comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curat om̃ia ÷ ⁊ sermo suus solus
restiurat inuuersa. Hic siuult:
potest me saluã facere. Tũc sub¬
rioens ille senior: dix̃ ei. Ꝙ me
psi misit adte. Ilã iego apłs eiꝰ sũ:

Expanded text:
curat omnia| et sermo suus solus . restaurat uniuersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic dicimꝰ cũ sius discipłis iudicatu¬
rum iħm: unde ialibi iudeis dixit.
Si ego in beel zebub eicio demonia.
filii ur̃i in qͦ eiciunt: idõ ipsi uidi¬
des sessuros ee̾ ait . xiͦi. solos homine
cũ illos iudicaturos putare debemꝰ.
Duode nario qͥppe numero uniuer
ri septe narii qͦs significat᷑ plerũq
uniuersitas: quȩ due partes id est
tria i quatuor altera ꝑalterã par
multiplicate .xiͦi. faciunt. Nã ⁊ .iiiͦ.
alia duodenario numero que adhoc

Expanded text:
ic discimus cum suis discipulis judicaturum Jesum. Unde et alibi Judaeis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judides sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare deberemus: duodenario quippe numero universri septenarii, quo significatur plerumque universitas; quae duae partes, id est, tria et quatuor, altera per alteram partem multiplicatae duodecim faciunt. Nam et quatuor alia
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ cõcupiscenciã cõmouebat:
iut auarꝰ ad facultates eiꝰ cupi¬
ditatis sue frenũ laxabat. atq¬
ut idolatrie ⁊ demonũ seuus
mꝰ furiis cõpreheisꝰ beatã aga¬

Expanded text:
um concupiscentia commouebat . et ut auaris ad fa| cultates eius cupiditatis suae frena laxabat . atque| idolatriam daemonum seruus mus furis conpraehensus·| beatam aga
Abbreviated transcription (Latin):
regat petrꝰ. qͦs pͥncipalit̃ regit ap̃.
Mignũ ⁊ mirabile dilec tissimi hiue
uro cõsartiũ potentie suę tribuit
diuina dignatio: ⁊ siqͥd cũ eo cõmu¬
ne ceteris uoluit ee pͥncipib nũqͣ¬

Expanded text:
regat Petrus, quos principaliter regit Christus. Magnum & mirabile, dilectissimi, huic viro consortium potentiæ suæ tribuit diuina dignatio, & si quid cum eo commune cæteris uoluit esse principibus, nunqu
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ. Ut cũ multa solꝰ acceꝑit: ni¬
chil inquẽquã sine ipsiꝰ partic ipa¬
cione transierit.
erbũ caro factũ ÷ iã habita¬
bat in nob̾: ⁊ reparando huma¬
no genere totũ se xp̃e impende
Famulabantur elem̃ta : ministra¬
bat sp̃c. angłi seriuiebant: nec ullo
mͦ poterit mefficax sacram̃tũ. qd
simul ipsiꝰ dĩtatis unitas oꝑab̾atur
petrꝰ eligtꝰ: qͥ i uniuersarũ gen¬
tiũ uocationi.⁊ om̃ib apłis cunetisꝙ

Expanded text:
solus acceperit, nihil in quemquam sine ipsius participatione transierit. Verbum caro factum jam habitabat in nobis , et reparando humano generi totum se Christus impenderFamulabantur elementa, ministrabant spiritus, angeli serviebant, nec ullo modo poterat inefficax esse sacramentum, quod simul ipsius Deitatis unitas operabatur Petrus eligitur, qui et universarum genti
Abbreviated transcription (Latin):
cõcupiscens suã opinionẽ exten¬
dẽ : nobilissimis orta natalib dei
famulã fecit artari. Et qͥerat de
genere ignotus: hoc ꝑsonare
apud aures uulgi qd̾ tantꝰ eet
ac talis. qͥ posset ex pectabiliũ sibi
sub uigare ꝑsonas.

Expanded text:
cupiens suam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas.
Abbreviated transcription (Latin):
quandã noc tẽ uenit qͥdã senex quẽ
antecedebat puer portitor luminis
ferens diuersa medicam̃ta inmanu
sua. Ꝙͥcũse medicũ ce cõmemorans:
cepit eã his uerbis alloqͥ. Licet te mi¬
nus corporalib penis afflixerit cõsu¬
laris insanis: tu tam̃ grauiorib subpli¬
ciis ea torsisti responsionib tuis. si
ub̾a tua torserit ⁊ excide fecerit:
sed illiꝰ mãme infelle amaritudine
cõuertent᷑.

Expanded text:
media nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuersa medicamenta in manu sua qui se medicum| esse commemorans coepit eam his uerbis adloqui licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit claris| insanus te enim grauioribus suppliciis extorsisti . res| ponsionibus tuis et licet ubera tua torserit et excita| re fecerit . sed illius mammas in felle et amaretudi| ne conuertetur
Abbreviated transcription (Latin):
donec octogesimo natiuitatis
die que dies purgacionis uoca¬
bat᷑. illo se suãq sobolẽ hostiis
scificatura ueniret. ac sic de¬
mũ ad thoꝵ uiri lib̾a redire de¬

Expanded text:
donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire de
Abbreviated transcription (Latin):
AUDE O dilec t issimi
de religioso ur̃e deuo¬
tionis affectu.  dõ gr̃as ago.
nitatis agnosco. Sicut enĩ ipsa
frequentia ur̃a testatur. intelle¬
xistis diei huiꝰ recursũ ad cõmu¬
nẽ leticiã ꝑtinere: ⁊ honorẽ
celebrari tocius gregis ꝑ annua
festa pastoris. Nã licet uniuer¬
sa acccła dĩ distinctis sit ordi¬
nata gradib : ut ex diuersis m̃¬
bris sacrati corporis subsistat

Expanded text:
AVDEO, dilectissimi, de religioso vestræ deuotionis affectu, & Deo gratias ago, nitatis agnosco. Sicut enim ipsa frequentia vestra testatur, intelligitis diei huius recursum, ad communem lętitiam pertinere, & honorem celebrare totius gregis, per annua festa Pastoris. Nam licet vniuersa Ecclesia Dei, distinctis sit ordinata gradibus, vt ex diuersis membris, sacrati corporis subsistat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gͦ noueritis antiqͦs sc̃os iius¬
tos optasse uide qd̃ cõcessũ est hiuc
diendũ serꝰ : ad uidendũ maturus.
Nõ expectauit ut xp̃m uideret
loquentẽ: qm uidit infantẽ. Ehoc
illi cõcessũ erat iã decrepito quasi
desideranti isuspiranti.: i dicenti
cotidie linorationib suis. Quando
ueniet. quando nascetur: quando
uidebo: putas durabo. putas hic me
Dicebat ista mnorationib suis: ⁊ ꝓ
desiderio suo accepit responsũ
qd̾ nõ gustaret mortẽ nͥ pͥus uide

Expanded text:
go noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum est huic maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortem, nisi prius vide
Abbreviated transcription (Latin):
pori meo nũquã exibui: ⁊ turpe est
qđ tãduu ab ineunte etate cõseruaui
nc̃ ꝑcdã. Dic̃ ei ille senior. Ego xp̃ianꝰ
dia mea ante te etꝰ cũ tusis senior ma
iorsnatu. ego uͦsũ puella. Ita corpus
meũ laceratũ ÷: ut uulnera ipsa nõ
unde possit uerecundia excitari.S

Expanded text:
pore numquam exhibui . et tur| pe est . quod tamdiu ab ineunci  aetate conseruaui nunc| perdam. Dicit ei ille senior. Ego christidia mea ante te esse . cum tu sis sinior . et ma| ior natus . ego uero sim puella. Ita totum corpus meum| laceratum est . ut uulnera ipsa non ntem meam . unde possit uerecun| dia excitari. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ba ur̃ti uentisunt : ꝓmissiones
mina s̃: que quantũ uis impug
nant infundam̃tũ domꝰ meę
nõ poterit cadere fundata ÷
dicens. flebat cotidie iorabat :
fluenta fontiũ cõcupiscit. ita
desidabat ad mru coronã at¬

Expanded text:
ones mina sunt quae quantum uis inpin| gant stat fundamentus domus meę non poterit cadere| fundata enim dicens| flebat cotidie et orabat et fluent+|  foncium concupiscit. Ita desiderat ad martyrii coro| nam ad
Abbreviated transcription (Latin):
duo denario numero similis cau¬
sa est. Nõ enĩ quia dictũ est iudican¬
tes .xii. trib ifrł: tribus leui que
tercia decima est ab heis iudican¬
da nõ erit. aut solũ illũ popłm nõ
etiã gentes ceteras iudicabunt.
Qđ autẽ ait in regeneratione:
ꝓcul duo mortuoꝵ resurrectio¬
nẽ nomine regenerationis uolu¬
it intelligi. Sic enĩ caro nr̃a re

Expanded text:
duodenario similis causa est. non enim quia dictum est: iudicantes duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ita om̃is extinctꝰ est ignis:
ut nec tepor qͥdẽ incendii rema¬
neret. Tunc aspasius urbis rome
ingutture eiꝰ gladiũ mergi p̃ce¬
pit. Atq hoc exitu roseo sangui¬
nis sui rubore ꝑfusã xp̃e sibi et

Expanded text:
tione ita omnis ignis exstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspasius seditionem in gutture ejus gladium mergi praecepit: atque hoc exitu sanguinis sui rubore perfusam, Christ
Abbreviated transcription (Latin):
Dagna inura sententia: quẽ almodũ
sit hominis maniã suã amor ut ꝑenit.
Odiũ neꝑ eas. simale amaueris: tunc odisti.
Si benȩ oderis: tunc oidisti. Felices qͥ oder̃
custodiendo: ne ꝑdant amando. Sed uide
ne tͥ subrepat. ut te ipsũ uelis interimere:
sic intelligendo qđ debes odisse in hoc mun¬
do animã tuã. Hinc enuĩ maligni qͥdam
micidę flãmis se donant: aquis p̃focant.
p̃cipitio collidunt ⁊ peunt.

Expanded text:
gna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque micidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dio eã p̃cepit iactari flãmarũ. Qđ cũ
fusset impletũ: statĩ induas partes di¬
iuse sunt flãme ⁊ hinc ⁊ illinc secditiasos
popłos ex urebant. Ipsa penitꝰ in nullo
cõtingebat incendiũ. & hoc magis nõ
uirtutib diuinis: sed magicis artibus
deputantes. Mbat fremitꝰ popłi int̾ se

Expanded text:
. Quod cum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, sed maleficiis reputantes, dabant fremitus inter s
Abbreviated transcription (Latin):
Martiris ecce diese a gathe iurginis emicat eximie
qua sibi xp̃e eã socut ⁊ diadema eupplex decorat.d ti¬
pe decens eligans facie seo magis actib atq fidẽ ter¬
rena ꝓspa iã reputit iusa aĩ sibi corde ligat d er¬
tior huec trucibiq uiris er posut suaq ĩbra flagris
pectore quã fuert ualido torti mamilla socet pe ai

Expanded text:
Martyris ecce dies Agathae Virginis emicat eximiae, eam sibi qua sociat, Et diadema duplex decorat. Stirpe decens, elegans specie, Sed magis actibus, atque fide, Terrea prospera nil reputans, Jussa Dei sibi corde ligans. Fortior haec trucibusque viris Exposuit sua membra flagris, Pectore quam fuerit valido Torta mamilla docet patulo.
Abbreviated transcription (Latin):
berrima. Ꝙ ut darent inqͥt hos¬
tiã scđm qđ dictũ ÷ in lege dm̃:
par turturũ aut duos pullos
colũbarũ. MHostia haec : pauꝑũ
erat. Precepit qͥppe dñs in lege.
ut qͥ possint agnũ ꝓfilio uł filia
simul ⁊ turturẽ siue colũbam
offerrent : qͥ uͦ nõ sufficeret adof¬
ferendũ agnũ. duos iã turtures
uł duos colũbe pullos offerent.
tis nõ solũ homo fieri cũ ds̃ eet. sed
etiã cũ diues e̾e̾t pauꝑ fieri digna¬
tus ÷ ꝓnob̾: ut nos pauꝑtate suna

Expanded text:
mnibus . Et ut darent, inquit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. tis, non solum homo fieri, cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua pa
Abbreviated transcription (Latin):
tale fertur iuiueni dedisse responsũ.
Discede ame fomes peccati. nutrim̃¬
tũ facinoris: pabulũ mortis. Discede
ame: quia iã abalio amatore p̃uenta
sũ. Qui mͥ satis te meliora obtulit
hornam̃ta: ⁊ anulo fudei sue sub arra¬
uit me. Longe te nobilior: ⁊ genere
idignitate. Hornauit in hestimabili
dextrocherio meo dextrã meã: ⁊ col¬
lũ meũ cinxit lapidib p̃ciosis.

Expanded text:
tale fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate. Ornavit inaestimabili dextrocherio dexteram meam, et collum meum cinxit lapidibus pretiosis.
Abbreviated transcription (Latin):
eo cui conferat᷑. diuersũ et̃ genere. natura ui. magnitudine tẽpore loco stersa
opinione. Si quo innumero illud qđ si militudinẽ affert. ⁊ quo in loco illud

Expanded text:
od confera- tur, diversum esse genere, natura, vi, magnitudine, tempore, loco, persona, opinione; si, quo in numero illud, quod per similitudinem afferetur, et quo in loco illud
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti facundi his qui ĩneo loco sint  adimat potestate: nulla
cuꝓfertur. Excȩteris legib que hune ipsũ supplacio eius modi afficiunt
quȩ ad testam̃ti facrendi popistatẽ ꝑtin̾ent:. Fratiocinationẽ aut̃ uenis¬
Dum est adeius modi rationems. ut huęnatꝰ. habuerit ne testam̃ti facundi
tistatẽ. Locos dut cõmunes inloc genere argum̃tandi. hos et huł mo
quos dã cẽ arburamur. Primũ ei scripti qł ꝓferas. laudationẽ ⁊ c̃firmat
einde eiꝰ rei quade quȩrat᷑ caeo dequd constit collatione eius modi ut ia den
qũi ficri possit ut qui hoc equut̃ et̃ coñcedat. illud neget. qđ aut aquiiis
eot̃ scriptũ. de hac is qui scribebat dubitaturũ neminẽ arbitratus sa
Postea mulcis in legib: multa pryterita et̃ quȩ idcirco preterita nenioiua

Expanded text:
testamenti faciendi iis, qui in eo loco sint, adimat potestatem, nulla profertur. ex ce- teris legibus et quae hunc ipsum supplicio eiusmodi afficiunt et quae ad testamenti faciendi potestatem pertinent, per ratiocinationem veniundum est ad eius- modi rationem, ut quaeratur, habueritne testamenti fa- ciendi potestatem. Locos autem communes in hoc genere argumentandi hos et huiusmodi quosdam esse arbitramur: primum eius scripti, quod proferas, laudationem et confirma- tionem; deinde eius rei, qua de quaeratur, cum eo, de quo constet, collationem eiusmodi, ut id, de ntionem, qui fieri pos- sit, ut qui hoc aequum esse concedat, illud neget, quod aut aequius m de illa esset scriptum, de hac is, qui scribebat, dubita- turum neminem arbitratus sit; postea multis in le- gibus multa praeterita esse, quae idcirco praeterita ne
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ iã in alto nauigarent. et cũ eorũ altirius nauis. alteriꝰ onus eet̃. naufra¬
ũ quendã natantẽ. et manus ad setendentẽ animũ ad uerterunt .¬
ori cordia cõmoti. nauĩ ad eũ applicauer̃. hominẽ ad sesustuler: Porestẽt ouallit¬
i quanto ipsos qͦq: tempestas uehem̃tius iactare coepit. usq: ad eo ut dñs nauis
ũ idẽ gubnator eet̃. in scaphã confugeret. et inde finiculo quia puppi
digatus scaphã ad nexam trahebat. naui quo ad posset moderaretur. Ille
ut̃ cuiꝰ merces erant ingladiũ in naui ibi dẽ incũberet. Hio ille nau¬
ragus ad gubn aculũ accessit et naui quo ad potuit est opitulatus. Sedatis
ut̃ flustib et tẽpestate iã cõmutata. nauis in portũ ꝑuehit. Ille aut̃

Expanded text:
um iam in alto navigarent, et cum eorum alterius navis, alterius onus esset, naufragum quendam natantem et manus ad se tendentem animum adverterunt; misericordia commoti navem ad eum adplicarunt, hominem ad se sustulerunt. postea aliquanto ipsos quoque tempestas vehementius iactare coepit, usque adeo, ut dominus navis, cum idem gubernator esset, in scapham confugeret et inde funiculo, qui a puppi religatus scapham adnexam tra- hebat, navi, quod posset, moderaretur, ille autem, cuius merces erant, in gladium in navi ibidem in- cumberet. hic ille naufragus ad gubernaculum ac- cessit et navi, quod potuit, est opitulatus. sedatis autem fluctibus et tempestate iam commutata navis in portum pervehitur. ille aut
Abbreviated transcription (Latin):
suspitionis. ¶Sunt aut alique suspitiones quȩ cõmunit᷑ et ex ngotiorum
e ꝑ sonarũ actributionib sumunt᷑. Nã et ex fortuna ⁊ ex natura et & uils
studio fastis. casu. orationib: consilio ⁊ ehabitu. animi aut corporis plon
ꝑtinent ad tas de res. quȩ renc redibiem aut in credibilem facore possunt
cum fasti suspitione iungunt᷑. Maxime enĩ oportet quęri in hac constia¬
tione pͥmũ. potirit ne aliꝗd fieri ðeinde et quo ab alio poturit. deinde facus
dequa ante diximꝰ. deinde utriͣ id facinꝰ sit qđ poeantere fuerit necesse Iter¬
qđ spem eclandi ñ haberet. Deinde necessitudo in quã nũ necesse fuerit id autis

Expanded text:
nt autem aliae suspiciones, quae communiter et ex negotiorum et ex personarum adtributionibus su- muntur. nam et ex fortuna et ex natura et ex victu, studio, factis, casu, orationibus, consilio et ex habitu animi aut corporis pleraque pertinent ad easdem res, quae rem credibilem aut incredibilem facere pos- sunt et cum facti suspicione iunguntur. maxime enim quaerere oportet in hac constitutione, primum po- tueritne aliquid fieri; deinde ecquo ab alio potuerit; deinde facultas, de qua ante diximus; deinde utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse, quod spem celandi non haberet; deinde necessitudo, in qua necesse fuerit id aut
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝗd enim ꝑ fidia illoꝵ detrim̃ti acceperimus. nemoerit pͣter nos metipsos qu
iure accusare possimus. Acpͥmũ ꝗdẽ decipi in cõmodũ est iterũ stultũ. timo
turpe Carthaginenses. aut̃ ꝑ sepe iã nos fefellerunt Sũma igit᷑ am̃tia est in
fide sp̃e habirẽ quoꝵ ꝑfidia totiens deceptus sit᷑. Etraq apꝓbatione p̃tona
triꝑtita fit hoc pacto auit metuamus carthaginenses oportit si in columgndi

Expanded text:
id enim perfidia illorum detrimenti acceperimus, nemo erit praeter nosmet ipsos, quem iure accusare possimus. ac primo quidem decipi in- commodum est; iterum, stultum; tertio, turpe. Cartha- ginienses autem persaepe iam nos fefellerunt. summa igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis. Utraque approbatione praeterita tripertita fit, hoc pacto: aut metuamus Carthaginienses oportet, si incolum
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ causa afferet᷑ haberi conueniat. ostindec. Deinde ꝗdres cũ re differat
monstrabit᷑ . ut ñ idẽ uideat᷑ deutraq existimari oportere. Acsi ipse qͦq poterit
tocinationib uti. isdẽ ratiocinationib quib ante p̃dictũ est utetur. Si ñ
eterit. negabit oportere quic qua nisi qđ scriptũ sit considerare. Multis desimilib
dissimilia monstrari. Loci cõmunes a ratio cinatione. oportore coniestura exeo

Expanded text:
haberi conveniat, ostendetur; deinde, quid res cum re differat, demon- strabitur, ut non idem videatur de utraque existimari oportere. ac, si ipse quoque poterit ratiocinationibus uti, isdem rationibus, quibus ante praedictum est, ute- tur; si non poterit, negabit oportere quicquam, nisi quod scriptum sit, considerare; multas de similibuvel dissimilia demonstrari. Loci communes: a ratiocinatione, oportere coniec- tura ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
spectar oportet. sal qua cogitatione animus. et spe ad maleficiũ ꝓfectus sit con
illud erit accusatori si demonstrare poterit. alii nemini causã fuisse faciedi
Secundariũ sitantã. aut tã idoneã nemini S in fuisse aliis qͦq causa faues
uidebit. dut potestis defuisse. aliis demonstranda est. dut facultas. dut uoloz
otestuas. si aut nescisse. aut ñ affuisse. aut conficere aligd ñ potuisse dicos¬
Facultas si ratio ad iutoris. ad ium̃ta quȩ adrẽ ꝑtinebunt. defuisse alicui des¬
strabuni. Uoluntas. Si animꝰ atab factis uacuus ettintrger eõ dicets᷑ Postra
quas ad definsionẽ rationes reo dabimꝰ. his accusator ad alios & culpa &u¬
dos ͦb utit᷑ Uerũ id breui faciendũ st et in unũ multa scr c̃ducenda ũ
altirius defendendi causa hunc accusare sed hui decusandi causa detienda
Alterã uideat᷑. Atq accusatori qͥdẽ hex fere it̃ in causa facionda ⁊ consideran

Expanded text:
spectari oportere, sed qua cogi- tatione animus et spe ad maleficium profectus sit, con- m loco caput illud erit accusatoris, si de- monstrare poterit alii nemini causam fuisse faciendi; secundarium, si tantam aut tam idoneam nemini. sin fuisse aliis quoque causa faciendi videbitur, aut po- testas defuisse aliis demonstranda est aut facultas aut voluntas. potestas, si aut nescisse aut non adfuisse aut conficere aliquid non potuisse dicfacultas, si ratio, adiutores, adiumenta ceteraque, quae ad rem pertinebunt, defuisse alicui demonstrabuntur. volun- tas, si animus a talibus factis vacuus et integer esse dicetur. postremo, quas ad defensionem rationes reo dabimus, iis accusator ad alios ex culpa eximendos abutetur. verum id brevi faciendum est et in unum multa sunt conducenda, ut ne alterius defendendi causa hunc accusare, sed huius accusandi causa defendere alterum videatur. Atque accusatori quidem haec fere sunt in causa faciendi consideran
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ int̃ sũ mos et mediocris intereẽ existimaret. Uariare aut orationem
magno pere oportebit Nã om̃ib in reb similitudo est satietatis mat̃ Id ficri

Expanded text:
atores et mediocres interesse existi- maretur. variare autem orationem magnopere oporte- bit; nam omnibus in rebus similitudo mater est satietatis. id fieri
Abbreviated transcription (Latin):
enouat᷑. Ac separati quidẽ quȩ depͥncipio et deinsinuatione dicenda ui¬
debant᷑ hȩc fere st̃. Nc̃ ꝗd dã breuiter cõmunit̃ et deutroq prȩcipiendum
uitatis plurimum debet habere. ⁊ omnino om̃ia quȩ ꝑtinent ad digni¬
tatẽ in se continire. ꝓptereaq id optine faciendũ st. qđ oratorẽ audi¬
ri maxime cõmendat. Splendoris ⁊ festiuitatis ⁊ concinnitudinis mi¬
imũ ꝓpterea qđ ex his suspitio quȩdã apparationis. atq artificios &¬

Expanded text:
novatur. Ac separatim quidem, quae de principio et de insi- nuatione dicenda vinovatur. Ac separatim quidem, quae de principio et de insi- nuatione dicenda videbantur, haec fere sunt: nunc quiddam brevi communiter de utroque praecipiendumvitatis plurimum debet habere et omnino omnia, quae pertinent ad dignitatem, in se continere, propterea quod id optime faciendum est, quod oratorem auditori maxime commendat; splendoris et festivitatis et concinnitudinis minimum, propterea quod ex his suspicio quaedam apparationis atque artificios
Abbreviated transcription (Latin):
niratione. Nam auditor cũ cũ que aduersarii ꝑ turbatũ putant oratio¬
neł uidet Animo firmis simo contradicere paratu. plerũq se potius temere
assensisse. qua sine causa confidere arbitratur. Sinꝰ auditoris studiũ defa¬
tigatio ab alienabit a causa te breuius qua paratus fueris eẽ dicturũ como¬
dum est polliceri ñ imitarũ aduersariũ. Sin res dabit. ñ inutile sit. Ab ali¬
qua re noua aut riditula incipere. Aut extepore que nata sit. qđ genus.
strepitũ. Acclamationẽ aut iam parata quȩ ł apologũ ł fabulã ł aliquã
contineat irrisionẽ. Aut si rei dignitas adimetiocandi facultatem. ali¬
quid triste. nouum. horribile. statim non in cõmodum est inicere. Nam
ut cibi satietas ⁊ fastidiũ. aut sub amara aliqua re releuat᷑. aut dulci mi¬
igatur. sic animus defessus audiendo. aut admiratione integrat᷑. aut risu

Expanded text:
miratione. nam auditor cum eum, quem adversarii perturbatum putat oratiomiratione. nam auditor cum eum, quem adversarii perturbatum putat oratione, vi- det animo firmissimo contra dicere paratum, plerum- que se potius temere assensisse quam illum sine causa confidere arbitratur. Sin auditoris studium defatigatio abalienavit a causa, te brevius, quam paratus fueris, esse dicturum commodum est polliceri; non imitaturum adversarium. sin res dabit, non inutile est ab aliqua re nova aut ridicula incipere aut ex tempore quae nata sit, quod genus strepitu, acclamatione; aut iam parata, quae vel apologum vel fabulam vel aliquam contineat inrisionem; aut si rei dignitas adimet iocandi facul- tatem, aliquid triste, novum, horribile statim non in- commodum est inicere. nam, ut cibi satietas et fasti- dium aut subamara aliqua re relevatur aut dulci miti- gatur, sic animus defessus audiendo aut admiratione integratur aut risu
Abbreviated transcription (Latin):
e iudics uiderint paratũ adrspondendũ estimabunt sibi ñ rele qui ante dixer̃ id qđ crediderant fuisse ꝑsua
einde cũ lenieris eũ qui audiet. demonstrare nihil adte eoꝵ ꝑtinere: etne
tare te ꝗo qua deaduersarus dicturũ neq hoc neq illud utneq aꝑte ledas
os quidiligunt᷑ et tam̃ id obscure faciens. quo ad possis alienes ab eis audi¬
rũ uoluntatẽ. et aliquoꝵ iudiciũ simili dere: aut auctoritatẽ ꝓferre
mitatione digna deinde eanðem aut consimilẽ. aut maiorẽ autminorit̃¬
idebitus uaditorib fueasse idq ei qui intelligit quib reb. fides fiat.
cile erit cognitu. oportet aut deco qđ ad uersarii sibi firmissimũ putarint.
ꝑ maxime hii qui audierunt ꝓbarint. primũ te dicturũ polliceri. dut ab
duersari dicto ex ordiri. et ab eo potissimu qđ ille nuꝑrime dixerit. aut
ubitatione uti ꝗd primũ dicas. aut cui potissimũ loco respondeas cũ ad¬

Expanded text:
e iudices uiderint paratum ad respondendum, aestimabunt sibi non recte ab his qui ante dixerunt id quod crediderant fuisse persudeinde, cum lenieris eum, qui audiet, demonstrare, nihil eorum ad te pertinere et ne- gare quicquam de adversariis esse dicturum, neque hoc neque illud, ut neque aperte laedas eos, qui diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, alienes ab eis auditorum voluntatem; et aliquorum iudicium simili de re aut auctoritatem proferre imitatione dignam; deinde eandem aut consimilem aut maiorem aut minoridebitur auditoribus fecisse—id quod ei, qui intellegit, quibus rebus fides fiat, facile erit cognitu— oportet aut de eo, quod adversarii firmissimum sibi pu- tarint et maxime ii, qui audient, probarint, primum te dicturum polliceri, aut ab adversarii dicto exordiri et ab eo potissimum, quod ille nuperrime dixerit, aut du- bitatione uti, quid primum dicas aut cui potissimum loco respondeas, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
conficit: quã caus e genus postulat. utsiꝗs docilẽ ficiat auditorio cu ben
uolentiã causa desidoit. Aut si pͥncipio utatur. cũ insinuationẽ nem
tulc̃t  Contra prȩceptũ est. qđ nihil eor efficit. quorũ causo degor¬
dus precepta tradum: hoc eit qđ eũ quem audit neq ben iuo lũ neq: at¬
tentũ. neq docilẽ efficit. aut quo nibil ꝓfecto peius et ut contra sit
aruauo: est ã uii gotarum Autt ut gritarum expositio Harration

Expanded text:
conficit, quam causae genus postulat: ut si qui docilem faciat auditorem, cum beni- volentiam causa desideret, aut si principio utatur, cum insinuationem res postulet. contra praecepta est, quod nihil eorum efficit, quorum causa de exordiis praecepta traduntur; hoc est, quod eum, qui audit, neque beni- volum neque attentum neque docilem efficit, aut, quo nihil profecto peius est, ut contra sit, atio est rerum gestarum aut
Abbreviated transcription (Latin):
sã demonstraturos atq xponemus iudicationẽ aut iudicationes sipla s
orunt. Dociles auditores faciemus si aꝑte et breuit sũ ma causie ee ponemps
hoc at in q̃ consistit controuersia. Na et cũ docilẽ uelis facese.: si paneatteoi¬
tũ facias oportet. Nã is est maxime docilis. qui aitentissime. et paratus audni
Nc̃ insinuationes quẽ ad modũ tractare conueniat deine eps dicendũ uidet
admirabile genus cause est. hoc est ut ante diximus cũ animus auditors
infestus est. Id aut trib ex causis fit maxime .Si aut in est in ipsa causx
quȩ da turpitudo dut ab his qui dnte dixerunt la ꝗddi auditori ꝑsaa sui
uidet Aut eo tempore locus dicendi dauir cuilli quos audirt oporit

Expanded text:
sam demonstraturos atque exponemus iudica- tionem aut iudicationes, si plures erunt. Dociles audi- tores faciemus, si aperte et breviter summam causae exponemus, hoc est, in quo consistat controversia. nam et, cum docilem velis facere, simul attentum facias oportet. nam is est maxime docilis, qui attentissime est paratus audire. Nunc insinuationes quemadmodum tractari con- veniat, deinceps dicendum videtur. admirabile genus causae est, hoc est, ut ante diximus, cum animus auditoris infestus est. id autem tribus ex causis fit maxime: si aut inest in ipsa causa quaedam turpitudo aut ab iis, qui ante dixerunt, iam quiddam auditori persuasum videtur aut eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
tarit si demonstrabit᷑ diuersũ cẽ gen̾ere. natura . u. magnitudine
pore loco. ꝑsona. opinione : Ac si quo innumero illud qd ꝑsimilitudinẽ
cret: et quo in loco hoo cuiꝰ causa afferet᷑. haberi conueniat ostendes

Expanded text:
terit, si de- monstrabitur diversum esse genere, natura, vi, magni- tudine, tempore, loco, persona, opinione; ac si, quo in numero illud, quod per similitudinem afferetur, et quo in loco hoc, cuius causa afferetur, haberi con- veniat, ostende
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpus cause locus tractatus est et auditoris : at reño uatiqunclea
nis. in quib et sauitatis et grauitatis plurimũ consist et omnena ꝗuos¬
nes locos conferunt᷑ . Quare. ñ ut causarũ. sic orãtor quoq multoꝵ
munes loci sunt. Nã nͥ abhis qͥ multa inexercitatione magn̾a sibi ueni
et sententiarũ copiã cõparauerint. tractari ñ poterunt ornate et gran
quem ad modũ natura ipsorum desiderat. Atq hoc sit noł dictũ cõmunt
deom̃i genere locorũ cõmuniũ Nlc̃ ex ponemus in c̃iesturalẽ constiu
qui lociꝰ cõmu̾nes incidere soleant Suspitionib erdi oportere. et non
oportere. Rumorib credi oportere ⁊ ñ oportere  T lestib ortdi opon¬
re et ñ oportere. Questionib credi oportere : et ñ oportere Uunto
ante astã spestari oportre et ñ oportere: Eiuis dot esse qui in ills
pecarit. ehioe qͦq admisisse et ñ esse eiusdemt caurae

Expanded text:
us causae locus tractatus est et auditoris animus aut renovatur adcutionis, in quibus et suavitatis et gravitatis plurimum consistit, et omnia, qunes locos conferuntur. quare non, ut causarum, sic oratorum quoque multorum communes loci sunt. nam nisi ab iis, qui multa in exercitatione magnam sibi verborum et sententiarum copiam con- paraverint, tractari non poterunt ornate et graviter, quemadmodum natura ipsorum desiderat. Atque hoc sit nobis dictum communiter de omni genere locorum communium; nunc exponemus, in coniecturalem constitutionem qui loci communes in- cidere soleant: suspicionibus credi oportere et non oportere; rumoribus credi oportere et non oportere; testibus credi oportere et non oportere; quaestionibus credi oportere et non oportere; vitam ante actam spectari oportere et non oportere; eiusdem esse, qui in illa re peccarit, et hoc quoque admisisse et non esse eiusdem; causam
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. nisi id factũ ct̃. qͦ defacto iudiciũ est futurũ fuisse negabit᷑: Ant
ullaurntione ait auam obcausã. acdicet se reus fecisse. demonstrabit᷑ eẽ
stũ. Eius rei confirmatio⁊ itẽ contraria de parte infirmatio. Ex coniectu rali
nstitutione sumet᷑. Sin aut̃ certo nomine maloficii uocabit in iudiciũ.
in hac causa nã maiestatis accersit diffinitione ⁊ pͣceptis diffinitionis uti
ortobit. Ati: hȩc quidẽ plirũq in hoc gnene accidunt. ut et c̃iestura ⁊ dif
fuone utendũ sit. Si n aliud quoq. aliquod genus in cidot. eius generis p̃apta
cobit huc paro ratione transfirte. Nam accus a torimaxime est in hoo laborandũ

Expanded text:
fuisse, nisi id factum esset, de quo facto iudicium est, futurum fuisse negabi- tur; aut si alia ratione et aliam ob causam, ac dicet se reus fecisse, demonstrabitur esse factum. eius rei con- firmatio et item contraria de parte infirmatio ex con- iecturali constitutione sumetur. sin autem certo nomine maleficii vocabitur in iudicium, sicut in hac causa— nam maiestatis arcessitur—, definitione et praeceptis definitionis uti oportebit. atque haec quidem ple- rumque in hoc genere accidunt, ut et coniectura et deftione utendum sit. sin aliud quoque aliquod genus incidet, eius generis praecepta licebit huc pari ratione transferre. Nam accusatori maxime est in hoc elaborandum
Abbreviated transcription (Latin):
aquib hominib et quil decausis. talis honos habitus sit quȩret. deinde neuis ho¬
nos nimiũ ꝑuagetur Atq hic eius qui contra aliquẽ prȩmiũ postulantẽ dicet. lo¬
cus erit cõmunis prȩmia uirtutis ⁊ officii scã ⁊ casta eẽ oportere. neq ea aut cum
imꝑbis cõmunicare. aut in mediocrib hominib ꝑuulgari Et alter minus uir¬
tutis homines cupidos fore uirtutis premio ꝑuulgato Quȩ enĩ rara ⁊ ardua sint.
ix poriendo pulchra ⁊ iocunda hominib uidem EEt tertius. Si gxistant qͥ apud
maioris nr̃os obegregiã uirtutẽ tali honore dignati sint ñ ne desua gła cũ paeri
prȩmio tales homines affici uideant deliberari putent: Et eoram enumeratio

Expanded text:
quibus hominibus et quibus de causis talis honos habi- tus sit, quaeretur; deinde, ne is honos nimium pervul- getur. atque hic eius, qui contra aliquem praemium postulantem dicet, locus erit communis: praemia vir- tutis et officii sancta et casta esse oportere neque ea aut cum inprobis communicari aut in mediocribus hominibus pervulgari; et alter: minus homines vir- tutis cupidos fore virtutis praemio pervulgato; quae enim rara et ardua sint, ea experiendo pulchra et iu- cunda hominibus videri; et tertius: si exsistant, qui apud maiores nostros ob egregiam virtutem tali ho- nore dignati sunt, nonne de sua gloria, cum pari prae- mio tales homines affici videant, delibari putent? et eorum enumeratio
Abbreviated transcription (Latin):
aut laboris insũpserit ⁊ ꝗd aliquando tale fecerit. nũ alieni laboris. dut
deoꝵ bonititis pręmiũ sibi postulet nũ aliquando ipse talẽ ob causã aliq
prȩmio affici negarit oportere: Aut nũ iã satis ꝓeo qđ fecerit honos habit
sit. aut nũ necesse fuerit ei facere id qđ fecerit. Aut nũ eius modi sit factun
ut nͥ fecisset supplicio dignus esset. ñ÷ quia fecerit premio. aut nũ ante
tempus pręmiũ petat. Et spem incertam certo uendicet precio. aut nũqua
supplicium aliquod uitet eo pręmiũ postulet. uti dese prȩiudiciũ factum
eẽ uideat᷑. In prȩmii aut̃ genere᷑. quid ⁊ quantũ ⁊ quã ob rem postulet. ⁊ quos
et quanti. quȩq. res praemio digna sit considerabit᷑. Deinde apud maiore

Expanded text:
aut laboris insumpserit; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum bonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus sit; aut num necesse fuerit ei facere id, quod fecerit; aut num eiusmodi sit factum, ut, nisi fecisset, supplicio dignus esset, non, quia fecerit, praemio; aut num ante tempus praemium petat et spem incertam certo venditet pretio; aut num, quod supplicium ali- quod vitet, eo praemium postulet, uti de se praeiudi- cium factum esse videatur. In praemii autem genere, quid et quantum et quam- obrem postuletur et quo et quanto quaeque res prae- mio digna sit, considerabitur; deinde, apud maiore
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pecuniarũ  prȩmiũ postulat in quo uirum copiane sit agri vestigaliũ
ƿecuniae anpenuria considerats. Loci cõmunes. facultates dugere ñminuere

Expanded text:
cu- niarium praemium postulatur; in quo, utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae an penuria, conside- ratur. Loci communes: facultates augere, non minu- e
Abbreviated transcription (Latin):
post digemꝰ suacũq enĩ inre quãuis lenit̃ ꝓbabili si scripto ipso se defenda¬
etia cista uitatiuteau samhabun dabit necessario ꝑficiet. ideo quia si id quo unt
ad uors arioꝵ causa subduxerit. omnẽ ei illãuim ⁊ acmimoniam lenierit ded

Expanded text:
e autem in re, quamvis leviter probabili, scripto ipso se defenderit, cum aequitate causa abundabit, necessario multum proficiet, ideo quod, si id, quo nititur adversariorum causa, subduxe- rit, omnem eius illam vim et acrimoniam lenierit
Abbreviated transcription (Latin):
eũ id eẽ secutũ. qđ i uisũ sit cõmodũ. dut id fugisse. qđ pucarit eẽ in cõmodi
quãꝙ infalsa erit opinione demonstrandũ erit defensori. neminẽ tant& cr̃
stultitia& qͥtali inre possit ueritatẽ ignorare. Qđ si id ẽcedat illud non cos¬

Expanded text:
eum id esse secutum, quod ei visum sit commodum, aut id fugisse, quod putarit esse incommodum, eum id esse secutum, quod ei visum sit commodum, aut id fugisse, quod putarit esse incommodum, quamquam in falsa fuerit opinione, demonstrandum erit defensori neminem tantae esse stultitiae, qui tali in re possit veritatem ignorare. quodsi hoc concedatur, illud non co
Abbreviated transcription (Latin):
con cedet. Extenuabit ⁊ paruulã quandã fuisse demonstrabit. ut lex ea
natura sit eiꝰ affectionis. qua impulsus aliꝗd reus cõmisisse dicet᷑. In quo&
pla ⁊ similitudines ert̃ ꝓferendae. ⁊ ipsa diligent̃ natura eiꝰ affectionis quã le¬
sime quietissimã ad partẽ ex plicanda ut et res ipsana facto crudeli et turbe¬
to. ad ꝗd̃dã mitius tranquilliꝰ traducat᷑ i oratio tam̃. ad animũ eiꝰ qͥ audie
⁊ ad animi quendã intimũ sensũ ac cõmodet᷑. Ratio ciuiationis aut̃ suspitio
infirmabit᷑ si aut cõmodũ nullũ fuisse aut paruũ. dut aliis magis fuisse. le
nihilomagis sibi quã aliis aut in cõmodũ sibi maius quã cõmodũ dicet. utno¬
quã fuerit illiꝰ cõmodi qđ exp̾cetitum dicat᷑ magnitudo. aut eo in cõmodo qdđ
acciderit. ilut cũ illo periculo qđ subeat᷑ cõparanda. Iuiom̃s loci similite
in in cãmodi uitatione tratatione tractabunt᷑. Sin accus ator dixent

Expanded text:
concedet, extenuabit, et parvulam quamdam fuisse demonstrabit; aut non ex ea dicetur; in quo et exempla et similitudines erunt proferundae et ipsa diligenter natura eius affectionis quam lenissime quietissima ab parte explicanda, ut et res ipsa a facto crudeli et tur- bulento ad quoddam mitius et tranquillius traducatur et oratio tamen ad animum eius, qui audiet, et ad animi quendam intumum sensum accommodetur. ratiocina- tionis autem suspiciones infirmabit, si aut commodum nullum esse aut parvum aut aliis maius esse aut nihilo sibi maius quam aliis aut incommodum sibi maius quam commodum dicet, ut nequaquam fuerit illius commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo aut cum eo incom- modo, quod acciderit, aut cum illo periculo, quod subea- tur, comparanda; qui omnes loci similiter in incommodi quoque vitatione tractabuntur. sin accusator dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
udiciuale aut solũ eẽ qui potest cũ deliberatio ⁊ demonstratio. neq ipsȩ sipi
tor sẽ sint et ab iudiciali genere plurimũ dissideant: et suũ quxq finõ habe
quorfirri debeat relinquitꝰ gͦ ut omĩa triã genera sint causaram
qts loit᷑ et demonstratio ñ possc reste partes alicui genreris eauis e hrutora
nete patiri. multo minus argte partis caule parẽs putabunt᷑. Ił ars auten cai
constrũtio om̃is. Non enim causã ad con̾stitutionẽ sed constitutio ad caus̃
nodat:. Sed cdemonstratio et deliberatio generis caus e partes non posst̃ reste

Expanded text:
udiciale autem solum esse qui potest, cum deliberatio et demonstratio neque ipsae similes inter se sint et ab iudiciali genere plurimum dissideant et suum quaeque finem habeat, quo referri debeat? relinquitur ergo, ut omnia tria genera sint cau- sarum. deliberatio et demonstratio non possunt recte partes alicuius generis causae putatari, multo minus recte partis causae partes putabun- tur. pars autem causae est constitutio omnis; non enim causa ad constitutionem, sed constitutio ad causam adcommodatur. at demonstratio et deliberatio generis causae partes non possunt recte
Abbreviated transcription (Latin):
tendisse non affirmamus. sed ꝑ quisitius ⁊ diligintus conscripsisse pol¬
cemur. Nc̃ ut instituimus ꝓficisci ordine ad reliqua pergem us.
preΠENSio ot ꝑ quã argumtando DREPRETEN SI ONE¬
& ad uersarioꝵ confirmatio diluit. Aut infirmat aut alleuiat᷑. Haeo
ex qͣulli. aliqua res confirmari potist. hisdẽ potest exlocis infirmari.
ibil enĩ considerandũ est in his om̃ib inuentionib nisi id qđ ꝑsonis aut
egotiis aitributũ est Puare inuentionẽ ⁊ argum̃tationũ expolitionẽ

Expanded text:
tendisse non affirmamus; perquisitius et diligentius conscripsisse pollicemur. nunc, ut statui- mus, proficisci ordine ad reliqua pergemus. Reprehensio est, per quam argumentando adver- sariorum confirmatio diluitur aut infirmatur aut ele- vatur. haec d, quibus ex locis ali- qua res confirmari potest, isdem potest ex locis in- firmari. nihil enim considerandum est in his omnibus inventionibus nisi id, quod personis aut negotiis adtributum est. quare inventionem et argumentationu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuerit aut ñ oportuerit obtemperari. NSi aliud sensisse scriptor aliud
scripsisse dicet᷑ isqui scripto utetur. hȩc dicet ñ oportere ceiꝰ uoluntate
nos argum̃tari qui ne id facere possemus. in dictum nobis reliquerit sua
uoluntatis: multa in põmoda sequi si instituat᷑. ut ascripto recedatur
ani et eos qui aliꝗd scribant ñ eistimaturos id qđ scripserint ratũ futa
et eos qui iudicent certũ quid sequant᷑ nihil habituros. si semel ascripto¬
retedere consueuer̃ : Quod siuo luntas scriptoris conseruanda sit se nomn aduersanos
s uoluntate eius stare Nã multo ꝓprius dccedere ad scriptoris ualuntitẽ eũ qui&
ipsius c̃ literis int̃ protetur quã illũ qui sententiã scriptoris. renipstꝰ scripto
spetit qđ ille sue uoluntatis quasi imaginẽ reliquerit. su domesticis suspi¬

Expanded text:
non potuerit aut non oportuerit optem- perari. Si aliud sensisse scriptor, aliud non potuerit aut non oportuerit optem- perari. Si aliud sensisse scriptor, aliud scripsisse dicetur, is, qui scripto utetur, haec dicet: non oportere de eius voluntate nos argumentari, qui, ne id facere possemus, indicium nobis reliquerit suae voluntatis; multa in- commoda consequi, si instituatur, ut ab scripto rece- datur. nam et eos, qui aliquid scribant, non existi- maturos id, quod scripserint, ratum futurum, et eos, qui iudicent, certum, quod sequantur, nihil habituros, si semel ab scriptorecedere consueverint. quodsi voluntas scriptoris conservanda sit, se, non adver- sarios, a voluntate eius stare. nam multo propius accedere ad scriptoris voluntatem eum, qui ex ipsius eam litteris interpretetur, quam illum, qui sententiam scriptoris non ex ipsius scripto spectet, quod ille suae voluntatis quasi imaginem reliquerit, sed domesticis suspi
Abbreviated transcription (Latin):
negiet et contratam̃ dicat nullũ esse quo hominem impłidentiorem ꝗs quã se
uisurũ arbitret᷑ In hoc ta cõmorari conueniet. quasi nihil prȩterea dicendi
sit. ⁊ quasi contra dici nihil possit. sepe id qđ scriptũ et ncitando. sepe cũ script
factũ aduorsarii confligendo. atq int̃dũ acrit̃ adiudicẽ ipsũ reuertendo.
Quo in loco iudici demonstrandũ est quidiurat̾ sit ꝗd sequi debeat. duabus
decausis iudicẽ dubitare oportere. si aut scriptũ sit obscure. Aut negit
aliꝗd aduersarius. Cũ et scriptũ aꝑte sit ⁊ ad uersarius om̃ia confiteatur.
tunc iudices legi parere. ñ interpretari legẽ oporterȩ : Hoe loco confirmato
tũ diluere ea quȩ contra dici poterant᷑ oportebit. ¶ Contra Auit̃ dicet᷑ si aus
prorsus aliud sensisse scriptor ⁊ scripsisse aliud demonstrabit᷑ ein illa detes¬
m̃to quã posuimꝰ contro uersia. aut causa assũptiua inferet᷑ quã obrẽ scripe

Expanded text:
neget et contra tamen dicat: nihil esse quo hominem inpudentiorem quisquam se visurum arbi- tretur. in hoc ita commorari conveniet, quasi nihil praeterea dicendum sit et quasi contra dici nihil possit, saepe id, quod scriptum est, recitando, saepe cum scrip- to factum adversarii confligendo atque interdum acri- ter ad iudicem ipsum revertendo. quo in loco iudici demonstrandum est, quid iuratus sit, quid sequi debeat: duabus de causis iudicem dubitare oportere, si aut scriptum sit obscure aut neget aliquid adversarius; cum et scriptum aperte sit et adversarius omnia con- fiteatur, tum iudicem legi parere, non interpretari legem oportere. Hoc loco confirmato tum diluere ea, quae contra dici poterunt, oportebit. contra autem dicetur, si aut pror- sus aliud sensisse scriptor et scripsisse aliud demon- strabitur, ut in illa de testamento, quam posuimus, controversia, aut causa assumptiva inferetur, quamob- rem scripto
Abbreviated transcription (Latin):
sit. calpa d alterius docidisse Deinde in altori dulpa ȩen mndride fici¬
dũ est quantũ uoluntatis ⁊ studii fuerit in ipso. ⁊ id signis confimandu
buiulmodi Excetera diligentia & ante factus dut Sichii. atoi turemaud ura
fuisse facer. inutile aut̃ ñ facerer Et cũ extea uta auise hocinans
consontaneũ quã qđ ꝓpt̃ alterius culpã non fecerit. Si aũt ñ in ho mninens

Expanded text:
sit, culpa id alterius accidisse. deinde alterius culpa exponenda demonstsit, culpa id alterius accidisse. deinde alterius culpa exponenda demonstrandum est, quantum volun- tatis et studii fuerit in ipso, et id signis confirman- dum huiusmodi: ex cetera diligentia, ex ante factis aut dictis; atque hoc ipsi utile fuisse facere, inutile autem non facere, et cum cetera vita fuisse hoc magis consentaneum, quam quod propter alterius culpa
Abbreviated transcription (Latin):
stea dicet suo quenq officio consulere oportere. nec si ille peccasset hunc oportuis¬
se percare. Beinde si ille debaquerit. separatĩ illũ si cut hule accusari oportere
et ñ cũ huius defensione coniungi illiꝰ accusationẽ Defensoꝵ aut̃ cũ et cȩtera
siqua ex aliis in cident c̃stitutionib ꝑ tractarit. deipsa remotionẽ sic argunien¬
tabit᷑. Primũ cuiꝰ aceiderit culpa. demonstrabit. Deinde cũ id aliena
culpa ac eidisset. osteidet se dut ñ potuisse aut ñ debuisse id facere qđ accu¬
sator dicat oportuisse. Quid̃ potusrit ex utilitatis partib in ꝗͥb est necessi tu¬
dinis uis implicabit demonstrabit. Iuid̃ debuerit exhonestate considerabitur.
utroq distinctius in deliboratiuo genere dicet᷑ Deiide omĩa facta ẽẽ
abreoque in ipsis fuerint potestite. Qđ minus quã conuenerit fici

Expanded text:
postea dicet suo quemque officio consulere oportere; nec, si ille peccasset, hunc oportuispostea dicet suo quemque officio consulere oportere; nec, si ille peccasset, hunc oportuisse peccare; deinde, si ille deliquerit, separatim illum sicut hunc accusari oportere et non cum huius defensione coniungi illius accusationem. Defensor autem cum cetera, si qua ex aliis incident constitutionibus, pertractarit, de ipsa remotione sic ar- gumentabitur: primum, cuius acciderit culpa, demon- strabit; deinde, cum id aliena culpa accidisset, ostendet se aut non potuisse aut non debuisse id facere, quod accusator dicat oportuisse; quid potuerit, ex utilitatis partibus, in quibus est necessitudinis vis implicata, demonstrabit quid debuerit, ex honestate considera- bitur. de utroque distinctius in deliberativo genere dicetur. deinde omnia facta esse ab reo, quae in ipsius fuerint potestate; quod minus, quam convenerit, fac- tum
Abbreviated transcription (Latin):
o sit Rõdii. quosdã legarunt athenas. Legatis. questores sũgm quẽ oportet
ari. ñ dederunt. Legati ꝓficti ñ sunt. Accusant᷑ . Intentio est. Proficisci oportuit
ulsio est non oportuit. Questio est oportuerit ne. Ratio est. Sumptus enĩ qui
depubilico dari solet. is a questore ñ est datus. Infirmatio est. Uos tam̃ id qđ
publice uob̾ erat negoti datũ. conficere oportebat. ludicatio st Cũ his ꝗͥ legati
rant sumptus qͥ debebat᷑ depublico ñ daret. oportuerit ne eos conficere nihilo
mnus legationẽ. Hoc ingonre pͥmũ sicut incȩteris siꝗd aut e conieturali
sut ex alia constitutione sumi possit. uideri oportebit. Deinde pleraq & com¬
paratione ⁊ exrelatione craminis. in hanc qͦq causã conuenire poterant.
ecusator aut̃ illũ cuiꝰ culpa id factũ reus dicet. pͥmũ defende si poterit. Siminꝰ
potont. negabit ad hoc iudiciũ illi sed huius quẽ ipse accuset culpã ꝑtinere

Expanded text:
o sit: Rhodii quosdam legarunt Athenas. legatis quaestores sumptum, quem oportebat dari, non dede- runt. legati profecti non sunt. accusantur. intentio est: proficisci oportuit. depulsio est: non oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: sumptus enim, qui de publico dari solet, is ab quaestore non est datus. infirmatio est: vos tamen id, quod publice vobis erat negotii datum, conficere oportebat. iudi- catio est: cum iis, qui legati erant, sumptus, qui de- bebatur de publico, non daretur, oportueritne eos con- ficere nihilo minus legationem? hoc in genere pri- mum sicut in ceteris, si quid aut ex coniecturali aut ex alia constitutione sumi possit, videri oportebit. deinde pleraque et ex comparatione et ex relatione criminis in hanc quoque causam convenire poterunt. Accusator autem illum, cuius culpa id factum reus dicet, primum defendet, si poterit; sin minus poterit, negabit ad hoc iudicium illius, sed huius, quem ipse accuset, culpam pertinere.