comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sis implesset. si uindemia redundasset si cuuciaLire.
flurissent. Quid ergo nol conuenis gratulati dehec i¬
dulgentie tue lustro. lustro quolicet nula sugrum cessa¬
rit ubertas retisti en ut omnia largiora iudeantur iuuser
q̃ tuerint. Ualet enim nes tm̃ hibuisse qͥtum hre desim¬
mus. Ualeit plena tiusse horrea puerai cellas. cum iymil
lis reliquis hereamus. Hoc nebĩ est ua largitio qđ te¬
ra mater fiugum ꝗđ Iupiter moderator iurarum quicq
illi partius dederant nobis tñ exbenentio tuꝗ natum est.
ue nam teto orbe terrarum auri ngentiq metalla tam lar¬
gasunt. Quis tagus quisue pactolus tinto flurit auro
qͥtum liberalitate tua consctuti sumus. Nonenim maioris
est muneris abste accepisse. quinimmo tanto est durues
ertorqueri qd proprium suerit q̃ non acquirere qđ fi¬
crit alienum. Ianto dultior est remissa seluendi necessi¬
pulerat ista remissicne teliquorum inlucem ereunt in

Expanded text:
sis implesset, si vindemia redundasset, si oliveta large sis implesset, si vindemia redundasset, si oliveta large fluxissent. Quid ergo nos convenit gratulari de hoc indulgentiae tuae lustro? — lustro quo, licet nulla frugum cessarit ubertas, fecisti tamen ut omnia largiora videantur fuisse quam fuerint. Valet enim nos tantum habuisse quantum debere desivimus, valet plenlis reliquis haereamus. Hoc nobis est ista largitio quod terra mater frugum, quod Jupiter moderator aurarum. Quidquid illi parcius dederant, nobis tamen ex beneficio tuo natum est. XIV. Quaenam toto orbe terrarum auri argentique metalla tam larga sunt, quis Tagus, quisve Pactolus tanto fluxerunt auro, quantum liberalitate tua consecuti sumus? non enim majoris est muneris abs te accepisse. Quin imo, quanto est durius extorqueri, quod proprium fuerit, quam non acquirere quod fuerit alienum; tanto dulcior est remissa solvendi necessipulerat, ista remissione reliquorum in lucem exeunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
do suo longum. futiuum autem infinitũ sit. presens
tempris breue et semper in prtem utramos mutabile
cum et preterito relinquatur et traieat in nitiuum.
mis hie annus prope sensum non habet disticultas duoꝵ
temporum indulgentus ccatitus et quasi terminus qri¬
dam poitus telicitati et uttuq centinit. Quenoi et pre¬
terito liberos ficit et infuturo ac̃curos. Quner aneruni
nobis teliqua remuiste. Dlusttum omnibus lustris fe¬
licius. O lustrum ꝗd merut hanc imaperu sui equiuit eta¬
tem. Nobis ergo precipue te printipem di nimeteniert
cepisti.Qunquennalia tua nobis ctum pertecta celehi¬
da sunt Illa enim quinto incipiente iuscepta emnibui te¬
pulis uire cõmunii nobii hec propria que pena iunt pre¬
clara fertur preclata fertur cathonis orano de lustri suito¬
licitate. lam tunc enim in illa uetere teꝙ. adceniorum lau¬
dem pertinchat ielu trum felix condidisles ti horaa mes¬

Expanded text:
do suo longum, futurum autem infinitum sit, praesens do suo longum, futurum autem infinitum sit, praesens tempus breve et semper in partem utramque mutabile, cum et praeterito relinquatur et transeat in futurum, unus hic annus prope sensum non habet difficultatis duorum temporum indulgentiis coartatus et quasi terminus quidam positus felicitati utriusque confinii, quae nos et praeterito liberos facit et in futuro securos. Quinque annorum nobis reliqua remisisti! O lustrum omnibus lustris felicius ! O lustrum quod merito hanc imperii tui aequavit aetatem! Nobis ergo praecipue te principem di immortales ccoepisti. Quinquennalia tua nobis, etiam perfecta, celebranda sunt. Illa enim quinto incipiente suscepta omnibus populis iure communia, nobis haec propria quae plena sunt. Praeclara fertur Catonis oratio de lustri sui felicitate. Iam tunc enim in illa vetere re publica ad censorum laudem pertinebat, si lustrum felix condidissent, si horrea mes
Abbreviated transcription (Latin):
surgimus. Hescit taxare indulgenciam tuam qui teru¬
tat septem milia capitum sola donasse donasti omnia
que stare fecisti. Qiꝗ̃ enim adhuc sub pristina sarci¬
na uacillemus. tñ leuior uidetur quia uicino perfertui
crenerandi presumptio dat patientiam sustinendi. Cer¬
te et nunc liberi parentes suos caniores habent et miri¬
ti coniuges non grauate tuentur et parentes adultorũ
non penitet filiorum quorum onera sibi remissa letan¬
tur.lta omnium pictas olim fessa respirat et suos quẽ¬
q uiuat nimerare securum cum plures aduiuant ch¬
scquia paucorum. Quo magis spe futuri temporis cle¬
uamur recreatur animus sẽcuritatem preteriti remissis¬
q reliquis. Nihil est qđ respectandum timendumos
sit. qđ aliquid uuũ uenturis pensitationibus nec et¬
et. lta duorum temporum que sunt marima molestia
liberati sumus. Unum atq id minimum breui labo¬
re transigimus. Nam cum preteritum tempus promo¬

Expanded text:
surgimus. Nescit taxare indulgentiam tuam qui te pusurgimus. Nescit taxare indulgentiam tuam qui te putat septem milia capitum sola donasse: donasti omnia quae stare fecisti. Quamquam enim adhuc sub pristina sarcina vacillemus, tamen levior videtur quia vicina ope fertur; exonerandi praesumptio dat patientiam sustinendi. Certe et nunc liberi parentes suos cariores habent et mariti coniuges non gravate tuentur et parentes adultorum non paenitet filiorum, quorum onera sibi remissa laetantur. Ita omnium pietas olim fessa respirat, et suos quemque iuvat numerare securum, cum plures adiuvant obsequia paucorum. Quo magis spe futuri temporis elevamur, recreatur animus securitate praeteriti, remissisque reliquis nihil est quod respectandum timendumque sit, quod aliquid virium venturis pensitationibus necet. Ita duorum temporum, quae sunt maxima, molestia liberati sumus; unum atque id minimum brevi labore transigimus. Nam cum praeteritum tempus pro mo
Abbreviated transcription (Latin):
sufficeret hoc nobis sepius requisisti. O nos utrum¬
ne uerctundos nimiũ dicam ansatis grates. Qui re¬
ticiumus hesimus indulgentie tue ample fluenti mo¬
dum fecimus plus adhũc prestare cupiebas si ausi fu¬
issemus exposcere. Quantum sit hoc imꝑ teneficium q̃
necessarium nobis qm utile ctiam deuotionis efficiis
non queo satis dicere. Remissione ista seꝑtem milia ca¬
pitũ uigintiquinq milibus dedisti uires. dedisti epẽ.
dedisti salutem. plusq ineo consecutus est qd roborasti
q recidisti inco qued remisisti. quatinus tantum tibi
firmũ certumq redditũ est id qsd irrito petebatur. Si¬
quidem desperacio perferendi debiti et iam id gniod
dari poterat inhibebat.Nec erat racio cenandi cum non
da ciuitate medicinam. Sicut egra corpera et oncrata
stupenciũ corpore membrorum resecata aliqua sui par¬
te sanantur ut imminuta uigeano que ex aggerita tor¬
pebant. Ita nos nmia mole derressi leuato oncre con¬

Expanded text:
sufficeret hoc nobis saepius requisisti. O nos utrumsufficeret hoc nobis saepius requisisti. O nos utrumne verecundos nimium dicam an satis gratos, qui reticuimus, haesimus, indulgentiae tuae ample fluenti modum fecimus? Plus adhuc praestare cupiebas, si ausi fuissemus exposcere. Quantum sit hoc, imperator, beneficium, quam necessarium nobis, quam utile etiam devotionis officiis, non queo satis dicere. Remissione ista septem milium capitum viginti quinque milibus dedisti vires, dedisti opem, dedisti salutem, plusque in eo consecutus es quod roborasti quam recidisti in eo quod remisisti. Quater tantum tibi firmum certumque redditum est, id quod inrito petebatur, siquidem desperatio perferendi debiti etiam id quod dari poterat inhibebat, nec erat ratio conandi, cum non da civitate medicinam! Sicut aegra corpora et onerata stupentium torpore membrorum resecata aliqua sui parte sanantur, ut imminuta vigeant quae exaggerata torpebant, ita nos nimia mole depressi levato onere con
Abbreviated transcription (Latin):
tua comendare beneficia prestandi celeritate ocupas¬
excubas tempuis optandi. Sed eruim indulgeritie cele¬
ritate uicisti imꝑ. ip̃a elementa quibuis inimamur et
uenturi hominis partus optatur. Dui uagitus in con¬
diti locuturam differunt uocem. Dui fruges hiemꝑs
cchibet. Uerelicitat estas flore sclidit gilor ematurat.
unobis uitam pariter tetam dedisti. In fructus meri¬
torum tuorum statim nos metere. et inconditis refer¬
re uissisti. Releuaturus censum definesti numerum
reliqua debita remissurus. qͥtum deberemus interro¬
gasti que interrogatio manifesta promisio fuit. Nam
cum is qui omnia põt. quid sibi debeatur interrogat.
non curiose percunctatur ut sciat sed liberaliter cu¬
pit audire qñtum remit̾tat. Seperate igitur utroq di¬
cam Neq enim quasi persaturam confunclenda
sunt tanta beneficia. Septem milia caritum remis isti.
quintam amplius partem nrorum censuũ Et tñ an

Expanded text:
tua commendare beneficia, praestandi celeritate octua commendare beneficia, praestandi celeritate occupas tempus optandi. Sedenim indulgentiae celeritate vicisti, Imperator, ipsa elementa quibus animamur et venturi hominis partus optatur; diu vagitus inconditi locuturam differunt vocem; diu fruges hiemps cohibet, ver elicit, aestas rore solidat calore maturat: tu nobis vitam pariter totam dedisti, tu fructus meritorum tuorum statim nos metere et in conditis referre iussisti. Relevaturus censum definisti numerum, reliqua debita remissurus quantum deberemus interrogasti. Quae interrogatio manifesta promissio fuit; nam cum is qui omnia potest quid sibi debeatur interrogat, non curiose percontatur ut sciat, sed liberaliter cupit audire quantum remittat. Separate igitur utrumque dicam; neque enim quasi per saturam confundenda sunt tanta beneficia. Septem milia capitum remisisti, quintam amplius panem nostrorum censuum, et tamen an
Abbreviated transcription (Latin):
tis imber uberit ita lacrime tue pectora nr̃a giudus ir¬
rigabant. Ut qmios nefas esset te flente letari iunceret
tñ gratulatio religionem cum lactime ille pietitis essent
indices non deloris. Et hec quidem ricbis ad summani
gratulationem sufficere potiussent. etum si remedioru
nrerum spem distulisses et quibus nos opibus leuaturꝰ
esses dubiũ reliquisses. Ded tam premita inte est na¬
tura honitatis ut qđ pia mente conceperis statim uoce
deelaras. Sic ingeniu largiq fontes.ut ubi prosint ire
festinant. sic celeriter interras telo missa perueniunt
Sic deniq diuina illa mens. que totum mundum hũo
gubeinat quidenud cogitauit illico fecit in quo tñ
imꝑ si consilium aliciius amici callidioris admitte¬
res esset qued fortasse reprehenderet. Nimiũ tescili¬
cet fatile caque sis tributurus aperite et sine ullo ai¬
tificio tito promere. que sperare dui debeant.Hescis imꝑ.

Expanded text:
tis imber ubertat; ita lacrymae tuae pectora nostra gaudiis irtis imber ubertat; ita lacrymae tuae pectora nostra gaudiis irrigabant: ut quamvis nefas esset te flente laetari, vinceret tamen gratulatio religionem, cum lacrymae illae pietatis essent indices, non doloris. X. Et haec quidem nobis ad summam gratulationem sufficere potuissent, etiamsi remediorum nostrorum spem distulisses, et quibus nos opibus levaturus esses, dubium reliquisses: sed tam prompta in te est natura bonitatis, ut quod pia mente conceperis, statim voce declares. Sic ingenui largique fontes ut ubique prosint, ire festinant; sic celeriter in terras coelo missa perveniunt; sic denique divina illa mens, quae totum mundum hunc gubernat, quidquid cogitavit illico fecit. In quo tamen, Imperator, si consilium amici callidioris admitteres, esset quod fortasse reprehenderetur; nimium te scilicet facile ea quae sis tributurus aperire, et sine ullo artificio cito promere, quae sperari diu debeant. Nescis, Imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Sponte nos ad numinis tui iditum uecares spon¬
te affari sponte quid opus desideraremus intcrrogare
dignatus es. Hlec sunt imꝑ uera beneficia. quenon pre¬
tibus efflagitata seder uoluntaria tua benitate proueĩ¬
unt et citra ullam petndi molestiam adipiscendi uo¬
luptatem dederunt. Hleq enim paruui negocu est imp. to
tuis grbis prose pecculiariter rogare subtante maictatis
effectu perfricue frontem iuiltum compenere confir¬
mare aninium uerba concipere trepid anter dicere ape¬
te desinere erpectare iñsum. Nas omnes difficultates.
tando. quid remedii posceremis. sed etim tibi ipĩ sug¬
gerendo que nes tacebamus. Dum nos ucentes ad pedes
tuos elementissimo attollis afsatu. Uidimus miscri¬
cordiam tuam humentibus ceculis eminentem Ibantꝓ
hec ora lacrime lacrime nobis salutares tibi gloriose
et nos inuicem um delere discisso flebamis gaudio
imsicut agros duturno ardore sicientes erpetitus Nõ¬

Expanded text:
tatem. IX. Sponte nos ad numinis tui aditum vocas; spontatem. IX. Sponte nos ad numinis tui aditum vocas; sponte affari, sponte quid opis desideraremus, interrogare dignatus es. Haec sunt, Imperator, vera beneficia, quae non precibus efflagitata, sed ex voluntaria tua bonitate proveniunt, et citra ullam petendi molestiam, adipiscendi voluptatem dederunt. Neque enim parvi negotii est imperatorem totius orbis pro se peculiariter rogare, sub tantae majestatis aspectu perfricare frontem, vultum componere, confirmare animum, verba concipere, trepidanter dicere, apte desinere, expectare responsum. Has omnes difficultates, tando, quid remedii posceremus, sed etiam tibi ipsi suggerendo quae nos tacebamus, dum nos jacentes ad pedes tuos clementissimo attollis affatu. Vidimus misericordiam tuam humentibus oculis eminentem. Ibant per haec ora lacrymae, nobis salutares, tibi gloriosae; et nos invicem jam dolore discusso flebamus gaudio. Nam sicut agros diuturno ardore sitientes expetitus vo
Abbreviated transcription (Latin):
derent quen iuperstitem sibi libenter eprirent. Qa
enim ad rrepigindos aliorum principum selemie ue¬
borum more uirat i tibi Corst intur idi ultra em¬
nium nr̃m fata uicturo securi uouemus. cuitam lon¬
gietas proptia debeatur. Aligna est prosecto iis pest
diuturna cgrituamem atq mesticim surgentium ga¬
udiorum Ciluit ĩ nobis ultra uires nestras an̾imus ad le¬
ticum et quodam presagio uenture felicititis elati tanta
crultatienẽ suscepimus quasi iam indulgentum quam ditutꝰ
cras haberemus. Exornauimus uias qͥb inpalatium per¬
uenitur paupere quidem suppellectili sed omnium sigͣ
cellegiorum oĩm deorum nrorum simulachra protulim
paucissima clarorum instrumenta modulorum per com¬
pendia sepius tibi ceciusura protulimus. Diuites nos cre¬
deret qui ueritatem studio estimaret. Sed enim prouudẽ¬
tiam tuam latere non potuit. quis bene dissimulata pau¬
pertas. Intelleristi efficiosam et honestam inopum uini¬

Expanded text:
viderent quem superstitem sibi libenter optarent. Quod viderent quem superstitem sibi libenter optarent. Quod enim ad propagandos aliorum principum solemni verborum more juratur tibi, Constantine, soli, ultra omnium nostrum fata victuro: secure vovemus, cui tam longa aetas propria debeatur. Magna est profecto vis post diuturnam aegritudinem atque moestitiam surgentium gaudiorum. Caluit in nobis ultra vires nostras animus ad laetitiam, et quodam praesagio futurae felicitatis elati, tanta te exultatione suscepimus, quasi jam indulgentiam quam daturus eras haberemus. Exornavimus vias quibus in palatium pervenitur paupere quidem supellectile: sed omnium signa collegiorum, omnium deorum nostrorum simulacra protulimus, paucissima clarorum instrumenta modulorum, per compendia saepius tibi occursura protulimus. Divites nos crederet, qui veritatem studio aestimaret. Sedenim providentiam tuam latere non potuit, quamvis bene dissimulata paupertas, intellexisti officiosam et honestam inopum vani
Abbreviated transcription (Latin):
sint cum paruarum frugum nobis difficilior sit cuec¬
tio q̃ ceteris plurmauim. Quo migis imp.pietati tue
gras agimus qui cum scires itinerũm regionum marũ
iditum atq aspectum tam sedum iame asperum tñ
illo defloctere et urbem illani sela opis tue erpectatio
uiuentem illustrare dignatus es. Rem printipis et liben¬
ter suos udere felices sed melioris ininsere etiam labo¬
tantes. Di boni quisnam ille tum nebis illurit dies
lim enim ad predicnida remedia numinis tui ordire
sureruenit gratio. cum tu qđ primum notis signun sa¬
lutis fuit portas istius uibis intrasti que te hibitu illo
insinum reducto et precurrentibus uitines turribus
ampleru quodam uidchintur accipere. Mliritus es ini¬
peritor unde se tibi tanta cbiuam effunderet multitu¬
do cum solitudinem exr uicino monte uidisses. Omes
cnim exigris omnium etatum conuolauerim tut ui

Expanded text:
sint, cum paucarum frugum nobis difficilior sit evecsint, cum paucarum frugum nobis difficilior sit evectio, quam caeteris plurimarum. Quo magis, Imperator, pietati tuae gratias agimus, qui cum scires itinerum regionum nostrarum aditum atque aspectum tam foedum tamque asperum, tamen illo deflectere, et urbem illam sola opis tuae expectatione viventem illustrare dignatus es. Boni principis est libenter suos videre felices, sed melioris invisere etiam laborantes. Dii boni! quisnam illa tum nobis illuxit dies, jam enim ad praedicanda remedia numinis tui ordine suo pervenit oratio, cum tu, quod primum nobis signum salutis fuit, portas ipsius urbis intrasti? quae te habitu illo in sinum reducto, et procurrentibus utrinque turribus amplexu quodam videbantur accipere. VIII. Miratus es, Imperator, unde se tibi tanta obviam effunderet multitudo, cum solitudinem ex vicino monte vidisses. Omnes enim ex agris omnium aetatum homines convolaverunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quarum iam nescimus etatem miles replicando con¬
geste altitudinem debitim screbibus excludunt et ipãm
propaginem non debitim: sed ctectam produnt imbribus
eluendam et selibus perurendam. Nec possumus ut Aqu¬
tanis aliisq proiuintus familiare est nouis uitibus locum
ubiq inctari cum suprasara perpetua sint infrahtimi¬
litas priunosa. Nam quid ego deceteris ciuitatis illuis re¬
gionibus loquai quibus illacrimasse teipẽ confessus es
idisti enim non ut per agtos alimum urbium omna fere
culta aperta florentia uias fatiles nauigera fluminat
ip̃as egidorum portas alluentia. Sed statim abeo flcru
cquo retrorsum uia ducit inblgitim uasta omnia in¬
culta squalentia muta tenebresa ctiam militaris uia su¬
ac confragosa et alternis montibis ardius atq treci¬
pites ut uix semiplena enpenta interdum uacua trani¬
mittit. Ex quo sepe accidit ut obscquia nostta tarda

Expanded text:
quarum jam nescimus aetatem, millies replicando conquarum jam nescimus aetatem, millies replicando congestae altitudinem debitam, scrobibus excludunt et ipsam propaginem non debitam, sed obtectam, produnt imbribus eluendam et solibus perurendam. Nec possumus, ut Aquitanis aliisque provinciis familiare est, novis vitibus locum ubique metari, cum supra saxa perpetua sint, infra humilitas pruinosa. VII. Nam quid ego de caeteris civitatibus illius regionis loquar, quibus illacrymasse te ipse confessus es? vidisti enim, non ut per agros aliarum urbium, omnia fere culta, aperta, florentia, vias faciles, navigera flumina ipsas oppidorum portas alluentia; sed statim ab eo flexu, e quo retrorsum via ducit in Belgicam, vasta omnia, inculta, squalentia, muta, tenebrosa; etiam militaris via sit confragosa, et alternis montibus ardua atque praeceps, ut vix semiplena carpenta, interdum vacua transmittat. Ex quo saepe accidit ut obsequia nostra tarda
Abbreviated transcription (Latin):
quos piget laborare sine fructu si quidem ager qui
nunꝗͣ respondent impendis exnecessitate. Descritur
etiam inopia rusticanorum quibus inaere alieno ua¬
cillantibus nec aquas deducere. nec siluas licuit exci¬
dere Itaquiequid olim fuerat tollerabilis soli aut cot¬
ruptum est paludibus aut sentibus imteditur Quĩ
etiam ipẽ ille pagus arcprignus inani fertur iniudia
cuius in loco uicium cultura perspicua est. Nam retro
ccttra silius et rupibus iniua securarum sunt cubilia
restiarum . Illa autem que subiecta et usq arari perrec¬
ta planities fuit quidem ut audio aliq̃i iocunda cum
persingulorum fines continua cultura procursus fon¬
cium uel patentibus euchebat. Nunc autem interelu¬
sis uastitate meatibus quicquid humilitate sua fucrat
uberius inuoragine stagnaꝰ conuersum. Ip̃e deniq ui¬
ne quas mirantur igna̾ri ita uestustate senuerunt ut
culturam iam pene non sentiant. Radicis enim uitiu

Expanded text:
quos piget laborare sine fructu. Siquidem ager qui quos piget laborare sine fructu. Siquidem ager qui nunquam respondet impendiis ex necessitate deseritur, etiam inopia rusticanorum, quibus in aere alieno vacillantibus nec aquas deducere, nec silvas licuit excidere. Ita quidquid olim fuerat tolerabilis soli, aut corruptum est paludibus, aut sentibus impeditum. Quin etiam ipse ille pagus Arebrignus manu seritur invida, cujus uno loco vitium cultura perexigua est: nam retro caetera, silvis et rupibus invia, securarum sunt cubilia bestiarum. Illa autem quae subjecta et usque Ararim porrecta planities fuit quidem, ut audio, aliquando jucunda, cum per singulorum fines continua cultura procursus fontium vallibus patentibus evehebat; nunc autem interclusis vastitate meatibus, quidquid humilitate sua fuerat uberius in voraginem et stagna conversum. Ipsae denique vineae, quas mirantur ignari, ita vetustate senuerunt, ut culturam jam pene non sentiant: radices enim vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
ita nunc tu paulisper audias eduorum labores quos sus¬
tulisti. Neq enim potes sinc erperimento miscricordie
ad laudem elemencie peruenire. lacebat illa ciuitas non
tam hominiũ romanis ꝗ uiriũ defectione prostrata. Erqͣ
cam noui census eraĩmarat acerbitas. Nec tñ uste q̃ri
poterat. cum et agros qui descripti fuerant haberemus
et gallicani censũs comiũ formula teneremur qui for¬
tunis nemini pessumus equari. quo magis imꝑ. clemẽ¬
tie tue gracias agimus qui remedis sponte concessis fe¬
cisti ut᷑ qđ nen poterimus iure petere uste ebtinuisse ui¬
dcamue. Habemus enim ut diri et homainum numerũ
qui delati sunt et agrerum modum. Sed utrumq neꝗͣ
heminum segnitia terreq perfidia. Unde enim nobis re¬
mus aut ner̾uius aut ipẽ ille de proximo. Tticassinus a¬
ger aut arator quorum redditus cum labore conten¬
dunt. Qm̃ꝗͣ merito qui uis sugnoscat ip̃is cultorib

Expanded text:
ita nunc tu paulisper audias Aeduorum labores quos susita nunc tu paulisper audias Aeduorum labores quos sustulisti. Neque enim potes sine experimento misericordiae ad laudem clementiae pervenire. Jacebat illa civitas non tam innixa Romanis, quam virium defectione prostrata, ex quo eam novi census exanimaverat acerbitas. Nec tamen juste queri poterat, cum et agros qui descripti fuerant haberemus, et Gallicani census communi formula teneremur, qui fortunis nemini possimus aequari. Quo magis, imperator, clementiae tuae gratias agimus, qui remediis sponte concessis, fecisti ut quod non poteramus jure petere, juste obtinuisse videamur. VI. Habemus enim, ut dixi, et hominum numerum qui delati sunt, et agrorum modum, sed utrumque nequam; hominum segnitia, terraeque perfidia. Unde enim nobis Remus, aut Nervius, aut ipse ille de proximo Tricassinus ager, aut arator, quorum reditus cum labore contendunt? Quanquam merito quivis ignoscat ipsis cultoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciliatis prouinciis actulisset fraternitas eduorum. Ethoc
gͥ merita et prisca Duius pater tuus. Ciuitatem eduorũ
uoluit iacentem erigere perditam recrene non solum
peccunis ad calendaria largiendis et lauachris que corru¬
erant extruendis. sed et meticis undiq tranfferendis. Ut
esset illa Ciuitas prouintiarum uelut una mater que re¬
liquas urhes quodã modo fomas primas fecisset. Diri qm̃
benc meritis eduis subueneris Imꝑ. Sequitiuu ut dicam
ꝗ̃ grauiter afflictis qui locus nimium ꝗͣtum plus mihi
suppeditaret orationis si fas esset audiente te rebus tris¬
tioribus immorari. Utigitur inpdicandis hic aliquid¬
dum fecit ne arroganter insurgerem ita in commemo¬
randis ciusdem malis et meus dolor et tuarum auruim
consuctudo echibebit. Hihil enim libenter audis nisi qͦs
am sensibus tuis ut quemadmodum prestantes scientia
medici non aspernantur uulnera inspicere que sanant.

Expanded text:
ciliatis provinciis attulisset fraternitas Aeduorum. Ob haec ciliatis provinciis attulisset fraternitas Aeduorum. Ob haec igitur merita, et prisca divus pater tuus civitatem Aeduorum voluit jacentem erigere, perditamque recreare, non solum pecuniis ad calendaria largiendis, et lavacris quae corruerant extruendis, sed et metoecis undique transferendis, ut esset illa civitas provinciarum velut una mater, quae reliquas urbes quodammodo Romanas prima fecisset. V. Dixi quam bene meritis Aeduis subveneris, imperator, sequitur ut dicam quam graviter afflictis: qui locus nimium quantum plus mihi suppeditaret orationis, si fas esset audiente te rebus tristioribus immorari. Ut igitur in praedicandidum fecit, ne arroganter insurgerem, ita in commemorandis ejusdem malis et meus dolor, et tuorum aurium consuetudo cohibebit. Nihil enim libenter audis, nisi quos am sensibus tuis, ut quemadmodum praestantes scientia medici non aspernantur vulnera inspicere quae sanant,
Abbreviated transcription (Latin):
tis omnibus Celtarũ belgnumq populis cripuere harba¬
ris quioꝗd uitrere Romanis . Encet aliquis. Uetera ista sut
t quidem boc sinctiera qd uettra ẜonis enim meritis cũ
etate dignitas et pondus accedit. Atq ut magno nitri pa¬
rentes magis magisq indies ueneramur et colimus ftm̃
uero equalitas et liberorum seboles kindiote liat lcuiore
tñ animes tangit affectu lita beneficii antiqua grauuicra
te obsoleuerunt. quid hec recentia quę pueri uidimus
tuum ad recuperandas gallias parum sollicitauierunt ex¬
pectantesq cius auxilium septem mensibus dausi et om¬
nia inopie miscranda perpeile. tum demum irrumpendas
rebellibus gallicmis pertas reliquerunt cum ressi ebserua¬
re non pessent. Qud si uobns. et conacibus eduorum for¬
tuna fauisset. atq ille relp. restitutor implorantibus no¬
bis subuenire potuisset sipe ullo detrimento romanarum
uiuum sine dade catalunica cempendium pacis recon¬

Expanded text:
atis omnibus Celtarum Belgarumque populis, eripuere barbaatis omnibus Celtarum Belgarumque populis, eripuere barbaris quidquid junxere Romanis. IV. Dicet aliquis: Vetera ista sunt; et quidem hoc sanctiora, quod vetera. Bonis enim meritis cum aetate dignitas et pondus accedit. Atque ut magnos natu parentes magis magisque in dies veneramur et colimus; fratrum vero aequalitas, et liberorum soboles blandiore licet, leviore tamen animos tangit affectu; ita beneficia antiqua graviora ste obsoleverunt, quid haec recentia quae pueri vidimus? tuum ad recuperandas Gallias primi sollicitaverunt, expectantesque ejus auxilium, septem mensibus clausi, et omnia inopiae miseranda perpessi, tum demum irrumpendas rebellibus Gallicanis portas reliquerunt, cum fessi observare non possent. Quod si vobis et conatibus Aeduorum fortuna favisset, atque ille reipublicae restitutor implorantibus nobis subvenire potuisset, sine ullo detrimento Romanarum virium, sine clade Catalaunica, compendium pacis recon
Abbreviated transcription (Latin):
edu nou netu territi nonidulꝯ tidur domtulsi. Sed in
q merucrunt. Quo nomine picter octera necessitudi¬
num uocabula et comunitai amoris apparet ethgnita¬
tis cqualitas. Deinde tum fim̃time nationes apĩ illi roma¬
ne fraternitatis non glorie inudentes et uscrinernitienĩ
sui clus incitate. Germanos sibi iuriliarios dñes inuoca¬
sset. Princeps eduus ad senatum uenit rem docinis. Cum
quidem oblato consensu minus sbi uindicasset & dabi¬
tur scuto innitus pereruut impettata epe Romaniue
crercitum Cesaremq cis fihedanum ꝑtimus indurit
Semita enim gallie usq adid temr ꝑis trmulpina galli¬
a nominabatiu. Sed enim ed i tetum istud quod Rhero
crtemo pirencis mentibus cunctis Alpibus continctur
Romino lmperio tradiderunt hibernis hospitaliter ꝑbitis
suppeditatis largiter comeatibus armis fabricandis pedestri¬
bus equitum cepiis auriliantibus. Iti in un ampacem sccu¬

Expanded text:
Aedui non metu territi, non adulatione compulsi, sed ingAedui non metu territi, non adulatione compulsi, sed ingque meruerunt: quo nomine, praeter caetera necessitudinum vocabula, et communitas amoris apparet, et dignitatis aequalitas. Deinde cum finitimae nationes, ipsi illi Romanae fraternitati, non gloriae invidentes, et usque in perniciem sui odiis incitatae, Germanos sibi auxiliarios dominos invocassent, princeps Aeduus in senatum venit, rem docuit; cum quidem oblato consessu, minus sibi vindicasset quam dabatur, scuto innixus peroravit. Imperata ope, Romanum exercitum, Caesaremque cis Rhodanum primus induxit. Semita enim Galliae usque ad id temporis Transalpina Gallia nominabatur. Sed enim Aedui totum istud quod Rheno, Oceano, Pyrenaeis montibus, cunctis Alpibus continetur Romano imperio tradiderunt, hibernis hospitaliter praebitis, suppeditatis largiter commeatibus, armis fabricandis, pedestribus equitumque copiis auxiliantibus. Ita in unam pacem soci
Abbreviated transcription (Latin):
maiore uoto ꝗ ingenio. Quenam igͥ geni toto orbe terra¬
rum in imiete Romini nominis ediusse postulit antpru
qui primi omnu inter illas immanes et harbaras gallie gen¬
tes plurimis senitus consultis tris populi x appellati sunt
t̃cum accteris Rodano ad fibenum user populis nerar qui
dem nisi suspecta pesset iperari iolieti coniang uruatis
nomine gloriati sunt. Et nuper ut media prxtercam. Di¬
uum Claudium parentem tuum ad recupciardai galliai
soli uocauerunt. Et ante pucissimes anues ad maxirae
predicandum plurima patris tui beneficia partini rebus
effect i perceperunt partini anime significata letantur Fuit
im sagentos federata. sed cum tedio finiti belli nouare
unterium om̃is cuperet Hispania fuit amica Massilia pro¬
tegi se maicslate Remina gritulacitia amputauere se cri¬
gine fabulosa inSicilia mimertinitia dsu Illienss Soli

Expanded text:
majore voto quam ingenio. Quaenam igitur gens toto orbe terramajore voto quam ingenio. Quaenam igitur gens toto orbe terrarum in amore Romani nominis Aeduis se postulet anteponi? Qui primi omnium inter illas immanes et barbaras Galliae gentes plurimis senatusconsultis fratres populi Romani appellati sunt, et cum a caeteris Rhodano ad Rhenum usque populis, ne pax quidem posset nisi suspecta sperari; soli et consanguinitatis nomine gloriati sunt, et nuper, ut media praeteream, Divum Claudium, parentem tuum, ad recuperandas Gallias soli vocaverunt, et ante paucissimos annos, quod maxime praedicandum, plurima patris tui beneficia, partim rebus effecta perceperunt, partim animo significata, laetantur. III. Fuit olim Saguntus foederata, sed cum jam taedio Punici belli novare imperium omnis cuperet Hispania; fuit amica Massilia; protegi se majestate Romana gratulabatur; imputavere se origine fabulosa in Sicilia Mamertini, in Asia Ilienses; soli
Abbreviated transcription (Latin):
esset irei in populo. sed te uno die de salute notra multta
trictintem ingrarctur oratio. quę promagnitudine merito¬
tum tuorum festinare non posset. Nunc ĩtaq ecum in hacui¬
he que adhuc assiduitate presentie tue pre exteras ftuitur.
L abrbit enim telicitatis emulim fluuam nrmm totus tibĩ ami¬
cotum tuorum comitatus et omnis impetu apparatus assi¬
stit. At cum omnes homines omnium fere ciuitatum aut
prblice missi aut prose tibi supplices assint Dicmm imꝑ ca
agendis gratus ostendere id quod indultum sit non fortu¬
te felicitatis. sed iuste fuisse clementie. Hlam cum omnes ho¬
mines coram non indigentes uiuare boni sit princiris tum
pixtipue bene meritis et griuiter affectis iubuenire sapientu
est. Quod cum estendere non tam itudio predic mde pa¬
trie mec. q̃ effitio demonstemde rreuidentie tue.tum potis¬
sime heneficiorum tuorum magnitudinem prosenur tuã

Expanded text:
esset iret in populos; et te uno die de salute nostra multa esset iret in populos; et te uno die de salute nostra multa tractantem moraretur oratio, quae pro magnitudine meritorum tuorum festinare non posset. II. Nunc itaque cum in hac urbe, quae adhuc assiduitate praesentiae tuae prae caeteris fruitur, habebit enim felicitatis aemulam Flaviam nostram, totus tibi amicorum tuorum comitatus, et omnis imperii apparatus assistat, et cum omnes homines omnium fere civitatum aut publice missi, aut pro se tibi supplices adsint; dicam, imperagendis gratiis ostendere id quod indultum sit, non fortuitae felicitatis, sed justae fuisse clementiae. Nam cum omnes homines coram non indigentes juvare boni sit principis, tum principue bene meritis et graviter affectis subvenire sapientis est. Quod cum ostendero, non tam studio praedicandae patriae meae, quam officio demonstrandae providentiae tuae, tum potissime beneficiorum tuorum magnitudinem prosequar, tam
Abbreviated transcription (Latin):
ri suo uno ut uerius fatear conditori inca potissimum. Cuii¬
tategratias ageret cuuis cam similem facere cepisti. Sd quo¬
niam id non potest gestic animo qđ natura non patitur clamo¬
resq suos quibus coctidie laudes tuas tollit incelum ex audi¬
ti ate non sinit interiecta longinquitas sua Id quod fieri
decebat gaudiorum prĩemee nuncium sponte suscepi ait cẽ
iam non priuati studii lr̃arum: sed publice graculationis o
ante pedes tues ordinem indulgentie tue uoce duuna por¬
recta hac inuicta dertera subleuasti numini tuo gratias a¬
gere. nec mihi uerha qmͣ impirata defuissent. Quis enim
aut p̃parare se ad beneficia tam insperata potuissec aut ab tan¬
ta gratulatione echibere Sed habui racionem loci ac tem¬
poris ne meus ille ardor animi studiumq dicendi tibi
quidem. qd mibi ad immortalitatem sufficeret prebarẽt
Sed prorter assistentium pautitatem minui qm̃ te dignũ

Expanded text:
ri suo, immo ut verius fatear conditori, in ea potissimum civiri suo, immo ut verius fatear conditori, in ea potissimum civitate gratias ageret, cuius eam similem facere coepisti. Sed quoniam id non potest gestit animo quod natura non patitur, clamoresque suos, quibus cotidie laudes tuas tollit in caelum, exaudiri a te non sinit interiecta longinquitas sua, id quod fieri decebat, gaudiorum patriae meae nuntium sponte suscepi, ut essem iam non privati studii lante pedes tuos ordinem indulgentiae tuae voce divina, porrectaque hac invicta dextera sublevasti, nomini tuo gratias agere. Nec mihi verba quamvis imparata defuissent: quis enim aut praeparare se ad beneficia tam insperata potuisset, aut ab tanta gratulatione cohiberet? Sed habui rationem loci ac temporis, ne meus ille ardor animi, studiumque dicendi tibi quidem, quod mihi ad immortalitatem sufficeret, probaretur, sed propter assistentium paucitatem minus quam te dignum
Abbreviated transcription (Latin):
tates. noue leges regendis moribus et frangendiis uicus censti¬
tute ueterum calum niose ambages recisse cattande simpli¬
citatis liquees perdiderunt Pudor tutus munita coiugia
sccure facultates ambicione sui gaudent nec aliquis habẽ¬
di q̃ pliumum metus sed in tanta bonorum affluenta
magna uerecundia non habendi Hic deniq status retum
est ut obtinende pocius felicitatis uotum getamus. ꝗ̃ augen¬
de cupiditatis. Unum modo est. quo ficti possit Roma feli¬
tior marimu quidem. sed tñ solum ut constantinum con¬
scruatorem suum ut beatissimos Cesares uideit ut fruendi
Copum prodesiderii modo capiat et uos alacris exciput. Et
cum rei ꝑratio digredi fecerit. teceptura dimit̾tat
cupati sacer imperitor cõmouere se fundi¬
tus atq huc uenire potiusset tota prefecto
cormi detiuus inse marimis pulcherrimisq
beneficus una uore loqueretur tibi ᷤ restituto¬

Expanded text:
tates. Novae leges regendis moribus et frangendis vitiis constitates. Novae leges regendis moribus et frangendis vitiis constitutae; veterum calumniosae ambages recisae captandae simplicitatis laqueos perdiderunt. Pudor tutus, munita coniugia. Securae facultates ambitione sui gaudent, nec aliquis habendi quam plurimum metus, sed in tanta bonorum adfluentia magna verecundia non habendi. Hic denique status rerum est, ut obtinendae potius felicitatis votum geramus quam augendae cupiditatem. Vnum modo est quo fieri possit Roma felicior, maximum quidem sed tamen solum, ut Constantinum conservatorem suum, ut beatissimos Caesares videat, ut fruendi copiam pro desiderii modo capiat, ut vos alacris excipiat et, cum rei publicae ratio digredi fecerit, receptura dimittat. cupata, sacratissime imperator, commovere se funditus atque huc venire potuisset, tota profecto coram de tuis in se maximis pulcherrimisque beneficiis una voce loqueretur, tibique restituto
Abbreviated transcription (Latin):
tedit referri ad gratiam tuam mauult. Quid igͥ his tẽ¬
peribus fortunatius cum benefitio. Constantini marimi
qui tam mature nobis Cesares dedit ut utamur maxĩs
corum commodis et integra etas supersit. Hihil ĩminu¬
itur et pliumum sumitur ut cum res largiter suppetat.
spes tñ illibata permancat. Quinquennis igitur feliciter
inchoitis decennia Cesaium nobilissimorum ultta pesteros
nostros ertendenda. Qm̃ impense rogare et crare nos cõ¬
ueniat ip̃is bonis temporum et rei p. u̾tilitatibus ad mone¬
mur.Iacet inlatere galliarum aut insinu fusa hibaria per¬
se ip̃a potens natio et post romane magnitudinem in terris
sccunda Amititiam tuam Constantine matime non minus
trepide ꝗ̃ amabiliter petuerunt. Nulla interris tam ferox
nacio est que te non metuat aut diligat. Omnia foris placi¬
da domi prospera. Annon ubertate fructuum coria exor¬
nare mirandum in modum ac prope de integro condite Ciui¬

Expanded text:
cedit referri ad gratiam tuam mavult. Quid igitur his temcedit referri ad gratiam tuam mavult. Quid igitur his temporibus fortunatius cum beneficio Constantini maximi qui tam mature nobis Caesares dedit, et utamur maximis eorum commodis et integra aetas supersit? Nihil imminuitur et plurimum sumitur ut, cum res largiter suppetat, spes tamen inlibata permaneat. Quinquenniis igitur feliinchoatis, decennia Caesarum nobilissimorum ultra posteros nostros extendenda quam impense rogare et orare nos conveniat, ipsis bonis temporum et rei publicae utilitatibus admonemur. Iacet in latere Galliarum aut in sinu suo fusa barbaria; Persae ipsi, potens natio et post Romanam magnitudinem in terris secunda, amicitiam tuam, Constantine maxime, non minus trepide quam amabiliter petiverunt. Nulla in terris tam ferox natio est quae te non metuat aut diligat. Omnia foris placida, domi prospera annonae ubertate, fructuum copia. Exornatae mirandum in modum ac prope de integro conditae civi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ex annis eius. ꝗͣ preximus tante glorie esset ignouit
unte. Censtintine marime gmines rogimus cum pñtem
Luidaucris cum iam teip. flagitanti cum gallis desi¬
derantibus reddes iterum atq iterum moncas reuerten¬
tem. Neq enim persuaderi fatile potest ut si qñ aimis ur̃is
contusa harharia aliquid tñ mouerit sic ille animo sit cõ¬
silio tui similis. Temperet modo dextre manui parcit. Et
si tale quid quesumus in quo te iterum nolit imitari
cucro Constantine Cesar incrementum maximum boni
publici quibus uctis amꝑlectitur romana felicitas que
de te tm̃ erpectat qñtum nomine pelliceris. Et licet etas
ad huc euocet abimitacione uirtutis paterne iam tñ adpi¬
ctatem ciis natura deducit. Iam maturo studio lr̃is habi¬
lis. Iam felix dertera fruduosa subscriptione letatur. De¬
legat multa indulgentissimus parens. et que perte con¬

Expanded text:
quod ex annis eius quam proximus tantae gloriae esset agnovit. quod ex annis eius quam proximus tantae gloriae esset agnovit. Nunc te, Constantine maxime, omnes rogamus, cum praesentem laudaveris, cum iam rei publicae flagitanti, cum Gallis desiderantibus reddes, iterum atque iterum moneas revertentem neque enim persuaderi facile potest ut, si quando armis vestris contusa barbaria aliquid tamen moverit, sit ille animo, sit consilio tui similis; temperet modo dexterae, manu parcat, et sit aliquid quaesumus in quo te iterum nolit imitari. Te vero, Constantine Caesar, incrementum maximum boni publici, quibus votis amplectitur Romana felicitas, quae de te tantum exspectat quantum nomine polliceris! Et licet aetas adhuc avocet ab imitatione virtutis paternae, iam tamen ad pietatem eius natura deducit: iam maturato studio litteris habilis, iam felix dextera fructuosa subscriptione laetatur. Delegat multa indulgentissimus parens, et quae per te con
Abbreviated transcription (Latin):
non retardata pueriles annos glorus trinphalibus occu¬
pauit. Cuius ita im uberes scitent laudes ut plene possent
uideri isi cepisse et pitrem cogitaremus. Quiqiudem
nunc nebilissimus cesar Uenerandi pr̃is ft̃is suorumq ora¬
nium friutur ispecta seq fruendum omnibus prebet.
ruda adbuc hicme iter gelu intrectabile immensum spa¬
cio niuibus infestum ineredibili liberilitate confecit. ut ĩ¬
telligamus alaccitatibus nihil isperum qui ip̃am quam
asuis petebat tam liboriosam instituetit uoluntatem Que
tuum Constantine marime mite pectus inundauit gra¬
tulatio. Cui tanto interuallo uidere filium licuit et uide¬
re uichorem. Hatz auit utiq erh iusti belli et hoc id suar
graciam non ad sui ostentitionem qualis extipiendo ho¬
ste. ꝗ resistenti uchemens q̃ fatilis supplicinti. Audiuit
hec frater inientus et fuerilem animum spes leta et banda
gaudia titillarunt. Cumq miraretur fratrem et sibi fauit

Expanded text:
non retardata pueriles annos gloriis triumphalibus occunon retardata pueriles annos gloriis triumphalibus occupavit, cuius ita iam uberes scatent laudes ut plenae possent videri nisi sic coepisse et patrem cogitaremus. Qui quidem nunc nobilissimus Caesar venerandi patris, fratrum suorumque omnium fruitur adspectu seque fruendum omnibus praebet. Cruda adhuc hieme iter gelu intractabile, immensum spatio, nivibus infestum incredibili celeritate confecit, ut intellegamus alacritati eius nihil asperum, qui ipsam quam a suis petebat tam laboriosam instituerit voluntatem. Quae tuum, Constantine maxime, mite pectus inundavit gratulatio, cui tanto intervallo videre filium licuit, et videre victorem! Narravit utique exhausta bella, et hoc ad tuam gratiam, non ad sui ostentationem: qualis excipiendo hoste, quam resistenti vehemens, quam facilis supplicanti. Audivit haec frater intentus, et puerilem animum spes laeta et blanda gaudia titillarunt; cumque miraretur fratrem etiam sibi favit,
Abbreviated transcription (Latin):
ficentissima putabantur nunc auri luce fulgentia inle¬
cerim muorum parsimenum pereliderunt. Ad ciroo ĩꝑei
matimo sublimes porticus et rutilantes auro c&une
tantsi inusitati cenitus dederunt ut illo non minus curi¬
de cenueniatur loci gratia. ꝗͣ spectituli uolurtate. Tm¬
torum Roma compos tonorum que quidem ei sunt cũ
teto orbe comunia. Haurit insuper ingentis spci fruchu
quam propositam sibi erecsaribus ncbilissimis habet co¬
tumq fribus. quorum iam nomina ip̃a uenerintur e¬
siueta nr̃a interim pteftruntur. Hec liae demonuis ma¬
gis licuerit hox instituto rem pub tucri sim cum Regem
nisi erstirte herculis non haberent: Tuos constintine
matime tuos liberes ic deinceps nepetes tecum obtait. ut
tinto apluribus pctantur. qñto iuora noscuntur. Decla¬
rant ecce rationem cupiditatemq uotorum facta crispi Ce¬
sariur marimi inquo uelut uirtus uirtus ctatis mora

Expanded text:
ficentissima putabantur nunc auri luce fulgentia indeficentissima putabantur nunc auri luce fulgentia indecoram maiorum parsimoniam prodiderunt. Circo ipsi maximo sublimes porticus et rutilantes auro columnae tantum inusitati omatus dederunt, ut illo non minus cupide conveniatur loci gratia quam spectaculi voluptate. Tantorum Roma compos bonorum, quae quidem ei sunt cum toto orbe communia, haurit insuper ingentis spei fructum, quam propositam sibi ex Caesaribus nobilissimis habet eorumque fratribus. Quorum iam nomina ipsa veneramur, etsi vota nostra interim proferuntur. Nec Lacedaemoniis magis licuerit hoc instituto rem publicam tueri suam, cum regem nisi ex stirpe Herculis non haberent: tuos, Constantine maxime, tuos liberos ac deinceps nepotes tecum optat, ut tanto a pluribus petantur quanto maiora noscuntur. Declarant ecce rationem cupiditatemque votorum facta Crispi, Caesarum maximi, in quo velox virtus aetatis mora
Abbreviated transcription (Latin):
tura sic uel multitudo omnium uel utilitas singuloru
ensisti Romi tandem arcem te omnium gentium et ter¬
tarum esse reginim cum ex omnibrs prciuntus opti¬
mates iures curic tue pigneraretis. ui senatus dignitas.
non nomine. ꝗͣ re esset illusttior cum ertotius orbis flo¬
re constiret ẜ opuli uero romani uis illa et magnitudo
uencrabilis ad imaginem antiquitatis telata noa licencia
Efrenis erultat non abiccta linguide iacet sed sic assidu¬
is diuini principis monitis temperata est ui cum idnu¬
tum eius fleribilis et tenera ducitur morigtram se non
itrrori cius prebeit sed benignitati. Placidam quippe re¬
rum quictem et prefundum urbi ocium gentis per do¬
mit condiderunt. Ucit remissioribus animis delec¬
tamenta patis adhibere celeberrima queq urbis nobis
ꝓcr.a  enitescunt. nec obsclata mõ peruetuslatem redi¬
iuuo cultu insignuntur. sed illa ip̃a que ante. ic magni¬

Expanded text:
tura sit vel multitudo omnium vel utilitas singulorum. tura sit vel multitudo omnium vel utilitas singulorum. Sensisti, Roma, tandem arcem te omnium gentium et terrarum esse reginam, cum ex omnibus provinciis optimates viros curiae tuae pignerareris, ut senatus dignitas non nomine quam re esset inlustrior, cum ex totius orbis flore constaret. Populi vero Romani vis illa et magnitudo venerabilis ad imaginem antiquitatis relata non licentia effrenis exsultat, non abiecta languide iacet, sed sic adsiduis divini principis monitis temperata est ut, cum ad nutum eius flexibilis et tenera ducatur, morigeram se non terrori eius praebeat sed benignitati. Placidam quippe rerum quietem et profundum Vrbi otium gentes perdomitae condiderunt. Vacat remissioribus animis delectamenta pacis adhibere. Celeberrima quaeque Vrbis novis operibus enitescunt, nec obsoleta modo per vetustatem redivivo cultu insigniuntur, sed illa ipsa quae antehac magni
Abbreviated transcription (Latin):
sed pudoris cenatrix. Quesine dubio magna scu poti¬
us diuina liudatio seꝑe in ip̃is etum phile̾sopbis non
tam re erhibita qraͣ disputatione iactita. Sed temitt imus
hoc printipi nr̃o qui ita temperantiam ingenerue omnib
cupit ut cim non adiuitutum suarum decus asctibenda
sed nature ipsuis honestatem referendim ithittemur.
Quid faciles aditus. quid aures patientissimas quid benio¬
na respensa. quid uultur⁊ ipm augusti decoris griuitati hi¬
Laritate permirta uenerandum quiddem et imabilẽ re¬
nitentem quis digne crecnui pessit. quirum retum mi¬
raculo sic omnes de uincichintur ut non tam omnes do¬
lerent qđ illum tirannum tam dui tulerint. q̃ qđ tali
printipe tam sero fruerentur. longum est er illo percense¬
re heneficia printipis. que inurbem sine modo tedcun¬
tia conterta eius benignitite pulserunt Ita infinita nui¬
mero comodis magna ut minꝗ obuuone gtitie obduc¬

Expanded text:
sed pudoris ornatrix. Quae sine dubio magna seu potised pudoris ornatrix. Quae sine dubio magna seu potius divina laudatio, saepe in ipsis etiam philosophis non tam re exhibita quam disputatione iactata. Sed remittamus hoc principi nostro, qui ita temperantiam ingenerare omnibus cupit, ut eam non ad virtutum suarum decus adscribendam sed ad naturae ipsius honestatem referendam arbitremur. Quid? faciles aditus, quid? aures patientissimas, quid? benigna responsa, quid? vultum ipsum augusti decoris gravitate, hilaritate admixta, venerandum quiddam et amabile renidentem, quis digne exsequi possit? Quarum rerum miraculo sic omnes devinciebantur ut non tam homines dolerent quod illum tyrannum ita diu tulerant quam quod tali principe tam sero fruerentur. Longum est ex illo percensere beneficia principis, quae in orbem sine modo redeuntia contexta eius benignitate fulserunt, ita infinita numero, commodis magna, ut numquam oblivionem gratiae obduc