comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uintius consul uictis acie equis & uolscis cum an¬¬
cium oppidum expugnare statuisset ad con¬
tionem uocato exercitu. exposuit ꝗͣ id necessarium
& facile esset si non diffenetur aggredi. Eoq impe¬
tu quo exhortator concitauerat aggressus est urbem¬
oppido posse. si inopinatos inuaderet. Quatridiui
Etaq iter biduo ꝑ confragosa & deserta emersus ni¬
chil tale metuentes oppressit hostes uictorbus dein¬
de suis causam tam facilis euentus requirentibus: di¬
xit tum illos uictoriam adeptos cum quatridui iter
Ebiduo eripuerunt.
Omitius caluinus cum obsideret luciam oppidũ
ligurũ non situ tantũm & opibus uerũ etiam op¬
puguatoꝵ prestantia tutũ circũ iri muros frequẽs
omnibus copiis instituit. easdemq reduce ad castra
Qua cosuctudine inductis ita oppidanis ut̾ crederent
exercitationis id gratia facere romanum & ob hoc
nichil ab eo conatu cauentibus morem illum obam¬
bulandi in subitum direxit impetum. occupatis q

Expanded text:
uintius consul, victis acie Aequis et Volscis, cum Antium oppidum expugnare statuisset, ad contionem vocato exercitu exposuit, quam id necessarium et facile esset, si non differretur; eoque impetu, quem exhortatio concitaverat, adgressus urbemoppido posse, si inopinatos invaderet. Quadridui itaque iter biduo per confragosa et deserta emensus nihil tale metuentes oppressit hostes. Victoribus deinde suis causam tam facilis eventus requirentibus dixit, tum illos victoriam adeptos, cum quadridui iter biduo corripuerint. Domitius Calvinus, cum obsideret Lueriam, oppidum Ligurum, non tantum situ et operibus, verum etiam propugnatorum praestantia tutum, circumire muros frequenter omnibus copiis instituit easdemque reducere in castra. Qua consuetudine inductis ita oppidanis, ut crederent exercitationis id gratia facere Romanum, et ob hoc nihil ab eo conatu caventibus, morem illum obambulandi in subitum direxit impetum occupatisque
Abbreviated transcription (Latin):
endoꝵ causa eoꝵ progressos occiderunt. Que so¬
lertia hamilcari non tantum ad presentem profuit
successum sed in posterum prestitit: ut romanis
ueri quoq transfuge forent suspecti.
IAnno carthaginensium imꝑator in sicilia cum
tuor milia conspirasse ad transfugiendum ad ro¬
manos. qđ aliquot mensium mercedes non rece¬
ꝑant animaduertere autem in eos non auderet me¬
tu seditionis. promisit prolationis iniuriam liberali¬
tate pensaturum nomine gratias agentibus gallis
per tempus idoneum datis pollicitis fidelissimum
dispensatorem ad oftacilium consulem misit ꝗ
tanꝗͣ rationibus in transuersis transfugisse nun¬
tiauit nocte proxima galloꝵ quatuor milia que
que datum forent missa posse excipi. Octacilius
nec statim credidit transfuge nec tamen rem sper¬
nendam ratus disposuit insidus lectissimam ma¬
num romanoꝵ suoꝵ ab ea galli excepti dupliciter
hannonis consilio satisfecerunt & romanos cecide

Expanded text:
endorum causa eorum progressos ceciderunt. Quae solendorum causa eorum progressos ceciderunt. Quae sollertia Hamilcari non tantum ad praesentem profuit successum, sed in posterum praestitit, ut Romanis veri quoque transfugae forent suspecti. Hanno, Carthaginiensium imperator, in Sicilia, cum quattuor milia conspirasse ad transfugiendum ad Romanos, quod aliquot mensum mercedes non receperant, animadvertere autem in eos non auderet metu seditionis, promisit prolationis iniuriam liberalitate pensaturum. Quo nomine gratias agentibus Gallis per tempus idoneum praedaturos pollicitus fidelissimum dispensatorem ad Otacilium consulem misit, qui, tamquam rationibus interversis transfugisset, nuntiavit nocte proxima Gallorum quattuor milia, quae praedatum forent missa, posse excipi. Otacilius nec statim credidit transfugae nec tamen rem spernendam ratus disposuit in insidiis lectissimam manum suorum. Ab ea Galli excepti dupliciter Hannonis consilio satisfecerunt; et Romanos cecide
Abbreviated transcription (Latin):
ad deditionem fame posse compelli sub aduentu le¬
gatoꝵ haliactis frumentum omne in forũ compel¬
lere iussit & conuiuiis sub id tempus instructis ꝑto¬
tam urbem epulas prestitit. atq ita ꝑsuasit hosti
suꝑesse ipsis copias quibus diuturnam substine¬
rent obsidionem.
rumꝑe ad defectionem populares studebat et
suos erat. qui interficẽ eum ne supplicio eius reliqͥs
concitaret uolanos non audebat: accersitum aͥ se al¬
locutus est dicens fortissimum eum militem quod
antea ignorasset. hortatusq est: ut secum morare¬
tur & suꝑ uerboꝵ honorẽ equũ ei quoq donauit.
Qua benignitate non illius tantum fidem sed etiam po¬
Spiularium qui ex illo pendebant sibi obligauit.
Amilcar dux penor cum srquentes auxiliares ga¬
li ad romanos transirent: et iam ex consuetudine
ut socũ exciperentur sicut fidelissimos sub ornauit
ad simulandam transitionem. Qui romanos excipi¬

Expanded text:
ad deditionem fame posse compelli, sub adventum lead deditionem fame posse compelli, sub adventum legatorum Halyattis frumentum omne in forum compelli iussit et conviviis sub id tempus institutis per totam urbem epulas praestitit; atque ita persuasit hosti superesse ipsis copias, quibus diuturnam sustinerent obsidionem. re ad defectionem populares studebat et suos erat, quia interficere eum, ne supplicio eius reliquos concitaret Nolanos, non audebat, arcessitum ad se allocutus est, dicens fortissimum militem eum esse, quod antea ignorasset, hortatusque est, ut secum moraretur, et super verborum honorem equo quoque donavit. Qua benignitate non illius tantum fidem, sed etiam popularium, quae ex illo pendebat, sibi obligavit. Hamilcar, dux Poenorum, cum frequenter auxiliares Gali ad Romanos transirent et iam ex consuetudine ut socii exciperentur, fidissimos subornavit ad simulandam transitionem, qui Romanos excipi
Abbreviated transcription (Latin):
famem ꝑuenisse crediti cum etiam herbas alimẽ¬
tis eoꝵ hannibal arato loco qui erat intra castra ipsi¬
us & menia preriꝑet semina in pre paratum locum
iecerunt consecuti: uͥ habere uiderentur quo uitã
substentarent usq ad satoꝵ ꝑuentum.
Eliqui exuariana clade cum obsiderentur ꝗa
deficere frumento uidebant horrea tota nocte
Sircunduxerunt captiuos deinde precisis manibus
dimiserunt. hi circũ sedentibis suis ꝑsuaserunt. ne
spem mature expugnationis reponerent in fame ro¬
manoꝵ quibus alimentoꝵ ingens copia superesset.
Races in arduo monte obsessi in quem hostibus
accessus non erat. collato uiridi exiguo tritico
miserunt quibus exceptis & occisis cum frumenti
uestigia inuisceribus eaꝵ aꝑuissent opinatus hoꝰ¬
stis magnam uim iritici supesse eis. qui inde et̃
pecora pascerent. recessit ab osidione.
Urabisuis dux milesioꝵ cum longa obsidione mi¬
Mlites sui angerentur ab haliafte qui sperabat eos

Expanded text:
famem pervenisse crediti, cum etiam herbas alimenfamem pervenisse crediti, cum etiam herbas alimentis eorum Hannibal, arato loco qui erat inter castra ipsius et moenia, praeriperet, semina in praeparatum locum iecerunt, consecuti, ut habere viderentur, quo victum sustentarent usque ad satorum proventum. Reliqui ex Variana clade, cum obsiderentur, quia defici frumento videbantur, horrea tota nocte circumduxerunt captivos, deinde praecisis manibus dimiserunt; hi circumsedentibus suis persuaserunt, ne spem maturae expugnationis reponerent in fame Romanorum, quibus ingens alimentorum copia superesset. Thraces in arduo monte obsessi, in quem hostibus accessus non erat, collato viritim exiguo tritico ; quibus exceptis et occisis, cum frumenti vestigia in visceribus earum apparuissent, opinatus hostis magnam vim tritici superesse eis, qui inde etiam pecora pascerent, recessit ab obsidione. Thrasybulus, dux Milesiorum, cum longa obsidione milites sui angerentur ab Halyatte, qui sperabat eos
Abbreviated transcription (Latin):
Ello ciuili cum aregua urbs in hyspania pompe¬
ianaꝵ partium obsideretur: martius interim rex tãꝗͣ
cesarianus tribuni cornicularius. uigiles quosdam
sue ꝑ medias cesaris copias presidium pompei trans¬
Oduxit.
Annibale obsidente ca silinum romani farinam
Loluis secunda aqua uolturni fluminis dimicte¬
bant: ut obsessis exciperentur. quibus cum obieftam
ꝑ medium amnem catena hannibal obstitisset nuces
sparsere: que cum aqua ferente ad oppidum deflue¬
rent eo cõmeatu socioꝵ necessitatem substentauerũt.
Yrcius mutinens. hs obsessis ab antonio salẽ qͦ
maxime indigebant. cupis cũditũ ꝑ amnem san¬
Dem pecora secunda aqua dimisit que excepta
sustentauerunt necessarioꝵ inopiam deantu¬
trema iam fame panem in hostem iactauerunt
o secutiq ut abundare cõmeatibus uiderentur obsi¬
dionem donec camilus subueniret tolerauerunt.
A thenienses aduersus lacedemonios idem fecisse dicũ¬
tur.
Iqui hannibale cassini obsidebantur ad extremã

Expanded text:
ello civili, cum Ategua urbs in Hispania Pompenarum partium obsideretur, Maurus inter noctem tamquam Caesarianus tribuni cornicularius vigiles quosdam suae per medias Caesaris copias praesidium Pompei transduxit. Hannibale obsidente Casilinum, Romani far in doliis secunda aqua Volturni fluminis demittebant, ut ab obsessis exciperetur. Quibus cum obiecta per medium amnem catena Hannibal obstitisset, nuces sparsere. Quae cum aqua ferente ad oppidum defluerent, eo commeatu sociorum necessitatem sustentaverunt. Hirtius Mutinensibus obsessis ab Antonio salem, quo maxime indigebant, cupis conditum per amnem ScuIdem pecora secunda aqua demisit, quae excepta sustentaverunt necessariorum inopiam. XV Qutrema iam fame panem in hostem iactaverunt consecutique, ut abundare commeatibus viderentur, obsidionem, donec Camillus subveniret, toleraverunt. Athenienses adversus Lacedaemonios idem fecisse dicuntur. Hi, qui ab Hannibale Casilini obsidebantur, ad extremam
Abbreviated transcription (Latin):
S didit bellum q confecit.
Elciades cum ingentem ꝑsaꝵ multitudinem apud
maratona fudisset athenenses circa giatulationem
morantes. compulit: ui festinarent ad opem urbi fe¬
theniensium alio milite apud maratona pugnatum a¬
lio pro muris sius opponi cucũastis extimplo nauibus¬
Sasiam repetierunt.
Ilsistratus atheniensis. cum excepisset megarensium
classem qua illi ad desin noctu applicuerant: ut o¬
pertas terris sacro feminas atheniensium raperent
magnaq edita cede eoꝵ ultus esse: suos. eadem que
ceperant nauigia atheniensi milite compleuit. qui¬
buslam matronis habitu captiuaꝵ in conspestu loca¬
tis. Qua facie decepti megarenses tant: sus & cum
successũ renauigantibus effuse inermesq rursus
Soppressi sunt.
mon dux atheniensium uicta classe ꝑsaꝵi
pud insulam cipron millies suos captiuis amis
induit & eisdem barbaro: nauibas ad hostem na¬
uigauit in pamphiliam apud dumen teumodonta
Perse qui et nauigia & habitum suꝑstantium agno¬

Expanded text:
didit bellumque confecit. Miltiades, cum ingentem Persarum multitudinem apud Marathona fudisset, Athenienses circa gratulationem morantis compulit, ut festinarent ad opem urbi fetheniensium et alio milite apud Marathona pugnatum, alium pro muris suis opponi, circumactis extemplo navibus Asiam repetierunt. Pisistratus Atheniensis, cum excepisset Megarensium classem, qua illi ad Eleusin noctu applicuerant, ut operatas Cereris sacro feminas Atheniensium raperent, magnaque edita caede eorum ultus esset suos, eadem quae ceperat navigia Atheniensi milite complevit, quibusdam matronis habitu captivarum in conspectu locatis. Qua facie decepti Megarenses tamquam suis et cum successu renavigantibus effuse obvii inermesque rursus oppressi sunt. Cimon, dux Atheniensium, victa classe Persarum apud insulam Cypron, milites suos captivis armis induit et eisdem barbarorum navibus ad hostem navigavit in Pamphyliam apud flumen Eurymedonta. Persae, qui et navigia et habitum superstantium agno
Abbreviated transcription (Latin):
dimicationem qua collegam marcellum amiserat
crederent epistolis sique marcelli anulo obsignate
ꝑferrentur monitione consecutus: ut salapia & alie
urbes ferttia hannibale dolis frustra temptarentur.
Post cannẽsem cladem ꝑculsi sunt ita romanoꝵ ani¬
mi: ut pars magna reliquiaꝵ nobilissimis auctorib:
deserende italie iniret consilium.
OScipio adolescens ad modum impetu facto in eo
esse sibi mentem destituende rei publice. Cũq seipẽ
primus religiont tali obligasset stricto gladio mortẽ
uni ex proximis minatus nisi acciperet facramentum
Ille metuens ceteros etiam exemplo coegit adiurandũ.
Olscoꝵ castratum prope auirgulis siluaq posita es¬
set camillus ea omnia que conceptum ignem usq

Expanded text:
dimicationem, qua collegam Marcellum amiserat,crederent epistulis, si quae Marcelli anulo signatae perferrentur. Monitione consecutus est, ut Salapia et aliae urbes frustra Hannibalis dolis temptarentur. Post Cannensem cladem perculsis ita Romanorum animis, ut pars magna reliquiarum nobilissimis auctoribus deserendae Italiae iniret consilium, Scipio adulescens admodum impetu facto in eo esse sibi mentem destituendae rei publicae; cumque ipse se primus religione tali obligasset, stricto gladio mortem uni ex proximis minatus, nisi acciperet sacramentum, illum metu, ceteros etiam exemplo coegit ad iurandum. Volscorum castra cum prope a virgultis silvaque posita essent, Camillus ea omnia, quae conceptum ignem usq
Abbreviated transcription (Latin):
Snus fidelem ꝗͣ fortem haberet equitem.
Shilippus cum audisset piciam quendam bonũ pu
gnatorem alienatum sibi qui tres filias in ops uix
derem potius ꝗͣ curarem. Deinde familiariter secre¬
to elicitum piciam accepta difficulate necessitatem
domesticam pecunia instruxit ac meliorem fidelio¬
remq habuit ꝗͣ habuerat ante ꝗͣ illud ostenderet.
Uintius crispinus rost infaustam aduersus penos

Expanded text:
nus fidelem quam fortem haberet equitem. Philippus, cum audisset Pythian quendam bonum puggnatorem alienatum sibi, quod tres filias inops vix aderem potius quam curarem?" Deinde familiariter secreto elicitum Pythian, accepta difficultate necessitatium domesticarum, pecunia instruxit ac meliorem fidelioremque habuit, quam habuerat, antequam offenderet. T. Quintius Crispinus post infaustam adversus Poenos
Abbreviated transcription (Latin):
dempsos numerososq palos firme ad terram defigerẽt
interq eos appropinquantibus quadrigis ante signa:¬
nostram aciem recepit. Tum deunide sublato uniuersoꝵ
clamore uelites & leuem armaturam ingerere iuissit¬
tela. Quibus factis quadrige hostium aut implicite
palis aut exterriti clamore telisq in suos conuerse sunt.
turbauerũt q macedonum instructuram. Qua ceder¬
te cũ silla staret & archelaus equitem opposuisset ro¬
mani equites subito emissi aucrterunt eos consumaue¬
rũtq uictoriam.
Esar galloꝵ falcatas quadrigas eadem ratione
palis defixis excepit. inhibuitq

Expanded text:
densos numerososque palos firme in terram defigerent, densos numerososque palos firme in terram defigerent, intraque eos appropinquantibus quadrigis antesignanorum aciem recepit. Tum demum sublato universorum clamore velites et levem armaturam ingerere tela iussit. Quibus factis quadrigae hostium aut implicitae palis aut exterritae clamore telisque in suos conversae sunt turbaveruntque Macedonum structuram. Qua cedente, cum Sulla instaret et Archelaus equitem opposuisset, Romani equites subito emissi averterunt eos consummaveruntque victoriam. C. Caesar Gallorum falcatas quadrigas eadem ratione palis defixis excepit inhibuitq
Abbreviated transcription (Latin):
numidum massinissam preposuit. Que tam prudens or¬
dinatio sine dubio causa uictorie fuit.
Rchelaus aduersus. Ls illam in fronte ad ꝑturban¬
dum hostem factas quadnigas locauit. in secunda
acie phalangam macedonicam in tertia romanoꝵ more
armatos auxiliares mixtis fugitiuis italice gentis quoꝵ
ꝑ uicacitate plurimum fudebat. leuem armaturam in
ultimo statuit. In utroq deinde latere equitatum cuiꝰ
amplum numerum habebat cireuendi hostes causa
posuit. Contra hec s illa fossas ample latitudinis in¬
utroq latere duxit & capitibus eaꝵ castella cõmuni¬
uit. Qua ratione ne circuiretur ab hoste & peditum
nuiero & maxime equitatu superante consegiuitus ẽ.
triplicem deinde peditum aciem ordinauit relictis inter¬
uallis ꝑ leuem armaturam a equitem quem in nouissi¬
mo collocauerat: ut cum res exegisset emiftert eum
post signanis qui in secunda acie erant imꝑauit: ut

Expanded text:
Numidis Masinissam praeposuit. Quae tam prudens orNumidis Masinissam praeposuit. Quae tam prudens ordinatio non dubie causa victoriae fuit. Archelaus adversus L. Sullam in fronte ad perturbandum hostem falcatas quadrigas locavit, in secunda acie phalangem Macedonicam, in tertia Romanorum more armatos auxiliares, mixtis fugitivis Italicae gentis, quorum pervicaciae fidebat; levem armaturam in ultimo statuit; in utroque deinde latere equitatum, cuius amplum numerum habebat, circumeundi hostis causa posuit. Contra haec Sulla fossas amplae latitudinis utroque latere duxit et capitibus earum castella communiit. Qua ratione, ne circumiretur ab hoste et peditum numero et maxime equitatu superante, consecutus est. Triplicem deinde peditum aciem ordinavit relictis intervallis, per quae levem armaturam et equitem, quem in novissimo conlocaverat, cum res exegisset, emitteret. Tum postsignanis qui in secunda acie erant imperavit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lgures & balliares maurosq posuit ut non fugere
possent penis a tergo stantibus. & hostem opposi si nõ
infestarent uel certe fatigarent cum suis & macedo¬
nibus qui iam fessos romanos integre exciperent in sũ¬
ma acie collocatis. nouissimos italicos constituit quoꝵ
& timebat fidem & segninem uerebatur. quoniam pleros¬
q eoꝵ ab italia inuitos extraxerat. Scipio aduersus hãc
formam robur legionis triplici aciȩ in fronte ondinatum
ꝑ hastatos & principes & triarios opposuit nec continuas
construxit cohortes. sed manipulis interse distantibus
spatium dedit. ꝑ quod elephanti ab hostibus asti facile
transmicti sine ꝑturbatione ordinum possent ea ipsa in¬
terualla expeditis uellitibus impleuit ne interluceret
acies dato eis precepto: ut ad impetum elephantoꝵ uel
retro uel in latera concederent equitatum. Deinde in cor¬
nua diuisit ut dextro romanis equitibus lelium sinistro

Expanded text:
Ligures et Baliares Maurosque posuit, ut neque fugere Ligures et Baliares Maurosque posuit, ut neque fugere possent Poenis a tergo stantibus et hostem oppositi, si non infestarent, at certe fatigarent. Tum suis et Macedonibus, qui iam fessos Romanos integri exciperent, in secunda acie conlocatis, novissimos Italicos constituit, quorum et timebat fidem et segnitiam verebatur, quoniam plerosque eorum ab Italia invitos extraxerat. Scipio adversus hanc formam robur legionis triplici acie in fronte ordinatum per hastatos et principes et triarios opposuit; nec continuas construxit cohortes, sed manipulis inter se distantibus spatium dedit, per quod elephanti ab hostibus acti facile transmitti sine perturbatione ordinum possent. Ea ipsa intervalla expeditis velitibus implevit, ne interluceret acies, dato his praecepto, ut ad impetum elephantorum vel retro vel in latera concederent. Equitatum deinde in cornua divisit et dextro Romanis equitibus Laelium, sinistro
Abbreviated transcription (Latin):
niente multitudine quam ut grecoꝵ ex pauerant ces¬
serunt.
Icus pompeius in albama quia hostes in numero
equitatu preualebant iuxta collem in angustũis prote¬
gere galeas ne fulgore eaꝵ conspicui fierent iussit
hostium refugerent. & simul cum ad pedites euentum
esset in latera discederent. Quod ubi displicitum estꝰ
patefacto loro subita peditum consurrexit acies in ue¬
tosq temere hostes inopinato interfusa prelio cecidit
Ititonius aduersus parthos qui infinita multitudi¬
ne sagutaꝵ exercitum eius obruebant subsidere
Esuos ac testudinem facere iussit. supra quã trinsmis¬
sis sagutis sine militum nora exaustus est hostis.
Annibal aduersus scipionem in africa cum habe¬
ret exercitum ex penis & auxiliaribus quoꝵ pars
senoñ solum ex diuersis partibus sed etiam ex italicis
constabat post elepbantos lxxx. qui in prima fronte
positi bostium turbarent aciem auxiliares gallos et

Expanded text:
niente multitudine, quam ut Graecorum expaverant, cesniente multitudine, quam ut Graecorum expaverant, cesserunt. Cn. Pompeius in Albania, quia hostes et numero equitatu praevalebant, iuxta collem in angustiis protegere galeas, ne fulgore earum conspicui fierent, iussithostium refugerent et, simul ad pedites ventum esset, in latera discederent. Quod ubi explicitum est, patefacto loco subita peditum consurrexit acies invectosque temere hostes inopinato interfusa proelio cecidit. M. Antonius adversus Parthos, qui infinita multitudine sagittarum exercitum eius obruebant, subsidere suos et testudinem facere iussit, supra quam transmissis sagittis sine militum noxa exhaustus est hostis. Hannibal adversus Scipionem in Africa, cum haberet exercitum ex Poenis et auxiliaribus, quorum pars non solum ex diversis gentibus, sed etiam ex Italicis constabat, post elephantos LXXX, qui in prima fronte positi hostium turbarent aciem, auxiliares Gallos et
Abbreviated transcription (Latin):
attilium regulum leuem armaturam in prima acie collo¬
cauit. in subsidio autem robur exercitus precepitq au¬
xilianbus ut excussis telis cederent hosti & cum se in¬
tra suoꝵ ordines recepissent confestim in latera discur¬
rerent & a cornibus rursus erumꝑent. exceptumq
iam hostem a robustioribus & ipsi ciruirent. Serto¬
rius autem idem in hospania aduersus pompeium
Ofecit.
Leandridas lacedemonius aduersus licaonas den¬
sam instruxit aciem: ut longe minoris exercitus
spetiem prebent. securis deinde hostibus in ipso cer¬
tamine deduxit ordines a lateribus et circũuentos
Seos e fudit.
Astronius lacedemonius cum in auxilio egyptiis
aduersus ꝑsas uenisset. & sciret firmiorem esse gre¬
Scum militem magisq aꝑsis timeri cõmutatis ar¬
mis gretos in prima acie p̾osuit. & cum illi equo mã¬
te pugnarent submisit egyptioꝵ manum ꝑse cum
grecis quos egyptios opinabantur restitissent. suꝑue¬

Expanded text:
Atilium Regulum levem armaturam in prima acie conloAtilium Regulum levem armaturam in prima acie conlocavit, in subsidio autem robur exercitus praecepitque auxiliaribus, ut emissis telis cederent hosti et, cum se intra suorum ordines recepissent, confestim in latera discurrerent et a cornibus rursus erumperent; exceptumque iam hostem a robustioribus et ipsi circumierunt. Sertorius idem in Hispania adversus Pompeium fecit. Cleandridas Lacedaemonius adversus Lucanos densam instruxit aciem, ut longe minoris exercitus speciem praeberet. Securis deinde hostibus in ipso certamine diduxit ordines et a lateribus circumventos eos fudit. Gastron Lacedaemonius, cum auxilio Aegyptiis adversus Persas venisset et sciret, firmiorem esse Graecum militem magisque a Persis timeri, commutatis armis Graecos in prima posuit acie et, cum illi aequo Marte pugnarent, submisit Aegyptiorum manum. Persae cum Graecis, quos Aegyptios opinabantur, restitissent, superve
Abbreviated transcription (Latin):
cedentibusq ad preceptum rornibus auide in sequẽ¬
tem hostem mediam aciem suam recepit & ex utraq
parte compressum cecidit. Ueterano & diu eclosto u¬
sus erercitii. hoc enim genus onlinationis exequi nisi
peritus & ad omne momentum respondens miles uix
pocest.
luius salinator & C. Lnero cum hasdrubal bello
punico setundo decernendi necessitatem euitas in
Solle confragoso uineas post aciem direxifset ipsi redu¬
ctis in latera uiribus uacua fronte ex utraiq parte cir¬
Icũuenerunt eum. atq ita aggressi suꝑauerunt.
Annibal cum frequentibus prelus a claudio mar¬
cello suparetur nouissime sic castrametabatur: ut
Duit montibus aut paludibus, aut simili locoꝵ aliquã
oportunitate adiutus aciem modo collocanet: ut uin¬
centibus quidem romanis pene in dempnem recipere
posset intra munimenta. exeritum. Cedentibus autẽ
in standi liberum haberet arbitrium
Anctipis lacedemonius i affica aduersus martũ¬

Expanded text:
rocedentibusque ad praeceptum cornibus, avide insequenrocedentibusque ad praeceptum cornibus, avide insequentem hostem in mediam aciem suam recepit et ex utraque parte compressum cecidit. Veterano et diu edocto usus exercitu, hoc enim genus ordinationis exsequi nisi peritus et ad omne momentum respondens miles vix potest.o Livius Salinator et Claudius Nero, cum Hasdrubal bello Punico secundo decernendi necessitatem evitans in colle confragoso post vineas aciem direxisset, ipsi diductis in latera viribus vacua fronte ex utraque parte circumvenerunt eum atque ita adgressi superarunt. Hannibal, cum frequentibus proeliis a Claudio Marcello superaretur, novissime sic castra metabatur, ut aut montibus aut paludibus aut simili locorum aliqua opportunitate adiutus aciem eo modo conlocaret, ut vincentibus quidem Romanis paene indemnem recipere posset intra munimenta exercitum, cedentibus autem instandi liberum haberet arbitrium. Xanthippus Lacedaemonius in Africa adversus M
Abbreviated transcription (Latin):
narios in cornibus collocauit. ac leuem armaturam in me¬
dia acie sed retractam. Ita cornibus quibus ipse preua¬
lebat infirmissimas hostium partes lunata acie aggres¬
Osus facile fudit.
Etellus in hyspania eo prelio quo herculeum deui¬
cit: cum comꝑisset cohortes eius que ualidissime uo¬
cabantur in meclia acie locatas. ipse mediam suoꝵ aci¬
em reduxit. Ne ante ea parte cum hoste confligeret
ꝗͣ cornibus ꝓfligatis medios undiq circũ uenisset.
Rtaxerses aduersus grecos qui ꝑsidam intrauerãt
cum multitudine suꝑaret latius ꝗͣ hostestes acie
Sinstructa in fronte equitem. leuẽq armaturam in cõ¬
nibus collocauit. atq ex industria lentius procedente
media acie copias hostium cinxit cecidit q
Onera hãnibal ad cannas redustis coraibus pro¬
dustaq media acie nostros primo impetu protrusit.I¬
dem conserto prelio paulatim inuicem sinuantibus ꝓ¬

Expanded text:
 in cornibus conlocavit ac levem armaturam in me in cornibus conlocavit ac levem armaturam in media acie, sed retractam. Ita cornibus, quibus ipse praevalebat, infirmissimas hostium partes lunata acie adgressus facile fudit. Metellus in Hispania, eo proelio quo Hirtuleium devicit, cum comperisset cohortes eius, quae validissimae vocabantur, in media acie locatas, ipse mediam suorum aciem reduxit, ne ea parte ante cum hoste confligeret, quam cornibus complicatis medios undique circumvenisset. rtaxerxes adversus Graecos, qui Persida intraverant, cum multitudine superaret, latius quam hostes acie instructa in fronte peditem, equitem levemque armaturam in cornibus conlocavit. Atque ita ex industria lentius procedente media acie copias hostium cinxit ceciditque. Contra Hannibal ad Cannas reductis cornibus productaque media acie nostros primo impetu protrusit. Idem conserto proelio, paulatim invicem sinuantibus p
Abbreviated transcription (Latin):
Phylupus macedonum rex aduersus illiros ge¬
rens bellum ut aĩaduerat frontem hostũ sti¬
Opatam elestis de toto exercitu uiris. latera autem
infirmuora fortissimis suoꝵ in dextro cornui collo¬
catis sinistrum latus hostium inuasit turbata q
acie tota uictoriam profugauit
DArmenes thebanus conspesta ꝑsaꝵ acie que ro¬
bustissimas copias in dextro collocatas habebat
Osimili ratione & ipse suos ondinauit omnemq eꝗ¬
tatum & fortissimum quẽq peditum in dextro cor¬
nu. In firmissimos autem contra fortissimos hosti.¬
um posuit precepitq ut ad primum impetũ eoꝵ
sibi fuga consulerent e in siluestria confragosa q.
loca se reciperent. Ita frustato robore exeratus ipe
optima parte uirium suaꝵ dextro cornu totam circu¬
Siuit aciem hostium & auertit.
Ornelius scipio cui post africanus cognomen fu¬
it aduersus hasdrubalem duccm penoꝵ in hy¬
spania bellum gerens ita ꝑ continuos dies ordinatũ du
cõmutauit instructionis ordinem. & firmissimos .i. legio¬

Expanded text:
Philippus Macedonum rex adversus Hyllios gerens bellum, ut animadvertit frontem hostium stipatam electis de toto exercitu viris, latera autem infirmiora, fortissimis suorum in dextro cornu conlocatis, sinistrum latus hostium invasit turbataque tota acie victoriam profligavit. Pammenes Thebanus, conspecta Persarum acie, quae robustissimas copias in dextro cornu conlocatas habebat, simili ratione et ipse suos ordinavit omnemque equitatum et fortissimum quemque peditum in dextro cornu, infirmissimos autem contra fortissimos hostium posuit praecepitque, ut ad primum impetum eorum fuga sibi consulerent et in silvestria confragosaque loca se reciperent. Ita frustrato robore exercitus, ipse optuma parte virium suarum dextro cornu totam circumiit aciem hostium et avertit. P. Cornelius Scipio, cui postea Africano cognomen fuit, adversus Hasdrubalem Poenorum ducem in Hspania gerens bellum ita per continuos dies ordinatum procommutavit instructionis ordinem et firmissimoso
Abbreviated transcription (Latin):
ctus in exercitu erat. deieftis ugis calli montis dromia
colis que presidio tenebantur suꝑeminentem castris re¬
guis collem a tengo subitus appariusset. Quo facto per¬
turbatis anthiochi copiis utrinq irrupere romani et
Sfusis fugatisq castra ceperunt.
Sulpitius petitus consul contra gallos dimicaturus
dentes ostendere se pugnantibus. Quare galli existi¬
mantes aduentare auxilia romanis cessere iam pe¬
ne uiftores.
Arius circa aquas sextias cum in animo haberet po¬
stera die depugnare aduersus theotonos martel¬
lum cum parua manu equitum peditum q nocte
post hostium terga misit & ad implendam multitu¬
dinis spetiem agasones lixasq armatos simul ire
iussit. Iumentoꝵ quia magnam partem instratoꝵ
cum tuniculis ut ꝑ hec facies equitatus obiceretur p̃¬
cepitq ut cum animaduertisset iniri prelium ipsi
interga hostium discurrerent. Qui apparatus tan¬
tum terroris intulit qđ asperrimi hostes in fugam

Expanded text:
ctus in exercitu erat, deiectis iugis Callidromi montis ctus in exercitu erat, deiectis iugis Callidromi montis Aetolis, qui praesidio ea tenebant, super imminentem castris regiis collem a tergo subitus apparuisset. Quo facto perturbatis Antiochi copiis utrimque irrupere Romani et fusis fugatisque castra ceperunt. C. Sulpicius Peticus consul contra Gallos dimicaturus dentes ostentare se pugnantibus; quare Galli existimantes adventare auxilia Romanis cessere iam paene victores. Marius circa Aquas Sextias, cum in animo haberet postera die depugnare adversus Teutonos, Marcellum cum parva manu equitum peditumque nocte post terga hostium misit et ad implendam multitudinis speciem agasones lixasque armatos simul ire iussit iumentorumque magnam partem instratorum centunculis, ut per hoc facies equitatus obiceretur, praecepitque, ut, cum animadvertissent committi proelium, ipsi in terga hostium descenderent. Qui apparatus tantum terroris intulit, ut asperrimi hostes in fugam
Abbreviated transcription (Latin):
manus & in ipsoꝵ nauibus cominus eos trucidabat.
sus obstinatos samnites concurreret. ignorantibus su-
Iprecepit spurio nautio: ut pauci alares & agasones
mulis in sidentes ramos ꝑ terram trabentes a colle trans¬
uerso magno tumultu decurrerent quibus inspectis
proclamauit uictorem adesse collegam: ut occuparẽt¬
& ipsi presentis prelii gloriam. Quo facto romani fidu¬
Scircũmisit. iussitq collem caꝑe ex quo decurri poterat in
hostium terga. Quod ubi factum est romanis creuit ani¬
mus & sannites ꝑterriti fugam molientes cesi sunt.
IAinucius ruffus imꝑator cum a cordiscis dacisq
montium iugis speties ingentis multitudinis effusa est
hostibus. qua ꝑterriti terga dedere:
ccilius glabrio consui aduersus anthiochi regis aciẽ
quam in achaiam pro angustus termopilaꝵ direxe¬
Erat iniquitatibus loci non irritus tantum sed cum ia¬
ctura quoq repulsus esset nisi circũmissus ab eo portius
cato qui tum iam consularis tribunus militum a ppło fa¬

Expanded text:
manus et in ipsorum ratibus comminus eos trucidabant.sus obstinatos Samnites concurreret, ignorantibus suis praecepit Spurio Nautio, ut pauci alares et agasones mulis insidentes ramosque per terram trahentes a colle transverso magno tumultu decurrerent. Quibus prospectis proclamavit victorem adesse collegam, occuparent ipsi praesentis proelii gloriam. Quo facto et Romani fiducircummisit iussitque collem capere, ex quo decurri poterat in hostium terga. Quod ubi factum est, Romanis crevit animus et Samnites perterriti fugam molientes caesi sunt. Minucius Rufus imperator, cum a Scordiscis Dacisqueibus montium iugis species ingentis multitudinis offusa est hostibus, qua perterriti dedere terga. Acilius Glabrio consul adversus Antiochi regis aciem, quam is in Achaia pro angustiis Thermopylarum direxerat, iniquitatibus loci non irritus tantum, sed cum iactura quoque repulsus esset, nisi circummissus ab eo Porcius Cato, qui tum, iam consularis, tribunus militum a populo fa
Abbreviated transcription (Latin):
no & c. martio ruffo legatis post mõtem circũmisit
qđ pugna capescerentur
ita hostem magni exercitus specie exterruit.
Alerius leuinus aduersus pyrrum occiso quo¬
dam gregali tenẽs gladium cruentatum ex
eritiu utiq ꝑsuasit pyrrum interemptum. Quã¬
obrem hostes destitutos se morte ducis credenter¬
consternati a mendacio se pauuide in castra recepe¬

Expanded text:
o et Q. Marcio Rufo legatis post montem circummisit;quam pugna capesseretur. M. hostem magni exercitus specie exterruit. Valerius Laevinus adversus Pyrrhum, occiso quodam gregali tenens gladium cruentum, utrique exercitui persuasit Pyrrhum interemptum; quamobrem hostes destitutos se ducis morte credenteconsternati a mendacio in castra se p
Abbreviated transcription (Latin):
quoq lingue usum ei conuersatio pristina ca
multos nostroꝵ auertit.
Ironides atheniensis dubio prelio aduersus the¬
banos rem gerens repente in dexiro suoꝵ cor¬
U
nu preiuit & exclamauit se iam in sinistro uicisse
Quare & suis a lacritate & hostibus metu iniefto uicit.
URessus preualido hostium equitatu cameloꝵ gre¬
gem opposuit. quoꝵ nouitate & horrore conster¬
nati equi non solum insidentes precipitauerunt sed
peditum quoq suoꝵ ordines proterruerunt uincen¬
dosq hosti prebuerunt.
Yrrus epirotaꝵ rex pro tarentinis aduersus roma¬
nos eodem modo elephantis ad ꝑturbandam a¬
Sciem usus est
frequenter.¬

Expanded text:
quoque linguae usum ei conversatio pristina casmultos nostrorum avertit. Myronides Atheniensis dubio proelio adversus Thebanos rem gerens repente in dextrum suorum nu prosiluit et exclamavit sinistro iam se vicisse; qua re et suis alacritate et hostibus iniecto metu vicit. Croesus praevalido hostium equitatui camelorum gregem opposuit, quorum novitate et odore consternati equi non solum insidentes praecipitaverunt, sed peditum quoque suorum ordines protriverunt vincendosque hosti praebuerunt. Pyrrhus, Epirotarum rex, pro Tarentinis adversus Romanos eodem modo elephantis ad perturbandam aciem usus est. frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
circunducto exercitu elusit insidiatores
asdrubal frater hãnibalis iuinctum liuũ & neronis erer¬
titum quãꝙ̃ hoc illi non duplicatis castris dissimu¬
Plarent intellexit qđ ab itinere stngosiores notabat eqͥs
Sa coloratiora hominum ut ex uia corpora.
De construendo statu belli
Lexander macedo cum haberet uehementem exerci¬
tum semꝑ eum statum belli egit ut acie cõflige̾t.
SEsar bello ciuili cum ueteranum exercitum habẽt
hostium tyronem esse sciret acie semper decertare
studuit
abius mariinus aduersus hannibalem successibus pre¬
lioꝵ in solentem recedere ab ancipiti discrimine et
uen tãtũmodo italiam constituit cunctatorisq nomen.
& ꝑ hoc summi ducis meruit.
Iganti aduersus pħ̃m omne preliandi discrimen cui¬
Fantes. omissa etiam finium tutela intra munitio¬
Nes oppicdi sese recepunt. assecutiq sunt ut phylitptis
obsidionalis more impatiens recederet.
Asdrubal gisconis filius secundo punico bello in

Expanded text:
circumducto exercitu elusit insidiatores. Hasdrubal, frater Hannibalis, iunctum Livii et Neronis exercitum, quamquam hoc illi non duplicatis castris dissimularent, intellexit, quod ab itinere strigosiores notabat equos et coloratiora hominum, ut ex via, corpora. III De Constituendo Statu Belli Alexander Macedo, cum haberet vehementem exercitum, semper eum statum belli elegit, ut acie confligeret. C. Caesar bello civili, cum veteranum exercitum haberet, hostium autem tironem esse sciret, acie semper decertare studuit. Fabius Maximus adversus Hannibalem, successibus proeliorum insolentem, recedere ab ancipiti discrimine et tueri tantummodo Italiam constituit Cunctatorisque nomen et per hoc summi ducis meruit. Byzantii adversus Philippum omne proeliandi discrimen eviantes, omissa etiam finium tutela, intra munitiones oppidi se receperunt assecutique sunt, ut Philippus obsidionalis morae impatiens recederet. asdrubal, Gisgonis filius, secundo Punico bello in
Abbreviated transcription (Latin):
Lcibiades athenis ciuitate sua lacedemoniis obsessa ue¬
ritus negligentiam uigilum denuntiauit his qui in
sfationibus erant: ut obseruarent lamen quod nocte ostẽ.¬
surus erat ex arce & ad conspectum eius ipsi quoq lu¬
mina attollerent quo munere qui cessasset penam pas¬
surum : dum sollicite expestaretur signum ducis pui¬
gilatum ab omnibus & suspeste nostis penculum euita¬
tum est.
Phyerates dux atheniensium cum presidio corintum
teneret & sub aduentu hostium ipse uigilias circuinet
uigilem quem dormientem uiderat transfixit cuspide¬
ꝯ uod quibusdlam factum tanqͣ seuum increpaintibus qua¬
lem inueni inquit talem reliqui. Epaminunda theba¬
nis idem fecisse dicitur.

Expanded text:
dux Atheniensium, civitate sua a Lacedaemoniis obsessa, veritus neglegentiam vigilum denuntiavit his qui in stationibus erant, observarent lumen, quod nocte ostenturus esset ex arce, et ad conspectum eius ipsi quoque lumina attollerent; in quo munere qui cessasset, poenam passurum. Dum sollicite exspectatur signum ducis, pervigilatum ab omnibus et suspectae noctis periculum evitatum est. Iphicrates, dux Atheniensium, cum praesidio Corinthum teneret et sub adventum hostium ipse vigilias circumiret, vigilem, quem dormientem invenerat, transfixit cuspide; quod factum quibusdam tamquam saevum increpantibus "qualem inveni", inquit, "talem reliqui." Epaminondas Thebanus idem fecisse dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
circa impedite porte claustra cespitantes oppressit
luce liuio tenebatur. Eoneum quendam tarent̃i
deret quasi id ꝑ hostem interdiu non liceret egresso
peni apros subministrabant. Quos ille tanꝗͣ captos li¬
uio offerret. Idq sepius factum esset & ideo minus ob.¬
seruaretur quadam noct hãnibal uenatoꝵ habitu pe¬
nos comitibus eius ĩrriscuit qui cum onusti uenatione
quam ferebant recepi essent a custodibus protinus e¬
os adorti occiderunt tunc fracta porta admissus cum
exercitu hannibal omnes romanos interfecit exceptis his
qui inarce prefugerant.
Ysimachus rex macedonum cum ephesios oppugnant᷑
& illi in auxilio haberent mandronem archi pirra
macedonum quos ille restrietis manibus pro captiuis e¬
phesum introduceret postea raptis ex arte armis ur¬
bem lysimacho tradiderunt

Expanded text:
circa impedita portae claustra trepidantis oppressit. duce Livio tenebatur, Cononeum quendam Tarentinuderet, quasi id per hostem interdiu non liceret. Egresso ipsi apros subministrabant, quos ille tamquam ex captura Livio offerret; idque cum saepius factum esset et ideo minus observaretur, quadam nocte Hannibal venatorum habitu Poenos comitibus eius immiscuit. Qui cum onusti venatione, quam ferebant, recepti essent a custodibus, protinus eos adorti occiderunt. Tum fracta porta admissus cum exercitu Hannibal omnes Romanos interfecit, exceptis his, qui in arcem profugerant. Lysimachus, rex Macedonum, cum Ephesios oppugnaret  illi in auxilio haberent Mandronem archipiratamMacedonum, quos ille restrictis manibus pro captivis Ephesum introduceret. Postea raptis ex arce armis urbem Lysimacho tradiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
oriente die processissent continuit suos passusq ẽ
solum sed etiam lassitudine deficere auerit signo da
noꝵ iegi institutũ & quasi legem esse militibus nõ
luus augustus uespasianis uideos saturni dit qͦ
in consuetudinem ducta cum athenienses post digres¬
sum eius ad contrahendas copias disꝑgerentur exten¬
dit ex consuetudine classem & recepit tum hostium
maxima parte ex more delapsa adortus reliquos ce¬

Expanded text:
im die processissent, continuit suos passusque essolum sed et lassitudine deficere animadvertit, si regi institutum et quasi legem esse non pugnandi dDivus Augustus Vespasianus Iudaeos Saturni die, quo in consuetudinem perducta, cum Athenienses post digressum eius ad contrahendas copias dispergerentur, extendit ex consuetudine classem et recepit. Tum hostium maxima parte ex more dilapsa, reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
Esar bello ciuili cum exercitũ a franũ & petrei circũ¬
uallatum siti angeret. Isq ob hoc exasperatis inter¬
Efictis omnibus impedimentis ad pugnam descendissẽt
continuit suos. arbitratus alienum dimicationi tempus
quia scilicet aduersarios ira & desꝑatio incenderat.
Neus pompeus fugientem mithridatem cupiens
ad prelium compellere elegit tempus dimicatione
nocturnum: ut adeunti se opponenet atq ita prepa¬
ratus subiestam hostibus necessitatem decertandi in¬
Siecit. preterca sic constituit aciem: ut ponticoꝵ qui
lustrem & conspicuum preberet hostem.
Ugurtam autem constat memorem uirtutis roma¬
noꝵ. semꝑ inclinata die cõmittere prelia solitũ.
Eut si fugarentur sui oportunam. noctem haberent
Tad delitescendum.
Scullus aduersus mitridatẽ a tigramẽ in arme

Expanded text:
Caesar bello civili, cum exercitum Afranii et Petrei circumCaesar bello civili, cum exercitum Afranii et Petrei circumvallatum siti angeret isque ob hoc exasperatus interfectis omnibus impedimentis ad pugnam descendisset, continuit suos, arbitratus alienum dimicationi tempus, quod adversarios ira et desperatio incenderet. Cn. Pompeius, fugientem Mithridatem cupiens ad proelium compellere, elegit tempus dimicationi nocturnum, ut abeunti se opponeret. Atque ita praeparatus subitam hostibus necessitatem decernendi iniecit. Praeterea sic constituit aciem, ut Ponticorum quidnlustrem et conspicuum praeberet hostem. Iugurtham constat, memorem virtutis Romanorum, semper inclinato die committere proelia solitum, ut, si fugarentur sui, opportunam noctem haberent ad delitiscendum. Lucullus adversus Mithridatem et Tigranem in Arme
Abbreviated transcription (Latin):
crates rursus eduxit & in compositi hostis aggressus
Dest castra.
Dem cum aduersus lacedemonios pluribus di¬
ebus castra cominus haberet & utraq pars cer¬
Etis temporibus pabu latum lignatũq procederet: qͦ¬
dam die militum habitu seruos lixasq dimisit
ad munera: milites retinuit & cum hostes dispersi
essent ad similia munera. expugnauit castra coꝵ
inermesq cum fasciculis passim ad tumultum re
effusos ex longinquo uidisset quiescere suos ac
su substinere: ut hostem mora fatigarent. quod
ubi successit: a moto etiam subsidio in pͥma acie u¬
niuersis uiribus oppressum fudit hostem.
hylippus ad cheromam memor sibi esse militẽ
longo usu duratum. atheniensibus acrem ꝗdẽ
atheniensibus concitatus intulit signa & ipõs cecidit.
Acedemonũ certiores ab exploratoribus facti.
Messenios in eam ex arsisse rabiem: ut in preliũ cum
coniugibus ac liberis descenderent pugnã distulerunt.

Expanded text:
crates rursus eduxit et incompositi hostis adgressus crates rursus eduxit et incompositi hostis adgressus est castra. Idem, cum adversus Lacedaemonios pluribus diebus castra comminus haberet et utraque pars certis temporibus adsidue pabulatum lignatumque procederet, quodam die militum habitu servos lixasque dimisit ad munera, milites retinuit; et cum hostes dispersi essent ad similia munera, expugnavit castra eoruinermesque cum fasciculis passim ad tumultum receffuse ex longinquo vidisset, quiescere suos ac su sustinere hostem mora fatigarent. Quod ubi successit, admoto etiam subsidio suis in prima acie, universis viribus oppressum fudit hostem. Philippus ad Chaeroneam memor, sibi esse militem longo usu duratum, Atheniensibus acrem quideAtheniensibus concitatius intulit signa et ipsos cecidit. Lacedaemonii certiores ab exploratoribus facti, Messenios in eam exarsisse rabiem, ut in proelium cum coniugibus ac liberis descenderent, pugnam distulerunt. C.
Abbreviated transcription (Latin):
cis trium milium passuũ spatio distarent & di¬
statores carthaginẽsium cotidie ante ipsa mummẽta
romanoꝵ dingerẽt aciem: exigua manui leuibis as¬
sidue prelus prouallo resistebat. Quã consuetudine
preparatis ex more pristiro cũ paucis substentauit
incursum aduersarioꝵ ac solito diutius detinuit.
Quibus fatigatis post unam horam etiam se recipien¬
tibus & cum in edia quoq laborarent. ꝑrecẽtes su¬
os hostem quem predicta profligauerant ĩ cõmo¬
da fugauit.
Pbycrates athemiensis. quia explorauerat eodẽ
assidue tempore. hostes cibum caꝑe maturius ue¬
sci suos uissit & eduxit in aciem aggressusq hostẽ
ita detinuit: ut ei neq confligendi neq abeundi
daret facultatẽ. Inclinato deinde iam die redux̃
suos & nichilominus in armis retinuit: fãtigati ho¬
stes non statione magis ꝗͣ in edia statim ad corporis
curam & cibum capiendum festinauerunt. Iphy¬

Expanded text:
cis trium milium passuum spatio distarent et dicis trium milium passuum spatio distarent et dictatores Carthaginiensium cotidie ante ipsa munimenta Romanorum dirigerent aciem, exigua manu levibus adsidue proeliis pro vallo resistebat. Quam consuetudinem intra vallum praeparatis, ex more pristino cum paucis sustentavit incursum adversariorum ac solito diutius detinuit. Quibus fatigatis post sextam horam et iam se recipientibus, cum inedia quoque laborarent, per recentes suos hostem, quem praedicta profligaverant incommoda, fugavit. Iphicrates Atheniensis, quia exploraverat eodem adsidue tempore hostes cibum capere, maturius vesci suos iussit et eduxit in aciem egressumque hostem ita detinuit, ut ei neque confligendi neque abeundi daret facultatem. Inclinato deinde iam die reduxit suos et nihilominus in armis retinuit. Fatigati hostes non statione magis quam inedia statim ad curam corporis et cibum capiendum festinaverunt. Iphi
Abbreviated transcription (Latin):
cipio in hyspania cum compisset hasdrubalem pe¬
noꝵ ducem ieiuno exercitu mane processisse in a¬
Edem̃. continuit in horim septimam suos. quibus prece¬
perat ut quiescerent & cibum capent. Cũq hostes in¬
edia siti mora sub armis fatigati repetere castra cr¬
pissent. subito copias eduxit & cõmisso prelio uicit.
Etellus pius in hispania aduersus herculeum cũ
illcoriente protinus die instrustam aciem ual¬
Elo eius amouisset feruidissimo tunc tempore anni in
castra suos continuit in horam diei sextam atq ita
fatigatos estu facile in tegris & recentibus suoꝵ uicit¬
Dem iunctis cum pompeio castris aduersus serto¬
rium in hispania. cum sepe instruxisset aciem ho¬
Este qui se imparem duobus credebat detractante. qͣ¬
dam deinde tempore animaduertisset sertorianos dde
Iuibrantes existimauit andori cedendum in tem pore
recepitq exertitum & pompeio idem facienli auctor
fuit.
Astumius consul in syclla cum castra eius a pum¬

Expanded text:
cipio in Hispania, cum comperisset Hasdrubalem Poenorum ducem ieiuno exercitu mane processisse in aciem, continuit in horam septimam suos, quibus praeceperat, ut quiescerent et cibum caperent; cumque hostes inedia, siti, mora sub armis fatigati repetere castra cpissent, subito copias eduxit et commisso proelio vicit. Metellus Pius in Hispania adversus Hirtuleium, cum ille oriente protinus die instructam aciem vallo eius admovisset, fervidissimo tunc tempore anni intra castra continuit suos in horam diei sextam. Atque ita fatigatos aestu facile integris et recentibus suorum viribIdem, iunctis cum Pompeio castris adversus Sertorium in Hispania, cum saepe instruxisset aciem, hoste qui imparem se duobus credebat, pugnam detrectante, quodam deinde tempore Sertorianos milivibrantes, existimavit ardori cedendum in tempore recepitque exercitum et Pompeio idem faciendi auctor fuit. Postumius consul in Sicilia, cum castra eius a Puni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsus corareos gubernatori suo qui proficiscenti iã
Eclassi signum receptu ceperat dare. quia ex remigi¬
bus quendam stramitantem audierat. Miraris inꝗt
Dex tot militibus unum ꝑfluxisse
Habris atheniensis dimicaturus excusso anit nauẽ¬
ipsius fulmine. ex territis ꝑ tale prodigium mili¬
Stibus. nunc inquit potissimũ ineunda pugna est. cũ
deoꝵ maximus iupiter adesse numen suum classi no¬
stre ostendit.

Expanded text:
urus gubernatori suo, qui proficiscenti iam classi signum receptui coeperat dare, quia ex remigibus quendam sternutantem audierat, "miraris", inquit, "ex tot milibus unum perfrixisse?" Chabris Atheniensis ipsius fulmine, exterritis per tale prodigium militibus, "nunc", inquit, "potissimum ineunda pugna est, cum deorum maximus Iuppiter adesse numen suum classi nostrae ostendit.