comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & pragmatica negotia dicun¬
tur. & auctor causarũ & negocioꝵ pragma¬
ticꝰ nuncupatur
De testibus .xxiii.

Expanded text:
unde et pragmatica negotia dicuntur, et actor causarum et negotiorum pragmaticus nuncupatur. De testibus .
Abbreviated transcription (Latin):
separans & secernens. Mixta enim
& adulterata int̾ se ꝑ ignem metalla dissociat.
& ab auro & argento ȩs plumbumq seceruit.
Alia qͦ metalla ab igne defendit. & cum sit na¬
tura exis ferriq durissima: si absq stanno fu¬
erit. uritur & crematur. Dtannum illitum
ȩxeis uasis saporem facit gratiorem: & com¬
pescit uirꝰ erugiis. Specula etiam ex eo tẽ¬
perantur. cerussaquoq ex eo sic̃ explumbo
conficitur.
de electro .xxiii.

Expanded text:
separans et secernens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficitur. De electro .
Abbreviated transcription (Latin):
ueli alligatur. qͣsi ꝓpe pedes. De qͦ torpilius.
Et qͥsi cum uentꝰ fert nauem in mare secd̃s
siqͥs ꝓpedem misit si uela sinistrum. Cor¬
mentũ funis in nauib longus. quo ꝓra
ad pupim extenditur: quo magis constrin¬
gantur. Cormenta aute a tortura dicta.
restesq funeqͦ Dafon funis inꝓra positus.
De quo ceciliꝰ. Uenerio cursui ueni ꝓlato pe¬
de usq ad safonem. Opisfera funes qͥ cornib
antemne dextra sinistraq tenduntur.
inlitore religatur ad palum. Mitra funtꝰ
quo nauis media uincitur. Anquina.
qua ad malũ antemna constringitur.
De qͦ cinna. Atq anquina regat stabu¬
lem fortissima cursum. Remuilcũ fu¬
nis. qͦ deligata nauis trahitur uice re¬
mi. De quo uulgiꝰ. Hic mea me longo
succedens ꝓra remulco. letantem gratis
sistit in hospiciis. Strupi uincła loro
uł ligno facta. quib remi ad scalmos alli
sit religare strupis. Cataporates linea
cũ massa plumbea. qua maris altitudo
temptatur. Luciliꝰ. Hanc cataporatẽ

Expanded text:
eli alligatur, quasi prope pedes. De quo Turpilius: Quasi cum ventus fert navim in mare secundus, si quis propedem misit, si veli sinistrum. 4. Tormentum funis in navibus longus, quo prora ad puppim extenditur, quo magis constringantur; tormenta autem a tortu dicta, restes, funesque. 5. Saphon, funis in prora positus. De quo Caecilius: Venerio cursu veni prolato pede usque ad saphonem. 6. Opisantenne dextra sinistraque tenduntur in littore religatur ad palum. Mitra funis quo navis media vincitur. 7. Anquina, quod ad malum antenna constringitur. De qua Cinna: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. 8. Remulcum, funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius: Hic mea me longo succedens prora remulco, Laetantem gratis sistit in hospitiis. 9. Struppi, vincula loro vel lino facta quibus remi ad scalmos alligsit religare struppis. Catapirates linea cum mtentatur, unde Lucius: Hanc cathasiararem
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ accepit. Placentȩ sunt quȩ fiunt de far¬
re. quȩ alii liba dicunt: eo qͦd libeant & pla¬
ceant. Dulcia sunt genera pistorii oꝑis. asa¬
pore dicta: melle enĩ asꝑsa sumunt᷑. Crusta
suꝑficies panis. ipsa & fragmenta. quia diui¬
duntur ut fracta. Fermentũ a feruore nun¬
cupatum. qd̾ plus pͥma hora non potest con¬
tineri. Crescendo enĩ excedit. Farina. & sur¬
fures a farre dictȩ: cuiꝰ sunt purgamenta.
Amolum flos farinȩ tenuissimũ. p̾ leuita¬
tate de mola egestum. unde & appellatum
qͣsi amola. Simila. Pollines. grecast̃.¬

Expanded text:
nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farnomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur a cõmunione uescentium. Cenon
quippe greci cõmune dicunt. Unde et com¬
municantes. qͦd communit̃ id ÷ parit con¬
ueniant. Apud uetẽs enĩ solitum erat in ꝓ¬
patulo uesei & cõmunit̃ epulari: ne
singuritas luxutriam gigneret. Est autẽ
cena uesꝑtinus cibus. quã ues¬
ꝑtinam antiqui dicebant. Inusu enĩ non
erant prandia. Panis dictus qͦd cum om̃i
cibo apponatur. uł qͦd om̃e animal eum
est: qui ad cibum seruis datur. nec delica¬
tus. Fermentatius. fermentis confectus.
Arimus. ñ fermentatꝰ. Nam arimꝰ ÷ sine fer¬
mento: sincerꝰ. Acriximꝰ leuit fermentatꝰ. qͦsi
acro azimꝰ.Siligineus panis. afrumenti ge¬
nere nuncupatus. Siligo enĩ genꝰ ÷ tritici.
Rubidꝰ recoctus & rubefactus. Dub cinericiꝰ.
cinere coctus & reuersatꝰ. ipse & focatiꝰ. Cliba¬
nicius. in testa coctus. Fungia panis aqua di¬
utius malaxatus. similam modicam accipit
tationis plusꝗͣ om̃is panis: unde & fuñgiȩ

Expanded text:
vocatur a communione vescentium, κοινὸν vocatur a communione vescentium, κοινὸν quippe Graeci commune dicunt. Unde et communicantes, quod communiter, id est, pariter conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci, et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vespertinus cibus, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cum omni cibo adponatur, vel quod omne animal eum est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit tationis plus quam omnis panis; unde et spungiae
Abbreviated transcription (Latin):
paratu compositũ. Crapula ẽ immode¬
rata uoracitas. quasi cruda epula. cuiꝰ
cruditate grauatur cor. & stoniꝰchꝰ indi¬
gestus afficitur. Immoderata enĩ uo¬
racitas: uitium est. Sed tantũ id salu¬
tis. quantum sustentationi natirȩq
sufficiat. Iantaculum ÷ pͥmꝰ cib. qͦ ieiuni¬
um soluitur. unde & nuncupatur. Nigidiꝰ.
Nos ipsi ieiunia iantaculis leuib polluimꝰ.
Orandium ab apparatu edendidictũ. Propͥe
autẽ uet̾es prandium uocabant omnium
militum cibum ante pugnam. Unde ÷ illud
ducis alloquiũ. Prandeamꝰ. tanꝗͣ ad infe¬
ros cenaturi. Merenda ÷ cibꝰ qui declinante
die sumitur. qͦsi post meridiem edenda: &
ꝓxima cenȩ. Unde & antenͣia a quibdã
uocantur. Item merendare quasi meridie
edere. Adnona tractum est a tempore quo
romani uetẽs ad cibos aduocabantur. Dic
martialis. Imꝑat excelsos frangere uona tho¬
ros. Quod & usq hodie ꝑse faciunt. Cena

Expanded text:
paratu conpositum. Crapula est inmodeparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius 109: 'Nos ipsi ieiunia i11. Prandium ab apparatu edendi dictum; proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam, unde est illud ducis alloquium: Prandeamus, tanquam ad inferos coenaturi. 12. Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi post meridiem 486 edenda, et proxima coenae. Unde et antecoenia a quibusdam vocantur. Item merendare, quasi meridie edere. 13. Annona, tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur, sic Martialis: Imperat excelsos frangere nona toros, quod et usque hodie Persae faciunt. 14. Coena
Abbreviated transcription (Latin):
senes ad ꝑseuerantiam. Neq enĩ subsistere po¬
test caro: nisi confortetur alimentis. Alim̃¬
tum enĩ ẽ qͦ alimur: alimoniũ alendi cura.
Affluentia nuncupata. quasi rei nimium
ex ub̃antis effusio ultra quã satis ÷: modꝰq
ñ est. O pulentia ab ope dicta est: quam si
discutias. inuenies eam tenere modum.
Nam quomͦ opitulatur quod nimium est.
cum in comimodiꝰ sit sepe quã parum: Epu¬
lȩ ab opulentia rerum dictȩ. Epłȩ autem
simplices in duo necessaria diuiduntur.
panem & iunũ. & duo suꝑflua. quȩ t̾ra
& mari uescendi causa exquiruntur. Da
easq suauit̃ appetant. Dulmentũ uocat᷑
apultȩ. Siue enĩ sola pultis. siue qͥd aliud
eiꝰ ꝑmixtione sumatur: pulmentũ ꝓpͥe
dr̃. Satietas autẽ & saturitas sibi diffe¬
runt. Nam sacietas ex uno cibo dici potest
ꝓeoqͦd satis ẽ: saturitas autẽ a satura no¬
men accepit. qͦd ÷ uario alimentoꝵ ap¬

Expanded text:
senes ad perseverantiam; neque enim subsistere posenes ad perseverantiam; neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est, quo alimur; alimonium alendi cura. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exuberantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapeseasque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Rimus dedalus men¬
sam & sellam fecit.
Coquine apparatũ
apiciꝰ quidam com
posuit. qui in eo as¬
sumptis bonis mor¬
te uoluntaria ꝑiit:
& merito. quia is qui gulȩ atq edacitati
seruit: & animã & corpus int̾sicit. Abesu
Nullũ enim alium habet usum. Thorꝰ
dr̃ a tortis herbis. quȩ accumbentium
humeris supponuntur. Otefadium ab
stipidib dictum. quasi stipadium: sic
enĩ priꝰ ceptum ẽ. Accubitũ acibo uoca¬
tum. quasi ad cibitum epularũ. Conui¬
uium apud grecos acomputatione apo
appellatur. uł quia rutȩ collationẽ habet.
Item conuiuiũ amultitudine conuescen¬
tium. Nam pͥuata m̃sa uictꝰ ẽ: conuiui¬
um non est. Conuiuii triplex ÷ modus.
discumbendi. edendi. & bibendi. Discũ
quia capitur ore: sicuti esca. quia eam os
capit. Uictus ꝓpͥe uocatus quia uitã retinet.
unde & ad cibum uocare inuitare dicitur.
Alimonia dr̃. eoqͦd eiꝰ sumptu corpus alat᷑
Hanc iuuenes accipiunt ad incrementum.

Expanded text:
rimus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus conposuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit; et merito, quia is, qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu nullum enim alium habet usum. Torus dicitur a tortis herbis quae adcumbentium humeris subponuntur. Stibadium ab stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Adcubitum a cibo vocatum, quasi ad cibatum epularum. Convivium apud Graecos a conpotatione, ἀπὸ appellatur, vel quia vitae conlocutionem habet. Item convivium a multitudine convescentium; nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi. Discumbquia capitur ore, sicuti esca quia eam os capit. Victus proprie vocatus quia vitam retinet; unde et ad cibum vocare invitare dicitur. Alimonia dicitur eo quod eius sumptu corpus alatur. Hanc iuvenes accipiunt ad incrementum,
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ carrum quasi currum. Quadrigarum
uͦ currꝰ duplici olim temone erat ꝑpetuoq
& qui omĩb equis iniceretur iugo. Primꝰ
caristenes sicioniꝰ. tantum medios iugauit.
eisq cingulos ex utraq parte simplici
uinculo applicauit. quos greci syraforos
latini funarios uocant: agenere uinculi qͦ
priꝰ alligabantur.

Expanded text:
 carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, a genere vinculi, quo prius alligabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ifferentia ÷ species diffinitionis. quã.
scͥptores artium: de eodem & dealte¬
ro nominant. Hȩc enĩ duo quadã int̃ se
cõmunione confusos comiecta differentia se
tyrannꝰ uͦ crudelis int̾pretet᷑. Int̾ hȩc enĩ
duo differentia cum posita fuerit: qͥd sit de¬
utrũq cognoscitur. Sic & cȩtã.
Barbarismo.

Expanded text:
ifferentia est species definitionis, quam scriptores artium de eodem et de altero nominant. Haec enim duo quadam inter se communione confusa, coniecta differentia sectyrannus vero crudelis'. Inter haec enim duo differentia cum posita fuerit, quid sit utrumque cognoscitur. Sic et cetera. De barbarismo
Abbreviated transcription (Latin):
tium sumpsit. Liquam̃ dictum. eo qͦd soluti
in salsamento pisciculi eundem humorem
liquant: cuiꝰ liquor appellatur salsugo uł
muria. Propͥe autẽ muria dr̃ aqua sale com¬
mixta. effetaq gustu in modum maris. Su¬
cus dicti qͦd saceo expͥmantur: ut tisanȩ.
Tisane. Lema. Opitema. greca uocabula
sunt.
De uasis escariis .iiii.

Expanded text:
tium sumpsit. Liquamen dictum eo quod soluti tium sumpsit. Liquamen dictum eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris. Sucus dicti quod sacco exprimantur, ut ptisanae. Ptisana, zema, apozema Graeca vocabula sunt. § 4 De vasis escariis.
Abbreviated transcription (Latin):
are potest. Cuiꝰ nom̃ licet hebreum sit. tam̃ la¬
tinum sonat. ꝓ eoqͦd ex suco fermenti uł pomoꝵ
conficiatur. aut palmarum fructus in liqͥrẽ
expͥmant᷑. coctisq frugib aqua pinguior
quasi sucꝰ coletur: & ipsa potio sicera nuncu¬
patur. Ceruisa acerere id ÷ fruge uocata. Est
enĩ potio ex seminib frumenti uario mͦ con¬
fecta. Celia acalefaciendo appellata. Est enĩ
potio ex suco tritici ꝑartem confecta. Suscita¬
tur enĩ ignea illa uis germinis madefactȩ
frugis. acdeinde siccatur. & post infarinã
redacta molli suco ad miscetur. qͦ ferm̃tato
sapor austeritatis & calor ebrietatis adictt᷑:
quȩ fit in his partib hispaniȩ cuiꝰ ferax uni
locus ñ ÷. Fex dicta. qͦd sese uasis immergendo
affigat. Garum ÷ liquor piscium salsꝰ. qͥ olim
conficiebatur ex pisce quẽ greci garon uoca¬
bant. & quanuis nc̃ ex infinito genere pisci¬
um fiat. nom̃ tam̃ pͥstinũ retinet. a quo ini¬

Expanded text:
are potest. Cuius licet nomen Hebraeum est, tamen Laare potest. Cuius licet nomen Hebraeum est, tamen Latinum sonaconficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi sucus, colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. Cervisia a Cerere, id est fruge vocata; est enim potio ex seminibus frumenti vario modo confecta. Caelia a calefaciendo appellata; est enim potio ex suco tritici per artem confecta. Suscitatur enim igne illa vis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscitur, quo fermentato sapor austeritatis et calor ebrietatis adicitur. Quae fit in his partibus Hispaniae cuius ferax vini locus non est. Fex dicta, quod sese vasis emergendo adfigat. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo ini
Abbreviated transcription (Latin):
tum. liquor ẽ aquȩ feci uini admixtꝰ. & sacco
ex pressus. Oximellum appellatum. qͦd aceti
& mellis ꝑ mixta conficiatur materia. un¬
cde & dulcedinem retinet et aquorem. Oxi¬
garum grecum ÷: id i acetum cũ liquamine
ꝑ mixtum. Oxi enĩ acetum. garos liquamen
greco eloquio dicunt. Rodomellus dicit᷑
eoqͦd in suco rosȩ mel admiscetur. Melicratũ
uinũ. melli admixtum. Medꝰ quasi melꝰ.
quia ex melle fit: sic̃ cadamitas ꝓcalamitaᷤ.
ac refrigerata: utilis stomae¬
cho. Passum qͥe qͥd ex uua passa comp̃ssũ
effluxerit. Dicitur autẽ passum: apati¬
end. o. Nam ꝑ cutitur uua siccior & decoqͥtur.
& inde sit passum. Defretum dictũ est. qͦd defru¬
datur. & qͣsi fraudẽ patiatur. Carenum. eoquod
feruendo parte careat. Cercia enĩ parte musti
amissa: qͦd remanserit carenum ẽ. Cui contraria
sapa ẽ: quȩ feruendo ad t̾ciam redacta descende¬
rit. Sicera ẽ omis potio. quȩ extra uinũ inebri¬

Expanded text:
tum est liquor aque, feci vini admixtus et sacco tum est liquor aque, feci vini admixtus et sacco expressus. Oximelum appellatum, quod aceti et mellis admixta conficiatur materia; unde et dulcedinem retinet et acorem. Oxigarum grecum est id est acetum cum aliquo liquamine permixtum; oxi enim acetum caros liquamen greco eloquio dicunt. Rodomelus dicitur, eo quod in succo rose mel admiscevinum melle mixtum. Medus, quasi melus, quia ex melle fit; sicut calamitas pro cadamitas. ac refrigerata, utilis stomacho. Passum, quidquid ex uva passa conpressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo: nam percutitur uva siccior et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est quod defrudatur, et quasi fraudem patiatur. Carenum, eo quod fervendo partem careat; tertia enim parte musti amissa quod remanserit carenum est. Cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebri
Abbreviated transcription (Latin):
deportatur. Garetum uͦ: a regione un¬
de defertur. Gara enĩ: oppidum ÷ palestinȩ
Infertum uinũ dr̃ qͦd altario offertur atq li¬
batur. Dpurcum qͦd offerri ñ licet. aut cui
aqua admixta ẽ: quasi spurium hoc ÷ ĩmun¬
dum. Honorarium uinum. quod regib &
potentib honoris grã offertur. Cato de inno
plures & p̾tores & consules uinum honora¬
rium dabant. nunquam accepi. ne pͥuatus
quidẽ. Crudum uinum ÷ in suaue. quod
serui potant. flcetum uł qͥa acutum: uł qͥa
aquetũ. Uinum enĩ aqua mixtum. cito in
hunc saporem redigitur. Unde & acidum.
qͣsi a quidũ. Conditum uocatum. qͦd sit sim¬
plex & cõmixtione pigm̃toꝵ compositum.
Lactatum ẽ: potio elacte. Mulsum: ex mel
le mixtum. Est eñ potio ex aqͣ & melle. qd̃
greci melineratum uocant. In nomelum
mustum. melli ad mixtum. uehementer¬
q agitatum atq commotũ. U dromellũ.
qd̃ fiat ex aqua & malis macianis. Sacca¬

Expanded text:
deportatur: Gazeum vero regio, undeportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mixtum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et commixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est potio ele mixtum: est enim potio ex aqua et melle, quod Greci melicratum vocant. Oenomelum, mustum melli admixtum, vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis macianis: sacca
Abbreviated transcription (Latin):
pore id ÷ͥ soli ac separatim. ñ ut in prandio aut
incena ad unam mensam. Inde credimus
etiam illud tempus qͦd post mediũ dien est
meridiem appellari. qͦd purum sit. Mustũ
est uintim elacu statim sullatum. Dictum
autẽ creditur mustũ. qd̾ inse liium & t̾rã
habeat mixtam. Nam mus: t̃ra. Unle &
humꝰ. Cuiꝰ tanta uis ÷ feruoris. ut uasa
quãuis grandia ex eo plena absq spirami¬
ne repleta ilico dirupat. Roseum uinũ. id ÷
cum rubore. rosa enim rubet. Amineum
uͦ quasi sine minio. id ÷ sine rubore. nã albũ
ẽ. Sucinacium. sucinȩ geminȩ simle est:
id ÷ fului coloris. Limpidum uinũ id est
ꝑspicuum ab aquȩ specie dictum. qͣsi limpi-¬
duni. Limpha enĩ aqua ẽ. Turbidum qͥsi
terbidum. id ÷ t̾ra commixtũ: qͦd : fece. Faler¬
nũ uinũ uocatum a falerna regione cam¬
regione cam¬
paniȩ. ubi optima uina nascuntur.
Collatum uas ꝓpͥum nuncupauit. in quo

Expanded text:
pore, id est soli ac separatim, non, ut in prandio aut pore, id est soli ac separatim, non, ut in prandio aut in cena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis grandia ex eo repleta absque spiramine ilico disrumpat. Roseum vinum, id est cum rubore; rosa enim rubet. Amineum vero quasi sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Hinc & equora. Quã inde recentem
dicimꝰ. quia non est utilis uetusta ut
uinum: s statum sullata de flumine. fon¬
te. uł puteo. Fetescit enĩ uetusta. Uinum
in de dictum. qd eiꝰ potꝰ uenas sanguine ci¬
to repleat. Hoc alii qͦd nos cura soluat lie¬
um appellant. Uetẽs uinum uenenum
uocabant. s postquam inuentris ÷ uirꝰ lȩti¬
feri sucꝰ: hoc uinum uocatum. illud uene¬
num. Unde & hieronimus in libro que de
uirginitate seruanda scripsit. adolescentula
inquit ita uinum deb̾e fugere ut uenenũ:
ne ꝓętatis calore feruenti uinũ bibant &
ꝑeant. Inde ÷ qͦd apud uetẽs romanos femi¬
nȩ ñ utebantur uino. nͥ sacroꝵ causa certis
diebꝰ. Merum dicimus. cum uinum purũ
significamꝰ. Nam merum dicimꝰ quicqͥd pu¬
rum atq sincerum ẽ: sicut & aquam merã
nulli utiq rei mixtam. Hine & merenda.
qd̾ antiquitꝰ eo tempore pueris oꝑariis cibus
panis merꝰ dabatur. aut qͦd meridient eo tẽ¬

Expanded text:
sit: hinc et aequora. Quam inde recentem sit: hinc et aequora. Quam inde recentem dicimus quia non est utilis vetusta, ut vinum, sed statim sublata de flumine et fonte vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum inde dictum quod eius potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vinum, nisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus cum vinum purum significamus; nam merum dicimus quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram, nulli utique rei mixtam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris operariis quibus panis merus dabatur; aut quod meridient eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ mella de rore erant. inueniebantur¬
q: in harundinum foliis. Unde & uirgiliꝰ.
dem hucusq in inelia & arabia colligatũ
reꝑitur ramis inherens. insimilitudinẽ
salis. Omne autẽ mel dulce. Sardum
amarum ÷ absintii causa. cuiꝰ copia eiꝰ
regionis apes nutriuntur. Fauum uo¬
cari qui comedit᷑ magis quã bibitur.
Fage enim greci comedere appellant
Aiunt autẽ medici. & qui de hũmanoꝵ
corpoꝵ scripsere naturis. p̾cipueq
galienus in libris quoꝵ titulus ẽ ꝑse¬
nico. puieroꝵ & iuuenum ac ꝑfecte ȩta¬
tis uiroꝵ mulierumq corpora insito
calore feruere. & noxios ẽẽ his ȩtatibus
cibos qui calores augeant. sanitatiq
conducere frigida quȩq in estim sume¬
re. sicut contrario senib qui pituita
laborant & frigore. calidos cibos & ui¬
na uetera ꝓdesse
Depotu.iii.
otio a greca diriuatione uocata.
Hanc enim illi potos dicunt. Aqua
generalit uocata. qͦd sirꝑficies eiꝰ ȩqualis

Expanded text:
autem mella de rore erant, inveniebanturautem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum foliis. Unde et Vergiliusdem hucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum titulus es puerorum et iuvenum ac perfectae aetatis virorum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse his aetatibus cibos qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esum sumere; sicut e contrario senibus, qui pituita laborant et frigore, calidos cibos et vina vetera prodesse. De potu . Potio a Graeca derivatione vocata; hanc enim illi πότος dicunt. Aqua generaliter vocata, quod superficies eius aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo pͥmum isicia facta sunt. Ꝙ quãuis
ex alio genere piscium fiant. inicio tamen
piscif uocabulum dedit. G alaticȩ acolore
lacteo nuncupatȩ. Greci enĩ gala. lac dic̃t.
Seras a rotunditate greco uocabulo appel¬
latas. Quicqͥd enĩ in rotundum formatur.
spera agrecis dr̃. Ius coquinȩ magistri aui¬
re nuncupauert᷑. quia ea ÷ lex cõdimenti
eiꝰ. Hanc greci zemam uocant. Caseum uo¬
cari qd̃ careat serum: quasi careum. Nam
serum ei omne deducitur. ut ponderib¬
arguatur. Colostrum lac nouum. qd̵ neu¬
tri generis ÷. Lac agreco sermone diriua¬
tum est: ꝓcandore. Greci enĩ album gle¬
ucon dicunt. Lac uͦ & sanguis. qͦd nutrit
& qͦd nutritur. Nam lacte nutrimur. ui¬
uimꝰ sanguine. Quactum dictum quasi
coactum. quasi coagulatum. accepta enim
secum alia specie coagulatur. Mel grece ap¬
pellationis est. quod ab apibus nomenhabe
ꝓbatur. Nam apis grece mellese dr̃. Antea

Expanded text:
ex quo primum isicia facta sunt, et quamvis ex quo primum isicia facta sunt, et quamvis ex alio genere ppiscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibuarguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore; Graeci enim album ucon dicunt, lac vero et sanguis quod nutrit et quod nutritur. Nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Quactum, quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur; nam apis Graece μέλισσα dicitur. Antea
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & aframiꝰ. In rosa gallum sagatũ pingui
pastum taxea Axungia ab unctione uocata.
Sebum a suȩ dictum. quasi suebum quod
plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa
÷ ꝓprie frustum dentium. cuiꝰ diminutiuũ
offellam facit. unde & offarii coqui. quia
particulatim id ÷ offatim excoquant. Nunc
offa latrantiũ. quia in os canis iacitur: qui¬
saciatꝰ ilico compescitur & silescit. Erustum
uocatũ. qͦd capiatur a frumine. Est enĩ
frumen suma pars gulȩ. Pulpa dicta. qͦd
cum ptilte olim mixta uescebatur. Unde
& pulmentarium & pulmentũ dictum.
Lucanieiȩ dictȩ. qͦd priꝰ inlucania factȩ st̃
Farcim̃ caro concisa et minuta. qͦd ea
intestinum farciat᷑ hoc ÷ impleat᷑. cũ alia
rerum cõmixtione. Minutal uocatum.
tim concisis. A fratum qͦd latine spumitũ
uocatur. afro enĩ grece spuma dr᷑. Marti¬
sia in mortario expisce fiunt. unde & no¬
minata. Y socem piscẽ quẽdam dicunt.

Expanded text:
Unde et Afranius in Rosa 284: Gallum sagatum pingui Unde et Afranius in Rosa 284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum tim concisis. Afratum, quod Latine spumeum vocatur, ἄφρος enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt, unde et nominata. 30. Isocen piscem quemdam vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
arnes dicte. quia carȩ sunt: siue acre¬
ando. unde & agrecis creas uocant᷑
erat nisi tantum illud quod scriptum est.:
lignum fructiferum & herbam semina¬
lem dedi uobis in escam. Postea uͦ ꝑ noe da¬
ta sunt in esum cuncta animalia. Crudũ
dr̃. qͦd sit cruentum. Est enĩ cum sangiune.
Coctum dictum quasi coactum. id ÷ ab ig¬
ne uł a qua uiolenti mͦ actum. usuiq co
mestionis aptum. Ded & multi temporis
aliquid coctum uocatur. Assum qͦd arde¬
at. quasi arsum. Elisum. eoquod in aqͣ
sola decoquitur. Lixa enĩ aqua dr. abeo
qͦd sit soluta. Unde & solutio libidinis lu¬
xus. & membra loco mota luxa dicunt᷑
Frixum a sono dictum. quando ardet in
oleo. Salsum. quasi sale asꝑsum. demptiꝰ
e medio sillabis tribus. Rancidum ex
uitio nuncupatum. qd̾ raucos efficiat.
Succidia carnes inusum reposite. a sue¬
cedendo dicte. Lardum. eo qͦd in domo re¬
positum conseruatur. Nam antiqui domoᷤ
lares dicebant. Caxea lardꝰ est. gallice dictũ.

Expanded text:
arnes dicte sunt, quia care sunt, sive a creando, unde et a Grecis creas vocanturerat, nisi tantum illud quod scriptum est, lignum fructiferum et herbam seminalem dedi vobis in escam; post vero per Noe data sunt in esum cuncta animalia. Crudum dicitur, quod sit cruentum, est enim cum sanguine. Coctum dictum est quasi coactum, id est ab igne vel aqua violento modo actum; usuique comestionis aptum. Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur. Assum, quod ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum.
Abbreviated transcription (Latin):
sus maris.ut in mari magno io¬
Nus. in occeano caspius. indicus. per¬
sicus. arabicus. qui & mare rubrum.
qui occeano ascribitur. Rubrum aut̃
mare uocatum. eoquod sit roseis un¬
dis infectum. Non tam̃ talem naturã.
habet qualem uidetur ostendere. sed
uicinis littorib uitiatur gurges atq
inficitur. quia omĩs t̾ra quȩ circunstat
pelago rubra ÷ & sanguineo colori ꝓxima.
ideoq inde minium accutissimũ excer¬
nitur. & alii colores quibꝰ pictura uari¬
atur. E rgo cum t̾ra hanc habeat natu¬
ram. fluctib subinde diluitur. & quicqͥd
adhesum ÷ incolorem cadit. Ob hoc etiam:
in his littorib gẽmȩ rubrȩ inueniuntur.
Lapillus enĩ huiꝰmodi humo intiolutꝰ
cum int̾ harenas attritus est: & t̃rȩ colo¬
rem habet & maris. Hoc mare in duos si¬
nus scĩditur. Ex his qui ab oriente ÷ ꝑsicꝰ
appellatur. quia ora illiꝰ ꝑsȩ in habitant:
alter uͦ arabicꝰ dr̃. quod sit circa arabiam.

Expanded text:
sus maris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitur; quia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est et sanguineo colori proxima. Ideoque inde minium acutissimum excernitur, et alii colores quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adesum est, in colorem cadit. Ob hoc etiam in his litoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas attritus est, et terrae colorem habet et maris. Hoc mare in duos sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. Alter vero Arabicus dicitur, quod sit circa Arabiam.
Abbreviated transcription (Latin):
insula melos nomine. Est enĩ candidum.
nec utuntur eo pictores ꝓpt̾ nimiam pm¬
guedinem. Anulare qͦd uocant candidum
est: quo muliebres picturȩ illuminantur.
Fit & ipsum excreta. ad mixtis uitreis gem¬
mis. Cerussa sit hoc modo. Inuase enĩ aceto
acerrimo impleto sarmenta aminea in eo¬
dem uasculo collocabis. ac suꝑ sarmenta ta¬
bulas plumbi tenuissimas pones. deinde
uas diligentissime claudis. illinisq: ne
aliquid inde spiraminis exeat. Post dies
autẽ triginta uas aꝑitur. & ex. distilla¬
tione tabularum innata cerussa muenit᷑.
qͦd ablatum & arefactum teritur: atq iterũ
aceto ad mixto in pastillis diuidit᷑. & in sole
siecatur. Hac obseruantia si lamininas ereas
sarmentis suꝑ ponas: eruginem creat cale¬

Expanded text:
insula Melos nomine. Est enim candidum, insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chal
Abbreviated transcription (Latin):
dentes tedas resina ad iecta. lacusculo edifi¬
cata quȩ fumum retineat. Huic pictores
cum a qua admiscent gluiten. ut illustritꝰ
resplendeat. Ad festinationẽ autẽ oꝑis eti¬
am sarmentoꝵ uet̾um carbones cumglut¬
tino triti. in ducendis parietibꝰ attramenti
speciem reddunt. Sunt & qui uini fecem¬
ficeamm siccatam ex coquant. affirmantq
si ex bono uino fuerit indici speciem id atra¬
mentũ p̃bere. S & sarmentũ uue nigrȩ
uino optimo tinctum. postea quã siccitate
aruerit siexuras & conteras: ad iecto glut¬
ten nitorem indici reddet. ustaq plurimũ
necessaria est. Nulla negocia p̾uenit. Nlam
& si glebam silicis bene igne excoquas &
aceto acerrimo suꝑfusam extinguas madefa¬
cta ssungia: colorem purpureum reddet.
Ea autẽ ubi contriueris usta erit. Omẽ aut̃
atramentũ sole ꝑficitur. Om̃s colores ealcis
admixtione cor rumpuntur. Melinum di¬
ctum. qͦd eiꝰ metalli ferax sit una decladib

Expanded text:
dentes taedas resina adiecta, lacusculo aedifidentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixtione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus
Abbreviated transcription (Latin):
Uenetum ceruleum temꝑare pͥmũ alexandria
repꝑit. & in italia ex harene puluere & nitri flo¬
nace huic ꝑmixtioni addas: uestoriani simi¬
litudo erit. Purpurissum ex creta argentaria.
cum purpuris parit̾ tinguit᷑: bibitq eum
colorem celerius lanis. Precipuum ÷ͥ tam̃
aliud. qͦd adhuc uase rudib medicamentiꝰ
in ebriato ꝓximum ẽ: egesto eo. addita cre¬
ta in ius idem. & quotiens id factũ ẽ: eleua¬
tur bonitas. Preciosissimȩ purpure causaẽ:
qͦd scino maxime inficitur rubeaq. Indicus¬
color. in indicis inuenitur calamis. spuma
ad herente lumo. Est autẽ coloris cianei. mix¬
turam purpurȩ ceruliq mirabilẽ reddenꝰ.
Est alterum genus. inpurpurariis officinis
spuma in exeis cortins innatans: quam in¬
fectores detrahentes siccant. A tramentum
dictũ qͦd sit atrum. cuiꝰ species & picturȩ &
cotidiano usiri necessaria ẽ. Iste int̃ factitioᷤᷤ
e. Ft enĩ ex fuligine plurib modis. suꝑ ar¬

Expanded text:
enetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flom huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidianoo usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ar
Abbreviated transcription (Latin):
plurima reꝑitur. Dandat᷑iea in insula ru¬
bri maris toparo nascitur. colore eynnaba¬
ri.odore sulphureo. Inuenitur in aureis
& inargaentariis metallis. melior. qͦ ma¬
gis rufa: quoq magis uirꝰ redolet. Quanqͣ
& cerussa si torreatur infornace. sandaricũ
facit. Unde & color ÷ flammeus. Quod si
torreatur ȩqua parte rubrica admixta:
sandicen reddet. Arsenicum qͦd latine
ob colorem auripigmentũ uocant. colligi¬
tur inponto ex auraria mat̾ia: ubi &. san¬
darica. Optimum e qd̾ in aureum colorẽ
transit. purum & fissile gracili uenarum
discursu. Quod uͦ pallidiꝰ aut sandarace si¬
mile ẽ: deterius iudicatur. Est & t̃cium
genus squamosũ. qͦ miscetur aureus color.
Uis eoꝵ ut sandarace: s acrior. Ocra & ipsa
in insula rubri maris toparon gignitur.
ubi & sandarica. Fit qͦ ex ocra exusta rubri¬
ca in ollis nouis luto circunlitis. quȩ quan¬
tomagis incamino arserit. tanto melior

Expanded text:
plurima reperitur. Sandaraca in insula Ruplurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior
Abbreviated transcription (Latin):
mixtis. Minium pͥmi gei in ephesioꝵ
solo inuenisse traduntur. cuiꝰ pigmenti
copia cet̾is hispania regionibꝰ plus ha¬
bundat: unde etiam nom̃ ꝓpͥo flumini
dedit. Huiꝰ distillatio: argentum liqͥdũ
gignit. Minium autẽ hoc. quidã dicrint
eẽ cinnabarim. Cinnabarm adracone
& barro id ÷ elefanto cognominatũ. Aiunt
eñĩ draconũ eẽ sanguinem. dũ implicant
elefantos. Ruunt enĩ beluȩ. & dracones
obriuntur: quoꝵ fusus cruor t̃̾ram insi¬
eit. fitq pigmentum qͥcquid solo tinxerit
Est aute puluis coloris rubri. Prasinid.
ereta uiridis. & si in aliquib t̾ris ꝓmiscue
generetur: optima tam̃ in libia cẏrenensi
Crosocola colore prasina ẽ: dicta qͦd uena
eiꝰ aurum habere traditur. Hex & in ar¬
menia nascitur. s ex macedonia ꝓbabi¬
lis uenit. Foditur enĩ ex metallis eris
cuiꝰ inuentio argentum atq indicium
ꝓdit. Nam uena eius cum his habet na¬
ture societatẽ. Cypͥa ab insula cypro. ubi

Expanded text:
mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
olores autem dictos. quod calore igni
uł sole ꝑficiuntur. siue qͦd inicio co¬
tabantur: ut summȩ subtilitatis existe¬
rent. Colores aut nascuntur: aut fiunt.
Nascuntur: ut sinopis. rubrica. parito¬
nium. melinum. fretia. ariripignientũ.
Cȩt̃i finguntur. aut arte. aut ꝑmixtione
Sinopis inuenta pͥmum inponto est: in¬
de nom̃ a sinope urbe accepit. Species
eiꝰ tres. rubra. & minꝰ rubens: & int̾ has
media. Rubrica uocata. qͦdsit rubra et
sanguineo ꝓxima. Hȩe plurimis in locis
gignitur. s optima ponto: unde & pon¬
tica dr̃. Syricum rubri coloris pigien¬
tum. ex quo & libroꝵ capita scribuntur.
Ipsum ẽ & feniceun. appellatum ita eo qd̾
insyria colligatur inlitoribꝰ rubri maris.
ubi fenices in habitant. Aliud ẽ autẽ seri¬
cum: aliud sẏricum. Nam sericum lana ẽ.
quam seres mittunt. sẏricum uͦ pignien¬
tum qd̃ sẏrii fenices in rubrimaris lito¬
rib colligunt. Est autẽ & int̾ factitios.
Nam sepe fit aut sinopide aut sandice

Expanded text:
olores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs. O fni discalciatus. Filiꝰ enĩ fuit heli electꝰ
in ministerrũ sacerdocii. cuiꝰ amissionẽ suo
exp̃ssit uocabulo. Apłs enĩ ait. Calciati pedes
speciosi pedes qͥ annuntiant pacẽ. Iste enĩ
discalcratꝰ int̃pretat᷑. ut eiꝰ nomine uet̾is
ablatũ. Finees fr̃ ofni: os mutũ interp̃tatur
quo significatur sacerdotii uetĩs & doctri¬
eiꝰ Salomon dr̃. id ÷ pacificꝰ eo qͦd in regno eiꝰ

Expanded text:
meus. 60. OPHNI, discalciatus. Filius enim fuit Heli electus meus. 60. OPHNI, discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cujus amissionem suo expressit vocabulo. Apostolus enim ait: Calciati pedes opheta: Quam speciosi pedes qui annuntiant pacem. Iste ergo discalciatus interpretatur, ut ejus nomine veteris F 44 FINEES frater Ofni os mutum interpretatur, quo significatur veteris sacerdotii et doctriejus Salomon dicitur, id est, pacificus, eo quod in regno e
Abbreviated transcription (Latin):
cumentis informatꝰ ẽ: qͣli p̾sagio contra hosteᷤᷤ
futurã uictoriã expediret. Ex qͦ futuro exꝑi¬
mento ethimologiã nominis sũpsit. Abime¬
lech pat̾ ms̃ rex. Tola. uermiculũ. siue cocci¬
nũ. Iair illuminans. Cepte aꝑiens uł aꝑtꝰ.
E sebon cogitatio. siue cingulũ meroris. Abdo:
seruus eiꝰ. Sanson sol eoꝵ. uł solis fortitudo.
Fuit enĩ uirtute clarꝰ. &. liberauit isrł de hos¬
tib. Dalila pauꝑcula uł situla. Boor infor¬
titudine. siue in qͦ robur. Noemi. ꝙͣ int̃pre¬
tari possumꝰ consolatã. eoqͦd marito & lib̃is
ꝑegre mortuis. nuruim moabitidẽ inconso¬
latione sua tenuit. Ruth int̾pretat᷑ festi
nans. Alienigena enĩ erat ex popło gentili.
quȩ relicta patria festinauit transire int̾rã
isrł. dicens socrui suȩ. Quocũq ꝑ rexeris ꝑgã.
natura: postremo dĩ grã fecundita ẽ. Heli ds̃

Expanded text:
cumentis informatus est quali praesagio contra hostes cumentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelec pater meus rex. Thola uermiculus uel coccinum. Iair inluminans. Iepte aperiens uel apertus. Esebon cogitatio siue cingulum mservus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur fnans. Alienigena enim erat ex populo gentili, 323 quae relicta patria festinavit transire in terram Israel, dicens socrui suae: Quocunque perrexeris, pergam. natura, postremo Dei gratia fecundata est. HELI, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
moyses eo qͦd de aqͣ sũpsisset eũ. Naron
mons fortitudinis int̾̃pretat᷑. ꝓpt̃ qͦd churibu¬
lũ accipiens in medio suꝑstitũ & int̾emptoꝵ
obuiã stetit: & ruinam mortis quasi qͥdam
mons fortis exclusit. Eleazar. dĩ adiutori¬
um. Balach p̾cipitans siue uorans. Balaã:
uanꝰ popłs finees ori parcens. Transfixit enĩ
pugione zamri cũ scorto matlianitide. &
diuĩ furorem placauit ut parceret Tam¬
bri.iste lacessiens uł amarcans. Propͥe enĩ
nom̃ ab a maritudine siguratũ. qͦd peccan¬
do amaricauerit popłm. Raab latitudo. uł
fames. siue impetꝰ. Iosue int̾pretat᷑ saluator.
Ipse enĩ in figurã xp̃i ppłm adeserto saluauit.
& in t̾rã repromissionis induxit. Caleph. qͥsi
cor. aut canis. O thoniel. tempꝰ eiꝰ ds. uł res¬
loquax. Apis. qͥa fuit ad bellũ ꝓmptissima.
dimicans adu̾tꝰ sẏsaram: quo ꝑempto. cecunt
canticũ. In de loquax. Iahel. ascensio. Gedeon.
exꝑim̃tũ iniqͥtatis eoꝵ. Frequentib enĩ do¬

Expanded text:
Moysen, eo quod de aqua sumpsisset eum. Aaron mons fortitudinis interpretatur, propter quod turibulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vel resloquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim do