comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hue gͦ doctria pħõro exhortacio refe̾nda/ dere enĩ car nẽ
ppriam lmque̾ nsi nature imꝑio hoc est morte nõ licet
⁊ dum uiuimus quocũq fugieriꝰ illa nos sequitur. ubi¬
cũq latuerimus illa nos inuemiet Itaq milla in de hũii
mure querule ubinos in quiũt̃ dimitritis Ad quas de tet̾s
nullus est redirus ubi uos sꝑatis. an ubi nõ sompnus nõ
solus est patens suceuire in hoc intestino ⁊ demestico prelio
clamandũ est ille suppliciter exorandus ut nos li beret de
corꝑe mor tis huiꝰ unde mer itũ hom̃s non liberat sed grã
dei solius cui nichil ne ditam impol ͤ sed ne difficile quidẽ est
pereanus quin ⁊ cũ eodẽ illo sapiẽ tiuctatore quẽ philo¬
ne hebr ei opmnãtur. ꝑ quẽ continẽtiã donĩ dei eẽ didicimꝰ

Expanded text:
el Bernardi exhortatio referenda. Vere enim carnem propriam linquere nisi nature imperio, hoc est morte, non licet et dum vivimus, quocunque fugerimus, illa nos sequitur, ubicunque latuerimus, illa nos invenit. Itaque nulla homini inde mure querule: ubi nos, inquiunt, dimittitis, ad quas de cetero nullus est reditus? ubi nos iterum speratis? an ubi non somnus, non solus potens est succurrere in hoc intestino et domestico prelio clamandum est: ille suppliciter exorandus ut nos liberet de corpore mortis huius, unde meritum hominis non liberat, sed gratia Dei solius, cui nichil, ne dicam impossibile, sed ne difficile quidem est.pereamus, quin et cum eodem illo Sapientie tractatore quem Philonem Hebrei opinantur, per quem contine
Abbreviated transcription (Latin):
sepe uiris acadit nõ uel ab hoste sedut a dnõ signũ petat
ne minũ insidie patentes sinr sit p̃p̃ea metienda natura pa¬
rũ sibi fidei ẽẽ sed a dño qd ipm diffidentie consiliũ et odio
dignuĩ est nichil est em̃ aliud ꝙͣ deum temptare ubsit hoc
a nob̃ frẽs nõ simꝰ ex hus quibus dcm est gener̃acio mala

Expanded text:
sepe virsepe virentes insidie sint – scit propter mentiendi naturam parum sibi fidei esse –, sed a Domino, quod ipsum diffidentie consilium et odio dignum est: nichil est enim aliud quam Deum tentare. Absit hoc a vobis, fratres. Non sumus ex his quibus dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
cõnes pp̃ xpm̃ ꝑtulit. Quãtus uere fidei oppugnator. augꝰ
in ciuitate pccãtux in tĩtatẽ inꝙͣ nõ dei quã pcr̃õres nõ in¬
bãtant sed mũdi ⁊ rome de ciue babilomta telestis ibi dñ¬
ticie macliẽ post genitiicẽ xp̃i sclã pͥmũ apile nos int̾ iurgnies
tatis gliam̃ reparar i ec uerissime dm̃ eẽ cui plus dmltltru.
plus amari. Hnumanus ammus quasi age.zaibi sier be ĩuti¬
les neglecta soli uber tate luxuriant ⁊ eo piendie a londisuz
seminib uei boꝵ dei purgatur. opportuno atq utili eeꝑatiu
rabliã st̃ adu̾sus q̃ semꝑ armatũ ⁊ intentũ ẽ ẽ añn oppor tet
¶d sũmã em̃ quicꝙ contͣiiũ rõm uel auditis abalio uelĩ
silencio togitatis linga dolosa est uitate dolos insidias decli¬
nate eoq uigilantius quo coloruciore pallior acõms tegitui.
ser mo uel cogitatio/ uenit in añ cuiuspiã qd ipm̃ magns

Expanded text:
Cristum pertulit? Quantus vere fidei oppugnator AugustCristum pertulit? Quantus vere fidei oppugnator Augustin civitate peccatrix», in civitate, inquam, non Dei, quam peccatores non inhabitant, sed mundi, nocitie maculis post genitricem Cristi solam primum apud nos inter virgines tatis gloriam reparari, et verissime dictum esse cui plus dimittitur plus amari. Hi sunt les, neglecta soli ubertate, luxuriant, recipiendis alendisque seminibus verborum Dei purgatur et oportuno atque utili reparatur ia sunt adversus que semper armatum et intentum esse animum oportet. Ad summam enim quicquid contrarium rationi vel auditis ab alio, vel silentio cogitatis, lingua dolosa est. Vitate dolos, insidias declinate eoque vigilantius, quo coloratiore rationis palio tegitur sermo vel cogitatio. Venit in animum cuiuspiam, quod ipsum magnis
Abbreviated transcription (Latin):
auicauid in se potuernt ⁊ non in ielo pocius qui ees tõpor ta¬
bat in quo se posse onña gliãbatur apłus ¶ An uero senec¬
tus ab honesto ⁊ etruhet/ ad qd uel sola possit impellẽ dum
creitars crꝑit uiator dici ultimũ br eue iter. ac deuexum
hospiciũ ꝓpe eẽ ꝑatamq cũ laboꝵ fme m̾tedem ¶ An uicto¬
ĩmũ tenut senectus quomiꝰ spretis om̃ib acq in p̾mis
illa tanca liaꝵ gliã qua tam lontra etate floruerat/ di¬
misso magisteris honore ꝓpt̾ xp̃m quã aut ante nõ nouerat
aut for te tõtempserat mori eciã non timeret pagamis
uiuenis ⁊ paganus senex sed decrepitus xp̃ĩanis felix
qui toeuis uie deuium, ⁊ longe lucis eriorẽ facili cõpendio cor¬
⁊ exie ad uespai¶An uero constiẽ pondus in desꝑacõem auget
aut eppr iiet memorantẽ ¶ Quot bñficioꝵ dei ĩmemor da¬
uid quanta qr scelero mole obrucus non despando mĩam cõ

Expanded text:
quicquam in se potuerint et non in illo potius qui eos confortaquicquam in se potuerint et non in illo potius qui eos confortabat, in quo «se posse omnia» gloriabatur Apostolus? An vero senectus ab honesto retrahet, ad quod vel sola possit impellere, dum cogitare ceperit viator diei ultimum, breve iter ac devexum, hospitium prope esse paratamque cum laborum fine mercedem? An Victorinum tenuit senectus, quominus spretis omnibus atque in primis illa tanta literarum gloria, qua tam longa etate floruerat, dimisso magisterii honore, propter Cristum quem aut ante non noverat, aut forte contempserat, mori etiam non timeret, paganus iuvenis et paganus senex sed decrepitus cristianus? felix, qui totius vie devium et longe lucis errorem facili compendio correxit ad vesperam. An vero conscientie pondus in desperationem aget aut opprimet, memorantem quot beneficiorum immemor David, quantaque scelerum mole
Abbreviated transcription (Latin):
ceps helyas, n helyseus nrĩ duces filii ꝓpharo Equidẽ
fres lin sunt mĩ duces qui iliõmmi duces erant in su ꝑ ip̃e
so ocio clar uirse nostitur. duo ⁊ comes hortator.q ⁊ adiutor.¬
ñ. est ⁊ ex ͫ sui seu uerillũ qddã offert nob̃ faste presfis
autfesfis itmẽ ¶¶Qobrem, Si quis est iunior. paulus
ꝑrexit mudũq deseruit ¶ Si quis semor. idẽ illi ante
oclõs habend S ꝑseuerantia in ꝑi muis estimanda etiũ¬
congessisse uideor Inde gꝭuel aliãde ꝙͣ quiso labortb suis apris¬
simũ senserit ducem eegat cuius iute a to exemplis insistes
post reginũs iĩ uestigia secũ ꝑgat. Et fi quis for te diffidit
idem passe ⁊ xp̃i bellig̾ia indomitorũ senũ muitacõ difficilis
uidetui. an nõ succuriat et hos prius fuisse puerde ꝙͣ fenes
An p̃terta ꝙ puelle ⁊ infirmi ⁊ educati in pru pura potuerut
non potitis, quasi uero uel lin molles uel durati uiri illi

Expanded text:
ceps Helias, noster Heliseus, nostri duces filii prophetarum»; equidem fratres, hi sunt vestri duces, qui Ieronimi duces erant. Insuper et iso otio claruisse noscitur, dux et comes hortatorque et adiutor et exemplum sui ceu bacillum quendam offert vobis fasce pressis aut fessis itinere. Quamobrem, siquis est iunior, Paulus perrexit mundumque deseruit: siquis senior, iidem illi ante oculos habendi, sed perseverantia in primis extimanda et iuncongessisse videor. Inde ergo vel aliunde quem quisque laboribus suis aptissimum senserit ducem legat, cuius vite atque exemplis insistens post regis nostri vestigia secum pergat, et siquis forte diffidit idem posse et Cristi bellis indomitorum senum imitatio difficilis videtur, an non succurrit et hos prius fuisse pueros quam senes? An preterea quod puelle et infirmi et educati in purpura potuerunt, non poteritis, quasi vero vel hi molles vel durati illi viri
Abbreviated transcription (Latin):
reĩs palacuis/ et ꝑitua potentiã/ in uentosis lynorib in uo¬
luptatib blandis Inq aluis quibus babilonici tumẽt tiues do¬
bis si ad eter nã ꝑtinecis ihi l̾m. Abfit gliãri insi in ciuoe dm̃i

Expanded text:
reis palatiis et peritura potentia, in ventosis honoribus, in voreis palatiis et peritura potentia, in ventosis honoribus, in voluptatibus blandis inque aliis quibus babilonici tument cives: vobis, si ad eternam pertinetis Ierusalem, «absit gloriari nisi in cruce Domi
Abbreviated transcription (Latin):
afflictio spũs hec ille roguo et ingenci fama sapiẽ clarus
uir aiebat. Que uobfrẽs multa licet reꝑ imporitate cõuene¬
neq em̃ monachus sum natus, de sclo ueni/ babilone uer¬
satus sum/ non poces me mũde deciꝑe/ exꝑtus nouite, et pre¬
terra magni ducis exͫ habeo/ non fui rex ut salomon/ neqr
ut iste su ꝑgressus oꝑib om̃s qui fui̾it ante me in ihilm̃
D fui unus hom̃ occuipatoꝵ ⁊ uite agenciũ ⁊ de te sꝑanciũ¬
qd̵ eigo credo iam tãdem exꝑiencie non sũ tibi. ⁊ iam et ego cum
exꝑrectus eem/ cumq post salomone conu̾tissemme ad uniu̾sa.
que fecerant manus mee ⁊ ad laborẽ in quo fiustra sudauerũ uidi
in om̃ib uanitatem ⁊ afflictõem spũs ⁊ niclyil ꝑmane̾ subsole una¬
nimes in xp̃o fres mũdo fallaciter. blandienti a cutas hũõi sagit¬
millas epulas urõ ieiimõ millas demiq pu piuras urõ ciliciõ
compari. Sinite gͦ glari alios ĩ piu piueis amictib in mar mo¬

Expanded text:
labore meo». Hec ille regno et ingenti fama sapientie clarus vir aiebat, que vobis, fratres, multa licet rerum imparitate convenneque enim monachus sum natus; de seculo veni, Babilone versatus sum; non potes me, munde, decipere: expertus novi te et preterea magni ducis exemplum habeo. Non fui rex ut Salomon, neque ut ille supergressus sum operibus omnes qui fuerunt ante me in Ierusalem, sed fui unus hominum occupatorum et in te agentium et in te sperantiumQuid ergo? Credo iantandem experientie, non tibi; nam et ego cum experrectus essem «cumque» post Salomonem «convertissem me ad universa que fecerant manus mee et ad laborem in quo frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem spmei, mundo fallaciter blandienti acutas huiusmodi sagitnullas epulas vestro ieiunio, nullas denique purpuras vestro cilicio comparari. Sinite igitur gloriari alios in purpureis amictibus, in marmo
Abbreviated transcription (Latin):
temiu. de temꝑalis dñi mĩ moy ab eter na mor te nos libe
⁊ibus maclis clam ⁊ epente ⁊ esptur. et adolestentie sensus
longe consuetuduns obducto uenine ⁊ iui sus ita se nge¬
ruc̃. ⁊ iã fessamatq emericã spectutẽ in seqũt᷑ ⁊ in tele¬
stis excubitor. signo dato ĩfidias rtegat in antiqua lege q̃
olmn a tergo pr enecta de cora reladũ sit ¶ Cicero millam¬

Expanded text:
is Domini nostri mors ab eterna morte nos liberribus maculis clam repente respergitur et adolescentie probra sensim longe consuetudinis obducto velamine rursus ita se ingerunt et iam fessam atque emeritam senectutem insequuntur, ut ni celestis excubitor signo dato insidias retegat, in antiqua longeque olim a tergo proiecta dedecora relabendum sit. Itaque a
Abbreviated transcription (Latin):
lum baratiũ tam p̃ceps n la trepido mõtis tã aerii usꝙͣ
est unde tantus tamqz terblĩs sit descensus ꝙͣ ex ĩnotẽtie
uertice in abissũ pccĩ nõsius ex sũmo saxi huiꝰ ꝙ hecstri¬
benti ĩminet/ quo neq alas infrustratur extimacio neq
⁊ ymprius ullũ in de cerninis in unũ gorgie fontẽtadat ut

Expanded text:
lum baratrum tam preceps, nulla crepido montis tam aerei usquam est, unde tantus tamque terribilis sit descensus, quam ex innocentie vertice in abissum peccati: non siquis e summo saxi huius, quod hec scribenti imminet, quo neque altius, ni frustratur extimatio, neque preruptius ullum vidi, cernuus in imum Sorgie fontem cadat. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicatõem moriendi ubi due designãtiu mortes/ altera na¬
ture uirtucis altera quaro p̃ma millatenus, nec accessen¬
dã nec timẽdã sed equo aĩo expectãdã quo gene̾ moriendi¬

Expanded text:
m nisi meditationem moriendi»: ubi due designantur mortes, altera nam nisi meditationem moriendi»: ubi due designantur mortes, altera nature, virtutis altera; quarum primam nec ullatenus arcessendam nec timendam, sed equo animo expectandam dicunt, secund
Abbreviated transcription (Latin):
ccłis ẽxpetaũẽ dimi feriat fagilitas qud̃da ãdest om̃ib nota nnfi
diffimulet mors autem instat at pperat sed nob̃dilacõne blandi¬
mur cumilla ficin foribus/ ne dum sem s ãmclo. quippe ꝙͣ uite
bieuitas uirma incertitudo autẽ semꝑ teruicib impẽdentẽ faciat
Ceterũ gͦ claia uoce testatur ꝙ qui mit uolentes utiliter de morte
non cogitant cito uolentes qd ualde uer eor mutilirer cogitabt̃
uos ipõs assurgitis non est opus uniũ uraꝵ pondus tarns
sordidũ ⁊ graue aiam msrm iibecillẽ mole sua prennt ẜ¬
⁊ suffocat. Ea uobis iugis ⁊ ꝑ difficilie lucta est / ⁊ eliquistis
enĩ dyabolũ ac mũdũ. et utiũq sacre domus obseratis fori¬
ascensum agili idem̃ in quit ocius faciet si tũ iã tũ erit
melusus in corꝑe ennẽbit fortes/ ⁊ exͣ que extra eruc dõtem¬
plans ꝙͣ maxiẽse a corꝑe abstiahec tale est ꝙ se uistingui
a corꝑibus et ea tãꝙͣ ꝑegrm incolere iubemur. ¶ale deimi

Expanded text:
culis expectare dum feriat. Fragilitas quidem adest nota omnibus nisi dissimulent: mors autem instat ac properat, sed nobis de dilatione blandimur cum illa sit in foribus, nedum seni sed anniculo, quippe quam vite brevitas vicinam, incertitudo autem semper cervicibus impendentem faciat. Ceterum ego clara voce testatus quod qui nunc volentes utiliter de morte non cogitant, cito nolentes et, quod valde vereor, inutiliter cogitabunt, os ipsos assurgitis; non est opus virium vestrarum; pondus carnis sordidum et grave animam miseram imbecillem mole sua premit et suffocat. Ea vobis iugis et perdifficilis lucta est. Reliquistis enim dyabolum ac mundum et utrunque sacre domus obseratis foriascensu agili. «Id enim» inquit «ocius faciet, si iantamen cum erit inclusus in corpore eminebit foras et ea que extra erunt contemplans quam maxime se a corpore abstrahet». Tale est quod et disiungi a corporibus et ea tanquam peregrini incolere iubemur. Tale demum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib accianũ illud ydo nichil inquit augũr ib ci edo qui aiies
uei bia ditant alienas suas dot auio lotupletẽt domos ¶ Ner
uident equiperẽtur ioui Non est hoc fres fidelis ac deuote aiẽ
uit aspelĩs nos erudiuit auditus nos cõsui mauit tactus/ Glas¬

Expanded text:
omnibus accianum illud probo: «Nichil» inquit «auguribus credo, qui aures omnibus accianum illud probo: «Nichil» inquit «auguribus credo, qui aures verbis alienas ditant, suas ut auro locupletent domos», nec ientia dici possit. Non est hoc, fratres, fidelis ac devote animexit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmavit tactus; gra
Abbreviated transcription (Latin):
equidẽ ut mille pignor ibus acceptis noua suꝑuacua ene
noscitura postamus/ quo illũ scilicet uanis suspitoĩbus
nr temus obdurantes cor da mã sicut in exaterdacione
scdm̃ diem temptatone in de ẜto dibi temptauerut cum pr es̃ mi¬
ꝓbauerunt ⁊ uideruc oꝑa sua Hoc in nobis uelut oblitis hostis
sugger it qd̾ in patiib nr̃ĩs aterrime uinditatũ eẽ meminimꝰ
non exequar ne miꝰ summ cum in eo p̃ser tĩlibro quẽ de diui¬
a farmo phõmulte facudie atq docti me. E ille nos augurũ
acq aruspicũ aut qualib arte diuinãtiũ hoc seriuenciũ
seruos cupit hoꝵ tam̃ om̃i facilimꝰ est dõtemptus Recolẽtib
sa iptũ eẽ ꝙ multa lxĩs afflictio qui ignorat pt̾ita ⁊ futiuã
incerta. Et eodeignoͣt homo quis ante se fuer it/ et quis post
se futurũ est / quis illi pot̾itundicare/. Quẽ sequtus stacius
quid ciastina uolueret etas scire nephas hoĩ ait/ de quibus

Expanded text:
equidem ut mille pignoribus acceptis nova supervacua et nocitura poscamus, quo illum scilicet vanis superstitionibus irritemus «obdurantes corda nostra, sicut in exacerbatione secundum diem tentationis in deserto, ubi tentaverunt eum patres baverunt et viderunt opera sua». Hoc nobis velut oblitis hostis suggerit quod in patribus nostris acerrime vindicatum esse meminimus: non exequor ne nimius sim, cum in eo presertim libro, quem De divi a Favorino, philosopho multe facundie atque doctrine. Sed ille nos augurum atque aruspicum aut qualibet arte divinantium hoc servientium servos cupit, horum tamen omnium facillimus est contemptus recolentibus scriptum esse quod «multa hominis afflictio, qui ignorat preterita et futura incerta», et eodem: «ignorat homo quid ante se fuerit; et quid post se futurum est, quis illi poterit indicare?». Quem secutus Statius quid crastina volverit etas scire nefas homini ait, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus maioris mĩhostis insicltus xpõduce ter tatũ est
suꝑest ut husdẽ auspitus et reliquos fligemꝰ quoꝵ p̾mꝰ
mũdus hicerat, Cuius ut blanda fionis ⁊ suꝑficies de co¬
ra Sic diua ultima ⁊ feda intima e milla fides aspectui est
inchil onii que pollicetur. implẽti Et ab huiꝰ quoq fallatiis
pompis qz teri estrib uacandũ tenseo que tũ sint ĩnumer abi¬
les unus om̃ii fuuis est fugiendo deciꝑe fustis in sclo rmuĩ di blã¬
dicias uel exꝑti om̃s uel ur nñ aliqui nostis utreor. ꝙ nichil
in hus solidũ aut stabile Sz has linga dolora uer bis manib
atrollit magnũq eẽ aliquis rontẽdit ꝙͣ uel oblita tu tũuentura
uel iuuentus olim renuĩciauer it sepe senio occui sant ⁊ recur¬
sant ⁊ incui sant ⁊ blando murmure qrule/, ubi nos inquiut

Expanded text:
hostis insultus Cristo duce certatum est: superest ut iisdem auspiciis et reliquos profligemus, quorum primus mundus hic erat, cuius ut blanda frons et superficies decora, sic dura ultima et feda intima et nulla fides aspectui est, nichil omnium que pollicetur implenti. Et ab huius fallaciis quoque pompisque terrestribus vacandum censeo, que cum sint innumerabiles unus omnium est finis: fugiendo decipere. Fuistis in seculo mundique blanditias vel experti omnes, vel vestrum aliqui, nostis, ut reor, quam nichil in eis solidum aut stabile, sed has lingua dolosa verbis inanibus attollit magnumque aliquid esse contendit, quasi oblitas circumventura vel iuventus olim renuntiaverit, sepe senio occursant et recursant et blando murmure querule: ubi nos, inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
usus ut unde inquit tempibus ei uditis et om̃e ꝙ fier⁊ nõ porest
respuentib sine ullis miraclis̃ nimiũ mirablr̃ incredibilia
eredidit muĩdus an forte tredibliã fuisse et ideo credita esse dic
cirdibłis ⁊ ei que non uidebatui alia incrediblia que tamẽ fie¬
bant et uidebãtu. feceruc fidẽ/ aurcerte r es ip̃a crediblis ut
nullis quibus ꝑsuade̾tui mii aclis indiger Ita istoꝵ nmiam
redarguit infidelitatẽ que cũ ira se hẽat/ pror sus a ꝯsortio
est ut ei uer icas non credatu. Quid g̃ luic fiat in quo dericas
nulla est una securitas auer ti qui ml mendaci trediderit mẽ¬
daçio non falletur/ dacate ergo nichail est meliusa¬

Expanded text:
usus: «Unde» inquit «temporibus eruditis et omne quod fieri non potest usus: «Unde» inquit «temporibus eruditis et omne quod fieri non potest respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credit mundus? An forte credibilia fuisse et ideo credita esse dictcredibilis rei, que non videbatur, alia incredibilia, que tamen fiebant et videbantur, fecerunt fidem; aut certe res ipsa credibilis, ut nullis quibus suaderetur miraculis indigeret, ita istorum nimiam redarguit infidelitatem». Que cum ita se habeant, prorsus a consortio est, ut ei veritas non credatur. Quid igitur huic fiat, in quo veritas nulla est? Una securitas, averti: qui nil mendaci crediderit, mendacio non falletur. Vacate ergo: nichil est melius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊doneum accepissent nuĩꝙͣ tam inti epidi ⁊⁊ tam leci ad su pplitia
discrinnẽ dereligionis ueritate disputamus quã tantoꝵs ã guĩe
confirmatã ẽẽ uidenis Magni ꝑiclires est si post pphãr ũ ora¬
cula postapłoꝵ testimoma post martirũ uulnera ⁊ ueterem
fidem quasi nouellam discut̾e presumas ⁊ post tã mainfostos du ces
aut̃ qui miraclã postulant quoꝵ ridiclis uotis at uocib usq ad
nauseã pleni sumus nõ tam pñtis auc fuciui auidos ꝙͣ p̾ceriti
intredulos et fidẽ quã negando nõ audent optando ⁊ dubitando
ꝑibus mira cula fuer int / agnoscamus sũmũ ⁊ solic̃ mirabliũ
auctor ẽ siuie nõ fuer ĩt/ et eo amplius eidẽ grãs agamꝰ qui ita fi¬
dem stabiliuit ut iam sine mir aclis cr ederemꝰ Augꝰ ait unde
gͦ tanta fide xp̃s usq qͣq canitur in telũ cũ tar ne sublimatus
deide ciceromanis ut sepe solec uerbie ad p̃sidiũ nr̃e sentẽcie

Expanded text:
ydoneum accepissent nunquam tam intrepidi et tam leti ad supplitia discrimine de religionis veritate disputamus quam tantorum sanguine confirmatam videmus. Magni periculi res est, si post prophetarum oracula, post apostolorum testimonia, post martirum vulnera, veterem fidem quasi novellam discutere presumas et post tam manifestos duces omnes qui miracula postulant, quorum ridiculis votis ac vocibus usque ad nauseam pleni sumus, non tam presentis aut futuri avidos quam preteriti incredulos et fidem, quam negando non audent, optando et dubitando poribus miracula fuerint, agnoscamus summum et solum mirabilium auctorem, sive non fuerint et eo amplius eidem gratias agamus, qui ita fidem stabilivit, ut iam sine miraculis crederemus. Equideergo tanta fide Cristus undequaque canitur in celum cum carne sublatus?»; deinde ciceronianis, ut sepe solet, verbis ad presidium nostre sententie
Abbreviated transcription (Latin):
ad doloram bingã Sine hoc quid̃ satis est S peneti tibłior
aduer farii cuspis uige̾ non desunt/ et pocõꝵ tumlos et
fr agilitatẽ condicõnis ingere̾ ut it̾ durũ tempus asperũ
nictens sarcina tu delicatus mollis infirmus eger ado¬
lescens senex/ hn enĩ om̃s sibili st lingue dolose/ Quidla¬
bortis seu quo ꝑgis quid uel tam ĩ ane p̾ocupas uel tam
serr aggrederis. aude porius dũ licet de futuro uider for tuna
Quociens i stis ur gem̃i fracres neq ad deffensionẽ uer ba
neq acure sufficiũt sagite tũ demũ carbones desolãtori
in mediũ yferantur Ego ne femĩs ac puellis infir mior
que sope non exiguũ laborẽ ut ego. S tam multa terri¬
bliã ⁊ terribliũ extremũ alacres ꝓ xpi noĩe sũc ꝑpesse
.Ego mibetillio gregorio delicatior. ar semo/ uoluptuosi or
suꝑbior q sum regibus ⁊ filus regũ qui totiens ꝓpter.

Expanded text:
ad linguam dolosam. Si ne hoc quidem sat est, sed penetrabilior ad linguam dolosam. Si ne hoc quidem sat est, sed penetrabilior adversarii cuspis urgere non desinit et peccatorum cumulos et fragilitatem conditionis ingerere ut iter durum, tempus asperum, ingens sarcina, tu delicatus, mollis, infirmus, eger, adolescens, senex – hi enim omnes sibili sunt lingue dolose –, quid laboras, seu quo pergis, quid vel tam mane preoccupas vel tam sero aggrederis, gaude potius dum licet, de futuro viderit fortuna; quotiens istis urgemini, fratres, neque ad defensionem verba neque acute sufficiunt sagitte, tum demum carbones desolatorii in medium proferantur: ego ne feminis ac puellis infirmior, que sepe non exiguum laborem ut ego, sed tam multa terribilia et terribilium extremum alacres pro Cristi nomine sunt perpesse? Ego imbecillior Gregorio, delicatior Arsenio, voluptuosior superbiorque sum regibus et filiis regum, qui totiens propter
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuiam lotus ac metuens. tui sic ẜuiens liberero. pmo
gr aue a spondebis aur dns meus tam deroꝵ epiies
mon da s ontraiiũ clamat Iugit̃ siũ fuaue ⁊ honus fuĩ
leue dicet ille. tu pcõr fraglio ⁊ mortulio respondeto ac
dñs meus for tĩs scũs ⁊ ĩmor talis Si fatiger illi herebo ille
ingronno con quiestant habet ⁊ fatigars uoluptatẽ suã et gia¬
ciorem esficit quietem Sunt qui facigacõnẽ ex̾ticio quer ant
si quid sane me impulerĩt in illũ ibo ille ĩmoblis sexus ĩfati¬
gablis ⁊ mei amans nõ se auertet/ nec coriuam simillo cõ¬
fidam non erube stã neq me n ridebũt inmici mei Ad diui¬
na arm̃de consilia te coniertes te q ypiũs xp̃i uerbis ai ma¬
biẽ audies em̃ abisto p̾mĩtiatas huiꝰ uite ⁊eliquias ⁊ labo¬
rẽs ⁊ ꝑrcula ⁊ standala et quitquid in hoc tui su tꝑm̃ paci
endum tibĩ est audies ab aduerso melioris uite p̃mia atq
solacia in finẽ ꝓmisra laborantib hoctibi datur ⁊ opponit᷑

Expanded text:
serviam letus ac metuens, cui sic serviens liber ero: pargrave. Respondebis: At Dominus meus, tam verax quam tu mendax, contrarium clamat: «iugum suum suave et onus suum leve». Dicet ille: Tu peccator fragilis et mortalis. Respondeto: At Dominus meus sanctus, fortis, immortalis; si fatiger, illi herebo, illius in gremio conquiescam; habet et fatigatio voluptatem suam et gratiorem efficit quietem. Sunt qui fatigationem exercitio querant. Siquid sane me impulerit, in illum ibo; ille immobilis, fixus, infatigabilis et mei amans; non se avertet ut corruam, sed si in illo confidam, non erubescam neque me irridebunt inimici mei. Ad divina deinde consilia te convertes teque ipsius Cristi verbis armabis. Audies enim ab illo prenuntiatas huius vite molestias et labores et pericula et scandala et quicquid in hoc cursu temporum tibi patiendum est. Audies ab adverso melioris vite premia atque solatia in finem promissa laborantibus. Hoc tibi datur et apponitur
Abbreviated transcription (Latin):
cio est/ suspecta seciuitas/ ⁊ que nõ spiritales tãtũ yfectus
impediat/ sed eciã tꝑales. Que em̃ queso ista sectiritas est
cui dum tranquillior. stabliõr.q uidebitur subito metus
Igitur nõ dor miamus in quit sicur teteri dormierũc sed
iugilemus ⁊ sobrii simus/ utis nouerat quid ꝑiołoꝵ secu¬
ritas secum uehat/ ⁊ ram quit di nuimeret quot nõ dicã
hoiẽs sed potencissiõs ppłos illi pessũ dedit unico argum̃to
eodẽ q olar issimo contentusero si uite reuocem uos parũꝑ
ad exempla gentiliũ Ronanos certe genciũ dños et ter¬
rene tiuitatis absq ennio principes cartaginẽsiũ metꝰ
uir tutibus semꝑ claros ꝑꝑetuo oz det̾sos ex̃cicio seruabat
armoꝵ ꝑicloꝵq si equẽtia / eosd rubigine uicioꝵ obstu¬
rauit parta ĩde cũ securitate segnicies. Qd pudisse ac
et hac in re ip̃a qui sapiẽ famĩ habet cathone sapiẽcior.

Expanded text:
tio est, suspecta securitas et que non spiritales tantum profectus tio est, suspecta securitas et que non spiritales tantum profectus impediat, sed etiam temporales. Que enim, queso, securitas ista est, cui dum tranquillior stabiliorque videbitur subitus metus «Igitur non dormiamus» inquit «sicut et ceteri, sed vigilemus et sobrii simus». Utique noverat quid periculorum securitas secum vehat; nam quis dinumeret quot, non dicam homines, sed potentissimos populos illa pessumdedit? Unico argumento eodemque clarissimo contentus ero. Sinite revocem vos parumper ad exempla gentilium. Romanos certe gentium dominos et terrene civitatis absque emulo principes Carthaginiensium metus virtutibus semper claros perpetuoque detersos exercitio servabatriculorumque frequentia, eosdem rubigine vitiorum obscuravit parta inde cum securitate segnities. Quod previdisse ac et hac in re ipso, qui sapientie famam habet, Catone sapientior
Abbreviated transcription (Latin):
usies nõs sit uer tere libuit/ ut gĩẽ falutẽ que̾re ⁊ de ĩuisi¬
bl̃i hoste triũphare/ ⁊ deũ recognostere/ tali etiã teste dista¬
ta cõmisimus quibus mors aut dubie debebatur msidieu ar
clem̃tia succurrisset/ sicmnchiil est qd̾ nõ pccãre poruer ams
insi nos a tantis malis diuina ꝓuideñ presciuasset. utiĩt
miserũ non fuisse/ ⁊ mniam mei iusse quoꝵ nẽpe utͫ sit maius
dubicari pt̃ michi quidẽ pͥmũ uidetur integriꝰ Scdm̃ uero ip̃a
contrarioꝵ collacõne conspectius periclĩq memoria graciꝰ
In hac reue̾ntia ⁊ sobria dĩne oꝑis recogitacõne cõfistite bo¬
na oña illut conferte unde sunc omña talibus em̃ opiõnib
cu cũ septos tertũ hẽo inuadi posse/ sed nõ oppͥmi ¶ In hac̃¬
autẽ uita tam ardua tam angusta/ tam uepricora/ tã lubri¬
ta tot obicibus int̾rupta/ tot obsefra lati ũculis tuta cau¬

Expanded text:
usus nostros sic vertere libuit, ut anime salutem et de invisiusus nostros sic vertere libuit, ut anime salutem et de invisibili hoste victoriam a Deo recognoscere tali etiam teste discalta commisimus, quibus mors hauddubie debebatur, nisi divina clementia succurrisset; sic nichil est quod non peccare potuerimus, nisi nos a tantis malis divina providentia preservasset. Utrunque se et misericordiam meruisse, quorum nempe utrum sit maius dubitari potest. Michi quidem primum videtur integrius, secundum vero ipsa contrariorum collatione conspectius periculique memoria gratius. In hac reverenti et sobria divine opis recognitione consistite: bona omnia illuc referte unde sunt omnia. Talibus enim opinionibus circumseptos certum habeo invadi posse, sed non opprimi,  via tam ardua, tam angusta, tam vepricosa, tam lubrica, tot obicibus interrupta, tot obsessa latrunculis, tuta cau
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ sublꝑĩe dnance liberas rogitatõnes hrẽ concessũ est
Illos eciã dños in ipĩs mentib for midamꝰ/ hos gͣ nõ dños sed
tirannos suꝑbissimos in ipãm mentis arte scandences/ a ꝓpu¬
gnaculis artere/ ato hoꝵ ur̃ẽq carnis tõiuracõnẽ sub mibe
dere/ uitare cõprimere ⁊ ronne magnificũ diuine grẽ domĩ
fit ut si cui contig̾it᷑ O tiouianã illã uocẽ suã merito faci¬
at O deus ĩmortalis tibi enĩ triduã que tua ft̃ et qd̃ sequit᷑
dicat/ Nrecuero possum mro tm̃ ingenio dare uttot ⁊ es tãtas
tam uarias tam repentinas in ista tur bulentissima tẽpesta¬
te/ mea sponte despexer im tu yfecto animũ meũ conẜ̾uãde
aĩẽ cupiditate intendisti ti me ab om̃ibus teteris cogi tacõ¬
nibus ad unã eius solam corrulisti tu deniq in tantis tene¬
bris erroris ⁊ insciencie clar ssimũ lumẽ pretulisti mẽti
mee. hec ticiouiana ꝑ rebus paucissamis ⁊ ĩmucatis in

Expanded text:
liberas cogitationes habere concessum est; illos autem dominos in ipsis mentibus formidamus», Hos igitur non dominos, sed tirannos superbissimos et in ipsam mentis arcem scandentes a propugnaculis arcere atque horum nostreque carnis coniurationem sub nube dere, vitare, comprimere. Nonne magnificum divine gratie donum sit, ut, cui contigerit, ciceronianam illam vocem suam merito faciat: «O Deus immortalis, tibi enim tribuam que tua sunt»? Et quod sequitur dicat: «Nec vero possum meo tantum ingenio dare ut tot res, tantas, tam varias, tam repentinas in illa turbulentissima tempestate mea sponte dispexerim». Tu profecto animum meum conservande anime mee cupiditate incendisti, tu me ab omnibus ceteris cogitationibus ad unam eius salutem contulisti, tu denique in tantis tenebris erroris et inscientie clarissimum lumen pretulisti menti mee. Hec ciceroniana, pro re paucissimis immutatis, in
Abbreviated transcription (Latin):
oe uero non tam ⁊eliqua tacitũ sequi uiuat ꝙ suꝑhns ip̃is
opclamare. O⁊ acionablis aiã o diuna ius igem tui ne¬
ꝙ lux ad decegendas hostiũ fiaudes neq ⁊obur ad fnmã¬
das amnicoꝵ mentes de sit Cuius ⁊ interrogacio ⁊ responfio
talis est/ qualis ⁊ fidei pugilẽ ⁊ ueritatis achletã decet
Itaq sacis ⁊ ieor illũ signiserum auitatis dei in cuiꝰ libris
hec agit sepe consilus siuis exatũ hostiũ terriusse eoꝵq cs¬
natus impios a menibus repulisse ecc̃e pace ul reddica
uel fuata. Qd̃ cũ sepe alibi tũ pcipue in har host li talup¬
na notũ fecit ubi demenatũ tõmentũ quo ĩt̾nabłis xxi
fedes adtam exigui temꝑis metã rodigi uidebatur. ĩfre¬
git sub pucatõne tempor fl̾m̃ docens qdꝵ c ille p̃dixerat¬
⁊ sua etate qua librũ seu maxiẽ locumallũ scribe̾t p̃te¬
r isse iam p̃fixum xpĩane duracõm terinũ Et sirite
recolo quĩq p̃terea ⁊ tringĩta annoro spalũ esfluxisse

Expanded text:
acitum sequi iuvat, quam super ipsis exclamare: O nobilis anima, o divina vis ingenii, cui neque lux ad detegendas hostium fraudes, neque robur ad firmandas amicorum mentes desit, cuius et interrogatio et responsio talis est, qualis et fidei pugilem et veritatis athletam decet! Itaque satis reor illum signiferum Civitatis Dei, in cuius libris hec agit, sepe consiliis suis exercitum hostium terruisse eorumque conatus impios a menibus reppulisse, Ecclesie pace vel reddita vel servata. Quod cum sepe alibi, tum precipue in hac hostili calumnia notum fecit, ubi demoniacum commentum quo interminabilis Cristi fides ad tam exigui temporis metam redigi videbatur infregit, supputatione temporum falsum docens quod ille predixerat et sua etate, qua librum seu maxime locum illum scriberet, preterisse iam prefixum cristiane durationis terminum, et si rite recolo quinque preterea et triginta annorum spatium effluxisse
Abbreviated transcription (Latin):
dellum secthiane qd̾ iam inde ab hũani gnis exor dio ille uobis
indixerat/ hẽtis ducẽ tutꝰ uł sigmi solius aspcm̃ uel noĩs sacu
sonũ hostes ferre non ualeant uinci hoc plio nõ potestis nist
ꝯsensericis/. ⁊remo ꝯsenciat nemo tranfugiat de uictore ad
uictũ a potente ad ualidum ad optimo ad pessimũ ¶ In sclã¬
ribus liĩs n risum legimꝰ labiemĩ qui relicto cesare uic¬
qui xp̃o uictor iofissimo r ege deser toad illum cõ fuget tuiꝰ inõ
ꝓpriũ temptare fumci fugere/ modo fuerit quiresistat. ꝓ¬
mũ q eius impetũ ferat sicut em̃ sti iptũ est. Defistite dya¬
bolo s⁊ fugiet a uobie/ Sane ꝯ istud cũctis tam̃ uł maxmie¬

Expanded text:
bellum Sathane, quod iam inde ab exordio generis humani ille vobis bellum Sathane, quod iam inde ab exordio generis humani ille vobis indixerat. Habetis ducem cuius vel signi solius aspectum, vel nominis sacri sonum hostes ferre non valeant; vinci hoc prelio non potestis, nisi consenseritis: nemo consentiat, nemo transfugiat a victore ad victum, a potente ad invalidum, ab optimo ad pessimum. In secularibus historiis irrisum legimus Labienum quod, relicto Cesare vicqui Cristo victoriosissimo rege deserto ad illum confugit, cuius est proprium tentare, vinci, fugere modo fuerit qui resistat primumque eius impetum ferat; sic enim scriptum est: «Resistite dyabolo et fugiet a vobis
Abbreviated transcription (Latin):
sed ingressus ⁊ homiẽm ad ymagnẽ dĩ ⁊ ipiũs manu sem̃
dolis aggressus uicit strauit expulit ⁊ in exiliũ ac mortẽ
trufit/ Et quid loquor. aut ꝙͣtulũ fuit adam fallẽ qui
xpm dñm temptauit / Omĩa quidẽ audet suꝑbia ⁊ ĩuidia
stimlãtus. S in nuillos plura ꝙͣ in xp̃i famlõs molitur
ubi enĩ felicitas amplior. ⁊ plus inuidie loci est ¶ Datate
gͦ atq ab om̃ib demonũ ⁊ eoꝵ p̾ncipis confiliis abstinete
Mendax est emĩ ⁊ mendacii pater sic eũ uiua ueritas uotat
Talem quisquis eum in societatẽ admiserit inueniet Mlta
iste cotidie ad aurẽ tor dis ãgeiãt/ claudite illã ⁊ auertite
⁊ spuite os ĩ purũ ⁊ male suadum/ ⁊ rolite tremiscere uꝰ
sius militibus in acie laborancib opẽ fert Alioquin aut¬
dubie tot bellator es facigacõne de ficent/ Infelix quisq¬
si licet dyabolus seet adertas eius fugite hanc fimestam

Expanded text:
sed ingressus et hominem ad imaginem Dei et ipsius manu factum sed ingressus et hominem ad imaginem Dei et ipsius manu factum dolis aggressus vicit, stravit, expulit et in exilium ac mortem trusit? Et quid loquor, aut quantulum illi fuit Adam fallere, quinum tentavit? Omnia quidem audet, superbia et invidia stimulat, sed in nullos plura quam in Cristi famulos molitur. Ubi enim felicitas amplior et plus invidie loci est? Vacate ergo atque ab omnibus demonum et eorum principis consiliis abstinete; «mendax est» enim «et mendacii pater»; sic eum viva veritas vocat: talem quisquis eum in sotietatem admiserit inveniet. Multa ille quotidie ad aurem cordis suggerit: claudite illam et avertite et conspuite os impurum et malesuadum. Nolite tremiscere, Cristus suis militibus in acie laborantibus opem fert, alioquin hauddubie tot bellorum fatigatione deficerent. er psalmus, ut scilicet «dyabolus stet a dextris eius». Fugite hanc funestam
Abbreviated transcription (Latin):
urõs nostis optime quod multis iã causa uictorie fuit In omi
quid̃ bello quid agunt hostes/ et quid possunt scue optimit subi¬
ta em̃ terrent ⁊ in p̃meditata ꝑtiubant/ adu̾sus tegnitor ore¬
natue fatilior. est cautela/ ⁊ leuius accedit ouushe a longe pre¬
uidorit hostes itaq ui õs scitis neq quid agant auc quid cogitẽt
ignor utis occiurite ꝑtibus impus ⁊ uitatetria in p̾mis hostũ
atq aͬmoro gn̾a/ mũdi laq̃os carins illecebras/ demonũ dolos
Ille uanissinna spondet caro famuliariter blanditur illi
autẽ pessima confilia mor talibus insusiurãt / Cocũ in eo uer¬
imꝑuisi ospinant / Mundus fallit mulcet caro demones im¬
pellunt, nilla nobis inde spes milla huic uoluptas nullũ
inde consiliũ om̃s pariter nram in ꝑmiaẽ mortẽq cõspirãt
Et ꝙͣuis ut abultimo incipiam inuisibliũ hostiũ nillũ eẽ
tamen non timendũ ⁊ ear. qñ ꝑadisi limẽ ille nõ timuit

Expanded text:
vestros nostis optime, que multis iam causa victorie fuit. In omni quidem bello quid agant hostes et qui possint scire optimum; subita enim terrent et impremeditata perturbant, adversus cognitos conatus facilior est cautela et levius accedit quicquid a longe previderis. Hostes itaque vestros scitis neque quid agant aut quid cogitent ignoratis. Occurrite paratibus impiis et vitate tria in primis hostium atque armorum genera, mundi laqueos, carnis illecebras, demonum dolos. Ille vanissima spondet, hec familiariter blanditur, illi autem pessima consilia mortalibus insusurrant. Totum in eo verimprovisi opprimant. Mundus fallit, mulcet caro, demones impellunt: nulla vobis inde spes, nulla hinc voluptas, nullum inde consilium: omnes pariter vestram in perniciem mortemque conspirant. Et quamvis, ut ab ultimo incipiam, invisibilium hostium nullum esse tamen non timendum rear, quando paradisi limen ille non timuit,
Abbreviated transcription (Latin):
longe antiquirsima eẽ quis dubitet quippe cũ eã qui serrꝰ
loqũt᷑ ⁊ omłõ ⁊ egnante tuta ui bis ron dite etatẽ Silii a
mulco ante troiam belli uacicinatã fuisse tꝑ̃ib ti uidant
qua etace ipãm cymeã fibillã flor iurse nulla uidetur esfe
de pt̾ito dici putes qui mox quoq ꝓpbetitus qde de plibuer¬

Expanded text:
longe antiquissima esse quis dubitet? quippe cum eam qui serius longe antiquissima esse quis dubitet? quippe cum eam qui serius locant Romulo regnante circa urbis condite etatem, alii autem multo ante troiani belli vaticinatam fuisse temporibus tradant, qua etate ipsam Cumeam Sibillam floruisse nulla videtur esse de preterito dici putes, qui mos quoque propheticus est. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
yculdubno sibille sunt ueq̃ ex illius libro ad cõtextũ eli¬
nũtur hoc oi dine In manus inquit infideliũ postea
ueniet dabunt autẽ dõ alarus in anib incestis/ ⁊⁊ ĩ pur¬
rato ors expuẽt uenenatoe putos dabit uerr ad uer bera
simplex scm̃ q deoi sum ec ollaphos acapies tacebit
ne quis a gnostat ꝙ uerbũ, del unde uenit ut inferis
laqnatur. ⁊ corona spmea corones/ ad cibũ aut̾ fri ec
ad sitim acetũ de derut ĩ biospitalitatis hant mõstiabũt mẽ¬
sam opã em̃ incipiens tuũ dm̃i non intellexisti ludẽtes mor
taluĩ mentib sed spmis toronasti ⁊ horridirurnustiuisti tẽ¬
pli uers delũ stindicur. et medio die nox erit tenebrosa trib
horis nimis ⁊ mor te morietui. tribus dieb sompno suscep¬
to. et tunc ab inferis egressus ad lutẽ ueniet pͥmus p̾na
fibille sint/ anciqͣ eẽ compertũ est siue fuerint er three

Expanded text:
proculdubio Sibille sunt, ut que ex illius libro ad contextum eliproculdubio Sibille sunt, ut que ex illius libro ad contextum elinuntur hoc ordine. «In manus, inquit, infidelium postea veniet: dabunt autem Deo alapas manibus incestis, et impurato ore exspuent venenatos sputus: dabit vero ad verbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod verbum, vel unde venit ut inferis loquatur, et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel, et ad sitim acetum dederunt: inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim incipiens tuum Deum non intetalium mentibus, sed spinis coronasti et horridum fel miscuisti. Templi vero velum scinditur et medio diei nox erit tenebrosa tribus horis nimis. Et morte morietur, tribus diebus somno suscepto, et tunc ab inferis egressus ad lucem veniet primus resuSibille sint, antiqua esse compertum est. Sin fuerint Erithree,
Abbreviated transcription (Latin):
homo. Non intelligo quibus uerbis illud clartus eluigli tu
instinttu sacie mẽtis exp̃ssit qui ⁊ iobiã p̃cunsoris origiem
prehabuit Signa inquit pcedent a pudapellas, mulier ue¬
tustissima p̾stiũ capiet ¶ Deinde ipius̃ dñi progressũ acq
morte ꝑpria mortuos sustitabit/ ⁊ cum mactabitur uiuet
⁊ regnabit. ⁊ cõsũmabũtur hec onña fiet q regnatio.
ultiõ bonos uiditabit ⁊ malos ¶ Multa deinceps exequit᷑
ꝙͣ dacui intelligi de euuiãgustis de paulo apło ad postremũ
de quibusd̃ religionibus claris q̃ i eccliã hus dieb nouissi¬
mis sunt exorre¶ Michi ad pñs que ad ipñs xp̃i ꝑ sona
actuẽr a tagisse susfecerit q̃ omã eo or dine quo p̃dicta¬
erant impleta conspicimꝰ p̃t ultimũ. si iudiciũ qd dere
cerri de tpẽ dubni expectaniis ¶ Et hec quid baticima qr
non a dõ uulgata uidebant᷑ tiriosius in serui que erichire

Expanded text:
homo». Non intelligo quibus verbis id clarius evangelista homo». Non intelligo quibus verbis id clarius evangelista instinctu sacre mentis expressit. Quin et Iohannis precursoris originem prophetavit: «Signa» inquit «precedent apud apellas: mulier vetustissima prescium concipiet»; deinde ipsius progressum atque conculcabit, morte propria mortuos suscitabit, et cum mactabitur vivet et regnabit et consummabuntur hec omnia fietque regeneratio; ultimo bonos iudicabit et malos». Multa deinceps exequitur quantum datur intelligi de evangelistis, de Paulo apostolo, ad postremum de quibusdam quoque religionibus claris, que in ecclesia his diebus novissimis sunt exorte. Michi ad presens que ad ipsius Cristi personam attinent attigisse suffecerit, que omnia eo ordine quo pium quod de re certi, de tempore dubii, expectamus. Et hec quidem vaticinia quia non adeo vulgata videbantur curiosius inserui, que Erithree
Abbreviated transcription (Latin):
S quid horũ omi impo ᷝ ͤ deo est ꝙ siomĩa potuit quid est
ꝙ noluerit om̃i que ad treatiue sue salm̃ ꝑtine̾ cognosteret
Aut quid non potuit xpũs dei filius, deus uerus implere
pectent miror. hec legentes puder purã mutare sinan¬
et at qui miseris libera uote demĩtio impletũ ysaie oraclm̃
in maria/ nec iam aut amplius pariturã. Mittr alia huiꝰ¬
om̃ib nota st̃ ¶ Dibilla iitẽ erithrea quid de xp̃o pre¬
dixerit uideamus, Si quidẽ de tesare augusto loquẽs sub cuiꝰ
ut eniglĩce concordat histor e ubi traditur exisse edictũ
a tesare augusto ut desti iber etu. uinu̾sus orbis ¶ De aduẽ¬
tu autẽ dñi breniter p̃mo uates eadẽ attingit hus uerbis
Cuiꝰ inquit diebus agnus telestis uenier Nec multo postid
ipiñ lacius exequitur. In ultima inquit etate huĩliabitui
deus ⁊ bnuliabitur yles diuina/ iũgetur. humanitati deitas
iacebit in feno qui agnus in pullari officio educabit᷑ deus

Expanded text:
 impossibile Deo est? Quod si omnia potuit, quid est quod noluerit omnium, que ad creature sue salutem pertinere cognosceret? Aut quid non potuit Cristus filius Dei, Deus verus, implerepectent miror hec legentes: pudet, puto, mutare sententiam. Atqui miseris libera voce denuntio impletum Ysaie oraculum in Maria, nec iam aut amplius concepturam virginem auomnibus nota sunt. Sibilla autem Erithrea quid de Cristo predixerit audiamus, siquidem de Cesare Augusto loquens sub cuius ut evangelice concordat historie, ubi traditur «exisse edictum a Cesare Augusto ut describeretur universus orbis»; de adventu autem Domini breviter primo vates eadem attigit his verbis: «Cuius» inquit «diebus agnus celestis veniet». Nec multo post id ipsum latius exequitur: «In ultima» inquit «etate humiliabitur Deus et humiliabitur proles divina. Iungetur humanitati deitas, iacebit in feno agnus et puellari officio educabitur Deus et
Abbreviated transcription (Latin):
quiesceris quiestendo q uidebicis/ uidendo q gaude biris/ gau¬
dendo autẽ de ueritate felices eritis / qua milla cercior felia¬
tas/ nulla sublimior. quiestendo equidẽ constat fieri aiam
prudentẽ que maxie ui tus in uidendo ronsistit. Illi etiã
affumant quibus ⁊ dera quies ⁊ ꝑfcã uisio ⁊ utriusoi uerus
actoi incognitus. Et tamen heu miseris tecis q mor talibus
est qui Raborem amet ⁊ timeat atq oderit quietem ¶ Legiu
bens imꝑator iuspit uacare uetuit labor are puiblitis ar cuit
agere par esfet indoluit questus q est seqr tamdiu uelut mor¬
tinĩ pleuit donec qui quiestere iusser ac stultũ senẽ labor ⁊bluen

Expanded text:
quiescetis, quiescendoque videbitis, videndoque gaudebitis, «gauquiescetis, quiescendoque videbitis, videndoque gaudebitis, «gaudendo» autem «de veritate» felices eritis; qua nulla certior felicitas, nulla sublimior. Quiescendo equidem fieri animam prudentem, que maxime virtus in videndo consistit, illi etiam affirmant, quibus et vera quies et perfecta visio et utriusque verus auctor incognitus. Et tamen, heu miseris cecisque mortalibus! est qui et laborem amet et timeat atque oderit quietem. Legimuslens imperator iussit eum vacare, vetuit laborare, publicis arcuit  gratias agere par esset, indoluit questusque est seque tam diu velut mortuum flevit, donec qui quiescere iusserat stultum senem laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
aiuum famã. lrãs ĩ anes instrumẽta libidimĩ inutilia no¬
citura pestifera sunt hec multo toustant querenda fatigã
quesita non saciant/ amisra cruciant seruanda sollicitant¬
⁊ rulle proisus int̾ hec quietis ꝑtes undiqz labor pauor un¬
diq unũ tucissimũ utilissimũ facili ͫ p̃cipitur. ut uacetis
Quis oĩo tain fiagilis qui hoc p̃stare ne queat ut quiestat
Certe si quid eoꝵ que mor tale genus exagitant iuberetur
prose quisq posset aut corꝑis aut dã imbecillitatẽ occupa¬
cionẽ impedm̃ta in exꝑienciã ignoranciã excusare. ⁊ ruc̃
que nã excusatõ relicta est qñ inchil/ nnsi hoc unũ p̃cipit᷑
uacate ¶Est for tasse aliquis qui hor aut illud facere ne¬
queat Et si em̃ illud late uulgatũ fit nil uolenti difficile
non difficilia modo uel ar dua/ sedmipossibliã ⁊ penitus ne
timet nisi qui se ip̃m odit. Uacate gͦ nut uacando utiq

Expanded text:
aurum, famam, literas inanes, instrumenta libidinum: inutilia, noaurum, famam, literas inanes, instrumenta libidinum: inutilia, nocitura, pestifera sunt hec; multo constant, querenda fatigant, quesita non satiant, amissa cruciant, servanda solicitant; nulle prorsus inter hec quietis partes: undique pavor, labor undique. Unum tutissimum, utilissimum, facillimumque precipitur, ut vacetisQuis omnino tam fragilis, qui hoc prestare nequeat, ut quiescat? Certe siquid eorum que mortale genus exagitant iuberetur, pro se quisque posset aut corporis aut animi imbecillitatem, occupationes, impedimenta, inexperientiam, ignorantiam excusare. Nunc quenam excusatio relicta est, quando nichil nisi hoc unum precipitur: Vacate? Est fortasse aliquis, qui hoc aut illud facere nequeat? Et si enim illud late vulgatum est: «nil volenti difficile»non difficilia modo vel ardua, sed impossibilia et penitus negtimet, nisi qui se ipsum odit? Vacate ergo, nam vacando utique
Abbreviated transcription (Latin):
detri fis uuidere ctulus potest nurares ie yinus ousobtap
ninsfoqi fusicior ꝙp ce tere res humane. Labore labei are
cetds apͥud sos autẽ quiete quies quer iur ⁊ uilsa tã pie¬
cioss dipqe me tre tam facisi precio empta est ipuitite
anõs dane dexoteras cauete om̃i studio netar felidi prei on¬
tanu oteafio Caiuetem quer i ns oiẽ nichil exigitu au dil
in siut aĩo quiestanis ⁊ equies requiẽ dabiti ad qͥuiã quel eda
psempts ꝑ omem uitã ⁊ meefesrie oũs laboranda mes pr
di mnagmñe hafoi: ulus potit cuꝰ tam amablio funo esfer
requies / ⁊rũc inchil ter te iubemini insi ne laboretis utq ĩ ꝑre¬
tuũ quieturi iã quiestere cõdiscatis neq uero licet si illam
requiẽ amatis hant sper nere. que eciam ꝑ se ipãm dulcis est et
ad illam diclassimã iter pandit planũ ⁊ eccum tutũ delcãble
uatate fiẽs mei/ preceptũ breue nec difficile/ nõ precipitui. Ut
pugnetis ut nauigetis: ut aretis ut ambiatis ut uõgi egetis

Expanded text:
eus, videre oculus potest. Mirares et prorsus insolita multoque felicior, quam cetere res humane: labore labor apud ceteros; apud vos autem quiete quies queritur. Nulla tam preciosa unquam merces tam facili precio empta est. Parate animos, date dexteras, cavete omni studio, ne tam felix pretermittatur occasio. Quietem queritis anime? Nichil exigitur a vobis, nisi ut animo quiescatis; requies requiem dabit, ad quam querendam promptis per omnem vitam et indefessis animis laborandum eri magnus labor ullus poterat, cuius tam amabilis finis esset requies. Nunc nichil certe iubemini, nisi ne laboretis, utque in perpetuum quieturi iam quiescere condiscatis. Neque vero licet si illam requiem amatis hanc spernere, que et per seipsam dulcis est et ad illam dulcissimam iter pandit planum, rectum, tutum, delectabile. Vacate, fratres mei; preceptum breve, nec difficile; non precipitur ut pugnetis, ut navigetis, ut aretis, ut ambiatis, ut congregetis
Abbreviated transcription (Latin):
dici posset ihomie hoc unũ itaq cõmemorarse satis ẽẽ nl
mise ius bmẽ ml deblius nil pauperius ⁊ aduẽticiẽ opis
egentius d̃pis indigentiã imbecillitatẽ et imẜiã hanc unde
suꝰ et quisimus ⁊ ue futuri simꝰ quibus ue tr amitib un
quo ꝑgimu insi nos faslim ⁊ site libras ⁊⁊ siue tuiustũq

Expanded text:
dici posset, hoc unum itaque commemorasse satis esse, nil miserius homine, nil debilius, nil pauperius et adventitie opis egentius; quamvis indigentiam, imbecillitatem et miseriam hanc, unde simus et quid simus quid ve futuri simus, quibus ve tramitibus, unde, quo pergimus, nisi nos fallimus, sine libris, sine cuiusquam