comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ex ͫ uobis oñdam. his aimis pancis exasia misus ẽ
ꝓper id tp̃us maeratum non eperat ħo adolescens pro
legato is in letica ferebatar. ei obiuam bubultus de pde¬
br. uenusina aduenit q̃ ꝑ iocum tum ignoraret ꝗ fe¬
reretur roganit num mortuũ ferrent. ubi id audiuit
leticam hussit deponi: stuppis quibiis letia deligata erat
usq adeo u̾benri iussit. donet aĩtm efflauit. hec ꝗdem
oratio suꝑ tam uiolento ac ciudeli facinore uihil ꝓfesto
ab est ã quottidianii ẜmonib at cum in siłi cause ap̃
M. tullũ ciuts iomans inocentes iuri contrasuii contraq
irgrs uirgis crdunt᷑: aut supplicio extiemo netantie
que ibi tum miẜatio: que cõploratio: que totius rer sb̃
oculs sbicctio: quod qͥ qualt inudiȩ ats a crrbitatis
fictũ efferuescit. Animũ herele meũ cum illa . M.¬
ciceronis lego hnago quedam & sonui uerboꝵ & uiocũ
& hemlationũ cĩrcumplectitur: uelut st ista que de

Expanded text:
unum exemplum vobis ostendam. His annis paucis ex Asia missus est unum exemplum vobis ostendam. His annis paucis ex Asia missus est qui per id tempus magistratum non ceperat, homo adulescens pro legato. Is in lectica ferebatur. Ei obviam bubulcus de plebe Venusina advenit et per iocum, cum ignoraret qui ferretur, rogavit num mortuum ferrent. Ubi id audivit, lecticam iussit deponi, struppis, quibus lectica deligata erat, usque adeo verberari iussit, dum animam efflavit. Haec quidem oratio super tam violento atque crudeli facinore nihil profecto abest a cotidianis sermonibus. At cum in simili causa aput M. Tullium cives Romani, innocentes viri, contra ius contraque leges virgis caeduntur aut supplicio extremo necantur, quae ibi tunc miseratio! quae comploratio! quae totius rei sub oculos subiectio! quod et quale invidiae atque acerbitatis fretum effervescit! Animulego, imago quaedam et sonus verberum et vocum et eiulationum circumplectitur; velut sunt ista quae de
Abbreviated transcription (Latin):
consul uenit. Rorti dexit in balneis uirilib laua¬
n uelle. questori fidicino a ai. mario datũ t̃ nego¬
tiũ uti balneis exigerentur ꝗ lauabant᷑ Ixor enũ¬
tiat uiro pilrũ cito sibi balncas traditas er̃ ꝙ parũ
lautas fuise. Idcirto parilus destitutus est in foro toꝙ
audiuerũt edixerĩt ne quis in balneis lauisse uellet
cũ magratus romam ibi essent ferentini ob candem
causam pretor nr̃ quistores arripi iussit. altese de
muro deietit. alter p̃hensus & uugis cesus est. In
tam atrociit ac tammiẜa atq mesta insurie piᶜ ᵘ
contestatione: ꝙ quid ist quod aut amplig hisgni¬
terꝙ. aut lachrymose: atꝙ mipant aut multa cepi¬
osaq inuidia. grauiq̃ ꝙͥ penetrali querimonia.
dixerit. breuitas sane oͥ uenustas & mundicies
orõnis est qualis hẽri ferme in comocdiaꝵ festi¬
uitatib selet. Item gracchus alio Iin loco sta dixit
q̃ta libido q̃tiꝙ intemꝑantia sit hõĩim adolescentium

Expanded text:
nit. Uxor eius dixit se in balneis virilibus lavari velle. Quaestori Sidicino M. Mario datum est negotium, uti balneis exigerentur qui lavabantur. Uxor renuntiat viro parum cito sibi balneas traditas esse et parum lautas fuisse. Idcirco palus destitutus est in foro eoqueaudierunt, edixerunt ne quis in balneis lavisse vellet, cum magistratus Romanus ibi esset. Ferentini ob eandem causam praetor noster quaestores arripi iussit; alter se de muro deiecit, alter prensus et virgis caesus est. In tam atroci re ac tam misera atque maesta iniuriae publicae contestatione, ecquid est quod aut ampliter insigniterque aut lacrimose atque miseranter aut multa copiosaque invidia gravique et penetrabili querimonia dixerit? Brevitas sane et venustas et mundities orationis est, qualis haberi ferme in comoediarum festivitatibus solet. Item Gracchus alio in loco ita dicit: Quanta libido quantaque intemperantia sit hominum adulescentium,
Abbreviated transcription (Latin):
ARistoteles phus memorie tndidit mulierim
In ggypto uno partu ꝗnq pueros enixam:. eũ ꝙ er̃ finẽ
dixit multi iuge hõium partionis. neq plures unꝗ
sił genitos comgtum. hũc aũt esse nũm ait iarissium.
Seo ꝙͥ diuo augusto Imꝑante ꝗ tp̃oꝵ eius hystoriam
scripserũt ancillam cesaris augusti In agro lauente
peꝑisse ꝗnꝙ pucros dicũt. cosꝙ̃ paucubos dits uixisse
matrem ꝙ . eoꝵ non multo post ꝙ̃ peperit martuã.
monumentumꝙ ei factũ iussu augusti hi uia lau¬
I
gracchus nemo id denegat. S q̃d non nullii udit᷑
scruerior acrior ampliorꝙ cẽ M. tullio ferri id qui
nam põt. lggebamus adeo nuꝑ oronem gracchi de le
cipiis italicis honestos iuros urgis ꝑ iniuria cezos a

Expanded text:
ARISTOTELES philosophus memoriae tradidit, mulierem in Aegypto uno partu quinque pueros enixam, eumque esse finem dixit multiiugae hominum partionis neque plures umquam simul genitos compertum, hunc autem numerum ait esse rarissimum. Sed et divo Augusto imperante qui temporum eius historiam scripserunt ancillam Caesaris Augusti in agro Laurente peperisse quinque pueros dicunt eosque pauculos dies vixisse; matrem quoque eorum, non multo postquam peperit, mortuam monumentumque ei factum iussu Augusti in via LauIGracchus. Nemo id negat. Sed quod nonnullis videtur severior, acrior ampliorque esse M. Tullio, ferri id qui potest? Legebamus adeo nuper orationem Gracchi De Legcipiis Italicis honestos viros virgis per iniuriam caesos a
Abbreviated transcription (Latin):
Nomina uͥbaq non positu fortuto ẜ quađa ni &
ratione nȩ facta esse nigidius igramaticis comen¬
In eam rem multa argumenta dicit cui uiden pessit
uerba ẽẽ nalia mãg ꝙ̃ arbitraria. ex quibis hoc ui¬
sum est lepidum & festuũ. uox inquit cũ ditimꝰ mo¬
tu quodam eris conuenienee cũ ĩp̃ius ub de monstra¬
tione utimur & labios sensim pͥmaores emouemus ac
spum̃ atq aĩam porro uersum & adcrs quibuis cons¬
mocinãmur intendiius : at conera cum dicimus nos
neꝙ profuso intentoꝙ flati uocis ne proicitis l¬
bris pronuntitmus sed ꝙ spũm ꝙͥ sabias qĩ inter
nos met ip̃os coercemus. hor idem fit ut in eo quem
dicimus ita ego d tibi ꝙͥ mihi: namsicurs cũ andi¬
uimus & ab numus motus quidam ille ũł cupitis
uel oculoꝵ a naͣ rer quam sigͥ non abharret. sra
in his uocibiis q̃i gestus quidam oris & spũis nãlis er¬

Expanded text:
NOMINA verbaque non positu fortuito, sed quadam vi et ratione naturae facta esse, P. Nigidius in Grammaticis Commenνόματα sint ἢ θέσει. In eam rem multa argumenta dicit, cur videri possint verba esse naturalia magis quam arbitraria. Ex quibus hoc visum est lepidum et festivum: Vos, inquit, cum dicimus, motu quodam oris conveniente cum ipsius verbi demonstratione utimur et labeas sensim primores emovemus ac spiritum atque animam porro versum et ad eos quibuscum sermocinamur intendimus. At contra cum dicimus nos, neque profuso intentoque flatu vocis neque proiectis labris pronuntiamus, sed et spiritum et labeas quasi intra nosmet ipsos coercemus. Hoc idem fit et in eo, quod dicimus tu, ego et tibi et mihi. Nam sicuti, cum adnuimus et abnuimus, motus quidam ille vel capitis vel oculorum a natura rei quam significat non abhorret, ita in his vocibus quasi gestus quidam oris et spiritus naturalis e
Abbreviated transcription (Latin):
turus tẽt. cuius gradus uicem theatii essent. nomenq
cius & honores inscriberent᷑: queri coeptũ est ut ruim
consus tertio iniscribendũ esset. an tetũ. tamum pom¬
prius ex qsitissie retulit ad doctissios cuntatis. Cumꝙ
dissentirctur: ꝙ pars tertio alii tertiũ scribendum
contenderent rogauit inꝗt ticeronem pompeuis ut
qđ ei rectius uđertur scribi subent. Tum citronẽ
indicare de uiris iloctis uentũ eẽ. ne quoꝵ opinio

Expanded text:
turus foret, cuius gradus vicem theatri essent, nomenque turus foret, cuius gradus vicem theatri essent, nomenque eius et honores scriberentur, quaeri coeptum est, utrum consul tertio inscribendum esset an tertium. Eam rem Pompeius exquisitissime rettulit ad doctissimos civitatis, cumque dissentiretur et pars tertio, alii tertium scribendum contenderent, rogavit, inquit, Ciceronem Pompeius, ut quod ei rectius videretur scribi iuberet. Tum Ciceronem iudicare de viris doctis veritum esse, ne, q
Abbreviated transcription (Latin):
Is ad me rescripsit petuueꝙ ut ra:¬
tionem dicerem curtertiũ ac non
ne consul & quartũ: an tertio ꝙ quarto dicendũ furet.
q̃m romę doctũ iuꝵ diceie audisset tertio q quaito
C.mariũ creatum septimo consulem dixisse. Ad hec
exo rescnpsi nihil amplius ꝗͣ uerba .ni. uanonis ħõis
opinor ꝙ̃ fuit claudius cum celio doctioris : quibus
uerbis utrimꝙ de quo ad me scripserat detiderit᷑:
nam & uarro satis apte quid dici operteret. đ ego aduer¬
sus cum ꝗ doctub esse dicebatur litem meam facẽ absens
st aliuid est quarto p̃torem fieri q̃ quartũ. quod quaito
.Q. p̃r̃ quartum fit consul. qͦ pomprius timide q̃đ in
thratro ne ascriberet consul tertiũ aut tertio ixtre¬
mai lr̃as non scripsit. quod de pamprio uarro bre¬
uiter ꝙ sbobsturt dixit tyro tullius tictronis liłtꝰ
in ep̃la quadam enarratuis scripsit ad hunc ferme
modum. Cum pomprius inquit edem uictorie dedica¬

Expanded text:
Is ad me rescripsit petivitque ut rationem dicerem cur tertium ac non ne consul et quartum an tertio et quarto dicendum esset, quoniam Romae doctum virum dicere audisset tertio et quarto o undevicesimo C. Marium creatum septimo consulem dixisse. Ad haec ego rescripsi nihil amplius quam verba M. Varronis, hominis, opinor, quam fuit Claudius cum Coelio doctioris, quibus verbis utrumque de quo ad me scripserat decideretur; nam et Varro satis aperte quid dici oporteret edocuit et ego adversus eum qui doctus esse dicebatur litem meam facere absenshaechace sunt: Aliud est quarto praetorem fieri et quartum; quod quarto  Quintus pater quartum fit consul, et Pompeius timide, quod in theatro, ne adscriberet consul tertium aut tertio, extremas litteras non scripsit. Quod de Pompeio Varro breviter et subobscure dixit, Tiro Tullius, Ciceronis libertus, in epistula quadam enarratius scripsit ad hunc ferme modum: Cum Pompeius, inquit, aedem Victoriae dedica
Abbreviated transcription (Latin):
sm usq tentiũ fic̾rene hr̃. ũt uerbo non ꝑ scriptores
q̃đ demonstrantue. s dictio tm̃ anbigua uͥbi lateret.
non est ita scriptum. namcũ multii aiis postea scena
quę prociderat nftcta esset mis tertii consulatus
significatus est. In .Mi. aũt catonis quarta urigine
ita p̃scriptum est. Carthaginenses sixtũ de fordẽ

Expanded text:
m usque t fierent litterae, ut verbo non perscripto res quidem demonstraretur, sed dictio tamen ambigua verbi lateret. non est ita scriptum. Nam cum multis annis postea scaena, quae prociderat, refecta esset, numerus tertii consulatus significatus est. In M. autem Catonis quarta Origine ita perscriptum est: Carthaginienses sextum de foedere
Abbreviated transcription (Latin):
nouams opimionem tnbuisse ut nirient cõ iugem
esse meti putarit S id ꝑrte maxis q̃ comite dic¬
tum incelligxet. ꝗ legit. gñ gellii ãmalem trrtium
In quo scriptum est hersiliam cũ ap̃ ritũ tatũ ubt
facer et pacemq oraret ita p̃catum it̃. nena mar¬
ti er obsetro patem dare iti liceat nuptis ꝓpͥis
ꝙͥ prospers uti qđ de tui comugis cumsilio tam̃ti it.
uti nos iidem integras raperent unde libtros ꝗ
nem fiuise ut nerio a quibus da uaur tr̃ martis
dicerttuꝵ. Ibi aũt aĩaiduerti nau et ꝙ. gellbus nt¬
uia dicis ꝑa: lram non nenio neno net nenit¬
nes. Pce plautum ꝙ̃ p̃terꝙ gelliũ litamus uubrx

Expanded text:
novamque opinionem tribuisse, ut Nerienem coniugem novamque opinionem tribuisse, ut Nerienem coniugem esse Martis putaret. Sed id perite magis quam comice dictum intelleget, qui leget Cn. Gellii Annalem tertium, in quo scriptum est Hersiliam, cum apud T. Tatium verba faceret pacemque oraret, ita precatam esse: Neria Martis te obsecro, pacem da, te, uti liceat nuptiis propriis et prosperis uti, quod de tui coniugis consilio contigit uti nos itidem integras raperent, unde liberos snem fuisse, ut Nerio a quibusdam uxor esse Martis diceretur. Inibi autem animadvertendum est quod Gellius Neria dicit per a litteram, non Nerio, neque Nerienes. P
Abbreviated transcription (Latin):
be locuti st pͥmam coreptam dixenĩt. tertiã pro¬
dux̾unt. est it nitus cusus uocabuli sicut in libris
uiteꝵ scriptum est. nerio namꝗ . M. uelrro in sa¬
nerio s neriones uocatiue dicit In his uersib te
ana & panna pranda celato pales nerienes mi
uerua fortuna ac ceres. ex quo noiandi ꝙͦ casii
rienem dixerũt tertia syłła productil: Id autem
siue nerio siue neriones est sabinũ u̾bũ est
eoꝙ significatur iurtus gͥ fortitudo : Itaq ex elau¬
diis quos asabinis oruidos accepimiis. ꝗ erat e¬
pregia ac p̃stanci fortitudine nero appellatus ẽ
⁊ potenta ꝙ maiestis quedam ẽt̃ mani ddemionsfuit
Phautis aũt in fuiculento coniugem ẽt nerueñ nui¬
tis dicit atꝙ id sub ꝓsons mditis in hoc issu nccre
ꝑgoit adueniens salutat nerienẽ uxurem suam
supetdie audiu nom heedebirm houẽm dicẽ nimis
comice plantũ hnꝑito ꝙ iacundito militi ftissam

Expanded text:
prie locuti sunt primam correptam dixerunt, tertiam proprie locuti sunt primam correptam dixerunt, tertiam produxerunt. Est enim rectus casus vocabuli, sicut in libris veterum scriptum est, Nerio, quamquam M. Varro in SaNerio, sed Nerienes vocative dicit in his versibus: Te Anna á Peranna, Pánda Cela, té Pales, Neriénes et Minérva, Fortuna ác Ceres. Ex quo nominandi quoque casum rienem dixerunt, tertia syllaba producta. Id autem, sive Nerio sive Nerienes est, Sabinum verbum est, eoque significatur virtus et fortitudo. Itaque ex Claudiis, quos a Sabinis oriundos accepimus, qui erat egregia atque praestanti fortitudine Nero appellatus estet potentia et maiestas quaedam esse Martis demonstratur. Plautus autem in Truculento coniugem esse Nerienem Martis dicit, atque id sub persona militis, in hoc versu: Márs peregre adveniéns salutat Nérienem uxorém suam. Super ea re audivi non incelebrem hominem dicere, nimis comice Plautum inperito et incondito militi falsam
Abbreviated transcription (Latin):
tũfuit cui hoc .M. tulliuis pro tupi ctmñe obiata¬
uit. Hee mr audiente tastricius qͥ quit̃a alia aa
me id gñus quibus plantaꝵ calas tm̃ in fine it¬
ouintue cetera piope nuda ꝙͥ teretib habenige
eripidulas: galllitas aũt u̾bim et̃ opinor nouũ non
diu añ iratem .M. ciceronis usurpari ceptũ. Itaꝙ ab
co ip̃o positum est in ẜa antonianaꝵ cũ gallicis in
corepta. id genus calciamentũ appellauerũt quod
orti Lpustidas uocant. eiusq calciamenti sutores
cripidarios dixerunt: Sempronius aselio In libro reꝵ
gestaꝵ .xiiii. eripidarium inquit cultellu rga.¬
uit a cripidario sutore:¬
Ump̃cationes deoꝵ Immortałiũ quȩ ritu ioͦ fuit
anciquis oratienib. In his scriptũ est latam saturns
salatitiam. niptuns horam grimi iuritis gritii. mel¬
iam uulcan. henrem iunonis: molas muitis. nerie¬
nẽꝙ martis. ex quibus ia quod postremũ posuste
sic plerosq dicere audio ut pͥmam in eo syllaba

Expanded text:
tum fuit, cui hoc M. Tullius pro turpi crimine obiectavit. Haec, me audiente, Castricius et quaedam alia ad rme id genus, quibus plantarum calces tantum infimae teguntur, cetera prope nuda et teretibus habenis crepidulas. Gallicas autem verbum esse opinor novum, non diu ante aetatem M. Ciceronis usurpari coeptum, itaque ab eo ipso positum est in secunda Antonianarum: Cum gallicis, inquit, las, prima syllaba correpta, id genus calciamentum appellaverunt, quod Graeci κρηπῖδας vocant, eiusque calciamenti sutores crepidarios dixerunt. Sempronius Asellio in libro Rerum Gestarum XIV: Crepidarium, inquit, cultellum rogavit a crepidario sutoreCATIONES deum inmortalium, quae ritu Romano fiunt, plerisque antiquis orationibus. In his scriptum est: Luam Saturni, Salaciam Neptuni, Horam Quirini, Virites Quirini, Maiam Volcani, Heriem lunonis, Moles Martis Nerienemque Martis. Ex quibus id quod postremum posui sic plerosque dicere audio, ut priimam in eo syllabam
Abbreviated transcription (Latin):
eił in comentario quodam ẜius claudii sc̃ptum
Inueni mihi nerio dictũ q̃i sincrio hoc est siner
ita plerĩꝙ in letina ꝙͦ lingua pͥuatiua est

Expanded text:
quod in Commentario Servii Claudii scriptum invenimus, Nerio dictum quasi Neirio, hoc est sine ita plerumque in Latina quoque lingua privativa est
Abbreviated transcription (Latin):
idas pater & prĩa hysmara ducit. trꝙ hc trisillit¬
ir aptissime. Se In illo ꝙ itidem uirgis ũ u htra
absonum erit uspuentq aues qđ mutluiris sit̃
illuci contra ciusdem unpilis infutiuius faltias si mutes
quem dasfinem ux magne laboꝵ. nam si ita ditas qm̃
clas finem iniocumdu nescio quo pacto ꝙͥ lassiorẽ uocis
sonũ fectris. Ennuis rectos cup̃sses dixit contra recip¬
tum uocabrili gñus hoc uersi. capitibus mutatis pinos
rectosꝙ cup̃ssos firmior ei credo qͥ uindior senus er̃
nocis iusus est restos dicẽ cup̃ssos ꝗͣ netas: contra nõ
idem ennius in annali duodeuicẽfsimo aere fulua dix̃
non fuluo. nan obia solũ quod hemenis ĩ ega

Expanded text:
Idas pater et patria Ismara mittit. Tres illire aptissime. Sed in illo quoque itidem Vergilii versu: Haec rum atque absonum erit respuentque aures quod mutaveris. Sicut illud contra eiusdem Vergilii insuavius facias, si mutes: quem das finem, rex magne, laborum? Nam si ita dicas: quam das finem, iniucundum nescio quo pacto et laxiorem vocis sonum feceris. Ennius item rectos cupressos dixit contra receptum vocabuli genus hoc versu: Cautibus nutantis pinos rectosque cupressos. Firmior ei, credo, et viridior sonus esse vocis visus est, rectos dicere cupressos quam rectas. Contra vero idem Ennius in Annali duodevicesimo aere fulva dixit, non fulvo, non ob id solum, quod Homerus ἠέρα
Abbreviated transcription (Latin):
INterrogatus est probus ualenas ꝙ ex familiari
enis queda comꝑi has ne urbis an has urbis de
hanc turrem an hanc tayrim dici oporteret si aut
uersum inꝗt pangis aut orõnem solutam struis atꝙ
ea uerba tibi dicenda st non finitienes illas p̃raucidas
nce fituolinas gramaticas sprctauerit ẜ auiẽ tuã intrro¬
uã ꝓ quid boto conueniat dicẽ qđ illa sras it difesto¬
gĩt netissium̃ Tum is qui qugsierat quo nã m̃o snꝗt
ius aurem tuam inttritiem q ꝓbũ ait i ñdisse quo
Quibis dixit arbittio consilios iisus diuis nã in eͦs
ocorgicon quem go inꝗt librũ mani ip̃ius collettũ
ti i mutad ut urbe ditas insipiduis nestio ꝗ̃ fftcie
& ꝑigiius Contra in tertio eneidis urbisdixit ꝑt
lr̃im. Centũ uebes haeant magnas hic itẽ muita
ut urbis dieas nimis exilis uox etit & ex anpuis. tãta
quippe suncture diffia est in consonancia uacũ po¬
mãꝵ prterta idem unxiliuis turim dexit nõ tunit̃.

Expanded text:
INTERROGATUS est Probus Valerius, quod ex familiari eius quodam conperi, hasne urbis an has urbes et hanc turrem an hanc turrim dici oporteret. Si aut versum, inquit, pangis aut orationem solutam struis atque ea tibi verba dicenda sunt, non finitiones illas praerancidas neque fetutinas grammaticas spectaveris, sed aurem tuam interroga quo quid loco conveniat diceerit rectissimum. Tum is qui quaesierat, Quonam modo, inquit, vis aurem meam interrogem? Et Probum ait respondisse: Quo urbes dixit arbitrio consilioque usus auris. Nam in primo Georgicon, quem ego, inquit, librum manu ipsius correctum enim et muta, ut urbes dicas, insubidius nescio quid facies et pinguius. Contra in tertio Aeneidis urbes dixit per e litteram: Centum urbes habitant magnas. Hic item muta, ut urbis dicas, nimis exilis vox erit et exanguis, tanta quippe iuncturae differentia est in consonantia vocum proximarum. Praeterea idem Vergilius turrim dixit, non turrem,
Abbreviated transcription (Latin):
aurib insuens funem feminino gñe appellauit
In histe uersib. haudut opinor. te mortalia
secla suꝑne. aurea de celo demisit funis irar¬
ua: cum dicẽ usitatitis manente nũo posse
aurus e celo demisit funis ii arut. sac dotes
qͦ forminas ad cicito antisitis dictit non s m qrsmaticã
lȩgxm antistits nam cum insolentias ueiboꝵ quulmatio
ni antistier usꝙ adet in quibuidam neq inttenem
ucrbi ned consiietudinem s solam aurtm setuttt
sius ueba medulis pensi tantm quod qui non sentũt
Inquit idem ipr̃ . Al. cicero cum de nuĩosa qͥ apra orcĩ
clisscoct qnis aurs hĩtant aut quiae in es pomint
imile sit nescio Iliud uõ cum pͥmi ap̃ hemtenent¬

Expanded text:
auribus inserviens funem feminino genere appellavit auribus inserviens funem feminino genere appellavit in hisce versibus: Haut, ut opinor, enim mortalia saecla superne Aurea de caelo demisit funis in arva, cum dicere usitatius manente numero posset: Aureus e caelo demisit funis in arva. Sacerdotes quoque feminas M. Cicero antistitas dicit, non secundum grammaticam legem antistites. Nam cum insolentias verborum a veteritae. Usque adeo in quibusdam neque rationem verbi neque consuetudinem, sed solam aurem secuti sunt, suis verba modulis pensitantem. Quod qui non sentiunt, inquit idem ipse M. Cicero, cum de numerosa et apta oratione dissereret, quas auris habeant aut quid in his hominis simile sit, nescio. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
tuisq ꝑ angusto futo ddicẽ I tidem in ẜa sili uisusmo¬
dulamine manifesto percattu inquit non pracrtto. hoc
.ti. scriptum in uno ato in altero antiassime fide libro
tyreniano repi: Uerba st̾ ciceranis hec nemo ita
inebat ut nulla eius iuite ꝑs summe turpitũdis
esset expers. nemo iti in manifisto pertatu tenebat᷑
ut cũ impraens fuisset in facto tũ smpiudentiar ui.¬
deretur si negant. hiuiusaũt uocis tũ elegantiaꝵ
hoc in loco sonus est tũ ratio cirta e prbata est
hic .ii. petcatus q̃ĩ peitatio recte latineq dr̃: sic̃ hic
incestus non ꝗ admisit s q̃a admissũ est: ꝙ hic
tributus. ques tributũ nos dicimus aplrisq uetoꝵ
trationt d̃nr. qua ratrone ẜuata arbitratu d alle¬
gatu in eo dicimus. fic ig̃ in manifesto pectatu dix̃
ut in manifesto incista ueteres clix̾unt: nõ ꝗn la¬
tinũ esset peccato dicẽ. s qr i loco isto positum
subtilius ad aurem molliusq est. lucretius eque

Expanded text:
freto dicere. Itidem in Secunda, simili usus modulamine, manifesto peccatu, inquit, non peccato; hoc enim scriptum in uno atque in altero antiquissimae fidei libro Tironiano repperi. Verba sunt Ciceronis haec: Nemo ita vivebat ut nulla eius vitae pars summac turpitudinis esset expers, nemo ita in manifesto peccatu tenebatur ut cum inpudens fuisset in facto, tum inpudentior videretur, si negaret. Huius autem vocis cum elegantior hoc in loco sonus est, tum ratio certa et probata est. Hic enim peccatus, quasi peccatio, recte Latineque dicitur, sicut hic incestus, non qui admisit, sed quod admissum est, et hic tributus, quod tributum nos dicimus, a plerisque veterum tratione dicuntur, qua ratione servata arbitratu et adlegatu meo dicimus. Sic igitur in manifesto peccatu dixit, ut in manifesto incestu veteres dixerunt, non quin Latinum esset peccato dicere, sed quia in loco isto positum subtilius ad aurem molliusque est. Lucretius aeque
Abbreviated transcription (Latin):
dexserititem quamdam hñ uolentiãq riga om̃s
hores emixtam si himanitatem appellauerunt
eruditionem Institutionemq in bonas artes dicimus: quas
huiis ti. sc̃ie cura ꝙͥ discipsina ꝙ̃ uniuersis aĩantib uni
homini data est. idcircos humanitis appellata est. Sic
iẽ to uerbo ueteres esst usos & cũ pͥmis M. uarronẽ
hoc est. praxiteles ꝙ pꝑ artificium egreguũ nemini
est paulũ modo humaniori gnetus: humaniori inꝗt
non ita ut uulgo dĩ facili qħ nactabili ꝙ beniuolã
tam ꝯ si rudis luteraꝵ sit. hoc enim tũ sm̃a nequaqͣ¬

Expanded text:
lentiamque erga omnis homines promiscam; sed humanitatem appellaverunt eruditionem institutionemque in bonas artes dicimus. Quas Huius enim scientiae cura et disciplina ex universis animantibus uni homini data est idcircoque humanitas appellata est. Sic igitur eo verbo veteres esse usos, et cumprimis M. Varronehoc est: Praxiteles, qui propter artificium egregium nemini est paulum modo humaniori ignotus. Humaniori inquit non ita ut vulgo dicitur, facili et tractabili et benivolo, tametsi rudis litterarum sit, hoc enim cum s
Abbreviated transcription (Latin):
iq̃ ut sequerer properaui. quem q¬
pñtti non sunt sctuti nan ut pro¬
ficerem aliquid nes ie. sperabam
id nec p̃start poteram. S ut si quid mihi humanitrrs
erga se uoluntatis p̃ter nãm inquit p̃ters fatĩ anutrũꝙ
ferre ideatur alios fatum: ansyderanaũ ꝗde puto
atꝙ id maxime inprendum quaratione dix̾it accidẽ
multa humanitis posse p̃ter fatum. quõ se ratio &
ordo: d insuꝑabilis quedam necte ssitas fati constitu¬
it᷑ ut õĩa inter fatum cdaudenda sint. nisi illud sane
uett uideri attidere p̃ter nãm. S cur id ꝙ id gm̃is
mortis exͣ fatum posuer it neq opis huuis est explo

Expanded text:
 ut sequerer properavi quem praesentes non sunt secuti, non ut proficerem aliquid—nec enim sperabam id nec praestare poteram—sed ut, si quid mihi humanitus erga se voluntatis. Praeter naturam, inquit, praeterque fatum. An utrumque ferre videatur, alios fatum, considerandum equidem puto, atque id maxime requirendum, qua ratione dixerit accidere multa humanitus posse praeter fatum, quando sic ratio et ordo et insuperabilis quaedam necessitas fati constituitur, ut omnia intra fatum claudenda sint, nisi illud sane recte videri accidere praeter naturam. Sed cur id quoque genus mortis extra
Abbreviated transcription (Latin):
nstripeai est ita scripsit. Nolo ego nctrã te uoaent
nerienem cũ quidem mani es incõmubũ data
Ita aũt semimerus huusce ui̾stis hẽt ut trrtia su
eo nomine sylla contrta quiam supͣ dietũ est cor¬
ripienda sit. Cuius somis q̃si cp̃ uiteres indistã
Et not̾ius est ꝗ̃ uc plura m̃n id uͥba sũ menda sint.
Ennius aũt in pͥmo annal su hoc uersii nirienẽ
paduortis & herde nisi qđ mĩe solet nũm Pua¬

Expanded text:
scripta est, ita scripsit: Nolo égo Neaeram té vocent, set Nérienem, Cum quidém Mavorti es ín conubiúm data. Ita autem se numerus huiusce versus habet, ut tertia in eo nomine syllaba, contra quam supra dictum est, corripienda sit; cuius sonitus quanta aput veteres indifferentia sit, notius est quam ut plura in id verba sumenda sint. Ennius autem in primo Annali in hoc versu: Nerienem Mavortis et Herem, si, quod minime solet, numeru
Abbreviated transcription (Latin):
loquitar.N. cato. M. filiue .M. nipas is sacis uehemens
onitor fuit multasꝙ oronis ad exempłũ uii scriptas
reliquit qͥ consulcum.q. martio rege fuit. In eo consti¬
latu in aphricam prostitus in eai prouintia mortẽ obist
S is non ita ut dixisti .N. catonis p̃torii uiri ꝗ se utict
occidit. & quem cicero laudauit. pater fuit. hec qr
hic nepos catonis ceasorii ille aũt ynepos fuit ꝓpea
neccessũ est pr̃em hũc ei fiusse. hic .it. neyosi cuius
p̃tor fuisset ingaliam noarbãnensem ꝓfectus ibi uita
functus est. ex altero aũt iuro censorui filio longe
natu minort quem solonianũ esse appellatũ dixi
d p̃turam petens mortem obiit. ex eoq natiis est M.
cato p̃torus ꝗ st bello tiuili utice se inceremit. De
cuuus iuitt Iaudibusq cum M. tullius scriberet. ꝓne¬
potem eu catonis censorii dixit fuisse. Uartis ig̃ hĩc
partem familie que ex minore catonis filio ꝓgenita

Expanded text:
quaeritur, M. Cato, M. filius, M. nepos. Is satis vehemens quaeritur, M. Cato, M. filius, M. nepos. Is satis vehemens orator fuit multasque orationes ad exemplum avi scriptas reliquit et consul cum Q. Marcio Rege fuit, inque eo consulatu in Africam profectus, in ea provincia mortem obiit. Sed is non, ita ut dixisti, M. Catonis, praetorii viri, qui se Uticae occidit it quem Cicero laudavit, pater fuit; nec, quia hic nepos Catonis Censorii, ille autem pronepos fuit, propterea necessum est patrem hunc ei fuisse. Hic enim nepos, cuius ulis et praetor fuisset, in Galliam Narbonensem profectus, ibi vita functus est. Ex altero autem illo Censorii filio, longe natu minore, quem Salonianum esse appellatum dixi,uit et praeturam petens mortem obiit ex eoque natus est M. Cato praetorius, qui se bello civili Uticae interemit, de cuius vita laudibusque cum M. Tullius scriberet, pronepotem eum Catonis Censorii dixit fuisse. Videtis igitur banc partem familiae, quae ex minore Catonis filio progenita
Abbreviated transcription (Latin):
laus mi catons. quem i erdem libro ciaro pronꝙpott̃
fuist dicit .ni. catonis censoris. Eiuis ig̃ quenaictro lu¬
dauit pr̃ hic fuit .m. cato cunuis oratienes sferuint n
scriptt . .M. catonis mepotis tum a polinans ut mos eius
in rep̃hendendo fuit placide ad mođũ senitq: iaudo
nem de quo nũc queritur quis fuut igneras aug̃i¬
tuincula ꝙ tã quadam de catonis familia aspeasus
es. non unus aũt s complures a. illius catenis censo¬
ris ni posts fuerunt geniti nom codem pñẽ Duos n
M illt cato ꝗ qͥ orator  censor fiut filios huit &
matuibus cliuer sos eͥ etatib longt dispaits. nam sam
adulescener altero matre enus amissa ip̃e q̃ sim
multum senex salonu cduntis sun filiam iui ginem
duxit hi matrimonũ: ex qua natus est ei aniͦ cato
salonianus: hoc .ti. illi cognomentũ fiut asalo nĩo
matris patre datum. Ex indiore aut catonis stlio
qui pretor designatus pr̃e niuo mortuuis est. & exngios
de iuris disciplina libros reliquit. nascitur hic de quo

Expanded text:
em in eodem libro idem Cicero pronepotem fuisse dicit M. Catonis Censorii. Eius igitur quem Cicero laudavit pater hic fuit M. Cato, cuius orationes feruntur inscriptae M. Catonis Nepotis. Tum Apollinaris, ut mos eius in reprehendendo fuit, placide admodum leniterque: Laudo, nem, de quo nunc quaeritur, quis fuerit ignoras, auditiuncula tamen quadam de Catonis familia aspersus es. Non unus autem, sed conplures M. illius Catonis Censorii nepotes fuerunt, geniti non eodem patre; duos enim M. ille Cato, qui et orator et censor fuit, filios habuit, et matribus diversos et aetatibus longe dispares. Nam iam adulescente altero, matre eius amissa, ipse quoque iam multum senex, Saloni clientis sui filiam virginem duxit in matrimonium, ex qua natus est ei M. Cato Salonianus; hoc enim illi cognomentum fuit a Salonio, patre matris, datum. Ex maiore autem Catonis filio, qui praetor designatus patre vivo mortuus est, et egregios De luris Disciplina libros reliquit, nascitur hie de quo
Abbreviated transcription (Latin):
Pͫ iro de hostib capto auxerat ꝓ piti q̃sitiam
est. ac nũc ꝙ̃ in q̃stione est quã ob tãm ix septrm
inbis montib tum aeteris six intra pomeriũ sint. auẽ¬
tinus solũ. que pars non langinqua net hifrigũes est
ex̃ pomeriũ sit. neq ẜuius tullus rex neq syllai qui
proferrendi pomerii titułũ quefiuit neꝙ postra di¬
uiii sulius cum pomeriũ ꝓferret hitra iffatos urbis
fines iacluẜint. huius messala aliquot cãs uteri scͥp¬
sit s p̃ter eris om̃s ip̃e unam ꝓbat ꝙ in eo monte re¬
mus urbis condende cã auspicauerat aurs irritas
om̃s ꝗ pomerium protulerũt montẽ istũ excliaẜ᷑ ut᷑
q̃i auib obsenis cͥ minosu d de auentino monee
p̃tmittendũ non putaui. qd Iampͥdem ego in elidis

Expanded text:
ro de hostibus capto auxerat. Propterea quaesitum est, ac nunc etiam in quaestione est, quam ob causam ex septem urbis montibus, cum ceteri sex intra pomerium sint, Aventinus solum, quae pars non longinqua nec infrequens est, extra pomerium sit, neque id Servius Tullius rex neque Sulla, qui proferendi pomerii titulum quaesivit, neque postea divus Iulius, cum pomerium proferret, intra effatos urbi fines incluserint. Huius rei Messala aliquot causas videri scripsit; sed praeter eas omnis ipse unam probat, quod in eo monte Remus urbis condendae gratia auspicaverit avesque inritas omnes qui pomerium protulerunt montem istum excluserunt, quasi avibus obscenis ominosum. Sed de Aventino monte praetermittendum non
Abbreviated transcription (Latin):
E auspitia. Iaco illi maiores hi minors magratiio
appellant᷑. minaribus eratis mag̃ratib mbus comi¬
tiis fuit magritis. S iustus curiata dat᷑ legt. ma¬
ionꝰ centuriatis comitiis fiũt: ex his oĩb messale
p̃torem consuli docit ꝙ codem auspitio mtrintur.
maliora aũt dõr̃ auspitia here quia etoꝵ aussi.¬
cia. magis rata st̾ ꝗ̃ alioꝵ.¬
dem messala in codem libro de minerib mag̃tĩ¬
Ltbus ita scripsit. cansul ab omnib mãpratib
nisi aͥ consult minores mãgratiꝰ nusꝗ̃ net comi
pͥmus uotat ad comitiatum is recte agit ꝗ̃ hifariã
cũ oppido agi non põt nit auatare ahos abi posse

Expanded text:
ores, hi maiores magistratus appellantur. Minoribus creatis magistratibus, tributis comitiis magistratus, sed iustus curiata datur lege; maiores centuriatis comitiis fiunt. Ex his omnibus verbispraetorem consuli docet, quod eodem auspicio creantur. Maiora autem dicuntur auspicia habere, quia eorum auspicia magis rata sunt quam alioDEM Messala in eodem libro de minoribus magistratibus ita scripsit: Consul ab omnibus magistratinisi a consule. Minores magistratus nusquam nec comit eorum primus vocat ad comitiatum, is recte agit, quia bifariam cum populo agi non potest nec avocare alius alii pote
Abbreviated transcription (Latin):
ea nos dissensio auersitas cum agitaret iycly tissimi
portaꝵ & hystorici quoꝵ nobilissumi platuit libros
aristotelis inspici quos de auralib exꝗsitissit cõposuit
in quibus quod supra istaꝵe striptum huenimꝰ cũ
ip̃ius aristotelis uerbis in his comentariis scbemts

Expanded text:
Ea nos dissensio atque diversitas cum agitaret inclutissimi poetarum et historicorum nobilissimi, placuit libros Aristotelis In quibus quod super ista re scriptum invenerimus, cum ipsius Aristotelis verbis in his commentariis scribemus.
Abbreviated transcription (Latin):
cubant. Ip̃m dem̃ conuuitũ tonstat inquit ex ieb
quatuor. & tum deniꝙ omnib siuis nis ab solutum
est sibelli homũculi collecti st̃. si lestus latus si tp̃s
lectum. si apparatus non neglectus. nec soquacis aũt
ꝑ in cubiculo esse debet. Sermones ig̃ ad tp̃s hudos
penset non suꝑ rrbus anxiis aut tartuosis ẜ iocũdo
etꝙ inuitabiles ꝙ cum quadã illitebra quolupta¬
te udis ix quibus higeniũ m̃oꝵ uenustus fiat¬

Expanded text:
cubat. Ipsum deinde convivium constat, inquit, ex rebus cubat. Ipsum deinde convivium constat, inquit, ex rebus quattuor et tum denique omnibus suis numeris absolutum est, si belli homunculi conlecti sunt, si electus locus, si tempus lectum, si apparatus non neglectus. Nec loquaces autemset in cubiculo esse debet. Sermones igitur id temporis habendos censet non super rebus anxiis aut tortuosis, sed iucundos atque invitabiles et cum quadam inlecebra et voluptate utiles, ex quibus ingenium no
Abbreviated transcription (Latin):
luerat. eriꝙ p̃cipue scĩa ad exodando plerosꝙ iuris
laqueos utebatur. Ssunt adeo sibri post eitis mortem
aliti ꝗ posteriores inscͥbunt᷑. quoꝵ libroꝵ tr centimis
tricesimus octauus tͥcesimus nomis o quadiagesinus
pleni st id gñiis reꝵ ad enarandã. & illustrandã lim¬
ꝓuam latinam condicentiũ. p̃cerea hi libris eruos ad
p̃ceptoris editũ scripsit multa posuit ꝑtim lipide altꝙ
arguit nꝑta sicuti hoc quoedl in quarta iditũ libro stͥ.¬
miliam tñsgredit᷑. fr̃is aũt uocabũłu.p. nigidius hõ
Impetase doctus non minus argnttai sb̃tiliꝙ etuuono
ꝗ hnscribitur nescis quid uesper nchat in qͦ dissit
de apto coniinaꝵ nũo. deꝙ ip̃ius conuuiis hĩtu cul¬
Q cum paucisimi conuue st̾. non pauciores sint ꝗ̃
tres cum plurim nom plunts q̃ nouem nam multos
esst non conuenit ꝙ turba plerumq est turbiisenta
ꝗ rome quidem constat s achenis nusꝙ̃ aũt̃ phuas

Expanded text:
luerat, eaque praecipue scientia ad enodandos plerosque iuris laqueos utebatur. Sunt adeo libri post mortem eius editi, qui Posteriores inscribuntur, quorum librorum tres continui, tricesimus octavus et tricesimus nonus et quadragesimus, pleni sunt id genus rerum ad enarrandam et inlustrandam linguam Latinam conducentium. Praeterea in libris quos Ad Praetoris Edictum scripsit multa posuit, partim lepide atque argute reperta. Sicuti hoc est quod in quarto Ad Edictum libro scrimiliam transgreditur. Fratris autem vocabulum P. Nigidius, homo inpense doctus, non minus arguto subtilique ἐτύμῳ qui inscribitur Nescis Quid Vesper Serus Vehat, in quo disserit de apto convivarum numero deque ipsius convivii habitu culut, cum paucissimi convivae sunt, non pauciores sint quam tres, cum plurimi, non plures quam novem. Nam multos, inquit, esse non convenit, quod turba plerumque est turbulenta et Romae quidem stat, sedet Athenis, nusquam autem
Abbreviated transcription (Latin):
esse si rustitũ q cum eo iutio loquenti⁊ rusticr so¬
ꝗ dictitabant .p. nigidius in comentaris ꝑramatiis
rusticus fit ẜmo inquit si aspures ꝓpiran ats ia
uocabulum quod đi iuuulgo barbarismis q ĩn ddiuui
augusti etatem purt atꝙ inttgre Poruti sti nũdũ

Expanded text:
esse, sed rusticum, et cum eo vitio loquentes justice loesse, sed rusticum, et cum eo vitio loquentes justice loqui dictitabant. P. Nigidius in Commentariis Grammaticis: Rusticus fit sermo, inquit, si adspires perperam. Itaque id vocabulum, quod dicitur vulgo barbarismus, qui ante divi Augusti aeta
Abbreviated transcription (Latin):
cum biberet non esse ix ialitudine su s insllubre
esse atꝙ asperum ac ꝑꝑea quiri drbẽ ixoticũ iã
rhodium aliquod uel se lesbium id sibi iuꝵꝙ ut
curarent petuut iuisurũq eo dixit ꝙ sest mapt̃
uriuisset: eune curant inueniunt: ciffenũt tñ dit¬
stattles rhodnu prtit. degustat firmũ Inquit hercł
iunũ ꝙ Iocundum prue mox le sbiũ quo ĩđe de¬
oustato utrũꝙ inquit oppido bonũ s no coꝵ õΛIE
nemeni fuit dubium quim ieprde simul q ueretũ de
successorem illa uoce sibi non iunũ elegisset sstrit
alesbo thraphrastus homo suauitate insigni singne
pante atq ute. Itaiq non diu post auisto tele ueta
defunto ad thtephrastum omnes accesstrunt.
Uas gntinpocuoo las dicũt ens uiteris docticũ
notas uocum tũ moderimenta tũ actentiũculis
tum uocilationes appellabane quod nũc dũs bar¬
bare quem logui cłms id uituũ ẜmõis non barlaꝵ

Expanded text:
tum biberet non esse id ex valitudine sua, sed insalubre tum biberet non esse id ex valitudine sua, sed insalubre esse atque asperum ac propterea quaeri debere exoticum, vel Rodium aliquod vel Lesbium. Id sibi utrumque ut curarent petivit, usurumque eo dixit quod sese magis iuvisset. Eunt, quaerunt, inveniunt, adferunt. Tum Aristoteles Rodium petit, degustat: Firmum, inquit, hercle vinum et iucundum. Petit mox Lesbium. Quo item degustato: Utrumque, inquit, oppido bonum, sed ἡδίων nemini fuit dubium quin lepide simul et verecunde successorem illa voce sibi, non vinum delegisset. Is erat e Lesbo Theophrastus, suavitate homo insigni linguae pariter atque vitae. Itaque non diu post Aristotele vita defuncto, ad Theophrastum omnes concesserunt.docti tum notas vocum, tum moderamenta, tum accentiunculas, tum voculationes appellabant; quod nunc autem barbare queen loqui dicimus, id vitium sermonis non barbarum
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ mihi prorsiis illa mału dalis cũ tu me łris
tuis pellicem illi esst confiteris ea mulicris scitȩ atꝗ
pnidentis eiga feracem filiũ comitas sensim qͥ comie
adͥmonuisse eum uisa est deponenaa esse opinio¬
nem uanam quam ille ingentib iuctoris ꝙ udu¬
lantum blandimentis & rebus sup̃ fidem ꝓsperis
Imbiberat gemitũ esse se se de Ioue:
tunc omnis eius sestatoꝵ cohors ad rũ accedit oran¬
ts obsitrancrsq ut ip̃e deligent laci sui qͥ magiste¬
ii siuctessorem quo post sumum etus durm q̃ inde
ut ip̃o utrrentur ad studia doctrinaꝵ complenaa
excolendag quibus ab eo Imbriti fuissent erant tñe m
enis luao boni multi s̃ p̃cipiie dio threphrastis s̃ me¬
nedemus. Ingenio h atꝙ doctrims ceteros p̃stibant
alter ex insula leibo fut menedenius aũt igodo tri¬
stoteles rñdit facturum esse que uellent cũ id sib
foret tempestiuũ: pastra breni tp̃e cũ idem illi qͥr
nĩo destinando perierant p̃ns essere uinum adit q̃đ

Expanded text:
malum mihi prorsus illa magnum dabit, cum tu me litteris tuis paelicem esse illi confiteris. Ea mulieris scitae atque prudentis erga ferocem filium comitas sensim et comiter admonuisse eum visa est deponendam esse opinionem vanam quam ille ingentibus victoriis et adulantium blandimentis et rebus supra fidem prosperis inbiberat, genitum esse sese de Tunc omnis eius sectatorum cohors ad eum accedit, orantes obsecrantesque ut ipse deligeret loci sui et magisterii successorem, quo post summum eius diem proinde ut ipso uterentur ad studia doctrinarum conplenda excolendaque quibus ab eo inbuti fuissent. Erant tunc in eius ludo boni multi, sed praecipui duo, Theophrastus et Eudemus. Ingenio hi atque doctrinis ceteros praestabant; alter ex insula Lesbo fuit, Eudemus autem Rodo. Aristoteles respondit facturum esse quod vellent, cum id sibi foret tempestivum. Postea brevi tempore, cum idem illi qui de magistro destinando petierant praesentes essent, vinum ait quod
Abbreviated transcription (Latin):
nis quepiam p̃mens q̃ cogens nectissitudo aũt dicat᷑
Iis quoddam & iuncilum re ligiose comiunctionis
Ria unũ solitarium significit. Sicut aũt nihil ꝗcq̃ in¬
terest suaiutudo dicas an suduitas. sanctitudo in san¬
ita nihil rationis dici põt qꝵ nettessitido d rctessita
seperatir stas in libris uetꝵe iulgo nꝑias necess¬
dici proco qua neccessium est s neccessitas sane ꝓ sure

Expanded text:
mens et cogens, necessitudo autem dicatur ius quoddam et vinculum religiosae coniunctionis, idque unum solitarium significet. Sicut autem nihil quicquam interest, suavitudo dicas an suavitas, sanctitudo an sanita nihil rationis dici potest qui necessitudo et necessitas separentur. Itaque in libris veterum vulgo reperias, necessdici pr
Abbreviated transcription (Latin):
essem uatus nemiem iussi nit uocatũ a collega piir᷑
Inuitũ. hinus ergo suris quod .M. uauo tradit la¬
brenem arbitroꝵ uana tũt fidutia cũ pͥuatus eẽt
uocatum a tribunis non ẽr̃. que mału aũt nõ fuit
uocancib nolle obsequi quos confitrare ius non hr̃re
p̃hendend. nam surt p̃hendi põt.is ꝙ in uincula
duci p̃õt: S querentib nobis quamobcãm tͥbuni¬
hucrint: ꝙ tribuns p̃ł. antiquitus creati iudentur
non suridicendo nec causis querelisꝙ de ꝗb pñe
fuisset. ut insuria que coram fieret anent᷑ & ppea
assidiuitate hoꝵ & pnt̃iuem oculis opus crit..
dium Iam hõĩum & in sucem fan ꝓdissem qitũ
esset in ius questar non parici ig̃ existimabuat iu
nolit capiatꝙ p̃hendi sasua ip̃nu mag̃atus mait¬
state possunt. S ego ꝗ cum affidius hihibris. N uate

Expanded text:
essem, vocari neminem iussi, nec vocatum a conlega parere invitum. Huius ego iuris quod M. Varro tradit Labeonem arbitror vana tunc fiducia, cum privatus esset, vocatum a tribunis non isse. Quae, malum, autem ratio fuit vocantibus nolle obsequi quos confiteare ius habere prendendi? Nam qui iure prendi potest et in vincula duci potest. Sed quaerentibus nobis quam ob causam tribunuod tribuni plebis antiquitus creati videntur non iuri dicundo nec causis querelisque de absefuisset, ut iniuria quae coram fieret arceretur; ac adsiduitate eorum et praesentium oculis opus erat. dium iam hominum et in lucem fori prodissem, quaesitum esset in ius quaestor. Non pauci igitur existimabant ius nollet, capi atque prendi, salva ipsius magistratus maiestate, posset. Sed eg
Abbreviated transcription (Latin):
plantiam iogationem suasit neccessitatem dictam
ꝑ netcessitudine i. iure affinitatis uerba st̃ het.
eqsuidem mihi uideoꝵ pro nr̃a netcessitate. non la¬
bore non oꝑa non industua defiusse. hoc tigo stͥ¬
psi de utriusꝙ uocabuli indifferentia admonitus
forte uerbi ĩstius cum legerem sempronis ase liomis
ueteris scriptoris quartum ex hystaria librũ In quo
edt .c. p aphricano pauli filio ita scriptũ est nã se
prẽm suum audisse ait lege᷑ l. emiliũ paułũ nimis
bonũ impatorem signis collatis decertare. niso sum¬
mi neccessitudo. aut sũma ei octasio data est. in
paullo ãn in libro. a uarronis ꝗ inscriptus est hoit¬
strs uel de sauia olympide philippi uxorem festiuis¬
sime rescripsisse legimus alexandro filie nam cum
ip̃e ad mr̃em nscisisset ux alixander iorus ha¬

Expanded text:
atem dictam pro necessitudine, id est iure adfinitatis. Verba haec sunt: Equidem mihi videor pro nostra necessitate non labore, non opera, non industria defuisse. Hoc ego scripsi de utriusque vocabuli indifferentia, admonitus forte verbi istius, cum legerem Sempronii Asellionis, veteris scriptoris, quartum ex Historia librum, in quo de P. Africano, Pauli filio, ita scriptum est: Nam se patrem suum audisse dicere L. Aemilium Paulum, nimis bonum imperatorem signis conlatis non decertare, nisi summa necessitudo aut summa occasio data esset. IV paulo ante in libro M. Varronis qui inscriptus est Orestes vel De Insania, Olympiadem, Philippi uxorem, festivissime rescripsisse legimus Alexandro filio. Nam cum is ad matrem ita scripsisset: Rex Alexander, lovis Ha
Abbreviated transcription (Latin):
In his est rductis. nũc stipatis ẜiuis pisid nõ mõ pit¬
bendi non possint s eꝙ̃ ultro sumo uent ppsim pot
uarro in ta libri parte de edilib sup̃ aute Inctde
libio questons neꝙ uocationem hete nin p̃ herico¬
nem dicit. utra ꝙͦ ig̃ libii ꝑte ititata inuario¬
nis omines smãm camtesserunt. Questor qi hi sus
ad p̃torem uocatus est./.
merium est locus intra aigrum esfatũ ꝑ fotiusurbis
cucuitum pune muros : ngionib cente hns deꝑmni¬
patus qui facit finem urban auspicii antiꝗ siũm
aũt pomerium qđ a romulo iisfititũ pilitiu mon¬
tis indicib tminabatur S is pomieriũ ÷ ꝓ hicrmta¬

Expanded text:
nunc stipati servis publicis non modo prendi non possunt, sed etiam ultro submovent populum. Hoc Varro in ea libri parte de aedilibus, supra autem in eodem libro quaestores neque vocationem habere neque prensionem dicit. Utraque igitur libri parte recitata, in Varronis omnes sententiam concesserunt, quaestorque in ius ad praetorem vocmerium est locus intra agrum effatum per totius urbis circuitum pone muros regionibus certeis determinatus, qui facit finem urbani auspicii. Antiquissimum autem pomerium, quod a Romulo institutum est, Palatini montis radicibus terminabatur. Sed id pomerium
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ tñ eoꝵ oĩum intꝭ se eadem auc eiusde pãitatis
Ides ꝙ college non st̾ censores consules aut p̃turum
p̃tõr cumn sulum s̾. Ideo neꝙ cansules: aut p̃tores cen¬
sonb: ne censores consulib aut p̃torib turbant
aut retinent auspitia. At censores ingise rursus
p̃teres consulesꝙ int se &ͥ uetant ꝙͥ eptineat. p̃tor
ey si collega cansulis est neꝙ p̃torem nery consulepr
Iure rogare põt ut quidem nos asugienb acce¬
pimus aut añ hec tp̃a ẜuatũ est. qͥ hn comenta¬
no tertio decimo C tuditani pr̃ ꝗ imꝑiũ mines¬

Expanded text:
n eorum omnium inter se eadem aut eiusdem potestatis, ideo quod conlegae non sunt censores consulum aut praetorum, praetores consulum sunt. Ideo neque consules aut praetores censorious neque censores consulibus aut praetoribus turbant aut retinent auspicia; at censores inter se, rursus praetores consulesque inter se, et vitiant et obtinent. Praetor, etsi conlega consulis est, neque praetorem neque consulem iure rogare potest, ut quidem nos a superioribus accepimus aut ante haec tempora servatum est et ut in Commentario tertio decimo C. Tuditani patet, quia im
Abbreviated transcription (Latin):
suistum santumq esse in uo l ant ꝗtitib lipis sed
at dem narrat quid inde labeo ꝑ uiatinrẽ aͥ.tri .p̃ł.
nocatus responderit. Cum aͥ muliere inquit qd̃a.tri.
ueruret & mulier ie rñaeret iussit eũ ꝗmissus erat
here. Cum hoc In ea capitonis ep̃ła legissemꝰ id ip̃m
postra ia M. uarronis reꝵ humanaꝵ uno ꝗ uiuõ
libro enarratius scriptum inurnimus: Uerba ip̃a suꝑ

Expanded text:
iussum sanctumque esse in Romanis antiquitatibus legisset, ac deinde narrat, quid idem Labeo per viatorem a tribunis plebi vocatus responderit: Cum a muliere, inquit, quadam tveniret et mulieri responderet, iussit eum qui missus erat habere. Cum hoc in ea Capitonis epistula legissemus, id ipsum postea in M. Varronis Rerum Humanarum uno et vicesimo libro enarratius scriptum invenimus, verbaque ipsa super
Abbreviated transcription (Latin):
oilius ꝙͣ iod tp̃us quod cictro de fate opinatꝰ ist cum
In quarto libio dixit de clyssa que mortem ꝑ uim
potita est nam qi nec fato merita nec mont ꝑibat.
Tum quam in fauendo sine uite que iuoleritia sinit
non iudeant᷑ efato uenire. Demostenis aũt uiri pni¬
dentia pari atꝙ facundia p̃diti uerba idem stre se¬
Onificantia de nã atis fato . N. cicero secutus iudet᷑.
sta n scriptum est in oratione illa egngra cui titules
est unegipquoo õu tõis topedol poruztopos

Expanded text:
ue id ipsum quod Cicero de fato opinatus est, cum hoc in quarto libro dixit de Elissa, quae mortem per vim potita est: Nam quia nec fato, merita nec morte peribat, tamquam in faciendo fine vitae quae violenta sunt non videantur e fato venire. Demosthenis autem, viri prudentia pari atque facundia praediti, verba idem fere significantia de natura atque fato M. Cicero secutus videtur. Ita enim scriptum est in oratione illa egregia, cui titulus est