comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ ꝯque ꝯgelate suꝑ ethera ñ sinit
ed forte queret aliquis utrũ
aque congelate sint ibi suꝑ
quas sunt alie aque: Dicunt inde
quidam suꝑ ethera ẽẽ aquas conge¬
latas. que in modum pellis extense.
occurrunt ocłis nr̃is: Suꝑ quas
aque sunt confirmatȩ. hac auctori¬
tate diume pagine que ait: Posuit
firmamentum in medio aquarum:
rationem est. quare sic esse ñ possit
ostendamus. et qualiter diuma
et graue: S ꝓpͥus locus ponderosm
et grauium terra est: Si iterum
ibi sunt aque congelate. uel igni
comuncte uel nͣ: Si igni comunct
sunt. cum ignis calidus et siceus
sit. aqua congelata et frigula. et
humida. contrarium sine medio
suo contrario coniunctum est:
Numquam gͦ concordia. sed conta¬
riorum repugnantia: Amplius:
Si aqua congelata comuncta est
igni. uel dissoluetur ab igne. uel
extinguit ignem: Si comuncte
ñ sunt. aliquid inter eas et ignem
S nullum suꝑius igne factum est
ex elem̃tis Uisibile gͦ: Unde gͥ nͣ

Expanded text:
d aquae congelatae super aethera non sint. Sed forte quaeret aliquis utrum aquae congelatae sint ibi, super quas sunt aliae aquae. Dicunt enim quidam super aethera esse aquas congelatas, quae in modum pellis extensae, occurrunt oculis nostris, super quas aquae sunt confirmatae, hac autoritate divinae paginae, quae ait: Posuit firmamentum in medio aquarum erationem est, quare sic esse non possit ostendamus, et qualiter divina et grave? sed primus locus ponderosorum et gravium est, terra. Si iterum ibi sunt aquae congelatae, vel igni conjunctae, vel non? si igni conjunctae sunt, cum ignis calidus et siccus sit, aqua congelata et frigida, et humida, contrarium sine medio suo contrario conjunctum est: nunquam ergo ibi concordia, sed contrariorum repugnantia? Amplius: Si aqua congelata conjuncta est igni vel dissolvetur ab igne, vel exstinguit ignem: cum enon sunt, aliquid inter eas et ignem sed nullum superius igne factum est ex elementis, visibile ergo. Unde igitur non
Abbreviated transcription (Latin):
se. nos dicimnus. uerum esse. si cliuina
uoluntas eẽt quia libi aliquid fit na¬
tura oꝑante. nlecesse est chumam p̃ce¬
lere uoluntatẽ: Iterum dicet hoc
esse diuine potestati derogare. sic
ẽ hominem factum dic̾e: Quibus
respondemus e contrario. icl ei confer¬
re. quia ei attribiumus. et talem rebꝰ
uaturam dedisse. et sic ꝑ naturam
panem. corpus humanũ ereasse. iiii¬
lan in quo diune scrtyture conttarii
lumius si quod in illa dictum est eẽ¬

Expanded text:
se? Nos dicimus, verum esse, si divina se? Nos dicimus, verum esse, si divina voluntas esset, quia ut aliquid sit natura operante, necesse est ere. Iterum dicet hoc esse divinae potestati derogare sic: esse hominem factum dicere. Quibus respondemus: e contrario, id est ei conferre, quia ei attribuimus et talem rebus naturam dedisse et sic: per naturam operantem corpus humanum creasse. Nam in quo divinae scripturae contrarii sumus, si, quod in illa dictum est e
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc est quoil diuina pagina ilicit
dm̃ fecisse hominem de luto terre
Non enim̃ credendum est animã
factam eẽ. s a deo homini collatã:
Unde ait scriptura: Formauit is̃
hominem ex limo terre. et in spira¬
uit in faciem eiꝰ spiracłm uite:
Unde cum diuersa animalia me¬
lancolica creata sunt. et infinita
flecmatica et colerica. unus solus
homo creatus est. quia ut ait bocti
in artthinetica. omnis equalitas
pauea est et inifinita. in equalitas
nunerosa et multiplex: S qͣm qd̃
tam̃ aliquantum temꝑatum ex
uicino limo corpus mulieris esse
creatum. ueri simile est. et ideo.
nec penitus inde quod homo est. nec
penitus diuersa ab homine. nec
ita temꝑata ut homo. quia calidis¬
siuna frigidior est frigidissimo iuro.
et hoc est quod liuma pagina clicit
ĩmn fecisse mulierem ex latere adde.
Non enim ad litteram credendum
quis. eadem ratione plures hommnes.
etfengnas nune creari et ahũe pos¬

Expanded text:
Et hoc est, quod divina pagina dicit: Et hoc est, quod divina pagina dicit: Deum fecisse hominem de limo terrae . Non enim credendum est, animam factam esse: sed a Deo homini collatam. Unde ait Scriptura, Formavit Deus hominem ex limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae . Unde, cum diversa animalia melancholica creata sunt, et infinita phlegmatica et cholerica, unus solus homo creatus est, quia ut ait Boetius in Arithmetica: Omnis aequalitas pauca est et finita, inaequalitas numerosa et multiplex. Sed quemadmtamen aliquantum temperatum, et ex vicino limo, corpus mulieris esse creatum verisimile est, et ideo nec penitus inde quod homo est, nec penitus diversa ab homine, nec ita temperata ut homo, quia calidissima frigidior est frigidissimo viro: et hoc est, quod divina pagina dicit: Deum fecisse mulierem ex latere Adae . Non enim ad litteram credendus quis: eadem ratione plures homines et feminas esse creatos, et adhuc pos
Abbreviated transcription (Latin):
subditum calefac̾e S mediante
aere. aqua calefacta est: Ex aqua
runt suꝑiorum elem̃torum. aues
sunt Unde aues modo sunt inaere
ex leuitate suꝑiorum. modo descen¬
orum: Alia uͦ que plus aque habu¬
erunt pisces sunt. Unde in hoc
solo elem̃to. nẽc in alio uiu̾erẽ pos¬
sunt: Sic gͦ pisces et aues factisunt:
Unde seriptum est: Magne deus
potentie qui ex aquis ortum genus.
partem remittis gurgiti. partem
Stis sic creatis ex quo effectu suꝑi¬
orum. ribi tenuior fuit aqua. ex
calore. et ereatione p̃dictorum de¬
siccata. et apparuerunt in terra
quasi quedam maculȩ. in quibus
habitant homines. et alia artimalia.
S cum terra ex suꝑposita aqua
esset lutosa. ex calore bulliens. ere¬
auit ex se diuersa genera animaliũ.
Et si in aqua plus habunclauerit
ignis colerica natura sunt anma¬
lia ut leo: Si terra. melancolici
ut bos et asinus: Si uͦ aqua flee¬
matici. ut porci: Ex quadam par
niunt. humanũ corpus factum est

Expanded text:
subditum calefacere. Sed mediante subditum calefacere. Sed mediante aere aqua calefacta est et ex aqua runt superiorum elementorum, aves sunt; unde aves modo sunt in aere ex levitate superiorum, modo descenorum. Alia vero, quae plus aquae habuerunt, pisces sunt; unde in hoc solo elemsunt. Sic ergo pisces et aves facti sunt. Unde scriptum est : Magnae Deus potentiae, Qui ex aquis ortum genus, Partim remittis gurgiti, Partim stis sic creatis ex effectu superiorum, ubi tenuior fuit aqua, ex calore et creatione praedictorum desiccata tantum, et apparuerunt in ea quasi quaedam maculae, in quibus habitant homines, et alia animalia. Sed cum terra ex superposita aqua esset lutosa, ex calore bulliens, creavit ex se diversa genera animalium: et si in aliqua plus abundaverit ignis, cholerica nata sunt animalia ut leo; si terra, melancholica, ut bos et asinus; si vero aqua, phlegmatici, ut porci. Ex quadam partniunt, humanum corpus factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
in lapideam substanciam: Si aũt
subponatur alicui calido et hu¬
mido sicut aqua bullienti. ita
quod ab illo solo recipiat. calorẽ
ñ spissatur Uel scd̾m constantinũ.
cum sint ista quatuor. et in uno¬
quoq due qualitates unam habent
singularem ex se. aliam ex alio: Ignis
ex se calidus est siccus ex terra: der
humidus ex se. calidus exigne:
Aqua humida ex aere. s frigida
exse Terra uͦ est sicca. s ex aqua
frigida est: Que uͦ in uno quoq
est. ex se. plus in eo p̃ualet quã qd̾
ex alio est: Cum uͦ in aere humidi
ditas. sit ex se calor. ex alio quia
exigne gͦ p̃ualuit in eo humiditas.
nec poterat. desiccando corpora stel¬
larum creare: Iterum quod est
noluit uoluntas creatoris stellas
in aere esse: Cum ensm uiemus sit
terre. si in eostelle essent. ex uicuntate
terram incenderent. nec aliquid
in ea uiuere posset. De creatiõe
quia ignee sunt nature. cepe¬
runt mouere se. et ex motu cera

Expanded text:
in lapideam substantiam: si autem in lapideam substantiam: si autem supponatur alicui calido et humido, sicut aquae bullienti, ita quod ab illo solo recipiat calorem, non spissatur. Vel secundum Constantinum: cum sint ista quatuor, et in unoquoque duae qualitates, unam habent singularem ex se, aliam ex alio. Ignis ex se calidus est, siccus ex terra; aer humidus ex se, calidus ex igne; aqua humida ex aere, sed frigida ex se; terra vero est sicca, sed ex aqua est frigida. Quod vero in unoquoque est, ex se, plus in eo praevalet, quam quod ex alio est. Cum vero in aere humidditas sit ex se, calor ex alio quia ex igne, ergo praevaluit in eo humiditas nec potuit desiccando corpora stellarum creare. Iterum, quod maius est: Nonjuit voluntas creatoris stellas in aere esse. Cum enim vicinus sit terrae, si in eo stellae essent, ex vicinitate terram incenderent nec aliquid in ea vivere posset. XIII DE CREATIONE quia igneae sunt naturae, coeperunt movere se et ex motu aera
Abbreviated transcription (Latin):
bili nichil potest ẽẽ uisibile ut
lucrecius dicit: Ex inuisibili ne
ne credas sensile nasci: Macrobius:
Dmnis qualitas geminata crescit.
ñquam contrarium oꝑatur: Non
gͦ exigne et aere habent. quod uisi¬
simul. quod splendida sunt et mo¬
bilia ex obseuro et immobili. non
habent gͦ ex splendido et mobili.
seileet ex aere et igne: facta sunt
t ex quatuor elem̃tis. s de inferiori¬
bus dñatur in eis aqua. cle suꝑioribꝰ
ignis. ex hõc effectu ꝓbari potest. qd̾
calorem terris conferunt. ad nutri¬
mentum sui humorem adtrau̾nt.
Similia namq similibus congau¬
dent: Hie subiceret aliquis: Cum
iuaere sit humor suꝑior quã eẽt
in igne et calor. et si ñ tantus quare
inaere corpora stellarum facta non
unt : Nos uͦ dicumus. quod quatus
aer sit calidus. est tam̃ et huinidus:
Non potuit gͦ ñ desiccando spissare.
et sic lucidum et uisibile creare:
Ueluti si aqua spissa supponatur
igni. spissatur sepe et uertitur

Expanded text:
bili nihil potest esse visibile, ut bili nihil potest esse visibile, ut Lucretius dicit Ex insensibilibus me ne credas sensibile nasci; et Macrobius: Omnis qualitas geminata crescit, nunquam contrarium operatur. Non ergo ex igne vel aere habent quod visisimul: Quod splendida sunt et mobilia, ex obscuro et immobili: non habent ergo ex splendido et mobili, scilicet, ex aere et igne. Facta sunt igitur ex quatuor elementis, sed de inferioribus dominatur in eis aqua: de superioribus ignis: ex hoc affectu potest probari, quod calorem terris conferunt, ad nutrimentum sui, humorem attrahunt: similia namque similibus congaudent. Hic subjiciet aliquis: Cum in acre sit humor superior quam esset in igne, et calor, etsi non tantus, quare in aere corpora stellarum facta non sunt? Nos vero dicimus: Quod quamvis aer sit calidus, est tamen et humidus; non potuit ergo non desiccando spissare, et sic lucidum et visibile creare; veluti si aqua spissa supponatur igni, spissatur saepe et vertitur
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ qualia nunc sunt Et enim
terra cooꝑta erat aquis. aqua uͦ
quippe cum neq sol neq luna neq
alie stelle eẽnt quibꝰ illum mnarentꝰ
Ignis suꝑior quam mͦ sit: Id uen
quod terra aquis cooꝑta nec aliͥ
lumine illustrata. nec eidificiis di¬
tincta. nec suis animalibus reple
oscuri erant. quod insuꝑioribꝰ
stelle ñ apparebant. uocauerum
chaos. id est confusionem elem̃tee
Unde moyses: Terra inquit
inanis et uacua. et tenebre suꝑ
faciem abissi hoc dissoluit: Cum
aqua usq ad maximã partem
aeris. eleuata. est aer uͦ spissus et
ignis similiter in ea spissitudue
aliquid terre et aque sub se incte
que ex calore ignis similiter et
siecitate coagulata et durata ou¬
pora stellarum uisibilia et luci
creauit: Quodͣm compositione
stellarum de inferioribus et suꝑas¬
ribus elem̃tis aliquid sit ratione
tali potest ꝓbari. quod uisibis
sint et splendida. et mobilia Qd̃

Expanded text:
sed non qualia nunc sunt. Etenim sed non qualia nunc sunt. Etenim terra omnino cooperta erat aquis, aqua verquippe cum neque sol neque luna neque aliae stellae essent quibus illuminarentur. Ignis spissior quam modo sit, id vero quod terra aquis cooperta, nec aliquo lumine illustrata, nec aedificiis distincta, nec suis animalibus repletobscuri erant: quod in superioribus stellae non apparebant, vocaverunt χάος, id est confusionem elementorum. Unde Moyses: Terra, inquit, inanis et vacua, et terra erat super faciem abyssi , haec dissolvit. Cum aqua usque ad maximam partem aeris elevata est, aer vero spissus, et ignis similiter in ea spissitudine aliquid terrae et aquae sub se inerat, quae ex calore ignis similiter et siccitate coagulata, et durata, corpora stellarum visibilia et lucida creavit. Quod vero in compositione stellarum, de inferioribus et superioribus elementis aliquid sit, ratione tali potest probari; quod visibilia sint, et splendida et mobilia: quod
Abbreviated transcription (Latin):
reduxisse in ordinem ñ ideo dicit
quod unquam inoedinarte iacta¬
rentur: Quis enim locus eẽt mor¬
dinationi. deo cuncta disponente:
S si qua eẽnt. nͥ sic ut ñ sunt.
ordinata adeo ẽẽnt: Cum enim
terre naturale sit deosum ten¬
dere. ignisq sursum. nͥ inferiorẽ
locum terra obtineret. et ignis
suꝑiorem. hec quereret semꝑ in¬
feriorem. hic suꝑiorem. et sic eẽt
mordinata iactacio: Hanc reilegit
creator in ordinem. conferendo t̾re
locum inferiorem. igni suꝑiorem.
ut hec ñ habeat quo descendat.
nec hic quo ascendat Ex inorclina¬
ta gͥ iactatione. que ñ fuit s eẽ
potuit deus elem̃ta redegit in or¬
dinem. uebuti si monitu alicuiꝰ amnci
nr̃i aliqrud quod contingeret nͥ
ipse eẽt effugiamus. dicuus iste
liberauit nos ab hoc malo. nͭ quia
hoc malum pͥmum fuisset. et postea
nos inde liberasset. s quia iste no¬
bis nͥ eẽt accideret: Fuerunt in
pͥma creatione ubi nunc sunt

Expanded text:
reduxisse in ordinem: non ideo dicit, reduxisse in ordinem: non ideo dicit, quod unquam inordinate jactarentur. Quis enim locus esset inordinationi, Deo cuncta disponente? sed, si qua essent, nisi sic ut non sint, ordinata a Deo essent. Cum enim terrae naturae naturale sit deorsum tendere, ignisque sursum, nisi inferiorem locum terra obtineret, et ignis superiorem, haec quaereret semper inferiorem, hic superiorem: et sic esset inordinata jactatio. Hanc redegit Creator in ordinem, conferendo terrae locum inferiorem, igni superiorem, ut hic non habeat quo descendat, nec haec quo ascendat. Ex inordinata igitur jactatione, quae non fuit, sed esse potuit, Deus elementa redegit in ordinem: veluti si monitu alicujus amici nostri, aliquid quod contingeret, nisi ipse esset, effugiamus: dicimus, iste liberavit nos ab hoc malo, non quia hoc malum primum fuisset, et postea nos inde liberasset, sed quia iste nobis nisi esset, accideret. Fuerunt in prima creatione ubi nunc sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ini his quatuor locis erant.
Aliquando gͦ elem̃ta obtinebant
inferiorem locum. aliquando suꝑi¬
orem locum. duo media loca:
Si gͦ ut affirmas similiter cdes¬
cendant inferius cum aliqui des¬
cendant. s ñ est locus quo descen¬
dant: Similiter si ascenderunt
suꝑius. cum aliquis ascenderet.
s: ñ est locus quo ascenderent:
Nec gͦ simul ascendebant. nec simil
descendebant: Falsa gͦ est illoꝵ
sententia: In conueniens est ratio
quam inducunt. scilicet dm̃ ad
hoc fecisse. ut osteuderet quanta
rerum confusio foret. nͥ bonitas
eiꝰ ordinaret: Cui ostenderet :
Angło S angłs ex natura et
grã diuinam uoluntatem in no¬
tescit homini S ñdum erat
homo. ibi ut homini ostenderet
facta eorum ubi usq ad homnẽ
seruarentur. S ante hominis
creationem ordinata sunt. In¬
conueniens hec esset ratio: Aucto¬
ritas uͦ platonis. ñ bene intellecta
est abeis Cum enim dicit plato
dm̃ mnorcdinata iactatione elem̃ta

Expanded text:
sunt, in his quatuor locis erant: sunt, in his quatuor locis erant: aliquando ergo elementa obtinebant inferiorem locum, aliquando superiorem locum, duo media loca. Si ergo ut affirmas, similiter descendant inferius, cum aliqui descendant, sed non est locus quo descendant: similiter si ascenderent superius, cum aliquis ascenderet, sed non est locus quo ascenderet; nec ergo simul ascendebant, nec simul descendebant: falsa ergo est illorum sententia. Inconveniens est ratio, quam inducunt, scilicet Deum ad hoc fecisse, ut ostenderet quanta rerum confusio foret, nisi bonitas ejus ordinaret. Cui ostenderet? angelo: sed angelus ex natura et gratia divinam voluntatem innotescit homini; sed nondum erat homo, ut homini ostenderet facta eorum; nisi usque ad hominem servarentur: sed ante hominis creationem ordinata sunt. Inconveniens haec esset ratio, auctoritas vero Platonis non bene intellecta est ab eis: cum enim dicit Plato: Deum inordinata jactatione elementa
Abbreviated transcription (Latin):
cdescendere: Subrngunt et rate¬
nem. quare ut creator uidelici
ostenderet. nͥ sua potentia et sa¬
pientia. et bouitate res ordinaret.
quanta rerum confusio foret:
Deide auctoritate platonis hoc
ꝓbant. qui in timẽo ait. dm ex
mordinata iactatione elem̃ta redi¬
gisse in ordinem:. Nos uͦ dicunus
falsam ẽẽ sentenciam. quam po¬
nunit. ꝓbantes ñ conuenientem
rationem quam inducunt. nec
bene eẽ intellectam. auctoritatẽ
quam p̾tendunt: Prius gͦ ꝓbemꝰ
sententiam ẽẽ falsam. postea ratio¬
nem ñ conuenientem. deinde aue¬
tuitatem ñbe. de intellectam: ic
gͦ quisquis hoc affirmas. elem̃ta
tunc erant corpora an non: Si
se neq ꝓpͥetas aliqua sp̃c. materia
ẽ potest: Nec gͥ elem̃ta: Corpora
ger loca obtineant. Omne eni
corpus in aliquo loco est: Si in
loco erant. uel ibi sunt. uel alibi
S extra elem̃ta nullus locus est
Erant gͦ elem̃ta ubi nunc sunt.
etam si essent sic disposita ut nẽ

Expanded text:
descendere : subjungunt et ratiodescendere : subjungunt et rationem quare, ut Creator, videlicet ostenderet: nisi sua potentia et sapientia et bonitate res ordinaret, quanta rerum confusio foret. Deinde auctoritate Platonis hic probant, qui in Timaeo ait: Deum ex inordinata jactatione, elementa redegisse in ordinem. Nos vero dicimus falsam esse sententiam quam ponunt, probantes non convenientem rationem quam inducunt, nec bene esse intellectam auctoritatem quam praetendunt. Prius ergo probemus sententiam esse falsam, postea rationem inconvenientem, deinde auctoritatem non bene intellectam. Dic ergo quisquis affirmas, elementa tunc erant corpora, an non? si ue proprietas aliqua spiritus, materia esse potest: nec igitur elementa. Corpora igitur et loca obtineant: omne enim corpus in aliquo loco est; si in loco erant, vel ibi sunt, vel alibi, sed extra elementa nullus locus est. Erant ergo elementa ubi nunc sunt, etiam si essent sic disposita ut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
creator imedio posuit. quia
unum pͣdictis rationibus in me¬
dio suffic̾e ñ potuit: Elem̃torum
talis est dispositio quod inferiorẽ
locum obtinet terra. deinde aqua
postea aer. suꝑior est ignis: Si
enim aliquid inferuis terraeẽt.
grauis adillud tenderet: Graia
enim naturaliter tendunt deor¬
sum: Si uͦ aliquid suꝑ ignem
eẽt ex leuitate ad illud tenderet.
et dissolui ab aliis quereret Iurt
terram posita est aqua. quia eũ
naturaliter grauis sit aqua. et¬
si ñ quantum terra scdm locum
obtinere lebuit. Beinde aer qui
grauior est igne. et leuior est aqui
merito inter utrumq ponitur
Et qͣm quid sit elem̃tum docui¬
mus. et quod sint et quare plura
nͣ sint. et causam ordinationis
significauimus de chao. id est
elem̃torum confusione. que fuit
in pͥncipio. dicamus. cominunen
nentes. deinde ꝓbantes. ad ultimĩ
ꝓbationem nrãm confirmantes:
Uicunt om̃s fere inrelem̃ta pͥma
creatione certa loca ñ obtinta se

Expanded text:
Creator in medio posuit, quia Creator in medio posuit, quia unum praedictis rationibus in medio sufficere non potuit. Elementorum talis est dispositio, quod inferiorem locum obtinet terra, deinde aqua, postea aer, superior est ignis. Si enim aliquid inferius esset, quia natura gravis ad illud tenderet: gravia enim naturaliter tendunt deorsum. Si vero aliquid supra ignem esset, ex levitate ad illud tenderet, et dissolvi ab aliis quaereret. Juxta terram posita est aqua, quia, cum naturaliter gravis sit aqua, etsi non quantum terra, secundum locum obtinere debuit. Deinde aer qui gravior est igne, et levior est aqua, merito inter utrumque ponitur. Et quoniam quid sit elementum docuimus, et quot sint, et quare plura non sint, et causam ordinationis significavimus, de chao, id est elementorum confusione, quae fuit in principio dicamus, communem nentes, deinde probantes, ad ultimum probationem nostram confirmantes. Dicunt omnes fere elementa in prima creatione certa loca non obtinuisse
Abbreviated transcription (Latin):
inter ignem et aquam. que contra¬
rias habent qualitates est aer qui
participat. una unius. alia alt̾ius.
quare inter ignem et terram quȩ
in ⁊intugia duarum qualitatũ.
ñ habent omnino eas contrariaᷤ.
unum medium. nͥ utriusq unu̾
acciꝑet. ẽẽ ñ potuit: Est et enim
ignis calidus. terra frigida. et
sicca. Nos uͦ dicimus nec scđm
hanc medium fuisse necessariũ
cum in aliquo conueniant. scilicet
in siccitate. nec ẽẽ potuit: Si
enim aliquod tale medium eẽt
quod ab utroq aliquid acciꝑet.
uel abigne acciꝑet calorem. a t̾ra
siccitatem. et sic idem ẽẽ quod t̃ra.
uel abigne calorem.: a terra fri¬
giditatem p̾ter hoc ut opinor ni¬
chil potest confingi: S impossi¬
bile est aliquid ẽẽ calidum et
frigidum: Cum enim sint qua¬
tuor. et quatuor illorum ꝓpͥetates
fiunt sex copulationes: Inde quere
quare due possibiles sint. due im¬
possibiles. calidum frigidum. hu¬
midum et siccum: Duo gͦ elem̃ta

Expanded text:
inter ignem et aquam, quae contrainter ignem et aquam, quae contrarias habent qualitates est aer, qui participat: una unius: alia alterius, quare inter ignem et terram, quae in suzugia duarum qualitatum, non habent omnino eas contrarias, unum medium, nisi utriusque unum acciperet, esse non potuit? Est etenim ignis calidus, terra frigida et sicca. Nos vero dicimus. Nec secundum hanc medium fuisse necessarium, cum in aliquo conveniant, scilicet in siccitate, nec esse potuit. Si neque aliquid tale medium esset, quod ab utroque aliquid acciperet, vel ab igne acciperet calorem, a terra siccitatem, et sic idem esset quod terra: vel ab igne calorem, a terra frigiditatem, praeter hoc ut opinor, nihil potest confingi; sed impossibile est aliquid esse calidum et frigidum. Cum enim sint elementa quatuor, et quatuor illorum qualitates, inde fiunt sex complexiones, quarum quatuor sunt possibiles, duae impossibiles. Sumidum et siccum. Duo ergo elementa
Abbreviated transcription (Latin):
cum terra obtusitatem: S dicet
aliquis: Et si unum istorum non
sufficeret. potuit deus fac̾e quod
suffic̾et: S dicimus nos ñ pon̾e
terminum in chuina potentia. s
dicimus de his que sunt nullum
posse suffic̾e. nec iuxta naturam
rerum posse. aliquid eẽ quod suffi¬
c̾et: S quia lam ostencdimus quare
nens in medio sufficiat. ut cum t̾ra
et aer duas contrarias habeant
qualitates. est et enim terra frigida
et sicca. aer calidus. et humidus.
aqua habens omnem cum terra
frigiditatem. cum aere humidita¬
tem. inter illa sola frigida. et hu¬
mida sufficiunt: Si uͦ inter aliqͣ¬
quod de uno unam accipiat. de
alio duas: Sic enim nec aliter ut¬
integer potest diuidi ternarius:.
Qualitas uͦ ꝑ mecdia ñ duuditur.
Non potest gͦ eẽ medium. nͥ parti¬
cipans una et duobus: Iterum dicet.
et si scdm hanc ⁊inzugiam qualita¬
tum unum medium ẽẽ potest. sccł̃m
illam quȩ fit duabus qualitatibꝰ
illud habere potuerunt: Si enim

Expanded text:
cum terra obtusitatem. Sed, dicet cum terra obtusitatem. Sed, dicet aliquis, et si unum istorum non sufsufficeret". Sed dicimus nos non ponere terminum in divina potentia, sed dicimus, de illi§ quae sunt nullum potuisse sufficere nec iuxta naturam rerum posse esse aliud quod sufficeret. Sed quia iam ostendimus, quare nens in medio sufficiat, ut cum terra et aer duas contrqualitates est etenim terra frigida et sicca; aer calidus et humidus aqua habens omnem cum terra frigiditatem, cum aere humiditatem, inter illa sola aqua frigida et humida sufficit. Sin autem aliqquod de uno unam accipiat, de alio duas; sic enim, nec aliter integre potest dividi ternarius. Qualitas vero per medium non dividitur, non potest ergo esse medium, nisi participans una et duabus. Iterum dicet: etsi secundum hanc συζυγίαν qualitatum unum medium esse potest, scilicet illam quae fit duabus qualitatibus, illud habere potuerunt. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
tur. repugnatur. dissoluit unũ
aliud O portet gͦ ut subsistant
metlium ẽẽ: Quod si tale fuert
quod plus habeat se ad unum qͥm
ad aliud. paulatim transit in alua
ad quod plus se habet. et sic. uel¬
ut si inter calidissimum et frigidi¬
simum illud aliquid ponatur.
plus habens se ad calidum. peribt
frigidum et dissouetur illa comuns¬
tio: S si tale fuerit mechum quil
equaliter habeat se ad duo extrim
ñ plus transiens in materiam unꝰ
quam alterus. con q̃i nuuctio¬
nem illiꝰ obseruabit: Uolens gͦ
p̃dicta luo elem̃ta ñ comimiscer.
s coniungere. ut utrumq ul
quod est remaneret. melium
inter illa c̾reauit. duo ñ unum
iterum sed duo. scilicet aquam
et aerem: Si enim solam aquã
in terram posuisset. cum plus
ad terram quam ad ignem habe¬
at: habet enim cum terra conune
cum igne mobilitatem. comunctio
illa ñ duraret: Similiter cum
solum aera. habet enum commune
cum igne subtilitatem. mobilitatẽ.

Expanded text:
tur repugnant, dissolvit unum tur repugnant, dissolvit unum aliud: oportet ergo ut subsistant, medium esse: quod si tale fuerit quod plus habeat se ad unum quam ad aliud, paulatim transit in aliud ad quod plus se habet, et fut si inter calidissimum et frigidissimum aliquid ponatur, plus habens se ad calidum, peribit frigidum, et dissolvetur illa conjunctio. Sed, si tale fuerit medium, quod aequaliter habeat se ad duo extrema, non plus transiens in materiam unius quam alterius, conjunctionem illius observabit. Volens ergo praedicta duo elementa non commisceri, sed jungere, ut utrumque, id quod est, remaneret, medium inter illa duo creavit, non unum tantum, sed duo, scilicet aquam et aerem. Si enim solam aquam inter ea posuisset, cum plus ad terram quam ad ignem se habeat habet enim cum terra conjunctusitatem: cum igne mobilitatem, conjunctio illa non duraret. Similiter si solum aera, habet enim commune cum igne subtilitatem et mobilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
nichil posse uideri sine ignis bene¬
ficio. neque tangi sine solido. neq
solidum ẽẽ sine terra: Quomͦ
uisus sine igne ẽẽ ñ possit. nec
tangibile sine terra. loquentes
de sensibus corporis ostendemus:
Postea addit: Idcirco iecit deus
quasi fundamtum ignem. et t̾rã
iecit. s qͣm in eis sunt contrarieta¬
tes. quippe terra est corpulenta.
obtusa. Immobilis. ignis subtilis.
mobilis. acutus Uidet deus sine
medio ea nͣ posse coniungi. et ideo
int̾ ea medium creauit: Et qm
de conunctione illorum fecimus
mentionem. dicamus quid sit com¬
mixtio. id est comunctio contrari¬
orum: Commixtio gͦ contrarioꝵ.
est. quando ex duobus ita fit unũ.
quod neutrum remanet. id qđ
ante fuerat. ut si calidissimum
frigidissimo misceatur. fit tepidũ.
neq calidissimo neq frigidissimo
remanente: Coniunctio gͦ con¬
trariorum est quando ex duobꝰ
tta fit unum quod utrumq
remaneat quod antea fuerat.
sed hoc in contrariis habentibꝰ.

Expanded text:
nihil posse videri sine ignis benenihil posse videri sine ignis beneficio, neque tangi sine solido, neque solidum esse sine terra, quomodo visus sine igne esse non possit, nec tangibile sine terra, loquentes de sensibus corporis, ostendemus. Postea addit: Idcirco jecit Deus quasi fundamentum ignem et terram, sed, quoniam in eis sunt contrarietates, quippe terra est corpulenta, obtusa, immobilis: ignis subtilis, mobilis, acutus. Vidit Deus sine medio ea non posse conjungi, et ideo inter ea medium creavit. Et quoniam de conjunctione illorum fecimus mentionem, dicamus quid sit commistio, quid conjunctio contrariorum. Commistio ergo contrariorum est quando ex duobus ita fit unum, quod neutrum remanet, id quod ante fuerat: ut si calidissimum frigidissimo misceatur, fit tepidum, neque calidissimo, neque frigidissimo remanente. Conjunctio ergo contrariorum est, quando ex duobus ita fit unum, quod utrumque remanet, id quod antea fuerat, quod in contrariis habentibus
Abbreviated transcription (Latin):
terre dicunt terram et elem̃tum.
s de hoc deo annuente satis dicemꝰ:
Sunt gͦ elem̃ta corporum p̃dicte
particulȩ. ut ait constantinus:
S elem̃ta mundi que uidentur.
de quibus huiꝰmodi tractatus
habendus uidetur. quare unum¬
quodque factum sit. quare qua¬
tuor. nec pauciora: S quia infir¬
mior est illorum sententia quȩ
auctoritate. sapientis iminittitur.
quid inde plato senserit ostendamꝰ.
Diuini inquit generis uel decoris
est ratio. ut talem mundum cre¬
are disponeret. quippe qui uisum
pateretur et tactum: Ac si dicẽt.
Cum deus sola bonitate ñ incdigen¬
tia mundum crearȩ disponeret.
quippe qui ꝑfecte bonus est. talem
uoluit illum fieri. qui et uideret᷑.
et tangeretur. ut homo etiam oculis
rerum creationȩ. et gub̃natione
diuinam potentiam. et sapientiã
et bonitatem ꝑcipiens. et poten¬
ciam timeret. et sapientiam ue¬
neraretur. bonitatem imitaret᷑.
Ueinde subiungit: Constabat auͣt

Expanded text:
terrae, dicunt terram et elementum: terrae, dicunt terram et elementum: sed de hoc, Deo annuente, satis dicemus. Sunt ergo elementa corporum praedictae particulae, ut ait Constantinus. Sed elementa mundi quae videntur: de quibus hujusmodi tractatus habendus videtur, quare unumquodque factum sit, quare quatuor, nec pauciora. Sed quia infirmior est illorum sententia quae auctoritate sapientis innititur, quid inde Plato senserit ostendamus: Divini, inquit, generis vel decoris est ratio, ut talem mundum creare disponeret, quippe, qui visum pateretur et tactum: ac si diceret: Cum Deus sola bonitate, non indigentia, mundum creare disponeret, quippe qui perfecte bonus est, talem voluit illum fieri, qui et videretur et tangeretur: ut homo etiam oculis rerum creationem, et gubernatione divinam potentiam, et sapientiam et bonitatem percipiens, et potentiam timeret, et sapientiam veneraretur: bonitatem imitaretur. Deinde subjungit: Constabat autem
Abbreviated transcription (Latin):
et aqua interram quare magis
dicatur terra quã aqua: Nos dici
aliquid de aliis ẽẽ. nec tam̃ in ea
ẽẽ facta. quia ñ substantialiter. s
accidentaliter in est: Cum terra
ponderosa sit. et aquis circundata
sit. aliquid humoris subintrat
eam. et aliquid aeris Cum uͦ in
medio mrundi sit. et ignis ab ea
equaliter ex omni parte distet:
quid mirum si aliquid inde calo¬
ris recipiat : Sed quia breuitatẽ
in hoc oꝑe sectamur. quid in aliis
de aliis sit. et qualiter accidat eis.
ingeniis aliorum inquirere dimitta¬
mus: Et enun pͥncipium amagistro.
sed ꝑfectio debet eẽ ab ingenio:
Quod iterum dicunt platonem
quesisse an quiare magis dicatur
terra quã aqua cum sic dissolua¬
tur: Sic intelligimus illum non
loqui delem̃to ibi. s de parte ele¬
m̃ti que sic dissoluatur: Nuinqͣm
enim totum elementum dissoluit᷑.
Dicit gͦ quod soluitur. ñ terrã
s terreum. id est partem terre s
quod remanet retinens ꝓpͥetatem

Expanded text:
et aqua in terram, quare magis et aqua in terram, quare magis dicatur terra quam aqua? In Timaealiquid de aliis esse, nec tamen in ea esse facta, quia non substantialiter, sed accidentaliter inest. Cum ergo terra porosa sit, et aquis circumdata sit, aliquid humoris subintrat eam, et aliquid aeris. Cum vero in medio mundi sit, et ignis ab ea aequaliter ex omni parte distet, quid mirum si aliquid inde caloris recipiat? Sed, quia brevitatem in hoc opere sectamur, quid in aliis et aliis sit, et qualiter accidat eis, ingeniis aliorum inquirere dimittamus: etenim principium a magistro, sed perfectio debet esse ab ingenio: quod iterum dicunt Platonem quaesisse, cur magis dicatur terra quam aqua cum sic dissolvatur? sic intelligimus illum non loqui de elemento ibi, sed de parte elementi, quae sic dissolvitur; nunquam enim totum elementum dissolvitur. Dicit ergo, quod solvitur, non terram sed terreum, id est partem terrae, sed quod remanet retinens proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
nalis. qui de gulosis ait. Gustꝰ
uolucres: Et quia ista sententia
uera est. nec auetoritati constan¬
tini contraria. qualiter cum illa
stare possit exponamus: Constanti¬
nus gͦ ut phisicus de naturis corpo¬
rum tractans. simplices illorum.
et minimas particulas elem̃ta qͣsi
pͥma pͥncipia uocauit: Philosophi
uͦ de creatione mundi agentes. ñ
de naturis singulorum. corporum
ista quatuor que uidentur elem̃te
mundi dixerunt. quia ex istis
constat. et ista pͥmo creata sunt.
insequentibus ostenditur: Nulla
gͦ inter hos contrarietas: S dicit
contra: Nullum istorum elem̃tũ
est. quia nullum horum est. quod
ex quatuor istis elem̃tis factum
ñ sit. quod ꝓbant sic In terra
aliquid de aqua est. quia humi¬
ditatis aliquid uidemus exire:
In eadem est aliquul aeris quod
ꝓbat fumus inde euaporans et
aliquid ealoris quod tactu ꝑerpmꝰ
Similiter de aliis ꝓbatur. hoc
qui ait: Cum hoc transeat in aquã.

Expanded text:
nalis, qui de gulosis loquens aitnalis, qui de gulosis loquens aitaves, et quia ista sententia vera est, nec auctoritati Constantini contraria, qualiter cum ista stare non possit, exponamus. Constantinus ergo ut physicus de naturis corporum tractans, simplices illorum et minimas particulas, elementa, quasi prima principia vocavit. Philosophi vero de creatione mundi agentes, non de naturis singulorum corporum, ista quatuor quae videntur, elementa mundi dixerunt: quia ex istis constat, et ista primo creata sunt, in sequentibus ostenditur. Nulla ergo inter hos contrarietas. Sed dicit contra: Nullum istorum elementum est, quia nullum horum est, quod ex quatuor istis elementis factum non sit, quod probant sic: In terra aliquid de aqua est, quia humiditatis aliquid videmus exire. In eadem est aliquid aeris, quod probat fumus inde evaporans, et aliquid caloris, quod tactu percipimus. Similiter de aliis probatur: hoc s in Timaeo  qui ait: Cum hic transeat in aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
confingentes. ne nichil dicere
uideantur. dicunt elem̃ta eẽ
scilicet siccitatem. frigiditatem. hu¬
morem. calorem. Clamant eadem
ore platonis. uocantis elem̃ta mat̾i¬
as. cum nulle qualitates mat̾ia ali¬
cuiꝰ ẽẽ possint: Est et enim mat̾ia
quod accepta forma transit in
aluid: Reclamant iterum ore
iohannicii qui in y sagogis suis
ait. aliud ẽẽ elem̃ta. aliud cõmix¬
tiones eorum. que sunt calide et
sicce et sic de aliis: Iterum recla¬
mant ore macrobii qui dicit. cũ
in singulis elem̃tis eẽnt diuerse
qualitates talem dedit unicuiq
ut in eo cui inherent et cognatam
et similem reꝑiret. ut aqua cum
terra frigiditatem. aer cum aqua
humiditatem. ignis cum aere ca¬
lorem: Unde et elemͣta dixit nͣ eẽ
qualitates. s qualitates ẽẽ in ele¬
m̃tis: Si gͦ quod alicui in est di¬
uersum est ab eo cui in est. nͭ sunt
qualitates elem̃ta: Sunt aliiqͥ
dicunt quod uidentur ẽẽ alim̃ta.
comꝓbantes. hoc auctoritate iuue¬

Expanded text:
confingentes, ne nihil dicere confingentes, ne nihil dicere videantur, dicunt elementa essscilicet siccitatem, frigiditatem, humorem, calorem. Clamant eadem ore Platonis in Timaeo  vocantis elementa materias, cum nullae qualitates materia alicujus esse possint: Est etenim Materia, quod accepta forma transit in aliud. Reclamant iterum ore Joannicii, qui in ' Ei sagogis suis ait: Aliud esse elementa, aliud commistiones eorum, quo sunt calidae et siccae, et sic de aliis. Iterum reclamant ore Macrobii qui dicit : Cum in singulis elementis essent diversae qualites, talem dedit unicuique, ut in eo cui inhaerent et cognatam et similem reperiret, ut aqua cum terra frigiditatem, aer cum aqua humiditatem, ignis cum aere calorem. Unde et elementa dixit non esse qualitates, sed qualitates esse in elementis. Si ergo quod alicui inest, diversum est ab eo cui inest, non sunt qualitates elementa. Sunt alii qui dicunt quae videntur esse elementa, comprobantes hoc auctoritate Juve
Abbreviated transcription (Latin):
sicut littera est in compositione
sillabe. et si ñ ꝑse: Sed sunt qui¬
lam qui ut rustici nesciunt
aliquid ẽẽ nͥ sensu possint illud
comp̃henłẽ. quia animalis homo
ñ ꝑcipit que sp̃e sunt. cum sapienti
quam sensibilia: Cum gͦ illȩ sim¬
ple et iinime particulȩ. elem̃ta
sint. que est frigida et sicca terra
est. que frigida et humida aqua
est. que calida et humida aer.
que calula et sicca ignis Cum
Thec quatuor. quȩ uidentur ex
illis composita sint. in quo parti¬
culȩ frigide et sicce nõmine illiꝰ
elementi dicitur terra: Inde in
quo frigide et huinidȩ. aqua in
quo calide et humide. aer. in quo
calude et sicce ignis: Si gͦ illis
uelimus imponere digna noĩa
p̃ articulis pͣdictas dicamus elem̃ta
ista quatuor quȩ uidentur ele¬
mentata Sunt quidam qui neq
constantini scripta. neq alt̾ius
phisici unquam legerunt exsuꝑ¬
bia ab aliquo discere indignan¬
tes. et ex arrogantia quȩ nesciunt

Expanded text:
sicut littera est in compositione sicut littera est in compositione syllabae, etsi non per se. Sed sunt quidam, qui ut rustici, nesciunt aliquid esse nisi sensu possint illud comprehendere: Quia animalis homo non percipit quae spiritus sunt : cum sapienti quam sensibilia. Cum ergo illae simplae et minimae particulae elementa sint, quae est frigida et sicca, terra est: quae frigida et humida, aqua est: quae calida et humida, aer: quae calida et sicca, ignis. Cum igitur haec quatuor quae videntur, ex illis composita sint, in quo particulae frigidae et siccae dominantur, illius elementi dicitur terra, in quo frigidae et humidae aqua, in quo calidae et humidae aer, in quo calidae et siccae ignis. Si ergo illis velimus imponere digna nomina, particulas praedictas dicamus elementa, ista quatuor quae videntur elemetata. Sunt quidam qui neque Constantini scripta, neque alterius physic unquam legerunt, ex superbia ab aliquo discere indignantes, et ex arrogantia quae nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. sed de quibus aliqua dubita¬
tio est: Non est tam simpla quali¬
tate. minima quantitate. Nee gͦ
elementum: Similiter de aqua
et igne. et aere potest ꝓbari. Ele¬
mentum gͦ est simple et minime
particule. quibus hec quatuor
constant que uidemus. que elem̃t
ñ quod iudentur. sed ratione
chuisionis intelliguntur: Diuidi¬
tur enim ut figuraliter dicatur
humanum corpus in organica
aũt in humores melancoliȩ. et
humores in elementa. id est sim¬
plas et minimas particulas: suiꝰ
dictionis pars actu sola ratione
et cogitatione fieri potest: Corpꝰ
enim humanum. in menbra omio¬
mira actus diuidere potest. secl
omiomira in humores. humores
inelementa solus intellectus diui¬
dit. quia ut ait boetius in com¬
mentis suꝑ porfirium. ius est in¬
tellectus animi. conuncta dis¬
iungere. et disiuncta conung̾e
Sel queret aliquis ubi sunt
elementa. nos uͦ dicimus in compo¬
sitione humani corporis. et aliorũ.

Expanded text:
sunt, sed de quibus aliqua dubitasunt, sed de quibus aliqua dubitatio est. Non est terra simpla qualitate, minima quantitate: nec ergo elementum. Similiter de aqua, et igne et aere potest probari. Elementum ergo est simplae et minimae particulae, quibus hic quatuor constant quae videmus, quae elementa, non quod videntur, sed ratione divisionis intelliguntur. Dividitur enim, ut figuraliter dicatur, humanum corpus in organica, ειαι autem in humores melancholiae, et humores in elementa, id est simplas et minimas particulas. Cujus dictionis pars actu sola ratione et conditione fieri potest. Corpus enim humanum, in membra, in omiomeira, actus dividere potest: sed omiomeira in humores, humores in elementa, solus intellectus dividit. Quia, ut ait Boetius in commentario super Porphyrium: Vis est intellectus animi, conjuncta disjungere, et disjuncta conjungere. Sed quaeret aliquis ubi sunt elementa? nos vero dicimus, in compositione humani corporis et aliorum:
Abbreviated transcription (Latin):
trarie qualitates S quia hoc
totum uidentur habere ossa.
et similia. ut remoueat illa.
addit minima. id est que ita
est pars alicuiꝰ. quod nichil est
pars illarum eiusdem: Unde
littere per simili dicuntur
elementa. quia ita sunt partes
sillabe quod nichil pars illarũ
est: Uoluit aũt iste constantinꝰ.
ex elementis quatuor. constare
humores ex humoribus spissatis
id est consimiles. ut est caro ossa.
quam organicas id est officiales.
ut manus pedes et similia. ex utris¬
que uͦ partibus. humanũ corpus
constare: Ergo scdm eum nullũ
ex his quatuor que uidentur. et
aquibusdam elementa reputata
sunt. elementum est
nec terra. nec aqua. nec aer.
nec igiis Nullum quippe eorum
est simplum. qualitate. mimmũ
quantitate: Et enim in terra ali¬
quid est calidi. aliquid frigidi.
aliquid sicci. aliquid humidi:
Quod quia patens est lippis et
tonsoribus ꝓbationem illius pre¬
termittamus: Neque enim aꝑta
uera. neque aꝑta falsa ꝓbanda

Expanded text:
trariae qualitates. Sed quia hic trariae qualitates. Sed quia hic totum videntur habere ossa, et similia, ut removeat illa, addit minima, id est quae ita est pars alicujus, quod nihili est pars illarum ejusdem. Unde litterae per simile dicuntur elementa, quia ita sunt partes syllabae, quod nihil pars illarum est. Voluit autem iste Constantinus ex elementis quatuor constare humores, ex humoribus spissatis id est consimiles, ut est caro et ossa, quam organicas, id est officiales, ut manus, pedes et similia. Ex utrisque vero partibus, humanum corpus constare. Ergo secundum eum, nullum ex his quatuor quae videntur, et a quibusdam elementa reputata sunt elementum est, neque terra, nec aqua, nec aer, nec ignis; nullum quippe eorum est simplum qualitate, minimum quantitate. Etenim in terra aliquid est calidi, aliquid frigidi, aliquid sicci, aliquid humidi; quod quia patens est lippis et tonsoribus probationem illius praetermittamus: neque enim aperte vera, neque aperte falsa, probanda
Abbreviated transcription (Latin):
tractatus de homine et eiꝰ ammã
actenus de illis que sunt
et ñ uidentur nr̃a disseruit
oratio. nunc ad ea que sunt et
uidentur. stilus conuertatur:
S antequam micium dicendi
faciamus. petimus ut si loquentes
de uisibilibus. ꝓbabile et nͣ necessa¬
rium dicimus. uel necessarium
uituꝑemur: Ut philosophi enĩ
necessarium. et si ñ ꝓbabile pom¬
mus: Ut phisici uͦ ꝓbabile. et¬
si ñ necessarium achungimus:
S illud uideatur. si aliquint
moder nos ꝓbabilius inde tracta¬
uerunt: Tractaturi gͥ de his
que sunt et uidentur quia cor¬
pora sunt. et omĩa corpora ex
elementis constant. ab elem̃tis
sumatur exordium. et ostenda¬
mus quid sit elementum quare
quatuor elementa. sint nec pau¬
ciora quod fuit chaos elẽm̃toꝵ.
est simpla et minima pars
alicuiꝰ corporis simpla ad qualitatem.
minima ad quantitatem. cuiꝰ
expositio talis est: Elementũ
est pars simpla cuiꝰ ñ sunt con¬

Expanded text:
tractatus De homine et ejus anima. tractatus De homine et ejus anima. Hactenus de illis quae sunt, et non videntur nostra disseruit oratio, nunc ad ea quae sunt et videntur, stylus convertatur; sed antequam initium dicendi faciamus, petimus ut si loquentes de visibilibus, probabile et non necessarium dicamus, vel necessarium vituperemur: ut philosophi enim, necessarium, etsi non probabile, ponimus: ut physici vero, probabile, etsi non necessarium, adjungimus. Sed illud videatur, si aliqui inter modernos probabilius inde tractaverunt. Tractaturi igitur de his quae sunt et videntur, quia corpora sunt, et omnia corpora ex elementis constant, ab elementis sumatur exordium, et ostendamus quid sit elementum, et cur quatuor sint elementa, nec pauciora, quod fuit chaos elementorum, n Παντεχνῇ, est simpla et minima pars alicujus corporis: simpla ad qualitatem, minima ad quantitatem: cujus expositio talis est: Elementum est pars simpla, cujus non sunt con
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia huiꝰ mundi stulticia est
apud dm̃. non quia deus sapien¬
tiam huiꝰ mundi ineo stulti ciam
reputet. sed quia ad comꝑationẽ
dei sapientiȩ stulticia est. nec inde
uleo sequitur quod sit stulticia:
De illo capitulo beati augustim
cunt beatum augustinum ibi loqͥ
de corporibus que assumunt. quan¬
do hominibꝰ apparent utrum uera
sint corpora an non. nec tam̃ dicit
ea ẽẽ corpora: Nos uͦ plus illorum
sentencie accedimus. qui dicunt
conueniens quod plato dicit
duo esse genera caledemo¬
num. cum etiam scriptura dicat.
nouem ẽẽ ordines angłoꝵ: Plato
enim chiuisit ea sed̃m loca.sed diui¬
na pagina sccłm officia In duobꝰ
gͦ illis generibus continentur
nouem ordines angłorum et econ¬
uerso: Post tractatum de crea¬
torȩ. et anima mundi. et de de¬
monibus restat tractare de aĩa
hominis: Sed quia de hommȩ
locuturi sumus. usq ad illum
locum de eiꝰ anima loqui diffex¬
ramus. ut sit unus et continuus

Expanded text:
Sapientia hujus mundi, stultitia est Sapientia hujus mundi, stultitia est apud Deum : non quia Deus sapientiam hujus mundi stultitiam reputet, sed quia ad comparationem Dei sapientiae, stultitia est: nec inde ideo sequitur quod sit stultitia. De illo capitulo beati Augustini cunt beatum Augustinum ibi loqui de corporibus quae assumunt, quando hominibus apparent, utrum vera sint corpora an non: nec tamen dicit ea esse corpora. Nos vero plus illorum sententiae accedimus, qui dicunt conveniens, quod Plato dicit duo esse genera calodaemonum, cum etiam Scriptura dicat novem esse ordines angelorum. Plato enim divisit ea secundum loca: sed divina pagina secundum officia. In duobus ergo illis generibus continentur novem ordines angelorum et e converso. Post tractatum De Creatore et anima mundi et de daemonibus, restat tractare de Anima hominis. Sed quia de homine locuturi sumus, usque ad illum locum de ejus anima loqui differamus, ut sit unus et continuus
Abbreviated transcription (Latin):
e predictis demonibus qͣre
utrum corpora habeant.
cum animalia sint. et omne an¬
mal clieatur corpus. an sint sp̃e
suos sp̃e: Inde dicunt quidam
quod corpora sint setl ita subtilia
quod sensu ꝑcipi non possint:
Unde respectu nr̃orum que spissa
sunt et grossa. dicuntur sp̃c. quẽ¬
admodum aer quamuis corpus
sit ꝓpt̾ subtilitatem uocatur sp̃e.
et hoc confirmante auctoritate
beati gregorii qui immoralibus
loquens de angłis ait: Comꝑanio¬
ne quidem nr̃orum corporum
angłi dicuntur sp̃c: Sed comꝑatu¬
ne illius sumini et incircumscrip¬
ti sp̃s. corpora sunt clicenda hoc
iterum ꝓbat auctoritas beati au¬
gustim. qui in enchiridion. quod¬
dam tale pouit capitulum: Qua¬
lia corpora angłi habeant: Alii
dicunt illos non ẽẽ corpora seil
sp̃c. sed quia ubiq non sunt. sed
de loco ad locum mouentur. coni¬
paratione sumini sp̃e qui ubique
totus et integer est abeato gregorio
corpora dicti sunt nec inde sequit᷑
quol sint corpora. si eut est illud

Expanded text:
e praedictis daemonibus quaeritur utrum corpora habeant, cum animalia sint, et omne animal dicatur corpus, an sint spirisuos spiritus . Inde dicunt quidam quod corpora sint, sed ita subtilia quod sensu percipi non possint. Unde respectu nostrorum, quae spissa sunt et grossa, dicuntur spiritus: quemadmodum aer quamvis corpus sit, propter subtilitatem vocatur spiritus: et hic affirmante autoritate beati Gregorii qui in Moralibus loquens de angelis ait: Comparatione quidem nostrorum corporum angeli dicuntur spiritus, sed comparatione illius summi et incircumscripti spiritus, corpora sunt dicenda. Hoc iterum probat autoritas beati Augustini, qui in Enchiridio quodam tale ponit capitulum: Qualia corpora angeli habeant . Alii dicunt illos non esse corpora sed spiritus, sed quia ubique non sunt, et de loco ad locum moventur comparatione summi Spiritus, qui ubique totus et integer est, a beato Gregorio corpora dicti sunt; nec inde sequitur quod sint corpora; sicut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
in iulio factam ẽẽ creationem.
innatali die mundi. canerum
gestasse lunam. leonem solem:
Quorum hec est ratio: In pͥma
creatione tantum fuisse humore
quod terra erat cooꝑta aquis.
tantusq humor sine maxuo eali¬
re ñ potuit temꝑari: Ergo intp̃e
anni. in quo est maximus calor.
iel est in estate facta est mundi

Expanded text:
in Iulio factam esse mundi creationem, in Iulio factam esse mundi creationem, in natali die mundi Cancrum gestasse Lunam, Leonem Solem. Quorum haec est ratio: In prima creatione tantum fuisse humorem, quod terra erat cooperta aquis tantusque humor sine maximo calore non potuit temperari. Ergo in tempore anni, in quo est maximus calor, i.e. in aestate, facta est mundi