comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
macerauit et coxit: quae ut scis non semper retinenda est.Non enim uiuere
bonum est: sed bene uiuere. Itaq sapiens uiuit quantum debet: non quantũ
potest. Uidebit ubi uicturus sit: cum quibus: quomodo:quid acturus. Cogita

Expanded text:
maceravit et coxit. Quae, ut scis, non semper retinenda est. Non enim vivere maceravit et coxit. Quae, ut scis, non semper retinenda est. Non enim vivere bonum est, sed bene vivere. Itaque sapiens vivit, quantum debet, non quantum potest. Videbit ubi victurus sit, cum quibus, quomodo, quid acturus. Cogita
Abbreviated transcription (Latin):
OSTLON GUM IN TERUALTUN
Pompeios tuos uidi: in conspectu adolescentia
mee reductus sum: quicquid illic iuuenis fece¬
ram:uidebar mihi facere adhuc posse et paulo
ante fecisse. Prenauigauimus Lucili uitam: et
quemadmodum in mari:ut ait Uirgilius noster
Terraeq urhesq recedunt.Sic in occursu rapi.¬
dissimi temporis.Primum pueritiam abscondi¬
mus. Deinde adolescentiam. deinde quicquid est
illud: inter iuuenem et senem medium in utriusq confinio positum. deinde
ipsius senectutis optimos annos: nouissime incipit ostendi publicus finis ge¬
ieris humani. Scopulum illum esse putamus dementissimi.Portus est al¬
do petendus: nunquam recusandus. In quem siquis inter primos annos de¬
latus est: non magis queri deber quem qui cito nauigauit. Alium enim ut
scis: uenti segnes ludunt ac detinent: & tranquillitatis lentissimo tedio laxant
Alium pertinax flatus celerrime perfert.Idem euenire nobis puta. Alios s¬
uta uelocissime adduxit:quo ueniendum erat:etiam cunctantibus. Al

Expanded text:
ost longum intervallum Pompeios tuos vidi. In conspectum adulescentiae meae reductus sum. Quicquid illic iuvenis feceram, videbar mihi facere adhuc posse et paulo ante fecisse. Praenavigavimus, Lucili, vitam et quemadmodum in mari, ut ait Vergilius noster, Terraeque urbesque recedant, sic in hoc cursu rapidissimi temporis primum pueritiam abscondimus, deinde adulescentiam, deinde quidquid est illud inter iuvenem et senem medium, in utriusque confinio positum, deinde ipsius senectutis optimos annos. Novissime incipit ostendi publicus finis generis humani. Scopulum esse illum putamus dementissimi; portus est, aliquando petendus, numquam recusandus, in quem si quis intra primos annos delatus est, non magis queri debet quam qui cito navigavit. Alium enim, ut scis, venti segnes ludunt ac detinent et tranquillitatis lentissimae taedio lassant, alium pertinax flatus celerrime perfert. Idem evenire nobis puta: alios vita velocissime adduxit, quo veniendum erat etiam cunctantibus, alios
Abbreviated transcription (Latin):
honorem huius corpusculi mentiar. Cum uisum erit distraham cum illo sociera¬
tem. & nunc tamen dum haeremus: non erimus equis partibus socii. Anmus ad
se omne ius ducet: contemptus corporis sui:certa libertas est. Ut ad propositum re¬
uertar: huic libertat multum confert:& illa de qua loquebamur modo inspectio.
Nempe uniuersa ex materia: et ex deo constant. deus ista temperat. que circũ fusa
rectorem sequuntur & ducem. potentius autem estac preciosius. quod facit. quod ẽ
deus: quem materia patiens dei. Quem in hoc mundo locum deus obtinet: hũc
m homine animus quod est illic materia. id in nobis corpus est. Seruiant ergo
deteriora melioribus. Fortes simus aduersus fortuita. non contremiscamus iniu¬
rias: non uulnera: non uincula. non egestatem.Mors quidem aut finis est: aut
transitus: nec desinere timeo. Idem est enim quod non coepisse: nec transire. quia

Expanded text:
honorem huius corpusculi mentiar. Cum visum erit, distraham cum illo societahonorem huius corpusculi mentiar. Cum visum erit, distraham cum illo societatem. Et nunc tamen, dum haeremus, non erimus aequis partibus socii; animus ad se omne ius ducet. Contemptus corporis sui certa libertas est. Ut ad propositum revertar, huic libertati multum conferet et illa, de qua modo loquebamur, inspectio. Nempe universa ex materia et ex deo constant. Deus ista temperat, quae circumfusa rectorem secuntur et ducem. Potentius autem est ac pretiosius, quod facit, quod est deus, quam materia patiens dei. Quem in hoc mundo locum deus obtinet, hunc in homine animus. Quod est illic materia, id in nobis corpus est; serviant ergo deteriora melioribus. Fortes simus adversus fortuita. Non contremescamus iniurias, non vulnera, non vincula, non egestatem. Mors quid est ? Aut finis aut transitus. Nec desinere timeo, idem est enim, quod non coepisse, nec transire, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in legem et ordinem uenerit:qui sparsa collegerit confusa distinxerit. In una de'¬
formitate iacentibus faciem diuiserit. Unde lux tanta fundatur.ignis sii:an ali¬
quid igne iucidius. Ego ista non queram. Ego nesciam unde descenderimus.se¬
nel hec mihi uidenda sint:an sepe nascendum:quo hinc iturus sim. que sed
expectent animam solutam legibus seruitutis humane. Uetas me celo interesse.
idest iubes me uiuere capite demisso: maior sum & ad maiora genitus: quem utØ
mancipium sim mei corporis: quod equidem non aliter aspicio: quem uinculum
aliquod libertati mee circundatum. Hoc itaq oppono fortune in quo resistat nec
per illud ad me ullum transire uulnus sino. Siucquid in me potest inuiria pati
hoc est in hoc obnoxio domicilio animus liber habitat.Nunquam me caro ista
compellet ad metum: nunquam ad indignam bono simulationem: nunquam in

Expanded text:
in legem et ordinem venerit ? Quis sparsa collegerit, confusa distinxerit, in una dein legem et ordinem venerit ? Quis sparsa collegerit, confusa distinxerit, in una deformitate iacentibus faciem diviserit ? Unde lux tanta fundatur ? Ignis sit, an aliquid igne lucidius ? Ego ista non quaeram ? Ego nesciam, unde descenderint ? Semel haec mihi videnda sint, an saepe nascendum ? Quo hinc iturus sim ? Quae sedes exspectet animam solutam legibus servitutis humanae ? Vetas me caelo interesse, id est iubes me vivere capite demisso? Maior sum et ad maiora genitus, quam ut mancipium sim mei corporis, quod equidem non aliter aspicio quam vinclum aliquod libertati meae circumdatum. Hoc itaque oppono fortunae, in quo resistat, nec per illud ad me ullum transire vulnus sino. Quicquid in me potest iniuriam pati, hoc est. In hoc obnoxio domicilio animus liber habitat. Numquam me caro ista conpellet ad metum, numquam ad indignam bono simulationem; numquam in
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodum artifices ex alicuius rei subtilioris inspectores: qui intentione
deunt: et in aliqua regione ad populi ocium dedicata oculos libera luce delectat.
Si animus in hoc tristi et obscuro domicilio clausus: quotiens potest apertums
petit: & in rerum nature contemplatione requiescit. Sapiens assectatorq sapiẽ
e adheret quidem corpore suo:sed optima sui parte abest:& cogitationes su
ad sublimia intendit: uelut sacramento rogatus hoc quod uiuit stipendium pu¬
tat. et ita formatus est:ut illi nec amor uite: nec odium sit: patiturq mortaliaØ
quãuis sciat ampliora superesse. Interdices mihi inspectionem rerum nature ac
a toto abductum redigis in partem. Ego non queram que sint initia uniuersos
uis rerum formator:quia omnia in uno mersa: et materia inerti conuoluta
creuerit. Non queram quis sit istius artifex mundi: qua ratione tanta magnitudo

Expanded text:
Quemadmodum artifices alicuius rei subtilioris, quae intentione oculos defeQuemadmodum artifices alicuius rei subtilioris, quae intentione oculos defedeunt et in aliqua regione ad populi otium dedicata oculos libera luce delectant; sic animus in hoc tristi et obscuro domicilio elusus, quotiens potest, apertum petit et in rerum naturae contemplatione requiescit. tiae, adhaeret quidem in Corpore; sed optima sui parte abest, et cogitationes suas ad sublimia intendit. Velut sacramento rogatus hoc, quod vivit, stipendium putat. Et ita formatus est, ut illi nec amor vitae nec odium sit, patiturque mortalia, quamvis sciat ampliora superesse. Interdicis mihi inspectione rerum naturae, a toto abductum redigis in partem ? Ego non quaeram, quae sint initia universorum ? Quis rerum formator ? Quis omnia in uno mersa et materia inerti convoluta discreverit ? Non quaeram, quis sit istius artifex mundi ? Qua ratione tanta magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
tum enim interest inter opus & causam operis. Aut fer sententiam: aut quod fa¬
cilius in huiusmodi rebus est. nega tibi liquere & nos reuerti iube. Quid te inꝗs
delectat: tempus inter ita conterrere: que tibi nullum affectum eripiũt. nul¬
lam cupiditatem abigunt. Ego quidem priora illa ago: attracto quibus paca¬
tur animus & me prius serutor deinde hunc mundum nec ego qdẽ tempus
ut existimas: perdo. Ista enim omnia si non concitantur: nec in hane subtilitatem
inutilem distrahantur attollunt & leuant animum:qui graui sarcina pressus expli¬
cari cupit: et reuerti ad illa quorum fuit.Nam corpus hoc animi pondus a
na est: premente illo urgetur. in uinculis est:nisi accessit philosophia et illum re¬
spirare rerum naturae spectaculo iussit. & a terrenis ad diuina dimisit. hec libertas
eius est. hec euagatio: subducit interim se custodie in qua tenetur: & celo reficitur

Expanded text:
Multum enim interest inter opus et causam operis. Aut fer sententiam aut, quod faMultum enim interest inter opus et causam operis. Aut fer sententiam aut, quod facilius in eiusmodi rebus est, nega tibi liquere et nos reverti iube. "Quid te," inquis, "delectat tempus inter ista conterere, quae tibi nullum affectum eripiunt, nullam cupiditatem abigunt ?" Ego quidem ut potiora illa ago ac tracto, quibus pacatur animus, et me prius scrutor, deinde hunc mundum. Ne nunc quidem tempus, ut existimas, perdo. Ista enim omnia, si non concidantur nec in hanc subtilitatem inutilem distrahantur, attollunt et levant animum, qui gravi sarcina pressus explicari cupit et reverti ad illa, quorum fuit. Nam corpus hoc animi pondus ac poena est; premente illo urgetur, in vinclis est, nisi accessit philosophia et illum respirare rerum naturae spectaculo iussit et a terrenis ad divina dimisit. Haec libertas eius est, haec evagatio; subducit interim se custodiae, in qua tenetur, et caelo reficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tio est. Sed nos nunc primam & generalem querimus causam: haec simplex esse de¬
bei. nam et materia simplex est.querimus quae sit causa. Ratio scilicet facien:
est deus. Tta enim quaecunq retulistis non sunt multe & singule cause sed ex
una pendent ea qua faciet. formam dicis causam esse: hanc imponit artifex ope¬
ri pars cause est non causa. Exemplar quoq non est causa. sed instrumentũ cau¬
se necessarium. Sic necessarium est exemplar artifici: quomodo scalprum. quomo¬
do limam: sine his procedere ars non potest: non tamen he partes artis: aut cause
sunt propositum inquit artificis propter quod ad faciendum aliquid accedit:
causa est ut sit causa. non est efficiens causa: sed superueniens. He autem innu¬
merabiles sunt. nos de causa generali locuti sumus. illud uero non pro solita ip¬
sis subtilitate dixerunt: totum mundum et consumatum opus causam esse

Expanded text:
tio est. Sed nos nunc primam et generalem quaerimus causam. Haec simplex esse detio est. Sed nos nunc primam et generalem quaerimus causam. Haec simplex esse debet; nam et materia simplex est. Quaerimus, quid sit causa? Ratio scilicet faciens, id est deus. Ista enim, quaecumque rettulistis, non sunt multae et singulae causae, sed ex una pendent, ex ea, quae faciet. Formam dicis causam esse? Hanc inponit artifex operi; pars causae est, non causa. Exemplar quoque non est causa, sed instrumentum causae necessarium. Sic necessarium est exemplar artifici, quomodo scalprum, quomodo lima; sine his procedere ars non potest. Non tamen hae partes artis aut causae sunt. " Propositum," inquit, "artificis, propter quod ad faciendum aliquid accedit, causa est." Ut sit causa, non est efficiens causa, sed superveniens. Hae autem innumerabiles sunt; nos de causa generali quaerimus. Illud vero non pro solita ipsis subtilitate dixerunt, totum mundum et consummatum opus causam esse.
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ad quod deus hanc magnitudinem operis pulcherrimi fecit: propositu
propter quod fecit. Queris quod sit propositum: dei hontas est. Lia certe Plato
ait: que deo faciendi mundum fuit causa: bonus est: bona fecit: hono nulla cu-¬
iusquam bom inuidia est: fecit itaq q̃optimum potuit. Fer ergo iudex senten¬
tiam: et prouincia quis tibi uideatur uerisimillimum dicere non quis uerissi¬
mum dicat. Td enimtam supra nos est: quem ipsa ueritas. He que ab Aristote¬
le & Platone ponitur turba causarum: aut nimium multa. aut nimium pauca
comprehendit. Nam si quocunq remoto quid effici non potest: id causam iu¬
dicant esse faciendi. Pauca dixerunt: ponant inter causas tempus. nihil sine
pore potest fieri. ponant locum: si non fuerit ubi siat aliquid: ne fiet quidem: ĩpo'¬
nant motum: nihil sine hoc nec fit: nec perit. nulla sine motu ars: nulla muta¬

Expanded text:
scilicet, ad quod deus hanc magnitudinem operis pulcherrimi fecit. Propositum, scilicet, ad quod deus hanc magnitudinem operis pulcherrimi fecit. Propositum, propter quod fecit. Quaeris, quod sit propositum deo ? Bonitas Ita certe Plato ait: " Quae deo faciendi mundum fuit causa? Bonus est; bono nulla cuiusquam boni invidia est. Fecit itaque quam optimum potuit." Fer ergo, iudex, sententiam et pronuntia, quis tibi videatur verissimum dicere, non quis verissimum dicat. Id enim tam supra nos est quam ipsa veritas. Haec, quae ab Aristotele et Platone ponitur, turba causarum aut nimium multa aut nimium pauca conprendit. Nam si, quocumque remoto quid effici non potest, id causam iudicant esse faciendi, pauca dixerunt. Ponant inter causas tempus; nihil sine tempore potest fieri. Ponant locum; si non fuerit, ubi fiat aliquid, ne fiet quidem. Ponant motum; nihil sine hoc nec fit nec perit. Nulla sine motu ars, nulla muta
Abbreviated transcription (Latin):
intra se habet numerosq uniuersorum quae agenda sunt: et modos mente cõple¬
xus est: plenus his figuris esi: quas Plato ideas appellat immortales:immuta¬
les: infangabiles: innumerabiles. Itaq homines quidem percunt:ipsa autem hu¬
manitas ad quam homo affingitur permanet:et homimbus laborantibus. inter¬
cuntibus illa nhil patitur. Quinq ergo cause sunt: ut Plato dicit. id ex quo id
aquo: id in quo. id ad quod:id propter quod. nouissime id quod ex his est:tanꝗͣ
ex statua quia de hac loqui ecepimus id ex quo es est id a quo artiser est idi
quo forma est. que aptatur illi: id ad quod exemplar est quod imitatur is qui facit
id propter quod faciendi propositum est id quod ex istis est: ipsa siatua est. Hac
omnia mundus quoq: ut ait Plato:habet facientem hic deus est:ex quo fit:
hec materia est: forma hic est habitus:et ordo mundi quem uidemus. exempi

Expanded text:
intra se habet numerosque universorum, quae agenda sunt, et modos mente conpleintra se habet numerosque universorum, quae agenda sunt, et modos mente conplexus est; plenus his figuris est, quas Plato ideas appellat, inmortales, inmutabiles, infatigabiles. Itaque homines quidem pereunt, ipsa autem humanitas, ad quam homo effingitur, permanet, et hominibus laborantibus, intereuntibus illa nihil patitur. Quinque ergo causae sunt, ut Plato dicit: id ex quo, id a quo, id in quo, id ad quod, id propter quod. Novissime id quod ex his est. Tamquam in statua, quia de hac loqui coepimus, id ex quo aes est, id a quo artifex est, id in quo forma est, quae aptatur illi, id ad quod exemplar est, quod imitatur is, qui facit, id propter quod facientis propositum est, id quod ex istis est, ipsa statua est. Haec omnia mundus quoque, ut ait Plato, habet: facientem: hic deus est. Ex quo fit: haec materia est. Formam: haec est habitus et ordo mundi, quem videmus. Exemplar,
Abbreviated transcription (Latin):
non enim potuisset es illud in habitum statue figurari nisi accessissent perite ma¬
nus.Tertia causa est forma neq: enim statua illa doryphoros:aut diadumenos uo¬
caretur: insi hec illi essei impressa facies. Quarta caula est faciendi propositum ni¬
si enam hoc fuisset:facta non esset:quod est propositum.quod inuitauit artifice
quod ille secutus fecit: uel pecunia est: hoc si uenditurus fabricauit: uel gloria si
laborauit in nomen: uel religio si donum templo parauit.ergo et haec causa est
propier quam fit. An non putas inter fa causas facti operis esse numerandum:
quo remoto faclum non esset.His quimtam Plato adiicit exemplar:quam ipse
id eam uocat. hoc est enm id ad quod respiciens artisex id quod destinabat effe
Nihil autem ad rem pertinet:utrum foris habeat exemplar ad quod referat oculos
an intus: quod sibi ipse concepit & posuit.Haec exemplaria rerum omnium deus

Expanded text:
est. Non potuisset enim aes illud in habitum statuae figurari, nisi accessissent peritae maest. Non potuisset enim aes illud in habitum statuae figurari, nisi accessissent peritae manus. Tertia causa est forma. Neque enim statua ista doryphoros aut diadumenos vocaretur, nisi haec illi esset inpressa facies. Quarta causa est faciendi propositum. Nam nisi hoc fuisset, facta non esset. Quid est propositum ? Quod invitavit artificem, quod ille secutus fecit; vel pecunia est haec, si venditurus fabricavit, vel gloria, si laboravit in nomen, vel religio, si donum templo paravit. Ergo et haec causa est, propter quam fit; an non putas inter causas facti operis esse numerandum, quo remoto factum non esset ? His quintam Plato adicit exemplar, quam ipse idean vocat; hoc est enim, ad quod respiciens artifex id, quod destinabat, effecit. Nihil autem ad rem pertinet, utrum foris habeat exemplar, ad quod referat oculos, an intus, quod ibi ipse concepi
Abbreviated transcription (Latin):
nis ars nature imitatio est.Itaq quoq de umuerso dicebam:ad haec transfer
ab homine facienda sunt. Statua et materiam habuit que pateretur artificem:et
artisicem materie daret faciem ergo in statua materia es fuit:causa opifex. Eadẽ
conditio rerum omnium est:ex eo constat quo fit:& ex eo quod facit. Stoicis
placet unam causam esse: id quod facit.Aristoteles putat causam tribus moc
dici. Prima inquit causa est materia ipsa sine qua nihil potest effici.Secunda
opifex. Tertia est forma quae unicuiq operi imponitur:tanquam statuae. Nã
hanc Aristoteles idos uocat. Quarta quoq inquit his accedit. propositum to¬
tius operis.Quid sit hoc aperiam. es prima statue causa est. nunquam enim fa¬
cta esser isi fuisset id ex quo funderetur:ducereturue. Secunda causa artifexe

Expanded text:
nis ars naturae imitatio est. Itaque quod de universo dicebam, ad haec transfer, quae nis ars naturae imitatio est. Itaque quod de universo dicebam, ad haec transfer, quae ab homine facienda sunt. Statua et materiam habuit, quae pateretur artificem, et artificem, qui materiae daret faciem. Ergo in statua materia aes fuit, causa opifex Eadem condicio rerum omnium est; ex eo constant, quod fit, et ex eo, quod facit. Stoicis placet unam causam esse, id, quod facit. Aristoteles putat causam tribus modis dici: " Prima," inquit, " causa est ipsa materia, sine qua nihil potest effici; secunda opifex. Tertia est forma, quae unicuique operi inponitur tamquam statuae "; nam hanc Aristoteles idos vocat. " Quarta quoque," inquit, " his accedit, propositum totius operis." Quid sit hoc, aperiam. Aes prima statuae causa est. Numquam enim facta esset, nisi fuisset id, ex quo funderetur ducereturve. Secunda causa artifex
Abbreviated transcription (Latin):
Esternum diem diuisi cum mala ualitudine ante meridianĩ
illa me sibi uendicauit. post meridianum mihi cessit. Itaq le¬
ctione primum tentaui animum: deinde cum hanc recepissẽt
plus illi imperare ausus sum:immo permittere. Aliquid scri¬
psi. et quidem intentius quem soleo:dum cum materia difficili contendi &
uinci nolo: donec interuenerunt amici: qui mihi uim afferrent: & tanquam
egrum intemperentem coercerent: in locum stilli sermo successit: ex quo eam
partem ad te perferam: que in lite est: te arbitrum adduximus: plus negocii
habes quem existimas. Triplex causa est. Dicunt: ut scis: Stoici nostri duos
esse in rerum natura ex quibus omnia fiunt: causam & materiam Mlateria
iacet mers: res ad omnia parata cessatura:si nemo moneat. Causa autem: idest
ratio materiam formai:& quocunq uult uersat. ex illa uaria opera producit: ec
ergo debet unde fiat aliquid:deinde a quo fiat hoc causa est:illud materia om¬

Expanded text:
esternum diem divisi cum mala valetudine; antemeridianum illa sibi vindicavit, postmeridiano mihi cessit. Itaque lectione primum temptavi animum. Deinde cum hanc recepisset, plus illi imperare ausus sum, immo permittere; aliquid scripsi et quidem intentius quam soleo, dum cum materia difficili contendo et vinci nolo, donec intervenerunt amici, qui mihi vim adferrent et tamquam aegrum intemperantem coercerent. In locum stili sermo successit, ex quo eam partem ad te perferam, quae in lite est. Te arbitrum addiximus. Plus negotii habes quam existimas; triplex causa est. Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura, ex quibus omnia fiant, causam et materiam. Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura, si nemo moveat. Causa autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult versat, ex illa varia opera producit. Esse ergo debet, unde fiat aliquid, deinde a quo fiat. Hoc causa est, illud materia. Om
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. Non est quot existimes paucos esse hos propemodum omnes sunt.
dam uiuere tunc incipiunt. cum desinendum est:si hoc iudicas mirum: adiiciã
quod magis admireris. Quidam ante uiuere desierunt:ꝗͣ inciperent. Uale.N¬

Expanded text:
vitam. Non est quod existimes paucos esse hos; propemodum omnes sunt. vitam. Non est quod existimes paucos esse hos; propemodum omnes sunt. Quidam vero tunc incipiunt, cum desinendum est. Si hoc iudicas mirum, adiciam quod magis admireris: quidam ante vivere desierunt quam inciperent. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
certum mansurumue possunt suspensi & uagi. Pauei sunt qui consilio se suaq
disponent ceteri eorum more qui fluminibus innatant: non eunt: sed ferun¬
tur. Ex quibus alios leuior unda detinuit: ac mollius uexit:alios uehemẽ¬
tior rapuit: alios proxime ripe cursu languescente deposuit: alios torrens
impetus deiecit in mare. Ideo constituendum est quid uelimus: & in eo per¬
randum. Hic est locus soluendi aeris alieni. possum enim uocem tibiepicuri tui
reddere & hanc epistolam liberare. Molestum est semper uitam inchoare: aut si
hoc modo magis sensus porest exprimi: male uiuunt qui semper uiuere incipiunt
Quart inquid: desiderat enim explanauonem ista uox. Quia semperillis imper¬
fecta uita est. Non potest autem stare paratus ad mortem qui non incipit uiue¬
re. Id agendum est:ut satis uixerimus.Nemo hoc putat qui orditur maximam

Expanded text:
certum mansurumve possunt suspensi et vagi ? Pauci sunt, qui consilio se suaque certum mansurumve possunt suspensi et vagi ? Pauci sunt, qui consilio se suaque disponant, ceteri eorum more, quae fluminibus innatant, non eunt, sed feruntur. Ex quibus alia lenior unda detinuit ac mollius vexit, alia vehementior rapuit, alia proxima ripae cursu languescente deposuit, alia torrens impetus in mare eiecit. Ideo constituendum est, quid velimus, et in eo perseverandum. Hic est locus solvendi aeris alieni. Possum enim tibi vocem Epicuri tui reddere et hanc epistulam liberare: " Molestum est semper vitam incohare." Aut si hoc modo magis sensus potest exprimi: " Male vivunt, qui semper vivere incipiunt." " Quare?" inquis, desiderat enim explanationem ista vox. Quia semper illis inperfecta vita est. Non potest autem stare paratus ad mortem, qui modo incipit vivere. Id agendum est, ut satis vixerimus. Nemo hoc putat, qui orditur cum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
quae extrinsecus splendent: qua tibi promituntur ab alio: ad uerum bonum spe¬¬
cta: & de tuo gaude. Quid estautem hoc detuo: Teipso & tui optima parte.Corpu¬
sculum quocunq etiam si mhil fieri sine illo potest: magis necessariam rem crede.
quem magnam. Uanas suggerit uoluptates breues poenitendas: ac nisi magna
moderatione temperentur in contrarium abituras. Ita dico in precipiti uoluptas
d dolorem uergit: nisi modum teneat. Modum autem tenere in eo difficile est
quod bonum esse credideris. Uiri honi auiditas tuta est.Quid sit istud interro¬
gas aut und subeat: dicam. Ex bona conscientia:ex honestis consiliis: ex rectis
actionibus: ex contemptu fortuitorum: ex placido uitae: & continuo tenore unã
prementis uiam. Nam illi qui ex aliis propositis in alia transiliunt: aut ne trã¬
siliunt quidem: sed casu quodam transmittuntur. Quomodo habere quicqua

Expanded text:
quae extrinsecus splendent, quae tibi promittuntur ab alio vel ex alio, ad verum bonum spequae extrinsecus splendent, quae tibi promittuntur ab alio vel ex alio, ad verum bonum specta et de tuo gaude. Quid est autem hoc " de tuo" ? Te ipso et tui optima parte. Corpusculum quoque, etiam si nihil fieri sine illo potest, magis necessariam rem crede quam magnam; vanas suggerit voluptates, breves, paenitendas, ac nisi magna moderatione temperentur, in contrarium abituras. Ita dico: in praecipiti voluptas ad dolorem vergit, nisi modum tenuit. Modum autem tenere in eo difficile est, quod bonum esse credideris. Veri boni aviditas tuta est. Quid sit istud, interrogas, aut unde subeat? Dicam: ex bona conscientia, ex honestis consiliis, ex rectis actionibus, ex contemptu fortuitorum, ex placido vitae et continuo tenore unam prementis viam. Nam illi, qui ex aliis propositis in alia transibunt aut ne transibunt quidem, sed casu quodam transmittuntur, quomodo habere quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
sed froniem remitunt. leues sunt nisi forte tu iudicas eum gaudere qui ridet¬
amimus debet esse alacer et fidens: et super omnia crectus. Mihi crede: res seuera ẽ
lari oculo mortem contemnere: paupertati domum aperire: uoluptates tenere su
freno: meditari dolorum patientiam. Hec qui apud se uersat in magno gaudio
est. sed parum blando. In huius gaudii possessione esse te uolo: nunquam deficiet
cum semel unde petatur inueneris: leuium metallorum fructus in summo est
illa opulentissima sunt. quorum in alto latet uena: assidue plenius responsura fo-¬
dienti. Hec quibus delectatur uulgus: tenuem habent ac perfuforiam uoli¬
tem. & quodcunq iuentitum gaudium est: fundamento caret. hoc de quo lo¬
quor ad quod te conor perducere solidum est:& quot plus pateat introrsus. Fac oro
te Lucili charissime quod unum potest te praestare fcelicem: disuce & conculca ista

Expanded text:
s, frontem remittunt, leves sunt, nisi forte tu iudicas eum gaudere, qui ridets, frontem remittunt, leves sunt, nisi forte tu iudicas eum gaudere, qui ridetAnimus esse debet alacer et fidens et super omnia erectus. Mihi crede, verum gaudium hilariculo mortem contemnere, paupertati domum aperire, voluptates tenere sub freno, meditari dolorum patientiam ? Haec qui apud se versat, in magno gaudio est, sed parum blando. In huius gaudii possessione esse te volo; numquam deficiet, cum semel unde petatur inveneris. Levium metallorum fructus in summo est; illa opulentissima sunt, quorum in alto latet vena adsidue plenius responsura fodienti. Haec, quibus delectatur vulgus, tenuem habent ac perfusoriam voluptatem, et quodcumque invecticium gaudium est, fundamento caret. Hoc, de quo loquor, ad quod te conor perducere, solidum est et quod plus pateat introrsus. Fac, oro te, Lucili carissime, quod unum potest praestare felicem: dissice et conculca ista,
Abbreviated transcription (Latin):
Utas me tibi scripturum quem humane nobiscum hyems egi¬
rit: que & remissa fuit & breuis: quem malignum uersit:quẽ
praeposterum frigus:& alias ineptias uerba quaerentium. Ego
uero aliquid quod mihi & tibi prodesse possit: scribam. Quid
autem id erit.nisi ut te exhorter ad bonam mentem. Huius fundamentum quod
sit quaeris. Ne gaudeas uanis: Fundamentum hoc esse dixi:etiam culmen est ad
summa peruenit:qui scit quo gaudeat: qui fcelicitatem suam in aliena potestate nõ
posuit. solicitus est:& incertus sui quem spes aliqua proritat licet ad manum sit:
licet non ex difficili petatur:licet illum nunquam sperata deceperint. Hoe ante
mia fac mi Lucili: disce gaudere: existimes me nunc detrahere tibi mulit.
uoluptates:qui fortuita submoneo:qui spes dulcissima oblectamenta deuitãdas
existimo. Immo contra.nolo tibi unquam deesse laetinam.Uolo illam tibi domi
nasci: nascitur si modo intra se ipsum sit.Caetere hilaritates non implent pectus.¬

Expanded text:
utas me tibi scripturum, quam humane nobiscum hiemps egerit, quae et remissa fuit et brevis, quam malignum ver sit, quam praeposterum frigus, et alias ineptias verba quaerentium ? Ego vero aliquid, quod et mihi et tibi prodesse possit, scribam. Quid autem id erit, nisi ut te exhorter ad bonam mentem? Huius fundamentum quod sit quaeris ? Ne gaudeas vanis. Fundamentum hoc esse dixi; culmen est. Ad summa pervenit, qui scit, quo gaudeat, qui felicitatem suam in aliena potestate non posuit; sollicitus est et incertus sui, quem spes aliqua proritat, licet ad manum sit, licet non ex difficili petatur, licet numquam illum sperata deceperint. Hoc ante omnia fac, mi Lucili: disce gaudere. Existimas nunc me detrahere tibi multas voluptates, qui fortuita summoveo, qui spes, dulcissime oblectamenta, devitandas existimo? Immo contra nolo tibi umquam deesse laetitiam. Volo illam tibi domi nasci; nascitur, simodo intra te ipsum sit. Ceterae hilaritates non implent pectu
Abbreviated transcription (Latin):
enim immensum exeat cupiditas: quae naturalem modum transilit. ille enir
habet suum finem: inania enim et ex libidine orta sine termino sunt: necessa¬
ria metitur utilitas: superuacua quo redigis: Uoluptatibus itaque se mer¬
gunt: quibus in consuetudinem adductis: carere non possunt: et ob hocØ
miserrimi sunt quot eo peruenerunt:ut illis quae superuacua fuerant: facta
sunt necessaria. Seruiunt itaq uoluptatibus: non fruuntur.& mala suo
quod malorum ultimum est:amant. Tunc autem consumata est infoelicitas:
ubi non solum turpia delectant: sed etiam placent. & desinit esse remedio locus:
ubi quae fuerunt uitia mores sunt. Uale.

Expanded text:
enim in inmensum exeat cupiditas, quae naturalem modum transilit. Ille enim enim in inmensum exeat cupiditas, quae naturalem modum transilit. Ille enim habet suum finem, inania et ex libidine orta sine termino sunt. Necessaria metitur utilitas; supervacua quo redigis ? Voluptatibus itaque se mergunt, quibus in consuetudinem adductis carere non possunt, et ob hoc miserrimi sunt, quod eo pervenerunt, ut illis quae supervacua fuerant, facta sint necessaria. Serviunt itaque voluptatibus, non fruuntur, et mala sua, quod malorum ultimum est, et amant. Tunc autem est consummata infelicitas, ubi turpia non solum delectant, sed etiam placent, et desinit esse remedio locus, ubi quae fuerant vitia, mores sunt. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
quem quiescere.Ita noster animus in motu est:eo mobilior & actuosior: quo ue¬
hementior fuerit: sed foelix qui ad meliora hunc impetum dedit: ponet se extra
us ditionemq: fortuna:secunda temperabit:aduersa comminuet:& aliis adm¬
da despiciet. Magnanimi est magna contemnere: ac mediocria malle ꝗͣ nimia.
illa enim bona utilia uitaliaq sunt:at hec eo quor superfluunt nocent. Sic sege¬
tem nimia sternit ubertas: sic rami franguntur onere:sic ad maturitatem non
peruenit nimia fecunditas. Idem animis quoq euenit:quos immoderata foeli¬
titas rumpit:quia non tantum in aliorum iniuriam:sed etiam in suam uert¬
tur. Quis hostis in quenꝗͣ tam contumeliosus fuit: quem in quosdam uolupta¬
tes sue sunt quorum impotentie:atq insane: libidini: ob hoc unum possis igno¬
scere: quod qua fecere patiuntur. Nec immerito: hic illos furor uexat. necesse est

Expanded text:
m noster ad modum flati in motu est eo mobilior et actuosior, quo vem noster ad modum flati in motu est eo mobilior et actuosior, quo vehementior fuerit, sed felix, qui ad meliora hunc imius dicionemque fortunae. Secunda temperabit, adversa comminuet et aliis admiranda despiciet. Magni animi est magna contemnere ac mediocria malle quam nimia. Illa enim utilia vitaliaque sunt; at haec eo, quod superfluunt, nocent. Sic segetem nimia sternit ubertas, sic rami nimio onere franguntur, sic ad maturitatem non pervenit nimia fecunditas. Idem animis quoque evenit, quos inmoderata felicitas rumpit, qua non tantum in aliorum iniuriam, sed etiam in suam utuntur. Qui hostis in quemquam tam contumeliosus fuit quam in quosdam voluptates suae sunt ? Quorum inpotentiae atque insanae libidini ob hoc unum possis ignoscere, quod quae fecere patiuntur. Nec inmerito hic illos furor vexat; necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Ommentarios quos desideras diligenter ornatos. et i angu¬
stum coactos: ego uero componam. Sed uide ne plus profutu¬
ra sitoratio ordinaria: quem haec quae nunc uulgobreuiari¬
um dicitur. olim cum latine loqueremur summarium uo.¬
cabatur. illa res discenti magis necessaria est: hec scienti. illa enim docet:haec ad¬
monet.Sed utriusq rei tibi copiam faciam:Tuum a me non est:quot illum aut
llum exigas. Qui noto rem dat ignotus est.Scribam ergo quod uis: sed more n
Interim multos habes:quorum scripta nescio an satis ordinent.Sume in manus
iudicem philosophorum. hec ipsa res expergisci te coget:si uideris ꝗͣ multi tibi la¬
borauerunt: concupisces et ipse ex illis unus esse. Habei enim hoc optimum in
se generosus animus:quot concitatur ad honesta.Neminem excelsi ingenii uirum
umilia delectant: et sordida. magnarum rerum species ad se uocat:et extollit.c
admodum flamma: quae surgit in rectum: iacere ac deprimi non potest:nõ magis

Expanded text:
ommentarios, quos desideras, diligenter ordinatos et in angustum coactos ego vero conponam. Sed vide, ne plus profutura sit ratio ordinaria quam haec, quae nunc vulgo breviarium dicitur, olim cum latine loquerentur, summarium vocabatur. Illa res discenti magis necessaria est, haec scienti. Illa enim docet, haec admonet. Sed utriusque rei tibi copiam faciam. Tu a me non est quod illum aut illum exigas; qui notorem dat, ignotus est. Scribam ergo quod vis, sed meo more; interim multos habes, quorum scripta nescio an satis ordinent. Sume in manus indicem philosophorum; haec ipsa res expergisci te coget, si videris, quam multi tibi laboraverunt. Concupisces et ipse ex illis unus esse. Habet enim hoc optimum in se generosus animus, quod concitatur ad honesta. Neminem excelsi ingenii virum humilia delectant et sordida; magnarum rerum species ad se vocat et extollit. Quemadmodum flamma surgit in rectum, iacere ac deprimi non potest, non magis
Abbreviated transcription (Latin):
tingere aliter: quem si te pudere desierit. perfrices frontem oportet.: & teipse nõ
audias. multa enim inobseruatus ille cursus feret: que reprehendere uelis. Nõ
potest inquam tibi contingere res ista salua uerecundia. Praeterea opus est exer¬
citatione quotidiana &a rebus studium transferendum est ad uerba. Hec autẽ
etiam si aderunt. & poterunt: sine ullo tuo labore decurrere: temperanda sunt tamẽ
Nam quemadmodum sapienti uiro incessus modestior conuenit. ita oratio pressa
non audax. Summa ergo summarum hec erit tardiloquum esse te iubeo. Uale e

Expanded text:
ontingere aliter quam si te pudere desierit; perfrices frontem oportet et te ipse non ontingere aliter quam si te pudere desierit; perfrices frontem oportet et te ipse non audias. Multa enim inobservatus ille cursus feret, quae reprehendere velis. Non potest, inquam, tibi contingere res ista salva verecundia. Praeterea exercitatione opus est cotidiana et a rebus studium transferendum est ad verba. Haec autem etiam si aderunt et poterunt sine ullo tuo labore decurrere, tamen temperanda sunt. Nam quemadmodum sapienti viro incessus modestior convenit, ita oratio pressa, non audax. Summa ergo summarum haec erit: tardilocum esse te iubeo. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
et. ait dic:uel nunquam dicas: namq: teri cursum suis temporibus orat¬
ris celeberrimi longe abesse ab homine sano uolo. Nunquam dubitauit nũꝗͣ
intermisit: semel incipiebat: semel desinebat. Quedam tamen et nationibus pu¬
to magis: aut minus conuenire. in graecis hanc licentiam tuleris.Nos etiam cũ
scribimus interpungere assueuimus.Cicero quoq: noster a quo Romana eloquẽ¬
tia exiluit gradarius fuit. Romanus sermo magis se circunspicit & aestimat:
prebetq estimandum. Fabius uir egregius: & uita: & scientia & quod postista
est: eloquentia quoq disputabat: ex pedite magis quem concitate: ut posses dice¬
re facilitatem esse illam: non celeritatem. hanc ego in uiro sapiente recipio: non
exigo: ut oratio eius sine impedimento exeat proferatur tamen malo:ꝗͣ proflu¬
at. Eo autem magis te deterreo ab isto morbo:quod non potest tibi res c¬

Expanded text:
ceret, ait: " Dic, numquid dicas." Nam Q. Hateri cursum, suis temporibus oratoceret, ait: " Dic, numquid dicas." Nam Q. Hateri cursum, suis temporibus oratoris celeberrimi, longe abesse ab homine sano volo; numquam dubitavit, numquam intermisit; semel incipiebat, semel desinebat. Quaedam tamen et nationibus puto magis aut minus convenire; in Graecis hanc licentiam tuleris; nos etiam cum scribimus, interpungere adsuevimus. Cicero quoque noster, a quo Romana eloquentia exiluit, gradarius fuit. Romanus sermo magis se circumspicit et aestimat praebetque aestimandum. Fabianus, vir egregius et vita et scientia et, quod post ista est, eloquentia quoque, disputabat expedite magis quam concitate, ut posses dicere facilitatem esse illam, non celeritatem. Hanc ego in viro sapiente recipio, non exigo; ut oratio eius sine impedimento exeat, proferatur tamen malo quam profluat. Eo autem magis te deterreo ab isto morbo, quod non potest tibi ista res c
Abbreviated transcription (Latin):
nimia uis exuit.habeat uires magnas: moderatas tamen:perennis sit unda: non tor¬
rens. Uix oratori permiserim talem dicendi uelocitatem irreuocabilem: ac sine le¬
ge uadentem. Quemadmodum iudex subsequi poterit aliquando etiam imperitꝰ
et rudis: tum quoq cum illum aut ostentatio abstulerit aut affectus impetus
sui tantum festinet atq ingerat: quantum aures pati non possunt. Recta ergo
facies:si non uideris istos:qui quantum dicunt: non quemadmodum querũt
et ipse malueris si necesse est.uel.P.Uicinium discere.Quid itaq cum quereret᷑.
quomodo.P. Uicinius diceret: Asselius ait:tractim.Nam geminus Uari
ait: quomodo istum disertum dicatis:nescio tria uerba non potest iungere:
Quidni: mallis tu sic dicere: Quomodo Uicinius: Aliquis tam infulsus ĩ¬
teruenerit: quem qui illi singula uerba uellenti:tanquam dictaret:& non di¬

Expanded text:
nimia vis exuit. Habeat vires magnas, moderatas tamen; perennis sit unda, non tornimia vis exuit. Habeat vires magnas, moderatas tamen; perennis sit unda, non torrens. Vix oratori permiserim talem dicendi velocitatem inrevocabilem ac sine lege vadentem. Quemadmodum enim iudex subsequi poterit aliquando etiam inperitus et rudis ? Tum quoque, cum illum aut ostentatio abstulerit aut affectus inpotens sui, tantum festinet atque ingerat, quantum aures pati possunt. Recte ergo facies, si non videris istos, qui quantum dicant, non quemadmodum quaerunt, et ipse malueris, si necesse est, ut P. Vinicius dicere, qui titubat. Cum quaereretur, quomodo P. Vinicius diceret, Asellius ait: "Tractim." Nam Geminus Varius ait: " Quomodo istum disertum dicatis nescio; tria verba non potest iungere." Quidni malis tu sic dicere, quomodo Vinicius ? Aliquis tam insulsus intervenerit quam qui illi singula verba vellenti, tamquam dictaret, non di
Abbreviated transcription (Latin):
uani: plus sonat quem ualet. Lenienda sunt que me exterrent: compescenda
que irritant: discutienda quae fallunt:inhibenda luxuria:corripienda auaritia.
Quid horum raptim potest fieri: Quis medicus egros in transitu curat: Quid
quot ne uoluptatem quidem ullam haber talis uerborum sine delectu ruentiu
strepitus: Sed ut pleraq que fieri posse non crederes: cognouisse satis est ita istos
qui uerba exercuerunt abunde est semel audisse. Quid enim quis dicere:quid
imitari uelit quid de corum animo udieet. quorum oratio perturbata est. et¬
immissa est: nec potest reprimi quemadmodum per procliue currentium non ubi ui¬
sum est: gradus sistitur: sed incitatio corporis pondere serpit: ac longius quem uoluit
effertur.Sic ista dicendi celeritas: nec in sua potestate est: nec satis decora philosophic
quando & insurget.Quid ni: Sed salua dignitate morum: quam uiolentia ista et

Expanded text:
vani, plus sonat quam valet. Lenienda sunt, quae me exterrent, conpescenda, vani, plus sonat quam valet. Lenienda sunt, quae me exterrent, conpescenda, quae inritant, discutienda, quae fallunt, inhibenda luxuria, corripienda avaritia; quid horum raptim potest fieri ? Quis medicus aegros in transitu curat ? Quid, quod ne voluptatem quidem ullam habet talis verborum sine dilectu ruentium strepitus ? Sed ut pleraque, quae fieri posse non crederes, cognovisse satis est, ita istos, qui verba exercuerunt, abunde est semel audisse. Quid enim quis discere, quid imitari velit ? Quid de eorum animo iudicet, quorum oratio perturbata et inmissa est nec potest reprimi ? Quemadmodum per proclive currentium non ubi visum est, gradus sistitur, sed inritato corporis pondere se rapit ac longius quam voluit effertur; sic ista dicendi celeritas quando et insurget ?" Quidni ? Sed salva dignitate morum, quam violenta ista et
Abbreviated transcription (Latin):
q habe: ut istam uim dicendi rapidam atq abundantem:aptiorem esse credas¬
circulanti: quem agenti rem magnam ac seriam: docentiq. Aeque stillare illum
nolo: quem currere: nec extendat aures: nec obruat.Nam illa quoq inopia et exi¬
itas: minus intentum auditorem habet:tedio interrupte tarditatis.facilius tar
insidit: quod expectatur: quem quod preteruolat. Deniq tradere homines dis¬
cipulus precepta dicuntur. non traditur quod fugit. Adiice nunc quot quae ueri¬
tati operam dat oratio: incomposita esse debet: & simplex. haec popularis nibil ha¬
bet ueri: mouere uult turbam: & inconsultas aures impetu rapere. tractandam Ø¬
que se non praebet:aufertur. Quomodo autem regere potest:quae reginon po
Quid quot hec oratio que sanadis mentibus adhibetur:descendere in nos deb:
Remedia non prosunt: ni immorentur. Multum praeterea habet inanitatis &

Expanded text:
que habe, istam vim dicendi rapidam atque abundantem aptiorem esse que habe, istam vim dicendi rapidam atque abundantem aptiorem esse circulanti quam agenti rem magnam ac seriam docentique. Aeque stillare illum nolo quam currere; nec extendat aures nec obruat. Nam illa quoque inopia et exilitas minus intentum auditorem habet taedio interruptae tarditatis, facilius tamen insidit, quod exspectatur, quam quod praetervolat. Denique tradere homines discipulis praecepta dicuntur; non traditur quod fugit. Adice nunc, quod quae veritati operam dat oratio, inconposita esse debet et simplex. Haec popularis nihil habet veri; movere vult turbam et inconsultas aures inpetu rapere, tractandam se non praebet, aufertur. Quomodo autem regere potest, quae regi non potest ? Quid, quod haec oratio, quae sanandis mentibus adhibetur, descendere in nos debet ? Remedia non prosunt, nisi inmorantur. Multum praeterea habet inanitatis et
Abbreviated transcription (Latin):
Uod frequenter mihi scribis: gratias ago. Nam quo uno modo po'¬
tes:te mihi ostendis.nunquam epistolam tuam accipio:ut non
protinus una simus.Si imagines nobis amicorum absentium
iucunde sunt: que memoriam ienouant: & desiderium absentiae¬
falso atq inani solatio leuant:quanto iucundiores sunt littere:quae uera amici ab¬
sentis uestigia: ueras notas afferunt. Nam quod in conspectu dulcissimum est: id a¬
mici manus epistole impressa praestat agnoscere. Audisse te scribis Seraphionem
bilosophum: cum istuc applicuisser: solere magno cursu uerba conuellere: que ni
effundit una uox: sed premit & urget.Plura enim ueniunt: quem quibus uox Ø¬
una sufficiat. Hoc non probo in philosopho: cuius pronunciatio quoq sicut ui¬
ta debet esse composita.Nihil autem ordinatum est quod praecipitatur et pro¬
perat.Itaq oratio illa apud Homerum concitata:& sine intermissione in morẽ
niuis superueniens:oratori data est. Lenis & melle dulcior sen profuit.Sic ita¬

Expanded text:
uod frequenter mihi scribis, gratias ago. Nam quo uno modo potes, te mihi ostendis. Numquam epistulam tuam accipio, ut non protinus una simus. Si imagines nobis amicorum absentium iucundae sunt, quae memoriam renovant et desiderium falso atque inani solacio levant, quanto iucundiores sunt litterae, quae vera amici absentis vestigia, veras notas adferunt ? Nam quod in conspectu dulcissimum est, id amici manus epistulae inpressa praestat, agnoscere. Audisse te scribis Serapionem philosophum, cum istuc adplicuisset: " Solet magno cursu verba convellere, quae non effundit una, sed premit et urguet. Plura enim veniunt quam quibus vox una sufficiat." Hoc non probo in philosopho, cuius pronuntiatio quoque, sicut vita, debet esse conposita; nihil autem ordinatum est, quod praecipitatur et properat. Itaque oratio illa apud Homerum concitata et sine intermissione in morem nivis superveniens iuveniori oratori data est, lenis et melle dulcior seni profluit. Sic ita
Abbreviated transcription (Latin):
sine hoc nulla res profuisset:sed in nulla deprehendes uilitate sui. Negligentiã
quidem tacitis quoq & brutis quãuis incerta torpeat ad uiuendum solertia est.
Uidebis que aliis inutilia sunt sibiipsa non deesse. Uale.ORASNEE¬
N

Expanded text:
sine hoc nulla res profuisset. In nullo deprendes vilitatem sui, ne neglegentiam sine hoc nulla res profuisset. In nullo deprendes vilitatem sui, ne neglegentiam quidem. Tacitis quoque et brutis, quamquam in cetera torpeant, ad vivendum sollertia est. videbis, quae aliis inutilia sunt, sibi ipsa non deesse. Vale. Sen
Abbreviated transcription (Latin):
udes quanta subtilitas sitapibus ad fingenda domicilia:Quanta diurni labo
obeundiq concordia: Non uides ꝗ̃ nulli mortalium imitabilis sit illa aranee
textura : Quanti operis sit fila disponere: alia in rectum ĩmisse firmamenti
loco.alia in orhem currentia ex denso rara ꝗͣ minora animalia in quorum pre
non discitur.: Itaq nullum est animal atergo doctius. Uidebis aranearum Ø¬
pares telas par in fauis angulorum omnium foramen. Incertum est & in aeq̃le
quicquid ars tradit equo uenit quod natura distribuit.Haec mhil magis ꝗͣ
tutelam sui & eius peritiam tradidit.Iõq etiam simul incipiunt & discere
uiuere.Nec est mirum cum eo nasci illa sine quo frustra nascerentur.Primũ
hoc instrumentũ natura contulit:& permanendum in conciliatione & charitate
sui non poterant salua esse non uellent. Nec non hoc per se profuturum erat sed

Expanded text:
vides, quanta sit subtilitas apibus ad fingenda domicilia, quanta dividua laboris vides, quanta sit subtilitas apibus ad fingenda domicilia, quanta dividua laboris obeundi undique concordia ? Non vides, quam nulli mortalium mutabilis illa aranei textura, quanti operis sit fila disponere, alia in rectum inmissa firmamenti loco, alia in orbem currentia ex denso rara, qua minora animalia, in quorum pernon discitur. Itaque nullum est animal altero doctius. videbis araneorum pares telas, par in favis angulorum omnium foramen. Incertum est et inaequabile, quidquid ars tradit; ex aequo venit, quod natura distribuit. Haec nihil magis quam tutelam sui et eius peritiam tradidit, ideoque etiam simul incipiunt et discere et vivere. Nec est mirum cum eo nasci illa, sine quo frustra nascerentur. Primum hoc instrumentum in illa natura contulit ad permanendum, conciliationem et caritatem sui. Non poterant salva esse, nisi vellent. Nec hoc per se profuturum erat, sed