comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iedonas hemes hebrũq niualẽ ñ aedonias. AEEEO Mari sailic&
sic̃ sequentia indicant. S E QT R ADLITORA FLUCT̃ Nammaleait
donatus montẽ eẽ undẽ flatboreas cũ certũ sit eũ der ꝑboreis monti¬
al tebibit auctacruorẽ. PROCURSO Impetu. et ẽuna pars orationis
ꝓcursus seuit scilic& q non potest inbella ꝓducere ENSESTẼLATE
VVIN. animũ fortis uiri ex pressit IaΡIX. Aptũ nom̃ medico Nam
acedicunt curare. AVCVRIṼ CTHARAQ DAB. ueralectio ẽ dabat
uã ñ dedit sane pcrthara suentiã indicat armoniȩ. Vt DEPOSITI
Desperati Nã consuetudo erat utdesperati anteia nuas suas colloca¬
rent᷑ uelut ex tremũ sp̃m redderent terrae. uelut possent atran¬
scuntib fortecurari quialiquando simili laborauerant morbo Cice¬
artes. Licet alumutam artẽ tactũ uenȩ uelint. Alii mutas artes mu¬

Expanded text:
Edonas hyemes Hebrumque nivalem», non ‘Edonias’. AEGAEO mari scilicet, Edonas hyemes Hebrumque nivalem», non ‘Edonias’. AEGAEO mari scilicet, sicut sequentia indicant ‘sequiturque ad litora fluctus’: nam male ait Donatus montem esse, unde flat Boreas, cum certum sit eum de Hyperboreis montialte bibit acta cruorem». PROCVRSV impetu. Et est una pars orationis ‘procursus’. SAEVIT scilicet, quia non potest in bella procedere. ENSE SECENT LATO VVLNVS animum viri fortis expressit. IAPIX aptum nomen medico: nam ἰᾶσθαι dicunt ‘curare’. AVGVRIVM CITHARAMQVE DABAT vera lectio est ‘dabat’: nam non dedit. Sane per citharam scientiam indicat harmoniae. VT DEPOSITI desperati: nam consuetudo erat ut desperati ante ianuas suas collocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo: Ciceartes’: licet alii mutam artem tactum venae velint, alii ‘mutas artes’ mu
Abbreviated transcription (Latin):
ausus ẽ petere. quos necille qui eũuic̃ poposct. DEXTRE MO CRONT IX¬
TORQ. Quasi ꝓ eochonomia eft ut non eũ suoint̾imat gladio. neagnos¬
cat qđ metisciẽ. etiãnunc suũ requirat. quo facto perire poterat sequens
fracti gladio oechonomia. INACRΟS Quosuictore aenea teaccipere
posse credebas. Indcenim sarcas mosfaccus ẽ. Naconsuecudo erat ut uic¬
tores imperator es a grosmilitib suis darent ut in historiis legimus
Itẽ mlucano. anmeliusfient prratemagnecoloni. ET STNACEQ
fero c̃ qui facile sternit sedentẽ. AEDΟΝΙBΟREE Nam edon mons ẽtra¬
ciȩ. Sanesciendũ hoc loco erras sedonatũ quidic ȩdonĩ legendũ. Vt do
breuissit secundũ lucanũ qui dic̃ Edonis ogigio decurrit plena liceo
Nam quecertũ ẽ sistolen fecisselucanũ unde ȩdoni legendũẽ. ut sit hic
edon huius edonis. Tatius et uirgłm et artẽ secutus ait. Ihreicius

Expanded text:
ausus est petere, quos nec ille qui eum vicit, poposcit. DEXTRAE MVCRONEM EXausus est petere, quos nec ille qui eum vicit, poposcit. DEXTRAE MVCRONEM EXTORQVET quasi prooeconomia est ut non eum suo interimat gladio, ne agnoscat quod Metisci est, et iam nunc suum requirat: quo facto perire poterat sequens fracti gladii oeconomia. EN AGROS quos victore Aenea te accipere posse credebas: inde enim sarcasmos factus est. Nam consuetudo erat ut victores imperatores agros militibus suis darent, ut in historiis legimus, itemferocis, qui facile sternit sedentem. EDONI BOREAE Thracii. Nam Edon mons est Thraciae. Sane sciendum hoc loco errasse Donatum, qui dicit ’Edonii’ legendum, ut ‘do’ brevis sit, secundum Lucanum, qui dicit «Edonis Ogygio decurrit plena Lyaeo»: namque certum est systolen fecisse Lucanum: unde ‘Edoni’ legendum est, ut sit ‘hic Edonus, huius Edoni’. Statius et Vergilium et artem secutus ait «tristius
Abbreviated transcription (Latin):
qđ alt̃ in eius fecerit gratiã sic̃ ẽ. et potes totidẽ dasse c̃ũ terenimphas.
Aeneã aut ab homine uulneratũ indicatiuppit̃ paulopꝰ dicens. Mor¬
talidecuit uolari uulnerediuũ. Molił. Regit᷑ et ẽ a crologia.
ut increp̃ ultro cunctant̃ socios. Vltima. hocẽ tota. Sienim gemit
ultima om̃ssine dubio miserabilecesos. N .I. Miserabiliter
nom̃ ꝓ aduerbio, VSΕΝVTRΙR Solent enimplerũq filios aliis dare
rũ. Ordo enĩn ꝑcedit. qͥutiret ausus ẽ petere. AFFEC ΥTIO Modo poe¬
ASΡIRACILL aspirat. apud maiores accedit significat. cicero inpiso¬
nẽ nũꝗ aspiraũ ad curiã id accessit. Sed hic figuratedix̃ as piratequis ꝓ
ad equos id occisus ẽ nec ad equos achillis accessit. Melius tam̃ẽ utdedio¬
mede intellegamꝰ. Vt sit sensus diomedes ocudit dolonũs. quiequos achillis

Expanded text:
quod alter in eius fecerit gratiam, sicut est «et potes in totidem classem convertere nymphas». quod alter in eius fecerit gratiam, sicut est «et potes in totidem classem convertere nymphas». Aenean autem ab homine vulneratum indicat Iuppiter, paulo post dicens «mortalin decuit violari vulnere divum». MOLITVR regit. Et est acyrologia: ut «increpat ultro cunctantes socios». VLTIMA hoc est tota: si enim gemit ultima, omnis sine dubio. MISERABILE CAESIS h. i. miserabiliter: nomen pro adverbio. IPSE NVTRIERAT solent enim plerumque filios aliis dare rum. Ordo enim non procedit: qui, ut iret, ausus est petere. ADFECIT PRETIO modo poespirat’ apud maiores accedit significat: Cicero «numquam adspiravit ad curiam». Sed hic figurate dixit ‘adspirat equis’ pro ‘ad equos’, id est occisus est nec ad equos Achillis accessit. Melius tamen est ut de Diomede intellegamus, ut sit sensus: Diomedes occidit Dolonem, qui equos Achillis
Abbreviated transcription (Latin):
TORRE. Erit nominatiuus hictorris. et ita nunc dicimꝰ. Nã illud
enni a pacuuii penitus deusurecessit. ut hictorrus huius torridica
rit᷑ quemad modũ nudato dixerit. cũ supeũ nusq tecto induxerit
tectũ ante non fuerat. Ergo aut nudato pronudato ut sit ꝓno
pos. Nalegimꝰ sidereo flagrans dipeo & caed estib. armis. SUOSCLA¬
MORE UOCΑB. utrũq exerctũ iam suũ. uocabat. ut talis fuerit e
clamor curinuos inuicẽruitismei REPENS. Aut subito ut sit ad¬
uerbiũ iđ repente. ut solerecensorto. Aut repens discordia ꝓrepenti¬
na FAXO faciã INCERTG̃ Q ΡOLSAMANO. holoco ad huc quidẽ
qua sidubitat. Tam̃ intellegimꝰ ab iut̾na immissũ quendã qui uulnera¬
r& a eneã qđ aut̃ paulopꝰ iunonidictũ ẽ deiuturna. NIUT TE LATAM
N UT C̃T̃ DER ARCṼ minime e mirandũ. Nãscimꝰ unicuiq imputari.

Expanded text:
TORREM erit nominativus ‘hic torris’, et ita nunc dicimus: nam illud TORREM erit nominativus ‘hic torris’, et ita nunc dicimus: nam illud Ennii et Pacuvii penitus de usu recessit, ut ‘hic torrus, huius torri’ dicritur, quemadmodum ‘nudato’ dixerit, cum supra eum nusquam tecto induxerit tectum ante non fuerat. Ergo aut ‘nudato’ pro ‘nudo’ accipiamupum: nam legimus «sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis». SVOS CLAMORE VOCABAT utrumque exercitum iam suum vocabat, ut talis fuerit eius clamor ‘cur in vos invicem ruitis mei’? REPENS aut subito, ut sit adverbium, id est repente, ut «sole recens orto»: aut ‘repens discordia’ pro repentina. FAXO faciam. INCERTVM QVA PVLSA MANV hoc loco adhuc quidem quasi dubitat; tamen intellegimus a Iuturna inmissum quendam, qui vulneraret Aenean: quod autem paulo post Iuno dictura est denon ut contenderet arcum», minime est mirandum: nam scimus unicuique inputari
Abbreviated transcription (Latin):
MΟHALΑΝX. Quasiplalant idlegio CECI. Salutis imꝑuidi INVN¬
O. Moreundefluunt. SICOMS AMOR UN HAB. SIC Iđ dũ pau¬
latim suis inuicẽ subueniunt om̃s inbellũ coaccis. Sic salustius.
Diripuerearas deiecer̃ dissi pauer̃. FERREVSIM B. ꝓmansit intrans¬
foederib INFREN ALIICVRR Iđ equos. Sic alibi Neque audit
currus habenas. SOBICIUNTINEQ. Suꝑ equos iaciunt. sed ꝓprie
nonẽ locutus magisq contrarie . Nam subicer eẽ subt̃ aliquid iacere
Legit᷑ & auidũ. sed melius auiđ. qr mesapus turno fauebat quierat
impar ad singular ecertam̃. AlT̃ Eꝗo & quimagnitudinẽ laten¬
t̃ oftendit. hoc as iđ lo etaliꝑcussusẽ uulnere. Terrent̃ certe
captus ẽ. habet. Sanes arcas mosẽ delociqualitate inuentus. Nã
qr suꝑ arascecidit. ait. HECMELIOR MAGNDATA uictima diuis

Expanded text:
MOSA PHALANX quasi phalanx, id est legio. CAECI salutis inprovidi. INVNMOSA PHALANX quasi phalanx, id est legio. CAECI salutis inprovidi. INVNDANT more undae fluunt. SIC OMNES AMOR VNVS HABET ‘sic’ id est dum paulatim suis invicem subveniunt, omnes in bellum coacti sunt. Sic Sallustius. DIRIPVERE ARAS deiecerunt, dissipaverunt. FERREVS IMBER permansit in transfoederibus. INFRENANT ALII CVRRVS id est equos, sic alibi «neque audit currus habenas». SVBICIVNT IN EQVOS super equos iaciunt; sed proprie non est locutus, magisque contrarie: nam ‘subicere’ est subter aliquid iacere.legitur et ‘avidum’; sed melius ‘avidus’, quia Messapus Turno favebat, qui erat inpar ad singulare certamen. ALTVS EQVO equi magnitudinem latenter ostendit. HOC HABET id est letali percussus est vulnere. Terentius «certe captus est, habet». Sane sarcasmos est de loci qualitate inventus: nam quia super aras cecidit, ait ‘haec melior magnis data victima divis’.
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥt᷑. Nã in oblatiuss auguriis in potestate uidentis ẽ utrũ id ad seꝑtinere
uelit. anrefutet et ab ominet᷑. Ergo nunc dic̃ seauguriũ libent̃ amplecti
illud penitus deusurecessit. PETETILLEEVCA. Vtillud penitusq in
FACTANOBE PMT. ET ADUERSTE LOM CTORS INHOST. Hoclo¬
co ab homeri o echonomia recessit. illeenim in duc̃mineruam ꝑsua¬
dentem pandaro. ut iac tom menelaũ telodissipet foedera. Hic ue¬
ro dic̃ ipsũ augurem telũ sponte torsisse. et occidisse unũ de nouẽ
fratrib qđ ꝑtinet ad oethonomiã. Necesseenim erat ut fr̃s ex unicis
morte cõmoti bellu mouerent : Si enĩ uilis aliquis interiret. poterat eius mors
obfoederis religionẽ forte contempni. SONITVDAT Iđ faC̃. CERTA
ineuitabilis. unde incertaẽ infirmaet uit abilis. HASTA UOLANS. MI
ꝓumus. TERIT̃ QUASOTIL ALII BALTEOS. Remphisicã dix Om̃a
enim quib utim ñ nosterunt sed eanos terimus. ut ahulũuestẽ. ANI¬

Expanded text:
loquitur: nam in oblativis auguriis in potestate videntis est, utrum id ad se pertinere velit, an refutet et abominetur. ergo nunc dicit se augurium libenter amplecti illud penitus de usfacta nube premunt». ET ADVERSOS TELVM CONTORSIT IN HOSTES hoc loco ab Homeri oeconomia recessit: ille enim inducit Minervam persuadentem Pandaro, ut iacto in Menelaum telo dissipet foedera; hic vero dicit ipsum augurem telum sponte torsisse et occidisse unum de novem fratribus. Quod pertinet ad oeconomiam: necesse enim erat, ut fratres, ex unius morte commoti, bellum moverent. Si enim vilis aliquis interiret, poterat eius mors ob foederis religionem forte contemni. SONITVM DAT id est facit. CERTA inevitabilis: unde ‘incerta’ est infirma et vitabilis. HASTA VOLANS minu‘unius’. TERITVR QVA SVTILIS ALVO BALTEVS rem physicam dixit: omnia enim quibus utimur, non nos terunt, sed ea nos terimus, ut anulum, vestem. ANI
Abbreviated transcription (Latin):
TIQ ΜS IULI Intellegimꝰ hos spe singularis certaminis ꝓducis
Quas paulo p in ipso foeder eẽ dicturus ȩneas. LUCEQ ELATNA
RIB: EFflant innianusuersus ẽ ordine cõmutato. ille eñ
at fundantq datis narib luce &sciendũ nus qua dictisicp ote
descuipsi seuit gliũ. CAUADCTRTANTN. Toruslnc defoele¬
ris. locus dehomiero tras latuse ubi alexind cumen eluo singula¬

Expanded text:
TVR IVLI intellegimus hos spe singularis certaminis pro ducis quas paulo post in ipso foedere est dicturus Aeneas. LVCEMQVE ELATIS NARIBVS EFFLANT Ennianus versus est ordine commutato: ille enim ait «funduntque elatis naribus lucem». Et sciendum, nusquam diem sic patenter descripsisse Vergilium. CAMPVM AD CERTAMEN totus hic de foederibus locus de Homero translatus est, ubi Alexander cum Menelao singula
Abbreviated transcription (Latin):
pen&rat᷑ penerrabile CIΡΙNGEΝS Ita accipi¬
endũ est ueinc̃ gruũ sit. Depuerosidixeris i¬
gens pectus sanecus pidẽ ab il siue. ꝓhastemu¬
crone posuit. ETPECTUS PEOR hic subdistin¬
guendũ ut ingens sicut dixim ad superiora pis¬
droremitto quale meruit filiũ. SoLA MHUAV
Dit. Quia solacuĩ est uiuentiũ humarede fun¬
CTOs SRABI C̃SIABVNI PARuo. nparuo peri¬
culo Baltei potest & sinheresis eẽ baltei. potest
a hi ꝑmarus uersus. nãsequens auocali incho¬
at. Baltheus aũnumero singłri mascpliniest
tantũ generis. luuenał ualthȩus & tunicȩ
& criste Innumero uero płri & neutri iđ iuiue¬
nał quocies rumorib ulciscunt baltea In ƿesũ
fecerat artelicaon. It diuiniop̾alchimedt¬

Expanded text:
penetratur ‘penetrabile’. CVSPIS INGENS ita accipiendum est, ne incongruum sit, de puero si dixeris ‘ingens pectus’. Sane cuspidem abusive pro hastae mucrone posuit. ET PECTVS PERFORAT hic subdistinguendum, ut ‘ingens’, sicut diximus, ad superiora posdro remitto qualem meruit filium’. SOLAMEN HVMANDI EST quia solacium est viventium, humare defunctos. STABVNT constabunt. PARVO non parvo periculo. BALTEI potest et synaeresis esse ‘baltei’, potest et hypermetrus versus; nam sequens a vocali inchoat. Balteus autem a numero singulari masculini est tantum generis: Iuvenalis «balteus et tunicae et cristae»: in numero vero plurali et neutri: idem Iuvenalis «quotiens rfecerat arte Lycaon», item «divini opus Alcimed
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ab achille qđ ueneri imputat᷑ qr in eius gratiã factũ ẽ
VENTOS IMANES uacuos et ẽdesinitio uobulȩ definitio
Tam hoc ueneri inputat᷑ qr eius gratia factũ est. ut illo loco
quas illi philomella dapes cũ ꝓgne fecerit sed ꝓpt̃ philonel¬
lã Aut certe qi uenerẽ dicunt eẽ matrẽdeũ AENEAS IC¬
NΑR ΑE łaquȩ soluere nĩpossirnus irridem ut hoc loco
Sic inbucolicis pręmisit. Diuina opus alchimedontis poftea
ꝑ irrionẽ ait a nobudẽ alch medon duo pocula fecit : GRA¬
uipa urxt BeIIi. alibi populosq feroces contund&
Vrbẽ autẽ ꝑuinciã dic. Qnomo do it aliã quȩ ropatriam.
NoS NETI ELuxas. Status relatiuus ꝑ que ostendit
uenerẽ magis troianis causã fuisse periculorũ Fluras
molles quȩ possent &iã sine inimicis perire RES PIV¬
As flurarep FOENTRA SOLUERE EuRIO Legt̃
in historiis qđ troiani cugrecis foeđd habuerint Ttenc &iã
parise susceptus hospicio et sic comisit adulteriũ ergo

Expanded text:
hille: quod Veneri inputatur, quia in eius gratiam factum est. VENTOS INANES vacuos. Et est nebulae definitio.tamen hoc Veneri inputatur, quia eius gratia factum est, ut illo loco «quas illi Philomela dapes», cum Procne fecerit, sed propter Philomelam: aut certe quia Venerem dicunt esse matrem deum. AENEAS IGNARVS ABEST ea quae solvere non possumus, inridemus, ut hoc loco. Sic in Bucolicis praemisit «divini opus Alcimedontis», postea per inrisionem ait «et nobis idem Alcimedon duo pocula fecit». GRAVIDAM BELLIS VRBEM alibi «populosque feroces contundet». ‘Urbem’ autem provinciam dicit, cumodo «Italiam quaero patriam». NOSNE TIBI FLVXAS status relativus, per quem ostendit Venerem magis Troianis causam fuisse periculorum. FLVXAS molles, quae possent etiam sine inimicis perire. ‘Res ere furto legitur in historiis quod Troiani cum Graecis foedus habuerunt. tunc etiam Paris est susceptus hospitio et sic commisit adulterium. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
xati etgpis i ꝑcas ꝑsonas rogat ꝓpt̃ quas precat ꝓ
bant undi honoratius qd uiuat in in sute argent
ponđ a curi fusti de fossa timi dũ supponere terra
ine melius in fossa dicera qua de fossa dicera adqa
cmar necessitate copulsus N fug̃ dubia fellal¬

Expanded text:
I per eas personas rogat, propter quas precatur.bant: unde Horatius «quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri furtim defossa timidum deponere terra?» Sane melius ‘infossa’ diceret, quam ‘defossa’, ad quod est metri necessitate conpulsus: nam fugit dubiam sylla
Abbreviated transcription (Latin):
psi deribsole. LATONER. GEN DUPLIX. Ac sidicer& utrũq
sexũq latonȩ sobolis. Etbene in foederib duplicia in uocat numina
quia munũ duo coiturispopuli. lanũ quoq rite in uocat qr ipse faciendis
foederib pracẽ. Namq pͥqua romulus & titus tatius in foederã conuene¬
rant lanosimula crũ duplicis frontis effeccũ ẽ quasia dimaginẽ par¬
uulorũ duorũ : Legim tam̃ ianũ &iã quadri fronfrontem unde et
priee locus intemplo in quosacrareponunt᷑. Sic̃ donariũẽ ubi ponun¬
ł oblata. Sic lectis ternia uel stemedia dicunt᷑. libi homines intemplo
apud maioresarae fincendebant᷑ sedignẽdiuinũ p̃cib dicieb ant
qui incendebat altaria. Sancire autẽ ꝓprieẽe sanctũ aliquid idõ
secratu facere. fusosangiuinehostiȩ. & diccũ scm quasi sanguine

Expanded text:
pro sideribus solem. LATONAEQVE GENVS DVPLEX ac si diceret, utrumque pro sideribus solem. LATONAEQVE GENVS DVPLEX ac si diceret, utrumque sexum Latonae subolis. Et bene in foederibus duplicia invocat numina, quia in unum duo coituri sunt populi. IANVM quoque rite invocat, quia ipse faciendis foederibus praeest: namque postquam Romulus et Titus Tatius in foedera convenerunt, Iano simulacrum duplicis frontis effectum est, quasi ad imaginem duorum populorum. Legimus tamen Ianum etiam quadrifrontem fuisse: roprie est locus in templo, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est, ubi ponuntur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines in templo apud maiores arae non incendebantur, sed ignem divinum precibus eliciebant, qui incendebat altaria. ‘Sancire’ autem proprie est sanctum aliquid, id est consecratum, facere fuso sanguine hostiae: et dictum ‘sanctum’, quasi sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ i hoc uerotantũ ad nomina tm̃ fecisse transitũ. ET HECMI
ꝓpitia ToRQ sustines regis quȩq Aetheris alt Religioe post
specialitatẽ intulit generalitatẽ. CISSER AUSONIO SIFORS OI
S forte. etbenedubitat dehoc. Contracũ ad suũ uenerit nom dics
deuictoria tͥniloꝗt᷑ pͥdescendit ad suã. Scit enĩ nauguris prima
posteriorib cedere REBELLIS Nomorebllis dr Resipsarebal¬
mitat᷑ INGΙCIE. Quasi inuicte & benesibicciliat populũ pta
nea sidat nepereant. Et reuera constat sacra plrigia eui s
latinis tradita coluisse romanos. LATIN HABE T̃O. aut an¬
tiquus uocatiuus e. authabetot̃tia ꝑsonafit. Sa nesciendũ quere¬
bra soceri comemoratione sibi fauere latinic̃ciliat. Itẽ dicen¬
dom moenia teucri consttuere populare gratiã captat. quia
supra dixerat drances saxaq subuectare humeris troiana i¬
uabit TRAMARE SIDERA IURO Ornatiorelocutio &erebra

Expanded text:
mus, in hoc vero tantum ad nominativum fecisse transitum ‘et haec mpropitia. TORQVES sustines, regis. QVAEQVE AETHERIS ALTI RELIGIO post specialia intulit generalitatem. CESSERIT AVSONIO SI FORS VICTORIA TVRNO si forte: et bene dubitat de hoc. Contra cum ad suum venerit nomen, dicet uitur, post descendit ad suam: scit enim in auguriis prima posterioribus cedere. REBELLES homo ‘rebellis’ dicitur, res ipsa ‘rebelmitatur. INVICTAE quasi invictae. Et bene sibi conciliat populum: nam neas id agit ne pereant. Et re vera constat, sacra Phrygia, nunc Latinis tradita, coluisse Romanos. LATINVS HABETO aut antiquus vocativus est: aut ‘habeto’ tertia persona sit. Sane sciendum quia crebra soceri commemoratione sibi favorem Latini conciliat; item dicendo ‘mihi moenia Teucri constituent’ popularem gratiam captat, quia supra dixerat Drances «saxaque subvectare umeris Troiana iuvabit». TERRAM MARE SIDERA IVRO ornatior elocutio et crebra
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ supa uobanimã hanc soceroq latino deuoui. Nãipsa iterat uerba
VIVVSQ PORAFERET̃. Tamq deuiuo om̃sloquent᷑ LINTI otiosi
SICNBCILO Vt religio alia religione soluat᷑. P̃SENT IOS. Efficatius
Monstroq Ft FELL. Benefefellit. Namq hoc auguriũ. Nec oblatiuũ
ẽ nec imperatiuũ sedimmis sũ factionetiturno. qđ carerefide ind¬
cat sedes negata Nam ubicumq firmũ introducit auguriũ dat ei
firmissimã sedẽ ut ipsa subora uiri cęlo uenere uolant᷑. et uiridise¬
deresolo. lt̃. antesinistra cauamonuis set abilice cornix. In hoc aũ
augurio liberatũ cgnũ cecidisse in aquãdicit. quiã in stabilẽ eẽ¬

Expanded text:
item supra «vobis animam hanc soceroque Latino devovi»: nam ipsa iterat verba. item supra «vobis animam hanc soceroque Latino devovi»: nam ipsa iterat verba. VIVVSQVE PER ORA FERETVR tamquam de vivo omnes loquentur. LENTI otiosi, SIGNVM CAELO ut religio alia religione solvatur. PRAESENTIVS efficacius. MONSTROQVE FEFELLIT bene ‘fefellit’: namque hoc augurium nec oblativum est nec inpetrativum, sed inmissum factione Iuturnae, quod carere fide indicat sedes negata: nam ubicumque firmum introducit augurium, dat ei firmissimam sedem, ut "ipsa sub ora viri caelo venere volantes et viridi sedere solo" , item "ante sinistra cava monuisset ab ilice cornix" . in hoc autem augurio liberatum cycnum cecidisse in aquam dicit, quam instabilem e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ induc̃ iurantẽ . qr duxẽ qui p̃senter ege ñ hab& potestate. Et imita¬
tus e homerũ . qui p̃iusiurandũ menelai. alexandrũ quasi feruidũ &
adulescentẽ inducit exdusũ. & priamũ adhibitũ. ad foederis confir¬
mationẽ. RITE SACRAT̃. Riteexpurgatas solempnitate quadixim̃
supra VIDERI MISCΓRI. In finitiuis pindicatiuis ꝓpius. diligen
uirtus & ꝓpria fortitudo ꝓCΩNCTTALIB. Qualis &iã turnus
& ad tendit sensũ superiore ubiait turnus. & solus ferrocrim cõmu¬
nere folliã ANVIRIB ATQUIN SUM. Benead didit uirib. nale¬
gimꝰ in salustio. Memorare possũ quib. in locis populus romanus in¬
gentes hostiũ copias parua manui uirgilius fuderit. Exiguinumero
sedbello uiuida uirtus. ENΟΛIS Neoccur rer& sed ẽ in castris alt̃ ex¬
ercitus FATAEQ MΑΝ Troianorũ qui fatalit̃ ad italiã uenerant. ut
mezentii. DEGOVETΑR Quia ait supra. & aram supplicit̃ uenerans

Expanded text:
non inducit iurantem, quia dux est, qui praesente rege non habet potestatem. Et imitatus est Homerum, qui post iusiurandum Menelai Alexandrum quasi fervidum et adulescentem inducit exclusum et Priamum adhibitum ad foederis confirmationem. RITE SACRATAS rite exploratas sollemnitate, quam diximus supra. VIDERI ET MISCERI infiniti sunt pro indicativis. PROPIVS divirtus et propria fortitudo. PRO CVNCTIS TALIBVS qualis etiam Turnus est: et adtendit sensum superiorem, ubi ait Turnus «et solus ferro crimen commune refellam». AN VIRIBVS AEQVI NON SVMVS bene addidit ‘viribus’: nam legimus in Sallustio «memorare possum, quibus in locis populus Romanus ingentes hostium copias parva manu fuderit», Vergilius «exigui numero, sed bello vivida virtus». EN OMNES ne occurreret: sed est in castris alter exercitus. FATALISQVE MANVS Troianorum, qui fataliter ad Italiam venerant, ut Mezentii. DEVOVET ARIS quia ait supra «et aram suppliciter venerans»,
Abbreviated transcription (Latin):
nitate tractũ ẽ Cũ eniuolebat bellũ in dicere pat̾ patratus hoc:
princ ps fecialiũ ꝓ ficiscebat ad hostiũ fines. Ii prefatus quedã
sollemni a clara uoce dicebat sebellu indicere ꝓpt certas causas.
sut quia socios leserant Aut quia ne abrepta animalia.
nec obnarios redderent & hec clirigatio dicebatur post¬
Sic damore sensus erittalis haste iactu socudamore comi¬
tantur. Sicclamore intellegimus tnicos elamore excepis¬
s etcũ rremiti eu sequunt INERTIΛ CORDA P̃rmerased

Expanded text:
nitate tractum est. cum enim volebant bellum indicere, pater patratus, hoc est princeps fetialium, proficiscebatur ad hostium fines, et praefatus quaedam sollemnia, clara voce dicebat se bellum indicere propter certas causas, aut quia socios laeserant, aut quia nec abrepta animalia nec obnoxios redderent. et haec clSi ‘clamore’, sensus erit talis: hastae iactum socii clamore comitantur; si ‘clamorem’, intellegimus Turni eos clamorem excepisse et cum fremitu eum s
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝙ nec albũ nec nigrũ ẽ illud rubrũ eris¬
tarꝰ sic ꝙ nec caelũ nec t̾ra nec ceta. illud
et rubrũ : aueritate ñ discrepat. Quod aut̃
omib reb negatis nichil illarũ ẽ: illud res
p̃ dicari ĩ possibile ẽ. Res uõ q. ñ ẽ. illud ni¬
chil eẽ necessario consequens ẽ. Sicq in
faciendo aliquid facietis nichil. Utrũ & fa¬
cere : necesse ẽ. Utrũq enĩ ł neutrũ : inpos¬
sibile ł nichil ẽ.¬

Expanded text:
um est, illud rubrum existat, sic quod nec caelum nec terra nec cetera, illud esse rubrum a veritate non discrepat. Quod autem omnibus rebus negatis nichil illarum est, illud res predicari inpossibile est. Res vero quod non est, illud nichil esse necessario consequens est. Sicque in faciendo aliquid facietis nichil. Utrum ergo facere necesse est, utrumque enim vel neutrum inpossibile vel nichil e
Abbreviated transcription (Latin):
A Cudicimus rogote ꝑ deos hoc uidem̃ dicere mereli
gionis cure ciute eẽ paitionẽ meã: fic in primo ȩ ipres¬
fit. Asperate deos memores fandi atqines indi cum
autẽ dicimus rogote ꝑmiserias meas Vdemĩ dicer
Memineris ab eoterogui quimiserias ꝑtulit ut qui
rogatur ad miseri cordiã miseriarũ cõme moratione
flectatur sicut enunc inueneris pacitione Nã ideo fic
rogat ut comemoratione infelicitatistroianae impe¬
tra musericordiarũ Alias stultuest cisadiuritur
iuppiter ꝑ excidia troranorũ IICOLUUIE AS CARUU¬
autquia solia scanio delixur imperiũ ut cui regnũ
italiȩ romanaq tellus debentur Amaitus ETEA¬
Sos Crpriinsulȩ ciuitates sunt ueneri consecrata
cittiaRt insula uenericonsecrata. Dicini autemn¬

Expanded text:
 deos', hoc videmur dicere: memineris religionis curae esse petitionem meam, sicut in primo expressit "at sperate deos memores fandi atque nefandi" ; cum autem dicimus 'rogo te per miserias meas', videmur dicere: memineris ab eo te rogari qui miserias pertulit, ut qui rogatur ad misericordiam miseriarum commemoratione flectatur, sicut est nunc in Veneris petitione: nam ideo sic rogat, ut commemoratione infelicitatis Troianae impetret misericordiam. alias stultum est cum adiuratur Iuppiter per excidia Troianorum. Sallustius in paut quia soli Ascanio debetur imperium, ut «cui regnum Italiae Romanaque tellus debentur». AMATHVS et PAPHOS Cypri insulae civitates sunt, Veneri consecratae. CYTHERA insula Veneri consecrata. Dicimus autem
Abbreviated transcription (Latin):
optantur & quasic̃tingere uidentu ex uoti
ETHDI T uNA Sic̃ duces diuersis locis c̃t̃ missa
pelia continua uerant ACIES UuLCANIRIeO
uulcania uisignis quȩ latȩꝑ cãpos effunditur
ouan ÷ ab usicẽ nppaas corrois utu ibu

Expanded text:
optantur et quasi contingere videntur ex voto. EXTENDITVR VNA sicut duces diversis locis commissa praelia continuaverant. ACIES VVLCANIA ideo Vulcania’ vis ignis, quae late per campos effunditur. OVAN
Abbreviated transcription (Latin):
NIs ł magna consolatio quȩ ostenđ non eẽ uole nla
cõmunia Sepsaua trinpert fact c̃traillud
qđ oc currebat uitandaeẽ ardua sibreuis e uita dic̃
ideo amanda seẽ uirtutes. ut uite breuitas fama
agloȩ meritis possit augeri op officiũ. exunidru¬
c̃ ut achilles thetiđ men auiprȩ ascala fus martis
SIRPEPON Secd uirgilii declinationẽ ut notdũ
sarpedonis alti ultima habeb accentũ innonito

Expanded text:
latio, quae ostendit non esse dolenda communia. SED FAMAM EXTENDERE FACTIS contra illud quod occurrebat, vitanda esse ardua, si brevis est vita, dicit ideo amandas esse virtutes, ut vitae brevitas fama et gloriae meritis possit augeri. OPVS officium. GNATI DEVM ut Achilles Thetidis, Memnon Aurorae, Ascalaphus Martis. SARPEDON secundum Vergilii declinationem, ut «nothum Sarpedonis alti», paenultima habebit accentum in no
Abbreviated transcription (Latin):
Magni ponderis ut aere uauo dypeũ. ꝓaeris caui
Rict.ł. ideo frequentatiuo us est q herenteni
iustã ossibus a uellere facileñ poterat Ergo rece¬
piat ẽfrequenti c̃cussione diuellit. Suꝑoccu¬
At Que nonde suꝑ occupat ideo autẽ desuꝑ quia
uallas adeuellendã hastã fuerat inclinatus pla
naturalit̃ tunudo &qr furebat inpulmoneaũ
reconđ ARCHAIS MOS EST. Pinpulmonẽ Roti
ptcruit uttucta ancħt uolũ hȩc fabula in
latinis nusꝗ inuenitur auctoribus. Auienuis tam̃
qͥ totũ liuuĩ iãbis scri. hanc cõmȩmona dicens
grecã eẽ Roahus ergo marrubiorurerfuerat
initalia qui anchemolo filio casperiã suꝑolarna¬
uercã. & aclpoena uocar&. fugiensille se actea rnĩ
contulit Suis etiã suis lucan & amissũ frmlugͥ¬
tibus offert diccriaunia. differentias thr̃u¬

Expanded text:
is, ut «aere cavo clipeum» pro ‘aeris cavi’. RECEPTAT ideo frequentativo usus est, quia haerentem hastam ossibus avellere facile non poterat. Ergo ‘receptat’ est frequenti concussione divellit. SVPER OCCVPAT quem non desuper occupat: ideo autem ‘desuper’, quia Pallas ad evellendam hastam fuerat inclinatus. NAMnaturaliter tumido, ‘recondit’ archaismos est pro ‘in pulmonem’. RHOETI DE GENTE VETVSTA ANCHEMOLVM haec fabula in Latinis nusquam invenitur auctoribus. Avienus tamen, qui totum Livium iambis scripsit, hanc commemorat, dicens Graecam esse. Rhoetus ergo Marrubiorum rex fuerat in Italia, qui Anchemolo filio Casperiam superueretur et ad poenam vocaret, fugiens ille se ad Turnum contulit. SVIS etiam suis: Lucanus «et amissum fratrem lugentibus offert». DISCRIMINA differentias. TH
Abbreviated transcription (Latin):
bo Siqͥdẽ xestromane militiae. nã in locis impedi¬
tis equos comitibus dabant a pedestricertamue ẽ¬
fligebant. Cflicit hocamare dictuest &iã preces
sequntur DrINCIAΡELIA finita ex hausta :la
hostis uincitur nbellũ FIDIIENE PEDIBQ ttiuus
Nuatina niuua paat. Argunitatur a faciliclicers ñ
contra deos sed contra mortales bella tractam. ET MA
A qđ ẽ efficax insineposuit padiceos quofugiant
ũ habere cũ contrateneatur ab hostibus obsulentur¬

Expanded text:
O siquidem. Et est Romanae militiae: nam in locis inpeditis equos comitibus dabant et pedestri certamine confligebant. QVO FVGITIS hoc amare dictum est. Et iam preces sequuntur. DEVICTAQVE BELLA finita, exhausta: nam hostis vincitur, non bellum. FIDITE NE PEDIBVS dativus NVMINA NVLLA PREMVNT argumentatur a facili, dicens, non contra deos, sed contra mortales bella tractamus. ECCE MARIS quod est efficax, in fine posuit: nam dicit eos quo fugiant non habere, cum terra teneatur ab hostibus, mare au
Abbreviated transcription (Latin):
c. abiecto. nã greciaulas uocant animaliu receptacula
uoCIISUꝑĨ DIA Ulira mediã nocte iđ maiore ius par
ulociẽ p̃ꝓ nom̃. nã non stat̃uerius siuia sepumus itt non
nomñ. Ergo quauia. ꝑ quã partuie uallotro ian excun
legit̾ tam̃ & quę uia & ẽ sensus absolunior FAUB.Q¬

Expanded text:
‘c’ detracto: nam Graeci αὐλάς vocant animalium receptacula. NOCTE SVPER MEDIA ultra mediam noctem, id est maiore eius parton pronomen: nam non stat versus, si 'via' septimus sit, non nominativus. ergo 'qua via' per quam partem via vallo Troianos excutiat. legitur tamen 'et quae via', et est sensus absolutior.
Abbreviated transcription (Latin):
ATIIT RAUOT Itrum. atq: iterum ẽ uota pollicitus. Locus autẽ
iste dictus est secundũ augurũ marem. apud quos fuerat cosuctu¬
do utẜ post auguriũ acceptũ ad aquã uenissent ipclinati hauri¬
rent einde manib &e fusis precib ꝓ inter cessufacerent Un de&ciã¬
ales ꝓiecit fluuio Hinc uidet̾ &iã turnus minime potuisse liberari.
lao onis. eͦt is aptatis. inullegamus hunc exhercitũ primo c̃ fuse
in cãposruisse. post digestũ in or dines uesa sequentiũ fluminũ con¬
grua cõparcctio Quȩ flumina dic̃ post cam porũ in undationẽ in alueos
uios ieueris pam hoc uuli dicere Er decm pis suminiin ulucos

Expanded text:
TIS iterum atque iterum est vota pollicitus. Locus autem iste dictus est secundum augurum morem, apud quos fuerat consuetudo, ut si post acceptum augurium ad aquam venissent, inclinati haurirent exinde manibus et fusis precibus vota promitterent, ut visuales proiecit fluvio». Hinc videtur etiam Turnus minime potuisse liberari. IAMQVE OMNIS C. E. I. A. intellegamus hunc exercitum primo confuse in campos ruisse, post digestum in ordines, ut sit sequentium fluminum congrua comparatio: quae flumina dicit post camporum inundationem in alveos suos reverti. Nam hoc vult dicere: ut de campis flumina in alveos
Abbreviated transcription (Latin):
modo ait gnatis: ñ ẽ c̃trariũ nãliberos &iã untm
dicim filiũ. Adeo ut trentius aiã filiã liberosdixe¬
rit ut inechira q uillũ dignude creuer suoscuiliberos
conutterent ubi pater defilid aduxore loq ergousur¬
pauit rospiciens liberos ut gnatos de unodicerat. CON¬
tia tuuissitudines &ignoscendi facultate. ptȩ ꝓetil hit¬

Expanded text:
modo ait ‘gnatis’? Non est contrarium: nam ‘liberos’ etiam unum dicimus filium, adeo ut Terentius etiam filiam ‘liberos’ dixerit, ut in Hecyra «qui illum dignum decreverunt, suos cui liberos committerent», ubi pater de filio ad uxorem loquitur. Ergo usurpavit, respiciens ad ‘liberos’, ut gnatos de uno diceret. COMMERCIA vicissitudines et ignoscendi facultatem. NEC PROCVL H
Abbreviated transcription (Latin):
ore hostẽ fluminis impleraũ auriliũ Nunc ctrahostȩ
maiorẽ uirib deũ inuocat uirtute prestantẽ cEnR
SEMINEC Cͥtra illud qđ aitturnꝰ. Cupere ipseparens spe¬
ctator ad e&̃. hicdic ipse siui cernat interitũ tuctort
sustineant quasi ponđ & poenã. Neceni meminis se pon¬
sectis phylos phorũ poaȩ. ꝓqualitate negotiorũ seꝑutui.¬
sectas ce contrarias undefit ut muno poxa aliqͥ ctratsa
inueniam n exipsius uitio sede ruariaate sectarũ illud
prudenter fecit ut flutã q uagã o inione epicut¬

Expanded text:
hostem maiorem viribus deum invocat virtute praestantem. CERNAT SEMINECI ad illud quod ait Turnus ‘cuperem ipse parens spectator adesset’ hic dicit ‘ipse suum cernat interitum’. VICTORE‘sustineant’, quasi pondus et poenam: nec enim meminisse posectis philosophorum poetae pro qualitate negotiorum semper utuntsectas esse contrarias: unde fit ut in uno poeta aliqua contraria inveniamus, non ex ipsius vitio, sed ex varietate sectarum. illud prudenter fecit ut fluxam et vagam opinionem Epicur
Abbreviated transcription (Latin):
rũq Ut ñ ꝙ & albũ & nigrũ: illud ru¬
brũ.s ꝙ ẽ neutrũ: illud dicimꝰ rubrũ sieq
om̃e mediũ Utrũ gͦ facete : necesse ñ ẽ.
c̃fectũ ẽ. ꝙ ut dicitis neutrũ ẽ : ñ magis ut¬
rũq quã om̃iũ rerũ neutrũ ẽ Quod bene
ꝑspectũ. nichil ẽ. Non enĩ magis er albi &

Expanded text:
ud rubrum, sed quod est neutrum, illud dicimus rubrum; sicque omne medium. Utrum ergo facere necesse non est, confectum est, quod ut dicitis neutrum est, non magis utrorumque quam omnium rerum neutrum est. Quod bene perspectum nichil est. Non enim magi
Abbreviated transcription (Latin):
aliq neutrũ ẽ ĩ uenire. ¶ Si mediũ ĩqͣ
ut dicitis feceritis. tc̃ & utrũq. Constat
eñi mediũ erutrisq Ut eralbo & nigro.
rubrũ. & ideo mediũ. Sicq ĩ faciendo
neutrb̾: facietis utrũq Utrũ gͦ facere.
necesse ẽ. qm̃ ĩ utro ł utroq. utrũ ñ face¬
re: possibile ñẽ. ¶Mediũ ĩ qd ut di¬

Expanded text:
aliquod neutrum est invenire.' – 'Si medium, inquam, ut dicitis feceritis, tunc et utrumque. Constat enim medium ex utrisque, ut ex albo et nigro rubrum, et ideo medium. Sicque in faciendo neutrum facietis utrumque. Utrum ergo facere necesse est, quoniam in utro vel utroque utrum non facere possibile non est.' – Medium, i
Abbreviated transcription (Latin):
aueplis sicã redix̃ dicuntur eni pupille mortis tepore
quoies nulla uidicis auctoritate er pectatare nob
debitã uindicamꝰ. Daricͥtorapa t uicinũ in uocat¬
modo ex audut a adeffectũ dedux̃. pauloptantũ
audiit ut audiit alcides uiuenẽ pitex. dũ

Expanded text:
aut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae mortis tempore quotiens, nulla iudicis auctoritate expectata, rem nobis debitam vindicamus. modo exaudiit et ad effectum deduxit, paulo post tantum audiit, ut «audiit Alcides iuvenem». DVM TEXIT dum
Abbreviated transcription (Latin):
osius eẽa. Qđ ideo omisit quia hasta alcanoristantũ
uul nerauerat niꝗnũ. in meonis uero peserat corpore
afemine. Lie& caper in libris enueleati sermonis dicat
semen seidn ponat exemplũ Ergo authoc fem̃ authos
Sestordo Tunc fidens primeuo corpore aduenit lausus
quilausus curib quierat decurib Vt uerres romulia aut
Rigiba Tenensea non uibrans &iaciens: BORE DEGHΑ
isuraia. Aut originẽ ducentes arethorncalqr qui
fluboreȩ &orithȩ nĩphȩfuerunt. ut degente degenere
au pianues ut certe in hꝑboreis montib natos unde est
urigo uentiborto: IMARR Traciȩ ciuitas amonte isina¬
ro xpeut ee nnbunt. loco seiuicẽ mouere conten¬
dunt Liaune iđ litore MAGNOAETTIERE IđAerO
inmagno pĩ uenti in atherenons sed inaere. Sic supra
atꝙ ahera trauant cũ sonitu ꝓ aere. otuira omna con¬
uA Mare mari nubes nubib uenti uentis legit᷑ &

Expanded text:
osius esset: quod ideo omisit, quia hasta Alcanoris tantum vulneraverat manum, in Maeonis vero haeserat corpore. a femine», licet Caper in libris enucleati sermonis dicat ‘femen’ sed non ponat exemplum. Ergo aut ‘hoc femur’, aut ‘hoc est ‘tunc’. Et est ordo: tunc fidens primaevo corpore advenit Clausus. Qui Clausus ‘Curibus’, qui erat de Curibus, ut «Verres Romulia»: aut RIGIDA tenens eam, non vibrans et iaciens. BOREAE DE GENTE SVPREMA aut originem ducens a Zetho et Calai, qui filii Boreae et Orithyiae nymphae fuerunt, ut ‘de gente’ de genere accipiamus: aut certe in hyperboreis montibus natos, unde est origo venti Boreae. ISMARA Thraciae civitas a monte Ismaro. EXPELLERE TENDVNT loco se invicem movere contendunt. LIMINE id est litore. MAGNO AETHERE id est aere in magno; nam venti in aethere non sunt, sed in aere: sic supra «atque aethera tranant cum sonitu» pro ‘aerem’. OBNIXA OMNIA CONTRA mare mari, nubes nubibus, venti ventis. Legitur et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ multitudo. sic̃tmȩ equitũ ut lectũ : indis¬
ciplina militari. podũ ergo ꝓdifficultate ac¬
cipe quȩ uix possit resolui. GRAIE IRꝑbiTA
accipim quos secu duc aneas. Hãait. qͦrũ
tris EX TREMI ADDENG̃ AUIES. Lucanꝰ quan¬
tũ pedeprima relatu c̃stringgirosacies
Donseo aũsecundȩ coniugationise. Nic t̃ba

Expanded text:
tum multitudo, sicut 'turma' equitum, ut lectum est in disciplina militari. 'nodum' ergo pro difficultate accipe, quae vix possit resolvi. Ad v. 430 accipimus quos secum duxit Aeneas; nam ait «quorum tris. EXTREMI ADDENSENT ACIES Lucanus «quantum pede prima relato constringit gyros acies». ‘Denseo’ autem secundae coniugationis est. NEC TVRBA
Abbreviated transcription (Latin):
Nec int̃ uos dulciaxe mitunt᷑ basia. Uenꝰ
ĩpigris ossib poci us racet torpiala. Nec uenꝰ
ꝗdẽ ueneri. arri gere potuit. Ut ante
focũ ligna tantũ iacuit. sulsatꝰ ⁊ calcitratꝰ
alecto miser es eiectꝰ Dũ ħ int̾ agebant᷑ ꝗ
te foris obseruabat lenũ cuł: Ioħs enĩ tortꝰ¬

Expanded text:
nec inter vos dulcia remittuntur basia. Venus nec inter vos dulcia remittuntur basia. Venus in pigris ossibus pocius iacet torpida, nec Venus quidem Veneri arrigere potuit, ut ante focum ligna tantum iacuit. Pulsatus et calcitratus a lecto miser es eiectus. Dum hec intus agebantur, qui te foris observabat lenunculus, Iohannes enim tort
Abbreviated transcription (Latin):
Ima. Nocit iqna om̃ib xepranis
nimiũ obseruanda. statuisti colloꝗũ quadã
cũ puellula. Tandẽ qͦstatueras. Uonristi ꝗa
uenerat. Tu is uͦ om̃ib diffidens illa ꝓmissis ox¬
ut c̃fider ⁊ potius. fecisti ꝗdẽ pleniꝰ: Iure
iurando enĩ sibi ꝓmiseras. mariritale conu¬
biũ. Nuptias legatimas. Confidens it aple¬
ni us: ñ erat uob̵ locꝰ idoneũ p̃t̃ domũ¬
culã illius. ub inisi frat̃ ⁊ ancilla cuiꝰ: sterte¬
rat unocsiullũ. Inꝗb: ita sopor regnat :
ut cũ soporati fuerit: uix illlus stepitꝰ re¬
uocat. Diuer tistisibi dẽ. Eonuenistis tandẽ
In illã ꝗꝓpe dõ nr̃o laulẽ. Letareꝰ ierus alẽ
Ut dũ in ymnis et cantib: baudes dõ redderett
uni uer sus ppłs: tuin cymbalis male sonan¬
tib et in noc turnis ꝗñ de cerent laborib
dño tuo diabolo laudes quas poteras es
operatꝰ. Iotã enĩ fere noctẽ se cũ c̃sũp¬
seras. Dissensiones. p̃lia. Intocte ꝗdẽ illa

Expanded text:
anis nimium observanda statuisti colloquium quadam cum puellula. Tandem quo statueras venisti, quia venerat. Tuis vero omnibus diffidens illa promissis ut confideret potius, fecisti quidem plenius. Iure iurando enim sibi promiseras maritale conubium, nuptias legittimas. Confidens ita plenius, non erat vobis locus idoneus preter domunculam illius, ubi nisi frater et ancilla cuius sterterat in nocte nullus. In quibus ita sopor regnat, ut, cum soporati fuerint, vix ullus strepitus revocat. Divertistis ibidem, convenistis tandem in illam quippe deo nostro laudem Letare Ierusalem, ut, dum in ymnis et cantibus laudes deo redderet universus populus, tu in cymbalis male sonantibus et in nocturnis qui non decerent laboribus domino tuo diabolo laudes quas poteras es operatus. Totam enim fere noctem secum consumpseras, dissensiones, prelia in nocte quidem illa,
Abbreviated transcription (Latin):
Un de igrtur inici um suni tur: inde iudica¬
bi tur. Ut unde percare cę pisti: in de te
iudex iudi cabit. Eris que bestia in ter besti¬
as. ꝗracionis iudi u um ꝑ deras. cui ar¬
bitru in teri it liber tas. de quo ꝗs spera¬
re iã ne que at. Ia ergo e ua ne as axp̃i¬
ana ple lie. Grux enim xp̃r ia cͥet in fron¬
te. su gite ergo par tes ad uer se.
hagias iquã ⁊ eua nescito. dicã uelliq̃stito.
ipes diis. dõ despericio: Non uisur denuo
fqias uł liquestito ulti forte si qundo
nr̃o trunat᷑ glidio. illi offereris dño ꝑ
quo iogratꝰ creatori tuo: humano eutus
generi fuisti detrimono. Iraqi diz et ho¬
miuũ ultor eusitro. ni ꝑro romana sede
draionem sit apellare: fagite fugere par¬
res ad uerse. Quc̃ eũ seruilus seraitu u
ligut. Quẽ diabolica strigit necessitas:
Iuius facta neser unt dẽum. euius uolun¬
tas creutor ẽ difidit suũ : ouius operi ge¬
nus minu unt humanũ: buus modiergo

Expanded text:
Unde igitur inicium sumitur, inde iudicaUnde igitur inicium sumitur, inde iudicabitur, ut unde peccare cępisti, inde te iudex iudicabit. Erisque bestia inter bestias, qui racionis iudicium perdideras, cui arbitrii interiit libertas, de quo quis sperare iam nequeat. Iam ergo evaneas a Christiana plebe. Crux enim Christi iacet in fronte, fugite ergo, partes adverse. Fugias, inquam, et evanescito, dicam, vel liquescito, | spes diis, deo desperacio. Non visurus denuo fugias vel liquescito, ultra forte si quando, nostro truncatus gladio illi offereris domino, pro quo ingratus creatori tuo, humano cuius generi fuisti detrimento. Itáque dei et hominum ultor existero, ni pro Romana sede 'DROCONEM sit apellare'. Fugite, fugite, partes adverse. Quem enim servilis servitus ligat, quem diabolica stringit necessitas, cuius facta nesciunt deum, cuius voluntas creatorem difidit suum, cuius opera genus minuunt humanum, huiusmodi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aut illuo. hoc uͦ tantũ. umquã ñ igit᷑
illud. Itaq solũ exne cessitate sꝙ ꝗdẽ
pecca re ut a liꝗd c̃ traiã sit uipossibi le
uitui ꝗdẽ dñi legẽ ui dears atendere.¬
odia boli Purget te ero hectua Edefensio. Non sũ
culpandus delicto. cõmitto enĩ ne cessa¬
rio. Non priuãndus uenia. quẽ ne cessitas
liberat aculpa: quę̧ legẽ cũ ñ habeat. alo¬
ge nos separat. legi ꝙ ñ subi cit᷑: a lege
dis sołuim᷑. Ne uit᷑. arguam᷑ culpȩ. quia
necessitas nescit cel per care. Hoc uero fur sam̃ con¬
ce de retur. si istud tibi in nasce re tur. ut a pri¬
ma tu ra ne ces sario peccare tur. Sed quia p̃¬
cla ram illã na turam quã tibi ds̃ concessit.
libera ad hue uolũ tate de pra uasti: quã¬
quam ne cessa rio per ces: non ta men ex ne¬
ces su tate cȩ pisti. Cum nisi de scen de res
ad in sir ma qd tunc quippe suerat in ter
possibilia: ad huc ꝗdẽ esses in liber ta te illa

Expanded text:
hoc aut illud, hoc vero tantum, umquam non igitur hoc aut illud, hoc vero tantum, umquam non igitur illud. Itáque solum ex necessitate semper quidem peccare, ut aliquid contra iam sit inpossibile, ut tui quidem domini legem videaris atendere. | Purget te ergo hec tua defensio: 'Non sum culpandus delicto, committo enim necessario, non privandus venia, quem necessitas liberat a culpa. Quę legem cum non habeat, a lege nos saeparat. Legi quod non subicitur, a lege dissolvimur. Ne igitur arguamur culpę, quia necessitas nescit peccare.' Hoc vero forsan concederetur, si istud tibi innasceretur, ut a prima natura necessario peccaretur. Sed quia preclaram illam naturam quam tibi deus concessit libera adhuc voluntate depravasti, quamquam necessario pecces, non tamen ex necessitate cępisti, cum, nisi descenderes ad infima, quod tunc quippe fuerat inter possibilia, adhuc quidem esses in libertate illa.
Abbreviated transcription (Latin):
tu uꝰ diabolus. cũ angelica illa natura ẽsiste¬
rat. liber tate arbitrii uti poterat. Eẽ enĩ
nidet᷑ libertat arbitrii. discrecio et iudia¬
ñ racionis. et potestas uertendi. Nutrã us
perie boni uł mali. dñs itaq tuuꝰ cũ suꝑna
illa natura fulxerat: ad istã in quã nẽ extat
de dinare poterit & enĩ de clinauerat : de¬
dinare poterat ut & fulgere poterat ꝗ
pus fulxerat. Post quã uͦꝰ petciuerit liber¬
tatẽ arbi trii ita amiserat. ut ad illã dignita¬
tẽ aqua de scende rat: ascendere ĩ nequeat
etracionis iudiciũ ꝑderat ut pocius utt̃
porcos numeret᷑ etbestias. Itaq per cet ex
ne cessitate. cui ñ petcare et in possibile
Quiꝰ ergo dñi ũ ꝓfessus esilius lege li
Inlegib enĩ legimꝰ. dñi sui lege ser¬
uũ uiuere debere. Quare dete iã
ñ erit dubiũ. Non utrũ libet. Non ã bigu¬
ũ Ucrit enĩ casus. perit c̃siliũ. liboꝵ
qͦq tibi interit laxbatriũ. Ut iã ñ aut̃

Expanded text:
tuus diabolus cum angelica illa natura consisterat, libertate arbitrii uti poterat. Esse enim videtur libertas arbitrii discrecio et iudicium racionis et potestas vertendi ad utramvis partem boni vel mali. Dominus itaque tuus cum superna illa natura fulxerat, ad istam in quam nunc extat declinare poterat. Qui enim declinaverat, declinare poterat, ut et folgere poterat, quia prius fulxerat. Postquam vero peccaverat, libertatem arbitrii ita amiserat, ut ad illam dignitatem a qua descenderat ascendere iam nequeat. Et racionis iudicium perdiderat, ut pocius inter porcos numeretur et bestias , itáque peccet ex necessitate, cui non peccare est inpossibile. Cuius ergo dominium professus es, illius legem In legibus enim legimus domini sui lege servum vivere debere. Quare de te iam non erit dubium, non utrumlibet, non ambiguum. Perit enim casus, perit consilium, liberum quoque tibi interit arbitrium, ut iam non aut
Abbreviated transcription (Latin):
es cũ ñ negisti. Plas ma xp̃i de honestasti
Lege sub uer asti buma nũ gen̾ minusti.
cũ tã p̃clirũ opis dñi.tã turꝑi dñio inst¬
cisti. Et ex suꝑna illa gła. aduifimã
miseriã descedist. Corpus et animã sibi
tradidisti. ut ĩ ex corporis dertim̃to.
ñ poterit ut assolet anima redimi.u¬
tnisq enĩ di abolica st̃ aude illicitis. ñẽ
amodo sperare de illis. eꝵ a et redant et red¬
Dant głam dõ neutrũ ne etro causa erit pm̃o
nunciacio. futurȩ forsan ueni o desolacioo
Hiic ist ꝙ in sub urbiote ubi carrariut dicip
olĩ inuenimꝰ: tc tẽpord sira cenũ nc̃ dõgras apr¬

Expanded text:
es, cum non negasti. Plasma Christi dehonestasti, | es, cum non negasti. Plasma Christi dehonestasti, | legem subvertisti, humanum genus minuisti, cum tam preclarum opus domini tam turpi dominio infecisti et ex superna illa gloria ad infimam miseriam descendisti. Corpus et animam sibi tradidisti, ut iam ex corporis detrimento non poterit ut assolet anima redimi. Utrisque enim diabolica fraude illicitis non est amodo sperare de illis, quia, ut redeant et reddant gloriam deo, neutrum neutro causa erit ammodnunciacio, futurę forsan veniae desolacio. V Hinc est, quod in suburbio te, ubi carnarium dicimus, olim invenimus; tunc temporis Saracenum, nunc deo gratia
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ exerccas: Tuȩ̨ carnis infirmita tic̃¬
suleas : multa furari c̃uenerat : Unde factũ ẽ
qut fr̃is. et dñi tui adonis libros surrpperes.
quos ide uastatione urb cũ ali is suis ꝑditos
putaret. Tuuͦ ÷ meretricib: trade res. Quoꝵ
illaꝵ q̃dã postinichi unũ uender ⁊. Thy lipi¬
picã scilict. Quẽ ab ipso dño adhone notatũ.
habemꝰ ⁊ĩplerisq em̃ datũ. Ut sinegare uelis
ad huc monstrare possũ. Et ut c̃uincipossis.
testis meretris. Hȩc duo itaq tuũ testant᷑ fur¬
tũ : ut in oreduoꝵ: stet iã istue u̾ebũ. Furigit᷑
⁊ latro  nr̃is ꝗbydã ar gum̃tis. et ex oretuo
uote ut audiuimꝰ iudico. Ilutoni uͦ te mancipari
teq cõmitti illi c̃fessus es. ꝗa ñ tegasti. Confess
es illi serure dño : ꝗom̃ib bonis et xp̃i anis est
hodio. Illi uꝰ dñi ũ ñ ne gasti. cuite miser seruũ
atiodo nasti. Illũ enĩ offendere timiusti. ẽ fessus

Expanded text:
studium exerceas, tuę carnis infirmitati constudium exerceas, tuę carnis infirmitati consuleas, multa furari convenerat. Unde factum est, ut fratris et domini tui Adonis libros surriperes, quos in devastatione urbis cum aliis suis perditos putaret, tu vero meretricibus traderes, quorum illarum quędam post michi unum venderet, Phylippicam scilicet. Quęm ab ipso domino Adhone notatum habemus et in plerisque emendatum, ut, si negare velis, adhuc monstrare possum, et ut convinci possis, testis erit meretris. Hęc duo itaque tuum testantur furtum, ut in ore duorum stet iam istud verbum. Furem igitur et latronem nostris quibusdam argumentis et ex ore uo te ut audivimus iudico. IV Plutoni vero te mancipari teque committi illi confessus es, quia non negasti. Confessus es illi servire domino, qui omnibus bonis et Christianis est hodio. Illius dominium non negasti, cui te miser servum donasti. Illum enim offendere timuisti: confessus