comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moti ũ coniunc ta er go crepidine pro crepidinis. sicut haeret pedepes propediposi nius ipse ẽ quẽ
supra massicũ dixit ergo ut diximus osinius propriũ ẽ massicus appellatiuũ licet posset fierira
duo nomina unius sint᷑ ut t̃ numa pompilius. alexander parfssclusinis oris tusciae ciuitate teu¬
silit: hoc sermone festinantis celeritas indicatur : rũpit saturnia funẽ nedep̃henso dolo ad bel¬
legit ile qutt̃ ieneã ab sentẽ in p̃lia poseit ut obiuia multa uirũdit corpora mortiden autis
imaubimnuentis intellegimus qđ non ꝓcedit nã ab sens dict q̃uerece di n butesarenecor Quoa romnone suu¬

Expanded text:
metrum: ‘coniuncta’ ergo ‘crepidine’ pro ‘crepidini’, sicut «haeret pede pes» pro ‘pedi’. OSINIVS ipse est quem metrum: ‘coniuncta’ ergo ‘crepidine’ pro ‘crepidini’, sicut «haeret pede pes» pro ‘pedi’. OSINIVS ipse est quem supra Massicum dixit. Ergo, ut diximus, si Osinius proprium est, Massicus appellativum: licet possit fieri ut duo nomina unius sint, ut Numa Pompilius, Alexander Magnus. CLVSINIS ORIS Tusciae civitate. TRANSILIT hoc sermone festinantis celeritas indicatur. RVMPIT SATVRNIA FVNEM ne deprehenso dolo ad bellegit - ‘ille autem Aenean absentem in proelia poscit’, ut ‘obvia multa virum dat corpora morti’ de nautis in navi inventis intellegamus. Quod non procedit; nam absens dicitur qui recedit: quod nunc Tu
Abbreviated transcription (Latin):
tatq uirũ telis ideo hacarte agit iuno et imagine decipit tur nũ quia siei exaꝑto fugã suaderet
troianie petisti hesperiĩ metire iacens :uoci forans sequitur sequens clamabat ñ ante dixit. et
sic ẽ sccutus : nec ferre uidet sua gaudia uentos pro uerbiũ ẽ uentifer̃ gaudia id ẽ letatur in cas¬
sũ sic supra sed aurȩ omnia discerpunt itẽ partẽ mente dedit partẽ uolucris dis ꝑsit inauras for¬
teratiss descriptio ꝑpareebas in factã non enim a superiorib: pendet sed ante dictis ad iungitur
ut insula sic aniũ uixtalatus has autẽ descriptiones eẽ aptas et raras conuenit sicut etiã horati¬
us docat in arte poctica dicens. pur purtus late quisplendeat unus ealt̃ assuitur pannus sunt
in im or natui repidine saxe crepido ẽ abrupti saxi altitudo sine hocloco antiptosis factaẽ ꝓꝑter

Expanded text:
. Ad v. 644 Inritatque virum telis ideo hac arte agit Iuno et imagine decipit Turnum, quia si ei ex aperto fugam suaderet, . Ad v. 644 Inritatque virum telis ideo hac arte agit Iuno et imagine decipit Turnum, quia si ei ex aperto fugam suaderet, Troiane, petisti Hesperiam metire iacens». VOCIFERANS SEQVITVR sequens clamabat, non ante dixit et sic est secutus. NEC FERRE VIDET SVA GAVDIA VENTOS proverbium est ‘venti ferunt gaudia’, id est laetatur incassum: sic supra «sed aurae omnia discerpunt», item «partem mente dedit, partem volucres dispersit in auras». FORTE RATIS descriptio per parecbasin facta, non enim a superioribus pendet, sed ante dictis adiungitur, ut «insula Sicanium iuxta latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, sicut etiam Horatius docet in arte poetica, dicens «purpureus late qui splendeat unus et alter adsuitur pannus»: sunt enim ornatui. CREPIDINE SAXI crepido est abrupti saxi altitudo. Sane hoc loco antiptosis facta est propter
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑgerundi modũ aliquid dicere ut petendũ mihiẽ equũ codicem brrrũ : hinc uirgilius et pacẽ trou¬
rara firma ꝑ petu a queriuana feror sũ ueritatis ignara: nrmbo succincta nubib quia p̃misit agen
hiemem qđ nisi et̃t splendorẽ acciperemus quiẽ circa corpus deorũ:nub ecauaerit nominatiuus
haec nubes nã nubs ñ dicimus qđ ait libius andronicus qui primus edidit fabulã latinã apud nos
iubasq propt̃ equinã caudã quae cẽ solebat ingaleis ut cristiq horsutus equina diuini .a. &r hocex
mnembris nec amente uenientia: obita sumpta suscepta et conpleta sautq̃ sopitos d ss qualia
in somnia q̃ ꝑ somnũ uidemuss exultat imago exultare ẽ gaudere et ꝑ se plenũ ẽ nã in sultare ẽ irri¬
dere in imicos et dicimus in sulto tibi licet sallustius dixerit multos ab adulescentia bonos insal¬

Expanded text:
et per gerundi modum aliquid dicere, ut ‘petendum mihi est equum, codicem, byrrum’ - hinc Vergilius «aut pacem Troiet per gerundi modum aliquid dicere, ut ‘petendum mihi est equum, codicem, byrrum’ - hinc Vergilius «aut pacem TroiRATA firma, perpetua. VERI VANA FEROR sum veritatis ignara. NIMBO SVCCINCTA nubibus, quia praemisit ‘agens hiemem’: quod nisi esset, splendorem acciperemus, qui est circa corpus deorum. NVBE CAVA erit nominativus ‘haec nubes’; nam ‘nubs’ non dicimus, quod ait Livius Andronicus, qui primus edidit fabulam Latinam apud nos. IVBASQVE propter equinam caudam, quae esse solebat in galeis, ut «cristaque hirsutus equina». DIVINI ADSIMVLAT Cmembris, nec a mente venientia. OBITA sumpta, suscepta et conpleta. EXVLTAT ‘exulta somnum videmus. Ad v. 643 Exultat 'exultare' est gaudere, et per se plenum est: nam 'insultare' est irridere inimicos. et dicimus 'insulto tibi', licet Sallustius dixerit "multos ab adulescentia bonos insul
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit supra hoc breue spatiums alterius bonã stella rũ in raditionẽsturtũ fata differre non posste
unde ñ ait indulsisse libet sed uacat ac sidiceret iamundiq: in mortẽ truditur turnus hoctantũ ua¬
cat spatiũ hinc ẽ qđ et supra ait metasq datiꝑuenit adaeui uenia ulla beneficiũ qđ tesperas mereri
quo duoce grauaris negas fato uox enĩ iouis. fatũ ẽ statius et uocẽ fata sequuntur hocautẽ dicit utinã
quenegas uoceidẽ fato mente prestares nã suouis uox fatũ ẽ. potest aliud fando fatior dinẽ cõmuta¬
regrauaris autẽ negis grauit̃ fers et hacelocutione ñ nisi ꝑ accusatiuũ utimur ut sidicas ad grauor
aduentũ tuũ id ẽ grauiter fero grauor p̃sentiã tuã nã etipse dixit. quae grauaris alit̃ ñ dicimus
in hac significatione similit̃ etiã accusatiuo casuutimur cũ uolumus ab solutã facere elocutionem

Expanded text:
ostendit, supra hoc breve spacium ulterius bonam stellarum inradiationem Turni fata differre non posse: unde non ait ‘indulsisse libet’, sed ‘vacat’, ac si diceret: iam undique in mortem truditur Turnus, hoc tantum vacat spatium. Hinc est quod et supra ait «metasque dati perenit ad aevi». VENIA VLLA beneficium, quod te speras mereri. QVAE VOCE GRAVARIS quae negas fato; vox enim Iovis fatum est: Statius «et vocem fata secuntur». Hoc autem dicit: utinam quae negas voce, id est fato, mente praestares. Nam si Iovis vox fatum est, potest aliud fati ordinem commutare. ‘Gravaris’ autem negas, graviter fers. Et hac elocutione non nisi per accusativum utimur, ut si dicas ‘gravor adventum tuum’, id est graviter fero, gravor praesentiam tuam: nam et ipse sic dixit ‘quae gravaris’. Aliter non dicimus in hac significatione. Similiter etiam accusativo casu utimur, cum volumus absolutam facere elocutionem
Abbreviated transcription (Latin):
oculon siscoueo eesiisita quomion cu consiloret quẽ adl modũ oculos posset recipere ire seonfuenst et pił¬
s. llominsa mrestituus ꝑ pelagus ita contra orientẽ ꝑgeretadocalumunui euduas solis ore es seoduac qt
alo esfierttitupotipt noncũ audisset sircpitũ erclopũ ioui fulmina fabricintũ sono adde oduetus
ala sthes suis humiaris suꝑ posuit et eoduce oraculi pcepti conpleuue n aute in congoe fingitur ir
qapo oulendãs auentan uadunt prouinciã alibi ꝑfidis aa peteni ndo qpdiastee ue Pedo tropcũ

Expanded text:
oculos sustulit. Caecus itaque Orion cum consuleret quemadmodum oculos posset recipere, responsum est ei, posse lumina restitui, si per pelagus ita contra orientem pergeret, ut loca luminum radiis solis semper offerretle efficere ita potuit: nam cum audisset strepitum cyclopum Iovi fulmina fabricantum, sono ad eos ductus, unum de his suis humeris superposuit et eo duce oraculi praecepta conplevit. Non autem incongrue fingitur ire qui populandam alienam invadunt p
Abbreviated transcription (Latin):
uol oges modotuta eis occupit os pholatigi õs occuput et ẽ grgea figura in homero frequen satelieas
pregnans. haec ratio ẽ quia antequã pareret facẽ se peperis se uidit in somni sarbe pat na occubat
te scilicet casus sui uera tam̃ ẽ lectio ignarũ idẽ ignoratũ qui nesciretur : et ẽ supina significatio
sicut in quar to. liquitq uolatile ferrũ nescius proquines ciebatur: actus coactus in retiã defendit
texit ut hic mihi dũ teneras defendo a frigore myrtos: uesulus mons liguriae iuxta alpes liguri¬
a autẽ coheret tusciat dequa fuerat metentius unde satis ẽ congrua comparatio: maltosq ꝓ
multo sue non enĩ uicina ẽ palus laurentia monitiuae sulo. ut possit unus idemq aꝑ intelligi ꝓas

Expanded text:
em. Ad v. 698 Latagum occupat os pro 'Latagi os occupat'. et est Graeca figura, in Homero frequens, ut si dipraegnas', haec ratio est, quia antequam pareret, facem se peperisse vidit in somnis. parin creat NTA scilicet casus sui; vera tamen est lectio ‘ignarum’, id est ignoratum, qui nesciretur: et est supina significatio, sicut in quarto «liquitque volatile ferrum nescius» pro ‘qui nesciebatur’. ACTVS coactus in retia. DEFENDIT texit, ut «hic mihi dum teneras defendo a frigore myrtos». VESVLVS mons Liguriae iuxta Alpes. Liguria autem cohaeret Tusciae, de qua fuerat Mezentius: unde satis est congrua comparatio. MVLTOSQVE pro ‘multosve’: no
Abbreviated transcription (Latin):
oncnitu s dicuimiut ꝑ sius hos pueris monitus patris infundere lippos sedaquante decliuticione
mo singidim datiuo utimꝰ nec plurali: na unũ nom̃ ẽ debis quȩ licet duplicẽ habent declinitionẽ¬

Expanded text:
monitus' dicimus, ut Persius "hos pueris monitus patres imonitus' dicimus, ut Persius "hos pueris monitus patres inec singulari dativo utimur nec plurali: nam unum nomen est de his, quae licet duplicem habeant declinatione
Abbreviated transcription (Latin):
me nee famna comitet smnucrone induat: aut cita diresticos dix̃ induat ꝓferiatiaut a palluge est
preuirsne suo mduat corpore siem induere ẽ uestire ñ mucrone corꝰpus induitͥ seddindũt nsu¬
eno corporede tagit᷑ etuestit᷑ crudũ crudelẽ cruentimniis miserita  anoqus scati edsret¬
uret sõ asfersuis retineset parentis atiouis interea monitis nouimꝰ sacrilegũ esse medentiũ ioueno
itũ bortatues se alios deos. ut abello desisterente dixisse rex iuppit̃ omnibideir quomodo ette
ecedit atious interci monitis dicimꝰ primũ iouẽ iustitiȩ fauere ñ partib qđ sceiuros neitentu
Anturial ouisarit uen ironitiustũ pri eluuin uonl at neuna penitus sit pars aducibo destituta qeđ
mitti dicito sũcrilegũ uppit ad monere nondebuit nãladmonet utuincat sedut possit peronau
illui decũ frustra queritur. quẽ ad modũ numini sacrilegus obtemperare potuitietibi ed eucit᷑

Expanded text:
comitetur. MVCRONE INDVAT aut καταχρηστικῶϛ dixit ‘induat’ pro ‘feriat’: aut hypallage est pro ‘mucronem suo induat corpore’. Si enim ‘induere’ est vestire, non mucrone corpus induitur, sed induitur mucro corpore, id est tegitur et vestitur. CRVDVM crudelem, cruentum. ANIMI MISERATA et ut eum adfectus retineret parentis. AT IOVIS INTEREA MONITIS novimus sacrilegum esse Mezentium, Iovem etiam et hortatum esse alios deos, ut a bello desisterent, et dixisse «rex Iuppiter omnibus idem». Quomodo ergo procedit ‘at Iovis interea monitis’? Dicimus primum, Iovem iustitiae favere, non partibus: quod si est, in Turni locum facit venire, ut iustum proelium inveniatur, ne una penitus sit pars a ducibus destituta. quod autem dicitur, sacrilegum Iuppiter admonere non debuit, non admonet, ut vincat, sed ut possit perire. illud etiam frustra quaeritur, quemadmodum numini sacrilegus obtemperare potuerit, cum Mezentium
Abbreviated transcription (Latin):
dus qia diua potestas e quia ipse e aether quielementorũ possides prsacipatũ horrinũerer o uelrauma
bons iouis in poditia tio honores hominib tribuit aet̾̃na autẽ potestsa diecit propt aliorũ namnems¬

Expanded text:
ticos. nam divum potestas est, quia ipse est aether, qui elementorum possidet principatum; hominum vero ideo, quia ticos. nam divum potestas est, quia ipse est aether, qui elementorum possidet principatum; hominum vero ideo, quia bona Iovis inradiatio honores hominibus tribuit. 'aeterna' autem 'potestas' adiecit propter aliorum numinum
Abbreviated transcription (Latin):
mplicita mihi scilicos suꝑ pit haee paucis babet ꝑ somarũ considerationẽ. ut superioribi porcnas
det brciũ loquiã acontrain feriori potestati prolixĩ orationẽ unde ait deuenere atnonuerus
duro uono qupaucart fertitẽ dido quasi reginã paucis locuta ẽ urtũ breuit̃ dido opatis lomi¬
nũ et tiunus ptuluus quithemata omnia de uirgilio elicuer̃ et deformar ad dicendiolũtiuo
nã en ploconseounis qu usduas posuer allocutiones dicentes uinerẽ agere scatu ab solutiuo
cũ dicit iunoni ciusa fuisti periculorum his quibus italiã fita concesserant iunonem uerentt saturela¬
auo ꝑ quenostendit trounos non suaciusa laborare sedueneris s opat generalit̃ pat̃ accipe nontinm̃
duuq ant̃ sapotestas hunelo cũ priob querit sed dicit unane secundũ phrsicos altemã sced o qarhema¬

Expanded text:
PLACITVM mihi scilicet. IVPPITER HAEC PAVCIS habet personarum considerationem, ut superioribus personis PLACITVM mihi scilicet. IVPPITER HAEC PAVCIS habet personarum considerationem, ut superioribus personis det breviloquium, e contra inferiori potestati prolixam orationem, unde ait de Venere ‘at non Venus aurea contra pauca refert’. Item Dido quasi regina paucis locuta est, ut «tum breviter Dido». O PATER O HOMINVM et Titianus et Calvus, qui themata omnia de Vergilio elicuerunt et deformarunt ad dicendi usum, in exemplo controversiarum has duas posuerunt adlocutiones, dicentes Venerem agere statu absolutivo, cum dicit Iunoni ‘causa fuisti periculorum his quibus Italiam fata concesserant’; Iunonem vero niti statu relativo, per quem ostendit Troianos non sua causa laborare, sed Veneris. O PATER generaliter ‘pater’ accipe, non tantum divvmque aeterna potestas hunc locum Probus quaerit; sed dicit unam rem secundum physicos, alteram secundum mathema
Abbreviated transcription (Latin):
his pemp eninȩ alpes uocantur ⁊r esrapuis se licebit: clarigationẽ exercere hocẽ ꝑfeciales bellũm
dicere mauncus mastus cũ uideret populũ r ardente amore bellorũ et plerũq in ferceabelir
dinetibus iaullis msapent nteratone et exinde pericular erearimisit ad gentẽ aequiculanam
etaccepit iura fetialia ꝑquebellũ indicebatur hocmodo sicut etiã dealbanis retulit liuius nabi¬
quando homines ł animalia ab aliqua gente rapta essent populo romanocũ fetialib id ẽ sacet¬
dotiba quofiuasidis psunt foederib proficis cebatur etãpat patratus etante fines stans clara
uoce dicebat belli cuuse et nolentib: resraptas restituere ł auctores in uriae tradere uace¬
inuadebant᷑ agros hostiũ unde et elero nomoe dicuntur grȩce quuure sortiuntur bona debus

Expanded text:
rupit, Poeninae Alpes vocantur. RES RAPVISSE LICEBIT clarigationem exercere, hoc est per fetiales bellum rupit, Poeninae Alpes vocantur. RES RAPVISSE LICEBIT clarigationem exercere, hoc est per fetiales bellum indicere: nam Ancus Marcius cum videret populum Romanum, ardentem amore bellorum, et plerumque inferre bella gentibus nulla iusta extante ratione, et exinde pericula procreari, misit ad gentem Aequiculanam et accepit iura fetialia, per quae bellum indicebatur hoc modo, sicut etiam de Albanis retulit Livius. Nam siquando homines vel animalia ab aliqua gente rapta essent populo Romano, cum fetialibus, id est sacerdotibus qui faciendis praesunt foederibus, proficiscebatur etiam pater patratus et ante fines stans clara voce dicebat belli causam, et nolentibus res raptas restituere vel auctores iniuriae tradere, iacieinvadebant agros hostium: unde et κληρονόμοι dicuntur Graece qui iure sortiuntur bona defuncti.
Abbreviated transcription (Latin):
si pificatꝰ quetontra uetitũ discordic prohibitionẽ meã et sicdixit uentũ. ut equũ unde ẽi et seruum¬
simus aequsune sub cõnmifitione omniũ deorũ maxime solã tangit iunonẽ cuius odia in sequebant᷑
hocetiũ bello troianos. quodetiã sequentes iouis allocutiones manifestius indicant ferrũq laces¬
sere prosenro selaressore nearces site tẽpus nolite bellorũ tẽpora p̃occupare etbene satis facie
sxericũ prohibitione significat autẽ bellũ punicũ secundũ quo hannibal ingressus italiã apui
fasis ÷. nonenidixit ꝑalpes in mittet exercitũ sed ipsas alpes quaspate fecit non sibi tantũ sedon
sub: gentibus que secundũ catonẽ etliuiũ muri uicetu tuebantur italiã quas annibal postbella
hispame qus e esutannis confecit aceto rupit uuenalis et montẽ rupit aceto deniq loc uepsaq

Expanded text:
meam. Et sic dixit ‘vetitum’, ut ‘aequum’, unde est «et servanmeam. Et sic dixit ‘vetitum’, ut ‘aequum’, unde est «et servantissimus aequi». Sane sub comminatione omnium deorum maxime solam tangit Iunonem, cuius odia insequebantur hoc etiam bello Troianos: quod etiam sequentes Iovis allocutiones manifestius indicant. FERRVMQVE LACESSERE pro ‘ferro se lacessere’. NE ARCESSITE, TEMPVS nolite bellorum tempora praeoccupare. Et bene satis facit uxori cum prohibitione. significat autem bellum Punicum secundum, quo Hannibal ingressus Italiam cum pphasis est; non enim dixit 'penibus gentibus, quae secundum Catonem et Livium muri vice tuebantur Italiam: quas Hannibal post bella Hispaniae, quae XVII annis confecit, aceto rupit: Iuvenalis «et montem rupit aceto». Denique loca ipsa quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnis t̃ras uidens cernat etiã castra troiana ibi patentib frsice dixit nãcelũ patet ab¬
ortu et occasi ẽ autem sermoennicnus tractus ab hoscus quae ex utraq parte a periuntur unde et mo¬
tratroiinos bella suscipere atquidixit in primobellũ ingens geret italia quodita soluitur. autquia
cũ uno deo ł dea alit loquitur undẽ ẽ in primo hictibi fabor enĩ quando haec .t er. alit̃ uero cum
omnib disutilitatis causa propt̃ remouendã eorũ contentionẽ et dissensionẽ aut certe quiaait
in primoter naq transierint rutulis hiberna subactis illic enĩ dixit aeneã in italiã contrarutu¬
bos tintũ ẽẽ pugnaturũ nunc autẽ omnis ẽ italia inbella commota iunonis instinctu qđ et allectoꝓ
misit ut finitim as inbella ferã rumorib urbes. etiuno pollicita c̃ semagis eẽ facturã utego siqu

Expanded text:
ut omnes terras videns, cernat etiam castra Troiana. BIPATENTIBut omnes terras videns, cernat etiam castra Troiana. BIPATENTIBortu et occasu. est autem sermo Ennianus, tractus ab ostiis, quae ex utraque parte aperiuntur: unde et motra Troianos bella suscipere. atqui dixit in primo "bellum ingens geret Italia" . quod ita solvitur: aut quia cum uno deo vel dea aliter loquitur — unde est in primo "hic tibi, fabor enim, quando haec te cura remordet" — , aliter vero cum omnibus diis utilitatis causa propter removendam eorum contentionem et dissensionem: aut certe quia ait in primo "ternaque transierint Rutulis hiberna subactis" . illic enim dixit Aenean in Italia contra Rutulos tantum esse pugnaturum, nunc autem omnis est Italia in bella commota Iunonis instinctu, quod et Allecto promisit, ut "finitimas in bella feram rumoribus urbes" , et Iuno pollicita est se magis esse facturam, ut "ego, siqua
Abbreviated transcription (Latin):
andit inter ea domus omnipotentis olrmmpi Secundũ podicũ morẽ hoc dicit factus ẽ dies
quia po&ae dicunt matutino tempore aperiri caelũ noctu uero claudi unde est illud ante
diem claciso conponet uesꝑ olrmpo naet paulo post descripturus ẽ noctẽ utiamq dies caelo con¬
cesserat ut intellegamus aliũ diem ẽẽ consũptũ et nunc eũ more solito noctis p̃t̃ misis se descriptio¬
nẽ: quã quã panditur caclũ etiã simplicit̃ possimus accipere quouis tempore. scilicet ad numina
conuocanda quod et melius ẽ quisait in terea idẽ dũ haec geruntur nã interea particula p̃terita
negotia coniungit futuris : sydereã in sedem in astriferũ circulũ non enĩ om̃s circuli astriferi
sunt sed solus superior :unde arduus om̃s ut etiã finiserat cũ iuppit̃ aethere sũmo despiciens
mare ueli uolũ castraq: dardanidũ as p post generalitatẽ intulit speciem consequens enĩ ẽ

Expanded text:
anditur interea domus omnipotentis olympi secundum poeticum morem hoc dicit 'factus est dies', quia poetae dicunt matutino diem clauso conponet Vesper Olympo» - nam et paulo post descripturus est noctem, ut «iamque dies caelo concesserat», ut intellegamus alium diem esse consumptum, et nunc eum more solito noctis praetermisisse descriptionem. Quamquam ‘panditur caelum’ etiam simpliciter possimus accipere, quovis tempore, scilicet ad numina convocanda: quod et melius est, quia ait ‘interea’, id est dum haec geruntur: nam ‘interea’ particula praeterita negotia coniungit futuris. SIDEREAM IN SEDEM in astriferum circulum: non enim omnes circuli astriferi sunt, sed solus superior. TERRAS VNDE ARDVVS OMNES ut «et iam finis erat, cum Iuppiter aethere summo despiciens mare velivolum». CASTRAQVE DARDANIDVM SPECTAT post generalitatem intulit speciem; consequens enim est,
Abbreviated transcription (Latin):
ude und magis iͥcũ mnon longeate rris fiuisse: nã qđait supra mediofere equorre cutdixemi admediũ
uocapindũ estut quia mediũ dicit᷑ omne qđ ẽ interfinem etinitiũ utinterea mediũ aeneasũ dosse
tenobengamituq cadentũ accipio hincapparet de eneadictũ obuuamla iuurũ diputes corpona
mortiimi terr dolet sibietũ infeliciũ uota sublata si quidẽ mmuri constuseres suta uenti p pt
non poterat terdo un a dutõ cerrã prudent᷑ dix̃ quac continet maria misere scite uenti ꝓ peter¬
no qualetate non nũ quã etiã mor suidet᷑ eẽ miseratio uthoc loco itẽ sapra figito rae fiquaost

Expanded text:
egimus eum non longe a terris fuisse: nam quod ait supra ‘medio fert aequore’, ut diximus, ‘ad medium’ accipiendum est. Aut quia medium dicitur omne quod est inter finem et initium, ut «interea medium Aeneas iam classe tenebat». GEMITVMQVE CADENTVM ACCIPIO hinc apparet de Aenea dictum ‘obvia multa virum demittit corpora morti’. IMA TERRA dolet sibi etiam infelicium vota sublata: siquidem in mari constitutus optare hiatum non potest terrae. Imam autem terram prudenter dixit, quae continet maria. MISERESCITE VENTI pro petentis qualitate nonnumquam etiam mors videtur esse miseratio, ut hoc loco, item
Abbreviated transcription (Latin):
frates ibat iã mollior undis sentiens quasise ẽe superatũ h oratius minores uoluere uer¬
tices : morini populi galliae infinib: qui britanniã spectant :rhenus fluuius galliae bui¬
cornis autem quia perduos alueos fluit per unũ qua romanũ imperiũ est per alterũ qua
nisus est xerses conscendere : Pontem i .a. hic armeniae fluuius cui alexanđ magnus pontem fecit
que m fluminis incrementa ruper̃ postea augustus firmiore ponte eũ ligauit unde ad augu
Carentis nunc honoris est ÷ Imagine gaud& ignarus erat ueritatis sed triumphorũ imagine delectabat᷑

Expanded text:
PHRATES IBAT IAM MOLLIOR VNDIS sentiens quasi se esse superatum: Horatius «minores volvere verPHRATES IBAT IAM MOLLIOR VNDIS sentiens quasi se esse superatum: Horatius «minores volvere vertices». MORINI populi Galliae in finibus, qui Britanniam spectant. RHENVS fluvius Galliae. ‘Bicornis’ autem, quia per duos alveos fluit: per unum qua Romanum imperium est, per alterum qua nisus est Xerxes conscendere. Cui Alexander Magnus pontem fecit, quem fluminis incrementa ruperunt. Postea Augustus firmiore ponte eum ligavit, unde ad AugusPARENTIS nunc honoris. RERVM futurarum, quae nundum fuerunt. IMAGINE GAVDET ignarus erat veritatis, sed triumphorum imagine delectabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nus atqui an tonius orientis habuit populos sed intellegamus has gentes africȩ operassu¬
as locasse et simulcũ antonio abaugusto eẽ superatas : discinctos uel habitũ eorũ ostendit qu
usq intalos fluebant quod plautus ridet in penulo dicens. quae ẽ illa siuscũ a frũ uidis set
ueste demissa trahentẽ. aut disfinctos dixit inbabitales militiat om̃s enĩ quimilitant
cnctis aut certe in efficaces ut contra p̃cinctos strenuos dicimus horatius altius agno
p̃cinctis unũ unde et grece utono appellatur non quibonã tonã habet sed ẽ strenuus
imulcifer ꝗber uulcanus. ab eo quod totũ ignis ꝑmulcet: lelegas tessalos lucanus dethes¬
saliã mox lelegũ dextra p̃ssũ descendit aratrũ carasq carȩ in sulane ꝓopulifuer̃ pirati¬
cu famosi uictiꝰ aminoe ut et tuchidides et salustius dicunt gelenos populus strcrae eu¬

Expanded text:
NVS atqui Antonius Orientis habuit populos; sed intellegamus has gentes Africae operas suNVS atqui Antonius Orientis habuit populos; sed intellegamus has gentes Africae operas suas locasse et simul cum Antonio ab Augusto esse superatas. DISCINCTOS vel habitum eorum ostendit, qui usque in talos fluebat: quod Plautus ridet in Poenulo dicens «quae est illa avis?» cum Afrum vidisset vestem dimissam trahentem; aut ‘discinctos’ dixit inhabiles militiae; omnes enim qui militant cincti sunt: aut certe inefficaces, ut contra ‘praecinctos’ strenuos dicimus: Horatius «altius ac nos praecinctis unum». Vnde et Graece εὔζωνος appellatur non qui bonam zonam habet, sed qui est strenuus. MVLCIBER Vulcanus, ab eo quod totum ignis permulcet. LELEGAS Thessalos: Lucanus de Thessalia «mox Lelegum dextra pressum descendit aratrum». CARASQVE Carae insulani populi fuerunt piratica famosi, victi a Minoe, ut et Thucydides et Sallustius dicunt. GELONOS populus Scythiae. EV
Abbreviated transcription (Latin):
deo patrã p̃sagio mortis futurȩ oblitã eẽ recessus aegrpti petere in quib facile poterat
bellureparare dequare semoriens dicitur increpasse: latebrosaq fluminate quia nili
origo nescitur licet plinius dicat hacid longe aba ethopia maurorũ posmaiorẽ athlantẽ
licu cẽ ex quo erũpit qđ uidetur eẽ uerisimile exbeluarũ similitudine triplicitriũ pho
ires eni augustus habuit triũ phos nã primodie triũ phauit exercitus qui antoniũ uicerat
ꝑfhocẽ cõpitalicii ludicedebratis: candentis limine phebi intẽplo desolido marmore
effecto qđ allatũ fuerat deportulunȩ quiẽ in liguriã ⁊ dona recognoscit populorũ aurũ
coronariũ dicit qđ o dieq auictis gentib: datur inponebant autẽ hoc imperatores ꝓpt̃
concessa emunitatẽ ideoergo dixit dona nãsi hoc non eẽt spolia diceret hic nomadũ ge¬

Expanded text:
Cleopatram praesagio mortis futurae oblitam esse recessus Aegypti petere, in quibus facile poterat Cleopatram praesagio mortis futurae oblitam esse recessus Aegypti petere, in quibus facile poterat bella reparare. De qua re se moriens dicitur increpasse. LATEBROSAQVE FLVMINA quia Nili origo nescitur, licet Plinius dicat haud longe ab Aethiopia Maurorum, post maiorem Atlantem, lacum esse, ex quo erumpit. Quod videtur esse veri simile ex beluarum similitudine. TRIPLICI TRIVMPHO tres enim Augustus habuit triumphos: nam primo die triumphavit exercitus qui Antonium vicerat, . F. hoc est, compitalicii ludi celebrati sunt. CANDENTIS LIMINE PHOEBI in templo de solido marmore effecto, quod adlatum fuerat de portu Lunae, qui est in Liguria. DONA RECOGNOSCIT POPVLORVM aurum coronarium dicit, quod hodieque a victis gentibus datur. Inponebant autem hoc imperatores propter concessam emunitatem. Ideo ergo dixit ‘dona’: nam si hoc non esset, spolia diceret. HIC NOMADVM GE
Abbreviated transcription (Latin):
firro aut in armis locatus aut deferro sculptus scilicet metallo sibi congruo: dirȩdirȩ ꝓ¬
ories ultrices deae et benehas int̃ ẽẽ dicit plio ad puniendũ antoniũ qui matrimonii lȩse¬
rat foedus: discordia palla ideo discor dia quia unius ciuitatiserant et bene diras discordia
sequitur quã bellona comitatur nã ꝑ discordiã uenitur adbellũ horatius iratruces
inimicitias et funebre bellũ : actius haec cernens quempostea actiũ nominauit augastus
uerteba t t̃ga sabaei omnes isti populi orientis sunt: iã ũq in mittere fscilicet auiditate
furiendi antercedes intersuorũ cadauera morte futura omine mortis future: lapige
farrr uento quidea pulia flins optime ad horientẽ ducit horatius obstrictis aliis p̃ter ia¬
pira magno corpore septt̃ fluo: uocantẽ cetuleũ ingremiũ hocdehis toria ẽ nã legitur

Expanded text:
FERRO aut in armis locatus: aut de ferro sculptus, scilicet metallo sibi congruo. DIRAE Dirae pFERRO aut in armis locatus: aut de ferro sculptus, scilicet metallo sibi congruo. DIRAE Dirae proprie sunt ultrices deae. Et bene has interesse dicit proelio, ad puniendum Antonium, qui matrimonii laeserat foedus. DISCORDIA PALLA ideo Discordia, quia unius civitatis erant. Et bene Diras Discordia sequitur, quam Bellona comitatur: nam per Discordiam venitur ad bellum: Horatius «ira truces inimicitias et funebre bellum». ACTIVS HAEC CERNENS quem postea Actium nominavit Augustus. VERTEBANT TERGA SABAEI omnes isti populi Orientis sunt. IAM IAMQVE INMITTERE F. scilicet aviditate fugiendi. INTER CAEDES inter suorum cadavera. MORTE FVTVRA omine mortis futurae. IAPYGE FERRI vento, qui de Apulia flans optime ad Orientem ducit; Horatius «obstrictis aliis praeter Iapyga». MAGNO CORPORE septemfluo. VOCANTEM CAERVLEVM IN GREMIVM hoc de historia est; nam legitur
Abbreviated transcription (Latin):
acuentũ eẽt in p̃liũ turres hostib: in prouisȩ : aruano uaneptuni aceder : noua caedemag¬
nanimia nã ñ dicit reuera nou& patri uocat agmina sistro cleo patra sibitantũ assũ psẽ¬
rat ut is inuellet uidercisis autem ẽ genius aegipti qui ꝑsistrimotũ quod gerit index¬
tranili accessus recessus que significatꝰ Persitulã ssitellã quã sinistra retinet. ostendit flu
entiã omniũ lacunarũ sisautẽ lingua a egrptiorũ ẽ t̃raquã i sinuolunt ẽẽ : at̃ goresp¬
cit angues hocẽ ñdũ uidebat mortẽ futurã: deũ monstra ideo monstra dixit. quia sub
augusto necdũ romani a egrptia sacra sasceperant: latrator anubis quia capite canino
pingitur hunc uolunt eẽ mercuriũ ideo quia nihil ẽ cane sagatius. contraneptunum
homerũ sequitur quid eos dicit contrase prodiuersis partibus habere certa m̃ celatis

Expanded text:
ac ventum esset in proelium, turres hostibus inprovisae. ARVA NOVA NEPTVNIA CAEDE ‘nova caede’ magac ventum esset in proelium, turres hostibus inprovisae. ARVA NOVA NEPTVNIA CAEDE ‘nova caede’ magna, nimia: nam non dicit re vera ‘nova’. PATRIO VOCAT AGMINA SISTRO Cleopatra sibi tantum adsumpserat, ut se Isin vellet videri. Isis autem est genius Aegypti, qui per sistri motum, quod gerit in dextra, Nili accessus recessusque significat: per sitellam, quam sinisentiam lacunarum. Isis autem lingua Egyptiorum est terra quam Isin uolunt esse. DE OSICIT ANGVES hoc est, nondum videbat mortem futuram. DEVM MONSTRA ideo ‘monstra’ dixit, quia sub Augusto necdum Romani Aegyptia sacra susceperant. LATRATOR ANVBIS quia capite canino pingitur, hunc volunt esse Mercurium, ideo quia nihil est cane sagacius. CONTRA NEPTVNVM Homerum sequitur, qui deos dicit contra se pro diversis partibus habere certamen. CAELATVS
Abbreviated transcription (Latin):
augustus rostratã dedit coronã qui auicerat nauali certamine: hinca parte contraria
iuictor ab aurore populis qui auicerat sphartas ut diximus litore rubro errtheo mari
quod ẽ int̃ a egrptũ et indiã : ultima secũ bactrauehit ultima ñ quantũ ad fines spectat or¬
bis terrarũ sed ultima inimperio antoniano constat enĩ bactrianos post se habere gente
in numeras : nefas exclamatio ẽ non in eo tantũ quod a egyptiã romanus duxerat sed etiã qđ
mulier castraseq: batur quod in ingenti turpitu dine apud maiores fuit unde bellaturus
pompeius in lesbore liquit uxorem ruere ruebant idẽ ueniebant cũ impetu: currere mi¬
tibus altos alii altis legunt unũ tam̃ ẽ: turritis puppib: instañs hoc dehistoria traxit
nã agrippa primus hoc genus turriũ inuenit ut de tabulatis subito erigerentur simul

Expanded text:
Augustus rostratam dedit coronam, quia vicerat navali certamine. HINC a parte contraria. Augustus rostratam dedit coronam, quia vicerat navali certamine. HINC a parte contraria. VICTOR AB AVRORAE POPVLIS quia vicerat Parthos, ut diximus. LITORE RVBRO Erythraeo mari, quod est inter Aegyptum et Indiam. VLTIMA SECVM BACTRA VEHIT ‘ultima’ non quantum ad fines spectat orbis terrarum, sed ‘ultima’ in imperio Antoniano: constat enim Bactrianos post se habere gentes innumeras. NEFAS exclamatio est, non in eo tantum quod Aegyptiam Romanus duxerat, sed etiam quod mulier castra sequebatur, quod in ingenti turpitudine apud maiores fuit: unde bellaturus Pompeius in Lesbo reliquit uxorem. RVERE ruebant, id est veniebant cum impetu. CONCVRRERE MONTIBVS ALTOS alii ‘altis’ legunt, unum tamen est. TVRRITIS PVPPIBVS INSTANT hoc de historia traxit: nam Agrippa primus hoc genus turrium invenit, ut de tabulatis subito erigerentur, simul
Abbreviated transcription (Latin):
eo curse uiso auerterit faciẽ dixerit quia fulmen oculorũ tuorũ ferre non possum
sicut ait sudonius : a perit᷑ uertice sidus sidus inuerticȩ hoc ẽ suꝑ galeam nam ex quote¬
pore ꝑ diem stella uisa ẽ dum sacrificar& ueneri gen&rici & ludi funebres caesari ex hibe¬
rent᷑ cuius sidus putatũ ẽ augusto ꝑsuadente in honorem patris augusti. stellã ingalea ue¬
pit habere depictã : Parte alia non econtra. sed malia parte aciei :uentis & dis agrippa seon¬
dis secundis dixit augusti comparatione nã hoc dicit. Augustus nimio uentorũ & numinĩ
nitebat᷑ fauore : A grippa sequenti hoc ẽ ille babuit primũ fauorẽ hic secundũ: naualif ro¬
strata corona sextus pompeius pompei filius insiliciã piraticã exercuit : contra quem primo
cum a grippa dimicauit augustus Postea agrippȩ cura dataẽ qui eũ deleuit ob quod ei

Expanded text:
eo, cur se viso verteret faciem, dixerit «quia fulmen oculorum tuorum ferre non possum», eo, cur se viso verteret faciem, dixerit «quia fulmen oculorum tuorum ferre non possum», sicut ait Suetonius. APERITVR VERTICE SIDVS sidus in vertice, hoc est super galeam. Nam ex quo tempore per diem stella visa est, dum sacrificaretur Veneri Genetrici et ludi funebres Caesari exhiberentur. Quod sidus putatum est Augusto persuadente. In honorem patris Augustus stellam in galea coepit habere depictam. PARTE ALIA non e contra, sed in alia parte aciei. VENTIS ET DIS AGRIPPA SECVNDIS ‘secundis’ dixit Augusti comparatione. Nam hoc dicit: Augustus nimio ventorum et numinum utebatur favore, Agrippa sequenti, hoc est, ille habuit primum favorem, hic secundum. NAVALI F. ROSTRATA CORONA Sextus Pompeius, Pompei filius, in Sicilia piraticam exercuit. Contra quem primo cum Agrippa dimicavit Augustus; postea Agrippae cura data est, qui eum delevit. Ob quod ei
Abbreviated transcription (Latin):
barifuer qđ et uirgilius dicit acgiptũ uiresq orientis atq ultima secũ bactra uehit
unde etiam dehocbello egit triumphum nec enimciuile putatũ ẽ quod tantũ modoro¬
mano duce gestũ ẽ qui et ipse barbarȩ seruiebat uxoriadeo ut p̃toria ei castra concedere
quorũ qui potiebatur imperio ipse uocabat exercitũ unde ẽ illo loco decleo patra patrio
uocat agmina sistro namantonius consulare sibi tantũ detinuit imperiũ in quosolaẽ po¬
testas iubentis ille enĩducit exercitũ qui a habet in potestate castra p̃toriã, penatib et
magnis dis alii unũ uolunt eẽ alii separant ut magnos deos accipias iouemmineruã mer¬
curiũ quos aeneas desamo thrasia sustulit : tẽpora flãmas leta uomunt naturalit̃ enim
augustus igneos oculos habuis sedicitur. adeo ut quidã eques romanus in terrogatus ab

Expanded text:
bari fuerunt: quod et Vergilius dicit «Aegyptum viresque Orientis atque ultima secum Bactra vehitbari fuerunt: quod et Vergilius dicit «Aegyptum viresque Orientis atque ultima secum Bactra vehitunde etiam de hoc bello egit triumphum: nec enim civile putatum est, quod tantummodo Romano duce gestum est, qui et ipse barbarae serviebat uxori, adeo ut praetoria ei castra concederet, quorum qui potiebatur imperio, ipse vocabat exercitum: unde est illo loco de Cleopatra 'patrio vocat agmina sistro': nam Antonius consulare sibi tantum detinuit imperium, in quo sola est potestas iubendi. ille enim ducit exercitum qui habet in poMAGNIS DIS alii unum volunt esse, alii separant, ut magnos deos accipias Iovem Minervam Mercurium, quos Aeneas de Samothracia sustulit. TEMPORA FLAMMAS LAETA VOMVNT naturaliter enim Augustus igneos oculos habuisse dicitur, adeo ut quidam eques Romanus, interrogatus ab
Abbreviated transcription (Latin):
augusts duxit uxoremꝰ ꝓ fectiitaq s̃ in prouinciassuas sed antonus inegirto tptosse deo nore de¬
piptus cum pauris adaegr ptũ ẽ reuersus ubiei coepit suadere deo patrut se sor cocpit belo¬
rem dereliota sorore auguste quo facto augustus uehem̃t̃ accensus contra cũ eoepitbella
molir antonius reconꝑtu collectis orientis uiribus prior cũunore deopauauis anto
adbellũ conflictũ ẽ naualicer tamine circaactiũ eprri promargeriũ ubipuctis anto¬
as et leo patra et in fugã coact: postea occiso antonio illi sibi serpentes adhibuit sed
quia belliciuilis triumphus turpis uidetur. laborat poeta ut probet iustũ bellũi fuis se
dicens augustũ eẽ cũ patribus populo que penatib et magnis dis contra cũantonio auxi¬
lia peregrina et monstruosa aegrpti numina et reuera inexereatu antonuomnesbat¬

Expanded text:
Augusti duxit uxorem. Profecti itaque sunt in provincias suas. Sed Antonius in Aegypto captus est amore CleAugusti duxit uxorem. Profecti itaque sunt in provincias suas. Sed Antonius in Aegypto captus est amore Clepastus cum paucis ad Aegyptum est reversus. Vbi ei coepit suadere Cleopatra ut se sortiretur uxorem, derelicta sorore Augusti. Quo facto Augustus vehementer accensus contra eum coepit bella moliri. Antonius re comperta, collectis Orientis viribus, prior cum uxore Cleopatra venit ad bellum. Conflictum est navali certamine circa Actium Epiri promunturium: ubi victi sunt Antonius et Cleopatra et in fugam coacti. Postea occiso Antonio illa sibi serpentes adhibuit. Sed quia belli civilis triumphus turpis videtur, laborat Poeta ut probet iustum bellum fuisse, dicens Augustum esse «cum patribus populoque penatibus et magnis dis», contra cum Antonio auxilia peregrina et monstruosa Aegypti numina. Et re vera in exercitu Antonii omnes bar
Abbreviated transcription (Latin):
uomonemorat᷑ : haet inter bene int̃ inferos & superos mĩre factũ diit. quod ut supra dauius
nos ab antipodis diuidit qui inferi sunt nr̃i comparatione ⁊ Imago aurea on esuenterarũ quo
acerulea fe auream & argenteam maris ee dicit imaginẽ quã scintis erouentor ũtua¬
caca mutori et coloresuarios reddere quod ex pres su in scuto fuisse signifieatt cienula edẽ ra
rfluctũ cano omnis enĩ spuma alba c̃ in orbe in circuitu aestũq secabant haturalem cator
ostendit nã semꝑ mare turbat᷑ cũ delfini apparuerint cernere erat greca figuro e leucaten
in promunc torfio eprraẽ fons leucata hinc augustus agens italos cumde statureip esse tston¬
ga contentio int̃ augustũ antoniũ & catulũ. placuit ut totũ orientẽ tenerae antoniuis Augustus

Expanded text:
 commemorat. Ad v. 671 Haec inter bene inter inferos et superos mare factum dicit, quod, ut supra di commemorat. Ad v. 671 Haec inter bene inter inferos et superos mare factum dicit, quod, ut supra dinos ab antipodis dividit, qui inferi sunt nostri comparatione. IMAGO AVREA non est contrarium quod et caerulam et auream et argenteam maris esse dicit imaginem, quam scimus pro ventorum qualitate mutari et colores varios reddere: quod expressum in scuto fuisse significat. CAERVLA id est maria. FLVCTV CANO omnis enim spuma alba est. IN ORBE in circuitu. AESTVMQVE SECABANT naturalem rem ostendit: nam semper mare turbatur, cum delphini apparuerint. CERNERE ERAT Graeca figura est. LEVCATEN in promunturio Epiri est mons Leucata. HINC AVGVSTVS AGENS ITALOS cum de statu reipublicae esset longa contentio inter Augustum, Antonium et Lepidum, placuit ut totum Orientem teneret Antonius, Augustus
Abbreviated transcription (Latin):
ma murio tab o multa similia facta sunt. & in templo martis locatã quod autem dicit ancailia plio
bacrinuim fuerat consuetudo: pilentis matres in mollib Pilenta sunt uehicula suut basternas
uademu frant autem uen& s coloris non ut nune russati. quibus nisi castae inollbi autẽ pen
amplis in foros facit scelerũ penas prosceleratorũ et bene ait scelerã poe nas unes sio lacu
omi ꝑ sonȩ in cidunt non ipsarũ s̃ ꝓpriȩ crimina unde et scelerib sant atudute supplicia
quem se incidentes homines ob noxlos faciuntaette catilina minacip si hoequiasi uo eieti cens
qratiã dictũ uidetur his dantẽ iura catonẽ ut supradiximus censoriũ significat s nomia ereeuse
quicontra tnine bella suscepit et suꝑ gressus ẽ hocloco homeri dispositionẽ si quidem ille
minoem radamantẽ ea cũde impiis iudicare dicit hic romanũ ducẽ in nocentib. dare iur

Expanded text:
Mamurio fabro multa similia facta sunt et in templo Martis locata. Quod autem dicit ancilia, pluraMamurio fabro multa similia facta sunt et in templo Martis locata. Quod autem dicit ancilia, plurahaec enim fuerat consuetudo. PILENTIS MATRES IN MOLLIBVS pilenta sunt vehicula, sicut nunc basternas videmus. Erant autem tunc veneti coloris, non ut nunc russati, quibus nisi castae matronae uti non ptemplis inferos facit. SCELERVM POENAS pro ‘sceleratorum’. Et bene ait ‘scelerum poenas’; in crimina enim personae incidunt, non ipsarum sunt proprie crimina: unde et sceleribus sunt statuta supplicia, quae in se incidentes homines obnoxios faciunt. ET TE CATILINA MINACI P. S. hoc quasi in Ciceronis gratiam dictum videtur. HIS DANTEM IVRA CATONEM ut supra diximus, Censorium significat, non Vticensem, qui contra Caesarem bella suscepit. Et supergressus est hocMinoem, Rhadamanthyn, Aeacum de impiis iudicare dicit, hic Romanum ducem innocentibus dare iura
Abbreviated transcription (Latin):
lo quo u tebantur flamines dictis̃ quasi fil amines uerũ festis dieb filode posi¬
to. pillea necesse erat accipere quȩ secundũ alios ad ostendendã sacerdotu emino¬
tia s̃ reꝑta sicut colũne mortuis nobilibus suꝑ ponunt᷑ ad ostendendũ eorũ coliñ
alii dicunt ñ propt̃ eminentiã dignitatis hoc factũ sed quia cũ sacrificarent apuadliu¬
ro lauiniũ et ei sexta frequent̃ aues deuicinis uenientes lucis abriperent. eminentu
uirgarũ eas terrere uoluer̃ exinde etiã consuetudo ꝑmansit. ut apud lauro lauinũ
ingentes baberentur uirgȩ breues in urbe: lapsa a ncilia caelo regnante nu ma¬
pompilio scutũ breue & rotundum caclo lapsum est: et cumarus pices res pondissent illi stoinur¬
bisimperium ubi illud fuiss&: diligentia numae ne quando abhostibi posset aufdrert aababuto

Expanded text:
lo quo ulo quo uto pillea necesse erat accipere, quae secundum alios ad ostendendam sacerdotii eminentiam sunt reperta, sicut columnae mortuis nobilibus superponuntur ad ostendendum eorum columen. alii dicunt non propter eminentiam dignitatis hoc factum, sed quia cum sacrificarent apud Laurolavinium et eis exta frequenter aves de vicinis venientes lucis abvirgarum eas terrere voluerunt. Exinde etiam consuetudo permansit, ut apud Laurolavinium ingentes haberentur virgae, non breves ut in urbe. LAPSA ANCILIA CAELO regnante NumPompilio scutum breve et rotundum caelo lapsum est. Et cum aruspices respondissent illic fore orbis imperium, ubi illud fuisset, diligentia Numae, ne quandoque ab hostibus posset auferri, adhibito
Abbreviated transcription (Latin):
tudo suprastabant tercentũ nitidi in p̃sepib altis ꝑ qđ aequorũ magnitudinẽ expressit
hic in eodem scuto et congrue sacerdotes statĩ postꝰ templa cõmemorat. salios qui sunt in
tutela iouis martis quirini dicti saluideo qđ circa aras saliunt et tripudiant: nudosq
iuꝑ coscũ in honorẽ panos luꝑcaliorũ sollemnitas celebraretur. pecora romanorũ su¬
bito a latronibus rapta sunt illi proiectis uestibus ꝑ secutis latrones quib: oppressis et
receptis animalib: propt̃rẽ anudis prospere gestã consuetudo ꝑ mansit ut nudi luꝑ¬
calia celebrarent : Lanigerosq apices flamines in capite habebant pilleũ in quoerat
breuis uirgo de suꝑ habens lanȩ aliquiđ quo d cũ ꝑaestus ferre nompossent. filptanrã
capita religa recoeper̃ nã nudis penitus eos capitib: incedere nefas fuerat unde a fi¬

Expanded text:
tudo, ut supra «stabant ter centum nitidi in praesepibus altis», per quod equorum magnitudinem expressit. tudo, ut supra «stabant ter centum nitidi in praesepibus altis», per quod equorum magnitudinem expressit. HIC in eodem scuto. Et congrue sacerdotes statim post templa commemorat. SALIOS qui sunt in tutela Iovis, Martis, Quirini. Dicti Salii ideo quod circa aras saliunt et tripudiant. NVDOSQVE LVPERCOS cum in honorem Panos Lupercaliorum sollemnitas celebraretur, pecora Romanorum subito a latronibus rapta sunt. Illi proiectis vestibus persecuti sunt latrones: quibus oppressis et receptis animalibus, propter rem a nudis prospere gestam consuetudo permansit ut nudi Lupercalia celebrarent. LANIGEROSQVE APICES flamines in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestus ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt; nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas fuerat: unde a fi
Abbreviated transcription (Latin):
anser argenteus auratis porticibus hoc ad tempus retulit florentis romanȩ reip nãil
loloco ubi dixit horrebat regiaculmo ideo addidit romuleo ut incipientis et paupe¬
ris ad huc imperii tempora de signaret : canebat quasi p̃diuinabat nãcanere . et dicere
et diuinare significat: arcemq: tenebantꝰ deẽ pene nã prope tenuer̃: defensi tenebris et
dono noctis opacȩ multiite rationẽ uolunt alii dicunt tenebris propt̃ cuniculos dononos
in berbos unde ẽ tunc mihi prima genas uestibat flore iuuentas : uirgatis lucent sagulis
quae habebant inuirgarũ modũ deductas uias et beneallu sit ad gallicã lingũa ꝑ quãuir¬
ge purpura dicit᷑ uirgatis ergo ac sidiceret uirgatis idẽ purpuratis caesa hastas uiri¬
les naetiã uiros fortes gallicesos uocant: scutis longis ꝑhaec corporũ ostenditur magni¬

Expanded text:
anser argenteus. AVRATIS PORTICIBVS hoc ad tempus retulit florentis Romanae reipublicaeanser argenteus. AVRATIS PORTICIBVS hoc ad tempus retulit florentis Romanae reipublicae: nam illo loco ubi dixit ‘horrebat regia culmo’, ideo addidit ‘Romuleo’, ut incipientis et pauperis adhuc imperii tempora designaret. CANEBAT quasi praedivinabat: nam ‘canere’ et dicere et divinare significat. ARCEMQVE TENEBANT deest ‘paene’: nam prope tenuerunt. DEFENSI TENEBRIS ET DONO NOCTIS OPACAE multi iterationem volunt, alii dicunt ‘tenebris’ propter cuniculos, ‘dono ninberbes, unde est «tunc mihi prima genas vestibat flore iuventas». VIRGATIS LVCENT SAGVLIS quae habebant in virgarum modum deductas vias. Et bene adlusit ad Gallicam linguam, per quam virga purpura dicitur. ‘Virgatis’ ergo, ac si diceret virga tinctis, id est purpuratis. GAESA hastas viriles: nam etiam viros fortes Galli gaesatos vocant. SCVTIS LONGIS per haec corporum ostenditur magni
Abbreviated transcription (Latin):
natos ascendere tunc mallius custos capitolii gallos detrusit exaree dangore ansel:¬
ris excititus quẽ priuatis quidam dono iunoñi dederat᷑ nã que secundũ pliniũ nullũ
animal ita odorem hominis sentit : pro templo prodefensione templinam ante tem¬
plũ non procedit cũ obsessus in tratemplũ eẽt sic in nono ipsi interdextra acleua ꝓtur¬
rib: astant terentius namnihil haec itaessent proillo haud stares fedria: tenebat᷑ defen¬
debat et ẽ militare uerbũ ut etiã sallustius dicit unde econtra uictos. loco motos dicimus
ad huc fastinonerat ludorũ et sacrificiorũ p̃noscerent dies atq hoc in capitolio et satis
prudent̃ argenteũ anserem dixit nãquasi epitheton ẽ cosoris et significauit remuerã
nã in capitolio inhonorẽ illius anseris quigallorũ nuntiarat tiduentũ positus fuerat

Expanded text:
natos ascendere. Tunc Manlius, custos Capitolii, Gallos detrusit ex arce, clangore ansenatos ascendere. Tunc Manlius, custos Capitolii, Gallos detrusit ex arce, clangore anseris excitatus, quem privatus quidam dono Iunoni dederat: namque secundum Plinium nullum animal ita odorem hominis sentit. PRO TEMPLO pro defensione templi; nam ‘ante templum’ non procedit, cum obsessus intra templum esset. Sic in nono «ipsi intus dextra ac laeva pro turribus adstant», Terentius «nam ni haec ita essent, pro illo haud stares debat: et est militare verbum, ut etiam Sallustius dicit. unde e contra victos 'loco motos' dicimus:adhuc fasti non erant, ludorum et sacrificiorum praenoscerent dies. ATQVE HIC ‘hic’, in Capitolio. Et satis prudenter argenteum anserem dixit: nam quasi epitheton est coloris et significavit rem veram. Nam in Capitolio in honorem illius anseris, qui Gallorum nuntiarat adventum, positus fuerat