comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
On enim renascebantur. qui baptismate iohannis baptiza¬
bantur. a quo et ip̃e baptizatus est. sed quõdam precursorie
illiuis ministerio. qui dicebat. parate uiam domino huic
uno in quo solo renasci poterant parabantur. Huius enim baptisma
st. non in aqua tantum sicut fuit iohannis. uerum etiam in sꝑ
sancto. ut de illo spiritu sancto regeneretur quisquis in xpristum cre¬
dit. de quo xpũs generatus regeneratione non eguit. Unde uox illa
patrum. que super baptismum facta est. ego hodie genui te.
num illum temporis diem quo baptizatus est. sed innumerabilis
eteriuitatis. ut illum hominem ad unigeniti ꝑsonam pertinere mõ¬
traret. Ubi emin dies nec hesterni fine inchoatur. nec mitio
in terminatur semper hõdiernus est. In aqua ergo uoluit baptiza
ri a Iohanne. non ut eius mniquitas ulla dilueretur. sed ut magͬ
commendaretur humilitas. Ita quippe nichil in eobaptismus q̃d
ablueret. sicut mors nichil quõd puniret inuenit. ut diabolus ue¬

Expanded text:
on enim renascebantur, qui baptismate Joannis baptizabantur , a quo et ipse baptizatus est: sed quodam praecursorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tantum, sicut fuit Joannis, verum etiam in Spiritu sancto ; ut de illo Spiritu regeneretur quisquis in Christum credit, de quo Christus generatus regeneratione non eguit. Unde vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus ve
Abbreviated transcription (Latin):
aggrauante corruptibili corpore tanꝙͣ filii hominum in quibusda¬
em quantum. Neqz enim quia peccatum est omne crimen ĩ¬
est omne peccatum. ¶Itaqz scõrum hoĩm uitam ꝙͣdiu in hac mor¬
te uiuitur inueniri posse dicimus sine crimine peccatum autem
si dixerimus quia non habemus. ait sanctus a postolus

Expanded text:
aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdaaggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdadem quantum; neque enim quia peccatum est omne crimen, iest omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam, quandiu in hac morte vivitur, inveniri posse dicimus sine crimine. Peccatum autem si dixerimus quia non habemus, ait sanctus Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Oncordant autem angeli nobiscum etiam nũc cũ re hi.¬
mittuntur nr̃a peccata. Ideo post conmemorationem
sancte ecclesie in ordine confessionis pomitur remissio
peccatorum. Per hant enim stat ecclã. que in terris est. Per hant non
perit quõd perierat. et inuentum est. Excepto quippe baptismatis
munere quõd contra origiale pecratum donatum est. ut quod gene¬
ratione attractum est regenerationẽ detrahatur. et tamen actiua ꝯͥ¬
qz peccata quecũqz corde ore. opere. commssa iuenerit tollit. Hac ei¬
go excepta magna indulgencia. Unde incipit hominis renouatio
in qua soluitur omnis reatus et ingeneratus et additus. ip̃a etiã
uita cetera iã intione utentis etatis quãtulibet prepolleat fecuñdi
cum morte confligũt. Et ꝙͣuis de illis sit ueraciter dictum. quotquot
spiritũ dei aguntur. hi filii sunt dei. sic tamen spũ dei excitantur ⁊
uã filii dei proficiunt ad deum. ut etiam spiritu sancto ma

Expanded text:
oncordant autem nobiscum Angeli etiam nunc, cum remittuntur nostra peccata. Ideo post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio peccatorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non perit quod perierat et inventum est . Excepto quippe Baptismatis munere, quod contra originale peccatum donatum est, ut quod generatione attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditacum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
uenre. ubi est sanctis et ꝑfectis cordibus nota ieffabilis
tenerispe. ꝑfici caritate. Hec iam tocius diffinitionis est summa. Cer¬
in uero propriumqz fidei catholice fundamentum xpristus est
damentum emi aliud ait a postolus nemo potest ponere. preter id
quod positum est. quod est xpũs ihũs. Neqz hoc ĩdeo negandum est.
proprium fundamentum esse fidei catholice. quia putari potest ali¬
quibus hereticis. hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter q̃
ad xp̃m pertinent cogitentur nominetenus inuenitur. xpũs apũd qͦs¬
libet hereticos qui se xp̃ianos uocari uolunt. re uero ip̃a non est apũd eos
bulo xpĩano. et etiam ꝙͣ sit hoc uerum per singulas quasq monstran
Quẽ disputacio tam multorum est uoluminum. ut etiam ini¬

Expanded text:
enire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilisperfici specie. Haec etiam totius definitionis est summa. Certum vero propriumque fidei catholicae fundamentum Christus est: Fundamentum enim aliud, ait Apostolus, nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod est Christus Jesus . Neque hoc ideo negandum est proprium fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter quae ad Christum pertinent cogitentur, nomine tenus invenitur Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. bulo christiano, et quam sit hoc verum per singulas quasque monstrandum. Quae disputatio tam multorum est voluminum, ut etiam infi
Abbreviated transcription (Latin):
bus ea que diuina uocari iam meruit scriptura confecta est qui ea siue
per corpus. siue per ammum diuinitus aduiti. uel uidere uel etiam
dere potuerunt ¶ De mitio fidei et perfectionis spei. et ꝙ xpuis¬

Expanded text:
quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive per corpus, sive per animum, divinitus adjuti, vel videre, vel etiam praevidere potuerunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
turus ea tibi breuiter explicari. que ad singula tra ista
da posiuisti. Cuius exemplum si est penes te facile est ut ea reuoluas
et relegas. Si aute non est commemorante me recolas-
is enui tibi. ut scribis librum a me fieri quem enchiridion ut
diuĩt heas. et de tus mambus non recẽdat. et continens po¬
stulata .i. quĩd seguendum maxime. quid propter diuersat
primum quid ultimum teneatur. que tocius diffiitionis summa su
ꝙ certum propriumqz fidei catholice fundamentum. hec autem omma
que requiris proculdubio scies. diligenter scieñdo quĩd crẽdi. quĩd spa¬
ri debeat. quĩd amari. hec enim maxime. m̃no uero sola in religione
sequenda sunt. His qui contradicit aut omnino a xpristi nomune a¬
ienus est. aut hereticus. hec sunt defendenda ratione. que uel a
sibus corporis inchoata uel ab intelligencia mentis inuenta. Que au¬
tem nec corporeo sensu experti sumus nec mente assequi ualiumus
ut ualemus eis sine ulla dubitacione credenda sunt testibus a

Expanded text:
turus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria istado posuisti: cujus exemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commemorante me recolas. Vis enim tibi, ut scribis, librum a me fieri, quem Enchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a
Abbreviated transcription (Latin):
On ergo se fallant qui per elemosmas quaslibet l argis¬
simas fructuũ suorum uel cuiuscũqz pecume impunita¬
tem se emere existimant in flagitiorum immanitate ac
facmorum nequitia perseuerantes. Non solum enim hec faciunt
sed ita diligunt. ut in eis semper optent tantum si possint impune
uersari. Qui autem diligit miquitatem odit ammam suani. et ꝯͥ
odit ammam suam non est misericors. sed crudelis. Diligendo ẽã
quippe secundum seculum odit eam secundum deum. Si ergo uelle
ei dare elemosmam per quam munda illi essent omma. odisset ea
secundum seculum et diligeret secuñdum deum. Nemo autem dat
emosmam qualemlibet insi undẽ det ab illo accipiat qui non

Expanded text:
on ergo se fallant, qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum vel cujuscumque pecuniae, impunitatem se emere exiflagitiorum nequitia permanendo. Non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt ut in eis semper optent, tantum si possint, impune versari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam , et qui odit animam suam, non est misericors, sed crudelis; diligendo eam quippe secundum saeculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vellet ei dare eleemosynam, per quam munda illi essent omnia, odisset eam secundum saeculum, et diligeret secundum Deum. Nemo autem dat eleemosynam quamlibet, nisi unde det ab illo accipiat qui non
Abbreviated transcription (Latin):
isi ꝙ ille unus peccatum misit in mundum iste uero unꝰ
non solum bnum illũd. sed cuncta simul abstulit que ad¬
dita muenit. Nnde dicit apostolus. Non sicut dampnatio
ꝑunum peccantem. ita est et donum Nam iudicium ꝯuidem ex uno
in condempnationem grã autem ex multis delictis ĩ iustificacõe. Qa
utiqz illũd unum quod origmaliter trahitur. etiam si solum sit. obno¬
xios dampnatiom facit. Gracia uero ex multis delictis iustr
hominem. qui preter illud unum. quõd communiter cum omnibus
origialiter traxit. sua quoqz propria multa cõmisit ¶¬

Expanded text:
Ille unus unum peccatum misit in mundum; iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit, quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: « Non sicut per unum peccatum, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit
Abbreviated transcription (Latin):
it. siue bonum siue malum. Quia etiam hoc meritum sibi ꝯ
obdifferenciam uite quas quisqz gessit in corpore. Cum ergo
cia siue altaris. siue quarũcunqs elemosynarum pro baptizatis de¬
functis omnibus offeruntur. pro ual̃de bonis graciarum actiones
Ent. pro non ualde malis propiaiationes sunt. pro ualde mali
si nulla sunt ãdiuuenta mortuorum qualescũq uiuorum consola¬
tiones sunt. Quibus autem prosunt. aut ad hoc prosunt. ut sit ple¬
na remissio. aut certe ut tolerabilior fiat ip̃a dampnatio

Expanded text:
it, sive bonum sive malum . Quia etiam hoc meritum sibi qupropter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore. Cum ergo sacrificia sive altaris, sive quarumcunque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro valde bonis, gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt, pro valde malis, etiamsi nulla sunt adjumenta mortuorum, qualescunque vivorum consolationes sunt. Quibus autem prosunt, aut ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio.
Abbreviated transcription (Latin):
Empus autem quõd inter hominis mortem et ultinrã¬
resurrectionem inter positum est. ammas abditis recep¬
ium offeratur. sicut unaqueqz digna est. uel requie uel er¬
na pro eo quõd sortita est in carnẽ dum uiueret. ¶ De sacrificuis¬
Eqz negandum est defunctorum ammas pietate suori
uiuentium releuari. cum pro illis sacrificiu mẽdiato¬
ris offertur uel elemosme in ecclĩa fiunt. Sẽd eis hecꝓ
qui cum uiuerent ut hec sibi postea prõdesse possent merue
rat ista post mortem. nec tan malus ut ei non prosint ista post
rtem. Est uero talis in bono. ut ista non reꝯurat. et est rursu
talis in malo ut nec is ualeat cum hec uita transierit ãdiuuari. Qͦ¬
circa hic omne meritum comparatur. quo possit post hanc uitam
eleuari quispiam uel grauar. Nemo autem se speret quõ
neglexit cum obienit deum promereri. Non igitur ista que prõde¬
functis commendandis frequentat ecclesia illi a postolice sunt ad¬
uersa sentencie. qua dictum est. Omnes enim astabint ante tri¬

Expanded text:
empus autem quod inter hominis mortem et ultimaresurrectionem interpositum est, animas abditis recepineantur, sicut unaquaeque digna est, vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. Nequgandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possint prodesse, meruerrat ista post mortem; nec tam malus ut non ei prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut ista non requirat; et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum ex hac vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comprelevari quispiam, vel gravari. Nemo autem se speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes enim astabimus ante tri
Abbreviated transcription (Latin):
amore possessa sunt. Sẽd quoniam alterutra conditione proposi¬
ta eis potius carere mallet ꝙͣ xpristo. nec timore amittend
deserit xpristum. ꝙͣuis dolecit dum amittit salius est quĩdem sic
tamen quasi per ignem. Quia urit eum rerum dolor quas dile¬
xit amissarum. sed non subuertit neqz consumit fundan
bilitate atq incorruptione munitum ¶

Expanded text:
amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposiamore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius carere mallet quam Christo, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum.
Abbreviated transcription (Latin):
permanserit quõd superẽdificauit mercẽdem accipiet. Si cuius aũt
opus exustum fuerit. damna pacietur. ip̃e autem saliuis erit. sic ta¬
men quasi per ignem. Non ergo unius eorum. sed utruisqz opus
ignis probabit. Est quĩdem ignis tẽtacio tribulacionis. de quo a¬
perte alio loco scriptum est. Hasa figuli probat fornax et honnes
istos tẽtacio tribulationis. Iste ignis in hac interim uita. fa
aplus dixit. Si accidit duobus fidelib uni .s. cogitanti que dei
sunt quomõdo placeat deo. hoc est ẽdificanti supra fundamentũ
urum. argentum. lapĩdes preciosos. Alteri autem cogitant
ea. que mundi sunt quomõdo placeat bxori.idest ẽdificanti supra
idem fundamentum ligna fenumstipulam. Illius enim opus
non exuritur. quia non ea dilexit quorum omissione crucietur.
Exuritur autem huius. quomam sinẽ dolore non pereunt. que cũ

Expanded text:
permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus autem exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
quomam fundamenti merito non ꝑibunt. fic intelligendum est
ut his maifestis non muematur ẽẽ contrarium Ligna ꝯuiꝓpe ⁊
in etstipula. non absurde accipi possunt rerum secularum
ꝙͣuis licite concesyarum tales cupiditates ut amitti sine dolore nõ
possint annii. Cum iste dolor urit. si xpũs in corde fundamenti lo
un habet .i. ut ei nichil anteponatur et malit homo qui tali
re uritur. rebus quas ita diligit magis carere ꝙͣ xp̃o. per ignem
fi saluus. Si autem res huiusmõdi temporales ac seculares tp̃e
ꝑtacionis maluerit tenere ꝙͣ xp̃m eum in fundamento nor
buit. quia hec priori eoloco habuit cum in edificio prius non sit a¬
liquid fundamento. Ignis en de quo locutus est eo loco aplũs¬
aulus talis debet intelligi. ut ambo per eum transeant. ides
et qui edificat ligna. fenum stipulam. Cum enim hoc dixissei ad¬
iuircit. Uniuscuiuisqz opus quale sit. ignis probabit. Si ciuus oꝑ

Expanded text:
alvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id eset qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus
Abbreviated transcription (Latin):
stolum iacobum mortua est in semetipsa. Qui rursus ait. Si fidem
saluare eum. Porro autem si homo sceleratus propter fidem solam
per ignem saluabitur. et sic est accipiendum quod ait apostolus pau¬
lus. Ipe autem saluus erit. fic tamen quasi ꝑ ignem poterit ergo
luare sme operibus. fides et falsum erit quod dixit eius coapli
iacobus falsum erit et illũd. quod ĩdem ip̃e paulus dixit. Nolite in¬
quid errare. neqz fornicatores neqz idolis seruientes. neqz adulteri
dici. neq ebriosi neq inpaces rectrium dei possidebunt. Si enim etĩ¬
am in istis perseueranites criminhus tamen propter fidem xpri¬
sti salui eruni quomõdo in regnõ dei non erunt.¬
Ed quia hec apłita maifessima et apertissima testimo¬
ma falsa esse non possunt et illũd quõd obscurẽ dictum

Expanded text:
apostolum Jacobum, mortua est in semetipsa. Qui rursus ait: Si fidem apostolum Jacobum, mortua est in semetipsa. Qui rursus ait: Si fidem salvare eum Jacobi II, 17, 14? Porro autem si homo sceleratus propter fidem solam per ignem salvabitur, et sic est accipiendum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus dixit, Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteridici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Si enim etiam in istis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, quomodo in regno Dei non eruntSed quia haec apostolica manifestissima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ R eduntur autem a quibusdam etiam hi qui nomen xp̃i¬
non relinquerunt. et eius l auatro in eccla baptizantur
nec ab ea ullo scismate uel heresi preciduntur. in quan¬
et sceleribz uiuant que nec diluant penitendo. nec elemosi
redimant. sed in eis usqz ad huius uite exitum pertinacissime ꝑ¬
seuerent salui futuri per ignem. licet pro magnitudine facmorũ
flagitiorũqz diuturno non tamen eterno igne puniri. Sẽd qui hoc
credunt et tamen catholici sunt humana quãdam bemuolencia mi¬
chi falli uidentur. Nai scaptura diuina aliud confulta respondet
Ribrum autem de hac questione scripsi. cuius titulus est de fide et ope¬
rib Ubi secundum scripturas sanctas ꝙͣtum. deo adiuuante. po¬
tui demonstraui eam fidem saluos facere. quã satis euidenter expres¬
sit paulus a postolus dicens. In xpristo enim ihesu neqz circuncisio
quicꝙͣ ualet neqz preputium. sed fides qua per dilectionem opatur
Si autem male et non bene oꝑatur. proculdubio secundum

Expanded text:
 Creduntur autem a quibusdam etiam ii qui nomen Chrinon relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . Si autem male et non bene operatur, procul dubio, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
norum malorũq diicrecio. ut liberandi a malo. non perdendi cum ma¬
lis boni ad dexteram segregentur. Propter quõd ille clamcibat ¶ Mũd ico
mẽ deus. Et quid dixerat uelut exponens. et discerne mquit cauisa meã¬

Expanded text:
orum malorumque discretio, ut al. ubi liberandi a malo, non perdendi cum maorum malorumque discretio, ut al. ubi liberandi a malo, non perdendi cum malis, boni ad dexteram segregentur, propter quod ille clamat al., clamabat: Judica me, Deus. Et quid dixerit velut exponens: Et discerne, inquit, causam mea
Abbreviated transcription (Latin):
Am uero quõd de xp̃o confitenur futurum ꝯm de celo uentu¬
rus est uiuos iũdicaturus et mortuos non pertiuet ad bitam
nostram que hic geritur. Quia nec in rebus gestis eius est is
ili gerendis. Ad hoc pertinet quõd apostolus secutus adiunxit
eim xp̃ũs apparuerit uita ur̃a tunc et uos apparebitis cum ip̃o in gliã
Sobus autem mõdis accipi potest. ꝙ uiios et mortuos iudica¬
bit. Siue ut uiuos intelligamus. quos hic nõdum mortuos.
sed ad huc in ista carne uiuentes. muenturus est eius adueu
tuos autem qui de corpore priusꝙ ueniat exiere ad iudicium sol
erituri sunt. Siue uinos iustos. mortuos autem miustost. quoman usti¬
quon iudicabuntur. Alioguin enim iudicium dei pomtur in nalo. uni
illud est. Qui autem male egerunt in resurrectione iudicii. aliquãdo
in bono secundum quõd dictum est. Deus in nomine tuo Iaelium m̃e
fac et ii uurtute tua iudica me. Proꝑter iudicium ꝯuiꝑdẽ der fut ip̃a bo

Expanded text:
am vero de Christo confitemur futurum, quoniam de coelo venturus est, et vivos judicaturus ac mortuos. Non pertinet ad vitam nostram quae hic geritur, quia nec in rebus gestis ejus est, sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinet, quod Apostolus secutus adjunxit: Cum Christus apparuerit, vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria obus autem modis accipi potest quod vivos et mortuos judicabit: sive ut vivos intelligamus, quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus, mortuos autem qui de corpore priusquam veniat exierunt vel exituri sunt. Sive vivos justos, mortuos injustos, quoniam justion dicit: Aliquando enim judicium Dei ponitur in malo; unde illud est: Qui autem male egerunt, in resurrectionem judicii , aliquando et in bono, secundum quod dictum est. Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bon
Abbreviated transcription (Latin):
Deus ergo habitat in templo suo. Non solum spiritus sanctus. Ied
etiam pater et filius. Qui etiam̃ de corpore suo per quõd factus ẽ
ut ecclesie. que in hominibus est. ut sit ip̃e in omnibus p̾m¬
tum tenens ait. Soluite templum hoc. et in tr̃duo suscitabo illũd
Templum ergõ dei. hoc est tocius summe triitatis sancta est eccle
sia .s. uniuersa in celo et in terra

Expanded text:
Deus ergo habitat in templo suo, non solum Spiritus sanctus, sed Deus ergo habitat in templo suo, non solum Spiritus sanctus, sed etiam Pater et Filius, qui etiam de corpore suo, per quod factus est caput Ecclesiae, quae in hominibus est, ut sit ipse in omnibus primatum tenens , ait, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Templum ergo Dei, hoc est totius summae Trinitatis, sancta est Ecclesia, scilicet universa in coelo et in terra
Abbreviated transcription (Latin):
ta instituta est ad colendum unum deum. unde nec tota nec ulla
pars eius uult se coli prõ deo nec cuiꝙͣ esse deus pertinenti ad tem
dei quõd edificatur ex diis. quos fecit non factus deus. ¶a
per hocspiritus sanctus. si creatura non creator esset profecto crea¬
tura rationalis esset. Ip̃a enim esset summa creatura. et ido in re¬
la fidei non poneretur ante ecclesiaii. quia et ip̃e ad ecclesi
pertineret. in illa eus parte que in celis est. Nec haberet templũ
sed etiam ip̃e templum esset. Templum autem habet. de quõ dicit
postolus ¶ Nescitis. quia corpora uestra templum sunt spir
sancti. qui in uobis est quem habetis a deo. De ꝯuibus alio loco di
eus non est qui templum habet. aut minor xp̃o est. cuius
bra templum habet. Neqz enim aliũd templum eius. et aliũdte¬
plum dei est. cum ĩdem dicat apostolus. Nescitis quia templum
estis. Quõd ut probaret. adiecit. Et spiritus dei hitat in i

Expanded text:
ta instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla ta instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non factus Deus. Ac per hoc Spiritus sanctus si creatura, non creator, esset, profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem habet, de quo dicit Apostolus: Nescitis quia corpora vestra templum sunt Spiritus sancti, qui in vobis est, quem habetis a Deo? De quibus alio loco dicergo Deus non est, qui templum habet? aut minor Christo est, cujus membra templum habet? Neque enim aliud templum ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod ut probaret, adjecit, Et Spiritus Dei habitat in vobis .
Abbreviated transcription (Latin):
Ium autem de ihũ xp̃ofilio dei unicõ dño nr̃o quõd ad ueritate
congessionis pertinẽt dixerius. adiũgimus his cr̃edere nos
et in spiritum sanctum. Ut illa trmitas compleatur ꝯuẽdẽ
e sancta commemoratur ecclesia. Unde datur intelligi ratio
de homine xpo dictum est ad uintatem ꝑsone uingenti pertinet Siett̃
itto confessionis ordo poscebat. ut trinitati subiungereture ecole/ iar
tunqͣ habitatori domus sua. et deo templum suum. et conditor⁊ eres¬
tas sua ¶ Que totu hit accipieñda est. non solum ex parte. que peret¬
matur in terris a solis ortu usq ad occasum laũdans nonren doretra
post ccptiui tatem Eetustatis cantans canticum nonum uerium etiam
a ꝯue in celis semper ex quo condita est cohesit deo nec ullui
sui casus malum experta est. hec in sanctis angelis beata persistit. ⁊
sue parti peregrinanti sicut oportet opitulatur. quia utraqz una
erit consortio eternitatis. et nunc una est uinculo caritatis. que to¬

Expanded text:
um autem de Jesu Christo Filio Dei unico Domino nostro, quod ad brevitatem Confessionis pertinet, dixerimus, adjungimus sic credere nos et in Spiritum sanctum, ut illa Trinitas compleatur, quae e sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi ratiode homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam a quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae to
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid igitur gestum est in cruce xpĩ. in sepultura. in re¬
surrectione terciõ die. in ascensione in celum. et sedere ad
dexteram patris. ita gestum est. ut his rebus non misti¬
cetantum dictis. sed etiam gestis configuraretur uita xpĩana. que hͨ
eritur. Nam propter eius crucem dictum est. Qui autem ihũ x
sunt. carnem suam crucifixerunt cum uiciis et concupiscentiis. Prop¬
ter sepulturaii. consepulti enim sumus cum xp̃o per baptismum in
iortem. propter resurrectionem. ut quemadmõdum xpus res¬
xit a mortuis per glam patris. ita et nos in nouitate uite ambulem
Propter ascensionem in celum sedensqz ad derteram patris. Si autẽ
resurrexistis cum ꝓp̃o que sursum sunt ꝯuerite ubi xpus et in derten
deisedens. Que suisum sunt sapite. non quesuper term certul eñi

Expanded text:
uidquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sede ad dexteram Dei Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: Qui autem Christi Jesu sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus, ei concupiscentiis . Propter sepulturam: Consepulti enim estis cum Christo per baptisma in mortem . Propter resurrectionem: Ut quemadmodum Christus surrexit a mortuis in gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Propter ascensionem in coelum, sedemque ad dexteram Patris: Si autem consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
leuator labentiiin. uem humilium doctor. superborum destructor.
ueni orphanorum pius pater. uiduarum dulcis iudex. uem spes
iuperum refocillator deficientĩ. ueni nauigantium sidus n¬
fragii portus. uen omnium uiuentium singulare decus morienti¬
um. unica salus Uem sanctissime spũs. uem et miserere mei aꝑta
ibi et condescende propicius michi. ut mea tue magnitũdir
exiguitas. roboriq tuo imbecillitas secundum multitũdinem tu a¬
Ciõ domine scio et fateor quia non sum̃ dignus quem tu

Expanded text:
leleVeni, orphanorum pius pater, viduarum dulcis judex. Veni, spes pauperum, refocillator deficentium. Veni, navigantium sidus, naufragantium portus. Veni, omnium viventium singulare decus, morientium unica salus. Veni, sanctissime Spiritus, veni et miserere mei, apta me tibi: et condescende propitius mihi, ut mea tuae magnitudini exiguitas, roborique tuo mea imbecillitas, secundum multitudinem tuarcio, Domine, scio et fateor, quia non sum dignus quem tu
Abbreviated transcription (Latin):
Am diuin amoris numinis patris ommpotentis prolisqz bea¬
solator clementissime iam cordis mei penetralibus potenti il¬
labere urtute. et tenebrosa ꝯueque laris neglecti latibula
corusci luminis fulgore pius habitator letifica tiuqz roris habũ¬
dancia longo ariditatis marcencia squalore uisitando fecunda
icia interioris hominis arcana tui amoris iaculo et torpenti
mẽdullas iecoris. flams salutaribus penetrando succende sanc¬
tiqs feruoris igne illustrando mentis et corporis unuersa depas¬
stare libeat uenenatẽ dulcẽdmis. Iudica me et discerne causam
meam de gente non sancta. doce me quia deus meus es tu facere
uoluntatem tuam. Crẽdo ergo quia quecũq inhitaris patris ac
pariter filii domicilium condis deus te merebitur hospitem qm̃ ꝑ
te pater et filius apũd eum faciet mansionem. Uemz iam uem
benigiussime dolentis amme consolator protegens in opportu¬
nitatibus. in tribulatione aduitor. ueni fortitũdo fragilu¬

Expanded text:
et divini amor numinis, Patris omnipotentis, prolisque beasolator clementissime, jam cordis mei penetralibus potenti illabere virtute, et tenebrosa quaeque laris neglecti latibula corusci luminis fulgore pius inhabitator laetifica, tuique roris abundantia longo ariditatis marcentia squalore visitando fecunda. Saucia interioris hominis arcana tui amoris jaculo, et torpentis medullas jecoris flammis salutaribus penetrando succende, sanctique fervoris igne illustrando, intima mentis et corporis universa depasstare libeat veneratae dulcedinis. Judica me, Domine, et discerne causam meam de gente non sancta ; doce me facere . Credo ergo quia quemcumque inhabitaveris, Patris ac pariter Filii domicilium condis. Beatus qui te merebitur hospitem, quoniam per te Pater et Filius apud eum facient mansionem . Veni jam, veni, benignissime dolentis animae consolator, in opportunitatibus et tribulatione adjutor. Veni, mundator sce
Abbreviated transcription (Latin):
Quia et si peccatum in solo erat libero arbitrio constitutũ. non tam̃
iusticie retinende sufficiebat liberum arbitrium nsi participatio¬
ne mmnutabilis bom diuinum adiutorium preberetur. Sicut em̃
mori est in hominis potestate cum uelit. nemo est enim qui non se¬
ipsum ut nichil aliũd dicam. uel non uescendo possit occĩdere. ad uitã
uero tenendam uoluntas satis non est. si aduitoria siue alimentorũ.
siue quorũcũq tutaminum desint. sic homo in parãdiso ad se occĩden¬
dum relinquendo iusticiã ydoneus erat per uoluntatenz ut autem
ab eo teneretur uita iusticie parum erat uelle. nisi ille qui eum fece¬
rat adiuuaret. Sed post illam ruinam maior est mĩa dei ꝯuando
ipsum liberum arbitrium liberandum est a seruitute cũi dominat᷑.
cum morte peccatum. Nec omnino per seipsum. seo per solain dei
graciam. que in fide xpristi posita est liberatur. Ut uoluntas ip̃a. si¬

Expanded text:
Quia etsi peccatum in solo libero arbitrio erat constitutum, non tamen Quia etsi peccatum in solo libero arbitrio erat constitutum, non tamen justitiae retinendae sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere; ad vitam vero tenendam voluntas non satis est, si adjutoria sive alimentorum sive quorumcumque tutaminum desint: sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam idoneus erat per voluntatem, ut autem ab eo teneretur vita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinam major est misericordia Dei, quando et ipsum arbitrium liberandum est a servitute, cui dominatur cum morte peccatum. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, si
Abbreviated transcription (Latin):
Ic emi oportebat prius hommnem fieri. ut et bene uelle
posset et male. Postea uero sit erit ut male uelle non
possit. Nec libero ĩdeo carebit arbitrio. Multo quippe
liberius erit arbitrium quod ommino non poterit seruire peccato.
Neqz emi culpanda est uoluntas. aut uoluntas non est. aut libera
dicenda non est. qua beati esse sic uolumus ut esse miseri non solum
nolimus sed nequaꝙͣ prorsus uelle possimus. Sicut ergo nunc eti-¬
qui einnra nosNn nosse intesicitatent ita nosse unouitaten¬
am amma nostra nolle infelicitatem. ita nolle miquitatem
semper habitura est. Sed ordo pretermittendus non fuit in quo ds
care possit. ꝙͣiuis sit meluis. ꝙ peccare non possit ¶ I De inimorte¬
It minor fuit immortalitas. sed tamen fuit in qua potuit
sit mori. Iam natura perdidit per liberum arbitrium. hanc est ac
ceptura per gratiam quam fuerat. si non peccasset. acceptura per
tum ꝙͣiuis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuiss

Expanded text:
ic oportebat primum hominem fieri, ut et velle bene posset et male; postea vero sic esse ut male velle non posset; nec ideo caret libero arbitrio. Multo quippe liberius erit arbiNeque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatetiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Decare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minort minor fuit immortalitas, sed tamen fuit in qua posset sit mori. Illam naturceptura per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum: quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. colligens et non egens. querens cum nichil desit tibi a
inuenis et nũquam amisisti Nũguam mops et gaudes lucris. nũꝙͣ
it debeas. et quis habet quicquam non tuum. Neddis debita nil¬
li debens. donas debita nichil perdens. Qui ubiqz es et ubiqz totus.
qui sentiri potes uideri non potes. qui nusquã dees. et tamen ab mi¬
uorum cogitaciombus longe es. qui nec ibi dees ubi longe es. 9
ubi non es per gratiam ades per uindictam. Qui ubiqz es et uix in
ueniri potes. Quem stantem seguimur. et apprehendere uix ualemꝰ
Qui tenes ommia. qui imples omnia. circumplecteris omina. suz¬
cedis omnia. sustines omnia. qui corda fidelium doces. sine strepitu u¬
borum qui locis non distenderis. nec temporibus uariaris. nec habes
ccessus et recessus. qui hĩtas lucem maccessibilem. quam nulli
minum uidit nec uidere potest. In te manens. In te quietus. ubiqz
ciraius totum. non enim scmdi uel diuidi potes. quia uere unus es.

Expanded text:
tus. Colligens et non egens. Quaerens cum nihil desit tibi. Ainvenis, et nunquam amisisti. Nunquam inops, et gaudes lucris. Nunquagatur tibi ut debeas. Et quis habet quidquam non tuum? Reddis debita, nulli debens. Donas debita, nihil perdens. Qui ubique es, et ubique totus. Qui sentiri potes, et videri non potes. Qui nusquam dees, et tamen ab iniquorum cogitationibus longe es. Qui nec ibi dees, ubi longe es; quia ubi non es per gratiam, ades per vindictam. Qui ubique praesens es, et vix inveniri potes. Quem stantem sequimur, et apprehendere non valemus. Qui tenes omnia, imples omnia, circumplecteris omnia, superexcedis omnia, sustines omnia. Qui corda fidelium doces sine strepitu verborum. Qui locis non distenderis, nec temporibus variaris, nec habes accessus et recessus. Qui habitas lucem inaccessibilem, quem nullus hominum vidit nec videre potest . In te manens quietus, ubique circuis totum. Non enim scindi et dividi potes, quia vere unus es;
Abbreviated transcription (Latin):
ad te clamo clamore magno. in toto corde meo. et cum te iuoco. Uti¬
q in meipsum uoco. utiq inuoco. quoniam omnino non eẜe insi
tu esses in me. et insi ego essem in tenon esses in me. In me es qn
in memoria mea manes. ex quo cognoui te. et in ea muemo te cum re¬
miniscor tui. et delector in te. et de te. ex quo ommia. per quem omma
et in quo omma
ũ domme. celum et terram imples. omnia portans sine onere¬
omnia implens smne inclusione. semper agens semper quie

Expanded text:
ad te clamo clamore magno in toto corde meo. Et cum te invoco, utiad te clamo clamore magno in toto corde meo. Et cum te invoco, utique in meipso invoco; quoniam omnino non essem, nisi tu esses in me; et nisi ego essem in te, non esses in me. In me es, quoniam in memoria mea manes; ex ea cognovi te, et in ea invenio te, cum reminiscor tui, et delector in te de te, ex quo omnia, per quem omnia, et in quo omnia. Tu, Domine, coelum et terram imples, omnia portans sine onereomnia implens sine inclusione. Semper agens, semper quie
Abbreviated transcription (Latin):
Domam in mẽdio laqueorum positi su¬
mus facile a celesti desiderio fugescimꝰ
Quapropter assiduo indigenius mum¬
mento. ut expergesacti ad deum nostrũ
uerum et sumnium bonuni. cum deflui¬
mus recurramus ¶Id circo non presũp¬
tionis temeritate. sed magnã dei mei
dilectione huic opusculo. ad laudem
eius operam dedi. ut ex elegantioribz¬
ctis sanctorum patrum. breue et manuale uerbum de deo me
mecum semper haberem. ex cuius lectionis igne. quotiens tepesco
in eius accendar amorem. Nunc adesto michĩ deus meus que
quero. quem diligo. quem corde et ore et qua ualeo uirtute laudo
et adoro. Mens meã deuota tibi tuo amore succensa. tibi suspirãs
tibi inhians. te solum uiderẽ desiderans. nchil habet dulce insi de
de te loqui. de te aũdire. de te scribere. de te conferre. tuam gloriam fre¬
quenter sub corde reuoluere. ut tua suauis memoria sit inter hos
irbines aliqua repausatio mea. Ce ergo iuocõ desideratissim

Expanded text:
Quoniam in medio laqueorum positi sumus, facile a coelesti desiderio frigescimus. Quapropter assiduo indigemus monimento, ut expergefacti ad Deum nostrum verum et summum bonum cum defluimus recurramus. Idcirco non praesumptionis temeritate, sed magna Dei mei dilectione huic opusculo ad laudem ejus operam dedi, ut ex elegantibus dictis sanctorum Patrum breve et manuale verbum de Deo meo mecum semper haberem, ex cujus lectionis igne quoties tepesco, in ejus accendar amorem. Nunc adesto mihi, Deus meus, quem quaero, quem diligo, quem corde, et ore, et qua valeo virtute laudo, atque adoro. Mens mea tibi devota, qui amore succensa, tibi suspirans, tibi inhians, te solum videre desiderans, nihil habens dulce, nisi de te loqui, de te audire, de te scribere, de te conferre, tuam gloriam frequenter sub corde revolvere, ut tui suavis memoria sit inter hos turbines aliqua repausatio mea. Te ergo invoco, desideratissime,
Abbreviated transcription (Latin):
reconsiliati nunc in sanguine eius salui erimus ab ira ꝑ ipsum. Cũ
autem deus irasci dicitur. non eius significatur perturbatio qualis
est i aĩo irascentis hominis sed ex humanis motibus translato uoca¬
ilo uindicta eius. q̃ non insi iusta est. ire nomen accepit. Quõd
go per mẽdiatorem reconcilianuuir deo et acapimus spiritum sanctum.
ut ex mimicis efficianiur filii. quotquot emm spiritũ deo aguntur hi
filii sunt dei. hec est grã dei per ihesũ xpristum dominum nrm ¶¬

Expanded text:
reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediatorem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii: Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : haec est gratia Dei per Jesum Christum Dominum n
Abbreviated transcription (Latin):
Enebatur itaqz iusta dampnatione genus humanum. e
onmes erant ire filii de qua scriptum est. Qñ omnes dies
nostri defecerunt et in ira tua defecinius. Anm nr̃ sicut a¬
ranea mẽditabuntur. de qua ita dicit etiam iob. Romo enim natus
ex muliere breuis uite et plenus ire. De qua ita dicit etiam dominus
hus. Qui credit in filium dei habet uitam eternam. qui autem i¬
credit in filium dei non habet iutam eternan. sed ira dei manet sup
eui. non ait uemet sed manet super eun. Cum hac quippe omnis ho
nasaitur. propter quõd dicit a postolus. Ifuimus enm et nosn¬
ra filii ire sicut et ceteri. In hac ira cum essent homines per origiale
peccatum. tanto grauius et pntiosius ꝙͣto maiora uel plura in sup
doiderunt. necessarius erat mẽdiator. hoc est reconciliator qui
iram sacrificii singularis. cuius erant umbre ommia sacrificia legis
et propharum oblatione placaret. Unde dicit a plũs. Si aute cum mi¬
uci essemus reconcliati sumus deo ꝑ mortem eius. multo ma

Expanded text:
enebatur itaque justa damnatione genus humanum, et omnes erant irae filii. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus; anni nostri sicut aranea meditabuntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo enim natus ex muliere, brevis vitae et plenus irae . De qua ira dicit et Dominus Jesus: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; qui autem n Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum : non ait, veniet; sed, manet. Cum hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis
Abbreviated transcription (Latin):
Algelis igitur aliꝯuibus impia superbia deserentibus
deum et in huius aeris imam caligiem de supna cele
sti habitacionẽ deiectis residuus numerus angelorum
homines origiiale malũ obnoxie successionis uinculis obligaret
atq̃ uiuersos traheret ad debitas penas. sed eo qui dyabolus factus
est cum sociis imꝑietatis elato et ip̃a cum eis elatione prostrato. cete¬
n pia obẽdiencia domino coheserunt. accipientes etiam quõd illi nõ
habuerunt certam scienciã q essent de sua sempiterna et nũꝙͣ casuro
⁊ĩ deo. ut ꝯuoniam non tota multitũdo angelorum deum desereñdo ꝑe¬
rierat. ea que perierat in perpetua dampnatiõe remaneret. que autẽ
cum deo illa deserente pstiterat de sua certissime cognita semper fut᷑a
felicitate secura gauderet

Expanded text:
Angelis igitur aliquibus impia superbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna costi habitatione dejectis, residuus numerus angelorum homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura ri Deo, ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet
Abbreviated transcription (Latin):
tinentẽ tota trmitas fecerit. neqz enm separabilia sunt oꝑa trinita¬
tis. cur in ea facienda solus spiritus sanctus nominatus est. An et
uando unus trium in aliquo opere nominatur uniuersa oꝑ
trmitas in telligitur. Ita uero est et exemplis doceri potest. sed non est
iii hoc diucius immorandum. Illũd emm manet quomõdo dictum
tus despiritu sancto cum filius nullomõdo sit spiritus sãct
Neqz emi quia mundum istum fecit deus dici eum fas est dei fili
uit eum natum de deo. sed factum uel creatũ. uel conditum ue
institutum ab illo. uel si ꝯuĩd hiꝰ recte possumus dicere. hunc ergo
cum confiteamur natiides pirituscõ. et maria uirgine. quomõdo nõ
it filius spuitus sancti. et filius uirginis marie. explicare diffi¬

Expanded text:
tinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatis; cur in ea facienda solus Spiritus sanctus nominatus est? An et quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligitur? Ita vero est, et exemplis doceri potest. Sed non est in hoc diutius immorandum. Illud enim movet quomodo dictum sit, Natus de Spiritu sancto, cum filius nullo modo sit Spiritus sancti. Neque enim quia mundum istum fecit Deus, dici eum fas est Dei filium, aut eum natum de Deo; sed factum, vel creatum, vel conditum, vel institutum ab illo, vel si quid hujusmodi recte possumus dicere. Hic ergo, cum confiteamur natum de Spiritu sancto et virgine Maria, quomodo non sit filius Spiritus sancti, et sit filius virginis Mari