comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disse. Parum est inquis: parum si foenerari cogitas. sed si date:
quo gnẽ accipienti maxime profutim erit. dabis. contentus ei̾s
te teste. alioquin non bñfacere delectat: sed uideri bñfecisse. Uo¬
lo inquis sciat. debitorem quaris uolo utiq sciat. Quid si illi uti¬
lius est nescire si honestius si gratius: non tamen in aliam par¬
tem abibis. uolo sciat. Ita tu hominem non seruabis in tenebris
non nego quotiens patitur res ꝑcipiendum gaudium ex accipi¬
entis uoluntate: Sin aduiuari illum et oportet. et pudet si qđ
p̃stamus offendit nisi absconditur:. bñficium in acta non mitto
Quid n: ego illi sum indicaturus me dedisse: cum inter pͥma p̃¬
cepta ac maxime neceĩa sit ne unꝗ̃ exprobrem immo me ad¬
moneam quidem. hȩc enim bñficui inter duos lex est. alter statĩ
obliuisci deb dati: alter accepti nunq̃. Lacerat animum et p̃mit
frequens meritoꝵ commemoratio.

Expanded text:
disse. " Parum est," inquis. Parum, si fenerare cogitas ; sed si dare, disse. " Parum est," inquis. Parum, si fenerare cogitas ; sed si dare, quo genere accipienti maxime profuturum erit, dabis. Contentus eris te teste ; alioqui non bene facere delectat sed videri bene fecisse. " Volo utique sciat." Debitorem quaeris. " Volo utique sciat." Quid ? si illi utilius est nescire, si honestius, si gratius, non in aliam partem abibis ? " Volo sciat." Ita tu hominem non servabis in tenebris ? Non nego, quotiens patitur res, respiciendum gaudium ex accipientis voluntate ; sin adiuvari illum et oportet et pudet, si, quod praestamus, offendit, nisi absconditur, beneficium in acta non mitto. Quidni ? ego illi non sum iudicaturus me dedisse, cum inter prima praecepta ac maxime necessaria sit, ne umquam exprobrem, immo ne admoneam quidem. Haec enim beneficii inter duos lex est : alter statim oblivisci debet dati, alter accepti numquam. Lacerat animum et premit frequens meritorum commemoratio.
Abbreviated transcription (Latin):
Racipunt itaq omnes auctores sapientia quaedam b̃ñ¬
ficia palam danda quaedam secreto. Palam quae consequi
gliosum est: ut militaria dona: ut honores. et quidquid aliud
noticia pulchrius fit. Rursus quae non producunt nec honesti¬
orem faciunt: sed succurritur infirmitati. egestati ignominixe:
tacitae danda sunt. ut nota sint solis quib prosunt᷑. Interdum
etiam ip̃e qui uiuatur fallendus est ut hẽat. nec a quo acceꝑit.
sciat. Archesilas ut aiunt amico pauꝑi et pauptatem suam dis¬
simulanti: ego autem et nec hoc quidem confitenti. dec̃ẽ sibi in sũ¬
ptum ad necessarios usus cum clam succurrendum iudicasset o
quod desiderabat inueniret potius ꝗͣ acciperet. Quidergo ille ne¬
sciet a quo acceꝑit: primum nesciat. si hoc ip̃m bñficii p̾ars est.
deinde multa alia faciam: multa tribuam. per quae intelligat. et
illius auctorem. deniq ille nesciat accepisse se. ego sciam me de¬

Expanded text:
Praecipiunt itaque omnes auctores sapientiae quaedam benePraecipiunt itaque omnes auctores sapientiae quaedam beneficia palam danda, quaedam secreto. Palam, quae consequi gloriosum, ut militaria dona, ut honores et quidquid aliud notitia pulchrius fit; rursus, quae non producunt nec honestiorem faciunt, sed succurrunt infirmitate egestati, ignominiae, tacite danda sunt, ut nota sint solis, quibus prosunt. Interdum etiam ipse, qui iuvatur, vel fallendus est, ut habeat nec, a quo acceperit, sciat. Arcesilan aiunt amico pauperi et paupertatem suam dissimulanti, aegro autem et ne hoc quidem confitenti deesse sibi in sumptum ad necessarios usus, clam succurrendum iudicasse ; pquod desiderabat, inveniret potius quam acciperet. " Quid ergo ? ille nesciet, a quo acceperit ? " Primum nesciat, si hoc ipsum beneficii pars est ; deinde multa alia faciam, multa tribuam, per quae intellegat et illius auctorem ; denique ille nesciet accepisse se, ego sciam me de
Abbreviated transcription (Latin):
a creditoribus sibi non obligauit. Aliquid liberius secutus
est puto noluit plures ẽẽ qui idem rogaturi concurrerent. Ista
fortasse efficax ratio fuerit ad hominum improbas cupidita¬
tes pudore rep̾mendas. Beneficium uero danti. tota alia se¬
quenda est uia
Mni genere quod des. quo sit aptius adornandum ẽ
hoc uero non est beneficium dire. rep̃hendere est. et ut
in transitu de hac quoq parte dicam quid sentiam: ne pͥncipi
quidem satis decorum est donare ignominiȩ causa tam̃ inꝗ
etudinem effugere. Tnyberius nec hoc quidem mõ quo puta¬
bat potuit. nam᷑ aliquot postea qui idem negarent inuenti st̾¬
quos omnes uissit reddere in senatu aetis alieni causas: et ita ulł
certas summas dedit. Non est illud liberalitas. censura est.au¬
xilium est principale mbutum est. bñficium non est. Cuius siẽ
rubore meminisse non possum ad inuicem missus ut impetrem
causam dixi:

Expanded text:
a creditoribus, sibi non obligavit. Aliquid Tiberius secutus a creditoribus, sibi non obligavit. Aliquid Tiberius secutus est ; puto, noluit plures esse, qui idem rogaturi concurrerent. Ista fortasse efficax ratio fuerit ad hominum improbas cupiditates pudore reprimendas, beneficium vero danti tota alia sequenda est via. Omni genere, quod des, quo sit acceptatius, adornandum est. Hoc vero non est beneficium dare, deprehendere est. Et ut in transitu de hac quoque parte dicam, quid sentiam, ne principi quidem satis decorum est donare ignominiae causa. " Tamen," inquit, " effugere Tiberius ne hoc quidem modo, quod vitabat, potuit ; nam aliquot postea, qui idem rogarent, inventi squos omnes iussit reddere in senatu aeris alieni causas, et ita illis certas summas dedit." Non est illud liberalitas, censura est. Auxilium est, principale tributum est ; beneficium non est, cuius sine rubore meminisse non possum. Ad iudicem missus sum ; ut impetrarem, causam dixi.
Abbreviated transcription (Latin):
articulo uenerit. refert. Idem est quod cdatur sed interest quo¬
modo detur ꝗͣ dulce qͣ praeciosum est. si gr̾as sibi agi non est
passus qui dedit si dedisse dum dat oblitus est. nam corripe
eum cui magnum aliquid p̃stes. dementia est et inserere
tumeliam meritis. Itaq non sunt ex asperanda bñficia nec
quicꝗͣ illis triste irascendum: etiam si quid erit de quo uelis
admonere aliud tempus eligito.
Abius uerrucosus beneficium ab homine duro aspere
datum panem lapidosum uocabat. quem esurienti acci¬
pere necessarium sit et si eẽ acerbum. Thyberius caxsat rogatꝰ
a nepote marco alio p̾torio: ut aeri alieno eius succurteret. Edẽ
illum sibi nomina creditorum ussit. hoc non est donare: sed
creditores conuocare. Tum edita ẽẽnt scripsit nepoti uississe
se pecuniam solui. adiecta contumeliosa admonitione effecit
ut nepos nec aes alienum hẽret nec bñficium. liberauit illum

Expanded text:
articulo venerit, refert, ita idem est, quod datur, sed interest, quoarticulo venerit, refert, ita idem est, quod datur, sed interest, quomodo detur. Quam dulce, quam pretiosum est, si gratias sibi agi non est passus, qui dedit, si dedisse, dum dat, oblitus est ! Nam corripere eum, cui cum maxime aliquid praestes, dementia est et inserere contumeliam meritis. Itaque non sunt exasperanda beneficia nec quicquam illis triste miscendum. Etiam si quid erit, de quo velis admonere, aliud tempus eligite. Fabius Verrucosus beneficium ab homine dure aspere datum panem lapidosum vocabat, quem esurienti accipere necessarium sit, esse acerbum. Ti. Caesar rogatus a Nepote Mario praetorio, ut aeri alieno eius succurreret, edere illum sibi nomina creditorum iussit ; hoc non est donare sed creditores convocare. Cum edita essent, scripsit Nepoti iussisse se pecuniam solvi adiecta contumeliosa admonitione. Effecit, ut Nepos nec aes alienum haberet nec benefidum; liberavit illum
Abbreviated transcription (Latin):
nam: et misericordix genus est cito occidere: quia tormentumi
ultumum finem sui secum affert. quod antecedit tempus maxima
uenturi supplicu pars est: Ita maior est muneris gratia. qua minꝰ
dui pependit. Et enim bonaꝵ etiam rerum sollicita expectatio:
et cum plurima beneficia remedium alicuius rei afferant. in hum¬
ne quis aut diutius torqueri patitur quem protinus põt libare.
cito facere. Qui tardat et diem de die extrahens prosuit. non ei
animo fecit. Ita duas res maximas perdidit. et tempus et argu¬
mentum amierxe uoluntatis. tarde uelle nolentis est
N omni negocio liberalis non minima portio est quomͦ
quidquid aut dicatur aut fiat. multum celeritas fecit mł¬
tum abstulit mora. Sicut in taelis eadem ferri uis est: sed in in¬
finitum interest utrum excusso lacerto torqueantur: an remis¬
sa manu effiuant. Gladius idem et stringit et transforat. qͣ p̃s

Expanded text:
nam, et misericordiae genus est cito occidere, quia tormentum nam, et misericordiae genus est cito occidere, quia tormentum ultimum finem sui secum adfert, quod antecedit tempus, maxima venturi supplicii pars est, ita maior est muneris gratia, quo minus diu pependit. Est enim etiam bonarum rerum sollicita expectatio, et eum plurima beneficia remedium alicuius rei adferant, qui aut diutius torqueri patitur, quem protinus potest liberacito facere ; qui tarde et diem de die extrahens profuit, non ex animo fecit. Ita duas res maximas perdidit, et tempus et argumentum amicae voluntatis ; tarde velle nolentis est. In omni negotio. Liberalis, non minima portio est, quomodo quidque aut dicatur aut fiat. Multum celeritas adiecit, multum abstulit mora. Sicut in telis eadem ferri vis est, sed infinitum interest, utrum excusso lacerto torqueantur an remissa manu effluant, gladius idem et stringit et transforat, quam presso
Abbreviated transcription (Latin):
illa intercipiat. nemo detineat. nemo in eo quod daturus es gram
suam facere põt ut non tuam minuat.
lhil aque amarum ꝗͣ diu pendere. Equiore quidam aĩo
ferunt p̃cidi spem suam q̃ trahi. pherisq hoc uicium est am¬
bitione praua differendi promissa ne minor sit rogantium turba
quales regiax potentia ministri sunt: quos delectat potentiae sue
longum spectaculum minusq se iudicant posse: iisi diu multũ
faciunt. Inuiria illorum p̃cipites. lenta bñficia sunt. quare ue¬
rissimum existima quod ille comicus dixit. Quid: tu non intelli¬
gis tantum te grẽ demere quantum morx aducis: Inde illae uo¬
ces quas ingenuus dolor exprimit. Fac cito si quid facis. et ni¬
hil est tantiꝰ malo mihi iam neges: ubi in tadium adductus ani¬
mus incipit bñficium odisse dum expectat põt ob id ingratus es¬
se: Quemadmodum acerbissima crudelitas est qua trahit poe¬

Expanded text:
illa intercipiat, nemo detineat ; nemo in eo, quod daturus es, gratiam illa intercipiat, nemo detineat ; nemo in eo, quod daturus es, gratiam suam facere potest, ut non tuam minuat. Nihil aeque amarum quam diu pendere; aequiore quidam animo ferunt praecidi spem suam quam trahi. Plerisque autem hoc vitium est ambitione prava differendi promissa, ne minor sit rogantium turba, quales regiae potentiae ministri sunt, quos delectat superbiae suae longum spectaculum, minusque se iudicant posse, nisi diu multumqfaciunt; iniuriae illorum praecipites, lenta beneficia sunt. Quare verissimum existima, quod ille comicus dixit : Quid ? tu non intellegis tantum te gratiae demere, quantum morae adicis ? Inde illae voces, quas ingenuus dolor exprimit : " Fac, si quid facis " et: " Nihil tanti est ; malo mihi iam neges." Ubi in taedium adductus animus incipit beneficium odisse, dum expectat, potest ob id gratus esse ? Quemadmodum acerbissima crudelitas est, quae trahit poe
Abbreviated transcription (Latin):
tati tur ignoscitur. Sic efficies ut. animum tuum pluris xstimet
ꝗͣ illud quidquid est ad quod petendum uenerat. tunc est sũma
uirtus tribuentis. tunc benignitas ubi ille qui discessit dicets
Tplaenq sunt qui bñficia asperitate uerborum. ac supercilio
in odium adducunt: eo sermone usi ea supbia ut impetrasse
poeniteat. Aliȩ deinde post rem promissam secuntur morae. Niħ̾
autem acerbius ꝗ̃ ubi quoq quod impetrasti rogandum est. Rep̃¬
sentanda sunt bñficia: qua a quibusdam accipe difficilius est ꝗͣ
impetrare. hic rogandus est ut admoneat: ille ut consumat: sic
apud promittentem remanet. quia auctori detrahit quisquis pt̾
illum rogandus est. Hoc itaq curae hẽbis si grate estimari q̃
p̃stabis uoles: ut bñficia tua illibata et integra ad eos quibus ꝓ¬
missa sunt ꝑueniant sine ulla quod auint deductione. Nemo

Expanded text:
tati tuae ignoscitur." Sic efficies, ut animum tuum pluris aestimet tati tuae ignoscitur." Sic efficies, ut animum tuum pluris aestimet quam illud, quidquid est, ad quod petendum venerat. Tune est summa virtus tribuentis, tunc benignitas, ubi ille, qui discessit, dicet ue sunt, qui beneficia asperitate verborum et supercilio in odium adducunt eo sermone usi, ea superbia, ut impetrasse paeniteat. Aliae deinde post rem promissam secuntur morae ; nihil autem est acerbius, quam ubi quoque, quod impetrasti, rogandum est. Repraesentanda sunt beneficia, quae a quibusdam accipere difficilius est quam impetrare. Hic rogandus est, ut admoneat, ille, ut consummet ; sic apud promittentem remanet, quia auctori detrahit, quisquis post illum rogandus est. Hoc itaque curae habebis, si grate aestimari, quae praestabis, voles, ut beneficia tua inlibata, ut integra ad eos, quibus promissa sunt, perveniant, sine ulla, quod aiunt, deductione. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
leue et uulgare bñficium sit si p̃sto fuerit si proxumam quanque
horam non perdidit: multum sibi aducit grãmq p̃ciosi sed len¬
ti et diu cogitati muneris uincit. Qui tam parate fecit non est
dubium quin libenter faciat. itiq letus facit et induit sibi ani¬
mi sui uultum.
Ngentia quorumdam bñficia silentium aut loquendi taĩ¬
ditas imitata tarditatem et tristiciam corrumpit cum pro¬
mitterent uultu negantium. quanto melius aducere uerba bona
rebus honis et p̃dicatione humana benignaq cõmendare quae
p̃stes: ut ille se castiget qui tardior in rogando fuit. Aducias l
familiarem querelam. lrascor tibi q cum aliquid desiderasses
non olim seire me uoluisti.q tam diligenter rogasti.q quenꝗ̃ ad¬
hibiusti. Ego uero gratulor mihi ꝙ experiri. inimum meum li¬
buit. postea quidquid desiderabis tuo iure exiges. semel rustici¬

Expanded text:
leve et vulgare beneficium est, si praesto fuit, si proximam quamque leve et vulgare beneficium est, si praesto fuit, si proximam quamque horam non perdidit, multum sibi adicit gratiamque pretiosi sed lenti et diu cogitati muneris vincit. Qui tam parate facit, non est dubium, quin libenter faciat ; itaque laetus facit et induit sibi animi sui vultum. Ingentia quorundam beneficia silentium aut loquendi tarditas imitata gravitatem et tristitiam corrupit, cum promitterent vultu negantium. Quanto melius adicere bona verba rebus bonis et praedicatione humana benignaque commendare, quae praestes ! Ut ille se castiget, quod tardior in rogando fuit, adicias licet familiarem querellam : " Irascor tibi, quod, cum aliquid desiderasses, non olim scire me voluisti, quod tam diligenter rogasti, quod quemquam adhibuisti. Ego vero gratulor mihi, quod experiri animum meum libuit ; postea, quidquid desiderabis, tuo iure exiges ; semel rustici
Abbreviated transcription (Latin):
uisum est. nulla res catius constat q̃ qua prrcibus empra est. Uota
homines parcius facerent si palam facienda ẽent. Adeo etiam dos
quibus honestissime supplicamus tacite maluimus et intra nos¬
metipos p̃cari
Olestum uerbum est onerosum et demisso uultu dicendum
rogo. huius facienda est gratia amico et cuicunq quem
amicum sis promerendo fc̃urus. p̾ropet licet. sero bñficium dedit:
qui roganti dedit. adeo diuinanda cuiusq uoluntas et cum intel¬
lecta est necessitate grauissima rogandi liberanda est. Illud bnfici¬
um iocundum. uicturumq in animo scias quod obuuiam uenit
Si non contingit praeuenire: plura rogantis uerba intercidimu̾
ne rogati uideamur: sed certiores facti statim promittamus. fc̃u¬
rosq nos etiam ante ꝗͣ interpellaremur ip̃a festinatione appro¬
bemus. quemad mõm in xgris opportunitas cibi salutaris est:
et aqua tempestiue data remedii locum obtinuit: ita quamius

Expanded text:
visum est, nulla res carius constat, quam quae precibus empta est. Vota visum est, nulla res carius constat, quam quae precibus empta est. Vota homines parcius facerent, si palam facienda essent ; adeo etiam deos, quibus honestissime supplicamus, tacite malumus et intra nosmet ipsos precari. Molestum verbum est, onerosum, demisso vultu dicendum, rogo. Huius facienda est gratia amico et quemcumque amicum sis promerendo facturus ; properet licet, sero beneficium dedit, qui roganti dedit. Ideo divinanda cuiusque voluntas et, cum intellecta est, necessitate gravissima rogandi liberanda est; illud beneficium iucundum victurum in animo scias, quod obviam venit. Si non contigit praevenire, plura rogantis verba intercidamus ; ne rogati videamur sed certiores facti, statim promittamus facturosque nos, etiam antequam interpellemur, ipsa festinatione approbemus. Quemadmodum in aegris opportunitas cibi salutaris est et aqua tempestive data remedii locum obtinuit, ita, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
uideor monstrare uiam si sic demus quomõ
uellemus accipere. Ante omnia libent̾ cito
Usine ulla dubitatione: Ingratum est bñficiu
quod diu inter manus dantis haesit: quod quis xgre dimittere ui¬
a negante qui dubitauit nullamq iniet gratiam. nam cum inbñ¬
ficio iocundissima sit tribuentis uoluntas. qui nolentem se tribuis¬
se ip̃a cunctatione testatus est. non dedit: sed ad uersus ducente
male retinuit. Multi autem sunt quos liberales facit fortis infiͣ¬
mitas. Gratissima sunt bñficia parata facilia occurrentia ubi
nulla mora fuit nisi in accipientis uerecundia. Optimum est ante¬
cedere de siderium cuiusq. proximum sequi illud melius occu¬
pare ante ꝗͣ rogemur: quia cum homini probo ad rogandum os
concurrat et suffundatur tubor qui hoc tormentumꝰ remittit:
multiplicat munus suum. Non tulit gratis. qui cum rogasset
accepit. Quoniam quidem ut maioribus nr̃is grauissimis uĩs

Expanded text:
videor monstraturus viam : sic demus, quomodo videor monstraturus viam : sic demus, quomodo vellemus accipere. Ante omnia libenter, cito, sine ulla dubitatione. Ingratum est beneficium, quod diu inter dantis manus haesit, quod quis aegre dimittere via negante, qui dubitavit, nullamque iniit gratiam. Nam eum in beneficio iucundissima sit tribuentis voluntas, quia nolentem se tribuisse ipsa cunctatione testatus est, non dedit sed adversus ducentem male retinuit ; multi autem sunt, quos liberales facit frontis infirmitas. Gratissima sunt beneficia parata, facilia, occurrentia, ubi nulla mora fuit nisi in accipientis verecundia. Optimum est antecedere desiderium cuiusque, proximum sequi. Illud melius, occupare ante quam rogemur, quia, cum homini probo ad rogandum os concurrat et suffundatur rubor, qui hoc tormentum remittit, multiplicat munus suum. Non tulit gratis, qui, cum rogasset, accepit, quoniam quidem, ut maioribus nostris gravissimis viris
Abbreviated transcription (Latin):
n pudet: At illa quanto gratiora sunt. quantoq in partemĩ¬
teriorem animi nunqͣ exitura descendunt. cum delectant cogitã¬
tem magis a quo qͣ quid accepis. Chryppus passicus solebat di¬
cere quorumdam se iudicium malle. q̃ b̃nficium. et quorumdã
beneficium malle q̃ udicium. et subiciebat exempla. Malo a
iebat diui augusti iudicium. malo claudui bñficium. Ego uero
nullius puto expetendum ẽẽ bñficium cuius uille iudicium est
Quid ergo: non erat accipiendum a claudio quod dabatur: e¬
rat. sed sicut a fortuna. quam scires statim posse malam fieri. Qd¬
ergo. ista inter se diuidimus. non est bñficium cui deest pars õ¬
ptima datum ẽe iudicio. alioquin pecunia ingens sine rõne nec
recta uoluntate donata non magis bñsicium est qͣ thesaurus. mł¬
ta sunt autem quae oportet accipere nec debere¬
repr N Aspiciamus liberalis uiroꝵ optime id quod
ex priori parte adhuc supest quemadmodum
dandum sit bñficium. cuius tei expeditissimã

Expanded text:
 pudet ? At illa quanto gratiora sunt quantoque in partem interiorem animi numquam exitura descendunt, cum delectant cogitantem magis a quo, quam quid acceperis ? Crispus Passienus solebat dicere quorundam se iudicium malle quam beneficium, quorundam beneficium malle quam iudicium, et subiciebat exempla. " Malo," aiebat, " divi Augusti iudicium, malo Claudii beneficium." Ego vero nullius puto expetendum esse beneficium, cuius vile iudicium est. Quid ergo ? Non erat accipiendum a Claudio, quod dabatur ? Erat, sed sicut a fortuna, quam scires posse statim malam fieri. Quid ista inter se mixta dividimus ? Non est beneficium, cui deest pars optima, datum esse iudicio : alioqui pecunia ingens, si non ratione nec recta voluntate donata est, non magis beneficium est quam thesaurus. Multa sunt autem, quae oportet accipere nec deberspiciamus, Liberalis virorum optime, id quod ex priore parte adhuc superest, quemadmodum dandum sit beneficium ; cuius rei expeditissimam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc primum imbecillȩ mentis: atq aegrȩ est formidare ĩ¬
expta. Itaq cogenda est mens ut incipiat ac deinde non
est acerba meosicina. protinus enim delectat dum sanat.i
aliorum remediorum: post sanitatem uoluptas est phi¬
losophia parter et salutaris et olulcis est.Uale

Expanded text:
hoc proprium inbecillae mentis atque aegrae est, formidare inhoc proprium inbecillae mentis atque aegrae est, formidare inexperta. Itaque cogenda est, ut incipiat; deinde non est acerba medicina. Protinus enim delectat, dum sanat. Aliorum remediorum post sanitatem voluptas est, philosophia pariter et salutaris et dulcis est.
Abbreviated transcription (Latin):
despero. Nihil est. quod non expugnet ꝑtinax opera ⁊
intenta et diligens cura. Robora in rectum. quam uix
flexa reuocabis. Curuatas trabes calor explicat: et alit̾
natę in id singuntur. quod usus nr̃ exigit. Quanto faci¬
lius animus accipit formam flexibilis et omni humõe¬
est obsequentior. Quid enim aliud est animus qͣ quo¬
dammõ se hñs sp̃s : uides autem tantum spm ẽe facilio¬
rem omni alia materia. quanto tenuior. Illud mi lucilli
non est quod te impediat quo minus de nobis bene spes
dationem nr̃i debemiis accedere ꝙ semel traditi nobis boĩ
perpetua possessio est. Non dediscitur uirtus. Contraria
enim mala in alieno herent. Ideo depelli et exturbari pos¬
sunt. fideliter sedent. quȩ in locum suum ueniunt. Uirtꝰ
secundum naturam est. uicia inimiea et infesta sunt. S
quemad mõm uirtutes recte exire non possunt: facilisq
earum tutela est: ita initium ad illas eundi arduum ꝗa

Expanded text:
despero. Nihil est, quod non expugnet pertinax opera et despero. Nihil est, quod non expugnet pertinax opera et intenta ac diligens cura; robora in rectum quamvis flexa revocabis. Curvatas trabes calor explicat et aliter natae in id finguntur, quod usus noster exigit; quanto facilius animus accipit formam, flexibilis et omni umore obsequentior. Quid enim est aliud animus quam quodam modo se habens spiritus ? Vides autem tanto spiritum esse faciliorem omni alia materia, quanto tenuior est. Illud, mi Lucili, non est quod te inpediat, quo minus de nobis bene speres, dationem nostri debemus accedere, quod semel traditi nobis boni perpetua possessio est; non dediscitur virtus. Contraria enim male in alieno haerent, ideo depelli et exturbari possunt; fideliter sedent, quae in locum suum veniunt. Virtus secundum naturam est, vitia inimica et infesta sunt. Sed quemadmodum virtutes receptae exire non possunt facilisque earum tutela est, ita initium ad illas eundi arduum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cupidum. Cȩci tamen ducem quęrunt. Nos sine duce
erramus et dicimus non ego ambitiosus sum: s urbs
Quid nos decipimus : non enim extrinsecus malum nos¬
trum. intra nos est. in uiscerib nr̃is sedet. Et ideo difficile
ad sanitatem puenimus: quia nos egrotare nescimus. Si
scrutari coepimus quando tot morbos tantas ue res dis¬
cutiemus: Nunc uero nec querimus quidem medicum
qui minus negocii hẽret. Si adhiberetur ad recens uciũ
sequeretur teneri. et rudes animi recta monstrantem. Nẽo
difficulter ad naturam reducitur. nisi qui ab illa defecit.
Erubescimus discere bonam mentem. At me hereule tur¬
pe est magr̃m huius rei quęrere: Illud despandum est
posse in nos tantum bonum casu influere. Laborandu
est et ut uerum quidem dicam: nec labor magnus est. si
mõ ut dixi ante animum nr̃m formare in cocpimus. et
recta gerere ꝗ indurescat prauitas eius. S nec indurata

Expanded text:
cupidum. Caeci tamen ducem quaerunt, nos sine duce cupidum. Caeci tamen ducem quaerunt, nos sine duce erramus et dicimus: "Non ego ambitiosus sum, sed nemoQuid nos decipimus ? Non est extrinsecus malum nostrum; intra nos est, in visceribus ipsis sedet, et ideo difficulter ad sanitatem pervenimus, quia nos aegrotare nescimus. Si curari coeperimus, quando tot morborum tantas vires discutiemus ? Nunc vero ne quaerimus quidem medicum, qui minus negotii haberet, si adhiberetur ad recens vitium. Sequerentur teneri et rudes animi recta monstrantem. Nemo difficulter ad naturam reducitur, nisi qui ab illa defecit. Erubescimus discere bonam mentem; at mehercules, si turpe est magistrum huius rei quaerere, illud desperandum est, posse nobis casu tantum bonum induere. Laborandum est, et ut verum dicam, ne labor quidem magnus est, si modo, ut dixi, ante animum nostrum formare incipimus et recorrigere, quam indurescat pravitas eius. Sed nec indurata
Abbreviated transcription (Latin):
fistolam tuam accepi post inuitos menses ꝗͣ misas.¬
E supuacuum itaq putaui ab eo qui afferebat ꝗd
ageres querere. Ualde enim bone memorię est si memi¬
nit Et tamen sꝑo te siciam uiuere ut ubicunq eris scia
quid agas. Quid etenim aliud agis. ꝗͣ ut meliorem te ip¬
se quotdie facias: ut aliquid exerroribus ponas: ut ĩ¬
telligas tua uicia ẽẽ que putas rerum: Quędam enim
locis et temporib ascribimus. At illa quoq quocunq
transferimus sequutura sunt. Harpestem uxorem meã
fatuam scis hereditarium onus in domo mea remansis¬
se. lp̃e enim auarissimus ab istis prodigis sum. Si quã¬
do fatuo delectari uolo: non est mihi songe querendꝰ.
me rideo. Hec fatua subito desiit uidere. incredibile
rem tibi narro sed ueram. nescit ẽẽ se cȩcam. subinde
pedagogum suum rogat ut migret. Ait domum nigiã¬
et tenebrosam eẽ. Hoc quod in illa ridemus omnibus nob
accidere tibi liqueat. Nemo se auarum ẽẽ intelligit nemꝰ

Expanded text:
cepi post multos menses quam miseras. Supervacuum itaque putavi ab eo, qui adferebat, quid ageres quaerere. Valde enim bonae memoriae est, si meminit! Et tamen spero te sic iam vivere, ut ubicumque eris, sciam quid agas. Quid enim aliud agis quam ut meliorem te ipse cottidie facias, ut aliquid ex erroribus ponas, ut intellegas tua vitia esse, quae putas rerum ? Quaedam enim locis et temporibus adscribimus. At illa, quocumque transierimus, secutura sunt. Harpasten, uxoris meae fatuam, scis hereditarium onus in domo mea remansisse. Ipse enim aversissimus ab istis prodigiis sum; si quando fatuo delectari volo, non est mihi longe quaerendus; me rideo. Haec fatua subito desiit videre. Incredibilem rem tibi narro, sed veram: nescit esse se caecam. Subinde paedagogum suum rogat ut migret. Ait domum tenebricosam esse. Hoc quod in illa ridemus, omnibus nobis accidere liqueat tibi; nemo se avarum esse intellegit, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
lbrum tuum quem mihi promiseras accepi. et tanq
Llecturus ad commodum ad aperui. ac tantum degustꝰ¬
re uolui. deinde blanditus est ip̃e ut procederem longius
Qui ꝗ disertus fuerit ex hoc intelligas licet. lenis mihi uisꝰ
ni aut epicuri posset uideri. Tanta autem dulcedine me
tenuit. et traxit. ut illum sine ulla dilatione plegerem. o¬
Sol me inuitabat: fames admonebat. nubes minabatur.i
tamen exhausi totum. Non tantum delectatus. s gauisꝰ
sum. Quid ingenii iste huit. quid animi dicebam. quid
impetus. quid si interquieuisset: si interuallo surrexisset.
Nunc non fuit impetus: sed tenor. compositio uirilis et
sancta. Nihilominus interueniebat dulce illud: et loco
lene: Grandis. erectus es. hoc te uolo tenere. sic ire. Fecit
aliquid et materia. Ideo eligenda est fertilis. quȩ capiat in¬
genium. quȩ incitet. De libro plura scribam. cum illum
retractauero. nunc mihi parum sedet iudicium. tanquas
audierim illa non legerim. Sine me et inquirere: non est

Expanded text:
brum tuum, quem mihi promiseras, accepi et tamquam lecturus ex commodo adaperui ac tantum degustare volui. Deinde blanditus est ipse, ut procederem longius. Qui quam disertus fuerit, ex hoc intellegas licet; levis mihi visusvii aut Epicuri posset videri. Tanta autem dulcedine me tenuit et traxit, ut illum sine ulla dilatione perlegerim. Sol me invitabat, fames admonebat, nubes minabantur; tamen exhausi totum. Non tantum delectatus, sed gavisus sum. Quid ingenii iste habuit, quid animi! Dicerem, quid inpetus, si interquievisset, si ex intervallo surrexisset; nunc non fuit inpetus, sed tenor, conpositio virilis et sancta; nihilominus interveniebat dulce illud et loco lene. Grandis, erectus es; hoc te volo tenere, sic ire. Fecit aliquid et materia; ideo eligenda est fertilis, quae capiat ingenium, quae incitet. De libro plura scribam cum illum retractavero; nunc parum mihi sedet iudicium, tamquam audierim illa, non legerim. Sine me et inquirere. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. p̃meris. accelera. et ualde perduc te in tutum. et subĩ¬
de considera ꝗͣ pulchra res sit consumare uitam ante mõ¬
tem: deinde expectare securam reliquam sui temporis par¬
tem. Nihil sibi in possessione beatȩ uite positum:quȩ beati¬
or non sit si longior. O quando illud uidebis tempus quͦ
scies non tempus ad te pertinere:quo tranquillus placidꝰ¬
q eris et crastini negligens in sum ma tui sacietate. Uis scĩe
quid sit: quod faciat homines auidos futuri: Nemo sibi
contingit. optauerunt itaq: sibi alia parentes tui. S ego i¬
contratibi omnium eorum p̃ceptum opto:quorum illi co¬
piam. Uota illorum multos compillant ut te locupletent
Quidquid ad te transferunt: alicui detrahendum est.Op¬
to tibi facultatem tui: ut uagis cogitationibus agitata mẽs
tandem resistat. et certa sit ut placeat sibi. et intellectis u̾biꝰ
benis que simul intellecta sunt possideantur. etatis adiecti¬

Expanded text:
hoc, premeris; accelera et evade, perduc te in tutum et subinhoc, premeris; accelera et evade, perduc te in tutum et subinde considera, quam pulchra res sit consummare vitam ante mortem, deinde expectare securum reliquam temporis sui partem, nihil sibi, in possessione beatae vitae positum, quae beatior non fit, si longior. O quando illud videbis tempus, quo scies tempus ad te non pertinere, quo tranquillus placidusque eris et crastini neglegens ut in summa tui satietate ! Vis scire, quid sit, quod faciat homines avidos futuri ? Nemo sibi contigit. Optaverunt itaque tibi alia parentes tui; sed ego contra omnium tibi eorum contemptum opto, quorum illi copiam. Vota illorum multos conpilant, ut te locupletent. Quicquid ad te transferunt, alicui detrahendum est. Opto tibi tui facultatem, ut vagis cogitationibus agitata mens tandem resistat et certa sit, ut placeat sibi et intellectis veris bonis, quae, simul intellecta sunt, possidentur, aetatis adiecti
Abbreviated transcription (Latin):
INquiro a te et ab omnib sciscitor qui ex ista regione
ueniunt quid agas et cum quib moreris. Uerba daie
non potes: tecum sum. Sic caue tanꝗͣ auditurus sim: immo
tanꝗͣ uisurus. Quęris quid me maxime ex iis: quȩ de te au¬
dio delectet. Q nihil audio.ꝙ plęriq ex iis. quos int̾rogo
nesciunt quid agas. hoc est salutare non conuersari dissi¬
milibus. et diuersa cupientibus. Habeo quidem fiduciam
non posse te torqueri. mansurumq: in proposito etiam si
sollicitantium turba circumeat. Quid ergo est non timeo
ne mutent te: timeo ne impediant. Multum aut̃ nocent
etiam qui morantur.utiq in tanta breuitate uite: quam
breuiorem in constantia facimus. Aliud eius subinde: atq a¬
liud facientes initium. deducimus illam in particulas: ac lani¬
amus. Propterea ergo lucilli carissime cogita quantum ad¬
diturus celeritati fueris. si a tergo hostis instaret: si equite
aduentare suspicareris ac fugientium p̃mere uestigia. fit

Expanded text:
Inquiro de te et ab omnibus sciscitor, qui ex ista regione veniunt, quid agas, ubi et cum quibus moreris. Verba dare non potes; tecum sum. Sic vive, tamquam quid facias auditurus sim, immo tamquam visurus. Quaeris quid me maxime ex iis, quae de te audio, delectet ? Quod nihil audio, quod plerique ex his, quos interrogo, nesciunt quid agas. Hoc est salutare, non conversari dissimilibus et diversa cupientibus. Habeo quidem fiduciam non posse te detorqueri mansurumque in proposito, etiam si sollicitantium turba circumeat. Quid ergo est ? Non timeo, ne mutent te, timeo, ne inpediant. Multum autem nocet etiam qui moratur, utique in tanta brevitate vitae, quam breviorem inconstantia facimus aliud eius subinde atque aliud facientes initium. Diducimus illam in particulas ac lancinamus. Propera ergo, Lucili carissime, et cogita quantum additurus celeritati fueris, si a tergo hostis instaret, si equitem adventare suspicareris ac fugientium premere vestigia. Fit
Abbreviated transcription (Latin):
deliciȩ ut quidquid non exuoluntate respondit: iram euo¬
cet. Regum nobis induimus animos. nam illi quoq ob¬
liti et su̾anim uirium. et imbecillitatis alienȩ sic excande¬
scunt: sic seuiunt: quasi iniuriam accepint. a cuius rei pei̾¬
culo illos fortunȩ suȩ magnitudo tutissimos p̃stat. Nec
hoc ignorant sed occasionem nocendi p̃stant. Quęrendo
accepunt inuiriam ut facerent. Diutius te morari nolo. ñ
est enim tibi exhortatione opus. hoc hñt inter cȩtera boĩ
mores placent sibi permanent. leuis est malicia. sȩpe o¬
mutatur. non in melius sed in aliud

Expanded text:
deliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit, iram evodeliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit, iram evocet. Regum nobis induimus animos. Nam illi quoque obliti et suarum virium et inbecillitatis alienae sic excandescunt, sic saeviunt, quasi iniuriam acceperint, a cuius rei periculo illos fortunae suae magnitudo tutissimos praestat. Nec hoc ignorant, sed occasionem nocendi captant querendo; acceperunt iniuriam ut facerent. Diutius te morari nolo; non est enim tibi exhortatione opus. Hoc habent inter cetera boni mores: placent sibi, permanent. Levis est malitia, saepe mutatur, non in melius, sed in aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
ni. omnes timori. Dabo consularem aniculȩ seruientem
dabo ancillȩ diuitem. ostendam nobilissimos iuuenes
mancipia pantominiorum. Nulla seruitus turpior est qͣ
uoluntaria. quare non est ꝙ fastidiosi illi ip̃i te deterre¬
ant. Quo minus seruis tuis ilarem te p̃stes: et non supbe
suꝑiorem. Colant te potius. ꝗͣ timeant. Dicet aliquis
nunc me uocare ad pileum seruos. et dominos de fasti¬
gio suo deucere quod dinx colant potius dominum ꝗͥ tĩẽ¬
unt: Ita inquam prorsus colant tanꝗ dientes. tanꝗ̃ saluta¬
tores: Noc qui dixerit. obliuiscetur id dominis parum nõ
ẽẽ quod deo satis est qui colitur et amatur. Non põt amõ
cum timore misceri. Rectissime ergo facere te uideo ꝙ ti¬
meri a seruis tuis non uis:ꝙ uerborum castigatione uteris.
Uerberibus multa admoneantur: non tamen quidquid o¬
nos offendit et ledit S ad rabiem nos cogunt peruenie

Expanded text:
ni, omnes timori. Dabo consularem aniculae servientem, ni, omnes timori. Dabo consularem aniculae servientem, dabo ancillulae divitem, ostendam nobilissimos iuvenes mancipia pantomimorum! Nulla servitus turpior est quam voluntaria. Quare non est quod fastidiosi isti te deterreant, quo minus servis tuis hilarem te praestes et non superbe superiorem; colant potius te quam timeant. Dicet aliquis nunc me vocare ad pilleum servos et dominos de fastigio suo deicere, quod dixi: colant potius dominum quam timeant. " Ita inquit prorsus: colant tamquam clientes, tamquam salutatores ?" Hoc qui dixerit, obliviscetur id dominis parum non esse, quod deo sat est. Qui colitur, et amatur; non potest amor cum timore misceri. Rectissime ergo facere te iudico, quod timeri a servis tuis non vis, quod verborum castigatione uteris; verberibus muta admonentur. Non quicquid nos offendit, et laedit. Sed ad rabiem nos cogunt pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
Non magis. q̃ omnes liberos. Erras si existimas me quosdã
quasi sordidioris ope reiectunim. ut puta illum mulliõe
et illum bubulcum. Non ministeriis illos estimabo seđ
morib. Sibi quisq dat mores ministeria casus assignat.
Quidam cęnent tecum. quia digni sunt: quidam ut sint.
Si quid enim in illis ex sorda conu̾satione seruile est hoẽ¬
storum conuictus excutiet. Non est mi lucilli ꝙ amicum
tantum in foro et in curia quęras. Si diligenter attendeis
et domi inuenies. Sepe bona materia cessat sine artifice.i
sempta et expire quem admodum stultus est: qui equum
empturus non ip̃m inspicit. sed stratum eius ac frenos: sici
stultissimus. qui hominem aut ueste. aut ex condicione: q̃
uestis mõ nobis cucundata est astimat. Seruus est. sed for¬
tasse liber animo. seruus est hoc illi nocebit. Ostende quis
non sit. alius libidini seruit: alius auaricię: alius ambitio¬

Expanded text:
?" Non magis quam omnes liberos. Erras, si existimas me quosdam ?" Non magis quam omnes liberos. Erras, si existimas me quosdam quasi sordidioris operae reiecturum, ut puta illum mulionem et illum bubulcum; non ministeriis illos aestimabo, sed moribus. Sibi quisque dat mores, ministeria casus adsignat. Quidam cenent tecum, quia digni sunt, quidam, ut sint. Si quid enim in illis, ex sordida conversatione servile est, honestiorum convictus excutiet. Non est, mi Lucili, quod amicum tantum in foro et in curia quaeras; si diligenter adtenderis, et domi invenies. Saepe bona materia cessat sine artifice; tempta, et experiere. Quemadmodum stultus est, qui equum empturus non ipsum inspicit, sed stratum eius ac frenos, sic stultissimus est, qui hominem aut ex veste aut ex condicione, quae vestis modo nobis circumdata est, aestimat. " Servus est." Sed fortasse liber animo. "Servus est." Hoc illi nocebit? Ostende, quis non sit; alius libidini servit, alius avaritiae, alius ambitio
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat in mentem tantundem in te tuo domino lice̾. At
ego inquis nullum hẽo dominum. Bona etas eit forsitan
habebis Nescis qua ętate hecuba seruire coepit: qua Croe¬
sus: qua darii mater: qua Plato: qua digenes: Uiue
cum seruo clementer. comitem quoq et in sermonem illũ
admitte. et in consilium. et in coniuetum. Hoc loco acclama¬
bit mihi tota manus delicatorum nihil hac re humilius. ni¬
hil turpius. Hos ego eosdem dep̾hendam alienorum seruo¬
rum osculantes manum. Ne illud quidem uidetis: quoniã
omnem inuidiam maiores ñi dominis omnem contume¬
liam serus detraxerint. dominum patrem familie appella¬
uerunt. seruos ꝙ etiam minus adhuc durat familiares. In¬
stituerunt diem festum non quo solum cum seruis domini
uescerentur. sed quo utiq honores illis in domo gerere: uis
dicere ꝑmiserunt. et domum pusillam rem.p. esse iudica¬
uerunt. Quid ergo: omnes seruos admouebo mense iee

Expanded text:
veniat in mentem tantundem in te domino tuo licere. "At veniat in mentem tantundem in te domino tuo licere. "At ego," inquis, "nullum habeo dominum." Bona aetas est; forsitan habebis. Nescis, qua aetate Hecuba servire coeperit, qua Croesus, qua Darei mater, qua Platon, qua Diogenes ? Vive cum servo clementer, comiter quoque, et in sermonem illum admitte et in consilium et in convictum. Hoc loco adclamabit mihi tota manus delicatorum: "Nihil hac re humilius, nihil turpius." Hos ego eosdem deprehendam alienorum servorum osculantes manum. Ne illud quidem videtis, quam omnem invidiam maiores nostri dominis, omnem contumeliam servis detraxerint ? Dominum patrem familiae appellaverunt, servos, quod etiam in mimis adhuc durat, familiares. Instituerunt diem festum, non quo solo cum servis domini vescerentur, sed quo utique; honores illis in domo gerere, ius dicere permiserunt et domum pusillam rem publicam esse iudicaverunt. "Quid ergo? Omnes servos admovebo mensae meae
Abbreviated transcription (Latin):
uus. Ille inprimam curiam coniectus in qua uocem p̃co
expitur. et ip̃e illum inuicem apologauit. et ip̃e non iu¬
dicauit domo sua dignum. Cominus calixtum uendidi
s domino quam multa calixtus. Uistu cogitare illum o
seruum tuum uocas ex iisdem sęminib ortum. eodem e¬
frui celo eque spirare eque uiuere:eque mori. Tam tu illũ
ingenuum uidere potes q ille te seruum. Mariana clade
multos splendidissime natos senatorium per militiam
auspicantes gradum fortuna dep̃ssit. Alium ex illis pasto¬
rem. alium custodem casę fecit. Contemne eius fortunę
hominem in quem transire dum contemnis potes. Nolo ĩ
ingentem me locum immutere: et de usu seruorum dispu¬
rare in quos supbissimi crudelissimi contumeliosissimi su¬
mus. Nec tantum p̃cepti mei summa est. Sic cum infeĩ¬
ore uiuas quem ad mõm tecum supiorem uiuere uelis. qͦ¬
tiens in mentem uenerit quantum tibi in seruum liceat

Expanded text:
vus ille in primam decuriam coniectus, in qua vocem praeco vus ille in primam decuriam coniectus, in qua vocem praeco experitur; et ipse illum invicem apologavit, et ipse non iudicavit domo sua dignum. Dominus Callistum vendidit; sed domino quam multa Callistus ! Vis tu cogitare istum, quem servum tuum vocas, ex isdem seminibus ortum eodem frui caelo, aeque spirare, aeque vivere, aeque mori! tam tu illum videre ingenuum potes quam ille te servum. Mariana clade multos splendidissime natos, senatorium per militiam auspicantes gradum, fortuna depressit, alium ex illis pastorem, alium custodem casae fecit; contemne nunc eius fortunae hominem, in quam transire, dum contemnis, potes. Nolo in ingentem me locum inmittere et de usu servorum disputare, in quos superbissimi, crudelissimi, contumeliosissimi sumus. Haec tamen praecepti mei summa est: sic cum inferiore vivas, quemadmodum tecum superiorem velis vivere. Quotiens in mentem venerit, quantum tibi in servum liceat,
Abbreviated transcription (Latin):
effugere puericiam. Retrahitur iamq militari habitu o¬
glaber retitis pilis aut penitus euulsis tota nocte piugui at quã
inter ebrietatem domini. ac libidinem diuidit et in cubiculo
uir in conuiuio puer est. Alius cui conuiuarum censura per¬
missa est perstat in selix. et expectat quos adulatio. et intempe¬
rantia aut gullȩ aut linguę reuocet ĩ crastinum. Adiice obso¬
natores quibus dominici palati notcia subtilis est: qui sci¬
unt cuius illum rei sapor excitet. cuius delectet aspectus
cuius nouitate nausi abundus erigi possit. quid iam ipsa
sacietate fastidiat. Cum his cęnare non sustinet. et maie¬
statis suȩ diminutionem putat ad eandem mensam cu
seruo suo accedere: Dii meliusq ex istis dominos hẽnt.
stare ante limen calixti dominum suum uidi et eum q
illi impenderat titulum. qui inter ridicula mancipia ꝓ¬
duxerat. aliis intrantibus excludi. retulit illi gratiam ser¬

Expanded text:
effugere pueritiam, retrahitur, iamque militari habitu effugere pueritiam, retrahitur, iamque militari habitu glaber retritis pilis aut penitus evulsis tota nocte pervigilat, quam inter ebrietatem domini ac libidinem dividit et in cubiculo vir, in convivio puer est. Alius, cui convivarum censura permissa est, perstat infelix et exspectat, quos adulatio et intemperantia aut gulae aut linguae revocet in crastinum. Adice obsonatores, quibus dominici palati notitia subtilis est, qui sciunt, cuius illum rei sapor excitet, cuius delectet aspectus, cuius novitate nauseabundus erigi possit, quid iam ipsa satietate fastidiat, quid illo die esuriat. Cum his cenare non sustinet et maiestatis suae deminutionem putat ad eandem mensam cum servo suo accedere. Di melius ! Quot ex istis dominos habet ! Stare ante limen Callisti dominum suum vidi et eum, qui illi inpegerat titulum, qui inter reicula mancipia produxerat, aliis intrantibus excludi. Rettulit illi gratiam ser
Abbreviated transcription (Latin):
tum coram dominis s cum ip̃is erat sermo. quorum os ñ
consuebitur parati erant pro domino porrigere ceruices
piculum ĩminens in caput suum au̾tere: in conuiuiis lo¬
quebantur sed intormentis tacebant. Deinde eiusdem aͣ¬
rogantię prouerbium iactatum totidem ẽẽ hostes ꝗͣ ser¬
uos. Non hẽmus illos hostes sed facimus. Alia interim o¬
crudelia inhumana p̃tereo ꝙ ne tanꝗ̃ hominib quidem:
sed tanquam iumentis abutimur.q cum ad cęnandum
discubuimus alius sputa detergit: alius reliquias temu¬
lentorum subditus colligit. alus p̾ciosas aues scindit. et
per pectus. et clunes certis ductibus circũferens eruditam
manum in fiustra excutit. Infelix qui huic uni uiuit rei ut
altilia decenter secet. nisi ꝙ miserior est qui hoc uolupta¬
tis causa docet q̃ qui necessitatis discit. Alius uini minist̾
in muliebrem mõm ornatus cum etate luctatur non põt

Expanded text:
tum coram dominis, sed cum ipsis erat sermo, quorum os non tum coram dominis, sed cum ipsis erat sermo, quorum os non consuebatur, parati erant pro domino porrigere cervicem, periculum inminens in caput suum avertere; in conviviis loquebantur, sed in tormentis tacebant. Deinde eiusdem arrogantiae proverbium iactatur, totidem hostes esse quot servos. Non habemus illos hostes, sed facimus. Alia interim crudelia, inhumana praetereo, quod ne tamquam hominibus quidem, sed tamquam iumentis abutimur. Cum ad cenandum discubuimus, alius sputa detergit, alius reliquias temulentorum toro subditus colligit. Alius pretiosas aves scindit; per pectus et clunes certis ductibus circumferens eruditam manum frusta excutit, infelix, qui huic uni rei vivit, ut altilia decenter secet, nisi quod miserior est, qui hoc voluptatis causa docet quam qui necessitatis discit. Alius vini minister in muliebrem modum ornatus cum aetate luctatur; non potest
Abbreviated transcription (Latin):
lbenter ex iis quȩ a te ueniunt cognoui familiariter
Lte cum seruis tius uiuere: hoc prudentiam tuã. hoc
eruditionem decet. Serui sunt. immo homines. serui sũt
immo contubernales. serui sunt: immo humiles amici ẜ
ui sunt immo conserui. si cognoueris tantundem in utͦs¬
q licere fortunȩ: Itaq rideo istos qui turpe existimant
cum seruo cenare: Quare nisi quia supbissima consuetud
cenanti domino stantium seruorum turba circũdedit: Et
ille est postꝗ̾ capit et ingenti auiditate onerat distentu
uentrem ac desuetum iam uentris officio ut maiore opa
omnia egerat ꝗͣ ingessit. At infelicibus seruis mouere la¬
bra nec in hoc quidem ut loquantur licet. Uirga murmũ
omne compescitur. et nec fortuita quidem uerberibus
excepta sunt. tussis. sternumenta singultus. Magno ma¬
lo una uoce interpellatum silentium luit᷑. Nocte tota ie¬
uini inuitiq pstant. sic fit ut isti de domino loquant᷑.
quib coram domino loqui non licet. At illi quib non tã¬

Expanded text:
benter ex is, qui a te veniunt, cognovi familiariter te cum servis tuis vivere. Hoc prudentiam tuam, hoc eruditionem decet. " Servi sunt." Immo homines. "Servi sunt." Immo contubernales. " Servi sunt." Immo humiles amici. " Servi sunt.'' Immo conservi, si cogitaveris tantundem in utrosque licere fortunae. Itaque rideo istos, qui turpe existimant cum servo suo cenare. Quare, nisi quia superbissima consuetudo cenanti domino stantium servorum turbam circumdedit ? Est ille plus quam capit, et ingenti aviditate onerat distentum ventrem ac desuetum iam ventris officio, ut maiore opera omnia egerat quam ingessit; at infelicibus servis mobra nec in hoc quidem ut loquantur licere permittunt: virga murmur omne compescitur, et ne fexcepta sunt, tussis, sternumenta, singultus. Magno malo ulla voce interpellatum silentium luitur. Nocte tota ieiuni mutique perstant. Sic fit, ut isti de domino loquantur, quibus coram domino loqui non licet. At illi, quibus non tan
Abbreviated transcription (Latin):
uia ducere: facilius ad id quo tendo pueniam. Nam ut
ait ille tragicus ueritatis simplex oratio est ideo implicai
illam non oportet. Nec enim quicquam minus conueĩt
ꝙͣ subdola ista calliditas animi magna conantibus. Uale

Expanded text:
via ducere, facilius ad id, quo tendo, perveniam. Nam ut via ducere, facilius ad id, quo tendo, perveniam. Nam ut ait ille tragicus, Veritatis simplex oratio est. Ideoque illam inplicari non oportet; nec enim quicquam minus convenit quam subdola ista calliditas animis magna conantibus. VALE.