comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ & ceusces erroris intellegens uult desideriũ glonae
humilitatis contentionescnare. Et aduocaens iłis pacruolĩ
stoc tuit eũ in medio eorũ: uelsimplita quem lib&e pa udlũ uel
aetatem querer& & similitudinem. In nocen tiaedemonstrae¬
r uelcer tepcer uolum sto tuit in medio eorũ seipiam qui
non minis traori ueneraent sed minis trocre. ut eis humilita¬
tis tribuero &emplum : Alii paeruolum inter p̃tantur sp̃n
scm̃ quẽ posuerit in cordib: discipulorũ: ut suꝑbicẽ humili¬
tatem mutacrent: Amendi co uob nisi conuersi fuetis uͭt
efficia mini sic ut paer uoli. non intrabitis in regnũ celorum:
Non p̃cipitur &postolis ut etatem habeant ꝓcer uulorum
sedut in nocen tic̃. et qđ illiꝑ annos possident hi possideant
ꝑ iidus tricc̃: ut maelitia non sccpientia paruolisint: quicũ¬
que ergo humiliauerit se sicut paruõlus istehicmator est
in regno coelorum : sicut istepaer uolus cuius uob&xem plum

Expanded text:
eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae, eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum, statuit aetatem quaereret, et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio eorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare. Ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur spiritum sanctum, quem posuerit in cordibus discipulorum, ut superbiam in humilitatemefficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam: ut malitia, non sapientia parvuli sint. Quicumque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cujus vobis exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
postolo reddere non herbuerit: quod siquis obicere uoluerit
& quo modo iud oes in oculis portoebat pocuniae reponde¬
bimus rem pacuperem inusossuos conuerterenestes puteo¬
uit nob q idem tribuit &xemplũ : In illacore cccceserunt
discipuli cedił̃m. dicentes : quis puto s ẽ moior in regncecae¬
lorũ: quod seƿemonui etiã nunc obreruaendum ẽ: causce
quaerendesunt singuloꝵ dñi dictorũ cet que facctorum:
post inuentum stocterem posteributec redd e: tec quid
sibi uult repentinco. a postolorũ in terro gectio Inilla hora
accaserunt discipuliediłm dicenter T Quis putas maior ẽ
inregno celorii : quiec uidereentpro p&ero & dño idemtribu¬
tum redditum : &x aequa litete p̃cuarbi tractisunt om
nib: a postolis p&rũ esse prelactum. qui in redditione
tributidño pueraet comparactus: Ideo interrogaent
quis maiorsit in regnoceloꝵ : Vidensq: iłis cogitactioner

Expanded text:
apostolo redderet, non habuerit. Quod si quis objicere voluerit: apostolo redderet, non habuerit. Quod si quis objicere voluerit: et quomodo Judas in loculis portabat pecuniam? Respondebimus, rem pauperum in usus suos convertere nefas putavit, nobisque idem tribuit exemplum. In illa hora accesserudiscipuli ad Jesum, dicentes: Quis putas major erit in regno coelorum? Quod saepe monui etiam nunc observandum est. Causae quaerendae sunt singulorum Domini dictorum atque factorum. Post inventum staterem, post tributa reddita, quid sibi vult repentina apostolorum interrogatio? In illa hora accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes: Quis putas major est in regno coelorum? Quia viderant pro Petro et Domino idem tributum redditum, ex aequalitate pretii, arbitrati sunt Petrum omnibus apostolis esse praelatum, qui in redditione tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant, quis major sit in regno coelorum? Vidensque Jesus cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
& eum piscem qui prinius arcenderit tolles & cꝑto oreerus
Inueniens stecteem. illum su mens doc eis ꝓme &te: quidys¬
mum mirer in hocloco nescioitrum p̃scientic̃e magnitudi¬
nem sclucctoris : p̃scientiã quod nouerq thabere piscem in
ore sta terem et quod primus ipseca piendus essee magni¬
tudinẽ atq: uirtutem sic duerbum eius statim stcter
ino repiscis creotus ẽ. Et quod puturum iract. ipseloquen¬
dofexerit: Uid&ur aũt mihi s&cundũ misticos intell&ctus
iste eẽpiscis qui primuscaptus ẽ. qui in ꝓfundo maris erat
& inselsis amarisq gurgitibus moraba turi ut ꝑseundũ
adain libera r&cur. primus adã & id quod in ore eius hoc est
est: quic propdero quaes ꝓpec coctore p̃tiũ red debeetur
Dñs acutem nost̃ p&ca tum non fecerat nec dolus inuentus
ẽ in hore eius : stae t̃dr̃ quiduo hab& didragna: u tostende¬
retur similitudo carnis. dum eodem &seruus & dñs p̃tiolibe¬
raentur: sed& simplicite intell&tum aedificat ocuditorem

Expanded text:
primus ascenderit, tolle. Et aperto ore ejus, invenies staterem: illum sumens, da eis pro me et te. Quid primum mirer in hoc loco, nescio, utrum praescientiam, an magnitudinem Salvatoris. Praescientiam quod noverat piscem habere in ore staterem, et quod primus ipse capiendus esset. Magnitudinem atque virtutem, si ad verbum ejus statim stater in ore piscis creatus est, et quod futurum erat, ipse loquendo fecerit. Videtur autem mihi secundum mysticos intellectus, iste esse piscis qui primus captus est, qui in profundo maris erat, et in salsis amarisque gurgitibus morabatur, ut per secundum Adam liberaretur primus Adam: et id quod in ore ejus, hoc estest, quia pro Petro quasi pro peccatore pretium reddebatur: Dominus autem noster peccatum non fecerat, nec dolus inventus est in ore ejus . Stater dicitur, qui duo habet didrachmata, ut ostenderetur similitudo carnis, dum eodem et servus et Dominus pretio liberantur. Sed et simpliciter intellectum aedificat auditorem:
Abbreviated transcription (Latin):
quia helic̃ uiderent rcesisre Quaendo ecũt adiciuint
scribedicunt qđ helicm opor tect primũ uenure yn¬
mõ dicendo ostendunt quod nis elices uenerit. Non
sit sec undum scribturas scclucctoris aduentus &illa
res pondens atteis: helices quidem uenturus ẽ & resti.

Expanded text:
iam viderant recessisse. Quando autem adjiciunt: Scribae dicunt quod Eliam oporteat primum venire: Primum dicendo, ostendunt quod nisi Elias venerit, non sit secundum Scripturas Salvatoris adventus. At ille respondens, ait illis: Elias quidem venturus est, et resti
Abbreviated transcription (Latin):
quod inceliolo codicit: que cumq in nomi nemeo cre¬
denta p&uieritis accipietis: ergo quociens non ccccii¬
mus. non prestantis ẽ impos sibilitas. sed culpa dep̃¬
cantium: Si cobueritis fidem ut granũ sincepis.
dicstis mon tiluic trensi hinc et aransibit: putant¬
aliquifidem grano sincpis compacratẽ: pccrucem
dici quoͣ regnum celorum granosincepis conpaer&¬
tur cum apostolus dicat. &si totã fidem abuero ta
ut montes trans serã: ergo magna c̃ fides quegri¬
nosinapistoequatur: montis translatio non eiur
significctur quemoculis carnis aespicim sedillius
quicedño translotus fuercct &x lunactico: quid enm
ait: diceis mon tqͥhuic trẽ nsi hinc̃ & transibit: & qo
stultitiae coarguendis qui contendunt &epostolos
om̃s squi credentes non peruac̃ quidem hacbius re
fidem quia nullus corum monter traens tulerit: Neq
enim taentum prodert montis decclio inceliũlo cum
trocns latio & uane signorum querendoc ostenta tirꝰ

Expanded text:
quod in alio loco dicit: Quaecumque in nomine meo petieritis, credentes accipietis . Ergo quoties non accipimus, non praestantis est impossibilitas, sed culpa deprecantium. Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc, et aliqui fidem grano sinapi comparatam parvam dici, quoniam regnum coelorum grano sinapis comparatur, cum Apostolus dicat: Et si tantam fidem habuero, ita ut montes transferam . Ergo magna fides grano sinapis comparatur. Montis translatio non ejus significatur quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. Quid enim ait: Dicetis monti huic, Transi hinc, et transibit. Ex quo stultitiae coarguendi qui contemnunt apostolos omnesque credentes ne parvam quidem habuisse fidem, quia nullus eorum montes transtulerit. Neque enim tantum prodest montis de alio in alium locum translatio, et vana signorum quaerenda ost
Abbreviated transcription (Latin):
cum in posibilitaes curaendi int̃dum noncdinbe illitactẽ
curcentum. sed eedeoꝵ quicuraendisunt fidem refecetur
dicentedño ficet tibir &eundum fidem tuã: Res pondens
ils ait: Ogenera tꝰ incredulao & ꝑuersco quous que ero
cegnus coram tondente ossuũ inuerba furoris eripe¬
rit. se&l quo insimili tudinẽ medici si e grotum uideaet con¬
tra suco pseceptr segerere dicat. usquequo ccccedec in
addomum tuac̃ quousq: aertis ꝑdocm indus triceꝰ. meccliut
ircctus homini seduitio & ꝑ unum hominem iudaeor
arguit infidelitatis ut sta timintulerit: adferte cũ¬

Expanded text:
cum impossibilitas curandi, interdum non ad imbecillitatem cum impossibilitas curandi, interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino. Fiat tibi secundum fidem tuam . Respondens autem Jesus, ait: O generatio incredula et perversa, quousque ero agnus coram tondente os suum, nec in verba furoris eripuit, sed quasi in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud iratus homini, sed vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Afferte il
Abbreviated transcription (Latin):
dicaentur Cum le gemus eũ abscribis & phacrises
interpectum: & breuite respondendum. qđ & iniolon¬
nis nece fecris torũ fecetio consenserit. & inoccꝗsiore
dñi herodis iunxerit uolun tetem suc̃. qui inlusim
at qued s pactum remiserit adpilatũ ut crucifigeda
eum Dñe miserere filiomeo quicclu nocticur ẽ
et melepctitur: Nacm sepecadit inignẽ & crebro¬
inccquem et optulieum discipulistuis et non potuerunt cu¬
rcre eũ: quã obca usaem demonobseruans lunȩ ecursũ
Corypiat homines. & ꝑcreaturaes inpama restudeat cre¬
cctorem u praediximus: mihiccũt uidecur iuxta tropolo¬
gicm iunceticus esse. quiꝑorarum momenta mutactur
ceduigac. N& ꝑsistit incepto. sed crescit aodque decrescit.
et nunc hignem fertur quod ad ulteranqum cord& succen¬
sce sunt : Nuncincquaes que nonucc leant &xtinguere cccri¬
tactem: quod acũt dicit optuli eum discipulis tuis & non po
tuerunt curccre eum. haeten ter ecccuscet apostolus

Expanded text:
a Scribis et Pharisaeis interfectum? Et breviter respondendum, quod et in Joannis nece Pharisaeorum factio consenserit, et in occisione Domini Herodes junxerit voluntatem suam: qui illusum atque despectum remiserit ad Pilatum, ut crucifigerent eum. Domine, miserere filio meo, quia lunaticus est, et male patitur: nam saepe cadit inli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum. Quam ob causam daemon observans lunae cursum, corripiat homines, et per creaturas infamare studeat Creatorem, supra diximus. Mihi autem videtur juxta tropologiam lunaticus esse, qui per horarum momenta mutatur ad vitia, nec persistit in coepto, sed crescit atque decrescit: et nunc in ignem fertur, quo adulterantium corda succensa sunt : nunc in aquas, quae non valent exstinguere charitatem. Quopostolos,
Abbreviated transcription (Latin):
lator ad tende quod & conrequentib tetu¬
qrs& monis apostoli nequaqua̾ homine seddu
appellentur: Cum enim dixisr& quemdicunt
hominer eẽ piliũ hominis subiecit : Vorco uten
quẽme eẽ dicitis : illis qui e hominerrunt huma

Expanded text:
lector attende, quod ex consequentibus textuque sermonis apostoli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse filium hominis, subjecit: Vos autem, quem me esse dicitis? illis quia homines sunt, huma
Abbreviated transcription (Latin):
nonueseimur: N epostolur seribit Non potes bir colia
dnĩbibere de coeliee demoniorum Scididum sgrts
quodipsi quidem cibia dĩ erecturt ꝑser ominis nundo
se sedidolorum acdemonum inuocettio ex fco¬
at In munola: Tunc ac ceeleites discipulidus edx sr̃ a¬

Expanded text:
non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi, et Dei creatura per se omnis munda sit: sed idolorum ac daemonum invocatio ea faciat immunda. Tunc accedentes discipuli ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
nit ccutemihs in partes caescorceae
Aphilippi: phulippus is te et prater
herodes de quo ru pra diximus thetra itureȩ
& trachoniti dir regioni. qui in honorem tbe¬
rii caesceris cęra reaem philippi que nunc pae
necer dr̃ & pellauit. & ẽ in prouintia phoenicit
imitoc tus herodem pactrem suũ qui inonorem
agusti coceseris apella uit cȩsarecom. quȩ prius
turris stratonis uocobatur Et & nomine
piliaeius uenadem tracns iordanem & truxit:
Istae locus est caesae reae philippi. ubi iordanir
unum nomine ior. & altrum dan quis imul
mixti. ior dacnis nomen eppiciunt. Et intor ro¬
gabat dircipulos suos dicenr quendicunt
homines ẽe filium hominir. Nondixit
quem medicunt esse hominer. sed pilium
hominis: Neiactantur dese querere. ui de¬
retur: et nota qđ ubi cum quȩ scriptum ẽ
Inue teritesta mento pilius hominis. In he¬
breo poritum sit pilius adam: illudqueqđ
In prael mo legimur pilu hominũ us que quo
grac uicor de : In hebreo dr̃ pilu aedoem: pal ch re

Expanded text:
nit autem Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus iste est frater Herodis, de quo supra diximus, tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis, qui in honorem Tiberii Caesaris dicitur, appellavit; et est in provincia Phoenicis, imitatus Herodem patrem, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius Turris Stratonis vocabatur, et ex nomine filiae ejus Libyadem trans Jordanem exstruxit. Iste locus est Caesareae unum nomine Jor, et alterum Dan, qui simul mixti, Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse Filquem me dicunt esse homines, sed filium hominis, ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota quod ubicumque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit , filius Adam. Illudque quod in Psalmo legimus: Filii hominum, usquequo gravi corde, in Hebraeo dicitur , filii Adam. Pulchre
Abbreviated transcription (Latin):
nifestur est quod exelementorum ordine cdque cons¬
tentia posstnt &sereni & pluuii dies praenosei: Seri
ccutem& phariscce quidebantur legos ere doctores
&x propheaterum uceticinio non potuerint Intellegere
sed uacitoris aduentum: Rrelic tir illis abut: & cum con¬
uenis sent discipuli eius uens freaum oblitisunt paones

Expanded text:
entorum ordine atque constantia, possint et sereni, et pluviae dies praenosci. Scribae autem et Pharisaei, qui videbantur legis esse doctores, ex prophetarum vaticinio non potuerunt intelligere Salvatoris adventum. Et relictis illis, abiit, et cum venissent discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
cur curbae quicc intiium dierum. mimero pecaris
filio spiu  que sc̃o crede boent: & non hce bert quod incen¬
ducent : Turba semꝑ esurit &cibis Indig& nisi sccau¬
inuicc: esuriebant post mnagnar debilitates R ꝑpecti¬
enticem futuror xep& tcebeent cibor xon uulteos ihr
dimit aere seiunarnedificiaent inuigȩ peielitercur ego quisi¬
ne ccceles ꝯ pane cceloptec aet̃ maensionẽ ꝑ ubure festinat:
Vnde& cengelus loquitur ad heliam surge & incenduca
quico graenden uicem ambulccturur es: & dicunt a discipuli
undee gonobir Indeseto paenestaentor & sccguremur

Expanded text:
rbae, quia in trium dierum numero, Patri, Filio, Spirituique sancto credebant. Et non habent quod manducent. Turba semper esurit, et cibis indiget, nisi satuin via. Esuriebant post magnas debilitates, et per patientiam futuros exspectabant cibos. Non vult eos Jesus dimittere jejunos, ne deficiant in via. Periclitatur ergo, qui sine coelesti pane ad optatam mansionem pervenire festinat. Unde et angelus loquitur ad Eliam: Surge, et manduca, quia grandem viam ambulaturus es . Et dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto pan
Abbreviated transcription (Latin):
sxus fraoglis &cceates minor mimero indignisunt:
unde &innumbrorum libro quo tibis feccor odetes aolps
leuitae & ex exitur uel turinae pugnantium. describun¬
tur sorui& mulierer & poruoli & uulgus ignobile
absque numeo p̃ tbrmittitur & compulit discipulos suos
odoneo dimitter& turbets : Discipulis p̃cepit cotens fre¬
tocre. & compellit ut aescendaent nocuiculam : quo sermo¬
ne ostbiditur Inuitoreor adño secessisse dumccmore
p̃ceptoris xepunctã quidem temporis e abeo uolunt
& iohconnis qui uidetent gloricm taens for ingt forsi¬
sequi non potest. nisi locerit eccm Iuxttemgere in litore
et alubrit Indeseto: quod ocutem ascendit solus osttre
non cedeum seferors qui dequinque pcenibus quinque
milico setureeuit hominum Ex ceptis paruolis &muli¬
qibus. sed ccdeum quiccudita morte iohannis fecesit
insolituchinem. non quo ꝑ soncẽ dñi sepccremus sed quo
opert euis In te olm̃ & hominem que diui scsint :

Expanded text:
sexus fragilis et aetas minor, numero indigni sunt. sexus fragilis et aetas minor, numero indigni sunt. Unde et in Numerorum libro quoties sacerdotes atque Levitae, et exercitus vel turbae pugnantium describuntur, servi et mulieres, et parvuli, et vulgus ignobile absque numero praetermittitur. Et statim compulit Jesus donec dimitteret turbas. Discipulis praecepit transfretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt , et Joannes, qui viderant gloriam transformari, forsisequi non potest, nisi docuerit eam juxta mare in littore, et aluerit in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui de quinque panibus quinque millia saturavit hominum, exceptis parvulis et mulieribus; sed ad eum qui, audita morte Joannis, secessit in solitudinem, non quod personam Domini separemus, sed quod opera ejus inter Deum et hominem divisa sint. 107
Abbreviated transcription (Latin):
beet diuisum inpcerter alatt gertium muba tudinon: Et dedit
chscipilis panes: Discipuli cciem turbis: Turbee aũt acdĩo¬
ꝑ apostolos alimorte suscipiunt. &tultrunt seliquiees
xII. cophinos frecgiettorum plenor Ynus quis quȩ
aposto lorum dereliquiis sceluectoris impl& cophinũ
suum ut uel horbet unde postecgenabus cibos pbecai
uel ecreliquiis doceat ueros fuissepanes qui posteco
multiplica tisunt. & simul quere quo molo ĩheremo
& inteom ucestec solitu dine poenis non inuenicentur
lieribus & pccruolis : Sux tor numerum quinque pceniun
& comedetium uirorum. quinque miliam multitus
est : necdum eum sccł al terius locincerrectionẽ achie¬
tencerium numerum uenerat quẽ qui comedunt :¬
iuii mił sunt uicina eucengeliorum numbro: comedus
ccutem quinque milicuirorum. qui m ꝑfectum uirũ
cre uetent & sequebaentur eum de quodicie ccebarias¬
ecceuir oribus nome eius: mulieres ccutem &i paruob

Expanded text:
bat, divisum in partes alat gentium multitudinem. Et dedit bat, divisum in partes alat gentium multitudinem. Et dedit discipulis panes, discipuli autem turbis. Et mandper apostolos alimenta suscipiunt. Et tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. Unusquisque apostolorum de reliquiis Salvatoris implet cophinum suum, ut vel habeat unde postea gentibus cibum praebeat, vel ex reliquilicati sunt. Et simul quaere, quomodo in eremo et in tam vasta solitudine panes non inveniantur, lieribus et parvulis. Juxta numerum quinque panum, et comedentium virorum quinque millium multitudo est. Necdum enim secundum alterius loci narrationem ad septenarium numerum venerat, quem qui comedunt, quatuor millia sunt, vicina Evangeliorum numero. Comedunt autem quinque millia virorum qui in perfectum virum creverant, et sequebantur eum, de quoEcce vir, Oriens nomen ejus. Mulieres autem, et parvuli,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ fic& ecelque multiplic&. Et cum iussiss& curboem
discum bere supra fenum: lix teelit gerem mcnifes¬
tur est sensus sp̃ĩtalis inte p̃tctionis sec crcemeta
panlamus Discum bere iubetur supraefenum
& secundum alium eucenge hstã supre atrr cem
sucom Romnes florer illius & scł uoluptates quecsi
arenr fenum sibi subiecerint : Tunc ꝑ quinquegenat¬
ru numeri penitentiam ad ꝑfectum esrtissim
numea cul mer cesceilant: Accepts quinque pani¬
bus & duobus piscibus aspicienr inccelum benedi¬
xeii & fregit᷑ dedit discipulis paenes aspicit adecelã
trocdidit que discipulis: In frcengente dño femi¬
nccrum fit ciborum: sienim fuis seit Iutegri Renon
Infrus ta discerpti neediuisi. In multi plicẽ segecẽ
turbaer& pueros & feminaer & tantam multicudine
alere non poertent: fraengtar e golȩe cumprophecir
Rin frusta concerpitur. & eius Inmedium misterice prophe¬
runtar ut quod Iitegrum & ꝑ meeneis Instte tu pristino non cole¬

Expanded text:
atque multiplicet. Et cum jussisset turbam discumbere super fenum. Juxta litteram manifestus est sensus: spiritualis interpretationis sacramenta pandamus. Discumbere jubentur supra fenum, et secundum alium Evangelistam , supra terram, suam, et omnes flores illius, et saeculi voluptates quasi arens fenum sibi subjecerint, tunc per quinquagenarii numeri poenitentiam ad perfectum centesimi numeri culmen ascendant. Acceptis quinque panibus et duobus piscibus, aspiciens in coelum, benedixit et fregit, et dedit discipulis panes. Aspicit in coelumtradiditque discipulis. Frangente Domino, seminarium fit ciborum. Si enim fuissent integri, et non in frusta discerpti, nec divisi in multiplicem segetem, turbas, et pueros, et feminas, tantam multitudinem alere non poterant. Frangitur ergoet in frusta discerpitur, et ejus in medium mysteria proferuntur, ut quod integrum, et permanens in statu pristino non ale
Abbreviated transcription (Latin):
paenem ñ mereri nec integror cocpere posse cibos. ne sedere
admenscem cumpcetre: sed conteite sum reliquiis cctulorũ
ut ꝑ humilitcaem mieterum ceelpaenis Integri uemam megni¬
tucdhiem : Omiret rerũ conuersio: irł quondam filius Nos canes
prodiuer sitaae fiditei : ordo nominum commutatur: dallis
postea chẽ ircum dedet me canes mubq R uidece caner
Videae malor operccrios uidece concisionem nos ceudiuirius

Expanded text:
panem non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre, sed contenta sum reliquiis catulorum, ut per humilitatem micarum, ad panis integri veniam magnitudinem. O mira rerum conversio! Israel quondam filius, nos canes. Pro diversitate fidei, ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte 117 malos operarios, videte concisio
Abbreviated transcription (Latin):
pos cõcꝰ s a snimnundo cppellectur: Non quoclin:¬
tsaet Ios comqui nccthominem: seel quod pro¬
cedit seore. hos coinquincet hominem: Opponece
prudens lfecor & dicce& Siquod intrcet inor
non quo in quincet hocnmem. queere idola thr tr
nonues cimur: N eposolur seribit Non potes tir colis

Expanded text:
do appellatur. Non quod intrat in os communicat hominem: sed quod procedit ex ore hoc coinquinat hominem. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potes
Abbreviated transcription (Latin):
cent quomodo cembulcueit petrus. quenut que ueum
hominen non negeebunt: Uidens uero ubrtum ucelidum timuit
Etcum coepis s& mergi el amauit chebir. Dne sceluum mefece
Ardebaet animifides. sed humaena frogilitaer inprofun¬
dum trachebat Paulolum ingo relinqurtur tentectioni
ut ccuge cetur fides. & intellegeet se non foccilitete postulc¬

Expanded text:
t quomodo ambulaverit Petrus, quem utique verum hominem non negabunt. Videns vero ventum validum, timuit. Et cum coepisset mergi, clamavit, dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat: paululum ergo relinquitur tentationi, ut augeatur fides, et intelligat se non facilit
Abbreviated transcription (Latin):
& cerdo re mbttis suprae diximus qui consi dorte roge¬
ufrect scel ucctorem dicens dñe situes iube me uonre
edte suꝑ cequeer quice poululum timuit Dr̃ modice
fidei quecre dibitesd: : quid nobis dicbidum est. qui
huius modicȩ fidei mimiinem quiosbn habonus poro¬
unculcm : qui in nocucula frant ueibrunt & cedo sbo¬

Expanded text:
qui confidenter rogaverat Salvatorem, dicens: Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas, quia paululum timuit, dicitur: Modicae fidei, quare dubitasti? quid nobis dicendum est, qui hujus modicae fidei, nec minimam quidem habemus portiunculam? Qui autem in navicula erant
Abbreviated transcription (Latin):
Ricom Inuitae neces sanis m imistrandis pccreite
suor: hcenc prouidintir sime legẽ uoleites sciibs
phcriscc ei quȩ subue tese ut impieatetem subno¬
mine piegatir inducerbit. docufrunt pessimus
filius ut siquis ecc que parentibus offabida suna
do uouere uolusit quiuerus est poc. ob lactio
dñi p̃ponaetur ꝓcerbitũ munenbus. uelcerte ipii
parsiter quecedo consecrrte eernebunt  fę
cri legii enmbi incurresbit declinantes eges¬
de conficiebeentur. atque ito fiebat ut oblactio
rorum sub occcsione aempli &łi In scc cer dotu
lucree cedere: Ha&xpessimeo phcriscceorun

Expanded text:
parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae et Pharisaei subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit qui verus est Pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus: vel certe ipsi parentes, quae Deo consecrata cernebant, ne sacrilegii crimen incurrerent, declinantes, egestate conficiebantur. Atque ita fiebat ut oblatio liberorum, sub occasione templi Dei, in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
nox ii hominis in colthus dilicices p̃strteit. utlibido & homicidi¬
um pcerter miscerbiturt quanto scelq cetior heroter & hero¬
dices ocpuellac quȩ sccltaeuit : In p̃tium scenguinis eccpitt por¬
tulctprophete. uthabecet inpo testaetem. lingucem que hi

Expanded text:
noxii hominis, in alterius delicias praestiterit, ut libido et homicidinoxii hominis, in alterius delicias praestiterit, ut libido et homicidium pariter miscerentur. Quanto sceleratior Herodes et Herodias ac puella, quae saltavit, in pretium sanguinis caput postulat pro
Abbreviated transcription (Latin):
tristatur estiyx : consuetudinis seiptur aerum est
ut opieionẽ multorum siencerr& histoncur quomodo
eo tempore ab omnibur credebactur sicut iosepli abip¬
scc quoque maria appella batur pate ibu
Iac fenunc heroder lr̃ contystatur quico hoc discũ¬
benter putceboent: dis simo latar enim metts suae & cer¬
tiffe homici cla tiistitam p̃fere baet instc ciei cumle
secusat iuro merto &e sub occasionem pieaais Impius
fisr& quod ccutem subieit & prioptereor quipariter
dis cum bebcent uult omnis sceleris sui esse consorter
ut mligxorioro inpuroque conuiuio eruente cepi¬
le defferentur : Et cellatum est cacput eiur indisco
&doctum est puellae & tulit maetri suae : Legimus
in romanec historice floeminium ducem romanũ
uidisse dicfr&e homi nłm decolactum. ahbisus sit itreus qui doem
cccpitalis erimimis In conuuio truneccrecur ae censoribus pulsũ
curia quod epulces sangumir miscubrit & mortem qucom uis

Expanded text:
tristatus est rex. Consuetudinis Scripturarum est, tristatus est rex. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellabatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant . Dissimulator enim mentis suae et artifex hoexcusat juramento, ut sub occasione pietatis impius fieret. Quod autem subjecit: Et propter eos qui pariter discumbebant, vult omnes sceleris sui esse consortes, ut in luxurioso impuroque convivio cruentae epulae deferrentur. Et allatum est caput ejus in disco, et datum est puellae, et attulit matri suae. Legimus in Romana historia, Flaminium ducem Romanum,  hominem decollatum, assensus sit ut reus quidam capitalis criminis in convivio truncaretur, a censoribus pulsum curia, quod epulas sanguini miscuerit, et mortem, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
lum quicc sicite propheatem illum haebebant
Seditionem quidem populi uerebactur propter
iohannem a quo sciebaet cambaes iniordane plu¬
rimaer bati satas. sed amore uincebatur
uxoris obcuius cerdorem eticc̃ cłi praeceptec
nec lexfract die ceũt naeteelis hero dis sodteuit
hero dicer in medio &placcuit herodi Nullum inul
nimus aliũ obseuasse diem nactalis suae nisi hero¬
dem &pharronem utquorum srtet poer impieaas
quod inuitus & nolenf ꝓpe iurcm̃ tum homicidium
fecerit quiad hoc forte Iurccuit ut future occnsions
turur fuete annon : quod in se ego repudiaturur fuit
contem nese debutt &mpropheta damihi inquid hic
indisco coput io hannir bceptiste : herodiaes timeir nehero¬
des aliquaendo respicera uel philippo frrtri amicur
fier& ad que inlicite nupdae repudio solueraturgmon&
filicom ut ipso sitctim conuiuio caput iohannes postul&e
digno operi sccltoctionis. dignũ scenguinis p̃mium: Et con¬

Expanded text:
lum, quia sicut prophetam eum habebant. lum, quia sicut prophetam eum habebant. Seditionem quidem populi verebatur propter Joannem Baptistam, a quo sciebat turbas in Jordane plurimas esse baptizatas; sed amore vincebatur uxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta neglexerat . Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio: et placuit Herodi. Nullum alium invenimus observasse diem natalis sui, nisi Herodem, et Pharaonem, ut quorum erat par impietas, quod invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, qui ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni turus fuerat, an non? Quod in se ergo repudiaturus  Al. repudiatus fuit, contemnere debuit et in propheta. Da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptistae. Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo 102 fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio, caput Joannis postulet: digno operi saltationis, dignum sanguinis praemium. Et con
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat enim illi i ohiecnnes non lic&łibi eccm hcebere
Uecus ncersira historia philippum hero dis inccioris
filium sub quo dñr fugit᷑ ccegiptũ fractrem huius hero¬
dir sub quo pcessus est xp̃r duxisse uxorẽ hero dicedem
quibus deẽ contrix generum simul tecaibur tulis sefili ã
sucem & indolo sẽ prioris marta hero dis Inimicieius
nuptis copulcess& : quisit ccũt hic philippur. Euange¬
lista luces plenius doc&: Anno quinto decimo
tberii caestris procuraente pontio pilato iuelcetem
the crarehec autem gallilae&e herode philippo uego
frectre eius the araer chaiturae & tra conitidir
regionir: Ergo iohannis baptista qui uenerat in
spũ &uir tute heliae eccdem cc̃etoritraem qua
ille chcb cornpuerat Rhiez abel. arguit hero¬
dem & hero diccde quod in licitaes nuptices feçchint
& non liceat frctriuiusiti. germano uxorem
illius ducere mccͥlenr periclitari aputregẽ
quam propte cdulactionẽ ẽẽ In memor p̃cep¬
torum dĩ Et uolem illum occidere timutt popu

Expanded text:
Dicebat enim illi Joannes: Non licet tibi habere eam. Vetus narrat historia, Philippum Herodis majoris filium sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem prioris mariti, Herodis inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet: Anno quintodecimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam; tetrarcha autem Galilfratre ejus tetrarcha Ituraeae et Traconitidis regionis . Ergo Joannes Baptista qui venerat in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat, et Jezabel , arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat, fratre vivente germano, uxorem illius ducere: malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et volens illum occidere, timuit popu
Abbreviated transcription (Latin):
humilitaer quocse non cenibus sed ccetulis comparat : Pcene
autẽ a& hnici ꝓpts ido lac mc̃e dicuntur quiȩ suiscengui¬
nir dediti & coc decueribus mortuorum feruntur in sͣcebien
xotee qđ istoc chaenaentor ꝑseuerecnter primũ filium eloe uio
Deinde dñm uoc&. Et ceelex aremum ce dor& ut lĩ: Atilloe

Expanded text:
Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Canes autem ethnici propter idololatriam dicuntur, qui esui sanguinis dediti, et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. Nota quod ista Chananitis perseveranter primum filium David, deinde Dominum voce
Abbreviated transcription (Latin):
quan dol& dec tec ẽ apsum mosen & profecis undecimao
apostolus & gentium poƿulum quib: omnes inuident:
Vnde hoc ipsum intellegens posthoram icc̃ undecimã
cum ess& prope solis occasũ &adues percc̃ iohannes
euaon gelisto loquitur: filiolimei nouissima ora ẽ. & ñ
mulcosidee qđ in iustitiã ƿatiis fecmilioc e. quã in un¬
demae horte opercnis omnes pacriter accussaent hise¬
ipsis non in tellegunt: sienim iniqus ẽ pect̃femilias.
non inuno iniquus ẽ sed inomnibus quia ñ sicla brauit
terciae horae operanus quomodoille qui prima horec ẽ misus¬
ẽ inui necc̃ : similiter & s& tehore opexoribs minus lccbor aut
aterticcehorae opercno & nonae & s& te hore operccrio
omnis istecq retro uocatiogentib inuid& et in eucengelu
torq: tur graotiͣȩ Vnde & scclucctor concludens pacra bolã
erunt in quit primi nouissimi & nouis simiprmi. quodiude
deccepite uestaentur incaudã & nos decccuda mutemur
incccput. Amice non factio tibi iniuricõ : legi incuius decm

Expanded text:
Moysen et prophetas; undecima, apostolos et gentium populum, quibus omnes invident. Unde hoc ipsum intelligens post horam jam undecimam, cum esset prope solis occasum et ad vesperam, Joannes Evangelista loquitur: Filioli mei, novissima hora est . Et simul considera, quod injustitiam patrisfamilias, quam in undecimae horae operariis omnes pariter accusant, in seipsis non intelligunt. Si enim iniquus est paterfamilias, non in uno iniquus est, sed in omnibus: quia non sic laboravit tertiae horae operarius, quomodo ille qui a prima hora erius minus laboravit tertiae horae operario; et nonae, sextae horae operario. Omnis itaque retro vocatio gentibus invidet, et in Evangelii torquetur gratia. Unde et Salvator concludens parabolam: Erunt, inquit primi novissimi, et novissimi primi. Quod Judaei de capite vertantur in caudam: et nos de cauda mutemur in caput. Amice, non facio tibi injuriam. Legi in cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo suprec scriptum sit Surg& enimgens conti
gditem. stregnum contraregnum: etenunt pestilei¬
tiae et fecme et uerremotus : & nuncece futureo me¬
moreitur : quae paccis indicia sunt: Sed aestimandu
iux̃ tac oepostolum Quod post pugnors. et dissdisiones
pestiletics focmer et aer rȩmotur et ceterce quib
ginus uocs do turhum cnum breuis subsecutac sitpax
quae qui stoc omnia repromitt: ut fides credei
tium rs probetur utrum trans actis maclis spe¬
reit iudicemesseuenturum: hoc est enim quodin
poculo legimur Quaendo dixerint pcex &securi¬
teq: tunc repeitinur eis suꝑ ueni& interitur
Sicut dolor paer aurisntir et nonefugient: tunc
duoerunt in cegro cunurre linquetur etunur ad¬
sumetur ducce moleniter in mola uncc ad sumetur
& uncc selinquetur : Tunc inquid duoerunt inagro
quaen do tempose uidelicet: consummationis atque
iudicu duo inaegro pacriter inuenientur : eundem
haebenter laboren et qua si parems ementem
sed pructur laboris non cceque recipieter: duccequo¬

Expanded text:
quomodo supra scriptum sit: Surget enim gens in gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae, et fames, et terraemotus ; et nunc ea futura memorantur, quae pacis indicia sunt. Sed aestimandum juxta Apostolum, quod post pugnas, dissensiones, pestilentias, fames, terraemotus, et caetera quibus genus vastatur humanum, brevis subsecutura sit pax quae quieta omnia repromittium comprobetur, utrum transactis malis, sperent judicem esse venturum. Hoc est enim quod in Paulo legimus: Quando dixerint, pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus, sicut dolor parturientis, et non effugient . Tunc duo erunt in agro: unus assumetur, et unus relinquetur. Duae molentes in mola: una assumetur, et una relinquetur. Tunc, inquit, duo erunt in agro, quando, tempore videlicet consummationis atque judicii, duo in agro pariter invenientur eumdem habentes laborem, et quasi parem sementem, sed fructus laboris non aeque recipientes. Duae quo
Abbreviated transcription (Latin):
quid secim dumsit : Igrtur quia probocuimur filium
dec estcur ignorare dicactur: cepostolus superscd¬
uotore scribit : In quo suntomnes dies curis sapi¬
ditiae et scisitiae : cebs conditi : Postre surretionem
inter rogatus cebepostolis dedie. manipestius
re pondit : Non est uestrum scire demporat & mo¬
meite qu&ȩ paeterpo suit in sua potestacte : quan¬
dodicit: No nestuestrum scire : ostindit: quo dipse
sciat: Sed non e pedicet nosse cepostolis ut sem

Expanded text:
quid secundum sit. Igitur quia probavimus non ignoquid secundum sit. Igitur quia probavimus non ignoiem: causa reddenda est cur ignorare dicatur. Apostolus super Salvatore scribit: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae abinterrogatus ab apostolis de die, manifestus respondit: Non est vestrum scire tempora et momenta quae Pater posuit in sua potestado dicit: non est vestrum scire, ostendit quod ipse sciat, sed quod non expediret nosse apostolis: ut sem
Abbreviated transcription (Latin):
legitur disserdidum uidetur : gocudet cerrius
& euno miur: quo siignoroenti aem magistri glo¬
ricediscipulorum sit Etdicunt. Non potest ae
quclir erse : qui nouit et qui igno rocit : controc
quiorbre uiter isto dicedo sunt : cumomnia
tempore peceria iħr hoc est uerbumdi
omnia enim ꝑ ips um ftec toesunt et sine ipso foce timest
mihil: Inomnibus ccutem aemporibur etiam dies
iuditusit: quoc consequentia potesa eiur ignorcere
pcer temcuius totum nouerit: Hoc quoque dicendũ
est : quidest maciur noti ticepaetris aniudieii:
Simco iurnouit : quo modo ignorat quo dminus est :
s̃ crib tum Hegimur omnia que pae trissunt mihi
trecdita sunt : si omnicepetris filis unt : quacratio¬
ne unius sibi dis notitioem reseruocuit & nolu¬
it ecom communicere cum filio: Sedechoc inpe¬
reidum : si nouissimum dienaem porum ignoret &
ignorat e pene ultimum: & retror sumomnes¬
Noneumpo test fieri ut qui primum ignoret . sciat

Expanded text:
legitur, disserendum videtur. Gaudent Arius legitur, disserendum videtur. Gaudent Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discqualis esse qui novit et qui ignorat. Contra quos breviter ista dicenda sunt: Cum omnia tempora fecerit Jesus, id est, Verbum Omnia enim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil  in omnibus autem temporibus etiam dies judicii sit, qua consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Hoc quoque dicendum est: Quid est majus, notitia Patris, an judicii? Si majus novit, quomodo ignorat quod minus est? Scriptum legimus. Omnia quae Patris sunt, mihi tradita sunt . Si omnia Patris Filii sunt, qua ratione unius sibi diei notitiam reservavit, et noluit eam communicare cum Filio? Sed et hoc inferendum: Si novissimum diem temporum ignorat, ignorat et pene ultimum, et retrorsum omnes.Non enim potest fieri, ut qui primum ignorat, sciat
Abbreviated transcription (Latin):
uonu accueris introitum. Itacque cum hiaecomnice
quae scrip tecsunt uideritis. nolite putare iamad¬
es se consum metionem mundi sed qua si proemio
& prae cursores quosdam uenire: ut ostendoent
quod propesint etinicenuis : Amen dicouobis: quicc
non prae teribit istoc genercetio do nec omnia haecsi¬
cent supra diximus generatio nerbonorum &e
contrerio moclorum es se singulaes: Igitur ccutom
nehiominum significoct genur ceut s pecioliter iude¬
orum: Caelum et cterra traensibunt uerbamea
non prae teribunt : Eccelum aerra que troensi¬
bunt in mutotione non cebolitionesui elioquin
quo modosol obscurcebitur & lunce non doebit
lumensuum: et stellȩcadent: sĩ caelum in quo
istasunt terra quae non fuerit: de dieccutemilla
Et horec nemoscit neque aengeli caelorum: nisi pce¬
tersolur In quibur dam latinis codicibus ceddi¬
tum est nequefiliur : cumingraecis & maexime
ccdoemaentu et pieri &emplecribus hoc non hoc¬
be a tur ocds cribtum: Sed quiae in non nullis

Expanded text:
vonii ac veris introitum; ita cum omnia haec quae scripta sunt videritis, nolite putare jam adesse consummationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire, ut ostendanquod prope sit et in januis. Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia ista fiant. Supra diximus generationes bonorum, et econtrario malorum esse singulas. Igitur aut omne genus hominum significat, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Coelum et terra transibunt immutatione, non abolitione sui: alioquin quomodo sol 199 obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent, si coelum in quo ista sunt, terraque non fuerit? De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, nisi solus Pater. In quibusdam Latinis codicibus additum est, neque Filius: cum in Graecis, et maxime Adamantii et Pierii exemplaribus, hoc non habeatur ascriptum: sed quia in nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
immolecrent pc& iurcre ꝑmitterentur in dm̃ non
quoreste hoc feccerent. sed quoꝰ meliur ess& dmͦ ad ex¬
hibcre quaem demonibus: Euaengelica autem ueritar
non recipit iurcementum. cumomnis sermofidelis ꝓ
iure Iurcendorit : Qudististis quiadictum est. oculũ
pro oculo. dentem prodente. Egocuton dicouobis¬

Expanded text:
entur in Deum: non quod recte hoc facerent, sed quod melius esset Deo id exhibere, quam daemonibus. Evangelica autem veritas non recipit juramentum, cum omnis sermo fidelis pro jurejurando sit. Audistis quia dictum est: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Ego autem dico
Abbreviated transcription (Latin):
et c&eras corporis paertes uoluntats cedeff&tin
intꝯa demonstrantur : ut quodmente concepimur q¬
re conplecemur: Cauendumest igitur ne quod in
optimumerst cito labatur inuitum : sieniml&
oculur & dex tracmenus scaendeel gaent: quam
Aliter inol& trooculo & dextraemaenu frectrum a¬
rum sedliberorum atq aeffinium & propinquor
monstractur cff&ctus: quos siccd contonplaendc
uercem lucem nobis inpedimento cernimus debi
truncare iftus modi portiones. nedum uolumus
cri c&eros feccere ipsi ina&ernum perecemus:¬

Expanded text:
et caeteras corporis partes, voluntatis et affectus initia demonstrantur: ut quod mente concipimus, opere compleamus. Cavendum est igitur, ne quod in nobis optimum est, cito labatur in vitium. Si enim dexter oculus et dextera manus scandalizant, quanto Aliter. In dextero oculo, et in dextera manu, fratrum, uxorum, et liberorum, atque affinium et propinquorum monstratur affectus, quos si ad contemplandam veram lucem nobis impedimento esse cernimus, debemus truncare istiusmodi portiones, ne dum volumus lucri caeteros facere, ipsi in aeternum pereamus
Abbreviated transcription (Latin):
& rehqua In postriori parte istum locum plo
scluactor exponit. quol morses libellum repua
decri iusserit propar duriciam corolis mariton
non discidium concedens. sedccuferens homicid
Multo enim melusest lic& lugobrem euenires¬
cordiem. qucc̃ ꝑoclium sanguinem femdi.
Egoccutem dicouobis noniurar e omnino nequȩ
aut uenerotur out diligteum ꝑquem iurat: Inlege
p̃ceptum est ut noniuremur nisi ꝑdnm̃ dm̃ nrm̃. Tuda¬

Expanded text:
 . In posteriori vero parte istum locum plenius Salvator exponit. Quod Moyses libellum repudii dari jusserit propter duritiam cordis maritorum, non discidium concedens, sed auferens homicidium. Multo enim melius est, licet lugubrem, evenire discordiam, quam per odium sanguinem fundi. Ego autem dicoaut veneratur, aut diligit eum, per quem jurat. In lege praeceptum est, ut non juremus, nisi per Dominum D
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ lignorum struen incendio conore mantes & iuexs tc
celterius eucngelii fidem circumcidore&s pcoruulos inscebbecto
ut dum cliamn legem seruccre cupitis scebbatum distrucctis:
num quacm acutem leg& di sibi contsocrie s unt & prudente
ubi traens gressionis discipulisui argi poterant. & dociul
& ccchi melech dicit ycenplac sectae tos: uerom ccut & cds¬
que necessitac tͥs opteitus scebbati p̃ucricationem in ip¬
sos refert quica lumniam feceaent : Di coccutom uobis
quia templo iacior ẽ hic. Non pro nomei sed cedus¬
bum loci legeidum quod inccior templosit locus qui ch̃m
tenpliteneat: siccuten scierts quid est misbi cordic̃e
uolo & ñ sec enficium : Xumquã conelbn nacsecis in nocdit&

Expanded text:
 lignorum struem incendio concremantes: et juxta alterius Evangelii fidem , circumcidentes parvulos in sabbato, ut dum aliam Legem servare cupitis, sabbatum destruatis. Numquam autem Leges Dei sibi contrariae sunt. Et prudenter ubi transgressioet Achimelech dicit exempla sectatos. Veram autem et absque necessitatis obtentu Sabbati praevaricationem in ipsos refert, qui calumniam fecerant. Dico autem vobis quia templo major est hic. Hic non pronomen, sed adverbium loci legendum, quod major templo sit locus qui Dominum templi teneat. Si autem sciretis quid est: Misericordiam volo et non sacrificinm, nunquam condemnassetis innocent
Abbreviated transcription (Latin):
illum dicens: abssit ae tedñẽ non erit aibi hoc qui conuersus
dicit p&ero: Uad post mesaetana scanda lum es mihiqui¬
a non socpisett quedĩsunt. sed ea que hominũ : Sepedixim
Nimu ardoris amonsq quã maximi fuis sepderum
Indñm scl uactorem : Quiccergo post conpessonẽsuaem
quod acudierat bectus essi monbariona quiacaro
& scenguis no n reuella uit tibi. sed pact̾ meus qui ince¬
lis est. Repente audita dnmͦ opor terere irehise ro¬
solimã ibi quemulte patiasenionbus et scribis. et
piincipib seccer dotum. et occidi & tercia dieresurge¬
posse ut dĩpiliur occidatur: Adrumit q eum in appa¬
tum suũ uel separa timducit nep̃sentib c&eris con¬
discipulis magirtrũ. uidetetur ar guere: et cepit in t¬
pare illum amantir ceppactu &opta nrdicere. absita tedñe.
aures meae ut dĩꝑilius occidendussit: ad quẽ dñr conuer

Expanded text:
et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humnimii ardoris amorisque quam maximi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam, d audierat: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi; sed Pater meus qui in coelis est, repente audit a Domino, oportere se ire Jerosolymam, ibique multa pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgeposse ut Filius Dei occidatur: assumitque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere, et coepit increpare illum amantis affectu, et optantis dicere: Absit a te, Domine: aures meae, ut Dei Filius occidendus sit. Ad quem Dominus conver
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃r cõmune digni tatir est nomen słs ꝓpnũ uocabulũ
scoluactoris: potet aeũt pim. ut idcir coꝰ ante passionem
et resur r& tionẽ senoluerit pͣdicari ut cõpleto postea
sanguinis sa cramento oportunius a postolis dicero
Euntes doceteom̃s genter et reliquac quod nequis pu¬
t& nos treatantũ ẽẽ intellegencia̾ e & nonsensus
euangelici ques& untur cacusas prohibite tuncp̃¬
dicactionis &xponunt. Ex inde coepit iħs ortendere disci¬
pulis suis quiccoport& eũ. inehierusolimã. et multa¬
tunc me predicate cum ista pasrus puero qui te non
prodat xp̃mpublice pradicare et eius uulgare in
populis maiestoctem: Quem post peculolum plagel¬
la tum uisunsint & crucipixũ: multa pceti asenioribus
et scribis &prncipib: scccer dotum : et nunciħus multa pa¬
titur abhis quisursum sibicrucipigunt pilium dĩ. &cũ
seniors putentur in axlera & piincipes seccerdotũ sim¬
plicem sequenter lit tereẽ occidunt piliũ dĩ qui totus ren¬

Expanded text:
ocabulum Salvatoris. Potest autem fieri, ut idcirco ante passionem suam et resurrectionem se noluerit praedicari, ut completo postea sanguinis sacramento opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes, et reliqua. Quod ne quis putet nostrae esse tantum intelligentiae, et non sensus Evangelici, quae sequuntur, causas prohibitae tum praedicationis exponunt. III. Exinde coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oportet eum ireTunc me praedicate, cum ista passus fuero, quia non prodest Christum publice praedicare, et ejus vulgare in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum, 126 et multa pati a senioribus, et scribis, et principibus sacerdotum. Et nunc Jesus multa patitur ab his, qui rursum sibi crucifigunt Filium Dei : et cum seniores putentur in Ecclesia, et principes sacerdotum, simplicem sequentes litteram, occidunt Filium Dei, qui totus sen