comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stolo attestante qui ait. qđ ocłs non ui¬
dit nec auris audiuit. nec in cor homi-¬
nis ascendit. quȩ p̾parauit d̾s diligenti¬
& oculo premitteret: mox de se ac de
suis similib qui generalem humaniia¬
tis scientiam transcenderant ad iecit.
Nobis autẽ reuelauit d̾s ꝑ sp̃m suum.
Cui simile est quod hic dñs cũ inter¬
rogasset discipłos. quẽ eũ dicerent ẽẽ¬
homines: & illi diuersas diuersoꝵ opi¬
niones premisissent dicit illis. Uos au¬
tem qu̾ẽ me esse dicitis: Quasi ab ho¬
minum generalitate illos sequestranᷤ.
& dos ac cłi filios ꝑ adoptionẽ ĩã factos
insinuans. iuxta illud psalmistȩ. Ego¬
autẽ dixi dii estis: & filii excelsi om̃s.
Respondens symon petrꝰ dixit. Tu esxp̃e¬
distinctionẽ falsoꝵ d̾oꝵ quos uario de¬
lusa errore gentilitas. uel de mortuis
sibi hominib instituit: uel maiore de¬
mentia de insensibili materia. quod
adoret creauit. De qualib canitur in

Expanded text:
stolo attestante, qui ait: Quod oculus non vistolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentiet oculo praemitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrdistinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas vel de mortuis sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea conuenienter dicit᷑. quia pat̾
qui in cęlis ẽ reuel auerit filio colum¬
bȩ misterium fidei. qđ ei caro & san¬
guis reuelare nequibat. Caro autẽ
& sanguis recte intelligunt᷑ homines
sapientia carnis inflati. columbinȩ sum¬
plicitatis nescii: idoq a sapientia sp̃s
omnimodis auersi. de quib supra dic̃¬
tum est. quia xp̃m non intelligentes.
alii ioħ̃em baptistam. alii autẽ heliam.
alii uero hieremiam. aut uñu ex ꝓphe

Expanded text:
pterea convenienter dicitur quia Pater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtius eo qͦd ait dñs de eccłia quȩ suꝑ eũ
ȩdificanda erat. & portȩ inferi non p̾ua¬
lebunt aduersus eam : Sed hȩc sius in
locis plenius ex ponent᷑: nunc autem
reuertentes ad explanandam ex ordine
lectionẽ dñicã. pͥmo uideam᷑ de loco
in quo habita memorat᷑. Henit in qͥt
rr̃c in partes cesarcȩ philippi. Philippꝰ e
ut lucas testat᷑ erat thetrarcha iturre

Expanded text:
tius eo quod ait Dominus de Ecclesia quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha
Abbreviated transcription (Latin):
nobis errantium ingerunt᷑ exempla. nos
confestim auertentes ocłos mentis nr̃e
ne uideant uanitatẽ: magis quid ueri-¬
tas ipsa decernit. sedulo corde scrutem᷑:
sequentes exemplum beati petͥ qui spre¬
tis errantium sectis. uere fidĩ archanũ
qd cognouerat. indubia oris confessio¬
ne ꝓtulit in suꝑabili cordis cura serua¬
uit. Nam de fidutia confessionis hoc
loco cognouimꝰ. de uirtute autem uni¬
ce in xp̃m dilectionis ipse alibi testat᷑:
Qui cum discederent ab eo quidam dis-¬
cipuloꝵ eiꝰ. diceretq ad duodecim. nũqͥd
& uos uultis abire: respondit ei dicens:

Expanded text:
nobis errantium ingeruntur exempla, nos nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid Veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri, qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat indubia oris confessione protulit, inseparabilis cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur: qui, cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? respondit ei Petrus,
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ eccłiȩ iuxta modum culparum
uel penitentiȩ ligandi ac soluendi dat᷑
auctoritas. Sed id̾o beatꝰ petrꝰ qui xp̃m
uera fide confessus. uero est amore secutꝰ.
specialiter claues regni cȩloꝵ & pͥnci¬
patum iudiciarie potestatis accipit:
ut om̃s ꝑ orbem credentes intelligant:
quia quicũq ab unitate fidi uel socie¬
tatis illius quolib& mͦ sem& ipsos segre¬
gant: tales nec uincłis peccatoꝵ absol¬
ui. nec ianuam possint regni celestis in¬
gredi. Unde nos necesse est tota intenti-
menta discere: & congruentia
fidi oꝑa demonstrare. Necesse ẽ.
omni uigilantia multiplices subtiles¬
q portarum inferi cauere insidias:
quatinus iuxta psalmistȩ uocem de
his adiuuante dño eripi: atq ad
annuntiandas eiꝰ laudes portas filie
ad salutem arbitrem. si uerbis ne¬
gligentium uel quoꝵ lib& in doctoꝵ fidei
uel acꝰtib ad equemur: quib in litteris
sacris unica est pariter credendi & uiuen-¬
di regła prescripta. Sed quotiens cumq

Expanded text:
electorum Ecclesiae juxta modum culparum poenitentis ligandi ac solvendi datur auctoritas, sed ideo beatus Petrus, qui Christum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accipit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos necesse est tota intentionmenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus, juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae ad salutem arbitremur si turbis negligentium vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta, sed quotiescunque
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut non solum ꝓpħico sed & a-¬
postolico essent testimonio commen¬
dandi. Tantȩ erant dignitatis. ut
utriusq testamenti scͥptura eis meri-¬
to testimonium daret: eoꝵq głam
cȩli ciues non ante exortum tantũmͦ
eoꝵ. uerum etiam post inchoatum
uel expletum scĩssimi munus oꝑis
hominibꝰ ad memoriam referrent. &¬
quanti apud dm̃ habeant᷑ ostenderent.
Multa gͦ de illis ierechiel. multa eximiꝰ
ipsoꝵ cominemorauit ioħs. Sed nos in
p̃senti quia sermo claudendus est. unũ
ioh̃is testimonium cominemorare suf¬
ficiat. Et cum darent inquit quatuor
animalia głam & honorem & benedi¬
ctionem sedenti suꝑ thronum uiuenti

Expanded text:
runt, ut non solum prophetico, sed et arunt, ut non solum prophetico, sed et apostolico essent testimonio commendandi. Tantae erant dignitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de illis Ezechiel, multa eximius ipsorum commemoravit Joannes; sed nos in praesenti, quia sermo claudendus est, unum Joannis testimonium commemorare sufficiat: Et cum darent, inquit, quatuor animalia gloriam et honorem, et benedictionem sedenti super thronum, viventi
Abbreviated transcription (Latin):
edificandam fidem ȩccłiȩ primitiuȩ. quȩ
ex hebreoꝵ maxime popło collecta est.
hebreo sermone composuit. Dilatata
autem ꝑ orbem ȩccłia. & grecis ac bar-¬
baris in eiusdem fid̃i unitatem conflu¬
entibus. curauerunt p̾sules fidelium
transferretur eloquium. qͦmͦ etiam mar¬
ci. luce. & ioħis euangłia quȩ deinceps
greca lingua ediderunt. mox in latinũ
transfudere sermonem: quatinus hȩc
om̃s ꝑ orbem nationes legere & intelli-¬
gere possent. Testatur & iherechiel ꝓpħa.
quantum idem maths interp̃cipu a
sc̃ȩ eccl̃ie membra effuserit. dum subfi¬
gura quatuor animalium ammira¬
biles omĩum euangłistarum uirtutes.
quas cȩlesti uisione didicerat. plenis
qui erat unus ex eis. & ipse uisione
doctus spiritali inter pͥma eccłiȩ sa¬
cramenta eoꝵ dem euangłistarũ facit
mentionem. Tante quippe erant di¬
gnitatis illi qui redemptoris nr̃i facta
& dicta scribendo memoriȩ tradide-¬

Expanded text:
aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta est, Hebraeo sermone composuit. Dilatata autem per orbem Ecclesia, et Graecis ac Barbaris in ejusdem fidei unitatem confluentibus, curaverunt praesules fidelium, transferretur eloquium: qci, Lucae et Joannis Evangelia, quae deinceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem nationes legere et intelligere possent. Testatur et Ezechiel propheta, quantum idem Matthaeus inter praecipua sanctae Ecclesiae membra effulserit, dum sub figura quatuor animalium admirabiles omnium Evangelistarum virtutes, quas coelesti visione didicerat, plenisspostolus, qui erat unus ex eis, et ipse visione doctus spirituali, inter prima ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradide
Abbreviated transcription (Latin):
implebitur eiꝰ sermo. quia non uenerit
uocare iustos sed peccatores: id ẽ non
elatos sed humiles. non de sua iusticia
inflatos sed ei qui iustificat impium
deuota mente substratos. Nam & tales
ubi conuertuntur. nequaquam se ius¬
tos sed peccatores necesse est sincero cor¬
de testantur. Libet autem meminisse
cie matħm quem de publicanis actib
elegit. ut spem remissionis peccatorib
ampliaret aduexerit. Qualis namq
sit factus ipse apłoꝵ numerus cui inser¬
tus est doc&: docet & ipsa gens ȩtbio-¬
pum quam definib terrȩ ultimis ad
sc̃ȩ eccl̃iȩ societatem p̾dicando cõnuertit.
ablutamq fonte baptismatis de fusca
formosam reddidit: quia uitioꝵ ni¬
gredine exuit. ac uirtutum decorauit
ornatu: docet ipsum euangłm in quo
scribendo noui testamenti consecrauit
exordium. cui speciali pͥuilegio dona¬
tum est: ut dominice incarnationis
descͥpserit: & credentib legenda trans¬
miserit. Quod uidelic& euangłm. ad

Expanded text:
implebitur ejus sermo, quia non venerit implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentur. Libet autem meminisse,iae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam de finibus terrae ultimis ad sanctae Ecclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum est ut dominicae incarnationis descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo gͦ non uenit uocare iustos
sed peccatores: nisi quia sicut lucas hȩc
referens aꝑtius dicit: non uenit uocare
iustos sed peccatores in penitentiam:
Omnes namq electos ad regnum cȩleste
dñs uocat: sed illos solum ad peniten¬
tiam uocat: quos peceatis. grauiorib
in uolutos inuenit. Quos uͦ iusticiȩ
oꝑib deditos repperit non eos ad pe-¬
nitentiam preteritȩ conuersationis sed
ad ꝓfectum magis uitȩ ꝑfectioris inui¬
tat. Uocat peccatores ut ꝑ penitentiam
corrigantur uocat iustos ut magis ma-¬
gisq iustificent᷑. Quamuis & ita recte
possit intelligi quod ait non ueni uoca-¬
re iustos sed peccatores: quia non illos
uocauerit qui suam iusticiam uolen¬
tes constituere iusticie dĩ non sunt sub-¬
iecti : sed eos potius qui fragilitatis suȩ
conscii non erubescunt confiteri: qͥa
in multis offendimus om̃s. Si quos au-¬
tem & de illis qui fallaciter sunt iu¬
sti. correctos uocat ad ueniã etiã in illis

Expanded text:
Quomodo ergo non venit vocare justos, Quomodo ergo non venit vocare justos, sed peccatores, nisi quia, sicut Lucas haec referens apertius dicit, Non veni vocare jussos, sed peccatores in poenitentiam ? Omnes namque electos ad regnum coeleste Dominus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero justitiae operibus deditos reperit, non eos ad poenitentiam praeteritae conversationis, sed ad profectum magis vitae perfectioris invitat. Vocat peccatores, ut per poenitentiam corrigantur; vocat justos, ut magis magisque justificentur. Quamvis et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui, suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt profiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis
Abbreviated transcription (Latin):
murmuratione cohiberet. atq ad seqͦn
da pietatis sue dona ꝓuocaret. Non
enim inquit ueni uocare iustos sed
peccatores. Idcirco gͥ dñs peccatoꝵ con¬
uiuia frequentabat: ut in uitatores
suos docendo. cȩlestes inuitaret ad epu¬
las. Sed mouet forte aliquẽ quomodo
oñs dixerit non se uenisse ad iustos.
sed magis ad peccatores uocandos. cũ
cunctis legentib constet quod etiam
illos quos scđm moysaice legis institu-¬
ta iustos inuenit. ad euangłicȩ ꝑfectio¬
nis culmen plurimos uocauit. Si enumn
solos peccatores & non etiam iustos uo-¬
caret. nequaquam nathanael discipłat᷑
eius consors existeret. quẽ ad se primo
uenientem tanta laude dignum pu¬
tauit. ut diceret: ecce uere isrłita: in
quo dolus non est. Si non iustos uoca¬
ret. petrum & andream in aplatus ar-¬
ce non haberet: qui quanto amore
iusticie flagrauerint docuer̃t:
cum ad testimonium p̾cursoris conti¬
nuo dñm uidere & audire gauisi st̃.

Expanded text:
murmuratione cohiberet, atque ad sequenda murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet, qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt cum ad testimonium praecursoris continuo Dominum videre et audire gavisi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores suscipientem contra scͥpturarũ
testimonia facere calumpniabant᷑. ipsi
se potius intelligerent quȩ eẽnt dĩ p̃cep¬
ta nec̾isse. uel agnita non fecisse. Qui
enim cotidianis in templo oblationib
instantes. nulla delinquentib com¬
passione miserebant᷑: patet ꝓfecto qͥ a
contra sermonem ꝓpħicũ. sacrificium
potius quã miscłiam querebant. At uͦ
dñs qui sicut scͥptum est ꝑtransiuit
benefaciendo & sanando omnes oppres¬
sos a diabolo. & quotiens templum in¬
trauit magis in ibi languentes curare
erudire nescios. contumaces redargue¬
re. uel etiam foras deturbare quam
uictimas studuit offerre: liquet uti¬
q quia uoluntatis diuine quã ꝓpħa
monebat iussa ꝑfecit. miscdiȩ scilic&e
opus exequendo & non sacͥficium cȩle-¬
brando: qui etiam rep̃hensorib suis
quare cum publicanis & peccatorib
manducaret. rationem reddere ñ
despexit: ut uel sic eos a suꝑuacua

Expanded text:
peccatores suscipientem contra Scripturarum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, et quoties templum intrerudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ temeritatem redarguit. qui de
sua iusticia p̾sumentes. gr̃e cęlestis au¬
xilium querere detrectabant. Quis
namq iustus ẽẽ poterit. ut diuina o¬
pitulatione non egeat. cum ille quo
in natis mulierum maior nemo est
de se ioh̃s aꝑtissime dicat: non potest
homo acciꝑe a se quicquam: nisi ei fu
erit datum de cęlo: Dum uero subiun¬
git: euntes autem discite quid ẽ mise¬
ricordiam uolo & non sacͥficrum.
eisdem phariseis de falsa iusticia tu¬
mentib etiam consilium correctionis
ostendit. Amnmonet namq eos ut per
oꝑa miscdie sibun& ipsis suꝑnȩ miscdiȩ¬
p̾sidia conquirant: & non contemptis
pauꝑum necessitatib ꝑ oblationem se¬
sacrificioꝵ dm̃ placare confidant. Pro¬
posuit autem eis testimonium de ꝓ¬
pheta: & hoc illos euntes discere ius¬
sit. E untes uidelicet a temeritate
stulte uituꝑationis ad diligentiorem
scripture sc̃ȩ meditationem ut qui eum

Expanded text:
illorum temeritatem redarguit qui, de illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accipere quidquam, nisi ei datum fuerit de coelo ? Dum vero subjungit: Euntes autem discite quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. Admonet namque eos ut per opera misericordiae sibimet ipsis supernae misepraemia conquirant, et non contemptis pauperum necessitatibus per oblationem sacrificiorum se Deum placare confidant. Praeposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit, euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis ad diliScripturae sanctae meditationem, ut qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
a peccatis non parum iam iusticiȩ ꝓ¬
pinquabant. In uidia namq frater-¬
ne salutis obcecati recolebant quia pub¬
licanus erat matħs. publicani & pec¬
catores erant multi alii qui cum dño
discumbebant: sed meminisse nolebant
quia idem matħs sicut lucas scͥbit re-¬
lictis om̃ib quȩ gerebat secutꝰ est eum:
sed & alii publicani & peccatores eo
animo cum illo discumbebant: quo
illi deinceps adherere disponebant.
Errabant gͦ pharisei: qͥ nec aliena. nec sua
saltem corda nouerant. S qui nouit oceul¬
ta cordis. qui uenit querere & saluũ facere
qd ꝑierat & eos quos iam penitentes
susceꝑat. amplius in fide confortat: &
eos quos adhuc suꝑbos tolerat & im¬
pios ad humilitatis ac pietatis gr̃ãm.¬
spem optinende sanitatis & uite eis qͥ
de peccatoꝵ suoꝵ languore turbati. sal¬
uatoris ac uiiuificatoris magisterium
iam sequi ceꝑant. In eo autem quod
ualentib non opus ẽẽ medico dicit.

Expanded text:
a peccatis non parum jam justitiae pa peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperat, amplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis gratiam ac pietatis prspem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
testante qui ait. Ecce ego sto ad ostiũ
& pulso. si quis audierit uocẽ meam
& aꝑuerit ianuam. intrabo ad illũ
& cenabo cum illo. & ipse mecũ. Stat
Qquippe ad ostium dñs & pul¬
sat : cum memoriam suę uoluntatis
uel ꝑ os docentis hominis. uel ꝑ suã
intus in spirationem nr̃o cordi infun-¬
dit. Audita autẽ uoce eiꝰ ianuam ut
recipiatur aꝑimus: quando illius
oꝑam damus. Intrat uͦ ut & ille no¬
biscum & nos cum illo cenemus.
quia in cordib electoꝵ ꝑ amoris sui
grãm in habitat: ut & ea semꝑ luce
suȩ p̾sentie reficiat. quatinꝰ ad suꝑ¬
na desideria magis magisq ꝓfici-
ant. & studiis eoꝵ cȩlestib quasi gra-¬
tissimis dapib ipse pascat᷑. Sequitur.
Et uidentes pharisei. dicebant disci¬
pulis eius. Quare cum publicanis &¬
Dupplici errore tenebant᷑ pharisei.
cum magistro ueritatis de suscepti
a iusticia longe discesserant: & eos cri-¬
minabant᷑ in iustos qui resipiscendo

Expanded text:
testante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, testante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius vimus operam damus. Intrat vero, ut et ille nobiscum, et nos cum illo coenemus, quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur: Et videntes Pharisaei, dicebant discipulis ejus: Quare cum pDuplici errore tenebantur Pharisaei, cum magistro veritatis de susceptioa justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo
Abbreviated transcription (Latin):
lummodo cum dño discumbebant.
uerum & deinceps abiectis scłaribus
negotiis adimitationem mathei illum
sequi gaudebant. testante euangłista
marco. qui dicit. Multi publicani &
peccatores discumbebant cum iĩu. &
discipłis eius. Erant enim multi. qui
& sequebantur eum. Notandum autẽ
quod lucas hȩc referens dicit: qui a
dñs in domo eiusdem mathei cũ pub¬
licanis discubuerit. & quia ipse conui¬
uium illi magnum parauerit. Qui
quidem maths quantum ad genera¬
le iudicium respicit congruam bene-¬
ficiis cęlestib uicem rependit: ut a qͦ
phennia bona sꝑabat. illi sua tempo¬
ralia commodaret. eumq corporalib
epulis reficeret. quo ipse donante gustũ
spiritalis acceꝑat suauitatis. Porro si
altiore intellectu quȩ gesta sunt inda¬
gare cupimus. non tantum in domo
sua terrestri conuiuium dño corpo¬
rale exhibuit: sed multo gratius illi
conuiuium in domo pęctoris sui ꝑ
fidem ac dilectionem parauit. ipso at¬

Expanded text:
lummodo cum Domino discumbebant, lummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso at
Abbreviated transcription (Latin):
ni & peccatores uenientes discũbebant
cum ir̃u & discipłis eiꝰ. Unius publi¬
cani conuersio. multis exemplum pa¬
cientie & indulgentiȩ publicanis ac
peccatorib tribuit. Non enim dubi¬
tandum quia publicani ac peccatores
ẽẽ desi erant. qui cum iñu & disci¬
pulis eius discumbebant: nec si in pec-¬
catis ꝑseuerare decernerent. ei qui sine
peccato est conuesci auderent. Publi¬
cani quippe uocantur. qui uel pub¬
lice scelerib fȩdantur uel publicis im¬
plicantur negociis. quȩ sine peccato
aut uix aut nullatenus ualent ammi¬
nistrari. Et pulchro uere presagio. qui
apłs & doctor gentium erat futurus.
in pͥma sua conuersione peccantium
post se gregem trahit ad salutem. offici¬
umq euangłizandi quod ꝓficiente me¬
rito uirtutum erat expleturus. a pͥmis
iam fid̃i suȩ rudimentis incipit. Neq
enim solum qui fr̃em uerbo erudit.
sed etiam qui exemplo ad meliora con¬
uertit: ministerium gerit doctoris.
Deniq idem publicani non tunc so¬

Expanded text:
ni et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc so
Abbreviated transcription (Latin):
& mittebant coronas suas ante thronũ.
Oportet namq ut quotiens eterni regis
magnificentiam in sc̃is euangłioꝵ li¬
bris p̾dicari cognouerimus. ꝓcidamͦ
humiles ante illius miscdiam deuotis
p̃cib imploremus: & quicquid boni
oꝑis habere possumꝰ᷑. non nr̃is hoc me
qui sedens in throno patris una cũ

Expanded text:
as ante thronum. Oportet namque ut quoties Regis aeterni magnificentiam in sanctis Evangeliorum libris praedicari cognoverimus, procidamus humiles ante illius misericordiam, et devotis precibus imploremus, et quidquid boni operis habere possumus, non nostris hoc merqui sedens in throno Patris una cum
Abbreviated transcription (Latin):
uoeauit. intus inuisibili instinctu ut se¬
sequeretur edocuit: infundens menti
illius lumen gr̃e spiritalis qua intelli¬
geret. quia is qui a temporalib a uoca¬
bat in terris. incorruptibiles in celis¬
dare thesauros ualeret. Surgens inqͥt.
sequutus ẽ eum. Surrexit ut sequeret᷑.
Dimisit caduca quȩ gerebat. ut conse-¬
queretur ȩterna: ad q̃ illum ueritas in¬
uitabat. Quale est illud ysaie. Surge¬

Expanded text:
vocavit, intus invisibili instinctu ut sevocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti illius lumen gratiae spiritualis, qua intelligeret, quia is a temporalibus vocabat  dare thesauros valeret. Surgens, inquit, secutus est eum. Surrexit, ut sequeretur; dimisit caduca quae gerebat, ut consequeretur aeterna, ad quae illum veritas invitabat, quale est illud Ephes.
Abbreviated transcription (Latin):
secutus sum. ut in me pͥmo ostenderet
serando atq eligendo uidit: ait illi. Se¬
quere me. Sequere autem dixit. imitare.
Sequere dirit non tam incessu pedum:
quam exsecutione moꝵ. Qui enim dicit
se in xp̃o manere: debet sieut ille am¬
bulauit & ipse ambulare. Quod est ñ
ambire terrena. non caduca lucra sec¬
tari: fugere honores infimos. contemp¬
tum mundi omnem ꝓ cȩlesti gła liben-¬
ter amplecti: cunctis ꝓdẽẽ amare. in iu¬
rias nulli inferre: at sibi illatas pacien¬
sed conditoris semꝑ głam querere: quot-¬
quot ualet secum ad amorem suꝑnoꝵ eri¬
gere. Hȩc & huiusmodi gerere. xp̃i est ue-¬
stigia sequi. Et surgens inquit sequutꝰ
est eum. Non est mirandum quod pub¬
licanus ad primam iubentis dñi uocem.
terrena quȩ curabat lucra reliquerit:
opibq neglectis illius comitatui. quẽ
nil diuitiarum habere cernebat adhe-¬
serit. Ipse enim dñs qui eum foris uerbo

Expanded text:
secutus sum, ut in me primo ostenderet secutus sum, ut in me primo ostenderet serando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca lucra sectari, fugere honores, contemptum mundi omnem pro coelesti gloria libenter amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nulli inferre, at sibi illatas patiensed Conditoris semper gloriam quaerere, quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. Haec est hujusmodi gerere, Christi est vestigia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam eidem nomen gr̃ȩ qua donatus
est testimonium ꝑhib&. interp̃tatur eñi
additus siue assumptus: significans qͥa
assumptus est ꝑelectionem a dño. & ad¬
ditus ad numerum gradus apłici. Hoc
autem illum nomine marcus & lucas
in hac lectione magis appellare uoluer̃t:
ne consortem oꝑis euangłici de prisca
conuersatione palam notabilem redde-¬
rent. At uero ubi ad descͥbendum duode-¬
cim apłoꝵ cathalogum ꝑuenerunt: taci¬
to leui uocabulo. mathm illum aꝑte nun¬
cupauerunt. Porro ipse matħs iuxta hoc
quod scͥptum est. iustus prior accusator
est sui. uenit amicus eius & inuestiga¬
uit eum: uulgato se nomine appellat.
cum de theloneo uocatum narrat. Sed
se publicanum cognominat. Thomas
inquit & matħs publicanus: quatinus
maiorem ꝑ hoc publicanis & peccatorib
adipiscendȩ salutis confidentiam p̃beat.
Quam docendi formulam. paulus qͦq
primus ego sum: sed ideo miscđiam con¬

Expanded text:
etiam nomen eidem gratiae, qua donatus etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim apostolorum catalogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomine vocat, cum de telonio vocatum narrat. Sed se publicanum cognominat. Thomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque primus ego sum. Sed ideo misericordiam con
Abbreviated transcription (Latin):
lista nominaretur & ee̾t. Uidit inquit
iãc hominem sedentem in theloneo
matħm nomine. & ait illi. Sequere
me. Uidit autem non tam corporeo
intuitu. quam interne miserationis
aspectib : quib & petrum negantem
ut reatum suum cognoscere ac deflere
posset. respicere dignat᷑ est: quib po¬
pulum suum egỹptia seruitute depres-¬
sum ut eriꝑet aspexit dicens ad moysen.
Uidens uidi afflictionem popłi mei
qui est in egypto & gemitum eoꝵ audi¬
ui & descendi liberare eos. Uidit gͦ ho¬
minem: miseratus est eum qui huma¬
nis tantum studiis deditus. nec dũq
angłico nomine dignus extiterat. Ui¬
dit sedentem in theloneo. ꝑtin̾aci uide¬
lic& animo temporalib lucris in hian¬
tem. Math̾m inquit nomine. Math̃s
hebraice: lat̾ine dicitur donatus. Quod
ꝓfecto nõmen illi aꝑte congruit. qui
tantum gr̃ȩ suꝑnȩ munus accepit. Nec
p̾tereundum. quod idem matħs erat dio¬
nimos: nam & leui uocabatur. Quod

Expanded text:
lista nominaretur et esset. Vidit, inquit, lista nominaretur et esset. Vidit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec praetereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
omnes peccauerunt & egent gła di: ius¬
tificati gratis ꝑ grãm ip̃sius. Qui &¬
iterum in estimabilem eiusdem gr̃ȩ
magnitudinem commendans ait. Ubi
autem habundauit peccatum. suꝑ ha-¬
bundauit grã: quia nimirum quanto
grauiorem dñs in electis suis peccatoꝵ¬
languorem curauit: tanto ampliorem
cunctis gr̃e suȩ popłis potentiam mon¬
strauit. Unde & ex lectione euangłica
audiuimus. quia sedentem in theloneo
matħm. ac temporalib curis intentum.
Quem etiam ꝓficientib eiusdem gr̃ȩ
crementis. de communi discipłoꝵ nu-¬
mero. ad apłatus gradum promouit.
Nec solum p̃dicandi. uerum etiam scͥ¬
bendi euangłm illi ministerium commi¬
sit: ut qui terrestrium omiserat. cȩlestiũ
ob id utiq ꝓuidentia suꝑna fieri dispo¬
lum numerositas scelerum aspanda
uenia reuocaret: cum hunc tantis
mundi nexib absolutum. tam cȩlestẽ
factum conspiceret: ut cominunicato
cum angłiciᷤᷤ spiritib uocabulo. euange¬

Expanded text:
Omnes peccaverunt et egent gloria Dei. Iustificati gratis per gratiam ipsius. Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatolanguorem curavit, tanto ampliorem cunctis gratiae medentis potentiam monstravit. Unde et ex lectione evangelica audivimus quia sedentem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum, quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui curam terrestrium omiserat negotiorum, ob id utique providentia superna fieri dispolum numerositas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evange
Abbreviated transcription (Latin):
in longanimitate. in dilectione: &
sic poterimus ipsos martyres apud
dnm̃ habere intercessores: ita ut pec-¬
cata nr̃a deleantur & premia nobis
ȩterna conferant᷑. prestante dño nr̃o:
qui. uiuit & regnat in scła amen.¬

Expanded text:
in longanimitate, in dilectione, et in longanimitate, in dilectione, et sic poterimus ipsos martyres apud Dominum habere intercessores, ita ut peccata nostra deleantur, et praemia nobis aeterna conferantur, praestante Domino nostro, qui vivit et regnat in sae
Abbreviated transcription (Latin):
unquam in ueritate se poterit excusa¬
re. Potest michi aliquis dicere non
possum ieiunare. non possum res me¬
Sed dicit aliquis. Tanta mala inimi¬
cus m̃s mͥ fecit: ut eum nulla ratio¬
ne possim diligere. Attendis quid tͥ
fecerit homo: & non attendis quid
tu feceris d̃o: Si conscientiam tuam
diligenter discutis & inquiris sine ulla
compensatione maiora peccata cominit¬
tis in dm̃. quam in te commiserit ho¬
Fmo. Et quia forte uis ut tibi dignet᷑¬
us dimittere multum : cur tu non ad¬
quiescis dimittere parum: Nos au¬
tem fũs quia cotidie dicitis deo in o¬
ratione. dimitte nobis debita nr̃a. sic̃
& nos dimittimus debitorib nr̃is:
dimittite & dimittet᷑ uob̃. Ipsa enim
ueritas clamat terribiliter & dicit.
Si uos non dimiseritis hominibus
peccata eoꝵ: nec uobis pater ũr cȩles¬
tis dimittet peccata ur̃a. Imitemur
gͦ scõs martyres xp̃i in fide. in humi¬
litate in mansuetudine. in pacientia.

Expanded text:
unquam in veritate se poterit excusaunquam in veritate se poterit excusare. Potest mihi aliquis dicere: Non possum jejunare, non possum res meSed dicit aliquis: Tanta mala mihi inimicus meus fecit ut eum nulla ratione possim diligere. Attendis quid tibi fecerit homo, et non attendis quid tu feceris Deo: si conscientiam tuam diligenter discutis et inquiris, sine ulla compensatione majora tu peccata committis in Deum quam in te commiserit homo: et qua fronte vis ut tibi Deus dignetur dimittere multum, cum tu non acquiescis dimittere parum? Vos autem, fratres, quia quotidie dicitis Deo in oratione: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , dimittite et dimittetur vobis; ipsa enim Veritas clamat terribiliter et dicit: Si vos non dimiseritis hominibus peccata eorum, nec vobis Pater vester coelestis dimittet peccata vestra. Imitemur ergo sanctos martyres Christi in fide, in humilitate, in mansuetudine, in patientia,
Abbreviated transcription (Latin):
stolum ammonentem. Xp̃c inquit. ꝓ¬
nobis passus est: relinquens uobis exem¬
plum. ut sequamini uestigia eiꝰ. Ecce xp̃c
dicit discite a me: beatꝰ petrus dicit ut
sequamini uestigia eiꝰ. Similiter paulus
apłs clamat. imitatores dĩ estote. sicut
rimus: Si tibi aliquis dicat. ut uirtu
tes quas fecit dñs debeas imitari: iusta
potest ẽẽ excusatio tua: quia uirtutes
& mirabilia facere non omnib: sed cu
est. Nam & ipse dñs non dixit. discite
a me mortuos suscitare: suꝑ aquas sic¬
Quia mitis sum & humilis corde. Et
iterum. Diligite inimicos ur̃os & bene¬
faciti his qui oderunt uos: sicut &
pater ur̃ cȩlestis solem suum oriri fa¬
cit suꝑ bonos & malos. Et licet alia
sint multa. quib dm̃ debeamus. &
beatos martyres imitari: ista tamen
duo p̾cipua sunt: id est ut mites simus
& humiles corde : & inimicos nr̃os to¬
to corde & totis uirib diligamus. De
diligendis inimicis fr̃s km̃i nullus

Expanded text:
um admonentem: Christus, inquit, um admonentem: Christus, inquit, vobis passus est, relinquens vobis exemplum, ut sequamini vestigia ejus . Ecce Christus dicit: Discite a me; beatus Petrus dicit: Ut sequamini vestigia ejus. Similiter apostolus Paulus clamat: Imitatores Dei estote, sicut rimus? Si tibi aliqtes quas fecit Dominus debeas imitari, justa potest esse excusatio tua; quia virtutes et mirabilia facere non omnibus datum eest. Non enim ipse Dominus dicit, Discite a me mortuos suscitare, suquia mitis sum et humilis corde; et iterum: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos: sicut et Pater vester coelestis solem suum oriri facit super bonos et malos . Et licet sint alia multa in quibus Deum debeamus et beatos martyres imitari, ista tamen duo praecipua sunt: id est, ut mites simus et humiles corde, et inimicos nostros toto corde et totis viribus diligamus. De diligendis inimicis, fratres charissimi, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
nos stupor ammirationis apprehen¬
deret. si uideremus martyres inter
angłos głantes: quoꝵ natalicia uide¬
mus popłos celebrantes: Sed nos uo¬
lumus gaudere cum scis: & tribula¬
tionem mundi nolumus sustinere cũ
illis. Qui enim scõs martyres uel in
quantum potuerit noluerit imitari:
ad eoꝵ beatitudinem non poterit ꝑ¬
uenire. Sic & apłs p̾dicat dicens. Si
fuerimus socii passionum: erimus &
consolationum. Et dñs in euangłio.
Si mundus inquit uos odit: scitote
quia me priorem uobis odio habuit.
Recusat e̾ẽ in corpore: qui odium mun¬
di non uult sustinere cum capite. Sed
dicit aliquis. Et quis est qui possit be¬
atoꝵ martyrum uestigia sequi: Huic
ego respondeo: quia non solum mar¬
tyres. sed etiam ipsum dñm cum ipsiꝰ
adiutorio si uolumus possumus imita¬
ri. Audi non me sed ipsum dnm ge¬
neri humano clamantem: ac dicentẽ.
Discite a me. quia mitis sum & humi¬
lis corde. Audi & beatum petrum apo¬

Expanded text:
nos stupor admirationis apprehennos stupor admirationis apprehenderet, si videremus martyres inter angelos gloriantes, quorum natalitia videmus populos celebrantes. Sed nos volumus gaudere cum sanctis, et tribulationem mundi nolumus sustinere cum illis: qui enim sanctos martyres, vel in quantum potuerit, noluerit imitari, ad eorum beatitudinem non poterit pervenire. Sic et Apostolus praedicat, dicens : Si fuerimus socii passionum, erimus et consolationum. Et Dominus in Evangelio: Si mundus, inquit, vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit . Recusat esse in corpore, qui odium non vult sustinere cum capite. Sed dicit aliquis: Et quis est qui possit beatorum martyrum vestigia sequi; huic ego respondeo: Quia non solum martyres, sed etiam ipsum Dominum cum ipsius adjutorio, si volumus, possumus imitari. Audi non me, sed ipsum Dominum generi humano clamantem ac dicentem: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Audi et beatum Petr
Abbreviated transcription (Latin):
hostis ex cogitare poterat: tot marty¬
ribꝰ sine ulla nuseratione infligebat. S ipsi
licet in aꝑto horrida paterentur: in
occulto tamen in effabiliter coronabant᷑.
Multi quidem głam terrenam quesie¬
runt: multi uiri fortes & ꝓ patria
sanguinem fundendum ẽẽ dixerunt.
nec fundere dubitauerunt: quo głam
ꝓpter mortem etiam apud posteros
haberent. Sed quȩ illoꝵ gła martyrib
comꝑatur e Quis potuit inuenire im¬
perator: qđ potuit inuenire piscator
Imꝑatoꝵ consulum & uiroꝵ fortium.
qui orbem armis domuerunt. & sub¬
iugauerunt sepulchra sunt romȩ. Ad
cuius sepulchrum: intrare dignatus
est imꝑator: Et tamen diademate depo¬
sito ad sepulchrum suum orantem: susce¬
pit eum piscator. Ecce si terrena gła fu¬
erat concupiscenda martyrib: nec ipsa
fraudati sunt. Qui honorem tantum
inter angłos quesierunt: uidem᷑ eoꝵ
głas in terris & stupemus. Quid pa¬
teremur: si in cęlis uiderem:. Quant᷑

Expanded text:
hostis excogitare poterat, tot martyhostis excogitare poterat, tot martyribus sine ulla miseratione infligebat. Sed ipsi licet in aperto horrida paterentur, in occulto tamen ineffabiliter coronabantur. Multi quidem gloriam terrenam quaesierunt, multi viri fortes pro patria sanguinec fundere dubitaverunt, qui gloriam etiam post mortem apud posteros haberent: sed quae illorum gloria martyribus comparatur! Quis potuit invenire imperator quod potuit invenire piscator. Imperatorum, consulum et virorum fortium, qui orbem armis domuerunt et subjugaverunt, sepulcra sunt Romae: ad cujus sepulcrum intrare dignatus est imperator: et tamen, diademate deposito ad sepulcrum suum orantem, suscepit eum piscator: ecce, si terrena gloria fuerat concupiscenda martyribus, nec ipsa fraudati sunt, qui honorem tamen inter angelos quaesierunt. Videmus eorum glorias in terris, et stupemus; quid pateremur, si in coelo videremus: quantus
Abbreviated transcription (Latin):
uia beati martyris.N.
natalis hodie illuxit
dies. quem uobis cũ
donante
illo de martyrum gła. & patientia dis¬
seramus. Gła quidem mundana ab
ipsis contempta est: & ideo pacientia
ꝓbata est. Nam gła eoꝵ abscondita la¬
tebat in cęlis: quia pacientia eoꝵ exer¬
cebatur in terris. Qui non exorret eoꝵ
pacientiam: ꝑueniet ad głam. Miseria¬
enim putatur pati dura & asꝑa in car-¬
ne: quia reuera molestum est. Nisi esset
omĩb molestum: non esset martyrib
głosum. Multis gͦ lasciuis & auaris
martyres scĩ in sanire uisi sunt: qͣndo
ꝓ xp̃i nomine tanta paciebantur: &¬
ut eum nega rent: urgebant᷑. Alii gͦ
uirgis. & flagellis diutissime sunt uer¬
berati. alii fustib & plumbatis cęsi.
alii membratim laniati. alii gladio
oscisi: alii excoriati pice & plumbo liquato
ꝑfusi: alii ardore prunarum excruci¬
ati. alii flammis exusti: alii in mare
mersi. alii bestiis deputati: alii carce¬
rum sunt horrore & fame necati. Qt
enim genera penarum & mortium

Expanded text:
uia beati martyris natalis hodie illuxit dies, quem vobiscum, donante illo de martyrum gloria et patientia disseramus. Gloria quidem mundana ab his contempta est, et ideo patientia bata est. Nam gloria eorum abscondita latebat in coelis, quia patientia eorum exercebatur in terris. Qui non exhorret eorum patientiam, pervenit ad gloriam. Miseria putatur pati dura et aspera in carne, quia revera molestum est. Nisi esset omnibus molestum, non esset martyribus gloriosum. Multis ergo lascivis et avaris martyres sancti insanire visi sunt, quando pro Christi nomine tanta patiebanturut eum negarent, urgebantur. Alii ergo virgis et flagellis diutissime sunt verberati, alii fustibus et plumbatis caesi, alii membratim laniati, alii gladio occisi, alii excoriati, pice plumboque liquato perfusi, alii ardore prunarum excruciati, et alii flammis exusti, alii quidem in mare mersi, alii bestiis deputati, alii carcerum sunt horrore et fame necati. Quot enim genera poenarum et mortium
Abbreviated transcription (Latin):
tur interius. Nideamꝰ gͦ. Adducꝰtus est
ad ananiam: & ananias interpretat᷑
ouis. Ecce lupus rapax adductus est ad
ouem: sequendam non rapiendam. Sed
ne repente ouis ex pauesceret.ipse pastor
turum nuntiauit oui: sed non seuitu¬
rum. Et tamen tam immanis fama lu¬
pum illum precesserat: ut non possit
ouis audito eiꝰ nomine non conturbari.
quanta illum oporteat ꝑati pro nomi¬
ne meo. Magna res gerit᷑. Saulus qui

Expanded text:
ucitur. Videamus ergo. Adductus est ad Ananiam, et Ananias interpretatur Ovis. Ecce lupus rapax adducitur ad ovem sequendam, non rapiendam. Sed ne repentinum ovis expavesceret lupum, ipse pastor lupum venturum, sed non saeviturum. Et tamen tam immanis fama lupum illum praecesserat, ut non posset ovis audito ejus nomine non conturbari. quanta illum oporteat pati pro nomine meo . Mira et magna res geritur: lupo
Abbreviated transcription (Latin):
inter dicitur. Cecidit in faciem suam priꝰ
prosternendus. postea resurgendus. Prius
ꝑcutiendus. postea sanandus. Non enim in
tea male uixisset. Quid gͦ ꝓstratꝰ audit: Sau¬
le saule: quid me ꝑsequeris: Durum est tͥ
contra stimulum calcitrare. Et ille. Quis
ait. Ego sum ihc nararenus: quem tu ꝑ¬
sequeris. Et ille. Quid me iubes facere
Iam parat se ad obediendum: qui prius
seuuiebat ad ꝑsequendum. Iam formatur
ex ꝑsecutore p̃dicator: ex lupo ouis. ex ho¬

Expanded text:
iendi, cecidit in faciem suam; prius prosternendus, postea erigendus; prius percutiendus, postea sanandus: non enim in male ante vixisset. Quid ergo prostratus audit? Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Et ille: Quis : Ego sum Jesus Nazarenus quem tu persequeris. Jam parat se ad obediendum, qui prius saeviebat ad persequendum. Jam formatur ex persecutore praedicator, ex lupo ovis, ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam non sit accepturus. si conuer-¬
sus fuerit ad eum qui pendens
in cruce pro per secutoribus
dicens. Pater ignosce illis: quia nesci¬
unt quid faciunt. Gr̃a enim efficim᷑

Expanded text:
veniam non sit accepturus, si conversus fuerit ad eum, qui pendens in cruce, pro persecutoribus dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faci