comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re mentem: & incuruari & succumbere: quorum mhil sapienti uiro potest eue¬
nire:stat rectus sub quolibet pondere: nulla illum res facit minorem:nihil illi
eorum que perferenda sunt displicet. Nam quicquid cadere in hominem po¬
test. in se cecidisse queritur. Uires suas nouit: scit se aptum oneri ferendo.
Non educo sapientem ex hominum numero: nec dolore ab illo: sicut ab aliq̃
rupe nullum sensum admittente submoueo. Memini ex duabus partibus ẽẽ
ompositum illum.Altera est irrationalis: haec mordetur:uritur: dolet.Alte
rationalis: haec inconcussas opiniones habet: intrepida est et indomita.In hac
positum est summum illud hominis bonum antequam impleatur incertaØ
mentis uolutatio est. Cum uero perfectum est: immota illa subtilitas ẽ.Itaq
meohatus: et ad summa procedens: cultorq uirtuti:etiam si appropinquat per¬
cto bono:sed ei nondum summam manum imposuit:ibi interim cessabit e

Expanded text:
ere mentem et incurvari et succumbere. Quorum nihil sapienti viro potest eveere mentem et incurvari et succumbere. Quorum nihil sapienti viro potest evenire; stat rectus sub quolibet pondere. Nulla illum res minorem facit; nihil illi eorum, quae ferenda sunt, displicet. Nam quicquid cadere in hominem potest, in se cecidisse non queritur. Vires suas novit. Scit se esse oneri ferendo. Non educo sapientem ex hominum numero nec dolores ab illo sicut ab aliqua rupe nullum sensum admittente summoveo. Memini ex duabus illum partibus esse compositum; altera est inrationalis, haec mordetur, uritur, dolet; altera rationalis, haec inconcussas opiniones habet, in trepida est et indomita. In hac positum est summum illud hominis bonum. Antequam impleatur, incerta mentis volutatio est; cum vero perfectum est, inmota illa stabilitas est. Itaque inchoatus et ad summa procedens cultorque virtutis, etiam si adpropinquat perfecto bono, sed ei nondum summam manum inposuit, ibit interim cessim et
Abbreviated transcription (Latin):
becilli sumus dura atq intoleranda credimus obliti quem multis tormentus
t uino carere:aut prima luce excitari.Non ista difficilia sunt natura:sed n
fluidi & enerues sumus. Magno animo de rebus magnis iudicandum est.
Alioquin uidebitur illarum uitium esse:quod nostrum est.Sic quedam rectis¬
sima eum in aquam demissa sunt: speciem curui perfractiq uiscentibus red¬
dunt. Non tantum quid uideas: sed quemadmodum refert. Animus noster
duera prospicienda calligat.Da mihi adolescentem incorruptum:& ins¬
nio uegetum: dicet fortunatiorem sibi uideri:qui omnia rerum aduerlaꝵ
onera rigida ceruice sustollat: quem qui supra fortunam extat.Non mi'¬
rum est in tranquillitate non concuti. illud mirare ibi extolli aliquem
ubi omnes deprimuntur. ibi stare ubi omnes iacent. Quid est in tormen¬
S: Quid in aliis que aduersa appellamus mali: Hoc ut opinor succio¬

Expanded text:
becilli sumus, dura atque intoleranda credimus, obliti, quam multis tormentum becilli sumus, dura atque intoleranda credimus, obliti, quam multis tormentum sit vino carere aut prima luce excitari. Non ista difficilia sunt natura, sed nos fluvidi et enerves. Magno, animo de rebus magnis iudicandum est; alioqui videbitur illarum vitium esse, quod nostrum est. Sic quaedam rectissime, cum in aquam demissa sunt, speciem curvi praefractique visentibus reddunt. Non tantum quid videas, sed quemadmodum, refert; animus noster ad vera perspicienda caligat. Da mihi adulescentem incorruptum et ingenio vegetum; dicet fortunatiorem sibi videri, qui omnia rerum adversarum onera rigida cervice sustollat, qui supra fortunam existat. Non mirum est in tranquillitate non concuti; illud mirare, ibi extolli aliquem ubi omnes deprimuntur, ibi stare ubi omnes iacent. Quid est in tormentis, quid est in aliis, quae adversa appellamus, mali ? Hoc, ut opinor, succid
Abbreviated transcription (Latin):
n fiunt: alia aliis rectiora sunt.Huic enim necesse est respondeant:ita paria
sunt. Quidergo inquis iacere in conuiuio & torqueri paria sunt: hoc mirum ui¬
detur tibi illud licet magis admireris iacere in conuiuio malum est: torqueri¬
in eculeo bonum. Si illud turpiter: hoc honeste sit.Bona ista aut mala non efficit
materia: sed uirtus.Haec ubicunq apparuerit: omnia eiusdem mensure ac pre¬
ii sunt. In oculos nunc mihi manus intendant ille:qui omnium animos ex¬
te currum uehitur inuictus animo. Non putant enim fieri quicquid facere nõ
possunt: & ex infirmitate sua de uirtute ferunt sententiam.Quid miraris si
ri: uulnerari: occidi: alligari iuuat: Aliquando etiam libet.Luxurioso fru¬
litas poena est: pigro supplicu loco labor est:delicatis miseria est: continentia
industriis: desidioso studere torqueri est. Eodem modo haec ad que omnesim¬

Expanded text:
nt quidem alia aliis rectiora sunt. Huic enim necesse est respondeant; ita paria nt quidem alia aliis rectiora sunt. Huic enim necesse est respondeant; ita paria sunt. "Quid ergo?" inquis, "iacere in convivio et torqueri paria sunt?" Hoc mirum videtur tibi? Illud licet magis admireris; iacere in convivio malum, in eculeo bonum est, si illud turpiter, hoc honeste fit. Bona ista aut mala non efficit materia, sed virtus. Haec ubicumque apparuit, omnia eiusdem mensurae ac pretii sunt. In oculos nunc mihi manus intentat ille, qui omnium animum aestite currum vehitur invictus animo. Non putant enim fieri, quicquid facere non possunt; ex infirmitate sua de virtute ferunt sententiam. Quid miraris, si uri, vulnerari, occidi, alligari iuvat, aliquando etiam libet? Luxurioso frugalitas poena est, pigro supplicii loco labor est, delicatus miseretur industrii, desidioso studere torqueri est. Eodem modo haec, ad quae omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
potest: isibeatus est: in summo bono non est:quod summum honum est supra se
gradum non haber si modo illi uirtus mest:si illa aduersa non minuunt:sed
manet euam cum minuto corpore incolumis:manet autem.Uirtutem enim in¬
lligo animosam & excelsam quam incitat quicquid infestat:Hunc animum
quem sepe induunt generose indolis iuuenes:quos alicuius honeste rei pulchri¬
tudo percussit: ut omma fortuita contennant: profecto sapientia infunder.ei tra¬
der: persuadebit unum bonum esse quod honestum: hoc non intendi nec remit
ti posse. non magis quem si regulam qua rectum probari solet flectes. quicꝗd
ex illa mutaueris iniuria est recti. Idem ergo de uirtute dicemus et hec recta ẽ.
flexuram non recipit. rigidari quidem amplius nec intendi potest. haec de omni¬
bus rebus iudicat: de hac nulla. si rectior ipsa fieri non potest:nec que ab illa qui¬

Expanded text:
recipi; nisi beatus est, in summo bono non est. Quod summum bonum est, supra se recipi; nisi beatus est, in summo bono non est. Quod summum bonum est, supra se gradum non habet, si modo illi virtus inest, si illam adversa non minuunt, si manet etiam comminuto corpore incolumis; manet autem. Virtutem enim intellego animosam et excelsam, quam incitat quicquid infestat. Hunc animum, quem saepe induunt generosae indolis iuvenes, quos alicuius honestae rei pulchritudo percussit, ut omnia fortuita contemnant, profecto sapientia nobis infundet et tradet. Persuadebit unum bonum esse, quod honestum; hoc nec remitti nec intendi posse, non magis quam regulam, qua rectum probari solet, flectes. Quicquid ex illa mutaveris, iniuria est recti. Idem ergo de virtute dicemus: et haec recta est, flexuram non recipit. Rigida re quid amplius intendi potest ? Haec de omnibus rebus iudicat, de hac nulla. Si rectior ipsa non potest fieri, ne quae ab illa fiu
Abbreviated transcription (Latin):
bonum honesta uita quem mors honesta:quoniam non intenditur uirtus
esse dicebat Socrates ueritatem & uirtutem: quomodo illa non crescit. sic nec
uirtus quidem habet numeros suos:plena est.Non est itaq quot mireris paria
esse bona: et que ex proposito sumenda sunt :& quae subita res tulit.Nam si hanc
in equalitatem receperis: & fortiter torqueri in bonis minoribus numeres:nume¬
rabis etiam in malis: & in foelicem Socratem dices in carcere: inforlicem Cato¬
nem uulnera sua animosius quem fecerat retractantem. Calamitosissimum om¬
num regulum fidei poenas etiam hostibus seruare pendentem.At qui neme hoc
dicere ne ex mollissimis quidem ausus est.Negant enimillum esse beatum. sed
men negant miserum.Academici ueteres beatum quidem esse:etiam inter ho
cruciatus fatentur:sed non ad perfectum nec ad plenum:sed nullo modo recipi

Expanded text:
bonum honesta vita quam mors honesta, quoniam non intenditur virtus. Idem bonum honesta vita quam mors honesta, quoniam non intenditur virtus. Idem esse dicebat Socrates veritatem et virtutem. Quomodo illa non crescit, sic ne virtus quidem; habet numeros suos, plena est. Non est itaque quod mireris paria esse bona, et quae ex proposito sumenda sunt et quae si ita res tulit. Nam si hanc inaequalitatem receperis, ut fortiter torqueri in minoribus bonis mulieres, numerabis etiam in malis, et infelicem Socraten dices in carcere, infelicem Catonem vulnera sua animosius quam fecerat retractantem, calamitosissimum omnium Regulum fidei poenas etiam hostibus servatae pendentem. Atqui nemo hoc dicere, ne ex mollissimis quidem, ausus est. Negant enim illum esse beatum, sed tamen negant miserum. Academici veteres beatum quidem esse etiam inter hos cruciatus fatentur, sed non ad perfectum nec ad plenum. Quod nullo modo potest
Abbreviated transcription (Latin):
eternam artem cuncta temperantis dei uerti.Itaq ut Cato cum euũ animo
percurreret dicent: omne humanum genus quod est:quodq erit morte damna.¬
tum est.Omnes quae usquequaq rerum potiuntur urbes quaeq alienorum impe¬
riorum magna sunt:& decora:ubi fuerint aliquando queretur:et uario exitu.
nere tollentur.Alias destruent bella:alias desidia:paxq ad mertiam uersa con¬
sumet. et magnis operibus exitiosa res luxus:omnes hos fertiles campos repenti¬
na maris mundatio absconder:aut in subitam cauernam confidentis soli lapsus
adduçer.Quid est ergo quare indigner:aut doleam si exiguo momento publica
fata praecedo: Magnus animus deo pareat:& quicquid lex uniuersi iubet ci
ctatione patiatur. Aut in meliorem emittitur uitam lucius tranquilliusq in¬
ter diuina mansurus:aut certe sine ullo futurus incommodo: sue nature remis¬
cebitur:& reuertetur in totum.Non est ergo milucili Marco Catoni maius

Expanded text:
aeternam artem cuncta temperantis dei verti. Itaque ut M. Cato, cum aevum animo aeternam artem cuncta temperantis dei verti. Itaque ut M. Cato, cum aevum animo percucurrerit, dicet: " omne humanum genus, quodque est quodque erit, morte damnatum est. Omnes, quae usquam rerum potiuntur urbes quaeque alienorum imperiorum magna sunt decora, ubi fuerint, aliquando quaeretur et vario exitii genere tollentur; alias destruent bella, alias desidia paxque ad inertiam versa consumet et magnis opibus exitiosa res, luxus. Omnes hos fertiles campos repentina maris inundatio abscondet aut in subitam cavernam considentis soli lapsus abducet. Quid est ergo quare indigner aut doleam, exiguo momento publica fata praecedo ? " Magnus animus deo pareat et quicquid lex universi iubet, sine cunctatione patiatur; aut in meliorem emittitur vitam lucidius tranquilliusque inter divina mansurus aut certe sine ullo futurus incommodo sui naturae remiscebitur et revertetur in totum. Non est ergo M. Catonis maius
Abbreviated transcription (Latin):
serat sibi. Quid ni ille mutationem.R.P. forti et equo pateretur animo.Quid.n.
periculo mutationis exceptum:Non terra:non caelum:non totus hic rerum om¬
ium contextus:quãuis enim deo agente ducatur:non semper tenebit hunc or¬
nem: sed illum ex hoc cursu aliquis dies dencier.Certis eunt cuncta temporibus
nasci debent crescere & extingui quecunq supra nos uides currere. et haec ꝗhus
immixti atq impositi sumus: uelut solidissimus carpentur atq desinent.Nulli
non senectus sua est. In equalibus ista spatiis in eodem natura dimittit.Quic¬
uid est non erit. nec peribit: sed resoluetur.Nobis solui perire est. Proxima.
intuemur. Ad ulteriora non prospicit mens hebes:et quae se corpori addixit.
alioquin fortius finem sui suorumq pateretur:si speraret omnia illa: sic uitam
mortemq per uices ire. & composita dissolui. dissoluta componi. In hoc opere

Expanded text:
serat sibi. Quidni ille mutationem rei publicae forti et aequo pateretur animo ? Quid serat sibi. Quidni ille mutationem rei publicae forti et aequo pateretur animo ? Quid enim mutationis periculo exceptum ? Non terra, non caelum, non totus hic rerum omnium contextus, quamvis deo agente ducatur. Non semper tenebit hunc ordinem, sed illum ex hoc cursu aliquis dies deiciet. Certis eunt cuncta temporibus; nasci debent, crescere, extingui. Quaecumque supra nos vides currere, et haec, quibus inmixti atque inpositi sumus veluti solidissimis carpentur ac desinent. Nulli non senectus sua est; inaequalibus ista spatiis eodem natura dimittit. Quicquid est, non erit, nec peribit, sed resolvetur. Nobis solvi perire est, proxima enim intuemur; ad ulteriora non prospicit mens hebes et quae se corpori addixerit; alioqui fortius finem sui suorumque pateretur, si speraret, ut omnia illa, sic vitam mortemque per vices ire et composita dissolvi, dissoluta componi, in hoc opere
Abbreviated transcription (Latin):
mum. R.P. pretextum optimates et prima acies Pompeianarum partium Sena¬
tus ferens arma uno prelio profligabuntur:& tam magni ruina imperii into¬
tum dissiliet orbem.Aliqua pars eius in Aegypto:aliqua in Africa: aliqua in
hispania cadet. Nec hoc quidem misere. RP. continget semel ruere. Omna licet
ant et Iubam in regno suo:non locorum noticia adiuuet:non populareum pi
rege suo uirtus obstinatissima. Uticensium quoq fides malis fracta deficiat.
et Scipionem in Africa nominis sui fortuna destituat. Olim prouisum est:ne
quid Cato detrimenti caperet:uictus est tamen. Et hoc numera inter repul¬
sCatonis tam magno animo feret aliquid sibi ad uictoriam:quem ad pre¬
turam obstinsse. Quo die repulsus est iusit.Qua nocte periturus fuit legit. eodẽ
loco habuit praetura & uita excedere:omnia quae acciderent ferenda esse persua¬

Expanded text:
imum rei publicae praetextum, optimates, et prima acies Pompeianarum partium, senaimum rei publicae praetextum, optimates, et prima acies Pompeianarum partium, senatus ferens arma, uno proelio profligabuntur et tam magni ruina imperii in totum dissiliet orbem; aliqua pars eius in Aegypto, aliqua in Africa, aliqua in Hispania cadet. Ne hoc quidem miserae rei publicae continget, semel ruere." Omnia licet fiant; Iubam in regno suo non locorum notitia adiuvet, non popularium pro rege suo virtus obstinatissima, Vticensium quoque fides malis fracta deficiat et Scipionem in Africa nominis sui fortuna destituat. Olim provisum est, ne quid Cato detrimenti caperet. "Victus est tamen." Et hoc numera inter repulsas Catonis; tam magno animo feret aliquid sibi ad victoriam quam ad praeturam obstitisse. Quo die repulsus est, lusit, qua nocte periturus fuit, legit. Eodem loco habuit praetura et vita excidere; omnia, quae acciderent, ferenda esse persua
Abbreviated transcription (Latin):
re inquit illos: siquid apud te habeo auctoritatis. Ut sis beatus: et tealicui
stultum uideri sine. Ouisquis uolet tibi contumeliam facere. faciat et
iniuriam: tu tamen nihil patieris si modo tecum erit uirtus. Si uis inꝗt
beatus esse. si fide hona uir bonus. sine contemnat te aliquis: hoc nemo prestabit
nsi qui omnia bona exequauerit: quia nec honum sinc honesto est: et honestum
omnibus par est. Quid ergo: mhil interest inter preturam.Catonis et repul
Nihil interest utrum pharsalica acie Cato uincatur an uincat: hoc eius bonum
quod uictis partibus non potest uinci: par erat illi hono quo uictor rediret in
patriam & componeret pacem.Quid ni par sit: Eadem enim uirtute:et mala
fortuna uincitur:et ordinatur bona.Uirtus autem non potest maior aut minor
eri:unius stature est.Sed.C. Pompeius amitet exercitum:sed illud pulcher

Expanded text:
re," inquit, "illos, si quid apud te habeo auctoritatis, ut sis beatus, et te alicui re," inquit, "illos, si quid apud te habeo auctoritatis, ut sis beatus, et te alicui stultum videri sine. Quisquis volet, tibi contumeliam faciat et iniuriam, tu tamen nihil patieris, si modo tecum erit virtus. Si vis," inquit, " beatus esse, si fide bona vir bonus, sine contemnat te aliquis." Hoc nemo praestabit, nisi qui omnia bona exaequaverit, quia nec bonum sine honesto est et honestum in omnibus par est. " Quid ergo ? Nihil interest inter praeturam Catonis et repulsam? Nihil interest, utrum Pharsalica acie Cato vincatur an vincat ? Hoc eius bonum, quo victis partibus non potest vinci, par erat illi bono, quo victor rediret in patriam et conponeret pacem?" Quidni par sit? Eadem enim virtute et mala fortuna vincitur et ordinatur bona. Virtus autem non potest maior aut minor fieri; unius staturae est. " Sed Cn. Pompeius amittet exercitum, sed illud pulcherr
Abbreviated transcription (Latin):
si non maledixeris fortune:si non cesseris morbo. Omnia deniq que caete¬
ris uidentur mala: et mansuescent:et in bonum abibunt.Si superilla en¬
nueris:hoc liqueat nhil esse bonum:isi honestum: & omnia incommoda'
suo iure uocabuntur bona:quae modo uirtus honestauerit.Multis uide'¬
mur maiora promittere quem recipit humana conditio:non immerito ad
corpus enim respiciunt. reuertantur ad animum iam homines deo metien¬
tur. Erige te Lucili uirorum optime: & relinque istum ludum litteratoru
philosophorum: qui rem magnificentissimam ad syllabas uocant qui ani
mum minuta docendo:& dimittunt & conterunt. Fies similis illis ꝗista
inuenerint: non qui docent: et id agunt in philosophia potius difficilis ꝗͣ
magna uideatur. Socrates qui totam philosophiam reuocauit ad more
et hanc summam dixit esse sapientiam: bona malaq distinguere. Seque¬

Expanded text:
si non male dixeris fortunae, si non cesseris morbo, omnia denique, quae cetesi non male dixeris fortunae, si non cesseris morbo, omnia denique, quae ceteris videntur mala, et mansuescent et in bonum abibunt, si super illa eminueris. Hoc liqueat, nihil esse bonum nisi honestum, et omnia incommoda suo iure bona vocabuntur, quae modo virtus honestaverit. Multis videmur maiora promittere quam recipit humana condicio; non inmerito. Ad corpus enim respiciunt. Revertantur ad animum; iam hominem deo metientur. Erige te, Lucili virorum optime, et rePHYLOSOPHORUM, QUI REM MAGNIFICENTmum minuta docendo demittunt et conterunt; fies similis illis, qui invenerunt ista, non qui docent et id agunt, ut philosophia potius difficilis quam magna videatur. Socrates qui totam philosophiam revocavit ad mores et hanc summam dixit esse sapientiam, bona malaque distinguere, "seque
Abbreviated transcription (Latin):
quia non habent quo dirigantur. Ignoranti quem portum petat:nullus sue
uentus est. Necesse est ut multum in uita nostra casus possit.quia uiuimus
casu. Quibusdam autem euenit: ut quedam scire se nesciant. Quemadmodũ
querimus sepe eos cum quibus stamus.Ita plerumq summi bomi finem
ignoramus appositum:nec multis uerbis:nec circuitu longo:quod sit su¬
mi honi finem colligis digito:ut ita dicam: demonstrandum est: nec in mul¬
ta spargendum. quid enim ad rempertinet in particulas illud deducere cũ
possis dicere summum honum est: quod honestum est: Et quod magis ad¬
mireris: unum bonum est:quod honestum est.Cetera falsa et adulterina
bona sunt. hoc si persuaseris tibi et uirtutem adamaueris:amare enim parum
est:quicquid illi contigerit:id tibi qualecunq: aliis uidebitur faustum for¬
lixq erit: et torqueri si modo tacueris.ipso torquente securior: et agrotare:

Expanded text:
quia non habent, quo derigantur. Ignorant, quem portum petat, nullus suus quia non habent, quo derigantur. Ignorant, quem portum petat, nullus suus ventus est. Necesse est multum in vita nostra casus possit, quia vivimus casu. Quibusdam autem evenit, ut quaedam scire se nesciant. Quemadmodum quaerimus saepe eos, cum quibus stamus, ita plerumque finem summi boni ignoramus adpositum. Nec multis verbis nec circumitu longo, quod sit summum bonum, colliges ; digito, ut ita dicam, demonstrandum est nec in multa spargendum. Quid enim ad rem pertinet in particulas illud diducere, cum possis dicere: summum bonum est, quod honestum est ? Et quod magis admireris: unum bonum est, quod honestum est, cetera falsa et adulterina bona sunt. Hoc si persuaseris tibi et virtutem adamaveris, amare enim parum est, quicquid illa contigerit, id tibi, qualecumque aliis videbitur, faustum felixque erit. Et torqueri, si modo iacueris ipso torquente securior, et aegrotare,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubinde me de rebus singulis consulis: oblitus nos uasto ma¬
ri diuidi: cum magna pars consilii sit in tempore: necesse
est euenire. ut de quibusdam rebus ad te perferatur tunc¬
sententia mea cum iam contraria potior est. Consilio eniz
es aprantur. Res nostre feruntur:immo uoluuntur. Ergo consilium n¬
sci sub dic deber: et hoc quoq tardum est nimis: sub manũ quoq quod s¬
aiunt consilium nascatur: quemadmodum autem inueniatur ostendam.
quonens quid fugiendum sit: aut quid petendum uoles scire. Ad bonum
summum et propositum totius uite tue respice illi enim consentire debet
quicquidagimnus. Non disponet singula nili cu iam uite sue proposita ẽ¬
summa. Nemo quamuis paratos habeat colores similitudinem reddet. nisi iã
conster quid uelit pingere. Ideo peccamus:quia de partibus uite omnes deli¬
beramus: de toto nemo deliberat. Scire debet quid petat ille qui sagittam Ø¬
uult mittere: et tunc dirigere:ac moderari manu telum. Errant consilia ne

Expanded text:
ubinde me de rebus singulis consulis oblitus vasto nos mari dividi. Cum magna pars consilii sit in tempore, necesse est evenire, ut de quibusdam rebus tunc ad te perferatur sententia mea, cum iam contraria potior est. Consilia enim rebus aptantur. Res nostrae feruntur, immo volvuntur. Ergo consilium nasci sub diem debet; et hoc quoque nimis tardum est; sub manu, quod aiunt, nascatur. Quemadmodum autem inveniatur, ostendam. Quotiens, quid fugiendum sit aut quid petendum, voles scire, ad summum bonum, propositum totius vitae tuae, respice. Illi enim consentire debet, quicquid agimus; non disponet singula, nisi cui iam vitae suae summa proposita est. Nemo, quamvis paratos habeat colores, similitudinem reddet, nisi iam constat, quid velit pingere. Ideo peccamus, quia de partibus vitae omnes deliberamus, de tota nemo deliberat. Scire debet quid petat ille, qui sagittam vult mittere, et tunc derigere ac moderari manu telum. Errant consilia nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
cipites agit prohibet.Tu illum premi putas malis utitur. Nec ex ebore iantũ
Phidias sciebat facere simulachra faciebat ex ere:si marmor illi: si adhuc illi uih'¬
orem materiam obtulisses fecisset quale ex illa fieri optimum possei.Sic sa¬
piens uirtutem si licebit in diuitiis explicabit: siminus in paupertate:si pe¬
rit in patria: si minus in exilio:si poterit imperator: si minus miles:si poterit
integer:si minus debilis:quancunq fortunam acceperit aliquid ex illa me¬
morabile efficiet.Certi sunt domitores ferarum qui seussima etiam anima¬
lia et ad occursum expauentia hominum cogunt pati sub iugum. Nec as'¬
peritate excussisse contenti. usq in contubernum mitigant Leombus n¬
nus magister insertat: osculatur Tigrim suus custos. Elephantem minimꝰ
ethiops iubet subsidere in genua: & ambulare per funem. Sic sapiens arti¬

Expanded text:
cipites agit, prohibet. Tu illum premi putas malis ? Utitur. Non ex ebore tantum cipites agit, prohibet. Tu illum premi putas malis ? Utitur. Non ex ebore tantum Phidias sciebat facere simulacra; faciebat ex aere. Si marmor illi, si adhuc viliorem materiam obtulisses, fecisset, quale ex illa fieri optimum posset. Sic sapiens virtutem, si licebit, in divitiis explicabit, si minus, in paupertate; si poterit, in patria, si minus, in exilio; si poterit, imperator, si minus, miles; si poterit, integer, si minus, debilis. Quamcumque fortunam acceperit, aliquid ex illa memorabile efficiet. Certi sunt domitores ferarum, qui saevissima animalia et ad occursum expavescenda hominem pati subigunt nec asperitatem excussisse contenti usque in contubernium mitigant. Leonibus magister manum insertat, osculatur tigrim suus custos, elephantum minimus Aethiops iubet subsidere in genua et ambulare per funem. Sic sapiens arti
Abbreviated transcription (Latin):
tur a paupertate. non adolore: non ab aliis tempestatibus uite.Non enim probi¬
bentur opera eius omnia: sed tantum ad alios pertinentia. Ipse semper in actu
est: non in effectu.: Tunc maximus cum illi fortuna se opposuit: tunc ipsius sa¬
pientiae negocium agii quam diximus et alienum bonum esse & suum. Pretere.
nec aliis quidem tunc prodesse prohibeiur. cum illum alique necessitates pre¬
P. At illud docet quomodo sit tractanda paupertas. Per totam uitam opus eiu
tenditur. Ita nulla fortuna nulla res actus sapientis exeludit. Id enim ipsus
agit: quo agere alia prohibetur. Ad utrosq casus uita aptus est: bonorum re¬
ctor est malorum uictor. Sic inquam se exercuit: ut uirtutem tam in secudis
quem in aduersis exhiberet nec materiam eius sed ipsam intueretur. Iiaq nec
paupertas illum: nec dolor: nec quicquid aliud quod imperitos auertit & pre¬

Expanded text:
tur a paupertate, non a dolore, non ab aliis tempestatibus vitae. Non enim prohitur a paupertate, non a dolore, non ab aliis tempestatibus vitae. Non enim prohibentur opera eius omnia, sed tantum ad alios pertinentia; ipse semper in actu est, in effectu tunc maximus, cum illi fortuna se opposuit. Tunc enim ipsius sapientiae negotium agit, quam diximus et alienum bonum esse et suum. Praeterea ne aliis quidem tunc prodesse prohibetur, cum illum aliquae necessitates pre at illud docet, quemadmodum sit tractanda paupertas. Per totam vitam opus eius extenditur. Ita nulla fortuna, nulla res actus sapientis excludit. Id enim ipsum agit, quo alia agere prohibetur. Ad utrosque casus aptus est: bonorum rector est, malorum victor. Sic, inquam, se exercuit, ut virtutem tam in secundis quam in adversis exhiberet nec materiam eius, sed ipsam intueretur. Itaque nec paupertas illum nec dolor nec quicquid aliud imperitos avertit et prae
Abbreviated transcription (Latin):
nauem hanc nisi rectam uidebis artemsatisfecit: tempestas non opus gu¬
bernatoris impedit sed successum. Quid ergo inquit non nocet: gubernatori ea
res: quae illum tenere portum uetat:quae conatus eius irritos efficit:quae aut
refert illum:aut detinet & exarmat.Non tanquam gubernatori: sed tanquam
quillo enim ut aiunt quilibet gubernator est.nauigio ista obsunt: non rectori
eius quia rector est: duas personas habet gubernator alteram cum omnibus¬
cõem qui candem conscenderunt nauem in qua ipse quoq uector est. Alierã
propriam: qua gubernator est: Tempestas tanquam uectori nocet: non tanquã
gubernatori. Deinde gubernatoris ars alienum bonum est ad eos quos uebit
pertinet. Quomodo mediciars ad eos quos curat. Cõmune bonum est et eos
cum quibus uiuit. & proprium ipsius. Itaq gubernatori fortasse noceat:cu
ius ministerium ab eo aliis promissum tempestate impeditur. Sapienti non noce¬

Expanded text:
hanc navem nisi rectam," arti satis fecit; tempestas non opus guhanc navem nisi rectam," arti satis fecit; tempestas non opus gubernatoris impedit, sed successum. " Quid ergo ? " inquit, " non nocet gubernatori ea res, quae illum tenere portum vetat, quae conatus eius inritos efficit, quae aut refert illum aut detinet et exarmat ? " Non tamquam gubernatori, sed tamquam quillo enim, ut aiunt, quilibet gubernator est. Navigio ista obsunt, non rectori eius, qua rector est. Duas personas habet gubernator: alteram communem cum omnibus, qui eandem conscenderunt navem: ipse quoque vector est; alteram propriam: gubernator est. Tempestas tamquam vectori nocet, non tamquam gubernatori. Deinde gubernatoris ars alienum bonum est: ad eos, quos vehit, pertinet, quomodo medici ad eos, quos curat. Commune bonum est scum quibus vivit, et proprium ipsius. Itaque gubernatori fortasse noceatur, cuius ministerium aliis promissum tempestate inpeditur; sapienti non noce
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus Peripatericus. Ergo inquit & deteriorem sapientem faciet paupertas do'¬
lor et quicquid aliud tale fuerit. Uirtutem enim illi non eripiet: sed opera eius ĩ¬
pediet. Hoc recte diceretur:nisi dissimilis essetgubernatoris conditio et sapien'¬
tis. Huic ergo propositum est in uita agenda: non utiq quod tentat efficer
sed omnia recte facere. Gubernatori propositum est:utiq nauiin portum per¬
ducere. Artes ministre sunt praestare debent quod promittunt. Sapientia do'
mina rectrixq est. Artes seruiunt uite: sapientia imperat. Ego aliter respon¬
dendum iudico. Nec artem gubernatoris deteriorem ulla tempestate fieri. nec
ipsam administrationem artis gubernator tibi non fcelicitatem promisit: se
utilem operam: et nauis regendae scientiam. hoc eo magis apparet quo illi
magis aliqua fortuita uis obstitit: qui hoc potuit dicere. Neptune nunquas

Expanded text:
Quibus Peripateticus "ergo," inquit, "et sapientem deteriorem faciet paupertas, doQuibus Peripateticus "ergo," inquit, "et sapientem deteriorem faciet paupertas, dolor et quicquid aliud tale fuerit. Virtutem enim illi non eripiet, sed opera eius inpediet." Hoc recte diceretur, nisi dissimilis esset gubernatoris condicio et sapientis. Huic enim propositum est in vita agenda non utique, quod temptat, efficere, sed omnia recte facere. Gubernatori propositum est utique navem in portum perducere. Artes ministrae sunt, praestare debent, quod promittunt. Sapientia domina reetrixquerectrixque est; artes serviunt vitae, sapientia imperat. Ego aliter respondendum iudico: nec artem gubernatoris deteriorem ulla tempestate fieri nec ipsam administrationem artis. Gubernator tibi non felicitatem promisit, sed utilem operam et navis regendae scientiam. Haec eo magis apparet, quo illi magis aliqua fortuita vis obstitit. Qui hoc potuit dicere "Neptune, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: si uscera sua insinu suo uiderit: si ex interuallo quo magis tormẽta
sentiat repetitur: et per assicata inscera recens dimittitur sanguis nec timere.
Estum tu dices nec dolere.Iste uero dolet.Sensum enim hominis nulla exuit
uirtus: sed non timet inuitus ex alto dolores suos spectat.Quaeris quis tune
illi anmus sit:qui aegrum amicum adhortantibus: quod malum est nocet:Ø
quod nocet deteriorem facit. dolor et paupertas deteriorem non faciunt:ergo
mala non sunt.Falsum est inquit quod proponitis. non enim siquid nocet ẽt
leteriorem facit.Tempestas et procella nocet gubernatori non tamen illu
deceriorem facit. Quidam storei aduersus hec ita respondent. Deteriorem
fieri gubernatorem tempestate ac procella: quia non possit id quod proposuit effice¬
re. nec tenere cursum suum. deteriorem illum in arte sua non fieri. in opere fieri.

Expanded text:
ditur, si viscera sua in sinu suo vidit, si ex intervallo, quo magis tormenta ditur, si viscera sua in sinu suo vidit, si ex intervallo, quo magis tormenta sentiat, reperitur et per adsiccata viscera recens demittitur sanguis, non timet? Istum tu dices nec dolere?" Iste vero dolet. Sensum enim hominis nulla exuit virtus. Sed non timet; invictus ex alto dolores suos spectat. Quaeris quis tunc animus illi sit ? Qui aegrum amicum adhortantibus. " Quod malum est, nocet. Quod nocet, deteriorem facit. Dolor et paupertas deteriorem non faciunt; ergo mala non sunt." "Falsum est," inquit, "quod proponitis; non enim, si quid nocet, etiam deteriorem facit. Tempestas et procella nocet gubernatori, non tamen illum deteriorem facit." Quidam e Stoicis ita adversus hoc respondent: deteriorem fieri gubernaforemgubernatorem tempestate ac procella, quia non possit id, quod proposuit, efficere nec tenere cursum suum; deteriorem illum in arte sua non fieri, in opere fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
sta humane uite formidines putat. Describe captiuitatem:uerbera:cathenas
aegestatem: & membrorum lacerationes: uel per morbum: uel per inuiriam: et
quicquid aliud aituleris inter lymphaticos metuentes numerat Ista timidis
timenda sunt. An id estimas malum et quod aliquando nobis nostra sponte
ueniendum est: Quaris quid sit malum: Cedere his que mala uocantur:et illis
libertatem suam dedere: proqua cuncta patienda sunt. Perit libertas nist i
contemnimus que nobis iugum imponunt.Num dubitarent quid conueni¬
ret forn uiro. si seirent quid esser fortiuido non est enim inconsulta temeri¬
tas: nec periculorum amor:. nec formidabilium appetitio. scientia est distinguen¬
di.quid sit malum: et quid non sit. Diligentissima in tutela sui fortitudo est.
teadem patientissima eorum quibus falsa species malorum est.:Quid ergo si
ferrum intentatur ceruicibus uiri fortis: si pars subinde alia atq alia suffo¬

Expanded text:
ista humanae vitae formidines putat. Describe captivitatem, verbera, catenas, ista humanae vitae formidines putat. Describe captivitatem, verbera, catenas, egestatem et membrorum lacerationes vel per morbum vel per iniuriam et quicquid aliud adtuleris: inter lymphatos metus numerat. Ista timidis timenda sunt. An id existimas malum, ad quod aliquando nobis nostra sponte veniendum est? Quaeris quid sit malum ? Cedere iis, quae mala vocantur, et illis libertatem suam dedere, pro qua cuncta patienda sunt. Perit libertas, nisi illa contemnimus, quae nobis iugum inponunt. Non dubitarent, quid conveniret forti viro, si scirent, quid esset fortitudo. Non est enim inconsulta temeritas nec periculorum amor nec formidabilium adpetitio; scientia est distinguendi, quid sit malum et quid non sit. Diligentissima in tutela sui fortitudo est et eadem patientissima eorum, quibus falsa species malorum est. " Quid ergo ? Si ferrum intentatur cervicibus viri fortis, si pars subinde alia atque alia suffo
Abbreviated transcription (Latin):
sorus est. Ille uero inquit moderatissime uimer. sed in totum exira metums¬
non est. Qui hec dicunt᷑ rursus in diem reuolixintur. utillis itnrtutum loco sint
minora uitia iNam qui timet quidem sc rarius. et minzis non earet malicia
leuiore uex̾atiir. At enim dementem puto: qui mala imminentia hon extimescit
Uerum est quod dicis. si mala suntssed si scir mala illa nonesse:et unam tantum
turpitudinem malum uidicat: debebit secure pericula aspicere: et alia timenda cõ¬
tennere. Aui si stulti et amentis est mala non timere. quo quis prũdentior est:
uoc timebit magis. Ut nobis inquit uidetur. prebebit secure pericula aspicere¬
et alia timenda contennere: fortis minime mon timebit illa: seduitabit. Cau¬
tio illum decet: timor non decei Quid ergo inquit mortem: uincula iignes: alia
tela fortime non timebit:Non scit enimilla non esse mala sed uideri. Omnia

Expanded text:
fortis est. Ille vero," inquit, "moderatissime timet, sed in totum extra metumfortis est. Ille vero," inquit, "moderatissime timet, sed in totum extra metumnon est." Qui hoc dicunt, rursus in idem revolvuntur, ut illis virtutum loco sint minora vitia. Nam qui timet quidem, sed rarius et minus, non caret malitia, sed leviore vexatur. " At enim dementem puto, qui mala imminentia non extimescit." Verum est, quod dicis, si mala sunt; sed si scit mala illa non esse et unam tantum turpitudinem malum iudicat, debebit secure pericula aspicere et aliis timenda contemnere. Aut si stulti et amentis est mala non timere, quo quis prudentior est, hoc timebit magis. " Ut vobis," inquit, " videtur, praebebit se periculis fortis." Minime; non timebit illa, sed vitabit. Cautio illum decet, timor non decet. "Quid ergo?" inquit, "mortem, vincla, ignes, alia tela fortunae non timebit ? " Non. Scit enim illa non esse mala, sed videri. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
oacta. Qui illam aestimat numero & mensura & partibus:id illi quod habei'
eximium exipit. Quid autem in beata uita eximium quod plena est: sinis: ui
puto edendi bibendiq satietas est. hic plus edit.ille minus. Quid refert. Uter¬
q iam satur est: hic plus bibit:ille minus.Quid refert: Uterq non sitit. Hic
pluribus annis uixit:hic paucioribus.nhil interest:si tam illum multi anni
beatum fecerunt quem hunc pauci.Ille quem tu minus heatum uocas. non ẽ
beatus: non poiest nomen minui.Qui fortis est:sine timore est.qui sinc timo¬
re est sine tristitia est.qui sine tristiua est beatus est.Nostrorum hec interro¬
gatio est. Aduersus hanc sic respondere conantur falsam nos rem & controuer¬
siosam pro confessa iudicare eum qui fortis est sine timore esse. Quidergo in¬
quit fortis imminentia mala non timebit:Istud dementius alienatiq non

Expanded text:
coacta. Qui illam numero aestimat et mensura et partibus, id illi, quod habet coacta. Qui illam numero aestimat et mensura et partibus, id illi, quod habet eximium, eripit. Quid autem est in beata vita eximium ? Quod plena est. Finis, ut puto, edendi bibendique satietas est. Hic plus edit, ille minus; quid refert ? Uterque iam satur est. Hic plus bibit, ille minus; quid refert ? Uterque non sitit. Hic pluribus annis vixit, hic paucioribus; nihil interest, si tam illum multi anni beatum fecerunt quam hunc pauci. Ille, quem tu minus beatum vocas, non est beatus; non potest nomen inminui. " Qui fortis est, sine timore est. Qui sine timore est, sine tristitia est. Qui sine tristitia est, beatus est." Nostrorum haec interrogatio est. Adversus hanc sic respondere conantur: falsam nos rem et controversiosam pro confessa vindicare, eum, qui fortis est, sine timore esse. "Quid ergo?" inquit, "fortis inminentia mala non timebit? Istuc dementis alienatique, non
Abbreviated transcription (Latin):
duxeris: induces & multo magis: innumerabilia discrimina sumim boni faci'¬
es: cum summum honum intelligam: quod supra se gradum non habet. si est
liquis minus beatus quem alius:sequitur ut hic alterius uitam beatioris m.¬
gis concupiscat ꝗͣ suam. Beatus autem nihil sue praefert. Utrumlibet ex his
meredibile est.aut aliquid beato restare:quot esse quemq est mallit:aut id
illum non malle quod illo melius est. Utiq enim quo prudentior est. Hoc ma¬
gis se ad id quod est optimum extendet: & id omn modo consequi cupiet.Quo¬
modo autem beatus est qui cupere euam nunc porest:immo qui debet. Dicã
quid sit: ex quo ueniat hic error. Nesciunt beatam uitam unam esse. In optĩo
illam statu ponit qualitas sua non magnitudo. Itaq in equo est:& longa &
brenis: diffusa & angustior in multa loca multasq partes distributa non in unii

Expanded text:
duxeris, induces et multo magis; innumerabilia discrimina summi boni faciduxeris, induces et multo magis; innumerabilia discrimina summi boni facies, cum summum bonum intellegam, quod supra se gradum non habet. Si est aliquis minus beatus quam alius, sequitur, ut hic alterius vitam beatioris magis concupiscet quam suam. Beatus autem nihil suae praefert. Utrumlibet ex his incredibile est: aut aliquid beato restare, quod esse quam quod est malit, aut id illum non malle, quod illo melius est. Utique enim quo prudentior est, hoc magis se ad id, quod est optimum, extendet et id omni modo consequi cupiet. Quomodo autem beatus est, qui cupere etiamnunc potest, immo qui debet ? Dicam, quid sit, ex quo veniat hic error: nesciunt beatam vitam unam esse. In optimo illam statu ponit qualitas sua, non magnitudo. Itaque in aequo est longa et brevis, diffusa et angustior, in multa loca multasque partes distributa et in unum
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta est. arq insuperabilis. & sola satis est. Habet enim secum uoluptatẽ sine
ta non est: etiam cum sola est. Mud autem absurdum est quod dicitur: beatũ
quidem fuiurum uel sola uirtuit non suiarum auiem persedie beatum. Quod
quemadmodum fieri possit non reperio. Beaia enim uita bonum in se perfectumØ
abet.& ineruperabile. Quod si est perfecta est beata est. Si deorum uita nihil habe
maius aut melius. Beata autem uita diuina est. Nihil habet in quod amplius Ø¬
possit auolli. Praeterea subeata uita nullius est indigens: omnis beata uita ꝑlecta
est: cademq est et beata & heatissima. Nunquid dubitas quin beata summum
onum sitt Ergo sy summum bonum habet. summe beata est quemadmodu:
summum bonum adiectionem non recipit. Quin enim fupra summum erit: Iia
nec heata quidem uita: sine summo bono est:quod si aliquis magis beatum in¬

Expanded text:
semper est atque inseparabilis, et sola satis est. Habet enim secum voluptatem, sine semper est atque inseparabilis, et sola satis est. Habet enim secum voluptatem, sine qua non est, etiam cum sola est. Illud autem absurdum est, quod dicitur beatum quidem futurum vel sola virtute, non futurum autem perfecte beatum. Quod quemadmodum fieri possit, non reperio. Beata enim vita bonum in se perfectum habet, inexsuperabile. Quod si est, perfecte beata est. Si deorum vita nihil habet maius aut melius, beata autem vita divina est; nihil habet, in quod amplius possit attolli. Praeterea si beata vita nullius est indigens, omnis beata vita perfecta est eademque est et beata et beatissima. Numquid dubitas, quin beata vita summum bonum sit ? Ergo si summum bonum habet, summe beata est. Quemadmodum summum bonum adiectionem non recipit quid enim supra summum erit ?, ita ne beata quidem vita, quae sine summo bono non est. Quod si aliquem magis beatum in
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus tela ignes pro patrie legibus libertate contanter exibit: et animo re¬
cedente. Non cadit autem in sapientem haec diuersitas mentis. Illud preterea
iudico obseruandum: ne duo quae separatim probanda sunt misceamus. per
se enim colligitur unum honum esse quod honestum. Per se rursus ad beata
uitam satis esse uirtutem. Si enim unum bonum est quod honestum ẽ om¬
nes concedunt ad beate uiuendum sufficere uirtutem. Econtrario non remit¬
ietur. si beatum sola uirtus facit unum honum esse quod honestum est. Aeno¬
crates & speusippus putant beatum uel sola uirtute fieri posse: non tamen
unum bonum esse quod honestum est. Epicurus quoq iudicat cum uirtu¬
tem habeat beatum esse. sedipsam uirtutem non satis esse ad beatam uitam.
quia beatum efficiat uoluptas quae ex uirtute est non ipsa uirtus. Inepta distin¬
clio. Idem enim negat nunquam uirtutem esse sine uoluptate. Ita si ei semper

Expanded text:
adversus tela, ignes, pro patria, legibus, libertate, cunctanter exibit et animo readversus tela, ignes, pro patria, legibus, libertate, cunctanter exibit et animo recedente. Non cadit autem in sapientem haec diversitas mentis. Illud praeterea iudico observandum, ne duo, quae separatim probanda sunt, misceamus. Per se enim colligitur unum bonum esse, quod honestum, per se rursus, ad vitam beatam satis esse virtutem. Si unum bonum est, quod honestum, omnes concedunt ad beate vivendum sufficere virtutem; e contrario non remittetur, si beatum sola virtus facit, unum bonum esse, quod honestum est. Xenocrates et Speusippus putant beatum vel sola virtute fieri posse, non tamen unum bonum esse, quod honestum est. Epicurus quoque iudicat eum qui virtutem habeat, beatum esse, sed ipsam virtutem non satis esse ad beatam vitam, quia beatum efficiat voluptas, quae ex virtute est, non ipsa virtus. Inepta distinctio. Idem enim negat umquam virtutem esse sine voluptate; ita si ei iuncta
Abbreviated transcription (Latin):
tra nostrum arbitrium posita principia sunt earum esse nostri arbitru termi.¬
nos: Quomodo ad id fimendum satis ualeo ad quod prohibendum parum ua¬
lui. Cum facilius sit excludere quem adimissa comprimere: Quidam ita distĩ¬
xerunt: ut dicerent. temperans ac prudens posirione quidem mentis et ha¬
bitu tranquillus est: euent uero non est. Nam quantum ad habitum mẽ¬
tis sue non perturbatur nec contristatur: nec timet: sed multe extrinsecus
ause incidunt quae illi perturbationem afferant: Tale est quot iracundur
dicere uolunt quidem illum non esse. irasci tamen aliquando: et timidiĩ
non esse timere autem aliquando idest uitio timoris earere: affectu non Ø¬
carere. Quod si recipit usi frequenti timor transibit in uitium & ira in aĩum
admissa habitum illum carentis animi retexet. Praeterea si non contemnit
uementes extrinsecus causas: et aliquis timet:cum fortiter eundum eritØ

Expanded text:
tra nostrum arbitrium posita principia sunt, earum nostri esse arbitrii termitra nostrum arbitrium posita principia sunt, earum nostri esse arbitrii terminos ? Quomodo ad id timendum satis valeo, ad quod prohibendum parum valui, cum facilius sit excludere quam admissa conprimere? Quidam ita distinxerunt, ut dicerent: " Temperans ac prudens positione quidem mentis et habitu tranquillus est, eventu non est. Nam, quantum ad habitum mentis suae, non perturbatum nec contristatur nec timet, sed multae extrinsecus causae incidunt, quae illi perturbationem adferant." Tale est, quod volunt dicere: iracundum quidem illum non esse, irasci tamen aliquando; et timidum quidem non esse, timere tamen aliquando; id est, vitio timoris carere, adfectu non carere. Quod si recipitur, usu frequenti timor transibit in vitium, et ira in animum admissa habitum illum ira parentis animi retexet. Praeterea si non contemnit venientes extrinsecus causas et aliquid timet, cum fortiter eundum erit
Abbreviated transcription (Latin):
morbos uocamus.immoderata sint ut auarita:ut crudelitas:ut impotẽtia
impietas. Ergo immoderati sunt & affectus.Ab his enim ad illa trãsitur.
Deinde si das aliquid iuris tristitie:timori:cupiditati:ceterisq moribus
paruis: non erunt in nostra potestate. Quare: quia extra non sunt quibus
irritantur: Ita crescunt prout magnas habuerint minoresue causas quibus
concitentur. maior erit timor. si plus quo exterreatur aut propius aspexe¬
rit acrior cupiditas quo illam amplioris rei spes reuocauerit.Si in nostra
porestate non estan sint affectus. ne illud quidem est quanti sint: si ipsis
permisissi incipere cum causis siuis creseent: tantiq erunt quanti fieni. Adncenũc
quor ista quamuis exigua sint in maius excedunt. Nunquam pernciosa seruant
modum: quamus leuia mitia morborum serpunt: & aegra corpora interdum mi¬
nima mergit accessio. Illud uero euius dementie est eredere quarum rerum ex¬

Expanded text:
morbos vocamus, inmoderata sint, ut avaritia, ut crudelitas, ut inpotentia morbos vocamus, inmoderata sint, ut avaritia, ut crudelitas, ut inpotentia ? Ergo inmoderati sunt et adfectus. Ab his enim ad illa transitur. Deinde si das aliquid iuris tristitiae, timori, cupiditati, ceteris motibus pravis, non erunt in nostra potestate. Quare ?Quia extra nos sunt, quibus inritantur. Itaque crescent, prout magnas habuerint minoresve causas, quibus concitentur. Maior erit timor, si plus, quo exterreatur, aut propius aspexerit, acrior cupiditas, quo illam amplioris rei spes evocaverit. Si in nostra potestate non est, an sint adfectus, ne illud quidem est, quanti sint; si ipsis permisisti incipere, cum causis suis crescent tantique erunt, quanti fient. Adice nunc, quod ista, quamvis exigua sint, in maius excedunt. Numquam perniciosa servant modum. Quamvis levia initia morborum serpunt et aegra corpora minima interdum mergit accessio. Illud vero cuius dementiae est, credere, quarum rerum ex
Abbreviated transcription (Latin):
magnus sit affectus: quantuscunq est parere nescit: consilium non accipit. Quẽ¬
admodum rationi nullum animal obtemperat: non ferum: non domesticum
et mite. Natura enim illorum est surda suadenti.Sic non sequuntur non au¬
diunt affectus quantulicunq sint. Tigres leonesq nunquam feritatem suã¬
xuunt. Aliquando submittunt: et cum minime expectaueris exasperatu
toruitas mitigata. Nunquam bona fide uitia mansuescunt. Deinde si rano
proficit: ne incipient quidem affectus: si inuita ratione coeperint:inuita per¬
seuerabunt. Facilius estenim initia illorum prohibere: quem impetum rege¬
re. Falsa est itaq: ista mediocritas: & mutilis eodem loco habenda quo siquis
diceret modice insaniendum: modice egrotandum. Solida uirtus habet᷑. N.
recipiunt animi mala temperamentum: facilius sustuleris illa quẽ rexeris.
Nunquid dubium est quin uitia mentis humana inueterata et dura: que

Expanded text:
magnus sit adfectus; quantumcumque est, parere nescit, consilium non accipit. Quemmagnus sit adfectus; quantumcumque est, parere nescit, consilium non accipit. Quemadmodum rationi nullum animal optemperat, non ferum, non domesticum et mite, natura enim illorum est surda suadenti; sic non secuntur, non audiunt adfectus, quantulicumque sunt. Tigres leonesque numquam feritatem exuunt, aliquando summittunt, et cum minime expectaveris, exasperatur torvitas mitigata. Numquam bona fide vitia mansuescunt. Deinde, si ratio proficit, ne incipient quidem adfectus; si invita ratione coeperint, invita perseverabunt. Facilius est enim initia illorum prohibere quam impetum regere. Falsa est itaque ista mediocritas et inutilis, eodem loco habenda, quo si quis diceret modice insaniendum, modice aegrotandum. Sola virtus habet, non recipiunt animi mala temperamentum. Facilius sustuleris illa quam rexeris. Numquid dubium est, quin vitia mentis humanae inveterata et dura, quae