comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed sensib tuis sunt credita. Et cum re¬
nerendum ad altare cibis spũ alibus saci¬
andus ascendis: sacrũ dei cui corpus et
sanguinem fide respice: honora ⁊ mirare
mente continge. cordis man suscipe: et
maxine mente totum haustũ int̾ioris

Expanded text:
sed sensibus tuis sunt credita: ita et cum resed sensibus tuis sunt credita: ita et cum reverendum aandus ascendis, sacrum Dei tui corpus et sanguinem fide respice, honora, mirare, mente continge, manu cordis suscipe, et maxime totum haustu interioris
Abbreviated transcription (Latin):
uauta itaq et qͣm celebranda benefi¬
cia: Quis dume benedictionis operetur:
et quomodo nouũ et inpossibile esse non
debeat. Quod in xp̃i substantia t̾rena ⁊
mortalia cõuertuntur: teip̃m qui in
rp̃o es regeneratus interroga. Oudum
alienus auita. ꝑegrinus a misericordia.¬
et a salutis ma intruisecus mortuus
exulabas: subito mitiatus xp̃i legibus ⁊
salutarib ministernis ĩnouatus. in corpꝰ
ecclesie non uidendo s credendo transilisti:
et de filio ꝑditionis adoptinus dei. fieri
occulta puritate mernisti: ĩ mensura uisi¬
bili ꝑmauens maior: factus es te ip̃o in¬
nisibiliter sine quantitatis augmento.
Cũ idem atq ipse esses: multo alter fidei
processib extitisti. In ext̾iori nichil additũ
est. et totum in int̾iori unitatum est: ac
corporali. sensu. uilitate pret̾ita deposita:
subito nouã indutus es dignitatẽ. Et si¬
cut hoc quod deus in te lesa curauit. in¬
fecta diluit. maculata de tersit: nõ oculis

Expanded text:
uanta itaque, et quam celebranda beneficia vis divinae benedictionis operetur: et quomodo tibi novum et impossibile esse non dmortalia convertuntur, te ipsum, qui jam in Christo es regeneratus, interroga. Dudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis via intrinsecus mortuus exsulabas; subito initiatus Christi legibus, et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae non videndo, sed credendo transisti: et de filio perditionis adoptivus Dei fieri occulta puritate meruisti. In mensura visibili permanens, major factus es te ipso invisibiliter, sine quantitatis augmento. Cum idem atque ipse esses, multo aliter fidei processibus exstitisti. In exteriore nihil additum est, et totum in interiore mutatum est: ac corporali sensu praeterita vilitate deposita, subito novam indutus es dignitatem: et sicut hoc quod Deus laesa vitae curavit, infecta diluit, maculata detersit; non oculis tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
harundinem uento agitatam: Qd̃
uidelicet non asserendo s negando in¬
tulit. Arundinem quippe mox ite
aura contigerit: in partem alteram
flectit. Et quid ꝑ harundinem: nisi
carnalis animus designatur: Qui mox
ut fauore uel detractione tangitur:
statim in partem quamlibet inclina¬
tur. Si enim ab humano ore aura fa¬
uoris flauerit. hylarascit. extollitur:
totumq se qͣi ad graͣm inflectit. S si
inde uentus detractionis eruꝑit. unde
laudis aura ueniebat: mox hunc
quasi in partem alteram aduim
furoris inelinat. S harundo uento
agitata iohannes non erat: quia hunc
nec blandum gr̃a. nec cuiussibet detractio¬
in ira aspsum faciebat: nec ꝓsꝑa hunc
erigere. nec aduersa nouerant inclinare
quem abstatus sui rectitudine nulla
rerum uarietas inflectebat:¬

Expanded text:
Arundinem vento agitatam? Quod Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem alteram flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? Qui mox ut favore vel detractione tangitur, statim in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox eum quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum gratia, nec cujus libet detractio ira asperum faciebat. Nec prospera hunc erigere, nec adversa noverant inclinare.quem a status sui rectitudine nulla rerum varietas inflectebat
Abbreviated transcription (Latin):
in me. uisis tot signis. tan tisq uir:¬
tutib non scandalurari quisq potu¬
it: s ammirari. Sed infidelium mẽs
graue in illo scandalum ꝑtulit: cũ
eum post tot miracla morientem
p̃dicamus xp̃m crucifixium. uideis
quidem scandalum. gentib autem
stulticiam. Stultum quippe homi¬
nib uisum est. ut ꝓ hominib auctor
uite moreretur: &e inde contra eum
homo sandalum sũpsit: unde etiam
amplius debitor fieri debuit. Nam tã¬
to d̾s ab hominib digni honorandꝰ
est: qͣnto pro hominib indigira susce¬
uid est dicere beatus qui non fu̾te
scandalitatus in me: nisi aꝑta uo¬
ce abiectionem mortis sue humilitatẽq
signare: Ac si patenter dicat. Mira qͥdẽ
facio: s abiecta ꝑpeti non dedignor. Ca
gͦ morientem te subsequor: cauendum
ualde est hominib ne in me mortẽ
despiciant. qui signa uenerantur. S
dimissis iohannis discipłis: quid de
eodem iohanne turbis dicat audia¬
mus. Quid ex istis in desertum uidere:

Expanded text:
is enim tot signis, tantisque virtutibus, non scandalizari quisque potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, qQuid est ergo dicere: Beatus qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. 2. Sed dimissis Joannis discipulis, quid de eodem Joanne turbis dicat audiamus: Quid existis in desertum videre?
Abbreviated transcription (Latin):
u es qui uenturus es an alium
expectamus: Ac si aꝑte dicat. Sic̃
pro hominib nasci dignatus es. an
etiam ꝓ hominib mori. & ad inferos¬
descende digneris insinua. ut qui
natiuitatis tue precursor extiti. mor¬
tis etiam p̾cursor fiam: & uenturũ
inferno te nunciem. quem iamue¬
nisse mundo nuntiaui. Unde or re¬
quisitus dominus: enumeratis po¬
tencie sue mira culis. de mortis sue
ꝓtinus humilitate respondit dicẽs
Ceci uident. claudi ambulant. leꝑsi
mundantur: surdi audiunt. mortui
resurgunt. pauꝑes euuangłirantur:

Expanded text:
u es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgu
Abbreviated transcription (Latin):
in canticis canticoꝵ dicens. Que est
ista que ascendit per desertum. sicut
uirgula fumi ex aromatib mirre et
thuris: & uniuersi pulueris ꝑigmen¬
tarii: Cui iterum uoce sponsi dicitur.
Ego flos campi: & liliun conuallium.
& quia eccla de presentis uite amore.
ad celeste desideriũ transit: recte naza¬
reth galilee dicitur: que transinigratio
interpretatur. Quod aũ subdidit. ut im
ut diximus in septuaginta interpreti¬
b ñ habetur. Nlonnulli enim de ysaie
ꝓphete libro scriptum esseuolant: ubi
scriptum est. Exiet uirga de radice iesse.¬
& nazareus de radice eius ascendet. Nos
aũ diximus. quia si fixum de scriptu¬
ris posuisset euugłista testimoniũ: ñ
enim ꝓpħe dñm nazareum uocant: qͥa
sc̃m eum predicant. Ipse enim est: de qͦ-
ꝑ danielem dicitur. Cur ueneen sc̃s
sc̃orum: cessabit unctio. Et dauid. Non
dabis sc̃m̃ tuũ uidere corruptionẽ. Et

Expanded text:
in Canticis canticorum, dicens: « Quae est in Canticis canticorum, dicens: « Quae est ista quae ascendit per desertum, sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae, et thuris, et universi pulveris pigmentarii ; cui iterum voce sponsi dicitur: Ego flos campi, et lilium convallium . Et quia Ecclesia de praesentis vitae amore ad coeleste desiderium transit, recte etiam Nazareth Galilaeae dicitur, quae transmigratio interpretatur. Quod autem subditur, ut aquod diximus, in Septuaginta Interpretibus non habetur. Nonnulli enim de Isaiae prophetae libro scriptum esse volunt, ubi scriptum est: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet ; nos autem diximus, quod si fixum de Scripturis posuisset evangelista testimonium, non enim prophetae Dominum Nazaraeum vocant, quia secundum eum praedicant. Ipse enim est de quo per Danielem dicitur: Cum venerit Sanctus sanctorum, cessabit unctio . Et David: Non dabis Sanctum tuum videre corruptionem , Et
Abbreviated transcription (Latin):
nandũ in uidea herodes instituerat:
sed postea insolent.am eius accusanti-¬
b uideis. iudicio senatus apud uien¬
nam. que galliarũ est urbs exilio rele-¬
gatus. uitam finiuit. Archelaus autẽ¬
qui uincens leo interpretatur. antixp̃m
significat: qui ad tempus in scĩs uicto¬
riam habebit. &. quasi leo terribilis ap¬
parebit. In illam ergo partem qua regna¬
bat archelaus. ioseph cum puero ire nolu-
xp̃c ad terram isrł reuertitur. quia post
interfectionem antixp̃i. synagoga in
eum creditura est: ut ait apłs. Cumple-
nitudo gentiũ intrauerit: tunc omnis
isrł saluus erit. Sed quia in eccl̃a ma¬
net & manebit: audiamus ubi habita¬
uerit. E admonitus in somnis secessit
in partes galilee: & ueniens habitauit
in ciuitate que uocatur nazareth .iii.
uia enim nazarech flos siue uir¬
gultũ interpretatur: significat
eccliam que & florem habet munditie:
& uirgultũ iusticie. Cinus uirgulti
pulchritudinẽ admirabatur sponsus

Expanded text:
nandum in Judaea Herodes instituerat, nandum in Judaea Herodes instituerat, sed postea insolentiam ejus accusantibus Judaeis, et judicio senatus apud Menam Viennam, quae Galliarum est urbs, exsilio relegatus vitam finivit. Archelaus autequi vincens leo interpretatur, Antichristum significat, qui ad tempus in sanctis victoriam habebit, et quasi leo terribilis apparebit. In illam ergo partem qua regnabat Archelaus, Joseph cum puero ire noluitChristus ad terram Israel revertitur, quod post interfectionem Antichristi Synagoga in eum crenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . Sed quia in Ecclesia manet et manebit, audiamus ubi habitaverit. Et admonitus in somnis, secessit in partes Galilaeae: et veniens, habitavit in civitate quia enim Nazareth flos sive virgultum interpretatur, significat Ecclesiam, quae et florem habet munditiae, et virgultum virtutum. Cujus virgulti pulchritudinem admirabatur Sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
uia non dixit def.inctus sed de¬
functi:ex hiis angeli uerbis in¬
telligimus multos principes udeoꝵ cũ
herode in nece domini consensisse. Ideoq
diuina ultione actum est: ut multi ex
hiis cum illo perirent: cũ quo in nece do¬
mini consenserant. Sp̃ualiter uero obi¬
tus herodis. terminũ significat inuidi¬
ose contentionis: qua nunc iudea con¬
tra eccliam seuit. Quod aũ post obitũ
herodis. puer ih̾c ad terram isrł reuersus¬
est: significat. quia circa finem scłi ad sy¬
nagogam est reuersurus: cũ ꝑ predica¬
tionem helie et enoch in eum crediderit.
Unde cum egiptum deferri iubetur. &
fugere. hoc in nocte precipitur: cũ uero
ad terram isrł reuertitur. nec noctis fit
mentio: quia quos nunc ꝓpter incredu¬
litatem in tenebris deserit. circa finem
scl̃i credentes in lucem fidei recipiet.
udiens aũ quod archelausii.
regnaret in uidea proherode patre
suo: timuit illoire. Archelans aũ unus
fuit de hirodis filus: quẽ post se ad reg¬

Expanded text:
uia non dixit, defunctus, sed defuncti, ex his angeli verbis intelligimus, multos principes Judaeorum cum Herode in nece Domini consensisse: et ideo divina ultione actum ehis cum illo perirent, cum quo in necem Domini consenserant. Spiritualiter vero Herodis obitus terminum significat invidiosae contentionis, quod nunc Judaea contra Ecclesiam saevit. Quod autem post obitum Herodis puer Jesus ad terram Israel est reversus, significat quod circa finem saeculi ad Synagogam est reversurus cum per praedicationem Eliae et Henoch in eum crediderit. Unde, cum in Aegyptum deferri jubetur, et fugere in nocte praecipitur. Cum vero ad terram Israel revementio: quia quos nunc propter incredulitatem in tenebris perfidiae deserit, circa finem saeculi credentes in lucem fidei recipiet. Audiens autem quod Archelaus regnaret in Judaea pro Herode patre suo, timuit illo ire. Archelaus autem unus fuit de Herodis filiis, quem post se ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
Tum baptista deuotus baptizandi sui
potentia. tremefactus ait. Ego a te de¬
beo baptizari. & tu uenis ad me: Id est
qm̃ ego creatura sum tu creator: ego seruis
tu dñs. ego figura. tu ueritas. At ih̾c ait.
Sine modo. Sic enim decet nos implere
omnem iusticiam. Idest quid nunc ista
commemoras: propositũ suscepte humi¬
litatis implendum est. Tunc ille qui pre¬
sumere formidabat: uelociter paruit
purificetur aquis: sed ut aquas ip̃e sc̃ifi
aptiratur nouus ui¬

Expanded text:
Et Baptista devotus baptizandi sui Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus
Abbreviated transcription (Latin):
tam scelerati actus uita tam ꝑdita. ut
eos uenerabilis baptista uipereo semi-¬
ni compararet. Inter huiusmodi homi¬
nes ille uirtutũ celestium dñs. ille qui
etus ad seruuli sui baptismũ properare.
ed quid mirũ de mansuetudine salua¬
toris si se ꝓphete sui manib inclinauit.
qui se ab inimicis suis passus est crucifi
hannes circunstantib turbis erupit
in uocem. Ecce agnus dei: ecce qui tollit
peccata mundi. Hoc est dicere. Cessate
iam: cessate a baptismo meo: quo peni¬
tentia suscipitur: ecce baptista ꝑ quẽ
crimina dimittuntur. Desinite ulteriũ
a conseruo ur̃o bapt̾izari uelle p̃sens
est dñs omniũ nr̃m. qui baptirat ad
uitam. Illum sequimini. illi credite:
ab illo lauachrũ salutis tota mente sup¬
plices postulate: a quo & ego apse bapti¬
sta ur̃ cupio baptizari. Non renuit qui¬
dem ih̾c testimoniũ uocis huius: sed qui
ꝑ ordinem uellet uniuersa complere. ni¬
chilominus baptizari se expetit ab ioh̾e.

Expanded text:
tam scelerati actus, vita tam perdita, ut tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi homines ille virtutum coelestium Dominus, ille qui etus ad servuli sui baptismum properare. Sed quid mirum de mansuetudine Salvatoris, si se Prophetae manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus est crucifigannes circumstantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne.
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi de sollempnitate hu¬
ius diei ueterum sit duersa traditio. u¬
na tamen sc̃e deuorionis est fides. Et
quamquã nonuulli hodie dr̃m nr̃m
asserant eum aquas in uina mutasse I
quidam uero baptizatũ illũ ab iohanne
confirment: in om̃ib dei filius credit᷑
in om̃ib est nr̃a fistiuitas. Nam quod
magis utiq gentilib es adorare dñm
& munera offerre conceditur: gentium
est prefigurata uocatio. Quod aque tͣns¬
mutantur in uinũ: religionis nr̃e de¬
signatur archanum. Quod uero fluen¬
tis iordanis baptizatur iħc: aque nr̃o
baptismati consecrantur.
portet itaq kimi ut aliqua nunc
de ipso baptismatesscĩtati ur̃e ꝓ
& humilitatem saluatoris nr̃i. & my¬
sterioꝵ głam coguoscatis. Predicabat¬
in deserto iohanne. baptismũ peniten¬
tie populo peccatori, non quo crimina
commissa deleret: sed quo emendaret
errantes. Nam remissio peccatoꝵ: xp̃i
danem desiderio lauachridiuersorũ
copiosissima multitudo: quoꝵ essent

Expanded text:
dilectissimi, de solemnitate diei hujus veterum sit diversa traditio; una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam nonnulli hodie Dominum noasserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantur in vinum, religionis nostrae designatur arcanum: quod vero fluentis Jordanis baptizatur Jesus, aquae nostro Baptismati consecrantur. Oportet itaque, charissimi, ut aliqua nunc de ipso baptismate Sanctitati vestret humilitatem Salvatoris nostri, et mysteriorum gloriam cognoscatis. in deserto Joannes baptismum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Chridanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent
Abbreviated transcription (Latin):
pii. per annos circiter ugniti: castũ
domi coniugium. sine liberorũ procrea¬
tione crercebant. uouerunt tamen si
obsequio eam mancipaturos. Cuius
gratia rei ⁊ templum domini singulis
per annum festis: frequentare solebãt.
s. actum est autem ut encemorũ festiui-¬
tas appropinquaret. Unde cũ ñmillis
contribulib suis: iherosolimam et ioa¬
chun ascendit. Ea quoq tempestate:
ibi ysacar pontifex erat. Cumq inter
ceteros ciues suos. etiam ioachim cum¬
int̾rogans cur int̾ fecondos ipse infecũ
dus astare presimieret: dicens munera
sua deo indigna posse uideri: quen ipse
prole indignũ iudicasset scriptura dicẽte:
maledictũ esse omem qui nõ genuisset
et sic demũ in conspectu dñi. cũ oblatio¬
nib eũm uenturum.

Expanded text:
pii: per annos circiter viginti, castum domi conjugium sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen si ni servitio mancipaturos: cujus rei gratia, et Templum Domini singulis per annum festis frequentare solebant. III. Factum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim ascendit. Ea vero tempestate Isachar ibi pontifex erat. Cumque inter caeteros concives suos etiam Joachim cuvit: interrogans cur inter fecundos infecundus ipse stare praesumeret; dicens: munera nequaquam Deo digna posse videri: quem ipse prole indignum judicasset, Scriptura dicente: Maledictum omnem esse, qui non genuisset et sic demum in conspectu Domini cum oblationibus esse venturum.
Abbreviated transcription (Latin):
etas in laudẽ: q̃ delictoꝵ non nouerat
crimen. Dignus a dignis laudatur: &
innocens innocentiũ testimonio com¬
ꝓbatur. Accipiunt enĩ a xp̃o & reddũt:
consequuntur & referunt. Uno enmm
tempore & qui dederat recipit: & qui ac-¬
ceperat redoit.Uno inquã tempore
sua xp̃o redduntur: dũ eius laudes illi
ab infantib referuntur. Diximus de
laude infantũ. Quid de lactentiũ lau¬
dib ꝓferemus: quoꝵ laudem inuenire
ñ possumus. nisi eos ipsõs qui laudaue¬
rint nouerimus qui sint ubi sint:. Quã
laudem intulerint quero: qui loqui nõ
norant. Neq enim etas illa poterat posse
qd̾ natura non dederat: aut celebrari a
talib poterat. quod institutio denega-¬
bat. Dicunt namq dño laudes. trutida¬
ti ab herode lactentes: Loquuntur san¬
guine. qd̃ lingua ñ possunt: passione
canunt qd̃ sermone non norunt. occisi
predicant. qd̃ uiui non poterant. Nec
nouũ quid dicitur. ut innocens sangͥs

Expanded text:
aetas in laudem, quae delictorum non noverat aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
edicatur nouus ab infantib
sermo. scĩs laudib xp̃i: in glo¬
riam dñi primam uocem aꝑiunt inno¬
centes. Funt diserti laude: qui fuerant
imperiti sermone. Offerunt dño pri¬
mitias lingue: nouos oris immolant
fructus: uerboꝵ principia libant. In¬
fantia enim que ꝑ etatem loqui non po¬
terat: glas dei cum gaudio resonabat.
Norunt laudare xp̃m: qui loqui non
norunt. fiuint periti laude: qui fuerãt
imꝑiti sermone. Ostendunt laudib
dñm: suffragiis predicant xp̃m. fiuit
interea pueri sine magistro diserti.do¬
cti sine doctore: periti sine eruditore.
Agnoscunt xp̃m predicant dñm. non
quẽ ꝑsuasiohumana docuerat. s quẽ
diuinitas innocentib inspirabat.
essant enĩhumana cũ diuina tra¬
ctant᷑. qͥa humana ip̃a ꝓdesse non
poter̃t: nisi diuinoꝵ solatis subleuen¬
tur. Necesse est enĩ terrena succũbere. cũ
celestia p̃dicant᷑: naturalia silere. cũ uir¬
tutes loquunt᷑ Erigit᷑ itaq infantiũ

Expanded text:
ur novus ab infantibus sermo sanctis laudibus Christi. In gloriam Domini primam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium
Abbreviated transcription (Latin):
eli enarrant glam di. Celi
scĩ sunt eleuati a terrapor¬
tantes dñm: quãquã glo¬
riam xp̃i celum etiam quodammodo
narrauit.Quando narrauit:Quan¬
do nato eodem dño:stella noua que
nunquã uidebatur apparuit. Sed ta
dicitur? non sunt loquele neq ser¬
mones: quoꝵ non audiantur uo¬
ces eoꝵ: in omnem terram exiuit
sonus eoꝵ & in sines orbis terre uer

Expanded text:
eli enarrant: coeli, sancti sunt; elevati a terra, portantes Dominum. Quanquam gloriam Christi coelum etiam quodammodo narravit: quando narravit? quando nato eodem Domino stella nova quae nunquam videbatur apparuit. Sed tamdicitur: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. In omnem terram exiit sonus e
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim gratis sine gr̃a: quia nichil
boni ante feceramus unde talia do¬
na mereremur. Magis quia ñ gratis
inferretur. suppliciũ: ideo gratis p̃¬
stitum est beneficiũ. Nichil precesse¬
rat in meritis nr̃is: nisi unde damp¬
nari deberemus. Ille aũ non ꝓpter
nr̃am ĩusticiam: sed ꝓpter suam mi¬
sericordiam. saluos nos fecit ꝑ laua¬
chrum regenerationis. Hec ẽ inqͣm
gła ddi. hanc celi enarrauer̃t. Hec ẽ inqͣm

Expanded text:
est enim gratia, si non gratuita. Quia nihil boni ante feceramus, unde talia dona mereremur; magis quia non gratis inferretur supplicium, ideo gratis praestitum est beneficium: nihil praecesserat in meritis nostris, nisi unde damnari deberemus. Ille autem non propter nostram justitiam, sed propter suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Haec est, inquam, gloria Dei: hanc coeli enarraver
Abbreviated transcription (Latin):
est. Infirma est ista: & non satis eli¬
mata sententia. Omĩa enim u̾bo fecit.
Nam licet opera diuersa narrentur in
fecit tamen omĩa ꝑ ipsum facta sunt.
& sine ipso factum est nichil. Qͦd aut̃
ad manus dei attinet. & de celis di¬
ctum est. & oꝑa manuũ tuarũ sunt
t ne putes etiamibi u. ¶ celi.¬
celos scõs dictos subiecit. Ipsi ꝑibunt:
tu aũ ꝑmanes. Ergo non solum ho¬
mines. sed etiam celos qui peribunt.
d̾s manib sius fecit: cui dictum est
opera manuũ tuarũ sunt celi. E de
terra hoc idem dictum ẽ. Qm̃ ipsi
est mare & ipse fecit illud: & aridam
celos manib & terram manib: ñ¬
solum hominẽ manib. Q si celos
uerbo & terram uerbo: gͦc. homi¬
nem uerbo. Quod u̾bo hoc manu:
& qͦd mani hoc uerbo. Non enĩ hu¬
manis menbris statura dei distin¬
cta est: qui ubiq totus est. & nullo
continetur loco. Qd ergo uerbo fecit:
sapientia fecit. Quod manu fecit. uir¬

Expanded text:
est: infirma est ista, et non satis eliest: infirma est ista, et non satis elimata sententia; omnia enim verbo fecit. Nam licet opera Dei diversa narrentur, infecit ; tamen omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quod autem ad manus Dei attinet, et de coelis dictum est, Et opera manuum tuarum sunt coeli ; et ne putes etiam ibi coelos sanctos dictos subjecit: Ipsi peribunt, tu autem permanes . Ergo non solum homines, sed etiam coelos qui peribunt, Deus manibus suis fecit, cui dictum est, Opera manuum tuarum sunt coeli; et de terra hoc idem dictum est: Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam coelos manib manibus: et si coelos verbo, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, vir
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo ꝑͥtines ad głam quam teli
enarrauert: dic dño deo tuo. d̾s m̃s
miscłia eius preueniet me. Preuenit
enim tẽ. Utiq preuenit: quia nichil
boni in te inuenit. Preuenisti sup¬
plicium eius suꝑbiendo: ille preue¬
nit supplicium tuũ peccata delendo
Tanquã enim expeccatore iustifica¬
tus. ex impio pius factus. ex dam¬
ꝑnato regno assumptus: dic dño do
tuo. non nobis dñe ñ nobis. sed no¬
mini tuo da głam. Dicamus ñ no¬
bis. Quib enim si quasi nobis:
Dicamus in quã non nobis. quia
si ita faceret sicut nobis: non nisi pe¬
nas infligeret nobis. Non nobis.
sed nomini suo det głam:quia non
scđm iniquitatem nr̃am fecit nobis.
Non gͦ nobis dñe: non nobis. Repe¬
titio confirmatio est.
Ion nobis dñe: sed nomini tuo
da glam. Hoc illi nouerant celi. qͥ
tum est oꝑa manuũ eius. Que oꝑa
manuũ eius: Non sicut quidam
sentiunt d̃s uerbo fecit omĩa. & tan¬
quã prestantiorem ceteris hominem
suis manib fecit. Non ita sentiendũ

Expanded text:
ergo pertines ad gloriam quam coeli enarraverunt, dic Domino Deo tuo: Deus meus, misericordia ejus praeveniet me : praevenit enim te; utique praevenit, quia nihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo det gloriam: quia non secundum iniquitates nostras fecit nobis . Non ergo nobis, Domine, non nobis: repetitio confirmatio est. Non nobis, Domine, sed nomini tuo da gloriam: hoc illi noverant coeli, qutum est, opera manuum ejus. Quae opera manuum ejus? Non sicut quidam sentiunt, Deus verbo fecit omnia, et tanquam praestantiorem caeteris hominem suis manibus fecit. Non ita sentiendum
Abbreviated transcription (Latin):
te ad xp̃i confugit auxiliũ. E quia re¬
ginam habuit religiosam.baptismiq
sacramentis initiatam nomine Rothil¬
dem: oculos cũ hac uoce ad celũ leuauit.
orat: concede michi hodie de mimicis
meis uictoriam. Nam ex hac die tu so¬
lus eris michi deus: & ueneranda pote
ga uerterunt alemanni:uictoria regi

Expanded text:
te ad Christi confugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam baptismique sacramentis initiatam nomine Hlothild, oculos cum hac uoce ad caelum leuauit: orat, concede mihi hodie de inimicis meis uictoriam; nam ex hac die Tu solus mihi eris Deus et ueneranda potesga uerterunt Alamanni. Victoria cessit
Abbreviated transcription (Latin):
eq enim potest arduum illud p̃¬
celsumq bonoꝵ immortaliũ iter. debi¬
lis animus. & fides clauda conscende¬
re. Id̾o & fortissimũ martyrem incũ¬
bentium tormenta peiarũ .&. seu issi¬
mi ꝑsecutoris suꝑare pena ñ potuit.
quia longe ardentius ueritatis radi-¬
is. mens eius accensa feruebat. unde
nec potuit de infatigabili eius pecto¬
re. calorem diuinitus infusum. cor¬
poreus ille & mortalium ministratus
manib cruciatus excludere. Ad hoc¬
enim nos exemplis atq doctrinis in
eccła sua xp̃c erudit: ñ ut nichil patia
murmali in mundo: sed ut mundũ
multimoda passione uincamus. Ceci¬
nit quondam uariis tribulationi.
coartatus. ille clarissimus ꝓpharum
patriarcha dauid. dicens. Concaluit
cor meũ intra me: & in meditatione
mea exardescet ignis. Quã sententiã
etiam uenerabili kalixto conuenire
manifestum est. cuius cor tanta in
fide xp̃i magnanimitate concaluit:
ut despectis ꝓprii corporis cruciatib
insanissimo tortori suo triumpha¬

Expanded text:
e enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
um nominũ. sicuti symon petrus &
rutrui ex urmitate & magnitudine
fidei nominati sunt. Iudas aũ scario¬
ut quodam uaticinio in condempna¬
tionem sui natus sit. Isachar enĩ int̾¬
pretatus est merces: ut significetur p̃¬
abieritis. &. in ciuitates samaritanoꝵ
ne intraueritis: sed potius ite adoues
que perierunt domus isrł. Non est con¬
trarius locus iste ei precepto qͦd postea
dicitur: euntes docete omnes gentes ba¬
ptizantes eas in nomine patris & filii
& sp̃s sc̃i: quia hoc ante resurrectionẽ
illud post resurrectionẽ precepium est.

Expanded text:
nomium: Sicut Simon, Petrus ; nomium: Sicut Simon, Petrus ; , ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Et Judas Ischariout quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur prin civitates Samaritanorum ne intraveritis: sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel. Non est contrarius locus iste ei praecepto quod postea dicitur: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Quia hoc ante resurrectionem, illud post resurrectionem praeceptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusq illius fuit distribuere: qͥ cordis
archana rimatur. ꝑPrimus scribitur
symon cognomento petrus: ad distin¬
ctionem alterius symonis qui appel¬
latur chananeus de uico galilee chana.
ubi aquas dñs uertit in uinũ. Ia co¬
bum quoq appellat ⁊ebedei: quia &. ali
trum & andream fr̃es:non tam carne
quã sp̃u. Ia cobum & ioħem: qui patrem
corporis relinquentes. uerum patrem
secuti sunt. Philippum ꝙ bartholo-¬
meum: thomam quoq & matheum.
publicanũ. Ceteri euuangłiste in con¬
unctione nominũ primũ ponunt ma¬
theum: & postea thomam. Nec publi-¬
euuangelistam uiderentur. Iste uero
ut supradiximus & post thomam
se ponit. & publicanũ appellat. ut
ubi abundauit peccatum. superab¬
ymon chananeus: ipse est qui in
Chana quippe:zelus interpretatur.
hystoria. missum edessam ad abgarũ
regem osroente. qui ab euu glista luca
uidas iatobi dicitur. Et alibi appella¬
tur lebbeus: quod interpretatur cor¬
culus. Credendumq est eũ fuisse tri-¬

Expanded text:
cujusque, illius fuit distribuere, qui cordis arcana rimatur. Primus scribitur Simon, cognomento Petrus; ad distinctionem alterius Simonis, qui appellatur Chananaeus, de vico Chana Galilaeae, ubi aquam Dominus vertit in vinum . Jacobum quoque appellat Zebedaei, quia et aliutrum et Andream fratres, non tam carne quam 57 spiritu. Jacobum et Joannem, qui panem corporis relinquentes, verum Patrem secuti sunt. Philippum et Bartholomaeum, Thomam quoque et Matthaeum publicanum. Caeteri evangelistae in conjunctione nominum, primum ponunt Matthaeum; et postea Thomam, nec publiEvangelistam viderentur. Iste vero ut supra diximus et post Thomam se ponit, et publicanum appellat, ut ubi abundavit iniquitas, superabSimon chananaeus. Ipse est qui in Chana quippe, zelus interpretatur. a tradit historia missum Edessan ad Abgarum regem Osroenae, qui ab evangelista Luca Judas Jacobi dicitur: et alibi appellatur Lebaeus , quod interpretatur corculum. Credendumque est eum fuisse tri
Abbreviated transcription (Latin):
eo tanquam in lectulo. obdormiens¬
in domino requieuit.Unde accidit.
ut quidam eum uiuere asserant: nͨ
mortuum in sepulchro. s dormientẽ
iacere contendant:maxime pro eo
quod illic terra sensim ab imo scatu¬
riens. ad suꝑficiem sepulchri conscen¬
dat: & quasi flatu quiescentis deorsũ.
ad suꝑiora pulius ebulliat: le .iii¬

Expanded text:
eo tanquam in lectulo reeo tanquam in lectulo rein lectulo requievit. Unde accidit, ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant, maxime pro eo quod illic terra sensim ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendat, et quasi flatu quiescentis deorsum, ad superiora pulvis ebulliat. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ret in asia. adomiciano cesare in path¬
mos insula metallo relegatur: ubi eti¬
am positus apochalipsim scripsit. In¬
terfecto autem a senatu domiciano:
exilio resolutus rediit ephesum. ibiq
ob hereticoꝵ refutandas uersutias ef¬
flagitatus ab asie ep̃is. eiuuigłium no¬
uissimus edidit. Cuius quidem inter
alias uirtutes: magnitudo signoꝵ hec
fuit. Mutauit in aurum siluestres
frondium uirgas: littoreaq sa xa. in¬
geminas: item geminarum fragmi¬
na in ꝓpriam reformauit naturã
ppłi suscitauit: & rediuiuum
u̾uienis corpus remeante anima re¬
parauit. Bibens letiferum haustum.
non solum euasit ꝑiculum: s eodem
prostratos poculo inuite reparauit sta¬
tum. Hic autem anno sexagesimo no
no. post passionem domini saluatoris.
sub traiano pͥncipe. longeue etatis se¬
nio fessus. cum diem transmigratio¬
nis sue imminere sibi sentiret: iussis¬
se fertur effodi sibi sepulchrum. ato
inde ualedicens fr̃ib. fc̃a oratione ui¬
uens tumulum introitt. deinde in

Expanded text:
ret, a Domitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virtutes, magnitudo signorum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium gemmas saxa. Item gemmarum fragmenta in propriam reformavit naturam. puli suscitavit, ac redivivum juvenis corpus revocata anima reparavit. Bibens lethiferum haustum, non solum evasit periculum, sed et eodem prostratos poculo in vitae reparavit statum. Hptimo post passionem Domini Salvatoris sub Trajano principe longo jam vetustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse fertur effodere sibi sepulcrum, atque inde valedicens fratribus, facta oratione, vivens tumulum introivit. Deinde in
Abbreviated transcription (Latin):
intrepidi. Nũc uͦ reuertam ad eos qͦs un¬
da baptismatis & effusio sanguinis xp̃i
ab errore paterni delicti. absqualore uetu
qͥ xp̃m in carne uenientẽ udere merue¬
r̃t. Huiꝰ tam p̾clare uisionis ioh̃es baptista
qͥ eodẽ angło quo xp̃c denũtiante concep¬
tus ẽ. in exordio p̃dicationis atq baptis¬
matis primatũ tenebat. qͥ iħim peccata mũ¬
di tollentẽ uidendo agnouit ac digito
demonstrauit. qͦ int̾ natos mulierũ ñ
sum nuntupat᷑: qui nondũ editꝰ xp̃m
mundo uenturum ꝓpħauit. & ad redẽ¬
ptionẽ animarum ad inferos descendẽ¬
tem. głosa precucurrit passione.
uic athlete dei iohanni concordat
duodemis apłoꝵ numerus. quos a pri¬
mis miraculoꝵ uirtutib ad componen¬
dum noue fidei fundamentũ. erigen
mundus elegit. ut in omnẽ terram so
adhesere: quoꝵ fructus in sempiter¬
num ꝑmanens non marcescet. Qui¬
b ipse dominus locutus est dicens.
Uos estis lux mundi. & non potest ci-¬
uitas abscondi supra montem posita.

Expanded text:
nesta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delicti, a squalore vetusqui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulierum non simi, nuncupatur; qui nondum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendmundus, elegit, ut in omnem terram sonadhaerentes, quorum fructus in sempiternum permanens non marcescit: quibus ipse Dominus locutus est dicens: Vos estis lux mundi. Non potest civitas absco
Abbreviated transcription (Latin):
quia fundati erant supra firmã petrã.
idest xp̃m. De talib & huiusmodi a¬
postolus mente compunctus ingemi¬
scens ait. Sc̃i ludibria & uerbera exꝑ¬
ti. insuꝑ & uincula & carceres: lapida¬
tisunt. secti sunt. temptati sunt. in oc
cisione gladii mortui sunt. Circuierũt
in melotis. in pellib caprinis: egentes
angustiati. afflicti. quib dignus non
us in expositione cuiusd̃a euuangelii
de istiusmodi bellatorib querimoniã
faciendo. ecce inquit electi dei carnem
domant. sp̃m roborant. demonib impe¬
rant. uirtutib choruscant. presentia
despiciunt. eternam patriam uocib mo¬
ribq predicant. eam etiam moriendo
diligunt. atq ad illam ꝑ tormenta per-¬
tingunt. Occidi possunt: & flecti neque¬

Expanded text:
qui fundati erant supra firmam petram, qui fundati erant supra firmam petram, id est, Christum. De talibus et hujusmodi Apostolus, mente compunctus, ingemiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentati ssunt. Circuierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non us, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce et moribus praedicant, eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt, occidi possunt, et flecti neque
Abbreviated transcription (Latin):
dixi amicos: quia omĩa quecũq audi¬
ui a patre meo nota feci uobis. Et qd̃¬
cumq ligare uoluissent suꝑ terram
ligatum esse in celis: & quodcũq sol¬
uerent suꝑ terram. solutum esse in ce¬
lis ꝓmisit. Et iterum cũ uenerit ad
iudicandũ scłm. eos suꝑ sedes duodecĩ
esse sessuros. & secum iudicaturos or¬
bem terre predixerat. Talib ut credi¬
mus patronis hec dies subiecta decla-¬
triumphale martyrũ nomen.qui per
diuersa tormentoꝵ genera xp̃i passio¬
nem non lascessentib precordioꝵ men¬
tib imitabantur. alii ferro ꝑempti.
alii siammis exusti. alii flagris uer
cipati. alii linguis priuati. alii lapidi¬
b obruti. alii frigorib afflicti. alii fa-¬
me cruciati: alii uero truncatis ma-¬
nib. siue ceteris cesis membris. spec̾ta¬
culum contumelie in ppłis nudi ꝓpt̾
nomen dñi portantes. Hii sunt tri-¬
umphatores & amici dei: qui contem¬
puentes sceleratoꝵ iussa principũ. modo
coronantur & accipiunt palmas laboꝵ.

Expanded text:
icos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis. Et quodcunque ligare voluissent super terram, ligatum esse et in coelis; et quodcunque solverent super terram, solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declartriumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, i, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame macerati, alii vero truncatis manibus sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Sed umphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum,
Abbreviated transcription (Latin):
net in eternũ: quia deo digni inuen-¬
ti sunt. fide preclari. hospitalitate p̃¬
cipui. astuti in fide sapientes in oꝑe
reb scłarib locupletes reparatores
electio ꝓpħarum. cum quib locutus
est ds. & ostendit illis secreta sua. ut
ea que uentura erant quasi p̃sentia
sp̃u sc̃o illuminati agnoscerent. atq¬

Expanded text:
nent in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores cti viri, cum quibus locutus est Deus, et ostendit eis secreta sua; ut ea quae ventura erant quasi praesentia Spiritu sancto illuminati agnoscerent.
Abbreviated transcription (Latin):
illos. & inuenit illos dignos se. Tanqͣm
aurũ in fornace ꝓbaiit illos: & quasi
holocausta hostie accepit illos. Nunc
gͦ martyrum xp̃i certamina atq uic-¬
torias audiuimus: eis nimirũ hunc
diem tanto credimus scĩficatum. qͣnto
in semetipsis ut scĩficaretur. laborare

Expanded text:
os, et invenit illos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ hodie natalem sollempniter ce¬
lebramus: cunctis est honoranda cre¬
dentib. quos. ꝓ iusticie pietatisq ple¬
nitudine.saluator mundi humano
generi & patres esse dedit & iudices.
Quante aũ integritatis. quanteue
pietatis fuerint hinc uel maxime per¬
uidendũ est. qd̃ ille eos ad emendatio¬
nem corrupti scłi & ministeriũ sue
uoluntatis elegit. quem non fallebat
ocauit namq petrũ opib pau¬
perem. opere piscatorem: qui a conu̾¬
satione populari. & cõmunione ur¬
bium segregatus. uitam inter fluctꝰ
agebat innocuam: & uictum de sim-¬
pluitate querebat. Quem tamen ita
dixerim pauperem. ut competens ei
substantia non deesset:quẽ bene me¬
rentem de deo copiosi maris diues un¬
da pascebat. Electus gͦ est ad predicati-¬
onem salutaris uerbi ut mutata uice
celestis mysterio sacramenti qui captu¬
ra piscium alebatur. salute hominum
pasceretur. Gliosissimum etiampaulũ
ad fidem nominis sui xp̃c uocauit e
celo. qui quod ꝑsequi uidebatur eccłiã.

Expanded text:
quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat cavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis sui Christus vocavit e coelo; qui quod persequi videbatur Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
popt̾ hoc ait dominus exercituum.
fortis israhel. Heu consolabor suꝑ
hostib meis: &r uindie bor de inimicis
meis. Et conuertam manum meam
ad te: & excoquam ad purum scoriam
tuam. & auferam omne stagnum tu¬
um. Et restituam uidices tuos ut fue¬
runt prius: & consiliarios tuos sient an¬
tiquitus. Propter hoc uocaberi ciuitas
uisti: urbs fidelis. Syõ in uidicio redi¬
metur: et reducet eã in iusticia: & conte¬
ret scelestos & peccõres simul: & qui dere¬
liquerunt dominum consumentur.
Confurdentur enun ab ydolis. quib sa¬
crificauerunt: & et ubescctis suꝑ hortis qͦs
elegeratis: cui a fuericis uelus quercus de

Expanded text:
opter hoc ait Dominus exercituum Fortis Israhel heu consolabor super hostibus meis et vindicabor de inimicis meis et convertam manum meam ad te et excoquam ad purum scoriam tuam et auferam omne stagnum tuum et restituam iudices tuos ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus post haec vocaberijusti, urbs fidelis. Sion in judicio redimetur. et reducent eam in justitia: et conteret scelestos, et peccatores simul, et qui dereliquerunt Dominum, consumentur, Confundentur enim ab idolis, quibus sacrificaverunt. et erubescetis super hortis, quos elegeratis, cum f
Abbreviated transcription (Latin):
ancto ꝓphetie sp̃upennata pp̃¬
animalia subtiliter describunt᷑:
ut hec euuanglistarũ significare ꝑso¬
nas ipsa nobis subtilitas descriptio¬
nis aꝑiat: nichilq sermo dei nr̃o intel¬
lectui dubietatis relinquat. Ecce enĩ

Expanded text:
anctum prophetiae spiritum pennata animalia subtiliter describuntur, ut per haec Evangelistarum significari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Ecce enim
Abbreviated transcription (Latin):
ex humanitate redemptor nr dormi¬
re potuit. ex diuinitate sua immor¬
talis ꝑmanendo uigilauit. Ipse etiã
post resurrectionẽ suam ascendens ad
celos. in suꝑiorib est leuatusut aqui¬
la. Totum gͦ simul nobis est. qui et
nascendo homo. & moriendo uitulus.
& resurgendo leo. q ad celos ascenden¬
do aquila factus est. Sed quia per hec
animalia euuanglistas quatuor. et
sub eoꝵ specie simul ꝑfectos omnes
iam suꝑius significari diximus. re¬
stat. ut quomodo unusquisq electo¬
rũ istis animaliũ uisionib expri-¬
matur ostendamus. Omnis etenim
electus atq in uia dñi ꝑfectus: et
homo. & uitulus. & leo. simul & a¬
quila est. Homo enim rationale est
ammal: uitulus aũ in sacrificio ma¬
ctari solet. Leo uero fortis est bestia.
sicrt scriptũ est. Leo fortissimus be¬
stiarũ: ad nullius pauebit
occursum. quila ad sublimia euo¬
lat. & in reuerberatis oculis solis radi¬

Expanded text:
ex humanitate redemptor noster dormiex humanitate redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens ad coelos, in superioribus est elevatus, ut aquila. Totum ergo simul nobis est, quia et nascendo homo, et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascendendo aquila factus est. Sed quia per haec animalia Evangelistas quatuor, et sub eorum specie simul perfectos omnes jam superius significari diximus; restat ut quomodo unusquisque electorum istis animalium visionibus exprimatur, ostendamus. Omnis etenim electus et in via Domini perfectus, et homo, et vitulus, et leo simul, et aquila est. Homo enim rationale est animal: Vitulus autem in sacrificio mactari solet. Leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia volat, et irreverberatis oculis solis radi