comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gracili auena tam̃ non alte a tellure tol¬
li. neq id uirib suis necti. sed ꝓ stusũq
tra inenteeñtorum dictum suo loco a nobis.
Cui satis ñ fuit hominem in terra mori. nisi pe¬
riret & insepultus. At nos priore libro. imbres
& flatus cauendos frugum causa p̃monebamꝰ:
ecce seritur hominis manu. metitur eiusdem
hominis ingenio. qͦd uentos in mari optet.
Propterea ut sciamus fauisse pęnas nichil gig¬
nitur facilius : ut sentiamus nolente id fieri na¬
tura. Urit agrum: deterioremq etiam terram
eritur sabulosis maxime: unoq sulco. nec
magis festinataͣlut. Uere satum ȩsta¬
te uellitur: & hanc quoq terrę iniuriam facit.¬
lgnoscat tam̃ aliquis ȩgẏpto serenti: ut arabiȩ̨
indiȩq merces importet. Ita ne & galliȩ censen¬
tur hoc reditu: montesq mari oppositos ͤ ñ ẽ stͥtis.
& alaterre oceam obstare. ipsum quod uocant
inane. caturci. caleti. ruten. bituriges. ultumiq

Expanded text:
gracili avena, tam non alte a tellure tolgracili avena, tam non alte a tellure tolli, neque id viribus suis necti, sed fractum tunntra inventorem dictum suo loco nobis, cui satis non fuit hominem in terra mori, nisi periret et insepultus. ac nos priore libro imbres et flatus cavendos frugum causa victusque praemonebamus: ecce seritur hominis manu, metitur eiusdem hominis ingenio, quod ventos in mari optet. propterea, ut sciamus favisse Poenas, nihil gignitur facilius; ut sentiamus nolente seri natura, urit agrum deterioremque etiam terram eritur sabulosis maxime unoque sulco, nec magis festinat aliud. vere satum aestate vellitur, et hanc quoque terrae iniuriam facit.ignoscat tamen aliquis Aegypto serenti, ut Arabiae Indiaeque merces inportet. itane et Galliae censentur hoc reditu? montesque mari oppositos esse non est satis et a latere oceani obstare ipsum, quod vocant inane? Cadurci, Caleti, Ruteni, Bituriges ultimique
Abbreviated transcription (Latin):
in qua ñ oceurret uitȩ parte. quodue miraculũ
maus: herbam ẽẽ quȩ admoueat ȩgyptum italiȩ.
intantũ ut galerius a freto siciliȩ alexandriam
septima die ꝑuenerit. babẏllus sexta. ambo ꝓfec¬
ti Estate uero post xu. ualerius marianus ex p̃¬
toriis senatorib a puteolis nona die lenissimo fla
tu. Herbas ẽẽ quȩ ad herculis columnas septima
die hostiam afferat & citeriorem hispaniã. quar¬
to prouintiam narbonensem. tercio affrica altero
quos etiam mollissimo flatu contigit .c. flatico legato
uibi crispi proconsulib. Audax uita scelerum
plena aliquid seri ut uentos procellasq recipiat.
& parum ẽẽ fluctib solis uehi. lam uero nec ue¬
la satis ẽẽ maiora nauigii. s quamuis amplitu¬
dini antemnarum singulȩ arbores sufficiant. suꝑ
eas tam̃ addi uelorum alia uela preterque ini
prioris. & alia in puppib pandi. ac tot modis
prouocari mortem. Deniq tam paruo semine nas¬
ci quod orbem terrarum ultra citrãq portet tã

Expanded text:
in qua non occurrit vitae parte? quodve miraculum maius, herbam esse quae admoveat Aegyptum Italiae in tantum, ut Galerius a freto Siciliae Alexandriam septimo die pervenerit, Balbillus sexto, ambo praefecti, aestate vero post XV annos Valerius Marianus ex praetoriis senatoribus a Puteolis nono die lenissumo flatu? 4 herbam esse quae Gadis ab Herculis columnis seOstiam adferat et citeriorem Hispaniam quarto, provam Narbonensem tertio, Africam altero, quod etiam mollissimo flatu contigit C. Flavio legato Vibi Crispi procos.? audax vita, scelerum plena! aliquid seri, ut ventos procellasque capiat, 5 et parum esse fluctibus solis vehi, iam vero nec vela satis esse maiora navigiis, sed, quamvis amplitudini antemnarum singulae arbores sufficiant, super eas tamen addi velorum alia vela, praeterque in proris et alia in puppibus pandi, ac tot modis provocari mortem, denique tam parvo semine nasci quod orbem terrarum ultro citro portet, tam
Abbreviated transcription (Latin):
curaue prouenientium: presertim cum plerisq e¬
arum p̃cio usuq uitȩ. maior etiam quã frugib
ꝑhibeatur auctoritas. Atq ut a confessis oriam
utilitatib. quȩq ñ solum terras omnes uerum
etiam maria repleuere seritur.: ac dici neq inter
fruges. neq inter ortensia potest linum.  ed¬

Expanded text:
curave provenientium, praesertim cum plerisque ecurave provenientium, praesertim cum plerisque earum pretio usuque vitae maior etiam quam frugibus perhibeatur auctoritas. atque, ut a confessis ordiamur utilitatibus quaeque non solum terras omnes, verum etiam maria replevere, seritur ad dici neque inter fruges neque inter hortensia potest linum,
Abbreviated transcription (Latin):
lambentes contra pluuiam. turpesq porci alie¬
nos sibi manipulos foeni lacerantes. segniter ue¬
& contra industriam suam absconditȩ formicȩ con¬
cursantes. aut oua progerentes. Item uermes ter¬
rem erumpentes. Trifolium quoq in horrescere.
& folia contra tempestatem subrigere. certum est.
necnon & in conuiuiis mensisq nr̃is uaza qui¬
bus esculentum additur. sudorem reposituris¬
telinquentia diras tempestates prȩnuntiant .
C. PLINIII SE CUI
yderum quoq tempesta¬
tumq ratio uel imꝑitis
facili atq indubitato mo¬
do monstrata est. Uerũ¬
quia intelligentib noti
cominus conferunt rura
deprehendendo çȩlo. quã
sẏderalis scientia agro
colendo. proximã ortorum¬
multi curam fecere: nob̾
nunc protinus transite ad ista cempestuum ui¬
detur. Miraintrq quosdam scientię gtãm. eru¬
ditionis sue głam ex his petentes cam inulta prę
terisse. nulla mentione habita tot rerum sponte

Expanded text:
lambentes contra pilum, turpesque porci alielambentes contra pilum, turpesque porci alienos sibi manipulos faeni lacerantes, et apes operantes segniter vel contra industriam suam absconditae , vel formicae concursantes aut ova progerentes, item vermes terreni erumpentes. Trifolium quoque inhorrescere et folia contra tempestatem subrigere certum est. nec non et in cibis mensisque nostris vasa, quibus esculentum additur, sudorem repositorielinquentia diras tempestates praenuntiant . C. PLINI SECUNDI Siderum quoque tempestatumque ratio vel imperitis facili atque indubitato modo demonstrata est, vereque intellegentibus non minus conferunt rura deprehendendo caelo quam sideralis scientia agro colendo. proximam multi hortorum curam fecere; nobis non protinus transire ad ista tempestivum videtur, miramurque aliquos scientiae gratiam eruditterisse, nulla mentione habita tot rerum sponte
Abbreviated transcription (Latin):
rostro purgantes uentum: cȩterȩq aquaticȩ a¬
quaticȩ aues concursantes. Grues in mediter¬
ranea festinantes. mergi cauiȩ: maria aut stag¬
na fugientes. Grues silentio ꝑ sublime uolan¬
tes. serenitatem. Sic noctua i ibre gartula.¬
aut sereno tempestatem. coruiq singultu quodã
latrantes. seq concutientes si continuabunt. Si
uero carptim uocem resorbebunt: uentosũ unbrẽ.
Graculi sero a pabulis recedentes hiemem. & albę
aues cum congregabuntuꝵ. & eum t̾restres uoluereᷤᷤ
contra aquam clangores dabunt. ꝑ fundentesq ⁊e¬
se: s maxime cornix. Hẏrundo tam iuxta aquã
uolitans. ut penna sepe ꝑcutiat: quȩq in arbori¬
b habitant fugitantes in nidis sus. & anseres
continuo clangore intempestiui. ardea in mediis
arens tristis. Nec mirũ aquaticas aut in totum
uolueres. p̃sagia aeris sentire. Pecora exultan¬
tia & in decora laseiuia ludentia easdem habent

Expanded text:
rostro purgantes ventum, ceteraeque arostro purgantes ventum, ceteraeque aquaticae aves concursantes, grues in mediterranea festinantes, mergi, gaviae maria aut stagna fugientes. grues silentio per sublime volantes serenitatem, sicut noctua in imbre garrula—at sereno tempestatem—, corvique singultu quodam latrantes seque concutientes, si continuabunt, serenum diem; si vero carptim vocem resorbebunt, ventosum imbrem. graculi sero a pabulo recedentes hiemem, et albae aves cum congregabuntur et cum terrestres volucres contra aquam clangores dabunt perfundentque sese, sed maxime cornix, hirundo tam iuxta aquam volitans, ut pinna saepe percutiat, quaeque in arboribus habitant, fugitantes in nidos suos, et anseres continuo clangore intempestivi , ardea in mediis harenis tristis. Nec mirum aquaticas aut in totum volucres praesagia aëris sentire: pecora exultantia et indecora lascivia ludentia easdem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
imbrem. Lutora ripęq si resonabunt tranquillã.
asꝑam tempestatem. Item maris ipsius tranquil¬
lus sonitus. spumȩ ue disꝑsȩ. aut aquȩ bullan¬
tes. Pulmones marini in pelago plurimum die¬
rum hiemẽ portendunt. Sepe & silentio intu¬
mescit. flatuq altius soluto: iam intra se es se
tquidem & montium sonitus. nemorũ mugi¬
tus p̃dicunt. & sine aura quȩ sentiatur folia
ludentia. lanugo ppłi aut spinȩ uolitans. aquis¬
q pluma innatans. atq etiã in campanis uen¬
turam tempestatẽ prȩcedens suus fragor. Cȩli
quidem murmur ñ dubiam habet significationẽ.
delphini tranquillo mari lascuuentes flatũ
ex qua ueniunt parte. Item spargentes aquã.
ldem turbato. Tranquillitate lolligo uolitans.
conchȩ adherescentes. hȩchyni affigentes sese
aut arenas sabburrantes. tempestatis signa sunt.
Ranȩ quoq ultra solitum uocales. & fulicȩ ma¬
tutino clangore. Item mergi anatesq pennas

Expanded text:
imbrem; litora ripaeque si resonabunt tranquillo, imbrem; litora ripaeque si resonabunt tranquillo, ram tempestatem, item maris ipsius tranquillo sonitus spumaeve dispersae aut aquae bullantes. pulmones marini in pelago plurium dierum hiemem portendunt. saepe et silentio intumescit inflatumque altius solito iam intrquidam et montium sonitus nemorumque mugitus praedicunt et sine aura, quae sentiatur, folia ludentia , lanugo populi aut spinae volitans aquisque plumae innatantes , atque etiam in campanis venturam tempestatem praecedens suus fragor. caeli quidem murmur non dubiam significationem delphini tranquillo mari lascivientes flatum, ex qua venient parte, item spargentes aquam, iidem turbato tranquillitatem. lolligo volitans, conchae adhaerescentes, echini adfiaut harena saburrantes tempestatis signa sunt. ranae quoque ultra solitum vocales et fulicae matutino clangore, item mergi anatesque pinnas
Abbreviated transcription (Latin):
dente. in posterum diẽ. Si nubes ut uellera lanȩ
spargent᷑ multȩ ab oriente: a quam in triduum
p̃sagient. Cum in cacuminib montiũ nubes con¬
sident. hiemabit. Si cacumina pura fient. disse¬
renabit. Nube grauida candicante. quod uocant
tempestatẽ albam. grando imminebit. cȩlo quãuis
sereno. Nubecula quamius parua. flatum procel¬
losum dabit. Nebule e montib descendentes aut
cȩlo cadentes. uel in uallib sedentes. serenitatem
b his terrem ignes proxime significant. Palli¬
dinamq murmurantesq tempestatum nun¬
tii sentiuntur. Pluuiȩ iam in lucernis fungi. si
ex sese flamias elidunt. aut uix accenduntur.
ltem cum in eo pendentes scintillȩ coaceruantur.
uel cum tollentib ollas carbo adherescit. aut cũ
contentus ignis ẽ. fauillam discutit scintillamue.
emittit. uel cum cinis in foco concrescit. & cũ car¬
st & aquarũ significatio. Mare si tranquillo
in portu cursu stabit. murmurauerit intra se
uentum p̾dicit. Si idem hieme

Expanded text:
t vellera lanae spargentur multae ab oriente, aquam in triduum praesagient. cum in cacuminibus montium nubes consident, hiemabit. si cacumina pura fient , disserenabit . nube gravida candicante, quod vocant tempestatem albam, grando imminebit. caelo quamvis sereno nubecula quamvis parva flatum procellosum dabit. Nebulae montibus descendentes aut caelo cadentes vel in vallibus sidentes serenitatemb his terreni ignes proxime significant. pallidi namque murmurantesque tempestatum nuntii sentiuntur, pluviae etiam, si in lucernis fungi, si t lumina, cum ex sese flammas elidunt aut vix accenduntur; item cum in aëno pendente scintillae coacervantur, vel cum tollentibus ollas carbo adhaerescit, aut cum contectus ignis e se favillam discutit scintillamve emittit, vel cum cinis in foco concrescit et cum caret aquarum significatio: mare si tranquillum in portu cursitabit murmurabitve intra se, ventum praedicet; si id hieme, et
Abbreviated transcription (Latin):
pestas erit. Si uero etiam duplex orbis fuerit.
eo atrocior. Quod si in exortu aut occasu fiet. ita
ut rubescant nubes: maxima ostendet᷑ cempestas.
Si ñ ab ibunt s incumbent: a quocumq uento fu¬
erint eam portendent. Si a meridie: & unbreie
Si oriens cingetur orbe: ex qua parte is se õperit. ex¬
pectetur uentus. Si totus defluxerit ȩqualiter: se¬
renitatẽ dabit. Si in exortu longe radios ꝑ nubes
porrigit. & medius erit inanis: pluuiam significa¬
bit. Si ante ortum radii se ostendent: aquam et
uentum. Si circa occidentẽ candidus cireulus erit:
noctis liniet᷑ tempestatem. Si nebula: uehementi¬
orem. Si cadente sole uentus fiat. et circulus fue¬
rit: ex qua regione is ruperit. uentum magnũ.

Expanded text:
pestas erit; si vero etiam duplex orbis fuerit, eo atrocior. quod si in exortu aut in occasu fiet, ita ut rubescant nubes, maxima ostendetur tempestas. si non ambibunt, sed incumbent, a quocumque vento fuerint, eum portendent ; si a meridie, et imbrem. si oriens cingetur orbe, ex qua parte is se ruperit, expectetur ventus. si totus defluxerit aequaliter, serenitatem dabit. si in exortu longe radios per nubes porriget et medius erit inanis , pluviam significabit; si ante ortum radii se ostendent, aquam et ventum; si circa occidentem candidus circulus erit, noctis lenem tempestatem; si nebula, vehementiorem; si candente sole, ventum; si ater circulus fuerit, ex qua regione is ruperit se, ventum magnum.
Abbreviated transcription (Latin):
q montiũ inuia & solitudines abditas
omnisq terrȩ fibras serutati inuenerȩ. quin ne¬
qua radix polleret. ad quos usus herbarũ fila
ꝑtinerent. etiam quadrupedum pabulo intacba
ad salutis usus uertentis. Qui latine usus her¬

Expanded text:
oque montium invita et solitudines abditas oque montium invita et solitudines abditas omnesque terrae fibras scrutati invenere, quid quaeque radix polleret, ad quos usus herbarum fila pertinerent, etiam quadripedum pabulo intacta ad salutis usus vertentes. ii 4 Minus h
Abbreviated transcription (Latin):
CPrmii secundi naturalis hystoriȩ lires
PEA QUS TIUTIC DICETOR TERBARÕ
cdaritas. medicinȩ tantum grã gignente eaᷤᷤ
tellure. in ammirationẽ curȩ pris corum dili¬
gentiȩq animũ agit. Nichil ergo intempta¬
tum in exꝑtumq iłlis fuit: nichił deinde oceul¬
tatum. quẽ ñ prodesse posteris uellent. At nos¬
nos elaborata his abs condere. ac supprimere
cupimus: & fraudare uitam etiam alienis bo¬
nis. Ita certe recondunt qui pauca aliqua no¬
uere: inuidentes aliis & neminẽ docere. Iti
auctoritatem scientia tantũ ad est. excogitan-¬
di nobis. at ad iuuandam uitã mores absunt.
Summũq opus ingeniorum m hoc fuit : ut
intra unum quẽq recte facta ueterum perirent.
At hercule singulares quidam quos iuuenta de¬
orum numero addidere. omnium utiq uitã
clatiorem fecere. cognominib herbarũ tam be¬
nigne grãm memoria referente. Non ȩque
hȩc cura eoꝵ mira. si in his quȩ satu blan¬
diuntur aut cibo inuitant. ni culmina qͦ¬

Expanded text:
PLINI SECUNDI NATURALIS HISTORIAE LIBER psa quae nunc dicetur herbarum claritas, medicinae tantum gignente eas Tellure, in admirationem curae priscorum diligentiaeque animum agit. nihil ergo intemptatum inexpertumque illis fuit, nihil deinde occultatum quodque non prodesse posteris vellent. at nos elaborata iis abscondere ac supprimere cupimus et fraudare vitam etiam alienis bonis. ita certe recondunt qui pauca aliqua novere, invidentes aliis, et neminem docere in auctoritatem scientiae est. tantum ab excogitandis nsummumque opus ingeniorum diu iam hoc fuit, ut intra unumquemque recte facta veterum perirent. at, Hercules, singula quosdam inventa deorum numero addidere, omnium utique vitam clariorem fecere cognominibus herbarum, tam benigne gratiam memoria referente. 3 non aeque haec cura eorum mira est in iis, quae satu blandiuntur aut cibo invitant: culmina qu
Abbreviated transcription (Latin):
repperietur. Inuenta iam pridem ratio ẽ: prȩnun¬
tians horas non modo dies ac noctes lunȩq defectũ.
Dura tam̃ tradita ꝑsuasio in magna parte uul¬
gi beneficiis & herbis id cogi. In ea namq femi¬
narum scientiam pręualere. Certe quid ñ re¬
pleuerunt fabulis colehisma. dyealia. in pͥmisq
itala circedis etiam asscripta. Unde arbitror
natum. ut escylus euetustissimis in poetica re

Expanded text:
reperietur . inventa iam pridem ratio est praenunreperietur . inventa iam pridem ratio est praenuntians horas —non modo dies ac noctes—solis lunaeque defectuum ; durat tamen tradita persuasio in magna parte vulgi, veneficiis et herbis id cogi eamque unam feminarum scientiam praevalere. certe quid non repleverunt fabulis Colchis Media aliaeque, in primis Itala Circe dis etiam adscripta? unde arbitror natum, ut Aeschylus e vetustissimis in poetica re
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliud quam difficultas intelligatur. Pinxe¬
re namq effigies herbarum: atq ita subserip¬
sere effectus. Werum & pictura fallax est: exͦ¬
coloribus tam numerosis: p̃sertim in emulati¬
one naturȩ. multũ degenerat trans cribentium
sors uaria. Prȩterea parum ẽ singulas earum
ȩtates pingi: cum quadriꝑtitis uarietatibus
anni faciem mutent. Quare cȩteris sermone e¬
as cradidere. aliqui in effigie quidem indicata.
& nudis plerumq nominibus defunti: qͣm sa¬
tis uidebatur potestates uimq demonstrare que¬
rere uolentib. Nec ẽ difficile cognitu. Nobis
certe exceptis admodum paucis contigit reliquas
contemplari scientia antonii castoris eui summa
auctoritas erat in ea arte nr̃o ȩuo uisendo ortu¬
lo eius in quo plurimas alebat cęntesimũ ȩta
tis annum excedens. nullũ corporis malum ex¬
ꝑtus: ac ne ȩtate quidem. memoria aut uigore
concussis. neq aliud mirata magis antiquitas

Expanded text:
ne aliud quam difficultas rei intellegatur. pinxene aliud quam difficultas rei intellegatur. pinxere namque effigies herbarum atque ita subseripsere effectus. verum et pictura fallax est coloribus tam numerosis, praesertim in aemulationem naturae, multumque degenerat transcribentium socordia. praeterea parum est singulas earum aetates pingi, cum quadripertitis varietatibus anni faciem mutent. Quare ceteri sermone eas tradidere, aliqui ne effigie quidem indicata et nudis plerumque nominibus defuncti, quoniam satis videbatur potestates vimque demonstrare quaerere volentibus. nec est difficilis cognitio : nobis certe, exceptis admodum paucis, contigit reliquas contemplari cientia Antoni Castoris, cui summa auctoritas erat in ea arte nostro aevo, visendo hortulo eius, in quo plurimas alebat centesimum annum aetatis excedens, nullum corporis malum expertus ac ne aetate quidem memoria aut vigore concussis. neque aliud mirata magis antiquitas
Abbreviated transcription (Latin):
ponticoꝵ miscere antẏdotis. qm̃ ueneno uiue¬
rent. Ad illum asclepiadis medendi arte clari
uolumina composita extant: cum sollicitatus
ex urbe roma p̃cepta pro se mitteret. Illum solũ
locutum certum ẽ: nec in subiectis gentibus ul¬
lum hominẽ ꝑ interpretem appellatum ab eo.
annis quinquaginta sex quibus regnauit. Is
ergo in reliqua ingenii magnitudine. medicinȩ
peculi ariter curiosus. & ab omnib subiectis
qui fuere magna pars t̾rarum singula exquirets.
scrinium commentationũ harum & exemplari¬
a effectusq in archanis sius reliquit. Pompei¬
us autẽ omni regia preda potitus. transferre ea
sermone nr̃o libertum suũ lenȩum graminaticȩ
artis doctissimũ iussit. uitęq ita profuit non
minus quam rei publicȩ iuictoria illa. Preter
hos. greci auctores medicinȩ prodidere. quos sius
locis diximus. Ex his crateuax dyonisius me¬
trodorus ratione blandissima. sed qua nichil pe¬

Expanded text:
Pontic arum miscere antidotis, quoniam veneno vivePontic arum miscere antidotis, quoniam veneno viverent; ad ilium Asclepiadis medendi arte clari volumina composita extant, cum sollicitatus ex urbe Roma praecepta pro se mittelocutum, nec e subiectis gentibus ullum hominem per interpretem appellatum ab eo annis LVI, quibus regnavit. 7 is ergo in reliqua ingeni magnitudine medicinae peculiariter curiosus et ab omnibus subiectis, qui fuere magna pars terrarum, singula exquirens scrinium commentationum harum et exemplaria effectusque in arcanis suis reliquit, Pompeius autem omni praeda regia potitus transferre ea sermone nostro libertum suum Lenaeum grammaticae artis iussit vitaeque ita profuit non minus quam reipublicae victoria ilia. Praeter hos Graeci auctores prodidere, quos suis locis diximus, ex his Crateuas, Dionysius, Metrodorus ratione blandissima, sed qua nihil pae
Abbreviated transcription (Latin):
inus hoc quam par erat nr̃i celebrauere
omniũ utilitatum & uirtutum rapacissimi.
primusq & diu solus idem ille m̃. cato omniũ
bonarum artium inagister. paucis dum taxat
attigit. Harum etiã medicamina ñ omissa
post eum unus illustriũ temptauit. c̃. eualgius
eruditiones pectatus imꝑfecto uolumine ad diuli
augustum. inchoata etiam p̾fatione religiosa. ut
omnib malis humanis illius potissimũ prin¬
cipis medicetur maiestas. Ante condiderat solꝰ
apud nos quod equidem inueni pompeius le¬
neus magni libertus. quo primũ tempore
hanc scientiam ad nr̃os ꝑuenisse animadũto.
Namq mytridates maximus sua ȩtate regũ
quem debellauit pompeius. omniũ ante se ge-¬
nitorũ diligentissimus uitȩ fuisse argumentis
pretirq famã intellegitur. Uni ei excogitatũ
cottidie uenenũ bibere p̃sumptis remediis: ut
consuetudine ipsa innoxium fieret. Primo
inuenta genera antidoti. ex quib unũ etiam
nom̃ eius retinet. Illius inuentũ autumant
sangumẽ anatum

Expanded text:
inus hoc quam par erat nostri celebravere, omnium utilitatium et virtutum rapacissimi, primusque et diu solus idem ille M. Cato, omnium bonarum artium magister, paucis dumtaxat attigit, boum etiam medicina non omissa. post eum unus inlustrium temptavit Gaius Valgius eruditione spectatus inperfecto volumine ad divum Augustum, inchoata etiam praefatione religiosa, ut omnibus malis humanis illius potissimum principis semper mederetur maiestas. Antea condiderat solus apud nos, quod equidem inveniam, Pompeius Lenaeus Magni libertus, quo primum tempore hanc scientiam ad nostros pervenisse animo adverto. namque Mithridates, maximus sua aetate regum, quem debellavit Pompeius, omnium ante se genitorum diligentissimus vitae fuisse argumentis, praeterquam fama, intellegitur. uni ei excogitatum cotidie venenum bibere praesumptis remediis, ut consuetudine ipsa innoxium fieret; primo inventa genera antidoti, ex quibus unum etiam nomen eius retinet; illius inventum, sanguinem anatum
Abbreviated transcription (Latin):
cinomata sanat. ternis dieb soluta. Medetur
uiem poturis. uel ex lacte ae uino. Quidam
adiciunt & fodientẽ dicere oportere. Hȩc est
herba argemon. quam minerua repꝑit subiis
remedium. qui de illa gustauerit. Ex tordylon
lis ẽẽ dixerunt. alii herbam ꝑ se.
quam & syreon uocauerunt. Neq aliud de ea
proditum inuenio. quã in montib nasci. Com¬
bustam potu ciere meses. & pectoris excreationes.
Efficacior ẽ etiam nc̃ radice. Suco eius ternis
obolis hausto. renes sanari: addi tadicẽ eiꝰ et
iramen ipsum int̾ herbas uulgatissimũ. ge¬
hiculatis serpit int̾nodiis: crebroq ab his
& ex cacumine nouas radices spargit. Folia e¬
ius in reliquo orbe in exstitatẽ fastigantar. In
parnaso tantũ eberactꝰ specie decentius quam
usquã. fruticanti flore oborato. candidoq lum̃

Expanded text:
cinomata sanat, ternis diebus soluta. medetur cinomata sanat, ternis diebus soluta. medetur viem poturis vel ex lacte ac vino. quidam adiciunt effodientem dicere oportere: haec est herba argemon, quam Minerva repperit subus remedium, quae de illa gustaverint. cxvii 177 lis esse dixerunt, alii herbam per se, quam et syreon vocaverunt. neque aliud de ea proditum invenio quam in montibus nasci, conbustam potu ciere menses et pectoris excreationes, efficaciore etiamnum radice; suco eius ternis obolis hausto renes sanari; addi radicem eius et Gramen ipsum inter herbas vulgatissimum geniculatis serpit internodiis crebroque ab his et ex cacumine novas radices spargit. folia eius in reliquo orbe in exilitatem fastigantur, in Parnaso tantum hederacia specie densius quam usque fruticant, flore o
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ramuli as surgunt. sua capitula gerentes.
Ob id impiam appellauere: qm̃ liberi suꝑ pa¬
rentem excellant. Alii potius ita appellatam:
qm̃ nullum animal quod eã attingat existu¬
matur utuere. Hȩc int̾ duos lapides trita. fer¬
uet p̃cipuo aduersus anginas suco: lacte et
uino ammixto. Mirum traditur numquã eo
morbo temptari qui gustauerint. Itaq & su¬
biis dari quoq medicamentũ id uoluerunt. aut¬
regio morbo. Interim sunt qui & in nidis in
seri aliquid ex ea putent: atq ita ñ strangulari
eneris pectinem appellant a similitudine
pectinũ: cuius radix cum malua tusa omĩa
Nocatur nodia herba coriariorũ officinis tã¬
hylaris ẽ: aliis ue nominib. Effic acissimã
aduersus scorpionẽ esse potam uino aut posca
hylantropos herbam greci appellant nasu¬
the: qm̃ uestibus adherescat. Ex hac coro¬
na imposita. capitis dolores sedãt. Ex lappa canaria¬
plantagine & mille folio trita ex uino. car¬

Expanded text:
inde alii ramuli exsurgunt sua capitula gerentes; inde alii ramuli exsurgunt sua capitula gerentes; ob id impiam appellavere, quoniam liberi super parentem excellant. alii potius ita appellatam, quoniam nullum animal eam attingat, existimavere . haec inter duos lapides trita fervet praecipuo adversus anginas suco, lacte et vino admixto. mirum traditur , numquam eo morbo temptari qui gustaverint; itaque et subus dari, quaeque medicamentum id noluerint haurire, eo morbo interimi. sunseri aliquid ex ea putent atque ita non strangulari eneris pectinem appellant a similitudine pectinum, cuius radix cum malva tusa omnia vocatur. — Notia herba coriarioruiliaris est aliis aliisve nominibus ; efficacissimam adversus scorpionem esse potam e vino aut posca n herbam Graeci appellant nasute, quoniam vestibus adhaerescat. ex hac corona inposita capitis dolores sedat.—Nam quae canariaplantagine et milifolio trita ex vino car
Abbreviated transcription (Latin):
ingua herba nascitur eiroa fontes. Radix
eius combusta & trita. cum adipe sius adicitur
ut nigra fiat & sterilis. Alopetias emendat
ribro in limite᷑ adiecto herbȩ intus extantes:
decerptȩ. ad alligatȩq grauidis. partus acce¬
tra anginas efficacissime pollet De herba¬
pota herba iuxta quam canes urinã fundt̃.
euulsa ne ferro attingatur. luxatis celerrune
umbotinũ arborem demonstrauimus inter
arbusta. luxta hanc uiduam uitȩ nascitur
herba quam galli rhodaram uocant. Caulem
habet uirgȩ ficulneȩ modo geniculatũ. folia ur¬
ticȩ in medio exalbida. eadem ꝓcedente tempore
tota rubentia. Florem argenteum. ꝑ rȩcipua con¬
tra tumores feruoresq & collectiones: cũ axun¬
gia uero ueteri tusa. ita ut.  ferro ñ attingat᷑.
Qui ꝑunctus ẽ: despuat im ad suam dexte¬
ram ter. Nam efficacius remedium ẽẽ auint.
si tres trium nationũ homines ꝑunguant dex¬
erba impia uocatur incana roris marini
aspectu. tẏrsi modo inuestita atq capitata.

Expanded text:
a herba nascitur circa fontes. radix eius conbusta et trita cum adipe suis — adiciunt ut nigra sit et sterilis — alopecias emendat ribro in liminite abiecto herbae intus extantes decerptae adalligataeque gravidis partus adcetra anginas efficacissime pollet  Herba, iuxta quam canes urinam fundunt, evulsa ne ferro attingatur, luxatis celerrime Rumpotinum arborem demonstravimus inter arbusta. iuxta hanc viduam vite nascitur herba, quam Galli rodarum vocant. caulem habet virgae ficulneae modo geniculatum, folia urticae in medio exalbida, eadem procedente tempore tota rubentia, florem argenteum, praecipua contra tumores fervoresque et collectiones cum axungia vetere tusa ita, ut ferro non attingatur. qui perunctus est, despuit ad suam dexteram terna. efficacius remedium esse aiunt, si tres trium nationum homines perungant deerba impia vocatur incana, roris marini aspectu, thyrsi modo vestita atque capitata.
Abbreviated transcription (Latin):
git semen. uehementius uriã spellit alaumi
uomitionesq oistit. Pruatim autẽ draconũ
morsibus auxiliatur. Sunt qui genieula noi¬
uem uel unius uel eduabus tribus ue herbio
ad hunc articulorum numerum in uolui lana
sucida nigra iubeant. ad remedia strumȩ pano¬
tum ue. ieuunum ẽe debere qui colligat ienton
re in domũ abe entis cui medeatur. suꝑuenien¬
tiq der dicere. ieiuno ieunũ medicamentum
date. atq ita ad alligate. triduoq io facere:
Quos e graminũ genere seꝑtem internodia ha¬
bet. efficacius capit contra dolores ad alligatt᷑.
Quidam propt̾ uesicȩ cruciatus decortum cn
uino gram̃ ad dimidias. a balneis bibi uibent.
Sunt qui & aculeatum gram̃ uocent trium
generum. cum in cacumine aculei sunt pbaris¬
nũ. quod isli dactylon appellant. Hos conuo¬
lutos naribus inserunt. extrahuntq sanguinis
ciendi grã. Aitero quod ẽ aryo similei ad po¬
rongcia & pterigiaunguũ. & cum caro ungui¬
bus increuerit. utuntur eum axungia: ideo

Expanded text:
git. semen vehementius urinam inpellit, alvum vomitionesque sistit. privatim autem draconum morsibus auxiliatur. sunt qui genicula VIIII vel unius vel e duabus tribusve herbis ad hunc articulorum numerum involvi lana sucida nigra iubeant ad remedia strumae panorumve . ieiunum esse debere qui colligat; ita ire in domum absentis, cui medeatur, supervenientique ter dicere, ieiuno ieiunum medicamentum dare, atque ita adalligare triduoque id facere. quod e graminum genere VII internodia habet, efficacissime capiti contra dolores adalligatur. quidam propter vesicae cruciatus decoctum ex vino gramen ad dimidias a balineis bibi iubent. Sunt qui et aculeatum gramen vocent trium generum. cum in cacumine aculei sunt plurimum quini, dactylon appellant. hos convolutos naribus inserunt extrahuntque sanguinis ciendi gratia. altero, quod est aizoo simile, ad paronychia et pterygia unguium et, cum caro unguibus increvit, utuntur cum axungia, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Sca tabeum hȩc in habena habet sur bandco
sum decurrentẽ eum eolo hedi. unde & nomer
accepͥit: Hac ad uocem nichia prestantius et
erba lauaria ouib ceiunis data. lactis abut¬
dantiã facit. Neque nota lactoris uulgo est.
plena lactis: quod degustatũ uonutiones concitat.
Candem hanc aliqui ẽẽ dicunt. Sͣ imilem illi
quam militarẽ uocant: qm̃ uulnus ferro fac¬
tum. nullum ñ uitra dies quinq sanat. ex oleo
Ielebratur autẽ & a grecis stratyotis. Bst et
ea in ȩgẏpto tantum & inundatione nili nas
citur: ayzo similis. ni maiora haberet fotia.
Refrigerat mire. & uulnera sanat. ex aceto il¬
lita. ltem ignes sacros. & suppurationes. san¬
gumẽ quoq qui defluit a renib pota cũ thu¬
te masculo. mirifice sistit. De herba q̃ nasete
no. & aligata in lino rufo. capitis dolorem confe¬
stim cȩdare traditur. De herba ex fluminib m̃.i.¬
erba quȩcumq e riuis aut fluminib colle
ut eger quid sit illud ignoret. tercianas arce

Expanded text:
carabaeum haec in avena habet sursum deosum decurrentem cum sono haedi, unde et nomen accepit. hac ad vocem nihil praestantius esse rba lanaria ovibus ieiunis data lactis abundantiam facit. — Aeque nota lactoris vulgo est, plena lactis quod degustatum vomitiones concitat. eandem hanc aliqui esse dicunt, alii similem illi, quam militarem vocant, quoniam vulnus ferro factum nullum non intra dies V sanet ex oleo Celebratur autem et a Graecis startiotes, sed ea in Aegypto tantum et inuncitur, aizoo similis, ni maiora haberet folia. refrigerat mire et vulnera sanat ex aceto inlita, item ignes sacros et suppurationes. sanguinem quoqre masculo mirifice sistit. cvi 170 m et inligata lino rufo, capitis dolorem confestim sedare traditur.— Herba quaecumque e rierba quaecumque e rivis aut fluminibus ante ut aeger quid sit illud ignoret, tertiana
Abbreviated transcription (Latin):
Nellanteden uocant in themis. eẏrenea regur¬
ne & cilitiȩ montibus maritimis. folio ipore¬
ti. Hac cum adipe leonino decocta. addrto er oes
& palmeo uino ꝑungu magos & ꝑsatio ae¬
ge ͭ alt fiat corpus as pectu uicitndum. Ideo can¬
dem ehocaludam nominari. De hermesia da neuo¬
Hermesias ob eodem uocatur. ad uoberos. gmne¬
randos pulchros bonosq. ñ herbas ed compo¬
fitio e nudeis pineȩ nucis trttis cum mellicomis¬
ta croco uino palmeo. postea aminpoto theom¬
brocio &e lacte bibere generaturos ubet ic&s fae
concoptu puerperas partum nutrientes. Idastii
omiũ magica quoq uocabula ponit uerba
duecit his apollodorus assectator erus herbũ
escynomene: qm̃ appropinquante inanui
folia contraheret. De crocydemenei¬
liam crocyoemene: cuius tactu phalangia mo¬
rerentur.¬
feritas omnũ animatium mitigatee. le
Inacampeeroten celeber atte grarnmatioa pau¬
lo ante. cutius omnino tactu reditent amores

Expanded text:
elianthes vocat in Themiscyrena regione et Ciliciae montibus maritimis, folio myrti. hac cum adipe leonino decocta, addito croco et palmeo vino, perungui Magos et Persarum reges, ut fiat corpus aspectu iucundum; ideo eandem heliocallida nominari. —Hermesias ab eodem vocaturos pulchros bonosque non herba, sed conpositio nucleis pineae nucis tritis cum melle, murra, croco, vino palmeo, postea admixto theombrotio et lacte. bibere generaturos iubet et a conceptu, puerperas partum nutrientes; ita fieri omnium magica quoque vocabula ponit. 167 Adiecit his Apollodorus adsectator eius herbam aeschynomenen, quoniam adpropinquante manu folia contraheret, aliam crocidliam crocida, cuius tactu phalangia morerentur,feritas omnium animalium mitigaretur, anacampseroten celeber arte grammatica paulo ante, cuius omnino tactu redirent amores
Abbreviated transcription (Latin):
tium innocua greci prodidere. In italia nec
ium̃tis nocet: contra serpentes uero suco ex¬
presso ad potum & imposita ulceriᷤ ori opifera
Nichil hac ȩque repꝑitur. Tantaq ẽ uis: ut
ne matutinas quidem occidentes ue umbras
quamius sint longissimȩ serpens arboris eiꝰ
attingat. adeo ipsam procul fugiat. Exꝑti
prodimus. Si fronde ea gyro coneludat᷑ ignis
& serpens: in ignes potius quã in fraxinũ
fugere serpentẽ. Mira naturȩ benignitas.
Priusquam hȩ prodeant florere fraxinũ: nec
n tilia. mas & femina diffe arboribus.¬
runt omnimodo. Namq & materies mari
dura. rufiorq ac nodosa. & odoratior. cortex
quoq crassior. ac detractus inflexibilis. Neo
sem̃ fert aut florem ut femina. quę crassior
arbore materiȩ candida p̃cellensq ẽ. Mirum.
in hac arbore fructum a nullo animalium at¬
tingi. folioꝵ corticisq sucum ẽẽ dulcem. int̾
corticem ac lignum tenues tunicas multipli¬

Expanded text:
tium innocua Graeci prodidere ; in Italia nec tium innocua Graeci prodidere ; in Italia nec iumentis nocent. contra serpentes vero suco expresso ad potum et inposut nihil aeque, reperiuntur, tantaque est vis, ut ne matutinas quidem occidentesve umbras, cum sunt longissimae, serpens arboris eius adtingat, adeo ipsam procul fugiat. experti prodimus, si fronde ea circumcludantur ignis et serpens, in ignes potius quam in fraxinum fugere serpentem. mira naturae benignitas, prius quam hae prodeant, florere fraxinum nec n tilia mas et femina differunt omni modo. namque et materies maris dura rufiorque ac nodosa et odoratior, cortex quoque crassior ac detractus inflexibilis. nec semen fert aut florem ut femina, quae crassior arbore, materie candida praecellensque est. mirum in hac arbore fructum a nullo animalium adtingi, foliorum corticisque sucum esse dulcem. inter corticem ac lignum tenues tunicae multipli
Abbreviated transcription (Latin):
nter hȩc genera propriam quidam fraxino.¬
fecere sapum. qm̃ ex cognatione harum serit᷑.
qualis dicta ẽ nucleis eiusdemq arboris imas
partes tedas uocant. cum sit illa arbor nil ali¬
ud quam piceȩ feritatis paulum mitigat᷑ȩ saty.
Sapini aut̃ materies cęsa regenerata fit sic̃
docebimus. Materiȩ enim causa reliquas ar¬
bores natura genuit. copiosissimãq fraxinum.
Procera hȩc ac teres pinnata & ipsa folio.
multumq homeri p̃conio & achillis has ta
nobilitata. Materies ẽ ad plurima utilis. ea
quidem quȩ fit in ida troadis.in tantũ cedro
similis. ut em̃tes fallat cortice ablato. Greci
duo genera eius fecere. longu̾m. enodem. al¬
teram breuem duriorẽ fuscioremq laureis foliiͦ.
Bumeliam uocant in macedonia. amplissi¬
mã lentissimamq. Alii situ diuisere. Camꝑe:¬
st̾em enĩ es se crispam. montanã spissam. Fo¬
lia earum ium̃tis mortifera: cȩteris ruminan¬

Expanded text:
nter haec genera propriam quidam nter haec genera propriam quidam fecere sappinum, quoniam ex cognatione harum seritur, qualis dicta est in nucleis, eiusdemque arboris imas partes taedas vocant, cum sit illa arbor nil aliud quam picea feritatis paulum mitigatae satu, sappinus autem materies caesurae genere fiat, sicuti docebimus. Materiae enim causa reliquas arbores natura genuit copiosissimamque fraxinum. procera haec ac teres, pinnata et ipsa folio, multumque Homeri praeconio et Achillis hasta nobilitata. materies est ad plurima utilis; ea quidem, quae fit in Ida Troadis, in tantum cedro similis, ut ementes fallat cortice ablato. Graeci duo genera eius fecere: longam enodem, alteram brevem duriorem fuscioremque , laureis foliis. bumeliam vocant in Macedonia amplissimam lentissimamque. alii situ divisere, campestrem enim esse crispam, montanam spissam. folia earum iumentis mortifera, ceteris ruminan
Abbreviated transcription (Latin):
& medulla eius uritur. Sic & in syria the¬
rebinto detrahunt cortices. Ibi quidem & e ra¬
mis ac radicib. cum resina damnet᷑ ex his par¬
tib. In macedonia laricem masculam urunt
feminȩ radices tantum. Theopompus scripsit
in apollomatarũ agro picem fossilem ñ deterio¬
rem macedonica inueniri. Pix optima ubiq
ex apricis aquilonis situ.: ex opacis horridior.
uirusq p̃ferens. frigida hieme deterior. ac mi¬
nus copiosa ac decolor. Quidam arbitrantur
in montuosis copia p̾stantiorem ac coloratiorẽ.¬
⁊ dulciorem fieri. odorem quoq gratiorem dũ
res ina fit : decoctam aut̃ minus picis reddere.
qm̃ in ferum habeat. tenuioresq ẽẽ ipsas aR¬
bores quam in planis. s has & illas serenitate
steriliores . Fructum. quȩdam proximo anno
ab ineiso largiuntur. alia secundo. quȩdam t̃¬
cio. Expletur aut̃ plaga resina ñ cortice nec
cicatrice. quȩ in hac arbore ñ coit. De sapo et¬

Expanded text:
et medulla eius uritur. sic et in Syria teet medulla eius uritur. sic et in Syria terelhintho detrahunt cortices, ibi quidem et e ramis ac radicibus, cum resina damnetur ex his partibus. in Macedonia laricem masculam urunt, feminae radices tantum. Theopompus scripsit in Apolloniatarum agro picem fossilem, non deteriorem Macedonica, inveniri. pix optima ubique ex apricis aquilonis situ, ex opacis horridior virusque praeferens, frigida hieme deterior ac minus copiosa et decolor. quidam arbitrantur in montuosis copia praestantiorem ac colore et dulciorem fieri, odore quoque gratiorem, dum resina sit, decoctam autem minus picis reddere, quoniam in serum abeat, tenuioresque esse ipsas arbores quam in planis, sed has et illas serenitate steriliores. fructum quaedam proximo anno ab incisu largiuntur , aliae secundo, quaedam tertio. expletur autem plaga resina, non cortice nec cicatrice, quae in hac arbore non coit. I
Abbreviated transcription (Latin):
gue p̃cipua resina fit. atq rara. nec nisi paucis
in locis sub alpina italiȩ conueniens medicis.
Alii utilius putant. sine aqua çoquere lento igne.
toto die. utriq uase eris albi. Item therebindn¬
nam in sartagine referuenti. hanc cȩteris prȩfe¬
on omittendũ apud eosdem ⁊ osippam sippa.¬
uocari derasam nauib maritums picem. cũ
cȩtera nichil ñ exꝑiente uita. multoq efficaciorẽ
ad omnia quib pices resinȩq prosunt. uidelicet
adiecto salis callo aꝑitur piceȩ̾ parte solari non
plagas sed uulnerã ablati corticis. cum plurimũ
bipedali hiatu ut a terra cubito cum minimũ
absit. Nec corporib parcitur ut in cęteris: qm̃
astula in fructu ẽ. Uerum hȩc ꝓxima laudat᷑.
Altior amaritudinẽ affert: postea humor omniᷤ
e tota confluit in ulcus. Item in teda cum id
manare desiit simili modo ex alia parte ape-¬
ritur. ac deinde alia. Postea tota arbor succidit᷑.

Expanded text:
gue praecipua resina fit atque rara nec nisi paucis gue praecipua resina fit atque rara nec nisi paucis in locis subalpinae Italiae, conveniens medicis. alii utilius putant sine aqua coquere lento igne toto die, utique vase aeris albi, item terebinthinam in sartagine cinere ferventi, hanc ceteris praefeon omittendum apud eosdem zopissam sam navibus maritimis picem cum cera, nihil non experiente vita, multoque efficaciorem ad omnia, quibus pices resinaeque prosunt, videlicet adiecto salis callo. Aperitur picea e parte solari, non plaga, sed vulnere ablati corticis, cum plurimuin bipedali hiatu, ut a terra cubito cum minimum absit. nec corpori ipsi parcitur, ut in ceteris, quoniam astula in fructu est. verum haec proxima laudatur, altior amaritudinem adfert. postea umor omnis e tota confluit in ulcus. item in taeda. cum id manare desiit, simili modo ex alia parte aperitur ac deinde alia. postea tota arbor succiditur
Abbreviated transcription (Latin):
ius est: ut in egẏpto corpora hominũ defun¬
equens liquor crassior iam picẽ pix fiat.¬
fundit. Hȩe rursus in curtinas ereas con¬
iecta. aceto spissatur & coagulat᷑. Brutiȩ cogno¬
iñ accepit. doliis dum taxat uasisq cȩteris uti¬
lis. lento ab alia pice differens. item colore ruti¬
lante. & quod pinguior ẽ. Reliqua illa omnia
fiunt e picea resina. feruentib coacta lapidibus.
in alueis ualidi roboris. aut si aluei ñ sint. stru¬
is congerie. uelut in carbonis usu. Hȩc in fiͥmũ
additur farinȩ modo tusa nigrior colore. Eadẽ re-¬
sina si cum aqua leuius decoquatur coleturque
rufo colore lentescit: ac stillatitia uocatur. Sepo¬
nuntur aut̃ ad id fere uitia resina cortexq. alia
temꝑies ad crapulam. Namq flos crudus resine
cũ multa astula tenui breuiq auulsus concidi¬
tur ad cribrũ. minuta. dein feruenti aqua donec
coquentur ꝑfunditur. Huius expressum pin¬

Expanded text:
vis est, ut in Aegypto corpora hominum defunvis est, ut in Aegypto corpora hominum defunequens liquor crassior iam picem fundit. haec rursus in cortinas aereas coniecta aceto spissatur ut coagulo et Bruttiae cognomen accepit, doliis dumtaxat vasisque ceteris utilis, lentore ab alia pice differens, item colore rutilante et quod pinguior est reliqua omni. illa fit e piceae resina ferventibus coacta lapidibus in alveis validi roboris aut, si alvei non sint, struis congerie, velut in carbonis usu. 54 haec in vinum additur farinae modo tusa, nigrior colore. eadem resina si cum aqua lenius decoquatur coleturque, rufo colore lentescit ac stillaticia vocatur. seponuntur autem ad id fere vitia resinae cortexque. alia temperies ad crapulam. namque flos crudus resinae cum multa astula tenui brevique avulsus conciditur ad cribrum minuta. dein ferventi aqua, donec coquatur, perfunditur. 55 Huius expressum pin
Abbreviated transcription (Latin):
eam appellant. In eadem nunc amenta marib
compssiora sunt: ac minus resina roscida. Simi¬
lis his etiam nunc aspectu ẽ. ne quid pretereat᷑
taxus minime uirens gracilisq & tristis ac di¬
ra nullo succo. Ex omnib sola bacas fert mais.¬
noxio fructu. letale quippe bacis in hispania p̾¬
cipue uenenũ in est. Uasa etiam uiatoria ex ea
uinis in gallia facta mortifera fuisse comꝑtũ ẽ.
Hanc sextius simillacem a grecis uocari dicit.
& ẽẽ in archadia tam pͣsentis ueneni. ut si qui
obdormiant sub ea cibum ue capiant. morian¬
tur. Sunt qui & taxica hinc appellata dicant.
quȩ nunc toxica dicimus. quib sagutę tinguai¬
tur. Reꝑtum innoxia fieri. Si in ipsa arbore
ix liquida in europa teda coquitur. liquida.¬
naualib mnuniendis. multosq alios ad usuᷤ.
Lignũ eius concisum furnis undiq igni extra
circundato ferro. ut primus sudor aquę modo
oc & in syria cȩdrum uocatur. Cui tanta

Expanded text:
eam appellant. in eadem nucamenta maribus eam appellant. in eadem nucamenta maribus compressiora sunt ac minus resina roscida. xx 50 Similis his etiamnunc aspectu est, ne quid praetereatur, taxus minime virens gracilisque et tristis ac dira, nullo suco, ex omnibus sola bacifera.noxio fructu; letale quippe bacis in Hispania praecipue venenum inest, vasa etiam viatoria ex ea vinis in Gallia facta mortifera fuisse compertum est. 51 hanc Sextius milacem a Graecis vocari dicit et esse in Arcadia tam praesentis veneni, ut qui obdormiant sub ea cibumve capiant moriantur. sunt qui et taxica hinc appellata dicant venena — quae nunc toxica dicimus —, quibus sagittae tinguantur. repertum innoxiam fieri, si in ipsam arborem ix liquida in Europa e taeda coquitur, navalibus muniendis multosque alios ad usus. lignum eius concisum furnis undique igni extra circumdato fervet. primus sudor aquae modo in Syria cedrium vocatur, cui tanta
Abbreviated transcription (Latin):
co discrimine in securib hae in quocumq gene¬
re dep̃henduntur. Marem quippe respuunt. et
fragosius sidunt: egrius reuelluntur: ipsa ma¬
teries retorida. & nigrior marib radix. Circa idã
in troade & asia & alia differentia ẽ: montanȩ
maritimȩq. Nam in macedonia & archadia
circaq elim ꝑmutant nomina. nec constat aue-¬
torib quod cuiq generi attribuant: nos ista ro¬
mano discernimus iudicio. Abies e cunctis am¬
plissima ẽ. & femina etiam prolixior. materie
molliore. utiliorq arbor. rotundior folio pinna¬
to. densa ut imbres ñ transmutat. atq hilarioꝵ
in cutum e ramis. genera horum pinicularũ mͦ.
nunc amenta squamatim compacta dependent
preter quã larici. Hȩ abietis masculȩ prima in
parte nucleos habent. ñ idem feminȩ. Piceȩ ue¬
ro totis paniculis minorib gracilioribusq. mini¬
mos ac nigros. propter quod greci pthyroporen

Expanded text:
co discrimine in securibus. hae in quocumque geneco discrimine in securibus. hae in quocumque genere deprehendunt marem, quippe respuuntur et fragosius sidunt, aegrius revelluntur. ipsa materies retorrida et nigrior maribus. laricis circa Idam in Troade et alia differentia, montanae maritimaeque. circaque Elim permutant nomina, nec constat auctoribus, quod cuique generi adtribuant. nos ista Romano discernimus iudicio. abies e cunctis amplissima est et femina etiam prolixior, materie mollior utiliorque, arbore rotundior, folio pinnato densa, ut imbres non tramittat, atque hilarior in totum. 49 e ramis generum horum panicularum modo nucamenta squamatim compacta dependent praeterquam larici. haec abietis masculae primori parte nucleos habent, non item feminae. piceae vero totis paniculis, minoribus gracilioribusque, minimos ac nigros, propter quod Graeci phthiropoeon
Abbreviated transcription (Latin):
odoris grauissimi. Laricis morbus ẽ: ut teda fi¬
at. Omnia aut̃ hȩc genera accensa fuliginẽ
immodicam. carbonẽ repente expuunt. cũ eruꝑ¬
tionis crepitu. iaculanturq longe excepta larice.
quȩ nec ardet nec carbonẽ facit. nec alio modo
ignis ui consumitur quam lapides. Omnia ea
ꝑpetuo iurent. nec facile discernunt᷑ in fronde.
etiam apertis. tanta natalium mixtura ẽ: S pice¬
a minus alta quam larix. Illa crassior leuiorque
cortice: folio uillosior. pinguior & densior. molliuᷤᷤ
flexo a capite. & rariora siecioraq folia. et te¬
niuora ac magis algentia. totaq horridior et
ꝑfusa resina. lignũ abieti similius. Larix ustis
radicib ñ repullulat. ut in lesbo accidit. iucen¬
so nemore pyrrheo. Alia etiam nunc generib iꝑ¬
sis in sexu differentia. Mas breuior & durior.
femina procerior pinguiorib folus & simplicib
atq ñ rigentib. Ligͥnum marib durũ. et in
fabrili opere contortum: feminȩ mollius. Publi¬

Expanded text:
odoris gravissimi. laricis morbus est ut taeda fiat. Omnia autem haec genera accensa fuligine inmodica carbonem repente exspuunt cum erutionis crepitu eiaculanturque longe, excepta larice, quae nec ardet nec carbonem facit nec alio modo ignis vi consumitur quam lapides. omnia ea perpetuo virent nec facile discernuntur in fronde etiam a peritis; tanta natalium mixtura est. 46 sed picea minus alta quam larix; illa crassior leviorque cortice, folio villosior, pinguior flexo; at piceae rariora siccioraque folia et tenuiora ac magis algentia, totaque horridior et perfusa resina, lignum abieti similius. larix ustis radicibus non repullulat, picea re- pullulat, ut in Lesbo accidit incenso nemore Pyrrhaeo. alia etiamnunc generibus ipsis in sexu differentia. mas brevior et durior, femina procerior, pinguioribus foliis et simplicibus atque non rigentibus. lignum maribus durum et in fabrili opere contortum, feminae mollius, publi