comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nissent gratias his egit. Quod ad auxilium ferendum
eoꝵ in presenti non esset necessaria abirent domos or¬
tatus est & hac asseueratione periculum quod ex noui¬
Otate reꝵ ĩminebat discussit.
Acipio africanus in hispaniã cum inter captiuas eximi
parentes eius redempturi captiuam domum scipioni at¬
tulerant eidem sponso pro nuptiali munere dedit.
Qua multiplici gratia uniuersa gens uicta impeno popu¬
Ni romani accessit.
TLexandrum macedonem quoq traditum est eximi¬
e pulchntudinis uirgini captiue. cum finitime gẽ¬
Otis pnucipi fuisset desponsata. sũma abstinentia ita
pepercisse: ut illam ne aspexerit quidem. Qua mox
ad sponsum iemissa uniuerse gentis ꝑ hoc beneficiũ
Sanimos conciliauit sibi.
Mperator cesar augustus germanicus eo bello quo
uictis hostibus cognomen germanici meruit. cum
Cin finibus obioꝵ castella poneret pro frustibus eoꝵ
que uallo comprehendebat pretiũ solui iussit atq: ea
Siustitie fama omnium fidem constrinxit.

Expanded text:
nissent, gratias his egit, quod ad auxilium ferendum eorum in praesentia non esset necessaria, abirent domos, hortatus est, et hac adseveratione periculum, quod ex novitate rerum imminebat, discussit. Scipio Africanus in Hispania, cum inter captivas eximiaparentes eius redempturi captivam donum Scipioni attulerant, eidem sponso pro nuptiali munere dedit. Qua multiplici magnificentia universa gens victa imperio populi Romani accessit. Alexandrum quoque Macedonem traditum est eximiae pulchritudinis virgini captivae, cum finitimae gentis principi fuisset desponsa, summa abstinentia ita pepercisse, ut illam ne aspexerit quidem. Qua mox ad sponsum remissa, universae gentis per hoc beneficium animos conciliavit sibi. Imperator Caesar Augustus Germanicus eo bello, quo victis hostibus cognomen Germanici meruit, cum in finibus Cubiorum castella poneret, pro fructibus locorum, quae vallo comprehendebat, pretium solvi iussit; atque ita iustitiae fama omnium fidem astrinxit. XII
Abbreviated transcription (Latin):
erritum & quotiens prima luce moueret totiens
stantioꝵ fecit qua persuasione digressis inde parthis.
iustum iter reliquo die sine interpellatione confecit.
Pilipus in ep̃ero ueritus ne fugientem eum roma

Expanded text:
ercitum et, quotiens prima luce moveret, totiensercitum et, quotiens prima luce moveret, totiensstativorum fecit. Qua persuasione digressis inde Parthis, iustum iter reliquo die sine interpellatione confecit. Philippus in Epiro victus, ne fugientem eum Roma
Abbreviated transcription (Latin):
q decurrentem in castra in castra in quibus multi i¬
gnes ꝑ paucoꝵ curam instituti spetiem manentis ibi
multicudinis seruabant a lateribus adortus oppressit.
Alli pugnaturi cum attalo aurum omne et ar¬
gentum certis custodibus tradiderunt. Quibus si
acie fugissent parceretur quo facilius colligenda pre
niam sparsit eum seftando anthiochi equites mo
quidem sibi tutam arbitratus milites dispersos abi
iquitates euasit eadem qua sertorius ipse sparso ex¬
Sercitu de iure collecto¬
Ratius cocles urgente porsenne exercitu iussit suos
ꝑ pontem redire in urbem eumq ne casi sequeret᷑
hostis intercidere. Quod dum efficitur in capite eius
Spropugnator ipse insequentes detinuit. audito deni-¬
q fragore pontis abrupti deiecit se in alueum eum¬
Eq in ermis sed uulneribus oneratus trans nauit.
franius in hyspania ad hilerdam cum cesarem fu¬
geret in stante eo castra posuit. Cum idem cesar fe¬
cisset & pabulatum suos dimisisset ille signum repen

Expanded text:
rrentem in castra, in quibus multi ignes per paucorum curam instituti speciem manentis ibi multitudinis servabant, a lateribus adortus oppressit.  Effugiendo Galli pugnaturi cum Attalo aurum omne et argentum certis custodibus tradiderunt, a quibus, acie fusi essent, spargeretur, quo facilius colligenda praeniam sparsit et sectanda ea Antiochi equites morquidem sibi tutam arbitratus, abire dispersos militiquitatem evasit eadem qua Sertorius ratione, sparso exercitu, dein recollecto. Horatius Cocles,o urguente Porsennae exercitu, iussit suos per pontem redire in urbem eumque, ne eos insequeretur hostis, intercidere. Quod dum efficitur, in capite eius propugnator ipse insequentes detinuit. Audito deinde fragore pontis abrupti, deiecit se in alveum eumque et armis et vulneribus oneratus tranavit. Afranius in Hispania ad Ilerdam, cum Caesarem fugeret, instante eo castra posuit; cum idem Caesar fet pabulatum suos dimisisset, ille signum repent
Abbreviated transcription (Latin):
consternati ad deditionem festinauerunt.
Ermocrates syracusanus suꝑatis acie carthagi¬
nen sibus ueritus ne captiui quoꝵ ingentem
Omanum in potestatem redegerat parũ diligenter
custodirentur. Qui euentus dimicationis in epulas
& securitatem compellere uictores poterat finxit
proxima nocte equitatum hostilem uenturum
Qua expeftatione assecutus est: ut solito attentius ui¬
gilie agerentur. Idem rebus prospere gestis & ob id
resolutis suis in nimiam securitatem somnoq & me¬
ro pressis in castra transfugam misit qui pretende¬
bat se fuga lapsum dispositas etiam ubiq asyracusa¬

Expanded text:
consternati ad deditionem festinaverunt. consternati ad deditionem festinaverunt. Hermocrates Syracusanus superatis acie Carthaginiensibus veritus, ne captivi, quorum ingentem manum in potestatem redegerat, parum diligenter custodirentur, quia eventus dimicationis in epulas et securitatem compellere victores poterat, finxit proxima nocte equitatum hostilem venturum. Qua exspectatione assecutus, ut solito attentius vigiliae agerentur. Idem, rebus prospere gestis et ob id resolutis suis in nimiam securitatem somnoque et mero pressis, in castra hostium transfugam misit, qui praemoneret de fuga: dispositas enim ubique a Syracusa
Abbreviated transcription (Latin):
stibus ꝗͣ a suis interfici uictoriam acquisiuit.
Que post prelium fien debent si res prospere cesse
Arius uictis prelio theutonis reliquias eoꝵ quia
nox circũ dauerat circũ sedens sublatis sub inde
lamoribus ꝑ paucos suoꝵ territauit in somnemq
hostem detinuit ex eo assequutus ut postero die
in requietum facilius debellaret.
est: ut hannibal lustu nam frater occisus erat et
prelio ducum capita hastis prefixa ostendit. atq
Sita obstinator ꝑuicatiam fregit.
IAmenus dux germanoꝵ capita eoꝵ quos occide¬
rat. similiter prefixa ad uallum hostium ad mo¬
ueri iussit.
Omicius corbulo cum tigarnocertam obsideret
& armeni ꝑtinaciter uiderentur tollerare obsidi¬
Sonem in uadua dum ex megestanis quos ceꝑat
animaduertit caputq eius in balistam excussũ
intra munimenta hostium misit. Id forte decidit
in medium consilium quod tum maxime habe¬
bant barbari ad cuius conspectum uelut ostentũ

Expanded text:
stibus quam ab suis interfici, victoriam acquisivit. De stibus quam ab suis interfici, victoriam acquisivit. De His Quae Post Proelium Fiunt IX Si Res Prospere Cessearius, victis proelio Teutonis, reliquias eorum, quia nox intervenerat, circumsedens, sublatis subinde clamoribus per paucos suorum territavit insomnemque hostem detinuit, ex eo assecutus, ut postero die irrequietum facilius debellaret. et Hannibal luctu nam frater occisus erat etproelio ducum capita hastis praefixa ostendit atque ita obstinatorum pervicaciam fregit. Arminius, dux Germanorum, capita eorum, quos occiderat, similiter praefixa ad vallum hostium admoveri iussit. Domitius Corbulo, cum Tigranocertam obsideret et Armenii pertinaciter viderentur toleraturi obsidionem, in Vadandum ex megistanis, quos ceperat, animadvertit caputque eius ballista excussum intra munimenta hostium misit. Id forte decidit in medium concilium, quod cum maxime habebant barbari; ad cuius conspectum velut ostento
Abbreviated transcription (Latin):
in hostes faliscos iussisset signiferum cunctantem
Simꝑauit occidi Quo exemplo ꝑterriti hostem inuase¬
Srunt. Cossus cornelius magister equitum aduersus fi¬
denates idem fecit.
MArquinius aduersus sabinos cunctantes equites de¬
Itractis frenis concitatis equis prorumꝑe aciem ius
artilius consul bello sannitico ex acie refugi¬
entibus in castra militibus aciem suoꝵ opposu¬
it. affirmans secum & bonis ciuibus diicaturos
eos nisi cum hostibus maluissent ea ratione uniuer¬
sos inaciem reduxit
illa cedentibus iam legionibus exercitii mithri¬
datico ductu archilai stricto gladio in primam
Saciem procurrit appellansq milites dixit siquis
quesisset ubi imꝑatorem reliquissent responderẽt
pugnantem in boetia. cuius rei puclore uniuersi
Dsecuti sunt eum¬
luus uilius ad modum referentibus suis pedem
nerent. fidelissimos equitum a tergo posuit. prece
ne cum fecisset ut etiam timidissimi mallent ab ho¬

Expanded text:
in hostis Faliscos iussisset, signiferum cunctantem in hostis Faliscos iussisset, signiferum cunctantem occidi imperavit; quo exemplo perterriti hostem invaserunt. Cossus Cornelius magister equitum adversus Fidenates idem fecit. Tarquinius adversus Sabinos cunctantes equites detractis frenis concitatisque equis perrumpere aciem iussit. M. Atilius consul bello Samnitico ex acie refugientibus in castra militibus aciem suorum opposuit, affirmans secum et bonis civibus dimicaturos eos, nisi cum hostibus maluissent; ea ratione universos in aciem reduxit. L. Sulla, cedentibus iam legionibus exercitui Mithridatico ductu Archelai, stricto gladio in primam aciem procucurrit appellansque milites dixit, si quis quaesisset, ubi imperatorem reliquissent, responderent pugnantem in Boeotia; cuius rei pudore universi eum secuti sunt. Divus Iulius ad Mundam referentibus suis pedem nerent, fidelissimos equitum a tergo posuit praecepne cum effecisset, ut etiam timidissimi mallent ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
nius aduersus sabinos conflixit. signiferis segni¬
Sus dimicantibus raptum signum in hostem misit.
Cuius recipiendi gratia romani ita ardenter pugna¬
uerunt qđ signum & uictoriam retulerunt.
Urius agrippa consul cedente cornu signũ mi¬
litare ereptum signifero ante hostes hernicos
E& equos misit. quo pacto eius prelium restitutũ est
Summa enim alacritate romani ad recipiendum si¬
Egnum incubuerunt.
Uintius capitolinus consul signum in hostes fa¬
liscos eiecit militesq repetere iussit.
Uruis. camilus trbunus militum consulari
potestate cunctante exercitu arreptũ manu
Esigniferum in hostes uolscos a latinos traxit. ceteros
puduit non sequi. Saluiius pelignis persico bello
Sidem fecit.
Urius aduerso exercitu cum occurrisset affirma¬
uit non recepturum se in castra quẽquã nisi¬
uictorem. reductisq in aciem uictoria potitus est.
Ideret exercitum pronũtiauit pro hoste sibi futurũ

Expanded text:
nius adversus Sabinos conflixit, signiferis segninius adversus Sabinos conflixit, signiferis segnius dimicantibus raptum signum in hostem misit; cuius recuperandi gratia Romani ita ardenter pugnaverunt, ut et signum et victoriam rettulerint. Furius Agrippa consul cedente cornu signum militare ereptum signifero in hostes Hernicos et Aequos misit. Quo facto eius proelium restitutum est; summa enim alacritate Romani ad recipiendum signum incubuerunt. T. Quintius Capitolinus consul signum in hostes Faliscos eiecit militesque id repetere iussit. M. Furius Camillus tribunus militum consulari potestate, cunctante exercitu, arreptum manu signiferum in hostes Volscos et Latinos traxit; ceteros puduit non sequi. Salvius Pelignus bello Persico idem fecit. M. Furius averso exercitu, cum occurrisset, affirmavit non recepturum se in castra quemquam nisiictorem, reductisque in aciem victoria potitus est. ideret exercitum, pronuntiavit pro hoste sibi futurum,
Abbreviated transcription (Latin):
Arius aduersus cymbros & theutonos cum meta¬
tores eius ꝑ imprudentiam ita castris locum ce¬
pissent ut sub potestate barbaroꝵ esset aqua. fla¬
gitantibus eam subito digito chostem ostendens
illic inquit petenda est. Quo instinctu assecutus
Dest: ut protinus barbari tollerentur
Abienus post pharsalicam pugnam cum uictis
partibus durachium confugisset: miscuit ue-¬
ra falsis & non celato eebato exitu pugne equatã
partium fortunam graui uulnere cesaris finxit.
& hac simulatione reliquis pompeiaꝵ partium fi¬
duciam fecit.
Ato cum ambrachiam eo tempore quo socie na¬
ues ab etholis oppugnabantur imprudens. uno
lembo appulisset quãꝗͣ nichil secum presidii habe:¬
ret cepit signum uoce gestuq dare. quo uidere¬
tur subsequentes suoꝵ naues uocare, ea asseue¬
ratione hostem terruit tanꝗͣ plane appropinqua¬
rent. qui quasi exproximo citabantur. Etholi
ne aduentu romane classis opprimerentur. reli¬
querunt oppugnationem.

Expanded text:
arius adversus Cimbros et Teutonos, cum metatores eius per imprudentiam ita castris locum cepissent, ut sub potestate barbarorum esset aqua, flagitantibus eam suis, digito hostem ostendens "illinc", inquit, "petenda est"; quo instinctu assecutus est, ut protinus barbari tollerentur. T. Labienus post Pharsalicam pugnam, cum victis partibus Dyrrhachium refugisset, miscuit vera falsis et, non celato exitu pugnae, aequatam partium fortunam gravi vulnere Caesaris finxit; et hac assimulatione reliquiis Pompeianarum partium fiduciam fecit. M. Cato, cum Ambraciam eo tempore, quo sociae naves ab Aetolis oppugnabantur, imprudens uno lembo appulisset, quamquam nihil secum praesidii haberet, coepit signum voce gestuque dare, quo videretur subsequentis suorum navis vocare, eaque asseveratione hostem terruit, tamquam plane appropinquarent, qui quasi ex proximo citabantur. Aetoli, ne adventu Romanae classis opprimerentur, reliquerunt oppugnationem.
Abbreviated transcription (Latin):
gia rediret insequerenturq hostes & ad locoꝵo
portunitatem lacesserent agmen eius ordinem ca¬
ptiuoꝵ ab utroq latere exercitus sui applicuit quib
dũ parcitur ab hoste. spatiũ transeundi habuerũt la¬
cedemonii.
Dem tenentibus angustias thebanis ꝑ quas transire.
habebat. flexit iter quasi thebas contenderet exter¬
Sritis chebanis digressis q ad tutanda menia repctitũ¬
iter quod destinauerat emersus est nullo obsistente.
Il costratus dux etholoꝵ aduersus epirotas cum ei

Expanded text:
gia rediret insequerenturque hostes et ad locorum gia rediret insequerenturque hostes et ad locorum opportunitatem lacesserent agmen eius, ordinem captivorum ab utroque latere exercitus sui explicuit; quibus dum parcitur ab hoste, spatium transeundi habuerunt Lacedaemonii. Idem, tenentibus angustias Thebanis, per quas transeundum habebat, flexit iter, quasi Thebas contenderet. Exterritis Thebanis digressisque ad tutanda moenia repetituiter, quo destinaverat, emensus est nullo obsistente. Nicostratus, dux Aetolorum, adversus Epirotas, cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
hyspaniã uictum exercitum cum ꝑ scipio in staret
eseret.
hemistocles aduentante xerxe. quia neq prelio pede¬
stres neq finium tutele neq obsidioni credebat suf
belli ad nauale prelium transferendi. Idem fecit in &ea¬
dem ciuitate pericles aduersus lacedemonios.
Dcipio manente in italia hannibale transmisso in afri
Shostile transtulit bellum
Thenienses cum deceliam castellum ip̃oꝵ lacedemo.
nu comunissẽt frequentiusq uexarentur. classem qͥ
Mperator cesar domitianus augustus cum germani
more suo esaltibus & obscuris latebris sub inde impu¬
gnarent nostros. tutumq regressum in profunda siluaꝵ
tauit tamen statum belli. sed & subiccit dictioni sue
hostes quoꝵ refugia nudauerat
angusto itinere exercitum duceret. et tarentini
classe insidiati agmen eius scorpionibus aggressi essẽt
captiuis latera euntium pretexuit. Quoꝵ respestu ho¬
stes in hibuere tela.¬
: qf silaus lacedemonius cum preda omistus ex fri¬

Expanded text:
Hispania victum exercitum, cum P. Scipio instaret, ceret. Themistocles adventante Xerxe, quia neque proelio pedetelae finium neque obsidioni credebat suffbelli ad navale proelium transferendi. Idem fecit in eadem civitate Pericles adversum Lacedaemonios. Scipio, manente in Italia Hannibale, transmisso in Africhostiles transtulit bellum. Athenienses, cum Deceliam castellum ipsorum Lacedaem communissent et frequentius vexarentur, classem, qumperator Caesar Domitianus Augustus, cum Germani more suo e saltibus et obscuris latebris subinde impugnarent nostros tutumque regressum in profunda silvarutavit tantum statum belli, sed et subiecit dicioni suae hostes, quorum refugia nudaverat.angusto itinere exercitum duceret et Tarentini ei classe insidiati agmen eius scorpionibus agressi essent, captivos lateri euntium praetexuit, quorum respectu hostes inhibuere tela. Agesilaus Lacedaemonius, cum praeda onustus ex Phr
Abbreviated transcription (Latin):
Fodius in hispania cũ acerrimo prelio conflixisset.
quod nox dirimerat. magno numero utrinq ceso
cum plura suoꝵ corpora intra noctem sepellienda cu-¬
rauit. hispani postero die ad simile officium pro¬
gressi quia plures ex ipsoꝵ numero ꝗͣ ex romanis ce¬
sos repererant uictos se esse secundum dinumeratio¬
nem argumentati ad conditiones imꝑatoris descende¬
Orunt.
Martius eques romanus qui reliquuis exercitus
prefuit. cum in propinquo bina castra penoꝵ pau¬
cis milibus passuum distarẽt. cohortatus milites pro¬
xima castra in tempesta nocte adortus & tum hostẽ
uictorie fiducia in compositum aggressus ne nũtios
quidem laddis reliquisset. brtussimo tempore mili¬
ti ad requiem dato eadem nocte raptim fama reige¬
ste pregressus. altera eoꝵ castra inuasit itabis simili
usus euentu deletis utrobiq penis amissas populo ro

Expanded text:
dius in Hispania, cum acerrimo proelio conflixisset, quod nox diremerat, magno numero utrimque caeso complura suorum corpora intra noctem sepelienda curavit. Hispani postero die ad simile officium progressi, quia plures ex ipsorum numero quam ex Romanis caesos reppererant, victos se esse secundum eam dinumerationem argumentati, ad condiciones imperatoris descenderunt. T. Marcius, eques Romanus, qui reliquiis exercitus praefuit, cum in propinquo bina castra Poenorum paucis milibus pas suum distarent, cohortatus milites proxima castra intempesta nocte adortus est, et cum hostem victoriae fiducia incompositum adgressus ne nuntios quidem cladis reliquisset, brevissimo tempore militi ad requiem dato, eadem nocte raptim famam rei gestae praegressus altera eorundem castra invasit. Ita bis simili usus eventu, deletis utrubique Poenis, amissas populo Ro
Abbreviated transcription (Latin):
rcus curius quia phalange regis pyrri explicite
resisti non posse animaduertebat. dedit operam
tit in agustiis confligeret ut conferta sibi ipsi esset im¬
Iꝯ pedimento.
INeus pompeius in capadocia elegit locum castris
editum inde adiuuante procliuo unpetum mili¬
tum facile ipso decursu mithridatem suꝑauit.
UEsar aduersus pharnacem mithridatis filium di-¬
micaturus in colle instruxit aciem que res expedi¬
tam ei uictoriam fecit. Nam pila ex edito in subeun¬
tes barbaros emissa protinus eos auerterunt.
ptim cum copiaꝵ parte adeptus in subieftos hostes de¬
currit. et equitatum eoꝵ a latere inuasit. ausũq et¬
corundem partem pedites ꝑturbantem insecutus cla
quibus ex longinquo usus est cominus applicitus elude¬
ret. Quo consilio quia quandam fiducie ctiam spetiem
ostentauerat. celenter barbaros debellauit.
Annibal apud ministorem contra marcellum pu-
Dem apud cannas cum comꝑisset uulturũ amnẽ¬

Expanded text:
 Curius, quia phalangi regis Pyrrhi explicitae resisti non posse animadvertebat, dedit operam, ut in angustiis confligeret, ubi conferta sibi ipsa esset impedimento. Cn. Pompeius in Cappadocia elegit castris locum editum. Unde adiuvante proclivi impetum militum facile ipso decursu Mithridatem superavit. C. Caesar adversus Pharnacem Mithridatis filium dimicaturus in colle instruxit aciem; quae res expeditam ei victoriam fecit, nam pila ex edito in subeuntis barbaros emissa protinus eos averterunt. ptim cum parte copiarum adeptus, in subiectos hostes decucurrit et equitatum eorum a latere invasit; aveeorundem protinus pedites proturbantem insecutus clarquibus ex longinquo usus est, comminus applicitus eluderet. Quo consilio, quia quandam etiam fiduciae speciem ostentaverat, celeriter barbaros debellavit. annibal apud Numistronem contra Marcellum pugndem apud Cannas, cum comperisset Volturnum amne
Abbreviated transcription (Latin):
stituerentur robustus quidem miles sed qui alie¬
nũ negotium ageret. In sinistro autem afer mi-¬
nus uiribus firmus. sed animi constantioris. redu¬
cto sinistro latere suoꝵ in dextro cornu quod ua¬
lidissimis militibus extruxerat. Obliqua acie cum
hoste conflixit. Deinde fusis fugatisq afris. hy¬
spanos qui in recessu speftantium more steterant
facile in deditionem compulit.

Expanded text:
stituerentur, robustus quidem miles, sed qui aliestituerentur, robustus quidem miles, sed qui alienum negotium ageret, in sinistro autem Afri, minus viribus firmi, sed animi constantiores, reducto sinistro latere suorum, dextro cornu, quod validissimis militibus exstruxerat, obliqua acie cum hoste conflixit. Deinde fusis fugatisque Afris Hspanos, qui in recessu spectantium more steterant, facile in deditionem compulit.
Abbreviated transcription (Latin):
Scincũductus hostis a tergo eos oppressisset
Hemistocles dux atheniensium cum uident utilissi¬
mum gntie aduersis multiuidinem rereis nauium
in angustuis salaminis deternere. Idq ꝑsuadere
ciuibus non posset. solertia effecit ut a barbaris
ad utilitates suas greci compellerentur. simulata
nãq proditione. misit ad xerxem qui indicaret
populares suos de fuga cogitare. Difficiliorem q:
rem ei futuram si singulas ciuitates obsidione ag¬
grederctur. Qua ratione effecit: ut exercitus bar¬
baroꝵ primũ inquietaretur. dũ tota nocte in sta¬
tione custodie est. Deinde ut sui mane integris
uiribus cum dictis barbaris uigilia marcẽtibus con¬
fligerent. loco ut uoluerat arto. in quo xerses
multitudine qua prestabat uti non posset.
De acie ordinanda
Heus scipio in hyspania aduersus hãnonem
ad oppidũ indibile cum aĩaduertisset punicã
m ita directam ut in dextro cornu hispani cõ¬

Expanded text:
circumductus hostis a tergo eos oppressisset. circumductus hostis a tergo eos oppressisset. Themistocles dux Atheniensium, cum videret utilissimum Graeciae adversus multitudinem Xerxis navium in angustiis Salaminis decernere idque persuadere civibus non posset, sollertia effecit, ut a barbaris ad utilitates suas Graeci compellerentur. Simulata namque proditione misit ad Xerxen, qui indicaret populares suos de fuga cogitare difficilioremque ei rem futuram, si singulas civitates obsidione adgrederetur. Qua ratione effecit, ut exercitus barbarorum primum inquietaretur, dum tota nocte in statione custodiae est; deinde, ut sui mane integris viribus cum barbaris vigilia marcentibus confligerent, loco ut voluerat arto, in quo Xerxes multitudine qua praestabat uti non posset. III De Acie Ordinanda Cn. Scipio in Hispania adversus Hannonem ad oppidum Indibile, cum animadvertisset Punicam aciem ita directam, ut in dextro cornu Hispani con
Abbreviated transcription (Latin):
bunt colles sectari. a romanis autem quoꝵ robur in pe¬
ditum erat campestnia teneri. penos in plana decduxit.
ubi ꝑelephantos dissipatis ordinibus romanoꝵ sparsos
milites ꝑ numidas ꝑsecutus: eoꝵ exercitum fudit: in illã
diem terra mariq uictorem.
Paminunda dux thebanoꝵ aduersus lacedemonios
dineturus aciem pro fronte cius decurrere eqiutib
Eussit. cum ingentem puluerem oculis hostium obiecis¬
set expetationem q eius certaminis pretendisset circũ¬
ducto pedice ab ea parie ex qua decursus in aduersam
hostium aciem ferebat. inopinãtium terga adortus ceci
Acedemonii trecenti contra innumerabilem multi¬
tudinem psaꝵ termopilas occupauerunt quaꝵ an¬
Oibisie non amplus ꝗͣ parem numerum cominus pug̃¬
tarum potennt adinictere. Eaq ratione quatum aci
Scongressus facultatem equati numero barbaroꝵ iuiruite
suꝑati forent nisi ꝑ proditorem ephyaltem trachinuum

Expanded text:
bant, colles sectari, a Romanis autem, quorum robur in pebant, colles sectari, a Romanis autem, quorum robur in pedite erat, campestria teneri, Poenos in plana deduxit; ubi per elephantos dissipatis ordinibus Romanorum sparsos milites per Numidas persecutus eorum exercitum fudit, in illam diem terra marique victorem. Epaminondas dux Thebanorum adversus Lacedaemonios directurus aciem, pro fronte eius decurrere equitibus iussis, cum ingentem pulverem hostium oculis obiecisset exspectationemque equestris certaminis praetendisset, circumducto pedite ab ea parte, ex qua decursus in aversam hostium aciem ferebat, inopinantium terga adortus cecidit. Lacedaemonii CCC contra innumerabilem multitudinem Persarum Thermopylas occupaverunt, quarum angustiae non amplius quam parem numerum comminus pugnaturum poterant admittere. Eaque ratione, quantum ad congressus facultatem, aequati numero barbarorum, virtute c superati forent, nisi per proditorem Ephialten Trachinium
Abbreviated transcription (Latin):
ultra reliquoꝵ naturam fluminũ ingentes auras
nis in ora & oculos incideret. Quibus ĩcomiodis mire
bosti a duersantibus ulam memorabiem adeptus est
uictoriam.
Arius aduersus cymbros ac theu tonos constituta
die pugnaturus firmatum cibo militem ante ca
itineris prostigaretur fatigationi eoꝵ. Deinde ĩ com¬
modum aliud obiecit. Ita orcdinata suoꝵ acie ut ad¬
uerso sole uento & puluere barbaroꝵ occuparetur ex¬
Tercitus.
PLeo menes lacedemonius aduersus hispidam athe¬
ꝓ niensem qui equitatu preualebat. planitiem in qua
Edimicaturus erat arboribus prostratis impediit & inuiam
lberi in africam ingenti hostium multitudine exce
a tergo amne defensi & subinde cum uirtute prestarẽt
Sincursando in proximos omnem hostium exercitum
strauerunt
Antippus lacedemonius sola loci cõmutatione for¬
tunam punici belli conuertit. Nam cum desperan¬
Stibus iam carthaginensibus mercede solicitatus animad¬
ueraisset. a fros quidem qui equitatu & elephantis presta¬

Expanded text:
ultra reliquorum naturam fluminum ingentis auras nis in ora et oculos incideret. Quibus incommodis mire hosti adversantibus illam memorabilem adeptus est victoriam. arius adversus Cimbros ac Teutonos constituta die pugnaturus firmatum cibo militem ante casitineris profligaretur. Fatigationi deinde eorum incommodum aliud obiecit, ita ordinata suorum acie, ut adverso sole et vento et pulvere barbarorum occuparetur exercitus. Cleomenes Lacedaemonius adversus Hippiam Atheniensem, qui equitatu praevalebat, planitiem, in qua dimicaturus erat, arboribus prostratis impediit et inviam Hiberi in Africa ingenti hostium multitudine excepa tergo amne defensi et subinde, cum virtute praestarent, incursando in proximos omnem hostium exercitum straverunt. Xanthippus Lacedaemonius sola loci commutatione fortunam Punici belli convertit. Nam cum a desperantibus iam Carthaginiensibus mercede sollicitatus animadvertisset Afros quidem, qui equitatu et elephantis praesta
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfuerat inde oꝑima retulit spolia.
Aulus amisso ad cannas exercitu offerente equum
tus aclinauerat ꝑsedit donec abhostibus oppressus cõ¬
foderetur. Uarro collega eius uel maiore constantia
post eandem clacem uixit gratieq: ei a senatu & po¬
pulo acte sunt quia non desperasset rem publicam a
uit. & barbam capillũ submisit & postea nunꝗͣ recu¬
bans cibum cepit. honoribus quoq cum ei deferrent᷑
a populo renuntiauit. dicens felicioribus magistratib:
Trei publice opus esse.
Empronius tuditanus & Qñ octauius tribuni mili¬
tum omnibus fusis ad cannas. cum in minoribus ca-¬
stris circũ sedirentur. suaserunt cõmilitonibus ut stringe¬
rent gladios & ꝑ hostium presidia erumperent secum id
sibi animi esse etiam si nemini ad erumpendum au¬
dacia fuisset. affirmante s. de cunctantibus xii. omnino
equitibus uel peditibus qui comitari sustinuerant reptis
Sincolumes camisium ꝑuenerunt.
U fonteius crassus in hyspania cum tribus milibus ho

Expanded text:
fuerat, inde opima rettulit spolia. L. Paulus, amisso ad Cannas exercitu, offerente equom t, persedit, donec ab hostibus oppressus confoderetur. Varro, collega eius, vel maiore constantia post eandem cladem vixit gratiaeque ei a senatu et populo actae sunt, quod non desperasset rem publicam. Nvit; et barbam capillumque summisit et postea numquam recubans cibum cepit; honoribus quoque, cum ei deferrentur a populo, renuntiavit, dicens felicioribus magistratibus rei publicae opus esse. Sempronius Tuditanus et Cn. Octavius tribuni militum omnibus fusis ad Cannas, cum in minoribus castris circumsederentur, suaserunt commilitonibus, stringerent gladios et per hostium praesidia erumperent secum, id sibi animi esse, etiamsi nemini ad erumpendum audacia fuisset, affirmantes; de cunctantibus XII omnino equitibus, L. Peditibus, qui comitari sustinerent, repertis incolumes Canusium pervenerunt. C. Fonteius Crassus in Hispania cum tribus
Abbreviated transcription (Latin):
naturalem assistendi appetunt consuetudinem: ad su¬
dorem uimq crura iactarent.
Ato pollicentibus barbans duces itinerum et insu¬
per presidium si magna eis promicteretur: non
dubitauit polliceri quia aut uistoribus ex spoliis ho¬
Sstilibus poterat dare aut interpretis ex soluebatur pro-¬
Dmisso.
Aximus transfugere ad hostes uolentem stan¬
Sequitem uocari ad se iessit eiq exeusauit qui in¬
uidia cõmilitonum uirtutes illius ad id tempus igno¬
rasset. Tum donato ei equo pecunia insuꝑ largus ob¬
tinuit ut quem ex conscientia turbidum accersierat
letum admicteret. et ex dubio in reliquum non mi

Expanded text:
naturalem assistendi appetunt consuetudinem, ad sunaturalem assistendi appetunt consuetudinem, ad sudorem usque crura iactarent. M. Cato pollicentibus barbaris duces itinerum et insuper praesidium, si magna summa eis promitteretur, non dubitavit polliceri, quia aut victoribus ex spoliis hostilibus poterat dare aut interfectis exsolvebatur promisso. Q. Maximus transfugere ad hostes volentem Staequitem, vocari ad se iussit eique excusavit, quod invidia commilitonum virtutes illius ad id tempus ignorasset; tum donato ei equo pecuniam insuper largitus obtinuit, ut, quem ex conscientia trepidum arcessierat, laetum dimitteret et ex dubio in reliquum non mi
Abbreviated transcription (Latin):
socioꝵ populus erat adierunt ornauerunt ancillam
ille ne abnegato ad uictoriam socios alienaret aut de¬
ducto exercitu uires minueret tertiam partem militum
cibaria parare & naues ascendere iussit. Dato precepto
ut cauti uentos retro redirent recedens interim aduen¬
tantis auxilũ rumor uti legetum tenderet fuit exci¬
tauit animos amicoꝵ ita hostium consilia discussit.
Esar cu n in partibus pompeianis magna equitum
uersam faciem cedere coegit
ocaei cum a sempronio gracco collatis signis urge¬
rentur uniuersas copias cinxere plaustris que im¬
pleuerant fortissimis uiris muliebri ueste tectis. Sem
pronium tanꝗͣ feminas audentius ad obsidendos ho¬
stis consurgentem. hi qui in plaustris erant aggres¬
Ssi fugauerunt.¬
PUmenes cardinanus ex successoribus alexandri
in castello quodam clausus qui exercere equos
Onon poterat cetis cotidie horis ita suspendebat:
ut posterioribus pedibus inixi prioribus alleuatis cũ

Expanded text:
sociorum populus erat, adierunt oraveruntque auxilia. sociorum populus erat, adierunt oraveruntque auxilia. Ille, ne aut negato adiutorio socios alienaret aut diducto exercitu vires minueret, tertiam partem militum cibaria parare et naves ascendere iussit, dato praecepto, ut causati ventos retro redirent; praecedens interim adventantis auxilii rumor ut Ilergetum excitavit animos, ita hostium consilia discussit. C. Caesar, cum in partibus Pompeianis magna equitum versam faciem cedere coegit. ccaei, cum a Sempronio Graccho collatis signis urgerentur, universas copias cinxere plaustris, quae impleverant fortissimis viris muliebri veste tectis. Sempronium, tamquam adversus feminas audentius ad obsidendos hostis consurgentem, hi qui in plaustris erant adgressi fugaverunt.umenes Cardianus, ex successoribus Alexandri, in castello quodam clausus, quoniam exercere equos non poterat, certis cotidie horis ita suspendebat, ut posterioribus pedibus innixi, prioribus allevatis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Omani cum campanis equitibus nullo modo pares
essent.o. neuius centurio in exercitu fuluiũ flacci
proconsulis excogitauit: ut delectos exercitu extoto
qui uelocissimi uidebantur & melioris stature erant
spatis paruulis non ampluis & galeiculis gͥladiisq &
septenis singulos hastis quaternoꝵ circiter pedum arma¬
re: eosq adiunctos equitibus iuberet usq ad menia
puchi. deuide ibi positis nostris equitibus incipere inter
hostium equitatum preliari. Quo facto uehementer &
ipsi campani afflicti sunt & maxime equi eoꝵ quibus
turbatis prona uictoria fuit.
IScipio in lidia cum die ac nocte imbre continuo
uexatum exercitum anthiochi uideret nec homi¬
nes tantum aut equos deficere ueꝵ archus quoq ma¬
Edentibus neruis in habiles factos. exortatus est fratrem
ut postero ꝗͣuis religioso die cõmisteret prelium quam
sententiam secuta iustoria est.
Atonem uastantem hyspaniam legati legetum qui

Expanded text:
Romani, cum Campanis equitibus nullo modo pares Romani, cum Campanis equitibus nullo modo pares essent, Q. Naevius centurio in exercitu Fulvi Flacci proconsulis excogitavit, ut delectos ex toto exercitu, qui velocissimi videbantur et mediocris erant staturae, parmulis non amplis et galeiculis gladiisque ac septenis singulos hastis quaternorum circiter pedum armaret eosque adiunctos equitibus iuberet usque ad moenia provehi, deinde ibi positos, nostris equitibus recipientibus, hostium equitatum proeliari; quo facto vehementer et ipsi Campani afflicti sunt et maxime equi eorum, quibus turbatis prona nostris victoria fuit. P. Scipio in Lydia, cum die ac nocte imbre continuo vexatum exercitum Antiochi videret nec homines tantum aut equos deficere, verum arcus quoque madentibus nervis inhabiles factos, exhortatus est fratrem, ut postero quamvis religioso die committeret proelium; quam sententiam secuta victoria est. Catonem vastantem Hispaniam legati Ilergetum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
transimenum romani acceperunt, cum sex milib
hostium & interposita pactione in potestatem suam re¬
degisset sicios latini nominis benigne in ciuitates su¬
as climisit dictitans se italie liberande causa bellũ
gerere eoꝵq opera aliquot populos in deditionẽ
accepit.¬
Iago cum locris obsideretur a crispino classis nostre
prefecto diffudit ad romana castra rumorem han¬
nibalem cesum mario ad liberandum obsidione lo¬
cros uenire. clam deinde equites emissos iussit a mõ¬
tibus qui in conspestu erant se ostendere. Quo facto ef¬
fecit ut crispinus hannibalem adesse ratus conscendens
naues fugeret.
Cipio emilianus ad numantiam omnibus non cohor¬
tibus tantum sed centuriis sagutarios & funditores
Sinterposuit.
Elopidas thebanus ad thessaliam in fugam uersus
flumen in quo tumultuarium fecerat pontem libe¬
Srasset ne sequentibus hostibus idem transitus manẽt
nouissuno agmini precepit incenderent pontem.

Expanded text:
Trasumennum Romani acceperunt, cum sex milia Trasumennum Romani acceperunt, cum sex milia hostium interposita pactione in potestatem suam redegisset, socios Latini nominis benigne in civitates suas dimisit, dictitans se Italiae liberandae causa bellum gerere; eorumque opera aliquot populos in deditionem accepit.Mago, cum Locri obsiderentur a Crispino classis nostrae praefecto, diffudit ad Romana castra rumorem Hannibalem caeso Marcello ad liberandos obsidione Locros venire; clam deinde equites emissos iussit a montibus, qui in conspectu erant, se ostendere; quo facto effecit, ut Crispinus Hannibalem adesse ratus conscenderet naves ac fugeret. Scipio Aemilianus ad Numantiam omnibus non cohortibus tantum, sed centuriis sagittarios et funditores interposuit. Pelopidas Thebanus, cum a Thessalis in fugam versus flumen, in quo tumultuarium fecerat pontem, liberasset, ne sequentibus hostibus idem transitus maneret, novissimo agmini praecepit, incenderent pontem.
Abbreviated transcription (Latin):
Pinarius in sicilia presidio etne prepositus cla¬
ues portaꝵ quas penes se habebat. reposcentib
ad penum pararent habebat. petit unius noctis ad
deliberationem spatium indicataq militibus frau¬
de grecoꝵ. cum precipisset: ut parati postera die
signum expectarent. postera luce assistentibus reddlitu¬
rum se claues dixit. idem omnes etnenses. occi¬
dit.
Phicrates dux atheniensium classem suam hosti¬
li habitu instruxit. & ad eos quos suspectos habe¬
Ebat inuectus. cum effuso studio exciperetur: deprehẽ¬
Ssa eoꝵ ꝑfidia oppidum diripuit.
Graccus cum edixisset futurum ut ex uolonum
numero fortibus libertatem daget ignauo cruci¬
bus afficeret. et quatuor milia ex his quia segnius
pugnauerant metu pene in quendam munitum cõl¬
lem cohissent misit qui eis dicerent totum sibi exer-¬
ri qui hostes fuissent & sic eos et sua fide: & ipsoꝵ
metu exsolutos recepit.
Annibal post prelium quo ingentem cladem ad

Expanded text:
Pinarius in Sicilia praesidio Hennae praepositus, claPinarius in Sicilia praesidio Hennae praepositus, claves portarum, quas penes se habebat, reposcentibusad Poenum pararent, habebat, petit unius noctis ad deliberationem spatium indicataque militibus fraude Graecorum, cum praecepisset, ut parati postera die signum exspectarent, prima luce assistentibus militibus redditurum se claves dixit, si idem omnes Hennenses cdit. Iphicrates, dux Atheniensium, classem suam hostili habitu instruxit et ad eos quos suspectos habebat invectus, cum effuso studio exciperetur, deprehensa eorum perfidia oppidum diripuit. Ti. Gracchus, cum edixisset futurum, ut ex volonum numero fortibus libertatem daret, ignavos crucibus affigeret, et quattuor milia ex his, quia segnius pugnaverant, metu poenae in quendam munitum collem coissent, misit qui eis dicerent totum sibi exer hostes fudissent; et sic eos et sua fide et ipsorum metu exsolutos recepit. Hannibal post proelium, quo ingentem cladem ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sad capiendos se uenisse quibus ferax est numida:
Neftas lacedemonius: ut thebanoꝵ cõmeatum
facilius ex opinato aggrederetur in occulto pa¬
ratis nauibus tanꝗͣ unam omnino haberet turritã
menibus in eam tantum gregem exercebat. Quo¬
dam deinde tempore omnes naues in thebanos¬
transnauigatos ĩmisit & cõmeatibus eoꝵ potitus c̃.
Sholomeus aduersus ꝑdicam exercitu preualen¬
tem ipse inualidus omne pecudum genus re¬
Eligatis ad tergum que traheret carpentis agendũ
ꝑ paucos curauit equites ipse pregressus cum copi¬
is quas habebat effecit: ut puluis quem pecora ex¬
citauerant spetiem magni exercitus sequentis mo¬
uerent. cuius e pestatione territum fecit hostem
Ironides atheniensis aduersus chebanos equita¬
tu preualentes pugnatunis in campis suos edo¬
cuit manentibus esse spem  liquam salutis ceden¬
tibus autem ꝑnitiosissimum. Qua ratione confirma¬
tis militibus uictoriam consecutus est.

Expanded text:
ad capiendos se venisse elephantos, quibus ferax est Numidia; ad capiendos se venisse elephantos, quibus ferax est Numidia; Alcetas Lacedaemonius, ut Thebanorum commeatum facilius ex inopinato adgrederetur, in occulto paratis navibus, tamquam unam omnino haberet triremem, vicibus in ea remigem exercebat; quodam deinde tempore omnis naves in Thebanostransnavigantis immisit et commeatibus eorum potitus est. Ptolomaeus adversus Perdiccam exercitu praevalentem, ipse invalidus, omne pecudum genus, religatis ad tergum, quae traherent, sarmentis, agendum per paucos curavit equites; ipse praegressus cum copiis, quas habebat, effecit, ut pulvis, quem pecora excitaverant, speciem magni sequentis exercitus moveret, cuius exspectatione territum vicit hostem. Myronides Atheniensis adversus Thebanos equitatu praevalentes pugnaturus in campis suos edocuit manentibus esse spem aliquam salutis, cedentibus autem perniciem certissimam; qua ratione confirmatis militibus victoriam consecutus est. C.
Abbreviated transcription (Latin):
tis pactoritu suo non statim athenas reuersi sed pro¬
tinus inde raptim acto lacedemonem uersus agmi¬
ne eo tempore quo minime tuebantur agros hosti¬
um quibus subinde prede fuerant ultro depopula¬
ti sunt.
Assius onerarias naues non magis ad alios usus
accensas oportuno uento in classem hostium mi¬
sit & incendio eam consumpsit.
Liuius fuso hasdrubale hortantibus eum qui¬
busdam: ut hostem ad interemptionem ꝑseque¬
Sretur. Respondit & aliqui suꝑsint qui de uictoria
nostra hostibus nuntient.
ACipio africanus dicere solitus est hosti non solũ
dandam esse uiam ad fugiendum sed esse mu¬
niendam.
Acon athenienses affiriauit incolumes futuros
hostes si deponerent ferrum cisq obsequutis
conditionibus uniuersos qui in cingulis ferreas fibu¬
Uas habuissent interfici iussit.
Asdrubal subigens dolum numidaꝵ causa in¬
gressus fines eoꝵ resistere parantibus affirmauit,

Expanded text:
tis. Peracto ritu suo non statim Athenas reversi, sed protis. Peracto ritu suo non statim Athenas reversi, sed protinus inde raptim acto Lacedaemonem versus agmine eo tempore, quo minime timebantur, agrum hostium, quibus subinde praedae fuerant, ultro depopulati sunt. Cassius onerarias naves, non magni ad alia usus, accensas opportuno vento in classem hostium misit et incendio eam consumpsit. M. Livius, fuso Hasdrubale hortantibus eum quibusdam, ut hostem ad internicionem persequeretur, respondit: "aliqui et supersint, qui de victoria nostra hostibus nuntient." Scipio Africanus dicere solitus est hosti non solum dandam esse viam ad fugiendum, sed etiam muniendam. Paches Atheniensis affirmavit incolumes futuros hostes, si deponerent ferrum; eisque obsecutis condicionibus universos, qui in sagulis ferreas fibulas habuissent, interfici iussit. Hasdrubal subigendorum Numidarum causa ingressus fines eorum resistere parantibus affirmavit
Abbreviated transcription (Latin):
castra eius incenderent simulata lignoꝵ in opia missis
undiq qui ea furarentur effecit: ut germani uniuer¬
sos truncos amolirentur
N. scipio bello nauali amphoras pice & tede plenas
in hostium classem iaculatus est: quaꝵ iactus et
pondere foret noxius & diffundendo que continue¬
Srant alimentum prestaret incendio
Annibal regi anthiocho monstrauit: ut in hostiũ
classem uascula iacularentur uiperis plena. Qua¬
Ere metu ꝑterriti milites a dimicatione & nauticis
ministeriis impedirentur. Idem fecit iam cedente
Dclasse sua prusias.
Portius de impetu in classem hostium cum trã¬
siluisset deturbatis ex eo penis eoꝵq armis et
Sinsignibus iuter uos distributis multas naues hosti¬
Dum quos sociali habitu fefellerat mersit.
Thenienses cum sub inde a lacedemoniis infesta¬
rentur diebus festis quos sacros munere extra
Surbem celebrabant omnium quidem colentium u¬
nicornem expresserunt. Armis tamen & ueste cela¬

Expanded text:
castra eius incenderent, simulata lignorum inopia, missis castra eius incenderent, simulata lignorum inopia, missis undique, qui ea furarentur, effecit, ut Germani universos truncos amolirentur. Cn. Scipio bello navali amphoras pice et taeda plenas in hostium classem iaculatus, quarum iactus et pondere foret noxius et diffundendo, quae continuerant, alimentum praestaret incendio. Hannibal regi Antiocho monstravit, ut in hostium classem vascula iacularetur viperis plena, quarum metu perterriti milites a dimicatione et nauticis ministeriis impedirentur. Idem fecit iam cedente classe sua Prusias. M. Porcius Cato, in classem hostium cum transiluisset, deturbatis ex ea Poenis eorumque armis et insignibus inter suos distributis multas naves hostium, quos sociali habitu fefellerat, mersit. Athenienses, cum subinde a Lacedaemoniis infestarentur, diebus festis, quos sacros Minervae extra urbem celebrabant, omnium quidem colentium imitationem expresserunt, armis tamen sub veste cela
Abbreviated transcription (Latin):
bus equis eoꝵ preualido alteri alteri admodum exili
duos admouit iuuenes similiter lestos robustum et gra¬
cilem, ac robustiori imꝑauit equi exilis uniuersam cau-¬
dam abrumꝑe gracili autem ualentioris ꝑ singulos pi¬
los uellere. Cũq gracili successisset quod imꝑatum esset.
ualidissimus cum infirmi equi cauda sine effectu lucta¬
retur. Naturam inquit sertorius romanoꝵ uirium ꝑ
hoc uobis exemplum ostendi. Milites insuꝑabiles sũt
uniuersos aggredienti: eosdem lacerabit & carpet qui
ꝑ partes atten tabit.
Alerius leuinus consul cum intra castra sua explora¬
torem hostium deprehendisset magnamq copiaꝵ
suaꝵ fiduciam haberet circunduci eum iussit terren¬
diq hostis causa exercitus suos uisendos speculatori¬
bus eoꝵ quotiens uolrissent patere.
Elius primi pilaris qui in germania post ualerianã
ꝓcladem obsessis nostris pro duce fuit ueritus ne bar¬
baris ligna que congesta erant uallo admouerent et

Expanded text:
lteri admodum exili duos admovit iuvenes similiter electos, robustum et gracilem. Ac robustiori imperavit equi exilis universam caudam abrumpere, gracili autem valentioris per singulos pilos vellere; cumque gracili successisset quod imperatum erat, validissimus cum infirmis equi cauda sine effectu luctaretur, "naturam", ins sunt universas adgredienti; easdem lacerabit et carpet, qui per partes attemptaverit." Valerius Laevinus consul, cum intra castra sua exploratorem hostium deprehendisset magnamque copiarum suarum fiduciam haberet, circumduci eum iussit terrendique hostis causa exercitus suos visendos speculatoribus eorum, quotiens voluissent, patere. Caedicius primipilaris, qui in Germania post Varianam cladem obsessis nostris pro duce fuit, veritus, ne barbari ligna, quae congesta erant, vallo admoverent et
Abbreviated transcription (Latin):
quidam pugnatorem dicerent imꝑatorem me ma¬
Ster non bellatorem peperit.
Marius theutono prouocanti eum & postulanti
ut prodiret respondit. si crpidus mortis esset. la¬
queo eum uitam posse finire. cum demonstraret gla¬
diatorem contempte stature & proye exaste etatis
obiecit ei dixitq si eum suꝑasset cum uictore con-¬
gressurum.
Sertorius experimento didicerat imparem uniuerso
romanoꝵ exercitui: ut barbaros quoq in consulte pu-

Expanded text:
quidam pugnacem dicerent: "imperatorem me maquidam pugnacem dicerent: "imperatorem me mater, non bellatorem peperit." Marius Teutono provocanti eum et postulanti, ut prodiret, respondit, si cupidus mortis esset, laqueo posse eum vitam finire; cum deinde instaret, gladiatorem contemptae staturae et prope exactae aetatis obiecit ei dixitque, si eum superasset, cum victore congressurum. Q. Sertorius, quod experimento didicerat imparem se universo Romanorum exercitui, ut barbaros quoque inc
Abbreviated transcription (Latin):
sponte descendit. xenophontem uix uniuersi pepule¬
runt. ue conscenderet equum & lalorem suum inter
Cecessaria duci nuinerare uellet.
Lexander cum hieme duceret exercitum residens
idignem recognoscere pretereuntis copias cepit.
Cũq respexisset quendim quoq tactum fngore consi¬
dere loco suo iussit dixitq ei si in ꝑsis natus esses in
Sregia sella sedisse tibi capitale foret. in macedonia na¬
to conceditur.
Uuus augustus uespasianus cum quendam adole¬
scentem honeste natum militie inhabilem angu¬
stiaꝵ rei familiaris causa eductum ad longiorem or¬
dinem rescisset censu constituto honesta missione ex
Esar dicebat idem sibi esse consilium aduersus
hostem quod plerisq medicis contra uitia corpoꝵ
fame potius ꝗͣ ferro se pacandi¬
Aulus imperatorem senem moribus dicebat esse o¬
portere. significans moderatiora sequenda consi¬
Slia.
ICipio africanis fertur dixisse cum eum parum

Expanded text:
sponte descendiFor. Xenophontem vix universi perpulesponte descendiFor. Xenophontem vix universi perpulerunt, ut conscenderet equum et laborem suum in necessaria duci munera reservaret. Alexander, cum hieme duceret exercitum, residens ad ignem recognoscere praetereuntis copias coepit; cumque conspexisset quendam prope exanimatum frigore, considere loco suo iussit dixitque ei: "si in Persis natus esses, in regia sella resedisse tibi capital foret, in Macedonia nato conceditur." Divus Augustus Vespasianus, cum quendam adulescentem honeste natum, militiae inhabilem, angustiarum rei familiaris causa deductum ad longiorem ordinem rescisset, censu constituto honesta missione exa Variis Consiliis C. Caesar dicebat idem sibi esse consilium adversus hostem, quod plerisque medicis contra vitia corporum, fame potius quam ferro superandicebat. L. Paulus imperatorem senem moribus dicebat esse oportere, significans moderatiora sequenda consilia. Scipio Africanus fertur dixisse, cum eum parum