comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tores effecti de hoc mũdo reꝑiũtur÷
sicut psalmista canit. quici cũ scõ
scũs eris et cũ uiro m̃ocẽte ĩ notens
etis: Nec solũ religiosa q̃lib eccłia
credenda ẽ. in mẽbris sius adhuc in
carne ptcĩ strẽnue militãtib infir¬
mos meritis. et p̃cib fouere atq pro¬
tegere exitũq munire : uerũeciam
multomagis in mẽbris suis pꝰ sa¬
cre ꝑacteq milicie sudores. emerite¬
rũ requie et btĩtudine gloriosis.
id sperãda ẽ tictitare ÷ quẽadmodũ
quidã ꝑfcẽ religionis senior de frĩ¬
res ĩuisibiles ai dnõ acceꝑat testat ͦ
ẽ dicẽs moriẽtib frĩb aiãs iã car¬

Expanded text:
tores effecti de hoc mundo rapiantur, tores effecti de hoc mundo rapiantur, sicut Psalmista canit, quia, cum sancto sanctus eris, et cum viro innocente innocens eris? Nec solum religiosa quaelibet Ecclesia credenda est in membris suis adhuc in carne peccati strenue militantibus infirmos meritis et precibus fovere, atque protegere, exitumque munire, verumetiam multo magis in membris suis post sacrae peractaeque militiae sudores, emeritorum requie et beatitudine gloriosis id speranda est actitare, quemadmodum quidam perfectae religionis senior de fratres invisibiles a Domino acceperat, testatus est, dicens morie
Abbreviated transcription (Latin):
tertiense cõuenerãt. ibidẽ adhuc
ni fallor demorãtib ĩ medio. tante
et tam scẽ multitudinis. abbatũ
uidelicet et monachorũ et cõuersorũ
sicut desiderauerat frat̾ns orõnib
ꝓtectũ spiritũ exalauit Cuiꝰ erequi¬
as magni et reuerẽdi cetus illius
frequẽtia. solẽpnib et deuotis offi¬
ciis celebrans. terrãq terre adiciẽs
mrabilẽ deũ in scĩs suis. qui ꝙͣtũ
apud se sincera supplicũ uota uale¬
ant in hoc pauꝑe suo mõstrare
dignatus ẽ ÷ ĩ cõmune glorificabat
Ceterũ quis ambigat ꝑ diuine boĩ¬
tatis habũdãciã nõnullis quãdo
toncedi. ut qd̾ sibi in se deest merito¬
rũ. aliens meritis debere suppleri:
et quia ubi infirmus et imꝑfcũs
quisq. ecclie in religione ꝑfecte ĩ¬
corporatur. ꝑstõrũ meritis imꝑfcõ¬
rũ tegi deformitatẽ dũmõ idẽ ĩper¬
fecti pura intẽcione ꝑfcõnis et sacre
religionis pro modulo suo ymita¬

Expanded text:
terciense convenerant, ibidem adhuc, terciense convenerant, ibidem adhuc, ni fallor, demorantibus, in medio tantae et tam sanctae multitudinis, abbatum videlicet et monachorum et conversorum, sicut desideraverat, fraternis orationibus protectum spiritum exhalavit. Cujus exsequias magni et reverendi coetus illius frequentia solemnibus et devotis officiis celebrans, terramque terrae adjiciens, mirabilem Deum in sanctis suis, qui quantum apud se sincera supplicum vota valeant, in hoc paupere suo demonstrare dignatus est, in commune glorificabat. Caeterum quis ambigat per divinae bonitatis abundantiam nonnullis quandoque concedi, quod sibi in se deest meritorum, alienis meritis debere suppleri, et quia ubi infirmus et imperfectus quisque Ecclesiae in religione perfecte incorporatur, perfectorum meritis imperfectorum tegi deformitatem, dummodo iidem imperfecti pura intentione perfectionis et sacrae religionis pro modulo suo imita
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũs bt̃i malachie tũbas supplici¬
ter uenerritus: et ut desidcrii sui tele¬
rẽ consequi mereretur effectũ. deuote
p̃cribatur Nec turdciuit pie peticio¬
nus effectus : s repente cepit uirib
corꝑis destitui ⁊ lectoq egritudins
receptus: sic letus et ailacer ad ago¬
nẽ mortis. quasi ad epulas ĩuitat
ꝓpemibat Sane postqmͣ eo qdẽ ꝓdẽ¬
te et abbate ipiũs testĩonũ ꝑ hibẽte
tam monachis ꝙͣ cõuersis ĩnotuit.
illũ ob desideriũ moriẽdi in claraual¬
le. hãc sibi s dnõ celerẽ mortẽ ĩpe¬
trasse sacer ille cõuẽtus oppido gra¬
tulatus ẽ: sic q feliciter morienti
pie cõgaudens. sc̃issimo collegio su¬
omigrãtẽ uotis et desideriis bone
uolũtatis associauit Ipẽ sacramẽ¬
tali oleo ĩũctus. et u̾iatito diũci cor¬
ꝑis et sangiũs miũtus : infra pcu¬
cos dies abbatib qui in natiuitate
stẽ marie clarenallis añ capłm cis¬

Expanded text:
ipsius B. Malachiae tumbas simpliciipsius B. Malachiae tumbas simpliciter veneratus est, et ut desiderii sui celerem consequi mereretur effectum, devote precabatur Nec tardavit piae petitionis effectus, sed repente coepit viribus corporis destitui, lectoque aegritudinis receptus, sic laetus et alacer ad agonem mortis, quasi ad epulas invitatus, properabat. Sane postquam eo prodente, et abbate ipsius testimonium perhibente, tam monachis quam conversis innotuit, illum ob desiderium moriendi in Claravalle, hanc sibi a Domino celerem mortem impetrasse, sacer ille conventus oppido gratulatus est, sicque feliciter morienti pie congaudens, sanctissimo collegio suo migrantem votis et desideriis bonae voluntatis associavit. Ipse sacramentali oleo inunctus, et viatico Dominici corporis et sanguinis munitus, infra paucos dies, abbatibus qui in Nativitate sanctae Mariae Claramvallem ante capitulum Cis
Abbreviated transcription (Latin):
clareualli: tãtomagis optribat si
fieri poss. nõ solũ eam uidere. s eciã
sortis extreme funiculũ in ea sortiri
Ubi uero cideo contignus fcũs ẽ ut
eminus sacri tẽpli pimnaculũ pro¬
spicere posset ÷ deuocioĩs unguẽtis
ad aspcm̃ reuerẽdi loci carutitis ig¬
ne bulliẽtib. totus tid pietatẽ lique¬
ftus ẽ: eleuatisq maĩb et oculis cid
celũ. breuẽ quidẽ s fidei plenitudiẽ
sincerissimã precẽ effudit ad dmun
quodcaõ exclamãs et dicens O dñe
si peticio pauꝑis et pccõris nõ displi¬
cet maiestati tue ⁊ sit queso scicer iste
locus qui tãtarũ scõrũ cũarũ tecũ
iã regnãciũ pignora seruat. req̃es
meci in scł̃m scłi: hic dnẽ si digncũs
ꝑcusem qm̃ elegi eã Ingressus ita¬
q locũ tabernaculi: ũmirabilis qd̾
firit deus et nõ homo spetialis patro¬
ni et tutoris eusdẽ loci scĩ scilic ber¬
nardi. necnõ et insignis collateralis

Expanded text:
Claraevalli, tanto magis optabat, si Claraevalli, tanto magis optabat, si fieri posset, non solum eam videre, sed etiam sortis extremae funiculum in ea sortiri. Ubi vero adeo contiguus factus est, ut eminus sacri templi pinnaculum prospicere posset, devotionis unguentis ad aspectum reverendi loci charitatis igne bullientibus, totus ad pietatem liquefactus est, elevatisque manibus et oculis ad coelum, brevem quidem, sed fidei plenitudine sincerissimam precem effudit ad Dominum, quodammodo exclamans et dicens: « O Domine, si petitio pauperis et peccatoris non displicet majestati tuae, sit, quaeso, sacer iste locus, qui tantarum sanctarum animarum tecum jam regnantium pignora servat, requies mea in saeculum saeculi. Hic m elegi eum. » Ingressus itaque locum tabernaculi admirabilis quod fixit Deus et non homo , specialis patroni et tutoris ejusdem loci, scilicet S. Bernardi, nec non et insignis collateralis
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs tꝑib cuiusdti serui dei tali de¬
siderio uehemẽter estuãtis gaudiũ
impletũ uidimus et letati sumus:
atq ad portandũ pondus diei et es¬
tus sub disciplina clareuallis. nõ
mediocre incitamẽtũ sũpsimus.
Instaibat aliqñ tꝑus geneitilis ca¬
pituli: et abates cisterciensis or¬
dinis de uniu̾ersis mũdi ꝑtibus
cistertiũ festinabãt Inter quos
abbas quidã de filiis clareuallis
abbatizans in regione hispaniarũ
longo itinere generacionis sue ma¬
trem. id ẽ clarauallẽ adibat: ha¬
bens secũ in comitatu cõuersũ quẽ¬
dã morib honestũ. deuocione pre¬
clarũ As aliquociẽs audic̃s in pa¬
tria sua nectareã famã de religioe
et scĩtate domus alcireuallis ĩtita¬
batur spiritu: desiderãs uidere cla¬
rãuallẽ. cui clarissimus abbas clari¬
tate sanctitatis. clarũ nomẽ in or¬
be dedit. Iter ittiq tapłi adorsus : ꝙͣ¬
tomagis approrimabat desiderate

Expanded text:
nostris temporibus cujusdam servi Dei tali denostris temporibus cujusdam servi Dei tali desiderio vehementer aestuantis gaudium impletum vidimus et laetati sumus: atque ad portandum pondus diei et aestus sub disciplina Claraevallis non mediocre incitamentum sumpsimus. Instabat aliquando tempus generalis capituli, et abbates Cisterciensis Ordinis de universis mundi partibus Cistercium festinabant. Inter quos abbas quidam de filiis Claraevallis abbatizans in regione Hispaniarum longo et laborioso itinere generationis suae matrem, id est Claramvallem, adibat, habens secum in comitatu conversum quemdam moribus honestum, devotione prclarum. Is aliquoties audiens in patria sua nectaream famam de religione et sanctitate domus Claraevallis, incitabatur spiritu, desiderans videre Claramvallem, cui clarissimus abbas claritate sanctitatis clarum nomen in orbe dedit. Iter itaque capituli adorsus, quanto magis approximabat desideratae
Abbreviated transcription (Latin):
uidet ueneratur et diligit. et licet
ipẽ pro uirib uututũ studiis ĩuigi¬
let ⁊ brauiũ tamẽ laboris sui frater¬
nis meritis interueniẽtib. plenius
et ꝑfectuis se consequi posse p̃sumit :
si eorũ quas meliores se reputat. cõ¬
sorciũ uel ĩ uita uł in morte adipis¬
ci potuerit Ette seruus iste dei. ciꝰ
uere felicẽ cõsũmacionẽ descripsimꝰ.
doctus a deo deuututib suis nõ al¬
tũ saꝑe. s pro imꝑstĩone suai semper
timere : dũ sc̃issime congregacionis.
btũ societatem uotis ardentib cõ¬
cupiuit. quod uiuẽti uirtus obediẽ
cie remunercitor benigne restituit.
monachis debetur associauit in
celis: quorũ sacris tinerib uł in
sepultura sociari hũilib uotorum
suspiriis preoptauit in terris Ĩ tem
Anc autẽ moriendi ĩ claraual¬
le grãm. nõ huic soli tm̃. s et
nõnullis aliis diuina noui¬
mꝰ largitate tõcessamͥ sicut eticĩ

Expanded text:
videt veneratur et diligit; et licet videt veneratur et diligit; et licet ipse pro viribus virtutum studiis invigilet, bravium tamen laboris sui fraternis meritis intervenientibus plenius et perfectius se consequi posse praesumit, si eorum quos meliores se reputat, consortium, vel in vita vel in morte adipisci potuerit. Ecce servus iste Dei, cujus vere felicem consummationem descripsimus, doctus a Deo, de virtutibus suis non altum sapere, sed pro imperfectione sua semper timere, dum sanctissimae congregationis beatam societatem votis ardentibus concupivit; quod viventi virtus obienti benigne restituit, s perfectis monachis debetur, associavit in coelis, quorum sacris cineribus vel in sepultura sociari humilibus votorum suspiriis praeoptavit in terris. CAPUT IV Item anc autem moriendi in Claravalle gratiam, non huic soli tantum, sed et nonnullis aliis divina novimus largitate concessam, sicut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uina tlemẽtia desideriũ seruuli sui
effectui mãcipare uolente. ĩ ipõ loco
ĩuasit eũ ꝑemptoria febris: que illũ
usq ad exitũ uariis ĩcõmodis uerãs.
et surripiẽciũ delictorũ sine quibus
presens uita nõ ducitur rubiginẽ
purgãs uoti sui cõpotẽ. tã feliciter
ꝙͣ celeriter fecit Sequẽti uero nocte
cũ mẽbra sopori dedisset. aꝑtũ ẽ ei ce¬
ciusq btĩssimã genitricẽ dña nra
necnõ et scm̃ bernardũ. aliorũq sc̃õꝵ
multitudinẽ copiosã cũ gloria mag¬
na: quorũ felicissima uisione ita le¬
tatus ẽ. ut iã se quasi unũ ex eis re¬
putaret. Erescente aut̃ lãgnore in
multa pacia grĩs agebat deo ͥ oris
confessione. cordis contricioe. et sãcte
p̃cis deuotioẽ. porcionẽ sibi ĩ terra-
uiuẽciũ dari precabatur: sicq ad
extrema deueniẽs. infrai decimũ diẽ
scõ fine quieuit. Ecce sic bñdicetur hõ
qui tunet dnm̃: qui bona q̃ ĩ ciliis

Expanded text:
vina clementia desiderium servuli sui vina clementia desiderium servuli sui effectui mancipare volente, in ipso loco invasit eum peremptoria febris, quae illum usque ad exitum variis incommodis vexans, et subrepentium delictorum, sine quibus praesens vita non ducitur, rubiginem purgans, voti sui compotem tam feliciter quam celeriter fecit. Sequenti vero nocte, cum membra sopori dedisset, apertum est ei coessimam genitricem Dominam nostram, nec non et S. Bernardum aliorumque sanctorum multitudinem copiosam cum gloria magna, quorum felicissima visione ita laetatus est, ut jam se quasi unum ex eis reputaret. Crescente autem languore in multa patientia gratias agebat Deo, oris confessione, cordis contritione, et sanctae precis devotione, portionem sibi in terra viventium dari precabatur, sicque ad extrema deveniens infra decimum diem sancto fine quievit: Ecce sic benedicetur homo, qui timet Dominum : qui bona quae in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ pietritis idices circũqͣ ducẽs. sitq
reducẽs. scam illã młtitudinẽ uelut
ãgelicũ chorũ letus intuebatur : to¬
tusq duicedinis tic deuocioĩs affc̃i¬
b ĩ semetipõ liquescẽs ⁊ qmĩ ĩ uita
sua unũ ex ip̃ĩs fieri nõ licebat. ni¬
mitũ obediẽtia renitente: ut saltẽ
moriendo unus exeis fieri mereret᷑
feruẽtis desiderii estib optabat et o¬
ibat.Antiphona itaq ꝑcantata
dũ in clausula eius ubi dicitur. do¬
nune misere̾ suꝑ pcc̃ore. cũcti solito
more ueniã peterẽt. et ꝓ aĩa defũcti
firitris supplices exorarentͥ seruo
dei eñdẽ ueniã cũ ceteris petente.
atq eũdẽ sermonẽ ardenti pietatis
spũ orãte: rupti sũt fontes oculerũ
eius. largissimo q lac̾marũ ymbre
faciẽ rigcns ÷ nõ solũ defũcto requi¬
ẽ: s et sibi celerẽ in eadẽ domo uite
tm̃iñũ postulabat. Mox igitur di¬

Expanded text:
sed pietatis indices circumquaque ducens ac sed pietatis indices circumquaque ducens ac reducens, sanctam illam multitudinem velut angelicum chorum laetus intuebatur, totusque dulcedinis ac devotionis affectibus in semetipso liquescens, quoniam in vita sua unum ex ipsis fieri non licebat, nimirum obedientia renitente, ut saltem moriendo unus ex eis fieri mereretur, ferventis desiderii aestibus optabat et orabat. Antiphona itaque percantata, dum in clausula ejus ubi dicitur, Domine, miserere super peccatore, cuncti solito more veniam peterent, et pro anima defuncti fratris supplices exorarent, servo Dei eamdem veniam cum caeteris petente, atque eumdem sermonem ardenti pietatis spiritu orante, rupti sunt fontes oculorum ejus, largissimoque lacrymarum imbre faciem rigans, non solum defuncto requiem, sed et sibi celerem in eadem domo vitae terminum postulabat. Mox igitur di
Abbreviated transcription (Latin):
tus pietatẽ. magneq multitudius
extensũ et ordinatã processionẽ. sac᷑¬
dotũ etiã ac mĩstrorũ: pro cũa defũc¬
ti fratris hostiã salutarẽ ĩmolãtiũ.
sacrũ obsequiũ. et psalmodie nichi¬
lominꝰ circa defũcti corpus religio¬
sas excubias : totus ĩ affcũ pietatis
resolutus. et huiꝰ bñficii quod sꝑ op¬
tabait. escuãti corde ꝑticipiũ mereri
desiderãs ⁊ cũ gemitũ ualido peciit
Moriatur dnẽ cuã mea morte iusto¬
rũ: et fiãt nouissima mea horũ siłia.
Erequiarũ uero solẽpniis rite cele¬
bratis. delatoq ad tumulũ corpore
dũ sicut moris ẽ tã nouiter sepeliẽ¬
di.ꝙͣ ceterorũ fratrũ ibidẽ pansãciũ
sepulchra cõuẽtus ãplissimo ãbitu
ĩ modũ corone girasset: explicitis
iã psalmis sepulture cittinẽtib.
ãtiphona clemẽtissime dnẽ. cib u¬
niuersitate fratrũ dulci modulaci¬
one decãtabatur Interĩ uero p̃dcũs
seruus dei oculos nõ curiositatis.

Expanded text:
e multitudinis extensam et ordinatam processionem, sacerdotum etiam ac ministrorum pro anima defuncti fratris hostiam salutarem immolantium sacrum obsequium, psalmodiae nihilominus circa defuncti corpus religiosas excubias, totus in affectu pietatis resolutus, et hujus beneficii, quod semper optarat aestuanti corde participium mereri desiderans, cum gemitu valido petivit Moriatur, Domine, anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Exsequiarum vero solemniis rite celebratis delatoque ad tumulum corpore, dum, sicut moris est, tam noviter sepeliendi quam caeterorum fratrum ibidem pausantium sepulcra conventus amplissimo ambitu in modum coronae gyrasset, explicitis jam psalmis sepulturae attinentibus, Antiphona, Clementissime Domine, ab universitate fratrum dulci modulatione decantabatur. Interim vero praedictus servus Dei, oculos non curiositatis
Abbreviated transcription (Latin):
et deuocioẽ. ꝙ sarnẽ adhuc uegetã¬
tes occirrrre: atq ut ita masigno¬
rũ spirituũ cũ multa truculẽtia
ex aduerso occurrẽciũ. maliciosas
sictusaciones euade̾. ueriq liũs
et eterne btĩtudĩs ꝑticipiũ cõsequi
possit. officiosissuna caritate ĩsiste
¶uappter sicut nõ ĩmerito felices
ꝓnũticimꝰ eos qui exercitacioẽ du¬
re et laboriose penitẽtie. tã uiuoꝵ
ꝙͣ defũctorũ fratrũ suffragiis mori¬
entes fulciri merẽtur : sic nimirũ
miseros et ut ita dixerĩ oĩb hoĩb
infeliciores plãgimꝰ eos qui cũ hĩ¬
tũ religioĩs assũpserĩt nõ attenciꝰ
attendentes. ẜ uitã suã morũ cor¬
ruptione deprauãtes ⁊ et sic uiuẽci¬
ũ honestis obseq̃is tumulo ĩferaĩt᷑.
tñ nec uiuorũ nec defũctoꝵ opitula¬

Expanded text:
et devotione, quam carnem adhuc vegetantes occurrere, atque et malignorum spirituum cum multa truculentia ex adverso occurrentium malitiosas accusationes evadere, verique luminis, et aeternae beatitudinis participium consequi possit, officiosissima charitate insistere. Quapropter, sicut non immerito felices pronuntiamus eos qui exercitatione durae et laboriosae poenitentiae tam vivorum quam defunctorum fratrum suffragiis morientes fulciri merentur, sic nimirum miseros, et, ut ita dixerim, omnibus hominibus infeliciores plangimus eos, qui cur habitum religionis assumpserint, non attendentes, sed vitam suam morum corruptione depravantes, etsi viventium honestis obsequiis tumulo inferantur, tamen nec vivorum nec defunctorum opitula
Abbreviated transcription (Latin):
perũ exaudire familicire ẽ: ipso
dnõ qui oiã ad salutẽ elcõrũ suo¬
rũ oꝑatur disponẽte: eciã cid de¬
mũ domũ clarcuallis. quã locũ
dormicionis et sepulture sibi fore
semꝑ optauerat. alici quidẽ occai¬
sione uenire meruit. Cõtigit nãz
ut supradicta domus sancti anas¬
tasii. que ẽ filia clareuallis. cuiꝰ
ipẽ ercit deuotissimꝰ monachus.
spiritali pastore uacciret Nuci-¬
ꝓpter ab ipõ sũmo pontifice. et a-
fiib suis missus. domũ aidiit
clareuallis ⁊ ut nouũ inde abbatẽ
rid arbitriũ prĩs eiusdẽ loci cissume¬
ret: magis aũt missus a dnõ
uenit. ut de mũdi huiꝰ pelago e¬
grediens. desiderii sui portũ icm iãq
teneret Dũ ergo ꝑ dies aliquot ibi¬
dẽ moraretur⁊ et de oĩb que ĩ sc̃õ
illo cõuẽtu uidebat et audiebat.
edificaretur. cõpũgeretur. et ad de¬
uotionẽ excitaretur: cõtigit unũ de
frĩb pñtis uite finẽ sortiri. Cũq tri¬

Expanded text:
perum exaudire familiare est, ipso perum exaudire familiare est, ipso Domino, qui omnia ad salutem electorum suorum operatur, disponente, etiam ad domum Claraevallis, quam locum dormitionis et sepulturae sibi fore semper optaverat, alia quidem occasione venire meruit. Contigit namque ut supradicta domus S. Anastasii, quae est filia Claraevallis, cujus erat ipse devotissimus monachus, spirituali pastore vacaret. Quapropter ab ipso summo pontifice et a fratribus suis missus domum adiit Claraevallis, ut novum inde abbatem ad arbitrium Patris ejusdem loci assumeret; magis autem missus a Domino venit, ut de mundi hujus pelago egrediens desiderii sui portum jamjamque teneret. Dum ergo per dies aliquot ibidem moraretur, et de omnibus, quae in sancto illo conventu videbat et audiebat, aedificaretur, compungeretur et ad devotionem excitaretur, contigit unum de fratribus praesentis vitae finem sortiri. Cumque ta
Abbreviated transcription (Latin):
illa miris gestib et saltib recala¬
trrs. et quasi pro dnõ pugnãs: ire
penitus recusauit Cũq caltarib
et flagellis m̃oxiũ cũmal undics
cederẽt. uinci õm̃o nõ potuit : s ma¬
gis retrogradis ꝑaissib incedẽs. et
semꝑ ĩpetitũ nitẽs. concitus oũm su¬
perauit Uidẽtes itaq scismatici:
dĩnitus agi contra se miraculũ ÷
trindẽ uicti tedio pariter et mira¬
culo uirũ scm dimiserũt: p̃cipiẽtes
ut ecindẽ corã eis ascenderet. et ab¬
iret Illa uero mox cũ tanta man-¬
suetudine recepto dei famulo. mi¬
rantib uniuersis. sine ulla cũc¬
tacione uł coactione processit: am¬
bulãs alacriter et portãs dnm suũ
quẽ leta cognouit Porro desideriũ
ulud moriendi ĩ claraualle. quod
prids̃ fecũda deuotione cõceperat
totidicinis ĩtentiuis auctũ semꝑ
ĩcorde ipuĩs uiuebat .ppropĩqut̃
te uotationis eius die. qui soli deo
cognitus ert. cui desideriũ pau¬

Expanded text:
illa miris gestibus et saltibus recalcilla miris gestibus et saltibus recalcitrans, et quasi pro domino suo pugnans, ire penitus recusavit. Cumque calcaribus et flagellis innoxium animal undique caederent, vinci omnino non potuits passibus incedens, et semper in vetitum nitens, conatus omnium superavit. Videntes itaque schismatici divinitus agi contra se miraculum, tandem victi taedio pariter et miraculo, virum sanctum dimiserunt, praecipientes ut eamdem mulam coram eis ascenderet et abiret. Illa vero mox cum tota mansuetudine recepto Dei famulo, mirantibus universis, sine ulla cunctatione vel coactione processit, ambulans alacriter, et portans dominum suum, quem laeta recognovit. Porro desiderium illud moriendi in Claravalle, quod pridem fecunda devotione conceperat, quotidianis incentivis auctum, semper in corde ipsius vivebat. Appropinquante vero vocationis ejus die, qui soli Deo cognitus erat, cui desiderium pau
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ ignorabat Iic itaq uir deuo¬
tissimus. licet in curis monasterii
quib admodũ utilis ac necesscirius
errit. obediẽtia cogente assidue deti¬
ꝑtem redimere studuit: ut int̾er
easdẽ occupaciones. p̃ter cõmunes
obseruãcitis ordinis. et ciliai bona
que solo deo conscio faciebat  singu¬
lis dieb ꝑ octo t̃mos diceret psalteri¬
ũ: et unã ad minus cotidie discipli¬
nã cicciperet. Qmͣ uero placita deo
fuerit sancta cõuersacio eius. hoc u¬
nũ quod subitimus miraculũ minit¬
culã manifeste declarat Missus a¬
liqñ pro negotiis monasterii sui cid
dnm papam alexandrũ. qui tũc
in francici morabatur ⁊ casu inci¬
dit in manus quorũdã scismaticorũ:
qui ꝑseudo pape octauiani ꝑtẽ tue¬
bantur Moxq de mula cui inside¬
bat ĩuriose depoĩtus: retrudi in
custodiã iuhetur Unus aũt ex eis¬
dem rptorib suꝑ mulã hõis dei ĩ¬
siliens. cũ secũ ecim ducere uellet:

Expanded text:
finem ignorabat. Hic itaque vir devofinem ignorabat. Hic itaque vir devotissimus, licet in curis monasterii, quibus admodum utilis ac necessarius erat, obedientia cogente, assidue detimporis partem redimere studuit, ut inter easdem occupationes, praeter communes observantias Ordinis, et alia bona, quae solo Deo conscio faciebat, singulis diebus per octo annos diceret Psalterium, et ad minus quotidie disciplinam acciperet. Quam vero placita Deo fuerit sancta conversatio ejus, hoc unum quod subjicimus miraculum manifeste declarat: Missus aliquando pro negotiis monasterii sui ad domnum papam Alexandrum, qui tunc in Francia morabatur, casu incidit in manus quorumdam schismaticorum, qui pseudopapae Octaviani partem tuebantur. Moxque de mula cui insidebat injuriose depositus, retrudi in custodiam jubetur. Unus autem ex eisdem raptoribus super mulam hominis Dei insiliens, cum secum eam ducere vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ clar̃uallẽ ⁊ uidissetq scẽ et nume¬
rose illius congregatiõnis discipli¬
nũ in obseruantia sacri ordinis ma¬
turitritẽ: cõcaluit cor eius in ipso
et in meditatione illius excirsit ig¬
nis ⁊ ita ut si nõ caritas. q̃ neqͣꝙͣͣ
que sua sũt querit aliud imperas¬
set: uiuere et mori ĩ claraucille cũc¬
tis diuiciis et deliciis mũdi p̃posuis¬
set Ne tamẽ uacuus inde recederet
et tam religiosũ desidcriũ debita
mercede prinapetur ⁊ hũilimis p̃¬
tib a scliato abbate petiit. et pro
in obitu ipiũs plenariũ ei seruitiũ
a cõuẽtu clareuallis ꝑsolueretur.
Quo adepto. clarãuallẽ iã suã
seq monachũ clareualł reputãs.
exultabat in spũ scõ÷ reuersusq
ad ꝓpria solebat ab illo tꝑe singulis
fratrib clarcutllis quorũ obitũ cog¬
nouisẜ̃. singulariti sꝑ reddere offi¬
tra: et insuꝑ unoquoq ãmio duode¬
tim missas pro ceteris oĩb quorũ

Expanded text:
in Claramvallem, vidissetque sanctae et numein Claramvallem, vidissetque sanctae et numerosae illius congregationis disciplinam, in observantia sacri Ordinis maturitatem, concaluit cor ejus in ipso, et in meditatione illius exarsit ignis, ita ut si non charitas, quae nequaquam quae sua sunt quaerit, aliud imperasset, vivere et mori in Claravalle cunctis divitiis et deliciis mundi praeposuisset. Ne tamen vacuus inde recederet, et tam religiosum desiderium debita mercede privaretur, humillimis precibus a sancto abbate petiit, et pro in obitu ipsius plenarium ei servitium a conventu Claraevallis persolveretur. Quo adepto Claramvallem jam suam, seque monachum Claraevallis reputans, exsultabat in Spiritu sancto, reversusque ad propria, solebat ab illo tempore singulis fratribus Claraevallis, quorum obitum cognovisset, singularia semper reddere officia; et insuper unoquoque anno duodecim missas pro caeteris omnibus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
q desiderio ĩ caraualle moriendi at¬
census ẽ. ut reuersus ĩ patriã. reliqͥ
quo aduiat tꝑe hũc pretũ suarũ sũ¬
mã dnõ deuotus offerret ⁊ quatinꝰ
et in claraualle et in die cõmcõratio¬
nuis ãarũ oim fideliũ mori. atq iuix¬
ta diłc̃i sui abbatis cineres. et ĩpse
ĩcineratus: btẽ resiurtõnis gloriam
prestolari dĩna graa largitate me¬
reretur Nec frustratus ẽ a spe sua:
qñquidẽ desideriũ aiẽ eius tribuit
ei dñs : et lotũ quidẽ pro gloria. di¬
em pro merito : sotialis uero pausci¬
tionis triũphũ. pro meritorũ suorũ
p̃rogatua sortitus ẽ Huiꝰ gloriosi
presulis fidem et deuotionẽ setutus
ẽ finter quidã nõ minus scẽ cõuer¬
sationis odore ꝙͣ naturali noĩe bal¬
samus: qui erat monachus sancti
anastasii. quod ẽ cistertiensis ordĩs
tenobiũ ad romane urbis menia
sitũ Hic cũ ueniss aliqñ ꝓpter uũc¬
ta sibi negotia cio btm̃ bernardũ

Expanded text:
endi accensus est, ut reversus in patriam, reliquo quo advixit tempore, hanc precum suarum summam Domino devotus offerret, quatenus et in Claravalle, et in die commemorationis animarum omnium fidelium mori, atque juxta dilecti sui abbatis cineres et ipse incineratus beatae resurrectionis gloriam praestolari divina largitate mereretur. Nec frustratus est a spe sua, quandoquidem desiderium animae ejus tribuit ei Dominus, et locum quidem pro gloria, diem pro merito, socialis vero pausationis triumphum pro meritorum suorum praerogativa sortitus est. Hujus gloriosi praesulis fidem et devotionem secutus est frater quidam, non minus sanctae conversationis odore quam naturali nomine Balsamus, qui erat monachus S. Anastasii, quod est Cisterciensis Ordinis coenobium ad Romanae urbis moenia situm. Hic cum venisset aliquando propter injuncta sibi negotia ad B. Bernardum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ualle in hoc pccĩ et mortis
corpe uidere nõ possumꝰ ꝑ paciẽ¬
tiam expectare iubem ᷤ ut in eter¬
ne claritatis patria in nob com¬
plecitur ubi erit deus oiã ĩ oĩb
cõpescamꝰ oculos a uicio ĩquie¬
te turiositatis: qm̃ situt testa¬
tur sapiens. hereditas aid qͥua
p̃propere festinatur. in principio. in
nouissimis bñdcõnib carebit Igitur
ubi primũ ĩcautus ille cõtẽplator hoc
dubietatis malũ clãdestinis cũe sue
motib irrepere dep̃hendit totus int¬
muit ÷ nisusq uigore mẽtis tenebras
dyabolice uersucie discutere nõ potu¬
it ÷ nõ enĩ sicut liberũ ẽ inquiete uo¬
lũtati spontanea deliberatioẽ in fo¬
ueã se precipitẽ incere ⁊ itti etiã libe¬
rũ hab ꝓpria uirtute uł industri¬
a de fouea constendere Euberna¬
tulo itaq fidei protelloso p̃sũpcio¬
nis spũ uiolenter euulso nauis cõ¬

Expanded text:
tatis valle, in hoc peccati et mortis tatis valle, in hoc peccati et mortis corpore videre non possumus, per patientiam exspectare jubemur, ut in aeternae claritatis patria in nobis compleatur ubi erit Deus omnia in omnibus: compescamus oculos cordis a vitio inquietae curiositatis, quoniam, sicut testatur Sapiens, Haereditas ad quam praepropere festinatur in principio, in novissimis benedictione carebit . Igitur ubi primum incautus ille contemplator hoc dubietatis malum clandestinis animae suae moribus irrepere deprehendit, totus intremuit, nisusque vigore mentis tenebras diabolicae versutiae discutere, non potuit. Non enim sicut liberum est inquietae voluntati spontanea deliberatione in foveam se praecipitem jacere, ita etiam liberum habet propria virtute vel industria de fovea conscendere. Gubernaculo itaque fidei procelloso praesumptionis spiritu violenter evulso, navis co
Abbreviated transcription (Latin):
sũme maiestati debitã reuerẽtiã nõ
exhibẽs impegit in lapidẽ offensio¬
nis: et dñs in ira declmauit si seruo
suo Dbi poro spũs bonus uł pocui ᷤᷤ
spiritus bonitas lucis sue radios
ubtraxit: malignus extimplo sp̃s
malicie sue tenebras ingessit: ua¬
riis cogitatioĩb aĩa icimm nutãtẽ
exagitãs: rõnẽq fluctuãtẽ pessiõ
dubietatis spũ quatiens. Nempe
dũ quod fida certissime cõstat. mor¬
talitatis sue tenebrcis dissimulãs.
quasi reuelatri facie spetulari p̃su¬
ment: iusto dei oĩpotentis iuditio.
de certitudine fidei tecidit ĩ opinis¬
onis cĩbignũ ⁊ ita ut quod rncidẽ
cõprehendere nõ poterat: ĩpossi¬
bile eẽ. p̃sũpcione cecatus estima¬
ret᷑ Est cnĩ sicut elegãtissime dis¬
finit apłus fides sperandarũ fb̃¬
strintia cerũ: argnmẽtũ nõ appa¬
rẽtiũ ¶ Ruod enĩ uidet quis. quid
sperat᷑ Si aũt qd̾ in hac mortali¬

Expanded text:
summae majestati debitam reverentiam non summae majestati debitam reverentiam non exhibens, impegit in lapidem offensionis, et Dominus in ira declinavit a servo suo. Ubi vero spiritus bonus, vel potius spiritus bonitas lucis suae radios subtraxit, malignus extemplo spiritus malitiae suae tenebras ingessit, variis cogitationibus animam jam nutantem exagitans rationemque fluctuantem pessimo dubietatis spiritu quatiens. Nempe dum quod fidei certissime constat, mortalitatis suae tenebras dissimulans, quasi revelata facie speculari praesumeret, justo Dei omnipotentis judicio de certitudine fidei cecidit in opinionis ambignum, ita ut quod ratione comprehendere non poterat, impossibile esse praesumptione caecatus aestimaret. Est enim, sicut elegantissime definit Apostolus, fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium . Quod enim videt quis, quid sperat . Si autem quod in hac mortali
Abbreviated transcription (Latin):
cũ t̃mirando pensaret et pensan¬
do ãmurretur. quonã mõ panis
et uinũ que in altari ꝓponũtur
mediante uirtute dei. ĩ uerũ cerpꝰ
dẽptoris nr̃i trãsubstantiairẽtur:
plus ꝙͣ oportebat scrutabundꝰ.
iationisq oculo insolẽtius ĩnixꝰ
sacrũ misteriũ archano fidei cõ¬
missũ. iricionis temeritate dis¬
tutere p̃sũptuose tẽptabat. Ce¬
terũ sicut testatur btũs berncir¬
dus. ratiosi quod fidei creditũ ẽ¬
tẽptet irrũpere. effractrix udi¬
tatur: et btũs gregorius dicit
fidẽ nõ hrc meritũ cui hũana
racio prebet exꝑimẽtũ. Enĩuero p̃fa¬
tus senior minus considerãs sopiẽtiᷤᷤ
consiliũ. qui mel ĩueniẽtẽ partius
edere suadet. ne forte sacicitũ euo¬
mere contungat  apłm ctiã monẽtẽ
nõ plus sapere ꝙͣ oportet. s sapere
ad sobueratẽ: dũ sacri misterii dul¬
codinẽ. ipĩs ut reor ãgelicis sꝑitib
imꝑscrutabilẽ cuudius rimũtur ÷

Expanded text:
cum admirando pensaret, et pensancum admirando pensaret, et pensando admiraretur quonammodo panis et vinum, quae in altari proponuntur, mediante virtute Dei in verdemptoris nostri transsubstantiaretur, plusquam oportebat scrutabundus, rationisque oculo insolentius innixus, sacrum mysterium arcano fidei commissum rationis temeritate discutere praesumptuose tentabat. Caeterum, sicut testatur B. Bernardus, ratio, si quod fidei est, tentet irrumpere, effractrix judicatur, et B. Gregorius dicit fidem non habere meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Enimvero praefatus senior minus considerans sapientis consilium qui mel invenientem parcius edere suadet, ne forte satiatum evomere contingat ; Apostolum etiam monentem, non plus sapere quam oportet, sed sapere ad sobrietatem ; dum sacri mysterii dulcedinem, ipsis, ut reor, angelicis spiritibus imperscrutabilem, avidius rimatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lecebre. effitatius hiis nõ eẽ antidotũ
Porro continue meditacionis uissi¬
duitate prouocatus suauitateq il¬
lectus ⁊ cepit iã sr̃e contẽplacionis
subtilitate. dĩna queq misteria sc̃.¬
tari. scrutando iotũdari: exultans
ĩ iubilo cordis. dicẽsq cũ ꝑsalmista
dnõ. Mibilia testĩonia tua dnc:
ideo scrutata ẽ ea cũa meci. Quia
uero salutarẽ hostiũ ꝑ quã redẽpti
et reconsiliati sumꝰ deo prĩ cũ frcũ
bonorũ oꝑm sedulus ĩmolabut.
cltitudinẽ ĩꝑscrutabilis huiꝰ mis¬
terii tanto dulcius contẽplando ru¬
minabat: ꝙͣto id frequẽtius altis¬
sumnã dnĩte passionis huilitatem
repñtando itertibat. S o utinam
sicut puis ita eciã ceuitus et tuo¬
nitus tõtẽplator eẽ turassͥ preser¬
tim in tam mira profunditate tã¬
torũ misteriorũ. ubi õne racionis
humane deficit argumẽtũ: solũꝙ
sacre fidei consulitur oeaculũ. Nã

Expanded text:
lecebrae, efficacius his non esse antidotum. lecebrae, efficacius his non esse antidotum. Porro continuae meditationis assiduitate provocatus, suavitateque illectus, coepit jam sanctae contemplationis subtilitate divina quaeque mysteria scrutari, scrutando jucundari, exsultans in jubilo cordis, dicensque cum Psalmista Domino: Mirabilia testimonia tua, Domine, ideo scrutata est ea anima mea Quia vero salutarem hostiam per quam redempti et reconciliati sumus Deo Patri cum fructu bonorum operum sedulus immolabat, altitudinem imperscrutabilis hujus mysterii tanto dulcius contemplando ruminabat, quanto id frequentius altissimam Dominicae passionis humilitatem repraesentando iterabat. Sed o utinam, sicut pius, ita etiam cautus et timoratus contemplator esse curasset, praesertim in tam mira profunditate tantorum mysteriorum, ubi omne rationis humanae deficit argumentum, solumque sacrae fidei consulitur oraculum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nus filiab cłcirentillis sibbas cõ¬
stitutus ẽ Positus ergo in honoe
ipiũsq honoris pondus assidue pẽ
officii dignitatẽ huĩlitate qua spi¬
ritalem uirũ decebat ĩmmĩ strabatͤ
tandẽq laboriose p̃lacioĩs sollici¬
tudim seniles humeros subdutes:
rathelis quãto sterilius tñto iotũ¬
dius cõtuberniũ. lye lic fecũdis
losis p̃tulit amplexib ud suam
ituq clarãuallem reuersus cic ue¬
lut hant degener pullus nidulo
ꝓprio restitutusͥ cotidicint̃ cõuer¬
facionẽ suã discutiens motus et
affectiones cordis. dudũ p̃lacionis
otrcisione quagnauersũ sꝑtirsas
ad se recolligebat: exemplo scĩssi¬
mi patris sui uñdicti habitauit
secũ Spititalib aũt studiis in¬
rentus et a strepitu garrule octu¬
pacionis penitus sequestratus.
orõni. lectioni. cõpũctioni sacreq
meditacioni operã dcibat: sciẽs
aduersus uirulẽtas suggesti¬
ones mũdialis pompe carnalisq il¬

Expanded text:
cuis filiabus Claraevallis, abbas concuis filiabus Claraevallis, abbas constitutus est. Positus ergo in honore, ipsiusque honoris pondus assidue pensofficii dignitatem, humilitate, quae spiritualem virum decebat, administrabat; tandemque laboriosae praelationis sollicitudini seniles humeros subducens, Rachelis quanto sterilius, tanto jucundius contubernium Liae licet fecundis losis praetulit amplexibus. Ad suam itaque Claramvallem reversus, ac velut haud degener pullus nidulo proprio restitutus, quotidianae conversationis suae discussione motus et affectiones cordis dudum praelationis occasione quaquaversum sparsas ad se recolligebat, exemploque sanctissimi Patris sui Benedicti habitavit secum. Spiritualibus autem studiis intentus, et a strepitu garrulae occupationis penitus sequestratus, orationi, lectioni, compunctioni sacraeque meditationi operam dabat, sciens adversus virulentas suggestiones mundialis pompae, carnalisque il
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus hii qui ferucntiori studio
lcõni stũbentes diuersas memorie
sentẽtias cõmẽdant. atq ex eis p̃mo
quidẽ meditationis. dehint eciũ tõ¬
tẽplacionis otulũ eratuũt ⁊ semper
illius sentẽtie mẽores. qui scrutator
ẽ maiestatis opprimetur a gloria:
magis in timore scẽ huĩlitatis sẽ
utiliter deprimũt. ꝙͣ in luce ꝑitu¬
lose contẽplaciõĩs puerlit᷑ uolare
presumãt Erat in claraualle senior
quidã purissime religionis que sub
uenerabili patre nr̃o bt̃o bernardo
in eadẽ sancta domo multis etiã
simpliciorib grãm ꝑstĩonis con-¬
tulit. strẽnulis ymitator effcũs et
in cotidiano uirtutũ extertitio deuo¬
tus ÷ qui ob sapiẽtie sue grauitatẽ
consilii maturitatẽ eximie q cõuer¬
sacionis fanctitatẽ nõ tantũ sibi
oli s et aliis prodesse posse iudicatꝰ:
fusniatẽsis eccłie que ẽ una de dig¬
morib et magis religione cõspi¬

Expanded text:
quatenus ii qui ferventiori studio quatenus ii qui ferventiori studio lectioni incumbentes diversas memoriae sententias commendant, atque ex eis primo quidem meditationis, dehinc etiam contemplationis oculum exacuunt, semper illius sententiae memores: Qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria , magis in timore sanctae humilitatis se utiliter deprimant, quam in luce periculosae contemplationis pueriliter volare praesumant. Erat in Claravalle senior quidam purissimae religionis, quae sub venerabili Patre nostro B. Bernardo in eadem sancta domo multis etiam simplicioribus gratiam perfectionis contulit, strenuus imitator effectus, et in quotidiano virtutum exercitio devotus, qui ob sapientiae suae gravitatem, consilii maturitatem eximiaeque conversationis sanctitatem, non tantum sibi soli, sed et aliis quoque prodesse posse judicatus, Fusniacensis Ecclesiae, quae est una de dignioribus et magis religione conspi
Abbreviated transcription (Latin):
siderũdũ ẽ illud cipłi. uidete q̃uomõ
cruite ambuletis qm̃ dies mali sũt:
et illud. ne circũueniamur a sathei¬
na ip̃e scithanas trãsfigurat᷑ ĩ an¬
gelũ lucis ⁊ ꝙͣta putrimꝰ sollicitu¬
dine uigilandũ ẽ hiis qui sccracie¬
ris uite desiderio in cenobiis dño
militare et cõtra spiritales nequi¬
cias spiritalib nimis dimitare
ꝓposuerũt: Fallũtur nẽpe stolidissi¬
moq errore raptũtur qui secularis
mole tumultuosa negocia tantũ.
et nõ eciã cenobialis lecti quieta si¬
lentia insidiis ũmiti pcitere sbi¬
trantur: cũ tñto subtiliores luq̃os
tendere solecit callidus hostis ꝙpͣto
quis ultius scalã uirtutũ scandere
citq de huiꝰ mũdi naufragio nudũ
se euasisse confidit Quapropter gͣ¬
uissimam unius uiri spiritalis
tẽptationẽ. quã ĩ ocio silencii sui
indiscrete contẽplando incurrit. ad
tautelã cõtẽplatuorũ ꝓponemus:

Expanded text:
siderandum est illud Apostoli: Videte quomodo siderandum est illud Apostoli: Videte quomodo caute ambuletis, quoniam dies mali sunt ; et illud: Ne circumveniamur a Satana: ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Quanta putamus sollicitudine vigilandum est iis, qui sacratioris vitae desiderio in coenobiis Domino militare, et contra spirituales nequitias spiritualibus armis dimicare proposuerunt? Falluntur nempe, stolidissimoque errore raptantur, qui saecularis molae tumultuosa negotia tantum, et non etiam coenobialis lecti quieta silentia insidiis inimici patere arbitrantur, cum tanto subtiliores laqueos tendere soleat callidus hostis, quanto quis altius scalam virtutum scandere, atque de hujus mundi naufragio nudum se evasisse confidit. Quapropter gravissimam unius viri spiritualis tentationem, quam in otio silentii sui indiscrete contemplando incurrit, ad cautelam contemplativorum proponemus,
Abbreviated transcription (Latin):
religiosa cõuerscitioẽ. p̃ciosaq in cõ¬
spcũ dni morte ad edificacionẽ mul¬
torũ texitur. cõpetenti conclusione
t̾minetur Nã et riuulus secus pra¬
ta fluẽs certis uenarũ intatib di¬
ruicitus. tirencia q̃q ĩpĩguat max¬
tencia graminti reuirestere facitͥ
demũq uniuersis sufficienter uai¬
gatis sese in se recolligens ꝓprioq
clueolo restitutus: legittuni cursꝰ
cõtẽplacioẽ cuiusdã monachi daeuall
Ominus ad bt̃m
iob de multipli¬
ti talliditate an¬
tiqui hostis sub
Ipetie leuiathan
Loquẽs. nerui in¬
quit testitulorũ
Teius ꝑplexi sũt: õnẽ uidelic hoĩe
manifestius instruẽs. subtilissiarũ¬
deceptionũ in extritubiles nerus neĩ¬
nẽ absq gratie sue adutorio eua¬
dere posse. Derũ si cũcti qui xpĩanti
ꝓfessione censentur. et cid celestem
gloriã de qua suꝑbus sathanas
cũ cngelis suis cecidit duce hũĩlita¬
te nitũtur conscendere sũmope con-¬

Expanded text:
religiosa conversatione pretiosaque in conspectu Domini morte ad aedificationem multorum texitur, competenti conclusione terminetur. Nam et rivulus secus prata fluens certis venarum meatibus derivatus, arentia quaeque impinguat, marcescentia gramina revirescere facit, demumque universis sufficienter irrigatis sese in se recolligens, proprioque alveolo restitutus, legitimi cursus contemplatione cujusdam monachi Claraevallis, ominus ad beatum Job de multiplici calliditate antiqui hostis sub specie Leviathan loquens, Nervi, inquit, testiculorum ejus perplexi sunt : omnem videlicet hominem manifestius instruens, subtilissimarudeceptionum ejus inextricabiles nexus neminem absque gratiae suae adjutorio evaderprofessione censentur, et ad coelestem gloriam, de qua superbus Satanas cum angelis suis cecidit, duce humilitate nituntur conscendere, summopere con
Abbreviated transcription (Latin):
de corrupcioẽ ad ĩcorrupcionẽ. de
morte ad uitã. de miseria ad feli-¬
citatẽ. de fide ad cognicionẽ. iocũdã
memoriã sancti uiri sedula medita¬
tione pensantes ⁊ et ipĩ uotis et de¬
sideriis cõtinuis ad eã susparibãt
dicentes. qñ ueniã et upparebo añ
faciẽ dei : et aliis morientib piũ
congratulacionis et cõpassionis ĩ¬
pendebãt affcm̃ ͥ sicuti de btõ ber¬
sepelierit: et reuerẽtissimꝰ alexan¬
drinorũ prsarcha iohannes. excel¬
lentis ꝑsone sue auctoritatis obli¬
tus. ad morientes quoflib fideleᷤ
ꝑ semetip̃m accedebat ⁊ sedensq
corã eis obiũtiũ agonẽ. cũ multo
pietatis affcũ considerabat. ꝓpriis
quo manib moriẽtiũ oculos acu-
dens: aiãs de corꝑib egrediẽtes.
dĩne gracie deuotissime cõmẽdabat.
S et btũs epũs malachias hybat᷑¬
niensis ĩ oĩb oꝑib suis meorcins
nouissima sua. ut in die defũctio¬

Expanded text:
de corruptione ad incorruptionem, de de corruptione ad incorruptionem, de morte ad vitam, de miseria ad felicitatem, de fide ad cognitionem, jucundam memoriam sancti viri sedula meditatione pensantes, et ipsi votis et desideriis continuis ad eam suspirabant, dicentes: Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei , et aliis morientibus pium congratulationis et compassionis impendebant affectum, sicuti de beato Bersepelierit, et reverendissimus Alexandrinorum patriarcha Joannes excellentis personae suae auctoritatis oblitus, ad morientes quoslibet fideles per semetipsum accedebat, sedensque coram eis obeuntium agonem cum multo pietatis affectu considerabat, propriis quoque manibus morientidens, animas de corporibus egredientes divinae gratiae devotissime commendabat. Sed et beatus episcopus Malachias Hiberniensis, in omnibus operibus suis memorans novissima sua, ut in die defunctio
Abbreviated transcription (Latin):
pũctionis et sic demũ surgere
ad lucẽ sciẽ uł cõtẽplationis: qm
nõ ĩueniet locũ de sciã suꝑbiendi
arrogc̃icia uanitatis. ubi uniuer¬
sos angulos consciẽ. bonitatis et
discipline repleuerit maturitas
nachi desiderantis ĩ clcraiualle moi̾
et euãgelista qui archanti
uerbi dei quãtũ mortalib
ĩ tenebris et uinymbra mortis
sedẽtib scire fusẽ. faitu reuelauit
sacro÷ in pathinos insula ꝓpter tes¬
timoniũ eiusdem uerbi dei ęxilio re¬
legntus: inter multiplicia celestis
reuelacionis misteria. ad cõsolatio¬
nẽ õniũ in uia dei laborãciũ. et sub
pondere tẽptacionũ gemẽciũ. audi¬
uit uocẽ de celo dicentẽ sibi Bt̃ĩ mor¬
tui: qui in dnõ morĩtur. Et eiusdẽ
btĩtudinus causã subdẽs. timodo ĩ¬
quit iã dicit spiritus: ut requiescãt
a laborib suis. Oꝑa enĩ illorũ se¬
quũtur illos Huiꝰ btẽ mortis per
quã transitur de labore ad requiẽ.

Expanded text:
punctionis, et sic demum surgere punctionis, et sic demum surgere ad lucem scientiae vel contemplationis; quoniam non inveniet locum de scientia superbiendi arrogantia vanitatis, ubi universos angulos conscientiae bonitatis et disciplinae repleverit maturitas nachi desiderantis in Claravalle mori. et evangelista, qui arcana verbi Dei, quantum mortalibus in tenebris et in umbra mortis sedentibus scire fas est, fatu revelavit sacro, in Pathmos insula propter testimonium ejusdem verbi Dei exsilio relegatus, inter multiplicia coelestis revelationis mysteria, ad consolationem omnium in via Dei laborantium, et sub pondere tentationum gementium, audivit vocem de coelo dicentem sibi: Beati mortui, subdens: Amodo, inquit, jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis. Opera enim illorum sequuntur illos . Hujus beatae mortis, per quam transitur de labore ad requiem,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. tũ eniã pro uitãda eterne mortis
miseria. atq adipiscenda sẽpiterne
btĩtudinis gloriai: dnõ deo nr̃o su¬
crificiũ cordis contriti et spũs humi¬
liciti in ara deuocioĩs sedule ĩmo¬
lare Si quis aũt in sacre deuocio¬
nis assiduitate. grã duce. tc̃itũ pro¬
ficere poterit ut bonitatẽ bone re¬
ligionis. et discipluiã nõ ficte huĩ¬
litatis in fũdamẽto stabilis cõsciẽ
collocare preucilecit: hic ic̃ secure
cũ ꝓsalmista cõscĩa se doceri postu¬
let: nec trimẽ sciẽ salutaris effica¬
ciã lectionis atq meditatioĩs instã¬
cia solũmõ. s multomagis unctioẽ
illuis qui docet hoiẽm scĩa. se cid¬
epturũ ẽẽ presumct Testante enĩ
psalmista. panũ ẽ oĩ hoĩ uñ lucẽ
ꝑstẽ humilitatis ad scia anihe¬
sando surgere. iõq moĩs oĩb ne¬
cessariũ ẽ sedendo ĩ penitẽcia. p̃us
manducare panẽ doloris. id̃ ẽ cõ¬

Expanded text:
tum, tum etiam pro vitanda aeternae mortis tum, tum etiam pro vitanda aeternae mortis miseria atque adipiscenda sempiternae beatitudinis gloria, Domino Deo nostro sacrificium cordis contriti et spiritus humiliati in ara devotionis sedule immolare. Si quis autem in sacrae devotionis assiduitate gratia duce tantum proficere poterit, ut bonitatem bonae religionis et disciplinam non fictae humilitatis in fundamento stabilis conscientiae collocare praevaleat, hic jam secure cum Psalmista scientiam se doceri postulet , nec tamen scientiae salutaris efficaciam lectionis atque meditationis instantia solummodo, sed multo magis unctione illius qui docet hominem scientiam , se adepturum esse praesumat, testante enim Psalmista, vanum est omni homini ante lucem perfectae humilitatis ad scientiam anhelando surgere, ideoque modis omnibus necessarium est, sedendo in poenitentia prius manducare panem doloris , id est com
Abbreviated transcription (Latin):
ualde quosdam orõis et deuocioĩs
prorsus nccciriã utilitatẽ pene uł
penitus negligere : Icõni uero et
meditaicioni totis dieb uc nocdib
intũbere: qutisi nõ suꝑ ĩane pĩgãt
cuit puluerẽ ĩ uento portãt. qui
stiã in consc̃ai nõdũ a uiciis pur¬
gata multiplicãt ⁊ et contẽplacõ¬
ns subtilitas. ꝙͣtomagis absq
ꝑfcõnis plenitudine ad alta uo¬
lt̃it: tãtomagis quẽcidmodũ ĩ mł¬
tis exꝑli sumus ꝑiculose ruine
pateat Qma erg̃o talib ualde
metuẽdũ ẽ. ne solũ lampadarũ
nitorẽ preferentes. olei uero pĩ¬
gnedinẽ negligẽtes. id ẽ de sola
sciẽ claritate ribsq deuocionis e
hiũlitatis mãsuetudine gloriã¬
teb. a uisto indice deo. qui ob ĩordi¬
natũ scĩe appetitũ. prothoplaustos
de paradiso eiecit: cũ fatius uirgi¬
nib reprobent᷑. Curremus õnes tur¬
remus singuli. tũ pro indulgẽtia
pccõrũ. tũ pro acquisitione uirtu¬

Expanded text:
valde quosdam orationis et devotionis valde quosdam orationis et devotionis prorsus necessariam utilitatem pene vel penitus negligere, lectioni vero atque meditationi totis diebus ac noctibus incumbere, quasi non super inane pingat, aut pulverem in vento portet, qui scientiam in conscientia nondum a vitiis purgata multiplicat, et contemplationis subtilitas, quanto magis absque perfectionis plenitudine ad alta volat, non tanto magis, quemadmodum in multis experti sumus, periculosae ruinae pateat. Quia ergo talibus valde metuendum est, ne solum lampadarum nitorem praeferentes, olei vero pinguedinem negligentes, id est de sola scientiae claritate absque devotionis et humilitatis mansuetudine gloriantes, a justo judice Deo, qui ob inordinatum scientiae appetitum protoplastos de paradiso ejecit, cum fatuis virginibus reprobentur, curemus omnes, curemus singuli, tum pro indulgentia peccatorum, tum pro acquisitione virtu