comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fallũt: ac tota subito cã mutat᷑. Atq ut gubnatori ad in¬
cursus tempestatũ i he agẽti ad uarietatẽ cãꝵe rõ mutada
etas facit: si mana eadem : quę fuit ĩcipiẽtib difficultas.
Perisse ꝓtc̃o ꝯfitẽdũ est prętitũ laborẽ cũ semꝑ idẽ labo¬
rãdũ ẽ. Neq ego hoc ago : ut ex tprt dr̃e malit: sedut pos-¬
sit. Idẽ aũt maxiẽ hoc m̃o ꝯseqͥmur. Nota sit pͫ dñdi iua.
ueniẽdu. Nec satis ẽ nõ ignorare : quȩ st̾ cãꝵ iudicialium

Expanded text:
psimus, fallunt, ac tota subito causa mutatur; atque ut gubernatori ad incursus tempestatum, sic agenti ad varietatem causarum ratio muaetas facit, si manet eadem quae fuit incipientibus difficultas? perisse profecto confitendum est praeteritum laborem, cui semper idem laborandum est. neque ego hoc ago ut ex tempore dicere malit, sed ut possit. id autem maxime hoc modo consequemur. nota sit primum dicendierveniendum. nec satis est non ignorare quae sunt causarum iudiciali
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝗͣ tãtã fiduciã facilitatis: ut nõ breue saltẽ tp̃us qđ nũꝗ
fere deerit . ad ea: quę dicturi sumꝰ. dispiciẽda sumam. S
ut ex poita ꝯtrou̾sia ꝓtinꝰ dicẽ uelit Qne qđ est ĩ pͥtus¬
stiuolum ac secnicũ fuerbum petãt: quo ĩcipiãt : sed tã ꝯtu-¬
meliosos inst ride iuicẽ eloqͥntia : & ꝗ stultis eruditi uideri
uelit̃ : stulti eruditis uident᷑. Si qua tñ fortuna tã subitã fe¬
cent agẽdi netitatẽ mobiliore quodã opus erit ĩ genio
uis õĩs intẽdẽda reb : E sꝰ pñtia remitẽdum aliꝗd ex cura

Expanded text:
 debet fiducia facilitatis, ut non breve saltem tempus, quod nusquam fere deerit, ad ea quae dicturi simus dispicienda sumamusut exposita controversia protinus dicere velint; quin etiam, qu quo incipiant. sed tam contumeliosos in se ridet invicem eloquentia, et qui stultis videri eruditi volunt, stulti eruditis videntur. si qua tamen fortuna tam subitam fecerit agendi necessitatem, mobiliore quodam opus erit ingenio, et vis omnis intendenda rebus, et in praesentia remittendum aliquid ex cura
Abbreviated transcription (Latin):
culis desit. Intrare portũĩ ad quẽ naius accedere nͥ lenib
uentis uecta nõ possit. Siꝗõ ĩ nũabiles accidut̃ subitȩ nec̃
Quaꝵ siqua nõ dico cuiusq ĩnocẽtiu ciuũ s amicoruõ
at ꝓpĩquoꝵ alicui euenerit :stabit ne mutus ẽ salutarẽ
petẽtib uocẽ statimq si nõ sucturat᷑ : ꝑituris moms: e se¬
cessu  a silentiũ queꝵe : dũ illa u̾ba fabricẽt: ꝓ memo

Expanded text:
culis desit, intrare portum ad quem navis accedere nisi lenibus ventis vecta non possit, siquidem innumerabiles accidunt subitae necesquarum si qua, non dico cuicunque innocentium civium sed amicorum ac propinquorum alicui evenerit, stabitne mutus et salutarem petentibus uocem statimque, si non succurratur, perituris, moras et secessum et silentium qu
Abbreviated transcription (Latin):
ti sei placebat ꝑꝑ sola uitia: ꝙ ad ea se ꝗłqi dirigebat estin¬
genda: qus pot̾at. Deiñ cũ se iactane : eodem mẽ dr̃t Seaccã
simalat. cuiꝰ ꝙ mlłtę alioꝗ e migns untutes fuert̃ : Ingeniũ
facile. e copiosum płemnũ studi mltaꝵ rere cogͥtio. In qua tã
ma ꝙ abũdat dulcib uitiis. uelles eũ suo ĩgenio dixisse ah¬
si nõ oĩa sua amasse: si reꝵe podera minutissimis sñiis non
fregille ꝯsensu poti eruditoꝵ / ꝗ̃ pueroꝵ amore compbaretur.
Ueꝵ sic qͦ. iã robustis:  seuetiore gñe satis firmats legc̃tus¬
uł iõ: ꝙ exercere p̃t utrũq iudicẽ. Multa .n. ut dixi i ꝓbanda
ĩ eo m̃łta aẽ admim̃da st̃. Eligere mõ curg sit: q̃o ut ip̃e
fecissae. Digna .n. fuit illa natura : quȩ meliora uelle:¬
X hil eģt̾isq lectiõe dignis austorib e u̾boꝵ sum̃da copia

Expanded text:
ri. sed placebat propter sola vitia et ad ea se quisque dirigebat effinri. sed placebat propter sola vitia et ad ea se quisque dirigebat effingenda qu e multae alioqui et magnae virtutes fuerunt, ingenium facile et copiosum, plurimum studii, multa rerum cognitio; in qua tamema, quod abundant dulcibus vitiis. velles eum suo ingenio dixisse, alset, si non omnia sua amasset, si rerum pondera minutissimis sententiis non fregisset, consensus potius eruditorum quam puerorum amore comprobaretur. verum sic quoque iam robustis et severiore geuod exercere potest utrinque iudicium. multa enim, ut dixi, probanda in eo, multa etiam admiranda sunt, eligere modo curae sit; quod utinam ipse fecisset. digna enim fuit illa natura, quae meliora vellx his ceterisque lectione dignis auctoribus et verborum sumenda copia
Abbreviated transcription (Latin):
Suffecit ponderi reꝵ. Scias eũ sentire: quę dicit. Scripsit
nõ paꝵ multa Cornelius celsusi dextios setum nõ sñ cłtũ
ac nitore. Plancus in stoicis rezꝑ cognitioni utlis: in epicu¬
reis leuis ꝗđ sed nõ iniucũdus tñ auetor catius ẽ. Ex indu-¬
stria denecã in om̃i gnͣe eloq̃ntis distuli ꝑꝑ uulgatã fulss
de me op̃ionei: ꝗa damnare eũ q ĩuisu qͦ hr̃t sum credit.Q acci¬
dit m dũ cõruptũ ex oĩb uitiis fractũ dñdi genus reuocare ad se¬
uera iudicia cõtendo. tum ãt fere solus hio ĩ manib adulescẽtũ
fut: quẽ nõ eꝗ̃d oĩo conabar excutere i sed potiorib prȩferrinã
sinebam : quos ille nõ destiterat ĩ tessere: cũ diu̾si sibi ꝯscius gñis
place̾ se ĩ dñdo posse ĩ ꝗb illi placerẽ aiffidert. Amabat᷑ ãt cũ
mag̾ ꝗ̃ imitabant᷑. tãtumq ab eo efiuebãt : ꝗͣtu ille ab antiquis
destenaerat. fore n optadũ pares : ac saltẽ ꝓrximos illi uiro fie¬

Expanded text:
suffecit ponderi rerum; scias eum sentire quae dicit. scripsit non parum multa Cornelius Celsus, Sextios secutus, non sine cultu ac nitore. Plautus in Stoicis rerum cognitioni utilis. in Epicureis levis quidem, sed non iniucundus tamen auctor est Catius. ex industria Senecam in omni genere eloquentiae distuli propter vulgatam falso de me opinionem, qua damnare eum et invisum quoque habere sum creditus. quod accidit mihi, dum corruptum et omnibus vitiis fractum dicendi genus revocare ad severiora iudicia contendo. tum autem solus hic fere in manibus adolescentium fuit. quem non equidem omnino conabar excutere, sed potioribus praeferri non sinebam, quos ille non destiterat incessere, cum diversi sibi conscius generis placere se in dicendo posse iis, quibus illi placent, diffideret. Amabant autem eum magis quam imitabantur tantumnque ab eo defluebant, quantum ille ab antiquis descenderat. foret enim optandum pares ac saltem proximos illi viro fie
Abbreviated transcription (Latin):
medio foro tot circũstantib iudiciis iurgiis fortuitis q̃r cla¬
morib erit sulito cõtinua orõe dñium: Si ꝑticulas: quas
ciris mãdamus : nͥ ĩ solitudine reꝑie nõ possumꝰ : ꝑꝑ quȩ ille
idẽ tãtus amator setreti De mosthenes in lutore : ĩ quo maxꝰ
cũ sono fluetꝰ illuerent meditas ꝯsuescebat ꝯtionũ fremitus
nõ ex pauesct᷑. Illa qͦi minora : Sed nł in studiis ꝓuũ ẽ : nõ sunt
ttã scunda : scribi opnẽ cens : in ꝗbus facillima ẽ rõ delendi:
nͥ forte uisus infirmior : mẽbranaꝵ potiꝰ usum exige : q̃ ut
iuuãt aciẽ ita crebra relatione : quoad ĩtirgũt᷑ calami. momat᷑
manũ :  cogitatiõis impetũ frangũt. Reliquẽ d aũt ĩ utrob¬

Expanded text:
medio foro, tot circumstantibus iudiciis, iurgiis, fortuitis etiam clamedio foro, tot circumstantibus iudiciis, iurgiis, fortuitis etiam clamoribus, erit subito continua oratione dicendum, si particulas quas ceris mandamus nisi in solitudine reperire non possumus? propter quae idem ille tantus amator secreti Demosthenes in litore, in quo se maximo cum sono fluctus illideret, meditans consuescebat contionum fremitus non expavescere. illa quoque minora sed nihil in studiis parvum est non sunt transeunda: scribi optime ceris, in quibus facillima est ratio delendi, nisi forte visus infirmior membranarum potius usum exiget, quae ut iuvant aciem, ita crebra relatione, quoad intinguntur, calami morantur manum et cogitationis impetum frangunt. relinquendae autem in utro
Abbreviated transcription (Latin):
gñdũ ẽ ꝑ qd somno suꝑerit aut decrit. Obstat .n. diligẽte
sebendi ẽ fatigatio &e abũde si uati : lucis spacia sufficiũt
Occupatos in nocit̃ net̃itas agit. Est .n. lei cubratio qñs ad
eã in tegri ac refesti uenimꝰ optimũ secreti genꝰ: s silẽnũ ꝓ
setessus: & undiq liber aius: ut st̾ maxie optãda ita nõ posstꝰ
sꝑ cõtinge᷑. Iõq nõ statim siꝗd obstrepe: abiiciẽdi codices ent:
a deplorãdus dies ueꝵ ĩ cõmodis repugnãdũ : ꝗ hic faciẽdus
usus ut oĩa q̃ impediũt uincat ĩ tentio quã si tota m̃te ĩ opus
nie. An uͦ freqñter ꝗ̃ fortuita heȩ cogitatio prȩstat : ut obui-¬
os nõ uideamꝰ & itinẽ deerremus nõ sꝯse quam id̃ si q uolu¬
erimꝰ : Nõ ẽ ĩdugẽdũ cãis desidiȩ Nã si nõ nͥ refesti nõ nͥ¬
hilares nõ n õib aliis curis uacãtes studendũ existimau̾im:
ꝙ̃ faciat sibi cogitatio ip̃a secretũ. Qd alioꝗ fic: cũ in

Expanded text:
aud deerit. obstat enim diligentiae scribendi etiam fatigatio, et abunde, si vacet, lucis spatia sufficiunt; occupatos in noctem necessitas agit. est tamen lucubratio, quotiens ad eam integri ac refecti venimus, optimum secreti genus. sed silentium et secessus et undique liber animus ut sunt maxime optanda, ita non semper possunt contingere, ideoque non statim, si quid obstrepet, abiiciendi codices erunt et deplorandus dies; verum incommodis repugnandum et hic faciendus usus, ut omnia quae impedient vincat intentio; quam si tota mente in opus niet. An vero frequenter etiam fortuita hoc cogitatio prestat, ut obvios non videamus, et ita, ne deerremus, non consequemur idem, si et voluerimus? Non est indulgendum causis desidie. Nam si nonnisi refecti, nonhilares, non nisi omnibus aliis curis vacantes studendum existimarimus,viis etiam faciat sibi cogitatio ipsa secretum. quid alioqui fiet, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
młta iteraniõe mollita: e uelut ꝯfecta memoriȩ : imitationiq
t̃dat᷑. At diu nõ nisi optimꝰ ꝗsq: & ꝗ credeatem sibi minime
fallat legendus ẽ: sed diligẽter. ac pene ad scribẽdi soliaitudi¬
nẽ: nec ꝑ ꝑtes mõ scrutãda oĩa. sed ꝑleetꝰ liber utiq ex ĩ regͦ
resum̃das: prȩcipue or̃o cuiꝰ ututes freq̃nter ex ĩ dustria qͦ oc

Expanded text:
multa iteratione mollita et velut confecta, memoriae imitationique multa iteratione mollita et velut confecta, memoriae imitationique tradatur. ac diu non nisi optimus quisque et qui credentem sibi minime fallat legendus est, sed diligenter ac paene ad scribendi sollicitudinem; nec per partes modo scrutanda omnia, sed perlectus liber utique ex integro resumendus, pr
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ aidiuuãt. E excitat. ꝗ dicit spũ ip̃o. nͨ imigine q̃ am¬
bitu reꝵssed reb ĩ cendit. Viuũt n. oĩa e mouent᷑: excipi¬
musq noua illa uolut nascentia cũ fauore. ac solicitudiẽ :¬
nec fortuna mõ iudicii. sei ẽ ip̃oꝵ. ꝗ orãt ꝑiculo afficimur.
Pretꝰ hes uox s actio detora cõmendat:ut ꝗd ꝗsqͥ locꝰ postula¬
bit. ꝓnũtiãdi uł potẽnissima ĩ dñdo rõ. & ut semeł dicã paritet
oũ docae. In lestiõe certius iudiciũ: qđ audiẽti freqͣnter uł su¬
us cꝰq fauor. aut ille lauduituci clamor extorq̃t. Pude .n
dissentire. & illud tacita quadã uerecũdia inhibem᷑ plus nob
grãm praua iudicia nõ referãt. Lectio libera ẽ: nec actionis
ĩ petu tr̃ascurit : s repetẽ sȩpiꝰ lice siue dubites siue memõiẽ¬
asfigc᷑ uelis Repetimꝰ aũt̃ e trastamꝰ & ut cibos mãsos: ac̃
ꝓpe liq̃factos dimutimꝰ: quo faciliꝰ digerat᷑. ita lectio nõ cruda s

Expanded text:
tat qui dicit spiritu ipso, nec imagine et ambitu rerum sed rebus incendit. vivunt omnia enim et moventur, excipimusque nova ilia velut nascentia cum favore ac sollicitudine. nec fortuna modo iudicii sed etiam ipsorum qui orant periculo adficimur. praeter haec vox, actio decora, accommodata, ut quisque locus postulabit, pronuntiandi vel potentissima in dicendo ratio et, ut semel dicam, pariter omnia docent. in lectione certius iudicium, quod audienti frequenter aut suus cuique favor aut ille laudantium clamor extorquet. pudet enim dissentire, et velut tacita quadam verecundia inhibemur plus nobgratiam prava iudicia non referant. lectio libera est nec actionis impetu transcurrit; sed repetere saepius licet, sive dubites sive memoriis. repetamus autem et retractemus, et ut cibos mansos ac prope liquefactos demittimus, quo facilius digerantur, ita lectio non cruda, sed
Abbreviated transcription (Latin):
audaciom e prȩsumũt eãdem ꝑe dñdi facultaẽ. S & ip̃is
snĩis adiit̃ lice oratoriũ robur: E omissa supplere & effusa
sustrige. Neq ego paraphiasin ẽẽ ĩtpretatiõe tr̃ uolo s circa
eosam sensus certamen at emulationẽ. sõq ab illis dissetio :¬
nã eloq̃ntiã fecit : ut una de re bñ dici: nͥ semł nõ possit : nͥ font
histtionũ mltã cirta uoces ensde uarurt gestus põt. or̃adimi¬

Expanded text:
udaciora non praesumunt eadem proprie dicendi facultatem. sed et ipsis udaciora non praesumunt eadem proprie dicendi facultatem. sed et ipsis sententiis adiicere licet oratorium robur et omissa supplere, effusa substringere. neque ego paraphrasim esse interpretationem tantum volo, sed circa eosdem sensus certamen atque aemulationem. ideoque ab illis dissentio, qnatura eloquentiam fecit, ut una de re bene dici nisi semel non possit. nisi forte histrionum multa circa voces easdem variare gestus potest, or
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pͥma aut fa aut dĩceps tractãda sit. Nã i scĩ ẽ g̃ pͣ u. qͦ¬
pueroꝵ ⁊ ẜo: quo iã robustoꝵ studis ordinẽ dedimꝰ. S de qͦ nc̃ agi
uñ copiar facultas mat᷑ ueniat : uentere grȩga ĩ latinũ uetes
nr̃i oratores optimã iudicabãt. Id se .L. crassus in illis cicerõis
de ortore libris dcit factitasse. Io cicͦ sua ip̃e ꝑ freq̃atissic̃ prȩci¬
pit : Qnẽ libros platonis e xenophõns edidit hoc gnẽ tm̃aslatos
Io auessale placuit : m̃łegi st ab eo epgȩ ad hc̃ moũi or̃nes adeo.
ꝯtendene : ⁊ mani᷑ est exꝰcitatũ is huiꝰte rõ Nã e reꝵcopia
grȩgi auctores abũdant : & p̃łimũ artis ĩ eloq̃ntiã intulenat:
necessitas q̃dã ẽ : ꝗa plȩrũq a grȩcis romana dissennũt. S T̃
illa ex latinis ꝯu̾sio młrui e ip̃a ꝯtulerit. Ac de cãminib q̃d
neĩem̃ credo dubitare : quo solo gne exꝰcitatiõis dr̃ usus ẽe Sulpi¬

Expanded text:
quae prima aut secunda aut deinceps tractanda sint nam id factum ordinem dedimus sed de quo nunc agitur, unde copia ac facilitas maxime veniat. vertere Graeca in Latinum veteres nostri oratores optimum iudicabant. id se L. Crassus in illis Ciceronis de Oratore libris dicit factitasse. id Cicero sua ipse persona frequentissime praecipit, quin etiam libros Platonis atque Xenophontis edidit hoc genere translatos. id Messalae placuit, multaeque sunt ab eo scriptae ad hunc modum orationes, adeo contenderet. et manifesta est exercitationis huiusce ratio. nam et rerum copia Graeci auctores abundant et plurimum artis in eloquentiam intulerunt, necessitas quaedam est, quia plerumque a Graecis Romana dissentiunt. sed et illa ex Latinis conversio multum et ipsa contulerit. ac de carminibus quidem neminem credo dubitare, quo solo genere exercitationis dicitur usus esse Sulpi
Abbreviated transcription (Latin):
In hͨ optime faciũt infinigȩ qõnes : quas uocari thesis ditius :¬
ꝗb Cicꝰ iã pͥnceps in re p. exceri solebat. His ꝯfinis ẽ aestau¬¬
ctior e ꝯfirmatio sñaꝵ. Nã cũ sit siũa decretũ qdlã atq
preceptu: q̃d de reo idẽ de iudicio rei q̃m p̃ot : tũ loci cões
quos ẽ scriptos ab oratorib scimꝰ. Nã ꝗ hȩȩ resta tm̃ : ẽ in
nłłos flexus retedẽna copiose tractauerit : utiq ĩ illis płs
excursus retipientib magis abũdabit etitq in ões c̃as gat¬

Expanded text:
in hoc optime facient infinitae quaestiones, quas vocari θέσεις diximus, quibus Cicero iam princeps in re publica exerceri solebat. his confinis est destructio et confirmatio sententiarum. nam cum sit sententia decretum quoddam atque praeceptum, quod de re idem de iudicio rei quaeri potest. tum loci communes, quos etiam scriptos ab oratoribus scimus. nam qui haec recta tantum et in nullos flexus recedentia copiose tractaverit, utique in illis plures excursus recipientibus magis abundabit eritque in omnes causa
Abbreviated transcription (Latin):
erit iuuenis quẽ pręceptor eoegerit ĩ declamãdo ꝗͣ silłimũ
eẽ ueritati e ꝑ totus ire mat̾ias : quaꝵ nc̃ facillimar
mar̃ fauorabilia decerpũt. Obstat huic . q̃d ẜo loco posui
fere turba discipłoꝵ q ꝯsuctudo classiũ certis dieb audie

Expanded text:
erit iuvenis, quem praeceptor coegerit in declamando quam simillimum erit iuvenis, quem praeceptor coegerit in declamando quam simillimum esse veritati et per totas ire materias, quarum nunc facillima et maxime favorabilia decerpunt. obstant huic, quod secundo loco posui, fere turba discipulorum et consuetudo classium certis diebus audie
Abbreviated transcription (Latin):
subsellia ĩ basilita tr̃asferrẽt᷑: ita illi eglũ nouũ fuit : ut õis
eius eloq̃ntia ꝯtineri testo ac panetib uideret᷑. Et iuue¬
nis: ꝗ rõem ĩueniẽdi: eloq̃ndiq a preceptorib diligẽter acte¬
ꝑit: qd nõ ẽ fini oꝑis. si docere sciãt & uelit᷑: ex̾citatiõe
qͦ modicã fuerit ꝯsetutꝰ. oratorẽ sibi aliquẽ : qđ ap̃ maio¬
res fieti solebat deligat: quẽ sequat᷑: quẽ imitet᷑ iudiciis
ĩt̾sit ꝗꝑłimis: & sit cẽtaminis : cui destinat᷑ frequens spesta¬
tor Tũ cãs uł easdem :quas agi audierit : stilo e ip̃e cõ¬
gladiatorib fieti uuemꝰ decretoris ex̾ceat᷑: ut fecisse
erutũ dicimꝰ ꝓ milone. Meliꝰ hoc ꝗ̃ restribe uet̾ib õnõibus:
ut fecit Sextiꝰ ꝯͣ ciceronis astionẽ hĩta ꝓ eodẽ cũ alt̾am ꝑtẽ
satis nosse nõ posse ex sola efensione. Citius at̃ si ubneus

Expanded text:
subsellia in basilicam transferrentur. ita illi caelum novum fuit, ut omnis subsellia in basilicam transferrentur. ita illi caelum novum fuit, ut omnis eius eloquentia contineri tecto ac parietibus videretur. quare iuvenis, qui rationem inveniendi eloquendique a praeceptoribus diligenter acceperit quod non est infiniti operis, si docere sciant et velint, exercitationem quoque modicam fuerit consecutus, oratorem sibi aliquem, quod apud maiores fieri solebat, deligat, quem sequatur, quem imitetur; iudiciis intersit quam plurimis et sit certaminis, cui destinatur, frequens spectator. tum causas vel easdem, quas agi audierit, stilo et ipse comgladiatoribus fieri videmus, decretoriis exerceatur, ut fecisse Brutum diximus pro Milone. melius hoc quam rescribere veteribus orationibus, ut fecit Cestius contra Ciceronis actionem habitam pro eodem, cum alteram partem satis nosse non posset ex sola defensione. citius autem idoneus
Abbreviated transcription (Latin):
at ex̾citationũ certa nẽcitate ocio e nicũdiorib epulis
reficiũt᷑. Ideoq mihi uidt̃ .M. Tulliꝰ tm̃ ĩ tulisse elsqntiȩ lu-¬
men: ꝙ ĩ hoc qͦ studioꝵ setessus excũrit. Nã si nob sola matia
fuerit ex litib nẽce ẽ: deterat᷑ fulgor se durescat artiđus E
ip̃e ille mucro ĩgenii quotidiana pugna retũdat᷑. Sed quẽ admo
forẽsib cc̃taminib excitatos e qͣi milita̾tes reficit : ac reparat hec
uelut sagina dñdi : sic adulescentes nõ debẽ nimiũ ĩ falsa reꝵ ina¬
gine etineri & ĩanib simulactis usq adeo : ut diffilis ab iis digis¬
sus sit: assue facẽ: ne ab illa :ĩ qua ꝓpe ꝯsucuert̃ : ũbra ueradis¬
crimina uelut quẽdã solẽ reformide: Qđ accidisse ẽ portio la¬
troni: ꝗ pͥmus clari nõis ꝓfessor fuit tradit᷑: ut cũ ci sũma
⁊̃ scholis opiõe obtinẽti cã in foro ess orãda: ĩpense petient:ut

Expanded text:
s reficiuntur. ideoque mihi videtur M. Tullius tantum intulisse eloquentiae lumen, quod in hos quoque studiorum secessus excurrit. nam si nobis sola materia fuerit ex litibus, necesse est deteratur fulgor et durescat articulus et ipse ille mucro ingenii cotidiana pugna retundatur. sed quemadmodum forensibus certaminibus exercitatos et quasi militantes reficit ac reparat haec velut sagina dicendi, sic adolescentes non debent nimium in falsa rerum imagine detineri et inanibus simulacris usque adeo, ut difficilis ab his digressus sit, assuescere, ne ab illa, in qua prope consenuerunt, umbra vera discrimina velut quendam solem reformident. quod accidisse etiam M. Porcio Latroni, qui primus clari nominis professor fuit, traditur, ut, cum ei summam in scholis opinionem obtinenti causa in foro esset oranda, impense petierit,
Abbreviated transcription (Latin):
bẽdũ gͦ ꝗͣ diligẽtissime : & ꝗͣ płimũ. Nã ut tra altius effossa gñan¬
dis : alẽdisq sem̃ib foccũdior: sic ꝓfectꝰ nõ a sum̃o petitꝰ studiors
labris nascẽtia Illic radices illic fundam̃ta st̾: illic opes uelut san-¬
stiort quodã ȩrario reꝗdite : uñ ad subitos qͦ casus : cũ res etige
ꝓferat᷑. Uires faciamꝰ añ oĩa ꝗͣ sufficiãt labori certaminũ : q usu
nõ exhauriãt᷑. Nihil .n. reꝵ ip̃a ñã uoluit magͫ effici cito. prepo¬
suitqi pulcherimo ciuuiꝗ oꝑi difficutatẽ : quȩ nasce̾di qͦ hanc fe¬
cert legẽ: ut maora dĩalia diutiꝰ iuscerib paretis ꝯnneret᷑. S
cũ sit duplex ꝗuatio: quõ  quȩ mat᷑ scribi oporteat: iã hinc
ordinẽ sequat. Sit pͥmo uł tardus dum diligens stilus Quȩma¬
mus optima. Nec ꝓtinꝰ se offerẽtib gauieamꝰ. Adhibeat᷑ iudicium
ĩuentis: dhispositio ꝓbatis. Delectus .n. reꝵ ruborq agẽdus est¬

Expanded text:
efossa generandis alendisque seminibus fecundior fit, sic profectus non a summio petitus studiorum labris nascentia. illic radices, illic fundamenta sunt, illic opes velut sanctiore quodam aerario conditae, unde ad subitos quoque casus, cum res exiget, proferantur. vires faciamus ante omnia, quae sufficiant labori certaminum et usu non exhauriantur. nihil enim rerum ipsa natura voluit magnum effici cito praeposuitque pulcherrimo cuique operi difficultatem; quae nascendi quoque hanc fecerit legem, ut maiora animalia diutius visceribus parentis continerentur. sed cum sit duplex quaestio, quomodo et quae maxime scribi oporteat, iam hinc ordinem sequar. sit primo vel tardus dum diligens stilus, quaeramus optima nec protinus offerentibus se gaudeamus, adhibeatur iudicium inventis, dispositio probatis. delectus enim re
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ Historia nõ tã finitos nũos ꝗͣ orbẽ quẽdã  grextũq de¬
siderat. Nãq om̃ia eiꝰ mẽbra connexa sunt: e qm̃ lubrica
firmat : cõtinẽ E ꝯtinẽt᷑. De mõstratm genus om̃e fu¬
sires h libioresq nũos iudiciale e ꝯcionale ut matia¬

Expanded text:
citur. historia non tam finitos numeros quam orbem quendam contextumque decitur. historia non tam finitos numeros quam orbem quendam contextumque desiderat. namque omnia eius membra connexa sunt et, quoniam lubfirmant, continent et continentur. demonstrativum genus omne fusiores h
Abbreviated transcription (Latin):
stanter pignaciterq dñdu m̃bratim cesimq dicemꝰ. Nam
hoc ĩ orõe p̃łimũ uale. Aeoq reb accomodata ꝯpositio :
ut asꝑis asperos ẽ nũos adhiberi oporteat : qͦ cum di¬
cente at audient inahõresce᷑. Membratim plerunq:
narrabimus aut ipsas ꝑiodos maiorib interuallis: &
uelut laxiorib modis resoluemus. exceptis: que
nõ dicẽdi gratia iseo ornandi narrantur: ut in uerrẽ
ꝓsepine raptus. Hlic .n. lenis: e fiuens ꝯrertꝰ dete
Deriodos apta prooemiis maior cãꝵ. ꝗb solicitudinez cõ¬
mẽ datione miseratione res ege. Itẽ cõi locis e ĩ om̃i
amplificatiõe. Seo poscit tũ austera si accuses: tũ tula si
laudes multũ eĩ epilogis polle. Totũ aut adhibẽdũ ẽ qd
sit ampli cõpositiõis genus: cũ iudex nõ solũ remtene seo
ẽ captus est or̃one: & se credit actori: & uoluptate ia du

Expanded text:
stanter, pugnaciter dicendum,membratim caesimque dicemus, nam stanter, pugnaciter dicendum,membratim caesimque dicemus, nam hoc ut oratione plurimum valet; adeoque rebus accommodanda compositio, ut asperis asperos etiam numeros adhiberi oporteat et cum dicente aeque audientem inhorrescere. membratim plerumque narrabimus, aut ipsas periodos maioribus intervallis et velut laxioribus nodis resolvemus, exceptis quae non docendi gratia, sed ornandi narrantur, ut ut Verrem Proserpinae raptus. haec enim lenis et fluens contextus decet. periodos apta prooemiis maiorum causarum, ubi sollicitudine, commendatione, miseratione res eget, item communibus locis et ut omni amplificatione; sed poscitur tum austera, si accuses, tum fusa, si laudes. multum et ut epilogis pollet. totum autem hoc adhibendum est, quod sit amplius compositionis genus, cum iudex non solum rem tenet, sed etiam captu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfeltum et̃. ac remotũ a cet̾is ium nõ h : ut ꝑ se ma-
nꝰa pes & caput. Orẽ excogitatã. Qñ gͦ incipit
felli id nos ita eẽ facturos: quã cicꝰ breuissimã putat . Itaq
fere ĩ cisa e m̃bra mixta st̾ e ꝯclusionẽ ictiq deliderãt.ꝑi¬
odo płima nõia dat Citꝰ ambitũ : circuitũ cõprehẽsionem:
ꝯtinuationẽ circũ seriptionẽ. Genera eiꝰ duo st alt̾um si¬
plex cũ sensus unus lõgiore ambitu circũducit᷑. Alt̾um
qd ꝯstat m̃bris: incisis: quȩ płes sensus hñt. Aderat Iani¬
tor carceris e carnifea pretoris. Reliqua haba peri¬
cipit freq̃nter e płã. Modus ei a cicerone aut queuoͣ
senariis uersibus: aut ipsius spiritus mõ terminatꝰ prę¬
stare debe: ut sensum concludat: sic aperta: ut intelligi
possit nõ ĩ modica: ut memoria ꝯtineri mẽbrũ longius
iusto tardũ ibreuius stabile ẽ. Ubicũq a criter enit: e in¬

Expanded text:
perfectum est, sed remotum a ceteris uim non habet, ut per se manus perfectum est, sed remotum a ceteris uim non habet, ut per se manus et pes et caput: «o rem excogitatam». qfellit, id vos ita esse facturos? quam Cicero brevissimam putat. itaque fere incisa et membra mutila sunt et conclusionem utique desiderant. circuitum, comprehiensiones, continuationem, circumscriptionem. genera eius duo sunt, alterum simplex, cum sensus unus longiore ambitu circumducitur, alterum, quod constat membris et incisis, quae plures sensus habent: aderat ianitor carceris, carnifex praetoris, reliqua. habet pericipit frequenter et plura. modus eius a Cicerone aut quattuor senariis versibus aut ipsius spiritus modo terminatur. praestare debet ut sensum concludat; sit aperta, ut intelligi possit, non immodica, ut memoria contineri. membrum longius iusto tardum; brevius instabile est. ubicunque acriter erit, in
Abbreviated transcription (Latin):
poył. Ro fuisst Cur hoset potiꝰ ꝗͣ hos: Neq .n. erat asꝑui
Rõnem fortasse nõ reddã. Sentiã eẽ meliꝰ. Cur nõ satis
sit sermone uulgi fuisse: Compõitio .n. patiebat᷑. Ignora¬
bam. sed ita:ut audio : hoc olius accipit plenũ sñ hac ge
na duce melius ꝗ arte: sed nẽ ip̃i ais inerit. Illũ
ꝓrsus oratoris scire ubi quoq gn̾e cõposinonis sit utẽdũ
ꝑa duplex obseruatio Alt̾a: quȩ ad pedes refertur: altꝰa
quȩ ad cõprehensiones quȩ efficiũt ex pedib E de iis
prius diximꝰ. Ig̃r eẽ incisa membra circuitus. Incisũ
q̃tum mea fert opĩo erit sensu nõ expleto nũo inclusũ.
plerisq pars memon. tale est .n. quo cicͦ utit. Domus
tibi deerat: at hẽbas. Pecuĩa suꝑabat : at egebas.
fiũt at̃ ẽ singłis u̾bis incisa: ut diximꝰ. Testes dare uolum:
incisum ẽ : diximꝰ. Mẽbrũ at̃ ẽ sensus m̃bris ꝯclusus: Sed
a toto corꝑe abrupiꝰ: e ꝑ se nł efficiẽs. Ieo callidos hões

Expanded text:
cur hosce potius quam hos? neque enim erat asperum. rationem fortasse non reddam, sentiam tamen esse melius. cur non satis sit, sermonem vulgi fuisse, compositio enim patiebatur ignorabo; sed ut audio hoc, animus accipit plenum sine hac gemnt quidem natura duce melius quam arte; sed naturae ipsi ars inerit. illud prorsus oratoris, scire ubi quoque genere compositionis sit utendum. ea duplex observatio est: altera, quae ad pedes refertur; altera, quae ad comprehensiones, quae efficiuntur ex pedibus. ac de his prius. diximus igitur esse incisa, membra, circuitus. incisum quantum mea fert opinio erit sensus non expleto numero conclusus, plerumque pars membri. tale est enim quo Cicero utitur, «domus tibi deerat? at habebas. pecunia superabat? at egebas». fit autem etiam singulis uerbis incisum, «diximus, testes dare uolumus». incisum est diximus. membrum autem est sensus sed a toto corpore abruptus et per se nihil efficiens, «o callidos homines»;
Abbreviated transcription (Latin):
codicem legetit teus sit : an q̃ratꝰ uolet ne maiestas : si
magr̃atus rogationẽ suã poplo ĩp̃e recitauerit : Milo elodi¬
um rectene octidnie : ueniat ĩ iudiciũ : ano porteat nẽ isi
Martiã honeste ne tradiderit hortẽsio: an conueniat ne res
talis bono iuro. De ꝑsonis iudicat : sed de reb ꝯtendr̃. Declama¬
tiones uõ : quales ĩ scholis rhetoꝵ dñr : si mõ st̃ aduentatem
mȩ: quȩ ĩuentionẽ dispositonẽ patiter extẽ : s ꝙ̃ cũ est
cõsumat ac iã in foro clarus. Alttur .niat nitestit: uelut pa¬
bulo letiore facũtia: E assidua ꝯtẽtionũ asꝑitate fatigata re¬
nouat᷑. Quaꝑꝑ historiȩ nõ nũqͣ ũbtas in aliq̃ exꝰ cendi stil ꝑte
ponẽda : & dialogoꝵ lib̵rare gestiẽdũ. Ne cãmine ꝗd lu-

Expanded text:
codicem legerit, reus sit, an quaeramus, violeturne maiestas, si magistratus rogationem suam populo ipse recitaverit; Milo Clodium rectene occiderit, veniat in iudicium, an, oporteatne insidiidietur; Cato Marciam honestene tradiderit Hortensio, an, conveniatne res talis bono viro? de personis iudicatur, sed de rebus contenditur. declamationes vero, quales in scholis rhetorum dicuntur, si modo sunt ad veritatemae, quia inventionem et dispositionem pariter exercent, sed etiam cum est consummatus ac iam in foro clarus. alitur enim atque enitescit velut pabulo laetiore facundia et adsidua contentionum asperitate fatigata renovatur. quapropter historiae nonnunquam ubertas in aliqua exercendi stili parte ponenda et dialogorum libertate g
Abbreviated transcription (Latin):
premẽ uõ tum̃tia : humilia extollẽ luxunãtia astrĩgt᷑ inor¬
dinata dirigeit: soluta cõponere: exultãtia coercere duplics
Nec didiũ ẽ optimũ ẽe em̃dãdigenꝰ si scripta ĩ aliq̃d tp̃us repo¬
nãt᷑: ut ad ea post int̾uallũ uelut noua sat aliena redeamus :
ne nobis scͥpta nr̃a tãꝗͣ retẽtes foctus blanbiãt᷑. S n hoc ꝯtĩ÷¬
gene semꝑ pd̃t : prȩsertim oratori cui sȩpiꝰ sicribẽ ad p̃ntes usus
nẽce ẽ. Et ip̃a em̃datio finẽ habq. St̃ .n: ꝗ ad oĩa scripta stãꝗ iu
tosa redeant & qͣi nihil fassit rectum ẽẽ : qđ pͥmũ ẽ mehus eti¬
stimẽ ꝗ ꝗd ẽ aliud. Idq faciãt q̃ns librũ in manꝰ resup̃senĩt siłes
medicis ẽ integra secãtib. Actidit itaq ut cicatricosa sitie
nigericũ ssocneis ꝗͣ parcissime detẽ añis dicũt elaboratũ ad ora¬

Expanded text:
premere vero tumentia, humilia extollere, luxuriantia adstringere, inordinata digerere, soluta componere, exultantia coercere, duplicis nec dubium est optimum esse emendandi genus, si scripta in aliquod tempus reponantur, ut ad ea post intervallum velut nova atque aliena redeamus, ne nobis scripta nostra tanquam recentes fetus blandiantur. sed neque hoc contingere semper potest praesertim oratori, cui saepius scribere ad praesentes usus necesse est; et ipsa emendatio finem habeat. sunt enim qui ad omnia scripta tanquam vitiosa redeant et, quasi nihil fas sit rectum esse quod primum est, melius existiment quidquid est aliud, idque faciant, quotiens librum in manus resumpserunt, similes medicis etiam integra secantibus. accidit itaque ut cicatricosa sint enegyricum Isoc
Abbreviated transcription (Latin):
tis satis armam̃tis agit uẽtꝰ: dem̃ paulanĩ simł eũtes aptabii
S nõ minore studio ꝯtnet᷑ heȩ facultas ꝗ̃ parat᷑. Ats .n. semł
ꝑcepta nõ capit᷑. Stilus qͦ. ĩ t̾missione paulũ almõ e celeritate
de ꝑdit. ꝓmptũ hoc e ĩ expedito poĩtũq exͥcitatiõe sola ꝯtinet᷑
Hlac uti sic optimũ ẽ: ut qͦtidit dicamꝰ audiẽtib p̃łib: max᷑ de qͦꝵ
sumꝰ iudicio ac opioe soliciti. Ratũ ẽ .n. ut satis se ꝗsq uereat.¬

Expanded text:
euntes aptabimused non minore studio continetur haec facultas quam paratur. ars enim semel percepta non labitur, stilus quoque intermissione paulum admodum de celeritate deperdit; promptum hoc et in expedito positum exercitatione sola continetur. hac uti sic optimum est, ut cotidie dicamus audientibus pluribus, maxime de quorum simus iudicio atque opinione solliciti; rarum est en
Abbreviated transcription (Latin):
Arata sicut suꝑiore libro gtinet᷑ facultace scra¬
ꝓbendi cogitãdiq E ex tp̃re ẽ cũ res posce o-
randi ꝓrima ẽ cura: ut dicamꝰ apte: quã
untutem quartã e lociiõis cicͦ demõstrat : queq
est meo ꝗ̃d iudicio maxͤ necia. Nã cũ sit orna¬
tus or̃õis uarius & mitiplex : cõueniatqo alius
ali nisi fuerit accomodatꝰ reb atq ꝑsonis : nõ mõ nõ

Expanded text:
arata, sicut superior libro continetur, facultate scribendi cogitandique et ex tempore etiam, cum res poscet, orandi, proxima est cura, ut dicamus apte; quam virtutem quartam elocutionis Cicero demonstrat, quaeque est meo quidem iudicio maxime necessaria. nam cum sit ornatus orationis varius et multiplex conveniatque alius alii, nisi fuerit accommodatus rebus atque personis, non mo
Abbreviated transcription (Latin):
animi satis: & nitort e iucunditate Ciceronis ita longe ab est:
ut uideri possit seculo prior At Messala nitidus e candidus e
quolã m̃o prȩferens in dñdo nobilitatẽ suã : uirib minor .C.
uõ Cȩsar si foro tm̃ uacasse: nõ alius ex nr̃is ꝗͣ cicetonen
nõĩaret᷑: tãta ĩ eo uis o̾i id acumen: ea ꝯcitatio: ut illum
eodem aĩo dixisse: quo bellauit appareat. Ex ornat tñ hȩc
oĩa mira ẜmonis: cuiꝰ ꝓprie studiosus fuit: elegãtia Multũ inge¬
nii in celio e prȩcipue ĩ actusanio m̃lta urbanitas : dignusq
uircui & meas melior e uita longior ꝯtigisse. Inueni: ꝗ caliũ
pieferrẽ õib Inucni: ꝗ Ciceroni credt᷑ cũ nimia ꝗͣ se cala¬

Expanded text:
animi satis; a nitore et iucunditate Ciceronis ita longe abest, animi satis; a nitore et iucunditate Ciceronis ita longe abest, ut videri possit saeculo prior. at Messala nitidus et candidus et quadam modo praeferens in dicendo nobilitatem suam, viribus minor. C. vero Caesar si foro tantum vacasset, non alius ex nostris contra Ciceronem nominaretur. tanta in eo vis est, id acumen, ea concitatio, ut illum eodem animo dixisse, quo bellavit, appareat; exornat tamen haec omnia mira sermonis, cuius proprie studiosus fuit, elegantia. multum ingenii in Caelio et praecipue in accusando multa urbanitas, dignusque vir cui et mens melior et vita longior contigisset. inveni qui Calvum praeferrent omnibus, inveni
Abbreviated transcription (Latin):
talis ĩgenis beatissima ũbtate. Non .n . pluuiales ut ait pindarꝰ
min: in quo totas uires suas eloquẽtia expiret. Nã ꝗs docen di¬
ligentius mouert uehem̃tius p̃ot : cui tata unꝗͣ iucunditas affut :
ut ip̃a illa quȩ et torq̃tiimpettait eũ credus  cũ tr̃asuet suiu
sua iudicẽ fetat : tñ ille nõ rapi iudeati sed seꝗ Iã in õib q̃ deit
tãta auc̃tas inẽ. ut dissentire pudeat: nec aduocati studiũ s testis
aut iudicis afferat fidem: cũ int̾im hex oĩa quȩ uox singła ꝗ̃qͣ in¬
tentissima cura ꝯseꝗ possꝗ fluunt illiborata: & illa qua nihil pul¬
ĩmerito ab hõib etatis sug regnanrt ĩ iudiciis distus ẽ: ap poste¬
ros ũo id ꝯsetur ut Cicꝰ iam nõ hõis nom̃i sed eloquentiȩ heatur
Nũc igit᷑ spestemꝰ. Hoc ꝓpositũ nobis sit exemplui. Ille se ꝓfecisse
stiat: cui cicꝰ ualde placebit. Multa ĩ dsinio pollione ĩuenio
sum̃a diligẽtia aco : ut ꝗbusdas ẽ nimia uitatur : ꝗ cõsilie

Expanded text:
talis ingenii beatissima ubertate. Non enim pluvias ut ait Pindarus ae genitus, in quo totas vires suas eloquentia experiretur. Nam quis docere diligentius, movere vehementius potest? cui tanta unquam iucunditas adfuit, usua iudicem ferat, tamen ille non rapi videatur, sed sequi. Iam in omnibus quae dicit, tanta auctoritas inest, ut dissentire pudeat; nec ad vocati studium; sed testis ac iudicis afferat fidem. Cum interim haec omnia, quae vix singula quisque intentissimo studio assequatur, fluunt illaborata: et illa qua nihil pulimmerito ab hominibus aetatis suae regnare in iudiciis dictus est: apud posteros vero id consecutus, ut Cicero iam non hominHunc igitur spectemus, hoc propositum nobis sit exemplum, ille se profecisse sciat, cui Cicero valde placebit. multa in Asinio Pollione inventio, summa diligentia, adeo ut quibusdam etiam nimia videatur, et consilii et
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝗͣ optime sebamꝰ. Celeritatẽ dabit ꝯsuetudo. paulatĩ res
facilꝰ se oñdẽ: u̾ba respõdebũt.: cõposino ꝑsequet. Cuncta deniq
ut ĩ familia lm̃ instituta ĩ offioꝰ erũt. Sũma hec ẽ rei .ci¬
to scribẽdo nõ fic ut bñ scribat᷑. bñ seribẽdo fit ut cito. Sed
tũ maxͭ : cũ facultas illa ꝯtigetit : resistamꝰ : ut ꝓhibeamus
ferẽtes equos frenis ꝗbdã coerctamꝰ. Q nõ tã moñ facie
ꝗ̃ nouos impetꝰ dabit. Nec .n . rursus eos ꝗ robur aliq̃đ ĩstilo¬

Expanded text:
ut quam optime scribamus; celeritatem dabit consuetudo. paulatim res facilius se ostendent, verba respondebunt, compositio sequetur, cuncta denique ut in familia bene instituta in officio erunt. summa haec est rei: cito scribendo non fit, ut bene scribatur; bene scribendo fit, ut cito. sed tum maxime, cum facultas illa contigerit, resistamus ut provideamus et efferentes equos frenis quibusdam coerceamus; quod non tam moram faciet quam novos impetus dabit. neque enim rursus eos, qui robur aliquod i
Abbreviated transcription (Latin):
alia asꝑe : alia cõcitate. alia remisse. alia docẽdi alia
motiẽdi grã dñda: quoꝵ oiu dissiłis atq diu̾sa ĩt̾ se rõ
nes. Aliꝗo tñ aliqͦ ĩ loco meliusalii : płima ille sed nõ ꝗ
iudiciu calui ꝗbusdas ĩ locis assumere. Nã pretꝰ id qõ pru¬
dentis ẽ : qđ in queq optimũ ẽ : si possit suũ facẽ tũ ĩ tanta
ponamus ante oculos ut aliud ex alio hereati ẽ qđ cuiq que
niat aptemus Imitatio at̃ nã sepius idem dic̃a : nõ sit tm̃ ĩ uer¬
bis. Illuc ĩct̃enda mens: ꝗrui fuerit illis uiris detoris ĩ reb at
ꝑsonis: qd ꝯsiliũ. quȩ dispositio: ꝙ oĩa ẽ: ꝗ̃ celectatiõĩ uideat᷑

Expanded text:
alia aspere, alia concitate alia remisse, alia docendi alia alia aspere, alia concitate alia remisse, alia docendi alia movendi gratia dicenda; quorum omnium dissimilis atque diversa inter se ratio nes, aliquid tamen aliquo in loco melius alii, plurima ille. sed non qui iudicium Calvi, quibusdam in locis assumere? Nam praeter id quod prudentis est, quod in quoque optimum est, si possit, suum facere: tum in tanta ponamus anniat aptemus. imitatio autem nam saepius idem dicam non sit tantum in verbis. illuc intendenda mens, quantum fuerit illis viris decoris in rebus atque personis, quod consilium, quae dispositio,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã is es adiuuare debe: quȩ ĩ quoq eoꝵ ĩuenerit bona Et
Rector .n. ẽ alioꝵ ingenioꝵ atq formator Difficilus ẽ
nãm suam fingeit. Sed ne ille ꝗd iloctor: ꝗͣꝗͣ oĩa: q̃ resta
sꝑ: uelit eẽ ĩ sius auditorib ꝗͣ plenissima: in eo tñ cui nã
obstare uidetit : laborabit. Io q uitãdũ : ĩ quo mag̾ ꝑs ẽrat
ne ĩ orõe poetas nob & historicos in illis oꝑib oratores
aut declamatores imitandos putemus. Sua cuiq ꝓpdta
lex : suus cuiq etor ẽ: nec comaedia ĩ coturnos assurgit:
nec ꝯtra tragoedia socto ĩgređr. Nabe tñ õis eloq̃ntia
accidert iis ꝗ se uni alicui gni dediderũt : ut si asꝑitas iis
placuit alicui hãc ẽ ĩ lenĩ & remisso cãꝵ gñe nõ exu¬
ant. Si tenuitas aut nuditas in asꝑis grauibq causis
põderi reꝵ paꝵ rñdeant : cũ sit diu̾sa nõ cãꝵ m̃o ĩ t̾ se

Expanded text:
nam is et adiuvare debet, quae in quoque eorum invenit bona, et, nam is et adiuvare debet, quae in quoque eorum invenit bona, et, rector enim est alienorum ingeniorum atque formator. difficilius est naturam suam fingere. sed ne ille quidem doctor, quanqua velit esse in suis auditoribus quam plenissima in eo tamen cui naturam obstare viderit. laborabit. 6. Id quoque vitandum in quo magna pars errat ne in oratione Poetas nobis et Historicos, in illorum operibus Oratores aut de clamatores imitandos putemus. Sua cuique proposita lex, suus decor est Nec Comoedia in cothurnos assurgit, nec contra Tragoedia socco ingreditur. Habet tamen omnis eloquentia accidere iis, quise uni alicui generi dedi derunt, ut si asperitas his placuit alicuius, hanc etiam in leni ac remisso causatum genere non exvant: si tenuitas aut nuditas, in asperis gravibusque causis ponderi rerum parum respondeant: cum sit diversa non causarum modo inter
Abbreviated transcription (Latin):
copõitis exultãtes : simplicib negligẽtes. Itaq ꝗ horride abĩ
cõposite ꝗl illi frigidũ e ĩane extulerũt: antiꝗs se pares
pollionẽ emnulant᷑. Ociosi: e supini si ꝗd m̃õ lõgius circũduxe¬
pulchit exp̃ssisse genꝰ illiꝰ cȩlestis hꝰ ĩ dñdo uiri sibi uideret:
s ĩ clausula posuissẽ et̃ iudeatur. Ergo pͫ ẽ ut qd imita¬
turus ẽ: ꝗsꝙ ĩtelligat :  q̃r bonũ sit sciat. Tũ ĩ suscipiẽdoo¬
nene ꝯsulãt suas uires. Nã quȩdã st imitabilia : ꝗh aut i firmi¬
tas ñt nõ sufficiat: aut diu̾sitas repugn&e : at cui tenue ĩge¬
niũ erit : sola uelit fortia ee ab rupta: ꝗ forte ꝗđ: sed ĩdoniti
amort solmitanis E uĩ suõ ꝑlat e elegãtiã quã cupit nõ ꝑ¬
scquat᷑. Nihil ẽ .n.tã indeces q̃ cũ mollia dure fũt. Arq ego
illi prȩceptori: quẽ instituerã in libro ẜo : tradidi nõ ea sola
docenda ẽẽ: ad quȩ quẽn discipłor nã cõpositũ uidere

Expanded text:
positis exultantes, simplicibus negligentes. ideoque qui horride atque incomposite quidlibet illud frigidum et inane extulerunt, antiquis se pares Pollionem aemulantur: otiosi et supini, si quid modo longius circumduxepulchre expressisse genus illud caelestis huius in dicendo viri sibi viderentur, si in clausula posuissent esse videatur. ergo primum est, ut quod imitaturus est quisque intelligat et quare bonum sit sciat. tum in suscipiendo onere consulat suas vires. nam quaedam sunt imitabilia, quibus aut infirmitas naturae non sufficiat aut diversitas repugnet. ne , cui tenue ingenium erit, sola velit fortia et abrupta; cui forte quidem, sed indomitum, amore subtilitatis et vim suam perdat et elegantiam quam cupit non sequatur; nihil est enim tam indecens, quam cum mollia dure fiunt. atque ego illi praeceptori, quem institueram in libro secundo, credidi non ea sola docenda esse, ad quae quemque discipulorum natura compositum videret;
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a q̃ deiestãt: nẽte ẽ auoctẽ ab ĩtentione oꝑis destinati. Neq
n. se bona fide ĩ młta simł inreadert aĩus tetui põt: q quocũq
respetit : desint ĩ tueti qđ ꝓpositũ fuetat. Qr̃ siluaꝵ amoenies
e p̾t labentia flũa: e ĩspim̃tis ramis arboꝵ aurt uolitras¬
cãtus e ip̃a lait circũspiciẽdi libertas ad se trahũt : ut m nt
mittent potiꝰ uoluptas ip̃a uideat᷑ cogitationẽ: ꝗͣ intendere
De mosthenes meliꝰ ꝗ se ĩ locũ : et qͦ ñlla ex audiri uox : et et
qͥ nł ꝓspici posse recõdebat: ne aliud agere m̃tem cogenẽ
oculs saeoq luculmãtes silẽtiu noctis  eclusũ cubiculũ e lu¬
men unũ uelut restos maxĩe teneat. S cũ ĩ oi studioꝵ

Expanded text:
quae ipsa delectant, necesse est avocent ab intentione operis destinati. neque quae ipsa delectant, necesse est avocent ab intentione operis destinati. neque enim se bona fide in multa simul intendere animus totum potest, et quocunque respexit, desinit intueri quod propositum erat. quare silvarum amoenitas et praeterlabentia flumina et inspirantes ramis arborum aurae volucrumcantus et ipsa late circumspiciendi libertas ad se trahunt, ut mihi remittere potius voluptas ista videatur cogitationem quam intendere. Demosthenes melius, qui se in locum, ex quo nulla exaudiri vox et ex quo nihil prospici posset, recondebat ne aliud agere mentem cogerent oculi. ideoque lucubrantes silentium noctis et clausum cubiculum et lumen unum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dictamꝰ urge : at it̾im pude ẽ dubitart aue resistẽ aut
cupiditas effluat : quȩ nec sebẽtiũ curã net dñitiu ĩ petũ qst¬
quãtur. At iẽ ille ꝗ excipit : si tardior ĩ scbẽdo a inertior in
legẽdo uelut offensator fuerit: in hibet᷑ cutsus at õis : q̃ erat
cõcepie m̃tis intentio: mota & ĩ rerdũ iracũdia excutitur Tu
gare : queq ꝑsius notat : cũ leuiter dñdigenus sigt̃. Nec plute¬
um in ꝗt cedit : nec demorsos sapit ungues. Et ridicła st nͥ cũ
soli sumꝰ. Deniq ut semł : qd ẽ potissimũ dica : secretũ ĩ dictãdo pe¬
tit : at libeꝵ arbatis locũ & ꝗ̃ altissimũ silentiũ scribẽtib ma¬
xime ꝯuenire nemo dubitauerit. Nõ tñ ꝓtinꝰ audiẽdi ꝗ credut:
aptissima ĩ hoc nemora siluasq : ꝗd illa cȩli libertas locoꝵq
amoenitas sblimẽ añq̃ ebeatiorem spum parat. Mihi certe iu¬
tũdus hic magis : ꝗ̃ studioꝵ hortator uidt̃ eẽ secessus. Nãqilla

Expanded text:
dictamus urget, atque interim pudet etiam dubitare aut resistere aut cupiditas, effluant, quae nec scribentium curam nec dicentium impetum consequantur. at idem ille, qui excipit, si tardior in scribendo aut incertior in intellegendo velut offensator fuit, inhibetur cursus, atque omnis quae erat concepta mentis intentio mora et interdum iracundia excutitur. tum gare, quaeque Persius notat, cum leviter dicendi genus significat, nec pluteum, inquit, caedit nec demorsos sapit unguis, etiam ridicula sunt, nisi cum soli sumus. denique ut semel quod est potentissimum dicam, secretum in dictando perit. atque liberum arbitris locum et quam altissimum silentium scribentibus maxime convenire nemo dubitaverit. non tamen protinus audiendi, qui credunt aptissima in hoc nemora silvasque, quod illa caeli libertas locorumque amoenitas sublimem animum et beatiorem spiritum parent. mihi certe iucundus hic magis quam studiorum hortator videtur esse secessus. namque illa,
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽ pret̾ id. ꝙ sc meliꝰ iungũt᷑ priorib seqͥntia : calor ꝙͦ ille cosi¬
tationis : ꝗ seribedi mom refrixit : recipit ex integro iunes:
Q uelut repetito spacio sumit ĩpetã. Qd in ceͣrtamine saliedi
fieri udemꝰ. ut conatũ lõgius petat᷑ : & ad illõ: quo ꝯtẽdr spaciũ
cursu fem̃t. Utq ĩ iaculãdo brachia reducimꝰ u expulun
tela neruos retro tendimtꝰ. Int̾im tã si fuerit flarus: danda st̃¬
uela : dũ nos indulgẽtia illa nõ fallat. Om̃ia .n. nr̃a dũ nascũtur.

Expanded text:
nam praeter id quod sic melius iunguntur prioribus sequentia, calor quoque ille cogitationis, qui scribendi mora refrixit, recipit ex integro vires et velut repetito spatio sumit impetum; quod in certamine saliendi fieri videmus, ut conatum longius petant et ad illud, quo contenditur, spatium cursu ferantur; utque in iaculando brachia reducimus et expulsuri tela nervos retro tendimus. interim tamen, si feret flatus, danda svela, dum nos indulgentia illa non fallat. omnia en
Abbreviated transcription (Latin):
curãdũ ẽ : ut ꝗͣ optĩt dicamꝰ : dñdũ tã ꝓ facultate. Ad ꝑfcũm .ñ.
opꝰ ẽ studio nõ indignatiõe. Ut possimꝰ at scribẽ ẽ płã celenꝰ

Expanded text:
curandum est ut quam optime dicamus; dicendum tamen pro facultate. ad profectum enim curandum est ut quam optime dicamus; dicendum tamen pro facultate. ad profectum enim opus est studio non
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ at̃ ꝗb nł sit satis. Oĩa mutare : oĩa ałr dr̃e: ꝗ̃ octurrit
uedit̃ Increduli ꝗdã E de ĩgenio suo pessime meriti: ꝗ diligẽtiã
putat facert sibi scribẽdi difsiculate. Nec ꝓmptũ ẽ dr̃e : utros̃ pectare
sis adulescẽtib freq̃nter : ut labore ꝗsum̃at᷑  ĩ siletiũ usq de¬
stẽdãt nimia bñdñdi cupiditate. Quade re memini narrasse
mͥ iuliũ fum illũ ęquale meũ at a me :ut notũ ẽi familia¬
riter amatũ ĩ mire facũdie uirũ sĩfinite tñ cure: qd ess sibi
a parruo suo dcumꝰ. Is fuit iulius florus ĩ eloq̃ntia galluaꝵ÷
q̃m̃ ibi demũ exercuit cã i pͥnceps alioꝗ ĩtꝰ paucos disemꝰ e di¬
gnus illa ꝓpĩꝗtate. Is cũ secũdũ scholȩ adhue oꝑatũ tristem
forte iudisse : int̾rogauit: quȩ cã strontis tã adouetȩ : nec
dissimulauit adulesceas tertiũ iã diẽ eẽ: quo om̃i labore
mat̾iȩ. ad scribẽdũ destinatȩ nõ inueninre exordiũ: quo

Expanded text:
s nihil sit satis; omnia mutare, omnia aliter dicere quam occurrit velint; increduli quidam et de ingenio suo pessime meriti, qui diligentiam putant facere sibi scribendi difficultatem. nec promptum est dicere, utros peccare sis adolescentibus frequenter, ut labore consumantur et in silentium usque descendant nimia bene dicendi cupiditate. qua de re memini narrasse mihi iulium Secundum illum, aequalem meum atque a me, ut notum est, familiariter amatum, mirae facundiae virum, infinitae tamen curae, quid esset sibi a patruo suo dictum. is fuit Iulius Florus, in eloquentia Galliarum, quoniam ibi demum exercuit eam, princeps, alioqui inter paucos disertus et dignus ilia propinquitate. is cum Secundum, scholae adhuc operatum, tristem forte vidisset, interrogavit, quae causa frontis tam adductae. nec dissimulavit adolescens, tertium iam diem esse, quod omni labore materiae ad scribendum destinatae non inveniret exordium; quo