comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiciuer romani effectisunt ab heredib: manum missorum sibi filus int
siue & tranei ꝓpostit in iuraȩ actionem quȩ sedicant lesus ꝓoccasionem
istius ingratitudinis. ad seruitium nulla tenꝰ reuocentur. Sedsi tidis
im asus emerserit quacsi contra alio ingenuus side iniurus apudiu dicem
ictio ꝓponatur. desuccessi onibus uero li̵ torum. hocẽ ciuium roma¬
orum id censuit obseruandum ut li tus siue litec siunum filium
uiplures habuerint ipsis faccultatem sucm morientis si uoluerit
ntegram derelinquant contraciuus uoluntatem Neq filii &
atrono: ueo neptis & filio ullacuenire potuerint rationem
iodsi lib̵tus lib̵tec. ułqui defuncti fuerint filios non habebunt & testiri¬
utasse uoluerint testiam sodultates sucs manum mis sorum filuis
Anepctib: qui& masculis nactifuerint derelinquaent filias uero
ianummissoris corum filios uł nepotes ab hachereditate salua
lagina testam̃ti securis uoluerint p̃mittant. qui a feminȩ adistes

Expanded text:
qui cives Romani effecti sunt, ab heredibus manumissorum, sive filii sint sive extranei, proposita iniuriae actione, qua se dicant laesos, pro occasione istius ingratitudinis ad servitium nullatenus revocentur. Sed si talis casus emerserit, quasi contra alios ingenuos, sic de iniuriis apud iudicem actio proponatur. De successionibus vero libertorum, hoc est civium Romanorum, id censuit observandum, ut libertus sive liberta, si unum filium seu plures habuerint, ipsis facultatem suam morientes si voluerint integram derelinquant. Contra cuius voluntatem neque filii ex patrono neque nepotes ex filio ulla venire poterunt ratione. Quod si libfortasse voluerint, tertiam facultatis suae manumissorum filiis vel nepotibus, qui ex masculis nati fuerint, derelinquant. Filias vero manumissoris earumque filios et nepotes ab hac hereditate salva pagina testamenti securi, si voluerint, praetermittant, quia feminae ad istas
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscat quaem in ominium ꝓunciarum faciat notituã edictis
sus poenas quas in sacrilegiis iura sacer̃: auctoritatẽ publice
seueritatis &hibeat si quis publicum ermm̃ &omini uiolenti sine
accusationis periculo arguerit . sit fecultas neccui quã licitum to¬
iumq sit antecellacre tadis aut tclibus conhibere cunomina de

Expanded text:
cognoscat, quam in omnium provinciarum faciet notitiam edictis cognoscat, quam in omnium provinciarum faciet notitiam edictis sus, poenas, quas in sacrilegos jura sanxerunt, auctoritate publicae severitatis excipiat. Sitque publicum crimen, et omni volenti sine accusationis periculo tales arguere sit facultas. Nec cuiquam licitum tutumque sit aut celare tales, aut t
Abbreviated transcription (Latin):
iur uocori suꝑstimoriatur. fructus quos constan¬
te coniugio constat &pensis. nullam postea com̃unib filus seꝑ
maritũ p̃cepit eandẽ logem constringi & ipse filius uł heredibus
uxoris de ipsis fractib: qui in comune expensis̃ penitus ni hilre¬
uꝑsticio paganorum quoq: damnata tẽporib: inimica publicȩ
merito ꝓuo cauit . maniheus loquimur ex ac labilis & toto orbis
pellendus omnium r&ro principum stactuta iudicauer̃ nec desimũ¬
atione crimina nuꝑ de tecto patiunt᷑ qui enĩ & quudatũ audiĩq
obscina iniudicio beatissimopapae leonis coram senatori am¬
plissimo manifestac ipsorum confissione pacte factes. ideo ut
eorum quoq: quidiscernitur ep̃is . & uoce ꝓpria ꝓdiderit Com̃ia
scelerum suorum secr& a ꝑscribent qđ noticiã nr̃am latere ñ petp̃it
ꝯdibus totumnon est neglegere tand& estandam diumnitatis
iniuriam. &puntionrelinquere sclus. quiñ solum corpora deap¬
torũ sed&iam animȩ in&piabilit̾ polluuntur unde albine¬

Expanded text:
ir uxore superstite moriatur, fructus, quos stante coniugio constat expensos, nullam postea a communibus filiis maritum praecipit eadem lege constringi, ut et ipse a filiis vel heredibus uxoris de ipsis fructibus, qui in commune expensi sunt, penitus nihil restitio paganis quoque damnata temporibus, inimica publicae merito provocavit. Manichaeos loquimur, quos execrabiles et toto orbe pellendos omnium retro principum staationem crimina nuper detecta patiuntur. Quae enim et quam dictu audituque obscena in iudicio beatissimi papae Leonis coram senatu amplissimo manifestissima ipsorum confessione patefacta sunt? adeo ut eorum quoque qui diceretur episcopus et voce propria proderet et omnia scelerum suorum secreta perscriberet. Quod notitiam nostram latere non potuit, quibus tutum non est neglegere tam detestandam divinitatis iniuriam et inpunitum relinquere scelus, quo non solum corpora deceptoru
Abbreviated transcription (Latin):
inquinq testis iurisiurandi religionem confirmȩnt
tes tatorem. adhoc eo &x quo uocass& remoto priori testa¬
m̃ti secđa in ꝓpinquissuis quã ꝓficere nonualuit conderit
uoluntatemq: in omnib: ułciraac om̃is firma ꝑmaneat

Expanded text:
ut quinque testes iurisiurandi religione confirment ut quinque testes iurisiurandi religione confirment testatorem ad hoc eos convocasse, ut remoto priore testamento secundam in propinquis suis, quam perficere non valuit, conderet voluntatem: quae in omnibus vel circa omnes firma permaneat
Abbreviated transcription (Latin):
patione quoq hocest sine scripturã quisuam publicare
maluerit uoluntatem conuocatis simul unahora septẽ teslib:
primum ꝓquacre eos uenire rogauerit : euidenter & plan&.
ut qui a testam̃tũ non fefit illi apud gesta defuncti publicent
& adligena uoluntatem. Si quis aũt facto legitimo testoc¬
m̃to. alium postea feccere uoluerit testam̃to nonalit̃ quod
prius factum ẽ reddatur in firmum Nisi sequens testañto
omnifuerit firmitate conscriptus : & legitimo testimonium
numero roboratum Namsi in ꝑfecta fuerit forsitã defici¬
entes : secunda uoluntas tunc ucdeat. si in primo testamto
quod fecerat & traneus scripsit heredes & postea insecđa-
uoluntate illius instituit: uł ad successionem uocauit qui
&liam si non testatus fuerint ꝓcterant in hereditate defuncti
ab intestacto succedere qui tam̃ posterior uoluntes defuncti
lit& nonfit ꝑfectae: sic inomnib quescripta sunt ualeat

Expanded text:
pationem quoque, hoc est sine scriptura, qui suam publicare pationem quoque, hoc est sine scriptura, qui suam publicare maluerit voluntatem, convocatis simul una hora septem testibus, primum pro qua re eos venire rogaverit evidenter explanet, ut, quia testamentum non fecit, illi apud gesta defuncti publicent et allegent voluntatem. Si quis autem facto legitimo testamento aliud postea facere voluerit testamentum, non aliter quod prius factum est reddatur infirmum, nisi sequens testamentum omni fuerit firmitate conscriptum et legitimo testium numero roboratum. Nam si inperfecta fuerit forsitan deficientis secunda voluntas, tunc valeat, si in primo testamento quod fecerat extraneos scripsit heredes et postea in secunda voluntate illos instituit vel ad successionem vocavit, qui, etiamsi non testatus fuisset, poterant in hereditate defuncti ab intestato succedere: quae tamen posterior voluntas defuncti, licet non sit perfecta, sic in omnibus quae scripta sunt valeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ad filio debeant integra ꝑtinere . Relicum uero hũi legis in aliis
hoc p̃cipit. ut nullus curi alisnatus alicos honores ad spir&s: Nedig¬
niatem aliquã supplicandũ thimtus ad sumere nisi tantum os¬
ficia curie debita senouerit subiciorum: ñgi: D&estam̃tis
quȩ d & estam̃tis intheo dosi anis corporis auctoritate conscriptus
septem sub scriptionib: confirmatur auctor testacm̃ti. silit teras
scit octauus ipse subscribat. Sinaut̃ aut scribere non porest
aut literis nescit tuncoctauũ ꝓse adhibeat scripturȩ. Nam & suo¬
scriptores sicont quȩ in testam̃ti pagina contin&̃. testam̃ tun
ex acre non habu& infirmum testam̃to ueronihil da rahitur
suꝑ plures diesdicatur fuisse die tantum dummodo die subpre¬
sentia testatorum simulom̃s roga atestatoris subscribant:
hac suis singulos subseriptum muniant testam̃tum ꝑ nuncũ¬

Expanded text:
ad filios debeant integra pertinere. Reliquum vero huius legis in aliis ad filios debeant integra pertinere. Reliquum vero huius legis in aliis hoc praecipit, ut nullus curialis natus ad aliquos honores adspiret nec dignitatem aliquam supplicando temptet adsumere, nisi tantum officia curiae debita se noverit subiturum. NOV. XV, 2 444 quae de testamentis in Theodosiani corporis auctoritate conscripta sunt, septem testium subscriptionibus confirmatur, auctor testamenti, si litteras scit, octavus ipse subscribat, sin autem aut subscribere non potest aut litteras nescit, tunc octavum pro se adhibeat subscriptorem. Nam etsi subscriptores nesciant, quid in testamenti pagina continetur, testamentum ex hac re non habetur infirmum. Testamento vero nihil detrahitur, si per plures dies dicatur fuisse dictatum, dummodo uno die sub praesentia testatoris simul omnes rogati a testatore subscribant ac suis sigillis subscriptum muniant testamentum. Per nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
habeant potestacte sane de omnib: reb: uxxoris quȩ deꝓpri&atẽ
martti qđ lib& titulo ł nomine seudonatione seu testam̃to.
scumorte filii ꝑuener̃ & tamennisi ad alias nuptias non transirent
simortuo eo hereditatemeius filii adire nolueront . omñ aq demat¬
nis bonis maritus quocũq: ordine habuit quesitm filiis sibi sicat
reliquas matnas seccultactib apud quos cumq inuenerint iundica¬
bunt similiratione & mat̃ marito moftuo & sicod secđ as nuptias
nouerint sichereditatem ei filii adire noluerint om̃iaq: depatris
facultate mat̃ eorum quomodo ut superius dictum ẽ ad quisiũ filu
p:mortemmatriscuuius hereditate reputacuerit ad in tegrum sibi
uindicant hac defendart qr iustitiȩ in toto constat cẽ ꝓspectum
dinoscitur ułeaq & ꝓprioris mortui parentis bonis ẽẽ constat

Expanded text:
habeant potestatem. Sane de omnibus rebus uxoris, quae ad proprietatem habeant potestatem. Sane de omnibus rebus uxoris, quae ad proprietatem mariti quolibet titulo vel nomine, seu donatione seu testamento seu morte filii, pervenerunt, etiamsi ad alias nuptias non transierit, si mortuo eo hereditatem eius filii adire noluerint, omnia, quae de maternis bonis maritus quocumque ordine habuit adquisita, filii sibi, sicut reliquas maternas facultates, apud quoscumque invenerint vindicabunt. Simili ratione, si et mater marito mortuo, etiamsi ad secundas nuptias non venerit, si hereditatem eius filii adire noluerint, omnia, quae de patris facultatibus mater eorum quoquo modo, ut superius dictum est, adquisivit, filii post mortem matris cuius hereditatem repudiaverint ad integrum sibi vindicent ac defendant: quia iustitiae intuitu constat esse prospectum, dinoscitur, vel ea, quae ex prioris mortui parentis bonis esse constat,
Abbreviated transcription (Latin):
ontraiu dicem aduersus cuius potentiã non licuerit laliarut¬
appellari iub& hed & ut cũ priuatus effectus fuerit in trabien¬
num liceat cuicũq quiiuste oppressus est rerũ dñs supplicari
ut illis iterum audientia deput& qđ si in trabienniũ p: successione
illius non supplicauerit quȩ contraeos fuerint iudicccto serua¬
debeant conseruare. H&c &iam & patris dereb: mat̾nis simili
obseruationẽ custodiant excepto qđ eis suerit filiorum moste
quesitum : & ratio ñ sic̃ lex theodosiani in octauo libro declarat.
obitum si alienati uł obligati quoq: pacto fuerint ubi cũq
ecs pstuerint inuenire ad suum dñm filii p̃cipit reuocure
Nã pmisit ũ mulier desponsalicia donatione quã marito
p̃cepit. sed ꝓpriũ mulier nihil habeat dotem ginde ipsomarito
possit offerre causauero filiorum ꝓatres agere utiliter
& consuma trinuitate constituit. & ut diuidere ȩqualiter
inter filios facultates mat̾narum ꝑse aut ꝑ quos elegerint

Expanded text:
ontra iudicem, adversus cuius potentiam non licuerit appellare, iubet haec lex, ut, cum privatus effectus fuerit, intra biennium liceat cuicumque qui iniuste obpressus est rerum dominis supplicare, ut illis iterum audientia deputetur. Quod si intra biennium post successionem illius non supplicaverint, quae contra eos fuerant iudicata servedebeat conservare, hoc etiam et patres de rebus maternis simili observatione custodiant excepto quod eis fuerit filiorum morte quaesitum ea ratione, sicut lex Theodosiani in octavo libro declarat,obitum si alienatae vel obligatae quoquo pacto fuerint, ubicumque eas potuerint invenire, ad suum dominium filios praecipit revocare. Nam permisit, ut mulier de sponsalicia donatione quam a marito percepit, si proprium mulier nihil habeat, dotem exinde ipsi marito possit offerre. Causas vero filiorum patres agere utiliter et cum summa strenuitate constituit et ut dividere aequaliter inter filios facultates maternas aut per se aut per quos elegerint
Abbreviated transcription (Latin):
tactione priuandus Nequis in nocens tedium conuersationẽ . utsocie¬
tate capiatur succemonis Nec ccepiat necrelin quat. sed fiscinr̃i uir¬
lib: congregentur : uiec his qđ palam interdicim̃ ulla fraude querit
iniuri arium cacreant actione constrictus liberos omnino non ha¬
beant primatus unius cuiusq miliciȩ uł officu moa exigendan
ꝑ aparationem urãm .x. librarum auri multa ꝑcellant si qđ hiane
supstactione pollutam seiuerint militecre: xer enim aliquidmmum¬

Expanded text:
tatione privandos, ne quis innocens talium conversatione aut societate capiatur. Successiones nec capiant nec relinquant, sed fisci nostri viribus adgregentur. Nec his quod palam interdicimus ulla fraude quaeratur. Iniuriarum careant actione, contractus liberos omnino non habeant. Primates uniuscuiusque militiae vel officii mox exigenda per apparitionem vestram X librarum auri multa percellat, si quem hac superstitione pollutum siverint militare. Neque enim aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
pupillis uł minoribus defensionem legiam am non p&entis. ał recteran
moderatam poen ã plectentem anti quari decernimꝰ. sed nesuꝑ flua uł
in humana resecantes in punitacte : delinquentib ꝓmittere uidean
ac saluberrima lege pupillorũ quoq: utilitactib: censuimꝰ ꝓuidendun
sciant ltcq quiad successione uocant᷑ pupilli moftui sed defuncto a
patre tutorem eius secđm legis nonerint intra annum om̃s eis siue ab
tum̃ & sim at̃ legitimam liberorum tutilli suscepta a secundas conra
sa cramtum pristitum ad sperauerit nuptias antequam ei auctoren
aluim fecerit ordinare ordim are eiq qđ deb& & traratione tutille gesto
ꝑsoluerit qd si contra huius legis auctoritatem antiquã he adimpleure
secdin semarito erediderit copulandam mariti quoq c̃i p̃terite
tutille rationis bona iure pigneris tenebunt᷑ obnoxii. ei.¬

Expanded text:
pupillis vel minoribus defensionem legitimam non petentes vel relictarpupillis vel minoribus defensionem legitimam non petentes vel relictarmoderata poena plectentem, antiquari decernimus. Sed ne superflua vel inhumana resecantes inpunitatem delinquentibus promittere videamur, hac saluberrima lege pupillorum quoque utilitatibus censuimus providendum. Sciant itaque qui ad successionem vocantur pupilli mortui, si defuncto eius patre tutorem ei secundum leges non petierint intra annum, omnem eis sive alumus, et si mater legitima liberorum tutela suscepta ad secundas contra sacramentum praestitum adspiraverit nuptias, antequam ei tutorem alium fecerit ordinari eique quod debetur ex ratione tutelae gestae persolverit. Quod si contra huius legis auctoritatem, antequam haec adinpleverit, secundo se marito crediderit copulandam, mariti quoque eius praeteritae tutelae ratiociniis bona iure pignoris tenebuntur obnoxia,
Abbreviated transcription (Latin):
extiterit filius teneant᷑ obnoniȩ uero &iã secundimartti quio¬
ligate ꝑsonȩ coniunetus est feclultas ineo qđ debitum precesserit
loco pigneris tenentur don ec omnem debitum quodratio tutille in¬
uenerit suppleatur Nam&iã pupillis incapaste lexista prestat
auxilium ut patre defuncto si filio in puberi id est in fraannum quisto
decimum reliquertt hec ꝑ soneq: ei defuncto possunt legib: & ludore
quccedere. Si aut agendam tutillam ipsi non susceperint aut p&igim
tutorem quires ei aut ipsum min orem debeat gubn cere ob ẽi sucessionẽ
habeant᷑ &x traneis illius sine dubio ꝓfutura successio quiad p&endus
tutoris lege nontentur ad stricti & defuncti cognationis gradum
modera m̃te desideratus unlegib ꝑ quecs derelin quentib ꝓ quaditate
criminum conuenit emendari: Necenim utile eẽ uł aiudicib: obser¬
uandum qđ modummexi dacionis ecedit si constitutionem que matris

Expanded text:
extiterit, filiis teneantur obnoxia, verum etiam secundi mariti, qui oextiterit, filiis teneantur obnoxia, verum etiam secundi mariti, qui obligatae personae coniunctus est, facultas in eo quo debitum processerit loco pignoris teneatur, donec omne debitum quod ratio tutelae invenerit suppleatur. Nam etiam pupillis in ea parte lex ista praestat auxilium, ut patre defuncto filio inpubere, id est infra annum quartum decimum, hae personae, quae ei defuncta possunt legibus et iure succedere, si non aut agendam tutelam ipsi susceperint aut petierint tutorem, qui res eius aut ipsum minorem debeat gubernare, ab eius successione habeantur extranei: illis sine dubio profutura successione, qui ad petendos tumoderamen desideratur in legibus, per quas delinquentes pro qualitate criminum convenit emendari. Nec enim utile est vel a iudicibus observandum, quod modum emendationis excedit. Sic constitutionem, quae matres
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓ alico conductorem fide iussore acceperit curialem actio¬
nem suam nouerit in omnib: aucuriam Nã & ager ipse que post¬
core curiali conductus est fisci uirib: uindic&̃. Curialis uero
ꝑsupra scriptis condicionib &iã si cautionẽ emiserit contineat᷑¬
liberat matris apoena illa que fuerat intheodosi ano codicis
corpore constituta. Ut sine ꝓuidissent filus tutoris ułrerum
inuenteri arum non fecissent fecciendi dereb: suis testam̃ta uł do¬
mandi cui uoluissent non haberent liberam potestatẽ. & in super
notar& in famia sed hec constitutio ut matre dep̃dicta poena
liberati tamminorib: in hac paste consoluit Ut simat̃ tutella
filiorum generandã legitim e susceperit & si iuris inserandi inter¬
positione constrinxerit si ad aliasnuptias contraꝓmissa tran¬
sierit & aliũ tutorem filiis deducta ratione non dederit aut qui¬
cũq ea m constiterit debere non ante ꝑ soluerit. contra legis
huius ordinationem ueniens Non solum eibonã fide b&ria

Expanded text:
pro alio conductore fideiussorem acceperit curialem, actionem suam noverit in omnibus vacuari. Nam et ager ipse, qui a possessore curiali conductus est, fisci viribus vindicetur. Curialis vero pro supra scriptis condicionibus, etiamsi cautionem emiserit, non teneatliberat matres a poena illa, quae fuerat in Theodosiani codicis corpore constituta, ut, si non providissent filiis tutores vel rerum inventarium non fecissent, faciendi de rebus suis testamenta vel donandi cui voluissent non haberent liberam potestatem et insuper notarentur infamia. Sed haec constitutio, ut matrem de praedicta poena liberat, ita minoribus in hac parte consuluit, ut, si mater tutelam filiorum gerendam legitime susceperit et se iurisiurandi interpositione constrinxerit, si ad alias nuptias contra promissa transierit et alium tutorem filiis deducta ratione non dederit aut quae eam constiterit debere non ante persolverit contra legis huius ordinationem veniens, non solum eius bona, si debitrix
Abbreviated transcription (Latin):
dmoscit contulisse quam beneficiũ ꝓquis possessorib: ad quisita
Nullus uedeat fisccde audeat uindicare . cuiuis rei tribittum nullus
adiciat Siquis &iã paludisuostudio diriuauerit . & ad usum sr¬
tilitatis adduxerit similit̃ hoc eis qui &x soluit sinecenso ꝑp&suo
iure possedeat : Neq: quisq: hoc audeat nr̃a munificentia pas¬

Expanded text:
eneficio aquae possessoribus adquisitam nullus velut fiscalem audeat vindicare, cui rei tributum nullus adiciat. Si quis etiam paludes suo studio derivaverit et ad usum fertilitatis adduxerit, similiter hoc is qui excoluit sine censu perpetuo iure possideat neque quisquam hoc audeat a nostra munificentia pos
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq: dericum indicuntur. officium suum ep̃is indica¬
uerit & ad ecde ministerio segregauerit. aut siqui ꝓfesse
uindic& udiberi illi ultra adȩcła recursus ẽ non possit &
pomnium queditate & quantitate patrimoni uł ordine
suo uł collegio ciuitats adiungatur modo ut quibus cumq
aptieorum publicis necessitatibus obligentur . Itaut conlu¬
dio quoq locus nonsit ꝑ singulos igitur bine libri auri
inferende herario nr̃o ad decimprimis curialibus que in¬

Expanded text:
cumque clericum indignum officio suo episcopus iudicacumque clericum indignum officio suo episcopus iudicarit et ab ecclesiae ministerio segregaverit, aut qui professumvindicet, ut liber illi ultra ad ecclesiam recursus esse non possit et pro hominum qualitate vel quantitate patrimonii vel ordini suo vel collegio civitatis adiungat, modo ut quibuscumque apti erunt publicis necessitatibus obligentur, ita ut conludio quoque locus non sit: ut per singulos binae librae auri inferendae aerario nostro a decem primis curialibus exi
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m accusare. sed episcoporum audientiam ꝑferre non deferat. quic¬
quid sibi ꝓqualitate negotii putat posse comp&ire : ut in epis copoꝵ
aliorum iudicio quȩ aserit contraepm̃ debeant definire. Irł p̃
sanis presbitero qui in contentione uenerint iudicio termin&.
sane quod ponitur criminale ad notitiam iudicis inciuitatem
quicumq: resedentib: sacerdotib: fuerit epis copali loco d& rusus
uonun esialiquid contra custodiam uł contra qui&i puplica
bulreri suerit deghensus rursus quis acerdocius p&sere a quo uid&
xpulsur ꝓcullab a urbe quem in fecit secđm legem diui memoriam
gratian. cimilitibus uitum agat. sit ab eorum c&sib separatus
piocti ꝑculpam sacerdetium ꝑsonis que imperatas in fecta
ꝓmaneant. Scit̃ his quorum defensione mituntur absq sui
rep̃hensione non futurum si hoc eis pollicentur suffrcegium
quidiuinum non uidentur meruis se iudicium Ixterp̃¬

Expanded text:
pum accusare, sed in episcoporum audientiam perferre non differat, quicquid sibi pro qualitate negotii putat posse competere, ut in episcoporum aliorum iudicio, quae asserit contra episcopum, debeant definiri. 357 scopo dioecesanis presbyteris, quae in contentionem venerint, iudicio terminentur. Sane si quid opponitur criminale, ad notitiam iudicis in civitate,Quicumque residentibus sacerdotibus fuerit episcopali loco detrusus et nomine, si aliquid vel contra custodiam vel contra quietem publicam moliri fuerit deprehensus, rursusque sacerdotium petere, a quo videtur expulsus, procul ab ea urbe, quam infecit, secundum legem divae memoriae Gratiani, centum milibus vitam agat. sit ab eorum coetibus separatus,abiectis per culpam sacerdotio personis, quae impetrata sunt, infecta permaneant: scituris his, quorum defensione nituntur, absque sui reprehensione non futurum, si hoc eis pollicentur suffragium, qui divinum non videntur meruisse iudicium. Dat. p
Abbreviated transcription (Latin):
eum degradusuo ꝓmorum prauitate deiecerit uł supse
dericus sua uolun tacte ꝓfessione relinquerit clericatus
continuo adiudice curialib: adiungatur. ut suta & natalib
& facultatib: ẽ idoneus interipsos curialis officium suum
implere compellat. si aũt infirma ꝑsona ẽ int̃ collegatus
eum obueruare uł qđ aditus fuerit apublico seruire lex¬

Expanded text:
eum de gradu suo pro morum pravitate deiecerit, vel si ipse clericus sua voluntate professionem reliquerit clericatus, continuo a iudice curialibus adiungatur, ut, si ita et natalibus et facultatibus est idoneus, eum inter ipsos curiales officium suum implere compellat. Si autem infima persona est, inter collegiatos eum observare,
Abbreviated transcription (Latin):
IRTP. Suicum que clericatus utunt᷑ officio & tranearum
mulierum samibaritate habere ꝓhibentur matrunsuct
ud sili arum sibi solacia intradomumsuam nouerint se tantan
ese conena quianihil turpe inteelib: ꝑsonis fieri uł cogitaere
lecnature ꝑmittit ill eu ed mulieressunt in solatio ꝑtinende in
coniugofuerint ante officium clericactus u. Imp cxats ualte

Expanded text:
io. Quicumque clericatus utuntur officio, extranearum mulierum familiaritatem habere prohibentur; matrum, sororum vel filiarum sibi solatia intra domum suam noverint tantum esse concessa, quia nihil turpe in talibus personis fieri vel cogitari lex naturae permittit. Illae vero mulieres sunt in solatio retinendae, quae in coniugio fuerunt ante officium clericatus. 421 Iul. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nillusuideus : Mullus sam arttanꝰ adnullo miliciȩ aut ad¬
miiistrationis honorem possit accedere :Neq defensoris officium
nullccratione suscipere. ueq cccrceris essent custoditis. Nec forsitm
sub speciem ciuus lib& officii ep̃ian, uł &niam sacerdotis sub
quec cumq occansionem iniuris audeant foctigare nesupra
scripti qui inimicis legis nr̃ȩ se legibus nr̃is alicos aut cõmendir
aut adiudicare p̃sumit nullam denuo audeant denuo cons¬
quere syncegog& Namsi fecrnt nouerinthanc fabricũ ꝓdȩ
essemutandos sed hoc sibi scint eẽ concessum Ut ruina syna¬
inisigarum suarum debeantreparare hoc&nam specaliter
inhane lege comphen sum est ut nullusuideus serũ ait lngeniun
xp̃ianum audeat quaicumq: ꝑsuasione in suclige trans ferre : quod
si fecerit amissis feccultatib: capite punatur . derelicouero hec le
damnat rectasq nominatim in lege continent᷑ in serte hoc e mani

Expanded text:
ut nullus Iudaeus, nullus Samaritanus ad nullum militiae aut administrationis honorem possit accedere neque defensoris officium nulla ratione suscipere neque carceris esse custodes, ne forsitan sub specie cuiuslibet officii Christianos vel etiam sacerdotes sub quacumque occasione iniuriis audeant fatigare, ne supra scripti qui inimici legis nostrae sunt legibus nostris aliquos aut condemnare aut iudicare praesumant. Nullam denuo audeant construere synagogam. Nam si fecerint, noverint hanc fabricam ecclees fabricae esse multandos. Sed hoc sibi sciant esse concessum, ut ruinas synagogarum suarum debeant reparare. Hoc etiam specialiter in hac lege conprehensum est, ut nullus Iudaeus servum aut ingenuum Christianum audeat quacumque persuasione in suam legem transferre. Quod si fecerit, amissis facultatibus capite puniatur. De reliquo vero haec lex damnat sectas, quae nominatim in hac lege continentur ins
Abbreviated transcription (Latin):
adpopulum:: Sitabularii authii qui &actiones liberi tradunt̃
potorli oris uoluerint reletiari . & quod releuauerint inferiorib:
uddiderint his qui grauatum sepbauerit non amplius dissoluat
quam secđm consensum ostenderit suscepisse . ixt p̃. Si alius
incausam publicam occupatus cum discriptio agitar& ꝑ absen¬
tiamsuam segrauatum eẽ queratur intra anni spacium apud
iudicomloci querellas sus alligare debebit: Nam p̃sentẽ stuissa
constat nam plus quam quinq: menses ad ex sequendas querdlas
suas sibinouerit fuisse concessus. quib: transactis a gendi cupia

Expanded text:
ATIO. Si tabularii aut hi, quibus exactionis libri traduntur, potentiores voluerint relevare et, quod relevaverint, inferioribus addiderint, is qui gravatum se probaverit, non amplius dissolvat, quam secundum censum se ostenderit suscepisse. DE ACTORIBUSin causa publica occupatus, cum descriptio agitaretur, per absentiam suam se esse gravatum queratur, intra anni spatium apud iudicem loci querelas suas allegare debebit. Nam si praesentem fuisse constat, non plus quam quinque menses ad exsequendas querelas suas sibi noverit fuisse concessum, quibus transactis agendi copia
Abbreviated transcription (Latin):
irp. Siquis filiam curialis acceperit: & hec ipsa in coniuguneus
mortua fuerit . & omnia amaritum quecumq suprccdicta uide
possederi: testam̃ti uo luntati ꝑuenirent omnib curiȩ necessitaub¬
paligeste non aliter fieri uolum quam trium curialium p̃sentiam
&c ceptrum mugistratum ex ceptore publico semꝑ: qui hune nunt¬
rus in earum auctorum testificationem seru&:. Sienim& fraudu
non patebit occasio & ueritatem maio eris & auctorita s ix̃p¬
Nuicumq: curialis non actis seruiciisq debeat ad debito offico
declinauit: ad ciuitatis unde discessit seruicia reuo c&ur

Expanded text:
io. Si quis filiam curialis acceperit uxorem, et haec ipsa in coniugio eius io. Si quis filiam curialis acceperit uxorem, et haec ipsa in coniugio eius mortua fuerit, et omnia ad maritum, quaecumque supra dicta videbatur possidere, testamenti voluntate pervenerint, omnibpalia gesta non aliter fieri volumus quam trium curialium praesentia, excepto magistratu et exceptore publico, semperque hic numerus in eadem actorum testificatione servetur. Sic enim et fraudi non patebit occasio et veritati maior crescit auctoritasQuicumque curialis, non actis servitiis, quae debebat, a debito officio declinavit, ad civitatis, unde discessit, servitia revocetur
Abbreviated transcription (Latin):
ũp i & istccho o p̃cipit ut nullus curialem omnib curiȩ officu
pordinem actas aut curatoribus: aute defensorib officium debere
isiomnibus utdictum est ante munerib satis fecerit quȩ patrie
ordinis debentur. Nansi priutaris contrahanc p̃ceptionem
quoliba susfrtogio. ant sub quaecũq obtento honoris semunire
uoluerit obtentis careat. &ubirerum dñi sueruit dirigatur ixp
nitatem condemnationis &iam modum in posuimꝰ quilegi designat᷑
ideoq: sancimꝰ ut siuid & uł in condemnationib: exx primendis ud
incorporalib iniurus. utralicitum contracurialen exarserit ipsi
quidem auropondo quinq: officium uero ẽi decem fisco inferat it
in sanguinem curialium dum foccile audeant deseruire : Namqui
contrahoc fecerit ipse quidemiudex ulibras auri & pt̃ officum
eiusx. aurilibras fisco inferre cognoscatur igt̃p. Hȩc lehoc¬
tenendum uerum &iam sicurialis sit honoratissima qui& edoneur¬

Expanded text:
 lex hoc praecipit, nullum curialem, nisi omnibus curiae officiis per ordinem actis, aut curatoris aut defensoris officium debere suscipere, nisi omnibus, ut dictum est, ante muneribus satisfecerit, quae patriae ordine debentur. Nam si praefatus contra hanc praeceptionem quolibet suffragio aut sub quocumque obtentu honoris se munire voluerit, et obtentis careat et, ubi rerum domini fuerint, dirigatur. nitatem. condemnationibus etiam modum imposuimus, qui legibus designatur. Ideoque sancimus, ut, si iudex vel in condemnationibus exprimendis vel in corporalibus iniuriis ultra licitum contra curialem exarserit, ipse quidem auri pondo quinque, officium vero eius decem fisco inferat. Dain sanguine curialium non facile audeant desaevire. Nam si qui contra hoc fecerit, ipse quidem iudex quinque libras auri et officium eius decem auri libras fisco inferre cogantur. 361 tenendum, verum etiam, si curialis sit, honoratissima quiete don
Abbreviated transcription (Latin):
ebriciorum. Siqui diuini cultum mysteria legionis in pendunt
id est huic qui derici appellantur ab omnib: omnino munerib: & cusant᷑
ue sacrilego leuiore quorundam ad diuinis obsequiis auocent᷑ intt̃p¬
Ve hȩx speciale ordinatione p̃cipit ut declericis non &actores non
dectores ftacere quicumq: sacrilego ordinatione p̃sumat qđ liberos
ab omnimunere idest ab omni officio omniq: seruicio iub& ȩcđȩ¬

Expanded text:
Brittiorum. Qui divino cultui ministeria religionis impendunt, id est hi, qui clerici appellantur, ab omnibus omnino muneribus excusentur, ne sacrilego livore quorundam a divinis obsequiis avocent haec speciali ordinatione praecipit, ut de clericis non exactores, non allectos facere quicumque sacrilega ordinatione praesumat, quos liberos ab omni munere, id est ab omni officio omnique servitio jubet eccle
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾os cuiꝰcũq sexus ⁊ adli¬
b̾̃tatem his ꝑ uemientib
tisunt lib̾tatem meruer
tem p̾uenerunt ut hiom¬
nes adsuccessionẽ ł patris
łmatris uenrant patron¬
atus uire in hac ꝑte sopito.
Cos enim lib̾os nõ so lumĩ
suoꝵ parentium successioẽ
s ĩ alt̾um ĩ alterus mutu¬
am successionẽ uocauimꝰ ex
illa lege specialiat̾ eos su¬
osuocantes sine soli mue¬
niãtur. qui ĩ ẜuitute nati
⁊ posteamanumissi sunt
siue una cũ aliis qui post li¬
b̾tatem parentiũ ꝯceptis
siue exeodem patre ułex
eadem matre siue ex aliis
nuptiis. ad similitudinẽ
eoꝵ qui exiustis nuptiis ꝓ¬
creatisunt ¶Repẽtitis itaq
omibꝰ queiam tradidimꝰ ap¬
paret nõ semꝑ eos qui pa¬
remgradũ cognationis
optinent pariter uocari.
eoq ampluis nec eũ quidẽ
qui ꝓrinuor fit cognatus
semꝑ potiorẽ eẽ. cum eñ
quoᷤ q int̾ suos hĩdesiam
enumerauiiꝰ apparet ꝓ¬
nepotẽ ł ab nepotem defũ¬
ncti potiorẽ eẽ quã frẽm

Expanded text:
liberos cuinscumque sexus, et ad libertatem his pervenientibus, ti sunt libertatem meruerutem pervenerunt, ut hi omnes ad successionem vel patris vel matris veniant, patronatus iure in hac parte sopito: hos enim liberos non solum in suorum parentium successionem, sed etiam alterum in alterius mutuam successionem vocavimus, ex illa lege specialiter eos vocantes, sive soli inveniantur qui in servitute nati et postea manumissi sunt, sive una cum aliis qui post libertatem parentium concepti sunt, sive ex eadem matre vel eodem patre sive ex aliis nuptiis, ad similitudinem eorum qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque omnibus quae iam tradidimus apparet non semper eos, qui parem gradum cognationis optinent, pariter vocari eoque amplius nec eum quidem, qui proximior sit cognatus, semper potiorem esse. cum enim quosque inter suos heredes iam enumeravimus, apparet, pronepotem vel abnepotem defuncti potiorem esse quam fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
culo ł matertere p̾ferim¬
tur. tõtiens gͥ dicimꝰ aut
potiorẽ hab̾i eum quiꝓx¬
muorẽ gradum cognati¬
oms optinet aut pariter
uocari eos qui cognati sũt
quotiens neq suoꝵ hr̃d̾
iure quiq inter suoshr̃¬
dessũt n agnationis iu¬
re aliquis p̃ferdebeat

Expanded text:
culo vel materterae praefertur. totiens igitur dicimus aut potiorem haberi eum qui proximiorem gradum cognationis obtinet, aut pariter vocari eos qui cognati sint, quotiens neque suorum heredum iure quique inter suos heredes sunt, neque adgnationis iure aliquis praeferri debeat
Abbreviated transcription (Latin):
ul uftodicm dimiserit capite puniendur est & certe queritur cuius crimiir reu diminur
duleatur: Interp̃ ũog̃ quicusto diammiliti ꝓsequentem icgna manun excunerint
nucaritum pasente uno &litigatorib: d tero obtalerit litigator quiudicib: appllare
udugnt tunc appellare uoluerit quando sacram̃tum offestur nonp: quam iuratur
litntim nec inre tractandis uelmer eandis sententur liberum habere arbi trium uidero st
&enport appellationis & poene constituterant ut quicumq: iudicii quicausameius
adiut appellare dicd alium iudicm ꝓuocare uoluerit in frtcquimq dies appell&. &
bii psius quin quedieb: adudicẽ atq: ꝓuocauerit sine cliquam dimmulationẽ ꝑ uenia.¬

Expanded text:
custodiam dimiserit, capite puniendus est. Et certe quaeritur, cuius criminis reus dimissus esse uideatur. Qui custodiam militi prosequenti magna manu excusserunt acramentum petente ex litigatoribus uno, alter obtulerit litigator, qui judicibus appellare voluerit, tunc appellare debet, quando sacramentum offertur, non postquam juraturlicentiam, ne, in retractandis vel revocandis sententiis, liberum habere arbitrium videantur et tempora appellationis et pene constitute sunt, ut quicumque apud iudicem qui causam eius audivit appellare et ad aliud iudicium provocare voluerit et infra quinque dies appellet et in his quinque
Abbreviated transcription (Latin):
gradũ aclic̾iat. Ut longe fa¬
ciliꝰ sit ꝑdere. quõto quis¬
ꝙ gradusit quam ꝓp̾acor¬
nationis applłatione quẽ¬
quam denotare agratio¬
nis qq̃ gradiis eodemmoto
numerantur ¶ cum mag̃
u̾itas oculata fide quam
Linfigatur ¶ Deo necessari¬
dum duxim. pꝰ narratioẽ
gradinim ⁊̃ eos p̃senti lib¬
ro inscribi quatenus pos¬
sint ⁊ ex auribꝰ ⁊ oculoꝵ in¬
spectõne ad holescentes per¬
fectissimam graduũ doc¬
triam adipisci¶ Illud cer¬
tum ẽ ad ẜuiles cognatioẽs
illam ꝑtem edicti quaꝑti¬
mittitur nõ ꝑtinere. nã
nec ulla antiqua lege tał
cognatõ ꝯpͣutabatur. Set
nr̃a ꝯstitutioẽ quam pro
obscurũ atq nube plenũ
⁊ undiq̃ ꝯfusum fuerat
⁊ ħ humanitate sugge¬
rente ꝯ cessimꝰ. ut si quisĩ
lib̾um ł lib̾os habu̾it siue

Expanded text:
gradum adiciat, ut longe facilius sit respondere, quoto quisque gradu sit, quam propria cognationis appellatione quemquam denotare. Adgnationis quoque gradus eodem modo numerantur. Sed cum magis veritas oculata fide quam infigitur, ideo necessarium duximus, post narrationem graduum etiam eos praesenti libro inscribi, quatenus possint et ex auribus, et ex inspectione adolescentes perfectissimam graduum doctrinam adipisci. Illud certum est ad serviles cognationes illam partem edicti, qua prpromittitur, non pertinere: nam nec ulla antiqua ege talis cognatio computabatur. sed nostra constitutione, quam pro obscurum atque nube plenum et undique confusum fuerat et hoc, humanitate suggerente, concessimus, ut si quis in liberum vel liberos hab
Abbreviated transcription (Latin):
nepos quarto. nec int̾. ẽ in po¬
testate morientis fu̾int an
nõ fuerint ꝙ ł emancipa¬
tus łex emancipato aut
ex fem̃o sexuꝓpagatus ẽ.
Cam̃otis qq̃ sus hr̃clibꝰ quoᷤᷤ¬
q intersuos hr̃des uecari
diximꝰ agnatus qͥ integrũ

Expanded text:
nepos quarto: nec interest in potestate morientis fuerit an non fuerit, quod vel emancipatus vel ex emancipato aut ex feminino sexu propagatus est. Amotis quoque suis heredibus quosque inter suos heredes vocari diximus, adgnatus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ałie  sucessiones quał fue¬
rat bonoꝵ ẽptio q̃ de bonis
debitoris uendendis ꝑmul¬
taᷤ ambaͣges fuerat ĩ troduc¬
ta ⁊ tũc lecum habebat. qn
iuditia ordinaria husu fue¬
runt. s cum ex̃ ordinariis
Siudiciis potentasusa ẽ ideo
cũ ipsis ordinariis iudĩciis
⁊ bonoꝵ uenditiones exp̃i¬
rauerunt ⁊ tantum modo
creditoribꝰ datur offitõiui¬
dicis uona possidese t ꝓnt
eis utile uisũ fuerit eadis¬
ponere. ꝙ exlatioribꝰ diges¬
toꝵ libris ꝑfectius appareb¬
it. ¶ Erat ⁊ exsenatus ꝯsiu¬
to claudiano misabis per-¬

Expanded text:
m successiones. qualis fuerat bonorum emptio quae de bonis debitoris vendendis per multas ambages fuerat introducta, et tunc locum habebat quando iudicia ordinaria in usu fuerunt: sed cum extraordinariis iudiciis posteritas usa est, ideo cum ipsis ordinariis iudiciis etiam bonorum venditiones exspiraverunt et tantummodo creditoribus datur officio iudicis bona possidere et, prout eis utile visum fuerit, ea disponere, quod ex latioribus digestorum libris perfectius apparebit. Erat et ex senatus consulto Claudiano miserabilis per
Abbreviated transcription (Latin):
podtalia. Quicum̃ꝙ agri at qmancipnam aquibus¬
cumq ꝑsonas defisci nr̃i iure donat᷑ apud eas quibas
donatas sinesuspicione aliqua uolumus ꝑmanere or
dinatoris domorum domini corum poena proposita
si contra p̃ceptione feccere cognoscuntur: t. Delo ia

Expanded text:
pretatio. Quicumque agri atque mancipia quibuscumque personis de fisci nostri iure donantur, aput eos quibus donata sunt sine suspicione aliqua volumus permanere: contra ordinatores domorum dominicarum poena proposita, si contra praeceptionem facere cognoscuntur. 319 Ma
Abbreviated transcription (Latin):
criminib: quelegib continentur in serta. apellatione constituto
conp̃hendit si conuicti confessiq: fuerint & ap ellare uoluerint
dilactio deneg& . sed statim inmani festis criminib: conuietus iudicis ẽ¬
sententia p̃ferenda. autẽi demagnis criminib: & maiorib: ꝑsonis
ad principis notitia deferendum. Ixt̃o. In manifestis fiscalibus¬

Expanded text:
criminibus, quae legibus non tenentur inserta, appellationi constituta comprehendit, si convicti confessique fuerint, et appellare voluerint, dilatio denegetur, sed statim in manifestis criminibus convicti judicis sententia proferenda, aut certe de magnis criminibus et majoribus personis ad principis est notitiam deferendum. EDICTUM PRO RELIGIONIS LIB
Abbreviated transcription (Latin):
cumq legatur factadonatio quan tam̃ donationẽ silet tqrard
nauit donator ipse subseribat siuõ ignorat p̃rentib plurono
elegat quipipso stribat & hancipsam donationẽ & gestoꝵ sollo¬
tus & corporalis tradicio subsequat̃ Itcut si mobilia doneur
p̃sentib: plurimis tradant᷑̃ Siuero ager uł domꝰ donat᷑ cõmougi
ñ petist ut indonat̃ abscedit & noui dñm poteatres donata
Si tam̃ sibi delurreb: usum fructum donator non serua uerit Ses
tic donationum aut apudiu dicem aut apud curiam eleganda sunt
ixt̃p Quicũq dereb ꝓprus seruacto usu fructũ cuilib& aliquo
quaccumq: donatione contulerit uł indetẽ dederit & sibi usum¬
fructum reseru& remtradidisse cognosc& : quia reseruatio usun¬
fructus &iã stibulatio insesta non fuert ꝓtraditione habeatur¬

Expanded text:
cumque legatur facta donatio. Quam tamen donationem, si litteras cumque legatur facta donatio. Quam tamen donationem, si litteras novit, donator ipse subscribat: si vero ignorat, praesentibus plurimis eligat, qui pro ipso subscribat: et hanc ipsam donationem gestorum solennitas et corporalis traditio subsequatur, ita ut si mobilia donantur, praesentibus plurimis tradantur: si vero ager vel domus donatur, quod moveri non potest, ut inde donator abscedat et novo domino pateat res donata, si tamen sibi de his rebus usumfructum donator non reservaverit. Gesta vero donationum aut apud judicem aut apud curiam alleganda suntio Quicumque de rebus propriis servato usufructu cuilibet aliquid quacumque donatione contulerit vel in dotem dederit et sibi usumfructum reservet, rem tradidisse cognoscitur, quia reservatio ususfructus, etiamsi stipulatio inserta non fuerit, pro traditione habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
sbi facultatis suȩ donatui ñ reseruauerint ñ uadebunt sed p̃terca
illicdonatio contridege eẽ: Si quis rem inlitẽ positac̃q repanit.
auitrecto ordinẽ don& aut conditionẽ contrabonos mores
hoc eẽ causam cũi lib& criminis donat᷑ donatione conscribat:
Mninorib: uesd̃ si quid fuerit ꝑdonationẽ ad quocũq oblatum
siue colatum: tutoris uł curatoris eoꝵdebent studere nequid
firmitate donationis deset ođsi eoꝵ neglegentiã donatio ad
essectum ꝑduita ñ suerit: ad eoꝵ dispendio ꝓtinebit. licut
qui cquid minoris donatione ꝑdiderint tutoris uł curatoris
illis deppria facultate restituant . In conscribendisaũt dona¬
in agris siue inmancipis. siue in quib: lib& reb: ad corporib
nominatim indonationẽ conscribendis: Nocculte sed publice:
nom priuatim uł s etrese sedut aut in tabulis aut in castis aut ubi¬

Expanded text:
sibi facultatis suae donator non reservaverit, non valebunt. Sed praeterea sibi facultatis suae donator non reservaverit, non valebunt. Sed praeterea illa donatio contra legem est, si quis rem in lite positam, quae repetitur, aut recto ordine donet, aut conditionem contra bonos mores, hoc est caussam cujuslibet criminis, donator in donatione conscribat. Minoribus vero si quid fuerit per donationem a quocunque oblatum sive collatum, tutores vel curatores eorum debent studere ne quid firmitati donationis desit. Quod si eorum negligentia donatio ad effectum perducta non fuerit, ad eorum dispendium pertinebit, ita ut quicquid minores de donatione perdiderint, curatores vel tutores illis de propria facultate restituant. In conscribendis autem donain agris, sive in mancipiis, sive in quibuslibet rebus atque corporibus, nominatim in donatione conscribendae sunt, non occulte, sed publice, non privatim vel secrete, sed aut in tabulis aut in chartis aut ubi
Abbreviated transcription (Latin):
maonimꝰ pp̃o. hcto. Ponatio aut recta est autmorus cus
conscribitur: bonatio directa est: ubi in p̃sentem resdonta
traditur mortis caus donationem Uibi donator dum aduias¬
rem quamdonat sibi reseruat scribens siprius mostius fuero
quamtũ. resmeas ad teꝑueniant. Ut postea adillũ cuidons
ñ adberedes donatoris resdonata ꝑueniat. ađ siprius mori
&alia donatio ubidonator obligat illum cudonat ut ali¬
quid faciat aut ñ sactor idem sialiquidiub eat fieri qđ in posni¬
bile iudic& aut qđ h on estati cõtrariũ uideat̃. autsior dine
fieri quodhonstũẽ & possit impleri quia tunc in firmat᷑ dona¬
to quando condicionis hon estatis possibilis impl&t non fuerint:
namsi in honeste & in pombilis conditionis ponant᷑. Remotis
condicionib: firma conditionẽ estitem & alia inquasibi donat᷑
cestũ sibi temp̃ donationis reseruat: guȩ tam̃ om̃s donatione supe¬
rius cophense simodũ excesserint lege conscriptũ unde possint

Expanded text:
nterpretatio Donatio aut directa est aut mortis causa conscribitur. Donatio directa est, ubi in praesenti res donata traditur. Mortis causa donatio rem, quam donat sibi reservat, scribens: Si prius mortuus fuero quam tu, res mea ad te perveniat, ut postea ad illum, cui donat, non ad heredes donatoris res donata perveniat. Quod si prius moriatur, natoris. Est et alia donatio, ubi donator obligat illum cui donat, ut aliquid faciat aut non faciat, id est si aliquid jubeat fieri quod impossibile judicetur, aut quod honestati contrarium videatur; aut si id ordinet fieri quod honestum est et possit impleri; quia tunc infirmatur donatio, quando conditiones honestatis possibilis impletae non fuerint. Nam si inhonestae et impossibiles conditiones ponantur, remotis conditionibus, firma donatio est. Est item et alia in qua sibi donator certum tempus possessionis reservat. Quae tamen omnes donationes superius conprehensae si modum excesserint lege conscriptum, unde possint
Abbreviated transcription (Latin):
Si testimonium dicendum adhibiti suerint sic legis p̃ciunt audiuntir
iticut saduasit contra prb teros fcclsi actio sun aliquo docibu
fuissementiti quia magis poera digni sunt quib: cumlex reue¬
rentiam prest& suȩ ꝓfessiones in memores inmendacui crimine
sessore sed p&itoris pastib requiranur quia omne ꝓbatione abe
queri debere dic̃ qu i &itoren desiderat obtinere non abillo
necesse ẽẽ possedentem utrum ex sua ꝑsona an& sub cessione ceperit
possidere Into Ouicumq testis necessarius hab& dummodo ido¬
neos quinonsint canse : aut culpepasticipes. stud eat quedit̃ cossumpto
ubicausamdicendamiste debeat eochibere: Explicit liuta n¬

Expanded text:
cendum adhibiti fuerint, sicut leges praecipiunt, audiantur: ita ut salva sit contra presbyteros falsi actio, si in aliquo docebuntur fuisse mentiti; quia magis poena digni sunt, quibus cum lex reverentiam praestet, suae professionis inmemores in mendacii crimine sessore, sed a petitoris partibus requiratur, quia omnem probationem ab eo quaeri dicit qui petitam rem desiderat obtinere, non ab illo necesse est possidentem, utrum ex sua persona aut ex successore coepit pretatio. Quicumque testes necessarios habet, dummodo idoneos, qui non sint causae aut culpae participes, studeat, qualiter eos suo sumptu, ubi causa dicenda est, debeat exhibere. LIBER DVODEC
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis colonũ alienũ in remsuam uł in fuga lapsum ułsua¬
uoluntate migrantẽ axe annorhabuerit : hunc hacrtium undi& qui
in tra cegẽ annos inuentus fuerit ad omino cumfilus suis secđ m legem sibi
debita ab omni pecculio reuoc&ur. quodsiforte mortuus fugit filid
perit cum agnatione paste tercia reuoc&ur. quia colonꝰdue pastis
mulierẽ & ꝓtercia agnitione mulieris dño conpensare p̃cipimus
Siuo mulieriuris alieni ingenuum maritũ duxerit omnis mulieris
agnitio ad ei dño ꝑtinebit: Quodhicminus ẽ decolonis agnatione
innouellis legis inuenitur. Necolon instio dño suumalien& pecu¬

Expanded text:
Si quis colonum alienum in re sua vel in fuga labsum voluntate migrantem triginta annos habuerit, ac si suum vindicet. Qui si intra triginta annos inventus fuerit, a domino cum filiis secundum legem sibi debitis et omni peculio revocetur. Quod si forte mortuus fuerit, filii perit, cum agnationis parte tertia revocetur, quia colonum duae partmulierem et pro tertia agnatione mulieris domino conpensare praecipimus. Si vero mulier iuris alieni ingenuum maritum duxerit, omnis mulieris agnatio ad eius dominium pertinebit. Quod hic minus est de colonae agnatione, in novellis legibus invenitur. NE COLONVS INSCIO DOMINO SVVM ALIENET PECV
Abbreviated transcription (Latin):
demomentum fuerit apellatum momentaria causȩ audientiam
ꝓpri&ate obeẽ poenitus non debere quam lib& demom̃to uideat
aliquidiudicatum. qđ in effectũ sine dubio deducendum nec possit
appellatione suspendi. iub& tam̃ restituta momento causam pro¬
pria atis ex integrum deb& cognosci:gẽni. Deposses sione

Expanded text:
de momento fuerit appellatum, momentariae causae audientiam proprietati obesse penitus non debere, quamlibet de momento videatur aliquid iudicatum, quod in effectum sit sine dubio deducendum, nec possit appellatione suspendi. Iubet tamen, restituto momento causam proprietatis ex integro debere cognosci. DE POSSESSIONE