comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tacm̃ ẽ qd̾ a iuidite ñ in perpetuũ: s pro refor
eũ dam᷑. ut pro eius uite rem quã appetimus
posside deleam. Commerciũ dcm̃ a mercib ẽ:
quo noĩe res uenales aꝑpellamꝰ. Uñ ⁊ m̃catꝰ
dicit᷑ cetus młtoꝵ hominũ: qui res uendere
A. enĩe solent. Integri restitutio ẽ cause: uł
re reparatio. Causa redmñtegt᷑: que ui po¬
testatis expleta ñ est. Res redintegrat᷑. que
rimen a carendo nomen ut futtũ. fal¬
sitas: et cetera que ñ occidunt. s infamant.
Facinꝰ dcm̃ a fatiendo malũ: qd̾ noceat alteri.
Flagitiũ a flagitando corniptelam libidinis
q̃ naceat sͥ. lxc st̃ duo gen̾a om̃ium peccato¬
rum. Uis est uirtꝰ potestatis: per quã causa
siue res ł aufert᷑ ⁊ extorquet᷑. Uis pͥuata est:
si qͥuisq ante iũdiciũ armatis hominib
quẽqm a suo deiecit uł expugnau̾it. Uis pu¬
blica est: si quis ciuẽ ante ppłm ł regem ł¬
tas . ab eo ꝙ deludat. aluid enim agit: et

Expanded text:
terdictum est quod a iudice non in perpetuum, sed pro reformeum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quas. Crimen a carendo nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res, vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quis ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem, ante populum vel tas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et
Abbreviated transcription (Latin):
certissimꝰ statꝰ erat dies: quib ñ ẽ cretio addi¬
ta. Fidei ꝯmissũ dcm̃: ut fiat id qd̾ a defũcto
⁊mittit᷑. Nam fides dcã eo ꝙ fiat: qd tñ nõ
in directis u̾bis. s p̾catiuis exposcit᷑. Pactũ

Expanded text:
centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addicentesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo quod fiat; quod tamen non in direct
Abbreviated transcription (Latin):
tabulis cerisq scͥpta st̃: ita dico ⁊ ita lego.
prlam nominare ⁊ ꝯfirmare. Ius liberoꝵ
est ꝯiugiũ sñ lib̾is: inuicem pro loco pig¬
nerũ hereditatis alt̾ua ascͥptio.
Codicellũ ut uet̾es aiunt sine dubio ab au¬
ctore dcm̃: qui hoc genus scripte instituit. Est
aut̃ scriptã nulla indigens sollempnitate u̾¬
boꝵ s sola testatoris uoluntate. qͣlicũq scͥꝑ¬
ture ꝓnũtiatõe expressa. cuiꝰ beneficio uolũ¬
tatib defunctoꝵ ẽẽ ⁊stat subuentũ: ꝓpter
legaliũ u̾boꝵ difficultatẽ. aut certe ꝓpt̾ ne¬
cessitatẽ adhibendoꝵ sollempniũ. ita ut qui
scribet titulũ eiusdem scͥpture codicellum uo¬
tutus heres aut adiit hereditatẽ: aut finito
temꝑe cretionis secludit᷑: nec liberũ illi est
ult᷑ capiende hereditatis. Cretio aut̃ appella¬
ilse heres mͥ esto adiutor. addit᷑q cernitoq
infra dies tot. Adeundarũ aut̃ hereditatũ

Expanded text:
tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: palam nominare et confirmare. Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est t scriptura nulla indigens solennitate verborum et sola testatoris voluntate, qualicunque scripture significatione expressa, cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum, propter legalium verborum difficultatem aut certe propter necessitatem adhibendorum solennium, ita ut qui scribit, titulum eiusdem scripture codicillum tutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appella'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum
Abbreviated transcription (Latin):
uocant᷑. Testamentũ iuris ciuilis est: qͥnq
Testamentũ uiris p̾torii est: septẽ testium
signatũ signis. S illud apud ciues inde ciui¬
le: istud apud p̾tores. inde iuris p̾torii eẽ. Te¬
stementũ aut̃ signare notare ẽ: ut notũ sit
qod scriptũ est.
Elografũ testamentũ ẽ. manu auctoris te¬
tum ꝯscriptũ. atq subscͥptũ: uñ ⁊ nom̃ acce¬
pit. Greti autem olo. totũ. graphũ litt̾am di¬
cunt. Irritũ testamentũ ẽ si is qui t̃estatꝰ ẽ
capite deminutꝰ est: aut si ñ rite fcm̃ sit.
Inofficiosũ testamentũ est: qd̾ frustͣ liberis
exheredatis sine officio nat᷑alis pietatis ĩ
extͣneas ꝑsonas redactũ ẽ. Ruptũ testamen¬
tum inde uocatũ: eo ꝙ nascente posthumo
neq exheredato nominato: neq instituto
tñ si p̾dictis ꝑsonis ñ ꝓferat᷑. supprimi tñ
uidet᷑. Nuncupatiõ est: qmͣ in ceris tabulis¬
q testator recitat dicens. Hec ut in hiĩs

Expanded text:
amentum iuris civilis est quinque Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; inde et nomen accepit. Greci enim olo, totum, graphum literam dicunt. Irritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non recte factum sit. Inofficiosum testamentum est quod frustra liberis exhextraneas personas redactum est. 10. Ruptum testamentum, inde vocatur, eo quod nascente posthumo, nequetamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tamen videtur. Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator recitat, dicens: 'Haec ut in his
Abbreviated transcription (Latin):
pellant᷑. Itẽ testes dc̃i qd̾ testam̃to adhiberi se¬
lent: sicut signatores qd̾ testam̃tũ signant.
oluntas De instrumentis legalibus
cedit: ideo tale nomen accepit. Testamentũ
uocatũ. qd̾ nisi testator mortuus fu̾it. nͨ con¬
firmari potest nec sciri. quid in eo scͥptũ sit.
qr clausũ ⁊ obsignatum ẽ. et inde est dictũ
testam̃tum: qr ñ ualet nisi post uce
cane in scripturis scĩs non hoc solũ d᷑
ban ⁊ iacob testamentũ fecerũt. quo uti etiã
int̾ uiuos ualũit: ⁊ in psalmis legit᷑. aduer
sus testamentũ disposuerunt. hoc est pactũ.
⁊ innum̾abilia talia.
T abule testamenti inde appellate st̃: quia
ante carte ⁊ m̃branaꝵ usũ in dolatis tabu¬
lis ñ solũ testamentũ. s etiã epłaꝵ eloquia

Expanded text:
pellantur. 2. Item testes dicti, quod testamento adhiberi sopellantur. 2. Item testes dicti, quod testamento adhiberi solent, sicut signatores, § 24 De instrumentis legalibus.ntate procedit, ideo tale nomen accepit. Testamentum vocatur quia, nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari potest nec sciri quid in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testsane in Scripturis sanctis non hoc solum dicban et Iacob testamentum fecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret, et in Psalmis legitur testamentum disposuerunt,' hoc est, pactum; et innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistola
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nussi tenent nͥ quirites .i. romani. taqͣm
de legitimis hereditatib decretõib. de tutelis
de usu. de captionib. q̃ uira apud nullũ aliũ
ꝓpłm repperiunt᷑. s ꝓpria st̃ romanoꝵ ⁊ in
eosdem solos ꝯstituta. Constat autem ius
quiritũ. ex legib ex plebiscitis ꝯstitutõib
pͥnopũ. ⁊ edictis siue prudentiũ responsis.

Expanded text:
quo nulli tenentur nisi Quirites, id est Romani, tamquam de legitimis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, de usucapionibus; quae iura apud alium nullum populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum et in eosdem solos constituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plebiscitis, constitutionibus principum et edictis, sive prudentium responsis.
Abbreviated transcription (Latin):
ta uaria ꝯdere. ut horatii. uiuenalis. ⁊ ꝑsii lex
nouella. De legib rodiis .xuii.¬
Dodie leges naualiũ ⁊mertiorum sunt
ab insula rodo cognominate in qua an¬
tiquitꝰ usus ꝯmercatoꝵ fuit. De priuilegiis

Expanded text:
ta varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii. Lex ta varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii. Lex novella. De legibus rhodiis . Rhodiae leges navalium conmerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominatae, in qua antiquitus mercatorum usus fuit. De privilegiis
Abbreviated transcription (Latin):
onstitutio uł edictũ ẽ. qd̾ rex ł imꝑator
sultu respondere dicunt᷑. ⁊ sulentib: uit
⁊ responsa pauli. dc̃a. Fuerunt enĩ quidã peudẽ¬
tes ⁊ arbitri equitatis qui institutões ciui
lis iuris ꝯpositas ediderunt: quib discidenti¬
um lites ꝯtentõesq suꝑent. De legib ꝯsu
lares. tribunitie. uilie. cornelie. Nam sub oc¬
touiano cesare suffecti ⁊sules papiꝰ. ⁊ pompeiꝰ.
legem tulerũt: que a noĩb eoꝵ appellat᷑ papia
pompeia. ⁊ tinens patrũ p̾miã pro suscipiendis
libis. Sub eodem quoq imꝑatore falcidius tri¬
bunꝰ plebis legem fecit: ne qͥs in extraneis¬
plus testamento legaret. quã ut qrͣta pars he¬
redib suꝑẽẽt: ex cuiꝰ nõie lex falcidia nuncu¬
tenus aquilina nuncupat᷑. De lege satura.
atura u̾o lex est. que de plurib xui.¬
S
simul reb loquit᷑: dc̃a a copia rerum:
⁊ qͣrͣ a saturitate. uñ ⁊ saturã ẽ scribe̾: poema¬

Expanded text:
onstitutio, vel edictum, quod rex vel imperator sulti respondere dicuntur consulentibus: unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri equitalis iuris conpositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent. De legibus conlares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncutenus Aquilia nuncupatur. De lege satura . Satura vero lex est quae de pluribus simul rebus eloquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate; unde et saturas scribere est poema
Abbreviated transcription (Latin):
niũ una libertas. Acquisitio eoꝵ que celo.
t̾ra mariq adqͥrunt᷑. Item deposite rei. uel
ꝯmendate pecunie restitutio: uiolentie per
nim repulsio. Nam hoc aut si quid simile
est ñ qm iniuste est: s naturalit̾ equũ q ha¬
us cunle est qd̾ quisq ppłs uel ciuitas sibi
tiuitates. seruitutes. postliminia. feda. paces.
inducie legatoꝵ. ñ uolandoꝵ religio. conu¬
bia int̾ alienigenas prohibita. ⁊ deinde ius
⁊gentiũ. qd̾ eo iure om̃s fere gentes utuntur.
belli inferendi sollempnitas. fedis fatiendi
nexus: signo dato egressio inhostẽ uł ꝯmissio.
Item signo dato receptio. Item flagitii muilita¬
ris disciplina: si locus deserat᷑. Item stipendio¬
rum modꝰ dignitatũ gradus. Premiorum
honoꝵ: ueluti cũ corona ł torques donant᷑.

Expanded text:
ium una libertas, acquisitio eorum que celo, terra marique capiuntur. Item deposite rei vel commodate pecunie restitutio, violentie per vim repulsio. Nam hoc, ac si quid huic simile est, nunquam iniustum, sed naturale et equum haus civile est quod quisque populus vel civitas sibi tivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur.  belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dgsb ⁊ morib astat. Lex est ꝯstitutio scrip¬
ta. Mos est uetustate probata ꝯsuetudo: siue
lex ñ scripta. Nam lex a legendo uocata. quia
scͥpta est. mos aut̃ longa ꝯsuetudo est: de mo¬
rib ꝯtracta tatũdẽ. Consuetudo aut̃ est ius
qddari morib institutũ: qd̾ pro lege suscipi
ratione ꝯsistat: qnͣdo ⁊ legem ratio ꝯmen

Expanded text:
s et moribus constat. Lex est constitutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus instituratione consistat, quando et legem ratio commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
De auctorib legũ.
Oyses gentis hebra.¬
ice primꝰ om̃ium: diuinas
leges sacris litt̾is explica¬
uit. Foroneus rex. grecis
primus: leges iudiciaq ꝯstituit. Mercurius
trimigestus pͥmus leges egyptiis tradidit.
SSolon pͥmus leges atheniensib dedit. ligur¬
gus primꝰ lacedemoniis uira ex apollinis au¬
ctoritate ꝯfinxit. Numa pompilius. qͥ romulo
succesit in regno: pͥmus leges romanis dedit.
Deinde cũ ppłs sediciosos magistratꝰ. ferre ñ
posset. decem uiros legib scribendis creauit:
qui leges ex libris solonis in leur ⁊̃ ser¬
nem tͣnslatas . xii. tabulis aposuer

Expanded text:
De conditoribus legum. Moyses genti Hebraeae primus omnium divinas leges sacris literis explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges judiciaque constituit. Mercurius Trismegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis jura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanas edidit. Deinde quum populus seditiosos magistratus ferre non posset, decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas XII tabulis exposuer
Abbreviated transcription (Latin):
splendeat. S utrũ absidem uł absidã dice̾
debeamꝰ: hoc uerbi genꝰ ambiguũ quidam
doctoꝵ existimant. Testudo ẽ cam̾a templi
obliqͣ. Nam in modũ testudinis ueteres
temploꝵ tecta faciebant: que ideo sic fie¬
bat. ut celi ymaginẽ redderet. qd̾ ꝯstat
c̃ẽ ꝯuexim. Alii testudinẽ uolũt ẽẽ locũ
in parte atrii: adu̾sũ uenientib. Arcus
dicti ꝙ sint arta ꝯclusione curuati:
ip̃i ⁊ fornices. Pauim̃ta originẽ apud gre¬
cos hñt: elaborata arte picture. Litostͣta
pariuilis crustis ac tessellis tinctis iñ uari¬

Expanded text:
splendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere splendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant; quae ideo sic fiebant ut caeli imaginem redderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversum venientibus. Arcus dicti quod sint arta conclusione curvati; ipsi et fornices. Pavimenta originem apud Graecos habent elparvulis crustis ac tessellis tinctis in vari
Abbreviated transcription (Latin):
fit: grtas enim sermone. erga oꝑa. Sterio
⁊ ip̃a a greco uocabuls nuncupant᷑: uͥ depu¬
tantur noxii ad aliquod opus faciendũ. ut
solent gladiatores ⁊ exules qui marmo¬
ra secant. ⁊ tñ uinculoꝵ studiis alligati
feminarũ ad opus lanificii ex̾cendũ cõue¬
niat. mulier enim grece gene uocatur.
nis frumenti. mole enim usus ñdũ erat.
s granũ pilo findebant. Uñ ⁊ uirgiliꝰ.
ctum: eo ꝙ ibi uue calcent᷑. atq extorte ex¬
primant᷑. Forus est locꝰ ubi uua calcat᷑.
dictus ꝙ ibi ferat᷑ uua: uł pro eo ꝙ ibi feri
ar᷑ pedib. Uñ ⁊ calcatoriũ drͣ. S hoc nom̃
multa significat. Prima species fori: locus
inciuitate ad ex̾tendas nundinas relictus.
Scd̾ã ubi magistratꝰ iudicare solet. Tertia
qͣm supͣdiximꝰ: quã calcatoriũ nominamꝰ.
Qrta spacia plana in nauib. De quib uir¬

Expanded text:
fit: graeco etenim sermone erga opera, sterion et ipsa a graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores et exsules, qui marmora secant, et tamen vinculorum custodiis alligati feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat, mulier enim graece gyne nuncupatur. ranis. Molae enim usus nondum erat, sed granum pilo pinsebant. Unde et Virgilius: ctum eo, quod ibi uvae calcentur, atque exortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus, quod ibi feratur uva; vel propter quod ibi pediatur: unde et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen multa significat: prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavimus. Quarta, spatia plana in navibus, de quibu
Abbreviated transcription (Latin):
riores. qͣs greci appellant tragos: ⁊ nos
hircosas dicere possumꝰ ob asꝑitatẽ sui.
mollissimũ genus earũ penicilie uocant᷑.
eo ꝙ apte ft ad ocłoꝵ tumores. ⁊ ad ext̾gen¬
das lippitudines utiles. Candide sfungie cu¬
ra fiunt. Per estatẽ enim ad solẽ stermĩt᷑.
et sicut cera punica candorẽ bibunt. Aĩaliũ

Expanded text:
riores, quas Graeci appellant τράγους, et nos riores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob asperitatem sui. Mollissimum genus earum penicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et sicut cera Punica candorem bibunt. Animalium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mino similis. Soris trib modis dicitur.
ut testudo ac peloris. ⁊ conchilia. Nam ⁊
qd̾ edimꝰ. ⁊ ubi caro inest: ⁊ utr̃q dicitur
peloris. Rane a garrulitate uocate: eo ꝙ cir¬
ca genitales strepũt paludes: ⁊ sonos uocis¬
alie calamites uocant᷑. qm̃ int̾ harundines
frutices q uiuunt. minime om̃iũ ⁊ uiridis¬
sime.mute. ⁊ sine uoce st̃. Egredule rane
⁊ nũcupate. Negant quidam canes latrare:
quib in offa rana uiua fu̾it data. Sfungia
a fing̾e: idest nitidare. ⁊ extergere dicta.
Afranuis. Accedo ad te ut tibi ceruicẽ fĩgã
docet᷑ ẽẽ. cruore inherente petͥs. Uñ ⁊ dum
abscidit᷑ sanguinẽ remitit. Nam alia st̃
uiuentia m̃ aquis. ⁊ discurrũt ut pisces.
Aua que stant fixa ut ostree. hichini. sfũ-¬
gie. Ex hiis alias mares dicii eo ꝙ tenues
s̾int. fistule spissioresq. Alias feminas
q̃ maiorib fistulis st̃ ac ꝑpetuis. Alias du¬

Expanded text:
et minio similis. Et is tribus modis dicitur, et minio similis. Et is tribus modis dicitur, ut testudo, ac peloris et conclea; nam et quod edimus, et ubi caro inest, utrumque dicitur peloris. 58. Ranae, a garrulitate vocatae, eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonos alie calamites vocantur, quia inter arundines et frutices vivunt, minime omnium et viridissime, mute et sine voce; sunt agredule rane et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est nitidare et extergere, dicta. Afranius415: Accedo ad te, ut tibi cervicem fingam esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt ac perpetuis; alias du
Abbreviated transcription (Latin):
cancris cũ ocimi manipłõ alligatis: õs
qui ibi st̃ scorpiones ad eum locũ soituros.
Duo st̃ aut̃ gen̾a cancroꝵ: fluuiales ⁊
marini. Ostrea dcã est a testa: qͣ mollicies
carnis int̾ior munit᷑. Greti enim testam
ostream dicunt: ostrea aut̃ neutrũ car¬
nes eius femmino dicunt. musculi st̃ ut
loro promontorio sicilie. ubi habundant
ab sede pelori. Ungues a similitudine hu-¬
marũ unguiũ dc̃e. Testudo dc̃a. eo qͥd̃¬
tegmine teste sit adoꝑta: in camie modũ.
Sũt aũt .iiii. gn̾a: t̾restres. maritime. luta¬
rie.i. in ceno. ⁊ in paludib uiuentes. Qͣtũ
genus. fluuiales q̃ m̃ dulci aqͣ uiuunt. Tra-¬
dunt aliqui ꝙ mñcredibile ẽ tardiũs ire naui¬
gia: testudinis pedẽ dextrũ uehentia. Hichi¬
ns a t̾restri hichino nom̃ traxit: quẽ uul¬
gus iriciũ uocant: cuiꝰ testula duplex spi¬
nis aculeata in modũ castaneaꝵ. qñ adhuc
cooꝑte de arborib cadunt: caro eiꝰ molłis

Expanded text:
cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum: fluviales et marini. Ostrea dicta est a testa, quibus mollities interior carnis munitur; Graeci enim testam ὀστρα vocant. Ostrea autem neutrum, carnes eius feminino dicunt. Musculi sunt, uloro promontorio Siciliae, ubi abundant,ab sede Pelori. Ungues a similitudine humanarum unguium dictae. Testudo dictus, eo qtegmine testae sit adopertus in camerae modum. Sunt autem quattuor genera: terrestres, maritimae, lutariae, id est in caeno et paludibus viventes; quartum genus fluviales, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt aliqui, quod incredibile est, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis
Abbreviated transcription (Latin):
clausoꝵ animaliũ. mnaris atq concarũ: m¬
cremento lune obturgescunt membra:
defectu euacuant᷑. luna u̾o cũ in augm̃to
fu̾it. auget humorẽ: cũ u̾o iñ defectu ue¬
ñit. humores minuũt᷑. Hoc enim phisici
dicunt. Conche aut̃ pͥme positõis nomen.
culus solidat᷑. ie quib tͣdunt hiĩ qui de
aĩantiũ scripserunt nat᷑is: eo ꝙ nocturno
temꝑe littora appetant. ⁊ ex celesti rore
margaritũ concipiunt. Uñ ⁊ coceloe no-¬
minant᷑. murite coclea est maris. dicta
mas purpurei coloris emittat ex quib pur¬
pura tinguit᷑: ⁊ inde ostrũ appellatũ. ꝙ
hec tinctura ex teste humore elicit᷑. Cã¬
tros uocari. qr conche st̾ crura hñtes.inimi¬
ca ostreis aĩalia: eoꝵ enim carnib miro
uiuunt ingenio. Nam qr ualidã testam
eius aperire ñ potest. explorat qñ ostrea
claustra testarũ aꝑiat : tunc latent̾ can-¬
cer lapillũ inicit. atq impedita ꝯclusione
ostree carnes erodit. Tradunt quidã decẽ

Expanded text:
 atque concharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem; cum vero in defectum venerit, humores minuuntur; hoc enim physici dicunt. Conchae autem primae positionis nomen, culus solidatur. De quibus tradunt ii qui de animantium scripsere naturis, quod nocturno tempore littora appetunt, et ex coelesti rore 84 margaritum concipiunt, unde et Celae nominantur. 50. Murex, cochlea est maris, mas purpurei coloris emittat ex quibus purpura tingihaec tinctura ex testae humore elicitur. Cancros vocari, quia conchae sunt crura habentes: inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio; nam quia valida testa eius aperiri non potest, explorat quando ostrea claustra testarum aperiat, tunc cancer latenter lapillum inicit atque inpedita conclusione ostreae carnes erodit. Tradunt quidam decem
Abbreviated transcription (Latin):
certũ. ẽ. Nam capite ꝑcusso uix eam int̾imi:
cauda statim exanimari. Congros. Posipꝰ
.i. multipes. plurimos .n. nexus ht̃. Iste in¬
geniosus hamũ appetens. brachiis ꝯplectit᷑.
nõ morsu: nec prius dimittit. qmͣ escam
circũrosit. Torpedo uocata. eo ꝙ corpꝰ tor¬
pescere faciat: si eam qͥsq uiuentẽ tãgat.
etiam ꝓcul. ⁊ elonginqͦ ł si hasta uirgaq
attinguat᷑. qͣnuis p̾ualidos lacertos torpe¬
scere: qͣmlibet ad cursũ ueloces alligare pe¬
des. Tanta enim uis eius est: ut ⁊̃ aura
corporis sui membra afficiat. Sepia dicit᷑
qr sepius int̾clusa facilius capit᷑. in coeũ¬
do obscenũ genꝰ. Ore enim concipit sicut
iuꝑa. Cuiꝰ atramenti uis est tanta: ut lu-¬
cerne addito ethiopas uidĩ ablato lumine
pͥore qͥdam tradant. Polligo. tradũt in oc-¬
ceano mauritanie. ñ procul a lixo flumi-¬
ne tantam multitudinẽ lolligiũ euoca¬

Expanded text:
certum est; nam capite percusso vix eam interimi dicunt, certum est; nam capite percusso vix eam interimi dicunt, cauda statim exanimari. Polypus, id est multipes, plurimos enim pedes habet; iste ingeniosus hamum non morsu, nec prius dimittit quam escam circumroserit. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisque viventem tangat. etiam procul et e longinquo, vel si hasta virgaque adtingatur, quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad cursum veloces alligare pedes.' Tanta enim vis eius est ut etiam aura corporis sui adficiat membra. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa facilius capitur: in coeundo obscenum genus; ore enim concipit sicut vipera. Cuius atramento tanta vis est ut lucernae addito Aethiopas videri ablato priori lumine quidam tradant. Lulligo. Tradunt in Oceano Mauretaniae, non procul a Lixo flumine, tantam multitudinem lulliginum evola
Abbreviated transcription (Latin):
cernit᷑. extͣ aqͣm uolitans: tempestes mu¬
tari. Sqͣmatus dc̃s : ꝙ sit sqͣmis acutꝰ. Uñ
⁊ eius cute lignũ polit᷑. Ciuitas sirie q̃
nũc tẏrus dr᷑. olim sarra uocabat᷑ a pisce
quodam qui illic habundat: quẽ lingua
sua sar appellant. ex quo diriuatũ est
huiꝰ similitudinis pisciculos sarras. sardi¬
nasq uocari. Allet pisciculus ad liquorẽ
salsamentoꝵ ydoneus. uñ ⁊ nũcupatꝰ. afo¬
rus pisciculus: qui ꝓpt̾ exiguitatẽ hamo
capi ñ potest. Anguille similitudo anguis
nom̃ dedit. Origo eius ex limo: uñ ⁊ qñ ca¬
pit᷑ adeo lenis ẽ ut qnͣto fortiꝰ p̾sseris tanto
citius elabit᷑. Ferunt aut̃ orientis fluuiũ
gangem: anguillas trigenis pedib gigne.
Anguille uino necate. qui ex eo biberint
tediũ uini hñt. Draco marmꝰ aculeos ĩ bra-¬
chiis ht̃ ad caudam spectantes: qui dũ per-¬
cussit quaqͣ ferit uenenũ fundit. Unde
eo ꝙ complicet se in circulos. hanc feminini

Expanded text:
cernitur extra aquam volitans, tempestates mucernitur extra aquam volitans, tempestates mutari. Squatus dictus, quod sit squamis acutus. Unde et eius cute lignum politur. Civitas Syriae, quae nunc Tyrus dicitur, olim Sarra vocabatur a pisce quodam qui illic abundat, quem lingua sua 'sar' appellant; ex quo derivatum est huius similitudinis pisciculos sardas sardinasque vocari. Allec pisciculus ad liquorem salsamentorum idoneus; unde et nuncupatus. Aphorus pisciculus, qui propter exiguitatem hamo capi non potest. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo huius ex limo; unde et quando capitur, adeo lenis est ut quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae, qui ex eo biberint taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit unde eo quod complicet se in circulos. Hanc feminini
Abbreviated transcription (Latin):
crebris laxare fores: atq ita retrorsũ redi¬
re. Qaiẽ luctatũ eius si forte alius escarus
da adiuuare nisus erumpentis. Sparus a
lancea missili nom̃ traxit: ꝙ eiusdẽ figure
Nam sparsus ẽ telũ rusticanũ missile ab spar¬
gendo dc̃m. Australis piscis. siue qr aquarũ
undã ore suscipit: siue qr tũc piscis oritur:
quo tẽpore tendere iñ occasũ pleiades ceꝑint
Hamo saxatilis dextͣ sinistraq lat̾ib uͥgis
puniceis ꝑpetius: aliisq discolorib designa¬
turr dictꝰ hamo qr ñ capit᷑ nisi hamo. En¬
chenais paruus ⁊ semipedalis pisciculus :
nom̃ sũpsit. ꝙ nauẽ adħendo teneat. Ruãt
licet uenti. seiuant ꝓcelle: nauis tñ qͣi ra¬
dicata. in mari stare uidet᷑. nec mou̾i ñ re¬
tinendo. s tm̃mͦ adherendo. hunc latim mo
Uranoscopus uocat᷑ ab oculo: quẽ in capite
ht̃: a quo semꝑ supͣmtendit. Millago nomi¬
natꝰ : qr euolat supͣ aqͣm̃. Quociens autem

Expanded text:
crebris laxare fores atque ita retrorsum redicrebris laxare fores atque ita retrorsum redire; quem luctatum eius si forte alius escarus da adiuvare nisus erumpentis. Sparus a lancea missile nomen traxit, quod eiusdem figurae Nam sparus est telum rusticanum missile, ab spargendo dictum. Australis piscis, sive quia aquarum undam ore suscipit, sive quia tunc hic piscis oritur quo tempore tendere in occasum Pleiades coeperint. Hamio saxatilis dextra sinistraque lateribus virgis puniceis perpetuis aliisque discoloribus designatur; dictus hamio quia non capitur nisi hamo. Echenais, parvus et semipedalis pisciculus, nomen sumpsit quod navem adhaerendo retineat. Ruant licet venti, saeviant procellae, navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini morUranoscopus vocatur ab oculo, quem in capite habet, a quo semper supra intendit. Millago nominatus, quia evolat super aquam. Quoties autem
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝯditꝰ tnͣsire rete. Mullus uocatꝰ ꝙ mol¬
lis sit atq tenerrimꝰ: cuiꝰ cibo tradũt libi¬
dinẽ inhibere. oculoꝵ aciem hebetare. ho¬
mines u̾o quib sepe pastus. piscem olent.
Mullus in uino necatꝰ. hii qui inde bib̾int.
multũ agilis. Nam ubi dispositas senserit
piscatoꝵ insidias. cõfestim retrorsũ rediẽs
rete tͣnͣsilit: ita ut uolare piscem uideas.
pennas nigras. ⁊ m̃ corpore lineas: melan
con dicunt. Hic estate raro apparet: nisi
tantũ in nubilo. Timallus ex flore nom̃
accepit. Timũ quippe flos appellat᷑. Nam
dũ sit specie gratꝰ. ⁊ sapore iocũdus. tñ si¬
cut flos flagrat. ⁊ corpore odorẽ aspirat.
Escarus dc̃us. eo ꝙ solus escam ruminare
ꝑhibet᷑. deniq alii pisces non ruminãt. Tra¬
dunt .ii. hunt ingeniosũ eẽ. Namq inclusũ
nassis ñ fronte erũꝑe: nec infestis uimini¬
b caput iñserere: s auersũ caude ictibus

Expanded text:
ita conditus transire rete. Mullus vocatus, quod molita conditus transire rete. Mullus vocatus, quod mollis sit atque tenerrimus. Cuius cibo tradunt libidinem inhibere, oculorum autem aciem hebetari: homines vero, quibus saepe pastus, piscem olent. Mullus in vino necatus, hi, qui inde biberint, multum agilis. Nam ubi dispositas senserit piscatorum insidias, confestim retrorsum rediens ita transilit rete ut volare piscem videas. pinnas nigras et in corpore lineas nigras;κὸν dicunt. Hic aestate raro apparet, nisi tantum in nubilo. Thymallus ex flore nomen accepit: thymum quippe flos appellatur: nam dum sit specie gratus et sapore iucundus, tamen sicut flos fraglat et corpore odores aspirat. Escarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur: denique alii pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingeniosum esse; namque inclusum nassis non fronte erumpere nec infestis viminibus caput inserere, sed aversum caudae ictibus
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti cubitoꝵ. dentium ⁊ unguiũ ĩ manita¬
te armatũ. tantaq cutis duricia ut ꝙͣuis
fortiũ ictus lapidũ t̾gore percutiat᷑: ñ no¬
cet. Nocte in aquis: die iñ humo quiescit.
Oua in t̾ra fouet. masculus ⁊ femiña ui¬
ces seruant. Hunc pisces quidam serratã
hñtes cristam. tenera uentriũ dissecãtes
ĩterimũt. solus ex aĩalib suꝑiorẽ maxil
equo similis. dorso. iuba. ⁊ hinnitu. rostͦ
resupinato. a pͥms dentib. cauda tortu¬
osa: die m̃ aquis amorat᷑. nocte segetes
depascit᷑: ⁊ hunc nilus gignit. Phagrũ
quẽ greci ideo nũcupant. ꝙ duros dentes
habeat: ita ut ostreis iñ mari alat᷑. Den¬
trix pro multitudine ⁊ gnͣditate dentiũ.
dictꝰ. Lepus a similitudine capitis nũcu¬
patꝰ. Lupũ ut dcm̃ ẽ auiditas appellauͭ:
piscẽ in captura ingeniosũ. Deniq̃ reti
circũdatꝰ: fert᷑ arenas arare cauda: atq

Expanded text:
viginti cubitorum, dentium et unguium inmanitaviginti cubitorum, dentium et unguium inmanitate armatum, tantaque cutis duritia ut quamvis fortium ictus lapidum tergo repercutiat. Nocte in aquis, die humi quiescit. Ova in terra fovet: masculus et femina vices servant. Hunc pisces quidam serratam habentes cristam tenera ventrium desecantes interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillequo similis dorso, iuba et hinnitu, rostro resupinato, aprinis dentibus, cauda tortuosa. Die in aquis commoratur, nocte segetes depascitur: et hunc Nilus gignit. Pagrum, quem Graeci φάγρον ideo nuncupant quod duros dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. Dentix pro multitudine et granditate dentium dictus. Lepus a similitudine capitis nuncupatus. Lupum, ut dictum est, aviditas appellavit, piscem in captura ingeniosum: denique rete circumdatus fertur arenas arare cauda, atque
Abbreviated transcription (Latin):
fodiunt. Circa guttur .n. hñt oris officiũ:
et nisi rostrũ arenis ĩmergant: pastũ ñ
colligunt. Corui a cordis uoce dicti. quia
grunniũt pectore: suaq uoce proditi capi¬
unt᷑. Tmni gregũ nom̃ hñt. Hii ingrediũ¬
tur ueris tẽꝑe. Itrant dextro lat̾e: leuo¬
q exiunt. Hoc inde credunt᷑ : ꝙ dextͥs oclis
acutius uideant. qmͣ sinistris. Gladius dr᷑.
eo ꝙ rostro murinato sit: ob hoc naues per¬
fossas mergit. Serra nuncupata. qr serra¬
tam cristam ht̃. ⁊ subt̾ natans nauẽ se¬
cat. Scorpio dictꝰ: qr ledit dũ manu tol¬
lit᷑. Tradunt decẽ canctis cũ comiti mani¬
pulo alligatis om̃s qui ibi st̃ scorpiones
ad eũdem locũ ꝯgregari. Aranea genus
piscis dcm̃ ꝙ aure feriat: ht̃ .n. stimulos
e quib ꝑcutit. Corcodrillus a croteo colo¬
re dictus: gignit᷑ in nilo aĩal qͣdrupes in
t̾ra. ⁊ iñ aqͣ ualens. longitudine plerũq

Expanded text:
fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis inmergunt, pastum non colligunt. Corvi a cordis voce dicti, quia grunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. Thynni Graecum nomen habent. Hi ingrediuntur veris tempore, intrant dextro latere, laevo exeunt. Hoc inde creduntur quod dextris oculis acutius videant quam sinistris. Gladius dicitur eo quod rostro mucronato sit: ob hoc naves perfossas mergit. Serra nuncupata, quia serratam cristam habet, et subternatans navem secat. Scorpio dictus, quia laedit dum manu tollitur. Tradunt decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum congregari. Aranea genus piscis, dictus quod aure feriat; habet enim stimulos e quibus percutit. Crocodillus, a croceo colore dictus, gignitur in Nilo, animal quadrupes in terra et aquis valens, longitudine plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ob ĩmanitatẽ. Sunt enĩ ingentia ge¬
nera beluarũ et eqͣlia montiũ corꝑa: qͣlis
cetus excepit ionam cuiꝰ aliꝰ tante magni-¬
Equi marini. qd̾ pͥma parte equi sunt.
postrema soluunt᷑ in piscem. Bocas dicũt
ẽẽ boues marinas : qͣ boacas. Carulei a co¬
lore uocati. Nam cerulũ ẽ uiride cũ nigro¬
colore: ut ẽ mare. Delphines certũ hñt uo¬
cabulũ. ꝙ uoces hominũ seqͣnt᷑: ł qd̾ ad sim¬
phoniam gregatim ꝯueniunt. Nichil in
mari uelocius istis. Nam plerũq salientes
naues tͣñsuolant. Qñ aut̃ p̾ludunt in flu-¬
ctib. ⁊ undarũ se molib saltu p̾cipiti fe¬
runt: tempestates significare uidentur.
Hii ꝓprie simones nominant᷑. Est ⁊ del¬
phinũ genꝰ in mlo dorso serrato. qui cor¬
codrillos ten̾a uent̾um secantes int̾imũt.
Porci marini qui uulgo uocant᷑ suilli: quia
dũ escam q̃runt more suis t̾ram sub aqͥs

Expanded text:
hoc est ob inmanitatem. Sunt enim ingentia gehoc est ob inmanitatem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magniEqui marini, quod prima parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem. Bocas dicunt esse boves marinos, quasi boacas. Caerulei a colore appellati; nam caeruleum est viride cum nigro, ut est mare. Delphines certum habent vocabulum, quod voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mare velocius istis; nam plerumque salientes naves transvolant. Quando autem praeludunt in fluctibus et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempestates significare videntur. Hi proprie simones nominantur. Est et delphinum genus in Nilo dorso serrato, qui crocodillos tenera ventrium secantes interimunt. Porci marini, qui vulgo vocantur suilli, quia dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis
Abbreviated transcription (Latin):
equi fluuiales. Petorib aut̃ ⁊ bestiis ⁊
uolatilib antea hoĩes nomina imposuert̃
Pisciũ u̾o postea paulatim cognitis gn̾ib
nõia instituta st̃: aut ex similitudine t̾¬
⁊ collo picti ⁊ turdi albo uarii. ⁊ cet̾a q̃
gͥ iuxta species t̾restriũ aĩaliũ. noĩa uen¬
dicauerunt. Ex morib t̾restriũ. ut canes
m̃ mari. a t̾renĩs canib nũcupati. ꝙ mor¬
deant: ⁊ lupi ꝙ improba uoracitate alios
ꝑseqnͣtur. A colore. ut umbre. qr colore
umbre st̃: ⁊ aurate. qr in capite auri
colorẽ hñt. Et uarii a uarietate : quos
uulgo tructas uocant. A figura ut orbis:
qr rotundus est. ⁊ totus in capite ꝯstat.
ut solea: ꝙ sit ĩstar calciamentoꝵ soliis.
A sexu. ut musculus: ꝙ sit ballene mascu¬
lus. Eius enim coitu: conciꝑe hec belua ꝑ¬
hibetur. Hinc ⁊ musculi coclearũ: quarũ
lacte concipiunt ostree. Ballene enĩ st̃
ĩmense magnitudinis bestie: ab emitten¬
do ⁊ fundendo aqͣs dicte. Cet̾is .n. bestiis

Expanded text:
equi fluviales. 4. Pecoribus autem et bestiis, et volatilibus ante homines nomina imposuerunt, Piscium vero postea paulatim, cognitis generibus, nomina instituta sunt, aut ex similitudine teet collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant; et lupi, quod inproba voracitate alios persequantur. A colore: ut umbrae, quia colore umbrae sunt; et auratae, quia in capite auri colorem habent; et varii a varietate, quos vulgo tructas vocant. A figura: ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat; ut solea, quod sit instar calciamentorum soleis. A sexu: ut musculus, quod sit ballenae masculus; eius enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc et musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt inmensae magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
Quedam u̾o in piscib feminis. alie amixti¬
one masculi cõcipiũt. ⁊ pariunt catulos:
alie ponunt oua sine masculi ꝯmixtione
ꝯcepta que eadem in sequenti sui seminis ia¬
ctu ꝑfundũt᷑. ⁊ que hoc mun̾e fu̾int affla¬
ta. gen̾abilia fiunt: que u̾o ꝑfusa ñ fu̾int.

Expanded text:
vagantur. In piscibus autem feminis aliae commixtione masculi concipiunt et pariunt catulos; aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, qui idem insequens, sui seminis iactu perfunduntur; et quae hoc munere fuerint afflata generabilia fiunt, quae vero perfusa non fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ⁊ ꝑtinax. ꝙ in eandẽ rem idemtidẽ urge¬
at .ermes carniũ. ⁊ emigͣmꝰ. lumbricus.
mes cutis. a pedib dcĩ: Uñ ⁊ pediculosi di¬
cũt᷑. quib pediculi in corꝑe efferuescunt.
Dulices u̾o uocati st̃: qd̾ ex pulu̾e magis nu¬
ũmis est canis: uocatꝰ ab eo ꝙ hereat in
aure canũ. Cenos .N. grece canis ẽ. Usia est
u̾mis porci. appellata qr urit. Nam uͥ mo¬
mord̾ĩt: adeo locꝰ ardet. ut ibi uesice fiant.
Cunex de similitudine cuiꝰdam herbe uoca¬
tus: cuiꝰ fetorẽ ht̃. Propͥe aut̃ u̾mis ĩ pu¬
trida carne nascit᷑. Tinea in uestimentis.
eruca in holere. terendo in ligno. tarmꝰ in
lardo. Uermis ñ ut serpens aꝑtis passibus
uł scrͣmarũ msib repit: qr ñ ẽ illi spine
rigor ut colubri: s in directũ corpusculi
sui partes gradatim porrigendo. cõt᷑ctas
contͣhendo porrectos motus explicat: sic¬
q agitatꝰ ꝑlabit᷑ ui. De piscibus.

Expanded text:
Unde pertinax, quod in eamdem rem identidem urgeUnde pertinax, quod in eamdem rem identidem urgeat. Vermes carnium, hemicraneus, lumbricus, mes cutis, a pedibus dicti. Unde et pediculos dicuntur, quibus pediculi in corpore effervescunt. 15. Pulices vero vocati sunt, quod ex pulvere magis nuvermis est canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum; κύων enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata quia urit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabitur. § 6 De piscibus.
Abbreviated transcription (Latin):
leo. ⁊ ex eo grece uocatũ. ꝙ caudã figat.
⁊ arcuato uuln̾e uenena diffũdat. Pro¬
priũ est aut̃ scorpionis: ꝙ manꝰ palmam
ñ feriat. Cantarida ũmis t̾renus. multi
pes ex multitudine pedũ uocatꝰ. qui cõtcͣtꝰ
in globũ ꝯplicat᷑. Nascit᷑ sub petris: ex
humore ⁊ t̾ra. Limax u̾mis limi dictus.
ꝙꝙ in limo ł de limo nastat᷑. uñ ⁊ sordida
semꝑ ⁊ ĩmiũda habet᷑. Pumbocis frondiũ
ũmis: ex cuiux textura bombicinũ confi-¬
cit᷑. Appellatꝰ aut̃ hoc noie ab eo ꝙ euatu¬
et᷑ dũ fila gen̾at: et aer solus ĩn eo rema¬
neat. Eruca frondiũ u̾mis. in holere uel¬
in pampino inuoluta. ab erodendo dc̃a. De
qͣ meminit plautꝰ. Imitatꝰ bestiam neqqm ⁊
nec aduolat ut locusta: ut huc illucq discur.¬
lignoꝵ u̾mes ꝙ terendo edant: hos nos
t̾mites dicimꝰ. Ita enim apud latinos ligni
u̾mes uocant᷑: quos tẽpore oportuno cese

Expanded text:
leo, et ex eo Graece vocatum, quod cauda figat, leo, et ex eo Graece vocatum, quod cauda figat, et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium autem est scorpioni, quod manus palmam non feriat. 5. Cantharis, vermis terrenus, quiex multitudine pedum vocatus, qui contractus in globum complicatur, nascitur sub petris ex humore et terra. Limax, vermis limi, dictus, quod in limo vel de limo nascatur. Unde et sordida semper et immunda habetur. Bombyces, frondium vermes, ex cujus textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo, quod evacuetur, fila generat, et aer solus in ea remaneat. Eruca, frondium vermis, in olus vel pampino involuta, ab erodendo dicta. De quo meminit Plautus: « Imitatus nequam bestiam et nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurlignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos thermites dicimus ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur quos tempore importuno caesae
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ plerũq de carne. ł de ligno ł de
qͣcuniq re t̾rena sĩne ullo ꝯcubitu gigni¬
tur : licet ñ nũꝙͣ ⁊ de ouis nascãt᷑ sicut
scorpio. Sunt aut̃ u̾mes aut t̾re. aut aq̃.
aut aeris. aut carniũ. aut frondiũ. aut li¬
gnoꝵ. aut uestimentoꝵ. Aranea u̾mis ae¬
ris. ab aeris nutrim̃to cognominata. que
exiguo corpore longa fila deducit: ⁊ tele
semꝑ intenta nũqmͣ desinit laborare: per¬
petuũ sustinens in sua arte suspendiũ. Mul¬
tipes u̾mĩs t̾renus ex multitudine pedũ
uocatur: qui ꝯtͣctꝰ mn globũ ꝯplicat᷑: nasa¬
tur sub petris t̾ris ⁊ humore ⁊ t̾ra. Sãgui
suga umis aqͣtilis. dc̃a ꝙ sanguinẽ suggit:
potantib enim insidiat᷑. Cũq illabitur
faucib uł ubi uspiam adherescit sangui¬
nẽ haurit quo ubi nimio cruore madue¬
rit: euomit ꝙ hausit. ut recẽtiorẽ denuo
sugat. Scorpio ũmis t̾renꝰ. qui potiꝰ u̾mib
ascribit᷑ ñ serpentib. Animal armatũ acu¬

Expanded text:
od plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacunque re terrena sine ullo concubitu gignitur, licet, nonnunquam et de ovis nascantur, ut scorpio. Sunt autem vermes, aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. 2. Aranea, vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata, 73 quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta nunquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium. tipes, vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contractus in globum complicatur, nascitur sub petris ex humore et terra. Lisuga, vermis aquatilis, dicta, quia sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque illabitur faucibus, vel ibi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, id evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. 4. Scorpio, vermis terrenus, qui potius vermibus ascribitur, non serpentibus: animal armatum acu
Abbreviated transcription (Latin):
licet. Neptilia ideo dicunt᷑ hec q̃ natant:
eo ꝙ reptandi hãnt speciem ⁊ naturam.
Qmͣuis se in profũdũ mergant : tñ ĩ na¬
tando repũt. Uñ ⁊ dauicl ait. Hoc mare
magnũ ⁊ spaciosũ manib: illic reptilia
quoꝵ ñ ẽ numerꝰ. Amphuua st̃ quedã gn̾a
ꝑisciũ: dcã ꝙ ambulandi in t̾ra usũ. ⁊ na-¬
tandi in aqͥs officiũ habeant. Amphi .n.¬

Expanded text:
licet. Reptilia, ideo dicuntur haec quae natant, eo quod reptandi habent speciem et naturam, quamvis se in profundum mergant, tamen in natando repunt. Unde et David ait: Hoc mare magnum et spatiosum manibus, illic reptilia quorum non est numerus . Amphibia sunt quaedam genera piscium dtandi in aquis officium habeant. Amphi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ species st̃ hee. Prothesis adpositio in
abscisio de pͥncipio dictionis ut tempno ꝓ
ꝯtempno. Sincope abscisio de medio. ut
forsan pro forsitan. Apocope. abscisio de
fine. ut sat pro satis. Exͦtasis. productõ

Expanded text:
cuius species istae sunt. Prothesis adpositio in cuius species istae sunt. Prothesis adpositio in abscisio de principio, ut 'temno' pro 'contemno'. Syncope abscisio de medio, ut 'forsan' pro 'forsitan'. Apocope abscisio de fine, ut 'sat' pro 'satis'. Ectasis, productio
Abbreviated transcription (Latin):
Racosintheton. idest uiciosa ⁊positio^ nt¬
u̾saq uuencũ: t̾ga tatigamꝰ hasta. anfibo¬
lia. ambigua dictio. que fit per casum ac¬
cusatũ. ut illud responsum appollinis ad
pirrum: aio te eacide romanos uĩcere posse.
in quo non est certum quẽ in ip̃o u̾su demõ¬
strauerit uictorem ẽẽ. Fit ⁊ per incertam
dictionem. Ut bellum ingens gerit italia:
incerta distinctio uttum ingens bellũ. an
ingens italia. fit ⁊ per ⁊mune u̾bũ. ut de¬
p̾cat᷑ cato. ut calumpniat᷑ cicero: p̃stolat᷑
brutꝰ. dedignat᷑ antoniꝰ. nec ostendit᷑ ĩ hac
ambiguitate utrum ip̃i alios. an alii ip̃os
dep̾cati sunt an calumpniati. Fit ⁊ ꝑ omo¬
nima quo uno noĩe multa significant᷑:
ut acies ⁊ ñ addas an ferti. an oculorum.
an militum. De metaplasmo.
etaplasmꝰ greca lingua. latine tͣnͣs¬
formatio dr᷑. qui fit in uno u̾bo
ꝓpter metri necessitatẽ ⁊ licentiã poetaꝵ.

Expanded text:
Cacosyntheton, vitiosa conpositio Cacosyntheton, vitiosa conpositio versaque juvencum terga fatigamus hasta. 13. Amphibolia, Ambigua dictio; quae fit, aut per casum accusativum, ut illud responsum Apollinis ad Pyrrhum: Aio te, Aeacida, Romanos vincere posse. In quo non est certum quem in ipso versu monstraverit esse victorem. 14. Fit et per incertam distinctionem, ut, bellum ingens geret Italia. Incerta distinctio, utrum bellum ingens, an ingens Italia. 15. Fit, et per commune verbum, deprecatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Antonius'; nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt aut calumniati. Fit et per homonyma, quo uno nomine multa significantur, ut 'acies' et non addas aut ferri, aut oculorum, aut militum. De metaplasmis . Metaplasmus Graeca lingua, Latine transformatio dicitur. Qui fit in uno verbo propter metri necessitatem et licentiam poetarum;
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs om̃s uitare potiꝰ qmͣ sequi debet qui re¬
gulam recte loquendi ^ s tudet. De cet̾is uitiis¬
itia apud gramaticos illa dñr que ĩ
eloquio debemꝰ cau̾e. Sunt autẽ hec:
barbarismꝰ. soloetismꝰ. acirologia. cacenfaton.
⁊ reliqͣ. Barb̾. est corruptio uniꝰ u̾bi: Soloec̃
cere campum. non gramineum. Cacenfa-¬
ton dictio obscena. pł inaposite sonans: ob
la enim fuit illa ꝯpositio ab ea sillaba m
cipere qua superior finierat. Pleonasmos
in celo sunt syd̃a. Perisologia adiectio plu
ñ moriat᷑. dum ñ sit aliquid aliud uiu̾e
qͣm non mori. macrologia. longisocquium.
res non necessarias ⁊prehendens. ut legati
non impetrata pace retro unde uenerunt
occupat᷑ umbris. totũ eniñ qd̾ repetitur
una res est. s crebro sermone annũtiata.
Eclypsis est defectꝰ dictionis. m̃ quo ncc̃aria
erat. Tapinosis est humilitas statũ rei mag¬
ne dictis infirmans. ut apparent rarinautes
mn gurgite uasto. gurgitem posuit ꝓ mari.

Expanded text:
s omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet. De vitiis . Vitia apud Grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacenphaton, et reliqua. Barbarismus est corruptio verbi unius. cere campum, non 'gramineum'. Cacemphaton dictio obscena vel inconposite sonans. Obsla enim fuit conpncipere, qua superior finierat. Pleonasmos in caelo sunt sidera. Perissologia adiectio plunon moriatur': dum non sit aliud vivere quam non mori. Macrologia longiloquium, res non necessarias conprehendens, ut Liv. frag. 64 M.: 'Legati non inpetrata pace retro unde venerant occubat umbris. Totum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone adnuntiata. Eclipsis est defectus dictionis, in quo necessaria 'erat'. Tapinosis est humilitas, statum rei magnae dictis infirmans, ut Virg. Aen. 1, 118: Apparent rari nantes in gurgite vasto. 'Gurgitem' posuit pro 'mare'.