comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sonantia fuerit addita. in tegra inuiolataq: seruatur. Ita enĩ diapason c̃sonantiȩ
addit̃ diatessaron tã quã unineruo. Sit igitur diapa son consonantia. quae contine¬
at᷑ int̃ ho patemeson & netedie Zeugmen. Utraq haec sibi ista c̃sentit. atq con¬
iungitur sono. ut unauox quasi uniusnerui. non quasi duox mixta pellat auditũ.
Quãcũq igitur huic diapa son consonantiȩ consonantiã iunxerimus. seruat᷑ integra.
quia ita iungit tãꝗ uniuoculȩ acnerũo. Sugit᷑ hypatẽmeson. & netedie ⁊ eugme¬
non. Duȩ in acutũ diatessaron fuerint iunctȩ : sic̃ iungit᷑ nete quidẽ die zeug¬
menon. ea quȩ ẽ nete hy ꝑbolis. Hypate aut̃ meson ea quȩ c̃ mese: utraq adutrãq
consonabit. & mesc adnetedie ⁊ eugmenon. & eadẽ mese adhypate meson. Item¬
nete hs ꝑbolis ad netedie ⁊ eugmenon & ad hy pate meson. Itẽ siad grauiorẽ partẽ

Expanded text:
sonantia fuerit addita, integra inviolataque servatur. Ita enim Diapason consonantiae sonantia fuerit addita, integra inviolataque servatur. Ita enim Diapason consonantiae additur diatessaron, tamquam uni nervo. Sit igitur Diapason consonantia, quae contineatur inter hypate meson, et nete diezeugmenon. Utraque haec ita sibi consentit atque conjungitur sono, ut una vox quasi unius nervi, non quasi duorum mixta, pellat auditum. Quamcunque igitur huic Diapason consonantiae consonantiam junxerimus, servatur integra, quia ita jungitur tamquam uni voculae ac nervo. Si igitur Hypate meson et Nete diezeugmenon, duae in acutum diatessaron fuerint junctae, sic jungitur Nete quod est diezeugmenon, ea quae est Nete hyperbolaeon; Hypate autem meson, ea quae est mese: utraque ad utramque consonabunt, et mese ad ad neten diezeugmenon, et ad hypate meson. Item si ad graviorem partem
Abbreviated transcription (Latin):
goricos sensisse memorat qͥdicunt dia pason acdiatessaron ñ ẽe consonantias.
Certe utrãuis harũ descriptionũ duplo. & cantu & organo cecineris. ita duplȩ uoci
dupla uox sotiatur: tã quã si simplex ad dat᷑ simplici. nec non sicanentes
in unũ scđm & quartũ prioris descriptionis uersũ iungamꝰ. & quintũ quarto
dũ taxat loco ad grauẽ partẽ . & sic rite ad dia pason simplicit̃ consonat diates saron.
Canamꝰ ad scquentẽ descriptionẽ quartũ & scđm. adiungentes & pͥmũ. & similit̃
cũ dia pason ea dc̃ consonantia c̃cordat. P roseqͥtur idipsũ ex ptolomei sententia.
prefatus doctor magnificꝰ inquinto musice rationis uolumine hocmodo. Acutos
quidem sonos inulteriore parte ꝑonens hoc modo citeriore graues. hoc modo.
Qm̃ in quit diapason consonantia talem uocis efficit coniunctionẽ utun atq
idem neruus esse uideatur. Idq pitagorici quoq c̃senciunt. Quocirca si qua ei con¬

Expanded text:
goricos sensisse memorat, qui dicunt diapason ac diatessaron non esse consonantias. Certe utramvis harum descriptionem duplo et cantu et organo cecineris, ita duplae voci dupla vox sociatur, tanquam si simplex addatur simplici. Nec non si canentes in unum, secundum et quartum prioris descriptionis versum jungamus et quintum, quarto duntaxat loco ad gravem partem, et sic rite ad diapason simpliciter consonat diatessaron. Canamus ad sequentem descriptionem, quartum et secundum, adjungentes et primum, et similiter cum diapason eadem consonantia concordat. Prosequitur id ipsum ex Ptolomaei sententia praefatus Doctor magnificus in quinto musicae rationis volumine hoc modo, acutos quidem sonos in citeriore parte ponens, ulteriore graves, hoc modo: Quoniam, inquit, diapason consonantia talem vocis efficit conjunctionem, ut unus atque idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt. Quocirca si qua ei con
Abbreviated transcription (Latin):
tesseron. huic diapente resonet. Porro ut ses quioctaua proportione.uiiii.
Superant . .Uiii. ut x.& .UIii. XUI. ut xxx UI. xxxii. ita si fistula maior. aut
fidicula parte octaua minoris suꝑ greditur. ad inuicẽ resonant tonum.A
Igitur quicquid inmodulatione suaue est. numerus operatur. ꝑratas dimensiones
uocũ. quicquid rithmi delectabile prestant siue in modulationib:. seu. quib lib&
rithmicis motib. totũ numerus efficit. Et uoces quidem celeriter transeunt.
numeri aut̃ qui corporea uocũ & motuum materia de colorantur manent.
Qua propter utait sc̃s augustinus ratio quae in rithmicis qui latine dicuntur nu¬
diligentissime. repperiebat. diuinos & sempiternos. Deinde ratio eadẽ calum
terrãq collustrans. sensit nihil aliud quã pulcritudinem sibi placere. & inpul¬
chritudine figuras infiguris dimensiones. indimensionib: numer̃. Haec quoq

Expanded text:
tessaron, huic diapente resonet. Porro ut sesquioctava proportione VIIII. tessaron, huic diapente resonet. Porro ut sesquioctava proportione VIIII. superant VIII. ut XVIII. XVI. ut XXXVI. XXXII, ita si fistula major aut fidicula parte octava minorem supergreditur, ad invicem resonant tonum. Igitur quidquid in modulatione suave est, numerus operatur per ratas dimensiones vocum: quidquid rhythmi delectabile praestant sive in modulationibus, seu in quibuslibet rhythmicis motibus, totum numerus efficit. Et voces quidem celeriter transeunt, numeri autem, qui corporea vocum et motuum materia decolorantur, manent. Quapropter, ut ait sanctus Augustinus, ratio, quae in rhythmis, qui latine dicuntur nudiligentissime, reperiebatque divinos et sempiternos. Deinde ratio eadem coelum terramque conlustrans, sensit nihil aliud, quam pulchritudinem sibi placere, et in pulchritudine figuras, in figuris dimensiones, in dimensionibus numeros. Haec quoque
Abbreviated transcription (Latin):
minoris parte longiorem metiaris . Vt .VIi. ad ui. Vt xvI. ad xii. Seu quarta
parte maioris facias breuiorem. Ut vIii. ad xii. Vt xvii. ad xxiii. erit quidem dia¬
tesseron consonantia. ut vii. ad vi. & XVI. ad xii. acsimiliter .viii. ad xii.xuii
ad xxiii. P orro .uiii. adui. & .uii. acxii. Similiterq xuiii. ad xii.& .xui. ad
xx.iii. diapente erit. Atq hoc fit modo utsicut induplo ses qualt̃ acses quit̃ tus
continetur. ut pote intersex . & xii. continentur.uii. & Viii. Int̃ xii.& xx¬
xii. & .x.viii. xxiii. A crursus quiadminorem ses quitertius ẽ. ut .viii. ad ui.
ut xui. ad xii. sit ad maiorẽ subses qualt̃. ut uiii. ad xii. ut xui. ad xx .iiii.
Ita interduos sonos diapason adinuicẽ resonantes. quarto semꝑ & quinto loco
symphonias natura disposuit. ut quae huic lateri quarto loco diatesseron ẽ
Sit quinto loco alteri lateri diapente. Etquȩ adillud quarto loco resonat dia¬

Expanded text:
minoris parte longiorem feceris, ut VIII. ad VI. ut XVI. ad XII. seu quarta minoris parte longiorem feceris, ut VIII. ad VI. ut XVI. ad XII. seu quarta parte majoris facias breviorem, ut VIIII. ad XII. ut XVIII. ad XXIIII. erit quidem diatessaron consonantia VIII. ad VI. et XVI. ad XII. Ac similiter VIIII. ad XII. XVIII. ad XXIIII. Porro VIIII. ad VI. et VIII. ad XII. similiterque XVIII. ad XII et XVI. ad XXIIII. diapente erit. Atque hoc fit modo, ut sicut in duplo sesquialter ac sesquitertius continetur, utpote inter VI. et XII. continentur XVI. et XVIad XII. et XVIII. ad XXIIII. Ac rursus qui ad minorem sesquitertius est, ut VIII. ad VI. ut XVI. ad XII. sit ad majorem subsesquialter, ut VIII. ad XII. ut XVI. ad XXIIII. Ita inter duos sonos diapason ad invicem resonantes, quarto semper et quinto loco symphonias natura disposuit, ut quae huic lateri quarto loco diatessaron est, sit quinto loco alteri lateri diapente; et quae ad illud quarto loco resonat dia
Abbreviated transcription (Latin):
ron acdia pente. quia hȩ st̃ multiplicis inaequalitatis. ille suꝑ particularis.
Perfectior est aut̃ multiplex in aequalitas suꝑ particulari in aequalitate.
Uoces uero p̃dictarũ ꝓportionũ idẽ duplȩ. triplȩ qua d ruplȩ ses qualterȩ
ses qui tertiaȩ ses quioctauȩ consonas id circo constatuł ae quisonas. qr nimirũ
hi relatiui numeri in om̃ib soli disciplinis cõmensurati st̃ & connumerati. & obhoc
symphonis & reliquis musicis uocib deputantur. immouoces modulatȩ his nume¬
ris ꝓcreantur. rSentis igitur nonnisi arithmeticis rationib. posse musi cam
&plicari.: A Sentio plane arithmeticã musicae cognitioni necessariam.
rCNecessaria prorsus. cũ ad numerorũ exemplar musica poenitus deformata sit.
Et enim sineruũ aneruo aeque grossitudinis. siue fistulã a fistula duplo fece¬
ris longiorẽ. ut xii. ad vi. ut uiginti quatuor ad xii. dia pason ad inuicẽ
resonant. Sineruum aut fistulam aequae concauitatis tertia

Expanded text:
ron et diapente, quia hae sunt multiplicis inaequalitatis, illae superparticulares. Perfectior est autem multiplex inaequalitas superparticulari inaequalitate. Voces vero praedictarum proportionum, id est duplae, triplae, quadruplae sesquialterae, sesquitertiae, sesquioctavae, constat idcirco consonas vel aequisonas, quia nimirum hi relativi numeri soli in omnibus disciplinis commensurati sunt et connumerati, et ob hoc symphoniis et reliquis musicis vocibus deputantur, imo voces modulatae his numeris procreantur. Sentis igitur, nonnisi arithmeticis rationibus posse musicam explicari? D. Sentio plane Arithmeticam musicae cognitioni necessariam. M. Necessaria prorsus, cum ad numerorum exemplar musica penitus deformata sit. Etenim si nervum a nervo aequae grossitudinis, sive fistulam a fistula, duplo feceris longiorem, ut XII. ad VI. ut XXIIII. ad XII. diapason ad invicem resonant. Si nervum aut fistulam aequae concavitatis tertia
Abbreviated transcription (Latin):
differentia sesqualteri & ses quitercu epogđẽ. Quia eñ ꝓporcione st̃ .uiiiad .viii. fuunt xi¬

Expanded text:
differentia sesquialteri et sesquitertii epogdous est. Qua enim proportione sunt VIII. ad VIIII. fiunt Xdifferentia sesquialteri et sesquitertii epogdous est. Qua enim proportione sunt VIII. ad VIIII. fiunt X
Abbreviated transcription (Latin):
deo quartanȩ uoces consonȩ sunt qđ ẽ diatesseron. qr inepitrita st̃ ratione.
Epitritũ uł ses qui terciumẽ aut̃ ubi minus ht̃ partes tres & maius quatuor
ut st̃ uI. contra uiii. ut sunt nouẽ contra xii. ldeo duodecima collatione con¬
cordant. quia diapason diapente respondet. idẽ ses qualterũ ad duplum. ut
xuiii. contra xii. & .ui. ac octo. contra xii. & xxiiii. uł quia ꝑloca duodecima
fiunt triplȩ. ut xuiii. contra sex. ut xxiiii. contra octo. Ideo & undecima
regione consonabilessunt. qm̃ addia pason resonat diatesseron id ẽ epitritum
adduplũ ut xvi. contra xii. & .ui. Ut uiiii contra .xii. & xxiiii. Itẽ uoces quȩ
praefatas symphonias cõplent. ut pote diatesseron quatuor. quinq ꝑ agt̃
diapente . hac habitudine concordant. quadiatesseron & diapente adinuicẽ
conectuntur. uidelic& epogdoo. id est ses quioctauo. Namque semper

Expanded text:
deo quartanae voces consonae sunt, quod est diatessaron, quia in epitrita sunt ratione. deo quartanae voces consonae sunt, quod est diatessaron, quia in epitrita sunt ratione. Epitritum vel sesquitertium est autem, ubi minus habet tres partes, et majus quatuor, ut sunt VI. contra VIII. ut VIIII. contra XII. ideo duodecima collatione concordant, quia ad diapason diapente respondet, id est, sesquialterum ad duplum. ut XVIII. contra XII. et VI. ut VIII. contra XII. et XXIIII. Vel quia per loca duodecima fiunt triplae, ut XVIII. contra VI. ut XXIIII. contra VIII. Ideo et undecima regione consonabiles sunt, quoniam ad diapason resonat diatessaron, id est, epitritum ad duplum, ut XVI. contra XII. et VI. ut VIIII. contra XII. et XXIIII. Item voces, quae praefatas symphonias complent, utpote diatessaron quatuor, quinque peragunt diapente, hac habitudine concordant, quia diatessaron et diapente ad invicem connectuntur, videlicet epogdoo, id est, sesquioctavo: nam semper
Abbreviated transcription (Latin):
A Etiam. Quaecausa
inmusica facit ut octauis locis x quisonȩ sint uoces. quintis & quartis consonȩ.
Itẽq per quindecimas regiones ȩ quisonant̃ respondeant. ꝑduodecimas & unde¬
cimas consonant̃ : quae sunt uero mensurȩ istȩ quae uoces uocib sic aptȩ con¬
iungunt. ut si paulo acutior autlaxior uox cũ uoce fuerit ad inuicẽ concor¬
dare non possint : A Mirũ certe quaesint huiusmodi commensurabilitates
uocũ. quib: & simphoniȩ tã suaui sonȩ sibi assentiunt. & soni reliqui tam
cõpetenter sibi in ordine copulant᷑. Sed tuum est quaȩ ꝓposusti ex ponere.
tudine uoces hȩ conferuntur ut .ui. ad xii. ut xii. ad xxiiii. Similiter
in quindecimis locis a equisonantia ẽ. quod disdia pason dr̃. qr inquadrupla con¬
stant proportione. ut ui. ad xxiiii. I deo in quintis regionibus sibi consonant
partes continet duas. & maius tres. ut sex aduersus nouẽ. ut .uii. contra xii.¬

Expanded text:
 Etiam. M. Quae causa in Musica facit, ut octavis locis aequisonae sint voces, quintis et quartis consonae? Itemque per quindecimas regiones aequisonanter respondeant, per duodecimas et undecimas consonanter? Quae sunt vero mensurae istae, quae voces vocibus sic apte conjungunt, ut si paulo acutior aut laxior vox cum voce fuerit, ad invicem concordare non possit? D. Mirum certe, quae sint hujusmodi commensurabilitates vocum, quibus et symphoniae tam suavisonae sibi assentiunt, et soni reliqui tam competenter sibi in ordine copulantur. Sed tuum est, quae proposuisti, exponere. tudine voces hae conferuntur, ut VI. ad XII. ut XII. ad XXIIII. Similiter in quindecimis locis aequisonantia est, quod disdiapason dicitur, quia in quadrupla constat proportione, ut VI. ad XXIIII. Ideo in quintis regionibus sibi consonantepartes duas continet, et majus tres, ut VI. adversus VIIII. ut octo contra XII. I
Abbreviated transcription (Latin):
in suo sistemate continens. Quae symphonia ideo ex om̃ib dicit᷑ qđ antiqui non plus
quã octo cordis ut ebantur . In hac ergo nontã consonȩ uoces quã ȩquisonȩ dicipossunt.
& in eauox denuo innouatur. Qđdũ pr̃optius in instrum̃tis musicis apparet . si non
tamen affuerint. teneat alius uocẽ in sono quolibet. aliusq siue fursũ: siue iusũ. quatuor
& quatuor mordine rimetur. dũ nouissimus sonuerit sentiese ũ ad primũ idẽ octauũ ad

Expanded text:
in suo systemate continens. Quae symphonia ideo ex omnibus dicitur, quod antiqui non plus quam octo chordis utebantur. In hac ergo non tam consonae voces, quam aequisonae dici possunt, et in ea vox denuo innovatur. Quod dum promptius in musicis instrumentis appareat, si non tamen adfuerint, teneat alius vocem in sono quolibet, aliusque sive sursum sive jusum quatuor et quatuor in ordine rimetur, dum novissimus sonuerit, senties eum ad primum, id est, octavum ad
Abbreviated transcription (Latin):
dhanc descriptionẽ. a quocũq sonoꝵ
quatuor usq ad quintũ qͥ eius dem ẽ
nominis ꝑ arsin. & thesin. uł ꝑsolã
utrã libet singulos ducas in ordine
diapente pot est uocari symphonia.
orro scđm quaternas & quat̃nas
sequentes descriptiunculas. siqͥd
cecineris. idẽ consonant̃ quinta diapente.¬
regione respondet. qđ magis pro prium est

Expanded text:
quocumque sonorum quatuor usque ad quintum, qui ejusdem est nominis, per arsin et thesin, vel per solam utramlibet singulos ducas in ordine, diapente potest vocari symphonia. Porro secundum quaternas et quaternas sequentes descriptiunculas, si quid cecineris, idem consonanter quinta regione respondet, quod proprium est
Abbreviated transcription (Latin):
iccanendo senties quomodo a.. tetrardo sonouox organalis incipiat & in eo
finiatur. necinfra ipsũ possit progredi. trico uidelicet obstante. M. sono
qui ut iã dictũ ẽ ad deuterũ extat in consonus.
uꝑficies quaedam artis musicȩ pro ornatu ȩcclesiasticoꝵ carminũ. ut cumq
gerit. Curnãq aliqui tamdulei ad muicẽ cõmixtione consentiant. Alii uero
soni sibi misceri nolentes insuauit̃ discrepent ꝓfundioris. diuiniq ẽ rationis
& in aliquibus inter abditissima naturȩ latentis. Constant plurima super hac
ratione scripta ueterũ. In quoꝵ labores . & in hac parte nosdñs intrare conces¬
sit. ubi ꝓbatissimis argumentis astruitur. qđ eiusdem moderationis ratio.
quae concinentias tẽperat uocum mortaliũ naturas modificet. qđq eisdẽ nume¬
rorũ partibus quib: collati in aequales soni concordant. & uitȩ cũ cor poribus
ꝙ cõpugnantiae elementorum totiusq mundi concordia aeterna coierit

Expanded text:
ic canendo senties, quomodo a tetrardo sono vox organalis incipiat, et in eo finiatur, nec infra ipsum possit progredi, trito / videlicet obstante sono, qui, ut jam saepe dictum est, ad deuterum exstat inconsonus. Superficies quaedam artis musicae pro ornatu ecclesiasticorum carminum utcunque  gerit. Cur namque aliqua tam dulci ad invicem commistione consentiant, alii vero soni sibi misceri nolentes insuaviter discrepent, profundioris divinaeque est rationis, et in aliquibus inter abditissima naturae latentis. Constant plurima super hac ratione scripta veterum, in quorum labores et in hac parte nos Dominus intrare concessit, ubi probatissimis argumentis astruitur, quod ejusdem moderationis ratio, quae concinentias temperat vocum, mortalium naturas modificet, quodque iisdem numerorum partibus, quibus sibi collati inaequales soni concordant, et vitae cum corporibus et compugnantiae elementorum, totusque mundus concordia aeterna coierit
Abbreviated transcription (Latin):
ane non a buno tantũ quolibet sono ad quartũ. uł quintũ. aut octauũ c̃sonantia fit. Sedsom poene
singuli. & ad grauẽ. & adẽutã partẽ quartis ase sonis diatesseron singuli. & quintis respondent dia¬
pente & sonꝰ quisq in utrãq partẽ adoctauũ. ase sonũ dia pason resonat. Quiq rursus idẽ¬
in utr̃q partẽ octaui sicut ad mediũ diapa son ita ut dictũ ẽ ad seinuicem quinto decimo
loco resonant disdiapason. Fitq ut sẽꝑ diapason spaciũ. diates saron acdiapente cõpleat᷑.
edi nãq duo som in hoc spaciodũ adutrũq latusdiatessaron. acdiapente respondea
euenit utut̃ eoꝵ adhoclatus diapente fuerit. ad illud diatessiron fiat. & qui huic
diatessaron. illisit lateridiapente. Sicnãq: maxima symphonia. duab: cõpletur
ut siue ab acutiore si e a grauiore incipias. uox quã octauo ordine incelsiorẽ. uł humiliori
mutaueris. ad primã uocẽ unisona habeat᷑. Ita canendo.¬

Expanded text:
ane non ab uno tantum quolibet sono ad quartum vel quintum aut octavum consonantia fit, sed singuli pene soni, et ad gravem et ad acutam partem, quartis a se sonis diatessaron, et singuli quintis respondent diapente, et sonus quisque in utramque sui partem ad octavum a se sonum diapason resonat. Quique rursus in utramque partem octavi, sicut ad medium diapason, ita, ut dictum est, ad se invicem quinto decimo loco resonant disdiapason, fitque ut semper diapason spatium diatessaron ac diapente compleatur. Medii namque duo soni in hoc spatio dum ad utrumque latus diatessaron ac diapente respondeant, evenit, ut uter eorum ad hoc latus diapente fuerit, ad illud diatessaron fiat, et qui huic diatessaron, illi sit lateri diapente. Sic namque maxima symphonia duabus completur ut sive ab acutiore sive a graviore incipias vox, quam octavo ordine in celsiorem vel humiliorem mutaveris ad primam vocem unisona habeatur, ita canendo
Abbreviated transcription (Latin):
ac de inde ad finalem suam redit. Quo etiã incipit semitonio intenso.
Siou eodẽ tropo nontantũ ꝑdiapason. hinfra xxx.VI. ł diapente in fra xxx.
sed etiã ꝑdiatesseron frequentius intensam. uł remissam canitur.
DE QUAR TO
IONO.

Expanded text:
ac deinde ad finalem suam redit. Quo etiam incipit semitonio intenso aac deinde ad finalem suam redit. Quo etiam incipit semitonio intenso avertens. Sic in eodem tropo non tantum per diapason XXXVI. vel diapente infra XXX. sed etiam per diatessaron, frequentius intensam vel remissam canitur. DE QUARTO TONO.
Abbreviated transcription (Latin):
ROΡTER triplũ ⁊ quadruplũ qđ ait sciendũ ẽ qđ scđs tropꝰ.t̃.ui. inli¬
chanos hypaton c̃sumat. Ttius uero quat̃ .Ui. inꝓslãba nomeñ det̃minat.
qui superiore neruo una ses quioctaua breuior constat. Subiungit qđ
quat̃ .ui ad quat̃ .ii. dexii. dia pasonsit. quia primus duo denarius iđ bi
.ui. ad suã mesen ꝑuenit. cuius quartã partẽ. iđ .ii. frequentiꝰ ꝑcurrt̃
mela ciꝰdẽ tropi.: descendt̃q ꝑ quartã partẽ debis xii. ut ita diapason
cõplere possint. Hoc quoq senties canendo. A IANE DE ANE.
Siquidem a para mese ꝑ acta quarta specie diapente ad lichanos hỹpa¬
ton descendit. & ad lychanos meson ꝑsingulas chordas ascendendo diapenti
intendit. rursusq ad trite die⁊ eugmeñ grauando remittit. Adextremum
in sua finali ħ ẽ hypate meson desinit. Quã finalẽ primã tangit gradalis¬
antiphona. quae ẽ. confessio & pulchritudo. Et sicusq ad .ui. dexii. ascendit.

Expanded text:
ropter triplum et quadruplum, quod ait: sciendum est quod secundus tropus ter VI. in lichanos hypaton consumat; tertius vero quater VI. in proslambanomenon determinat, qui superiori nervo una sesquioctava brevior constat. Subjungit, quod quater VI. ad quater III. de XII. diapason sit, quia primus duodenarius, id est bis sex, ad suam mesen pervenit, cujus quartam partem, id est III. frequentius percurrunt mela ejusdem tropi, descenduntque per quartam partem de bis XII. ut ita diapason compleri possint. Hoc quoque senties canendo AIANEOANE. Siquidem a paramese, peracta quarta specie diapente, ad lichanos hypaton descendit, et ad lichanos meson per singulas chordas ascendendo diapente intendit: rursusque ad trite diezeugmenon gravando remittit: ad extremum in sua finali, hantiphona, quae est: Confessio et pulchritudo, et sic usque ad III. de XII. ascendit:
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqͣ Cũ haec ita sint certũ ẽ quod parinete dic ⁊ eugm̃ hy̧ podorii cui ad seri¬
buntur .Ui. sit meses dorii. Ad quã mesen doru. siꝑuenerit cantꝰ scði tropi. iã po¬
tiꝰ dicetur doni. quã hypodorii. ut ẽ. in responso. gradali. RUniuersi qui te
ex pectant. Quod responsoriũ ꝑdifferentiã. quac ẽ.xii. passim excurrit
int̃bis xii.i xii. Cuiusuersus habensinsui primordio intensũ diapente. axuii.
uidelicet in xii. ꝑ currit. .viii. quist̃ in differ̃ abis.viii. in .viii. Relponsum
quoq nocturnale qđ ẽ. Circũ dederme Cũ suo uersu unũ tonũ ultra differ̃

Expanded text:
Cum haec ita sint, certum est, quod paranete diezeugmenon hypodorii, cui adscribuntur sex, sit meses dorii. Ad quam mesen dorii si pervenerit cantus secundi tropi, jam potius dicetur dorii, quam hypodorii, ut est in responsorio gradali: universi, qui te expectant. Quod responsorium per differentiam, quae est XII. passim excurrit inter bis XII. et XII. cujus versus habens in primodio intensum diapente, a XVIII. videlicet in XII. percurrit VIIII. qui sunt in differentia a bis VIIII. in VIIII. Responsorium quoque nocturnale, quod est Circumdederunt me, cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
scđi toni. iđ xii. adui. ibis .viiii. aduiiii. ⁊ bis .viii. ad uiii. primũ tonũ effic̃.
Qm̃ singuli modi suã ꝓpͥã hc̃ constitutionẽ. sẽꝑ segemini elatere respiciunt. ut ali¬
quando frat̃na c̃cordia alt̃ in alterũ segrauatꝰ reclinet. alt̃ in alterũ ascendendo
se &x altet. Nã hypodorius indoriũ transit. sisuã diapason ex cesserit.
conparatꝰ triplograuior existit. Sienĩ in hac plaga nete hy ꝑboleon ad scri¬
bant᷑ .ui. meses habebit .xii. lichanos hȩpaton .xviii. ꝓslãba nomeñ .xxiii
hȩpaton hy podorii. sit ꝓslãba nomenos doru. Si quidẽ exduplo ⁊i triplo
hanc consonantiã ꝓcreari. Soe TIVS ita dicit. Sint hui modi medietatis
t̃mini quoꝵ extremi sint dupli. & alii quoꝵ extremisint tripli. Ita.

Expanded text:
i toni, id est, XII. ad VI. et bis VIIII. ad VIIII. et bis VIII. ad VIII. primum tonum efficit: quoniam singuli modi suam propriam habent constitutionem: semper se gemini e latere respiciunt, ut aliquando fraterna concordia alter in alterum segregatus reclinet, alter in alterum ascendendo se exaltet. Nam hypodorius in Dorium transit, si suam diapason excesserit. Ecomparatus triplo gravior existit. Si enim in hac plaga nete hyperbolaeon ascribantur VI. meses habebit XII. lichanos hypaton XVIII. proslambanomenon XXIIII. hypaton hypodorii sit, proslambanomenos dorii. Siquidem ex duplo et triplo hanc consonantiam procreari Boetius ita dicit. Sint hujusmodi medietatis termini, quorum extremi sint dupli, et alii, quorum extremi sint tripli ita
Abbreviated transcription (Latin):
NARIA spetie diapason quae ẽ in .e. ubi finit᷑ primus tropus. inchoatur
& scđs. Ibiq finitur ubi & inchoat᷑. Concluditur aut̃ forma intra diapente
qđ ẽ ab .m. ad .e. Huius ly haec ẽ forma. NO ΕΑGIS. hab& hic tropus
diffr̃ in nocturnis unam in .e. quae ht̃ .ii. loca. Dia tesseron remissum in .a.
Ut Lȩtentur caeli. Ses quioctauum remissumin .c. Igitur. Se .vt. iuste & pie
Vn de constat ut hic tropꝰ unã habeat differentiã in nocturnis . .⁊ iii. loca. In diui¬
nis hic tropꝰ ipsam ht̃ diffr̃. & ipsa loca. Diatesseron remissum in .a. Ut Ecce
aduenit : Tonũ remissũ in .c. Sitientes. se. ut denecessitatibus. huius tropi
in nocturnis siccurrit uers. Gloria patri& filio & spiritui sancto. Sicut¬

Expanded text:
iapason, quae est in C. ubi finitur primus tropus, inchoatur et secundus; ibique finitur, ubi et inchoatur. Concluditur autem ejus forma intra diapente, quod est ab M. ad C. Hujus enim haec est forma NOEAGIS. Habet hic tropus differentiam unam in e. quae habet tria loca: Diatessaron remissum in A. ut laetentur coeli; sesqui octavum remissum in C. ut juste et pie. Unde constat, ut hic tropus unam habeat differentiam in nocturnis, et tria loca. In diurnis hic tropus ipsam habet differentiam et ipsa loca: diatessaron remissum in A. ut: ecce advenit. Tonum remissum in C. sitientes. Servite. de necessitatibus. Hujus tropi in nocturnis sic currit versus Gloria Patri, etc. In diu
Abbreviated transcription (Latin):
nat: mox in modũ mutat᷑ deuterũ. qui a sono incipit ac desinit in eodẽ. Fac duob
acutiorẽ a sono incipiens. & tritus crit modus. Si trib: : modusnascet᷑ quartus. Siadhuc
uno altius efferatur spacio: erit quinta denuoregione primus. Similit̃ & inceteris

Expanded text:
nat, mox in modum mutatur deuterum, qui a sono incipit, ac desinit in eundem. Fac duobus nat, mox in modum mutatur deuterum, qui a sono incipit, ac desinit in eundem. Fac duobus acutiorem a sono / incipiens, et tritus modus erit; si tribus, modus nascetur quartus. Si adhuc uno altius spatio efferatur, erit quinta regione denuo primus; similiter et in caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur cũ adrationẽ huuisdescrptionis quinta regione aliud p̃ aliud modilatur. senties
ꝓdupent smphonuã idadie maucẽ euosdem qualitatis cene ieconisnara toner ũ qdam
postione oꝓ po qualitate disereuit. hoc euemre nequeat ut melos ulli eĩdẽ edicionis
us irodimanert̃ possie suabilis adionosalios transponatun Hoc o insuperiorib: aliqu¬
tulu tetigimnus &s minciteratis exemplis plenius repetendũ. Sternat᷑ ut prius ue luti
diposta condirũ series gidẽ melos qđ nunc india pente semꝑhonia designatũ ẽ.
qubonu uł quinis coloꝵ descrptionib &x primat᷑. Uidebisq eandẽ melodiȩ formã
intranspositione sua manere non posiẽ. sed ꝑepogdoi uł semitonii distantiã. modũ
unũ quẽq in aliũ transmutari ita.
rimã nãq descriptionẽ. quaea sono inchoat & finitur. pͥmoq deputatur modo.
Sitoto ductu spacio unofeceris altiorẽ. ut int̃ cordã & cordã paginula int̃ iecta desig¬

Expanded text:
Igitur cum ad rationem hujus descriptionis quinta regione aliud post aliud modulatur, senties per diapente symphoniam id ad se invicem ejusdem qualitatis genere consonare. Verum quod positionem propria qualitate discrevit, hoc evenire nequeat, ut melos ullum ejusdem conditionis vel modi manere possit, si ab aliis ad alios sonos transponatur, hoc et in superioribus aliquantulum tetigimus, et nunc iteratis exemplis plenius repetendum. Sternatur ut prius veluti disposita tetrachordorum series, et idem melos, quod nunc in diapente symphonia designatum est, quaternis vel quinis colorum descriptionibus exprimatur, videbisque eamdem melodiae formam in transpositione sua manere non posse, sed per epogdoi vel semitonii distantiam modum unumquemque in alium transmutari ita: rimam namque descriptionem, quae a sono inchoat et finitur, primoque deputatur modo, si toto ductu vel spatio uno feceris altiorem, ut inter chordam paginula interjecta desig
Abbreviated transcription (Latin):
t hẽ qđ ait musicos eẽ numeros. quiꝑt̃. & quat̃ diuiduntur. cõparati eidẽ duo de
portione cõparant᷑. Tandẽ qͥa dix̃ tonoꝵ alioseẽ cõpositos. alios simplices. sciendũ ẽ.
qđ eoꝵ cõpositio talissit quał ẽ apud grãmaticos & duab partib integrisut ẽ magist᷑ eqͥtũ
Dũ enĩ pͥmꝰ tropꝰ diapason c̃sonantia nobilissit. quintꝰ aut diapente fiat singularis. scđs
exutraq c̃sonantia c̃ponit᷑cũ tripla ꝓportione dilatat᷑. Siqͥdẽ utdictũc̃ gradale.
adminorẽ. subtriplus uͦ qđ ominor ad maiorẽ. Qua propt̃ xxiiii. ad uiii.
Ix uIii. ad ui. triplos eẽ necesse ẽ quoꝵ alterũ ꝑficit cũ suo uersu cantilena

Expanded text:
Et hoc est, quod ait: musicos esse numeros, qui per ter et quater dividuntur, comparati eidem duodenaEt hoc est, quod ait: musicos esse numeros, qui per ter et quater dividuntur, comparati eidem duodenaportione comparantur. Tandem quia dixit tonorum alios esse compositos, alios simplices, sciendum est quod eorum compositio talis sit qualis est apud grammaticos ex duabus partibus integris, ut est magister equitum. Dum enim primus tonus diapason consonantia nobilis sit, quintus autem diapente fiat singularis: secundus ex utraque consonantia componitur, cum tripla proportione dilatatur. Siquidem, ut dictum est, gradale ad minorem; subtriplus vero, quando minor ad majorem. Quapropter XXIIII. ad VIII. et XVIII. ad VI. triplus esse necesse est, quorum alterum perficit cum
Abbreviated transcription (Latin):
Diapason quoq ac diatessaron inseptimo. dupla diapason inoctauo unacũ duplo
triplo. hoꝵ om̃iũ rationẽ suꝑiꝰ ꝑ unũ quẽq tropũ singillat̃ cõplexsũ. N aduo denarii
potentiã p̃terire ñ debeo ad quẽ om̃is numerꝰ. qͥ ꝑt̃. & quat̃ diuidit᷑ muncis csonantuis
aptat᷑. Nã duodenarii m̃bra siue partess .v. quarũ pͥma ẽ unitas. scđa senariꝰ.
.xii. duplicent᷑ qͥ ad .vi. ꝓduplo accipiunt᷑ id hac duplicatione colligit᷑. qđ qui
duplicant᷑. ꝑ impares numeros se sequentes sua m̃bra. h ẽ suas partes sortiunt᷑.
uerbi causa. at̃nario duplicant᷑ hii . Ui.xii. xxiiii.xlviii. & hoꝵ pͥmꝰ trib m̃bris
initiũ. qͥduplicant᷑ quãt nario ex crescunt. Nã in xxiiii. s.viii. qͥ ꝓductis ex dupli¬
cato quat̃ nario. & in xl .viii. addunt᷑ .iiii. ad eosdẽ uiii. Sic quat᷑ s̃.xii. lnxl .uiii.

Expanded text:
diapason quoque ac diatessaron in septimo: dupla diapason in octavo, unacum duplo diapason quoque ac diatessaron in septimo: dupla diapason in octavo, unacum duplo triplo. Horum omnium rationem superius per unumquemque tropum singillatim complexus sum. Nunc duodenarii potentiam praeterire non debeo, ad quem omnis numerus, qui per ter et quater dividitur, musicis consonantiis aptatur. Nam duodenarii membra sive partes sunt sex, quarum prima est unitas, secunda senarius, XII. duplicentur, qui ad VI. procul dubio pro duplo accipiuntur, id hac duplicatione colligitur, quod qui duplicantur per impares numeros se sequentes, sua membra, hoc est, suas partes sortiuntur. Verbi causa, a ternario duplicantur hi VI. XII. XXIIII. XLVIII. et horum primus tribus membris initium, qui duplicantur, quaternario excrescunt. Nam in XXIIII. sunt VIII. qui producti sunt ex duplicato quaternario, et in XLVIII. adduntur ad eosdem VIII. sic quater XII. in XLVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
chorda eadẽ sono ñ loco nec longitudinis aut breuitatis spatio. quippe
inepta chordo absq ullo confusionis horrore respondet. pͥma ꝓoctaua.
ꝓnonaut sit octaua eidẽ poene similis nec ñ ȩ quisona ⁊ obhoc nisi ꝓpter
acumen suꝑflua. Detonitrius sicut & deundis humanȩ philosophȩ unã dispu¬
tationẽ ponere suꝑsedi. Dequinq simphonus sicut & de .x. ⁊onis ñ sper¬
nenda ẽ cõparitio. qmillic inrelationt c̃ speculatio toti musicȩ hic uero
Ad eundẽ quatuor senarii fatiunt ꝓportionẽ quad ruplã infra .xxx. Aeduos senarios
tressenarii cõparati ert̃ in fraxxx sesqualtẽ ꝓportionis. Similit̃ tressenaru
ad quatuor ꝓportionalit̃ constituti. in fraxlii. respondent epitritȩ rition
Qua ꝓpt̃ pͥmus tropꝰ erit indupla. scđs intripla. t̃tiusin quadrupla quartꝰ inep:¬
trita. Quintꝰ in ses qualtera. Sextꝰ sic̃ & t̃tiuꝰ india pasonsimul acdiapente.

Expanded text:
chorda eodem sono, non loco, nec longitudinis aut brevitatis spatio; quippe chorda eodem sono, non loco, nec longitudinis aut brevitatis spatio; quippe in heptachordo absque ullo confusionis errore respondet prima pro octavpro nona, ut sit octava eidem similis, nec non aequisona, et ob hoc nisi propter acumen superflua. De tonitruis sicut et de undis humanae philosophiae unam disputationem ponere supersedi. De quinque symphoniis et de quinque zonis non spernenda est comparatio, quoniam illic in relatione est speculatio totius musicae, hic veAd eumdem quatuor senarii faciunt proportionem quadruplam infra XXX. Ad duos senarios tres senarii comparati erunt infra XXX. sesquialterae proportionis. Similiter tres senarii ad Quatuor proportionaliter constituti infra XLII. respondent epitritae rationi. Quapropter primus tropus erit in dupla, secundus in tripla, tertius in quadrupla, quartus in epitrita, quintus in sesquialtera, sextus sicut tertius in diapason simul ac diapente:
Abbreviated transcription (Latin):
autplectrũ. aut flatũ necessariũ ẽẽ constat. Qđ quatuor semitonia eisdem
tonis in cẽ ꝓposuit. scire c̃uenit. qr excepto illo qđ ad mesen c̃ iunctũ ẽ. qua¬
tuor st̃ tantũ directi tetrachorda quae singulis semitoniis finetenꝰ ad grauio¬
rẽ partẽ ft̃ insignita. Deundis maris & fluminũ quomodo redeant. phiscoꝵ
peritia ꝑtractat. Si quidẽ ⁊ iginꝰ deccordia annoꝵ dierũ & m̃sium aliquando
pꝰ .uii. annos octauo uidelicet recurrentiũ. aliquando pꝰ uii. dies in astra¬
logia disputat ꝓpt̃ excellentiã octonarii numeri. quopartit᷑ spera caeles¬
tis superiꝰ & inferiꝰ incirculo aequi noctiali. De eadẽ eñi spera tẽ tẽporis.ii. partes
superiꝰ patent .iii. inferiꝰ latent. Porro qđ adiecit nona unda. octauȩ similis ẽ.
nihil nimirũ cũ ⁊ non a chorda octauȩ ad eosimilissit. ut aequisona reddatur

Expanded text:
aut plectrum aut statum necessarium esse constat. Quod quatuor semitonia eisdem aut plectrum aut statum necessarium esse constat. Quod quatuor semitonia eisdem tonis inesse proposuit, scire convenit, quia excepto illo, quod a mesen conjunctum est, quatuor sunt tantum directa tetrachorda, quae singulis semitoniis finetenus ad graviorem partem sunt insignita. De undis maris et fluminum, quomodo redeant, physicorum peritia pertractat. Siquidem et Hyginus de concordia annorum, dierum et mensium, aliquando post VII. annos, octavo videlicet recurrentium, aliquando post VII. dies, in Astrologia disputat propter excellentiam octonarii numeri, quo partitur sphaera coelestis, superius et inferius in circulo aequinoctiali. De eadem etiam sphaera tunc temporis quatuor partes superius patent, quatuor inferius latent. Porro quod adjecit, nona unda octavae similis est, nihil mirum, cum et nona chorda octavae adeo similis sit, ut aequisona reddatur,
Abbreviated transcription (Latin):
musicȩ c̃sonantia. aut ad unũ .ii. ht̃ induplici. aut .ii. intriplici. aut .ii. in
qua drupla. aut .v. in ses qualtã. aut septẽ. in ses quit̃tia. Deniq utsupͣ dicꝰ¬
tũ ẽ .ex .v. tonis ⁊ duob: emitonus octauũ ꝑficit᷑ diapason. qͥẽ tonꝰ primus.
ut .U.xii. adquẽ om̃is musicȩ c̃sonantia refert. Quicũq enĩnumerus ad xii.
partiri potest. itaut ad ꝓsum duodenariũ siue ꝑter. & quat. siue ꝑ quat̃. & ter.
diuidat᷑ musicus ẽ. Constans insupͣdictas proportionib. Nã phy̧tagoras apta¬
uit duplã in ui. sesqualterã. in .viii. ses quit̃tiã in .xiiii. ad xii. Unde exquinq¬
spetieb tonoꝵ simplitiũ. iđ diapente. diatesseron. diapason. cõpositoꝵ ut
diapa son simul ⁊ diapente. ut t̃tius tonꝰ ⁊ sextꝰ. ⁊ diapason. acdiatessa ron
in eodẽ quinto. & dupla diapason. inoctauo tono una cũ duplo ⁊ triplo.
Qđ tonosuentis cõparauit. c̃ grua ratione factũ ẽ. quippe ad sonũ eliciendũ.

Expanded text:
musicae consonantia aut ad unum II. habet in duplici, aut III. in triplici, aut IIII. in quadruplici, aut V. in sesquialtera, aut VII. in sesquitertia. Denique, ut supra dictum est, ex V. tonis et duobus semitoniis octavum perficitur diapason, qui est primus tonus: ut VI. XII. ad quem omnis musicae consonantia refertur. Quicunque enim numerus ad XII. patiri potest, ita ut ad ipsum duodenarium sive per ter et quater, sive quater et ter dividatur, musicus est, constans in supradictis proportionibus. Nam Pythagoras aptavit duplam in VI. sesquialteram in VIII. sesquitertiam in VIIII. ad XII. Unde ex quinque tonorum simplicium, id est, diapente, diatessaron, diapason; compositorum, ut diapason simul et diapente, ut tertius tonus et sextus; et diapason ac diatessaron in eodem quinto, et dupla diapason in octavo tono, unacum duplo et triplo. Quod tonos ventis comparavit, congrua ratione factum est: quippe ad sonum eliciendum,
Abbreviated transcription (Latin):
erminalessiue finales dicuntur. quia inunũ aliquẽ ex his quatuor. omẽ melos finirene¬
cesse est. E tenĩ primitoni melũ & subiugalis sui: sono archoregitur &finitur:
Secundustonus cũ subiugali suo: sono Ad eutero regit᷑ & finitur. Tertius eiq subiugalis:
sono trito regitur & finitur. Quartuscũ suo subiugali: sono.  tetrardo regitur
acfinitur. uocat᷑ aut̃ autentꝰ: maior quilibet tonus: plagis : minor: QUAREVNU

Expanded text:
erminales sive finales dicuntur, quia in unum aliquem ex his quatuor melos omne finiri necessse est. Etenim primi toni melum et subjugalis sui sono archoo regitur et finitur. Secundus tonus cum subjugali suo, sono deutero regitur et finitur. Tertius ejusque subjugalis sono / trito regitur et finitur. Quartus cum suo subjugali sono tetrardo regitur et finitur. Vocatur autem autentus major quilibet tonus, plagis seu plagiu
Abbreviated transcription (Latin):
UoGO Inorimis edicas quidsit quantitas.
Quantitatẽ dicimus & innume¬
ris & inmolib: Ndam quantitas nume rabilis proprie dr̃ multitudo. quac unitatib
congregitur. Quantitas spacualis: quac inmolib fit. Dr̃magnitudo. quae inuni¬
taces duuditur. Nã multitudo infinita pluralitate suecrescit. magnitudo infinita
partione minuitur. hoc est multitudo adunũ expluralitatib tendens augetur
spatio: Magnitudo abuno inpluralitatẽ tendens: unitatũ spaciuis minuitur utpo¬
te lapis. arbor. quominori diuditur numero diuisionũ spacia maiora fiunt. Quo
musica fundit. & miro modo ꝑutrarũq contrarias passiones. melodas uoces
aut qua druplo qđ sonat diapason. diapason acdiapente. bisq diapason na¬
turã seruat nimralis quantitatis. Quod uero ueldimidio minoris superat.
uel parte tertia. uel quatuor. uel octaua. quod sonat diapente
Dia tesseron & tonum. continuȩ habet quantitatis imaginem. Cum ergo

Expanded text:
ogo, imprimis edicas, quid sit quantitas? M. Quantitatem dicimus et in numeris, et in mobilibus. Nam quantitas numerabilis proprie dicitur multitudo, quae unitatibus congregatur. Quantitas specialis, quae in mobilibus fit, dicitur magnitudo, quae in unitates dividitur. Nam multitudo infinita pluralitate succrescit, magnitudo infinita partitione minuitur. Hoc est, multitudo ad unum ex pluralitatibus tendens augetur spatio; magnitudo ab uno in pluralitatem tendens unitatum spatiis minuitur: utpote lapis, arbor, quo minore dividitur numero, divisionum spatia majora fiunt; quo musicam fundit, et miro modo per utrarumque contrarias passiones melodas voces rescit aut triplo aut quadruplo, quod sonat diapason, diapason ac diapente, bisque diapason, naturam servat numeralis quantitatis. Quod vero vel dimidio majoris superat, vel parte tertia, vel quarta, vel octava, quod sonat diapente, diates saron et tonum, continuae habet quantitatis imaginem. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
anamus adsequentẽ descriptionẽ quartũ & scđm. ad iungentes& primũ. & similit̃
cũ dia pason eadẽ consonantia c̃cordat. Prosequit᷑ idipsũ exptolomei sententia
p̃fatus doctor magnificus in quinto musicȩ rationis uolumine hocmodo. Acutos
quidem sonos inulteriore parte ponens hoc modo citeriore graues. hoc modo.
m̃ inquiđ diapason consonantia talẽ uocis efficit c̃iunctionẽ. ut unus atq¬
simplox organum referatur. qđ uersus scđs designat. ac quartus organũ
in sui medio continentes. seu & organũ gemines atq cantũ: siue etiã triplũ
utrũq faties. descripta ad inuicẽ ẽsonant ratione. Posst̃ enĩ & humanȩ uoces.¬

Expanded text:
Canamus ad sequentem descriptionem, quartum et secundum, adjungentes et primum, et similiter Canamus ad sequentem descriptionem, quartum et secundum, adjungentes et primum, et similiter cum diapason eadem consonantia concordat. Prosequitur id ipsum ex Ptolomaei sententia praefatus Doctor magnificus in quinto musicae rationis volumine hoc modo, acutos quidem sonos in citeriore parte ponens, ulteriore graves, hoc modo: Quoniam, inquit, diapason consonantia talem vocis efficit conjunctionem, ut unus atqsimplex organum referatur, quod versus secundus designat et quartus, organum in sui medio continentes, seu et organum gemines et cantum, sive etiam triplum utrumque facias, descripta ad invicem
Abbreviated transcription (Latin):
sese cũ simplicrorgano diapa son scet consonantiae. Uelcerte geminũ ꝓtendit organũ
cũ cantu duplici. Ueletiã aspicis ab inferiore parte t̃ciũ uersũ quinta regione con¬
ferri ad scđm. acrursust̃ciũ quarto. primũq scđo quartana consonare distantia.
hisq rationib hȩduȩ symphoniȩ uarias miscent dulcesq cantilenas.
ic aduertere possumus ueriorẽ uideri ptolomei assertionẽ quacũ boctius contra
phitagoricos sensisse memorat quidicunt diapason acdia tessaron ñẽe consonan¬
tias . Certe utrãiuis harum descriptionũ duplo & cantu & organo cecineris. ita
duplȩ uoci dupla uox sociatur: tã quã si simplex addat᷑ simplici. nec ñ sicanentes
in unũ scđm & quartũ prioris descriptionis uersũ iungamus & quintũ quarto dũ¬
taxat loco ad grauẽ partẽ. & sic rite addia pason simplicit̃ consonat diatessaron.

Expanded text:
sese cum simplici organo diapason miscet consonantiae, vel certe geminum portendit organum sese cum simplici organo diapason miscet consonantiae, vel certe geminum portendit organum cum cantu duplici. Ubi etiam aspicis ab inferiore parte tertium versum quinta regione conferri ad secundum, ac rursus tertium quarto, primumque secundo quartana consonare distantia. Hisque rationibus hae duae symphoniae varias miscent dulcesque cantilenas.ic advertere possumus veriorem videri Ptolomaei assertionem, qua eum Boetius contra Pithagoricos sensisse memorat, qui dicunt diapason ac diatessaron non esse consonantias. Certe utramvis harum descriptionem duplo et cantu et organo cecineris, ita duplae voci dupla vox sociatur, tanquam si simplex addatur simplici. Nec non si canentes in unum, secundum et quartum prioris descriptionis versum jungamus et quintum, quarto duntaxat loco ad gravem partem, et sic rite ad diapason simpliciter consonat diatessaron.
Abbreviated transcription (Latin):
latere ad cantũ diatessaron spacio respondeat᷑. a superiori uero spacio diapente
Etut hoc clarius insinuetur nescientib sine fastidio scientiũ : siuoce uirili orga¬
nitetur simulcũ uoce puerili. st̃ quidem hȩ duȩ uoces sibi ꝑdiapason consonae.
A deã aut̃ uocẽ quã int̃se mediã continent. ad quã scilic& utrȩq organũ respon¬
dent. acutior quae ẽ puerilis quinto ex tat loco superior. ea quaeiurilis quarto
loco grauior. Sic enĩ cognato nexu sese mutuo symphoniȩ ligant ut qͥcũq sonus
ex hac parte quartana collatione se habet adaliũ: ex alla parte ꝑdiplasion
quinta regione ad eundẽ respiciat.
riore latere quinto loco ẽ. hanc a superiore latere ꝑdiplasion necesse ẽ quarto
loco ad mediã respondere hoc modo.
mi
uadriꝑtita huius descriptionis series. eodẽ digesta ordine quo superior : in pͥmoquoq
act̃tio uersu organũ respondet ad mediũ. Inscđo & quarto. tertius qui ẽ inmedio

Expanded text:
latere ad cantum diatessaron spatio respondeatur, a superiore vero spatio diapente. Et ut hoc clarius insinuetur nescientibus sine fastidio scientium, si voce virili organizetur simul cum voce puerili, sunt hae duae voces sibi per diapason consonae: ad eam autem vocem, quam inter se mediam continent, ad quam scilicet utraeque organum respondent, acutior, quae est puerilis, quinto extat loco superior, ea quae virilis, quarto loco gravior. Sic enim cognato nexu sese mutuo symphoniae ligant: ut quicumque sonus ex hac parte quartana collatione sese habet ad alium, ex illa parte per diapason quinta regione ad eumdem respiciat. riori latere quinto loco est, hanc a superiore latere per diaplasion necesse est quarto loco ad mediam respondere hoc modo: m. uadripartita hujus descriptionis series eodem digesta ordine, quo superior, in primo quoque ac tertio versu organum respondet ad medium in secundo et quarto: tertius, qui est in medio,
Abbreviated transcription (Latin):
dent organũ. Vbi at tendendũ ut uox media inc̃duas ne aequo spatiose adutrasq habeat.
quippe cũ inoctauo numero unitatis medieta sñ sit. uerũ ab inferiori latere ad cantũ diatessaron
spatio respondeat᷑. a superiori uͦ spatio diapente. Et ut hocclarius in sinuet᷑ nescientib:
sine fastidio scientiũ: siuoce uirili organizet᷑ simulcũ uoce puerili. st̃ qͥdẽ hȩduȩ uoces
sibi ꝑdiapason c̃sonȩ. Adeã aut̃ uocẽ quã int̃ se mediã c̃tinent. ad quã scilic& utrȩq organũ¬

Expanded text:
beat, quippe cum in octavo numero unitatis medietas non sit; verum si ab inferiori latere ad cantum diatessaron spatio respondeatur, a superiore vero spatio diapente. Et ut hoc clarius insinuetur nescientibus sine fastidio scientium, si voce virili organizetur simul cum voce puerili, sunt hae duae voces sibi per diapason consonae: ad eam autem vocem, quam int
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ possit. Qđ uero ait suum semitonium: certũ ẽ quoduna quaeq spetie
dia pason scđo suis semitoniis insignit᷑. quae si loca mota fuerint totã qualita¬
tẽ tropi transmutant. suo loco seruata conseruant.
AD ID QUOD

Expanded text:
esse possit. Quod vero ait: suum semitonium; certum est quod unaquaeque species esse possit. Quod vero ait: suum semitonium; certum est quod unaquaeque species diapason secundo suis semitoniis insignitur, quae si loco mota fuerint, totam qualitatem tropi transmutant, suo loco servata conservant. Ad id quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
XXXVI. diapas. iđ sexies .ui. & t̃ xii. Similit̃ ter .xiii. ad xii. qr duplȩ pro¬
portiones st̃. Bisviiii. ad xii. ses qualtera ꝓportio ẽ. iđ diapente in xxx.
male ꝑdet. Tonus inquit tertius duo .a. habet. iđ bis .xii.a. enĩ ꝓxii.
ubi quinta speties dupason incipit. & id circohuiꝰ hẏpate meson ẽ. illius ꝓslaba¬
nomenos. Porro hypate meson phrigu ẽ. meses hypophrigu. atq obhoc
ait. Incuiꝰ diapas suũ semitoniũ explicat. qr meses uniꝰ cuiusq constitutio¬
nis diapason ꝑficit: & abeadem hẏpate meson. hic ł illic semꝑ incipit melo¬
dia quarti tropi. Si quidem huius initiũ ẽ melodie t̃tu extremum. quando¬
quidẽ mollitiem chromatici generis imitatur. in quo frequentius ꝑtotã
dia pas diapente repetitur. Nam a para mese incipiens quarto loco suã diapas
suumq semitonium ex plicat. s euphoniae causa cidem diapason tonũ adic̃.
sicut in melodia pͥmi tropi utamese diat̃ remissa cũ tono qđ ẽ diapente

Expanded text:
 id est sexies sex. et III. XII. similiter ter VIII. ad XII, quia duplae proportiones sunt. Bis VIIII. ad XII. sesquialtera proportio est, id est, diapente in XXX. male perdet. Tonus, inquit, tertius duo O habet, id est bis XII. O enim pro XII. ubi quinta species diapason incipit, et idcirco hujus hypate meson est illius proslambanomenos. Porro hypate meson phrygii est meses hypophrygii: atque ob hoc ait: in cujus diapason suum semitonium explicat; quia meses uniuscujusque constitutionis diapason perficit, et ab eodem hypate meson hic vel illic semper incipit melodia quarti tropi. Siquidem hujus initium est melodiae tertii, extremum, quandoquidem mollitiem chromatici generis imitatur, in quo frequentius per totam diapason diapente recipitur. Nam paramese incipiens quarto loco suam diapason, suumque semitonium explicat. Sed euphoniae causa eidem diapason tonum adjicit, sicut in melodia primi tropi, ut a mese diatessaron remissa, cum tono, quod est diapente,