comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
musice artis fuisse tubal qui fuit de stirpe cayn.
añ diluuiũ. Greci pytagorã dicunt huius artis
uenisse pͥmordia ex malleoꝵ sonitu ⁊ cordaꝵ en¬
sione ꝑcussa. Alii linũ thebeũ. ⁊ zetheũ. ⁊ amphi¬
on. inmusica arte pͥmos claruisse ferunt. Dost
quos paulatĩ directa ẽ precipue hec disciplina e
aucta multis modis. eratq tantũ turpe music̃a ni¬
scire quã litteras. Interponebant aũt nõ modo sat:¬
s om̃ib sollẽpnib om̃ibq letis ł tristriorib res
Ut enĩ inueneratione diumna hymni. ita in nuptis
hymenei.⁊ infunerib treni ⁊ in lam̃ta ad tibias
canebantur. In conuiuiis uõ lira ł cithara cirtũfe¬
rebant᷑. ⁊ accubantib singulis ordinabat᷑ conuiu¬

Expanded text:
musicae artis fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis modis, eratque tam turpe Musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo sa omnibus solemnibus, omnibusque laetis vel tristioribus rebus. Ut enim in veneratione divina hymni, ita in nuptiis hymenaei, et in funeribus threni et lamenta a tibiis canebantur. In conviviis vero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviv
Abbreviated transcription (Latin):
men ẽ uocabulũ ꝓpͥe appellationis. p̃nom̃. qd noib
obdignitatẽ gñis p̃ponit̾. ut publius uirgili. Non
enĩ possumus dicere uirgilius publius. Egnom̃.
qđ ex familia gnis uenit. ut puta scipio corneli
acornelia familia ortus. Agnom̃: qd̾ ex uiuute ł
ui attrahit᷑. ut scipio africanus. ꝓeo qd africã ui¬
cerit. Uł lentulus suras. ꝓeo qd̾ maiores habult
suras. Iinde nom̃ aꝓprietate uenit. p̃nomen
adignitate. Cognom̃ ab origine. a gnom̃ uo is¬

Expanded text:
tionis; praenomen quod nominibus ob dignitatem generis praeponitur, ut Publius Virgilius. Non enim possumus dicere Virgilius Publius. Cognomen quod ex familia generis uenit, ut puta Scipio Cornelius, a Cornelia familia ortus. Agnomen quod ex uirtute uel uitio trahitur, ut Scipio Africanus, pro eo quod Africam uicerit, uel Lentulus Sura, pro eo quod maiores habuerit suras. Proinde nomen a proprietate uenit, praenomen a dignitate, cognomen ab origine, agnomen
Abbreviated transcription (Latin):
fides dicit᷑. Nardũ spicatũ. ab eo qd̃ spẽs ipsa
di in modũ spice aque infusa conficitur. Nar¬
latur. quaꝵ alia indica. alia syriaca uocatur. ñꝙ
in syria nascitur. s qd̾ mons in quo inuenit᷑ aliol¬
tere indiã spectat. alio syriã. E aũt indicũ mulai¬
forme. s melius. syriacũ. leue. fulũu. commnosu.
spica paruũ moci̾atissimũ syꝑũ similans. qd s
multũ in ore teneatur lingua siccat. Nardũ ob¬
cũ a regione gallie nom̃ traxit. Nascitur enĩ sel
in ligirie alpib ⁊ insyria. fruticc paruo. radicb
in manipulo collectis ligam̃tis. flos euis tantun
ꝓpt̾ odorẽ bonũ. tirsi eius atq radicule utiles ꝓ¬
manare nõ desinit. In his tria sunt officia. unr̃i
ducendi sp̃s. alterũ capiendi odores. terciũ ad pur¬

Expanded text:
est. Nardum spicatum, ab eo quod species ipsa nardi in modum spicae sit, quae infusa conficitur. Allata; quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indicum multiforme, sed melius Syriacum, leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tantum propter odorem bonus: thyrsi eius atque radiculae utiles proitus nare non desinit. In his enim tria sunt officia: unum ducendi spiritus, alterum capiendi odoris, tertium pur
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ mitis ẽ qui pietate ñ contradicit diuiis sen¬
tentiis que in sua peccata ꝓferunt᷑. neq iłł di ser¬
monib quos ñ intelligit. s nullũ beneficiũ p̃¬
stat ei cui non contradicit nec resistit. Misericot
aũt ita non resistit. ut ꝓpt̾ eius corruptionẽ it
faciat. quẽ redderet resistendo peiorẽ. hỹs. M¬

Expanded text:
m est, pietate non contradicit divinis sententiis quae in sua peccata proferuntur, neque illis Dei sermonibus quos nondum intelligit; sed nullum beneficium praestat ei cui non contradicit nec resistit: misericors autem ita non resistit, ut propter ejus correctionem id faciat, quem redderet resistendo pejorem. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cie.⁊ uir a uirtute. Utͥq enĩ fortitudine ⁊ imbecil¬
litate corpoꝵ separant᷑. S idõ uirtus maxima uiri
mulieris minor: ut patiens uiro eẽt. scilicet ne fe¬
minis repugnantib: libido cogẽt uiros alios appe¬
tere aut in aliũ secũ ꝓruere. Dicit᷑ gͥ mulier scđm
hoc ex lingua sc̃e scͥpͥture. Nam eua statim facta de
latere uiri sui ñdũ contacta auiro mulier appel¬
lata ẽ. dicente scͥpͥtura. ⁊ formauit eã in mulierẽ.
solita mulieꝵ adhuc fluant: de iuuene parere pot̃.
de sene nullomodo. quãuis adhuc possit ille senior¬

Expanded text:
r. 19. Utrique enim fortitudine et imbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viro esset, scilicet, ne, feminis repugnantibus, libido cogeret viros aliud appetere, aut in alium sexum proruere. 20. Dicitur igitur mntegritatis, et hoc ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente Scriptura: Et formavit eam in mulierem . solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior
Abbreviated transcription (Latin):
rus. A lorit᷑ u̾bũ. in latina lingua nec gramatici
declinare potuerunt a regła qua cetera talia de¬
clinant᷑. Nãq ab eo qd̾ oritur fit u̾bũ p̃t̃iti tpr̃is
ortus ẽ. siqua similia sunt: ꝓtpr̃is pret̾iti u̾bis
participia declinant᷑. Ab eo uõ qd ẽ morit᷑. si que¬
ramus pret̾iti tpris u̾bũ: responderi adsolet mor¬
tuus ẽ litt̃a geminata. sic enĩ dicit᷑ mortuus. quo
declinant᷑. Illud aũt quasi ut declinat᷑ qd declina¬
ri ñ pot̃. ꝓparticipio pret̾iti tpr̃is ponitur nom̃. Cõ¬
uenient̃ itaq factũ ẽ ut quẽ ad modũ id qd signifi

Expanded text:
st moritur, in Latina lingua nec grammatici declinare potuerint, ea regula qua cetera talia declinantur. Namque ab eo quod est oritur, fit uerbum praeteriti temporis \'ortus est\'; et si qua similia sunt, per temporis praeteriti participia declinantur. Ab eo uero, quod est moritur, si quaeramus praeteriti temporis uerbum, responderi adsolet \'mortuus est>, u littera geminata. Sic enim dicitur mortuus, quo declinantur. Illud autem, quasi ut declinetur, quod declinari non potest, pro participio praeteriti temporis ponitur nomen. Conuenienter itaque factum est, ut, quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
condiderunt. Narbonensis ꝓuincia pars galliaꝵ
ht̃ ab oriente alpes scoccias. ab occidente hispaniã.
a circio aquitanicã. Aseptẽtrione lucduensẽ. Ab
aquilone: belgicã galliã. Amieridie: mare gallicũ.
qd̾ ẽ inter sardoniam ⁊ insulas baleares. hñs ĩ frõ¬
te quartodanus fluuius ubi mare exit minsulas
purpurte. Es. Narcissus. herba. fabulose impo¬
sitũ nom̃ ht̃ a quodã puero cuius m̃bra in hũc flo¬
rẽ tͣnsierunt. qui ⁊ nom̃ narcissi in appellatione
custodit. ⁊ decus pulctudinis in candore retint

Expanded text:
cipitur. Narbonensis provincia, pars Galliarum, habet ab oriente Alpes Cottias, ab occidente Hispaniam, a circio Aquitaniam, a septentrione Lugdunensem, ab aquilone Belgicam Galliam, a meridie mare Gallicum, quod est inter Sardiniam et insulas Baleares, habens in fronte qua Rhodanus fluvius in mare exit, insulas retinens. Narcissus herba fabulose inpositum nomen habet a quodam puero cuius membra in hunc florem transierunt, qui et nomen Narcissi in appellatione custodit et decus pulchritudinis in candore retinet
Abbreviated transcription (Latin):
qui indomo sunt. Itẽ inuadunt urbẽ. somno uinoq
plaudunt. prata mugint. cũ illic homines plaudũt
hic boues mugiunt. Item dũ contra ꝑ id qd cõtinet᷑
id qd̾̃ continet. ut iã primus ardet oculegon. dũ nõ¬
dixit. cũ nõ ipsa spument. s ab eo qui ea continet spu¬
mis conspergant᷑ infusis. Aut ꝑ inuentorẽ id qd̾ in¬
uentũ ẽ. ut sine cerere ⁊ libero friget uenus. Item com¬

Expanded text:
qui in orbe. item: inuadunt urbem somno uinoqueplaudunt, prata mugiunt, cum illic homines plaudunt, hic boues mugiunt. item contra, per id quod continetur id quod continet, ut: iam primus ardet / Vcalegon ipsa spument, sed ab eo qui ea continet spumis conspargantur infusis. aut per inuentorem id quod inuentum est, ut: sine Cerere et Libero friget Venus Te
Abbreviated transcription (Latin):
bi. gñali uocabulo om̃s passiones corporis continẽ¬
tur. quod inde ueteres morbũ nõauerũt. ut ipsa
appellatione mertis uĩ quod ex eo nascit᷑ demon¬
strarent. Int̃ sanitatẽ aũt ⁊ morbũ media ẽ cu¬
ratio. Que nisi morbo congruat nõ ꝓducit ad sa
.i. ex sanguine. ⁊ felle. melancolia. ⁊ flegmate. Sic̃
aũt quatuor sunt elem̃ta: sic ⁊ quatuor humores.
⁊ uusquisq humor suũ elem̃tũ imitat᷑. Sãgus
aerẽ. colera igñe.⁊ melancolia terrã. flegma aquã.
hii sunt quatuor humores sicut quatuor elem̃ta

Expanded text:
 corporales passiones corporis continent; quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim, que ex eo nascitur, demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbum media est curatio, quest, ex sanguine, et felle, melancholia, et phlegmate. Sicut autem quattuor sunt elementa, sic et quattuor humores, et unusquisque humor suum elementum imitatur: sanguis aerem, cholera ignem, melancholia terram, phlegma aquam. Et sunt quattuor humores, sicut quattuor elementa,
Abbreviated transcription (Latin):
in istoriis. qd̾ napta genus sit fomitis apud ꝑsas qͦ
ł maxime nutriuntur incendia. Alii ossa oliuaꝵ
que ꝓiciunt᷑ cũ amacui amurta arefacta naptam
appellari putant. Uñ ⁊ grece riy prN dicit᷑. eo qd̾¬
Nys.i.ignẽ nutat. Ests. Napocaulis. ex duob
olerib cõpositũ nom̃ ht̃. quia dũ sit sapore napo
similis ñ mradice. s in tyrsũ conscendit ut caulis.
Napus. a similitudine rape uocatur. nͥ qd̾ foluis lati¬
or ⁊ radicis gustu subacrior ẽ. nõis aũt affinitas in
utrisq inde pene cõis. quia utrũq sem̃ in alterũ
uicissim mutat᷑. Nam rapa in alio solo ut emilianꝰ
ait ꝑbienniũ mutat᷑ in napũ. alio uõ napus tͣnsit

Expanded text:
in historiis, quod naphtha sit genus fomitis apud Persas quo vel maxime nutriantur incendia. Alii ossa olivarum quae projiciuntur cum amurca arefacta, naphthan appellari putant: unde et Graece πυρίνη dicitur ab nsit in rapam. 9. Napocaulis ex duobus oleribus compositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrsum conscendit, ut caulis. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod foliis latior, et radicis gustu subacrior est. Nominis autem affinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa in alio solo, ut Aemilianus ait, per biennium mutatur in napum, alio vero napus transit
Abbreviated transcription (Latin):
uis. E aũt dux gregis. A lustela dicta quasi mus
ongus. Nã telũ alongitudine dictũ. Hec inge¬
o subdola. in domib uͥ nutrit catulos suos tns¬
It mutatq sedẽ. Serpentes etiã ⁊ mures ꝑsegt̃.
iosunt aũt gña mustelaꝵ. Aitera enĩ siluestris
ẽ distans magnitudine quã greci istidas uocant.
altera in domib oberrans. Falso aũt opinant᷑ qui
dicunt mustelã ore conciꝑe. aure effundere partũ.
Esis. Ilustũ ẽ uiñu ex prelo statĩ sublatũ. Dictũ
aũt creditur mustũ. qd̾ inse limũ ⁊ terr̃ã habeat
mixta. Nã mus terra. ũmn ⁊ humus. Cuiꝰ tanta uis
feruoris ẽ: ut uasa qũãuis grandia exeo plena absq

Expanded text:
um claudum. Mustela dicta, quasi mus longus. Nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem, serpentes etiam et mures persequitur. sunt genera mustellarum. Alterum enim silvestre, est distans magnitudine, quod Graeci ἰκτίδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustellam ore concipere, aure effundere partum.sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis grandia ex eo repleta absque
Abbreviated transcription (Latin):
quo rapiente uisu: similes gnẽnt. Iñ ẽ qd quidã¬
grauidas mulieres iubent nullos intueri turpis¬
simos animaliũ uultus. ut cenocefalos ⁊ simios.
extremo uoluptatis ẽ ut dum concipiunt talem
sobolẽ creent. Et enĩ anima inusu uenerio formas
exiͥnsecus intus tͣnsmittit. eoꝵq saciata tipis: rap̃¬
spẽs eoꝵ in ꝓͥam qualitatẽ. In animantib uigeri
dicuntur qui ex diuersis nascunt᷑. ut mulus. ex eqͣ
⁊ asmo. burdo: ex equo ⁊ asina. ybride: ex apris
portis. titirus: ex oue ⁊ hyrco. musmo: ex capra
⁊ ariete. Ẽ aũt dux gregis. Mullus. genus piscis.
inutilis. S Gł. Mullus uocatur. qd̾ mollis sit atq
tenerrimus. cuius cibo tradunt libidinẽ in hib̃e.
oculoꝵ aũt aciem ebetari. homines uõ quib sepe
pastus ẽ pisce molent. Mullus si fuerit inuino
necatus: qui in biberint: tediũ uini habebunt.

Expanded text:
quo rapiente quo rapiente gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cinocefalos, simias etextremo voluptatis estu dum concipiunt, talem subolem procreent. Etenim anima in usu veneris formas extrinsecas intro transmittit, earumque satiata tipis rappropriam qualitatem. 61. In animantibus bigenera dicuntur, quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina, hybridae ex apris et porcis, tityrus ex ove et hirco, musmo ex capra et ariete; est autem dux gregis. CAPUT II. De bestiis.te. 25. Mullus vocatus, quod mollis sit, atque tenerrimus, cujus cibo tradunt libidinem inhiberi, oculorum autem aciem hebetari; homines vero, a quibus saepe pastus est, piscem olent. Mullus in vino 80 necatus iis qui inde biberint taedium vini affert.
Abbreviated transcription (Latin):
subiectũ ue. inuentorẽ dñantẽue significans. ut
siquis uulcanũ significare uelit ⁊ ignẽ dicat faci¬
pigros faciat. Metonomia. tͣnsnominatio ab alia
significatione ad aliã ꝓximitatẽ tͣnslata. fit autẽ
multis. aut enĩ ꝑ id qd̾ continet id qd̾ continet᷑ ostẽ¬
dit. ut theatra plaudunt. prata mugiunt. dũ illic
homines plaudant. hic boues mugiant. Aut contͣ
ꝑ id qõ continet᷑ id qd̃ continet. ut etiã ꝓximꝰ ardet
ocalegon. dũ nõ ille s domus eius arderet. Item

Expanded text:
ubiectumue inuentorem dominantemue, ut siquis Vulcanum significare uelit et ignem dicat: a faci 8. Metonymia est Transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis; aut enim per id quod continet id quod continetur ostendit, ut theatra plaudunt, prata mugiunt, dum illic homines plaudant, hic boves mugiant; aut contra per id quod continetur id quod continet, ut jam proximus ardet Ucalegon, dum non ille, sed domus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iͥncipio ds̃.xxii. oꝑa fecerit.i. mat̾iem informẽ.
ada die. firmam̃tũ solũ. Tcia die: quatuor. maria.
semma. sationes. atq plantaria. Quarta die.
inia. solẽ. lunã. ⁊ stellas. Quinta die: tria. pisces.
ireptilia aquaꝵ. ⁊ uolatilia. Sexta die: quatuor.
bestias. pecudes. reptilia t̃re. ⁊ hominẽ. Et facta
mine nascitur om̃is gens isrł. Et uigniti duo li¬
bri uet̃is testam̃ti usq ad ester. Et uigniti duo lit¬
teraꝵ sunt clem̃ta. quib constat diume legis doc¬
na. his gͥ exemplis modius uiginti duoꝵ sexta¬
noꝵ a moyse scđm sacre legis scͥpͥturã effectus est.
iquãuis diu̾se gentes huic mensure ponderis ut
adiciant ignorant ł detrahant: apud hebreos cõ¬
stitutione diuma talis ratio seruatur. Modius
ẽ cui arbor nauis insistit. ob similitudinẽ m̃su¬

Expanded text:
m informem, nda die firmamentum solum: tertia die quatuor, maria, semina, sationes atque plantaria: quarta die tria, solem et lunam et stellas, quinta die tria, pisces et reptilia aquarum, et volatilia: sexta die quatuor, bestias, pecudes, reptilia terrae, et hominem, et facta mine nascitur omnis gens Israel: viginti duo libri veteris Testamenti usque ad Esther: et viginti duo litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adjiciant ignoranter, vel detrahant: apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius est cui arbor navis insistit ob similitudinem mensu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ crines ñ ad occeanũ ꝑtinent s ad homines. sic s
alia reꝵ noa de alio gnẽ in aliud genus decentisi¬
me decoris grã tͣnsferuntur. ut locutio ꝑ ornetur.
Itẽ florida iuuentus. miscuit flores in animales
iuuentuti animali. Ite lactea cancies. cũ canici¬
es inhominib sit: ad unxit in animale lactea.
unius ẽ: cũ fit tͣnslata locutio. ut ẽ hoc fluctuare
mas ñ inuenimus. Set hee atq alie tropice locuti¬
ones ad ea que intelligenda sunt. propterea figu¬
ratis amictib obreguntur: ut sensũ legentis car¬
ceant. ⁊ ne nuda atq in ꝓitu uilescant. He tropi¬
ce locutiones ꝑꝑ decorẽ eloquii ł intelligentiã sen¬
sus alio ex alia significantia referuntur. Metafi¬
ra aũt aut partis ẽ unius: ut fluctuare segetes

Expanded text:
et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut locutio perornetur.item: florida iuuentus; miscuit flores inanimales iuuentuti animali. item lactea canities; cum canities in homine sit, adiunxit inanimale lactea. unius est sicut cum fit translata locutio, ut est hoc: fluctuare mas non inuenimus. sed eae atque aliae tropicae locutiones ad ea, quae intellegenda sunt, propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensum legentis exerceant et ne nuda atque in promptu uilescant. eae tropicae dictiones propter decorem eloquii uel intellegentiam sensus alio ex alio significantia referuntur. metaphora autem aut partis unius est, ut fluctuare segetes
Abbreviated transcription (Latin):
stratur. Nam que admodũ erigit᷑ mundꝰ in septẽto¬
nalẽ plagam: ita declinatur m australẽ. Caput aũt
⁊ quasi facies: orientalis regio. ultima pars septe¬
trionalis. Nam partes cius quatuor sunt. Pma
pars mundi ẽ oriens. Scda meridiana. T̃cia occid̃e¬
talis. Ultima uõ atq extrema septẽtͥonalis. De qͣ¬
trahuntur cerule ⁊ glacie concrete. Et lucanꝰ. Sic¬

Expanded text:
stratur. Nam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem et quasi facies, orientalis regio, ultima pars septentrionalis. Nam partes ejus quatuor sunt: prima pars mundi est Orientis. Secunda meridiana. Tertia Occidentis. Ultima vero et extrema septentrionalis. De qtrahuntur / cerulee, glacie concrete atque i
Abbreviated transcription (Latin):
sic meminit. Cũ int̃ cretenses inquit atq atheni¬
enses atrocissimũ certam̃ fuisset: ibi ppłis utrĩq infe¬
liciter ꝓfligatis: cruentiorẽ uictoriã cretenses exer¬
cuerunt. Tunc nobiliũ atheniensiũ filios mino¬
tauro utrũ fero homim an in humane bestie aptiꝰ
dicã nescio deuorandos crudeliter ad dicebant. atq
informe ꝓdigiũ. effossis grecie luminib saginabãt.

Expanded text:
 Cretenses atque Athenienses certamen fuit, ubi populis utrimque infeliciter profligatis cruentiorem uictoriam Cretenses exercuerunt; qui nobilium Atheniensium filios Minotauro, utrum fero homini an humanae bestiae aptius dicam nescio, deuorandos crudeliter addicebant atque informe prodigium effossis Graeciae luminibus saginabant.
Abbreviated transcription (Latin):
bitoꝵ similis spine. quã acantũ dicunt. cuns
gutta uiridis atq amara. uñ ⁊ nom̃ accep̃ mir
G̃uita eius sponte manans p̃ciosior ẽ. Electa cor¬
ticis uulnere uilior iudicatur. Sarm̃ta eius ꝓ¬
bes ignib fouent. quoꝵ fumus satis noxuis. p
ad odorẽ storacis occurr̃: plerũq insanabiles

Expanded text:
bitorum, similis spinae quam ἄκανθον dicunt: cuius gutta viridis atque amara; unde et nomen accepit myrra. Gutta eius sponte manans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior iudicatur. Sarmentis eius Arabes ignes fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles
Abbreviated transcription (Latin):
baꝵ. A pedib metra uocata. ut dactilica. ĩabica. tro.¬
caica. Atrocheo. enĩ trochaicũ metrũ nascit᷑. Ad aculo
dactilicũ. sic ⁊ alia asius pedib. Anũo: ut exametrũ.
pentametrũ. trimerrũ. Nã senarios uersus nos ex nũo
pedũ uocamus. Hos greci quia geminos feriũt tri¬
metros dicunt. Exametros aũt latinos pͥmũ fecisse
ennius traditur. eosq longos uocant. Ab muẽtoͬib
metra appellata dicunt᷑: ut anacreonticũ. safficũ. ar¬
chilogicũ. Nã anacreontica metra: anacreon cõposuit.
saffica: sapho mulier edidit. Archi logica. archilocus
quidã scͥpsit. Colofonica: colofonius quidã exertuit.
Sotadeoꝵ quocs reꝑtor ẽ sotades gñe cretẽsis. Simo¬
nidia quoq metra: simonides poeta liricus cõx¬
suit. A frequentatorib. ut asclepiadia. ñ ea asclb
ut eroicũ. elegiacũ. bucolicũ. Metra. uulua. ¶n
trũ ẽ m̃sura liquidoꝵ. Hec am̃sura accepit noi
metron enĩ m̃surã dicunt greti. ⁊ mñ appellata.

Expanded text:
. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trocheo enim trochaicum metrum nascitur; a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum enta est mensura liquidorum: haec a mensura accepit nomen: metron enim mensuram dicunt Graeci, et inde appellata
Abbreviated transcription (Latin):
ra uocant. Miles. amille dictus. quia mille erãt
ante innũo uno. ł quia unus erat ex mille electus.
Romulus aũt pͥmus: ex ppło milites sũpsit ⁊ appellaũ.
lb̃ uõ pͥmus or militie ordinẽ docuit. miles aut or¬
tmarius dicitur aut extra ordinarius. Hĩs. Milia

Expanded text:
runtur. Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordina
Abbreviated transcription (Latin):
Metonomia ẽ quedã ueluti tͣnsnõatio. Huiꝰ multe
sunt spẽs. Aut eñi ꝑ id qd̾ continet id qd̾ continet᷑
ostendit: ut nc̃ pateras libate ioui. aut contͣ. ut
uina coronant. Aut ꝑ inuentorẽ id qd̾ inuentũ ẽ:
ut sine cerere ⁊ libero friget uenus. aut contra. ut
uinũ p̃camur. Nã hic ds̃ presens adẽ. Hec exempli
causa posita diligentib etiã reliqua demonstra¬

Expanded text:
huius multae sunt species. aut enim per id quod continet id quod continetur ostendit, ut «nunc pateras libate Ioui», aut contra, ut «uina coronant»; aut per inuentorem id quod inuentum est, ut «sine Cerere et Libero friget Venus», aut contra, ut «uinum precamur, nam hic deus praesens adest». haec exempli causa diligentibus posita etiam reliqua demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
marcellus sepultus ẽ. Mauri ⁊ numide: ut afri putãt
sic sũpserunt exordiũ ⁊ uocabulũ. Nam postquã in
hispania hercules interuit: ⁊ exercitus eius cõpositus
ex uarus gentib amisso duce passim sibi querebant.
ex eo nũo medi.⁊ ꝑse. armenis nauib in africã tͣnsuec¬
ti: ꝓxima mari loca occupauere. s ꝑse dũ mat̾iam in
agris ꝓconstruendis domiciliis ñ inuenirent. ⁊ igͣra
lingua cõmertiũ ꝓhiberet: ꝑ patentes agros ⁊ diuer¬
sas solitudines uagabantur. ⁊ afabulationib uaga¬
bundis semetipsos ꝓpͥa lingua numidas appellauer̃t̃.¬
erunt. qui ꝓximi hispaniã inhabitant. quoꝵ nom̃
paulatĩ libies corrupere. barbara lingua. mauros ꝑꝑ
medos appellantes. licet mauri ob colorẽ agrecis uo¬
centur. greci enĩ nigrũ mauron uocant. Isti uõ ꝗppe
calore afflati speciem atri coloris ducunt. Maurita

Expanded text:
Mauri et Numidae. Mauri et Numidae ut Afri putant sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit et exercitus ejus compositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, et ex eo numero Medi, Persae et Armeni navibus Africam transvecti, proxima mari loca occupavere. Sed Persae dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignota lingua commercium prohiberet: per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et perambulationibus vagabundis, semetipsos perunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
de uocata ẽ. eo qd unusquisq intueatur quẽpiã
miserũ atq cõpatiens cũ dolore animi tangit᷑
ipse cor miserũ facit. ut eũ amiseria lib̃ cui intẽ¬
serũ cor faciat dolendo alienã miseriã. Non aũt oc¬
currit uq hec ethimologia. Nam ẽ in dõ misericor¬
dia sine ulla cordis miseria. hỹs. Mĩa ẽ aliene mi¬

Expanded text:
de vocata est, eo quod unusquisque intueatur quempiam miserum, atque ei compatiens, dum dolore animi tangitur, ipse cor miserum facit, ut eum a miseria liberet cui intendia, quod miserum cor faciat dolentis aliena miseria. Non autem occurrit ubique haec etymologia; nam est in Deo misericordia sine ulla cordis miseria. Mactus, magis auctus
Abbreviated transcription (Latin):
inuentorẽ demonstrat: ut uinũ p̃camur .i. ꝑ lib̾ũ:
qui uinũ apud grecos inuenit. Itẽ ꝑefficientem
id qd̾ efficitur. sicut pigrũ frigus qd̾̃ pigros hoĩes
faciat.⁊ timor pallidus. eo qd pallidos homines red¬
dat. At contra ꝑ id qd̾ efficitur efficiens: ut iungit
equos auri genitor. spumantiaq addit frena feris.
spumantia frena dixit. cũ utic nõ ipsa faciant

Expanded text:
trat, ut, Vinum precamur, pro Libero, qui vinum apud Graecos invenit. 10. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut, pigrum frigus, quod pigros homines faciat; et, timor pallidus, eo quod pallidos homines reddat. At contra per id quod efficitur, efficiens, ut: Jungit equos auro genitor, spumantiaque addit Frena feris. Spumantia frena dixit, cum uti
Abbreviated transcription (Latin):
iapatio eoꝵ deducturus ẽ aduersarius. ut tullius
perunt. quia angyos grece uas dicitur. asserunt .N.
maius. Metari. constituere ł locare. Metaꝵ. fini
. Metaꝵ appellatione ꝓpͥe t̃minũ ac finẽ mũdi
designare uolunt ab eo qd̃ aliquid ẽ mensus finis
isiue ad testimoniũ orientis occidentisq solis. Me¬

Expanded text:
ticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius ticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius perunt, quia angos, ἄγγος Graece, vas dicitur. Asserunt enim majue appellatione proprie terminum ac finem mundi designari volunt, ab eo quod alicui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque Solis.
Abbreviated transcription (Latin):
trema. minimũ atq angustissimũ tp̃s amotu sy¬
derũ dictũ. Ẽ enĩ extremitas hore in breuib inter¬
uallis. qua aliquaid sibi cedit atq succelit. Mo¬
m̃tũ dictũ atẽporis breuitate ut quã cito quã
statim saluo negotio reformet᷑. nec in ullã morã
ꝓduci debeat qd̾ repetitur. sicut nec ullũ spacium
ẽ mom̃ti. cuius tã breuis ẽ tpr̃is punctus ut in
aliquã parte nullomodo ꝓducatur .R. Gł. Mo¬

Expanded text:
m est minimum atque angustissimum tempus a motu siderum dictum; est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. mentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito, quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci 208 debeat, quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cujus tam brevis est temporis punctus, ut in aliquam moram nullo modo producatur. 26.
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur. s ⁊ ea que alie tropice locutiones ad ea q̃
intelligenda sunt. Propt̃ea figuratis amictib obte
fore: modis quatuor. Ab animali ad animale. ut a¬
ligeros conscendat equos. Metaforice loquens: miscu
nimali ad inanimale: ut pontũ pinus arat. sulcũ
p̃mit alta carina. miscuit usũ terre aquis. dũ arare
⁊ sulcũ p̃mere ad terrã ꝑtineat ñ ad mare. Ab ma¬
nimali ad animale. ut florida iuuentus. miscuit flo¬
res manimales iuuentuti que animã ht. Ab ani¬
mali ad manimale. ut o neptune pater cui tẽpora
cana crepanti cincta salo resonant. Magnus cui ꝑ-¬
pete mento ꝓfluit occeanus. ⁊ flumina cͥnib errãt.

Expanded text:
untur. Sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea, quae intellegenda sunt, propterea figuratis amictibus obtegphorae modis quattuor: ab animali ad animate, ut: Aligeros conscendit equos. Metaphorice loquens miscuitnimali ad inanimale, ut Pontum pinus arat, sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit oceanus, et flumina crinibus errant.
Abbreviated transcription (Latin):
nificate sunt. Metalempsis ẽ dictio gradatĩ per¬
gens ad id qd̾ ostendit. ut speluncis abdidit atti.
grana. ꝑ grana anni significati sunt. ꝓeo qd̾ per
singulos annos sata colliguntur. Dicta aũt mera¬
lẽpsis. ab eo ꝙ. precedit id qd sequitur. ut scelus e¬
pendisse merentẽ. scclus enĩ ꝓpena. Ite ꝑsius. q̃q
manus carte nodosaq uenit arundo. Nã ꝑ manũ
uerba. ꝑ arundinẽ littere significate sunt. Item

Expanded text:
cetera. metalemsis est dictio gradatim pergens ad id quod ostendit, ut: speluncis abdidit atris grani, per granos anni significati sunt pro eo quod per singulos annos sata colliguntur. dicta autem metalemsis ab eo quod praecedit id quod sequitur, ut: scelus expendisse merentem Vergilius Aen. manus carte nodosaque venit arundo’; nam per manum verba, per arundinem littere significate sunt. Item
Abbreviated transcription (Latin):
mali ad animale. Ab in animali ad manimale. Ab
inanimali ad animale. Ab animali ad inanimale.
Ab animali ad animale: ut tifin aurigã celeres fecere
hñt. Itẽ equo cursu deserta petiuerit. miscuit uola¬
Nã ⁊ pinus ⁊ pontus animã ñ habent. Ite sulcũ p̃¬
⁊ sulcũ p̃mere ad terrã ꝑtineat ñ ad mare. abq
mali ad manimale. ut athlantẽ cinctũ assidus o
hominis ascribuntur. Itẽ plaudent manu oñi

Expanded text:
animale, ab inanimali ad inanimale, ab animali ad inanimale, ab inanimali ad animale. ab animali ad animale, ut: Typhyn aurigam celeris fecere habent. item et: quo cursu deserta petiuerit Vergilnam et pinus et pontus animam non habent. item: sulcum pret sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. ab animali ad inanimale, ut: Atlantem cinctum adsidue cui hominis adscribuntur. item: plaudent manu omnia
Abbreviated transcription (Latin):
distinguitur. qđ mesticia cordis ẽ. tristicia uultus.
mestũ ergo ł merentẽ animo dicimus. tristẽ aũt¬
aspectu. Ite mesticia tpr̃is ẽ. ⁊ fit aliq̃n ex aliquo
accidenti dolore. tristicia uõ uitiũ nature ꝑpetuũ ẽ.
iuda. decimo ꝓcul lapide ab eleutero poleos contͣ sep¬
tẽtrionis plagã. iuxta uiã que ducit nicopolim. ĩ hac

Expanded text:
mestitiam. Mestitia cordis est, tristitia uultus. Mestum ergo uel merentem animo dicimus, tristem aspectu. Item mestitia temporis est, et fit aliquando ex aliquo accidenti dolore, tristitia uero uitium naturae perpetuum est. Juda, decimo procul lapide ab Eleutheropoli, contra septentrionalem plagam, juxta viam quae ducit Nicopolim. C
Abbreviated transcription (Latin):
eius ea sit. ut uͥ una uena apparuerit. ibi spes sit al¬
terius inquirende. Septẽ aũt sunt gnã metalloꝵ
aurũ. argentũ. es. lectrũ. stagnũ. plumbũ.⁊ quod
domat omĩa ferrũ. Noticia aũt formaꝵ metalla
ita inuenerunt. dũ enĩ qd̾ cũq casu arces silue ex¬
quoquerunt terreãq calefactis uenit fudit riuoᷤ
cuiuscũq stricture. siue gͥ es illud fuerat siue aurũ¬
cũ in loca terre depressiora decurreret figurã sũpsit
in quã illud ł ꝓfluens riuos ł excipiens lacuna for¬
mauerat. quaꝵ reꝵ splendore capiti homines cũ li¬
gatas attollerent massas uiderunt in ea terre ue¬
stigia figurata. Hinc que excogitauerunt liquefa¬
ctas ad omẽm formã posse deduci. S Gł. Metallũ
ẽ. uͥ exules deputantur ad eruendã uena. marmoraq

Expanded text:
ejus ea sit, ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem autem sunt genera metallorum; aurum, argentum, aes, electrum, stannum, plumbum, est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurucum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus, vel excipiens lacuna formaverat: quarum rerum splendore capti homines cum legatas attollerent massas, viderunt in eis terrae vestigia figurata, hinc quae excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. CAPUT est ubi exules deputantur ad eruendam venam marmoraque
Abbreviated transcription (Latin):
die totũ corpus expleri. qd̾ ex abortionib ut fer̃
nobis uidemus. fetus aũt nõatur: qd̾ ad huc in u
tero foueatur. Cuius fecunde dicuntur folliculus.
qui simul cũ infante nascitur continetq eũ. Dictꝰ
quia equũ egreditur. Sequit᷑. Nasci aũt patrib
similes aiunt: si paternũ sem̃ ualidius sit matrib.
Si matrib hac ratione similis expͥmi uultꝰ. Qui
aũt utͥusq parentis figurã reddunt: equa liter
ꝓanoꝵq similes fieri. Quia sicut in terra multa se¬
mina occulta. sic ⁊ in nobis semina celant᷑ figuras
parentũ redditura. Ex paĩno aũt semine puellas
nasci. ex materno pueros. quia omĩs partus ꝯstat
duplici semine. cuius pars maior cũ inualuit occu¬
pat similitudinẽ sexus. In corpore nr̃o quedã tm
utilitatis causa sunt: ut uiscera. quedã ⁊ utilitatis¬

Expanded text:
die totum die totum n ovis videmus. Fetus autem dictus, qtero foveatur. Cuius secundae dicuntur folliculus, qui simul cum infante nascitur continetque eum; dictus, quia et cum editur sequitur. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter orum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Menstrua. suꝑuaciuis mulieꝵ sanguis. Dicta
aĩt menstrua acircuitu lunaris luminis. quo
solet hoc uenire ꝓfluuiũ. Luna enĩ grece mene
dicitur. Hec ⁊ muliebria nuncupantur. Nam ⁊¬
nulier solũ animal menstruale ẽ. Cuius cruoͣis
intactu. fruges ñ germinant. acescunt musta.
noriuntur herbe. Amatunt arbores fetꝰ. fer¬
sĩ rubigo corripit. Nigrescunt era. siꝗ canes
in ederint: in rabiem inferunt᷑. Glutim̃ asfal¬
li. qd̾ nec ferro nec aquis dissoluitur. cruore ip̃o
pollutũ sponte disꝑgitur. Post plurimos aũt
des m̃struos idõ semen noñ eẽ gn̾abile: quia ĩã
Tenuem señe locis mulierib non adherere. Labit᷑
Sgnendi. quia mulieris sanguini miscere se nõ
pot̾ ꝑꝑ nimiã sui spissitudinẽ. Hinc ⁊ steriles
natres uł feminas fieri. uł ꝑꝑ nimiã seminis. ł
sanguinis crassitudinẽ. ł ꝑꝑ nimiã raritat̃e. Pri¬
nũ aũt aiunt cor hominis fingi. qd̾ in eo sit ⁊
unta hominis ⁊ sapientia. Dem̃ quadragesimo

Expanded text:
Menstrua supervacuus mulierum sanguis. Dicta autem menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium; luna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam nTenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur on habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo
Abbreviated transcription (Latin):
Maiores itaq orbẽ in partib. partes in ꝓuincus.
ꝓuncias in regionib. regiones in locis. Loca in ter¬
ritoruis. territoria in agris. agros incenturi is. cẽ¬
turia in iugerib. iugera inclimatib. dem̃ climata
in actiis. ꝑticas. passus. gradus. cubitus. pedes. pal¬
mos. untias ⁊ digitos diuiserunt. tanta enĩ fuit
uł tp̃r circũscripta. Hec aut corporis ẽ aut tpr̃is.
Corporis. ut hominũ. lignoꝵ.⁊ colũpnaꝵ longitu¬
do.⁊ breuitas. s ⁊ solẽ istũ ꝓͥã sui orbis habere
mensurã. Qd̾ geometrici ꝑscrutare audent. Tpr̃is
ut mensura horaꝵ ⁊ dieiz ⁊ annoꝵ. uñ ⁊ metiri pe¬
ea fruges metiuntur. atq frum̃tũ. ibidẽ humida
⁊ sicca. ut modios. urnas.⁊ anforas. hĩs. Menta¬

Expanded text:
Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agra in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus; deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos diviserunt. Tanta enim fuit vel tempore circumscripta. Haec aut corporis est aut temporis: corporis, ut hominum, lignorum et columnarum longitudo et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram: quod geometrici perscrutari audent. Temporis, ut mensura horarum, dierum et annorum: unde et metiri peea fruges metiuntur atque frumentum, id est, humida et sicca: ut per modios, urnas et amphoras. Men
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sermo ł int̃precatio que ad fermonẽ utiq ꝑ¬
unet: hermenia dicit᷑. Idõ ⁊ mercib preesse. qui
inter uendentes ⁊ ementes sermo fit medius. Q
idõ singitur habere pennas: qr citius uerba aiscn¬
runt. uñ ⁊ uelox ⁊ errans inducit᷑. Alas eiul in ca¬
pite ⁊ inpedib. sigraficare uolucrẽ fieri. ꝑ aera
furti magistrũ dicunt. quia sermo animos audi¬
entiũ fallit. Uirgã tenet. quia serpentes diuidit.
.i. uenena. Nam bellantes ac dissidentes intptũ
oratione feciantur. uñ scd̃m liuiũ. legati pacis ca¬
duceatoris dicura᷑. Sicue enĩ ꝑfectiales bella ĩd¬
cebent᷑. ita paꝵ ꝑtaduccatores fiebat. Ermes t¬
stus .i. ter maximus nõatus ẽ. Cur añt capte easil¬
no fingunt: hec ratio dicit᷑. qb̃ inter omia aĩ illa
canis sagacissintũ genua ⁊ ꝑspicax habeat᷑. Mefuit.¬

Expanded text:
d sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qideo fingitur habere pennas, quia citius verba discurrunt: unde velox et errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermes astus, id est, ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Mart
Abbreviated transcription (Latin):
Q aũt asserunt gignam sabinoꝵ regẽ prius
is̃ ostenduntur. Sic enĩ ibi legitur. aqua aũt
nuebatur: usq ad undecimũ m̃sem. Undeci¬
no aũt mense. pͥma die m̃sis: apparuerunt ca¬
pita montiũ. Sic enĩ tunc dinumerabant᷑ men¬
is sicut ⁊ nunc. s nõ quos kłe s quos luna cep
⁊ finita ĩcludit. Menses aũt om̃s apud la
mos ex kalendis sumunt pͥncipiũ. Apud hebre¬
R.ex lune nascentis recursu. Apud egyptios
Ianiarius cũ decembrio in horaꝵ mensura con¬
cordat. februarius cũ nouẽbrio equale spaciũ
consumat. Marcius consentit octubrio. Aprilis
iquat septẽbrio. Maius respondet augusto. Iu¬

Expanded text:
 autem asserunt Ancum Sabinorum regem prius vium ostenditur. Sicut enim ibi legitur: Aqua autem imminuebatur usque ad undecimum mensem. Undecimo autem mense, prima die mensis apparuerunt capita montium. Sic enim tunc dinumerabatur mensis, sicut et nunc. Sed non quos Kalendae, sed quos luna coepta et finita concludit. 6. Kalendas autem atinos ex Kalendis sumunt principia. Apud Hebraeos ex lunae nascentis recursu. 7. Apud Aegyptios autem cum Decembrio in horarum mensura concordat. Februarius cum Novembrio spatium aequale consummat. Martius consentit cum Octobrio. Aprilis aequat Septembrem. Maius respondet Augusto. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
erdos. Malachim¬
aiẽ liber regũ scds ꝓm̃ appellatur. eo qd reges
nde ⁊ isłitice gentis gestaq eoꝵ ꝑ ordiñẽ dige¬
sit tp̃rum. Malac enĩ hebraice. latine regũ int̾¬
ytatur. Hunc librũ hieremias pͥmus in unum
uolum̃ coegit. Nam antea sparsus erat ꝑ sĩgłoꝵ

Expanded text:
d. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iude et israelitice gentis, gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Malachim enim hebraice, latine regum interpretatur. Hunc librum Hieremias primus in unum volumen coegit, nam antea sparsus erat per singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
Preterea tã apud grecos quã apud latinos: longe an¬
tiquiorẽ curã fuisse carminũ quã ꝓse. Omĩa enĩ pͥuᷤ
uersib condebant᷑. Orationis aũt studiũ sero uiguit.
Primus aũt apud grecos feretides syrius soluta ora¬
tione scͥpsit. Apud romanos aũt appius secusi adu̾s
pirrũ latinã orationẽ pͥmus exercuit. Iam ex hinc¬

Expanded text:
Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum, quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur, prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecy des Syrius soluta oratione scripsit, apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ egypti edificauit apafos iouis filius. cũ ĩsed̾a¬
egypto regnaret. Hec ẽ urbs uͥ carta nascitur. ubi ⁊̃
optimi mathematici fuerunt. Nam hane urbem
magicis artib deditã. pͥstim usq ad presens tp̃s ue¬
stigia erroris ostendunt. Memfis. ciuitas egyptioꝵ¬
uͥ carte usus inuentus ẽ pͥmũ sicut ait lucanus. Con¬
ficitur bibula m̃fitis carta papyro. Hĩs. Memfitis.¬
lapis uocatur aloco egypti.⁊ est geminantis nate.
he tritus atq inhis que adurenda sunt ⁊ scd̾o ex
aceto illiitus. ita obstupescere facier. ut ñ sentiat

Expanded text:
tatem Aegypti aedificavit Epaphus Jovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. 32. Tanis metroubi charte usus inventus est primum, sicut ait Lucanus: Conficitur bibula Memphicis charta papyro. Bibulam auttus a loco Aegypti, et est gemmantis naturae. Hic tritus, atque in iis, quae urenda, et secanda sunt ex aceto illitus, ita obstupescere facit corpus, ut non sentiat
Abbreviated transcription (Latin):
mio flumini imminens in quo se quedã magna
batur. Tũ romani ꝑ quindecĩ milia passuũ fossa
circũ septũ obsidione cincerunt. Itaq uͥ se gens
hominũ trur natura ⁊ feror neq tolerande obsidi¬
onis sufficientẽ neq suscipiendo bellũ parẽ intel¬
lexit: ad uoluntariã mortẽ seruitutis timore con¬
fugit. Nam se pene om̃s certatim igne. ferro. ac

Expanded text:
quo se magna ur, per quindecim millia passuum fossa circumseptum, obsidione cinxerunt. Itaque ubi se gens hominum trux et ferox natura, neque tolerandae obsidioni sufficientem, neque suscipiendo bello parem intelligit, ad voluntariam mortem servitutis timore concurrit. Nam se pene omnes igne, ferro ac
Abbreviated transcription (Latin):
Moenia sunt muri ciuitatis. dicta ab eo qd̾ muni¬
ant ciuitatẽ. quasi munim̃ta urbis.i. tutam̃ta.
muniant ⁊ tueantur int̾iora urbis. Moenia aũt
duplice hñt significationẽ. Nam int̾dũ moenia
abusiue dici omĩa hedificia publica ciuitatis.
ut diuidimus muros ⁊ moenia pandimꝰ urbis
ꝓͥe aũt moenia sunt tm̃ muri. murus aũt intip¬
lega crassi inforo ꝓiecit matĩas ut eẽnt loca in
quib expectantes insisterent. que ex nõe eus
meniana appellata sunt. hec ⁊ solaria quia ai¬
parent soli. Post hec alii lapide. alii mat̾ia e¬
ficare porticib moenia.⁊ forib. ⁊ domib adiex¬

Expanded text:
Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo, quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est, tutamenta. muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem. Nam interdum moenia abusive dicuntur omnia aedificia publica civitatis, ut: Dividimus muros, et moenia pandimus urbis: proprie autem moenia sunt tantum muri: murus autem turlega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiec
Abbreviated transcription (Latin):
ab apib nom̃ habere ꝓbatur. Nam apis g̃ce ma
aerii mellis celestia dona. siquidẽ hucusq in m¬
dia ⁊ arabia colligatũ reꝑiebatur ramis. in here
insimilitudinẽ salis. Om̃e aũt mel dulce sare
amarũ ẽ absinthii causa cuiꝰ copia eius regiõis

Expanded text:
ab apibus nomen habere probatur; nam apis Graece μGeorg. 4,1: Hactenus aerii mellis caelestia dona. Siquidem hucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis
Abbreviated transcription (Latin):
matia ẽ medicam̃toꝵ curatio. Cirorgia. ferra¬
ntoꝵ incisio. Nã ferro exciduntur que me¬
dicam̃toꝵ ñ senserint medicinã. aAntiquior .n.
medicina herbis tm̃ ⁊ sucis erat. Talis enĩ meden¬
di ut sus cepit. dem̃ ferro ⁊ cet̃is medicam̃tis.
Om̃is aũt curatio aut ex contrariis aut ex simi
lib adhibet᷑. Ex contrariis ut frigidũ calido. uł
ligat᷑a enĩ ip̃a nõ eadẽ menbris ⁊ uulnerib õĩb
s similis simili coaptatur. q̃ duo etiã ip̃a adiu¬
toria noib suis significant. Nã antidotũ g̃ce.¬
qd̾ latine ex contrario datũ dicitur. Contraria.ni.
acontrari is medicine curantur. At contra ex si¬
mili. ut pigra int̃pretatur amara quia gustus eiꝰ
amarus ẽ. ex conuenienti enĩ nom̃ accep̾it. quia
amaritudo morbi amaritudine solui soluet.
Om̃ia aũt medicam̃ta ex ꝓpͥis causis hñt uoca¬

Expanded text:
macia est medicamentorum curatio. Chirurgia est ferramacia est medicamentorum curatio. Chirurgia est ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint medicinam. 4. Antiquior autem medicina herbis tantum et succis erat. Talis namque medendi usus coepit; deinde ferro et caeteris medicamentis. 5. Omnis autem curatio, aut ex contlibus adhibetur. Ex contrariis, ut frigidum calido, vel Ligatura enim ipsa non eadem membris et vulneribus omnibus, sed similis simili coaptatur, quae duo etiam ipsa adiutoria nominibus suis significant. Nam antidotum Graece, Latine ex contrario datum dicitur. Contraria enim contrariis medicinae ratione curantur. At contra ex simili, ut πικρὰ, quae interpretatur amara, quia gustus eius amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi amaritudine solvi solet. Om