comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Op. Ei frĩs tui filius mortis
tpr̃ inprĩs sui fint potestace
sine ex asse hr̃s institutus esͣ
⁊ tsasic tabulis hr̃s potuit ex
ͣssit. tuq fr̃i tuo legiciuiꝰ hr̃s:
extitisti. scu intra tp̃a edcõ p̃fi¬
uta bonoꝵ possõnem agnoui¬
sti q̃ facultatũ sunt uł q̃ ab eo

Expanded text:
. Si fratris tui filius mortis tempore in patris sui fuit potestate, sive ex asse heres institutus est, etiam clausis tabulis heres potuit exissit tuque fratri tuo legitimus heres extitisti seu intra tempora edicto praefinita bonorum possessionem agnovisti: q
Abbreviated transcription (Latin):
p Sa pr̃e emancipata co
frustra uereris ne hrdicati da ħr¬
Pat̾ne sis obligata ꝙ seruũ di¬
eiꝰ nulio iure maĩsisti res et q
mancipia q̃dã pp̃ funerit iui¬
pensas distrarist

Expanded text:
patre emancipata eo frustra vereris, ne hereditati paternae sis obligata, quod servum eius nullo iure manumisisti resque et mancipia quaedam propter funeris impensas distraxist
Abbreviated transcription (Latin):
nanda nust̾ia. Igit si csicus
erit qui publice tͣctare d̃
religione ausus fuitꝰ conł¬
ortio clicoꝵ remonebitur.
ulo sponabit. ¶ Eet̾i ẽt ui
de hac sacͣcissima urbe pe¬
ilent᷑ pro uigore iuidicia¬
subiugandi. Si uͦ s̾ui

Expanded text:
neranda mysteria. Igitur si clericus erit qui publice tractare de religione ausus fuerit, consortio clericorum removebitur; ulo expoliabitur. Caeteri etide hac sacratissima urbe pellentur, pro vigore iudiciasubiugandi, sin vero
Abbreviated transcription (Latin):
mi dei nom̃ u̾m celebretꝰ ¶
iceneeꝙ fid̾i dudũ a maioribꝰ
cͣdite ⁊ diume religionis testi¬
inonio at assertõncꝰ firmate
cultor accipiendꝰ ẽ. qui oĩpt̾m

Expanded text:
mi dei nomen ubique celebretur: nicaenae fidei dudum a maioribus traditae et divinae religionis testimonio atque adsertione firmatae  verus cultor accipiendus est, qui om
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ siue ex testam̃to sũ abiute¬
stato uocent᷑ ⁊ douatõnes seu
alias lib̾alitates ab his actiꝑere
rossũt qui orthodoxoꝵ uen̾abi¬
n noĩe sũt decorati. cet̾is lib̾is
fectionẽ secun sũt. i ouũ bñ¬

Expanded text:
sionem sive ex testamento sive ab intestato vocentur et donationes seu alias liberalitates ab his accipere possint, qui orthodoxorum venerabili nomine sunt decorati: ceteris liberis fectionem secuti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
deura. felict epõ. O m̃s a clic
indebite cõuentõnis iniuria et
Nlullaq cõuentio sit cirta eos.
numeꝵ sordidoꝵ¶Et cũ nogocia¬
tores ad alꝙͣ p̃statõnẽ cõpetãteui
di strepitus. cõquiestat: Si giud

Expanded text:
po. Omnis a clericis indebitae conventionis iniuria et nullaque conventio sit circa eos munerum sordidorum. Et cum negotiatores ad aliquam praestationem competentem di strepitus conquiescat; si quid
Abbreviated transcription (Latin):
utꝰ᷑ ui lucrũ ei ex dotalib pactis
accessit ñ ħ tedat douatori  iui
suũ lucrũ ħ muaritus ꝯũtat firiu¬

Expanded text:
ut, si lucrum ei ex dotalibus pactis accesserit, non hoc cedat donatori, sed in suum lucrum hoc maritus convertat firmu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯimitelut᷑ ydoueꝰ erat it qui reui
ꝯmodatã accepit. pꝰ ea aut̃ ad iu¬
opiam ꝑuenit. añꝙ moueat᷑ actio
ã ei antea ꝯpetebat an debeat at¬
tio q̃ sernel ei acquisita est firuuit̾
ambulatoria sit uene. so ouĩen
talẽ tractatũ alia seq̃ subdiuiso si
ex ꝑte soluento sit ic qui rẽ utentã
accepit ut possit ũ uicotũ s ꝑticisl¬
arẽ reꝵ sołonẽ ei face̾ au heãt fur¬
ti actõnem ł nõ. ¶ Fales ita auib¬
iguitates uet̾m imõ mag̾ qd̃ melłꝰ
cicend̾ ẽ auwbages nobis deciden¬
tib uitanta reꝵ difficultate sum̃¬
plicior sũia placuit ut iudũssit
Sit nolũptate line ꝯmodati at

Expanded text:
 erat is qui rem commodandam accepit, postea autem ad inopiam pervenit, antequam moveatur actio quae ei antea competebat, an debeat actio quae semel ei adquisita est firmiter ambulatoria sit nec ne. Sed omnem talem tractatum alia sequitur subdivisio, si ex parte solvendo sit is qui rem utendam accepit, ut possit non in totum, sed particularem solutionem ei facere, an habeat furti actionem vel non. Tales itaque ambiguitates veterum, immo magis, quod melius dicendum est, ambages nobis decidentibus in tanta rerum difficultate simplicior sententia placuit, ut in domini sit voluntate, sive commodati
Abbreviated transcription (Latin):
cognitores ñ tar ad cleiiciã
urãm qrui ad amplissimas po¬
testates sciant eẽ. refẽnd̃. eoꝵ
eiũ de hũs plenũ uolumus
ẽe uidiciũ qd̾ ni ita ues est et
cruneu exeg̾i̾t rectius possuit

Expanded text:
cognitores, non tam ad clementiam nostram quam ad amplissimas potestates sciant esse referendum. Eorum enim de his plenum volumus esse iudicium , qui, si ita res est et crimen exegerit, r
Abbreviated transcription (Latin):
iudicialia testiuonua ꝯͣ orthod
testimonia eoꝵ ⁊ qͣ in ultinus el¬
ogĩs ł cõtͣctib consistunt pp̃ u

Expanded text:
udicialia testimonia contra orttestimonia eorum, et quae in ultimis elogiis vel in contractibus consistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
issimis spacus distant cũ darcͤ
eis facultatẽ iuuentarii cõstri¬
ꝓcuratores in locit u ies pbite
Sũt unttendos. ¶ Et si pea
obsernatõnẽ inuentaru facien¬
di solidau̾int ⁊ hr̃ditatẽ siue
picło hẽant . ͤ segis falidie
adu̾sus legatarios utaut bũ¬
ficio ut iutiũ hr̃ditarus cred¬
itorib teneant᷑ inꝙͣtũ ues su¬
bitandue ad eas deuolute ual

Expanded text:
simo spatio distant, tamen dare eis facultatem inventarii conscrirocuratores in locis ubi res positae sunt mittendos. Et si praefatam observationem inventarii faciendi solidaverint, et hereditatem sine periculo habeant et legis Falcidiae adversus legatarios utantur beneficio, ut in tantum hereditariis creditoribus teneantur, in quantum res substantiae ad eos devolutae val
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃ali cabulario ad ħ sola ⁊
ad hibento ut ꝓ co uitas tu¬
Nponat uen̾abili signo aña¬
a nanu hr̃dis p̃posito testib
coguoscunt ⁊ uibenti ei tali¬
uilariũ ꝓ se substriłe unt fu¬
erunt. ¶ Sĩ aus a locis in qͥuꝰ

Expanded text:
ali tabulario ad hoc solum adhibendo, ut pro eo litteras supponat, venerabili signo antea manu heredis praeposito, testibus cognoscunt et iubenti ei tabularium pro se subscribere interfuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
dem Eeunne que susceptis ex pͥ¬
ore u̾m̾no filus ad scd̾as post tp̃s
luctui statutũ taͣsieruit nuptiat
qͥcquio ex facultatily pͥoꝵ maritor
Sponsaliũ uire quicꝙͥ ⁊ uuptiaꝵ¬

Expanded text:
eminae, quae susceptis ex priore matrimonio filiis ad secundas post tempus luctui statutum transierint nuptias, quidquid ex facultatibus priorum maritorum sponsalium iure, quidquid etia
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Auuito uł ignorante te ab alio a lee¬
ilacũ corpꝰ in pͥuia ponouẽ tuã ł des ali
lapidem locũ religiosũ fate̾ ũ pos. ato
Sĩ aut̃ uolũptate tua iuortuũ ał
u locũ cuũ uitulit religiosuᷤ iste

Expanded text:
. Invito vel ignorante te ab alio illatum corpus in puram possessionem tuam vel lapidem locum religiosum facere non potest. si autem voluntate tua mortuum aliquis in locum tuum intulerit, religiosus
Abbreviated transcription (Latin):
rogasti dũs fundi stipłanti dare spopõ¬
dit ꝯpeteus uitex reddi t̾ iubebit Nã
si ꝯuentõ placiti fine stetit ex uuto

Expanded text:
orogasti dominus fundi stipulanti dare spopondit, competens iudex reddi tibi iubebit. Nam si conventio placiti fine stetit, ex nudo
Abbreviated transcription (Latin):
si qnͣdo abfũit is qui res alienas ul
creditori obnoxias detiuet. ⁊ desi¬
d̾at dñs rei uł reditoꝵ suã iitẽ¬
tionem ꝓpoñe ⁊ ñ ei licentia sit
ab sente suo adũsario qui remde¬
tiuet i infancia ł furore labora¬
ute ⁊ neminem tutorem bcu
ratorem hñte uł insũma pote¬
state tonstituto eand̾ rem sua¬

Expanded text:
si quando abfuerit is qui res alienas vel creditori obnoxias detinet, et desideret dominus rei vel creditor suam intentionem proponere, et non ei licentia sit, absente adversario suo qui rem detinet, vel infantia, vel furore laborante, et neminem tutorem vel curatorem habente, vel in summa potestate constituto eamdem rem au
Abbreviated transcription (Latin):
exteptis. Scib tessiouib quat inter
cohrdes ꝓ actõib hr̃ditarus fĩ ꝯti¬
git. et hus quasm uł creditor. ⁊ił tͥ
qui res aliquas possidet ꝓ debito
Seu reꝵ aput soe ꝯstitutaꝵ᷑ mu¬
nime ac tuitõue acceꝑit. Necͣ uon
hus quas ui legatarios seu fid̾io¬
issarios quib debita uł actõueᷤ
Seu res alie telicte sunt ꝓ hus fi̾
necc̾e sit. Nulla ⁊ eul tali rõne ĩ¬
t̾cedente redempto sicut suꝑiꝰ de¬
cluratũ est. magis existit qui alie¬
lias pecunus p̾stitis subut actões
Sĩ aut̾ ꝑ douatõnẽ cessio fca estꝰ

Expanded text:
 cessionibus, quas inter coheredes pro actionibus hereditariis fieri contingit, et his, quascumque vel creditor vel is qui res aliquas possidet pro debito seu rerum apud se constitutarum munimine ac tuitione acceperit, nec non his, quas in legatarios seu fideicommissarios, quibus debita vel actiones seu res aliae relictae sunt, pro his fieri necesse sit: nulla etenim tali ratione intercedente redemptor, sicuti superius declaratum est, magis existit, qui alienas pecuniis praestitis subiit actiones. Sin autem per donationem cessio facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
alie urb̾ rome ⁊ prĩarche.
Re̾ ddentes honorẽ apłice sedi
honorantes urãm beatitud̾ie
festinamꝰ ad noticiam ferre u¬
nobis fuit studiũ untatem
tenꝰ obtinet ⁊ in cõmote ꝑni¬
anet nuia init̾cedente ccͣrieca

Expanded text:
ae urbis Romae et patriarchae. Reddentes honorem apostolicae honorantes vestram beatitudinem festinamus ad notitiam deferre nobis fuit studium unitatemtenus obtinet et incommote permanet nulla intercedente contra
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃. Heredes eoꝵ qui tute debiit¬
lã uł curã adimiustrau̾int si ꝙͥ d ad
eos ex re pupilli uł adulti ꝑuenit
systitu̾e togũt᷑ ⁊ in eo aut ꝙ tutor
uł turator administrare debuit uͨ ad¬
munstrauit rõuem redd̾e eos deb̾e ñ

Expanded text:
. Heredes eorum, qui tutelam vel curam administraverint, si quid ad eos ex re pupilli vel adulti pervenit, restituere coguntur: et in eo autem, quod tutor vel curator administrare debuit nec administravit, rationem reddere eos debere non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣtitate inuiuet᷑. ut tam ip̃a uii¬
tiuenda ꝑs ꝙͣ usure eiꝰ exigi pao¬
toꝵ qui ex hac lege ꝓ hibiti sũl¬
uaiores ⁊isuras stipsari qui aluoᷤ
medios subitũt quib ħ ñ ita in¬
fdictũ est. resecantes iubemꝰ Si
quid tale filit actẽptatũ ita usu¬

Expanded text:
ate minuetur, ut tam ipsa minuenda pars quam usurae eius exigi protorum, qui ex hac lege prohibiti maiores usuras stipulari alios medios subiciunt, quibus hoc non ita interdictum est, resecantes iubemus, si quid tale fuerit attemptatum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ctus quo ꝑceptos aũ uenditõne
otractã quos ꝯ uenditõi ũ acte¬
ssissent eund̾ emptorẽ iuuassi¬
sse ꝓpoius eod iuditio reposces.

Expanded text:
ctus quoque perceptos ante venditionem contractam, quos, cum venditioni non accessissent, eundem emptorem invasisse proponis, eodem iudicio reposces.
Abbreviated transcription (Latin):
de. ¶Pacta  int̾ eos inita s. ũt
ꝓ aduentura irditate qun ui
fu̾it ⁊ hr̃ditas ad eos ꝑuen̾it c¬
ctos motos in cad̾ hr̃ditate o¬
Suari. ł si forte ad quosd̾ ex
hus hr̃ditatis comod̾ puen̾it.
c̾tas pactõries euerre ⁊ dubi¬
tabat᷑ si hi pacła seruari dr¬

Expanded text:
e, pactaque inter eos inita sunt pro adventura hereditate, quibus fuerit et hereditas ad eos perveniat, certos modos in eadem hereditate observari, vel si forte ad quosdam ex his hereditatis commodum pervenerit, certas pactiones evenire. et dubitabatur, si huiusmodi pacta servari
Abbreviated transcription (Latin):
curatoris recipe unorẽ qͣtitgtẽ
pasc̾entu adinte etatis aͥstiagi¬
ũ ne noceat efficiet. ¶ Cutores
neiũ ⁊ curatores exigentes pupi¬
pillis adultis debitũ ñ ⁊ remit¬
tentes ptãnt obligatõis lib̾atõe.¬

Expanded text:
curatoris recipere minorem quantitatem paciscentis adultae aetatis suffragium, ne noceat, efficiet. Tutores enim et curatores exigentes pupillis et adultis debitum, non etiam remittentes praestant obligationis liberatione
Abbreviated transcription (Latin):
tiente sit quid ille qui lib̾ta¬
tem a ꝓpͥetario accepit uit li¬
est. ⁊ ni quid in medio posse¬
dit ħ eͥ acquirat. oibi beãt¬
⁊ sue postitati telinquat. sal¬
uõ pͥrõnatꝰ uire ꝑ omĩa cu¬
stodiendo. nͥ ⁊ hoc legib eis

Expanded text:
tiente, sit quidem ille, qui libertatem a proprietario accepit, inter liet, si quid in medio possedit, hoc sibi adquirat, sibi habeat, suae posteritati relinquat, salvo patronatus iure per omnia custodiendo
Abbreviated transcription (Latin):
B etens ex stipiatõne q̃ placͣtĩ
seruandi causa secuiti est.Seu
post statim int̾positũ sit. recte sco
sx ferri sentenciã postulat.

Expanded text:
etens ex stipulatione, quae placiti servandi causa secuta est, seu post statim interpositum sit, recte secundum se ferri sententiam postulat.
Abbreviated transcription (Latin):
det̾mento eoꝵ quib res qui¬
odant᷑ imputari ñ soleut Si
cũ is qui a te ꝯuiodari sͥ u
uem postulabat hostil uicur¬
assionis ac fortunã futĩ dauꝑ¬
ui iise suscepisse ꝓpouit᷑ p̃se¬

Expanded text:
detrimento eorum quibus res commodantur imputari non solent. sed cum is, qui a te commodari sibi bovem postulabat, hostilis incurssionis ac fortunam futuri damni in se suscepisse prop
Abbreviated transcription (Latin):
dicos Illos tiũ dies feriaꝵ ua
nĩe fas erit quos geminis mẽ¬
sib ad requiẽ laboris indulgẽ¬
tior auũ excipit estiuos feruo¬
rib mutigandit ⁊ autũnos fe¬
cipauuis. his adicuuꝰ nataliciot
dies urbiũ maximaꝵ tome et
coustatiuo pot inquib debent
uira diffiti qr ⁊ ab ipĩs auata
sũt. ¶ Sacros quo pasche dies
qui seꝑteuo ł p̃ceont iunũo¬

Expanded text:
dicos. Illos tantum manere feriarum dies fas erit, quos geminis mensibus ad requiem laboris indulgentior annus accepit aestivis fervoribus mitigandis et autumnis fecipamus. His adicimus natalicios dies urbium maximarum Romae atque Constantinopolis, quibus debent iura differri, qui et ab ipsis nata sunt, sacros quoque paschae dies, qui septeno vel praecedunt nu
Abbreviated transcription (Latin):
so debito totis uł añ imꝑtiat tona¬
tõis fecisse ꝓmissionẽ uł tonatõẽ
ut sese ab hi nexu lib̾et. an debitũ
quid remanet in sua natura. lib̾a¬
litas aut̃ pat̾na dotem ue añ nup¬
tias tonatõnẽ dare suggessit et
ui tali dubitatõne multa ꝑs leg

Expanded text:
so debito dotis vel ante nuptias donationis fecisse promissionem vel dationem, ut sese ab huiusmodi nexu liberet, an debitum quidem remanet in sua natura, liberalitas autem paterna dotem vel ante nuptias donationem dare suggessit. Et in tali dubitatione multa pars leg
Abbreviated transcription (Latin):
t̾eus s etem dubitatõnẽ amputãtes
Sati tutoris ⁊ unius auctͣas sufficiebat
litet plures fu̾ant ñ tũ diu̾sis region¬
ib destinati. legitimi aut̃ uł sp̃ałr sipͥ
dati ouĩs ꝯsentire ꝯpellebaut᷑. ⁊c̾imis
Si plures tutores fu̾int ordinati sue

Expanded text:
 amputantes, dati tutoris et unius auctoritas sufficiebat, licet plures fuerant, non tamen diversis regionibus destinati, legitimi autem vel simpliciter dati omnes consentire compellebantur, sancimus, si plures tutores fuerint ordinati, s
Abbreviated transcription (Latin):
tis iucẽ plebi exiboisdeseͥpti¬
ouib rusticos urbauosꝙ nõg
paciaris affugi officialiũ in¬
reu̾entia pudoris ꝯturrassut¬
grediendi c̾uoles ad iudicẽ
lib̾am ħ̾as facultatẽ suꝑ exib¬
enda dampua ł spolia ꝑluo
petentiũ ab his quos ub̾oꝵ lo¬
co tueri debet excludas ne pa¬
tiaris qͥã ult̾ delegatõnẽ toli¬
tam ab his crigi quos c̾tum
ẽ nͥ tali remedio ñ rꝑsse ieꝑ

Expanded text:
tis vicem plebi exhibeas, descriptionibus rusticos urbanosque non patiaris adfligi, officialium inreverentia pudoris occurras, ingrediendi, cum voles, ad iudicem liberam habeas facultatem, superexigendi damna vel spolia plus petentium ab his, quos liberorum loco tueri debes, excludas, nec patiaris quicquam ultra delegationem solitam ab his exigi, quos certum est nisi tali remedio non posse re
Abbreviated transcription (Latin):
extorta est. ⁊ ñ postea eã ꝯsensu
iolixastis iuxͣ ꝑpetui formã edc̃ in¬
t ainũ quid̾. igentes quo expui¬
di postestas est. Si pes  testituatur᷑
quadrupli ieferretis otẽpnatõem
u̾o cã coguita cad̾ actio uisiplũ¬
em. Non int̾est a quo Sit¬
ius adiubita sit patͥ ⁊ patruo tuo
utrũ ab emptore au ro sciente
emptore ab alio ut ui metu po¬
dhibita ui ꝯpulsi sũt possõnes
suas q̃ maiori p̃cio ualebant in¬

Expanded text:
extorta est et non postea eam consensu roborastis, iuxta perpetui formam edicti intra annum quidem agentes, quo experiundi potestas est, si res non restituatur, quadrupli referetis condemnationem, vero causa cognita eadem actio i. Non interest, a quo vis adhibita sit patri et patruo tuo, utrum ab emptore an vero sciente emptore ab alio, ut vi metuve podhibita vi compulsi sunt possessiones suas quae maior
Abbreviated transcription (Latin):
uiris ratõ efficit ut du̾iũ fundi
ad utrũꝙ ꝑtineat. Saue qr p̃ciũ
a te dolo uinn̾atũ est ⁊ sollẽpub
pensitatõil tessante Socio satissa¬
ctũ eẽ. dicit iuditio sotietatis id
qd eo uoi̾e p̃stare opottũat ꝯseq̃¬

Expanded text:
iuris ratio efficit, ut dominium fundi ad utrumque pertineat. sane quia pretium a te solo numeratum et sollemnibus pensitationibus cessante socio satisfactum esse dicis, iudicio societatis id quod eo nomine praestari oportuerit conseq
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ ũ est fẽnd̾ eos qui pfatas ẜ̃¬
ũt aliquid plus ab adu̾saruss.
forma modis om̃ib obseruet᷑
geu̾ałr quibdã officũs aut sco¬
lic seu digiutatib uł spalr ter

Expanded text:
quoniam non est ferendum eos, qui praefatas prunt, aliquid plus ab adversariis t haec forma modis omnibus observetur generaliter quibusdam officiis aut scholis seu dignitat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝑrẽ recissante filuis adire
malu̾it damꝰ quidẽ licentiam ei
u̾ fac̾e prẽ aut̃ nolente res filu
gub̾uare pp canse nect̃itatẽ hc̃at
facultatem filius adire ꝯpetentẽ
iuditẽ ⁊ ex eo pet̾e turatorẽ hr̃¬
ditati dari ꝑ quẽ gub̾natio reꝵ¬
casu iuritegrũ restitutoĩs auxi¬
lio ei iurme deueganto. ¶Si¬
qui iecusau̾it ad itd̃nem hr̃dita¬
tis que ei ex castrensib occõnib
ꝑueniat prĩ danda utencia ad¬
ire hr̃ditatẽ ut ad ip̃m ꝑueuiat
pleno iure tam ꝑ usunitr̃. qmͣꝑ¬

Expanded text:
atre recusante filius adire maluerit, damus quidem licentiam ei hoc facere, patre autem nolente res filii gubernare propter causae necessitatem habeat facultatem filius adire competentem iudicem et ex eo petere curatorem hereditati dari, per quem gubernatio rercasu in integrum restitutionis auxilio minime ei denegando. Siqui recusaverit aditionem hereditatis, quae ei ex castrensibus occasionibus perveniat, patri danda licentia adire hereditatem, ut ad ipsum perveniat pleno iure tam per usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
Irdem ũ alit̾ adire hr̃ditatem
nͥ prius trescentos octognita
Solidos cuidam ꝑsoluat uel
aliam ꝙͣtitatem q̃ dimiiniere
salcidie ratõnẽ potest. sancti¬
mus hidem Gi adierit legis fã¬
ltidie bñficio sustentatũ repbe¬
ri qiid̾ ꝙ ad falcidiam deest ⁊
pͥus eo dato uł recento suie u¬
na datõ est q̃ celebrari oispoĩ¬
ta fu̾it siue in uniltas dudis¬
psonas p̃fate legiͭ uiũtila¬
ttis cã donatio ꝓcedat ⁊ ħ mo¬
S̾ legis faltidie excedat. hẽt pꝰ
aditõnem repetit eam peci¬
iam q̃ ult᷑ mod̾ faltidie corpa¬
ut̾ ꝯuid̾ data est sege cuit in
prionio testatoris ꝑiuanłit.

Expanded text:
heredem non aliter adire hereditatem, nisi prius trecentos octuaginta solidos cuidam persolvat vel aliam quantitatem, quae diminuere Falcidiae rationem potest, sancimus heredem, si adierit, legis Falcidiae beneficio sustentatum repleri quidem quod ad Falcidiam deest, et prius eo dato vel retento sive una datio est, quae celebrari disposita fuerit, sive in multas die legis immutilartis causa donatio procedat et haec modum legis Falcidiae excedat, heres post aditionem repetit eam pecuniam, quae ultra modum Falcidiae corporaliter quidem data est, lege autem in patrimonio testatoris permansit,
Abbreviated transcription (Latin):
dente possit ab ip̃ã lege uidu¬
ti. ¶ S em testator ito legata
uł sid̾io missa derelinquit ut
oĩmͦ ꝑsone ab eo honate ea ꝑ¬
ticipiant apparet ex euit uol¬

Expanded text:
dente possit ab ipsa lege induci. Si enim testator ideo legata vel fidecommissa dereliquit, ut omnimodo personae ab eo honoratae ea percipiant, apparet ex eius vol
Abbreviated transcription (Latin):
Lui ꝓ petinua dũpta creditori
Sibi indebitũ est ꝯpensare
uie fidẽ p̃stitis de mancipio
restituendo pacti tenor serua
Lutrũ ne spe future num̾atdis
cͥpturã ꝯferri placuit. Nam su¬
piote quid̃ caũ residui petitio

Expanded text:
rvi pecunia sumpta creditorem sibi in debitum compensare nis fidem praestitis de mancipio restituendo pacti tenor servautrumne spe futurae numerationis scriptura conferri placuit. nam superiori quidem casu residui petitio
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Epẽ ꝯtractu qui cessionẽ reꝵ
Lañcessit debitorẽ cõt iuris ratõuẽ
ꝯuemes. tum eũ equitas auxilio
exceptõis mumat ⁊ tũc deminii
itatam possis desidare ꝯuentõuẽ
euim tiũ postea q̃suit. qd̾ p̃sidẽ ad

Expanded text:
e. Ex contractu, qui cessionem rerum antecessit, debitorem contra iuris rationem conveniens, cum eum aequitas auxilio exceptionis muniat ac tunc demum iteratam possis desiderare conventionem, cum tantum postea quaesiit, quod praesidem a
Abbreviated transcription (Latin):
tã peculiare fu̾at ꝙͣ ut legatis qͣ
legis falcidie narratio fid̾i imssis
au̾t senat᷑ ꝯsulti tir belliaui sĩgłis
libris utriꝙ eoꝵ applicatis tota ꝑs
quinta in nouẽ libros coadunata
ponend̾ eẽ existimauuoꝰ captõsas¬
iam senat᷑ ꝯtulti ambages ⁊ uttꝰ
seuat᷑ cousulti ad se cam suꝑuat¬
uas ꝙ strupulosas ad ilfittet re¬
spuentes totũ ius suꝑ hus pĩtuĩ¬
gestis crebelliano senatꝰ ꝯsuto.adiu¬
dicaumꝰ. M nihus nicħ de caducis
a nobis memoratũ ẽ ne causa que
in reb nõ ꝓspe gestis ⁊ cristib tẽ¬
ꝑib romanis increbuit talamita¬
tib bello coalestens ciuili imiris
remaneat tpr̃ib q̃ fauor celestis. et
pacis iugo firmauit. ⁊ suꝑ om̃s gt̃s
inbellicis uictorũs posuit ne luctuo¬
Sũ monum̃tũ leta scsa mumbrare
conted̃at᷑. ¶Gexta deiũ ꝑs disgestor
exorit᷑ in quib om̃s bonor possoe ᷤ
posite sunt. q̃ tã ad ingenuos ꝙ ad
ditatis ⁊ om̃is abiitestato successio

Expanded text:
tam peculiare fuerat, quam ut legatis quidem legis Falcidiae narratio, fideicommissis autem senatus consulti Trebelliani, singulis libris utrique eorum adplicatis tota pars quinta in novem libros coadunata ponendum esse existimavimus: captiosasiani senatus consulti ambages et utriusque senatus consulti ad se tam supervacuas quam scrupulosas diversitates respuentes totum ius super his positum Trebelliano senatus consulto adiudicavimus. Sed in his nihil de caducis a nobis memoratum est, ne causa, quae in rebus non prospere gestis et tristibus temporibus Romanis increbuit calamitatibus, bello coalescens civili, nostris remaneant temporibus, quae favor caelestis et pacis vigore firmavit et super omnes gentes in bellicis victoriis posuit, ne luctuosum monumentum laeta saecula inumbrare concedatur. Sexta deinde pars digestorum exoritur, in quibus omnes bonorum possessiones positae sunt, quae ad ingenuos, quae ad hereditates et omnis ab intestato successio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desꝑamꝰ. Qdã pꝰ ea em̃gi nego¬
cia q̃ ad huc legũ laq̃is nõ sut
umodnta. ¶ Si quid igr tale cẽ¬
tiug̾it: angustũ imploret᷑ remed¬
iũ qr id̾o umꝑialem fortunã tebꝰ
humanis deus p̃pofuit ut possit
et cõpou̾e ⁊ modis ⁊ regłis com¬
a uob̾ dictũ est. S ab antiq̃ descẽ

Expanded text:
eramus quaedam postea emergi negotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. si quid igitur tale contigerit, Augustum imploretur remedium, quia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit et componere et modis et regulis coma nobis dictum est, sed ab antiqua desce
Abbreviated transcription (Latin):
libris coꝵ ⁊ quot inilibus¬
catũ ẽ legis latores aũ ł ꝯm̃ta¬
tores eos elegimꝰ qui digni tãto
iissum pͥncipes admite ñ sunt
indignati oĩb uno dignitatio
tutõne̾m uitẽ ⁊ has leges obti¬
nere censuimꝰ qĩ ex nobis ꝓuił¬
gatas miud ampll aut imnus
oignitas. rina potestas oĩb est
nobis indet᷑ ⁊ inp̃senti sancture
ut ueno noq eoꝵ qui iup̃senti
iuris ꝑiciã hẽant nec qui pꝰ ea:
fueruit audeant cõm̃tarios hud̾

Expanded text:
ris eorum et quot milibuscatum est. Legis latores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto iissimi principes admittere non sunt indignati, omnibus uno dignitatis tutionum vicem et has leges obtinere censuimus quasi ex nobis promulgatas, quid amplius aut minus dignitas, una potestas omnibus est nobis videtur et in praesenti sancire, ut nemo neque eorum, qui in praesenti iuris peritiam habent, nec qui postea fuerint audeat commentarios isdem
Abbreviated transcription (Latin):
tis inutilib ꝑ mixtã nullã s̾ ad er¬
udiend̾ p̃buit copiã / deinde quid
multo utiliꝰ est pauca ydonea eff¬
uari ¶Mirabile ã aliquid ex hit
libris eñisit ꝙ młtitudo autiqͣ pre¬
sente breuitate pautior in uenit᷑.
hoĩes ⁊ eiũ qui antta lites ageb

Expanded text:
multis inutilibus permixtum nullam sui ad eruendum praebuit copiam: deinde quod multo utilius est pauca idonea effavari. Mirabile autem aliquid ex his libris emersit, quod multitudo antiqua praesente brevitate paucior invenitur. homines etenim, qui antea lites ageba
Abbreviated transcription (Latin):
antiquitate absoluti inꝙͣtã mo¬
datõnẽ ⁊ legitiuiã u̾itatem.
ꝑuenerũt legesq inpostetũ heant
tam dictas ꝙ̃ compendiosas om̃ibꝰ¬
q inꝑmptu positas et ad possidẽ¬
di lbros eaꝵ facultates ydoncas
ut ñ mole duuiciaꝵ expensa po¬
ssint hoĩes suꝑuatue legũ mł¬
uilissima pecunia facit eoꝵ cõp¬
aratio pateat tam ditõrib ꝙ te¬
niuorib mimino p̃cio magna
prudencia reͦ piuita ¶ Si qiud
ã intanta legũ cõpositõe q̃ ab in¬
m̃so ubroꝵ nũo collecta ẽ. siłie
forsitã iaro inueniat. Nemo hoc

Expanded text:
oluti in quantam moderationem et legitimam veritatem pervenerunt: legesque in posterum habeant tam directas quam compendiosas omnibusque in promptu positas et ad possidendi libros earum facilitatem idoneas: ut non mole divitiarum expensa possint homines supervacuae legum muvilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribus quam tenuioribus, minimo pretio magna prudentia reparanda. Si quid autem in tanta legum compositione, quae ab immenso librorum numero collecta est, simile forsitan raro inveniatur, nemo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
compleri spabat᷑ oĩpotenti dõ
et hanc opaui ad hominũ sisst¬
entatõnẽ pus obtulimꝰ ausins
uberesq grãt max̾ deitati red¬
didimꝰ ã nob̾ p̃stitit et bella fe¬
ucit age ⁊ honesta pace pociri
mas porie. ¶ Om̃ĩb ita hoĩbus
camdẽ scĩonẽ manifestã fate̾
nectͣariũ eẽ ꝓspeximꝰ ut sic eis

Expanded text:
ipotenti deo et hanc operam ad hominum sustentationem piis obtulimus animis uberesque gratias maximae deitati reddidimus, quae nobis praestitit et bella feliciter agere et honesta pace perpotimas ponere. omnibus itaque hominibus eandem sanctionem manifestam facere necessarium esse perspeximus, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
cta glomĩata sũt. ⁊ deinceps ext¬
eptones ⁊ de cp̃m ꝓlixitatib. ⁊
de obligatõib ⁊ actorb lib̾ it̾m
singłaris extendit᷑ ut p̃fata ser¬
ta ꝑs totiꝰ disgestor uolumis
octo libris diffiniat᷑. ¶ Geptimꝰ
aut̃ ⁊ norussumꝰ articłt disgestor
sex libris formatꝰ est. quo de sti¬
⁊ de fideuissorily ⁊ mandatoribꝰ
necnõ ⁊ nouatõib ⁊ solõib et
acceptilatõil ⁊ de p̃toriis stipła¬
tõib om̃e quid̃ iuis inuenit᷑ ge¬
miuo uolumiue inscͥptũ ẽ. qd̾
bri positi sũt ꝓ delctit pͥuatio ⁊
bus qͥ omẽm cõtuent seu̾itatem
penaꝵ ar act̾citatẽ. quib ꝑimxca

Expanded text:
ata sunt: et deinceps exceptiones et de temporum prolixitatibus et de obligationibus et actionibus liber iterum singularis extenditur: ut praefata sexta pars totius digestorum voluminis octo libris definiatur. Septimus autem et novissimus articulus digestorum sex libris formatus est. quo de stis et fideiussoribus et mandatoribus, nec non novationibus et solutionibus et acceptilationibus et de praetoriis stipulationibus omne quod ius invenitur gemino volumine inscriptum est, quod iles libri positi sunt pro delictis privatis et bus, qui omnem continent severitatem poenar
Abbreviated transcription (Latin):
stitutionũ ⁊ cand emendatõnem
pon̾e ũ morent᷑. ut sit mainfest᷑
⁊ aiuid aña uacillabat ⁊ ꝙ postea
instabilitatẽ redactũ est. ꝙ opꝰ
ab his ꝑfectũ ut nobis oblatũ
⁊ relictũ et pro suscipimꝰ animo
⁊ nrĩs senłib ñ indignũ eẽ iud¬

Expanded text:
stitutionum etiam eadem emendatione ponere non morentur: ut sit manifestum et quid antea vacillabat et quid postea in stabilitatem redactum est. quod opus ab his perfectum ut nobis oblatum et relectum est, et prono suscepimus animo et nostris sensibus non indignum esse iud
Abbreviated transcription (Latin):
tuuã legũ gub̾natõnẽ extendẽ¬
tem ⁊ dorotheũ iir̃ illustrẽ et
sio splendidissima ciuitate leges
discipłis tradentẽ pp̃ eiꝰ optunam
opĩonem ⁊ głam ad nos deduxiꝰ.
qui ⁊ ipẽ ap̃ biritenses iuris int̃¬
p̾s constitutꝰ ad ħ opꝰ adiectus est.
uir ab autiqua stirpe legituna ꝓ¬
cedens cũ ⁊ pat̾ eiꝰ leouciꝰ ⁊ auus
endosiꝰ qui pꝰ pat̾ͥciũ inclite recor¬
datõis q̃storem ⁊ aũtessorẽ ⁊ leon

Expanded text:
endentem: et Dorotheum virum illustrem et sium splendidissima civitate leges discipulis tradentem propter eius optimam opinionem et gloriam ad nos deduximus qui et ipse apud Berytienses iuris interpres constitutus ad hoc opus adlectus est, vir ab antiqua stirpe legitima procedens, cum et pater eius Leontius et avus Eudoxius post Patricium inclutae recordationis quaestorium
Abbreviated transcription (Latin):
dã tante sapĩe molã ñ sũt ydon¬
ei hoĩes rudes ⁊ qui in pͥuis legũ
uestibłis stant ⁊ int᷑re ad archana
coꝵ ꝓpant. ⁊ aliam mediotrẽ erud¬
itdrẽ p̾ꝑandã ẽẽ censuimꝰ. ut sub ea
colorati et qiͣ pͥmitus omnĩ imb¬
uti possint ad penetͣlia eoꝵ intͣie.
forma legũ pulc̾rimã nõ coniuen¬
tib ocłis accipe ⁊ ĩo tͥbinnano u¬
iro excelto qui ad oꝑis tociꝰ gub¬

Expanded text:
n sunt idonei homines rudes et qui in primis legum vestibulis stantes intrare ad arcana eorum properant, et aliam mediocrem eruditionem praeparandam esse censuimus, ut sub ea colorati et quasi primitiis omnium imbuti possint ad penetralia eorum intrare et formam legum pulcherrimam non coniventibus oculis accipere. et ideo Triboniano viro excel
Abbreviated transcription (Latin):
canien᷑ sũt. ⁊ p̃uicte actiones qͣsi
ꝓrdisseq̃ illaꝵ ab iicio ꝓcessert̃
unuestutoris q̃ edicti ordinatõe
in loca deuia ⁊ multo distancia
ea ã de eod pene locunt᷑ incõsin¬
io pone ¶ Alius ita ꝙ ub pꝰ duos
pͥmos nob̾ excogitat᷑ꝰ ẽ de usuris

Expanded text:
actiones quasi pedisequae illarum ab initio processerunt, in vetustioris quidem edicti ordinatione in loca devia et multo distantia ea quae de eodem paene loquuntur in confinio ponere. alius itaque liber post duo primos nobis excogitatus est de usu
Abbreviated transcription (Latin):
Sile in ca muemiat᷑ ⁊ ne gemine
legri ꝓ reb tunglis poit̾e tlqrͣ.¬
nos itar more solito ad ĩmortalr¬
ratis resperunꝰ p̃sidiũ ⁊ sũmo nu¬
inine inuocato. deũ auctorẽ ⁊ co¬
tius oꝑis psulem fĩ optarimnus

Expanded text:
ile in ea inveniatur et ne geminae leges pro rebus singulis positae usqnos itaque more solito ad immortalitatis respeximus praesidium et summo numine invocato deum auctorem et totius operis praesulem fi
Abbreviated transcription (Latin):
us ⁊ q̃ de aqua plinuali arcenda
uct̾ib auctorib placita fũt. netũ
os ꝙͣ mortis causa ꝯficiendis cauta
legib inuennuꝰ in librũ singłatẽ
dedurimꝰ. ¶De marmunssionibus
ã ⁊ de lib̾ali causa aliꝰ lib̾ syidit.¬

Expanded text:
nda veteribus auctoribus placita sunt, nec non os quam mortis causa conficiendis cauta legibus invenimus, in librum singularem deduximus. De manumissionibus autem et de liberali causa alius lib
Abbreviated transcription (Latin):
non ipediunt᷑ scͥptura p̾se s¬
testĩ qua ꝯplexus est debitor
uulla a se p̃dia uenundari ⁊
penã addidit ut lisci fierent
aͣ eui potuisse eñ hi lege ius

Expanded text:
non impediuntur scriptura testamenti, qua complexus est debitor nulla a se praedia venumdari et poenam addidit, ut fisci fierent. nec enim potuisse eum huius
Abbreviated transcription (French):
cõue semota licentiã hrẽ furio¬
si curatorẽ oissolu̾e Si ⁊ualu̾it
Societatẽ furiosi et socus lic̾e

Expanded text:
tione semota licentiam habere furiosi curatorem dissolvere, si maluerit, societatem furiosi, et sociis lice
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ si io ñ adiciat᷑ appareat tñ eui
cũ eo csiuo itpsisse ut ab om̃ib
gradu fecisse Nam cũ hnce b des
iustitut sunt ⁊ulla ratõ reddi ꝑꝑ¬
E q̃re iuideat᷑ in post̾iore casu exix¬

Expanded text:
si id non adiciatur, appareat tamen eum cum eo consilio scripsisse, ut ab omnibus gradu fecisse. Nam cum idem heredes instituti sunt, nulla ratio reddi potest, quare videatur in posteriore ta
Abbreviated transcription (Latin):
deui. p lacuit quotieus ped.¬
aues iudices dati post licẽ ꝯt
in alias ꝓuincias ꝓfitiscantur.
ł dieui obieruit at his rõuil

Expanded text:
. Placuit, quotiens pedanei iudices dati post litem conin alias provincias proficiscantur vel diem obierint atque his rati
Abbreviated transcription (Latin):
titulo iudicati debitores sunt
ꝯstituti cũ sua cã res suas alien¬
are. potuit gͦ curator tuus fund̾
Suũ ꝯ suo hou̾e obligare fisto
nr̃o nã ⁊ pͥuato potuisset. De s

Expanded text:
titulo iudicati debitores sunt constituti, cum sua causa res suas alienare. Potuit ergo curator tuus fundum suum cum suo onere obligare fisco nostro: nam et privato potuisset SEV.
Abbreviated transcription (Latin):
ratoueni adito rectore ꝓuintie po¬
tes ꝯueuire. Nami oi ad ciroscͥptiͤ¬
onẽ tui ueris latitat nͣ defendatur
⁊ eum tuũ eẽ. debitorẽ ꝯstat ad
exemplũ edtĩ bonoꝵ eiꝰ possõnem
pot̾is impetrarestpẽ aut̃ tnͣsacto ⁊¬

Expanded text:
rationem adito rectore provinciae potes convenire. nam si ad circumscriptionem tui iuris latitat nec defendatur et eum tuum esse debitorem constat, ad exemplum edicti bonorum eius possessionem poteris impetrare: tempore autem transacto
Abbreviated transcription (Latin):
tñ si te ex pͥmipilo debitorẽ sa. se
debitorẽ tuũ Si saltẽ ipe soluẽto
Sit ut aute diffuucũ tꝑc debita t
rep̾sentet ut fisco tuiꝰ ob nectͣitateᷤ
publicas cãm potõrẽ eẽ oporteat de

Expanded text:
en si te ex primipilo debitorem fisci cdebitorem tuum, si saltem ipse solvendo sit, ut ante definitum tempus debita tibi repraesentet, ut fisco, cuius ob necessitates publicas causam potiorem esse oportet, de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ¶reditor ad petitõnẽ urg̾i
nos hr̃dib erodĩaideb̾e ꝯfiditis
oblato ⁊ si uoł̾i̾t acciꝑe csigna¬
to atz depõito de reddento piz¬
niore hos p̃sidali nofone ꝯueuire.¬

Expanded text:
 Creditor ad petitionem urgueri vos heredibus euodiani debere confiditis, oblato et, si nolint accipere, consignato atque deposito de reddendo pignore hos praesidali notione conve
Abbreviated transcription (Latin):
utatõ reducit᷑ ꝓ sua impossibilita
ti modamine ꝓferũt᷑ ułꝰ a legib
t̾to fine ꝯcluse staturut᷑. st ħ nõ
Solũ indãpno e ⁊ in lucro no¬
stra aiplectit᷑ ꝯstitutõ qr ⁊ ex
eo uet̾e̾s qd̾ int̾est stãtuerũt ⁊ sit
tique ꝓlixitatis lꝰ ꝯstitutõius re¬
citatio. Si ñ a ꝯpem̃ti iudoce

Expanded text:
utatio reducitur, pro sua impossibilitatti moderatione proferuntur vel a legibus certo fine conclusae statuuntur. Et hoc non solum in damno, sed etiam in lucro nostra amplectitur constitutio, quia et ex eo veteres quod interest statuerunt: et sit tiquae prolixitatis huius constitutionis recitatio. IUST.
Abbreviated transcription (Latin):
tã ꝑsonales ꝙͣ ⁊ in re ypothesa¬
rias dedimꝰ ⁊ iui rẽ missionir te¬
ne brosissumꝰ error ab olitus est
⁊ ad banc legẽ ꝑueniuiꝰ. Neuio
ita ea q̃ ꝑ legatũ uł pure ul
cub t̾to die relicta sũt uł q̃ rest¬

Expanded text:
tam personales quam in rem et hypothecarias dedimus et in rem missionis tenebrosissimus error abolitus est, et ad hanc legem pervenimus. Nemo itaque ea, quae per legatum vel pure vel sub certo die relicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cãu donatio nõ impedit᷑. ⁊rec que
ui en cansa sũt dotis effelto uidii¬
tio de tote peti possũt. posfiorea
luit̃ nichꝰ actũ est donãtõne. et
ꝙ indoiẽ data ñ est ĩ pos̾ repeti.

Expanded text:
casu donatio non impeditur, et res, quae in ea causa sunt, dotis effectae iudicio de dote peti possunt: posteriore autem nihil actum est donatione et, quod in dotem datum non est, non potest repeti
Abbreviated transcription (Latin):
iuquo pat̾ filiu sus substituͣ¬
it nulla ułoꝵ ex hus ꝓtrean¬
doꝵ ad iectione hĩta ex optimo
iutlłctu disposuisse euauesc̾e
substitutõnẽ ¶En is qui substi
substitutõuẽ humauitatis iutu¬
and̾ eẽ trediũ et siquis nãt᷑¬
urales hũit filios ⁊ ꝑtẽ eiꝰ re¬
linq̃rit uł ded̾it usꝙ ad mod̾
quẽ nos statumꝰ ⁊ substitutõi¬

Expanded text:
quo pater filio suo substituit nulla liberorum ex his procreandorum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui substitsubstitutionem: humanitatis intuandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis reliquerit vel dederit usque ad modum, quem nos statuimus, et substitut
Abbreviated transcription (French):
actor tei for e qͥ debeat ibi ca¬
usam lib̾alẽ agi oportet. il ꝯsist¬
it q̃ aucilla dicit᷑ lic senatoria
dignitate actor decoret᷑.

Expanded text:
actor rei forum sequi debeat, ibi causam liberalem agi oportet, ubi consistit quae ancilla dicitur, licet senatoria dignitate actor decoret
Abbreviated transcription (Latin):
masculos ⁊ seninas maiores ul mi¬
nores sexageuarus ul quĩquageua¬
rus lege iulia ⁊ les papia ꝓhibite
Sũt hoĩes uolentes ꝯtͣhere ex uu
No uiꝰ uł ex uulla ꝑte tales npti

Expanded text:
masculos et feminas maiores vel minores sexagenariis vel quinquagenariis lege Iulia vel Papia prohibitae sunt, homines volentes contrahere et ex nullo modo vel ex nulla parte tales nupti
Abbreviated transcription (Latin):
aput suos iudices caissã ag̾e de¬
eũ qui se pr̃ouũ tuũ ẽẽ dicit
inemꝰ senatũ censuisse ut qui pꝰ
manimussionẽ originẽ repecie¬
rint ca que de domo maĩssoris
hũt ibi ielinqͣnt in qua causa
⁊ legata ut lib̾to data eẽ. iinᷤ
prudentib placuit.

Expanded text:
sam agere deeum, qui se patronum tuum esse dicit, memor senatum censuisse, ut, qui post manumissionem originem repetierint, ea quae de domo manumissoris habent ibi relinquant. In qua causa etiam legata ut liberto data esse iuris prudentibus placuit
Abbreviated transcription (Latin):
ius nͨ delegatio p̃cessĩt nͨ litis ꝯte¬
statio subsecuta sit utilẽ tũ marito
actõnẽ ad uiłitudinẽ eiꝰ qui uouiẽ
eiu̾it dari oport̾e sepe EXptũ est.
ꝯueuiri colouos᷑ pensionib ex pla¬
cito satiffacienteᷤ ꝑ ꝙͫ uiiuriusũ ẽ.¬

Expanded text:
vis nec delegatio praecesserit nec litis contestatio subsecuta sit, utilem tamen marito actionem ad similitudinem eius qui nomen emerit dari oportere saepe rescriptum est.conveniri colonos pensionibus ex placito satisfacientes perquam iniuriosum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetat is cuiꝰ de ea re notio ẽ. eyistimab ͭ.
respit̾e. aũ debes offcm̃ in quo te eẽ tu¬
torẽ dicis ne ob hi petitõnẽ eiuctõne
Secũta ultͣ p̃cũ ꝙͣtitatẽ n actoril hͣrdẽ
pupillũ tuũ honeres qui laudatꝰ ab ad¬
impediat᷑ ad cam rẽ defentenda q̃ adu̾tꝰ
te uendicantẽ agenda erit turatores pu¬
ẜille petunt᷑.¬

Expanded text:
o est aestimabit. Respicere autem debes officium, in quo te esse tutorem dicis, ne ob eiusmodi petitionem evictione secuta ultra pretii quantitatem auctoris heredem pupillum tuum oneres, qui laudatus impediatur, ad eam rem defendendam, quae adversus te vindicantem agenda erit, curatores pupillo petunt
Abbreviated transcription (Latin):
Mp Duspͤtos tutores ex dolo ñ ⁊ eos
ad u̾sus pupillos tuos hẽs dirig̾e  potes
assistentib tãmꝙ defendentib ꝯtutorib
tius tũ ⁊ si alios tutores ñ hr̃ent ad hoc
genꝰ litis defend̾e turatores actiꝑe deb̾ent

Expanded text:
 Suspectos tutores ex dolo, non etiaadversus pupillos tuos habes, dirigere eas potes, adsistentibus causamque defendentibus contutoribus tuis, cum et, si alios tutores non haberent, ad hoc genus litis defendendae curatores accipere deberent
Abbreviated transcription (Latin):
atus ⁊suiti trebelleiam auctem re¬
stitui gen̾ali fid̾iminssario Illuni
aut̃ Ip̃ali fid̾iꝯmissario id qd̾ ei
Op̃. S cire debes omissa falcidiã a¬
faltidra quͣo plemorẽ fidẽ portõnũ
uestituende exiberes nõ uideri plus
debito solutũ esse.

Expanded text:
atus consulti Trebelliani auctoritatem restitui generali fideicommissario, illum autem speciali fideicommissario id quod ei us . Scire debes omissa Falcidia, quo pleniorem fidem portionis restituendae exhiberes, non videri plus debito solutum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩ hr̃di mortis tpr̃ tebitũ fu̾it
quͣnus aditione hr̃dicatis ꝯfusie
Sũt actõnes ouñia aut̃ legata ꝙͣ¬
uis ui oꝑib publicis ꝯficiendis
statuis ꝙ ponendis data sũt ad ꝯ
olid̾ hr̃s p̃stic̾it aut ꝑfecit legi¬

Expanded text:
ipsi heredi mortis tempore debitum fuerit, quamvis aditione hereditatis confusae sint actiones. Omnia autem legata, quamvis in operibus publicis conficiendis statuisque ponendis data sint, ad csolidum heres praestiterit aut perfecerit, legi
Abbreviated transcription (Latin):
iubemꝰ subire dispendiũ ulri
uꝰ hꝰi carte ac libri qui fimest̃
entichetis ħ est ⁊ appouimaris
fu̾int dogaia cõplexi: incend¬
tatis uestigia ita flammt cõ¬
inmanissima sacͥleg̾ͥa par penc

Expanded text:
ubemus subire dispendium; chartae ac libri, qui funestum Eutychetis, hoc est, Apollinaris fuerint dogma complexi, incendtatis vestigia ipsa flammis amimmani
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝙ sica ã legis hꝰ religiosissi¬
ma sauctione custodienda dec̃¬
uimꝰ. aut neglex̾int aut aliqͣꝵ
libraꝵ auri mulctã fildo togau¬
t᷑ inferre. In suꝑ ⁊ extimationit

Expanded text:
uod si ea quae legis hujus religiosissima sanctione custodienda decrevimus aut neglexerint aut aliqua librarum auri mulctati fisco cogantur inferre, insuper etiam exi
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo bꝰi hre libros ⁊ sacͥlega
Scͥptoꝵ audeat monm̃ta ser¬
uare. Q si qui in bis cͥmnbꝰ
fũint dep̾hensi ꝑpetua depor¬
tatõne dampuent᷑ Cos ił auid¬
icendi studio adierint de infau¬
sta hr̾si disputantes .x. libraꝵ¬

Expanded text:
bere libros et sacrilega scriptorum audeat monimenta servare. Quod si qui in his criminibus fuerint deprehensi, perpetua deportatione damnentur. Eos vero qui discendi studio audierint de infausta haeresi disputantes, decem libra
Abbreviated transcription (Latin):
iusuand̾ citͣ uolũptatẽ dñi rei de¬
fe̾nto p̃uiditiũ ei fat̾e̾ pot̾. unde
di ꝯtͣ malidatũ tuũ aliquid erga
rem cuã filius tuns gessit nec ħ¬
ratũ hũisti uicħ tibi ob erit.¬

Expanded text:
iurandum citra voluntatem domini rei deferendo praeiudicium ei facere potest. Unde si citra mandatum tuum aliquid erga rem tuam filius tuus gessit nec ratum habuisti, nihil tibi oberit
Abbreviated transcription (Latin):
pris filius ꝯguito pat̾uo testõ
ñ aguou̾it eius iuditiũ s oppu¬
guaud putaiut uet̾e iuigio ex¬
pusso hi pacto filis̃ iuinine gͣ¬
uari sꝯcd̃m papiniaui Ruisũ in
quo diffinuit meritis poꝰ filios
ad pat̾ua obseqͥa ꝓuocandos ꝙͣ
pactõib astringendos /e hita
admictimꝰ nͥ tnͣsactõnes ad hrdeᷤ

Expanded text:
filius cognito paterno testamento non agnoverit eius iudicium, sed oppugnandum putaverit, vetere iurgio exploso huiusmodi pacto filium minime gravari secundum Papiniani responsum, in quo definivit meritis filios ad paterna obsequia provocandos quam pactionibus adstringendos. Sed hoc ita admittimus, nisi transactiones ad heredes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs legituna post eiuctouẽ suppłi.
ul. si ex lege falcidia minuautur
legata uł fid̾iꝯmissa uł. mortisc¬
ausa douatõnes debet tñ ⁊ ħ cali
dupplem̾itũ iut᷑duci uedũ totã ħ¬
ditatẽ falcidiã actiꝑe hr̃s iutit᷑¬

Expanded text:
s legitima post evictionem suppleri: vel si ex lege Falcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis causa donationes, debet tamen ex hoc casu supplementum introduci: ne, dum totam Falcidiam accipere heres nitit
Abbreviated transcription (Latin):
hrditas ⁊ suꝑuixit auo pas eius.
ut neq ex lege uelleia possit in
locũ prĩs sui suted̾e ⁊ rescind̾e
testiũ et hoc nulli uiris ꝯsidti ĩ
medio ꝓpouentes in humaue reli¬
uquerũt & nos qui om̃s subiesto ͭ¬
urõt ⁊ filios ⁊ ne potes hr̃e existi¬

Expanded text:
ditas et supervixit avo pater eius, ut neque ex lege Vellaea possit in locum patris sui succedere et rescindere testamentum. et hoc nonnulli iuris consulti in medio proponentes inhumane reliquerunt. Sed nos, qui omnes subiectos nostros et filios et nepotes habere existi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ coĩ utilitate sauttienda duximꝰ ut
curitatẽ acciꝑe cũ ampluis sit me¬
tõuẽ tyiographũ ꝓ pecuns ment¬
oratam auri ꝙͣtitatẽ excedentib pro¬
fa̾t᷑ iuimiue hoc adiuuti a iudicau¬
tib oportet. ꝙ ilifuturis creoitis uł
debitoꝵ colutõib locũ hrẽ oport¬

Expanded text:
i utilitate sancienda duximus, ucuritatem accipere, cum amplius sit metionem chirographum pro pecuniis memoratam auri quantitatem excedentibus proferatur, minime hoc admitti ab iudicantibus oportet. quod in futuris creditis vel debitorum solutionibus locum habere oport
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisse ñ solũ id & male peteb¬
at aiictat S quo iuagis uuꝰqͥt
ꝯtentus suo rẽ ũ expͤtat uiris
alieui ille qui ir reptor agroꝵ
fu̾it ui lite suꝑatus tul agriuoo

Expanded text:
voluisse, non solum id quod male petebat amittat, sed quo magis unusquisque contentus suo rem non expetat iuris alieni, is, qui inreptor agrorum fuerit, in lite superatus tantum agri mo
Abbreviated transcription (Latin):
dem C onstitutõnis uoue capit¬
filiac ne ꝑtes ꝓueptes qunus iu
potestute sinit miunue acquiri de¬
creuimꝰ a tuarito it uxore qͦꝙ citu¬
lo collaca suie ultima uolũptate

Expanded text:
 Constitutionis novae capitfilias neptes proneptes, quamvis in potestate sint, minime adquiri decrevimus a marito vel uxore quocumque titulo collata sive ultima voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ añ nuptias uocabat᷑ nunt
fu̾it attis iut̾ueuientib insimata
licebit ⁊ ꝯstante mͥtunior ea insinu¬
are nullo obstatulo pert  uup¬
tiaꝵ uit̾uenientu faciendo. Si el̃
fieri eas post nuptias ꝯtedat᷑ in
ultomagis in sinuari Silico modo
Et ea ꝯstitutõ ꝙͣ ꝓ augendis tam
dotil ꝙͣ añ iptias douatõib fe¬
ciuꝰ initacta illibataꝙ ꝯseruent᷑
atõil it̃ uaritũ ⁊ bxorẽ ꝯsta

Expanded text:
quidem ante nuptias vocabatur, nunc fuerit actis intervenientibus insinuata, licebit et constante matrimonio eam insinuare, nullo obstaculo penitus ex nuptiarum interventu faciendo: si enim fieri eas post nuptias concedatur, multo magis insinuari. Similique modo et ea constitutio, quam pro augendis tam dotibus quam ante nuptias donationibus fecimus, intacta illabataque conservetur: a
Abbreviated transcription (Latin):
rõnes intlłigant᷑ et uitali ton¬
põue pacta fuisse ꝯuenta ut abs
passib utray ambulet tam dos
ꝙͣ douatio ita tñ ut leouiana ꝯ¬
loquit᷑ ñ inꝙͣcitate M in ꝑtib in¬

Expanded text:
tiones intellegantur et in tali donatione pacta fuisse conventa, ut aequis passibus utraque ambulet tam dos quam donatio. Ita tamen, ut leoniana cloquitur non in quantitate,
Abbreviated transcription (Latin):
tuti ap̃ prĩam suã ut ⁊ uͥ priouiũ hũt
Inorabũt᷑ ⁊ sbi defensores legitunos so¬
p̃tore clarissimo uiro qui tutela ⁊ sꝑ.¬
rib cogutõib p̃sidet. tutores turato¬
res ne ex quolib ordine ytoueos fati¬
at retrutari ⁊ saue id lib̾o iuditio ex¬

Expanded text:
tuti apud patriam suam et ubi patrimonium habent morabuntur, ut ibi defensores legitimos soetore clarissimo viro, qui tutelaribus cognitionibus praesidet, tutores curatoresve ex quolibet ordine idoneos faciat retentari
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. ¶Latres naturalib ⁊ filus ad siłitu¬
diuẽ eoꝵ qui ex iustis at legituns nupti¬
is sũt ꝓtreati petentoꝵ tutoꝵ uettͣitati sb̃¬
iateant uulla eiꝰ ignorantia uiris ad eu¬
ictanda legib uł sacris ꝯstitutõib diffi¬
iita di petitoui tutoꝵ minꝰ turau̾rt ꝓ¬

Expanded text:
p. Matres naturalibus etiam filiis ad similitudinem eorum, qui ex iustis ac legitimis nuptiis sunt procreati, petendorum tutorum necessitati subiaceant, nulla eis ignorantia iuris ad evitanda legibus vel sacris constitutionibus definita, si petitionem tutorum minus curaver
Abbreviated transcription (Latin):
diuarius iudex iit̾cessor existat.
Si aũ erũt ut̾t suspͤti ad illust¬
reni p̃fecturã Sp̃all. taliũ dom

Expanded text:
dinarius iudex intercessor existat. Sin erunt uterque suspecti, ad illustrem praefecturam specialiter talium dom