comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uRGATIO est ꝑ quã eiꝰ qui acc usat᷑ non factũ ipsũ sed uoluntas defendit᷑.
a habet partes .iiiͦ. imprudentiã. Casũ. Necessitudinem De halrubeNTiA¬
eRudentia est. cũ scisse aliquid is qui arguit᷑ negat᷑. ut apud quosdã
ius fanũ dianae eius cui uitulũ immolare ñ licebat. Imprudentos legis cũ
issent uitulũ immolauer̃. Accus ant̾. intentio est: Hitulũ immolastis ei
e. infirmatio est. Tam̃ qm̃ fecistis. qđ ñ licebat ex lege supplicio digni
bis Iudicatio est cũ id feterint qd ñ oportuerit: ⁊ id ñ oportere noscia¬
nt sint ne supplicio digni. De casb Casus aũt inferet᷑ in con
sionẽ. cũ de monstrauit᷑ aliquauis fortuna uoluntati obstitisse ut in hac
lacedemoniis lex eẽt ut hostias nͥ ad sacrificiũ qđ dã ralemptor prȩ¬
isset capitale eẽt : hostias is ndimerat cũ sacrificii dies instant:

Expanded text:
Purgatio est, per quam eius, qui accusatur, non factum ipsum, sed vo- luntas defenditur. Purgatio est, per quam eius, qui accusatur, non factum ipsum, sed vo- luntas defenditur. ea habet partes tres: inprudentiam, casum, necessitudinem. Inprudentia est, cum scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; ut apud quosdam u fanum Dianae, cui vitulum immolare non licebat. Imprudentes legis, cum exissent, vitulum immolaverunt. Accusantur. Intentio est: Vitulum immolastis ei re. Infirmatio: Tamen, quoniam fecisti, quod non licebat ex lege, supplicio dignus es. Judicatio est: Cum id fecerit quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne suortunae vis  Edit., fortuna ejus voluntati obstitisse, ut in hac re: Cum Lacedaemoniis lex esset, ut hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capitale esset, is qui redemerat, cum sacrificii dies instaret,
Abbreviated transcription (Latin):
o pausla temi nec ad officiũ suũ ꝑtinuisse aut ꝑtinere. At in hoo gener
oc accidit noui quod aocusator qͦq sȩpe ex remotione criminationem
ponficit. ut si qui eũ accuset. qui cũ prȩtor cet̃. in &x pelitione ad arma
opulũ uocare cũ consules eeñt. Nã ut insuꝑiore & emplo. reus ab suo offi¬
o ⁊ ap̃ostate factũ dimouebat. sio inhoo ab eius officio ac potestate qui
cusat᷑ ipse dccusator factũ smnouendo. hac ipsa ratione confirmat accu¬
tionẽ in hac ab utroq ex om̃ib partib honostatis ⁊ ex bm̃ib utilitatis parci¬
s &emplis. signis ratiocinando ꝗd cuiusꝗͣ officii. uiris potestatis sit quȩ
oportebit. ⁊ fuerit ne ei dequo agit᷑ id iuris. officii potestatis. attribu
necne. Locos diit cõmunes & ipsa re siꝗd indignationis doconquestio¬
or cessio est ꝑ quã ñ factũ ipsũ inꝓbatur abreo sed ut ignoscatur
id petitur Huius partes sunt Dua. Purgatio ⁊ dep̃catio De PURCΛTION

Expanded text:
otestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut pertinere. atque in hoc genere hoc ac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma populum vocarit, cum consules essent. nam ut in su- periore exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officio ac po- testate, qui accusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, quid cuiusque officii, iuris, potestatis sit, quaeri opor- tebit et fueritne ei, quo de agetur, id iuris, officii, potestatis attributum necne. Locos autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis aut conquestioConcessio eid petitur; cujus partes sunt duae: Purgatio et deprecatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ceptio argum̃ttoꝵ tradit᷑. Nã in his om̃ib pͥmũ siꝗd resipsa dabit facula¬
tis. conipiturã in duci ab accusatore oportebit. ut id qđ uoluntate fasua
negabit᷑. consultii factũ suspitione aliqua demonstret Deinde in ducn
diffinitionẽ necessitud inis. Aut casus. aut imprudentiae. ⁊ exemple adeã disi¬
nitionẽ ad iungere. in quib impRudentia fuisse uideat. Aut casus. aut ners¬
tudo ⁊ abhis id qđ reus inferat separare. iđ ostendere dissimile. qđ leuiꝰ. faci
ñ ignorabilẽ. ñ fortuitũ ñ necessapium fuerit. Postea demonstrare potis
uitari. ⁊ hac ratione ꝓ uideri. potuisse. si aut hoc. aut illud fecisset. aut
fecisset pcaueri. ⁊ diffinitionib: ostendere ñ hanc imprudentiã. dut
casũ. aut necessitudinẽ. sed in ertiã negligentiã fatuitatẽ nominari

Expanded text:
praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultapraeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- ces
Abbreviated transcription (Latin):
dignus us. Iudicatio est. Cũ incare contra legẽ redemptor aliꝗd focerit q
stũdio cius subita fluminis obstiterit magnitudo supplicio dignus ne sit
ecessitudo aut̃ infert᷑ cũ ui quadã reus id qđ fecerit. IbE NECESSITUDIIS¬
fecis se defendit hoc mͦ. Lex est apud rhodios. ut siqua rosteata in portu
nauis deprehensa sit. publicet. Cũ magna in alto tr̃pestas ect̃.uis uentoꝵ in us
nautis inrhodioꝵ portũ nauim coegit. Questor nauĩ populi uocat. Nauis
dominus negat oportere public ari. Intentio est. Rostrata nauis in portu d¬
prehensa st Depulsioͣ concissio Ratio UI ⁊ necessario sumus in portũ
acti. Infirmatio est. Nauĩ ex lege tam̃ populi eẽ oportit. ludicatio est.
ũ rostratã nauĩ in portu deprheñsã lex publicarit cũq hȩc nauis inuitis
nautis ui pestatis. in portũ coniecta sit oportet ne eã publicari. Horus
triũ ginerũ idirco in unũ locũ contulimus exempla. qđ similis in goey

Expanded text:
dignus es. iudicatio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defenditur, hoc modo: lex est apud Rhodios, ut, si qua rostrata in portu navis depre- hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsio con- cessio. ratio: vi et necessario sumus in portum coacti. infirmatio est: navem ex lege tamen populi esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tulimus exempla, quod similis in ea
Abbreviated transcription (Latin):
sterit nob̵ si paratĩ dicendũ ꝓpetrea qđ quodã genira causarũ sim¬
icit̃ iex sua ui considerant᷑ quȩdã aut̃ sibi aliud qͦq aliquod cont̾rouer¬
eginus assumunt. Quarẽ om̃ib cognitis. ñ erit diffic ilẽ in unã quanq
iusar transferre qđ eeo qͦq genere conueniet. ut in his eemplis c̃cessio¬
sin est om̃ib scripti controuersia: ea quȩ & scripto ⁊ sententia nominat.¬
qr decon cessione lo quebamur in eã prȩcepta dedimus. alio aut̃ loco
escripto a sentintia dicemus Nuno in altera concessionis partũ con¬
deratio nem intendemus. M Ił IE .EY T lo R¬

Expanded text:
paratim di- cendum, propterea quod quaedam genera causarum simpliciter ex sua vi considerantur, quaedam autem sibi aliud quoque aliquod controversiae genus assu- munt. quare omnibus cognitis non erit difficile in unam quamque causam transferre, quod ex eo quoque genere conveniet; ut in his exemplis concessionis inest omnibus scripti controversia, ea quae ex scripto et sententia nominat de concessione loque- bamur, in eam praecepta dedimus, alio autem loco de scripto et de sententia dicemus. Nunc in alteram concessionis partem consideratio- nem iam intendemus. Deprecatio
Abbreviated transcription (Latin):
requnt q÷ iudicis is opiesola sieput deniost q anae libcrus sios Etatribudn omi
modiut maorahus natuassurgat: ut supplicũ muisereat e aphi oli¬
Onomines cũ dubiũ eet quale baberi oporterae sua constituerus
storitate uti gracci patris factũ quẽ populus romanus quietis
factũ qđ insciente collega incensura nihilgenit. post censurã con
fecit. Cũ parabile autẽ est qđ in rebus diuersis similẽ aliquã ration
tince Euis partes sunt itros, Imago collatio exẽplũ Imago ẽ o
dtmonstrans corporũ dut naturarũ similitudinẽ. Collatio ẽ oratio

Expanded text:
 amet liberos suos, et attributum iusmodi: ut maioribus natu assurgatur, ut supplicum misereatur. adprodubium esset, quale haberi oporteret, sua constituerunt auctoritate: velut Gracchi patris factum populus Romanus, qui eum ob id factum eo quod insciente collega in censura nonnihil gessit post censuram consulem fecit. conparabile autem est, quod in rebus diversis similem aliquam rationem continet. eius partes sunt tres: imago, conlatio, exemplum. imago est oratio demonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio
Abbreviated transcription (Latin):
cii. deqͦ int̃sicarios quexit᷑ p̃iudiciũ fieri infirmatio rmionis. Cius modi sunt
in iurie ut dehis indignum sit non primo qͥq tẽpore iudicariar ugi ii
diro citas. iniuriarũ satis ne causa sit. Quare dumndeca iudicet de aliqͦ matore ma¬
leficio deqͦ iudiciũ cõporatũ sit. prȩiudicet᷑. Atq exonplũ ꝗde hoc ost In om̃i aut̃
causa ab utroq qugri oportobit. Aqͦ. ẽt ꝑ quos. i qͦ mͦ.⁊ qͥ tempore. Aut agi. Aut

Expanded text:
cii, de quo inter sicarios quaeritur, praeiudicium fieri. infirmatio rationis: eiusmodi sunt cii, de quo inter sicarios quaeritur, praeiudicium fieri. infirmatio rationis: eiusmodi sunt iniuriae, ut de iis indignum sit non primo quoque tempore iudicari. iudicatio: atrocitas iniuriarum satisne causae sit, quare, dum de ea iudicatur, de aliquo maiore maleficio, de quo iudicium conparatum sit, praeiudicetur? atque exemplum quidem hoc est. in omni autem causa ab utroque qu
Abbreviated transcription (Latin):
dã nationẽ neu essario consequat᷑. Hic defensor paena cõmutationẽ ex translatiuo. ge¬
nere in ducendo totã in firmationẽ accus ationẽ Uerũ tam̃ ceteris qͦq criminib
defendendis coniesturali constiuitione translationẽ confirmabit.  Exemplã aut̃ trans¬
lationis incausa positũ nob̵ sit huiꝰ modi. Cũ adiuĩ faciendã. quidã armati uenissent.
irmati contrã presto fuer̃ ⁊ cuidã equiti romano quidã & armatis resistenti gladio
manu p̾cidit. Agit iscui manꝰ p̃cisa at in iuurianã: lostulat is qui cũ agitur
a pritoro excoptione ixtra quam in reit capitis pͣiudiciũ fit. Hic is ꝗ agit uidi¬
ciũ purũ postulat. Ille qui cũ ago᷑. excꝙtionẽ addi ait opirtere. Questio nest
xcipiendũ sit annon. Ratio. Non enĩ oportit inrecuperatorio iudicio eiꝰ maleri¬

Expanded text:
damnationem necessario consequa- tur. hic defensor poenae commutationem ex transla- tivo gedamnationem necessario consequa- tur. hic defensor poenae commutationem ex transla- tivo genere inducendo totam infirmabit accusationem. verumtamen ceteris quoque criminibus defendendis con- iecturali constitutione translationem confirmabit. Exemplum autem translationis in causa positum no- bis sit huiusmodi: cum ad vim faciendam quidam armati venissent, armati contra praesto fuerunt et cuidam equiti Romano quidam ex armatis resistenti gladio manum praecidit. agit is, cui manus praecisa est, iniuriarum. postulat is, quicum agitur, a praetore exceptionem: extra quam in reum capitis prae- iudicium fiat. hic is, qui agit, iudicium purum postulat; ille, quicum agitur, exceptionem addi ait oportere. quaestio est: excipiundum sit an non. ratio: non enim oportet in recuperatorio iudicio eius male- fi
Abbreviated transcription (Latin):
i qi dl pr iptionos ꝑ estulait. et quodaoiꝰ Agendi pocestis dat  ⁊ om̃is coñcip̃tio pͥuatorĩ
udi ciorꝑ censtituint In ipsis autꝰ uidicus mriꝰ incidunt ⁊ tanĩ si quando in cidunt di¬
nodist̃. ut ꝑ se minꝰ habcanit sirmitudĩnis confirment᷑ aut̃ assũpta alia aliqua c̃stitt¬
fione ut in qͦdã iudicio cũ uenefioi euiꝰdã nom̃ eet̃ delatũ. ⁊ qr parricidii causa
ub scripta eẽt. ex tra oriinẽ eẽt Acceptũ. cũ in accusatione alia quȩdã orimina testi¬
bus. ⁊ argum̃tis confirmarent᷑. parricidii dut̃ mentio solũ facta esset. defensor in
hoc ipso multũ oporat. ut diu consistit cũ denete parentis nihil monstratũ sit
indignũ facinꝰ eẽ ea poena affiorre eũ. qua parricida afficiunt᷑. Id aut̃ sidẽ¬
marit᷑ fieri netesse eẽ qm̃ ⁊ id caus & subscriptũ. eteare nom̃ etra ordinẽ sit
acceptũ. &a lgn poena si afficire eũ ñ oporteat. dã nari qͦq ñ oportire. qm̃ eã poena

Expanded text:
omnis conceptio privatorum iudi- ciorum constituitur. in ipsis autem iudiciis rarius incidunt et tamen, si quando incidunt, eiusmodi sunt, ut per se minus habeant firmitudinis, confirmentur autem assumpta alia aliqua constitutione: ut in quodam iudicio, cum veneficii cuiusdam nomen esset de- latum et, quia parricidii causa subscripta esset, extra ordinem esset acceptum, in accusatione autem alia quaedam crimina testibus et argumentis confirmaren- tur, parricidii autem mentio solum facta esset, defensor in hoc ipso multum oportet et diu consistat: cum de nece parentis nihil demonstratum esset, indignum facinus esse ea poena afficere reum, qua parricidae afficiuntur; id autem, si damnaretur, fieri necesse esse, quoniam et id causae subscriptum et ea re nomen extra ordinem sit acceptum. ea igitur poena si af- fici reum non oporteat, damnari quoque non oportere, quoniam ea poena
Abbreviated transcription (Latin):
oris sepeliendi. Aut alicui aiusmꝰ di rei. cõmendatio fit. Duo decimꝰ ꝑquẽ
nctio deplorat᷑ ab aliquo cũ diducaris ab eo qui cũ libentissime uixeris.
cis ꝗb: benȩ fuccrimus. euo quos adiutores forte putauerimus aut aqͥb¬

Expanded text:
corporis sepeliundi aut alicuius eiusmodi rei commendatio fit. duodecimus, per qcorporis sepeliundi aut alicuius eiusmodi rei commendatio fit. duodecimus, per quem disiunctio deploratur ab aliquo, cum diducaris ab eo, quicum libentissime vixeris, amicis, quibus benigne fecerimus, quos adiutores fore putarimus, aut a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ unũ qđq deplorat᷑ in cõmodũ ut in morte filii. pueritiae. delectatio amor
solitiũ. educatio et siqua simili inginere quolib& dein cõmodo ꝑ conquestio
ici poterunt. Quartus ꝑquẽ res turpos ⁊ humiles ⁊ illiberales ꝓferent᷑. ⁊ in dig
uertimꝰ. ut desuis liberis dut panntib aut aliquo qui illis carus debeat esse
factũ qđ oporturit hoc mͦ. Non affui non uidi ñ postremã eiꝰ uocem
iuiͣ extremũ spiritũ eiꝰ excepi. Itẽ inimicorit in manib mortuus est hostili
ra turpit̃ iacuit inscpultus. a feris diu ueatus. cõmuni qͦq honore in mor
caruit. Nonus ꝑquẽ oratio ad mutas ⁊ & patis animi. res riferet᷑. ut si ad
domũ. uestẽ sermonẽ alicuiꝰ ac cõmodes quib animus eoꝵ qui audiunt
uquẽ dilexerunt uehem̃tir cõmouet. Decimus ꝑ quẽ inopia infirmitas
udo demonstrat᷑. Underimꝰ ꝑquẽ aut liberoꝵ aut parentũ autsui

Expanded text:
 quem unum quodque deploratur incom- modum, ut in morte filii pueritiae delectatio, amor, spes, solatium, educatio et, si qua simili in genere quo- libet de incommodo per conquestionem dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna ausam convertimus et petimus, ut de suis liberis aut parentibus aut aliquo, qui illis carus debeat esse, factum, quo extremum spiritum eius excepi. item: inimicorum in manibus mortuus est, hostili in terra turpiter iacuit insepultus, a feris diu vexatus, communi quoque honore in morte caruit. nonus, per quem oratio ad mutas et expertes animi res referetur, ut si ad equum, domum, vestem sermonem alicuius accommodes, quibus animus eorum, qui audiunt et aliquem dilexerunt, vehementer com- movetur. decimus, per quem inopia, infirmitas, soli- tudo demonstratur. undecimus, per quem liberorum aut parentum aut sui
Abbreviated transcription (Latin):
indignum est ut seruis liberis clientib: supplicib Quartus decimiis ꝓ por ob¬
secrationẽ sumit᷑ in quo orant᷑ medo ills qui audiunt humili ⁊ sup¬
qui cari nob̾ debent eẽ. fortunas conqueri nos demonstramus. Ses
decimus. ꝑ quẽ animũ nrm in alios misericordẽ eẽ ostendimus. etoñs
amplũ et & celsũ et patientĩ in cõmodoꝵ eẽ et futurũ eẽ siꝗd deciderm¬
monstramus. Nũ sepe uirtus et in agͥnificentia in quo grauitas et aucbo
est plus ꝓficit admĩam captandã cõmouendã. quã humilitas ⁊ obsecre
õm̃otis aut̃ animis. diutius in conquestione morari non oportebit. Q¬
ad modũ onĩ dixit rhetor appollius. nihil citius lacrima arescit. Sed q¬
et satis ut uidemur deom̃ib orationis partib diximꝰ. et huiꝰ uoluminis
magnitudo longius ꝓcssit. quȩ secunt᷑ dein ceps in sođo libro dicemus.

Expanded text:
indignum est, ut servis, libertis, clientibus, sup- plicibus. quartus decimus, qui per obsecrationem sumitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- mili et supas, sed eorum, qui cari nobis debent esse, fortunas conqueri nos demonstra- mus. sextus decimus, per quem animum nostrum in alios misericordem esse ostendimus et tamen amplum et excelsum et patientem incommodorum esse et fu- turum esse, siitas et auctoritas est, plus proficit ad misericordiam commo- vendam quam humilitas et obsecratio. commotis au- tem animis diutius in conquestione morari non opor- tebit. quemadmodum enim dixit rhetor Apollonius, lacrima nihil citius arescit. Sed quoniam satis, ut videmur, de omnibus orationis partibus diximus et huius voluminis magnitudo lon- gius processit, quae sequuntur deinceps, in secundo libro dicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
rib qđ ꝗsq cõmodissime p̃cipere uidebat᷑ ex cerpsimꝰ. et ex uariis in
&x cellencissima ꝗͣq̃ libauimꝰ. Ex his enĩ qͥ nomine ⁊ memoria digni sunt.
Aut aduitia eiꝰ qͦq. accedere. cuiꝰ aliqͥ bene p̃ceto ducerem. Qđ si in
qͦq studiis. amultis eligere homines cõmodissimũ qđq. quã sese uniali
pto uellent ad dicere : minꝰ in arro gantiã offenderent ñ tanto pere in ui
ꝑ seuerarent. aliquanto leuius ex inscientia laborarent. Ac si par in nob hui
atq in illo picture scientia fuisset. fortasse magis hoc insuo genere opus
illi fuit exemploꝵ. eligendi pocestas ille una eurbe ⁊ exeo numero
piũ q̃uȩ tũ erant eligor potuit nob̵ omniũ ꝗcũq fuer̃ ab ultimo pͥncip

Expanded text:
vide- batur, excerpsimus et ex variis ingeniis excellentis- sima quaeque libavimus. ex iis enim, qui nomine et memoria digni sunt, nec aut ad vitia eius quoque accedere, cuius aliquo bene praecepto duceremur. quodsi inque studiis a multis eligere homines commodissimum quodque quam sese uni alicui certe vellent addicere, minus in arrogan- tiam offenderent; non tanto opere in vitiis perse- verarent; aliquanto levius ex inscientia laborarent. ac si par in nobis huius artis atque in illo picturae scientia fuisset, fortasse magis hoc in suo genere opus illi fuit exemplorum eligendi potestas. ille una ex urbe et ex eo numero virginum, quae tum erant, eligere potuit; nobis omnium, quicum- que fuerunt ab ultimo princip
Abbreviated transcription (Latin):
Ut int̃ picturas
multas helena
ita int̃ cgeras dic¬
ciones emin et semꝑ
oratoria Vt Reuxis
neis uultib sum¬
mus. lta mora
nos causa. suggertt nep his om̃ib sed quo ad iudicantiũ animimoueant Qđ sietiã uno alis¬

Expanded text:
ut inter picturas multas Helena, ita inter ceteras dictiones eminet semper oratoria, et ut Zeuxis endis uultibus summus, ita in oraos causa suggerat, neque his omnibus, sed quoad iudicantium animi moueantur. Quod si etiam uno ali
Abbreviated transcription (Latin):
T̃ uirib et dignitatib antesteter̃ atq honestissimas ex gr̾mnico certamine
prias domũ cũ laude max ima retulerunt. Cũ pueroꝵ igit᷑ formas et corpo
agno hic opare mirarent  horũ in quiunt sororis st̃ apud nos uirgines.
qua sint illae dignitate potes exhis suspicari. Prȩbete igi ᷑ mͥ quȩso existis
um ali exemplo uertas transferat. Iunc crotoniate publico deconsilio.
io ꝓbate. qui pulchritudinis habere uerissimũ uidiciũ debuisseñt Neq enĩ
ut om̃ia que quęreret aduenustatẽ. uno se in corpore repperire posse. i deo
ul simpliti ingenere. om̃ib ex partib ꝑfestũ natura expoliuit. Itaq camꝙ
ñ sit habitura qđ largit᷑. si uni omcta concesserit. Ałiud ali cõmodi. aliꝗͣ

Expanded text:
porum viribus et dignitatibus antisteterunt atque honestissimas ex gymnico certamine porum viribus et dignitatibus antisteterunt atque honestissimas ex gymnico certamine victorias domum cum laude maxima rettulerunt. cum puerorum igitur formas et corpora magno hic opere miraretur: Horum, inquiunt illi, sorores sunt apud nos virgines. quare, qua sint illae dignitate, potes ex his suspicari. Praebete igitur mihi, quaeso, inqex animali exemplo veritas transferatur. tum Crotoniatae publico de con- silis essent iudicio probatae, qui pulchritudinis habere verissimum iudicium de- buisset. neque enim putavit omnia, quae quaereret ad venustatem, uno se in corpore reperire posse ideo, quod nihil simplici in genere omnibus ex partibus per- fectum natura expolivit. itaque, tamquam ceteris non sit habitura quod largiatur, si uni cuncta concesserit, aliud alii commodi aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ao iouIATE &uondã cum florerent om̃ib copus etiniala
cum in pͥmis beati numerarent᷑. templũ iunonis ꝗđ religiosissine
colebant. egregus picturis. locupletare uoluerunt. ltaq. eracd¬
ten ⁊ euxin qui tum longe cȩteris excellere pictorib: ex istimale
magno pretio conductũ adhibuer̃. Iset cȩteraso¬
plures tabulas pinxit. Luarũ ñ nulla pars. usq
tineret. helena pingere se simulaorũ uelle dixit. Iđ crotoniatae qus
eũ muliebri in corpore pingendo plurimũ aliis p̃stare sȩpe accepissent
libent̃ acceperunt Putauerunt enĩ si quo ingenere plurimũ posset. in eo m¬
gno opere elaborasset. agregiũ sibi opus illo in fano reli cturum. Neq¬
cõs̃ illa opinio fefellit Nlã x&xis ilico quȩ siuit abhis quas nã uirgines formo
baberent illi aut statim hominẽ deduxerunt impalestrã. atq ei puenos ostender̃
tos magna p̃ditos honestatẽ. Et enĩ quodã tempore cͥrotoniate multũ om̃ib cor¬

Expanded text:
otoniatae quondam, cum florerent omnibus copiis et in Italia cum primis beati numerarentur, templum Iunonis, quod religiosissime colebant, egregiis picturis locupletare voluerunt. itaque Heracleoten Zeuxin, qui tum longe ceteris excellere pictoribus existimabatur, magno pretio conductum adhibuerunt. is et ceteras conplures tabulas pinxit, quarum nonnulla pars us- qutineret, Helenae pingere simulacrum velle dixit; quod Crotoniatae, qui eum mu- liebri in corpore pingendo plurimum aliis praestare saepe accepissent, libenter audierunt. putaverunt enim, si, quo in genere plurimum posset, in eo magno opere elaborasset, egregium sibi opus illo in fano relicturum. neqChaberent. illi autem statim hominem deduxerunt in palaestram atque ei pueros ostenderunt multos, magna praeditos dignitate. etenim quodam tempore Crotoniatae multum omnibus cor
Abbreviated transcription (Latin):
nos accipimus qđ illiꝰ rei neq administratio neq exitus ullus excet nos
qđ dicamus facile ⁊ cõmode transigi posse ut in hac lege. Nihil enĩ ꝓhibet
fictam ex empli loco ponere quo faciliꝰ res intelligat. Meretrix corõnam
aurcã ne habeto Si h abuerit publica esto. Contra eũ qui meretricẽ puba¬
cari dicat ex lege oportire posset dici. neq administrationẽ eẽ ullã pulli¬
c& meretricis. ñeq exitum legis in meretrice publicanda. at in auro pubs

Expanded text:
nos accipimus, quod illius rei neque administratio neque exitus ullus exstet; nos quod dicamus, facile et commode transigi posse; ut in hac lege—nihil enim prohibet fictam exempli loco ponere, quo facilius res intellegatur—: meretrix coronam auream ne habeto; si habuerit, publica esto, contra eum, qui meretricem publicari dicat ex lege oportere, possit dici neque administrationem esse ullam publicae meretricis neque exitum legis in mere- trice publicanda, at in auro pub
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. deliberis suis cogitent. Si ad mulieres. deuxorib si ad senes deparib aut
parentib Quint̾ derimꝰ locus est ꝑ quẽ dicimꝰ inimicis qͦq et hostib: ea qu
nobis acciderint in digna uideri solare Et in dignatio quidẽ his feri
ptans. In hac pͥmũ adnimũ duditoris mitẽ ⁊ mifericordẽ conficere oportet.
o faciliꝰ oonquestionẽ cõmouere possit. Id locis cõmunib efficere oporte
quos fortu nȩuis in om̃s et hominũ infirmitas ostendit᷑ Qua oratione
tẽpora tribuit᷑ ꝑ quẽ qub inmalis fuerint ⁊ st̃. ⁊ futuri sint. demonstratur:

Expanded text:
nebit, de liberis suis cogitent; si ad mulieres, de uxoribus; si ad senes, de patribus aut parentibus. quintus decimus locus est, per quem dicimus inimicis quoque et hostibus ea, quae nobis acciderint, indigna videri solere. Et indignatio quidem his fere de p- tans. in hac primum animum auditoris mitem et misericordem conficere oportet, quo facilius conque- stione commoveri possit. id locis communibus efficere oportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmitas ostenditur; qua oratione - cundus, qui in tempora tribuitur, per quem, quibus in malis fuerint et sint et futuri sint, demonstratur
Abbreviated transcription (Latin):
Un umerus uitandarũ & contraria partẽ. Nã et quiddã qđ sua ui nos allies
ad sese ñ emulento captans aliquo sed trabens sua diguitate eđ guius¬

Expanded text:
us vitandarum ex contraria parte. nam est quiddam, quod sua vi nos adliciat us vitandarum ex contraria parte. nam est quiddam, quod sua vi nos adliciat ad sese, non emo- lumento captans aliquo, sed trahens sua dignitate, qu
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqua constitutione om̃is semꝑ causa uersetur sed quia ꝓprii tantum
harũ causarũ quidã loci sunt. ñ a constitutione separati. sed ad fines hons¬
paroeũ hut itus ecuitas Honestas honestas cuaiutipirate sel adfine horis
gimera ac cõmodati. Nam placet in iudiciali genere finẽ esse ęquitatẽ. hoc est
partẽ quandã honestatis. in deliberatiuo aut̃ aristoteli placet utilititatẽ. nobis
et honostatẽ t utilitatem in demonstratiuo. honestatem. Quare In hoc qͦq ge¬
nere causȩ quȩdã argum̃ tationes cõmunit̃ ac similit̃ tractabunt Quaed a
separatius adfinẽ quo referri omnẽ orationẽ oportit adiungents. Atq uniꝰ cui
constitutionis exemplũ. supponere ñ grauaremur. nisi illũd uideremus. quẽ a¬
modũ res obscurȩ dicendo fierent aꝑtiores. sio res aꝑtas obscuri ores furi oratio
c̃ ad deliberationis prȩxepta ꝑ gamus. DE TRIB GERTERIB. EXPETENDARUM¬

Expanded text:
in aliqua constitutione omnis semper causa versetur, sed quia proprii tamen harum causarum quidam loci sunt, non a constitutione separati, sed ad fines hoparati, sed ad fines horum generum accommodati. nam placet in iudiciali genere finem esse aequitatem, hoc est partem quandam honestatis. in deliberativo autem Aristoteli placet utilitatem, nobis et honestatem et utilitatem, in demonstrativo honestatem. quare in hoc quoque genere causae quaedam argumentationes communiter ac similiter tractabuntur, quaedam separatius ad finem, quo referri omnem orationem oportet, adiungentur. atque unius cuiusque constitutionis exemplum subponere non gra- varemur, nisi illud videremus, quemadmodum res obscurae dicendo fierent apertiores, sic res apertas obscuriores fieri oratione. Nunc ad deliberationis praecepta pergamus. Rerum expetendarum
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Huius modi ut certũ qđdã et breue exempli causa ponapius. Si
opere sapientia petenda est. sũ opere stultitia pxltanda est. Sũ opere au
positio ꝑspicua est. Quare neutra qͦq indiget apꝓbatione. Ex hisceis
Ex quo cognoscit᷑ nuq in ꝓpositione neq in assũptione contineri apꝓba¬
sed utrãq. suo loco positã uĩ suã tãq. certã ⁊ ꝓpriã optinere. Quodis¬
est: cõmode partiti sunt illi. qui in quinq partis tribuerunt argum̃tatio
uinq igit᷑ partis st̃ eius argu̾m tationis quȩ ꝑ ratiocinationem tractan¬

Expanded text:
ertum quiddam et breve exempli causa ponamus: si summopere sapientia petenda est, summo opere stul- titia vitanda est: summo autem oo et assumptio perspicua est; quare neutra quoque indiget approbatione. ex hisce omx quo cognoscitur neque in pro- positione neque in assumptione contineri apsed utramque suo loco positam vim suam tam- quam certam et propriam obtinere. quodest, commode partiti sunt illi, qui in quinque partes tri- buerunt argumentationem. Quinque igitur partes sunt eius argumentationis, quae per ratiocinationem tracta
Abbreviated transcription (Latin):
pieu e om̃ib uoritatẽ continet assũptio nihil indiget ap ꝓbationis.
Assũptĩo ꝑ spicua. Est enĩ hȩc. oportet aũt sapere. Hoc qr ipsũ eere ꝑspiem
et uerũ eẽ intelligit᷑. nihil aitinet apꝓbari. Quare statim concludend a dt
argum̃tatio. Est gͦ assũptio quȩdã quȩ apꝓbationis ñ indiget Nã quol
in digere ꝑspicuũ. : Separata est igitalas sũptione ap ꝓbatio. Falsũb

Expanded text:
picuam omnibus veritatem continet assump- tio, nihil indiget approbationis. assumptio perspicua; est enim haec: oportet autem velle sapere. hoc quia ipsum ex se perspicitur et verum esse intellegitur, nihil attinet approbari. quare statim concludenda est argumentatio. est ergo assumptio quaedam, quae approbationis non indiget; nam quandam indigere perspicuum est. se- parata est igitur ab adsumptione approbatio. falsum e
Abbreviated transcription (Latin):
re aut̃ nobis illa magis partitio ꝓbet᷑ dicendũ uidet᷑ netemere secuti
emur. Et breuit̃ dicendũ ne in huiꝰ modi rebus diutius quãratio
ipiendi postulat cõmoremt᷑. Si quada in argum̃tatione satis est uti
sitione et ñ oportet adiungore apꝓbationẽ ꝓpositioni quadã aũt
rgumtatione infirma est ꝓpositio. nisi adiuncta sit apꝓbatio se¬
APPROBATIO
ut᷑ quedã argumentatio inqua ꝓpositio non indiget apꝓbationis
aut̃ inquã nihil ualet sine arꝓbatione ut ostendimꝰ. Separata
est aꝓpositione apꝓbatio. Ostendemus aut̃ id qđ polliciti sumꝰ hocmͦ.¬
posttio inse ꝗddã continet ꝑspicuũ et qđ stare int̃ om̃s necesse est:
ielle a ꝓbare ⁊ firmare nihil attinet. Ea est huiꝰ modi Si quo die
edes rome facta est: ego athonis illo die fui in cede int̃eẽ non
ia industa cõploxio consequtt᷑ est igit quedi ꝓpositio quȩ ñ¬

Expanded text:
re autem nobis illa magis partitio probetur, dicendum videtur, ne temere secuti putemur; et breviter dicendum, ne in huiusmodi rebus diutius, quam ratio praecipiendi postulat, commoremur. Si quadam in argumentatione satis est uti pro- positione et non oportet adiungere adprobationem pro- positionis, quadam autem in argumentatione infirma est propositio, nisi adiuncta sit adprobatio, serobatio.autem quaedam argumentatio, in qua propositio non indiget approbationis, am, in qua nihil valet sine approbatione, ut ostendemus. sepa- rata est asitio in se quiddam continet perspicuum et quod stare inter omnes necesse est, hanc velle approbare et firmare nihil attinet. ea est huiusmodi: si, quo die ista caedes Romae facta est, ego Athenis eo die fui, in caede in- teressqua inducta complexio conse- quitur. est igitur quaedam propositio, quae n
Abbreviated transcription (Latin):
exempla ponomus horũ quȩ dubia st̃ rationos afferemus. PrQUINO Ps¬
uitq ꝑtita argumentatio est huiꝰ modi. Om̃s legs iudices ad cõmodũn
Lrefefreo portit. etdas ex utilitate cõmuni ñ exscriptione quȩ in liten¬
int̃ p̃tari. Ea enim uirtute ⁊ sapientia maiores nr̃i fuerunt: ut in l¬
sonbendis nihil sibi aliud nisi salutẽ atq utilitatẽ rei P ꝓponerint. Nas¬
ipsi qđ obesset scribere uolebant. ⁊ si scripsis sent. cũ eet̾ intellestũ rp̃¬

Expanded text:
exempla ponemus, horum, quae dubia sunt, rationes afferemus. Quinquepertita argumentatio est huiusmodi: “omnes leges, iudices, ad commodum re- ferre oportet et eas ex utilitate communi, non ex scrip- tione, quae in litinterpretari. ea enim virtute et sapientia maiores nostri fuerunt, ut in lscriben- dis nihil sibi aliud nisi salutem atque utilitatem rei publicae proponeripsi, quod obesset, scribere volebant, et, si scripsissent, cum esset intellec-
Abbreviated transcription (Latin):
constitutiones. dut earũ partus erunt. totidẽ necessererit iquestiones intitiones
iudicationes firmam̃ta reperiri.  His om̃ib: in causa reꝑtis tũ deniq singule
partis tetius caus&e considerandae st̃. Na ñ ut ꝗdq: dicendũ pͥmũ ita pͥmu anĩd¬
uertendũ uidit᷑ ideo qđ illa quȩ pͥma dicunt᷑ si uehem̃ter uelis cͥgrucre. et cohens
cũ causa exhis ducas oportet quȩ postdicenda st̃. Quare cũ iudicatio et ea quę
ad iudicationẽ oportet argumenta inueniri. diligent̃ erunt arcificio  reꝑta
cura et cogitatione ꝑtractata : tũ deniq ordinande st̃ caeterȩ partes orationis.
at partes .vI. esse om̃ino nobis uidentur exordiũ nartatio paitio Confirmatio Rei¬
honsio. Conc lussio Nc̃ qm̃ exordiũ princeps deba¬
ne ex ordi endi preceptadabimus. Exordium est

Expanded text:
constitutiones aut earum partes erunt, totidem necesse erit quaestiones, rationes, iudicationes, firma- menta reperire. Tum his omnibus in causa repertis denique sin- gulae partes totius causae considerandae sertendum videtur; ideo quod illa, quae prima dicun- tur, si vehementer velis congruere et cohaerere cum causa, ex iis ducas oportet, quae post dicenda sunt. quare cum iudicatio et ea, quae ad iudicationem oportet argumenta inveniri, diligenter erunt artificio reperta, cura et cogitatione pertractata, tum denique ordinandae sunt ceterae partes orationis. eae partes sex esse om- nino nobis videntur: exordium, narratio, partitio, con- firmatio, reprehensio, conclusio. Nunc quoniam exordium princeps debnem exordiendi praecepta da- bimus. Exordium est
Abbreviated transcription (Latin):
ste filio matte̾ necari oportint: Iotuit  sine tuo scelere ex factũ puniri .
bac deductione rationis illa suma nasctt᷑ c̃teouersia qua iudicatione appollan
Ed huius modi bestũne fuerit abonste matie occidi. eu illa orestis ꝓ erẽ occisus¬
sct  Firmam̃tu et tirmissima augm̃tatio defensoris et appositissima adiudicatu¬
ieii u ut si uelit orestes dicore ei m̃ di animu matris suae fuisse in patrẽ suis i
se ipsu descp̃ef unregnu. in fama generis ⁊ familie ut ab ca poenas libiori sui
porissimũ petere debucrints Et cȩtiris ꝗͥde monstitutionib adhuno modum
iudicationes reperientꝰ I In coniesturali aut c̃stitutione q ratio ñ nt factu t

Expanded text:
te filio matrem necari oportuit; potuit enim sine tuo scelere illius factum puniri. ex hac de- ductione rationis illa summa nascitur controversia, quam iudicationem appellamus. ea est huiusmodi: rec- tumne fuerit ab Oreste matrem occidi, cum illa Orestis patrem occidisset. firmamentum est firmissima argu- mentatio defensoris et appositissima ad iudicationem: ut si velit Orestes dicere eiusmodi animum matris suae fuisse in patrem suum, in se ipsum ac sorores, in regnum, in famam generis et familiae, ut ab ea poenas liberi sui potissimum petere debuerint. Et in ceteris quidem constitutionibus ad hunc modum iudicationes reperiuntur; in coniecturali autem constitutione, quia ratio non est—factum enim
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is indicendi erait studio et pͣceptione occupata. unũ qđ dã conflatũ est genꝰa pos¬
riorib qͥ ab utrisq ea qua cõmode dici uidebant᷑ in suas artus contuler quos
ipsos simulatq illos superiores nos nobis quo ad facultas tulit ꝓposuimꝰ et exis
quoq nonnihil in cõmuni contulimꝰ. Quod sia quȩ in his libris exponuntu
eleganter secuti uidebim᷑ docti ab aliquo facile & libenter sententiã cõmuo¬
bimꝰ. Nanenim parũ cognosse sed in parũ cognoͥto stulte et diuꝑ seuem
turpe est ꝓpt̾ea qđ alterum cõmuni hominũ infirmitati. alterũ singus
simul querentes dubitantes unũ quodq dicemtꝰ. nedũ paruulũ hoc¬
sequim : ut satis cõmode hȩc prȩscripsisse uideam᷑. illud amitta mus
maximũ est. ut netui rei temere atq arrogant̃ assenserimꝰ. Uerũ hocs

Expanded text:
vero omnis in dicendi erat studio et prae- ceptione occupata, unum quoddam est conflatum ge- nus a posvero omnis in dicendi erat studio et prae- ceptione occupata, unum quoddam est conflatum ge- nus a posterioribus, qui ab utrisque ea, quae com- mode dici videbantur, in suas artes contulerunt; quos ipsos simul atque illos superiores nos nobis omnes, quoad facultas tulit, proposuimus et ex nostro quoque nonnihil in commune contulimus. quodsi ea, quae in his libris exponuntur, eleganter se- cuti videbimabimus. Non enim parum cognovisse sed in parum cognito stulte et diu perseverasse turpe est, propterea quod alterum communi hominum infirmitati, alterum singulari ter unum quicque dicemus, ne, dum parvulum consequamur, ut satis haec commode perscripsisse vi- deamur, illud amittamus, quod maximum est, ut ne cui rei temere atque arroganter assenserimus. Verum hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
testas funt Ac ueturs qͥ dẽ scriptons artis. usq apͥncipe illo atq inuontore er sis
repitios unũ iulocũ conduxit aristoteles ⁊ nominatẽ cuiꝰq pͥeeta magna cõr¬
sita cura ꝑpicue conseripsit at que enodata diligenter ex posuit actantũ dui¬
cognoscat sed om̃s qͥ qđ illi p̃cipiant uelint intellegere adhino quasi adqurlis
multo cõmodicer̃ explicator et reuertant᷑: Atq hic quidĩ ipse. & sest ipsũ nobiaes
qante eũ suerant in medio posuit ut cȩceros & se ipsũ ꝑ se cognosceremꝰ. Abli
aut̃ q̃ prosectisu quanquan in maximis pliylosophr &e partib: opere plurit
consunpserunt sicut iipse cuiꝰ instituta sequebant᷑ fecerat. tam̃ ꝑmulta nos
pͣcepta dicendi reliquer̃. Atq alii qͦq alio ex funte pͣceptores dicendi eman
arte p̃cepta reperimꝰ. Exhis duab diuersis sicuti familiis quarũ altera cons
saretꝰ in phȩ losophȩa ñ nullã rhetoricȩ quoq artis sibi curã a sumebat Altor

Expanded text:
testas fuit. Ac veteres quidem scriptores artis usque a prin- cipe illo atque inventore Tisia repetitos unum in lo- cum conduxit Aristoteles et nominatim cuiusque prae- cepta magna conquisita cura perspicue conscripsit at- que enodata diligenter exposuit; ac tantum inv ipsorum libris cognoscat, sed omnes, qui quod illi praecipiant velint intellegere, ad hunc quasi ad quendam multo commodiorem ex- plicatorem rante fuerunt, in medio po- suit, ut ceteros et se ipsum per se cognosceremus; ab hoc autem qui profecti sunt, quamquam in maximis philosophiae partibus operae plurimum con- sumpserunt, sicuti ipse, cuius instituta sequebantur, fe- cerat, tamen permulta nobis praecepta dicendi relique- runt. atque alii quoque alio ex fonte praeceptores di- cendi emaarte praecepta reperimus. ex his duabus diversis sicuti fa- miliis, quarum altera cum versaretur in philosophia, nonnullam rhetoricae quoque artis sibi curam assume- bat, altera
Abbreviated transcription (Latin):
ccusatio. aliud retusatio conficere debet in iudiciis ꝗd equũ sit querit᷑. In de¬
istrationib ꝗd honestũ. In deliberationib ut nos arbitram ꝗd honestũ sit
utile. Nã cȩteri utilitatis modo finẽ in suadendo ⁊ in dissuadendo exƿani
ortore arbitrati sc̃. Quorũ igit᷑ generã fines ⁊ exitus diuersi st̃. eoꝵ pͣcepta
dem eẽ non posst̃. Neq nc̃ hoc dicimꝰ. n easdem in cidere constitotiones. Aie

Expanded text:
accusatio aut recusatio conficere debet. in iudiciis, quid aequum sit, quaeritur, in deaccusatio aut recusatio conficere debet. in iudiciis, quid aequum sit, quaeritur, in demonstra- tionibus, quid honestum, in deliberationibus, ut nos arbitramur, quid honestum sit et quid utile. nam ceteri utilitatis modo finem in suadendo et in dissuadendo exponi oportere arbitrati sunt. quorum igitur generum fines et exitus diversi sunt, eorum praecepta eadem esse non
Abbreviated transcription (Latin):
tiobis s ain eas om̃s om̃ia pͣcepta suare cũ ineo geteris derebus distinctius
ꝑũ sit disꝑse autt̃ de confirmatione. & derepͣhensione : nc̃ certos confirmindi
e p̃hendendi locos insingula causirũ genera tradendos arbitram̃. It qe qͦ pacto
stari conueniret. argumentationes. in libro pͥmo ñ in diligent᷑ ex positũ est
tantũ ipsa inuenta una quaq inrem exponent᷑ simplicit᷑ sine ulla exor¬
tione. ut ex hoo inuenta ipsa ex superiori aut̃ e politio inuentoꝵ petat.
re hac quȩ nc̃ pͣcipient᷑. ad confirmationes ⁊ rep̃hensionis partes referre
rtebit. Omĩs necesse est i demonstratiua. ⁊ deliberatiua ⁊ iudicialis
sa necesse est in aliquo eoꝵ quȩ ante ex posita st̃ constitutionis ge¬
e uno plurib ue uerset᷑. Hoo quanquã ita est: tam̃ cũ cõmuniter
dã deomĩb p̃cipi possint. separatĩ qͦq aliae sunt cuiꝰq generis diuensa
ceptiones. Aliud enĩ laus. aliud uituperatio. aliud sententiae dictio. aliuo

Expanded text:
orationis et in eas omnes omnia praecepta. quare cum in eo ceteris de rebus distinctius dictum sit, disperse autem de con- firmatione et de reprehensione, nunc certos confir- mandi et reprehendendi in singula causarum genera locos tradendos arbitramur. et quia, quo pacto trac- tari conveniret argumentationes, in libro primo non indiligenter expositum est, hic tantum ipsa inventa unam quamque in rem exponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc inventa ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc praecipientur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pluribusve versetur. hoc quamquam ita est, tamen cum communiter quaedam de omnibus praecipi possint, separatim quo- que aliae sunt cuiusque generis diversae praeceptiones. aliud enim laus, aliud vituperatio, aliud sententiae dictio, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hominũ infirmitatẽ posse dãnari. Deinde nihil eẽ indigni. quã eũ
culpa careat. supplicio ñ carere. Loci aut̃ cõmunes accusatoris in

Expanded text:
 hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inducit᷑ cõparãtio. ut in eũ ꝗ cũ lex aperiri portas noctu uetaret.
a paruit quodã in bello. ⁊ auxilia quedã in oppidũ recepit. ne abhostib op¬
primerent᷑ si foris essent. qđ ꝓpe muros hostis castra haberent tũ relatio
criminis. ut in eo milite qui cũ cõmunis lex omniũ. hominẽ occidere
uetaret. tribunus militẽ suũ qui uim sibi afferre conaret᷑. occidit tum
rnotio criminis. ut in eũ qui cũ lȩx quib dieb in legationẽ ꝓficisseretur
prossituenat. q sumptũ questor nondedit. ꝓfectus non est. tum concessio
ꝑpurgationẽ. ⁊ ꝑ impradentiã factũ. ut in uituli immolatione ⁊ ꝑuim¬
denumero falt
heres ab agnats
scripto ab heridi
filio scđs ñ estu¬

Expanded text:
tum inducitur comparatio, ut in eo, qui, cum lex ape- riri portas noctu vetaret, tum inducitur comparatio, ut in eo, qui, cum lex ape- riri portas noctu vetaret, aperuit quodam in bello et auxilia quaedam in oppidum recepit, ne ab hostibus opprimerentur, si foris essent, quod prope muros hostes castra haberent; tum relatio criminis, ut in eo milite, qui, cum communis lex omnium hominem occi- dere vetaret, tribunum militum suum, qui vim sibi afferre conaretur, occidit; tum remotio criminis, ut in eo, qui, cum lex, quibus diebus in legationem pro- ficisceretur, praestituerat, quia sumptum quaestor non dedit, profectus non est; tum concessio per purgatio- nem et per inprudentiam, ut in vituli immolatione, de numero factus heres ab adgnatis scripto ab hereditfilio secundus non est
Abbreviated transcription (Latin):
milias. tũ nihil haberet. liberoꝵ. ux orem aut̃ babert intestam̃to ita scripsit
imihi filius genit᷑ unus. plurisue is mͥ ȩ̨sto deinde quȩ assolent. Postea
sifilius ante morit᷑. quã intutelã suã uenerit. tũ mͥ dicebꝗt scđs hȩres ęsto.
ilius natus ñ est Ambigunt agnati cũ eo qui est haris. si filius ante quã¬
intutelam uiniat mortuiis est in hoo genere non potest hoc dici. ad tompus
it ad euentũ. aliq̃ue sententiã scriptoris oportere accõmodari. ꝓpt̃ea qđ ea
sola eẽ demonstrat᷑. Qua fritur ille qui contra scriptũ dicit. suã eẽ hȩ¬
reditatẽ defendit. Illud autem genus eoꝵ qui sententiam inducunt. In quo
nonꝰ simpliax uoluntas scriptoris ostendit᷑. qua in om̃e tempus ⁊ in om¬
ne factum idẽ ualeat sed ex quodã facto. aut euentu. ad tempiis int̃pretan¬
da dicats: expartib iꝰuridicialis assũptiuae maxime sustinet᷑ Nam

Expanded text:
milias cum liberorum haberet nihil, uxorem autem haberet, in testamento ita scripsit: milias cum liberorum haberet nihil, uxorem autem haberet, in testamento ita scripsit: si mihi filius genitur unus pluresve, is mihi heres esto. deinde quae assolent. postea: si filius ante moritur, quam in tutelam suam venerit, tum mihi,  dicet, heres esto. filius natus non est. ambigunt adgnati cum eo, qui est heres, si filius ante, quatutelam veniat, mor- tuus sit. in hoc genere non potest hoc dici, ad tem- pus et ad eventum aliquem sententiam scriptoris opor- tere accommodari, propterea quod ea sola esse demon- stratur, qua fretus ille, qui contra scriptum dicit, suam esse hereditatem defendit. aliud autem genus est eorum, qui sententiam inducunt, in quo non simplex voluntas scriptoris ostenditur, quae in omne tempus et in omne factum idem valeat, sed ex quodam facto aut eventu ad tempus interpretanda dicitur. ea par- tibus iuridicialis assumptivae maxime sustinetur. nam
Abbreviated transcription (Latin):
talib in causis uti oportebit: Si hoc mͦ scripsisset isto uerbo usus nonesset
non isto loco uerbũ istud collocas set. Nã e his. sententia scriptoris
maxime ꝑ spicit᷑ deinde quo tempore scriptũ sit quarendũ ał. ut̾ ꝗd eũ
uolusse in ei modi tempore uerisimile sit intellig̾at Ipse ex deliberationis
partib quid utilius. ⁊ ꝗd honestiꝰ. ⁊ illi a scribendũ. ⁊ his ad coꝓbandũ sit demon¬
strandũ Et exbis siꝗd am plificationis dabit cõmunib: utrĩq locis uti opor¬
tebit¶ Ex scripto ⁊ sontentia controuersia consistit. cũ alt̃ uerbis ipsis. quȩ serp¬
ta st̃ utitur alter ad id qđ scripterẽ sensisse dicet. omnẽ ad iunget dictionem
criptoris aut̃ sentotia ab eo qui se defendet sententia. tũ semꝑad idẽ spectare
etidẽ uelle demonstrabit᷑. tũ aut gx facto aut exeuentu aliquo mugito ad
tempus id qđ instituit accõmodat᷑ Demꝑ ad idem spectare hocmͦ. Pater fa¬

Expanded text:
talibus in causis uti oportebit: hoc modo scripsisset, isto verbo usus non esset, non isto loco verbum istud con- locasset. nam ex his sententia scriptoris maxime perspicitur. deinde quo tempore scriptum sit, quaeren- dum est, ut, quid eum voluisse in eiusmodi tempore veri simile sit, intellegatur. post ex deliberationis partibus, quid utilius et quid honestius et illi ad scri- bendum et his ad conprobandum sit, demonstrandum; et ex his, si quid amplificationis dabitur, communi- bus utrimque locis uti oportebit. Ex scripto et sententia controversia consistit, cum alter verbis ipsis, quae scripta sunt, utitur, alter ad id, quod scriptorem sensisse dicet, omnem adiungit dictionem. scriptoris autem sententia ab eo, qui sen- tentia se defendet, tum semper ad idem spectare et idem velle demonstrabitur; tum ex facto aut ex eventu aliquo ad tempus id, quod instituit, accommodabitur. semper ad idem spectare, hoc modo: paterfa
Abbreviated transcription (Latin):
ut unaui postrata ⁊ ꝑ casũ ut in eurote magnitudine: Quare dut ita sententu
induces ut unũ ꝗddã uluisse scriptor demonstret dut sio ut in ci mountenti
tempore boc uliusse docea. Ergo is qui scriptum dosendit t hi lodis pigut̃
omuib mimnore ant purte semiꝑ porerit uti Primũ scriptoris colladatone
loep eomuni niluil eos qui iudicont. nisi id qđ scrptũ sit spertare qporare t
boee eo magis si loeritimiũ seriptũ ꝓfort᷑ id est aut lex ipsa. aut aliꝗo e legt
ostra qͥuod uehombrtissimũ est : Fagti Aut intentionis douorsarior e ĩ ipso scrro

Expanded text:
 nave rostrata, et per casum, ut in Eurotae magnitudine. quare aut ita sententia induce- tur, ut unum quiddam voluisse scriptor demonstre- tur, aut sic, ut in eiusmodi re et tempore hoc voluisse doceatur. Ergo is, qui scriptum defendet, his locis plerumque omnibus, maiore autem parte semper poterit uti: pri- mum scriptoris conlaudatione et loco communi, nihil eos, qui iudicent, nisi id, quod scriptum, spectare oportere; et hoc eo magis, si legitimum scriptum pro- feretur, id est aut lex ipsa aut aliquid ex lege; postea, quod vehementissimum est, facti aut intentionis adver- sariorum cum ipso scr