comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
restres aptissima ⁊ maxune adidpecus ad positum: Quihab predium habe
utr̃aq deb disciplinam. ⁊ agrcultutam ⁊ pecoris pascendi.⁊ enã uilla¬
tice pastionis. exea enim quoq fructus tollipossunt non medioeres. ex
ornitorib acleporarus. ⁊ piscinis. equis qm̃ deagncultura libium fũ¬
danie uxon ꝓpt̃ eius fundum fecrtibi iger turrani ur̃ quiuehem̃ter
delectaris pecore ꝓpt̾ea ꝙ te emptun entẽ incãpos macros ad mercatũ
ad ducuiti crebro pedes. quo facilius sũptib multa poscentib iniustre
eofacilius faciam : ꝙ ⁊ ipse pecuarias habuigrandes.i¬
ram. ex sermonib nr̃is collatis: cũ is qui peccuanas habuerunt in epi¬
ro magnas. tum.cum piratico bello inter delum ⁊ siciliã grecie dasibu̾
Um menates dissce̾sis: cossinius mͥ. noste non deinitiemus inquit:
ante quã tria illa explicans queceperas nuꝑ dicere. sumus interpel¬

Expanded text:
restres aptissima et maxume ad id pecus appositum, qui habet praedium, habere restres aptissima et maxume ad id pecus appositum, qui habet praedium, habere utramque debet disciplinam, et agri culturae et pecoris pascendi, et etiam villaticae pastionis. Ex ea enim quoque fructus tolli possunt non mediocres ex ornithonibus et leporariis et piscinis. E quis quoniam de agri cultura librum Fundaniae uxori propter eius fundum feci, tibi, Niger Turrani noster, qui vehementer delectaris pecore, propterea quod te empturientem in campos Macros ad mercatum adducunt crebro pedes, quo facilius sumptibus multa poscentibus ministres, quod eo facilius faciam, quod et ipse pecuarias habui granderam ex sermonibus nostris collatis cum iis qui pecuarias habuerunt in Epiro magnas, tum cum piratico bello inter Delum et Siciliam Graeciae classibus um Menates discessisset, Cossinius mihi, Nos te non dimittemus, inquit, antequam illa tria explicaris, quae coeperas nuper dicere, cum sumus interpel
Abbreviated transcription (Latin):
quinobis adueit quisaturi fiamus. exafrica. ⁊ serdinia. ⁊ nauib uindemiã
condimus. ex insula coa. ⁊chia. Itaq inqua terta eulturã agri docuenuit
pastores ꝓgeniem suam qui condiderurt urbemsitam: ibi contra ꝓgenies
coꝵ ꝓpt̃ auaniciam contri leges exegetibus fec̃piata. ignorautes. nõideu
ẽẽ agrieulturam ⁊ pastionem alius em̃ opilio ⁊ arator. tcesipossiure ua¬
in agro natum noncreat s tollit dentib. coutrabos domitus. cAsa fit ut
commodius nascatur frum̃tum insegete ⁊ pabulum innouali. Aliam
quã ratio acscientia coloni alia pastonis. Coloni. aeq agncultura factũ
ut nascerentur eterra. contra pastoris ea quenata expeccore. Quar um qũ
sotietas uterse magna: ꝓptea ꝙ pabulum infundo conpescere. quam
uendere plerumq magis expetit dũo fundi. ⁊ stercoratio ad fruetus t̃¬

Expanded text:
qui nobis advehat, qui saturi fiamus ex Africa et Sardinia, et navibus vindemiam qui nobis advehat, qui saturi fiamus ex Africa et Sardinia, et navibus vindemiam condimus ex insula Coa et Chia. Itaque in qua terra culturam agri docuerunt pastores progeniem suam, qui condiderunt urbem, ibi contra progenies eorum propter avaritiam contra leges ex segetibus fecit prata, ignorantes non idem esse agri culturam et pastionem. Alius enim opilio et arator, nec, si possunt in ain agro natum non creat, sed tollit dentibus; contra bos domitus causa fit ut commodius nascatur frumentum in segete et pabulum in novali. Alia, inquam, ratio ac scientia coloni, alia pastoris: coloni ea quae agri cultura factum ut nascerentur e terra, contra pastoris ea quae nata e pecore. Quarum quoniam societas inter se magna, propterea quod pabulum in fundo compascere quam vendere plerumque magis expedit domino fundi et stercoratio ad fructus ter
Abbreviated transcription (Latin):
IRimasni nr̃i maiores: nonsine causa p̃ponebant rusticos ro¬
manos urbanis. ut ruri enim quuiniulla uiuunt ignarioreᷤ ꝗͣ
qui inagro uersantur in aliquo oꝑe faciendo sicqui in oppido se¬
oereut quã quirura colerent desidiosiores putabant. Itaq a
ita diuiserunt. ut nonis modo dieb urbanas res usur parent. reliquiꝰ
septem ut ruia colerent. Quod dum seruauerunt institutum. utrum¬
q sunt consecuti ut ⁊ cultura
.igros fecũ dissimos haberent
⁊ ipsi ualetudine firmiores eeñt. ac negrecoꝵ ur baua desi derarẽt
gymnasia quenunc uix satis sugula sunt. nec putant se habere iul¬
lam. non inultis uocabulis reuneant grecis. quuiuoeent parti¬
culatim loca ꝓcceconam. palestrã. podoterion. peris tylon ornitho¬
na ꝑiptefoii. oporothecen. Igitur ꝙ uunc intramurum fere patres
familie correpserunt relictis fabce ⁊ aratro.⁊ manus mouere in alu¬
erunt urtheatro aecͥco quã insegetib ac iunens ac frum̃tum locamꝰ

Expanded text:
iri magni nostri maiores non sine causa praeponebant rusticos Romanos urbanis. Ut ruri enim qui in villa vivunt ignaviores, quam qui in agro uersantur in aliquo opere faciendo, sic qui in oppido sederent, quam qui rura colerent, desidiosiores putabant. Itaque annum ita diviserunt, ut nonis modo diebus urbanas res usurparent, reliquis septem ut rura colerent. Quod dum servaverunt institutum, utrumque sunt consecuti, ut et cultura agros fecundissimos haberent et ipsi valetudine firmiores essent, ac ne Graecorum urbana desiderarent gymnasia. Quae nunc vix satis singula sunt, nec putant se habere villam, si non multis vocabulis retinniat Graecis, quom vocent particulatim loca, procoetona, palaestram, apodyterion, peristylon, ornithona, peripteron, oporothecen. Igitur quod nunc intra murum fere patres familiae correpserunt relictis falce et aratro et manus movere maluerunt in theatro ac circo, quam in segetibus ac vinetis, frumentum locamus
Abbreviated transcription (Latin):
Egouõ inquã dicã dunitaxat ꝙ ẽ historicon deduab reb primi queac¬
cepi deorigine. ⁊ dignitate. Detercia parte ubiẽ dearte. scrofa susci¬
piet. ut semis grecis pastorib dicamgrece. ocitep. MOYTI OA ΛON
ME IN M. Nam mis magister clucilii hiprigenentui cuius nobiles pe¬
cuarie inbrut ncus habentur.S hec ita a nobis accipietis inquid sero¬
fa ut uosquiestis epirotici pecuaria thieta e remuneremininos a qui
sitis ꝓferatis inmedium. nemo eium omĩa potest scire¶ Cum accepissẽ
conditionẽ.⁊ mee partes ẽẽnt pͥme: non quonon ego pecu̾arias initaliam
habeam s non om̃s quibabeant citharã sunt eitharoedi. Igitur inquã
⁊ homnes ⁊ pecd̾: cum semꝑ fuisse sit necesse natura siue enim aliquod¬
fuit princi punt generan di anim alium ut putauit hales milesius
⁊ zenociti e us siũe contra pͥncipium hoꝵ extitit nullum. ut credidit
rythagoras sainius ⁊ aristoteles stagentes. necesse ẽ humane utte ad sũ

Expanded text:
ero, inquam, dicam dumtaxat quod est historicon, de duabus rebus primis quae accepi, de origine et dignitate, de tertia parte, ubi est de arte, Scrofa suscipiet, ut semigraecis pastoribus dicam graece, ὅς πέρ μου πολλὸν ἀμείνων. Nam is magister C. Lucili Hirri, generi tui, cuius nobiles pecuariae in Bruttiis habentur. Sed haec ita a nobis accipietis, inquit Scrofa, ut vos, qui estis Epirotici pecuariae athletae, remuneremini nos ac quae scitis proferatis in medium; nemo enim omnia potest scire. Cum accepissem condicionem et meae partes essent primae, non quo non ego pecuarias in Italia habeam, sed non omnes qui habent citharam sunt citharoedi: Igitur, inquam, et homines et pecudes cum semper fuisse sit necesse natura — sive enim aliquodfuit principium generandi animalium, ut putavit Thales Milesius et Zeno Citieus, sive contra principium horum extitit nullum, ut credidit Pythagoras Samius et Ari
Abbreviated transcription (Latin):
Inum souoles concinnare ut aluum bonam faciat. scđm uidenu cia¬
am ubiuites ablaqueantur.quãtũ putabis eirei satis eẽ uini tot ui¬
tes albaqueato ⁊ signato. earum radices dato cͥcum secato. ⁊ purgato.
uerat radices cõtundito inpila eas radices dato cͥcum uitẽ. ⁊ stercus
uetus ⁊ cinerẽ uet̃ẽm ĩ duas partes tre cͥcũdato radices uitis tram in
suꝑ inicitohunũ seotsũ legito siuoles ẜuare inuetustatẽ ad aluumouẽ¬
dam ẜuato necomisceas cum cet̃ouino. deeo uino eatũ sumito. ⁊ misce¬
to aqua. ⁊ bibito ante cenam. siue perculo aliũ mouebit. Inui nũ mixiũ
nuinum mustũ ueratri at manipulum coicito in anphorã ubi satiꝰrura
efferuerit deuino manipulum eictto. iduinum ẜ uato ad aluium

Expanded text:
inum si voles concinnare, ut alvum bonam faciat, secundum vindemiam, ubi vites ablaqueantur, quantum putabis ei rei satis esse vini, tot vites ablaqueato et signato. Earum radices circumsecato et purgato. Veratri atri radices contundito in pila, eas radices dato circum vitem et stercus vetus et cinerem veterem et duas partes terrae circumdato radices vitis. Terram oles servare in vetustatem ad alvum movendam, servato, ne conmisceas cum cetero vino. De eo vino cyatum sumito et misceto aqua et bibito ante cenam. Sine periculo alvum movebit. CAPUT 115 In vinum mustum veratri atri manipulum coicito in amphoram. Ubi satis efferverit, de vino manipulum eicito. Id vinum servato ad alvum
Abbreviated transcription (Latin):
item aliud. ꝙ molliore cubili facilius educentur. Catuli dieb .xx.
uidere incipiunt. duob mensib primis a partu non diuinguntur
amatre. s minutatim desue fiunt. educunt eos plures inuuum locũ.
⁊ iriritant ad pugnandum. quofiunt acriores. neq defetigan patui¬
tur. quofiant segniores. consue quoq fatiunt ut alligari possint.
nium leuib uinclis.quesi ab rodete conantur. neid co
cẽ uerlierib eosdeterrere solent. pluuiis dieb cubilia substernenda.
frondȩx in pabula.duab decausis. ut ne oblinantur aut ꝑ fri gescãt.
quidã eos castrant ꝙ eominis putant relinquere gregẽ. quidam non
fatiunt. ꝙ eos credunt minus acres fieri. quidam nucib grecis uia qͣ
trius ꝑungunt aures. ⁊ inter digitos. ꝙ musce ⁊ ricini pulices soleant
siboc unguine non sis usus: ea exulcereire. neuulnerent᷑ ab estus. in¬
ponuntur his colloria que uocantur melium. id ẽ eingulum circum

Expanded text:
item aliut, quod molliore cubili facilius educentur. Catuli diebus XX item aliut, quod molliore cubili facilius educentur. Catuli diebus XX videre incipiunt. Duobus mensibus primis a partu non diiunguntur a matre, sed minutatim desuefiunt. Educunt eos plures in unum locum et inritant ad pugnandum, quo fiunt acriores, neque defatigari patiuntur, quo fiunt segniores. Consue quoque faciunt ut alligari possint primum levibus vinclis; quae si abrodere conantur, ne id consuescant facere, verberibus eos deterrere solent. Pluviis diebus cubilia substernenda fronde aut pabulo duabus de causis: ut ne oblinantur aut perfrigescant. Quidam eos castrant, quod eo minus putant relinquere gregem; quidam non faciunt, quod eos credunt minus acres fieri. Quidam nucibus Graecis in aqua tritis perungunt aures et inter digitos, quod muscae et ricini et pulices soleant, si hoc unguine non sis usus, ea exulcerare. Ne vulnerentur a bestiis, imponuntur his collaria, quae vocantur melium, id est cingulum circum
Abbreviated transcription (Latin):
potius eum in lacte des intritum. ꝙ eo consuencibo uti pecore nonci¬
uto descunt. morticine ouis non patiuntur uescicarne. neductis a¬
pore : minus se abstineant. dant enam iux eossib ⁊ ea ipsa ossa cõ¬
tusa.dentes enum facit firmiores. ⁊ os magis patulum. pp̃terea ꝙ
uehementius diduciuitur male acrioresq fiunt ꝓpt̃ medularum¬
saporem. Cibum capere consueseunt inter diu. uln pascuntur. ue¬
speri ubistabulantur. feture pͥncipium ad mittendi faciunt ueris pͥn¬
cipio. tum enim diciuntur catulire .i. ostendere uellese matitari.
que cum admis. se pariunt circiter solstiuo. pregnates enĩ solent
ẽẽ ternos m̃ses. In fetura dandum potius hordeacios quã trtticiospa¬
nes magis enĩ eo aluntur ⁊ lat̾is prebent maiorem facultatẽ. Innu¬
tricatu scd̾m partum siplures sunt statim eligere oportet quos ha¬
bere uelis. reliquos abicere. quã paucissimos reliqueris. tam optimi
in alendofiunt ꝓpt̃ copiam lactis. substernitur eis acus. aut quid

Expanded text:
potius eum in lacte des intritum, quod eo consueti cibo uti a pecore non cito desciscunt. Morticinae ovis non patiuntur vesci carne, ne ducti sapore minus se abstineant. Dant etiam ius ex ossibus et ea ipsa ossa contusa. Dentes enim facit firmiores et os magis patulum, propterea quod vehementius diducuntur malae, acrioresque fiunt propter medullarumsaporem. Cibum capere consuescunt interdiu, ubi pascuntur, vesperi, ubi stabulantur. Feturae principium admittendi faciunt veris principio; tum enim dicuntur catulire, id est ostendere velle se maritari. Quae tum admissae, pariunt circiter solstitium; praegnantes enim solent esse ternos menses. In fetura dandum potius hordeacios quam triticios panes; magis enim eo aluntur et lactis praebent maiorem facultatem. In nutricatu secundum partum, si plures sunt, statim eligere oportet quos habere velis, reliquos abicere. Quam paucissimos reliqueris, tam optimi in alendo fiunt propter copiam lactis. Substernitur eis acus aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
inum indolus bocmodo uenire opertet. ium incolleo sing
quidra gene ⁊ singule urne dabuntur. ꝙ neq aecat neq
muceat id dabitur.intriduo ꝓximo uirboni arbitratu degu¬
dns rem soluito. siemptor postularit: dñs ius iurandum dabit
uerũ focisse. locus uni adħ. ortubres pͥmas dabitur. siante nõ
deportauerit dñs unoquid uolet faciet. cẽta lex: que olce pendenti.
ualege pabulum hiberiium uenire oporteat.

Expanded text:
s hoc modo venire oportet. Vini in culleos singulos quadragenae et singulae urnae dabuntur. Quod neque aceat neque muceat, id dabitur. In triduo proxumo viri boni arbitratu deguus erit, pro eo resolvito. Si emptor postularit, dominus ius iurandum dabit verum fecisse. Locus vinis ad K. Octobres primas dabitur. Si ante non deportaverit, dominus vino quid volet filia faciet. Cetera lex, quae oleae pendenti. Qua lege pabulum hibernum
Abbreviated transcription (Latin):
abam inlocis ualidis noncalaminosis sercto. uiciam. ⁊ fenũ grecum.
quãminiine herbosis locis serito. Siliginẽ tuticum in loco aꝑto. cel so
ubisol quãdutsume siet senoportet lentim. in rudecto ⁊ rubri cosolo¬
coquiherbosus non siet sento. Hordeum quilo eus nouuserit. aut qui
restibilis fieri potent: sento. inmestrẽ quo iiloco sem̃tim maturam fac̃ẽ
porueris. ⁊ quiloeus restibilis crassitudine sien poñt.senop
Rapinam⁊ coles rapicuuñ fiant: ⁊ raphanum. in locostercorato bene.aut ui
loco crasso serito.¬
N que segetẽ stercorent.

Expanded text:
abam in locis validis non calamitosis serito. Viciam et faenum Graecum quam minime herbosis locis serito. Siliginem, triticum in loco aperto celso, ubi sol quam diutissime siet, seri oportet. Lentim in rudecto et rubricoso loco, qui herbosus non siet, serito. Hordeum, qui locus novus erit aut qui restibilis fieri poterit, serito. Trimestre, quo in loco sementim maturam facere non potueris et qui locus restibilis crassitudine fieri poterit, seri oportet. Rapinam et coles rapicii unde fiant et raphanum in loco stercorato bene aut in loco crasso serito. Quae segetem stercorent.
Abbreviated transcription (Latin):
inumbnaultima. quil gregib sine pastorib canes accessissent pa¬
storem ut dedurent in me tampinos saltus ⁊ traclepore indecum
domum redissent quid alocum deduxerant hedesiderio hominum
dieb paucis postea canes suasponte cum dierum multoꝵ uia interẽ
sibi exagris cibatia p̃buerunt. atq inumbram ad pastores redierẽ
neq eoꝵꝰ quis quã fecerat ꝙ in agrcultura saserna p̃cepit. quiureli
sencane sectari utranã obiciat coctam. magnu intere exsenuntee
canes eodem ꝙ cognati maxime intersesunt p̃sidio. s quod quatum
de emptione fit alt̾ius cum apriore dño scđo traditume. Sesanitate
⁊ noxa scipulationes funt eadem que in pecure. nisiq hic utiliter
exceptum ẽ. alii precium fatiunt in singulã danum. alii ut catuli se

Expanded text:
in Umbria ultima, quibus gregibus sine pastoribus canes accessissent, pain Umbria ultima, quibus gregibus sine pastoribus canes accessissent, pastores ut deducerent in Metapontinos saltus et Heracleae emporium, inde cum domum redissent qui ad locum deduxerant, e desiderio hominum diebus paucis postea canes sua sponte, cum dierum multorum via interesset, sibi ex agris cibaria praebuerunt atque in Umbriam ad pastores redierunt. Neque eorum quisquam fecerat, quod in agri cultura Saserna praecepit: qui vellet se a cane sectari, ut ranam obiciat coctam. Magni interest ex semine esse canes eodem, quod cognati maxime inter se sunt praesidio. Sequitur quartum de emptione: fit alterius, cum a priore domino secundo traditus est. De sanitate et noxa stipulationes fiunt eaedem, quae in pecore, nisi quod hic utiliter exceptum est: alii pretium faciunt in singula capita canum, alii ut catuli se
Abbreviated transcription (Latin):
habeant labro tectos. capitib auriculis magnis acflaccis. crassis
ceruicib accollo. internoslis articulorum longis. crurib accollo inter¬
diente ci displorantur. digitis discretis. ungiubꝰ duris accurius. se¬
lone ut corneo nenimiumi duro si ut ferm̃tato ac molli. afeminib
suminis corpore subp̃sso. spina neq eminula neq curua. cauda
crassa. latrato graui. hiatu magno.colore potissimum albo. quod
equalib papillis. Item uidendum ut boni seminii sint. Itaq aregi¬
onib appellantur lacones epirotici. salamtini. Uidendum neaue¬
natorib aut laniis canes emas. altĩ ꝙ ad pecus sequendum iuertes al¬
teri siidernt leporem aut cerum ꝙ eũ potius quã oues sequentur.
Quare aut pastonb empta melior que oues sequi consueuit. aut sine
ulla consuetudine que fuerit canis enim facilius quid ad suescit. quo¬
eaque consuetuoo firmior. quiescit ad pastores quã que ad pecudes.
lublius aut fidius pontianus anittninus. cum greges ouium emiss

Expanded text:
habeant labro tectos, capitibus et auriculis magnis ac flaccis, crassis cervicibus ac collo, internodiis articulorum longis, cruribus recdienti ei displodantur, digitis discretis, unguibus duris ac curvis, solo ne ut corneo ne nimium duro, sed ut fermentato ac molli; a feminibus summis corpore suppresso, spina neque eminula neque curva, cauda crassa; latrato gravi, hiatu magno, colore potissimum albo, quod aequalibus papillis. Item videndum ut boni seminii sint; itaque et a regionibus appellantur Lacones, Epirotici, Sallentini. Videndum ne a venatoribteri, si viderint leporem aut cervum, quod eum potius quam oves sequentur. Quare a pastoribus empta melior, quae oves sequi consuevit, aut sine ulla consuetudine quae fuerit. Canis enim facilius quid adsuescit, eaque consuetudo firmior, quae fit ad pastores, quam quae ad pecudes. Publius Aufidius Pontianus Amiterninus cum greges ovium emisset
Abbreviated transcription (Latin):
icos mariscas. in loco cretoso ⁊ aptosento. africanas. ⁊ herculianas sacõ¬
unas. hibernas tellanas atras pediculo longo : eas in loco erassiore aut
stercoratosento. Faato. Pratum sunriguum habebis: sinõerit siccũ
nefrnũ desi sum mittito. Suburbe hortum omẽ genus coronamta
om̃e genus bulbos. magancos. murtum. cõiugulum. ⁊ albũ.⁊ iugnuĩ
loream del phiam. ⁊ cipream. ⁊ siluatieã. nuces caluas. abellanas. pre¬
nestinas. grecas. hec facito inserantur. Fundũ urbanũ. ⁊ quieũ fundũ
ĩolum habebit. ta paret itaq cõserat. un quã sollertusimũ abeat.¬
R Salieta locis a quosis.

Expanded text:
icos mariscas in loco cretoso et aperto serito; Africanas et Herculaneas, Sacontinas, hibernas, Tellanas atras pediculo longo, eas in loco crassiore aut stercorato serito. Pratum si inrigivum habebis, si non erit siccum, ne faenum desiet, summittito. Sub urbe hortum omne genus, coronamenta omne genus, bulbos Megaricos, murtum coniugulum et album et nigrum, loream Delphicam et Cypriam et silvaticam, nuces calvas, Abellanas, Praenestinas, Graecas, haec facito uti serantur. Fundum suburbanum, et qui eum fundum solum habebit, ita paret itaque conserat, uti quam sollertissimum habeat. Salicta locis aquosis
Abbreviated transcription (Latin):
antina ⁊ paruauana rictunda. fut qui uocabitur ab alus fac¬
quẽ alterẽ leto uentre uespa quesimilitudinẽ habet apis. ne¬
que souia ẽ operi÷ nocere solet morsu qua apes ase sect nuit he
diffenint interse quefere ⁊ cicusunt. niuic feras dicoiqnim
sib nestribns locis postitant. cicures qui incuitseras elseo: anin¬
noressunt magnamdme ⁊ pilose ⁊ opisien mlgis Inestres aoi
smptorem moere oporir ualeant ansint ẽ magis. Iurmerdo

Expanded text:
optima est parva varia rutunda. Fur qui vocabitur, ab aliis fucoptima est parva varia rutunda. Fur qui vocabitur, ab aliis fucus, est ater et lato ventre. Vespa, quae similitudinem habet apis, neque socia est operis et nocere solet morsu, quam apes a se secernunt. Hae differunt inter se, quod ferae et cicures sunt. Nunc feras dico, quae in silvestribus locis pascitant, cicures, quae in cultis. Silvestres minores sunt magnitudine et pilosae, sed opifices magis.In emendo emptorem videre oportet, valeant an sint aegrae.
Abbreviated transcription (Latin):
agitentur neue interse contingant. cum mordine sint posite
sic interuallo inter posito. alt̃um ⁊ tercium ordinẽ in fra facuit̃.¬
⁊ aiunt potius hinc demi oportere. quã addi quartum. media
aluo. in qua introeant apesfaciunt foramina parua. dextra ac
sinistra. ad extrema qua mellatu fauum eximere possunt. oper¬
cula imponunt alus. Optime fuint: corticee. derernine. fie¬
larius inspecedeb. fumigans leuiter eas. ⁊ ab spureicus purga¬
re aluum. ⁊ uermiculos seicere. preterea ut anim aduertat. ne
reguli plures existant. initiles enĩ funt ꝓpĩ seditiones. cum ⁊ quꝗ¬
dam dicunt : inagenera aut̃ sint dum cunin apib. niger. ruber
nanus. ut menecrates senbu duo. niger. ⁊ uanus. quitta meli¬
or ut expediat mellana cum duosint eadẽ aluo. inter ficere ni¬
grumi. cuni sit cum altero rege eẽ seditiosum. ⁊ corrum pere al¬
uemin fugei aut cum uulttudine fugetur. dereliquis apib

Expanded text:
ne agitentur neve inter se contingant, cum in ordinem sint positae. ne agitentur neve inter se contingant, cum in ordinem sint positae. Sic intervallo interposito alterum et tertium ordinem infra faciunt et aiunt potius hinc demi oportere, quam addi quartum. Media alvo, qua introeant apes, faciunt foramina parva dextra ac sinistra. Ad extremam, qua mellarii favum eximere possint, opercula imponunt. Alvi optimae fiunt corticeae, deterrimae ficlarius inspicere debet fumigans leniter eas et ab spurcitiis purgare alvum et vermiculos eicere. Praeterea ut animadvertat ne reguli plures existant; inutiles enim fiunt propter seditiones. Et quidam dicunt, tria genera cum sint ducum in apibus, niger ruber varius, ut Menecrates scribit, duo, niger et varius, qui ita melior, ut expediat mellario, cum duo sint in eadem alvo, interficere nigrum, cum sit cum altero rege, esse seditiosum et corrumpere alvom, quod fuget aut cum multitudine fugetur. De reliquis apibus
Abbreviated transcription (Latin):
autum nim. S⁊ ut hoc aptissimum ad sanitatem a
sic ad melli fitium thymũ. ꝓpt̃ hoc: sicculum mel fert palmã
ꝙ hibi thymum bonum frequens ẽ. Itaq quidam thymum cõ¬
tundunt inpila.⁊ diluunt in aqua tepida. eo conspergunt. omĩa
seminana consita apium causa. Quod ad locum ꝑtinet. hoc genꝰ
potissimum eligendum iuxta uillam. non quo non inuille por¬
ncu quoq quidam quotutius eẽnt aluariam collocarent ubisint
alui faciunt exiuminib rutundes. alii eligno a corticib. aluexar¬
bore caua. alui fictiles. alu euam ex ferulis quadratas longas pe¬
des circier ternos. latas pedem. s ut ita ut parum sunt. que
conpleant ut eas conangustent. in uastoloco inani despondeant
animum. hec omĩa. uocant a mellis alimonio aluos. quasideou
dentur medias facere angustisimas. ut figuram imitentur ea¬
rum. uitiles fimo bubulo oblinunt untus ⁊ extra neaspentate ab¬
ntur easq aluos ita conlocant in mutulis parietis.

Expanded text:
tium. Sed ut hoc aptissimum ad sanitatem apium, sic ad mellificium thymum. Propter hoc Siculum mel fert palmam, quod ibi thymum bonum frequens est. Itaque quidam thymum contundunt in pila et diluunt in aqua tepida; eo conspergunt omnia seminaria consita apium causa. Quod ad locum pertinet, hoc genus potissimum eligendum iuxta villam, non quo non in villae porticu quoque quidam, quo tutius esset, alvarium collocarint. Ubi sint, alii faciunt ex viminibus rutundas, alii e ligno ac corticibus, alii ex arbore cava, alii fictiles, alii etiam ex ferulis quadratas longas pedes circiter ternos, latas pedem, sed ita, ubi parum sunt quae compleant, ut eas conangustent, in vasto loco inani ne despondeant animum. Haec omnia vocant a mellis alimonio alvos, quas ideo videntur medias facere angustissimas, ut figuram imitentur earum. Vitiles fimo bubulo oblinunt intus et extra, ne asperitate absterreantur, easque alvos ita collocant in mutulis parietis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cunt quã dixi. ut in aratis qui faciunt restibiles segetes plus tollunt
ti ex intuallis. sic in aluissinon ꝗͦ mannuis eximas. aut i
multum. ⁊ in agis his assiduas habeas apes ⁊ magis fruetuosas. Exim̃¬
derum fauorum primum putant eẽ tẽpus. uergiliatum exortum.
scdmn. estate aeta antequam tetus exonatur arctutus. tereium: post
uergiliarum occasum ⁊ ita si scd̾a sit aluos ut neplus tercia pars exi¬
matur mellis. reliquum exhiematione relinquatur. sine aluus
non sit fertilis. iusi ꝗd ex simatur exempto cũ ẽ maior neq unu¬
sam. neq palam facere oportet nedesitiant animum. Iauiꝗ
eximuntur siqua pars nqͥ chil habet incu̾natum. cuiltello p̃sica¬
tur. ꝓuidendum ne firmiores a ualenti otib opptimantur. eoe

Expanded text:
cunt, quam dixi. Ut in aratis qui faciunt restibiles segetes, plus tollunt cunt, quam dixi. Ut in aratis qui faciunt restibiles segetes, plus tollunt frumenti ex intervallis, sic in alvis, si non quotannis eximas aut non aeque multum, et magis his assiduas habeas apes et magis fructuosas. Eximendorum favorum primum putant esse tempus vergiliarum exortu, secundum aestate acta, antequam totus exoriatur arcturus, tertium post vergiliarum occasum, et ita, si fecunda sit alvos, ut ne plus tertia pars eximatur mellis, reliquum ut hiemationi relinquatur; sin alvus non sit fertilis, ne quid eximatur. Exemptio cum est maior, neque universam neque palam facere oportet, ne deficiant animum. Favi qui eximuntur, siqua pars nihil habet aut habet incunatum, cultello praesicatur. Providendum ne infirmiores a valentioribus opprimantur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt ꝑducere non longe inde oblinunt erithace. atq a piastro. ce¬
tensq reb quib oelectantur. Ubi consederunt: ad ferunt aluum ꝓ¬
pe. eãsdem in licus elitam uitus. ⁊ ꝓpe. aposite fumoleni cireum¬
do. cogunt eas intrare. ut qua uinouam coloniam cum introierunt.
ꝑmanent adeo libenter. ut enam siꝓximam posueris illam aliũ
unde exierunt. tam̃ nouo oo micilio potius sit contente. Qd̃ ad
pastiones ꝑtinere sum ratus qmdixi : nunc iam quoius adhibetur
ea cura defructu dicam. Exi mendorum fauorum signum sumũt.
exipsis un saluos habeat uem cum germinarit coniecturam ca¬
uiunt. suntus faciunt bonibum.⁊ cum introeunt. a
ta uidentur mellis menbranis. cum sit repleti melle iuętimedo
quidam dicunt oportere itaut nouem partes tollere decumam re¬
linquere. ꝙ si omẽm eximas. ferte ut discendant. Alui hoc eus relin¬

Expanded text:
volunt perducere, non longe inde oblinunt erithace atque apiastro cevolunt perducere, non longe inde oblinunt erithace atque apiastro ceterisque rebus, quibus delectantur. Ubi consederunt, afferunt alvum eisdem inliciis litam intus et prope apposita fumo leni circumdato cogunt eas intrare. Quae in novam coloniam cum introierunt, permanent adeo libenter, ut etiam si proximam posueris illam alvum, unde exierunt, tamen novo domicilio potius sint contentae. Quod ad pastiones pertinere sum ratus quoniam dixi, nunc iam, quoius causa adhibetur ea cura, de fructu dicam. Eximendorum favorum signum sumunt ex ipsis uiris alvos habeat nem congerminarit coniecturam capiunt, si intus faciunt bombum et, cum intro eunt acta videntur membranis, cum sint repleti melle. In eximendo quidam dicunt oportere ita ut novem partes tollere, decumam relinquere; quod si omne eximas, fore ut discedant. Alii hoc plus relin
Abbreviated transcription (Latin):
sa ponunt ad aluos. hec subplentur. Aluiuuã passam ⁊ ficum cum
pĩfuerunt : ad fundiuit sapam. adq exeo factas offas apponunt ibi
quo oras hieme in pabulum. ꝓcedere tam̃ possuit cumexamen exi¬
turum ẽ. ꝙ fieri solet cum aduate ꝓspere sunt multe. Ac ꝓgentemue
incoloniam emittere uolunt. ut olim crebro sabini factitauerunt
ꝓpt̃ multitudinem liberoritm. Huius ꝙ duo solent preire signasci¬
tur. unum: quod suꝑiorib diebus maxime uesꝑtinis multe ante
foramen ut uue alie exaliis pendent conglobate.alterum : ꝙ cumia
euolature sint aut etiam inceperunt: consonant uehementer ꝓ in¬
de ut milites facunt cum castra mouent. que pmno cum exierunt in
conspectu uolitant. Reliquas que nondum congregatesint respec¬
tantes dumi conueniant. cum amiliano cum id fecisse sunt animad¬
uerse. iaci undo in eas puluerẽ ⁊ circum tiniendo aere ꝑterite. quo

Expanded text:
sa ponunt ad alvos, haec supplentur. Alii uvam passam et ficum cum sa ponunt ad alvos, haec supplentur. Alii uvam passam et ficum cum pisierunt, affundunt sapam atque ex eo factas offas apponunt ibi, quo foras hieme in pabulum procedere tamen possint. Cum examen exiturum est, quod fieri solet, cum adnatae prospere sunt multae ac progeniem ut coloniam emittere volunt, ut olim crebro Sabini factitaverunt propter multitudinem liberorum, huius quod duo solent praeire signa, scitur: unum, quod superioribus diebus, maxime vespertinis, multae ante foramen ut uvae aliae ex aliis pendent conglobatae; alterum, quod, cum iam evolaturae sunt aut etiam inceperunt, consonant vehementer, proinde ut milites faciunt, cum castra movent. Quae primum exierunt, in conspectu volitant reliquas, quae nondum congregatae sunt, respectantes, dum conveniant. A mellario cum id fecisse sunt animadversae, iaciundo in eas pulvere et circumtinniendo aere perterritae, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ples iinisterium quoꝙ fien it⁊ nuce greui⁊ el apsano. sibũ
niel cerã. Inẽ exaliis florib ita cirpere ut alias aosingudas dibi
sumant alia ad plures. nec uouetiam aluit discrimen sequantur incar¬
ptura. aut eas sequatur ut in melle. ꝙ exalia rfatiant liquidum mel.
ut escisere flore. exalia contraspissum ut errore marino. sic exalia re
ut efico: meluisuaue.cytisobonum. ⁊ ethimo optimum. cibipars ꝙ po¬
tio ⁊ eaus aquali quida unde bibant ẽẽ oportet. camq ꝓpinquam que
p̃ter fluat. aut iualiquẽ locum in fluat ita ut ne altitudine escendat.
duo aut tres digitos. in aqua aquaiaceant teste aut lapilli.tta ut extent
paulum. ubiadsidere ⁊ bibere possuit. in quadiligenter habendacu¬
b.netum inelle cogantur solouiuere.aut reliquere ex inanita saluos.
gitur ficorum pinguium cutiter decem pondo. de co quontinaiii con¬
g sex. quas coctas in offas ꝓpe apponunt. Alii. aquam mulsam inua

Expanded text:
plex ministerium quoque fieri, ut ex nuce Graeca et e lapsano cibum, mel, ceram. Item ex aliis floribus ita carpere, ut alia ad singulas res sumant, alia ad plures, nec non etiam aliut discrimen sequantur in carptura aut eas sequatur, ut in melle, quod ex alia re faciant liquidum mel, ut e siserae flore, ex alia contra spissum, ut e rore marino; sic ex alia re, ut e fico mel insuave, e cytiso bonum, e thymo optimum. Cibi pars quod potio et ea iis aqua liquida, unde bibant esse oportet, eamque propinquam, quae praeterfluat aut in aliquem lacum influat, ita ut ne altitudine escendat duo aut tres digitos; in qua aqua iaceant testae aut lapilli, ita ut extent paulum, ubi adsidere et bibere possint. In quo diligenter habenda cura ubus, ne tum melle cogantur solo vivere aut relinquere exinanitas alvos. Igitur ficorum pinguium circiter decem pondo decoquont in aquae congiis sex, quas coctas in offas prope apponunt. Alii aquam mulsam in va
Abbreviated transcription (Latin):
licrani boc illis d faui melliti unus pomendi. a facib nenlongen
ner cum anim ad uerterait. aut inopiam eẽ hbuisse dicttis arte eũ
sint ares moibide prt̃ pͥmoris uernos pastus quiex florib uucis
grece ⁊ eurusiunt. cocliacas fien atq urina potais fieri neficis¬
diias ppolim uocant. equo faciunt ad foramen intrortus ꝓt retim
in aluum maxime estate quaremenam nomine eodem medici
intntir inem plastris. ꝓpt̃ quã rem etiam canus insacra ura quã
mel uenit. erithacen uocant: quib: fauos extremos inter se
cina examen uliuolunt considere eum ramum aliamue quã
remi oblinunt hoc ad mixto apiastro. fauus ẽ quẽ fingunt mia¬
tis auatum erera eum singula causa senalatera habeant ꝙ singu¬
lis pedes dedit natura neq que ad feruntur ad quatiuor nita¬
cundos ꝓ polui erithocem fauum. mel. ex hisdem om̃ib reb
capere dicunt. simplex ꝙ malo punico⁊ a sparago cibum carpot
solu erolea erbore cara mofieo mel s nonbenumd u earpat¬

Expanded text:
licium hoc illis, et favi melliti intus ponendi a faucibus non longe, ne, cum animadverterint aut inopiam esse . . . habuisse dicit. Is ait, cum sint apes morbidae propter primoris vernos pastus, qui ex floribus nucis graecae et cornus fiunt, coeliacas fieri atque urina pota reficiendas. Propolim vocant, e quo faciunt ad foramen introitus protectum ante alvum maxime aestate. Quam rem etiam nomine eodem medici utuntur in emplastris, propter quam rem etiam carius in sacra via quam mel venit. Erithacen vocant, quo favos extremos inter seocirca examen ubi volunt considere, eum ramum aliamve quam rem oblinunt hoc admixto apiastro. Favus est, quem fingunt multicavatum e cera, cum singula cava sena latera habeant, quot singulis pedes dedit natura. Neque quae afferunt ad quattuor res faciendas, propolim, erithacen, favum, mel, ex iisdem omnibus rebus carpere dicunt. Simplex, quod e malo punico et asparago cibum carpant solum, ex olea arbore ceram, e fico mel, sed non bonum. Duplex m
Abbreviated transcription (Latin):
p.iii.⁊ dĩg̃.iii. foram̃ in orbes seii. pedes quoque̾ uersum facito. ter¬
cium trapetum latum .iiii. int̃miliarium ⁊ labrum.p. i labrum
Politionem quo pacto dari oporteat.

Expanded text:
. Foramen in orbis semipedem quoquo versum facito. Tertium trapetum latum P. IIII , inter miliarium et labrum P. I , labruPolitionem quo pacto partiario dari oporteat.
Abbreviated transcription (Latin):
mis uasis miuorb .p.lc. funẽ loreum in plostrũ iustũ. p.lx.
semifunium. pedes. xlu. lora retinacula in plostrum. p.xxxui.
ad aratrum .ꝑ xxui. lora p̃ductona .p.xxuii.s. subugia in
lustrũ lora.p.xix. funiculum.pxu. inaratrũ subiugia lora
p.xii. funiculum.p.iix. trapetos latos maximos.p.iiii.S. orł
altos.p.uii.s. orbis medios ex lapri cediniscum exinet crafsospe¬
dẽ ⁊ palmum.intermilianum ⁊ labrum.p.ii.drgitos.ui. labra crã¬
sadigitum. secũdarium trapetum latum .p.iiii ⁊ paliũ iutermili

Expanded text:
mis vasis, minoribus P. LI . Funem loreum in plostrum iustum P. LX , semifunium P. XLV , lora retinacula in plostrum P. XXXVI , ad aratrum P. XXVI , lora praeductoria P. XXVII S , subiugia in plostrum lora P. XIX , funiculum P. XV , in aratrum subiugia lora P. XII , funiculum P. IIX . Trapetos latos maximos P. IIII S , orbis altos P. III S , orbis medios, ex lapicaedinis cum eximet, crassos pedem et palmum, inter miliarium et labrum P. I digitos II , labra crassa digitos V . Secundariu
Abbreviated transcription (Latin):
atrẽ familie iullam rusticam bene edificatã hab̾e expedit. Cellam
possit. olea ubilecta sir. oleum fiat cõtinuo necorumpatur. Cogitato. ꝙp̃¬
anius tẽpestates magnas uenire. ⁊ oleum deicere solere. sicito sustu¬
leris ⁊ uasa parata erunt. damni nichil erit extẽpestate.⁊ oleum uindiu̾¬
rifacies. Iniugera oleti. cxx. uasabina ẽẽ oport. Sioletum bonum
bencq frequens cultumq erit. trapetos bouos priuos. in pares ẽẽ oportet.
Siorbes contrai suit ut cõmutare possis funes lorros pͥuos uectes senõ
fibulas duodenas medipontos priuos loreos tronchileas grecanicas
binis funib sparteis ducant urbiculis suꝑiorib octonis iufenonb
senis. cinus duces. sirotas uoles facẽ. tardius ducetur.si minore labore.¬

Expanded text:
atrem familiae villam rusticam bene aedificatam habere expedit, cellam possit. Olea ubi lecta siet, oleum fiat continuo, ne corrumpatur. Cogitato quotannis tempestates magnas venire et oleam deicere solere. Si cito sustuleris et vasa parata erunt, damni nihil erit ex tempestate et oleum viridiuri facies. In iugera oleti CXX vasa bina esse oportet, si oletum bonum beneque frequens cultumque erit. Trapetos bonos privos inpares esse oportet, si orbes contriti sient, ut conmutare possis, funes loreos privos, vectes senos, fibulas duodenas, medipontos privos loreos. Trochileas Graecanicas binis funibus sparteis ducunt: orbiculis superioribus octonis, inferioribus senis citius duces; si rotas voles facere, tardius ducetur, sed minore labore.
Abbreviated transcription (French):
bid aps ꝓfanata comestaq ent: uerno arare incipito. ⁊ locapͥmũ fiat¬
arato quesiccissima erunt ⁊ que crassissima et a quosissima erunt
ea postremum arato dunnepus obdurescant.¬
R Propagatio olee

Expanded text:
bi daps profanata comestaque erit, verno arare incipito. Ea loca primum arato, quae siccissima erunt, et quae crassissima et aquosissima erunt, ea postremum arato, dum ne prius obdurescant. Propagatio
Abbreviated transcription (Latin):
alii circum pinos ut hab uxor iusabinis. alii cupressos ut ego habu
inuesuio. Alu ulmos ut multi habent incrustumitio. Quod¬
ubi id pote ut ibi ꝙ ẽ cãpus nulla potior serenda. ꝙ maxie. frue¬
tuosa ꝙ ⁊ sustinet sepem.accolit.aliquod cerbulał nuarũ.i fruu¬
⁊ locum difsiman ministrat. ouib acbubus. ac uirgas prebet
s. finil tuendis ¶Relinquitur altera pars que ẽ extra fundum. eniꝰ¬

Expanded text:
alii circum pinos, ut habet uxor in Sabinis, alii cupressos, ut ego habui alii circum pinos, ut habet uxor in Sabinis, alii cupressos, ut ego habui in Vesuvio, alii ulmos, ut multi habent in Crustumino: ubi id pote, ut ibi, quod est campus, nulla potior serenda, quod maxime fructuosa, quod et sustinet saepe ac cogit aliquot corbulas uvarum et frondem iucundissimam ministrat ovibus ac bubus ac virgas praebet  finibus tuendis. XVI. Relinquitur altera pars, quae est extra fundum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
frrebinis aut tenus aut exaboribus truncis demisis u tetram de¬
inceps constuutis. Tercium militare sepimentumẽ. fossa ettereu
ager. s fossa ita idonea si omnẽ aquam qua ccelo uenit reciperepo.¬
test. aut fastigium hab ut exeat effundo aggenis bonui. quiuntri¬
secus iinctus fossa. aut ita arduus: ut eunt rranscendere uonsie fa¬
cile. Hoc genus sepes sien sedm uias publicas solent.⁊ sedm amnes
adiuam salariam magro crustrimino. iudeir lic locis aliꝙ cio¬
iunctos aggeres confossis ne flum agris noceat. aggeres facint si¬
ne fossa. eos quidam uocant muros. uͦt in agro renno. Quĩtũ fabrile
sepinitumẽ. Nlouissimum macena. hirius fere spccies. quattuor
copiosius in fomus ut in hispanie agreerentino. preterea sinescꝑã
fines predu sationisationis notis arbuꝵ tutiores furt. ne fanuli¬
e rixentut cũ uicins. aclimue exlitib iudicẽ querant. Serunt

Expanded text:
fere binis aut ternis aut ex arboribus truncis demissis in terram defere binis aut ternis aut ex arboribus truncis demissis in terram deinceps constitutis. Tertium militare saepimentum est fossa et terreus agger. Sed fossa ita idonea, si omnem aquam, quae e caelo venit, recipere potest aut fastigium habet, ut exeat e fundo. Agger is bonus, qui intrinsecus iunctus fossa aut ita arduus, ut eum transcendere non sit facile. Hoc genus saepes fieri secundum vias publicas solent et secundum amnes. Ad viam Salariam in agro Crustumino videre licet locis aliquot coniunctos aggeres cum fossis, ne flumen agris noceat. Aggeres faciunt sine fossa: eos quidam vocant muros, ut in agro Retino. Quartum fabrile saepimentum est novissimum, maceria. Huius fere species quattuor, compositis in formis, ut in Hispania et agro Tarentino. XV. Praeterea sine saeptis fines praedi satione arborum tutiores fiunt, ne familiae rixentur cum vicinis ac limites ex litibus iudicem quaerant. Serunt
Abbreviated transcription (Latin):
paniã feruore musti rupte. teꝙ nondolea initalia. Item cẽta ntẽsns
talli acluculi ullis pessimo publieo elificatis certant quohilabotent
ut spectent sua estiua tneliaria ad frigus orients. In berna adsolem
occidenten. petius quã ut antiqui. iu quã partẽ cellam uitanam
aut olearia fenesitas habent. cum fructus in eoumianus querat addo¬
lia aera fngidiorem. itẽ olearia calidiorẽ. itẽ uidere oportet siest
tutandi causa fundi aut parts fiant dicani. Carũ uutelarum genera
iiii. unum naturale alierum agreste. teruum nulitare. quartum fa¬
brile. horum unum quodq species habet plures. Primum naturale se¬
pimentum ꝙ obseri solet uirgultis aut spuus. ꝙ habet radires. aciuue
s. ptereuntis lascuu nonmeturt facem ardente.S¬
ex agresti ligno. s nonuiuit. sit aut pili stauctu ꝙebris epargultis
inplicatis aut latis ꝑforatis. ⁊ ꝑca formina naiectis nauectis longuriꝰ

Expanded text:
pania fervore musti ruptae neque non dolea in Italia. Item cetera ut essent pania fervore musti ruptae neque non dolea in Italia. Item cetera ut essent telli ac Luculli villis pessimo publico aedificatis certant. Quo hi laborant ut spectent sua aestiva triclinaria ad frigus orientis, hiberna ad solem occidentem, potius quam, ut antiqui, in quam partem cella vinaria aut olearia fenestras haberet, cum fructus in ea vinarius quaerat ad dolia aera frigidiorem, item olearia calidiorem. Item videre oportet, si esttutandi causa fundi aut partis fiant, dicam. Earum tutelarum genera IIII, unum naturale, alterum agreste, tertium militare, quartum fabrile. Horum unum quodque species habet plures. Primum naturale saepimentum, quod opseri solet virgultis aut spinis, quod habet radices ac vivit, praetereuntis lascivi non metuet facem ardenteest agrestis e ligno, sed non vivit: fit aut palis statutis crebris et virgultis implicatis aut latis perforatis et per ea foramina traiectis longuris
Abbreviated transcription (Latin):
totã fundi subicere possis messem. quoduocint quidam nubilanum. id
scđm aream faciendum. ubrintunis sis frum̃tum. magnitudine ꝓmode
fundi.eruna partę aꝑtũ. ⁊ idabarea. quo intrira ꝓruere facile possis.
⁊ sinubilare cepu. inde ut rursus celerter reicere. fenestras habere o¬
portet exea parti: unde com modissime ꝑflan poslit¶Iundanius.
fructuosior inquid ẽ certe fundus: ꝓpt̃ edificia. sipotius adanticorũ
diligentiam. quã adhoꝵo luxuriam oengas edificitionẽ. illi enim
faciebant id fructuum rationẽ. hi faiunt ad libidines indomitis. ltiq
illoꝵ uille rustice erant maioris prtu quam utbane queraue sunt.
pleraq contraullie. laudabitur uilli.si habebat culiuã rustica bonã
presepu slaxas. cellam iunaream ⁊ oeariam ad modũ agri apta ꝯ
paum̃ento ẜ̾eliui in lacum quot sepie conditũ nouũ uinũ. oreeinhis¬

Expanded text:
totam fundi subicere possis messem, quod vocant quidam nubilarium. Id totam fundi subicere possis messem, quod vocant quidam nubilarium. Id secundum aream faciendum, ubi triturus sis frumentum, magnitudine pro modo fundi, ex una parti apertum, et id ab area, quo et in tritura proruere facile possis et, si nubilare coepit, inde ut rursus celeriter reicere. Fenestras habere oportet ex ea parti, unde commodissime perflari possit. Fundanius, Fructuosior, inquit, est certe fundus propter aedificia, si potius ad anticorum diligentiam quam ad horum luxuriam derigas aedificationem. Illi enim faciebant ad fructum rationem, hi faciunt ad libidines indomitas. Itaque illorum villae rusticae erant maioris preti quam urbanae, quae nunc sunt pleraque contra. Illic laudabatur villa, si habebat culinam rusticam bonam, praesepis laxas, cellam vinariam et oleariam ad modum agri aptam et pavimento proclivi in lacum, quod saepe, ubi conditum novum vinum, orcae in His
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex arbo estate reducti: hicbibunt. hic ꝑfunduntur. nec minus
ulo omardierunt anseres. sues. porei. In choorte exr̃io
&e oportet. ubi macerentur lupinum. Item alia que demissu iu
aquã. adusum aptiora fiant. Choors exterior crebro opexa stram̃tis ac
palea. occułata pedib pecudum: fn ministra fundo. exeaͦ ꝙ euehat᷑.
Scm iullam. duo habere oportet stercilianam. autumnum bifatiã
diuisum. Alterram eium partem fierioportet uillã nouã alter
alterram uet̃em tolli in agrõ. ꝙ enim quãrecens: ꝙ confacuit melius.
Nlec non stercilinium meluis illud. cuius latera ⁊ sum mũ uirgis
acfronde uindicatum a sole. nonenĩ sucum quẽ quent terra: solẽ
ante exurgere oportet. Itaq periti qui possint ut eo aqua in flu¬
at conomine faciunt. sic enim iixime retinetur sueus. in eo. que¬
dani sellas familiancas ponunt. edifiuum face̾ oportet. subq rectũ

Expanded text:
enim ex arvo aestate reducti hic bibunt, hic perfunduntur, nec minus e enim ex arvo aestate reducti hic bibunt, hic perfunduntur, nec minus e pabulo cum redierunt anseres, sues, porci. In cohorte exteriore lacum esse oportet, ubi maceretur lupinum, item alia quae demissa in aquam ad usum aptiora fiunt. Cohors exterior crebro operta stramentis ac palea occulcata pedibus pecudum fit ministra fundo, ex ea quod evehatur. Secundum villam duo habere oportet stercilina aut unum bifariam divisum. Alteram enim partem fieri oportet novam, alteram veterem tolli in agrum, quod enim quam recens quod confracuit melius. Nec non stercilinum melius illud, cuius latera et summum virgis ac fronde vindicatum a sole. Non enim sucum, quem quaerit terra, solem ante exugere oportet. Itaque periti, qui possunt, ut eo aqua influat eo nomine faciunt sic enim maxime retinetur sucus in eoque quidam sellas familiaricas ponunt. Aedificium facere oportet, sub quod tectum
Abbreviated transcription (Latin):
a potius faciendum. Aridus : ut ẽ faba ⁊ fenum: intabulatis. fa¬
milia ubiuersetur. ꝓuidendum. sifessi apere: aut fugore : aut ca¬
lore: ubi com modissime possint sequiete reciperare. Uilici ꝓxi¬
musn ianuam cellam eẽ oportet. eumq scire qui uitro eat aut
exeat noctu. quidue ferat presertim siostiarius ẽ uemo. In pri¬
misculina uidenda ut sit amota. qtłibi hieme antelucanis tem¬
porb aliquod res confitiuntur cibus paratur accipitur facuui¬
dum etiam . plilustris accet̃o instriuñto om̃i in choorte ut satis
magna sint tecta. quib pluuium inimicum. hecenim si hitra
cHa u̾sum inconsepto ⁊ subdio. furem modo non metuunt. aduer¬
sus tempestatẽ nocentẽ non resistunt. Cho ortes infundo magne
due aptiores. un aut inter dius conpluuium haberit lacuiibi
aqua saliat. qui intrastilobatas. cum uelit sit semi piscina. Boues

Expanded text:
a potius faciendum; aridus, ut est faba et faenum, in tabulatis. Faa potius faciendum; aridus, ut est faba et faenum, in tabulatis. Familia ubi versetur providendum, si fessi opere aut frigore aut calore, ubi commodissime possint se quiete reciperare. Vilici proximum ianuam cellam esse oportet eumque scire, qui introeat aut exeat noctu quidve ferat, praesertim si ostiarius est nemo. In primis culina videnda ut sit admota, quod ibi hieme antelucanis temporibus aliquot res conficiuntur, cibus paratur ac capitur. Faciundum etiam plaustris ac cetero instrumento omni in cohorte ut satis magna sint tecta, quibus caelum pluvium inimicum. Haec enim si intra clausum in consaepto et sub dio, furem modo non metuunt, adversus tempestatem nocentem non resistunt. Cohortes in fundo magno duae aptiores: una ut interdius conpluvium habeat lacum, ubi aqua saliat, qui intra stylobatas, cum velit, sit semipiscina. Boves
Abbreviated transcription (Latin):
danus quid potero inquid facẽ si istius modim fundus hereditati obue¬
nerit. quominus pestilentia noceant.: istuc uel ego possim respondere
in quid agrius uendas. ꝙ assib possis. aut siue quas. relinquas. At scro¬
fauitandum in quid neineam partẽ spectet iullam equib uentus
grauior exiis partib ad flare soleat. neue in conualli caua ut ponus
in sub limi loco edifices quiꝙ ꝑflatur. si quodẽ ꝙ adu̾sariũ inferatur
facilius discititur. Preterea quodisole toto die inlustratur: salu¬
briorẽ. quod ⁊ bestiole si que ꝓpe nascuntur ⁊ in ferutur. aui ef¬
flantur aut aritudine cito percum. nimbi repentini actorentes
fliuui. periculosi illis qui inhumnilib accauis locis edificia ha¬
bent. ⁊ repentine p̃donũ manus . ꝙ inꝑusos facilius oppͥmere pos¬
ita. ut bubilia suit ibi hieme que possint ẽẽ caldiora. fructus ut
ẽ uinum ⁊ oleum. locoplano incellis. Itẽ ut uasa uinaria ⁊ olean¬

Expanded text:
danius, Quid potero, inquit, facere, si istius modi mi fundus hereditati obvenerit, quo minus pestilentia noceat? Istuc vel ego possum respondere, inquit Agrius; vendas, quot assibus possis, aut si nequeas, relinquas. At Scrofa, Vitandum, inquit, ne in eas partes spectet villa, e quibus ventus gravior afflare soleat, neve in convalli cava et ut potius in sublimi loco aedifices, qui quod perflatur, siquid est quod adversarium inferatur, facilius discutitur. Praeterea quod a sole toto die inlustratur, salubrior est, quod et bestiolae, siquae prope nascuntur et inferuntur, aut efflantur aut aritudine cito pereunt. Nimbi repentini ac torrentes fluvii periculosi illis, qui in humilibus ac cavis locis aedificia habent, et repentinae praedonum manus quod improvisos facilius opprimere posa facienda stabula ita, ut bubilia sint ibi, hieme quae possint esse caldiora. Fructus, ut est vinum et oleum, loco plano in cellis, item vasa vinaria et oleari