comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. humor fluens. a natura uiri.
Testiculi ꝑ diminutionẽ a testib
dicti quoꝵ numerus incͥpit aduo¬
b. hii semen calamo mĩstrant.
qd̾ ab spine medulla ⁊ renib et
lũbis suscipiũt ad gr̃am ꝓcrean¬
di. uiscus est pellis in qua testicu¬
li sunt. post̾iora autẽ uocata qd̃ ret᷑
sunt. ⁊ auultu au̾sa. ne dum aliũ
purgamus inqͥuaremur aspectu. Me¬
atus inde appellatus. qr ꝑ eum ma¬
nant .i. egeruntur st̾cora. femora
dicta sunt. qd̾ ea ꝑtea femina sexꝰ
uiri discrepet. Sunt autẽ ab ĩgui¬
nib usq ad genua. femina autẽ
ꝑ diriuationẽ femoꝵ ꝑtes sunt qͥ¬
b ineqͥtando t̾gis equoꝵ adheremꝰ.
Unde ⁊ p̾liatores olim lub feminib
eqͦs amisisse dicebantur. Coxe qͣsi
coniũcte axes. Ipsis femͣo eñi mo¬
uentur quoꝵ concaua u̾tebra uo¬
cantur. quia in eis capita femoꝵ
u̾turit᷑. Suffragines. quia subtꝰ
frangunt᷑ .i. flectunt᷑. non sup̃.

Expanded text:
ddTesticuli per diminutionem a testibus dicti, quorum numerus incipit a duobus. Hi semen calamo ministrant, quod ab spinae medulla et renes et lumbus suscipiunt ad gratiam procreandi. Fiscus est pellis in qua testiculi sunt. Posteriora vero vocata, quod retro sunt et a vultu aversa, ne dum alvum purgamus inquinaremus aspectum. Meatus inde appellatus, quia per eum meant, id est egeruntur, stercora. Femora dicta sunt, quod ea parte a femina sexus viri discrepet. Sunt autem ab inguinibus usque ad genua. Femina autem per derivationem femorum partes sunt, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Unde et proeliatores olim sub feminibus equos amisisse dicebantur. Coxae quasi coniunctae axes; ipsis enim femora moventur. Quorum concava vertebra vocantur, quia in eis capita femorum vertuntur. Suffragines, quia subtus franguntur, id est flectuntur, non supra,
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe uoluptatis in ipsis est.
sicut in umbilico feminis. Un¬
de ⁊ ad iob in exordio sermoniꝰ
dictum est. accinge sicut uir
lumbos tuos ut in hiis eẽt re¬
sistendi p̃̾paratio in quib libidĩs
est usitata dñandi occasio. Umbi¬
litus est medius locus corꝑis
dictus qd̃ sit uiibꝰ ilioꝵ. Unde
⁊ umbo appellat᷑ locus in medio
clipei a quo pendet. Ex eo enĩ
infans in utero pendet. ex eo ⁊̃
et nutͥtur. Iliũ greco sermone
appellatũ qd̃ ibi nos obuoluamꝰ.
Grece eñ ilios obuolu̾e dicimꝰ
elunes uocate qd̾ suit iuxta co¬
lum qd̾ est longa. siates qd̃ in ip¬
sis innitim᷑ dum sedemꝰ. Unde ⁊
conglobata est in eis caro ne pͥmẽ¬
tis corporis mole ossa dołent. Ge¬
nitalia corꝑis partes ut tiom̃ ip¬
lũ dooet gignende sobolis accepe¬
runt uocabulũ. qd̾ hiis ꝓcreat᷑
igignit᷑. hec ⁊ pudenda ꝓuerec̃¬
m̃bra que in ꝓmptu locata sunt. Idẽ
ex eo turꝰ emittit᷑. Nam uirꝰ ꝓprie

Expanded text:
corporeae voluptatis in ipsis est, corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in umbilico feminis, unde, et ad Job 17 in exordio sermonis dictum est: Accinge sicut vir lumbos tuos, ut in iis esset resistendi praeparatio, in quibus libidinis est usitata dominandi occasio. 99. Umbilicus est medius locus corporis, dictus quod sit umbo iliorum; unde et umbo appellatur locus in medio clypei, a quo pendet. Ex eo enim infans in utero pendet, ex eo etiam et nutritur. 100. Ilium Graeco sermone appellatum, quod ibi nos obvolvamus. Graece enim †ilios† obvolvere dicitur. Clunes vocatae, quod sint iuxta colum, quod est longao. Nates, quod in ipsis innitimur dum sedemus. Unde et conglobata est in eis caro, ne prementis corporis mole ossa dolerent. Genitalia corporis partes, ut nomen ipsud docet, gignendae sobolis acceperunt vocabulum, quod his procreatur et gignitur. Haec et pudenda pro verecumembra quae in promptu locata sunt. Idem ex eo virus emittitur. Nam virus proprie
Abbreviated transcription (Latin):
renes. dictum autẽ dorsũ qd̃ sit
suꝑficies durior corꝑis ĩmodũ
saxi fortis: ⁊ ad portandũ ⁊ ad ꝑ¬
petiendum. t̾ga qr in ea suppiniͣ
iacemus in terra qd̃ solus homo
potest. Nam muta animalia tan¬
tum aut in uentre. aut in lat̾e
iacent. unde in animalib t̾ga
do dur̃. Int̾ scapiliũ spatiũ qd
und̾ scapłas est. unde ⁊ nomĩat
pale sunt dorsi dextra leuaq emi¬
nentia m̃bra dicta qd̃ in luctando
na est iunctura dorsi dicta eo ꝙ hã
ad cet̾as corporis ꝑtes. Sacra
spina est una ꝓpetͥue spine qmͣ
infrnte concepto nascitur. ide¬
oq ⁊ hostia id pͥmũ agentili¬
bus diis siuis dabatur. Unde
⁊ sacra spina dicitur. Renes ait
uarro dictos. qd̾ tiui ab hiis ob¬
soeni humoris nascant᷑. Iam
uene ⁊ medulle tenuẽ liquorẽ de¬
sudant in renes. qui liquor rur¬
sus a uenib calore uen̾io reso¬
lutꝰ decurrit. lumbi ob libidinis
lasciuiã dicti. quia iniuris cã

Expanded text:
renes; dictum autem dorsum, quod sit renes; dictum autem dorsum, quod sit superficies durior corporis, in modum saxi, fortis, et ad portandum, et ad perpetiendum. 92. Terga, quia in ea supini jacemus interra: quod solus homo potest, nam muta animalia tantum, aut in ventre, aut in latere jacent; unde in animalibus terga . . . Interscapilium spatium, quod inter scapulas est, unde et nominatum. Palae sunt dorsi dextra laevaque eminentia membra, dicta quod in luctando na est iunctura dorsi, dicta eo quod habeat ad ceteras corporis partes. Sacra spina est ima perpetuae spinae, quam infante concepto nascitur, ideoque ex hostia id primum a gentilibus diis suis dabatur, unde et sacra spina dicitur. Renes ait Varro dictos quod rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursus a renibus calore Venerio resolutus decurrit. Lumbi ob libidinis lasciviam
Abbreviated transcription (Latin):
ab usto dicba ꝓpt̾ qd̃ cremarentur
ab antiquis siue ut alii putant ab
ore eo qd̃ ibi pateant. slam ubiq cute
iusc̾ib q obtecta celant᷑. shedulle et¬
appellate qd̃ madefaciant ossa. Irrigãt
enĩ ⁊ confortant. U̾tibula sunt sũme
ossuũ ꝑtes nodis crassiorib cõgloba¬
te dicte tra eo qd̃ ad inflexionẽ m̃bͦꝵ
illa u̾tantur. Cartilagines ossa mol¬
lia ⁊ sine medulla. Qd genꝰ auricule
⁊ nariũ discͥmẽ ⁊ costaꝵ extremitates
hñt. siue oꝑcula ossuũ q̃ mouent᷑.
carent dolore dum plectunt᷑. Costas
appellari qͥdam putant qd̃ ab ipsis
int̾iora custodiant᷑. ⁊ tota mollicies uẽ¬
tris uallata seruetur. latus qr iacẽ¬
tib nobis latet. Est enim leua ꝑs
corporis. Dextro autẽ lat̾i habilior
motus est. leuor fortior. ⁊ oneri
ferendo accõmodatior. Unde ⁊ le
clipeum ensem pharetͣm ⁊ ueliqua
onera ut expedita sit dextera ad a¬
gend̾. dorsum est aceriuoe usq ad

Expanded text:
ab usto dicta, propter quod cremarentur ab usto dicta, propter quod cremarentur ab antiquis; sive, ut alii putant, ab ore, eo quod ibi pateant. Nam ubique cute visceribusque obtecta celantur. Medulla appellata, quod madefaciant ossa; inrigant enim et confortant. Vertibula sunt summae ossuum partes nodis crassioribus conglobatae, dictae ita eo quod ad inflexionem membrorum illa vertantur. Cartilagines ossa mollia et sine medulla, quod genus auriculae et narium discrimen et costarum extremitates habent; sive opercula ossuum, quae moventur. carent dolore, dum flectuntur. 89. Costas appellari quidam putant, quod ab ipsis interiora custodiantur, ut tota mollities ventris vallata salvetur. 90. Latus quia jacentibus nobis latet. Est enim laeva pars corporis, dextro autem lateri habilior motus est, laevo fortior, et oneri ferendo accommodatior. Unde et laclypeum, ensem, 16 pharetram, et reliqua onera, ut expedita sit dextera ad agendum. 91. Dorsum est a cervice usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
rat. pellis autẽ mox detractã sub
acta iam coriũ dr̃. Coriũ autem ꝑ
diriuationẽ caro appellat᷑. qd̃ eo te¬
gatur. s hoc in brutis aĩalib ꝓpͥũ.¬
pulpa est caro sine pinguedine dic¬
tͥa qd̃ palpitet. resuit enĩ sepe. hãc
płiꝙ ĩ uiscum uocant. ꝓpt̾ qd glutinosa
sit. snẽbra sunt ꝑtes corporis. artꝰ qͥb
colligantur m̃bra ab artando dicti. N¬
illi neura uocant. Alii latine uocatos
neruos putant. eo qd̃ arcuũ coniũc¬
tiones inuioem hiis inhereant. ma¬
ximam autẽ uiriu substantiã ner¬
uos faoe̾ c̾tissimũ est. Nam qnͣto fu¬
erint densiores. tanto ꝓpensius fui¬
gesc̾e firmitatẽ. Artus dicti qd ool¬
ligati inuioẽ nerius aicent᷑ .i. strin¬
gantur. quoꝵ diminutiua sunt ar¬
ticuli. siam artꝰ dñis m̃bra maiora
ut brachia articulos minora m̃bra.
lut glutino qͦdam adhereant. Ossa st̃
corporis solidam̃ta. In hiis erũ positõ
omĩs. roburq subsistit. ossa autẽ

Expanded text:
rat. Pellis autem rat. Pellis autem acta iam corium dicitur. Corium autem per derivationem caro appellavit, quod eo tegatur: sPulpa est caro sine pinguedine, dicta qplerique et viscum vocant, propter quod glutinosa sit. Membra sunt partes corporis. Artus, quibus conligantur membra, ab artando dicti. Nilli νεῦρα vocant. Alii Latine vocatos nervos putant, eo quod artuum coniunctiones invicem his inhaereant. Maximam autem virium substantiam nervos facere certissimum est: nam quanto fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem. Artus dicti, quod conligati invicem nervis artentur, id est stringantur; quorum diminutiva sunt articuli. Nam artus dicimus membra maiora, ut brachia; articulos minora membra, lut glutino quodam adhaereant. Ossa sunt corporis solidamenta. In his enim positio omnis roburque subsistit. Ossa autem
Abbreviated transcription (Latin):
sustinetur. coxis ⁊ genib. crurib q
lo usq adscomachũ qmͣ nos dicimus
arcam. eo qd̃ ibi archanũ sit .i. secre¬
tum qͦ oet̾i arcentur. Unde ⁊ archa et
ara dicta. quasi res sec̾te cuiꝰ eminen¬
tes putpe mamlle int̾ quas pars
illa ossea pectus dr̃. Dextra aute̾ leua
q coste. pectus uocatũ qd̃ sit pexũ
at. mamille uocate qd̃ rotunde sũt
quasi male ꝑ diminutionẽ scilicet.
eas infantes quasi palpant. dum lac
sugunt. ꝓude mamulla est omnis emi¬
nentia ubis. papilla uͦ breue illud.
unde lac trahitur. Ubera dicta uel qͥa
lactis. ĩmorem uuaꝵ plena. lac uim no¬
natura ex sanguine cõmutat᷑. Nam
post partum siqͥd sangͥnis. non dũ fu̾t
it̾i nutͥmento consũptũ naturali
meatu fluit in mamuillas ⁊ eaꝵ uir¬
tute albescens. lactis accipit qͣlita¬
tem. Cutis est que in corꝑe pͥmaẽ
appellata. qd̃ ip̃a corꝑi suꝑposcta in¬
cisionẽ pͥma patitur. Cutis enĩ g̾oe

Expanded text:
sustinetur coxis et genibus cruribusquesustinetur coxis et genibus cruribusquelo usque ad stomachum, quam nos dicimus arcam eo quod ibi arcanum sit, id est secretum, quo ceteri arcentur. Unde et arca et ara dicta, quasi res secretae. Cuius eminentes pulpae mamillae: inter quas pars illa ossea pectus dque costae. Pectus vocatum, eo quod sit pexum t. Mamillae vocatae quod rotundae sint, quasi malae per diminutionem. Sed eas infantes quasi palpant dum lac sugunt; perinde mamma est tota eminentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur. Ubera dicta, vel quilactis in modum uvarum plena. Lac vim nonatura ex sanguine commutatur. Nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento consumptum, naturali meatu fluit in mammas et earum virtute albescit, lactis accipiens qualitatem. Cutis est, quae in corpore prima est, appellata quod ipsa corpori superposita, incisionem primam patiatur. Cutis enim Graec
Abbreviated transcription (Latin):
tis adhibet᷑. ⁊ hoc est illud apud
cata quasi sine dextͣ. siue qd̃ rẽ fie¬
ri sinat. Asinendo enim sinistraẽ
nuncupata. palma est manꝰ ex pan¬
sis digitis sicut contractis pugnꝰ.
pugnus autẽ apugillo dictus. si¬
cut palma ab expansis palme
ramis. Digiti nuncupati uel ꝙ
decem sunt. uł quia decent̾ iũcti
existunt. Nam hñt in se ⁊ numeꝵ
ꝑfectum. ⁊ ordinẽ decentissimũ.
pͥmus pollex uocatur. eo qd̃ int̾
cet̾os polleat uirtute ⁊ potestate.
Sed̾s index ⁊ salutaris seu demõ¬
stratorius. quia eo fere salutamꝰ.
uł ostendimꝰ. Tcius impudicus.
qd̃ plerumꝙ ꝑ eũ ob ꝓbrii inspec¬
tatio expͥmitur. Quartus anu¬
laris. eo qdꝰ in ipso anulꝰ gerit᷑.
Idẽ ⁊ medicinał. qd̃ eo tͥta colli¬
ria a medico colligunt᷑. Quintꝰ
auricularis. ꝓ eo qd̃ eo aurem
scalpimꝰ. Ungłas ex g̾co uocamꝰ.
media ꝑs corꝑis a collo ad inguinẽ. de
quo igidius. Cap̃ collo uehitur. Trũcꝰ

Expanded text:
tis adhibetur; et hoc est illud apud tis adhibetur; et hoc est illud apud cata quasi sine dextra, sive quod rem fieri sinat. A sinendo enim sinixtra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ramis. Digiti nuncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux vocatus, eo quod inter ceteros polleat virtute et potestate. Secundus index et salutaris seu demonstratorius, quia omne fere salutamus vel ostendimus. Tertius inpudicus, quod plerumque per eum probri insectatio exprimitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpimus. Ungulas ex Graeco vocamus: media pars corporis a collo ad inguinem. De quo Nigidius 108: 'Caput collo vehitur, truncus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ drupedũ sunt. Ola sũmi hume¬
ri pars post̾ior. brachia a fortitu¬
dine nominata. bari enĩ g̾oe gͣue
⁊ forte significat᷑. In brachiis eñi
thori la certoꝵ sunt et irisigne
musculoꝵ robur existit. In hiis
sũt thori .i. musculi ⁊ dicti thori
qd̃ illic uisca torta uident᷑. Cubi¬
tum dictum qd̃ ad cibos sumẽ¬
dos in ipso cubamꝰ. Ulna sod̾m
qsdam utͥusq manꝰ extensio est
ale sub brachia sunt appellate eo ꝙ
ex eis in modum alaꝵ motus bra¬
chiorum inchoat. quas qͥdam ascel
lent᷑ .i. moueantur. Unde ⁊ oscil¬
la dicta. ab eo qd̃ oscillan᷑t᷑. hoc
est moueantur ora. Nam cillareẽ mo
has quidam sub huros uocant ꝙ u̾e
sit tocius corꝑis munꝰ. Ipsa enĩ
cibum ori ministrat. ipsa om¬
accipimus ⁊ d̾amus. abusiue etiã
manus autẽ ars uel artisex. uñ
⁊ manꝰ p̾ciũ dicimꝰ. dextra uocat᷑
a dando. Ipsa enĩ pignus pacis
datur. ipsa fidei testis. adq salu¬

Expanded text:
quadrupedum sunt. Ola summi humequadrupedum sunt. Ola summi humeri pars posterior. Brachia a fortitudine nominata: βαρὺ enim Graece grave et forte significatur. In brachiis enim tori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt tori, id est musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est, s dicitur. Alae subbrachia sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alachiorum inchoet; quas quidam ascillentur, id est moveantur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est moHas quidam subhircos vocant, proptsit totius corporis munus. Ipsa enim cibum ori ministrat; ipsa opaccipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars vel artifex, unde et manupretium dicimus. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur; ipsa fidei testis atque salu
Abbreviated transcription (Latin):
transmitit᷑. ut possit u̾ba collid̾e.
Unde ⁊garrire dicittius. Rumen
ꝑximus gurguliori quo cib et
uocio deuoratur. Huic bestie que
cibos deuorant ac remand̃t. rumi¬
nare dñr. Subliguiũ oꝑdm̃ gur¬
gulionis quasi ꝑua luigua que
foramen lingue recludit. aꝑit¬
ue. Collum dictum qd̃ sit rigidũ
iheret ut columpna baiulans
caput ⁊sustentans quasi capito¬
liũ cuiꝰ ant̾ior ꝑs gula uccatur.
post̾ior ceruix. Ceruix autem uo¬
cada. qd̃ ꝑ eam ꝑtem cerebrum
ad medullam spine dirigatur qͣ¬
si cerebri uia. uet̾es autẽ plura¬
li tm̃ numero. ceruices dicebant.
pͥus orten suis ceriuoẽ singłarit̃
dixit. Ceriuix autem numero sin¬
gulari m̃brũ ipsum significat.
Nam pluralit̾ contumatiã ip¬
se demonstrat. Cicero in u̾rinis.
iuce s humeri dicti quasi armi
ad distinctionẽ homirus a pecudi¬
b mutis. ut hii humeros illi ar¬
iios habe dicant᷑. sam ꝓpͥe armi

Expanded text:
transmittitur, ut possit verba conlidere. transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. Rumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae recludit operitve. Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut columna, baiulans caput et sustentans quasi capitolium: cuius anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant: prius Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsud significat: nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinis vices.' Umeri dicti, quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illi armos habere dicantur. Nam proprie armi
Abbreviated transcription (Latin):
ciores existunt. Gingie agignendis
dentib nominate. facte sunt autẽ
etiã ad decorem dentiũ. ne nudi hor¬
rori pocius qmͣ ornam̃to exist̾ent. pa¬
latũ nr̃m. sicut celũ est positũ ⁊ inde
palatum a polo ꝑ diriuationẽ. S ⁊
g̾ci similit̾ palatũ urant̃ appellant.
eo qd̃ ꝑ sui cõcauitatẽ celi similitudi¬
nẽ habeat. Fauces a fundendis uo¬
cib nominate. uł qd̃ ꝑ eas fam᷑
uoces. Arterie uccate sunt. siue qd̾
ꝑ eas a pulmone aer. hoc est sp̃c ft᷑.
seu qdꝰ artis ⁊ angustis meatibus
sp̃m uitalem retineant. unde uocis
sonos emittunt. qui soni uno mͦ so¬
narent. nisi lingue motꝰ distãtias
uocis effic̾et. Tolles gallica lĩgua
drr̃ quas uulgo ꝑ dimimitionẽ
toxalos uocant. que in faucib
turgesc̾e solent. Mentũ dictum
dictum quod inde mandibule ori¬
antur. non qd̃ sbi iungantur.
Gurgulio a girtture nomen thit
cuiꝰ meatus ad os ⁊nares ꝑtendit
habens uiam qua uox ad linguã

Expanded text:
ciores existunt. Gingivae a gignendis ciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est positum, et inde palatum a polo per derivationem. Sed et Graeci similiter palatum οὐρανὸν appellant, eo quod pro sui concavitate caeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum quasi ꝑ ostiũ ⁊ cibos intro
nomen impositũ. alii qd̃ ꝑ articula¬
tos sonos u̾ba ligat. Sicut enĩ plec¬
trum cordis. ita lingua illidit᷑ denti¬
bus ⁊ uocalem efficit sonũ. Dentes g̾ci
odentes uocant. ⁊ inde in latinũ tra¬
h̾e nomen uidentur. hoꝵ pͥmi p̾cisoreꝰ
dñr. qr omne qd̃ accipitur. ipsi
pͥus incidunt. Sequentes can¬
ni uocantur. quoꝵ duo in dext̾a ma¬
xilla. duo insinistra sũt. ⁊ dicti camni
qr ad simi litudinẽ caninoꝵ existũt.¬
⁊ canis ex ipsis ossa frangit. sicut
⁊ homo. i qd̾ non possunt priores p̾ci¬
d̾e. illis tradunt ut confringant. hos
uulgus ꝓ longitudine ⁊ rotundita¬
te colomellos uocant. ultimi sũt mo¬
lares: qui concisa apͥorib atq cõfrac¬
⁊ ta subigt̃ ⁊ mollt̃ atq ĩmassãt.¬
t unde ⁊ molares uocati sũt. Dentiũ
autẽ numerũ disc̾nit. qualitas sexus.
Nam inuiris plures in feminis pau¬

Expanded text:
per ipsum quasi per ostium et cibos intromper ipsum quasi per ostium et cibos intromnomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pau
Abbreviated transcription (Latin):
apalo. taxillus a talo. Mandibule
sunt maxillaꝵ ꝑtes. ex quo ⁊ nom̃
factum. barbam uet̾es uocauerunt.
qd̾ iuroꝵ sit non mulierũ. Aurib
inditũ nom̃ a uocib hauriendis. Uñ
tationẽ litt̾e aures quasi audes
nuncupate sunt. uox enim reꝑ is¬
cucsa ꝑ anfractus eaꝵ sonum facit
quo sensum excipiant audiendi. pĩ¬
nula sc̃ma pars auris ab acumine
dicta. pmnũ enĩ antiqui acutũ di¬
cebant. unde ⁊̃bipennis ⁊ puima. sia¬
re idcͥco noĩantur. quia ꝑ eas uel o
dor uł sp̃s manare non desunt. suie
aliqͥd ac sciamus. Unde econtra ĩscii.
ac rudes ignari dnr. Olfecisse enim
scisse uet̾es dicebant. tekentius ac
non totis sex mensib pͥus olfecisse
ꝓpt̾ qd equalit̾ sit in longitudine. ⁊¬
in rotunditate porrecta columpna uo¬
catur. extremitas eiꝰ pirula a formu¬
la pomipiri. Que uͦ dextra leuaq
sunt pennle ab alaꝵ similitudine.
Mediũ autẽ int̾finiũ. os dictũ qd̃

Expanded text:
a palo, taxillus a talo. Mandibulae a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Aurium inditum nomen a vocibus auriendis, undetationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit quo sensum excipiant audiendi. Pinnula summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant, unde et bipinnis et pinna. Nares idcirco nominantur quia per eas dor vel spiritus manare non desinit, sive simus ac sciamus; unde econtrario nescientes et rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim veteres scisse dicebant. Terentius: « Ac non totis sex mensibus prius olfecisse eo quod aequaliter sit in longitudinem et rotunditatem porrecta, columna vocatur, extremitas ejus pyrula a formula pomi pyri, quae vero dextra laevaquae sunt, pinnulae alarum similitudine, medium autem interfinium. Os dictum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uł cuĩ qmͣ crassioris mat̾ie arceat᷑
contactũ aut ip̃m q aerem con¬
cidendo mitificent. qd̃ tenuẽ atꝙ
serenum faciant uisũ. lacͥmas qͥ¬
dam a lac̾atione m̃tis putant dio¬
tas. alii existimant ido g̾ci quod
larsiria uocant. Cilia sunt tegnu¬
na quib oooꝑiuntur oculi. ⁊ dicta
cilia qd̃ celent oculos tegantq
uta custodis. Suꝑcilia didda. q.
suꝑposita sunt ciliis. Que idcͥco pilts.
uestica sunt ut oculis munim̃ta p̾tẽ¬
danit. ⁊ sudorem a capite defluentem
depellant. Int̾ciliũ u̾o est mediũ illd̾
int̃ suꝑcilia qd̾ sine pilis est. Gẽne
sunt inferiores oculoꝵ ꝑtes. unde
barbe inchoant. Nam grece genos
ni barbe. Male sũt eminentes sũbo
octilis ꝑtes ad ꝓtectionem eoꝵ sup¬
posite. Uorate autem male. suie qd
infra oculos ꝓminent in rotunditatẽ
que gc̾i mela appellant. siue qd̃
suit supra maxillas. snaxille ꝑ
diminictionẽ a malis. sicut paxillus

Expanded text:
vel cuiusquam crassioris materiae arceant vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus
Abbreviated transcription (Latin):
lumen manat uel qd̃ ex initio sui
clausã teneant lucem aut extrin¬
secus acceptam usui p̾ponendo re¬
fundant. pupilla est medius plĩo¬
tus. oculi in quo uis est uidendi
la qd̃ sit pura atq impolluta ut st̃
puelle. ftsici dñt easdem pupillas
quas uidemus inoculis morituros
ante tͥduũ non hab̾e. quib nisi uisis̃
certa est desperatio. Circulus uͦ quo
a pupillo albe ꝑtes oculi seꝑant᷑.
disc̾ta iugredine corona dr̃. qd̾ rotũ¬
didate siiorn ambitum pupille.
tur. Concurrunt enim inuicẽ. ut
assiduo motu reficiant obtutum
snunite sũt uiallo capilloꝵ ut et
aꝑtis oculis siqͥd incidit repellat᷑.
⁊ compno cohibentib danquam in¬
uoluti quiescant latentes. In sum¬
mitate autem palpebraꝵ. locis qͥ¬
b se utͣqs clausa contingunt. ex¬
tant ad moti ordine seruati capil¬
li tutelam oculis ministrantes. ne
irruentes facile inuirias excipi¬
ant. ⁊ ex eo noceantur. ut puluis

Expanded text:
lumen manat, vel quod ex initio sui lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi;la quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum pupillae. tur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris
Abbreviated transcription (Latin):
disc̾nantur. Unde i discͥmina dnr̃¬
que caluarie dextra leuaꝙ subia¬
oent. que ideo sic nũcupant᷑. qr mo¬
uentur ipsaq mobilitate quasi tẽ¬
pora quibdam int̾uallis mutant᷑.
facies dicta ab effigie. Ibi est enĩ
tota figura hominis. ⁊ uniꝰcuiꝰes
ꝑsone cognitio. W̾ultus uͦ dictus
eo qd ꝑ eum animi itoliuitas ostẽ¬
ditur. Scd̾m uoluntatẽ enim in ua¬
rios. motꝰ mutatur. Unde ⁊ diffꝰ¬
tur sibi utracs. Nam facies simpłr¬
lit̾ accipitur. de unuꝰcuiꝰq naturali
aspectu uultus autẽ animoꝵ qͣli¬
datem significat. frons ab oculoꝵ
foraminib dicta est. hec ymago
quedam animi mentis motũ spe¬
cie sua expͥmit. dum uł leta uł tri¬
stis est. Oculi uocati siue qr eos ci¬
lioꝵ tegmina occultant. nequa inci¬
enĩ omne meitts indicuõ est. Unde
et animi ꝑturbatio uel hilaritas in
oculis apparet. Oculi autem idẽ et
lumina. ⁊ dicta lumina qd̃ exeis

Expanded text:
discernantur. Unde et discriminalidiscernantur. Unde et discriminaliquae calvariae dextra laevaque subjacent. Quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur. 33. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis, et uniuscujusque personae cognitio. 34. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur. Secundum voluntatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. Nam facies simpliciter accipitur de uniuscuiusque naturali aspectu; vultus autem animorum qualitatem significat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulant, ne qua incienim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
di causa hauriat᷑. Ibi enĩ omnes sẽ¬
sus apparent. Unde ipsius anime
capitis colliguntur. ⁊ in qua cesaries
u̾titur. uñ ⁊ nuncupat᷑. Caluaria ab
ossib calius dicta ꝑdefectionẽ et¬
neutralit̾. ꝓnuntiatur. Occipitiũ
capitis ꝑs posterior quasi contra
capitium. uel qd̃ sit capitis retror¬
sum. Capilli uocati quasi capitis
pilt facti ut ⁊ decorem p̾stent. ⁊ ce¬
rebrũ adu̾sũfͥgꝰ muniant adq a
sole defendant. pilos autẽ dictos
a pelle qua ꝓdeunt. sicut ⁊pilũ
dicitur. a piła ubi. pigmentũ cõ¬
tundit᷑. Cesaries a cedendo uocata.
ideoq tantum uiroꝵ est. uirũ enĩ
tonsum eẽ decet. mulierẽ non de
oet. Coma est ꝓpͥe non cesi capilli
⁊ est g̾cus sermo. sam comas gͥ¬
ci. caimos asecando nominant.
unde et cirin tond̾e dñt. Inde ⁊ cur¬
ri uocantur. qd̃ etiam idem g̾ci mai
lonẽ uocant. Crines ꝓpͥe mitlierũ
sunt. Dicti autẽ cͥnes eo qd̃ uittis

Expanded text:
di causa oriatur. Ibi enim omnes sendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animaecapitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dictaneutraliter pronuntiatur. Occipitium, capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. 28. Capilli vocati, quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant, atque a sole defendant. Pili autem dicti a pelle, e qua prodeunt, sicut et pilum dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. 29. Caesaries, a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam idem Graeci μαλλὸν vocant. Crines proprie mulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtum memoria int̾oct̾a mentis of¬
ficia. uicinior est enim cerebͦ. Unde
omiua manant. ex qͦ fit ut ea que
ad alios ꝑtinent sensus uide dicamꝰ.
qd̾ uoces hauriat. hoc est aere u̾bera¬
to suscipiat sonos. Odoratus quasi o¬
dor aeris attactus. tacto enim aere sẽ¬
titur. Sic ⁊ olfactus qd̃ odorib afficiat᷑.
Gustus aguture dictus. Tacto eo qd̃
ꝑ tractet ⁊ tangat. ⁊ ꝑ omnia m̃bra
uigorem sensus asꝑgat. siam dactuꝓ
bamus quioqͥd cet̾is sensib iudicare
non possumꝰ. Ouo autem gen̾a tactus
eẽ. slam aut extͥnsecus uenit qd̃ fe¬
riat aut intus in ipso corpore orit᷑.
Unicuiq autẽ sensui ꝓpͥam naturã
datam. siam qd̃ uiderdũ est ocuilis
capitur. qd̃ audiendũ est auribus
mollia ⁊ dura tactu estimãtur. sapor
gustu. odor narib ducitur. p̾ma ꝑs
corporis caput. datumq illi hoc no¬
men eo qd̃ sensus om̃es ⁊ nerui inde
mitiũ capiant. atq ex eo omis iugẽ¬

Expanded text:
quantum memoria inter cetera mentis ofquantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigen
Abbreviated transcription (Latin):
Solubile enim atq mortale est et
masculi. unde ⁊ aĩaliũ ⁊ hominũ cor¬
pora concipiũt᷑. Hinc ⁊ ꝑentes cͥatores
nus incalore uitali. habent enĩ in no¬
bis elementa suam queq ꝑtem ciu¬
luta. Caro autẽ ⁊ corpus diu̾sa sig¬
nificant. In carne semꝑ corpus est.
non semꝑ incorꝑe caro. Nam caro q̃
uiuit idẽ ⁊ corpus. corpus qd̃ non
uiuit idẽnon caro. Nam corpꝰ dicitur
aut qd̃ post uitam est mortuũ. aut
sine uita conditũ. Int̾dum ⁊ cũ uita
cos anima subtilissime totum corpus
agitat nigore sentiendi. Unde ⁊ p̾sen¬
tia uocatiro qd̾ sint p̾sensib sicut pre
oculis que p̾sto sunt oculis. Uisus ẽ
qui a philosophis humor uitreus
appellatur. uisum autẽ fieri quidã
asseuerant. aut extrema ⁊ etherea
lure. aut int̾no spũ lucido. ꝑteniues
uenas a ocrebro uenientes. atq pe¬
netratis tunicis in aere exeuntes.
⁊ tune cõmixtione similis mat̾re ui

Expanded text:
solubile enim atque mortale est, etsolubile enim atque mortale est, etmasculi, unde et animalium et hominum corpora concipiuntur, hinc et parentes creatores nis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque luta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus; sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam adseverant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae v
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e sp̃m. nisi qd̾̃ animã pon̾e: Sed
anima dicta ꝓpt̾ qd̃ uiuit. spiritꝰ
autem uł ꝓ sp̃ali natura. uł ꝓ eo qd̾
inspiret in corpore. Item animũ idẽ
phi. etiam sine animo uitam man̾e.
⁊ sine mente animã durare. Unde et
am̃tes. Nam mentẽ uocari ut sciait
animũ. ut uelit. Mens autẽ uocata
qd̃ emineat in anima uł qd̃ meminit.
Unde ⁊ in memores am̃tes. Qua ꝓpt̾
non anima. s qd̃ excellit in aĩa. mẽs
uocatur tãquã caput eius uł oculus.
Unde ⁊ ipse homo. scd̃m mentẽ ymago
dei dr̃. Ita autem hec omnia ad iũcta
sunt anime ut una res sit. ꝓ efficien¬
tiis enim causaꝵ diu̾sa nomina sor¬
tita est aninia. slam ⁊ memoria mẽs
eft. Unde et in menores amentes. dũ
animꝰ est. dum scit mens ẽ. dum re¬
colit menioria est. dum rectũ iudi¬
cat ratioẽ dũ ratio spirat sp̃c est. dũ
aliqͥd sentit sensus est. siam inde sũ¬
mus sensus dr̃. ꝓ hiis que sentit.
Unde ⁊ sententia nomen accepit. Cor

Expanded text:
spiritum nisi quod animam ponere? Sed anima dicta propter quod vivit: spiritus autem vel pro spiritali natura, vel pro eo quod inspiret in corpore. Item animum idem phi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminit. Unde et inmemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tamquam caput Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adjuncta sunt animae, ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est. Unde et immemores amentes. Dum animus est: dum scit, mens est: dum recolit, mecat, ratio est; dum spirat, spiritus est; dum aliquid sentit, sensus est: nam inde animus sensus dicitur pro his, quae sentit, unde et sententia nomen accepit. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
siru martirũ. aram qͥdam uocat̾ã
dixerunt. qd ibi incense uictime ar¬
deant. alii aras dñt a pͥcationib io
est qͣs g̾ci aras dñt. Unde contra
altitudine aras. s male. altare
autẽ ab altitudine constat ẽẽ no¬
minatũ qiͣ alta ara. pulpitũ ꝙ ĩ
eo lector uł psalmusta positꝰ in p̾u¬
de iiiu̾sa exaudiri possint. alia ͦ¬

Expanded text:
sint martyrum. Aram quidam vocatam sint martyrum. Aram quidam vocatam dixerunt quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est quas Graeci ἀρὰς dicunt; unde contra altitudine aras, sed male. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista positus, in pude universa exaudiri possint. Ana
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥnoctialem. ita ut linee ab or¬
tu ad oocidentẽ misse fierent ꝑ¬
tes celi. dextra sinistra equales
ut qui consułet ac dep̾caret᷑ rec¬
tũ aspic̾et orientẽ. Fana dicta
a faunis qͥb dempla eiror gen¬
tiliũ construebat. unde consu¬
lentes demoñ responsa audirẽt
delubra uet̾es dicebant. tẽpla
fontes hũtia qͥb ante ingͥssũ
diluebant᷑ ⁊ appellari de lubra a
diluendo. Ip̃e sunt nũc edes cũ
sacͥs fontib in quib fideles re¬
gn̾ati purificantur. ⁊bñ qͦdean
gen̾atoꝵ est in qͦ septem gradꝰ
in sp̃o sc̃ĩ mist̾io formant᷑. tres
indescensu. tres in ascensu. Sep¬
timꝰ uͦ is est qui ⁊ qͣroꝰ .i. sumilis
filio homĩs extinguens fornacẽ
basileus rex ⁊ basilice regie ha¬
bitationes. Nũo autẽ ido diuina
templa basilice nominant᷑. quia
ibi regi omniũ d̾o cultus ⁊ sacri¬
ficta offerut᷑. Martiriũ locus
martirii g̾ca diriuatione. eo qd̃
in memoria martiris sit constructũ¬

Expanded text:
equinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Faunis, quibuso templa error gentilium construebat unde consulentes daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur, et bene quodam generatorum est in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu. Septimus vero is est, qui et quartus, similis Filio hominis: exstinguens fornacem βασιλεὺς rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divini templa basilicae nominantur, quia ibi Regi omnium Deo cultus, et sacrificia offeruntur. 12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoria
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ rotis quadrgas currere dñt.
suie qr mũdꝰ iste cipculisui cełita¬
li ambitu rotat sicut ait eniiꝰ. Inde
patefecit radiis uoda cãdid̾a celũ
q̃drige cucrũt reserentes hex
ad curtũ septẽ sceslaꝵ qͥb mũde
regi dñt suie ad cursũ .uii. dieꝵ

Expanded text:
autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritali ambitu rotat; sicut ait EnniusAnn. 558: Inde patefecit radiis rota candida caelum.drigae currunt referentes hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ra cira auriga ⁊ currus ⁊ edͥ¬
tes siue pedites. auriga ꝓpe
dictus. qd̾ currũ. agat. ⁊ regat si¬
ue qd̾ feriat iunctos eq̾s. sam
aurige autẽ duob colorib sũt
qͥb ipẽm ydolatͥe uestiũt. Nam
psmiꝰ t̾re uenetꝰ celo ⁊ mari a paga
se fertͣ. sicut uirgiliꝰ auctor ẽ di¬
dens. pͥmꝰ erictoniꝰ curtꝰ ⁊ qͣtuor¬
ausus iung̾e eqͦs mpidꝰq rous
insistͥo uictor. fuͭ ã min̾ue ⁊ nul¬
cani filiꝰ de caduca in t̾ram libi¬
dine ut fabile fert̃ ꝓcreatꝰ. por¬
tentu demonicũ ĩmo diabłs qͥ pͥ¬
mo umoni crũ dedicauit. Tali
Auctore qͣdrige ꝓducde sũt. de

Expanded text:
rs circi auriga et currus, equites, sive pedites. Auriga proprie dictus, quod currum agat, et regat, sive quod feriat junctos equos. Nam Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari a pagansse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, ausus Iungere equos, rapidisque rotis insistere victor. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, immo diabolus, qui primus Iunoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae sunt. §
Abbreviated transcription (Latin):
actu. slam si uita bona defu̾it.
fide carebit. sion eñi pot̃ iusticia
cũ soełato hab̾e sociedatẽ. duo st̃
gen̾a testiũ aut dicendo id qdꝰ
uiderunt aut ꝓfe̾ndo id qd̾ audi¬
erunt. Duob autẽ modis testes
delinquũt. cum aut falsa ꝓmũt
aut uera silentio obtegunt.L.xxͦ.
De spectacuł.¬

Expanded text:
defuerit, fide carebit. Non enim potest iustitia cum scelerato habere societatem. Duo sunt autem genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt: quum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegunt. § 16 De spectacu
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ dictũ argum̃tũ .i. argrtũ
inuentũ. ꝓbatio autẽ testib ⁊ fi¬
de tabulaꝵ conssat. Inomiie au¬
tẽ udiciũ sex ꝑsone q̃runtur.
Iudex. accusator. reus ⁊tres testes.
Iudex dictꝰ qiͣiꝰ dicens ppło suie
qd̾ urre disceptet. Ilire autẽ disce¬
pdare ẽ iuste iudicare. Nõ ẽ autẽ
iudex si ñ est in eo iusticia. accu¬
sator uocat᷑ qiͣ aid causator. qr
ad oauicã uocat eũ quẽ appellat.
reus a reqͣ petitur nũcupatur.
tñ dr̃. qnͦdiu iniudicio ꝓ re ali¬
qua peritur. desses antiquitꝰ su¬
ꝑstites dicebant᷑. eo qd̃ suꝑ sta¬
tũ cause ꝓferebant᷑. nc̃ ꝑte ab¬
lata nomĩs destes uorari. destis
autẽ consid̾atur conditione na¬
tura ⁊ uita. Conditõne si lib̾ ñ
seruus. sam sepe seruus me

Expanded text:
argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex dictus quasi ius dicens populo, sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare. Non est ergo iudex, si non est in eo iustitia. Accusator vocatus est quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem appellat. Reus a re que petitur, quamvis tur, quamdiu in iudicio pro re aliqua petitur. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc parte ablata nominis, testes vocari. Testis autem consideratur condicione, natura et vita. Condicione, si liber, non servus
Abbreviated transcription (Latin):
oricauocata. eo ꝙ lo de lorieis.¬
ris careat. Solia eñi circul ferre¬
is contexata  Squama ẽ loria ferrea
ex laminis ferreis aut ereis concate¬
nata ĩmodꝰ squame piscis ⁊ ex ipso
splendore squamaꝵ ⁊ simaitudine nũ¬
cupata. de cilitiis autẽ ⁊ poliunt᷑ lori¬
ce itegunt᷑. de galeis.
assis de lamina ẽ galea decorio.
siam galeros coriũ dr̃. Cassidẽ
autẽ a tuscis nominatã. Illi eñi ga¬
leam cassĩ nominãt. õdo a capite.
apex ẽ ꝙ ĩ sũma agalca eminet.
quo figitur crista qmͣ g̾ci conũ uo¬
cant. siam conus ẽ curuaitura q̃
ingalea ꝓmin supͣqmͣ cariste sũt.

Expanded text:
orica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squanarum et similitudine nuncupata. De ciliciis autem et poliuntur loricae et teguntur. § 14 De galeis. Cassis de lammina est, galea de coreo. Nam galeros coreum dicitur. Cassidam autem a Tuscis nominatam: illi enim galeam cassim nominant, credo a capite. Apex est quod in summa galea eminet, quo figitur crista; quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suis dr̃ ubi aliqͥd dat᷑. ut maiora
lucrent᷑. Iurgiũdictũ qͣ iuris
garriũ eo ꝙ hii qui eausã dñt
uire disceptent. lis a contentõ¬
ne limitis pͥus nom̃ sumpsit.
lit̾te ut discerñet agri. Causa eũ¬
aut argum̃to aut ꝓbatione cõ¬
stat. argum̃tũ ñquã testib
nũqmͣ tabuł dat ꝓbationẽ. s so¬

Expanded text:
icitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. litem ut discerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, s
Abbreviated transcription (Latin):
scr qͣre ex concili decto tũc arcon
ippomenes. ut nudi deincexs õa¬
excitarentur ꝑmisit. ex illo gurma¬
snĩ dictũ qd iniuenes nudi exexoerẽ¬
tur in campũ. ubi sola tm̃ uerecã¬
da oꝑiunt᷑.

Expanded text:
sor: quare ex consilii decreto archoni Hippomenes, ut nudi deinceps exercitarentur, permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verecunda operiunt
Abbreviated transcription (Latin):
esponsa sunt que iuris consultores¬
espond̾e dicunt᷑ consulentib. Uñ
⁊ responsa pauli dida. fuerunt eni
quidã prudentes ⁊ arbitri equitatis
qui instctutiones ciiuł iuris cõpositas
edid̾unt quib dissidentiũ lites. con

Expanded text:
esponsa sunt quae iurisconsulti respondere dicuntur consulentibus; unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis iuris conpositas ediderunt, quibus dissidentium lites con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ antiqui odi dicebant. ⁊ osus sum.
hinc est exosus quo utimur. lioet
iam osus non dicamus. Effractor
qd̾ sit expugnator claustroꝵ. Exitioo¬
sus. eo qd̾ multis exitio ut. execu¬
tor ab exequendo idẽ ⁊ exactor.
Efferatus mente ferina effectꝰ.
⁊ ultra humanũ modũ excedens.
Effrenatus ab eo qd̃ sit p̾ceps.
et ꝓnus. ⁊ sine freno rationis.
Eunuchus g̾cum nomen est qd
est spado. horum qͥdam coeunt.

Expanded text:
m antiqui, et odi dicebant, et osus sum; m antiqui, et odi dicebant, et osus sum; hinc est exosus, quo utimur, licet jam osus non dicamus. 93. Effractor, quod sit expugnator claustrorum. Exitiosus, eo quod multis exitio sit. Exsecutor, ab exsequendo; idem et exactor. Efferatus, mente ferina effectus, et ultra humanum modum excedens. Effrenatus, ab eo quod sit praeceps, et pronus, et sine freno rationis. 94. Eunuchus, Graecum nomen est, quod est spado. Horum quidam coeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
solum eunt. Extorris. quia extra t̾¬
ram suã quasi ex t̾ris. s ꝓpͥe ex tor¬
ris cum ui expulsus icum terrore
solo patͥo eiectus. ⁊ extorris exterra
sua pulsus extorris extra terram.
aut extra t̾minos suos quia exter¬
retur. Ext̾minator non ille qui u¬
deicit et expellit atͥmirus ciuitatis. Ex¬
t̾minatus ab eo qd̃ sit extra tminos
suos. Eiectus. sicut ⁊ ext̾mis. eo
qd̃ sit aliene t̾re. Egens ⁊ egenꝰ. sine
gente ⁊ sine gen̾e. eminus indigẽ¬
tes. exiguus multum egenus. ex
enim ꝓ ualde ponitur. Exilis.
tenius. qd̃ possit qmͣius ꝑangu
ex sllis. Ex haustus qr consũptꝰ
est ⁊ in anis effectus. Ex sanguiᷤ
qd̃ sit extra sanguinẽ. Examinis
est mortuus. Exanimis audem
⁊ exanimꝰ dicimus sicut unanimis
et unanimus. inermus ⁊ mnermnis.
⁊ hoc nro arbito subiacet. Exustus
dicitur de quo nichil super est qua¬
si ualde ustus. Ex enim ꝓ ualde
ponitur. Exosus ab odio dictua. Nã¬

Expanded text:
solum eunt. Extorris, quia extra tesolum eunt. Extorris, quia extra terram suam est; quasi exterris. Sed proprie extorris, cum vi expulsus et cum terrore solo patrio eiectus; et extorris, ex terra sua pulsus. Extorris, extra terram, aut extra terminos suos, quia exterretur. Exterminator, non ille qui vdeicit et expellit a terminis civitatis. Exterminatus, ab eo quod sit extra terminos suos eiectus. Sic et Externus, eo quod sit alienae terrae. Egens et egenus, sine gente et sine genere indigens. Exiguus, multum egens. Ex enim pro valde ponitur. Exilis, tenuis, quod possit quamvis per anguset exilis. Exhaustus, quia consumptus est, et inanis effectus. Exsanguis, quod sit extra sanguinem. 91. Exanimis, est mortuus. Exanimis autem et exanimus dicimus, sicut unanimus, et unanimis, inermus, inermis, et hoc nostro arbitrio subjacet. 92. Exustus dicitur, de quo nihil superest, quasi valde ustus. Ex enim pro valde ponitur. Exosus ab odio dictus; na
Abbreviated transcription (Latin):
enim aratõis genꝰ cũ agricole fc̃a
sem̃te dirigunt suloos in quos omes¬
sulci seges decurrit. demens idẽ qͥ et
amens .i. sine mente. uł qd̾ dimi¬
nutionem m̃tis habeat. desipiens
eo qd̃ minus saꝑe inciꝑeat quam
solebat. dampnatus ⁊̃ dampniabilis
quoꝵ pͥor iam addictus est. sequẽs
potest ad dici degulator. quasi gule
deditus.
loquens. ꝓfusus eloquio. Exer¬
cus in eloquendo expeditus. Exe¬
rere enim ꝓferre. uel expedire est.
Eruditus quia non rudis. s etiam
doctus. exꝑtus multũ ꝑitus. Ex
enĩ hic. ꝓualde ponitur. Exꝑs uͦ
qui est extra ꝑtͥciam. ⁊ intellectum.
Exornatus. ualde ornatus. Ex enĩ
ꝓualde ponctur. sicut excelsus qͣsi
italde celsus. Eximius quasi ualde¬
eminens. Efficax dictus quia nul¬
lam difficultatem habet de qualibet
re. facienda. huic ⁊ efficiens a faciẽ¬
ruit enim ꝑte. Exspes qd̃ sit sine
exsul quia extra solũ suũ. quasi
tncsobum missus. aut extra solum
uagus. sam exulare dñr qui extra

Expanded text:
enim arationis genus, cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine mente, vel quod diminutionem habeat mentis. Desipiens, eo quod minus sapere incipit quam quod solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae sit deditus. Eloquens, profusus eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expedire est. Eruditus, quia non rudis, sed iam doctus. Expertus, multum peritus. 'Ex' enim hic pro valde ponitur. Expers vero, qui est extra peritiam et inteExornatus, valde ornatus; ex enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde celsus. 84. Eximius, quasi valdee minens. Efficax dictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda; hinc, et efficiens a facienruit enim parte. Exsors, qExul, quia extra solum suum est; quasi trans solum missus, aut extra solum vagus. Nam exulare dicuntur, qui extra