comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fumo In album colorẽ uina stusca mutari Siex faba lometũ
factũ uino quis adiciat uł ouorũ triũ lagenȩ infundat albo¬
rem diuq commoueat: sequenti die candidum reperiri. Qđ si
ex afra puã lomentũ adiciatur eade die posse mutari. Uitibus
quoq̃. hanc esse naturã ut alba uł nigrasi redigant᷑ in cinerem
uinoq: r adiciantur ei unã quãque formã sui coloris impanere:
ut exnigra fuscum candidũ uͦ reddatur ex alba : ea ratione scilicet

Expanded text:
 in album colorem vina fusca mutari asserunt; ex faba lomentum factum, vino si quis adiiciat: vel ovorum trium lagene infundat alborem, diuque commoveat, sequenti die candidum reperiri. Quod si ex afra pisa lomentum adiiciat, eadem die mutari posse. Vitibus quoque hanc esse naturam, vel alba vel nigra si redigantur in cinerem, vinoque adiiciantur, ei unamquamque formam sui coloris imponere; ut ex nigra fuscum, candidum vero reddatur ex alba. Vinum quoque asserunt
Abbreviated transcription (Latin):
uusideneris sut opinia habet non fecundatur teria sed m̃in
rdutar: ab ncolumella dicit a grum frumentis utiliore ꝓpa¬
ei qui anuo supcriori uacuus fuerio quã qui calamos fauaceȩ¬
oburbrata drrenar sesioẽ eas gelicidiarũ tepore ponint germina
oburibrata defendi satione

Expanded text:
us generis, sicut opinio habet, non fecundatur terra, sed minus leditur. Nam Columella dicit, agrum frumentis utiliorem probari, qui anno superiori vacuus fuerit, quam qui calamos fabaceeut per eas gelicidiorum tempore possint germina obumbrata defendi. Satione
Abbreviated transcription (Latin):
ta diebus ex actis: Uinum quoq asserunt ex molli. forte sĩc fieri
Altheȩ hoc est ibisci folia uł radices aut eius caulem tenerũ decoe¬
tum mitti. autgipsum. aut ciceris cotulas duas. aut̃ cupressipilulas
tres. aut buxi folia quantũ manus cȩperit. aut apii semen & cinerẽ
sarmentoꝵ cuiuis flammȩ corpus reliquit exile: omi soliditate de¬

Expanded text:
tur ex alba. Vinum quoque asserunt ex molli forte sic fieri. Altee hoc est evisci folia, vel radices, aut eius caulem tenerum decoctum immitti, aut gypsum, aut cineris conchulas duas, aut cypressi pilulas tres, aut buxi folia quantum manus ceperit, aut apii semen et cinerem sarmentorum, cuius commixtio corpus reliquit exile, omni soliditate de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpae iis curuatura post crieniniũ quã pressa iot recidet auia
& integro crunco sit ab laqueata fimo fatictio & angustius pu¬
tata interquartũ & terciũ pedem terra uridissima parte corticũ
acuro serramenti mucrone feriatur. ac fosa frequentius incitet᷑
da sicut asserit columella exeo loco gesmen plerumq ꝓdacit
& ueniente uere sundit materiã qu& uitis reparedir antiqua
Nunc putatio autum nalis celebratur inũitibus & arborib
maxime ubi inuitanur teaporẽ puincdx & pitant᷑ oliueta &
oliua cũ uaria cȩperit esse colligitur exqua primũ fiet oleum:
Nam cum totani grescit: qđ speciei merito posterauit fundeñdi
ubestate compensat: est utilis olearũ putatio cȩterarũq aboruri
si lõci patitur disciplina: ut decisis cacuminib rami pluentes platu¬
rapna fundantur. Qđsi regio insolens & incustodita contigerit
agendum prius tõto arboris corpore ab inferioripante purgato
ut altitudine animaliũ sũꝑ gressa modus traꝑscendatur iniuriȩ

Expanded text:
ium quam pressa fuerat, rescindetur et integro trunco sit, ablaqueata fimo satietur et angustius putata, inter quartum et tertium pedem a terra, viridissima parte corticis, acuto ferramenti mucrone feriatur ac fossa frequentius incitetur. Nam sicut asserit Columella, ex eo loco germen plerumque producit et veniente vere, materiam qua vitis reparetur, locis Nunc putatio autumnalis celebratur in vitibus arboribus, maxime ubi invitamur tempore provincie: et putantur oliveta et oliva cum varia ceperit esse colligitur; ex qua primum fiet oleum, nam cum tota nigrescit, quod speciei merito posteravit, fundendi ubertate compensat. Est utilis olearum putatio, ceterarumque arborum, si loci patitur disciplina, ut decisis cacuminibus, rami fluentes per latera prona fundantur. Quod si regio insolens et incustodita contigerit, agendum prius, toto arboris corpore ab inferiore parte purgato, ut altitudine animalium supergressam, modus transcendatur iniurie
Abbreviated transcription (Latin):
duputarunt demonstrare curaui quȩ uini naturã taliratione dis¬
uernunt. dihanc in ẽo uolant. eẽ. diftantiã. ut qđ dulce est gra¬
uius di cant. qdedbum & aliquatenꝰ falsum conuenire uesi eę
qđ croced colore blanditur digestioni accõmodũ. qđ albu
& stypticum ꝓlesse stomacho laciori. transmarinũ Paellorẽ
facere & tantum fanguinẽ non creare.uuis ncgris sicriforte.
rubeis suaue: Albis si plcrumqi mediocre incondiendo igit᷑¬
uino aliqui grecon mustũ dico ecũ admedictatẽ uł tertiam
paret̃ iusio dalicuint Aliqui grecrita ibentiaquã marinam̃
mundãde puno oequicto mari quã ante anno dẽpleuerint
neseruari cuius tabem essematura ct & sad sedite uł a maritu¬
dine ꝑhio ouempus carext & odore. & dubeis fat estate
Ergo eus ortogesimã paree musto ad miscent. & gipsi quinqͣ
gesimã poit tertiã deinde diẽ fortit̃ cõmouent ac pollicen¬
tur non etatẽ solũ uino sed splendorẽ quoq. coloris afferpe

Expanded text:
reci quoque vini naturam tali ratione discernunt et hanc in eo volunt esse distantiam, ut quod dulce est gravius dicant; quod album et alquatenus salsum, convenire vesice; quod croceo colore blanditur, digestioni accommodum; quod album et stipticum, prodesse stomacho largiori, transmarinum pallorem facere et tantum sanguinem non creare. Uvis nigris fieri forte, rubeis suave, albis vero plerumque mediocre. DE VINO CONDIENDO Grecorum, mustum decoctum ad medietatem, vel tertiam partem, vino adiiciunt. Alii Greci ita iubent, aquam marinam mundam, de puro et quieto mari, quam anno ante compleverint reservari, cuius talem esse naturam, ut et salsedine et amaritudine per hoc tempus careat et dulcis fiat etate. Eagesimam. Post tertiam deinde diem fortiter commovent; ac pollicentur non etatem solum vino, sed splendorem quoque coloris afferre.
Abbreviated transcription (Latin):
luiam passa grecanusic facies meborifacimi & dulcis ac lucidi
lbotriones in ipsarariẽ dorquiebis. & pacieris sp̃onte marcescere :
Ocinde sublatos miuibra suspendis &uuãm districtã componis
inuasculis: substernis pampiuos sucõ algore frigentes & manu
comprimis: & ubi ualinplẽueris item pampinos addis nichilo¬
minus non calentese openoulabass ac statues in loco frigido sic¬

Expanded text:
Uvam passam grecam sic facies: acini et dulcis et lucidi botriones in ipsa vite torquebis et patieris sponte marcescere; deinde sublatos in umbra suspendes et uvam destrictam in vasculis cum ponis, subternes pampinos sicco algore frigentes et comprimes manu; et ubi vas impleveris, iterum pampinos addis, nihilominus non calentes; et operculabis ac statues in loco frigido et sic
Abbreviated transcription (Latin):
Dassum fiet anteliu demiã quoda frica sueuit unsuer sacensi¬
cere pingue atq uocunchiy & quod ad conditum si utaris
mellis uice ab infuatione teuindices: leguntur guu&e passȩ
quã plurimȩ & infiscellis clausȩ. iunco factis aliquatenus
rariore contextũ lurgis primo fortit̾ uerberant᷑. Deinde
ubi urarum corpufius contusionis ex oluent ẽocla sub posita
sibi uuadir rimitur afsinc passum est quic quideffuxerit & con¬
Ptum uasculo mellis more seruatur: Dł ELDORITE¬

Expanded text:
 fiet ante vindemiam, quod Aphrica consuevit universa conficere, leve atque iucundum et quo ad condimentum si utaris mellis vice ab inflatione te vendices. Legantur ergo uve passe quam plurime et in fiscellis clause, iunco factis aliquatenus ratiore contextu, virgis primo fortiter verberentur: deinde ubi uvarum corpus vis concussionis exoluerit, cochlee supposita sporta comptimitur: hinc passum est quicquid effluxerit et conditum vasculo mellis more servatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Voc m̃ se omĩa genera. pastinati soli seu sulci. seu scrobes uitib
Acõpleantur. Natura autiitis cęlũ omne solũq sustentat
sigenera conuement̃ aptant᷑. Plano gͥloco statues uitẽ. cuiꝰ
genus nebulas sustinet & prunas: collib qđ siccitatẽ durat &
uentos Pingui agro graciles. atq foecuindas. macro feraces &

Expanded text:
Hoc mense omnia genera pastinati soli, seu sulci, seu scrobes, vitibus compleantur. Natura autem vitis celum omne solumque sustentat, si genera convenienter aptentur. Plano igitur loco statues virem, cuius genus nebulas sustinet et pruinas: collibus que ad siccitatem durat et ventos: pingui agro, graciles atque fecundas: macro, feraces et
Abbreviated transcription (Latin):
parantur ita sint constitutȩ ut possit eas hiberni solis tedes
bebunt Primũ in fabricis planis earũ obseruandũ ẽ. ut ȩqua¬
lis & solida contignatio fiat : ne gradus ambulantũ tremor
fabrioe titubantis excutiat. Deinde ut axes quernȩ cũ aescu¬
leis n misceantur. Nam quercus humore concepto cũ sece
uo durat. Sed si quercu suppetente aesculus

Expanded text:
parantur ita sint constitue, ut possit eas hyberni solis totus parantur ita sint constitue, ut possit eas hyberni solis totus bebunt, primum in fabricis planis earum, observandum est, ut equalis et solida contiguatio fiat, ne gradus ambulantium tremor fabrice titubantis excutiat. Deinde ut axes querne cum esculeis non misceantur. Nam quercus, humore concepto, cum se ceulus autem sine vitio durat. Sed si quercu suppetente esculus
Abbreviated transcription (Latin):
m̃toꝵ & ut leto fruatur aspectu: Fundam̃ta aut̃ hoc modo po¬
nenda sunt : ut latiora sint exutraq parte semipedis spatio.
quã parietis corpꝰ increscet. Si lapis uł tofus &currat. facilis
causa .ẽ. collocandi in quo sculpitantũ fundam̃ti forma debebto
unius pedis altitudine uł duoꝵ. Si solida & constricta inueniat᷑
argilla : quinta uel sexta pars altitudinis eiꝰ quȩ supratrã futu
maioris altitudinis obruantur. done mnunda sine ruderũ suspi¬
tione occurrat argilla Quȩ si omnino desit: quarta mersisse suf¬
ficiet : Studendu pterea ut ortis & pomariis cingiposite qo
pratis. sed totꝰ fabrice tractus unius lateris longitudine in quo
frons erit meridiauã partem respiciat. In primo angulo en¬
cipiens ortum solis hiberni : & paululũ aboccidente auertatus
hiemali : Ita ꝓueniet. ut ꝑ hiemem sole illustretur. & calores eiꝰ
orma tam̃ esse debet eius modi. ut ad habitationem breuit̃
collectas & cestati & hiemi p̃beat mansiones Quȩ hiemu

Expanded text:
riam fundamentorum et ut leto fruatur aspectu. Fundamenta autem hoc modo ponenda sunt, ut latiora sint ex utraque parte semipedis spatio, quam parietis corpus increscit. Si lapis occurrat, facilis causa est collocandi, in quo sculpi tantum fundamenti forma debebit, unius pedis altitudine, vel duorum. Si solida et constricta invenietur argilla, quinta aut sexta pars altitudinis obruatur; ars altitudinis obruatur; donec munda, sine ruderum suspicione occurrat argilla: que si omnino desit: quartam mersisse sufficiet. Studendum preterea, ut hortis et pomariis cingi possit, aut pratis. Sed totus fabrice tractus, unius lateris longitudine in quo frons erit, meridianam partem respiciat. In primo angulo excipiens ortum solis hyberni et paululum ab occidente averratur hiemali. Ita proveniet, ut per hyemem sole illustreturorma tamen esse debet eiusmodi, ut ad habitationem, breviter collectas et estati et hyemi prebeat mansiones. Que hyemi
Abbreviated transcription (Latin):
meridiano lateri ager esse debet oppositus ne alcuiꝰ migniur
piontis obiectu hisduab partib exclusis algore rigescat aut
ꝑpartẽ septentrionis remoto aut ꝑoccidentis inuespa sole
dilaque lrualidis uͦ ꝓuinciis pars potius septerenis ortanda
est. que & utiltati & uoluptati & saluti equa beao sronde¬

Expanded text:
 et meridiano lateri debet esse oppositus, ne alicuius magni montis obiecta, his duabus partibus exclusis algore rigescat. Aut per partem septentrionis remoto, aut per occidentis in vesperam sole dilato. In calidis vero provinciis pars potius septentrionis optanda est, que et utilitati et voluptati et saluti, equa bon
Abbreviated transcription (Latin):
ilin sre Sed ante quã his aquȩ cussus acsmitau fabilia
ꝑeos nuta eriguo liquor decurrat ut glucinare posst
tuqua sunt uitia tabuloꝵ Vltma ratio est plumbes pss¬
tolis ducere quȩ aquas noias : eddur a al cerua pl¬
bo creatur attrito quȩ corporib nocebt hum n ad
gnts erit a quarum receptacula fibricari: ut copiam uł inopͥs

Expanded text:
 debemus illinire. Sed antequam his aque cursus admittitur, favilla per eos mixta, exiguo liquore decurrat, ut glutinare possit, si qua sunt vitia tabularum. Ultima ratio est plumbeis fistulis ducere, que aquas noxias reddunt. nam cerussa plumbo creatur attrito, que corporibus nocebit humanis, diligentis erit aquarum receptacula fabricare, ut vel copiam inops
Abbreviated transcription (Latin):
sistratis suꝑ paleis uł filice humor calcis: ad tabulati corpus
accedat: tunc suꝑ statuminabis rudus id ÷ saxa contusa duab
partib & una calcis tẽꝑante constitues. Hoc cũ ad sex digitoꝵ
malia sunt. tale pauim̃tũ debebis imponere. in quo uł nudis
pedib stantes ministri hieme ñ rigescant: Inducto itaq ru¬
dere. uł testatio pauim̃to congestos & calcatos spisse carbo¬
nes cũ sabulone & fauilla & calce ꝑmisces & huiꝰ impensȩ cra¬
situdinẽ sex unitiis iubebis imponi: qđ exaequatũ nigra
pauim̃ta formabit: & siqua fundentur expoculis uel ocit̃

Expanded text:
si stratis desuper paleis, vel silice, humor calcis nusquam ad tabulati corpus accedat tunc super stratum minabis ruderes, id est saxa contusa duabus partibus et una calcis temperante constitues hec cum ad sex digitorum malia sunt, tale pavimentum debebis imponere, in quo vel nudis pedibus stantes ministri hyeme non rigescant: inducto itaque rudere, vel testato pavimento, congestos et calcatos spisse carbones, cum fabulone et favilla et calce permisces et huius crassitudinem semipedis iubebis imponi. Quod exequatum nigra pavimenta formabit et si qua fundentur ex poculis, velociter
Abbreviated transcription (Latin):
Irȩterea scire est necessariũ construenti. quȩ calcis & are¬
ne natura sit utilis. harenȩ gͦ fossiciȩ genera sunt triã
INSigra rufacana. Omnib p̃cipue rufa melior meriti sequen¬
tis est cana Terciũ locũ ingra possidet : ex his quȩ cõphensa
manu edit stridores: utiliserit fabricanti  Itẽ silenteo uł pan¬
no candidȩ uestis imperssa & excussa nichił maculȩ relinquet
aut sordis: egregia est Sed si fossilis arena nsuerit deflu¬
minib aut glarea aut litore colligetur.: Marina arena tardi¬
us siccatur. Et ideo ñ continue. sed int̃missis tẽpoub construenda
est . ne opus onerata corrũpat. Camerarũ quoq teccerux.
sal sohumore dissoluit. Nam fossiles tectoriis & cameris &celeri
siceitati utiles sunt᷑. melioresq si statim eũ effoss sunt misceant᷑
Nami diutino sole aut pruina aut smibrerua nescunt F luuiales

Expanded text:
reterea scire necessarium est construenti, que calcis et arene natura sit utilis. Arene enim fossiticie genera sunt tria, nigra, rufa, cana. Omnium precipue rufa melior. Meriti sequentis est cana. Tertium locum nigra possidet. Ex his que comprehensa manu edit stridores, erit utilis fabricanti. Item si panno, vel lintheo candide vestis inspersa et excussa, nihil macule relinquit aut sordis, egregia est. Sed si fossilis arena non fuerit, de fluminibus, aut glarea, aut littore colligetur. Marina arena tardius siccatur et ideo non continue, sed intermissis temporibus construenda est, ne opus oneret et corrumpat: camerarum tectoria salso humore dissolvit. Nam fossiles tectoriis et cameriis, ex celeri siccitate utiles sunt, melioresque si statim cum effosse sint misceantur. Nam diutino sole, aut pruina, aut imbre vanescunt. Fluviales
Abbreviated transcription (Latin):
tioc nretemtio ssa debebit abruereterre emerem miscete
Siplanta tedlia pdhenda est aprilmense uł maionocis deles¬
iplona pridis& calidis touenda est ut crescat humore ter¬
ram sclutam uł sabulonem requirit lta coniasuudncdo
planta disponitur circa eam uł sub ea pinguis terti fuodatut
oruncula tansfentut aut bana unio mense incipien tes at
iulo acicumfollat assidue  rgatione caentinuosestaas
uincat ardores. A quis palmȩ aliqua enus sallis uiuantur quȩ
infici debent salibus etiã sĩ iales cas rtura non prebuit : Siȩgra
Ot arbor feces uini ueteris ab laqueate oporat in sundi ub ra¬
dicum siliuacua capillamenta decidiuł cunieũ lalicis ienter¬
fossis radicibus premi. Constat aũt locũ ꝓpe nullierutilem
fruetib in quo ꝑalmȩ sponte nascuntur. Eista cea sesiclis¬

Expanded text:
 recentia ossa debebit obruere, terre cinerem miscere. Si plantam velit, ponenda est aprili mense, vel maio. Locis delectatur apricis et calidis: fovenda est ut crescat humore; terram solutam vel sabulonem requirit, ita tamen ut quando planta disponitur, circa eam vel sub eam, pinguis terra fundatur. Annicula transferatur aut bima. iunio mense incipiente, vel iulio, circumfodiatur assidue et rigatione continuos vincat ardores. Aquis palme aliquatenus salsis iuvantur, que infici debent salibus, etiam si tales eas natura non prebuit. Si egra est arbor, feces vini veteris ablaqueate oportet infundi, vel radicum supervacua capilla menta decidi, vel cuneum salicis interfossis radicibus premi. Constat autem locum prope illis utilem fructibus, in quo palme sponte nascuntur. Mense eti
Abbreviated transcription (Latin):
truncum corquebimus in coronanuł edea iuxta
imum codicem cubuile faciemus : Cerasia non aliter quã
in soleusq adrugas siccata seruantur scn ense octobri¬
aliqui mali arborem calidis & siccis regionibus ponues
&cidonea circa nouembres kł & sorbum uł amigda¬
la inseminariis obruunt: & pini semen aspergunt᷑:
Hoc mense poma condienda sunt atq seruanda: eo
more quo in singuloꝵe titulis continetur ueliit quȩq.

Expanded text:
truncum torquebimus in coronam, vel ex ea iuxta truncum torquebimus in coronam, vel ex ea iuxta imum codicem cubile faciemus. Cerasa non aliter quam in sole usque ad rugas siccata servantur. DE HORaliqui mali arborem calidis et siccis regionibus ponunt et cidonea circa novembres calendas et sorbum vel amygdala in seminariis obruunt et pini semen aspergunt. Hoc mense poma condienda sunt atque servanda, eo more quo in singulorum titulis continetur, vel ut queque
Abbreviated transcription (Latin):
in sc̃ pruno tuiplataut alii in popło : amat scrobes al
timum nonamat uedinde degenerat Cerasa ut sine osse
nascantur fiert marcialis hoc dicit arborem teneram ad duos
pedes recidos & eam usq ad radicẽ findes medullã partis utri¬
usq̃ fento curabis ab radere & statim utrasq partes in sc̃ in sẽi¬
tas partes inse uinculo stringis & oblinis fimo & sumniam
pastẽ & iaterum diuisuris. post annum cicatrix ducta
solidatur : Hanc arborẽ surculis qui adhuc fructũ non
actilerunt inferis & it asserit erbus sine ossibuspoma
miscentur: Si cerisus conceoto humore putrescit intrunco
foramen accipiat quoposut educi Si formicas patidur
su cur porula ce debebis in fundere cũ acetimedia par¬
te permictum uł uini fecibus trimeu arbors fiorentis
adlinire Si estu canicularũ fatigatus trium fontiunoa
singulos seetarios sumptos post solis occasum radicibus
arboris iubeamus in flueres sicoe remedium luna
de prehendat uł herbam simphoniacam circa arboris

Expanded text:
in pruno, in platano, ut alii in populo amat scrobes altfimum non amat, atque inde degenerat. Cerasa ut sine osse nascantur fieri Martialis hoc modo dicit: arborem teneram ad duos pedes rescindes et eam usque ad radicem findens, medullam partis utriusque ferro curabis abradere et statim utrasque partes in se vinculo stringes et oblinies fimo et summam partem et laterum divisuras. Post annum cicatrix ducta solidatur hanc arborem surculis, qui adhuc fructum non tulerunt inseres et, ut asserit, ex his sine ossibus poma nascentur. Si cerasus concepto humore putrescit, in trunco foramen accipiat quo possit educi. Si formicas patitur, succum portulace debebis infundere, cum aceti media parte permixtum, vel vini fecibus truncum arboris florentis illinire. Si estu canicularium fatigatur, trium fontium singulos sextarios post solis occasum radicibus arboris iubebimus influere, sic ne remedium luna deprehendat. Vel herbam symphytum circa arboris
Abbreviated transcription (Latin):
Nune era quib ilitus in fructu est ubi lunȩ inierit argumentum¬
ineuie omniũ clausoꝵ maris animaliũ atq concarum ubet
ierem eito suo nembra turgere Echini carnes slibus condi¬
reccumbiius qdđ solieo more conficitur Hanc quoq rem bene
faciemus pomsmenses hibernos : Pernas etia c lardũ confico¬
musnon solum mensẽ ho: sed om̃ib: quos hiemalis algenfas¬
tringit. Tempore hoc ꝑ humiles siluas & bacis fecundauir¬
golta adturdos cetura sq aues capndas laqueos expaure
fonueniet: hocusq umarciũ meniẽ tendet᷑ aucurui

Expanded text:
Nunc etiam quibus littus in fructum est, ubi lune fuerit augmentum, que omnium clausorum maris animalium, atque concharum, iubet incremento sua membras turgere et echini carnes salibus condire curabunt, quo solito more conficiuntur: hanc quoque rem faciemus hybernos. Pernas etiam et lardum conficimus, non solum mense hoc, sed omnibus quas hyemalis algor astringit. Tempore hoc per humiles sylvas et baccis fecunda virgulta, ad turdos, ceterasque aves capiendas, laqueos expedire conveniet: hoc usque in martium mensem tendetur aucupi
Abbreviated transcription (Latin):
Punc seruntur frumenta . ticicũ far. hordeũiquauis hordei satio
sera sit : & saua circa septimontiũ seripotest. Na post exactam
brumã male seminatur: hoc etiã manse ad hue lini semen spargi
p̃ocerit.Usq. uIIͦ. idus detebris¬
Nunc ad insatuendas uites sed post idus pastina incho unꝰ effo¬
dere sicut ante tractatũ est & materiẽ bene hoc mense cedemus.
Palos quoq & corbesficiemus & redicas & locis frigidis oleum
faciemus ex lauro & mirtibacas atq. lenti sc̃i in olei sui confe¬
tione quas sabimus & uinum mirate sic̃ dictum est ante¬
empore serenda lactuca est ut planta cius sebruario trans¬
feratur. Etiã niricalium & ulpicũ & cepullȩ. & sinapi : & cune¬
la seri poterunt disciplina & more quo ante narratũ est:

Expanded text:
 seruntur frumenta, triticum, far, hordeum, quamvis hordei satio iam sera sit, et faba circa VII iduum seri potest. Nam post exactam brumam male seminatur. Hoc etiam mense adhuc lini semen spargi poterit, usque in VII idus decembris ad instituendas vites: sed post idus, pastina inchoemus effodere, sicut ante tractatum est. Et materiem bene hoc mense cedemus; palos quoque et corbes faciemus et locis frigidis oleum faciemus ex lauro et myrti baccis, atque lentisci: quas in olei sui confectione quassabimus et vinum myrticem sicut dictum est conempore serenda lactuca est, ut planta eius februario transferatur. Etiam nunc allium et ulpicum et cepule et synapis et cyma seri po
Abbreviated transcription (Latin):
colla ñ quasset. Expeditior aut̃ domandi ratio ẽ: ut aspũ
bouẽ mansueto & ualido boui c̃iungas. quo oftendentẽ faci¬
le ad omĩa cogetur officia. Si post domiturã decubit insulco¬
ñ afficiat᷑ igne nec uerbere. sed potius cũ decubit pedes
pasci Iuo facto: siti ac fame lassat̾ carebit hoc uitio¬
Noc m̃ se saginati ac pasti ante ad missarii. generosis equa¬
cobus ad mittendist. Et repletis feminis ite ad stabula
colligendi. Neq tam̃ ȩquałe numerũ ominiũ debemꝰ ad hibe
sed aestimatis uirib: uniꝰcuꝰq ad missarii submitenda st̃¬
paura ł numerosa c̃iugia. Quȩ res efficiet ad missarios ñ
parua ȩtate durare. luueni tam̃ equo & uirib formaq ẽstan¬

Expanded text:
colla non quasset. Expeditior autem domandi ratio est, ut asperum colla non quasset. Expeditior autem domandi ratio est, ut asperum bovem, mansueto et valido bovi coniungas, quo ostendente facile ad omnia cogetur officia. Si post domituram decumbit in sulco, non afficiatur igne, nec ubere, sed potius cum decumbit, pedes l pasci possit. Quo facto, siti ac fame lassatus, carebit hoc vitiooc mense saginati, aut pasti ante admissarii, generosis equabus admittendi sunt et repletis feminis. Item ad stabula colligendi; neque tamen equalem numerum omnium debemus adhibere, sed estimatis viribus uniuscuiusque admissarii, submittenda pauca vel numerosa coniugia. Que res efficiet admissarios non parva etate durare. Iuveni tamen equo et viribus formaque constan
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestatib & impedim̃tis om̃ib diẽ. qua capti ꝑducant᷑ ad
stabulũ: quoꝵ si nimia fuerit asꝑitas. uno die ac nocte iñ
uncula mitigentur atq ieiunia: Tunc appellationib blands
& illecebris oblatoꝵ ciboꝵ ñ alatere neq at̃go seda frondeũ¬
cedens bubulcus ad misceat. naresq & t̃ga ꝑtractet mer
subinde c̃sꝑgens hac tam̃ cautione ne alique calce c̃tin¬
gat. aut cõrnu. Iđ uitiũ siin pͥmordus effecti sibi cessissesen
ptinebit . Iunc mitigatis os & palatũ salib frica & ingulam
dimitte p̃sulȩ adĩpis librales offas & uini sextarios singu¬
los cornu infundente ꝑfauces: quȩ res intra triduũ totius
seuitiȩ irã resoluet. Aliqͥ eos int̾se iungunt ac docent o¬
nera tẽptare leuiora. Et quod utile ẽ. si aratiomi parant᷑
sub acto pͥus solo exercendi st̃ ut nouus labor tenera adhuc

Expanded text:
tempestatibus et impedimentis omnibus diem, qua capti producantur ad tempestatibus et impedimentis omnibus diem, qua capti producantur ad stabulum; quorum si nimia fuerit asperitas, uno die ac nocte inter vincula mitigentur, atque ieiunio; tunc appellationibus blandis et illecebris oblatorum ciborum, non a latere, neque a tergo, sed a fronte accedens bubulcus admulceat, naresque et terga pertractet, mero subinde conspergens; hac tamen cautione, ne aliquem calce contingat, aut cornu; quod vitium si in primordiis effectui sibi cessisse senserit, obtinebit. Tunc mitigatis, os et palatum falibus frica et in gulam dimitte presulsi adipis librales offas et sextarios singulos cum cornu infundente per fauces; que res in triduum totius sevitie iram resoluet. Aliqui eos inter se iungunt ac docent onera tentare leviora; et quod utile est, si a rationi parantur, subacto prius solo exercendi sunt, ut novus labor, tenera adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Unde magis utilius habentur iibi pluialis aqua tepentes
format l acunas tolerat tam̃ frigus hoc arm̃tigenꝰ & potest
facile hibnare subdiuo. Iuib tam̃ septa fieri ꝓpt̃ in uriã gra¬
uidarũ conuenit laxiora : Stabula uͦ utilia st̃ strata saxo aut
glareis. aut harenis deuexa aliquatenꝰ: ut humor possit elabi.
parti meridianȩ obuersa ꝓpt̃ flatus glaciales quib al iqu
resistere debet obiectꝰ: Xi. Dedo ꝯanoises quau&i¬
Ioc m̃se ultimo domandi st trimi boues quia post quinau¬
Iniũ bene domari ñ possunt. atatis repugnante diriu
Capti gͦ. statĩ dom̃t᷑. Qui quide pͥus cũ teneri fuerint frequ¬
ti manꝰ attrectatione mansuescunt. Sed stabulũ nouibouesia
cludantur angustus & ꝓducti ñ aliqua uitientur offensa. In
ipso uͦ stabulo asseres transuersi at̾ra sept̃e pedib alti con¬
figant᷑ ad quos boues ligent᷑ indomiti. lunc eligis absolua

Expanded text:
Unde magis utilius habentur, ubi pluvialis aqua tepentes Unde magis utilius habentur, ubi pluvialis aqua tepentes format lascivias. Tolerat tamen frigus hoc armenti genus et potest facile hybernare sub divo; quibus tamen septa fieri propter iniuriam gravidarum convenit laxiora. Stabula vero utilia sunt strata saxo, ut glareis, aut arenis, devexa aliquatenus, ut humor possit elabi; parti meridiane obversa, propter flatus glaciales, quibus aliquis resistere debet obiectus. DE EQUIS Aiam mense ultimo, domandi sunt boves trimi, quia post quinqunnium bene domari non possunt, etatis repugnante duritia, capite ergo statim domentur, qui quidem prius cum teneri fuerint, frequenti manus attrectatione mansuescant. Sed stabulum novi boves lconcludantur angustiis et producti non aliqua vitientur offensa. In ipso vero stabulo, asseres transversi a terra, septem pedibus alti configantur, ad quos boves ligentur indomiti, tunc eliges absolutam
Abbreviated transcription (Latin):
fronte. oculis nigris & grandibus pulchris cornib & p̃cipue nigris.
aure secosa palearibus & caudis maximis ungulis breuibus &
&crurib nigris & paruis: & tatis maximȩ trimȩ : quia usq adde¬
cenniũ foetura ex his ꝓcedit utilior: nec ante &tatẽ trim̃a tau¬
ros his oportet ad mitti. Sed erit studiũ diligents amotis seni¬
orib nouellas subinde conducere: & steriles aratro & laborib
deputare Greci asser̃ si mares creare uelis: sinistrũ tauri in
coitu ligandũ eẽ. testiculũ. Si feminas. dextrũ: Tam̃ tauros diu ante absti¬
stinendos ut cũ tepꝰ ẽ. acrius in causas dilati feruoris incumbant.
Sed his arm̃tis hieme maritima & apͥca loca: aestate opaca pare¬
mꝰ ac frigida: montana maxime : quia melius frutectis & his
herba int̾nascente saturantur. Qũauis circa fluuios recteꝓpt̃
loca amoena pascantur: foetura aquis tepidiorib: adiuua tur

Expanded text:
fronte, oculis nigris et grandibus, pulchris cornibus et precipue nigris; fronte, oculis nigris et grandibus, pulchris cornibus et precipue nigris; aure setosa, palearibus laxis et caudis maximis, ungulis brevibus et cruribus nigris et paruis, etatis maxime trimie, quia usque ad decennium fetura ex his procedit utilior, nec ante etatem trimam. Tauros his oportet amitti; sed erit studium diligentis, amotis senioribus, novellas subinde conducere et steriles aratro ac laboribus deputare. Greci asserunt si mares create velis, sinistrum tauri in coitu ligandum esse testiculum, si feminas dextrum tauros tamen diu abstrahamus, ut cum tempus est, acrius in causas dilati fervoris incumbant. Sed his armentis, hyeme maritima et aprica loca, estate opaca paremus ac frigida, montana maxime; quia melius frutetis et his herba internascente saturantur; quia quamuis circa fluvios recte propter loca amena pascuntur, fetura tamen aquis tepidio ribus adiuvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
loss similib: ad similia transferamꝰ. Illud ante uniuersa curandũ
sẽut uirib ad trahendũ cõparent᷑ aequales . ne ualentioris robur.
alteri ꝓcuret exitiũ: In morib hȩc consiđanda st̃ Sint arguti man¬
sueti tim̃tes ortam̃ clamoris & uerberis. cibi appetentes. Sed si re¬
gionis ratio patit᷑ : nullus melior cibus. ẽ. qua uiride pabulũ. Ubi
uero deest. eo ordine ministretur: quo pabuli copia & laboꝵ coget
accessio. Nunc tauros qͦq qͥb cordi .ẽ. arm̃ta c̃struere cõparabunt.¬
& his signis a tenera aetate subͣmittunt. ut sint alti atq ingentib
m̃bris &tatis mediȩ. & magis quȩ iuuentute minor ẽ: quã quȩ
declinat in seniũ torua facie. paruis cornibus. torosa uastaq cer¬
uice. uentre substricto. Uaccas etiã ñc maxime parabimꝰ: sed elige¬
mꝰ forma altissima. orporis longi uteri capacis & magni. alta

Expanded text:
locis similibus ad similia transferamus. Illud ante universa curandum locis similibus ad similia transferamus. Illud ante universa curandum est, ut viribus ad trahendum comparentur equales, ne valentioris robur alteri procuret exitium. In moribus hec consideranda sunt; sint arguti, mansueti, timentes hortamen clamoris et verbera, cibi appetentes. Sed si regionis ratio patitur, nullus melior cibus est quam viride pabulum; ubi vero deest, eo ordine ministretur, quo pabuli copia et laborum coget accessio. aut his signis a tenera etate submittet, ut sint alti, atque vigentibus membris, etatis medie et magis que iuventute minor est, quam que declinat in senium; torua facie, paruis cornibus. Torosa vastaque cervice, ventre substricto. Vaccas etiam nunc maxime parabimus, sed eligemus forma altissima, corporis longi, uteri capacis et magni, alta
Abbreviated transcription (Latin):
necdũ sagina tẽporis pleni aut celare possunt fallaciã uendito¬
ris & uitia sua. aut ad repugnandã domiturȩ contumacẽ pleni
roboris exercere fiduciã Hlec tam̃ signa spectanda st̃ inbubus
seu de nr̃o seudealieno grege fuerint cõparandi: ut sint boues
nouelli quad ratis & grandib m̃bris & solidi corporis. musculis ac¬
toris ubiq surgentibus magnis auribus. latȩ frontis & crispȩ. la¬
bris oculisq nigrantibus. cornib: robustis. ac sine curuaturȩ pra¬
uitate lunatis. patulis narib & resupinis. ceruice torosa atq cõpas¬
ta palearib: largis & circa genua fluentibus pectore grandi
armis uasis. uentre ñ paruo porrectis lateribus latis lubis dor¬
sorecto aplano crurib solidis. neruosis & breuibus ungulis magnis
caudis longis ac setosis. pilo totius corporis denso ac breui. rubei
maxine coloris aut fusci. Melius aut̃ boues deuicinis locis para¬
bimꝰ qͥnulla soli aut aeris uarietate tẽptent᷑: aut si hoc deest: de

Expanded text:
necdum sagina temporis pleni, aut celare possunt fallaciam venditoris et vitia sua; aut ad repugnandum domiture, contumacem pleni roboris exercere fiduciam hec tamen signa spectanda sunt in bobus, seu de nostro, seu de alieno grege fuerint comparandi; ut sint boves novelli, quadratis et grandibus membris et solidi corporis, musculis ubique turgentibus, magnis auribus, late frontis et crispe, labris oculisque nigrantibus, cornibus robustis ac sine curuature pravitate lunatis; patulis naribus et resimis, cervice torosa et compata, palearibus largis et circa genua fluentibus, pectore grandi, armis vastis, ventre non parvo, porrectis lateribus, latis lumbis, dorso recto et plano, cruribus solidis nervosis et brevibus, ungulis magnis, caudis longis ac fetosis, pilo totius corporis denso ac brevi, rubei maxime coloris aut fusci. Melius autem boves de vicinis locis parabimus, qui nulla soli aut aeris varietate tententur. Aut si hoc deest, de
Abbreviated transcription (Latin):
st eriguu taput & siccũ pelle ꝓpemodu selisonib adhie¬
ncreteguures breues & argutȩ oculi magni nares patiilȩ
coma &cauda ꝓfusior ungularũ solida & fixa retundi¬
nigere pressus Sequentis merit uarius. cũ pulchrituli¬
nenigro ł ab ineo ł badio mixtꝰ canꝰ cũ quo uiscolore
nii meriaru magnitudo. ulpa coloris excuset. Eadẽ
mequab t̃sidanda st maxime ut sint longȩ & magni
uequas &corporis : sed hoc ingenerosis seruetur armtis:
letere passim teco anino int̃ pascua dimissis secũ marib im¬
pleanturꝰ. equarũ natura .e. partũ spatio duo decimi
pnsas ab soluen liludinad missarus seruandibẽut¬

Expanded text:
sit exiguum caput et siccum, pelle propemodum solis ossibus adherente, aures breves et argute, oculi magni, nares patule, coma et cauda profusior, ungularum solida et fixa rotundiniger. Sequentis meriti, varius cum pulchritudine nigro badioque mixtus, canus cum quovis colore; nisi magnitudo meritorum culpam coloris excuset. Eadem in equabus consideranda sunt, maxime ut sint longi et magni ventris et corporis. Sed hoc in generosis servetur armentis. Cetere passim toto anno inter pascua dimissis secum maribus, impleantur. Equarum natura est, partum spatio duodecimi mensis absolvere. Illud in
Abbreviated transcription (Latin):
seolio Scequa marẽ pati noluerit. tritasquilla natu¬
sealiaa tu intuata nabĩdine excitabunt. Deinde grauidȩ ñ
urgeantur. nec fam̃ frigusq tolerent. nec int̾sẽ locis cõ¬
pͥmantur angustis. Generosas equas & quȩ masculos nu¬
striunt altnis sub mittere debebimꝰ: ut pullis puri & co¬
piosi lactis robur infundant: cȩtere passim replendȩ :¬
Aictas incipientis ad missarii. quinti anni initio. ẽẽ. debe¬
bit. Femina recte & bin̾a c̃cipiet: quia postdecenniũ mers
exea soboles & tarda nascetur. Pulli equarũ nati manũ tan¬
gendin st̃ : quia eos tactꝰ ledit assiduus. Iuantũ ratio parit᷑¬
dostulans a feieado in puiuis ꝑaetatis merito east c̃siđandu¬

Expanded text:
e Si equa marem pati noluerit, trita squilla naturalia eius infecta, libidinem concitabunt, deinde gravide non urgeantur, nec famem frigusque tolerent, nec inter se locis comprimantur angustis. Generosas equas et que masculos nutriunt, alternis annis submittere debebimus, ut pulli puri sint et copiosi, lactis robur infundant, cetere passim replende. Etas incipientis admissarii, quinti anni initio esse debebit, femina recte bima concipiet: quia post decennium iners cetur soboles et tarda. Pulli equarum nati manu tangendi non sunt, quia eos tactus ledit asssiduus; quantum ratio patitdefendantur a frigore. In pullis pro etatis merito ea s
Abbreviated transcription (Latin):
lenbs epor centur latent ab hinc atatis nono audo uci¬
porib tepora enuari incipiunt suꝑcilia canescertidentes
pleruo ꝓ mnere. hoc m̃se ohnĩa uaa ripediaescere merto
uelocidis e seb: o forma egregia debet eligere. in qua pñ
uelociatẽ sed robur exquirit axtas aquad rima usqundẽ
cennẽ. Huic adomissura iusta c̃ueniet Sia sin equa fasticdit
ad missus ostenia pus asina donee coerindi siolupta fotidi¬
& rapt illecconis generissui in ꝑmiedone csentiet᷑ Eren:
tan dauꝰmodi animal: qua qđ asino creante naece susua
& fartib m̃bris nigri ł murim macime colosauso striceis
Quitam̃ sidiscolores pilos inpal pobrisa it naribi generet
colorẽ sobolis plerũq uariabit adinor trimo maioꝵ decen
ris laborẽ intenera &tate solidata conteonot Aior u¬

Expanded text:
eius explentur, latent ab hinc etatis note, sed provectioribus tempora cavari incipiunt, supercilia canescere, dentes plerumque prominere. Hoc mense omnia quadrupedia, maxime equos , solidis offibus et forma egregia debet eligere, in qua non velocitatem, sed robur exquirat, etas a quadrima usque in decennem huic admissure iusta conveniet. Si asinus equam fastidit admissus, ostensam prius Asinam, donec coeundi voluptas solici raptus illecebris generis sui in permixtione consentiet alieni, est huiusmodi animal quam quod asino creante nascetur. Utet fortibus membris, nigri vel murini maxime coloris, aut rubei, qui tamen si discolores pilos in palpebris aut auribus geret, colorem sobolis plerumque variabit. Minor trimo maior decennnis, laborem, in tenera etate solidata, non contemnat, minor
Abbreviated transcription (Latin):
ñtis subcilit nemeta aua pars fauor cogat apes domiti¬
lua ccussa de serere. Nocet apib plerũq
felictas sua Nã sinimus florib annus
exuberat dũ solã curã gerendi exer¬
cent: de ꝓle nichil cogitant. Cuiꝰ omissa
reparatione: popłs idem labore c̃fectꝰ
extinguit᷑ totius gentis exitio. Itaq cũ
mellis nimietate uideris cxfloꝵ grandi c&¬
contus uarmesse defluere: intiectis tnis dieb lauso fnte¬
tine llara nco qb cortꝑitur usus fauoꝵ. & papiliones
q ne miculos stercore suo faciunt nasci Tune fumꝰ incepisi
sicesbubuli stercoris adhbeat᷑ qͥ aptꝰ ẽ. apͥũ saluti Iuȩ pur¬
tatio frequent̃ usq in autũni tẽpora celebret᷑ hec omnia
rteraq efficies castus & sobrius & alienꝰ ab alneis lacibis
acrib & odoris immundi atq om̃ib salsam̃tis. DEFORIS¬

Expanded text:
mentis subtiliter, ne mota alia pars favorum, cogas apes domicilia concussa deserere. Nocet apibus plerumque felicitas sua; nam si nimiis floribus annus exuberat, dum solam curam gerendi mellis exercent, de prole nil cogitant; cuius omissa reparatione, populus idem labore confectus extinguitur, totius gentis exitio. Itaque cum mellis nimietatem videris ex florum grandi continua messe defluere, interiectis ternis diebus, clauso foratinee et aranee, quibus corrumpitur usus favorum; et papiliones, qui vermiculos stercore suo faciunt nasci: tunc fumus incensi sicci bubulli stercoris adhibeatur, qui aptus est ad purgandum que purgatio frequenter usque in autumni tempora differtur. Hec omnia, ceteraque efficies, castus et sobrius et alienus a balneis, vel a cibis acribus et odoris immundi, atque omnibus salsamentis. DE
Abbreviated transcription (Latin):
rlmqui: Qui si frequenter uagatur cum ex aminibus:
erepts alis reseructur. hoc enĩ manente. nulla discedet
inunum conferre possuus: dulci tamen liquorẽ con¬
sperias atq inclusas ꝑtriduum tenebimꝰ apposito ribo
mells & exigua tantum spnama relmquemus
incella. Qd siubl albeariũ cuiper aliquã pestem multi
tudo sub ducta est populi adicctͥone reparare: consi¬
derabis in aluis  abundantibus ceras fauorum & extre¬
mitates quȩ pullos habent: & ubi signũ nascituri regis
mucneris cum sobole sua recides. & in id albcarium pones.
Est aut̃ hocregis futuri signũ. Int̾̃ cecera foramina quȩ
pullos contmont unum maius a longus uelut
rboe u s coren ase el tune tiansferondi sont quans¬

Expanded text:
relinqui: qui si frequenter vagatur cum examinibus, relinqui: qui si frequenter vagatur cum examinibus, exceptis alis reservetur; hoc enim manente nulla discedet,m vasculorum in unum conferre possumus, dulci tamen liquore conspersas apes atque inclusas per triduum tenebimus, apposito cibo mellis et exigua tantum spiracula relinquemus in cella. DE ALVEARIIS tudo subducta est, populi adiectione reparare, considerabis in aliis abundantibus ceras favorum et extremitates que pullos habent et ubi signum nascituri regis inveneris, cum sobole sua recides et in id alvearium pones. Est autem hoc regis futuris signum, inter cetera foramina que pullos continent, unum maius ac longius velut uber apparet. Sed tunc transferendi sunt, quand
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ hec esse debebit. Solent hoc signi & cum
pusuate sunt facere. Quarũ pugnã com̃pescit puluis.
uit olse aquȩ imber asꝑsus. In est illi ad originis suȩ
peraranda concordã dulcis autoritas. Sed cum se agmina
sicra cata in ramo aut loco quocũq suspenderint: si
uus liberis educatione pendebunt. noris aut unum
rego essẽ louiuersis. aut reconciliatis omnib manere
concerdiam. Siuoro duo uł plura ubera suspendens se
popłs inimicant᷑ & discordes sunt & tot reges. eẽ. quot
uedud ubera uideris confitentur: ubi globos apum fre¬
quentiores uideris uncta manusu co mellis so filli
ul apii reges requiras: Sunt aut̃ paulo maiores & ob¬
ungt manis quaonceterẽ apes rectioribus cruribus
neqꝰ grandib pinnis pulchri coloris & nitidi lenes.
sine p̃ilo nisi forte plemores quasi capillum gerunt
inuentre. Quo tamen non utuntur ad uulnu̾s. Sunt alii
susci atq hirsuti : quos oportet extingiii. & pulchriorem

Expanded text:
adversum hoc esse debebit. Solent hoc signum et cum adversum hoc esse debebit. Solent hoc signum et cum pugnature sunt facere, quarum pugnas compescit puluis, aut mulse aque imber aspersus. Inest illis ad originis sue reparandam concordiam dulcis auctoritas: sed cum se agmina sic pacata in ramo vel quocumque loco suspenderint, si unius uberis eductione pendebunt, noris aut unum regem esse universis, aut reconciliatis omnibus manere concordiam. Si vero duo vel plura ubera suspendens se populus imitatur et discordes sunt et tot reges esse quot velut ubera videris, confitentur, ubi globos apum frequentiores videris, uncta manu succo mellis sofilli vel apii, reges requiras. Sunt autem paulo maiores et oblonge magis quam cetere apes, rectioribus cruribus; neque grandibus pennis, pulchri coloris et nitidi: lenes fine pilo, nisi forte pleniores, quasi capillum gerunt in ventre; quo tamen non utuntur ad vulnus: sunt alii fusci atque hirsuti, quos oportet extingui et pulchriorem
Abbreviated transcription (Latin):
dieb: uasculis habendũ .ẽ. atq in simmitati purganidi
donec refrigerato musti calore deferueat: nobilũs
mel erit: quod ante expressionẽ scđam uelũo sponti
ꝓfluxerit Hoc etiã mense ceram conficimus: quȩ inuas
aeneo feruenti aqua pleno minute concisis fauorum
reliquiis molliet᷑. & inde maliis uasculis sine aqua re solud
untur examina. Custos esse debebit at conitus. quia nouel¬
lȩ apes uagantibus animis iuuentute. nisi seruent᷑ effugi¬
unt: exeuntia in a ditu suo morantur. uno aut duobus
dieb : quȩ statim nouis albeariis excipienda sunt. Obser¬
uabit aut̃ custos assiduus usq moctabã uł nonã horen
quia post haec tẽpa non facile fugere aut̃ emigrare
consuerunt : quãuis aliquȩ statĩ & ꝓcedert & abire
non dubitent. Signa futurȩ fugȩ. hȩc sunt. Ante biduum
uł triduũ acrius tumultuantur & murmurant. Qđ ubi
apposita frequenter aure explorator agnouerit: sollicitior

Expanded text:
diebus apertis vasculis habendum est, atque in summitate purgandum, diebus apertis vasculis habendum est, atque in summitate purgandum, donec refrigerato musti calore deferucat, nobilius mel erit, quod ante expressionem secundam, velut sponte profluxerit. Hoc etiam mense ceram conficimus, que in vase eneb, ferventi aqua pleno, minute concisis favorum reliquiis mollietur et deinde in aliis vasculis aqua resoluta, untur examina, custos debebit esse admonitus; quia novelle apes vagantibus animis iubent, ut te nisi serventur effugient. Exeuntia in aditu suo morantur uno aut duobus diebus, que statim novis alveariis excipienda sunt. Observabit autem custos assiduus usque in octavam vel nonam horam, quia post hec tempora non facile fugere aut emigrare consueverunt, quamvis alique et procedere et abire non dubitent. Signa future fuge hec sunt. Ante biduum vel triduum acrius tumultuantur et murmurant, quod ubi apposita aure frequenter explorator agnoverit, solicitior
Abbreviated transcription (Latin):
redisture siguis pluribus inftruemur. Primũ si plena sunt
apum supale murmur audimus: Namuacuȩ sedesfauorũ
uelut coͣcaua edistia uoces quas acceper mmnaus ex¬
collunts quare cũ murmuris sonus magnus ae rucus
est iarguoseimus non esse idoncas uo metenas o rauer
fauorũ Itẽ cum fucos a sedibus suss qusunt aresena¬
res grandi intentione deturbant. nutba tades
testantur: castrabuntur aut̃ albcaria maticuas
horis cum torpent apes: nec calorib isperaitio tumiꝰ
admouetur exgalbano & arido simo bubulo autu
inpultario factis carbonibus conisenio etot
ore suum possit emittere. Atq ita cedertib anibus
mella recidentur : ad examinis pabulinũ boctempore
pars fauorũ debet quinta dimitti. Sane putres ax
uitiosi faui de albearibus auferantur . Nune mella
conficimꝰ congestis inmundissimũ sabanũ fauis ac
diligenter ex̃pressis Sed ante quã premamus partes
fauorũ corruptas uł pullos habentes recidem. Nm
malo sapore mella corrũpunt : ml retens paucis

Expanded text:
ra sunt signis pluribus instruimur: primum si plena sunt, apum subtile murmur audimus: nam vacue sedes favorum, velut concava edificia, voces quas ceperint in maius extollunt: quare cum murmuris sonus magnus et raucus est, agnoscimus non esse idoneas ad metendum crates favorum. Item cum fucos a sedibus suis, que sunt apes maiores, grandi intentione deturbant, matura mella testantur. Castrabuntur autem alvearia matutinis horis, cum torpent aves, nec caloribus asperantur, fumus admovetur ex galbano et arido simo bubulo, quem in pultario factis cerbonibus convenit excitaore fimum possit emittere: atque ita cedentibus apibus mella recidentur ad examinis pabulum, hoc tempore pars favorum debet quinta dimitti. Sane putres ac vitiosi favi de alvearibus auferantur. Nunc mella conficimus, congestis in mundissimum sabanum favis ac diligenter expressis. Sed antequam premamus, partes favorum corruptas, vel pullos habentes, recidamus: nam malo sapore mella corrumpunt. Mel recens, paucis
Abbreviated transcription (Latin):
lte licern a oleo plena & incensa subi similit̃ tecta pona¬
tur & secuto die inueniatur extincta suꝑ antibus alim̃¬
cis aquas idem locus habebit. Item si in ebdem loco focũ
feceris & cerra uaporata humidũ fumũ nebulosũq ructaue¬
firmante notitia puteũ fodies & aquȩ̃ caput requiris. uł
siplura sunt inunũ colliges. tam̃ maxime subradicibuss
montiũ inseptẽtrionali pꝰarte quȩrendȩ sunt aquȩ quia in
his locis magis abundant. utilioresq nascuntur:e
Sed in fodiendis puteis cauendum est fossoꝵ DT PUT EIS.¬
periculũ q̃m plerumq terra sulꝑhur. alumen. bitumen edu¬
cit quoꝵ sp̃s mixti anelitum pestis exalant. & occupatis
naribus statim extorquent animas. Nisi quis fugȩ sibi uelo¬
citate succurrat: Prius gͦ quã descendat᷑ ad intima in eis lo¬
cis lucernã ponis acceniam quȩ si extincta non fuerit peri¬
culum non timebis. Si uͦ extinguetur: cauendus est locus
que sp̃s mortifer occuꝑabit. Quod si alio loco aqua non.

Expanded text:
Item lucerna oleo plena et incensa, si ibi similiter tecta ponatur et secuto die inveniatur extincta, superantibus alimentis, aquas idem locus habebit. Item si in eo loco focum feceris et terra vaporata humidum fumum nebulosumque ructavefirmante notitia, puteum facies et aque caput requires; vel si plura sint, in unum colliges: tamen maxime sub radicibus montium in septentrionali parte querende sunt aque; quia in his locis magis abundant, utilioresque nascuntur. Sed in fodiendis puteis cavendum est fossorum periculum, quoniam plerumque terra, sulphur, alumen, bitumen educit, quorum spiritus mixti anhelitum pestis exhalant et occupatis statim naribus extorquent animas, nisi quis sibi velocitate succurrat. Prius ergo quam descendatur ad intima, in eis locis lucernam ponis accensam, que si extincta non fuerit periculum non timebis: si vero extinguatur, cavendus est locus quem spiritus mortifer occupaverit . Quod si alio loco aqua non