comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris eẽ: neq hñt suum locum ullum in diuisione partium: neq
certum p̃ceptorum genus. Et agenda sunt non minus diserte
ꝗͣ quae in lite dicunt᷑ obiurgatio. cohortatio. consolatio: quor
nihil est. quod non sũma dicendi ornam̃ta desideret. sed ex ar¬
tificio res ista p̃cepta non quaenint. P lane inquit catulus assẽ
Ge uero inquit antonius. qualis oratoris. et quanti hoĩs
in dicendo putas eẽ historiam scribere: Si ut greci scri¬
psenint summi inquit catulus: si ut ñ. nihil opꝰ est oratore: sa¬
ts est non c̃ẽ menclacem. Atqui ne nr̃os contemnas inꝗt
antonius: graeci quoq ip̃i sic initio scriptitarunt: ut ñr Cato:
ut pictor ut piso. Erat enim historia nihil aliud nisi annali¬
um confectio: cuius rei memoriae q publiex retinendae cã
ab initio rerum romanaꝵ. ufq ad. Q. mucium pontificem
maximum. res omnes singuloꝵ annoꝵ mandabat lrĩs ponti¬

Expanded text:
ris esse, neque habent suum locum ullum in divisione partium neque ris esse, neque habent suum locum ullum in divisione partium neque certum praeceptorum genus et agenda sunt non minus diserte, quam quae in lite dicuntur, obiurgatio, cohortatio, consolatio, quorum nihil est, quod non summa dicendi ornamenta desideret; sed ex artificio res istae praecepta non quaerunt.' 'Plane' inquit Catulus 'adsentior.' ge vero,' inquit Antonius 'qualis oratoris et quanti hominis in dicendo putas esse historiam scribere?' 'Si, ut Graeci scripserunt, summi,' inquit Catulus; 'si, ut nostri, nihil opus est oratore; ss est non esse mendacem.' 'Atqui, ne nostros contemnas,' inquit Antonius, 'Graeci quoque ipsi sic initio scriptitarunt, ut noster Cato, ut Pictor, ut Piso; erat enim historia nihil aliud nisi annalium confectio, cuius rei memoriaeque publicae retinendae causa ab initio rerum Romanarum usque ad P. Mucium pontificem maximum res omnis singulorum annorum mandabat litteris ponti
Abbreviated transcription (Latin):
consilia consulatus mei: quib illi tubuno pł. pro re .p. restitissẽ.
quaeq ab eo contra rem .p. facta arbitrarer exposui diu retentus
sum. multa audiui. multa respondi. Num igitur placet. cum
de eloquentia p̃cipias. aliquid etiam de testimoniis dicendis
quasi in arte tradere: Nihil sane inquit catulus necẽe est
Quid si quod sxpe summis uitis accidit mandata sint exponẽ¬
da. aut in senatu ab imꝑatore: aut ad imꝑatorem: aut ad regẽ
aut ppłm aliquem a senatu: Num quia hoc gne̾ orationis in
huiusmõi causis. accuratiore est utencdum: idcico etiam pars¬
lirec causaꝵ numeranda uidet᷑ aut propriis p̃ceptis instruendã.
Minime uero inquit catulus. non enim deerit homini disẽto
in eiusmoĩ rebus facultas ex cȩteris rebus et causis comproba¬
ta. E rgo item inquit illa quae sape diserte agenda sunt.
et quae ego p̾auloante cum eloquentiam laucdarem. dixi orato¬

Expanded text:
nsilia consulatus mei, quibus illi tribuno plebis pro re publica restitissem, nsilia consulatus mei, quibus illi tribuno plebis pro re publica restitissem, quaeque ab eo contra rem publicam facta arbitrarer, exposui; diu retentus sum, multa audivi, multa respondi. Num igitur placet, cum de eloquentia praecipias, aliquid etiam de testimoniis dicendis quasi in arte tradere?' 'Nihil sane' inquit Catulus 'necesse est.' 'Quid si, quod saepe summis viris accidit, mandata sint exponenda aut in senatu ab imperatore aut ad imperatorem aut ad regem aut ad populum aliquem a senatu, num quia genere orationis in eius modi causis accuratiore est utendum, idcirco pars etiam haec causarum numeranda videtur aut propriis praeceptis instruenda?' 'Minime vero,' inquit Catulus; 'non enim deerit homini diserto in eius modi rebus facultas ex ceteris rebus et causis comparata.' 'Ergo item' inquit 'illa, quae saepe diserte agenda sunt et quae ego paulo ante, cum eloquentiam laudarem, dixi orato
Abbreviated transcription (Latin):
sunt aut corporis aut extraneȩ. Si habuent: bñ rebus iis usum: si
nonhũent sapienter caruisse. si amiserit moderate tulisse deinde
quid sapienter io quem laudet quid liberaliter. quid fortiter. ꝗd
iuste. quid inagnifice. quid pie. quid grate. quid humaniter. ꝗd
deniq cum aliqua uirtute: aut fecerit. aut tulerit. hac et quae st̃
guis eius. facile uidebit qui uolet laudare quempiam: et qui
uituperare contraria. Cur igitur dubitas inquit catulus facẽ
hoc tertium genus: quonium inest in ratione retum. Non enim
si est facilius eo de numero quoq est excerpendum. Quia nolo
inquit omnia quae cacdunt aliquando in oratorem. qͣuis exigua
sint. ea sic tractare quasi nihil possit dici sine p̃ceptis suis. Nã
et testimonium sape dicendum est: ac nonnunꝗͣ etiam accura¬
tius: ut mihi necẽe suit in Sex. titium: S illo seditiosum ciuẽ
et turbulentum explicaui. In eo testimonio dicendo omnia cõ¬

Expanded text:
sunt aut corporis aut extraneae; si habuerit, bene rebus eis usum; si sunt aut corporis aut extraneae; si habuerit, bene rebus eis usum; si non habuerit, sapienter caruisse; si amiserit, moderate tulisse; deinde, quid sapienter is, quem laudet, quid liberaliter, quid fortiter, quid iuste, quid magnifice, quid pie, quid grate, quid humaniter, quid denique cum aliqua virtute aut fecerit aut tulerit: haec et quae sunt eius generis facile videbit, qui volet laudare; et qui vituperare, contraria.' 'Cur igitur dubitas,' inquit Catulus, 'facere hoc tertium genus, quoniam est in ratione rerum? Non enim, si est facilius, eo de numero quoque est excerpendum.' 'Quia nolo,' inquit, 'omnia, quae cadunt aliquando in oratorem, quamvis exigua sint, ea sic tractare, quasi nihil possit dici sine praeceptis suis; nam et testimonium saepe dicendum est ac non numquam etiam accuratius, ut mihi etiam necesse fuit in Sex. Titium, seditiosum civem et turbulentum; explicavi in eo testimonio dicendo omnia co
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uaeliementer. cum abste est popilia mater ur̃a laudata. cui pͥmu
mulieri hunc honorem in nr̃a ciuitate tributum puto. Sed non oĩa
quaecunq loquimur. mili uident᷑ ad artem. et ad p̃cepta ẽẽ re¬
uocanda. Ex his enim fontibus unde omnia ornate: dicendi p̃¬
cepta sument᷑ licebit etiam laudationem ornare: neq illa elemẽta
desiderare: quae ut nemo tradat: quis est qui nesciat qua sunt in ho¬
minelaudanda: Positis enim his rebus: quas crassus in illius orati¬
onis sire: quam contra collegam censor huit. pͥncipio dixit. quæ nã
aut fortuna cdarentur hominib in his rebus se uinci posse animo e¬
quo pati: qux ip̃i sibi homines parare possent in his rebus se uinci:¬
pati non posse: Qui laudabit quempiam intelliget exponenda sibi
eẽ fortune bona. Ea sunt generis pecuniae: ꝓpinquoꝵ amicorum
opum: ualitudis formae uirium ingenii cxterarumq rerum. q̃

Expanded text:
esse vehementer, cum a te est Popilia, mater vestra, laudata, cui primum esse vehementer, cum a te est Popilia, mater vestra, laudata, cui primum mulieri hunc honorem in nostra civitate tributum puto. Sed non omnia, quaecumque loquimur, mihi videntur ad artem et ad praecepta esse revocanda; ex eis enim fontibus, unde ad omnia ornamenta dicendi praecepta sumuntur, licebit etiam laudationem ornare neque illa elementa desiderare, quae ut nemo tradat, quis est qui nesciat, quae sint in homine laudanda? Positis enim eis rebus, quas Crassus in illius orationis suae, quam contra conlegam censor habuit, principio dixit: quae natura aut fortuna darentur hominibus, in eis rebus se vinci posse animo aequo pati; quae ipsi sibi homines parare possent, in eis rebus se pati non posse vinci; qui laudabit quempiam, intelleget exponenda sibi esse fortunae bona; ea sunt generis, pecuniae, propinquorum, amicorum, opum, valetudinis, formae, virium, ingeni et ceterarum rerum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sane quid ip̃e sentiret. secd quid ab illis diceretur ostendit: duo pͥma
ꝯna quastionum eẽ in quibus eloquentia uersaretur. Unum infinitu
Aterum certum. Infuntum mihi uidetur id dicere: in quo aliquid ge¬
neratun quȩreretur: hoc mõ expetenda ne eẽt eloquentia. petendi¬
ne honores. Certum autem in quo quid in ꝑsonis et in constituta re
et definita quaereret᷑. cuiusmõi sunt quae in foro atq in ciuium causis
disceptationib q uersant̃. Ea mihi uidentur aut in lite ordinanda:
aut in consilio dando ẽẽ posita.
Am illud tertium quod et a crasso tractatum est: et ut audio il¬
le ip̃e anstoteles. qui haec maxime illustrauit: adiunxit. etiam
si opus est: tam̃ est minus necessarium. Quidnam inquit catulus:
an laudationes: id enim uideo poni genus tͥtium. Ita inquit antomꝰ
et in eo quidem genere scio et me et omnes qui affuerunt delectatos

Expanded text:
sane quid ipse sentiret, sed quid ab illis diceretur, ostendit: duo prima sane quid ipse sentiret, sed quid ab illis diceretur, ostendit: duo prima genera quaestionum esse, in quibus eloquentia versaretur, unum infinitum, alterum certum. Infinitum mihi videbatur id dicere, in quo aliquid generatim quaereretur, hoc modo: expetendane esset eloquentia? expetendine honores? Certum autem, in quo quid in personis et in constituta re et definita quaereretur; cuius modi sunt, quae in foro atque in civium causis disceptationibusque versantur. Ea mihi videntur aut in lite oranda aut in consilio dando esse posita; nam illud tertium, quod et a Crasso tactum est et, ut audio, ille ipse Aristoteles, qui haec maxime inlustravit, adiunxit, etiam si opus est, minus est tamen necessarium.' 'Quidnam?' inquit Catulus; 'an laudationes? Id enim video poni genus tertium.' 'Ita,' inquit Antonius 'et in eo quidem genere scio et me et omnis, qui adfuerunt, delectatos
Abbreviated transcription (Latin):
perge porro. tibi enim assentior nr̃messe hoc totum diserre dicere:
idq si quis in alia arte faciat. eum assumpto aliunde uti bono: nõ
proprio nec suo. Et crassus: uox te inquit antoni expoliuit. hominẽ¬
q: redlidit. nam hesterno sermone unius cuiusdam opis. ut ait Cae¬
cilius remigem aliquem aut baiolum nobis oratorem descripseras
inopeni quendam humanitatis. atq in urbanum. Tum antonius.
heri enim inquit hoc mihi proposueram: ut si te resellissem. hos a
te discipulos abducẽm. Nunc catulo audiente et caesare: uideor de¬
bere non tam pugnare tetum ꝗͣ quid ip̃e sentiam dicere¬
Equitur igitur quoniam nobis est hic de quo loquimur in¬
foro atq in oculis ciuium constituendus ut uideamus quĩ
c negocu demus. cuiq eum muner uelimus ẽẽ p̃positum.
Nam crassus heri cum uos catule et casar non adessetis posuit breui¬
ter in artis distributione idem quod graeci pheriq posuerunt. Neq

Expanded text:
perge porro; tibi enim adsentior vestrum esse hoc totum diserte dicere, perge porro; tibi enim adsentior vestrum esse hoc totum diserte dicere, idque si quis in alia arte faciat, eum adsumpto aliunde uti bono, non proprio nec suo.' Et Crassus 'nox te' inquit 'nobis, Antoni, expolivit hominemque reddidit; nam hesterno sermone unius cuiusdam operis, ut ait Caecilius, remigem aliquem aut baiulum nobis oratorem descripseras, inopem quendam humanitatis atque inurbanum.' Tum Antonius 'heri enim' inquit 'hoc mihi proposueram, ut, si te refellissem, hos a te discipulos abducerem; nunc, Catulo audiente et Caesare, videor debere non tam pugnare tecum quam quid ipse sentiam dicerequitur igitur, quoniam nobis est hic, de quo loquimur, inforo atque in oculis civium constituendus, ut videamus, quid ei negoti demus cuique eum muneri velimus esse praepositum; nam Crassus heri, cum vos, Catule et Caesar, non adessetis, posuit breviter in artis distributione idem, quod Graeci plerique posuerunt, neque
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid omnium geneꝵ atq artium consequunt᷑. S quid cuius¬
q sit ꝓprium. et si eo iudicari põt. cumderis quid quaeq doceãt.
tamen hoc certius nihil ẽẽ põt. ꝗͣ ꝙ om̃s artes aliae sine eloquentia su¬
um munus p̃stare possunt: orator sin: ea nom̃ suum obtinere non po¬
test: ut caeti si diserti sint aliquid ab hoc hẽant: hic nisi domesticis se ĩ¬
struxerit copiis aliunde dicendi copiam pet̾e non possit. Tum Ca¬
tulus: et si inquit antoni minime impediendus est int̾pellatione iste
cursus orationis ture: patiere tamen mihiq ignosces. Non enim por¬
sum quin exclame: ut ait ille in Trinũmo: ita mihi uim oratons cu
exprimere subtiliter uisus es: tum laudare copiosissue: qđ quide
eloquentem uel optime facere oportet. ut eloquentiam laudet. debi
enim ad eam laudancdam. illam ipãm adhibere quam laudat. S

Expanded text:
aliquid omnium generum atque artium consequuntur; sed, quid cuiusaliquid omnium generum atque artium consequuntur; sed, quid cuiusque sit proprium, etsi ex eo iudicari potest, cum videris, quid quaeque doceat, tamen hoc certius esse nihil potest, quam quod omnes artes aliae sine eloquentia suum munus praestare possunt, orator sine ea nomen obtinere suum non potest; ut ceteri, si diserti sint, aliquid ab hoc habeant, hic, nisi domesticis se instruxerit copiis, aliunde dicendi copiam petere non possit.' Tum Catulus 'etsi,' inquit 'Antoni, minime impediendus est interpellatione iste cursus orationis tuae, patiere tamen mihique ignosces; "non enim possum quin exclamem," ut ait ille in Trinummo: ita vim oratoris cum exprimere subtiliter visus es, tum laudare copiosissime; quod quidem eloquentem vel optime facere oportet, ut eloquentiam laudet; debet enim ad eam laudandam ipsam illam adhibere, quam laudat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ sententiaimq insignibus. aut siuia ulla nisi ab hac ãte
una traditur: aut argum̃toꝵ: aut sententiaꝵ: aut deniq descri¬
ptionis atq ordinis: fateamur aut hoc quidem qđ haec ars ꝓfite¬
atur alienum ẽẽ: aut cum alia aliqua arte eẽ cõmune. S si in hac
una est oratio atq doctrina. non si qui aliarum artium bñ locuti
sunt: eo minus id est huius unius proprium. Nam ut orator d
his rebus. quae caet̾arum artium sunt. si mõ eas cognouit ut heri
crassus dicebat optime põt dicere: sic cȩterarum artium homines
ornatius illa sua dicunt siquid abhac arte didicerunt. Neque
enim si de rusticis rebus agricola quispiam. aut etiam id qđ me
dici de morbis: aut si de pingendo pictor aliquis diserte dixerit
aut scripserit: idcico illius artis putanda sit eloquentia: in qua ꝗͣ
uis magna est in hominum ingeniis: eo multi etiam sine doctña

Expanded text:
verborum sententiarumque insignibus; aut si via ulla nisi ab hac una verborum sententiarumque insignibus; aut si via ulla nisi ab hac una arte traditur aut argumentorum aut sententiarum aut denique discriptionis atque ordinis, fateamur aut hoc, quod haec ars profiteatur, alienum esse aut cum alia aliqua arte esse commune: sed si in hac una est ea ratio atque doctrina, non, si qui aliarum artium bene locuti sunt, eo minus id est huius unius proprium; sed ut orator de eis rebus, quae ceterarum artium sunt, si modo eas cognovit, ut heri Crassus dicebat, optime potest dicere, sic ceterarum artium homines ornatius illa sua dicunt, si quid ab hac arte didicerunt. Neque enim si de rusticis rebus agricola quispiam aut etiam, id quod multi, medicus de morbis aut si de pingendo pictor aliquis diserte scripserit aut dixerit, idcirco illius artis putanda est eloquentia; in qua quia vis magna est in hominum ingeniis, eo multi etiam sine doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
lata oratio: Neq enim ulla non propria oratoris est res. que
quidem ornate dici grauiterq debeat. Huius est in dando con¬
slio de maximis rebus cum dignitate explicata sententia. Euis¬
dem et lanꝯuentis ppłi incitatio. et effraenati moderatio. Sadẽ
facultate fraus hominum add ꝑniciem. et integritas ad salutem
uocatur. Quis cohortari ad uirtutem ardent̾us: Quis auicus
acruis reuocare: Quis uituꝑare imꝓbos asꝑius: Quis laudare
bonos ornatius: Quis cupiditatem uxhem̃tius frangere pͥotest:
Quis maerorem leuare mitius consolando. historia uero testis
temporum lux u̾itatis uita memotiae magr̃a uitae. nuncia uetu¬
statis. qua uoce alia nisi oratons ĩmortalitati cõmendat᷑. Nam
si qua est ars alia quae uerborum aut faciendoꝵ. aut ddeligeN¬
doruim scientiam profiteatur: aut si quisꝗͣ dicitur nisi orator fõ¬
mare orationem: eamq: uatiare et distinguere. quasi quibustã

Expanded text:
lata oratio? Neque ulla non propria oratoris res est, quae lata oratio? Neque ulla non propria oratoris res est, quae quidem ornate dici graviterque debet. Huius est in dando consilio de maximis rebus cum dignitate explicata sententia; eiusdem et languentis populi incitatio et effrenati moderatio; eadem facultate et fraus hominum ad perniciem et integritas ad salutem vocatur. Quis cohortari ad virtutem ardentius, quis a vitiis acrius revocare, quis vituperare improbos asperius, quis laudare bonos ornatius, quis cupiditatem vehementius frangere accusando potest? Quis maerorem levare mitius consolando? Historia vero testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, magistra vitae, nuntia vetustatis, qua voce alia nisi oratoris immortalitati commendatur? Nam si qua est ars alia, quae verborum aut faciendorum aut legendorum scientiam profiteatur; aut si quisquam dicitur nisi orator formare orationem eamque variare et distinguere quasi quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
sit notare. Ergo id qui toto ingnẽ fecerit. is si non plane arter
it quasi artemꝰ quancdam inuenent. Atq utinam qucenam sũt
illa ut uidere uideor in foro atq in causis: ita nunc quenradmo¬
dum ea repitent possem uobis exponere. S de me niderdame¬
unchoc propono quod mihi ꝑsuasi: qͣuis ars nonsi. pant
nilul eẽ perfecto oratore ꝑfectius. Nam ut usum dicendi omut¬
talu qui m oini pacata et libera ciuitate dominat᷑. tanta oble¬
ctato est in ip̃a facultate dicendi. ut nihil hominum aut aurib
aut mentib iocundius ꝑcipi possit. Qui enim cantus moderate¬
orationis pronunciatione dulcior inueniri põt: Qđ carmen ar¬
tisiciosa uerborum condusione aptius: Qui actor in imitanda qͥ
oritor in suscipienda u̾itate iocundior: Quid aũt subtilius ꝗ
erebre. acuteq sententie: Quid admirabilius. ꝗ̃ res splendore
illustrate uerborum: Quid plęnius. ꝗͣ omni terum genere cumu¬

Expanded text:
sit notare: ergo id qui toto in genere fecerit, is si non plane artem, sit notare: ergo id qui toto in genere fecerit, is si non plane artem, at quasi artem quandam invenerit. Atque utinam, ut mihi illa videor videre in foro atque in causis, item nunc, quem ad modum ea reperirentur, possem vobis exquirere! Sed de me videro; nunc hoc propono, quod mihi persuasi, quamvis ars non sit, tamen nihil esse perfecto oratore praeclarius; nam ut usum dicendi omittam, qui in omni pacata et libera civitate dominatur, tanta oblectatio est in ipsa facultate dicendi, ut nihil hominum aut auribus aut mentibus iucundius percipi possit. Qui enim cantus moderata oratione dulcior inveniri potest? Quod carmen artificiosa verborum conclusione aptius? Qui actor imitanda quam orator suscipienda veritate iucundior? Quid autem subtilius quam crebrae acutaeque sententiae? Quid admirabilius quam res splendore inlustrata verborum? Quid plenius quam omni genere rerum cumu
Abbreviated transcription (Latin):
ut uterq nr̃m: eadem de re alias. aliud defendat: cum plus unͦ
uerum ẽẽ non possit. Ut igitur in eiusmoi re: que mendacio
nixa sit: quae ad scientiam non sxepe ꝑueniat: quae opiniones
hominum ut scepe eriore aucupetur. ita dicam si causam puta¬
tis ẽe cur audiatis. Nos uero et ualde quidem catulus inquit
putamus: atq eo magis. ꝙ nulla ostentatione mibi uidens eẽ
sum confessus inquit antonius artem esge non maximam: sic il¬
lud affirmo p̃cept posse quaedam dari pacuta ad ptractandos¬
anunos hominum et ad excipiendas eorum uoluntates. hiuius rei
scientiam si quis uolet magnam quandam artem ẽẽ clicere. non
repuꝯnabo. Etenim cum plaerq temere. ac nullaratione uetisas
ni foro dicant: noniulli aut pꝑ excitationem aut pꝑ consuetud¬
nem aliquam callidius id faciant. non est dubium quinsi quos
amim a duerterit quid sit. quare alii melius q̃ alii dicant ⁊d pos¬

Expanded text:
ut uterque nostrum eadem de re alias aliud defendat, cum plus uno ut uterque nostrum eadem de re alias aliud defendat, cum plus uno verum esse non possit. Ut igitur in eius modi re, quae mendacio nixa sit, quae ad scientiam non saepe perveniat, quae opiniones hominum et saepe errores aucupetur, ita dicam, si causam putatis esse, cur audiatis.' 'Nos vero et valde quidem' Catulus inquit 'putamus atque eo magis, quod nulla mihi ostentatione videris esse sum confessus,' inquit Antonius 'artem esse non maximam, sic illud adfirmo, praecepta posse quaedam dari peracuta ad pertractandosnimos hominum et ad excipiendas eorum voluntates. Huius rei scientiam si quis volet magnam quandam artem esse dicere, non repugnabo; etenim cum plerique temere ac nulla ratione causas in foro dicant, non nulli autem propter exercitationem aut propter consuetudinem aliquam callidius id faciant, non est dubium quin, si quis animadverterit, quid sit, qua re alii melius quam alii dicant, id pos
Abbreviated transcription (Latin):
quar confidentius. ꝙ Catulus auditor accessit: cui non solum:
nos latini ẜ monis: s etiam graeci ip̃i solent suae linguae sb̾tilita¬
tem. elegantiamq concedere. S tam̃ q̃m hoc totum quidquid
est siue artificium. siue studium dicendi nisi accessit os nullũ
põt eẽ. doctbo uos discipuli. quod ip̃e non didici. quid de omni
genẽ dicendi sentiam. ¶ic postea ꝗͣ arriserunt. res mihi uide¬
tur eẽ inquit facultate p̃clara: arte mediocris. Ars enim eanu
rerum est. quae sciuntur. Oratoris aũt omnis actio opinionib
non scientia continet᷑. nam et apud eos dicimus. qui nesciunt: ⁊¬
ea dicimus. que nescimus ip̃i. Itaq et illi alias aliud iisdem d̾
rebus et sentiunt et iudicant. Et nos contranas sxpe causas di¬
cunus. non mõ ut crassus contra me dicat aliquando: aut ego
contra crassum: cum alterutii necẽe sit falsum dicere: sedetiam

Expanded text:
quar confidentius, quod Catulus auditor accessit, cui non solum quar confidentius, quod Catulus auditor accessit, cui non solum nos Latini sermonis, sed etiam Graeci ipsi solent suae linguae subtilitatem elegantiamque concedere. Sed quia tamen hoc totum, quicquid est, sive artificium sive studium dicendi, nisi accessit os, nullum potest esse, docebo vos, discipuli, id quod ipse non didici, quid de omni genere dicendi sentiam.' Hic postea quam adriserunt, 'res mihi videtur esse' inquit 'facultate praeclara, arte mediocris; ars enim earum rerum est, quae sciuntur; oratoris autem omnis actio opinionibus, non scientia, continetur; nam et apud eos dicimus, qui nesciunt, et ea dicimus, quae nescimus ipsi; itaque et illi alias aliud eisdem de rebus et sentiunt et iudicant et nos contrarias saepe causas dicimus, non modo ut Crassus contra me dicat aliquando aut ego contra Crassum, cum alterutri necesse sit falsum dicere, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a recusatio cdisputationis disputatio quaedam fuit mihi quid
piocunda. S cur impedimus antonium: cuius audio ẽẽ partes
ut de tota eloquentia disserat. quemq: iam dudum Cotta et sulpi¬
ciuis cepectant. Ego uero inquit Crassus neq antonium uerbum
facẽ patiar. et ip̃e obmutescam. nisi prius a uobis impetraro. Quit¬
nam inquit catulus: Ut hic sitis hodie. Tum cum ille dubitaret
ꝙ ad fratrem promisat. Ergo inquit ulius pro utroq respondeo.
sic faciemus atq ista quidem condicione uel ut uerbum nullum
faceres. me teneres. Hic catulus arrisit. et simul p̃cisa inquit mibi
quidem dubitatio est: quoniam neq domi imperaram: et hic
apud quem eram futurus. sine mea sententia tam facile promi
Um omnes in antonium oculos coniecerunt. et ille. au¬
dite uero. audite inquit. hominem enim audietis de
schola. atq a magr̃o et graecis lr̃is eruditum. Et eo quidem lo¬

Expanded text:
ipsa recusatio disputationis disputatio quaedam fuit mihi quidem ipsa recusatio disputationis disputatio quaedam fuit mihi quidem periucunda. Sed cur impedimus Antonium, cuius audio esse partis, ut de tota eloquentia disserat, quemque iam dudum et Cotta et Sulpicius exspectat?' 'Ego vero' inquit Crassus 'neque Antonium verbum facere patiar et ipse obmutescam, nisi prius a vobis impetraro'—'Quidnam?' inquit Catulus. 'Ut hic sitis hodie.' Tum, cum ille dubitaret, quod ad fratrem promiserat, 'ego' inquit Iulius 'pro utroque respondeo: sic faciemus; atque ista quidem condicione, vel ut verbum nullum faceres, me teneres.' Hic Catulus adrisit et simul, 'praecisa' inquit 'mihi quidem est dubitatio, quoniam neque domi imperaram et hic, apud quem eram futurus, sine mea sententia tam facile promisit.' Tum omnes oculos in Antonium coniecerunt, et ille 'audite vero, audite,' inquit 'hominem enim audietis de schola atque a magistro et Graecis litteris eruditum, et eo quidem lo
Abbreviated transcription (Latin):
nibuil agit. In qua ꝑmaneo catule sententia: meq cum huc ueni
hoc ip̃m nibil agere. et plane cessare delectat. Nam qđ addidi¬
sti tertium. uos esꝰse eos qui uitam insuauem sine his studus puta¬
retis. idme. non mõ non hortatur ad disputandum. s etiam deter¬
ret Nam ut .C. lucilius homo cloctus et purbanus dicere sole¬
bat ea quae senberet neq ab indoctissimis neq ab doctissimis legi
uelle qđ alteri mihil intelligerent: alteri plus fortasse ꝗ ip̃e de seꝰ qͥ¬
eti am scripsit psium non curo legere: hic fuit eum ut noramus õi¬
um fere nrõrum hominum doctissimus lelium decumum uolo
iam milii disputandum sit de his nr̃is studuis nolun equidẽm a¬
pud iusticos: s multo minus apuduos. Malo enim non intellis
orationem meam ꝗͣ rep̃hendi. Tum casar. equidem inquit
catule iam mihi uideor nauasse oꝑam.q huc uenerim. nam haec

Expanded text:
nihil agit." In qua permaneo, Catule, sententia meque, cum huc veni, nihil agit." In qua permaneo, Catule, sententia meque, cum huc veni, hoc ipsum nihil agere et plane cessare delectat. Nam, quod addidisti tertium, vos esse eos, qui vitam insuavem sine his studiis putaretis, id me non modo non hortatur ad disputandum, sed etiam deterret. Nam ut C. Lucilius, homo doctus et perurbanus, dicere solebat ea, quae scriberet neque se ab indoctissimis neque a doctissimis legi velle, quod alteri nihil intellegerent, alteri plus fortasse quam ipse; de quo etiam scripsit "Persium non curo legere,"—hic fuit enim, ut noramus, omnium fere nostrorum hominum doctissimus—"Laelium Decumum volo,iam mihi disputandum sit de his nostris studiis, nolim equidem apud rusticos, sed multo minus apud vos; malo enim non intellegi orationem meam quam reprehendi.' Tum Caesar 'equidem,' inquit 'Catule, iam mihi videor navasse operam, quod huc venerim; nam haec
Abbreviated transcription (Latin):
euolauissent: Non audeo dicere de talibus uitis: sed tamen ita
cobet narrare sceuola conchas eos et uinbilicos ad caletam et al
laurentum legere consuesse: et ad omnem animi remissionem lu¬
dumq descendere: Sic enim sese res ht̃. ut quemadmõm uolucres
uidemus ꝓcreationis atq utilitatis suxe causa fingere: et constiuere
nidos ea sclem aũt cum aliquid effecerint. leuandi laboris sui ca pas¬
sumn ac libere solutas ope uolitare: sic nri animi forensib negocus
atq urbano oꝑe defessi gestiunt ac uolitare cupiunt uacui cura ac
libore. Itaq ullud quodꝰ in causa cunana sceuolx dixi. non dixi sec̃
ac sentieham. Nam si inqͣ scaeuola nullum erit testam̃tum recte fa¬
etum. nisi qd tu scripseris: omnes ad te cuies cum tabulis ueniem
onnium testam̃ta tu scribes unus: quid igitur inꝙͣ qn agesnego
sum ullud adicdidi mihi enim liber ẽẽ non uidetur qui non aliqͣn

Expanded text:
evolavissent. Non audeo dicere de talibus viris, sed tamen ita evolavissent. Non audeo dicere de talibus viris, sed tamen ita solet narrare Scaevola, conchas eos et umbilicos ad Caietam et ad Laurentum legere consuesse et ad omnem animi remissionem ludumque descendere. Sic enim res sese habet, ut, quem ad modum volucris videmus procreationis atque utilitatis suae causa effingere et construere nidos, easdem autem, cum aliquid effecerint, levandi laboris sui causa passim ac libere solutas opere volitare, sic nostri animi negotiis forensibus atque urbano opere defessi gestiant ac volitare cupiant vacui cura ac labore. Itaque illud ego, quod in causa Curiana Scaevolae dixi, non dixi secus ac sentiebam: nam "si," inquam "Scaevola, nullum erit testamentum recte factum, nisi quod tu scripseris, omnes ad te cives cum tabulis veniemus, omnium testamenta tu scribes unus. Quid igitur?" inquam "quando Tum illud addidi "mihi enim liber esse non videtur, qui non aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tato nobis cdatum est: aut homines ab hoc genere disputationis alieni
qui om̃s hi sumus. ut sine his studuis. nullam uitam ẽẽ ducamus. O¬
mnia ista inquit crassus: ego alio mõ int̾pretor: qui pͥmum palestram
et sedes et porticus etiamꝰ ipõs catule graecos. exercitationis et dele¬
ctationis causa non disputationis inuenisse arbitror. Nam et fae
auditores. discum audire ꝗͣ phm̃ malunt: qui simul ut increpuit
in media oratione. de maximis rebus et grauissimis disputantem
phm̃: omnes unctionis cã relinquunt.ita leuissimam delectationẽ
grauissime ut ip̃i ferunt. utilitati anteponunt. Ocium aũt quod di¬
cis ẽẽ assentior: uerum ocii fiuctus est: non contentio animi: sed rela¬
xatio. Sepe ex socero meo audiui cum is diceret socerum suum le¬
lium semꝑ fere cum scipione solitum nisticat. aucupati: eosq arcbe¬
dubiliter epuerescere ẽe solitos: cum rus ex urbe tanq̃ et uieulis

Expanded text:
tato nobis datum est? Aut homines ab hoc genere disputationis alieni, tato nobis datum est? Aut homines ab hoc genere disputationis alieni, qui omnes ei sumus, ut sine his studiis vitam nullam esse ducamus?' 'Omnia ista' inquit Crassus 'ego alio modo interpretor, qui primum palaestram et sedes et porticus etiam ipsos, Catule, Graecos exercitationis et delectationis causa non disputationis invenisse arbitror; nam et saecauditores discum audire quam philosophum malunt; qui simul ut increpuit, in media oratione de maximis rebus et gravissimis disputantem philosophum omnes unctionis causa relinquunt; ita levissimam delectationem gravissimae, ut ipsi ferunt, utilitati anteponunt. Otium autem quod dicis esse, adsentior; verum oti fructus est non contentio animi, sed relaxatio. Saepe ex socero meo audivi, cum is diceret socerum suum Llium semper fere cum Scipione solitum rusticari eosque incredibiliter repuerascere esse solitos, cum rus ex urbe tamquam e vinclis
Abbreviated transcription (Latin):
ior ꝗͣ ut illi solent. quocunq in loco: quosq inter homines iu
sum. de rebus aut difficillimis. aut non necessariis argutissi¬
me disputare. hoc nos ab istis adolescentibus facere inuiti
et recusantes hen coacti sumus. Tum catulus: ne graeci quidẽ
inquit crasse. qui in ciuitatibus suis clari et magniꝰ fuerunt si¬
cuti tues: nosq omnes in nr̃a re.p. uolumus ẽẽ horum grȩcorum
qui se inculcant auribus mĩs similes suerunt: nec tamen in o̾cio ser¬
mones huiusmõi disputationesq fugiebant. Ac si tibi uident̾ qui tẽ¬
poris qui loci qui hominum rationem non hñt inepti sicut debent ui¬
deri: num tandem aut locus hic non idoneus uidetur: in quo porticus
haec ip̃a. ubi in ambulamus et palestra. et tot locis sessiones gynasioꝵ
ad graecarum disputationum memoriam quodam mõ cõmouent: aut
in opportunum tempus in tanto ocio q de raro datur et nunc perop¬

Expanded text:
ior quam, ut illi solent, quocumque in loco, quoscumque inter homines visum ior quam, ut illi solent, quocumque in loco, quoscumque inter homines visum est, de rebus aut difficillimis aut non necessariis argutissime disputare. Hoc nos ab istis adulescentibus facere inviti et recusantes heri coacti sumus.' Tum Catulus 'ne Graeci quidem,' inquit 'Crasse, qui in civitatibus suis clari et magni fuerunt, sicuti tu es nosque omnes in nostra re publica volumus esse, horum Graecorum, qui se inculcant auribus nostris, similes fuerunt, nec in otio sermones huius modi disputationesque fugiebant. Ac si tibi videntur, qui temporis, qui loci, qui hominum rationem non habent, inepti, sicut debent videri, num tandem aut locus hic non idoneus videtur, in quo porticus haec ipsa, ubi nunc ambulamus, et palaestra et tot locis sessiones gymnasiorum et Graecorum disputationum memoriam quodam modo commovent? Aut num importunum tempus in tanto otio, quod et raro datur et nunc perop
Abbreviated transcription (Latin):
auitatis aliquid impartias. Sin tibi minus libebit. non te urge¬
bo. neq cõmitam ut dum uereare ne tu sis ineptus. me esse ui¬
dices Tum ille: ego me hercule inquit casar ex omnib lati¬
nis uerbis huius uerbi uim uel maximam semꝑ putaui. Que
enum nos ineptum uocamus: is mihi uidetur ab hoc nomen
hẽre ductum: ꝙ non sit aptus. Idq in sermonis nr̃i consue¬
tudine perlate patet. Nam qui aut tempus quid postulet
non uidet. aut plura loquitur: aut se ostentat aut eorum qui¬
bus cum est uel dignitatis uel cõmodi rationem non hẽt. aut
deniq in aliquo genere. aut inconcinnus. aut multus est is
ineptus dicitur. Hoc uicio cumulata est eruditissima illa o¬
gracorum natio. Itaq ꝙ uim huius mali graeci non uident. ne
nomen quidem ei uicio imposuerunt. Ut enim quaeras omĩa
quomõ grxci in eptum appellent non repies. Omnium aute
ineptiarum. qua sunt innumerabiles. haud scio an ulla sit ma¬

Expanded text:
avitatis aliquid impertias; sin tibi id minus libebit, non te urgeavitatis aliquid impertias; sin tibi id minus libebit, non te urgebo neque committam, ut, dum vereare tu ne sis ineptus, me esse iudices.' Tum ille 'ego me hercule' inquit, 'Caesar, ex omnibus Latinis verbis huius verbi vim vel maximam semper putavi; quem enim nos ineptum vocamus, is mihi videtur ab hoc nomen habere ductum, quod non sit aptus, idque in sermonis nostri consuetudine perlate patet; nam qui aut tempus quid postulet non videt aut plura loquitur aut se ostentat aut eorum, quibuscum est, vel dignitatis vel commodi rationem non habet aut denique in aliquo genere aut inconcinnus aut multus est, is ineptus esse dicitur. Hoc vitio cumulata est eruditissima illa Graecorum natio; itaque quod vim huius mali Graeci non vident, ne nomen quidem ei vitio imposuerunt; ut enim quaeras omnia, quo modo Graeci ineptum appellent, non reperies. Omnium autem ineptiarum, quae sunt innumerabiles, haud sciam an nulla sit ma
Abbreviated transcription (Latin):
simos et amicissimos: sed tamen uere dicam queuis causa mallẽ
fuisset. qͣ ista quam dicis. Ego enim ut quemadmõm sentio lo¬
quat nunꝗͣ mihi minus ꝗͣ hesterno die placui magis adeo ielfe¬
cilitate q̃ ałia ulla culpa mẽa contigit qui dum obseqͦuor adolescẽ¬
tibus me senem eẽ sum oblitus. feciq hoc quod ne adolescens
quidem feceram: ut us de rebus. quaæ doctrina aliqua continerẽt
disputarem. S hoc tam̃ cecidit mihi ꝑ opportune. ꝙ transactio i¬
iam meis partibus ad antonium audiendum uenistis. Tum es
sar equidem crasse. ita sum cupidus in illa longiore. ac perpetua dis¬
putatione audiendi: ut si id minus mihi contingat uel hosc sim q¬
adiano tuo sermone contentus. Itaq expiar equidem illud. ut
ne sulpicius familiatis meus. aut cotta plus ꝗ ego apud te ualẽ
uideatur. Te te exorabo profecto ut mihi quoq et eatulo. tude su¬

Expanded text:
simos et amicissimos; sed tamen, vere dicam, quaevis mallem simos et amicissimos; sed tamen, vere dicam, quaevis mallem fuisset, quam ista, quam dicis. Ego enim, ut, quem ad modum sentio, loquar, numquam mihi minus quam hesterno die placui; magis adeo id facilitate quam alia ulla culpa mea contigit, qui, dum obsequor adulescentibus, me senem esse sum oblitus fecique id, quod ne adulescens quidem feceram, ut eis de rebus, quae doctrina aliqua continerentur, disputarem. Sed hoc tamen cecidit mihi peropportune, quod transactis iam meis partibus ad Antonium audiendum venistis.' Tum Caesar 'equidem,' inquit 'Crasse, ita sum cupidus in illa longiore te ac perpetua disputatione audiendi, ut, si id mihi minus contingat, vel hoc sim cotidiano tuo sermone contentus; itaque experiar equidem illud, ut ne Sulpicius familiaris meus aut Cotta plus quam ego apud te valere videantur, et te exorabo profecto, ut mihi quoque et Catulo tuae su
Abbreviated transcription (Latin):
culanum inquit heri uesperi ueniss caesar de tusculano suo. diẽ
mibi a se scaeuolam hinc euntem ẽẽ conuentum: ex quo mira q̃¬
ciam se audisse dicebat: te quem ego totiens omni ratione tentãs
ađ disputandum elicere non potuissem. ꝑmulta de eloquentia cũ
antomio dissenusse: et tanq̃ in schola prope ad graconuim consuetu¬
dinem disputasse. lta me frater ex orauit me ip̃m non quidem a
siudio audiendi nimis abhorrentem. sed me hercule uerentem ta¬
men ne molesti uobis interueniremus: ut huc secum uenirem. Et¬
enim sceuolam ita dicere aiebat bonam partem sermonis. in hunc
diem ẽẽ dilatam. Hoc si tu cupidius fc̃m existimas: cesan attribues
si familiarius. uiriq nr̃m. Nos quidem. nsi forte molesti intueni¬
mus uenisse delectat. Tum crassus equidem quaecunq causa uos
Huc aitulisset laetarer. cum apudme uiderem hominesmibi carie¬

Expanded text:
culanum' inquit 'heri vesperi venisset Caesar de Tusculano suo, dixit culanum' inquit 'heri vesperi venisset Caesar de Tusculano suo, dixit mihi a se Scaevolam hinc euntem esse conventum, ex quo mira quaedam se audisse dicebat; te, quem ego totiens omni ratione temptans ad disputandum elicere non potuissem, permulta de eloquentia cum Antonio disseruisse et tamquam in schola prope ad Graecorum consuetudinem disputasse: ita me frater exoravit ne ipsum quidem a studio audiendi nimis abhorrentem, sed me hercule verentem, ne molesti vobis interveniremus, ut huc secum venirem; etenim Scaevolam ita dicere aiebat, bonam partem sermonis in hunc diem esse dilatam. Hoc tu si cupidius factum existimas, Caesari attribues; si familiarius, utrique nostrum; nos quidem, nisi forte molesti intervenimus, venisse delectat.' Tum Crassus 'equidem, quaecumque vos causa huc attulisset, laetarer, cum apud me viderem homines mihi caris
Abbreviated transcription (Latin):
potens uidicare: qui puidentiam rationemq dicendi. per te ip̃m
usum aũt per nos pcipere uoluisti. S quo citius. hoc quod susce¬
pimus non medioere munus conficere possimus: omissa omni¬
nr̃a adhortatione: ad eorum quos ꝓposuimus sermonem dispu¬
tationemq: ueniamus:
Ostero igitur die: ꝗ̃ illa erant acta: hora fere secunda:
cum etiam tum in lecto Crassus ẽẽt et apud eum sul¬
picius sederet: Antonius autem in ambularet cum soͭ¬
ta in porticu. repente eo. Q. Catulus senex cum. C
iulio fr̃e uenit. Quod ubi audiuit. cõmotus Crassus surrexit: om̃s¬
q admirati: maiorem aliquam ẽẽ cãm eorum aduentus suspicati
sunt. Qui cum inter se ut ip̃orum usus ferebat. amicissime consa¬
lutassent: quid uos tandem crassus: num quidnam inquit no¬
ui: Nihil sane inquit catulus. et enim uides ẽẽ ludos. Sed uł¬
tu hos ineptos licet inquit. uel molestos putes. Cum ad me in cus¬

Expanded text:
poteris iudicare, qui prudentiam rationemque dicendi per te ipsum, poteris iudicare, qui prudentiam rationemque dicendi per te ipsum, usum autem per nos percipere voluisti. Sed quo citius hoc, quod suscepimus, non mediocre munus conficere possimus, omissa nostra adhortatione ad eorum, quos proposuimus, sermonem disputationemque veniamus. Postero igitur die, quam illa erant acta, hora fere secunda, cum etiam tum in lecto Crassus esset et apud eum Sulpicius sederet, Antonius autem inambularet cum Cotta in porticu, repente eo Q. Catulus senex cum C. Iulio fratre venit; quod ubi audivit, commotus Crassus surrexit omnesque admirati maiorem aliquam esse causam eorum adventus suspicati sunt. Qui cum inter se, ut ipsorum usus ferebat, amicissime consalutassent: 'quid vos tandem?' Crassus 'num quidnam' inquit 'novi?' 'Nihil sane,' inquit Catulus 'etenim vides esse ludos; sedtu nos ineptos licet' inquit 'vel molestos putes—cum ad me in Tus
Abbreviated transcription (Latin):
et pñtium memoria teste commendemus.ec uero t¬
ec uero te carissi¬
me frater atq optime rhetoricis nunc quibusdam libris. quos
tu agrestes putas insequor ut erudiam. Quid enim tua põt orati¬
oneꝰ aut subtilius inueniri. aut ornatius: S q̃m siue iudicio ut
soles dicere: siue ut ille pater eloquentix de se lsocrates scripsit
ip̃ẽ pudore a dicendo et timiditate ingenua quadam refugisti: si¬
ue ut ip̃e iocar soles unum putasti satis eẽ. non mõ in una familiͥ
rhetorem: sed pene in tota ciuitate: non tam̃ arbitror tibi hos libs
fore in eo gne̾: quod merito pꝑ eorum qui de dicendi ratione dispu¬
tannt. ieiunitatem bonaꝵ artium possit illudi. Nihil enim mi¬
hi quidem uidetur in crassi et antonii sermone ẽẽ praeteritum qđ
quisꝗͣ sũmis ingeniis. acerrimis studiis optima doctrina maxĩo
labore cognosci ac ꝑcipi potuisse arbitraretur. Quod tu facillime

Expanded text:
et praesentium memoria teste commendemus. Net praesentium memoria teste commendemus. Nec vero te, carissime frater atque optime, rhetoricis nunc quibusdam libris, quos tu agrestis putas, insequor ut erudiam; quid enim tua potest esse oratione aut subtilius aut ornatius? Sed sive iudicio, ut soles dicere, sive, ut ille pater eloquentiae de se Isocrates scripsit ipse, pudore a dicendo et timiditate ingenua quadam refugisti, sive, ut ipse iocari soleo, unum putasti satis esse non modo in una familia rhetorem, sed paene in tota civitate, non tamen arbitror tibi hos libros in eo fore genere, quod merito propter eorum, qui de dicendi ratione disputarunt, ieiunitatem bonarum artium possit inludi; nihil enim mihi quidem videtur in Crassi et Antoni sermone esse praeteritum, quod quisquam summis ingeniis, acerrimis studiis, optima doctrina, maximo usu cognosci ac percipi potuisse arbitraretur, quod tu facillime
Abbreviated transcription (Latin):
qui complectiq potussem: uel me hercule etiam ut laudem eo¬
tum iam prope senescentem quantum ego possem ab obliuione
hominum atq a silentio uendicarem. Nam si e scriptis cognosci
ip̃i suis potuissent. minus hoc fortasse mili eẽ putassem laborã¬
dum s cum alter non multum quod quidem extaret. et id ip
adolescens: alter nihul adrñom scrpti reli quisset. deberhoe ame
tantis hominum ingenus putaui. ut quo etiam nunc uiuam illo¬
rum memonam teneremus. hanc ĩmortalem redderem si possem
Quod hoc etiam spe aggredior maiore ad probandum: quia non
de Seruii galbre: aut. cͦ. Carbonis eloquentia senbo aliquid. in
quo liceat milii fingere si quid uelim: nullius memoria iam me
refellente: s edo haec is cognoscenda. qui eos ip̃os de quibus loqͦr
sxpe audierunt: ut duos summos uiros iis qui neutrum illonum
uiderint. eonuim quibus. ambo illi oratores cogniti ssint: uiuoꝵ

Expanded text:
qui complectique potuissem; vel me hercule etiam ut laudem eoqui complectique potuissem; vel me hercule etiam ut laudem eorum iam prope senescentem, quantum ego possem, ab oblivione hominum atque a silentio vindicarem. Nam si ex scriptis cognosci ipsi suis potuissent, minus hoc fortasse mihi esse putassem laborandum; sed cum alter non multum, quod quidem exstaret, et id ipsum adulescens, alter nihil admodum scripti reliquisset, deberi hoc a me tantis hominum ingeniis putavi, ut, cum etiam nunc vivam illorum memoriam teneremus, hanc immortalem redderem, si possem. Quod hoc etiam spe adgredior maiore ad probandum, quia non de Ser. Galbae aut C. Carbonis eloquentia scribo aliquid, in quo liceat mihi fingere, si quid velim, nullius memoria iam me refellente, sed edo haec eis cognoscenda, qui eos ipsos, de quibus loquor, saepe audierunt; ut duos summos viros eis, qui neutrum illorum viderint, eorum, quibus ambo illi oratores cogniti sint, vivorum
Abbreviated transcription (Latin):
quam rehionem cuius terminis sxpta teneatur. Omnia qua¬
cunq in hominum disceptationem cadere possunt bñ sunt ei di¬
cenda qui hioc se posse profitetur: aut eloquenti & nom̃ relinquen¬
dum est. Quare equidem et in nr̃a ciuitate. et in ip̃a gracia quae
semper haec summa duxit multos et ingenus. et magna laude
dicendi sine summa rerum omnia scientia fuisse fateor. Talem uͦ
existere eloquentiam. qualis fuerit in crasso et antonio non cos¬
tis rebus omnib qua in tantam piudentiam ꝑtinerent. tantam¬
q dicendi copiam quanta in illis fuit non potuisse confirmo. Qͦ
etiam feci libentius: ut eum sermonem. quem illi quondam inter
se de his rebus hũissent mandarem luteris: uel ut illa opinio qua
semper fuss toleretur: alterum non doctissimum alterum plane ĩ¬
doctum fuisse. uel ut ea quae existimarem a summis oratoribus dͥ
eloquentia diumitus ẽẽ dicta. custodirem litteris. si ullo mõ asse¬

Expanded text:
quam regionem, cuius terminis saepta teneatur: omnia, quaquam regionem, cuius terminis saepta teneatur: omnia, quaecumque in hominum disceptationem cadere possunt, bene sunt ei dicenda, qui hoc se posse profitetur, aut eloquentiae nomen relinquendum est. Qua re equidem et in nostra civitate et in ipsa Graecia, quae semper haec summa duxit, multos et ingeniis eximiis et magna laude dicendi sine summa rerum omnium scientia fuisse fateor; talem vero exsistere eloquentiam, qualis fuit in Crasso et Antonio, non cognitis rebus omnibus, quae ad tantam prudentiam pertinerent, tantamque dicendi copiam, quanta in illis fuit, non potuisse confirmo. Quo etiam feci libentius, ut eum sermonem, quem illi quondam inter se de his rebus habuissent, mandarem litteris, vel ut illa opinio, quae semper fuisset, tolleretur, alterum non doctissimum, alterum plane indoctum fuisse; vel ut ea, quae existimarem a summis oratoribus de eloquentia divinitus esse dicta, custodirem litteris, si ullo modo adse
Abbreviated transcription (Latin):
mulus uatusq sermonib nullius rei quaȩ quidem eẽt in his artibus
de quib aliquid existimare possem tudem aut ignatum ẽe pusum
Secd suut hoc in utraq eorum ut crassus non tam existiman uellet nõ
didicisse ꝗ̃ illa despicere et nr̃õꝵ hominum in omni gnẽ prudentũ
grecis anteferte. Intonius aut probabiliorem hoc ppło orõnem fo¬
re censebat suam: si omnino didicisse nunꝗͣ putaretur. atq ita sei
uterq ꝯrauiorem fore si alter contemnere. alter ne nosse quidem
ꝯrecos uderetur. Quoꝵ consilium quale fuerit. nihil sane ad ha
tempus. Ilud autem est huuis institutȩ scriptionis. ac tempo¬
tis neminem eloquentia non mõ sine dicendi doctrina: sed ne
sine gmni quidem sapientia fiorere unꝗͥ et p̃stare potuisse. Et eĩ
cetera fere artes se ip̃e per se tuent̾ singula benedicere autem
quod est scienter et perite et orate dicere: non h̃t definitam ali¬

Expanded text:
sque sermonibus nullius rei, quae quidem esset in eis artibus, sque sermonibus nullius rei, quae quidem esset in eis artibus, de quibus aliquid existimare possem, rudem aut ignarum esse visum. Sed fuit hoc in utroque eorum, ut Crassus non tam existimari vellet non didicisse, quam illa despicere et nostrorum hominum in omni genere prudentiam Graecis anteferre; Antonius autem probabiliorem hoc populo orationem fore censebat suam, si omnino didicisse numquam putaretur; atque ita se uterque graviorem fore, si alter contemnere, alter ne nosse quidem Graecos videretur. Quorum consilium quale fuerit, nihil sane ad hoc tempus; illud autem est huius institutae scriptionis ac temporis, neminem eloquentia non modo sine dicendi doctrina, sed ne sine omni quidem sapientia florere umquam et praestare potuisse. Etenim ceterae fere artes se ipsae per se tuentur singulae; bene dicere autem, quod est scienter et perite et ornate dicere, non habet definitam ali
Abbreviated transcription (Latin):
de euis studio. ac doctrina saepe narrauit. Cumq nos cum conso¬
brinis mĩs aculeonis filiis et ea disceremus quae crasso placerẽt
et ab iis doctoribus quibus ille uteretur erudiremur: etiam il¬
lud sape intelleximus cum eẽmus eiusmõi ꝙ uel pueri sentire
poteramus illum et graece sic loqui. nullam ut nosse aliam lin¬
guam uideretur: et doctoribus nr̃is ea ponere in ꝑcontando: ea¬
q: ip̃m omni in sermone tractare: ut nihil ẽe ei nouum. nihil in¬
auditum uideret᷑. De antonio uero. quanꝗͣ saepe ex humanissi¬
mo. homine patiuo nr̃o acceꝑamus quemadmõm ille uel atheĩs
uel rhodi se doctissimoꝵ hominum sermonib dedidiss : tamẽ
ille adolescentulus. quantum illius ineuntis atatis mexe patieba¬
tur pudor multa ex eo saepe quaesiui. Non erit profecto tibi qđ
seribo hoc nouum namiam tum ex me audiebas mihi illum ex

Expanded text:
de eius studio et doctrina saepe narravit; cumque nos cum consode eius studio et doctrina saepe narravit; cumque nos cum consobrinis nostris, Aculeonis filiis, et ea disceremus, quae Crasso placerent, et ab eis doctoribus, quibus ille uteretur, erudiremur, etiam illud saepe intelleximus, cum essemus eius domi, quod vel pueri sentire poteramus, illum et Graece sic loqui, nullam ut nosse aliam linguam videretur, et doctoribus nostris ea ponere in percontando eaque ipsum omni in sermone tractare, ut nihil esse ei novum, nihil inauditum videretur. De Antonio vero, quamquam saepe ex humanissimo homine patruo nostro acceperamus, quem ad modum ille vel Athenis vel Rhodi se doctissimorum hominum sermonibus dedisset, tamen ipse adulescentulus, quantum illius ineuntis aetatis meae patiebatur pudor, multa ex eo saepe quaesivi. Non erit profecto tibi, quod scribo, hoc novum; nam iam tum ex me audiebas mihi illum ex