comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
U ictorem que ferant morientia lumina turni.
Auduit aleides uiuenem magnumq sub imo
Corde p̃mit gemitum lacrimasq effundit in anes.
Tum genitor natumditis ad fatar a micis.
Stat sua cuiq dies breuȩ & in reparabile tempus
Omnib ẽ. uite. sed famam extendere factis
Hoc uirtutis opusi troiae sub moenib altis
Pot gnati cecidere deum quin occidit una
Sarpe don meu ꝓlenies. & iam sua turnum
Fata uocant m&asque dati ꝑuenit adeui.
Sicaitatq oculos rutulorum reu cit apius.
At pallas magnis emittit uirib hastam.
U agai que caua fulgentem diripit ensem.
Illa uolans lumeris surgunt qua tegmina summa
ENcidit atq uiam clypei molita ꝑsoras.
Fandem & iam magno de corpore turni.
Hic turnus ferro p̃fixum robur acuto
In planta diu librans iacitatq ita fatur.
Aspice num magisid nostrum pen& rabile telum.
Dixerat at clẏpeum tot ferri terga tot aeris
Cum pellis tociens obeat circum data tauri

Expanded text:
victoremque ferant morientia lumina Turni. victoremque ferant morientia lumina Turni. Audiit Alcides iuvenem magnumque sub imo corde premit gemitum lacrimasque effundit inanis. Tum Genitor natum dictis adfatur amicis: Stat sua cuique dies, breve et inreparabile tempus omnibus est vitae: sed famam extendere factis, hoc virtutis opus. Troiae sub moenibus altis tot nati cecidere deum; quin occidit una Sarpedon, mea progenies. Etiam sua Turnum fata vocant, metasque dati pervenit ad aevi. Sic ait atque oculos Rutulorum reicit arvis. At Pallas magnis emittit viribus hastam vaginaque cava fulgentem deripit ensem. Illa volans umeri surgunt qua tegmina summa incidit atque viam clipei molita per oras tandem etiam magno strinxit de corpore Turni. Hic Turnus ferro praefixum robur acuto in Pallanta diu librans iacit atque ita fatur: Adspice, num mage sit nostrum penetrabile telum. Dixerat; at clipeum, tot ferri terga, tot aeris, quem pellis totiens obeat circumdata tauri,
Abbreviated transcription (Latin):
Debieur cuperem ipse parens spectator ad eset.
Haec ait & socii cesseruas aequoreiusso.
Atrutulum abscessu iuuenis. tumiussa suꝑba
Miratur. stup& inturno corpusq per ingens
Lumina uoluitq truci ꝓcul omnia uisu
Talib & dictis t contra dicta tyranni
Aut spoluis ego iam raptis laudabor opimis
Aut l&o in signis osti pater equus utriq ẽ.
Tolle minas fatus medium pro cedit in equor
Frigidus arcadib coit in precordia sanguis.
Desiluit turnus biugi: pedes a parat ire
Comminus ut que leo specula cum uidit ab alta
Stare ꝓcul campis meditantem in pelia taurum.
Aduolat. haud alia turni uenientis imago.
Hunc ubi contiguum missȩfore credidit hastae
Ire prior pallas siqua fors adiuu& ausum
Uirib in parib magnum que ita ada& hera fatur.
Perpatris hospicium & mensas quas aduena adisti
Ic precor aleide. Eoeptis ingentib adis.
Cernat semineci sibi me rapere arma eruenta.

Expanded text:
debetur; cuperem ipse parens spectator adesset. debetur; cuperem ipse parens spectator adesset. Haec ait, et socii cesserunt aequore iusso. At Rutulum abscessu iuvenis tum iussa superba miratus stupet in Turno corpusque per ingens lumina volvit obitque truci procul omnia visu talibus et dictis it contra dicta tyranni: Aut spoliis ego iam raptis laudabor opimis aut leto insigni: sorti pater aequus utrique est. Tolle minas. Fatus medium procedit in aequor. Frigidus Arcadibus coit in praecordia sanguis. Desiluit Turnus biiugis, pedes apparat ire comminus; utque leo, specula cum vidit ab alta stare procul campis meditantem in proelia taurum, advolat: haud alia est Turni venientis imago. Hunc ubi contiguum missae fore credidit hastae, ire prior Pallas, siqua fors adiuvet ausum viribus imparibus, magnumque ita ad aethera fatur: Per patris hospitium et mensas, quas advena adisti, te precor, Alcide, coeptis ingentibus adsis. Cernat semineci sibi me rapere arma cruenta
Abbreviated transcription (Latin):
Firtinaon at que uuamdur ippetius ulesi.
aet armia exuuus que uri tuaquercus habebit.
Qudlt illa deus. dum texit ymaona halesus
Artadio inifelix telo dat pectus in ermdm
Inonçȩde uritanta ꝑterrita lausus.
ursꝰ ingens belli sonit agnima pronus habentem
Oppositum interimit pugnȩ nodumq moramq
Sternitur artͥadiȩ ꝓles sternuntio & ruisci
Et uos ograis in ꝑdita corpora teucri.
Agmina concurrunt ducibus eturib euis
Extremi ad densantacies. nec turba moueri
Tela manus que sont. hinc pallas instat ⁊ urge.
Hinc contra lausus net multum diserepat a&eas.
Egregi forma sed quis fortuna negarat
In patriam reditus ipsos concurrere passus
Haud tamen inter se magni regnator olympi
Mox illos sua fata manent maiore subhoste.
Interea soror al ma mon& succedere lauso
Turnum qui uolucri curru medium secat agmen
Ut uidic socios. tempus de sistere pugnȩ.
Solus ego in pallanta feror soli michi pallas

Expanded text:
fortunam atque viam duri per pectus Halaesi. fortunam atque viam duri per pectus Halaesi. Haec arma exuviasque viri tua quercus habebit. Audiit illa deus: dum texit Imaona Halaesus, Arcadio infelix telo dat pectus inermum. At non caede viri tanta perterrita Lausus, pars ingens belli, sinit agmina: primus Abantem oppositum interimit, pugnae nodumque moramque. Sternitur Arcadiae proles, sternuntur Etrusci et vos, O Grais imperdita corpora, Teucri. Agmina concurrunt ducibusque et viribus aequis. Extremi addensent acies nec turba moveri tela manusque sinit. Hinc Pallas instat et urget, hinc contra Lausus, nec multum discrepat aetas: egregii forma, sed quis Fortuna negarat in patriam reditus. Ipsos concurrere passus haud tamen inter se magni regnator Olympi: mox illos sua fata manent maiore sub hoste. Interea soror alma monet succedere Lauso Turnum, qui volucri curru medium secat agmen. Ut vidit socios: Tempus desistere pugnae; solus ego in Pallanta feror, soli mihi Pallas
Abbreviated transcription (Latin):
Ilonamq procul ualidam direxerat hastam.
Q uam medius rhocteus inter espit optime teutra
Ic fugiens fratremq tiren curruq uolutus
Cedit semi animis rutulorum calcib: arua.
Acuelut optato uentis aestate co ostis
Dispersa inmittit siluis incendia pastor.
Correptis subito mediis extenditur una
Horrida ꝑ latos acies uulcania campos.
Ille sedens uictor. flammas despectat ouantes.
Non aliter socium eoit omnis inunum.
T eque iuuat pallas sed bellis acer halȩsus
Tendie in ad uersos. seque in sua colligit arma.
bumactat ladona pher& aq de modo cumque
Sranonio dextram fulgenti diripit ense
Flatam in iugulum saxo ferit ora thoantis
Ossa que dispsat cerebro ꝑmixta cruento
Lata cauens siluis genitor celarat halȩsum.
Iesenior la&o canentia lumina soluit.
niecere manum parcȩ telisq sacrarunt
Fuandruquem sic pallas p&it ante precatus.
D a nune thebri pater ferro quod nuissile libro

Expanded text:
Ilo namque procul validam direxerat hastam, Ilo namque procul validam direxerat hastam, quam medius Rhoeteus intercipit, optime Teuthra, te fugiens fratremque Tyren, curruque volutus caedit semianimis Rutulorum calcibus arva. Ac velut optato ventis aestate coortis dispersa immittit silvis incendia pastor, correptis subito mediis extenditur una horrida per latos acies Volcania campos; ille sedens victor flammas despectat ovantis: non aliter socium virtus coit omnis in unum teque iuvat, Palla. Sed bellis acer Halaesus tendit in adversos seque in sua conligit arma. Hic mactat Ladona Pheretaque Demodocumque, Strymonio dextram fulgenti deripit ense elatam in iugulum, saxo ferit ora Thoantis ossaque dispersit cerebro permixta cruento. Fata canens silvis genitor celarat Halaesum: ut senior leto canentia lumina solvit, iniecere manum Parcae telisque sacrarunt Evandri. Quem sic Pallas petit ante precatus: Da nunc, Thybri pater, ferro, quod missile libro,
Abbreviated transcription (Latin):
Fit lagus. hunc magno uellit dum pondere sa xum
Intorto figit celo discrimina costis
Permedium qua spina dediti hastamque receptat
Ossib herentem. quem non suꝑ occupat is bon.
Ille quidem hoc speransi nam pallas ante ruentem
Dum furit in cautum crudeli morte sodalis
Excipidatq ensem tumido in pulmone recondu.
Hinc st henium p&it. & trõeci degente uetusta
Anche molum. thalamos ausum incestare nouercȩ.
Uos & iam gemini rutulis cecidistis inagris
Daucialaride thimberq simillima proles.
In discr& a suis gratusque parentib: error.
At nunc dura dedit uobis dis crimina pallas.
N amtibi thymbre caput euandrius abstulit ensis¬
Iedecisa suum laride dextera quaerit.
Semi animesq micant digiti ferrumq retractant
Arcades accensos monitu & preclara tuenti
Facta uiri mixtus dolor: & pudor armat in hostes.
Tum pallas biiagis fugientem rothea praeter
Traicit. hoc spatium tantumque more fuit ilo.

Expanded text:
fit Lagus. Hunc, magno vellit dum pondere saxum, fit Lagus. Hunc, magno vellit dum pondere saxum, intorto figit telo, discrimina costis per medium qua spina dabat, hastamque receptat ossibus haerentem. Quem non super occupat Hisbo, ille quidem hoc sperans: nam Pallas ante ruentem, dum furit, incautum crudeli morte sodalis excipit atque ensem tumido in pulmone recondit. Hinc Sthenium petit et Rhoeti de gente vetusta Anchemolum, thalamos ausum incestare novercae. Vos etiam, gemini, Rutulis cecidistis in agris, Daucia, Laride Thymberque, simillima proles, indiscreta suis gratusque parentibus error; at nunc dura dedit vobis discrimina Pallas: nam tibi, Thymbre, caput Evandrius abstulit ensiste decisa suum, Laride, dextera quaerit semianimesque micant digiti ferrumque retractant. Arcadas accensos monitu et praeclara tuentis facta viri mixtus dolor et pudor armat in hostis. Tum Pallas biiugis fugientem Rhoetea praeter traicit. Hoc spatium tantumque morae fuit Ilo;
Abbreviated transcription (Latin):
Haud aliter troianȩ acies que latinae
Concurruntiaer& pedipes densusq uiro uir.
Ac parte ex alia qua saxa rotantia late
Intalerat torrens arbustaq diruta ripis
Arcadas in su&as acies in ferre pedestris.
Ut uidit pallas latio dare terga sequaci.
Aspera quis natura loci dimittere. quando
Suasit aequos. unum quod reb restat egenis.
N unc precomnune dictis uirtutẽ accendit amaris.
Quid fugitis socii ꝑ uos & fortia facta.
Per ducis euandri nomen. deuicta que bella.
S pemq meam patriȩ quȩ nunc subita emula laudi
Fidigene pedib ferrorum penda ꝑ hostis.
Est uia qua glob ille urum densissimus urga.
Hanc uos & pallantaducem patria alta reposcit.
Numina nulla prȩmunt. mostali urgemur ab hoste.
Mortales totidem nobis animȩq manus que.
Ecce maris magna claudit nos obice pontus.
De.ẽ. iam terra fugae. pelagus troiam ne p&emus.
Haec ait. & medius densos pro rumpit in hostis.
Obuius huic primum fatis ad ductus iniquis

Expanded text:
haud aliter Troianae acies aciesque Latinae haud aliter Troianae acies aciesque Latinae concurrunt; haeret pede pes densusque viro vir. At parte ex alia, qua saxa rotantia late impulerat torrens arbustaque diruta ripis, Arcadas insuetos acies inferre pedestris ut vidit Pallas Latio dare terga sequaci aspera quis natura loci dimittere quando suasit equos, unum quod rebus restat egenis, nunc prece, nunc dictis virtutem accendit amaris: Quo fugitis, socii? Per vos et fortia facta, per ducis Evandri nomen devictaque bella Opemque meam, patriae quae nunc subit aemula laudi, fidite ne pedibus. Ferro rumpenda per hostis est via. Qua globus ille virum densissimus urget, hac vos et Pallanta ducem patria alta reposcit. Numina nulla premunt, mortali urgemur ab hoste mortales, totidem nobis animaeque manusque. Ecce, maris magna claudit nos obice pontus, deest iam terra fugae: pelagus Troiamne petemus? Haec ait et medius densos prorumpit in hostis. Obvius huic primum, fatis adductus iniquis,
Abbreviated transcription (Latin):
Iliacis campis tum magnam corppit hastam
Ec iacit illa uolans clipei trans uerberat aera
M aconis & t horaca simul cum pectore rumpit.
Huic frater sibit alcanor. fratremq ruentem
Sustentat dextra traiecto missa lacesto.
Protinus hasta fugit seruat que cruenta tenorem
D extero quae exlimero neruis moribunda pependit.
Tunc Nd̾mitor iaculo fratris de corpore rapto
Aenean pa it. sed non ad figere contra
Est licitum anagniq femur ꝑstrinxit achatę.
Hic cu rib fidens primaeuo corpore clausus
Fronte ferit terram. & crassum uomit ore cruorem.
Iris quoq triccios boreae degente suprema.
Ec tris quos idas pater & patria is mara mittit
Peruarios sternit casus. occurrit halesus.
Auruncaeq manus subit. & neptunia proles
In signis messapus equis. expellere tendunt
Nunc hii nunc illi. certatur limine in ipso
Ausoniae magno discordes a& here uenti
Proclia ceu tollunt animis & uirib aequis.
Non ipsi interse non nubila non mare cedit.
Anceps pugna diuustant obnixa omnia contra.

Expanded text:
Iliacis campis. Tum magnam corripit hastam et iacit: illa volans clipei transverberat aera Maeonis et thoraca simul cum pectore rumpit. Huic frater subit Alcanor fratremque ruentem sustentat dextra: traiecto missa lacerto protinus hasta fugit servatque cruenta tenorem, dexteraque ex umero nervis moribunda pependit. Tum Numitor iaculo fratris de corpore rapto Aenean petiit; sed non et figere contra est licitum, magnique femur perstrinxit Achatae. Hic Curibus fidens primaevo corpore Clausus fronte ferit terram et crassum vomit ore cruorem. Tres quoque Threicios Boreae de gente suprema et tris, quos Idas pater et patria Ismara mittit, per varios sternit casus. Accurrit Halaesus Auruncaeque manus, subit et Neptunia proles, insignis Messapus equis. Expellere tendunt nunc hi, nunc illi; certatur limine in ipso Ausoniae. Magno discordes aethere venti proelia ceu tollunt animis et viribus aequis; non ipsi inter se, non nubila, non mare cedit; anceps pugna diu, stant obnixa omnia contra:
Abbreviated transcription (Latin):
Ducite aburbe domum mea carmina ducite daphnia.
Necce tribus nodis ter nos amar ylli colores.
Necit amar ylli. modo & ueneris dic uincula necto.
Ducite aburbe domum mea carmina ducite daphnia.
Limus ut hic durescit. & haec ut caera liquescit.

Expanded text:
Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim. Necte tribus nodis ternos, Amarylli, colores, necte, Amarylli, modo, et “Veneris” dic “vincula necto.” Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim. Limus ut hic durescit et haec ut cera liquescit
Abbreviated transcription (Latin):
Eggemini uiuenes & p̃ssus ab hercule cancer
Horrenđq leo sequitur cum uirgine sanc ta
Libraque lance pari i uiolento acumine caude
Lade sagittiferi fatiessenis & capricornus
Eq̃ portat a quam puer urniger & duo pisees

Expanded text:
Gemini iuuenes et pressus ab Hercule Cancer, Horrendusque Leo sequitur cum Virgine sancta Libraque lance pari et uiolentus acumine caudae, Inde sagittiferi facies senis et Capricornus, Et qui portat aquam, puer urniger, et duo Pisces
Abbreviated transcription (Latin):
O mnia quę multo ante memor prorusar e pones.
Site digna mane diuini gloria ruris.
anontinuo insilius magna ui flexra domatur.
Inburim & curui formam accipit ulmus aratri.
Huic astipe pedes temo protentus in octo
Be aures duplici aptantur dentaliđ dorso
Ceditur & tiliaꝰ ante ulgo leuis. altaq fagus
S tiuaque quȩ currus atergo torqueat imos
Et suspensa focis explorat robura fumus.

Expanded text:
Omnia quae multo ante memor provisa repones, si te digna manet divini gloria ruris. Continuo in silvis magna vi flexa domatur in burim et curvi formam accipit ulmus aratri. Huic a stirpe pedes temo protentus in octo, binae aures, duplici aptantur dentalia dorso caeditur et tilia ante iugo levis altaque fagus, stivaque, quae currus a tergo torqueat imos, et suspensa focis explorat robora fumus.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tecum ms haec pepigit michi foedera lausus.
U num hoc ꝑsiqua ẽ uictis uenia. bͥstib oro.
Corpus humo patiare tegi. s. ciõ acerbameorum
Circum stare odia hunc oro defende furorem.
Et me consostem nati concede sepulchro.
Haec loquitur: iuguloq haud inscius accipit ensem.
Undantique animã diffundit in arma cruore

Expanded text:
nec tecum meus haec pepigit mihi foedera Lausus. nec tecum meus haec pepigit mihi foedera Lausus. Unum hoc per siqua est victis venia hostibus oro: corpus humo patiare tegi. Scio acerba meorum circumstare odia: hunc, oro, defende furorem et me consortem nati concede sepulchro. Haec loquitur iuguloque haud inscius accipit ensem undantique animam diffundit in arva cruore
Abbreviated transcription (Latin):
Dona prius dixit. celum que incorsit in hostem.¬
Inde aluichũ peratque aliud figitq uolatq
Ingenti giro sed sustin& aureus umbo.
Tercircum adstantem lacuos. equitauit in orbes
Tela manu iaciensi ter secum trouis heros
Immanem aerato circum fest tegmine siluam.
Inde ubi tot traexisse moras cot specalateda:
U ellere eturgetur. pugna con gressus imiqua.
Multa mouens animoiam tandem erupit & inter
Bellatoris equi caua tempora conicit hastam.
Tollic se ad rectum quadrłpes & calcib auras
Uerberat. effusumque equitem suꝑ ipse secutus
Implicat eiectoq in cumbitꝰ cerbus armo.
Clamore impstint caelum troesq latinique.
At uolat aeneas. uaginaq eripit ensem.
Et suꝑ haec ubi nunc meeentius acer& illa
Efferauis amimiꝰ contra tẏrrhenus ut auras
Suscipiens hausit caelum mentemq recepit.
Hostis amare quid in crepitas mortemq minaris:
Nullum incede ne fas. nec sit ad proelia ueni.

Expanded text:
dona prius. Dixit telumque intorsit in hostemdona prius. Dixit telumque intorsit in hosteminde aliud super atque aliud figitque volatque ingenti gyro, sed sustinet aureus umbo. Ter circum adstantem laevos equitavit in orbes tela manu iaciens, ter secum Troïus heros immanem aerato circumfert tegmine silvam. Inde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet vellere et urgetur pugna congressus iniqua, multa movens animo iam tandem erumpit et inter bellatoris equi cava tempora conicit hastam. Tollit se arrectum quadrupes et calcibus auras verberat effusumque equitem super ipse secutus implicat eiectoque incumbit cernuus armo. Clamore incendunt caelum Troesque Latinique. Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem et super haec: Ubi nunc Mezentius acer et illa effera vis animi? Contra Tyrrhenus, ut auras suspiciens hausit caelum mentemque recepit: Hostis amare, quid increpitas mortemque minaris? Nullum in caede nefas, nec sic ad proelia veni,
Abbreviated transcription (Latin):
Haud deiectum lequum duci iub&. hoc decus illi.
Hoc solamen erat bellis. hoc uictor abibat.
Omnib: adloquitur mȩrentem & talib infit.
R haebe diu res si qua diu mostalib ulla est
Uiximus. aut hodie uictor spolia illa eruenta
Et caput aeneae referes. lausiq dalorum
Ultor eris mecum aut aperit sinulla uiamt es
Occubes pariteri neque enim fostissime credo
Pussa aliena patr& dominos dignabere teucros.
Dixit. & exceptus tergo consu&a locauit
Membramanusq ambas iaculis onerauit acutis.
Aere caput fulgens cristaq hirsutus equina.
Sic cursum in medios rapidus dedita estuat ingens
Aeneas agnouit enim. la&usq p̾catur.
Sic pater ille deum faciat. sic altus apollo
Incipias confere manum.
Tantum effatusa & in festa subit obuius basta.
Ille autem. quid meerepto saeuissime nato
Ferres haec uia sola fut qua ꝑdere posses.
Nec mortem horremus. nec diuum parcimus ulli.
Desine namuenio moriturus. & haec tibi porto

Expanded text:
haud deiectus equum duci iubet. Hoc decus illi, haud deiectus equum duci iubet. Hoc decus illi, hoc solamen erat; bellis hoc victor abibat omnibus. Adloquitur maerentem et talibus infit: Rhaebe, diu, res siqua diu mortalibus ulla est, viximus. Aut hodie victor spolia illa cruenti et caput Aeneae referes Lausique dolorum ultor eris mecum aut, aperit si nulla viam vis, occumbes pariter; neque enim, fortissime, credo, iussa aliena pati et dominos dignabere Teucros. Dixit et exceptus tergo consueta locavit membra manusque ambas iaculis oneravit acutis, aere caput fulgens cristaque hirsutus equina. Sic cursum in medios rapidus dedit: aestuat ingensAeneas agnovit enim laetusque precatur: Sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo, incipias conferre manum. Tantum effatus et infesta subit obvius hasta. Ille autem: Quid me erepto, saevissime, nato terres? Haec via sola fuit, qua perdere posses. Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli. Desine: nam venio moriturus et haec tibi porto
Abbreviated transcription (Latin):
Colla fou&: fusis ꝓpexanim peccore barbam.
Multa suꝑ lauso rogitati multumq remittit
Quireuocent. maestiq ferant mandata parentis.
Et lausum exanimem soci suꝑ arma ferebant
Flentes ingentem at que ingenti udinore uictum.
Agnouit longe gemitum praesaga malimens.
Caniciẽ multo deformat puluere & ambas
Adcaelum tendic palmas & corpore adher&e.
T anta nome tenuit uiuendi nate uoluptas
Ut ꝓme hostili paterer succũbere dextrȩ :
Q uengenui tuane haec genitor ꝑudlner & seruor
Monte tua uiuensi heu nunc misero michi demum.
Exitium infelix. nunc alte uulnus adaccum
Ide mego nate tiummaculaui crimine nomen.
Pulsus obinuudiuam solioi sceptrisq paternis.
Bcbucram patriae poenas. odiisq icorum
Onncs ꝑ mortes animam sontem ipse đusem.
N unc uiuomeq adhuc homines lucemq relinquo.
Seo linquam simul hoc dicens atcollit in aegrum
Se femur. & quamuis alto uolnere cardat.

Expanded text:
colla fovet, fusus propexam in pectore barbam; colla fovet, fusus propexam in pectore barbam; multa super Lauso rogitat multumque remittit qui revocent maestique ferant mandata parentis. At Lausum socii exanimem super arma ferebant flentes, ingentem atque ingenti volnere victum. Agnovit longe gemitum praesaga mali mens: canitiem multo deformat pulvere et ambas ad caelum tendit palmas et corpore inhaeret. Tantane me tenuit vivendi, nate, voluptas, ut pro me hostili paterer succedere dextrae, quem genui? Tuane haec genitor per volnera servor, morte tua vivens? Heu, nunc misero mihi demum exitium infelix, nunc alte volnus adactum! Idem ego, nate, tuum maculavi crimine nomen, pulsus ob invidiam solio sceptrisque paternis. Debueram patriae poenas odiisque meorum: omnis per mortis animam sontem ipse dedissem! Nunc vivo neque adhuc homines lucemque relinquo. Sed linquam. Simul hoc dicens attollit in aegrum se femur et, quamvis dolor alto volnere tardet,
Abbreviated transcription (Latin):
Pransut & parmarimucro leuia arma minacis.
t tunicum molli mater quam neuerat auro.
moleuitq sinus sangius. tum uita perauras
oncessit maesta ad manes. corpus que reliquit.
tuero ut uultum uidit morientis & ora¬
Ora modis anchisi ades pallentia miris.
En gemuit. miserans grauiter dextramque tetendit.
Et mentem patriae strinxit pia atis imago.
Quid tibi nunc miserande puer ꝓ laudib istis :
Quid pius aeneas canta dabit indole dignum:
Arma quib la&atus hab& uatẽq parentum
Manib & cineri si qua ẽ. ea cura re mitto.
Hoc tamen infelix miseram so labere mortem.
Aencae magni dextra cadis. increpat ultro
Cunctantes socios & cerrae subleuat ipsum
Sanguine turpantem comptos de more capillos.
Interea genitor tiberini ad fluminis undam
U ulnera sicabat limphi is corpusq leuabat
Arboris acclynis trunco procul aerea armis
Dependet galea & prato grauia arma quiescunt.
Stant lecti circum iuuenes. ipse aeger anhelans

Expanded text:
Transiit et parmam mucro, levia arma minacis, Transiit et parmam mucro, levia arma minacis, et tunicam, molli mater quam neverat auro, implevitque sinum sanguis; tum vita per auras concessit maesta ad manis corpusqueAt vero ut voltum vidit morientis et orora modis Anchisiades pallentia miris, ingemuit miserans graviter dextramque tetendit, et mentem patriae subiit pietatis imago. Quid tibi nunc, miserande puer, pro laudibus istis, quid pius Aeneas tanta dabit indole dignum? Arma, quibus laetatus, habe tua, teque parentum manibus et cineri, siqua est ea cura, remitto. Hoc tamen infelix miseram solabere mortem: Aeneae magni dextra cadis. Increpat ultro cunctantis socios et terra sublevat ipsum, sanguine turpantem comptos de more capillos. Interea genitor Tiberini ad fluminis undam volnera siccabat lymphis corpusque levabat arboris adclinis trunco. Procul aerea ramis dependet galea et prato gravia arma quiescunt. Stant lecti circum iuvenes: ipse aeger anhelans
Abbreviated transcription (Latin):
P roripuit iuuenis seseq inmiscuit armis.
Iamq ad purgantis deitrae plagaq ferentis
A encac subut mucronem ipsumq morando
Sustinuiti socu magno clamore sequntur.
Dum genitor nati parma ꝓtectus abir&.
Iclaque coniciunt. proturbantq ȩminus hostem.
Aisilibus furit aeneas. cectus que ten& se.
Acuelut effusa si quando grandine nimbi
Praccipitant omnis campis diffugit arator.
O mnis & agricolȩ tuta lat& arte uiator.
Aut amnis ripis aut alti fornice saxi
Dum pluit in terris. ut possint sole reducto
Exercere diemsic obrutus undiq telis
Aeneis. nubem belli dum datn& omnis
Sustin& & lausum increpitat lausoq minatur.
Q uo moriture ruis maioraq uirib audes :¬
allit ł in cautum pi&as tua. nec minus ille
Exultat demens. saeuae iam que altius irae
Dardanio surgunt ductori. extremaq lauso
Pareae fila legunt ualidum namq exigit ensem
Per medium aeneas iuuenum. totumq recondit.

Expanded text:
prorupit iuvenis seseque immiscuit armis prorupit iuvenis seseque immiscuit armis iamque adsurgentis dextra plagamque ferentis Aeneae subiit mucronem ipsumque morando sustinuit. Socii magno clamore sequuntur, dum genitor nati parma protectus abiret, telaque coniciunt proturbantque eminus hostem missilibus. Furit Aeneas tectusque tenet se. Ac velut effusa siquando grandine nimbi praecipitant, omnis campis diffugit arator omnis et agricola et tuta latet arce viator, aut amnis ripis aut alti fornice saxi, dum pluit in terris, ut possint sole reducto exercere diem: sic obrutus undique telis Aeneas nubem belli, dum detonet omnis, sustinet et Lausum increpitat Lausoque minatur: Quo moriture ruis maioraque viribus audes? Fallit te incautum pietas tua. Nec minus ille exsultat demens; saevae iamque altius irae Dardanio surgunt ductori, extremaque Lauso Parcae fila legunt: validum namque exigit ensem per medium Aeneas iuvenem totumque recondit.
Abbreviated transcription (Latin):
Atq oculis pacium emensus. quantum satis hastae.
Dextra mihi deus. & telum quodiissile libro
Nunc ad sint. uoueo praedonis corpore raptis
Indutum spolus ipsum. telaus ftropheum
A enaȩ. dixit. stridentemq eminus astam
Pȩcitat illa uolans clypeo ẽ excussa proculq
Haeserat euandro. atq itala consederat urbe.
S ternitur infelix alieno uulnere. caclumq
Aspicit. & dulces moriens reminiscitur argos.
Tum pius aeneas hastam iacit illa ꝑ orbem
Aere cauum triplici per linea terga tribus que
Transut intextum tauris opusiimaq sedit
Inguine sed iuris haud ꝑtulit ocius ensem.
Aeneas uiso tyrrheni sanguine la&us.
Fripit a femore & trepidanti feruidus instat.
Ingemuit cari grauiter genitoris amore
Ut uidit lausus. lacrimeq per ora uolutȩ.
Hic mortis durȩ casumituaq optime facta.
S i qua fidem tanto ẽ. operi latura uetustas.
N on equidem necte uuenis memorande silebo.
Ille pedem referens. & inutilis inq ligatus
Cedebat clipeoq inimicum hastile traebat.

Expanded text:
atque oculis spatium emensus, quantum satis hastae: Dextra mihi deus et telum, quod missile libro, nunc adsint! Voveo praedonis corpore raptis indutum spoliis ipsum te, Lause, tropaeum Aeneae. Dixit stridentemque eminus hastam iecit; at illa volans clipeo est excussa proculque haeserat Euandro atque Itala consederat urbe. Sternitur infelix alieno volnere caelumque aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos tum pius Aeneas hastam iacit: illa per orbem aere cavum triplici, per linea terga tribusque transit intextum tauris opus imaque sedit inguine, sed viris haud pertulit. Ocius ensem Aeneas, viso Tyrrheni sanguine laetus, eripit a femine et trepidanti fervidus instat. Ingemuit cari graviter genitoris amore, ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae. Hic mortis durae casum tuaque optima facta, siqua fidem tanto est operi latura vetustas, non equidem nec te, iuvenis memorande, silebo. Ille pedem referens et inutilis inque ligatus cedebat clipeoque inimicum hastile trahebat:
Abbreviated transcription (Latin):
Hac quicumq sacrum uiolarit uulnere corpus.
Tros italus ue michi pariter d& sangine poenas.
Post ego nube caua miserandae corpus &arma
Inspoliata feram tumulo. patriȩq reponam.
Dixit. atilla leuis caeli de lapsa per auras
Insonuit nigro circumdata turbine corpus.
At manus interea muris troiana propinquat.
Etr uri queduces equitum que exer titus ominis

Expanded text:
hac quicumque sacrum violarit volnere corpus, hac quicumque sacrum violarit volnere corpus, Tros Italusque, mihi pariter det sanguine poenas. Post ego nube cava miserandae corpus et arma inspoliata feram tumulo patriaeque reponam. Dixit; at illa levis caeli delapsa per auras insonuit, nigro circumdata turbine corpus. At manus interea muris Troiana propinquat Etruscique duces equitumque exercitus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Hicnatam indumis interq horrentia lustrax
Armentalis equȩ mammnis & lacte ferino
Nutribat teneris in mulgens ubera labris.
Ue que pedum prams in fans uestigiua plantis
Enstiterat iaculo palmas armaut a cuto.
Spicula que exłimero paruȩ siuspendit & arcum
Pro csinali auro pro longe tegmine pallȩ
Tigridis exuuiae perdorsum auertice pendent
Tola manuiam tum tenera puerilia torsit.
Et fundam te reticircum caput egit abena.
S trunoniamque gruem aut abunderect olorem.
Multȩ illam frustra tẏrrhena ꝑ oͥpida matres
Optauere nurum sola contenta diana
Eternum telorum & urginitatis amorem
Intemeratta colit. uelle mꝰ aud correpta fiuise
Miliciata liconata lacescere tucros.
C ara michi comitumq for& nunc undnearum.
Uerumage quendo quidem fatis urg& ur miquis.
Labere nyinpha polo finisq in uş latinos.
Tristis ubi infausto cõmittitur omne pigna
Baec cape & ultricom faraera de prome sagittam.

Expanded text:
Hic natam in dumis interque horrentia lustra Hic natam in dumis interque horrentia lustra armentalis equae mammis et lacte ferino nutribat, teneris immulgens ubera labris. Utque pedum primis infans vestigia plantis institerat, iaculo palmas armavit acuto spiculaque ex umero parvae suspendit et arcum. Pro crinali auro, pro longae tegmine pallae tigridis exuviae per dorsum a vertice pendent. Tela manu iam tum tenera puerilia torsit et fundam tereti circum caput egit habena Strymoniamque gruem aut album deiecit olorem. Multae illam frustra Tyrrhena per oppida matres optavere nurum: sola contenta Diana aeternum telorum et virginitatis amorem intemerata colit. Vellem haud correpta fuisset militia tali, conata lacessere Teucros: cara mihi comitumque foret nunc una mearum. Verum age, quandoquidem fatis urgetur acerbis, abere, nympha, polo finisque invise Latinos, tristis ubi infausto committitur omine pugna. Haec cape et ultricem pharetra deprome sagittam:
Abbreviated transcription (Latin):
R uperatulle in nare parans in fantis a more
Tardatun caro que oneri tim&. omnia secum
Uersanti sabito uix haec sententia sedit.
Telum immane manu ualida quod forte gerebat
Bellator solidum nodis & robore cocto
Huic natam libro & siluestris ubere clausam¬
I n plicatiatq hebabilem mediae circum ligit hast
Q uam dextra ingenti librans. ita ad a& hera fatur.
Alma tibi hanc nemorum cultrix latonia uirgo
Ipse pater famulam uoues. tua prima per auras
Tela tenens supplex hostem fugiti accipe testor
Diua tuam quae nunc dubis committitur auris.
Dixit. & adducto con tostum hastile lacerto
Immittit. sonuere undȩ rapidum suꝑ amneni
Infelix fugit in iaculo stridente camilla.
At m& abus magna propius iam urgente caterua
Dat sese fluuio. atq hastam cum uirgine uictor
Gramineo donum triuiae decespite uellit.
Non illum tectis ullae non moenib urbes
Accepereineq ipse manus feritate dediss&.
Pastorum & solis exaegit montib deuum.

Expanded text:
ruperat. Ille, innare parans, infantis amore ruperat. Ille, innare parans, infantis amore tardatur caroque oneri timet. Omnia secum versanti subito vix haec sententia sedit. Telum immane manu valida quod forte gerebat bellator, solidum nodis et robore cocto, huic natam, libro et silvestri subere clausam, implicat atque habilem mediae circumligat hastae; quam dextra ingenti librans ita ad aethera fatur: Alma, tibi hanc, nemorum cultrix, Latonia virgo, ipse pater famulam voveo; tua prima per auras tela tenens supplex hostem fugit. Accipe, testor, diva tuam, quae nunc dubiis committitur auris. Dixit et adducto contortum hastile lacerto immittit: sonuere undae, rapidum super amnem infelix fugit in iaculo stridente Camilla. At Metabus, magna propius iam urgente caterva, dat sese fluvio atque hastam cum virgine victor gramineo donum Triviae de caespite vellit. Non illum tectis ullae, non moenibus urbes accepere neque ipse manus feritate dedisset: pastorum et solis exegit montibus aevom.
Abbreviated transcription (Latin):
Seu dextra lȩuaq uelis ocur rere pugnae.
Siue iistare iugis. & grandia uoluere saxa.
Huc iuuenis noca fertur regione uiarum.
Arripuitq locum. & silius ii sede dit iniquis.
Uolocem interea superis insedib opim
Unam ex uirginib socus sacraque caterua
Conpellabat. & has tristis latonia uoces
Ore dabat. graditur bellum adcrudele camilla.
Ouirgo & nostris equiquam cingitur armis.
Cara michi ante aliasereque enim nouus iste dianȩ
Uenit amor. subitaq animum dulce dine mouit.
Pulsus ob inuidiam regno uiresq suꝑbas
Priuerno antiqua m&ab cum excederet urbe.
Infantem fugie iis media inter proelia belli
Sustulit exilio comitemimatrisq uocauit
Nomine casnuille mutata parte camillam.
Ipse sinu prȩse portans iuga longa paebat
Solorum nemorum tela undiq seua p̃ mebant.
Et circum fuso uolitabant milite uolser.
Ecce fugȩ medio sum misam asenus abundans
Spumabat ripis tantus senubib ymber

Expanded text:
seu dextra laevaque velis occurrere pugnae, seu dextra laevaque velis occurrere pugnae, sive instare iugis et grandia volvere saxa. Huc iuvenis nota fertur regione viarum arripuitque locum et silvis insedit iniquis. Velocem interea superis in sedibus Opim, unam ex virginibus sociis sacraque caterva, compellabat et has tristis Latonia voces ore dabat: Graditur bellum ad crudele Camilla, O virgo, et nostris nequiquam cingitur armis, cara mihi ante alias. Neque enim novus iste Dianae venit amor subitaque animum dulcedine movit. Pulsus ob invidiam regno viresque superbas Priverno antiqua Metabus cum excederet urbe, infantem fugiens media inter proelia belli sustulit exsilio comitem matrisque vocavit nomine Casmillae mutata parte Camillam. Ipse sinu prae se portans iuga longa petebat solorum nemorum: tela undique saeva premebant et circumfuso volitabant milite Volsci. Ecce fugae medio summis Amasenus abundans spumabat ripis: tantus se nubibus imber
Abbreviated transcription (Latin):
Furnus ad hacc oculos horrenda in urgine firus
Odecus italiae uirgo. quas dicere grates.
Quas ue referre pare¬
ste animus supra mecũ partire laborem.
Aeneas. ut fama fidem misique reportant
aploratores equitum leuua in probus arma
Prac misiti quaterent campos ipse ardua montis
Per deserta iugo superans aduentat adurbem.
Furta parobelli conuexo in tramite siluȩ.
Uebiuias armato obsidam milite fauces.
Totyrenum equitem conlatis excipe signis.
Tecum acer messa phus erit. turmeq latinae.
Tiburniq manus ducis. & tu concipe curam.
Sic ait. & parib messapum in proelia dictis
Hortatur. sociosq duces. & ꝑgit in hostem.
Est curuo anfractu uallis acommoda fraudi.
Armorumq dolis. quam densis frondib: a trum
Urgu& utrumq latus. tenuis quos emitaducit.
Angusteq ferunt fauces aditusq maligni.
Hanc super inspeculis summoq inuertice montis
Planicies ignota iacet. tutique receptus.

Expanded text:
Turnus ad haec, oculos horrenda in virgine fixus: Turnus ad haec, oculos horrenda in virgine fixus: O decus Italiae virgo, quas dicere grates quasve referre pareiste animus supra, mecum partire laborem. Aeneas, ut fama fidem missique reportant exploratores, equitum levia improbus arma praemisit, quaterent campos; ipse ardua montis per deserta iugo superans adventat ad urbem. Furta paro belli convexo in tramite silvae? ut bivias armato obsidam milite fauces. Tu Tyrrhenum equitem conlatis excipe signis; tecum acer Messapus erit turmaeque Latinae Tiburtique manus, ducis et tu concipe curam. Sic ait, et paribus Messapum in proelia dictis hortatur sociosque duces et pergit in hostem. Est curvo anfractu valles, adcommoda fraudi armorumque dolis, quam densis frondibus atrum urget utrimque latus, tenuis quo semita ducit angustaeque ferunt fauces aditusque maligni. Hanc super in speculis summoque in vertice montis planities ignota iacet tutique receptus,
Abbreviated transcription (Latin):
C ingitur ipse furens certatim in proelia turnus.
Iamq adeo rutillum thoraca in ditũ aenis
Borrebats quamissurasq in cluserat auro.
Ttmpora nudus adhucilateriq accinxerat ensem.
Fulgebatq alta decurrens aureus arce.
Frultatq animis & speiam p̃cipit hostem.
Qualis ubi aruptis fugit prȩsepia uinclis
Tandem liber equus. campoque potitus aꝑto.
A ut ille in partus armentaq tendic equarum.
Aut ad su&us aquae perfundi flumine coto
Emicat a prectisq fremit ceruicib alte
Lurorians. luduntq uube ꝑ colla. ꝑ armos.
Obuia cui uulscorum acie comitante camilla
Dccarrit postisq ab equo regina sub ipsis
Dissiluit. quam tota cohors imitata relictis
Ad terram defluxit aequis. tanc talia fatur.
Iurno sui merito siqua ẽ. fiducia forti.
Audeo & aeneadum promitto occurrere turmac.
ola que tirrbenos equites ire obuia contra
Aesino prima manu temptare pericula belli.
Iupedes ad muros sub siste & moenia serua.

Expanded text:
Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus. Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus. Iamque adeo rutilum thoraca indutus aenis horrebat squamis surasque incluserat auro, tempora nudus adhuc, laterique adcinxerat ensem fulgebatque alta decurrens aureus arce, exsultatque animis et spe iam praecipit hostem: qualis ubi abruptis fugit praesaepia vinclis tandem liber equus campoque potitus aperto aut ille in pastus armentaque tendit equarum aut adsuetus aquae perfundi flumine noto emicat adrectisque fremit cervicibus alte luxurians, luduntque iubae per colla, per armos. Obvia cui Volscorum acie comitante Camilla occurrit portisque ab equo regina sub ipsis desiluit, quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis; tum talia fatur: Turne, sui merito siqua est fiducia forti, audeo et Aeneadum promitto occurrere turmae solaque Tyrrhenos equites ire obvia contra. Me sine prima manu temptare pericula belli tu pedes ad muros subsiste et moenia serva.
Abbreviated transcription (Latin):
Iu uolosae armari uolscorum edice maniplis.
Ducant & rutulos. equit& messapus in armis.
Et cum fratre coras latis diffundite campis.
Pars adicus urbis firment turres que capessant.
C& era qua iusso mecum manus inferat arma.
Ilic& in muros: tota discurritur urbe.
Multa quese in cusat quinon acceperit ultro¬
Dard inium aenean.generumq ad sciueri durbi.
Prae fodiunt alii portas. aut saxa. sudesq
Sub uectant bello dat signum rauca eruentum
Bucina tum muros uaria cinxere corona
Matronae pueriq uocat labor ultimus omnes.
Nec non ad templum summasq ad palladis arces
S ub uehitur magna matrum regina caterua.
Dona ferens iuxtaq comes lauinia uirgo
Causa mali tantu oculos deiecta de coros.
Suc cerdunt matres & templum ture uaporant.
Et macstas alto fundunt de bimine uoces¬
Armi potens pracses belli triconia uirgo
Frange manu telum phrygii praedonis & ipsum
Pronum sterne solo postis que effunde subaltis.

Expanded text:
Tu, Voluse, armari Volscorum edice maniplos, Tu, Voluse, armari Volscorum edice maniplos, duc, ait, et Rutulos. Equitem Messapus in armis et cum fratre Coras latis diffundite campis. Pars aditus urbis firmet turrisque capessat, cetera, qua iusso, mecum manus inferat arma. Ilicet in muros tota discurritur urbe. v. 471 Multaque se incusat pro Dardanium Aenean generumque adsciverit urbi. Praefodiunt alii portas aut saxa sudesque subvectant. Bello dat signum rauca cruentum bucina. Tum muros varia cinxere corona matronae puerique: vocat labor ultimus omnis. Nec non ad templum summasque ad Palladis arces subvehitur magna matrum regina caterva dona ferens, iuxtaque comes Lavinia virgo, causa mali tanti, oculos deiecta decoros. Succedunt matres et templum ture vaporant et maestas alto fundunt de limine vocesArmipotens, praeses belli, Tritonia virgo, frange manu telum Phrygii praedonis et ipsum pronum sterne solo portisque effunde sub altis.
Abbreviated transcription (Latin):
Deuouisolum aeneas uocat & uocetoro.
Nec drances potius siue. ẽ. haec ira deorum
Moste luat siue est uirtus & gloria tollat.
Illi haec interse dubiis derebus agebant
Certantes. castra aeneas aciemq mouebat.
Nuncius ingenti per regia tecta tumultu
Ecce ruit magnisq urbem terrorib: impl&.
Instructos acie tiberino a flumine teueros
Iyrrhenamq manum totis descendere campis.
Extimplo turbati animu concussaq uulgi.
Pectora & arrectę stimulis haud mollib irae
Arma manugepidi poscuno fremit arma uiuentus.
Flent maestiu massantq patres hcundiq clanor
Disfensu uario magnus se collit in auras.
Haud secus atq alto ldco cum forte cateruae
Consedere auium piscosoue amne padusae.
D ant sonitum rauci perstagna lo quacra eyen.
Immo ait ociues a rrepto tempore turnus
Cogite concilium & pacem laudate sedentes.
Illi armis in regna ruunt. nec plura locutus.
Corripuit sese & tectis citus extulit altis.

Expanded text:
devovi. Solum Aeneas vocat: et vocet oro, devovi. Solum Aeneas vocat: et vocet oro, nec Drances potius, sive est haec ira deorum, morte luat, sive est virtus et gloria, tollat. Illi haec inter se dubiis de rebus agebant certantes; castra Aeneas aciemque movebat: nuntius ingenti per regia tecta tumultu ecce ruit magnisque urbem terroribus implet, instructos acie Tiberino a flumine Teucros Tyrrhenamque manum totis descendere campis. Extemplo turbati animi concussaque vulgi pectora et adrectae stimulis haud mollibus irae. Arma manu trepidi poscunt, fremit arma iuventus, flent maesti mussantque patres. Hic undique clamor dissensu vario magnus se tollit in auras haud secus atque alto in luco cum forte catervae consedere avium piscosove amne Padusae dant sonitum rauci per stagna loquacia cycni. Immo, ait, O cives adrepto tempore, Turnus, cogite concilium et pacem laudate sedentes: illi armis in regna ruunt. Nec plura locutus corripuit sese et tectis citus extulit altis.
Abbreviated transcription (Latin):
Sinettroianis cum multa gloria uenit
Sanguine sunt illis sua funera: parq peromnis
Tempestas carindecores in limine primo
De ficinus curante tubam tremor occupat astus.
Aulta diesi uarasq labor matabilis acui.
Retulit in melius. multos alterna reuisens
Lusit & in solido rursus fortuna locauit.
Nonerit auxilio nobis a&olus & arpi:
Atme ssapus erit felix que columniusi & quos
Fot populi miscrere duces. nec parua sequetur
Gloria delectos latio & laurentib agris.
Est & uolscorum egregia degente camilla
A gmena gens equitum ia florentis aere caterua:.
Q uod sime solum teueri incertamine poscunt.
Id que placa: tantumq bonis cõmenib obsto.
Non adeo has exosa manus uictoria fugit.
Ut tanta quic quam pro spe temptare recusem.
Ibo animis contra uel magnum prest& achillem.
Facta que ubleani manib paria induat arma.
Ille lic& uobis animam hanc soceroq latino.
Turnus ego haud ulli u&erum iustute secundus

Expanded text:
sin et Troianis cum multo gloria venit sin et Troianis cum multo gloria venit sanguine, sunt illis sua funera parque per tempestas: cur indecores in limine primo deficimus? Cur ante tubam tremor occupat artus? Multa dies variisque labor mutabilis aevi rettulit in melius, multos alterna revisens lusit et in solido rursus Fortuna locavit. Non erit auxilio nobis Aetolus et Arpi: at Messapus erit felixque Tolumnius et quos tot populi misere duces, nec parva sequetur gloria delectos Latio et Laurentibus agris. Est et Volscorum egregia de gente Camilla, agmen agens equitum et florentis aere catervas. Quod si me solum Teucri in certamina poscunt idque placet tantumque bonis communibus obsto, non adeo has exosa manus Victoria fugit, ut tanta quicquam pro spe temptare recusem. Ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem factaque Vulcani manibus paria induat arma ille licet. Vobis animam hanc soceroque Latino Turnus ego, haud ulli veterum virtute secundus,
Abbreviated transcription (Latin):
Necessa turbare m&t atq excollere uires
Gentis bis uictae. contra tremere arma latini.
Nunc & myrms donum ꝓceres phrrgia arma tremescuis.
Nunc & tydides & larisa eus achilles.
Amnis & adriacas raero fugit aufidus undas.
Uel cum se pauidum contra mea iurgia fingit
Artificis scelus & formidine crimen acerbat.
Numquam animam talem dextra hac ab siste moueri
Amittes. habit& tecum & sit pectore inisto.
Nunc adte & tua magnȩ pater consulta reuertor.
Sinullam nostris ultra spem ponis in armis.
S itam deserti sumus & semel aginine uerso
Funditus occisimus. neq hab& fortuna regressum.
Oremus pacem. & dex tras tendamus inertes.
Quamquam o sisolitae quicquam uirtutis ad ess&.
Ille michi ante alios fortisq laboꝵ.
Egregiusq animi. quine quid tale uider&
ꝓcubuit moriens & humum semel ore memordit
Sin& opes nobis. & ad huc intacta uiuontus
Auxilioque urbes italae populiq suꝑ sues.

Expanded text:
ne cessa turbare metu atque extollere vires ne cessa turbare metu atque extollere vires gentis bis victae, contra premere arma Latini. Nunc et Myrmidonum proceres Phrygia arma tremescunt, nunc et Tydides et Larissaeus Achilles, amnis et Hadriacas retro fugit Aufidus undas. Vel cum se pavidum contra mea iurgia fingit artificis scelus et formidine crimen acerbat. Numquam animam talem dextra hac, absiste moveri, amittes: habitet tecum et sit pectore in isto. Nunc ad te et tua magna, pater, consulta revertor. Si nullam nostris ultra spem ponis in armis, si tam deserti sumus et semel agmine verso funditus occidimus neque habet Fortuna regressum? oremus pacem et dextras tendamus inertis. Quamquam O, si solitae quicquam virtutis adesset! Ille mihi ante alios fortunatusque laborum egregiusque animi, qui, nequid tale videret, procubuit moriens et humum semel ore momordit. Sin et opes nobis et adhuc intacta iuventus auxilioque urbes Italae populique supersunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Prinus ad esi sed nom replenda. ẽ. curia uerbis.
&uac tato tibi magna uolant dum destin& hostem
Agger murorum mec in undant sanguine fossae.
Iro inde cona elo quio solitum tibiome que timoris¬
Arguetu drance. quando tot stragis aceruos
eucrorum tua dextera dedit passimque tropłieis
nsignes agros possit quio uiuda uirtus
aperiarelic&s. non longe scilic& hostes
Q uaerendi nobis. circum stant undiq muros.
mus in aduersos. quid cessas antibi maciors
entosa in lingua pedibusq fugatib: istis
empererit:
ulsus ego aut quisquam merito fȩdissime pulsã
Argu&: ilia quocumndum qui crescer& hybrim
Sanguino & euandri totam cum stirpe uidebit e¬
Procubuisse domumi atq exutos ardidas armis.
Haud ita me expertibieias & pandarus ingens
Et quos mille die uictor sub tartara misi.
In clusus maris. hostiliq aggere septus.
N ulla salus bello capiti can& alia demens
Dar danio. rebusq tuis. ꝓinde omnia magno

Expanded text:
primus ades. Sed non replenda est curia verbis, primus ades. Sed non replenda est curia verbis, quae tuto tibi magna volant, dum distinet hostem agger murorum nec inundant sanguine fossae. Proinde tona eloquio, solitum tibi/ argue tu, Drance, quando tot stragis aceruoseucrorum tua dextra dedit passimque tropaeis insignis agros. Possit quid vivida virtus, experiare licet; nec longe scilicet hostes quaerendi nobis: circumstant undique muros. Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors ventosa in lingua pedibusque fugacibus istis semper erit? Pulsus ego? Aut quisquam merito, foedissime, pulsum arguet, Iliaco tumidum qui crescere Thybrim sanguine et Evandri totam cum stirpe videbit procubuisse domum atque exutos Arcadas armis? Haud ita me experti Bitias et Pandarus ingens et quos mille die victor sub Tartara misi, inclusus muris hostilique aggere saeptus. Nulla salus bello. Capiti cane talia, demens, Dardanio rebusque tuis. Proinde omnia magno