comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Magnanimi iouis hot ꝓuixcinitate reponit
Quo uitam dedit etnata curmortis edẽpta est
Condicio possem tantos finire labores
A ũt certe & miẜo fri comes ire ꝑ ñbras.
In mortalliꝰ ego haud quitquã michi dulte meoꝵ
⁊e sinc fraterit oque satis una de hilcat
Ferra tn manes q edeam demittat ad ymos¬
F antum etata caput ganto contexit amittu
Multa gemẽs & se fluuio de cõdidit alto
E ncas instat ꝯtra tellũ q coruscat
I nçen sarboreum & seno sic pectore fatur
Que nũc deinde mora autqd̃ ian turne tetractas
Non cur su serus tertandum est cominꝰ armis
Uerte om̃s tete ĩ fatiel & tontrahe quicꝗd
Siue aĩs siue arte ualel opta ardua pennis
Astra sequi claulum q taua te gdere terra
Ille caput qua sans nõ me tua feruida tiẽt
Picta ferox diime terrẽt & iupit hostis
Ne plura efatꝰ laxum tircim spicit inçẽs
Saxum anti quũ inçens canpo ꝙ forte iacebat

Expanded text:
magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit? magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit? Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast condicio? Possem tantos finire dolores nunc certe et misero fratri comes ire per umbras! Immortalis ego? Aut quicquam mihi dulce meorum te sine, frater, erit? O quae satis ima dehiscet terra mihi Manisque deam demittet ad imos? Tantum effata caput glauco contexit amictu multa gemens et se fluvio dea condidit alto. Aeneas instat contra telumque coruscat ingens arboreum et saevo sic pectore fatur: Quae nunc deinde mora est? Aut quid iam, Turne, retractas? Non cursu, saevis certandum est comminus armis. Verte omnis tete in facies et contrahe quidquid sive animis sive arte vales; opta ardua pennis astra sequi clausumve cava te condere terra. Ille caput quassans Non me tua fervida terrent dicta, ferox: di me terrent et Iuppiter hostis. Nec plura effatus saxum circumspicit ingens, saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Aimatam seni parthꝰ qm̃ felle ueneni
Parthus siue cithoni cellũ ĩ medi cabilletorsit
Sstridens & celeris ĩ tognita transilit imbras¬
I allis sesata notte tulit terrasq petiuit
Post quã a ties midet illiatas atq ꝯggina turni
Alitis ĩparue subita conu̾la figuram
Que condom ĩ bustiis culmibusq deẜtis
Hotte sedens ẜuũ canit ĩportuna ꝑ unbras
Hant u̾ssa ĩ fatiem tumi sepestis adora
Fert q refertq soniãs dipeum cuberat alis
Illi menbra nouis soluit Formidine torpor
trecte q horete come & uos fautibus hesit
Et ꝓtul ut dire stridorem cognouit & allas
In felix crines seindit ĩ tuma solutos
Unguibul ora soror fedans o pectora pugnis
Quid nũt tetua turne potest germana ihare
A ut quid iam date suꝑant mihi qua t̾ lu tem
A rte morer talli nissi possut me opponere m̃ostro
Iatt ia litquo acies ne metetre tetiriẽtẽ
Obsceue uolucres alardm ybera nosco
Letallem que lonum net falũt iusa suꝑba

Expanded text:
armatam saevi Parthus quam felle veneni, armatam saevi Parthus quam felle veneni, Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit, stridens et celeris incognita transilit umbras: talis se sata Nocte tulit terrasque petivit. Postquam acies videt Iliacas atque agmina Turni, alitis in parvae subitam conlecta figuram, quae quondam in bustis aut culminibus desertis nocte sedens serum canit impofaciem Turni se pestis ob ora fertque refertque sonans clipeumque everberat alis. Olli membra novus solvit formidine torpor, adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit. At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas, infelix crinis scindit Iuturna solutos, unguibus ora soror foedans et pectora pugnis: Quid nunc te tua, Turne, potest germana iuvare? Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem arte morer? Talin possum me opponere monstro? Iam iam linquo acies. Ne me terrete timentem, obscenae volucres: alarum verbera nosco letalemque sonum, nec fallunt iussa superba
Abbreviated transcription (Latin):
Sub sident tentri morem ritus q satroꝵ
A diciam fatiam q om̃s uno ore latinos
Hino ggnus ausonio mixtũ ꝙ sanguine surcet
Supra hoĩes supra ite deos pictate uidebis
Lec eins ulla tuos eque celebrabit honores¬
A trnnis his uno & mẽtẽ letata retor sit
Inttrea excedit cello nubẽ q relĩeit
Sis actis aliut ggnitor sccutn ip̃e uolutat
Uiturnam q parat fr̃is demittere ab armis
Picontur cemine pestes cognomine dire
Quas os tartare amn nox ĩ tenp estate tegerã
Uno codem q tulit partu paribrsq teuĩxit
Serpentum spiris uẽto salq adidit allas
Het iouis adsolium seui q ĩlimine regil
Apparent accuũt q metũ mortalibus exgis
Si qñ letum horificum morbosq diñ rex
Molitur meritas aut bello territat urbes
Harum unam teleruma demisit ab ethere sũmo
Iupiter inq omẽ uicturnere occuarere uisit
Illa uolat telleti q ad terrã tur bine ferturr
Non secus acneruo ꝑ nubẽ ĩpulsa saçitta

Expanded text:
subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum adiciam faciamque omnis uno ore Latinos. Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget, supra homines, supra ire deos pietate videbis, nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores. Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit. Interea excedit caelo nubemque relinquit. His actis aliud genitor secum ipse volutat Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis. Dicuntur geminae pestes cognomine Dirae, quas et Tartaream Nox intempesta Megaeram uno eodemque tulit partu paribusque revinxit serpentum spiris ventosasque addidit alas. Hae Iovis ad solium saevique in limine regis adparent acuuntque metum mortalibus aegris, siquando letum horrificum morbosque deum rex molitur meritas aut bello territat urbes. Harum unam celerem demisit ab aethere summo Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit. Illa volat celerique ad terram turbine fertur. Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta,
Abbreviated transcription (Latin):
iturnam fator miẜo sucture fratri
uasi o ꝓuta maiora audere ꝓbaui
on ut tella tum nõ utõtenderet cortũ
Ed iro stigii caput ĩpla cabille fontis
Una suꝑ sticio lupis q redita diuis
It nunt tedo equidem pugnas q exossa relĩquo
ilud tenula fati ꝙ lege tenetur
P lacior ob testor ꝑ t̾aic state tuoꝵ
Gum iam himencis patem feli tibus esto
Conponẽt cum iam leges os federa iũgẽt
Neuentus indiçenas notẽ mutate latinos
Neu troas fieri iubeas tentros q uocari
Q ut uocem mutare uiros & uertere uestes
Sit lacium sint albani ꝑ setula reges
Sit tomana patens italla uir tute ꝓpato
Decidit occiderit litet cum nomine troya
Olli suridens houĩ rerumꝙ repertor
Esģgimana ionis saturuiq alt̾a ꝓles
Irarum tantos uoluis sub pectore fluttus
Umn ats & inceptum frntra sub mite furorem
Do quel uis q me uictus q uolens q remitto
I monem ansonii patrium mores q tenebũt
Ut q est nomẽ crit cõmixti corpore tantum

Expanded text:
isero, fateor, succurrere fratri suasi et pro vita maiora audere probavi, non ut tela tamen, non ut contenderet arcum: adiuro Stygii caput implacabile fontis, una superstitio superis quae reddita divis. Et nunc cedo equidem pugnasque exosa relinquo. Illud te, nulla fati quod lege tenetur, pro Latio obtestor, pro maiestate tuorum: cum iam conubis pacem felicibus, esto, component, cum iam leges et foedera iungent, ne vetus indigenas nomen mutare Latinos neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari aut vocem mutare viros aut vertere vestem. Sit Latium, sint Albani per saecula reges, sit Romana potens Itala virtute propago: occidit, occideritque sinas cum nomine Troia. Olli subridens hominum rerumque repertor Es germana Iovis Saturnique altera proles: irarum tantos volvis sub pectore fluctus. Verum age et inceptum frustra submitte furorem do quod vis, et me victusque volensque remitto. Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt, utque est nomen erit; commixti corpore tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe tuo dultis tristes exore retirsent
Ueatum ad suramũ est turris aectare ułundis
Froianos potuisti ĩ fatidum accendere bellũ
Pefonrmare domũ & luctu miscere hymeneos
Ateriul temptare ueto sit iupit orsus
Sic dea sũmisso ꝯtra saturnia miltu
sta quidem quia nota mihi tua magne uolutas
upit & curnum & terras inuita reliq
Nectume acria sollam nuc sede uideres
igna indigna pati s flommis cincta sub ip̃a

Expanded text:
saepe tuo dulci tristes ex ore recursent, saepe tuo dulci tristes ex ore recursent, ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis Troianos potuisti, infandum adcendere bellum, deformare domum et luctu miscere hymenaeos: ulterius temptare veto. Sic Iuppiter orsus; sic dea submisso contra Saturnia voltu: Ista quidem quia nota mihi tua, magne, voluntas, Iuppiter, et Turnum et terras invita reliqui; nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna p
Abbreviated transcription (Latin):
Namq diu luctans lento q instirpe moratus
Siribus haud ulis ualuit dis cdudere morsus
Foboris enias dirta inutur ater os instat
Piorsus ĩ cnrrige fatiem mutata metisti
Urotirit frib ensem dea daunia redit
Qui uenus audati nimphe ĩ dignata litere
Actelit tellum q alta ab radite reuelit
Olli sub limes armis c̃s q refecti
plic dadio fidens hit ater os ardiis hasta
Assistũt ꝯtra certamina martis conheli
Iunonem rex omnipotentiꝰ olinpi
A loqquitirt falna pugnas de tubetuẽtẽ
Que iam finis erit ꝯuĩy ꝙ deniq restat
I ndicetem enccan scis ip̃a & scire feteris
Deberi cello fatis q ad sidera tolli
Quid scirs aut qua spe gelidis ĩ nuibibus heres
Mortallẽ decuit uiolari ułncre dimuz¬
Q uit ense ꝗd enim sinete uiturna ualeret
Ereptum redi tumo & uim crelcerenictil
Desme iam tandem pcibus q ĩflectere nrr̃is
Nec tetantas edat tatitus dollor o michi cure

Expanded text:
Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus viribus haud ullis valuit discludere morsus roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat, rursus in aurigae faciem mutata Metisci procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. Quod Venus audaci nymphae indignata licere adcessit telumque alta ab radice revellit. Olli sublimes armis animisque refecti, hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, adsistunt contra certamina Martis anheli. Iunonem interea rex omnipotentis Olympi adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique restat? Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris deberi caelo fatisque ad sidera tolli. Quid struis, aut qua spe gelidis in nubibus haeres? Mortalin decuit violari volnere divom, aut ensem quid enim sine te Iuturna valeret? ereptum reddi Turno et vim crescere victis? Desine iam tandem precibusque inflectere nostris, ni te tantus edit tacitam dolor et mihi curae
Abbreviated transcription (Latin):
Responsarrt circa ozcellũ tonat orane fragore
Ille simł fugiẽs rutullos simł increpat otr̃s
Nomine quẽq uocans notum eflacitat enserti
E ncas mortem ꝯtra p̾sens q minatur
E xicium siquis q audeat terret q tremẽtos
Excisurum urbem minitans & sãs cius instat
Sinq orbes explet tirosu totidem q retexũt
Forte scitꝰ fauno foliis oleast̾ aimaris
Hit steterat olim uenerabille ligũ
Puati ex undis ubi Riçere dona solebant
Laurenti diuo os uotas suspendere uestes
Ostirpem tentri nullo discrimine sacrum
Dustulerant puro ut possent cõcure tãpa
Pit asta encę stabat huc inpetus illã
Petulerat fixam & lenta radice tenebat
Intubuit uoluit q manu con uelere ferum
Pardanides tello q sequi quẽ prendere cursu
Ionpoterat tum uõ cuuẽs formidine turnꝰ
Fairne p̾tor miẜere inquit tuq optima ferũ
Ierca tenne colui uestros si semꝑ honores
Quos coratra eneade bello fetere profanos
Pixit opem ꝑ dci nõ ĩ tassa nota notauit

Expanded text:
t circa et caelum tonat omne tumultu. Ille simul fugiens Rutulos simul increpat omnis, nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem. Aeneas mortem contra praesensque minatur exitium, si quisquam adeat, terretque trementis excisurum urbem minitans et saucius instat. Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris hic steterat, nautis olim venerabile lignum, servati ex undis ubi figere dona solebant Laurenti divo et votas suspendere vestes, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo. Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam detulerat fixam et lenta in radice tenebat. Incubuit voluitque manu convellere ferrum Dardanides teloque sequi, quem prendere cursu non poterat. Tum vero amens formidine Turnus Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos. Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Pisiluit fulua resplendent fracmina harena
rȩo amens diusa futai petit cquora turnꝰ
Etut huno de inde hut inc̾tos implicat orbes
Undiq ciim densa teutri ĩ cduisere corona
Atq hint uasta palus hinc ardua menia frc̃t
Nes minꝰ eneas quã qui tarcdãte sagitta
Interdum ģenua impedisit cursũ q recusãt
Insequitur tocpidi q pedẽ pede feruidus irecet
Indusum ueluti si qñ ĩ flumine nactus
Ceruũ at punite septum formidine penne
Uenator cursu canil & latratibus instat
Ille cũit insidus & ripa territus alta
Mille fugit refugit q uias os niuicdus imb
Deret bycras iar iamq tenet simł q tenẽti
Incre put mallis morsu q eluisꝰ ĩ coni est

Expanded text:
dissiluit; fulva resplendent fragmina harena. dissiluit; fulva resplendent fragmina harena. Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus et nunc huc, inde huc incertos implicat orbes undique enim densa Teucri inclusere corona, atque hinc vasta palus, hinc ardua moenia cingunt. Nec minus Aeneas, quamquam tardata sagitta interdum genua impediunt cursumque recusant, insequitur trepidique pedem pede fervidus urget: inclusum veluti siquando flumine nanctus cervum aut puniceae saeptum formidine pinnae venator cursu canis et latratibus instat; ille autem, insidiis et ripa territus alta, mille fugit refugitque vias; at vividus Umber haeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti increpuit malis morsuque elus
Abbreviated transcription (Latin):
Quil pecori imꝑitet quẽ tota carmẽta sequãtirr
Illi int̾ sese multa ni ulnera mistẽt
Comua q obnixi insigunt & sanguine largo
Colla anos q lauãt gemitu nemus onme retnugit
on alit trol encas os daunius heros
S õtiroũt dipcis ingens fragor ethera ꝯplet
Iupit ip̃e duas equato pondere lances
Dustinet &s facta inponit diu̾sa duoꝵ
Quem damnet labor aut quo ugcit põdere leturm
E mitat hit inpune putons & corpore toto
Alte sublatum ꝯsurgit tumꝰ ĩ ensem
Etferit exclamãt troes trepidiq latini
Arrecte q anboꝵ acies atꝑfidus ensis
F raçitur in medio q ardẽtẽ deẜit ictu
Ni fuga sublidio subeat fugit ocior cnro
Et capulũ ignotum dextrã q aspexit ĩ ẽmẽ
Fama est p̾cipitem cura pͥma ĩpͣlia iũctos
Cum des cendebat c quos patrio mutrone relicto
Pum trepidat ferrum carcige rapuisse metisci
Iamq diu dum terga dabant palantia teutri
Uufecit postquã aarma dei adrilcania uẽtũ est
Mortalis maucro laties cen futilis ittu

Expanded text:
et, quem tota armenta sequantur; illi inter sese multa vi volnera miscent cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit: non alitur Tros Aeneas et Daunius heros concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet. Iuppiter ipse duas aequato examine lances sustinet et fata imponit diversa duorum, quem damnet labor et quo vergat pondere letum; Emicat hic, impune putans, et corpore toto alte sublatum consurgit Turnus in ensem et ferit: exclamant Troes trepidique Latini, arrectaeque amborum acies. At perfidus ensis Frangitur in medioque ardentem deserit ictu ni fuga subsidio subeat. Fugit ocior euro, ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem. Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos conscendebat equos, patrio mucrone relicto, dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci. Idque diu, dum terga dabant palantia Teucri, suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst, mortalis mucro glacies ceu futilis ictu
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e nec adussos dignatur sterntre morti
Nec pode congressos nec equo nec tella ferẽtes
Insequitur sollũ densa ĩ calicgne tirrnũ
Uesticat lustrans sollsi intẽtamina poscit
Hot contussa metu mẽtes uitina ruraço
Nurigm turni media inter lora metiscum
Excutit & lonçe laplum temone reliquit
I p̃ã subit manibus q undantis flectis habenas
Concta gerẽs uotemq os corpiis o cuma metisci
Niera uelut magnias dñi eñ diuitis edes¬
uolat o penis alta atria lustrat hirũdo

Expanded text:
Ipse neque aversos dignatur sternere Morti Ipse neque aversos dignatur sternere Morti nec pede congressos aequo nec tela ferentis insequitur: solum densa in caligine Turnum vestigat lustrans, solum in certamina poscit. Hoc concussa metu mentem Iuturna virago aurigam Turni media inter lora Metiscum excutit et longe lapsum temone relinquit: ipsa subit manibusque undantis flectit habenas, cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci. Ni/ peruolat et pinnis alta atria lustrat hirundo
Abbreviated transcription (Latin):
F arcba fuit tastris tunecco pulucre cãpris
Mostetne pulsu pedin tremit excita teluis
idit ab adu̾sso uenientis aegere turnus
Uidere ciusonii gelidus q ꝑima euturit
Ossa tremor pͥma ante onmis uiturna latinos
Tuidiit agnouit somnũ & tremefacta refucit
I lle uolat canpo atrũ rapit agmẽ aꝑto
Qualis ubi ad terras ab rupto si dere tũbus
It mare ꝑmedium miẜis pecu p̾scia lonģea
ores cunt corda agricolis dabit ille ruinas
Arboribus stragm q satis ruet onmnia late
Inte uolãt sonitum q ferũt ad litora uenti
Ialis ĩ adiissos ductor retheius hostis
Cemenatit densi cuncis sicis q coactis
Adomeiant ferit cnse ggauem tanbreꝯ osiriz
Erceum ĩ mestensꝰ p ulonem obtrũ cat achates
Uifentẽ q cyas cadit ip̃e tołumus caigur
Primus madussos tellum qui torserat hostis
Iolitir incellum damor usiq uicissim
Pulue rulenta fuga rutuli dant tga ꝑ agros

Expanded text:
turba fluit castris: tum caeco pulvere campus turba fluit castris: tum caeco pulvere campus miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus. Vidit ab adverso venientis aggere Turnus, videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit. Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto. Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus it mare per medium; miseris heu praescia longe horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas arboribus stragemque satis, ruet omnia late; ante volant sonitumque ferunt ad litora venti: talis in adversos ductor Rhoeteius hostis agmen agit, densi cuneis se quisque coactis adglomerant. Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim, Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur, primus in adversos telum qui torserat hostis. Tollitur in caelum clamor, versique vicissim pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros.
Abbreviated transcription (Latin):
Extidit atq nouo rediere ĩ pristina uires
Arma titi ꝓperate uiro quid statis iapix
Condanat pͥmusq nios citendit ĩ hostem
Non bic buanis opibus nõ carte magrã
Pseniunt neq te enca mea dextra ẜuat
Maior agit deus atq oꝑa ad maiora remittit
Ille canchas pugne suras incduẜat curro
inc atq binc odit q moras hastamq coruscat
Post q abił iatii dipeus loritaq terço est
A scamiu fusis circum cõplectitire armis
Suma q ꝑ egileam delibans osculla fatur
Diste puer uirtutem ex me sbum q laborẽ
F ortutiã ox aliis nũt te mea dextera bello
Pefensuni tabit & magna ĩ t̾p̃mia cdutet¬
F ura facito mox cum matura adoleuerit ethas
Sis memo o te m̃o repetentẽ exẽplatuoꝵ
E t p̃r encas & crĩ tulus ex citet hector
Hfec ubi dicta dedit portis le se extalit ingens¬
F ellumi ĩ matie manii quatiens sirał aemine dẽso
Aiatheꝰ mestius q uũt omnis e relictis

Expanded text:
excidit, atque novae rediere in pristina vires. excidit, atque novae rediere in pristina vires. Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx conclamat primusque animos adcendit in hostem. Non haec humanis opibus, non arte magistra proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat: maior agit deus atque opera ad maiora remittit. Ille avidus pugnae suras incluserat auro hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, Ascanium fusis circum complectitur armis summaque per galeam delibans oscula fatur: Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello defensum dabit et magna inter praemia ducet. Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum et pater Aeneas et avunculus excitet Hector. Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, telum immane manu quatiens; simul agmine denso Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis
Abbreviated transcription (Latin):
Solititat p̾sat q tenati forcipe ferrũ¬
A iula uiam fortima reģis nichil auttor apollo
D ubuenit & scenꝰ tampis matis at magis beror
Erebescit ꝓpius q mallũ est iam puluere tellũ
Ostare uidet lubeñt q cquitel &s spitulla castris
Densa tadunt mediis it tristis ad etbera damor
Sellantim quuenum & duro l ub marte cadẽtũ
Hit uenus indigno nati ꝯcussa dollore¬
P icta m̃i tenĩtrix ditea carpit ab ida
uberibus caulem foliis it tristis at ethara
Shirpurco nõ illa feris ĩ cogcuta capris
rcamina cum t̾ço nolucrel holere sacitte
Pot ggnus obscaro fatiem ticũdata ninbo
Setulit hoc sussum laboris spelendẽtibus armĩe¬
I inficit octulte medi cans sparcitq salubris
Ambrosio sutos & odoriferam panacheat
Fouit camalmis linpha longens iapix
Icgorans subito q om̃s decorꝑore fncit
Quiq dollor onmis stetit ino ułnẽ sanguis
Iamt secuta maniriti millo cogente sacitta

Expanded text:
sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrumsollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum. Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo subvenit; et saevus campis magis ac magis horror crebrescit propiusque malum est. Iam pulvere caelum stare vident: subeunt equites, et spicula castris densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum. Hic Venus, indigno nati concussa dolore, dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, puberibus caulem foliis et flore comantem purpureo; non illa feris incognita capris gramina, cum tergo volucres haesere sagittae: hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo, detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem inficit occulte medicans spargitque salubris ambrosiae sucos et odoriferam panaceam. Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx ignorans, subitoque omnis de corpore fugit quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis; iamque secuta manum nullo cogente sagitta
Abbreviated transcription (Latin):
Atq cadum canpis dittordat funera turnus
Iinterca encam mesteus & fi dus athate
Astamtꝰ q comes castris statuere truẽtum
Tlenos lonça nitentem cuspide gresus
Seuit & infracta luctatur arũdine tellũ
C rriꝑe auxilio q uiam q pxima poscit
Ense secent lato uulnꝰ telli q latebras
Lescindãt penitus seseq ĩ bella remittãt
Iam q aderat phebo añ alios dilectus yaspix.
Pasidesꝰ acri ꝯdam cui captus amore
I pẽ sual artes sua mim̾a letul apollo
Tugntium citheramq dabat telerisq sagitas
Illeut depositi ꝓferet fata parentis
Stite potestates herbarum q medẽdi
Maluit & mutas atitare ĩ elorius artes
stabat a terba fremens ingentem nixus ĩ hastã
Encas magno in nenũ & merentis yuli
Contire su latrimis im mobille ille retorto
Pconium ĩ morem senior sutcintus amittu
Multa manu medita phebiq potentibus hbe
Ne quioq trepidant nequitq spitulla dextra

Expanded text:
Atque ea dum campis victor dat funera Turnus, Atque ea dum campis victor dat funera Turnus, interea Aenean Mnestheus et fidus Achates Ascaniusque comes castris statuere cruentum, alternos longa nitentem cuspide gressus. Saevit et infracta luctatur arundine telum eripere auxilioque viam, quae proxima, poscit ense secent lato vulnus telique latebram rescindant penitus seseque in bella remittant. Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapyx Iasides, acri quondam cui captus amore ipse suas artes, sua munera, laetus Apollo augurium citharamque dabat celerisque sagittas. Ille ut depositi proferret fata parentis, scire potestates herbarum usumque medendi maluit et mutas agitare inglorius artes. Stabat acerba fremens, ingentem nixus in hastam Aeneas magno iuvenum et maerentis Iuli concursu, lacrimis immobilis. Ille retorto Paeonium in morem senior succinctus amictu multa manu medica Phoebique potentibus herbis nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra
Abbreviated transcription (Latin):
Elore aq sub amiq daretaq thersi lotũq
Et steratil equi lapsum cernite thimẽtẽ
L euelut edonii borce cum spũs alto
I nio eçgo se quitur q ad litora fluctus
Qua uenti ĩ cubuere futoã dãt nubilla cello
Sit turno qua cũq niam secat agmina cedũt
C onuse q rnũt aties fert impetus ip̃r
E tristam adu̾sso curu quatit ama uolãtom
on tulit ra stantẽ phegeus amnimis q fre mẽtẽ
Obiccit sese ad curum & spumãcia frenis
Ora titatorum dextra detorsit cquoꝵ
Pum trabiturr penibetq ĩcis bunt lata retectũ
Lantca tonseqnitirr rumpit q ĩfixa biliter
L oritam & sumum degustat uluere corpus
I ue tñ dipeo abiccto cometꝰ ĩ hostẽ
I bat & auxilium ducto mucrone petebat
Quem rota p̃cipitem & ptnlu contitul axis
Impulit effudit q sollo turaꝰq secutus
mas int̾ gailleam summi toracis & oras
A ꝑstulit ense caput trintũ q reliquit harena

Expanded text:
Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque et sternacis equi lapsum cervice Thymoeten. Ac velut Edoni Boreae cum spiritus alto insonat Aegaeo sequiturque ad litora fluctus, qua venti incubuere, fugam dant nubila caelo: sic Turno, quacumque viam secat, agmina cedunt conversaeque ruunt acies; fert impetus ipsum, et cristam adverso curru quatit aura volantem. Non tulit instantem Phegeus animisque frementem: obiecit sese ad currum et spumantia frenis ora citatorum dextra detorsit equorum. Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectum lancea consequitur rumpitque infixa bilicem loricam et summum degustat volnere corpus. Ille tamen clipeo obiecto conversus in hostem ibat et auxilium ducto mucrone petebat: cum rota praecipitem et procursu concitus axis impulit effunditque solo, Turnusque secutus imam inter galeam summi thoracis et oras abstulit ense caput truncumque reliquit harenae.
Abbreviated transcription (Latin):
F ostibus ins ultãs sꝑcat rapida ingula rores
anguincos mixta q couor calcatire arena
Iamq neti stelenũ dedĩt thamiꝵ q polũep
H unt ꝯgxesus & hñt illũ eminꝰ eminus trbos
I mbrasidas gaucũ q atq iadẽ quos inbrasus ip̃e
Autrierat licia paribusq orauat armis
Uel con fere maniũ uel equo pͣu̾pere eg̃tos
Pcccte alia media cumedes ã plia fertur
A nti qui ples bello p̃dara collonis
Nomine co referens cũo manibusꝰ q patẽtes
Qui condam tasta ut danaũ speculator adiret
Aulus pelide p̃cium sibi polceretirus
I uñ tctides alio ꝑtalibus crisis
A ffecit p̃cio neq equil ospirat achinil
Sistit equoi binços & tirn disilit atq
Semi animi lapłoq snꝑuenit & pede collo
I npͣsso dextra mutronem extorenet & alto
Hesꝑitun metire iatens hic pͥmia qui me
F erro ausi temptare ferũt sit menia ꝯdũt
Huit comittem abbtem ꝯitcta cuspide mittit

Expanded text:
hostibus insultans; spargit rapihostibus insultans; spargit rapir harena. Iamque neci Sthenelumque dedit Thamyrumque Pholumque, hunc congressus et hunc, illum eminus; eminus ambo Imbrasidas, Glaucum atque Laden, quos Imbrasus ipse nutrierat Lycia paribusque ornaverat armis, vel conferre manum vel equo praevertere ventos. Parte alia media Eumedes in proelia fertur, antiqui proles bello praeclara Dolonis, nomine avum referens, animo manibusque parentem, qui quondam, castra ut Danaausus Pelidae pretium sibi poscere currus; illum Tydides alio pro talibus ausis adfecit pretio, nec equis adspirat Achillissistit equos biiugis et curru desilit atque semianimi lapsoque supervenit et pede collo impresso dextrae mucronem extorquet et alto Hesperiam metire iacens: haec praemia qui me ferro ausi temptare ferunt, sic moenia condunt. Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit.
Abbreviated transcription (Latin):
Bas inter uotes media ĩ t̾ tallia bba
E te uiro stridens alios alapla lacita est
Incertum q pulsa manu ciuo turbine adacta
Quis tantam tutillis lonudẽ casus ued̾s ue
Attulerat p̾ssa est insignis oria facti
Nec se le ence iattauit ułnere quisq
Furbatos q cites subita spe feruictus cordet
Poscit cquos atq carma simul saltu q lupbo
E mitat incurura & manibus moliturr habenas
Multa uirum uolitãs dat forcia corpora leto
Cemine tes uo uit moltos aut agina carrii
Profilt ant taptas fucientibus ingerit hastal
Qualis aput gelidi tum flumina concitus hebri
Sanguineus mauor dipeo ĩ trepat atq furẽtis
Bella mouẽs ĩ mittit equos illi eqnore aꝑto
Ante nothos rephirosq dollãt gĩt ultima palsu
Fracha pedum circum q atre formidinis ora
Ire q insidie q dei comitatꝰ agatur¬
I cillis equos alla t̾media int̾ p̃liatarnꝰ
Fumãtes sudote quatit miẜ abille celis

Expanded text:
Has inter voces, media inter talia verba Has inter voces, media inter talia verba ecce viro stridens alis adlapsa sagitta est incertum qua pulsa manu, quo turbine adacta, Quis tantam Rutulis laudem, casusne deusne, adtulerit: pressa est insignis gloria facti. nec sese Aeneae iactavit vulnere quisquam. turbatosque duces, subita spe fervidus ardet: poscit equos atque arma simul saltuque superbus emicat in currum et manibus molitur habenas. Multa virum volitans dat fortia corpora Leto, semineces volvit multos aut agmina curru proterit aut raptas fugientibus ingerit hastas. Qualis apud gelidi cum flumina concitus Hebri sanguineus Mavors clipeo increpat atque furentis bella movens immittit equos; illi aequore aperto ante Notos Zephyrumque volant; gemit ultima pulsu Thraca pedum; circumque atrae Formidinis ora Iraeque Insidiaeque, dei comitatus, aguntur: talis equos alacer media inter proelia Turnus fumantis sudore quatit, miserabile caesis
Abbreviated transcription (Latin):
Desuꝑ altul cerio granit̾ ferit atq ita fatur
Hot h melior magnis data uictima diuis
Concirrunt italispoliãt q calancia mẽbra
Ob uius anbustum torem corineus abara
C oripit os uenienti ebusso plagam q fetẽti
O tenpat hos flamis illi ingens barba reluxit
Nidorem q anbusta dedit suꝑ ip̃e secutus
T essariem leua turbati toripit hostis
Imp̾sso q tgnn nitẽs terre aplicat ip̃¬
Pastorem pͥma q acie ꝑ tella ruẽtẽ
Ense seqeñs mdo suꝑenet ille secirri
Adu̾si stontẽ medicm mẽtum q reducta
Disicit & sparsso late ricat anna couore
Oli duru quies ocullos & ferens urget
Tt pins encas dextram tenebat ĩ exmem
Nucdato capipe atq suos clamore uotabat
Quo ruicis que que ista repens dilcordia hurgit
Othoibeti iras ietum iam fedus & ot̃is
Con ponite leges mihi ius ecure solli
Mesinite atq anfertte metus eco federa faxo
Fir ma maniu turnũ debẽt bec iam tichi sercra

Expanded text:
desuper altus equo graviter ferit atque ita fatur:desuper altus equo graviter ferit atque ita fatur: Hoc habet, haec melior magnis data victima divis. Concurrunt Itali spoliantque calentia membra. Obvius ambustum torrem Corynaeus ab ara corripit et venienti Ebuso plagamque ferenti occupat os flammis: olli ingens barba reluxit nidoremque ambusta dedit. Super ipse secutus caesariem laeva turbati corripit hostis inpressoque genu nitens terrae adplicat ippastorem primaque acie per tela ruentem, ense sequens nudo superimminet: ille securi adversi frontem mediam mentumque reducta disicit et sparso late rigat arma cruore. Olli dura quies oculos et ferreus urget At pius Aeneas dextram tendebat inermem nudato capite atque suos clamore vocabat: Quo ruitis? Quaeve ista repens discordia surgit? O cohibete iras! Ictum iam foedus et omnes compositae leges; mihi ius concurrere soli; me sinite atque auferte metus; ego foedera faxo firma manu; Turnum debent haec iam mihi sacra.
Abbreviated transcription (Latin):
alteus o laterum iuntturas fibulla mordet
greciur forma iuuenem & fulgentibuꝰ carmis
ransadit costas fulua q effudit arenai
⁊ frães aĩola phalay accẽla q luctu
aes gladios stringũt matubrs ꝑs misille fery
oripint ceti ꝙ tuuat quol agmitia ꝯtra
Prauxũt laurentum hitit densi uursus ĩ ũdãt
roes aģilimi q o pictis cathades cremis
Sic oñis amor unus habet decernere ferro
Dir tipuere aras it toto turbida cello
Iempestas telorum ac fereris ĩ gguit imb̾
Cratas q fotos q feruit fugit ip̃e latinus
Pulsatos reterens in fecto federe diuos
Infrenat alii curꝰ ant corpora saltu
Subiciñt ĩ equos o strictis enlibusꝰ adst̾
Ne sapus regem recil q insigne egrentẽ
Sirenũ cnlestem aidus confundere fedus
Ed u̾sso porterit equo ruit ille recedẽs
Et miẜ op positil a tergo in uoluit aris
ncaput inq humeros at fernidus aduolat hasta
Messcipus tello q orãtẽ multa trabali

Expanded text:
balteus et laterum iuncturas fibula mordet balteus et laterum iuncturas fibula mordet egregium forma iuvenem et fulgentibus armis transadigit costas fulvaque effundit harena. At fratres, animosa phalanx accensaque luctu, pars, gladios stringunt manibus, pars missile ferrum corripiunt caecique ruunt. Quos agmina contra procurrunt Laurentum, hinc densi rursus inundant Troes Agyllinique et pictis Arcades armis: sic omnis amor unus habet decernere ferro. Diripuere aras, it toto turbida caelo tempestas telorum ac ferreus ingruit imber, craterasque focosque ferunt. Fugit ipse Latinus pulsatos referens infecto foedere divos. Infrenant alii currus aut corpora saltu subiciunt in equos et strictis ensibus adsunt. Messapus regem regisque insigne gerentem, Tyrrhenum Aulesten, avidus confundere foedus, adverso proterret equo: ruit ille recedens et miser oppositis a tergo involvitur aris in caput inque umeros. At fervidus advolat hasta Messapus teloque orantem multa trabali
Abbreviated transcription (Latin):
E terca q ob scurãt penis hostemq ꝑcurras
F ata nube p̾mũt donet ni uictꝰ & ip̃ẽ
Pondere defecit predam q ex ignibris ales
Proiecit fluuio penitus q ĩ mibilla fugit
Ium uoro arginium uutuli tlamore salutãt
Hot erat bos uotis inquit ꝙ sepe petini
Iccipio ꝯgnosto q deos me me dute feri
Corripite orutuli quos inꝓbus aduena bello
Feritat ĩ ualidas ut aues os litora ura
Uipopulat petet ille frgam penitꝰ q pfũdo
Uella dabit uos unanimi densate tat̾uas
E t regem nobis pugna defendite raptum
Dixit q adu̾sum telũ contorsit ĩbostil
Oenrens sonitum dat stridula cornꝰ os arrras
Certa se tat simł hoc simul ingens claanõ & omĩi
urbati eimei cale facta q torda tumultu
Sasta uollans ut sorte nouẽ pulterima frũ
Corpora constiterãt contra quo s fida crearat
Unatot atchacdio ꝯiĩx tirena gilippo
Lorum unũ ad medium territire qua sutł alio

Expanded text:
aetheraque obscurant pennis hostemque per auras aetheraque obscurant pennis hostemque per auras facta nube premunt, donec vi victus et ipso pondere defecit, praedamque ex unguibus ales proiecit fluvio penitusque in nubila fugit. Tum vero augurium Rutuli clamore salutant Hoc erat, hoc, votis, inquit, quod saepe petivi. Adcipio adgnoscoque deos; me, me duce ferrum corripite, O miseri, quos improbus advena bello territat invalidas ut aves et litora vestra vi populat: petet ille fugam penitusque profundo vela dabit. Vos unanimi densete catervas et regem vobis pugna defendite raptum. Dixit et adversos telum contorsit in hostis procurrens: sonitum dat stridula cornus et auras certa secat. Simul hoc, simul ingens clamor et omnes turbati cunei calefactaque corda tumultu. Hasta volans, ut forte novem pulcherrima fratrum corpora constiterant contra, quos fida crearat una tot Arcadio coniunx Tyrrhena Gylippo, horum unum ad medium, teritur qua sutilis alvo
Abbreviated transcription (Latin):
O biectare mã mĩo ne an niribus eqruui
Nonsumꝰ en omnis & troes & archades biise
Fatalle q manꝰ infenssa ethruria tutno
Uix hostem altai si ꝯgredicanur habraꝰ
Ille quidem ad suꝑos quoꝵ le deuouet aris
Succedet fama uiuis ꝑ ora ferctrrr
Nos pr̃ia naissa cłñis parere suꝑbis
Cotemur qui nĩc lenti conseditaꝰ arhis
Fallibus actenssa est inuenum suia dictis
I am magis atq macis ẜpit q agmina mitm
I p̃i laurentes mutati ip̃i q latini
Qui sibi ram requiem prgne rebris q saluteni
His ciliud maiꝰ uicturnia auĩgit & alto
P at signũ cello quo nõ p̾stantiꝰ ullũ
F urbauit tnẽtes italas mõstro q Refelit¬
fl canq nolas rubra fulunꝰ ionis alles ĩ ethra
Litore as açitabat anes tirrbã q sonãtẽs
Açaminis aligeri subito tum lapsus adũdas
C ignũ excelentẽ pedibus tapit inꝓbus uncis
A rrex cre nios itali tunte q uolutres
C onutũt damore fugam mirabille ui su

Expanded text:
n viribus aequi non sumus? En omnes et Troes et Arcades hi sunt fatalesque manus, infensa Etruria Turno: vix hostem, alterni si congrediamur, habemus. Ille quidem ad superos, quorum se devovet aris, succedet fama vivusque per ora feretur: nos patria amissa dominis parere superbis cogemur, qui nunc lenti consedimus arvis. Talibus incensa est iuvenum sententia dictis iam magis atque magis, serpitque per agmina murmur; ipsi Laurentes mutati ipsique Latini. Qui sibi iam requiem pugnae rebusque salutem His aliud maius Iuturna adiungit et alto dat signum caelo, quo non praesentius ullum turbavit mentes Italas monstroque fefellit. Namque volans rubra fulvus Iovis ales in aethra litoreas agitabat aves turbamque sonantem agminis aligeri, subito cum lapsus ad undas cycnum excellentem pedibus rapit improbus uncis. Adrexere animos Itali, cunctaeque volucres convertunt clamore fugam, mirabile visu,
Abbreviated transcription (Latin):
Et pͥmũ discuse umbre os lux reddita mẽti
Ardentis oculorũ orbel ad menia torsit
I urbidus eque rotis magtiã respeꝵ ad urbẽ
Ecce aũt flamis int̾ tabulata uolutus
Ad tellã undabat ꝟtex turim q tenebat
Furrim conpactis trabibus quã eduyerat ip̃e
Subdi deratq rotas potentes q instrauat altos
I ama iata fata soror suꝑãt ab siste morari
Quodeus os quo dura uotat fortira se quamur
Stat conferere manũ eneę stat gudꝗd aterbi est
Morte pati neq me ĩ dicorem eximana uidebꝰ
Anplius huno oro sine me furere anfurorẽ
Pixit os etirrn saltum dedit otiꝰ aruis
Pq hostes ꝑtella ruit mestam q sororem
Pebait acrapido cursu media aggina rũpit
T cucluti montis saxim deuertite p̾tepiꝰ
Cror ruit curulsum uento sentirebidis imb̾
Proluit aut camis soluit se lapsa ne tustas
Fertar ĩ ab rũptum magno mõs inpbus ittu
E ultat q sollo siluas q eamẽta uirolq

Expanded text:
Ut primum discussae umbrae et lux reddita menti, Ut primum discussae umbrae et lux reddita menti, ardentis oculorum orbes ad moenia torsit turbidus eque rotis magnam respexit ad urbem. Ecce autem flammis inter tabulata volutus ad caelum undabat vortex turrimque tenebat, turrim, compactis trabibus quam eduxerat ipse subdideratque rotas pontisque instraverat altos. Iam iam fata, soror, superant; absiste morari; quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. Stat conferre manum Aeneae, stat quidquid acerbi est morte pati; neque me indecorem, germana, videbis amplius. Hunc, oro, sine me furere ante furorem. Dixit et e curru saltum dedit ocius arvis perque hostis, per tela ruit maestamque sororem deserit ac rapido cursu media agmina rumpit. Ac veluti montis saxum de vertice praeceps cum ruit avulsum vento, seu turbidus imber proluit aut annis solvit sublapsa vetustas; fertur in abruptum magno mons improbus actu exsultatque solo, silvas armenta virosque
Abbreviated transcription (Latin):
Eccidit infelix nr̃m thedeeus ufens
Aspiteret tentri petiũtur corpore es artuis
Excindi ne doros ad rebus defuit unũ
ꝑpecia dextra net drãcis dicta refelã
Este boni qm̃ suꝑis aclussa uolũtas
Sancta ad nos aĩa atq istius inscia culpe
Destendan magnoꝵ haud ũqũã indignus auoꝵ
Uix eafatus erat medios uolat etce ꝑ hostes
Uectus t quo spintiãte lagel adu ssa lacitta
Sancius ora tuit q ĩplorans nomine turnũ
Inte otullos referunt musat rex ip̃e latinꝰ
Quol gneros uocet ãtq se le ad federa flectat
Preterca regina cui fidissima dextra
Occidit ip̃a sua lutem q exterita fugit
Solli ꝓportis mesapus q ater atinas
Hustentant atiem circu hos utrĩq phalãges
Sant dense strictisq seģes mucionibus horet
Ferrca tu curũ deẜto ĩgamine u sas
Obstipuit uaria ꝯfusus imaţino reꝵ¬
Uno ĩ torde pudor mixto q insania luctu
E furiis agitatus amor os constia uirtus

Expanded text:
Occidit infelix nostrum ne dedecus Ufens Occidit infelix nostrum ne dedecus Ufens adspiceret; Teucri potiuntur corpore et armis. Exscindine domos id rebus defuit unum perpetiar, dextra nec Drancis dicta refellameste boni, quoniam superis aversa voluntas! Sancta ad vos anima atque istius nescia culpae descendam, magnorum haud umquam indignus avorum. Vix ea fatus erat: medios volat ecce per hostis vectus equo spumante Saces, adversa sagitta saucius ora, ruitque implorans nomine Turnum: in te oculos referunt; mussat rex ipse Latinus, quos generos vocet aut quae sese ad foedera flectat. Praeterea regina, tui fidissima, dextra occidit ipsa sua lucemque exterrita fugit. Soli pro portis Messapus et acer Atinas sustentant aciem. Circum hos utrimque phalanges stant densae, strictisque seges mucronibus horret ferrea: tu currum deserto in gramine versas. Obstipuit varia confusus imagine reuno in corde pudor mixtoque insania luctuet furiis agitatus amor et conscia virtus.
Abbreviated transcription (Latin):
Comituxtum clamorem arrectas q inpulit auris
Confusse sonus bbis & ĩ lettabille miremur
Et michi ꝙ tanto curbantar menia luttu
Quis ueruit tantus diu̾sla demor ĩ urhe
Sit ait ad ductis q anẽs sb̾sistit habenis
Etq huit infatiemi soror ut conu̾ssa metisti
C iroite curum que o equos os lora regebat
allibus otciroit dictis hat turne sequam
ronigenas qua pͥma uiam uictoria pandit
Sunt alii qui tecta mano difendere possunt
Ingruit cncas italis o p̃lici miscet
tnos sena mami mittamꝰ sumera teutris
Nec m̃mo inferior pugrie nec honore retedẽs
Osoror & dudum agnori cum pͥma partẽ
Pedera turbasti teq ħ ĩbella dedisti
Et nũt nequitq falis dea s quis olimpo
Pemissam tantos uoluit tefere labores
A us fr̃s miẜ it letum ut coucdelle uiderel
Nam quid ecoy ant que iam sp̃odet fortima salutõ
Uidi otulos ante ĩp̃e meol me uote uo cõtẽ
Murranũ quo nõ suꝑat michi earior altꝰ
Oppetere ingentem atq ingenti uulnere nittũ

Expanded text:
ulit aures confusae sonus urbis et inlaetabile murmur. Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctu? Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe? Sic ait adductisque amens subsistit habenis. Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci aurigae currumque et equos et lora regebat, talibus occurrit dictis: Hac, Turne, sequamur Troiugenas, qua prima viam victoria pandit; sunt alii, qui tecta manu defendere possint. Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet: et nos saeva manu mittamus funera Teucris. Nec numero inferior pugnae nec honore recedes. O soror, et dudum adgnovi, cum prima per artem foedera turbasti teque haec in bella dedisti, et nunc nequiquam fallis dea. Sed quis Olympo demissam tantos voluit te ferre labores? An fratris miseri letum ut crudele videres? Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem? Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem Murranum, quo non superat mihi carior alter, oppetere ingentem atque ingenti volnere victum.
Abbreviated transcription (Latin):
Pectora nut totis ĩnulnera niribus itiro
Muranũ hit atanos o anoꝵ antiqͣ sonãtẽ
Nomina ꝑ reģes q actum gemis omne latinos
Prccipitem scopullo atq ingẽtis turbine saxi
Ex cutit effritidit q sollo hẽ lora o iuga sp̾t̾
Prouoluere tote trebro suꝑ ungula pulsu
I ncita nũt dñi merotũ ꝓcultat equorum
I lle ruenti billo cãs q ĩ mane fremẽti
Octarit tellum q currata ad t̾pora tõquet
I li ꝑ galeam fixo stetit basta terebro
Pextra nũt tua te grauĩ fortissime irethu
E ripuit turno nũt dii terere cupẽtũ
E nca ueniente sui dedit obuia ferro
Pectora nec miẜo dipci mora ꝓfuit cris
equoq laurentes uiderũt tołe tãpi
ppetere q late eam consternere tgo
Occidis arguue quẽ nõ potuere pbalã geł
Ssternare nec pͥami recnoꝵ cu̾sor achilles
Hit tibi mõtis erant mẽte domꝰ alta sb̾ ida
Lernesi domos alta sollo laurẽte se pulcoũ
Fote adeo adusse aties omnis q latini

Expanded text:
otis in Volnera viribus itur. Murranum hic, atavos et avorum antiqua sonantem nomina per regesque actum genus omne Latinos, praecipitem scopulo atque ingentis turbine saxi excutit effunditque solo: hunc lora et iuga subter provolvere rotae, crebro super ungula pulsu incita nec domini memorum proculcat equorum. Ille ruenti Hyllo animisque immane frementi occurrit telumque aurata ad tempora torquet: olli per galeam fixo stetit hasta cerebro. Dextera nec tua te, Graium fortissime Cretheu eripuit Turno. Nec di texere Cupencum Aenea veniente sui: dedit obvia ferro pectora, nec misero clipei mora profuit aerei. Te quoque Laurentes viderunt, Aeole, campi oppetere et late terram consternere tergo Occidis, Argivae quem non potuere phalanges sternere nec Priami regnorum eversor Achilles; hic tibi mortis erant metae: domus alta sub Ida, Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum. Totae adeo
Abbreviated transcription (Latin):
Marte carz posuit q tomas & brachia fecro
Olim arbos nĩt artificis manꝰ ere detoro
Inda sit pr̃ib q dedit ꝑostare latinis¬
E allibus int̾se firmabãt federa dictis
Conspectu ĩ medio proterum irm rite sacratas
nflam crm ingulant pitudes & iuscera ninis
ripiunt cumulãt q honeratis iantibus crras
⁊ nõ uutł inpar capugna uideri
tm diidum & uario multeri pectoramotu
ura maçisut piuꝰ cernũtão uribus ecuil¬
I diuuat intessr tatito ꝑggesus q aram
mplicit uenerans demisso lumine turtiꝰ
Pubentes q gene & inuenilli ĩ torpore pallor
Quem simł ut uicturna soror crebestere uidit
Bexmonẽ os uulçi dariare labẽcia corcla
Inmedias cities formã alimillata camerti
Cui ȩgnus prauis inegns dari q paterne
Immedial dat se le aties handnescia reꝵ¬

Expanded text:
matre caret posuitque comas et bracchia ferro, matre caret posuitque comas et bracchia ferro, olim arbos, nunc artificis manus aere decoro inclusit patribusque dedit gesture Latinis. Talibus inter se firmabant foedera dictis conspectu in medio procerum. Tum rite sacratas flammam iugulant pecudes et viscera vivis eripiunt cumulantque oneratis lancibus aras. At vero Rutulis inpar ea pugna videri iamdudum et vario misceri pectora motu; tum magis, ut propius cernunt non viribus aequis. Adiuvat incessu tacito progressus et aram suppliciter venerans demisso lumine Turnus tabentesque genae et iuvenali in corpore pallor. Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit sermonem et volgi variare labantia corda, in medias acies, formam adsimulata Camerti, cui genus a proavis ingens clarumque paternae in medias dat se
Abbreviated transcription (Latin):
in nostrum adnuerit nobis nictoria mãtem
It pocius reor & pociis dii numine firmẽt
on cto nec tentris itallos parere in bebo
ec th regna peto paribus se letibus abe
Innicte gentes ct̾na ĩfedera mittant
Satra eleosq dabo sotꝰarma latinꝰ habeto
Inꝑium solemne soter th menia tentri
Constituent urbiq dabit lauinia nomẽ
Sit pͥor emeas sequitar tum deinde latraꝯ
uspi ti ens cellum tendit q ad sidera dextrã
L atone q gmiis duplex ianũq bi frontẽ
Uin q deun infernã & diri lacraria dictis
Andiat bec egnitor qui federa ẜlumine sancit
Fanço aras medios ignis & mimina testor
Nulla dies patem hant italis nec federa rupẽt
Quo rel cunq tadñt ne me insula uolẽtẽ
Auertet nõ si telurem effunclat ĩ undas
Deliuio mistẽs cellum ue ĩ tartara soluet
Ut septrum het dextra sceptrum nã forteggrebat
umq̃m̃ fronde leui fundet uirgulla net ũbras
Cum semel ĩ siluis uno de stirpe rescissum

Expanded text:
sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem ut potius reor et potius di numine firment, non ego nec Teucris Italos parere iubebo nec mihi regna peto: paribus se legibus ambae invictae gentes aeterna in foedera mittant. Sacra deosque dabo; socer arma Latinus habeto, imperium sollemne socer; mihi moenia Teucri constituent, urbique dabit Lavinia nomen. Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus suspiciens caelum tenditque ad sidera dextram:Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem vimque deum infernam et duri sacraria Ditis; audiat haec genitor, qui foedera fulmine sancit. Tango aras, medios ignis et numina testor: nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet, quo res cumque cadent; nec me vis ulla volentem avertet, non, si tellurem effundat in undas diluvio miscens caelumque in Tartara solvat; ut sceptrum hoc dextra sceptrum nam forte gerebat numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras, cum semel in silvis imo de stirpe recisum