comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trebelliano senatus ꝯsulton
curatorez ad ẜuiana. Porro u
uniex reis credendi ꝯstitutu
sit. is ꝙ alium ĩꝯstitutam pe¬
bimus posse dare s ex duobr
reis ꝓmictendi alter aitere ad
defendendu ꝓcuratore dabit.¬
Si plures h̾rdes sint ⁊ familie
do iudicio agatur plurib eũdẽ
ꝓcuratorer nõ est ꝑmittendut
dare. Qm̃ res ex pecliri ñ potest
circa ad iudicationes ⁊ ꝯdẽpna¬
tiones. planc dare ꝑmittẽdu
est.si uni coprdi plures hrdes
existant. ¶ Reolatitante po¬
st litem ꝯtestatamita demu
fideuissores eũ defend̾e uide¬
buntur. si uel imus exhus eũ

Expanded text:
ebelliano senatus consulto rocuratorem ad Seruianam.Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium in constitutam pebimus posse dare. sed et ex duobus reis promittendi alter alterum defendendum procuratorem dabit.Si plures heredes sint et familiae diuidundo agatur, pluribus eundem procuratorem non est permittendum dare, quoniam res expediri non potest circa adiudicationes et condemnationes: plane permittendum dare, si uni coheredi plures heredes existant.Reo latitante post litem contestatam ita demum fideiussores eum defendere uidebuntur, si uel unus ex his eu
Abbreviated transcription (Latin):
meuio ẽẽ qm̃ cumticio cõem hebat mi¬
pendisset recte dicitur etiam ꝯmunidi¬
idundo iudicium suffic̾e. hoc enim est
sisciam rẽꝯmunemẽẽ ignorem aut̃ cunus
soci. Neq enim negocia iocugero. s ꝓpriam
rem tueor. et magis exre in quam impẽdi¬
tur quamex ꝑsona socu actio nascetur.
¶Demq ea actione pupillum tem̃dicimu
ut ĩpendia restituat offõ nidicis. Niu̾sa.
cñ est eius ꝯputat se in remꝓpriam ĩpende
cum sit omums huic enmm nec dmumdiui¬
dundo iudicium ꝯpetit. nec utile dandum
est. iue enimq scit rem munem eẽ uel aliẽã
negocia eo animo gerit ut aliquem sibi
obliget et ĩꝑsonam labitur pompo̾. scribͣ
posci iudicem posce. aquolibet socioꝵ etiã
Ommun diuidundo ilidicio recte recte
siueneut possideat siue alt̾ socioꝵ fundũ
pretoris pupulis inmist̾ucã resuata es¬

Expanded text:
euio esse, quem cum Titio communem habebat, impendisset, recte dicitur etiam communi diuidundo iudicium ei sufficere: hoc enim est, si sciam rem communem esse, ignorem autem cuius socii: neque enim negotia socii gero, sed propriam rem tueor et magis ex re, in quam impenditur, quam ex persona socii actio nascitur. denique ea actione pupillum teneri dicimus, ut impendia restituat officio iudicis. diuersa causa est eius, qui putat se in rem propriam impendere, cum sit communis: huic enim nec communi diuidundo iudicium competit nec utile dandum est. ille enim qui scit rem esse communem uel aliena negotia eo animo gerit, ut aliquem sibi obliget, et in persona labitur.Pomponius scripsit posci iudicem posse a quolibet sociorum: communi diuidundo agi. 30 Scsiue neuter possideat siue alter sociorum fundpraetoris pupillis ministerii causa reseruata es
Abbreviated transcription (Latin):
opus noumi nũciare tu pot̾is s fc̃o.
oꝑe nullam h̾ebis actionem insi qd̃ ui
aut clanisi ꝓprius ecdificium alienu
intrãłimum mod̃ mortuus illatus
sit postea eum ꝓhib̾e nõ pot̾it edificu
dominus quominus alium mortuũ
eo inferat uel edificet monumentũ¬

Expanded text:
pus nouum tu nuntiare poteris, sed facto opere nullam habebis actionem nisi quod ui aut clam. Si propius aedificium alienum intra legitimum modum mortuus illatus sit, postea eum prohibere non poterit aedificii dominus, quominus alium mortuum eo inferat uel monumentu
Abbreviated transcription (Latin):
est ad iudiciũ accipiẽdũm. ita
tñ ut si hoc dñs sciente ꝓcurato¬
re et nõ cͣdicente fecitꝰ. ꝙ si ali¬
ter actũ est inscium ꝗdem ꝓ¬
curatorẽ tem̃ satis inciullẽs
est. Cõmictitur aũt obrer
nõ defc̃sam stipłonis clausu¬
la. ¶Qui ad dmum dundũ¬
do iudicium datus est. adagen¬
dum idem ⁊ ad defendendu
uideb̃ datus duplici cautela¬
abeo int̾ ponenda. Pauł¬

Expanded text:
est ad iudicium accipiendum: ita tamen si hoc dominus sciente procuratore et non contradicente fecit. quod si aliter actum est, inscium quidem procuratorem teneri satis incivile est, committitur autem ob rem non defensam stipulationis clausula. Qui ad communi dividundo iudicium datus est, ad agendum item et ad defendendum videbitur datus duplici cautela interponenda. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
turque omino extitura ẽ colu¬
tum repeti nõ potest licet suba¬
lia ddonc que an ad ĩpłetur inc̾¬
tor libatus ẽ. naturał obligatõ
manet. et ideo solutum repetiñ

Expanded text:
tur, quae omnimodo exstatura est, solutum repeti non potest, licet sub alia condicione, quae an impleatur incetor liberatus est, naturalis obligatio manet et ideo solutum repeti
Abbreviated transcription (Latin):
Seuin ꝗmutius accipiendis:
pecimus ꝓcuratorem p̾posut ũ¬
lis adexemplum nstitorie
uabituractio. ꝙ eque facient̾̃
eritet si ꝓcurator soluendo sit ꝗ sti¬
pulanti pecuniam p̾misit. ¶ Si do¬
minus qsuum institorem apd̃
mensam pecumis accipiendis
hint post lib̾tatem quoq datam
idest ꝓlib̾tum negocium ex̃cuit
uariẽtate status nõ mutabitur
ꝑiculicausa. ¶ Tabne p̾positus
apre filius m̃cum causa mutu¬
ampecumam accepit ꝓ eo pat̾
fidenssit etiam ĩ institoriam ab co
petetur cum accepte pecume sp̃e
sidembendo negocio tab̾ne miscu¬
erit. ¶ Seruus pecimmus tm̃ fene¬
randis p̃positus ꝑint cessionem
es Alienum suscipiens ut institor
pecunie clite dtra eum ꝗ delega¬
tuius tminalis remagens oc

Expanded text:
ui mutuis accipiendis pecuniis procuratorem praeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit.Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur periculi causa.Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo negotio tabernae miscuerit.Seruus pecuniis tantum faenerandis praepositus per intercessionem aes alienum suscipiens ut institorem pecuniae creditae contra eum qui delegatavius Terminalis rem agens Oc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissi ꝓferre nullam aliam¬
de ꝯꝓmisso dat arbitro faculta¬
tem qm diem ꝓrogancli. et ideo
ꝯdonem primi ⁊ ꝓmissi. neq mmi¬
nũe. neq mutare potest. et ideo
cet̾a quoq ad huc discute ⁊ pro
omnib unam siñam ferre debe¬
bit. ¶ Si ꝑ fidenissorem fũit cau

Expanded text:
compromissi proferre' nullam aliam dat arbitro facultatem quam diem prorogandi: et ideo condicionem primi compromissi neque minuere neque immutare potest: et ideo cetera quoque discutere et pro omnibus unam sententiam ferre debebit. Si per fideiussorem fuerit cau
Abbreviated transcription (Latin):
peu eet acqsitumei ñ ex reemp¬
toris nec ĩuenit nec recepisi noc
ẽẽt in ip̃ius emptoris negocus
que gebat unde sibi ĩpresẽti recl¬
deret᷑. ¶Cetm si exana cauisa ꝑ¬
petue obligonis cũsit iocuplex

Expanded text:
esset adquisitum non ex re emptoris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quae gerebat, unde sibi in pra‹e›senti redderet.Ceterum si ex alia causa perpetuae obligationis, cum sit locuple
Abbreviated transcription (Latin):
ditori siẽptor iprecio soluen¬
so morã fec̾it usuras dunitaxat
stabit nõ omne omino ꝙ uẽdi¬
cormora nõ fcã ꝯseꝗ potint uelu
ii negociator fuit et ꝓ p̾cio solu
der mercib priusqͣm usuris q̃¬

Expanded text:
ditori si emptor in pretio soluendo moram fecerit, usuras dumtaxat praestabit, non omne omnino, quod uenditor mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris q
Abbreviated transcription (Latin):
ripacto uenditoriᷤ P Ap̾ł¬
pmano cuius l ciuitatis int̾di¬
um ẽurbe etiam int̾ dcm esse
detur ꝙ ꝗdem alias cũ princi¬
sum madatis p̾cipetur etiã na¬
uralẽ h̾t intellectum ne scil q
aeret mĩorib fruatur maiori

Expanded text:
pacto uenditoris pomerio cuiuslibet ciuitatis interdictum est, Urbe etiam interdictum esse uidetur. quod quidem alias cum principum mandatis praeciperetur, etiam naturalem habet intellectum, ne scilicet qui careret minoribus, fruatur maiori
Abbreviated transcription (Latin):
sa bonapsequatur. quemad
ei cui extbellianꝰ senatus ꝯsu¬
to b̾rditas testituta est. petitio
b̾rditatis datur. ¶Hrs debi¬
toris id qd̾ defunctus pigno¬
rided̾at qu hrditatem petedo
ꝯseq possit dubiũ non est. ¶Cu
predia urbana ⁊ rustica neggii¬
gencia possoꝵ peiora sint facta
uelutiqd̃ umeepomeria. orti.en¬
tra ꝯsuetudinem pr̾isfam̃. defũ¬

Expanded text:
sa bona persequatur, quemadmodum ei, cui ex Trebelliano senatus consulto hereditas restituta est, petitio hereditatis datur. Heres debitoris id quod defunctus pignori dederat quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est. Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peiora sint facta, ueluti quia uineae pomaria horti extra consuetudinem patris familias defunc
Abbreviated transcription (Latin):
d̾transit. ¶Si inuoticio nego¬
cia eius ad ministrare cepi m¬
t̾mictẽ mortuo eo nõ de bebo
noua tin inchoare necesse mi¬
chi nõest. ueta explicare ac s
ter ex socus mortuus ẽ. Ramq̃¬
cũq prioris negocu explicãdi
causa geruntur nichil refert
quo tempe ꝯsũmarenturs quo
tempe ichoarentur. ¶Man¬
dato tuo negocia mea lucius ti¬
ticius gessit. qd̾ is ñ recte gessir
tumichi actione negor ges. te

Expanded text:
transit. Si vivo Titio negotia eius administrare coepi, intermittere mortuo eo non debeo: nova tamen inchoare necesse mihi non est, vetera explicare ac coter ex sociis mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, nihilum refert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur. Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit: quod is non recte gessit, tu mihi actione negotiorum ge
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ nõ ꝑ ip̃m expecliatur. Sa¬
ne si fiscalis pecumaria causasit.
que ad ꝓcuratorem principis
respicit. melius fecerit si seab¬
stineat. ¶ Ubi dec̃tum ẽ nccͣi¬

Expanded text:
quod non per ipsum expediatur. sane si fiscalis pecuniaria causa sit, quae ad procuratorem principis respicit, melius fecerit, si abstineat.Ubi d‹e›cretum nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsul nõ pot̾it. omĩa emĩ quetũ¬
q cause cognitõnem desidera¬
possunt. ¶Circa aduocatos
pacientem ẽẽ ꝓcõsulẽ oportet
s cum ingenio ne ꝯtẽptibilis
iudeatur. net ad co dissimil be

Expanded text:
sul non poterit: omnia enim, quaecumque causae cognitionem desiderapossunt expediri.Circa ‹a›duocatos patientem esse proconsulem oportet, sed cum ingenio, ne contemptibilis uideatur, nec adeo dissimulare
Abbreviated transcription (Latin):
sanhuius peculu sronem post¬
mplaciit alienato homine ꝑmic¬
un creditori et cum uendito
reucumn emptore ag̾e. ¶ Siactũ
Nepeculio cumeo qusufr isuo¬

Expanded text:
huius peculii rationem, postquam placuit alienato homine permittendum creditori et cum venditore et cum emptore agere. Si actum sit de peculio cum eo qui u
Abbreviated transcription (Latin):
crescit et moritur. et ideo elegant papi¬
rus fronto dicebat peculium simile
ẽẽ homimi. Qu̾o autem peculium nasci¬
tur quesitum ẽ et ita uetes distingũt¬
prestare ei hoc ẽe peculnum siu̾otunicas
culium. Crescit cum auctum fu̾it. detͥs
unt moritur cum ademptum sit.

Expanded text:
crescit moritur, et ideo eleganter Papicrescit moritur, et ideo eleganter Papirius Fronto dicebat peculium simile esse homini. Quomodo autem peculium nascitur, quaesitum est. et ita veteres distingupraestare, id esse peculium, si uero tunicas culium: crescit, cum auctum fuerit: decreunt: moritur, cum ademptum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
debet Nemmemenim posse intelligi ip̃m
insuo peculio eẽ. hoc ergo casudampnũ
dũm passu ut pateretur si cuilibet aluẜ
uoꝵ suoꝵ peculium nõ h̃nti creclidisset.
ioꝙ ita se h̾re euidencius apparitur: art
Sistico peculium legatum ẽe pponatur. ꝗ
certe si ex testamento agat cogendus nõ
est eius ꝙ uicanus suus debet alit qmex
peculio ip̃ius deductionem pati. alioqn
ip̃e nichil ĩpeculih̾re intelligatur ꝙ cer¬
teret ab surdum est. Seruo qͣmtibi uen¬
dideram pecumam credidi quesitumẽ
an ita michi inte actio de peculio daru
debeat ut declucatur Idꝙ apud me ex
Nec interit intra annum qm uendide¬
riman postea exꝑiar Nam nec cetis ꝗdẽ
quitunc cum eo cexerũt i me actio dãt᷑.
cam id ꝙ postea michi debericeꝑit Et
tus ꝑtinere non debere. FLorent
sua ꝗs ꝑainituel officio merint aquol
sibi donariid ꝙuelud ꝓprium primo¬
num ẜuumsuum H̾re qs uoluerit.
Eculium nascitur c̃scitde ¶Arc̃.¬

Expanded text:
debet: neminem enim posse intellegi ipsum in suo peculio esse: hoc ergo casu damnum dominum passurum, ut pateretur, si cuilibet alii seruorum suorum peculium non habenti credidisset. idque ita se habere euidentius appariturum ait, si Sticho peculium legatum esse proponatur: qui certe si ex testamento agat, cogendus non est eius, quod uicarius suus debet, aliter quam ex peculio ipsius deductionem pati: alioquiipse nihil in peculio habere intellegatur, quod certe est absurdum.Seruo quem tibi uendideram pecuniam credidi: quaesitum est, an ita mihi in te actio de peculio dari debeat, ut deducatur id, quod apud me ex nec interit, intra annum quam uendiderim an postea experiar: nam nec ceteris quidem, qui tunc cum eo contraxerint, in me actio datur. cam id, quod postea mihi debere coeperit. ex tus pertinere non debere. Florentisua quis paravit vel officio meruerit a quolibet sibi donari idque velut proprium patrimonium servum suum habere quis voluerit.eculium nascitur crescit de
Abbreviated transcription (Latin):
s hopas suas duxit ẜuus fructua¬
no an pecuniam mutuam abeo ac
tepriti tepeculio. Quãiuis nichili
yi filius debeat. et hec x. teneat i¬
thio mag̃. tñ pr̃em dampnand̾.
entrmant. si nullum preterca pecu¬
lun sit hanc enim pecumam cumi
memaneat nõ ẽẽ peculu. demq qͦ¬
lilet alio agente de peculio mmi
tonuendicare debe. ¶Si nuptura
ilotm̃. dotis noĩe c̾tam pecuma
pmisit. et diuorcio fcd agat de dote
cum pre utie netota ꝓmissione an
deducto eoꝙ pr̃i filius debeat liba
nedol.ma. tueri se posset. ¶Sticus
depoculio stichi noĩe placebat estima
ndebe precium pamphili et ꝗdemto
umndeducto eo qd dño pamphilus

Expanded text:
s suas conduxerit servus a fructuario an pecuniam mutuam ab eo acdepositi de peculio. quamvis nihil patri filius debeat et haec decem teneat, nihilo magis tamen patrem damnandum existimavit, si nullum praeterea peculium sit: hanc enim pecuniam, cum mea maneat, non esse peculii. denique quolibet alio agente de peculio minitam vindicare debere. Si nuptura filio familias dotis nomine certam pecuniam promiserit et divortio facto agat de dote cum patre, utrumne tota promissione an deducto eo, quod patri filius debeat, libene doli mali tueri se posset. Stichus de peculio Stichi nomine, placebat aestimari debere pretium Pamphili et quidem totum non deducto eo, quod domino Pamphilus
Abbreviated transcription (Latin):
Ue omnia nõ solum ex ꝑte rei
s etiam ĩꝑsona actoris obẜua¬
buntur. ¶S si ad u̾sarius uel ip̃e
ꝓcurator dicat dñm mentiri a¬
pud pretorem hoc fimirioport.
nec ferendus est ꝓcurator qui
sibi asẜit ꝓcurationẽ. Nam
hoc ip̃o suspectus est qui opa
suas ingerit minto. insifor¬
te purgare magis  duicium
quam ꝓcuratonem exeq ma¬
lũit. et hac tems erit audiẽ¬
dus si dicat se ꝓcuratione q¬
dem carere uelle.s⁊siid illesa
extimatione fiat sui. ceterũ
ferendus est pudorẽ suum
purgans. ¶Plane si dicat
inrem suam se ꝓcuratoremda¬
tum ⁊ hoc ꝓbauerit nõ debet
carere ꝓprialite. ¶ Item sirete¬
tione aliqua ꝓcurator uelit
uti nõ facile abeo lis erit tral¬
ferenda. Paulus.¬

Expanded text:
e omnia non solum ex parte rei, sed etiam in persona actoris obseruabuntur. sed si aduersarius uel ipse procurator dicat dominum mentiri, apud praetorem haec finiri oportet. nec ferendus est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte purgare magis conuicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere uelle, sed si id inlaesa existimatione sua fiat: ceterum ferendus erit pudorem purgans. plane si dicat in rem suam se procuratorem datum et hoc probaverit, non debet carere propria lite. item si retentione aliqua procurator uti velit, non facile ab eo lis erit transferenda, Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Ncause cogiitione ctiam u¬
hoc u̾sabitur ut ita demumt
transferri apcuratore iudici¬
iudicia ab eo trãsferre ꝑatus
sit. Ceterum si uelit q̃dam cnͣs¬
ferre q̃dam relinquere iuste ꝓ¬
curator hanc mostancinm re¬
cusabit. s ħ ita simandato do¬
nni ꝓcurator egerit. Ceterũ
si mandatum ei non est. cum
neq in iudicium qcqm declu¬
xerit. nec tuea cõprobastique
inuito te acta sunt tibi non
preiudicunt. Ideoq transla¬
tio earum licium non est tibi
necessaria ne  alieno facto ho¬
neris. ¶Lxc aut cognitio ꝓ¬
curatoris mutandi pretoris
est. ¶ Si ex ꝑte actoris litis t¬
transiãtio fiat. dicimus con¬
micti idicatum solui stipri¬
lationem arco factam idemq

Expanded text:
causae cognitione etiam hoc uersabitur, ut ita demum transferri a procuratore iudiciiudicii ab eo transferre paratus sit. ceterum si uelit quaedam transferre, quaedam relinquere, iuste procurator hanc ‹in›constantiam recusabit. sed haec ita, si mandato domini procurator egit. ceterum si mandatum neque in iudicium quicquam deduxerit, nec tu ea comprobasti: quae invito te acta sunt tibi non praeiudicant ideoque translatio earum litium non est tibi necessaria, ne alieno facto onereris. haec autem cognitio procuratoris mutandi praetoris est. Si ex parte actoris litis translatio fiat, dicimus committi iudicatum solvi stipulationem a reo factam, idque
Abbreviated transcription (Latin):
s inter uiuos hac tamen ꝯtem¬
sare. si qͣrtam indonatione pt¬
filius. Aut si minus H̾at qd de¬
est uiri bomi arbitratu repleat᷑
Aut c̾te ꝯferrioport̾e id ꝙ dona¬
tum est. ¶ Siꝗͥs cum ñ possit de
moffõso queri ad querelam admis¬
sus ꝓꝑte rescindere testm̃ temꝑ¬
tet. ⁊unum sibi h̾rdem eligat¬
ualet. et p̾cedentes eum pͥsone
excluse sũt. cum effi ectu eum
querelam instituisse. PDem.
sisticum maĩmmuẜit ⁊ manum¬
siss ⁊ postea quan manumisit
mostõsum uł in iustum testmꝓ
tumẽ nec fides ab hrde transactõ¬
nem pr̃atur. ⁊ noffõsi cãm integ¬
ram ee placcuit. ¶ Eiꝗ se filium
eius eẽ affirmat q test̾o id nega¬

Expanded text:
ed inter uiuos, hac tamen contemsare, si quartam in donatione habet aut si minus habeat, quod deest uiri boni arbitratu repleatur: aut certe conferri oportere id quod donatum est.Si quis, cum non possit de inofficioso queri, ad querellam admissus pro parte rescindere testamentum temptet et unum sibi heredem eligatualet et praecedentes eum personae exclusae sunt, cum effectu eum querellam instituisse. 26 'si Stichum manumiserit' et manumisisset, et posteaquam manumisit inofficiosum uel iniustum testametum est nec fides ab herede transactioni praestatur, inofficiosi causam integram esse placuit.Ei, qui se filium eius esse adfirmat, qui testamento id denega
Abbreviated transcription (Latin):
¶ multo magis si michi legatumi
testator dedit cuius de moffõso
testõ filius agens decessit me h̾r¬
de relicto ego q ib̾rditaniam
gatum ded̾it litemq ꝑeg̾o noĩe
tilu. nec optinu̾o ꝑd̾e me legatũ
ñ oportet. qr ñsum dignus ut
Auffatur michi afisco id ꝙ de¬
relictumẽ. cum nõ ꝓprio noĩe
s iure cuusdam successionis egi
cipatum p̾t̾itum ⁊ exeo nepotem
potestate retentum h̾rdem ĩsti¬
tutum ẽẽ filius pot̾ ccͣ filium su¬
um testatoris nepotem petẽ bo¬
datus sit filius emancipatus
pot̾it querr et ita iungetur filio
suo ⁊ simulcum eo h̾rditatem
optinebit. ¶Si b̾rditatem ab
hrdib institũtis ex brdatieme¬
xunt uel singłas res scientes.
preclia aliud ueqd simile fec̾int
uł solu̾int brdi ꝙ testatori debe¬
bant iudicium defuncti agnos cer
udẽtur ⁊ aquerela excludũt¬
¶Siduo sunt filui ex b̾rdati ⁊ ã¬
bo de moffõso testõ eg̾int ⁊ un

Expanded text:
t.Multo magis si mihi legatum testator dedit, cuius de inofficioso testamento filius agens decessit me herede relicto, egoque hereditariam gatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuero: perdere me legatum non oportet, quia non sum indignus, ut auferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cuiusdam successionis egi.cipatum praeteritum et ex eo nepotem in potestate retentum heredem institutum esse: filius potest contra filium suum, testatoris nepotem petere boedatus sit filius emancipatus, poterit queri et ita iungetur filio suo et simul cum eo hereditatem optinebit.Si hereditatem ab heredibus institutis exheredati emerunt uel res singulas scientes praedia aliudue quid simile fecerunt: uel soluerunt heredi quod testatori debebant: iudicium defuncti adgnoscere uidentur et a querella excluduntur.Si duo sint filii exheredati et ambo de inoff
Abbreviated transcription (Latin):
Talteutro agente alterius actio
ip̃e solus debeat ꝯmodati ꝯuemiriet ait
celsus si alter ꝯuematur ꝗ furti non
egit. et ꝑatus sit ꝑiculo suo duenire d¬
altin ꝗ furti agendo lucrum sensitex
reꝯmodata. deb̾e eum audiri.et ab¬
solui.S: si legis acqł. Adu̾sus socium
eiusꝙuenitur buit ꝯmod ator ac¬
tionem udend̾ erit ne cedere debeat.
si forte dampnum decut alter q hic
ꝗ ꝯuenitur ꝯmodati actione resarcir.
ꝯpellitur. Namet si adu̾sus eum hũit
legis aq̃.actioneni ꝯmodator equis¬
simum est ut ꝯmodati agendo remic¬
tat actionem insi forte qs dixit agẽ¬
do eumexlege acqlia bͤ minus dse¬
cuture quamexcausa ꝯmodatiose

Expanded text:
alterutro agente alterius actio ipse solus debeat commodati conueniri. et ait Celsus, si alter conueniatur qui furti non egit, et paratus sit periculo suo conueniri alterum qui furti agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolui. Sed si legis Aquiliae aduersus socium eius habuit commodator actionem, uidendum erit, ne cedere debeat, si forte damnum dedit alter, quod hic qui conuenitur commodati actione sarcire compellitur: nam et si aduersus ipsum habuit Aquiliae actionem commodator, aequissimum est, ut commodati agendo remittat actionem: nisi forte quis dixerit agendo eum e lege Aquilia hoc minus consecuturum, quam ex causa commoda
Abbreviated transcription (Latin):
iem admictitidemq ait exsupio¬
re nniferioranonaquam nõqd
Aliud ĩmictiliceat. Insuo. enim ali¬
ibactenus fac̾e licet quatenus me¬
hil inalienum ĩ mictat. fumi aũt u
cut eẽ.aque eẽ ĩmissionem posse gͥ
supiorem cum inferiore agereuis iui
non ẽẽ id ita face alpheum demiq sc̃¬
bere ait posse ita agi ius illi non ẽe ĩ
suo lapidemcedẽre.ut in meum fũ¬
dum tragmenta cadant. dicit gͥ aris¬
toeum ꝗ tabnam cesariam añau¬
turnensib aluxit a supioriꝓhibe¬
ri posse fumum inmictere. s nint¬
turnensos eier xlucto tem̃ agiq sic
posse dicit cum eo qui fumum um
inuctat ius ei non esse fumum ĩmic̃¬
esse fumum mmmuctere. qd et ip̃m un¬
detur aristo ꝓbate. s int̾ dictum ut
beatur qualiter uelit suo uti. apud

Expanded text:
lem admittit. idemque ait: et ex superiolem admittit. idemque ait: et ex superiore in inferiora non aquam, non quid aliud immitti licet: in suo enim alii hactenus facere licet, quatenus nihil in alienum immittat, fumi autem sicut aquae esse immissionem: posse igitur superiorem cum inferiore agere ius illi non esse id ita facere. Alfenum denique scribere ait posse ita agi ius illi non esse in suo lapidem caedere, ut in meum fundum fragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnensibus conduxit, a superiore prohiberi posse fumum immittere, sed Minturnenses ei ex conducto teneri: agique sic posse dicit cum eo, qui eum fumum immittat, ius ei non esse fumum immitesse fumum immittere: quod et ipsum uidetur Aristo probare. sed et interdictum uti uis prohibeatur, qualiter uelit, suo uti. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
pietem eius tigna mi mictere liceat m¬
chi supraq ẽeatigna ũbi gracia. por¬
ticum ambulatorĩam facere suꝑq e
cum pietem columpnas structiles
imponereque tectum porticus.am¬
bulatorie sustineant. ¶Distant.
Autem hec actiones int̾ie. qd̃ srior
qdem locumht etiam ad ꝯpellend
uicinum reficere ꝑieteneum. Iec uͦ
locumbt. ad hoc solum ut tignas¬
S isi queraturꝗs petitoris ꝗs pos¬
ẜoris ꝑtes sustine eciendumẽ posses¬
soris ꝑartes sustinere si ꝗ dem tigna
inmissa sinteum ꝗs uitutem debi
sibi. ait. Si uero non sint inmissae
cumqͥ negat. et siqdemis optinuit¬
ꝗ fuitutem sibi deffenclit non deb
ei ẜuitus cecli siue recte ꝓnũciatum
eͥintus titui. S que ẽ declarari. pͣ¬
plane si non utendo  amisit dolo. ma.
domim elu post litem testatam
restitui ei oportet ꝙ adm placet indo¬
mimo eclium. ¶ Aristo cerellio uita¬
lrendit son putare se extabna casr¬
aria fumum in supiora edificia n¬
re minucti posse. nisici t uitutem ta¬

Expanded text:
ietem eius tigna inmittere mihi liceat supraque ea tigna verbi gratia porticum ambulatoriam facere superque eum parietem columnas structiles imponere, quae tectum porticus ambulatoriae sustineant. Distant autem hae actiones inter se, quod superior quidem locum habet etiam ad compellendum vicinum reficere parietem meum, haec vero locum habet ad hoc solum, ut tigna suis petitoris partes sustineat, sciendum est possessoris partes sustinere, si quidem tigna immissa sint, eum, qui servitutem sibi deberi ait, si vero non sunt immissa, eum qui negat. Et siqui seruitutem sibi defendit, non debet ei seruitus cedi, siue recte pronuntiatum nstitui, sed quae est declarari. plane si non utendo amisit dolo malo domini aedium post litem contestatam, restitui ei oportet, quemadmodum placet in domino aedium. Aristo Cerellio Uitali respondit non putare se ex taberna casiaria fumum in superiora aedificia iure immitti posse, nisi ei rei seruitutem ta
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓbauero in hibebo opus tui
¶temiuł. scripsit.Siincinus
suo eclificando effecit. ne aili¬
cidium meum recipet. posse me
agede nire meo .i. ius esse imic¬
teni stillicidium sicut muia
diximus.S. siqdem nondũ .e¬
elificauit. siue usumfi.si uuĩ
tum b̃t ad huc potest intende
uis sibi essefructuarius ant
nõ potest qr amisit uiuris

Expanded text:
si probauero, inhibebo opus tuum. item Iulianus scripsit, si uicinus in suo aedificando effecerit, ‹ne› stillicidium meum reciperet, posse me agere de iure meo, id est ius esse immittendi stillicidium, sicut in uia diximus. sed si quidem nondum aedificauit, siue usum fructum tum habet adhuc potest intendere ius sibi esse, fructuarius autem non potest, quia amisit us
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaimam cto loco aticioda ¶dẽ.
Sstiplatus sum. is petit a me qmei
ationem deduci oporte. s cumsua
atit hrs et debitor alci brdumob¬
lgatus iu lt ꝯpensare ꝙ ab alio.
debetur. no audietur. ¶Cumĩ¬
iadiem ad iudicati executionẽ
urtum iudicatus ticio agit ticio¬

Expanded text:
iam certo loco a Titio dari stipulatus sum: is petit a me quam ei sationem deduci oportet, sed cum sua stitit et debitor alteri heredum obligatus uult compensare quod ab alio debetur, non audietur. Cum intra diem ad iudicati exsecutionem datum iudicatus Titio agit c
Abbreviated transcription (Latin):
queritur an intercessisse mulier uidetur.R.ẜ
ris sue maritus obligauit semꝓno obcõ¬
ductionem mox uruir numariosua fide
mutuã pecumam acceptam sub obligͣ¬
gata sit.R. si nũarius sciss eam int̾cede

Expanded text:
quaeritur, an intercessisse mulier videretur. rris suae maritus obligavit Sempronio ob conductionem: mox mulier a Numerio sua fide mutuam pecuniam acceptam sub obligagata sit. respondi, si Numerius scisset eam intercedere,
Abbreviated transcription (Latin):
mł Spetit. amplissimus ordo nexclũ¬
dit ¶Procuratorsi madato młris pro
ilio int̾c̾esrit exceptionem se.cõ. uell.¬
Imulier ꝙ int̾cesuone soluit nolit re¬
pete. s madat age et cau̾e uelit de ĩ¬
dempnitate reo Audienda ẽ. ꝑ õpo.¬

Expanded text:
mpetit, amplissimus ordo non excludit. Procurator si mandatu mulieris pro alio intercesserit, exceptione senatuquod ex intercessione soluit nolit repetere, sed mandati agere et cauere uelit de indemnitate reo, audienda est. 32 Po
Abbreviated transcription (Latin):
re. s qͣm facultates eoꝵ suspectas hebat.
magis uoluit uxori testatoris dare pe¬
cumnĩam et ab ea pignus acciꝑe młr eãdẽ
pecuniam dedit hrdibo et ab hus pign
accepit. q̃ro an int̾tessisse uideatur et a¬

Expanded text:
ed quoniam facultates eorum suspectas habuit, magis voluit uxori testatoris dare pecuniam et ab ea pignus accipere: mulier eandem pecuaccepit: quaero an intercessisse uideatur et
Abbreviated transcription (Latin):
dimimutionen eꝯscessurũ
p̾tor edixitine in totum dimi¬
nutio ĩpeclita maliquo etiã
utilitates alias ĩpediat. ut pu¬
ta si ad funus sit aliꝗd ncciũ
Nam fuiris gr̃a diminutonẽ
pmittit. Item si futurꝵ est ut n
pecuma ĩtradiem soluatur cer¬
tum pignus distrahatur. S¬
⁊ ꝑꝑ familie cybaria necessaria
erit dimmutio.s ⁊ rem temꝑe
trabere. ¶Dnius adrianus t¬
batio seiano rpsit. ut esius asy¬
aticus sat̾ daret de hrditate que
abeo petitur ⁊ sic flmͣ dicat hoc
ideo qr sustinetur h̾rditatis peti¬
tomis niclicium  donec fłicausa
agatur. quoꝵ nidiciorum que
ĩb̾rditatis petitõne sunt ea
auctoritas est ut nichil ĩpre¬
iudicium eius iudicii fieridebe
tand̾ ẽ oblata cautõne.uł querẽ¬
suscepta cognitio ẽ nõ ẽ dãdũ¬
Iꝗs lib̾tatem extestosi Idẽ¬
bi ꝯpetissedicat nõ de bebit iu¬
dex delib̾tate sm̃am dr̃e. ne pre¬
iudicium de testõ cognituro
fiat ⁊ ita senatus censut S
diuus adrianus rxpsit. diffe¬

Expanded text:
cessurum praetor edixit, ne in totum deminutio impedita in aliquo etiam utilitates alias impediat. ut puta si ad funus sit aliquid necessarium: nam funeris gratia deminutionem permittit. item si futurum est, ut, nisi pecunia intra diem soluatur, pignus distrahatur. s familiae cibaria necessaria erit deminutio. sed et res tempore trahere. Diuus Hadrianus Trebio Sergiano rescripsit, ut Aelius Asiaticus daret satis de hereditate quae ab eo petitur, et sic falsum dicat: hoc ideo, quia sustinetur hereditatis petitionis iudicium, donec falsi causa agatur. Eorum iudiciorum, quae de hereditatis petitione sunt, ea auctoritas est, ut nihil in praeiudicium eius iudicii fieri debetandum est oblata cautione uel quaerensuscepta cognitio est, non est danduis libertatem ex testamento sibi competisse dicat, non debebit iudex de libertate sententiam dicere, ne praeiudicium de testamento cognituro faciat: et ita senatus censuit: sed et diuus Traianus rescripsit diffe
Abbreviated transcription (Latin):
ab adu̾sarios s si ẜuus int̾rogetur
nullaeꝵ int̾rogatio nõ mag̃ qmͣ si
suus in t̾roget. Alius ꝓ alio nõ de¬
bet rend̾e cogi anh̾rs sit. de se enumd

Expanded text:
ab aduersario. Sed si seruus interrogetur, nulla erit interrogatio, non magis quam si seruus interroget. Alius pro alio non debet respondere cogi, an heres sit: de se enim
Abbreviated transcription (Latin):
Us iurand̾ adebitore ¶Dem.¬
exactumefficit ut pignus libet᷑
ẽenim hoc acceptilatione simile
et ꝑpetuamcerte exceptionem
parit idcirto penam quoꝙ pe¬
tentem creditorem exteptione¬
eum submouen oꝑtẽ et solutũ
repeti potest. ut pote cum inter¬
positoeo ab omi ꝯtrou̾siadis

Expanded text:
usiurandum a debitore exactum efficit, ut pignus liberetur: est enim hoc acceptilationi simile: perpetuam certe exceptionem parit. idcirco poenam quoque petentem creditorem exceptione summoueri oportet et solutum repeti potest, utpote cum interposito eo ab omni controuersia dis
Abbreviated transcription (Latin):
Etsires ita p̾sens sit.si absens
nactus sit ex uoluntate actoris
⁊ ideo nõ est alienum nõ alit̾
litem extimari aiudice qmͣ sica¬
uit actor ꝙ ꝑse nõ fiat posẜrem¬

Expanded text:
si res praesens sit: si absens, nactus sit ex uoluntate actoris: et ideo non est alienum non aliter litem aestimari a iudice, quam si cauerit actor, quod per se non fiat posse
Abbreviated transcription (Latin):
Umptus iprecliumꝙ alienũ
ẽe apꝑuit abone fidei possore fc̃i
neq ab eo qpredium donauit
neq a domino petipossunt. ue
testatam ꝑceptoꝵ summamex¬
cedant.et enim ad missa dpẽ¬
satione suꝑfluum sumptum
meliore fc̃o preclio dominus
restituere cogitur ¶Elsus.¬

Expanded text:
umptus in praedium, quod alienum esse apparuit, a bona fide possessore facti neque ab eo qui praedium donauit neque a domino peti possunt, uertestatam perceptorum summam excedant: etenim admissa compensatione superfluum sumptum meliore praedio facto dominus restituere cogitur. 49 Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
one fidei posẜore puto cauen¬
dum ẽẽ de dolo solo debereceto
etiam deculpasuaint quos e¬
rit etiambone fider posẜor post
litem ꝯtestatam.ulus.¬

Expanded text:
bonae fidei possessore, puto cavendum esse de dolo solo, debere ceteros etiam de culpa sua: inter quos erit et bonae fidei possessor post litem contestatam. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem. et ꝙ fato ꝯtingit cinus
pr̃ifam̃. quamius diligentissimo
poss ꝯtingere S hecres afferre
pot̾ restitutõnem minori si ad¬
ut h̾rditatem in qua res erant
multe mortales uspredia urba¬
na ruos ⁊ es autem aliemu
gͣue qd̾ nõ ꝓsexit posse euͤiure
ut d̾moriantur mancipia p̾dia

Expanded text:
ato contingit, cuiuis patri familias quamuis diligentissimo possit contingere. sed haec res adferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales uel praedia urbana, aes autem alienum graue, quod non prospexit posse euenire, ut demoriantur mancipia, pra
Abbreviated transcription (Latin):
menandri ꝑsona est indultum.
cum muiss aũt saliuanus excu¬
sationem adolescentes qiͣ capti
ĩitegix restitui apretore de sid̾a¬
ĩũt atrius seu̾us qͥ dubitabat ad
tationem successorieius uendioq¬
eto repsit nllas ꝑtes ẽẽ ptoris. Neꝙ
duce hunc ad ministrationem ꝗ¬
pꝑam eẽt apretore excusatus. iii.¬
¶ Sciend̾ est aũt nõ pͥassim inmoribꝰ
subueniri s cã cognita si captiesse ꝓ¬
bantur. ¶Item non restitintur qͥ
sobrie rem suam ad ministraris
occasione dampni nonĩ conlulte
accidentis s fato uelit restitui.i
Non emin euentus dampni restitutõ¬
nem indulget. s ĩ ꝯsulta facilitas. et
eum restitin. Neq enĩcaptus ẽ emẽ¬
do sibirem pͥnecessariam licet mor¬
talem. ¶ Si locupleti minorhrs ex¬
titit. et subito h̾rditas lapsasit. pu¬
ta predia fu̾it uł coierunt que
chaos mare ꝑierunt insule exuste
sunt ẜui fugierunt. Aut decesẜũt.¬

Expanded text:
ersona est indultum, meruisset autem Saluianus excusationem, adulescentes quasi capti in integrum restitui a praetore desiderauerant.Aetrius Seuerus quia dubitabat, ad ltationem successor‹i› eius Uenidio Quieto rescripsit nullas partes esse praetoris: neque ducere hunc ad administrationemam esset a praetore excusatus. Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur. Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas. et eum restitui: neque enim captus est emendo sibi rem pernecessariam, licet mortalem. Si locupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt aut deces
Abbreviated transcription (Latin):
Acause cognitione u̾sab̾r utre so¬
liei sucturrend̾ sit. anctiam hus
ꝗ ꝓeo obligati sunt. ut puta fide¬
uissorib. Itaq sicum scirem mĩo¬
rem ⁊ eitidem nͨ hrem. tufideius¬
seris ꝓeo. nõ est equum fideuisso
i inecem meam subueniri.S po¬
tius ip̃i deneganda erit mandati
actio. in sũma ꝑpendẽdum eri  pre¬
toricui potius subuemat utrxcre¬
ditori anfideissori. Nam mĩor
captus ne utri tenẽb̾. facilius i
mandatore dd̃. ere nõ debe ei subue¬
niri. hic enĩ uelut affirmator fuit
et suasor. ut cum inmore ꝯtrah̾et᷑.
Unde tractari potest minor ĩ nite¬
gie restitutionem utrx adu̾sus cre¬
ditorem an adu̾sus fideiussorem

Expanded text:
causae cognitione uersabitur, utrum soli ei succurrendum sit, an etiam his qui pro eo obligati sunt, ut puta fideiussoribus. itaque si cum scirem minorem et ei fidem non haberem, tu fideiusseris pro eo, non est aequum fideiussori in necem meam subueniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subuenire: hic enim uelut adfirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur. unde tractari potest, minor in integrum restitutionem utrum aduersus creditorem an et aduersus fideiussorem
Abbreviated transcription (Latin):
ruant uel quod non cito distraxit
hocquoꝙ multis casib obnoxia
sunt. ¶tem queritur siminor ad¬
usus minorem restitin desiderat.
nor minori pecuniam dedit et il

Expanded text:
ruant, uel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt.Item quaeritur, si minor adsus minorem restitui desiderat, nor minori pecuniam dedit et ill
Abbreviated transcription (Latin):
minoris non manumitti. ꝓindei
ꝗcquid hic hret. si nõ manumisis¬
s id ei nunc pr̃abitur. S et noĩe
tractabat. ¶Cetere ex delicto i
ẜuitutem fc̃o domino adu̾sus eũ
post lib̾tatem actio non ꝯpetitet

Expanded text:
terfuit non manumitti: proinde quidquid hic haberet, si non manumisisset, id ei nunc praestabitur. sed et nomine contrectabat. ceterum ex delicto in seruitutem facto domino aduersus eum post libertatem actio non competit: et
Abbreviated transcription (Latin):
stitutõnes extuatus cum suscep¬
tam tutelam nõ alii soleant depo¬
Enere qm quitransmare reipubli¬
⁊ cecausa ab sunt. uel hii ꝗcircai
principem sunt occupati. ut ĩ ꝯsili

Expanded text:
stitutiones excusatus. cum enim susceptam tutelam non alii soleant deponere, quam qui trans mare rei publicae causa absunt vel hi qui circa principem sunt occupati, ut in consili
Abbreviated transcription (Latin):
hunc .i. minorem.xx. annis non
ꝯplectatur. quare indend̾ est. aut
maiori .xx.u. annis subueniatur
et siꝗdem ante desid̾et quam lib̾¬
tas ꝯpetat audietur siu̾o posteai
non possit. ¶Item queri potest.
sus qui hac lege ennt minor sit
an restiti possit et siꝗdem lib̾tas

Expanded text:
 est minorem viginti annis non complectatur. quare videndum, an maiori viginti annis subveniatur: et si quidem ante desideret, quam libertas competat, audietur: sin vero postea, non possit. item quaeri potest, si is qui emit hac lege minor sit, an restitui possit. et si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
do peunt nonutendo ẜ ita si si¬
mul uicimis lib̾tatem usucap¬
atueluti si edes tue edib meis ẜ¬
uiant nealcius tollantur ne h¬
minib meaꝵ echum officiatur.
et ego pstatutum tempus fenes¬
bueris alioqn si nichil no uifece¬
ris retineo ẜ uitutem Item sitig̃¬
ni nimissi edes tue ẜuitutem de¬
bent et ego exemo tignum. ita de¬
mumamicto ius meum situfo¬
ramen unde exemptum est tigñ
obturaius et ꝑ dstitutum tempꝰ
ita habius alioqnsi mchil nom
fetio integre ius meum ꝑman.
meo me ꝯseq posse ut lib̾tatem u¬
sucapem dicitur. Idem me nõ dse¬
cuti si arborem eodem loco sitã
hũissem mucius ait ⁊ recteqr nõ
ita in suo statuet loco manet arbo
ralem arboris. Eluis.¬
Arietemq naturali rone ꝯminĩs
est Altutꝰ uicinoꝵ de moliendi
eumet reficiendi ius nonestiqr
edes qbꝰ non ẜuiat. mullã ꝯpetit
actio. CArc̃.

Expanded text:
unt non utendo, sed ita, si vicinus simul libertatem usucapiat. veluti si aedes tuae aedibus meis serviant, ne altius tollantur, ne luminibus mearum aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenesbueris: alioquin si nihil novi feceris, retineo servitutem. item si tigni immissi aedes tuae servitutem debent et ego exemero tignum, ita demum amitto ius meum, si tu foramen, unde exemptum est tignum, obturaveris et per constitutum tempus ita habueris: alioquin si nihil novi feceris, integrum ius suum permanet. meo me posse consequi, ut libertatem usucaperem, dicitur, idem me non consecuturum, si arborem eodem loco sitam habuissem, Mucius ait, et recte, quia non ita in suo statu et loco maneret arbralem arboris. arietem qui naturali ratione communis est alterutri vicinorum demoliendi eum et reficiendi ius non est, qedes, quibus non serviat, nulla competit actio. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
debitum ab eo solutũ est. et insi
hoc ostendit nullã eum repetitõ¬
nem hre. ¶Si aut̃ is ꝗ ĩdebitũ
q̃ritur uł pupillusł mĩor sit
uł mulier ul forte uir qdẽ ꝑtec¬
te etatis s miles uł agriculto:
et forensiũ rere exps uł alia sim¬
plicitate gaudens et desidiede¬
ditus tũc eumq accepit pecu¬
mas ostendere bene eas accepis¬
se et debitas ei fuisse solutas et
se solutam is ꝗ declit ꝯtendat.
Sinaut̾ ꝓ ꝑte queritur ꝙ ꝑs pe¬
micio ꝗdem debitũ fuit. s uel
dissoluto debito postea ignar
it̾um soluit uł exceptoctutus
errorecis peciũas dependiti
ip̃m omnimodo hoc ostende. et
q uł plus debito psoluit uł iã
solutã pecumã perrorẽ repeti¬
ta soloc dependit ultutus ex¬
ceptoc suam nesciẽs ꝓiecit pe¬
cos q opponendas ẽẽ exceptõ¬
nes affirmant uł soluisse ĩde¬
bita ꝯtẽtlut hoc ostende̾ exigit.
rio suo de rei uitate iusiuran¬
d̾ inferre prius ip̃o ꝓcalũpnia
uirãte ut iudex niram̃ti fidem

Expanded text:
debitum ab eo solutum, et nisi hoc ostenderit, nullam eum repetitionem habere.Sin autem is qui indebitum queritur uel pupillus uel minor sit uel mulier uel forte uir quidem ‹per›fectae aetatis, sed miles uel agri cultor et forensium rerum expers uel alias simplicitate gaudens et desidia deditus: tunc eum qui accepit pecunias ostendere bene eas accepisse et debitas ei fuisse solutas et,bitam fuisse solutam is qui dedit contendat. sin autem pro parte queritur, quod pinitio quidem debitum fuit, sed vel dissoluto debito postea ignarus iterum solvit vel exceptione tutus errore eius pecunias dependit: ipsum omnimodo hoc ostendere, quod vel plus debito persolvit vel iam solutam pecuniam per errorem repetita solutione dependit vel tutus exceptione suam nesciens proiecit peeos, qui opponendas esse exceptiones adfirmant vel solvisse debita contendunt, haec ostendere exigit. rio suo de rei ueritate iusiurandum ferre, prius ipso pro calumnia iurante, ut iudex iuramenti fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ccumbdemqd eius ratumhi¬
cur⁊ ticius plurib h̾rdib relic¬
cis decesẜit eum solumteneri q
non hiit ratum et solumexb̃:¬
dibꝰ stipulatoris actuꝵ aquoi
fuic petitum. ¶Uĩifructu urxo¬
sit recuꝑ me potest. ut cours sol¬
uat effici posse cassius ait iuer
est. ¶Siduo cob̾rdes dampna¬
tisunt statuam pone et alteroces¬
santealt eam fecit non ẽẽ nuqu¬

Expanded text:
heredemque eius ratum habiturum et Titius pluribus heredibus relictis decesserit, eum solum teneri qui non habuit ratum et solum ex heredibus stipulatoris acturum a quo fuerit petitum. Usu fructu uxosit, reciperare potest, quam ut coheres soluat effici posse Cassius ait: et uerum est. Si duo coheredes damnati sint statuam ponere et altero cessante alter eam fecerit, non esse iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
dui ꝓhus uectigal ĩpendatur
tamdiuneq ip̃is qui ꝯduxer¬
intnechus quim locum eorũ¬
succesẜint aufferrieos liceat.i
Non uectigales sunt qui ita cõ¬
lendi dicantur. ut priuatima¬
gros nyos colendos dare solem.
¶IIli ippetuum fund̃ truend cõ¬
duxerint amunicipibus qm¬
ius ñ efficiantur domini. tñ
placuit ꝯpet̾e eis ĩrem actionez
adusus quẽius posẜorẽ. s ⁊ ad¬
usus ip̃os municipes. Npm̃
tum. nec tempus ꝯductionis
cipit .uii. De usufructu et quẽ¬
dmodum ꝗs utatur fruaturix̃.

Expanded text:
igal pendatur, quamdiu neque ipsis, qui conduxerneque his, qui in locum eorsuccesserunt, auferri eos liceat: non vectigales sunt, qui ita colendi dantur, ut privatim agros noQui in perpetuum fundum fruendum conduxerunt a municipibus, quamuis non efficiantur domini, tamen placuit competere eis in rem actionem aduersus quemuis possessorem, sed et aduersus ipsos municipes, 2 Ulptum nec tempus conductionis EPTIMUS DE USU FRUCTU ET QUEMADMODUM QUIS UTATU
Abbreviated transcription (Latin):
pnatus. ꝯmuni diuidundo uł familie
b̾cisconde iudicio adu̾sus eos exꝑiet᷑.
ante noxale sane iudium acceptumi
pot̾it suam ꝑtem cedendo securitatẽ
ꝯseꝗ nec necesse b̾t susciꝑe iudicium: ꝙ¬
quam ꝗs possit dic̾e hoc euenireut dũ
exꝑiri fortassis nec ꝯmum dundim¬
do ag̾e potest eius maleticu nomine
qd̾ ante ꝯmunionem ꝯmissumẽ qd
si nõ põt euidenti in nuria afficietur.¬
Hmimis familia uel ꝯmunis ẜuus
furtum fecerit alto ex dñis sciente is
ꝗ scit omĩm nomine tenebitur. et ꝯuẽ¬
tus alt̾in quoq  lib̾at nec asocio ꝗcqmͣ
debebit ꝯseꝗ sui enim fcĩ nomine pe¬
nam muit. Qd̾ sus ꝗ ignoraũ simplũ
prestit̾it a socio simplum ꝯseq̃tur. Id̾.
Et et eo nomine cum socio ag̾e põfit
qd ẜuum cõem det̾iorem fecit. Quem
orem feciss. Ceter si nchil pret̾ea po¬
st noxe dedicionem cõe hebit ꝓsoco.¬

Expanded text:
mnatus, communi dividundo vel familiae erciscundae iudicio adversus eos experietur. ante noxale sane iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse habeat suscipere iudicium: quamquam quis possit dicere eexperiri. fortassis nec communi diuidundo agere possit eius maleficii nomine, quod ante communionem admissum est: quod si non potmmunis familia uel comm‹u›nis seruus furtum fecerit altero ex dominis sciente, is qui scit omnium nomine tenebitur et conuentus alterum quoque liberat nec a socio quicquam debebit consequi: sui enim facti nomine poenam meruit. quod si is qui ignorauit duplum praestiterit, a socied et eo nomine agere cum socio poterit, quod servum communem deteriorem fecit, quemaorem fecisset. ceterum si nihil praeterea post noxae deditionem commune habebit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus fcm̃ cum quasi nõ iure
en nec presentib testib eman¬
cipass pr mou̾e ꝯtrouersiam ꝓ¬
hibetur. ¶Nec q adoptare neꝙ
arrogare quis absens neꝙ ꝑ al.
emancipatus adoptau̾it is ne¬
pos meus nonerit. Dem.¬

Expanded text:
m suum, quasi non iure eam nec praesentibus testibus emancipasset, pater mouere controuersiam prohibetur. Neque adoptare neque adrogare quis absens nec per alemancipatus adoptauerit, is nepos meus non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionem dotis ullamesse.¬
¶ Si metucoactus sim abemp¬
cione locatione discedere in¬
dendꝰ est an nichilsit actum.
et antiqua obligatio remane¬
at. an hoc simile sit acceptilatõ¬
ni. qr nuła ex bone fidei obligõ
dum ad mictitur ⁊ mag̾ est ut
simił sp̃es acceptilatõmi sit. et
ideo ptoria actio nascitur. nuii¬
¶ Si metu coactus adiui ħ̾rdita¬
tem puto me h̾rdem effici.qr
coactus uolui. s ꝑp̾torẽ restitue¬
dus sũ. ut abstinendi michi pe¬
testas tribuatur. ¶Sicoactus
hrditatem repudiem dupplici
utiles actones quasi u̾rdi dan¬
do aut actõem ꝙ metus causa
aliqd ci extorqueret. qcꝗd ob
nullius est momenti.¶Tp̾
be nuꝙ indebitum soluisseeũ
q claram dignitatem se h̾re p̾¬
tendebat. cum potuerit ius p¬
publicum in uocare et adire
tissimas ꝓbatõnes molencie
oppone. ¶Si iusto metu ꝑte¬
ritus cogintionem ad qmͣ ut
uinctus iret potẽs aduersa¬
rius miinabatur. id ꝙ bre lice¬
bat ꝯpulsus uendidit rei sue

Expanded text:
omissionem dotis ullam esse. Si metu coactus sim ab emptione locatione discedere, videndum est, an nihil sit acti et antiqua obligatio remaneat, an hoc simile sit acceptilationi, quia nulla ex bonae fidei obligatidum amittitur: et magis est ut similis species acceptilationis sit, et ideo praetoria actio nascitur. Si metu coactus adii hereditatem, puto me heredem effici, qucoactus uolui: sed per praetorem restituendus sum, ut abstinendi mihi potestas tribuatur. Si coactus hereditatem repudiem, duplici utiles actiones quasi heredi dando aut actionem metus causa aliquid ei extorqueret, quidquid ob nullius momenti be inique indebitum soluisse eum, qui claram dignitatem se habere praetendebat, cum pot‹u›erit ius publicum inuocare et adire ertissimas probationes uiolentiae opponere.Si iusto metu perterritus cognitionem, ad quam ut uinctus iret, potens aduersarius minabatur, id quod habere licebat compulsus uendidit, res suae
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus ꝗ status suiignar pecu¬
cumam defuncti aut exegit aũ
creliditetut int̾dum stipulare¬
tur. et pignora acciꝑet. ꝯsuleba

Expanded text:
scriptus: qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit aut credidit, ut interdum stipularetur et pignora acciperet. consuleba