comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Qd̾ si fieret dicebas tetu¬
is humeris me custodem urbis
in urbem relaturum. Uidete ho¬
minis amencia ꝑ suũ tuibuna¬
tum cesaris actis in ligatus tene̾¬
tur. Si et sacrorũ uire pontifices
et auspiciorũ religione augu¬
res totũ eu̾tunt tribunatũ t̾uum
quid q̃ris amplius an ecia ap¬
cuius aliqd us populi ato le¬
gum: Hora fortasse sexta dici
questus sum in iudicio. cũ .c. an¬
thomu collegam meũ defende
sunt ad illius miseri cam̃ ꝑtine
Hec hoĩes imꝓbi ad quosda uiros
fortes longe aliter atq a me di¬
cta erant deculerũt. Hora nona
illo ipso die tu es adoptatus si qd̾
in cetis legib triũ nũdimĩ esse
oportet id in adopcione satis est
triũ esse horarum: nichil repre¬
hondo Sin eadem obseruãda sunt
uidicauit senatus.M. drusi le¬
gib que contra legem cecilia
et didiã late essent populũ nõ
teneri. Iam intelligis omin ge¬
nere uiris qd̾ in sacris qd̾ in au¬

Expanded text:
tere; quod si fieret, dicebas te tutere; quod si fieret, dicebas te tuis umeris me custodem urbis in urbem relaturum. videte hominis amentiam per suum tribunatum Caesaris actis inligatus teneretur. si et sacrorum iure pontifices et auspiciorum religione augures totum evertunt tribunatum tuum, quid quaeris amplius? an etiam apertius aliquod ius populi atque legum? Hora fortasse sexta diei questus sum in iudicio, cum C. Antonium, conlegam meum, defendersunt ad illius miseri causam pertinere. haec homines improbi ad quosdam viros fortis longe aliter atque a me dicta erant detulerunt. Hora nona illo ipso die tu es adoptatus. si quod in ceteris legibus trinum nundinum esse oportet, id in adoptione satis est trium esse horarum, nihil reprehendo; sin eadem observanda sunt, iudicavit senatus M. Drusi legibus, quae contra legem Caeciliam et Didiam latae essent, populum non teneri. iam intellegis omni genere iuris, quod in sacris, quod in au
Abbreviated transcription (Latin):
cia gͣuitate p̃ditus. M. hibulus.
Hunc consule illo ipõ die cõtt̃¬
do seruasse de celo. Infirma sut̃¬
g tua acta .C. cesatis uiri fortis¬
simi mimme neq emĩ me mea iã
qͥcqͣ in terest exceptis his telis q̃
ex illius actionib in meũ corps
ĩmissa sunt: s hec de auspiciis
que ego nñc ꝑ b̾uit attingo ac¬
ta sunt a te: tu tuo p̃cipieante
iam et debilitato tribunatu au¬
spiciorum patronus subito exti¬
tisti. tu.M. bibulũ in conconẽ:
tu angures ꝓduxisti. te intet rogã¬
ci augures responderũt. cũ de ce¬
lo seruatũ sit cũ ppło agi nõ posse.
tibi. M.bibulus querenti se de
celo seruasse respondit: idemq ĩ
concione dixit ab oppio tuo frẽ
productus te oĩno qd contra auspi¬
cia adoptatus esses T.R. nõ fuisse.
Tua demiq oĩs actio posteriorib
mensibus fuit. oĩa que .e. cesat
egisset quo contra auspicia es¬
sent acta ꝑ senatũ rescindi opor¬

Expanded text:
tia, gravitate praeditus, M. Bibulus: tia, gravitate praeditus, M. Bibulus: hunc consulem illo ipso die contendo servasse de caelo. infirmas igitur tu acta C. Caesaris, viri fortissimi? minime; neque enim mea iam quicquam interest, exceptis iis telis quae ex illius actionibus in meum corpus inmissa sunt. sed haec de auspiciis, quae ego nunc perbreviter attingo, acta sunt a te. tu tuo praecipitante iam et debilitato tribunatu auspiciorum patronus subito exstitisti; tu M. Bibulum in contionem, tu augures produxisti; tibi interroganti augures responderunt, cum de caelo servatum sit, cum populo agi non posse; tibi M. Bibulus quaerenti se de caelo servasse respondit, idemque in contione dixit, ab Appio tuo fratre productus, te omnino, quod contra auspicia adoptatus esses, tribunum non fuisse. tua denique omnis actio posterioribus mensibus fuit, omnia quae C. Caesar egisset, quod contra auspicia essent acta, per senatum rescindi opor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ possit uenire qr patricio non
sit is locus non uenire ut cuiq
aliquid acciderit quare cõmodius
sit esse plebeiu smmnli racione ad¬
mes nec salios habebit : nec ex
parte dimidia reliquos sacerdotes.
neq auctores centuriatorũ et
curatorũ comiciorũ auspicia q
ppli Re li magistratus patricii
creati non sint inte̾ant necelle
est: cum int̾ rex nullius sic qd
et ip̃m patriciũ esse et a patrici¬
o prodi necesse est. Dixi apud
pontifices istam adopcione nul¬
lo decreto hui collegii ꝓbatam
contra omẽ pontificũ ius factã
ꝓ inchilo esse habenda. Qua
sublata incelligis totũ tribunatũ
tuũ concidisse. Uemio ad augures
quorum ego libros si qui sunt rc¬
conditi non serutor. nõ sũ in exqͥ¬
rendo iure augurũ curiosus. hec
q una cũ populo dici q̃ sepe in
concionib responsa sunt noui.
riata leta esse dicatur. Audes ne¬
gare de celo esse seruatũ: Adest
p̃sens uir singulari u̾tute. cõstã¬

Expanded text:
cum possit venire, quia patricio non cum possit venire, quia patricio non sit is locus, non venire? Vt cuique aliquid acciderit qua re commodius sit esse plebeium, simili ratione adines nec Salios habebit, nec ex parte dimidia reliquos sacerdotes neque auctores centuriatorum et curiatorum comitiorum, auspiciaque populi Romani, si magistratus patricii creati non sint, intereant necesse est, cum interrex nullus sit, quod et ipsum patricium esse et a patriciis prodi necesse est. dixi apud pontifices istam adoptionem nullo decreto huius conlegi probatam, contra omne pontificum ius factam, pro nihilo esse habendam; qua sublata intellegis totum tribunatum tuum concidisse. venio ad augures, quorum ego libros, si qui sunt reconditi, non scrutor; non sum in exquirendo iure augurum curiosus; haec quae una cum populo didici, quae saepe in contionibus responsa sunt, novi. riata lata esse dicatur, audes negare de caelo esse servatum? adest praesens vir singulari virtute, constan
Abbreviated transcription (Latin):
adoptet qui qd̾ natura iam asse¬
qui non potest. legitimio et pon¬
tificio uire querat. et ita adop¬
tet ut ne qͥd aut de dignitate ge¬
nerũ aut de sacrorã religione mi¬
nuat. Illud in primis ne qua ca¬
lupma ne qua fraus ne qui dolus
adhibeat᷑: ut hec simulata adie¬
ctio filii. qm maxime ueritatez
illa susapiendorũ liberorũ mii¬
tata esse uideat. Que maior ca¬
lũpinia est quã uenire inberbem
adolescentulũ bene ualentẽ̾ ac ma¬
ritũ. dicete filiũ senatorem ꝓpłi. R
sibi uelle ad optare: Id autẽ sare
et iud̾e̾ omẽs nõ ut ille filius insti¬
cuat᷑ s ut epatriciis exeat. Tr.
neq id obscure. Nam ad optatũ
emãcpari statim̃ ne sit euis filiꝰ
qui adoptarit. Cui gͦ ad optabat.
Probate gemis ad opcionis tam
omniũ sacra interierũt: quorum
custodes uos esse debetis. Iam ꝑa¬
tricius nemo relinquet᷑. cũ enĩ
licere. Angustiores sibi esse peti¬
cione consulatus. in sacerdociu

Expanded text:
adoptet qui quod natura iam adseadoptet qui quod natura iam adsequi non potest legitimo et pontificio iure quaerat, et ita adoptet ut ne quid aut de dignitate generum aut de sacrorum religione minuatur: illud in primis, ne qua calumnia, ne qua fraus, ne qui dolus adhibeatur: ut haec simulata adoptio fili quam maxime veritatem illam suscipiendorum liberorum imitata esse videatur. quae maior calumnia est quam venire imberbum adulescentulum, bene valentem ac maritum, dicere filium senatorem populi Romani sibi velle adoptare; id autem scire et videre omnis, non ut ille filius instituatur, sed ut e patriciis exeat et trneque id obscure; nam adoptatum emancipari statim, ne sit eius filius qui adoptarit. cur ergo adoptabat? probate genus adoptionis: iam omnium sacra interierint, quorum custodes vos esse debetis, iam patricius nemo relinquetur. cur enimlicere, angustiorem sibi esse petitionem consulatus, in sacerdotium
Abbreviated transcription (Latin):
pł. fieres et funditus euerteres ci¬
uitatem. Respondisei credo te ita
uelle. pontificib bona causa ui¬
sa est: ad ꝓbauerũt Non etas erꝰ
qui adoptabat est quesita ut .en.
aufidio .m̃. puppio: quorũ uterq
nr̃a memoria sũma senectute altet
orestem. Alter pisonez adopeauĩt.
Quas adoptiones sicut alias ĩmi¬
merabiles hereditates nõĩs petiũe
sacrorũ secute sunt. Du neq fon¬
te uis es qui else debebas. neꝙ pris
Heres. neq amissis sacris pat̾ns.
in hec adoptiua uenisti. Ita ꝑtur.¬
batis sacris. ꝯtaminatis gentb
et qm̃ deleriisti et quã polliuisti
uire qͥritiũ legitimo tute larũ et
heditatu relicto factus es eius
filius contra fas cuius ꝑ etate
pater esle potiusti. Dico apud
pontifices nego istam adopcio¬
nez. pontificio iuire esle factar
ut is qui te ad optauit uł illi ti¬
bi loco ꝑ etatem esse potuerit.
uł eo quo fuit. Demnde qd̾ causa
queri solet ad optandi: ut et is

Expanded text:
unus plebis fieres et funditus everteres ciunus plebis fieres et funditus everteres civitatem. respondisti, credo, te ita velle. Pontificibus bona causa visa est: adprobaverunt. non aetas eius qui adoptabat est quaesita, ut in Cn. Aufidio, M. Pupio, quorum uterque nostra memoria summa senectute alter Oresten, alter Pisonem adoptavit, quas adoptiones sicut alias innumerabilis hereditates nominis pecuniae sacrorum secutae sunt. tu neque Fonteius es, qui esse debebas, neque patris heres, neque amissis sacris paternis in haec adoptiva venisti. ita perturbatis sacris, contaminatis gentibus, et quam deseruisti et quam polluisti, iure Quiritium legitimo tutelarum et hereditatium relicto, factus es eius filius contra fas cuius per aetatem pater esse potuisti. dico apud pontifices: nego istam adoptionem pontificio iure esse factam: ut is qui te adoptavit vel fili tibi loco per aetatem esse potuerit, vel eo quo fuit: deinde quod causa quaeri solet adoptandi, ut et is
Abbreviated transcription (Latin):
lerc omẽs acciones tuas. neq illud
agere qd̾ apertũ est te oĩno nichil
gessisse iure. non fuisse tribunum
pł. hodic esse ꝑ atriciũ dico apud
pontifices. Augures ad sunt: uer¬
sor in medio iure publico. Qd̾ ẽ
pontifices ius adoꝑcionis: Nempe
ut il adoptet qui neq ꝓereate ia
libetos possit et cum potuerit sĩt
exptus que deinde causa cuiq sit
ad opaonis. que racio genetũ ac
dignitatis. que sacrorũ. queri a
pontificũ collegio solet. Quid est
horũ in ista adopcione quesitu
adoptat annos xx. natus ecia mi¬
nor senatorem liberorũ ne causa.
It ꝓcreare potest habet uxorer
suscipiet iam liberos. Ex hedabit
g᷑ pr̃ filiũ. Quid sacra clodie gen¬
tis cur intereut qd̾ in te est: que oĩs
nocio pontificus cum adoptare eẽ
debuit: insi forte ex te ita quesitũ
est nũc ꝑturbare rem .p. sediciom¬
bus uelles et ob eam cam optari:
non ut eius filius esses. s ut tr᷑.

Expanded text:
lere omnis actiones tuas neque illud lere omnis actiones tuas neque illud agere, quod apertum est, te omnino nihil gessisse iure, non fuisse tribunum plebis, hodie esse patricium? dico apud pontifices, augures adsunt: versor in medio iure publico. quod est, pontifices, ius adoptionis? nempe ut is adoptet qui neque procreare iam liberos possit, et cum potuerit sit expertus. quae deinde causa cuique sit adoptionis, quae ratio generum ac dignitatis, quae sacrorum, quaeri a pontificum conlegio solet. quid est horum in ista adoptione quaesitum? adoptat annos viginti natus, etiam minor, senatorem. liberorumne causa? at procreare potest; habet uxorem, suscipiet ex ea liberos; exheredabit igitur pater filium. quid? sacra Clodiae gentis cur intereunt, quod in te est? quae omnis notio pontificum, cum adoptarere, esse debuit: nisi forte ex te ita quaesitum est, num perturbare rem publicam seditionibus velles et ob eam causam adoptari, non ut eius filius esses, sed ut trib
Abbreviated transcription (Latin):
cam dixisse. qmͣ ut opimio tulerit
Aut uoluntas mea. S cum mepur.¬
gatum uob̾ esse cuꝑem. tũ ecia urã
in me actente audiendo benignitas
ius rei .p. discributa: religionis
ꝑtem que multo est u̾bosior p̃ter.¬
mitta. de iuire rei .p. dicam. Qͥo
est enim aut tamn arrogans qm̃ de
religione. de rebus duuims. cerimo¬
niis sacris poncificum collegiũ do¬
cere conari: Aut cam stultũ qmͣ si
quis qd̾ in urĩs libris inuenerit id
narrare uobis. aut tam curio sũ
qmͣ ea scire uelle de quibus maio¬
res nrĩ uos solos et consuli et sare
uoluerũt: Nego potuisse Iure pub¬
lico legibus his quib hec ciuitas
utitur. quẽ qua ciue ulla eius
modi calamitate affici: sine uidi¬
cio. Hoc iuris in cuucate eciam
tũ cum reges essent dico fuille. hoc
nobis esse a maiorib traditũ. Hoc
esse demos ꝓprium libere ciitatis.
tuti iudices sint detrahi possit.
Uides ne me non radicitus euel¬

Expanded text:
causam dixisse quam aut opinio tulerit causam dixisse quam aut opinio tulerit aut voluntas mea; sed cum me purgatum vobis esse cuperem, tum etiam vestra in me attente audiendo benignitas ius rei publicae distributa, religionis partem, quae multo est verbosior, praetermittam, de iure rei publicae dicam. quid est enim aut tam adrogans quam de religione, de rebus divinis, caerimoniis, sacris pontificum conlegium docere conari, aut tam stultum quam, si quis quid in vestris libris invenerit, id narrare vobis, aut tam curiosum quam ea scire velle de quibus maiores nostri vos solos et consuli et scire voluerunt? nego potuisse iure publico, legibus iis quibus haec civitas utitur, quemquam civem ulla eius modi calamitate adfici sine iudicio: hoc iuris in hac civitate etiam tum cum reges essent dico fuisse, hoc nobis esse a maioribus traditum, hoc esse denique proprium liberae civitatis, tuti iudices sint detrahi possit. videsne me non radicitus evel
Abbreviated transcription (Latin):
et tacere. Illud uo̾ est hominis in¬
grati tacere. It aq libentissime p̃¬
dicabo. Gñ. pomꝑeiũ studio et
pcipue pro salute mea laborasse.
Hic tius publi leneule cũ tu nicd
aliud dies et noctes insi de salute
mea cogitares consilis oĩb inter¬
fuit: Hic tibi guissimꝰ auctor ad
iustuenda fidelissimꝰ socius ad
pandam. fortissimus ad iutor ad rẽ
p. ꝑficienda fuit. Hic mumcipia
colomasq adiit. Hic ytalie tocius
auxiliũ cupientis implorauit. Hic
in senatu princeps sentencie fuit .I.
re istam orõnes qua es usus omit.¬
tas. licet post illa sm̃a quã dixe¬
ram de annona pontificũ aiõs esse
mutatos. Pinde quali isci. uut de
Gñ pompeio aliter acq ego existio
erga me pro rõne mei temporis fa.¬
ciendũ fuerint ignorent. Aut ea¬
am li curꝰ forte pontitias aĩi qd̾
certo scio aliter esse mea sentencia
offendit. Alio ͦ sim ꝯscituturus. Aut
telligo pontifices me plura extra

Expanded text:
et tacere. illud vero est hominis inet tacere. illud vero est hominis ingrati tacere, itaque libentissime praedicabo Cn. Pompeium studio et praecipue pro salute mea laborasse. hic tuis, P. Lentule, cum tu nihil aliud dies et noctes nisi de salute mea cogitares, consiliis omnibus interfuit; hic tibi gravissimus auctor ad instituendam, fidelissimus socius ad comparandam, fortissimus adiutor ad rem perficiendam fuit; hic municipia coloniasque adiit; hic Italiae totius auxilium cupientis imploravit, hic in senatu princeps sententiae fuit; idere istam orationem qua es usus omittas licet, post illam sententiam quam dixeram de annona pontificum animos esse mutatos; proinde quasi isti aut de Cn. Pompeio aliter atque ego existimo erga me, pro ratione mei temporis faciendum fuerit ignorent, aut etiam, si cuius forte pontificis animum, quod certo scio aliter esse, mea sententia offendit, alio modo sit constituturus aut tellego, pontifices, me plura extra
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ pollicẽtur. Data merces est er¬
roris mei magna pontifices ut me
non solum pigeat sculticie mee.
s ecia pudeat qui cum me nõ re¬
teres multo ante suscepti et ꝓusi
labores cum uiro fortissimo et da¬
rissimo coniu̾xissent: sim ꝑ assus
tali annacia distrahi. neq intelle¬
xerim quib aut ut aꝑtissimis ini¬
mias obsisterem: Aut ut insidiosis
amicis non crederem. Proide de¬
smãt aliquãdo me isdem inflare
uerbis. Quid sibi iste uult: Ne¬
scit qnͣtũ auctoritate ualeat quas
res gesserit. qua dignitate sit re¬
scitutus. cur ornat eum quo deser¬
tus est: Ego uo̾ neq me tũ deẜtũ
puto. s pene deditũ: nec que sint
in illa rei p. flãma gesca contra
me. neq quom ͦ neq ꝑ quos pate¬
faciendu mͥ esse arbitror. Si utile
rei .p. fuit haurixe me unũ pro
oĩbus illa indignissima calamita¬
tem: ecia hoc utile est quorum
id scelere ꝯflatu sit me occultare

Expanded text:
mihi polliceretur. data merces est ermihi polliceretur. data merces est erroris mei magna, pontifices, ut me non solum pigeat stultitiae meae sed etiam pudeat, qui, cum me non reteres multo ante suscepti et provisi labores cum viro fortissimo et clarissimo coniunxissent, sim passus a tali amicitia distrahi me, neque intellexerim quibus aut ut apertis inimicis obsisterem aut ut insidiosis amicis non crederem. proinde desinant aliquando me isdem inflare verbis: quid sibi iste vult? nescit quantum auctoritate valeat, quas res gesserit, qua dignitate sit restitutus? cur ornat eum a quo desertus est? ego vero neque me tum desertum puto sed paene deditum, nec quae sint in illa rei publicae flamma gesta contra me, neque quo modo, neque per quos, patefaciundum mihi esse arbitror. si utile rei publicae fuit haurire me unum pro omnibus illam indignissimam calamitatem, etiam hoc utile est, quorum id scelere conflatum sit, me occultare
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ emim par amicicie cõsulatis
fuit umꝙͣ in hac ciuitate cõiuc̃tius
qͣm fumꝰ intet nos ego et Gñ. pom¬
peius: Quis apud ꝑpłm. R de illius
dignntate indulerius. quis senatui se¬
puis dixit: Qui cantus fuit labor.
Que simulta. Que contencio quã
ego non ꝓ illius dig̾tate susceporim:
Q ui ab illo in me honos q̃ p̃dica ᷤ
de mea laude. que remuneraçio be¬
inuolencie p̃terinissa est. Hanc no¬
stram cõiũctiono. hanc cõspiracio¬
nes in re .p. bene gerenda. Hanc io¬
cundissima uite atq officiorũ. oĩu
societate certi hoĩes fictis sermõib
et fłis criminib dirimerũt. Cum
idem illum ut me metueret. me ca¬
ueret monere: idem apud me m̃
illum uni eẽ inimicissimũ dicerẽt
ut neq ego ab illo que mͥ petenda
essent satis audacter pet̾e possem.
neq ille tot suspicionib certorum
Hoĩu et scelere exulceratus que me¬
um tempus postularet satis ꝓ lixe

Expanded text:
quod enim par amicitiae consularis quod enim par amicitiae consularis fuit umquam in hac civitate coniunctius quam fuimus inter nos ego et Cn. Pompeius? quis apud populum Romanum de illius dignitate inlustrius, quis in senatu saepius dixit? qui tantus fuit labor, quae simultas, quae contentio, quam ego non pro illius dignitate susceperim? qui ab illo in me honos, quae praedicatio de mea laude, quae remuneratio benivolentiae praetermissa est? hanc nostram coniunctionem, hanc conspirationem in re publica bene gerenda, hanc iucundissimam vitae atque officiorum omnium societatem certi homines fictis sermonibus et falsis criminibus diremerunt, cum idem illum ut me metueret, me caveret, monerent, idem apud me mihi illum uni esse inimicissimum dicerent, ut neque ego ab illo quae mihi petenda essent satis audaciter petere possem, neque ille, tot suspicionibus certorum hominum et scelere exulceratus, quae meum tempus postularet satis prolixe
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ implor asse rem .p. a quo
sepe se et seruatam et amplificatã
esse menimisset. Extra ordinez fer¬
ri nichil placet clodio. Quid de
me qd̾ tulisse te dicis parricida.
frĩcida. sororicida. nõne extra ordi¬
nem tulisti: an de peste ciis quẽ
admodũ om̃es iam dii atq hoĩes u¬
dicarũt conseruatoris rei .p. quem
admodum autem cu te ip̃e confite¬
ris nõ mͦ indep̃naci s ne accusati
quidez licuit tibi ferre non legem
s neffariũ p̾uilegiu. lugente se¬
natu merentib bonis omt̃bus. to¬
cius ytalie p̃cib repudiatis. op¬
rante senatu poscente temporib
rei .p. flagitantib nõ licuit de sa
dem in sentencia sic Eñ. pompei dig¬
tas aucta est cõm̃cta cũ utilitate coi
Certe laudandus essem. si eius digͥta¬
ti sufragatus uiderer. qui mee salu¬
ti opem et auxiliũ tulisset. Desi¬
nant desmãt hoiẽs isdem machnas
spare me rescitutũ posse labefacta¬
ri: quibꝰ antea scantẽ ꝑtulerũt.

Expanded text:
auxilium implorasse rem publicam a quo auxilium implorasse rem publicam a quo saepe se et servatam et amplificatam esse meminisset! extra ordinem ferri nihil placet Clodio. quid? de me quod tulisse te dicis, patricida, fratricida, sororicida, nonne extra ordinem tulisti? an de peste civis, quem ad modum omnes iam di atque homines iudicarunt, conservatoris rei publicae, quem ad modum autem tute ipse confiteris, non modo indemnati sed ne accusati quidem, licuit tibi ferre non legem sed nefarium privilegium, lugente senatu, maerentibus bonis omnibus, totius Italiae precibus repudiatis, oprante, senatu poscente, temporibus rei publicae flagitantibus, non licuit de sal? qua quidem in sententia si Cn. Pompei dignitas aucta est coniuncta cum utilitate communi, certe laudandus essem si eius dignitati suffragatus viderer qui meae saluti opem et auxilium tulisset. desinant, desinant homines isdem machinis sperare me restitutum posse labefactari quibus antea stantem perculerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rus est excitatus inq aliquãdo
Gñ. pompei nimiũ du reconditꝰ
et penieus abstrusus animi dolor.
subuent subito rei p. ciuitatẽq
fractam malis. mutata ac debi¬
litatem abiecta metu ad aliquã
spem libertatis et p̃stine dig̾tatis
erexit. Hic uir extra ordinem
rei frumẽtarie p̾ficiendus nõ fuit.
Scilicet tu helluonis purgatis¬
simo pgustatori libidinũ tuatũ
homim egentissimo et facmoro¬
sissimo. sex dodio socio tiuui san¬
gunis. qui sua lingua ecia so¬
rorem tua a te ab alienauit. oẽ
frumẽtũ p̾uatũ et publicũ. oẽs
ꝓiũcias frumẽtarias om̃es man¬
cipes oĩs horreorũ laius lege
tua tradidisti. Qua ex repͥ
mũ caritas nata est. Demde i¬
opia impedicbat fames incẽdia
cedes direpcio: ĩminebat tuus
furor oĩu fortums ee boms. q̃¬
ricur ecias importũa pestis ex
ore impurissimo sex clodi rem
frumẽtaria esse creptam sũmis¬
q in ꝑiculis eius uiri auxiliũ¬

Expanded text:
rus est— excitatus, inquam, aliquando rus est— excitatus, inquam, aliquando Cn. Pompei nimium diu reconditus et penitus abstrusus animi dolor subvenit subito rei publicae, civitatemque fractam malis, imminutam ac debilitatam, abiectam metu ad aliquam spem libertatis et pristinae dignitatis erexit. hic vir extra ordinem rei frumentariae praeficiendus non fuit? scilicet tu helluoni spurcatissimo, praegustatori libidinum tuarum, homini egentissimo et facinerosissimo, Sex. Clodio, socio tui sanguinis, qui sua lingua etiam sororem tuam a te abalienavit, omne frumentum privatum et publicum, omnis provincias frumentarias, omnis mancipes, omnis horreorum clavis lege tua tradidisti; qua ex lege primum caritas nata est, deinde inopia. impendebat fames, incendia, caedes, direptio: imminebat tuus furor omnium fortunis et bonis. queritur etiam importuna pestis ex ore impurissimo Sex. Clodi rem frumentariam esse ereptam, summisque in periculis eius viri
Abbreviated transcription (Latin):
laris fuit nõ m ͦ nõ absculit
a senatu. s ecia ut ncc̃e esset
quot amnis constitu psonatũ
decreta lege sanxit: Eas leges
sempromas psenatũ decretas
rescidisti enctra ordinez sme
sorte noĩatim dedisci nõ cõsuli¬
bus s rei .p. pestib: nos qd̾
noĩatim rei maxne pene iaz de¬
sꝑate sũmũ uirã sepe ad extrema
rei .p. discrimĩa dilectũ p̃ficimꝰ
a te rep̃hendem: Quid tande
si que tũ in illis rei p. tenebris
cecisq nubib et ꝓcellis cũ se¬
natũ a gubernaculis de iecisses
populũ e naui ex turbasses. ipc
archipirata cũ grege p̃donũ ĩ¬
purissimo plenissimis uelis na¬
iugares. si que tũ ꝓmulgasti. cõ¬
sciciusti. ꝓ misisti. uendi disti ꝑfer¬
re potuisse. S qui locus orbi t̾ra¬
rum uacuus extra ordinariis fa¬
scib atq impio lodiano fiusset :
S excitatus aliquãdo Gnͣ. pom¬
pei dicam ip̃o audiente qd̾ sensi
et sencio. quoqͦ aĩo modo audictu¬

Expanded text:
laris fuit, non modo non abstulit laris fuit, non modo non abstulit a senatu, sed etiam ut necesse esset quotannis constitui per senatum lege sanxit, eas lege Sempronia per senatum rescidisti? extra ordinem sine sorte, nominatim dedisti, non consulibus, sed reip. pestibus? nos, quod nominatim rei maximae pene iam desperatae summum virum saepead extrema e discrimina delectum praefecimus, a te reprehendemur? quid tandem? si quae tum in illis rei publicae tenebris caecisque nubibus et procellis, cum senatum a gubernaculis deiecisses, populum e navi exturbasses, ipse archipirata cum grege praedonum impurissimo plenissimis velis navigares—si quae tum promulgasti constituisti promisisti vendidisti perferre potuisses, ecqui locus orbi terrarum vacuus extraordinariis fascibus atque imperio Clodiano fuisset? sed excitatus aliquando Cn. Pompei—dicam ipso audiente quod sensi et sentio, quoquo animo auditu
Abbreviated transcription (Latin):
actionis tue: qd̾ homini post ho¬
mines natos turpissimo. sceleratis¬
simo. dtaminatissimo. quis illam
opmia fertilemq syriam. quis
bellum pacatissimis gentibꝰ. qͥs
pecuma ad emendos agros ꝯstitu¬
tam ereptam: ex ui cesatis ieb¬
actis. quis impiu infinitu dedit.
Cui quide cum cilicia dedissesti.
mutasti p actione et cilicia ad
p̃torem item extra ordine tnͣstu¬
lsti. gabimo p̾cio amplificato
syria noĩatim dedisti. Quid hoĩ
teterrimo crudelissimo. fallacis¬
simo oĩu scelerũ libidinũq ma¬
culis notatissimo .l. pisoni nõ ne
noĩatim populos liberos młtis
senatus ꝯsultis ecia recenti le¬
gi soceri ipius lib̾atos uinctos
et constrictos tradidisti. Nõne
cum ab eo merces tui benefici
p̾ciũq ꝓ ui̾cie meo sanguine
tibi esset psolutũ tamẽ exarium
cũ eo ꝑtitus es. Ita ne uͦ tuꝓ
iũcias consulares quas c. grac¬
chus qui unus maxime popu¬

Expanded text:
actionis tuae: quid? homini post hoactionis tuae: quid? homini post homines natos turpissimo, sceleratissimo, contaminatissimo quis illam opimam fertilemque Syriam, quis bellum cum pacatissimis gentibus, quis pecuniam ad emendos agros constitutam, ereptam ex visceribus aerari, quis imperium infinitum dedit? cui quidem cum Ciliciam dedisses, mutasti pactionem et Ciliciam ad praetorem item extra ordinem transtulisti: Gabinio pretio amplificato Syriam nominatim dedisti. quid? homini taeterrimo, crudelissimo, fallacissimo, omnium scelerum libidinumque maculis notatissimo, L. Pisoni, nonne nominatim populos liberos, multis senatus consultis, etiam recenti lege generi ipsius liberatos, vinctos et constrictos tradidisti? nonne, cum ab eo merces tui benefici pretiumque provinciae meo sanguine tibi esset persolutum, tamen aerarium cum eo partitus es? itane vero? tu provincias consularis, quas C. Gracchus, qui unus maxime popu
Abbreviated transcription (Latin):
cuis sergiis. lolliis. titis. cetisq
cedis et incendiorũ ducib obiece¬
ras: quẽ carm̾ficem cuiz. ques
indempnatorũ necis principẽ. quẽ
crudelitatis auctorem fuisse dixe¬
ras. Ad hũc honorem et impium
extra ordinez noĩatim rogacione
cua deculisti. et tanta fuisti intẽpã¬
cia. ut illius tui sceleris racionẽ
occultare nõ posses. lrãs in concio¬
ne recitasti. quas tibi a. G. cesare
missas diceres. Cesar fulchro cũ
eciam es argumẽtatus amoris esse
q ascrib̾e̾t ꝓcõsuli. aut tribuno
plebi. Dem̃ gratulari tibi qd̾ idem¬
in posterũ M. catonẽ tribunatu
ille litteras misit. Aut si misit in cõ¬
cione recitari noluit. Iut sine ille
misit siue tu finxeisti. certe cõsili¬
um tuũ de catonis honore illarum
lrãru recitacione pate factu est
S omitto catonez cur̃ exinna
uirtus dignitas et in eo negocio
qd̾ gessit fides et ꝯtmẽcia tegere
uideretur impbitatem. et legis et

Expanded text:
tuis Sergiis, Lolliis, Titiis ceterisque tuis Sergiis, Lolliis, Titiis ceterisque caedis et incendiorum ducibus obieceras, quem carnificem civium, quem indemnatorum necis principem, quem crudelitatis auctorem fuisse dixeras, ad hunc honorem et imperium extra ordinem nominatim rogatione tua detulisti. et tanta fuisti intemperantia ut illius tui sceleris rationem occultare non posses: litteras in contione recitasti quas tibi a C. Caesare missas diceres Caesar Pvlchro, cum etiam es argumentatus amoris esse que adscriberet pro consvle aut tribvno plebi; dein gratulari tibi quod M. Catonem a tribunatu ille litteras misit, aut, si misit, in contione recitari noluit. at, sive ille misit sive tu finxisti, certe consilium tuum de Catonis honore illarum litterarum recitatione patefactum est. sed omitto Catonem, cuius eximia virtus, dignitas, et in eo negotio quod gessit fides et continentia tegere videretur improbitatem et legis et
Abbreviated transcription (Latin):
extra ordine bellũ cum mĩtridate ti¬
graneq gessit. S cum illis possũ
tamẽ aliquid disputare. tua uo q̃
tanta impudencia est ut audeas di¬
ce̾ extra ordine daci nichil cuuq
oporte. qui cũ lege nefaria ꝑtolo¬
meu regem cipri frem̃ regis alex¬
andrimi. codem iire regnatem cã
incognita publicasses. populũq
R scelere obligasses: cũ in eius re¬
gnũ bona fortunas patrotimu huid
impii ĩmisisses. ciuus cũ prẽ auo
maioribꝰ societas nobis et amicia¬
a fuisset huiꝰ pecume deportande.
et si quis suũ defende̾t bello gerẽdo
M. catone p̃fecisti. dice quem ui¬
rum: scĩssimũ. prudentissimũ. for¬
consilio.racione. uita mirabłi ad
laudez et ꝓpe singulari. S quid
ad te qui negas esse uirũ quẽq ulli
rei .p. extra ordine p̃fici. Atq in
hoc solũ in cõstancia redarguo tu¬
eo non ꝓ illuis digͥtate ꝓduxeras
s pro tuo scele subduxeras : que

Expanded text:
extra ordinem bellum cum Mithridate Tiextra ordinem bellum cum Mithridate Tigraneque gessit. sed cum illis possum tamen aliquid disputare: tua vero quae tanta impudentia est ut audeas dicere extra ordinem dari nihil cuiquam oportere? qui cum lege nefaria Ptolomaeum, regem Cypri, fratrem regis Alexandrini, eodem iure regnantem causa incognita publicasses, populumque Romanum scelere obligasses, cum in eius regnum bona fortunas patrocinium huius imperi inmisisses, cuius cum patre avo maioribus societas nobis et amicitia fuisset, huius pecuniae deportandae et, si ius suum defenderet, bello gerendo M. Catonem praefecisti. dices: quem virum! sanctissimum, prudentissimum, forconsilio, ratione vitae mirabili ad laudem et prope singulari! sed quid ad te, qui negas esse verum quemquam ulli rei publicae extra ordinem praefici? atque in hoc solum inconstantiam redarguo tuon pro illius dignitate produceres, sed pro tuo scelere subduceres, quem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad causam caritatis accederet
iste speculator cõmumũ mbiarũ.
qui semp in rei p. malis sceleris
sui faces inflãmaret. Negat opor¬
tuisse quicqͣ uin extrã ordinez de¬
cerm. Non iam tibi sic respõdebo
ut ceteris. Gñ. pompeio pluriã
pidosissima maxcima maxi t̾raq
bella extra ordinez esse ꝯmssa
Quarum rerum si quẽ peniteat eũ
uictorie ppłi. N. penitere. Non ita
tecũ ago cũ his hec a me haberi
oracio est qui ita disputant si qua
res ad uiũ deferenda sit ad Gñ põ¬
peiu delaturos potissimũ s se ex¬
tra ordinem ncħ cuiꝙ̃ dare. Cum
pompeio datum sit. id se ꝓ digni¬
tate hoĩs ornare et tueri solere.
horũ gͦ sma ne laude impedior
Sñ. pompei triuphos quibus
ille cũ esset ex̃ ordine ad prĩa
defendenda uocatus auxit no¬
men ppli .R. imporiũq honesta¬
uit. constancia probo: qua mͥ
quoq utendũ fuit. quo ille auctore

Expanded text:
cum ad causam caritatis accederet cum ad causam caritatis accederet iste speculator communium miseriarum, qui semper ex rei publicae malis sceleris sui faces inflammaret. negat oportuisse quicquam uni extra ordinem decerni. non iam tibi sic respondebo ut ceteris, Cn. Pompeio plurima, periculosissima, maxima mari terraque bella extra ordinem esse commissa: quarum rerum si quem paeniteat, eum victoriae populi Romani paenitere. non ita tecum ago; cum his haec a me haberi oratio potest qui ita disputant, se, si qua res ad unum deferenda sit, ad Cn. Pompeium delaturos potissimum; sed se extra ordinem nihil cuiquam dare; cum Pompeio datum sit, id se pro dignitate hominis ornare et tueri solere. Horum ego sententiam ne laudem impedior Cn. Pompei triumphis, quibus ille, cum esset extra ordinem ad patriam defendendam vocatus, auxit nomen populi Romani imperiumque honestavit: constantiam probo, qua mihi quoque utendum fuit, quo ille auctore
Abbreviated transcription (Latin):
biussem enim pocius ipse: s qr
iudebam id qd̾ omẽs ꝗd nos de Gñ.
pompero pollice̾mur: id illũ fide.
consilio. uirtute. auctoritate. te¬
licitate demiq sua facillime ꝑ fe¬
cturũ. Itaq siue hunc dii ĩ mor¬
frugum mopia. fames. uastitas.
cedes. incendia. rapine. scelerũ im¬
pũĩtas. fuga. formido. discordia fuis¬
set: sic reditu ubertas agrorũ. fru¬
gum copia. spes ocii: tranquillitas
anmorum. iuidia. leges. Scordia
populi. senatus auctoritas mecũ
simul reducta ude ant᷑: siue ego¬
met aduẽtu meo cõsilio. Auctori¬
tate. diligencia ꝓ tanto beneficio
ꝑ .r. prescare debui. presto. pro¬
mitto. spondeo. nicħ dieo amplius
hoc qd̾ satis est huic tempori dic̾em
cabatur non esse uentura. Num
g᷑ in hoc officio qd̾ fuit p̃cipue me¬
um sentençia mea rep̾henditur
rem maxima potuisse sũmi ꝑicłi.
non solum ea me s eciam a çẽde
incendii uastitate nemo negat.

Expanded text:
uissem enim potius ipse—sed quia uissem enim potius ipse—sed quia videbam id quod omnes, quod nos de Cn. Pompeio polliceremur, id illum fide consilio virtute auctoritate felicitate denique sua facillime perfecturum. itaque sive hunc di immorfrugum inopia, fames, vastitas, caedes, incendia, rapinae, scelerum impunitas, fuga, formido, discordia fuisset, sic reditu ubertas agrorum, frugum copia, spes oti, tranquillitas animorum, iudicia, leges, concordia populi, senatus auctoritas mecum simul reducta videantur, sive egomet aliquid adventu meo, consilio, auctoritate, diligentia pro tanto beneficio praestare debui: praesto, promitto, spondeo,—nihil dico amplius, hoc quod satis est huic tempori dico,—rcabatur non esse venturam. num igitur in hoc officio, quod fuit praecipue meum, sententia mea reprehenditur? rem maximam fuisse summique periculi, non solum a fame, sed etiam a caede incendiis vastitate, nemo negat,
Abbreviated transcription (Latin):
amona nec opinata uilitas ꝯse¬
cuta est. Erant qui deos ĩmõrles¬
id qd̾ ego sencio numine suo reditũ
meum dicerent ꝯprobasse. nõ nulli
autem illam tem ad illam racione
Siecturaq reuocabant. Qui qd̾
in meo redicu spel ocii et concordie li¬
ta uidebat᷑. in discessu aut cotidia¬
mis sedicionis timor iam pene bel¬
li depulso metu. cõmutatam ãno¬
na esse dicebant. Que quia rur¬
sus in meo reditu facta erat durior
Ame cuiꝰ aduẽtu tore uilitatem
bom uiri dictabãt annona flagita.¬
bat᷑. Ego demq non solum ab ope¬
ris tuis impulsu tuo noĩabar. sed
ecia depulsis ac dissipatis cuis co
bar. Ueni expectatus młtis iam
copia. Annone uilitas. Possem ali¬
quid in eare. generacio nõ habeba¬
tur. flagitabar bonorũ ex postula¬
cione. imꝓborũ ꝯuicia sustinere
nõ poteram. Delegaui amnco lo¬
cupleciori nõ quo illi ita de me me¬
rito omis illud imponere Succu.¬

Expanded text:
annonam necopinata vilitas conseannonam necopinata vilitas consecuta est. erant qui deos immortalis—id quod ego sentio—numine suo reditum meum dicerent comprobasse; non nulli autem illam rem ad illam rationem coniecturamque revocabant, qui, quod in meo reditu spes oti et concordiae sita videbatur, in discessu autem cotidianus seditionis timor, iam paene belli depulso metu commutatam annonam esse dicebant; quae quia rursus in meo reditu facta erat durior, a me, cuius adventu fore vilitatem boni viri dictitabant, annona flagitabatur. ego denique non solum ab operis tuis impulsu tuo nominabar, sed etiam, depulsis ac dissipatis tuis copbar. veni exspectatus; multis iam copia, annonae vilitas: possem aliquid in ea re necne ratio non habebatur. flagitabar bonorum expostulatione: improborum convicia sustinere non poteram. delegavi amico locupletiori, non quo illi ita de me merito onus illud imponerem—succub
Abbreviated transcription (Latin):
bi salus esse in ocio nulla posset.
cum desꝑatis ducib decuriacos
ac descriptos hẽres ex̾citus ꝑditoꝵ.
nõ ne ꝓuidendu senatui fuit ne
in hanc tantam materie sedicio¬
nis. ista fimesta fax ad heresceret.
Fuit g cã capiendi noui cõsilii. Ui¬
dete nũc fuerĩt ne ꝑtes mee pene
p̾cipue. quẽ tũ serguis ille tuus quẽ
lolluis quẽ cetere pestes in lapida¬
cione illa noĩabant: Quẽ ãnonã
prestare oportere dicebant: Nõne
me: Quid pueroꝵ illa cõcursacio
nocturna nõ a te ipsa istituta
me frumc̃tũ flagitabat. Quasi
uo ego aut rei frumẽtarie p̃fiusse
aut ꝯpressum aliqd̾ frumẽtu tene¬
rom aut in isto genete oĩno qcqͣ
aut curacione aut ptãte ualuissez.
D homo ad cedem imminẽs. meũ
nomen oꝑis edid̾at impitis miece¬
rat. Cum de mea dignitate in tẽplo
iouis optimi maximi senatus frequẽ¬
tissiuiꝰ uno isto dissenciente decreuis¬
set: subito illo ipso die carissima

Expanded text:
bi salus esse in otio nulla posset, bi salus esse in otio nulla posset, cum desperatis ducibus decuriatos ac descriptos haberes exercitus perditorum, nonne providendum senatui fuit ne in hanc tantam materiem seditionis ista funesta fax adhaeresceret? fuit igitur causa capiendi novi consili: videte nunc fuerintne partes meae paene praecipuae. quem tum Sergius ille tuus, quem Lollius, quem ceterae pestes in lapidatione illa nominabant? quem annonam praestare oportere dicebant? nonne me? quid? operarum illa concursatio nocturna non a te ipso instituta me frumentum flagitabat? quasi vero ego aut rei frumentariae praefuissem, aut compressum aliquod frumentum tenerem, aut in isto genere omnino quicquam aut curatione aut potestate valuissem. sed homo ad caedem imminens meum nomen operis ediderat, imperitis iniecerat. Cum de mea dignitate in templo Iovis optimi maximi senatus frequentissimus uno isto dissentiente decrevisset, subito illo ipso die carissimam
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. At qͥn utrũq fuisse ꝑspicuũ
est. difficultatem annone lũmãq
mopia rei frumẽtarie. ut hoĩes nõ
ia duiturna caritatem. l ut fa¬
mẽ plane tunerent. Nemo negat
hãc istũ ocii et pacis hostem cã
arrepturũ fuisse. Ad incendia. cedes.
rapinas. Nolo pontifices suspice¬
mini inli uideritis. qui sũc hoĩes
A.Q. metello frẽ tuo ꝯsule in sena¬
tu pala noĩati an quib ille se la¬
pidib ad petitũ ecia ꝑcussum ẽẽ
dixit .l. sergiũ et M. lolliũ noĩa.¬
uit. Quis est iste lollius. qui sine
terro ne nũquidem tecũ est. qui te
Quis elt lergul armiger ca tilme
scipator tui corporis. signifer sedici¬
onis. cõcitator tabernariorũ.dap̃¬
natus iniuriarũ. ꝑ cussor lapidacor
fori. depopulator obsessor curie.
His atq eiusmodi ducib. cũ cu
in annone caritate in consulel in le¬
natũ in bona. fortunasq locuple¬
repẽtinos impetul ꝯꝑares. cum ti¬

Expanded text:
fidem? atquin utrumque fuisse perspicuum fidem? atquin utrumque fuisse perspicuum est; difficultatem annonae summamque inopiam rei frumentariae, ut homines non iam diuturnam caritatem, sed ut famem plane timerent, nemo negat: hanc istum oti et pacis hostem causam arrepturum fuisse ad incendia caedis rapinas nolo, pontifices, suspicemini, nisi videritis. qui sunt homines a Q. Metello, fratre tuo, consule in senatu palam nominati, a quibus ille se lapidibus adpetitum, etiam percussum esse dixit? L. Sergium et M. Lollium nominavit. quis est iste Lollius? qui sine ferro ne nunc quidem tecum est, qui te quis est Sergius? armiger Catilinae, stipator tui corporis, signifer seditionis, concitator tabernariorum, damnatus iniuriarum, percussor, lapidator, fori depopulator, obsessor curiae. his atque eius modi ducibus cum tu in annonae caritate in consules, in senatum, in bona fortunasque locuplerepentinos impetus comparares, cum ti
Abbreviated transcription (Latin):
senatũ illuc uocante metello cõs.
qui si uerus fuit ex dolore hoĩu ⁊
fame. certe consules causaz susci¬
pere. certe senatus aliquid cõsilii
caꝑe potuit. Sin cansa fuit ãno¬
nã: sedicionis quide instimulator
et concitator tu fuisti. nõne id .a.¬
gendũ nob̾ oĩbus fuit. ut materies
subtrahemꝰ furori tuo: Quid sĩ
uerũq fuit ut et fames scimula¬
ret hoiẽs. et tu in hoc iuscere tãꝙͣ
inguen existerel. nonne fuit eo
maior ad hibenda medicmna. que
et illud natiuũ et hoc delictũ ma¬
lũ sanare posset: Erat gͥ et p̃sẽs
caritas et futura fames. nõ est sa¬
tis facta lapidacio est. Si ex do¬
lore plebei nullo maitante ma¬
gnũ malũ si .p. dodii inpulsu usi¬
tatũ hoĩs fac morosi scelus. si u¬
crũq ut et res esset ea q̃ sua spõ¬
te multitudinis animos incitaret
et ꝑ ati atq armaci ledicionis
duces. uidet᷑ ne ipsa res .p. et cõ¬
sulis auxilius implorasse ⁊ senatꝰ

Expanded text:
senatum illuc vocante Metello consule. senatum illuc vocante Metello consule. qui si verus fuit ex dolore hominum et fame, certe consules causam suscipere, certe senatus aliquid consili capere potuit; sin causa fuit annona, seditionis quidem instimulator et concitator tu fuisti, nonne id agendum nobis omnibus fuit ut materiem subtraheremus furori tuo? quid? si utrumque fuit, ut et fames stimularet homines et tu in hoc ulcere tamquam inguen exsisteres, nonne fuit eo maior adhibenda medicina quae et illud nativum et hoc inlatum malum sanare posset? erat igitur et praesens caritas et futura fames; non est satis; facta lapidatio est. si ex dolore plebei nullo incitante, magnum malum; si P. Clodi impulsu, usitatum hominis facinerosi scelus; si utrumque, ut et res esset ea quae sua sponte multitudinis animos incitaret, et parati atque armati seditionis duces, videturne ipsa res publica et consulis auxilium implorasse et senatus
Abbreviated transcription (Latin):
atq auctor quid rep̾hendat᷑. utrũ
causa noui consilii capienda non
fuit. An mee ꝑtes in ea causa non
p̃cipue fuerũt. an alio pocius cõ¬
fugiendũ fiue ius. Nue cã maior
qmͣ fames esse potuit. qm̃ sedicio
qmͣ consilia tua tuorũq qͥ faculta¬
te oblata ad imꝑicorũ animos mo¬
tandos renouacuru te tua illis fu¬
nesta latrocima binũ non ac cãm
putauit. Frumẽtũ ꝓuĩcie frum̃¬
tarie ꝑtim non habebãt. ꝑtim in
alias tras credo ꝓpter uarietate
uenditorũ miserant. ꝑtim quo gͦ¬
cius esset tũ cũ in ip̃sa fame sus¬
uenissent custodiis luis clausuz
cõtinebant ut subito nouũ mit¬
terent. Nes erat non in opmione
dubia s in presencia atq ante
oculos ꝓposito ꝑiculo. Neq id
comiectura ꝓspiciebamus. s iam
ex ꝑti iudebam. Nam cũ ingue¬
sceret anona ut iam plane ĩopi¬
a ac fames nõ caritas timeret᷑:. cõ¬
cursus est ad templũ ꝯcordie factꝰ.

Expanded text:
atque auctor, quid reprendatur. Vtrum atque auctor, quid reprendatur. Vtrum causa novi consili capiendi non fuit, an meae partes in ea causa non praecipuae fuerunt, an alio potius confugiendum fuit nobis? quae causa maior quam fames esse potuit, quam seditio, quam consilia tua tuorumque, qui facultate oblata ad imperitorum animos incitandos renovaturum te tua illis funesta latrocinia ob annonae causam putasti? frumentum provinciae frumentariae partim non habebant, partim in alias terras, credo, propter avaritiam venditorum miserant, partim, quo gratius esset tum cum in ipsa fame subvenissent, custodiis suis clausum continebant, ut subito novum mitterent. res erat non in opinione dubia, sed in praesenti atque ante oculos proposito periculo, neque id coniectura prospiciebamus, sed iam experti videbamus. nam cum ingravesceret annona, ut iam plane inopia ac fames non caritas timeretur, concursus est ad templum Concordiae factus,
Abbreviated transcription (Latin):
q optime de re.p. meritus dãpnato¬
rum poena sultinerem. Quorum
ecia delicta ꝓpter eorũ egregia in
om̃es bonos ferre oportẽt eorũ opti¬
mũ ꝯsiliũ ego potissimũ ꝑ eos in me
repudiarez. At quã sentenciam
dixi. Porimũ eam qua populi ẜ.¬
mo in aunus nr̃ĩs iam ante defix¬
erat. Deide eam que erat suꝑiori¬
b dieb agitata in senatu. Demde
eam quã senatus frequens tũ cũ in
ẽ ad sensus secutus est ut neq alla¬
ta sit a me res mopinata ac recẽs.
nec si qd̾ in sentencia uicium est.
iauis sit eiul qui dixerit qm oiuz
qui probarint. At eñ liberũ sena¬
tus iudiciũ ꝓpter metũ nõ fuit.
Si timiuisse eos facis qui discelle¬
rũt. ꝯcede nõ timuisse eos qͥ remã¬
serũt. Din autẽ sine his qͥ tũ fu¬
erũt nichil decerm libere potuit
cũ om̃es ad essent coeptũ est refer¬
natu reclamatũ est. S̾ q̃ro ĩ ipã
sentẽcia qmͣ princeps ego sum eid

Expanded text:
que optime de re publica meritus, damnatoque optime de re publica meritus, damnatorum poenam sustinerem? quorum etiam delicta propter eorum egregiam in omnis bonos ferre oporteret, eorum optimum consilium ego potissimum per eos in mearepudiarem? at quam sententiam dixi? primum eam quam populi sermo in animis nostris iam ante defixerat, deinde eam quae erat superioribus diebus agitata in senatu, denique eam quam senatus frequens tum cum mihi est adsensus secutus est: ut neque adlata sit a me res inopinata ac recens, nec, si quod in sententia vitium est, maius sit eius qui dixerit quam omnium qui probarint. at enim liberum senatus iudicium propter metum non fuit. si timuisse eos facis qui discesserunt, concede non timuisse eos qui remanserunt; sin autem sine iis qui tum afuerunt nihil decerni libere potuit, cum omnes adessent, coeptum est refernatu reclamatum est. sed quaero in ipsa sententia, quoniam princeps ego sum eius
Abbreviated transcription (Latin):
rib senatũ ipĩ nõ uenire. mn in.¬
telligẽt hanc sua nimia ꝑseue¬
rancia uehemẽt his quorũ aĩu
offendere uoluerint. et gracam et
iocunda fuisse.At emĩ nõ nulli ꝓ¬
ꝑter timorem quo se in senatu tu¬
to nõ ẽẽ arbitrabãt᷑ discesserũt. Nõ
rephẽdo. nec quero fu̾it ne aliqͥd ꝑ.¬
timescẽdũ. puto suo quẽq arbitratu
tine oporte. Cur ego nõ timuerĩ
queris: quia te illinc abisse ꝯstabat.
Cur cum uiri bomi nõ nulli pucarint
tuto se in senatu else non posse. Ego
non idem senserim: cur cum ego me
estimauissem tuto oĩno in ciuitate
esse nõ posse illi rerunt: An aliis
licet et recte licet in meo metu sibi
niehil timere. michi uni necesse eĩt
et meũ et aliorũ uicem ꝑtimescere:
An qͣrͣ nõ condẽp̃naui sentẽcia me¬
a duo cõs. sũ rep̃hendendus. Eos
gͣ ego potissimũ dãpnare debui. ꝙr
lege ꝑfeũ est ne ego indep̃natus at¬

Expanded text:
ribus in senatum ipsum non venire, non inribus in senatum ipsum non venire, non intellegentes hanc suam nimiam perseverantiam vehementer iis quorum animum offendere voluerint et gratam et iucundam fuisse. at enim non nulli propter timorem, quod se in senatu tuto non esse arbitrabantur, discesserunt. non reprehendo, nec quaero fueritne aliquid pertimescendum: puto suo quemque arbitratu timere oportere. cur ego non timuerim quaeris? quia te illinc abisse constabat. cur, cum viri boni non nulli putarint tuto se in senatu esse non posse, ego non idem senserim? cur, cum ego me existimassem tuto omnino in civitate esse non posse, illi remanserunt? an aliis licet, et recte licet, in meo metu sibi nihil timere: mihi uni necesse erit et meam et aliorum vicem pertimescere? an quia non condemnavi sententia mea duo consules, sum reprehendendus? Eos igitur ego potissimum damnare debui quorum lege perfectum est ne ego, indemnatus at
Abbreviated transcription (Latin):
ecias cum paucis annas. An ego
cum .p. lentulus consul oꝑtimie
de me ac de re .p. meritus. Cũq
metellus qui cum meus mimiꝰ¬
cus esset frater tuus et dissensi¬
onis nr̃e et p̾cibꝰ tuis salutem
ac dignitatem mea pretulisset
me arcesserent in senatum: cum
tanta multitudine ciuiũ tamre¬
centi officio suo me ad referenda
grãm noĩatim uocaret nõ uemiꝰ¬
rem cũ p̾sertim te iam illine cũ
tua fugitiuorũ manu discessisse
constaret. Hic tu me ecia custo¬
dem defensoremq capitolii. tẽplo¬
rũq oĩum hostem capitolinũ ap¬
pellare ausus es. Qd̾ cũ in capi¬
tolio senatũ duo cos haberem co
uenirẽ utrũ est tempus aliqd̾ qͦ
in senatũ uenisse turpe sit: An au
res erige illa de qua agebat ut
rem ipã repudiare et eos qui age¬
bant cõdẽpnare deberem: Primũ
dico senatoris esse bom semꝑ in sẽ¬
natũ uenire. nec cum his sencio
qui scatuũt minus bonis tempo¬

Expanded text:
etiam cum paucis amicis. an ego, etiam cum paucis amicis. an ego, cum P. Lentulus consul optime de me ac de re publica meritus, cum Q. Metellus, qui cum meus inimicus esset, frater tuus, et dissensioni nostrae et precibus tuis salutem ac dignitatem meam praetulisset, me arcesserent in senatum, cum tanta multitudo civium tam recenti officio suo me ad referendam gratiam nominatim vocaret, non venirem, cum praesertim te iam illinc cum tua fugitivorum manu discessisse constaret? hic tu me etiam, custodem defensoremque Capitoli templorumque omnium, hostem Capitolinum appellare ausus es, quod, cum in Capitolio senatum duo consules haberent, eo venerim? Vtrum est tempus aliquod quo in senatum venisse turpe sit, an ea res erat illa de qua agebatur ut rem ipsam repudiare et eos qui agebant condemnare deberem? primum dico senatoris esse boni semper in senatum venire, nec cum his sentio qui statuunt minus bonis tempo