comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nominatẽ. Factę sunt ętiam ad decorẽ den¬
tium. ne nudi horrori potiꝰ quã ornamento
ȩxisterent. Palatũ nr̃m sicut celũ ẽ positũ. et
inde palatum apolo ꝑ diriuationẽ. Sed et gre¬
ci similiter palatũ uranon appellant. eo qͦa
pro sui concauitate cęli similitudinem habe¬
at. Fauces a fundendis uocibus nominate uel
quod ꝑ eas famur uoces Arderie uocarę siue
quod ꝑ eas a pulmone aer hoc est sp̃s fertur.
seu quod artis et angustis meatibus sp̃m uita¬
lem retincant. unde uocis sonos emictant. Qoi
soni uno modo sonarent. nisi linguę motus
distantias uocis efficeret. Toles gallica lingua
dicuntur. quas uulgo ꝑ diminutionem tarel¬
las uocant. quȩ in faucibus turgescere solent.
Mentum dictum quod inde mandibulȩ orian¬
tur ud quod ibi iungant᷑. Gurgulio agut¬
ture nomen trahit cuiꝰ meatus ad os et nares
pertendit. habens uiam qua uox ad linguã

Expanded text:
nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dennominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est positum, et inde palatum a polo per derivationem. Sed et Graeci similiter palatum οὐρανὸν appellant, eo quod pro sui concavitate caeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungantur. Gurgulio a gutture protenditur, habens viam qua vox ad linguam
Abbreviated transcription (Latin):
guȩ alingendo qͣrbo putat uarro nom̃ im¬
positum. alii quod ꝑ articulatos sonos uer¬
ba ligat. Sicut enim plectrum cordis. italin¬
gua illiditur dentibus. et uocale effic̾it so¬
num. Dentes greci odontes uocant. et inde
in latinum traħere nomen uidentur. Hoꝵ pri¬
mi precisores dicunt᷑. quia om̃e quod accipit᷑
ipsi prius incidunt. Sequentes canini uocan¬
tur. quoꝵ duo in dextra maxilla. et duo insi¬
nistra sunt. Et dicti canini. quia ad similitu¬
dinem caninoꝵ cxistunt. et canis ex ipsis ossa
frangit sicut et homo. ut quod ñ possunt pͥo¬
res precidere. illis tradant ut confringant. Hos
uulgus ꝓ longitudine et rotunditate colomd¬
los u̾ocat. Ut̃imi sunt molares. qui concisa
a prioribus atq confracta subigunt et molc̃s
atq ĩmassant Vnde et molares uocati sunt.
Dentium aũt numerum discernit qualitas
sexus. Nam inuiris plures. in feminis pauci¬
ores ex istunt. Gingiue agignendis dentibus

Expanded text:
guae a ligando cibo putat Varro nomen imguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quo sensum excipiant audiendi. Pnnula
summa pars auris ab acumine dicta. Pn¬
num enim antiqui acutũ dicebant. Unde
ct biptnis etͣ penna. Nares iccireo nominã¬
tur. quia ꝑcas uel odor uel sp̃s manare ñ desi¬
nunt. suie quia nos odore admonent ut ode¬
oremus aliquid acsciamꝰ. Unde et contra inscii
ac rudes ignari dicunt᷑. Olfecisse enĩ scisse ue¬
Narium recta pars ꝓpter quod equaliter sit
in longitudine et rotunditate porrecta colũ¬
na uocatur. Extremitas eiꝰ pirula. a formu¬
la pomipiri. Quȩ uero dextra leuaq st̃ pͣm¬
nulȩ. ab alarum similitudine. mediũ aũt in¬
terfinum. Os dictum quia ꝑ ipsum quasi ꝑ
ostium et ꝙybos intus mittimus et sputũ foris
proicimus. uel quia inde ingrediunt᷑ cybi. in¬
de egrediunt᷑ sermones. Lãbia alambendo
nominata. Quod aũt suꝑiꝰ est labiũ dicimus.
quod inferius. eo quod grossius sit labrũ. alii
uiroꝵ labra. mulierum labia dicunt.Lin¬

Expanded text:
quo sensum excipiant audiendi. Pinnula quo sensum excipiant audiendi. Pinnula summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnon enim antiqui acutum dicebant. Unde et bipennis et pinna. Nares idcirco nominantur, quia nit, sive quia nos odore admonent ut norimus aliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veNarium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, quod per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Lin
Abbreviated transcription (Latin):
a capite defluentẽ depellant̃. Interciliũ uͦ
est medium illud inter suꝑcilia quod sine
pilis est. Genȩ sunt inferiores oculoꝵ par¬
tes unde barbe inchoant. Nam greci genos
barbȩ. Hinc et genȩ. quod inde incipĩant
gigni barbȩ. Malȩ sunt eminentes sub ocu¬
lis partes. ad ꝓtectionem coꝵ suppositȩ Uõ¬
catę autem malę. siue quod infra oculos ꝑ¬
minent in rocunditate quȩ greci mela ap̃¬
pellant. siue quod sint supra maxillas. Mla¬
xillȩ ꝑ diminutionem amalis. sicut paxil¬
lus apalo. et tax illus a talo. Mandibulȩ
sunt maxillarum partes. ex qua et nomen
factum. Barbam ueteres uocauerunt qͦdui¬
rorum sit ñ mulierum. Nurium inde dic¬
cum nomen auocibus hauriendis. Unde
et uirgilius. Uocemq iis auribus hausi Aut
quia uocem ipsam greci audenlidem uocant.
abauditu. Per ĩmutationem cnim littere
aures quasi audes nuncupatȩ sunt. Uex enĩ
repertussa ꝑ anfractus earum sonum facit.

Expanded text:
a capite defluentem depellant. Intercilium vero a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Auribus nomen inditum est a vocibus hauriendis: Unde et Virgilius: Vocemque his auribus hausi: aut quia Graeci vocem ipsam ανδήν auden vocant ab auditu. Per immutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus aurium sonum facit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Concurrunt enĩ in inuicem. ut assiduo
motu reficiant obtutũ. Munitȩ sunt autẽ
uallo capilloꝵ. ut et aꝑtis oculis si quid inci¬
derit repellatur. et sõno cohibentibꝰ tanquã
inuoluti quiescant latentes. In sũmt tate aũt
palpebrarum. locis quibus se utreq cͥause con¬
tingunt extant annotati ordine seruato ca¬
pilłi. tutelam oculis ministrantes. ne irru¬
entes facile iniurias excipiant. et exeo noce¬
antur ut pulucris uel cuiꝰquam crassioris
materiȩ arceant contactum. aut ipsũ qͦq
aerem concidendo mitificent. quo tenuem
atq serenum faciant uisum. Lacrimas qui¬
dam a laceratione mentis putant dictas alii
cxistimant ideo quod greci dassiria uocant.
Cilia sunt tegmina quibus cooꝑiuntur ocu¬
li. Et dicta cilia quod celent oculos. tegantq
tuta custodia. Suꝑcilia dicta quia suꝑpo¬
sita sunt ciliis. quȩ iccirco pilis uestita sunt
ut oculis munimenta prebeant. et sudorẽ

Expanded text:
tur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo tur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem
Abbreviated transcription (Latin):
sensus uiciniores animę existunt. In oculise¬
nim omẽ meatis indicium est. Unde et aniita
perturbacio uel hylaritas in oculis apparit.
Oculi aũt idem et lumina. Et dicta lumina
quod exeis lumen manat. uel quod ex initio
sui clausam teneant lucem. aut extrinsecus ac¬
ceptam uisui p̾reponendo refundant. Pupilla¬
autem est medius punctus oculi. in quo uis
est uidendi. ubi quia paruę imagines nob
uidentur ꝓpterea pupillȩ appellant᷑. Nam
paruuli pupilli dicunt᷑. Hanc pleriq pupu¬
lam uocant. Uocatur aũt pupilla qͦd sit pu¬
ra atq impolluta. ut sunt puellę. Hisici dict̃
easdem pupillas quas uidemus in oculis. mori¬
turos ante triduum ñ habere. quibus ñ ui¬
sis certa est desperatio. Circulus uero quo apu¬
pilla albȩ partes oculi separant᷑ discreta ni¬
gredine corona dicit᷑. quod rotunditate suior¬
nec ambitũ pͣapule̾. Palpebrȩ sunt sinꝰ ocu¬
lorum apalpitatione dicte quia semꝑ mouen¬

Expanded text:
sensus viciniores animae existunt. In oculis esensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant: vocatur autem pupilla quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum pupillae. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moven
Abbreviated transcription (Latin):
lonem uocant. Crines propric mulierum sunt
Dicti aũt crines eo quod uittis discernant᷑. n¬
de et discriminalia dicunt᷑ a quibus diuisi reli
mouentur. ipsaq inobilitate quasi temporaqͥ
busdam interuallis mutantur. Facies dicta ab
effigie. Ibi est enim tota figura hominis. et umꝰ¬
cuiusq personȩ cognitiõ. Uultus uero dictꝰ cogͥ
per eum animi uoluntas ostendit᷑. Secundũ
uoluntatem enim in uarios motus mutatur.
Unde et differunt sibi utraq̃ Nam facies sim¬
pliciter accipit᷑ de umꝰcuiꝰq naturali aspec¬
tu: uultus aũt animoꝵ qualitatẽ significat.
Frons ab oculoꝵ foraminibus nominata est.
Hec imago quedam animi mentis motum
specie suã exprimit. dum uel leta uel tristis ẽ.
Oculi uocati siue quia eos cilioꝵ ceginina oc¬
cultant. ne qua incidentis iniurię offensione
ledantur: siue quia occultũ lumen habent.
id est secretum. uel intuspositũ. Li inter om̃s¬

Expanded text:
αλλὸν vocant. Crines proprie mαλλὸν vocant. Crines proprie m, et dicti crines eo quod vittis discernuntur, unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae removentur, ipsaque mobilitibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur. Secundum voluntatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. Nam facies simpliciter accipitur de uniuscuiusque naturali aspectu; vultus autem animorum qualitatem significat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati sive quod eos ciliorum tegmina occultant ne qua incidentis injuriae offensione laedantur, vel quia occultum lumen habent, id est secretum
Abbreviated transcription (Latin):
oriatur. Ibi enim om̃s sensus apparent. Unde
ipsius animȩ que consulit corpori quodã mo¬
do ꝑsonam gerit Uertex est ea parsqua ca¬
pilli capitis colliguntur. et in qua cesaries uer¬
titur. Unde et nuncupant᷑. Caluaria ab ossi¬
bus caluis dicta ꝑ defectionẽ et neutralit̾ pro¬
nunciatur. Occipiciũ capitis parsposterior.
quasi contra capitium. uel quod sit capitis
retrorsum. Capilli uocati quasi capitis pili.
facti ut decorem prestent. et cerebrũ aduersus
frigus muniant atq defendant. Pilos aũt di¬
ctos apelle qua ꝓdeunt. sicut et pilũ dicitur
apila. ubi pigmentum contundit᷑. Cesarios
acedendo uocata. ideoq tantũ uiroꝵ est Tĩ¬
rum enim tonsum esse decet. mulierem ñ de¬
cet. Comȩ sunt ꝓpriȩ non cesi capilli. et est gre¬
cus sermo. Nam comas greci caimos a secando
nominant. Unde et cirrin tondere dict̃. In¬
de et cirri uocantur quod etiã idem greci mal¬

Expanded text:
oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam idem Graeci μ
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea quȩ ad alios ꝑtinent sensus inde dicamꝰ.
ueluti cum diciius uide qͦ mͦ sonat. uide qͦmͦ
sapit. sic et cetera. Audituis appellatus qͦd uoces
hauriat. hoc est aere uerberato suscipiat sonos.
Odoratus quasi acrisodoris attactus. Tacto enĩ
acre sentitur Sic et olfactus. quod odoribꝰ affi¬
ciatur. Gustus agutture dictus. Tactus eo qͦd
ꝑtraccet et tangat. et ꝑ omĩa membra uigorẽ
sensus asꝑgat. Nam tactu ꝓbamus quicquid
ceteris sensibus iudicare ñ possumus. Duo aũt
genera tactus esse. Nam aut extrinsccus uenit
quod feriat. aut intus in ipso corpore oritur.
Unicuiq aũt sensui ꝓpriam naturam datã.
Nam quod uidendum est oculis capit᷑. quod
audiendum est auribus. Mollia et dura tac¬
tu estimantur. sapor gustu. odor naribus duci¬
tur.¶Prima pars corporis caput tantũ. datũq
illi hoc nomen. co quod sensus om̃s et nerui inde
initium capiant. atq ex eo omĩs uigendi causa

Expanded text:
ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. aut sine uita ẽ conditũ. Interdũ et cũ
uita corpus et ñ caro ut herba et lignũ. Sen¬
sus corporis quinq sunt. usus. auditus odora¬
tus gustus et tactus. Ex quibus duo aꝑiunt᷑
et claudunt᷑ duo semꝑ patentes st̃. Sensus di¬
cti quia ꝑ eos anima subtilissime totũ corpꝰ
agitat: iugore sentiendi. Vnde et presentia
nuncupantur quod sint pre sensibus. sic̃ pre
oculis quȩ presto sunt oculis. Uisus ẽ. qui a
philosophis humor uitreus appellat᷑ Visũ
autem fieri quidam asseuerant: aut terraex¬
trema eherea luce. aut interno sp̃u lucidoꝑ
tenues uias acerebro uenientes. atq penctratis
tunicis in aere exeuntes et tc̃ cõmixtione suri¬
lis materiȩ uisum dantes. Uisus dictus qͦa ui¬
uacior sit ceteris sensibus. ac prestancior siue
lucidior. ampliusq uigeat. quantũ memo¬
ria: inter cetera mentis officia. Uicinior este¬
nim cerebro unde omĩa manant. ex quo fit.

Expanded text:
tuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum tuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus; sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam adseverant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit
Abbreviated transcription (Latin):
memoria est. Dum rectũ iudicat: ratio est. Dũ
spirat: sp̃s est. Dum aliqͥa sentit: sensus ẽ Nã
inde animus senfus dicit᷑ ꝓus que sentit Vn¬
de et sentencia nomen accepit: Corpus dictum
eo quod corruptum perit. Solubile enĩ atq
mortale est et aliquando soluendũ. Caro au¬
tem acseando.ẽ. appellata. Crementũ enim
semen est masculi. Unde et animaliũ et ho¬
minum corpora concipiunt᷑. Hinc et paren¬
tes creatores uocant᷑. Caro aũt ex quatuor de¬
mentis compacta est. Nam terra in carne est.
aer inhalitu. humor insanguine. ignis inca¬
lore uitali. Habent enim in nobis elementa
suam queq partem. cuiꝰ quid debetur cõpage
resoluta. Caro aũt et corpus diuersa signif¬
cant. In carne semꝑ corpus est: non semꝑ in
corpore caro. Nam caro est quȩ uiuit. idem
et corpus. Corpus qͦd ñ uiuit. idem non caro.
Nam corpus dici aut quod post uitam ẽ. mor¬

Expanded text:
mmspirat, spiritus est: dum aliquid sentit, sensus est. Nam inde animus sensus dicitur pro his quae sentit, unde et sententia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corruptum perit. Solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mor
Abbreviated transcription (Latin):
sta ita ꝓtulit dicens. Et inclinato capite emi¬
sit sp̃m. Quid est enim emictere sp̃m nsi qͦa
animam ponere: Sed anima dicta ꝓpter qͥd
quod inspiret in corpore. Item animũ idem
esse quod animam. Sed anima uitę est᷑ animꝰ
c̃silu. Unde dicunt philosophi ętiam sine ani¬
mo uitam manere. et sine mente animam
durare Unde et amentes. Nam mentẽ uoca¬
ri ut sciat. animam ut uelit. Mens aũt uoca¬
ta quod amincat in anima. uel qͦa meminit¬
Uide et ĩmemores amentes. Quaꝓpter ñ am¬
ma sed quod excellit in anima mens uocat᷑.
tanquam caput eiꝰ uel oculus. Unde et ipse ho¬
mo scđ̾m mentem imago dĩ dicit᷑. Ita aũt
hec ꝯiĩa adiuncta sunt animȩ ut una res
sit. Pro efficienciis enum causarum diuersa no¬
mina sortita est anima. Nam et memoria
mens est. Unde et ĩmemores amentes. Dum
ergo uiuificat corpus. anima est. Dum uult:
animus est. Num scit: mens est. Dum recolit:

Expanded text:
sta ita protulit, dicens: Et inclinato capite emista ita protulit, dicens: Et inclinato capite emisit spiritum. 10. Quid est enim emittere spiritum, nisi animam ponere? Sed anima dicta propter ququod inspiret in corpore. 11. Item animum idem esse quod animam. Sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare; unde et amentes; nam mentem vocari, ut sciat; animum, ut velit. 12. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminitunde et immemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tanquam caput ejus, vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adjuncta sunt animae, ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. 13. Nam et memoria mens est, unde et immemores amentes; dum ergo vivificat corpus, anima est; dum vult, animus est; dum scit, mens est; dum recolit,
Abbreviated transcription (Latin):
animalia cetera terram: osbͥmini sublime dedit
celumq uidere. iussit et erectos ad sydera tolle¬
re uultus. Qui ideo crectus cęlum aspicit ut
dcum querat. non ut terram intendat ueluti
pecora quę natura prona et uentri obedientia
fixit. Duplex est aũc homo interior et exte¬
rior. Interior homo anima. et exterior homo
corpus. Anima aũt agentilibus nom̃ accepit.
coquod uentus sit. Unde et grece uentus ani¬
mos dicitur quod ore trabentes aerẽ uiuere
iuideamur Sed aꝑtissime falsum est. qͥa mul¬
to prius gignit᷑ anima quã concipi aer ore pos¬
sit qui iam in genicricis utero uiuit. Non est
igitur aer anima quod putauerunt quidam.
qui non potuerunt incorpoream eiꝰ cogitare
naturam. Sp̃m idem esse quod animã euoan¬
gdista ꝓnunciat dicens. Potestatem habco po¬
nendi animam meã. et rursum potestatem
habeo sumendi cam. De hac quoq ipsa dñi
anima passionis tempore memoratꝰ exangeli¬

Expanded text:
animalia cetera terram, os homini sublime dedit animalia cetera terram, os homini sublime dedit caelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece ventus ἄνεμος dicitur, quod ore trahentes aerem vivere videamur: sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam. Spgelista pronuntiat dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam, et rursum potesthabeo, sumendi eam. De hac quoque ipsa Domini anima passionis tempore memoratus evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
premat. Quatuor aũt sunt uenatoꝵ oftica
Uestigatores. indagatores. alatores pressores
ATURAIDICTAAS
xo quod nasci aliqͥd faciat.
Gignendi enim et facien¬
di potens est. Hanc qͥd am
dcum esse dixerunt. a quo omĩa creata sunt
et existunt. Genus agignendo diccũ cuidi¬
uatum nomen aterr̃a ex qua omĩa gigram¬
tur Gc enim gree terra dicitꝰ. Uita dicta
propter ungorem. uel quod uim teneat nascen¬
di atq crescendi. Unde et arbores uitam habe¬
redicuntur. quia gignunt᷑ et crescunt. Homo
dictus quia ex humo ẽ. factus. sicut et ingenesi
dicitur et creauit ds̃ hominem de humo t̾rȩ
Abusiue aũt ꝓnunciatur ex utraq substan¬
cia totus homo idest ex societate animȩ et cor¬
poris. Nam propric homo abhumo. Greciẽ¬
nim hominem antropum appellauerunt. co
quod sursum spectet. subleuatꝰ abhumo adc̃¬
templationem artificis sui. quod ouidius poe¬
ta designat cum dicit. Pronaq cum speccent

Expanded text:
premit. Quattuor autem sunt venatorum officia: premit. Quattuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pressores. ura dicta ab eo quod nasci aliquid faciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur; γῆ enim Graece terra dicitur. Vita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur2,7: 'Et creavit Deus hominem de humo terrae.' Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo. Graeci autem hominem ἄνθρωπον appellaverunt, eo quod sursum spectet sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicitMet. 1,84: Pronaque cum spectant
Abbreviated transcription (Latin):
rius quasi ñ unius uię sed incertę mixtȩq son¬
tencie. Uer sutus coquod eiꝰ mens in quolibet &¬
tu adquamlibet fraudem facile uertit᷑. Und
et uersucia dicitur concorta sentencia. Nautꝰ
la. nullius enim urbanitatis est. Versipellis.
eo quod in diuersa mentem et uultũ uertat.
Unde et uersutus et callidus. Violentus qͥa uĩ
infert. Uecors mali cordis et male conscientiş.
Vagus quia sinc uia certa. Uanus auenere
ethimologiam trabit. Item uanus. in anis ct
falsus coquod sine memoria euanescat. Ve
sanus ñ ꝓpe sanus. Uinolentus. qui et sats
bibit et difficile in obriat᷑. Uęxatus id esi por¬
tatus abco quod est ueho. uacto. uero. ut ue¬
xasse sit portasse. Ueneficus. co quod uenenũ
mortis causa parauit aut prestitit aut uer¬
didit Uector quasi uehitor. Est aũt uector¬
et qui uchit et qui uehit᷑. Uenator quasi ue¬
nabulator. auenatione scilicet quod bestias

Expanded text:
rius, quasi non unius viae, sed incertae mixtaeque senrius, quasi non unius viae, sed incertae mixtaeque sententiae. Versutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. Plautula; nullius enim urbanitatis est. Versipellis, eo quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde, et versutus, et callidus. Violentus, quia vim infert. 279. Vecors, mali cordis, et malae conscientiae. Vagus, quia sine via. Vanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria evanescat. 280. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo quod est veho, vexo, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi et qui vehit et qui vehitur. Venator, quasi venabulator, a venatione scilicet, quo bestias
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. eo quod sit toruo uultu. et curbulento
tes ne quiquam lumine toruo. Turbidus ter¬
ribilis. Teter ab obscura tenebrosaq uita.
Teterrimus ꝓfero numũ. Tetrum enĩ ueteres
Terribilis quia terrorem habet et tunct᷑. Ter¬
giuersator quod animum quasi tergũ uer¬
tat huc et illuc. nec facile qualis sit intelligi¬
tur. Tẽmulentus a temeto id est uino aictus.
Timidus quod tuncat dur id est asanguine.
Nam timor sanguinẽ gelat. qui coactꝰ gignit
timorem. Turpis qͦd sit informis et torpeat.
ir auirtute. Utilis ab utendo bene sua.
uel quod benc quid uti possit. sicue doci¬
lis quod doceri possit. Uerus aueritate. hince
uerax. Maior est ucritas quam uerus. quia ñ
ueritas auero sed uerus aueritate descendit ũ¬
ridicus quia uerũ dicit. et ueritatis assertor&st.
Uerecundus. quia uerum factũ erubescit Ueni¬
stus pulcher. auenis. idest sanguine Uiridis in
et suco plenus. quasi uisidis. Uiuens. uiuus lli¬

Expanded text:
bilis, eo quod sit torto vultu et turbulento bilis, eo quod sit torto vultu et turbulento tes nequiquam lumine torvo. Turbidus, terribilis. Teter, ob obscura tenebrosaque vita. Teterrimus, pro fero nimium. Tetrum enim veteres Terribilis, quia terrorem habet et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod timeat diu, id est sanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. Turpis, quod sit informis et torpeat. V Vir, a virtute. Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis, quod doceri possit. Verus, a veritate; hinc et verax. Maior est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus a veritate descendit. Veridicus, quia verum dicit et veritatis adsertor est. Verecundus, quia verum factum erubescit. Venustus, pulcher, a venis, id est sanguine. Viridis, vi et suco plenus, quasi vi rudis. Vivens, vivus. Va
Abbreviated transcription (Latin):
humoris aure conceptis et quãuis multis casi¬
bus accidat. nomen tamen eger ex p̃dicto ui
cio retinet Siccus quod sit ex sucatus. siue ꝑ
antifrasin quod sit sine suco. Sepultꝰ dictꝰ. ẽ
eo quod sit sine palpatione uel sine pulsu id
est sine motu. Saio ab exigendo dictus Sutor
asuendis pellibus nominatus. Subulcus por¬
corum pastor. sicut bubulcꝰ acura boum.
utor qͥuia pupillũ tuctur hoc est
intuetur. De quo in consuctudine uulga¬
ri dicitur. Quid me mones: Et tutorem et
pedagogum olim obrui. Testes dici quod te¬
stamento adhiberi solent. sicut signatores
quod testamentum signent. Tetricus. mons
in sabinis asperrimus. Vnde et cristes homi¬
nes tetricos dicimus. Taciturnus. intacendo
diuturnus est. Trucinator. examinator. ex
iudicii libra ꝑpendens. recta cranslatione
atrutina quȩ est gemina ponderũ lances.
Tristis
Tenax nũmi cupidior quod tencat. In¬
terdum et pertinax. Truculentus
Toruus. terri¬

Expanded text:
humoris aure concepti, et quamvis multis casihumoris aure concepti, et quamvis multis casibus accidat, nomen tamen eger ex predicto vitio retinet. Siccus, quod sit exsucatus; sive per antiphrasin, quod sit sine suco. Sepultus dictus est eo quod sit sine palpatione, vel sine pulsu, id est sine motu. Saio ab exigendo dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcus, a cura boum. T Tutor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. Trutinator, examinator, ex iudicii libra perpendens recta; translatione a trutina, quae est gemina ponderum lances. Tristis. Tenax, nummi cupidior, quod teneat. Interdum et pertinax. Truculentus. Torvus, terri
Abbreviated transcription (Latin):
tus in loco alterius suppositus quasi sustactꝰ
Vnde et consulem suffectum diciꝰ cũ qui
pro alio substicint᷑. Secundus quia secꝰ pe¬
des et tractus ẽ. sermo a sequentibus seruis
pedissequis. Unde et secunda fortuna dicit᷑
quod secundũ nos est: id est ꝓpe nos. Inde
et res secunde idest ꝓsperę. Secunde aũt a
sequendo sunt dictȩ. Stipulator. ꝓmissor.
Stipulare enim ꝓmictere est ex uerbis iu
risꝑitoꝵ. qui etiam stipulũ firmũ appella¬
uerunt. Sanus a sanguine quia sine pallo¬
re est Sospes
Salus a sale nomen accepisse pu¬
tatur Subtilis ab extenuatione dictus. Se¬
quester dicit᷑ qui certantibus mediꝰ interue¬
nit. qui apud grecos omesus dicit᷑ apud quẽ
pignera deponi solent. Quod uocabulũ ab
obsequendo factum est. quod eiꝰ qui electussit
utraq pars fidem sequat᷑. Sessilis quod non
udetur stare sed sedẽre. Surdus a sordibus¬

Expanded text:
tus, in loco alterius suppositus, quasi suffactus. tus, in loco alterius suppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. 257. Secundus, quia secus pedes, et tractus est sermo a sequentibus servis pedisequis. Unde et secunda fortuna dicitur, quod secundum nos est, id est, prope nos. Inde et res secundae, id est, prosperae. Secundae autem a sequendo sunt dictae. 258. Stipulator, promissor. Stipulare enim promittere est, ex verbis 496 jurisperitorum, qui etiam stipulum firmum appellaverunt. 259. Sanus, a sanguine, quia sine pallore est. Sospes . . . Salus, a sale nomen accepisse putatur. Subtilis, ab extenuatione dictus. 260. Sequester dicitur, qui certantibus medius intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignora deponi solent. Quod vocabulum a sequendo factum est, quod ejus qui electus sit utraque pars fidem sequatur. 261. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus
Abbreviated transcription (Latin):
a simulachro. Gestat enim similitudinẽ eiꝰ
quod ñ est ipse. Suasor in suam sortẽ trahens.
losus amini minuti et asperi. Scrupo ẽ. enĩ
arena durior. Sacrilegus dicitur ab eo qͦa
sacra legit. id est furatur. Sicarius uocat᷑.
quia ad ꝑpetrandũ scelus telis armatꝰ est.
Sica enim̾ gladius est a secando uocatꝰ. Sce¬
Est enim pessimi et crudelis animi. Scem¬
cus qui in theatro agit. Iheatrum enĩ sce¬
na est. Scorta quod a gretis quoq scitȩ uo¬
cabantur quod defricant᷑ pelles quibꝰ cor¬
ruptela fit. Spurtus quod sit impurꝰ. Sce¬
lerosus sccreribus plenus. ut lapidosus locꝰ
et arcnosus. Plus est aũt scelerosus quã sce
leratus. Sator seminator. uel sator a scmi¬
ne / Scurra. qui sectari quempiã solet cybi
gratia. A scquendo gͥ inde scurras appella¬
tos. Idem assecula asequendo. Satelles qͦd
hereat alteri. siue alateris custodia. Suffec¬

Expanded text:
a simulacro. Gestat enim similitudinem ejus a simulacro. Gestat enim similitudinem ejus 495 quod non est ipse. Suasor, decipiens, id est, in suam sortem trahens. losus, animi minuti, et asperi. Scrupus enim est arena durior. Sacrilegus, dicitur ab eo quod sacra legit, id est, furatur. Sicarius vocatur, qui ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est a secando vocatus. 253. ScaeEst enim pessimi et crudelis animi. Scenicus, qui in theatro agit. Theatrum enim scena est. Scorta, quae a Graecis quoque σκύτεα vocabantur, quo defricantur pelles, quibus corruptela fit. 254. Spurcus, quod sit impurus. Scelerosus, sceleribus plenus, ut lapidosus locus, et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sleratus. Sator, seminator vel pater, a semine. Scurra, qui sectari quempiam solet cibi gratia. A sequendo igitur, inde scurra appellatus. Idem assecla, a sequendo. Satelles, quod adhaereat alteri, sive a lateris custodia. 256. Suffec
Abbreviated transcription (Latin):
ccerupto aere nascit᷑. auster flans in reliqͥs
regiones transmitait. Sed sicut auster pe¬
stilentiam gignit: sic aquilo repellit fu¬
soauster dictus. quod ex una parte habeat
aum ex altera austrum. Austro affricus
quod iunctus sit hinc et inde austro et affri¬
qo. Iose et libonochus qͦd sit lips. hinc et in¬
&e notus. Tefirus greco nomine appellatꝰ.
co quoa flores et germina eiꝰ flatu uunficen¬
tur. hic latine fauonius dicit᷑. fauomus¬
tifirus. ꝓpter quod foueat quȩ nascunt᷑.
Austro aũt flores soluunt᷑. ⁊efiro fiunt. Af¬
fricus aꝓpria regione uocatus. In affrica
enim initium flandi sumit. Corus est qui
ab occidente estiuo flat Et uocatiis corus.
quod ipse uentoꝵ circulũ claudat. et qͣsi
chorum faciat. Hic antea caurus dictꝰ. quẽ
pleriq argesten dicunt. ñ ut imprudensiuul¬
gus agrestem. Septentrio dictus. coqͦd a cir¬
culo sẽptem stellarũ consurgit. quę uerten¬

Expanded text:
corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus quod ex una parte habeat Eurum ex altera Austrum. 7. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde Austro et Africo. Ipse, et Libonotus, quod sit ei Libs hinc, et inde Notus. 8. Zephyrus, Graeco nomine appellatus, eo quod flores, et germina ejus flatu vivificentur. Hic Latine Favonius dicitupropter quod foveat quae nascuntur. Austro autem flores solvuntur, a Zephyro fiunt. Africus a propria regione vocatus; in Africa enim initium flandi sumit. Corus est qui ab occidente aestivo flat. Et vocatus Corus quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut inprudens vulgus Agrestem. Septentrio dictus eo quod circulo septem stellarum consurgit, quae verten
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quoꝵ primus ab oriente subsolams
a meridic auster. ab occidente fauomꝰ. asꝙ¬
tentrione eiꝰdem nominis uentus aspirat.
habentes geminos hic inde uentoꝵ sp̃s Sib¬
solanus a latere dextro uulturnũ habet a
leuo curum. Auster adextris curo austrũ.
a sinistris austro affricum. Fauonius apar¬
te dextra affricum. alcua chorum. Porro
septentrio adextris cirtium. asimstris aqui¬
lonem. Ii duodecim uenti mundi globũ
flatibus cirtũ agunt. quoꝵ nomina ꝓpͥs¬
ex causis signatã sunt. Nam subsolanꝰ uo¬
catus eoquod sub ortu solis nascat᷑. Eurꝰ¬
ab eo quod abeoo fluat. id est ab oriente
Est enim comunctus subsolano. W lturnꝰ
quod alte tonat. de quo lucretius Alte co¬
nans uulturnus et auster fulmine pollos
Auster ab hauriendo aquas uocat᷑ Unde
et crassum acrem facit. et nubila nutrit hc
grece nothus appellat᷑ ꝓpter qͦd interdũ
corrũpat aerem. Nam pestilentiã quȩ ex

Expanded text:
sunt. Quorum primus ab oriente Subsolanus, sunt. Quorum primus ab oriente Subsolanus, a meridie Auster, ab occidente Favonius, a septentrione eiusdem nominis ventus adspirat; habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum: Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum: porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. Quorum nomina propriis causis signata sunt: nam Subsolanus vocatus eo quod sub ortu solis nascatur; Eurus eo quod ab ἠῶ fluat, id est ab oriente; est enim coniunctus Subsolano; Vulturnus, quod alte tonat. De quo Lucretius5, 745: Altitonans Vulturnus et Auster fulmine pollens; Auster ab auriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
absentia. tenebre dicunt᷑. Sicut silentiũ
non aliqua res ẽ sed ubi sonus ñ est silen¬
tium dicit᷑. Sic tenebrȩ ñ aliqͥd sunt sedi
lux non est. tenebrȩ dicunt᷑. Umbraeta¬
er carens sole. Dicta aũt quod fiat cũ soue
obicimur radus. Est aũt mobilis et incoto
et ex solis circuitu. et ex motu uentoꝵ̃. Nao
quotiens mouct᷑ in sole. nobiscũ mouerin
dctur quia ubi quoqͦ loco radiis solis obsis¬
timus ꝑ inde illi lumen auferimus Sic ti
ingredi nobiscum umbra. et gestus nr̃õsui¬
dctur imitari. Lur ipsa substantia. Lim̃
quod aluice manat. id est candor lucis sed
hoc confundunt auctores Heuenis
entus est aer cõmotus et agitatis.
et ꝓdiuersis partibus cęli nomina dũ¬
a sortitus. Dictus aũt uentus quod sit ue¬
hemens et iolentus. Ũs enim ciꝰ tantadt
ut non solum saxa et arbores uellat. sedi
tiam celũ terramq conturbet. maria com¬
moueat. Uentoꝵ quatuor principales sps̃

Expanded text:
absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens movetur in sole, nobiscum movere videtur; quia ubi quoque loco a radiis solis obstitimus, perinde lumen illi auferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et gestus nostros videtur imitari. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. § 11 De ventis. Ventus est aer commotus et agitatus, et pro diversis partibus caeli nomina diversa sortitus. Dictus autem ventus quod sit vehemens et violentus. Vis enim eius tanta est ut non solum saxa et arbores evellat, sed etiam caelum terramque conturbet, maria commoveat. Ventorum quattuor principales spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
gelu stringitur terra. cũ fuerit nox serena.
Pruma est matutim temporis frigus qͦd
inde pruia nomen accepit. quia sicut
ignis urit. fir enim ignis. U rere enĩ et ad
frigus et ad solem pertinet. Nam uno ser¬
mone duo diuersa significant᷑ ꝑ eo qͦd u¬
num effectum habent. Similis enim uis
est et caloriset frigoris. Vnde et utraq sa¬
infelix dido. Item frigus urit ut est. Aut
est quod illi drosor dĩcunt. Alii putant
rorem dictum quia rarus est. et ñ spissus
ut pluuia. Nebula inde dicta unde et
nubila. ab obnubendo scilicet. id est opien¬
do terram. si ue quod mibes uolans faciat.
Exhalant enim ualles humidę nebulas.
et fiunt nubes. Inde nubilũ. inde mues.
Nebule aũt ima pctunt. cũ serenitas est
sũma. cum nubilum. Caligo umbra est
de spissitudine aeris effectã. Et dicta cali¬
qo qͦd maxrime acris calore gignat᷑. Tene¬
brȩ dicuntur quod teneant᷑ ũmbras. Ni¬
chil autem sunt tenebre. sed ipsa lucis

Expanded text:
gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde et utraque sainfelix Dido. Item frigus urit, ut estVirg.est, quod illi δρόσος dicunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis
Abbreviated transcription (Latin):
uiȩ. Nascunt᷑ enim de terrȩ et maris auhe¬
litu. Que cum altiꝰ eleuate fuerint. aut so
lis calore resolutȩ: aut ui uentoꝵ cõpresse.
stillant᷑ interris. Nimbus est densitas nubis
intempesta et obscura. et inde nimbi a nu¬
be. Sunt aũt nimbi repentine et p̃cipites
pluuiẽ. Nam pluuias uocamus lentas et
iuges. quasi fluuias. uel quasi fluentes. Im¬
bres autem t ad nubes et ad pluinas ꝑtinẽt.
Dictȩ hoc greco uocabulo quod terram in¬
ebrient ad germinandum. Ex iis enĩ cun¬
cta creantur. Unde et lucretius. Ex igne
terra atq anima nascuntur et imbri. Est
autem nomen grecum. Grando appellata.
quod forma eiꝰ granoꝵ similitudinẽ habe¬
at. Hȩc aũt uentoꝵ rigore durat᷑ in nube.
ac solidatur in niuem̃. ruptoq aere solui¬
tur. Nix anube unde uenit. Et glacies
agelii et aqua. quasi gelaquies. id est gela¬
taaqua Gelu ait quod eostringit᷑ tellus.
Gc quippe terra dicit᷑. Tunc aũt maiori

Expanded text:
viae. Nascuntur enim de terrae et maris anheviae. Nascuntur enim de terrae et maris anhelitu, quae cum altius elevatae fulis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur, unde et Lucretius1, 715: Ex igni, terra atque anima nascuntur et imbri. Est autem nomen Graecum. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies a gelu et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quod eo stringatur tellus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori
Abbreviated transcription (Latin):
collisio ignem creat. ut in lapidibus ccinimꝰ.
uel in accriturotarum. ud insiluis arborũ.
Simili modo in nubibus ignis. Unde et priꝰ
nubila sunt. deinde ignes. Ex uento aũt et
igne fulmina in nubibus fieri et ĩpulsu uen¬
torum emitti Ideo aũt fulminis ignem uim
habere maiorem ad penctrandũ. qͣuia subti¬
lioribus dementis factus est quam nr̃ idest
qui nobis in usuest. Tria sunt aut̃ eiꝰ nomina.
fulgur fulgor et fulmen. Fulgur: quia ton¬
git. fulgor: qͥa incendit et urit. fulmen: qui
findit. Ideo et cum ternis radus finguntur.
cus. Iris huic nomen ꝓprium est. et dicit᷑ iris
quasi aeris. idest quod ꝑ acra ad terras descen¬
dat. Hic aũt asole resplendet. dũ cauȩ nu¬
bes ex aduerso radiũ solis accipiunt. et arcꝰ
speciem fingunt. Cui uarios colores illa dat
res. quia aq̃ua tenuis. aer lucidus. et nubes
caligantes. irradiata ista uarios creant colo¬
res. Pluinȩ dictę coquod fluant. quasi flu¬

Expanded text:
collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, vel in silvis arborum. Simili modo in nubibus ignis; unde et prius nubila sunt, deinde ignes. 2. Ex vento autem et igne fulmina certum est in nubibus fieri, et impulsu ventorum emitti; ideo autem fulminis ignem vim habere majorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus est, quam noster, id est, qui nobis in usu est. Tria sunt autem ejus nomina, fulgur, fulgor, et fulmen. Fulgur, quia tangit; fulgor, quia incendit et urit; fulmen, quia findit; ideo et cum ternis radiis finguntur.cus. Iris huic proprium nomen est. Et dicitur Iris, quasi aeris, id est, quod per aerem ad terras descendit. 115 Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt, et arcus speciem fingunt, cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligans irradiata, ista varios creant colores. 2. Pluviae dictae, quod fluant, quasi flu
Abbreviated transcription (Latin):
acrem conglobant. nubemq faciunt. Vnde
est illud: Atq in nubem cogitur aer.
quod sonus eiꝰ terreat. Nam tonus sonus.
Qui ideo interdum tam grauuter concutit
omnia ita ut clũ discidĩsse uideat᷑ quia
cum procella uehementissimi uenti nubibus
se repente ĩmiserit. turbine inualescente exi¬
tumq querente. nubem quã excauauit ĩpe¬
tu magno ꝓscindit. ac sic cũ horrendo frago¬
re defert᷑ ad aures. Quod mirari quis ñ de¬
beat. cum uesicula quãuis parua magnum
tamen sonitũ displosa eittat Cum tonitruo
autem simul et fulgura exprimit. sed illud
celerius uidetur quia clarum est. Hoc autẽ
ad aures tardius ꝑuenire. Lux aũt quȩ ap¬
paret ante conitruum fulgura uocat᷑ quȩ
ut diximus ideo ante uidet᷑. quia clarũ est
ictus celestis iaculi aferiendo dicti. Fulge¬
re enim. ferire est atq ꝑcutere. Fulmina au¬
tem collisa. nubila faciunt. Nam omĩũ itrũ

Expanded text:
aerem conglobant, nubemque faciunt, unde aerem conglobant, nubemque faciunt, unde est illud: Atque in nubem cogitur aer. quod sonus ejus terreat, nam TONUS, sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia, ita ut coelum discidisse videatur, cum procella vehementissimi venti nubibus se repente immiserit, turbine invalescente, exitumque quaerente, nubem quam excavavit impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. 2. Quod mirari quis non debet, cum vesicula, quamvis parva, magnum tamen sonitum displosa emittat. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimit, sed illud celerius videtur, quia clarum est, hoc autem ad aures tardius pervenit. Lux autem quae apparet ante tonitruum, fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur, 114 quia clarum est ictus coelestis jaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est, ac percutere. Fulmina autem collisa nubila faciunt; nam omnium rerum