ.
& amputauit auriculã eius dextrã Petrus hoc
fecit. ut ioħs euangłta docet. eo iumirũ m̃tis
ardore. quo cȩtera fecerat. Sciebat enim
quomodo finees puniendo sacrilegos. merceðe
iusticiȩ & sicerdotii ꝑennis acceperit. Quodũ.
nonita sentiendũ ÷ quasi placuerit ei usq hoc
factũ. sed amplius fieri nolurrit. cũ in uerbis
quȩ matheus ponit dixisse dnm. conuerte
gladiũ tiũ in locũ suũ. om̃s enĩ qui acceperint
gladiũ. gladio peribunt. Intellegat᷑ potius
totũ factũ quõ usus : gladio petrus dñodis¬
spondit sinite usq nunc id: nonuos moueat
hoc ÷ ut me adp̃hendant. &impleant᷑ qͣ deme
scripta sunt. Sed int̃ moras uerboꝵ interro¬
gantiũ dnm̃. & illius respondentis: petrus
ꝑcussit. sed ñ potuer̃ etiã simuldici quȩ simul
fieri potuerunt. Non enĩ diceret respon¬
dens aut̃ iħc . nisi illoꝵ interrogationire¬

Expanded text:
in gladio? Et percussit unus ex illis servum principis Sacerdotum, et amputavit auriculam ejus dexteram. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista docet, eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperit. Quod verNon ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, in verbis quae Matthaeus ponit dixisse Dominum: Converte gladium tuum in locum suum; omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt ; intelligebatur potius totum factum, quo usus est gladio Petrus Domino disspondit: Sinite usque huc, id est, non vos moveat hoc est, ut me apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. Sed inter moras verborum interrogantium Dominum et illius respondentis, Petrus,ommotione percussit. Sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. Non enim diceret: Respondens autem Jesus, nisi illorum interrogationi re
Abbreviated transcription (Latin):
uit gallus. Solte scriptura sicra sepe meritũ
causarũ. ꝑ statũ designare tẽporũ. Vnde pe¬
trus qui media nocte negauit: ad gallicantum
penituit. Qui etiã post resurrectionẽ diur¬
na subluce dnmñ quẽ ter negauerat: t̾cio se
amare ꝓfessus ÷ qr nimirũ qđ intenebris obli¬
uionis errauit. & speratȩ iãlucis ad epta p̃sentia
plene totũ quod nutauerat erexit. Hunc o¬
pinorgallũ aliquẽ doctoꝵ intellegendũ qͥ nos
iacentes excitans & somnolentos increpansdicat
Tuigilate iuste. & nolite peccare. Et conuersus
dñs respexit petrũ. Etrecordatꝰ÷ petrus uerbi
thni sic̃ dixerat. prius quã gallus cantet ter
me negabis. Et egressus foras petrus. fleuit
amare. Respiciente dño. petrus ad correuer¬
sus. maculã negationis. poenitentiȩ lacrimis
tergit. quia ñsolũ cogit᷑ poenitentia. uerũ¬
etiã ut agat᷑ dĩ miscricordia necefsaria est.
Respicere nãq eius: misereri est. Unde psal¬
mista Vsqueqͦ inquit ex altibit̾ inimicus

Expanded text:
riptura sacra saepe meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem, diurna sub luce, Dominum quem ter negaverat, tertio se amare professus est, quia nimirum quod in tenebris oblivionis erravit, plene totum quidquid mutaverat, erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans et somnolentos increpans, dicat: Evigilate, justi, et nolite peccare Et conversus Dominus respexit Petrum. Et recordatus est Petrus verbi Domini sicut dixerat: Quia prius quam gallus cantet, ter me negabis. Et egressus foras Petrus flevit amare. Respiciente Domino, Petrus ad cor reversus, maculam negationis poenitentiae lacrymis tergit, quia non solum cum agitur poenitentia, verum ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Respicere namque ejus, misereri est. Unde Psalmista: Usquequo inquit exaltabitur inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩrit᷑ quomodo iħc principessacerdotũ. &¬
magistratus tẽpli & seniores qͥ ad se uenerut
alloqͥ dicat᷑. qui apud alios euangłtas. ñ ipsi
uenisse. uerũ inatrio casphȩ expectantes
ministros misisse ꝑhibet᷑. Sed quia pontifi¬
ces pharisei & seniores ita de dnõ agebant
ut uelut ipsi a sanguinc eiꝰ uiderent᷑ in noaus
ñ tradat̃ ꝑ nos sed ꝑdiscipulũ suũ. ñ cõphen¬
dat̃ a nob seda tribuno turbisq ñ a nob ꝓillo
barrabas sed alligatura ppłi. ad extremumn
ñ a nob̾ sed ap̃side dãnet᷑. neq nrã sedronys
miliciȩ manu cruci affigat᷑. Uolens euan¬
gelista cos maxime quoꝵ cuncta consilio
gerebant̃ sangunis eĩ ostendere reos. di
principes sacerdotũ & magistrat̾ tẽpli &sa¬

Expanded text:
 quomodo Jesus principes sacerdotum, magistratus templi, et seniores qui ad se venerint alloqui dicatur, qui apud alios evangelistas non ipsi venisse, verum in atrio Caiphae exspectantes, ministros misisse perhibentur. Sed quia pontifices, Pharisaei et seniores ita de Domini nece agebant, ut velut ipsi a sanguine ejus viderentur innoxii: Non tradatur per nos, sed per discipulum suum, non comprehendatur a nobis, sed a tribunoBarabbas, sed eligatur a populis; ad extremum non a nobis, sed a praeside damnetur, neque nostra, sed Romanae militiae manu cruci affigatur: volens evangelista eos maxime quorum cuncta consilio gerebantur sanguinis ejus ostendere reos, dicit principes sacerdotum et magistratus templi
Abbreviated transcription (Latin):
uel hominẽ se nosse negauit. quẽ int̃ c̃discipulos
di filiũ confessus eratꝰ Sed nec inatrio caẏphȩ
retentus poterat agere poenitentiã. egredit᷑
foras. ut ab impioꝵ concilio secretus. pauidae
negationis sordes liberis fletibus abluat. Et¬

Expanded text:
el hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos Dei Filium confessus erat. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, pavidae negationis sordes liberis fletibus abluat.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit auctores. Excipiunt᷑ &illi. qui audi¬
tis in comphensibilis sacramenti uerbis. abier̃
retro. etiam noncum illo ambulant. Nonti.
recedentes ad nõ. nisi quot quot poenitendo
redierant potuere saluare. Vtedatis &
bibatis suꝑ mensã meã in regno meo. Mensa
hȩc ꝓposita omnib scĩs ad fruendũ: cęlestis
est gła uitȩ Cibus potusq ille dequo alias
dr Beati qui esuriunt & sitiunt iusticiã.
qm̃ ipsi saturabuntur fruendo scilicet
olim desiderato. & amato gaudio ueri &
in concussiboni. Et sed eatis suꝑ thronos. ui¬
dicantes .xii. tribus israhel: Hȩc ÷ illa quã
psalmus canit immutatio dexterȩ excelsi.
Vt qui nunc humiles gaudent ministrare cũ¬
seruis: tunc suꝑ dñi mensã sublimes. uitae
ꝑpetisȩ dipibus alentur. quibic in temptatio¬
nib iniuste iudicare cũ dnõ ꝑmanent. illic cũ
eo suꝑ contemptores suos iusti uidices uenunt
quando huic mundo magna humilitate des¬

Expanded text:
juvit auctores. Excipiuntur et illi qui, audijuvit auctores. Excipiuntur et illi qui, auditis incomprehensibilis sacramenti verbis, abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Non enim recedentes a Domino, nisi quotquot poenitendo redierunt, potuere salvari. Ut edatis et bibatis super mensam meam in regno. Mensa haec proposita omnibus sanctis ad fruendum, coelestis est gloria vitae. Cibus potusque ille de quo alias dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , quoniam ipsi saturabuntur. Fruendo, scilicet, olim desiderato et amato gaudio veri et inconcussi boni. Et sedeatis super thronos, judicantes duodecim tribus Israel. Haec est illa quam psalmus canit immutatio dextrae Excelsi , ut qui nunc humiles gaudent ministrare conservis, tunc super Domini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus alantur; qui hic in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant, et quanto huic mundo magna humilitate des
Abbreviated transcription (Latin):
regnum. Non inchoatio patientiȩ sed ꝑseue¬
rantiȩ celestis regni gła datur. quia nimirũ
ꝑseuerantia quȩ alio nomine constantia uo¬
catur. robur quodđã & fortitudo mentis
cunctarumq ut ita dixerim est columna uir¬
tutũ. quȩ cumbene recta & firma consistit
nihil est certius. nihil totius bonis moribus
Quod siab aliquo deicit᷑ impulsa turbine. non
solidabitur. Omã enĩ ꝓrsus animi bona. si¬
mul corruunt. Sicut ergo pater disposuit
filio regnũ quem factũ oboedientẽ usq ad
mortẽ mortẽ aut̃ crucis exaltauit. & donaũ
illi nomen quod ÷ suꝑ omẽ nomen : sic & filius
eosdẽ ꝑmanentes secũ intemptationibus ȩter¬
num ducet ad regnũ. Sienĩ complantati fac¬
ti sumus similitudini mortis eius: simul &
resurrectionis erimus. Acuus sublimitate
ꝓtinus sic iudas infelix excipitur Nam &
antequam dñs hȩc diceret: exisse credendus ÷
qui non modo ꝑmanere cum illo intemptati¬
onib spreuit. uerum ipsos temptationũ eiꝰ

Expanded text:
 sed perseverantia coelestis regni gloria donatur. Quia nimirum perseverantia quae alio nomine constantia vocatur, robur quoddam et fortitudo mentis, cunctarumque ut ita dixerim est columna virtutum. Quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus. Quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur; omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo Pater disposuit filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen , sic et filius idem permanentes secum in tentationibus aeternum ducet ad regnum. Si enim complantati facti sumus, similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . A cujus sublimitate promissi Judas infelix excipitur. Nam et antequam haec Dominus diceret, exisse credendus est. Qui non modo permanere cum illo in tentationibus sprevit, verum ipsos tentationum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iuuantis dñi essent opitulatione protett e
adem ꝓcella cum cȩteris potuissent contn
Uerum cum satanas expetit eos temptart &
uelũ quod triticũ purgat uentilando c̃atat
docet nullius fide alio bono nisi do ꝑmitat
temptari. Satanȩ quippe ad cribandibo¬
nos expetere est. ad afflictionẽ eorũ mali
estibus anhelare. Quo enim eorũ temptani¬
onem inuidens appetit. illo eorũ qual ꝓli¬
tionẽ deprecans petit. Cum uero ꝑpetro
fides cius obseerat: hoc est ut post lapfungi¬
tionis ad statum pristinũ poenitendoresug
insinuat utilt eẽ scĩs. & temptationũ flams
examinari. ut uel temptati quia fortes fu¬
rint appareant. uel cogniti ꝑ temptatoneR
infirmitate fortiores fieri dicant᷑. & sccan
probati fuerint. accipiant & ipsi corenĩ atd
quã reꝓmisit dĩ diligentibusse: Ettuali
quit tuam fidem nesatana temptante ds¬
ciat orando ꝓtexi : ita & tu infirmiores quo
frs̃ exemplo tuȩ poenitentiȩ. ne deuena
forte desperent erigere. & confortire m

Expanded text:
ini essent opitulatione protecti, eadem procella cum caeteris potuisse conteri. Verum cum Satanas expetit eos tentare, et veluti qui triticum purgat ventilando concutere, docet nullius fidem a diabolo nisi Deo permittente tentari; Satanae quippe ad cribrandum bonos expetere, est ad afflictionem eorum malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum quasi probationem deprecans petit. Cum vero pro Petro fides ejus obsecrat, hoc est, ut post lapsum negationis ad statum pristinum poenitendo resurgat, insinuat utile sanctis esse tentationum flammis examinari, ut vel tentari quia fortes fuerint appareant, vel cognita per tentationes sua infirmitate fortiores discant, et sic, cum probati fuerint, accipiant et ipsi coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Et tu tuam inquit fidem, ne Satana tentante deficiat orando protexi, ita et tu infirmiores quosque fratres exemplo tuae poenitentiae, ne de venia forte desperent, erigere et confortare memento.
Abbreviated transcription (Latin):
dita custodit. ut ueterẽ prȩuaricationis ab¬
oleret errorẽ. Atille negauit eũ dic̃s̃. Mu¬
łere ñ noui illũ. Quidã pio erga apłm petrã
affectu locũ hunc ita int̾p̃tant᷑. qͣsibene doce¬
rit se illũ non nosse. quẽ menshumini nescit
cõprehendere. qr nemosciti filiũ nisi pat̃
Iterũ quoq inquisit dixerit. Ohomo ñsũ
Volens se negare quẽ xpm̃ sed & tercio int̃¬
rogatꝰ cũ dicit ł lomonescio quid dicis signi:¬
ficauerit se sacrilegia illoꝵ nescire. hoc est
rȩꝓbando & execrando dãnare. Sedhȩc quĩ
friuola sit expositio. & dñs qui se ueridica con¬
testatione ternegando a petro p̃dixerat. &
ipse petrus insinuat. qui se hȩc ñ de industria.
sed de subreptione locutũ subsequentibus.
latronis manifestat. Et post pusillũ. alius
uidens eũ : dixit. Et tu deillis es: Petrusũ. ait
O homo nonsũ. In hac negatione beati petri.
discimus ñ solũ ab eo negari xpm̃ quidic̃ eũ

Expanded text:
is aboleret errorem. At ille negavit eum dicens: Mulier, non novi illum. Quidam pro erga apostolum Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse quem mens humana nescit comprehendere, quia nemo sciat Filium nisi Pater . Iterum quoque inquisitus dixerit: O homo, non sum, malens se negare quam Christum. Sed et tertio interrogatus, cum ait: Homo, nescio quid dicis, significaverit se sacrilegia illorum nescire, hoc est reprobando et exsecrando damnare. Sed haec quam frivola sit expositio, et Dominus qui se veridica contestatione, ter negandum a Petro praedixerat, et ipse Petrus insinuat, qui se haec non de industria, sed de subreptione locutum, subsequentibus lacrymis manifestat. Et post pusillum alius videns eum dixit: Et tu de aliis es. Petrus vero ait: O homo, non sum. In hac negatione beati Petri, discimus non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum
Abbreviated transcription (Latin):
pilati sub coccineo siue purpureo habitu
illusus eẽ . ꝑhibet᷑ : collata utraq narrati¬
one: inuna in nocentia & castitas as¬
sumptȩ humanitatis. in altera autem
ueritas passionis. ꝑ quã ad głam regni im¬
mortalis e&̃ uenturus exprimit᷑. Sicut .ii.
purpura colorẽ sanguinisqͥ ꝓnobis effus :
imitatur : ita & habitũ regni qđ p̃passio¬

Expanded text:
Pilati sub coccineo sive purpureo habitu Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus, exprimitur. Sicut enim purpura colorem sanguinis, qui pro nobis effusus est, imitatur, ita et habitus regni quod pos
Abbreviated transcription (Latin):
pura e&̃ sicut marcus cõme morat quã cla¬
mis habebat. quamuis e& coccinea. Mysti¬
ce ergo purpura qua indutꝰ ÷ dñs. ipsa eius
caro quã passionib obiecit insinuat᷑. deqͣ
p̃missa dixerat ꝓphetia. Curergo rubrũ ÷
indum̃tũ tuũ. & uestim̃ta tua sic̃ calcan¬
tiũ intorculari : Incorona uero quã por¬
tabat spinea: nrõꝵ susceptio peccatorũ.
ꝓqua mortalis fieri dignatus : osten dit᷑
iuxta qđ p̃cursor istius testimoniũ ᷝ ͤ eiꝰ¬
ꝑhibensait. Ecce agnusdĩ. ecce qͥ tollit
peccata mundi. Namq spinas insignifi¬
catione peccatoꝵ poni solere testat᷑ ipse
dñs. qui ꝓto plasto inpeccatũ ꝓlapso
dicebat: Terratua spinas. & tribulos
germinabit tibi. Quod ÷ aꝑte dicere: Con¬
scientia tua punctiones tibi. & aculeos
uitioꝵ ꝓereare ñ desistet. Quoduero uix¬
ta euangłm lucȩ dñs apudherodt̃ alba ueste
induit᷑. incȩteris uͦ. euangelistis amilitib

Expanded text:
puram etiam Marcus commemoraverit, quam chlapuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit, insinuatur. De qua praemissa dixerat prophetia: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari ? In corona vero quam portabat spinea, nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur. Juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens ait: Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero, juxta Evangelium Lucae, Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero evangelistis a militibus
Abbreviated transcription (Latin):
coronã. & coeperunt silutart eum. Aue
rex iudeorum Milites quidẽ qr rexiudeoꝵ
fuerat appellatus: & hoc ei scribȩ & pharisei.¬
& sacerdotescrim̃ obiecerant. quia sibi inppło
isrł usurparet imperiũ : illudentes hoc facie¬
bant. ut nudatũ pristinis uestimentis indu¬
ant purpura. qua regesueteres utebant᷑
Et ꝓdiademate ponunt ei coronã spineã. pro
sceptro regali : dant calamũ ut matheus scribit.¬
& adorant quasi regẽ. Nos aut̃ intellegamꝰ
mystice. Quomodo enĩ caẏphasdixit oport&
enĩ hominẽ unũ mori pro omnib. nesciens
quid diceret: sic & isti qđ cũq fecerunt licet
alia mente fecerint : tamen nobis qͥ credidimꝰ
sacramenta tribuebant. Notandũ aut̃ qr ꝓeo
theus ita posuit. Et exuentes eũ clamidem
coccineã circũ dederunt ei. hoc marcus
dixisse indutũ purpura. Pro regia enim
purpura clamis illa coccinea ab illudenti¬
bus adhibita erat. & est rubra quȩdã purpu¬
ra coccosimillima Potest etiã ficri ut pur¬

Expanded text:
oronam, et coeperunt salutare eum: Ave, rex Judaeorum. » Milites quidem, quia rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen objecerant, quia sibi in populo Israel usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, et nudatum pristinis vestibus, induunt purpura, qua reges veteres utebantur. Et pro diademate imponunt ei spineam coronam, pro sceptro regali dant calamum, ut Matthaeus scribit, et adorant quasi regem. Nos autem omnia haec intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: « Oportet unum hominem mori pro populo , » nesciens quod diceret: sic et isti quidquid fecerunt, licet alia mente fecerunt, tamen nobis qui credimus, sacramenta tribuebant. Notandum autem, quia tthaeus ita posuit: « Et exuentes eum, chlamidem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcus dixisse, Indutum purpura. Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea illudentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. Potest etiam fieri ut pur
Abbreviated transcription (Latin):
nit. quia similites cȩtera in quatuor partes
uixta suũ numerũ diuidentes de tunica
quȩ in consutilis erat desuꝑ conteata ꝑ totũ
sortẽ miserunt: Quadriꝑtita aut̃ uestis
dnĩ. quadriꝑtitã eĩ figurauit ecłam. toto
scilicet quȩ quatuor partibus constat terra
rum orbe diffusam. & omnib eisdẽ ptłrtib
equalit̃ id÷ concordit̃ distributã Tunica
uero illa sortita. omniũ partiũ significat
unitatẽ. quȩ caritatis uinculo continetur
Si enĩ caritas iuxta apłm. & supͣeminentiorẽ
habet uiã. & supra eminet scientiȩ. & suꝑ
omã prȩcepta est : merito uestis qͣ significat᷑

Expanded text:
nit, quia scilicet milites caetera in quatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica quae inconsutilis erat desuper contexta per totum, sortem miserunt. Quadripartita autem vestis Domini quadripartitam ejus figuravit Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus corum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est concorditer distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim charitas juxta Apostolum, et supereminentiorem habet viam et supereminet scientiae et super omnia praecept
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchre aut̃ paraturis pascha discipulis homo
amphorã aquȩ portans occurrit. ut osten¬
datur huius paschȩ mysteriũ ꝓ ablutione
ꝑfecta munditotius. eẽ celebrandũ. Aqua
quippe lauacrũ grȩ̃. amphora mensurã
ꝑfectã significat Parant ergo pascha ubi
aquȩ infertur amphora. quia tempus ui¬
delicet idẽ. quo uere paschȩ cultoribus ty¬
picus delimine cruor auferat᷑. & ad tollen¬
da crimina uiuifici fontis baptisma conse¬
cretur. Et dicetis patrifamilias domus. Dic̃
tibi magister. Ubi est diuersoriũ: ubi
pascha cũ discipulis meis manducẽ: Csulte
uel aquȩ bauili uel domini domuss̃ prȩt̃¬
missa uocabula. ut omnib pascha celebrare
uolentibus. hoc ÷ xpi sacramentis imbui.
xp̃m̃ suȩ mentis hospicio suscipere quȩren¬
tibus facultas danda signetur. Etipse uob̾
ostendet ernan̾ulũ magnũ stratũ. &ibi pi

Expanded text:
Pulchre autem paraturis Pascha discipulis, homo Pulchre autem paraturis Pascha discipulis, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium, pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram perfectam significat. Parant ergo Pascha, ubi aquae infertur amphora, quia tempus videlicet adest quo veri paschae cultoribus typicus de limine cruor auferatur, et ad tollenda crimina vivifici fontis baptisma consecretur. Et dicetis patrifamilias domus: Dicit tibi magistet: Ubi est diversorium ubi pascha cum discipulis meis manducem? Consulte vel aquae bajuli, vel Domini domus sunt praetermissa vocabula, ut omnibus Pascha celebrare volentibus, hoc est, Christi sacramentis imbui, Christum suae mentis hospitio suscipere quaerentibus, facultas danda signetur Et ipse vobis ostendet coenaculum magnum str
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait. It enim pascha nrm. immolait̾ est
xp̃c. Hoc etenĩ pascha tunc necesse erat occi¬
di. hoc ÷ paterno c̃silio ac definitione sincti
immolabat᷑. & carnis sanguinisq sui disci¬
pulis tradidit mysteria celebranda. & uide¬
is tentus acligatus: ipsius immolationis sacra
paremus: non habemus domiciliũ. ñ habemꝰ
tabernaculũ. Audiant quibus ȩdificandar
domorũ cura est. & ambitiosirũ postium
cogitat᷑ instructio. quos p̃tiosoꝵ marmorũ
pompa. & distinta auro laquearia delectans
cognoscant xp̃m omniũ dnm̃ qui locũ ubi
caput inclinaret non habuit. & id circo eum
discipuli interrogant ubi uis paremus tibi
manducare pascha. Et dixit ad eos. Ecce
introeuntib uobis inciuitatẽ. occurret
uobis homo amphorã aquȩ portans. Seqͥ¬
mini eũ indomũ inquã intrat. Indiciũ
quidẽ prȩsciȩ diuinitatis est. qđ cũ discipu¬
lis loquens quid alibi futurũ sit nouit

Expanded text:
Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Hoc etenim Pascha tunc necesse erat occidi, hoc est paterno consilio ac definitione sancituimmolabatur, et carnis sanguinisque suis discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc eparemus? Non habemus domicilium, non habemus tabernaculum. Audiant quibus aedificandarum domorum cura est, et ambitiosarum porticum cogitatur instructio, quos pretiosorum marmorum pompa et distincta auro laquearia delectant, cognoscant Christum omnium Dominum, qui locum ubi caput inclinaret non habuit. Et idcirco eum discipuli interrogant: Ubi vis paremus tibi manducare pascha? Et dixit ad eos: Ecce introeuntibus vobis in civitatem, occurret vobis homo amphoram aquae portans. Sequimintis est quod cum discipulis loquens, quid alibi futurum sit, novit.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: Ego sum ueritas. Cũ societatẽ frater¬
nitatis aliqua discordiȩ peste cõmaculant.
dnm̃ ꝓdunt. quia ds̃ caritas est. Qui etiam¬
si nullus peccuniã det. dnm̃ argenteis uendt.
quia principes scłi imaginẽ. id exempla hostis
antiqui neglecta conditoris ad quã creatist̃
imaginẽ sumunt: Nam sicut ioħs baptista.
qui non ꝓxpĩ confessione: sed ꝓconfessione
rio qui caritatis & ueritatis iura spernit. xp̃m
utiq qui est caritas & ueritas prodit. maxime
cum non infirmitate uel ignorantia subripi¬
ente peccat. sed insimilitu dine uidȩ quęrit
oportunitatẽ ut arbitris absentibus uerita¬
tẽ mendatio. uirtutẽ crimine mutet. Uenit
aut̃ dies azimoꝵ in qua necesse erat occidi pas¬
cha & misit petrũ & iohannẽ dicens. Fun¬
tes parate nobis pascha. ut manducemus
pellat. quando fermento abiecto. pascha
id ÷ agnus occidi consueuerat ad uesperam
ut supra iamdictum est. Quam exponens

Expanded text:
dixit: Ego sum veritas . Cum societate fraterdixit: Ego sum veritas . Cum societate fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est. Qui etiamsi nullus pecuniam det, Dominum argenteis vendunt, quia principis saeculi imaginem, id est, exempla hostis antiqui neglecta conditoris ad quam creati sunt imagine sumunt. Nam sicut Joannes Baptista, qui non pro Christi confessione, sed pro defensione rio, qui charitatis et veritatis jura spernit, Christum utique, qui est veritas et charitas, prodit. Maxime cum non infirmitate, vel ignorantia subripiente peccat, sed in similitudinem Judae quaerit opportunitatem, ut arbitris absentibus, veritatem mendacio, virtutem crimine mutet. Venit autem dies Azymorum, in qua necesse erat occidi Pascha. Et misi Petrum et Joannem dicens: Euntes parate nobis Pascha, ut manducemus.pellat, quando, fermento abjecto, pascha, id est, agnus, occidi consueverat ad vesperam, ut supra jam dictum est. Quod exponens
Abbreviated transcription (Latin):
anc introiuit in illũ satanas. Sed non est
ontrariũ lucȩ. qui eũ & ante buccellã asata
inuasũ im eẽ cõmemorat: quia inquem
dic intrauit ut deciperet: postmodũ intraũ
esbium traditũ plenius possideret: Nunc¬
intrauit. quasi adhuc alienũ temptaret. tẽ
ut quasi ꝓprium. ad quȩcũq uellet agenda
noxia traheret Et abiit & locutus: cũm
principib sacerdotũ. & magistratib quẽ ad¬
modum illũ traderet eis. & gauisi sunt Qđ
dixit abiit & locutus ÷: osfendit ñ a princi¬
pibus inuitatũ. non ulla necessitate c̃strictũ.
sed sponte ꝓpria sceleratȩ mentis in isse consi¬
lium. Et pactis peccuniã illidare. & spopon¬
dit. Et quȩ rebat oportunitatẽ. ut traderet
illũ sine turbis. Multi hodie scelus uidȩ qđ
& nefariũ exhorrent. nec tamen cauent. Nã
cũ ꝓmuneribus falsum contraquemlibet testi¬
moniũ dicunt: ꝓfecto quia ueritatẽ ppeccu¬
nia negant. dnm̃ peccunia uendunt. Ipse .ii.

Expanded text:
nc introivit in illum Satanas. Sed non est contrarium Lucae, qui eum et ante buccellam a Satana invasum jam esse commemorat, quia quem nunc intravit ut deciperet, postmodum intravit ut sibi jam traditum plenius possideret. Nuncintravit, ut quasi adhuc alienum tentaret, tunc ut quasi proprium ad quaecunque vellet agenda noxia traheret. Et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum et magistratibus, quemadmodum illum traderet eis, et gavisi sunt. Quod dixit: Abiit et locutus est, ostendit a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consilium. Et pacti sunt illi pecuniam dare. Et spopondit. Et quaerebat opportunitatem, ut traderet illum sine turba. Muet nefarium exhorrent, nec tamen cavent: nam cum pro muneribus falsum contramonium dicunt, profecto quia veritatem pro pecunia negant, Deum pecunia vendunt. Ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hi quib spsscs̃ insederat omniũ gentiũ
lingius loquerent᷑: inter alios qui dediuerso
mundi climate conuenerant. etiã qͥ habita¬
bant uideã mirantes dixisse referunt᷑ : Nne
ecce om̃sistaqui locunt᷑ galileis . Et quomodo
nos audiuimus untsquisq linguã nram inqua¬

Expanded text:
itus sanctus insederat, omnium gentium linguis loquerentur, inter alios qui de diverso mundi climate convenerant, etiam qui habitabant Judaeam mirantes dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo nos audivimus unusquisque linguam n
Abbreviated transcription (Latin):
qui recumbit Ego aut̃ in medio urm̃ sum
sicut qui ministrat Ad uerba exhortationis
plenus cõmemorans intercȩtera scribit. Sĩ
ergo laui ur̃os pedes dñs & magister. & uos de¬
bctis alter alterius lauare pedes. Quamuis etiã
uerbo ministrandi possint omã quȩ dsincarne
gessit intellegi. Nam & ipsũ sui sanguinis
sacramentũ in ministrandũ nobisse effundere
significat cum dicit. sicut filius hominis non
uenit ministrari sed ministrare. & dare ani¬
mã suã redemptionẽ ꝓmultis. Et hoc quoq
maioribus ȩcdȩ prȩcipuũ ministrandi genus
ria frib impendamus. uerum etiã sicut ille
ꝓnobis animã suã posuit. ita & nos ꝓalus iniucẽ
animas ponerer discamus. Uosaut̃ estis quiꝑ

Expanded text:
um sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redmajoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus ria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas p
Abbreviated transcription (Latin):
lironis merito acfide signant̃. At quisiue
humanȩ laudis intu. seu qualibet minus
digna intentione mundo abrenunciant : non
inmerito blasphematoris acsinstri latronis
ons ficultates meas incibos pauperũ. sialia plu
r pitatis opera facerem. aut dona gr̃ȩ spũa¬
lis accepisse uidear : caritatẽ aut̃ non habeam.
onẽ patiunt᷑ ꝓpt̃ iusticiã. qm̃ ipsorũ: regnũ¬

Expanded text:
latronis merito ac fide designantur. At qui sive humanae laudis, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere, aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, onem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnu
Abbreviated transcription (Latin):
ideo tunc cȩnatos cõmunitasse apłos. quia ne¬
cesse erat pascha illud typicũ antea consũmari.¬
& sic adueri paschȩ sacramenta transire. Nunc¬
aut̃ in honore tanti tamq terribilis sicram̃ti
placuisse magistris ȩcđȩ primo nos edominicȩ
passionis participatione muniri. primꝰ sp̃uali¬
bus epulis interius exteriusq sacrari. acdeinde
terrenis dapibus cõpus & idibus pasci ȩscis
meo: ad distinctionẽ ueteris testamenti respic̃.
qđ hyrcoꝵ & uituloꝵ est sanguine dedicatũ.
dicente interasꝑgendũ legis latore. hic san¬
gus testamenti. qd mandauit aduos đs
Necesse enĩ exemplaria quidẽ celestiũ hsm

Expanded text:
ideo tunc coenatos communicasse apostolos, quia neideo tunc coenatos communicasse apostolos, quia necesse erat pascha illud typicum et sic ad veri Paschae sacramenta transire. Nunc in honore tanti tamque terribilis sacramenti placuisse magistris Ecclesiae, primo nos Dominicae passionis participatione muniri, primo spiritualibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terremeo, ad distinctionem veteris Testamenti respicit, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente inter aspergendum legislatore: Hic est sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus . Necesse est enim exemplaria quidem c
Abbreviated transcription (Latin):
Quotienscumq manducabitis panẽ & calicẽ
bibitis : mortẽ dñi ad nuncubitis. donecue¬
niat. Si militer & calicẽ postꝗ cȩnauit dic̃s
Hic ÷ calix nouũ testamentũ in sanguine meo
similit̃ & calicẽ postꝗcenauit dedit eis: Quia
ergo panis corpus confirmat. uinũ uero san¬
guinẽ operat᷑ in carne: hic ad corpus xp̃ĩ misti¬
ce. illud refert᷑ ad sanguinẽ uerũ. quã quã¬
iohanne aquȩ populi sunt. Et neq aquam
solã. neq uinũ solũ. sicut nec granũ frum̃ti
solũ sinẽ aquȩ ad mixtione & confectione in
pane cuiquã libet offerre. netalis uidelicet
oblatio quasi caput a membris secernendum
esse significet. & uel xpm sine nrȩ̃ redempti¬
onis amore pati potuisse uel nos sine xp̃ĩ pas¬
sione saluari. ac patri offerriposse confingat¬
Quod siquẽ mouet qđ cȩnatis saluator apłissuũ
corpus ac sanguinẽ tradiderit. nosaut̃ uni¬
uersalis ȩccłȩ consuetudine i eiuni doceamur
eade sacramenta ꝑcipere. breuit̃ audiat

Expanded text:
que enim manducatis panem hunc, et calicem bibitis, mortem Domini annuntiate, donec veniat. . Similiter et calicem, postquam coenavit, dicens: Hic est calix novum testamentum in sanguine meo,Similiter et calicem, postquam coenavit, dedit eis. Quia ergo panis carnem confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne, hic ad corpus Christi mystice, illud refertur ad sanguinem. Verum quia eJoanne, aquae populi sunt. Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione in panem cuipiam licet offerre, ne talis videlicet oblatio quasi caput a membris secernendum esse significet, et vel Christum sine nostrae redemptionis amore pati potuisse, vel nos sine illius passione salQuod si quem movet, cum coenatis Salvator apostolis suum corpus ac sanguinem tradiderit, quare nos universalis Ecclesiae consuetudine jejuni doceamur eadem sacramenta percipere, breviter audiat,
Abbreviated transcription (Latin):
anni. Defecitq manna postquã comeder
de frugibus terre. nec usi sunt ultra abollo
filii isrł. Siquidem iosue susceptum deis¬
to morse ppłm. solitis aliquandiu trafsios¬
danẽ mannȩ reficit alimentis. Quibas
missionis fructu reficit᷑: exinde iorduc
quct cultris petrinis circũcidit. & tressemis
aensis usq ad diem sellicet paschȩ completã
onsuctũ manna nontollit Morse quippe
aostuo. iosue dux ordinat᷑. quia lege tra¬
oue trans iordanen manna pascit & pascitur.
qua dns usq ad tempus sui baptismatis cerimo¬
nuslegis & ipse seruat. &acunctis seruari
aiderat. Transductã plebem iordinẽ iosue
atri crcumcidit. quia post ꝗ baptismi grã
nebatur: saluator etiam cogititionũ quod
anlex nequiuerat illecebras. fidei seueri¬
at p̃cidit. & tressemis annos quasi solito
nunna nutriri sacramenta legis quãuis
idnestia ꝓmissa paulatĩ ꝓuocans obseruare
unissat. donec tempore prȩfixo desidera¬

Expanded text:
Defecitque manna postquam comederunt de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel . Siquidem Josue susceptum defuncto Moyse populum, solitis aliquandiu trans Jordanem mannae refecit alimentis, quibus promissionis fructu, reficitur. Exin Jordanem trajicit, cultris petrinis circumcidit, et tres semis mensis usque ad diem scilicet paschae completam consuetum manna non tollit. Moyse quippe mortuo, Josue dux ordinatur, quia, lege traJosue trans Jordanem manna pascit et pascitur, quia Dominus usque ad tempus sui baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari desiderat. Transductam plebem Jordanem Josue petra circumcidit, quia baptismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitationum quod lex nequiverat, illecebras fidei severitate praecidit: et tres semis annos quasi solito manna nutriret, sacramenta legis, quamvis ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat: donec tempore praefixo desidera
Abbreviated transcription (Latin):
cente rupe excisa. tantȩ altitudinis. ut mm
consistens homo. uix manu extenta culmt
possit attingere. Quȩ habet introitũ abon¬
ente. cui lapis ille magnus aduolutus atque
impositus est: Incuius monumenti pant i¬
quilonari sepulchrum ipsũ. hoc est locus dom¬
nii corporis de eadẽ petra factũ est. septe libis
pedes longitudinis. trium uero palmorin
mensura cȩtero pauimento altius eminens
Qui uidelicet locus non desuꝑ sed alatere ne¬
ridiano ꝑ totũ patulus est. unde corpus insi¬
batur : Color aut̃ eiusdem monumenti acb
culi. rubicundo & albo đr. eẽ. ꝑmixtus¬

Expanded text:
acente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro acente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo vix manu extenta culmen possit attingere, quae habet introitum ab Oriente, cui lapis ille magnus advolutus atque impositus est. In cujus monumenti parte Aquilonari sepulcrum ipsum, hoc est, locus Dominici corporis de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmorum mensura caetero pavimento altius eminens. Qui videlicet locus non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebatur. Color autem ejusdem monumenti ac loculi rubicundo et albo dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
dere. & crucifixi corpus poterat impetrare
Iosephaut̃ mercatus est sindonẽ. & deponens
eũ inuoluit sindone. Et ex simplici sepultu¬
ra dni. ambitio diuitũ condemnat᷑. qui nec
intumulis quidẽ possunt carere diuitus. sos¬
sumus aut iuxta intellegentiã spũ alẽ hoc sen¬
tire quod corpus dni non auro. non gemmis
&serico. sed lente amine puro obuoluendum
sit. quam qua hoc significet qđille insindone
munda in uoluit iħm. qui pura eũ mente susce¬
perit:. Hinc ȩcdȩ mos optinuit. ut sacrisic
altaris non in serico neq in pannõtincto
sed inlino terreno celebrat᷑. sicut corpus añ
insindone munda sepultũ: Iuxta qđ ingii
pontificalibus ab eato papa siluestro legn
esse statutum. Et posuit in monumento a
erat excisum depetra: & aduoluit lapidon
ad ostiũ mtinumenti Demonumento dñ
ferunt qui nrã etate deierosolimis brittannũ
uenere. qđ domus fuerit rotunda. & subu¬

Expanded text:
dere et crucifixi corpus poterat impetrare. dere et crucifixi corpus poterat impetrare. Joseph autem mercatus est sindonem, et deponens eum, involvit sindone. Et ex simplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, quod corpus Domini non auro, non gemmis, et serico, sed linteamine puro obvolvendum sit, quanquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit ut sacrificium altaris non in serico, neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus est Domini in sindone munda sepultum, juxta quod in gestis pontificalibus a beato papa Silvestro legimus esse statutum. Et posuit eum in monumento, quod erat excisum de petra, et advolvit lapidem ad ostium monumenti. De monumento Domini ferunt, qui nostra aetate de Jerosolymis in Britanniam venere, quod domus fuerit rotunda de subj
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Sabbato aut̃ insepulchro requiescens: resur¬
rectionis quȩ octaua die uentura erat expecta
exemplũ. quos in hac quidẽ sexta scłiatate pro
dño pati. & uelut mundo necesse est crucifigi
Inseptima uero ętate. id ÷ cũ loeti quis debitum
soluit. torpora quidẽ intumulis. animasaut̃
secreta inpace cũ dñõ manere. & post bona o¬
portet opera quiescere. donec octaua tandẽ
ueniente aetate. etiã corpora ipsa resurrectio¬
ne glorificata. cũ animab simul incorruptio.¬
nẽ aȩternȩ hereditatis accipiant. Uenit in qͥt
ioseph ab arimathia nobilis decurio. qui &ip¬
se erat expectans regnũ đi. & audact̾er intro¬
ut adpilatũ. & petut corpus ihu Magnae
quidẽ iosephiste dignitatis ad sđm. sed maioris
apud dm̃ meriti fuisse laudat᷑. Talem namq
existere decebat eũ qui corpusdnĩ sepeliret.
tatẽ posset optinere ministrandi. Non enĩ
quilibet ignotus aut mediocris ad p̃sidẽ acce¬

Expanded text:
tum. Sabbato autem in sepulcro requiescens resurtum. Sabbato autem in sepulcro requiescens resurrectionis, quae octava die ventura erat, exspectexemplum, quos in hac quidem sexta saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifigi. In septima vero aetate, id est, cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, etiam corpora ipsa resurrectione glorificata, cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant. « Venit, inquit, Joseph ab Arimathaea, nobilis decurio, qui se erat exspectans regnum Dei. Et audacter introivit ad Pilatum, et petiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur. Talem namque existere decebat eum qui corpus Domini sepeliret, tatem posset obtinere ministrandi. Non enim quilibet ignotus aut mediocris ad praesidem acce
Abbreviated transcription (Latin):
& alias quas incȩteris euangeliis legimus
Etcũ iam sero eẽt factũ. quia erat parasceue
qđ ÷ ante sabbatũ. uenit ioseph abarima¬
thia nobilis decurio. Dectirio uocat᷑ quisit
deordine curiȩ. & officiũ curiȩ ad mini¬
strat. Qui etiã curialis aꝓcurando mune¬
ra ciuilia soletappellari. Arimathia autẽ
ipsa est ramathaim ciuitas helcanȩ & samu¬
helis in regione thamnitica. iuxta diospo
lim. Parasceue uero gr̃. latine p̃paratio
đr. Quo nomine iudei qui int̃grecos
morabant᷑. sextã sabbati appellabant. co
qđ in illo ea quȩ requiei sabbati necessaria
essent p̃pararent solerent. iuxta hoc quod
atura ꝑfecta. septima aut̃ conditor ab ope
suo requieuit. unde & hanc sabbatũ. hoc:
requiem uoluit appellari : recte saluator
eade añ. die crucifiocus humanȩ restaurati¬
onis impleuit archanum. Ideoq cũ accepis¬
ꝓmundi refectione suscepi iã totũ est opus exple¬

Expanded text:
et alias quas in caeteris Evangeliis legimus . et alias quas in caeteris Evangeliis legimus . Et cum jam sero esset factum, quia erat Parasceve, quod est ante sabbatum, venit Joseph ab Arimathaea nde ordine curiae, et officium curiae administret, qui etiam curialis a procurando munera civilia solet appellari. ipsa Ramathaim, est civitas Helcanae et Samuelis, in regione Thamnitica juxta lim. Parasceve vero Graece, Latine praeparatio dicitur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos morabantur, sextam Sabbati appellabant, eo quod in illo ea quae requiei Sabbati necessaria essent, praeparare solerent, juxta hoc quod ndi creatura perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit , unde et hanc Sabbatum, hoc est, requiem voluit appellari, recte Salvator eadem sexta die, crucifixus, humanae restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisei, quod pro mundi refectione suscepi, jam totum est opus exple
Abbreviated transcription (Latin):
suo meminit ioħs dic̃s. Stabant aut̃ iuocta
crucẽ iħu mater cius. & soror matris eius
maria cleopȩ. Mariã aut̃ cleope uidet᷑ eã
dicere apatre. siue a cognatione Uoca¬
bat᷑ uero minor icobus. ad distinctionem
maioris iacobi uidelicet filii zebedei. qui
inter primos apłos uocatus ÷ & electus ad nõ
Consuetudinis aut̃ iudaicȩ fuit. nec ducebat᷑
inculpã more gentis antiquo. ut mulieres de
substantia sua uictũ atq uestitũ prȩceptorib
ministrarent. Hoc quia scandalũ facere po¬
terat innationibus: paulusse abiecisse memo¬
rat. Numquid non habemus potestatẽ soro¬
res mulieres circũ ducendi. sicut & cęteri apłi
faciunt: Ministrabant aut̃ dño de substan¬
tia sua. ut meteret edꝵ carnalia. cuiꝰ illȩ
metebant spũalia Non quo indigeret
cibis dñs creaturarũ. sedut ostenderet ty¬
pũ magistroꝵ. quoduictu atꝙ uestitu ex
discipulis deberent eẽ contenti: Seduideamꝰ
quales comites habutrit. Mariã magdale

Expanded text:
autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae . Mariam autem Cleophae videtur eam dicere a patre sive a cognatione. Vocabatur vero minor Jacobus ad distinctionem majoris Jacobi, videlicet, filii Zebedaei, qui inter primos apostolos vocatus est et electus a Domino. Consuetudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent; hoc, quia scandalum facere poterat, in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri Apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamus quales comites habuerit, Mariam, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
pse solus dies appellatur in quo agnus occide¬
xu. aut̃ luna qđo egressum ÷ de ȩgypto : succe
qt stituta solemnitas. Nerũ euangłi scriptu
luas. Dies festus azimoꝵ qui đrpascha. Itẽ¬
it non contiminarent᷑. sed manducarent pascha.
ni ficientes semꝑ exhoc mundo transire p̃ci¬
pnur Anoquippe die agno immolato ad
pnm passus in carne. ꝑ omẽ nobis huiꝰ sȩculi
umpus. quod .vii. diebus agitur. inazimis
buntatis & ueritatis prȩcipit̾ esse uiuendũ.
iny semꝑ nisu desideria scłi quasi ȩgypti reti¬
uula fugere. & quasi amundana conuersa¬
uone secretũ solitudinẽ iter nos ad monet sub¬
reurtutũ. Et quȩ rebant principes sacerdotũ¬
anbȩ. qͦmͦ cũ interficerent: Timebant̃ ũ plebẽ
nlnte biduũ paschȩ congregatis principib
endorũ & seniorib ppłi ac scribis inatrium
nuli suismanib tolleret᷑ Intrauit aut̃ sita
Nsmudã qui conuocat᷑ scariothis. unũ dexii

Expanded text:
uod pascha ipse solus dies appellatur, in quo agnus occide autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedeest statuta solemnitas. Verum Evangelii ScriptLucas: Dies festus Azymorum, qui ut non contaminarentur, sed manducarent pascha .tuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad porum passus in carne, per omne nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecipit esse vivendum: totoque semper nisu desideria saeculi, quasi Aegypti retinacula fugere, et quasi a mundana conversatione secretam solitudinem inter nos admonet subire virtutum. Et quaerebant principes sacerdotuterficerent. Timebant vero plebem. Haec ante biduum Paschae, congregatis principibus sacerdotum, et senioribus populi, ac scribis, in atrium populi de suis manibus tolleretur. Intravit autem Satanas in Judam qui vocatur Iscariotes, unum de
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitat᷑. astantib sibi ministrif eda¬
bus quęri cogitur. Ecce inquiens mans
tradentisme mecũ ÷ inmensa. Etipsico¬
perunt quȩ rere interse quis e& exeis q
hoc faturus. cã. Et certe nouerant uis¬

Expanded text:
non dubitatur, astantibus sibi ministris coelenon dubitatur, astantibus sibi ministris coelestibus quaeri cogitur: Ecce, inquiens, manus tradentis me, mecum est in mensa. Et ipsi coeperunt quaerere inter se quis esset ex eis qui hoc facturus esset. Et certe noverant u
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. ut cũ intellexisset sciri cogitationistis
& occulta consilia: poeniteret eũ factisus
Ettamen non designat specialit̃. nemanfess
correptus impudentior fieret: Mitit
crimen innumero. ut agat conscus poeni¬
tentiã. Predicit & poenã. ut quẽ pudor
non uicerat. corrigant denunciati sipdi¬
cia. Sed & hodie quoq & in sempitnũ
ue illi homini qui ad mensã dnĩ malignuis
accedit. qui insidiis mente conditis. qui
cordiis aliquo sedere pollutis. mysteriorũ
xp̃ĩ secretis participare non metuit. Itde
enĩ in exemplũ uidȩ filiũ hominis trdi
non quidẽ iudeis peccantibus. sed tam̃ pec
catorib membris. uidelicet suis. qͥb ilud
inestimabile & inuio labile dñi corpꝰiuaat
prȩsumit Ille dnm uendit quias
amore actimore negledto. terrena aa
duca immo etiã criminosa plusamarta
curare conuincit᷑. Ne inquã illi homin
dequo iħs qui altarib sacro scis inter imi¬
landũ ut pote ꝓposita consecraturus ad̃

Expanded text:
tiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas et occulta consilia, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne, manifeste correptus, impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam. Praedicit et poenam ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata suppli Sed et hodieque et in sempiternum vę illi homini, qui ad mensam domini malignus accedit, qui insidiis mente conditis, qui pręcordiis aliquo scelere pollutis mysteriorum Christi secretis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Iudę filium hominis tradit, non quidem Iudęis peccatoribus, secatoribus, membris videlicet suis, quibus illud inaestimabile et inviolabile Domini corpus violare praesumit. Ille Dominum vendit, qui ejus amore ac timore neglecto, terrena et caduca, imo etiam criminosa plus amare et curare convincitur. Vae, inquam, illi homini, de quo Jesus qui altaribus sacrosanctis inter immolandum, ut pote proposita consecraturus, adesse
Abbreviated transcription (Latin):
ium paratus sũ. & in carcerẽ & in mortẽ ire
Tille dixit. Dicotibi petre non cantabit ho¬
die gallus donec ter ab neges nosse me
Qua dixerat se dñs propetri fide rogasse. con¬
sausille prȩsentis effectus. fideiq feruentis.
sed futuri casũs nescius. non credit se ullatenꝰ
ib eo posse deficere. Uerum qui solus nouit
quid sit in homine: nequis fideliũ suoꝵ uel de
statu in caute confidat. uel decasu incautius
diffidit. & quasi ds̃ modũ. tempus ac nume¬
rum negationis eius prȩdicit. & quasi miscri¬
cors auxiliũ suȩ defensionis ꝓmittit. Et dix̃¬
es Quando misi uos sine sacculo & pera. &
elciamentis. numquid aliqͥd defuit uobis:

Expanded text:
in carcerem, et in mortem ire. At ille dixit: Dico tibi, Petre, non cantabit hodie gallus, donec abneges nosse me. Quia dixerat se Dominus pro Petri fide rogasse, conscius ille praesentis affectus fideique ferventis, sed futuri casus nescius, non credit se ullatenus ab eo posse deficere. Verum qui solus novit quid sit in homine, ne qui fidelium suo vel de statu incaute confidat, vel de casu incautius diffidat, et quasi Deus modum, tempus, ac numerum negationis ejus praedicit, et quasi misericors auxilium suae defensionis promittit. Quando misi vos sine sacculo, et pera, et calceamentis, nunquid