comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ideo uulcanus maritus fingitur ueneris qđ ueneriũ officiũ non nisi calore consistt
unde ẽ frigidus in uenerem senior labe facta ꝑossa siossa labe fecrt quanto ruue satunũ atoues
sn tollqeit is dso uset puleti tuidine ꝑuertis sement maritideuictus hoe sermobe ostenda cun
possa contu con cederei tealto argumentatione longere peciden eosata uecibant senposuiss
sopsa auti debiti scđseiendũ secundũ aruspicinelibros et sacra acheruntea quetug es composuisse
dictin facor annis quadam ratione differri quod nunc dicit uulcanus potuisse freo dicit at
none contrariũ nafita differuntur tintũnũ quã penitus in mutantur quodetiã iun& dicitrar
nmo comana fatis. lauinia coniunx at thriere atq morã tintis licet addere rebysibellure paras

Expanded text:
namque ideo Vulcanus maritus fingitur Veneris, quod Venerium officium non nisi calore consistit, namque ideo Vulcanus maritus fingitur Veneris, quod Venerium officium non nisi calore consistit, unde est «frigidus in Venerem senior». LABEFACTA PER OSSA si ossa labefecit, quanto magis animum? ATQVE intellexit se dolis et pulchritudine pervertisse mentem mariti. DEVINCTVS hoc sermone ostendit eum posse cuncta concedere. EX ALTO argumentatione longe repetita. NEC FATA VETABANT STARE atqui supra ait ‘debita’. Sed sciendum secundum aruspicinae libros et sacra Acheruntia, quae Tages conposuisse dicitur, fata decem annis quadam ratione differri: quod nunc dicit Vulcanus potuisse fieri. Ergo non est contrarium; nam fata differuntur tantum, numquam penitus inmutantur: quod etiam Iuno dicit «atque inmota manet fatis Lavinia coniunx; at trahere atque moras tantis licet addere rebus». SI BELLARE PARAS
Abbreviated transcription (Latin):
filia itẽ uxor thitonia cũ sit ipsa uulcani neri autẽ ꝓnerei omnia enĩ quae ineis exeunt hodie
apud maiores in es exiebant ut nereus neres trdeus trdes et genetiuũ in eis mit̃ tebant ut tr¬
deis nereis sed quia plerũq s. in latinitate dethraitur. remanebat ei hincẽ filia nerei in¬
mitis achilli itẽ in salustio adbellũ ꝑsimace donicũ sicasꝑ thitonia coniunx aurora
promemnone clausis ferrũ acuunt portis dixit enĩ superius quinq ad eo magnȩ posius
incudib: urbes tn inme artifitiose arma petit etiã sibi profutura namagre cisfuerat uil¬
nerata unde ẽ equidem credomea uulnera restant : cunctantẽ scilicet de promissione. quã
rem ꝑamplexũ suũ in misso amore ꝑsoluit: accepit solitã flã mam alludit adrẽnaturalẽ

Expanded text:
filia, item ‘uxor Tithonia’, cum sit ipsa Vulcani. ‘Neri’ autem pro ‘Nerei’: omnia enim quae in ‘eus’ exeunt hodie filia, item ‘uxor Tithonia’, cum sit ipsa Vulcani. ‘Neri’ autem pro ‘Nerei’: omnia enim quae in ‘eus’ exeunt hodie apud maiores in ‘es’ exibant, ut ‘Nereus Neres, Tydeus Tydes’, et genetivum in ‘is’ mittebant, ‘Tydis Neris’. Sed quia plerumque ‘s’ in latinitate detrahitur, remanebat ‘i’. Hinc est ‘filia Neri’, «inmitis Achilli», item in Sallustio «ad bellum Persi Macedonicum». Sic Asper. TITHONIA CONIVNX Aurora pro Memnone. CLAVSIS FERRVM ACVANT PORTIS dixit enim superius «quinque adeo magnae positis incudibus urbes t. n.». IN ME artificiose arma petit etiam sibi profutura; nam a Graecis fuerat vulnerata, unde est «equidem credo, mea vulnera restant». CVNCTANTEM scilicet de promissione, quam rem per amplexum suum inmisso amore persolvit. ACCEPIT SOLITAM FLAMMAM adludit ad rem naturalem:
Abbreviated transcription (Latin):
ris subuenire sed hocdicit curte fatigarẽ prohominibus fatinecessitate perituris: priami
deberẽ plurima natis scimus quod paridi tantũ debuit sed hocuel ad aliarũ cõmemorationẽ
personarũ ne ex turpi causa paridi debuis se uideatur : Aeneae fleuissem .s. libene post ꝑgama
post troianos priami liberos cũ excusatione fit aeneae cõnmemoratio dicit enĩ se eius in felici¬
tate commotã iouis imperio. neui deretur inpudens sialiena regna de posceret : et hoclatenter
dicere uidetur faue huic cui etiã iuppiter fauet: eadem quȩ tunc scilicet silui arma rogo hic
distinguendũ ut cui petat non dicat sed relinquat intelligi genetrix natote filianeri thetis
quȩ achilli arma in petrauit et bonis utitur comparationib dicendo filia neri cũ ipsa iouis sit

Expanded text:
ris subvenire; sed hoc dicit: cur te fatigarem pro hominibus fati necessitate perituris? PRIAMI ris subvenire; sed hoc dicit: cur te fatigarem pro hominibus fati necessitate perituris? PRIAMI DEBEREM PLVRIMA NATIS scimus quod Paridi tantum debuit, sed hoc velat aliarum commemoratione personarum, ne ex turpi causa Paridi debuisse videatur. AENEAE FLEVISSEM S. L. bene post Pergama, post Troianos, post Priami liberos cum excusatione fit Aeneae commemoratio; dicit enim se eius infelicitate commotam. IOVIS IMPERIO ne videretur inpudens, si aliena regna deposceret. Et hoc latenter dicere videtur: fave huic cui etiam Iuppiter favet. EADEM quae tunc scilicet silui. ARMA ROGO hic distinguendum, ut cui petat, non dicat, sed relinquat intellegi. GENETRIX NATO TE FILIA NERI Thetis, quae Achilli arma inpetravit. Et bonis utitur comparationibus dicendo ‘filia Neri’, cum ipsa Iovis sit
Abbreviated transcription (Latin):
petitio sed longo pmio ꝑuersa amore mariti circũ uenit mentẽ ergo questionẽ hancquae nascit
expetitione ueneris inpudica soluimus his modis primo quod uulcanũ amore circũuenit dem
dat̃ intelligiuulcanũ iã omnẽ suspitionẽ et irã quã habuit circa uenerẽ deposuisse. adeo ut ar¬
ma ei etiã ipse fabricaret adultero : p̃t̃ ea uulcanũ uxoriũ fuisse testatur et ipse uirgilius di¬
cens. tunc pat̃ aeterno fatur deuictus amorẽ et statius ubi martẽ uenus alloquitur. ut at nonea¬
dem uulcania nobis obsequia et lesi serui tam̃ iramaritinã quod dicit donatus potuis se fieri¬
utcũ anchisa concũberet uenus ante quã uulcano nuberet ñ procedit constat enĩ a principio
uenerem uxorẽ fuisse uulcani: dedita fatalit̃ ad exitiũ destinata miseris at qui honestũ ẽ mise¬

Expanded text:
petitio, sed longo prooemio perversam amore mariti circumvenit mentem. ergo quaestionem hanc quae nascitur petitio, sed longo prooemio perversam amore mariti circumvenit mentem. ergo quaestionem hanc quae nascitur ex petitione Veneris inpudica, solvimus his modis: primo quod Vulcanum amore circumvenit, namdatur intellegi Vulcanum iam omnem suspitionem et iram quam habuit circa Venerem, deposuisse, adeo ut arma etiam ipsi fabricaret adultero. praeterea Vulcanum uxorium fuisse testatur et ipse Vergilius dicens "tum pater aeterno fatur devinctus amore" , et Statius ubi Martem Venus adloquitur, ut "at non eadem Vulcania nobis obsequia, et laesi servit tamen ira mariti" . nam quod dicit Donatus potuisut cum Anchisa concumberet Venus, ante quam Vulcano nuberet, non procedit: constat enim a principio Venerem uxorem fuisse Vulcani. DEBITA fataliter ad exitium destinata. MISERIS atqui honestum est mise
Abbreviated transcription (Latin):
carinis Carinae sunt aedificia facta in carinarũ modũ quae erant intra templũ telluris lautos
autem dixit aut propt̃ eligantiã aedificiorũ aut propt̃ augustũ quinatus ẽ cunis ueterib
& nutritus in lautis carinis : Victor alcdes subiit. Eusimbolos id est bonũ aeneae omen osten¬
ditur: : Aude hospes contemnere opes Bene aude quasi arduam rem & difficilẽ : Dignũ finge
deo Componete in similitudinẽ numinis: non asꝑ nãas ꝑnator idẽ fastidio sus: angusti subt̃ ftia
duxit: econtrarietate quesitus ornatus ait enĩ angustitecti suꝑ fastigia. ingentẽ aeneã duxit : pelle
libistidis ursae species progenere nãcuius libet ferȩ possumus accipere : ex t̃ritamater ideo t̃rito
quia mat̃: dictis diuinũ inspirat amorẽ petitura profilio deadulterio ꝓcreataorationẽ suã ingen¬
ti arte conposuit quod etiã uulcanus ipse testatur dicens quid causoes petis exalto non enĩ aꝑtaẽ tus¬

Expanded text:
CARINIS carinae sunt aedificia facta in carinarum modum, quae erant circa templum Telluris. Lautas autem dixit aut propter elegantiam aedificiorum, aut propter Augustum, qui natus est in cunis veteribus et nutritus in lautis carinis. VICTOR ALCIDES SVBIIT εὐσυμβόλως, id est bonum Aeneae omen ostenditur. AVDE HOSPES CONTEMNERE OPES bene ‘aude’, quasi rem arduam et difficilem. DIGNVM FINGE DEO compone te in similitudinem numinis. NON ASPER non aspernator, id est fastidiosus. ANGVSTI SVPTER F. T. I. A. DVXIT ex contrarietate quaesitus ornatus, ait enim ‘angusti tecti supter fastigia ingentem Aenean duxit’. PELLE LIBYSTIDIS VRSAE species pro genere: nam cuiuslibet ferae possumus accipere. EXTERRITA MATER ideo territa, quia mater. DICTIS DIVINVM INSPIRAT AMOREM petitura pro filio de adulterio procreato orationem suam ingenti arte conposuit: quod etiam Vulcanus ipse testatur, dicens «quid caus
Abbreviated transcription (Latin):
inbellũ profecti ñ sunt reuersi:uatis fatidicȩ bene addidit fatidicȩ nãuatẽ et poetam
possumus intellegere Vnde solũ plenũ nonerat ergotale ẽ. ut illudẽ in salustio intuga¬
nio mulieris ancillȩ non quia mulieris statim et ancillȩ si autẽ ancilla statim et mulierĩ
quae prima qui a postea etiã sibilla dixit. nobile pallanteũ futurũ salicet sicut et aenea
nullus posset abduci quod etiã statius dicit ab herculeos fama ẽ fundasse nepotes adeoet¬
go ait quod romulus acer a sylũ rettulit hocc̃ fecit adimitationẽ atheniensis a sili qđ̃¬
Ao comulus fecit ut haberet aduenis plures cũ quibus condaret esurani uuueo mosstran¬

Expanded text:
in bellum profecti, non sunt reversi. vatis fatidicae bene addidit 'fatidicae': nam vatem et poetam in bellum profecti, non sunt reversi. vatis fatidicae bene addidit 'fatidicae': nam vatem et poetam possumus intellegere, unde solum plenum non erat. ergo tale est ut illud in Sallustio "in tugurio mulieris ancillae" , non quia mulieris statim et ancillae, si autem ancillae statim et mulieris. Ad v. 340 Quae prima quia postea etiam sibylla dixit. Ad v. 341 Nobile pallanteum futurum scilicet, sicut et Aeneadnullus posset abduci. Quod et Statius dicit, ut Herculeos fama est fundasse nepotes; ideo ergo ait: Quod Romulus acer asylum retulit, hoc est templum fecit ad imitationem Atheniensis asyli. Qo Romulus fecit, ut haberet aduenas plures, cum quibus conderet Romam; unde
Abbreviated transcription (Latin):
sum: pelagiq extrema ꝑ extrema hoc nom̃ autẽ ut dicit donatus ꝑ pelagus extrema
sequentẽ ut pelagi aduerbiũ fortuna omnipotens ut inelutabile fatũ secundũ stoi¬
cos locutus ẽ qui nasciet mori fatisdant media omnia fortunae nãuitȩ humane u¬
certa sunt omnia unde et miscuit et quasi plenũ ostendere dogma nã nihiltã contra¬
riũ ẽ fato quã casus sed secundũ stoicos dixit : egere coeger̃ ut quasi ostendat inuitum¬
: Carmentis nrin fae monita matris eius nrm fae autem maritatȩ dixit namgrȩce
sponsa nrmfae dicit᷑ Raec autẽ non uere nrmfa fuit seduaticinatrix auctor scili
oraculorũ: monstrat & aram̃ quam matrifecit extincta est autẽ iuxta portam
quae primo a carmente carmentalis dicta est post scelerata a fabiis cccuiqui ꝑ ipsa

Expanded text:
sum. PELAGIQVE EXTREMA per extrema pelagi actum: aut, ut dicit Donatus, per pelagus extrema sum. PELAGIQVE EXTREMA per extrema pelagi actum: aut, ut dicit Donatus, per pelagus extrema sequentem, ut ‘pelagi’ adverbium sit. FORTVNA OMNIPOTENS ET INELVCTABILE FATVM secundum stoicos locutus est, qui nasci et mori fatis dant, media omnia fortunae: nam vitae humanae incerta sunt omnia. Vnde et miscuit, ut quasi plenum ostenderet dogma: nam nihil tam contrarium est fato quam casus; sed secundum stoicos dixit. EGERE coegerunt, ut quasi ostendat invitum. CARMENTIS NYMPHAE MONITA matris eius. ‘Nymphae’ autem maritae dicit: nam graece sponsa νύμφη dicitur. Haec autem non vere nympha fuit, sed vaticinatrix. AVCTOR scilicet oraculorum. MONSTRAT ET ARAM aut quam matri fecit extinctae. Est autem iuxta portam, quae primo a Carmente Carmentalis dicta est, post scelerata a Fabiis CCCVI, qui per ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
latã inmani corpore thibris hictuscorũ rex fuit. qui iuxta hunc fluuiũ pugnans ceci¬
dit et nom̃ in posuit aliiuolunt istũ ipsum regemla trocinatũ eẽ circahuius fluminis
ripas et transcuntib crebras iniurias intulisse unde hrbris quasio ibpic dictus ẽ
AΠΟΤΗCΥO peac idẽ ab iniuria nã amabant maiores ubi aspiratio erat eponere ali
ut supra diximus uolunt eos quidesicilia uenerunt trbrindixisse adsimilitudinẽ fosi
syracusanȩ quã fecer̃ ꝑ iniuriã a frietathenienses iuxta ciuitatismurũ nã quod liuius
dicit ab albanorege thyberino thybrin dictũ non p̃rocedit ideo quia etiã ante albam
thrbris dictus inuenitur : albula nomen antiquũ hoc nom̃ a colore habuit: mepulsum
patriã aut ut diximus supra propt̃ parricidiũ. aut certe oraculorũ necessitate conpul¬

Expanded text:
ellatam. INMANI CORPORE THYBRIS hic Tuscorum rex fuit, qui iuxta hunc fluvium pugnans ceciellatam. INMANI CORPORE THYBRIS hic Tuscorum rex fuit, qui iuxta hunc fluvium pugnans cecidit et ei nomen inposuit. Alii volunt istum ipsum regem latrocinatum esse circa huius fluminis ripas et transeuntibus crebras iniurias intulisse, unde Thybris quasi ὕβρις dictus est ἀπὸ τῆϛ ὕβρεως, id est ab iniuria: nam amabant maiores ubi aspiratio erat Q ponere. Alii, ut supra diximus, volunt eos qui de Sicilia venerunt, Thybrin dixisse a similitudine fossae Syracusanae, quam fecerunt per iniuriam Afri et Athenienses iuxta civitatis murum: nam quod Livius dicit, ab Albano rege Tiberino Thybris dictum, non procedit ideo, quia etiam ante Albam Thybris dictus invenitur. ALBVLA NOMEN antiquum hoc nomen a colore habuit. ME PVLSVM PATRIA aut, ut diximus supra, propter parricidium: aut certe oraculorum necessitate conpul
Abbreviated transcription (Latin):
hinrnet litarmia diere. utet noi sicipitit quod later iclta qe eipiere ailpia et ap pennimĩ
siplinus hopiul os in go aut inerito. aurta sclic ederentur actolor actis uitio sa inominieñ
uitioso corpore in ẽ pessimus color et alludit ad naturam metalli quã cernimus disco¬
lorem nec in merito supra enĩ dixerat aurea scła ideo nuncdixit aetas decolor: tunc mi¬
nus ausoniae omnes terrae habitatores aut incolȩ sunt aut aduenȩ aut conuene indi¬
nȩ dediuersis ut ausones et sicani Sicani autẽ secundũ non nullos ꝓopuli sunt hispaniae
a fluuio sicori dictilucanus hesperios intersicoris ñ ultimus annis hiducxe siculo uener̃
aditaliã et eã tenuerunt exclusis aboriginib moxipsi pulsi ab illis quos ante pepuleran
in sulã uicinã italiae occupauerunt . et eã sicaniã agentis nomine: siciliã uero aducis no¬
mine dixer̃ quã quã thuchi dides dicat desiciliã italũ regem uenisse. et ab eo eẽ italiã app¬

Expanded text:
 Alpium et Apennini. SIC PLACIDA POPVLOS IN P. R. Vt merito aurea saecula crederentur. DECOLOR AETAS vitiosa: in omni enim vitioso corpore inest pessimus color. Et adludit ad naturam metalli, quam cernimus discolorem: nec inmerito; supra enim dixerat «aurea saecula», ideo nunc dixit ‘aetas decolor’. TVNC MANVS AVSONIAE omnes terrae habitatores aut indigenae sunt aut advenae aut convenae. Indide diversis, ut Ausones et Sicani. Sicani autem secundum non nullos populi sunt Hispaniae, a fluvio Sicori dicti: Lucanus «Hesperios inter Sicoris non ultimus amnis». Hi duce Siculo venerunt ad Italiam et eam tenuerunt exclusis Aboriginibus. Mox ipsi pulsi ab illis quos ante pepulerant, insulam vicinam Italiae occupaverunt et eam Sicaniam a gentis nomine, Siciliam vero a ducis nomine dixerunt: quamquam Thucydides dicat de Sicilia Italum regem venisse et ab eo esse Italiam app
Abbreviated transcription (Latin):
tuit hunc hercules uicit qui ideo fingit᷑ ad eũ olla aerea trans uectas. quod habut
anchises anchisae unde usurpauit sallustius geriones dicens ueniens autẽ heneuntes¬

Expanded text:
tuit. Hunc Hercules vicit. Qui ideo fingitur ad eum olla aerea transvectus, quod habuit tuit. Hunc Hercules vicit. Qui ideo fingitur ad eum olla aerea transvectus, quod habuit ‘Anchises Anchisae’: unde apparet
Abbreviated transcription (Latin):
istũ accepisse montẽquẽ ab auente fluuio prouinciae sauentinũ appellauer̃ constat
ergo uarias has opiniones postea secutas Nã a principio auentinus ẽ dictus ab auibus
ł arege ab originũ unde hunc herculis filiũ constat nom̃ amonte accepisse ñ ei p̾stitisse
ce dixit : mulier compendiose mortalẽ dixit consequens namq fuerat ut dicer& me¬
ta deomortalis il aurentia arua laurentũ ciuitas plurimũ potuit Nam omnia uiena
loca eius imperio subiacuer̃ unde nunc ait arua laurentia cũ iuxta trberim armentas
herculis pauerit Sed secundũ antiquũ sitũ ante albã et romam teberis laurentini fus¬
territouꝰ berione geriones rex fuit his paniae quȩdeo trimembris fingit queo tin¬
bus insulis praefuit quae adiacent his panidȩ bale aricaȩ minori maiorid ebusonsio
git᷑ aliam bicipite canem habuisse quia & terrestri & nauali certamine plurimu p¬

Expanded text:
istum accepisse montem, quem ab Avente, fluvio provinciae suae, Aventinum appellaverunt. constat istum accepisse montem, quem ab Avente, fluvio provinciae suae, Aventinum appellaverunt. constat ergo varias has opiniones postea secutas, nam a principio Aventinus est dictus ab avibus vel a rege Aboriginum: unde hunc Herculis filium constat nomen a monte accepisse, non ei praestitisse. α , Graece dixit. mulier compendiose mortalem dixit: consequens namque fuerat ut diceret 'mixta deo mortalis'. lavrentia arva Laurentum civitas plurimum potuit, nam omnia vicina loca eius impeHercules paverit. Sed secundum antiquum situm, ante Albam et Romam, Tiberis Laurentini territorium fuit. GERYONE Geryon rex fuit Hispaniae. Qui ideo trimembris fingitur, quia tribus insulis praefuit, quae adiacent Hispaniae: Balearicae Minori et Maiori et Ebuso. Ob hoc fingitur etiam bicipitem canem habuisse, quia et terrestri et navali certamine plurimum po
Abbreviated transcription (Latin):
in sequentib: aliquos inuenimus quorũ hic nullã fec̃ cõmerationẽ : terrenis asꝑ abor
oriundo tuscus ñ quinunc detusciauenit quẽ antea pulsum aciuib constat: agmina¬
que armat aut eorũ quieũ secuti fuerat sicut eius filius. nec emĩ credibile ẽ solũ fugi¬
se nã et statius dicit ł. quos mouet exul ethaesit tristib aucta fides. Aut certecorũ
quosturnus dederat ut ad raltus polinici instatio quiait neparua mouens inglori¬
mons urbis rome ẽ quẽ constat ab auib: eẽ nominatũ quȩ de trberi ascendentes illic
sedebant . ut in .uiii legimus dirarũ nidis domus oportuna uolucrũ quidam etiã rex
ab originũ auentinus nomine illic et occisus et sepultus ẽ sicut etiã albanorũ rexauen¬
tinus cui successit procos uarro tam̃ dicit ingente populir. sabinos aromulo suscepto

Expanded text:
in sequentibus aliquos invenimus, quorum hic nullam fecit commemorationem. TYRRHENIS ASPER AB ORIS in sequentibus aliquos invenimus, quorum hic nullam fecit commemorationem. TYRRHENIS ASPER AB ORIS oriundo Tuscus, non qui nunc de Tuscia venit, quem antea pulsum a civibus constat. AGMINAQVE ARMAT aut eorum, qui eum secuti fuerasse — nam et Statius dicit "vel quos movet exul et haesit tristibus aucta fides" — aut certe eorum, quos Turnus dederat, ut Adrastus Polynici in Statio, qui ait "ne parva movens ingloriinus Aventinus mons urbis Romae est, quem constat ab avibus esse nominatum, quae de Tiberi ascendentes illic sedebant, ut in octavo legimus "dirarum nidis domus opportuna volucrum" . quidam etiam rex Aboriginum, Aventinus nomine, illic et occisus et sepultus est, sicut etiam Albanorum rex Aventinus, cui successit Procas. Varro tamen dicit in gente populi Romani, Sabinos a Romulo susceptos
Abbreviated transcription (Latin):
quid euimine factaiscuto sitresidib detracus corus qua siglutino ado lescebant thora cat¬
aonde quia a ꝓud maiores coricȩ tantũ pectora tegebant: ut statius tripliciseruent
pacunt sdẽ extendun e aute et spondiaton et reci procus uers : clissica iãq sonat ber¬
orlunt an fibolum dudam alus si cũdicimꝰ it tubã ipsam et sonũ clissicũ autẽ ẽ fexilis
cobutes neba signũ simbolũ bellicũ qđ adpugnã exeuntib datur scilicet ꝓpt̃ confir¬
sione est fuit inbells marũbardeus insilbȩ apollo delficus incesaris uenus genitri
sono qe filies ticssio oresue toreica induitur dicimus et induor illart elicõnadene¬
parnas sus mons thesaliȩ diuiditur inchiteronem liberi et eliconam apollinis cu
splenduerit. aut amore flagrauerit : primus init bellũ ñ mirũ si sacri legus et con¬
temtor diuũ c̃trapiã gentẽ prior arma susceperit et scienda ẽ poetȩ effectatio
nam ablepsian nefas ẽ dicere hic aliquos commemorat quos in bello nõn inuenis ltẽ

Expanded text:
«qui de vimine facta scuta recens detractis coriis quasi glutino adolescebant». THORACAas'; nam apud maiores loricae pectora tantum tegebant: Statius "triplici servantur ducunt, id est extendunt. Est autem et spondiazon et reciprocus versus. CLASSICA IAMQVE SONANT bene amphibolos dixit: nam classicum dicimus et tubam ipsam et sonum. Classicum autem est flexilis tuba. TESSERA SIGNVM symbolum bellicum, quod ad pugnam exeuntibus datur, scilicet propter confusionem, ut fuit in exercitu Marii Bal deus, in Syllae Apollo Delphicus, in Caesaris Venus Genetrix. TREPIDVS festinus, more suo. LORICAM INDVITVR dicimus et ‘induor illa re’ et ‘illaDEAE Parnasus, mons Thessaliae, dividitur in Cithaeronem Liberi et Helisplenduerit: aut amore flagraverit. Ad v. 647 Primus init bellum non mirum si sacrilegus et contemptor deorum contra piam gentem prior arma corripuit. et scienda est poetae adfectatio — nam ablepsi
Abbreviated transcription (Latin):
indicitur unde etiã porca ei sacrificatur ergo perite elegit epbiteton ut maximã diceret
mactatio post immolationẽ ẽ undebono usus ẽ compendio sane rstero proteronẽ in hoc
uersu primũ ẽ. cũ gregesiftit ad arã. et sic mactat idẽ auget ꝑficit quã longa ẽ noctẽ inquan¬
tũ longaẽ ut nunchĩemẽ int̃se luxu quã longa fouere refluens uelut in alueum suum

Expanded text:
rra dicitur; unde etiam porca ei sacrificatur. Ergo perite elegit epitheton, ut maximam diceret. MACTAT rra dicitur; unde etiam porca ei sacrificatur. Ergo perite elegit epitheton, ut maximam diceret. MACTAT mactatio post immolationem est; unde bono usus est conpendio. Sane hysteroproteron est in hoc versu: primum enim est ‘cum grege sistit ad aram’ et sic ‘mactat’, id est auget, perficit. QVAM LONGA EST NOCTE in quantum longa est, ut «nunc hiemem inter se luxu, quam longa, fove
Abbreviated transcription (Latin):
u conspcutuent as nondubitat defide oraculi sed ex poscit celeritatẽ tua numina tua ora¬
uli et promissa: monstrũ quia et subito eccũ triginta porcellis ẽ uisauiridiq inlitore fluui¬
alis clicet conspicitur sus horatius et amica lutosus sciendũ tam̃ hoc esse uitiosum mono silla¬
bo finiri uersum nisi forte ipsomono syllabȩ minora explicentur animalia ut parturient
montes nascetur ridiculus mus gratiores enim uersus istisunt secundũ luciliũ tibienĩ uacat
enim et tantũ ad ornatũ ꝑ tinet integrũ ẽ ergotibi ut exite rationȩ crescat augm̃tũ teren¬
tus omissis missis : maxima iuno quesitũ ẽ quae sit iuno maxima ut diximus uariae sunt eius
potestates utcuritis. lucina matrona regina etdicunt theo logi ipsam eẽ matrẽ deũ quȩ t̃¬

Expanded text:
ca conspecta, et Aeneas non dubitat de fide oraculi, sed exposcit celeritatem. TVA NVMINA tua oraca conspecta, et Aeneas non dubitat de fide oraculi, sed exposcit celeritatem. TVA NVMINA tua oracula et promissa. MONSTRVM quia et subito, et cum triginta porcellis est visa. VIRIDIQVE IN LITORE fluviali scilicet. CONSPICITVR SVS Horatius «et amica luto sus». Sciendum tamen hoc esse vitiosum, monosyllabo finiri versum, nisi forte ipso monosyllabo minora explicentur animalia, ut «parturient montes, nascetur ridiculus mus»: gratiosiores enim versus isti sunt secundum Lucilium. TIBI ENIM vacat ‘enim’ et tantum ad ornatum pertinet; integrum est ergo ‘tibi’, ut ex iteratione crescat augmentum: Terentius «o Mysis, Mysis». MAXIMA IVNO quaesitum est quae sit ‘Iuno maxima’: nam, ut diximus, variae sunt eius potestates, ut Curitis, Lucina, Matrona, Regina. Et dicunt theologi ipsam esse matrem deum, quae te
Abbreviated transcription (Latin):
deruq in cornuũ similitudine curuatas cernimus ripas: hesperidũ regnator a quarũ bene
uddidit hesperidũ idẽ italicarũ nãheridinus rexẽ fluminũ hesperiẽ ut fluuiorũrexhe¬
idinus fluuius uocatiuus antiquus ẽ quiapud maiores inorini ferma simili se xnatenos h¬
uatiuo sed modo alit ẽ in secunda taintũ forma nãq si propriũ fuerit nom̃ eti anteus ha¬
buerit us ꝑdita facit uocatiuũ ut terentius terenti nullo excepto: siautẽ appellatiuã sit
ine mittit᷑ uocatiuũ ut pius piefluuius fluuie excepto filius nãfilifacit plerũq tam̃ poete
ufonie causa antiquitatẽ sequurset propius legitur et proprius sedsi proprius familiartus
os factũ quã ut illud exemplũ deadriano srracusas referetur et hocẽ melius nãstatimẽ por¬

Expanded text:
plerumque in cornuum similitudinem curvatas cernimus ripas. HESPERIDVM REGNATOR AQVARVM bene plerumque in cornuum similitudinem curvatas cernimus ripas. HESPERIDVM REGNATOR AQVARVM bene addidit ‘Hesperidum’, id est Italicarum: nam Eridanus rex est fluminum Hesperiae, ut «fluviorum rex Eridanus». FLVVIVS vocativus antiquus est: qui apud maiores in omni forma similis erat nominativo, sed modo aliter est in secunda tantum forma. Namque si proprium fuerit nomen et ‘i’ ante ‘us’ habuerit, ‘us’ perdita facit vocativum, ut ‘Terentius Terenti’, nullo excepto; si autem appellativum sit, in ‘e’ mittit vocativum, ut ‘pius pie’, ‘fluvius fluvie’, excepto ‘filius’, nam ‘fili’ facit. Plerumque tamen et poetae euphoniae causa antiquitatem sequuntur. ET PROPRIVS legitur et ‘propius’. Sed si ‘proprius’, familiariuus factum, quam ut illud exemplum de Adriano Syracusas referretur». Et hoc est melius: nam statim est por
Abbreviated transcription (Latin):
nater er renaemater nã uitiosum ẽ post speciem genus inferre tuogenitor cũ flupoine sic¬
miminuocatur inp̃cib: ad esto trberine cũtuis undis torberin uero alua rege aboriginũ
ditũ uolunt qui iuxta dimicans intempt ẽ alii abrege quẽ glaucus minois filius initalia
epeaculum dictus quasiltcana exquo erũpens aqua effi cit fontẽ quicũ fluqrer ceperise
iucufacim cinde tquaasta dicit lacũ fontẽ alucũ hocenimẽ quocũq solo pulcherrimus exis
quiquã multi hocuersu suꝑ fusionẽ eius uelint significare ideo autẽ haecdixit aeneasiquia
iudierat hic mihimagnadomus celsis caput urbib exit: semꝑ honore meo satis aeneas pre
pollcetur cu trberis uerecunde poposcerit ait nãq mibiuietor homorẽ ꝑ soliaes cosiuoge
numin ani deo cũ cornib: pinguntur siue quodmugitũ boũ imitat᷑ murmur undarũ siueqđ

Expanded text:
«mater, Cyrene mater»: nam vitiosum est post speciem genus inferre«mater, Cyrene mater»: nam vitiosum est post speciem genus inferreenim invocatur in precibus 'adesto, Tiberine, cum tuis undis'. Thybrin vero alii a rege Aboriginum dictum volunt, qui iuxta dimicans interemptus est; alii ab eo rege, quem Glaucus, Minois filius, in Italia ceptaculum, dictus quasi lacuna. ex quo erumpens aqua efficit fontem, qui cum fluere coeperit, alveum facit: unde tria ista dixit, lacum fontem alveum; hoc enim est 'quocumqquamquam multi hoc versu superfusionem eius velint significari. Ideo autem haec dixit Aeneas, quia audierat ‘hic mihi magna domus celsis caput urbibus exit’. SEMPER HONORE MEO satis autem Aeneas pie pollicetur, cum Tiberis verecunde poposcerit: ait namque ‘mihi victor honorem persolves’. CORNIGER flumina ideo cum cornibus pinguntur, sive quod mugitum boum imitatur murmur undarum, sive quod
Abbreviated transcription (Latin):
radentem inminuentẽ nã hocẽ trberini fluminis propriũ adeo ut ab antĩquis runon
dictus sit quasiripas ruminans et exedens insacris etiã sacra dicebantur undeait nus
et pingui acul tasec antẽ in aliquã etiã orbis parte tarentũ dicit᷑ eo qđ ripas teratiserue¬
us trberis altus profundus celogratissimus prohis quiincaelo sunt: hic mihi magnador
scilicet circa exitũ suũ alur om̃a dicunt trberĩ esse domiciliũ: celsis caput urbibiexit
detuscia quã illis multũ constat floruisse tẽporib: namet luco mones reges habebit
et maximam italiae superauȩrat partem noxaenean somnusq r ut fessos cum sole reliquit
undade flumine palmis s quia dicitur noxetiã solo somno polluere unde ẽ et noctẽ flumi
mpur gat nrm phȩ hoc distinguendũ. ut generalitatẽ sequatur specialitas ut ingeongicis

Expanded text:
radentem, inminuentem: nam hoc est Tiberini fluminis proprium, adeo ut ab antiquis Rumon radentem, inminuentem: nam hoc est Tiberini fluminis proprium, adeo ut ab antiquis Rumon dictus sit, quasi ripas ruminans et exedens. In sacris etiam Serra dicebatur, unde ait nunc ‘et pinguia culta secantem’. In aliqua etiam urbis parte Tarentum dicitur eo quod ripas terat. CAERVLEVS THYBRIS altus, profundus. CAELO GRATISSIMVS pro his qui in caelo sunt. HIC MIHI MAGNA D. scilicet circa exitum suum. Alii Romam dicunt Tiberini esse domicilium. CELSIS CAPVT VRBIBVS de Tuscia, quam illis multum constat floruisse temporibus: nam et lucumones reges habebat, et maximam Italiae superaverat partem. NOX AENEAN S. R. Vt «fessos ventus cum sole reliquit». VNDAM DE FLVMINE PALMIS S. quia dicitur nox etiam solo somno polluere, unde est «et noctem flumine purgat». NYMPHAE hic distinguendum, ut generalitatem sequatur specialitas, ut in Georgicis
Abbreviated transcription (Latin):
apallante ñ apallante ꝓ fectũ: In montib Vt diximus sunt inminorib: illis collicalis
pallantis ꝓ aui confundit nomina ut plerũq sol& nã auus fuit sic & illuc dixit luco tus
cgł ducunt aut gerunt. aut in longũ trahunt et bene prestandorũ auxiliorũ exprime
causam nemagisturno quasi grȩco fauere credantur: federa iunge legitur et foedero
iunge: recto flumine ducã recto fluminis itinere et sic dixit. ut tuncse ad caitȩ recto
fert littore pͣ hoc ẽ alitore non recedens sic ergo et nunclitore fluuii non recedentem
significat ẽ etalia expositio ut recto flumine : edomito frenato. et in tranquillititem
redacto intellegamus quod etiã fecit ut mitis ut in morẽ stagni placidȩq paludis usi
uictor ħ p̃bene eiadimit bellica curã promittendo uotifore cõpotẽ stringentẽ ripos

Expanded text:
a Pallante, non a Pallante profectum. IN MONTIBVS ut diximus supra, in minoribus illis colliculis. a Pallante, non a Pallante profectum. IN MONTIBVS ut diximus supra, in minoribus illis colliculis. PALLANTIS PROAVI confudit nomina, ut plerumque solet; nam avus fuit. Sic et illud dixit «luco tunc  DVCVNT CVM GENTE LATINA ‘ducunt’ aut gerunt, aut in longum trahunt. Et bene praestandorum auxiliorum exprimit causam, ne magis Turno, quasi Graeco, favere credantur. FOEDERA IVNGE legitur et ‘foedere iunge’. RECTO FLVMINE D. recto a fluminis itinere. Et sfert litore portum" , hoc est a litore non recedens. sic ergo et nunc a litore fluvii non recedentem significat. est et alia expositio, ut 'recto flumine' edomito, frenato et in tranquillitatem redacto intelle VICTOR HONOREM PERSOLVES bene ei adimit bellicam curam promittendo voti fore compotem. STRINGENTEM RIPAS
Abbreviated transcription (Latin):
enim aen eȩ p̾sentis fuerat necessitatis: arcades his oris genus a pallante profectũ fuan¬
der arcas fuit nepospalantis regis archadiae hiccũ patrẽ suũ occidis set suadente matri
nicostrata quȩ etiã carmentis dictaẽ quia carminib: uaticinabatur. dimissa prouincia
sua uenit aditaliã et pulsis ab originibus. tenuit loca in quibus nunc romaẽ et modicũ
oppidũ fundauit in monte palatino hic autẽ mons palatinus secundũ uirgiliũ a pallan
eua dri ẽ dictus secundũ uarronẽ et aliosafilia euandripallantia a bercule uitiata
& postea illic sepulta uel certe apallante eius filio illic sepulto alii abalatu balanteũ
uolunt dictũ & ex inde ꝑ antistichon pallanteũ dictũ Sedsi ab alatu hoc nom̃ uenit. pa.
longa est sicut eam martialis ponit plerumq Si aute a pallante .pa . breuis fit ut eã

Expanded text:
enim Aeneae praesentis fuerat necessitatis. ARCADES HIS ORIS GENVS A P. P. Euanenim Aeneae praesentis fuerat necessitatis. ARCADES HIS ORIS GENVS A P. P. Euander Arcas fuit, nepos Pallantis, regis Arcadiae. Hic patrem suum occidit, suadente matre Nicostrata, quae etiam Carmentis dicta est, quia carminibus vaticinabatur. Dimissa provincia sua, venit ad Italiam et pulsis Aboriginibus tenuit loca, in quibus nunc Roma est, et modicum oppidum fundavit in monte Palatino. Hic autem mons Palatinus secundum Vergilium a Pallante, avo Euandri, est dictus, secundum Varronem et alios a filia Euandri Pallantia, ab Hercule vitiata et postea illic sepulta, vel certe a Pallante eius filio illic sepolto. Alii ab ovium balatu Balanteum volunt dictum, et exinde per antistichon Pallanteum dictum. Sed si a balatu hoc nomen venerit, ‘pa’ longa est, sicut eam Martialis ponit plerumque; si autem a Pallante, ‘pa’ brevis est, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut haecce hocloco nãq non posumus intelligere quieuisseo aquantim orẽ et
irã deorũ. cũ et adhuc in imicasit iuno. et ad troianorui ꝑniciem add antue sebe
numina ut furia ut iuturna unde mire quidã conclusit hucuen sũ eouies setue a eũ
uuitatẽ nec ca numina quaeirata sunt uetint nihilerit contrariũ nã et ipsa uno¬
etiam side trahas subauditionẽ potest accipia superib: ut sit tumor omnis et irae concesse re
deũ uthic tibisit certadomus certipenates: littoreis licet possimus etiã defluuiolitus dice¬
cam secũ habuere troiani quã amissam in cãpania in uenerunt cũ fetu circa laurentẽ agnie
quã ideo aeneas immolauit iunoni quia ipsadicitur terra ut coniugis in gremiũ laete des
cendit scimus autẽ hoc animal inimicũ eẽ frugib ut caprũ uitib: quilibero immolatur

Expanded text:
bis, ut ecce hoc loco: namque non possumus intellegere quievisse omnem tumorem et bis, ut ecce hoc loco: namque non possumus intellegere quievisse omnem tumorem et iram deorum, cum adhuc inimica sit Iuno, et ad Troianorum perniciem addantur alia numina, ut Furia, ut Iuturna: unde mire quidam conclusit hunc versum, dicens «concessercivitatem, nec ea numina, quae irata sunt, vetant, nihil erit contrarium: nam et ipsa Ietiamsi detrahas subauditionem, potest accipi a superioribus, ut sit: tumor omnis et irae concessere d., ut hic tibi sit certa domus certi penates. LITOREIS licet possimus etiam de fluvio litus dicem porcam, ut supra dictum est, secum habuere Troiani, quam amissam in Campania invenerunt cum fetu circa Laurentem agrum. Quam ideo Aeneas immolavit Iunoni, quia ipsa dicitur terra, ut «coniugis in gremium laetae d.». Scimus enim hoc animal inimicum esse frugibus, ut caprum vitibus, qui Libero immolatur.
Abbreviated transcription (Latin):
no niemea renidet in domo lacunar: alituũ proalitũ sed metrieusuete ixindur
sipra addit fillabã subaetheris axe idẽ sub aere: serã quededit prm quietẽ tinsdmi
brrom& ad huc florente tur rigero canos effundens uertice erinesseuole lus be diab¬
ũ future orationis ostendit: osa tegente deũ alibi deũ ueraissura peols siuirebẽ quit
uehis nobisutiliũ initaliã portans urbem ergo prociuib posuitteehassaintis̃ ppsopẽ
der danũ easpectate solo laurentidat effectũ etiã locis. ut iꝑse tedlline popospes aet
fontes i psa ha uocabant hic tibi certadomus quod superius aba polline poposcennit
bocnu ne indicat erberis dapro priã tembreedomũ da moenen summinute quauer¬
itinenomes sere deũ aliquae mistichia in uirgilio tã sunt sensummiminutiqua uer¬

Expanded text:
atio «nec mea renidet in domo lacunar». ALITVVM pro ‘alitum’, sed metri causa, ut diximus atio «nec mea renidet in domo lacunar». ALITVVM pro ‘alitum’, sed metri causa, ut diximus supra, addit syllabam. SVB AETHERIS AXE id est sub aëre. SERAMQVE DEDIT PER MEMBRA QVIETEM tardam, Roma adhuc florente «turrigero canos effundens v. c.». CVRAS HIS DEMERE D. habitum futurae orationis ostendit. O SATE GENTE D. alibi «deum certissima proles». VRBEM QVI REVEHIS NOBIS ut «Ilium in Italiam portans»: ‘urbem’ modo pro civibus posuit. ‘Revehis’ autem propter d v. 38 Expectate solo lavrenti dat adfectum etiam locis, ut "ipsae te Tityre pinus, ipsi te fontes, ipsa haec arbusta vocabant" . Ad v. 39 Hic tibi certa domus quod superius ab Apolline poposcerat, hoc nunc indicat Tiberis: "da propriam Thymbraee domum, da moenia fessis" . AET IRAE C. D. aliqua hemistichia in Vergilio sunt tam sensu inminuta, quam ver
Abbreviated transcription (Latin):
otille indicat locus p̃dam trburtum exagmine raptam portat ouans considerendieos
do posu agit subtilit̃ na sinonuenit errore sed fato. omnẽ sibi utiqiẽ uindiceturus ita¬
sed iure da danio ut non sit mirũ si sequebantur homine sibilecognatioere sociatũur
siuidor danus ortus. huc repetit: quid struat his coeptis cũhaeciã seseptun se quar¬
anpialiter dixit: abeo quod ẽ incipio coeptus facitibiicẽ coeptis qũe si fortuna sequat¬
btiu eseturũ inontantũ propt̃ psens imperiũ sed et causa hostlerieis antio traetans¬
qns fusicilumlunae aliud ex se reddere. et uituperatur hoc dicto uirigilius puo dta¬
nen tolerabile c̃ quia non lunã sed imaginẽ dixit lune dudia soleulu undere enbo
nanifes tũblaqueari a multi lacunaria legur nã lacus ddicuntur unde exinhor¬

Expanded text:
ut ille indicat locus «praedam Tiburtum ex agmine raptam portat ovans». Considerate ergo ut ille indicat locus «praedam Tiburtum ex agmine raptam portat ovans». Considerate ergo i». Et dicendo ‘posci’ agit subtiliter: nam si non venit errore, sed fato, omnem sibi utique est vindicaturus Itaae’ dixit, sed ‘viro Dardanio’, ut non sit mirum si sequebantur hominem sibi cognatione sociatum, ut «hinc Dardanus ortus, huc repetit». QVID STRVAT HIS COEPTIS cum hinc iam coeperit. Et participialiter dixit. Ab eo quod est incipio ‘coeptus’ facit: hinc ergo ‘coeptis’. QVEM SI FORTVNA SEQVATbella gesturum, non tantum propter praesens imperiuomnes physici lumen lunae aliud ex se reddere. Vituperatur hoc dicto Vergilius: quod tamen tolerabile est, quia non lunam, sed imaginem dixit lunae, quam ex sole lumen accipere manifestum est. LAQVEARIA multi ‘lacuaria’ legunt, nam ‘lacus’ dicuntur: unde est in Hor
Abbreviated transcription (Latin):
effera efferata ꝑfuriã mes sapus etufens bona electio ꝑsonarũ addelectũ habie aelũ onus¬
eques bonus id ẽ mes sapus mittit᷑ alt̃ pedes egregius contẽptorsdeũ mezentius quisenini
Diomedes post quã repperit ira ueneris a se uul nerate uxorẽ apud argos turpiter
uiuere noluit reuerti sed tenuit partes apuliae : & edomita omnimontis gargani n¬
titu dine ineo de tractu ciuitates plurimas condidit nambene uentũ & equum tat c̃os
condidit & arpos quae & argyrippa dicit᷑ ad quã nune uenulus mitteti non aoe aunũ. qeani
constatesse campaniae unde cicero arpinas Sane sciendũ apuliã uno dictã uocabulo pedha¬
ius partem quã dio medes tenuit mes sapiã & pucaiã aduob fratrib dictã qui illit buse¬
iar;i tẽ dauni a dauno rege apuliae: uenulus hunc fuisse constat argiuumꝰ Namtibur t

Expanded text:
NTVS EFFERA efferata per furiam. MESSAPVS ETNTVS EFFERA efferata per furiam. MESSAPVS ETeques bonus, id est Messapus, mittitur, alter pedes egregius. Ad v. 7 Contemptorque deum mezentius quis enim Diomedes postquam repperit ira Veneris a se vulneratae uxorem apud Argos turpiter vivere, noluit reverti: sed tenuit partes Apuliae, et edomita omni montis Gargani multitudine in eodem tractu civitates plurimas condidit. Nam et Beneventum et Equumtuticum ipse condidit, et Arpos, quae Argyrippa dicitur, ad quam nunc Venulus mittitur, non Arpinum, quam constat esse Campaniae, unde Cicero Arpinas. Sane sciendum Apuliam uno dictam vocabulo, sed huius partem quam Diomedes tenuit, Messapiam et Peucetiam a duobus fratribus dictam, qui illic imperarunt: item Dauniam a Dauno rege Apuliae. VENVLVS hunc fuisse constat Argivum: nam Tiburs est,
Abbreviated transcription (Latin):
toliũ et exinde proferens duo uexilla unũ risseũ quod pedites euocabat et unũ ceraleum
quoderat equitũ nãceruleus colormaris ẽ acuius deo equũ constat inuentũ dicebati qu
remip saluã esse uult me sequat᷑ et qui conuenis sent simul iurabant et dicebat᷑ istamili¬
bantur exercitus modo ergo duos̃ genera militiae coniuratio et euocatio quippe in maltꝰ
sane in congruũ non ẽ. quod signũ belli id ẽ uexilli eleuationẽ turnodat et cũ deregelatino
dixerit supia rerũq reliquit habenas: belliautẽ signũ generalit̃ dixit nã malia sun
autẽ sacrort Nã his quibelli sus ceperat curã sacrariũ martis in gressus primo ancila
commouebat. post hastã simulacri ipsius dicens marsuigila extẽploaut suba torastor
uentexipso templo idẽ post diuina arma cõmota: tumultu trepido festino more suo

Expanded text:
tolium et exinde proferens duo vexilla, unum russeum, quod pedites evocabat, et unum caeruleum, tolium et exinde proferens duo vexilla, unum russeum, quod pedites evocabat, et unum caeruleum, quod erat equitum — nam caeruleus color maris est, a cuius deo equum constat inventum — dicebat 'qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur', et qui convenissent, simul iurabant: et dicebatur ista milibantur exercitus. modo ergo duo sunt genera militiae, coniuratio et evocatio, quippe in tumultu. sane incongruum non est quod signum belli, id est vexilli elevationem Turno dat: aut dixerit supra «rerumque reliquit habenas». ‘Belli’ autem ‘signum’ generaliter dixit, nam multa sunt: autem sacrorum: nam is qui belli susceperat curam, sacrarium Martis ingrecommovebat, post hastam simulacri ipsius dicens «Mars vigila». EXTEMPLO aut subito, aut re vera ex ipso templo, id est post divina arma commota. TVMVLTV TREPIDO festino, more suo.
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ arma inmuliere . uiri ornatum inbella tricȩ : in hians stupore. quoda mamor
petefacto Irciã faretrã quasi liciã ut legimus cretenses egere sagittas pastoralem p
myrtũ non hastam mrrteã sed ipsã mrrtũ statius lerneam iacit ille trabem
tbelli signum laurenti turnus ab arce extulit apud maiores nostros triaerant
Umilitiae genera inbellis gerendis na aut legitimaerat militia s ut coniuratio ac
euocatio legitima erat militia eorũ qui singuli iurabant prore publica se eẽ facturos
nec discedebant nisi completis stipendiis idẽ militiae tẽporib et sacra m̃tũ uocabat᷑ aut
certe sicẽt tumultus id ẽ bellũ italicũ uel gallicũ inquib expericuli uicinitate erattimor
multus quia singulos int̃rogare nonuacabat qui fuerat dicturus exercitũ ibat ad capi¬

Expanded text:
feminae arma in muliere, viri ornatum in bellatrice. INHIANS stupore quodam, ore feminae arma in muliere, viri ornatum in bellatrice. INHIANS stupore quodam, ore patefacto. LYCIAM PHARETRAM quasi Lyciam, ut legimus ‘Cretenses sagittas’. PASTORALEM PRAEFIXA CVSPIDE MYRTVM non hastam myrteam, sed ipsam myrtum: Statius «Lernaeam iacit ille trabem»CTAVVS VT BELLI SIGNVM LAVRENTI TVRNVS AB ARCE EXTVLIT apud maiores nostros tria erant militiae genera in bellis gerendis: nam aut legitima erat militia aut coniuratio aut evocatio. Legitima erat militia eorum, qui singuli iurabant pro republica se esse facturos, nec discedebant nisi completis stipendiis, id est militiae temporibus: et sacramentum vocabatur. Aut certe si esset tumultus, id est bellum Italicum et Gallicum, in quibus ex periculi vicinitate erat timor multus, quia singulos interrogare non vacabat, qui fuerat ducturus exercitum ibat ad Capi
Abbreviated transcription (Latin):
nnt quaeres. ab homero pt̃missa ẽ sanciam p̃sagiũ ẽ infelicitatis future. qđ int upsa pum¬
cipia armantur et feminȩ uulsca degente depriuerno uulscorũ oppido ut priuernum
antiqua metabus cũ excederet urbe: florentes aere cateruas ennius eddueretius orens
dicunt om̃e quod nitidũ ẽ hoc ẽ secutus uirgilius alit acergologia ẽ lfecre dus florebat
nuibus pontuscalathisue minerue minerua et armoru deaẽ et lanificii sederuablur ue¬
antuñ qđ iobieseur quid ta megregiũ si femina forti fidis cqud aristas po mas spres par¬
resdi ts ab eo qđ prime ares cant tingueret mergere uttipguat equos luentos por¬
iisim irt mattũ santror natũ eius postarma dicturus ẽ unde istero preteror spspon¬
uendo ee uoluer u tornatũ matres uiriuero armamirent᷑ sed melior sepsues ẽ fisicure

Expanded text:
runt: quae res ab Homero praetermissa est. Sane iam praesagium est infelicitatis futurae quod inter ipsa prinrunt: quae res ab Homero praetermissa est. Sane iam praesagium est infelicitatis futurae quod inter ipsa principia armantur et feminae. VVLSCA DE GENTE de Priverno, Volscorum oppido, ut «Priverno antiqua Metabus cum excederet urbe». FLORENTES AERE CATERVAS Ennius et Lucretius florens dicunt omne quod nitidum est; hoc est secutus Vergilius, aliter acyrologia est: Lucretius «florebat navibus pontus». CALATHISVE MINERVAE Minerva et armorum dea est et lanificii, sed Camilla anretur, quod ei obicitur «quid tamen egregium, si femina forti fidis equo?». ARISTAS primas spicae partes, dictas ab eo quod primae arescant. TINGVERET mergeret, ut «tinguat equos». IVVENTVS TVRBAQVE MIRATVR MATRVM ante ornatum eius, postea arma dicturus est: unde hysteroproteron in respondendo esse volverunt, ut ornatum matres, viri vero arma mirentur. Sed melior sensus, si, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
crttatusẽ numicus post quã inuentũ ẽ illic cadauer aen eae litirant lit fluminis ut
uridiq in literi co ns pici tursus: circeũq iugũ circa hunc tractũ cãpaniae colebatuqũ
pue uprut qui anxrrus dicebat᷑ quasi ney eopoy idẽ sine nouacula quia barbã nã quã
pusis se ptiuno uirgo quȩ feronia dicebat᷑ ẽ autẽ fons in cãpania iuxto derrcunã quȩ
uliquando amones dictat̃ ec uiri digaudens feronia lucõ nonuacat quod ad didit uinde
diquan aliquando huius fontis lucus fortuito arsis set incendio et uellent in eolȩ exindẽ
transferre simulacra subitore uiruitiquasa turȩ iacet a trapalus secundũ banelectionẽ
ruesł satura paludem intellegimus sedalii asture legunt quo ds̃iẽ paludem pmoflumis¬
ne posuit naaud longe at̃racina oppidũ ẽ astura et eiusdem cognominis fluuius quȩ¬

Expanded text:
cratus est Numicus, postquam inventum est illic cadaver Aeneae. LITVS ARANT litus fluminis, ut cratus est Numicus, postquam inventum est illic cadaver Aeneae. LITVS ARANT litus fluminis, ut «viridique in litore conspicitur sus». CIRCAEVMQVE IVGVM circa hunc tractum Campaniae colebatur puer Iuppiter, qui Anxyrus dicebatur, quasi ἄνευ ξυροῦ, id est sine novacula, quia barbam numquam rasisset, et Iuno virgo, quae Feronia dicebatur. Est autem fons in Campania iuxta Terracinam, quae aliquando Anxur est dicta. ET VIRIDI GAVDENS FERONIA LVCO non vacat quod addidit ‘viridi’: nam cum aliquando huius fontis lucus fortuito arsisset incendio et vellent incolae exinde transferre simulacra, subito reviruit. QVA SATVRAE IACET ATRA PALVS secundum hanc lectionem re vera Saturam paludem intellegimus; sed alii ‘Sturae’ legunt. Quod si est, paludem pro flumine posuit; nam haud longe a Terracina oppidum est Astura et eiusdem cognominis fluvius. QVAE
Abbreviated transcription (Latin):
cmpis quio culis poterant subiacere densentur denseo denses dicimis alit m argiuaq pibes
t ho ad generis ut supra diximus ꝑtinet probationem quodeum sequebantu argiuquete
risuessuerane acies dicunt quonda coribantẽ uenisse aditaliã et tenuisse loci que nante
r biuicin a sunt et exeo popidos ucentes originẽ scrinos appellatos nasscatisant mati
aed urerbantes aluisao fasacies ardeatũ uolunt quia liquando cũ pesolen sil iua bioenren
deta scru uiouerunt unde sacrani dictisunt: picti scuta labici glacus minois filius uent posti
detus e t exco populi amoqnc aa onc qua latineã plãuocamus pictiaute scuta adẽ unbel¬
osrequent᷑ probati nã apud maiores uirorũ fortiũ pictaierant scuta econtra perino tuo
e treoñ purcerant undeẽ parmaq in glorius alba idẽ ñ pictoquis altus teberane tuo

Expanded text:
s agmina densentur campis scilicet qui oculis poterant subiacere. densentur denseo denses dicimus, aliter non. argivaque pubes s agmina densentur campis scilicet qui oculis poterant subiacere. densentur denseo denses dicimus, aliter non. argivaque pubes et hoc ad generis, ut supra diximus, pertinet probatirigines. SACRANAE ACIES dicunt quendam Corybantem venisse ad Italiam et tenuisse loca, quae nunc urbi vicina sunt, et ex eo populos ducentes originem Sacranos appellatos; nam sacrati sunt matri deum Corybantes. Alii Sacranas acies Ardeatum volunt, qui aliquando cum pestilentia laborarent, ver sacrum voverunt, unde Sacrani dicti sunt. PICTI SCVTA LABICI Glaucus, Minois filius, venit dictus est, et ex eo populi ἀπὸ τῆς λαβῆς , quam latine amplam vocamus. 'picti' autem 'scuta' id est in bello frequenter probati: nam apud maiores virorum fortium picta erant scuta, e contra inertium et tironum pura erant, unde est "parmaque inglorius alba" , id est non picta. Ad