comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fundat auctoritas stabat acuta silex: pene omnes hunc silicem direrunt
nam et uarro et lucretius ita dicunt: tanta tamen est uirgilii auctoritas
ut ꝑsuadeat nobis etiam hanc silicem dici.e: dirarum uolucrũ: modo dira¬
rum non mali ominis dicit ut sunt bubones: sed que humanis cadaueribus
uescebant᷑. dirit enim inforibusq ad fira suꝑbis ora uirum tristi pende.¬
bant p.t.. concussit: soluit impulit: satis signatis usus est uerbis: i re¬
fluitq exterritus amnis: rem nature uertit in fabulam: cum ruina rupis
inse recurrere faciat ne necesse sit impetum fluminis.s: ingens regia re.¬
gia sicut cacus putabat: sic est et illud dictum illase iactet in aula eolus
penitus patuere: ad missum lumen est usq ad secreta spelunce: cauernas
autem spelunce ꝑ tapinosin dirit: si qua ui: terre hiatus non nisi ex
terremotu fit qui quoniam aut motu aque deinferioribus nascitur

Expanded text:
fundat auctoritas. STABAT ACVTA SILEX paene omnes hunc silicem dixerunt: fundat auctoritas. STABAT ACVTA SILEX paene omnes hunc silicem dixerunt: nam et Varro et Lucretius ita dicunt. Tanta tamen est Vergilii auctoritas, ut persuadeat nobis etiam hanc silicem dici. DIRARVM VOLVCRVM modo ‘dirarum’ non mali ominis dicit, ut sunt bubones, sed quae humanis cadaveribus vescebantur: dixit enim «foribusque adfixa superbis ora virum tristi pendebant p. t.». CONCVSSIT solvit, inpulit. Satis signatis usus est verbis. REFLVITQVE EXTERRITVS AMNIS rem naturae vertit in fabulam, cum ruina rupis in se recurrere necesse sit impetum fluminis. INGENS REGIA ‘regia’, sicut Cacus putabat. Sic est et illud dictum «illa se iactet in aula Aeolus». PENITVS PATVERE admissum lumen est usque ad secreta speluncae. Cavernas autem speluncae per tapinosin dixit. SI QVA VI terrae hiatus non nisi ex terrae motu fit. Qui quoniam aut motu aquae inferioris nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
perulanti splene cachinno. rapit arma manu: sagittas et non uacat q̃.
nam si armoꝵ. efexegesis est.. nodisq robur grauatum: uacatꝙ: grauatũ
autem prograue posuit: nam graue est ꝑ naturam ponderosum: grauatũ
quod oneratur extrinsecus.⁊ turbatumq oculis: ea parte turbatum q̃
proditrix mentis est. alii oculi legunt et accipunt a superioribus nostri¬
sicut emugiit pro emugiuit. obice postes: hanc obicem dicimus. ut
ecce maris magna claudit nos obice pontus:dubitant enim multi utrũ
masculinum sit. urynthius: a tirynthia inqua nutritus est ciuitate ut di¬
ximus supra. i auentini montem: ut fontem timaui: butroti urbem. . ter
fessus ualle resedit: egens consilus sallustius fessus in pamphiliam se receperat
nam corpore fatigatum dicimus. animo uero fessum: quamiuis hoc saepe con¬

Expanded text:
petulanti splene cachinno». RAPIT ARMA MANV NODISQVE GRAVATVM sagittas. Et non vacat ‘que’: petulanti splene cachinno». RAPIT ARMA MANV NODISQVE GRAVATVM sagittas. Et non vacat ‘que’: nam si armorum epexegesis est ‘nodis robur gravatum’, vacat ‘que’. ‘Gravatum’ autem pro ‘grave’ posuit: nam grave est per naturam ponderosum, gravatum quod oneratur extrinsecus. TVRBATVMQVE OCVLIS ea parte turbatum, quae proditrix mentis est. Alii ‘oculi’ legunt et accipiunt a superioribus ‘icut ‘muniit’ et ‘mugiit’ pro emugivit. OBICE POSTES hanc obicem dicimus, ut «ecce maris magna claudit nos obice pontus». Dubitant enim multi, utrum masculinum sit. TIRYNTHIVS a Tiryntha, in qua nutritus est civitate, ut diximus supra. AVENTINI MONTEM ut «fontem Timavi», «Buthroti urbem». TER FESSVS VALLE RESEDIT egens consilii: Sallustius «fessus in Pamphyliam se receperat». Nam corpore ‘fatigatum’ dicimus, animo vero ‘fessum’, quamvis hoc saepe con
Abbreviated transcription (Latin):
ab indicando nomen accepit: s querelis impleri nemus: non ut multi di¬
cunt quia consortes ꝑdiderant sed quia auellabantur a pascuis. insita enim
est bobus auiditas edendi: unde est ite domum pasti siquis pudor ite iu¬¬
uenci. et colles clamore relinqui: cum clamore ut atq ixionii uento ro¬¬
ta constitit orbis. cum uento et hoc est melius: nam multi dicunt relinque.¬
bantur colles etiam a clamore: hoc est tantum recesserant a collibus boues
ut nec echo resultare scilicet ad colles ẽt clamore non ꝑueniente: quod nõ
procedit: quia hoc sensu illud exduditur reddit una boum uocem: si enĩ
tam longe fuerunt ut nulla ratione recedentium boum mugitus colles re¬
listos feriret quemadmodum inclusi bouis est clamor auditus ab hercule.
mugiit: more suo promugiuit ut audiit et triuie longe lacus.. atro felle:
dolor quo irascimur secundum physicos ut splene nidemus: ꝑsuis: sed sum

Expanded text:
ab indicando nomen accepit. QVERELLIS IMPLERI NEMVS non, ut multi diab indicando nomen accepit. QVERELLIS IMPLERI NEMVS non, ut multi dicunt, quia consortes perdiderant, sed quia avellebantur a pascuis: insita enim est bubus aviditas edendi, unde est «ite domum pasti, si quis pudor, ite iuvenci». ET COLLES CLAMORE RELINQVI cum clamore, ut «atque Ixionii vento rota constitit orbis», id est cum vento. Et hoc est melius. Nam multi dicunt: relinquebantur colles etiam a clamore, hoc est tantum recesserant a collibus boves, ut nec echo resultaret, scilicet ad colles iam clamore non perveniente. Quod non procedit, quia hoc sensu illud excluditur «reddidit una boum vocem»: si enim tam longe fuerunt, ut nulla ratione recedentium boum mugitus colles derelictos feriret, quemadmodum inclusi bovis est clamor auditus ab Hercule? MVGIIT more suo pro ‘mugivit’, ut «audiit et Triviae longe lacus». ATRO FELLE DOLOR quo irascimur secundum physicos, ut splene ridemus: Persius «sed sum
Abbreviated transcription (Latin):
temporis: ut uoluenda dies en adtulit ultro. ⁊ marimus ultor: non tã¬
tum noster sed omnium terrarum. tergemini nec geriones: hanc fa¬
bulam diximus illo loco postꝗͣ laurentia uictor gerione extincto tirinthiꝰ
attigit arua.. spolusq suꝑbus: atꝗ boues abduxerat sed spolium est
quicquid dehostibus tollitur: ut addidit equos et tela quibus spoliauerat
hostem. Item postꝗͣ illum iuta uictor spoliauit achilles.⁊ at furis cac mẽsi
pro intenti scelere furis nomen posuit: capitale enim crimen apud ma¬
resperit ad predam que auerti dicitur. ut raptas ad litora uertere predas.
atꝙhos: quotiens masculinum et femininum uinguntur hec disciplina est
ut etiam si posterius est femininum masculino respondeamus.s uersisq
uiarum in ditiis: idest contra naturam initientibus errorem inditus. ip̃a
inquit decipiebant: inditia: que indicare consueuerunt: nam inditium

Expanded text:
temporis, ut «volvenda dies en attulit ultro». MAXIMVS VLTOR non tantemporis, ut «volvenda dies en attulit ultro». MAXIMVS VLTOR non tantum noster, sed omnium terrarum. TERGEMINI NECE GERYONAE hanc fabulam diximus illo loco «postquam Laurentia victor Geryone extincto Tirynthius attigit arva». SPOLIISQVE SVPERBVS atqui boves abduxerat: sed spolium est quicquid de hostibus tollitur, ut «addit equos et tela quibus spoliaverat hostem» item «postquam illum vita victor spoliavit Achilles». pro ingenti scelere furis nomen posuit: capitale enim crimen apud marespexit ad praedam, quae averti dicitur, ut "raptas ad litora vertere praedas" . Ad v. 209 Atque hos quotiens masculinum et femininum iunguntur. haec disciplina est, ut etiVIARVM INDICIIS id est contra naturam inicientibus errorem indiciis. Ipsa, inquit, decipiebant indicia, quae indicare consuerunt; nam ‘indicium’
Abbreviated transcription (Latin):
uamus debuit dicere: quam particulam alibi addidit ut fata renar¬
rabat duum.. suspensam hanc aspice rupem: cacus secundum fabu¬
lam uulcani filius fuit ore ignem. acfumum uomens: qui uictima om.¬
nia popul abatur ueritas tamen secundum philologos et historiocos hoc
habet hunc fuisse euandri nequissimum seruum ac furem: nouimusãt
malum a grecis cacon dici: quem ita illo pesstempore archades appella.¬
bant postea translato accentu cacus dictus est ut helene helena. lgnem
autem dictus est uomere quod agros igne popula batur hunc sororem
sua euisdem nominis prodidit unde etiam sacellum meruit: quo ei ꝑuir
ꝯrnes ueste sacrificabatur: suspensam rupem quasi iam iamq lapsuram..
semihominis: feritate corrupti: nam corpore homo erat sensum uero feri¬
num habebat. in accessam: participium. sine uerbi origine accedor ẽĩ
sicut multis quibus hercule profuit monstra purgando.⁊⁊ etas: beneficiũ¬

Expanded text:
amus’ debuit dicere: quam particulam alibi addidit, ut «fata renaramus’ debuit dicere: quam particulam alibi addidit, ut «fata renarrabat divum». SVSPENSAM HANC A. R. Cacus secundum fabulam Vulcani filius fuit, ore ignem ac fumum vomens, qui vicina omnia populabatur. Veritas tamen secundum philologos et historicos hoc habet, hunc fuisse Euandri nequissimum servum ac furem. Novimus autem malum a Graecis κακόν dici: quem ita illo tempore Arcades appellabant. Postea translato accentu Cacus dictus est, ut Ἑλένη Helena. Ignem autem dictus est vomere, quod agros igne populabatur. Hunc soror sua eiusdem nominis prodidit: unde etiam sacellum meruit, in quo ei per virgines Vestae sacrificabatur. SVSPENSAM RVPEM quasi iam iamque lapsuram. SEMIHOMINIS feritate corrupti. INACCESSAM participium sine verAd v. 195 Inaccessam participium sine verbi origine, 'accedor' enim sicut multis, quibus Hercule
Abbreviated transcription (Latin):
autem potest a parte totum intelligi: lustralibus: aut pinguibus¬
moris enim fuerat completo lustro pingues uictimas offerre censores.
aut certe de quinquenn ali boue idest perfecte aetatis: nam homerus
et necessitati satisfactum est et uoluptati. Non hec uaria in uno pro¬
nomine.  non hec solemnia nobis: has ex more dapes:hanc tanti nu¬
minis aram. c suꝑstitio: suꝑstitio est timor suꝑfluus et delirus aut ab
secundum lucretium suꝑstitio est superstantium rerum id est celestium
et diunarum que suꝑ nos stant in anis et suꝑfluus timor... ueterumq
ignara deort: duo dicit non ideo herculem colimus aut quia omnem
religionem ueram putamus: aut quia deos ignoramus antiquos. nam
cautum fuerat et apud athenienses et apud romanus: nequis nouas
introduceret religiones. unde et socrates damnatus est: et chaldei uel
uidei sunt urbe depulsi. : nouamus honores: detraxit re nam reno-¬

Expanded text:
autem potest a parte totum intellegi: quaautem potest a parte totum intellegi: quamoris enim fuerat completo lustro pingues victimas offerre censores: aut certe de quinquennali bove, id est perfectae aetatis: nam Homerus et necessitati satis factum est et voluptati. NON HAEC variat in uno pronomine «non haec sollemnia nobis, has ex more d., hanc tanti numinis a.». SVPERSTITIO superstitio est timor superfluus et delirus. Aut ab secundum Lucretium superstitio est superstantium rerum, id est caelestium et divinarum, quae super nos stant, inanis et superfluus timor. VETERVMQVE IGNARA D. duo dicit: non ideo Herculem colimus, aut quia omnem religionem veram putamus, aut quia deos ignoramus apud antiquos. Enim cautum fuerat et apud Athenienses et apud Romanos, ne quis novas introduceret religiones: unde et Socrates damnatus est et Chaldaei vel Iudaei sunt urbe depulsi. NOVAMVS HONORES detraxit ‘re’, nam ‘renov
Abbreviated transcription (Latin):
uenes: non uacat lecti insacris enim herculis nec serui nec liberti inter¬
erãt: adeo ut appius qui sacra hec transtulit inlibertos et caruerit o¬
culis et intra annum omnem familiam perdiderit pinariorum. es cer¬
tatim: idest studiose. areq: sed marime scilicet non dum enim tẽ¬
plum herculis fuerat sed ara tantũmodo: quam marimam dirit ex
magnitudine fabrice. laborate cereris: que eget laboris: ut mox
et frumentis labor additus: ut mala culmos esset rubigo glandes eĩm
sine ullo sabore nascuntur.. perpetui tergo bouis: aut secundum home¬¬
rum qui dicit carnes dorsi apponi solitas honerabilibus: ut sit sensus
talis. posuit ante eos magni bouis carnes eas que apud maiores in hono¬
re fuerunt. aut reuera perpetui: nam dehocboue ĩmolato herculi car¬
nes caruis uendebantur causa religionis: et inde alter bos redimebat᷑
qui ex illius pretio comparatus quasi perpetuũs esse uidebat᷑. tergo

Expanded text:
VENES non vacat ‘lecti’: in sacris enim Herculis nec servi intererant nec liberti,VENES non vacat ‘lecti’: in sacris enim Herculis nec servi intererant nec liberti, adeo ut Appius, qui sacra haec transtulit in libertos, et caruerit oculis et intra annum omnem familiam perdiderit Potitiorum. CERTATIM id est studiose. ARAEQVE S. maximae scilicet: nondum enim templum Herculis fuerat, sed ara tantummodo, quam maximam dixit ex magnitudine fabricae. LABORATAE CERERIS quae eget laboris, ut «mox et frumentis labor additus, ut mala culmos esset robigo»: glandes enim sine ullo labore nascuntur. PERPETVI TERGO BOVIS aut secundum Homeum, qui dicit carnes dorsi apponi solitas honorabilioribus, ut sit sensus talis: posuit ante eos magni bovis carnes eas quae apud maiores in honore fuerunt. et re vera 'perpetui': nam de hoc bove immolato Herculi carnes carius vendebantur causa religionis, et inde alter redimebatur, qui ex illius pretio comparatus quasi perpetuus esse videbatur. 'tergo'
Abbreviated transcription (Latin):
foedere dextra: antiquis amicitiis ꝑ anchise hospitium.. Quando huc
uenistis amici: siquidem amici iam uenistis: extraneos enim ad sacra nõ
licebat adhibere: hos autem adhibet ad sacra quasi antiquis iunctos ami¬
citiis unde infert: etiam sotior ad suescite mensis. annua que differ
re nephas: anniuersaria sacrificia ideo non differunt quia nec iterari
possunt. nam kalendaria siqua fuerint ratione dilatata possunt repeti.
nec piaculum eoꝵ intermissione cõmititur.. dapes: epule deort pro¬
prie ut iouiscena.  sedili: bene sedili nam intemplo herculis lectisterni¬
um esse non licebat.  accipit: aut suscipit ad sedendum aut pascit
ut illos porticibus rex accipiebat in amplis thorum aut herbarũ super
solium fuisse intelligamus ne sit sedili contrarium. Congrue autem
deleonis pelle dicit cohopertum quasi in herculis sacris. tunc lesti iu¬

Expanded text:
FOEDERE D. antiquis amicitiis per Anchisae hospitium. QVANDO HVC FOEDERE D. antiquis amicitiis per Anchisae hospitium. QVANDO HVC VENISTIS AMICI siquidem amici iam venistis: extraneos enim ad sacra non licebat adhibere. Hos autem adhibet ad sacra quasi antiquis iunctos amicitiis: unde infert «et iam nunc sociorum adsuescite mensis». ANNVA QVAE D. N. anniversaria sacrificia, ideo non differuntur, quia nec iterari possunt. Nam kalendaria si qua fuerint ratione dilata, possunt repeti, nec piaculum eorum intermissione committitur. DAPES epulae deorum propriae, ut Iovis cena. SEDILI bene ‘sedili’: nam in templo Herculis lectisternium esse non licebat. ACCIPIT aut suscipit ad sedendum: aut pascit, ut «illos porticibus rex accipiebat in amplis». Torum autem herbarum super solium fuisse intellegamus, ne sit sedili contrarium. Congrue autem de leonis pelle dicit coopertum, quasi in Herculis sacris. TVM LECTI IV
Abbreviated transcription (Latin):
debat amore: in est enim uiuenibus studium adquirendarum amicitiau
horatius animusq uirilis querit opes et amicitias.: finei: oppidi archa
euander de pallanteo sit dicit finei sub moenia cum sciamus poetam
uicinas omnes pro uno habere ciuitates. sicut de didone facit quod ñõ¬
nunꝗͣ tyriam aliquotiens sidoniam uocat.⁊ ille mͥ insignem: lus hospi¬
tii habet inter se remunerationem sed uerecunde tacet euander de
suis muneribus.÷ auro dedit inter textam: legitur et inter tecto..
frenaq bina: poetice nam duo debuit dicere bina enim secundũ cicero¬
nem non dicuntur nisi dehis que sunt numeri tantũ pluralis. nã¬
cicero ꝑ epistolam culpat filium dicens male eum dixisse direri tibi lute¬
ras duas cum lutere quotiens epistolam significãt numeri tantum plu:¬
ralis sint: contra epistolas binas non dicimus sed duas. iuncta est mihi

Expanded text:
DEBAT AMORE inest enim iuvenibus studium adquirendarum amicitiarum: DEBAT AMORE inest enim iuvenibus studium adquirendarum amicitiarum: Horatius «animusque virilis quaerit opes et amicitias». PHENEI oppidi ArcadiaEuander de Pallanteo sit, dicit ‘Phenei sub moenia’, cum sciamus Poetam vicinas omnes pro uno habere civitates, sicut de Didone facit, quam nonnumquam Tyriam, aliquotiens Sidoniam vocat. ILLE MIHI INSIGNEM F. ius hospitii habet inter se remunerationem, sed verecunde tacet Euander de suis muneribus. AVRO DEDIT INTERTEXTAM legitur et ‘intertexto’. FRENAQVE BINA poetice, nam ‘duo’ debuit dicere: ‘bina’ enim secundum Ciceronem non dicuntur nisi de his quae sunt numeri tantum pluralis. NaCicero per epistolam culpat filium, dicens male eum dixisse «direxi tibi litteras duas», cum ‘litterae’, quotiens epistolam significant, numeri tantum pluralis sint. Contra ‘epistolas binas’ non dicimus, sed ‘duas’. IVNCTA EST MIHI
Abbreviated transcription (Latin):
postꝗͣ probauit ex habitu corporis uera esse que dicebat eneas ꝑ anchisem
eum laudat adulatione deposita. Sane interagnosco et cognosco super¬
fluo quidam uolunt facere distinctionem: ut cognoscamus nouos agno¬
scamus antiquos: sed hec apoetis metri necessitate uariantur: nam agnosco
propter sẏnalipham dixit..: hesione uisentem regna sororis: ut dirimu̾su¬
pra hercules euersa troia hesionam laomedontis filiam thelamoni suo comi¬
ti dedit. ex qua natus est teucer. priamus postea cum salamina tenderet
ad uidendum regnum sororis ꝑ archadiam iter fecit et tunc ab euandro su-¬
sceptus est anchises: uisentem regna: uidere cupientem. protinus: uno
eodemq tempore hoc est dumꝑgit uidit archadiam. Nam non possumꝰ
simul intelligere cum salamia in insula sit archadia in continenti. . mi-¬
rabarq duces: hos laudat quo melior sit ille quem prefert.: uiuenili ar-¬

Expanded text:
postquam probavit ex habitu corporis vera esse quae dicebat Aeneas, per Anchisen postquam probavit ex habitu corporis vera esse quae dicebat Aeneas, per Anchisen eum laudat adulatione deposita. Sane inter agnosco et cognosco superfluo quidam volunt facere discretionem, ut cognoscamus novos, agnoscamus antiquos. Sed haec a poetis metri necessitate variantur; nam ‘agnosco’ propter synalipham dixit. HESIONAE VISENTEM R. S. Vt diximus supra Hercules eversa Troia Hesionam, Laomedontis filiam, Telamoni suo comiti dedit, ex qua natus est Teucer. Priamus postea cum Salamina tenderet ad visendum regnum sororis, per Arcadiam iter fecit, et tunc ab Euandro susceptus est Anchises. VISENTEM REGNA videre cupientem. PROTINVS uno eodemque tempore, hoc est dum pergit, vidit Arcadiam; nam non possumus ‘simul’ intellegere, cum Salamina insula sit, Arcadia in continenti. MIRABARQVE DVCES hos laudat, quo melior sit ille quem praefert. IVVENALI AR
Abbreviated transcription (Latin):
ta passus sum. nam geminus est hic preteritus ab eo quod est paciscor¬
facit enim pepigi et pactus sum: sicut placeo et placui et placitus sum. pan¬
go enim unde multi uolunt uenire pepigi nusꝗͣ est lestum.. gens eadẽ
que te: sic agit ut et ipse prestare uideatur nam et supra ait socia ar¬
ma rogantes.. daunia: rutula a dauno. crudeli bello: supra bello pro¬
fugos egere superbo:. nihil abfore: sibi abfuturum nihil arbitrantur:
accipe daq fidem: hoc est quod ait in .x. humanis que sit fiducia rebus¬
. rebus spectata uiuentus: decẽnali prelio: nam greci x. annis expugna¬
uerunt troiam: et bene promissionem rebus confirmat et testimoniis
que est uerbis ualida. totum lustrabat lumine corpus: paterna in
eo liniamenta cognoscens. pauca refert: non pauca sed paucis uel bre¬
uiter: hoc uult dicere multa eum dixisse sed paucis.. agnoscoq libens:

Expanded text:
nta pactus sum: nam geminum est hoc praeteritum ab eo quod est paciscornta pactus sum: nam geminum est hoc praeteritum ab eo quod est paciscorfacit enim et ‘pepigi’ et ‘pactus sum’, sicut ‘placeo’ et placui et placitus sum. ‘Pago’ enim, unde multi volunt venire ‘pepigi’, nusquam est lectum. GENS EADEM QVAE TE sic agit, ut et ipse praestare videatur; nam et supra ait «socia arma rogantes». DAVNIA Rutula, a Dauno. CRVDELI BELLO supra «bello profugos egere superbo». NIHIL AFORE sibi offuturum nihil arbitrantur. ACCIPE DAQVE FIDEM hoc est quod ait in decimo «humanis quae sit fiducia rebus». REBVS SPECTATA IVVENTVS decennali proelio. Et bene promissionelio. Et bene promissionem rebus confirmat et testimoniis, quae est verbis invalida. TOTVM LVSTRABAT LVMINE CORPVS paterna in eo liniamenta cognoscens. PAVCA REFERT non pauca, sed paucis, id est breviter. Hoc vult dicere: multa eum dixisse, sed paucis. AGNOSCOQVE LIBENS
Abbreviated transcription (Latin):
et maiam filias fuisse athlantis marimi: nec preter rationem ait: et
marimus athlas idest athlas generat. nam et ipse habuit ẽt hor no¬
minum filias: idest electram et maiam. Ut grai perhibent: ut uestre
continent litere: candida maia: splendidior enim est maia inter plia¬
das que est una de athlantibus hoc est pliadibus.: cyllene: mons archadie
ubi maia mercurium est enira: fudit autem non inuiriose dictum est
ut in pisonem qui te beluã erutero non hominem fudit: sed celeritatem
parientis ostendit quod infantibus dicitur omen felicitatis afferre. Spec¬
tat etiam ad rationem physicam nam celer est ubiq mercurius ut dirimus¬
supra ideo dicit eum ẽt inortu fuisse uelocem. temptamenta tui pepigi:
cum nullo ante pactus sum ut te aut ꝑ artem aliquam aut ꝑ legatos pro¬
barem sed intrepidum me tibi cõmisi: temptamenta pepigi. expedim̃¬

Expanded text:
et Maiam filias fuisse Atlantis maximi. Nec praeter rationem ait et et Maiam filias fuisse Atlantis maximi. Nec praeter rationem ait et ‘maximi’ et «Atlas, idem Atlas generat»: nam et ipse habuit etiam horum nominum filias, id est Electram et Maiam. VT GRAI PERHIBENT ut vestrae continent litterae. CANDIDA MAIA splendidior enim est Maia inter pliadas, quae est una de Atlantidibus, hoc est pliadibus. CYLLENAE mons Arcadiae, ubi Maia Mercurium est enixa. FVDIT autem non iniuriose dictum est, ut in Pisonem «quae te belvam ex utero, non hominem fudit», sed celeritatem parientis ostendit, quod infantibus dicitur omen felicitatis adferre. Spectat etiam ad rationem physicam: nam celer est ubique Mercurius, ut diximus, et ideo dicit eum etiam in ortu fuisse velocem. TEMPTAMENTA TVI PEPIGI cum nullo ante pactus sum, ut te aut per artem aliquam, aut per legatos probarem, sed intrepidum me tibi commisi. ‘Temptamenta pepigi’ experime
Abbreviated transcription (Latin):
re compellitur.: danaum quod ductor et archas: nec quod multitudi
nem haberes extimui nec quod esses archas: ut illud ostendat idest aga¬
menoni et menelao cognatione conunctus. et hoc ad laudem euandri
pertinet. qui qualitate morum meruit non timeri.: fores: profuisses sed
notandum fores depreterito. mea me uirtus: hec adrogatio ad hono¬
rem euandri pertinet sancta oracula duium: tberini scilicet. de¬
dita fama: diuulgata ut deditur hic subito troiana ꝑagmina rumor
fatis egere uolentem: quod uoluntatis fuerat egit necessitas fati.
dardanus iliace primus pater urbis et auctor: reddit quod: ait supra
cognatiq patres.Sane sciendum athlantes tres fuisse: unum maurũ
qui est marimus: alterum italicum patrem electre unde natus est dar¬
danus: tertiuim archadicum patrem maie unde natus est mercurus
Sed nunc ex nominum similitudine facit errorem et dicit electram

Expanded text:
re conpellitur. re conpellitur. nem haberes extimui, nec quod esses Arcmemnoni et Menelao cognatione coniunctus. Et hoc ad laudem Evandri pertinet, qui qualitate morum meruit non timeri. FORES pro ‘fuisses’. Et notandum ‘fores’ de praeterito. MEA ME VIRTVS haec adrogatio ad honorem Euandri pertinet. SANCTA ORACVLA DIVVM Tiberini scilicet. DIDITA FAMA divulgata, ut «diditur hic subito Troiana per agmina rumor». FATIS EGERE VOLENTEM quod voluntatis fuerat egit necessitas fati. DARDANVS ILIACAE P. P. V. ET AVCTOR reddit quod ait supra «cognatique patres». Sane sciendum Atlantes tres fuisse; unum Maurum, qui est maximus; alterum Italicum, patrem Electrae, unde natus est Dardanus; tertium Arcadicum, patrem Maiae, unde natus est Mercurius. Sed nunc ex nominum similitudine facit errorem et dicit Electram
Abbreviated transcription (Latin):
sallustius. locum editiorem quod uictoribus decebat et est grecum ut c̃urce
atoopoopi uitta comptos ramos: ut in pacis petitione ramus oliue cum
uictis offeretur partim fabule partim nature efficit ratio. Nam cum de
nomine athenarum neptunus et minerua contenderent et uississe uippi¬
ter ut illius nomine diceretur ciuitas qui munus melius optulisset. equĩ
neptunus minerua oluam protulit: et statim uicit. unde cum enim ra¬
mus alicui offertur indicat eum esse meliorem: hinc est illud prouerbium
herbam do idest cedo uictoriam. Quod uarro in aetu ponit cum in agoni¬
bus herbam in modum palme dat aliquis ei cum quo contendere non co¬
natus et fatetur esse meliorem. Uutas autem habet ramus oliue ideo ut in¬
ertiam et imbecillitatem offerentis ostendat. scimus enim oues egere alieno
semper auxilio. s uoluit: hinc eum laudat quod tantus eum uir roga¬

Expanded text:
Sallustius «locum editiorem quam victoribus decebat». Et est Graecum, ut εὔχεο Sallustius «locum editiorem quam victoribus decebat». Et est Graecum, ut εὔχεο Ἀπόλλωνι. VITTA COMPTOS RAMOS ut in pacis petitione ramus olivae cum vittis offeratur, partim fabulae, partim naturae efficit ratio. Nam cum de nomine Athenarum Neptunus et Minerva contenderent et iussisset Iuppiter ut illius nomine diceretur civitas, qui munus melius obtulisset, equum Neptunus, Minerva olivam protulit, et statim vicit. Vnde cum eius ramus alicui offertur, indicat eum esse meliorem. Hinc est illud proverbium «herbam do», id est cedo victoriam, quod Varro in aetiis ponit, «cum in agonibus herbam in modum palmae dat aliquis ei, cum quo contendere non conatur, et fatetur esse meliorem». Vittas autem habet ramus olivae ideo, ut inertiam et inbecillitatem offerentis ostendat: scimus enim oves egere alieno semper auxilio. VOLVIT hinc eum laudat, quod tantus vir roga
Abbreviated transcription (Latin):
tela uides inimica latinis: bona conciliatio nam audierat h bellum assidue
ducum cum gente latina... Quosilli bello profugos egere superbo: sicut
et uos: et mouet conciliationem ẽt ex similitudine fortune. ⁊. ferte hec:
hoc ad ramum pertinet dicite ad uerba. tanto perculsus nomine: dar¬
dani scilicet commemoratione... Quicunq es: hoc ad nomen enee ꝑtinet¬
nam nomen esse troianos audierat. dextramq amplerus in hesit: osten¬
dit uirum et uirtutis et hospitalitatis amatorem.. Subeunt luco fiuuũ¬
ꝙ relinquunt: hipallage insensu. optime grauigenum: quantum ad
aeneam pertinet graeci neq boni neq meliores sunt: ergo optime grauige¬
num suꝑlatiuus est proposituo nam optimus maloꝵ non possumus dice¬
re: superlatuius enim suo tantum uingitur generi sic ergo dixit ut home
pro uistus. cui me fortuna precari: antiquum est nam modo quem p̃¬
cari dicimus. terentius credo qui mihi sic oret item facite. ut nobis decet

Expanded text:
TELA VIDES INIMICA bona conciliatio: nam audierat «hi bellum adsidue ducunt cum gente Latina». QVOS ILLI BELLO PROF. sicut et vos. Et movet conciliationem etiam ex similitudine fortunae. FERTE HAEC hoc ad ramum pertinet, ‘dicite’ ad verba. TANTO PERCVSSVS NOMINE Dardani scilicet commemoratione. QVICVMQVE ES hoc ad nomen Aeneae pertinet: nam esse Troianos audierat. DEXTRAMQVE AMPLEXVS INHAESIT ostendit virum et virtutis et hospitalitatis amatorem. SVBEVNT LVCO F. Q. R. hypallage in sensu. OPTIME GRAIVGENVM quantum ad Aeneam pertinet Graeci neque boni neque meliores sunt. Ergo ‘optime Graiugenum’ superlativus est pro positivo: nam ‘optimus malorum’ non possumus dicere; superlativus enim suo tantum iungitur generi. Sic ergo dixit ut Homerpro ‘iustus’. CVI ME FORTVNA PRECARI antiquum est; nam modo ‘quem precari' dicimus: Terentius «credo qui mihi sic oret», item «facite ut vobis decet»,
Abbreviated transcription (Latin):
lius primus occurriss& quem mox ioui ut aliĩ dicunt imolasse uel ut alii
imosare uoluiss&: ob crudelitatem regno ab cuub est expulsus. Unde est. &¬
fama uolat pulsum regtus cessisse paternis. Idomenea ducem alii dicunt
qđ abscederis cuidam suum cõmendauit regnum. qui per eius absentiam
occupauit imperium & reuersum pepulit. ergo uersos penates: aut fun
dtitus deuidtos accipiendum aut certe in aliena uira conuersos.⁊ libico¬

Expanded text:
us filius occurrit: quem cum, ut alii dicunt, immolasset, ut alii, immolare vellet, ob crudelitatem regno a civibus pulsus est: unde est «fama volat pulsum regnis cessisse paternis Idomenea ducem». Alii dicunt quod abscedens cuidam suum commendaverat regnum, qui per eius absentiam occupavit imperium et reversum pepulit. Ergo ‘versos penates’ aut eversos et funditus dirutos accipiendum: aut certe in aliena iura conversos. LIBYCO
Abbreviated transcription (Latin):
locuta: non dum ad plenum furebat unde per mulierem iracundiam
mirta asperitate loquebatur. Nam hoc est matrum demore paulopost
uero furore quatietur. exulibusne datur: propter dissuasionem signa¬
te loquitur: exules uocans eos qui propria regna repetebant.. ducenda:
abducenda.  predo: quasi piratam dicit hominem diu in mari moran
ris copulatiui particula est ad ornatũ solum pertinens. horatius at
o deor quicquid in caelo regit terras et hum anum genus.s. Quid con¬
sanquineo: filius enim est uenilie sororis amate.: Si gener externa peti¬
tur degente latinis: de qualitate transit ad finem nam turnum extraneũ
esse definere contendit. percallidam argumentationem dicens eum non
subiacere imperiolatini: cum oraculum delatinis omnibus cauerit: postea
esse et huic argumento alia subuenit argumentatio. turaũ grecũ ab acalso

Expanded text:
locuta est nondum ad plenum furebat; unde per muliebrem iracundiam locuta est nondum ad plenum furebat; unde per muliebrem iracundiam mixta asperitate loquebatur, nam hoc est 'matrum de more'. nam paulo post vero furore quatietur. Ad v. 359 Exulibusne datur propter dissuasionem signate loquitur, exules vocans eos qui propria regna repetebant. ducenda abducenda. Ad v. 362 Praedo quasi piratam dicit hominem diu in mari morantris, inceptiva particula est, ad ornatum solum pertinens: Horatius "at o deorum quicquid in caelo regit terras et humanum genus" . Ad v. 366 Quid consanguineo filius enim est Veniliae, sororis Amatae. Ad v. 367 Si gener externa petitur de gente Latinis de qualitate transit ad finem; nam Turnum extraneum esse definire contendit per callidam argumentationem, dicens eum non subiacere imperio Latini, cum oraculum de Latinis omnibus caverit. postea etiam huic argumento alia subvenit argumentatione, Turnum Graecum esse
Abbreviated transcription (Latin):
so marte latinos. cedat fama loco: uincatur cicero loco ille motus est cum
est ex urbe depulsus.. ambirelatinum: neq nupniis impetrandis possint
mille: idest mille facies. ut et sine nomine corpus:mille autem secundũ
peruerso ordine respondit nam ira introianos est cura uero de nuptiis et
talis est ordo. huic dea unum anguem insinum conicit: et usq ad intima
subditur precordia: que sunt loca cordi uicina. quibus sensus percipitur. an¬
quem autem iniecit partem sui idest furoris.. leuia: pulchra. ad tactu
nullo: sine morsu sine sensu.: fallitq furentem: inicit furorem sine accipien
tis sensu. furentem autem ut furore teneatur non dum furebat. e tenia uitte
enim udum dixit quod est de udo corpore namq serpentium uda sunt
corpora: adeo ut qua eunt uiã humore designent.: matrum demore

Expanded text:
so Marte Latinos defecisse videt" . Ad v. 333 Cedat fama loco vincatur: Cicero "loco ille motus est, cum so Marte Latinos defecisse videt" . Ad v. 333 Cedat fama loco vincatur: Cicero "loco ille motus est, cum est ex urbe depulsus" . ambire Latinum amplecti, circumretire. non 337 Tibi nomina mille facies, ut "et sine nomine corpus" . 'mille' autem secundum perverso ordine respondit; nam ira in Troianos est, cura vero de nuptiis. et talis est ordo: huic dea unum anguem in sinum conicit et usque ad intima subdit praecordia, quae sunt loca cordi vicina, quibus sensus percipitur. 'anguem' autem iniecit partem sui, id est furoris. Ad v. 349 Levia pulchra. Ad v. 350 Attactu nullo sine morsu, sine sensu. fallitque furentem inicit furorem sine accipietis sensu. ‘Furentem’ autem ut furore teneatur; nam nondum furebat. TAENIA VITTAE su: venenum enim udum dixit, quod est de udo corpore; namque serpentum uda sunt corpora, adeo ut quaqua eunt, viam umore designent. MAT
Abbreviated transcription (Latin):
rebus: ostendit eos fata posse tardare non penitus tollere: ut decemꝙ alios pria¬
mum superesse perannos. que autem dicit etiam a creusa dicta sunt. ut re
regina hecuba filia secundum eurpidem cissei quem ennius pacuuius et
uirgilius sequuntur. Nam homerus dimantis dicit. hec se facem parere ui¬
dit et parin creauit: qui causa fuit incendii. ergo nunc hoc dicit talis erit
ueneri partus suus. Nam sicut ꝑ parin troia incensa est sic ꝑ aenean reliquie
toianor. Comparatio autem iniurosa nam ueneri hecubam parin aeneae
helenam lauinie comparat. lugales: conuigales matrimonio conceptos.
idem talis par similis:: funesteq iterum recidua inpergama tede: sic tede
tibi aptũ certe perpetuum in defessum usq ad finem perducendum. Et scien¬
dum ideo furie. nihil propremio dari quia prestat hoc ipm funie ut bella
aut que fuit ante hac semper infracta. ut in.xii. turnus ut infractos aduer

Expanded text:
rebus ostendit deos retardare posse fata, non penitus tollere, ut "decemque alios Priarebus ostendit deos retardare posse fata, non penitus tollere, ut "decemque alios Priamum superesse per annos" . quae autem dicit etiam a Creusa dicta sunt, ut "reregina Hecuba filia secundum Euripidem Cissei, quem Ennius, Pacuvius et Vergilius sequuntur: nam Homerus Dymantis dicit. Haec se facem parere vidit et Parin creavit, qui causa fuit incendii. Ergo nunc hoc dicit, talis erit Veneri partus suus: nam sicut per Parin Troia incensa est, sic per Aenean reliquiae Troianorum. Conparatio autem iniuriosa: nam Veneri Hecubam, Parin Aeneae, Helenam Laviniae conparat. IVGALES coniugales, matrimonio conceptos. IDEM talis, similis. FVNESTAEQVE Itibi aptum: aut certe perpetuum, indefessum, usque ad finem perducendum. et sciendum ideo furiae nihil pro praemio dari, quia praestatur hoc ipsum furiae ut bella aut quae fuit antehac semper infracta, ut in XII. "Turnus ut infractos adver
Abbreviated transcription (Latin):
laphite inbella uenerunt. antiquam genitor: oneus calidonis rex depri¬
mitiis omnibus numinibus sacrificauit excepta diana. que irata aprum
ĩ misit qui cuncta uastabat donec ameleagro occideret᷑. concessit aũt ideo
dixit: ut ostenderet minora numina nisi impetrauerint nocere non posse.
statius de uenere infandum nate concessit honorem. quod scelus aut la¬
phitis tantum aut calidone merete. hec est uera lectio sic et sensus proce¬
dit. ut uterq ablatuius sit. nam si calidona legas uitium erit nec sensuspro¬
cedit. scelus autem pro poena posuit ab eo quod precedit ad id quod sequi¬
tur: ut scelus expendisse merentem.i Que potui infelir: idest nocens ut
est: ac si diceret ẽt humilia. Quod autem iuno ubiq alieno uti dicitur au¬
xilio physicum est. natura enim aeris ꝑse nihil facit nisi aliena conuinctione

Expanded text:
Lapithae in bella venerunt. ANTIQVAM G. C. DIANAE Oeneus, Calydonis rex, de priLapithae in bella venerunt. ANTIQVAM G. C. DIANAE Oeneus, Calydonis rex, de primitiis omnibus numinibus sacrificavit, excepta Diana: quae irata aprum inmisit, qui cuncta vastabat, donec a Meleagro occideretur. ‘Concessit’ autem ideo dixit, ut ostenderet minora numina, nisi impetraverint, nocere non posse: Statius de Venere «infandum natae concessit honorem». QVOD SCELVS AVT LAPITHIS TANTVM AVT CALYDONE MERENTE haec est vera lectio, sic et sensus procedit, ut uterque ablativus sit: nam si ‘Calydona’ legas, vitium erit nec sensus procedet. ‘Scelus’ autem pro poena posuit, ab eo quod praecedit id quod sequitur, ut «scelus expendisse merentem». INFELIX iest ac si diceret, etiam humilia. quod autem Iuno ubique alieno uti introducitur auxilio, physicum est: natura enim aeris per se nihil facit, nisi aliena coniunctione,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit autem omnia que contigerunt non uideri contigisse qui non offueñt.
quereremus at credo mea numina tandem fessa iacent odiis: idest nec
fangata destiti: nec satiata requieui. me obponere: plus est ꝗͣ si diceret¬
tempestates me aũt ꝑphisiologiam imbres tonitrua tempestates.⁊ aut
scylla mihi: bene mihi ac si diceret etiam que persuam naturam solent no¬
cere me rogante non potuerunt obesse troianis. condunt᷑ tybridis aluo:
condi proprie dicuntur qui sibi statuunt ciuitatem: conduntur ergo
sedem stabilem locant: sallustius pestem conditor orbis terrarum et sunt
uerba propria que nulla ratione mutant᷑. ut sacerdotẽ creari: uirgines ca
primo naufragii phiritous laphitatum rex: cum uxorem duceret uicinos
populos centauros ẽt sibi cognatos et deos omnes excepto marte ad conui¬
uium conuocauit. unde numen iratum in misit furorem quo centauri et

Expanded text:
dicit autem omnia quae contigerunt, non videri contigisse, quia non obfuerunt. dicit autem omnia quae contigerunt, non videri contigisse, quia non obfuerunt.  quaereremus" . Ad v. 297 At credo mea numina tandem id est nec fatempestates. ‘Me’ autem per physiologiam imbres, tonitrua, tempestates. AVT SCYLLA MIHI bene ‘mihi’, ac si diceret: etiam quae per suam naturam solent nocere, me rogante non potuerunt obesse Troianis. CONDVNTVR THTBRIDIS ALVEO ‘condi’ proprie dicuntur qui sibi statuunt civitatem. ‘Conduntur’ ergo sedem stabilem locant: Sallustius «pestem conditos orbis terrarum». Et sunt verba propria, quae nulla ratione mutantur, nam ut sacerdotes creari, virgines capprimo naufragii. Pirithous, Lapitharum rex, cum uxorem duceret, vicinos populos Centauros etiam sibi cognatos, et deos omnes excepto Marte ad convivium convocavit: unde numen iratum inmisit furorem, quo Centauri et
Abbreviated transcription (Latin):
iudeatur. gentem autem abusiue dixit de equis. cum gens hominũ sit.
nothos: materno ignobiles genere. est aũt hoc nomen grecum: nam inlati¬
nitate deficit.. dictis donisq latini: equis et pacis nuptiarumq promissio¬
ne. in achiis sese referebat ab argis: bene inachiis non eni una est argos.
fuit nanq et initalia quam diomedes condidit: que primo argi post amiti¬
pa post arpi dicta est fuit et inthessalia. lucanus ubi nobile quondã nũc
super angos erat: fuit et haud longe ab athenis quod a siti argos dipsion
distum est apud quos erat magna societas in ter eos scilicet qui uno puteo
utebantur. unde et fratrias dixerunt &no toũ poealos quas tribus uocam
Et notandum quod ubi bonus sequitur euentus troianos: uino longe fuisse
inducitur et congrue quas numen inimicum quod presens posset nocere¬
positioni usq autem aut prepositio est aut aduerbium.i. lam fidere terre

Expanded text:
ideatur. GENTE autem abusive dixit de equis cum gens hominum sit. ideatur. GENTE autem abusive dixit de equis cum gens hominum sit. NOTHOS materno ignobiles genere. Est autem nomen hoc Graecum, nam in latinitate deficit. DICTIS DONISQVE LATINI equis et pacis nuptiarumque promissione. INACHIIS SESE REFEREBAT AB ARGIS bene ‘Inachiis’; non enim una est Argos. Fuit namque et in Italia, quam Diomedes condidit, quae primo Argi, post Argyrippa, post Arpi dicta est. Fuit et in Thessalia: Lucanus «ubi nobile quondam nunc super Argos arat». Fuit et haud longe ab Athenis, quod a siti Argos Dipsion dictum est. Apud quos erat magna societas inter eos scilicet qui uno puteo utebantur: unde et fratrias dixerunt ἀπὸ τοῦ φρέατος, quas tribus vocamus. Et notandum quod, ubi bonus sequitur eventus Troianos, Iuno longe fuisse inducitur: et congrue, quaspositioni, 'usque' autem aut praepositio est aut adverbium. Ad v. 290 Iam fidere terrae
Abbreviated transcription (Latin):
gurat: auguro dicimus secundum plinium cum presagio mentis futura
colligimus. auguror uero tunc cum futura ueris captamus auguriis . nu¬
mero omni: idest de c. cum ccc. perite dixit. nam ĩ legione non nisi
ccc equites erant. unde alio dixit loco tercentum scutatiq omnes uulcente.¬
magistro. inpresepibus altis: multa nõ propter se sed propter aliud dicun¬
tur. nam ꝑ presepia alta equoꝵ multitudo monstratur ut homerus. so
petas. demissa monilia pendent: suspendenda pronuntiatio est ut cre¬
scat ambitus nam monilia non nisi inhominibus dicimus. que nũc ad lau¬
dem profaleris posuit.: patri quos dedela circe: ingeniosa et hoc fingit
eam fecisse. tractum autem est dehomero qui tales equos habuisse indu¬
cit anchisen et bene compositum est propter illud quod supra ait tro¬
ie ue opulentia deerit. ut troianis nihil de prisca rerum copia deesse

Expanded text:
GVRAT ‘auguro’ dicimus secundum Plinium, cum praesagio mentis futura GVRAT ‘auguro’ dicimus secundum Plinium, cum praesagio mentis futura colligimus, ‘auguror’ vero tunc, cum futura veris captamus auguriis. NVMERO OMNI de trecentis. Et perite; nam in legione non nisi trecenti equites erant: magistro». IN PRAESEPIBVS ALTIS multa non propter se, sed propter aliud dicuntur: nam per praesepia alta equorum magnitudo monstratur, ut Homerus βαθapetas» τοὺς τάπητας. DEMISSA MONILIA PENDENT suspendenda pronuntiatio est, ut crescat ambitus: nam monilia non nisi in hominibus dicimus, quae nunc ad laudem pro phaleris posuit. PATRI QVOS DAEDALA CIRCE ingeniosa. Et hoc fingit eam fecisse. Tractum autem est de Homero, qui tales equos habuisse inducit Anchisen. Et bene est compositum propter illud quod supra ait «Troiaeve opulentia deerit», ut Troianis nihil de prisca rerum copia deesse
Abbreviated transcription (Latin):
uber erit. et est maior petitione promissio nam illi tantum litus petierant.
paciserit: foederis ab eo quod sequitur id quod precedit. tyranni: grece
dixit regis. nam apud eos regis et tyranni nulla discreto est licet apud
quunt uirgilium quod latinum. induxit ultro filiam pollicentem. nec
oraculum considerantes quia italo penitus dari non poterat: nec aeneae
meritum. quem decebat rogari. nam antiquis semper mos fuit meliores ge¬
neros rogare sicut terentius hac fama pulsus chremes ultro ad me uenit
tasse nuptias uiroꝵ fortium. Sortes: abusiue pro oraculis posuit. nam¬
non sortes dicunt hic autem a fauno oraculum non sortes acceperat. plu¬
rima celo monstra. aut ꝑ augmentum dirit. aut ẽt alia uisa significat. nã
duo plurima non sunt.: hoc latro restare canunt: hoc italie manere signi¬
ficant: nam si dicimus hoc mihi restat idest manet me illa res. i mens au¬

Expanded text:
uber erit». Et est maior petitione promissio: nam illi tantum litus petierant. uber erit». Et est maior petitione promissio: nam illi tantum litus petierant. PACIS ERIT foederis: ab eo quod sequitur id quod praecedit. TYRANNI graece dixit, id est regis, nam apud eos regis et tyranni nulla discretio est: licet apud guunt Vergilium quod Latinum induxit ultro filiam pollicentem, nec oraculum considerantes, quia Italo penitus dari non poterat, nec Aeneae meritum, quem decebat rogari. Nam antiquis semper mos fuit meliores generos rogare: Terentius «hac fama inpulsus Chremes ultro ad me venit, tasse nuptias virorum fortium. SORTES abusive pro oraculis posuit; nam sortes ducuntur, hic autem a Fauno oraculum, non sortes acceperat. PLVRIMA CAELO MONSTRA aut per augmentum dixit, aut etiam alia visa significat: nam duo plurima non sunt. HOC LATIO RESTARE CANVNT hoc Italiam manere significant: nam sic dicimus ‘hoc mihi restat’, id est ‘manet me illa res’. MENS AV
Abbreviated transcription (Latin):
nus defira tenet ora et obtutu idest intuitu solo heret ĩmobilis. s intentos
uolues oculos: cogitantis est gestus sic debacco sallustuis uultu et oculis pariter
atq animo uarus.. purpura regem picta mouet: ideo nõ mouebat pur-¬
gnificari.:: paribus auspitus: pari potestate et tractum est ex cõmicis ut
diximus in quarto.:: dũ nostra incepta secundent: secundũ priscam con-¬
suetudinem loquutus est: depublica utilitate: idest de pace et filie nup¬
tiis facit ante deoꝵ cõmemorationem sicut incatonis traditionibus legimꝰ¬
hinc est indiuinatione siquid ex aliqua uetere ratione iouem ergo opti¬¬
mum maximum. ipse ẽt uirgilius prefatus diuos solio rex infit ab alto.
Augurium: propter ea que dicta sunt supra.. Quod optas idest pax.
nec sperno: quia dixerat fortune parua prioris. et est figura litotes idest
libenter accipio. Uber agri: ubertas alibi peconꝙ et uitibus almis aptius

Expanded text:
nus defixa tenet ora et obtutu tenet, id est intuitu solo haeret inmobilis. INTENTOS nus defixa tenet ora et obtutu tenet, id est intuitu solo haeret inmobilis. INTENTOS VOLVENS OCVLOS cogitantis est gestus: sic de Boccho Sallustius «vultu et oculis pariter atque animo variis». PVRPVRA REGEM P. M. ideo non movebat purgnificari. PARIBVS AVSPICIIS pari potestate. Et tractum est ex comitiis, ut diximus supra. DI NOSTRA INCEPTA SECVNDENT secundum antiquam consuetudinem locuturus de publicis rebus, id est de pace et regiis nuptiis, facit ante deorum commemorationem, sicut etiam in Catonis orationibus legimHinc est in divinatione «si quid ex aliqua vetere oratione Iovem ego optimum maximum». Ipse etiam Vergilius «praefatus divos solio rex infit ab alto». AVGVRIVM propter ea quae dicta sunt supra. QVOD OPTAS id est pax. NEC SPERNO quia dixerat «fortunae parva prioris». Et est figura litotes, id est libenter accipio. VBER AGRI ubertas: alibi «pecorique et vitibus almis aptius
Abbreviated transcription (Latin):
mis: in his enim dextera comprobatur fide et uirtute.i iuitas: que pen-¬
debant in ramo religate. alibi et uitta comptos uoluit pretendere ramos.
huc repetit: scilicet dardanus: idest eneas qui et dardanus ut diximus uo
cabatur. et bene repetit non pent scilicet quasi sua.⁊ ingentibus uissis:
que magna constat esse:.⁊ fortuna parua prioris: bene medium tenuit.
nam ne laudare uideret᷑ ait parua ne deformare. nam durum est ali¬
quid ab infelicibus accipere ait fortune prioris.⁊ hoc pater anchises auro
libabat ad auras: pateram significat.: gestamen: diadema dicit: nam scep¬
trum paulopost disturus est. ÷. sacerq tiaras: pilleum phrygeam dicit. Et
sciendum tiaras ꝑ usurpationem dictum. nam hoc tiara dicitur. melius ergo
uiuenalis et phrygia uestitur bucca tiara. ⁊: obtutu tenet ora: ordo est lau-¬

Expanded text:
A. in his enim dextera comprobatur, fide et virtute. VITTAS quae penA. in his enim dextera comprobatur, fide et virtute. VITTAS quae pendebant in ramo religatae: alibi «et vitta comptos voluit praetendere ramos». HVC REPETIT scilicet Dardanus, id est Aeneas, qui et Dardanus, ut diximus supra, vocabatur. Et bene ‘repetit’, non ‘petit’, quasi ad sua. INGENTIBVS Deliis, quae magna constat fuisse. FORTVNAE PARVA PRIORIS bene medium tenuit: nam ne laudare videretur, ait ‘parva’, ne deformaret, nam durum est aliquid ab infelicibus accipere, ait ‘fortunae prioris’. HOC PATER ANCHISES AVRO LIBABAT AD ARAS pateram significat. HOC PRIAMI GESTAMEN ERAT diadema dicit: nam sceptrum paulo post dicturus est. SACERQVE TIARAS pilleum Phrygium dicit. Et sciendum ‘hic tiaras’ per usurpationem dictum, nam ‘haec tiara’ dicitur: melius ergo Iuvenalis «et Phrygia vestitur bucca tiara». OBTVTV TENET ORA ordo est: Lati
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia enim in or. exeuntia ingenitiuo producuntur exceptis u arbor
marmor. memor ĩ memor equor. unde queritur indecores a quo sit nomina¬
tiuo. ab eo quod est indecus non potest uenire qui alestum non est. et quia
decus neutrum regit genus non masculinum. restat ut dicam ab eo quod
est hic indecor uenire indecores. nam et lestum est. sed decor decoris facit
producta penultima quam uirgilius corripuit. ergo aut sistolen aut certe
dicimus huius nominis nominatiuum non inueniri sicut in multis nomini¬
bus fit quod et melius est nam sistole sine exemplo fieri non debet. Uerecun¬
de autem hoc dicit sua conuinstione etiam ornari italos. ⁊ abolescet abolebi¬
tur et usus est inchoatuia forma cum opus non esset.⁊ troam: idest troia
nos.  fata ꝑ aeneae uiro: quem iam nouit latinus oraculo scilicet fauni
ꝑ quod audiit externi u. generi. siue fide seu quis bello exꝑtus et ar

Expanded text:
omnia enim in 'or' exeuntia in genetivo producuntur, exceptis quinque 'arbor omnia enim in 'or' exeuntia in genetivo producuntur, exceptis quinque 'arbor marmor memor inmemor aequor'. unde qutivo: ab eo quod est ‘indecus’ non potest venire, quia lectum non est et quia ‘decus’ neutrum regit genus, non masculinum. Restat ut dicamus ab eo quod est ‘hic decor’, venire ‘indecores’, nam et lectum est. Sed decor decoris facit producta paenultima, quam Vergilius corripuit. Ergo aut systole est, aut certe dicimus huius nominis nominativum non inveniri, sicut in multis nominibus fit: quod et melius est, nam sde autem hoc dicit, sua coniunctione etiam ornari Italos. Ad v. 232 Abolescet abolebitur. et usus est inchoativa forma, cum opus non esset. Ad v. 233 Troianos. FATA PER AENEAE IVRO quae iam novit Latinus, oraculo scilicet Fauni, per quod audiit «externi venient generi». SIVE FIDE S. Q. B. EST E. ET