comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Seruantẽ adticitã sccrtta in sede lanitem
Indanda aspicio dant clara incendia lucẽ
Erranti passinque oculos ꝑcuncta ferenti
Illa sibi infestos tuersa obꝑgama ttucros & da¬
naũ poenam & dtserit c̃iugis irã p̾metuens
troie & patri cõmunis erinis abdidortt sese atq
aris inusa sedebat. x arsere ignis animo subit ra
ladotiẽ Ulcsci patriam & sceleratas sumet pot¬
nas. Scilic& hȩc spartã in colomis patriasꝙ mue¬
nas aspicit partoq ibit regina triũ pho. Con¬
iugumq domumq p.aires natosq uidebit. Ila¬
dũ turba & frigus comitata ministris Occidt¬
rit ferro ꝓpriã ut troico areit igni. Darda¬
niũ tociens sudaret sangiunc litus nonita nãq
& sinullũ memorabilt nom̃ ꝓfeminea in poc
& sũpsisse merentis. Laudabor penasamnimũq
ex plessc̃ iuuabit. Uitrices famã & cineris satias¬
se met&. Talia uc tabã. & furiata menie fe¬
diriuatiuum nom̃ abpnea. Ut athesto destis

Expanded text:
servantem et tacitam secreta in sede latentem servantem et tacitam secreta in sede latentem Tyndarida aspicio; dant clara incendia lucem erranti passimque oculos per cuncta ferenti. Illa sibi infestos eversa ob Pergama Teucros et Danaum poenas et deserti coniugis iras praemetuens, Troiae et patriae communis Erinys, abdiderat sese atque aris invisa sedebat. Exarsere ignes animo; subit ira cadentem ulcisci patriam et sceleratas sumere poenas. ‘Scilicet haec Spartam incolumis patriasque Mycenas aspiciet, partoque ibit regina triumpho, coniugiumque domumque patres natosque videbit, Iliadum turba et Phrygiis comitata ministris? Occiderit ferro Priamus? Troia arserit igni? Dardanium totiens sudarit sanguine litus? Non ita. Namque etsi nullum memorabile nomen feminea in poenet sumpsisse merentis laudabor poenas, animumque explesse iuvabit ultrici flamma et cineres satiasse meorum’. Talia iactabam et furiata mente federivativum nomen ab Aenea, ut a Theseo Theseis.
Abbreviated transcription (Latin):
nenit &usus patrocinio pollionis & mecenatis. solus
Nagũ quẽ amiserat merũit  Iunc ẽ ꝓposunit pollio
ut carm̃ buccolicum seribett. Quod tũ estat
triennio seripsisse & em̃dasse. Et ꝓposuit mite¬
nas grorgia scripsisse. Quȩ scripsit em̃ daũq un
annis: postta ab augusto pntidẽ ꝓ̃positã scrip¬
sit annis .xi. Sed nec tm̃daũ neccetinit. Unde
eã moriens p̃cepit incendi. Augustus uero ne
tantum opus perir&. tucca & uarũ hac lege
iussit emindait. ut suꝑflua demerent. nihil
adderent tom̃. Vnde & semiplinos tius e¬
inuinimus ũiculos Ut hic corrus fuit: a aliqͥs
detractos ut in principio. Nã ab ar̾mis ñ catpit
sta sic. Ile ego qui quondã gracili modulat᷑ aueñ
Carm̃ & egessus silius incina coegiut quã. uusaui¬
do parerent arua colono Gratũ apus agncolis
it nunc horrentiamariis. Arma uirũq cano.
Et in secundo hos usus c̃stat et̃ detrictos. Ant igni

Expanded text:
uenit et usus patrocinio Pollionis et Maecenatis solus uenit et usus patrocinio Pollionis et Maecenatis solus agrum, quem amiserat, meruit. Tunc ei proposuit Pollio ut carmen bucolicum scriberet, quod eum constat triennio scripsisse et emendasse. Item proposuit Maecenas Georgica, quae scripsit emendauitque septem annis. Postea ab Augusto Aeneidem propositam scripsit annis undecim, sed nec emendauit nec edidit, unde eam moriens praecepit incendi. Augustus uero, ne tantum opus periret, Tuccam et Varium hac lege iussit emendare, ut superflua demerent, nihil adderent tamen, unde et semiplenos eius inuenimus uersiculos, ut 'hic cursus fuit' et aliquos detractos, ut in principio; nam ab 'armis ' non coepit, sed sic: Ille ego, qui quondam gracili modulatus auena carmen, et egressus siluis uicina coegi, ut quamuis auido parerent arua colono, gratum opus agricolis, at nunc horrentia Martis arma uirumque cano et in secundo hos uersus constat esse detractos: aut igni
Abbreviated transcription (Latin):
IN IXPONENDIS AUCTONI¬
bus. hȩc censideranda sunt. Pacte uiti sipilise
operis. qualitas cariminis. Selemis intentio
uumcrus librorunt or̃ do libroꝵ. explinatio¬
s. Uirgilui hȩc uita est. Pan̾s uirgilio matre
mai fuit. Cuus mantuanus quȩ ciuitas est
uenetie. Diuersis uilocis pperã litteris dedit
NA &̃ cronane & medialans Antapobi studint.
Adeo aut̃ ugrecundisimus fꝗit ut exmorib cog¬
nomen acciper&. Nam dictus est parihenas.
Omni uita ꝓbatus. una tantum morbo liborbe
Nam impatiens libidmis fuit: Primum adisti
u siticon fucto᷑ est in balis  eq¬
Aonit sub hoc lapidum tegittr balista scpultus
Nocte ditꝰtũtum carpe uiator utr. Scripsit
culiam priapcia catalecton. epigramimata.
copam diras : Postta ortis bellis ciuilibus
inter antomiũ & augusdighi. ꝓugustus uicte
cremonensium agros quia ꝓ antontis senserant
dedit militib suis. Qui cum non sufficgrent
lus. addidit agros mantuanos sublatos non
ꝓpt̃ ciuium culpama sed ꝓpt̃ uicinitattm ort¬

Expanded text:
In exponendis auctoribus haec consideranda sunt: poetae uita, titulus operis, qualitas carminis, scribentis intentio, numerus librorum, ordo librorum, explanatio. Vergilii haec uita est. Patre Vergilio matre Magia fuit. Ciuis Mantuanus, quae ciuitas est Venetiae. Diuersis in locis operam litteris dedit; nam et Cremonae et Mediolani et Neapoli studuit. Adeo autem uerecundissimus fuit, ut ex moribus cognomen acciperet; nam dictus est Parthenias, omni uita probatus. Vno tantum morbo laborabat; nam inpatiens libidinis fuit. Primum ab hoc distichon factum est in BallisMonte sub hoc lapidum tegitur Ballista sepultus: nocte die tutum carpe uiator iter. Scripsit Culicem Priapeia Catalepton Epigrammata Copam Diras. Postea ortis bellis ciuilibus inter Antonium et Augustum, Augustus uictor Cremonensium agros, quia pro Antonio senserant, dedit militibus suis, qui cum non sufficerent, his addidit agros Mantuanos, sublatos non propter ciuium culpam, sed propter uicinitatem Cre
Abbreviated transcription (Latin):
rma uiruq cano troie quiprimus aboris
łtaliam fato ꝓfugiis lau̾inaq uenn
Elitora. multum illę & teriis iactatus & alto
i superum: memore saeuę iunonis obiram
ulta quoq & bello passus dũ conder& urben
nferr&q deos latio genus unde latinum lnt inm¬

Expanded text:
rma virumque cano, Troiae qui primus ab oris Italiam, fato profugus, Laviniaque venit litora, multum ille et terris iactatus et i superum saevae memorem Iunonis ob iram; multa quoque et bello passus, dum conderet urbem, inferretque deos Latio, genus unde Latinum,
Abbreviated transcription (Latin):
lle ego qui quondam gracili
modulatus auena
armen & egressus siluis
uicina coegi
horrentia martis
Arma uirumq cano .t. q̃.p. a o¬

Expanded text:
lle ego, qui quondam gracili modulatus auena carmen, et egressus siluis uicina coegi,horrentia Martis arma uirumque cano et in
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi sedixsomnis in humati uenit imago¬
oniugis. ora modis attollens pallida miris
Crudelis aras traicetaq pectoraa ferro nt pnfu¬
udauit. caecumq. domus scelus omne retexit
Tum celerare fugam. patriaq excedere suad&.
u̾xiliumq uiar ueteres tellure recludit ape.¬
Ihesauros. ignotum argenti ponduf & auri
is commota fugam dido. sociosq paralut
C onueniunt quibus aut odium crudele tyranni.
uti meras acer erat. naues quę fofte parate
Corripiunt. onerunquiauro. postantur auari
E ygmalionis opes pelago. dixc femina facti:
D euenere locos ꝓbinunc ingentia cernes
inoenia. surgentemq nouat castiginis aretm:¬

Expanded text:
Ipsa sed in somnis inhumati venit imagIpsa sed in somnis inhumati venit imagoniugis, ora modis attollens pallida miris, crudeles aras traiectaque pectora ferro nudavit, caecumque domus scelus omne retexit. Tum celerare fugam patriaque excedere suadet, auxiliumque viae veteres tellure recludit thesauros, ignotum argenti pondus et auri. His commota fugam Dido sociosque parabat: conveniunt, quibus aut odium crudele tyranni aut metus acer erat; navis, quae forte paratae, corripiunt, onerantque auro: portantur avari Pygmalionis opes pelago; dux femina facti. Devenere locos, ubi nunc ingentia cernis moenia surgentemque novae Karthaginis arcem
Abbreviated transcription (Latin):
E. tramus: uento huc & uastis fluctibus actio
ulti tibi ante arisi nostra cad& hostia doxtra
Tum uenus haut equidem tali me dignor honore
irgimbus tyriis mos est gestire pharetram
Purpurtoq alte suras uincire coturno ligaon allg o ptusst¬
uslietu regni uides turios pagenoridef art agenarre de suit pbrnau᷑
unica regna uides. tyrios &agenoris urbem.
Sed fines lybiei genus intrictibile belo
iperium didoa tyria regit urbe ꝓfectx usisens¬
G ermanum fugiens. longa est in iuria. longae
mbages sed summa sequar pestigia rerum.
Huic coniun& sichacus erat. ditissimus agri
E oenicum & magno miserȩ dilectus amore
Cuipater intactam dederat: primisq iugarat
minibus: sed regna tyri germanus habebat łsa¬
ygmalion. sedere ante alios inmanior omnisr
uos inter medius uenit furor ille sycheum
Impius ante aras. atq. auri caecus amore
lam ferto incuitum superat. sicurus amorum
V ermanȩ. factumq diu celauit: & egrini
ulta malus simulans: uana speldusit amantẽ alum

Expanded text:
erramus, vento huc vastis et fluctibus acti: multa tibi ante aras nostra cadet hostia dextra. Tum Venus: Haud equidem tali me dignor honore; virginibus Tyriis mos est gestare pharetram, purpureoque alte suras vincire cothurno. Punica regna vides, Tyrios et Agenoris urbeunica regna vides, Tyrios et Agenoris urbem; sed fines Libyci, genus intractabile bello. Imperium Dido Tyria regit urbe germanum fugiens. Longa est iniuria, longae ambages; sed summa sequar fastigia rerum. Huic coniunx Sychaeus erat, ditissimus agri Phoenicum, et magno miserae dilectus amore, cui pater intactam dederat, primisque iugarat ominibus. Sed regna Tyri germanus habebat Pygmalion, scelere ante alios immanior omnes. Quos inter medius venit furor. Ille Sychaeum impius ante aras, atque auri caecus amore, clam ferro incautum superat, securus amorum germanae; factumque diu celavit, et aegram, multa malus simulans, vana spe lusit amantem.
Abbreviated transcription (Latin):
Titaperit. morus gła ñ mori tur
Qđ facturs erindicert distuleris.
Q rux ẽsimetuas uincere qđ ne que as
Cũ uero ohiuirgas. sic inimice uiuas
Cũ falso laudas. sic e amice noces
Nil nigit. satis hoc. nec sit

Expanded text:
a non moritur. Quod facturus eris, dicere sustuleris. Crux est, si metuas, vincere quod nequeas. Cum vere objurgas, sic inimice juvas. Cum falso laudas, sic et amice noces. Nil nimium satis est, ne sit
Abbreviated transcription (Latin):
plusẽ sollicet magis beatus. Mortẽ opia
malũ ẽ timeie peius. Sacsis ut libea
qđ t̃ necesse. Aultis t̃ribilis. caueto
multos. si forrunaiuuat nillaboris
Siñ adiuuat. hoc minus liboris.
Ic̃ beatã dico uitã cũꝑ acta futas int
Parpari iugato c̃iunr qͥc qd impar: diđ fu¬

Expanded text:
plus est sollicitus magis beatus. mortem optare malum, timere peius. fac sis, ut libeat, quod est necesse. multis terribilis caveto multos. si fortuna iuvat, nihil laboris: si non adiuvat, hoc minus laboris. Turn beatam dico vitam, cum peracta fata sunt. par pari iugator coniunx: quicquid inpar, dissid
Abbreviated transcription (Latin):
mnperium occano fimam qui terminae astris
ulius. amagno demissum nomen iulo
unc tu olint carlo spolus orientis onustum
spera tum positis mitescent secula bellisħ
ura dabunt. dirãe. ferro & compagibus astis¬
aeua sedent super arma. & centum uinctus at̾nis
ost tergum nõdis frem& horridus ore cruento:
Lacc ait &x maia genitum demittit abalto Cl¬
⁊ terrae utq nouat patrant casthaginis arces

Expanded text:
mperium oceano, famam qui terminet astris,— Iulius, a magno demissum nomen Iulo. Hunc tu olim caelo, spoliis Orientis onustum, spera tum positis mitescent saecula bellis; iura dabuntsaeva sedens super arma, et centum vinctus aenis post tergum nodis, fremet horridus ore cruento. Haec ait, et Maia genitum demittit ab alto, ut terrae, utque novae pateant Karthaginis arces
Abbreviated transcription (Latin):
N ãq: dabunt ueniam uotis. irasq remitent
s ed modus orandi quisit prius ordine dicã:
Quattuor eximios p̾stanti corpore taurps sardili
Iuitibi nunc uiridis depascunt sũma lycȩr
Delige & intactas tondem cerince uiuencas:
I uattuor his aras alta ad delubra deorum
Constitue & sacrum uigulis dimitte cruorẽ
corporaq ipsa boum frondoso desere luco
P ost ubinona suos aurora ostenderit ortus
nferias orphei la&hea papauera mittens
Et nigram mactabis ouemlucũq reuises
lacatam euridicen untula uenerabere cȩsa

Expanded text:
namque dabunt veniam votis irasque remittent. namque dabunt veniam votis irasque remittent. Sed modus orandi qui sit, prius ordine dicam. Quattuor eximios praestanti corpore tauros, qui tibi nunc viridis depascunt summa Lycaei, delige et intacta totidem cervice iuvencas. Quattuor his aras alta ad delubra dearum constitue et sacrum iugulis demitte cruorem, corporaque ipsa boum frondoso desere luco. Post, ubi nona suos Aurora ostenderit ortus, inferias Orphei Lethaea papavera mittes et nigram mactabis ovem lucumque revises: placatam Eurydicen vitula venerabere caesa
Abbreviated transcription (Latin):
El& noctem ramoq sedens miserabile carmen¬
I integrat. & mestis lateloca questib implo
ulla uenus ñ ulli animuf exerelr menȩi
Solus hrꝑhoreas glacies tanamq: niualem
ruaq ryphoeis nũquã uiduata pruinis
Lustrabat: rapt̾a euridicen atq irrita dstis
donaquerens : spr&cȩ crconũ quomunere matres
Iñtsacra deum. nocturniq orgia bachi
a is cẽptum latos uiuenẽ sparsere ꝑagros
Tunc quoq marmorea caput aceruice reuulsũ
Surgite cũ medio portans oeagrius hebrus¬
uieuri dicen. amima fugiente uocaba
uridicen totoreferebant flumine ripae
N ȩc ꝓtheus: & seiactũ dedit ęquor in altum
Iuaq: dedit spumantẽ undã sub uertice torsit:
At non crrenȩ naq ultro ad fatatimentẽ
atelicoe triste̾s animo deponere curas
Lȩcomnis morbi causa hinc miserabile iimphȩ
um quib illa choros lucis agitabat in altis
Exitiumm misere apib. tumunera suppleꝵ
tende petens pacem & faciles uenerare napeas

Expanded text:
 noctem ramoque sedens miserabile carmen noctem ramoque sedens miserabile carmen integrat et maestis late loca questibus implet. Nulla Venus, non ulli animum flexere hymenaei. Solus Hyperboreas glacies Tanaimque nivalem arvaque Rhipaeis numquam viduata pruinis lustrabat raptam Eurydicen atque inrita Ditis dona querens; spretae Ciconum quo munere matres inter sacra deum nocturnique orgia Bacchi discerptum latos iuvenem sparsere per agros. Tum quoque marmorea caput a cervice revulsum gurgite cum medio portans Oeagrius HebrusEurydicen!” anima fugiente vocabat: “Eurydicen” toto referebant flumine ripae.” Haec Proteus, et se iactu dedit aequor in altum, quaque dedit, spumantem undam sub vertice torsit. At non Cyrene; namque ultro adfata timentem: “Nate, licet tristes animo deponere curas. Haec omnis morbi causa; hinc miserabile Nymphae, cum quibus illa choros lucis agitabat in altis, exitium misere apibus. Tu munera supplex tende petens pacem et faciles venerare Napaeas;
Abbreviated transcription (Latin):
lła quis & me inquit miserã & teꝑdidit orpheu:
Quis tantus furor: eniterũ c̾rudelia retro
ata uocant. conditq natantia lumina somnꝰ
aq uale feror ingenti circudata nocte
nualidasq tibitendens heunontua palmas
Dixit. & exoculis subito ceu fumꝰ inauras
õmixtus tenuis fugit ediũsa: neq illum
Prensantẽ nequiquã umbras & multa uolentẽ
icere p̃terea uidit: nec portitor orci
Amplius obiectam passus transire paludẽ:
Iuid facer& : qͣuose raptabis coniuge ferr&
Quo fl&umanes quanumina uoce mouer&
lla quidẽ strgianatat iã frigida crmba:
Septer illum totos ꝑhibent exordine menses
upe subaeria deserti adstrimonis undam
Flesse: sibi & gelidis hec euolusse subastris.
ulcentẽ tigres. & agentem carmine quercus:
Qualis populea merens philomela subumbra¬
missos quȩrit᷑ fo&us quos durus arator
Obseruans nido in plumis detraxit atilla.

Expanded text:
Illa, “Quis et me,” inquit, “miseram et te perdidit, Orpheu, Illa, “Quis et me,” inquit, “miseram et te perdidit, Orpheu, quis tantus furor? En iterum crudelia retro Fata vocant, conditque natantia lumina somnus. Iamque vale: feror ingenti circumdata nocte invalidasque tibi tendens, heu non tua, palmas!” dixit et ex oculis subito, ceu fumus in auras commixtus tenues, fugit diversa, neque illum, prensantem nequiquam umbras et multa volentem dicere, praeterea vidit, nec portitor Orci amplius obiectam passus transire paludem. Quid faceret? Quo se rapta bis coniuge ferret? Quo fletu Manis, quae numina voce moveret? Illa quidem Stygia nabat iam frigida cumba. Septem illum totos perhibent ex ordine menses rupe sub aeria deserti ad Strymonis undam flesse sibi et gelidis haec evolvisse sub antris mulcentem tigres et agentem carmine quercus; qualis populea maerens philomela sub umbra amissos queritur fetus, quos durus arator observans nido implumes detraxit; at illa
Abbreviated transcription (Latin):
Quamulta in foliis auium se milia condunt
esper ubi aut hybernus agit demontib imber¬
A atres aciuri de functaq corpora uita.
agna nimum heroum pueri innuptęq puellȩ
mpositiq rogis iuuenes ante ora parentum:
uos circulimus niger. & de formis harundo¬
Cocrti tarda ꝑalus in amabilis unda
lligat. & nouies stix int̃fusa coherc&
Quin ip̾sȩ stupuere do̾mꝰ. atq intima lo&i
Tartara ł ceruletsq innexȩ crinib angues
Fumenides: tenuitq in hyanstria cerberꝰ ora
tq rxioner uento rota constitit orbis
Laq pedem referens casus euaserat omnis
edditaq euridice suꝑeras ueniebat ad auras
Sone sequens: nãq hanc dederat ꝓserpina legẽ
um subito in cantum dem̃tia cepit amantẽ
agioscenda quidẽ scirent sugnoscere manes
restitit: euridicenq: suam ialuce subipsa¬
Immemor heu uictusq animi respex̃ ibiomĩs
ffusus labor : atq inmitis rupta trranm llitonis
Foedera : terq fragor stagnis auditus auerm

Expanded text:
quam multa in foliis avium se milia condunt vesper ubi aut hibernus agit de montibus imber, matres atque viri defunctaque corpora vita magnanimum heroum, pueri innuptaeque puellae, impositique rogis iuvenes ante ora parentum, quos circum limus niger et deformis harundCocyti tardaque palus inamabilis unda alligat et noviens Styx interfusa coercet. Quin ipsae stupuere domus atque intima Leti tartara caeruleosque implexae crinibus angues Eumenides, tenuitque inhians tria Cerberus ora atque Ixionii vento rota constitit orbis. Iamque pedem referens casus evaserat omnes; redditaque Eurydice superas veniebat ad auras, pone sequens, namque hanc dederat Proserpina legem, cum subita incautum dementia cepit amantem, ignoscenda quidem, scirent si ignoscere manes. Restitit Eurydicenque suam iam luce subimmemor heu! victusque animi respexit. Ibi omnis effusus labor atque immitis rupta tyranni foedera, terque fragor stagnis auditus Avernis.
Abbreviated transcription (Latin):
Igͣneq horribilẽq feram. fluiuũq liquantẽ:
erũ ubinulla fugam repperit fallacia uictus
Insescreditatq hominis tande more locutus est.¬
am quiste iuuenum c̃fidentissime nr̃as
Lussit adire domos: ꝗd uehine petis inquit atille
cisptheuscis ipse. neq est tefallere cuiqua
Sed iudesine uelle: deum ꝑcepta secuti
enimus: hinclassis quȩsitu oracula rebus
Tantũ effatus. adhȩc uates. uideniq multa
ardentis oculos intorsit. luminę glauco
Et ꝗ aurte frendens. sionfatis ora resoluit
onte nullius exercent numinis irac
Magnalues cõmissa tibihas miserabilis orpheus
aud quaquã obmeritũ poenas nisi fata resistant
uscitat. & rapta grauiter ꝓconiuge sęuit
lla quidẽ dũ te fuger& ꝑflumina p̃cep̃s
nmanẽ ante pedes hrdrũ moritura puella
eruantẽ ripas alta non uidit ĩ herbain
tchorus ȩquali driadũ clamore supp̾ mos
mplerunt montes: flelierunt ꝓhodope sȩ ayces¬

Expanded text:
ignemque horribilemque feram fluviumque liquentem. ignemque horribilemque feram fluviumque liquentem. Verum ubi nulla fugam reperit fallacia, victus in sese redit atque hominis tandem ore locutus: “Nam quis te, iuvenum confidentissime, nostras iussit adire domos? Quidve hinc petis?” inquit. At ille: “Scis, Proteu, scis ipse; neque est te fallere quicquam sed tu desine velle. Deum praecepta secuti venimus hinc lapsis quaesitum oracula rebus.” Tantum effatus. Ad haec vates vi denique multa ardentes oculos intorsit lumine glauco et graviter frendens sic fatis ora resolvit. “Non te nullius exercent numinis irae; magna luis commissa: tibi has miserabilis Orpheus haudquaquam ob meritum poenas, ni fata resistant, suscitat et rapta graviter pro coniuge saevit. Illa quidem, dum te fugeret per flumina praeceps, immanem ante pedes hydrum moritura puella servantem ripas alta non vidit in herba. At chorus aequalis Dryadum clamore supremos implerunt montes; flerunt Rhodopeiae arces
Abbreviated transcription (Latin):
eprensis olim statio tutissima nautisrd
Intus seuasti ꝓtheus tegnũ obio saxi
Nicuiuenem in latebris auersũ alumine nr̃mpha
Conlocat: ipsa ꝓcuł nebulis obscura resistit
am rapidus torrens sicientes syrius indos
Ardebat. celo mediumasol igneus orbem
auserat. arebant herbe & caua flumina siccis
Faucib adlimum radii fẽpefacta coquebant
ũ ꝓtheus consu&a petens efluctib antra
I bat. eum uasti circũ gens humida ponti
xultans: rorem late disꝑsit amarum
S ternunt se in somno diuerse inlitor& phocȩ̨
pse uelut stabuli custos in montib olim¬
U esꝑ ubi epastu uitulos ad tecta reducit
uditiq lupos acuuntꝰ balatibus agni
Conseditus copulo medius numerũq retens&
uius aristeo quoniam ẽ oblata facultas.
U ox defessa senem passusa componere m̃bra
um clamore ruit magno. manicisq. iacentea
Occupat ille suȩ contra non immemor artis
mina transformat sese inmiracula rerum

Expanded text:
deprensis olim statio tutissima nautis; deprensis olim statio tutissima nautis; intus se vasti Proteus tegit obice saxi. Hic iuvenem in latebris aversum a lumine Nympha collocat; ipsa procul nebulis obscura resistit. Iam rapidus torrens sitientes Sirius Indos ardebat, caelo et medium sol igneus orbem hauserat; arebant herbae et cava flumina siccis faucibus ad limum radii tepefacta coquebant: cum Proteus consueta petens e fluctibus antra ibat; eum vasti circum gens umida ponti exsultans rorem late dispergit amarum. Sternunt se somno diversae in litore phocae. Ipse, velut stabuli custos in montibus olim, vesper ubi e pastu vitulos ad tecta reducit, auditisque lupos acuunt balatibus agni, considit scopulo medius numerumque recenset. Cuius Aristaeo quoniam est oblata facultas, vix defessa senem passus componere membra cum clamore ruit magno manicisque iacentem occupat. Ille suae contra non immemor artis omnia transformat sese in miracula rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
psa ego temedios cumsol accenderit aestus
Cum sitiunt herbȩ & pecori iamgratior umbra ẽ
nsecr&a senis ducam: quofessus abundis
Serecipit. facile ut somno ad grediare ĩacentẽ.
erũ ubi correpurmanibus. ũinclisq tenebis.
Tum uariȩ eludent᷑ species. atq ora ferarum
Fiet enim subitosus horridus. atraq tigris
S quamosus draco: & fulua cerince leena¬
ut acrem flãmę sonitum dabit. atq itã uinclis
Excid&: aut inaquas tenues dilapsus ad ibit
ed quanto ille magis formasse uert& in omnis.
Tanto nate mag̾is contende t̾enacia uincla
Ionec talis erit mutato corpore. qualea
Uideris. in coepto teger& cumlum ina somno:
ec ait & liquidum ambrosiȩ diffudit odore:
Q uototum nati corpus ꝑfudit: atilli.
ulcis cõpositis spirauit crinibus aura:
Atq. habilis m̃bris uenit uigor: c̃specus ingens  łl sias¬
xesilatere inm̃ontis. quoplurima uento
Cogitur. inq sinus scindit sese unda reductos

Expanded text:
Ipsa ego, te, medios cum sol accenderit aestus, Ipsa ego, te, medios cum sol accenderit aestus, cum sitiunt herbae et pecori iam gratior umbra est, in secreta senis ducam, quo fessus ab undis se recipit, facile ut somno adgrediare iacentem. Verum ubi correptum manibus vinclisque tenebis, tum variae eludent species atque ora ferarum Fiet enim subito sus horridus atraque tigris squamosusque draco et fulva cervice leaena, aut acrem flammae sonitum dabit atque ita vinclis excidet, aut in aquas tenues dilapsus abibit. Sed quanto ille magis formas se vertet in omnes, tanto, nate, magis contende tenacia vincla, donec talis erit mutato corpore, qualem videris, incepto tegeret cum lumina somno.” ec ait et liquidum ambrosiae defundit odorem, quo totum nati corpus perduxit; at illi dulcis compositis spiravit crinibus aura atque habilis membris venit vigor. Est specus ingens exesi latere in montis, quo plurima vento cogitur inque sinus scindit sese unda reductos,
Abbreviated transcription (Latin):
Et mater: cape meoni carchesia bacchi
ceano libemus ait. simulipsa p̃catur
Ofiniis unesa ꝑe fantem ferum. nymphasq sorores
entũ quȩ siluas cenũ que flumina seruant
Terliquido ardente ꝑ fudit nectare uestam diaigas
Ter flama ad sumum tet subuecta reluxit
O mine quo firmans animum. sic incipit ipsa
st in carpatio neptuni gurgite uates
Cęruleus ꝓtheus: magnum quipiscib aequor
t uincto bipedum curru metitur equorum¬
E ic nunc ensaethie. portus patriamq reuisit
allenen: hunc &e nrm phe ueneramur & ipse
Grandeuus nereus: nouitnãq omnia uates la prdaas¬
Uuęsint: quȩ fuerint.  quȩ mox uentura trasiant᷑
ippe itanepiuno uisum ẽ: in mania cuius
rmenta & turpis pascit subgurgite phocas
Uictibi nate priusiuinclis capiendus ut om nẽ¬
xpediat morbi causã euentusq secund&
Nam sine ui. non ulla dabit᷑ p̾cepta. neq illi̾m
rando flectes uimduram & iuncula capto halia¬
Tendẽ doli circũhec demũ frangent in anes.

Expanded text:
et mater, “Cape Maeonii carchesia Bacchi: Oceano libemus,” ait. Simul ipsa precatur Oceanumque patrem rerum Nymphasque sorores centum quae silvas, centum quae flumina servant. Ter liquido ardentem perfundit nectare Vestam, ter flamma ad summum tecti subiecta reluxit. Omine quo firmans animum sic incipit ipsa: “Est in Carphatio Neptuni gurgite vates caeruleus Proteus, magnum qui piscibus aequor et iuncto bipedum curru metitur equorum. Hic nunc Emathiae portus patriamque revisit Pallenen, hunc et Nymphae veneramur et ipse grandaevus Nereus; novit namque omnia vates, quae sint, quae fuerint, quae mox ventura trahantur; quippe ita Neptuno visum est, immania cuius armenta et turpes pascit sub gurgite phocas. Hic tibi, nate, prius vinclis capiendus, ut omnem expediat morbi causam eventusque secundet. Nam sine vi non ulla dabit praecepta, neque illum orando flectes; vim duram et vincula capto tende; doli circum haec demum frangentur inanes.
Abbreviated transcription (Latin):
nse caua solans egrirĩ testidine amorem
tdulcis coniunx tesolo inlitore secum slimunis
eueniente die tedecedente cãnebat
senarias &iam fauces alta hostia ditis¬
Et caligantem nigra formidine lucum
nͥgressuc manesq ad ut regẽq trem̃dum:
Nesciaq humanis p̃cib mansuescere corda¬
t᷑ cantu commote erecbi desedibus imis
Ymbre ibant tenues: simulacraq luce carentux

Expanded text:
cava solans aegrum testudine amorem te, dulcis coniunx, te solo in litore secum, te veniente die, te decedente canebat. Taenarias etiam fauces, alta ostia Ditiet caligantem nigra formidine lucum ingressus manesque adiit regemque tremendum nesciaque humanis precibus mansuescere corda. At cantu commotae Erebi de sedibus imis umbrae ibant tenues simulacraque luce carentum,
Abbreviated transcription (Latin):
Iordaces mursu solitus consumere mures
Iniusũ & domibus perdert dente genus.
Catitis in occulto coepit prosonce prcam.
Multiloquũq uorae forbuit ore caput
Poena tamen presens p̃idonẽ plectit edacẽ
Nã claudunt rabidã cornea labra gulã
Fairibus obsessis urtalis semite cesiit.
Et situr escali uulnere captorobi.
Non haba exẽplũ uolucris undicta preptȩ¬

Expanded text:
Mordaces morsu solitus consumere mures Inuisum et domibus perdere dente genus Cattus in obscuro cepit pro sorice picam Multiloquumque uorax sorbuit ore caput. Poena tamen praesens praedonem plectit edacem, Nam claudunt rabidam cornea labra gulam. Faucibus obsessis uitalis semita cessit Et satur escali uulnere raptor obit. Non habet exemplum uolucris uindicta pere
Abbreviated transcription (Latin):
s mc fluit hbrida tectis Et ferit omnu grando
Ignes hic notat euros. Ccrules docet imbres.
łt rtilans maculosos. fundere dat mart rettos
Denuꝙ sioccidet curos. Lucids aut mieit orti
ꝑ monet echer amorias. Cede pauescere nunbos
Et si aqulone mouero Certis marbore fogndes
E derus aurta darhit. Tempora credere dara
Aunꝙ polĩ astra redinquns. flamima terga sonntes
Iam male sumora carus. Temperat inda cartis¬
ħ bic sup ardua robes. Mergat & aquora scandit
hinc suliꝙ marioȩ. lutora ludere pergius
Sitonat en doms curi. Sixepheriq resultant.
Sibortisq coruscat. Macima turbinis arma hec
Uallibus effugit hinc grus. Et lacus ambit harund
Cortus  agmioia confert. Purriga ipba coriae
S ucula hinc bibit aas Naribus arbra spectaris
h ine carit horrida rana. Terius aesterit ora
A st p̾tus imnbre ilotarit. Aihera quandoserenent
Cum bene selera spltndeab̃ lt muee ort si lmna

Expanded text:
Hinc fluit horrida tectis Et ferit omnia grando Hinc fluit horrida tectis Et ferit omnia grando Igneus hic notat euros, Caeruleus docet imbres, Et rutilans maculosus Fundere dat mare uentos. Denique si occidet auro Lucidus aut micet ortu, Permanet aether amoenus: Cede pauescere nimbos. Etsi aquilone moueri Cernis in arbore frondes, Te leuis aura docebit, Tempora credere clara. Dumque polum astra relinquunt Flammea terga sinentes, Iam male flamina curuis Temperat unda carinis; Hinc super ardea nubes Mergus et aequora scandit, Hinc fulicaeque marinae Littore ludere pergunt. Si tonat en domus euri, Si zephyrique resultant, Si boreasque coruscat Maxima turbinis arma haec: Vallibus effugit hinc grus Et lacus ambit hirundo, Coruus et agmina confert, Garrit et improba cornix, Bucula hinc bibit auras Naribus ardua spectans, Hinc canit horrida rana, Vermis et efferit oua. Ast †potus imbre notaret,† Aethera quando serenant, Cum bene sidera splendent Et micat ore Selena.
Abbreviated transcription (Latin):
rimus hab& pelagiminas terręq secundus
tertius errores & amores quartus elisse
Quintus hab& ludos sextus deducit ad umbras
s eptimꝰ ausonios aeneã octauus & armat
N onus hyrtaciden decimꝰ pallanta peremit¬
u ndecimꝰ tarchon damnat pars ultima t̾num
imus hab& lybicam ueniant uttroes in urbẽ
doc& excidium troiȩ cladẽq secundus
Tertius atroia uectos canit equore teueros
Iuartus idem miserę duo uulnera narrat elrssȩ
Manib ad tumulum quinto celebrant᷑ honores
a enean memorat uisentẽ tartara sextus
In frigas italiam bello iam septimꝰ armat
Cor sua cornualuna. Candit maert prima lima
Sigiuat abionde sequentes. Inbre madescere soles
Sidabit ort raborem. Virgineo aurta focte.
Monstrat inorbie suturos : lamimea fundere yentos
P uraq sisit inortu. Cuithia respere quarto.
Totius hec eret index. Mensis arescere soles
I am maculis ubi mant. Soluariauerit ortr.¬
E it nothus imbre auentis arboribus q sionster
Astubi pallidus pse est. Crastina ł rabet erto

Expanded text:
rimus habet pelagique minas, terraeque secundus, Tertius errores, et amores quartus Elissae. Quintus habet ludos, sextus deducit ad umbras. Septimus Ausonios, Aenean proximus armat. Nonus Hyrtaciden, decimus Pallanta peremit. Vndecimus Drancem damnat, pars ultima Turnumimus habet, Libycam ueniant ut Troes in urbem. Edocet excidium Troiae clademque secundus. Tertius a Troia uectos canit aequore Teucros. Quartus item miserae duo uulnera narrat Elissae. Manibus Anchisae quinto celebrantur honores. Aenean memorat uisentem Tartara sextus. In Phrygas Italiam bello iam septimus armatCum sua cornua Luna Condit in aere prima, Signat abunde, sequentes Imbre madescere soles. Si dabit ore ruborem Virgineo aurea Phoebe, Monstrat in orbe futuros Flamina fundere uentos. Puraque si sit in ortu Cynthia uespere quarto, Totius haec erit index Mensis arescere soles. Iam maculis ubi mane Sol uariauerit ortum, Fit notus imbre ruenti Arboribusque sinister. Ast ubi pallidus ipse est, Crastina uel rubet hora,
Abbreviated transcription (Latin):
aud mora continuo matris pccpra facessit
A d delubra uenit monstratas excitat᷑ aras.
I uattuor eximios p̾stanti corpore tauros
Ducit. & intactas totidem ceruice iuuencas.
ost ubi nona suos auroram induxerat orius.
Inferias orphei mittit. lucumiq reuisit:
L ic uero subttum ac dictu mirabile monstrum
Aspiciunt. lique facta boum ꝑuscera toto
tridere apes utero. & ruptis efferuere costis.
t suꝑ arborib cesar dum magnus adaltipm. bng¬
Fulminat euphratenbello uicto uolentis
serpopulos dat uira: uiamq ad fectat olrmpo:
I llo uirgilium meꝰ tẽpore dulcis alebat illeridi¬

Expanded text:
aud mora; continuo matris praecepta facessit; ad delubra venit, monstratas excitat aras, quattuor eximios praestanti corpore tauros ducit et intacta totidem cervice iuvencas. Post, ubi nona suos Aurora induxerat ortus, inferias Orphei mittit lucumque revisit. Hic vero subitum ac dictu mirabile monstrum adspiciunt, liquefacta boum per viscera toto stridere apes utero et ruptis effervere costis, et super arboribus, Caesar dum magnus ad altum fulminat Euphraten bello victorque volentes per populos dat iura viamque adfectat Olympo. Illo Vergilium me tempore dulcis alebat Par
Abbreviated transcription (Latin):
Discimꝰ haud umquã manib iactata fatiscit.
edpicis imnorẽ addigitos lentescit habendo
Uecse pͣualidam primis ostendat aristis:
uȩ grauis ȩ: ipso tacitã sepondere ꝓdit
Quęq leuis ꝓmptum est noculis ꝑ̃discere nigram:
t quis quis color atscleratum ex quirere frigus
His anim aduersis terrã multo ante mem̃to.
xcoquere: & magnos scrobib concidere montes.
Ante supinatas a quiloni ostendere glebas.
uãl&um in fodias uitis genus. optima putri
Aruasolo iduenti curant gelideq priunȩ
t labe factas mouens robustꝰ uigera fossor : Ga
Etsiqͥuos haud ulla uiros uigilantia fugit. Irtoto¬
nte locum similẽ exquirunt. ubi pͥma paret᷑
Quinetia cęli regionem incortice signant
t quoquęq modo steterit qua parre calores
Austrinoss tulcrti q̃ue terga obuertert XI. daqt
rboribus positis secto uia limite quadret.
Ut sepe ingenu bello cum longa coortes

Expanded text:
discimus: haud umquam manibus iactata fatiscit, sed picis in morem ad digitos lentescit habendo.nec se praevalidam primis ostendat aristis! Quae gravis est, ipso tacitam se pondere prodit, quaeque levis. Promptum est oculis praediscere nigram, et quis cui color. At sceleratum exquirere frigushis animadversis terram multo ante memento excoquere et magnos scrobibus concidere montis, ante supinatas aquiloni ostendere glaebas, quam laetum infodias vitis genus. Optima putri arva solo: id venti curant gelidaeque pruinae et labefacta movens robustus iugera fossor. Ac si quos haud ulla viros vigilantia fugit, ante locum similem exquirunt, ubi prima paretuQuin etiam caeli regionem in cortice signant, ut, quo quaeque modo steterit, qua parte calores Austrinos tulerit, quae terga obverterit axi, restrboribus positis secto via limite quadret. Ut saepe ingenti bello cum longa cohortis
Abbreviated transcription (Latin):
Ossa focis. tepidoq onerabant aggere terres
Tam uero intectis preduntis urbe latini
ꝑrecipius fragor & longe pars maxona luctus
Hic matres misereq nurus. hic cara soroꝵ
Pectora merentum. pueriq parentib orbi:
Dirum execrant᷑ bellum turniq hymineos.
Ipsum armis ipsũq iubent᷑ decernere ferro
Qui regnum italiȩ .&. primos sibi posat honores¬
Ingr auat᷑ hec seuus drances solumq uocari
Testat᷑ solum posci in certamina turnum.
Multa simul contra uarus sententia dictis
ꝓ turno & magnum regine nomen obũmbrat
Multa uirum meritis sustentat famatrophȩis
Hosintermotus medio in flagrante tumultu
łcce suꝑmesti magnadiomed̾is ab urbe
Legati responsastrunt. nitul omnib actum
T antorum impensis operum. nildonanecaurũ
Nec magnas ualliisse preces. alia armalatinis
Quȩrenda aut pacemtro iano ab rege petendam.
Deficit ingentiluctu rex ipse latinus.
Fatalem enram manifesto numine ferri.

Expanded text:
ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae. ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae. Iam vero in tectis, praedivitis urbe Latini, praecipuus fragor et longi pars maxima luctus. Hic matres miseraeque nurus, hic cara sororum pectora maerentum puerique parentibus orbi dirum exsecrantur bellum Turnique hymenaeos: ipsum armis ipsumque iubent decernere ferro, qui regnum Italiae et primos sibi poscat honorengravat haec saevus Drances solumque vocari testatur, solum posci in certamina Turnum. Multa simul contra variis sententia dictis pro Turno, et magnum reginae nomen obumbrat, multa virum meritis sustentat fama tropaeis. Hos inter motus, medio in flagrante tumultu, ecce super maesti magna Diomedis ab urbe legati responsa ferunt: nihil omnibus actum tantorum impensis operum, nil dona neque aurum nec magnas valuisse preces, alia arma Latinis quaerenda aut pacem Troiano ab rege petendum. Deficit ingenti luctu rex ipse Latinus. Fatalem Aenean manifesto numine ferri
Abbreviated transcription (Latin):
More tulere patrum quia apudua¬
riasgentos diuersa fuerunt tencra
scpulturt indec̃ quod alii obruun¬
tur alii exuruntur : alii proprias
remitur ad pnorias. aliiperdiem
ut nie isti aliipor nos tens ut supr
pallas & perite has uaricates uirgilius
posuit nãq eradicus quiom amłt exii¬
ne constare dicit debere corpora ini
enda corpora ut possent in humo reni
resolui.
Austantur corporamorai: In mortem
aut morai ipsider ut stacius inscopu¬
lis morsoua seda lucanus ipsansiq uo¬
fatiomno queri petat anobis ortem tibi cogi
fatera.¬
Busta neq auelli possunt nox humida donee
Inuertit cȩlũ stellis ardentib aptum.
N ecͣminus& mistri diuersa in parte latini
Finitimos tollunt in agros urbiq remittunt
Cetera. confusȩ q ingentẽ cedis aceruum
Nec numero nec honore cremant. ⁊c̃ undiq uasti
Certatim crebris conlucent ignib agri
Tercia lux gelidam cȩlo dimouerat umbram.
Merentes altum cinerẽ & confusa rurbant

Expanded text:
More tulere patrum quia apud varias gentes diversa fuerunt genera sepulturae, inde est quod alii obruuntur, alii exuruntur, alii proprias remittuntur ad patrias; alii per diem, ut nunc isti, alii per noctem, ut supra Pallas. et perite has varietates Vergilius posuit: namque Heraclitus qui omnia vult ex igne constare, dicit debere corpora in ienda corpora, ut possint in umorem resolvi. actantur corpora morti aut 'in mortem': aut 'Morti' ipsi deae: Statius "in scopulis Mors saeva sedet" , Lucanus "ipsamque vocatam quem petat e nobis Mortem tibi coge faterbusta neque avelli possunt, nox umida donec invertit caelum stellis ardentibus aptum. Nec minus et miseri diversa in parte Latini finitimos tollunt in agros urbique remittunt, cetera confusaeque ingentem caedis acervum nec numero nec honore cremant: tunc undique vasti certatim crebris conlucent ignibus agri. Tertia lux gelidam caelo dimoverat umbram: maerentes altum cinerem et confusa ruebant
Abbreviated transcription (Latin):
Conucit. in ltebris. nec turnus segnior instat.
E xuperat ꝙmoras &. pontes transilit aaltos.
Nube aua erie nominatiuus heo nubes no
nubs non dicimus: quodait liuius andron¬
cus qui primus edidit fabulam latinam a puo¬

Expanded text:
conicit in latebras; nec Turnus segnior instat conicit in latebras; nec Turnus segnior instat exsuperatque moras et pontis transilit altos.NVBE CAVA erit nominativus ‘haec nubes’; nam ‘nubs’ non dicimus, quod ait Livius Andronicus, qui primus edidit fabulam Latinam apu
Abbreviated transcription (Latin):
Tum dea nube caua tenuem sine uirib umbrã
Infaciem ȩneȩ uisu ronirabile monstrũ
Dardimis ornat telis: elĩpeũq iubasq
Duuni adsimulat capitis. dat inania uerbis.
Dat steẽ anante sonũ gressusq. effurgit euntis.
Morte obita qualis fama est uolitare figuras.
A ut quȩ sopitos ludunt in somnia sensus.
At primas lȩta ante a cies exultat imago.
Prritati quarum telis aut uoce lacessit᷑.
I nstat cui tarnus. stridentẽq. eminusi hastam
Conucit. ila dito uertit uestigia tergo.
Tum uero enean auersum ut cedere turnus
Credidit. atq animo spemturbidus hausit in anẽ
Quo fugis ȩnea. thalamos ne desere pactos.
Hac dabitur dextra tellus quęsita ꝑ undas.
Talia uociferans sequitur strictumq coruscat
Mucronem nec ferre uida suagaudia uentos
Forte ratis celsi coniuncta crepidine saxin&
Expositis stabat scalis a ponte parato..
Quarex clusinis aduectus osinius oris a
Huc sese trepide eneȩ fugientis imago

Expanded text:
Tum dea nube cava tenuem sine viribus umbram Tum dea nube cava tenuem sine viribus umbram in faciem Aeneae, visu mirabile monstrum, Dardaniis ornat telis clipeumque iubasque divini adsimulat capitis, dat inania verba, dat sine mente sonum gressusque effingit euntis, morte obita qualis fama est volitare figuras aut quae sopitos deludunt somnia sensus. At primas laeta ante acies exsultat imago inritatque virum telis et voce lacessit. Instat cui Turnus stridentemque eminus hastam conicit: illa dato vertit vestigia tergo. Tum vero Aenean aversum ut cedere Turnus credidit atque animo spem turbidus hausit inanem, Quo fugis, Aenea? Thalamos ne desere pactos; hac dabitur dextra tellus quaesita per undas. Talia vociferans sequitur strictumque coruscat mucronem nec ferre videt sua gaudia ventos. Forte ratis celsi coniuncta crepidine saxi expositis stabat scalis et ponte parato, qua rex Clusinis advectus Osinius oris. Huc sese trepida Aeneae fugientis imago
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ps quin a pugnę subducere turnũ
Et daun o possẽ in colomẽ seruare parenti.
Mc̃ pereat. teuerisq pioda sanguine potnas.
Iille pamen nostra de ducit origine nomen.
Pilũnusq illi quartus pater & tua larga
Sepe manu multisq onerauit limina donis.
Cui rexȩtheru breuiter sic fatus olimpi.
S imora p̾̃sentis loeti tempusq. caduco
Dratur iuiueni meq. hoc ita ponere sentis
Tolle fugaturnum. atq instantib eripe fatis.
Hactenus indulsisse uacat. sin altior istis. ip¬
Sub precib sienia iua latte. totũq moueri
Mutariq putas bellũ spes pacis in anis.
Et uno ad lacrimans. quid si qđ uoce grauaris
Mente dares atq. hȩc turno ratã uitã maneref :¬
Uc̃ man& in sontẽ graius exitus. aut ego ueri
U anaferor qđ ut oporius formide falsa
Ludar & in melius tua qui potis orsa reflectas.
Hȩc ubi dicta dedit cęloseꝓtinus alto
Misit agens hiemẽ. nimbo succineta ꝑauras
Iliacamq aciẽ a. laurentia castra petiuit.

Expanded text:
otens, quin et pugnae subducere Turnum et Dauno possem incolumem servare parenti. Nunc pereat Teucrisque pio det sanguine poenas. Ille tamen nostra deducit origine nomen Pilumnusque illi quartus pater et tua larga saepe manu multisque oneravit limina donis. Cui rex aetherii breviter sic fatur Olympi: Si mora praesentis leti tempusque caduco oratur iuveni meque hoc ita ponere sentis, tolle fuga Turnum atque instantibus eripe fatis hactenus indulsisse vacat. Sin altior istis sub precibus venia ulla latet totumque moveri mutarive putas bellum, spes pascis inanis. Et Iuno adlacrimans: Quid si, quae voce gravaris, mente dares atque haec Turno rata vita maneret? Nunc manet insontem gravis exitus, aut ego veri vana feror. Quod ut O potius formidine falsa ludar et in melius tua, qui potes, orsa reflectas! Haec ubi dicta dedit, caelo se protinus alto misit, agens hiemem nimbo succincta per auras, Iliacamque aciem et Laurentia castra petivit.
Abbreviated transcription (Latin):
intos mirtunt perplonã elocutiouem cum tund
casum per si neresind in us miserint Accusaniuu
it mittant uecesse est ĩdẽo qr cumnaturamt
suã seruant : a cousat̃ uniuocalẽ mttunt non in
consonantem  deba sineresis plenitudinis ser¬

Expanded text:
 mittunt per plenam elocutionem, cum eundem casum per synaeresin in ‘ους’ miserint, accusativum in ‘η’ mittant necesse est, ideo quia cum naturam suam servant, accusativum in vocalem mittunt, non in consonantem, et debet synaeresis plenitudinis ser
Abbreviated transcription (Latin):
Quos symois p̃mat ille uiros in fanda ꝑorbemis
Supplicia & scelerum pornas expendimꝰ om̃s
Vel priamo miseranda manus scitꝰ triste mineruȩl
Milicia ex illa diuersum adlitus ab acti.
A trides ꝑthei menelaus adusq columnas
Ece̾ulat. arthneos uidit cit lõpas ulixes.
Regna ne optolemi referã uersosq penates
I do menei & libycone habitantes lutore locros
Iose myceneus magnoꝵ ductor achiuum
Coniugis infandȩ prima intralimina dextra
uilitatr̃ singularũ rerũ geueralitau
uitauit. nr dicera flumina latro
HArgiripami dio medes fuit deciuntate

Expanded text:
quos Simois premat ille viros, infanda per orbem quos Simois premat ille viros, infanda per orbem supplicia et scelerum poenas expendimus omnes, vel Priamo miseranda manus: scit triste Minervae silitia ex illa diversum ad litus abacti Atrides Protei Menelaus adusque columnas exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes. Regna Neoptolemi referam versosque penates Idomenei? Libycone habitantis litore Locros? Ipse Mycenaeus magnorum ductor Achivom coniugis infandae prima inter limina dextravilitatem singularum rerum generalitate vitavit, ne diceret flumina, latroARGYRIPAM Diomedes fuit de civitate
Abbreviated transcription (Latin):
Imperio accitos alta intralimina cogit.
Hlico conuenere fluuntq ad regiapienis
ecta uiis. seda in medus & maximus ȩuo
tprimus sceptris haud lȩta fronte latinus
tq hic legatos ethola ex urbe remissos
Quȩ referent fari iuba. & responsa reposcit
rdine cuncta suo Ttum facta silentia lingius
Et uenulus dicto parens ita farier infit᷑
idimus ociues ditꝰ medẽ argiuaq castra.
Atq iter emensi casus superauimus om̃s
E ontigimusq manum qua concidit ilia tellus
Ille uerbemargirypam patriȩ cognomine genti
Uiet origarganuꝰ condebat iapigis arius.
Pest quã introgressia coramdata copia fandi¬
N unera preferimus nomen patriamq docemꝰ.
Quibellũ intulerint quȩ causa at traxerdt arp̃os
Auditis ille hȩc placido sic reddidit ore.
Ofortunatȩ gentes saturnia regna
Antiqui ausoni quę uos fortuna quietos
Sollicitat. suada q igͥnota lacessere bella :
Quicumq ilia cos ferro populauimus agros.
N uto ea quȩ muris bellando ex hausta sub altis

Expanded text:
imperio accitos alta intra limina cogit. olli convenere fluuntque ad regia plenis tecta viis. Sedet in mediis et maximus aevo et primus sceptris haud laeta fronte Latinus. Atque hic legatos Aetola ex urbe remissos, quae referant, fari iubet et responsa reposcit ordine cuncta suo. Tum facta silentia linguis, et Venulus dicto parens ita farier infit: Vidimus, o cives, Diomedem Argivaque castra atque iter emensi casus superavimus omnis contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus. Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis victor Gargani condebat Iapygis agris. Postquam introgressi et coram data copia fandi, munera praeferimus, nomen patriamque docemus, qui bellum intulerint, quae causa attraxerit Arpos. Auditis ille haec placido sic reddidit ore: O fortunatae gentes, Saturnia regna, antiqui Ausonii, quae vos fortuna quietos sollicitat suadetque ignota lacessere bella? Quicumque Iliacos ferro violavimus agros, mitto ea, quae muris bellando exhausta sub altis,
Abbreviated transcription (Latin):
fortunat gentis qui habitatis regna se
rego fuctunt tẽpota sic placidã populos
in puet remisit Et benc hoc laudat qđ tis
ntiqui ausomi qr qui primi italiã te¬
nurtunt ausouis dictisN
Quicios quibus est amor pacis ainaioribusita¬
ditus propt̃ rognũ satur iu.

Expanded text:
fortunatae gentes qui habitatis regna Satrege fuere saecula, sic placida populos in pace regebat" . et bene hoc laudat, quod eis Antiqui avsonii quia, qui primi Italiam tenuerunt, Ausones dicti sunt. quietos quibus est amor pacis a maioribus traditus propter regnum Saturni.
Abbreviated transcription (Latin):
Errauere iugis ferro sonat alta bipenni
Fraxinus euertunt actas ad sidera pinus.
Robora nec cuneis & olentem scindere cedrum
Nec plaustris cessant uectare gementib ornos.
Et iam fama uolans tanti pręnuntia luctus
Euandrum euandrique domus & moenia replet.
Quȩ modo uictorem latio pallanta ferebat
Funereas rapuere faces lucet uia longo
Ordine flammarum &late dicriminat agros
Contra turba phrygum ueniens plangentia iungit
Agmina: quȩ post quã matres succedere tectis
Viderunt mesta incendunt clansorib: urbem.
Atnon euandrũ potis est uis ulla tenere
Seduenit inmedios. feretro pallante reposto
Procubuit super. atq her&. lacrimansq. gemensq
Et uia uix tandem uoti laxata dolore est
Non hȩc o palla dederas ꝑmissa parenti.
Cautius ut seuo uelles te credere marti

Expanded text:
erravere iugis. Ferro sonat alta bipenni fraxinus, evertunt actas ad sidera pinus, robora nec cuneis et olentem scindere cedrum nec plaustris cessant vectare gementibus ornos. Et iam Fama volans, tanti praenuntia luctus, Evandrum Evandrique domos et moenia replet, quae modo victorem Latio Pallanta ferebat. funereas rapuere faces; lucet via longo ordine flammarum et late discriminat agros. Contra turba Phrygum veniens plangentia iungit agmina. Quae postquam matres succedere tectis viderunt, maestam incendunt clamoribus urbem. At non Evandrum potis est vis ulla tenere, sed venit in medios. Feretro Pallanta reposto procubuit super atque haeret lacrimansque gemensque, et via vix tandem vocis laxata dolore est. Non haec, O Palla, dederas promissa parenti, cautius ut saevo velles te credere Marti