comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne: sine designatione ꝑsonaꝵ: aut tempor: aut de re certis inper¬
sonis. ac temporib locata. In utraq aut̃ re quidquid in controuẽ¬
siam ueniat: in eo quaeri solere aut factum ne sit:aut si est factuz
quale sit: aut etiam quo nomine uocet᷑: aut quod nonnulli addũt
recte ne factum ẽẽ uideatur. Existere aũt controu̾sias etiam ex scri¬
pti int̾pretatione: in quo aut ambigue quid sit scriptum: aut con¬
trarie: aut ita ut ascriptura dissentiat quaerit᷑. his aut̃ omnib paͬ¬
tibus: subiecta quaedam eẽ argum̃ta propria. S causaꝵ: quae sit̃
a cõmuni quaestione seuincta. partim in iudiciis uersari. partim in
deliberationib. Esse etiam genus tertium. qđ in laudandis aut ui¬
tuperandis hominib poneret᷑: certosq eẽ locos. quib in iudiciis u¬
teremur: in quib aequitas quaerit᷑. alios in deliberationib: qui om̃s

Expanded text:
ne sine designatione personarum et temporum aut de re certis in perne sine designatione personarum et temporum aut de re certis in personis ac temporibus locata; in utraque autem re quicquid in controversiam veniat, in eo quaeri solere aut factumne sit aut, si est factum, quale sit aut etiam quo nomine vocetur aut, quod non nulli addunt, rectene factum esse videatur; exsistere autem controversias etiam ex scripti interpretatione, in quo aut ambigue quid sit scriptum aut contrarie aut ita, ut a sententia scriptura dissentiat; his autem omnibus partibus subiecta quaedam esse argumenta propria. Sed causarum, quae sint a communi quaestione seiunctae, partim in iudiciis versari, partim in deliberationibus; esse etiam genus tertium, quod in laudandis aut vituperandis hominibus poneretur; certosque esse locos, quibus in iudiciis uteremur, in quibus aequitas quaereretur; alios in deliberationibus, quae omnes
Abbreviated transcription (Latin):
diem Cotta nobis inqͥuit optatum: qđ enim neq p̃cibus unꝗͣ nec
insidiando. nec speculando assequi potui ut quid crassus ageret
meditandi. aut dicendi cã: nunc mõ uidere mihi: sed ex eius scri¬
ptore. et lectore duphilo suspicari liceret: id spero nos ẽẽ adeptos
omniaq iam ex ip̃o quae diu. cupimus cognituros.ITum crass
atqui arbitror sulpici cum audieris. non tam te haec admiraturu
quae dicero. ꝗͣ existimatuꝵ tum cum ea audire cupiebas cãm cur
cupes non fuisse. Nihil enim dicam reconditum: nihil expecta¬
tione ur̃a dignum: nihil aut inauditum uobis: aut cuiꝗ̃ nouum.
Nam pͥncipio illud quod est homine ingenuo liberaliterq educa¬
to dignum: non negabo ista õium cõmunia et contrita p̃cepta didi¬
cisse. Primum oratoris officium ẽẽ dicere ad psuadendum accom¬
modate. deinde ẽe omnem orationem: aut de infinita rei quaesitio¬

Expanded text:
diem, Cotta, nobis' inquit 'optatum! Quod enim neque precibus umquam nec diem, Cotta, nobis' inquit 'optatum! Quod enim neque precibus umquam nec insidiando nec speculando adsequi potui, ut, quid Crassus ageret meditandi aut dicendi causa, non modo videre mihi, sed ex eius scriptore et lectore Diphilo suspicari liceret, id spero nos esse adeptos omniaque iam ex ipso, quae diu cupimus, cognituros.' Tum Crassus 'atqui arbitror, Sulpici, cum audieris, non tam te haec admiraturum, quae dixero, quam existimaturum tum, cum ea audire cupiebas, causam cur cuperes non fuisse; nihil enim dicam reconditum, nihil exspectatione vestra dignum, nihil aut inauditum vobis aut cuiquam novum. Nam principio, id quod est homine ingenuo liberaliterque educato dignum, non negabo me ista omnium communia et contrita praecepta didicisse: primum oratoris officium esse dicere ad persuadendum accommodate; deinde esse omnem orationem aut de infinitae rei quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
dicis non nimis decẽ nobis quid p̃terea eẽ assumendum putes¬
Um crassus arridens. quid censes inquit cotta: nisi studium
et ardorem quendam amoris sine quo cum in uita nihil ꝗc¬
ꝗ egregium: tum certe hoc qđ tu expetis nemo unꝗͣ assequet᷑. Ne¬
q: uero uos ad eam rem uideo eẽ adhortandos: quos cum mihi ꝙͦ.
sitis molesti. nimis etiam flagrare intelligo cupiditate. S profecto
studia nihil prosunt ꝑueniendi aliquo: nisi illud qđ eo quo intẽ¬
das ferat. deducatq cognoris. Quare. q̃m mihi leuius qđclami
onus imponitis: neq ex me de oratoris arte: s de hac mea quan¬
tulacunq est facultate quaeritis: exponam uobis non quandam
aut perreconditam: aut ualde difficilem. aut magnificam. aut g̾¬
uem rationem consuetudinis meae: qua quondam solitus sum u̾ti
cum mihi in isto studio u̾sari adoleseenti licebat. Tum Sulpicius o

Expanded text:
dicis non nimis deesse nobis, quid praeterea esse adsumendum putesdicis non nimis deesse nobis, quid praeterea esse adsumendum putesum Crassus adridens 'quid censes,' inquit 'Cotta, nisi studium et ardorem quendam amoris? sine quo cum in vita nihil quisquam egregium, tum certe hoc, quod tu expetis, nemo umquam adsequetur. Neque vero vos ad eam rem video esse cohortandos, quos, cum mihi quoque sitis molesti, nimis etiam flagrare intellego cupiditate. Sed profecto studia nihil prosunt perveniendi aliquo, nisi illud, quod eo, quo intendas, ferat deducatque, cognoris. Qua re quoniam mihi levius quoddam onus imponitis neque ex me de oratoris arte, sed de hac mea, quantulacumque est, facultate quaeritis, exponam vobis non quandam aut perreconditam aut valde difficilem aut magnificam aut gravem rationem consuetudinis meae, qua quondam solitus sum uti, cum mihi in isto studio versari adulescenti licebat.' Tum Sulpicius 'o
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ qui illud assequi possunt: ut is quae heñt modice et scient̾ utã¬
tur: et ut ne dedeceat id enim est maxime uitandum: et de hoc u¬
no minime est facile p̃cipere: non mihi mõ: qui sicut unus pater¬
familias his de rebus loquor probant᷑: sed etiam ip̃i illi roscio quẽ
saepe audio dicere caput ẽẽ artis decere: qđ tam̃ unum id ẽẽ qđ
tradi arte non possit. S si placet sermonem alio transferamus.
et nr̃o more aliquando non rhetorico loquamur. Minime uero
inquit Coita: nunc enim te iam exoremus necẽe est: q̃m retine̾
nos in hoc studio. nec ad aliam dimittis artem. ut nobis expli¬
ces quidquid est istud quod tu in dicendo potes. Neq enim
sumus nimis auidi: ista tua mediocri eloquentia contenti sumꝰ¬
laq ex te quaerimus ut ne plus nos assequamur: ꝗͣ quantulũ
tu in dicendo assecutus es: qm̃ qua a natura expetenda sunt ca

Expanded text:
tamen illud adsequi possunt, ut eis, quae habent, modice et scienter utantamen illud adsequi possunt, ut eis, quae habent, modice et scienter utantur et ut ne dedeceat. Id enim est maxime vitandum et de hoc uno minime est facile praecipere non mihi modo, qui sicut unus paterfamilias his de rebus loquor, sed etiam ipsi illi Roscio, quem saepe audio dicere caput esse artis decere, quod tamen unum id esse, quod tradi arte non possit. Sed, si placet, sermonem alio transferamus et nostro more aliquando, non rhetorico, loquamur.' 'Minime vero,' inquit Cotta; 'nunc enim te iam exoremus necesse est, quoniam retines nos in hoc studio nec ad aliam dimittis artem, ut nobis explices, quicquid est istud, quod tu in dicendo potes;—neque enim sumus nimis avidi; ista tua mediocri eloquentia contenti sumus—idque ex te quaerimus, ut ne plus nos adsequamur, quam quantulum tu in dicendo adsecutus es, quoniam, quae a natura expetenda sunt, ea
Abbreviated transcription (Latin):
q non decet: hunc ut apollonius iubebat ad id quod facere pos¬
sit detudendum puto. Num tu igitur inquit Sulpicius me
aut hunc Cottam ius ciuile: aut rem militarem iubes discere: Nã
quis ad ista sũma. atq omni gne̾ ꝑfecta põt peruenire: Tum ille
ego uero inquit ꝙ in uobis egregiam quandam. ac p̃claram in¬
dolem ad dicendum ẽẽ cognoui: idcuco haec exposui omnia. n̾
magis ad eos det̾rendos qui non possent: ꝗͣ ad uos qui possetis
exacuendos accõmodaui orõnem meam. Et quanꝗͣ in utroq ue¬
strum. sũmum ẽẽ ingenium. studiumq ꝑspexi: tam̃ haec quae sũt
in specie posita. de quibus plura fortasse dixi ꝗ̃ solent graeci dicere
in te Sulpici diuina sunt. Ego enim neminem nec motu corporis
neq ip̃o habitu. atq forma aptiorem: nec uoce pleniorem: aut su¬
auiorem mili uideor audisse: quae quib ab natura minora data st̾.

Expanded text:
que non decet, hunc, ut Apollonius iubebat, ad id, quod facere posque non decet, hunc, ut Apollonius iubebat, ad id, quod facere possit, detrudendum puto.' 'Num tu igitur' inquit Sulpicius 'me aut hunc Cottam ius civile aut rem militarem iubes discere? Nam quis ad ista summa atque in omni genere perfecta potest pervenire?' Tum ille 'ego vero,' inquit 'quod in vobis egregiam quandam ac praeclaram indolem ad dicendum esse cognovi, idcirco haec exposui omnia; nec magis ad eos deterrendos, qui non possent, quam ad vos, qui possetis, exacuendos accommodavi orationem meam; et quamquam in utroque vestrum summum esse ingenium studiumque perspexi, tamen haec, quae sunt in specie posita, de quibus plura fortasse dixi, quam solent Graeci dicere, in te, Sulpici, divina sunt; ego enim neminem nec motu corporis neque ipso habitu atque forma aptiorem nec voce pleniorem aut suaviorem mihi videor audisse; quae quibus a natura minora data sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
soleo audire roscium. cum ita dicat se adhuc repire discipulum
quem quidem probaret potuisse neminem. non quo non eẽnt ꝗ¬
dam probabiles: sed quia si aliquid mõ ẽet uicũ. id ferre ipse
non poss. Nihil est enim tam insigne: nec tam ad diuturni¬
tatem memoriae stabile. ꝗ id in quo aliquid offenderis. Itaq
ut ad hanc similitudinem huius histrionis oratoriam laude
dingamus. uidetis ne ꝗͣ nihil ab eo nisi perfecte: nihil nisi cum sũ¬
ma uenustate fiat: nihil nisi ut deceat ita. et uti omnis moue¬
at atq delectet: Itaq hoc iam diu est cosecutus: ut in quo quis¬
q artificio excelleret: is in suo gne̾ Roscius diceret᷑. Hanc ego
absolutionem. perfectionemq in oratore desiderans: aqua ipse lõ¬
ge absum: facio impudenter. Mihi enim uolo ignosci: cateris.
ipẽ non ignosco. Nam qui non põt: qui uiciose facit: quem deĩ¬

Expanded text:
soleo audire Roscium, cum ita dicat, se adhuc reperire discipulum, soleo audire Roscium, cum ita dicat, se adhuc reperire discipulum, quem quidem probaret, potuisse neminem, non quo non essent quidam probabiles, sed quia, si aliquid modo esset viti, id ferre ipse non posset; nihil est enim tam insigne nec tam ad diuturnitatem memoriae stabile quam id, in quo aliquid offenderis. Itaque ut ad hanc similitudinem huius histrionis oratoriam laudem dirigamus, videtisne quam nihil ab eo nisi perfecte, nihil nisi cum summa venustate fiat, nisi ita, ut deceat et uti omnis moveat atque delectet? Itaque hoc iam diu est consecutus, ut, in quo quisque artificio excelleret, is in suo genere Roscius diceretur. Hanc ego absolutionem perfectionemque in oratore desiderans, a qua ipse longe absum, facio impudenter; mihi enim volo ignosci, ceteris ipse non ignosco; nam qui non potest, qui vitiose facit, quem deni
Abbreviated transcription (Latin):
eam impellere atq hortari solebat. Satis est enim caeteris artificuis
ꝑcipiendis tantummõ similem ẽẽ hominis. et id quod tradat᷑ uel ẽt
inculcet᷑ si quis forte sit tardior posse ꝑcipere animo et mc̃oria custo¬
dire. Non quaerit᷑ mobilitas lingux: non celeritas uerboꝵ. non d̾¬
nique ea quae nobis non possumus fingere: facies. uultus. sonus. In
oratore aũt acum̃ dialeticorum sententia phõrum uerba prope po¬
etarum memoria iurisconsultoꝵ. uox tragoedoꝵ gestus pene sũ¬
moꝵ actorum est requirendus. ꝙ obrem nihil in hominũ genere
rarius perfecto oratore inueniri põt. Qua enim singulaꝵ rerum
artisices singula mediocriter adepti sunt probant: ea nisi omnia¬
sũma sunt in oratore proban non possunt. Tum crassus. atquii
uide inquit in artificio oꝑa ꝗͣtenui. et leui. quanto plus adhibea¬
tur diligentiae: ꝗ in hac re. quam constat ẽẽ ꝗͣ maximã. S.epe eni

Expanded text:
eam impellere atque hortari solebat. Satis est enim in ceteris artificiis eam impellere atque hortari solebat. Satis est enim in ceteris artificiis percipiendis tantum modo similem esse hominis et id, quod tradatur vel etiam inculcetur, si qui forte sit tardior, posse percipere animo et memoria custodire; non quaeritur mobilitas linguae, non celeritas verborum, non denique ea, quae nobis non possumus fingere, facies, vultus, sonus: in oratore autem acumen dialecticorum, sententiae philosophorum, verba prope poetarum, memoria iuris consultorum, vox tragoedorum, gestus paene summorum actorum est requirendus; quam ob rem nihil in hominum genere rarius perfecto oratore inveniri potest; quae enim, singularum rerum artifices singula si mediocriter adepti sunt, probantur, ea nisi omnia sunt in oratore summa, probari non possunt.' Tum Crassus 'atqui vide' inquit 'in artificio perquam tenui et levi quanto plus adhibeatur diligentiae, quam in hac re, quam constat esse maximam: saepe enim
Abbreviated transcription (Latin):
roscuis. aut crudior suit. Oratoris peccatum si qd est anim animadũ¬
sum stulticiae peccatum uidet᷑. Stulticia aut̃ quae uidetur excusatiõe
non hẽt. quia nemo uidet᷑. aut quia crudus fuerit. aut ꝙ ita malue¬
rit. stultus fuisse: quo etiam grauius udicium in dicendo subimus
Quotiens enim dicimus: totiens de nobis iudicat᷑. et qui semel in ge¬
stu petcauit. non continuo existimat nescire gestum. Qui aũt̃ in
dicendo quid rep̾hensus est: aut aeterna in eo. aut certe duturna ua¬
let opimo tarditatic. Illud uero qđ ate dictum est eẽ ꝑmulta q̃
orator nisi a natura hẽret. non multum a magr̃o adiuuaret᷑. Ualde
tibi assentior inq eo uel maxime prob.aui sũmum illum doctorem a¬
labandensem apolonium qui cum mercede docẽt: tam̃ non patiebatiu
cos: quos iudicabat non posse oratores euadere oꝑam apud se per¬
dere: dimittebatq et ad quam quenq artem putabat ẽẽ aptum: ad

Expanded text:
Roscius," aut "crudior fuit"; oratoris peccatum, si quod est animadverRoscius," aut "crudior fuit"; oratoris peccatum, si quod est animadversum, stultitiae peccatum videtur; stultitia autem excusationem non habet, quia nemo videtur, aut quia crudus fuerit aut quod ita maluerit, stultus fuisse; quo etiam gravius iudicium in dicendo subimus: quotiens enim dicimus, totiens de nobis iudicatur, et, qui semel in gestu peccavit, non continuo existimatur nescire gestum, cuius autem in dicendo quid reprehensum est, aut aeterna in eo aut certe diuturna valet opinio tarditatis. Illud vero, quod a te dictum est, esse permulta, quae orator a natura nisi haberet, non multum a magistro adiuvaretur, valde tibi adsentior inque eo vel maxime probavi summum illum doctorem, Alabandensem Apollonium, qui cum mercede doceret, tamen non patiebatur eos, quos iudicabat non posse oratores evadere, operam apud sese perdere, dimittebatque et ad quam quemque artem putabat esse aptum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ficare inter sese. et colloqui coeꝑunt. Fuit enim mirificus in crasso
tione prodeẽt. Ium Antonius saepe ut dicis inquit animum ad¬
uerti crasse. et te et caeteros sũmos oratores. quanꝗͣ tibi par mea sẽ¬
tentia nemo unꝗ̃ fuit in dicendi exordio ꝑmou̾i. cuius quidem
rei cãm cum quaererem quidnam eẽt cur ut in quoq oratore pluri¬
mum ẽẽt: ita maxime is ꝑtimescẽt: has causas inueniebam duas: unã
q intelligerẽt ii quos usus ac natura docuiss. nonnunꝗͣ sũmis ora¬
toribus. non satis ex sentẽtia euentum dicendi procedere: ita non in¬
ne tum illud accideret timere. Altera est haec de qua quaeri sape so
leo. cȩtarum homines artium spectati et probati. si quando aliquid¬
minus bñ fecerunt ꝗͣ solent aut noluisse aut ualitudine impediti nõ
potuisse consequi id quod scirent putant᷑. Noluit inquit hodie age̾

Expanded text:
ificare inter sese et conloqui coeperunt; fuit enim mirificus quidam in Crasso ificare inter sese et conloqui coeperunt; fuit enim mirificus quidam in Crasso tione prodesset. Tum Antonius 'saepe, ut dicis,' inquit 'animadverti, Crasse, et te et ceteros summos oratores, quamquam tibi par mea sententia nemo umquam fuit, in dicendi exordio permoveri; cuius quidem rei cum causam quaererem, quidnam esset cur, ut in quoque oratore plurimum esset, ita maxime is pertimesceret, has causas inveniebam duas: unam, quod intellegerent ei, quos usus ac natura docuisset, non numquam summis oratoribus non satis ex sententia eventum dicendi procedere; ita non in, ne illo ipso tempore accideret, timere; altera est haec, de qua queri saepe soleo; quod ceterarum homines artium spectati et probati, si quando aliquiminus bene fecerunt quam solent, aut noluisse aut valetudine impediti non potuisse consequi id, quod scirent, putantur: "noluit" inquiunt "hodie agere
Abbreviated transcription (Latin):
enim quisq: optime dicit: ita maxime dicendi difficultatem. uari¬
osq euentus orõnis. expectationemq hoĩum ꝑtimescit. Qui uero
nihil põt dignum re. dignum nomine oratoris. dignum hominũ
aurib efficere. atq edere: is mihi etiam si non cõmouet᷑ in dicendo.
tam̃ impudens uidet᷑. Non enim pudendo: s non faciendo id qđ̃
non decet impudentiae nom̃ effugere debemus. Quem uero non
pudet id quod in plerisq uideoꝰ hunc ego non rep̃hensione so¬
lum: sed etiam poena dignum puto. Equidem animum aduertere
soleo. et in me ip̃o saepissime exꝑior ut exalbescam in pͥncipiis dicẽ¬
di. et tota m̃te. atq omnib artubus contremiscã. Adolescentulus
uero sic initio accusationis exanimatus sum: ut hoc sũmum bñficiũ¬
Q quidem maxĩo debuerim. q continuo consilium dimisit simul
ac me fractum. ac debilitatum metu uiderit. Nic om̃s assensi sig̃¬

Expanded text:
enim quisque optime dicit, ita maxime dicendi difficultatem varienim quisque optime dicit, ita maxime dicendi difficultatem variosque eventus orationis exspectationemque hominum pertimescit;—qui vero nihil potest dignum re, dignum nomine oratoris, dignum hominum auribus efficere atque edere, is mihi, etiam si commovetur in dicendo, tamen impudens videtur; non enim pudendo, sed non faciendo id, quod non decet, impudentiae nomen effugere debemus; quem vero non pudet,—id quod in plerisque video—hunc ego non reprehensione solum, sed etiam poena dignum puto. Equidem et in vobis animum advertere soleo et in me ipso saepissime experior, ut et exalbescam in principiis dicendi et tota mente atque artubus omnibus contremiscam; adulescentulus vero sic initio accusationis exanimatus sum, ut hoc summum beneficium Q. Maximo debuerim, quod continuo consilium dimiserit, simul ac me fractum ac debilitatum metu viderit.' Hic omnes adsensi sign
Abbreviated transcription (Latin):
cum uel uiciosissimis oratoribus: idcuro nos hoc qđ quaerimus
omittemus. Itaq in iis artibus in quibus non utilitas quaerit᷑
necessaria: sed animi libera quaedam oblectatio. ꝗͣ indiligenter
et ꝗͣ prope fastidiose iudicamus. Nullae enim lites neqͦi con¬
trouersiae sunt qua togant homines sicut in foro. non bonos orato¬
res. item in theatro actores malos perpeti. Est igitur oratori. dili¬
genter prouidendum. non ut illis satisfaciat quib necẽe est sed u¬
uti iis ip̃is admirabilis ẽẽ uideat᷑: quib libere liceat iudicare. At
si quaeritis plane quid sentiam enunciabo ap̃ homines familiarissi¬
mos qđ adhuc semꝑ tacui et tacendum putaui. Mili etiam qui
optime dicunt: quiq id facillime atq ornatissime face̾ possunt: tñ
nisi tunide ad dicendum accedunt. et in exordienda oratione ꝑtur¬
bant᷑. penc impudentes uident᷑: tamet si id accidere non põt. Ut

Expanded text:
cum vel vitiosissimis oratoribus, idcirco nos hoc, quod quaerimus, cum vel vitiosissimis oratoribus, idcirco nos hoc, quod quaerimus, omittemus. Itaque in eis artibus, in quibus non utilitas quaeritur necessaria, sed animi libera quaedam oblectatio, quam diligenter et quam prope fastidiose iudicamus! Nullae enim lites neque controversiae sunt, quae cogant homines sicut in foro non bonos oratores, item in theatro actores malos perpeti. Est igitur oratori diligenter providendum, non uti eis satis faciat, quibus necesse est, sed ut eis admirabilis esse videatur, quibus libere liceat iudicare; ac, si quaeritis, plane quid sentiam enuntiabo apud homines familiarissimos, quod adhuc semper tacui et tacendum putavi: mihi etiam qui optime dicunt quique id facillime atque ornatissime facere possunt, tamen, nisi timide ad dicendum accedunt et in ordienda oratione perturbantur, paene impudentes videntur,—tametsi id accidere non potest; ut
Abbreviated transcription (Latin):
bus unum maximis de rebus. magno in conuentu hominũ au¬
diendum. Adest enim fere nemo. qui non acutius atq acrius i¬
uicia iudicet ꝗͣ recta uideat. Ita quidquid est in quo offenditur
id etiam illa quae laudanda sunt obruit. Neq haec in eam sen¬
tentiam disputo: ut homines adolescentes si quid naturale foͣ¬
te non hẽant omnino a discendi studio deterream. Quis enim
non uidet. C. Caelio aequali meo magno honon suisse omnino il¬
lam ip̃am quancũq assequi potuerit indicendo mediocritatem:
Quis ur̃m equalem meum. Q Uarrum uastum hominem atq
foedum non intelligat illa ip̃a facultate. quãcunq hũerit. ma¬
gnam ẽẽ in ciuitate grãm consecutum: Sed quia de oratore q̃ri¬
mus: singendus est nobis orone nr̃a detractis omnib uicus o¬
rator. atq omni laude cumulatus. Neq enim si multitudo li¬
tium. si uarietas causaꝵ si haec turba. et barbaria forensis da lo¬

Expanded text:
bus, unum maximis de rebus magno in conventu hominum aubus, unum maximis de rebus magno in conventu hominum audiendum; adest enim fere nemo, quin acutius atque acrius vitia in dicente quam recta videat; ita quicquid est, in quo offenditur, id etiam illa, quae laudanda sunt, obruit. Neque haec in eam sententiam disputo, ut homines adulescentis, si quid naturale forte non habeant, omnino a dicendi studio deterream: quis enim non videt C. Coelio, aequali meo, magno honori fuisse, homini novo, illam ipsam, quamcumque adsequi potuerat, in dicendo mediocritatem? Quis vestrum aequalem, Q. Varium, vastum hominem atque foedum, non intellegit illa ipsa facultate, quamcumque habuit, magnam esse in civitate gratiam consecutum? Sed quia de oratore quaerimus, fingendus est nobis oratione nostra detractis omnibus vitiis orator atque omni laude cumulatus. Neque enim, si multitudo litium, si varietas causarum, si haec turba et barbaria forensis dat lo
Abbreviated transcription (Latin):
id falsum est. p̃clare enim res se hẽat si sic accendi. aut promouei
arte possint. Inseri quidem. ac domari arte non possunt omnia.
sunt enim illa dona naturae. Quid de illis dicam quae certe cum i¬
pso homine nascunt᷑. linguae solutio uocis sonus. latera. uires.c
conformatio quaedam et figura totius oris. et corporis.N eque
enim haet ita dico: ut ars aliquos limare non possit. Neq eni
ignoro et quae bona sint. fieri meliora posse doctrina: et quae nõ
optima aliquo mõ acui tam̃ et conigi posse. S sunt quidam aͭ
ita lingua haesitantes: aut ita uoce absoni: aut ita uultu. motuque
corporis uasti. atq agrestes ut etiam si ingenus. atq arte ualeãt.
tamen in oratonuim numerum uenire non possint. Sunt aut qui
non nati: sed ab aliquo deo electi ẽẽ uideant᷑. Magnum quoddã
est onus. atq munus susciꝑe. atq prositeri se cẽ omnib silenti¬

Expanded text:
—quod falsum est; praeclare enim res se habeat, si haec accendi aut commoveri —quod falsum est; praeclare enim res se habeat, si haec accendi aut commoveri arte possint; inseri quidem et donari ab arte non possunt; omnia sunt enim illa dona naturae—quid de illis dicam, quae certe cum ipso homine nascuntur, linguae solutio, vocis sonus, latera, vires, conformatio quaedam et figura totius oris et corporis? Neque enim haec ita dico, ut ars aliquos limare non possit —neque enim ignoro, et quae bona sint, fieri meliora posse doctrina, et, quae non optima, aliquo modo acui tamen et corrigi posse—, sed sunt quidam aut ita lingua haesitantes aut ita voce absoni aut ita vultu motuque corporis vasti atque agrestes, ut, etiam si ingeniis atque arte valeant, tamen in oratorum numerum venire non possint; sunt autem qunon nati, sed ab aliquo deo ficti esse videantur. Magnum quoddam est onus atque munus suscipere atque profiteri se esse, omnibus silenti
Abbreviated transcription (Latin):
monem ur̃m incidisse. Equidem quo peterem magrãtum sole¬
bam in prensando dimittere a me scxuolam cum ita ei dicerem
me uelle ẽẽ ineptum. id erat pete̾ blandius quod nisi inepte fie¬
ret. bene non poss fieri. hunc aut̃ ẽe unum hominem ex omnibus.
quo pñte ego ineptum ẽẽ me me minime uellem: quem quidem
nunc meaꝵ ineptiaꝵ testem et spectatorem fortuna constituit.
Nam quid est ineptius ꝗ de dicendo dicere: cum id ip̃m dicere
nunꝗͣ non sit ineptum. nisi cum est necessarium. Perge uero¬
nium ad dicendum uim afferre maximam. neq uero isti
de quibus paulo aute dixit antonius scriptoribus artis ratioẽ:
dicendi et uiam: s naturam defuisse. nam et animi. atq inge¬
nũ celeres quidam motus eẽ debent: qui ad excogitandum a¬
cuti. et ad explicandum. ornandumq sint uberes. et ad memoria
firmi. atq duiturni. et si quis est: qui haec putet arte accipi posse¬

Expanded text:
monem vestrum incidisse. Equidem cum peterem magistratum, solemonem vestrum incidisse. Equidem cum peterem magistratum, solebam in prensando dimittere a me Scaevolam, cum ita ei dicerem, me velle esse ineptum, id erat, petere blandius, quod, nisi inepte fieret, bene non posset fieri;—hunc autem esse unum hominem ex omnibus, quo praesente ego ineptum esse me minime vellem—quem quidem nunc mearum ineptiarum testem et spectatorem fortuna constituit: nam quid est ineptius quam de dicendo dicere, cum ipsum dicere numquam sit non ineptum, nisi cum est necessarium?' 'Perge veronium ad dicendum vim adferre maximam; neque vero istis, de quibus paulo ante dixit Antonius, scriptoribus artis rationem dicendi et viam, sed naturam defuisse; nam et animi atque ingeni celeres quidam motus esse debent, qui et ad excogitandum cuti et ad explicandum ornandumque sint uberes et ad memoriam firmi atque diuturni; et si quis est qui haec putet arte accipi posse,
Abbreviated transcription (Latin):
subtili definitione: at hac uulgari opinione ars ẽẽ uideat᷑. Secd
siue est ars: sue artis quaedamꝰ similitudo: non est quidem ea ne¬
gligenda: uerum intelligendum est alia quaecdam ad consequen¬
dam eloquentiam ẽẽ maiora. Tum antonius uxhementer se assẽ¬
tiri crasso dixit.ꝙ neq ita amplecteretur artem ut ii solerent: qui oẽ
iuim dicendi in arte ponerent: neq rursus eam totam sicut plęri¬
q phuĩ facerent repudiaret. S existimo inquit ꝯratum te his eẽ
crasse frũrum. si ista exposueris quae putas ad dicendum plus ꝗͣ ip¬
sam artem posse prodẽe. Dicam equidem quoniam institui: pe¬
tamq a uobis inquit ne has meas ineptias efferatis: quanꝗ̃ mode¬
rabor ip̃e nec ut quidam magister. atq artifex: sed quasi unus e to¬
gatorum numero: atq ex forensi usu. homo mediocris neq omni¬
nonidis. uidear non ip̃e a me aliquid prompsisse: s fortuito in ser¬

Expanded text:
subtili definitione, at hac vulgari opinione ars esse videatur. Sed subtili definitione, at hac vulgari opinione ars esse videatur. Sed sive est ars sive artis quaedam similitudo, non est ea quidem neglegenda; verum intellegendum est alia quaedam ad consequendam eloquentiam esse maiora.' Tum Antonius vehementer se adsentiri Crasso dixit, quod neque ita amplecteretur artem, ut ei solerent, qui omnem vim dicendi in arte ponerent, neque rursus eam totam, sicut plerique philosophi facerent, repudiaret. 'Sed existimo' inquit 'gratum te his, Crasse, facturum, si ista exposueris quae putas ad dicendum plus quam ipsam artem posse prodesse.' 'Dicam equidem, quoniam institui, petamque a vobis,' inquit 'ne has meas ineptias efferatis; quamquam moderabor ipse, ne ut quidam magister atque artifex, sed quasi unus ex togatorum numero atque ex forensi usu homo mediocris neque omnino rudis videar non ipse a me aliquid promisisse, sed fortuito in ser
Abbreviated transcription (Latin):
meo more quid quaq de re sentiam dicere. Ac primum il¬
lud. quoniam auctoritatem tuam neglige̾ scȩuola fas mihi ẽẽ nõ
puto respondeo mihi dicendi aut nullam artem aut ꝑtenuem uid¬
ri: sed oninem ẽẽ contentionem inter homines doctos in uerbi con¬
trouersia posita. Nam si ars ita definit᷑ ut paulo ante exposuit ã¬
tonius. ex rebus penitus ꝑspectis planeq cognitis: atq ab opinio¬
nis arbitrio seiunctis scienti aq comp̃hensis: non mihi uidetur as
oratoris eẽ ulla. sunt enumm uaria et aduulgarem ppłaremq sen¬
sum accommodata omnia genera huius forensis nr̃e dictioĩs.
Sin aũt ea quae obseruata sunt in usu ac tractatione dicendi. hac
ab hominib callidis ac pentis anima duersa: ac notata. uerbis
designata: generibus illustrata. Partibus distributa sunt. id qđ
fieri potuisse uideo non intelligo quamobrem non si minus illa

Expanded text:
meo more, quid quaque de re sentiam, dicere. Ac primum ilmeo more, quid quaque de re sentiam, dicere. Ac primum illud—quoniam auctoritatem tuam neglegere, Scaevola, fas mihi non esse puto—respondeo, mihi dicendi aut nullam artem aut pertenuem videri, sed omnem esse contentionem inter homines doctos in verbi controversia positam. Nam si ars ita definitur, ut paulo ante exposuit Antonius, ex rebus penitus perspectis planeque cognitis atque ab opinionis arbitrio seiunctis scientiaque comprehensis, non mihi videtur ars oratoris esse ulla; sunt enim varia et ad vulgarem popularemque sensum accommodata omnia genera huius forensis nostrae dictionis. Sin autem ea, quae observata sunt in usu ac tractatione dicendi, haec ab hominibus callidis ac peritis animadversa ac notata, verbis definita, generibus inlustrata, partibus distributa sunt—id quod video potuisse fieri—, non intellego, quam ob rem non, si minus illa
Abbreviated transcription (Latin):
homo nobis sane familiaris. et ut inter homines ꝑitos constare ui¬
deo in illo suo genere omnium princeps. Quem tu mihi inquit mu¬
cius Staseam: quem pipatheticum narras: gerendus est tibi mos a¬
dolescentibus crasse: qui non graeci alicuius quotidianam loquacita¬
tem sinc usu. neq ex scholis cantilenam requirunt: sed ex homine
oĩum sapientissimo. atq eloq̃ntissimo: atq ex eo qui non in libell
sed in maximis cãis et in hoc domicilio imꝑu et gloriae sit consilio
linguaq pͥnceps: cuius uestigia persequi cupiunt: eius sententiam
sciscitant᷑. Equidem te cum in dicendo semꝑ putaui deum: tum u̾o
tibi nunꝗͣ eloquentiae maiorem tribui laudem ꝗͣ humanitatis: qua
nunc te uti uel maxime decet. neq defugere cam disputationem ad
quam te duo excellentes ingeniis adolescentes cupiunt accedere.
Go uero inquit istis obsequi studeo. neq grauabor breuiter

Expanded text:
homo nobis sane familiaris et, ut inter homines peritos constare vihomo nobis sane familiaris et, ut inter homines peritos constare video, in illo suo genere omnium princeps.' 'Quem tu mihi' inquit Mucius 'Staseam, quem Peripateticum narras? Gerendus est tibi mos adulescentibus, Crasse, qui non Graeci alicuius cotidianam loquacitatem sine usu neque ex scholis cantilenam requirunt, sed ex homine omnium sapientissimo atque eloquentissimo atque ex eo, qui non in libellis, sed in maximis causis et in hoc domicilio imperi et gloriae sit consilio linguaque princeps, cuius vestigia persequi cupiunt, eius sententiam sciscitantur. Equidem te cum in dicendo semper putavi deum, tum vero tibi numquam eloquentiae maiorem tribui laudem quam humanitatis; qua nunc te uti vel maxime decet neque defugere eam disputationem, ad quam te duo excellentes ingeniis adulescentes cupiunt accedere.' 'Ego vero' inquit 'istis obsequi studeo neque gravabor breviter
Abbreviated transcription (Latin):
bitratu loquar imponitis. Quando enim me ista curasse aut cogi¬
tasse arbitramini: et non semper irrisisse potius eorum hoĩum im¬
pudentiam: qui cum in schola assedissent. ex magna hominũ fre¬
quentia dicẽ auderent. si quis quid quaereret. qđ pͥmum ferũt
leontinum fecisse gorgiam: qui ꝑmagnum quiddam suscipere
ac profiteri uidebatur: cum se ad omnia de quibus quisq audire
uellet ẽẽ paratum denunciaret. postea uero uulgo hoc facere coepe¬
runt: hodieq faciunt: ut nulla sit res neq tanta. neq tam impro¬
uisa: neq tam noua. de qua non se omnia quae dici possint profi¬
teantur eẽ dicturos. Ꝙ si te cotta arbitrarer. aut te sulpici de his
rebus audire uelle: ad duxissem huc graecum aliquem: qui uos istiuiˢ
moĩ disputationib delectaret. quod ne nunc quidem difficile fc̃u ẽ
Est enim apud. M.p̾isonem adolescentem iam huic studio deditũ
summo hoĩem ingenio nriq cupidissimum. pipatheticus Staseas.

Expanded text:
bitratu loquar, ponitis? Quando enim me ista curasse aut cogitasse arbitramini et non semper inrisisse potius eorum hominum impudentiam, qui cum in schola adsedissent, ex magna hominum frequentia dicere iuberent, si quis quid quaereret? Quod primum ferunt Leontinum fecisse Gorgiam, qui permagnum quiddam suscipere ac profiteri videbatur, cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet, esse paratum denuntiaret; postea vero vulgo hoc facere coeperunt hodieque faciunt, ut nulla sit res neque tanta neque tam improvisa neque tam nova, de qua se non omnia, quae dici possint, profiteantur esse dicturos. Quod si te, Cotta, arbitrarer aut te, Sulpici, de eis rebus audire velle, adduxissem huc Graecum aliquem, qui nos istius modi disputationibus delectaret; quod ne nunc quidem difficile factu est: est enim apud M. Pisonem adulescentem iam huic studio deditum, summo homo ingenio nostrique cupidissimus, Peripateticus Staseas,
Abbreviated transcription (Latin):
ista dicendi uis ne minima quidem societate contingitur. Ꝙ ob
rem ista tanta. tamq multa profitenda crasse non censeo. Satic
id est magnum quod potes p̃stare: ut in iudiciis ea causa quamcun¬
q tu dicis melior. et probabilior ẽẽ uideatur: ut in concionib. ⁊
in sententiis dicendis ad ꝑsuadendum tua plurimum ualeat o¬
ratio. deniq ut prudentib diserte: stultis etiam uere dicere uid¬
aris: hoc amplius si quid poteris. non id mihi uidebitur orator.
s Crassus sua quadam propria. nom cõmuni oratorum faculta¬
te posse
U ille. non sum inquit nescius Sceuola ista inter grecos¬
dici. et disceptari solere. Audiui enim sũmos homines cu
quaestor ex macedonia uenissem athenas. florente achademia
ut temporib illis ferebatur. ꝙ eam carneadas et critomacus. et
eschines obtinebãt. Erat etiam methrodorus: qui cum illis una
metum ip̃m illum carneadem diligentius audierat. hominem

Expanded text:
ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob rem ista tanta tamque multa profitenda, Crasse, non censeo; satis id est magnum, quod potes pque tu dicis: melior et probabilior esse videatur: ut in concionibus, et sententiis dicendis ad persuadendum tua plurimum valeat oratio: denique ut prudentibus diserte, stultis etiam vere dicere videaris. hoc amplius siquid poteris, non id mihi videbitur Orator; sed Crassus sua quadam propria, non communi oratorum facultate posse.' Tum ille 'non sum' inquit 'nescius, Scdici et disceptari solere; Audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporibus illis ferebatur, quod eam Carneades, et Clitomachus, et Aeschines obtinebant. Erat etiam Metrodorus, qui cum ipsis una ipsum illum Carneadem dili gentius adierat, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
illius exercitationibus: et subtiliter disputandi. et copiose dicendi
artis est. De bonis uero rebus et malis. aequis et iniquis utilib¬
et inutilibus: honestis et turpibus. quam põt hẽre orator sine.i¬
ullis maximaꝵ rerum artibus facultatem aut copiam: Quãẽ
haec tibi sunt mi Cicero quæ exposui. quasi indicia illorum fon¬
tium: ad quos si nobis eisdem ducibus: aliis ue ꝑueneris tum
et ip̃a melius et multo maiora alia cognosces. C. Ego uero ac
magno quidem studio mi pater multisq ex tuis praeclarissimis
munenbus nullum maius expecto:¬

Expanded text:
illius exercitationis et subtiliter disputandi et copiose dicendi illius exercitationis et subtiliter disputandi et copiose dicendi artis est. de bonis vero rebus et malis, aequis iniquis, utilibus inutilibus, honestis turpibus quam potest habere orator sine illis maximarum rerum artibus facultatem aut copiam ? Qua re haec tibi sint, mi Cicero, quae exposui, quasi indicia fontium illorum; ad quos si nobis eisdem ducibus aliisve perveneris, tum et haec ipsa melius et multo maiora alia cognosces. C. Ego vero ac magno quidem studio, mi pater, multisque ex tuis praeclarissimis muneribus nullum maius exspecto
Abbreviated transcription (Latin):
xima sententia et scripti: eadem ad hoc genus causa tertium:
referantur. Nam quibus locis in ambiguo defendimus eam
significationem. quae nos adiuuat. eisdem in contrariis legibus
nostra lex defendenda est. Deinde est efficiendum: ut alterius
seripti sententiam alterius uerba defendamus. Itaq modo de i¬
scripto sententiaque praecepta eadem. huc omnia transferamus:
xposite sunt tibi omnes oratoria partitiones: quae qui¬
dem e meolia illa nr̃a academia floruerunt. neq sine¬
ea aut inueniri. aut intelligi: aut tractari possent. Nã
et partiri ipsum. et definire: et ambigui partitones diuidere: ⁊¬
ex iis quae sumpta sunt efficiatur: et uera a falsis: ueri similia
ab incredibilibus. diudicare et distinguere: et aut male sumpta:
aut male conclusa repraxhendere: et eadem uel anguste dissere¬
re ut dialectici qui appellantur: uel ut oratorem late expromere

Expanded text:
xime sententiae et scripti, eadem ad hoc genus causae tertium xime sententiae et scripti, eadem ad hoc genus causae tertium transferantur. nam quibus locis in ambiguo defendimus eam significationem quae nos adiuvat, eisdem in contrariis legibus nostra lex defendenda est. Deinde est efficiendum, ut alterius scripti sententiam alterius verba defendamus. Ita quae modo de scripto sententiaque praecepimus, eadem huc omnia transferemus. expositae tibi omnes sunt oratoriae partitiones, quae quidem e media illa nostra Academia effloruerunt, neque sineea aut inveniri aut intellegi aut tractari possunt. Nam et partiri ipsum et definire et ambigui partitiones dividex eis quae sumpta sunt efficiatur et vera a falsis, veri similia ab incredibilibus diiudicare et distinguere et aut male sumpta aut male conclusa reprehendere et eadem vel anguste disserere, ut dialectici qui appellantur, vel, ut oratorem decet, late expromere,
Abbreviated transcription (Latin):
se sententia legis et uoluntate defendet: in consilio. atque men¬
te scriptoris. non in uerbis ac luteris um legis positam esse de¬
fendet. quodque nihil exceperit in lege laudabit. ne diuerticu¬
la peccatis cdarentur: atque ut ex peccato quoque iudex legis
mentem interpretaretur. deinde erit utendum exemplis: inqui¬
bus omnibus equitas perturbetur. si uerbis legum. ac non sen¬
tentus parentur. Deinde genus eiusmoĩ calliditatis et callũ¬
niae retrahatur in odium udicis. cum quadam inuidiosa que¬
rela et si incidet imprudentiae delictum. causaque non ad fiaetu.
sed ad casum necessitatemue pertineat quod genus pauloante
attigimus erit eisdem aequitatis sententiis contra acerbitatem o¬
uerborum deprecandum. Si scripta inter se dissentient. tã¬
ta series artis est: et sic inter se sunt plaeraque connexa. et apta
ut quaeq paulo ante praecepta dedimus ambigui: quaeque pro¬

Expanded text:
se sententia legis et voluntate defendet in consilio atque in mense sententia legis et voluntate defendet in consilio atque in mente scriptoris, non in verbis ac litteris vim legis positam esse defendet quodque nihil exceperit in lege laudabit, ne deverticula peccatis darentur atque ut ex facto cuiusque iudex legis mentem interpretaretur. Deinde erit utendum exemplis, in quibus omnis aequitas perturbetur, si verbis legum ac non sententiis pareatur. deinde genus eius modi calliditatis et calumniae trahatur in odium iudicis cum quadam invidiosa querella. Et si incidet imprudentiae causa, quae non ad delictum, sed ad casum necessitatemve pertineat, quod genus paulo ante attigimus, erit eisdem aequitatis sententiis contra acerbitatem verborum deprecandum. Sin scripta inter sese dissentient, tanta series artis est et sic inter se sunt pleraque conexa et apta, ut, quae paulo ante praecepta dedimus ambigui quaeque pro
Abbreviated transcription (Latin):
tius latoris sensum ꝗͣ alege explicari cur ita scripserit si ita nõ
senserit. cur cum ea quae plane scripta sint neglexerit: quae nus¬
ꝗ scripta sint proferat. cur piudentissimos in scribendo uiros
summae stulticiae putet ẽẽ damnandos: quid impedierit scri¬
ptorem. quo minus exciperet illud quod aduersarius tanquas
si exceptum ẽc̃t. ita dicet se secutum utetur exemplis iis. quib
idem scuptor: aut si id non poterit. quibus alii quod excipiẽdũ
putarint exceperint. Quaerenda etiam ratio est. si qua poterit
inueniri quare non sit exceptum: aut iniqua. lex: aut inuti¬
lis futura clicetur: aut alia causa obtemꝑandi: alia abrogan¬
cdi dissentire aduersarii uocem atquelegis. deinde amplifi¬
candi causa de conseruandis legibus de p̾ericulo publicaruz
rerum. priuatarum que. tum aliis locis tum in perorando maxi¬
me. grauiter erit. uahementerque dicendum. Ille autem qui

Expanded text:
tius latoris sensum quam a lege explicari. Cur ita scripserit, si ita non tius latoris sensum quam a lege explicari. Cur ita scripserit, si ita non senserit? Cur, cum ea quae plane scripta sint neglexerit, quae nusquam scripta sint proferat? Cur prudentissimos in scribendo viros summae stultitiae putet esse damnandos ? Quid impedierit scriptorem quo minus exciperet illud, quod adversarius, tamquam si exceptum esset, ita se dicit secutum? vtetur exemplis eis quibus idem scriptor aut, si id non poterit, quibus alii quod excipiendum putarint exceperint. Quaerenda etiam ratio est, si qua poterit inveniri, qua re non sit exceptum: aut iniqua lex aut inutilis futura dicetur aut alia causa obteinperandi alia abrogandi; dissentire adversari vocem atque legis. Deinde amplificandi causa de conservandis legibus, de periculo publicarum atque privatarum cum aliis locis tum in perorando maxime graviter erit vehementerque dicendum. ille autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
det. Ipse eam rem et sententiam. quemuis prudentem et iustũ
hominem. si integium daretur scripturum fuisse: sed planius.
eamq sententiam quam significari posse dicit. nihil hẽre aut
captionis: aut uicii. Contrariam autem si probabit fore uti
multa uicia. stulta iniqua. contraria sequantur. Cum ueo
aliud scriptor sensisse uideatur et aliud scripsisse: qui scripto m¬
tetur eum re exposita recitatione uti oportebit. Deinde insta¬
re aduersario iterare. renouare. interrogare num aut scriptuz
neget: aut contra factum inficictur. Post uidicem aduim scri¬
pti uocet. ac confirmatione usus amplificet rem lege laudãda
audaciamq confutet eius qui cum palam contrafẽcerit. idq
fateatur adsit tamen: factumq defendat. Deinde infirmet
defensionem cum aduersarius aliud uoluisse aliud sensisse scͥ¬
ptorem: aliud scripsisse dicat: non ẽẽ ferendum a quoquam po¬

Expanded text:
det ipse, eam rem et sententiam quemvis prudentem et iustum det ipse, eam rem et sententiam quemvis prudentem et iustum hominem, si integrum daretur, scripturum fuisse, sed planius; eamque sententiam quam significari posse dicet nihil habere aut captionis aut viti; contrariam autem si probarint, fore uti multa vitiosa stulta iniqua contraria consequantur. Cum autem aliud sensisse scriptor videtur et aliud scripsisse, qui scripto nitetur, eum re exposita recitatione uti oportebit, deinde instare adversario, iterare renovare interrogare num aut scriptum neget aut contra factum infitietur. post iudicem ad vim scripti vocet. Hac confirmatione usus amplificet rem lege laudanda audaciamque confutet eius qui, cum palam contra fecerit idque fateatur, adsit tamen factumque defendat. Deinde infirmet defensionem, cum adversarius aliud voluisse aliud sensisse scriptorem, aliud scripsisse dicat, non esse ferendum a quoquam po
Abbreviated transcription (Latin):
prudenter aut necessitate. aut casu quippiam fecerit: quod non
concederetur iis qui sua sponte: et uoluntate fecissent. Ad eius
facti depraecationem ignoscendi petenda uenia est: quae sumetu
ex plaerisq locis aequitatis:
xpositum est ut potui breuissime de omni controuersiar
genere: nisi prater ea quid quaeris. Elllud equidem qd
iam unu̾m restare uideo: quale sit cum disceptatio uersetur ins
scriptis. MRecte intelligis isto enim exposito munus promissi
omne confecero. Sunt igitur in ambiguis duobus aduer¬
sarus praecepta comiuma. Uterq enim eam significationẽ
qua uteretur ip̃e dignam scriptoris piudentia ẽẽ sefendit. Ut¬
q: id quod aduersarius ex ambiguo scripto intelligendum es¬
se dicet aut obscurum. aut absurdum: aut inutile: aut iniquũ
aut tiupe ẽẽ defendet: aut etiam disceptare cum caeteris seri¬
ptis uel aliorum: uel maxime si poterit eiusdem quem defen¬

Expanded text:
prudenter aut necessitate aut casu quippiam fecerit, quod non prudenter aut necessitate aut casu quippiam fecerit, quod non concederetur eis qui sua sponte et voluntate fecissent, ad eius facti deprecationem ignoscendi petenda venia est, quae sumetur ex plerisque locis aequitatis. Expositum est, ut potui brevissime, de omni controversiarum genere, nisi praeterea tu quid requiris. C. Illud equidem quod iam unum restare video, quale sit, cum disceptatio versatur in scriptis. P. Recte intellegis; isto enim exposito munus promissi omne confecero. Sunt igitur ambigui duobus adversariis praecepta communia. Vterque enim eam significationem qua nitetur ipse dignam scriptoris prudentia esse defendet; uterque id quod adversarius ex ambigue scripto intellegendum esse dicet aut absurdum aut inutile aut iniquum aut turpe esse defendet aut etiam discrepare cum ceteris scriptis vel aliorum vel maxime, si potuerit, eiusdem; quamque defen
Abbreviated transcription (Latin):
defenditur. Altera ad uicissitudinem referendae gratiae pertinet
quod in benesicio gratia et inuiia punitio nominatur. Atque ħ
communia sunt naturȩ atq legis. Sed propria legis. et ca quae
scripta sunt. et ea sine literis aut gentium uire: aut maiorum mo¬
re retinentur. Scriptonim autem priuatum aliud est. publicu
aliud. Publicum lex senatusconsultum foedus. Priuatum tabu¬
la pactum. conuentum. stipulatio. Qua autem scripta non sunt.
ea aut consuetudine: aut conuentis hominum: et quasi consensu
obtinentur. Atq etiam hoc in primis ut nr̃os mores. legesque
tueamur quod ammodo naturali iuire praescriptum est.Et quꝰ¬
niam breuiter apti sunt fontes quasi quidam aequitatis. medi¬
tata nobis adhoc causarum genus esse debebunt ea: qua dicẽda
essent in orationibus de natura. de legibus de more maiorum. d
propulsanda iniuria. de ulciscenda. de omni parte iuris. si un¬

Expanded text:
defenditur; altera ad vicissitudinem referendae gratiae pertinet; defenditur; altera ad vicissitudinem referendae gratiae pertinet; quod in beneficio gratia, in iniuria poenitio nominatur. Atque haec communia sunt naturae atque legis; sed propria legis et ea quae scripta sunt, et ea quae sine litteris aut gentium iure aut maiorum more retinentur. Scriptorum autem privatum aliud est, publicum aliud: publicum lex senatus consultum foedus, privatum tabulae pactum conventum stipulatio. Quae autem scripta non sunt, ea aut consuetudine aut conventis hominum et quasi consensu obtinentur. Atque etiam hoc in primis, ut nostros mores legesque tueamur, quodam modo naturali iure praescriptum est. et quoniam breviter sunt aperti quasi fontes quidam aequitatis, meditata nobis ad hoc causarum genus esse debebunt ea quae dicenda erunt in orationibus de natura, de legibus, de more maiorum, de propulsanda iniuria, de ulciscenda, de omni parte iuris. Si im