comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sper̃tua loquap q sine bñib adu̾sanus iridetum. et ita est iut ia eple
songions fine dixi. non deposui aculeos. senciet si se mouerti. ee antẽ¬
tonget lñt calamũ si se uelit ulcisti non impune tentari. Ille cutẽ
madet᷑ ut arbitror non cepisse.ẜ p̾terita ꝓ penitenciam nõ hucetãtim
aders antemr pudet. ꝓiget q contende̾. Itaq trepidũ acoꝵ soleet on
illam bĩdeas. quia em loquendi nestrus est ciremunt ciuicatem dic¬
tatons plebei precari̾am opem querens nã qd inꝑ didici epła Illa qũa
oidisti: et in qua ille me pͥmũ mnpudẽtissims u̾bio areressuo est auescuo
cuus montam artificis opus est. mifeor insanie. et sepe fateor m aũim
sunt amĩciuis atrere. et omissis nugns ostendẽ Illũ sibi. qd si possem: si¬
mul insosenciãm hoĩs cõpressissem. S difficilimũ est nouam doctrinã

Expanded text:
spernitur loquaxque sine viribus adversarius irridetur, et ita est ut in epystole spernitur loquaxque sine viribus adversarius irridetur, et ita est ut in epystole longioris fine dixi: non deposui aculeos; sentiet si se moverit et intelliget hunc calamum, si se velit ulcisci, non impune tentari. Ille autem mallet, ut arbitror, non cepisse, sed preterita per penitentiam non mutantur; cedere autem pudet pigetque contendere; itaque trepidum atque solicitum illum videas. 5 Quia enim loquendi nescius est, circuit civitatem, dictatoris plebei precariam opem querens; nam quod nuper didici, epystola illa quam vidisti et in qua ille me primum impudentissimis verbis aggressus est, nescio cuius montani artificis opus est. Misereor insanie et sepe, fateor, in animum venit amicius agere et omissis iurgiis ostendere illum sibi; quod si possem, simul insolentiam hominis compressissem; sed difficillimum est novam doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sum adeo securus. Gerũ ex his medicis ithil spero. et quid
Ideo dicet aliqͥs tibi cõe cum illis est. nicħ oĩo insi ꝙ ueritate aiõs
offendi. n ͨ penitet offendisse. et ꝓfecco si uericas inimicos facit, aut sem¬
mdico inscribuntur. quisquis inde turbatiu ꝓcax et insanuo. et Ille r̃e
est quem alloquor. nõ ꝙ uiius solus talis sit s quia singularis nũs sepe
lamficancior est. et suus se uesam̃e ducem ex Illo grege p̾stiterat. Illi
singulari c̾tamine occuurendũ fuit. et in uno multorũ ꝓcacitas castigã¬
direunt em̃ qui de adu̾sari moderaciõne supbrant. et de alieno silencio
d loquendum aiõs accipiant. inportunũ genus et cõniciatorũ Gulgus
cõnitis Retindendum. Qui uͦ mĩt huiꝰ literatori belle status sescrre
cupis possum tibi clare dicere quid in castris meis agitur. totares e aple

Expanded text:
Non sum adeo securus, verum ex his medicis nichil spero. ‘Et quid Non sum adeo securus, verum ex his medicis nichil spero. ‘Et quid ideo’ dices aliquis, ‘tibi comune cum illis est?’ Nichil omnino nisi quod veritate animos offendi, nec penitet offendisse; et profecto si veritas inimicos facit, aut semenim et insano medico inscribuntur; quisquis inde turbatur, procax et insanus et ille ipse est quem alloquor, non quod unus solus talis sit, sed quia singularis numerus sepe significantior est et unus se vesanie ducem ex illo grege prestiterat. 3 Illi ergo singulari certamine occurrendum fuit et in uno multorum procacitas castiganda. Sunt enim qui de adversarii moderatione superbiant et de alieno silentio ad loquendum animos accipiant, importunum genus et convitiatorum vulgus convitiis retundendum. Qui vero nunc huius literatorii belli status? si scire cupis, possum tibi clare dicere quid in castris meis agitur. 4 Tota res enim
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s inquit maro. qui potest caꝑe capiat ꝓfecto eͥ nectͣia regnãtibus
uirtus herorca. quã uirgilius ardentem lucanus igneã uocat. uͥ nascẽti
duu̾initus data sit haud facilis est quesitu. Quid uͦ nũc estuo mĩnima
rei .p. particula. quid cruciõr. quid affligor. aduena ego sum et ꝑegnus
in terra. sicut om̃s patres mer. exril sum uiator ꝙ auxius uie breuis.
Giuam nescio quantulum et monar. et ad ueram poctriam meam Ibo. Ita¬
lia stabit inter alpes et duo marĩa ut ab micio rerũ stetit. et si terrem re¬
gis auxiliũ desit imꝑatoris eterni misencordiam implorabit. Crede aute
iͥ pater/ magnũ est in sede petri magnũ est in soliõ cesans sedere. uiue
et bale. Ad fontem sorgie .ii. nonas apͥlis. pastorali calamo.
Ad eundem contra iniquos interpretes.
Is est in magna cũ medicis. et quid inquies. nõ me cius febres.¬

Expanded text:
omnes, inquit Maro; «qui potest capere capiat»; profecto enim necessaria regnantibus omnes, inquit Maro; «qui potest capere capiat»; profecto enim necessaria regnantibus virtus heroyca, quam Virgilius «ardentem», Lucanus «igneam» vocat; nisi nascenti divinitus data sit, haud facilis est quesitu. 9 Quid vero nunc estuo, minima reipublice particula? quid crucior? quid affligor? advena ego sum et peregrinus in terra, sicut omnes patres mei, exul sum viatorque anxius vie brevis. Vivam, nescio quantulum, et moriar et ad veram patriam meam ibo. Italia stabit inter Alpes et duo maria ut ab initio rerum stetit, et si terreni regis auxilium desit, imperatoris eterni misericordiam implorabit. Crede autem michi, pater: magnum est in sede Petri, magnum est in solio Cesaris sedere. Vive et Vale. Ad fontem Sorgie, III Nonas Aprilis, pastorali calamo. 6 Ad eundem, contra iniquos interpretes. 1 Lis est michi magna cum medicis. ‘Et quid?’ inquies, ‘non metuis febres
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tici debitũ Syadema despiciens nec imꝑii curam nec clarioris fame sen¬
eiat appetitum. quid em̃ agit seu quid cogitat. certe si geruana sua et
mẽbris imperii cõtentus renĩ caput linquit Italiã rex theutonicus pot̾it
esse. romanus esse non potent imperator. Sperabam demẽs gemina exhor¬
tacione, quã sibr nulla quidem arte multa ẜ fide mbto q ardore cõst̃p¬
seram. mouisse ne dicam in flãmasse aĩin. at quẽ nec in signis glora
n ͨ meritum ingens n ͨ facilis maxiarũ reñ tangit occasio quid mirũ
si leuia u̾ba non tangũt. deicerer aiõ nͥ multa exꝑiencia didicssem de
transitorus non eurandũ. om̃s fere nõ solũ meas s ommũ spes curas q
mortalium unus ħt̃ exitus. in nichilũ desuũt. simillimũq est telis
aranearũ qͥtquid sub sole texitur. Quid uis dicam. Nõ oĩa possimus

Expanded text:
vertici debitum dyadema despiciens, nec imperii curam nec clarioris fame senvertici debitum dyadema despiciens, nec imperii curam nec clarioris fame sentiat appetitum. 7 Quid enim agit, seu quid cogitat? certe si Germania sua et membris imperii contentus, rerum caput linquit, Italiam, rex theutonicus poterit esse, romanus esse non poterit imperator. Sperabam demens gemina exhortatione, quam sibi nulla quidem arte multa sed fide multoque ardore conscripseram, movisse ne dicam inflammasse animum. At quem nec insignis gloria nec meritum ingens nec facilis maximarum rerum tangit occasio, quid mirum si levia verba non tangunt? 8 Deicerer animo nisi multa experientia didicissem de transitoriis non curandum; omnes fere non solum meas sed omnium spes curasque mortalium unus habet exitus: in nichilum desinunt; simillimumque est telis aranearum quicquid sub sole texitur. Quid vis dicam? non omnia possumus
Abbreviated transcription (Latin):
pondendo du multũq defudasse. uentosum et mane genus aĩałiũ ꝓmũq
sibi de se crede̾. opimones ꝙ minficas de se ipis concipe. ac nutrire. quid
autem uẽre suit. quotidie uĩte ꝑiculo humana credulitas exꝑitur. Sed
suspicentur ut libet. parus ei eiror fuent maiorbus collatus en oribus
tu mͥ ꝓ parte conscius es. uenitas in totũ me in illa epła nõ nͥ unũ diem
eum qr non incegrum et uiius noctis partem ultinam consũpsisse ꝙͣiuis
aliquõt Diebus iiter restribentis manus hesent. In eo saneꝙ de
nĩ ducis tuoq simuil et oĩum nr̃m in Italiam tranfitu. quẽ ꝓxinũ arbi¬
trabar. certior litens tuis fiõ. falsam mͥ spem p̾reptam garideo. ẜ fuisse
falsam doleo. głiosum enĩ iter uidebatur. et labor mũdo utilis. ẜ fata
obstant/ ut poete u̾bo utar. uereorq ne cesan ñõ uiu̾e̾ sit satis. et facro

Expanded text:
pondendo diu multumque desudasse, ventosum et inane genus animalium pronumque pondendo diu multumque desudasse, ventosum et inane genus animalium pronumque sibi de se credere opinionesque mirificas de se ipsis concipere ac nutrire; quid autem vere sint, quotidie vite periculo humana credulitas experitur. 5 Sed suspicentur utlibet; parvus enim error fuerit, maioribus collatus erroribus; tu michi pro parte conscius es, veritas in totum, me in illa epystola nonnisi unum diem eumque non integrum et unius noctis partem ultimam consumpsisse, quamvis aliquot diebus inter rescribentis manus heserit. 6 In eo sane quod de nostri ducis tuoque simul et omnium nostrum in Italiam transitu, quem proximum arbitrabar, certior literis tuis fio, falsam michi spem prereptam gaudeo, sed fuisse falsam doleo. Gloriosum enim iter videbatur et labor mundo utilis, sed «fata obstant», ut poete verbo utar, vereorque ne Cesari nostro vivere sit satis et sacro
Abbreviated transcription (Latin):
ponde nedũ mnͥ s tullio. et de p̾terito testis est ꝙ respõde neglex̾is. il
tibi nͥ tp̃s forte uł aĩum de fuisse. Sciebam ita esse. ẜ epła tua ne dissimu¬
lare uuꝙͣ Galeas fecit. uerũ his in presens omissis Tibi nũc pater olim
fiater pro transmissis libellis s multo maxime pro admonicione Illa
breuissima qua me circa partem nõ exiguam sper mee armas ac munis
uberes grãs ago/ et qd̾ mones complector. senseram et hoc ip̃m prius.
tacitus q notaueram. ẜ multũ est dũ cogniciom dubie accedit docẽtis
antoritas qd̾ opinabar scio. Eplam quidem meam ad Illos nnĩ temporis
galiẽnos/ quorũ ingemo ut ip̃r uolũt subditur salus langor mois et
oĩta hoñim destinato serus ꝑuenturam inuitus audio. noui eñ amãciam
uidentur sibi magnũ aliquid dixisse. et facile sibi ꝑ suadebũt me in Res¬

Expanded text:
pondere nedum michi sed Tullio; et de preterito testis est, quod respondere neglexeris, nil pondere nedum michi sed Tullio; et de preterito testis est, quod respondere neglexeris, nil tibi nisi tempus forte vel animum defuisse. Sciebam ita esse, sed epystola tua ne dissimulare unquam valeas, fecit. 3 Verum his in presens omissis, tibi, nunc pater, olim frater, pro transmissis libellis, sed multo maxime pro admonitione illa brevissima qua me circa partem non exiguam spei mee armas ac munis, uberes gratias ago et quod mones amplector. Senseram et hoc ipsum prius tacitusque notaveram, sed multum est dum cognitioni dubie accedit docentis autoritas. 4 Quod opinabar scio: epystolam quidem meam ad illos nostri temporis Galienos, quorum ingenio, ut ipsi volunt, subditur salus languor mors et vita hominum, destinato serius perventuram, invitus audio. Novi enim amentiam; videntur sibi magnum aliquid dixisse et facile sibi persuadebunt me in res
Abbreviated transcription (Latin):
sola caritas eogitare de Rebus meis murrui q cõpulit sic modo respõsum
sit. uale. Ad fontem sorgie .iiiiͦ. bl̃. marcias. Ad petrũ abbẽm sancte
benigiii. Intercet̾a dilacio cesarer transitus culpatur.
Iro quidem et nouo ꝓrsus artificio usus es. nã et tarditatem seu
uerius occupaciones tuas quibus in care pater multarũ debitor
literarũ eras sub obtentu cuiusdam reu̾enciẽ stili mer mirabiliter excusa¬
sti. et dũ suꝑ calamo meo admiracionem tuam u̾bis elegãtissimis. ac mira
urbanitate cõfingis ip̃e me in scuporem tui calami nõ modicũ cõpulisti
an autem nõ au̾tis. an me non adu̾surũ sꝑas. te nũc qd̾ multis sepe ac¬
cidit. ꝓp̾o ingemo circũuentũ. nilla q re magis ꝙͣ excusacõe ꝓpͥa reum
fier. epla em̃ tua testis ert/ in posterũ posse te ad oĩa magnifice res¬

Expanded text:
sola caritas cogitare de rebus meis mirarique compulit, sic modo responsum sola caritas cogitare de rebus meis mirarique compulit, sic modo responsum sit. Vale. Ad fontem Sorgie, IV Kal. Martias. 5 Ad Petrum abbatem Sancti Benigni, inter cetera dilatio cesarei transitus culpatur. 1 Miro quidem et novo prorsus artificio usus es; nam et tarditatem seu verius occupationes tuas, quibus michi, care pater, multarum debitor literarum eras, sub obtentu cuiusdam reverentie stili mei mirabiliter excusasti, et dum super calamo meo admirationem tuam verbis elegantissimis ac mira urbanitate confingis, ipse me in stuporem tui calami non modicum compulisti. 2 An autem non advertis an me non adversurum speras te nunc — quod multis sepe accidit — proprio ingenio circumventum nullaque re magis quam excusatione propria reum fieri? epystola enim tua testis erit in posterum posse te ad omnia magnifice res
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse profuidus cõsopiti non senciũt. q̃ me p̾mũt. aut inter aspica¬
tes meas aliquid nͥ forsan incognite noluptatis inueniunt. ꝙͣꝙͣ quid
ꝓhibet libere opinan tencũ me febrrbus ai. Illos autem sanos qd̾ de doc¬
ciorib facile crediderm. populũ namq sanũ aĩ nec mͥ nec alteri credi¬
turus sun s insensibilem pocuis ac toipentem. Deniq alii quietis sue
causãs norit. mn motus mei causas acculisse sufficiat aut etto fallor
em̃. aut eger usq adeo non sum ꝙ̃pis egerualde su quin quiescerem
nͥ me rerũ ac lotorũ aspitas agitaret. unuĩ a me dictatũ alõ Remdi
genus in meos usus uertere si potuerim bene ert ut pacem extenus nõ ĩuentã
intus queram. et qd̃ in locis non possum in aĩo nuocerte in dño atq Illustra¬
tore aĩ cõquiestam. De hoc plura alias. Tibr uͦ ducũ prdentissime quẽ

Expanded text:
fortasse profundius consopiti non sentiunt que me premunt, aut inter asperitafortasse profundius consopiti non sentiunt que me premunt, aut inter asperitates meas aliquid michi forsan incognite voluptatis inveniunt; quanquam quid prohibet libere opinari tentum me febribus animi, illos autem sanos? Quod de doctioribus facile crediderim, populum namque sanum animi nec michi nec alteri crediturus sim, sed insensibilem potius ac torpentem. Denique alii quietis sue causas norint; michi motus mei causas attulisse sufficiat. 17 Aut ego fallor enim, aut eger usqueadeo non sum, quamvis eger valde sim, quin quiescerem nisi me rerum ac locorum asperitas agitaret. Unum a me dictatum aliis remedii genus in meos usus vertere si potuerim, bene erit, ut pacem exterius non inventam intus queram, et quod in locis non possum, in animo, imo certe in domino atque illustratore animi, conquiescam. De hoc plura alias; tibi vero, ducum prudentissime, quem
Abbreviated transcription (Latin):
q alus hõĩum curis optimũ deo soli notũ puto. si quis est sanc qͥ uͥtutem
non in aĩo s in locis ponat et ĩmobilitatem cõstanciam uõcet. ualde illi
podagna cõstantes uideu debent. s constanciores mortui. cõstantissimi
autem montes. hec hactenus. Dicar forte ad excusaciõnem egtudis
argumenta conquirere. ego uͦ me egrum non inficior egntudiẽ aĩ non
parua. atq utiuam non ad mortem. neq adeo in stratũ meũ omnem
eg̾tudinis infamiam uerto ut me absoluam. Iterũ dico qd̾ tatito me appa¬
ret eger sum. fac me autem sanũ. feram forcius. s non Ideo mollis aut
equus lectulus meus erit. lectulus iute huiꝰ iñ quo fessus iaceo. qͥn pociꝰ
asper mamenus ĩniũdus imquus scrupulosus. et qui sanissimos eciam
uehementer exagitet. Cur tñ in eodem aliqui quiestant nescio. nͥ quia

Expanded text:
que aliis hominum curis optimum, Deo soli notum puto. Siquis est sane qui virtutem que aliis hominum curis optimum, Deo soli notum puto. Siquis est sane qui virtutem non in animo sed in locis ponat et immobilitatem constantiam vocet, valde illi podagrici constantes videri debent, sed constantiores mortui, constantissimi autem montes. 15 Hec hactenus. Dicar forte ad excusationem egritudinis argumenta conquirere; ego vero me egrum non infitior egritudine animi non parva, atque utinam non ad mortem; neque adeo in stratum meum omnem egritudinis infamiam verto, ut me absolvam. Iterum dico, quod tacito me apparet: eger sum; fac me autem sanum, feram fortius; sed non ideo mollis aut equus lectulus meus erit — lectulus vite huius in quo fessus iaceo —, quin potius asper inamenus immundus iniquus scrupulosus et qui sanissimos etiam vehementer exagitet. 16 Cur tamen in eodem aliqui quiescant, nescio, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
aiuim nobis datum ex Illis sempit̾ns ignib quos sidera ⁊ ftellas appella¬
mus. ut suuilitudine quadam qd sẽnece placet ex igniũ uolublitate
celestiũ aĩarũ inde nascenciũ nolubilitas excusetur. S hoc diro creatas si¬
mulꝙ corponb infusas aĩas a deo esse. dei sedem in celo esse qd̾ ait
psalmista. celi uͦ ꝑpetuũ motũ esse. qd̾ ipsis oculis uidenus. Itaq nich
mir se. quã inde silitudinẽ traxinus ubi cirator nr̃ habitat. nescio quidẽ
unde. ⁊ scio autem qualis nobilionbus aĩs p̾sertim iisendi nona loca
et mutandarũ regionũ est innata eupiditas. quã racionis freno cohrbendam
tempandam non nego. Crede autem in. credesq facilus ex ꝑtus dulce la¬
bonosum q nescio quid ħt ista cuio sitas ꝓuĩcias ambiendi. una autem
sede sedentibus peculiare semꝑ cum quiete fastediũ. ꝓuide quid in hoc in¬

Expanded text:
“animum” nobis “datum ex illis sempiternis ignibus” quos “sidera et stellas” appella“animum” nobis “datum ex illis sempiternis ignibus” quos “sidera et stellas” appellamus, ut similitudine quadam, quod Senece placet, ex ignium volubilitate celestium animarum inde nascentium volubilitas excusetur; sed hoc dico, creatas simulque corporibus infusas animas a Deo esse; Dei “sedem in celo” esse, quod ait Psalmista; celi vero perpetuum motum esse, quod ipsis oculis videmus; itaque nichil miri siquam inde similitudinem traximus ubi Creator noster habitat. 14 Nescio quidem unde, scio autem qualis, nobilioribus animis presertim, visendi nova loca et mutandarum regionum est innata cupiditas, quam rationis freno cohibendam temperandamque non nego. Crede autem michi, credesque facilius expertus, dulce laboriosumque nescio quid habet ista curiositas provincias ambiendi; una autem sede sedentibus peculiare semper cum quiete fastidium; proinde quid in hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
lassitudim mee quia cubilis suauitate nõ possum alt̾uacõe subuenio. bagor
gͥ. et sine fine pegriuus uideor. dum enĩ loci huiꝰ duricie fessus sum in al¬
tenĩ feror. et si nichilo molliorem cuius tñ interim nouitate saltẽ lematur
aspentas. Sic iactor nõ ignarus nullũ hic quietis locũ. si ꝑ multos labores
ad Requiem suspirandum. Nit uͦ ꝓpetuo laborandũ gemendũ q. et quod
dĩum grauissimũ mento dixerm inter tot labores. interq tam uanos uite
estus. de eternis difficultatibus estebus ꝙ ꝓpetuis ac laboribus formdã¬
dum. Quid autem dicet aliquis et ꝙͣ multi in eisdem se dibus
ni quibus tr concuteris quiescũt. ĩnõte q consistũt. Cui ego resp̃deo¬
et ꝙͣ multi his eisdem inͥ locis inquiecius habitant. crebnus q noliũtim
Non dicam celestem orignne in aĩarũ. qd̾ uirgilius ait neq qd̾ ait cicero

Expanded text:
lassitudini mee, quia cubilis suavitate non possum, alternatione subvenio; vagor lassitudini mee, quia cubilis suavitate non possum, alternatione subvenio; vagor igitur et sine fine peregrinus videor. 11 Dum enim loci huius duritie fessus sum, in alterum feror, etsi nichilo molliorem, cuius tamen interim novitate saltem leniatur asperitas. Sic iactor non ignarus nullum hic quietis locum, sed per multos labores ad requiem suspirandum, hic vero perpetuo laborandum gemendumque et — quod omnium gravissimum merito dixerim — inter tot labores interque tam varios vite estus de eternis difficultatibus estibusque perpetuis ac laboribus formidandum. 12 ‘Quid autem?’, dices aliquis, ‘et quam multi in eisdem sedibus in quibus tu concuteris, quiescunt immotique consistunt?’ Cui ego respondeoEt quam multi his eisdem in locis inquietius habitant crebriusque volvuntur?’ 13 Non dicam “celestem originem” animarum, quod Virgilius ait, neque, quod ait Cicero,
Abbreviated transcription (Latin):
inter pͥma mͥ uotorũ oĩum semꝑ fuit. uĩdebarq quodãmodo agitacõe mentis
ac copporis Ignoranciam discussurus. S Iam satis enatum. satis ambitũ est.
iam satis desiderio moram gessi. tempus esset ai mei signiferũ sic alloqui
ut suũ romanus Ille centurio. Signifer statue fignũ. hic optime manebimꝰ.
Et ꝓfecto uł multarũ usq ad sacietatem ꝑagracio circuitus q tenarũ nel
uueuilis ardor iain lentescens, et tranquillum sensim in ceporem uergens atq
inde oriens quietis appetitus nature ꝓfessiom q mee debitus bagandi enran¬
diq discuciũt appetitũ. E quid agam. Credat quisquis uuꝙͣ mͥ aliquid cre¬
diturus est. si quẽ ego sub celo locũ bonũ nio non malũ ne dicã pessimum
Reꝑirem cupide ꝑseueranterq subsisterem. nũc uelut in p̾duro recũbans
grabaculo huc Illue uersori n ͨ uõtes dĩbus quesitam requiem inuenio. itaq

Expanded text:
inter prima michi votorum omnium semper fuit; videbarque quodammodo agitatione mentis inter prima michi votorum omnium semper fuit; videbarque quodammodo agitatione mentis ac corporis ignorantiam discussurus. Sed iam satis erratum, satis ambitum est, iam satis desiderio morem gessi; tempus esset animi mei signiferum sic alloqui ut suum romanus ille centurio: «Signifer, statue signum; hic optime manebimus». 9 Et profecto vel multarum usque ad satietatem peragratio circuitusque terrarum, vel iuvenilis ardor iam lentescens et tranquillum sensim in teporem vergens atque inde oriens quietis appetitus nature professionique mee debitus, vagandi errandique discutiunt appetitum. 10 Sed quid agam? credat quisquis unquam michi aliquid crediturus est: siquem ego sub celo locum bonum, imo non malum, ne dicam pessimum, reperirem, cupide perseveranterque subsisterem; nunc velut in preduro recubans grabatulo, huc illuc versor, nec votis omnibus quesitam requiem invenio; itaque
Abbreviated transcription (Latin):
spontetua. speciosis sed eteniis carcenbus incluso stio me gratius acturũ
si post sãgam uite miliciam ip̃e eciam alicubi ꝓpe te iam castra metari i¬
cipiam. qd̵ fuꝑest lucis in ocio transacturus. Michi quoq iulgratius ml
optatius scito cetenĩ iul difficilius uideir. huc eñ ego Iam̃ prdem clanũ
Snigo. alio tñ inuictũ frustraq luctantem uiolencior estus rapit. et qũ
ita te affectũ sencio eamqz mansuetudinem tuan noui ut colloquirs licz
huiliũ amicorũ occupatam auren nõ insolenter adhibeas. fateor inue¬
mle inͥ studium fuisse nt homerrci carmimis sentenciam sequẽs. mores
houm mulcoꝵ urbes q conspic̾em. nouas t̾ras altissimos mõret̾es. famo¬
sa maria. Laudatos lacus. abditos fontes insignia flumina/ uarios ꝙr
locorũ situs. currosissime contemplarer. Ita enĩ expedite cõpendiose ꝙ ac
sme fastidio nuo uͦ multa cũ uoluptate posse me doctũ fier rebar qd

Expanded text:
sponte tua speciosis sed eternis carceribus incluso, scio me gratius acturum, sponte tua speciosis sed eternis carceribus incluso, scio me gratius acturum, si post vagam vite militiam ipse etiam alicubi prope te iam castrametari incipiam, quod superest lucis in otio transacturus. 7 Michi quoque nil gratius, nil optatius scito, ceterum nil difficilius videri; huc enim ego iampridem clavum dirigo, alio tamen invitum frustraque luctantem violentior estus rapit. Et quoniam ita te affectum sentio eamque mansuetudinem tuam novi ut colloquiis licet humilium amicorum occupatam aurem non insolenter adhibeas, fateor iuvenile michi studium fuisse ut homerici carminis sententiam sequens, “mores hominum multorum urbesque” conspicerem, novas terras altissimos montes famosa maria laudatos lacus abditos fontes insignia flumina variosque locorum situs curiosissime contemplarer. 8 Ita enim expedite compendioseque ac sine fastidio, imo vero multa cum voluptate, posse me doctum fieri rebar, quod
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ autem tena mari qz uãgi sunt. inter hos gͥ. quib queso Illud bene
composite mentis argumentum extimabimꝰ adesse. his ne qui loco
an his qui ꝓposito non mouẽtur. Illud quoq nõ me p̾tent. qd sepe
dixi et dicere iterũ delectat. grecũ poetam et illiuis ꝑ uestigra nr̃m
fecei uĩri habitũ moresq describũt toto illũ orde uagũ et ubiq
noui aliquid addiscentem facere. neq enĩ crediderũt qualem stilo
formabant unũ fiert posse loci unius ꝓpetuo incolatu. S qm̃
hec fortasse me non tangũt gliõsis atq muidiosis excusaciõnibus
omissis ad illam uenio quã ut miẜearis admonui. Tibi quidẽ bonoꝵ
auiantessime uir olim uage et multorũ locorĩ rerũq noticiam adepto
nũc tandem merito u̾tũtis ante annos nobilissime rei .p. sũmũ gra¬
dum. magna eũ glia obtiunente et ꝓp oĩm libertatem ac salutemꝰ

Expanded text:
animi autem terra marique vagi sunt. 5 Inter hos igitur quibus, queso, illud “bene animi autem terra marique vagi sunt. 5 Inter hos igitur quibus, queso, illud “bene composite mentis argumentum” extimabimus adesse? his ne qui loco, an his qui proposito non moventur? Illud quoque non me preterit, quod sepe dixi et dicere iterum delectat, grecum poetam et illius per vestigia nosttus est, dum perfecti viri habitum moresque describunt, toto illum orbe vagum et ubique novi aliquid addiscentem facere; neque enim crediderunt qualem stilo formabant virum, fieri posse loci unius perpetuo incolatu. 6 Sed quoniam hec fortasse me non tangunt, gloriosis atque invidiosis excusationibus omissis, ad illam venio quam ut miserearis admonui. Tibi quidem, bonorum amantissime vir, olim vago et multorum locorum rerumque notitiam adepto, nunc tandem merito virtutis ante annos nobilissime reipublice summum gradum magna cum gloria obtinenti et propter omnium libertatem ac salutem
Abbreviated transcription (Latin):
gumentũ bene composite mentis posse consistere, et secũ in moratr s
nͨ Illud ignoro multos nũꝙͣ metas exigui ruris egressos aiõ tñ et cogita¬
cionibus semꝑ uagos et instabiles. quosdam uͦ in ꝓegrinacõe ꝓpetua gra¬
uissimos tñ uiros ac coustantissimos fuisse. pegrinati sunt magi
duces. magni ꝙ pħi. quorũ optime meministi. cũ interĩ et in rure suo
reconditus ac sepultus esset adhuc uiuens Gacia. et totos dies buta
sterteret totis noctibus ingilaret/ nũꝙͣ ꝙ cubiculi sui fores exced̾e̾t.
et hos eciam noste quos seueca ip̃e famosos epłis suis fecit. ndens¬
q ĩmortale illis dedit nomẽ. ꝑegrinati sunt apłi. et disiuẽtissimas
regiones nudĩs pedibus lustrauerũt. Ille Ephesum Ille in siriam Ille
missus in achaiã illi uomã. Ille ad Indias. Ille missus ad egiptũ. ba¬
gabantur Illorũ coipa locis asprim̃is. ac terra et pelago iactabantur.

Expanded text:
gumentum bene composite mentis posse consistere et secum immorari»; sed gumentum bene composite mentis posse consistere et secum immorari»; sed nec illud ignoro, multos nunquam metas exigui ruris egressos, animo tamen et cogitationibus semper vagos et instabiles; quosdam vero in peregrinatione perpetua, gravissimos tamen viros ac constantissimos fuisse. 3 Peregrinati sunt magni duces magnique philosophi, quorum optime meministi, cum interim et in rure suo reconditus ac sepultus esset adhuc vivens Vatia et totos dies Buta sterteret, totis noctibus vigilaret nunquamque cubiculi sui fores excederet, et hos etiam nosti, quos Seneca ipse famosos epystolis suis fecit ridensque immortale illis dedit nomen. 4 Peregrinati sunt Apostoli et disiunctissimas regiones nudis pedibus lustraverunt: ille Ephesum, ille in Syriam, ille missus in Achaiam, illi Romam, ille ad Indias, ille missus ad Egiptum; vagabantur illorum corpora locis asperrimis ac terra et pelago iactabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sui alitus uidere uestigiũ. Sic liber ac securus uagor. et talibus comi¬
tibus solus sum. ubi uolo sum quotiens possum mecũ sum sepe eciã tecum
et cũ Illo uiro optimo maximo quẽ cũ nũꝙͣ iuderim dictu nnũ dĩbus
horis Gideo. Apud quẽ queso nomen meum dñ tu secã loqui poters
non senestat. uale. Ad fontem sorgis. uiiiͦ. bel. marcias aidandreã
Andulo ducem uenetorũ. Gxcusacõ crebu motus¬
nod in silentio suspicabar audio. Mirar te quid ita bagus hac Ilat
et nuisꝙͣ bona fide subsistens. nondũ mͥ certam bĩte sedem delegisse
oidear. ꝙ anno bĩx usꝙͣ integro exacto ꝑ italiam biennio aute ex italla in
gallias/ atq ex gallus in Italiam cõmigrare soleam. Qd qm̃ negare
nequeo reddendaracio est tibr ut imẜ̾earis. ceteris bonis ut ĩgnostant
ulgo ne laceret. Scio quidem Illud anner senece uerũ esse prĩmum ar¬

Expanded text:
sui halitus videre vestigium. 15 Sic liber ac securus vagor et talibus comisui halitus videre vestigium. 15 Sic liber ac securus vagor et talibus comitibus solus sum; ubi volo sum; quotiens possum mecum sum; sepe etiam tecum et cum illo viro optimo maximo, quem cum nunquam viderim, — dictu mirum — omnibus horis video, apud quem, queso, nomen meum dum tu secum loqui poteris, non senescat. Vale. Ad fontem Sorgie, VIII Kal. Martias. 4 Ad Andream Dandulo ducem Venetorum, excusatio crebri motusQuod in silentio suspicabar audio, mirari te quid ita vagus hac illac et nusquam bona fide subsistens, nondum michi certam vite sedem delegisse videar, quod anno vix usquam integro exacto per Italiam, biennio autem ex Italia in Gallias atque ex Galliis in Italiam commigrare soleam. Quod quoniam negare nequeo, reddenda ratio est tibi ut miserearis, ceteris bonis ut ignoscant, vulgo ne laceret. 2 Scio quidem illud Annei Senece verum esse, «primum ar
Abbreviated transcription (Latin):
amice ignota esse non sum passus si tñ ignota erant hactenus. ne forsitã
me querentes eple tue hac illac incertis tramitib uagarentur. ad fontem
sorgie sum ut dixr. et qñ ita uĩsum est fortune locũ aliũ non requiro.
nec faciam donec illa qd̾ crebro solet uariũ mutet edictũ. Interea quidẽ
hic mͥ romam. hic athenas hic patriam ipãm mente constituo. Hie om̃s
quos h̃ẽo amicos uł quos habui nec tiñ familiani cõmctu probatos et
qui mecum uxerunt s qui multis ante me seculis obierant solo michi
cognitos beneficio literarũ. quorũ sie res gestas atq aĩum sine mores
bitamq siue linguam ⁊ ingemũ miror. ex oĩbus locis atq oĩ euo in hac
exignam uallem sepe contraho. cupidiusq cũ Illis uersor ꝙͣ cũ his qui
sidi uni̾e uidentur. quociens Rancidũ nescio quid spirntes gelido in aere

Expanded text:
amice, ignota esse non sum passus, si tamen ignota erant hactenus, ne forsitan amice, ignota esse non sum passus, si tamen ignota erant hactenus, ne forsitan me querentes epystole tue hac illac incertis tramitibus vagarentur. Ad fontem Sorgie sum, ut dixi, et quando ita visum est fortune, locum alium non requiro, nec faciam donec illa, quod crebro solet, varium mutet edictum. 14 Interea equidem hic michi Romam, hic Athenas, hic patriam ipsam mente constituo; hic omnes quos habeo amicos vel quos habui, nec tantum familiari convictu probatos et qui mecum vixerunt, sed qui multis ante me seculis obierunt, solo michi cognitos benificio literarum, quorum sive res gestas atque animum sive mores vitamque sive linguam et ingenium miror, ex omnibus locis atque omni evo in hanc exiguam vallem sepe contraho cupidiusque cum illis versor quam cum his qui sibi vivere videntur, quotiens rancidum nescio quid spirantes, gelido in aere
Abbreviated transcription (Latin):
egredior. s non aliter in campis ꝙͣ domi studeo cogito lego seribo. soninũ
quãtũ fieri potest ab oculis meĩs arreo. acoipore molliciem. ab aĩo nolup¬
tates. ab oꝑacione toiporem. Totis dieb ardos montes, roscidas ualles
atq antra circũeo. utrãq sorgie ripam sepe remetior. nullo qui obstrepat
obuo. nullo comite nullo duce, insi curis meis minus in dies a cribz ac mole¬
stis. Illas ante retro q transmittens p̾tentorũ memor uentura delibero. ꝙͣ
feliciter Gident Ille de quo dictũ est in lumine tuo uĩdebimus lumen.
sme quo frustra ꝑ tenebras hũanitas lippa circũspicit. in illius ducatu
extendor. Gnũ mͥ solamen ingens in oĩ exilio datũ est ꝙ et hũe locũ Iã
feci. et oem si res tulent familiarem in uideor facturus. mͦ ille non sit
uuno. uentosis ac turbidis rodam gurgitib impendens. hec tibi diucius

Expanded text:
egredior, sed non aliter in campis quam domi studeo cogito lego scribo, somnum egredior, sed non aliter in campis quam domi studeo cogito lego scribo, somnum quantum fieri potest ab oculis meis arceo, a corpore mollitiem, ab animo voluptates, ab operatione torporem. 11 Totis diebus aridos montes, roscidas valles atque antra circumeo, utranque Sorgie ripam sepe remetior, nullo qui obstrepat obvio, nullo comite, nullo duce, nisi curis meis minus in dies acribus ac molestis. Illas ante retroque transmittens, preteritorum memor ventura delibero: quam feliciter viderit Ille de quo dictum est: «In lumine tuo videbimus lumen», sine quo frustra per tenebras humanitas lippa circumspicit. 12 In Illius ducatu “extendor”. Unum michi solamen ingens in omni exilio datum est, quod et hunc locum iam feci et omnem si res tulerit, familiarem michi videor facturus, modo ille non sit Avinio, ventosis ac turbidis Rodani gurgitibus impendens. 13 Hec tibi diutius,
Abbreviated transcription (Latin):
sit isuãtũ ꝙ ꝑdendũ tpris. cuius modicum habes egens multo. quid paciendũ
tibi molestrarũ ut multorũ desidenis satiffiat. hec cum ꝑfunctone dixisset
singula diligenter explicuit raciones afferens sole lucdiores. multa eciam
addidit cõmittenda silencio. Quid te moror. nõ ẜuiliter s pbĩce s diuine
esse credideram suis fluctibus indosum mare conspiciens moderatus ex ip̃a
reruĩ tempestate nauigiũ aĩ legi rudentes. ieci anchorã. clauũ pressi. fessĩ¬
qr oĩte turbinibus canuã donec portus appareat hos inter scopulos alli¬
gau nõ redicurus ad ciniam neq insi aluad audiero ausomam petiturus
Nic siqͥs faciam queris. unio equidem. expectas ut uersum compleam. uitam q
extrema ꝑ oĩa duco. Absit io uͦ unio. et ualeo et gaudeo. et que multos me¬
stos faciũt sperno. hec uita mea est. media nocte cõsurgo. p̾mo mane domo

Expanded text:
sit, quantumque perdendum temporis, cuius modicum habes egens multo; quid patiendum sit, quantumque perdendum temporis, cuius modicum habes egens multo; quid patiendum tibi molestiarum ut multorum desideriis satisfiat». 9 Hec cum perfunctorie dixisset, singula diligenter explicuit, rationes afferens sole lucidiores; multa etiam addidit committenda silentio. Quid te moror? non serviliter sed philosophice, esse credideram, suis fluctibus undosum mare conspiciens, moderatus ex ipsa rerum tempestate navigium animi, legi rudentes, ieci anchoram, clavum pressi, fessamque vite turbinibus carinam, donec portus appareat, hos inter scopulos alligavi, non rediturus ad curiam, neque nisi aliud audiero, Ausoniam petiturus. 10 Hic si quid faciam queris, Vivo equidem. Expectas ut versum compleam: vitamque extrema per omnia duco? Absit; imo vero vivo et valeo et gaudeo et que multos mestos faciunt, sperno. Hec vita mea est: media nocte consurgo, primo mane domo
Abbreviated transcription (Latin):
terrestribus atq celestibus impedimentis feenatum forte desidenũ meũ. ꝙ m̃
Italiam me trahebat. Nobis nempe que cuprinus grata tm̃ deo eciam nõta
sunt. qͥdui autem sic opiner bellũ ubi patrũ memorẽa nũꝙͣ fuit imbrem
hoc anno unicum in Illum diem ⁊ ini ip̃am abitus mer horam incidisse. Sic
g cohibitus ad fontem sorgie diebus paucis postꝙͣ inde discesseram reu̾ton
buc pͥus ꝙͣ bis iter ĩmensum uelox luua ꝑageret: unus e pueris quos
p̾missos audisti ad me rediit. Et hens inquit qd moliris. dũ caribdim
fugis prorã agis in scillam. curre curas houescis nͨ minenito. nestis autẽ
que te curarũ moles maneat si pedem in italia posueris. quos reditus
tui fama. iam nũc amicoruã cuncos erexert. quot in partes diftrahẽdus
aũis quẽ collig̾ẽ meditaris. quot et si non tuis certe tuoruĩ n egotis estuãdĩ

Expanded text:
terrestribus atque celestibus impedimentis frenatum forte desiderium meum, quod in terrestribus atque celestibus impedimentis frenatum forte desiderium meum, quod in Italiam me trahebat; nobis nempe que cupimus grata tantum, Deo etiam nota sunt. 7 Quidni autem sic opiner? bellum ubi patrum memoria nunquam fuit, imbrem hoc anno unicum in illum diem et in ipsam abitus mei horam incidisse. Sic ergo cohibitus, ad fontem Sorgie diebus paucis postquam inde discesseram, revertor. Huc priusquam bis iter immensum velox luna perageret, unus e pueris quos premissos audisti, ad me rediit. 8 «Et heus» inquit, «quid moliris? dum Caribdim fugis, proram agis in Scyllam: curie curas horrescis, nec immerito, nescis autem que te curarum moles maneat si pedem in Italia posueris; quos reditus tui fama iam nunc amicorum cuneos erexerit; quot in partes distrahendus animus quem colligere meditaris; quot etsi non tuis, certe tuorum negotiis estuandum
Abbreviated transcription (Latin):
oĩã mecum ut ait Ille u̾santi uisum est manifestam quodãmodo ꝓhrbentis
dei uolũtatem eẽ ne tũc nrem. pene ureligiosa inꝓbitas est Gĩsa. si diuine ph¬
bicioni quasi mei iuris incũberem. memorans. gͦ. cleanteũ illud dicuũt
uolentem fata. nolentem trabũt cessi uolens ne m̾uitus cederem. p̾missis in
Italiam aliquot fanulis non magis ut p̾sencia ibi sua rei familiaris neces¬
saria curarent ꝙͣ ut hic digressu suo solitudinem mͥ facerent laxiorem ociũ¬
q tranquillius. uix bene discesserant tantũ ꝙ aberant ut iam nec Reuocadi
nͨ assequendi copia esset. et ecce subitoreu̾sa serenitas. que ml̃tis iam mẽsis
durat multis ante durauerat. et duratura uidetur in rector fiderũ cõsiliã
mutet suie quia consilium dm̃i met̾nũ manet: nouis aliud ostendat effeccb
Itaq quo magis cogito magis in mentem uenit deo humanis ꝑiculis occunẽt

Expanded text:
“omnia mecum”, ut ait ille, “versanti” visum est manifestam quodammodo prohibentis “omnia mecum”, ut ait ille, “versanti” visum est manifestam quodammodo prohibentis Dei voluntatem esse ne tunc irem; pene irreligiosa improbitas est visa si divine prohibitioni, quasi mei iuris, incumberem. Memorans ergo cleanteum illud: «ducunt volentem fata, nolentem trahunt», cessi volens ne invitus cederem, premissis in Italiam aliquot famulis, non magis ut presentia ibi sua rei familiaris necessaria curarent, quam ut hic digressu suo solitudinem michi facerent laxiorem otiumque tranquillius. 6 Vix bene discesserant tantumque aberant ut iam nec revocandi nec assequendi copia esset, et ecce subito reversa serenitas, que multis iam mensibus durat, multis ante duraverat et duratura videtur, ni rector siderum consilium mutet sive, quia consilium Domini in eternum manet, novis aliud ostendat effectibus. Itaque quo magis cogito, magis in mentem venit Deo humanis periculis occurrente
Abbreviated transcription (Latin):
rus aĩo uertebar ad leuam dũ ecce repentinus imber oĩa compleuit. ꝙͣiuis
ante ⁊ post tanta celi tene q siccitas fuerit quãtam nõ iudimus. iux
legniius. Substiti anxius. raro ꝙ iuꝙͣ clarius uidi quid sie Illud caro
onen timere a uirgilio relatũ. Erat mͥ predulcis libiorũ saremula.
et beterũ libris ĩmxtum pauxillũ nugarũ mearim quib ip̃e quoq men¬
ꝑhiticas pampiros impleo non quia Illud atgere sit optrmũ s quia
aliuid difficile nchil agere pessimũ. et p̾terea impossibile mͥ ⁊ insolitũ.
In eo statu nõ tergo timebam ad oĩa durato et fene Iam p̾dem docto
non tm̃ pluuias / uerũ glacies/ estus/ et grandines: nullius ꝙ iam
laboris aut ꝑiculi mexꝑto non timebaom laten ⁊ oueri ut ẽneas. ẜ
onen dũcaxat ut metabus. fateor eͥ care mͥ sarcinule metuebam. Quid agerem.

Expanded text:
rus animo vertebar ad levam, dum ecce repentinus imber omnia complevit, quamvis rus animo vertebar ad levam, dum ecce repentinus imber omnia complevit, quamvis ante et post tanta celi terreque siccitas fuerit quantam non vidimus, vix legimus. Substiti anxius raroque unquam clarius vidi quid sit illud “caro honeri timere” a Virgilio relatum. 4 Erat michi predulcis librorum sarcinula et veterum libris immixtum pauxillum nugarum mearum, quibus ipse quoque “memphiticas” papiros impleo, non quia illud agere sit optimum, sed quia aliud difficile, nichil agere pessimum et preterea impossibile michi et insolitum. In eo statu non tergo timebam ad omnia durato et ferre iampridem docto non tantum pluvias, verum glacies estus et grandines nulliusque iam laboris aut periculi inexperto; non “timebam” lateri et “honeri” ut Eneas, sed “honeri” duntaxat ut Metabus; fateor enim, care michi sarcinule metuebam. 5 Quid agerem?
Abbreviated transcription (Latin):
metuo et desideriũ tuũ nomi in dubio satuis duxi horam unam ꝑdere si
suꝑuacuũ est qd̃ stribo ꝙͣ si necessanũ subtrrahere ꝑ tempons auanciam
status mer notictam amnico. ubi sim quid cogitem quid agam. Audieras
et fama fuit me ꝓcellas cunẽ fugientem Italiam repẽtere sẽdes ubi fa¬
ta quietas ostendere uidebantur. dum. gͦ. Iam iter carperem Ianuam u̾sus
nullã aliam ob cãm nsi ut gerianũ uicũ uͥtute mn ꝙͣ sangnine cario¬
rem qui pieter uiam Illam locũ solitariũ atq siluestrem cui montani
nui nomen est ad famulandũ xp̃o tiuisa penitus carne delegit uł in
transitu uiderem lust̾ro integro nõ uĩsum cirta occiduũ Italiẽ Lnnitem
banĩ amnẽ bello iter intenũptũ repperi. alpins quibusdã gentibus
arnatis ad litus effusis. his ego rumoribus simnul et amĩcorũ precibus
ꝓmotus mutato confilio flectere iter insticiu. iamq Gebenuam petitu¬

Expanded text:
metuo et desiderium tuum novi, in dubio satius duxi horam unam perdere si metuo et desiderium tuum novi, in dubio satius duxi horam unam perdere si supervacuum est quod scribo, quam, si necessarium, subtrahere per temporis avaritiam status mei notitiam amico. 2 Ubi sim, quid cogitem, quid agam audieras, et fama fuit me procellas curie fugientem Italiam repetere, “sedes ubi fata quietas ostendere” videbantur. Dum ergo iam iter carperem Ianuam versus nullam aliam ob causam nisi ut germanum unicum, virtute michi quam sanguine cariorem, qui preter viam illam locum solitarium atque silvestrem, cui Montani Rivi nomen est, ad famulandum Cristo tunsa penitus carne delegit, vel in transitu viderem lustro integro non visum, circa occiduum Italie limitem Varum amnem, bello iter interruptum repperi, alpinis quibusdam gentibus armatis ad litus effusis. 3 His ego rumoribus simul et amicorum precibus permotus, mutato consilio flectere iter institui, iamque Gebennam petitu
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑte constabant. sensi libertati obesse diuicias. ouer timens, ut
ait maro qui corpoir nõ tunebam. Issem ꝓfecto si sacuus fuissem.
parte familie ad fontem sorgie redii pene solus. hic sum non desꝑans morã
ut aliciuus insperati bom c̃m fore uł inpronisi cuiuspiam mali fugam hu¬
mano em̃ consilio parum fidens. ceu magister puppis estu uictus rerũ meaꝵo
nauigiũ cõmisi nõ uentis ac fluctibus s deo cuiꝰ sub ducatu nanfragiũ
fieri nequit. uale. Ad fontem sorgie .xiiiiͦ. kl. decenbris.
Ad cenobiũ grãmaticũ florẽtinũ. de eadem matenia
cio te mirari et tecũ dicere. Quibus hic tenrarũ nulitat ons. insi forte
qlle nr̃ alter egore. et noĩe qui nobis late uagantibus patrie ni¬
dũ fouet literas ad se meas huiꝰ ꝓpe modũ sentencie tibi e florentia par¬
thenopem miẜit. qd̾ si fecit ne quitꝙͣ tibi hec. s quia occupaciones suas

Expanded text:
ex parte constabant; sensi libertati obesse divitias, “honeri timens”, ut ex parte constabant; sensi libertati obesse divitias, “honeri timens”, ut ait Maro, qui corpori non timebam. Issem profecto si vacuus fuissem; parte familie, ad fontem Sorgie redii. Pene solus hic sum, non desperans moram vel alicuius insperati boni causam fore vel improvisi cuiuspiam mali fugam; humano enim consilio parum fidens, ceu magister puppis estu victus, rerum mearum navigium commisi non ventis ac fluctibus sed Deo, cuius sub ducatu naufragium fieri nequit. Vale. Ad fontem Sorgie, XIV Kal. Decembris. 3 Ad Zenobium grammaticum florentinum, de eadem materia. 1 Scio te mirari et tecum dicere: ‘“Quibus hic terrarum militat oris?”‘, nisi forte ille noster alter ego re et nomine, qui nobis late vagantibus patrie nidum fovet, literas ad se meas huius propemodum sententie tibi e Florentia Parthenopem miserit; quod si fecit, nequicquam tibi hec; sed quia occupationes suas
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis absisterem. Ego autem emd̃i ꝓposito herel am. ꝙͣiuis mutare iter facile
inducerer. ꝙ eo scil incõmodiore ml̃tũ ꝙ longiore ꝓficisti solũ me uidẽdi
fratris quẽ iam quĩquẽno nõ udissem qui q secus iter illud xp̃o uiuit.
desiderum induxerat. dñ hec mecũ et cũ optimo illo patre agerẽ assi¬
due diluuiũ crescebat. fessus aĩ in cubiculum concesseram. et iux ut estmo
horam unã integram dormieram. raptim ex more ad matutinas dei laudes
solicito cicius exꝑgistor. cum iam oĩa male resistentib teguilis munda¬
rent. Rursus ad epm insoninem atq iterũ ⁊ iterũ ad me ip̃m quid age¬
rem. quid extremi consilii caperem. unum iter bello clausum cunta
diluuuo. Qaud multa. Res ad Religionem ut histoncomĩ uerdis
Gtar uertere ciꝑat. uisum est non placere ꝓfectronem meam deo.
Accedebat metus corrũpendi libros ex quibus sarcuule magna

Expanded text:
ceptis absisterem. Ego autem eundi proposito herebam, quamvis mutare iter facile ceptis absisterem. Ego autem eundi proposito herebam, quamvis mutare iter facile inducerer, quod eo, scilicet incommodiore multumque longiore, proficisci solum me videndi fratris, quem iam quinquennio non vidissem quique secus iter illud Cristo vivit, desiderium induxerat. 8 Dum hec mecum et cum optimo illo patre agerem, assidue diluvium crescebat; fessus animi in cubiculum concesseram et vix, ut extimo, horam unam integram dormieram; raptim ex more ad matutinas Dei laudes solito citius expergiscor, cum iam omnia male resistentibus tegulis inundarent; rursus ad epyscopum insomnem atque iterum et iterum ad me ipsum quid agerem, quid extremi consilii caperem: unum iter bello clausum, cunta diluvio. 9 Quid multa? res ad religionem, ut historicorum verbis utar, vertere ceperat: visum est non placere profectionem meam Deo. Accedebat metus corrumpendi libros, ex quibus sarcinule magna
Abbreviated transcription (Latin):
me consolationis optate reliquias ꝓcepturo. pareo nõ ooactus. cũ et pͥme
facis tempus instarot et nõ iam niber s mundacio ingens esset. Ibi
niuinũ ea nocte dormitũ est. Ceterũ ad multũ noctis pͥmo quidẽ tenus
post sensim aucta et ultimo frequens fama fanuiliariũ murmure egro p̾suli
astanciũ domũ impleuerat bellũ quarũdem alpmarũ genciũ ad incẽam
uan descendisse. et iam late/ uagis excursorib fractũ iter fabulam p̾mũ
ab indulgentissimo patie fictam credidi/ qua me ab incepto retraheret.
est em̃ magnus amor ingemõsissummus ut exꝑte scuĩt. dimissis g ex meis
qui rem inquirerent rem haudquaꝙͣ fictam s notam atq nulgatam esse
comperio. fluctuar aĩo ceꝑam. et multa mecum uolu̾ẽ. mb̃ta cõsultare
cũ ep̃o. cum ille magis magĩs q instaret. ut si eũ me q saluos cuꝑem

Expanded text:
me consolationis optate reliquias percepturo. 5 Pareo non coactus, cum et prime me consolationis optate reliquias percepturo. 5 Pareo non coactus, cum et prime facis tempus instaret et non iam imber sed inundatio ingens esset. Ibi minimum ea nocte dormitum est; ceterum ad multum noctis, primo quidem tenuis, post sensim aucta et ultimo frequens fama familiarium murmure egro presuli astantium domum impleverat, bellum quarundam alpinarum gentium ad Niceam Vari descendisse et iam late vagis excursoribus fractum iter. 6 Fabulam primum ab indulgentissimo patre fictam credidi, qua me ab incepto retraheret; est enim magnus amor ingeniosissimus, ut experti sciunt. Dimissis igitur ex meis qui rem inquirerent, rem haudquaquam fictam sed notam atque vulgatam esse comperio. 7 Fluctuari animo ceperam et multa mecum volvere, multa consultare cum epyscopo, cum ille magis magisque instaret ut si eum meque salvos cuperem,