comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri terrã minutis in scrobe uno sulcisq fimo misceri ne¬
cessariũ. Cliuosa altiores scrobes poscunt. Pret̾ea pului¬
natis a deueritate labris quiex his longiores fient ut uites
binas accipiant e diu̾so alei uocabunt᷑. Esse uitis radicẽ
in mecdio scrobe oportet. s ipsã innixã solido in orientem
etͥnoctialẽ spectare adminicła pͥme calamo caccipere.
U ineas limitari decumano. xuiii. pedũ latitudinis ad con¬
t̃rios uehiculoꝵ tͣnsitus aliisq tͣnsuersis limitib denum
pedũ distingui ꝑ media iugera. aut si maior mod̾ sit.
totidẽ pedũ cardine. qđ decumano limitari. semꝑ uͦ qu¬
qͣnis semitari. Nł oc ẽ in qͥnto ꝙͦ palo. singłe iugo pagine
includant᷑ solo spisso ñ nisi repastinato. nec nͥ uiue ra¬
dicẽ seri tenero ⁊ soluto uł malleolũ sulco uł scrobe in
colles sulcos ag̾ẽ tͣnsuersos meliꝰ quã pastinare. ut deflu

Expanded text:
ri terram minutis in scrobe imo sulcis fimori terram minutis in scrobe imo sulcis fimocessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites binas accipiant e diverso, alvei vocabuntur. esse vitis radicem in medio scrobe oportet, sed ipsam innixam solido in orientem aequinoctialem spectare, adminicula prima e calamo accipere; 169 vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem pedum cardine, quot decumano, limitari, semper vero quintanis semitari, hoc est ut quinto quoque palo singulae iugo paginae includantur; solo spisso non nisi repastinato nec nisi vive radicem seri, tenero et soluto vel malleolum sulco vel scrobe. 170 in colles sulcos agere traversos melius quam pastinare, ut defluv
Abbreviated transcription (Latin):
putata buxo. aliter uiuiere ñe crediti detrare. hec erpi¬
equit᷑ uinearũ ratio qͥnq generum uinearum.¬
te subrecta uł cũ amminiculo. sine ugo aut pedate. sini¬
fit nͥ peclam̃ti in opia. Simplici iugo constat. porrecto ordi¬
ne quẽ cantheriũ appellant. Melior ea uino. qm̃ sibi ipsa ñ
obumbrat. assiduoq sole coquit᷑. ⁊ afflatũ magis sentit. ce¬
leriꝰ rorẽ dimittit. pampinationi qͦ ⁊ occationi oĩq oꝑi faci¬
au crine funicłoue. ut inhispaniabrundisioq. Cõpluui¬
ata copiosior uino ẽ: dicta a cauis ediũ cõpluuiis. Dundit᷑ in
qͣternas partes. totidẽ iugis. huiꝰ serendi ratio dicet᷑. Eadẽ ua
Optinie in pastinato. ꝑxime insulco. nouissime inscrobe.
ulcolatitudo pale satis ẽ scrobib tͣnoꝵ pedũ in quãq
partẽ altitado inquocũq gn̾e t̾pedalis. Id̾o nec uitis
minor tnsserri debet ex statura ⁊̃ nc̃ duab gẽmis emolli¬

Expanded text:
putata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc eputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc esequitur vinearum ratio. quinque generum hate subrecta vel cum amminiculo sine iugo aut pedatae simfit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium appellant. melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique operi faciarundine aut crine funiculove, ut in Hispania Brundisique. conpluata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valseritur modis: optime in pastinato , proxime in sulco, novissime in scrobe. ulco latitudo palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem. altitudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri debet, exstatura etiamnum duabus gemmis . emolli
Abbreviated transcription (Latin):
menti uincło colligent᷑ in parte luxuriose. atq itaꝑ os
sa bnbuli cruris uł ꝑcolla fictilia traiecti obruant᷑ binis
eminentib gẽmis łłumescunt hoc mͦ. recisiq palmitẽ
emittunt. sostea fistula fracta. radix libere capit uireᷤ.
uuaq fert omniũ corpoꝵ suoꝵ acinos. In alio gn̾e ĩuen¬
tu nouitio findit᷑ malleolus. medullaq crassa inse col¬
ligant᷑ ipsi cantales ita. ut gẽmis parcat᷑ omĩ mͥ. Tum
inalleslo in t̾ra fixo mixta serit᷑. ⁊ cũ spargere caules ce¬
ꝑit detichit᷑. fodit᷑ ꝙ sepius talis uue ꝯcinꝰ nicħ inse lig¬
ni habit᷑us columella ꝓmittit. cũ inu̾e semina ipia: ꝑ¬
qͣm mirũ sit mectulla adempta nasci. Surtulis ⁊̃ quib
nã sit articulatio. arboris ñ omittendũ uidet᷑. Namq
buxi teninssimis qͥnis senisq colligatis depacti ꝓueni
unt. Quonoã in obseruatione erat ut defigerent᷑: ex im¬

Expanded text:
menti vinculo colligentur ima parte luxuriosa atque ita vel per menti vinculo colligentur ima parte luxuriosa atque ita vel per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea fistula fracta radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. in alio genere invento novicio finditur malleolus, medullaque erasa in se colligantur ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus in terra fimo mixta seritur et, cum spargere caules coepit, deciditur foditurque saepius. talis uvae acinos nihil intus ligni habituros Columella promittit, cum vivere semina ipsa perquam mirun sit medulla adempta. Nasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimis quinis senisve cunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex in
Abbreviated transcription (Latin):
cauieri utiq ne extͣ terrã positi sole marescant. uento
aut frigore hebetent᷑. Q diuitius in sicco fiu̾nt. pͥusquã
serant᷑. in aqͣ plurib dieb reuirescant. Solũ apricũ
q̃m amplissimũ inseminario siue inuinea bidente pas¬
miaari debet. ternos pedes bipalio alto. marrareici qͣter¬
nũ pedũ ferm̃to. ita ut pedes binos fossa ꝓcedat. fossũ
purgari ⁊ extendi ne cridũ relinquat᷑. uerũ exigi mẽ¬
fura male pastinatũ cdepͥndunt scamna inequalia.
Metienda ẽ ⁊ ea parsque int̾iacet pissu̾̃i. Surculi serunt᷑
⁊ inscrobe ⁊ in sulco longiore se. suꝑ qͣm tenertima in
gerit᷑ terra. S ingracili solo frustra nͥ substrato pin
eod ẽ parillo depͥmi ⁊ spissari. Intereẽ inplantanario
senquipedes int̾ bina semina latitudinẽ. in longitudi¬
Nẽ semisses. lta satos malleolos. xxͦ. iiii. mense retidere
⁊luxuriosaratio uites sexendi. ut qͣtuor mallesli uehe¬

Expanded text:
caveri utique, ne extra terram positi sole inarescant, vento caveri utique, ne extra terram positi sole inarescant, vento aut frigore hebetentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant. <4> Solum apricum et quam amplissimum in seminario sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini. surculi seruntur et in scrobe geritur terra, sed in gracili solo frustra nisi substrato pingeodem paxillo deprimi et spissari, interesse in plantario sesquipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense recidere 1 Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehe
Abbreviated transcription (Latin):
lit fructũ. Solebat capitulatꝰ irtmq e duro surcułꝰ seri.
eoq argum̃to malleslus uocat᷑ ⁊̃ nc̃. Postea auellic̃ sua
calce ceptusẽ ut infico. neq ẽ aliud uiuatiꝰ. Tertiũ genꝰ
toiectũ ⁊̃ nc̃ expeditius fine calce qd̾ sagitte uocantur.
c̃ in torti pangunt᷑. Idenĩ cũ recisi nec intorti tͥgẽmes.
plures aut̃ ex eodẽ surculo hoc mͦ fiunt. Serere epam¬
pinariis sterile ẽ. nec nͥ fecundo oportet. Que raros ht̃
nodos infecunda udicat᷑. densitas gẽmarũ fertilitatis
mdiciũ ẽ. Quidã seri uerant nͥ eos qͥ florũint surculos.
Sagittas serere minꝰ utile. qm̃ in tͣnsferendo facile rũ¬
pit qd̃ intortũ fuit. Serunt᷑ pedali ñ breuiores longitii¬
dine. qͥnq serue nodoꝵ. pauciores tͥb gẽmis in hac men¬
sura eẽ ñ poterunt. In seri eodẽ die qͦ deputant᷑ utilissi¬
mũ Si multo pͥea neceẽ sit serere. custoditosuti p̃cipimꝰ.

Expanded text:
lit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, lit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, eoque argumento malleolus vocatur etiamnunc. postea avelli cum sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce, quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. plures autem ex eodem surculo hoc modo fiunt. serere e pampinariis sterile est, nec nisi fecundo oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere.minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pedali, non breviores , longitudine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poterunt. inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea nece
Abbreviated transcription (Latin):
cauo ocłos ⁊ in eacumine ipso gerinen. sic palmites nepo¬
tes uue folia pampini gignunt᷑. mirũꝙ firmiora esse
indext̾a parte genita. hos gͦ insurtulis nodos cũ serunt᷑
medios secare oportet. ita ne ꝓfluat medulla. Et in fico
quidẽ dodntales tarilli solo pͥate facto serunt sic ut des¬
cendant que ꝓrima arbori fu̾int. duo ocłi extͣ terrã emi¬
neant. dculiꝰ aut̃ in arboꝵ surculis ꝓbͥe uocant᷑ unde ger¬
minant᷑. hac ddecausa ⁊ inplantariis aliqͣndo eodẽ anno
fert᷑ aquas fluere laturi fructꝰ in arbore cũ tempestiue
sati pregnatas inchoatos conceptꝰ aliubi pariunt. ta sataᷤ
ficos tertio anno tͣnsferre. fãcile hoc ꝓse nascendi celitate
attbutũ huic arbori ut citissime ꝓueniat. Uinũ nũo¬
sior satusẽ. Primũ omniũ uicħ serit᷑ exhis nͥ mutile
ideputatũ in sarm̃ta. Opputat᷑ aut̃ quicq ꝓrimo tu¬

Expanded text:
cavo oculus et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepocavo oculus et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini gignuntur, mirumque firmiora esse in dextera parte genita. <2> Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios secare oportet ita, ne profluat medulla. et in fico quidem dodrantales, paxillis solo patefacto, seruntur sic, ut descendant quae proxima arbori fuerint, II oculi extra terram emineant. oculi autem in arborum surculis proprie vocantur, unde germinantur. hac de causa et in plantariis aliquando eodem anno ferunt, quo fuere laturi fructus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliubi pariunt. ita satas ficos tertio anno transferre facile. hoc pro senescendi celeritate adtributum huic arbori, ut citissime proveniat. <3> Vitium numerosior satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et deputatum in sarmenta. opputatur autem quidq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuenit. cesura tennio senior minꝰ morosa nasci. Inqͣ¬
cũq terra serit᷑ uere balano. s ñ nͥ esculi scrobe dodran¬
tali int̾ualtis duoꝵ pedũ serit᷑. leuiter qͣter anno. hoc
lerant. ñ mͥ humorẽ. Sambucus contͣ firmissima ad
lis ⁊ quarũdã arboꝵ quib fungofior intus nata geni cłatiᷤ
caporũ nodi int̃sepuint mecullã. ferile ipse breues ⁊
adsuma breuiores. articulis utiq duo int̾nodia includũt
medila. siue alla uitalis aĩa est ante se tendit longitu¬
dinẽ impellens. qͣm diu nodi ꝑuia patet fistula. Cũ u̾o
concreti adimere tͣnsitũ. reꝑcusa erumpit abima sui par¬
te urta pͥorem nodũ alt̾nis laterũ semꝑ inguinibꝰ ut cdie¬
tũ est in harundine ac ferula. quoꝵ dextro abimo intelli¬
git᷑ articulo. leuũ in ꝓrimo. atq ita ꝑ uices hoc uocatur
inuite gẽma cũ ibi cespitẽ facit. Ante uͦ qͣm faciat ĩ con¬

Expanded text:
provenit, caesura triennio serior, minus morosa nasci in quprovenit, caesura triennio serior, minus morosa nasci in quacumque terra seritur vere balano, sed non nisi aesculi, scrobe dodrantali, intervallis II pedum. saritur leviter quater anno. hoc lerant, non modo umorem. sabucus contra firmissima ad lis et quarundam arborum, quibus fungosior intus natura, geniculati scaporum nodi intersaepiunt medullam. ferulae ipsae breves, et ad summa breviores articuli utrimque sua internodia includunt. 153 medulla, sive illa vitalis anima est, ante se tendit longitudinem inplens, quamdiu nodi pervia patent situla. cum vero concreti ademere transitum, repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum alternis laterum semper inguinibus, ut dictum est in harundine ac ferula, quorum dexterum ab imo intellegitur articulo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecit; ante vero quam faciat, in con
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quinis aceruatĩ satis. ꝑfringi solũ debet supra ex
nouẽbri nĩse in febroariũ. quo solute sponte cadunt
ex arbore atq subnascunt᷑. Int̾ualla suit pedalia undi¬
ꝙ succo dodrantali. Ex hoc seminario tͣnsferunt᷑ in ali¬
qutos faciliores. ssud ata enĩ radice tota in suico ꝓsternit᷑.
tuexcacumine supͣ terrã relicto renascit᷑ ⁊ alia ab radi¬
ce. Si tͣnslata nescit hospitari. pauetq nouitas tãbien¬
nio fere. postea ꝓsilit. Ideo micib pocus qͣm uice raddi¬
cib plantaria cedua implent᷑. cultura ñ alia qͣm supͣ
dictis fodiendo supplantandisq ꝑbienniũ sequens. De
cet̾o ipsa se colit. umbra stolone suꝑuacuose. nec ante
cedit᷑. Intra septimũ annũ sufficiunt pedam̃ta uigeri
uncẽ sui uinearũ iugerib. qñ ⁊̃ bifida ea stirpe fiunt.
durant ꝙ ułt᷑ alt̾am silue sue cesurã. Aesculus similit̃

Expanded text:
nisi quinis acervatim satis. refringi solum debet sub ea ex nisi quinis acervatim satis. refringi solum debet sub ea ex Novembri mense in Februarium, quo solutae sponte cadunt ex arbore atque subnascuntur. intervalla sint pedalia, undique sulco dodrantali. ex hoc seminario transferuntur in aliquidem faciliores. nudata enim radice tota in sulco prosternitur; tum ex cacumine supra terram relicto renascitur et alia ab radice. sed tralata nescit hospitari pavetque novitatem biennio fere; postea prosilit. ideo nucibus potius quam viveradicibus plantaria caedua implentur. 150 cultura non alia quam supra dictis, fodiendo supputandisque per biennium sequens. de cetero ipsa se colit umbra stolones supervacuos enecante. caeditur intra septimum annum. sufficiunt pedamenta iugeri vicenis vinearum iugeribus, quando etiam bifida ex stirpe fiunt, durantque ultra alteram silvae suae caesuram. 151 Aesculus similiter
Abbreviated transcription (Latin):
desinit. Que cũ durescere incipit hoc signũ tempesti¬
uã habet cesurã. & hanc aut̃ quociens ⁊ uineã fodien¬
dã putant. Serit᷑ ⁊ tͣasuersa. ñ alt̾a condita: erũputs¬
qQ ex singłis ocłis totioẽ plante. Serit᷑ ⁊ deplantata pela¬
usiusico binis obrutis gẽmis ut tercius nodus tertã attin¬
gat ꝓ no cacumine ne rores concipiat. Cedit decresce¬
te luna uineis anno siccata utilior qͣm uiridis. Casta¬
nea ped am̃tis omnib p̃fert᷑. faclitate tractatus. ꝑdy¬
randi puicatia. regerminatione cedua uł salice le¬
tioi. Querit solũ facile nec tñ harenosũ. maxime ꝙ sa
bidũ humidũ aut carbunculũ uł tofi ⁊̃ farmã quã¬
liber opaco septẽtrionaliq ⁊ p̃frigido situ uł ⁊̃ decli¬
ui recusat. Eadẽ galleã rubricã cretã omnẽ ꝙ t̾re fecun¬
ditatẽ seri nce diximꝰ s nͥ ⁊ maximis ñ ꝓuenit. nec

Expanded text:
desinitque, cum durescere incipit. hoc signum tempestidesinitque, cum durescere incipit. hoc signum tempestivam habet caesuram . et hanc autem, quotiens et vineam, fodiendam putant . seritur et traversa, non alte terra condita, erumpuntque e singulis oculis totidem plantae. seritur et deplantata pedali sulco, binis obrutis gemmis, ut tertius nodus terram attingat, prono cacumine, ne rores concipiat . caeditur decrescente luna. vineis anno siccata utilior quam viridis. Castanea pedamentis omnibus praefertur facilitate tractatus, perdurandi pervicacia; regerminatione caedua vel salice laetbulum umidum aut carbunculum vel tofi etiam farinam, quamlibet opaco septentrionalique et praefrigido situ, vel etiam declivi. recusat eadem glaream, rubricam, cretam omnemque terrae fecunditatem. 148 seri nuce diximus, sed nisi ex maximis non provenit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
marime ceduo ligno. Principatũ inhis optinent
salices. quarũ loco m adido tam̃ refosso pedes duosise¬
utatione coher cent᷑. ut se in latitudinẽ fundant. ac
pie scalis tondeant᷑. Salix enĩ fecundior ẽ quo t̾re ꝓpior.
ende. ꝑticas ex ea cedi iustũ ẽ. quarto fere auno. &e hoe
Aicis uuminalis iugera singła sufficiunt .xxu. uinee
uigerib. Eiusoẽ rei causa popłs aba serit᷑ bipedanes
pastinato talea sexquiped ali biduo siccata. palmpedi
patiuialio t̾ra suꝑ mniecta duoꝵ cubitoꝵ crassinidine.
Harindo ⁊ iam nũ dibutiore qͣm hee solo gaudet. sertar
biabo radicis qd atũ ocłm uocant dodrantali scrobe in¬
rurallo duũ pedũ ⁊ semipedis. reficit᷑ q ex sese. Ut̾e ha¬
rundine exstirpato. qdđ utilius reptu qͣm caftrare sic̃
antea Namq int̾ se radices serpunt. mutuo ꝙ decur¬
su necant᷑. lempꝰ conserenddi pͥiis qͣm ocłi harundimũ
unamescant. añ Rł. martias crescit. adbrumã usq

Expanded text:
eduo ligno. Principatum in his optinent salices, quas serunt loco madido, tamputatione coercentur, ut se in latitudinem fundant ac sine scalis tondeantur. salix enim fecundior, quo terrae propior. eadem. perticas ex ea caedi iustum est quarto fere anno. et hae num. salicis viminalis iugera singula sufficiunt XXV vineae iugeribus. eiusdem rei causa populus alba seritur bipedaneo pastinato, talea sesquipedali, biduo siccata, palmipedi intervallo, terra superiniecta II cubitorum crassitudine.Harundo etiamnum dilutiore quam hae solo gaudet. seritur bulbo radicis, quod alii oculum vocant, dodrantali scrobe, intervallo II pedum et semipedis, reficiturque ex sese vetere harundineto exstirpato, quod utilius repertum quam castrare, sicut antea. namque inter se radices serpunt mutuoque discursu necantur. tempus conserendi , priusquam oculi harundinum intumescant, ante kal. Martias. crescit ad brumam usque
Abbreviated transcription (Latin):
lato. fimũ succo refectis putatio leuiatis onere. Itẽ succo
emisso quedã ueluti detractio sanguinis. circũrasi cor¬
ticis. uitiũ ertenuatio ⁊ dĩatura palmitũ gẽmaꝵ. si fri¬
gus retorridas hirtasq fecerit. repumicatio ⁊ quedã po¬
litura. Arboꝵ his alie magis. alie minꝰ gaudent. ueluti cu¬
p̃ssus ⁊ aquã asꝑuat᷑ ⁊ fimũ. ⁊ circũfossurã. amputationẽ¬
q ⁊ oĩa remedia odit. quin ⁊̃ necatur. q̃rigatione ꝓficiant¬
p̃cipue aluntur. ficus arbor ipsa riguis alit᷑. pomũ
uero eiꝰ marcescit. Amigdale si colant᷑ fossione florẽ amit.¬
tunt. Nec infitas circũ fode oportet. pͥusquã ualide ferre
ceꝑint ponia. Plurime aut̃ amputari sibi uolt̃ onerosa
ac suꝑuacua. sic̃ nos ungues ⁊ capillũ. Recidunt᷑ uet̾es
tote. rursus a stolone aliquo resurgt̃. S ñ om̃s: nec nͥ

Expanded text:
lato, fimum suco defectis, putatio levandis onere, item suco lato, fimum suco defectis, putatio levandis onere, item suco emisso quaedam veluti detractio sanguinis, circumrasio corticis, vitium extenuatio et domitura palmitum, gemmarum, si frigus retorridas hirtasque fecerit, repumicatio et quaedam politura. 247 arborum his aliae magis, aliae minus gaudent, veluti cupressus et aquas aspernatur et fimum et circumfossuram amputationemque et omnia remedia odit, quin etiam necatur riguis, vitcipue aluntur. ficus arbor ipsa riguis alitur, pomum vero eius marcescit. amygdalae, si colantur fossione , florem amittunt. nec insitas circumfodere oportet, priusquam validae ferre coeperint poma. plurimae autem amputari sibi volunt onerosa ac supervacua, sicut nos ungues et capillum. reciduntur veteres totae ac rursus a stolone aliquo resurgunt, sed non omnes nec n
Abbreviated transcription (Latin):
bortnostento paulo ante pompei magm bella cuilra
poricis iomis eminentib. Inuentũ sybillines libras ames¬
trdlin ti ticis in lub pelma iibasi cesarĩ dictatoris
circabella ciuilia eiꝰ: necũ ⁊ rome capitolio in capite bis bel¬
lopersei enata palma. uictoriã triumphosq portendit.
Ac tempestatib ꝓstrata eodẽ loco ficus enata ẽ .in. messala.
c. cassu centoꝵ lustro. a quo tp̃re puditiciã subuersam
sunt erit ꝓdigiũ in nr̃o euo neronis pͥncipis ruina factũ
in agro imarrucino uecti marcelli e primis equestris
ordinis oliueto uniu̾so uiam publicã tͣnsgresso. aruisq
inde econt᷑rio in locũ oliueti ꝓfectis. De remediis arbo¬
unc erpositis arborũ morbis. consentaneũ rum.
est dicere ⁊ remedia. Er his quedã sunt cõia omniũ.
quedã ꝓpͥa. Quarundã cõmunia ablaqueatio. accumu¬
latio. afflari radices aut cooꝑiri. riguas dato potii uł ab¬

Expanded text:
bor gravi ostento paulo ante Pompei Magni bella civilia bor gravi ostento paulo ante Pompei Magni bella civilia paucis ramis eminentibus; inventum Sibyllinis libris intersimili modo Trallibus palma in basi Caesaris dictatoris circa bella civilia eius. nec non et Romae in Capitolio in ara Iovis bello Persei enata palma victoriam triumphosque portendit. hac tempestatibus prostrata eodem loco ficus enata est M. Messalae C. Cassii censorum lustro, a quo tempore pudicitiam subversam sunt, erit prodigium in nostro aevo Neronis principis ruina factum in agro Marrucino, Vetti Marcelli e primis equestris ordinis oliveto universo viam publicam transgresso arvisque inde e contrario in locum oliveti profectis. xxxix 246 Nunc expositis arborum morbis consentaneum est dicere et remedia. ex his quaedam sunt communia omnium, quaedam propria quarundam. communia ablaqueatio, adcumulatio, adflari radices aut cooperiri, riguus dato potu vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
locus. Inuemius enĩ eos subfolus natos. uitẽ⁊
malũ punicũ styrpe fructũ tudisse ñ palmitẽ. aut ra¬
mas uitẽ uiias sine folus.: oleas qꝙͦ amisisse folia bacili
herentib. St ⁊ miracula fortuita. Nã ⁊ oliua intotum
ambusta reuixit. ⁊ inboetia dexose alocustis ficus itm¬
germinauere. Mutant᷑ arbores ⁊ colore. frunt ꝙ eniihẽ
candide. ñ semꝑ ꝓdaigiose. hee marime que ex semie
nascunt᷑ ut popisus alba in mgrã tͣnsit. Q uidã ⁊ sordũ
sancalidiora loca uenerit. sterilescere putant. ꝓdugio
ant flunt e. dinicĩb acerba poma. aut dulcia exacerbis.
ccapͥfico fici. Anr cont᷑ graniostento cũ det̾iora mutan¬
tur. ex olea moleastrũ. ercanoroa uua ifico in nigras.
Au ut laiditie rersis atouentu platano in olea mutata
qualib ostentis aristandri ap̃ grecos uolumen seatei:
neintiotũ habeaniꝰ. ap̃ nos u̾o cepidi cõmentaris inqͥ¬
b arbores locute q repperiunt᷑. Subsedit in cumano ar¬

Expanded text:
locus. invenimus ficos sub foliis natas, vitem et malum punicam stirpe fructum tulisse, non palmite aut ramis, vitem uvas sine foliis, oleas quoque amisisse folia bacis haerentibus. sunt et miracula fortuita. nam et oliva in totum ambusta revixit et in Boeotia derosae locustis fici regerminavere. 242 mutantur arbores et colore fiuntque edigio, sed eae maxime, quae ex semine nascuntur. et populus alba in nigram transit. quidam et sorbum, si in calidiora loca venerit, sterilescere putant. prodigio autem fiunt ex dulcibus acerba poma aut dulcia ex acerbis, e caprifico fici aut contra, gravi ostento, cum in deteriora mutantur, ex olea in oleastrum, ex candida uva et fico in nigras aut, ut Laudiceae Xerxis adventu, platano in oleam mutata. 243 qualibus ostentis Aristandri apud Graecos volumen scatet, ne in infinitum abeamus, apud nos vero C. Epidii commentarii, in quibus arbores locutae quoque reperiuntur. subsedit in Cumano ar
Abbreviated transcription (Latin):
cere auctor ẽ uarro. Ut diximꝰ. quedã hac inuria mori¬
unt᷑. aliqua det̾iora fiunt ut amigdale. Ex dulcib enĩ
tusfigurant᷑ mamaras. aliqua uͦ ⁊̃ utiliora ut aỹ chyos¬

Expanded text:
cere auctor est Varro, ut diximus. quaedam hac iniuria moricere auctor est Varro, ut diximus. quaedam hac iniuria moriuntur, aliqua deteriora tantum fiunt, ut amygdalae — ex dulcibus enim transfigurant
Abbreviated transcription (Latin):
uutus cornicẽ mittunt s ñ uitalẽ. nec ꝓximũ corpori.
uerĩ eũ qui subnascente alio expellit᷑. Q uarũdã nature
rimosus cortex ut platanis tilie renascit᷑ paulominꝰ quã
totus. Er gohis quatũ cicatricẽ trahit medent᷑ luto fidito¬
q ⁊ sliq̃ndo ꝓsunt. siñ uehem̃tior frigoꝵ uł caloꝵ uisse¬
cuta ẽ. Quedã tardius itamorut᷑. ut robora ⁊ quercus.
Refert ⁊ tempꝰ auni. Abietẽ enĩ ⁊ pimĩ si ꝗs detrarerit
sole taurũ uł geminos tͣnseunte cũ germinant. statim
Morunt᷑. Candẽ inuriã hieme passe. diutiꝰ tolerant.
Simiit᷑ ilex ⁊ robur ⁊ quercus. Que si angusta decortiano
fuerit: nicħ nocet. Su p̃dictis infirmiorib ꝗdẽ ⁊ in solo gͣ¬
ciliut abuna tm̃ parte detractus int̾imit. Similẽ ⁊ deca¬
cuminatio rationẽ habet. picee cedri. cup̃ssi. hee enĩde¬
tracto cacumine aũ ignib adusto int̾eunt. Simidẽ ⁊

Expanded text:
et vitis corticem mittunt, sed non vitalem nec proximum corpori, et vitis corticem mittunt, sed non vitalem nec proximum corpori, verum eum, qui subnascente alio expellitur. 235 quarundam natura rimosus cortex, ut platanis. tiliae renascitur paulo minus quam totus. ergo his, quarum cicatricem trahit, medentur luto fimoque, et aliquando prosunt, si non vehementior frigorum aut calorum vis secuta est. quaedam tardius ita moriuntur , ut robora et quercus. refert et tempus anni. abieti enim et pino si quis detraxerit sole taurum vel geminos transeunte, cum germinant, statim moriuntur; eandem iniuriam hieme passae diutius tolerant. similiter ilex et robur quercusque. si angusta decorticatio fuit, nihil nocetur supra dictis; infirmioribus quidem et in solo gracili vel ab una tantum parte detractus interemit. similem et decacuminatio rationem habet piceae, cedri, cupressihaec enitracto cacumine aut ignibus adusto intereunt —, similem et
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ꝓtimis necant. sic̃ tabes cũ inuaserit arborẽ. aut
uredo uł flatus alicuiꝰ regionis ꝓpͥus ut ẽ inapulia
atabulus. ineuboea ohympias. hic enĩ si flau̾it circabru
mã erurit a refaciens. ut nullis postea solib recreari
possint. Hoc gn̾e conualles ⁊ adposita fluminib labo¬
rant. ꝓcipuleq uttis olea. ficiis. Q d cũ euen̾it. detegit᷑
stati ingerminatione in oliua tardus. S moĩb signũ
ẽ reuiescendi folia amittere. Alioqͥn quas putes pre¬
ualuisse morunt᷑. Nonnumq̃m inarescunt folia. eadẽ¬
q reuiuescunt. Alia int septẽtrionalib ut ponto frigia
Naͣ paucis dieb necat. que iniuria hominũ constat setũ
dũ habent causas. Oix oleũ adeps inimica p̃cipue nouel¬
lis cortice in oibe decracto necant᷑ excepto sub̾e. ꝗłꝰ sic etiã
uiuat᷑. Crascesibens enĩ p̃stringit ⁊ strangulat. nec andra¬
cleoftendit᷑ fiñ simul incidat᷑ ⁊ corpꝰ. alioqͥn ⁊ cerasus ⁊ tilia

Expanded text:
tinus necant, sicut tabes cum invasit arborem aut uredo vel flatus alicuius regionis proprius, ut est in Apulia atabulus, in Euboea Olympias. hic enim si flavit circa brumam, frigore exurit arefaciens, ut nullis postea solibus recreari possint. hoc genere convalles et adposita fluminibus laborant, praecipueque vitis, olea, ficus. 233 quod cum evenit, detegitur statim in germinatione, in oliva tardius. sed in omnibus signum est revivescendi, si folia amisere. alioqui quas putes praevaluisse moriuntur. nonnumquam inarescunt folia eademque revivescunt. alia in terris septentrionalibus, ut Ponto, Thracia, etiam paucis diebus necat. 234 Quae iniuria hominum constant, secundum . . . habent causas. pix, oleum, adeps inimica praecipue novellis. cortice in orbem detracto necantur, excepto subere, quod sic etiam iuvatur; crassescens enim praestringit et strangulat. nec andrachle offenditur, si non simul incidatur et corpus. alioqui et cerasus et tilia
Abbreviated transcription (Latin):
ter sese umbra. uł densitate atq alimenti rapina. Ne¬
eat ⁊ heddera uinciens. slec uiscũ ꝓdest ⁊ cytifus. nec aures
qđ alymon uocant greci. Quoꝵdã natura ñ necat ꝗdẽ
s ledit ocdorẽ aut succi mixtura ut rapanꝰ ⁊ iaurus uitẽ.
Ditacta trix enĩ intelligit᷑. ⁊ tingui odore mirũ in modũ.
Iaes cũ iuxtasit auerti ⁊ reced̾e. saporẽꝙ inimicũ fug̃e.
huic sumpfit androchydes medicinã cont̃ ebrietates ra¬
phanũ mandat᷑ p̃cipiens. Odit ⁊ caulẽ ⁊ olus omẽ odit
⁊ corulimni ꝓcul absint tristis atq egrã nitrũ quidẽ

Expanded text:
ter sese umbra vel densitate atque alimenti rapina. necat et hedera vinciens — nec viscum prodest — et cytisus, necatur eo, quod halimon vocant Graeci. quorundam natura non necat quidem, sed laedit odorum aut suci mixtura, ut raphanus et laurus vitem. olfactatrix enim intellegitur et tingui odore mirum in modum, ideo, cum iuxta sit, averti et recedere saporemque inimicum fugere. 240 hinc sumpsit Androcydes medicinam contra ebrietates, raphanum manducari praecipiens. odit et caulem et olus omne, odit et corylum, ni procul absint, tristis atque aegra. nitrum quidem et
Abbreviated transcription (Latin):
mespila. punica. In oliua ancipiti euentu. qñ subeun
ti natifructũ adinrunt. Augent si in ipso nucleo fa¬
cere erodentes cũ gigni illos ꝓhibent pluuie q̃ fiunt
post arcturũ. Eedẽ si austrine fuere gnant indroppis
quoq. Que mat̾escentes. tũ st̃ p̃cipue caduce. Ioriguis
magis euenit. ⁊ si ñ cecide fastidiendis. St̃ ⁊ culicũ gn̾a
aliquib molesta ut glandib. fico. qͥ uroñr ex humore
nasci tũ dulcis subdito corticib. & egrotatio quid̃ fere

Expanded text:
mespila, punica. in oliva ancipiti eventu, quando sub cute mespila, punica. in oliva ancipiti eventu, quando sub cute innati fructum adimunt, augent, si in ipso nucleo fuere erodentes eum, gigni illos prohibent pluviae, quae fiunt post arcturum. eaedem si austrinae fuere, generant druppis quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducae. 231 id riguis magis evenit, etiam si non cecidere, fastidiendis. sunt et culicum genera aliquis molesta, ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum dulci subdito corticibus. et aegrotatio quidem fere
Abbreviated transcription (Latin):
sas pino cacum̃ auferat uł palme. Sterilescunt enĩ
nec morunt᷑. Egrotant aliqͣndo ⁊ poma ipsa ꝑ se sine
arbore si necessaruis tẽꝑib imbres aũte pores. uł afflatꝰ
defuere: au cont̾rio habundauere. Decidt̃ enĩ. aut de¬
teriora fiunt. Pessimũ ẽ inter oĩa. cũ deflorescentẽ
uitẽ oleã ꝑcutit imber. qm̃ simul defluit fructus.
S unt ex eadẽ causa cenascentes. ⁊ eruca dr aĩal. erodt᷑ ꝙ
frondẽ. alie florẽ. oliuarũ qͦ ut inoliueto. ac depastã
arborẽ turpifacie relinquunt. Nascit᷑ hoc malũ ip̃re
humido ⁊ lento. fit alnco ex eodẽ. Si sol acrior insecutus
misserit ipsũ uitiũ. ideoq mutau̾it. Est ⁊̃ nũ pe¬
culiare. oliuib ac uitib. araneũ uocant: cũ ueluti te¬
le inuoluunt fructũ ⁊ assumunt. adurunt ⁊ flatus
quidã eas marime s ⁊ alios fructꝰ. Nã uermiculationẽ
⁊ poma ipsa ꝑse quibroã annis sentiunt mala pira.

Expanded text:
si quis pino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim si quis pino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim nec moriuntur. aegrotant aliquando et poma ipsa per se sine arbore, si necessariis temporibus imbres aut tepores vel adflatus defuere aut contra abundavere. decidunt enim aut deteriora fiunt. pessimum est inter omnia, cum deflorescentem vitem et oleam percussit imber, quoniam simul defluit fructus. 229 Sunt ex eadem causa nascentes et urucae, dirum animal, eroduntque frondem, aliis florem quoque, olivarum, ut in Mileto, ac depastam arborem turpi facie relinquunt. nascitur hoc malum tepore umido et lento. fit aliud ex eodem, si sol acrior insecutus inussit ipsum vitium ideoque mutavit. est etiamnum peculiare olivis et vitibus — araneum vocant —, cum veluti telae involvunt fructum et absumunt. 230 adurunt et flatus quidam eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem et poma ipsa per se quibusdam annis sentiunt, mala, pira,
Abbreviated transcription (Latin):
oiioꝵ cruciarus. sic ⁊ arbori. ac duob eque modis dũ
ne inpedes hoc ẽ iadices inrũpit uis morbi. Aũm eru¬
uos hocẽ tacuminũ digitos quilongisime atoto corꝑe
umo tabes morb q ñ int̾nte fucto aut ñ ꝑueniente.
srime q ilo fici sentiunt. capficus oib inmamisẽ que ad¬
pusitimꝰ. s cabies gigait᷑ rorib lentis post uergilia si
nscariores fuere ꝑfunctunt arborẽ. ñ scalpunt scibie
etru sic cadunt. sine imbres nimii fuere. alio mnficois
U nauti intẽpestatuũ germinib ablatis. alta ute noro¬
ut thes phrastus insupinũ excisis. tertia culte ungi
rationis genus ẽ inhis deflorescentib ioratio. aut cũ
rni pusquã crescant decoquunt᷑ in caulẽ. egrotant
tor imprudens luxauit radices corpꝰ ꝙ desquamauiti
E t quedã contusio faltis hebetioris. quib oĩb causis dif¬
ficaius tolerant frigora aũ estus. qm̃ imilcus penetrat
inturia d̃ĩs aforis. Infirmissima uͦ malus. maxime q̃ꝙ

Expanded text:
orum cruciatus, sic et arbori, ac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a toto corpore stremo tabes morsque, non intrante suco aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus omnibus immunis est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam si largiores fuere, perfundunt arborem, non scalpunt scabie, et grossi cadunt; sive imbres nimii fuere, alio modo ficuuna vi tempestatium germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus, in supinum excisis, tertia culturae imrationis genus est et his deflorescentibus roratio, aut cum acini, priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant tor inprudens luxavit radices corpusve desquamavit. sunt et quaedam contusio falcis hebetioris. quibus omnibus causis difficilius tolerant frigora aut aestus, quoniam in ulcus penetrat iniuria omnis a foris. infirmissima vero malus, maximeque qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uongine sorba semine ⁊ radice planta ⁊ aualsione
buis puslulante sobole densa ⁊ parientẽ matre quis
nes eenis quippe umbra turba ingesta p̾mitar atdĩ
luris. punicis platanis. cerasis. prunis. Paucoꝵ in ħ
gne rami parcunt soboli. ut ulinoꝵ. palmarumq.
Nulis u tales pilluli ꝓueniunt: nͥ quarũ radices amo¬
resolis atq ymbris insũma tellure spaciant᷑. Omnia
ra nstatĩ morisẽ insua iocati s pͥus nutriis dartas
in semmnanis acdolescere. iterũꝙ mig̾re Qui tͣnsi

Expanded text:
et propagine, sorba semine et a radice planta et avolsione et propagine, sorba semine et a radice planta et avolsione bus pullulante subole densa et pariente matre, quas necet: eius quippe umbra turba indigesta premitur, ut in lauris, punicis, platanis, cerasis, prunis. paucarum in hoc genere rami parcunt suboli, ut ulmorum palmarumque. nullis vero tales pulluli proveniunt nisi quarum radices amore solis atque imbris in summa tellure spatiantur. 66 omnia ea non statim moris est in sua locari, sed prius nutrici dari atque in seminariis adolescere iter
Abbreviated transcription (Latin):
larentina democritꝰ ⁊ alio mͦ seri docet gͣndissimiᷤᷤ
bacarũ tusis leuiter ne grana frangant᷑. eaq intri¬
ta reste circũlmi atq ita seri pariete fore densitatĩ
ex quo uirgule differant᷑. Sic ⁊ spinas sepis causa se¬
runt tomice moris spinarũ circũlita. Pilas autẽ
laurus ⁊ myrti inopia atrimatũ tempestiuũ est
tͣnsferre. Interea que semine serunt᷑. magno ĩ nuci¬
b oꝑe usus ẽ. Amigelala in argilla molli meridiẽ¬
spectante seri iubet. Gaudere ea indura calidaq
terra. inpingui ⁊ humida mori aut sterilescere.
Serendas qͣm maxime falcatas ⁊ e nouella fimoq
diluto maceratas ꝑ triduũ aut pͥdie qͣm serantur
aqua inusa mucrone defigi. Aciem laceris inaquilonẽ
ord are ternas sinul serentas tͥanguli racione. ꝑal¬
lscentib pinee nucleis septenis fere inollas ꝑforatas
Neris aut ut laurus que bacis seritur. Citea. gramo.

Expanded text:
Tarentinam Democritus et alio modo seri docet, grandissimis Tarentinam Democritus et alio modo seri docet, grandissimis bacarum tusis leviter, ne grana frangantur, . . . . . eaque intrita restem circumlini atque ita seri. parietem fore . . . densitatis, ex quo virgulae differantur. sic et spinas saepis causa serunt, tomice moris spinarum circumlita. pilas autem laurus et myrti inopia a trimatu tempestivum est transferre. Inter ea, quae semine seruntur, Mago in nucibus operosus est. amygdalaspectante seri iubet; gaudere et dura calidaque terra, in pingui aut umida mori aut sterilescere; serendas quam maxime falcatas et e novella fimoque diluto maceratas per triduum aut pridie, quam serantur, aqua mulsa; mucrone defigi, aciem lateris in aquilonem spectare; ternas simul serendas, triangula ratione paliacentibus, pineae nucleis septenis fere in ollas perforatas additis aut ut laurus, quae bacis seritur. citrea grano
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis sem̃ serere. cũ decidens exceptũ q t̾ra uiuesce¬
ret.S quedã ñ aliter ꝓueniunt. ut castanee. iuglã¬
des. ceduis dũtararet exceptis. Esemine aut̃ quã¬
qͣm dissimili ea qͦ que aliis modis serunt᷑. ut uites.
⁊ mala atq pira. Namq his ꝓsemine nucleus ñ
ut supͣdictus fructus ipse. & mespila semine nas¬
i possunt. Omĩa hec tarda ꝓuentu ac degñantia.
Gin̾a eius diximꝰ. Ex his augusta. ⁊ bacalis. ⁊pinus
simili mͦ serunt᷑. Bacce m̃se ianuario aꝗlonis afflatu
siccate legunt᷑. expandunt᷑ ꝙ rare ne calefiant acet
uo. Postea quidẽ fumo ad satu paratas adurinam
madefaciunt. Alii in qualo pedib inꝑfluente de¬
culcant. donec auferatur cutis. Alio quin uligine
infestat᷑. nec patit᷑ in sulco repastinari. palme alti¬
tudine uicene fere. aceruatĩ mense martio. Cedem
nera oĩa in cãpaniabacis serunt᷑. rome ꝓpagine:

Expanded text:
primis semen serere, cum decidens exceptumque terra vivesceprimis semen serere, cum decidens exceptumque terra vivesceret. sed quaedam non aliter proveniunt, ut castaneae, iuglandes, caeduis dumtaxat exceptis; et semine autem, quamquam dissimili, ea quoque, quae aliis modis seruntur, ut vites et mala atque pira. namque his pro semine nucleus, non, ut supra dictis, fructus ipse. et mespila semine nasci possunt. omnia haec tarda proventu ac degenerantia genera eius diximus. ex his Augusta et bacalis et tinus simili modo seruntur. bacae mense Ianuario aquilonis adflatu siccatae leguntur expandunturque rarae, ne calefiant acervo. 61 postea quidam fimo ad satum praeparatas urina madefaciunt, alii in qualo pedibus in profluente deculcant, donec auferatur cutis, quae alioqui uligine infestat nec patitur partum. in sulco repastinato palmi altitudine vicenae fere acervatim seruntur, mnera omnia in Campania bacis seruntur, Romae propagine.
Abbreviated transcription (Latin):
terre plurimũ refert fauonio flante acluna sicien¬
te. Id pleriq intelligunt praue a fauonii ortu faci¬
endum. ac febroario nĩse tm̃. cũ id pleraq sata ali¬
ab occasu eqͥnoctiali flante uento fiat lunaq decres¬
cente ac sicca. Mirũ in modũ auget᷑ ubertas. estec¬
tusq eius obseruatione tali est. quib modis ar
abunde p̾dicta ratione celibores serantur.¬
ac terre: nc̃ de his arborib dicamꝰ que cura ho¬
minũ atq arte ꝓuenuint. Nec pauciora ꝓpe sunt
genera. tambenigne nat᷑e gr̃am retulimus. Aut it
semine ꝓueniunt. aut plantis radicis. aut ꝓpagi¬
ne. aut auulsione. aut surculo. aut insito. ⁊ consec¬
to arboris trunco. Nã folia palmarũ ap̃babilonios
seri atq ita arborẽ ꝓuenire. trogũ credidisse de¬
miror. Quedã aut̃ plurib gn̾ib serunt᷑. quedam
omnib. ac pleraq ex his natura ipsa docuit: ⁊ in

Expanded text:
terrae plurimum refert favonio flante ac luna sitienterrae plurimum refert favonio flante ac luna sitiente. id plerique prave intellegunt a favonii ortu faciendum ac Februario mense tantum, cum id pleraque sata aliab occasu aequinoctiali flante vento fiat lunaque decrescente ac sicca. mirum in modum augetur ubertas effectusque eius observatione tali. ix 58 Et abunde praedicta ratione caeli ac terrae nunc de iis arboribus dicemus, quae cura hominum atque arte proveniunt. nec pauciora prope sunt genera; tam benigne naturae gratiam retulimus. aut enim semine proveniunt aut plantis radicis aut propagine aut avolsione aut surculo aut insito aut consecto arboris trunco. nam folia palmarum apud Babylonios seri atque ita arborem provenire Trogum credidisse demiror. quaedam autem pluribus generibus seruntur, quaedam omnibus. x 59 Ac pleraque ex his natura ipsa docuit et in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit pecus culmo ipso uł ⁊̃ filice stertorare arbitͣntur.
Cato. Stercus unde fiat. Stram̃ta. lupiũ. paleas f¬
balia ac frondis ilignea quernea ex segete ieuellito
ebulũ. cicutã. ⁊ circũ salicta herbã actam uluam q
uerit sarmenta sua comburito. ⁊ itidẽ in aratro.
idemq uͥ saturus eris frumentũ. oues ibi delectato.
Necñ ⁊ satis quibusdã ipsis pasci terrã dicit. Segetem
stercorant fruges. lupinũ. faba. uitiã. sic̃ econtrario
cicer qr auellitur. ⁊ qr salsũ est. hordeũ fenugrecum.
eruũ. hec omnia segetẽ exurunt. ⁊ oĩa que uellunt᷑
nucleũ insegetẽ ne indidis. Uirgilius ⁊ lino segetẽ
exuri. ⁊ auena ⁊ papauere arbitrat᷑. fimeta sub diuo
concauo loco ⁊ qui humorẽ colligat. stram̃ta in tecta
ne insole arescant palo erobore facto fieri ubet.
lta fere: ne innascant᷑ his serpentes. fimũ inicere

Expanded text:
non sit pecus, culmo ipso vel etiam felice stercorare arbitrantur. non sit pecus, culmo ipso vel etiam felice stercorare arbitrantur. Cato: Stercus unde facias, stramenta, lupinum , paleas, fabalia ac frondis iligneam quernea m. ex segete evellito ebulum, cicutam et circum salicta herbam altam ulvamque. erit, sarmenta sua comburito et indidem inarato. idemque: Ubi saturus eris frumentum, oves ibi delectato. Nec non et satis quibusdam ipsis pasci terram dicit: segetem stercorant fruges: lupinum, faba, vicia; sicut e contrario: cicer, quia vellitur et quia salsum est, hordeum, fenum Graecum, ervum, haec omnia segetem exurunt et omnia quae velluntur. nucleos in segetem ne indideris.—Vergilius et lino segetem exuri et avena et papavere arbitratur. Fimeta sub diu concavo loco et qui umorem colligat , stramento ne in sole arescant, palo e robore depacto fieri iubent. ita fore ne innascantur iis serpentes. fimum inicere
Abbreviated transcription (Latin):
la solũ dampnat. Alii cuiuscũq quadpedis excitio¬
sũ. aliqui columbariã p̃ferunt. Erimũ deinde ca¬
prarũ est. ab hoc ouiũ. dein boum. nouissimꝰ ium̃¬
toꝵ. hec fuere ap̃ priscos differentie. simulq pre¬
cepta ñ muenio. Retuli utendi. qn̾ ⁊ hic uetustas
utilior. uisũq iam ẽ aput quosdam ꝓuincialiũ in¬
tm̃ habundante geniali copia pecudũ farine uice
cribris suꝑ mici fetore aspectuq temꝑis uirib inqͣn¬
dam ⁊̃ gr̾am mutato nuꝑ reꝑtũ. oleas gaudere
maxime cinere e calcariis uarro p̃ceptis adicit eqͥ¬
no qđ sit leuissimũ segetes alendi. prata uͦ gͣuiore
⁊ qd ex hordeo fiat multasq gignat herbas. Quidã
trario usus aduersus utrũq ꝓnuntiat. Inter õs
aut̃ constat nichil ẽẽ utilius lupini segete pͥusꝗ
silique aratro uł bidentib uerse mamipulis ue
desecte circa radices arboꝵ ac uitiũ obrutis ⁊ ubi

Expanded text:
la solus damnat. alii cuiuscumque quadripedis ex cytila solus damnat. alii cuiuscumque quadripedis ex cytiso, aliqui columbaria praeferunt. proximum deinde caprarum est, ab hoc ovium, dein boum, novissimum iumentorum. Hae fuere apud priscos differentiae, simulque praecepta non invenio recenti utendi, quando et hic vetustas utilior; visumque iam est apud quosdam provincialium inveteratum, abundante geniali copia pecudum, farinae vice cribris superinici, faetore aspectuque temporis viribus in quandam etiam gratiam mutato.—Nuper repertum oleas gaudere maxime cinere e calcariis fornacibus.—Varro praeceptis adicit equino, quod sit levissimum, segetes alendi, prata vero graviore et quod ex hordeo fiat multasque gignat herbas. quidam trario usus adversus utrumque pronuntiat. inter omnes autem constat nihil esse utilius lupini segete, priusquam siliquetur, aratro vel bidentibus versa manipulisve desectae circa radices arborum ac vitium obrutis. et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa res antiqua. Iam ap̃ homerũ regnis senex
cia excogitasse traditur. diuulgasse uͦ hercules in
Litalia regi suo stercuto fauni filio. Obhoc inuento.
ĩmortalitatẽ tribuit. M̃. uarro pͥncipatũ dat turdo¬
rũ fimo ex auiariis. qđ etiã pabuloboum suũq mag¬
nificat. neq alio cibo celerius pinguescere asseuerat.
De nr̃is mͦ temꝑibus bñ sꝑare est: si tanta ap̃ maiores
fuere auiaria. ut exhis agri stercorarent᷑. Pximum
columella columbariis. mox gallinariis facit. na¬
tantiũ alitũ dampnato. Cet̾i auctores ꝯsensu hu¬
manas dapes ad hoc inpͥmis aduocant. Alii ex his
p̃ferunt potius hominũ in corioꝵ officinis pilo ma¬
defacto: alii ꝑ se se aqua iterũ largiusq ⁊̃ quã cũbibi¬
tur. Admixta quippe plus ibi male domandus est.
cũ ad uirus illud uini homo accesserit. hec sunt
certamina. que inuicẽ ad tellurẽ qͦ alendã utunt᷑
homines. Axime spurticias suũ laudant. columel¬

Expanded text:
ipsa res antiqua. iam apud Homerum regius senex cia excogitasse traditur, divulgasse vero Hercules in Italia, quae regi suo Stercuto Fauni filio ob hoc inventum inmortalitatem tribuit. M. Varro principatum dat turdorum fimo ex aviariis, quod etiam pabulo boum suumque magnificat neque alio cibo celerius pinguescere adseverat. de nostris moribus bene sperare est, si tanta apud maiores fuere aviaria, ut ex his agri stercorarentur. 51 primum Columella e columbariis , mox gallinariis facit, natantium alitum damnato. ceteri auctores consensu humanas dapes ad hoc in primis advocant. alii ex his praeferunt potus hominum in coriariorum officinis pilo madefacto, alii per sese aqua iterum largiusque etiam, quam cum bibitur, admixta. quippe plus ibi mali domandum est, cum ad virus illud vini homo accesserit. haec sunt certamina, invicemque ad tellurem quoque alendam aluntur homines. proxime spurcitias suum laudant, Columel
Abbreviated transcription (Latin):
ato ÷ miracło tantuliam maliscibo absũmi nata
aut uolgioalis densũ. terraq crebris suꝑcernit᷑ pol¬
licis crassitudine. Cont᷑ immane pondus attollere
se n ualet torguet᷑ q susbt̃ia. obhoc ⁊ partit̃ uesiguꝰ¬
leuiter ligat᷑. a solis occasii in tͥnis dieb ut equaliter

Expanded text:
ato etiam miraculo tantuli animalis cibo absumi nataleato etiam miraculo tantuli animalis cibo absumi nataleaut volviculis, densum, terraque cribris superincernitur pollicis crassitudine. 74 contra maius pondus attollere se non valet torqueturque sub terra. ob hoc et pavitur vestigiileniter rigatur a solis occasu in trinis d
Abbreviated transcription (Latin):
putare. ac falcẽ pati consuescere. Cato ⁊ furtis crates
imponi ubet. altitudine hõis ad solẽ recipiendum.
atq integi culino ad frigora arcenda. Sic piroꝵ ma¬
lon ꝙ semina mitriri: sic pineas nuces. sic cupressos
semine satas: ⁊ ipsas minimis id granis constat. ut
un ꝑspita quedã possint. Non omittendũ nature
miracłm ⁊ iã paruo gigni arbores tanto maiore ai¬
necri orcei grano. ne quis fabã reputet. ꝗd simile cui¬
giniis ue bnt maloꝵ piroꝵ ꝙ semina. łłis pͥncipus
respuentẽ secures materiẽ nasci indomitã poncli¬
bus nnm̃sis p̃da arboris uelis turrib murisꝙ im¬
pellendis arietis. Hec ẽ natura eiꝰ. hec pot̾ntia. Suꝑ
dim̃a erit elacͥma nasci aliꝗd. ut suoloco dicemus.
Ergo ecupsso femina. mas enĩ ut diximꝰ ñgiguit.¬
pillile collecte quib docui m̃sib siccaut᷑ sole. rup¬
teq emittunt sem̃ formicis mire expetitũ. ampli¬

Expanded text:
putare ac falcem pati consuescere. Cato et furcis crates putare ac falcem pati consuescere. Cato et furcis crates inponi iubet altitudine hominis ad solem recipiendum atque integi culmo ad frigora arcenda. sic pirorum malorumque semina nutriri, sic pineas nuces, sic cupressos semine satas et ipsas. minimis id granis constat, vix ut perspici quaedam possint, non omittendo naturae miraculo e tam parvo gigni arbores, tanto maiore tritici et hordei grano, ne quis fabam reputet. quid simile origini suae habent malorum pirorumque semina? his principiis respuentem securis materiem nasci, indomita ponderibus inmensis prela, arbor es velis, turribus murisque inpellendis arietes! haec est naturae vis, haec potentia. super omnia erit e lacrima nasci aliquid, ut suo loco dicemus. .Ergo e cupresso femina—mas enim, ut diximus, non gignit—pilulae collectae quibus docui mensibus siccantur sole, ruptaeque emittunt sem