comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suliud argentimodo cielatur Tinguntur enĩ multis modis ita ut ucintos. saphirosq & iurides
uteturs & onices uel aliarum gemmarũ colores neq est alia speculis iptior materiã ud pictura
lu com moditior IMaximus tamen honor in candido uitro preximo q in crist alli similitudine
unde & ad potandũ argenti metalla e auri reppulit Uitrum olimfiebat & initala et ꝑgallias¬
p in hispani aharena alba mollissima pila molaq terebatur : ut in de miscebatur tribus partibus
pondere uel mnepsaer acliquata inalias sorues uis funde bat n que pui suo fibioar inonant

Expanded text:
aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut hyacinthos, sapphirosque, et virides aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut hyacinthos, sapphirosque, et virides imitetur et onyches, vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia, vel picturae accommodatior. 4. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque 285 in crystalli similitudine. Unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia; et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus nitri pondere, vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabat
Abbreviated transcription (Latin):
lis quicquid in tripsecus continetur absconditur In uitro quilibet liquor uel species qualis est in¬
terius st alis exterius declaratur & quodam modo clausus patet ICuius origo haec fuit in parte siriae
uefoenicis uocatur finitima iudeae sc̃ircara dicem montis carmeli palus estsexqua pascitur belusa
quinꝗ miliũ pas suum spatio inmarefluens iuxtaptolomaidẽ cuius harenae decurrente fluctu sordibus
luunturs hic fama est pulsa paue mercatorũ nutricum eam sparsim ꝑlitus epulas pararent INec es
pro attollendis uasis lapides glebas pitrinautae subdiderunt  quibus accensis permixta harenalito
ris translucens nõuiliquoris fluxisseriuos & hanc fuis se originẽ uitri¶Mox ut est ingeniosaso¬
rtia non fuit contenta solo nuitro ssed &s alids mixturis hanc artem studut le uibus enim aridisq
ugnis conquiritur sidiecto cipro acuitro continusq fornacibus ut aes liquatur Massa quce fiunt
ostea exmassis rursusq funditur in officinis & aliud flatu figuratur. es aliudiorni teritur

Expanded text:
allis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; qris, tralucentes novi liquoris fluxisse rivos, et hanc fuisse originem vitri. mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit lignis coquitur, adjecto cyprio ac nitro, continuisque fornacibus, ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur,
Abbreviated transcription (Latin):
onderis causa .T Argenti purgamenta lit argiros quã nos spuma appellamus s fit enin

Expanded text:
ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim
Abbreviated transcription (Latin):
Agentum uiuum dictum quod excedatmaterias in quibus inicitur Fhoc & liqui du
quia perturrit inuenitur specialiter in met allis siue inargentariis fornacibus gut tarũ
soncretione tectis in hȩrens TSaepe etiam & instercore uecustis simo cloa carum uel puteoꝵ
mossit etiam & exininio imposito conculȩ ferreae patenatestea superposita cumcircun¬
lito uasculo circumdantur carbosies sicque argentũ uiuum &mineo distillat łSĩne hoc nec
rgentu nec aes in aurari poteststantȩ autem uirtutis est utsi super sextarium argentiui ui ci¬
tenariũ saxuꝰ super ponas oneristatim resistat ¶S inũero auri scripulum leuitatem eius rap
nu recipit sex quo intelligitur non pondus sed natura eẽ cuicedit seruatur autem
melius inuasculis uitreis nam ceteras materias proferat. Is otiu autem datum Inter ficit

Expanded text:
Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit
Abbreviated transcription (Latin):
os imaginibus nocauiqđ & titulo nominis sui praescripsit olles dicuntur a sacculo quocon¬
duntur a continente id quod continetur appellatum Nn nomis matestria quȩruntur mecallũ
gura & pondus siex his aliquid defuerit nomismanonerit Vria autem sunt genera arger
& iuri atq aeris signatum factum infectum s signatum quod innum mis estsfactũ quod inua
mecalla itauenerunt. Dũm enim quocũq casuardentes siluȩ exc̃oquerent terrã quaecale¬
factis uenis fudit riuos cuiuscũq instructurȩ siueigit᷑ aes illud fuerit siue auruĩ cum in loca¬
terrae depressiora decurrer& sumpsit figurã inquã illud uel profluens ruius uel excipi¬
ens lacuna formauerat quarũ rerum splendore capti homines cum ligatas actollerent
as uiderunt inea terrae uestigia figurata inde ex cogitauerunt lique factas adom
Rgentum non longe agreca appellatione distat  hoc enim illi argiron uocant : Cũ
minrum inmodum illud ut dum candidũ sit in pressum corpori lineas nigras reddit.

Expanded text:
os imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud, vel profluens rivus, vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines, cum ligatas attollerent massas, viderunt in eis terrae vestigia figurata, hincque excogitaverunt liquefactas ad omnto. 1. Argentum non longe a Graeca appellatione distat. Hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud inest, ut, dum candidum sit, impressum corpori lineas nigras reddat. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
tum nmge repositis dicuidlatim auri qł iunc tusonat repositilaur u suts
nomen h ab& auro ¶Tribut a uero eoquod antea protribubus singulis exigelunturs sicutinunc
persigula territorias sic̃ autem intrespartes diuisum fuisseromanorum populũ constat̃
hiqui prae erant in singulis partibus tribuni dicerentur sunde etiam sumptus quos a¬
bant populi tributa nominauerunt ¶Cectigalia sunt a uehendo dicta¶Stipendium asti¬
pependenda nominatum santiqui enim appendere pecuniam solitierant magis quam ad nu¬
merare ¶Mon eta appellata est qui a mon& nequa fraus inmecallo uel in pondere fiat No¬
misma est solidus aureus suel argenteus siue aereus qui ideo nomis madicitur qui ꝗ nominibus

Expanded text:
 repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
nigrũ Eanidido cingits iũporũ oculos ex primi& Mecopites papiuer ex primit Sunt & quaed ĩ gr̃mȩ¬
gtobtalmos caprino oculo similis Locoptalmus quattuor colorum ex rutilos singiunea Iinmedo
quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur ¶Liparea sufita omnes bestias euocire traidunt
An amcitida iñ id romantia daemonum imagines euocire diciur Scino citidae umbras In ferq
euocatis tepere auon& Celonitis oculus indicie testudinis uarius espurpureusshunc magi imposi¬

Expanded text:
nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inposi
Abbreviated transcription (Latin):
Pontica est genima quaedã liuore perlucida habens stellas rubcas interdum &l aurtasicunt perea
ibditus fuerit ffutura eum p̃cinere dicunts sed el corallius tem pestate & grindim resstereferi¬
interrogare daemones & fugare In quibusdam gemimarũ goueribus uera a failsis discerere magnadissicultas
est squippe cũ inuentũ sit exuero genere alterius in alia falsa transducere Iut sdo pices quas ternis gluti
N im & plapide pretiosissimo smaragdosquidã uitrũ arte inficiunt & fallit oculos subdole quaedã falsa

Expanded text:
Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam bditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere ferinterrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis gluti pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa
Abbreviated transcription (Latin):
um opitu larifertur sicre dimuss Dic ta autẽ ceraunia qmn alibi non inuenitursquam in loco fuln¬
cadestis in proximos parietes imitatur Astrionexindia est cristallo propinqua incuius centro stella
cristallinissex angulata dicta exargumento iris : Nam subtecto percussa sole ecies & colores aro¬
lucet fulgore lunȩ plenȩ sum sit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regit ¶Elec¬
tria quasi electoria inuentriculis enim gallina ꝗss inueniturs cristallinum speciae quagni tudine
fabȩ hac incertaminibus inuictos fieri magiuolunt sicredimus ¶ Enydros ab aqua uocata ex un¬
dat enim aquam slta ut clausum in eaputes fontaneam scaturiginem ¶ Dniniuin ardentium gem¬
marum principatum carbunculus habet ¶Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbocu
eius duo decim sed praes tantiores quiuidentur fulgere &uelut ignem effundere ¶ Carbululus gre
ulgor nec nocte uincitur.¶Luc & enim intenebris adeo ut flaminas ut oculos uibre genera

Expanded text:
um opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulcaelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stellacrystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arlucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturriginem. De ignitis . Omnium ardentium gemmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fuulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera
Abbreviated transcription (Latin):
regione cuius color ad calcedonium uadit sed rarus Dra contites excerebro draconis eruit᷑¬
plenȩ s Omnia autem genera sculfurȩ resistunt Alaban dinadicta abalabanda asiae
amputantd Aud acesenum iura explorant draconum specus spargunt sibi gramina medicata
enisiuiuenti abscissa fuerit non ingemes cit. IVnde & eammagi dormientibus dra conibus
hitł sunt autem candore trans lucido usu tarũ orientis reges praecipue gloantur CCrisso
ncitandum draconum soporem atq: ita somnosorpitis capita de secant & gemmas detra
panus aet hno picisesisquiemn lapidem luiece late& prodit obiscuritas pn oetee nim igneus est ditdure

Expanded text:
regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis eruitplenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiaeamputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicatanisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibust. Sunt autem candore translucido. Usu earum Orientis reges praecipue gloriantur. 8. Chrysoncitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detraasus Aethiopicus est, quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aur
Abbreviated transcription (Latin):
apri uolutentur CVligo sordes limisuel aquar sunt ¶Sabulum leuissimũ terraegenus AArgilla ab
argis uocata sapud quos primum exeuasa confecta sunt ¶Treta ab insula creta subi melio
creta Cimolia candida est lacimea italiae insula dictasquarũ altera uestimentorũ prac¬
sos colores emollit set contristatos sulphure quodamnitort exhilarat¶Altera geminis n¬
torem pracstats Creta argentaria set ipsa candida appellata s ẽo quodnitorem argento reddat.
Terrasamia a samo insula dicta glutinosa et candidas et linguȩ linis medicamentis set̃ uasculis

Expanded text:
apri volutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta Cimolia candida est, a Cimea Italiae insula dicta; quarum altera vestimentorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida, appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida et linguae lenis, medicamentis et vasculis
Abbreviated transcription (Latin):
pellamus scilicet quod res mente conceptas prolatis sermo nihus interp̃tetur ꝑcata frasin. el apofirsin ic¬
ruermeniis supradictus philosophus deseptẽ speciebus tractat  Hoc est de nomine de uerbo deon
tori qua. ad ealtero dicupatur potat. ut cogitit. disputat Oratio est uox significatiua cuius partium
aliquid sep aratũ significati uũ est ut socrates disputat Enuntiatiua oratio est uox significatiua deð quod
est aliquid uel non est ut socrates est socrates non est s Adfirmatio est enuntiatio alicuus dealiquo utsoco
esti suegatio est alicuius ab aliquo ut soerates nonestꝰ Contradictio est ad firmationis & negationis ap
ut socrates disputat. socrates non disputat PPeriermeniarũ ratio haec est quod exhis interp̃tamentis sillo¬
iifuint. Vnde & analectica ꝑ tractantur UII EDESILO GISIS DIALECTICI

Expanded text:
appellamus, scilicet quod res mente conceptas, claris sermonibus interpretetur, per catafrasin et apostasin,appellamus, scilicet quod res mente conceptas, claris sermonibus interpretetur, per catafrasin et apostasin,Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de eorum, quae de altero dicuntur, notat, ut cogitat, disputat. Oratio est vox significativa, cuius partium aliquid separatum significativum est, ut Socrates disputat. Enuntiativa oratio est vox significativa de eo quod est aliquid vel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Adfirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est. Negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est adfirmationis et negationis oppositio, so conpetens explanatio reperitur. Utilitas Perihermeniarum haec est, quod ex his interpretamentis syllogismi fiunt. Unde et analytica pertractantur. De syllogismis dialecticis .
Abbreviated transcription (Latin):
quidsit homo possit agnoscere nisi aliquẽ hominẽ sibi ponat ante oculos quasi subiectũ nomini
hocopus aristotelis intelligendum est quando sici dictũ quicquid homoloquitur int̃deen
isti praedicamenta habetur : Proficiet autẽ etiã ad libros intelligendos qui siue rechoribus siue
dalaticis applicantur UI. ED E PERI ER MENIIS
Dequitur dehinc liber periermenias subtilissimus nimis & peruarus formas iterationesq
ciutissimus dequo dicitur aristotiles quando periermenias scriptitalut calamũ inmente tingebat
ficatur sermone Put ꝑ nameꝵ significatur Nut ꝓuerlnĩ quaeduae purtes ortionis in t̃ p̃tantur totũ quie¬
udunceperit mens adloqueudũ Omnis enĩ el ocutio concepte rei mentis interpres est hancaristot
ui inrerũ exp̃ssione & faciendis fermonibus peritissimus Perermenũ nominat quã int̃p̃tationẽ nos

Expanded text:
quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem ista praedicamenta habentur. Proficiet etiam ad libros intellegendos, qui sive Rhetoribus sive Dialecticis adplicantur. § 27 De perihermeniis. Sequitur dehinc liber Perihermenias subtilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles, quando Perihermenias scriptitabat, calamum in mente tinguebaficatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum, que due partes orationis interpretantur totum quicquid concepit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio concepte rei, mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, perihermeniam nominat: quam interpretationem nos
Abbreviated transcription (Latin):
ad scips subsistit Corpus enĩ subsistit &ideo substantia est Illa uero accidentia quae in subsis¬
teat que sub iecto substantiae non sunt qui a non subsistunt sed mutantur sicut color el forma
Di subiecto autẽ & insubiecto quasi deipso & in ipso. Ubi enĩ dicitur desubiccto substantia
quasidicatur desubstantia : Vbi autẽ dicitur in subi ecto accidentia sunt id est quaȩ accidunt in
sibstintia ut quantitas qualitas ł figura. Desubiecto igitir gepera & species In subiecto acculen¬
tu sunt sexhis nouem accidentibus tria. intrausi ĩ sunt s qua ntitas & qualitas & situs haec sineusia
esse non possunt Extrausiã uero sunt locus tempuss & habitus  ntra & extrausiã relatio facere
&dpati. Appellatas autẽ cathegorias constit quia nonpossunt pisi ex subiectis agnosci¶ Quis en

Expanded text:
ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistenad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
supergressi uisibilia dediuinis iliquid ex cuelestibus contemplamur eaque mente solũ modos
discunitur quia nuhil generutur inuita sedunũ quodq hisusibus deputatur in quibus a creatore definitue itellec
usi forte cũ uoluntaedi aliquod miraculũ prouenuire moꝵ stritur¶ Diumm disdicitur qu ipilo uit
ineffibilem naturã di aut spiritales creaturas exaliqua parte pro fundissima quali tecte disserimus dõcr
uius species sunt .iIii. Arithmetica geo metricumusica astronomi rithmetica dsciplina
quaptitatis numerabilis secundũ se eo metrica disciplini est magnitudinis im molilis & forma¬
rũ Musica est disciplina quaedenumerisloquitr qui ad iliquid sunt his qui in aenuunturbscas
Astromia est disciplina quae cursus caclestium siderũ quae figuris contẽ platur omnes ei habitu¬
dinesstellarũ circaise & circiterrã indigibili ritione percurritꝰ Porroietiualis dicitur quae res
ositis operitionibus suis explicit ciuus pirtes sunt iii : Moralis dispensitiua e cu lis Mcra

Expanded text:
supergressi uisibilia de diuinis aliquid et caelestibus contemplamur, eaque mente solummodo codiscutitur, qua nihil generatur inuita, sed unumquodque his usibus deputatur, inisi forte cum voluntate Dei aliquod miraculum provenire monstratur. Divinalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. DoctrCuius species sunt quattuor: Arithmetica, Geometrica, Musica, Astronomia. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid sunt his qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderumque figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. 16. Porro actualis dicitpropositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis
Abbreviated transcription (Latin):
est spiritus qualis est in fantium uel mulierum uel egro tantium sicut inneruis quaeeniꝰ
tilis simȩ corde sunt suptiles ac tenuessono semittunt ¶ Pingues sunđ uoces quando
spiritus multus simul egreditur sicut uirorũ Acuta uox est tenius alta sicut icordis
uidenius ¶ Duro uax est quae uiolenter emit tit sonum sicut tonuitruum sicut incudis
sorius quotiens irdurđm malleis ꝑcutitur ferrum NAsperi uox est raa & quat
disꝑgitur ꝑminutos & indis similes pulsus I Caeca uox est quae cum oax emis sa fu¬
erit contices cit at que suffocata pequa qua logius ꝓducitur sicut in fic tili bus:
Qm̃ nolata est uox mollis at queflexibilis & uinno lata dicta aumnno hoc est cincinno mollit
flexosserfecta autem uoxest alta suauis & clara alta ut sublimi sufficiat. Claraut au

Expanded text:
est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium, sicut in nervis. Quae enim est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium, sicut in nervis. Quae enim subtilissimae chordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. 12. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox est tenuis, et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quoties in durum malleus percutitur ferrum. 13. Aspera vox est rauca, et quae dispergitur per minutos et in dissimiles pulsus. Caeca vox est quae mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnola vox, est mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. 14. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara. Alta, ut in sublimi sufficiat; clara, ut au
Abbreviated transcription (Latin):
abea dissonuerit sensum auditus offendat¶ Ciu contraria est dia fonia di sma¬
id est uoces discrepantes uel dissonȩ ¶ Euphonia est suauitas uocis Ihaec & mȩ cupii¬
los a suauitate & melledicta. Dĩastema est uocis spatium ex duobus uel plu¬
ribus sonis aptatum ¶Diesis est spatia quȩdam & deductiones modulandi
tque uergendi deuno in altero sono. VTonus est acuta enuntiatio uocis
est enim armoniae differentia & quantitas qua e hiuocis accentu ł tenore con
flexio uocis nam sonus directus est I Precedit autem sonus cantumarsis est ame¬
uocis eleuatio hoc est initium hesis uocis positio hoc est fims I Suaues uocessunt & pc¬
sup tiles & spis sȩclarȩ atque acutȩ IPrespicuȩ uocessuNT quȩ longius protrabuntur Ita
ominẽ impleant continuo locum sicut clangor tubarum Suptiles uoces sunt quibus no

Expanded text:
ab ea dissonuerit sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, ab ea dissonuerit sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, id est voces discrepantes, vel dissonae. 4. Euphonia est suavitas vocis. Haec et melos a suavitate, et melle dicta. 5. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. 6. Diesis est spatia quaedam, et deductiones modulandi, atque vergendi de uno in alterum sonum. 7. Tonus est acuta enuntiatio vocis; est enim harmoniae differentia, et quantitas, quae in vocis accentu vel tenore co est inflexio vocis, nam sonus directus est, praecedit autem sonus cantum. 9. Arsis est vocis elevatio, id est initium. Thesis vocis positio, hoc est finis. 10. Suaves voces sunt subtiles, et spissae, clarae, atque acutae. Perspicuae voces sunt quae longius protrahuntur, ita ut omnem impleant continuum locum, sicut clangor tubarum. 11. Subtiles voces sunt quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
rima diuis iomusicȩ quae armoni cadicitur id est modulatio uocis pertinet
ad comoedos tragõ edos uelchoros uel adomnes qui uoce propria canunt hac
Iex animo & corpore motum facit & ex motusonũ ex quo colligitur musica quaeln
homine uox appellatur ¶ Uox est aer spiritu uerberatis unde & uerba sunt nu¬
cupata. Proprie aute uox hominũ est sseu inrationabilium animantium Namin
aliis abusiue non proprie sonitum uocem uocari ut uoxtubȩ infremuit fractasq
ad litora uoces. INam proprium est ut litor ei sonant scopuli & at tuba ter ribile
sonitum ꝓcul aere canoro ¶Arin onicaest modulatio uocis & concordantia
plurimorum sonorũ uelcoaptatio ¶ Simphonia est modulatioms tempera¬
mentum ex graui & acuto cocordantibus sonis siue inuoce siue in flati siue ln
ul super hanc quippeuoces acutiores grauiores ꝙ concordant sita ut quisq

Expanded text:
rima divisio musice que harmonica dicitur, id est modulatio vocis, pertinet rima divisio musice que harmonica dicitur, id est modulatio vocis, pertinet ad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colhomine vox appellatur. 2. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem vox hominum est, seu irrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur, ut: Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terribilem sonitum procul aere canoro. Harmonia est modulatio vocis, et concordantia plurimorum sonorum, vel coaptatio. 3. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝓbatur esse societatum. IIIIIDE TRIBUS PARTIBUSMUSICAE
usicae partes sunt .iii. Id est armonica rithinica mecrica armonica est
quȩ decernit in sonis acutum & grauem ¶ Rithiica est quȩ requirit incursionen
irum ut rum bene sonus aut male cohereat ¶ Metrica est quae mensuram diuer¬
sorum me trorum probabili ratione cognoscit ut uerbi gratia heroicon iambicon
egi acon&cetera. UDE TRIFORMI MUSICAI DIUISIONE
domnem autem sonum quimateriis cantilenarior est triformã : constat essena¬
Aturam a prima est armonica quȩ ex uocum cantibus constat .¶ Secunda or¬
ganica quȩ ex flatucon sistit s Tertia rithinica quȩ pulsu digito rũ puneros rei¬
.pit̃
Nam aut uoce edtur sonus sicut per fauces. Aut flatu sicut pertubam utibiam aut pul¬
sus sicut ꝑ citharam aut ꝑ quodlibet aliud qđ ꝑcutiendo canorũ est. UI. ¶DE PRI

Expanded text:
tibus probatur esse sociatum. § 18 De tribus partibus Musicae. tibus probatur esse sociatum. § 18 De tribus partibus Musicae. Musicae partes sunt tres, id est, harmonica, rhythmica, metrica. Harmonica est, quae decernit in sonis acutum et gravem. Rhythmica est, quae requirit incursionem verborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est, quae mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut verbi gratia heroicon, iambicon, elegiacon, et cetera. § 19 De triformi Musicae divisione. Ad omnem autem sonum, quae materies cantilenarum est, triformem constat esse naturam. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat. Secunda organica, quae ex flatu consistit. Tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces, aut flatu, sicut per tubam vel tibiam, aut pulsu, sicut per citharam, aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum est. § 20 De prim
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ sine musica nulla disciplina potest esseper fectã Niinlenim sine illa sn
&ipsemundus quadam armonia sonorum fertur esse compositus & caelum ipsũ
ub armoniaȩ modulatione reuolui. Imusicamouec affectꝰ ꝓ uocat in diuersu
habitum sensus Iir preliis quoq: tubȩ concentus pugnantes accendit: & quanto ue¬
hementior fuerit langor. ITanto fit ad certamen animus fortior. siquidem & re¬
miges cantu hortatus ad tolerandos quoq: labores musica animum mulcet. &
singuloruoperum fatigationem modũ latio uocissolatur ¶ Excitatosq animos¬
ica sedat sicut de dauid laegitur quia spiritu inmundo sale m arte modula¬
tionis eripuit Ipsas quoq bestias nec non & serpentes uolucres atq delphinos
lauditum suȩ modulationis musicaꝑuocat : Sed & quic quid loquimur uel
trinsecus uentirum pulsibus commouemus permusi cosrithmos armoniȩ uirtu¬

Expanded text:
t musica. 1. Itaque sine musica nulla disciplina potest esse perfecta, nihil enim est sine illa. Nam t musica. 1. Itaque sine musica nulla disciplina potest esse perfecta, nihil enim est sine illa. Nam et ipse mundus quadam harmonia sonorum fertur esse compositus, et coelum ipsum sub harmoniae modulatione revolvitur. Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus. 2. In praeliis quoque tubae concentus pugnantes accendit; et quanto vehementior fuerit clangor, miges cantus hortatur, ad tolerandos quoque labores musica animum mulcet et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur. Excitatos quoque animos musica sedat, sicut de David legitur, qui ab ipso spiritu immundo Saulem arte modulationis eripuit. Ipsas quoque bestias, necnon et serpentes, volucres et delphinos, ad auditum sue modulaintrinsecus venarum pulsibus commovemur, per musicos rhythmos harmoniae virtu
Abbreviated transcription (Latin):
AΠOTΟCΑCΟΝ idest aquȩrendo quelper eas sicut antiqui ueluerunt
carnimum & uocis modulatio quȩ reretur quarum sonus quia sensibilis resest &rur
fuit in prae teritum tempus in primiturq memoriae. Indea poetisiouis & memoriae
filias musas esse confictum est nisi enim memoria ab homine teneatur soniper eunt
uascribinon possunt. I CDE IN UENTOBABOS EIUS Itẽ diluuium¬
oyses dicit repertorem musica artis fuisse tubal. qui fuit destyrpe cam an:
sonitũ : &cordarum extensione percussa. salii linũ thebeu & tetum & anphion
arte musica primos claruisse ferunt .: Post quos uilatim directa est prȩ¬
cipue haec disciplina & aucta multis multis modis : eratque tamturpe musicam
uescire quam litteras ¶Interponebat᷑ autem non modo sacris Tomnibus solle¬
nibus. Omnibusq: letis uel tristioribus rebus. ut enimin ueneratione diuina
hymni ita innuptiis ymenei & in funeribus treni & lamenta adtibi as cane¬
bantur. In conuiuiis uero lira uel cithara circum ferebatur & accubantibus sin¬

Expanded text:
 sunt apo tu muson, id est a querendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio querefluit in praeteritum tempus, inprimiturque mfilias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scribi non possunt. CAPUT XVI. De inventoribus ejus. 1. Moyses dicit repertorem musicae artis fuisse Jubal, qui fuit de stirpe Cain ansonitu, et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum, et Zethum, et Amphiona in arte musica primos claruisse ferunt. 2. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina, et aucta multis modis; 133 eratque tam turpe musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus solemnibus, omnibusque laetis, vel tristioribus rebus. 3. Ut enim in veneratione divina hymni, ita in nuptiis hymenaei, et in funeribus threni, et lamenta ad tibias canebantur. In conviviis vero lyra, vel cithara circumferebatur, et accubantibus sin
Abbreviated transcription (Latin):
una terris uicinior est quam sol unde breuiore orbe celerius peragit cursum suu
Eclipsis solis est quotiens luna trigesimna adicondem lineam qua sol uehitur per uenit e¬
que sȩ obiciens solem obscurat namdeficere nobis solui detur dum illi orbis linȩ op ponitur xocei
suum lumen habe ł sed a sole in luminariputatur ¶Unde & fectum patitur si inter ipsam & sole
obstantis terrae ex eat uideatq. solem uel a sole uideatur uis DEDIEFIRERTIASTELLARO¬
lae xsidera Mastrainterse differunt ¶ Nam stella est quae libet SI DERGATQ ASTUS¬
Tingularis siderauero sunt stellis plurimis facta uthna despliades Astra aute stellaegran¬
des ut orion baeces sed hac nomina scriptores confundunt & astra prostellis & stellas prosider
telle iminobiles sunt &cumcȩloficȩ per petuomotu feruntur nẽquecadunt perti
solis splendore obscurantur. XLICDESTILLARUM CURSO

Expanded text:
una terris vicinior est quam sol. Inde et breviori orbe celerius peragit cursum suum. una terris vicinior est quam sol. Inde et breviori orbe celerius peragit cursum suum. si solis. 1. Eclipsis solis est quoties luna tricesima adique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur. § 59 Dsuum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et soleobstantis terrae exeat, videatque solem, vel a sole videatur. CAPUT LX. De differentia stellaastra ita inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis: sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades; astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro siderStellae inmobiles sunt et cum caelo fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. § 63 De stellarum cursu.
Abbreviated transcription (Latin):
Alue contra aiunt lioia non suulum
habere sed solis radiis iplioninari unde &echpsir
patitur sunteripsam & solem umbra terrae
ipterueniat : Soł enim illi loco superior est
iore iauonexta iterum seetilis ita etmabieopo metiar. Q sont eeti¬
Scorina autd  semis euigesima secunda semis irisuo orbe medi
Uropos cones suCXTII EDEINTERIONIO LUNAE
pcet su nomo sunerest tempus ullud ipter deficientm & nas centem. est autem trige s imader quo
uira uonsurt i erist de otune luderi fionpocest quia so liconiuneta obscuratur sedeo dem manto
Iuna amssi abretepti luminis ui cibus menstrua spatia moderacurs que ideo obliquo lnet¬
t cur su & non recco uł sonsciliscet itin celat incentrion terrae & frequenter patiatur eelipsu
dicinus est enon tus circ ulus terrae Es res cons autem oriente cornibus exspectat. decreseers
occidents si mereto qui corca fera & amis sura cstlumer acxi Di Uiciruitate LUNFAS

Expanded text:
Alii e contra aiunt lunam non suum lumen Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis illuminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terraeinterveniat. Sol enim illi loco superior est. iore ita. Sexta iterum sectilis ita. Septima bicornis ita. Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo orbe medine sunt. § 55 De interlunio lunae. Interlunium lunae est tempus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. § 57 De vicinitate lunae
Abbreviated transcription (Latin):
rantio tes icaso uicis situdines tem porium fiunt s quandoa uem permeridie earriconẽ¬
noite ragesti qsuan do uero iuoxta septem trionem sublimis attollitur Cui ideods̃ diu¬
uipore consum eretomnian ESedut demens ait cir sus diuersos accrpit: quibus der is qu¬
spro ratione temporum dispensetur: & ordo uicis situdinam per mutationinuquł
ncs pitsa tamdum ad superi ora conscenderit uer temperat ubi autem ad sumuende¬
aciuenerit: aestiuos accendit calores descendens rursus autum no temperiem reds is
ubi uero adin ferioron redit ei culum exglaciali compageceli rigorem pobis li¬
Ed oriens permeridiem iter habet qui post quam¬
D adocca sum per uenerit
&octano se hritinxerit per in cognitas
subterras uias uadit &rursus
ad orientem recurrit:
um lumenhabered ab que eius
inunam partem esse luci fluam
siłiam uero obscuram & paulatim ita
seuertendo diuersas forinas efficere

Expanded text:
rantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, virantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, vicinior terrae est; quando vero iuxta septentrionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deus diviversa consumerentur, sicut Clemens ait: Cursus diversos accipit, quibus aeris temperies pro ratione temporum dispensatur, et ordo vicissitudinum permutationumque servatur. Nam dum ad superiora conscenderit, ver temperat; 155 ubi autem ad summum coeli venerit, aestivos accendit calores; descendens rursus autumno temperiem reddit. Ubi vero ad inferiorem reddit circulum, ex glaciali compage coeli rigorem nobis hi Sol oriens per meridiem iter habet, qui postquam ad occasum venerit, et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit, et rursus ad orientem recurrit. um lumen habere, globique ejus unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, et paulatim se vertendo diversas formas efficere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ul onnoritus s orienti simul &occidenti aequa liter apparetꝰ quoduero camquiden cibta¬
us pobis uudetur considerari oportet quantum sol distat atrris q̃ue longitudo facit
S pbi sosopsit aquaniuriri : &econtrario elemento uirturom luminis &caloris ac cip
Tn deui demus enm saepius madidũ atq rorante : NxuiieDNCR Seres or¬
dlem pemstssum siouerit oricuun inundo uertinamsi fieus caelo midreret orones icto
denocte sariqiual en ouestenane ssed gnꝰ alioloco cras occasirum ⁊lio exeidioe laesto
uidemnus s Apparet tũ per seipsum non commundo uertĩ Sp̃atus enum irdequia l bus
onbernis nuosconfica : propter temporũ mutationes ⁊ Driens diei fueit IDe cidons iuas¬
ut fiuger ma tuiritate durentur: & quaesiont Iphumidis iricoe tẽferue fac tamitsas
duenteis iam dues est sol superterras riox est sol subterras exipso enu sunt hes
exipso dies cum ascenderit: exipso etiam nox cumnocciderati eripso merseic & aurinuet¬

Expanded text:
oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit t philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum atque rorantem. § 50 De cursu solis. Solem per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctae fruges maturitate durentur uel quae sunt in umidis, incocta et feruefacta mitesducit; nam dies est sol super terras, nox est sol sub terras. Ex ipso enim sunt horae: ex ipso dies, cum ascenderit: ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni nume
Abbreviated transcription (Latin):
dratum sexies reri faciun seui coniungis extrema illa prima sex acbensinuil
ratio quem ensino lus in munao est iuo lubilit ate circulorum ita &inmne nocos¬
iosi tanm pramo q uodem ualet ut sineipsus perfectioneetiam homo sum fonins ei¬
rem non constet eiusdem musicȩ per fcctione &iamme tra consistionit iparsis
& thesis id est eleuatione & positione
IDeastromomiae nomine¬

Expanded text:
dratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simudratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simuratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et positione. § 24 De Astronomiae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
inantur. ut sunt tubȩ cala mi fistulȩ organa pondoria est &hissimilia instrani
Organum uocabulum est generale uasorum omniũ musicorun. Hoc autem cui folle
adhbentur alio grecinomine appellant . ut autẽ orginum dicatur magis ea uulgaris a
utin initio nouȩ lunȩ tubã clan gerent quodetiam adhuc usque faciunt ¶libi asc¬
gitatas in frigia feruntur has diu quidem tantum funeribus adhibitas cnox & saeris
gentilium s Tibias autem appellatas putaNT quod primum deceruinis tibiis cruribusq
hinii lorum fierent. ¶ Deiride per abusionen coeptas uocarietiam qua non decruribus
ossibusq essent Hinc & tibicen quasi tibi arum canitus sElamus nomenest propriumai
arboris acalendo id est fundendo uoces uocatus s̃ istulam quid amputant amercurio lriuen¬
m. Alia fauno quem greci uocant pan : non nullieam ab uno pastore a grigentino
exsi cilia sł istula autem dicta quod uocem emittat. s am grecefos uox. stolia grece¬

Expanded text:
imantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia: fistula autem dicta quod vocem emittat. Nam grece fos latine vox, stolia
Abbreviated transcription (Latin):
ne copclusione Propositione ut puta quod bonũ est turpẽusum habere nom porest Conse¬
sii uudiens aid sum psit ille pecunia turpẽ usum habets copduditur ergo pecunia borũ ñ est
pon itꝰ ad sumat. confirmat atq copeludit. quae ut diximus proprae aruis cbalectieae & rebo¬
icuesunt yllogis morũ apud rechores principalia gepera duo sunt inductio. & ratiocina

Expanded text:
ne, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consene, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'.  proponat, adsumat, confirmet atque concludat: quae, ut diximus, propriae artis Dialecticae et Rhetoricae sunt. Syllogismorum apud r
Abbreviated transcription (Latin):
prã firmemus dehinc aduersa conifringamus Condudendũ ita ut capcitemus a nimos audientis inple
tioneniã fauet animus auditoris Qđm irabile eo quod est alienatus animus eorũ qui auditierist
Humile est quod peglegitur ab auditore EInceps est inquo aut udicatio dubu est aut cuusa. es honesa¬
tis et turpitudinis particeps ut benui uolentiã piriat e offensa Vbscurũ inquo aut tardi auditores
sunt Aut difficilioribus ad cognoscendũ negotus causa cernitur implicita NVldiCis¬
yllogismus grece. latine argumentitio appellatur ¶ DẼ SYLOGISMIS RETHO RICIS¬
Argumtatio dicta est quasi argutae mentis oratio qui a inuentũ probabile. exequimur
llo gis mus igitur est. propositionis & assumptionis confirmationisq extrema conclusi os aut
e imbi gentis incertosaut exfidictia cõprobantis Constat enĩ tribus partibus propositione. ad supo¬

Expanded text:
nostra firmemus, dehinc adversa confringamus; concludendum ita, ut concitemus animos audientis inplernostra firmemus, dehinc adversa confringamus; concludendum ita, ut concitemus animos audientis inplertione nostra favet animus auditoris; admirabile, a quo est alienatus animus eorum qui audituri sunt; humile, est quod negligitur ab auditore. 2. Anceps, est in quo aut judicatio dubia est, aut causa honestitatis et turpitudinis particeps, ut et benivolentiam pariat et offensionem; obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cernitur implicata. 82 Cyllogismus Graece, Latine argumentatio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argutae mentis oratio, qua inventum probabile exequimur. Syllogismus igitur est propositionis et adsumptionis confirmationisque extrema conclusio aut ex ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. Constat enim tribus partibus: propositione, adsumptio
Abbreviated transcription (Latin):
mus annons Iuñ cta est expluribus quaestionibus in qua plura quaeruntur hoc pacto utrũ Rartago
driuatur a rartaginiensibus redlatur ¶An eo colonia deducitur EEx cõparitione ierũ potius aut go
potissimũ quaeritur Ad hunc modũ utrũ exercitus in macedoniã contraphilippũ mittatur qui socus
sit auxilio Paut̃ teneatur in italia ut quã maximȩ contra han nibilem copiesint .VII DE QUAT
tio Argumentatio copclusio hirũ prima auditoris apimũ pro uocits Secunde res gestis expliat
rtiã fidem ad sertionibus ficit Quarta finem totius orationis cõplectitur. Inchoandũ estitaq talcoruo
bepiuolũ do cibilem uel attentum auditore ficiamuss Bepiuolũ p̃capdo. docibilem in struenido attertã
excitando Narrandũ estitã ut breuiter atq a perteloquamur AArgumentandũ estita ut primũ

Expanded text:
amus, an non? 2. Conjuncta, est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur hoc pacto: Utrum Carthago amus, an non? 2. Conjuncta, est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur hoc pacto: Utrum Carthago diruatur, an Carthaginiensibus reddatur, an eo colonia deducatur? Ex comparatione, in qua per contentionem utrum potius aut quid potissimum quaeritur, ad hunc 81 modum: Utrum exercitus in Macedoniam contra Philippum mittantur, qui sociis sit auxilio; an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Annibalem copiae sint? CAPUT VII. De quatuor  argumentatio, conclusio. Harum prima auditoris animum provocat, secunda res gestas explicat, tertia fidem adsertionibus facit, quarta finem totius orationis conplectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benivolum, docilem, vel adtentum auditorem faciamus: benivolum precando, docilem instruendo, adtentum excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur; argumentandum est ita, ut primum