comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atqi partes bene instituto atq ex¬
citato Iam fere tp̃o appetet aggͤdiẽdi
suasorias.iudicialesq materias.
Quaꝵ añꝙͣ biam ingͣdiar/ pauca
sũt. Queqͥd̾ ut ex omĩb nouissime
Inuẽta Ita multo est utilissima. Ulã
eticũcta illa de quibz diximꝰ an se
sere cõtinet. et ueritati xximã yma¬
gnem reddit. Ideoq ita ẽ celebt᷑a
ut plisq bideret:ad forandã eloꝙͣ.ͥ
uel sola suffice̾. Neq enĩ uirtꝰ uĩla
ꝑpetue dũ taxat or̃onis Reꝑiri p̃t.
q̃ non sit cũ hact dicendi meditaͬ
Retidit. ut int̾ xcipuas q̃ corrũ¬
perent elayͣciam cãs licen / atq
instien᷑. declamanciũ fuit. sz eo ꝙ
natura bonũ est uene uti licet. Sĩt
g. et ip̃e materie q̃ fingent᷑. ꝙͣ
similime ueritati. Et declamatio
in qͣꝵ exercitatiõe. reꝑtaẽ. Nam
mages et pestilenciã. et Responsa
et senores tragicis nou̾tas. aliaq
magis adhuc fabłosa. frustra int̾.

Expanded text:
atque partes, bene instituto atque exeratque partes, bene instituto atque exercitato iam fere tempus appetet aggrediendi suasorias iudicialesque materias; quarum antequam viam ingredior, pauca sunt, quae quidem ut ex omnibus novissime inventa ita multo est utilissima. nam et cuncta illa, de quibus diximus, in se fere continet, et veritati proximam imaginem reddit, ideoque ita est celebrata, ut plerisque videretur ad formandam eloquentiam vel sola sufficere. neque enim virtus ulla perpetuae duntaxat orationis reperiri potest, quae non sit cum hac dicendi meditatireccidit, ut inter praecipuas quae corrumperent eloquentiam causas licentia atque inscitia declamantium fuerit. sed eo, quod natura bonum est, bene uti licet. sint ergo et ipsae materiae, quae fingentur, quam simillimae veritatis, et declamatio, in quarum exercitationem reperta est. nam magos et pestilentiam et responsa et saeviores tragicis novercas aliaque magis adhuc fabulosa frustra inter
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ at̃ subtilit᷑. ãt aspe nõ magis
ꝙͣ pbonasto acitis tm̃. at mediis.
ãt granib sonis. at hoꝵ etiã ꝑtitłis
excellere. Nain sicut erthara. ita
zor̃o ꝑfetta nõ esti nͥ. ab imoad sum¬
mũ om̃ibzomĩb intenta neruis
lura de officus docentiũ locutꝰ
discipłos in unũ interim.
moneo ut pceptores suos nõ minꝰ
Multum ł pietas confertist udio.
Mam ita et libent᷑. audiẽt ⁊ dictis
credent. et ẽẽ similes ꝯcupiscẽt. In
ip̃o deniq cetus stolaꝵ leti a lacret¬
q cõuemẽt emẽdati nõ rrastent᷑.
laudati gaudebũt. ut sit clarissimi
studio merebunt. Mam ut ilłors¬
⁊ officiũ est doce̾. sit hors p̾bere se doci¬
les. Alioqͥn nentͬ. sme alto suffic.
Et sicut hoĩs ortus ex utͦq gignẽcũ¬
⁊ confert᷑ et frustra sparserit seiã
nslilla pͥmorlitꝰ fouit sultꝰ. Ita
eloquentia cralestẽ nequit .nͥ. socia¬
ta tradentis accipientisq ꝯcordia.
paruasũt. s maioꝵ qͣiͣ mẽbra

Expanded text:
iter aut aspere, non magis quam phonasco acutis tantum aut mediis aut gravibus sonis aut horum etiam particulis excellere. nam sicut cithara ita oratio perfecta non est, nisi ab imo ad summum omnibus intenta nervis lura de officio docentium locutus discipulos id unum interim moneo, ut praeceptores suos non minus multum haec pietas conferet studio; nam ita et libenter audient et dictis credent et esse similes concupiscent, in ipsos denique coetus scholarum laeti alacresque convenient, emendati non irascentur, laudati gaudebunt, ut sint carissimi, studio merebuntur. nam ut illorum officium est docere, sic horum praebere se dociles; alioqui neutrum sine altero sufficit. et sicut hominis ortus ex utroque gignentium confertur, et frustra sparseris semina, nisi illa praemollitus foverit sulcus: ita eloquentia coalescere nequit nisi sociata tradentis accipientisque concordia. parva sunt sed maiorum quasi membra
Abbreviated transcription (Latin):
am hic ergo nobis ĩthoãda
est ea pars artis exqͣ. cape
iniciũ solent qui ꝓpͥa omiserunt.
ꝙͣꝙͣ uideo quqd in ip̃o saltim lim¬
ine obstaturos mͥ. qui nicħł ege̾
eiꝰ mõĩ p̾ceptis elaꝙͣciam putant.
s natura sua et uulgari mõ et
stolarum exercita . contenti. Ride

Expanded text:
am hinc ergo nobis inchoanda est ea pars artis, ex qua capere initium solent, qui priora omiserunt; quanquam video quosdam in ipso statim limine obstaturos mihi, qui nihil egere huiusmodi praeceptis eloquentiam putent, sed natura sua et vulgari modo et scholarum exe
Abbreviated transcription (Latin):
existimauit. cum altin alt̾iꝰ na ͣ
mistendum arbitraret᷑. Imbeallib
tñ aingemis sane sit obsequẽd sit.
natura ducant᷑. Ita em̃ qd solum
pñt. meliꝰ efficiẽt. Si uero libalior
materia cõtigerit. et inqͣ. mito
adspem oratoris simꝰ agͤssi. nulla
distendi uirtus omittenda ẽ. Nã
licz sit in aͥquã partem pronior
eminebat. sicut ille ne ab eod̃
Docend̃ pancratiastem susteꝑit pugͦ
ferire. uel calcem tm̃. ãt nexus mẽ.
Atq in huis certos aliquos docebit.
s omĩa q̃ sunt eiꝰ c̾tamuĩs exit
qui ex hus ãqͣ nõ possit. In id may.
qd potit incũbet. Nam sũt h. duo ui¬
tanda ꝓrsus. unũ ne temptes quod
effici nõ possit. Alterũ ne ab eo qd
quis optime facitim a cui minus
docebit᷑. ille quẽ adolestentes senẽ
uidimꝰ nicostratꝰ dm̃ĩb in eo docẽdi
partib similitꝰ utet᷑: efficiet q illũ

Expanded text:
existimavit, cum alterum alterius natura existimavit, cum alterum alterius natura miscendum arbitraretur? imbecillis tamen ingeniis sane sic obsequendum sit, natura, ducantur; ita enim, quod solum possunt, melius efficient. si vero liberalior materia contigerit et in qua merito ad spem oratoris simus aggressi, nulla dicendi virtus omittenda est. nam licet sit aliquam in partem pronior,eminebat; sicut ille ne ab eodedocendum pancratiasten susceperit, pugno ferire vel calce tantum aut nexus modo atque in iis certos aliquos docebit, sed omnia quae sunt eius certaminis. erit qui ex his aliqua non possit: in id maxime quod poterit incumbet. nam sunt haec duo vitanda prorsus: unum ne temptes quod effici non possit, alterum ne ab eo, quod quis optime facit, in aliud, ad docebitur ille, quem adolescentes senem vidimus, Nicostratus, omnibus in eo docendi partibus
Abbreviated transcription (Latin):
ãt luctatorẽ. Aliud ue quid. ex
ei qui foro destinabit᷑. nõ in unã
partẽ aliqͣm s in oĩa q̃ sũt eiꝰ
oꝑis. etiã si qͣ. difficiliora distẽti
uidebũt᷑./ elaborand̃ est. Nai ⁊
õmo suꝑuatua erat doct̾na si
si natura sufficet. Ansi quis ĩgẽio
corruptus ac tumidꝰ ut pliqͦ sũt
inciderit In hoc eum ire patienur :
Aridum atq eninũ nõ alemꝰ et qiͣ
uestiemꝰ /Nam si qued̃ detrahe᷑ nccͣm
est. cur non sit a dice̾ concessum:
neq ego cont᷑ͣ naturã pigno Nõ
enĩ deserend̃ id bonũ si quod inge¬
num existimo s augend̃ addend̃¬
q quod cessat. An bero clarissimus
ille p̾ceptor ysocͣtes quẽ nõ magꝭ
libri bene dixisse, quẽ distipuli
bene docuisse testant᷑. cum de ophoro
atqr thexpompo sic iudicaret. ut
alteri frems altiꝰ calcarib opus
ẽẽ diceret. ãt in illo lentiore tar¬
ditatem. at̾im illo pene p̾cipiti
cõcitationẽ adiuuandã docendo

Expanded text:
aut luctatorem aliudve quid ex aut luctatorem aliudve quid ex ei, qui foro destinabitur, non in unam partem aliquam sed in omnia, quae sunt eius operis, etiam si qua difficiliora discenti videbuntur, elaborandum est. nam et omnino supervacua erat doctrina, si natura sufficeret. an si quis ingenio corruptus ac tumidus, ut plerique sunt, incident, in hoc eum ire patiemur? aridum atque ieiunum non alemus et quasi vestiemus? nam si quaedam detrahere necessarium est, cur non sit adiicere concessum? neque ego contra naturam pugno. non enim deserendum id bonum, si quod ingenitum est, existimo, sed augendum addendumque quod cessat. an vero clarissimus ille praeceptor Isocrates, quem non magis libri bene dixisse quam discipuli bene docuisse testantur, cum de Ephoro atque Theopompo sic iudicaret, ut alteri frenis alteri calcaribus opus esse diceret, aut in illo lentiore tarditatem aut in illo paene praecipiti concitationem adiuvandam docendo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ni m ͦ. corpꝰ aĩniq disternat.
ari quisq certamini p̾parandꝰ
sit. Ita p̾ceptorẽ eloꝙͣncie cum
sagaciter fuit intuitꝰ cuiꝰ in¬
geniũ. presso. limatoq genere
Sicendi. cuiꝰ acri. gͣui. dulci aꝑꝑo.
nitido. urbano. max . gaudeat.
Ita se cõmodaturũ singłis. utiim
eo quo quisq eminet ꝓuehatur.
ꝙ et adinta cicra natura magl.
eualestat. et qui in diu̾sa ducaͬ
neq in hris quib minꝰ aptꝰ est
satis possit effic̾e. et ea ini q̃ natꝰ
uidet᷑. deserendo faciat infirmiora.
De mͥ libera enĩ uel cõtra Receptas
ꝑsuasiões rõem seqͣti senten᷑ est.
in ꝑte uerũ uideri nam ꝓp̾etates
ingenioꝵ despice̾ prorsus nctmͣ
est. In hnis qͦ certum studioꝵ sace̾
delectum nemo dissuaserit. Mãq̃
erit aliꝰ historie magis ydoneꝰ
Alius ꝯpoĩtus ad carmẽ. Alius
utilis studio iuris ut nõnulli
Ris fortasse imitandi. Sit dist̾net
hec dicendi mag̃r. quoͦ palestitꝰ
Ille cirrsorem faciet. ãt pugile

Expanded text:
omni modo corpus animumque discernat, cui quisque certamini praeparandus sit, ita praeceptorem eloquentiae, cum sagaciter fuerit intuitus, cuius ingenium presso limatoque genere dicendi, cuius acri, gravi, dulci, aspero, nitido, urbano maxime gaudeat, ita se commodaturum singulis, ut in eo, quo quisque eminet, provehatur; quod et adiuta cura natura magis evalescat, et qui in diversa ducatur neque in iis, quibus minus aptus est, satis possit efficere et ea, in quae natus videtur, deserendo faciat infirmiora. quod mihi libera enim vel contra receptas persuasiones rationem sequenti sententia est in parte verum videtur. nam proprietates ingeniorum dispicere prorsus necessarium est. in his quoque certum studiorum facere delectum nemo dissuaserit. namque erit alius historiae magis idoneus, alius compositus ad carmen, alius utilis studio iuris, ut nonnulli rus fortasse mittendi. sic discernet haec dicendi magister, quomodo palaestricus ille cursorem faciet aut pugilem
Abbreviated transcription (Latin):
es uelut pͥmio studii sui donent᷑.
ac se meruisse ut ditent gaudeãt.
hr̃ĩ solet .nͥ. ĩmexito diligẽt᷑.
in hus qͦs exudiẽdos susteperit.
notare distmina ĩgeĩoꝵ. et quo
quẽq natura maxie ferat stire.
oratorib pt̃. qui tñi mt̾ se distãt
gene̾ dicendi. ut nemo sit alteri
similis ꝙͣuis plimi se ad eoꝵ qͦs
ꝓbabãt imita̾nem ꝯpesuert. Btile:
deĩ plisq uisum est. ita quẽq

Expanded text:
eo velut praemio studii sui donentur eo velut praemio studii sui donentur ac se meruisse ut dicerent gaudeant. i solet nec immerito diligenter in iis, quos erudiendos susceperit, notare discrimina ingeniorum et, quo quemque natura maxime ferat, scire. oratoribus potest, qui tantum inter se distant genere dicendi, ut nemo sit alteri similis, quamvis plurimi se ad eorum quos probabant imitationem composuerint. utile deinde plerisque visum est ita quemq
Abbreviated transcription (Latin):
Siligencia constet. Nam ut stribere
sit edistere electos ex or̃oib.ł historins
alio ue quo gene dignoꝵ ea cura
uoluminũ locos multomagis sua¬
deam. Alam exercebit᷑ acͥus mẽoria
⁊aliena cõplettendo ꝙͣ sua. et qͥ. exũt
in difficiliore huiꝰ laboris gne bsati
sine molestia. q̃ ip̃i ꝯposuepͭ. iam
familiariꝰ ão suo affigẽt. ⁊ adsue¬
perint expͥment. hũndabũt aũt
copia uerboꝵ optimor. et ꝯpõne
et figuris iam nõ quesitis. s spõte.
ex Repõĩto ueᵈ thesauro se offeñtibꝰ.
Accedit hus et iocũda in ẜmone ydonla
uñ dictorqͦ rerum Relatio ⁊ in caĩs
ũtilis. Nam et plus auctĩtatꝭ af¬
ferũt ea q̃ nõ pñtis gr̃a litis sũt
comꝑata. et laudem sepe maiorẽ.
ꝑmictend̃ q̃ ip̃i st̾pferintedicere.
ut laboris sin fructũ etꝭ ex illa q̃
max᷑. petitur laude pluriũ capiãt.
uerum id qͦ tum fieri oportebit.
cũ aliquid ꝯmodiꝰ limauerĩt. ut

Expanded text:
diligentia constet. nam ut scribere diligentia constet. nam ut scribere sic ediscere electos ex orationibus vel historiis aliove quo genere dignorum ea cura voluminum locos, multo magis suadeam. nam et exercebitur acrius memoria aliena complectendo quam sua; et qui erunt in difficiliore huius laboris genere versati, sine molestia quae ipsi composuerint iam familiaria animo suo adfigent, et adsueperint, expriment. abundabunt autem copia verborum optimorum et compositione et figuris iam non quaesitis sed sponte et ex reposito velut thesauro se offerentibus. accedit his et iucunda in sermone bene a quoque dictorum relatio et in causis utilis. nam et plus auctoritatis adferunt ea, quae non praesentis gratia litis sunt comparata, et laudem saepe maiorem rmittendum quae ipsi scripserint dicere, ut laboris sui fructum etiam ex illa quae maxime petitur laude plurium capiant. verum id quoque tum fieri oportebit, cum aliquid commodius elimaverint, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia q̃ ꝑsecuti ĩam suis Araibus
sine admĩculo ꝓgredi possint. Nõnũꝙͣ
credi sͥ. eos oportebit. ne mala ꝯsue¬
rtudine semꝑ aliemĩ laborẽ sequẽdi.
iichil ꝑ se conari, et q̃rere stiant.
Qdsi satis prudent̾. dicenda uiderĩt.
Iam ꝓpe ꝯsumata firxit pͣcipientis
oꝑa. Si quid errauint. adhuc exũt
ad dutem reducendi. Cui Rei simłe
quid facientes aues cerminꝰ q̃ tenis
infirmisq fetib cibos ore sus colla¬
tos partiunt᷑. Ae cum uisi st adulti.
paululum egredi nidis ⁊ cͥcũ uolare
sedem illam p̾cedentes. ap̃e docenti.
tum expertas uires libero colo sueq
llud exconsuetudine imitãd
prorsus existimo in huis de
quib nũc dissermiꝰ etatib. ne oĩa
q̃ stͥpsexint edistant. et c̾taut moris
est die dicant. Quod quid maxime
patres exigũt. Atq ita demũ stude̾
liberos suos. si ꝙͣ freꝙͣtissime declam¬
auerint. credũt. cũ ꝓfectꝰ precipue

Expanded text:
vestigia, quae persecuti iam suis viribus vestigia, quae persecuti iam suis viribus sine adminiculo progredi possint. nonnunquam credi sibi ipsos oportebit, ne mala consuetudine semper alienum laborem sequendi nihil per se conari et quaerere sciant. quodsi satis prudenter dicenda viderint, iam prope consummata fuerit praecipientis opera; at si quid erraverint adhuc, erunt ad ducem reducendi. cui rei simile quiddam facientes aves cernimus, quae teneris infirmisque fetibus cibos ore suo collatos partiuntur; at cum visi sunt adulti, paulum egredi nidis et circumvolare sedem illam praecedentes ipsae docent, tum expertas vires libero caelo suaeque llud ex consuetudine mutandum prorsus existimo in iis, de quibus nunc disserimus, aetatibus, ne omnia quae scripserint ediscant et certa, ut moris est, die dicant; quod quidem maxime patres exigunt atque ita demum studere liberos suos, si quam frequentissime declamaverint, credunt, cum profectus praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
din̾sum p̾cipienciũ ꝓpositum.
ꝙ eor quid materias qͣs distip ͥ ᷤ
ad distend̃ dabãt. nõ contẽti dĩone
droigere latius dicẽdo ꝓseq̃r̾ant᷑:
Nec solum ꝓbatiõib implebãt s etꝭ
affectib. Alii cũ pͥmas mõ lineas
duxissent. pꝰ declamatiões quid
omisisset quisq tractabãt. Quqsd̃
uero locos nõ nĩore cuxa ꝙͣ cum
ꝙͣ reuocare ab errore iam lapses.
Primiũ.qr emẽdatiõem aurib m ͦ
accipiũt. diõnem uero ad cogitanẽ.
Si qui uero paulo sint fuuatiores
in hiis p̾sertim moril. etꝭ rrastũt᷑.
radmoninomi et taciti Repugnant.
Neq iõ tñ minꝰ uicia aꝑte coargu¬
⁊enda sũt. hñda enĩ raͦ. cet̾oꝵ qui
Recta ẽẽ q̃ p̾ceptor nõ emẽdauit. cre¬
dent. utraq aũt Ratio mristenda est.
et ita kactanda. ut ip̃e res postulabt.
namq incipientib danda exͭ. ueͥ
p̾for̃ata materia stdm̃ cuiꝰ q uires
At cum satis ꝯposuisse se ad exẽplũ
bidebũtur. breia q̃d demonstrãda

Expanded text:
cipientium propositum, quod eorum quidam materias, quas discipulis ad dicendum dabant, non contenti divisione dirigere latius dicendo prosequebantur, nec solum probationibus implebant sed etiam adfectibus. alii , cum primas modo lineas duxissent, post declamationes, quid omisisset quisque, tractabant; quosdam vero locos non minore cura, quam cquam revocare ab errore iam lapsos: primum quia emendationem auribus modo accipiunt, divisionem vero ad cogitationem si qui vero paulo sunt vivaciores, in his praesertim moribus, etiam irascuntur admonitioni et taciti repugnant. neque ideo tamen minus vitia aperte coarguenda sunt. habenda enim ratio ceterorum, qui recta esse, quae praeceptor non emendaverit, credent. utraque autem ratio miscenda est et ita tractanda, ut ipsae res postulabunt. namque incipientibus danda erit velut praeformata materia secundum cuiusque vires; at cum satis composuisse sese ad exemplum videbuntur, brevia quaedam demonstranda
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs tp̃ib alieã est contenti qd
ẽ pessimũ filẽs sͥ mags uiris
didebũt᷑. Alterum q huit diu̾¬
sum esti. ge Recentis huiꝰ lasti ÷¬
me flostlĩs capti uoluptate
pͣua delimant᷑ ut p̾dulte illud
genꝰ et pu̾ilib ingeniis hoc
gͣtius quo ꝓpiuo ẽ adamẽt. fir¬
mis aut̃ iudictis Iamq extra
picłm poĩtis suaserim. ⁊ ãtiqs᷑
legere. ex quib si assumat᷑. solida
ac uirilis ingenui uis/ deterso
rudis seculis sqͣlore. tum hic nẽ
cultꝰ clariꝰ enitestet. Et nomus.
quib et ip̃is multa u̾tꝰ adest.
Neq enĩ nos tarditatis natuta
genꝰ. et ultra nob ꝙͣ oportebat
indulsimꝰ. Ita nõ tam ingemo
Illi nos suꝑarũt ꝙͣ ꝓpoĩto. Multa
ergo licebit elige̾. s cirrand erit ne
hiis quib ꝑmixta sunt inquinẽtͣ
Quosd uero etiam quos totos mistari
oporteat. et fuisse miper. et mĩt esse.
quid in libenter nõ ꝯcesserim modo.
uerum etiam contenderim. S hiiqͥ.
sint nõ cuiꝰq est ꝓmĩciare. Tutius

Expanded text:
 aliena est, contenti, quod est pessimum, similes sibi magnis viris videbuntur Alterum, quod huic diversum est, ne recentis huius lasciviae flosculis capti voluptate prava deleniantur, ut praedulce illud genus et puerilibus ingeniis hoc gratius, quo propius est, adament. firmis autem iudiciis iamque extra periculum positis suaserim et antiquos legere, ex quibus si assumatur solida ac virilis ingenii vis, deterso rudis saeculi squalore, tum noster hic cultus clarius enitescet, et novos, quibus et ipsis multa virtus adest. neque enim nos tarditatis natura genus et ultra nobis quam oportebat indulsimus; ita non tam ingenio illi nos superarunt quam proposito. multa ergo licebit eligere; sed curandum erit, ne iis, quibus permixta sunt, inquinentur. quosdam vero etiam, quos totos imitari oporteat, et fuisse nuper et nunc esse, quidni libenter non modo concesserim, verum etiamsint, non cuiusque est pronuntiare. Tutius
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Nec deerãt pla q̃ dixen.¬
a̾tq utinã tam nõ pieat fa¬
cere istd ꝙͣ nõ dipplicebit.
nõ ita difficilis suꝑerit
itio. qui legendi sunt mtpi-¬
entib. Nam quid illos mĩo¬
genꝰ iut ad alenda pͥmaꝵ eta¬
tum ĩgemia magis accõmo¬
dactinr Ego optimoi qͥd ⁊ statim
quẽq et maxi ꝰ expoĩtũ uelim.
ut liuiũ a puis magis ꝙͣ salu¬
stium. et historie maior ÷ auc¬
dor. ad quẽ tñ intlligend̾ iam
ꝓfectu opus sit. Cicero ut inͥ.
tm̃. s etiam amari pt̃. Tum ꝙͣ¬
ciceroni similimꝰ. Quo aut̃ gn̾a
max ͤ. cauẽda puis picto. Unũ
ne quis eos ãtiquitatꝭ niius
adinirator in grachors cathoĩs¬
q et alioꝵ similiũ lectiõe dure¬
stere uelit. Fient eni horridi atz
Ienini. Nam neq uimi eoꝵ ad¬

Expanded text:
sua. nec deerant plura, quae diceratque utinam tam non pigeat facere istud quam non displicebit.  difficilis supererit quaestio, qui legendi sint incipientibus. nam quidam illos minogenus, ut ad alenda primarum aetatum ingenia magis accommodatum. Ego optimos quidem et statim im, ut Livium a pueris magis quam Sallustium, etsi hic historiae maior est auctor, ad quem tamen intelligendum iam profectu opus sit. Cicero , ut mihtantum sed etiam amari potest, tum Ciceroni simillimus. 5. Duo aurem genera maxime cavenda pueris puto: Unum, nequis eos antiquitatis nimius admirator, in Gracchorum, Catonisque, et aliorum similium lectione durescere velit. Fientenim horridi arque ieiuni. Nam neque vim eorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtus bonis ꝑdiderͭͥ atq etiam
que spe capĩt᷑. uulsis leuatisq
et iustas comas acu comẽtib
et nõ suo colore intidis plus eẽ
fore putant. ꝙͣ possint tribu̾e
In corrupta natura. ut pulcri¬
tudo corꝑis uenire uideatur
ex malis morũ. Neq solum
ħ ip̃e debebit docere pͥceptor. s
freꝙͣnter int̾rogare. et iudiciũ
distipłor exꝑiri. Sic audiẽtib
seciritas aberiti . nͨ que dicẽt᷑
suꝑfluẽt aures suulꝰ ad id
ꝑducentur qd ex hoc queri᷑ ũt
Iuuemãt ip̃i et mntlligant.
nam quid aliud agimꝰ docendo
eos ꝙͣ ne semꝑ docendi sint ͭ hoc
diligentie genꝰ ausim dice̾ plꝰ
collaturũ discẽtib ꝙͣ oẽs om̃i
artes. q̃ iuuãt sine dubio mł¬
tum. s latiore quad ꝯpͥhensi
per omẽs quid̃ ppẽs rero cothidie
pene nastentiũ poe qui possuti.
sicut de xe militari ꝙͣꝙͣ sunt
pient̾. at cõtra. Nam in oĩb
fere. minꝰ ualẽt p̾cepta ꝙͣ ex¬
ꝑimẽta. An uo declamab  qͥd

Expanded text:
habitu boni perdiderunt. atque etiam qui specie capiuntur, vulsis levatisque et inustas comas acu comentibus et non suo colore nitidis plus esse formae putant, quam possit tribuere incorrupta natura, ut pulchritudo corporis venire videatur ex malis morum. neque solum haec ipse debebit docere praeceptor sed frequenter interrogare et iudicium discipulorum experiri. sic audientibus securitas aberit nec quae dicentur superfluent aures, simulque ad id perducentur, quod ex hoc quaeritur, ut inveniant ipsi et intNam quid aliud agimus docendo eos, quam ne semper docendi sint? Hoc diligentiae genus ausim dicere plus collaturum discentibus, quam omnes omnium artes, quae iuvant sine dubio multumper omnes quidem species rerum cotidie paene nascentium ire qui possunt? sicut de re militari, quanquam sunt pienter usus aut contra. nam in omnibus fere minus valent praecepta quam experimenta. an vero declamabit quidem
Abbreviated transcription (Latin):
strare uirtutes. uẽlsi qñ ita Inci¬
dat uitia id ꝓfessionis eiꝰ atq
ꝓmissi .qͦ. se magrmn eloquẽcie
pollicet᷑. maxime ꝓpͥun. Eoꝙ¬
ualidiꝰ qd nõ ũtiq hũt laborem
Socenciũ postulo. ut ad gremiũ
Reuocatis cuiusq eoꝵ uelut lib:
lectione deseruiant. Nam miͥ.
tum faciliꝰ tũ etꝭ multo uidet᷑.
anagis utile. facto silentio. uiũ
aliquẽ qd ip̃m imꝑari ꝑ uices
optimũ est constitu̾e lectorem.
Tum expõĩta cã in quã st pta
leget᷑. or̃o. Nam si clariꝰ q̃ dicẽt᷑.¬
intelligi poterũt. nichil ociosũ
pati. Adq ĩ Inuẽtiõe. qdq in elo¬
cutiõe annotand̾ exit. q̃ ĩ pheĩo
conciliandi indiꝭRatio. q̃ narr
ab artifite nõ possit xͣta dem̃¬
ceps in diuidendo pruden᷑ ꝙͣ
subtilis et crebra argumẽta ͦ
quib uirib nspiret. qͣ. iocun¬
ditate ꝑmnulceat. ꝙͣta ĩ male¬
dictis asꝑitas Inocis urbani¬
tas. ut deniq dñetur ĩ affecti¬

Expanded text:
strare virtutes vel, si quando ita incistrare virtutes vel, si quando ita incidat, vitia, id professionis eius atque promissi, quo se magistrum eloquentiae pollicetur, maxime proalidius, quod non utique hunc laborem docentium postulo, ut ad gremium revocatis cuius quisque eorum velit libri lectione deserviant. nam mihi cum facilius tum etiam multo videtur magis utile, facto silentio unum aliquem quod ipsum imperari per vices optimum est constituere lectorem, tum exposita causa, in quam scripta legetur oratio, nam sic clariterunt nihil otiosum pati, quodque in inventione quodque in elocutione adnotandum erit, quae in prooemio conciliandi iudicis ratio, quae narraab artifice non possit; quanta deinceps in dividendo prudentia, quam subtilis et crebra argumentatio, quibus viribus inspiret, qua iucunditate permulceat, quanta in maledictis asperitas, in iocis urbanitas, ut denique dominetur in adfecti
Abbreviated transcription (Latin):
saturus ad profectũ dicẽtiũ ꝑẜeihor
Si ꝙͣadmod a gramaticis exit᷑. poe¬
taro enarratio.Ita ip̃e qͦ historie
atq etꝭ magis or̃onũ lectiõe sus¬
ceptos a se distiplõs instruxerit.
Qd nos in paucis qͦr id etas exi¬
gebat. et ꝑentes utile ẽẽ crediderãt
seruauimꝰ. Ceterũ sentiẽtib. Iam
tum optima due res impedimẽto
fuerut. ꝙ et longͣ. ꝯsuetudo alit᷑.
docendi fecerat legem. et Robusti
fere iuuenes nͣ. hũt laborẽ desi¬
dexantes exemplũ nr̃m seq̃bant᷑.
Nec tñ etiam si quid noui uel sero
m̃enissem p̾ciperem posterũ pudẽt.
Uũt uero stio id fieri ap̃. gͤcos. sed
magis peradintores. qr nõ uidẽt᷑
tp̃a suffectura si legentib singlio
prene semꝑ ip̃ uelint. Et hcule
p̾lectio q̃ i ħ adhibet᷑ ut facile
atq distinte pueri st̾pta ocłis
sequãtur.etiam illa q̃uim cui q
uerbisi quod miuꝰ usitatũ inti¬
dat docet multũ insra rethoris
officiũ existimanda est. ac dẽon¬

Expanded text:
aturus ad profectum discentium rhetor, si, quemadmodum a grammaticis exigitur poetarum enarratio, ita ipse quoque historiae atque etiam magis orationum lectione susceptos a se discipulos instruxerit; quod nos in paucis, quorum id aetas exigebat et parentes utile esse crediderant, servavimus. ceterum sentientibus iam tum optima duae res impedimento fuerunt, quod et longa consuetudo aliter docendi fecerat legem, et robusti fere iuvenes nec hunc laborem desiderantes exemplum nostrum sequebantur. nec tamen, etiamsi quid novi vel sero invenissem, praecipere in posterum puderet. nunc vero scio id fieri apud Graecos sed magis per adiutores, quia non videntur tempora suffectura, si legentibus singulis praeire semper ipsi velint. et hercule praelectio, quae in hoc adhibetur, ut facile atque distincte pueri scripta oculis sequantur, etiam illa, quae vim cuiusque verbi, si quod minus usitatum incidat, docet, multum infra rhetoris officium existimanda est. at demon
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ĩntile etiam corruptas alii
dicioꝵ pͣuitate mirant᷑. legi
palam ostendiq in hus ꝙͣ młta
inpppͥa obstura. tiuda. hũilia.
sordida. lastiua. effemĩãta sĩt.
q̃ nõ laudant᷑. mõ a plisq. s
qd est penus p̃p̃. hoc ip̃m ꝙ sũt

Expanded text:
quidem inutile, etiam corruptas aliquando diciorum pravitate mirantur, legi palam ostendique in his, quam multa impropria, obscura, tumida, humilia, sordida, lasciva, effeminata sint; quae non laudantur modo a plerisque, sed, quod est peius, propter hoc ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
E hac quidẽ negauerim
s qui plin̾q hãc opĩonẽ
ut forciꝰ dic̾e̾ uideant᷑. indocti.
pͥmũ uicio male iudicantiũ
qui maiorẽ habere uim credũti
ea q̃ nõ hñt artem. ut effringe̾
diator qui armor instins i Rxã
ruit. et luttator qui stius corꝑis
iisu in id qd semel ĩnasit ĩtubu ͭ
fortior ab hus uotat᷑. cũ interim
et hic freꝙͣter suis urroib ip̃e pro¬
sterint᷑. et illum uehemẽtis ĩpetꝰ
excipit adu̾sarii mollis articulꝰ
E sunt in hac parte q̃ imꝑitos
plimũ ualeat in cãis spẽm Iuriũ
nunit. et rudia politis maiora.
et ppersa ꝯpoĩtis miosiora c̾dũt᷑.
erariꝰ ꝓ forti. effusus ꝓcopioso
accipitur. Maledixit᷑ aũt ĩer¬
uditꝰ aptius et sepiꝰ uel cum
ꝑiculo sustepti litigatoris. fre¬
ꝙͣnter etiam suo. Affert et ista
res opĩonem. qr libenti .. hoĩes
audiũt ea q̃ dice̾ ip̃i noluissent.
Illud qͦ alterũ qd ẽ in elocutiõe
ip̃a ꝑicłm minꝰ uitat. conat᷑q

Expanded text:
e hoc quidem negaverim, sequi plerumque hanc opinionem, ut fortius dicere videantur indocti; primum vitio male iudicantium, qui maiorem habere vim credunt ea, quae non habent artem, ut effringere diator, qui armorum inscius in rixam ruit, et luctator, qui totius corporis nisu in id, quod semel invasit, incumbit, fortior ab his vocatur; cum interim et hic frequenter suis viribus ipse prosternitur, et illum vehementis impetus excipit adversarii mollis articulus. sed sunt in hac parte, quae imperplurimum valeat in causis, speciem virium minuit, et rudia politis maiora et sparsa compositis numerosiora creduntur. erarius pro forti, effusus pro copioso accipitur. maledicit autem ineruditus apertius et saepius vel cum periculo suscepti litigatoris, frequenter etiam suo. adfert et ista res opinionem, quia libentissime homines audiunt ea, quae dicere ipsi noluissent. illud quoque alterum quod est in elocutione ipsa periculum minus vitat conaturque
Abbreviated transcription (Latin):
cõnicio. ut libros quos
ad marcell̾um aneum
de institutiõe oratoria
scripseam. iam emictere inciꝑen.
Nam ip̃e eos nondũ opinabar sa¬
tis maturanisse. Quib ꝯpenẽdis
ut scis. pauloplus ꝙͣ biẽmũ: tot
alioqum negociis districtus : nr¬
pendi. quod tempꝰ non tam stilło.
ꝙͣ inquisioni instituti oꝑis ꝓpe
infinituet legendis auctori̾bus
qui sũt ĩnumerabiles datum est:
Osus deinde oratii consilio. qui
in arte poetica suadet. Ne p̾cipitet᷑
editio. nonũq prematur in ãnum:
Dalum is otium: ut refrigerato
ĩuentionis amorx. diligentius
repetitos tanꝙͣ lector ꝑpenderem:
Sed si tantoꝑe esplagitant᷑. ꝙͣ tu af¬
firmas ꝑmittamus hela uentis. ⁊ orã
soluentib bene precenur. Multiq aũt

Expanded text:
convicio, ut libros, quos ad Marcellum meum de Institutione oratoria scripseram iam emittere inciperem. nam ipse eos nondum opinabar satis maturuisse, quibus componendis, ut scis, paulo plus quam biennium tot alioqui negotiis districtus impendi; quod tempus non tam stilo quam inquisitioni instituti operis prope infiniti et legendis auctoribus, qui sunt innumerabiles, datum est. usus deinde Horatii consilio, qui in arte poëtica suadet, ne praecipitetur editio nonumque prematur in annum, dabam iis otium, ut, refrigerato inventionis amore, diligentius repetitos tanquam lector perpenderem. sed si tanto opere effagitantur quam tu adfirmas, permittamus vela ventis et oram solventibus bene precemur. multum a
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et maxime nctĩa est orritori.
sicut suo loco dicam̃ mẽoria. et ea
precipue firmat᷑. atq alitur exerci¬
tatione: et inhis de quib m̃t loqͥ m ͦ
etatib. que nichil dum ip̃e gen̾are
ex se queunt ꝓpe sola est que nuari
cura docentiũ possitNon aliemum
fuerit exigere ab hiis etatib quo
sit absolitius os et expressior simõ¬
ut nonia qued uersusq affertate
difficultatis ex plurib asperrime coe¬
utib inter se silbĩs cathenatos. et
ueluti constagosos ꝙͣcitatissime cc̃iũãt.
et difficiles uocant᷑. res modica dittu.
Quatñ omissa multa lingue uitia
nisi pͥmis erimant᷑. annis ĩemenda¬
uili in posterum prauitate durant.¬

Expanded text:
nam et maxime necessaria est oratori nam et maxime necessaria est oratori sicut suo loco dicam memoria, et ea praecipue firmatur atque alitur exercitatione, et in his, de quibus nunc loquimur, aetatibus, quae nihildum ipsae generare ex se queunt, prope sola est, quae iuvari cura docentium possit. non alienum fuerit exigere ab his aetatibus, quo sit absolut nomina quae dam versusque affectatae difficultatis et ex asperrime coeuntibus inter sesyllabis catenares, et veluti confragosos, quam citatissime voluant, ce vocantur, res modica dictu: qua tamen omissa multa linguae vitia, nisi primis eximuntur annis, inemendabili inposterum pravitate durant
Abbreviated transcription (Latin):
modo. sed usus quaq est. Ei iñ sequẽcia
intuenti priora dicenda sunt . et quod
difficilimũ est diuidenda intentio
animi. ut aliud uoce. aliud occulis
agatin Aud non penitebit curasse.
cumstribere nomĩa puer. ꝙͣ admod
moris est ceperit. ne hant operam
in uocabulis uulgarib. et forte octͣ¬
rentibus perdat: Protinꝰ eñ potest
interpretatiõem lingne secretioris.¬
id. quas greci glosas uocant. dumi
ahud agitur ediscere. et inter pͥma
elementa consequi rem poster pͥum
tempus desideraturã. Et qm̃ adh̾ut
circa res tennes moramur: i quoqz
bersus qui ad imitationẽ stribendipre¬
ponentur. non occiosas uelim senten¬
cias habeant: sed honestum aliꝙ mo¬
nentes. prosequit ᷑. hec mẽoria m senͨ¬
tutem. et impressa ãñno rudi usq ad
mores proficiete etiam dicta clarorũ
uirꝵ. et electoꝵ ex poetis maxime
Namq eoꝵ parins cognitio gratior.
est  lacce ediscere inter lusum licet.

Expanded text:
modo sed usus quoque est; quoniam sequentia modo sed usus quoque est; quoniam sequentia intuenti priora dicenda sunt, et, quod difficillimum est, dividenda intentio animi, ut aliud voce aliud oculis agatur. illud non paenitebit curasse, cum scribere nomina puer quemadmodum moris est coeperit, ne hanc operam in vocabulis vulgaribus et forte occurrentibus perdat. protinus enim potest interpretationem linguae secretioris, quas Graeci γλώσσας vocant, dum aliud agitur, ediscere et inter prima elementa consequi rem postea proprium tempus desideraturam. et quoniam circa res adhuc tenues moramur, ii quoque versus, qui ad imitationem scribendi proponentur, non otiosas velim sententias habeant sed honestum aliquid monentes. prosequitur haec memoria in senectutem et impressa animo rudi usque ad mores proficiet. etiam dicta clarorum virorum et electos ex poëtis maxime namque eorum cognitio parvis gratior est locos ediscere inter lusum licet.
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur alter dittandi que tranffe¬
renda sunt. la bor. Quare cũ semper
et ubiq. tum precipue in epistolis
secretis et familiarior delerabit . nͨ
hoc quid neglectũ reliquisse. Silb̃is
nullum compendiũ est. perdiscende oẽs.
nec ut fit plĩnq difficilima queq̃
eaꝵ differenda. ut in om̃ib stribendis
deprehendant . Quiuymo. ne prime
quid memorie tenere credendũ. repe¬
tere. et inculcare diu fuerit utilius.
suppeditare sine ulla cogitandi saltez
mora poterit. Tunc ipsis silbĩ ut̾a
compleci. et huis sermonẽ cõnette.
incipiat. Incredible ꝙͣntu more
lettiomi festinatiõe aditiatur. Hiuc
int̾missio. repetitio plusꝙͣ possint
audentib. deinde cũ errarũt. etia iis
que iam sciunt diffidentib. Certa sit
ergo in pͥmis lectio. deinde coniita.
et dn lentius᷑ or do. donet exercita¬
tione contingat emendata uelocitas.
Nam prospicere in dextrum qd om̃s
precipiunt et prouidere nõ ratiõis

Expanded text:
sequitur alter dictandi, quae transfesequitur alter dictandi, quae transferenda sunt, labor. quare cum semper et ubique tum praecipue in epistolis secretis et familiaribus delectabit ne hoc quidem neglectum reliquisse. syllabis nullum compendium est; perdiscendae omnes nec, ut fit plerumque, difficillima quaeque earum differenda, ut in nominibus scribendis deprehendantur. quin immo ne primae quidem memoriae temere credendum; repetere et diu inculcare fuerit utilius, suppeditare sine ulla cogitandi saltem mora poterit. Tunc ipsis syllabis verba complecti et his sermonem connectere incipiat. incredibile est, quantum morae lectioni festinatione adiiciatur. hinc intermissio, repetitio plus quam possunt audentibus, deinde, cum errarunt, etiam iis quae iam sciunt diffidentibus. certa sit ergo in primis lectio, deinde coniuncta et diu lentior, donec exercitatione contingat emendata velocitas. nam prospicere in dextrum quod omnes praecipiunt et providere, non rationis
Abbreviated transcription (Latin):
silbĩs non nocebit: Non excludo
aũt. id quod est notũ. irritande ad
addiscendũ infanciegracia. ebur¬
neas etiã ficterap for mas in lusũ
offerre. hel si quid quo magis
illa etas gandeat. ĩueniri potest
quod trattare intueri. nominare
Iotundũ sit: Cum bero iam ductus
sequi teꝑit. non ĩntile erit eas
tabelle yͣoptime instulpi: ut per
illos uelut sulcos ducat  stillus.
Nam neq errabit ꝙͣadmodũ in
ceris continebit᷑ eñ ũtrinq mar¬
gmib nec extra prescͥptum po¬
terit egredi. et cescrius ac sepinus
sequendo cesa uestigia formabit.
articłos. neq eger̾it adintorio
manus sua. manu suꝑ imposita
regentis: ⁊ lon est aliena res que
fere ab honestis negligi solet. cura
bene ac uelociter scribendi. Nlamcũ
sit in studiis precipuũ. quo ꝙ solo
ille profectus. et altis radicibus
nixus parat ͣ stribere ip̃m : tardi¬
or stilus cogitatiõem morat᷑. Iudis
et confusus intellectu caret. Unde

Expanded text:
syllabis non nocebit. non excludo syllabis non nocebit. non excludo autem, id quod est inventum irritandae ad discendum infantiae gratia eburneas etiam litterarum formas in lusum offerre; vel si quid aliud, quo magis illa aetas gaudeat, inveniri potest, quod tractare, intueri, nominare iucundum sit. cum vero iam ductus sequi coeperit, non inutile erit eas tabellae quam optime insculpi, ut per illos velut sulcos ducatur stilus. nam neque errabit, quemadmodum in ceris continebitur enim utrinque marginibus neque extra praescriptum egredi poterit et celerius ac saepius sequendo certa vestigia firmabit articulos, neque egebit adiutorio manum suam manu superimposita regentis. non est aliena res, quae fere ab honestis negligi solet, cura bene ac velociter scribendi. nam cum sit in studiis praecipuum, quoque solo verus ille profectus et altis radicibus nixus paretur, scribere ipsum, tardior stilus cogitationem moratur, rudis et confusus intellectu caret; unde
Abbreviated transcription (Latin):
An philipis macedonũ rex alexãdͦ
filio suo. prima literap elementa
hoc officium.si non studioꝵ mitia
nere ad sumũ credidisset. singamꝰ
uit ᷑ ͦ ałexandrũ dari nor̾is impo¬
situm ingenio dignũ tanta cura
infuntem. Ex ꝙͣ sirus cuiq dignus
est: pudeat ne me statim in ipsis
etiaui elementis etiam brenia do¬
cendi mõstrare compendia ¶leq
eñ michi illud saltem placet.
quod fieri in plurimis uideo. ut
luterap nomĩa et contertum
pusq formas pariili discant:
Ot̾stat hec gnitiõieap non
intendentib. mox aĩm ad ip̃os
ductus. dũ antece dentẽ mẽoriã
sequinitur: que causa est p̾cipi¬
entib. ut etiãcũ satis affixisse
eis pueris rectoillo quo pͥmũ
scribi solent contertu uidentͣ
retco agant rirsus et baria per¬
iitatiõe pturbant. donec litteras
qui in stitĩtur facie norit. nõ
ordine. Quarp̃. optime sic. hom
prrit̾ et habitus et nomĩa edoce¬
buntur Sed quod in licteris ebesti

Expanded text:
an Philippus Macedonum rex Alexandro an Philippus Macedonum rex Alexandro filio suo prima litterarum elementa hoc officium, si non studiorum initnere ad summam credidisset? fingamus igitur Alexandrum dari nobis impositum gremio, dignum tanta cura infantem quanquam suus cuique dignus est: pudeatne me in ipsis statim elementis etiam brevia docendi monstrare compendia? neque enim mihi illud saltem placet, quod fieri in plurimis video, ut litterarum nomina et contextum prius quam formas parvuli discant. obstat hoc agnitioni earum non intendentibus mox animum ad ipsos ductus, dum antecedentem memoriam sequuntur. quae causa est praecipientibus, ut etiam, cum satis adfixisse eas pueris recto illo quo primum scribi solent contextu videntur, retro agant rursus et varia permutatione turbent, donec litteras qui instituuntur facie norint non ordine. quapropter optime sicut hominum pariter et habitus et nomina edocebuntur. sed quod in litteris obest, in
Abbreviated transcription (Latin):
id in pͥmis cauere oported̾it. ne stu¬
dia qui amare nondũ potest. oderiti.
et amaritudinẽ semeł ꝑceptam etiã
ultra Rudes annes reformidet. lusus
hic et si roget᷑. et laudet. t nõnũꝙͣ se:
fecisse gaudeat. Aliqñ ip̃o nolente do¬
ceatur alius cui ĩuideat: contendat¬
interim: et sepius se uincere putet pre¬
mii aũt que capit ili̾a etas euocetur.
¶Parua docemus instituendũ oratorẽ
prosessi: sed est sua etiã in studiis infan᷑.
et ut corꝑm mox fortissimoꝵ educa ͦ
alacte cunisq initrum ducit: ita fu¬
turus eloqͣmtissimꝰ edidit aliq̃n lugitũ.
et loqui pͥmũ incerta uõce temptauͭ.
et hesit circa formas litteraꝵ: Nec si
quid distere satis non est. ideo nccͣe¬
qui het non negligenda in fuo filio
putet: cur improbet . si is qui ea que
minores ꝑcipiũt: et ut corꝑa ad qͦsd
membroꝵ flexus formari. nisi te¬
nera non possunte sit aĩos quoq ad
pleraq duriores Robur ip̃m facit :

Expanded text:
id in primis cavere oportebit, ne stuid in primis cavere oportebit, ne studia, qui amare nondum potest, oderit et amaritudinem semel perceptam etiam ultra rudes annos reformidet. lusus hic sit; et rogetur et laudetur et numquam non fecisse se gaudeat, aliquando ipso nolente doceatur alius, cui iinterim, et saepius vincere se puret. praemiis etiam quae capit illa aetas, evocetur. Parva docemus instiruendum oratorem prosessi, sed est sua etiam studiis infantia: et ut corporum mox etiam fortissimorum educatio a laete, cunisque initium ducit, ita futurus eloquentissimus, edidit aliquando vagitum, et loqui primum incerta voce tentavit, et haesit circa formas literarum. Nec si quid disere satis non est, ideo nec nequi haec non negligenda in suo silio putet, cur improbetur, si quis ea quae minores percipiunt, et ut corpora ad quosdam membrorum flexus formari nisi tenera non possunt, sic animos quoque ad pleraque duriores robur ipsum facit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad licteras etas. que ad mores iam
ꝑtinet. Nleq ignoro teto ilło de quo
loquor temꝑe uix tantũ effici. qꝙͣnͫ
conferre unus postea possitannus:¬
non tam discentib in hac parte. ꝙͣ do¬
centib pepercisse: Quid melius alio¬
quin facient ex quo loqui poterunt:
faciant eñĩ aliquid neccesse est aut cͣ
hoc ꝙͣtuluncũq est usq ad septẽ. in¬
nos lucrum fastidiamus: Naicerte
quemilibet parum site quod contuleͭ
etas prior. Maiora tñasiqͣ. discet
pu. ex eoãno ip̃o quo minora didicis¬
set. hoc per singulos ãnos proroga¬
tum in sũmam ꝓficit. et ꝙͣitum in
infancia presumꝑ̃m est temꝑis a do¬
lescencie acquirctur. ¶ demetiamn de
sequẽtib ãnis preceptumsit: ne qd̾
cuiq distendũ est sero discere ĩcipiat:
moria constant.que nõ iam modo
est in parius. sed tum etia tenacissiã
est. Net sum adeo etatũ imprudens.
putem exigendãq plenã oꝑam. Nam

Expanded text:
ad litteras aetas, quae ad mores iam ad litteras aetas, quae ad mores iam pertinet? neque ignoro, toto illo, de quo loquor, tempore vix tantum effici, quantum conferre unus postea possit annusnon tam discentibus in hac parte quam docentibus pepercisse. quid melius alioqui facient, ex quo loqui poterunt? faciant enim aliquid necesse est. aut cur hoc, quantulumcunque est, usque ad septem annos lucrum fastidiamus? nam certe quamlibet parvum sit, quod contulerit aetas prior, maiora tamen aliqua discet puer ipso illo anno, quo minora didicisset. hoc per singulos prorogatum in summam proficit, et quantum in infantia praesumptum est temporis, adolescentiae adquiritur. idem etiam de sequentibus annis praeceptum sit, ne, quod cuique discendum est, sero discere incipiat. moria constant, quae non modo iam est in parvis sed tum etiam tenacissima est. nec sum adeo aetatum imprudens, putem exigendamque plane operam. nam
Abbreviated transcription (Latin):
pti et sermonis: cini cum grece figure
assidua consuetudine heserñt in diisa
quoq loquẽdi ratiõe ꝑtinacissime durãt:
Non longe itaqz latina subseqͥ. de bẽt.
et cito pariter ire : itafiet: ut cũ equali
cura linguã utrãq tueri ceperimus.
neutra alteri offitiat ¶ uid̾. litteris
instruendos qui minores septez annis
essent non putauerͭ.y illa pͥmum
etas et intellettũ disciplinaꝵ capere.
et laborem pati possit In qua senten.
hesiodum esse plurimi credũt. qui
ante gramatitũ aristophanẽ fuepͭ.
Nam is prius. uitos eroes: in quo
libro scriptum hoc inuenitur. negaͭ
esse hoc huꝰ poete: Sed alii quoq auc¬
tores inter ques Eratostenes idem pre¬
ceperũt: Alesius autẽ qui nullũ tp̃us
uacare cura uolunt. ut Crysippus.
riam is ꝙͣuis mitricib trienium
dederit: tamẽ ab illis qͦ iam forandã
ꝙͣoptimis infictutis mentẽ infan¬
tium iudicat. Curaũt nõ ꝑtineat

Expanded text:
pti et sermonis; cui cum Graecae figurae pti et sermonis; cui cum Graecae figurae assidua consuetudine haeserunt, in diversa quoque loquendi ratione pertinacissime durant. non longe itaque Latina subsequi debent et cito pariter ire. ita fiet, ut, cum aequali cura linguam utramque tueri coeperimus, neutra alteri officiat. quidam litteris instituendos, qui minores septem annis essent, non putaverunt, quod illa primum aetas et intellectum disciplinarum capere et laborem pati posset. in qua sententia Hesiodum esse plurimi tradunt qui ante grammaticum Aristophanen fuerunt; nam is primus ὑποθήκας, in quo libro scriptum hoc invenitur, negavit esse huius poëtae. sed alii quoque auctores, inter quos Eratosthenes, idem praeceperunt. melius autem, qui nullum tempus vacare cura volunt, ut Chrysippus. nam is, quamvis nutricibus triennium dederit, tamen ab illis quoque iam formandam quam optimis institutis mentem infantium iudicat. cur autem non pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
cum ei formando nichil defuerit.
Preterea plrra at difficiliora su¬
peresse. nam et studio ꝑpetuo. et pre¬
stantissimis preceptorib. et pluri¬
bus disciplinis opus est. Quaꝓpter
precipienda sunt optima. que si qͥs
granabit᷑ non ratiomi defuerit.
sed honim. Si tañ non contintret
quales maxime uelim mit̾tes puoͥs¬
habere. pedagogosq. Ac unus certe sit
assiditus loquendi nõ imperitꝰ. qui si
qua siuet ab hiis. presente alumpno.
dicta uiciose corrigat ꝓtimis : n. insi¬
dere issisiat: dumtñ intelligat᷑. id qᵈ
prius dixi: bonũ esse hot remedium:
A sermone greco puerum inciꝑe ma¬
lo qr latimus ꝙͣplurib in usuest: uel
nobis nolentib se peribet: suuul qr di¬
sciplims quoq grecis prius inffituẽdꝰ
est: unde et nostre fluxeꝵ./ Non tamẽ
hoc adeo suꝑsticiose uelim fieri: ut diu
plcrisq moris est: Hoc enĩ accidũt ⁊ oris
plurima uicia. in ꝑegrinũ somĩ corru¬

Expanded text:
cum ei formando nihil defuerit; cum ei formando nihil defuerit; praeterea plura ac difficiliora superesse. nam et studio perpetuo et praestantissimis praeceptoribus et plurimis disciplinis opus est. quapropter praecipienda sunt optima; quae si quis gravabitur, non rationi defuerint sed homini. si tamen non continget, quales maxime velim nutrices, pueros, paedagogos habere, at unus certe sit assiduus loquendi non imperitus, qui, si qua erunt ab his praesente alumno dicta vitiose, corrigat protinus nec insidere illi sinat; dum tamen intelligatur, id, quod prius dixi, bonum esse, hoc remedium. A sermone Graeco puerum incipere malo, quia Latinum, qui pluribus in usu est, vel nobis nolentibus perbibet, simul quia disciplinis quoque Graecis prius instituendus est, unde et nostrae fluxerunt. non tamen hoc adeo superstitiose fieri velim, ut diu plerisque moris est. hoc enim accidunt et oris plurima vitia in peregrinum sonum corru
Abbreviated transcription (Latin):
beros habeant: sed sint ꝓptꝰ hot ip̃m ad
cetera magis diligentes. De pueris
inter quos educabit᷑ͦ ille huic spei desti¬
natus. idem quod de mitricib dittum
sit ¶ De pedagogis hoc amplius. ut
aut sint erudĩti plane ꝙͣprimã esse
curã uelim iant se nõ esse cruditos sci¬
ant: Nichil em̃ penis est iis qui paulũ
aliquid pltra pͥmas litteras ꝓ gressi.
falsam sibi sciencie ꝑsuasionẽ mibu¬
erimt: Nlam et cedere precipiendi peri-¬
tis indignãt᷑. et uelut iure quod pote¬
statis quo fere hoc hoĩm genꝰ intu¬
mescit. Imꝑiosi atq interim seuien¬
tes stulticiã suã ꝑdocẽt: Net minus
error errum nocet morib. Siquid
leonides aAlexandri pedagoitus. int a
habilonio diogene traditur: quibusd
eum uitiis nu̾nit: que robustum
quoq et maximũ regem ab illa in¬
stitutiõe puerili sunt prosecuta:
¶Si cin multa bideor exigere. cogitet¬
oratorem institin rem arduã. etiar

Expanded text:
beros habeant, sed sint propter hoc ipsum ad beros habeant, sed sint propter hoc ipsum ad cetera magis diligeates. De pueris inter quos et educabitur Ile huic spei destinatus, idem quod de nutricibus dietum sit. 3. De paedagogis haec amplius. ut aut sint eruditi plane. quam primam esse curam velim, aut se non esse eruditos sciant. Nihil enim peius iis. qui paulum aliquid ultra primas literas progressi, falsam sibi scientiae persuasionem induerunt. Nam et cedere ptaecipiendi petitis in dignantur et velut iure quodam potestatis quo fere hoc hominum genus intumescit, imperiosi, atque interim saevientes stultitiam suam perdocent. Nec minus error eorum nocer moribus. Siquidem Leonides, Alexandri Paedagogus, ut a Babylonio Diogene traditur, quibusdam eum vitiis imbuit, quae robustum quoque, et iam maximum regem ab illa instirutione puetili sunt prosecuta. Si cui multa oratorem institui, rem arduam, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bie prior ratio est. Aette tañ etiaz
loquãtur: has pͥmũ audiet puer.
harũ uerba effingere imitando
conabit᷑ et natura tenacissimꝰ eoꝵ
quo nouasimbuas durat. Nec la¬
narũ colores. quib simplex ille cãdor
mutatꝰ est. elin possunt: Et hec ip̃a
magis ꝑtinaciter herent q̃ deteriorri
sunt Nambona facile mutant᷑ iii
penis: Nam qñ in bonũ uerteris ui¬
cia. Non assuescat ergo nodũ infãs
quidez est. sermoni qui esti de discendꝰ
optauerim: uerum nec de patrib tantũ
loquor: Nain gracchoꝵ eloquẽnie mltũ
contulisse accepiniꝰ Corneliam matre.
cuiꝰ doctissimꝰ sermo in posteros qͦ est
epistolis traditꝰ. Et lelii filii reddisse
inloquẽdo paternã eloquẽcia elegantiorẽ
dicitur. Et quincii hortensi filie orrcto.
ap̃. tͥumuiros hĩta legr̃. non tm̃ in sexꝰ
honorẽ. Nec tam̃ .ii. quib discere ip̃is
non cõtingit. minorẽ curã docendi li¬

Expanded text:
bie prior ratio estre, ete tamen etiam bie prior ratio estre, ete tamen etiam loquantur. Haprimum audiet puet, harum verba effingere imitando conabitur. Et natura tenacissimi sumuquo nov a imbuas, durat, nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elupossuor, Et baec ipsa magis pettinaciter haerent, quae deteriora sunt. Nam bona sacile mutantur in peius: nunc quando in bonum verteris vitia? Non assuescat efgo ne dum infans quidem est sermoni, qui dediscendus optaverim. Verum nec de patribus tantum loquor nam Gracchorum eloquentiae multum contulisse accepimus Corneliam matrem, coius doetissimus sermo in posteros quoque est epistolis traditus. Et Laelii filia red didisse in Ioquendo paternam eloquentiam elegantiorem dicitur. Et Q. Hortensi: filiae oratio apud Triumviros habita legitur non tantum in sexus honorem. Nec tamen si quibus discereipsis non contigit, minorem curam docendi li