comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non contuli cum carnee sanguine : Scio plerosq
de apłis hoc dictum arbitrari. Nam e porsyri¬
us obicit . quod post reuelationem xp̃i non fuerti
dignatus ire ad homines. & cum eis conferreser¬
monem. nepost doc trinam uidelice di a carne
& sanguine instrueretur. Sed absit ut egope¬
trum & iołm & lacobum carnem e sanguinẽ
putem. quȩ regnum dĩ possidere non possunt.
arbitramur Non cont ulit planẽ paulus post
reue lationem xp̃icum carne & sanguine : qui
noluit margaritas proicere antepor cos. nec
dare scm canibus: Uide quid de peccatoribus
scribtum sit: Nonper manebit sp̃s in homini¬
bus istis quia carnessunt: Cun ta libus qui caro
& sanguis erant quȩ petro quoq: non reuelaue¬
runt filium dĩ : Non contulit apłs euuangeliũ
quod ei fuerat reuelatũ sed paulatim eos decar¬
ne & sanguine uertit in sp̃m & tunc demũ es
occulta euuangelii sacramenta commisit
Dicat quis piã. si statim non contulit cum cas¬

Expanded text:
Non contuli cum carne et sanguine. Scio, plerosque Non contuli cum carne et sanguine. Scio, plerosque de apostolis hoc dictum arbitrari. Nam et Porphyrius objicit, quod post revelationem Christi non fuerit dignatus ire ad homines, et cum eis conferre sermonem: ne post doctrinam videlicet Dei, a carne et sanguine instrueretur. Sed absit ut ego, Petrum, Joannem et Jacobum carnem et sanguinem putem; quae regnum Dei possidere non possunt .arbitramur? Norevelationem Christi cum carne et sanguine, quia noluit margaritas projicere ante porcos, nec dare sanctum canibus. Vide quid de peccatoribus scriptum sit: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt . Cum talibus, qui caro et sanguis erant, quae 392 Petro quoque non revelaverunt Filium Dei , non contulit Apostolus Evangelium quod ei fuerat revelatum, sed paulatim eos de carne et sanguine vertit in spiritum: et tunc demum eis occulta Evangelii sacramenta commisit. Dicat quispiam: Si statim non contulit cum car
Abbreviated transcription (Latin):
mentionẽ : Ita ad romanos scribtũ uentilaã
ut non absq: sudore & chrysippi eis possit ellebo¬
roresponderi : Aonest autem ipsum reuela ret
illud potest reuelari. quod ante ineo non erat: in
quo uero reuelatur. illud reue latur quod prius
fuit ineo & postea reuelatum est: Simile est illud
omnem hominẽ ue̾nientẽ inmundo: Exquo
per spicuum fit natura omnibus diinesse noti¬
tiam nec quemquã sine xp̃o nasci. & non habe¬
re semina inse sapientie & iustitie. reliqua¬
rumq uir tutłm. Unde multi absq: fide eeu
uangelio xp̃i uelsapienter faciant aliqua uel
sancte ut parentibus obsequantur ut inopi
manum porrigant. non opprimant uicinos.
non aliena diripiant: magisq: iudicio dĩ ob noxi
fiunt : quod habentes inse principia uirtutum
Potest & aliter accipi. inpaulo dĩ filius reuelatus
quod predicante illo agnitus sit gentibus quõ
ante a nesciebant: Continuo non adquieui
carni& sanguini. Siue ut ingreco melius haber¬

Expanded text:
mentionem, ita ad Romanos scriptum 391 ventilant , mentionem, ita ad Romanos scriptum 391 ventilant , ut non absque sudore et Chrysippi eis possit helleboro responderi. Non est autem ipsum, ut revelaret illud potest revelari, quod ante in eo non erat. In quo vero revelatur, illud revelatur quod prius fuit in eo, et postea revelatum est. Simile est illud omnem hominem venientem in mundum . Ex quo perspicuum fit, natura omnibus Dei inesse notitiam, nec quemquam sine Christo nasci, et non habere semina in se sapientiae, et justitiae, reliquarumque virtutum. Unde multi absque fide et Evangelio Christi, vel sapienter faciunt aliqua, vel sancte, ut parentibus obsequantur: ut inopi manum porrigant: non opprimant vicinos: non aliena diripiant: magisque judicio Dei obnoxii fiant  Al. fiunt, quod habentes in se principia virtutum, Potest et aliquod praedicante illo, agnitus sit gentibus, quem ante nesciebant. Continuo non acquievi carni et sanguini. Sive, ut in Graeco melius habe
Abbreviated transcription (Latin):
scit iustum futurum prius diligat quam oriatur
exutero & quem peccatorem odere ante quã
pecc&. Non quo & inamore & inodio iniquitas
dĩ sit sed quo non aliter eos habere debeat:
quos scit uel peccatores futuros esse uel lustos: Nos
ut homines tantum de presentibus iudicare. illũ
cui futura lam facta sunt : definererũ non de
exordiis ferresententiã & hȩc quidem simplici¬
us dicta sint & absq altiori dissertione possunt
utcumq placare lectorem: Ceterum qui lustum
đm̃ nituntur adserere post illud quoddudum posui¬
imus. Ab alienati sunt peccatores auulua : Infe
ro errauerunt peccatores. & falsa locuti sunt
qui nec ser monem potuerunt habere nec sensum.
Aut quȩ est ista iustitia prescientiȩdĩ aliumama¬
re &custodire prius quam nascatur aliũ detes¬
tarr& causas huius rei ad priorẽ uitã referunt
quod unus quisq: promerito suo a primostatim
ortu : Autbonis aut malis angelis adsignetur :

Expanded text:
scit justum futurum, prius diligat quam oriatur scit justum futurum, prius diligat quam oriatur ex utero: et quem peccatorem, oderit antequam peccet: non quo et in amore et in odio iniquitas Dei sit; sed quo non aliter eos habere debeat, quid scit vel peccatores futuros esse, vel justos: nos ut homines tantum de praesentibus judicare, illum cui futura jam facta sunt, de fine rerum, non de exordiis ferre sententiam. Et haec quidem simplicius dicta sunt: et absque altiori dissertione possunt utcumque placere lectori. Caeterum qui injustum Deum nituntur asserere, post illud quod dudum posuimus, abalienati sunt peccatores a vulva, inferuro erraverunt peccatores, et falsa locuti sunt, qui nec sermonem potuerunt habere, nec sensum? Aut quae est ista justitia praescientiae Dei, alium amare et custodire prius quam nascatur, alium detestari? Et causas hujus rei ad priorem vitam referunt, quod unusquisque pro merito suo, a primo statim ortu bonis aut malis angelis assignetur. T
Abbreviated transcription (Latin):
mias ante quam for maretur iiutero & conci¬
peretus inuulua matrissuȩ notus dõ sanctifi¬
catusq per hibetus : & ex iustis. siue ut quidam
putant ex saluatoris personadicitur : Intepro¬
lectus sumexc uulua ex utero matris meȩ dt̃ m̃s
estu. contra de peccatoribus dauidcanit. Feco
enm in ini quitatibus conceptussum & inde¬
lictis concepit memater mea: & in alio loco: ib
alienati sunt peccatores auulua: E in utramq pin¬
tem ante quã paruuili nascerentur: Ds̃ lacob
dilexit esauautẽ odiohabuit: Inueniunt locũ
here tici qui diuersas naturas esse pretendunt
spiritalem uidelice & animalẽ e choicam : & alĩ
saluari. aliã perire. aliã inter utramq. consiste¬
re quod numquã aut iustus eligeretur antequã
aliquid bonifacer& aut peccator odiretur an¬
te de lictum nisies s& pere untiũ & saluandorũ
natura diuersa : Ad quod potest simpliciterres¬
ponderi hoc ex dĩ prescientia euenire. Vt quem

Expanded text:
mias antequam formaretur in utero, nmias antequam formaretur in utero, nperetur in vulva matris suae, notus Deo sanctificatusque perhibetur . Et ex justi, sive, ut quidam putant, ex Salvatoris persona dicitur : In te projectus sum ex vulva: ex utero matris meae, 390 Deus meus es tu. Contra de peccatoribus David canit: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum: et in delictis concepit me mater mea . alienati sunt peccatores a vulva . Et in utramque partem antequam parvuli nascerentur: Deus Jacob dilexit, Esau autem odio habuit . Inveniunt locum haeretici, qui diversas naturas esse praetendunt, spiritualem videlicet et animalem, et χοϊκὴν, et aliam salvari, aliam perire, aliam inter utramque consistere, quod numquam aut justus eligeretur, antequam aliquid boni faceret, aut peccator odiretur ante delictum, nisi esset pereuntium et salvandorum natura diversa. Ad quod potest simpliciter responderi, hoc ex Dei praescientia evenire, ut quem
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur sed ut nunc credit eccłam di: uel ipsũ
xp̃m dm̃ esse significans. ueleius dem di esseecde¬
siam : qui quondam legis dator fuit: & proficie¬
bam in quit in ludaismo supra multos costane¬
os ingenere meo. abundantius ȩmulatorexis
tenspater narum mearum traditionum:
Rursum profectũ non legis dĩ sed iudais miuocat.
nec superom̃s sed super plurimos. nec supersenes :
sed super coetaneos. ut estudium suum referr&
inlege & lac tantiã declinar& : Paternas autem
traditiones non dñi mandata commemorans.
& sepharis eum exphariseis indicauit. & habuis¬
se quidem ⁊elũ dĩ : sed non scđmscientiã. Vsq ho¬
die autem qui ludai cosensuscribturas intelli¬
illam. Nonstudio legis dĩ sed traditionibus homi¬
num de prauati : Cum autẽ placuit ei quime
segregauit deutero matris meȩ & uocauit
solum in hoc loco sed & adromanos paulus segre¬
gatum in euuangelio dĩ esse s cribit& hlere¬

Expanded text:
quebatur: sed ut nunc credit, Ecclesiam Dei: vel ipsum quebatur: sed ut nunc credit, Ecclesiam Dei: vel ipsum Christum Deum esse significans, vel ejusdem Dei esse Ecclesiam, qui quondam Legis dator fuit. Et proficiebam, inquit, in Judaismo supra multos coaetaneos in genere meo: abundantius aemulatortens paternarum mearum traditionum. Rursum profectum, non legis Dei, sed Judaismi vocat: nec super omnes, sed super plurimos; nec super senes, sed super coaetaneos, ut et studium suum referret in lege, et jactantiam declinaret. Paternas autem traditiones, non Domini mandata commemorans, et Pharisaeum ex Pharisaeis indicavit, et habuisse quidem zelum Dei, sed non secundum scientiam. Usque hodie autem, qui Judaico sensu Scripturas intelliillam, non studio legis Dei, sed traditionibus hominum depravati. Cum autem placuit ei, qui me segregavit de utero matris meae, et vocavit solum in hoc loco, sed et ad Romanos Paulus segregatum in Evangelio Dei esse se scribit, et Jere
Abbreviated transcription (Latin):
legis cum laude multorum: Quid nosfacero
oport& qui ex gentilitate esse cȩpimus xp̃ians
Pulchre uero ad lunxit. Supra modumperse¬
que bar eccłam di. Ut hinc quoq ad mirationi
batur ecđam : sed ille qui ceteros inpersecutione
narrat interserit. non tam dĩ se seruisse ległqũ
paternis id est phariseorum traditionibus quido¬
cent doctrinas mandata hominum. & reici¬
unt legẽdĩ ut statu ant traditionessuas. Quã¬
pul chra autẽ obseruatio pondusq uerborum:
Audistis conuersationẽ meã inquit aliquando¬
u in ludaismo: Conuersationẽ non gr̃am. Aliquin¬
is do. non modo inluda ismo non in lege dĩ. Qm̃ supri¬
ss modum perse quebar eccłam dĩ & deia stabam
illam Non persequebatur ut ceteri sed supra
modum. nec sufficiebat quamuis ue he mensper¬
secutio sed quasi quidamgrassa torecđam & pre¬
douaftabat. Nec aitecđam xp̃i: ut tunc putabat
quem ducebat contemptui. quȩmper se¬

Expanded text:
legis cum laude multorum, quid nos facere legis cum laude multorum, quid nos facere oportet, qui ex gentilitate esse coepimus Christiani? Pulchre vero adjunxit: Supra modum persequebar Ecclesiam Dei, ut hinc quoque admiratio nabantur Ecclesiam, sed ille qui caeteros in persecutione narrat, interserit, non tam Dei se servisse legi quam paternis, id est, Pharisaeorum traditionibus, qui docent doctrinas, mandata hominum, et rejiciunt legepulchra autem observatio pondusque verborum: Auditis, inquit, conversationem meam aliquando in Judaismo, conversationem, non gratiam: aliquando, non modo: in Judaismo, non in lege Dei. Quoniam supra modum persequebar Ecclesiam Dei; et devastabam illam. Non persequebatur ut caeteri, sed supra modum. Nec sufficiebat quamvis vehemens persecutio: sed quasi quidam grassator Ecclesiam et praedo vastabat. Nec ait, Ecclesiam Christi, ut tunc putabat  Al. putabatur: quem ducebat contemptui, quem perse
Abbreviated transcription (Latin):
prolȩge auctoritate moueatur qui xp̃m solũ euuan¬
gelii precestorẽ. Porrore uelationẽ illã significat
tus est: Audistis enim conuersationẽ meam ali¬
s quando iniudaismo. qm̃ supra modũ per sequebar¬
s iuda ismo supramultos coetaneos in genere meo.
abundantius emulator existens pater narum mearũ¬
S traditionum : Plurimũ prodest galaths istanas¬
ratio quo modo pauliis uastator quonda ecđȩ &
iuda ismi a corrimus defensator ad xp̃ifidem
repente conuonsussit & hoc eo tempbre quo
crucifixus primũ adnuntiabatur inmundo
quo nouum dogma aagenti libus & aludeso
tisorbis finibus pellebatur. Dicere enim poto¬
rant si ille quia parua ȩtate pharisgorũ insti¬
tutus est disciplinis quiom̃s coeta neossuor in
iudaica traditione superabat : nunc defenidt
eccłam quam quondamualidissi me perseqic¬
batur  magis xp̃i gr̃am & nouitatẽ uultba¬
bere cum inuidia omnium quã uetustatem

Expanded text:
pro lege auctoritate moveatur, qui Christum solum Evanpro lege auctoritate moveatur, qui Christum solum Evangelii habeat praeceptorem. Porro revelationem illam significat, tus est. Audistis enim conversationem meam aliquando in Judaismo, quoniam supra modum persequebarudaismo, supra multos coaetaneos in genere meo: abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum. Plurimum prodest Galatis ista narratio, quomodo Paulus, vastator quondam Ecclesiae et Judaismi acerrimus defensator, ad Christi fidem repente conversus sit. Et hoc eo tempore quo crucifixus primum annuntiabatur in mundo; quo novum dogma et a gentibus et a Judaeis totius orbis finibus pellebatur. Dicere enim poterant: Si ille qui a parva aetate Pharisaeorum institutus est disciplinis, qui omnes coaetaneos suos in Judaica traditiEcclesiam, quam quondam validissime persequebatur, et magis Christi gratiam et novitatem vult habere cum invidia omnium quam venustatem
Abbreviated transcription (Latin):
set reductum ea quȩ ante abscondta fule santin
pro departur & ut pso uerbo utar saeuela bantur
sis taqhi quidi sertos scłi legere corsuemonis Eebie¬
smt nobis denouitate q iulrorts seprorenis hedu¬
dere noltamus eos a deiceronis libresqui decures¬
tonibus philosophiȩ notantur & uide ureripiain¬
taibi necesitate compulsus sit. tanta uerborum
portneta proferge quȩ num quã latimi homuus
fiuris audiuit: & hoc cum degrecoquȩ linguaui¬
cina est trans ferr& in nr̃am : Quid pacunturlli
quide hebreis difficultatibus proprietate sexpri¬
mere conantur : & tamen multo pauciora sunt
intantis uoluminibus scribturarum: Quȩ nouita¬
temsonent quam ea quȩ ille in paruo opere con¬
gessit. Potest autẽ sic̃ in principio diximus cumex
poneremus : Paulus apłs non ab hominibus. neq¬
s per hominẽ : Ita & in prȩsenti loco obliq in petrũ
accipi & inceteros precessores eius quod null us

Expanded text:
set reductum, ea quae ante abscondita fuerant, set reductum, ea quae ante abscondita fuerant, prodebantur: et ut ipso verbo utar, revelabantur. Si itaque hi qui disertos saeculi legere consueverunt, coeperint nobis de novitate et vilitate sermonis illudere, mittamus eos ad Ciceronis libros, qui de quaestionibus philosophiae praenotantur; et videant, quanta ibi necessitate compulsus sit, tanta verborum portenta proferre, quae numquam Latini hominis auris audivit: et hoc cum de Graeco, quae lingua vicina est, transferret in nostram. Quid patiuntur illi, qui de Hebraeis difficultatibus proprietates exprimere conantur? et tamen multo pauciora sunt in tantis voluminibus Scripturarum quae novitatem sonent, quam ea quae ille in parvo opere congessit. Potest autem, 388 sicut in princponeremus, Paulus apostolus non ab hominibus, neque per hominem, ita et in praesenti loco oblique in Petrum accipi, et in caeteros praecessores ejus, quod nullius
Abbreviated transcription (Latin):
planata & disserta cognoscit : & cognoscit non ho¬
mine reuelante sed xp̃o qui reuela uit paulo. aut
paulo in quoloquitur xp̃s. Uerbũ quoq: ipsum
AΠΟΚΛΛΥΝΕΩC Idest reuelationis propriȩ
scribturar um est: & anullo sapientiũ scłi. apud
grecos usurpatũ: Vnde michi uidenturquẽ ad¬
modũ in aliis uerbis quȩ de hebreo ingrecum
septuaginta inter pretes trans tulerunt : Ita &
in hoc magnopere esse conati:. ut proprietatẽ pe¬
regrinisermonis exprimerent noua nobis rebus
uerba fingentes. & sonare cum quid tectũ & uela¬
tum. ablato desuper operimento : ostenditur &
profertur in lucẽ. hoc ut manifestius fiat : Accipe
exemplũ. Moysescum dõ reuelata & aperta fa¬
cieloquebatur. idest absq uelamine. Ad populũ
autẽ loquens qui a inuultu eius adtendere non ua¬
lebant. uela menponebat infacie. Ante arcã quoq
testamenti. uelum oppansum erat. quod cum fuss¬

Expanded text:
xplanata et disserta cognoscit: et cognoscit, non hoxplanata et disserta cognoscit: et cognoscit, non homine revelante sed Christo, qui revelavit Paulo, aut per Paulum, in quo loquitur Christus. Verbum quoque ipsum ἀποκαλύψεως, id est, revelationis, proprie Scripturarum est, et a nullo sapientum saeculi apud Graecos usurpatum. Unde mihi videntur quemadmodum in aliis verbis, quae de Hebraeo in Graecum Septuaginta interpretes transtulerunt, ita et in hoc magnopere esse conatos, ut proprietatem peregrini sermonis exprimerent, nova novis rebus verba fingentes: et sonare, cum quid tectum et velatum, ablato desuper operimento, ostenditur et profertur in lucem. Hoc ut manifestius fiat, accipite exemplum. Moyses cum Deo revelata et aperta facie loquebatur , id est, absque velamine: ad populum autem loquens, quia in vultum ejus attendere non valebant, velamen ponebat in facie . Ante Arcam quoque Testamenti velum oppansum erat: quod cum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
non eã insinuat ille qui predicat. Alio quin& diabo
lus loquitur descripturis & om̃s hereses. Scđm le
zechiel. inde sibi consuunt ceruicalia quȩ ꝓonant
subcubitu uniuerse etatis: Ego quoq: ipse quilo¬
quor. sixp̃m inme habeo non habeo euuangeliũ ho¬
minis. Sinautẽ peccator sum dicitur michi. Pecca¬
tori dixit ds̃ quare tu en arras iustititias meas
& adsumis in labiistuis testamentũ meũ tuait̃
odisti disciplinam . & pro lecisti uerba mea posto
&cetera quȩ secuntur. Crande periculũ est in
eccła loqui ne forte inter pretatione peruersa
de euuangelio xp̃i. hominis fiat euuangeliũ aut
Equod peius estdiaboli : Inter accipere autem & disce¬
re. hoc inter est quod accepit eiiuangeliũ cui prinĩ
insinuatur. & ad fidemeius adducitur utcredit
uera esse quȩ scribta sunt. Discit autẽis qui ea quȩ
hulloper enigmata & parabolas figurata sunt &¬

Expanded text:
non eam insinuat ille qui praedicat. Alioquin et diabolus non eam insinuat ille qui praedicat. Alioquin et diabolus qui loquitur de Scripturis, et omnes haereses secundum Ezechielem inde sibi consuunt cervicalia, quae ponant sub cubito universae aetatis. Ego quoque ipse qui loquor, si Christum in me habeo, non habeo Evangelium hominis; si autem peccator sum, dicitur mihi: Pecctori dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas: et assumis in labiis tuis Testamentum meum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti verba mea post te , et caetera quae sequuntur. Grande periculum est in Ecclesia loqui, ne forte interpretatione perversa, de Evangelio Christi, hominis 387 fiat Evangelium: aut quod pejus est, diaboli. Inter accipere autem, et discere, hoc interest, quod ille accipit Evangelium, cui primum insinuatur, et ad fidem ejus adducitur, ut credat vestra esse quae scripta sunt. Discit autem is, qui ea quae in illo per aenigmata et parabolas figurata sunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ lam non ego uiuit autem in me xp̃s. Nontam
ipsosdo cere quam in ipsis dm̃ : quiad scõs loquatur¬
ꝑ go dicidii estis & filii excelsiom̃s &statim de
pec catoribus. Nos autẽ ut homines moriemini.
& tanquã unus de principibus cadetis. Cumigiur
paulus loquitur & petrus qui non moriunt urut
homines neq utunus de princibus corruunt deos
eo sesse manifestum est. Qui autẽ dii sunt dĩtra¬
dunt euuangeliũ & non hominis Marcion&
basilides & ceterȩ hȩreticorũ pestes non habea
dĩ euuangeliũ quia non habent sp̃m scm sine quo
humanũ fite uuangeliũ quod docetur. Nec ƿute¬
mus inuerbis scribturarum esse euuangeliũ: sed
insensu non insuperficie : sed inmedulla: non inser¬
monum foliis: sed inradicerationis: Dicitur in prophe¬
tadedõ. Ser mones eius bonisunt cumeo: Tuno
scribtura ut ilis est audientibus. cumabsq xp̃o dici¬
tur . cum absq: patre non profertur. Cum sinespu

Expanded text:
autem jam non ego, vivit autem in me Christus , non tam ipsos docere, quam in ipsis Deum, qui ad sanctos loquatur: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes ; et statim de peccatoribus: Vos autem ut homines moriemini, et tamquam unus de principibus cadetis. Cum igitur Paulus loquitur et Petrus, qui non moriuntur ut homines neque ut unus de principibus corruunt, deos eos esse, manifestum est. Qui autem dii sunt, tradunt Dei Evangelium, et non hominis. Marcion et Basilides et caeterae haereticorum pestes, non habent Dei Evangelium; quia non habent Spiritum sanctum, sine quo humanum fit Evangelium, quod docetur. Nec putemus in verbis Scripturarum esse Evangelium, sed in sensu: non in superficie, sed in medulla; non in sermonum foliis, sed in radice rationis. Dicitur in propheta de Deo: Sermones ejus boni sunt cum eo . Tunc Scriptura utilis est audientibus, cum absque Christo non dicitur, cum absque patre non profertur, cum sine Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
lum scđm lucȩhistori am hierosolimam . non qu¬
si adante cessores apłos ut aliquid ab illis discera
sed ut persecutionis ipetrum declinar& quisibi
damasci propter euu angeliũ xp̃i fuerat conei¬
tatus & sic uenisse hiero solimã : Quasi adquã cumq
aliã ciuitatẽ. Unde eũ statim propter insidiasre¬
cessisse & uenisse arabiã siue damas cum Adq in¬
de post trienniũ aduidendũs hierosolimã reuer¬
tisse. uelcer te itastatim ut bapti zatus sit.¬
& accepto cibo confortatus fuisse eũ cum discipi¬
lis quierant da masciper dies aliquot & stupeni¬
bus cunctis insynagogis iudȩorũ predicasse coni¬
nuo quod iħsesse& filius dĩ. & tuncisse inarabiã.
& de arabia damascũ reuertisse . & ibi fecisset
triennium quos multos diesscribtura testatur di¬
cens: Cum inplerentus autẽ dies multi consiliũ fece¬
runt lude iut eũ interficerent. Nõtȩ autẽ factȩ

Expanded text:
lum secundum Lucae historiam Hierosolymam, non qualum secundum Lucae historiam Hierosolymam, non quasi ad antecessores apostolos, ut aliquid ab illis disceret, sed ut persecutionis impetum declinaret, qui sibi Damasci propter evangelium Christi fuerat concitatus, et sic venisse Hierosolymam quasi ad quamcunque aliam civitatem. Unde eum statim propter insidias recessisse, et venisse in Arabiam sive Damascum. Atque inde post triennium ad videndum Petrum Hierosolymam revertisse. Vel certe statim ut baptizatus sit, et accepto cibo confortatus, fuisse eum cum discipulis qui erant Damasci per dies aliquot . Et stupentibus cunctis in synagogis Judaeorum praedicasse continuo quod Jesus esset Filius Dei, et tunc isse in Arabiam, et de Arabia Damascum revertisse, et ibi fecisse triennium: quos dies multos Scriptura testatur, dicens: Cum implerentur autem dies multi, consilium fecerunt Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
mascum. Non sibi uidetur historiȩ ordo conci¬
nere referente luca iactibus apłorum. Quod cũ
paulus postfidem xp̃i perdies multos euuangeliũ
dama sci loqueretur : Audenter facte fuerintei
insidiȩ & insportapermurũ noctedimissus sit &¬
& uenerit hierłm temptansselungere discipulis
A quibus cumuitare tur & timerent ad eum acceda¬
re : ab ar naba ad apłos illum esseperductũ & ibi nir¬
rasse quomodo dñm uiderit inltinere . & damasci
in nomine dñi. Loquebatur quoq: & disputabat cum
grȩcis. illi autẽ querebant occidere eum. Quod cum¬
s cognouissent fr̃s deduxerunt eum cesareã & dimi¬
serunt tarsum. Hic autẽ dicit. seprimũ isse in ara¬
biam: & iterũ reuersũ damascũ. posttrienniũ uenis¬
se hierosolimam. uidissepetrum & cumeo mansisse
deri absentibus poterant subtestatione confirmat
dicens: Quȩ autem dico uobis ecce corã dõ quia non
mentior: Possumus igitur estimare isse quidẽ pau¬

Expanded text:
mascum. Non sibi videtur historiae ordo concimascum. Non sibi videtur historiae ordo concinere, referente Luca in Actibus apostolorum , quod cum Paulus post fidem Christi per dies multos Evangelium Damasci loqueretur audenter, factae fuerint ei insidiae, et 393 in sporta per murum nocte demissus sit, et venerit Jerosolymam tentans se jungere discipulis. A quibus cum vitaretur, et timerent ad eum accedere, a Barnaba ad apostolos illum esse perductum: et ibi narrasse quomodo Dominum viderit in itinere, et Damasci in nomine Domini. Loquebatur quoque, et disputabat cum Graecis. Illi autem quaerebant occidere eum. Quod cum cognovissent fratres, deduxerunt eum Caesaream, et dimiserunt Tarsum. Hic autem dicit se primum isse in Arabiam, et iterum reversum Damascum. Post triennium venisse Hierosolymam, vidisse Petrum, et cum eo mansisse deri absentibus poterant sub testatione confirmat dicens: Quae autem dico vobis, ecce coram Deo, quia non mentior. Possumus igitur aestimare isse quidem Pau
Abbreviated transcription (Latin):
dis tinguamus nestatim siue continuo cum carnȩ
iungamus & sanguine : sedcum superioribus herere
faciamus & legctur. Cum autem placuti ei qui me
segregauit deutero matris mee acde indeut
reuelare filiũ suum ime & ad extremũ Vt
euuangelizarem illũ ingentibus continuo Ut
a proprio incipiatexordio non contuli cum car¬
ne& sanguine Magisq arbi trandum estsicsta¬
re sensum qui a quistatim missus sit postreuelati¬
onem xp̃i euuangelium gentibus adnuntiare
nec moris quibusdam tempus produxerit. eundo
ad apostolos. & reuelationem dñi cum hominibus
conferendo sed abierit iarabiã. ec rursus reuer¬
sus damascum posttres annos euuan¬
gelium predicaret & tunc demũ hiero solimam
apłis dixerat non contuli cum carne& sangui¬
ne: quid necesse fuerat idipsum iteraredicentẽ:
neq: uenihierosolimã ad ante cessores meosapłos.
Is itaqi sensus tenendusquem supra ex posuius.
Sed abii iarabiam &iterum reuersus sum da¬

Expanded text:
distinguamus, ne statim, sive continuo, cum carne jungamus et sanguine; sed cum superioribus haerere faciamus, et legatur: Cum autem placuit ei qui me segregavit de utero matris meae. Ac deinde: Ut revelaret Filium suum in me. Et ad extremum: Ut evangelizarem illum in gentibus continuo: ut a proprio incipiat exordio: Non contuli cum carne et sanguine; magisque arbitrandum est sic stare sensum: quia qui statim missus sit, post revelationem Christi Evangelium gentibus annuntiare, non steterit: nec moris quibusdam tempus produxerit eundo ad apostolos, et revelationem Domini cum hominibus conferendo: sed abierit in Arabiam, et rursus reversus Damascum, post tres annos Evanlium praedicaverit: et tunc demum Jerosolymam e apostolis dixerat, non contuli cum carne et sanguine, quid necesse fuerat idipsum iterare dicendo: Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos? Is itaque sensus tenendus, quem supra exposuimus. Sed abii in Arabiam: et iterum reversus sum Da
Abbreviated transcription (Latin):
quondam expugnauerat : cepit pariter displicere
iudȩis quibus ante placuerat. hoc est ergo quod
ait : num quid quero iudȩ is placere quibus displi¬
cendo dõ ꝑlausienim illis placerẽ . ad hue xp̃iser
uus nonessem. ad sererem quippe legem & euuan¬
gelii grãm destruerẽ : nunc autẽ propterea na
insimulationẽ quidẽ obseruande legis ad ducor
Quia non queo & dõ placere pariter &iudeis quibus
suadere de humano usur ⁊ sumptũ est cum quis
id quod ipse habe & semel inbibit . etiam cete¬
risconatur inserere & in plurimis scribturarũ
locis legitur . ex quibus illud est. Suasio non est exeo
qui uocauit uos. nec non & iac tibus a postolorũ.
Venerunt ergo ad eum iude i i hospitiũ multi qui¬
bus exponebat contestans eos regnũ dĩ suadensq
eis de iħu exlege moysi & prophetis usq aduespe
fuerat occulte illũ custo dire legẽ. & hiero soli¬
miscum hisquiludaizabat consortiũ miscuis u

Expanded text:
quondam expugnaverat, coepit pariter displicere quondam expugnaverat, coepit pariter displicere Judaeis, quibus ante placuerat. Hoc est ergo quod ait.: Nunquid quaero Judaeis placere, quibus displicendo, Deo placui? Si enim illis placerem, adhuc Christi servus non essem. Assererem quippe legem, et Evangelii gratiam destruerem: nunc autem propterea ne in simulationem quidem observandae legis adducor, quia non queo et Deo placere pariter et Judaeis, quibus suadere, de humano usu sumptum est, cum quis id quod ipse habet, et semel imbibit, etiam caeteris conatur inserere: et in plurimis Scripturarum locis legitur, ex quibus illud est: Suasio non est ex eo qui vocavit vos . Necnon et in Actibus apostolorum: Venerunt ergo ad eum Judaei in hospitium multi: quibus exponebat, contestans eis regnum Dei, suadensque eis de Jesu, ex Lege Moysi et Prophetis usque ad vesperfuerat, occulte illum custodire Legem, et in Jerosolymis cum his qui judaizabant, consortium miscuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus placere debemus. alioquin elpse in¬
fert curomnibus peromã placeat  Non
querens in quiens quod michi utile est sed quod
multis ut saluentur: Qui autẽ ecea caritatẽ quȩ
nonquȩrit quȩ sua sunt sed quȩ aliena placeatom
nibu sut saluentur : utiq do primũ placet. cuisa¬
lus hominibus cara est. Habet autem uerbum quod
hic specialiter additũ est. Modo uel placendũ esse
protempore hominibus uel displicendum. ut quimo¬
do non plac& propter euuangelii ueritatẽ : placue¬
rit quondam obsalutem plurimorũ: Placuerat
paulus aliquando iude is cum ȩmulator existens pa¬
ternarũ traditionum sine querella inlege uersa¬
tus est &tantum habuit in malorũ cȩrimoniis as¬
doris & fidei. Vt instephani nece par.ticeps fuerit.¬
& damascum perrecerit adeos quia lege desciuerañ
uinciendos: sed postquã inuas electionis deporse¬
cutore translatus est &cȩpit predicare fidẽ quã

Expanded text:
hominibus placere debemus. Alioquin et ipse inhominibus placere debemus. Alioquin et ipse infert, cur omnibus per omnia placeat: Non quaerens, inquiens, quod mihi utile est: sed quod multis, ut salventur. Qui autem ex ea charitate, quae non quaerit quae nibus, ut salventur, utique Deo primum placet, cui salus hominum chara est. Habet autem et verbum, quod hic specialiter additum est, modo, vel placendum esse pro tempore hominibus, vel displicendum, ut qui modo non placet propter Evangelii veritatem, placuerit quondam ob salutem plurimorum. Placuerat Paulus aliquando Judaeis, cum, aemulator existens paternarum traditionum, sine querela in lege versatus est, et tantum habuit in majorum caeremoniis ardoris et fidei, ut in Stephani nece particeps fuerit, et Damascum perrexerit ad eos, qui a lege desciverant, vinciendos . Sed postquam in vas electionis de persecutore translatus est, et coepit praedicare fidem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
non magna petri& ioħis puta retur auctoritas.
cum nec sibi licere quieos antedo cuerat. nec ange¬
lo aliter predicare quam semeldi dicerant : seltaq
& angelum nominatim posuit alios uero absq no¬
minẽ. Siquis in quiđ uobis euuangeliz auent ut
ingenerali uocabulo : nec precessoribus facer & in lu¬
ret. Modo enimhominibus suadeo anđo aut
quero hominibus placeressi adhuc hominibu s pla¬
cerem. xp̃i seruus nonessem. Non putemus ab
apło nos docteri ut exemplo suo. hominumlidi¬
ũcia contem namus: Qui in alio locodixerit. Scien¬
tes ergo timorẽ dñi. hominibus suademus dõ autẽ
mani festisumus &illud. Sine offensione estotelu¬
de is egentibus & ecłȩ dĩ. sic̃ ego omnibus per
om̃a placeo nonquerens quod michi ittilerot
sen quodm ultis ut saluentur. Sed sifieri potest
intpariter &đo & hominibus placeamus placen¬
dum est & hominibus. sin autẽ aliter non place¬
mus hominibus nisidõ displiciamus: Dõmagisquã

Expanded text:
non magna Petri et Joannis putaretur auctoritas, non magna Petri et Joannis putaretur auctoritas, cum nec sibi liceret qui eos ante docuerat, nec angelo aliter praedicare, quam semel didicerant. Se itaque et angelum nominatim posuit; alios vero absque nomine. Si quis, inquit, vobis evangelizaverit, ut in generali vocabulo, nec praecessoribus faceret injuret. Modo enim hominibus suadeo an Deo: aut quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. NApostolo nos doceri, ut exemplo suo hominum judicia contemnamus, qui in alio loco dixit: Scientes ergo timorem Domini hominibus suademus, Deo autem manifesti sumus. Et illud: Sine offensione estote, Judaeis et gentibus, et Ecclesiae Dei, sicut ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salventur . Sed si fieri potest, ut pariter Deo et hominibus placeamus, placendum est et hominibus. Sin autem aliter non placemus hominibus, nisi Deo displiceamus: Deo magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
ticiniosit anathema pera płmprophe tatũporr
anathema: uerbũ proprie iudȩorũ est : & positum
tam inibunaue quam in numeris quando om̃a quȩ
erant in hiericho & madianitarum de testationia
pus ignorati uel filium adserunt esse uel soruum
quimale dicere nesciat nec nouerit aliquẽ con¬
dempnare Quomodo nunc apłs eius uerbo ludeorũ
idest creatoris utatur & perire uel angelũ uel astm
uelit : Cum ipse non soleat ulcisci. Quod autẽ addidr
Sic̃ prediximus & nunciterũ dico ostendit se &
in principio hoc ipsum c̃auentẽ denuntiasse anido¬
ma eis qui aliter predicaturi erant & nunc post¬
quam predicatũ est idanat hema decernere quil
ante predixerat propterea autẽ & sibi quẽ aliud
inludȩ a facere . aliud docere ingentibus crimina¬
bantur : & angeloquẽ malorẽ etiã preces soribus suss
apłis esse constabat anathemadenuntiauit ut

Expanded text:
ticinio sit anathema per Apostolum prophetatum. Porro ticinio sit anathema per Apostolum prophetatum. Porro ἀνάθεμα, verbum proprie Judaeorum est, et positum tam in Jesu Nave , quam in Numeris , quando omnia quae erant in Jericho et Madianitarum detestationi et pus ignorati, vel filium asserunt esse, vel servum, qui maledicere nesciat, nec noverit aliquem condemnare: quomodo nunc Apostolus ejus, verbo Judaeorum, id est, Creatoris 384 utatur: et perire vel angelum vel apostolum velit, cum ipse non soleat ulcisci. Quod autem addidit, sicut praediximus, et nunc iterum dico, ostendit se et in principio hoc ipsum caventem, denuntiasse anathema eis qui aliter praedicaturi erant, et nunc postquam praedicatum est, id anathema decernere quod ante praedixerat. Propterea autem et sibi, quem aliud in Judaea facere, aliud docere ingentibus criminabantur, et angelo quem majorem etiam praecessoribus suis apostolis esse constabat, anathema denuntiavit: ut
Abbreviated transcription (Latin):
nonmentior Testimoniũ mihiper hibento conse¬
oiniasea. Hȩc quispedicta non sunt eius quipes¬
sit trepifide & dilectione aliquando discedete
qui autẽ nolunt ΚΑΘ ΥΠΟ ΕΕCΙΑ hoc dictun
peiora conuertuillũ opponunt quode ipsopaulus¬
cierit possełabi ssegnius a geredicens Subicioau¬
temcorpus meũ & inseruitute redigo ne abis predi¬
cans ipsere probus inuenias. Angelos quoq: essemu¬
tabiles qui non seruauerint principatlm suum.
sed relinquentes propriũ domiciliũ in ludicio mag
tur. Dĩ solius naturã essemutabilẽ. De quo scribi¬
mutor : Cecidisse luciferũ quimane oriebatur
&eũ quimit tebat quon dam ad om̃s gentes inter¬
resse contritum : Eleganter in hocloco uir doctis¬
simus tertullianus aduersum apellen & eiusur¬
ginem filumenen quam angeluis quidã diabolici
sp̃s & peruersus ipleuerat. huncesse scribit angelũ
cui multo ante quam apelles nasceretur. spsscĩua¬

Expanded text:
non mentior, testimonium mihi perhibente conscientia mea . Haec quippe dicta non sunt ejus qui possit a Christi fide et dilectione aliquando discedere. Qui autem nolunt καθ' ὑπόθεσιν hoc dipejora converti, illud opponunt, quod et ipse Paulus scierit posse se labi, si segnius ageret, dicens: Subjicio autem corpus meum, et in servitutem redigo, ne aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Angelos quoque esse mutabiles, qui non servaverint principatum suum; sed relinquentes proprium domicilium, in judicio magntur Judae, VI. ||Dei solius naturam esse immutabilem, de quo scribimutor . Cecidisse luciferum, qui mane oriebatur; et eum qui mittebat quondam ad omnes gentes, in terra esse contritum. Eleganter in hoc loco vir doctissimus Tertullianus, adversus Apellem, et ejus virginem Philumenem, quam angelus quidam diabolici spiritus et perversus impleverat, hunc esse scribit angelum, cui multo antequam Apelles nasceretur, Spiritus sancti va
Abbreviated transcription (Latin):
minem. neq: enim ego ab homine accepi illud neq
sdidicised sed perreuelationem iħu xp̃i & & hoc
lo co hebionis & fotini dogma conteritur. quod ds
pauli non est scđm hominẽ neq ab homine accepri
ue lauit : Quodsi non est homo: consequenter ds est
Non quo hominẽ negemus ad sumptũ sed quo tan¬
tum hominem rennuamus. Quȩritur utrum
totius orbis ecđȩ dĩ acceperinteuuangeliioan
hominis quotus enim quisq mimpetore drbitionep

Expanded text:
m ego ab homine accepi illud, neque didici; sed per revelationem Jesu Christi. Ex hoc loco Ebionis et Photini dogma conteritur: quod DeuPauli non est secundum hominem, neque ab homine accepit velavit. Quod si non est homo, consequenter Deus est. Non quo hominem negemus assumptum; sed quo tantum hominem renuamus. Quaeritur utrum totius orbis Ecclesiae Dei acceperint Evangelium, an hominis: quotus enim quisque nostrum p
Abbreviated transcription (Latin):
themasit : Sic̃prediximus & nunciterumd
.co. Si quis uobis euu angeliz auerit. preter id¬
s quod accepistis anathemasit Potest hyper¬
bolicȩ dictũ accipinon quo aut apłs. aut ange¬
lus aliter potuerint predicare : quaisemei di¬
& angelimutarentur: tamen non esse abeo
dat dicens Scio quia neuetors eeq ut ue detu
angeli neq principatus neq preso nẽa prosinti

Expanded text:
thema sithema siico: si quis vobis evangelizaverit praeter id quod accepistis, anathema sit. Potest et hyperbolice dictum accipi, non quo aut apostolus, aut angelus aliter potuerint praedicare quam semel dit apostoli et angeli mutarentur: tamen non esse  Al.ndat dicens: Scio quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque praes
Abbreviated transcription (Latin):
& alterius dĩ xp̃m simu lantestima redebemus
ecelese iurȩ discordant Pulchre autẽ ao
Nsisi sunt aliqui quiuos conturbant eo
conuertere euuangelium xp̃i : Volunt ino
euuangelium xp̃i mutare conuerteretdu¬
bare sed nonualent quia huius nature esti
non possit aliud esse quam uerum est : Omni
qui euuangelium alio inter pretatur spu &
mente quam scribtum est credentes turbat
& conuertit euuangeliũ xp̃i. ut ldquod infu¬
cie est postergũ faciat & ea quȩ postergin
sunt uertat i faciẽ : Siquis tantum I teramse¬
quitur posteriora ponit infaciẽ : Si quis iude or̃
Interpretationibis ad qui escit : poster gum
mittit eaquȩ exnatura sua infacie constituta
sunt. Nec non & illud congrue quod translitu¬
nis uerbum galatis coaptatũ est iga lacia enin
trans latio in nr̃a lingua sonat: Sedlic&
s aut angelus decelo euũ angeliz & uobis prȩ¬
tor quam quodeuuangeliz auimus uobis. ana¬

Expanded text:
et alterius Dei Christum simulant, aestimare debemus?et alterius Dei Christum simulant, aestimare debemus?Ecclesiae jure discordant. Pulchre autem ait: Nisi sunt aliqui qui vos conturbent, et volunt convertere Evangelium Christi. Volunt, inquit, Evangelium Christi mutare, convertere, turbare: sed non valent. Quia hujus naturae est, ut non possit aliud esse, quam verum est. Omnis qui Evangelium alio interpretatur spiritu et mente quam scriptum est, credentes turbat, et convertit Evangelium Christi, ut id quod in facie est, post tergum faciat, et ea quae post tergum sunt, vertat in faciem. Si quis tantum litteram sequitur, posteriora ponit in faciem. Si quis Judaeorum interpretationibus acquiescit, post tergum mittit ea quae ex natura sua in faciem constituta sunt. Necnon et illud congrue, quod translationis verbum Galatis coaptatum est: Galatia enim translationem in nostra lingua sonat. Sed licet nos, aut angelus de coelo evangelizet vobis, praeter quam quod evangelizavimus vobis, ana
Abbreviated transcription (Latin):
ra lebat Recenserat ad huc euuangelu predica¬
no non grande tempus in medio quod galatdias ap̃li
ab idolis ad xp̃m trans duxerat. Miraturttaq
quo modo tam cito recesserint abeo adcuius
homen didum factifuerant xp̃iani: Habe
autẽ & locus ipse hyperbata᷑ quodita suo ordinẽ
legi potest. Miror quod sic tam cito transferimi
ni a xp̃o sħu. qui uosuocauit ingr̃am. dicens. non
uens uocare iustos sed peccatores ad penitentiã
Gr̃a quippe salui factisumus & non perlegẽ
t ranslati autẽ in quit estis in aliudeuuangeliũ
quod non est aliud. quia omne quod falsum estnon
subsistit . & quod ueritati contrariũ est non est.
ut illud. Ne tradas dñe sceptrũ tuum bis qui non
sunt & eaquȩ nonerant uocauit ds utfacer&
esse quod nonerat : si autẽ hoc dehis qui in eundẽ
credebant dm e eas dem scripturas habebant
dicitur. quod trans latisint in aliudeuu angeli¬
um. quod nonesset euuangelium : quid demar¬
cione & ceteris here ticis qui conditorẽ rospumt

Expanded text:
re. Recens adhuc erat Evangelii praedicatio, non grande tempus in medio, quo Galatas Apostolus ab idolis ad Christum traduxerat. Miratur itaque quomodo tam cito recesserint ab eo, ad cujus nomen dudum facti fuerant Christiani. Habet autem et locus ipse ὐπέρβατον, quod ita suo ordine legi potest. Miror quod tam  Al. addi Jesu, qui vos vocavit in gratiam, dicens: Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Gratia quippe salvi facti sumus, et non per legem . Translati autem, inquit, estis in aliud Evangelium, quod non est aliud: quia omne quod falsum est, non subsistit, et quod veritati contrarium est, 382 non est, ut illud: Ne tradas, Domine, sceptrum tuum his qui non sunt . Et ea quae non erant, vocavit Deus, ut faceret esse quod non erat. Si autem hoc de his qui in eumdem credebant Deum, et easdem Scripturas habebant, dicitur, quod translati sint in aliud Evangelium, quod non est Evangelium, quid de Marcione et caeteris haereticis, qui Conditorem respuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
se aliquid cũ sitnichil: se ipsũ seducit : Siquis
non uult onera aliena portare. & i miseri¬
cors suotantũ opere & uis tute contentus est.
non quȩrens quȩ aliena sunt sedquȩ sua. hoc
est surtantũ amator & non etiã dĩ ipse se se¬
ducit: duplicites aut̃ legipotest atq. distin¬
gui. uelsiquis existimat se esse aliquid cumsit
nichiluel ita siquis ex istimat seesse aliquidut
posteah feramus cũ sit nichil: ipse seducit &
magis ingrȩco quã in latino resonat ista dis¬
tantia: prioris distinotionis hic sensus est . qui
sealiquid existimat esse & nichil est : ipse sedeci¬
pit : Scđs sensus altior est & qui nobis magis
plac& siquis ex istimat se esse aliquid. in eo quod
seputat esse ali quid& non ex clementia in pro¬
ximum. sed e suo opere & labore seludicat sua
tantũuirtute contentus iste ex hac ipsa adro¬
gantia nichilfit & iꝑse sedeciꝑit : Quod meli¬

Expanded text:
esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit. Si quis esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit. Si quis non vult onera aliena portare, et immisericors suo tantum opere et virtute contentus est, non quaerens quae aliena sunt, sed quae sua, hoc est, sui tantum amator, et non etiam Dei, ipse se seducit. Dupliciter autem legi potest atque distingui: Vel, si quis existimat esse se aliquid, cum sit nihil: aut ita: Si quis existimat se esse aliquid, ut postea inferamus, cum sit nihil, se ipse seducit. Et magis in Graeco quam in Latino resonat ista distantia. Prioris distinctionis hic sensus est: Qui se aliquid existimat esse, et nihil est, ipse se decipit. Secundus sensus altior est, et qui nobis magis placet: Si quis existimat se esse aliquid, in eo quod se putat esse aliquid, et non ex clementia in proximum; sed ex suo opere et labore se judicat, sua tantum virtute contentus, iste ex hac ipsa arrogantia nihil fit, et ipse se decipit: quod meli
Abbreviated transcription (Latin):
infide est & adhuc lacte nutritur infantiȩ neo
potest tam cito alegali obseruatione ad spiri¬
talia sacramenta transire : uos qui robustio¬
fr̃is necessitatẽ qui grauatũ pauperẽ onere
egestatis ad iuuat & facit sibi amicosdeiniquo
mamona quẽ post resurrectionẽ xp̃iad
fatur: Uenite ad me benedicti patris meipos¬
si dete prȩparatũ uobis regnũ a constitutione
mundi Esuriui enim & dedistis michi mandu¬
care sitiui & dedistis michibibere : Iuxta hunc
sensũ etiã in alia epła paulus timotheũ docen
addidit: Diuitibus huius scłi prȩcipe non fub¬
lime sapere: Proeo quod est non superbire:
Neq sperare in incerto diuiciarũ sed indõ
qui prestat om̃ã abunde ad fruendũ bene
buere communi care thesauritare sibi fun¬
damentũ bonũ infuturũ ut ad prehendau
uidelic& qui loquit᷑. Ego sũ uita In pleuit legẽ
xp̃i quȩ tendit aduitã : Namsiquis existimat ese

Expanded text:
in fide est, et adhuc lacte nutritur infantiae, nec in fide est, et adhuc lacte nutritur infantiae, nec potest tam cito a legali observatione ad spiritualia sacramenta transire: vos qui robustiofratris necessitatem, qui gravatum pauperem onere egestatis adjuvat, et facit sibi amicos de iniquo mammona , quem post resurrectionem Christus affatur: Venite ad me, benedicti Patris mei: possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis mihi bibere . Juxta hunc sensum etiam in alia Epistola Paulus Timotheum docens, addidit: Divitibus hujus saeculi praecipe non sublime sapere pro eo quod est, non superbire, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo qui praestat omnia abunde ad fruendum: bene buere, communicare, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant plevit legem Christi, quae tendit ad vitam. 522 Nam si quis existimat se
Abbreviated transcription (Latin):
dicens : In iquitates meȩ eleuatȩ sunt suꝑ caput
meũ. quasi onus grauȩ grauatȩ sunt suꝑ me :
&zacharias inspecie mulieris uid& suꝑ talen¬
tum plumbi sedere iniquitatẽ. hoc onussalua¬
torꝓnobis tulit. suo nos exemplo docens. quid
facere deberemus. Ipse quippe iniquitates nr̃is
portat & ꝓnobis dol& & eos qui peccatorũ
aclegis onero sunt depressi ad leueonus uir¬
tutis inuitat dicens. Iugũ meũ suaue est & onus
meũ leue: Oiilgitur fris non desperat salutẽ
sed manũ porrigit deprecanti & quantũ in
se est fler cumflente in firmus est cũ infirmo
suaq: ludicat aliena peccata. iste ad impl&
mandatũ meũ ut diligatis inuicẽ. Quȩ lex fi¬
liidĩ est diligite alterutrũ sic̃ & ego dilexiuos
Quomodo dĩ filius nos dilexit. malor hac dileo¬
tione non est : quã ut quis animã suã ponat
proamicissuis: Quiclementiã non hab& nec
hunc locũ cũ superioribus copulemus. duplicẽ
enim sequimur intelligentiã siquis infirmus

Expanded text:
icens: Iniquitates meae elevatae sunt super caput meum, quasi onus grave gravatae sunt super me . Et Zacharias, in specie 521 mulieris, vidit super talentum plumbi sedere iniquitatem . Hoc onus Salvator pro nobis tulit, suo nos exemplo docens quid facere deberemus. Ipse quippe iniquitates nostras portat, et pro nobis dolet , et eos qui peccatorum ac Legis onere sunt depressi, ad leve onus virtutis invitat, dicens: Jugum meum suave est, et onus meum leve . Qui igitur fratris non desperat salutem, sed manum porrigit deprecanti, et quantum in se est, flet cum flente, infirmus est cum infirmo, suaque judicat aliena peccata, iste per charimandatum meum, ut diligatis invicem Quae lex Filii Dei est? Diligite alterutrum, sicut et ego dilexi vos. Quomodo Dei Filius nos dilexit? Major hac dilectione non est, quam ut quis animam suam ponat pro amicis suis . Qui clementiam non habet, nec hunc locum cum superioribus copulemus. Duplicem enim sequimur intelligentiam. Si quis infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
suo domino stat aut cadit stabit aũt̃, potens est
enim ds̃ statuere illũ : & multa in medio suꝑ hoc
sensu disserens adlecit infine: Noli ꝓpter escam
destruere opusdĩ: &iterũ debemus aut̃ nos
firmiores ibecillitates infirmorũ sustinere.
& non nobisplacere. unus quisq: ur̃m ꝓximo¬

Expanded text:
suo domino stat aut cadit. Stabit autem, potens est suo domino stat aut cadit. Stabit autem, potens est enim Deus statuere illum ; et multa in medio super hoc sensu disserens, adjecit in finem: Noli propter escam destruere opus Dei. Et iterum: Debemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, et non nobis