comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum augurem tolum sponte torsisse: de occidisse imum
do nouom fribus. quod ꝑtinet ad oecononuã : Necẽ .n. erat
ut sros ex uiuis morte cõmoti bellum mouorent .si .n. uilis
aliquis interiret poterat cius mors obfooderis religionem
forto conterni. sonitum dat: idest ficit: ut supͦ tu das¬

Expanded text:
ipsum augurem telum sponte torsisse et occidisse unum de novem fratribus. Quod pertinet ad oeconomiam: necesse enim erat, ut fratres, ex unius morte commoti, bellum moverent. Si enim vilis aliquis interiret, poterat eius mors ob foederis religionem forte contemni. SONITVM DAT id est facit. CERTA
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ipsa sus ora uiri coelo uenere uolantes. & uiridi sedero solo
itẽ añ sinistra caua mouuisse ad ilice cornix ĩ hoc aũt augn¬
rio libatũ cygnũ cecidisso in aquã dicit ꝗ̃ instabilem mani:¬

Expanded text:
ut "ipsa sub ora viri caelo venere volantes et viridi sedere solo" , ut "ipsa sub ora viri caelo venere volantes et viridi sedere solo" , item "ante sinistra cava monuisset ab ilice cornix" . in hoc autem augurio liberatum cycnum cecidisse in aquam dicit, quam instabilem
Abbreviated transcription (Latin):
cuius auttoritatẽ cõmendabat  origo maioꝵe. & pat̾na uirtus.
ferro crimen cõmune reffellam: an uiribus aequi nõ sum. bene ad¬
dit uiribus naz legrnius in salustio. momoraro possẽ quibus inlo¬
cis ppłs .ro. ingentes hostiũ copias parua manu fuderit: Uirgilius
exigui nũo sed bello inuida uirtus : en omnes: uo occurret : s
c̃ in castris alter exercitus: fatalisq manus. teoianorũ qui futaliter
ad italiam uenerunt. ut sit iteratio. hetruria añt̃ infensa proho¬
teusci qui & turno enimici sunt ꝑꝑ cã uiezentii: deuouet aris
quia ait sup de turno: sugpliciter uenerans: itẽ sup̃ uobis ami¬
mam hanc soceroq latino deuoui. Nam ipsa iterat uerda: uiuus
nanq hoc augurium nec oblatum ẽ: nec impotratiuũ: sed im̃¬
issum factione iuturno: q̃ carẽ fide ĩdicat sedes negata: nam
ubi cimq firmũ introducit auguriũ dat ei firmisimã seds :

Expanded text:
cuius auctoritatem commendabat et origo maiorum et paterna virtus cuius auctoritatem commendabat et origo maiorum et paterna virtus ferro crimen commune refellam». AN VIRIBVS AEQVI NON SVMVS bene addidit ‘viribus’: nam legimus in Sallustio «memorare possum, quibus in locis populus Romanus ingentes hostium copias parva manu fuderit», Vergilius «exigui numero, sed bello vivida virtus». EN OMNES ne occurreret: sed est in castris alter exercitus. FATALISQVE MANVS Troianorum, qui fataliter ad Italiam venerant, ut sit iteratio. ‘Etruria’ autem ‘infensa’ pro ‘Etrusci’, qui etiam Turno inimici sunt causa Mezentii. DEVOVET ARIS quia ait supra «et aram suppliciter venerans», item supra «vobis animam hanc soceroque Latino devovi»: nam ipsa iterat verba. VIVVSQVE namque hoc augurium nec oblativum est nec inpetrativum, sed inmissum factione Iuturnae, quod carere fide indicat sedes negata: nam ubicumque firmum introducit augurium, dat ei firmissimam sedem,
Abbreviated transcription (Latin):
septrum iiam forto regebat. ꝑ parenthesim dictũ sc̃ut autẽ
ceptrum adhibeat ad foedera: haec ratio quia maiores
semꝑ ad foedus simulacrum iouis ad hibebart. ꝗ cũ tediosum
eẽt p̃cipue qñ fiebant foedera: cum longe positis gẽcibus inuẽtũ
ut sceptrum tenentes quasi imagine simulacri teuerẽt¬
pe. iõ gñe maseuliuo usus ẽ quia de arboribus loquit nan
de hominibus feminino dicimus gue: ut hen sirpẽ incasam
&recus & donus matre cace. uel terra ut antiquam¬
exquirito matrõ. uel arbore. ut parua subingenti matris se fubicit
ferre. talibus inter se firmabant foedera dictis latinus &aentas
Turnuum aũt nõ inducit iurantẽ: qui dux õ qui pñte rege nõ
ht̃ potẽm. & i mitatus ẽ honierum: qui post iufutrandum me¬
nelai. alexandrũ qi feruidum & adolescente afoede inducit
exclusum & priamum adhibitũ ad foederis esfirmationo.
ut propius res aspite nr̃as: nõ uiribus acquis cos cogressuros

Expanded text:
SCEPTRVM NAM FORTE GEREBAT per parenthesin dictum est. Vt autem sceptrum adhibeatur ad foedera, haec ratio est, quia maiores semper simulacrum Iovis adhibebant: quod cum taediosum esset, praecipue quando fiebant foedera cum longe positis gentibus, inventum est, ut sceptrum tenentes quasi imaginem simulacri rPE ideo genere masculino usus est, quia de arboribus loquitur: nam de hominibus genere feminino dicimus, ut «heu stirpem invisam»; v. 209 Matre caret vel terra, ut "antiquamexquirite matrem" : vel arbore, ut "parva sub ingenti matris se subicit  ferre" . Ad v. 212 Talibus inter se firmabant foedera dictis Latinus et Aeneas. Turnum autem non inducit iurantem, quia dux est, qui praesente rege non habet potestatem. et imitatus est Homerum, qui post ius iurandum Menelai Alexandrum quasi fervidum et adulescentem inducit exclusum et Priamum adhibitum ad foederis confirmationem. ut "et propius res aspice nostras" . non viribus aequis eos co
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. ut uenulo se aduersum turbidus infert: mucro: hene appa¬
re mucronem ee cuiustibot teli acumen: Frigida laeto: alii telo
legunnt & intelligunt uulnere partiri euras: sus audis cõsuouerat¬
has ita fiture. iiũ abinidat. nam supͣ ait. alloquit᷑ potui. absoluto
uel pugnare ueluiuo. succedat pugnȩ. mnnis bellatricis ostoridi¬
tue quas non se dolet lucem. sed bella deserere. non sponte fluc̃s.
non sponte ut supͣ portisq. ab equo regina sub ipsis dssiluit. quã
tora cohors inimiiea relictis ad terram de fluxit equis paulatis
eroluit so corpore: uitaq cum gemitu fugit ingdignata sub unbras
seruar hos ubiq ut iuuonum mãs a corporibus dicat oum de¬
loro discedere. qui. adhue ed̃ suꝑstites poterant. quod & de tur¬
conglutinano recens negre inueter ata facillinie diuellitue. ꝙ c̃ homeri

Expanded text:
bilis, ut «Venulo adversum se turbidus infert». MVCRO hinc appabilis, ut «Venulo adversum se turbidus infert». MVCRO hinc apparet mucronem esse cuiuslibet teli acumen. FRIGIDA LETO alii ‘telo’ legunt et intell unum abundat: nam supra ait ‘adloquitur’. POTVI absolute, vel pugnare vel vivere. SVCCEDAT PVGNAE animus bellatricis ostenditur, quae non se dolet lucem, sed bella deserere. NON SPONTE FLVENS non ut supra «portisque ab equo regina sub ipsis desiluit, quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis». PAVLATIM exanimis. Ad v. 831 Vitaque cum gemitu fugit indignata sub umbras servat hoc ubique, ut iuvenum animas a corporibus dicat cum dolore discedere, quod adhuc esse superstites poterant: quod etiam de Turconglutinatio recens aegre, inveterata facillime dissolvitur. Ita fi
Abbreviated transcription (Latin):
i auet tĩe aeueri. nam apud maioros trahobatur interdũ
ã gracco gtr̃s singularis. hinc & patorfaimilias & mater fimi¬
lias quoe duo tantum nomina remanserũt. nam nec huius
auras dicimus nee hui custodias socundum salustiũ. qui nie
intelligit. licet alii custodias accusatiuum uelint. Sane pater
lias dice᷑ uoluerimus: iam non erit inũ nomen. sed locunio:
& familię erit dt̃us: nam pater est niihi dicimus. Te rentus
rali nomen utrumnq declinaxi. ut dicanius hi patres finuliae
horum pateum failiarũ: papillam exertam: nudam: saue
mamilla est omnis eminentia uoeris. papilla nõ ore ue illud
unde lac teahit. dominã: reginam. ut hi dominam ditis thdla¬
no deducẽ adorti: uirginis audet: sic fuerat consternatus: ut
& uulueratam tmerg: occiso pastore lupus bene pastori regi¬
nam comparat. Nam reges ip̃i pastores uocant: ho uierus to¬
indicat pro ipse pauitans: turbidus numo timudus : sup̃ terri:¬

Expanded text:
 lectio; namque apud maiores trahebatur interdum a Graeco genetivus singularis. hinc est et 'paterfamilias' et 'materfamilias', quae duo tantum nomina remanserunt: nam nec 'huius auras' dicimus, nec 'huius custodias' secundum Sallustium, qui ait intellegit, licet alii 'custodias' accusativum velint. sane 'paterliae' dicere voluerimus, iam non erit nomen, sed locutio, et 'familiae' erit dativus; nam 'pater mihi est' dicimus: Terentius rali nomen utrumque declinari, ut dicamus ‘hi patres familiae, horum patrum familiarum’. PAPILLAM EXERTAM nudam. Sane ‘mamilla’ est omnis eminentia uberis, ‘papilla’ vero breve illud, unde lac trahitur. DOMINAM reginam, ut «hi dominam Ditis thalamo deducere adorti». VIRGINIS AVDET sic fuerat consternatus, ut etiam vulneratam timeret. OCCISO PASTORE LVPVS bene pastori reginam comparat nam reges ipsi pastores vocantur: Homerus indicat: pro ‘ipse pavitans’. TVRBIDVS modo timidus, supra terri
Abbreviated transcription (Latin):
erantinisi in honorcm liberi patris et pectiuee pro epedias medũ
pro modo posuit. secundus haruspex: prosecuda sacra .i prospe¬
uinȩ in altos lucos illic enim opulabant in sactis diebus no¬

Expanded text:
erant, nisi in honorem Liberi patris. EXPECTATE pro ‘expectatis’, modum erant, nisi in honorem Liberi patris. EXPECTATE pro ‘expectatis’, modum pro modo posuit. SECVNDVS HARe. Ad v. 740 In altos lucos illic enim epulabantur sacris diebus
Abbreviated transcription (Latin):
itꝑeque onim sacerdos uocat᷑ Cur aũt graroe ita dictus sit
ranoue non carg quae nota ẽ sacror peritis consequit pe¬
nnis noua laus caillae si quidem accipiter oluinbam sequit¬
ipsa praeredit hostom. ipsa g auium comparatio sumpta ẽ eae con¬
reaxio nam oequius uir accipitri canulla compararet᷑ to¬
figura uult enim dicẽ non louiter iupiter intuebaturista
certaminaa. instigat uocibus alas: incitat & irritat ad reditum
prinum .n. est ut figuras desinauit. post ut in hostos impeturt
faciant. noninoquemq uocans ꝑ hoc extrema uocesitas indi
Undo paulopost. quȩ tanta animis ignauia uenit femina pallenet᷑
lerunt. nec se ulti sunt: nine praebent terga mulieri ꝙ ne
nis iecita quȩ nos ulcsa minime ualeant at non in uenerẽ
scnies latontor dicit hoc fugitis mulieremt quia are matau
Palias prin ad hunt curĩtis secu: iuenaq bella coitũ
rum bacchi aũt ideo quia apud ueteres ludi theateales nore

Expanded text:
enim sacerdos vocatur. Cur autem graece ita dictus sit, ratione non caret, quae nota est sacrorum peritis. CONSEQVITVR PENNIS nova laus Camillae, siquidem accipiter columbam sequit praecedit. ipsa etiam avium comparatio sumpta ex contrario est: nam aequius vir accipitri, Camilla compararetur cofigura est. Vult enim dicere: non leviter Iuppiter intuebatur ista certamina. INSTIGAT VOCIBVS ALAS incitat et inritat ad reditum: primum enim est, ut fugere desinant, post ut in hostes impetum faciant. NOMINE QVEMQVE VOCANS per hoc extrema necessitas indiunde paulo post 'quae tanta animis ignavia venit? femina palantes ntii pertulerunt nec se ulti sunt, nunc praebent terga mulieri et ne nertia, quae nos ulcisci minime valent. AT NON IN VENEREM SEGNES latenter hoc dicit: fugitis mulierem, quia armata est; alias primi ad hunc curritis sexum. NOCTVRNAQVE BELLA coitum:rum. BACCHI autem ideo, quia apud veteres ludi theatrales non
Abbreviated transcription (Latin):
sueea atneae uncigni dexera tdis incipit contem iũ eõ superiot¬
bus unas iuelius ost ut praescuerenius in sensu ꝙ ito sit dictum
ragnam reuera gloriam lanius ẽ ad manos pat entũ quȩ nt¬
fenuiuea tela superasunt sedentis equitis s aue cum et incino
dicit. se cutim uulmuis congemiinat sed secur̃is encidit huuic sgu¬
tate pro inhano. Terentus ego in eum incidi infelix locum ut
ueq nudi nmitendines retinendi sit copie appenitole bellato
filius aum quia liguria maiore parto sui in appennino õ const¬
tura. ligures aũt omnes fallaces sunt. sic ait tato in sconnao ori¬
ginũ libeo filius auni: aunus si nam ut supͣdixiiius eum dictis
pareunbus filioꝵ nomina suppͥmant eos parciss cognonu nos
itelligimus ut tib urti romulo ditissimus olim. uer sare dolosin¬
gressus teacture. ut seu uersare dolos seu teriae ocoumboro no¬
iti. asta. malitia. nam proprie astutos malitiosos uocamus unde
interentio ꝑ postyͣ de domino dixit seruus. astute ille natusaut

Expanded text:
contrarium esse superioribus. Vnde melius est, ut perseveremus in sensu et ita sit dictum: magnam re vera gloriam laturus est ad manes parentum, quem feminea tela superarunt. SEDENTIS equitis. Sane eum ex vicino dicit ‘securim vulnus congeminat’, sed ‘securis’. INCIDIT HVIC figurate pro ‘in hanc incidit’: Terentius «ego in eum incidi infelix locum, ut neque mihi amittendi, neque retinendi sit copia». APPENNINICOLAE BELLATOR FILIVS AVNI quia Liguria maiore parte sui in Appennino est constituta. Ligures autem omnes fallaces sunt, sicut ait Cato in secundo originum libro. FILIVS AVNI Aunus scilicet: nam, ut supra diximus, cum dictis parentibus filiorum nomina supprimuntur, eos patri cognomines intellegimus, ut «Tiburti Remulo ditissimus olim». VERSARE DOLOS INGRESSVS tractare ut «seu versare dolos, seu certae occumbere morti». ASTV malitia: nam proprie ‘astutos’ malitiosos vocamus: unde in Terentio postquam de domino dixit servus «astute», ille iratus ait
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃ dixinus ĩ uiiͦ tpr̃um nos ratio crede̾ nõ finit. bigisit
tuenus in albis quotiens utimur uoibus tmñ pluralis nũi
ꝙ unũ uolumus significare ita dicinus. unas bigas: unas
quadrigas. uuas scalas: salustius. hi postꝗ̃ in una moenia con¬
uenere. Romanae stirpis origo. hoc ad laudem augusti respicit.
maguę spes altera rouia. male quidam magna uolunt ꝙ legut̃
puraq enuesto sacerdos: impoluta  pura dicit uestis. qua festis
giebus uti consueuerant sacra celabraturi. sengeri foctũ suis
romano more: ut & caesa iungebant foedera porca: nam ho.¬
merus aliudgenus sacrificii cõme morauit

Expanded text:
supra diximus, temporum nos ratio credere non sinit. BIGIS IT supra diximus, temporum nos ratio credere non sinit. BIGIS IT TVRNVS quotiens utimur nominibus tantum pluralis numeri et unum volumus significare, ita dicimus ‘unas bigas, unas quadrigas, unas scalas’: Sallustius «hi postquam in una moenia convenere». ROMANAE STIRPIS ORIGO hoc ad laudem Augusti respicit. MAGNAE SPES ALTERA ROMAE male quidam ‘magna’ legunt. PVRAQVE IN VESTE SACERDOS inpolluta et pura dicitur vestis, qua festis diebus uti consueverant sacra celebraturi. SAETIGERI FETVM SVIS more Romano, ut «et caesa iungebant foedera porca»: nam Homerus aliud
Abbreviated transcription (Latin):
lector & lecte ix facit. doceo doctor& doctrix si nutẽ a u̾bo
non uenorit. com̃unia sunt: nam siłe & masculina & fenu:¬
nina instor. exeunt. ut hic & haec senator. hic ꝙ haec balneator
licet petronius usurpauerit balueatritem dicens: tale ẽ hic &¬
auctor. sed tu ne cum auctoritate descondit ut hoc loco: cum aut
usuit ab eo quod augeo ⁊ auctor & aucteix facit. ut si duas
.n. ꝑparenthesim dicta sunt: nec ẽ eclypsis cum sermo in¬
sibus congruat: ingentit molle: pompa ambitu nam modo
hoc significat solis qui specimen: ut S in uiiͦ diximus. lat¬
nus ẜͥm hesiodum in dectors ditorio. ulyxis S circes filius fuit
quam nrulti maricã dicunt: secundum quem nune dicit solis
aui specinuen: nam circe solis est filia : sane scienolũ uirgilium
inuarietate historiae sua & dicta uariare s de ulixe ue &

Expanded text:
'lector' et 'lectrix' facit, 'doceo' 'doctor' et 'doctrix'. si autem a verbo 'lector' et 'lectrix' facit, 'doceo' 'doctor' et 'doctrix'. si autem a verbo non venerint, communia sunt: nam similiter et masculina et feminina in 'tor' exeunt, ut 'hic' et 'haec senator', 'hic' licet Petronius usurpaverit «balneatricem» dicens. Tale est et ‘hic’ et ‘haec auctor’, sed tunc cum ab auctoritate descendit, ut hoc loco: cum autem est 'augeo', et 'auctor' et 'auctrix' facit, ut si dicas enim per parenthesin dicta sunt: nec est eclomnibus congruat. INGENTI MOLE pompa, ambitu: nam modo hoc significat. SOLIS AVI SPECIMEN ut etiam in septimo diximus, Latinus secundum Hesiodum in ἀσπιδοποιίᾳ Vlixis et Circae filius fuit, quam multi etiam Maricam dicunt: secundum quem nunc dicit ‘Solis avi specimen’, nam Circe Solis est filia. Sane sciendum Vergilium in varietate historiae suae etiam dicta variare. Sed de Vlixe, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
siue caesura eẽ: nam heptimemeris ꝗ quam hr̃e creditur
in synalimpham cadit & magnanimi iouis ingratũ asceude
cubile: Terentianus de hoc: ꝑarum cõcodam fieri nõ pose
nus ꝓmisit. & sic ait qua uisa ẽ: ut supͣ coheant in foedera
dextrat qua datur: Saue latenter ostendic fauorem nmuinũ
sine concessione fatoruĩ non posse procedõ. caedere reslatio
quasi dea bñ pñti usa sit tpẽ : quae gͦ futura cernebat: non pu
ros uiderit eos quibus fauent ab eis recediuit: Sie statius.
apollinem inducit amphiaraũ desorentẽ ubi eum uicinum
mentius: nam decet germanã illicita & pro fr̃is salute
nestũ: quia solam dor̾is audierat causami: nihil quem ad¬
moduin frĩ possit mederi: nam ꝑqulopost audiet: aut tu-
bella cie. concoptũq excute focdus. nõ lacrimis hoc tẽpus ait
nõ flendi: sed subuieniendi tempus s̃: stacius in matrum
consolatioue acceuso flotibus igue. conceptuq opeute foedus:
terminant᷑ si tũ a uerbo ueniant. ut ab eo quod ẽ lego . &

Expanded text:
sine caesura esse: nam hephthemimeres quam habere creditur, in synalipham cadit, ut 'magnanimi Iovis ingratum ascendere cubile'. Terentianus "de hoc rarum concedam, fieri non posse antum permisit: et sic ait ‘qua visa est’, ut supra «coeant in foedera dextrae, qua datur». Sane latenter ostendit, favorem numinum sine concessione fatorum non posse procedere. CEDERE RES LATIO quasi dea, bene praesenti usa sit tempore, quae etiam futura cernebat. NON PVGros viderint eos quibus favent, ab his secedunt: sic Statius Apollinem inducit Amphiaraum deserentem, ubi eum vicinum mentius: nam decet germanam inlicita etiam pro fratris salute . quia solam doloris audiverat causam, nihil, quemadmodum fratri posset mederi: nam paulo post audiet ‘aut tu bella cie conceptumque excute foedus’. NON LACRIMIS HOC TEMPVS AIT non flendi, sed subveniendi tempus est: Statius in matrum consolatione «accenso flebitis igne». CONCEPTVMQVEterminantur, si tamen a verbo veniant, ut ab eo quod est 'lego' et
Abbreviated transcription (Latin):
Urbem teoianas primũ dultesqͥ. meorum relliquias colerõ : sedeãt
spectentq latini. latenter eos ignauię arguie. quod solus omnibus
quiescentibus dimicet: quam rem plenius sequens indicat
uersus & solus ferro crimen cõnuune refellam .i. comune
ꝓ spes & sie se contulit as gñalitatem & est a euina transatlo
manum co nuitere toueris. ab ouini eumbello non tantũ a sen¬
guli certamine dehortat & me turnie manẽt. nure agit nã
quia seit uirum fortem suam inortem facille posse conte muere.
de terret eum dicens. se simut oe morituram: ut quia pieuliua
non timet & formide inuidiã: accepit nocẽ :ordo aecepit uo¬
rem matris lauima. flagrantes genas lacrimis. ꝑ fusa i. lacre
iptiem subiecit rubor hẏppallige õ. pro cui ignis aninisus¬
iecit ruborem mouebat᷑ aũt intelligens so etꝰ tantorũ causa
maloꝵ. sic supͣ causa mali tantis oc ulos deiecta decoros nam¬

Expanded text:
urbem Troianam primum dulcisque meorum reliquias colerem, Priami urbem Troianam primum dulcisque meorum reliquias colerem, Priami spectentque' latenter eos ignaviae arguit, quod solus, omnibus quiescentibus, dimicet: quam rem plenius sequens indicat versus 'et solus ferro crimen commune refellam', id eper species, et sic se contulit ad generalitatem. et est a ruina translatioMANVM COMMITTERE TEVCRIS ab omni eum bello, non tantum a singulari certamine dehortatur. ET ME TVRNE MANENT mire agit: nam quia scit virum fortem suam mortem facile posse contemnere, deterret eum, dicens se simul esse morituram: ut qui periculum non timet, formidet invidiam. ACCEPIT VOCEM ordo est: accepit vocem matris Lavinia, flagrantes genas lacrimis perfusa, id est lIGNEM SVBIECIT RVBOR hypallage est pro ‘cui ignis animi subiecit ruborem’. Movebatur autem, intellegens se esse tantorum causam malorum, sic supra «causa mali tanti, oculos deiecta decoros
Abbreviated transcription (Latin):
hane ipsa comparatio ecitũ oñdit futurum. Nam gͦ tuenus
euot in mortem ferocitate compulsus. Sie in quarto indicat
fucurum regino exitiumn dicens. Qualis coniecta cerua sagitta:
eliscit crescit. unde e glixes dicti sunt quos piuguos efficit
somnus. Turbidus pleuus terroris ꝙ ꝑturbationis. sano notan¬
dum affatur atq infit: nam iteratio ẽ: qua frequenter ẽ usus
licet non uulli dicant temꝑare hoc interpositam conuictionẽ:
Nerratont. repetant & reuoluant: congredior starius ubi poly¬
nicem ubiq inducit loquentẽ. non me illius donius anxia
culpet. expoctent ue truces obliquo linuine nati: uude s̃ supͣ
ait poeta se signari oculis: desertotẽ asiae. ut exulibus ne datur
aucenda lauinia tencris unde prae missa illa excusatio ꝙ in
tota secundi ceconomia & in quarto ubi dicit me si fata meis
patorent ducere uitam auspitiis. & sponte mea componẽ curas

Expanded text:
Sane ipsa comparatio exitum ostendit futurum: nam etiam Turnus Sane ipsa comparatio exitum ostendit futurum: nam etiam Turnus ruet in mortem, ferocitate conpulsus: sic in quarto indicat futurum reginae exitum, dicens «qualis coniecta cerva sagitta». GLISCIT crescit: unde et glires dicti sunt, quos pingues efficit somnus. TVRBIDVS plenus terroris et perturbationis. Sane notandum ‘adfatur’ atque ‘infit’: nam iteratio est, qua frequenter est usus: licet non nulli dicant, temperare hoc interpositam coniunctionem. RETRACTENT repetant et revolvant. CONGREDIOR Statius, ubi Polynicen oblique inducit loquentem «non me ullius domus anxia culpet expectentve truces obliquo lumine matres»: unde etiam supra ait poeta «se signari oculis». DESERTOREM ASIAE ut «exulibusne datur ducenda Lavinia Teucris?» Vnde est praemissa illa excusatio et in tota secundi oeconomia, et in quarto, ubi dicit paterentur ducere vitam auspiciis et sponte mea componere curas,
Abbreviated transcription (Latin):
uires suas experit: nam arma sunt anius cuiusq rei posibilitas
Unde est & quaerere conscus arma i. dolos. latronis miodo uena
toris & est grecum: nam ⁊xtedeip dicunt obsequi & fuire
mercode. Unde latrones uocant conducti nuilitos. Moris nũt
erat ut hosimperator & circa so har̃et & primos micterq ad oñe
discrimen. Iude niuc dicit latrouis telo fixum leonem. ꝗa
& uenatores operas suas locare consue uerunt : uarro em̃ dicit
hoc nõm posse hr̃o ẽ latiuam actymologiam: ut latro uesdicti
sint q̃ laterones : quia circum latera regum sunt. quos nũc saro¬
llites uocant. Una tñ ẽ significatio. licet diuersa actyͥmologia
plantus in pyego polinie aperte oñdit quia sint inttones dicẽs
Rex no selencus misit ad conducendos latronos impauidus
feaugit telũ: lucanus ꝑ ferrum tanti secireus uulueris exit
fremit ore cruento fremit liceat habeat oso suo cruoro ꝑtusũ .

Expanded text:
vires suas experitur: nam arma sunt uniuscuiusque rei possibilitas, vires suas experitur: nam arma sunt uniuscuiusque rei possibilitas, unde est "et quaerere conscius arma" toris. Et est Graecum: nam λατρεύειν dicunt obsequi et servire mercede, unde latrones vocantur conducti milites. Moris autem erat ut hos imperator et circa se haberet et primos mitteret ad omne discrimen: unde nunc dicit latronis telo fixum leonem, quia etiam venatores operas suas locare consueverunt. Varro tamen dicit, hoc nomen posse habere etiam Latinam etymologiam, ut latrones dicti sint quasi laterones, quod circa latera regum sunt, quos nunc satellites vocant: una tamen est significatio, licet in diversa etymologia. Plautus in Pyrgopolinice aperte ostendit quid sint latrones, dicens «rex me Seleucus misit ad conducendos latrones». INPAVIDVS FRANGIT TELVM Lucanus «per ferrum tanti securus vulneris exit». FREMIT ORE CRVENTO fremit, licet os habeat suo cruore perfusum.
Abbreviated transcription (Latin):
cids telo iacet hoctor. trem. nec mimus interea maternis sec
hiberiam ab hibero flimune constat et nominarã considunt
casteis. in sua quisq digresi moc nia uallant. hine probat : quia
Q qui tuent. & qui obsident uallars dicuntur
post ꝗ̃ nirmis bello defecisse uidet latiuosi antea
semper infeactos nanq ita maior est sensus. q
si infractos ualde feactos acceperis. sua nuue
promisa reposei: quia dixerat. ibo aunusꝯ
uestmagnum praestet achilem. so signari oenlis propter illuod
inte ora latiui in te oculos referuat: ultro: aut insuper aut
pectus ÷ sancium pectus habens. & bñ alia uerba iner posuit. quia saui.¬
tius pectus sonabat asperrime. & imperitis poterat soloccismus
uideri graui uulnere: forti. ut ferit ense grauẽ tymoreus osirim:
leonum natura ẽ: ut nisi lacessiti irasci nequeant. mouot arma:

Expanded text:
cidae telo iacet Hector», item «nec minus interea maternis saevcidae telo iacet Hector», item «nec minus interea maternis saevHiberiam ab Hibero flumine constat esse nominatam. CONSIDVNT CASTRIS in sua quisque digressi. MOENIA VALLANT hinc probatur quia et qui tuentur, et qui obsident vallare dicunturTurnus bello defecisse videt Latinos, antea semper infractos: namque ita maior est sensus, quam si ‘infractos’ valde fractos acceperis. SVA NVNC PROMISSA REPOSCI quia dixerat «ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem». SE SIGNARI OCVLIS propter illud «in te ora Latini, in te oculos referunt». VLTRO aut ‘insuper’, aut ‘pectus’ saucium pectus habens. Et bene alia verba interposuit, quia ‘saucius pectus’ et sonabat asperrime et imperitis poterat soloecismus videri. GRAVI VVLNERE forti, ut «ferit ense gravem Thymbraeus Osirim». c enim leonum natura est, ut nisi lacessiti irasci nequeant. movet autem arma
Abbreviated transcription (Latin):
ri pro uioenibus audent: niniii doloris est ut me primam
absuinite ferro. sae rastimus implet mintiut ut d supͣ dixem¬
tiatue secundum quod nũc nec de femina nec de re quae mitrat
procedit nuntius: Uñ multi uolunt aliũ mintiũ intelligi: accã
uõ postea uenisso sed nelius ẽ ut nntius de acca dictũ intelli¬
gamus Nonimus enim poni aliqua in subauditione que ot aperro
dicero non debenus ut nec dextrae ereaniti deus abfut erin us
aeoce sit abfiut aut uinonem aut alecto intelligamus iutẽ salustũ
prinia qui forte uemientes exciperent: cum de insidiis loqueret
acies falsum est. tantum enim fugerant sea uim experaut nu
nuimina poscunt. duplici ratione eum insidias reliquise
onnueniorat dolore nimio & niiminũ uoluntate qutenn¬
q ideo aꝑit ne capi possit aeneas. sacua iouis sic minura¬
ut meres tuenus & obsiderot ueneas fumantes campos ueluti
fumantis caligius pulueris sacuũ. fortem ut sacmes nõi pa¬

Expanded text:
RI PRO MOENIBVS AVDENT nimii doloris est, ut «me primam RI PRO MOENIBVS AVDENT nimii doloris est, ut «me primam absumite ferro». SAEVISSIMVS IMPLET NVNTIVS ut etiam supra dixtiatur, secundum quod nunc nec de femina, nec de re quae nuntiatprocedit 'nuntius': unde multi volunt alium nuntium intellegi, Accam vero postea venisse. sed melius est, ut 'nuntius' de Acca dictum intellegamus. novimus enim poni aliqua in subauditione quae ex aperto dicere non debemus, ut "nec dextrae erranti deus afuit" , cum necesse sit ut aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius "prima quae forte venientes exciperet" , cum de insidiis loqueretacies falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nunumina poscunt duplici ratione eum insidias reliquisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque id egit, ne capi posset Aeneas. ut tueretur Turnus, ut obsideret Aeneas. FVMANTES PVLVERE CAMPOS veluti fumantes caligine pulveris. SAEVVM fortem, ut «saevus ubi Aea
Abbreviated transcription (Latin):
.i. dare adicũ & bono lucutus est ambitu. nam cum portis uia
& aperit & claudit oritq miserrinia cȩdes sic in seconido usi
intulit. Armorum facis & graiarum errore iubarũ: defendotũ
iõ defendentũ ꝙ ruentũ: quia dad masculinũ rectulie ghide¬
fendentes facit. quod & de fominino dicinus. si aut do neurro
loquaniur defendentium toquanus dicanius nocesse s̃ : quia
haec defendentia facit & ut supͣ diximus gc̃rs pluralis a nt̃o
plurali minor ee non debet: quod si forte minorem oinnali.¬
quando inuenerimus nietri uecessitas facit& incipit pathos
& c̾e non declinatio: precipitos fosas. decliuos: inquas guta
potest praccipitari. pars cacca. irranonabilis quoȩ in lausas portos
more aristis ruebat .i. bellici machinamenti: sum̃o certanis
ne. excremo discrimine. ut supra uocat labor uitimus oñes
pites aũt. aut festince. aut in mortem ruentos priuiae q: nio.¬

Expanded text:
est dare aditum. Et bono locutus est ambitu; nam cum portis via est dare aditum. Et bono locutus est ambitu; nam cum portis via et aperitur et clauditur. ORITVRQVE MISERRIMA CAEDES sic in secundo, ubi intulit «armorum facie et Graiarum errore iubarum». DEFENDENTVM ideo ‘defendentum’ et ‘ruentum’, quia ad masculinum retulit, et ‘hi defendentes’ facit, quod et de feminino dicimus: si autem de neutro loquamur, 'defendentium' dicamus necesse est, quia 'haec defendentia' facit et, ut supra dixi, genetivus pluralis a nominativo plurali minor esse non debet. quod si forte minorem eum aliquando invenerimus, metri necessitate fit, et incipit iam pathos esse, non declipotest praecipitari. CAECA inrationabilis, quae in clusas portas more arietis ruebat, id est bellici machinamenti. SVMMO CERTAMINE in extremo discrimine, ut supra «vocat labor ultimus omnes»PITES aut festinae, aut in mortem ruentes. PRIMAEQVE MO
Abbreviated transcription (Latin):
celeritas iaculantis exprimit. Stacius cum iam ꝑcussum dixilor
extinctum ait: neo dum certi tenenet axcus amyniae igno¬
to camporum in pulue̾ linquunt: faciont nuiminis iracidia
est relictus. ut ait nec sepulturam posser mereri: Trrebati sugi¬
gniferi. quod ẽ nimy discriminis. Nam hoc uoiq dux praccipit
ut feequenter circa se sint milites: sicut in salusio leginus
Nampli aũt dicti sunt signifori: quy sus romulo pauꝑꝑ na¬
huc romanus exercitus hastis foeni manipulos illģabant
hos pro signis gerebant: undo hoo nomen remansit ouidii fisi¬
I lla quidem foeno. sedorat reuerentia foeno
Quantam nuno aquilas cernis hr̃e tuas.
Dernica suspensos portabat longa maniplos
Unde mauiplaris nomina nules habet. laxos arcus non in¬
tentos sed iam solutos. fomineui clamorẽ. impationtem nam
iam dixerat matres ꝑ quod muliebrem clamorẽ poreramus
accipere. miseram mortẽ: quia sequit limino in ip̃o moeni¬
bus in patriis. scilicet usi se iam nitos ee credebant : aporire uiã:

Expanded text:
celeritas iaculantis exprimitur: Statius cum iam percussum dixisset extinctum, ait «necdum certi tacet arcus Amyntae». IGNOTO CAMPORVM IN PVLVERE LINQVVNT faciente numinis iracundia est relictus, ut nec sepulturam posset mereri. TVRBATI FVGIgniferi: quod est nimii discriminis; namque hoc ubique dux praecipit, ut frequentes circa se sint milites, sicut in Sallustio legimus. manipli autem dicti sunt signiferi, quia sub Romulo pauper adhuc Romanus exercitus hastis faeni manipulos inligabant, et hos pro signis gerebant; unde hoc nomen remansit. Ad illa quidem foeno; sed erat reverentia foeno, quantam nunc aquilas cernis habere tuas. pertica suspensos portabat longa maniplos, unde maniplaris nomina miles habet, ergo atentos, sed iam solutos. FEMINEVM CLAMOREM impatientem: nam iam dixerat ‘matres’, per quod muliebrem clamorem poteramus accipere. MISERAM MORTEM quia sequitur ‘limine in ipso’. MOENIBVS IN PATRIIS scilicet ubi se iam tutos esse credebant. APERIRE VIAM id
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod ait footum sins. itẽ entonsumq didentẽ i. oreue̾ adhuo:
nam in rebus quas uolebant fieri celerius: sonilibus e ani-
ri g confermari uolebant de miuoribus S adhue crestenti.¬
busimolabant. dant feuges manibus salsas far & sal quibus
ai feoute uisq ad caudam añ imolationõ qucł consueuorãt¬
Nam hoc est. quod Ꝙ tẽpore ferro sim̃a notant pocudum: esto nũc
sol testis: bñ pͥnium inuorat deũ quẽ orientẽ intuens uidit: nam ait
uors. Uñ ꝑ uocatiuũ eiun omnia dixile accipiamus in hoc uõ
cantũmõ ad nt̃m fecisse transitũ: & haec in terra p̃canti licg
terra esto testis: & huic ẽ homeri sinule urauientũ

Expanded text:
est quod ait ‘fetum suis’, item ‘intonsamque bidentem’, id est brevem adhuc: nam in rebus, quas volebant finiri celerius, senilibus et iam ri et confirmari volebant, de minoribus et adhuc crescentibus inmolabant. DANT FRVGES MANIBVS SALSAS far et sal: quibusa fronte usque ad caudam ante inmolationem ducere consueverantuod dicit ‘et tempora ferro summa notant pecudum’. ESTO NVNC SOL TESTIS bene eum primum invocat deum, quem orientem intuens vidit: nam ait vors’: unde per vocativum eum omnia dixisse accipiamus, in hoc vero tantum ad nominativum fecisse transitum ‘et haec mihi Terra precanti’: licet Terra
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sanguine consecratu si tellurõ effundat inundas hẏppa¬
llage pro si undas eftundat in t̾ras: diliuio nuscens: aqua
suꝑfusio ue uniuersa ꝑturbans. ut sceptrum hoo: homerilocus

Expanded text:
quasi sanguine consecratum. SI TELLVREM EFFVNDAT IN VNDAS hypaquasi sanguine consecratum. SI TELLVREM EFFVNDAT IN VNDAS hypallage pro 'si undas effundat in terras’. DILVVIO MISCENS aquae superfusione universa perturbans. VT SCEPTRVM hoc Homeri locu
Abbreviated transcription (Latin):
pro mari ille fontes d fluiios posuit. ꝑ sideribus sole: latone ꝑ
gonus duplex. nc si diceret ueeunꝙ sexum latonae. sobolis subaudis¬
& bene in foederibus duplicia in uocant ubmina. quia in nnũ¬
duo coituri sunt populi. ianũ qͦ rite inuocat. quia ipse facie:
foedera cõuenerunt. iano sinulacrum duplicis feontis etfe¬
ctumẽ: quasi adimaginẽ duorũ ppłoꝵ : leginius tñ ianũ & qua¬
drifrontẽ fuisse: Uñ martialis ait
ciem: in exorabilitatem. sacraria dicis. sacrarium prope est loc
in templo quo sacra reponunt. sicut douariũ. est ubi repo¬
firmat. ꝙ sancta eeͤ facit : & hoc ideo quia cum fiut foede¬
ra si coruscatio fuerit cõfirmant uel certe quia ap̃ mouores
arae nõ incendebant᷑ sed igne diuinũ precibus eliciebant :
qui incendelat altaria.: sancire aũt ꝓe est sanctu aliquid
i conseeratũ facẽ fuso sauguine hostiae. S dictum sanctum

Expanded text:
pro mari ille fontes et fluvios posuit, pro sideribus solem. LATONAEQVE pro mari ille fontes et fluvios posuit, pro sideribus solem. LATONAEQVE GENVS DVPLEX ac si diceret, utrumque sexum Latonae subolis. Et bene in foederibus duplicia invocat duo coituri sunt populi. ianum quoque rite invocat, quia ipse faciendfoedera coctum est, quasi ad imaginem duorum populorum. Legimus tamen Ianum etiam quadrifrontem fuisse: unde Martialis ait tiem, inexorabilitatem. SACRARIA DITIS sacrarium proprie est locus in templo, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est, ubi pofirmat, sancta esse facit, quia cum fiunt foedera, si coruscatio fuerit, confirmantur: vel certe, quia apud maiores arae non incendebantur, sed ignem divinum precibus eliciebant, qui incendebat altaria. ‘Sancire’ autem proprie est sanctum aliquid, id est consecratum, facere fuso sanguine hostiae: et dictum ‘sanctum’,
Abbreviated transcription (Latin):
iam diua p̾cor: ac sidiceret: non saturnia i mininio nocõs
lligio. post spetialia intulit gnalitatẽ: cesserit ausonio si fors
nonien: dicet ut potiꝰ reor: & poti dii minine firnent: sauo
ratione nõ carg qui prio de uictoria turni loquit: post de¬
beltes: homo rebellis dr̃: res ipsa rebellio: nõ rebellatio. sic sue
croꝵcura. sicut dixinus sup. uñ nũc aeusas sic acit ne pe¬
reaut g reuera costat sacra phrygia nuc latiuis traditaco-¬
luise romanos. latinus hẽto. aut antiquus uocatiuus est:
aut hẽto tertia ꝑsona sit. Sane sciendum ꝗ crebra soceri diue¬
moratiõe sibi ad fauorẽ latini cdaliat: itõ dicendo in moema
teucri costituont ppłarẽ gr̃ãs captat. qr supͣdix̾at drancos. saxa q¬
subuectare humeris troiana iunabit: Teram: mare sydera iuro :¬
ornatior elocutio & crebra ap̃ maiores ꝗ̃ si uelis adde ppositionẽ:
ut si dicas uro ꝑmaria.: ꝑ terras. Eadem aũt beno dixit. nã

Expanded text:
IAM DIVA PRECOR ac si diceret, non Saturnia, id est iam minimLIGIO post specialia intulit generalitatem. CESSERIT AVSONIO SI FORS nomen, dicet «ut potius reor et potius di numine firment». Sane ratione non caret quod primo de victoria Turni loquitur, post deAd v. 185 Rebelles homo 'rebellis' dicitur, res ipsa 'rebellio', non 'rebellatio': sic Suetcrorum cura, sicut diximus supra: unde nunc Aeneas id agit ne pereant. et re vera constat, sacra Phrygia, nunc Latinis tradita, coluisse Romanos. Latinus habeto aut antiquus vocativus est: aut 'habeto' tertia persona sit. sane sciendum quia crebra soceri commemoratione sibi favorem Latini conciliat; item dicendo 'mihi moenia Teucri constituent' popularem grsubvectare umeris Troiana iuvabit». TERRAM MARE SIDERA IVRO ornatior elocutio et crebra apud maiores, quam si velis addere praepositionem, ut dicas ‘iuro per maria, per terras’. ‘Eadem’ autem bene dixit: nam
Abbreviated transcription (Latin):
netis p̃tulerim. liptotes figura ꝑ conteariũ . plus onim dicit
minus sigficat: nanq alias om̃es ꝑsecuta huic nõ libenter indul¬
sit. & dicit se hanc omnidus p̃tulisse qĩ & alias in honore habuo¬
rit. Tale est & illud salustianũ. Mare ponticũ dulciꝰ g̃ caetera
cum nullum dulce sit: Sane sciendum nõ imorito fuxisse ui¬
rgiliuĩ : ny mphae ÷. parti sue indulsisse iuuonẽ: ingratũ cubile:¬
ꝑ quod gratiam castae nõ representat uxori iupᵗ. Nam cum¬

Expanded text:
NCTIS PRAETVLERIM litotes figura per contrarium; plus enim dicit et minus significat. Namque alias omnes est persecuta, huic vero libenter indulsit: et dicit se hanc omnibus praetulisse, quasi etiam alias in honore habuerit. Tale est et illud Sallustianum «mare Ponticum dulcius quam cetera», cum nullum dulce sit. Sane sciendum non inmerito finxisse Vergilium, nymphae, id est parti suae, indulsisse Iunonem. INGRATVM CVBILE quod gratiam eam castae non repraesentat uxori Iuppiter.
Abbreviated transcription (Latin):
theius troianus a promontorio troiȩ. cuneis se qq coattis agglo¬
compositi tollit in coelii clamor occiso eo qui auttor dirumpendi
foederis uerat. exortus ẽ damor : & Patim socuta fuga rutu¬
loruĩ. ut u̾siquicissim puluerulenta fuça rutuli dant t̾ga per
dignatꝰ occidẽ & magno aeueas oñdie pietas. qui nec nulne:¬
p̃positionẽ : uacuis magnis ut uacua atcia lusteat sciucius
ea parte qua ueniebat aeneas. tortos orbese obliquas & implicitas
uias. uestigat ꝙ uirũ. inquirit: teaustatio a canibus qui ꝑue¬

Expanded text:
teius Troianus, a promunturio Troiae. Ad v. 457 Cuneis teius Troianus, a promunturio Troiae. Ad v. 457 Cuneis compositi. TOLLITVR IN CAELVM CLAMOR occiso eo, qui auctor disrumpendi foederis fuerat, exortus est clamor, et statim secuta fuga Rutulorum, ut ‘versique vicissim pulverulenta fuga Rutuli dant terga per dignatur occidere. Et magna Aeneae ostenditur pietas, qui nec vulnepraepositionem. VACVIS magnis, ut «vacua atria lustrat saucius». ab ea scilicet parte, qua veniebat Aeneas. TORTOS ORBES obliquas et inplicitas vias. VESTIGATQVE VIRVM inquirit: translatio a canibus. DISIE
Abbreviated transcription (Latin):
recedit hinc ait quippe nam infiso aqua in haerens laxare cȩperat
ip̃e suscipio. non qui et aliorum uirtute imporatoribus ascribi po¬
consuauit: fortumã et aliis. subandimus opta. neq n. fortuna
dico te priore nocte uenisse inter falcarios ÷ adtalcarios mata¬
ra adoleuorit aetas. idest adoloscendo matura eeᷤ coꝑit : ante¬
q inuestheusq: ẜuauit Iꝯ gx top: necesse enim erat ut uul¬
uerato duce multi cum eo in castra romanerent. nuistes i nõ
confundit᷑ alibi ꝑtuebat᷑ : ut nuscet agens telis
tiouẽ. quam historiei uiam uulitarem dicunt. ut qualis saepe
uiae de prensus in agge serpens: atrum rapit agmen. puluo¬
ris coꝑtum. ab rupto sidero: magna tompestate: alibi sorbot in
abeuiptũ fluctus item scit tritte mineruę sidus: it maro ꝑ
coloni: & tñ op̃pssos uuserant in acquore uautas ruet: ex̃uet
taliter si nuli m̃o sie paulo post. siłis mredios uiturna ꝑ hostes. ree¬

Expanded text:
recedit. hinc ait 'quippe', nam infusa aqua inhaerens laxare coeperat ipse suscipio, non qui ex aliorum virtute imperatoribus adscribi consuevit. FORTVNAM EX ALIIS subaudimus ‘opta’: nec enim fortuna  Cicero «dico te priore nocte venisse inter falcarios», id est ad falcarios. MATVRA ADOLEVERIT adulescendo matura esse coeperit. ANTHEVSQVE MNESTHEVSQVE servavit τὸ πρέπον; necesse enim erat ut, vulnerato duce, multi cum eo in castra remearent. MISCETVR modo ‘confunditur’: alibi ‘perturbatur’, ut «miscet agens telis tionem, quam historici viam militarem dicunt, ut «qualis saepe viae deprensus in aggere serpens». ATRVM RAPIT AGMEN pulveris nube coopertum. ABRVPTO SIDERE magna tempestate: ut «sorbet in abruptum fluctus», item «scit triste Minervae sidus». IT MARE Pcoloni et tamen oppressos miserantur in aequore nautas». RVET eruet et taliter, simili modo: sic paulo post "similis medios Iuturna per hostes" . rhoe
Abbreviated transcription (Latin):
isiiniũ quã daster nere qĩ figura graoca : ut donat hr̃e
miro trom dat fero talentũ. lacerare reuulsam. ut lacera.¬
nam calamisteus est acus maior. quae calefacta & adhibita
torquet capillos. Uñ & citero cala nuistratam comam appe¬
lat feequenter. quas ꝙ ntuꝑationi ẽ. Uñ e contra ad
laudem est positũ ab oratio hinc  incomptis curuũ capi

Expanded text:
maximum quasi. DA STERNERE figura Graeca, ut «donat habere maximum quasi. DA STERNERE figura Graeca, ut «donat habere viro» item «dat ferre talentum». LACERARE REVVLSAM ut laceranam calamistrum est acus maior, quae calefacta et adhibita intorquet capillos. Vnde etiam Cicero «calamistratam comam» appellat frequenter, quae etiam vituperationi est: unde e contra ad laudem est positum ab Horatio «hunc et incomptis Curium capi
Abbreviated transcription (Latin):
arunci spolium: uel quod actori de traxerat turnus. uel cui
actor cuidam altori. nam ambigue posuit : quassatq tremen
ueroa subdant᷑ sic supͣ toruũq repente clamat io matte
sane nine ita adhastam q̃i ad uliquã ꝑsonam loquit & ei
intellostum & auditũ dat. sicuit eitero uerba reip sz ille
uec ĩ nierito. nam eum inducit furentem. ut his igitur
furiis totoꝙ ardontis ab ore scintillae absistunt oculis ii¬
cat ac ribil igues uocatus hasta uieos inuocationes & pre¬
ces nam appellatio ẽ a uerbo quae aut inios aut inius¬
exut siinios exeat tornae sunt forme si inus quarte
ut ab eo quod ẽ lego aut lectio. aut lectus fit. sod hoc nõ
dicimus quod cs ꝑͥgpo siggo sic ut nũo ab eo quod ẽ uoco uo¬
ntus fecit nõ uocationes. te maxinius actor: antea gerere
es sueuerat to trni nũi dextra perit: eius qui est sup

Expanded text:
vrunci spolium vel quod Actori detraxerat Turnus, vel quod vrunci spolium vel quod Actori detraxerat Turnus, vel quod Actor cuidam alteri: nam ambigue posuit. quassatque trementverba subdantur: sic supra "torvumque repente clamat 'io matres'" . sane nunc ita ad hastam, quasi ad aliquam personam, loquitur et ei intellectum et auditum dat, sicut Cicero verba reipublicae. sed ille nec inmerito; nam eum inducit furentem, ut "his agitur furiis, totoque ardentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis" . vocatus hasta meos invocationes et preces: nam appellatio est a verbo, quae semper aut in’; si in ‘io’ exeant, tertiae sunt formae; si in ‘us’, quartae, ut ab eo quod est ‘lego’ aut ‘lectio’ aut ‘lectus’ facit. Sed hoc nos dicimus, quod εὐφωνότερον: sicut nunc ab eo quod est ‘voco’ ‘vocatus’ fecit, non ‘vocationes’. TE MAXIMVS ACTOR antea gerere consueverat. TVRNI NVNC DEXTRA GERIT eius, qui est supra
Abbreviated transcription (Latin):
primu de auro securis fatta displicuit causa mollitios. Nti
ratione ⁊ argenti contemptus ẽ usus mox orechalcum placuit
sa. orichalcum aũt fuisse pretiosum & plautus docet qui ait
in nulite glorioso: ego istos mores orichalco conita comparo¬
rem: altoq orichalco. auri .s. comparatione. nam album nõ
ẽ. circumdat loricam humeris. nõ aemat hoc loco : sedas¬
plorat uteum arma apte & congrue eius iuembris in hoe¬
reant: aptat habendo. ad habendum. ut congrue possit in.¬
haere cornua cristoe ÷ comas quas graeci rion  noniinãt
Unde & Reioqy dicunt tondere. cornua aũt sunt proprie
cincini deus ipse parenti fecorat o si diter& non ꝑnii¬
nistros. Statrus plirrimius ipsi sodoribus & notandum. Qno¬
tandum qui affectate uariauerit ut aeneae uno loco arma
describeret: turui uõ hic hastam: gladium gloricam: in octa¬

Expanded text:
primum de auro securis facta displicuit causa mollitiae; simili primum de auro securis facta displicuit causa mollitiae; simili ratione et argenti contemptus est usus, mox aeris; orichalcum placuit, sa. Orichalcum autem fuisse preciosum etiam Plautus docet, qui ait in Milite Glorioso "ego istos mores orichalco contra conparem" . alboque orichalco auri scilicet comparatione: nam album non est. Ad v. 88 Circumdat loricam umeris non armatur hoc loco Turnus, sed explorat utrum arma apte et congrue eius membris inhreant. APTAT HABENDO ad habendum, ut congrue possit inhaerere. CORNVA CRISTAE id est comas, quas Graeci κέρατα nominabant: unde et κείρειν dicunt tonderi. Cornua autem sunt proprie cincinni. DEVS IPSE PARENTI FECERAT ac si diceret, non per ministros: Statius «sed plurimus ipsi sudor ibi». Et notandum quod adfectate variaverit, ut Aeneae uno loco arma describeret, Turni vero hic hastam, gladium et loricam, in septi
Abbreviated transcription (Latin):
es equorum uel moesticia uel alacritate euontũ futurũ diuii¬
caturi colligẽ pilũno quos ipsa decus dde dit orichya. alt ora¬
tius in arte poetica. noc quocuq uelit poscat sibi fabula ere¬
di. Uñ critici uotant culpant hoc loco urgiliñ dico ntt incor¬
gruũ oe figmentũ: Aanq cum orithyia athemiensis fuerit
filia terĩge ne & a borea in ehraciam capta sit quem aa modũ
potuit piluño qui erat in italia equos dare decus deditina
ornamentũ. ut quas ipsa decus sibi dia camilia de legĩt isano
properus. aurigas aũt pro agasonibus posuit. nam propris duri¬
ge sunt cur̃us regentos. alboq orichalcho : apud maiores ori
tius dicit cum pͥniũ homines siluas incendisent nullari
adhuc rerũ ꝑiti. Era casu forailis oĩum ex intendi colora
desudauit metalla intorquȩ orichalcum p̃nosuis uisum ẽ
quod ꝙ splendorẽ auri & aeris durinam possideret. Nonq

Expanded text:
ex equorum vel maestitia, vel alacritate eventum futurum dimiex equorum vel maestitia, vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Ad v. 83 Pilumno quos ipsa decus dedit orithyia ait Horatius in arte poetica "nec quodcumque velit poscat sibi fabula credi" . unde critici culpant hoc loco Vergilium, dicentes incongruum esse figmentum. namque Orithyia cum Atheniensis fuerit, filia terrigenae, et a Borea in Thraciam rapta sit, quemadmodum potuit Pilumno, qui erat in Italia, equos dare? decus dedit ad ornamentum, ut "quas ipsa decus sibi dia Camilla delegit" . sane tivus ‘hic properus’. Aurigas autem pro agasonibus posuit: nam aurigae proprie sunt currus regentes. ALBOQVE ORICHALCO apud maiores oricretius dicit, cum primum homines silvas incendissent, nullarum adhuc rerum periti, terra casu fertilis omnium, ex incendii calore desudavit metalla, inter quae orichalcum pretiosius visum est, quod et splendorem auri et aeris duritiam possideret. Namque
Abbreviated transcription (Latin):
noueret in praeliũ. ueq onim turno moraliba mortis. hoc
lacrinis i tanto mortis omine prosequaris adduri martis
cortanina proficiscentom. neq ti tueno moralibera ẽi nõ
eundi post proruissum singulare cortamen. aut corte hos dicie
noli me mater ad bellumn euntem ominosis lacrinus prosequi
ram ficõ uenientidus facis ac si diceret ĩmiuent ꝑitireus
sum g̃ si mininie adbella proficiscar sciendum iñ locrmn
hime unũ e̾e de insolusilibus xii quȩ hñt obseuritatem.
Licet a multis pro captu resoluant ingenii cum pnũ era¬
stina coelo piinceis chuecta rotis hoc loto auieitas puignaturs
et prinit: sane uunc nõ dicit criridiem sed defignat tp̃s
quo uult ut uterq adcertamen sigulare procedat: ur̃o di¬
rimianius sanguine bellũ: bñ so omnibus comẽdat hoc dicto
si quidem suii sangunẽ pro omm bellodiore poe stbcore
poent e quos s muialet q̃ muens añ or ee fre me aites. solent onimo

Expanded text:
 74 Neque enim turno mora libera mortis duplex hoc , ne me lacrimis, id est tanto mortis omine, prosequaris, ad duri Martis certamina proficiscentem: neque enim Turno mora libera est non eundi post iam promissum singulare certamen. aut certe hoc dicit: noli me, mater, ad bellum euntem ominosis lacrimis prosequi: moram inferre venientibus fatis, ac si diceret: si inminet, periturus sum, etiam si minime ad bella proficiscar. Sciendum tamen est, locum hunc unum esse de insolubilibus XII quae habent obscuritatem, licet a multis pro captu resolvantur ingenii. CVM PRIMVM CRASTINA CAELO PVNICEIS INVECTA ROTIS hoc loco aviditas pugnaturi exprimitur. Sane nunc non dicit oriri diem, sed designat tempus, quo vult ut uterque ad certamen singulare procedat. NOSTRO DIRIMAMVS SANGVINE BELLVM bene se omnibus commendat hoc dicto, siquidem suum sanguinem pro omni bello dicit posse sufficere. Poscit equos gavdetque tuens ante ora frementes solent enim