comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neminus l. abeamus in cenitnas oues hircas singulos homines in pel¬
litis capres biuros ¶ Cui cossinius qm̃ satis ballasti in quio ofaustut r
accipe ame conhomenco melanthio cordo decapellis ⁊ que admo¬
dum oper tet breuiter oporteat oporteat dicere diste qui caprinũ
gregemt constituere uult indigenoo anim aduertat oportet pri¬
muni tautẽ ut eim paret queiam ferre possit fructuni. ⁊ deiis cam
petius quã dumus. nouella eium quauetus utilior. forma udendũ.
itt sur firme magne corpus lene ut habeant. crebropilo nisi
siglabresunt duo enĩ genera earum. subrostra: duas ut mammu¬
las pensiles habeant ꝙ ee fetundiores. ubere suit grandior. u
lac iul tum⁊pingue halieant ꝓportione. hyreuiꝰ mnulioris ⁊ po¬
tisimum pilo albo. acceruice ⁊ collobreue. gurgulione longiore.
in elior fit grex sinonẽ excollectis conpartiusꝰ s ex consurtis una.

Expanded text:
ne minus habeamus in centena soves hirtas singulos homines, in pelne minus habeamus in centena soves hirtas singulos homines, in pellitas binos. III. Cui Cossinius, Quoniam satis balasti, inquit, o Faustule noster, accipe a me cum Homerico Melanthio cordo de capellis, et quem ad modum breviter oporteat dicere, disce. Qui caprinum gregem constituere vult, in eligendo animadvertat oportet primum aetatem, ut eam paret, quae iam ferre possit fructum, et de iis eam potius, quae diutius; novella enim quam vetus utilior. De forma uidendum ut sint firmae, magnae, corpus leve ut habeant, crebro pilo, nisi si glabrae sunt duo enim genera earum; sub rostro duas ut mammulas pensiles habeant, quod eae fecundiores; ubere sint grandiore, ut et lac multum et pingue habeant pro portione. Hircus molliori et potissimum pilo albo ac cervice et collo brevi, gurgulione longiore. Melior fit grex, si non est ex collectis comparatus, sed ex consuetis una.
Abbreviated transcription (Latin):
iaq similiter faciendum in ouib pellitis. que ꝓpt̃ lane bouitatẽ urst
tirentine ⁊ atace pellib integuitur nelana inquinetur. quominus
uł inficerecte possit uella uari acputari. hoꝵ p̃pia acstabula ut sint
pura inaioirm adhibeant diligentiam quam butis. Itaq facunt la¬
pide strata ⁊ urina nec ubi instabulo consistant. his quecũq iubentur
uescuntur. ut folia figulena.⁊ palea iunacea.furfures obiciuntur mo¬
dice neparum aut nimurti saturentur. utrumq enim ad corpus alẽ¬
lum uunuum ut matine amicum. etisum et medicanã ⁊ pingue
facit facillime ⁊ genit lac̾de sanitate siuit multa s eaut dixi in libro
senpta mieuder pecors habet ⁊ que opus admedendum portat sccũ.
relmquit denumero quẽ fatiunt alii maiorem aluiminorem
nulli enem hius moduli natura les. illud fere om̃s in epyro facimus.

Expanded text:
raque similiter faciendum in ovibus pellitis, quae propter lanae bonitatem, ut sunt raque similiter faciendum in ovibus pellitis, quae propter lanae bonitatem, ut sunt Tarentinae et Atticae, pellibus integuntur, ne lana inquinetur, quo minus vel infici recte possit vel lavari ac putari. Harum praesepia ac stabula ut sint pura maiorem adhibent diligentiam, quam hirtis. Itaque faciunt lapide strata, urina necubi in stabulo consistat. His quaecumque lubenter vescuntur, ut folia ficulnea et palea, vinacea, furfures, obiciuntur modice, ne parum aut nimium saturentur. Utrumque enim ad corpus alendum inimicum, ut maxime amicum cytisum et medica. Nam et pingues facit facillime et genit lacte. De sanitate sunt multa; sed ea, ut dixi, in libro scripta magister pecoris habet, et quae opus ad medendum, portat secum. Relinquitur de numero, quem faciunt alii maiorem, alii minorem. Nulli enim huius moduli naturales. Illud fere omnes in Epiro facimus,
Abbreviated transcription (Latin):
libro aut qua aliare leuidestantes. netoto die cursautes iuterse teneri
delibent aliquid m̃broꝵ. Si ad matris maminam nonaccedet ad morie¬
re oportet. ⁊ labra agni uiguere buturo aut adipes iulla. ⁊ olfacere la¬
bralacte. Diebus post paucis. abicere iis uiciam molitam. aut herbam
tenetim antequam exeut pastum ⁊ cuni reuei teruitt.⁊ sic nutricã¬
tur: ꝙ. ad facti sunt quadrimestres. Interea matres eoꝵ iis tẽporibus
ferunt. ⁊ agnos plures. Cum depulsi sunt agni amatrib diligentia ad¬
bibenda ẽ uedesideno neseant. Itaq deliniendum innutriemi pabu¬
libonitate. ⁊ africore ⁊ estu nequid laboret curandum cum obluuone
um lactis uoudesiderat matrem. tum deniq conpellendum in gregẽ
ouiun. castrure oportet agnum nonminorẽ quinque inensum. neq
aute quã calores au srigora secregerunt. quos arietes sum mttere uõ¬
lunt penssimum diguit exmanibus quegeminos parere solent. Ple¬

Expanded text:
libro aut qua alia re levi distantes, ne toto die cursantes inter se teneri libro aut qua alia re levi distantes, ne toto die cursantes inter se teneri delibent aliquid membrorum. Si ad matris mammam non accedet, admovere oportet et labra agni unguere buturo aut adipe suilla et olfacere labra lacte. Diebus post paucis obicere iis viciam molitam aut herbam teneram, antequam exeunt pastum et cum reverterunt. Et sic nutricantur, quoad facti sunt quadrimestres. Interea matres eorum iis temporibus nae plus ferunt et agnos plures. Cum depulsi sunt agni a matribus, diligentia adhibenda est, ne desiderio senescant. Itaque deliniendum in nutricatu pabuli bonitate et a frigore et aestu ne quid laboret curandum. Cum oblivione iam lactis non desiderat matrem, tum denique compellendum in gregem ovium. Castrare oportet agnum non minorem quinque mensum, neque antequam calores aut frigora se fregerunt. Quos arietes summittere volunt, potissimum eligunt ex matribus, quae geminos parere solent. Ple
Abbreviated transcription (Latin):
dicta factis pregnantib ꝙ sunt molesti obsunt. neq pati oportet. mi¬
nores quambimas salin. ꝙ neq natum ex his idoneume. neq non
ipse fuint detenores. ⁊ non meliores quamtrime ad misse detrent
absaliendo. ⁊ fixelas seunco aliaue quare. ꝙ alligant ad naturam.
com modius seruantur. si secretas pascunt. Innutricatu eũ parere
ceperunt inigunt instabula eaquehabent ad eani rem seclusa ibiꝙ
nata recentia adignem ꝓpeponant. quaadeon ualuerunt budium
adtriduum retinent. dun ad cogno scant inatrem agni ⁊ pabu¬
lo sesaturant. Deinde matres cum grege pastum ꝓdeu̾nt. retinent
agnos ad quos cum reducte ad uesperum aluntur lacte. ⁊ rursu
discerniuitur. nei nortu amatrib concul centiu. Hocttmi facriuit
mane antequam matres in pabulum exeant ut agni satulli fiant luc¬
te. cuciter decem dies cum preterieriut. palos offigiuit. lideos llligã

Expanded text:
di, iam factis praegnatibus quod sunt molesti, obsunt. Neque pati oportet midi, iam factis praegnatibus quod sunt molesti, obsunt. Neque pati oportet minores quam bimas saliri, quod neque natum ex his idoneum est, neque non ipsae fiunt deteriores; et non meliores quam trimae admissae. Deterrent ab saliendo, et fiscellas e iunco aliave qua re quod alligant ad naturam; commodius servantur, si secretas pascunt. In nutricatu, cum parere coeperunt, inigunt in stabula, eaque habent ad eam rem seclusa, ibique nata recentia ad ignem prope ponunt, quoad convaluerunt. Biduum aut triduum retinent, dum adcognoscant matrem agni et pabulo se saturent. Deinde matres cum grege pastum prodeunt, retinent agnos, ad quos cum reductae ad vesperum, aluntur lacte et rursus discernuntur, ne noctu a matribus conculcentur. Hoc item faciunt mane, antequam matres in pabulum exeant, ut agni satulli fiant lacte. Circiter decem dies cum praeterierunt, palos offigunt et ad eos alligant
Abbreviated transcription (Latin):
uerno tẽpore hoc inutant. ꝙ priuuia iam exalata ppellunt in pabulum
i pascunt diem totum. acmeridiano tẽpore seniel agere potuanila¬
tis habent. Quod ãpastiones attiuet hee fere sunt. ꝙ afeturam quedi¬
cam. arietes quib sis usurus ad feturam. bi mestri tẽpore ante sc cernẽ¬
dum. s largius p abulo explendum. cum redierunt stabula epastu. hor¬
acum siẽdatum firiiores fiunt ad laborem sustinem duin. tempus op¬
timum ad admittendum/ ab arcturi occasu ad aliquidle occasum ꝙ
q postea concipiunt: fiunt aue grandes atq in hecillr. ouis pregnan
ẽdieb ol. Itaqfit partus exitus autũnali cumaet ẽ modice tẽperatus
at priitus oriturherba imbrib pͥmerib euocata. Quã diu admissu¬
ra fit eadem aqua uti oportet.ꝙ cum inutano.⁊ lanã facit uanam. ⁊ cor¬
rumpit uterum. cum om̃s mutatio conceperunt: rursus arixtes secernẽ¬

Expanded text:
verno tempore hoc mutant, quod pruina iam exhalata propellunt in pabulum verno tempore hoc mutant, quod pruina iam exhalata propellunt in pabulum et pascunt diem totum ac meridiano tempore semel agere potum satis habent. Quod ad pastiones attinet, haec fere sunt; quod ad feturam, quae dicam. Arietes, quibus sis usurus ad feturam, bimestri tempore ante secernendum et largius pabulo explendum. Cum redierunt ad stabula e pastu, hordeum si est datum, firmiores fiunt ad laborem sustinendum. Tempus optimum ad admittendum ab arcturi occasu ad aquilae occasum, quod quae postea concipiuntur, fiunt vegrandes atque imbecillae. Ovis praegnas est diebus CL. Itaque fit partus exitu autumnali, cum aer est modice temperatus et primitus oritur herba imbribus primoribus evocata. Quam diu admissura fit, eadem aqua uti oportet, quod commutatio et lanam facit variam et corrumpit uterum. Cum omnes conceperunt, rursus arietes secernen
Abbreviated transcription (Latin):
exeunt pastum. ꝓpt̾ea ꝙ tuncherba ruscida mendia nã que ẽ aridior
uicun ditate prestat. exorto puto ꝓpellunt ut redintegrantes rursus
ad pastum alagriores faciunt. cireiter meridianos estus dum defer¬
uescant subumbri feras rupes ⁊ arbores putulas subiciunt. quo adre¬
srigeratu aere uespertino: rursus pascunt ad solis occasum. Ita pascere
pecus oportet ut aduerso sole agat. caput enim maxime uius mollisẽ
aboccasu paruo interuallo inter posito adbibendum ad pellunt. ⁊ rur¬
sus pascunt qua a contenebrauit. Iterum enim tum iucuuditas in her¬
ba redintegi abit. hec auirgiliarum exortu ad equinoetium autiun¬
nale maxime obseruant. quib inlocis uiesse sunt facte. intex ẽ. utile du¬
plici decausa ꝙ. ⁊ caduca spica saturautur ⁊ obtritis stramentis⁊ sterco¬
ratione faciunt in anum segetes meliores. relique pastiones iberno ac

Expanded text:
exeunt pastum, propterea quod tunc herba roscida meridianam, quae est aridior, exeunt pastum, propterea quod tunc herba roscida meridianam, quae est aridior, iucunditate praestat. Sole exorto potum propellunt, ut redintegrantes rursus ad pastum alacriores faciant. Circiter meridianos aestus, dum defervescant, sub umbriferas rupes et arbores patulas subigunt, quoad refrigeratur. Aere vespertino rursus pascunt ad solis occasum. Ita pascere pecus oportet, ut averso sole agat; caput enim maxime ovis molle est. Ab occasu parvo intervallo interposito ad bibendum appellunt et rursus pascunt, quoad contenebravit; iterum enim tum iucunditas in herba redintegrabit. Haec a uergiliarum exortu ad aequinoctium autumnale maxime observant. Quibus in locis messes sunt factae, inigere est utile duplici de causa: quod et caduca spica saturantur et obtritis stramentis et stercoratione faciunt in annum segetes meliores. Reliquae pastiones hiberno ac
Abbreviated transcription (Latin):
acscrabas fieri cogit. cum aliquod dies steterunt subicere oport
uirgulta alia. quomollius requiescant. purioresq sint libentius
enim ita pascuntur. faciendum quoq septa seereta ab aliis quoi¬
ucientes secludere possis. Item quo corpore egro. hec magis ad uil¬
laticos greges animaduertenda. conira ille insaltib que pascun¬
tur ⁊ atectis absunt longe. portasit secum grates aut retia quib co¬
hortes in solitudine fatiant ceteraque utensilia. longe eñĩ ⁊late in
auuies sis locis pascisolent. ut multamilia absint sepehiberne pastio¬
nes abstiuis. egouõ sciouiquam. nam mͥ greges in apulia hibernabant.
qui inreatinis moutib estiuabant. cum inter hecbinaloca ut iugum con¬
tin sirpiculos. sic calles pliblice distantes pastiones. eeq ibi ubi pascunt᷑
in eadem regione tam̃ temporib distingunt. ut estate. quod comprima luce

Expanded text:
ac scabras fieri cogit. Cum aliquot dies steterunt, subicere oportet ac scabras fieri cogit. Cum aliquot dies steterunt, subicere oportet virgulta alia, quo mollius requiescant purioresque sint; libentius enim ita pascuntur. Faciendum quoque saepta secreta ab aliis, quo incientes secludere possis, item quo corpore aegro. Haec magis ad villaticos greges animaduertenda. Contra illae in saltibus quae pascuntur et a tectis absunt longe, portant secum crates aut retia, quibus cohortes in solitudine faciant, ceteraque utensilia. Longe enim et late in diversis locis pasci solent, ut multa milia absint saepe hibernae pastiones ab aestivis. Ego vero scio, inquam; nam mihi greges in Apulia hibernabant, qui in Reatinis montibus aestivabant, cum inter haec bina loca, ut iugum continet sirpiculos, sic calles publicae distantes pastiones. Eaeque ibi, ubi pascuntur in eadem regione, tamen temporibus distinguntur, aestate quod cum prima luce
Abbreviated transcription (Latin):
pptor. stipulator prisca formula sicillas que oues qua dere agrtur
sanas recte eẽ ut pecus ouillum ꝙ recte sanum ẽ exira duscasurdã
minã  uenite glabro neq depecore morboso eẽ habereq tecte li¬
cere heesicreete. fien spondes. necum io factuẽ tam̃ grex onm̃ non
inidatun nisi si ẽ adnumeratum. nec nonemptor pote exempto
urndito illum damnare si nontradet quã oruis non soluert num¬
mos ut ille emtoptorẽ sim iliiuditio sinon reddit precium dealũ
quatiuerreb deinceps dicam. depastione. fetura nutricatu. sauita¬
tesrinium pudendum ut totum annum recte pascantur intus
feris stabulã idoneo loco ut sint neuentosa quespectent magii io
orientem quam admeridianum tẽpꝰ. ubistent solum oporaet cẽ
eruderatum ⁊ peluum. ut euerri facile possit ac fieri purum nõ
enim solum eauligo liam corrum pit puium s itiam ungul

Expanded text:
emptor stipulatur prisca formula sic,"illasce oves, qua de re agitur, emptor stipulatur prisca formula sic,"illasce oves, qua de re agitur, sanas recte esse, uti pecus ovillum, quod recte sanum est extra luscam surdam minam, id est ventre glabro, neque de pecore morboso esse habereque recte licere, haec sic recte fieri spondesne?" Cum id factum est, tamen grex dominum non mutavit, nisi si est adnumeratum; nec non emptor pote ex empto vendito illum damnare, si non tradet, quamvis non solverit nummos, ut ille emptorem simili iudicio, si non reddit pretium. De alteris quattuor rebus deinceps dicam, de pastione, fetura, nutricatu, sanitate. Primum providendum ut totum annum recte pascantur intus et foris; stabula idoneo loco ut sint, ne ventosa, quae spectent magis ad orientem quam ad meridianum tempus. Ubi stent, solum oportet esse eruderatum et proclivum, ut everri facile possit ac fieri purum. Non enim solum ea uligo lanam corrumpit ovium, sed etiam ungulas,
Abbreviated transcription (Latin):
libus canidis obseruate ut sint iitalia plixis insyria brxuib. in primis
iudendum: ut boni seminis pecus habeas. idfieri ex duabus reb potest
anim aduerti. ex forma ⁊ ꝓgenie. exforma. si aricies sunt fronte lana
liubene. tortis cornib ꝓmis ad rostrum. rauis oculis.
nim aduertendum quoꝙ lingua nenigra aua uaria sit. quod fere
quiea habent: iigros aut uanos ꝓcreant agnos. Exygenie aut̃ anin¬
aduertitur. si agnos ꝓereant fermonsos. Inemptionib uire uti mur
eo quolex prescripsit. in ea enim. alii plura. alii pauciora excipuit̃.
quid im enim p̾cio facto in singulas oues: ut agni cordiduo ꝓunaeue
ad numerentur. ⁊ si que uetustate dentes ab sunt: itẽ bine ꝓsingulis
ipcedant. Dereliquo antiqua fereformula utuntur. cumẽptor di¬
xm tanii sunt niempte. ⁊ illerespondixit sunt ⁊ expinisit nummos

Expanded text:
milibus; caudis observate ut sint in Italia prolixis, in Syria brevibus. In primis milibus; caudis observate ut sint in Italia prolixis, in Syria brevibus. In primis videndum ut boni seminis pecus habeas. Id fere ex duabus rebus potest animadverti, ex forma et progenie: ex forma, si arietes sint fronte lana vestiti bene, tortis cornibus pronis ad rostrum, ravis oculis, nimadvertendum quoque lingua ne nigra aut varia sit, quod fere qui eam habent nigros aut varios procreant agnos. Ex progenie autem animadvertitur, si agnos procreant formosos. In emptionibus iure utimur eo, quo lex praescripsit. In ea enim alii plura, alii pauciora excipiunt; quidam enim pretio facto in singulas oves, ut agni cordi duo pro una ove adnumerentur, et si quoi vetustate dentes absunt, item binae pro singulis ut procedant. De reliquo antiqua fere formula utuntur. Cum emptor dixit "tanti sunt mi emptae?" Et ille respondit "sunt" et expromisit nummos,
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Depirote deuna quaq re ut uideamus quid pastores apgamide
ialed ouepotissint. atncus quitinc nus ponponius. nirne quin¬
tus cecilins: cum noe ecdem ego opinor inquid. incipiam iͥpnus qm̃
in meuidere conicisse aculos. silicam de pͥmigenia pecuarie feris e¬
ium pecudib ꝓrimum dicis oues conprehensas ab hominib: acma¬
sue fictas. has pͥmum oportet bonas emere queita abetate. sineq ue¬
tulesunt. neq mere agne ꝙaltere iam nondum: altere iam non po¬
sunt dare fructum. s eameliora etat. quã sequitur spes qua mea quã
mors. Deforma. ouemi oportet ẽẽ corpore am plo quã lanasit multasit.
⁊ molli. uillis altis ⁊ densis toto corpore. maxiiae circum ceruicem ⁊
collum. uentrem quoq ut habeat pilosum. Itaq que
maiores nr̃i apicas appellabant. acreiciebant. cẽ oportet cruribus hu¬

Expanded text:
nobis, o Epirotae, de una quaque re, ut videamus, quid pastores a Pergamide nobis, o Epirotae, de una quaque re, ut videamus, quid pastores a Pergamide Maledove potis sint. Atticus, qui tunc Titus Pomponius, nunc Quintus Caecilius cognomine eodem, Ego opinor, inquit, incipiam primus, quoniam in me videre coniecisse oculos, et dicam de primigenia pecuaria. E feris enim pecudibus primum dicis oves comprehensas ab hominibus ac mansuefactas. Has primum oportet bonas emere, quae ita ab aetate, si neque vetulae sunt neque merae agnae, quod alterae nondum, alterae iam non possunt dare fructum. Sed ea melior aetas, quam sequitur spes, quam ea quam mors. De forma ovem esse oportet corpore amplo, quae lana multa sit et molli, villis altis et densis toto corpore, maxime circum cervicem et collum, ventrem quoque ut habeat pilosum. Itaque quae id non habent, maiores nostri apicas appellabant ac reiciebant. Esse oportet cruribus hu
Abbreviated transcription (Latin):
troiam. centum iurale eẽ uiditium rome. quare deme siuis duas re
demulis. ad missurani ⁊ parturam. uaccauis pasturam in quid ꝓinde.
ut non aliquotiens dicatur. rome peperisse mulam. Cuego ut sue¬
cinerem subigio magonem ⁊ dionisuim scriberemula ⁊ equa concõ¬
ceperint duo decimomense parere. Quare non sihic initalia cum pe¬
perit mula sit portentum. ad semiri om̃s terras. neq enim hirun¬
oines ⁊ ciconie qui initalia paruint. in hominib terris pariunt. Nlã
exigerem auis sine muloꝵ fetura ⁊ nutricatu numerum oetogunta
⁊ umim ẽ qui expleas duplicem istam lacunam ꝙ extra ordinane
fructum species due accedunt magne. Quarum unae̾ tonsura ꝙ
oues accapras  oetondunt aut u̾elunt. altera quodlanus padet¬
⁊ delacte ⁊ easeo quã scriptores greci separatim typor coran appella¬
soliumus. aclimitataẽ pecuaria questio.nunc rursus uos re

Expanded text:
Troiam, centumirale esse iudicium Romae. Quare deme, si vis, duas res Troiam, centumirale esse iudicium Romae. Quare deme, si vis, duas res de mulis, admissuram et parturam. Vaccius, parturam? inquit, proinde ut non aliquotiens dicatur Romae peperisse mulam. Cui ego ut succinerem, subicio Magonem et Dionysium scribere, mula et equa cum conceperint, duodecimo mense parere. Quare non, si hic in Italia cum peperit mula sit portentum, adsentiri omnes terras. Neque enim hirundines et ciconiae, quae in Italia pariunt, in omnibus terris pariunt. Non sexigere mavis sine mulorum fetura et nutricatu numerum octoginta et unum, est qui expleas duplicem istam lacunam, quod extraordinariae fructum species duae accedunt magnae, quarum una est tonsura, quod oves ac capras detondent aut uellunt; altera, quae latius patet, de lacte et caseo, quam scriptores Graeci separatim tyropoiian appellasolvimus ac limitata est pecuaria quaestio, nunc rursus vos reddite
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Nelinquitur nonum ꝙ dixi denumero utnusq pattis cem mune.nã
⁊ quipalm pecus necesse ẽ consimiat numerum. qrgregesispqpiantosꝑtea
rernati ut quidam fatiunt sequendum. ut quosdam subduas. queresfa¬
cerx solet ut teliqui meluis erescant. Uide inquid atnieus uerestallat ꝙ
nõue neiste partes non exeant extra pecons minoris ac maiores nomisd
pacto enim ferut iumulis ⁊ pastorib nouene partes. ubinec admussu
fenire obseruantur. Incanib enim uideo possedici. s doetiam
in hominib posse nouenarium rennere numerum quod inhibernis.
habent. inullis mulieres. quidã etiam inestuus ⁊ id ꝑtinere putant.
quo facilius ad greges pastores retineant ⁊ puerpetio familiam faci¬
unt maiorem ⁊ rem pecuariam fruetuosiorem. Sunquam nume¬
rus nonẽ ut sit ad amu̾sim. ut non ẽ cum dicimus. millenaues issead

Expanded text:
ris. Relinquitur nonum quod dixi, de numero, utriusque partis commune. Nam ris. Relinquitur nonum quod dixi, de numero, utriusque partis commune. Nam et qui parat pecus necesse est constituat numerum, quot greges et quantos sit res nati, uti quidam faciunt, sequendum ut quosdam subducas, quae res facere solet ut reliqui melius crescant. Vide, inquit Atticus, ne te fallat et novenae istae partes non exeant extra pecoris minoris ac maioris nomen. Quo pacto enim erunt in mulis et pastoribus novenae partes, ubi nec admissufeturae observantur? In canibus enim video posse dici. Sed do etiam in hominibus posse novenarium retineri numerum, quod in hibernis habent in villis mulieres, quidam etiam in aestivis, et id pertinere putant, quo facilius ad greges pastores retineant, et puerperio familiam faciunt maiorem et rem pecuariam fructuosiorem. Sic, inquam, numerus non est ut sit ad amussim, ut non est, cum dicimus mille naves isse ad
Abbreviated transcription (Latin):
diligens maleri possit. eius partessunt tres. uam anim aduertendum
que cuuisq morbisit causa. queq signa earum causarum. ⁊ que quẽq
merbum curratio. curandi. sequidebeat. fere morbora eausa eriuit ꝙͥ
laboraut ꝓpt̃ estus. aut ꝓpt̃ frigora. uec nonetiam ꝓpt̃ nimuun lal e¬
rem ut contrariani nullam exercitationem aut siccum exerceuent stc¬
tim sine interu allo cibum aut potionem dederis. Signa aut̃ saentore
coꝵ quistelabore febrem habent ad aꝑtum inudo sp̃uerebro aut pore
cali do Cuiao aut̃ eumhicẽ morbus hec. ꝑfunditur aqua ⁊ punguitur
oleo umotepefacto. ⁊ iemcib sustinetur. ⁊ inietturaliqisid mestisirit
etestt usicemti. aquatepida datur. Si hocgenus rrbus non ꝑtictos .dume¬
canir sanguis ea captte maxime ea captte. Item ad alios morbos alie cau¬
ser aliasigna in onĩpecore. que scripta habere oportet inaginum pere¬

Expanded text:
diligens mederi possit. Eius partes sunt tres. Nam animadvertendum, diligens mederi possit. Eius partes sunt tres. Nam animadvertendum, quae cuiusque morbi sit causa, quaeque signa earum causarum sint, et quae quemque morbum ratio curandi sequi debeat. Fere morborum causae erunt, laborant propter aestus aut propter frigora, nec non etiam propter nimium laborem aut contra nullam exercitationem, aut si, cum exercueris, statim sine intervallo cibum aut potionem dederis. Signa autem sunt, ut eorum qui e labore febrem habent adapertum os umido spiritu crebro et corpore calido. Curatio autem, cum hic est morbus, haec: perfunditur aqua et perunguitur oleo et vino tepefacto, et item cibo sustinetur, et inicitur aliquid, ne frigus laedat; sitienti aqua tepida datur. Si hoc genus rebus non proficitur, demittitur sanguis, maxime e capite. Item ad alios morbos aliae causae et alia signa, in omni pecore quae scripta habere oportet magistrum peco
Abbreviated transcription (Latin):
uum uiuiuit. quenata sunt matura ⁊ corda. ut pure ⁊ molliter stent
uidendum ⁊ neobterantur. dicuntur agni cordi qui post tẽpus uascan¬
tur acremanserunt inuoluis intimis. uocant chorion a quo cordi appel¬
lati. Cerciares ẽ nutricatu ꝗ obseruan oporteat. in quo ꝙ dieb matris
mam mam ⁊ id ꝙ tẽpore ⁊ ubi ⁊ si parum habet lactis n
subiciat sub alterius mam mami qui appellantur. subgrumi .i. sub mamma
antiquo enĩ uocabulo mammã rumis. ut opinor fete ad quatiuor men¬
ses amamma non diuinguntur agni. heditres. poreiduoᷤ. equis qm̃po
lat plautus cumait: quanti sunt poreis acres.sieboues altiles: ad sacrifici¬
cia pͥublica saguiati. dicuntur optimi. Quarta parsẽ desanitate res
sepemagna ad ficiuinur calamitate. Cuius scientie genera dus ut in
hominem unum adquẽ adhibendi medici. altera que ipse eriam fastor

Expanded text:
ennium vivunt. Quae nata sunt matura et corda, ut pure et molliter stent ennium vivunt. Quae nata sunt matura et corda, ut pure et molliter stent videndum et ne obterantur. Dicuntur agni cordi, qui post tempus nascuntur ac remanserunt in volvis intimis  vocant chorion, a quo cordi appellati. Tertia res est, in nutricatu quae observari oporteat, in quo quot diebus matris sugant mammam et id quo tempore et ubi; et si parum habet lactis mater, ut subiciat sub alterius mammam, qui appellantur subrumi, id est sub mamma. Antiquo enim vocabulo mamma rumis, ut opinor. Fere ad quattuor menses a mamma non diiunguntur agni, haedi tres, porci duo. E quis qui iquos appellat Plautus cum ait "quanti sunt porci sacres?" Sic boves altiles ad sacrificia publica saginati dicuntur opimi. Quarta pars est de sanitate, res  quoniam non valet, saepe magna adficiuntur calamitate. Cuius scientiae genera duo, ut in homine, unum ad quae adhibendi medici, alterum quae ipse etiam pastor
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ pͥmũ iudendum deadmissione quoque tẽpore ut ineant facẽ opotreat.
nam ut suillo pecore a fauonio adequinoctium uernum pitant aptum.
sic ouili abareturi occasu usq ad aquile occasum. Preterea habenda ratio
quanto ante quam incipiat admissura fierimares afeminis secretos habeant.
ꝙ fere inom̃ib binis mensib antefatiunt. ⁊ armentaru. ⁊eipilones. Al¬
tera parsẽ: infetura quesint obseruanda. ꝙ alia alio tẽpore parere solet.
equa enim uentrẽ fert duodecim menses. uaccadecem. ouis ⁊ capra
quiuossus quattuor. Inferura res incredibilis ẽ iulispania. s ẽ ueraq
inlusitana ad eceanum in ea regiene ubiẽ oppidum obsippo monte tagͥro
quedam euento concipiunt. certo tẽpore eque. ut hic galline quoq solet
quaꝵ oua iaue nemi appellant. S⁊ ex his equis quinatipulli: non plus tri¬

Expanded text:
Quare primum videndum de admissione, quo quaeque tempore ut ineant facere oporteat. Quare primum videndum de admissione, quo quaeque tempore ut ineant facere oporteat. Nam ut suillo pecori a favonio ad aequinoctium vernum putant aptum, sic ovillo ab arcturi occasu usque ad aquilae occasum. Praeterea habenda ratio, quanto antequam incipiat admissura fieri mares a feminis secretos habeant, quod fere in omnibus binis mensibus ante faciunt et armentarii et opiliones. Altera pars est, in fetura quae sint observanda, quod alia alio tempore parere solet. Equa enim ventrem fert duodecim menses, vacca decem, ovis et capra quinos, sus quattuor. In fetura res incredibilis est in Hispania, sed est vera, quod in Lusitania ad oceanum in ea regione, ubi est oppidum Olisipo, monte Tagro quaedam e vento concipiunt certo tempore equae, ut his gallinae quoque solent, quarum ova hypenemia appellant. Sed ex his equis qui nati pulli, non plus tri
Abbreviated transcription (Latin):
depastione aefetura. deniuricatu. desauctate.
bidis campis equas. contraneq eadẽ loca estiua ⁊ hiberna. idonea
ouiib ad pascendum. Itaq greges ouium longe abiguntur ex apu¬
lia insam nium estiuatum atq adpublicanum ꝓsitentur.nesi in scrip¬
tum pecus patueruit lege censoria committant mulieres ⁊ acãpestri
estate exiguntur iuburbures altos montes. qui potissimu queq pe¬
cudum pascatur. habenda ratio. nec solum ꝙ feno fit satura equa ant
bos cum sues hociutent. ⁊ querant glandem. s ꝙ hordeuni ⁊ faba in¬
erdum sit quib dam obiciendum. ⁊ dandum bub lupr¬
medica ⁊ cytissum. Preterea ꝙ ante ad missuram dieb triginta arietibus
actauris datur pluscib ut iures habeant. feminis bubus demitur.q. mace¬
scentes melius concipere dicuntur. Seda pars ẽ. defetura. non appello fe¬
turam a conceptu ad partum. hienim. pregnatioĩs pͥmi ⁊ extremi fine

Expanded text:
de pastione, de fetura, de nutricatu, de sanitate.de pastione, de fetura, de nutricatu, de sanitate.m in herbidis campis, equas contra. Neque eadem loca aestiva et hiberna idonea omnibus ad pascendum. Itaque greges ovium longe abiguntur ex Apulia in Samnium aestiuatum atque ad publicanum profitentur, ne, si inscriptum pecus paverint, lege censoria committant. Muli e Rosea campestri aestate exiguntur in Burbures altos montes. Qui potissimum quaeque pecudum pascatur, habenda ratio, nec solum quod faeno fit satura equa aut bos, cum sues hoc vitent et quaerant glandem, sed quod hordeum et faba interdum sit quibusdam obiciendum et dandum bubus lupmedica et cytisum; praeterea quod ante admissuram diebus triginta arietibus ac tauris datur plus cibi, ut vires habeant, feminis bubus demitur, quod macescentes melius concipere dicuntur. Secunda pars est de fetura. Nunc appello feturam a conceptu ad partum; hi enim praegnationis primi et extremi fines.
Abbreviated transcription (Latin):
annum ꝓcedit. nam pͥma ctas om̃is pecoris: extat sterelis. Equat tuor. al¬
tera pars ẽ eogniuo forme unius cuiusq pecudis qualis sit. magni enĩ
uiter ẽ. cuius queq modi queq sit ad fructum. Ita potius bouẽ emunt. cor¬
nib in grantib quã albis caprani amplam qua paruã.sues ꝑcero corpere
tib ut sint parius. Tercia pars quosit seminio quereno¬
mine enimasini arcadi in grecia nobilitati. Initalia reatini usq eo. ut
in ea memoria asinus uenerit sesteruus milib sexanginta. ⁊ une qua¬
drige. rome constuerimt quadringenti milib. Quarta parsẽ. deuare
inparando.quẽ ad modum quãq p̾ecudem emi oporteat ciuili iure.
ꝙ enĩ alt̾ĩus fuit: idut fiat meuni necesse ẽ aliquid iutercedere. neq
in om̃ib satis ẽ. stipulatio.aut solutio num morum. ad mutationẽ
dñii Ineptionẽ alias stipulandum statim eẽ. alias esano recore alias
ueutro. Altere partes quattuor sunt cumiam emeres obseruande.

Expanded text:
am prima aetas omnis pecoris et extrema sterilis. E quattuor primis altera pars est cognitio formae unius cuiusque pecudis, qualis sit. Magni enim interest, cuius modi quaeque sit ad fructum. Ita potius bovem emunt cornibus nigrantibus quam albis, capram amplam quam parvam, sues procero corpore, capitibus ut sint parvis. Tertia pars est, quo sit seminio quaerendum. Hoc nomine enim asini Arcadici in Graecia nobilitati, in Italia Reatini, usque eo ut mea memoria asinus venierit sestertiis milibus sexaginta et unae quadrigae Romae constiterint quadringentis milibus. Quarta pars est de iure in parando, quem ad modum quamque pecudem emi oporteat civili iure. Quod enim alterius fuit, id ut fiat meum, necesse est aliquid intercedere, neque in omnibus satis est stipulatio aut solutio nummorum ad mutationem domini. In emptione alias stipulandum sanum esse, alias e sano pecore, alias neutrum. Alterae partes quattuor sunt, cum iam emeris, observandae,
Abbreviated transcription (Latin):
lobos sic facito cascum cum alica adeundem modum misceto. indequã¬
tos uoles facẽ facito. mnaenum caldum unguen indito singulos autbinos
coquito u̾satoq crebro duab rudib coctos exunito. eos melle unguito
papauer infricatoita ponito.

Expanded text:
lobos sic facito. Caseum eum alica ad eundem modum misceto. Inde quantos voles facere facito. In ahenum caldum unguen indito. Singulos aut binos coquito versatoque crebro duabus rudibus, coctos eximito, eos melle unguito, papaver infriato, ita ponito.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ estate nons alubris. Auertendum etiam siquaerunt locapalustri
a.⁊ ꝓpt̃ easdẽ causas. ⁊ quod arescunt. creseunt animalia quedam
minuta quedã minuta quenon possunt oculi consequi ⁊ per aera utꝰ
incerpus. pos acnares ꝑueniunt. atq effitiunt difficilis morbas. Fũ

Expanded text:
estate non salubris. Advertendum etiam, siqua erunt loca palustria, estate non salubris. Advertendum etiam, siqua erunt loca palustria, et propter easdem causas, et quod crescunt animalia quaedam minuta, quae non possunt oculi consequi, et per aera intus in corpus per os ac nares perveniunt atque efficiunt difficilis morbos. Fu
Abbreviated transcription (Latin):
ficamus pluris ⁊ tuemur sũptu maiore. Miora cum sunt quã
postulat fundus. fructus solent disperire .l. dubiũ enĩ nonẽ.
quincellauinaria maiorsit facienda mea agro ubiuineta sint.¬
sint ampliora. ut horrea si frumentanas agerẽ. Uillamedificã¬
dum potissimũ ut intra septa uille habeatꝰ aquã. si nonquam
ꝓxime primum: que ibisit nata. scđm que influat penius. si oui¬
ni no aquani nouẽ uiua. cisterne faciende subtectis. ut lacus sub
dio. ex iltero loco: ut homines. ex altero ut pecus uti possit. dandã
oꝑamant potissimum subradicib montis siluestris uillam po¬
nat. ubi pastiones sint laxe. ita ut contrauentos quis salubenmi
inagro flabunt. que positaẽ ad exortos equinoctiales aptissima.q.
estat᷑e habes umbrãhiene. Sinꝗcogare scđm flum̃ edificare: curaĩ¬
dum ne aduersum eum ponas. hieme enim fiet uehem̃t̃ frigida.¬

Expanded text:
ficamus pluris et tuemur sumptu maiore. Minora cum sunt, quam ficamus pluris et tuemur sumptu maiore. Minora cum sunt, quam postulat fundus, fructus solent disperire. Dubium enim non est quin cella vinaria maior sit facienda in eo agro, ubi vineta sint, ampliora ut horrea, si frumentarius ager est.Villa aedificanda potissimum ut intra saepta villae habeat aquam, si non, quam proxime; primum quae ibi sit nata, secundum quae influat perennis. Si omnino aqua non est viva, cisternae faciendae sub tectis et lacus sub dio, ex altero loco ut homines, ex altero ut pecus uti possit. Danda era ut potissimum sub radicibus montis silvestris villam ponat, ubi pastiones sint laxae, item ut contra ventos, qui saluberrimi in agro flabunt. Quae posita est ad exortos aequinoctiales, aptissima, quod aestate habet umbram, hieme solem. Sin cogare secundum flumen aedificare, curandum ne adversum e
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. actus quadtatus qui ⁊ latus ẽ pedes.exx. ⁊ longus to¬
tidem imodus acnua latine appellatur. Iugeri pars minima.
dicitur scripulum .i. decẽ pedes.⁊ longitudinẽ ⁊ latitudinẽ
quadratum.ab hoc pͥncipio. mensores. nonnum quã dicunt
isubsicuim eẽ. unciam agri.aut sextantẽ siquis a
uiii. quantum as antiquos nr̃. ante bellum punicum peno e¬
pendebat binaiigera q. a romulo primum aiuisa dicebantur
uiritim que heredem sequerentur heredium appe
postea centũna centuria. centuria ẽ quadrata monis quattu¬
orpartes ut habeat ut habeat latera longa. MM.cd.hepor¬
ro quattuor centurie coniuinete it sint inutramꝙ partẽ bine.ap
pellantur inagris diuisis uiritin publice saltus. In mocofimi¬
di non anim aduerso. lapsi multi .q. aluuillam minus magnã
feccrunt. quam modus postulauit. alii maiorem.cum utrũq
sit contrarem familiarem ac fructum. maiora enim tecta: ⁊ edi¬

Expanded text:
habeat. Actus quadratus, qui et latus est pedes CXX et longus tohabeat. Actus quadratus, qui et latus est pedes CXX et longus totidem; is modus acnua latine appellatur. Iugeri pars minima dicitur scripulum, id est decem pedes et longitudine et latitudine quadratum. Ab hoc principio mensores non numquam dicunt in subsicivum esse unciam agri aut sextantem, sic quidIII, quantum as antiquos noster ante bellum punicum pendebat. Bina iugera quod a Romulo primum divisa dicebantur viritim, quae heredem sequerentur, heredium appellarunt. Haec postea centum centuria. Centuria est quadrata, in omnes quattuor partes ut habeat latera longa pedum ∞∞CÐ. Hae porro quattuor, centuriae coniunctae ut sint in utramque partem binae, pellantur in agris divisis viritim publice saltus. In modo fundi nonanimadverso lapsi multi, quod alii villam minus magnam fecerunt, quam modus postulavit, alii maiorem, cum utrumque sit contra rem familiarem ac fructum. Maiora enim tecta et aedi
Abbreviated transcription (Latin):
tra inagro ut ietruria lier iudere ⁊ segetes fructuosas acrestibi¬
bilis ⁊ arbores ꝓlixas. ⁊ omĩa sine mus eo. in medioeri aut̃ tra
ut intiburti. ꝙ ꝓpͥus accedit ut nousit macra quã ut sit ieiu¬
na: eoadonis res commo dior quã sinclinauit ad illud ꝙ detĩus.¬
phanes brthinos scribit signa sumi posse. aut exipsa aut que
nascuntur exis. Ex ipsa sisit terra alba. sinigra. sileiuis. que
co̾nfodiatur facile frietir. nat᷑a quenonsit c̾ineracia. neue
ue hemter dẽsa. Exusaut que enata sunt fera sisunt ꝓlixa.
ad que eaque exis nascidiebent. earum rerum feracia¶s quo
sequitur terciũ illaid demododicit Illemodos quib me¬
tiremur rurailius alios constraut. nam inhispania ulteni¬
ore: mentiuntur uigis. incam pania. uersib ap̃nes magro
romano aclatino. uugeris. Iugum uocant. ꝙ uinenboues u¬
nodie exarare possint. Uersum dicunt: centũ pedes. quo qͦ
uersum quadratum. iugerum. quod qua drattmn duos actuꝰ

Expanded text:
ro pingui, ut in Etruria, licet videre et segetes fructuosas ac restibilis et arbores prolixas et omnia sine musco. In mediocri autem terra, ut in Tiburti, quo propius accedit ut non sit macra, quam ut sit ieiuna, eo ad omnes res commodior, quam si inclinabit ad illud quod deterius. Sphanes Bithynos scribit signa sumi posse aut ex ipsa aut quae nascuntur ex iis: ex ipsa, si sit terra alba, si nigra, si levis, quae cum fodiatur, facile frietur, natura quvehementer densa; ex iis autem quae enata sunt fera, si sunt prolixa atque quae ex iis nasci debent earum rerum feracia. Sed quod sequitur, tertium illut de modis dic. Ille, Modos, quibus metirentur rura, alius alios constituit. Nam in Hispania ulteriore metiuntur iugis, in Campania versibus, apud nos in agro Romano ac Latino iugeris. Iugum vocant, quod iuncti boves uno die exarare possint. Versum dicunt centum pedes quoquo versum quadratum. Iugerum, quod quadratos duos actus
Abbreviated transcription (Latin):
leam pendentẽ haelege uenite oportet. olea peudens. insis¬
do uenasto uenibit quioleam ement amplius quam quant
enierit om̃is pecume centesima accedet preconim psensied
satisq danauo atet ciisserit ꝓmituto. satisq dato arbi¬
tratu diũ domi cum solutum erit aut ita satis datum erit que
infundo inlata erunt. pig uen sunto. nequid eoꝵ defundo
deporiato si quid deportauent. di esto. Uasa toreulana fu¬
ues sealas trapetos siquis ⁊ aliut ditum erit. salua recte res¬
dito. nisi que uetustate fractaerunt.sinonirddet equoni
solutto. siemptor legulis ⁊ fictoribus qui illic epus fecerint
non soluertt eudanoportebit sidns uolet seluat eptor dño
debeto ⁊ idsans dato ꝓque care itauti. S. s̾. e. ite pignoniũ¬

Expanded text:
leam pendentem hac lege venire oportet. Olea pendens in fundo Venafro venibit. Qui oleam emerit, amplius quam quanti emerit omnis pecuniae centesima accedet, praeconium praesens SS. ari domino, aut cui iusserit, promittito satisque dato arbitratu domini. Donicum solutum erit aut ita satis datum erit, quae in fundo inlata erunt, pigneri sunto; nequid eorum de fundo deportato; siquid deportaverit, domini esto. Vasa torcula, funes, scalas, trapetos, siquid et aliut datum erit, salva recte reddito, nisi quae vetustate fracta erunt. Si non reddet, aequom solvito. Si emptor legulis et factoribus, qui illic opus fecerint, non solverit, cui dari oportebit, si dominus volet, solvat. Emptor domino debeto et id satis dato, proque ea re ita uti S. S. E . item pignori
Abbreviated transcription (Latin):
delege iunum pendbeti uenire opernet uinadeos in lictos
fecem relinquito locꝰ uinis. abh.xciob pͥmas dabtuit. sinõ
ante ea exportaueris dñs uino quid uolei faciet cetilex que
olee pendenti.

Expanded text:
lege vinum pendens venire oportet. Vinaceos inlutos et faecem relinquito. Locus vinis ad K. Octob. primas dabitur. Si non ante ea exportaverit, dominus vino quid volet faciet. Cetera lex, quae oleae pendenti.
Abbreviated transcription (Latin):
teneto. salus hic maneto in meis pedib hoc ter nobie ł ciutare
iubet.tram tangere. dispuere.ieunum cantare. Multa uiquã
.itẽ aliam uacula apud sasernas inuenies: que omña sunt ouier¬
.o. sa abagricultura ⁊ idõrepudianda. quasi uͦinquã non ipid
cetos quoq semptores talia repenantur. Annon inmagiu illi̾
citonis libro quideagneultura ẽ editũ. scripta sunt ꝑ multasi¬
milia. ut hec quẽ ad modũ plicenta face oporteat quopactoli¬
bñ. quaratiõe ꝑna sallere. Illud nondicii inquid agrius. ꝙ sori¬
bit siuelis in coniuuo multum bibere renareq libater ante
ẽẽ oportet brassicã crudã ex accto alia folia quinq s in quid a¬
grasius. queidiuin genda cẽnt acultura: cuiꝰ mõi st qui disgre

Expanded text:
teneto, salus hic maneto in meis pedibus'. Hoc ter noviens cantare teneto, salus hic maneto in meis pedibus'. Hoc ter noviens cantare iubet, terram tangere, despuere, ieiunum cantare. Multa, inquam, item alia miracula apud Sasernas invenies, quae omnia sunt diversa ab agri cultura et ideo repudianda. Quasi vero, inquit, non apud ceteros quoque scriptores talia reperiantur. An non in magni illius Catonis libro, qui de agri cultura est editus, scripta sunt permulta similia, ut haec, quem ad modum placentam facere oporteat, quo pacto libum, qua ratione pernas sallere? Illud non dicis, inquit Agrius, quod scribit, 'si velis in convivio multum bibere cenareque libenter, ante esse oportet brassicam crudam ex aceto aliqua folia quinque'. III. Igitur, inquit Agrasius, quae diiungenda essent a cultura cuius modi sint, quoniam discre
Abbreviated transcription (Latin):
bit cimices quẽ admodũ int̃fici oporteat. his uerbis. Cucumeren
anguinũ condito inaquã eãque infundi quouoles. nulliacce¬
dent. uł fel bubulum cum acceto mixtum unguito lectum.
Tundanius aspicit adscrofam. ⁊ tam uerũdicitꝰ in ꝗdhic. ut hoc
seripserit in agncultura illetam erele quã hocsiquẽ glabrum
facẽ uelis: quodiub ranam lundam corcere inqua usq qua id
terciam partẽ decoxens. eoq unguere corpus. Ego ꝙ magis
inquã ꝑtineat ad fundani ualenudinẽ ⁊ in co libro esatiusdica.
nam huius cepedes solem dolere infronte infronte conterera¬
gas. dicsodes inquid fimdauius. naminalo ilemxis pedibus au¬
dire. quã quẽ ad modum pedes betaceos serioporieat S̾tolo sub¬
ridens. dicã inquid eisdẽ quib ille uerbis seripsit. uł tarquenã
audiui. cũ homini pedes dolere cepissent. qui tui meminiss. ei
mederi posse egorui memni. medere meis pedibus trapestem

Expanded text:
bit cimices quem ad modum interfici oporteat his verbis: 'cucumerem bit cimices quem ad modum interfici oporteat his verbis: 'cucumerem anguinum condito in aquam eamque infundito quo voles, nulli accedent; vel fel bubulum cum aceto mixtum, unguito lectum'. Fundanius aspicit ad Scrofam, Et tamen verum dicit, inquit, hic, ut hoc scripserit in agri cultura. Ille, Tam hercle quam hoc, siquem glabrum facere velis, quod iubet ranam luridam coicere in aquam, usque qua ad tertiam partem decoxeris, eoque unguere corpus. Ego, Quod magis, inquam, pertineat ad Fundani valetudinem in eo libro, est satius dicas: nam huiusce pedes solent dolere, in fronte contrahere rugas. Dic sodes, inquit Fundanius: nam malo de meis pedibus audire, quam quem ad modum pedes betaceos seri oporteat. Stolo subridens, Dicam, inquit, eisdem quibus ille verbis scripsit vel Tarquennam audivi, cum homini pedes dolere coepissent, qui tui meminisset, ei mederi posse: 'ego tui memini, medere meis pedibus, terra pestem
Abbreviated transcription (Latin):
cerioporteat: qua argenti fodinas aut alius ⁊ aliam ⁊ alia quesine
dubro inaliquo agro fiant. S ut neq lapidicine: neq arenarie ad
agneultirã ꝑtinent. sic figiline. neq idõ non in quo agro idonee po
possumt ẽẽ. non exercede. atq exis capiends fructus. ut ẽtiam siager
seđm uiam ⁊ oportunus uiatorib locus edificande taberne deuorso¬
rie. que tam̃ quaius sint fructuose. nichilo magis sunt agneultiure
par tes. Nonenim siquid ꝓpt̃ agrũ aut eniã in agro ꝓfec̾tus dno
agnculture accepnum referre dehȩt. S id medo ꝙ nec sauone t̃ia
sit natum ad fruendum suscipit. Dtolo. tuinꝗd inuides tanto seris¬
ton. ⁊ obsingillando causa. figlinas rep̃hendis. cũ p̃claia quedã.
nelaudes p̃termittas. que ad agriculturam uehem̃ter ꝑtineant.
Cum subrisiss scrofa.ꝙ nonignorabam᷑ libros ⁊ despiciebat. ⁊ agra¬
sius sesciremodo putaren acstolonẽ rogass ut diceret. cepit. Scri¬

Expanded text:
ceri oporteat, quam argentifodinas aut alia metalla, quae sine dubio in aliquo agro fiunt? Sed ut neque lapidicinae neque harenariae ad agri culturam pertinent, sic figilinae. Neque ideo non in quo agro idoneae possunt esse non exercendae, atque ex iis capiendi fructus: ut etiam, si ager secundum viam et opportunus viatoribus locus, aedificandae tabernae devorsoriae, quae tamen, quamvis sint fructuosae, nihilo magis sunt agri culturae partes. Non enim, siquid propter agrum aut etiam in agro profectus domino, agri culturae acceptum referre debet, sed id modo quod ex satione terra sit natum ad fruendum. Suscipit Stolo, Tu, inquit, invides tanto scriptori et obstrigillandi causa figlinas reprehendis, cum praeclara quaedam, ne laudes, praetermittas, quae ad agri culturam vehementer pertineant. Cum subrisisset Scrofa, quod non ignorabat libros et despiciebat, et Agrasius se scire modo putaret ac Stolonem rogasset ut diceret, coepit: Scri
Abbreviated transcription (Latin):
entia sit. incolendo nos ooc arsid. anqd aliud ⁊ aquib curxtrb
saria ac magna eaq ẽ scientia. quesint inqͦq agroserenda. ac
facienda quetra maximos ꝑpetuo reddat frucns Cius pͥn¬
cipiasunt eadẽque mundiẽe ennuius seribit. aqua tra. anima.
⁊ sol. Hȩcem̃ cognoscenda prius qua iacias semina. ꝙutũ
fructuũ ontur. Hinc ꝓfecti agricole : adduas metas dirgerede¬
bent. adutilitate ⁊ ueluptatẽ. ittilitas quert fructiuii. uoluptas. de¬
lecrationẽ. Inores partes agit ꝙ uuile ẽ quã ꝙ delectat. nec uonea
que faciunt cultura honestiorem agrum pleniq nonsolum frue¬
tu o siora eadẽ faciunt. ut eũinerdinesunt consista arbusta atq o

Expanded text:
entia sit in colendo nos docete, ars id an quid aliud, et a quibus carceribus saria ac magna; eaque est scientia, quae sint in quoque agro serenda ac facienda, quo terra maximos perpetuo reddat fructus. IV. Eius principia sunt eadem, quae mundi esse Ennius scribit, aqua, terra, anima et sol. Haec enim cognoscenda, priusquam iacias semina, quod initium fructuum oritur. Hinc profecti agricolae ad duas metas dirigere debent, ad utilitatem et voluptatem. Utilitas quaerit fructum, voluptas delectationem: priores partes agit quod utile est, quam quod delectat. Nec non ea, quae faciunt cultura honestiorem agrum, pleraque non solum fructuosiorem eadem faciunt, ut cum in ordinem sunt consita arbusta atque o
Abbreviated transcription (Latin):
tum bonũsi⁊ arbores stipites robustas facito aut pineas. Sitrabes mino¬
res fac̃ẽ uoles calualis exta columna expolito. sita feceris. trabes .p.
xxii. longe opposuerunt orbẽ olearium. latum.p.aui.. puni ea¬
isco agñus facto erassum digitos sex. facito subseude siligneas
ad indito eas ubiconsixens clauis corneis occludito uieũ orbem irisca¬
enas indito eascatenas cumorbis clauis ferreis cornigito or
mo aut excorilo facito. siutriunq habebis alt̾uas indito.¬
R Inuasa iuinaria stipites.

Expanded text:
imentum bonum siet. 8 Arbores stipites robustas facito aut pineas. Si trabes minoimentum bonum siet. 8 Arbores stipites robustas facito aut pineas. Si trabes minores facere voles, canalis extra columnam expolito. Si ita feceris, trabes P. XXII longae opus erunt. 9 Orbem olearium latum P. IIII Punicanis coagmentis facito, crassum digitos VI facito, subscudes iligneas adindito. Eas ubi confixeris, clavis corneis occludito. In eum orbem tris catenas indito. Eas catenas cum orbi clavis ferreis corrigito. Orbem ex ulmo aut ex corylo facito: si utrumque habebis, alternas indito.9 In vasa vinaria stipites