comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non adhesit. ille inchoatum sermonem cito abrupit. ille ad cx¬
nam non uocauit illius uultus aduersior uisus est. Non decĩt
suspicionis argumentatio simplicitate opus est et benignare
estimatione. Niluil nisi quod in oculos occurret manisc̾itum¬
q erit credamus et quotiens suspicio nr̃a uina apparuerit ob¬
uirgemus credulitatem. hac enim cistigatio consuetudinnem ef¬
ficiet non facile credendi.¬
Nde et illud sequitur ut minimis sordidisq rebus non
exacerbemur: parum agilis est puer aut tepidior aqͣ
potui erogata aut turpatus ihorus. aut mensa negligentius
posita ac uta concitari insamia est. Eger et inselicis u alitu¬
dinis est quem leuis aura contraxit. affecti sunt oculi. quos c̃¬
dida uestis obturpat. dissolutus delitus cuius latus alieno la¬
bore condoluit. Mindiridem aiunt fuisse ex simbarbarum
ciuitate: qui cum uidisset fodientem. et altuis rastrum alle¬

Expanded text:
non adhaesit ; ille inchoatum sermonem cito abrupit ; ille ad cenon adhaesit ; ille inchoatum sermonem cito abrupit ; ille ad cenam non vocavit ; illius vultus aversior visus est." Non deerit suspicioni argumentatio. Simplicitate opus est et benigna rerum aestimatione. Nihil nisi quod in oculos incurret manifestumque erit credamus, et quotiens suspicio nostra vana apparuerit, obiurgemus credulitatem; haec enim castigatio consuetudinem efficiet non facile credendi. Inde et illud sequitur, ut minimis sordidissimisque rebus non exacerbemur. Parum agilis est puer aut tepidior aqua poturo aut turbatus torus aut mensa neglegentius posita—ad ista concitari insania est. Aeger et infelicis valetudinis est quem levis aura contraxit, adfecti oculi quos candida vestis obturbat, dissolutus deliciis cuius latus alieno labore condoluit. Mindyriden aiunt fuisse ex Sybaritarum civitate, qui cum vidisset fodientem et altius rastrum adle
Abbreviated transcription (Latin):
stolam matris: qua admonebatur ut a ueneno philippi me¬
dici caueret. acceptam potionem ne ueritus bibit. plus sibi d
amico suo credidit. dignus fuit qui in nocentem hẽret dignus
qui ficeret. Hoc ego magis in alex indro laudo quia nemo
tam obnoxius urae suit. Quo maior aũt moderatio in regibus
hac liudanda magis est. Fecit hoc et. C. Caesar ille qui uicto¬
na cuili elaementisime usus est. Cum scrinia dephendiss epi¬
stolarum ad pompeium missarum ab us qui uidebantur. aut
in diuersis. aut in neutris suisse partibus combussit quam¬
uis moderate soleret irasci. maluit tamen non posse. gratissi¬
mum putans genus ueniae nescire quid quisq peccasset.
Plurimum mali credulitas facit. saepe non audiendum qui¬
dem est quoniam in quibusdam rebus satius est decipi ꝗͣ dif¬
sidere. tollenda ex animo suspicio et comectura. fallacislima
irritamenta. Ille me ꝑarum humane salutauit. ille osculo meo

Expanded text:
stulam matris, qua admonebatur, ut a veneno Philippi mestulam matris, qua admonebatur, ut a veneno Philippi medici caveret, acceptam potionem non deterritus bibit. Plus sibi de amico suo credidit. Dignus fuit qui innocentem haberet, dignus qui faceret ! Hoc eo magis in Alexandro laudo, quia nemo tam obnoxius irae fuit ; quo rarior autem moderatio in regibus, hoc laudanda magis est. Fecit hoc et C. Caesar ille qui victoria civili clementissime usus est ; cum scrinia deprendisset epistularum ad Cn. Pompeium missarum ab iis, qui videbantur aut in diversis aut in neutris fuisse partibus, combussit. Quamvis moderate soleret irasci, maluit tamen non posse ; gratissimum putavit genus veniae nescire quid quisque peccasset. Plurimum mali credulitas facit. Saepe ne audiendum quidem est, quoniam in quibusdam rebus satius est decipi quam diffidere. Tollenda ex animo suspicio et coniectura, fallacissima irritamenta. " Ille me parum humane salutavit ; ille osculo meo
Abbreviated transcription (Latin):
ciles. Hoc humana naturae uicium suspectum. notumq
nobis sit ꝙ qua inuiti audimus. libenter credimus. et
ante ꝗͣ uidicemus irascimur.qq non cuminationibus tm̃
sed suspicionibus impellimur. et ex uultu. risuq alieno
pciora interp̃tati. innocentibus irascimur. Itaq agenda ẽ
contra se causa absentis. et in suspenso ira rennenda. põt e¬
nim poena dilata exigi. non potest ex asta reuocari. Notꝰ¬
est ile tyrannicida. qui imperscõ opere comp̃hensus et ab i¬
hippia tortus ut conscios indicaret: circonstantes amicos ty¬
rann nominauit: quibusq maxime caram eius salutem sci¬
ebat. Et cum ille singulos ut nominati suerant occidi ussisset
inte rrogauit. et quis superẽet. Tu inquit solus. neminem eĩ
alium cui carus c̃es reliqui. Effecit ira ut tyrannus tyranni¬
cida manus accom modaret. et prasidia sua gladio suo ca¬
deret. Quanto anuosius alex.ander:. qui cum legisset epi¬

Expanded text:
ciles ; hoc humanae naturae vitium suspectum notumque ciles ; hoc humanae naturae vitium suspectum notumque nobis sit, quod, quae inviti audimus, libenter credimus et, antequam iudicemus, irascimur. Quid, quod non criminationibus tantum, sed suspicionibus impellimur et ex vultu risu que alieno peiora interpretati innocentibus irascimur ? Itaque agenda est contra se causa absentis et in suspenso ira retinenda ; potest enim poena dilata exigi, non potest exacta revocari. Notest ille tyrannicida, qui imperfecto opere comprehensus et ab Hippia tortus, ut conscios indicaret, circumstantes amicos tyranni nominavit quibusque maxime caram salutem eius sciebat ; et cum ille singulos, ut nominati erant, occidi iussisset, interrogant!, ecquis superesset, " Tu," inquit, " solus ; neminem enim alium cui carus esses reliqui." Effecit ira, ut tyrannus tyrannicidae manus accommodaret et praesidia sua gladio suo caederet. Quanto animosius Alexander! Qui cum legisset epi
Abbreviated transcription (Latin):
quod tenerum est et in eorum similitudinem crescit. Nu¬
tricum. et padagogorum retulere mox in adolescentiam mo¬
res. Apud platonem educatus puer. cum ad parentes re¬
latus uociferantem uideret patrem: nunꝗͣ inquit hoc apud
platonem uidi. Non dubito quin citius patrem imitatus
sit ꝗ̃ platonem tenuis ante omnia uictus. et non p̃ciosa i¬
uestis et similis cultus cum aqualibus non irascetur ali¬
quem sibi comparari.quem ab initio sibi parem feceris:
OEd hac ad liberos ur̃os pertinent. in nobis si quidem¬
D sors nascendi et educatio nec uitũ locum nec iam p̃¬
cepti hẽt. Sequentia ordinanda sunt. contra primas itaq
causas pugnare debemus. Causa autem iracundiae opi¬
nio iniuiriae est. eui non facile credendum est. Noc aptis
quidem marafestisq statim accedendum est. Quadam
enim falsa ueri sp̃ẽm ferunt. dandum est semper tempus¬
ira. ueritatem dies aperit ne sint aures criminantibus fa¬

Expanded text:
quod tenerum est et in eorum similitudinem crescit ; nuquod tenerum est et in eorum similitudinem crescit ; nutricum et paedagogorum rettulere mox adulescentium mores. Apud Platonem educatus puer cum ad parentes relatus vociferantem videret patrem : " Numquam," inquit, " hoc apud Platonem vidi." Non dubito quin citius patrem imitatus sit quam Platonem. Tenuis ante omnia victus sit et non pretiosa vestis et similis cultus cum aequalibus. Non irascetur aliquem sibi comparari quem ab initio multis parem feceris. Sed haec ad liberos nostros pertinent; in nobis quidem sors nascendi et educatio nec vitii locum nec iam praecepti habet ; sequentia ordinanda sunt. Contra primas itaque causas pugnare debemus. Causa autem iracundiae opinio iniuriae est, cui non facile credendum est. Ne apertis quidem manifestisque statim accedendum ; quaedam enim falsa veri speciem ferunt. Dandum semper est tempus; veritatem dies aperit. Ne sint aures criminantibus fa
Abbreviated transcription (Latin):
est cuius lachrymas sollicita semper mater abstersit. Cum
de padagogo satisfactum est. non uides ut maiorem quan¬
q fortunam maior ira comitetur: In diuitibus. nobilib
et magratibus p̃cipue apparet. eum quid quid leue. et in¬
ane in animo erat secunda se aura sustulit. Felicitas iracun¬
diam nutt. ubi aures supbas assentatorum turba circũstet
tibi enim ille respondeat non pro fastigio te tuo metiris.
ip̃e te proiicias etiam alia quibus uix sane: et ab initio bñ
sundata mentes restiterunt. Longe itaq ab assentatione
puericia reducenda est. audiat uerum. et timeat interim
uereatur semper. maioribus assurgat. nihil per iracundia
exoret. Quod flaenti negatum fuerat: quieto afferatur. et
diuitias parentum in conspectu hẽat non in usu. exprobrẽ¬
tur illi perperam facta. pertinebit ad rem p̃ceptores paeda¬
gogosq pueris placidos dari. proximis applicatur omẽ

Expanded text:
est, cuius lacrimas sollicita semper mater abstersit, cui est, cuius lacrimas sollicita semper mater abstersit, cui de paedagogo satisfactum est. Non vides, ut maiorem quamque fortunam maior ira comitetur ? In divitibus et nobilibus et magistratibus praecipue apparet, cum quidquid leve et inane in animo erat secunda se aura sustulit. Felicitas iracundiam nutrit, ubi aures superbas adsentatorum turba circumstetit : " Tibi enim ille respondeat ? non pro fastigio te tuo metiris ; ipse te proicis " et alia quibus vix sanae et ab initio bene fundatae mentes restiterunt. Longe itaque ab adsentatione pueritia removenda est ; audiat verum. Et timeat interim, vereatur semper, maioribus adsurgat. Nihil per iracundiam exoret ; quod flenti negatum fuerit, quieto offeratur. Et divitias parentium in conspectu habeat, non in usu. Exprobrentur illi perperam facta. Pertinebit ad rem praeceptores paedagogosque pueris placidos dari. Proximis adplicatur omne
Abbreviated transcription (Latin):
ut mõ frenis utamur mõ stimulis nihil humue. nihil ser¬
uile patiatur Nunꝗ̃ illi necẽe sit rogare simpliciter. nec ꝓ¬
sit rogisse potius causa sua et prioribus factis et bonis in
suturum promissis donetur. In certaminibus equalium
nec iunci illum patiamur nec irasci. demus oꝑam ut fimi¬
laris sit us cum quibus contendere solet ut in certamine
assuescat non nocere uelle. sed uincere. Quotiens superaue¬
rit et dignum aliquid laude fecerit. attolli. non gestire pa¬
tiamur Gaudium enm exultatio: exultationem tumor
et nimia estimatio sui sequitur. Dabimus aliquod laxa¬
mentum in desidiam uero ociumq non resoluemus. et
procul a contactu deliciarum retinebimus. Nihil enim ma¬
gis fecit iracundos ꝗͥ educatio mollis et blanda ideo uin¬
cis quo plus indulgetur. pupillisq quo plus licet corrupti¬
or animus est. Nõn resistet offensis cui nihil unꝗͣ negatu

Expanded text:
ut modo frenis utamur modo stimulis. Nihil humile, nihil serut modo frenis utamur modo stimulis. Nihil humile, nihil servile patiatur; numquam illi necesse sit rogare suppliciter nec prosit rogasse, potius causae suae et prioribus factis et bonis in futurum promissis donetur. In certaminibus aequalium nec vinci illum patiamur nec irasci; demus operam, ut familiaris sit iis cum quibus contendere solet, ut in certamine adsuescat non nocere velle sed vincere ; quotiens superaverat et dignum aliquid laude fecerit, attolli non gestire patiamur, gaudium enim exultatio, exultationem tumor et nimia aestimatio sui sequitur. Dabimus aliquod laxamentum, in desidiam vero otiumque non resolvemus et procul a contactu deliciarum retinebimus ; nihil enim magis facit iracundos quam educatio mollis et blanda. Ideo unicis quo plus indulgetur, pupillisque quo plus licet, corruptior animus est. Non resistet offensis cui nihil umquam negatum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Humidioribus sicioribus et frigidis non est ab ira piculum
sed maiora uicia metuenda sunt. pauor. difficultas et despe¬
ratio et suspiciones mollienda itaq souendaq talia ingeĩa
et in laticiam euocanda sunt. Et quia alus contra iram. aliis
contra trsticiam remediis utendum est. nec dissimilibus t̃m
ista sed contrarus curanda sunt. semper ei occurremus qđ
incituerit. plurimum inꝗͣ proderit pueros statim salubrit̾
institui difficile autem regimen est. quia dare debemus o¬
peram ne aut iram in illis nutriamus aut in dolorem retun¬
damus. diligenti obseruatione res indiget. Utrunq enim et
quod excolendum et quod deprimendum est similib ali¬
tur Facile ctiam attendentem similia decipiunt. crescit li¬
centia sp̃s seruitute cõminuitur. assurgit si laulatur et in
spem sui bonam adducitur. Sed eadem ista insolentiam et
iracundiam generant. sic itaq inter utrunq regendus est:

Expanded text:
t. Umidioribus siccioribusque et frigidis non est ab ira periculum, t. Umidioribus siccioribusque et frigidis non est ab ira periculum, sed ignaviora vitia metuenda sunt, pavor et difficultas et desperatio et suspiciones. Extollenda itaque fovendaque talia ingenia et in laetitiam evocanda sunt. Et quia aliis contra iram, aliis contra tristitiam remediis utendum est nec dissimillimis tantum ista sed contrariis curanda sunt, semper ei occurremus quod increverit. Plurimum, inquam, proderit pueros statim salubriter institui ; difficile autem regimen est, quia dare debemus operam, ne aut iram in illis nutriamus aut indolem retundamus. Diligenti observatione res indiget ; utrumque enim, et quod extollendum et quod deprimendum est, similibus alitur, facile autem etiam adtendentem similia decipiunt. Crescit licentia spiritus, servitute comminuitur ; adsurgit, si laudatur et in spem sui bonam adducitur, sed eadem ista insolentiam et iracundiam generant; itaque sic inter utrumque regendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
O facit. ita quoq multae incidunt cãae. qua idem possĩt
quod natura. Alios morbus aut iniuria corporum in hoc
produxit. alios labor. aut continua peruigilia noctesq solli¬
cita et desideria amoresq quidquid aliquid aut corpori
nocuit. aut animo xgram mentem in querelas parat. S
omnia ista inicia caus eq sunt. plurimumq põt consuetu¬
do. quae si grauis est aliud uitium alit. Naturam quidem
inutare difficile est. nec licet semel mixta nascentium elem̃ta.
conuertere: Sed in hoc noscere profuit. ut callentibus ingenus
subtrahas uinum: quod pueris plato negandum putat et
ignem uetat igne incitari. Nec cibis quidem implendi sunt.
distendentur enim corpora et anmi cum corpore tumescẽt.
Labor illos cuta laxitudinem exerceat ut minuatur: non ut
consumatur calor nimiusq ille feruor expumet. Lusus qͦ¬
q proderunt modica enim uoluptis laxat aminos et tempe¬

Expanded text:
 facit, ita multae incidunt causae, quae idem possint  facit, ita multae incidunt causae, quae idem possint quod natura. Alios morbus aut iniuria corporum in hoc perduxit, alios labor aut continua pervigilia noctesque sollicitae et desideria amoresque; quidquid aliud aut corpori nocuit aut animo, aegram mentem in querellas parat. Sed omnia ista initia causaeque sunt ; plurimum potest consuetudo, quae si gravis est, alit vitium. Naturam quidem mutare difficile est, nec licet semel mixta nascentium elementa convertere ; sed in hoc nosse profuit, ut calentibus ingeniis subtrahas vinum, quod pueris Plato negandum putat et ignem vetat igne incitari. Ne cibis quidem implendi sint ; distendentur enim corpora et animi cum corpore tumescent. Labor illos citra lassitudinem exerceat, ut minuatur, non ut consumatur calor nimiusque ille fervor despumet. Lusus quoque proderunt ; modica enim voluptas laxat animos et temp
Abbreviated transcription (Latin):
est. corum paulatim crescit ira: quia non est paratus illis calo
sed imoti acquiritur. Itaq puerorum foeminaꝵq ire. acres
inagis ꝗͣ graues sunt. leuioresq dum incipunt. Sicis xtatib
uaehemens robustaq est ira: sed sine incremento non multii
sibi adiiciens quia inlinaturum calorem frigus insequitur.
Senes difficiles et queruli sunt. ut xgri et in conualescentes. et
quorum aut laxitudine: aut detractione sanguinis exhaustꝰ
est calor. In eadem causa sunt siti. fameq rabidi. et quibus
exangue corpus est inaligneq alitur ac deficit. Uinum incẽdit
iras. quia calorem auget pro cuiusq natura. Quidam ebrũ
efferuescunt. quid am saturi. neq ulla alia causa est cur ira¬
cundissimi sunt flaui. rubentesq. quibus talis natura calõ
est. qualis fieri caeteris inter iram solet. mobilis enim illis
agitatusq sanguis est
Eod quemadinõm natura quosdam procliuios in iraim¬

Expanded text:
est, eorum paulatim crescit ira, quia non est paratus illis calor est, eorum paulatim crescit ira, quia non est paratus illis calor sed motu adquiritur ; itaque puerorum feminarumque irae acres magis quam graves sunt levioresque dum incipiunt. Siccis aetatibus vehemens robustaque est ira, sed sine incremento, non multum sibi adiciens, quia inclinaturum calorem frigus insequitur. Senes difficiles et queruli sunt, ut aegri et convalescentes et quorum aut lassitudine aut detractione sanguinis ex haustus est calor ; in eadem causa sunt siti fameque tabidi et quibus exsangue corpus est maligneque alitur et deficit. Vinum incendit iras, quia calorem auget ; pro cuiusque natura quidam ebrii effervescunt, quidam saucii. Neque ulla alia causa est, cur iracundissimi sint flavi rubentesque, quibus talis natura color est, qualis fieri ceteris inter iram solet ; mobilis enim illis agitatusque sanguis est. Sed quemadmodum natura quosdam proclives in iram
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint quatuor ignis aqua. aer. et aqua potestates pares u
sunt feruida srigida arida. et humida. Et locorum itaq et
animalium et corporum et morum uarietates mixtura ele¬
mentorum facit et proinde in aliquos magis incumbunt in¬
genia prout alicuius elementi maior uis abundat. Inde qͣs¬
dam humidas uocamus aridasq regiones. et calidas et fri¬
gidas. Fadem hominum et animalium discrimina suiit. Re¬
fert quantum quisq humidi in se calidiq contineat: cuius
in illo elementi portio p̃ualebit inde mores erunt. uracũdos
feruidi animi natura facit. Est enim acluosus et pertina
ignis. stigidi moxturi tumides facit pigrum est enim cont̃¬
stumq fugus. Uolunt itaq quidam ex ĩs iram in pe¬
ctore moueri. Fiferuescente cura cor sanguine causa cur
hic potissimum assignetur irae locus non alia est. ꝙͣꝙ in to¬
to corpore calidissimum pectus eit. Quibus humidi plus in¬

Expanded text:
ta sint quattuor, ignis, aquae, aëris, terrae, potestates pares his ta sint quattuor, ignis, aquae, aëris, terrae, potestates pares his sunt, fervida, frigida, arida atque umida. Et locorum itaque et animalium et corporum et morum varietates mixtura elementorum facit, et proinde aliquo magis incumbunt ingenia, prout alicuius elementi maior vis abundavit. Inde quasdam umidas vocamus aridasque regiones et calidas et frigidas. Eadem animalium hominumque discrimina sunt ; refert quantum quisque umidi in se calidique contineat ; cuius in illo elementi portio praevalebit, inde mores erunt. Iracundos fervida animi natura faciet, est enim actuosus et pertinax ignis ; frigidi mixtura timidos facit, pigrum est enim contractumque frigus. Volunt itaque quidam ex nostris iram in pectore moveri effervescente circa cor sanguine ; causa cur hic potissimum adsignetur irae locus non alia est, quam quod in toto corpore calidissimum pectus est. Quibus umidi plus in
Abbreviated transcription (Latin):
um. Languidus inquit animus est qui ira caret. Uerum ẽ
si nihil het ira ualentius. nec latronem oportet eẽ. nec pra¬
donem. nec misericordem nec crudelem. Illius nimis mol¬
lis ammus: huius niiis durus est. temperatus sit sapiẽs
et ad res sortius agendas non iram: sed uim adhibeat: O.¬
Nomam quae de ira quaeruntur tractauimꝰ
accedamus ad remedia eius. Duo autẽ
ut opinor sunt ne incidamus in iram et
ne in ira peccemus. ut incorporum cura
alia de tuenda ualitudine: alia de restituẽ¬
da p̃cepta sunt. Ita aliter iram debemus
repellere: aliter compescere ut uitemus
quaedam ad uniuersam uitam ꝑtinentia p̃cipientur ea in edu¬
cationem et in sequentia tempora diuidentur. Educatio ma¬
ximam indulgentiam plurimumq prosuturam desiderat
Facile est emn teneros adhuc ammos componere: difficul¬
ter reciduntur uitia. qua nobiscum creuerunt. Opportunis¬
suri ad iracundiam feruidi animi natura est. nam cum elem̃¬

Expanded text:
um. " Languidus," inquit, " animus est qui ira caret." Verum est, um. " Languidus," inquit, " animus est qui ira caret." Verum est, si nihil habet ira valentius. Nec latronem oportet esse nec praedam, nec misericordem nec crudelem ; illius nimis mollis animus, huius nimis durus est. Temperatus sit sapiens et ad res fortius agendas non iram sed vim adhibeat.am quae de ira quaeruntur tractavimus, accedamus ad remedia eius. Duo autem, ut opinor, sunt : ne incidamus in iram et ne in ira peccemus. Ut in corporum cura alia de tuenda valetudine, alia de restituenda praecepta sunt, ita aliter iram debemus repellere, aliter compescere. Ut vitemus, quaedam ad universam vitam pertinentia praecipientur ; ea in educationem et in sequentia tempora dividentur. Educatio maximam diligentiam plurimumque profuturam desiderat ; facile est enim teneros adhuc animos componere, difficulter reciduntur vitia quae nobiscum creverunt. Opportunissima ad iracundiam fervidi animi natura est. Nam cum elemen
Abbreviated transcription (Latin):
ores. patientiam laudauerim bonum et equorum franos se¬
quentium. Quid est autem cur hominem ad tam infelicia e¬
xempla reuoces: cum hẽas mundum. deumq quem ex õmbꝰ
animalibus ut solus imitatur: sic solus intelligit. Simplicis¬
simi inquit omnium hñtur iracundi. fraudulentis enim et
uersutis comparantur: et simplices uidentur quia expertes¬
sui sunt. Quos quidem non simplices dixerim: sed incautos
stultis. luxuriosis. nepotibusq hoc nomen imponimus et õni¬
bus uitus parum callidis. Orator inquit iratus aliquando
melior est. unmo imitatus iratum. nam et histriones in ꝓnũ¬
ci ando non irati populum mouent. sed iratum bene agentes¬
et apul¬
et apud iudices. Itaq et in concione et ubicunq alieni aĩ
ad nr̃m arbitrium agendi sunt. modo iram mõ metum mͦ
misericordiam ut alus incutiamus ip̃i simulabimus et sae¬
pe id quod ueri affectus non effecissent. efficit imitatio affcũ¬

Expanded text:
ores ; patientiam laudaverim boum et equorum frenos seores ; patientiam laudaverim boum et equorum frenos sequentium. Quid est autem cur hominem ad tam infelicia exempla revoces, cum habeas mundum deumque, quem ex omnibus animalibus, ut solus imitetur, solus intellegit ? " Simplicissimi," inquit, " omnium habentur iracundi." Fraudulentis enim et versutis comparantur et simplices videntur, quia expositi sunt. Quos quidem non simplices dixerim sed incautos ; stultis, luxuriosis nepotibusque hoc nomen imponimus et omnibus vitiis parum callidis. " Orator," inquit, " iratus aliquando melior est." Immo imitatus iratum ; nam et histriones in pronuntiando non irati populum movent, sed iratum bene agenteset apud iudices itaque et in contione et ubicumque alieni animi ad nostrum arbitrium agendi sunt, modo iram, modo metum, modo misericordiam, ut aliis incutiamus, ipsi simulabimus, et saepe id, quod veri adfectus non effecissent, effecit imitatio adfectu
Abbreviated transcription (Latin):
nam indolem malis quoq: sus ostendam. Sed non ideo ui¬
tia non sunt. sed naturae melioris indicia sunt. Deinde ões
istae feritate libera gentes leonum. luporumq ritu ut serui¬
re non possunt: ita nec unperare. Non enim humani uim in¬
geni: sed feri et intractabilis hñt. Nemo autem regere põtẽ
nisi qui et regi. fere itaq: impia penes eos suere pplos qui mi¬
tiore caelo utuntur. In frigora septentrionemq uergentibus
in mansueta ingenia sunt ut ait poeta. Suoq simillima ca¬
lo animalia inquit generosissima hẽntur.quibus multum ĩ¬
est urax. errat qui ea in exemplum hominis adducit.quibus pro
ratione est impetus. homin pro impetu ratio est.Sed nec illis
quidem omnibus idem prodest. Iracundia leones adiuuat:
pauor ceruos. accipitrem impetus columbam fuga. Quidq nͦ
illud quidem uerum est optima animalia eẽ iracundissima fe¬
ras putem quibus ex raptu alimenta sunt meliores: que irati¬

Expanded text:
nam indolem malis quoque suis ostendam ; sed non ideo vinam indolem malis quoque suis ostendam ; sed non ideo vitia non sunt, si naturae melioris indicia sunt. Deinde omnes istae feritate liberae gentes leonum luporumque ritu ut servire non possunt, ita nec imperare; non enim humani vim ingenii, sed feri et intractabilis habent; nemo autem regere potest nisi qui et regi. Fere itaque imperia penes eos fuere populos, qui mitiore caelo utuntur. In frigora septemtrionemque vergentibus immansueta ingenia sunt, ut ait poeta : Suoque simillima caelo. "Animalia," inquit, "generosissima habentur, quibus multum inest irae." Errat qui ea in exemplum hominis adducit, quibus pro ratione est impetus ; homini pro impetu ratio est. Sed ne illis quidem omnibus idem prodest ; iracundia leones adiuvat, pavor cervos, accipitrem impetus, columbam fuga. Quid, quod ne illud quidem verum est, optima animalia esse iracundissima? Feras putem, quibus ex raptu alimenta sunt, meliores quo irati
Abbreviated transcription (Latin):
uissims malis obruti sunt. indignatiq aliquid ex p̾lae¬
nissima libertate diminui seruile in se attraxerunt iugu
Ut scias inquit iram in se hẽre generosi aliquid liberas ui¬
debis gentes qua iracundissimae sunt: ut germanos et sey¬
thas quod euenit quia fortiora solidaq natura ingenia an¬
q̃ disciplina moliantur prona in ira sunt. Quaedam enim
non nisi molioribus immansuescuntur ingenus. sieut ua¬
lida arbusta et laeta quamuis neglecta tellus creat. et alia fae¬
cundi soli silua est. Itaq et ingema natura fortia iracundiã
ferunt. Nihiloq tenue et exile capiunt ignea et seruida. s
imperfectus illis uigor est: ut omnibus quae sine arte ip̃ius t̃m
uatura bono exurgant. Sed nisi cito domita sunt quae forti¬
tudimi apta erant: audaciae temeritatique consuescunt:
Uid: non mitioribus animis uitia leiuora coniuneta sut
ut misericordia. amor et uerecundia. Itaq sape tibi bo¬

Expanded text:
vissimis malis obruti sunt, indignatique aliquid ex plevissimis malis obruti sunt, indignatique aliquid ex plenissima libertate deminui servile in sese adtraxerunt iugum. " Ut scias," inquit, " iram habere in se generosi aliquid, liberas videbis gentes, quae iracundissimae sunt, ut Germanos et Scythas." Quod evenit, quia fortia solidaque natura ingenia, antequam disciplina molliantur, prona in iram sunt. Quaedam enim non nisi melioribus innascuntur ingeniis, sicut valida arbusta laeta quamvis neclecta tellus creat, et alta fecundi soli silva est. Itaque et ingenia natura fortia iracundiam ferunt nihilque tenue et exile capiunt ignea et fervida, sed imperfectus illis vigor est ut omnibus, quae sine arte ipsius tantum naturae bono exsurgunt, sed nisi cito domita sunt, quae fortitudini apta erant, audaciae temeritatique consuescunt. Quid? Non mitioribus animis vitia leniora coniuncta sunt, ut misericordia et amor et verecundia ? Itaque saepe tibi bo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sicut tarde consurgentes ad cursum equos stimulis
facibusq subditis excitamus. aliquando incutiendus est
his metus apud quos ratio non proficit. lrasci quidemi
non magis utile est. q̃ merere. ꝗ̃ metuere. Quid ergo: non
inciduntꝰ caus e quae nostra lacessant: sed tunc maxime il¬
ii oiponend x manus sunt. nec est difficile uincere animũ
cum athlete quoq in uilissima sui parte occupati. tami
Ctus dolores q patiantur. ut uires caedentis exhauriant.
ner cum ira suadet feriant. sed cum occasio. Pẏrrhum ma¬
ximum p̃ceptorem certaminis gyiici solitum aiuint iis
quos exercebat p̃cipere ne irascerentur. Ira enim ꝑtur¬
bat artem. et qua noceat tantum aspicit. Sxepe itaq ratio
patientiam inuadet. ira uindictam. et qui primis defun¬
ꝯi malis potumus in maiora deuoluimur. Quosdam u¬
nius uerbi contumelia non aequo animo lata in exilium ꝓ¬
iecit. et qui leuem iniuriam silentio ferre noluerunt gra¬

Expanded text:
sunt, sicut tarde consurgentis ad cursum equos stimulis sunt, sicut tarde consurgentis ad cursum equos stimulis facibusque subditis excitamus. Aliquando incutiendus est iis metus apud quos ratio non proficit ; irasci quidem non magis utile est quam maerere, quam metuere. " Quid ergo ? Non incidunt causae quae iram lacessant ? " Sed tunc maxime illi opponendae manus sunt. Nec est difficile vincere animum, cum athletae quoque in vilissima sui parte occupati tamen ictus doloresque patiantur, ut vires caedentis exhauriant, nec cum ira suadet, feriant, sed eum occasio. Pyrrhum maximum praeceptorem certaminis gymnici solitum aiunt iis quos exercebat praecipere, ne irascerentur ; ira enim perturbat artem et qua noceat tantum aspicit. Saepe itaque ratio patientiam suadet, ira vindictam, et qui primis defungi malis potuimus, in maiora devolvimur. Quosdam unius verbi contumelia non aequo animo lata in exilium proiecit, et qui levem iniuriam silentio ferre noluerant, gra
Abbreviated transcription (Latin):
est arduum in uirtutes et asperum iter est. plane adeũt᷑
non uane nobis auctor rei uenio. facilis est ad beatam i¬
uitam uia. Inite mõ bonis auspicus. ip̃isq dus bene iu¬
uantibus. multo difficilius est facere ista quae facitis. ꝗd
est animi quiete ociosius: quid ira laboriosius: quid clae¬
mentia remissius: quid crudelitate negociosus: Uacat
pudicicia. libido occupatissima est. omnium deniq uir¬
tutum tutela facilior est. Uitia magno coluntur. debet i¬
ui remoueri. Haec ex parte fatentur etiam qui dicunt ẽẽ
minuendam. tota dimittatur: nihil profutura est. Sine il¬
la facilius rectiusq scelera tollentur. mali punientur. et
transcducentur in melius. Omnia quae debet sapiens siẽ
ullius male rei ministerio efficiet: nihilq admiscebit. cuiꝰ
domum sollicius obseruet.
Unqͣitaq iracundia admutenda est. aliquando si¬
mulanda. Si segnes audientium animi concitandi

Expanded text:
est, arduum in virtutes et asperum iter est ; plano adeuntur. est, arduum in virtutes et asperum iter est ; plano adeuntur. Non vanae vobis auctor rei venio. Facilis est ad beatam vitam via ; inite modo bonis auspiciis ipsisque dis bene iuvantibus. Multo difficilius est facere ista quae facitis. Quid est animi quiete otiosius, quid ira laboriosius ? Quid cmentia remissius, quid crudelitate negotiosius ? Vacat pudicitia, libido occupatissima est. Omnium denique virtutum tutela facilis est, vitia magno coluntur. Debet ira removeri—hoc ex parte fatentur etiam qui dicunt esse minuendam ; tota dimittatur, nihil profutura est. Sine illa facilius rectiusque scelera tollentur, mali punientur et transducentur in melius. Omnia quae debet sapiens sine ullius malae rei ministerio efficiet nihilque admiscebit, cuius modum sollicitius observet. Numquam itaque iracundia admittenda est ; aliquando simulanda, si segnes audientium animi concitandi
Abbreviated transcription (Latin):
tientiam indiceret. Istis quos paulo ante retuli aut milla
tam ꝑtinacis studu. aut indigna merces suit. Quid enim
magnificum consequitur ille qui meditatus est per inten¬
sos funes ire.qui sarcinae ingenti ceruices supponere. q
sonno non summittere oculos: qui penetrare in imum
mare. et tamen ad finem opis non magno auctoramento
labor peruenit. Nos non aduocabimus patientiam qͦs
tantum premium expectat. felicis animi immota tranql¬
litas quantum est effugere maximum malum iram. et
cum illa rabiem sauiciam crudelitatem surorem et ali¬
os comites eius affectus. Non est ꝙ patrocinium nob
quaeramus et excusatam licentiam dicentes aut utile id
eẽ: aut in euitabile. Cui enim tandem uiuo aduocatus
defuit: Non est quod dicas excidi non posse. Sanabili¬
bus egrotamus malis ip̃aq nos in rectum genitos natã
si emendari uelimus uiuat. Nec ut quibusdam uisum

Expanded text:
tientiam indiceret. Istis quos paulo ante rettuli aut nulla tientiam indiceret. Istis quos paulo ante rettuli aut nulla tam pertinacis studii aut non digna merces fuit—quid enim magnificum consequitur ille qui meditatus est per intentos funes ire ? qui sarcinae ingenti cervices supponere ? qui somno non summittere oculos ? qui penetrare in imum mare ?—et tamen ad finem operis non magno auctoramento labor pervenit. Nos non advocabimus patientiam, quos tantum praemium expectat, felicis animi immota tranquillitas ? Quantum est effugere maximum malum, iram, et cum illa rabiem, saevitiam, crudelitatem, furorem, alios comites eius adfectus! Non est quod patrocinium nobis quaeramus et excusatam licentiam, dicentes aut utile id esse aut inevitabile; cui enim tandem vitio advocatus defuit ? Non est quod dicas excidi non posse ; sanabilibus aegrotamus malis ipsaque nos in rectum genitos natura, si emendari velimus, iuvat. Nec, ut quibusdam visum
Abbreviated transcription (Latin):
quam et iratus põt eẽ et uirbonus ꝗͣ eger et sanus
¶I On potest inquit ommnis ex animo ira tolli. nee hoc ho¬
minis natura patitur. Atqui nihal est tam difficile. et ardu¬
um. quod non humana mens uincat. et in famili aritatem
perducat assidua meditatio. Nulliq sunt tam feri. et sui u¬
ris affectus ut non disciplina perdomentur. Quodcunque
impauit animus obtinuit. Quidam ut nunꝗͣ riderent con¬
sequuti sunt. uino quidam alii ueneri. quidam omni huo¬
re interdixere corporibus. Alius contentus breui somno ui¬
giliam indefatigabilem extendit. Didicerunt alii tenuissis
et aduersis sunibus currere et ingentia uixq humanis
toleranda uiribus onera portare et in immensam altitudi¬
nem merꝯi. ac sine ulla respirandi uice perpeti maria. Mil¬
le sunt au̾a in quibus pertinacia impedimentum omne trã¬
scendit. ostenditq nihil eẽ difficile: cuius sibi ip̃a mens pa¬

Expanded text:
et iratus potest esse et vir bonus quam aeger et sanus. et iratus potest esse et vir bonus quam aeger et sanus. " Non potest," inquit, " omnis ex animo ira tolli, nec hoc hominis natura patitur." Atqui nihil est tam difficile et arduum quod non humana mens vincat et in familiaritatem perducat adsidua meditatio, nullique sunt tam feri et sui iuris adfectus, ut non disciplina perdomentur. Quodcumque sibi imperavit animus, obtinuit. Quidam ne umquam riderent consecuti sunt ; vino quidam, alii venere, quidam omni umore interdixere corporibus; alius contentus brevi somno vigiliam indefatigabilem extendit ; didicerunt tenuissimis et adversis funibus currere et ingentia vixque humanis toleranda viribus onera portare et in immensam altitudinem mergi ae sine ulla respirandi vice perpeti maria. Mille sunt alia, in quibus pertinacia impedimentum omne transcendit ostenditque nihil esse difficile cuius sibi ipsa mens pa
Abbreviated transcription (Latin):
et ossa pestisera et morsus. nec mirum est cum maximos fera¬
rum greges linea pennis distincta conterreat. et insidias agat
ab ip̃o affectu dicta formido. Uanis enim uana terrori sunt.
Curriculi motus rotarumq uersata facies leones redigit ini
caueam. ł lephantes porcina uox terret. Sic itaq ira me¬
tuitur quomõ umbra ab infantibus. a feris rubens spina. nõ
ip̃ã in se quicꝗͣ hẽt sirinum. aut forte: sed uanos animos mo¬
uet. Nequitia inquit de rerum natura tollenda est si uelis
iram tollere: neutrum autem põt fieri. primum põt aliquis
non algere. quis ex rerum natura sit hyems et non aestuare
quamuis menses aestiui sint aut enim loci bñficio aduersus
intemperiem anni tutus est: aut patientia corporis sensum
utriusq periuncit. Deinde uerte istud necẽe est prius uirtu¬
tem ex anmo tollas. ꝗͣ iracundiam recipias quoniam cum
uirtutibus uicia non coeunt. nec magis codem tempore quis¬

Expanded text:
et ossa pestifera et morsus. Nec mirum est, cum maximos feraet ossa pestifera et morsus. Nec mirum est, cum maximos ferarum greges linea pinnis distincta contineat et in insidias agat, ab ipso effectu dicta formido ; vanis enim vana terrori sunt. Curriculi motus rotarumque versata facies leones redegit in caveam, elephantos porcina vox terret. Sic itaque ira metuitur, quomodo umbra ab infantibus, a feris rubens pinna. Non ipsa in se quicquam habet firmum aut forte, sed leves animos movet. " Nequitia," inquit, " de rerum natura tollenda est, si velis iram tollere ; neutrum autem potest fieri." Primum potest aliquis non algere, quamvis ex rerum natura hiemps sit, et non aestuare, quamvis menses aestivi sint. Aut loci beneficio adversus intemperiem anni tutus est aut patientia corporis sensum utriusque pervicit. Deinde verte istud : necesse est prius virtutem ex animo tollas quam iracundiam recipias, quoniam cum virtutibus vitia non coeunt, nec magis quisquam eodem tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Mistis bonum est: At contra omnia despecta foedaq et turpia¬
sunt ip̃o quo tumentur. Sic ira perse deformis est. et munine me¬
tuenda at timetur a pluribus sicut deformis psona ab infanti¬
bus. Quidq semper in auctores redundat timor. nec quicquã
metuitur ip̃e securus. Occurrat hoc loco tibi laberianus ille uẽ¬
sus qui medio ciuili bello in theatro ductus totum in se pplm
non aliter conuertit ꝗsi missa ẽẽt uox publici affectus. Ne¬
ceẽ est multos tuneit quem multi timent. lta natura constituit
ut quidquid alieno metu magnum est a suo non uacet. Leoni
inq̃ pauid a sunt ad leuissimos pectora tactus acerrimas feras
umbra nox et odor in solitus exagitat quidquid deterret ⁊¬
trepidat. Non est ergo quare concupiscat quisꝗ̃ sapiens tĩeri.
Nec ideo iram magnum quiddam putet quia formidini est.
quoniam quidem etiam contemptissima tumentur ut uenena

Expanded text:
in istis boni est ? An contra omnia despecta foedaque et turpiain istis boni est ? An contra omnia despecta foedaque et turpia, ipsoque eo timentur ? Sic ira per se deformis est et minime metuenda, at timetur a pluribus sicut deformis persona ab infantibus. Quid, quod semper in auctores redundat timor nec quisquam metuitur ipse securus ? Occurrat hoc loco tibi Laberianus ille versus, qui medio civili bello in theatro dictus totum in se populum non aliter convertit, quam si missa esset vox publici adfectus : Necesse est multos timeat quem multi timent. Ita natura constituit, ut quidquid alieno metu magnum est, a suo non vacet. Leonum quam pavida sunt ad levissimos sonos pectora ! Acerrimas feras umbra et vox et odor insolitus exagitat. Quidquid terret et trepidat. Non est ergo quare concupiscat quisquam sapiens timeri, nec ideo iram magnum quiddam putet, quia formidini est, quoniam quidem etiam contemptissima timentur ut venena
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciet qͣ xgros suos medicus. Aunquid ille cuius nauigi¬
um multam undiq laxatis compagibus aquam trahit ipĩ
q nauigio irascitur: occurrit potius et aliam excludit un¬
dam aliam egerit manifesta foramina p̃eludit latentib
et ex occulto sentinam ducentibus labore continuo resistit
nec ideo intermittit. quia quantum exhaustum est subnasci¬
tur. lento adutorio opus est contra mala continua et faecũ¬
da non ut desinant. sed ne uincant.
UTilis est inquit ira. quia contemptum effugit: qui a
malos terret. Primum ira. si quantum minatur ualet
ob hoc ip̃m ꝙ terribilis est et inuisa est. Periculosius est autẽ
timeri ꝗ despici. Si uero sine uiribus est magis exposita con¬
temptui est et derisum non effugit. Quid enim est iracundia
in supuacuum tumultuante sngidius. Deinde non ideo que¬
timetur sebris podagra ulcus malum: nunquid ideo quicquã

Expanded text:
aspiciet quam aegros suos medicus. Numquid ille, cuius navigiaspiciet quam aegros suos medicus. Numquid ille, cuius navigium multam undique laxatis compagibus aquam trahit, nautis ipsique navigio irascitur ? Occurrit potius et aliam excludit undam, aliam egerit, manifesta foramina praecludit, latentibus et ex occulto sentinam ducentibus labore continuo resistit, nec ideo intermittit, quia quantum exhaustum est subnascitur. Lento adiutorio opus est contra mala continua et fecunda, non ut desinant, sed ne vincant. " Utilis est," inquit, " ira, quia contemptum effugit, quia malos terret." Primum ira, si quantum minatur valet, ob hoc ipsum quod terribilis est et invisa est ; periculosius est autem timeri quam despici. Si vero sine viribus est, magis exposita contemptui est et derisum non effugit ; quid enim est iracundia in supervacuum tumultuante frigidius ? Deinde non ideo qutimetur febris, podagra, ulcus malum ? Numquid ideo quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
nimis imbecillo et ip̃e inter deplorandos erat.Democritum
contra aint nunꝗͣ sine risu in publico fuisse. adeo nihil illi
uidehatur serium eorum qua serio gerebantur. Ubi istihȩc
cine locus est: aut ridenda omnia aut flanda sunt:
On irascetur sapiens peccantibus quare: quia scit neĩe:
nasci sapientem sed fieri scit paucissimos omni aeuo sa¬
pientes euadere quia condicionem humane utae perspectã
hẽt. Nemo autem natura sanus irascitur. quid enim si mi¬
rari uelit non in siluestribus dumis poma pendere. Quid
si miretur spineta sentesq inutili aliqua sruge compleri
Nemo irascitur ubi uicium natura defendit. Placidus
itaq sapiens et equus erroribus non hostis sed correptoͬ
peccantium hoc quotidie procedit animo multi mihi occũ¬
rent uino dediti multi libidinosi multi ingrati multi aua¬
ri multi furus ambitioms agitati. omnia ista tam propiciꝰ

Expanded text:
nimis imbecillo, et ipse inter deplorandos erat. Democritum nimis imbecillo, et ipse inter deplorandos erat. Democritum contra aiunt numquam sine risu in publico fuisse ; adeo nihil illi videbatur senum eorum quae serio gerebantur. Ubi istic irae locus est ? Aut ridenda omnia aut flenda sunt. Non irascetur sapiens peccantibus. Quare ? Quia scit neminem nasci sapientem sed fieri, scit paucissimos omni aevo sapientis evadere, quia condicionem humanae vitae perspectam habet, nemo autem naturae sanus irascitur. Quid enim, si mirari velit non in silvestribus dumis poma pendere ? Quid, si miretur spineta sentesque non utili aliqua fruge compleri ? Nemo irascitur, ubi vitium natura defendit. Placidus itaque sapiens et aequus erroribus, non hostis sed corrector peccantium, hoc cottidie procedit animo: " Multi mihi occurrent vino dediti, multi libidinosi, multi ingrati, multi avari, multi furiis ambitionis agitati." Omnia ista tam propitius
Abbreviated transcription (Latin):
humano uenia tribuenda est. Si irasceris iuuenibus se¬
nibusq ꝙ peccant. irascere infantibus. ꝙ peccaturi sunt.
Num quis irascitur pueris quorum aetas nondum no¬
uit rerum discrimina: maior est excusatio et iustior ho¬
minem ẽẽ q̃ puerum. Hac condicione nati sumus. aĩa¬
lia obnoxia non paucioribus animi ꝗ corporis morbis
non quidem obtusa nec tarda s acumine nr̃o male uten¬
na. altera alteri uiciorum exempla. Quisquis sequitur
priores male iter ingressos. quidni hẽat excusationem
cum publica uia errauent: In singulos seueritas im¬
peratono distringitur. at necessaria uenia est ubi totꝰ
descruit exercitus. quid tollit iram sapientis turba peccantiũ
Intelligit ꝗͣ et inquum sit et periculosum irasci publico ui¬
tio. Heraclius quotiens prodierat et tantum cirea se male ui¬
uentium immo male pereuntium uiderat flaebat miserebat᷑
omnium qui sibi laeti felicesq occurrebant miti animo: sed

Expanded text:
humano venia tribuenda est. Si irasceris iuvenibus sehumano venia tribuenda est. Si irasceris iuvenibus senibusque, quod peccant, irascere et infantibus : peccaturi sunt. Numquis irascitur pueris, quorum aetas nondum novit rerum discrimina ? Maior est excusatio et iustior hominem esse quam puerum. Hac condicione nati sumus, animalia obnoxia non paucioribus animi quam corporis morbis, non quidem obtusa nec tarda, sed acumine nostro male utentia, alter alteri vitiorum exempla. Quisquis sequitur priores male iter ingressos, quidni habeat excusationem, cum publica via erraverit ? In singulos severitas imperatoris destringitur, at necessaria venia est, ubi totus deseruit exercitus. Quid tollit iram sapientis ? Turba peccantium. Intellegit quam et iniquum sit et periculosum irasci publico vitio. Heraclitus quotiens prodierat et tantum circa se male viventium, immo male pereuntium viderat, flebat, miserebatur omnium, qui sibi laeti felicesque occurrebant, miti animo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
hĩta quae qͣ du opprimi possunt: scelera sunt. ut raptus. ac
stupra et ne hos quidem libidini acceptum. Adde nunc
publica piuria gentium. et rupta foedera et p̃dam ualidio¬
ris quidquid non resistebat abductum circum scriptiones
surta fraudes insiciationes quibus trina non sufficiunt
fora. Si tantum irasci uis sapientem quantum sceleru
indignitas exigit non irascendum illi: sed insaniendu
est. Suud potius cogitabit non ẽẽ irascendum etroribus
quid enim si quis irascitur in tenebris parum uestigiai
certa ponentibus. Quid si quis surdis impia non exau¬
dientibus: quid si pueris ꝙ neglecto despectu officiorum
ad lusus et ineptos aqualium iocos spectent. Quid si il¬
lis irasci uelis qui aegrotant senescunt fatigantur inter
caetera mortalitatis incommoda. Haec est calligo menti¬
um. nec tantum necessitas errandi sed errorum amor
ne singulis irascaris uniuersis ignoscendum est. Geneĩ

Expanded text:
habita, quae quam diu opprimi possunt, scelera sunt, raptus ac habita, quae quam diu opprimi possunt, scelera sunt, raptus ac stupra et ne os quidem libidini exceptum. Adde nunc publica periuria gentium et rupta foedera et in praedam validioris quidquid non resistebat abductum, circumscriptiones, furta, fraudes, infitiationes, quibus trina non sufficiunt fora. Si tantum irasci vis sapientem, quantum scelerum indignitas exigit, non irascendum illi sed insaniendum est. Illud potius cogitabis, non esse irascendum erroribus. Quid enim, si quis irascatur in tenebris parum vestigia certa ponentibus ? Quid, si quis surdis imperia non exaudientibus ? Quid, si pueris, quod neglecto dispectu officiorum ad lusus et ineptos aequalium iocos spectent ? Quid, si illis irasci velis, qui, quod aegrotant senescunt, fatigantur ? Inter cetera mortalitatis incommoda et hoc est, caligo mentium nec tantum necessitas errandi sed errorum amor. Ne singulis irascaris, universis ignoscendum est, generi
Abbreviated transcription (Latin):
ribus eualuit ut innocenti a non rara. sed nulla sit. Nũ quid
enim singuli aut pauci rupere legem: undiq uelut signoi
dato. ad fas nefasq miscendum coiere: non hospes ab hos¬
pite tutus non socer a genero. fratrum quoq gratia rara
est. Imminet exicio uir coniuigis: illa manti. Lurida ter
ribiles miscent a conita nouerce Filius ante diem patrioᷤ
inquint in annos Et quota pars ista scelerum est. Nond̾¬
scripsit castra ex una parte contraria et parentum libero¬
rumq sacramenta diuersa. Subiectam patria cuiium ma¬
nu filamam et aginina infestorum equitum ad conquirẽ¬
das proscriptorum latebras circumuolitantia. et iuolatos
fontes uenenis. et pestilenti am manu factam et p̃ductam
oscoenis parentibus fossam. planos carceres et incendia to¬
tas urbes concremantia dominationesq sunestas et regno¬
tum publicorumq exitiorum clandestina consilia et ꝓ glĩa

Expanded text:
ribus evaluit, ut innocentia non rara sed nulla sit. Numquid ribus evaluit, ut innocentia non rara sed nulla sit. Numquid enim singuli aut pauci rupere legem ? Undique velut signo dato ad fas nefasque miscendum coorti sunt : Non hospes ab hospite tutus, non socer a genero ; fratrum quoque gratia rara estribiles miscent aconita Novercae, Filius ante diem patrios inquirit in annos. Et quota pars ista scelerum est? non descripsit castra ex una parte contraria, parentum liberoumque sacramenta diversa, subiectam patriae civis manu flammam, et agmina infestorum equitum ad conquirendas proscriptorum latebras circumvolitantia, et violaros fontes venenis, et pestobsessis parentibus fossam, plenos carceres et incendia totas urbes concremantia dominationesque funestas et regnorum publicorumque exitiorum clandestina consilia, et pro gloria