comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
geran. qr sit collib eminẽtissimis. strõgile. didimeu¬
dimide erifusa uestia fenicusa. eunimon. stripode
eea. eee. dicta ẽ. cͥce astupore ⁊ amiratioe hoĩnũ qr
uidentes eã ⁊ eiꝰ mostri feras mutatiões qr quoscã mu¬
tabat insues. quosdã incanes. quosdã i leones uł ĩ alu
tp̃tat᷑ suꝑ indum̃tũ erat e palliũ suꝑ humerale suꝑ
tota sacerdorał regebat᷑ ambitio ⁊ erãt duo gna unũ
lineũ ⁊ simplex ꝙ sacerdotes habebãt. aliud ex diu̾sie
colorib auro gemisq ꝯtextũ hñs ĩ utroq humero
lapides smnaragdinos auro ꝯclusos. ĩ quib sculptae
erãt noĩa patarchaꝵ. quo olĩ põtifices utebãt᷑ alioi
.q. epiodon .i. supra odas. siꝗdẽ p̾ odas illud op̾ fecita
ł epodon .q. ypodon .i. equestre ypo eͥ est equs. eq̃stre. õ¬

Expanded text:
Geram quia sit collibus eminentissimis, Strongile, Didime, Erifusa, Festia, Fenicusa, Euoninom, Stipodesentile. E 88 Hec EEA Eee dicta est Circe a stupore et admiratione hominum qui videntes eam et eius monstriferas mutationes, quia quosdam mutabat in sues, quosdam in canes, quosdam in leones vel in alia terpretatur superindumentum; erat enim pallium superhumerale quo tota sacerdotalis tegebatur ambitio et erant duo genera, unum lineum et simplex quod sacerdotes habebant, aliud ex diversis coloribus auro gemmisque contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos in quibus sculpta erant nomina patriarcharum, quo olim pontifices utebantur. Et equasi epy odon, idest super odas, siquidem post odas illud opus fecit; vel epodon quasi ypodon, idest equestre: ypos enim est equus, equestre
Abbreviated transcription (Latin):
clinatioe multi peccãt ⁊ hĩc estor. ris.i. uorator. epulo mã¬
duc. mandax. ardelio. ⁊ ħ estrix.cis .i. femina gulosa. uñ plau¬
tꝰ in cassia. Noui ergo illas ambas estrices.⁊ ħͥ esus.sus. sui.
melitari edere ille esurit cuiꝰ aĩmꝰ ẽ ĩ patinis ⁊ iñ ħ esuri¬
es. ei. ⁊ nota ꝙ pͥscian dicit oĩa meditatã carere p̃to.⁊ tñ¬
ducare. ⁊ dicend̾ ẽ ꝙ lic ars gͣmatica.ita exigat tñ põt
alit̃ inueĩri. ĩ diuina pagina q̃ nõ coartatur regłis g̾¬

Expanded text:
clinatione eius. Et hinc estor -ris, idest vorator, epulo, manducus, mandox, ardelio, et hec estrix -cis, idest femina gulosa, unde Plautus in Cassina ‘novi ego illas ambas estrices’; et hic esus -sus -sui meditari edere: ille esurit cuius animus est in patinis; et inde hec esuries -ei. Et nota quod Priscianus dicit omnia meditativa carere pretducare’; et dicendum quod licet ars grammatica ita exigat, tamen potest aliter inveniri in divina pagina que non coartatur regulis g
Abbreviated transcription (Latin):
geͣ qr in illo die male ꝯtigerat roãnis fuit si quidẽ
uet̾ ꝯsuetudo ap̃ roãnos ut q̃sãq adu̾sitates siue ꝓ¬
sꝑita res sustinerẽt. eas ĩ fastis ad notaĩ facerẽt. il¬
los gͦ dies ĩ ꝗbe sͥ male ꝯtigerat celebrabãt ⁊ ñ cã so
llẽpnitatis s timore ĩfortumi ⁊ uocabãt᷑ nefasti.
s illi ĩ ꝗb bñ ꝯtigerat fasti.qr ineis licebat illis agẽ¬

Expanded text:
gere, quia in illo die male contigerat Romanis. Fuit siquidem vetus consuetudo apud Romanos ut, quascumque adversitates sive prosperitates sustinerent, eas in Fastis adnotari facerent; illos ergo dies in quibus sibi male contigerat celebrabant non causa solemnitatis sed timore infortunii et vocabantur nefasti, sed illi in quibus bene contigerat
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatẽ eẽ sũmũ bonũ. ignorãtes gͦ aliã ẽẽ uo¬
lupratẽ p̃t̃ carnalẽ iõ demissa aĩa tm̃ corpori curã
ĩpendebãt. ⁊ iñ dcĩ st̃ epicuri. ⁊ iñ epicureus.a.ũ. ꝯ¬
poĩtur qͦ epi cũ młtis aliis ꝑtib d̾ quib loco suo ꝯ¬
ũ ornare. Epanafora ẽ ĩuno u̾su ꝑ prĩcipia sensu¬
ũ eiꝰdẽ dictiois repetitio ut tenemꝰ angitie: te uitrea
foci unda te liquidi fleue̾ lac̾. Epanalẽsis ẽ ẜmo¬
nis in pͥncipio u̾sus poĩti eiꝰdẽ. finẽ replicatio. Ut

Expanded text:
voluptatem esse summum bonum, ignorantes aliam esse voluptatem preter carnalem; ideo, dimissa anima, tantum corpori curam impendebant et ideo dicti sunt Epicuri; et inde epicureus -a -um. Componitur quoque epi cum multis aliis partibus de quibus loco suo cum ornare. E 91 EPANAPHORA est in uno versu per principia sensuum eiusdem dictionis repetitio, ut ‘te nemus Angitie, te vitrea Focidos unda, te liquidi flevere lacus’. E 92 EPANALENSIS est sermonis in principio versus positi eiusdem in fine replicatio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
.cã. uoluit saltẽ endilitie. ac soł filiã postulare. Eni
dõr g̾re.aries latini iñ endromis. uł endromede. me¬
dis uestis uillosa d̾ arietinis pellib facta qͣ induebãt᷑
roãni cõfrig̾. ł endromis dr̃ duplex uestis duplex pal
.i. hĩtator sigei illiꝰ ꝓmõtorii ĩ quo habebat t̃plũ iuxta

Expanded text:
filiam postulare’. E 77 ENDOR grece, aries latine. Inde hec endromis vel endromedes -dis, vestis villosa de arietinis pellibus facta qua induebantur Romani contra frigus. Vel endromis dicitur duplex vestis, duplex pallnnosigeus, idest habitator Sigei, illius promontorii in quo habebat templum iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑ ĩ angłis oculoꝵ. Uñ macer de uirib ħbaꝵ. Egi¬
lopa curat siquis comasticat illã. ugilopic. a .ũ. qui
ralẽ ĩ firmitatẽ patit᷑ uł curat. ¶ħ egeus pat̾ fuit
thesei p̾ea dẽ maris factꝰ qñ in illd̾ se p̃citauit. Unde
egeus dictũ ẽ mare illud ĩ quo se p̃cipitauit. ⁊ hc̃
egeus.a.uĩ.⁊ ħ egeator. ris .i. hortator nauis. ⁊ abego

Expanded text:
nascitur in angulis oculorum, unde Macer De viribus erbarum ‘egilopam curat si quis commasticat illam’; unde egilopicus -a -um qui talem patitur infirmitatem vel curat. E 26 Hic EGEUS pater fuit Thesei; postea deus maris factus est quando in illud se precipitavit, unde Egeum dictum est illud mare in quo se precipitavit; et hinc egeus -a -um, et hic egeator -ris, idest hortator navis ab Egeo
Abbreviated transcription (Latin):
adurus hoc dorsũ.si. ⁊ ẽ dorsũ aceruice usq ad renes.q.
dursũ qr illa ꝑs corporis fit durior admodũ saxi fortiᷤ
ad portandũ ⁊ ꝑpetiendũ pale uoͣ st̃ dorsi dextͣ ⁊ leuai
cminẽtes ꝑtes sic clicte qr eas p̾mittimꝰ inluctando
ꝙ g̾ci palĩ dñt spina ẽ iuĩctura dorsi .s. ipã mecdietaᷤᷤ
sic clicta qr habeat spinã. ⁊ radiales acutos cuiꝰ iũctuͬe
.s. spine iũcteͣ spõdilia uocant᷑ ł appellat᷑. pp̃. ꝑtes cere¬
bri q̃ ꝑ eas ferũtur lõgo tractu ad cetãs corporis ꝑtes
dorsũ hoc dorsiculũ diminutͣm ⁊ ꝑ ꝯpoĩtionẽ edorso i

Expanded text:
a durus hoc dorsum -si, et est dorsum a cervice usque ad renes, quasi dursum, quia illa pars corporis est durior ad modum saxi, fortis ad portandum et perpetiendum; pale vero sunt dorsi dextra vel leva eminentes partes, sic dicte quia eas premimus in luctando, quod Greci palim dicunt; spina est iunctura dorsi, scilicet ipsa medietas, sic dicta quia habeat spinas et radiolos acutos, cuius iuncture spine iuncture, spondilia appellantur propter partem cerebri que per eas fertur longo tractu ad ceteras corporis partes. A dorsum hoc dorsiculum diminutivum, et per composi
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ ab esca ⁊ ales hee esquilie.aꝵ. luc̾ ẽ rome. iͥ erat ustͥ¬
mine colle qr loc ebraice dr̃. carnariũ ⁊ dr̃ ille loc̾ esꝗ
Uñ quidã mõs uicinꝰ dictꝰ ẽ esquilinꝰ. Itẽ abesca. ħ esca¬
rus. ħ escari quidã piscis sic dictꝰ. qr solus esca ruminãe
ꝑhibet᷑. N ã alii pisces ñ ruminãt. ⁊ esco. as .i. escã tribu¬
ere. uł escis pasce̾ ⁊ ꝯponit᷑ adesco.as. adescã uocare uł
ualde escare ĩ esco. as. ĩpĩguare uł deciꝑe escis. uñ teł¬

Expanded text:
Item ab esca et ales hee Esquilie -arum, vicus Rome ubi erat ustrmine collem’; qui locus hebraice dicitur carnarium, et dicitur locus . Item ab esca hic escarius -rii, quidam piscis sic dictus quia solus escas ruminare perhibetur: nam alii pisces non ruminant; et esco -as, idest escam tribuere vel escis pascere, et componitur adesco -as, ad escam vocare vel valde escare, inesco -as, impinguare vel escis de
Abbreviated transcription (Latin):
is. pꝗͣ eͥ aliquis indutꝰ ẽ.q. solut̾ ⁊ expeditꝰ ẽ uł ad oꝑã¬
dumł ũ se totũ uidendũ p̃beat. ꝙ ñ ẽ cũ sit nudus alii
dict̃ ꝙ sit ꝯpoĩtũ induo ab in ⁊ duo alii ab in ⁊ dorstĩ ali¬
ĩ duam̃.nis. quicꝗd induimꝰ. Iosephꝰ in .xuiͦi. qñ ciuita¬
tẽ ĩ trabat pͥuatis inclumib utebat᷑. uñ hoc indum̃tũ

Expanded text:
quis indutus est quasi solutus et expeditus est vel ad operandum vel ut se totum videndum prebeat, quod non est cum sit nudus. Alii dicunt quod sit compositum induo ab in et duo, alii ab in et dorsum, aliindumen -nis, quicquid induimus; Iosephus in XVII ‘quando civitatem intrabat privatis induminibus uteba
Abbreviated transcription (Latin):
uł purgare. cluferre. ex tͥn secꝰ. deforis. Itẽ ab exͣ. ext̃ uł
ap̃ tales quis nec sua pignora cura̾ ext̃ honos ⁊ exĩn
ĩ exͣ uiã. ¶ħ Exedra. re.i. cathedra. thronꝰ sedes. sel¬
la. seggest̾. ł exedra ẽ. caminata secreta. uł loc̾ thesari
modicũ ap̃torio. ł palatio łexedra.g̾. ẽ fenestre que ex
ras. ꝓ gazophilatiũ. tñ inezechiel. lxx. ⁊ exdras tnstu¬

Expanded text:
l purgare, auferre extrinsecus, de foris. Item ab extra exter apud tales quis nec sua pignora cure exter honos’; et extm. E 170 Hec EXEDRA -e, idest cathedra, thronus, sedes, sella, suggestus; vel exedra est caminata secreta vel locus thesaurmodicum a pretorio vel palatio; vel exedra genus est fenestre que extras’. Pro ‘gazophilacium’ tamen in Ezechiele Septuagint
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. ⁊ ꝑ ꝯpoĩtionẽ ħ int̾cluca .i. iuno. q̃ iõ sic dicitur qr
ĩt̃erar qñ puelle maritabãt᷑.ł qr eas ĩtroducebãt. ułi
domi duca dicebatur qr us in domũ puellas marita
abaliquo abducit᷑ quis ad rẽ ĩ honestã ꝓducit᷑ adstud¬
diũ declucit᷑ ad honorẽ. Conduco. cis .i. simul du¬
ẽ ꝯtrariũ ad locae̾. ⁊ dr̃ ĩ eiꝰ respectu ille locat hospitium
qui p̃tiũ accip̃ de eo ille ꝯduc̾ qui p̃tiũ ꝓ eo dat ut sco¬
lares bona ꝯducũt hospitia. burgenses locãt ea. locare

Expanded text:
sic dicitur quia intererat quando puelle maritabantur vel quia eas introducebat vel ue etiam Domiduca dicebatur quia usque in domum puellas maritatab aliquo: adducitur quis ad rem inhonestam, producitur ad studium, deducitur ad honorem; conduco -cis, idest simul dutrarium ad locare et dicitur in eius respectu: ille locat hospitium qui pretium accipit de eo, ille conducit qui pretium pro eo dat, ut ‘scolares Bononie conducunt hospitia, burgenses locant ea’; locare
Abbreviated transcription (Latin):
uno designate rẽ ĩ ꝗ̃ rñsiit eiꝰ actꝰ ⁊ altero designãte rẽ
cuiꝰ respecru ille act̾ tnͣsit ĩ rẽ. altiꝰ ac̃ti. ut doceo te gra¬
maticam. ¶Doleo. es. lii. litũ .i. pati dolorẽ. Uñ bic do¬
bradornata caliditas m̃tis. ⁊ dr̃ sic quia dolorẽ ĩferat.ĩ
uł dr̃ dolus adeluo.q. delus. qr deludat ⁊ decipiat. ⁊ fit do¬
lus. aĩo insidie loco ł telo. fraus cͥca fidẽ mutatã. uñ dolo¬
sus.a.ũ.i. insidiosus: malignꝰ qr deludat ut ẽ decipiat.
occultã malitiã blãdis ẜmonib adornat ⁊ ꝯꝑat᷑. Uñ¬
⁊ sunt dolones tela abscõdita ĩ ligneis uaginis. pp̃. do¬
lum. ⁊ ip̃e lignee dñr uagine dolones int̾ q̃s latet pu¬
gio sub spe baculi. ⁊ dñr sic qr fallãt ⁊ decipiãt ferre
cũ p̃serãt spẽ ligni. hos uulgꝰ g̾to noĩe oxo uocãt .i. a

Expanded text:
uno designante rem in quam transit eorum actus et altero designante rem cuius respectu ille actus transit in rem alterius accusativi, ut ‘doceo te gramaticam’. D 79 DOLEO -les -lui -litum, idest pati dolorem, unde hic dobus adornata, calliditas mentis, et dicitur sic quia dolorem inferat, vel dicitur dolus a deludo, quasi delus, quia deludat et decipiat; et fit dolus animo, insidie loco vel telo, fraus circa fidem mutuatam; unde dolosus -a -um, insidiosus vel malignus, quia deludat: ut enim decipiat occultam malitiam blandis sermonibus adornat; et on -nis, et sunt dolones tela abscondita in ligneis vaginis propter dolum et ipse lignee vagine vocantur dolones, inter quas latet pugio sub specie baculi, et dicuntur sic quia fallant et decipiant ferro cum preferant speciem ligni; hos vulgus greco nomine ox
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ⁊ erũt om̃s docibiles dei ꝓdocibiles. Et nota ꝙ u̾błia
ĩ illis adu̾biis ab solutis uemiẽtia significãt act̾ionẽ.⁊
actitudinẽ uĩgendi ut risibił aptꝰ ridere. gͣssibilis ap¬
t gͣdi. Inueniuntur tñ q̃dã talia q̃ sigͥficãt passionem
⁊ aptitudinẽ patiendi ⁊ ħ uia ẽ gͣdibilis .i. apta ꝑꝗͣ
aliquis gͣdit᷑. Uenientia uõ au̾b̾ tñsitiuis significãt
passionẽ ⁊ aptitudinẽ patiendi ut amabił .i. aptus
amari docibił apt̾ doceri. discibił aptꝰ disciInueiũt᷑
tm̃ q̃ dã talia q̃ sigͥficãt actionẽ & aptitudinẽ agendi
netrabale frig̾ .i. aptũ penetrare uł ꝙ facile penetrat
penetrabił. uł penetrabile ĩteror ⁊ sec̃tior pars domꝰ ap¬
.i. nõ docilis ⁊ ñ docibilis. Itẽ doct̾ ꝯpoĩtur indoctꝰ ⁊ ꝯꝑa¬
tur ⁊ semidoctꝰ. ⁊ doctiloc̾.a.ñ. qui docte loquit᷑. Uñ hoc do¬

Expanded text:
itur ibi docibiles pro dociles. Et nota quod verbalia in -bilis a verbis absolutis venientia significant actionem ex aptitudine agendi, ut risibilis, aptus ridere, gressibilis, aptus gradi. Inveniuntur tamen quedam alia que significant passionem et aptitudaliquis gradiatur. Venientia vero a verbis transitivis significant passionem et aptitudinem patiendi, ut amabilis, aptus amari, docilis, aptus doceri, discibilis, aptus disci. Inveniuntur tamen quedam talia que significant actionem et aptitudinem agendi, netrabile frigus’, idest aptum penetrare vel quod facile penetrat; penetral vel penetrale interior et secretior pars domus apest non docilis et non docibilis. Item doctus componitur indoctus et comparatur, semidoctus et doctilocus -a -um, qui docte loquitur, unde hoc do
Abbreviated transcription (Latin):
edituus .q. edẽ tuẽs ⁊ custodiens. Uñ boni poete dñr
editui.qr ꝑ carmina sua fortia facta uiroꝵ custodiũt
fico neutrũ cũ om̃ib suis ꝯpoĩtis. Itẽ abede ħ eclus. dr̃.
dñr. Uñ plaut̾ ĩ asimaria. agnellũ me tuũ dic eẽ edillũ
ħ̾ edera. qr edis suꝑͣ lactis habũdãtiã ĩ escã auctorib p̃be¬

Expanded text:
edituus quasi edem tuens et custodiens; unde et boni poete dicuntur editui quia per carmina sua fortia facta virorum custodiunfico neutrum cum omnibus suis compositis. Item ab edo hic edus -di , unde Plautus in Asinaria ‘agnellum me tuum dic esse edillumhec edera -e quia edis supra lactis abundantiam in escam a veteribus prebe
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiũt. Itẽ ħ dorcas ꝓpͥñ nom̃ fuit cuiꝰdã mulierisi
augusti. Cesaria dicta ẽ. Dor̾ fuit fili neptuni. uñ do¬
uiuẽs. quo noĩe iñ põt uocari: qui alit̃ uiuit ꝗͣ creclit
uñ ħ ortodora. e femina recte głe ⁊ ħ ortodoxia. ea.
recta gła. Itẽ ꝯpoĩt᷑ cũ cenũ ⁊ dĩ cenodosus. s d̾ hoc san̾
diximꝰ. eũ tracrabat᷑ de ceno. It̃ con poĩt᷑ cũ paro. ras.

Expanded text:
uscipiunt. Item hec Dorcas proprium nomen fuit cuiusdam mulieris. Augusti Cesaria dicta est. D 86 DORUS fuit filius Neptuni, unde Dovivens, quo nomine non potest vocari qui aliter vivit quam credit; unde hec ortodoxa -e, femina recte glorie, et ortodoxia -e, idest recta gloria. Item componitur cum ceno et dicitur cenodoxus, sed de hoc satis diximus cu
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ donatũ uł instudet ĩ libro eiꝰ. Itẽ adono. as. boc do¬
nũ .i. munꝰs donũ dõ mun hoĩ. Itẽ hoc donũ honorariũ
ẽ munꝰ debitũ ut patrono. nã ꝓͥe munera dñr obseꝗ¬
a q̃ pauꝑes cdiuitib loco munerũ soluũt sic dicta qr i
manib accipiuntur uł dãt᷑. Itẽ donũ dantis ẽ adãdo
monendo ⁊ adonũ ẜdonarium ẽloc̾ uͥ dona q̃ offerũ¬
tur templo reponũtur. ⁊ donariꝰ.a. ũ. ꝙ. donat᷑ uł donaĩ
facile pot̃ ⁊⁊ hoc donatiuũ .i. donũ stipẽdiũ sacellicium
tib scipẽdiariis dat᷑. Itẽ adono. as. ħ donatica .i. corona qͣ
uictor donat᷑ ⁊ donaticꝰ. a.ñ. ꝙ donatur uł dono accipitũ.
donũ ꝯpoĩt᷑ donfer. uł doniferus .ri. qui defert dona. Do

Expanded text:
Item a dono -as hoc donum -i, munus, sed donum Deo, munus homini; item donum honorarium est, munus debitum, ut patrono. Nam proprie munera dicuntur obsequia que pauperes divitibus loco munerum solvunt, sic dicta quia manibus accipiuntur vel dantur. Item donum dantis est, a dando od donum, et donarium est locus ubi dona que offeruntur in templo reponuntur, et donarius -a -um, quod donatur vel donari facile potest, et hoc donativum, donum, stipendium, satellitium, tibus stipendiariis datur. Item a dono hec donatica -ce, idest corona qua victor donatur et donaticus -a -um, quod donatur vel dono accipitur. Donum componitur donifer vel doniferus -ri, qui defert dona. Do
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ diligẽt᷑ ĩspice̾ a odictio ꝯditionał scͥbat᷑ ꝑ .t. añ .c. Itẽ
aodo hic ꝯdulus. li .i. nodus ⁊ p̃cipue qui apparet ĩ articulisi
digitoꝵ pugno clauso quo solem̾ q̃n capita pueroꝵ ludẽ¬
do ꝑcute ⁊ maximã ĩ frrt lesionẽ. Uñ mar̃t.ca. ictib crebͥs¬
u̾ticẽ ꝯplicatisq ĩ cõdicos digitis uulnerabat ⁊ iñ cõdilon¬
matic.a ũ .i. nodosus. pustulosus. uñ cõdilomatica passio i¬

Expanded text:
diligenter inspice an conditionalis scribatur per t an per c. Item a condo hic condilus -li, nodus, et precipue qui apparet in articulis digitorum pugno clauso, quo solemus quandoque capita puerorum ludendo percutere, et maximam infert lesionem, unde Martianus Cverticem complicatis in condilos digitis vulnerabat’; et inde condilomaticus -a -um, idest nodosus, pustulosus: inde condilomatica passio di
Abbreviated transcription (Latin):
destuere. equiuocationẽ istĩ u̾bi. fuit deceptꝰ. cresus ĩ respõ¬
so sibi dato ab apolline. s. cresus ꝑdet alĩ tnͣsgͣssus maximo
regna uñ ħ ꝑdix. cis. adõ fraudulenta ut altĩ ꝑdici oua dir¬
ripiens foueãt. s fraus fructũ nõ ht̃. nã cũ pulli uocẽ ꝓͥe n¬
genitricixe audierĩt naturali quodã ĩstĩctũ. hac̃ q̃ fouet re

Expanded text:
destruere: equivocatione istius verbi fuit deceptus Cresus in responso sibi dato ab Apolline, scilicet ‘Cresus perdet Halim transgressus maxima regna’; unde perdix -cis, avis adeo fraudulenta ut alteri perdici ova diripiens foveat, sed fraus fructum non habet: nam cum pulli proprie genitricis
Abbreviated transcription (Latin):
dã. rẽ .p. ⁊ ita illi quĩq̃nn pͥma ĩ dictio dicebat᷑ d̾ m̃
metallũ ad faciendas ymagines illustrib uiris ꝗ ꝑ
meruerãt ⁊ ad depĩgẽda fortia facta eoꝵ ut cẽnt ĩ me¬
moria. Uñ finitis pͥmis .u. ãnis. In pͥncipio sexti ã ni¬
fiebat editũ. ut deiceps solu̾e̾t᷑ eis ⁊ isti .u. anni dicebãtũ
ẜa indictio. Intria indictioẽ soluẽt᷑ ferrũ ex quo fiebat ar¬
ma ad debellandos hostes. Uñ finita ẜa ĩdictioẽ ĩpͥncipia ũ¬
decum anni fiebat eclitũ ut ĩ ilł .u. anis soluẽtur ferrũul¬
tra nũm.xi. ãnoꝵ ñ ꝓcedebãt. ⁊ appellatũ ẽ hoc tp̃e .xu.an¬
noꝵ inclictõ una uł indictionũ uniꝰ ciolus ⁊ quo plena¬
rie mundus ex pleuit. ꝙ arcãnis indictũ ẽ. Sic̾ aũt ro¬
mani actioẽs suas notabiles per ĩdictioẽs annotaue¬
runt. sic eccĩa adhuc rome spũ alia ꝑsoluẽs tͥbuta no¬
tabilia ꝑ indictioẽs ꝯsueuit annotare. Uñ ad huc sin¬

Expanded text:
dictio dicebatur; deinde metallum ad faciendas ymagines illustribus viris qui promeruerant et ad depingenda fortia facta eorum ut essent in memoria; unde, finitis primis quinque annis, in principio sexti fiebat edictum ut deinceps solverent es, et isti anni dicebantur secunda indictio; in tertia indictione solveretur ferrum ex quo fiebant arma ad propellendos hostes, unde, finita secunda indictione, in principio undecimi anni fiebat edictum ut in illis quinque annis solveretur ferrunon procedebant et appellatum est hoc tempus XV annorum indictio una vel indictionum unus ciclus, in quo plenarie mundus explevit quod a Romanis indictum est. Sicut autem Romani actiones suas notabiles per indictiones annotaverunt, sic ecclesia adhuc romana spiritualia persolvens tributa notabilia per indictiones consuevit annotare, unde adhuc sin
Abbreviated transcription (Latin):
g̾. dicti st̃ castor ⁊ polus. Uñ diascaria dicta ẽ quedã .ci.
quã amphitꝰ ⁊ circius aurige castoris ⁊ polliciꝰ fece
⁊ hĩc dionisia dñr festa bacchi. Uñ teix ĩ tt̃ia comeclia¬
dionisia ħ st̃ ap̃ me sic uolo. uñ dionisius dr̃ quidã lapiᷤᷤ
fuscus ⁊ rubentib notis sparsus. sic dictꝰ qr admixt̾ sic¬

Expanded text:
 dicti sunt Castor et Pollux, unde Dioscoria est dicta quedam civitas quam Amphitus et Circius, aurige Castoris et Pollucis, fecet hinc Dionisia dicuntur festa Bacchi, unde Terentius ‘Dionisia hic sint apud me sis volo’. Unde dionisius dicitur quidam lapis fuscus
Abbreviated transcription (Latin):
comedia. Rufancillã uͥginẽ cesiã. Itẽ acedo ħ cest. tus. tui. co¬
riũ ĩ plumbo ĩfuso. quo man suas pugiles muniunt ⁊ se ĩ
dici h cesticillus.li.i. circulus ĩ capite cũ aliꝗd portat᷑. tẽ a
cedo ħ cem̃tũ. c.a. calx⁊ minutoꝵ lapidũ ꝯgregatio ⁊ cesura
lapidũ ⁊ fundam̃tũ. domiꝰ. ꝗa ceso lapide surgat. uñ ħ cem̃tare
qui disponii lapides ĩ muro. cem̃tũ etiã dĩ m̃datiũ. Cedo ꝯ¬

Expanded text:
rufamne illam virginem cesiam’. Item a cedo hic cestus -tus -tui corium cum plumbo infuso, quo manus suas pugiles muniunt et se indici hic cesticulus, idest circulus in capite cum aliquid portatur. Item a cedo lapidum et fundamentum domus, quia ceso lapide surgat, unde hic cementarius qui disponit lapidem in muro; cementum etiam dicitur mendacium. Cedo
Abbreviated transcription (Latin):
morbo qr ĩ ortu suo rubẽs sit ut igͥs p̾eanig̃ ut carto exfitus
⁊ bic arbonarꝰ qui fac̃ carbones eħ carbonella. se. caro. assata
palusts qi robore careat ⁊ iñh carectũ. t. lc uꝯfitanuiga¬
⁊ cũ clamarẽ ꝙ̃ se ꝓnpit ille tititure coge pec tupꝰ tarecta late
tidoe siñ medulla. q.g. auricule a nanũ discrm i costaner
ta qr carear pilis ⁊ carnib uł acartino. opido. uͥ ꝓ facta fuit. łacar¬
po. pis. qr cartĩ. papiri tegm̃ deceptũ glutinat᷑. ¶ Et nota multa
ob̾ honorẽ labie ꝓuĩtie. tria geratica qr ad sacros libros eligebatur
quarta teneonca. aloca alisandrie uͥfictat quinta saltica ab opi¬
do salo. sexta corneliana a cornelio gallo p̃fecto egiptii pͥ ꝯfectai
septima ẽ poritica qr ea merces ĩuoliũit᷑ cũ sit scͥptiũs ñydonea
uñ cartula ⁊ bͥ cartulariꝰ ꝗ cartulas fac̾uł p̃ꝑat.⁊ acarta ⁊ ago. gis

Expanded text:
morbo, quia in ortu suo rubens sit ut ignis, postea niger ut carbo extinctus, et hic carbonarius qui facit carbones, et hec carbonella -le caro assata palustris quia robore careat, et inde hoc carectum -ti locus u nunc se proripit ille? Tytire, coge pecus, tu post carecta latebitudo et sine medulla, quod genus auricule et narium discrimen et costarum ta, quia careat pilis et carnibus, vel a Cartino oppido ubi prius facta fuit, vel a carpo -pis quia carptim papiri tegmen decerptum glutinatur; et nota multa ob honorem Libie provincie, tertia geratica, quia ad sacros libros eligebatur, quarta teneotica a loco Alexandrie ubi fiebat, quinta saltica ab oppido Salo, sexta corneliana a Cornelio Gallo prefecto Egipti prius confecta, septima emporitica quia ea merces involvuntur, cum sit scripturis non idonea; unde cartula
Abbreviated transcription (Latin):
uallidã testã eoꝵ aꝑire ñ possũt.⁊ ex plorãt qr orestea claustra
testaꝵ aꝑiat᷑ ⁊ tẽ cãcer latẽt᷑ lapillũ iniẽ ⁊ ĩpeta ꝯclusicẽ osꝰ¬
iree carnes erodit. Itẽ nota młta eẽ gna cõchaꝵ ĩt̃ quas margai¬
ti fere hñt᷑ q̃ ⁊ ccelee dicũt᷑ ĩ carne p̃tiosius calculus solidat᷑. di
tolitora appetũt. ⁊ excelesti iure margaritas cõcupiunt. uñ ⁊ oce¬
lee noĩant᷑. Itẽ nota ꝙ oclee dñralte ⁊ rotund̾ tr̃is. s aciclo

Expanded text:
um testam aperire non possunt, explorant quando ostrea claustra testarum aperiant; et tunc cancer latenter lapillum inicit et, impedita conclusione, ostree carnes erodit. Item nota multa esse genera concharum, inter quas et margaritifere habentur, que et oceloe dicuntur: in carne pretiosustempore litora appetunt, et ex celesti rore margaritas concipiunt, unde et oceloe nominantur. Item nota quod coclee dicuntur alte et ro
Abbreviated transcription (Latin):
der sensus cintgalli uñ. ⁊ quedã ꝑs noctis dr̃ gallicniũ łgal¬
ucant᷑ acantu Ealli. ⁊tẽ acastro ħ castrũ stri qr castret᷑ aicẽ.¬
tia ibi habitantiũ. ne passim uagari liceat ⁊ pateãt hostib
eadẽ raticẽ dñr ⁊ castra inexpeditioẽ tm̃ in płi. uł qribi
leco si tũ s̃. qui.q. casa alta. uñ hoe cistellũ aquo ⁊ castellulũ a
endua quatudt fic dici qr admodũ castri sit dispoitastẽ

Expanded text:
s noctis dicitur gallicinium vel gallicantus a cantu galli. Item a castro hoc castrum -stri, quia castretur licentia ibi habitantium ne passim vagari liceat et pateant hostibus; eadem ratione dicuntur et castra in expeditione, tantum in pluraliloco situm est, quasi casa alta; unde hoc castellum a quo et castellulum, aendam, et videtur sic dici quod ad modum castri sit dispositum. I
Abbreviated transcription (Latin):
nizeta.e.i. uictor. uñ Iosephus ĩ septimo detimo. ꝓ qua
munificẽtia. ꝑpetuus agonigeta noĩat ẽ. i dẽ et inde
lteriũ ⁊ cert̾e ĩ quit reddetis rationẽ qr̃ moãchos agonisti
se u̾tit. ⁊ agina dr̃ festinãtia. uñ. ¶ Agino. as. ł festinae
łfugare. Et ab ago ħ aginator.ris.i. actorł mertator quirẽ

Expanded text:
nitheta, idest victor, unde Iosephus in sexto decimo‘pro qua munificentia perpetuus agonitheta nominatus est’; et inde lterium ‘et certe’ inquit ‘reddetis rationem, quare monachos agonisticse vertit, et agina dicitur festinantia, unde agino -as festinare vel fugare, et ab ago hic aginator -ris, idest actor vel mercator, qui rem
Abbreviated transcription (Latin):
res ad aurẽ ꝑtinẽs. ⁊ ꝓeodẽ. auricłarius. a .ii. ut auri¬
cłaris anulus. ł auricularius ꝗ ĩ aure fertur. ⁊ hic auri¬
culariꝰ secretꝰ ꝯsiliator ⁊ ħ auricularia q̃ ẽ secreta ꝯsili¬
dm̃s auricos pilos. ꝗ crescũt ĩ aure. ⁊ hic auriga. gei rec¬
tor currus. ab aure ⁊ rego.gis. łago.gis. qr regit equuoᷤ
freno.q. auris auditu.ł auriga. ab ago.⁊ rego. qr agat¬

Expanded text:
res ad aurem pertinens; et pro eodem auricularius -a -um, ut ‘aurilaris anulus’ vel auricularius, qui in aure fertur, et hic auricularius secretus consiliator, et hec auricularia, que est secreta consiliicimus auricos pilos qui crescunt in aure; et hic auriga -ge rector currus, ab aure et rego -gis vel ago -gis, quia regit equos freno quasi auris auditu; vel auriga ab ago et rego, quia agat et
Abbreviated transcription (Latin):
purgae. Et abaculeo ħ culex.cis. parua muscula ht̃ e ĩ
ore fistulã ad mod̾ stimuli aculei qͦ cãnẽ. tebͣt ⁊ saguiẽ bi¬
bit.⁊ fũdit. Itẽ ab cuo. ħ acies.ei. ꝙ ta significat. acies
fẽri sumitaᷤᷤ. ꝗ acies oculoꝵ acum̃. a cies exertitꝰ eoꝙ
armatꝰ erat ad bellũ acutis armis. uñħ aciecula .e. di.

Expanded text:
purgare; et ab aculeo hic culex -cis, parva muscula; habet enim in ore fistulam ad modum stimuli, aculei, quo carnem terebrat et sanguinem bibit et fundit. Item ab acuo hec acies -ei, quod tria significat: acies ferri summitas, acies oculorum acumen, acies exercitus eo quod armatus eat ad bellum acutis armis, unde hec aciecula -le
Abbreviated transcription (Latin):
gee .i. uua ĩnaui ꝑ ꝗͣ citator ad remiges accedit. uñ Enniꝰ.
titorẽ eẽ nũmãponpiliũ. Itẽ abultimo. sup̃p. actu ã.u
ꝯpr cũ ad ⁊ fit adigo.gis. a degi adactũ .i. ad aliã ꝑtẽ reduc̾e̾
⁊ cũ ab. ⁊ fit abigo. g̾is .i. fugare. seꝑare. uñ ab act̾ .i. fugatꝰ
dispersus. ⁊ ħ abigeus .ei. ⁊dẽ ꝙ abactor ⁊ abiges gis.i. fur iu¬
m̃toꝵ. ⁊ pecoꝵ. eo ꝙ ip̃a abigat aliorsũ ut ꝯpetẽtiũ ea fura¬
ẽ dubitare. uñ ambactꝰ.i. cͥcũactꝰ. sic̃ solet eẽ quisquis du

Expanded text:
 in navi per quam citatorad remiges accedit, unde Ennius torem esse Numam Pompilium’. Item ab ultimo supino actu, u componitur cum ad et fit adigo -gis -egi adactum, idest ad aliam partem ducere, et cum ab et fit abigo -gis, fugare, separare, unde abactus, fugatus et dispersus, et hic abigeus -gei, idem quod abactor, et abiges -gis, idest fur iumentorum et pecorum, eo quod ipsa abigat aliorsum ut competentius ea furast dubitare, unde ambactus, idest circumactus sicut solet esse quisquis dub
Abbreviated transcription (Latin):
adamaniculari. furari ¶ clepẽ. adaltu atria. alte ꝑtes domꝰ. ꝙ i
tpͣ̃r dñsc ⁊ dr̃ abadon ꝙ ẽ suauitas. Uñ ħ adonis nis. ł ndis dict᷑
est amasiꝰ ueneris. admonitrũ. quarũdã tert̃ mixtã. Uñ fit ui¬
trũ. adamiani dictist̃ quidã hrtici. qr adei ĩmittẽtur nudita¬
tei unarnudi adorat᷑ ⁊ nudi ĩt se mares ⁊ femine ꝯueniuãt .i
adamas lapis ĩ siccabił ferio. ł alia matrĩa nͥ ircino sãguine
recẽti⁊ calito. ñ. n ũ quã calescit. Uñ ⁊ gͥca ĩ t̾pͣtatiõe n i domita¬

Expanded text:
DMANICULARI, furari et clepere. A 82 ADALTUATRIA, alte partes domus, quasi  Adonis -nis vel -nidis dictus est amasius Veneris. A 85 ADMONITRUM, quarundam rerum mixtura, unde fit vitrum. A 86 ADAMIANI dicti sunt quidam heretici quia Ade imitentur nuditatem, unde et nudi orant et nudi inter se mares et femine conveniunt. A 87 ADAMAS, lapis insecabilis ferro vel alia materia nisi hyrcino sanguine recenti et calido, nec unquam calescit, un
Abbreviated transcription (Latin):
se: pueri comati. delicati. amasii. a cobrices regłe. q̃ tnsu̾¬
se asserib ĩponũtur. acclassis. t unica abhumeris ñ ꝯsu¬
ta. Accipẽser. genꝰ piscis. Acera. offulla. furatõ panis. ace
arbor. ĩ par colorib. achareon uelũ mai. achatꝰ. naui
quis poruerit sẽꝑ eĩt gratiosus. sic̃ fuit eneas qͥ eũ porta¬

Expanded text:
SE, pueri comati, delicati amasii. A 60 ACOBRICES, regule que transverse asseribus imponuntur. A 61 ACCLASSIS, tunica ab humeris non consuta. A 62 ACCIPENSER, genus piscis. A 63 ACERA, offula, furatio panis. A 64 ACER, arbor impar coloribus. A 65 ACHATEON, velum maximum et iquis portaverit semper erit gratiosus, sicut Eneas, qui eum porta
Abbreviated transcription (Latin):
latinitas natͣalit̃ indiga. quadã doctoꝵ pigritia ñ mo¬
dicũ coartat᷑. Nec hoc tm̃ ut cenodoxie uitreã fragili¬
tatẽ lucri faciamꝰ adĩplere conabim̃. quãtũ ut oĩum
scĩe. litteraꝵ ĩ uigilãtiũ cõis in utilitas exflorescat. nec
cui uis descendat ĩ mẽtẽ. Nos in hoc oꝑe ꝑfectiõe ĩ sinu¬
atĩ pollicen. cũ nichil ĩ hũanis ĩuẽtis adumguẽ ĩueni
atur expolitũ. lic aliis de hac endẽ re tractãtib quadã
singłari ꝑfectiõe aud ĩ iuria uideri possumꝰ excellereri
Nam hic paruulus suauiꝰ lactabitur. hic adultꝰ ubiꝰ ci¬
babit᷑. hic ꝑfectꝰ asfluẽtiꝰ dilecrabit᷑. hic gignosophistei
ẽ qr dẽ. Siꝗs querat hui oꝑis ꝗs fuerit ĩstrum̃tũ. Rdẽ¬

Expanded text:
latinitas naturaliter indiga quadam doctorum pigritia non molatinitas naturaliter indiga quadam doctorum pigritia non modicum coartatur. Nec hoc tantum ut cenodoxie vitream fragilitatem lucri faciamus, adimplere conabimur, quantum ut omnium scientie litterarum invigilantium communis inde utilitas efflorescat; nec cuivis descendat in mentem, nos in hoc opere perfectionem insinuatim polliceri, cum nichil in humanis itibus quadam singulari perfectione haud iniuria videri possimus excellere. Nam hic parvulus suavius lactabitur, hic adultus uberius cibabitur, hic perfectus affluentius delectabitur, hic gignosophiste est quia Deus; si querat huius operis quis fuerit instrumentum, re
Abbreviated transcription (Latin):
rmediũ .s. comoditas. uͥt. scĩa. Nã indigẽtie molestiã como¬
Sõsibi totã nupssipse credentes. ⁊ siq̃n eã ĩ quadã ꝑte pos¬
side dit more tañ bestiaꝵ degentes. non modo tͥplicemr p̃dẽm
mnisena aliqua utute redimere ut sichestaꝵ artiũ exertiti¬
& ad pͥstine decusationis celticũ honorẽ aliquãtulũ ualeãt
in genii tarditatẽ. excitareinͨ madide memorie obliuia
corripere uł negligẽtiã redarguere. nͦ maledicta puni¬
res nͨ sordis ac uitia repellere: s potiꝰ ĩ uitioꝵ uolutabro
ficus omissis lacunã corporis ĩgu̾gitare nitũtur. quoꝵ
possedemꝰ. ꝙ nate bñficio nob̾ denegabatur ꝑ famã extẽdẽ
iaborauimꝰ ut uniu̾se carnis generalitas illã lic tenuem
una cũ corpore neutiꝗͣ dissolu̾et. Op̾ gͥ diuina faue̾te gr̃ã
cõpoñe statuimꝰ ĩ quo p̃ aliis uocabuloꝵ significationũ
distĩcticẽs diͣuationũ origines. ethimologiarũ assigna¬

Expanded text:
moditas, virtus et scientia. Nam indigentie molestiam commodo sibi totam nupsisse credentes, et si quandoque eam in quadam parte possideant, more tamen bestiarum degentes non modo predictam triplicem miseriam aliqua virtute non redimere ut sic honestarum artium exercitio ad pristine decusationis celticum honorem aliquantillum valeant ingenii tarditatem excitare, nec madide memorie oblivia corripere vel negligentiam redarguere, nec maledicta punire, nec sordes ac vitia repellere, sed potius in vitiorum volutabro ficiis omissis lacunam corporis ingurgitare nituntur; quorupossemus, quod nature beneficio nobis denegabatur per famam extendere laboravimus, ut universe carnis generalitas illam licet tenuem una cum corpore ne utiquam dissolveret. Opus igitur divina favente gratia componere statuimus, in quo pre aliis vocabulorum significationum distinctiones, derivationum origines, ethimologiarum assigna
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ aptus. Plaͣtis in amphit̾one.
u̾bero aut mitnto: aut ego te iam
ledam hoc cipione. Idẽ quoq plau¬
gentum tam paratũ filio scio eẽ.
qmͣme contuidi hoc cipione. a¬

Expanded text:
dum aptus, unde Plautus in Amphitrione ‘verbero aut mittito aut ego te iam ledam hoc scipione’. Idem in Agentum tam paratum filio scio esse, quam me contundi hoc scipione
Abbreviated transcription (Latin):
ẽum dixi ficus rides quasi bar¬
bara uerba. Et dici ficos ceci¬
liane ubes. Dicemꝰ ficus quas
scimus in arbore nasci. dicemꝰ
firus ceciliane tuos. Li cosus.¬

Expanded text:
um dixi ficus, rides quasi barbara verba Et dici ficos, Laetiliane, iubes. Dicemus ficus, quas scimus in arbore nasci, Dicemus ficos, Caeciliane, tuos. LXVI Erras
Abbreviated transcription (Latin):
tis modis. Est amerinum ma¬
lum. eo qd̃ amari sit saporis.
Est ⁊ malũ coctiellũ. eo qd̾
dulce sit ⁊ purum. quasi coc
lum orbiculatum. eo qd̃ sit p̃
cet̾is rotundum. Est ⁊ malũ pu¬

Expanded text:
tis modis: est enim malum amerinum, quia amari sit saporis; est et malum cocimellum, quia dulce sit et purum, quasi coctlum orbiculatum, quia pre ceteris sit rotundum; est et malum p
Abbreviated transcription (Latin):
sictant̃ pͥmis custodiis assistẽ¬
tes. dormientes occidunt. Huic
pebras mouere.⁊ ꝯponitur ad¬
nicitare .i. cum palpebs innuere.
sicut facimꝰ designando aliquid
cũ palpebris. Plantꝰ. alii admi¬
tat alii adncitat aliũ tenet.
aliũ amat. It a nitor uictitor. ta¬
ris. uł nictito. tas .i. ingilare. Et¬

Expanded text:
nictanter primis custodiis assistentes dormientes occidunt’; pebras movere; et componitur annicito -as, idest cum palpebris innuere sicut facimus designando aliquid cum palpebris; Plautus ‘alii annutat, alii annicitat, alium tenet, alium amat’. Item a nictor -aris nictito
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficas. sac̃fico. bñ u̾balia. ⁊ ħ sacri¬
um faciens. uñ mac̾bus de satur¬
nalib. Pontisex lune obseruabat
aspectum uisamq regi sacͥficulo

Expanded text:
acrium faciens, unde Macrobius De Saturnalibus ‘pontifex lune observabat aspectum visamque regi sacrificulo
Abbreviated transcription (Latin):
cus sciłi in terra defossus ubi
ad ludendum ⁊ scortandum
lularia. Censentu illũ hodie
pͥmum assuetũ ire in ganeũ.
ductum ẽẽ inganeum nunc¬

Expanded text:
cus in terra defossus ad quem ad ludendum et scortandum ularia ‘cense tu illum hodie primum assuetum in ganeum’, ductum esse in ganeum nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quod inbitumune crescit.
plautus ingurgulione. Quis
me interea eque fortunatꝰ.
si illa ad me bitet. Bilbo. bis
litudinem noui musti uel
noue ceruesie. quando sp¬
umescit in dolio. Unde ne

Expanded text:
quod in bitumine crescit, Plautus in Curculione ‘quis michi in terra eque fortunatus, si illa ad me bitet’. Item a biblitudinem novi musti vel nove cervisie quando spumescit in dolio; proprie
Abbreviated transcription (Latin):
uñ afframꝰ. Cum a me expectas
hic biblus. bli .i. iuncus quia
aquarum est bibulus. ⁊ aliqñ
dicitur pro libro. quia antiqui
tur. ⁊ ñ hic bibliotecarius.
ꝓ codice mutuato datur. bibli

Expanded text:
de Afranius ‘cum ad me expectas hic biblus -bli, iuncus, quia aquarum est bibulus, et aliquando dicitur pro libro quia antiqui tur, et inde hic bibliothecarius s quod pro codice mutuato datur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cabula. Dicit᷑ namq hec arna .i. agna.
adasa. sie. ouis uetula. ⁊ hec apica. ce.
o uellere. ⁊ hic agnilla. le. agnus recent̃

Expanded text:
cabula. Dicitur enim hec arna -ne, idest ovis vetula, et hec apica -ce, idest , et hic avilla -le, idest agnus recent
Abbreviated transcription (Latin):
nificentia ꝓpetuus agonizeta nomi¬
sus. bñ aũs̃ incõmentario suꝑ psalt̾iũ
⁊ certe inquit redoetis rõnem. quia
monachos agonisticos appelletis. It
ab ago hec angina. ne. foram̃ in quo
trutina se uertit. ⁊ hic agenator. ris.¬
qui rem suam agilit agit. ⁊ ħ agiõ¬

Expanded text:
nificentia perpetuus agonitheta nomisus, unde Augustinus in commento supra Psalterium ‘et certe’ inquit ‘reddetis rationem, quare monachos agonisticos appelletis!’. Item ab ago hec agina -e, idest foramen in quo trutina se vertit, et agina diqui rem suam agiliter agi
Abbreviated transcription (Latin):
tator accedit. uñ eniiiͦ. multa foro
pouens ageaq longa repletur.⁊ hic
pro rebus agendis offerebantur.
⁊ hec agenoria. rie dea agendi. cuiꝰ
festa agonalia uocant᷑. uñ macro¬
bius de saturnalib. Scias agona¬
lioꝵ reꝑtorem ẽẽ mumã ponpiliũ¬

Expanded text:
 accedit, unde Ennius ‘multa foro ponens ageaque longa repletur’; et hpro rebus agendis offerebantur, et hec Agenora -re, idest dea agendi, cuius festa Agonalia vocantur, unde Macrobius De Saturnalibus ‘scias Agonaliorum repertorem esse Numam Pompiliu
Abbreviated transcription (Latin):
ius. uñ ħ camera . re. unde
hic camerarius .rii. ⁊ hic camil¬
lus. li .i. puer ingenuus qui ca¬
meram soiet frequentare. ⁊ inde
hec camilla. le ꝓ puella ingenua.
tes in alio sensu.s. iuuenes sacer

Expanded text:
nde hec cameraria, et hic camillus -li, idest puer ingenuus qui cameram solet frequentare, hinc quoque hec camilla -le dicitur pro puella ingenua. tes in alio sensu, scilicet pr
Abbreviated transcription (Latin):
uł eorum inscribebant punctos.
qui erant heredandi. uł illoꝵ qͦti¬
ens expediedat auferebant: qui er¬
ant exheredandi.:

Expanded text:
et eorum inserebant punctos qui erant hereditandi vel eorum, quotiens expediebat, auferebant qui erant exhereditandi
Abbreviated transcription (Latin):
maxime petuntur. uł ab illis p̃cipu¬
e dert᷑: qui sub alioꝵ detinentur
gimus. Et p̃buerunt illis suppeti¬
as. hinc ⁊ aũs de ciuitate dĩ in uͦui
uide referunt deorum suppetias.¬

Expanded text:
illis petuntur vel illis precipue dantur qui sub aliorum detinentur gitur quod prebuerunt illis suppetias; hinc et Augustinus De civitate Dei in VIII es inde referunt deorum suppetias’
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. ti .i. sepulcrũ mortuoꝵ.¬
eo qd̾ ꝑ transeuntiũ mentes mo¬
neat ad hoc debere transire. Itẽ
a moneo hec moneta. eo quod mo
monete. qd̾ ⁊̃ hoc monensum

Expanded text:
mentum, idest sepulcrum mortuorum, quia pertranseuntium mentes moneat ad hoc debere transire, vel a moneo hec moneta -e, quia monmonete, quod etiam hoc monesum
Abbreviated transcription (Latin):
nem amenus. ua. num. hic enim¬
are in qͦdam libro. Amenum est
quod solum amorem p̃stet ⁊ ad
se amandum alliciat. Et illud
ne. nius. sune. ⁊ hec amenitas tis

Expanded text:
nem amenus -a -um, sic enim in quodam libro ait: ‘amenum est quod solum amorem prestat et ad se amandum alliciat’; vel dtera, unde hec amenitas -tis,
Abbreviated transcription (Latin):
nalum libroꝵ dicit. hec in archuĩ
triis de salmanasar consc̃pta sunt
Itẽ ab arceo. Hic artus. tui. uñ artu
prudentius in libro ymnoꝵ. Nodo¬
sa quos podagra distorquet ⁊ ar¬
thesis. uñ arteticus. ca. cum. ille
qui qmlib infirmitatẽ ht̃ ĩ ar¬
tub ex consueto. uł consue ut¬

Expanded text:
nalium libro ‘hec in arcivis tiriis de Salmanasar conscripta sunt’. Item ab arceo hic artus -tus -tuPrudentius in libro Ymnorum ‘nodosa quos podagra distorquet et artesis’, unde arteticus ille qui habet infirmitatem in artubus ex consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
neũt iñ uerb̃. ⁊ hic erratus
nea. neuin .i. errore plenus. ⁊ erra¬
bundus. da. dũ. ⁊ erraticus. ca. cũ.
⁊ hic ⁊ hec erratilis ⁊ hoc. le. omnes
i eodem sensu. ⁊ hic erro. nis. uagꝰ

Expanded text:
et hinc verbalia, et hic erratus -a -um, idest errore plenus, et errabundus -a -um et erraticus -a -um et hic et hec erratilis et hoc -le, omnia in eodem sensu; et hic erro -nis, idest vagus
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥbus cantꝰ temꝑatur. uł ut ma¬
rciano placet. cantes dicunt᷑
dee ornamẽtorum. uñ ille ait. Qͥp¬
pe ille cantes dicebant᷑. ⁊ qͥcqͥd ap¬
p̃hendant uenustabant. Cano

Expanded text:
in quibus cantus temperatur vel, ut Martiano placet, Cantes dicuntur dee ornamentorum, unde idem ait ‘quippe ille Cantes dicebantur et quicquid apprehendebant venustabant’; et a
Abbreviated transcription (Latin):
portat᷑. Iosephus de antiqͥtatum
historia in .uii. Ex quo salomon
equi fiant uiliores gallicis cant̃¬
iis. It a cano. ħ camena. ne. mu¬
na quasi canens amena ⁊ hec
canna. ne. rosel. iñ hoc cannetũ
ta cannabe fulto cena fit intnͣst¬
eo quod bene canat. ⁊ iñ hic cig¬

Expanded text:
portatur, unde Iosephus De antiquitatum historia in septimo ‘ex quo Salomon equi sunt viliores Gallicis canteriis’. Item a cano hec Camena idesa quasi canens amene, et hee cata cannabe fulto cena sit in transtquia bene canat, et hic cig
Abbreviated transcription (Latin):
ad celũ deferatur. Dr̃ quoq ge¬
neralit̃ ꝓ quolibet clamore.
unde Ieronimꝰ suꝑ ysaiã. Neqͣ¬
qmͣ inuindemiis letus iuinde¬
miator celeuma cantabit. ⁊ celibꝰ¬

Expanded text:
ad celum deferatur. Dicitur quoque generaliter pro quolibet clamore, unde Ieronimus super Isaiam ‘nequaquam vindemiis letus vindemiator celeuma cantabit’;
Abbreviated transcription (Latin):
unde hic inuoluulus .ii. que¬
dam besta que ut homines
decipiat faciliꝰ. inuoluit se in
Imitatus neqͣm bestiam in ri¬
oluulũ que in papiro impli¬

Expanded text:
i, quedam bestia que, ut homines facilius decipiat, involvit se in imitatus nequam bestiam involvolumque in papyro impli
Abbreviated transcription (Latin):
capilloꝵ. Prudentius in syco¬
machia. Erinib extractos auge¬
torum centũ dictata fuisse ꝓ ni¬
chilo pendas. ⁊ ħ cirris. ris .i. q̃dã

Expanded text:
ere, unde Prudentius in Sicomachia ‘crinibus extructos augetorum centum dictata fuisse pro nichilo pendas’, et hec cirris -ris quedam
Abbreviated transcription (Latin):
libro ymnoꝵ. amasionũ in qͥd
conp̾munt᷑ fraudib. Iñ hic ama
sucłus .l. Item ab amo amicꝰ
ca. cum. quasi amoris custos.
it in nouo libro. Quasi possent

Expanded text:
libro Ymnorum‘amasionum’ inquit ‘comprimuntur fraudibus’, et inde hic amaum. Item ab amo hic amicus -ci, quasi amoris custos, it in IX libro‘quasi possint
Abbreviated transcription (Latin):
ticus. ca. cum. ⁊ hic ⁊ hec aquati
uñ plaritꝰ. Tate isti sellam ubi
sedeat. assideat.⁊ aqualim cum a
Itẽ ab aqua hic aquarius .rii. ꝓ¬
li. socius m̾etricis qui crebro defeit
hoc aqualiũ lii. sũma pars capͣis.
suscipit aquam depluentẽ qmͣ
totum corpus. Itẽ ab aqua ꝑ ꝯp̃.

Expanded text:
ticus -a -um, et hic et hec aquatilunde Plautus ‘date isti sellam ut sedeat et aqualim cum aqItem ab aqua hic aquarius -rii, e-li serviens meretricis, qui cum broco defert hoc aqualium -lii summa pars capitis, suscipit aquam defluentem quam totum corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
bore nasci. dicemꝰ ficus quas
scimus in arbore nasci. dicemꝰ
sicus ceciliane tuos. Et qñ est
sa. sum .i. illa infirmitate ple¬
culnea .i. parua ficus. ⁊ hoc ficu¬
lnetum. ti u locus ubi multe¬

Expanded text:
bes; dicemus ficus quas scimus in arbore nasci, dicemus ficos Ceciliane tuos’. Et -a -um, tali infirmitate pleculnea -e, parva ficus; hinc hoc ficulnetum -ti, idest locus ubi ficulne
Abbreviated transcription (Latin):
praue case totum hominẽ tegite.
It a cado. ħ casana. ne .i. acus. qua
mulier scalpit caput. eo qd̃ cad̾e
faciat inmunda. ⁊ caducus. ca. cũ.
⁊ cadabundus. da. dũ .i. crebro ca¬

Expanded text:
parve case totum hominem tegit. Item a cado hec casona -e, idest acus qua mulier scalpit caput, eo quod cadere faciat immunda, et caducus -a -um, et cadabundus -a -um, idest crebo ca
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ lac quod cito coagłatur. ⁊ ħͥ
nis qui post meridrẽ uł post pͥs¬
mam laborantib datur. Iuue
nał. ẜomedunt colifia pauce.
cliens. tis. uñ hic clientulus.li.
telam. ⁊ dr̃ cliens quasi colens¬

Expanded text:
um, quod cito coagulatur; et hic nis qui post meridiem vel post primam laborantibus datur, venalis ‘comedunt colimphia pauce’. cliens -tis; unde hic clientulus -li telam’. Et dicitur cliens quasi colens
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hic ⁊ hec ⁊ hoc. currax. cis .i. uelox
⁊ cursu potens. Iosepħꝰ. de antiqmĩtũ
historia. in .ui. Qui tam̃ in camelis
currascib ascendentes: euadere uix
potueriuit. ⁊ iñ curriculus. la. lũ. au¬
rum. bri. quasi currifrugũ. eo quos
ꝑ illud decurrat frum̃tum ⁊ hoc crũ.¬

Expanded text:
 hic et hec et hoc currax -cis, idest velox et cursu potens; unde Iosephus De antiquitatum historia in sexto ‘qui tamen in camelis curracibus ascendentes evadere vix potuerunt’; et inde curraculus -a -um, rum -bri, quasi currifrugum, quia per illud decurrat frumentum; unde hoc cr
Abbreviated transcription (Latin):
notandũ qd̃ antiqͥ dicebant lu¬
bet ⁊ lubesco ꝓlibet ⁊ libesco.
uñ ⁊ nos utimur ꝯposito eius
allubesco .i. obedire uł a̾sentire.
uñ m arcianus. cum stilbon¬
te incendens conubioꝵ copu¬
lis allubescit. ⁊ iñ ħ allubescẽ

Expanded text:
notandum quod antiqui dicebant lubet et lubesco pro libet et libesco, unde et nos utimur composito allubet et allubesco, idest obedire vel consentire; unde Martianus Capella ‘cum Stilbonte incedens connubiorum copulis allubescebat’; et inde hec allubesce
Abbreviated transcription (Latin):
succisiia. uorum. frusta illa que su¬
tor abscindit de mat̾ia. eo quod de
solea subtus scuidunt᷑. ⁊ hoc ancile¬
aueile uocant quod ab om̃i parte
rotundum. Quamq notes ocłis

Expanded text:
succisiva -vorum frusta illa que sutor abscidit de materia, quia de solea subtus absciduntur. Cedo acancile vocant, quod ab omni parte recisum: quaque notes oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
tilianus. Menbratim inquit cesumq
ritur cĩcinnus. ⁊ iñ cĩmciaculus.
la. lũ .i. capillatus. quasi magnos cĩ
mistratulos ꝑegrina unguenta olen¬
cincius dr̃ pro panno ueteri ⁊

Expanded text:
tilianus ‘membratim -inquit- cesimque re cincinnus’, et inde cincinnatulus -a -um idest capillatus, quasi magnos cincmistratulos et peregrina unguenta olencincinnus dicitur pann
Abbreviated transcription (Latin):
cito aret. uñ arundineus. nea.
neum.⁊ hoc arundinetum. ti
locus ubi arundines crescunt.
uñ in libro sap̃ie de iustis. Tanqͣ

Expanded text:
itur, unde arundineus -a -um, et hoc arundinetum -ti locus ubi arundines crescunt, unde in libro Sapientie de iustis:
Abbreviated transcription (Latin):
larium .rii. omne genus se
cinde mense sicut sunt po¬
ma ⁊ nuces. que ext̾mius affe¬
nalilus. Adhuc dicentesimo
secunde mense allata sunt
bellaria. hinc etiam uarro
ait. Bellaria ea maxime sũt
mellita. que mellita non st̃
bene adu̾b. Iñ begninus. be

Expanded text:
larium -rii, idest omne genus cibi secunde mense sicut sunt poma et nuces que extremius affernalibus ‘adhuc dicente Furio secunde mense ablata sunt bellaria’. Hinc etiam Varro ait ‘bellaria ea maxime sunt mellita, que mellita non sunt’. bene adverbium, unde benignus -a
Abbreviated transcription (Latin):
duorum bellum. Iñ hic duella¬
tor. ille qui duellum ꝑegit. Uñ
plautꝰ incapt̾is. Domi belliq
duellatores optimi. ⁊ hic duelli
hic rebellio. nis. ⁊ hoc rebelli¬
macrob de saturnalib. dixitq¬
hannibal ꝯdudens ignauiam
imbelliamq militum p̃ciose
armatorum. credo inquit eos
posse subuigare idmanos et¬

Expanded text:
duorum bellum; unde hic duellator -ris idest qui duellum peregit, unde Plautus in Captivis ‘domi bellique duellatores optumi’, et hic duelliohec rebellis Macrobius De Saturnalibus ‘Hanibal considerans ignaviam imbelliamque militum pretiose armatorum credo, inquit, eos posse subiugare Romanos et
Abbreviated transcription (Latin):
oliuetum. ⁊ hoc oliuarium ambo¬
ꝓ loco ubi oliue crescunt. ⁊ hic ⁊
nens. Prudentius in libro ymnorũ
totis mecdullis oliuale poculum. O¬
lua ꝯponitur. olifea:

Expanded text:
etum et hoc olivarium, locus ubi olive crescunt, et hic et nens; Prudentius in libro Ymnorum ‘totis medullis olivare poculum’. Oliva componitur oli
Abbreviated transcription (Latin):
ea pars que uicior ẽ aquis.¬
eo quod aquis suꝑ incumbat.
forinauis. latera concaua. uł
amplustre dicit᷑ gub̃naculum.
antenne. corde ille que ante ã
lia nauiũ. forus foram̃ illud ꝑ
quod remus emittitur. Malus.
chesiũ: sũmitas mali. inqua
corde currunt. Lucanus. atq u¬
tinam summi. curuet carche¬
sia mali. Cheruchus. illud qd̾
adinstar uexilli malo suꝑpo¬
nit᷑ ⁊ scd̃m uentũ mouetur.

Expanded text:
 pars que vicinior est aquis quia aquis super incumbat; forinavia, latera concava; omnaplustre, gubernaculum; antemne, corde ille que ante amnlia navium; forus, foramen illud per quod remus emittitur; malus, chesium, summitas mali in qua corde concurrunt, Lucanus ‘atque utinam summi currus carchesia mali’; cherucus, illud quod ad instar vexilli malo supponitur et secundum ventum movetur.