comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et enim rem facilius totam accipietis si hec memineritis: &
me facile ur̃a existimatione reuocabitis. si extra hos cancel¬
los egredi conabor. quos mibi ipse circundedi. Nego fuisse
causam cur postularet. Nego ex edicto possidere poruisse.
Nego possedisse. hec tria cum docuero poraro Non fuit cauã
cur postulares. qui hoc intelligi põt: quia sexto neuio. neq ex
societatis ratione. neq priuatim quicq̃ debuit quintius quis
hiue rei testis est: Idem qui acerrimus aduersarius in hac re
Te in quam testem neui citabo. annum et eo duitius post mor¬
tem .C. Quintii fuit in gallia tecum simul quintius docete
petisse ab eo istam nescio quam innumerabilem pecuniam do¬
ce aliquando mentionem fecisse: dixisse deberi debuisse cõ¬
cedam. uoritur.C. quintius: qui tibi ut ais certis nominibꝰ
grandem pecuniam debuit. heres euis ꝑ quintuis in gaslia.
ad te ipsum uenit. in agrum cõmunem eo deniq ubi non mõ

Expanded text:
etenim rem facilius totam accipietis, si haec memineritis, et etenim rem facilius totam accipietis, si haec memineritis, et me facile vestra existimatione revocabitis, si extra hos cancellos egredi conabor quos mihi ipse circumdedi. nego fuisse causam cur postularet, nego ex edicto possidere potuisse, nego possedisse. haec tria cum docuero, peroraro. non fuit causa cur postularet. qui hoc intellegi potest? quia Sex. Naevio neque ex societatis ratione neque privatim quicquam debuit Quinctius. quis huic rei testis est? idem qui acerrimus adversarius; in hanc rem te, te inquam, testem, Naevi, citabo. annum et eo diutius post mortem C. Quincti fuit in Gallia tecum simul Quinctius. doce te petisse ab eo istam nescio quam innumerabilem pecuniam, doce aliquando mentionem fecisse, dixisse deberi; debuisse concedam. moritur C. Quinctius qui tibi, ut ais, certis nominibus grandem pecuniam debuit. Heres eius P. Quinctius in Galliam ad te ipsum venit in agrum communem, eo denique ubi non modo
Abbreviated transcription (Latin):
Faciam quod te sepe anim aduerti facere hortensi totam caũc
mee dictionẽ: certas in partes diuidam. Tu id semper facis
quia semper potes: ego in hac causa faciam propterea quod
in hac uideor posse facere. quod tibi natura dat ut semper
possis. id mihi caũa concedit. ut hodie possim. certos inihi fi¬
nes terminosq constituam. extra quos egredi non possim. ue¬
lim si maxime: ut et mihi sit propositum de quo dicam. et
hortensius habeat exposita ad que respondeat. et tu .c. aꝗl¬
li iam ante animo prospicere possis. quibus đrebus auditu¬
russis Negamus te bona .ł. quinti sexte neui possedisse ex
edicto pretoris meosponsio facta est. ostendam primum
causam non fuisse cur a pretore postulares ut bona ꝑ. quin¬
tii possideres. Deinde ex edicto te possidere non potuisse:
Postremo non possedisse: queso. C aquilli uosq qui estis in cõ¬
silio: ut quid pollicitus sim diligenter memorie mandetis.

Expanded text:
faciam quod te saepe animadverti facere, Hortensi; totam causae faciam quod te saepe animadverti facere, Hortensi; totam causae meae dictionem certas in partis dividam. tu id semper facis, quia semper potes, ego in hac causa faciam, propterea quod in hac videor posse facere; quod tibi natura dat ut semper possis, id mihi causa concedit ut hodie possim. certos mihi finis terminosque constituam, extra quos egredi non possim, si maxime velim, ut et mihi sit propositum de quo dicam, et Hortensius habeat exposita ad quae respondeat, et tu, C. Aquili, iam ante animo prospicere possis quibus de rebus auditurus sis. negamus te bona P. Quincti, sex. Naevi, possedisse ex edicto praetoris. in eo sponsio facta est. ostendam primum causam non fuisse cur a praetore postulares ut bona P. Quincti possideres, deinde ex edicto te possidere non potuisse, postremo non possedisse. quaeso, C. Aquili vosque qui estis in consilio, ut quid pollicitus sim diligenter memoriae mandetis;
Abbreviated transcription (Latin):
rent: ut nobis tempus ꝗͣ dui diceremus prestitueres: quã
rem facile a pretore
et officuim testesq docuisses. neq nobis adhuc preter te
quisq̃ fuit. ubi nostrum ius contra illos obtineremus neq
illis unqͣ satis fuit. illud obtinere. quod probari omnibus posset.
Ita sine inuiria potentiam leuem atq inopem eẽ arbitrantur.
Uerum quoniam tibi cõnstat hortensius ut eas in consilium a me
postulat. ne dicendo tempus assumam. Queritur priore pa¬
trono causam defendente. nunꝗͣ ꝑorari potusse. non patia¬
ris istam manere suspitionem. nos rem uidicari nollẽ neq illud
mihi arrogabo me posse causam cõmodius de monstrare. q̃
antea demonstrata sit neq tamẽ tam uerba multa faciam
propterca quod et illo qui tum dixit. iam informata caua
est et ame qui neq ex cogitare neq pronuntiare multa pos¬
sum. breuitas postulatur que mihimet ipsa amicissima est

Expanded text:
rent, ut nobis tempus quam diu diceremus praestitueres; quam rent, ut nobis tempus quam diu diceremus praestitueres; quam rem facile a praetore et officium potestasque docuisses. neque nobis adhuc praeter te quisquam fuit, ubi nostrum ius contra illos obtineremus, neque illis umquam satis fuit illud obtinere quod probari omnibus posset; ita sine iniuria potentiam levem atque inopem esse arbitrantur. verum quoniam tibi instat Hortensius ut eas in consilium, a me postulat ne dicendo tempus absumam, queritur priore patrono causam defendente numquam perorari potuisse, non patiar istam manere suspicionem nos rem iudicari nolle; neque illud mihi adrogabo, me posse causam commodius demonstrare quam antea demonstrata sit, neque tamen tam multa verba faciam, propterea quod et ab illo qui tum dixit iam informata causa est et a me, qui neque excogitare neque pronuntiare multa possum, brevitas postulatur, quae mihimet ipsi amicissima est;
Abbreviated transcription (Latin):
si satisde disset. aut causam capitis. si sponsionem fecisset prio¬
re loco diceret: cum in altera re cause nihil eẽt. quin secus ui¬
dicaret ip̃e. de re. quod uidicium grauissimum est. In altera
spes eẽt ad talem tum uirum uidicem ueniendi. unde eo plus
opis auferret: quo minus attulisset gratie. sponsionẽ facere
maluit fecit te uidicem .C. Aquilli sumpsit. ex sponso egit.
n hoc summa uidicii causaq tota consistit. uidicium ẽẽ .G. a¬
quilli non de re pecuniaria. sed de fama fortunisq.p. quintii
uides cum maiores instituerint: ut qui pro capite diceret.
nos inaudita criminatione accusatorum priore loco caua'
dicere intelligitis. Fos porro qui defendere consuerunt:
uides accusare. et ea ingenia conuerti ad ꝑnitiẽ: que antea
uers abantur insalute atq auxilio ferendo.illud etiam re¬
stiterat. quod extremo die fecerunt. ut te in uis adduce¬

Expanded text:
si satis dedisset, aut causam capitis, si sponsionem fecisset, priosi satis dedisset, aut causam capitis, si sponsionem fecisset, priore loco diceret. Cum in altera re causae nihil esset quin secus iudicaret ipse de se, quod iudicium gravissimum est, in altera spes esset ad talem tamen virum iudicem veniendi, unde eo plus opis auferret quo minus attulisset gratiae, sponsionem facere maluit; fecit; te iudicem, C. Aquili, sumpsit, ex sponso egit. in hoc summa iudici causaque tota consistit. iudicium esse, C. Aquili, non de re pecuniaria, sed de fama fortunisque P. Quincti vides. Cum maiores ita constituerint ut, qui pro capite diceret, is posteriore loco diceret, nos inaudita criminatione accusatorum priore loco causam dicere intellegis. Eos porro qui defendere consuerunt vides accusare, et ea ingenia converti ad perniciem quae antea versabantur in salute atque auxilio ferendo. illud etiam restiterat quod hesterno die fecerunt, ut te in ius educe
Abbreviated transcription (Latin):
sa non eẽnt recusabant. qui aderant. tũ quintio demonstra¬
bant de re uidicium fieri oportere: ut aut uterq inter se.
aut uenter satiscdaret. non necesse esse famam alterius:
iniuditium uenire. clamabat porro ip̃e quintius se se id cir¬
co nolle satisdare. ne uiderentur uidicasse bona sua ex edic¬
to possessa eẽ. Sponsionem porro si istius mõĩ faceret. se id ꝙͥ
nunc euenit de capite suo priore loco caũam ẽẽ dicturum
dolobella quẽ admodum solent homines nobiles scu recte
scu ꝑperam facere ceperunt. ita in utroq excellunt. ut nemo
nr̃o loco natus assequi posset. inuiriã facere fortiter pseue¬
rat.: aut satisdaret. aut sponsionẽ uibet facere. et interea
recusantes nostros aduocatos acerime sũmoueri Contur¬
batus sane discedit quintius. neq mirum. cum hec optio tã
misera. tamq iniqua daretur. ut ait ip̃e se capitis damnaret.

Expanded text:
sa non essent. recusabant qui aderant tum Quinctio, demonstrasa non essent. recusabant qui aderant tum Quinctio, demonstrabant de re iudicium fieri oportere ut aut uterque inter se aut neuter satis daret; non necesse esse famam alterius in iudicium venire. clamabat porro ipse Quinctius sese idcirco nolle satis dare ne videretur iudicasse bona sua ex edicto possessa esse; sponsionem porro si istius modi faceret, se, id quod nunc evenit, de capite suo priore loco causam esse dicturum. Dolabella—quem ad modum solent homines nobiles; seu recte seu perperam facere coeperunt, ita in utroque excellunt ut nemo nostro loco natus adsequi possit—iniuriam facere fortissime perseverat; aut satis dare aut sponsionem iubet facere, et interea recusantis nostros advocatos acerrime submoveri. conturbatus sane discedit Quinctius; neque mirum, cui haec optio tam misera tamque iniqua daretur ut aut ipse se capitis damnaret,
Abbreviated transcription (Latin):
satisdare: quod reus satisdare non deberet. si ip̃e adesset.
appellantur tribun: a quibus cum eẽt certum auxilium pe¬
titum. ita tum disceditur ut ydibus septembribus.p. quis¬
tium sisti sextus alphenus ꝓmitteret. uenit romam quinti
uadimonium sistit iste homo accerrimus bonorum possessor
ex pulsor ereptor. annum et sex menses nihil petut. quiescit.
conditionibus hunc quo ad põt ꝑducit.a.gn. dolobella deniq
pretore postulat ut sibi quintius iudicatum solui satisdet.
ex famula. quod ab eo petat. quoniam euis ex edicto. p̃.n
bona dies xxx possessa sint. N on recusabat quintius ꝗn
ita satisdare iuberet. si bona possessa eeñt ex edicto de¬
creuit. ꝗͣ equum. nihil dico. Unum hoc dico nouum: et hoc
ipsum tacuisse malem: quoniam utrũq quiuis intelligere
potuisset. Iubet .p. quintium sponsionẽ certo neuo facere si
bona sua ex edicto. ꝑ. bruceni pretoris dies triginta posses¬

Expanded text:
satis dare, quod reus satis dare non deberet, si ipse adesset. satis dare, quod reus satis dare non deberet, si ipse adesset. appellantur tribuni; a quibus cum esset certum auxilium petitum, ita tum disceditur ut Idibus Septembribus P. Quinctium sisti sex. Alfenus promitteret. venit Romam Quinctius, vadimonium sistit. iste, homo acerrimus, bonorum possessor, expulsor, ereptor, annum et sex mensis nihil petit, quiescit, condicionibus hunc quoad potest producit, a Cn. Dolabella denique praetore postulat ut sibi Quinctius iudicatum solvi satis det ex formula: quod ab eo petat quoivs ex edicto praetoris bona dies xxx possessa sint. non recusabat Quinctius quin ita satis dare iuberetur, si bona possessa essent ex edicto. decernit— quam aequum, nihil dico, unum hoc dico, novum; et hoc ipsum tacuisse mallem, quoniam utrumque quivis intellegere potuit—sed iubet P. Quinctium sponsionem cum Sex. Naevio facere: si bona sua ex edicto P. Burrieni praetoris dies xxx posses
Abbreviated transcription (Latin):
modi rationibus ullum adsuas conditiones ꝑducere se¬
se nihil precari. et qui si agere uelit uidicio defendere.hec
dum rome geruntur.Quintius interea contra ius. consuetu¬
dinem edicta pretorum: de saltu agroq cõmuni aseruibus
cõmunibꝰ iu detruditur. Existima .C. aquilli id modo &¬
ratione omnia rome neuium fecisse. si hoc quod ꝑ lr̃as ipiꝰ
in gallia gestum est. recte atꝙ ordine factum uidetur. ex¬
pussus atq deiectus e predio quintius accepta insigni in¬
uiria confugit ad c flacum imꝑatorẽ: qui tunc erat ĩ pro¬
iuncia. quem ut ipus dignitas poscit honoris gratia no¬
minio. Is eam rem quam uehementer uindicandam puta¬
rit ex decretis euis poteris cognoscere. Alphenius interea
rome cum isto glacdiatore uetulo quotidie pugnabat. ute¬
batur populo sane suo. propterea quodiste caput. petere
non desinebat iste postulabat ut procurator uidicatum
solui satisdaret. Negat alphenus equum eẽ procuratorem

Expanded text:
modi rationibus illum ad suas condiciones perducere, semodi rationibus illum ad suas condiciones perducere, sese nihil precari et, si quid agere velit, iudicio defendere. haec dum Romae geruntur, Quinctius interea contra ius, consuetudinem, edicta praetorum de saltu agroque communi a servis communibus vi detruditur. existima, C. Aquili, modo ratione omnia Romae Naevium fecisse, si hoc quod per litteras istius in Gallia gestum est recte atque ordine factum videtur. expulsus atque eiectus e praedio Quinctius accepta insigni iniuria confugit ad C. Flaccum imperatorem, qui tunc erat in provincia, quem, ut ipsius dignitas poscit, honoris gratia nomino. is eam rem quam vehementer vindicandam putarit ex decretis eius poteritis cognoscere. Alfenus interea Romae cum isto gladiatore vetulo cotidie pugnabat; utebatur populo sane suo, propterea quod iste caput petere non desinebat. iste postulabat ut procurator iudicatum solvi satis daret; negat Alfenus aequum esse procuratorem
Abbreviated transcription (Latin):
consignantur. disceditur postulat ab arieno p̃ rͦ neuius ut
ex edicto bona possidere liceat. Iussit bona prescrib eius qui¬
cum familiaritas fuerat. societas erat. affinitus liberis istius
uius diuelli nullo modo poterat. Qua ex re intelligi facile
potuit. nullum ẽẽ officium tam sanctum atq solẽnẽ ꝙ non
auaritia cõminuere atq uiolare soleat. St enim si ueritate
amicicia. fide societas. pietate propinquitas colitur. necesse
est iste qui amicum. sotium affinem fama atq fortunis spoli¬
are conatus est. Uanum se & ꝑfidiosum et impium ẽẽ fatea¬
tur: libellos sextus alphenus procurator .P. quinti familiaris
et propinquus sexti neuii deicit. seruulum unum quẽ iste pre¬
henderat: abducit. denuntiat se se ꝓcuratorẽ esse. istum
equum esse fame fortunisq ꝑquintu consulere et aduen¬
tum eius expectare: quod si facẽ nolit: atq inhibiit. euis

Expanded text:
consignantur, disceditur. postulat a Burrieno praetore Naevius ut consignantur, disceditur. postulat a Burrieno praetore Naevius ut ex edicto bona possidere liceat; iussit bona proscribi eius quicum familiaritas fuerat, societas erat, adfinitas liberis istius vivis divelli nullo modo poterat. qua ex re intellegi facile potuit nullum esse officium tam sanctum atque sollemne quod non avaritia comminuere ac violare soleat. etenim si veritate amicitia, fide societas, pietate propinquitas colitur, necesse est iste qui amicum, socium, adfinem fama ac fortunis spoliare conatus est vanum se et perfidiosum et impium esse fateatur. libellos Sex. Alfenus, procurator P. Quincti, familiaris et propinquus Sex. Naevi, deicit, servolum unum quem iste prenderat abducit, denuntiat sese procuratorem esse, istum aequum esse famae fortunisque P. Quincti consulere et adventum eius exspectare; quod si facere nolit atque imbiberit eius
Abbreviated transcription (Latin):
sere. hominẽ in pntia non uadatur. Ita sine uadimonio disce¬
ditur. Deinde rome dies triginta fere quintius commoratur
cum ceteris que habebat uadimonia differt. ut expeditus in
galliam proficisci possit. proficiscitur. roma egreditur ante
diem iui R februarii quintius: scipione et norbano consu¬
libus: queso ut eum diem memorie mandetis.L albius sex¬
tus filius quirinas uirbonus et cum primis honestus una ꝓ¬
fectus est. cum uenisset ab adalo laterana que nominatur. uidẽ¬
tur ꝑ familiarẽ neuu qui ex gallia pueros uenales isti addu¬
cebant.L. publicium qui ut romam uenit. narrat nemo quo
in loco uiderit quintium: quod nisi expublicio narratum ncuio
ab atris uenunt frequentes licinu et a faucibus marcelli.
corrogat ut ad tabulam sextiam sibi adsint hora secunda.
postridie uenuint frequentes testificantur isti publium quin¬
tium non stetisse. sex tabule maxime signis hominum nobiliũ

Expanded text:
sere, hominem in praesentia non vadatur; ita sine vadimonio discesere, hominem in praesentia non vadatur; ita sine vadimonio disceditur. deinde Romae dies xxx fere Quinctius commoratur; cum ceteris quae habebat vadimonia differt ut expeditus in Galliam proficisci posset; proficiscitur. Roma egreditur ante diem ii Kalend. Februarias Quinctius Scipione et Norbano coss. quaeso ut eum diem memoriae mandetis. L. Albius sex. filius Quirina, vir bonus et cum primis honestus, una profectus est. Cum venissent ad Vada Volaterrana quae nominantur, vident perfamiliarem Naevi, qui ex Gallia pueros venalis isti adducebat, L. Publicium; qui, ut Romam venit, narrat Naevio quo in loco viderit Quinctium. quod ubi ex Publicio audivit, pueros ab atriis Liciniis et a faucibus macelli corrogat ut ad tabulam Sextiam sibi adsint hora secunda postridie. veniunt frequentes. testificatur iste P. Quinctium non stetisse et stetisse se; tabulae maxime signis hominum nobilium
Abbreviated transcription (Latin):
bellium. nos cõmunem necessarium. qui istius domi erat. edu¬
catus. et quo utebatur iste plurimum propinquum nostrum
sextum alpheum res conuenire nullo modo poterat. propte¬
rea ꝗ hic mediocrem iacturam facere cupiebat: iste mediocri
preda non erat contentus. itaq: ex eo tempore res ẽẽ ĩuadi¬
monium cepit: cum uadimonia sepe dilata eeñt: et cum aliꝗͣ¬
tulum temporis in ea re cẽt consumptum. neq quicꝗͣ profectũ
eẽt. uenit ad uadimonium neuius. hoc sequor .C. aquilli uos¬
q qui adestis in consilio ut diligenter attendatis. ut singulare
genus fraudis et nouam rationem insidiarum. cognoscere pos¬
sitis. Ait se auctionatum eẽ in gallia. quod si uideretur seuẽ¬
didisse: curasse ne quid sibi societas deberet: se iam neq uadari
ampluis neq uadimonium promutẽ. Si quid agere uelit secũ
quintius. non recusare. hic cum rem gallicanam cuperet reui¬

Expanded text:
bellium, nos communem necessarium, qui istius domi erat edubellium, nos communem necessarium, qui istius domi erat eductus et quo utebatur iste plurimum, propinquum nostrum, sex. Alfenum. res convenire nullo modo poterat, propterea quod hic mediocrem iacturam facere cupiebat, iste mediocri praeda contentus non erat. itaque ex eo tempore res esse in vadimonium coepit. Cum vadimonia saepe dilata essent et cum aliquantum temporis in ea re esset consumptum neque quicquam profectum esset, venit ad vadimonium Naevius. obsecro, C. Aquili vosque qui adestis in consilio, ut diligenter attendatis, ut singulare genus fraudis et novam rationem insidiarum cognoscere possitis. ait se auctionatum esse in Gallia; quod sibi videretur se vendidisse; curasse ne quid sibi societas deberet; se iam neque vadari amplius neque vadimonium promittere; si quid agere secum velit Quinctius, non recusare. hic cum rem Gallicanam cuperet revi
Abbreviated transcription (Latin):
rideri putet. ꝙ iterum iam dico optimus. qui hunc in sũmas
angustias adductum putaret: ut eum sius conditionibus in
ip̃o articulo temporis astringeret. asem sese negat daturũ:
nisi prius de rebus rationibus societatis omnibus decidisset.
et scisset sibi cum quintio controuersie nihil futurum. Poste¬
rius inquit ista uidebimus. Quintuis nunc hoc uelim cures
si tibi uidetur. quod dixisti negat se alia ratione facturum.
quod ꝓmisisset. non plus sua referre ꝗͣsi cum auctionem uende¬
ret. domini uissu quippiam promisisset. destitutione illa percul¬
sus quintius ascapulis paucos dies aufert. in galliam mittit.
ut ea que prescripserat uenirent. deteriore tempore absens
auctionatur scapulis difficiore conditione dissoluit. tum
appellat ultro neuium ut quoniam suspicaretur aliqua de
re fore controuersiam uderet ut ꝗͣ primum. et qͣminim a
cum molestia transigeretur tota res. dat iste amicum in tre¬

Expanded text:
rideri putet quod iterum iam dico optimus—qui hunc in summas rideri putet quod iterum iam dico optimus—qui hunc in summas angustias adductum putaret, ut eum suis condicionibus in ipso articulo temporis adstringeret, assem sese negat daturum, nisi prius de rebus rationibusque societatis omnibus decidisset et scisset sibi cum Quinctio controversiae nihil futurum. posterius, inquit, ista videbimus, Quinctius; nunc hoc velim cures, si tibi videtur, quod dixisti. negat se alia ratione facturum; quod promisisset, non plus sua referre quam si, cum auctionem venderet, domini iussu quippiam promisisset. destitutione illa perculsus Quinctius a Scapulis paucos dies aufert, in Galliam mittit ut ea quae proscripserat venirent, deteriore tempore absens auctionatur, Scapulis difficiliore condicione dissolvit. tum appellat ultro Naevium ut, quoniam suspicaretur aliqua de re fore controversiam, videret ut quam primum et quam minima cum molestia tota res transigeretur. dat iste amicum M. Tre
Abbreviated transcription (Latin):
tius.P. scapule debuisset. ꝑte .C. aquilli decidit.p quintius ꝙ
liberis euis dissolueret. hoc eo ꝑte cogebatur: quod ꝑꝑ herari¬
am rationem. non satis erat in tabulis inspexisse quantum de¬
beretur. nisi ad castoris quesisset: quantum solueretur: deci¬
dis statiusq tu ꝑꝑ necessitudinẽ: que tibi cum scapulis est.
Quid his ad denaruim solueretur. hec omnia quia tuis agebat
autore et consuasore neuio. Nec mirum si eius utebatur con¬
silio: euius auxilium sibi paratum putabat. Non modo. N
pollicitus erat in gallia sed rome: quotidie simul atq sibi hic
annuisset: nunc ratum se dicebat. quintus porro istum posse
facere uidebat: debere intelligebat. mentiri qua cauã cur
mentiretur non erat. non putabat. quasi dominiũ hr̃et ita cõ¬
stituit scapulis se daturum. neuium certiorem facit. rogat
ut curet quod dixisset tum iste uir optimus. uereor ne se de¬

Expanded text:
tius P. Scapulae debuisset, per te, C. Aquili, decidit P. Quinctius quid tius P. Scapulae debuisset, per te, C. Aquili, decidit P. Quinctius quid liberis eius dissolveret. hoc eo per te agebatur quod propter aerariam rationem non satis erat in tabulis inspexisse quantum deberetur, nisi ad Castoris quaesisses quantum solveretur. decidis statuisque tu propter necessitudinem quae tibi cum Scapulis est quid eis ad denarium solveretur. haec omnia Quinctius agebat auctore et consuasore Naevio. nec mirum, si eius utebatur consilio cuius auxilium sibi paratum putabat; non modo enim pollicitus erat in Gallia sed Romae cotidie, simul atque sibi hic adnuisset, numeraturum se dicebat. Quinctius porro istum posse facere videbat, debere intellegebat, mentiri, quia causa cur mentiretur non erat, non putabat; quasi domi nummos haberet, ita constituit Scapulis se daturum; Naevium certiorem facit, rogat ut curet quod dixisset. tum iste vir optimus—vereor ne se de
Abbreviated transcription (Latin):
nicarent: et de tota illa ratione atq re gallicana. neq interea
uerbum ullum interposuit neuius: aut societatẽ sibi quidpĩa
debere. aut priuatĩ quintium debuisse. cum heris alieni ali¬
quantulum eẽt relictum. quibus nominibus pecũia rome cu¬
rari oporteret. auctionem in gallia. P.hic quintius narbone
se facturum eẽ proscribit. earum que ipius erant priuate.
bi tum uir optimus sextus neuius hominẽ mnultis uerbis de¬
terret ne auctionetur eum non ita commode posse eo tempor
qua prescripsisset uendere rome. sibi numoꝵ facultatem esse.
quam si saperet. cõmunem existimaret. pro fraterna illa neces¬
situdine et pipius affinitate. Nam . P. quinti consobrinã
habet in matrimonio neuius. & ex ea liberos. quia quod ui¬
rum: auctionem uelle facere desistit. romam proficiscitur.
decedit ex gallia romam simul neuius: cum pecuniam .c. quin¬

Expanded text:
nicarent et de tota illa ratione atque re Gallicana; neque interea nicarent et de tota illa ratione atque re Gallicana; neque interea verbum ullum interposuit Naevius aut societatem sibi quippiam debere aut privatim Quinctium debuisse. Cum aeris alieni aliquantum esset relictum, quibus nominibus pecuniam Romae curari oporteret, auctionem in Gallia P. hic Quinctius Narbone se facturum esse proscribit earum rerum quae ipsius erant privatae. ibi tum vir optimus sex. Naevius hominem multis verbis deterret ne auctionetur; eum non ita commode posse eo tempore quo proscripsisset vendere; Romae sibi nummorum facultatem esse, quam, si saperet, communem existimaret pro fraterna illa necessitudine et pro ipsius adfinitate; nam P. Quincti consobrinam habet in matrimonio Naevius et ex ea liberos. quia, quod virum; auctionem velle facere desistit, Romam proficiscitur; decedit ex Gallia Romam simul Naevius. cum pecuniam C. Quinc
Abbreviated transcription (Latin):
quodͥ quidq poterat. adͥse in priuatã domum seuocabat: qua
inre ita diligens erat q̃i ii qui magna fide societate. gererent.
arbitrium pro socio condemnari solent. Werum his de rebus
non necẽe habeo dicere ea que me .ł. quintius cupit commemo¬
rare. tam et si caũa postulat tamẽ quia postulat. non flagitat¬
non preteribo. cum annos iam ꝙͣplures societas eẽt. et cum se¬
pe suspectus Quintio neuius fusset. nec ita commode posset
rationẽ reddere earum rerum: quas libidine non ratione ges¬
serat moritur in gallia quintus. cum adeẽt neuius et mori¬
tur repentino. heredem testamento reliquit hunc.ꝑ quintiũ
ut ad quẽ sũmus meror morte sua ueniebat. ad eundẽ sũmus
honos quoq ꝑueniret. quo mortuo. nec ita multo ẽ. ingalliã
proficiscitur: oiuntius ibi cum isto neuio familiariter uiuit.
annum fere una sunt: cum et de societate multa inter se cõmu¬

Expanded text:
quodcumque poterat ad se in privatam domum sevocabat; qua quodcumque poterat ad se in privatam domum sevocabat; qua in re ita diligens erat quasi ei qui magna fide societatem gererent arbitrium pro socio condemnari solerent. verum his de rebus non necesse habeo dicere ea quae me P. Quinctius cupit commemorare; tametsi causa postulat, tamen quia postulat, non flagitat, praeteribo. cum annos iam compluris societas esset, et cum saepe suspectus Quinctio Naevius fuisset neque ita commode posset rationem reddere earum rerum quas libidine, non ratione gesserat, moritur in Gallia Quinctius, cum adesset Naevius, et moritur repentino. heredem testamento reliquit hunc P. Quinctium ut, ad quem summus maeror morte sua veniebat, ad eundem summus honos quoque perveniret. quo mortuo, nec ita multo post, in Galliam proficiscitur Quinctius, ibi cum isto Naevio familiariter vivit. annum fere una sunt, cum et de societate multa inter se commu
Abbreviated transcription (Latin):
nihil melius qͣuocem dedisset: pater nihil preter libertatẽ reliꝗs¬
set: uocem in questum contulit libertate usus est: quo impu¬
nius dicax eẽt. qͣre quidem socium tibi cum uelles aduingere.
nihil erat nisi in tua pecunia condisceret. qui peciuĩe fructus eẽt
tamen inductus consuetudine. ac familiaritate quintius fecit ut
dici societatẽ earum rerum que in gallia comꝑabantur. Erat ei¬
res pecuniaria res ampla et rustica sane bene culta. et fructuosa
tollitur ab atris liciniis atq apreconum consensu ingalliam
neuius et trãs alpes usq transfertur: ł it magna mutatio loci. nõ
ingenis. Nam qui ab adulescentulo questum sibi instituisset siñ
impendio poa qͣ nescio quid impenditur. et in cõmune contulit
mediocri questu contentus cẽ non poterat. nec mirum si is qui
uocem uenalem hubuerat ea que uoce quesiuerat. magno sibi
questiu fore putabat. It aꝙ hercule aut mediocriter de comuni

Expanded text:
nihil melius quam vocem dedisset, pater nihil praeter libertatem reliquisnihil melius quam vocem dedisset, pater nihil praeter libertatem reliquisset, vocem in quaestum contulit, libertate usus est quo impunius dicax esset. qua re quidem socium tibi eum velles adiungere nihil erat nisi ut in tua pecunia condisceret qui pecuniae fructus esset; tamen inductus consuetudine ac familiaritate Quinctius fecit, ut dixi, societatem earum rerum quae in Gallia comparabantur. erat ei pecuaria res ampla et rustica sane bene culta et fructuosa. tollitur ab atriis Liciniis atque a praeconum consessu in Galliam Naevius et trans Alpis usque transfertur. fit magna mutatio loci, non ingeni. nam qui ab adulescentulo quaestum sibi instituisset sine impendio, postea quam nescio quid impendit et in commune contulit, mediocri quaestu contentus esse non poterat. nec mirum, si is qui vocem venalem habuerat ea quae voce quaesiverat magno sibi quaestui fore putabat. itaque hercule haud mediocriter de communi
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. ueritatem misericordiam .ł. Quiatius confugerit. cum ad¬
huc ei ppium aduers arioꝵ non us par non agendi potas eadẽ
non magistratus equus reperiri potuerit. cum ei sũmam piniurĩã
omnia inimica atq infesta fuerunt te.q aquilli uosq qui in con¬
sistere. et confirmari patiamini. Id quo faciluis facere possitis. da¬
bo operam ut a principio res quẽ admodum gesta et contracta
sit cognoscatis. C. quintuis fuit . P. quintu hiuus frater sane
ceterarum rerum patermilias et prudens et attentus. una in re
paulominus consideratus: qui societatem cum sexto neuio fecerit
iuro bono: uerũtamẽ non ita instituto. ut iura societatis et of¬
ficia certi prĩsfamilias nosce posset. non quo eidem deeẽt inge¬
nium. Namq neq parum facetus scurra. sex. neuius. nec inhu¬
manus p̃co unqͣ est existimatus: quid ergo est: cum ei natura

Expanded text:
fidem, veritatem, misericordiam P. Quinctius confugerit, cum adfidem, veritatem, misericordiam P. Quinctius confugerit, cum adhuc ei propter vim adversariorum non ius par, non agendi potestas eadem, non magistratus aequus reperiri potuerit, cum ei summam per iniuriam omnia inimica atque infesta fuerint, te, C. Aquili, vosque qui in consistere et confirmari patiamini. id quo facilius facere possitis, dabo operam ut a principio res quem ad modum gesta et contracta sit cognoscatis. C. Quinctius fuit P. Quincti huius frater, sane ceterarum rerum pater familias et prudens et attentus, una in re paulo minus consideratus, qui societatem cum Sex. Naevio fecerit, viro bono, verum tamen non ita instituto ut iura societatis et officia certi patris familias nosse posset; non quo ei deesset ingenium; nam neque parum facetus scurra Sex. Naevius neque inhumanus praeco umquam est existimatus. quid ergo est? Cum ei natura
Abbreviated transcription (Latin):
debeam: tamẽ id facere cogar: cum etiam tellum aduersarius
nullum legerit: illis aũt idtempus impugnandi detur. cum et
uitandi illorum impetus pot̾as attentanda nobis erit. et si qua
in re id quod parati sunt facere falsum crimen quasi uenenatũ
ali quod tellum legerint. medicine faciende locus nouerit. Id
accidit pretoris iniquitate et inuiria. primum quod contra omñẽ
consuetudinẽ. uidicium prius de probro q̃ de re ialuit fieri. de¬
inde quod ita constituit id ipsum uidicium ut reus ante qͣ uerbũ
accusatoris audisset. causam dicere cogeretur. quod corum grã
et potentia factum est. qui quasi sua res aut honos agatur. ita di¬
ligenter sexti neui studio et cupiditati morẽ gerunt. et eiusmõi
rebus opes suas experiuntur in quibus quo plus ꝓpiurtutem no¬
bilitatemq possunt. eo minus qͣ possint debent ostendere Cum
tot tantisq difficultatibus affectus atq afflictus. in tuã .C. aqli

Expanded text:
debeam tum id facere cogar cum etiam telum adversarius debeam tum id facere cogar cum etiam telum adversarius nullum iecerit, illis autem id tempus impugnandi detur cum et vitandi illorum impetus potestas adempta nobis erit et, si qua in re, id quod parati sunt facere, falsum crimen quasi venenatum aliquod telum iecerint, medicinae faciendae locus non erit. id accidit praetoris iniquitate et iniuria, primum quod contra omnium consuetudinem iudicium prius de probro quam de re maluit fieri, deinde quod ita constituit id ipsum iudicium ut reus, ante quam verbum accusatoris audisset, causam dicere cogeretur. quod eorum gratia et potentia factum est qui, quasi sua res aut honos agatur, ita diligenter Sex. Naevi studio et cupiditati morem gerunt et in eius modi rebus opes suas experiuntur, in quibus, quo plus propter virtutem nobilitatemque possunt, eo minus quantum possint debent ostendere. cum tot tantisque difficultatibus adfectus atque adflictus in tuam, C. Aquili,
Abbreviated transcription (Latin):
in mentem pot̾ãtis ꝗͣ equitatis tue. Propterea quod omnes quo¬
rum in alterius manu uita posita est. sepius illud cogitant. ꝗ
possit is cuuis in ditione ac potãte sunt: ꝗͣ quid debeat facere.
Deinde habet aduersarium .p. quintius uerbo sex. neuiũ. reuera
huusce etatis homines dissertissimos fortissimos honoratissimos
nr̃e ciuitatis: qui cõmuni studio summis opibus sextum neuiũ
defendunt. si id est defendere: cupiditati alterius obtempetare:
quo is facilius quẽ uelit. iniquo udicio opprimere possit.
N am quid iniquius hoc aut inidignius.c. aquili dici aut com¬
memorari põt. ꝗͣ me qui caput alterius famã. fortunasq de¬
fendam:priore loco causam dicere. Cum presertim.Q. hor¬
tensuis: qui hoc udicio ꝑtes accusatoris obtinet: contra me
sit dicturus: cui sumam copiam facultatẽq dicendi natura lar¬
gita est. Ita fit ut ego qui tella depellere et uulneribus mederi

Expanded text:
in mentem potestatis quam aequitatis tuae, propterea quod omnes quoin mentem potestatis quam aequitatis tuae, propterea quod omnes quorum in alterius manu vita posita est saepius illud cogitant, quid possit is cuius in dicione ac potestate sunt, quam quid debeat facere. deinde habet adversarium P. Quinctius verbo Sex. Naevium, re vera huiusce aetatis homines disertissimos, fortissimos, florentissimos nostrae civitatis, qui communi studio summis opibus Sex. Naevium defendunt, si id est defendere, cupiditati alterius obtemperare quo is facilius quem velit iniquo iudicio opprimere possit. nam quid hoc iniquius aut indignius, C. Aquili, dici aut commemorari potest, quam me qui caput alterius, famam fortunasque defendam priore loco causam dicere? cum praesertim Q. Hortensius qui in hoc iudicio partis accusatoris obtinet contra me sit dicturus, cui summam copiam facultatemque dicendi natura largita est. ita fit ut ego qui tela depellere et volneribus mederi
Abbreviated transcription (Latin):
dire oportebit: ut multis in cõmodis ueritas debilitata. tan¬
dem equitate taluim uirorum recreetur. Qsi tu uidex nullo
presidio fuisse uidebere contra uim et gratiam: solitudini atq
inopie: si apud hoc consilium ex opibus non ex ueritate caua
pendetur. profecto nihil est iam sanctum atq sincerum in ci¬
uitate. nihil est quod humilitatem cuiusꝗͣ grauitas et uirtus
uidicis consoletur. Certe aut apudte et eos qui tibi adsunt. ueri¬
tas ualebit. aut ex hoc loco expulsa ui et gratia: locum ubi res¬
consistat reperire non poterit. non eo dico.C. aquili: quod mͥ
ueniat in dubium tua fides et. constantia: aut quo non his quos
tibi aduocasti uiris electissimis eiuitatis spem summã habere
P. quintius debeat. Quid ergo est: frimum magnitudo ꝑiculi
summo timore. hominem afficit: quod uno uidicio de fortunis
omnibus decernit. Idq eum cogitat: non minus sepe ei euenit

Expanded text:
dire oportebit, ut multis incommodis veritas debilitata tandire oportebit, ut multis incommodis veritas debilitata tandem aequitate talium virorum recreetur. quod si tu iudex nullo praesidio fuisse videbere contra vim et gratiam solitudini atque inopiae, si apud hoc consilium ex opibus, non ex veritate causa pendetur, profecto nihil est iam sanctum atque sincerum in civitate, nihil est quod humilitatem cuiusquam gravitas et virtus iudicis consoletur. certe aut apud te et hos qui tibi adsunt veritas valebit, aut ex hoc loco repulsa vi et gratia locum ubi consistat reperire non poterit. non eo dico, C. Aquili, quo mihi veniat in dubium tua fides et constantia, aut quo non in his quos tibi advocavisti viris lectissimis civitatis spem summam habere P. Quinctius debeat. quid ergo est? primum magnitudo periculi summo timore hominem adficit, quod uno iudicio de fortunis omnibus decernit, idque dum cogitat, non minus saepe ei venit
Abbreviated transcription (Latin):
cria. Uerum ita se res habet ut ego qui neq usu satis et inge¬
nio parum possum cum patrono dissertissimo comparer:P.
Iuintius cuius tenues opes: nulle facultates exigue amicorum
copie sunt: cum aduersario gratiosissimo contendat. Illud
quoq nobis accidit in commodum: quod: u. Iunius. qui hãc
aliquotiens apud te egit. homo et in aliis causis exercitatus.
et in hac multum ac sepe uersatus: hoc tempore abest. noua le¬
gatione impeditus: et ad me uenitur: qui si summa haberem
cetera temporis qđ certe. iux satis habui. ut rem tantam. tot
controuersus implicatam possim cognoscere. Ita quod mihi
consueuit in ceteris caũs esse adiumento. id quoq: in hac cã
deficit: nam quominus ingenio possum. subsidio mihi dili¬
gentiam comparaui: Que quanta sit. nisi tempus et spatiũ
datum sit. intelligi non põt. que quo plura sunt.c. aquili. co
te et uos qui tibi in consilio sunt. meliori mente nr̃a uerba au¬

Expanded text:
cria; verum ita se res habet, ut ego, qui neque usu satis et ingecria; verum ita se res habet, ut ego, qui neque usu satis et ingenio parum possum, cum patrono disertissimo comparer, P. Quinctius, cui tenues opes, nullae facultates, exiguae amicorum copiae sunt, cum adversario gratiosissimo contendat. illud quoque nobis accedit incommodum, quod M. Iunius, qui hanc causam aliquotiens apud te egit, homo et in aliis causis exercitatus et in hac multum ac saepe versatus, hoc tempore abest nova legatione impeditus, et ad me ventum est qui, ut summa haberem cetera, temporis quidem certe vix satis habui ut rem tantam, tot controversiis implicatam, possem cognoscere. ita quod mihi consuevit in ceteris causis esse adiumento, id quoque in hac causa deficit. nam, quod ingenio minus possum, subsidium mihi diligentia comparavi; quae quanta sit, nisi tempus et spatium datum sit, intellegi non potest. quae quo plura sunt, C. Aquili, eo te et hos qui tibi in consilio sunt meliore mente nostra verba au
Abbreviated transcription (Latin):
tur. leuissime subleuatis: conseruate. cluentium. restituite.
incolumẽ municipio amicis: uicinis:hospitibus: quoꝵ stu¬
dia uidetis: reddite uobis inꝑpetuum: liberisq ur̃is obstr̃i¬
gite. Uestrũ est hoc lud̃. ur̃e dignitatis ur̃e clementie.
Recte hoc repetitur a uobis: ut uirum optimum atq inno¬
centissimum pluribusq mortalibus carũ atq iocundissi¬
mum:his aliqñ calamitatibus liberetis: ut omnes intel¬
ligant: in contionibus eẽ inuidie locum. in uidicus ueritati.
UERES IN CIUTATE DUE PIURIMI POSSṼT
he contra nos ambe faciunt. in hoc tempore
summa gratia et eloquentia: quorum alterã
C. aquili uereor. alteram metuo: eloquentia.
Q. hortensi ne me dicendo impediat. non ni¬
hil commoueor. gratia sex. neuui nepotis quintio noceat id
uero non mediocriter ꝑtimesco. nec hoc tantoꝑe querendum
uidetur. hec summa in illos esse: si in nobis essent saltem medio¬

Expanded text:
tur eum lenissime sublevatis, conservate A.Aulum Cluentium, restituite tur eum lenissime sublevatis, conservate A.Aulum Cluentium, restituite incolumem municipio; amicis, vicinis, hospitibus quorum studia videtis reddite, vobis in perpetuum liberisque vestris obstringite. vestrum est hoc, iudices, vestrae dignitatis, vestrae clementiae; recte hoc repetitur a vobis ut virum optimum atque innocentissimum plurimisque mortalibus carum atque iucundum his aliquando calamitatibus liberetis, ut omnes intellegant in contionibus esse invidiae locum, in iudiciis veritati.res in civitate duae plurimum possunt, eae contra nos ambae faciunt in hoc tempore, summa gratia et eloquentia; quarum alteram, C. Aquili, vereor, alteram metuo. eloquentia Q. Hortensi ne me in dicendo impediat, non nihil commoveor, gratia Sex. Naevi ne P. Quinctio noceat, id vero non mediocriter pertimesco. neque hoc tanto opere querendum videretur, haec summa in illis esse, si in nobis essent saltem medio
Abbreviated transcription (Latin):
cus ualere non debet. ne matri:cuius uota et preces a uestris
mentibus repudiare debetis. ne opianico homini nefario
condemnato etiam mortuo condonetis.Quodsi qua calami¬
tas hunc in hoc uiditio afflixerit innocentẽ. ne iste miser si
quereretur deprehensum eẽ illud quondam fabricianum
uenenum: quod si indicatum tũ nõ eẽt: non huic criminosis¬
simo uenenum illud fuisset: sed multoꝵ medicamentum
laboꝵ. Postremo etiam fortassis mater exequias illiꝰ fune¬
ris ꝓsecuta. mortẽ se filu lugere simulasset. Nunc uero qd
erit ꝓfectum: nisi ut huius ex medus mortis insidus uita
ad luctum conseruata. mors sepulero patris pruiata ẽẽ ui¬
deatur. Satis dui fuit in miseriis lud. satis multos annos
ex inudia laborauit. Nemo huic tam iniquus preter pa¬
rentẽ fuit: cuius auĩm iam expletum non eẽ putemus.
Uos qui equi estis omnibus. ꝗut ꝗsq crudelissime oppugna¬

Expanded text:
ciis valere non debet, ne matri cuius vota et preces a vestris ciis valere non debet, ne matri cuius vota et preces a vestris mentibus repudiare debetis, ne Oppianico, homini nefario, condemnato iam et mortuo condonetis. quod si qua calamitas hunc in hoc iudicio adflixerit innocentem, ne iste miser, siqueretur deprehensum esse illud quondam Fabricianum venenum. quod si tum indicatum non esset, non huic aerumnosissimo venenum illud fuisset sed multorum medicamentum maerorum; postremo etiam fortasse mater exsequias illius funeris prosecuta mortem se fili lugere simulasset. nunc vero quid erit profectum nisi ut huius ex mediis mortis insidiis vita ad luctum conservata, mors sepulcro patris privata esse videatur? satis diu fuit in miseriis, iudices, satis multos annos ex invidia laboravit. nemo huic tam iniquus praeter parentem fuit cuius animum non iam expletum putemus. vos qui aequi estis omnibus, qui ut quisque crudelissime oppugna
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit. Uxor generi nouerca filii. filie pelex: eo iam deniq
adducta est. uti sibi preter formam nihil ad similiuidinẽ
hominis reseruaret. Iuare lud siscelus odistis ꝓhibete
aditum matris a filii sanguine date. parenti hunc incredi¬
bilem dolorem ex salute: ex uictoria liberum: patinini
matrem. ne orbata filio letetur. Uictam potus ur̃a equi¬
tate discedere. Sin autem id quod uestra natura postulat.
pudorem bonitatem uirtutemq diligitis. Ieuate hunc aliqñ
supplicem Urum lud̃. tot annos infassa inuidia piculisq
uersatum: qui nunc primum post illam flãmam aliorũ fato
et cupiditate excitatam spe ur̃e equitatis erigere animũ
et paulum respirare. a metu cepit. cui posita sunt in uobis oĩa
quem seruatum ẽẽ plurimi cupiũt. seruare. soli uos potestis.
Orat uos habitus lud̃ et flens obsecrat. ne se iniudie que in uidi¬

Expanded text:
mutavit, uxor generi, noverca fili, filiae paelex; eo iam denique mutavit, uxor generi, noverca fili, filiae paelex; eo iam denique adducta est uti sibi praeter formam nihil ad similitudinem hominis reservarit. qua re, iudices, si scelus odistis, prohibete aditum matris a fili sanguine, date parenti hunc incredibilem dolorem ex salute, ex victoria liberum, patimini matrem, ne orbata filio laetetur, victam potius vestra aequitate discedere. sin autem, id quod vestra natura postulat, pudorem bonitatem virtutemque diligitis, levate hunc aliquando supplicem vestrum, iudices, tot annos in falsa invidia periculisque versatum, qui nunc primum post illam flammam aliorum facto et cupiditate excitatam spe vestrae aequitatis erigere animum et paulum respirare a metu coepit, cui posita sunt in vobis omnia, quem servatum esse plurimi cupiunt, servare soli vos potestis. orat vos habitus, iudices, et flens obsecrat ne se invidiae quae in iudi
Abbreviated transcription (Latin):
gilaret. et cum me hanc causam doceret. in morbum grauẽ
piculosumq incidit. in quotñ de capite huius non min̾us qͣ¬
de sua uita laborat. On tudici senatoris uiri optimi et ho¬
nestissimi par studium et testimonium & laudationem co¬
gnoscetis. Eadem spe sed maiore uerecundia
rum summam esse in hunc beniuolentiam confirmamus. hor:
omnium studium curam. diligentiam meumq un a laborem
qui totam hanc causam uetere instituto solus poraui. Uestrãq
simul sud̃ equitatem et mansuetudinẽ un a mater oppugnat᷑
atq mater. quam ceca crudelitate et scelere. ferri uidetis cu¬
uis cupiditatem nulla un qͣ turpitudo retardauit. que uitus
animi in deterrimas ꝑtes uira hominum conuertit omnia. cui
ea stultitia est. Ut eam nemo hominẽ: ea uis ut nemo femi¬
nam: ea crudelitas ut nemo matrem appellare possit. Atq
nomina necessitudinum non solum nature nomen et uira

Expanded text:
gilaret et cum me hanc causam doceret, in morbum gravem gilaret et cum me hanc causam doceret, in morbum gravem periculosumque incidit; in quo tamen non minus de capite huius quam de sua vita laborat. Cn. Tudici senatoris, viri optimi et honestissimi, par studium ex testimonio et laudatione cognoscetis. eadem spe sed maiore verecundia rum summam esse in hunc benivolentiam confirmamus. Horum omnium studium, curam, diligentiam meumque una laborem, qui totam hanc causam vetere instituto solus peroravi, vestramque simul, iudices, aequitatem et mansuetudinem una mater oppugnat. at quae mater! quam caecam crudelitate et scelere ferri videtis, cuius cupiditatem nulla umquam turpitudo retardavit, quae vitiis animi in deterrimas partis iura hominum convertit omnia, cuius ea stultitia est ut eam nemo hominem, ea vis ut nemo feminam, ea crudelitas ut nemo matrem appellare possit. atque etiam nomina necessitudinum, non solum naturae nomen et iura
Abbreviated transcription (Latin):
surgite. Ex lacrimis horum uid existimare potestis. oinnes
hec decuriones decreuisse lacrimantes. Age uero uicinorũ
quantum studium: ꝗͣ in credibilis beniuosentia. quanta cura
est. Non illi in libellis. laudationum decreta miserunt: sed
homines honestissimos quos nossemus omnes huic adesse: &
nobilissimi marrucin. Item pari dignitate Teano apulo.atꝙ
iuceria equites ro. homines honestissimos laudatores uide¬
tis. Boianos totoq ex sanio cum laudationes honestissime
misse sunt. tum homines amplissimi nobilissimiq. lam qui in
agro larinate predia. qui negotia: qui res pecuniarias hñt
honestissimi homines et summo splendore prediti. difficile
dictui est. qͣsint soliciti: ꝗͣ laborent. Non multi mihi ab uno
sic diligi uidentur: Ut hic abhis uniuersis: qñ abẽẽ ab huius
uidicio L uolusennum rufum equitem ro. omnium orna¬
tissimum nominarunt. qui cum huius caũa dies noctesq ui¬

Expanded text:
surgite. ex lacrimis horum, iudices, existimare potestis omnis surgite. ex lacrimis horum, iudices, existimare potestis omnis haec decuriones decrevisse lacrimantis. age vero, vicinorum quantum studium, quam incredibilis benivolentia, quanta cura est! non illi in libellis laudationem decretam miserunt, sed homines honestissimos, quos nossemus omnes, huc frequentisnobilissimi, Marrucini item pari dignitate; Teano Apulo atque Luceria equites Romanos, homines honestissimos, laudatores videtis; Boviano totoque ex Samnio cum laudationes honestissimae missae sunt, tum homines amplissimi nobilissimique venerunt. iam qui in agro Larinati praedia, qui negotia, qui res pecuarias habent, honesti homines et summo splendore praediti, difficile dictu est quam sint solliciti, quam laborent. non multi mihi ab uno sic diligi videntur ut hic ab his universis. quam doleo abesublium Helvidium Rufum, equitem Romanum omnium ornatissimum, nominare. qui cum huius causa dies noctesque vi
Abbreviated transcription (Latin):
illud hoc tempore et mulieribus oppidum scitote ẽẽ traditum.
idq in pñtia cõmuni italie pace in domesticis copus ẽẽ totũ
quos tamen ip̃os eque et eos quos pñtes uidetis. huuis expec¬
tatio indici. dies noctesq solicitat. Non illi uos de unuis mu¬
nicipis fortunis arbitrarentur. sed de totius municipii.
statu. dignitate. commodis omnibus snĩas ẽẽ laturos. Sum¬
ma est enĩm lud. hominis in cõmunẽ municipii rem dili¬
gentia in singulos municipes benignitas. in omnes hoĩes
institia et fides. Preterea nobilitatem illam inter suos locũq
a maioribus traditum sic tueri uidetur: ut maiorum graui¬
tatem: constantiam. grãm. libertatem assequatur. Itãq us
cum uerbis publice laudant ut non solum testimonium suũ
uidiciumq significent. Uerum etiam curam animi ac dolorẽ
que dum laudatio recitatur. uos queso qui eam detulistis. is¬

Expanded text:
illud hoc tempore et mulieribus oppidum scitote esse traditum, illud hoc tempore et mulieribus oppidum scitote esse traditum, idque in praesentia communi Italiae pace, non domesticis copiis esse tutum. quos tamen ipsos aeque et eos quos praesentis videtis huius exspectatio iudici dies noctesque sollicitat. non illi vos de unius municipis fortunis arbitrantur sed de totius municipi statu dignitate commodisque omnibus sententias esse laturos. summa est enim, iudices, hominis in communem municipi rem diligentia, in singulos municipes benignitas, in omnis homines iustitia et fides. praeterea nobilitatem illam inter suos locumque a maioribus traditum sic tuetur ut maiorum gravitatem, constantiam, gratiam, liberalitatem adsequatur. itaque eis eum verbis publice laudant ut non solum testimonium suum iudiciumque significent verum etiam curam animi ac dolorem. quae dum laudatio recitatur, vos, quaeso, qui eam detulistis ad