comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tietur introeñtes colores sinceros pseu̾are. s ꝑmixtione
sui faciet interpoles. Q uid igit᷑ sibi uult dicet aliqs
Ista diusio diu̾soꝵ coloꝵ &e itẽ ꝯtranoꝵ: quia ꝯtraria st
ea que a se plimu distant. licet sint gñis eiusdem. Ut pu¬
miꝵꝵ distat quod dicit᷑ pallidu. aliqͣnto plus qđ appellat᷑
ruleu. hoc ampluis cyaneus color. płimu nõ nigredoa
Ideoq candidu & itẽ nigru nõ duersa sunt s ꝯtrana
quia intercapedo prolixior. Ergo ꝯtraria seꝑata quidem
a se sunt magna quadam seꝑatione. nec tñ oĩõ aliena st̃.
facit eim̃ ea u̾eluti cognata ce ꝯsanguinea genus suum.
quod colorẽ essẽ prediximꝰ Natura uo distant omĩa ea
que diu̾sa dicunt᷑ ut candor &e dulcedo. nigredoq ce odor.
Illoꝵ quippe genus color. hoꝵ sucusce uapor ꝓptereiqo
diu̾sis sensib ꝯp̃hendunt᷑. Ut igit᷑ ea que sũbiacet his

Expanded text:
tietur introeuntes colores sinceros perseuerare sed permixtione tietur introeuntes colores sinceros perseuerare sed permixtione sui faciet interpolatos. Quid igitur sibi uult, dicet aliquis, ista diuisio diuersorum colorum et item contrariorum? Quia contraria sunt ea quae a se plurimum distant, licet sint generis eiusdem, ut puinimum distat quod dicitur pallidum, aliquanto plus quod appellatur rubeum, hoc amplius cyaneus color, plurimum uero nigredo — ideoque candidum et item nigrum non diuersa sunt sed contraria, quia intercapedo prolixior. Ergo contraria separata quidem a se sunt magna quadam separatione, nec tamen omnino aliena sunt; facit enim ea ueluti cognata et consanguinea genus suum, quod colorem esse praediximus. Natura uero distant omnino ea quae diuersa dicuntur, ut candor et dulcedo nigredoque et odor; illorum quippe genus color, horum sucus et uapor proptereaque diuersis sensibus comprehenduntur. Vt igitur ea quae subiacet his
Abbreviated transcription (Latin):
bere paratumq his omib que erit receptuꝵ hoc ẽ
sine figura &e sine colore. odore etia ceteris que cor
que in se recipit simile receptaculu cu quid obue
niet dissimile his quib simile est discordabit opĩor
dicit tale est. Si aqua sit uniu̾sa aere silua sine finę¬
suba ut hebescens & habebit certe qualitates nature sũe
ꝓprias que nũꝗͣ ab ea recedunt. ħ necesse est eam a.
nã sua declinare aliquatenꝰ & ignescere. suscipiet certe
rursum igneas qualitates. humecta ce ignea ꝯtrane
sib quippe̾ sunt. alt̾ius humor & frigus quippe sunt.
alt̾ius siccitas & calor. hec ergo inquit diu̾sa sibi ce
repugnantia non patient᷑ alt̾uis sincera expͥmi qua¬
litatem. cum calor quidẽ frigus impugnet. Sicatas
demu intimat humorẽ. Uel ut alio utamur exẽ¬
pło si sit aliquod candidũ ut simithum. deinde hoc
oporteat transfẽrri in alum colorem ut duĩsum ut

Expanded text:
bere purumque ab his omnibus quae erit recepturum, hoc est bere purumque ab his omnibus quae erit recepturum, hoc est sine figura et sine colore, odore etiam et ceteris quae quae in se rniet dissimile his quibus simile est, discordabit, opinordicit tale est: si aqua sit uniuersae rei silua siue substantia, ut Thales censet, habebit certe qualitates naturae suae proprias, quae numquam ab ea recedent sed, si necesse sit eam a natura sua declinare aliquatenus et ignescere, suscipiet certe rursum igneas qualitates. Humecta et ignea contrariae sibi sunt, quippe alterius humor et frigus propria sunt, alterius siccitas et calor. Haec ergo, inquit, diuersa sibi et repugnantia non patientur alterius sinceram exprimi qualitatem, cum calor quidem frigus impugnet, siccitas demum interimat humorem, uel, ut alio utamur exemplo, si sit aliquid candidum ut psimithium, deinde hoc oporteat transferri in alium colorem uel diuersum ut
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a silua atq matenies ex qua illud opus fieri nec̃eͣ
est erit porro na ydonea si habebit oportuĩtate faci¬
litatemq informabilẽ. habebit autẽ si erit pura &
qualitate oĩ carens. quippe si habebit ꝓpria qualita¬
tem erit impedim̃to ceteris qualitatib genuina qua¬
litas. maxĩe si erunt uarie multiplicesq insigniende.
nec multiplices mõ s omnis etiã forme ac figure. Igit᷑
quia omnes silua recipit figuras omnes quoq colores
uire eam mõ informe mõ minime figurata. Int̾du
sine qualitate cognoiãt. Non quo habuerit hec unqͣ
o amiserit s ut que potuerit hr̃e. ut pote naͣ p̾dita
splendoris atq ornatus capace quẽ ad modũ appellat᷑
informe cui nondũ accesserit ex artificio forma for¬
mari tam̃ possit. Et condudit asserens quod bene
c ad fabre receptuꝵ erit formas informe esse de¬

Expanded text:
ipsa silua atque materies ex qua illud opus fieri necesse ipsa silua atque materies ex qua illud opus fieri necesse est. Erit porro materia idonea si habebit opportunitatem facilitatemque formabilem. Habebit autem, si erit pura et qualitate omni carens; quippe si habebit propriam qualitatem, erit impedimento ceteris qualitatibus genuina qualitas, maxime igitur si erunt uariae multiplicesque insigniendae, nec multiplices modo sed omnes etiam formae ac figurae. Igitur quia omnes silua recipit figuras, omnes quoque coloreiure eam modo «informem», modo «minime figuratam», interdum «sine qualitate» cognominat, non quo habuerit haec umquam et amiserit, sed ut quae potuerit habere, utpote natura praedita splendoris atque ornatus capacitate; quem ad modum appellatur informe saxum, cui nondum accesserit ex artificio forma, formari tamen possit. Et concludit asserens omne quod bene atque affabre recepturum erit formas informe esse de
Abbreviated transcription (Latin):
quod semꝑ est. Nec uõ mouen quẽqͣ oportet si exem pla
exemplis non usq quaq similia uidebunt᷑. Compatio eis
iuxta similitudĩe instituit᷑. que similitudo parilitatis
disparilitatisq concretio est. Iuare siquid in huimodi
reb ꝑfunctoria similitudĩem hr̃e inuenit᷑ amplecti
nos oportet intellectus maĩfestationisq causa. Deide
ait fieri non posse ut una existat facies que reru
oiũm formas uultusq contineat. Uariaq uniu̾si cor¬
poris undiq ora demonstret nisi subiecto pͥns in¬
formi aliquo corpoꝵ gremio. pinde ut que in pie¬
turis substerit infectio decolor ad coloꝵ lumina
subuehenda. Nune prestat çausal cur necesse fuerit
filua esse inope qualitatis. Et eñ sient aliquod
opus futuꝵ cui nihil desit ad ꝑfectam atq integra
pulcritudĩẽm. Preditu esse debet exemplu qđ uixͣ
fit. nec non opifex optimus & p̾stantissimꝰ s etiam

Expanded text:
quod non semper est. Nec uero moueri quemquam oportet, si exempla quod non semper est. Nec uero moueri quemquam oportet, si exempla exemplis non usque quaque similia uidebuntur; comparatio enim iuxta similitudinem instituitur, quae similitudo parilitatis disparilitatisque concretio est. Quare si quid in huius modi rebus perfunctoriam similitudinem habere inuenietur, amplecti nos oportet intellectus manifestationisque causa. Deinde ait «fieri ns rerum omnium formas uultusque contineat uariaque corporis undique ora demonstret, nisi subiecto prius informi aliquo corporum gremio, perinde ut quae in picturis substernitur infectio decolor ad colorum lumina subuehenda». Nunc praestat causas cur necesse fuerit siluam esse inopem qualitatis. Etenim si erit aliquod opus futurum cui nihil desit ad perfectam atque integram pulchritudinem, praebitum esse debet exemplum iuxta quod fit, nec tantum opifex optimus et praestantissimus, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a silua in hac quippe spẽs dissolubiles subam sortiunt᷑.
quas natura ꝓgemut. hoc ẽ eor que silue quasi qͦ¬
dam gremio ꝯtinent exemploꝵ imagines esse di¬
Illud uõ ex quo sĩmilitudo ꝯmeat patri. hoc ẽ ydea
huiꝰ eĩm similitudĩem memorate spẽs mutuant᷑. Qꝙ
posita inter nãm uere existentẽ ꝯstantem eandeq
semꝑ nimiꝵ ydeam que intellectus dei est eter
nus eterm. & inter eam nam que est quidem
s non eadem semꝑ.i. siluam quippe hec nat᷑a sua
nihil est eoꝵ que sunt cu sint eterna. Ergo qd
uere existentis rer. uidet᷑ esse aliquatenꝰ. Quia uero
non uere ꝑseu̾at patiturq ĩmutationẽ sũi non
est existens uere ut sunt exempla illa. quippe exẽ¬
pla rata & ĩmutabili constantia iugent. Frunt igit tria
hec quod semꝑ est itemq quod semꝑ non est. dein de

Expanded text:
ipsa silua, in hac quippe species dissolubiles substantiam sortiuntur —, ipsa silua, in hac quippe species dissolubiles substantiam sortiuntur —, quas natura progenuit, hoc est eorum quae siluae quasi quodam gremio continentur exemplorumque imagines esse diillud uero ex quo similitudo commeat patri, hoc est ideae — huius enim similitudinem memoratae species mutuantur —, quod posita inter naturam uere existentem, constantem eandemque semper, nimirum idean, quae intellectus dei aeterni est aeternus, et inter eam naturam quae est quidem, sed non eadem semper, id est siluam; quippe haec natura sua nihil est eorum quae sunt, cum sit aeterna. Ergo quod uere existentis rei, uidetur esse aliquatenus, quia uero non perseuerat patiturque immutationem sui, non est existens uere, ut sunt exempla; illa quippe exempla rata et immutabili constantia uigent. Erunt igitur tria haec: quod semper est, item quod semper non est, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
At uõ que obuer̾unt silue spẽs & in ea dissoluunt᷑ ac
ꝑeunt eternaꝵ atq ĩmortaliu spẽꝵ simulacra sunt.
miro quodã mõ uixta memorati.u. exempli ꝯsigna¬
tionẽ. Miro autẽ mõ ꝓpterea ꝙ difficile atq mex¬
plicabile est concipe mente quatenꝰ ex ydeaꝵ since¬
ritate. natius reb similitudo ꝓueniat. Utrũ pinde
ut mollib materiis signacula sicut supͣdictu es.
An ut cum de exemplo limam̃ta in mas tractabi¬
les transferant᷑ quod in pietoria co item ĩ fictoria
fieri uidennis. Quare differt ad p̾sens tractatu
hunc luo ẜuans loco ac tempori. Ac distingui intel¬
lectum imꝑat aĩ conceptione tali. Ut tria genera
nobis oecurrant. gn̾a nũę ꝓprie appellans. neq cĩm silua
nec nõ exemplu gn̾a sunt. s ut hec appellatio genera
dem dissoluitur. item alud in quo gignĩt᷑ inquit idest

Expanded text:
at uero quae obueniunt siluae species et in ea dissoluuntur ac at uero quae obueniunt siluae species et in ea dissoluuntur ac pereunt, aeternarum atque immortalium specierum simulacra sunt, miro quodam modo, iuxta memorati uidelicet exempli consignationem. Miro autem modo propterea quod difficile atque inexplicabile est concipere mente quatenus ex idearum sinceritate natiuis uera rebus similitudo proueniat, utrum perinde ut mollibus materiis signacula sicut supra dictum est an ut cum de exemplo liniamenta in materias tractabiles transferuntur, quod in pictoria et item fictoria fieri uidemus. Quare differt ad praesens tractatum hunc suo reseruans loco ac tempori, ac distinguit intellectum imperata animi conceptione tali ut «tria genera» nobis occurrant, «genera» nunc improprie appellans — neque enim silua nec uero exemplum genera sunt — sed ut appellatio generum dem dissoluitur —, item aliud in quo gignitur — in quo est
Abbreviated transcription (Latin):
pers. s aspecieb forma hñtib motam uarie diuersẽq̃
formari. Manet ergo hec in tali fortuna & conditi¬
one semꝑ. Archetipu quoq exemplũ manet in suba
ꝓpria. ydea scil cuiꝰq existens rei nature. Similiter
deus opifex ꝑ euum manet. s archetipoꝵ exemploꝵ
simula chra que silue obueĩunt non ꝑmanent. nanq
assidue ac sine int̾missione mutantur. mortis nascen¬
diq ꝑpetua successiõne. ob inexcusabilem natẽ cuius¬
dam necessitatem. Iuã obrem dicta est a platone silua
posita esse ad recipienda reꝵ signacula preclare posita.
quia cum sit natura ĩ mobilis ingredientiu formãtiu¬
q eam specieꝵ ꝯmeatu mouetur. Et easdem inuice
monet species ut ꝓgrediens docebit. Recte itaq cu
eadem sit semꝑ & ĩmutabilis uidet᷑ tam̃ inquit ob
specieꝵ mulciformiũ cetu dispariles induere formas.

Expanded text:
pers, sed a speciebus formam habentibus motam uarie diuerseque pers, sed a speciebus formam habentibus motam uarie diuerseque formari. Manet ergo haec in tali fortuna et condicione semper, archetypum quoque exemplum manet in substantia propria, idea scilicet cuiusque existens rei natae; similiter deus opifex per aeuum manet, sed archetyporum exemplorum simulacra, quae siluae obueniunt, non permanent, namque assidue ac sine intermissione mutantur mortis nascendique perpetua successione ob inexcusabilem naturae cuiusdam necessitatem. Quam ob rem dicta est a Platone silua posita esse ad recipienda rerum signacula. Praeclare posita quia, cum sit natura immobilis, ingredientium formantiumque eam specierum commeatu mouetur et easdem inuicem mouet species, ut progrediens docebit. Recte itaque, cum eadem sit semper et immutabilis, uidetur tamen, inquit, ob specierum multiformium coetum dispariles induere formas;
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩu memorie tenacions & labide causas ex pͥmeret.
Ait eĩm essẽ in hoĩim genus ium quãdam cere si¬
millima que faciat & acutos ad intelligendu oe ce¬
leres ad ediscendu. & cosdem subinde obliuiosos. Itẽ
alios quidẽ tardos ad discendum. Ueꝵ iagit᷑ me¬
mores. quosdaz ita ingeniatos ut ꝙ cito discant
& du memoria uigeant. Nam quoꝵ in aiõ cere illa
orq erit facile quidẽ discunt s cito amitunt absoletis
ob nimia remissiõnẽ cere signaculis. Contra ingenii
mentsq durior cera uix recipit formas que impͥmunt᷑.
s si unꝗͣ receꝑit dui consuat oꝑose imp̾ssas sigurar
ut pote stabili materie locatas. Tertia diuine felicitatis
cum cere similitudo sic solida est ut neq respuat formas
te siluam manifestau̾at ĩmobilem quoq curat ondẽ
asserens moueri eam conformariq ab introeuntib mł¬
timodis: cum ip̃a ita ut forme sic motus quoq sit ex¬

Expanded text:
hominum memoriae, tenacioris et labidae, causas exprimeret. hominum memoriae, tenacioris et labidae, causas exprimeret. Ait esse in hominum ingeniis uim quandam cerae simillimam, quae faciat et acutos ad intellegendum et celeres ad ediscendum, et eosdem subinde obliuiosos; item alios quidem tardos ad discendum, uerum iugiter memores; quosdam ita ingeniatos ut et cito discant diu memoria uigeant. Nam quorum in animo cerae illa orque erit, facile quidem discunt, sed cito amittunt obsoletis ob nimiam remissionem cerae signaculis. Contra ingenii mentisque durior cera uix recipit formas quae imprimuntur, sed si umquam receperit, diu conseruat operose impressas figuras, utpote stabili materia locatas. Tertia diuinae felicitatis concretio, cum cerae similitudo sic solida est ut neque respuat formas te siluam manifestauerat, immobilem quoque curat ostendere asserens «moueri» eam «conformarique ab introeuntibus» multimodis, cum ipsa ita ut formae sic motus quoque sit ex
Abbreviated transcription (Latin):
ab eoꝵ dem corpoꝵ ꝑmixtione sollertia mentis dis¬
tinguẽ. Ait eĩm. Eadem & consimilis ratio diffĩtul¬
cuncta. nec ullam de hisdem formam trahit. ergo for¬
mata quidẽ sunt oꝑa. Silua sine forma. Cumq ĩtra
gremin eius forment᷑ inquit que recipiunt᷑. conseqñ¬
uerat receptaculu. Ipsa informis manet. estq usus ẽuis
similis molli cedentiq materie ĩquã impͥmunt᷑ uatia
signacula. Perspicuu est aliquot esse mollia corpora.
que cedentia uanoꝵ simulacroꝵ imp̾ssioni recepta
dui ꝯseruent imposita siꝑnacula. Ut si ceram quis uł
plumbũ uł argentu consignet undiq. erit tunc iͥ silue
uicem cera in formis & habebit ĩnumeris formas non
suas. s aliunde adhibitas sibi. Ratione igit & recte
usui silue corporee que consignata undiq corpoꝵ for¬
mis natura mollis cedentisq materie compat᷑. Sed
de cera quidẽ &e in theeteco loquutꝰ est. Cum diu̾se

Expanded text:
ab eorundem corporum permixtione sollertia mentis disab eorundem corporum permixtione sollertia mentis distinguere. Ait enim: «Eadem et consimilis ratio difficula; recipit enim cuncta nec ullam de isdem formam trahit». Ergo formata quidem sunt corpora; silua sine forma. «Cumque intra gremium eius formentur, inquit, quae recipiuntur», — consequeuae recipiuntur, ipsa informis manet estque usus eius similis molli cedentique materiae, in quam imprimuntur uaria signacula». Perspicuum est aliqua esse mollia corpora, quae cedentia uariorum simulacrorum impressionibus recepta diu conseruent imposita signacula, ut si ceram quis uel plumbum uel argentum consignet undique. Erit tunc in siluae uicem cera informis et habebit innumeras formas non suas, sed aliunde adhibitas sibi. Ratione igitur et recte usui siluae corporeae, quae consignata est undique corporum formis, natura mollis cedentisque materiae comparatur. Sed de cera quidem etiam in Theaeteto locutus est, cum diuersae
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uatias sine int̾missĩone formãte figuras mõ prrami¬
dis. mõ exhaedri mõ octahedii dictoq citius ycosahedri¬
mõ chilindti & item cubi species ceteras. Item trian¬
guloꝵ quadratoꝵ hemicicli cirtuli tune si quis electa
qualibet figura. querat quod illud sit auru essẽ respon¬
deri oportere censet. ne si pyramidez id esse responsu
sit illa in aliam figura mox & inter ip̃a u̾ba respon¬
sionis migrante qui sie responderit mentiatur. Eodẽ
igit᷑ mõ n̾ec ignem qui est pyramoydes ignem essẽ
respondebimꝰ s uł ignitam silue ꝑtem uł igneã qua¬
litãtem. Nec octabełru s spirabilem silua. Nec ycosa¬
hediu nec cubum. s humecta illam t̾renam hanc silue
soliditatem. Nec uõ putandũ est agere nnc platonẽ
de noium ꝓprietate. qn potuis dare oꝑam ut assũesc̃a¬
mur sinceram siluam que ꝯuersũ uarioꝵ corpoꝵ tegit᷑

Expanded text:
innumeras sine intermissione formantem figuras», modo pyramiinnumeras sine intermissione formantem figuras», modo pyramidis et ex ea mox octahedri dictoque citius icosahedri et item cubi species, ceteras item triangulorum, quadratorum, hemicycli, circuli: tunc, «si quis electa qualibet figura quaerat», quid illud sit, aurum esse responderi oportere censet ne, si pyramidem esse responsum sit, illa in aliam figuram mox et inter ipsa uerba responsionis migrante qui sic responderit mentiatur. Eodem igitur modo nec ignem, qui est pyramoides, ignem esse respondebimus, sed uel ignitam siluae partem uel igneam qualitatem, nec octahedrum, sed spirabilem siluam, nec icosahedrum nec cubum, sed humectam hanc, terrenam illam siluae soliditatem. Nec uero putandum est agere nunc Platonem de nominum proprietate, quin potius dare operam ut assuescamus sinceram siluam, quae concursu uariorum corporum tegitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pora. pruisq ex ꝯu̾sione mutant᷑ qͣ erunt mutata
more torrentis itrefrenabili quodã impetu proruẽtis.
Itaq inquit ignis iste qui uelut exudans ĩ aerias au¬
ras dissoluit̃ cu instabilis mutabilisq sit nec habeat ꝑ¬
petuam ꝓpͥetatem non est ignis dicendus s ignen
quidda neq cu exalatis uaporib in auras aqua uer¬
titur. humor est nũcupanda. s humidu quid. Si¬
militer cetera. Et exequit᷑. At uõ id in quo fieri
euntiaq ĩ alias transire formas scil solum illud appel¬
landu puto certo ꝓnoĩe. recteq de eo dici posse.
hoc uł illud. merito. Sola eĩm hec ut cuiꝰ nulla qua
litas sit nullaq forma. nec ĩ ꝯtrarias qualitate
nec in diu̾sas formas patitur ꝯu̾sionem. Et qr sẽp
eadem manet certo noĩe appellari firme potest.
splendore illustris exempli uibet concipe aĩo & infin¬
gere cogitatione opificem ex uno eodemq auro

Expanded text:
pora priusque ex conuersione mutantur quam erunt cognominata, pora priusque ex conuersione mutantur quam erunt cognominata, more torrentis inrefrenabili quodam impetu proruentis. Itaque, inquit, ignis iste qui uelut exudans in aereas auras dissoluitur, cum instabilis mutabilisque sit nec habeat perpetuam proprietatem, non est ignis censendus, sed igneum quiddam, nec quae exhalatis uaporibus in auras aqua uertitur humor est nuncupanda sed humidum quid; similiter cetera. Et exequitur: «At uereuntiaque ad alias inde transire formas, solum illud appellandum puto certo pronomine recte quippe de eo dici posse 'hoc' uellitas sit nullaque forma, nec in contrarias qualitates nec in diuersas formas patitur conuersionem, et quia semper eadem manet, certo nomine appellari firme potest. splendore illustris exempli, iubet concipere animo et infingere cogitatione opificem «ex uno eodemque auro
Abbreviated transcription (Latin):
scemõĩ naturis accõmodare ꝯsensum. nec si ueri
simile quid uidebit᷑ statim hr̃e pro certo. Iuid
est igitur quod errore nos liberet: quoĩa est
essentia. Est etia qualitas. & hec diu̾sa sunt. Nam
essẽntia quidẽ alicurꝰ rei essentia est. Iualitas aute
suemus ut quotiens nãm istam penitus introspici¬
mus ptemq aliam euis uidemus deficere ase & in
aliam mãm migrare. ut puta ignem non ut con¬
stans aliquid & semꝑ idem certa ꝓnois appellatione
mõstremis dicentes hoc uł illud. hec quippe pronoia
sunt essentie signa. s illo multo magis utamur in
demõstratione quod ẽ ꝓpͥum qualitatis. dicamusq
ꝯtrarin. s potins circa eande essentiã res uersãri ꝯ¬
trarias. Itaq ꝯuersio ꝯmutatioq fit non essentie s
qualitatis. in qua & diu̾sitas & ꝯtrarietas ĩuenitur.
Eadem ratio est ceteroꝵ quoq clem̃toꝵ. quippe

Expanded text:
sce modi naturis accommodare consensum nec, si ueri sce modi naturis accommodare consensum nec, si ueri simile quid uidebitur, statim habere pro certo. Quid est igitur quod errore nos liberet? Quoniam est essentia, est etiam qualitas, et haec diuersa sunt, nam essentia quidem alicuius rei substantia est, qualitas autem semper, quotiens naturam istam penitus introspicimus partemque aliam eius uidemus deficere a se et in aliam materiam migrare, ut puta ignem, non ut constans aliquid et semper idem certa pronominis appellatione monstremus dicentes «hoc» uel «illud» — haec quippe pronomina sunt essentiae signa —, sed illo magis utamur in demonstratione quod est proprium qualitatis dicamusque contrarium, sed potius circa eandem essentiam res uersari contrarias; itaque conuersio commutatioque fit non essentiae, sed qualitatis, in qua et diuersitas et contrarietas inuenitur. Eadem ratio est ceterorum quoque elementorum, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
alia elementa mutan. Si eĩm sola non ꝯu̾titur
ad postremũ omĩa terra fient. si quidẽ cetera ĩ ip̃a
ꝯu̾tent᷑ ip̃a autẽ in nihil eoꝵ habebit ꝯũsionem. Sed̾
quia probatio constitit in uisu & nũꝗͣ uisa est terra in
fugit terrene ĩmutationis assertione. ne pugnare ad¬
u̾sum sensus iuderet᷑. Sumpsit tñ quo ꝑfectus trac¬
taret de mutua elem̃toꝵ ex alio in alud ꝯu̾sione.
Ait eĩ atq ita circuitu quoda iures fomentaq ge
nerationis corporib inuice sibi mutuantib nec in
una eademq forma ꝑseu̾antib que tandem erit
certa eor & acunctatione semota ꝯp̾hensio. nulla
certe merito. fingamus eĩ esse hunc ignem sin¬
ceꝵ & sine ullius materie ꝑmixtione ut putat
heraclitus. uł aquam ut thales. uł aera ut Ana¬
ximenes. hec in quit si semꝑ eadem ĩmutabilia
censeamus multos &e ĩ extrĩcabiles incurremus
errores. Quare non oportet facile de huiu¬

Expanded text:
alia elementa mutari. Si enim sola non conuertitur, alia elementa mutari. Si enim sola non conuertitur, ad postremum omnia terra fient, siquidem cetera in ipsam conuertentur, ipsa autem in nihil eorum habebit conuersionem. Sed quia probatio consistit in uisu et numquam uisa est terra in fugit terrenae immutationis assertionem, ne pugnare aduersum sensus uideretur. Sumpsit tamen, quo perfectius tractaret de mutua elementorum ex alio in aliud conuersione. Ait enim: «Atque itnerationis corporibus inuicem sibi mutuantibus nec in una eademque forma perseuerantibus quae tandem erit certa eorum et a cunctatione semota comprehensio? Ncerte». Merito; fingamus enim esse hunc ignem sincerum et sine ullius materiae permixtione, ut putat Heraclitus, uel aquam, ut Thales, uel aera, ut Anaximenes: «haec, inquit, si semper eadem immutabilia censeamus, multos et inextricabiles incurremus errores». Quare non oportet facile de huiu
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝓprietas corpoꝵ que cuiꝰq indicet nalem ꝓpͥetate.¬
xcum terreneq soliditatis corpus minimeq fusile
in sua ꝓpria natura pseuerans aqua solidatur &o sit t̾ra.
repente hĩtu mutataq ꝯditione apparens quod nõ erat.
S aquam in saxum solidari dicit quia in glacialib &
gelidis locis aqua dui ꝯstricta mutat᷑ in saxum quod
in asia ciuitas tripolis aquis ĩmensu calentib uaporata
que cu missa in formulas diu̾sas obriguerit format᷑
inceps dicturus erit. Nunc exequit᷑ quod aggressũs
est. Et quia ꝯu̾sam aquam fieri terra dixerat hac
eandem aqua demu tenuata in uapores aerie misce¬
ri subtilitati docet. Rurlumq ambustu aera querti
tilitate discedens ꝯdicionem aeris qui densetus pͥmo
quidẽ in nebulas nubesq opimat᷑. post soluta &. re¬
orbitam rõnemq circuitus terra quoq uidetur in

Expanded text:
lis proprietas corporum quae cuiusque indicet naturalem germlis proprietas corporum quae cuiusque indicet naturalem germxum terrenaeque soliditatis corpus et minime fusile in sua propria natura perseuerans aqua solidatur et fit terra, repente habitu mutataque condicione apparens quod non erat. Sed aquam in saxum solidari dicit, quia in glacialibus et gelidis locis aqua diu constricta mutatur in saxum, quod m. Est quoque in Asia ciuitas Tripolis aquis immensum calentibus uaporata, quae, cum missa in formulas diuersas obriguerit, formatuinceps dicturus erit. Nunc exequitur quod aggressus est et quia conuersam aquam fieri terram dixerat, hanc eandem aquam demum tenuatam in uapores aereae misceri subtilitati docet rursumque ambustum aera conuerti tilitate discedens condicionem aeris accipit, qui densatus primo quidem in nebulas nubesque opimatur, post soluta et orbitam rationemque circuitus terra quoque uidetur in
Abbreviated transcription (Latin):
uł ex imbecillitate ẜmonis. luxta audientẽ uõ uł cum
maudita & insolita dicunt᷑ uł cum is qui audit pigri¬
ore ingemo est ad intelligendu. Iuxta rem poro
cum talis erit qualis est hec ip̃a de qua ẜino nunc
nobis est. ut neq ullo sensũ contingi neq intel¬
lectu comphendi queat. ut pote carens forma sine
qualitate. sine fine. Sed neq thymeus qui diserit in¬
asfabilis orator. nec audientes tardi. Restat ut res
ip̃a distĩcilis &e obscura sit. Nec silua quicꝗͣ diffĩcilius.
Ad explanandu. Ergo cuncta que de natura eiꝰ dicta
sunt. mera predita ueritate sunt. nec tamẽ aꝑte dibaci¬
deq in timata. Deniq prestat cam difficultatis
ita dicens. Est tam̃ arduu eo magis ꝙ p̾confundi¬
mentis aciem necesse est. & estuare tam de igni
qͣ de ceteris materiis. Qui magis aquam aqua dici pui¬
tariq oporteat ꝗͣ terram cum nulla sit certa oe stabi¬

Expanded text:
uel ex imbecillitate sermonis; iuxta audientem uero, uel cum uel ex imbecillitate sermonis; iuxta audientem uero, uel cum inaudita et insolita dicuntur uel cum is qui audit pigriore ingenio est ad intellegendum; iuxta rem porro, cum talis erit qualis est haec ipsa de qua nunc sermo nobis est, ut neque ullo sensu contingi neque intellectu comprehendi queat, utpote carens forma, sine qualitate, sine fine. Sed neque Timaeus, qui disserit, instabilis orator nec audientes tardi; restat ut res ipsa difficilis et obscura sit. Nec silua quicquam difficilius ad explanandum; ergo cuncta quae de natura eius dicta sunt mera praedita ueritate sunt nec tamen aperte dilucideque intimata. Denique praestat causam difficultatis, cum ita dicit: «Est tamen arduum eo magis mentis aciem necesse est et aestuare tam de igni quam de caeteris materiis, qui magis aquam iure aquam dici putarique oporteat quam terram, cum nulla sit certa et stabi
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est. Sunt ergo mortalia ĩ mortaliu uereq i
existentiu simulatra & imagines. Acaprant autem
subam in silua. propt̾eaq & ip̃a illic apparent &
silue nobis iniciunt recordationẽ. quã quidẽ recep¬
taculu eoꝵ appellat: quia non ex gremio siluae
gn̾ate species florescunt ut ꝑutant stoici. s extrin¬
sẽcus eueĩunt ut in cera sigilla. Nutricula uõ ideo
ꝙalienos fetus uelut ꝓprios humers uehat. quippe
nihil his prebet ampliis p̾ter sũbiectionẽ. Deinde
progreditur atq hoc quod de ea dict᷑ ueru ẽ quide.
cunt᷑ aꝑte etiã maĩfesteq dicunt᷑. multe quippe orõ¬
nes uere quidẽ s obscure. Nascit᷑ quippe obscuritas
uł ex dicentis non nũꝗͣ uoluntate uł audientis iitio.
uł ex natura rei de qua tractatus est. Iuxta dicen¬
tem fit obscuritas cum uł studio dataq oꝑa dogma sũ¬
um uellat auctor. ut fecerunt Aristoteles & heraclitꝰ.

Expanded text:
necesse est; sunt ergo mortalia immortalium uereque necesse est; sunt ergo mortalia immortalium uereque existentium simulacra et imagines, accipiunt autem substantiam in silua proptereaque et ipsa illic apparent et siluae nobis iniciunt recordationem. Quam quidem «receptaculum» eorum appellat, quia non ex gremio siluae generatae species florescunt, ut putant Stoici, sed extrinsecus obueniunt ut in cera signacula, «nutriculam» uero ideo quod alienos fetus uelut propriis humeris uehat; quippe nihil his praebet amplius praeter subiectionem. Deinde progreditur: «Atque hoc quod de ea dicitur uerum est quidem, cuntur aperte etiam manifesteque dicuntur. Multae quippe orationes uerae quidem sed obscurae; nascitur quippe obscuritas uel dicentis non numquam uoluntate uel audientis uitio uel ex natura rei de qua tractatus est. Iuxta dicentem fit obscuritas, cum uel studio dataque opera dogma suum uelat auctor, ut fecerunt Aristoteles et Heraclitus,
Abbreviated transcription (Latin):
eam simpliciter & ex natura sua. neq corpoream neq
ĩcorpoream cognoĩamus. s possibilitate coipus. & item
possibilitate non corpus. Iam cum oĩa que ꝓpositu erat
recensere. ꝑspicaci ꝯsideratione decursa sint iuxta pla¬
tonici dogmatis auctoritatẽ. Supest reditum fieri ad
oronis ip̃ius explanationẽ. Ait ergo quam igitur
eius iuim quam ue essẽ naͣm putandu: Uim mc
appellat oportuntatẽ silue uultus in tuẽdi. & eĩ ta
uultus ꝗͣ qualitates uanas nec non quãtitates habet.
non effectu. s possibilitate. ob ĩconstante eoꝵ mu¬
possumus certa aliqua ꝯp̾hensĩone uł ex sensu cogͥta.
uł ex rõne intellecta de ueritate euis p̾sũmere. qͥp¬
pe ut somniu quo magis ꝯtrectare cupimꝰ hoc im¬
pensius imago fugit. Opinor inquit oiu que gi¬
gnunt recẽptaculu est & qͣi queda nutricula.
Omia que gignunt᷑ etias ex aliquo tempore sint

Expanded text:
eam simpliciter et ex natura sua neque corpoream neque eam simpliciter et ex natura sua neque corpoream neque incorpoream cognominamus, sed possibilitate corpus et item possibilitate non corpus. Iam cum omnia quae propositum erat recensere perspicaci consideratione decursa sint iuxta Platonici dogmatis auctoritatem, superest reditum fieri ad orationis ipsius explanationem. Ait ergo: «Quam igitur eius uim quamue esse naturam putandum?». Vim nunc appellat opportunitatem siluae uultus induendi; etenim tam uultus quam qualitates uarias nec non quantitates habet, non effectu, sed possibilitate ob inconstantem eorum mupossumus certa aliqua comprehensione uel ex sensu cognita uel ex ratione intellecta de ueritate eius praesumere; quippe ut somnium, quo magis contrectare cupimus, hoc impensius imago effugit. «Opinor, inquit, omnium quae gignuntur receptaculum est et quasi quaedam nutricula». Omnia quae gignuntur et ex aliquo tempore sint
Abbreviated transcription (Latin):
nus est neq ulli sũbiacet generi. Inappter cum sit¬
origo nihil antiquuis ea mente conçipiendum est.
Que cum ita sint corpus sentit᷑. silua sensilit
non est. Silua igit᷑ non erit corpuis. eodemq modo
simplex res est & ĩcomposita. Corpus neq simplex
&e compositu. mimme ergo silua corporea. Dico
eandẽ hanc sane ne incorporea quidẽ quia quod incor¬
poreum ẽ nullam conditionẽ corporis patit᷑. nec corpus
unꝗͣ fieri potest. At nõ silua formata qualitatib quanti¬
tatib etiã sigurisq & oĩ cultu ꝯuenustata corpus mun¬
dusq facta est effectu opificis atq oꝑatione. Igit᷑ ne
incorporea quidẽ. Si corpus est sensile est. at eĩm sensile
non est. ne corpus quidẽ igit᷑ erit. Si autẽ incorporeu
quiddam erit. intelligibile ẽ. Silua autẽ euis natura
intelligibilis non ẽ. nec incorporea quidẽ. Recte igit

Expanded text:
nus est neque ulli subiacet generi, nus est neque ulli subiacet generi, origo, nihil antiquius ea mente concipiendum est. Quae cum ita sint, corpus sentitur, silua sensibilis non est: silua igitur non erit corpus. Eodemque modo silua simplex res est et incomposita, corpus neque simplex et compositum: minime ergo silua corporea. Dico eandem hanc ne incorpoream quidem, quia quidquid incorporeum est nullam condicionem corporis patitur nec corpus umquam fieri potest; at uero silua formata qualitatibus, quantitatibus etiam figurisque et omni cultu conuenustata corpus mundusque facta est effectu opificis atque operatione: igitur ne incorporea quidem. Deinde, si corpus est, sensile est; at enim sensile non est: ne corpus quidem igitur erit. Si autem incorporeum quiddam erit silua, intellegibilis eius natura est; at intellegibilis non est: ne incorporea quidem. Recte igitur
Abbreviated transcription (Latin):
redigit᷑ appellationẽ. dicimꝰ eĩ corporis essentiam
ut pote quod du̾sis tẽporib ꝯtrarias sustineat pas¬
siones. & in quo altera ex duab ꝯtrariis ĩueniat᷑
necesse est. Idem hoc diamus quãtitate hr̃e cum
est ꝑfectum longitudinis latitudinis soliditatisq con¬
sortio. nihilominus corpus quale & qualitate p̾ditu
nũ cupamus. Idem hoc ad aliud corpis mauis essẽ dicimꝰ.
NOΠOTI. Iuppe maius sine ꝯpatione maioris  equale
sme ꝯpatione alt̾uis equalis intelligi non potest. Cete¬
rasq signficationes de cathegoriis m̃utuatur. Et eĩm
silue detrahimus hec oĩa. Quando passionem euis quoq
tib illa consors ꝑpessionis putet᷑. Deniq passio eus
eiusmoĩ est ut ip̃a quidem in nihil aliud conu̾tatur.
s quia recipit ea que mutant᷑ pati aliquid falso putat᷑.
Demq ut deus qui pͥmitus opatur ac facit neq ge¬

Expanded text:
redigitur appellationem. Dicimus enim corpus essentiam, redigitur appellationem. Dicimus enim corpus essentiam, utpote quod diuersis temporibus contrarias sustineat passiones et in quo alterum ex duobus contrariis inueniatur necesse est. Idem hoc dicimus quantitatem, cum est perfectum longitudinis, latitudinis soliditatisque consortio. Nihilo minus corpus quale et qualitate praeditum nuncupamus. Idem hoc ad aliud corpus comparantes maius esπρὸς τί, quippe maius sine comparatione minoris et aequale sine comparatione alterius aequalis intellegi non potest. Ceteramque significationem de categoriis mutuamur. At enim siluae detrahimus haec omnia, quando passionem quoque ipsatibus, illa concors perpessionis putetur. Denique passio eius huius modi est ut ipsa quidem in nihil aliud conuertatur, sed quia recipit ea quae mutantur pati aliquid falso putatur. Denique ut deus, qui primitus operatur ac facit, neque ge
Abbreviated transcription (Latin):
ad siccitatem facit transitu. Calor autẽ cois qualitas
neq in igne neq in aere residebit. nec uͣo nusqͥ eĩt.
Manebit igit᷑ in silua. Ex quo ꝑspicuu est ꝙ in
illa corpoꝵ mutua pmutatione muenit᷑ silua anti¬
quissima & pͥncipalis subiectio. pinde ut cera mol¬
an corpus silua sit consideremꝰ. Neq corpus neq in¬
corporeum quiddam posse dici simpliciter puto. sed
tam corpus q̃ in corporen possibilitate. Iuippe quod
ꝓprie dicit᷑ corpus ex silua consistit & qualitate.
Silua autẽ nequaꝗͣ ex silua constat & qualitate.
minime ergo corpus ẽ. Deinde nillũ corpus sme
qualitate. Silua autẽ ꝑ se sine qualitate. non igit᷑
corpus. Quidꝙ omne corpus ht̃ figuram: Silue
uxta nãm suam nulla est figura. non ergo corpus.
Demde omne corpus finitum ac det̾minatu est.
Silua autẽ infinita & minime t̾minata. non gͦ
corpus. Item omne genus corporis sub categoriẽ

Expanded text:
ad siccitatem facit transitum, calor autem, communis qualitas, ad siccitatem facit transitum, calor autem, communis qualitas, neque in igni neque in aere residebit, nec uero nusquam erit: manebit igitur in silua. Ex quo perspicuum est quod, in illa corporum mutua permutatione, inuenitur silua antiquissima et principalis subiectio, perinde ut cera molan corpus silua sit consideremus. Neque corpus neque incorporeum quiddam posse dici simpliciter puto sed tam corpus quam incorporeum possibilitate; quippe quod proprie dicitur corpus ex silua constat et qualitate, silua autem nequaquam ex silua constat et qualitate: minime ergo corpus est. Deinde nullum corpus sine qualitate, silua autem per se sine qualitate: non igitur corpus est. Quid quod? Omne corpus habet figuram et siluae iuxta naturam suam nulla figura est. Non ergo corpus. Deinde omne corpus finitum ac determinatum est, silua autem infinita et minime determinata: non ergo corpus. Item omne genus corporis sub categoricam
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Suꝑest igit᷑ ut sit uspiam frigus. nec eim̃ esse¬
potest sine eo in quo est. hoc porro nihil esse aliul
ꝗͣ siluam ratio testat᷑. Ruisum dicimus aera duas
qualitates hr̃e calorem & humorem. Constitit aut̃
aquam quoq in duab qualitatib inueniri. humoris
& fugoris. Erunt ergo &e hor ꝓpͥa que uidentur
ꝯtrana. Aque quidẽ fn̾gus. Aeris uõ calor. sed cois
humor. Cum igit᷑ resoluta in napores aqua ẽ & id
quod ex aqua ꝯuersum fluxit quent᷑ ac nendicatur
porro coĩs manet neq in aeris neq in aque gre¬
mio. esse tamen uspiam necessẽ est. erit igit᷑ m sil¬
ua. Eodemq mõ ignis due sunt qualitates siccitas
&e calor. Neris uõ ut supra ꝯp̾hensũm est. calor &
humor. Ergo etia ce hoꝵ coĩs qualitas in calore.
Ignis item propͥa siccitas. Aeris humor. Ignito ergo
aere & aliquatenus ꝯu̾so in nãm ignis humor qͥde

Expanded text:
rit. Superest igitur ut sit uspiam frigus, nec enim poterit. Superest igitur ut sit uspiam frigus, nec enim potest esse sine eo in quo est; hoc porro nihil esse aliud quam siluam ratio testatur. Rursum dicimus aera duas qualitates habere, calorem et humorem; constitit autem aquam quoque in duabus qualitatibus inueniri humoris et frigoris. Erunt ergo et horum propria quae uidentur contraria, aquae quidem frigus, aeris uero calor, sed communis humor. Cum igitur, resoluta in uapores aqua, aeri quod ex aqua conuersum fluxit quaeritur ac uindicatur, porro communis manet neque in aeris nec in aquae gremio; esse tamen eum uspiam necesse est: erit igitur in silua. Eodemque modo ignis duae sunt qualitates, siccitas et calor, aeris uero, ut supra comprehensum est, calor et humor: ergo etiam et horum communis qualitas in calore. Ignis item propria siccitas, aeris humor; ignito ergo aere et aliquatenus conuerso in naturam ignis, humor quidem
Abbreviated transcription (Latin):
stra opĩo neq ignem neq terram neq aqua n sp̃m
esse silua. s materia pͥncipalem corponis pͥma subiectã.
in qua non qualitas non forma non qͣntitas nõ figura
sit ex natura ꝓpria s iurtute opifics heo cuncta ꝯnexa
ne mutua & ex qualitatu inconstanti mutatione.
Et eĩ terra duas ht̃ ppͥas qualitates frigus &e siccita¬
tem. ꝑinde tractamus ad pͥns quasi terra ex aliqua
ꝑte ĩ aluid aliquod ꝯu̾tat᷑ elementu. Similiter aqua
mor. Coĩs uõ utriusq nature frigus. Cum igit᷑ t̾ra
lace fusa ꝯu̾titur aliquatenꝰ in aqua. tunc liccitas
quidẽ eius mutata fuit in humore. frigus uõ qđ
comune est ꝑseuerat in statu ꝓprio. quia neq est
tũc in terra. neq etiã in aqua. In terra quidẽ ꝑꝑea
dum eĩm mutat᷑ huc & cõuertit᷑. neq plene mutatũ
neq ꝑfecte ꝯu̾sum est etiã in aque mat̾ia migra¬

Expanded text:
stra opinio neque ignem neque terram nec aquam nec spiritum stra opinio neque ignem neque terram nec aquam nec spiritum esse siluam, sed materiam principalem et corporis primam subiectionem, in qua non qualitas, non forma, non quantitas, non figura sit ex natura propria, sed uirtute opificis haec ei cuncta conexa ne mutua et ex qualitatum inconstanti mutatione. Etenim terra duas habet proprias qualitates, frigus et siccitatem perinde enim tractemus ad praesens quasi terra ex aliqua parte in aliud aliquod conuertatur elementum. Similiter aqua mor, communis uero utriusque natura frigoris. Cum igitur terra late fusa conuertetur aliquatenus in aquam, tunc siccitas quidem eius mutata erit in humorem, frigus uero, quod commune est, perseuerat in statu proprio, quia neque etiam tunc est in terra nec iam in aqua: in terra quidem proptdum enim mutatur adhuc et conuertitur, neque plene mutatum neque perfecte conuersum est, ut iam in aquae materiam migra
Abbreviated transcription (Latin):
ter ip̃am siłuam nihil esse arbitror ex quo fiat ac¬
cessio. uł in quo id quod ex silua defluit ianito
minuat᷑. Sunt qui censent eam fundi ce item
contrahi. s neq fundit᷑ quid sine humore neq
contrahit᷑ sme replicatione. Utrũq antẽ hoꝵ non caret
qualitate. &. silua caret qualitate. Neq igit᷑ ut fusilis
materia porrigit᷑. nec cõtrahit᷑. ut replicabilis. Sunt
item qui putent infinite sectionis patibilẽ silua.
s omne quod secatur ꝯpositum mĩmeq simplex ent
ce in aliquo spatio quod ẽ corporee qͣntitatis. ergo
silua minime lecabit᷑ caret eim qͣntitate ꝑinde ut
qualitate. qͣuis qualitatem quãtitatemq comitet᷑.
Si uõ quia corpora qualitatib & qͣntitatib predita
que ab ea ꝯtinent᷑. secari queunt ipãm quoq una
cum hisdem secari fingamus non erit oĩo abhorens
a rõne. uł inconueĩens p̾sumptio. Recta est igit᷑ no¬

Expanded text:
ter ipsam siluam nihil esse arbitror ex quo fiat acter ipsam siluam nihil esse arbitror ex quo fiat accessio uel in quod id quod ex silua defluit inanita silua minuatur. Sunt qui censent eam fundi et item contrahi. Sed neque funditur quid sine humore nec contrahitur sine replicatione. Vtrumque autem hoc non caret qualitate, et silua caret qualitate: neque igitur ut fusilis materia porrigitur nec contrahitur ut replicabilis. Sunt item qui putent infinitae sectionis patibilem siluam. Sed omne quod secatur compositum minimeque simplex erit et in aliquo spatio, quod est proprium quantitatis: ergo silua minime secabitur; caret enim quantitate perinde ut qualitate, quamuis qualitatem quantitatemque comitetur. Si uero, quia corpora qualitatibus et quantitatibus praedita, quae ab ea continentur, secari queunt, ipsam quoque una cum isdem secari fingamus, non erit omnino abhorrens a ratione uel inconueniens praesumptio. Recta est igitur no
Abbreviated transcription (Latin):
linee uł suꝑficiei uł corporis. que cuncta ꝓpͥas figuras
hñt. suie plana sint seu solida. figura porro spes qua¬
litatis est. Quare si est limitata silua qualitate
predita & figure compos erit ꝑ semet ip̃am. que i¬
formis & qualitate carens euidenter ostensa est. Er¬
go infĩnita quoq &e minime det̾minata. infinta
porro non ut que ĩmense lateq &e in sũpabiliter
porrecta sunt. s ut que possut aliquo limite cir¬
cumiri. nec tamen adhuc mentis ꝯsideratione ual¬
lati. Atq ut sine qualitate sine sigura quoq dici¬
mus.sic etia infinitam. uelut nondu ante exorna¬
tionem. Deniq adhuc siluam esse fine circũdatam.
candẽq nec increm̃tu nec ĩminutionem pati di¬
citur merito. fiet eim ut ex nihilo subsistat aliꝗd.
& dissoluat᷑ in nihilu. quod fieri non potest: quip¬
pe quod auget᷑ accessũ magnitudinis crescit. & pre¬

Expanded text:
lineae uel superficiei uel corporis, quae cuncta proprias figuras lineae uel superficiei uel corporis, quae cuncta proprias figuras habent, siue plana sint seu solida, figura porro species qualitatis est. Quare si est limitata silua, qualitate praedita et figurae compos erit per semet ipsam, quae informis et qualitate carens euidenter ostensa est, ergo infinita quoque et minime terminata. Infinita porro non ut quae immense lateque et insuperabiliter porrecta sunt, sed ut quae possunt aliquo limite circumiri nec tamen adhuc mentis consideratione uallata; atque ut sine qualitate, sine figura quoque dicimus, sic etiam infinitam, uelut nondum ante exornationem dumque adhuc silua est fine circumdatam. Eademque nec incrementum nec imminutionem pati dicitur. Merito; fiat enim ut ex nihilo subsistat aliquid et dissoluatur in nihilum, quod fieri non potest. Quippe quod augetur accessu magnitudinis crescit, et prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti rationẽ incus latere. semenq possibilitate am¬
mal esse. Altera q rõnem quidẽ in se future gnͣatio¬
nis nondũ habet. s quia tale est natura ut extrin¬
secus acciꝑe possit rationes formaꝵ & qualitatum.
possibilitate dicimus fore quod nondũ est. ut erie
cere ue massa informis anteꝗͣ ex arte recipiat for¬
mas. Q uare si intra siluam ratio formaꝵ &e
qualitatu lacet ut stoicis uidet᷑ abundat opificis
moderatio. S opmor silue opificem necessarium
sicut etiã ip̃i stoici sanciunt. Opifex igit᷑ silue ut
eris infõrmati cereq formas insigniet. atq ita stabit
ob nefarii dogmatis rationem. Nihilominꝰ de eterm¬
tate etia silue ꝯsentrunt. ꝑpetua fore censentes. qñ
sit arx ce origo reꝵ. s utrum limitata a. det̾minata
nequaꝗͣ consentũit. quando det̾minata quoq magni¬
tudĩem habeant necesse est. Magnitudo autẽ est uł

Expanded text:
perfecti rationem intus latere semenque possibilitate aniperfecti rationem intus latere semenque possibilitate animal esse, altera quod rationem quidem in se futurae generationis nondum habet, sed quia tale est natura ut extrinsecus accipere possit rationes formarum et qualitatum, possibilitate dicimus fore quod nondum est, ut aeris ceraeue massa informis, antequam ex arte recipiat formas. Quare si intra siluam ratio formarum et qualitatum latet, ut Stoicis uidetur, abundat opificis moderatio, sed opinor siluae opificem necessarium, sicut ipsi etiam Stoici sanciunt. Opifex igitur siluae ut aeris informitati ceraeue formas insigniet atque ita constabit ob necessariam dogmatis rationem. Nihilo minus de aeternitate etiam siluae consentiunt perpetuam fore censentes, quando sit arx et origo rerum, sed utrum limitata, id est determinata, nequaquam consentiunt, quando determinatum quoque magnitudinem habeat necesse est; magnitudo autem est uel
Abbreviated transcription (Latin):
bitur in aliud quiddã ꝯuertat᷑ necesse est ac desinet esse
silua. quod rõne certe caret. nanq ut cera transfĩgura¬
ta & in multas du̾sasq formas non ip̃a uertit᷑. s figu¬
ra ip̃a in ꝓpria nͣa pseu̾ante cum figure non sint qđ
cera est. Sic opinor silua quoq formis sigarisq ua¬
riatam cum de sua conditione minime recedat rec¬
te patibilem dici. Etiã hoc coĩter ab omib pronũ¬
tiatur. Siluam sine qualitate esse. ac sine figura. &
sine specie. non quo sine his nũꝗͣ essẽ possit᷑. sed ꝙ
hec ex ppͥa nã non habeat nec possit potiuis qͣ comi¬
tet᷑ spẽs &o qualitates. Deniq li mentis ꝯsideratiõe
uolumus ad hec adimere sine quib non est possumꝰ
ei non effectu s possibilitate reꝵ oĩum possessionẽ
dare. Possibilitas autẽ gemina ratione intelligitur
Una ut cum dicimꝰ in semine omnẽ totius corporis

Expanded text:
bitur, in aliud quiddam conuertatur necesse est ac desinat esse bitur, in aliud quiddam conuertatur necesse est ac desinat esse silua, quod ratione certe caret. Namque ut cera, quae transfigurata in multas diuersasque formas non ipsa uertitur sed figurae, ipsa in propria natura perseuerante, cum figurae non sint quod cera est, sic opinor siluam quoque formis figurisque uariatam, cum de sua condicione minime recedat, recte patibilem dici. Etiam hoc communiter ab omnibus pronuntiatur siluam sine qualitate esse ac sine figura et sine specie, non quo sine his umquam esse possit, sed quod haec ex propria natura non habeat nec possideat potius quam comitetur species et qualitates. Denique si mentis consideratione uolumus ei haec adimere sine quibus non est, possumus ei non effectu sed possibilitate horum omnium possessionem dare. Possibilitas autem gemina ratione intellegitur: una ut cum dicimus in semine omnem totius corporis