comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedisponenda tota orone querendũ. ¶Ualet igitur
multũ ad dicendũ probari mores et institua eoꝵ ꝗ¬
aĩos atq eoꝵ apud quos agetur conciliari ꝙͣ max ͤ
ad beniuolençia tam erga oratorẽ tũ erga illum pro
quo dicet orator. ¶C onciliantur autẽ aĩ honoris.
modo sunt ꝙͣ fingi si nulla sunt ¶ Sed hec adiuuant
in oratore leuitas uocis uultus pudoris signaficacio
uerboꝵ comitas si ꝗd prosequere acriꝯ ut muitus et
coactꝰ facere uideare facilitatis liberalitatis mansue¬
tudinis pietatis grati aĩ non appetentis: non auidi sigͦ
non acrium non ꝑtinaciũ non litigiosoꝵ non acerboꝵ
sunt ualde bemuolencĩa conciliant ab alienantq ab
hiis in quibꝯ hec non sunti. Itaq eadẽ sunt in adu̾saxi¬
os ex contrariis referenda./ Sed hoc genꝯ totũ orõis
ĩ hiis causis excellit in quibꝰ minꝯ põt inflamari aĩꝯ
uiditis acri et uebemeti quadã incitacõne. Non eui

Expanded text:
de disponenda tota oratione quaerendum. Valet igitur de disponenda tota oratione quaerendum. Valet igitur multum ad vincendum probari mores et instituta et animosque eorum, apud quos agetur, conciliari quam maxime ad benevolentiam cum erga oratorem tum erga illum, pro quo dicet orator. Conciliantur autem animi dignitamodo sunt, quam fingi, si nulla sunt. Sed haec adiuvant in oratore: lenitas vocis, vultus pudoris significatio, verborum comitas; si quid persequare acrius, ut invitus et coactus facere videare. Facilitatis, liberalitatis, mansuetudinis, pietatis, grati animi, non appetentis, non avidi signa emissorum, non acrium, non pertinacium, non litigiosorum, non acerborum sunt, valde benevolentiam conciliant abalienantque ab eis, in quibus haec non sunt; itaque eadem sunt in adversarios ex contrario conferenda. Sed genus hoc totum orationis in eis causis excellit, in quibus minus potest inflammari animus iudicis acri et vehementi quadam incitatione; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Aulum inquid catullus nunt de esse uidetur
hiis reb antoni quas exposiusti ꝙ sit tibi anũ
explicandũ ꝙͣ illuc proficiscare quo te dicis
intende ¶Quid nam inquit ꝗ ordo tibi placeat. h¬
ꝗt catulꝯ et que disposicõ argumẽtoꝵ in qua tu m
semꝑ deꝯ uideri soles ¶Uide ꝙͣ sum inquit deꝯ ĩ isto
genexe catule. Non hercłẽ nisi n admõito ueniss in
mente ut possis existundare me in ea in quibꝰ non nuqͣ
aliquid efficere uideor usu solere indicendo uł casu
pociꝯ incurrere. at xes quidẽ ista quã ego qr non
noram sic tanꝙͣ ignotum hominẽ preteribã tantuni
ꝑ̃t indicendo ut ad uincendũ nulla res plus possit¬
¶¶ Sed tñ mͥ uideris ante tempꝯ ame rõne ordinis
et disponẽdaꝵ reꝵ requisisse nã si ego omnẽ uim
ssem tempꝯris eẽt iam de ordine argumetoꝵ et de co¬
llocaçione aliqua dicere. Sed cũ tria sint ame põita de
uno ductũ qd̾ de duob reliquis dixro tum exit demq

Expanded text:
aulum' inquit Catulus 'etiam nunc deesse videtur eis rebus, Antoni, quas exposuisti, quod sit tibi ante explicandum, quam illuc proficiscare, quo te dicis intendere.' 'Quidnam?' inquit. 'Qui ordo tibi placeat' inquit Catulus 'et quae dispositio argumentorum, in qua tu mihi semper deus videri soles.' 'Vide quam sim' inquit 'deus in isto genere, Catule: non hercule mihi nisi admonito venisset in mentem; ut possis existimare me in ea, in quibus non numquam aliquid efficere videor, usu solere in dicendo vel casu potius incurrere. Ac res quidem ista, quam ego, quia non noram, sic tamquam ignotum hominem praeteribam, tantum potest in dicendo, ut ad vincendum nulla plus possit; sed tamen mihi videris ante tempus a me rationem ordinis et disponendarum rerum requisisse; nam si ego omnem vim ssem, tempus esset iam de ordine argumentorum et de conlocatione rerum aliquid dicere; sed cum tria sint a me proposita, de uno dictum, cum de duobus reliquis dixero, tum erit denique
Abbreviated transcription (Latin):
ant s tñ ut uideatis quale sit genꝯ hoc eoꝵ qui sibi
exuditi uidentur hebes atq inpolitũ. Constitunt emm
in partiendis õronũ modis douo genera cãꝵ. unum
appellãdi in quo sme ꝑsonis atq temporibꝰ diffimat᷑¬
Ignari omnis ꝯtrouersias ad uinuersi genexis uim et
naturã referri. ¶Nam in ea ip̃a cã d̾ qua ante dixi ne
ptincat ad oratoris locos opimii ꝑsona inchil decii.
Nulla demq ẽ cã ĩ qua id ꝙ in iudiciũ uenit ex reoꝵ
psonis ac nongenerũ ip̃oꝵ uinuersa dubitacione
queratur. Qum eciam in his ip̃is ubi deffeccõ ambigt̾
tepexit ne pectͣias contraleges decinꝰ argum̃ta tͥmnũ
et de fensions reuocetur oportet ad genꝯ et ad ña
uniuersam. ꝙ sumptuosꝰ de luxuria. ꝙ alieni appe¬
tens do auaricia ꝙ cediciosꝰ de turbuletis et malis
cuubꝰ ꝙ amultis arguitur de genere testium contra

Expanded text:
amen ut videatis, quale sit genus hoc eorum, qui sibi eruditi videntur. Hebes atque impolitum: constituunt enim in partiendis orationum modis duo genera causarum: unum appellant, in quo sine personis atque temporibus dignari omnis controversias ad universi generis vim et naturam referri; nam in ea ipsa causa, de qua ante dixi, nihil pertinet ad oratoris locos Opimi persona, nihil Deci; nulla denique est causa, in qua id, quod in iudicium venit, reorum personis ac non generum ipsorum universa dubitatione quaeratur. Quin etiam in eis ipsis, ubi de facto ambigitur, ceperitne pecunias contra leges P. Decius, argumenta et criminum et defensionis revocentur oportet ad genus et ad naturam universam: quod sumptuosus, de luxurie, quod alieni appetens, de avaritia, quod seditiosus, de turbulentis et malis civibus, quod a multis arguitur, de genere testium; contraque,
Abbreviated transcription (Latin):
et si artẽ requirit tamen ꝑrudẽcie ẽ pene medio¬
ceis ꝗd dicendũ sit uide ¶alterum ẽ in quo oracoris
uis illa diuina uirtꝯq cernitur eaque dicenda sunt
ornate copiose uarieq dic̾e ¶Quare illam partem
supiorẽ qm̃ semel ita uob̃ placuut nõ uecusabo qͦmĩq
ꝑ poliam atq conficiã quantũ consequar uos iudica¬
bitis. quibꝰ exlocis ad eas tres res que ad fidẽ fatiẽdã
sole ualent ducatur or̃o ut et concilientur cĩ er do¬
teantur et moueantur. hec sunt eĩ tria numero ꝙ̃ ad
modũ uero illustrentur presto ẽ qui om̃s doc̾e p̃ossit
qui hoc prinũ in nr̃os mores induxit qui maxime ha¬
nsit ꝗ solꝰ effecit. Namq catule dicam eĩ nõ reuerẽs
assentandi cã suspicionẽ. neminẽ ẽẽ oratorẽ paulo illus¬
triorẽ axbitrorncq grecum neq latinũ quem etas¬

Expanded text:
udentiae est paene mediocris quid dicendum sit videre; alterum est, in quo oratoris vis illa divina virtusque cernitur, ea, quae dicenda sunt, ornate, copiose varieque dicere. Qua re illam partem superiorem, quoniam semel ita vobis placuit, non recusabo quo minus perpoliam atque conficiam—quantum consequar, vos iudicabitis—quibus ex locis ad eas tris res, quae ad fidem faciendam solae valent, ducatur oratio, ut et concilientur animi et doceantur et moveantur; haec sunt enim tria. Ea vero quem ad modum inlustrentur, praesto est, qui omnis docere possit, qui hoc primus in nostros mores induxit, qui maxime auxit, qui solus effecit. Namque ego, Catule,—dicam enim non reverens adsentandi suspicionem—neminem esse oratorem paulo inlustriorem arbitror neq
Abbreviated transcription (Latin):
raferent ita mõdice et pauce sunt Uti eas omnes dil¬
getes at mẽores ac sobrii oracores ꝑ tͥusas aio et prope
Sictoni Secantatas habere debeant Nisi ferte existidci
pr arsirio causalam Didicisse .l. erassum et ea re mlta
actulisse. Quam ob rem postuõ non nato. E uriũ tamẽ here¬
dem expioni ẽẽ op. nichil ad copiam axgumẽtoꝵ neq
ad cause uim ac nature nomẽ cepioni aut turii ꝑtiuit
in genere erat uniuerso ei neguacio q̃ nõ int̾poneretur
at nominibꝰ oĩs questio est cũ scripcũ ita sit. Si mͥ filus¬

Expanded text:
et paucae sunt, ut eas omnis diligentes et memores et sobrii oratores percursas animo et prope dicam decantatas habere debeant; nisi forte existimatis a M'. Curio causam didicisse L. Crassum et ea re multa attulisse, quam ob rem postumo non nato Curium tamen heredem Coponi esse oporteret: nihil ad copiam argumentorum neque ad causae vim ac naturam nomen Coponi aut Curi pertinuit; in genere erat universo rei negotique, non in tempore ac nominibus, omnis quaestio: cum scriptum ita sit si m
Abbreviated transcription (Latin):
et causas reꝵ inuestigabima et ea que cã orta sĩt et
maiora paria in inora querãmꝰ. ¶Nex comiunctus
sic argumcta dicuntur. Si pietati suma tribueda laus
ẽ debetis moueri cum O. M. tam piellug̾e uideatis¬
ntati pariut cuntatis ¶Ex parte ea que ẽ subiecta
gr̃a. Si omines qui reip. consulunt cari nobis ẽẽ de¬
bent certe iprimis imperatores. quoꝵ consilus
uirtute piculis retinemꝰ et nr̃am salutẽ et imperii
dignitate ¶ Ex silicudine autem si fere partus
s̃uos diligunt qua nos in liberos nostros indulgen¬
cia ẽẽ debemꝰ. ¶ dt ex disimilicudine si barbaro¬
tum ẽ in diem uiuere nrc̃a consilia sempiternũ
tp̃ꝯ expectare debent ¶At utroq ingenere et
siłi cudĩs et dissimilitudĩs exempla sunt ex alioꝵ
fcis aut Dic tis aut euentis et ficte narraciones

Expanded text:
et causas rerum vestigabimus et ea, quae ex causis orta sint, et et causas rerum vestigabimus et ea, quae ex causis orta sint, et maiora, paria, minora quaeremus. Ex coniunctis sic argumenta ducuntur: "si pietati summa tribuenda laus est, debetis moveri, cum Q. Metellum tam pie lugere videatisntati paruit civitatis?" Ex parte autem ea, quae est subiecta generi: "si omnes, qui rei publicae consulunt, cari nobis esse debent, certe in primis imperatores, quorum consiliis, virtute, periculis retinemus et nostram salutem et imperi dignitatem." Ex similitudine autem: "si ferae partus suos diligunt, qua nos in liberos nostros indulgentia esse debemus?" At ex dissimilitudine: "si barbarorum est in diem vivere, nostra consilia sempiternum tempus spectare debent." Atque utroque in genere et similitudinis et dissimilitudinis exempla sunt ex aliorum factis aut dictis aut eventis et fictae narrationes
Abbreviated transcription (Latin):
sumatur in or̃one probandũ aut refellendũ
aut ex sua sũmi ui atq natura aut adsũmi
foris. ex sua ui cum aut res q̃ sit tota queratur aut ꝑs
ciꝯ aut uocabulũ ꝙ habeat. aut ꝗpiam rem illã quam
attingat. Extemsecꝰ autẽ cum ea que sunt foris neq¬
laborent herent in rei natura colliguntur. ¶Si restoͣ
queritur diffincõe uinuersa explicanda ẽ. Sic si ma¬
gestas est ãplicudo et dignitas cuutatis is eam minuit
qui ex̾citũ hostibꝰ populi romani tradidit nõ qui eu
qui id feciss populi romani potestati tradidit ¶ Sed
in particione hoc modo aut senatui pendendũ de salute
rei publice aut aliud cõsiliũ instituondũ aut sua spõte
temerariũ fuisset utendũ igitur fuit consilio senatꝰ
sunt argumetoꝵ sedes et loci. Nam et coniuntta que¬
remꝯ et genera et partes generib subiectas et siłitu¬
dines et disiłitudĩes et concraria et consequencia et
consentanea et quasi precurrecia et repugnancia

Expanded text:
aut ad probandum aut ad refellendum, aut ex re sua sumi vi atque natura aut adsumi foris? Ex sua vi, cum aut res quae sit tota quaeratur, aut pars eius, aut vocabulum quod habeat, aut quippiam, rem illam quod attingat; extrinsecus autem, cum ea, quae sunt foris neque haerent in rei natura, conliguntur. Si res tota quaeritur, definitione universa vis explicanda est, sic: "si maiestas est amplitudo ac dignitas civitatis, is eam minuit, qui exercitum hostibus populi Romani tradidit, non qui eum, qui id fecisset, populi Romani potestati tradidit." Sin pars, partitione, hoc modo: "aut senatui parendum de salute rei publicae fuit aut aliud consilium instituendum aut sua sponte um, adrogans; utendum igitur fuit consilio senatussunt argumentorum sedes ac loci, nam et coniuncta quaeremus et genera et partis generibus subiectas et similitudines et dissimilitudines et contraria et consequentia et consentanea et quasi praecurrentia et repugnantia
Abbreviated transcription (Latin):
Ego autẽ si quẽ nũc rudẽ plane institu ad dicendĩi uelt̃
hus pociꝯ tradã assidius uno oꝑe eandẽ incudem die
noctẽq tundẽtibꝰ qui omnes tenuissimas particulas
atq oĩa mima mãsa ut mitrices ĩfantibꝯ pueris ĩ os
miẜant. Si uero sit is qui doctrina liberalit̾ ĩstitutꝰ
et aliquo iam inbutus usu et satis acri ingemoẽe uideã
illũ cum rapiam ubi non seclusus alica aquula teneat᷑.
sed unde uinuersum flumc̃. erumpat qui illi sedes
quasi donicilia ominiũ argumetoꝵ cõmõstret et ea

Expanded text:
autem, si quem nunc plane rudem institui ad dicendum velim, his potius tradam adsiduis uno opere eandem incudem diem noctemque tundentibus, qui omnis tenuissimas particulas atque omnia minima mansa ut nutrices infantibus pueris in os inserant; sin sit is, qui et doctrina mihi liberaliter institutus et aliquo iam imbutus usu et satis acri ingenio esse videatur, illuc eum rapiam, ubi non seclusa aliqua acula teneatur, sed unde universum flumen erumpat; qui illi sedis et quasi domicilia omnium argumentorum commonstret et ea
Abbreviated transcription (Latin):
quas isti docent quid facit cãm. ꝗd rei p cã tumm
cã non exit. at ipsum negant contra leges licusse
prudencia sita. s illa quereda q̃ ab acusatore et de¬
fensore argumeta ad id ꝙ in uidiciũ uenit spectãti
debent afferri ¶Atq hic illud uidendũ ẽ in quo

Expanded text:
quas isti docent, qquas isti docent, qcausa non erit. At id ipsum negat contra leges licuisse prudentia sita; sed illa quaerenda, quae et ab accusatore et a defensore argumenta ad id, quod in iudicium venit, spectantia debent adferri. Atque hic illud videndum est, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd̾ ẽ scribendũ nobis tociens eiꝰ uerbi litere sunt
cogitacõne conꝗxẽde nec quociẽs cã dicenda ẽ tociẽs
ad eiꝯ canse se poĩta argumeta reuolui nos oportet
sed hr̃e certos locos qui sint ut loẽ ad uerbũ scribẽ¬
dum. sic illi ad cãm explicandã occurant statim ¶S¬
hi loci ei demũ oratori prodesse possunt qui ẽ uersa
hominẽ adduxeris quãuis acrem et acutũ in cogicado
ꝙuis ad pronunciandũ expedicũ si exit eidẽ ĩ cõsue¬
tudie ciuitatis ĩ exemplis in institutis ĩ morib at.
bdluntatiba ciuium suoꝵ hospes nõ mulcũ ei loci pre¬
Dexisit illi exquibꝰ argumeta promunt᷑. Subacto
quo meliores fetus possit et gr̃adiores edẽ. Subacã
duitẽ ẽ usus audico lectio lr̃e. Ac primũ naturã cãe
uideat q̃ nũꝙͣ latet fcm̃ ne sit queratur an quale
sit an quod nomẽ habeat. Quo ꝑspecto statii eoccu

Expanded text:
aliquod est scribendum nobis, totiens eius verbi litterae sunt aliquod est scribendum nobis, totiens eius verbi litterae sunt cogitatione conquirendae; nec quotiens causa dicenda est, totiens ad eius causae seposita argumenta revolvi nos oportet, sed habere certos locos, qui, ut litterae ad verbum scribendum, sic illi ad causam explicandam statim occurrant. Sed hi loci ei demum oratori prodesse possunt, qui est vershominem adduxeris, quamvis acrem et acutum in cogitando, quamvis ad pronuntiandum expeditum, si erit idem in consuetudine civitatis, in exemplis, in institutis, in moribus ac voluntatibus civium suorum hospes, non multum ei loci proderunt illi, ex quibus argumenta promuntur: subacto quo meliores fetus possit et grandiores edere; subactio autem est usus, auditio, lectio, litterae. Ac primum naturam causae videat, quae numquam latet, factumne sit quaeratur, an quale sit, an quod nomen habeat; quo perspecto statim occurr
Abbreviated transcription (Latin):
Epromam equidẽ inquit et quo facilanda
te exigam qd petam nichil tibi am postulit
istiꝯ ipsiꝰ facultatis quã modo crassꝰ in celum perbis ex¬
tulit. Tres sunt xaciones ut ante dixi una cõcibiandoꝵ
hominũ altera docendoꝵ tercia concitadoꝵ. haꝵ autẽ
trium parcũi primia lenitatẽ oracõis. secunda acumẽ.
textia Uiin desiderat. nam hoc nct̃e ẽ uti is qui nob̃
tam adiudicaturꝰ sit aut inclinacõe uoluntatis ꝓpẽ¬
dͤat in nos aut defensiois aregumẽtis adducatux aut
donmi ꝑmocione cogatur. S quom̃ã illa ꝑs in qͥxeꝵ¬
ip̃aꝵ explicacõ ac defensio poĩta ẽ. uidetur omnẽ huiꝯ
generis quasi doctrinã continere. de ca primũ loq̃mur
et pauca diceniꝰ. pauca eĩ sunt que non uiam tenta¬
sso libent̾ assenciemur ut singulaꝵ cãꝵ defensiones
quas solent magr̃i pueris trad̾e relinquamꝰ ¶Aꝑia¬
mus autẽ capita ea unde omnis ad omnẽ et cam et
oracionẽ disputacõ ducitur. neq eĩ quociẽs uerbu

Expanded text:
epromam equidem,' inquit 'et quo facilius id te exigam, quod peto, nihil tibi a me postulanti et istius ipsius facultatis, quam modo Crassus in caelum verbis extulit, tres sunt res, ut ante dixi: una conciliandorum hominum, altera docendorum, tertia concitandorum. Harum trium partium prima lenitatem orationis, secunda acumen, tertia vim desiderat; nam hoc necesse est, ut is, qui nobis causam adiudicaturus sit, aut inclinatione voluntatis propendeat in nos aut defensionis argumentis adducatur aut animi permotione cogatur. Sed quoniam illa pars, in qua reripsarum explicatio ac defensio posita est, videtur omnem huius generis quasi doctrinam continere, de ea primum loquemur et pauca dicemus: pauca enim sunt, quae usu iam tractasse, libenter adsentiemur, ut singularum causarum defensiones quas solent magistri pueris tradere, relinquamus, aperiamus autem capita ea, unde omnis ad omnem et causam et orationem disputatio ducitur. Neque enim quotiens verbum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ntis ee debet tñ satis est intelligi nec hoc ꝯuidẽ eos
ꝯsequtos ꝙ i tanco ocio ecia sine hac forensi exercica¬
si one effitere potuerunt ut genera uoꝵ discernereris
camq pauls subtiliq explicarent uerũ hoc ut dixi nnichu
admie p llud ad me at multo ecĩa magis aduos cocta
post᷑ et sulpici quõ nũc se istoꝵ artes hñc ꝑtanescend
⁊ multitudo ca. Est eĩ infinita s iuꝑsonis poniturqr¬

Expanded text:
cum istis esse debet; tantum satis est intellegi ne hoc quidem eos cum istis esse debet; tantum satis est intellegi ne hoc quidem eos consecutos, quod in tanto otio etiam sine hac forensi exercitatione efficere potuerunt, ut genera rerum discernerent eaque paulo subtilius explicarent. Verum hoc, ut dixi, nihil ad me; illud ad me ac multo etiam magis ad vos, Cotta noster et Sulpici: quo modo nunc se istorum artes habent, pertimescenda est multitudo causarum; est enim infinita, si in personis ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
Dicium. tum qd̾ effacto quexatux ũ tamẽ tximinũ niul¬
titudo est non deffensionũ aut locoꝵ in finita. que u̾o
cum defto non ambigitur quexuntur qualia sint. si ea
cxreis numeres et inum̃abilia sunt et obscuxa si ex
reb ualde et mõdica et illustria. Nam si mantini cã
r uno mancino pominꝰ quociẽscuq is quẽ pater patrat
dederit receptꝰ non exit. tociẽs cã noua nascet᷑. Sinĩ
controuersia cam facit. uideatur ne ei qũe pater patui¬
tus dedexitꝰ si is non sit receptꝰ post li minui ẽẽ. inichil
ad artem dicendi nec ad argumẽta defensionis mancu
nomen pertinet. Ac si quid afferti preterea aut homis¬
to ut homines exuditos redarguam ꝙͣ ꝙͣ rep̾hendedi sũ
hii ꝗ ngenere diffmendo istas causas dĩscribrit ĩ ꝑsois
i in tonporibꝰ poitas eẽ. Nlam et si incurrinit tpr̃a et
personefome intelligendũ ẽ non ex hus si exgenere qi¬
Rionis pende cũs. Q hoc nichil ad me. Nulũ eĩ nob ẽtaniẽ

Expanded text:
cto quaeratur; sed tamen criminum multitudo est et defensionum, non locorum infinita. Quae vero, cum de facto non ambigitur, quaeruntur, qualia sint, ea si ex reis numeres, et innumerabilia sunt et obscura; si ex rebus, valde et modica et inlustria; nam si Mancini causam in uno Mancino ponimus, quotienscumque is, quem pater patratus dediderit, receptus non erit, totiens causa nova nascetur; sin illa controversia causam facit, videaturne ei, quem pater patratus dediderit, si is non sit receptus, postliminium esse, nihil ad artem dicendi nec ad argumenta defensionis Mancini nomen pertinet; ac, si quid adfert praeterea homito, ut homines eruditos redarguam; quamquam reprehendendi sunt qui in genere definiendo istas causas describunt in personis et in temporibus positas esse; nam etsi incurrunt tempora et personae, tamen intellegendum est, non ex eis, sed ex genere quaestionis pendere causas. Sed hoc nihil ad me; nullum enim nobis certamen
Abbreviated transcription (Latin):
plus huic nr̃o studio prodesse potuisse cõcedo
Erat enim ab isto aristotile acuiꝯ iiuentis ꝓbeego
uideor nõ longe aberxare ¶ atq int̾ hunc aristoti¬
lem cuiꝰ et illum legi libuum in quo exposiut dicẽdi
actes ouiniũ suꝑioꝵ et illos inquibꝯ ip̃e sua q̃dã
de eadẽ arte dixit et hos germanos huiꝯ artis
despiciebat ꝑtinebant. illi autẽ ꝗ hoc solum colebant labo
prudencia qua ille s usu in hoc uno genere studioq
maiore. ¶ Carneadis uero ius incredibilis illa dicedi
et uarietas ꝑ quã ẽẽt optanda nobis qui nulla unꝙͣ
in illis sius dispucacõibꝰ rem deffendit ꝙͣ nõ probaric
nullã oppugnaxit quã nõ euerterit s hoc maiꝯ ẽ ꝙ da

Expanded text:
puto plus huic nostro studio prodesse potuisse; puto plus huic nostro studio prodesse potuisse; erat enim ab isto Aristotele, a cuius inventis tibi ego videor non longe aberrare. Atque inter hunc Aristotelem, cuius et illum legi librum, in quo exposuit dicendi artis omnium superiorum, et illos, in quibus ipse sua quaedam de eadem arte dixit, et hos germanos huius artisdespiciebat, pertinebant; illi autem, qui hoc solum colendum ducebprudentia qua ille, sed usu in hoc uno genere studioque maiore. Carneadi vero vis incredibilis illa dicendi et varietas perquam esset optanda nobis, qui nullam umquam in illis suis disputationibus rem defendit quam non probarit, nullam oppugnavit quam non
Abbreviated transcription (Latin):
iumeta sint alteri indicant recte ne adiumẽta sĩt
se cõpingunt sius acraib et multa quetedarecipi¬
unt nõ mõ ea q̃ iam non possint ip̃i dissoluere s e
qiuibꝰ ante exorsa et pociꝰ detexta prope retexat¬
¶ Hic nos igitur stoicus iste nichil aduuat quonũa
queni admodũ inuenĩa ꝗd ditam nõ docet. Atqridẽ
eciam inpedit qd̾ et multa reperit q̃ negat nullom
posse dissolui et genꝯ sermonis affert non liquidũ
non fusum eic profluẽs s ex ille aridũ cõcisum atq¬
iiutũ ꝙ si ꝗd probabit ita probabit ut oratori tñ
aptimi nõ eẽ fateatur hec eĩ nr̃a or̃o multitudinis
auxrib accomodanda ad eblectandos aĩos ad i¬
pellendos ad ea probanda q̃ non curificis statera
s populari quadã trutina ex aĩantur quare istam
drtẽ totã dimittimꝰ q̃ mexcogitadis argumetis
muta niiniũ ẽ in iudicandis imũ loquaꝵ¶Eri¬
tolaũ istum ꝙ̃ cum diogene uenisse conemoras

Expanded text:
iuncta sint alia, iudicant, rectene adiuncta sint iuncta sint alia, iudicant, rectene adiuncta sint se compungunt suis acuminibus et multa quaerendo reperiunt non modo ea, quae iam non possint ipsi dissolvere, sed etiam quibus ante exorsa et potius detexta prope retexantur. Hic nos igitur Stoicus iste nihil adiuvat, quoniam, quem ad modum inveniam quid dicam, non docet; atque idem etiam impedit, quod et multa reperit, quae negat ullo modo posse dissolvi, et genus sermonis adfert non liquidum, non fusum ac profluens, sed exile, aridum, concisum ac minutum, quod si qui probabit, ita probabit, ut oratori tamen aptum non esse fateatur; haec enim nostra oratio multitudinis est auribus accommodanda, ad oblectandos animos, ad impellendos, ad ea probanda, quae non aurificis statera, sed populari quadam trutina examinantur; qua re istam artem totam dimittimus, quae in excogitandis argumentis muta nimium est, in iudicandis nimium loquax. Critolaum istum, quem cum Diogene venisse commemoras,
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent pergratũ athemenses et sibi fecisse et młtis
principibꝰ ciuitatis ꝙ cum ad senatũ legatos de sius re¬
maxinus nitterent tres illiꝯ etatis nobilissimos ꝑhos
misissent. Earneadẽ. Cirtolaum et diogenẽ ¶taq
cos dum essent rome et ase et ab aliis frequent᷑ audi
in quiti antomꝰ at sic decreui phisosophari pociꝰ ut
neoptolomeꝰ apd enuliũ paucis. nã oĩo haud placeti s
studia non inprobo moderata modo sint op̃ionem
istoꝵ st̃udioꝵ et suspicionẽ omnem artificii apud
des ne diogenẽ enni fuisse qui diceret artẽ se trade
bene disserendi et uera et fła diuidicandi quam
uerbo greço di aleticẽ appllaret ¶In hac axte s
matur. sed tantum ẽ quo mõ indicetur. Nlam et õe
ꝙeloquinur fiti ut id autẽ ẽẽ dicamꝰ aut non ẽõ et
si simpłr dic̾tum sit suscipiũt dialetici ut uidicẽt
uerum sit an falsum. et si coniuncte sit elatũ et ad¬

Expanded text:
dicerent pergratum Atheniensis et sibi fecisse et multis dicerent pergratum Atheniensis et sibi fecisse et multis principibus civitatis, quod, cum ad senatum legatos de suis maximis rebus mitterent, tris illius aetatis nobilissimos philosophos misissent, Carneadem et Critolaum et Diogenem; itaque eos, dum Romae essent, et a se et ab aliis frequenter auditinquit Antonius; 'ac sic decrevi philosophari potius, ut Neoptolemus apud Ennium "paucis: nam omnino haud placet." Sestudia non improbo, moderata modo sint: opinionem istorum studiorum et suspicionem artifici apud desne Diogenem eum fuisse, qui diceret artem se tradere bene disserendi et vera ac falsa diiudicandi, quam verbo Graeco dialektikh/n appellaret? In hac arte, si niatur, sed tantum est, quo modo iudicetur; nam et omne, eloquimur sic, ut id aut esse dicamus aut non esse, et, si simpliciter dictum sit, suscipiunt dialectici, ut iudicent, verumne sit an falsum, et, si coniuncte sit elatum et ad
Abbreviated transcription (Latin):
tñ posses extipere uoces eoꝵ et procul quid narrarẽt
attende. Itaq fe cisti catulle et istoꝵ ommũ simati cas
et greca ip̃a gustani ¶ Ualde hercule inquit catullus tumi¬
de tanꝙͣ ad aliquẽ libidinis scopulũ sic tuam mẽ tem
ad phr̃a appulisti qũa hec cuutas aspernata nunꝙͣ ẽ.
nam et referta quondã ytalia pitagoreoꝵ fiut tũ cũ
exãt in hac gente magna illa grecia ex quo eciã quidas
numã pompiliũ regem nostrum. fuisse pictagoxeũ fexũt
qui anus ante ꝑmultis fuit ꝙͣ ip̃e pictagoras quo eciã
cuutatis duobus prope seculis ante cognouit ꝙͣ eam
greci natam eẽ sensexunt et certe non tulit ullos hͤ
ciuitas duit gloria clariores aut auctoritate grauio¬
ees aut hũanitate policiores .p. affricano C. lelio .l.
furio qui secum cruditissimos homines ex grecia palã
semꝑ habuerũt ¶ Atq ego hoc ex hiis sepe audiui cũ

Expanded text:
tamen excipere voces eorum et procul quid narrarent tamen excipere voces eorum et procul quid narrarent attendere. Itaque feci, Catule, et istorum omnium summatim causas et genera ipsa gustavi.' 'Valde hercule' inquit Catulus 'timide tamquam ad aliquem libidinis scopulum sic tuam mentem ad philosophiam appulisti, quam haec civitas aspernata numquam est; nam et referta quondam Italia Pythagoreorum fuit tum, cum erat in hac gente magna illa Graecia; ex quo etiam quidam Numam Pompilium, regem nostrum, fuisse Pythagoreum ferunt, qui annis ante permultis fuit quam ipse Pythagoras; quo etiamstituendae civitatis duobus prope saeculis ante cognovit, quam eam Graeci natam esse senserunt; et certe non tulit ullos haec civitas clariores aut auctoritate graviores aut humanitate politiores P. Africano, C. Laelio, L. Furio, qui secum eruditissimos homines ex Graecia palam semper habuerunt. Atque ego hoc ex eis saepe audivi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quecunq res proposita ẽ sucipiunt de qua copiose et
Um catullus ẽ inquit ut dicis antoni ut ple¬
riq pħr nulla tradant precopta dicendi et
habeant paratũ tamẽ ꝗd de quaq re dicant.
Sed et aristotiles is qũe ego maxime admixor posuit quos¬
dam locos ex quibꝯ oĩs argumeti uia nõ modo ad phoꝵ¬
disputacõnẽ s ecĩa ad hant oracionẽ qua ncausis utinũ
inuenixẽtur aquo quidẽ homine iam dudũ mitoni non
abexrat or̃o tua. siie tu siłitudine illiꝯ dium ingemi i
eadẽ incuxris uestigia. siue eciã illa ip̃a legisti atq didici
ex me audies catulle. Semꝑ ego existiaui iocundiorẽ
et probabiliorẽ huic populo oratorẽ fore qui prmumi
signficatõe daxet ¶ Atq ego idem existimaui pctudis
ẽẽ nõ hõis cum tantas resgeeci susciperent proficeretur
dgerent seq et uidendi res obscuri ssĩmas et bene uiuẽdi
et copiose dicendi xacionẽ daturos homimibꝰ pollitent᷑

Expanded text:
quaecumque res proposita est, suscipiunt, de qua copiose et quaecumque res proposita est, suscipiunt, de qua copiose et um Catulus 'est,' inquit 'ut dicis, Antoni, ut plephilosophi nulla tradant praecepta dicendi et habeant paratum tamen quid de quaque re dicant; sed Aristoteles, is, quem ego maxime admiror, posuit quosdam locos, ex quibus omnis argumenti via non modo ad phdisputationem, sed etiam ad hanc orationem, qua in causis utimur, inveniretur; a quo quidem homine iam dudum, Antoni, non aberrat oratio tua, sive tu similitudine illius divini ingeni in eadem incurris vestigia sive etiam illa ipsa legisti atque didici'ex me audies, Catule: semper ego existimavi iucundiorem et probabiliorem huic populo oratorem fore, qui primum significationem daret: atque ego idem existimavi pecudis esse, non hominis, cum tantas res Graeci susciperent, profiterentur, agerent seseque et videndi res obscurissimas et bene vivendi et copiose dicendi rationem daturos hominibus polliceren
Abbreviated transcription (Latin):
hec prccipue tollenda ẽ nobis. hec semꝑ adhibe¬
nda hec inchil ẽ ꝙ non assequatur cã ut penitꝰ
ꝙ micio dixi nota sic¶Diligencia ẽ ut adue esa¬
rium atente audiamꝰ atq ut eiꝯ nõ solum sctẽciꝰ
s eciam uerba oĩa pexcipiamꝰ. uultus demq ꝓ
spiciamꝰ omnes qui sensus animi plexumq iudi¬
cant. Diligentia est id tam dissimulantur facere
ne sibi aliquid profic̾e uideatur ¶ ꝑxudentia
e denide ut hus locis quos propona ꝑaulopost
xeuoluatur aĩꝰ uti penitus in sinuet ĩ cãm ut sit
cura et cogitatõe intentꝰ. ¶ Diligentia ut hiis reb
adhibeat tanꝙͣ lumẽ aliquod memoriã ut uocẽ
loci. reliquũ ẽ arti demõstrat tantũ ubi querasatq
ubi sit illud qd̾ studeas inuenire reliqua que sunti
incura attencione aĩ cogitacõe uigilancia assidu¬
itate labore conplector uno uerbo quo sepe iam
nulla dant precepta dicendi nec id circo minꝯ¬

Expanded text:
Haec praecipue colenda est nobis; haec semper adhibeHaec praecipue colenda est nobis; haec semper adhibenda; haec nihil est quod non adsequatur: causa ut penitus, quod initio dixi, nota sit, diligentia est; ut adversarium attente audiamus atque ut eius non solum sententias sed etiam verba omnia excipiamus, vultus denique perspiciamus omnis, qui sensus animi plerumque indicant, diligentia est; id tamen dissimulanter facere, ne sibi ille aliquid proficere videatur, prudentia est; deinde ut in eis locis, quos proponam paulo post, pervolvatur animus, ut penitus insinuet in causam, ut sit cura et cogitatione intentus, diligentia est; ut his rebus adhibeat tamquam lumen aliquod memoriam, ut vocemloci reliquum est arti: ars demonstrat tantum, ubi quaeras, atque ubi sit illud, quod studeas invenire; reliqua sunt in cura, attentione animi, cogitatione, vigilantia, adsiduitate, labore; complectar uno verbo, quo saepe iam nulla dant praecepta dicendi nec idcirco min
Abbreviated transcription (Latin):
parient que semꝑ satis ornaca quidẽ i uideri
solent si huiꝯmõi sint ut ea ues ip̃a pepeuisse ui¬
deatur ¶ At si uerum queritis ꝙ mͥ quidẽ uide
atur nchil eĩ aliud asfirmaxe possum insi sen¬
inq scrutari locos ex quibꝰ argumeta eruamꝰ
que quidẽ omnib qui ea mediocrit̾ modo ꝯside¬
uarint studio adhibibto et usu ꝑtracta ẽẽ possũt
s tñ aĩꝮ referendo ẽ ad ea capita et ad eos quos
sepc ian applłaui locos. ex quibꝰ oĩa ad oẽ uatõe
uestiges quoq res ubi eum locum cõe cogitatõe
seꝓseris si modo usum rerum percallueris nichil
Et sic cum adiuemendũ in dicendo tria sunt. acu¬
men denide rõ quã licet si uolumꝯ appellemꝯ artẽ
terciũ diligencia non possum equidẽ nõ ingenio
prĩmas conced̾e s tũ ip̃m ingenium diligencia ecia
extarditate incitat. diligencia inꝙͣ que cũ oĩbus
ĩeebꝰ tum in causis deffendẽdis plurimũ ualet.

Expanded text:
parient, quae semper satis ornata mihi quidem videri parient, quae semper satis ornata mihi quidem videri solent, si eius modi sunt, ut ea res ipsa peperisse videatur; atur —nihil enim aliud adfirmare possum nisi sennique scrutari locos, ex quibus argumenta eruamus; quae quidem omnibus, qui ea mediocriter modo considerarint, studio adhibito et usu pertractata esse possunt; sed tamen animus referendus est ad ea capita et ad illos, quos saepe iam appellavi, locos, ex quibus omnia ad omnem orationem pervestiges, quod quaeras: ubi eum locum omnem cogitatione saepseris, si modo usum rerum percallueris, nihil Et sic, cum ad inveniendum in dicendo tria sint: acumen, deinde ratio, quam licet, si volumus, appellemus artem, tertium diligentia, non possum equidem non ingenio primas concedere, sed tamen ipsum ingenium diligentia etiam ex tarditate incitat; diligentia, inquam, quae cum omnibus in rebus tum in causis defendendis plurimum valet.
Abbreviated transcription (Latin):
sisq disced̾e. S ut ip̃i soleo dicere non licebit neq eĩ
auxiliũ suũ sepe auixis bonis fenstra inplorari pacietur
sso ornameto quodamõ se politã putabit ¶ Nam her¬
tule inquit anconiꝯ si hec uere acatulo dicta sunt t.
necum in eodẽ est p̾istoio instituto crasse uiuẽdu
modo inquit antomi ꝙ exorsus es tñ ista obsitas sapia
simul atq ad ẽa cõfugexo in libertatẽ uindicabat
huiꝯ quidẽ loci ꝙ̃ modosum exorsus. hic ẽ finis inꝗt¬
anconiꝰ qm̃ intelligeret᷑ nõ hominũ iu numabilibus
ꝑsonis neq infinita temporũ uarietate s in gene¬
rum cãis atq naturis oĩa sita ẽẽ que in dubiũ uo¬
carẽtur. genera autẽ ẽẽ diffinita nõ solũ mi¬
mexo s ẽt paucitate ut eam mat̾iem oracionis q̃
cuiꝯq ẽẽt genexis studiosi qui eẽnt dicendi in
õibꝯ locis descriptã instructã ornatãq ꝯp̾hede¬
rent reba dico et sentenciis ea ĩ in sua uerba.

Expanded text:
sisque discedere; sed, ut ipsi soleo dicere, non licebit; neque enim auxilium suum saepe a viris bonis frustra implorari patietur it, ornamento quodam se spoliatam putabit.' 'Nam hercle,' inquit Antonius 'si haec vere a Catulo dicta sunt, tibi mecum in eodem est pistrino, Crasse, vivendum; modo,' inquit 'Antoni, quod exorsus es; me tamen ista oscitans sapientia, simul atque ad eam confugero, in libertatem vindicabit.' 'Huius quidem loci, quem modo sum exorsus, hic est finis,' inoniam intellegeretur non in hominum innumerabilibus personis neque in infinita temporum varietate, sed in generum causis atque naturis omnia sita esse, quae in dubium vocarentur, genera autem esse definita non solum numero, sed etiam paucitate, ut eam materiem orationis, quae cuiusque esset generis, studiosi qui essent dicendi, omnibus locis discriptam, instructam ornatamque comprehenderent, rebus dico et sententiis. Ea vi sua verba
Abbreviated transcription (Latin):
nentur¶Itemq illa que sunt alteriꝯ genexis q̃ne tota
ab oratore ꝑuunt᷑ ¶Excogitationẽ nõ hñt difficilẽ ex¬
plitacionẽ magis illustr̃e ex ornatãq desiderãt. Itaq

Expanded text:
nentur. Itemque illa, quae sunt alterius generis, quae tota nentur. Itemque illa, quae sunt alterius generis, quae tota ab oratore pariuntur, excogitationem non habent difficilem, explicationem magis inlustrem perpolitamque desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
a dolescentulos magis aptũ ẽ ut simul ac poĩta cã sic
hñt quose referant uñ statum expedita possint ar¬
gumenta de ꝓrimere : Tamẽ et tardi ingemi est
riuulos consettari fontis reꝵ nõ uid̾e eciam etatis
est usus q nostri ticapite ꝙ uelimꝯ arcessere et unde
oĩa manant uidere ¶ Et priiũ genꝯ illud eaxu
reꝵ que ad oratorẽ defexuntux meditatũ nb inꝑer¬
petũu ad omnem usum similiũ xeꝵ ẽẽ debebit. Ñ
ut pro tabulis et contra tabulas eti pro testibꝵ. cõta¬
testes et pro questiombꝯ et cõtra questiões et ita de ce¬
teris reb eiusdẽ generis uel separati dicere solemus¬
uel de genere uinuerso uł diffinite de singulis tem¬
poribꝰ honunibꝰ et cauĩs quos quidẽ locos uobis hoc coc¬
peditos hr̃e debetis. longum ẽ eĩ nunc me explicare
exextitacõis aut maxime artẽ quidẽ et precepta dũ¬
taxat actenꝯ reꝗxunt ut cextis dicendi lumimbꝰ or¬

Expanded text:
adulescentulos magis aptum est, ut, simul ac posita causa sit, adulescentulos magis aptum est, ut, simul ac posita causa sit, habeant quo se referant, unde statim expedita possint argumenta depromere, tamen et tardi ingeni est rivulos consectari, fontis rerum non videre, et iam aetatis est ususque nostri a capite quod velimus arcessere et unde omnia manent videre. Et primum genus illud earum rerum, quae ad oratorem deferuntur, meditatum nobis in perpetuum ad omnem usum similium rerum esse debebit; nam et pro tabulis et contra tabulas et pro testibus et conttestis et pro quaestionibus et contra quaestiones et item de ceteris rebus eiusdem generis vel separatim dicere solemus de genere universo vel definite de singulis temporibus, hominibus, causis; quos quidem locos—vobis hoc, Cotpeditos habere debetis. Longum est enim nunc me explicare, exercitationis autem maximae; artem quidem et praecepta dumtaxat hactenus requirunt, ut certis dicendi luminibus or
Abbreviated transcription (Latin):
uerhis illa or̃o que sit propia questionis et iudicii
demde illa duo diligentissime consideracõ quoru
alterum coniẽ ratoe habet nostrã: aut eoꝵ quos
deffandimꝰ alterũ est accomodatũ ad eoꝵ ammos
apd quos dicimꝰ ut con ad id ꝙ uolumus comouen¬
dõt. Ita oĩs racio dicendi trib ad per suadedũ reb
⁊ ꝑnxa. ut probeniꝯ uera ẽẽ que deffendimꝰ. ut
aute duplex est oratori subiecta materies. una ueꝵ
eaꝑ que non excogitatur ab oratore s in repoĩte op̃oe
tractantur. Ut tabule testimoĩa pacta conuenta ques¬
tiones leges senatꝰ consulta ues iudicata decreta re¬
sponsa et relique si que sunt que non reperiuntur
oratoris collocata est. Ita insuperiore genexe
de tractandis argumentis in hoc autem eciam de
inueniendis cogitandũ ẽ ¶ Atq isti quidẽ qui docẽt
tum causas mplura genera sucuerũt singulis gen̾ub
aregimuẽtoꝵ capiã suggerent ꝙ eciam ad instituẽ dos

Expanded text:
omnis illa oratio, quae sit propria quaestionis et iudici; deinde illa duo diligentissime considero, quorum alterum commendationem habet nostram aut eorum, quos defendimus, alterum est accommodatum ad eorum animos, apud quos dicimus, ad id, quod volumus, commovendos. Ita omnis ratio dicendi tribus ad persuadendum rebus est nixa: ut probemus vera esse, quae defendimus; ut d probandum autem duplex est oratori subiecta materies: una rerum earum, quae non excogitantur ab oratore, sed in re positae ratione tractantur, ut tabulae, testimonia, pacta conventa, quaestiones, leges, senatus consulta, res iudicatae, decreta, responsa, reliqua, si quae sunt, quae non reperiuntur oratoris conlocata est; ita in superiore genere de tractandis argumentis, in hoc autem etiam de inveniendis cogitandum est. Atque isti quidem, qui docent, cum causas in plura genera secuerunt, singulis generibus argumentorum copiam suggerunt; quod etiam si ad instituendos
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cermissum aut uelictum sit nõ explices neq te dintoni
sĩ quid non dixeris existimabimꝰ non potuisse pociꝰ ꝙͣ a.
trasso dici maluisse. ¶Nic cxassꝰ ꝗn tu inꝗt antoni om¬
ittis ista que proposui que nemo hoꝵ de sidexat quib
ex locis eaque dicenda sunt i causis repexiant᷑ ꝙͣ ꝙͣ
et refaciliora et preceptis ꝑuagata illa deprorie nohis
unde afferas que sepissime tractas semꝑq diunitus.

Expanded text:
praetermissum aut relictum sit, non explices; neque te, Antoni, praetermissum aut relictum sit, non explices; neque te, Antoni, si quid non dixeris, existimabimus non potuisse potius quam a Crasso dici maluisse.' Hic Crassus 'quin tu,' inquit 'Antoni, omittis ista, quae proposuisti, quae nemo horum desiderat: quibus ex locis ea, quae dicenda sunt in causis, reperiantur; quaet re faciliora et praeceptis pervagata; illa deprome nobis unde adferas, quae saepissime tractas semperque divinitus.
Abbreviated transcription (Latin):
acti ut cum txiburitia potas cõstituta illã noxbaĩ
sediconẽ ex luctu populi ciuiũ et ex cipiois odio qui
exercitũ amiserat neq reprimi potiuss iure ẽẽ con¬
flata ¶ Potiut hic lotus tam anceps tam in auditus
tam lubritꝯ tam nonus sine quada nicredibili ui ac
facultate dicendi tractari quid ego degnei maulii.
quid de prusie regis cõmiseracõe dicam. ꝗd de aliis inui¬
mexabilibꝯ ĩ quib hoc maxime solum non enituit ꝙ tibi
om̃s dant acumen qd̾dã singulare. s hec ip̃a que nunt ad
ine delegare uis ea semꝑ inte exinua et prestacia fuerũt
¶Tum catulꝯ ego uero mꝗt in uob hoc maxine admrari
soleo ꝙ cum inter uos in dicendo dissimilimi sicis ita tñ
Uterq ur̃m dicat ut ei nichil neq anatirra denegatu
neq adoctrma nõ delatũ eẽ uideatur. Quare crasse
neq tua suauitate nos priuabis ut si ꝗd ab antomo aut

Expanded text:
acti, ut cum tribunicia potestas esset constituta; illam Norbani acti, ut cum tribunicia potestas esset constituta; illam Norbani seditionem ex luctu civium et ex Caepionis odio, qui exercitum amiserat, neque reprimi potuisse et iure esse conflatam? Potuit hic locus tam anceps, tam inauditus, tam lubricus, tam novus sine quadam incredibili vi ac facultate dicendi tractari? Quid ego de Cn. Manli, quid de Q. Regis commiseratione dicam? Quid de aliis innumerabilibus? In quibus hoc non maxime enituit quod tibi omnes dant, acumen quoddam singulare, sed haec ipsa, quae nunc ad me delegare vis, ea semper in te eximia et praestantia fuerunt.' Tum Catulus 'ego vero' inquit 'in vobis hoc maxime admirari soleo, quod, cum inter vos in dicendo dissimillimi sitis, ita tamen uterque vestrum dicat, ut ei nihil neque a natura denegatum neque a doctrina non delatum esse videatur; qua re, Crasse, neque tu tua suavitate nos privabis, ut, si quid ab Antonio aut
Abbreviated transcription (Latin):
moria mea penitꝰ insederit ¶ Itaq ego is qui sum quã¬
tuscũq sum ad iudicandũ oĩbꝰ auditis oratoribꝯ sine
ulla dubitatõe sic statuo et nidico. neminẽ omniũ tot
et tanta quanta sit in crasso habuisse ornameta dicendi
quam obrem si nos quoq hoc idẽ existimatis non exit
ut opmor iiqua particio. si cũ egd hunc oratorẽ quẽ
nunc fingo ut institiu crebo adiuuero cofremabo tradã
eũ cxasso et uestiendũ et ornandũ ¶Cum crassꝰ tu u̾o
in ꝗt antoni perge ut instituisti neq eĩ boni neq libe¬
ualis paretis quem procrearis et eduxeris eũ nõ uestir̃
et ornare presert̃ cum te locupletẽ ẽẽ negare non
deatori defuit qui in cã ꝑoranda nõ dubitauit exci¬
sularẽ et disloricare tumcã et iudicibꝰ citatrices dd¬
iussimis uerbis multos sepe impetꝰ ꝑoꝑuli nõ iustos
cẽ quos prestare nemo posset. ¶Mlultas eciam rei.
p ͨ. sediciones utiles sepe ẽẽ fcãs ut tũ reges eẽnt ex¬

Expanded text:
moria mea penitus insederit: itaque ego is, qui sum, quantuscumque sum ad iudicandum, omnibus auditis oratoribus, sine ulla dubitatione sic statuo et iudico, neminem omnium tot et tanta, quanta sint in Crasso, habuisse ornamenta dicendi. Quam ob rem, si vos quoque hoc idem existimatis, non erit, ut opinor, iniqua partitio, si, cum ego hunc oratorem, quem nunc fingo, ut institui, crearo, aluero, confirmaro, tradam eum Crasso et vestiendum et ornandum.' Tum Crassus, 'tu vero,' inquit 'Antoni, perge, ut instituisti; neque enim est boni neque liberalis parentis, quem procrearis et eduxeris, eum non et vestire et ornare, praesertim cum te locupletem esse negare non oratori defuit, qui in causa peroranda non dubitavit excieius diloricare tunicam et iudicibus cicatrices advissimis verbis multos saepe impetus populi non iniustos esse, quos praestare nemo posset; multas etiam e re publica seditiones saepe esse factas, ut cum reges essent ex
Abbreviated transcription (Latin):
firmes deide qd̾ agitur adiungas puncta argumetoꝵ
plerñq octultes ne quis ea nimerare possit ut nes distĩ¬
gantur uerbis nec cofusa ẽẽ uideantur. hec ut et prope¬
rans et apud doctos et semidoctos ip̃e ꝑc̾ro ut aliquo
ad illa indiora ueniamꝰ. Nichil est enim indicẽdo cau¬
tulle maiꝯ ꝙͣͣ ut faueat oratori is qui audiet utiq ip̃e
sit moucatur ut ip̃e impetu quodã cũ ac ꝑturbatione
magis ꝯuaon iudicio aut consilio regatur ¶ plura eniz¬
q multo homines indicant odio aut cupiditate aut ra
cundia aut dolore aut leticid aut spe aut timore. aut
erxore aut aliqua permocõe mentis quam ueritate aut
prescripto aut iuxis norma aliqua aut iudicii fornu¬
la aut legiba quare nisi quid uob̃ aliud placet adilla

Expanded text:
firmes, deinde quod agitur, adiungas; interpuncta argumentorum firmes, deinde quod agitur, adiungas; interpuncta argumentorum plerumque occulas, ne quis ea numerare possit, ut re distinguantur, verbis confusa esse videantur. Haec properans ut et apud doctos et semidoctus ipse percurro, ut aliquando ad illa maiora veniamus: nihil est enim in dicendo, Catule, maius, quam ut faveat oratori is, qui audiet, utique ipse sic moveatur, ut impetu quodam animi et perturbatione magis quam iudicio aut consilio regatur: plura enim multo homines iudicant odio aut amore aut cupiditate aut iracundia aut dolore aut laetitia aut spe aut timore aut errore aut aliqua permotione mentis quam veritate aut praescripto aut iuris norma aliqua aut iudici formula aut legibus. Qua re, nisi quid vobis aliud placet, ad illa
Abbreviated transcription (Latin):
et cogitacõe defixis et in oĩ re addicendũ põĩta excitatͤ
nichil erit ꝙ oratorẽ effũg̾e possit / nõ modo in forẽsib
disceptatõib s oĩo in ullo genexe ditendi. Si uero asse¬
quetur ut talis uideatur qualẽ uideri uelit et aĩos eoꝵ
ita afsiciat apud quos aget ut cosquoscunq uelit uel tra¬
here uł rapere possit nichi preterea ad dicendũ reꝗret
Iam illud uidemꝰ nequaꝙͣ satis ẽẽ reperire quid dicas
insi id inuentũ tractare possis. Tractacõ autẽ uaria eẽ
debet net aut cognoscat᷑a reo aut ne is qui audiat de
fatigetur silitudis socictate. Proponi oportet ꝗd afferas
et quare ita sit õnd̾e et cisdẽ illis locis interdũ conclu¬
Dere relinquere alios aliorsum uimi transire. sepe non
proponere at rõne ip̃a afferenda quic ꝗd proponedu
fuerit declarare si quid qd̾ dicas priꝯ ut siłe dicas cõ¬

Expanded text:
et cogitatione defixis et in omni re ad dicendum posita excitatis, et cogitatione defixis et in omni re ad dicendum posita excitatis, nihil erit quod oratorem effugere possit non modo in forensibus disceptationibus, sed omnino in ullo genere dicendi. Si vero adsequetur, ut talis videatur, qualem se videri velit et animos eorum ita adficiat, apud quos aget, ut eos quocumque velit vel trahere vel rapere possit, nihil profecto praeterea ad dicendum requiret. Iam illud videmus nequaquam satis esse reperire quid dicas, nisi id inventum tractare possis; tractatio autem varia esse debet, ne aut cognoscat artem qui audiat aut defetigetur similitudinis satietate: proponi oportet quid adferas et qua re ita sit ostendere; ex eisdem illis locis interdum concludere, relinquere alias alioque transire; saepe non proponere ac ratione ipsa adferenda quid proponendum fuerit, declarare; si cui quid simile dicas, prius ut simile dicas con
Abbreviated transcription (Latin):
rem largiri pecumas foris autẽ assumutur ea q̃ non
sua ui s ex̃nea subleuantur ut ħ. hoc uexũ ẽ dixit
Q lutta ciꝯ hoc falsum ẽ habita eĩ questione hoc sedͥ
necesse ẽ. Recitato ẽi tabulas de quo genere coto
paulo ante dixi. hec ut breuissime dici potuerũt
ita ame dicta sunt ut eĩ si aurxum quo id ꝙ ẽẽt
multi fariam defossum cũ mõstrare uellem satis
ẽẽ deberet si signa et notas oñderẽ locoꝵ quib
cognitis ip̃e sibi foderet et id ꝙ uellet paruo
labore uullo exrore inueniret/. Sic has ego argum
relica cura et cogitacione eruuntur¶Quod autẽ ar¬
gumẽtoꝵ genus cuiq cãꝵ generi max conueniat
nõ est artis exquesite prescribere s ẽ mediocris in¬
genu iudicare. Neq enim nunt id agimꝰ ut axtẽ aliꝙͣ
Sicendi explicemꝯ s ut doctissimis hõmibꝯ usus nostri
quasi quedã mõita tradamꝰ ¶ Hiis igi̾ in locis ĩ mẽte

Expanded text:
rem publicam largiri pecunias." Foris autem adsumuntur ea, quae non rem publicam largiri pecunias." Foris autem adsumuntur ea, quae non sua vi, sed extranea sublevantur, ut haec: "hoc verum est; dixit enim Q. Lutatius. Hoc falsum est; habita enim quaestio est. Hoc sequi necesse est; recito enim tabulas." De quo genere toto paulo ante dixi. Haec, ut brevissime dici potuerunt, ita a me dicta sunt; ut enim si aurum cui, quod esset multifariam defossum, commonstrare vellem, satis esse deberet, si signa et notas ostenderem locorum, quibus cognitis ipse sibi foderet et id quod vellet parvo labore, nullo errore, inveniret; sic has ego argumereliqua cura et cogitatione eruuntur; quod autem argumentorum genus cuique causarum generi maxime conveniat, non est artis exquisitae praescribere, sed est mediocris ingeni iudicare, neque enim nunc id agimus, ut artem aliquam dicendi explicemus, sed ut doctissimis hominibus usus nostri quasi quaedam monita tradamus. Hic igitur locis in mente