comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num. in meridie sub ip̃a solis uicinitate inse¬
dert̃. quoꝵ tres ft̃ popłi. Hesperi. garaman¬
des. ⁊ indi. hesperii st̃ ocidentis. garamantes
tripolis. indi orientis. Trogodite gens echiopũ
ideo nuncupati. qđ tanta oeleritate pollent.
ut feras cursu pedum assequant᷑. Panfagn
cib tantũ alantur. hi post indos montanas
regiones teuent. qͦs subactos alexander magnus
runa. sub regione sericũ sita. que qͥa humanis
carnib uescunt᷑. ideo antropofagi nominant᷑.
Itaꝙ sicut his ita ⁊ ceteris gentib ꝑ scła. aut a
regib aut a locis. aut a morib aut a qͥblibet
aliis causis immutata uocabula st̃. ita ut pͥ¬
mo origo noĩs eoꝵ. tempum uetustate ñ pateat.
Iam uͦ hi qͥ antipodes dicunt᷑. eo qđ contrarii ue
stigiis nr̃is ẽẽ putant᷑. ut qͣi sub terris positi. acd¬
uersa pedib nr̃is calcent uestigia: nulla ratiõe
credendum est. qͥa nec soliditas patit᷑. nec cen¬

Expanded text:
num, in meridie, sub ipsa solis vicinitate insenum, in meridie, sub ipsa solis vicinitate insederunt, quorum tres sunt populi: Hesperii Garamantes et Indi: Hesperii sunt Occidentis, Garamantes Tripolis, Indi Orientis. 129. Troglodytae gens Aethiopum; ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent, ut feras cursu pedum assequantur. 130. Pacibus tantum alantur. 419 Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexanerrima sub regione Siricum sita, qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita et ceteris gentibus per saecula aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis inmutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. Iam vero hi qui Antipodae dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec cen
Abbreviated transcription (Latin):
mauron uocant. Estifero qͥppe calore afflati. atri
coloris speciem ducunt. Massilla ciuitas africe ẽ.
ũ longe ab athlante ⁊ ortis hesperidũ. a qua ci¬
uitate massilli uocati st̃. quos nos corrupte
massulos uocamus. De quib uirgilius. Hic
mͥ massille gentis monstrata sacerdos. Saulali
ꝑuagantes. his nom̃ gauloen insula dedit. q̃
est uixta ethiopiam uͥ nec serpens nascit᷑ neq
uiuit. Garamantes popłi st̃ africe ꝓpe cirenas
inhabitantes. a garamante rege apollinis filio¬
nominati qͥ ibi ex suo noĩe garama oppidũ
condidit. Sunt aũ ꝓrimi gentis echiopũ. de
quib uirgilius. Extremi garamantes. Extͥmi
aũ. qͥa seui. ⁊ a consortio humanitatis remoti.
hesperii uͦ st̃. qͥ cura hispaniam cõmorant᷑.
Nam hispania. hesperia est. Ethiopes dicti a fi¬
lio cham. qͥ uocatus ẽ. chus. ex quo originem
trahunt. Chus enĩ hebraica lingua ethiops in¬
surgentes. iuxta egyptum int̾ nilum ⁊ occa¬

Expanded text:
μαυρὸν vocant, aestifero quippe calore afflati atri μαυρὸν vocant, aestifero quippe calore afflati atri coloris speciem ducunt. 123. Massylia civitas Africae est, non longe ab Atlante, et hortis Hesperidum; a qua civitate Massylii vocati sunt, quos nos corrupte Massulos vocamus, de quibus Virgilius: Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. 418 124.Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula dedit, quae est juxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur, nec vivit. 125. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes a Garamante rege, Apollinis filionominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt autem proximi gentibus Aethiopum, de quibus Virgilius extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi, et a consortio humanitatis remoti. 126. Hesperii vero sunt qui circa Hispaniam commorantur. Nam Hispania HESPERIA 127. lio Cham qui vocatus est Chus, a quo originem traxerunt. Chus enim ebrayca lingua Ethiops insurgentes, juxta Aegyptum, inter Nilum et Ocea
Abbreviated transcription (Latin):
es. deinde afri. post hec getuli. postremum
mauri ⁊ nuimide. Mauri ⁊ numide ut afri
putant sic sumpxert̃ ⁊ exõdium ⁊ uocabulum
Nam postqͣm in hispana hercules interiit. ⁊
exercitus eiꝰ compositus ex uariis gentib amisso
duce. passim sibi sedes querebant. ⁊ ex eo num̃o
medi. ꝑsi. ⁊ armenii. nauib in africã transue¬
cti. ꝓrima mari loca occupauert̃. Sed perse
dũ materiã in agris ꝓ construendis domicilus
ñ inuenirent. ⁊ ignari singue cõmertiũ ꝓhibertt
ꝑ patentes agros ⁊ diuersas solitudines uagaban¬
tur. ⁊ a fabulationib uagabundis. semet ipõs
ꝓpria lingua municdaiᷤ appellauert̃. idẽ. sine op¬
pido uagos ⁊ errantes. Medi aũ cũ libus se mis
cuer̃t̃. qͥ ꝓxima hispania inhabitant. quoꝵ
nomina libies paulatĩ corrupere. barbara lin
gua mauros ꝓpter medos appellantes. licet mau¬
ri ob colorẽ a grecis uocent᷑. Greci enĩ igrum

Expanded text:
es, deinde Afri, post hoc Getuli, postremo es, deinde Afri, post hoc Getuli, postremo Mauri et Numidae. Mauri et Numidae ut Afri putant sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit et exercitus ejus compositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, et ex eo numero Medi, Persae et Armeni navibus Africam transvecti, proxima mari loca occupavere. Sed Persae dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignota lingua commercium prohiberet: per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et perambulationibus vagabundis, semetipsos propria lingua Numidas appellaverunt, id est, sine oppido vagos cuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbgua Mauros pro Medis appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbera semꝑ parati. Celtiberi a gallis celticis
fuert̃. quoꝵ ex noĩe appellata ẽ regio celtiberia.
Nam ex flumine hispanie ibero uͥ consederunt.¬
& exgallis qͥ celtici dicebant᷑. mixto utroq uo¬
cabulo. celtiberi nuncupati ft̃. Afri appellati¬
ab uno ex posteris abrahȩ qͥ uocabat᷑ afer. qͥ dr᷑
duxisse aduersus libiam exercitũ. ⁊ ibi uictis
hostib consedisse. eiꝰq posteros ex noĩe attaui
⁊afros ⁊ africam nuncupasse. Poeni aũ carta¬
gimenses st̃. a fenicib nuncupati. qͥ cũ dicione
tos de qua ꝓfecti st̃. ⁊ in africe litus uenert̃. Ge¬
tuli grete dicunt᷑ fuisse. qͥ ingenti agmine
a locis suis nauib conscendentes. loca sir¬
cium in libia occupauert. ⁊ qͥa ex gete ue¬
nerant. dirtuato nomine getuli cognomina¬
ti st̃. Unde ⁊ opimo ẽ apd̃ gothos. ab antiqua
cognatione. mauros consangͥnitate ꝓpinquos¬
sibi uocare. Africam aũ in initio habuere libi¬

Expanded text:
verbera semper parati. 114. Celtiberi ex Gallis Celticis verbera semper parati. 114. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi consederant, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, misto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine Atavi, et Afros Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone tos, de qua profecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate sibi vocare. Africam autem in initio nomen habuere Liby
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ oppidum congregauit. Uude ⁊ con¬
uenarũ urbs nom̃ accepit. hispani ab ibero
amne. primũ iberi. postea a spallo spani cog
nominati ft̃. E alletii a cancdore dicti unde
⁊ galli. Reliquis enĩ hispame popłis candidi¬
ors existunt. hi grecam originẽ sibi assert̃. Unde
⁊ naturali ingenio callent. Si qͥdem post finem
troiam belli. teucrum morte a iacis fr̃is inui¬
sum patri delamonii dũ ñ reciꝑetur in regnũ
ciprum concessisse. ibiq urbem noĩe antique
patriȩ samalaminã condidisse. inde ad galle¬
ciam ꝑfectus. ⁊ positis sedib. ex loco genti no¬
meu dedisse ꝑhibet᷑. Astures gens hispanie uoca¬
ti. eo qd circa asturam flumen. septi moutib sil¬
uisq crebris uihabitent. Cantabri gens hispa¬
nie. a uocabulo urbis. & iberi amnis cuiinsidt̃
appellati. horũ animus ꝑtinax. ⁊ magis ad la¬
trocinandũ ⁊ ad bellandum ⁊ ad ꝑpetiendum

Expanded text:
in unum oppidum congregavit. Unde et Conin unum oppidum congregavit. Unde et Convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum nominati sunt. 110. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim 416 Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem asserunt. Unde et naturali ingenio callent. 111. Siquidem post finem Trojani belli, Teucrum morte Ajacis fratris invisum patri Telamoni, cum non reciperetur in Regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse ferunt, inde ad Galleciam profectum, et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. 112. Austures, gens Hispaniae, vocati eo quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. 113. Cantabri, gens Hispaniae, a vocabulo urbis et Iberi amnis cui insidunt appellati. Horum animus pertinax, et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum
Abbreviated transcription (Latin):
uariarũ figurarũ stigiate annotent᷑. Si alli a
candore corporis nuncupati st̃. E ala enĩ grece
lac dr̃. Unle ⁊ sibilla sic eos appellat. cũ ait. de
his. tunc lactea colla auro innectunt᷑. Seł̾m di¬
uersitatẽ cęli enĩ. ⁊ facies hominũ ⁊ colores. ⁊
corporũ qͣntitates. ⁊ animoꝵ diuersitates existuñ.
Iude romanos graues. grecos leues. afros uer¬
sipelles. gallos natura feroces atq acriores ui¬
genio ꝑuidemus. qđ natura climatũ factt.
Q alli aute senones. antiqͥtus zenones dice¬
bant᷑. qđ uberum hospitio recepissent. postea
⁊ in .s̃. interam cõmutata ẽ. Uacca oppidum
fuit uxta pirincum. a quo st̃ cognominati
uaccci. de qͥb credit᷑ dixisse poeta. lateq ua
tis habitant solitudinem. Iclem ⁊ uascones. qͣi
uaccones .c. in s. litterã demutata. quos gneus
pompeius edomita hispania. ⁊ t̾riumphum
uenire festinans de pirmei iugis deposuit. ⁊

Expanded text:
variarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a variarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt: gala enim Graece lac dicitur: unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum diversitatem enim coeli et facies hominum et colores et corporum quantitates, et aniInde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccei, de quibus creditur dixisse poetacf. Virg. Aetis habitant solitudinem. Idem et Vascones, quasi Vaccones, C in S litteram demutata. Quos Gnaeus Pompeius edomita Hispania et ad triumphum venire festinans de Pyrenaei iugis deposuit et
Abbreviated transcription (Latin):
lunites positi. a tiberio cesare in magnã coalu¬
ere gentẽ. atq ita nomen ex locis suipserunt. qͥa
crebra ꝑlunites habitacula constituta. burgos
uulgo uocant. hi postea rebelles romanis effecti.
plusqͣm octoginta milia armatoꝵ ripe rhem
fluminis insedert̃. ⁊ nom̃ gentis obtinuert̃. Saro¬
num gens in occeam litorib & paluidib muus
sita. uͥtute atq agilitate habilis. Unde ⁊ ap¬
pellata qd sit durum ⁊ ualidissimũ genus ho¬
minũ. ⁊ prestans cęteris piraticis. franci a qͦdã
ꝓprio duoe uocari putant᷑. Alii eos a feritate
morũ nuncupatos existimant. Sunt enĩ in illis
mores inconditi. naturalis ferocitas animoꝵ. Bni¬
tones qͥdam latine nominatos suspicant᷑. eo qđ
bruti st̃. Eens intra occeanũ int̾fuso mari. qͣsi
extra orbem posita. de qͥb uirgilius. Toto diuisos
orbe britannos. S̾cotti ꝓpͥa lingua nom̃ habẽt.
a picto corpore. eo qd aculeis ferreis cũ attram̃to

Expanded text:
limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coalulimites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluvii insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Oceanum littoribus et paludibus inviis, virtute atque agilitate habilis: unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento
Abbreviated transcription (Latin):
nasse ꝓlixa barba. ⁊ nunqͣm tonsa. Uindelicus
Aunis. ab extremis gallie erumpens. uxta quẽ
fluuiũ in habitasse. ⁊ ex eo traxisse nomen uuan¬
ones. seuissimis durate frigorib. qͥ mores ex ip̃o
celixigore trarerunt. ferocis anum ⁊ semꝑ indoniti.
raptu uenatu q uiuentes. Horum plurime gen¬
tes uarie armis. discolores habitu. linguis dissone.
& origine uocabuloꝵ merte. ut tolerats. ansi¬
uari. quadi. tuungri. marcomanni. briteri. ea¬
masi. blangiani. tubantes. quoꝵ ĩmanitas bat¬
barie. etiã in ip̃is uocabulis horrorem quẽdam
significat. Sueui. pars germanoꝵ fuert̃. in fine
septentͥonis. de qͥb lucantis. fundit ab extremo
flauos aqͥlone sueuos. Quoꝵ fuisse centũ pagos
⁊ popłos ꝓdiderunt multi. Dicti aũ sueui putan¬
tur. a monte sucuo. qͥ ab ortu germanie mitium
fuit. cuiꝰ loca incoluert̃. Burgundiones quondã
a romanis subacta interiori germania. ꝑcastroꝵ

Expanded text:
natos a prolixa barba et nunquam tonsa. 96. Vindilicus natos a prolixa barba et nunquam tonsa. 96. Vindilicus amnis ab extremis Galliae erumpens, juxta quem fluvium habitasse et ex eo traxisse nomen Vanones saevissimis duratae frigoribus; qui mores ex ipso caeli rigore traxerunt, ferocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; ut Tolosates, Amsivari, Quadi, Tuungri, Marcomanni, Bruteri, Chamavi, Blangiani, Tubantes; quorum inmanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quendam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis. De quibus Lucanus2, 51: Fundit ab extremo flavos aquilone Suevos. Quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu initiumcujus loca incoluerunt. Burgundiones, quondam a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum
Abbreviated transcription (Latin):
tentissima. corporũ mole arclua. armorũ genere
terribilis. de quib lucanus. hinic dacus p̾mat.
inde getas occurrat hiberis. Baci aũ gothorum
soboles fuert᷑. E dictos putant dacos qͣi dagos. qͥa
gothorũ de stirpe creati st̃. De quib ille. Ibi sa¬
retos ꝓ cuiusq dacos. Bessi barbari fuert̃. qͥ a
multitudine boum sic uocati credunt᷑. De qͥb¬
qͥlam. Qui colit t̾re media. uł ille diuitis mul¬
to boue pilleatus accola ripe. G ipedes pedestri.
prelio magis qm equestri fc̃ usi. ⁊ ex hac causa
ita uocati ft̃. Sarmate patentib campis armati
ineqͥtabant. pͥusqͣm cos lentulus danubio ꝓhibe¬
ret. atq inde obstudium armoꝵ sarmate nun¬
cupati existimant᷑. Lanus fluuius fertur ult
danubium. a quo alam dicti ft̃. sicut ⁊ popłi in¬
habitantes uixta lemannũ fluuiũ alemanm uo¬
cant᷑. de qͥb lucanus. Beseruere cauã tentoria
fixa lemanno. Langobardos. uulgo fert᷑ nomi¬

Expanded text:
tentissima, corporum mole ardua, armorum genere tentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt, de quibus ille: Ibis Arctoos procul usque Dacos. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic quidam: Qui colit terrae medio, vel ille divitis multo bove pileatus accola ripae. 92. Gipedes pedestri praelio magis, quam equestri sunt usi, et ex hac causa ita vocati. 93. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio prohiberet, atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. 94. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt, sicut et populi inhabitantes juxta Lemannum fluvium Alemani vocantur. De quibus Lucanus: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno. 95. Longobardos vulgo ferunt, nomi
Abbreviated transcription (Latin):
quiris dr̃. Italus quoq ⁊ sabinus ⁊ sicanus fr̃s
fuert̃. ex quib nomina popłis imposita ⁊ regio¬
nib st̃. Nam ab italo itali. ⁊a sabino sabint a sica
gens ẽ s galloꝵ ueterũ ppago qͥ appenninũ mon
tem incolunt. De quib hystorie ꝑhibent: quod
temꝑe aquose dadis imbrib suꝑfuerunt.⁊ obħ
umbrios grece nominatos. Marsi gens italie
dicta a comite liberi marsia. qͥ uisum illis uiti¬
um ostendit. ⁊ ob hoc illi statuam fecert̃. quã
postea romam uictis marsis tulerunt. Marsosaũ
greci tuscos uocant. qͣi o e k ene. qđ multos ser¬
pentes habeant. & o & eic serpens dr̃. illesos au̾¬
eẽ in carminũ maleficiis. In habitant aũ plagã
appennum montis. simul cũ umbris. si othi autẽ¬
a magog filio iafech nominati putant᷑ de simi¬
litudine ultime sillabe quos ueteres greci ma¬
gis getas qͣm gothos uocauer̃t. gens fortis ⁊ po¬

Expanded text:
curis dicitur. Italus quoque et Sabinus et Sicanus fratres curis dicitur. Italus quoque et Sabinus et Sicanus fratres fuerunt, ex quibus nomina populis inposita et regionibus sunt. Nam ab Italo Itali, a Sabino Sabini, a Sicangens, sed Gallorum veterum propago, qui Appenninum tem incolunt, de quibus historiae perhibent quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ombrious Graece nominatos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes habeant, et ophis serpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et po
Abbreviated transcription (Latin):
tos. ⁊ ex om̃i parte confluitos ita uocatos. T races
ex filio iafech qͥ uocatus ẽ tiras. ⁊ grorti⁊ cognomi¬
nati ut suꝑis dictum ẽ. ꝑhibent᷑. licet gentiles eos
ex morib ita dictos eristimant. qđ sint truces. Se¬
ussimi eĩ om̃ium gentiũ fuert̃. Unde ⁊ multa
de eis fabulosa memorant᷑. qđł captiuos diis suis
crudeles terras fuge litus auarum. Quasi cru¬
delium ⁊ auaroꝵ. Istrorum gens originẽ a locis
ducit. qͥ missi ad argonautas ꝑsequendos. ut a
ponto intrauert̃ istrum fluuum. a uocabulo
amnis quo a mari recesserunt appellati st̃. Ro¬
mani a romuli noĩe nuncupati. qͥ urbem romã
condidit. gentiq ⁊ ciuitati nomen dedit. Hi
autea a sat᷑no sat᷑m. a latino latini appellati f̃.
Nam latinus italie rex fuit. qͥ er suo noĩe lati¬
nos appellauit. qͥ postea romani nncupati st̃.
hi & quirrites dicti. qͥa quirinus dictus c̃. romu¬
lus. qđ semꝑ hat̾a utebat᷑. que sabinoꝵ lingua

Expanded text:
s ex filio Iaphet, qui vocatus est Thiras, et orti et cognominati, ut superius dictum est, perhibentur; licet gentiles eos ex moribus ita dictos existimant, quod sint truces. Saevissimi enim omnium gentium fuerunt, unde et multa de eis fabulosa memorantur: quod captivos diis suis crudeles terras, fuge litus avarum; quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appellati sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit gentique et civitati nomen dedit. Hi antea a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus, quod semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos habere ñ credunt. Nouatiani a no¬
uato rome urbis prb̾o exorti. qͥ aduersus coine¬
liũ cathedrã sacerdotalẽ conatꝰ inuadere here¬
sim instituit. nolens apostatas susciꝑe. ⁊ reba¬
ptizans baptizatos. Montani heretici dicti qd̾
tp̃e ꝑsecutionis in montib latuerunt. qua
Ebionite. ab ebione dicti. siue a pauꝑtate.

Expanded text:
i a Noi a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt, qua runt. Ebionitae ab Ebione dicti, sive a paupertate.
Abbreviated transcription (Latin):
se cet̾is p̃dicant. Qui nom̃ suũ si cognoscere uel¬
lent. mundanos se potiꝰ qm mundos uocarent.
Pauliani. a paulo samostrno exorti st̃ qͥ dixit
ñ semꝑ fuisse. xp̃m. s a maria sũpsisse mitisĩ.
Ermogeniani. ab ermogene. quodã uocati. qͥ
materiã ñ natã introducens d̾o ñ nato coꝑa¬
uit. matrẽ q elementorũ ⁊ deã asscruit. quos
apłs improbat elementis seruientes. Manichei
a qͦdã ꝑsa extiterunt. qͥ uocatꝰ est man̾es. hic
duas naturas ⁊ substantias introduxit. id ẽ bo
uam ⁊ malã. ⁊ aĩas ex deo qi ex aliquo fonte ma¬
nare asseruit. Testamentũ uetꝰ respuunt. no¬
uum ex parte recipiunt. Canomiani. id ẽ. qͥ¬
latine fine lege. dicunt᷑. Antropomortite dicti.
ꝓ eo qd̾ simplicitate. rustica. dm̃ habere. hu¬
mana membra. que in diuinis ubris scripta
sunt arbitrant᷑. Antropo enĩ grece. latine hõ¬
Incorporeus ẽ enĩ. nec m̃bris distinguit᷑. nec

Expanded text:
se ceteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere velse ceteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani a Paulo Samosateno exorti sunt, qui dixit non semper fuisse Christum, sed a Maria sumpsisse initium. Hermogeniani ab Hermogene quodam vocati, qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam adseruit; quos Apostolus inprobat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa extiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substnam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare asseruit; Vetus Testamentum respuit, Novum ex parte recipit. Canoniani Latine sine lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti, pro eo quod simplicitate rustica Deum humana membra habere, quae in divinis scripta sunt, arbitrantur; anthropos enim, Graece incorporeus est enim, nec membris distinguitur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
duo pͥncipia creatoris ce bonitatis. Arcoterite.
ab oblatione uocati. Panẽ enĩ ⁊ cascũ offerunt.
dicentes pͥmis hõib oblationẽ a frugib t̃re. ⁊ a
fructib ouiũ fuisse celebratã. Aquarii appella
ti. eo qd̾ aquã solã offerunt in calice sacram̃ti.
Seuerrania seuero exorti. uinũ ñ bibunt. uetꝰ
testamentũ ⁊ resurrectionẽ ñ recipiunt. Tatia
ni a tatiano quodã uocati. qͥ ⁊ encratite dicti. qr
carnes abominant᷑. Alogii uocati. tanꝙͣ sine uer¬
credunt. respuentes ioħis euangeliũ ⁊ apocalip¬
sin. Catafrigiis nom̃ puincia frigia dedit. qr ibi
extiterunt. ductores eoꝵ. montanus. prisca. ⁊ ma¬
ximilla fuerunt. Hi aduentũ sp̃s scĩ. ñ in aplis
s in se traditũ asserunt. Cataroe ꝓpt̃ mundiciã
ita se noĩauerunt. głantes enĩ de sius meritis.
negant penitentib ueniã pecc̃oꝵ. Uiduas si mi¬
pserint tanqͣm adultas damnant. mundiores

Expanded text:
duo principia creatoris et bonitatis. Arroteritae duo principia creatoris et bonitatis. Arroteritae ab oblatione vocati; panem enim et caseum offerunt dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fruti eo, quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. § 23. Severiani a Severo exorti, vinum non bibunt; Vetus Testamentum et resurrectionem non reni a Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abominantur. Alogii vocantur tamquam sine Vercredunt, respuentes Iohannis evangelium et Apocalypsin. Cataphrygiis nomen provincia Phrygia dedit, quia ibi extiterunt. Auctores eorum Montanus, Prisca et Maximilla fuerunt. Hi adventum Spiritus Sancti non in Apostolis, sed in se traditum adserunt. Catharoe propter munditiam ita se nominaverunt. Gloriantes enim de suis meritis, negant paenitentibus veniam peccatorum: viduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant: mundiores
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem in fantasia apparuisse. Arcontiati a pͥn¬
cipib appellant᷑. qui uniuersitatẽ quã d̾s con¬
didit oꝑa esse archangelorũ defendunt. Ada¬
miani uocati. qd̾ ade imitent᷑ nuditatẽ. unde
⁊ nudi orant. ⁊ nudi it̃ se mares femine q
conueniunt. Cainani. ꝓuide sic appellati. qm̃
caui adorant. Sethiani nom̃ acceperunt a filio
adam qͥ uocatꝰ ẽ. seth. dicentes eundẽ eise xp̃m.
Melchisedechiani uocati. ꝓ eo qd melchisedech
sacerdotẽ d̾i ñ hoĩem fuisse. s uirtutẽ dei esse
arbitrant᷑. Angelici uocati. qr angelos colunt.
apłici hoc sibi nom̃ uło sũpserunt. qđ nichil
possidentes ꝓpͥũ. nequaqͣ recipiant eos qͥ aliqͥa
in hoc mundo utunt᷑. Cerdoniani. a cerdone
quodã nominati. qui duo pͥncipia contraria
asserunt. Martioniste. a martione stoico
phylosopho appellati. qui cerdonis dogma secutꝰ.
alterũ bonũ. alterũ iustũ dm̃ asseruit. tanquã

Expanded text:
hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a prinhominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appellantur, qui universitatem, quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae imitentur nuditatem; unde et nudi orant, et nudi inter se mares feminaeque conveniunt. Caiani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth, dicentes eundem esse Christum. Melchisedechiani vocati pro eo, quod Melchisedech sacerdotem Dei non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. Angelici vocati, quia angelos colunt. ici hoc sibi nomen ideo sumpserunt, quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiunt eos qui aliquo in hoc mundo utuntur. Cerdoniani a Cerdone quodam nominati: qui duo contraria principia asseruit. Marcionistae a Marcione Stoico philosopho appellati: qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum justum Deum asseruit; tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
cratiani. a carpocrate quodã uocant᷑. qui dixit
xp̃m hoĩem fuisse tm̃. ⁊ de utroq sexu ꝓgeni¬
tum. Cerintiani. a cerinto quodã nuncupati.
hi int̃ cet̾a circuncisionẽ obseruant. nuille an¬
nos post resurrectionẽ in uoluptate carnis fu
a uico nazareth nazarcus ẽ. appellatꝰ. filiũ dei
confiteant᷑. omĩa tñ uet̾is legis custodiunt. Ofite.¬
a colubro noĩati st̃. Coluber enĩ dtus dr᷑ colunt
enĩ serpentẽ. dicentes ip̃m in paradisũ induxisse
uirtutis cognitionẽ. Halentinian. a ualentino
quodã platonico sectatore uocati. qͥ conas id ẽ scła
quedã in originẽ di creatoris induxit. xp̃m quoq
de uirgine nichil corporis assũpsisse. s ꝑ eã quasi
ꝑ fistulã transisse asseruit. Appellite. quoiũ auctor
appelles. qui creatorẽ angłm nescio quẽ głosum
suꝑioris dĩ faciens. am̃ legis isrł ad illũ igneñ
affirmans. dixit. xp̃m ñ am̃ in ueritate. s

Expanded text:
cratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit cratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit Christum hominem fuisse tantum, et de utroque sexu progenitum. Cerinthiani a Cerintho quodam nuncupati. Hi inter caetera circumcisionem observant, mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futa vico Nazaraeus est appellatus, Filium Dei confiteantur, omnia ta colubro nominati sunt. Coluber enim graece ὄφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes, ipsum in paradisum induxisse virtutis cognitionem. § 10. Valentiniani a Valentino quodam Platonico sectatore vocati, qui αἰῶνας, id est saecula quaedam, in originem Dei creatoris induxit, Christum quoque de Virgine nihil corporis assumsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. § 11. Appellitae, quorum auctor Appelles fuit, qui creatorem angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israel illum igneum a
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝓpħ̾as ñ recipiunt. Iincrobaptiste. eo qđ cotidie
uestim̃ta sua ⁊ corpora lauent:. De heresib¬
heretici. qͥ de cccła recesserunt. ex noĩe
suorũ auctorũ nuncupant᷑. quidã uͦ ex causis
quas eligentes instituerunt. Simoniani dicti
a sẏmone magice discipline perito. cui petrus
creaturã ñ a do̾. s a uirtute quadã suꝑna crea¬
tam. Menandriani. a menandro mago disci¬
appellati. qͥ int̾ reliquas blasphemias. passum
it̃m abnegauit. Nicholaite dicti a nicholao di¬
a cono eccłe ierosolimoꝵ. qͥ cũ stepħo ⁊cct̾is con¬
stitutꝰ ẽ. a petro. qͥ ꝓpt̃ pulchritudinẽ relinq̃ns
urorẽ dix̃. ut qͥ uellet ea uterct᷑. uersa ẽ. in stu¬
prũ tał consuetudo. ut inuicẽ coniugia com¬
mutarent᷑. quos ioħs in apocalipsi impbat
Enostici ꝓpt̃ excellentiã scientie se ita appellare
uoluerunt. animã naturã dei else dicunt. bonũ
⁊ malũ dm̃ suis dogmatib esse fingunt. Carpo¬

Expanded text:
e vestimenta sua et corpora lavent. Quietici qui de Ecclesia recesserunt, ex nominibus suorum auctorum nuncupantur, quidam vero ex causis quas eligentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone, magicae disciplinae perito, cui Petrus creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. Menandriani a Menandro mago, disciappellati, qui inter reliquas blasphemias, passum Jesum abnegant. Nicolaitae dicti a Nicolao diacono Ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et caeteris constitutus est a Petro. Hic propter pulchritudinem relinquens uxorem suam dixit, ut qui vellet ea uteretur; et versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem coniugia commutarentur. De istis in Apokalipsi: nostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt; animam naturam Dei esse dicunt; bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. Carpo
Abbreviated transcription (Latin):
Magi st̃ qͥ uulgo malefici ob facinorũ magnitudi
hausti nulla sane polluta uenenr. incantata ꝑit.
Demonib aũ accitis audent uentilare. ut qͥsq
suos ꝑunat malis artib inimicos. hi etiã sangui¬
ne utunt᷑ ÷ uictimis. ⁊ seꝑe contingunt corpora
mortuorũ. lligromantii st̃. quorũ p̃cantationib
uident᷑ resuscitati mortui adiuinare. ⁊ ad int̃roga¬
ta respondere. Nigro enĩ grece mortuus. mantia
diuinatio nuncupat᷑. Ad quos suscitandos cada¬
ueri sanguis adicit᷑ nã amare sanguinẽ demo¬
nes dicunt. Iaoq quotiens ingromantia fit. cru¬
or aqua miscet᷑. ut colore sanguinis facilius ꝓuo¬
cent᷑. Iaromantii ab aqua dicti. Est enĩ iaroman¬
tia in aqua iuspectione umbras demonũ euocare.
⁊ imagines uł ludificationes coꝵ uidere. ibiq ab
eis aliqua audire. ubi adhibito sanguine. etiã infe¬
ros ꝑhibent᷑ sciscitari. Ets gcuꝰ aumationis. a ꝑsis

Expanded text:
Magi sunt qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinMagi sunt qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinhausti nulla sanie polluta veneni incantata perit. Daemonibus enim adcitis audent ventilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt, quorum pravidentur resuscitati mortui divinare, et ad interrogata respondere. Necros enim graece mortuus, manteia divinatio nuncupatur, ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicunt: ideoque quotiens necromantia fit, cruor aqua miscetur, ut colore sanguinis facilius provocentur. Hydromantii ab aqua dicit: est enim hydromantia, in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam ab inferis perhibentur sciscitari: quod genus divinationis a Persis
Abbreviated transcription (Latin):
ulitis mutauit in bestias. legit᷑ ⁊ de sacrificio
qd̾ artades d̾o suo liceo immolabat. ex qͦ qͥcũq su¬
merent in bestrax formas conuertebant᷑ hinc
apparet ñ esse in totũ dubiũ. qd̾ nobilis ille po¬
eta scribit de quadã femina que magicis artib
eccellebat. ħ inquit se carminib ꝑmittit solue¬
re m̃tes quas uelit. ast aliis duras immittere cu¬
tas. sistere aquã fluminis ⁊ uertere sydera retro.
noctur nosq ciet manes. mugire uidebis sub
pedib t̃rã. ⁊ descendere montib ornos. Quid plu¬
ra: Si credere fas ẽ. de ficonissa. ut ꝓphe samuel
aĩam de inferni abditis euocaret. ⁊ uiuoꝵ p̃sen¬
latia factã. Prudentius qͦ de mercurio sic ait. Tra
teuocalse aĩas. ast alias damnasse neci. Et post
paululũ adiecit. Murmure nã magico tenues
ctarte figutas. atqi se pulchrales scite incantare
fauillas. uita itidem spoliare alios ars notia nouit

Expanded text:
Ulyssis mutavit in bestias. Legitur et de sacrificio Ulyssis mutavit in bestias. Legitur et de sacrificio quod Arcades deo suo Licio immolabant, ex quo quicunque sumerent, in bestiarum formas convertebantur. Hinc apparet, non esse in toto dubium, quod nobilis ille poeta scribit de quadam femina, quae magicis artibus excellebat. Haec, inquit, se carminibus promittit solvere mentes, Quas velit: ast aliis duras immittere curas: Sistere aquam fluviis, et vertere sidera retro: Nocturnosque ciet Manes. Mugire videbis Sub pedibus terram, et descendere montibra, si credere fas est, de Pythonissa, ut prophetae Samuelis animam de inferni abditis evocaret, et vivorum praesenlacia factam? Prudentius quoque de Mercurio sic ait1 con.revocasse animas, ast alios damnasse neci. Et post paululum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit.
Abbreviated transcription (Latin):
psisse. manifestissime comprobant᷑. selibrioi
ninus tet assiriorũ p̃lio interfecit. De quo ari¬
sonles scribit. qđ uicies centũ milia uersuũ
ib iplo condita indiciis uoluminũ eiꝰ declarent᷑.
hanc artẽ multa post scła democrit᷑ amplia¬
uit. qñ ⁊ ippoctates medicine disciplina efflo¬
tuit. Apua assirios aũ magice artes copiose st̃.
testinte lucano. qͥs noscere fibta facta queat. qͥs
prodat aues. qͥs tulgura celi seruet. ⁊ assiria scru¬
at᷑ sydera cura. Itaq hec uanitas magicarum
artiũ. ex traditione angeloꝵ malorũ in toto ter¬
tarũ orbe płimis scłis ualitit. ꝑ quandã scientiã
ta ft̃ aruspicia. augurationes. ⁊ ipsa q̃ dicunt᷑
oacula. ⁊ nigromantia. Nec mirsĩ de magorũ
p̃stigiis. quorũ in tm̃ ꝓdiere maleficioꝵ artes.
ut etiã moysei simillimis signis resisterent. uer¬
ttntes uirgas in aracones. aquas in sanguinem.

Expanded text:
psisse manifestissime conprobantur. Celebrior psisse manifestissime conprobantur. Celebrior Ninus rex Assyriorum proelio interfecit: de quo Aristoteles scribit quod vicies centum milia versuum ab ipso condita indiciis voluminum eius declarentur. Hanc artem post multa saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt, testante Lucano: . . . . . Quis noscere fibra Fata queat? quis prodat aves aut fulgura coeli Servet et Assyria scrutetur sidera cura. Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit. Per quamdam scientiam ta sunt aruspicia, augurationes, et ipsa quae dicuntur oracula, et necromantia: nec mirum, de magorum praestigiis: quorum intantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Moysi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem.
Abbreviated transcription (Latin):
officio ñ ex ꝓpͥetate uocabuli. Decẽ aũ sibille a
doctissimis auctorib fuisse tradunt᷑. Quarũ
templo delfi apollinis genita. que ante troia¬
na bella uaticinata ẽ. Cuiꝰ płimos uersus oꝑi
suo homerus inseruit. Quarta cuneria in
italia. Quinta eritrea noĩe erofila. inbabilont
orta. que gretis iliũ petentib uaticinata ẽ. tro¬
iam esse ꝑiturã.⁊ homerũ mendacia scriptu¬
rum. Dicta añ eritrea. qr in eadẽ insula euis
iuenta st̃ carmina. Secta samia. q̃ fomonote ai¬
cta ẽ. a samo insula. unde fuit cognominata. Se¬
ptima cumana noĩe amaltea. gue nouẽ libros
attulit tarquinio prisco. in quib erant decreta
romana conscripta. Ipsa ẽ ⁊ cimea. De qua uirgi¬
lius. ultuna cimei uenit iã carminis etas. Uicta
aũ cumana a ciuitate cumas. que ẽ incãpania.¬
cuiꝰ sepulchrũ in sicilia adhuc manet. Octaua
albunea. quax om̃ium carmina efferunt᷑. in
quib de d̾o ⁊ de de xp̃o. ⁊ gentib multa scri¬

Expanded text:
Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur, quarum templo Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Ilium petentibus vaticinata estituram esse Trojam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula ejus inventa sunt carmina. Sexta, Samia, quae Phemone dicta est, a Samo Insula, unde fuit, cognominata. Septima, Cumana, nomine Amalthaea, quae novem libros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta: ipsa est Cumaea. De qua Virgilius: Ultima Cumaei venit jam carminis aetas. Dicta autem Cumana a cicuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Albunea. Quarum omnium carmina efferuntur, in quibus de Deo et de Christo et gentibus multa scri
Abbreviated transcription (Latin):
contenti. uł ex eis geniti. dũ reu̾si cẽnt de babilo¬
na. diuiserunt se ab om̃i ppło. ⁊ assũꝑser̃t sibi ħ
nom̃ iactantic. Meristei appellati. co qđ separent
scͥpt᷑ͣas. ñ credentes om̃ib ꝓpħis. dicentes aliis ⁊ aliis
spiritib illos ꝓpħasse. Meris enĩ grece. latinc pars¬

Expanded text:
contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylocontenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo et adsumserunt sibi hoc nomen iactantiae. Meristae appellati eo quod separent Scripturas, non credentes omnibus Prophetis, dicentes aliis et aliis spiritibus illos prophetasse. Meris enim Graece. Samar
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Hebrei transitores dicunt᷑ quo noĩe admo¬
nent᷑ ut de peiorib ad meliora transeant.
⁊ pti innos errores relinguant. Pharisci ⁊¬
saducei uit̃ se contrarii st̃. Nam pharisei ex he¬
breo in latinũ interp̃tant᷑ dnuisi. co qã traditio¬
num ⁊ obseruationũ quas illi deuterosis uo¬
cant iusticiã p̃ferunt. Unde ce diuisi uocant᷑
dicant enĩ sibi qd̾ ñ st̃. corporis resurrectionem
negant. ⁊ aĩam interire cũ corpore p̃dicant. hi
quinq im̃ libros legis recipiunt. ꝓpħ̾aꝵ uatici¬
nia respuunt. Efnei dicunt ip̃m ẽẽ. xp̃m. qui
docuit illos om̃em abstinentiã. Marbonei dic̃t¬
ip̃m cẽ. xp̃m. qͥ docuit illos in oĩ re sabatizare.
fienistei dicti. eo qd̾ de gn̾e abrahe ẽẽ se głantur.
llam cũ in babilonia uenisset ppłs dĩ. pleriq re
unquentes uxores suas. babilonicis mulierib
adheserunt. Quidã aũ istłiticis tm̃ coniugiis

Expanded text:
bat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admobat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinSadducaei inter se contrarii sunt. Nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum divisi interpretantur, eo quod traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferunt: unde divisi vocantur dicant enim sibi quod non sunt; corporum resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia respuunt. Efnei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos omnem abstinentiam. Marbonei dic Christum qui docuit illos in omni re sabbatizare. 7. Genistaei dicti, eo quod de genere Abrahae esse se gloriantur; nam cum in Babyloniam venisset populus Dei, pleriquelinquentes uxores suas Babylonicis mulieribus adhaeserunt: quidam autem Israeliticis tantum coniugiis
Abbreviated transcription (Latin):
nendo seguunt᷑. longe alia in religionis cultu
opinantes ꝙͣ. cet̾i. Scisma ab scissura aĩorũ uoca¬
ta. eodẽ enĩ cultu. eodẽ ritu credit ut ceteri. so¬
lo congregationis delectat᷑ discidio. fit aũ scisma
cũ dicunt hoĩes. nos iusti sumꝰ. nos scĩficamꝰ im¬
mundos. ⁊ cet̾a similia. Suꝑstitio dicta. eo qd̃ sit
suꝑflua. aut suꝑinstituta obseruatio. Alii di¬
cunt a senib qr multis annis suꝑstites ꝑ etatẽ
delirant ce errant. superstitione quadã nesci¬
entes que uetera colant. aut que ueterũ igna¬
ri asciscant. Lucrentius aũ suꝑstitionẽ dicit su¬
ꝑstantiũ rerũ. id ÷ celestiũ ⁊ diuinorũ q̃ suꝑ
nos stant. s male dicit. Hereticorũ aũ dogia
ut facile possit agnosci. causas coꝵ ⁊ noĩa demoi¬
strare oportuit:. De heresib uideoꝵ .iiii.¬
udei confessores interp̃tant᷑. Multos enĩ
ex his seqͣr confessio. quos antea ꝑfidia posside¬

Expanded text:
nendo sequuntur, longe alia in religionis cultu nendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundos,' et cetera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caelestium et divinorum quae super nos stant; sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. De haeresibus Iudaeorum . Iudaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia posside
Abbreviated transcription (Latin):
grete ab electione uocat᷑. qđ scilicet unusqͥsꝙ sa
sibi eligat. qd̾ meliꝰ illi csse uidet᷑. Ut phylosophi
peripatetici. achademici. & epicurei. & stoici.
uł sic̃ alii qͥ ꝑueriũ dogina cogitantes. arbitrio
luo de eccła recesserunt. Inde gͦ heresis dicta. gre¬
ca uoce ex interp̃tatione electionis. qua quisq
arbitrio suo ad instituenda siue ad suscipienda
q̃libet ipse sibi eligit. Nob̾ uͦ nicħ ex nr̃o arburio
inducere licet. s nec eligere qd̾ aliqͥs de arbitrio
suo induxerit. Apłos dĩ habemꝰ auctores. qͥ nͨ ip̃i
qͥcꝙͣ ex suo arbitrio qd̾ inducerent elegerunt. s
acceptã a xp̃o disciplinã fidelit nationib assigna¬
uerunt. ltaq ctiã si angłs de celis alit̃ euangeli
tauerit. anathena uocabit᷑. Secta a sequendo
tenendo noĩata. Nam sectas dicimꝰ habitꝰ aĩorum
ac instituta cirta disciplinã. uł ꝓpositũ quem te¬

Expanded text:
Graece ab electione vocatur, quod scilicet unusquisque id Graece ab electione vocatur, quod scilicet unusquisque id sibi eligat quod melius illi esse videtur, ut philosophi Peripatetici, Academici, et Epicurei et Stoici, vel sicut alii qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod aliqui de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus adsignaverunt. Itaque etiamsi angelus de caelzaverit, anathema vocabitur. Secta a sequendo et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam vel propositum, quem te
Abbreviated transcription (Latin):
fides c̃. qua ueracit᷑ credimꝰ iad qd nequaqͣ uidere¬
ualemꝰ. Nlam credete iã ñ possumꝰ qđ uidemus.
Propͥe aũ nom̃ fidei inde ẽ. dictũ. si omĩno fiat
qd̾ dictũ ẽ aut ꝓmissũ. Et uide fides uocata: ab eo
qd̾ fit illua qd int̃ utrosq placitũ ẽ. qiͣ uit am̃ ⁊¬
hoĩem. hinc ⁊ fedus. Spes uocata. qđ sit pes ꝓgres¬
diendi. qiͣ est pes. Unde ⁊ ccontͣrio desꝑatio. Bcest̾
enĩ ibi pes. nullaq ꝓgrediendi facultas ẽ. qͥa dũ
qͥlq pecc̃m amat. fut᷑am głam ñ sꝑat. saritas gre¬
iedatine dilectio interpr. qđ duos in se illiget. Nã
dilectio a duob incipit. qd̾ ẽ. amor dĩ ⁊ ꝑximi. De
aũ ñ diligit: qͣmuis multa bona faciat. frustra
laborat. Om̃is aũ dilectio carnalis. ñ dilectio sea
magis amor dici solet. Bilectionis aũ nom̃: tantũ
in meliorib teb accipi solet. De heresi ⁊ scisinate.

Expanded text:
Fides est, qua veraciter credimFides est, qua veraciter credimvalemus. Nam credere jam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata ab eo quod sit illud quod inter utrosque placitum est, quasi hominem, hinc et foedus. 5. Spes vocata, quod sit pes progrediendi, quasi est pes. Unde e contrario DESPERATIO, deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est, quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximi; de autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. De haeresi et schismate .
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ peregrinationis longitudine posita ꝓmis¬
sionẽ rerũ celestiũ speculet᷑ ⁊ ic circo syon id ⁊
ipsoꝵ enĩ ꝓpͥe synagoga dici solet. qͣmuis ⁊ eccła
s semꝑ eccłam: siue aiscernendi causa. siue qđ int̃
congregationẽ unde sẏnagoga. &r conuocationem
unde eccła nom̃ accepit. distet aliqͥa. qdđ scilicet con¬
gregari ⁊ petora solent. quoꝵ ⁊ greges ꝓpͥc dicimꝰ. son¬
uocari aũ magis ẽ. utentiũ rõne. sic̃ st̃ hoĩes:
a putando phylosophi nõ auerunt. id est.
hoc puto esse bonũ. hoc puto esse uerũ. Religi
appellata. qd̾ ꝑ eã uni do religamꝰ aĩas nr̃as ad¬
tum diuinũ iunculo seruiendi. Qd uerbũ com¬
positũ ẽ. a religendo id ẽ. eligendo. ut ita latinũ
uideat᷑. religio. sic̃ eligio. Tria st̃ aũ que in religi¬
onis cultu ad colendũ dm̃ in hõib ꝑquiruntur.
Ia ẽ fides. spes. caritas. In fide: qͥd credendũ.
in spe: qͥd sꝑaudñ. in caritate: qͥd sit amandum.

Expanded text:
onis longitudine posita promissionem rerum caelestium speculetur; et idcirco Sion, id est Ipsorum enim proprie synagoga dici solet, quamvis et ecclesia sed semper Ecclesiam: sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde, Synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid, quod, scilicet, congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus: convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. a putando philosophi nominaverunt, id est, hoc puto esse bonum, hoc puto esse verum. 2. Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas noscultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum compositum est a religendo, id est, eligendo: ut ita Latinum videatur, religio, sicut eligio. Tria sunt autem, quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur: id est, Fides, Spes, Charitas. In fide quid credendum: in spe quid sperandum: in charitate quid sit amandum.
Abbreviated transcription (Latin):
idromantiã. acromantiã. ꝓiromantiã dictã. Di¬
um dicti. qͣi d̾o pleni. aiimitate enĩ se plenos as¬
simulant. ⁊ astutia quadã frandulentia. hõib
fut᷑a comectant. Duo st̃ genera diuinationis. ars.
⁊ furor. Incantatores didi: st̃. qui artẽ uerbis ꝑa¬
gunt. Arioli uocati ꝓpt̃ qd̾ cirtaaras idolorum.
nefarias p̃ces emitunt. ⁊ funesta sacrificia offe¬
runt. hisq celebritatib demonũ responsa acci¬
piunt. druspices nuncupati. qͣi horarũ inspecto¬
res. Dies enĩ ⁊ horas in agendis negociis oꝑib q cu¬
stodiunt. ⁊ qͥd ꝑ singula tẽpora obseruare debeat

Expanded text:
romantiam, pyromantiam dictam. Divini dicti, quasi deo pleni: divinitate enim se plenos adsimulant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo sunt autem genera divinationis: ars et furor. Incantatores dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, iisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Haruspices nuncupati, quasi horarum inspectores: dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat
Abbreviated transcription (Latin):
nendo aũ ⁊ ꝓgenerando dictum. aut a defi¬
nitione certoꝵ ꝓgeneratoꝵ. ut nationes q̃
ꝓpͥis cognationib t̾minate. gentes appellant᷑.
Populus ẽ. humane multitudinis iuris con¬
sensu. ⁊ concordi cõmunione sociatus. Popłs
ciuitas ẽ: uulgus uͦ plebs ẽ. Plebs aũ dicta a
pluralitate. Maior ẽ enĩ numerus minoꝵ: qmͣ

Expanded text:
nendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum: nationesque opriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est coetus humanae multitudinis juris consensu et concordi communioncivitas; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; major est enim numerus minorum quam