comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi sb̃ conditione legam. int¬
mi hr̾s si petat doli exceptiõe¬
non est sb̾mouendus. cum
possit etiam defic̾e conditio
ĩtaq legatorur stipłonemin¬
t̾pone debebit s: si non caueat
hĩs dou exceptione sb moue¬
br̃ expeduit legatario potius re¬
tm̃e sũmar quã mucti in pone¬
rerur hr̃ditariarur. ¶sĩcui le¬
gatur sit ma et is lege falcidia
Iocu hũte totam eam uedicet
non oblata estimatione qrͣte¬

Expanded text:
tibi sub condicione legaui. intm heres si petat, doli exceptionon est summouendus, cum possit etiam deficere condicio: itaque legatorum stipulationponere debebit. sed si non caueat heres, doli exceptione summouebitur: expedit enim legatario retinere summam, quam mitti in porerum hereditariarum. Si cui legata sit via et is lege Falcidia locum habente totam eam vindicet non oblata aestimatione q
Abbreviated transcription (Latin):
erat rapu̾it actione d̾ boĩs
raptis inq̃druplũ ꝯuei̾et᷑
furti non manifesti iude¬
l si nẽo eũ de p̾bend̾it to¬
slenda. Paulus.

Expanded text:
erat, rapuerit, actione de bonis raptis in quadruplum conuenietur, furti non manifesti, uidelicet si nemo eum deprehenderit tollentem. 54 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
bitur eoquod dii adriam
tp̾ribus filium fam̃. millite̾
uxori hr̃dem exstitiss placu¬
it. et hr̃ditatẽ incastrense
pectuliuz habuisse. Nam he¬
ditas aduenticio uire q̃riẽ
iaui familia ꝯfertur. ¶hrdi

Expanded text:
 quod diui Hadriani temporibus filium familias militem uxori heredem extitisse placuit et hereditatem in castrense peculium habuisse. nam hereditas aduenticio iure quaeritin aui familia, confertur. Heredi
Abbreviated transcription (Latin):
Alec q̃ publicis nsibꝰ destina¬
tast̃s si qͣ sunt ciuitatur uis¬
utibona. uł pecculia ẜ uoru
cuutatu ꝓcul dubio publi¬
Ca hñtur. ¶pubuca nectiga¬
lia inteslig̾e debenus exqb̾
ueengal fiscus capit q̃le est
uectigal portus uł uen aur
rerurat̾ salmaꝵ et metallor

Expanded text:
publicis usibus destinata sunt: sed si qua sunt ciuitatium uelut bona. sed peculia seruorum ciuitatium procul dubio publica habentur. 'Publica' uectigalia intellegere debemus, ex quibus uectigal fiscus capit: quale est uectigal portus uel uenalium rerum, item salinarum et metalloru
Abbreviated transcription (Latin):
isit. non inꝗetabũt᷑ s sue
successioni rełiquũtur Iadẽ¬
bitore fisci infraud̾e datas¬
lib̾tates retrabi placuit. sãe
ip̃m ita ab alio em̃̾e mãcipi¬

Expanded text:
isit, non inqu‹i›etabuntur, sed suae successioni relinquunturbitore fis‹c›i in fraudem datbertates retrahi placuit: sane ipsum ita ab alio emere mancipi
Abbreviated transcription (Latin):
axi.nͥ ꝙ ingͥcli quis agrum¬
. aliemi ꝓhibi pot̾. usurꝑatũ
tñ et hoc esttã et si nlło uire
ut qs ꝓhib̾i possit añ edes me¬
as uł p̾tori meum piscaiͣ
qr siquis ꝓhibe atur ex. adhuc¬

Expanded text:
ari, nisi quod ingredi quis agrum alienum prohiberi potest. usurpatum tamen et hoc est, tametsi nullo iure, ut quis prohiberi possit ante aedes meas vel praetorium meum piscari: quare si quis prohibeatur
Abbreviated transcription (Latin):
rahi mb̾e ꝯditione adita ne
ꝙͣ de p̾cio accepto certum
lẽmus ubent̾ tali fuo caritu
ꝓũicie eum ꝙ̃ dapnau̾itre¬
stitũe non pot̾ cunec peciũ¬
aria sm̃a suam reuocare
iud̾.atur. postea rõ in noc̾etie¬

Expanded text:
rahi iubere, condicione addita, ne r, quem pretio recepto certum habemus libenter tali seruo cariturprouinciae eum quem damnauit restituere non potest, cum nec pecuniariam sententiam suam reuocare uidebatur, postea ratio innocenti
Abbreviated transcription (Latin):
quelib̾tatis cã in pomũtur tũ iuus
est non alr̃ qua: lib̃um obligati¬
crigere ut hu religione astricti:
posteiqua sue pot̾atis esse cepissẽt.
serere. ¶meum qui impubes. iur¬

Expanded text:
ius est non aliter quam liberum obligariexigere, ut hi religione adstricti, posteaquam suae potestatis esse coepissent, serere. In eum, qui impubes iur
Abbreviated transcription (Latin):
xx. amus se uenundari passus sit
ad lib̾tatemei ꝓclamarelicet.mi¬
nor aut̃ .xx. amnus. nec quide exca
suprascripta drdenegari lib̾tatis

Expanded text:
 annis se uenum dari passus sit, ad libertatem ei proclamare licet. Minori autem uiginti annis ne quidem ex causa supra scripta debet denegari libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ an ppstatus tur¬
pitudine tempis ne finem
ad actusationez aliquã non
admittatur młtoꝵ magis

Expanded text:
infirmitatem an propter status turpitudinem temporisue finem ad accusationem aliquam non admittatur? multoque magis
Abbreviated transcription (Latin):
dños ecͣudus afructuario cõ¬
petec nam et si quilib ꝓhibeat
ire int̾tlictu ad u̾sus enu̾m con¬
petit ¶ Hoc int̾clictu et ei ꝯpetit
quitonationis ca fundi uacuã
ꝓossone ad cptili est. ¶ Siqũ et
aandato meo fund emierite
Quissimũ est mͥhoc int̾clictum
dari ut ille usus est qui m̾adate
meꝯ emt s et siquis usũf. cn¬

Expanded text:
dominus a fructuario, competet: nam et si quilibet prohibeat ire, interdictum aduersus eum competit. Hoc interdictum et ei competit, qui donationis causa fundi uacuam possessionem adeptus est. Si quis ex mandatu meo fundum emerit, aequissimum est mihi hoc interdictum dari 'ut ille usus est' qui mandatu meo emit. Sed et si quis usum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse nã agri fu̾it mutatacqͦ
aio unuiqueq ferre debe siũ
meliorsiue det̾ior eius ꝯditõ
ftasit idcto et sit̾re motui
tempestatis magnicudine
soli ci mutata sit uenim̃e

Expanded text:
se natura agri fuerit mutata, aequo animo unumquemque ferre debere, siue melior siue deterior eius condicio facta sit. idcirco et si terrae motu aut tempestatis magnitudine soli causa mutata sit, nemine
Abbreviated transcription (Latin):
fure litigare. Idcirco necac¬
tiõ eiauetibus ꝓditaest unde
est q̃itum. si fu̾it alienatus.
ui mainssus. anfurti actioe
teneit᷑. et placet non teneri
ur eͥ actio q̃ non fuit. abmi¬
nonata oriri pot̃ aduersus
hũc fure. plane simau̾ssus
cum furti iudicio qr hodie
furtum fac̾. ¶cum. ĩtiusqͣ
sb eum si furtum fec̾it meĩ
eecausa ut furtienis nomĩe
i qui redibiit ag̾e non poisit

Expanded text:
furem litigare: idcirco nec actio ei a ueteribus prodita est.Unde est quaesitum, si fuerit alienatus uel manumissus, an furti actione teneatur. et placet non teneri: neque enim actio, quae non fuit ab initio nata, oriri potest aduersus hunc furem. plane si manumissus eum furti iudicio, quia hodie fuSabinus eum, si furtum fecit, in ea esse causa, ut furti eius nomine is qui redhibuit agere non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
pluuia noceat mea mpen¬
sa tolle me cogend̾ siquis
alius qui ad me ptinet
suffic̾e ut paciar te tollere

Expanded text:
pluuia noceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui ad me non pertinet, sufficere, ut patiar te tollere
Abbreviated transcription (Latin):
dbẽ. ac simida ꝯuentionẽ pig¬
usucapia:. qr hoc quor moto
nullũ pignus x̃tum uidebi.
¶Sirem pignoridatam credi¬
toris suus surripint. cuz car
creditor possit̾et. non inter¬
pellabitur isucapio debitor¬

Expanded text:
ne pigusucapiam, quia hoc quoque modo nullum pignus contractum uidetur. Si rem pignori datam creditoris seruus subripuerit, cum ea‹m› creditor possideret, non interpellabitur usucapio debito
Abbreviated transcription (Latin):
ditore res esset poslid em̃
hoc cau̾creditor s et si utrũq
int̃̾cessit et p̾caru rogatio.
et ꝯductio intelligitur cre¬
ditor posside. et p̾carii rogato
non in hoc caũ int̾ponitur.
ut debitor posẜonem hat s¬

Expanded text:
res esset: possidet enim hoc casu creditor. sed et si utrumque intercesserit et precarii rogatio et conductio, intellegitur creditor possidere et precarii rogatio non in hoc interponitur, ut debitor possessionem ha
Abbreviated transcription (Latin):
q deb̾i sibi putat reposce
debẽt. alioqn simn rẽ debitor¬
is siri int̃uerie. id ulło cõ¬
cedente diuꝰ marcꝰ de c̾uit.
ius creditieos non br̃e. uba
dec̾ti h̾sunt optimũ est ut
si quas putas te br̾e penicio¬
nes accioibꝰ ex piarit int̾im
petitorẽe. ¶ Eum marcianꝰ
dic̾er ui milła feci. cesar
dixit tu ui putas ẽẽ solu

Expanded text:
utant, reposcere debent: alioquin si in rem debitoris sui intrauerint id nullo concedente, diuus Marcus decreuit ius crediti eos non habere. uerba decreti haec sunt. 'Optimum est, ut, si quas putas te habere petitiones, actionibus experiaris: interim petitor es.' et cum Marcianus diceret: 'uim nullam feci': Caesar dixit: 'tu uim putas esse solu
Abbreviated transcription (Latin):
rsenatus ꝯsulto ¶dem¬
molusiano qui imꝓbe coe¬
ũt malieñalitẽ. ut̃ quicqd
exꝯdepuatõe inrer ip̃ius re¬
dactum fu̾it etia int̾eos:
mn̾caretur.l. ullia de ni pri¬
uata tenererur.  alistͣrs.¬

Expanded text:
senatus consulto Uolusiano, qui inprobe coeunt in alienam litem, ut, quidquid ex condemnatione in rem ipsius redactum fuerit, inter eos communicaretur, lege Iulia de ui priuata tenentur. 7 Callistr
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e exturba fuit. id circo illõ
quid̾e edcm̃ pp atrocitatẽ fti
quadrupli pena ꝯnmatur
at hoc duplis et hoc et illud
int annũ tribuit expiũdi
facłtatẽ. post amnũ siplum
ꝯpetit. ¶loquitur ã hoc edẽr
tedapnodato et ḋa misso
uũt᷑. scissa forte uł fracta.
¶tec aactio infcm est. et dat̾
in duplũ qñti ea res erit.ꝙ.
ad p̾ciu ũmrei refertur. et
p̾sentis tpr̃is fit estimatio.
et semꝑ induplũ intͣ ãnu
est. doceq actor inturba:
si alibi datur sit quã intur¬
bacessab̾hec actio. ¶Sicum

Expanded text:
ipse ex turba fuit. Idcirco illud quidem edictum propter atrocitatem facti quadrupli poenam comminatur, at hoc dupli. Sed et hoc et illud intra annum tribuit experiundi facultatem: post annum in simplum competit. Loquitur autem hoc edictum de damno dato et de amisso,uuntur, scissa forte uel fracta. Haec autem actio in factum est et datur in duplum, quanti ea res erit: quod ad pretium uerum rei refertur. et praesentis temporis fit aestimatio: et semper in duplum intra annum est. Docereque actor in turba si alibi datum sit quam in turba, cessabit haec actio. Si, cum
Abbreviated transcription (Latin):
actione tem̾ quid ergo si
tutor forte pupilli scit ipse
pupillus ignorauit. uitcam.
an actiomi locus sit. et sic scia
tutoris noceat id etiam incu¬
ratore furiosi et adolescentis
et puto actenus istis nocere
temis quid ad eos pucit ¶ pre¬
t̾ea sciend̃ est poste queriq.¬

Expanded text:
id ergo, si forte tutor pupilli scit, ipse pupillus ignoravit? videamus, an actioni locus sit, ut scientia tutoris noceat: idem et in curatore furiosi et adulescentis. et putem hactenus istis nocere atenus quid ad eos pervenit. Praeterea sciendum est posse quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
suo doceat se non ĩpedicurum
agent̾ẽ et aꝙͣ ducentẽ et it faci¬
entem. ꝙ si neg iusẽe adũsario
agendi aq. ducendi cau̾e sine
pͥiudicio. aittende ẜuitunis
debebit donec q̃o fimatur non
uult meo riuofacͥe

Expanded text:
suo doceat non se impediturum agentem et aquam ducentem et iter facientem. Quod si neget ius esse aduersario agendi aquae ducendae, cauere sine praeiudicio amittendae seruitutis debebit, donec quauult in eo riu
Abbreviated transcription (Latin):
x.scio enim q ualde me be¬
ne amas. quero cum et re
suam distrax̾it lucius ticis
et. ad eam ꝓfectus sit et exeo
cum easit. anei exhiis epłis
an actiodanda sit. Explic¬

Expanded text:
scio enim quia valde me bene ames". quaero, cum et rem suam distraxerit Lucius Titius et ad eam profectus sit et ex eo cum ea sit, an ei ex his epistulis timaturum, an actio danda sit. LI
Abbreviated transcription (Latin):
actum ciq sim̃ non adũsa¬
rio noc̾e debet. ¶Aon uidetur
uim fac̾e qui uiresuo utit᷑
et ordinaria accione expit᷑.¬
¶In penanbus caĩs benigmꝰ

Expanded text:
actum cuiqui suum, non aduersario nocere debet.Non uidetur uim facere, qui iure suo utitur et ordinaria actione experitur.In poenalibus causis benig
Abbreviated transcription (Latin):
orsemphoneratur petitor
et menor Re̾tur posẜoris cã
sicut fit. curde dolo excipit᷑
petitoris. ur em̃datur tał rep¬
ncatio petitoriant sireiqͦ¬

Expanded text:
semper oneratur petitor et melior habetur possessoris causa. sicut fit, cum de dolo excipitur petitoris: neque enim datur talis replicatio petitori 'aut si rei
Abbreviated transcription (Latin):
Tregre ꝓfecturus peccu Cap̃.
at.cumreu̾sus locum thesau¬
ri memoria nou repeteret.
andesiss peciu̾iar possid̾e̾ . uł si
postea recognoniss locum¬
in post̾a confestim possid̾e
custodie cur pecĩam ꝯdita
ꝓponenur. ius posẜonis ei qui
condidiss non idi pẽpłu
nec infirmitatez memorie
d ampnur. ifferre posẜonis.q
Alius non inuasit. alioqu i¬

Expanded text:
regre profecturus pecuniam rat: cum reuersus locum thensaur‹i m›emoria non repeteret, an desisset pecuniam possidere, uel, si postea recognouisset locum, an confestim possidere custodiae causa pecunia condita proponeretur, ius possessionis ei, qui condidisset, non uideri peremptum, nec infirmitatem memoriae damnum adferre possessionis, quam alius non inuasit: alioqui
Abbreviated transcription (Latin):
incogẽ. indet̾iorẽ causani¬
acceptum fidenłore. iił.¬
ait quid ergosi.areo sticum¬
daut pampbi. afidenissore:¬
sticu intogẽ. utrũ indet̾io¬
rem cãm acceptus est ib̾la¬
taelectione an in meliorerçã
ꝙ iir est qr mortuo eõ libarip̾¬

Expanded text:
interrogem, in deteriorem causacceptum fideiussorem Iait. quid ergo, si a reo Sticaut Pamphilum, a fideiussorStichum interrogem? utrum in detrem causam acceptus est sublaelectione? an in meliorem, uerum est, quia mortuo eo liber
Abbreviated transcription (Latin):
dici miias iam eẽ cuz suuz
pcepit. et ꝑceptione om̃es
ub̃. ati sunt. si nonita est. nõ
enĩ insolutur accepit. s quo¬
dammo nom̃e debitoris
uendidit et ioh actiones¬
npe qui enr¬

Expanded text:
dici nullas iam esse, cum suum perit et perceptione omnes liberati sunt. sed non ita est: non enim in solutum accipit, sed quodammodo nomen debitoris uendidit, et ideo habet actiones, quia ten
Abbreviated transcription (Latin):
adm meu fide uissorẽ qui
te ap̾ticium fidenisẜat pigri
in suam obligõnem dedit.
post id̾ hr̃denite instituitq̃¬
ius defidenissoriacã nontene¬
aris nlch̾ominus pignus tu¬
obligatum manebit ac si itẽ
aliuz fidenissorẽ dedit atqit.
hr̃dem institu̾it rectius exis¬
iari ait sb̾lata obligone eiꝰ

Expanded text:
 eum fideiussorem, qui te apud Titium fideiusserat, pignus in suam obligationem dedit: post idem heredem te instituit. quamuis ex fideiussoria causa non tenearis, nihilo minus tamen pignus obligatum manebit. at si idem alium fideiussorem dederit atque ita heredem te instituerit, rectius existimari ait sublata obligatione ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ merhibitoesaiam exhibere
est p̾sentia corpis p̾bere rem¬
tuere est etiam posẜore fac̾er
fructusq redde̾. pleraq p̾fca

Expanded text:
in exhibitione: nam "exhibere" est praesentiam corporis praebere, "restituere" est etiam possessorem facere fructusque reddere: pleraque pra
Abbreviated transcription (Latin):
nam hus int̾im uidetur
niitlicta adminustratio. q̃
si remoto solu̾it: ei soluit q
tutor ẽẽ desierat. et io nonli

Expanded text:
nam iis interim uidetur interdicta administratio. Quod si remoto soluit, ei soluit, qui tutor esse desierat, et ideo non li
Abbreviated transcription (Latin):
ticium actionẽ cum scire
potuit aut ignorare non de¬
bũit muliere frustra int̾ced̾e¬
huic similis et illa q̃o uideri
pot̾. ob etatem si restituatur
cumetatis ac restitutionis
q si dolo creditoris in ductus
sit minor ut ficenbeat. non
mag̃̾ creditori sucturrend̃

Expanded text:
Titium actionem, cum scire potuerit aut ignorare non debuerit mulierem frustra intercedere.Huic similis et illa quaestio uideri potest, ob aetatem si restituatur  incertum aetatis ac restitutionis. quod si dolo creditoris inductus sit minor, ut fideiubeat, non magis creditori succurrend
Abbreviated transcription (Latin):
Gand̾ pr̃are s dabitur ei fa
aut sideeo ũbibus satis non
facit sciat nore dedend̾ ul
litis estimationẽ sufferend.
pretor ait arbitratu udicis

Expanded text:
randum praestare, sed dabitur ei facrberandum aut, si de eo uerberibus satis non fiat, noxae dedendum uel litis aestimationem sufferendam. Ait praetor 'arbitratu iud
Abbreviated transcription (Latin):
fier. et quid̾e qnͣtum ꝑtinet
ne fustibus castigetur. et ne
in metallũ detur non nocer
plebeio pr̃e esfenatum. si post¬
cahonor decurionis pr̃i corũ

Expanded text:
. et quidem quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis patri eorum
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ iacentẽ post qua nautras¬
iuftm sit abstulit in eaꝯdi¬
nec rape ind̾etur qui mlitio¬
re re iacente̾ tulit. ¶Denide
ait p̾tor rate naue expugna¬
eta expugnare ur qui in ip̃o
Ai p̾lio et pugna ad u̾sus na¬
uẽ et ritem aliqd rapit. sine
expugn sine p̾dombus ex¬
pugnantibꝰ rapiat¶labeo scb̃
equũ fuisse. ut siue de domo
siue inuilla expugnatis ali¬
tamur. uł infestari possumꝰ.
Nontm̃ aut̾ qui rapuit. is¬
res n̾uimꝰ delinqũt quam:¬

Expanded text:
re iacentem, postea quam naufragium factum est, abstulit, in ea condinec rapere uidetur, qui in litore iacentem tollit.Deinde ait praetor 'rate naui expugnata'. expugnare uidetur, qui in ipso quasi proelio et pugna aduersus nauem et ratem aliquid rapit, siue expugnet siue praedonibus expugnantibus rapiat.Labeo scribit aequum fuisse, ut, siue de domo siue in uilla expugnatis alitamur uel infestari possumus.Non tantum autem qui rapuit, ueres n
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓcuratoruł aliuis qui ius in cis
psona ꝯdiciomi pend̃ est. lib̾tatem
ꝯpetere dicimꝰ et sane hoc iuire uti¬
mur. instatu lib̾o ut sufficiat peũ
nonstare quominꝰ ꝯditioni peat.
¶Siquis hrdi indiebus .xxx. ꝓximus
mortis testatoris dare iussus fu̾it.
deinde hr̃s tardins adierit trebatiꝰ
et labeosisme dolo malotarduis. ad¬
anb iostatim ut adita est brditas
adub̾tatem pueniac. quid eĩsitẽ
hĩt post aditam hr̾ditatem hr̃e
desut. s et hic expleta uidebitur

Expanded text:
curator vel alius quivis, in cuius persona condicioni parendum est, libertatem competere dicemus. et sane hoc iure utimur in statulibero, ut sufficiat per eum non stare, quo minus condicioni pareat. Si quis heredi in diebus triginta proximis mortis testatoris dare iussus fuerit, deinde heres tardius adierit, Trebatius et Labeo, si sine dolo malo tardius adan ob id statim, ut adita est hereditas, ad libertatem perveniat? quid enim si tunc habuit, post aditam habere desiit? sed et hic expleta videtur co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetit et actores et rei se¶hoc
das ⁊ ͣe insuo ꝓhibetur. et eĩ inderic¬
s michi possonis ꝯtrou̾siam¬
possone ¶eum inquilmus
dũm ede: refic̾e uolentem
phibere que ꝯpet̾e int̾tlictũ
nti possitetis placuit testiri¬
qe hĩtaret s ne possiz̾et ¶ite m
udeamus si actor uicuntui:
dd ex fundo tuo ites in suas. irbo¬
tm uait pop possẽ gi demũciare ut¬
pꝰ uuites p̾citeret. itq labeo sebit¬
ꝯti ꝯut uti eum deb̾e intͥtlicto uni¬
po possidetis de eo loco quo radict
contimientur uitiu nam si¬
tibi iũ fec̾it quominꝰ cas uite:¬

Expanded text:
bus competit, et actor‹e›s et rei sunt. are in suo prohibetur: etenim uideris mihi possessione. Cum inquilinus dominum aedes reficere uolentem prohiberet, aeque competere interdictum uti possidetis placuit testarine habitaret, sed ne possideret. Item uideamus, si auctor uicini tui ex fundo tuo uites in suas arbot ait Pomponius posse te ei denuntiare et uites praecidere, idque et Labeo scribit, aut uti eum debere interdicto uti possidetis de eo loco, quo radices continentur uitium: nam sitibi uim fecerit, quo minus eas uite
Abbreviated transcription (Latin):
cus septarefice purgare a q̃du¬
cende cã quoniũ uceat illi dũ
nealr aqua ducas ꝙͣ uti pore
estate non u noncla ñ precão
ante durit. iuimi ti ueto. Ahoc in¬
tercc̾m utilissimũ est namnili
pinitat᷑ alicui refic̾e alia rone
usus inꝯmod abitur. ait ergo
ptor riuu specus ¶ riuus est loc
ꝑlongitudiniẽ dep̾ssus quo. aq
tecurrat cui nomenest aoto
ype. ¶specus ã est locus ex quo des¬
¶ Septa sunt que adincile oppon¬
untur. aqͥdermande ꝯpellende¬
ue ex flimie ca siue ealignea sũt
sine lapidea siue alia qualibet
est a locus depssus ablatuc flins
exeo tt̾s ꝙ unicidatur. inciditur
ex fluie agipossit si et fosse et
putei. ħ int̾tlicto ꝯtinent᷑. ¶ Ce¬

Expanded text:
cus septa reficere purgare aquae ducendae causa quo minus liceat illi, dum ne aliter aquam ducat, quam uti priore aestate non vi non clam non precario a te duxit, uim fieri ueto'. Hoc interdictum utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratione usu incommodabitur. Ait ergo praetor 'riuum specus'. riuus est locus per longitudinem depressus, quo aqua decurrat, cui nomen est ἀπὸ τοῦ ῥεῖν. Specus autem est locus, ex quo des. Septa sunt, quae ad incile opponuntur aquae deriuandae compellendaeue ex flumine causa, siue ea lignea sunt siue lapidea siue qualibet est autem locus depressus ad latus fluminis, ex eo dictus, quod incidatur: inciditur ex flumine agi possit. sed et fossae et putei hoc interdicto continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
lam est et ad eum ruui ꝓtin̾e
ducende cã. nuto hoc addatur
ut ita demu ꝑmitã. et reficere

Expanded text:
lam est et ad eum pertinere,"ducendae causa". merito hoc additur, ut ei demum permittatur et reficere
Abbreviated transcription (Latin):
iresibiomodata Dem.
uł ap̾se depoĩta usꝰ est. alr̾
ñ inuito dño id fac̾e furti
non tene᷑ s nec depoĩti ussõ
mo tñbitur.ꝯmodati an
teneatur. incłpa estimatõ
erita.an non debu̾it estĩa¬
re id dr̃m ꝑmissururssi
quis ait̾i furtum fecerit

Expanded text:
re sibi commodata uel apud se deposita usus est aliter non inuito domino id facere, furti non tenetur. sed nec depositi ullo modo tenebitur: commodati an teneatur, in culpa aestimatio erit, id est an non debuerit existimare id dominum permissurum. Si quis alteri furtum fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
lonus re inifund duorumpig¬
noris noĩe intulit ita ut utriq
insolid obligate c̾ent. singłi
dicto recte expientur. inter
ipos uerosi redclatur hoc int̾¬
possidentis ꝯditio melior erit
it suid. actum erit ut ꝓ ptiout
res obligaretur utilis actio
aduersus ex̃ neos et int̾ ipos
dari debebit. p quam diund¬
iac ꝑtes postoms singuli app̾¬
bendant ¶Idemẜ uaricon¬
uemiet et si coloms remq
bat pignoris nomine indu¬
gnoris per secutiodetur. de
ndum xem duorum pigno¬
tosnnt ab ilquo inuecta
rospor uuicet et eris eit tes¬
cendendum ad seruianuĩ

Expanded text:
rum pignoris nomine intulerit, ita ut utrique in solidum obligatae essent, singuli rdicto recte experientur: inter ipsos vero si reddatur hoc intpossidentis condicio melior erit. at si id actum fuerit, ut pro partibus res obligaretur, utilis actio et adversus extraneos et inter ipsos dari debebit, per quam dimidias partes possessionis singuli adprehendent. Idem seruari conueniet et si colonus rem, quam bat, pignoris nomine indugnoris persecutio detur. 2 ndum communem duorum pignera sint ab aliquo inuecta, possessor uincet et erit eis descendendum ad Seruianum
Abbreviated transcription (Latin):
si non defendis ad me posse
tñsterenda est. non quid
ut ꝓtimis destruatur op
miquum em̃ est demoli¬

Expanded text:
 non defendis. ad me possessio transferenda est, non quidem ut protinus destruatur opus iniquum enim est demoli
Abbreviated transcription (Latin):
q est. cum nomĩe adiectu
nonest eius inque fcm̃ nõ
est uoluit senatus publica
qonere uendicare cetum

Expanded text:
 est, cum nomen adiectum non est eius, in quem factum est, uoluit senatus publica quaestione rem uindicari. cet
Abbreviated transcription (Latin):
instaurari non pot uil̃.
mmatus est. si ñobieciss tur¬
Ractusatione desti Hem.¬
tit. qui cur adusario suo de
ꝯpoitõe eis crim̃s ꝙ inten¬
debat fu̾it iocutusiaio abac¬
cusatõe destitit. qui afectu
et annũ accandi deposuit.
¶Destitisse urͣ qui intra p̾fim¬
tur accatõis ap̾side tp̃e reũ
simi non peg̾it. ¶Nunciato¬
res qui ꝑ nocotoria iidici

Expanded text:
instaurari non potest. Idminatus est, si non obiecisset, Turaccusatione destitit, qui cum adversario suo de compositione eius criminis quod intendebat fuerit locutus. Animo ab accusatione destitit, qui affectum et animum accusandi deposuit. Destitisse videtur, qui intra praefinitum accusationis a praeside tempus reum suum non peregit. Nuntiatores, qui per notoriam indici
Abbreviated transcription (Latin):
cipi nond qr auena us est iqͣz
reierneus est. nec. alieñ dolus
dolo qd fecit. anexceptio eo
noie in uidiciuz obicienda sit
dubitari pot̾ qr litis ꝯtestatõne
re: ꝓcuritoris fit. eamq suo ia
quodamo noie ereqt᷑ et placet
de pcuratoris dolo excipiendũ
est ut dolus oĩo pm̃atur et si ñ
alicui sr ip̃i qui eum. admisit.
dapnoss futurus erit. Hem.¬

Expanded text:
s est isque rei extraneus, neque alienus dolus dolo quid fecerit, an exceptio eo nomine in iudicium obicienda sit, dubitari potest, quia litis contestatione res procuratoris fit eamque suo iam quodammodo nomine exequitur. et placet de procuratoris dolo excipiendum est, ut dolus omnimodo puniatur, etsi non ali cui, sed ipsi, qui eum admisit, damnosus futurus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
Idembere ꝓ alio pot̃ quisqr
etiam si ꝓmissor ignoraret.
Inuito reo exceptio et cet̾
rei ꝯmoda fidenissori cet̾is¬
Q accessorib compet̾e̾ pot̾.¬

Expanded text:
Fideiubere pro alio potest quisque, etiamsi promissor ignoret. 31inuito reo exceptio et cetera rei commoda fideiussori ceterisque accessionibus competere pot
Abbreviated transcription (Latin):
gi ã homo mei petigoris fiita
n iussu meo br̃ditatẽ adier¬
refideuissores tenebuntur obͤ
rem non defensam.si ã. adie¬
tit meubente stipło enane¬
scit plane si meus fu̾it et io¬
circo differam aditione̾ ut
cur uic̾o. tẽ eum ubcam. adi

Expanded text:
si autem meus petitoris fuit neque iussu meo hereditatem adierit, fideiussores tenebuntur ob rem non defensam: si autem adierit me iubente, stipulatio euanescit. plane si meus fuerit et idcirco differam aditionem, ut, cum uicero, tunc eum iubeam adi
Abbreviated transcription (Latin):
fide publitano aliciiꝰ siuis
mala fide płmq eĩ uagiẜui
et fugitiui in hiꝰ opis et asci
¶publicani aut̃ dicimtur
qui publica nectigalia hũi
conducta Ganis.

Expanded text:
fide publicano alienus seruusmala fide, plerumque enim uagi serui et fugitiui in huiusmodi operiPublicani autem dicuntur, qui publica vectigalia habent conducta. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quifiliuz suuz sb̾trahit mili¬
tiebelli tp̃r exilio. et bõr ꝑte
młetandus est. si in pace fu

Expanded text:
Qui filium suum subtrahit militiae belli tempore, exilio et bonorum parte multandus est: si in pace, fu
Abbreviated transcription (Latin):
possedi. dem̃ cu ꝯpissem tuũ
ẽẽ. ne eumpetos celare cepi
non ĩo magis hoc tp̃rclam
possid̾e me uidi aĩc nam retro
quor sisciens tuuz suuz non
a dño en̾um. etcuz clam euni
possit̾e cepissem postea ã cti.¬
orem tefecerim non ideode¬
sinere me clam posside ¶Sis¬
uum meurbona fide empto¬
riclam abduxim. i2 non in¬

Expanded text:
m comperissem tuum esse, ne eum peteres, celare coepi. non ideo magis hoc tempore clam possidere videri me ait: nam retro quoque, si sciens tuum servum non a domino emerim et, cum clam eum possidere coepissem, postea certiorem te fecerim, non ideo desinere me clam possiderevum meum bonae fidei emptori clam abduxerim, respondi
Abbreviated transcription (Latin):
Alia e causa fuit pͥoris dĩm b̾
noua nẽ accessic. itaq acqui¬
sicum quid̃ est postea di̾ur
ali.ani cãm facit. mutata aut
oppuno pecitoris uontacit
ut puta opinabatur ex causa
br̃ditaria se dĩu hr̃e muca¬
uit oppinionẽ et cepit puta¬
re excadonationis hec res nõ
parit pẽtitione nouam. nam
Quisitum hu̾it uendicatioe
priia in iudicim de duxit ¶Si

Expanded text:
im causa fuit prioris dominii, haec noua nunc accessit.Itaque adquisitum quidem postea dominium aliam causam facit. mutata autem opinio petitoris non facit. ut puta opinabatur ex causa hereditaria se dominium habere: mutauit opinionem et coepit putare ex causa donationis: haec res non parit petitionem nouam: nam quisitum habuit, uindicatione prima in iudicium deduxit.Si
Abbreviated transcription (Latin):
non me repell ista except̾o.
msi forte int̾missur diñium
petieram ab hostibus fu̾it.
captus. mox post liminiore¬
ceptus est ac exceptione sub¬
monebar. qr eadẽ res ẽẽ inte¬
lligitur. ac si excã alia dĩu¬

Expanded text:
non me repellet ista exceptio, nisi forte intermissum dominium o, quem petieram, ab hostibus fuerit captus, mox postliminio receptus? hic exceptione summouebor, quia eadem res esse intellegitur. at si ex alia cau
Abbreviated transcription (Latin):
catũ fuit. sine. mir̾ẽ iudicatã
ca aliqua que acciderit.ii res
defendatur et dedolo maloso¬
icitur clausula. Opis nouũ
fcinsic accipimo ñsi unũ uel
Altum cem̾tur fuit ꝓpoĩtum
s siꝓponatur instarq. damoꝑ¬
tuaturq suta resticutu: non
erit qnͣtieares erit tatã pecti
dabit si hoc petitori placũit.¬
¶Quesitur est sipłes dĩ edificẽt.

Expanded text:
ca tum fuerit siue ante rem iudicatam causa quae acciderit neque res defendatur: et de dolo malo subicitur clausula.Opus autem factum accipimus non, si unum uel alterum cementum fuit impositum, sed si proponatur instar quoddam optuatur: quod si ita restitutum non erit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dabit, si hoc petitori placuerit.Quaesitum est, si plures domini aedificent
Abbreviated transcription (Latin):
corem p̾gnantem repudi.aũat
et aliam dux̾. at pͥor emxafilium
exposuit hic sb̃latus ab alio edu
mortuo pr̃e. test̾oq eius quofilius
N exhr̾datus n hrs institutus est
recitato filius amatre et ab ama
pr̾na agnatus hr̃ditatem pris ab
intestato qi legimno possidet
ꝯitur est. hn qui testõ lib̾tatem
accepunt utrũ libi anẜuisint.ix.¬

Expanded text:
orem praegnatem repudiauerat et aliam duxerat: prior enixa filium exposuit: hic sublatus ab alio educmortuo patre testamentoque eius, quo filius neque exheredatus neque heres institutus sit, recitato filius et a matre et ab auia paterna adgnitus hereditatem patris ab intestato quasi legitimus possidet. quaesitum est, hi qui testamento libertatem acceperunt utrum liberi an serui sint.
Abbreviated transcription (Latin):
Satem incensendo signific¬
are nc̃te est. qr quibus dã etas
tribuit ne tributo hoñentur
ułuti insirus aq̃tuordecim
amis mascuła. duodecĩ. fe¬
mine usq ad sexagesimũ .u.¬

Expanded text:
atem in censendo significare necesse est, quia quibusdam aetas tribuit, ne tributo onerentur: ueluti in Syriis a quattuordecim annis masculi, a duodecim feminae usque ad sexagensimum qu
Abbreviated transcription (Latin):
tem testatore uoluissernec mu¬
tiane cantiom locumi ẽẽ ẽt sinta
intesto scriptimm fu̾ic. stichus.
amplius octauenus nieb. it si qmis
intest̾o ib̾ qualib ꝯditione ub̾tate
fuo datrita scripsiss. an̾. ꝯditione

Expanded text:
tem testatorem uoluisse, nec Mucianae cautioni locum esse.Et si ita in testamento scriptum fuerit 'Stichus, amplius Octauenus aiebat, si quis in testamento sub qualibet condicione libertate seruo data ita scripsisset 'ante condicionem
Abbreviated transcription (Latin):
i comeatus spacinz excessit
emansoris uĩdeẜtoris locohñ¬
dus est. he̾tur tñ rõne dieru
quibus tar diꝯ ren̾sus est. it̃
tpr̃is nanigatois uꝰ itmeris
et si se ꝓbet uan tudĩe inped¬
itum. uł alatrombus derentũ
sili ne caũ mor̃a passuz dum
alienare gͣne cruñe est. et ea
culpa deftionis exequaturam
bum̾ale auenauit castigari
ũbibus d. si ño loricam icu¬
tum galcam gladuz deẜtor¬
is siłis est tyrom. inhcrim̃ie.
faciliꝰ ꝑcetur. armoꝵq custo¬

Expanded text:
i commeatus spatium excessit, emansoris uel desertoris loco habendus est. habetur tamen ratio dierum, quibus tardius reuersus est: item temporis nauigationis uel itineris. et si se probet ualetudine impeditum uel a latronibus detentum similiue casu moram passum, dum alienasse graue crimen est et ea culpa desertioni exaequatur, umerale alienauit, castigari uerberibus debet, si uero loricam scutum galeam gladium, desertori similis est. tironi in hoc crimine facili
Abbreviated transcription (Latin):
constituitur. ¶Dem.
⁊ debitor sit ł in fructuari
pot̾ is siis ꝑ acceptilatõe
uorre eiii uidebitur eni
errecuis acquir̾e idem in
re meo liberabor omp
dicend̾est. agnato curato
ditore lubat s ip̃e manebit
obugatus siexceptione se
tuerĩpot̾. ¶Siaut debitor
pupilli nonfuat. nec pupi¬
No ꝯdice pot̾ quisie tutor¬
is. aue̾te non obligatur nec
creditori cum quo alt̾it¬

Expanded text:
. Si debitor sit serui fructuarius, potest is seruus per acceptilationem liberare eum: uidebitur enim ex re eius adquirere. idem in re meo liberor. 65 Podictum est uel adgnato curatorreditore liberat, sed ipse manet obligatus: sed exceptione se tueri potest. si autem debitor pupilli non fuerat, nec pupillo condicere potest, qui sine tutoris auctoritate non obligatur, nec creditori, cum quo alt
Abbreviated transcription (Latin):
est cñ negociur meu geric
adebitoribus meis accepit¬
deide ego ratum nonhuo
et morag̾e uelim negoru
gestoꝵ actio anutilĩ aga
ucauenn te indepne futu¬
rum .q. Quide ego non puto
nam iblata est uegocioru¬

Expanded text:
est: cum negotium meum gerens a debitoribus meis accedeinde ego ratum non habuero et mox agere uelim negotiorum gestorum actione, an utiliter agam, si caueam te indemnem futurum. quod quidem ego non puto: nam sublata est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa aut coĩs est ꝓpriuz milita¬
re est delictur ꝙ̃ quis uti mi¬
les admittit dare se militer
cui non licet gͣue crim̃i het᷑.¬
et agetur ut incet̾is delictis.

Expanded text:
propria aut communis est. proprium militare est delictum, quod quiles admittit. Dare se militem, cui non licet, graue crimen habetet augetur, ut in ceteris delictis
Abbreviated transcription (Latin):
siqd dereliq̾rit sb̾quo mi¬
litabat is ant̾ qui ex̾citu
accepit. eria ius aĩaduer¬
tendi milites caligatos b

Expanded text:
id deliquerint, sub quo militabunt: is autem, qui exercitum accipit, etiam ius animaduertendi in milites caligatos
Abbreviated transcription (Latin):
Iate hr̃ditatẽ petam cũ meħ
possidẽs deuide ubi cepis ali¬
quid possid̾e it̾um hr̃ditate¬
ate petam annoceat except̾o
ista et put̾ẽ sine fu̾it uidicatũ
br̃ditatem mea ẽe. siue adu̾s¬
aruis qr nicħ possidebat ab so¬
lucus est non noc̾e exceptõe
si quis fund quẽ putabat ie
possid̾e de fendit mor emerit
stitu̾e cogatur et ait ne rati
si actori iti petenti obiciat᷑
exceptio rei uidicate replic
ata. ¶Iułscrib̾ exceptionerer
iudicate apsona auctoris. ad
emptore trasire solere. retro
aut̃ ad auctore ab emptore re¬
u̾ti non debe q̃re sibr̃ditariã
rem uendidis et ego eandem
ab emptore petiero et uicero
petenti tibi non opponam:
exceptionẽ aut si eares iudi¬
cata non si. int̾me et eum

Expanded text:
a te hereditatem petam, cum nihil possideres, deinde, ubi coeperis aliquid possidere, hereditatem petam, an noceat exceptio ista? et putem, siue fuit iudicatum hereditatem meam esse, siue aduersarius, quia nihil possidebat, absolutus est, non nocere exceptionem. Si quis fundum, quem putabat se possidere, defenderit, mox emerit: stituere cogatur? et ait Neratius, si actori iterum petenti obiciatur exceptio rei iudicatae, replicaata. Iulianus scribit exceptionem rei iudicatae a persona auctoris ad emptorem transire solere, retro autem ab emptore ad auctorem reuerti non debere. quare si hereditariam rem uendideris, ego eandem ab emptore petiero et uicero, petenti tibi non opponam exceptionem 'at si ea res iudicata non sit inter me et eum
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝯ̃dictio est debitor eniz.
cumstipulanti creditori
sb̃ conditione ꝓmisit. nõ
uid̾i in solutione hoĩs ce¬
ssassenam u est eun
qui int̾pellatus d re no¬
uit. offerente postea. picu
lonb̾ari.s quid si gnora¬
nte debitore ab alio cred

Expanded text:
tradictio est debitorem, cum stipulanti creditori sub condicione promisit, non uideri in solutione hominis cessasse: nam uerum est eum, qui interpellatus dare noluit, offerentem postea periculo liberari.Sed quid si ignorante debitore
Abbreviated transcription (Latin):
demde debitor ea sine sua
culpa ꝑdid̾it dolumali exce¬
ptione pot̾ setueri. quaqͣm
aliqũ int̾ peslãtus ñ solu̾it
et em̃ non est equuz tem¬
enui pecĩa amissa.qr non
tenentur sicreditor accipe
creditor ictipiendo mora
fecit oportet ẽẽ. et sane si¬
optunt maritus. et is ẜius
decessit. aut nĩnnos optu
lic. eosq non accipiente n¬
muliere ꝑdid̾it ip̃o iure
sticum debes et insoluendo
moram feciss sb̾ conditi¬
one enn ꝓmisisti. pende¬
nte easticus de cessit inde¬
amus anqr nouari por:
obligo non pot̾ peticio sui
competit. eaq ꝯpet̾et si ñ¬

Expanded text:
deinde debitor ea sine sua culpa perdiderit, doli mali exceptione potest se tueri, quamquam aliquando interpellatus non solverit: etenim non est aequum teneri pecunia amissa, quia non teneretur, si creditor accipercreditor accipiendo moram fecit, oportet esse. et sane si optulit maritus et is servus decessit, aut nlit eosque non accipiente muliere perdiderit, ipso iure mihi deberes et in soluendo moram fecisses, sub condicione eum promisisti: pendente ea Stichus decessit: uideamus, an, quia nouari prior obligatio non potest, petitio serui competat ea, quae competeret, si n
Abbreviated transcription (Latin):
pena. rdisadeo ut et illud s¬
uius rectissime existimau̾nt.
si qũ die. quo pecũia daretur
siñ.i arbitri ꝯprehensa non eẽt
tuodicu:spaciuur datimi udi
ħ id̃ dicend est et cur quid ea
lege uenierit ut nisi addiem

Expanded text:
enam respondit: adeo ut et illud Suius rectissime existimauerit, si quando dies, qua pecunia daretur, sententia arbitri conprehensa non esset, modicum spatium datum uideri. hoc idem dicendum et cum quid ea lege uenierit, ut, nisi ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾u non pot̾. pbatameñ
inquietare. nͥpͥus lenocimi
maritur acc̾auit. delictã no
amarito acc̃ationẽ etia: ab
alio ex̾ceri utile est. DDem.

Expanded text:
ulterii non potest: probatam enim inquietare, nisi prius lenocinii maritum accusaverit. Derelictam vero a marito accusationem etiam ab alio excitari utile est. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
diri .xx. horis possic. et pute.
hic mag̾dicend̾ reductum
retm̃e posse ꝓtestand̾ eius
rei gr̃a. q adicit᷑. testand̃ eiꝰ
reigr̾a ad boc ꝑtin ut teste:
ĩducat testimomio futuros

Expanded text:
iginti horis possit? et putem hic magis dicendum reductum retineri posse, testandae rei gratia. Quod adicitur "testandae eius rei gratia", ad hoc pertinet, ut testes inducat t
Abbreviated transcription (Latin):
q. ex tͥnsecͣus rͣinꝰgat et lab̾o
quid̾scribit de dapnodato
non posse agi si forte t̾rẽ ino¬
Qtu aut iu fluminis alionea
quor putat si ex edibiis pro¬
⁊mislioĩs uento tegule deiec

Expanded text:
quod extrinsecus contingat? et Labeo quidem scribit de damno dato non posse agi, si quid forte terrae motu aut ui fluminis alioue quo quoque putat, si ex aedibus promissoris uento tegulae deiec
Abbreviated transcription (Latin):
dicausa totemdedit. tenebi
maritus siscierit eq̃ mulier
nec nuus et pr̃ si non ĩgnor
aint it acurator ignorante
dño.cum scierit debitorem:
eius frandandi cepisse xiliui
uissit ẜuo. ab eo. accipe hac. icti¬
one ip̃e tenebitur non dũs
nonsolum. ã ip̃ami rem alie¬
stitutionẽ nonuenire. item
ptũ ancille ꝑfrandem alien¬
ate meduo tp̃r editur mresti¬
tucione nonuenire qr inbo

Expanded text:
di causa dotem dederit, tenebitur maritus, si scierit: aeque mulier: nec minus et pater, si non ignori procurator ignorante domino, cum sciret debitorem eius fraudandi cepisse consilium, iussit seruo ab eo accipere, hac actione ipse tenebitur, non dominus. Non solum autem ipsam rem aliestitutionem non uenire. item partum ancillae per fraudem alienatae medio tempore editum in restitutionem non uenire
Abbreviated transcription (Latin):
Ifund c̾todie pr̃ari stipuler
et ꝑ ꝓmissorẽ stet̾it quomni
ea die pr̾etur ꝯsecuturum me
iuꝑfc̃a crit stipło. non secus.ac
tia pond̃e nuo mensura. con

Expanded text:
fundum certo die praestari stipuler et per promissorem steterit, quo minus ea die praestetur, consecuturum me, inperfecta erit stipulatio, non secus ac si quod pondere numero mensura con
Abbreviated transcription (Latin):
surti tecu̾age posse agebat s et
situ alii fructꝰ ped̾etes u̾edid̾is. et
emptor eos deportauerit

Expanded text:
urti tecum agere posse aiebat. sed et si tu alii fructus pendentes uendideris et emptor eos deportauerit
Abbreviated transcription (French):
rei uidicate obstare quocient
cadem q̃o int̾easdẽ ꝑsonas re¬
uocatur et io et si singus reb̾
pecitis hr̃ditatẽ petat ułꝯtra
erceptione sb̃monerur. Pez¬
cĩ iudicate exceptiotatire

Expanded text:
rei iudicatae obstare, quotiens eadem quaestio inter easdem personas reuocatur: et ideo et si singulis rebus petitis hereditatem petat uel contra, exceptione summouebitur. i iudicatae exceptio tacite
Abbreviated transcription (Latin):
uide. amus et axsciend̾ est endemũ
ꝯditiones. adẽptore transirequest̾
mdando. cet̾u si qua sunt in facie¬
ndo ntnͣseunt ut puta si filiu eiꝰ
lt̃as ed ociit hec eñi psonis eorum
pecu̾ia ꝙ ã ad ip̃a uolumina ronũ
tradẽda ꝓcinctandas atq exam¬
madas rõos et indispugẽtas acq
reliqua quid̾ẽ emptoridando p¬
uei̾at adlib̾tatem. cet̾ampsona:
hr̃dis ꝯsistãt puto igitur ademp¬
tore reliquoꝵ solutionẽ tñsmiti

Expanded text:
sciendum est eas demum condiciones ad emptorem transire, quae sunt in dando: ceterum hae, quae sunt in faciendo, non transeunt, ut puta si filium eius litteras edocuerit: hae enim personis eorum quod autem ad ipsa uolumina rationum tradenda percontandasque et examinandas rationes et in dispungendas atque reliqua quidem et emptori dando perueniat ad libertatem, cetera in persona heredis consistant? puto igitur et ad emptorem reli
Abbreviated transcription (Latin):
fuesit cum̃ eo non dona¬
tionuis c̾aquire eius pecu¬
liare surripu̾at recͣte tran¬
sactu uidetur. ꝙͣuis enm
dũo querat᷑ furti actio a¬
tm̃ inpeculio ẜui est. s etͣsi
tota pena dupli furti ẜuo¬
suo soluta sit non dubie
fur lib̾abitur. cuiꝯsequẽs
est.ut si forte ature accep¬
atur. sumlr̃ recte tñsacĩ
uideatur. ¶ Si quis iurau

Expanded text:
sit cum eo non donationis causa, qui rem eius peculiarem subripuerat, recte transactum videtur: quamvis enim domino quaeratur furti actio, attamen in peculio servi est. sed et si tota poena furti dupli servo soluta sit, non dubie fur liberabitur. cui consequens est, ut, si forte a fure accepatur, similiter recte transactum videatur. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s institutus fu̾it furti
rtuus fuit ꝯdicendo quor
mortuũ. id̾ ꝯsequetur.¬
¶ Sistatu lib̾surreptus sit.
uł res sb̃ ꝯditione legata
ꝯdicio furtiiam agi non

Expanded text:
eres institutus fuerit, furti rtuus fuerit. condicendo quoque mortuum idem consequetur. Si statuliber subreptus sit uel res sub condicione legata, condicio, furti iam agi non
Abbreviated transcription (Latin):
ulas meas describ̾et. puto
siquidẽ ẜuo ꝑsuasu sit. s̃m
corrupti agend̾. si ip̃e fec̃
de dolo acione dandam
¶Silineanlargaritarum
gaturaicte est diq quot
amphore surrepte s. siua¬
sa surrepta st̃ mĩs erit di¬

Expanded text:
as meas describeret, puto, si quidem seruo persuasum sit, serui corrupti agendum, si ipse fecit, de dolo actionem dandam. Si linea margaritarum gatur, necesse est dici, quot amphorae subreptae sint. si uasa subrepta sint, numerus erit di
Abbreviated transcription (Latin):
Uit scienti uł ignoranti rem
dotale este uenditio nonua¬
let qua de tu̾eta post̾a mulr̾e
ta dos lucro mariticessit.:
¶Idem uiris est cumis quidez
qui rem furtinam uedidi

Expanded text:
dit scienti uel ignoranti rem dotis esse, uenditio non ualet. quam defuncta postea muliere ta dos lucro mariti cessit. idem iuris est, cum is, qui rem furtiuam uendidi
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qui tp̃r pͥor fuitut i¬
firimordimittendꝰ est.Si
ei qui redemit restiturum
tone sua pͥstinũ ius rerine¬
ant. ut in ꝑte cet̾oꝵ. qui re¬
demt succedat. ¶Si fideicõ¬
uussa lib̾tas debita captino
fu̾it. redẽptus nõdu eam pe¬
t̾e pot̾it. nnsi redeptorisatis¬
fec̾ir.Si de portatũ ab insu¬
la hostes cepũt receptinis
quibꝰ caĩbus redit.in eãtãr
uemet inq̃ fucurut eẽt si
captus non fuiss deportabr¬

Expanded text:
ab eo, qui tempore prior fuit, ut infirmiore dimittendus est. Si ei qui redemit restitutum tione sua pristinum ius optineant et in parte ceterorum ei qui redemit succedant. Si fideicommissa libertas debita captivo fuerit, redemptus nondum eam petere poterit, nisi redemptori satisfecerit. Si deportatum ab insula hostes ceperunt, redemptus quibus casibus redit, in eam causam veniet, in qua futurus esset, si captus non fuisset: deportab
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑpetun lib̾tatem in pe¬
dixet nec redeptione abho¬
stibus mutabitur ułimi si
u̾mitt̾etur. hẽbit aut̾ int̾mi
sũ pena sin qui redemit gͤ
de metallo captus et redep¬
tue in penã suam reũtetur.

Expanded text:
petuum libertatem impediret, nec redemptione ab hostibus mutabitur: ueluti snumitteretur: habebit autem interim sine poena sua qui redemit.Ergo de metallo captus redemptus in poen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sr̃iori ꝯductoĩ sat̾faciãt
admitendi non st̃. ¶ debi¬
tores fisci it̾eq rei .p. uecti¬
galia ꝯduc̾e ꝓhibentur ne
exalia ca eoꝵ debita hon̾ent
iisi fortetales fidenissores
optułint qui debitis eoru
satistace patisu ¶ Socu
uectigaliu si sepatini ptes
administrẽt alt̾ ab alt̾o miñ
itonee mse portoner tnste
rre nire desiterar. ¶Q illiciti
cum alto tm̃ꝑaslis miuriã
ex solua tur pni uõ extortũ
Stum penatripli restitint
ãmpluis ex̃ordiñe plectũt.
altm eñi utuitas pͥuatorũ
Atũ uigor publice de tipl¬
mne postulati carumreru
ex̾citui patas pratoi̾ nec¬
tigallum sb̾ici nõ placuit.
¶ficcus ob oĩuz uectigaliuz
pr̾atõibus in muis est.¬
¶ Mercatores qui defundis
fiscalibus m̾cari ꝯsueu̾unt
nlłam in munitatẽ solu¬
endi publici uectigalis
uf pare possunt. Ermo.

Expanded text:
riori conductioni satisfaciant, admittendi non sunt. Debitores fisci itemque rei publicae uectigalia conducere prohibentur, ne ex alia causa eorum debita onerentur: nisi forte tales fideiussores obtulerint, qui debitis eorum satisfacere parati sint. Socii uectigalium si separatim partes administrent, alter ab altero minus idoneo in se policite cum altero tanto passis iniuriam exsoluitur: per uim uero extortum cum poena tripli restituitur: amplius extra ordinem plectuntur: alterum enim utilitas priuatorum, alterum uigor publicae disciplinae postulat. Earum rerum exercitui paratas praestationi uectigalium subici non placuit. Fiscus ab omnium uectigalium praestationibus immunis est. Mercatores autem, qui de fundis fiscalibus mercari consuerunt, nullam immunitatem soluendi publici uectigalis usurpare possunt. Co
Abbreviated transcription (Latin):
Ium tprib s: etiam m̃suris p̾se.¬
code tp̃e aliꝰ cocidiana aliꝰ estiuã
aꝙͣ duce ita ut estate diuidant᷑
int̾eo aqua reme solꝰ ducat
tim ducebant ꝯuei̾t ut pimut¬
atis int̾se tprib. aqua utentur
querocu: aqua amplis tp̃r pre
neut eorum suo tp̃r usus eałet.
nuct ius utendi amisissent.
cotidiaua querete: pͥmur con¬
sticueud̾ esse existimanuis que
eẽt aqua estiua deq̃ ppriu inte¬
dictum ad pͥoris estatis tp̃e rela¬
tum redeli sol ẜest estiua. iq̃.
utrũ ne ex iure estiuo durtar

Expanded text:
uris poseodem tempore alius cottidianam, alius aestiuam aquam ducere, ita ut aestate diuidatur inter eos aqua, hieme solus ducat tim ducebant, conuenit, ut permutatis inter se temporibus aqua uterentur: quaero, cum amplius tempore neuter eorum suo tempore usus esset, num ius utendi amississent. cottidiana quaerentes primum constituendum existimabamus, quae esset aqua aestiua, de qua proprium interdictum ad prioris ae‹s›tatis tempus relatum reddi solet, hoc est aestiua aqua utrumne ex iure
Abbreviated transcription (Latin):
ducipot. incrutilitate locoru
inque duceti placebat igit᷑
aqua obhasduas reci. obnatu¬
ram sua utilitatẽ locdrum
inq̃ deducitur. ꝓpͥe appellari. ita
ut siue enis naturaerit uł iusi
estate duci non possit etia si

Expanded text:
duci potest, an ex utilitate locorum, in quae duceretur. placebat igitur aquam ob has duas res, naturam suam utilitatemque locorum in quae deducitur, proprie appellari, ita ut, siue eius natura erit, ut nisi aestate duci non possit, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
scpti testo hr̃des añaditam hr̾di¬
tatem pacti st̾ cu creditoribus.
.ut ꝑtedimidia contenti essent
et ita dec̾to ap̾tore int̾poĩto hr̃di¬
tatẽ adierũt q̃uero anlib̾cates
ator frandandi concilium non
hi̾sset. conpet̾e lib̾cates. ¶Dem.¬

Expanded text:
Scripti testamento heredes ante aditam hereditatem pacti sunt cum creditoribus, ut parte dimidia contenti essent, et ita decre‹to› a praetore interposito hereditatem adierunt: quaero, an libertates ator fra‹u›dandi consilium non habuisset, competere libertates. 55 M