comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re iustinus imperator con¬
sulens utilitatibus reipublice iusti¬
re sua successorem designans imperii
moritur Iustinianus per annos xxx
post diuturna bella plurimos q la¬
bores contra parthos gesta per lega¬
tos fedus cum rege parthorum ini¬
tum est Igitur hac securitate pa¬
cis composite iustinianus definibo
ercitum Hinc iam belesarium de¬
legit consulem eumq cum exercitu
ad australem plagam contra uuan¬
dalos mittit: qui fauente domino
qua uenerat facilitate ea celeritate
corpus totius reipublice iungens
uyandalorum gentem deleuit Car¬
thago quoq anno excessionis sue xc
dalis et gildemero rege eorum cap¬
to constantinopolim misso in urbe
regia principi oblatus expectante
populo imperator perbelesarium de
Uuandalis triumphauit In italia
uero theodorico rege defuncto ata¬
laricus nepos eius ipso ordinante
successit octo annos ꝙ̃uis puerili¬
ter uiuens. matre tamen regnante
amalasunta degebat quando et gal¬
lias diu tentas francis repetentibus

Expanded text:
re Justinus imperator, consulens utilitatibus reipublicae, Justire sua successorem designans imperii, moritur. Justinianus per annos 38 post diuturna bella plurimosque labores contra Parthos gesta, per legatos foedus cum rege Parthorum initum est. Igitur hac securitate pacis compositae, Justinianus Romanum de finibus vit. Hinc jam Belesarium delegit consulem, eumque cum exercitu ad Australem plagam contra Wandalos mittit. Qui, favente Domino, qua venerat facilitate, ea celeritate corpus totius reipublicae jungens, Wandalorum gentem delevit. Carthago quoque anno excessionis suae nodalis et Gildemero rege eorum capto, Constantinopolim misso, in urbe regia principi oblatus, spectante populo, imperator per Belesarium de Wandalis triumphavit. In Italia vero Theodorico rege defuncto, Atalaricus nepos ejus, ipso ordinante, successit, septem annos quamvis pueriliter vivens, matre tamen regnante Amalasuenta, degebat, quando et Gallias diu tentas Francis repetentibus
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionem saluatoris legitur
in eo Dñs autem cum dedisset sin¬
donem seruo sacerdotis: iuit ad
sacerdotem iacobum et apparuit
ei Turauerat. enim iacobus se nõ
cõmessurum ab illa hora qua bi¬
berat calicem dñi donec uideret
cum resurgentem a dormiẽtibus
Rursusq post paululum Ferte a¬
it dñs mensam Siatimq ad ditur¬
Tulit panem et benedoxit ac fregit et
dedit iacobo iusto et dixit ei Erater
mi comede panem tium: quia
surrexit filius hominis a dormĩe
tibus Triginta itaq annis ihero
plum ubi principatus precipita¬
tus fuerat sepultus titulum usq
ad obsidionem tiri et ultimam a¬
driani notissimum habuit¬
rater in mesopotamia atq
interioribus ponti euangelizans fe¬
ras et indomitas gentes quasi be¬
luatum naturas suo sancto dog¬
mate mitigat et fidei dominice
subuigat Sepultus est in nerito
armenie urbe Paruamq de uii.

Expanded text:
surrectionem Salvatoris legitur surrectionem Salvatoris legitur in eo: Dominus autem cum dedisset sindonem servo sacerdotis, ivit ad sacerdotem Jacobum, et apparuit ei. Juraverat enim Jacobus se non comesurum panem ab illa hora qua biberat calicem Domini, donec videret eum resurgentem a dormientibus. Rursumque post paululum: Ferte, ait Dominus, mensam, statimque additurTulit panem, et benedixit, ac fregit, dedit Jacobo Justo et dixit ei: Frater mi, comede panem tuum, quia surrexit Filius hominis a dormietibus. Triginta itaque annos Hieroplum ubi et praecipitatus fuerat, sepultus est. Titulum usque ad obsidionem Titi, et ultimam Hadriani, notissimum habuitfrater in Mesopotamia, atque interioribus Ponti evangelizans, feras et indomitas gentes, quasi belluarum naturas suo dogmate mitigat, et fidei dominicae subjugat, sepultus est autem Berytho Armeniae urbe. CAPUT LXXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
peruenisset anianus inqͣi pontifex
adolescens. aniane filtus de genere
saceedotali accepta occasione conci¬
lium celebrauit compellens publi¬
ce iacobum. ut xp̃m dei filium de¬
negaret contradicentem lapidare
iussit Qui cum pracipitatus de
pinna templi confradtis cruribus
adhuc semiuuuis tollens ad cełu
manus diceret Dñe ignosce. illis
quid enĩ faciunt nesciunt. fullo¬
nis fuste qd̃ uestimenta extorqui¬
ri solent in cerebro percussus inte¬
riit Tradit eñ idem iosephus tan¬
te sanctitatis fuisse et qualitatis
in populo ut propter eius necem
creditum sit subuersam therosoli¬
mam Hic est de quo paulus apłs
scribit ad galatas Alium autem
apostolorum uidi neminẽ nisi ia¬
cohum fratrem dñi Et apostolorũ
Theronimus autem de eo tta r̾fert
Euangelium quoq quod apellatͤ
scđm hebreos et a m̃e nuper in
grecum sermonem Latinumq
trans latum est: quod et amantiꝰ
sepe testatur et utitur eo post re¬

Expanded text:
pervenisset, Annianus, inquit, pontifex pervenisset, Annianus, inquit, pontifex adolescens, Annaniae filius, de genere sacerdotali, accepta occasione, concilium celebravit, compellens publice Jacobum ut Christum Dei Filium denegaret; contradicentem lapidare jussit. Qui praecipitatus de pinna templi, contractis cruribus, adhuc semivivus tollens ad coelum manus cum diceret: Domine, ignosce eis, quod enim faciunt nesciunt, fullonis fuste, quo vestimenta extorqueri solent, in cerebro percussus interiit. Tradit enim idem Josephus tantae sanctitatis fuisse et qualitatis in populo, ut propter ejus necem creditum sit subversam Hierosolymam. Hic est de quo Paulus apostolus scribit ad Galatas: Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini; et apostolorum Hieronymus autem de eo ita refert Evangelium quoque quod appellatur secundum Hebraeos, et tamen nuper in Graecum sermonem Latinumque translatum est, quod et Adamantius saepe testatur ac utitur eo, post re
Abbreviated transcription (Latin):
sed et gentilium multiudo statue¬
runt eum supradicti seribe et pha
risei super pinnã templi et uoce ma¬
gna clamantes ad eum dicunt Uiro¬
rum iustissime cui omnes nos ob
temperare debemus: qm̃ populus
errat post iesum qui crucisixus est
enuncia nobis quod sit hostium ie¬
respondit Quid me interrogatis de
filio hominis Ecce ipse secdet in ce¬
lis a dextris summe uiitutis et ip̃e
uenturus est in nubibus cali Cũq
responsione et testimonio iacobi mł¬
tis satissactum esset et libenter au'¬
dissent que iacobus protestatus est
ceperunt glorificare deum et dieere
Osanna filio dauid Tunc scribe et
pharisei ac sacerdotes indignati sũt
uersi in furorem pracipitauerunt
de pinna templi. & lapidando oc¬
ciderunt eum pro ipsis orantem
Sed et iosephus in uigesimo libro
antiquitatum libro refert de eo et
clemens in uniͦ sic ait Mortuo festo
qui iudaam regebat missum esse a
nerone successorem eius albinum
Qui cum necdum ad prouintiam

Expanded text:
sed et gentilium multitudo, statuesed et gentilium multitudo, statuerunt eum supradicti Scribae et Prisei supra pinnam templi et voce magna clamantes ad eum dicunt: 'Virorum iusttemperare debemus, quoniam populus errat post Jesum, qui crucifixus est, enuntia nobis quod sit ostium Jerespondit: Quid me interrogatis de Filio hominis? Et ecce ipse sedet in coelis a dextris summae virtutis, et ipse venturus est in nubibus coeli. Cumque responsione et testimonio Jacobi multis satisfactum esset, et libenter audissent quae Jacobus protestatus est, coeperunt glorificare Deum et dicere: Osanna filio David. Tunc Scribae et Pharisaei ac sacerdotes indignati sunt, et versi in furorem praecipitaverunt de pinna templi, et lapidando occiderunt eum pro ipsis orantem. Sed et Josephus in lib. XX Antiquit. refert de eo, et Clemens in libro VII ait, mortuo Festo qui Judaeam regebat, missum esse a Nerone successorem ejus Albinum. Qui cum necdum ad provinciam
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentia. ita ut orando callos
faceret in genibus admodũ cameli
super genua flectendo ne umꝙ̃ ab
oratione cessando Itaq pro incre¬
dibili hac continentia et summa
iusticia apellatus est iustus Igitur
cum maxima multitudo tã uideo¬
tum quam et gentilium ubiq crede¬
rent in iesum scribe et pharisei liuo¬
re permoti atq turbati dixerunt ad
inuicem Nichil proficimus Ecce
totus mundus credit in iesum Ini
toq consilio ad eum iacobum fra¬
trem dnĩ dicentes Deprecamur
ergo te ut suadeas omnibus contie¬
nientibus in die pasche de iesu
Tibi enĩ omnes obtemperamus et
de te tam nos qͣm populus testĩo¬
nium perhibemus: quia iustus
es, et personam nullius accipis
Tu ergo suade populo de tesu ne
ercet quia omnes tibi obedimus
scende itaq in excelsum locum pĩ¬
ne templi ut in edito positus appa¬
reas omnibus et uerba tua audiãtur
a cunctis Igitur quia in diebus pa¬
sche conuenit non solum iudeoru

Expanded text:
indulgentia, ita ut orando callos indulgentia, ita ut orando callos faceret in genibus ad modum cameli, semper genua flectendo, nec unquam ab oratione cessando. Itaque pro incredibili hac continentia et summa justitia appellatus est Justus. Igitur cum maxima multitudo tam Judaeorum quam et gentilium ubique crederent in Jesum, Scribae et Pharisaei livore permoti atque turbati dixerunt ad invicem: Nihil proficimus, ecce totus mundus credit in Jesum. Inito autem consilio adeunt Jacobum fratrem Domini dicentes: Deprecamur ergo te ut suadeas omnibus convenientibus in die Paschae de Jesu. Tibi enim omnes obtemperamus, et de te tam nos quam populus testimonium perhibemus, quia justus es, et personam nullius accipis. Tu ergo suade populo de Jesu ne erret, quia omnes tibi obedimus. Ascende itaque in excelsum locum pinnae templi, ut in edito positus appareas omnibus, et verba tua audiantur a cunctis. Igitur quia in diebus Paschae conveniunt, non solum Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
imperio Iacohus qui ab
a postolis ordinatus iherosolimis ẽ
episcopus martirio consummatur
qui frater dni uocabatur eo ꝙ filiui
sororis marie mrĩs dñi esset. q̃muis
aliqui existimarent ioseph eum ge¬
nuisse ex alia uxore Refert enim ĩ¬
hunc modum satis fidelis hystorio¬
eraphus de eo Egisippuo. qui post
ipsas statim primas apostolorum
successiones fuit in quario cõmẽta¬
riorum suotum libro his uerbis
Suscepit inquit ecclesiam cum apłis
frater domini iacobus qui ab om̃ĩbo
cognominatus est iustus ab ipsis dñi
temporibus perdurans usq ad nos
Ei multi quidem iacobi uocitati sũt
sed hic ex utero mrĩs sue sanctus fuit
Uinum et siceram non bibit sed ne¬
Q animal manducauit Ferrum in
caput eius non ascendit oleo non est
perunctus balneis non est usus huic
soli licebat introire in sancta sctõ¬
tum: neq enim laneo utebatur ue¬
stimento sed tantum sindone So¬
lus ingrediebatur in templum et ia¬
cebat super genua sua orans ꝓfopłi

Expanded text:
imperio Jacobus, qui ab apostolis ordinatus Hierosolymis est episcopus, martyrio consummatur. Qui frater Domini vocabatur, eo quod filius sororis Mariae matris Domini esset, quamvis aliqui existimarent Joseph eum genuisse ex alia uxore. Refert in hunc modum satis fidelis historiographus de eo Aegesippus, qui post ipsas statim primas apostolorum successiones fuit, in quinto Commentariorum suorum libro, his verbis: Suscepit, inquit, Ecclesiam cum apostolis frater Domini Jacobus, qui ab omnibus cognominatus est Justus, ab ipsis Domini temporibus perdurans usque ad nos. Et multi quidem Jacobi vocati sunt, sed hic ex utero matris suae sanctus fuit, vinum et siceram non bibit, sed neque animal manducavit, ferrum in caput ejus non ascendit, oleo enim est perunctus, balneis non est usus, huic soli licebat introire in sancta sanctorum. Neque enim laneo utebatur indumento, sed tantum sindone. Solus ingrediebatur in templum, et jacebat super genua sua, orans pro populi
Abbreviated transcription (Latin):
regi profuturum uisum est ut in
duas partes potentia uidaeorum
esset diuisa ne gens coniundta re¬
bellaret Permansit autẽ tẽplum
illud. et si quis culpã habuisset
apud iherosolimitas. aut de cibo
illicito seu de transgressid̃e legis
ad sicħimitas recedebat In his cõ¬
stituti iherosolimite degebãt

Expanded text:
rei profuturum visum est, ut in rei profuturum visum est, ut in duas partes potentia Judaeorum esset divisa, ne gens conjuncta rebellaret. Permansit autem templum illud, et si quis culpam habuisset apud Hierosolymitas, aut de cibo illicito seu de transgressione legis, ad Sychemitas recedebat: in his constituti Hierosolymitae degebant
Abbreviated transcription (Latin):
per hec coniuigia mala purabãt
ꝙ multi i his peccassent dũ
non uxores prouinciales du¬
cerent Lubebant ergo disuin¬
gi ab uxore aut nõ introire
sacrarium Uanasses autem
prohibitus a fratre accedere ad
altare ad socerum sanabalat per¬
uenit. Itaq sanabalat non ei so¬
Lum sacerdotium: sed etiam pt̃i¬
cipatum sacerdotii & potentiam
ac honorem omniũ locorum si¬
bi subrectorum dare promisit
Qua de re templum ei accepraoe¬
casione oportuni temporis edifi¬
cauii ad instar iherosolimorum
super montem garizim q̃ Latior
omnibus samarie montibus ap¬
parebat. qm̃ alexandrum aduec¬
sus principem sacerdotum Satia¬
balat ira commotum nouit dũ
non uenalia exercitut & ea que
prius Dario conferre solebat,
mitteret alexandro dum obsidẽt
Crum Sanabalat namqiã des¬
perato dario eligens de suis octo
milia prosectus est ad alexandrũ
Cuius adeptus est gratiam. et ab
eo impetrauit ut templum edisica¬
ret iam predictum Hoc autẽ et

Expanded text:
per haec conjugia mala putabant, per haec conjugia mala putabant, quod multi in his peccassent, dum non uxores provinciales ducerent. Jubebant ergo Manasse disjungi ab uxore, aut non introire sacrarium. Manasses autem, prohibitus a fratre accedere ad altare, ad socerum Sanabalath pervenit. Itaque Sanabalath non ei solum sacerdotium, sed etiam principatum sacerdotii, et potentiam ac honorem omnium locorum sibi subjectorum dare promisit. Qua de re templum ei, accepta occasione opportuni temporis, aedificavit ad instar Hierosolymorum super montem Garzirim, qui latior omnibus Samariae montibus apparebat, quoniam Alexandrum adversus principem sacerdotum Sanabalath ira commotum novit, dum non venalia exercitui, et ea quae prius Dario conferre solebat, mitteret Alexandro dum obsideret Tyrum. Sanabalath namque jam desperato Dario, eligens de suis octo millia, profectus est ad Alexandrum. Cujus adeptus est gratiam, et ab eo impetravit ut templum aedificaret jam praedictum. Hoc autem et
Abbreviated transcription (Latin):
tumq se intellexisset castellum
quoddam cum uiginti milibus
seruorum armatis occuꝑauitIbr
dum afros regemq maurorum
concitat captus est ac primo uir'¬
gis ccesus deinde effossis oculis
et manibus cruribusq fractis .ue¬
lut a singulis membris poena exi¬
geretur in conspectu populi neca¬
tus est: corpus uerberibus lacerũ
cruci suffixum Filii cognatiq¬
omnes supplicio tradiii. ne quis
eum eiusdem familie umꝙ̃ aut
imitari aut ulcisci meditaretur
Hec temporibus philippi gesta
sunt Quo in tempore Xenocraus
phułosophus illuster habetur
MIUSARSAUI
filius annis ui. A reedifi¬
catione uero templi annus clxui
Iaddus princeps sacerdotũ erat
iudeorum Erat autem huiꝰ fr̃
Manasses cui suam filiã delega¬
uit uxorem. Sanabalat missus a
Dario ad samariam satrapage'¬
nere cutheus ex quibus et sama¬
rite descendunt Princeps quoq
sacerdotum cum populo hoc in'¬
digne ferebant Nam extirisse¬
etiam priorem captiuitatem

Expanded text:
tumque intellexisset, castellum tumque intellexisset, castellum quoddam cum uiginti milibus seruorum armatis occupauit. ihi dum Afros regemque Maurorum concitat, captus est ac primo uirgis caesus, deinde effossis oculis et manibus cruribusque fractis, uelut a singulis membris poena exigeretur, in conspectu populi necatus est. corpus uerberibus lacerum cruci suffixum, filii cognatiqomnes supplicio traditi, ne quis eum ejusdem familiae unquam aut imitari aut ulcisci meditaretur. Haec temporibus Philippi gesta sunt. Quo in tempore Xenocrates philosophus illustris habeturrsami filius annis 5 . A reaedificatione vero templi anni sunt 176. Jaddus princeps sacerdotum erat Judaeorum. Erat autem hujus frater Manasses, cui suam filiam delegavit uxorem Sanabalath, missus a Dario ad Samariam, satrapa genere. Cutheus, ex quibus et Samaritae descendunt: principes quoque sacerdotum cum populo hoc indigne ferebant. Nam exstitisseetiam priorem captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Hic autem. Papicins adeotunc
apud romanos bellicosissimus
ac strennuissimus habebatur. ut
cum alexander magnus dispo¬
nere diceretur ab oriente disce¬
dens obtinere uiribus affricam
atq inde in italiam transuelii
romani inter ceteros duces tũt
in republica sua optimos Hunc
precipuum fore qui alexandn
impetum sustinere posset me¬
ditarentur Quibus diebus
ginensis priuatis opibus tei¬
publice uice superans inuadẽ¬
de dominationis hausit cu¬
piditatem Cui rei consilium
utile ratus est ut simulatis uni¬
ce filie nuptiis omnes senato¬
res quorum dignitatem obsta¬
turam inceptis suis arbitraba¬
tur inter pocula ueneno neca¬
ret. Que res per ministros pro¬
dita sine ultione uitata est
Ne in uero potenti plus nego¬
tii faceret res cognita ꝙ̃ cogi¬
tata Hoc consilio elusus han¬
no alio machinamento facins
aggredi parat Seruitia concitat
quibus repente incautã urbem
opprimeret Sed cum statutam
cedibus diem proditam preuen¬

Expanded text:
Hic autem Papyrius adeo tunc Hic autem Papyrius adeo tunc apud Romanos bellicosissimus ac strenuissimus habebatur, ut cum Alexander Magnus, disponere diceretur ab Oriente discedens obtinere viribus Africam, atque inde Italiam transvehi. Romani inter caeteros duces tunc in republica sua optimos, hunc praecipuum fore qui Alexandri impetum sustinere posset, meditarentur. Quibus diebus giniensis priuatis opibus reipublicae uires superans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nuptiis omnes senatores, quorum dignitatem obstaturam inceptis suis arbitrabatur, inter pocula ueneno necaret quae res per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita quam cogitata. hoc consilio elusus Hanno alio machinamento facinus adgredi parat: seruitia concitat, quibus repente incautam urbem opprimeret. sed cum ante statutam edibus diem proditum se praeuen
Abbreviated transcription (Latin):
bat Itaq Samnites uictoria poti¬
ti uniuersum exercitum romanũ
turpiter captum, armis etiã uesti¬
mentisq nudatum tantum sin¬
gulis uilioribus operimentis ob
uerecunda corporum tegenda cõ¬
cessis sub iugum missum seruitiaꝵ
subiectum: longum agere pompe
ordinem praeceperunt. Sexcentis
autem equitibus romanis in ob¬
sidiatum receptis oneratos igno¬
minia. ceteris rebus uacuos con¬
sules remiserunt. Posteriore ãno
infringunt romani sirmatã cum
samnitibus pactionem eosq in
bellum cogunt Quod Lapirocõ¬
sule insistente cõmissum: mag¬
nas strages utiiusq populi dedit
cum hinc tra recentis infamiae
inde gloria proxime uitorie
pugnantes instimularet Tandẽ
romani pertinaciter moriendo
uicerunt: nec cedi pariter uel ce¬
dere destiterunt: nisi prius postp̃
uictis samnitibus et capto duce
corum uigum reposuerunt serui¬
tutis Idem deinde Lapirius sa¬
tricum expulso inde samnitico
praesidio expugnauit et coepit

Expanded text:
bat. Itaque Samnites, victoria potibat. Itaque Samnites, victoria potiti, universum exercitum Romanum turpiter captum, armis etiam vestimentisque nudatum, tantum singulis vilioribus operimentis ob verecunda corporum tegenda concessis, sub jugum missum servitioque subjectum, longum agere pompae ordinem praeceperunt. Sexcentis autem equitibus Romanis in obsidiatum receptis, oneratos ignominia, caeteris rebus vacuos, consules remiserunt. Posteriore anno infringunt Romani firmatam cum Samnitibus pactionem, eosque in bellum cogunt, quod Papyrio consule insistente commissum, magnas strages utriusque populi dedit, cum hinc ira recentis infamiae, inde gloria proximae victoriae pugnantes instimularet. Tandem Romani pertinaciter moriendo vicerunt: nec caedi pariter vel caedere destiterunt, nisi postquam victis Samnitibus et capto duce eorum, jugum reposuerunt servitutis. Idem deinde Papyrius Sutricum, expulso inde Samnitico praesidio, expugnavit et cepit.
Abbreviated transcription (Latin):
incendia ciuitatum excidiabel¬
Torum subrectiones prouincia¬
rum, cedes hominum opus ra¬
pinas praedas pecorum: mortu¬
orum uenditiones, captiuita¬
tesq uiuorum unius regis fraus¬
et ferocia et dominatus agita¬
uit. Sufficerent ista ad exẽplũ
miseriarum insinuata memorie
nostre gesta per phulippum etĩã¬
cum iam bello uiginti
milia samnitum fabio magistro
equitum pugnam conserente ci¬
cidissent, circumspectiore cura
samnites ac magis instructo ap¬
paratui aꝑud caudinas furculas
consederunt Ubi cum Ueturium
et Losthumium consules omẽsq
copias romanorum angustiis loco¬
rum armisq clausissent. Põtius
dux eorum intantum abusus est
uictorie securitate.Ut herenniu
patrem consulendum putaret
utrum occideret clausos an parce¬
ret subiugatis ut uiuos tamẽ de¬
decori reseruaret elegit Romaõs
enim antea sepissime uinct et oc
cidi numꝙͣ autem capi. aut ad
deditionem cogi potuisse consta¬

Expanded text:
nque annos incendia civitatum, excidia belnque annos incendia civitatum, excidia bellorum, subjectiones provinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum venditiones captivitatesque vivorum, unius regis fraus, ferocia et dominatus agitavit. Sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsuperiore bello uiginti milia Samnitum Fabio magistro equitum pugnam conserente cecidissent, circumspectiore cura Samnites ac magis instructo apparatu apud Caudinas furculas consederunt; ubi oum Veturium et Postumium consules omnesque copias Romanorum angustiis locorum armisque clausissent, Pontius dux eorum in tantum abusus est uictoriae securitate, ut Herennium patrem consulendum putaret, utrum occideret clausos an parceret subiugatis: ut uiuos tamen dedecori reseruaret, elegit. Romanos enim antea saepissime uinci cidi, nunquam autem capi, aut ad deditionem cogi potuisse consta
Abbreviated transcription (Latin):
pulos in spem libertatis respirare
non sinerent. Preterea magno de¬
lectu militum in subsidiũ regie
dispositionis ex tota graetia ocmi
finita gentium barbarorum per¬
sice expeditione in asiã missurus
instruxit tres duces hoc est parme¬
nionem Amintã. Atthalum pre¬
mittendos in persas Iegit. Et dum
suprascripte copie de graetia con¬
gregantur. alexandri qui erat o¬
lymprade uxoris sue frater et post
a sabinis in lucania prostratus ẽ
ut supramemorauimus quẽ Epy¬
ri regem ob mercedem stupri in
eum perpetrati constituerat: nup¬
tias in copulando ei filiam suam
Cleopatram celebrare decreuit
Qui cum pridie ꝙ occideretur
interrogatus fuisset quis finis ho¬
mini magis esset optandus respõ¬
disse fertur eum esse optimũ qui
uiro forti post uirtutum suarum
gloriam in pace regnante sine cõ¬
Nictione corporis et dedecore aĩe
subitus et celer inopinato ferro po¬
tuisset accidere. Quod ipsi mox
obtigit. Igitur per xx et u annos

Expanded text:
pulos in spem libertatis respirare pulos in spem libertatis respirare non sinebant. Praeterea magno delectu militum in subsidium regiae dispositionis ex tota Graecia habitfinita gentium barbararum Persica expeditione in Asiam missurus instruxit. Tres duces, hoc est, Parmenionem, Amintam et Attalum, praemittendos in Persas legit. Et dum suprascriptae copiae de Graecia congregantur, Alexander, qui erat Olympiadae uxoris suae frater, et postea a Sabinis in Lucania prostratus est, ut supra memoravimus, quem Epiri regem ob mercedem stupri in eum perpetrati constituerat, nuptias in copulando ei filiam suam Cleopatram celebrare decrevit. Qui cum, pridie quam occideretur, interrogatus fuisset quis finis homini magis esset optandus, respondisse fertur: Eum esse optimum qui viro forti post virtutum suarum gloriam in pace regnanti, sine conflictatione corporis et dedecore animae, subitus et celer, inopinato ferro potuisset accidere. Quod ipsi mox obtigit. Igitur per viginti et qui
Abbreviated transcription (Latin):
tanto discrimine positi Lacedemo¬
mos quondam hosts. tune socios
adsiscunt. totiusq graetie ciuita¬
tes legationibus fatigant Utco¬
munem hostem comunibus ut¬
ribus petant Itaq aliquante
urbes athenierisibus sese conur̃e
cõmisso cum athenienses lõge
maiore numero militũ presta¬
rent assiduis tamen bellis ĩdu¬
rata macedonum uirtute uin¬
cuntur Quam pugnam lõge
omiribus anterioribus bellis
atronorem fuisse, ipse rerum
exitus docuit Nam hic dies
apud uniuersam graetiam acq̃¬
site dominationis gloriam et
ixtustissime libertatis statum si¬
niuit Postea philippus cruẽ¬
tissimam uictoriam in thebaõs
et lacedemonios excreuit. Siq̃¬
dem principes ciuitatum, ali¬
os securi percussit: alios ĩ exi¬
Lium egit. omnes bonis priua¬
utt. pulsos dudum aciuitati¬
bus in patriam restituit Ex
quibus trecentos exules iudico
rectoresq praefecit: qui ut anti¬
quum dolorem noua potestate
curarent. pressos infceliciter po¬

Expanded text:
tanto discrimine positi, Lacedaemotanto discrimine positi, Lacedaemonios, quondam hostes, tunc socios asciscunt, totiusque Graeciae civitates, legationibus fatigant ut communem hostem communibus viribus petant. Itaque aliquantae urbes Atheniensibus sese conjunxecommisso, cum Athenienses longo majore numero militum praestarent, assiduis tamen bellis indurata Macedonum virtute vincuntur. Quam pugnam longe omnibus ante prioribus bellis atrociorem fuisse ipse rerum exitus docuit. Nam hic dies apud universam Graeciam acquisitae dominationis gloriam et vetustissimae libertatis statum finivit. Postea Philippus cruentissimam victoriam in Thebanos et Lacedaemonios exercuit. Siquidem principes civitatum alios securi percussit, alios in exsilium egit, omnibus bonis privavit. Pulsos dudum a civibus in patriam restituit. Ex quibus trecentos exsules judices rectoresque praefecit: qui ut antiquum dolorem nova potestate curarent, pressos infeliciter po
Abbreviated transcription (Latin):
quondam florentis gratie corpus
in multas laceratasq particulas
extincia primum libertate cõcidit
Preterca cum eum duo frẽs trachie
reges ex consensu preoptauissent
iudicem. Philippus more ingenii
sui ad iudicium tanqͣm ad bellũ
cum instructo exercitu ingressus
inscios iuuenes uita regnoq priua¬
uit Ad scythiam quoq cũ alexãdio
filio predandi intentione ꝑtrãsiit
cõmissoq praelio cum seythe et nu¬
mero et uirtute praestarent. philip¬
pi fraude uincuntur In ea pugna
ex milia puerorum ac foeminarũ
scythice gentis capta. pecorũ mag¬
na copia abducta: auri atq argẽ¬
ri nichił̃ repertum Nam et ea res
primo fidem inopie scythice dedit
Uiginti milia nobilium equarum
sufficiendo generi in inacedoniam
missa sunt. Sed reuertente philip¬
ꝑo triballi bello obuiant. in quo
ita philippus in femore uulneratꝰ
est ut pec corpus equus interficere.¬
tur. Staum uero ut conualuit athe¬
nuensibus bellum intulit. Qui in

Expanded text:
quondam florentis Graeciae corpus quondam florentis Graeciae corpus in multas laceratasque particulas exstincta primum libertate, concidit. Praeterea cum eum duo fratres Thraciae reges, ex consensu praeoptavissent indicem, Philippus, more ingenii sui, ad judicium, tanquam ad bellum, cum instructo exercitu ingressus, inscios juvenes vita regnoque privavit. Ad Scythiam quoque cum Alexandro filio praedandi intentione pertransiit: commissoque praelio, cum Scythae et numero et virtute praestarent, Philippi fraude vincuntur. In ea pugna viginti millia puerorum ac feminarum Scythicae gentis capta; pecorum magna copia abducta, auri atque argenti nihil repertum. Nam et ea res primo fidem inopiae Scythicae dedit. Viginti millia nobilium equarum sufficiendo generi in Macedoniam missa sunt. Sed revertenti Philippo Triballi bello obviant, in quo ita Philippus in femore vulneratus est, ut per corpus ejus equus interficeretur. Statim vero ut convaluit, Atheniensibus bellum intulit, qui, in
Abbreviated transcription (Latin):
artifex fouet. uictos sibi pariter
uictoresq subiecit Igitur quantis
affecerit totam graetiam miseriis,
aliosq a quibus in pace susceptus
hostiliter inuadit. crudeliter diri¬
pit. omniq societatis conscientia
penitus abolita. coniuges liberosq
omniũ sub corona uendidit. tem¬
plaq uniuersa subuertit. Post hec
in cappadociam transiit: ibiq bel¬
lum pari perfidia gessit, captos
pes dolum finitimos reges inter¬
fecit: totamq cappadotiam suo
imperio subdidit Inde post cedes
incendia ac praedationes q̃ gesseãt
in urbibus sociis ad parricidia cõ¬
uersus fratres quos coberedes regni
uerebatur: interfoecit supplicio ac
nici dedit Inde omniũ urbes fi¬
etiam absens timeretur Igitur a¬
lios populos a sedibus suis auul¬
sos finibus hostium opponit. alios
in extremis regnii terminis statuit
quosdam emulatione uirium ne
possint quod posse creduntur: in
supplemento exhaustarũ regionũ¬
diuidit Ita gloriosissimum illud

Expanded text:
artifex fovet, victos sibi pariter artifex fovet, victos sibi pariter victoresque subjecit. Igitur quantis affecerit totam Graeciam miseriis, aliosque a quibus pace susceptus hostiliter invadit, crudeliter diripit, omnique societatis conscientia penitus abolita, conjuges liberosque omnium sub corona vendidit, templaque universa subvertit. Post haec in Cappadociam transiit, ibique bellum pari perfidia gessit: captos per dolum finitimos reges interfecit, totamque Cappadociam suo imperio subdidit. Inde post caedes, incendia, ac praedationes, quas gesserat in urbibus sociis, ad parricidia conversus, fratres, quos cohaeredes regni verebatur, interfecit, supplicio ac neci dedit. Inde omnium urbes fieffecit, ut etiam absens timeretur. Igitur alios populos, sedibus suis avulsos, finibus hostium opponit, alios in extremis regni terminis statuit: quosdam aemulatione virium, ne possint quod posse creduntur, in supplementa exhaustarum urbiudividit. Ita gloriosissimum illud
Abbreviated transcription (Latin):
in potestatem redactis: iungendo
equitum peditumq fortissimas tur¬
bas & copiosas. inuictissimũ forcit
exercitum Igitur uictis athenien
subiectisq thessalis: olimpiadem
truruche regis molosorum soro¬
rem duxit uxorem Qui Aurucha
cum per hoc quod societatẽ macedo¬
num: affinitati regis paciscebatur
imperium suum se dilataturum
putaret per hoc deceptus amisit
priuatusq in exilio consenuit De¬
inde philippus cum Nothonam
urbem obpugnarit. ictu sagite o¬
culum perdidit Ipsam uero urbem
mox expugnauti et coepit Exindo
graeuiam prope. totam consiliis pre¬
uentam uiribus domuit Quippe
graetie ciuitates dum imperare si¬
gule cuptunt, imperium omnes
perdiderunt. Et dum in mutuũt
exitium sine modo ruunt. omib
perire quod singule admitterent
oppresse demum seruientes sense¬
runt. Quarum dum insatias con
uersationes philippus ueluti e spe¬
lunca obseruat auxiliumq infe¬
rioribus suggerendo contentioes
bellorum fomites callidus doli

Expanded text:
in potestatem redactis, jungendo in potestatem redactis, jungendo equitum peditumque fortissimas turbas et copiosas, invictissimum fecit exercitum. Igitur victis Atheniensibus subjectisque Thessalis Olympiadem, Auruchae regis Molossorum sororem, duxit uxorem. Qui Aurucha cum per hoc quod societatem Macedonum affinitate regis paciscebatur, impeputaret, per hoc deceptus amisit priuatusque in exilio consenuit. deinde Philippus, cum Mothonam urbem oppugnaret, ictu sagittae oculum perdidit. ipsam uero urbem mox expugnauit et cepit., Exim Graeoiam prope totam consiliis praeuentam uiribus domuit. quippe Graeciae ciuitates dum imperare singulae cupiunt, imperium omnes perdiderunt et dum in mutuum. exitium sine modo ruunt, omnibus perire quod siagulae amitterent oppressae demum seruientesque sensercertationes Philippus, veluti specula observat, auxiliumque semper inferioribus suggerendo, contentiones, bellorum fomites, callidus doli
Abbreviated transcription (Latin):
hos omnes acerbitatum aceruos
cunctasq malorum moles struxit
Hic primũ ab alexandro pofra¬
tre obses thebanis datus ꝑtriennt¬
um apud epaminondã strẽnuis¬
simum imperatorem & summuz
philosophum eruditus est Ipso
autem alexandro scelere Euridic̾
matris occiso q̃muis etiã cõmisso
adulterio. & altero primum filio
interfecto. filiaq uiduata. generi
nuptias mariti mortem pepegisset.
compulsus a populo regnum qͦd
paruo occisi fratris filio tuebatur
suscepit. Qui cum foris concursu
exurgentium undiq hostium do¬
mi aut̃ deprehensarum sepe insi¬
diarum metu fatigaretur: p̃mu
bellum cum atheniensibus gessit
Quibus uictis arma ad illirios
transtulit, multisq milib hostiũ
trucidatis: Larissam urbem nobt¬
lissimam ocepit. Inde thessaliam¬
non magis amore uidoria ꝙ̃ ãbi¬
tione habendorum equitum thessa¬
lorum, quorum robur ut exercitul
suo admisceret inuasit Ata thessa¬
lis ex improuiso preoccupatis atq

Expanded text:
hos omnes acerbitatum acervos hos omnes acerbitatum acervos cunctasque malorum moles struxit. Hic primum ab Alexandro fratre obses Thebanis datus, 168 per triennium apud Epaminondam, strenuissimum imperatorem et summum philosophum, eruditus est. Ipso autem Alexandro scelere Eurydices matris occiso, quamvis ea, jam commisso adulterio, et altero primum filio interfecto, filiaque viduata, generi nuptias mariti morte pepigisset, compulsus a populo regnum, quod parvo occisi fratris filio tuebatur, suscepit, qui cum foris concursu exsurgentium undique hostium, domi autem deprehensarum saepe insidiarum metu fatigaretur, primum bellum cum Atheniensibus gessit. Quibus victis, arma ad Illyrios transtulit, multisque millibus hostium trucidatis, Larissam urbem nobilissimam non magis amore victoriae, quam ambitione habendorum equitum Thessalorum, quorum robur ut exercitui suo admisceret, invadit. Ita Thessalis ex improviso praeoccupatis atque
Abbreviated transcription (Latin):
Nec alia magis ꝙ̃ tarentina
uictoria ostendit populi romãi
fortitudinem senatus sapiẽtiã
ducum magnanimitatem, nec
alius pulchrior in urbem auispe
tiosior triumphus intrauit. Ante
hunc diem nichil preter pecora
uulcarum, greges sabinorum:
carpenta gallorum ficta samni¬
si captiuos aspiceres: molosi thes¬
sales: macedones: braitius ap¬
pulus: atq lucanus si pompã
aurum purpuram signa. tabu¬
le tarentineq delicie: sed nichil
libentius populus romanus as¬
pexit: ꝙ̃ illas quas timuerat cũ
turribus suis beluas que nõ sine
sensi captiuitatis submissis cer¬
uicibus uictores equos sequeban¬
sere disposui: nunc alexandii
istius casu cõmonitus: de phi¬
lippo macedonum rege, q̃ olim¬
piadem hutus alexandri epi¬
rote. sororem uxorem habuit
ex qua. alexandrum magnũ
genuit paucissimis annis retrore¬
petitis: magna parius inquantũ
philippus Aminte filiuis: alexani¬
dri pater, regnum macedonum
adeptuis xxu. annis tenuit qͣbus¬

Expanded text:
nec alia magis quam Tarentina victoria ostendit populi Romani fortitudinem, senatus sapientiam, ducum magnanimitatem. ‖ nec alius pciosior triumphus intrauit. Ante hunc diem nihil praeter pecora Volscorum, greges Sabinorum, carpenta Gallorum, fracta Samnisi captiuos aspiceres, Molossi, Thessali, Macedones, Bruttius, Apulus atque Lucanus; si pompam, aurum, purpura, signa, tabulae Tarentinaeque deliciae. Sed nihil libentius populus Romanus aspexit quam illas, quas timuerat, cum turribus suis beluas, quae non sine sensu captiuitatis submissis ceruicibus uictores equos sequebansere disposui: nunc Alexandri istius casu colippo Macedonum rege, qui Olympiadem huius Alexandri Epirotae sororem uxorem habuit, ex qua Alexandrum Magnum genuit, paucissimis annis retro repetitis magna paruis in quantum ndita cccc Philippus Amyntae filius Alexandri pater regnum Macedonum adeptus, xxv annis tenuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
qtuersis poenis afficere iussit
et tantum hoc malum exordi¬
um sumpsisse credebatur¶ A¬
¶Quibus diebus romant innu¬
meras multitudines homĩnũt
in hispania trucid auerunt. op¬
pida amplius xcc. destruẽtes
euerterunt: bellum etiã mace¬
donicum merito inter madĩa
computandum: tunc gestumẽ
punicum ettam bellũ exortũ
est c̃cium. quo confedto i gni sit¬
roq Carthago penitus ẽ euersa
anno postꝙ̃ condita ẽ. Dec¬

Expanded text:
diversis poenis affici jussit. diversis poenis affici jussit. Et unde hoc malum exordium sumpsisse credebatur. Quibus diebus Romani innumeras multitudines hominum in Hispania trucidaverunt, oppida ultra 300 destruentes, everterunt, bellum etiam Macedonicum merito inter maxima computandum tunc gestum est. Punicum etiam bellum exortum est tertium. Quo confecto, igni ferroque Carthago penitus est eversa, anno postquam condita est se
Abbreviated transcription (Latin):
samartam in suam recepit ditio¬
nem. quas Antiochus nuperab
eius abstulerat potestate. iteru
Antiochus deuictos scopa sue
easdem regiones ditioni subiecit
¶Relatio qualiter Philippus P¬
macedonum rex a romanis uidꝰ
Demetrium filium suum obsidi¬
onem dederit. similiter Naui¬
da atheniensium dux a romaĩs
uictus filium suum Armenẽ
obsidem tribuit. cum quibus
diuerse nationes sunt romanis
subiecte anthiochus etiã rex
syrie cum omnibus suis copiis
his uictus terra mariq et roma¬
nis uectigal soluere coactus A
¶Qualiter Antiochus egiptum
occupauit, romanis denuntiã¬
tibus timore perculsus ab ea
discessit iherosolimam petens
templum spoliauit, et aram in
eo statuens inimundis sacrificip
polluit: ctuitatemq uastando
destruxit: et arcem ob custodiã
macedonum in cadẽ edificauit
partem populi captiuam dux¬
it. et partem in ore gladii con¬
sumpsit. reliquos ritu gentiũ
uiuere instituit, contra dicẽtes

Expanded text:
Samariam in suam recepit ditioSamariam in suam recepit ditionem, quas Antiochus nuper ab ejus abstulerat potestate. Iterumque Antiochus, devicto Scopa, suae easdem regiones ditioni subjecitRelatio qualiter Philippus Macedonum rex a Romanis victus Demetrium filium suum obsidem dederit, Similiter Nauides, Atheniensium dux, a Romanis victus, filium suum Armenem obsidem tribuit. Cum quibus diversae nationes sunt Romanis subjectae. Antiochus etiam rex Syriae cum omnibus suis copiis bis victus, terra marique vectigal solvere coactus. AQualiter Antiochus Aegyptum occupaverit, Romanis denuntiantibus, timore perculsus, ab ea discessit, Hierosolymam petens, templum spoliavit, et aram in ea statuens, immundis sacrificiis polluit, civitatemque vastando destruxit, et arcem ob custodiam Macedonum in eadem aedificavit, partem populi captivam duxit, et partem in ore gladii consumpsit; reliquos ritu gentium vivere instituit, contradicentes
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eo tempore Parthi auigo mace¬
donum recesserunt romani per
anni spatium pacifice sine bello
deguerunt. quod eis nõ cõtigerat
per annorum sparium ccccl. id ẽ
a tempore nume regis. hĩc sequũ¬
tur ingentia et grauia bella que
inter romanos et gallos atq hi¬
strios hilliriosq gesta sunt A¬
¶Etholomeo phulopatore regnã¬¬
te iudaeorum Ix ab anthioco
sunt interfecta. et ea ab eo passi
sunt que in tertio continentur
machabeorum libro ¶Il¬
¶Quibus diebus infestissimus
romanorum hostis Hannibal
cum copioso exercitit de huspa¬
romanis gesserii bella. romanosq
attriuerit usq ad ultimam pene
desperationem, et qualiter ab ua¬
lia reuocatus in affricam et ĩ ea
unctus a scipione. dum prius uic¬
tor frequentissime extiterat et
dum a domestico romani preme¬
rentur hoste quem in propria fer¬
re nequibant patria. cum quibus
externus nationibus susceperint
bella
Rex Riholometis epiphanes per
ducem siuim nomine. Scopam
humilem syriam uidaeam atq

Expanded text:
em tempore Parthi a jugo Macedonum recedunt, Romani per anni unius spatium pacifice sine bello degerunt: quod eis non contigerat per annorum spatium 450, id est, a tempore Numae regis. Hinc sequuntur ingentia et gravia bella, quae inter Romanos et Gallos atque Histros, Illyriosque gesta sunttholomaeo Philopatre regnante, Judaeorum 60,000 ab Antiocho sunt interfecta, et ea ab eo passi sunt, quae in tertio continentur Machabaeorum libroQuibus diebus infestissimus Romanorum hostis Hannibal, cum copioso exercitu de HispaRomanis gesserit bella, Romanosque attriverit usque ad ultimam pene desperationem. Et qualiter ab Italia revocatus in Aphricam, et in ea victus sit a Scipione, cum ante victor frequentissime exstitisset. Et dum a domestico Romani premerentur hoste quem in patria ferre nequibant, cum quibus externis populis susceperit bellaRex Ptholomaeus Epiphanes per ducem suum, nomine Scopam, humilem Syriam, Judaeam, atque
Abbreviated transcription (Latin):
EXTUS NARRA¬
tionis qualiter Etholo¬
meus philadel phus
Fleazarum sũmum sacerdotẽ
iudaeorum honorauit muneri¬
oribus sapientissimis ad se ue¬
nire forcit. et diuinas leges in¬
terpretari iussit qu¬
¶De diuersis inter Romanos et
Carthaginenses tirra mariq
praeliis et innumera multitudie
ex utriusq partibus hominum
interfecta q̃ continua miserotũ

Expanded text:
extus narrationis, qualiter Ptholomaeus Philadelphus Eleazarum summum sacerdotem Judaeorum honoravit munerioribus sapientissimis ad se venire fecit, et divinas leges interpretari jussitDe diversis inter Romanos et Carthaginenses terra marique praeliis, et innumera multitudine ex utrisque partibus hominum interfecta, quae continua miserorum
Abbreviated transcription (Latin):
idoneum ad gubemacula regi¬
minis uderat disponenda. fra¬
trem regni fcecit successorem
Ergo ante eneam it alte regnatũ
est a Latino euisq pr̃e Fauno:
auo quippe illius Lico: proauo
laturno, abauo Iano. per annos
lxxx. eos regnasse asserunt His
enim temporibus ea que fabule
de ulixe ferunt quomodo trieri
scillam fugerit hospites spolia¬
te solitam, scribit Palefatus in
incredibilium libro primo Syre¬
nas quoq fuisse meretrices que
decipiebant nauigantes Tunc
eciam Pyrrus intemplo delphi¬
ci ab horreste occiditur prodi¬
cione sacerdotis macharei Qui¬
dam eciam homerum poetam

Expanded text:
idoneum ad gubernacula regiidoneum ad gubernacula regiminis viderat disponenda, fratrem regni fecit successorem. Ergo ante Aeneam Italiae regnatum est a Latino, ejusque patre Fauno, avo quippe illius Pico, proavo Saturno, abavo Jano, per annos 180 eos regnasse asserunt. His enim temporibus ea quae fabulae de Ulisse ferunt, quomodo Trigeri Scyllam fugerit, hospites spoliare solitam, scribit Palefatus, in Incredibilium libro primo; Syrenas fuisse quoque meretrices, quae decipiebant navigantes. Tunc etiam Pyrrhus in templo Delphici ab Oreste occiditur, proditione sacerdotis Macharei. Quidam etiam Homerum poetam
Abbreviated transcription (Latin):
gis filiã ducens uxorem noĩe¬
Lauiniam: affinitatis gracia
uingens phrigas latinis: iamq
unitos frigas italosq latinos
nomina uere populos, et sic iam
extunc & deinceps ꝙ̃uis ĩ pau¬
perrimo regno locoq angusto
qui dicebatur ager laurentũ
regnauerunt. Post latinũ encaᷤᷤ
et successores eius qui siluii et
Albani sunt uocitati pro Alba
scilicet urbe et pro posthumo
Enea. Idem uidelicet posthums
Encas idcirco dictus ẽ siluus
qm̃ Lauinia post mortem Enee
timens ascanii inuidiã clam
eum in silua genuit eneamq
stłuium nominauit Ascanius
autem qui post aeneã regnauit
italie. derelicto nouerce sue
regno Lauinie albam cõdidit
ciuitatem: in qua et regnauit
albanisq nomen indidit, et
fratrem suum posthumũ silui¬
um enee ex lauinia filium sũ¬
ma pietate docuit quẽ et regni
reli quit heredem: ꝙuis haberet
filium notẽ uilum: a quo famt¬
lia uliorum orta sed propter
etatem paruuli filii quẽ necdũ

Expanded text:
gis filiam ducens uxorem Lavingis filiam ducens uxorem Laviniam nomine, affinitatis gratia jungens Phrygas Latinis, jamque junctos Phrygas Italosque, Latinos nominavere populos, et sic jam ex tunc et deinceps quamvis in pauperrimo regno, locoque angusto, qui dicebatur ager Laurentum, regnaverunt. Post Latinum Aeneas et successores ejus qui Sylvii et Albani sunt vocati, pro Alba scilicet urbe et pro posthumo Aenea. Idem videlicet Posthumus Aeneas, idcirco dictus est Sylvius, quoniam Lavinia post mortem Aeneae, timens Ascanii invidiam, clam eum in sylva genuit, Aeneamque Sylvium nominavit. Ascanius autem qui post Aeneam regnavit Italiae, derelicto novercae suae regno Laviniae, Albam condidit civitatem in qua et regnavit, Albanisque nomen indidit: et fratrem suum posthumum Sylvium Aeneae ex Lavinia filium, summa pietate docuit, quem et regni reliquit haeredem, quamvis haberet filium nomine Julium, a quo familia Juliorum orta. Sed propter aetatem parvuli filii, quem necdum
Abbreviated transcription (Latin):
Theuteus annis. al. ꝓb
exitu filiorum de egipto annus¬
ccc xxxuii. Nebreorum autem
iudex annis xx. Sansan ille
ultra fortes fortissimus, ita ut
a quibuslam facta eius hercu¬
lis comparentur gestis. q̃ pene
contemporales qͣmuis hercules
non multum praecederet extite¬
runt Redigunt autẽ alienige¬
ne in suã clitionem hebreos an¬
nis undecim Huic sampsoni
Hl eli sacerdos succedit q̃ annis¬
orum traditionem uixta hex
interpretes xx tantum Apud
athenienses Demoson tunc reg¬
nabat filius thesei. et habuit
successorem Oxintem Sycioni¬
orum rex Zeuxippus Principi¬
bus enim predictis regnãtib
post captam troiam primus
rex Latrinus qui postea nuncu¬
pat sunt Nomani Eneas pro¬
fugus fuit ut paulo latus su¬
pra explicuimus Ab excidio
namq troie annis uii. obtitua¬
it latinorum regnum et tribus
regnauit annis Que arma idẽ
cõmouerit in italia qualia per
triennium bella excitauerit. qͣn¬
tos implicuerit populos odio ex¬
cidioq afflixerit. ludi literarie

Expanded text:
Teuteus annis 40. Ab exitu filiorum Israel de Aegypto anni 330. Hebraeorum autem judex annis 20, Samson ille ultra fortes fortissimus, ita ut a quibusdam facta ejus Herculis comparentur gestis, qui pene contemporales, quamvis Hercules non multum praecederet, exstiterunt. Redigunt autem alienigenae in suam ditionem Hebraeos annis 11. Huic Samsoni Heli sacerdos succedit, qui annisorum traditionem; juxta LXX interpretes 20 tantum. Apud Athenienses Demophon tunc regnabat, filius Thesei, et habuit successorem Oxyntem Sycioniorum rex Ceuxippus. Principibus praedictis regnantibus, post captam Trojam, primus rex Latinis, qui postea nuncupati sunt Romani, Aeneas profugus fuit, ut paulo latius supra explicuimus. Ab excidio namque Trojae annos 7 obtinuit Latinorum regnum, et 3 regnavit annis. Quae arma idem commoverit in Italia, qualia per triennium bella excitaverit, quanto implicuerit populos odio excidioque afflixerit, ludi litterarii
Abbreviated transcription (Latin):
regem. me eciam frẽs habursse
et nullum eorum grauiter tulisse
quod rex existerem Ergo licit
magnum sit regnum si omnes
filii ac nepotes regis cui proles
fecunda fuerit regnare tempta¬
uerint: non reges sed tyranni nec
regni cultores sed destructores
fient Et ego deposco meos silios
ut non inter alterutros seditiões
exerccant: regnum suscipiente
fratre Ferant enim libenter ut
dñm quando non extraneo ser¬
uiunt sed magis Litentur in
fratre honorem imperii Excellẽs
est enim gloria regis ẽe fratrem
dum omnes simul regnare ne¬
queant Magnificauit ergo do¬
minus salomonem super om¬
nẽ israel et dedit illi gloriam
regni qualem nullus habuit
ante eum rex israel ¶MII
xxxi Laustenes annis

Expanded text:
regem, me etiam fratres habuisse, regem, me etiam fratres habuisse, et nullum eorum graviter tulisse quod rex existerem. Ergo licet magnum sit regnum, si omnes filii ac nepotes regis, cui proles fecunda fuerit, regnare tentaverint, non reges, sed tyranni, nec regni consultores, sed destructores fient, et ego deposco meos filios ut non in alterutros seditiones exerceant, regnum suscipiente fratre. Itaque ferant eum libenter ut dominum, quando non extraneo serviunt, sed magis laetentur in fratre honorem imperii. Excellens est enim gloria regis esse fratrem, dum omnes simul regnare nequeant. Magnificavit ergo Dominus Solomonem super omnem Israel, et dedit gloriam regni, qualem nullus habuit ante eum rex Israel. CAPUT XXXI Laustenes, cujus