comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aio sanus esset Selectatus sum parũꝑ mollioribus uerbis uti. et pene michi
lacñãs ip̃a pietas elicuit. huic iam uuiliter admouendus es. ut meminens ꝑ
te ip̃m mortalia ferre alto aĩõ atq despice̾. caltare p̾sencia. spare meliora inch
mũdo fidere. fallax est. te ip̃m sortes q tuas deo credere. in illũ spes curas¬
q Iaccare. scire ex quo dĩe in hanc uitam intrasti/ te nõ ad epulas s ad
preliũ uenisse ad morbos ad molestias ad labores. quitquid tñ acccdent te
uictorem esse posse si uelis. tñ ne anna ꝓieras ne ue aĩo consternens aut
concidiasi et nasci ⁊ buiere/ et egrotare et senescere, et moir nature esse.
ad hoc fortiter et eodem nultu atq aĩo tolerare uͥtutes. Non dico quod
quidam dixerĩt inter sũmam uoluptatem ⁊ asprimũ dolorem inchil
penitus interesse mius in torpens et insensibrlis ea sentencia uidetur.

Expanded text:
animo sanus esset? 11 Delectatus sum parumper mollioribus verbis uti et pene michi animo sanus esset? 11 Delectatus sum parumper mollioribus verbis uti et pene michi lacrimas ipsa pietas elicuit. Hinc iam viriliter admonendus es, ut memineris per te ipsum mortalia ferre alto animo atque despicere, calcare presentia, sperare meliora, nichil mundo fidere — fallax est —, te ipsum sortesque tuas Deo credere, in Illum spes curasque iactare, scire ex quo die in hanc vitam intrasti, te non ad epulas sed ad prelium venisse, ad morbos ad molestias ad labores; 12 quicquid tamen acciderit, te victorem esse posse si velis, tantum ne arma proicias neve animo consterneris aut concidas; et nasci et vivere et egrotare et senescere et mori nature esse, at hec fortiter et eodem vultu atque animo tolerare virtutis. 13 Non dico quod quidam dixerunt, inter summam voluptatem et asperrimum dolorem nichil penitus interesse: nimis michi torpens et insensibilis ea sententia videtur;
Abbreviated transcription (Latin):
tiorem q suꝑuacuũ dolebis. Ille autẽ ꝓfecto non ante sanus ent ꝙͣ te
sanũ uident. ⁊ld te enĩ festinat oĩb posthĩtis omissis q negotus quib
ualde deditus semꝑ fuit quorũ tu pondus at copiam noste preterea deẜta
domo/ cõtento mari neglectis alpib spreta hieme emitas difficultates
res curas q suas om̃s et se Ipm̃ obliuisciti dum te unũ cogitat
pius pater. unde qd̾ apud ungiliũ pater filio dicit nũc cõuenientissie
dicet filius patri. uicit iter durũ piẽtas. Cuiꝰ rei cogitatio ñ fallor
mltũ brrib tuis adiciet dum subibit ac̃um patrem in te tuũ biuere
in te eciam languere. ut taceam matiem taceam fiẽ. taceã sorores
taceam amicos. in quib me ip̃m nimerare audeo nõ extremũ qui oñs te echro
sain esse non possumus. quis eñ iꝙͣ tam corpore ualens fuit ut languente

Expanded text:
timoremque supervacuum dolebis; ille autem profecto non ante sanus erit quam te timoremque supervacuum dolebis; ille autem profecto non ante sanus erit quam te sanum viderit. 9 Ad te enim festinat, omnibus posthabitis omissisque negotiis quibus valde deditus semper fuit, quorum tu pondus ac copiam nosti; preterea deserta domo, contempto mari, neglectis alpibus, spreta hieme, cuntas difficultates res curasque suas omnes et se ipsum obliviscitur dum te unum cogitat pius pater, unde quod apud Virgilium pater filio dicit, nunc convenientissime dicet filius patri: Vicit iter durum pietas. 10 Cuius rei cogitatio, nisi fallor, multum viribus tuis adiciet, dum subibit animum, patrem in te tuum vivere, in te etiam languere, ut taceam matrem, taceam fratres, taceam sorores, taceam amicos, in quibus me ipsum numerare audeo non extremum, qui omnes te egro sani esse non possumus: quis enim unquam tam corpore valens fuit ut languente
Abbreviated transcription (Latin):
celeste et muicti aĩ uirtute repositũ est. Sed ut ad rem uemiam. Au¬
diui pater. et usq in solicudinis mee latebras tustis nũcius uenit. graui
te morbo corporeo laborare. non ut egrĩ tñ alloquor. spero eñ ꝙ dum ad
me egritudĩs tue fama ꝑlata est iam sanus esses. et cũ ad te litera ista
ꝓuenent, nullũ morbi uestigiũ reꝑtura sit. Itaq licentius sagor. fatebor
autem tibi ĩbecillitatem meam. Ad pͥmũ mesti Rumoris aduẽtum. ut me
merorem leta pͥus ociimer tranquillitas uerteretur. et ip̃e aĩ mei sepe
molliciem castigarem. Re autem uera non tam tibi quẽ modeste ac fortiter
tulisse oĩa et laturũ esse non dubito ꝙͣ amantissimo genitor tuo affectũ
tante cõpassionis exhibiu. Ille em̃ in mẽbus tuis nũc egrotat. ut q auguror
granius ꝙͣ tu. qui ut dixi iam fortassis oĩ ꝑiculo liberatus dolorem nr̃m

Expanded text:
celesti et invicti animi virtute repositum est. 7 Sed ut ad rem veniam, aucelesti et invicti animi virtute repositum est. 7 Sed ut ad rem veniam, audivi pater, et usque in solitudinis mee latebras tristis nuntius venit, gravi te morbo corporeo laborare; non ut egrum tamen alloquor; spero enim quod dum ad me egritudinis tue fama perlata est, iam sanus esses, et cum ad te litera ista pervenerit, nullum morbi vestigium repertura sit; itaque licentius vagor. Fatebor autem tibi imbecillitatem meam: ad primum mesti rumoris adventum, ut me merorem leta prius otii mei tranquillitas verteretur, et ipse animi mei sepe mollitiem castigarem. 8 Re autem vera non tam tibi, quem modeste ac fortiter tulisse omnia et laturum esse non dubito, quam amantissimo genitori tuo affectum tante compassionis exhibui; ille enim in membris tuis nunc egrotat utque auguror, gravius quam tu, qui, ut dixi, iam fortassis omni periculo liberatus, dolorem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
nulti plicibus quidem telie ĩpetimur. huic inportuna pauꝑtas. hic̃ diuiciẽ
graues p̾uũt. huic uł nostra uł amicoruĩ in ꝓuisa calamitas. hĩc cor urẽs
cura. egerq aĩns/ egrũ coipus/ et multe ac uãni fortune impetus quos
ne dicam fene sz nuimerare difficile est. Richil ulla ex ꝑte tutũ hõĩ. sepe
dũ maris sũma tranquillitas in suꝑficie uĩdetur tempestas in fundo est
et tũc dummaxime blanditur tacitas mũdus tendit insidias. om̃e iter la¬
queis obsessum. om̃s rami iusto illite. om̃e solũ lappis tribulisꝙ confertũ
est. uix usꝙͣ sine discriẽ pedem frgas. ncħ alcius ascendisse profuerit qͦ¬
cũq te u̾tas par periculũ equus labor. nio uł eo maior quo pliribus
fortune iaculis status alcior patet. In hoc gͥ. uite campo in quẽ pugnatuit
descendimꝰ nulla fuge spes nullũ quietis diu̾ticulũ. totũ in presi diõ

Expanded text:
Multiplicibus quidem telis impetimur: hinc importuna paupertas, hinc divitie Multiplicibus quidem telis impetimur: hinc importuna paupertas, hinc divitie graves premunt, hinc vel nostra vel amicorum improvisa calamitas, hinc cor urens cure egerque animus, egrum corpus et multi ac varii fortune impetus, quos ne dicam ferre sed numerare difficile est. 5 Nichil ulla ex parte tutum homini; sepe dum maris summa tranquillitas in superficie videtur, tempestas in fundo est, et tunc dum maxime blanditur, tacitas mundus tendit insidias; omne iter laqueis obsessum, omnes rami visco illiti, omne solum lappis tribulisque confertum est; vix usquam sine discrimine pedem figas. 6 Nichil altius ascendisse profuerit; quocunque te vertas par periculum equus labor, imo vel eo maior quo pluribus fortune iaculis status altior patet. In hoc igitur vite campo in quem pugnaturi descendimus, nulla fuge spes, nullum quietis diverticulum; totum in presidio
Abbreviated transcription (Latin):
certus de laude certissimꝰ. gaudet exꝑimentũ sui sepius peti. et u̾tutem
duris exercen mauult ꝙͣ molli ocio languere. Itaq inter puluerem ac
sudorem inter enses ac nuln̾a nõ tm̃̃ sine dolore ẜ sepe eciam cũ uo¬
lupeate u̾satur nõ sentit p̾sencia. totus in finem ꝓminet. et ꝙͣiis cor
pore fatigatus in pace c̃ ⁊ inspe głie cõquiescit. Tibi quidem ca¬
ritate frater etate fili dignitate autem pater. quẽ ante annos/ ex
est opus ut intelligas qd scriptũ est in literis sacris miliciam esse
uitã h̃ois suꝑ t̾ram nͨ miliciam modo s bellũ iuge mortiferũ sie
inducñs sine pate hoc bellũ xp̃i miles ingressus fieri tande̾ unus
ex du cibus menusti. in quo bene cepisse non sufficit. ẜ si uictiicẽ
expetis coronam oꝑtet de mane ad uesꝑam in acie stare. et aduersus
hostem dextra leua ꝙ seuientem clipeũ indefesse uitutis attollere-

Expanded text:
certus de laude certissimus; gaudet experimentum certus de laude certissimus; gaudet experimentum duris exerceri mavult quam molli otio languere. Itaque inter pulverem ac sudorem, inter enses ac vulnera non tantum sine dolore sed sepe etiam cum voluptate versatur; non sentit presentia, totus in fiborans in spe glorie conquiescit. 2 Tibi quidem caritate frater etate fili dignitate autem pater, quem ante annos ex est opus, ut intelligas, quod scriptum est in literis sacris, «militiam esse vitam hominis super terram» nec militiam modo sed bellum iuge, mortiferum, sine indutiis, sine pace. 3 Hoc bellum Cristi miles ingressus, fieri tandem unus ex ducibus meruisti; in quo bene cepisse non sufficit sed si victricem expetis coronam, oportet de mane ad vesperam in acie stare, et adversus hostem dextra levaque sevientem, clipeum indefesse virtutis attollere. 4
Abbreviated transcription (Latin):
mortem accesseris. horis ꝙ nũc oĩbus cõtinue moriaris. que eĩ apud
Gulgꝰ mors est apud pħos mortis est finis. mira gratulandi materia
mors longior qd fien metiumꝰ fit modo dũ loquimuy. et o stupor
in gens simul et mortem ⁊ mortis exitum formdamus. diuturnũq
diligimꝰ qd̃ momentaneũ execraniur frustra quidem fiet. fiẽt inꝙͣ
qᵈ̾ euasisse diceris. fiet aliꝙͣto serus. s eito. s iam mĩc non est ter¬
giu̾sandi locus. ut paululũ trahas ꝙͣ du traxeris qͦ necc̃io redeundũ
est/ quo ue cũ redieris/ digressum simul Reu̾sum q te stupeas. Iolane
sic est ut dicere soleo dilata parũꝑ solucionis dĩes. ẜ nõ cassa racio
est debiti naturalis a nascente contracti. a moriente soluendi. uale.
Ald incolaũ ep̃m uiterbiensem egrotantem consolacio.
sin fortis hortatore non eget. ut inꝑt̾ritus notũ hostem ⁊ solitũ

Expanded text:
mortem accesseris horisque nunc omnibus continue moriaris; que enim apud mortem accesseris horisque nunc omnibus continue moriaris; que enim apud vulgus mors est, apud philosophos mortis est finis. Mira gratulandi materia, mors longior, quod fieri metuimus, fit modo dum loquimur, et o stupor ingens!, simul et mortem et mortis exitum formidamus diuturnumque diligimus quod momentaneum execramur; frustra quidem. 5 Fiet, fiet, inquam, quod evasisse diceris; fiet aliquanto serius, sed cito, sed iam nunc; non est tergiversandi locus; ut paululum trahas, quandiu traxeris quo necessario redeundum est quo ve cum redieris, digressum simul reversumque te stupeas? Plane sic est ut dicere soleo: dilata parumper solutionis dies, sed non cassa ratio est debiti naturalis a nascente contracti a moriente solvendi. Vale. 6 Ad Nicolaum epyscopum Viterbiensem egrotantem, consolatio. 1 Vir fortis hortatore non eget ut imperterritus notum hostem et solitum
Abbreviated transcription (Latin):
ter. non mortis illud forte s uite lunen eterne est. mĩs licet crimimibus
obscrusum xp̃i tñ sangñie patefactũ aꝑtũq nulueribus. O si iñ Illam
requiem ingredi contingat ĩmentos. O si iñ pace iñ id ip̃m dormiamꝰ
et qui dui multũq laborauimꝰ quiescamus tandem in Illo qui singlant̾
nos constituit in spe que ip̃o donante falsa non fuerit Ego quidẽ bonã
tibe ualitudinem resticutam gaudeo. nec adhuc nos in hoc uite exrlio seꝑan
cupio. ꝙͣuis ubicũq distrahimur eodem et̾i ducis hospicio beniendum
sit. Ceterũ ut est aũis hõium fortume multũ amicior ꝙͣ natie gratulon
me nõ p̾us in ce ꝑiculũ ꝙͣ piculi finem nosse si tñegrotare aut mori
ꝑiculum. et nõ ad uerã solidam ꝙ secuntatem uia est. Tutñ ea lege te
sanatũ scito ut non mͦ mortalis manseris. ẜ hons dĩbus interea/ ad

Expanded text:
ter: non mortis illud forte sed vite limen eterne est, nostris licet criminibus ter: non mortis illud forte sed vite limen eterne est, nostris licet criminibus obstrusum, Cristi tamen sanguine patefactum apertumque vulneribus. O si in illam requiem ingredi contingat immeritos, o si in pace in id ipsum dormiamus et qui diu multumque laboravimus, quiescamus tandem in Illo qui singulariter nos constituit in spe, que Ipso donante falsa non fuerit! 3 Ego quidem bonam tibi valitudinem restitutam gaudeo, nec adhuc nos in hoc vite exilio separari cupio, quamvis ubicunque distrahimur, eodem eterni ducis auspicio veniendum sit. Ceterum ut est animus hominum fortune multum amicior quam nature, gratulor me non prius in te periculum quam periculi finem nosse, si tamen egrotare aut mori periculum et non ad veram solidamque securitatem via est. 4 Tu tamen ea lege te sanatum scito, ut non modo mortalis manseris, sed horis omnibus interea ad
Abbreviated transcription (Latin):
ment̾ibus pus hic furor. Senciamus nos bñficus tantis indignos. et ños
ad ꝑsoluendas meritas grates uerbo eciam longe impares agnoscamus uictã
fragilitatem num inmensa der clemencia faceamur. aiõ tñ quãtũ possumꝰ
grati simus. et obsequentes et creduli ⁊ fideles. neq qua res magna
nos indigmi. ideo nobis illum consulere nequiuisse uł uoluisse ꝓꝑter m̃ acces¬
sibilem sue potencie ac pietatis excellenciam despemus. uale .iiiͦ. kl̃. apͥl
Limine mortis te reuersum audio. ad qd̾ tñ dictu mnrũ redeu̾do¬
festinas. melius dicerem festinanius om̃s quicũq uite huius
iter ingresse sumus. festinamus inꝙͣ. et nusꝙͣ subsistimꝰ. et dũ quiescẽ
uidemur curirmus. minus dixi. non curirinus s nolamus. Itaq Iam
ꝓcul abesse non possumꝰ. S bono simꝰ aĩo. et eannus intrepide incũtan¬

Expanded text:
mentibus piis hic furor; sentiamus nos benificiis tantis indignos, et nos mentibus piis hic furor; sentiamus nos benificiis tantis indignos, et nos ad persolvendas meritas grates verbo etiam longe impares agnoscamus; victam fragilitatem nostram immensa Dei clementia fateamur; animo tamen quantum possumus grati simus et obsequentes et creduli et fideles, neque quia res magna, nos indigni, ideo nobis Illum consulere nequivisse vel noluisse propter inaccessibilem sue potentie ac pietatis excellentiam, desperemus. Vale. IV Kal. Aprillimine mortis te reversum audio, ad quod tamen, dictu mirum, redeundofestinas; melius dicerem: festinamus omnes quicunque vite huius iter ingressi sumus; festinamus, inquam, et nusquam subsistimus et dum quiescere videmur, currimus. Minus dixi; non currimus sed volamus; itaque iam procul abesse non possumus. 2 Sed bono simus animo et eamus intrepide incuntan
Abbreviated transcription (Latin):
Iudas infelix mcidit qñ ꝓiectis argenteis in templo abiens laqueo se fus¬
pendit. qͥ et si multo amplius peccasset ꝙͣ cam despacio tñ Illi eciam
sola obstitit ne mĩam inueniret. quã si axp̃o petrssẽt inuenisset ut am¬
brosio placet. nũc neq mĩam petũt. et apud Illos se peccasse confessus est
qui de pcc̃o eius gaudebant. de supplicio non curabant. postre mo magis ut ie¬
rommo uidetur desꝑacione xp̃m lesit ꝙͣ prodicione memorandũ ualide Geud̃
g. potest deus om̃e qd uult. uult autem om̃e qd̾ nobis salutiferũ nouit
hoc firma fide constanti q fiducia te nendũ est. cessent manes ⁊ pauide
cõiecture. et Religiose aures su suiris demonũ obstruantur. magnũ fuent ꝓpt̾
mẜabili more moir. Mira hec ⁊ meffabilia quedam diuini amons signa
quis neget. Ez an Ideo nos ingratos faciet beneficii magnitudo. absita

Expanded text:
Iudas infelix incidit quando proiectis argenteis in templo, abiens laqueo se susIudas infelix incidit quando proiectis argenteis in templo, abiens laqueo se suspendit; qui etsi multo amplius peccasset quam Cain, desperatio tamen illi etiam sola obstitit ne misericordiam inveniret, quam si a Cristo petiisset, invenisset, ut Ambrosio placet. 19 Nunc neque misericordiam petiit et apud illos se peccasse confessus est, qui de peccato eius gaudebant, de supplicio non curabant; postremo magis, ut Ieronimo videtur, desperatione Cristum lesit quam proditione: memorandum valde. 20 Quid ergo potest Deus? omne quod vult; vult autem omne quod nobis salutiferum novit: hoc firma fide constantique fidutia tenendum est. Cessent inanes et pavide coniecture, et religiose aures susurris demonum obstruantur; magnum fuerit propter miserabili more mori. 21 Mira hec et ineffabilia quedam divini amoris signa, quis neget? sed an ideo nos ingratos faciet benificii magnitudo? absit a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ berax Idem dulcis ⁊ Rectus dñs et qui legem dat delinquẽtib in bia
nemo tembilior sic nemo mmẜicordior nemo tranquillior. młtos laborare
cogit, ne lascuuant ꝑielitari aliquos sunt ut conigat neminem uult
ꝑĩe. atq oĩa facit ne ꝑeamus. Itaq pellenda ꝓcul despacio. abicienda
duricies exuenda impietas incredulitas relinquẽda. qd̾ emĩ nemo sanus
Ignoret. nicħ im possibile nno n difficile aliquid est deo. qd ꝙ nano pius
diffidit ncħ Illi arduũ uĩdetur qd̾ ad salutem sue ꝑtineat creature.
ꝑu̾si ingenii est suspicari aliud et imferi ac pectata diluete uł nolle derẽ
ul non posse. Hine enĩ non de fonte alio desꝑacio nasci solet quorũ alt̾o
ipotencĩa ulla uł mudia mẽ salutis obicitum. In qd malũ madisse
ereditur ean. ubi ait maior est mĩquitas mea ꝙͣ ut ueniam merear. neq
em maior esse poterat creature mmiẜia ꝙͣ misericordia creatons. In hoc ip̃m

Expanded text:
t verax»; idem «dulcis et rectus Dominus et qui legem dat delinquentibus in via», nemo terribilior, sic nemo misericordior, nemo tranquillior; multos laborare cogit ne lasciviant, periclitari aliquos sinit ut corrigat, neminem vult perire atque omnia facit ne pereamus. Itaque pellenda procul desperatio, abicienda durities, exuenda impietas, incredulitas relinquenda; quod enim nemo sanus ignorat, nichil impossibile imo nec difficile aliquid est Deo; quodque nemo pius diffidit, nichil Illi arduum videtur quod ad salutem sue pertineat creature. 17 Perversi ingenii est suspicari aliud, et misereri ac peccata diluere vel nolle Deum vel non posse; hinc enim, non de fonte alio, desperatio nasci solet; quorum altero impotentia ulla vel invidia nostre salutis obicitur, 18 In quod malum incidisse creditur Cain ubi ait: «Maior est iniquitas mea quam ut veniam merear», neque enim maior esse poterat creature miseria quam misericordia creatoris. In hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
concupisse nõ meniimi. hactenus colloquẽdi studio euagatus sim hic
tandem colloquii funs esto ut intelligas et si labores alii ex abus. et inter
Labores noue mͥ quotidie Laborũ cause materr̃eq nascantur me tñ de
libertate uł in uniclis si sors cogat. de rre in urbib in laboribus de
quiete. postremo ut tritũ Illud a fricam mei dictum u̾tam in negocus
de ocio cogitare. Inteñ mnͥ seu arte quadam seu natura datũ scito ut iu¬
gi et ualida meditacione ule mͥ faciam quod assequi nequeo. dulce aute
qd̵ enitare non ualeo. uiue mi memor. ⁊ uale. mediolam.Rl. Iauuar̃.¬

Expanded text:
concupisse non memini. 27 Hactenus colloquendi studio evagatus sim; hic concupisse non memini. 27 Hactenus colloquendi studio evagatus sim; hic tandem colloquii finis esto, ut intelligas etsi labores alii ex aliis et inter labores nove michi quotidie laborum cause materieque nascantur, me tamen de libertate vel in vinculis, si sors cogat, de rure in urbibus, in laboribus de quiete, postremo, ut tritum illud Africani mei dictum vertam, “in negotiis de otio cogitare”. Interim michi seu arte quadam seu natura datum scito, ut iugi et valida meditatione vile michi faciam quod assequi nequeo, dulce autem quod evitare non valeo. Vive nostri memor, et Vale. Mediolani, Kal. Ianuar
Abbreviated transcription (Latin):
studia Latere. et nulge strepitum ⁊ humanarũ curositatũ declinare
circuitum. qui sic Latuit clarior emerget. et tũc pͥmũ uiu̾e dũ mori
uidebitur incipiẽt. mͥ quidem nestio an culpa an fortuna mea dulce
Latibulũ inuidit. sepe hactenus tentantem fugere mea semꝑ fama
me pdidit Loquatior mendacior qr ꝙͣ uellem. Ita ego a pͥma etate
tantus amator solitudĩs ac siluarum iam semor in urbib et odiosa
freꝙͣcia laboro. et male mn est. sepe eciam in aĩum redit Illud diui
Gaspafiam qui trũphali die cum tarditate pomparũ et turbe tedio gra¬
uaretur dixisse fertur. merito se puniri qui ad Illũ nec se nec ma¬
ionbus suis dignũ honorem quo senus eo turpius aspirasset gra¬
iuter equidem at modeste. mͥ ea solũ suffragatur excusacio. ꝙ et si
uere laudis cupidum me non negem. hanc tni que me ꝑmuit pomꝑain

Expanded text:
studia latere et vulgi strepitum et humanarum curiositatum declinare studia latere et vulgi strepitum et humanarum curiositatum declinare circuitum! qui sic latuit, clarior emerget, et tunc primum vivere dum mori videbitur, incipiet. 25 Michi quidem nescio an culpa an fortuna mea dulce latibulum invidit; sepe hactenus tentantem fugere mea semper fama me prodidit loquacior mendaciorque quam vellem. Ita ego a prima etate tantus amator solitudinis ac silvarum, iam senior in urbibus et odiosa frequentia laboro, et male michi est. 26 Sepe etiam in animum redit illud divi Vespasiani, qui “triumphali die” cum “tarditate pomparum” et turbe “tedio” gravaretur, dixisse fertur “merito” se puniri, qui ad illum nec se nec “maioribus suis” dignum honorem, quo serius eo turpius aspirasset. Graviter equidem ac modeste. Michi ea solum suffragatur excusatio, quod etsi vere laudis cupidum me non negem, hanc tamen que me perimit pompam,
Abbreviated transcription (Latin):
assurgentem cum alia ꝑte cadente luctantem. hec sunt q̃ in anxietate
ꝑsmmilt diuine et ingentes Ille aĩe senser̃t/. Hoc nobis quotcũq estis
amici de me foliciti ac pendentes in pñti rerũ mearũ difficultate respõ¬
sum sit unũ ualde me p̾ggrauat/ ne in totum uelimi qd ex parte
uõlo. et pleue uelle nͥ fallor nolo. uolo inꝙͣ id q me uelle dicere
xp̃o licet audiente nõ tieo s dignũ fateor ut qd̾ in digne que¬
siui nõ dulce sẽntiam ẜ amarũ. nocet mn ad quietam et ociũ fame
pondus. ꝙͣ uere nicħ ad rem si Idem potest falsa qd uerax inimũ
ipã sibi p̾cox ne dicã p̾ceps fama p̾uidicat et falsi noĩs magnitid̃
uere glie tardat augmentum in si qd nõ merebar aute tp̃s muenisse
laudati Lacus piscatorũ retibus se pe famosi saltus canũ latratibus
infestantur. O felix si quis usꝙͣ est cui contuigent inter honesta

Expanded text:
assurgentem cum alia parte cadente luctantem». Hec sunt que in anxietate assurgentem cum alia parte cadente luctantem». Hec sunt que in anxietate persimili divine et ingentes ille anime senserunt; hoc vobis, quotcunque estis amici de me soliciti ac pendentes in presenti rerum mearum difficultate, responsum sit. 23 Unum valde me pregravat, ne in totum velim quod ex parte volo et plene velle, nisi fallor, volo. Volo, inquam, idque me velle dicere, Cristo licet audiente, non timeo; sed dignum fateor ut quod indigne quesivi, non dulce sentiam sed amarum. Nocet michi ad quietem et otium fame pondus; quam vere, nichil ad rem, si idem potest falsa quod verax. Mirum, ipsa sibi precox, ne dicam preceps, fama preiudicat et falsi nominis magnitudo vere glorie tardat augmentum; nisi quod non merebar ante tempus invenissem, laudati lacus piscatorum retibus, sepe famosi saltus canum latratibus infestantur. O felix, siquis usquam est, cui contigerit inter honesta
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ille pestifer toipor ac ꝓplexitas aĩorũ de quib multa Iam dixi¬
mus. aliud agenciũ. eum aliud uelle uideantur. qd̾ si uere uellent utiq
Illud agcerent nõ qd agũt. possumus gͦ si uolanius ad felicitatem int.
Roc est Illa acc̃e que nos ad felicitatem uer̃am q libertatem aĩ ꝓduc¬
tura cognoseiius. ẜ ita demũ si uere si plene si coustanter si bona
fide uolumus. ceterũ uelle ip̃m fors nõ statim mi erit arbitin qd̵ et¬
si liberũ acceꝑinus libertatem ip̃am sic pectati mole pressimꝰ. et cõ¬
suetudis pessime uñiclis astrionuꝰ ut sine p̾sentissima dei ope iux
ad honesta consurgat. tam multa sũt q̃ retraheut ⁊ obsistũt. nã
ut ibidem ait idem augustinꝰ nõ solũ ire uerũ eciam ꝑuenire Illuc
nichil erat aluid ꝙͣ uelle ire. et sequitur s nelle fortiter, et inte¬
gre nõ semisanciam bac atq ac uersare et Iaccare uolũtatem ꝑtem

Expanded text:
Hinc ille pestifer torpor ac perplexitas animorum, de quibus multa iam dixiHinc ille pestifer torpor ac perplexitas animorum, de quibus multa iam diximus, aliud agentium cum aliud velle videantur; quodsi vere vellent, utique illud agerent, non quod agunt. 21 Possumus ergo, si volumus, ad felicitatem ire; hoc est illa agere que nos ad felicitatem veramque libertatem animi perductura cognoscimus; sed ita demum, si vere si plene si constanter si bona fide volumus. Ceterum velle ipsum fors non statim nostri erit arbitrii; quod etsi liberum acceperimus, libertatem ipsam sic peccati mole pressimus et consuetudinis pessime vinculis astrinximus, ut sine presentissima Dei ope vix ad honesta consurgat, tam multa sunt que retrahunt et obsistunt. 22 «Nam» ut ibidem ait idem Augustinus, «non solum ire, verum etiam pervenire illuc, nichil erat aliud quam velle ire», et sequitur: «sed velle fortiter et integre, non semisauciam hac atque hac versare et iactare voluntatem, partem
Abbreviated transcription (Latin):
in quãtũ non iult. qm̃ uolũtas impat ut sit uolũtas nec alia s ip̃a. non
btiq plena imꝑãt Ideo nõ est qd imꝑat: nã si plena esset nec
imparet ut esset quia Iam esset. nõ gͥ. monstrũ partim uelle partĩ nolle
s egͥtudo auĩ est. quia non totus assurgit uoluntate subleuatur cõsuetudie
u̾grauatur. et Ideo sunt due uolmitates quia bna earũ tota nõ est. et hoc
adest alteri qd̾ de est alteri. hec est unda ⁊ pura ueritas conice. uoluinũs
quĩdem om̃s esse felices. idq ullatenus nolle non possumus. ea nobis
uascentib insita ꝓrsus mextirpabilis est uolũtas. uolumꝰ inꝙͣ fe¬
Lices esse om̃s. s nõ om̃s facimus quo felices simus nuo uͦ uiamipam
uicam ⁊ angustam qua ad felicitatem ꝑgitur. pauci ad modũ sequi
uolunt. neq id ip̃m plene uolũt. pocius ꝙ uelle cogitant. ꝙͣ uolunt

Expanded text:
in quantum non vult; quoniam voluntas imperat ut sit voluntas, nec alia sed ipsa; non in quantum non vult; quoniam voluntas imperat ut sit voluntas, nec alia sed ipsa; non utique plena imperat, ideo non est quod imperat; nam si plena esset, nec imperaret ut esset, quia iam esset. Non igitur monstrum partim velle partim nolle, sed egritudo animi est, quia non totus assurgit, voluntate sublevatur, consuetudine pregravatur, et ideo sunt due voluntates, quia una earum tote non est, et hoc adest alteri quod deest alteri». 20 Hec est nuda et pura veritas, amice: volumus quidem omnes esse felices, idque ullatenus nolle non possumus; ea nobis nascentibus insita prorsus inextirpabilis est voluntas. Volumus, inquam, felices esse omnes; sed non omnes facimus quo felices simus, imo vero viam ipsam unicam et angustam qua ad felicitatem pergitur, pauci admodum sequi volunt, neque id ipsum plene volunt potiusque velle cogitant quam volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tuĩt accidere. qͥd in me tale aliquid miremur. Adhuc tñ ut uides sub¬
trrfugio ⁊ bagor. nec dũ aut tuus stupor aut anniai Illus aut meus. me
ẽ ipm enores qr meos atq ãi mei monstrũ aliud uolentis ⁊ aliud atcentis nolo
extimnes me magis aliquem adiran breur aliqua ⁊ aꝑta responsione cõpri¬
mitur. Quid est gͦ qd paulus ꝙ augustinus ꝙ ĩnumerabiles abi etut¬
nr̃a ꝓsequanur quid est inꝙͣ ꝙ amicus Ille ꝙ ego ꝙ tu fersitan uiam
uõlumꝰ aluid agnuꝰ. cũ ad id nemo ꝓcul dũbio nos cõpellat. Ad hoc
paulus ip̃e quidẽ obscurius ut dixr ẜ simplicitas ueritati ⁊ familiarib
amica colloquiis. Ipm̃ g̾. audiaous augustinũ. et quonam is scuporem
Illũ suũ. fine determinet. ẜ nõ inquit ex toto nult aũis nõ gͦ ex toto
Imꝑat. nã in tantũ imꝑat in quãtũ nult. et in tantũ nõ fit qd imꝑat

Expanded text:
tuit accidere, quid in me tale aliquid miremur? Adhuc tamen, ut vices, subtuit accidere, quid in me tale aliquid miremur? Adhuc tamen, ut vices, subterfugio et vagor, necdum aut tuus stupor aut amici illius aut meus — me enim ipsum erroresque meos atque animi mei monstrum aliud volentis et aliud agentis, nolo extimes me magis aliquem admirari — brevi aliqua et aperta responsione comprimitur. 18 Quid est ergo quod Paulus, quod Augustinus, equamur, quid est, inquam, quod amicus ille, quod ego, quod tu forsitan unum volumus aliud agimus, cum ad id nemo proculdubio nos compellat? Ad hoc Paulus ipse, quidem obscurius, ut dixi; sed simplicitas veritati et familiaribus amica colloquiis; ipsum igitur audiamus Augustinum et quonam is stuporem illum suum fine determinet. 19 «Sed non» inquit, «ex toto vult animus, non ergo ex toto imperat; nam in tantum imperat in quantum vult et in tantum non fit quod imperat,
Abbreviated transcription (Latin):
quia mox ut uellem utiq uellem. ibi em̃ facultas ea que uolũtas. et
ipm̃ uelle iam facere erãt. et cñ nõ fiebat facilius ꝙ obtẽpabat coipus
temussine Golũtati aĩe ut ad nutũ mẽbra monerentur ꝙͣ ip̃a sibi aĩa ad
et quare nistuc luiceat misencordia tua. et intenogem si forte in Respondẽ
possent latebie penarũ hõium et tenebrosessime contrciõnes filiorũ adã
bude hoc monst̾rũ. et quare istuc. imꝑat aũis corꝑi. et paretur statĩ. ĩꝑat
aũis sibi. et resistitur. Imꝑat aĩus ut moueatur manus et tanta est fa¬
cilitas ut iux a ẜuicio discernatur imꝑiũ. ⁊ aĩus aĩus est. manus autem
compus est. Imꝑat aiuĩs ut uelit auis. nͨ alter est nec facit tñ unde hoc
monstrũ. et quare istuc imꝑat inꝙͣ ut uelit. qd nõ imꝑaret insi uellet.
et nõ fit qd̾ imꝑat. hec est augustim adiiracio de se ip̃o. qd si sibi po¬

Expanded text:
quia mox ut vellem utique vellem. Ibi enim facultas ea que voluntas et quia mox ut vellem utique vellem. Ibi enim facultas ea que voluntas et ipsum velle iam facere erat; et tamen non fiebat faciliusque obtemperabat corpus tenuissime voluntati anime ut ad nutum membra moverentur, quam ipsa sibi anima ad et quare istuc? 16 Luceat misericordia tua, et interrogem si forte michi respondere possent latebre penarum hominum et tenebrosissime contritiones filiorum Adam. unde hoc monstrum? et quare istuc? imperat animus corpori, et paretur statim: imperat animus sibi, et resistitur. imperat animus, ut moueatur manus, et tanta est facilitas, ut uix a seruitio discernatur imperium: et animus animus est, manus autem corpus est. imperat animus, ut uelit animus, nec alter est nec facit tamen. unde hoc monstrum? et quare istuc? imperat, inquam, ut uelit, qui non imperaret, nisi uellet, et non facit quod im
Abbreviated transcription (Latin):
Hic nonus matno scõ q gaudio exulantes carmen illud famosissi¬
mũ laudis ⁊ confessionis mutue panter cecinerãt deo qd mox
late ꝑ om̃s ecclias diulggatũ huic exordiũ sup̃sisse cõpertum est. Iam uero
si lbet ip̃a de se loquẽtis augustini uerba ꝑciuram. iux eĩ possibile dixerĩ
tantam talis aĩ ꝓcellam efficacius aliis uerbis expͥmere. tam multa iniqͥt
faciebam in coipe in ip̃is cuntaciõnis estib q̃ aliqñ uolũt hoĩes/ et non
balent si aut ip̃a membra non habeant aut ea ul dolligata unitulis
ul resoluta langore ul quoquomodo impedita sunit. Si nulsi capillam
s peussi frontem. si consertis digitis amplexatus sum genu. quia uoliu
feci. potui autem Gelle ⁊ nõ face̾. si mobilitas mẽbrorũ nõ obsequerd¬
tur. tam multa gͦ feci. ubi nõ hoc erat uelle qd̾ posse. et nõ faciẽbã quod
et ĩcompabili affectu amplius mñ placebat. et mox ut uellem possem

Expanded text:
hic novus magno sanctoque gaudio exultantes carmen illud famosissihic novus magno sanctoque gaudio exultantes carmen illud famosissimum laudis et confessionis mutue pariter cecinerunt Deo, quod mox late per omnes ecclesias divulgatum hinc exordium sumpsisse compertum est. 14 Iam vero, si libet, ipsa de se loquentis Augustini verba percurram; vix enim possibile dixerim tantam talis animi procellam efficacius aliis verbis exprimere. «Tam multa» inquit, «faciebam in corpore in ipsis cuntationis estibus, que aliquando volunt homines et non valent, si aut ipsa membra non habeant aut ea vel colligata vinculis vel resoluta languore vel quoquo modo impedita sint. Si vulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia volui feci; potui autem velle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. 15 Tam multa ergo feci ubi non hoc erat velle quod posse, et non faciebam quod et incomparabili affectu amplius michi placebat, et mox ut vellem possem,
Abbreviated transcription (Latin):
uellet n ͨ trausuet quibus estuabat angorid quibus stimilis urgebat᷑
et tamen pestifero tenebatur freno ne transiret quo non magno ap¬
paratu s sola uolũtate trausenndũ erat qñ qd̵ eleganter flactus mi¬
Set. Strenua nos exercet mercia. nauib atq quadrigis petimꝰ bene
uni̾e. qd petis hic est. Abet tanti iuri illius angustias meminisse et
intestinũ Illud sui aĩ bellũ in quo sicut dignũ eiat pars tandem uita
detenior. clarissimũ ⁊ et̾nũ melion p̾buit criũphũ. Idq eo libeneuis
recondor quia res in hac eadem urbe ubi ego nũc simile quiddam expiõr
gesta est. Ambrosii basilica sola est inter domũ quã inhabito ⁊ capal¬
lam ꝑexiguã ubi in archano conflictu dissidenciũ curaruã tãdẽ uictor
augustuius sacro fonte ab eodẽ lotus ambrosio uite qz p̾ons solicitu¬
dine liberatus est. quo facto statim amicus Ille xp̃i antiquus et

Expanded text:
vellet nec transiret? quibus estuabat angoribus, quibus stimulis urgebatur? vellet nec transiret? quibus estuabat angoribus, quibus stimulis urgebatur? et tamen pestifero tenebatur freno ne transiret, quo non magno apparatu sed sola voluntate transeundum erat, quando, quod eleganter Flaccus irridet, Strenua nos exercet inertia; navibus atque Quadrigis petimus bene vivere; quod petis hic est. Libet tanti viri illius angustias meminisse et intestinum illud animi sui bellum, in quo, sicut dignum erat, pars tandem victa deterior clarissimum et eternum meliori prebuit triumphum; idque eo libentius recordor quia res in hac eadem urbe ubi ego nunc simile quiddam experior, gesta est. 13 Ambrosii basilica sola est inter domum quam inhabito, et cappellam perexiguam, ubi in archano conflictu dissidentium curarum tandem victor Augustinus, sacro fonte ab eodem lotus Ambrosio viteque prioris solicitudine liberatus est; quo facto statim amicus ille Cristi antiquus et
Abbreviated transcription (Latin):
oro te. nõ eĩ inquit qͣd̾ uolo facio bonũ. s qd̾ nolo malũ hoc ago. quid amnice
dicent alii si paulus hoc dicit. iam qd̵ sequitur nosti. quibus hoc u̾bis excu¬
set. si qd nolo inqͥt egto hoc facio iam nõ ego oꝑor Illud s qd̾ hĩtat in me
pectatũ anceps penitus ⁊ ꝓfunda conclusio quã ꝙ cõtra me uerti posse
non inficior. s modo non uacat his incumbere signare autem locũ libet
as quem redeas. si qñ fortassis tibi taliũ eura ent. psalmus est cente¬
simꝰ decimꝰ occauus. ibi nõ ꝓcul a pͥncipio iste nodus aplicus acenrma
quidem augustim disputacõe resoluitur nũc leuiora ꝓsequauuir. Quid̃
em̃ ip̃e pater augustmꝰ quid agebat Illo cõuersionis sue diẽ. et in Illa
saluberrima s difficillima conflictacõe aĩ dũ ad meliorẽ transire uitã

Expanded text:
oro te? «Non enim» inquit, «quod volo facto bonum, sed quod nolo malum, hoc ago». 11 Quid, amice, oro te? «Non enim» inquit, «quod volo facto bonum, sed quod nolo malum, hoc ago». 11 Quid, amice, dicent alii, si Paulus hoc dicit? iam quod sequitur nosti, quibus hoc verbis excuset: «Si quod nolo» inquit, «ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum». Anceps penitus et profunda conclusio quamque contra me verti posse non infitior. Sed modo non vacat his incumbere; signare autem locum libet ad quem redeas, siquando fortassis tibi talium cura erit. Psalmus est centesimus decimus octavus; ibi non procul a principio iste nodus apostolicus acerrima quidem Augustini disputatione resolvitur. Nunc leviora prosequamur. 12 Quid enim ipse pater Augustinus, quid agebat illo conversionis sue die et in illa saluberrima sed difficillima conflictatione animi, dum ad meliorem transire vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Cũtis celi siderib hieme asꝑa ⁊ intraccabłi trausire tibi et in familia¬
irssimas alpes cogor s a quo forsan intenoges ⁊ a quo putas iͥ a me
ipo qui sic alt̾ius faccus sum ut dulces preces atq ut labeni uerbo
utar unr excellentis sumissima placide blandiloquẽs oracio apud me in¬
exerabrlis uim p̾cepti impeno seq uicem maiestatis obtineant. ita nich
se se mulus est hõr. nicħ uenalius libertate. Amnicto sane alteri uiia
uoce si illuc unius integerq ꝑue̾u̾o q̃stio eĩ subdifficilis ⁊ insi fallor
utilis cõis est illi tecum tibi autẽ seupto crepidãte respondeo. nõ eqͥdẽ
ut exeuser qd fieñ nõ posse. iam sum fassus. s ut si quo pacco fiere
potest u nõ nulgo merti et illaudato et obscuro ẜ Illustriũ conitũ głia
ac splendore me contegã. Quid g̾ paulus apłs uudiq sũmus uĩ quid att

Expanded text:
cuntis celi sideribus, hieme aspera et intractabili, transire tibi et michi familiacuntis celi sideribus, hieme aspera et intractabili, transire tibi et michi familiarissimas Alpes cogor. 9 Sed a quo, forsan interroges. Et a quo putas nisi a me ipso, qui sic alterius factus sum, ut dulces preces atque, ut Laberii verbo utar, Viri excellentis... Summissa placide blandiloquens oratio apud me inexorabilis vim precepti imperioseque vicem maiestatis obtineant? Ita nichil se se vilius est homini, nichil venalius libertate. 10 Amico sane alteri viva voce, si illuc vivus integerque pervenero — questio enim subdifficilis et, nisi fallor, utilis comunis est illi tecum —, tibi autem scripto trepidante respondeo, non equidem ut excuser, quod fieri non posse iam sum fassus, sed ut siquo pacto fieri potest, non vulgo inerti et illaudato et obscuro sed illustrium comitum gloria ac splendore me contegam. Quid igitur Paulus Apostolus undique summus vir, quid ait,
Abbreviated transcription (Latin):
Gideo te amice uero armatũ. facile si resistam in hat colluctatõe uictorẽ
eodem enĩ forte tpr̃e quo in frontem arguinentorũ tuorũ ictus excipio
transalpuius auucus litens quoq non nmꝰ ualidis ꝙͣ urbanis iudũ
ot ica dixerĩ tergũ ferit querens itidẽ exme quid est̃ qd ego tantus
niralis affectator ocii in tot urbana negocia sin relapsus sponte ut
sibi iudetur mea. et uide artificiosissinũ leporem ne forsan inteno¬
gacione cõturber/ anteꝙͣ me tangat/ de se quent admirans quid cãẽ
est. ꝙ ip̃e quoq babilonicos anfractus male oderit nec dũ possit effu¬
giat. Ecce ut duos amicos e diu̾so teriarũ tractu in Idem pugne ge¬
mis similitudo quedam contraxit ingemii. Quid autẽ diceret
nterq uestrũ si nosset quo in statu nũc maxime dum loquor
res sunt mee. Siquidem cõiuratis non ad mibrem ẜ ad diliuũ

Expanded text:
Video te, amice, vero armatum, facile, si resistam, in hac colluctatione victorem. Video te, amice, vero armatum, facile, si resistam, in hac colluctatione victorem. Eodem enim forte tempore quo in frontem argumentorum tuorum ictus excipio, transalpinus amicus literis quoque non minus validis quam urbanis, nudum, ut ita dixerim, tergum ferit, querens itidem ex me quid est quod ego, tantus ruralis affectator otii, in tot urbana negotia sim relapsus sponte, ut sibi videtur, mea; 7 et — vide artificiosissimum leporem — ne forsan interrogatione conturber, antequam me tangat, de se querit admirans quid cause est quod ipse quoque babilonicos anfractus male oderit, nec dum possit, effugiat. 8 Ecce ut duos amicos e diverso terrarum tractu in idem pugne genus similitudo quedam contraxit ingenii. Quid autem diceret uterque vestrum, si nosset quo in statu, nunc maxime dum loquor, res sunt mee? siquidem coniuratis non ad imbrem sed ad diluvium
Abbreviated transcription (Latin):
sostoni tractatus est̾ pͥmo forsitan cõgressu mendacii fr̃o ⁊ tem ha¬
bens. at si acrus intueare nicħ uerius. Est autẽ hie titulus nͥ a semet
ipo neminem ledi posse. quo audito statim nimicũ uen iulgus in sa¬
met. ꝙ si ad se rõnib uiam pandat uelit nolit ita esse fatebitur. pa
tuur mala que fecnuus. et sepe in caput auctons pena reuertitur
nõ aliũde pͥminiur n ͨ oportet. Crede enĩ mͥ. ml opus acie inftructa aut
machmnis muro admotis defossisq clam cumeulis quisq hoste̾ uasta¬
torem ꝙ suũ secũ interq delicias suas habet. Illi obsequitur mĩrum
dictu et adu̾sus se ꝑtinaciter illi fauet. dices autem. et anteꝙͣ dicas
assentior. nõ est hoc culpam purgare ẜ ꝑticipare cũ płmius aliena
quidẽ accusacio nõ excusacio ñia est. insignorẽ forte rerũ culpe co¬
mes inuocencrorem certe non faciẽt. omissis ergo alus ad me reu̾tor

Expanded text:
sostomi tractatus est, primo forsitan congressu mendacii frontem hasostomi tractatus est, primo forsitan congressu mendacii frontem habens, at si acrius intueare, nichil verius; est autem hic titulus: Nisi a semet ipso neminem ledi posse. Quo audito statim inimicum veri vulgus insaniet; quodsi ad se rationibus viam pandat, velit nolit, ita esse fatebitur. 5 Patimur mala que fecimus et sepe in caput auctoris pena revertitur. Non aliunde premimur, nec oportet; crede enim michi, nil opus acie instructa aut machinis muro admotis defossisque clam cuniculis; quisque hostem vastatoremque suum secum interque delitias suas habet, illi obsequitur, mirum dictu, et adversus se pertinaciter illi favet. Dices autem, et antequam dicas assentior: ‘Non est hoc culpam purgare, sed participare cum plurimis; aliena quidem accusatio, non excusatio nostra est; insigniorem forte reum culpe comes, innocentiorem certe non faciet’. 6 Omissis ergo aliis ad me revertor.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mͥ nõ exiguo apparatu. iacca sũt̃ rerũ meliorũ fundamenta nõ deserã¬
s accelerem pocuis. et ꝑicula more longions intuens alas inttemo
calamo calcar adiciam. ut Iam qd iux possibile uidebatu ⁊ pridẽ¬
cror apud me uir sis. ⁊ melior et rebus meis amicior ꝙͣ putabam
possem linggua forsitan corde nõ possum. uigeor quidẽ. nõ opus est equu¬
leo. molenta est Geritas. aiõs ligat. quid eĩ nõ ingenue fatear tibi
quod negare in ip̃e nõ audeo. Illico ut epłam tuã lege̾ occepi dixi
mecũ hec ueri nodos secũ attulit. captus sum. unde .g. nũc euadam. qui¬
bus me artibus expediam quo ingenio me absoluam. postremo qͥd dicã
nͥ qd cũ toto gen̾e hũano cõe crimen est .inͥ. quis est eĩ honmn qui non
sibi sepe nocuerit cui nõ ꝓp̾e dici possit uetus Illud u̾bum. oĩa mala
hec tibi ostubtissime ꝓcurasti. elegans et plane argutus Ioh̃is cri¬

Expanded text:
que michi non exiguo apparatu iacta sunt, rerum meliorum fundamenta non deseraque michi non exiguo apparatu iacta sunt, rerum meliorum fundamenta non deserased accelerem potius et pericula more longioris intuens, alas ingenio, calamo calcar adiciam, ut iam, quod vix possibile videbatur, et prudentior apud me vir sis et melior et rebus meis amicior quam putabapossem lingua forsitan, corde non possum. Urgeor quidem, non opus est equuleo; violenta est veritas, animos ligat; quid enim non ingenue fatear tibi quod negare michi ipse non audeo? Illico ut epystolam tuam legere occepi, dixi mecum: ‘Hec veri nodos secum attulit; captus sum’. 4 Unde igitur nunc evadam? quibus me artibus expediam? quo ingenio me absolvam? postremo quid dicam, nisi quod cum toto genere humano comune crimen est michi? quis est enim hominum qui non sibi sepe nocuerit, cui non proprie dici possit vetus illud verbum: «Omnia mala hec tibi, o stultissime, procurasti»? Elegans et plane argutus Iohannis Cri
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis nõ semꝑ pateãt amcicie nostre fores. nicħ Illis occultũ uelim
uiderint quid iudicent. ibo obuiam. et si forte aliter sensuris ac
tu. certe ut spero nõ aliter amaturis. postremo malim cecũ tibi
uidicium qd̾ facile amor excuset ꝙͣ michi insolenciam obiectent
malũ mexcusabile tanta p̾setim earũ in me rerũ penuria
quibz solent hoies suꝑbire. uale. Ad Iohannẽ aretinum
quid est ꝙ uolentes unũ aliud acꝯmus.
res michi de te ueteres radicatasq sentencias una Recẽt
auxit ⁊ Renouauit epla sapiencie simul ⁊ uir̃tutis et ami¬
cicie tue testis. Ita michi liquido ante oculos ponis qd̾ deũ testor
nũꝙͣ inde disce dit eui breuis ⁊ incertr fugam. Ita grauiter hme
occũpacões meas antiquas si que funt que laudem mereantur hic̃
nouas ueteribus adu̾sas et querende glre mimi cas coaceruando dinui¬
meras. ita dulciter hortaus ut fugiam meq in libertatẽ enpiens

Expanded text:
tuis non semper pateant amicitie nostre fores; nichil illis occultum velim; tuis non semper pateant amicitie nostre fores; nichil illis occultum velim; viderint quid iudicent. Ibo obviam, et si forte aliter sensuris ac tu, certe, ut spero, non aliter amaturis. Postremo malim cecum tibi iudicium, quod facile amor excuset, quam michi insolentiam obiectent, malum inexcusabile, tanta presertim earum in me rerum penuria quibus solent homines superbire. Vale. 10 Ad Iohannem Aretinum, quid est quod volentes unum aliud agimus. Tres michi de te veteres radicatasque sententias una recens auxit et renovavit epystola, sapientie simul et virtutis et amicitie tue testis. Ita michi liquido ante oculos ponis quod, Deum testor, nunquam inde discedit, evi brevis et incerti fugam; ita graviter hinc occupationes meas antiquas, sique sunt que laudem mereantur, hinc novas veteribus adversas et querende glorie inimicas coacervando dinumeras; 2 ita dulciter hortaris ut fugiam meque in libertatem eripiens,
Abbreviated transcription (Latin):
zid marcũ ramneñ. ꝙ qui ualde amant male iudicant
Alleris amice si res meas ut tibi sic oĩbus placituras arbitraris.
nõ oculis oĩbus idem uisus. Cecus est amor. ceci sũt amãtes
amantũq iudicia ceca sunt. nõ tu pͥmꝰ hoc dicis dicet aliquis. uetus
est uerbũ uetus inꝙͣ s uerũ. ueritas nõ senescit᷑. ingemosior fortasse
qui reppent nõ uerr̃or. Alter hoc dixit quid refert an minus Ideo
uerũ est. quia a multis dicitur. dixit hoc alter. et ego consencio. ueris¬
sime q diccum fateor. et aliene sentencre exꝑtus accedo que cum ita sit
uĩde queso ne indulgencia tua hec que frenũ in laudibus meis nescit
non paruo fame ꝑiculo nos opponat. tuq non sat ꝑspicax udex ap¬
pareas. et ego qui tucius Latuissem seuenonb indicibus te ꝓdẽte subi¬
ciar. Illud̃ em̃ mimme uereor/ ne recens cuiustũq iudiciũ te ab
autiqua inꝙͣ opinione dimoueat. quitquid erit absit ut amncis

Expanded text:
9 Ad Marcum Ianuensem, quod qui valde amant male indicant. 9 Ad Marcum Ianuensem, quod qui valde amant male indicant. Falleris, amice, si res meas ut tibi sic omnibus placituras arbitraris. Non oculis omnibus idem visus; cecus est amor, ceci sunt amantes amantumque iudicia ceca sunt. ‘Non tu primus hoc dicis’ dicet aliquis, ‘vetus est verbum’. Vetus, inquam, sed verum; veritas non senescit; ingeniosior fortasse qui repperit, non verior. Alter hoc dixit: quid refert? an minus ideo verum est quia a multis dicitur? Dixit hoc alter; et ego consentio verissimeque dictum fateor et aliene sententie expertus accedo. 2 Que cum ita sint, vide, queso, ne indulgentia tua hec, que frenum in laudibus meis nescit, non parvo fame periculo nos opponat, tuque non sat perspicax iudex appareas et ego, qui tutius latuissem, severioribus iudicibus te prodente subiciar. Illud enim minime vereor, ne recens cuiuscunque iudicium te ab antiqua unquam opinione dimoveat. 3 Quicquid erit, absit ut amicis
Abbreviated transcription (Latin):
sepe laudaui. felices hoies si tam prr̃monio suo quisq ꝙͣ sapĩa ꝓpira
sapientes q uidemur. dnutes u nũꝙͣ. hĩc Illa pu̾sitas. ut ⁊ pecune
appetẽtissimi sinus, et honesti studii contenitores cur queso. inisi quia
q̃ deesse nobis opianum appetimꝰ. que credimus abidare negligimꝰ
haud ĩmento quidem insi electronem opimo falsa p̾cederet. peciũa
eñ multis suꝑuacua multis sepe mortifera: sapĩa nulli penitite
tanta est quin egeat ampliore Tibi equidem amice gratulor ꝙ
pecune nõ solum aĩo s professione contentor/ sapiẽ autem et
quibus abindas literarum eupidissimꝰ quens sedulõ ubiuam Illas
n̾uenias. uude fit. ut diues mõpis in morem ad oftiũ eĩ meum
pulses diguissimꝰ exaudũr nͥ noto meo mea pauꝑtas obsisteret
qua cogor ut yespondeam. I. felix. quere alibi. dituis q limen
adi. hic̃ nanq quãd rogitas ꝓculdubiõ non est . uale.

Expanded text:
sepe laudavi: ‘Felices homines, si tam patrimonio suo quisque quam sapientia sepe laudavi: ‘Felices homines, si tam patrimonio suo quisque quam sapientia sapientesque videmur, divites vero nunquam; hinc illa perversitas ut et pecunie appetentissimi simus et honesti studii contemptores. 9 Cur, queso, nisi quia que deesse nobis opinamur appetimus, que credimus abundare negligimus? haud immerito quidem, nisi electionem opinio falsa precederet; pecunia enim multis supervacua, multis sepe mortifera; sapientia nulli penitus tanta est quin egeat ampliore. 10 Tibi equidem, amice, gratulor quod pecunie non solum animo sed professione contemptor, sapientie autem et quibus abundas literarum cupidissimus, queris sedulo ubinam illas invenias; unde fit ut dives inopis in morem ad ostium etiam meum pulses, dignissimus exaudiri nisi voto tuo mea paupertas obsisteret, qua cogor ut respondeam: ‘I felix, quere alibi ditiusque limen adi, hic namque quod rogitas proculdubio non est’. Vale.