comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nde his quos ꝑfectos uult ꝓbare uirgłs om̃iũ diuinandi artiũ p̃stat scientiam ut hocloco. Itẽ supͣ heleno dequo ait
figulus hic in cõmunib litteris. Nã ut̃q utrũq scripser̃. ł ibre iecoris extremitates. Parent aut̃ est peritissime agn¬
intellegi. Itẽ uoces auiũ ñ uident᷑ sed cognoscuntur audite. Nec parent obtẽperant ꝓcedit. Nam qͦmͦ sidera u fibo
uł aues ł fulgora poss̃ obtẽꝑare: Rapit. raptĩ ducit. densos aciȩ MHacie constrictos & coniunctos. Alfe ea loriginȩ
pisȩ. Alfeus fluuius ẽ int̾pisas et elidẽ eiuitates arcadiȩ. ubi est tẽplũ iouis olimpici. ex qͥb locis uener̃ qͥpisas mnitalio
condiderunt. Dictas acnutate pristina Vnđ ad dit urbs g ruseasolo cũ p̾misset alfeȩ ab origine pisȩ . ł idensequo¬

Expanded text:
unde his quos perfectos vult probare Vergilius, omnium divinandi artium praestat scientiam, ut hoc loco, item supra Heleno, de quo aitunde his quos perfectos vult probare Vergilius, omnium divinandi artium praestat scientiam, ut hoc loco, item supra Heleno, de quo aitgia, hic in communibus litteris: nam uterque utrumque scripserunt. FIBRAE iecoris extremitates. PARENT autem est ‘peritissime agnintellegi. Item voces avium non videntur, sed agnoscuntur auditae. Nec ‘parent’ obtemperant procedit. Nam cumodo sidera vel fibrae vel aves vel fulgura possunt obtemperare? RAPIT raptim ducit. DENSOS ACIE in acie constrictos et coniunctos. ALPHEAE AB ORIGINE PISAE Alpheus fluvius est inter Pisas et Elidem, civitates Arcadiae, ubi est templum Iovis Olympici: ex quibus locis venerunt qui Pisas in Italia condiderunt, dictas a civitate pristina, unde addidit ‘urbs Etrusca solo’, cum praemisisset ‘Alpheae ab Origine Pisae’. EQVO FIDENS equ
Abbreviated transcription (Latin):
quasspharetras nõamꝰ. Toruus. Terribilis. Fulgebat apolline scilicet pupis armis. Exercitu. Populonia. Ciuitas tusciȩ
atrẽ aut̃ corũ qͥ uenerant dix̾. A libi. Insignẽ quẽ mat̾ aricia misit . Exꝑtos. Peritos. Nã ea ꝑtess̃ ignari. belliaut̃ potest ꝓ inbellũ
una pars orationis. Namq plinius scđs dic̃ cũ in aluis regionib effosis metallis t̾rȩ uacuȩ sint apudiluã hoc eẽ mirũ. qđ sublata
renascunt᷑ et rursũ dei isdẽ locis effodiunt᷑. Uarre & aliud dic̃. Nasciqͥdẽ ilic ferrũ. sed instricturã ñ posse cogi nisi trans uectũ in pop ul¬
niam. uicinã tusciȩ ciuitatẽ. Int̾ pres homiñ diuũq. Int̾ p̃s mediũ ẽ. Nã &deꝵ int̃p̃tator & honunũ qͥb diuinas indicat m̃tes int̾¬
presuocatur. Et notandũ qđ agit nigidiuffigulus has hartes ita int̾ sese eẽ coniunctas ut alterũ sine altero esse nõpss

Expanded text:
lline, armis exercitus. POPVLONIA est civitas Tusciae. Matrem autem eorum qui venerant, dixit alibi «insignem quem mater Aricia misit». EXPERTOS peritos: nam ‘expertes’ una pars orationis: namque Plinius Secundus dicit, cum in aliis regionibus effossis metallis terrae sint vacuae, apud Ilvam hoc esse mirum quod sublata renascuntur et rursum de isdem locis effodiuntur. Varro et aliud dicit, nasci quidem illic ferrum, sed in stricturam non posse cogi nisi transvectum in Populoniam Tusciae civitatem. INTERPRES HOMINVM DIVVMQVE ‘interpres’ medium est: nam et deorum interpretator, et hominum, quibus divinas indicat mentes, interpres vocatur. Et notandum quod ait Nigidius Figulus, has artes ita inter sese esse coniunctas, ut alterum sine altero esse non possit:
Abbreviated transcription (Latin):
riores efficiunt. sic̃ fecerat cimodocea. Inscius. Rerũ quas audierat. Nã credere ex aꝑto ñ poterat. Omme. Augurio ꝓmisse uictoriȩ
lma parens id eadeum: Alma propriȩ : tellus abeo qđ nos alat. Abusiue tm̃ hoc ȩtia aliis noninib: epitetondatur: Terrã aut̃ constat
matrẽ eẽ dm̃. Vnđ & simula crũ eius cũ clauipingit᷑. Nã terra aperitur uerno. hie mali claudit᷑ tẽpr̃. Dindima. Monsfrigiȩ
urrigereq urbes. Cuiitates turritȩ. Vnđ & cũ corona turrita mot̃ pingitur dm̃ Ad frenaleones. Hoc fingitur qđ omnis
feritas mat̾nȩ sub iac et affectioni & subiugata ÷. Propinques. t amiliare efficias ut & ꝓpin us res aspice nrãs. Frigib assis¬

Expanded text:
riores efficiunt, sicut fecerat Cymodocea. INSCIVS rerum quas audierat; nam credere ex aperto non poterat. OMINE augurio promissae victoriae. riores efficiunt, sicut fecerat Cymodocea. INSCIVS rerum quas audierat; nam credere ex aperto non poterat. OMINE augurio promissae victoriae. ALMA PARENS IDAEA DEVM alma proprie est tellus ab eo quod nos alat, abusive tamen etiam aliis numinibus hoc epitheton datur. Terram autem constat esse matrem deum: unde et simulacrum eius cum clavi pingitur; nam terra aperitur verno, hiemali clauditur tempore. DINDYMA mons Phrygiae. TVRRIGERAEQVE VRBES civitates turritae, unde et cum corona turrita mater pingitur deum. AD FRENA LEONES hoc fingitur, quod omnis feritas maternae subiacet adfectioni et subiugata est. PROPINQVES familiare efficias, ut «et propius res aspice nostras». PHRYGIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
octissima cimodocea. Poetice. sicut ȩtiã mutatio ipsa confingitur:. Nãstulissimũ ẽ. qđ an qͥdã ideo doctissma. quia ilionei
đ uirgł iuredat aeneȩ quasi & regi. quẽ ubiq & pontificẽ & sacroꝵ inducit peritũ : Et bene pͥmo interrogat: dein qđ uigilet
t menalus pinosq argutũ que nemꝰ pmosq loquentes Sẽꝑ habet. Nossumꝰ. loqͥt᷑ ꝑdefinitiones. ꝑfidus. qͥpꝰ foedus bella
cõmouit: ħ inc latinꝰ ipsi hassacri lego pendecis sanguine ꝓoenas. Inuitȩ. Ac sidicer&. Malueraꝰ tibi potius seruire. quã in
nimpharũ numina cõmutari. Teq ꝑȩquor quȩrimꝰ. Hec nob̵ uagandi ÷ causa: ut te inuenire possimus. Refecit. A ut
uidebis haudignara modi. Moderationis. qͥppe quȩ fuerat nauis. Inde alie cȩlerant .c. Inde aliȩ nĩphȩ nauiũ cursus cȩle¬

Expanded text:
traxit ‘tot’. DOCTISSIMA CYMODOCEA poetice, sicut etiam mutatio ipsa confingitur: nam stultissimum est, quod ait quidam: ideo ‘doctissima’, quia Ilionei traxit ‘tot’. DOCTISSIMA CYMODOCEA poetice, sicut etiam mutatio ipsa confingitur: nam stultissimum est, quod ait quidam: ideo ‘doctissima’, quia Ilionei . quod Vergilius iure dat Aeneae, quasi et regi et quem ubique et pontificem et sacrorum inducit peritum. et bene primo interrogat, deinde quod vigilat, "ut Maenalus argutumque nemus pinosque loquentes semper habet" . nos sumus loquitur per definitiones. sane commovit: hinc Latinus «ipsi has sacrilego pendetis sanguine poenas». INVITAE ac si diceret: malueramus tibi potius servire, quam in nympharum numina commutari. TEQVE PER AEQVOR QVAERIMVS haec nobis vagandi est causa, ut te invenire possimus. REFECIT aut videbis. HAVD IGNARA MODI moderationis: quippe quae fuerat navis. INDE ALIAE CELERANT inde aliae nymphae navium cursus cele
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. A capite usq adimalatera hõis monstrabatur effigies. Ter denis .xxx. accipiamꝰ naueffuisse: nõ ut qͥdã uolunt singulo
duces tricenas habuisse. Nã enumeratoꝵ militũ nõ cõuenit numerus. Presertim cũ sequatur subsidio troiȩ .i. paruo auxilio
ã apud maiores bella non ambitit. seduirtute constabant. Foebe. luna. Sicut sol. foeb itẽ titan. & titanis luna. describi
aut̃ noctẽ mediam. &dicit finitũ diẽ scđm romanũ ritũ. N ec lunȩ fit sine causa cõmemoratio. Nã alit̃ nimphȩ uideri
non poterant. Clauũq: regit. lam ei & in quinto dedit gib nandiperitiã Medio infpatio. Int̾ nauigandũ c ybebe alma
rotantes ululatu future prenuntiabant: Lucanꝰ. Crinẽq rotantes sanguinei popłis ulularunt tristitia galliꝰ. Cibebeaut̃¬

Expanded text:
hoc dicit: a capite usque ad ima latera hominis monstrabatur effigies. TER DENIS triginta accipiamus naves fuisse, non, ut quidam volunt, singulos hoc dicit: a capite usque ad ima latera hominis monstrabatur effigies. TER DENIS triginta accipiamus naves fuisse, non, ut quidam volunt, singulos duces tricenas habuisse: nam enumeratorum militum non convenit numerus, praesertim cum sequatur ‘subsidio Troiae’, id est parvo auxilio: nam apud maiores bella non ambitu, sed virtute constabant. PHOEBE luna, sicut sol ‘Phoebus’, item ‘Titan’, et ‘Titanis’ luna. Describit autem noctem mediam et dicit finitum diem secundum Romanum ritum. Nec lunae fit sine causa commemoratio: nam aliter nymphae videri non poterant. CLAVVMQVE REGIT iam ei et in quinto dedit gubernandi peritiam. MEDIO IN SPATIO inter navigandum. CYBEBE ALMA rotantes, ululatu futura praenuntiabant: Lucanus "crinemque rotantes sanguinei pop
Abbreviated transcription (Latin):
manfetũ ẽ ex quib unus om̃ib p̃erat. Eliaut̃ totius tusciȩ diusas habebant quasi pfecturas. sed omiũ popłoꝵ principatũ mantua
possidebat. Vnde . ẽ. ipsa caput popłi. Tusco desanguine uires. Robur totũ aluc umonib habut. In se armat. Odio sus in arma
dux uenetus fluuiũ ꝓuintiȩ suȩ depixit in naui: que benaci silium quia ex ipso habet originẽ dicitꝰ. Grauis tortis. Vt ferit
en se graue tymbreus osirim : Certenaq arbore. Nonait remissed arborib adex pͥmdã nauis magnitudinẽ quȩ plures habut
remorũ ordines. Vnde ait lucanus. Et sũmis longe ferit aequora remis. Marmore mari cerula. Cerula freta : nõcerula
concha. Nã alit̃ ũsus ñstat hispida horrida secofa. Fons hõẽm p̃fert . MNodo frontẽ. pͥmũ partẽ hoĩs intelligere debemꝰ. Nam

Expanded text:
manifestum est, ex quibus unus omnibus praeerat. hi autem totius Tusciae divisas habebant quasi praefecturas, sed omnium populorum principatum Mantua manifestum est, ex quibus unus omnibus praeerat. hi autem totius Tusciae divisas habebant quasi praefecturas, sed omnium populorum principatum Mantua possidebat: unde est dux Venetus fluvium provinciae suae depinxit in navi: quem Benaci filium, quia ex ipso habet originem, dicit. GRAVIS fortis, ut «ferit ense gravem Thymbraeus Osirim». CENTENAQVE ARBORE non ait remis, sed arboribus, ad exprimendam navis magnitudinem, quae plures habuit remorum ordines: unde ait Lucanus «et summis longe ferit aequora remis». MARMORE mari. CAERVLA ‘caerula freta’, non ‘caerula concha’, nam versus non stat. HISPIDA horrida, saetosa. FRONS HOMINEM PRAEFERT modo frontem primam partem hominis intellegere debemus; nam
Abbreviated transcription (Latin):
cantuc plũ petente. ł qđ ẽ reuera relatus insidera. sicut uidemꝰ isphera E qͣlis comitatus classe catuas ꝑ naues aeqͥ lit babens distri¬
lutas cat᷑uas. Oc nos. Iste .ẽ. oenus quẽ inbucolicis bianorẽ dicit. ut nãq sepulchrũ incipit apparere bianoris. N ie mantuam
dr̃. condidisse. quã amatris nomine appellauit. N ã fuit filius tiberis & mantus tiresiȩ. thebani uatis filiȩ. quȩ post patris in¬
teritũ ad italiã uenii. Mantus. Genitiuus grecus ẽ. Nã silat̃ declinaueris mantorisfacit. sicut in plauto legimꝰ. Ionis. diues
auis. Maiorib p̃pontes. Sed ñgenus om̃ibus unũ. Quia origo mantuanoꝵ & atuscis uenit. qui inmnantua regnabant. & aue¬
netus. Nã inuenetia posita ẽ. quȩ & galliacis alpina dr̃. Gens illi triplex popłi sub gente quat᷑ni. Iuia mantua tres habuit
popłi trib quae in qͣtnas curias diuide bantur. Et singulis singuli lucumones imperabant. quos tota intuscia xii. fuise

Expanded text:
cantu caelum petentem: vel quod est re vera relatus in sidera, sicut videmus in sphaera. AEQVALIS COMITATVS CLASSE CATERVAS per naves aequaliter habens distributas catervas. OCNVS iste est Ocnus, quem in Bucolicis Bianorem dicit, ut «namque sepulchrum incipit apparere Bianoris». Hic Mantuam dicitur condidisse, quam a matris nomine appellavit: nam fuit filius Tiberis et Mantus, Tiresiae Thebani vatis filiae, quae post patris interitum ad Italiam venit. MANTVS genetivus Graecus est: nam si latine declinaveris ‘Mantonis’ facit, sicut in Plauto legimus «Ionis». DIVES AVIS maioribus praepotens. SED NON GENVS OMNIBVS VNVM quia origo Mantuanorum et a Tuscis venit, qui in Mantua regnabant, et a Venetis: nam in Venetia posita est, quae et Gallia Cisalpina dicitur. GENS ILLI TRIPLEX POPVLI SVB GENTE QVATERNI quia Mantua tres habuit populi tribus, quae in quaternas curias dividebantur: et singulis singuli lucumones imperabant, quos tota in Tuscia duodecim fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tat. cũ ipsedicat insigna. Inplicuit. Inuoluit in uitos. Nec ueni. Nec uenissem. Tẽpꝰ ẽ. ꝓtẽpore: Nec bellũ cũ gente
gero sub audiendũ sed cũ turno. ꝑ qđ popularit̾ eoꝵ captat fauorẽ. huic mori. Dicticos. Quasi ostendit iacentes.
na culpa ꝑ euntib. Obstipuere silentes. Id .ẽ. obstupe factisunt & silere ceperunt Iũsenior. Cui ab aetate p̃sta¬
rsa refert. Coepta uerba. Ofama ingens ingentior armis. ł rustra agit donatus. hoc nom̃ de his ẽẽ quae ñ recipiunt
quẽ aliquit ad tẽpꝰ seponit᷑. Pacẽ ergose questrã in dutias dic̃ iđ pacẽ tẽporalẽ & modiã int̾ bellũ p̃teritũ & futurum.
irtiq inpuno latini. Apud maiores magna erat cura fidei. Adeo ut int̃porsenã & romanos factis induciis
cũ ludicir censer inurbe celebrarent᷑. ingressiostiũ duces curulicertamine contenderent & uictores coronarẽrur

Expanded text:
GENTE GERO ‘sed cum Turno’: per quod eorum captat favorem. HVIC MORTI δεικτικῶς, quasi ostendit iacentes. na culpa pereuntibus. OBSTIPVERE SILENTES id est obstupefacti sunt et silere coeperunt Ad v. 124 Orsa refert coepta verba. o fama ingens ingentior armis frustra ait Donatus, hoc nomen de his esse quae non recipiunt quem aliquid ad tempus seponitur. ‘Pacem’ ergo ‘sequestram’ indutias dicit, id est pacem temporalem et mediam inter bellum praeteritum et futurum. MIXTIQVE INPVNE LATINI apud maiores enim magna erat cura fidei, adeo ut inter Porsennam et Romanos factis indutiis, cum ludi circenses in urbe celebrarentur, ingressi hostium
Abbreviated transcription (Latin):
tione quatrasi sex indicat psen sortus dei et hocẽ unde at hontiur. Neo uerbũ uerbo curabis redere fi¬
dus int pͥs quae enĩ naturtilia s̃ omnib patent deneas quã quã ec .s. d.t .h.p.e cõsu & udoromana
fuit ut polluta funere mini mȩ sacrificanẽ. Si cam̃ cõtingn&e ut uno eodẽ q tẽpore o funestor& une
quis. Et coge neur cpent̃ aare sacrificus elaboraibat ut antesciera cõpleroe quã fu nus agnosceret. Unde
aniã heratius pul uilius in capito iu dedicacione cũ abinimic is ei filius nuncia rotur ex tinctur. dit Ca¬
dauerst nec uolut s funus a gnoscere. donectẽ pla dedicaroe. Scd̾mquẽ ritũ. etiã aenetis inclucit᷑ ante
opert̃ dare sacnficus aleui a sic adsociorũ etpallantis sepulturã reuerti. Precipita lesue aor¬
gent ÷ Tonga m etũ dilacionẽ sepultura nõ pacicur: Turbataq fu  remens ẽ. funer paletis ate rocbe
Nat haet cost̃eudo apud portus ut aplebe segre gent oluces. Sic paulo post. Hte reta socios in humapui¬

Expanded text:
ere fidus interpres»: quae enim naturalia sunt omnibus patent. AENEAS QVAMQVAM ET SOCIIS consuetudo Romana fuit ut polluti funere minime sacrificarent. Si tamen contingeret ut uno eodemque tempore et funestaretur quis et cogeretur operam dare sacrificiis, elaborabat ut ante sacra compleret quam funus agnosceret: unde etiam Horatius Pulvillus in Capitolii dedicatione cum ab inimicis ei filius nuntiaretur extinctus, ait ‘cadaver sit’, nec voluit funus agnoscere, donec templa dedicaret. Secundum quem ritum etiam Aeneas inducitur ante operam dare sacrificiis, et sic ad sociorum et Pallantis sepulturam reverti. PRAECIPITANT CVRAE urgent: longam enim dilationem sepultura non patitur. TVRBATAQVE Ft haec consuetudo apud poetas, ut a plebe segregent duces. Sic paulo post ait «interea socios inhumataq
Abbreviated transcription (Latin):
se aditaliã uenisse dicunt iã uener conpletas fata. Et callide tacuit qđ eret fatale. Proia eni dicebant italiȩ sibi regna
deberi. Et est oratoriũ questiones ita ꝓponere ut facile solutionis sorciantur euentũ. Siqua friges .p. se. lactant. u¬

Expanded text:
se ad Italiam venisse dicunt, iam venerunt, completa sunt fata. Et callide tacuit quod erat fatale: Troiani enim dicebant Italiae sibi regna se ad Italiam venisse dicunt, iam venerunt, completa sunt fata. Et callide tacuit quod erat fatale: Troiani enim dicebant Italiae sibi regna deberi. Et est oratorium quaestiones ita proponere, ut facile solutionis sortiantur eventum. SI QVA PHRYGES P. SE IACTANT
Abbreviated transcription (Latin):
geiisfuerat colloetus. Cernisq r .h. fiducia .r. Ipsius desideru uult eẽ rationabiles causas. Somno uinoq altum
pendo ex altõ. Porro. horcantis : aut comunetio ex pletiuaꝰ Suid dubitẽ .i. cogitẽ. Omiseni esogiotio ndudiratio un¬
ane sententiã. Popłs q patresq Transfert intidianos romanam consuetudinẽ. ut solet plerũq Prius eniꝰ iubebat aliqa
popł̃s. posteaconfirmabat senatus. Reportent. Portent: Nã reuacat : Sit᷑ reposco p poscere : scđm uar rone quotiens
aliquid ꝓmerito nrõ deposcmꝰ. Potere uͦ ẽ cũ aliqͥd bumilit̃ & cũp̃cib postulamꝰ . Et bene quod eurialũ nolit ducere¬
nature duo elem̃ta concessus mare o tra. Nihilme fatalia terrent: lacitis occurrit quȩstionib dicens difataliter

Expanded text:
vigiliis fuerat collocatus. CERNIS QVAE R. H. FIDVCIA R. ipsius desiderii vult esse rationabiles causas. SOMNO VINOQVE alterum vigiliis fuerat collocatus. CERNIS QVAE R. H. FIDVCIA R. ipsius desiderii vult esse rationabiles causas. SOMNO VINOQVE alterum pendet ex altero. PORRO hortantis estante sententiam. POPVLVSQVE PATRESQVE transfert in Troianos Romanam consuetudinem, ut solet plerumque: prius enim iubebat aliquid populus, postea confirmabat senatus. REPORTENT portent: nam ‘re’ vacat. SI TIBI QVAE POSCO P. poscere est secundum Varronem quotiens aliquid pro merito nostro deposcimus; petere vero est cum aliquid humiliter et cunaturae duo elementa concessa sunt, mare et terra. NIL ME FATALIA TERRENT tacitis occurrit quaestionibus, dicens: si fataliter
Abbreviated transcription (Latin):
adeupiditates & consilia moue̾t᷑ anipulsu abieuiꝰ nupins. et pͥmo dixer m̃tes humanas mouerisua sponte: dep̃ hen¬
der tm̃ ad omĩa honesta impellinos genio enumine quodã familiari qđ nob noscentib dat᷑: praua ĩ nostramente
noscupere s desiderare. nec enĩ porest fieri. ut praua numinũ uoluntate cupiamus qͥbus nihilmalũ constat ꝑ lacer
na nunc hic ortus ẽ sensus. Hoc enĩ dicit nisus. Eouriale dine nrism̃tib cupiditates iniciunt & desideria andeusfit
ipse m̃tis eupiditas. Mentib addunt. Bene addunt. Nã animꝰ sui natura pridens . ẽ. sedei addit᷑ ut e⁊ aliquid in pa¬
tient desidero. Dira magna. Aliquid magnũ. Scilies ꝑ hostes transitũ. Agitat. molit᷑: Quiet emꝰ ocio. ñ somno. Nã inu

Expanded text:
ad cupiditates et consilia moveatur, an inpulsu alicuius numinis? Et primo dixerunt, mentes humanas moveri sua sponte; deprehenad cupiditates et consilia moveatur, an inpulsu alicuius numinis? Et primo dixerunt, mentes humanas moveri sua sponte; deprehenderunt tamen ad omnia honesta inpelli nos genio et numine quodam familiari, quod nobis nascentibus datur, prava vero nostra mente nos cupere et desiderare; nec enim potest fieri ut prava numinum voluntate cupiamus, quibus nihil malum constat placere. Vnde nunc hic ortus est sensus; hoc enim dicit Nisus: o Euryale, dine nostris mentibus cupiditates iniciunt et desideria, an deus fit ipsa mentis cupiditas? MENTIBVS ADDVNT bene ‘addunt’: nam animus sui natura prudens est, sed ei additur ut aliquid inpatienter desideret. DIRA magna. ALIQVID MAGNVM scilicet per hostes transitum. AGITAT molitur. QVIETE modo otio, non somno; nam in
Abbreviated transcription (Latin):
defensionẽ perieli. Suod euiq tuendũ. Exereo unus quisque uices ad id qđ accepit tuendũ : Id auenatrix. aplerisq ia
amat̃ nisiaccipit᷑ quia dix̃ uenatrux. Nãsi montẽ uolueris acciꝑe abusiue idã uenatricẽ dictõ intellege. ꝓuenationibus ha
bundantẽ. Nã uenatrur ẽ ꝓ prie quȩ uenat᷑ Nonquȩ uenationib habundat: Paculo celere. Bene inducit nisui optimũ
eẽ. iaculatorẽ & hãc p̃mittit armoꝵ peritiã. qua plurimũ poterit in euriali defensione: Troiana neq i .a. hoc̃ est
qͥñdũ bellicosa arma induerat .i. acceꝑat. St hoc dicit. Pulcher quide erat. sed ñdũ bellondi peritus. Dine hunc
ardorẽ mentib addunt: Eurialeam .sic. d .s. d .e. apud plotinũ filosophũ & alios quȩrit᷑ utrũ ñtis nrȩ acies ꝑse

Expanded text:
defensionem pericli. QVOD CVIQVE TVENDVM exercet unusquisque vices ad id quod accipit tuendum. IDA VENATRIX a plerisque Ida defensionem pericli. QVOD CVIQVE TVENDVM exercet unusquisque vices ad id quod accipit tuendum. IDA VENATRIX a plerisque Ida mater Nisi accipitur, quia dixit ‘venatrix’: nam si montem volueris accipere, abusive ‘Idam venatricem’ dbundantem’; nam ‘venatrix’ est proprie quae venatur, non quae venationibus abundat. IACVLO CELEREM bene inducit Nisum optimum esse iaculatorem, et hanc praemittit armorum peritiam, qua plurimum poterit in Euryali defensione. TROIANA NEQVE I. A. hoc est qui nondum bellicosa arma induerat, id est acceperat. Et hoc dicit: pulcher quidem erat, sed nondum bellandi peritus. DINE HVNC ARDOREM MENTIBVS ADDVNT EVRYALE AN S. C. D. F. D. C. apud Plotinum philosophum et alios quaeritur, utrum mentis nostrae acies per se
Abbreviated transcription (Latin):
differre qua uincere. Perquod uult ȩneam nihil fortit᷑ in bello feciset troiano: Melior qm̃ pars actadier Iđmaior et
pͥma: Bene gestis rebus. In eo tantũ qđ hostes ñ ausis egredi Pugnã separate parari: Seilice contra troianos non atroians
neuideat᷑ contra supradicta omĩa nunc socus inferrore terrorẽ.: Vigilũ excubus. Excubiȩ diurnȩ s. uigiliȩ nocturnȩ
enteniquenq s̃. Centurionũ scilic& exmore romane militiȩ. Nã ex numeromilitũ qui eossecuntur. gradus dignitatis ap¬
paro. Vertunt .C.a. Potant. Et ẽ emisthiciũ ennianũ. Trepidi formidine. E estini ꝑformidinẽ. Nã non ẽ iteratio : Pon
tesque. Quifiunt in muris angustiorib ut sit facilior transitus ad diuisas muri partes. Propugnacula Pinnas murorũ

Expanded text:
it esse terrori: per quod vult Aenean nihil fortiter in bello fecisse Troiano. MELIOR QVONIAM PARS ACTA DIEI id est estit esse terrori: per quod vult Aenean nihil fortiter in bello fecisse Troiano. MELIOR QVONIAM PARS ACTA DIEI id est est maior et prima. BENE GESTIS CORPORA REBVS in eo tantum, quod hostes non ausi sunt egredi. PVGNAM SPERATE PARARI scilicet contra Troianos, non a Troianis, ne videaCENTENI QVEMQVE S. centurionum scilicet, ex more Romanae militiae: nam ex numero militum qui eos sequuntur, gradus dignitatis apparet. VERTVNT C. A. potant. Et est hemistichium Ennianum. TREPIDI FORMIDINE festini per formidinem: nam non est iteratio. tesque qui fiunt in muris angustioribus, ut sit facilior transitus ad divisas muri partes. propugnacula pilas murorum.
Abbreviated transcription (Latin):
iat non: in cȩptiua ÷ particula. ad ornatũ ꝑtinens. Horatiuꝰ. At odoꝵ quicquit in cȩloregit. lale . ẽ. At non
sic frigius penetrat. I .p. Uallũ dr̃ ipsa municio. Nã ualli fustess̃ quib: uallũ munit᷑. Ipse desustentaculis uiciũ Primꝰ
uallossub tecta referto: Non armis mͥ uulcani. Bene arma generalit dix̃. H ã& ipse habuit auulcano sed solum gladiõ.¬
achille eẽ meliore. quis & troianos etiã sine diuinis armis suꝑare posse confidit: Ad dant se ꝓtinꝰ om̃s. Netimere ui¬
deat᷑ a uxiliorũ multitudinẽ diçet increm̃ta eẽ uictoriȩ. Luce : palã ꝓpt tenebras. ofurta in hercia. quosdistulit haector
ene solius hȩctorisfacta ẽ cõmemoratio ut ostendatur perisse qui potuit eẽ t̾rori. Et sacis hȩotoridedi: quasiplus eẽt

Expanded text:
si ‘at non’, inceptiva est particula, ad ornatum pertinens: Horatius «at o deorum quidquid in caelo regit». Tale est «at non si ‘at non’, inceptiva est particula, ad ornatum pertinens: Horatius «at o deorum quidquid in caelo regit». Tale est «at non sic Phrygius penetrat L. p.». VALLVM dicitur ipsa munitio; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Ipse de sustentaculis vitium «primus vallos sub tecta referto». NON ARMIS MIHI VVLCANI bene arma generaliter dixit: nam ipse habuit a Vulcano, sed solum gladiAchille esse meliorem, qui se Troianos etiam sine divinis armis superare posse confidit. ADDANT SE PROTINVS OMNES ne timere videatur auxiliorum multitudinem, dicit incrementa esse victoriae. LVCE Pbene solius Hectoris facta est commemoratio, ut ostendatur perisse eum, qui potuit esse terrori: per quod vult Aenean nihil fort
Abbreviated transcription (Latin):
&ista fingant: Sunt & mea contra feta mͥ. Hoc falsũ e qđ dicit turnus. Sed in arte rechorica tune nob conced iur
utim̃ detio eũ redarguere nullus potest ut hoc loco est. Iuis eni uere potest scire situr no datasint necnȩ responsa. qua
scit salsum eẽ qđ dix̃ ar guñtis ꝓbare dieta contendit. dicens eẽ scelarata gentẽ raptam sibi coniuige. In quo facto¬
utitur gręcorũ exeplo quirapta helena. gentẽ deleuere croianã. Coniuge prepta. Inuidiose sponsã coniugenuocat
ee solos tangif iste dolor. Curnon insimilitudine criminisit penȩ similitudo siculpare pecitur. supplicia quoq geminet᷑
enius mͦ. ñ.g. op.si modo omẽ genꝰ femineũ. Non eospenitus ꝑ osos decebat ꝓpt̃ qđ antea perier locutus ẽ aut̃ sigi¬
rate. ł ossarumq more. Non tutela sed mortis dilatio. Annõ uider̃. legitur & at non. Si annon: ab solutũ est

Expanded text:
s'. Ad v. 134 Sunt et mea contra fata mihi hoc falsum est quod dicit Turnus. sed in arte rhetorica tunc nobis conceditur s'. Ad v. 134 Sunt et mea contra fata mihi hoc falsum est quod dicit Turnus. sed in arte rhetorica tunc nobis conceditur uti mendacio, cum redarguere nullus potest, ut hoc loco est: quis enim vere potest scire, Turno data sint, necne, responsa? sane quia scit falsum esse quod dixit, argumentis probare dicta contendit, dicens esse sceleratam genteutitur Graecorum exemplo, qui rapta Helena gentem delevere Troianam. CONIVGE PRAEREPTA invidiose sponsam coniugem vocat. NEC SOLOS TANGIT ATRIDAS ISTE DOLOR cur non in similitudine criminis sit poenae similitudo? Si culpa repetitur, supplicia quoque geminentur. PENITVS MODO NON G. O. P. F. modo omne genus femineum non eos penitus perosos decebat. Locutus est autem figurate. FOSSARVMQVE MORAE non tutela, sed mortis dilatio. AN NON VIDERVNT legitur et ‘at non’: si ‘an non’, absolutum est;
Abbreviated transcription (Latin):
tas & inse repreuas. Animos tollit dictis. Magna nimitatẽ suã conꝓbat dictis. lale ÷ ilbud econtrario. Turb
silius timnuit tyberis. Perhosaut̃ gradus maior turnidesigerat᷑ audacia. lale ÷ & in quarto. At non infelix an
tũq ocalis. Haet monstra petunt. Appetunt. ut reginã petie. Iupit ipse. Scibcet qͥomib p̃store consueuit. Vn
c̃ iappit dictus .ẽ. quasi iuanspat᷑. Ergo auxilnc̃ solitũ non cirea troianos accipimꝰ. sed qđ ipse presture consueint
Nonte laniq ignes ex .r. Non expectant troiani ut rutulorũ tebs at ignib pereant qui iã nauiũ amissione perier
aria uiuua toueris color ẽ. Marẽ quã ꝓ se troiani potubant in contruariũ uertit dicens. Nauigationis et fuge au
paidise troianos. quos constet ꝓselicitate habusse naugationis utare discrimina Rerupars alten d. Numanȩ enon¬

Expanded text:
tas et in se repressas. ANIMOS TOLLIT DICTIS magnanimitatem suam conprobat dictis. Tale est illud e contrario «turbtas et in se repressas. ANIMOS TOLLIT DICTIS magnanimitatem suam conprobat dictis. Tale est illud e contrario «turbfilius, timuit Tiberis. Per hos autem gradus, maior Turni designatur audacia. Tale est et in quarto «at non infelix anomnibus praestare consuevit: unde et Iuppiter dictus est, quasi iuvans pater. Ergo ‘auxilium solitum’ non circa Troianos accipimus, sed quod ipse praestare consuevit. NON TELA NEQVE IGNES EX. R. non exspectant Troiani ut Rutulorum telis aut ignibus pereant, qui iam navium amissione perierunt. MARIA INVIA TEVCRIS color est: nam rem quam pro se Troiani putabant, in contrarium vertit, dicens navigationis et fugae auxilium perdidisse Troianos, quos constat pro felicitate habuisse navigationis vitare discrimina. RERVM PARS ALTERA D. humanae en
Abbreviated transcription (Latin):
gunt euaserit unda pͥeniculũ. M ertalem er .piã .f. Benedix̃ mortalẽ. Nec enĩ potest fieri ut eadẽ res & mortalis sit
& inmortalis. Sed utst in martalis. ante .ẽ. ut desuat. cẽ. mortalis: Iualis nereia doto. Nondixit tales erunt. sic sui
apud comicos in urius quiaudet aliquid contra ordinẽ iuris. Et bene in iuria. quia & fontra necessitatẽ fati. o eon¬
t ꝑ hoc significat᷑ ideo ad nauiu defensione egressos ñ ee troianos. qui a num̃ uetauit. Itedeȩ pelagi. Alũ huc usque
uolunt matrẽ dm̃ locutam. Alu iungunt genitrix iuber. Et putatur meliũ quae postea aut quos alma eybebe
rauce quã riuca amnis: Reuocatq: pedẽ tiberinus ab alto Nunc ipsum dm̃ territũ dix̃. supͣ uncdas fuisse ꝑterri¬

Expanded text:
gunt ‘evaserit undarum periculum’. MORTALEM ERIPIAM F. bene dixit ‘mortalem’: nec enim potest fieri ut eadem res et mortalis sit gunt ‘evaserit undarum periculum’. MORTALEM ERIPIAM F. bene dixit ‘mortalem’: nec enim potest fieri ut eadem res et mortalis sit et inmortalis; sed ut sit inmortalis, ante est ut desinat esse mortalis. Ad v. 101 Qualis nereia doto non dixit 'tales erunt': sic supra apud comicos iniurius qui audet aliquid contra ordinem iuris. et bene 'iniuria', quia et contra necessitatem fati, quoEt per hoc significatur ideo ad navium defensionem egressos non esse Troianos, quia numen vetavit. ITE DEAE PELAGI alii hucusque volunt matrem deum locutam. Alii iungunt ‘genetrix iubet’. OBSTIPVERE RVTVLI timuerunt Rutuli, timuit ‘rauce’, quam ‘rauca amnis’. REVOCATQVE PEDEM TIBERINVS AB ALTO nunc ipsum deum territum dixit: supra, undas fuisse perterri
Abbreviated transcription (Latin):
lasis egero. Iusta exeȩ pecitio. & concedentis benignitas numunis ex clust pacubũ: Nã his remotis sacrilegĩ cõmatten
imor anxius. Aut ꝑpetun ÷ timor iepitheton aut certe uerũ timorẽ uoluit signficare. ut separar& abeo qui ea
cupiditate nascitur ꝓpꝑu. Vt exultantiaq haurit cordapauor pulsans. Presit nris in montib: ortas. Bonabreuttat
Loͥata trohis. Ostendit fata posse aliqueten thrai. Nontam̃ usq quaq H ic enĩ dicit. Iuo : iđ ad quarẽ. Petis istis. iđ ꝓ
ifice tapericula .l.a. hoedicit. Casib licentiã hȩc petiuio uut adimere. Nam aeneossorte qua homo ẽ naurgationis dȩbũ
timere periculũ. qđ perit siei nauib: aecernitas detur. Oditanta .d.p.p cui aesi diceret neregi qͥdẽ deorũ. Defunetȩ.
ostendit abiquas eẽ periturais. Euaserit undis. Deundis exierit cũ uenerit ad eũ locũ dequo nauigandũ iã nonsit. Alii le¬

Expanded text:
CLASSIS EGERET iusta Aeneae petitio, et concedentis benignitas numinis exclusit piaculum: nam his remotis sacrilegium committeretur. TIMOR ANXIVS aut perpetuum est timoris epitheton, aut certe verum timorem voluit significare, ut separaret ab eo qui ex cupiditate nascitur prosperorum, ut «exultantiaque haurit corda pavor pulsans». PROSIT NOSTRIS IN MONTIBVS ORTAS bona brevitateQVO FATA TRAHIS ostendit fata posse aliquatenus trahi, non tamen usquequaque. Hinc enim dicit ‘quo’, id est ad quam rem. PETIS ISTIS id estINCERTA PERICVLA L. A. hoc dicit: casibus licentiam haec petitio vult adimere; nam Aeneas sorte qua homo est, navigationis debet timere periculum, quod perit si eius navibus aeternitas detur. CVI TANTA D. P. P. ‘cui’ ac si diceret ‘ne regi quidem deorum’. DEFVNCTostendit aliquas esse perituras. EVASERIT VNDIS de undis exierit, cum venerit ad eum locum, de quo navigandum iam non sit. Alii le
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis breuitas congruat. Verũ hoc qđ in isto loco p̃t misit reddit. in .x. dieens. Nãq ut ab euandro castris po¬
gressus & ruscis regẽ adut & regi memorat nom̃q genꝰq Aetherios nymbos ꝑ aerẽ. numinũ scilicet purgatio¬
nẽ qͥ circa deos .ẽ. Reducta. secreta egelido secretũ flumine uidit. Egelido ẽ nimiũ gelido & est unapars orati¬
onis ut edurãq pirũ .i. ualde durã: Et sic dix̃ secretũ flumine egelido. hoc ÷ p̃sidio fluminis. ut dicimꝰ secretus. ẽ.
monte ł siluis. Latent᷑ aut̃ ostendit ȩneam nõ nisi flumine ablutũ. num̃ uidere petuisse. obtulit ultro. iđ deam
rã diua creatrix. laurentes suꝑboes Vt q sillibello ꝓfugos egere suꝑbo acrẽ turnũ. Forcẽ. E t ꝓpͥ e apud nosacer ÷¬

Expanded text:
dicentis brevitas congruat. Verum hoc quod in isto loco praetermisit, reddit in decimo dicens «namque ut ab Euandro castris indicentis brevitas congruat. Verum hoc quod in isto loco praetermisit, reddit in decimo dicens «namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis regem adit et regi memorat nomenque genusque». AETHERIOS NIMBOS per aerem numinum, scilicet purgatiorem, qui circa deos est. REDVCTA secreta. EGELIDO SECRETVM FLVMINE VIDIT ‘egelido’, id est nimium gelido: et est una pars orationis, ut «eduramque pirum», id est valde duram. Et sic dixit ‘secretum flumine egelido’, hoc est praesidio fluminis, ut dicimus ‘secretus est monte’ vel silvis. Latenter autem ostendit, Aenean non nisi flumine ablutum, numen videre potuisse. OBTVLIT VLTRO id est deam ram diva creatrix». LAVRENTES SVPERBOS ut «quos illi bello profugos egere superbo». ACREM TVRNVM fortem. Et proprie apud nos acer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturã munita eẽ nõ posse nisi in collib fuerint. Iđ si in montib s̃ quomͦ ꝓcedit latis tendebat in aruis. nesit gͦ coritum
uãquã multi uelint celsoq om̃s decolle uideri. iã poterat legio ad eneã referre ut intellegamꝰ uenientes in cillibisse¬
isse troianos. Castra uͦ & rusca in cãpis. Iđ siuelimꝰ acciꝑe quẽ ad modũ ꝓcedit tuta tenebant castraloc isinꝑnatura
p̃stantes uirtute legit a ut lecta ꝓpͥe qr dilectus militũ ẽ. E quos & corpora curant. Ingenti arte qđ seque¬
batur omisit reddituris. in .x. nãq si uellet dicere uenisse aeneã. Vidisse ta archaonẽ petisse auxilia: satis
longũ fuerat. & ꝑibat illud qđ ait supͣ totonã que fremunt condensȩ littore pupes cũ & ruscoꝵ festinationi

Expanded text:
per naturam munita esse non posse, nisi in collibus fuerint: quod si in montibus sunt, quomodo procedit 'latis tendebat in arvis'? per naturam munita esse non posse, nisi in collibus fuerint: quod si in montibus sunt, quomodo procedit 'latis tendebat in arvis'? Quamquam multi velint ‘celsoque omnis de colle videri iam poterat legio’ ad Aenean referre, ut intellegamus venientes in collibus fuisse Troianos, castra vero Etrusca in campis. Quod si velimus accipere, quemadmodum procedit ‘tuta tenebant castra locis’? Id est praestantes virtute legit»: aut ‘lecta’ proprie, quia dilectus militum est. EQVOS ET CORPORA CVRANT ingenti arte quod sequebatur omisit, redditurus in decimo: namque si vellet dicere venisse Aenean, vidisse Tarchonem, petisse auxilia, satis longum fuerat et peribat illud quod ait supra «toto namque fremunt condensae litore puppes», cum Etruscorum festinationi
Abbreviated transcription (Latin):
pecorũ &agnorũ dm̃ eẽ siluanũ. Prudentiores tm̃ dicunt eẽ eum ΥΛΙHΟΝΕ ΕΟΝ hocẽ dm̃ uanc. qle aut᷑ .ũ. faea
omium elem̃torũ .i. ignissordidior. &aer. itẽ aquȩ & t̾rae sordidiora. Vnđ cuncta procreantur: Quã ꝓautlatiu
materiã appelauer᷑ : Nec in congrue. cũ materiȩ siluarũ sint. Ergo qđ grȩci atero  latini a parte dixer̃. Iuoqeiq:
Ioc aromanis traxit apud quos nhil fuit tã sollemne quã dies consecrationis. Ebrrt est illud nros que huiꝰ memirisse nuene
archo & thorreni. Iarcolatinus nominatiuus .ẽ. de greco ueniens. ab eo qđ ẽ tarconꝑdito .N. et .o.ini .o. mutata ut
apollon: Alit̃ uersus ñstat. Tuta tenebant castra locis. Hoc ẽ & industria & natura munitissima. Sed nouimꝰ costrꝗ

Expanded text:
pecorum et agrorum deum esse Silvanum. Prudentiores tamen dicunt, esse eum ὑλικὸν θεὸν, hoc est deum ὕλης. ὕλη autem est faex pecorum et agrorum deum esse Silvanum. Prudentiores tamen dicunt, esse eum ὑλικὸν θεὸν, hoc est deum ὕλης. ὕλη autem est faex omnium elementorum, id est ignis sordidior et aer, item aqua et terra sordidior, unde cuncta procreantur: quam ὕλην Latini materiam appellaverunt; nec incongrue, cum materiae silvarum sint. Ergo quod Graeci a toto, hoc Latini a parte dixerunt. LVCVMQVE DIEMQVE hoc a Romanis traxit, apud quos nihil fuit tam sollemne quam dies consecrationis: hinc est illud «nostrosque huius meminisse minores». TARCHO ET TYRRHENI Tarco Latinus nominativus est de Graeco veniens, ab eo quod est Tarchon, perdito ‘n’ et ‘ω’ in ‘o’ mutata, ut : aliter versus non stat. tuta tenebant castra locis hoc est et industria et natura munitissima. sed novimus castra
Abbreviated transcription (Latin):
scientia romana aliud est inditũ nom̃. Nã cũ romani euntes ꝑtusciã int̾rogarent agyllinos quȩ dicerecu cuitas
illi ut potȩ greci quid audirent ignorantes. & optimũ ducentes siprius eossalutarent dix or̃ xaipe. Quc̃sa lu¬
tationẽ romani nom̃ ciuitatis eẽ putauer̃. & detracta aspiratione eã cere nominarunt ut dicit iginus inu¬
aciuib sed ȩtiã ab accolis. Nigra. Vmbrosa moresuo : Veteres .s. pelasgos. De bis uaria ẽ opimo Nã alii easat exbe¬
niensib. Ali ala conb aluathesalis dicunt originẽ ducere qđ est ꝓpensuis: Nã multas inthessalia pelasorũ
constat eẽ eiuitates. Hipͥmi italiã tenuisse ꝑlibentur. Aruoꝵ pecoris que deo. P ublica cerimoniarũ. opinio hoc habet.

Expanded text:
inscitia Romana aliud est inditum nomen. Nam cum Romani euntes per Tusciam interrogarent Agyllinos quae diceretur civitas, inscitia Romana aliud est inditum nomen. Nam cum Romani euntes per Tusciam interrogarent Agyllinos quae diceretur civitas, illi, utpote Graeci, quid audirent ignorantes et optimum ducentes si prius eos salutarent, dixerunt χαῖρε: quam salutationem Romani nomen civitatis esse putaverunt, et detracta aspiratione eam Caere nominarunt, ut dicit Hyginus in ua civibus, sed etiam ab accolis. NIGRA umbrosa, more suo. VETERES S. PELASGOS de his varia est opinio; nam alii eos ab Atheniensibus, alii a Laconibus, alii a Thessalis dicunt originem ducere, quod est propensius: nam multas in Thessalia Pelasgorum constat esse civitates. Hi primi Italiam tenuisse perhibentur. ARVORVM PECORISQVE DEO publica caerimoniarum opinio hoc habet,
Abbreviated transcription (Latin):
iexercitu tenere. Vt ipse alibi. iedio dux agmine turnꝰ. Conspectus Conspicuus conspicabitis. Nagnoe
perticipium posuit : Ante ulios astroꝵ diligia .i. Venꝰ incȩlo habet unã ꝓpͥã stellã quȩ oriens luciferũ ocedim u so
facit. Inđstatius. Et alt̾no dep̃ndit᷑ unus inertu. Nabet &iã duas alas. Vnã insigno tauri & una in seꝑtẽ trenen
nꝯ etiã taurus domus eẽ dr̃ ueneris. Ideo dixit quẽ uenꝰ ante alios astrorũ diligit ignes.: Sacrũ. Donerabilie
enebras aut̃ resoluit ꝓpt̃ iub ar qđ icla posĩdens. Aliqd efficiat lum̃ : A gmine facto Agnĩ ÷ ꝓpͥe exerctisam¬
bulans. Iuic quid fuerit aliud abusiue dr̃. Propeteretis amnẽ. Agylla ciuitas ÷ tusciȩ a conditore appelleta oui ex

Expanded text:
ocum in exercitu tenere, ut ipse alibi «medio dux agmine Turnus». CONSPECTVS conspicuus, conspicabilis, nam pro nomine ocum in exercitu tenere, ut ipse alibi «medio dux agmine Turnus». CONSPECTVS conspicuus, conspicabilis, nam pro nomine participium posuit. ANTE ALIOS ASTRORVM DILIGIT I. Venus in caelo habet unam propriam stellam, quae oriens luciferum, occidens vesperum facit: inde Statius «et alterno deprenditur unus in ortu». Habet etiam duas alias, unam in signo tauri et unam in septentrione, unde etiam taurus domus esse dicitur Veneris: ideo dixit ‘quem Venus ante alios astrorum diligit ignes’. SACRVM venerabile. TENEBRAS autem RESOLVIT propter iubar, quod sola possidens aliquod efficit lumen. AGMINE FACTO agmen est proprie exercitus ambulans: quicquid fuerit aliud abusive dicitur. PROPE CERITIS AMNEM Agylla civitas est Tusciae, a conditore appellata, cui ex
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ÷ hȩc allocutio & ultima pars eiꝰ habet parentis affectũ. Qđ & ipse ostendit dics. Et patrias audite p̃ces. Prima us
uiri fortisẽ ut qualis eram cũ primã aciem p̃neste sub ipsa .s. Durare laborẽ. Ipsuis scidicet senectutis. Terertus
enectꝰ ipsa morbus .ẽ. Durare aut̃ ẽ sustinere Horatius. Ac sine funib uix durare carinȩ possunt impiosuꝰ ȩquor
nfandũ casum. Parentis ẽ qđ formidat nolle memorare. Crudelem uitã Iuae filio ẽ suꝑstes Solaserao Quiu
& unus erat &serius susceptus. Iamq adeo exierat. Adeo ad oratũ ꝑtinettantũ . Ipse agmine pall is in mebio
ic enĩ mos fuit ut ynones ponerent᷑ in medio : ambirent uiri fortes exercitũ : A ut certe homerise medulo e

Expanded text:
enim est haec adlocutio, et ultima pars eius habet parentis adfectum, quod et ipse ostendit dicens ‘et patrias audite preces’; prima vero enim est haec adlocutio, et ultima pars eius habet parentis adfectum, quod et ipse ostendit dicens ‘et patrias audite preces’; prima vero viri fortis est, ut ‘qualis eram, cum primam aciem Praeneste sub ipsa s.’. DVRARE LABOREM ipsius scilicet senectutis: Terentius «senectus ipsa morbus est». ‘Durare’ autem est sustinere: Horatius «ac sine funibus vix durare carinae possunt imperiosius aequor». INFANDVM CASVM parentis est quod formidat nolle memorare. CRVDELEM VITAM quae filio est superstes. SOLA ET SERA quia et unus erat, et serius susceptus. IAMQVE ADEO EXIERAT ‘adeo’ ad ornatum pertinet tantum. IPSE AGMINE PALLAS IN MEDIO hic enim mos fuit, ut tirones ponerentur in medio, ambirent viri fortes exercitum. Aut certe honoris est medium l
Abbreviated transcription (Latin):
herculem tirinthiũ. argiuũ. thebanũ. libim. Feronia mat̃. Nyͥmsa cãpaniȩ. quã ȩtiã supͣ diximꝰ. Haec eciã libtoꝵ
dea ẽ. in cuius teplo raso capite pilleũ accipiebant. Cuirei etia plautus in amfytrione facit m̃tionẽ. qdđ atinã ille¬
fade iuppit᷑ ut raso capite portẽ pileũ. Terna arma morenda. F gera poetira. Nã trina debut dicere. Arma enim
numeris tantũ pluralis. Mouenda aut̃ ł contra ipsu uł ab ipso łinitimo. a ut infinitimo capiti. RQ ꝗrduiasso
uicib: urbem. Scilic& uiris fortib: pemꝑtis Et ꝓpͥe tm̃ uiduassa dixit quia urbs generis ẽ feminini. Horatiũ ab iesiue &satis
in congrue in genere masculino posut dic̃s Viduus faretra risit apollo: At uos osuꝑi. Iam hinc qͣsi pat̃ loquit᷑: Diui sa

Expanded text:
Herculem Tirynthium, Argivum, Thebanum, Libym. FERONIA MATER nympha Campaniae, quam etiam supra diximus. Haec etiam libertorum Herculem Tirynthium, Argivum, Thebanum, Libym. FERONIA MATER nympha Campaniae, quam etiam supra diximus. Haec etiam libertorum dea est, in cuius templo raso capite pilleum accipiebant. Cuius rei etiam Plautus in Amphitryone facit mentionem «quod utinam ille Iuppiter, ut raso capite portem pilleum». TERNA ARMA MOVENDA figura poetica, nam ‘trina’ debuit dicere: ‘arma’ enim numeri sunt tantum pluralis. ‘Movenda’ autem vel contra ipsum, vel ab ipso. FINITIMO aut in finitimo: aut finitimo capiti. VIDVASSET CIVIBVS VRBEM scilicet viris fortibus peremptis. Et proprie ‘viduasset’ dixit, quia urbs generis est feminini: Horatius abusive et satis incongrue in genere masculino posuit, dicens «viduus pharetra risit Apollo». AT VOS O SVPERI iam hinc quasi pater loquitur. Divisa
Abbreviated transcription (Latin):
se nob̃ .i.a.a. ramus. Ergo unũ uacat quantũ ad antiquitatẽ : Et notandũ uotũ dep̃tĩtofieri. Qualis erã. Aut
ut simtalis qͣlis tunc erã qnđ adista ꝑfeci. Aut certe laudãtis ÷ qualis erã.: Cũ pͥmã aciem .p. subipsastraui. Scutorũ
i .u. aceruos. H oetrax̃ de historia. Tarqͥniuꝰ enĩ priscus uictissabinis in honorẽ uulcani eoꝵ arma succendit. quẽ posto
secutis̃ ceteri. Cuitris animas. Pertransitũ ostendit illã platonis & aristotelis contentionẽ qͥdubitant utrũ quãtuor
tũ indieat uirũ Nã quantũ ad fabulã ꝑtinet tres animas ꝓpt̃ tria habuit corpora. Ad tendendũ sane hoc sibi euã¬
drũ uindicare qđ fuit inhereule. Nã ut ille gerionẽ ex anxit ita hic erylũ occidit: Inde .ẽ qđ paulo post dicit
eq finitimo mexentius unquã huic capiti insultans. Herculis enĩmos fuit. ut etiã ñ rogatꝰ laborantib subuenir&

Expanded text:
se nobis i. a. a. ramus»: ergo unum vacat, quantum ad antiquitatem. Et notandum votum de praeterito fieri. QVALIS ERAM aut ut sim talis, qualis tunc eram, quando ista perfeci: aut certe laudantis est ‘qualis eram cum primam aciem P. sub ipsa stravi’. SCVTORVMQVE I. V. ACERVOS hoc traxit de historia: Tarquinius enim Priscus primus victis Sabinis in honorem Vulcani eorum arma succendit: quem postea secuti sunt ceteri. CVI TRES ANIMAS per transitum ostendit illam Platonis et Aristotelis contentionem, qui dubitant, utrum quattuor, tum indicat virum; nam quantum ad fabulam pertinet, tres animas propter tria habuit corpora. Attendendum sane, hoc sibi Euandrum vindicare quod fuit in Hercule; nam ut ille Geryonem extinxit, ita hic Erylum occidit. Inde est quod paulo post dicit ‘neque finitimo Mezentius umquam huic capiti insultans’. Herculis enim mos fuit, ut etiam non rogatus laborantibus subveni
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ paralẽpsis uocatur. Cicero Nã illanimis antiqua p̃tereo Effero cruenta. Dicapiti ipsius ut qđ diprius omen
in ipsũ conuertant. Torm̃ti genꝰ. Exclamatio ÷ inuenti suplicii & detestatio. Sanie taboq: Sanies mortui . ẽ. tabo
uiuentisstilicet sanguinis. Confugere. Confugiebat. Et ut diximꝰ historicꝰ stilus ÷. Defendier defendi .÷. defendebat᷑
t uertit historiã. Nã ut diximꝰ turnꝰ magis confugit admezentiũ. Presenti marte. Sine aliqua delatione. Addam.
ut dabo aut reuera addã habentib tharconẽ. Longa euus aruspex. Argum̃to ȩtatis uult doctũ uideri. Optate duce
coronã quã tusci reges ñ quã habuer̃. Ergo species ẽ ꝓ genere. Mandatq insignia. A ut mittit insignia i. magna omĩa
ornam̃ta regalia. aut reuera mandat insignia .i. magna: ut castris succedã & capessam regna terrena. Sed mihi tarda¬

Expanded text:
quae paralipsis vocatur: Cicero «nam illa nimis antiqua praetereo». EFFERA cruenta. DI CAPITI IPSIVS ut «quod di prius omen quae paralipsis vocatur: Cicero «nam illa nimis antiqua praetereo». EFFERA cruenta. DI CAPITI IPSIVS ut «quod di prius omen in ipsum convertant». TORMENTI GENVS exclamatio est inventi supplicii. SANIE TABOQVE sanies mortui est. ‘Tabo’ viventis scilicet sanguinis. CONFVGERE confugiebat: et, ut diximus, historicus stilus est. DEFENDIER defendi, id est defendebatur. Et vertit historiam; nam, ut diximus, Turnus magis confugit ad Mezentium. PRAESENTI MARTE sine aliqua dilatione. ADDAM aut dabo; aut re vera addam habentibus Tarchonem. LONGAEVVS ARVSPEX argumento aetatis vult doctum videri. OPTATE DVCEcoronam, quam Tusci reges numquam habuerunt. ergo species est pro genere. Ad v. 506 Mandatque insignia aut mittit insignia, id est omnia ornamenta regalia, aut re vera 'mandat insignia', id est magna, ut castris succedam, capessam regna Tyrrhena. alii
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cladi martusco. ideo dix̃ quia ipse fuit romanifinis imꝑii. Iuuenał. Et quȩ imꝑn fines thiberi nũ uirgo nata uit
Sed tibiego. Artificiosȩ agit. ut ętiã quȩ monstrant᷑ auxilia ipsius eẽ uideat᷑. Ingentes aut̃ popłos ñsine causadeoxit.
poscentibus
entibusa ꝓge illuc posc entibusfatis. Nã talis ÷ sensus. Silegeris adfer. & similit̃ iungit fortunã fato :¬
ut supiet
biat. Forcuna omp̃s & in eluctabile fatũ. Si aut̃ legeris affers. sensus erit talis. Fatine
ue isto. antiqͦ opere ut tẽpladĩ saxo uenerabar structa uetusto. Vrbis agilline sedes
In due ꝓunitca exercuer̃. ut etiã eicero in hortensio docet. Cũ captiuos nouispenis affligerent occisoꝵ eos religantes
TΟΥE ΥE IN. Lidiaut̃ alido rege frẽ qui in ꝓuincia remanserat. Quid memorẽ in fandas cȩdes. Figura oratoria

Expanded text:
‘claudimur Tusco’ ideo dixit, quia ipse fuit Romani finis imperii: Iuvenalis «et quae imperii fines Tiberinum virgo natavit». ‘claudimur Tusco’ ideo dixit, quia ipse fuit Romani finis imperii: Iuvenalis «et quae imperii fines Tiberinum virgo natavit». SED TIBI EGO artificiose agit, ut etiam quae monstrantur auxilia, ipsius esse videantur. ‘Ingentes’ autem ‘populos’ non sine causa dixit: poscentibus adfer perge illuc poscentibus fatis; nam talis est sensus, si legeris 'adfer'. et similitut supra, ubi ait «fortuna omnipotens et ineluctabile fatum». Si autem legeris ‘adfers’, sensus erit talis: fati neVETVSTO antiquo opere, ut «templa dei saxo venerabar structa vetusto». VRBIS AGYLLINAE SEDEHi diu piraticam exercuerunt, ut etiam Cicero in Hortensio docet, cum captivos novis poenis adfligerent, occisorum eos religantes τοῦ θύειν Lydi autem a Lydo, regis fratre, qui in provincia remanserat. QVID MEMOREM INFANDAS CAEDES figura oratoria,