comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpassiu uerbi significatione actiuum ponit᷑: ut est hoc auertit ꝓ auertit᷑
&e in sinuat pauor proinsinuat᷑. & nox humida cęlo pręcipitat ꝓprecipita¬
tur. Sed hec uerba tm̃modo prose inuicẽ ponunt᷑ quȩ & actiua essẽ possunt
& passiua: ut est auerto & auertor: prȩcipito & precipitor. ergo nõ possumus
dicere quod quidam artigraphus declinationes actiui uerbi & passiui prose in¬
uicem poni: nam & neutralis uerbi declinatio actiua est. & cõmunis deponẽ¬
hiscens: ualde hiscens: de eĩ augentis est: ut de amo te scire. ⁊s aperit: osten
arenis idest uel ab imo mouebatur mare: uel cum ipsis harenis. ut intẽpestate
solet. s. ins: latinũ est. genetuius eĩ pluralis: quotiens in ium exit: accusatiuũ
pluralem in is mittit: ut puppiũ puppis: quotiẽs in um exit in esmittit. ut
patrũ patres. s saxa latentia: ꝓpter tempestatẽ: hȩc aũt saxa inter asfricam

Expanded text:
passivi verbi significatione activum ponitur, ut est hoc 'avertit' pro avertitur, passivi verbi significatione activum ponitur, ut est hoc 'avertit' pro avertitur, et "insinuat pavor" pro insinuatur, et "nox umida caelo praecipitat" pro praecipitatur. sed haec verba tantummodo pro se invicem ponuntur, quae et activa esse possunt et passiva, ut est averto avertor, praecipito praecipitor. ergo non possumus dicere quod quidam artigraphus, declinationes activi verbi et passivi pro se invicem poni. nam et neutralis verbi declinatio activa est et communis deponenhiscens valde hiscens. 'de' enim augentis est, ut in Terentio arenis et cum harenis, id est vel ab imo movebatur mare vel cum ipsis harenis, ut in tempestate solet. Ad v. 108 Tris Latinum est. genetivus enim pluralis quotiens in 'ium' exit, accusativum pluralem in 'is' mittit, ut 'puppium ‘patrum patres’. SAXA LATENTIA propter tempestatem. Haec autem saxa inter Africam
Abbreviated transcription (Latin):
ret accentũ. quia secunda afine breuis est. ⁊ sub undis: et subundis legimꝰ
et sub undas: sed subundas correpta in tellige: si subundis uoluit. uaria
talia iactanti: in aniter loquenti: ut alibi atq irrita urgia iactat. & uoce ᷤᷤ
dũ iactatinertes. ⁊ aquilone: ab aquilone. naduersa: contraria: quia ad
italiam nauigantib aquilo contrarius est. is frangunt᷑ remi : uel guber¬
nacula. uel quod uerius est reuera remi: antiqui enĩ remis uelisq nauiga¬
bant: ut ualidisq incumbere remis. obliquatq sinus inuentos. ⁊ auertit:
ꝓauertit᷑: & est figura creberrima: potest namq pro actiui uerbi signifi¬
catione passiuum poni: ut est & picte bellant᷑ amanzones armis: ꝓbellãt.
nec nos debet mouere. quod hellor non facit᷑ natura eĩ hoc ꝓhibuit: nam
cõpone hoc uerbũ & inuenit᷑ actiuũ. facit eĩ debello debessor. Et contra.

Expanded text:
ret accentum, quia secunda a fine brevis est. SVB VNDIS et ‘sub undis’ legimus, ret accentum, quia secunda a fine brevis est. SVB VNDIS et ‘sub undis’ legimus, et ‘sub undas’. Sed si ‘sub undas’, ‘correpta’ intellege, si ‘sub undis’, ‘volvit’. Varia TALIA IACTANTI inaniter loquenti, ut alibi «atque inrita iurgia iactat» et «voces dum iactat inanes». AQVILONE ab Aquilone. ADVERSA contraria, quia ad Italiam navigantibus Aquilo contrarius est. FRANGVNTVR REMI vel gubernacula, vel, quod melius est, re vera remi. Antiqui enim velis remisque navigabant, ut «validis incumbere remis obliquatque sinus in ventos». AVERTIT pro ‘avertitur’. Et est figura creberrima. Potest namque pro activi verbi signicatione passivum poni, ut est «et pictis bellantur Amazones armis», pro ‘bellant’. Nec nos debet movere quod ‘bellor’ non facit; natura enim hoc prohibuit. Nam conpone hoc verbum, et invenitur activum; facit enim ‘debello debellor’. Et contra pro
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ esse animã: & ipse alibi purpureã uomit ille animã: nã alio loco
alioꝵ opinionẽ sequit᷑ qui dicunt spiritũ esse animã. ut est atq in uen¬
tos uita recessit. s sęuus: magnus ut superius dictũ est. & bene eligit
cũ quib perisse debuerit. ip̃e eĩ & fortis est. & numinũ ꝓles. recte ergo
his iungit᷑ in quib talia fuerunt. ⁊ sarpedon: & inultima possumus ac¬
unde &e uarius accentus est. sarpedonis aũt ante penultima habet accen¬
tum: saperdontis penultima. sed sarpedontis usurpauit. naturalis autem
indontis miserit a circũ flexo uenit. qui est inultima syllaba nt̃i: ut demo¬
fõn demofontis. lacoon lacoontis: est aũt sarpedon filius iouis et lauda
miȩ occisus apatroclo. s Simois: hoc nõmen in tegrũ ad nos transĩt: un¬
de suo est accentũ proferendũ: nã si esset latinũ in antepenultima habe¬

Expanded text:
guinem esse animam, ut ipse alibi «purpuream vomit ille animam». Nam alio loco guinem esse animam, ut ipse alibi «purpuream vomit ille animam». Nam alio loco aliorum opinionem sequitur qui dicunt spiritum esse animam, unde est «atque in ventos vita recessit». SAEVVS magnus, ut superius diximus. Et bene elegit cum quibus perisse debuerit; ipse enim et fortis est et numinum proles. Recte ergo his iungitur in quibus talia fuerunt. SARPEDON et in ultima possumus acunde et varius accentus est; ‘Sarpedonis enim antepaenultima habet accentum, ‘Sarpedontis’ paenultima. Sed ‘Sarpedontis’ usurpavit; naturalis autem in ‘dontis’ miserit, a circumflexo venit qui est in ultima syllaba nominativi, ut ‘Demophoon Demiae, occisus a Patroclo. SIMOIS nomen hoc integrum ad nos transiit, unde suo est accentu proferendum. Nam si esset Latinum, in antepaenultima habe
Abbreviated transcription (Latin):
ditissimus agri fenicũ. nõ eĩ est unus ager fęnicũ: sicut salustius romani ge¬
neris dissertissimus. sane quęrit᷑ quare diomedẽ fortissimũ dixerit cum
post achillem & aiacẽ ip̃e s tertius. unde & salustius ait pͥmum grȩcoꝵ
achillem. multi dicunt ideo fortissimũ: quia iuxta homerũ: & uenerem
uulnerauit & martẽ. alii ad gentẽ referunt. quod achilles thesalus fuit:
aiax grȩcus : diomedes danaus: multi ad excusationẽ ȩneȩ uolunt fortis¬
simũ dictum a quo eũ constat esse superatũ. ss Titide: uocatiuus grȩcus
est. si eĩ latine diceret: otitida debuit ponere. Omia eĩ patronomica quȩ
indes exeunt: apud latinos primȩ sunt declinationis: ut seuus ubi eaci
dȩ iacet hector. ⁊ animã hanc: quasi cũ dolore hanc animã dixit. quasi
diceret quȩ ad labores nata est.⁊ effundere: secũdũ eos qui dicunt sã¬

Expanded text:
ditissimus agri Phoenicum»; non enim unus est ager Phoenicum. Item Sallustius «Romani geditissimus agri Phoenicum»; non enim unus est ager Phoenicum. Item Sallustius «Romani generis disertissimus». Sane quaeritur cur Diomedem fortissimum dixerit, cum post Achillem et Aiacem ipse sit tertius; unde et Sallustius ait «primum Graecorum Achillem». Multi dicunt ideo fortissimum, quia iuxta Homerum et Venerem vulneravit et Martem. Alii ad gentem referunt, quod Achilles Thessalus fuit, Aiax Graecus, Diomedes Danaus. Multi ad excusationem Aeneae volunt fortissimum dictum, a quo eum constat esse percussum. TYDIDE vocativus Graecus est; si enim Latine diceret, ‘o Tydida’ debuit ponere. Omnia enim patronymica quae in ‘des’ exeunt apud Latinos primae sunt declinationis, ut «saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector». ANIMAM HANC quasi cum dolore ‘animam hanc’, ac si diceret ‘quae ad laborem nata est’. EFFVNDERE secundum eos qui dicunt san
Abbreviated transcription (Latin):
bui: mient. ab eo quod est aquo in is mittit. sed atertia declinatiõe
inusu sunt datiuus & ablatiuus plurales: licet antiqui oĩb usi sunt ca¬
sib ideniq Cato in originib ait: qͥues sunt populi: & declinauit ques
quium ut puppes puppiũ. ⁊ mȩnib altis: propter pergama quȩ altis¬
sima fuerunt ex quib omnia alta ȩdificia pergã uocant᷑. sicut escilus
dicit. ÷: oppetere: ore terrã petere idest mori. possumus autẽ sic uti hoc
sermone ut & ꝑse plenus sit & recipiat adiectionẽ. Ergo dicimus. aes
oppett &t mortẽ oppetit. sicut & expirat &e aĩam expirat. n fortis¬
sime gentis: atꝗ in artib legimus suꝑlatiuũ gradum nõ nisi genẽtiuo
plurasi iungi. constat ꝗdem. sed gens nomen est enũtiatione singula¬
re intellectũ plurale. bene gͦ iunxit. ingente cĩ plures sunt: alibi ip̃e¬

Expanded text:
‘bus’ mittit, ab eo quod est ‘a quo’ in ‘is’ mittit, sed a tertia declinatione ‘bus’ mittit, ab eo quod est ‘a quo’ in ‘is’ mittit, sed a tertia declinatione in usu sunt dativus et ablativus plurales, licet antiqui omnibus usi sint casibus. Denique Cato in Originibus ait «si ques sunt populi», et declinavit ‘ques quium’, ut ‘puppes puppium’. MOENIBVS ALTIS propter Pergama, quae altissima fuerunt, ex quibus omnia alta aedificia ‘pergama’ vocantur, sicut Aeschylus dicit. OPPETERE ore terram petere, id est mori. Possumus autem sic uti hoc sermone ut et per se plenus sit et recipiat adiectionem. Ergo dicimus et ‘oppetit’ et ‘mortem oppetit’, sicut et ‘expirat’ et ‘animam expirat’. FORTISSIME GENTIS atqui in artibus legimus superlativum gradum non nisi genetivo plurali iungi. Constat quidem, sed ‘gens’ nomen est enuntiatione singulare, intellectu plurale. Bene ergo iunxit. In gente enim plures sunt, ut alibi ip
Abbreviated transcription (Latin):
etherẽ hoc loco ꝓ aere posuit nubes eĩ unde et fulmina aeris sunt non
templu enĩ dicit᷑ locus manu designatus in aere postquẽ factũ illico cap¬
tantur auguaria sencȩ: seruauit᷑ ⁊o dxȩ tosut eneã ultimũ territũ
dutr frigora: timore & est reciproca translatio. nã & timor ꝓfrigo¬
n & frigus ꝓtimore ponit᷑: ut intertio uxorẽ tuam pauitare aiunt nõ
timere sed slaborare frigorib: utrũq ei inunũ exitũ cadit. sic̃ & deca¬
lore &eꝰ frigore urere dicimus ut est aut boree penetrabile frigus adurat¬
mortis genus. graue ei est secundũ homerũ perire naufragio quia aiã
ignea est et extinqui uidetur in mari idest elem̃to contrario.⁊ dupli¬
mi utrosq. itẽ salustius cũ de duob loqueret᷑. hi utq ad urbẽ imperato¬
res erant. ⁊ o ter quaterq: idest sȩpius finitus numerus ꝓ infinito. is¬

Expanded text:
aetherem hoc loco pro aëre posuit; nubes enim, unde et fulmina, aëris sunt, non aetherem hoc loco pro aëre posuit; nubes enim, unde et fulmina, aëris sunt, non ‘Templum’ enim dicitur locus manu designatus in aëre, post quem factum ilico captantur auguria. AENEAE servavit τὸ πρέπον, ut Aeneam ultimum territum dicat. frigore timore. et est reciproca translatio; nam et timor pro frigore et frigus pro timore ponitur, ut in Terentio "uxorem tuam pavitare aiunt" non timere, sed laborare frigoribus; utrumque enim in unum exitum cadit, sicut et de calore et de frigore urere dicimus, ut est "aut Boreae penetrabile frigus aduratmortis genus. Grave enim est secundum Homerum perire naufragio, quia anima ignea est et extingui videtur in mari, id est elemento contrario. DVPLIromi utrosque», item Sallustius, cum de duobus loqueretur, «hi utrique ad urbem imperatores erant». O TER
Abbreviated transcription (Latin):
turbonis facit ut horatius turbonis in armis. es Curusq nothusq: cardina¬
les quatuor uenti sunt: dequib nunc tres ponit paulo post unũ. quem
obmiserat reddit: ut stridens aquilone ꝓcella. es procellis: procella est
uis uenti cum pluuia ab eo quod oĩa procellat. Insequitur clamor¬
q uirũ: quia prȩcesserat uentoꝵ sonus. quem & ip̃m clamorẽ possumuᷤ
dicere. i stridorq rudentum: proprie ei infunib stridor est.⁊ teucroꝵ
ex oculis: nũꝗͣ enim totũ celũ nubib tegit᷑. sed illa pars contiea quã flaue¬
rint uenti quod aũt dixit diem eripi acl uidentium oculs retulit. non
ad naturam. ⁊ node incubat: noe dicta quod oculis noceat. incubat at̃
ideo dixit quod alienũ tempꝰ inuasit. nã incubare proprie dr̃ per iuim
rem alienã uelle retinere.i poli: aces idest extremȩ partes celi. ather

Expanded text:
‘Turbonis’ facit, ut Horatius «Turbonis in armis». EVRVSQVE NOTVSQVE cardina‘Turbonis’ facit, ut Horatius «Turbonis in armis». EVRVSQVE NOTVSQVE cardinales quattuor venti sunt, de quibus nunc tres ponit; paulo post unum quem omiserat reddit, ut «stridens aquilone procella». PROCELLIS procella est vis venti cum pluvia, dicta ‘procella’ ab eo, quod omnia percellat. INSEQVITVR CLAMORQVE VIRVM quia praecesserat ventorum sonus, quem et ipsum clamorem possumus dicere. STRIDORQVE RVDENTVM proprie; nam in funibus stridor est. TEVCRORVM EX OCVLIS numquam enim totum caelum nubibus tegitur, sed illa pars contra quam flaverint venti. Quod autem dixit diem eripi, ad videntum oculos rettulit, non ad naturam. NOX INCVBAT ‘nox’ dicta quod oculis noceat. ‘Incubat’ autem ideo dixit, quod alienum tempus invasit. Nam ‘incubare’ proprie dicitur ‘per vim rem alienam velle tenere’. POLI axes, id est extremae partes caeli. AETHER
Abbreviated transcription (Latin):
conciliat᷑ eolo sed eolus ioui quasi superiori. conciliant᷑ noui reconciliant᷑
antiqui. s tu das epulis accũbere diuũ: hoc est tu me deũ facis. duplici eĩ
ratione diuinos honores merem̃: deaꝵ cõuigio & cõuiuio deoꝵ unde & in
bucolicis legimus. nec deus hunc mensa dea nec dignata cubili. s hȩc ubi
dicta : & auinone & ab eolo. is cauũ: ordo est. conuersa cuspide cauum
montẽ in latus impulit: & alibi in latus inq feri curuã compagib aluum
contorsit: quasi in rẽ quȩ facile cedit ictui. ⁊ agmine: uel impetu uel mul¬
titudine. agmen eĩ polisemus sermo est. nã significat impetũ. ut illi agmi¬
ne certo lacoonta petunt. multitudinẽ: ut uocat agmina seua soroꝵ. etiã
exercitũ incedentem agmen uocamus.  porta: om̃is exitus porta dicit᷑
quasi qua potest uel ĩportari uel exportari aliquid. is turbine: uiuentoꝵ.

Expanded text:
conciliatur Aeolo, sed Aeolus Iovi, quasi superiori. Conciliantur autem novi, reconciliantur conciliatur Aeolo, sed Aeolus Iovi, quasi superiori. Conciliantur autem novi, reconciliantur antiqui. TV DAS EPVLIS ACCVMBERE DIVVM hoc est, ‘tu me deum facis’. Duplici enim ratione divinos honores meremur, dearum coniugio et convivio deorum. Vnde et in Bucolicis «nec deus hunc mensa, dea nec dignata cubili est». HAEC VBI DICTA et a Iunone et ab Aeolo. CAVVM ordo est, ‘conversa cuspide cavum montem in latus inpulit’. Et alibi «in latus inque feri curvam conpagibus alvum contorsit». Quasi in rem quae facile cedit ictui. AGMINE vel impetu vel multitudine. ‘Agmen’ enim polysemus sermo est. Nam impetum significat, ut «illi agmine certo Laocoonta petunt», multitudinem, ut «vocat agmina saeva sororum». Etiam incedentem exercitum ‘agmen’ vocamus. PORTA omnis exitus ‘porta’ dicitur quasi qua potest vel inportari vel exportari aliquid. TVRBINE vi ventorum. E
Abbreviated transcription (Latin):
nõ regem uocat ut ruitq ĩplorans noĩe turnũ. & alibi de aristeo. & te crude¬
lem noĩe dicit. ⁊ explorare: deliberare: superius nãq multa poposcerat iuno.
hoc gͦ dicit tuũ est deliberare ꝗd uelis. : mͥ ussa capessere fas est: figura est
li̾totes quȩ fit quotienscũq minus dicimus plus significamus ꝑ contrarium
intelligentes ut hoc loco. non ait licet michi implere quȩ prȩcipis. sed nefas
est non ĩplere quȩ iusseris. idem munera nec sperno. idest libenter accipio.
Tumͥ quodcũq hoc regni : redit ad phisicã rationẽ. nã motus aeris idest iuno¬
nis uentos creat: quib eolus prȩest: dicendo aũt quodcũq aut uerecũ de agit
ne uideat᷑ arrogans: aut latenter pene iocat᷑ poeta. quis eĩ possit uentos iđre
inanẽ tenere: s iouẽq concilias: ysteronprotheron insensũ. nõ eĩ iuppiter

Expanded text:
non regem vocat, ut «ruitque inplorans nomine Turnum», et alibi de Aristaeo «et te crudenon regem vocat, ut «ruitque inplorans nomine Turnum», et alibi de Aristaeo «et te crudelem nomine dicit». EXPLORARE deliberare; superius namque multa poposcerat Iuno. Hoc ergo dicit, ‘tuum est deliberare quid velis’. MIHI IVSSA CAPESSERE FAS EST figura est litotes, quae fit quotienscumque minus dicimus et plus significamus per contrarium intellegentes, ut hoc loco non ait ‘licet mihi implere quae praecipis’, sed ‘nefas est non implere quae iusseris’. Item «munera nec sperno», id est libenter accipio. TV MIHI QVODCVMQVE HOC REGNI rediit ad physicam rationem. Nam motus aëris, id est Iunonis, ventos creat, quibus Aeolus praeest. Dicendo autem ‘quodcumque’ aut verecunde ait, ne videatur adrogans, aut latenter paene iocatur poeta; quis enim potest ventos, id est rem inanem, tenere? IOVEMQVE CONCILIAS hysteroproteron in sensu. Non enim Iuppiter
Abbreviated transcription (Latin):
pstitis ut te nec regina negabo ꝓmeritã idest prestitis se. & alterũ pẽ¬
det ex altero. meritũ enĩ non nisi exprȩstantis beneficio descendit.
pulchra prole: notanda figura. frequenter ẽ hac utitur. nã quod nos ꝑ
gĩm singularẽ dicimus. antiqui per septimũ dicebant ut hoc loco parẽ¬
tem pulchra ꝓle idest pulchix prolis & simpliciter intelligendum.: E
rant nãq qui dicunt ideo pulchra docissẽ ꝓpter canacem & macharcũ¬
inse inuicẽ turpissimos fratres: illi ẽĩ alterius eoli filii fuisse narrantur.
Eolus hȩc contra: subaudiᷤ dixit: quod exposteriorib in telliꝯit᷑. ut supra no¬
tatũ est. s regina: inferiorioris personȩ reuerentia est maiorẽ meritis apella¬
re nõ nomine: contra maioris est minorẽ tm̃ nomine appellare uocare. qui
ordo non nisi ꝑ indignationẽ corrũpit᷑ ut in xii. sages in extremis reb turnũ

Expanded text:
praestitis, ut alibi «nec te regina negabo promeritam», id est praestitisse. Et alterum penpraestitis, ut alibi «nec te regina negabo promeritam», id est praestitisse. Et alterum pendet ex altero; meritum enim non nisi ex praestantis descendit beneficio. PVLCHRA PROLE notanda tamen figura; frequenter enim hac utitur. Nam quod nos per genetivum singularem dicimus antiqui per septimum dicebant, ut hoc loco ‘parentem pulchra prole’, id est pulchrae prolis. Et simpliciter intellegendum est; errant namque qui dicunt ideo ‘pulchra’ dixisse, propter Canacen et Macarse invicem turpissimos fratres. Illi enim alterius Aeoli filii fuerunt. AEOLVS HAEC CONTRA subaudis ‘dixit’, quod ex posterioribus intellegitur, ut supra notavimus. REGINA inferioris personae reverentia est maiorem meritis appellare, non nomine; contra maioris est minorem nomine tantum vocare. Qui ordo non nisi per indignationem corrumpitur, ut in duodecimo Sages in extremis rebus Turnum
Abbreviated transcription (Latin):
cuma turaliter longa sit. nubo ẽĩ unde habet originẽ longa est. sed ẽ
tropus sistole qui fit quotiens longa corripit᷑ sillaba propter inetri ne¬
cessititem. ipẽ alio loco longam posuit: ut est hectoris andromachȩ pre¬
t̃r connubia seruas item cuiq loci leges dedimus cõnubia nostra. repulit.
& ꝑ conubia nostra. & numadumqͦ petã cõnubia supplex. Sciendum
tñ est quod plerũq in cõpositione uel deriuatione principalitatis natu¬
ra corrũpit᷑. ⁊ conubio uingã stabili propriãq dicabo: multa in unum
giptimã dicendo stabili longã ꝓmictit concordiã idest quȩ diuortio
careat. dicendo ꝓpriam adulteruĩ remouet suspicionẽ quod auten
adiecit dicabo obsequentem eã fore demonstrat. inusu ẽi est ut dicamꝰ
sacerdos dicatus est numini. hoc est ad obsequiũ datus est. s meritis.

Expanded text:
cum naturaliter longa sit. ‘Nubo’ enim, unde habet originem, longa est. Sed est cum naturaliter longa sit. ‘Nubo’ enim, unde habet originem, longa est. Sed est tropus systole, qui fit quotienscumque longa corripitur syllaba propter metri necessitatem. Ipse alio loco longam posuit, ut est «Hectoris Andromache Pyrrhin conubia servas?», item «cuique loci leges dedimus, conubia nostra reppulit» et «per conubia nostra» et «Nomadumque petam conubia supplex». Sciendum tamen est quia plerumque in compositione vel derivatione principalitatis natura corrumpitur. CONVBIO IVNGAM STABILI PRORPIAMQVE DICABO multa in unum stendit legitimam; dicendo ‘stabili’, longam promittit concordiam, id est quae divortio careat; dicendo ‘propriam’, adulterii removet suspicionem. Quod autem adiecit ‘dicabo’, obsequentem eam fore demonstrat. In usu enim est ut dicamus, ‘sacerdos dicatus est numini’, hoc est ad obsequium datus est. MERITIS
Abbreviated transcription (Latin):
sine ratione iuno dicit᷑ nimphas sua potestate retinere ipsa est eĩm
aer de quo nubes creantur. ut est atq in nubem cogit᷑ aeri ex nubib
aquȩ quas nĩphas esse nõ dubium est ideo aũt nimphã eolo pollicetͥ
quia uentoꝵ rexx est. qui aquę motu creant̃. bene ergo aque ei iungit᷑
origo uentoꝵ sane notãt uirgilium critici quiꝰ marito promictit uzco¬
rem quod excusat regia licentia iuxta salustiũ. qui ita ait. denas alii
alii plures habent sed reges eo amplius. s prȩstanti corꝑore nĩphȩ:
bene etiam istas laudat. ut maior sit deiopea pulchritudinis gloria.
laudabilius enim est superare laudatos: ut ipse ad maiorem encȩ
bium est ius legiptimi matrimonii. & bene cõnubio iungã dixit. ut hĩc
ab aliis segregaret quȩ aregib sine lege habent᷑. solent enim reges inter
plures uni precipuũ dare nom̃ uxoris. & cõnubio nu. breuẽ posuit

Expanded text:
sine ratione Iuno nymphas dicitur sua potestate retinere; ipsa est enim sine ratione Iuno nymphas dicitur sua potestate retinere; ipsa est enim aër, de quo nubes creantur, ut est «atque in nubem cogitur aër», ex nubibus aquae, quas nymphas esse non dubium est. Ideo autem nympham Aeolo pollicetur, quia ventorum rex est, qui aquae motu creantur. Bene ergo ei iungitur origo ventorum. Sane notant Vergilium critici quia marito promittit uxorem; quod excusat regia licentia, ut Sallustius «denas alii alii plures habent, sed reges eo amplius». PRAESTANTI CORPORE NYMPHAE bene etiam istas laudat, ut maior sit in Deiopea pulchritudinis gloria. Laudabilius enim est superare laudatos, ut ipse ad maiorem Aeneae bium est ius legitimi matrimonii. Et bene ‘conubio iungam’ dixit, ut hanc ab aliis segregaret quae a regibus sine lege habentur. Solent enim reges inter plures uni praecipuum dare nomen uxoris. Et ‘conubio’ ‘nu’ brevem posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
iliensens. sed inuidiose dicit ilium: quasi ipsã cernat ciuitatẽ cũ troia¬
nos aspexerit. ⁊ uictosq penates: tacite occurrit quȩstioni portat ꝗdẽ &
deos sed uictos hoc est contemnendos. s incute uim uentis: duplex
sensus est incute eĩ si mice significat uentis datiuus est casus. si aũt
fac septimus casus est. & erit sensus fac uim troianis ꝑuentos. ⁊ sub¬
mersasq obrue puppes: ordo est insensu. ante eĩ est. ut obruantur
fluctib & sic submergant᷑ tota aũt uinonis petitio insequentibus
explanatur. s corpora ponto : tam uiroꝵ ꝗͣ nauiũ. ut ipse alio loco
cũ de nauib loqueret᷑: & toto descendit corpore pistris. Sciendum
sane est artem hanc esse petitionis. ut minora impetrare cupientes
maiora posca mus. quod etiã nunc iuno facit. scit nãq se fatis obstare
non posse. hoc agit ut eos arceat abitalia. ss sunt michi bis septẽ: nõ

Expanded text:
Ilienses. Et invidiose dicit ‘Ilium’, quasi ipsam cernat civitatem cum TroiaIlienses. Et invidiose dicit ‘Ilium’, quasi ipsam cernat civitatem cum Troianos aspexerit. VICTOSQVE PENATES tacite occurrit quaestioni: portat quidem deos, sed victos id est contemnendos. INCVTE VIM VENTIS duplex sensus est; ‘incute’ enim si ‘inice’ significat, ‘ventis’ dativus est casus; si autem ‘fac’, septimus casus est, et erit sensus: ‘fac vim Troianis per ventos’. SVBMERSASQVE OBRVE PVPPES ordo est in sensu confusus; ante enim est ut obruantur fluctibus, et sic submerguntur. Tota autem Iunonis petitio in sequentibus explanatur. CORPORA PONTO tam virorum quam navium, ut ipse alio loco cum de navibus loqueretur «et toto descendit corpore pestis». Sciendum sane est artem hanc esse petitionis, ut minora impetrare cupientes maiora poscamus. Quod etiam nunc Iuno facit. Scit namque se fatis obstare posse, sed hoc agit, ut eos arceat ab Italia. SVNT MIHI BIS SEPTEM non
Abbreviated transcription (Latin):
locutio:s et mulcere dedit fluctus & tollere uento. aliud pendet
ex alio.nã ꝗ potest mulcere potest & tollere. idest erigere tempesta¬
tem. ⁊ Gens: sermo hic et nationẽ significat & familiã. sed nũc adu¬
trũq potest referri. nã aut ad familiã ȩneȩ: aut ad troianã gentem
refert᷑. i tyrrenũ: tyrrenũ mare dictum estͣ quod tusciã aluit id est tyr¬
duceretur rogauit. illi dixerunt. quo uellet. liber ait ad nadcon insu¬
sibi sacratas uisib eoꝵ obiecit: quo terrore se illi influctus dedere prȩ¬
cipites. is nauigat ȩquor: figura grȩca est. nos eĩ dicimus ꝑ ęquor na¬
uigat: similiter etiã alio loco terrã mare. sydera iuro: cũ latinitas exigat
ut addatur prȩpositio. & nõ uacat. quod tyrrenũ addidit. uidetur
enĩ dicere. iam eis italiã esse uicinã. i llium in italiam portans: res

Expanded text:
locutio. ET MVLCERE DEDIT FLVCTVS ET TOLLERE VENTO aliud pendet locutio. ET MVLCERE DEDIT FLVCTVS ET TOLLERE VENTO aliud pendet ex alio; nam qui potest mulcere potest et tollere, id est erigere in tempestatem. GENS sermo hic et nationem significat et familiam, sed nunc ad utrumque potest referri; Nam aut ad familiam Aeneae aut ad Troianam gentem refertur. TYRRHENVM Tyrrhenum mare dictum est vel quod Tusciam adluit, id est Tyrduceretur rogavit. Responderunt illi, quo vellet. Liber ait ad Naxum insuen tigres sibi sacratas iussit videri, quo terrore se illi in fluctus dedere praecipites. NAVIGAT AEQVOR figura Graeca est; nos enim dicimus ‘per aequor navigat’. Similiter etiam alio loco «terram, mare, sidera iuro», cum Latinitas exigat ut addatur praepositio. Et non vacat quod ‘Tyrrhenum’ addidit; videtur enim dicere iam eis Italiam esse vicinam. ILIVM IN ITALIAM PORTANS id est res
Abbreviated transcription (Latin):
stare quod petitur : ut sit possibilitas. et sit res iusta. quȩ petitur ut habe¬
at modum petitio ut sequat᷑ remuneratio. Et sciendum est secundum
hunc ordinem omnes petitiones formare uirgiliũ: ut in hoc loco possibi¬
litas est et mulcere dedit fluctus et tollere uento. iusta petitio est
gens inimica michi. omẽ enĩ quod contra inimicos petimus iustũ est.
modus est petitionis et dissice corpora ponto. remuneratio. sunt mͥbis
parentesin & eclipsim hoc interest: quia parentesis est quotiens remo¬
ta demedio sententia integer sermo ꝑdurat. plenũ nãq est eole incute
uim uentis. itẽ ȩneas rapidum ad naues prȩmittit achatẽ. eclipsis aũt ẽ
quotiens remotis interpositis: deest aliꝗd: ut̃ quos ego nõ pęna simili deẽ¬
enĩ affligã. ⁊ diuũ pater atq hominũ rex perifras is est idest circũ¬

Expanded text:
stare qui petitur, id est ut sit possibilitas, ut sit res iusta quae petitur, ut habestare qui petitur, id est ut sit possibilitas, ut sit res iusta quae petitur, ut habeat modum petitio, ut sequatur remuneratio. Et sciendum est secundum hunc ordinem omnes petitiones formare Vergilium, ut in hoc loco possibilitas est «et mulcere dedit fluctus et tollere vento’, iusta petitio est gens inimica mihi» - omne enim quod contra inimicos petimus iustum est - modus petitionis est «et dissice corpora ponto», remuneratio «sunt mihi bparenthesin et ellipsin hoc interest, quod parenthesis est quotiens remota de medio sententia integer sermo perdurat; plenum namque est ‘Aeole incute vim ventis’, item «Aeneas rapidum ad naves praemittit Achatem». Ellipsis autem est quotiens remotis interpositis deest aliquid, ut est «quos ego – post mihi enim ‘adfligam’. DIVVM PATER ATQVE HOMINVM REX periphrasis est, id est circum
Abbreviated transcription (Latin):
timet. nõ sibi sed elementis ne turbent᷑ eruptione uentoꝵ ut si belloꝵ tẽpor
dicas uirũ fortem timere non sibi sed liberis suis.. molẽq & montes. iđ
molem montis: & figura est ut una res induas diuidat᷑ metri causa inter¬
posita cõiunctione. ut alibi pateris libamus & auro idest pateris aureis.
federe: modo lege: ał ꝑace quȩ fit inter dimicantes: fȩdus aut dictum
sus habenas. ꝑ mansit in translatione. iussus aũt obhoc posuit. quia suc
nil facit imperio tolle hoc et maior est om̃ib diis si ad eius uoluntatẽ
possunt elementa confundi ut ip̃e eolus młi uissa capessere fas est simł
uentoꝵ ostendit᷑ uis: quib parũ fuerat montẽs suꝑ poni nisi & regem
acciperẽt. qui ip̃e quoq alio pareret imperio. ⁊ ad quẽ. ꝓapudquẽ ut su¬
pra. ⁊. cole. mhetoricũ est in omni petitione hȩc obseruare ut possit pre¬

Expanded text:
timet non sibi, sed elementis, ne turbentur eruptione ventorum, ut si bellorum tempore timet non sibi, sed elementis, ne turbentur eruptione ventorum, ut si bellorum tempore dicas virum fortem timere non sibi, sed liberis suis. MOLEMQVE ET MONTES id est molem montis. Et est figura, ut una res in duas dividatur, metri causa interposita coniunctione, ut alio loco «pateris libamus et auro», id est pateris aureis. FOEDERE modo lege, alias pace quae fit inter dimicantes. ‘Foedus’ autem dictum SVS HABENAS permansit in translatione. ‘Iussus’ autem ob hoc posuit, quia suo nihil facit imperio - nam tolle hoc, et maior est omnibus dis, si ad eius voluntatem possunt elementa confundi; ut ipse Aeolus «mihi iussa capessere fas est». Simul ventorum ostenditur vis, quibus parum fuerat montem superponi, nisi et regem acciperent, qui ipse quoque alieno pareret imperio. AD apud quem, ut supra. AEOLE rhetoricum est in omni petitione haec observare, ut possit prae
Abbreviated transcription (Latin):
alibi quantũ ignes animȩq ualent. & horatius impellũt animȩ lintea
thraciȩ. mollit autẽ ideo dixit. ut ꝑtransitũ ostenderet uitia naturȩ nul¬
la ratione mutari sed mitigari aliquatenus possẽ. is maria ac terras cę¬
lumq ꝓfundũ: atꝗ quattuor elementa sunt terra mare aer ether sed
hoc loco rite prȩtermisit etherẽ. quia uenti non turbant superiora ut
ut lucanus pacem summa tenent: sed aut terras aut maria aut aerẽ.
nã celũ hoc loco pro aere posuit ut lucretius in hoc celo qui dicit᷑ aer.
ferant: ꝓ auferant & est afferesis. s rapidi: ueloces ut supra. :⁊ uerrantꝰ:¬
uerrere est trahere arete quod uehiculum dicitur. est autem principalitaᷤᷤ
uerbi uerro .ris. rit. prȩteritũ uersi unde fit participiũ uersus. hinc alibi &
uersa puluis in scribit᷑ hasta idest tracta. ⁊ id metuens: timens. Ergo iup̃r¬

Expanded text:
alibi «quantum ignes animaeque valent» et Horatius «inpellunt animae lintea alibi «quantum ignes animaeque valent» et Horatius «inpellunt animae lintea Thraciae». ‘Mollit’ autem ideo dixit, ut per transitum ostenderet vitia naturae nulla ratione mutari, sed mitigari aliquatenus posse. MARIA AC TERRAS CAELVMQVE PROFVNDVM atqui quattuor elementa sunt, terra aqua aër aether. Sed hoc loco rite praetermisit aetherem, quia venti non turbant superiora, ut ait Lucanus «pacem summa tenent», sed aut terras aut maria aut aërem. Nam ‘caelum’ hoc loco pro aëre posuit, ut Lucretius «in hoc caelo qui dicitur aër». FERANT auferant. Et est aphaeresis. RAPIDI veloces, ut supra. VERRANTverrere est trahere, a rete, quod verriculum dicitur. est autem principalitas verbi verro verris, praeteritum versi, unde et fit participium versus, hinc alibi "et versa pulvis inscribitur hasta" , id est tracta. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
elaborantes egredi. q sonoras: grauisonas. & est tempestatis epitheton.
Ordo aũt talis est. Eolus uentos & tempestates sonoras uasto antro p̃¬
mit. s ac uinclis & carcere frenat: translatio est ꝑ poeticã licentiã ftã
Carcer aũt est undecũq ꝓhibemur exire dictus quasi arcer ab arcendo.
locũ autẽ in quo seruantur noxii carcerem dicimus numero tantũ singu¬
lari. unde uero emittunt᷑ quadrigȩ carceres dicimus numero tm̃ plurali.
licet plerũq usurpet poeta ut est ruuntq effusi carcere currus. ⁊ Illi
indignantes: hic aperte ostendit quid sit luctantes. ⁊⁊ magno cũ murmu¬
re montis : non circũ montis claustra. sed cũ magno montis murmure fre¬
mebant ut etiã antra possent sonare. ⁊: celsa arce: secũdum quod suꝑi
drcimus uenti cĩ melius de prehendunt᷑ exalto. ⁊: sedet: nõ otiat᷑ sed

Expanded text:
elaborantes egredi. SONORAS graves sonis . Et est tempestatis epitheton. elaborantes egredi. SONORAS graves sonis . Et est tempestatis epitheton. Ordo autem talis est, ‘Aeolus ventos et tempestates sonoras vasto antro premit’. AC VINCLIS ET CARCERE FRENAT translatio est per poeticam licentiam facta. Carcer autem est undecumque prohibemur exire, dictus quasi ‘arcer’ ab arcendo. Locum autem in quo servantur noxii ‘carcerem’ dicimus numero tantum singolari, unde vero erumpunt quadrigae, ‘carceres’ dicimus numero tantum plurali, licet singularem plerumque usurpet poeta, ut est «ruuntque effusi carcere currus». ILLI INDIGNANTES hic aperte ostendit quid sit ‘luctantes’. MAGNO CVM MVRMVRE MONTIS non circum montis claustra, sed cum magno montis murmure fremebant. Et est maior sensus: sic fremebant ut etiam antra possent sonare. CELSA ARCE secundum quod superius diximus. Venti enim melius deprehenduntur ex alto. SEDET non otiatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
antro: enixã autẽ eam fuisse lac quod pueris prebebat᷑ ostendit. itẽ
fȩtã grauidã in illo loco ostendit nõ insueta graues tẽptabunt pabula
fetas. Ergo quia fȩta medius sermo est: bene hoc loco epitheton discre
nũ uenenũ & malũ uenenũ. ⁊ austris: figura est celebrata apud uir
fugit. et posuit austris ꝓuentis. ÷ eoliã uenit: nouẽ insulȩ quȩ sunt
post fretũs iciliȩ appellant᷑ eoliȩ ab eolo rege hippotȩ filio licet habeã
& propria nomina. unde  uirgilius ait eoliam liparẽ. Poetȩ quidem
fingunt hunc regem esse uentoꝵ. sed ut uarro dicit rex fuit insulaꝵ.
ex quarũ nebulis & fumo uulcaniȩ insulȩ prȩdicens futura flabra
uentoꝵ ab ĩperitis uisus est uentos sua potestate retinere.s hic: illic.
ut superius. hic currus fuit. ss uasto antro: phisica ratione hoc fingit
poeta. naturale enĩ est ut loca concaua plena sint uentis. is luctantes :¬

Expanded text:
antro»; enixam autem eam fuisse lac, quod pueris praebebatur, ostendit. Item ‘fetam’ ‘gravidam’ illo loco ostendit, «non insueta graves temptabunt pabula fetas». Ergo, quia ‘feta’ medius sermo est, bene hoc loco epitheto discrenum venenum’ et ‘malum venenum’. AVSTRIS figura est celebrata apud Vergfugit et posuit ‘austris’ pro ‘ventis’. AEOLIAM VENIT novem insulae, quae sunt post fretum Siciliae, appellantur Aeoliae ab Aeolo rege, Hippotae filio, licet habeant et propria nomina. Vnde et Vergilius ait «Aeoliam Liparen». Poetae quidem fingunt hunc regem esse ventorum, sed, ut Varro dicit, rex fuit insularum, ex quarum nebulis et fumo Vulcaniae insulae praedicens futura flabra ventorum ab imperitis visus est ventos sua potestate retinere. HIC illic, ut superius «hic currus fuit». VASTO ANTRO physica ratione hoc fingit poeta; naturale enim est ut loca concava plena sint ventis. LVCTANTES
Abbreviated transcription (Latin):
fossa. ciuitas ẽĩ nõdomus circũdat᷑ sulco. ut alibi ausim uel tenui uitẽ con¬
mittere sulco. s legunt: eligũt.  portus effodiunt: iđ cothona faciunt.

Expanded text:
fossa; civitas enim, non domus circumdatur sulco: ut alibi «ausim vel tenui vitem comfossa; civitas enim, non domus circumdatur sulco: ut alibi «ausim vel tenui vitem committere sulco». LEGVNT eligunt. PORTVS EFFODIVNT id est Cothona faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ neutrũ cadat uecesse est: ut piscinalis locus piscinalis cella piscinale
saginarius mulus saginaria mula saginariũ.  corripuere uiã: officiũ
est: e aspectat: rei in sensibili dat sensum. unde ẽ illud inquarto de ath¬
lante. Itẽ salustiꝰ liciȩ pisidiȩq agroᷤ despectantẽ. ⁊s mirat᷑ molem ȩneas:
hoc ad ipsũ refert᷑. es magalia quondã: hoc ad poetã. nõ eĩ hoc nouit ȩneas.
magalia uero antisticͥon est. nã debuit magaria dicere. quia magar ñ ma¬
gal penoꝵ lingua uillam significat. ⁊s ardentes: multi festinantes. alii
dicimus unde & agrȩco uenit catus idest ingeniosus. Rabłot ato lus rabctus ũ¬
ducere muros: exaedificare. ⁊ moliriq arcẽ: molib factis extolleres õptare:
eligere. ut tuus oregina ꝗd optes.⁊ tecto: ad tectũ. nota figura. q sulco:

Expanded text:
in neutrum cedat necesse est, ut ‘piscinalis locus’ ‘piscinalis cella’ ‘piscinale’; in neutrum cedat necesse est, ut ‘piscinalis locus’ ‘piscinalis cella’ ‘piscinale’; ‘sagmarius mulus’ ‘sagmaria mula’ ‘sagmarium’. CORRIPVERE VIAM officium est. ASPECTAT rei insensibili dat sensum. Vnde est illud in quarto de Atlante, item Sallustius «Lyciae Pisidiaeque agros despectantem». MIRATVR MOLEM AENEAS hoc ad ipsum refertur. MAGALIA QVONDAM hoc ad poetam; nec enim hoc novit Aeneas. ‘Magalia’ vero antistoechon est; nam debuit ‘magaria’ dicere, quia ‘magar’, non ‘magal’ Poenorum lingua villam significat. ARDENTES multi ‘festinantes’, aliidicimus. Vnde et a Graeco venit ‘catus’, id est ingeniosus ἀπὸ τοῦ καίεσθαι. DVCERE MVROS exaedificare. MOLIRIQVE ARCEM molibus factis extollere. OPTARE eligere, ut «tuus, o regina, quid optes». TECTO ad tectum, nota figura. SVLCO
Abbreviated transcription (Latin):
mone aliꝗd in terponimus. ut alibi septẽ subiecta trioni. sed hoc tollera¬
bile est in sermone cõposito. cȩterũ insimplici nimis est asperũ. qđ tñ
faciebat antiꝗtas: ut saxo cere c̃minuit brum. s aut ueniendi poscere
causis: scilicet ne sepe narrando crebrũ patiat᷑ dolorẽ. unde melius ad
eneã refert᷑ medio sic infata doloreᷤᷤ. i ipsa paphũ: ciuitatẽ cipri.q su¬
blimis: diuino incessu.  lȩta: ecce ueneris propͥũ epitheton. s sabȩo:
arabico. arabiȩ treᷤ sunt. inferior petrocdes. eudemone. inqua populi sũt sa
ꝯ thure calent arȩ sertisq alant: ecce unde supͣ dixit. haud eꝗdẽ tali me
dignor honore. ꝙ aũt recentib dixit laus loci est: ꝗ semꝑ flore uestit᷑.¬
addo coronas: ut lucanus accipiũt sertas nardo florente coronas. hoc in
multis nominib obseruandũ est. ut genus adiectione formet᷑: qua detracti

Expanded text:
mone aliquid interponimus, ut alibi «septem subiecta trioni». Sed hoc toleramone aliquid interponimus, ut alibi «septem subiecta trioni». Sed hoc tolerabile est in sermone composito, ceterum in simplici nimis est asperum; quod tamen faciebat antiquitas, ut «saxo cere comminuit brum». AVT VENIENDI POSCERE CAVSAS scilicet ne saepe narrando crebrum patiatur dolorem. Vnde melius ad Aenean refertur «medio sic interfata dolore est». IPSA PAPHVM civitatem Cypri. SVBLIMIS divino incessu. LAETA ecce proprium Veneris epitheton. SABAEO Arabico. Arabiae autem tres sunt: inferior, petrodes eudemon, in qua populi sunt Sabr. TVRE CALENT ARAE SERTISQVE RECENTIBVS HALANT ecce unde supra dixit «haud equidem tali me dignor honore». Quod autem ‘recentibus’ dixit laus loci est, qui semper flore vestituaddo ‘coronas’, ut Lucanus «accipiunt sertas nardo florente coronas». Et hoc in multis nominibus observandum est, ut genus ex adiectione formetur, qua detracta
Abbreviated transcription (Latin):
ancillȩ. bene addidit ancillȩ. at si dicas in tugurio mulieris ancillȩ muli
eris. erit suꝑfluũ mulieris. Ancilla eĩ & conditionẽ ostendit & sexũ. itẽ
res erat prȩtorib nota solis. hoc suffecerat. male ergo ad didit. ignorabat᷑
sare ꝓpͥe est suꝑiorẽ arguere: ut interrentio pater ad filiũ. ꝗd me in¬
cusas clitipho: accusare uero uel parẽ uel superiorẽ. ut in eodẽ ad mari¬
tũ upor memiserã quȩ nũc quã obcausam accuser nescio. & hoc ꝓpͥeta¬
tis est. licet usus ista male cõrũpat. Sciendũ tñ est terrentiũ propter
solam ꝓpͥetatẽ omib comicis esse prȩpositũ ꝗb est ꝗͣtũ ad cȩtera spectat
inferior ⁊ At uenus: ordo est. at uenus dea. ⁊ obscuro aere: nebula:
cuiꝰ diffinitio est. s circũ dea fudit: fugura themesis est cũ sep̾to uno ser¬

Expanded text:
ancillae" : beneancillae" : beneeris’, erit superfluum ‘mulieris’; ancilla enim et condicionem ostendit et sexum. Item «res erat praetoribus nota solis» hoc suffecerat; male ergo addidit «ignorabatursare’ proprie est superiorem arguere, ut in Terentio pater ad filium «quid me incusas, Clitipho», ‘accusare’ vero vel parem vel superiorem, ut in eodem ad maritum uxor «me miseram, quae nunc quam ob causam accuser nescio». Et hoc proprietatis est, licet usus male ista corrumpat. Sciendum tamen est Terentium propter solam proprietatem omnibus comicis esse praepositum, quibus est quantum ad cetera spectat inferior. AT VENVS ordo est ‘at Venus dea’. OBSCVRO AËRE nebula, cuius definitio est. CIRCVM DEA FVDIT figura est tmesis, quae fit cum secto uno ser
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe secundũ ip̃m uirgiliũ: qui ait in secundo. cũ mͥ se nõ ante ocłis
tã clara uidendã obtulit. multi tñ uolunt in hoc ipso loco sępe eũ esse de¬
ceptũ ut in habitu. in terrogatione responsioneq in auguriis. q eu qͦq :¬
sicut iuno cȩteriq dei. qui troianis inimici sunt. ⁊ cur dextre iungere de¬
xtram: maiorũ eĩ hȩc fuerat salutatio: cuiꝰ rei &il ioxidest causamꝰ uarro¬
calimachũ secutũ exposuit: asserens omẽm eoꝵ honorẽ dextraꝵ c̃stitisse
uirtute. obquam rem hac se uenerabant᷑ corporis parte. ⁊s acueras audi¬
amicitis. ridiculũ eĩ est si addas mutuis. cũ amicitiȩ utrũq significent.
sicut fronto testat᷑. Itẽ sunt elocutiones. quaꝵ una pars plena est. quȩ
si conuertant᷑ habent aliꝗd suꝑfluũ ut in salustio. intugurio mulieri

Expanded text:
aut certe secundum ipsum Vergilium, qui ait in secundo «cum mihi se non ante oculis aut certe secundum ipsum Vergilium, qui ait in secundo «cum mihi se non ante oculis tam clara videndam obtulit». Multi tamen volunt in hoc ipso loco saepe eum esse deceptum, ut in habitu, in interrogatione, in responsione, in auguriis. TV QVOQVE sicut Iuno ceterique dii, qui Troianis inimici. CVR DEXTRAE IVNGERE DEXTRAM maiorum enim haec fuerat salutatio, cuius rei αἴτιον, idCallimachum secutus, exposuit, adserens "omnem eorum honorem dexterarum constitisse virtute" . ob quam rem hac se venerabantur corporis parte. Ad v. 409 Veras avdiamicitiis', ridiculum enim est si addas 'mutuis', cum amicitiae utrumque significent, sicut Fronto testatur. item sunt elocutiones, quarum una pars plena est: quae si convertantur, habent aliquid superfluum. in Sallustio "in tugurio mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
fota tepefadta sub alite saxa. ss capere: eligereꝰ ut ante locũ capies oculis¬
om̃es aues colli longioris aut recto ordine uolare ut ponduꝰ capitis pce¬
dentis cauda sustenene. Unde &e pͥma plerũq deficiens relicto loco incipie
esse postrema. ut incetu ut se omẽs inuicẽ portent. hoc aũt uolatu imitãt
literas quasdã: unde est in lucano. & turba perũt disꝑsĩ littera peñis.¬
parte totũ significat. terrentiꝰ o lepidũ caput. idest lepidus homo. ⁊olu
ip̃a proportu sunt:: auertens: se sub audi. hoc est cũ auerteret᷑. ut tũ ꝓra
auertit. ⁊r rosea: id est pulchra. ⁊ ambrosiȩq comȩ: aut unguento deoꝵ
oblitae. hoc est ambrosia. aut certe abusiue dixit diuine come. ⁊⁊ spiraue¬
re: exaliuere. ⁊: uestis lefiuxit: quia dixit supͣ sinus colleti fluentes. puet
bene uera. dequa ante dubitabat᷑. s matrẽ agnouit: nũc matrẽ cogno¬

Expanded text:
«feta tepefacta sub alite saxa». CAPERE eligere, ut «ante locum capies oculis«feta tepefacta sub alite saxa». CAPERE eligere, ut «ante locum capies oculishistoria, omnes aves colli longioris aut recto ordine dentis cauda sustentet - unde et prima plerumque deficiens relicto loco incipit esse postrema - aut in coetu se omnes invicem sustinere. Hoc autem volatu imitantur litteras quasdam, unde et Lucanus «et turbata perit dispersis littera pennis»parte totum significat, ut Terentius «o lepidum caput», id est lepidus homo. OSTIAipsa pro portu sunt. AVERTENS ‘se’ subaudis, hoc est cum averteretur, ut «tum prora avertit». ROSEA pulchra. AMBROSIAEQVE COMAE aut unguento deorum oblitae, hoc est ambrosia, aut certe abusive dixit ‘divinae comae’. SPIRAVERE exhalaverunt. DEFLVXIT quia dixit supra «sinus collecta fluentes». VERA bene ‘vera’ de qua ante dubitabatur. MATREM AGNOVIT nunc matrem cogno
Abbreviated transcription (Latin):
en ã uolatus ut ĩ prepetib & cantus in obscenib quia nec om̃es nec oĩb
dant auguria. ut colube nõ nisi regibus dant. quia nũꝗͣ singulȩ uolant.
sicut rexꝰ nũqͣ solus incedit. ũde in sexto maternas agnouit᷑ aues ꝑtran¬
sitũ ostendit regis auguriũ. Itẽ cigni nullis dant nisiꝰ nautis. sicut ledũ
est in ornithogonia cignus in augurus nautis gratissimus ales. hũc optãt
semꝑ qa nũqͣ mergit᷑ undis. s: letantes: post periculũ. n agmine: uolatu
impetu. agmen aut apud uirgiliũ est cuius libet rei ĩpetus ut illi agmiẽ
certo: & uocat agmina seua sororũ. ⁊ louis ales: aꝗla quȩ in tutelꝰ iouis
est: quia dr̃ dimicanti ei contra gigantes fulmina ministrasse. quodide
fingit᷑ quia ꝑ natur̃ nimii est caloris. adeo ut etiã oua ꝗb suꝑsidet pos¬
sit quoquere.: nͥ admoueat gagantẽ lapidẽ frigidissimũ. ut testat᷑ lucanꝰ

Expanded text:
etiam volatus, ut in praepetibus, et cantus, ut in oscinibus, quia nec omnes nec omnibus etiam volatus, ut in praepetibus, et cantus, ut in oscinibus, quia nec omnes nec omnibus dant auguria, ut columbae non nisi regibus dant, quia numquam singulae volant, sicut rex numquam solus incedit; unde in sexto «maternas agnovit aves» per transitum ostendit regis augurium. Item cygni nullis dant nisi nautis, sicut lectum est in Ornithogonia: «cygnus in auguriis nautis gratissimus augur; hunc optant semper, quia numquam mergitur undis». LAETANTES post periculum. AGMINE volatu, impetu. ‘Agmen’ autem apud Vergilium est cuiuslibet rei impetus, ut «illi agmine certo» et «vocat agmina saeva sororum». IOVIS ALES aquila, quae in tutela Iovis est, quia dicitur dimicanti ei contra Gigantas fulmina ministrasse; quod ideo fingitur, quia per naturam nimii est caloris, adeo ut etiam ova quibus supersidet possit coquere, nisi admoveat gagaten lapidem frigidissimum, ut testatur Lucanus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt naues. ⁊ ꝑfer: imꝑãts modus est ut fer cineres amarilli foras. ss
reduces : ꝓpͥe reduces dicunt᷑ ꝗ pericula euadunt. sic in fra ut reduces
illi ludune. scilicet post periculũ illatũ ab aꝗla. is uersis aꝗlonibus: quia
postꝗͣ ad affricam iter uerterunt aduersus ante aquilo cepit esse ꝓsꝑior¬
is tu frustra auguriũ uani docure parentes: hoc aũt ad cõ firmandum er¬
rorẽ eneȩ dix̾it: ne diuinando dea esse crederet᷑. Quod aũt dicit uani
parentes: aut ypalage est id uanũ auguriũ. ut dare clasib austro. a
ibãt obscuri sub sola nocte ꝓipsi soli ꝑ obscurã noctẽ. aut certi uani parẽ¬
guria: multi uolunt ad nimiũ hoc amorẽ parentũ referri ꝗ teneritudinẽ a¬
fectus etiã suꝑflua docent liberos. ÷ bissenos cignos: cignos nauib cõparit
aqlĩ tempestan in auguruis aũt cõsiderande non sunt no solũ aues sed

Expanded text:
sunt naves’. PERFER imperativus modus est, ut «fer cineres, Amarylli foras». sunt naves’. PERFER imperativus modus est, ut «fer cineres, Amarylli foras». REDVCES proprie ‘reduces’ dicuntur qui pericula evadunt; sic infra ut «reduces illi ludunt», scilicet post periculum inlatum ab aquila. VERSIS AQVILONIBVS quia, postquam ad Africam iter verterunt, adversus ante Aquilo coepit esse prosperrimus. NI FRVSTRA AVGVRIVM VANI DOCVERE PARENTES hoc ad confirmandum errorem Aeneae dixit, ne divinando dea esse crederetur. Quod autem dicit ‘vani parentes’, aut hypallage est, id est vanum augurium, ut «dare classibus austros» et «ibant obscuri sola sub nocte» pro ‘ipsi soli per obscuram noctem’; aut certe ‘vani parenguria. Multi volunt ad nimium hoc amorem parentum referri, qui teneritudine adfectus etiam superflua liberos docent. BIS SENOS Csunt non solum aves sed
Abbreviated transcription (Latin):
pit querelas. ⁊ dolore: est aut narrantis ȩneȩ. aut certe suo dolo¬
ꝑ concessionẽ sic tradidit poeta. ut augmentũ faciat. ut hoc loco au¬
dierat uenus. sum piusseneas fama suꝑ ethera notus et cętera. dicit
m̃ ꝗsꝗs es. hoc est et si hec inte nõ sint hinc tñ constat esse felicem
qđ uenisti carthaginẽ. itẽ in secundo. ꝗsꝗs es amissos hĩc iã obli ui¬
scere graios. hoc est qualibet ratione contra nos bella susceꝑis. ss
haud credo inuisus celestib: litotes figura ꝑ cõtrariũ significans.
uit ui uos esse suꝑis caros. mortuos uero inferis. unde & uirgilius
de pallante: & nilsiã cȩlestibus ullis debentẽ. Itẽ contra. uos o mͥ manes este
boni: qm̃ suꝑis aduersa uoluntas. s auraᷤ uitales: ꝗhus uiuimꝰ. nil eĩ aliud
quietẽ. s tyriã : carthaginẽ a colonis. ⁊s adueneris urbem: ẏsterologia. ut
supra. ss ꝑge modo: tantũ modo. hoc est hȩc tibi sola sit cura: nã liberatȩ

Expanded text:
v. 386 Dolore est aut narrantis Aeneae, aut certe suo doloper concessionem sic tradit poeta, ut augmentum faciat. sicut hoc loco audiverat Venus 'sum pius Aeneas, fama super aethera notus' et cetera, dicit tamen 'quisquis es', hoc est, etiamsi haec in te non sint, hinc tamen constat esse felicem, quod venisti Carthaginem. item in secundo "quisquis es, amissos hinc iam obliviscere Graios" , hoc est, qualibet ratione contra nos bella susceperis. havd credo invisus caelestibus litotes figura per contrarium significans, nt vivos esse superis caros, mortuos vero inferis. unde et Vergilius de Pallante "et nil iam caelestibus ullis debentem" , item contra "vos o mihi manes este boni, quoniam superis aversa quietem». TYRIAM Carthaginem a colonis. ADVENERIS VRBEM hysterologia ut supra. PERGE MODO tantummodo, hoc est ‘haec tibi sola sit cura, nam liberatae