comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Atq: hoc diligent̃ uidereoportebit : Precepttidat ut necessaria argum̃ta
ñ soladicendis pecie ftcciamꝰ iđ necõplexio uelenu mertitio in solo genere dicen¬
dipositt eẽ uidetitur sed ut rationes ipsȩ etresnecessariȩ sint : Et hocge¬
nere dicendi proferant᷑ triplicis cilicet aut ꝑ cõplexionẽ aut ꝑenumȩ¬
rationẽ aut ꝑsi plicẽ c̃clusionẽ Dictũ itaq denecessario argum̃to eqͣle
sit etquot modis dictionis ꝑfercit᷑ nuncdȩꝓbabili incipit disputtitio Qdut
melius intelligamꝰ ꝓpt̃iũ expositionis h&t prius nobis etiã pictura cernatur

Expanded text:
ATQVE HOC DILIGENTER VIDERE OPORTEBIT. Praeceptum dat ut necessaria argumenta non sola dicendi specie faciamus, id est ne complexio uel enumeratio in solo genere dicendi posita esse uideatur, sed ut rationes ipsae et res necessariae sint, et hoc genere dicendi proferantur, triplici scilicet, aut per complexionem aut per enumerationem aut per simplicem conclusionem. Dictum itaque de necessario argumento et quale sit et quot modis dictionis proferatur; nunc de probabili incipit disputatio. Quod ut melius intellegamus, propter uim expositionis haec prius nobis etiam pictura cemantur
Abbreviated transcription (Latin):
qui contra scriptũ dicit. aequitatis aliꝗd afferat oportet
Nã sũma impudentia sit. eũ qui contra quã qđ scriptũsit ali¬
ꝗd ꝓbare uelit naeqͥ tatis p̃sidio idfacere conari. Si quid
igit᷑ eohac ipsa quipprã accusator derog&. om̃ib: par

Expanded text:
qui contra scriptum dicet, aequitatis aliquid afferat oportet. nam summa inpudentia sit eum, qui contra quam scriptum sit aliquid probare velit, non aequitatis praesidio id facere conari. si quid igitur ex hac ipsa quippiam ac- cusator derogat, omnibus par
Abbreviated transcription (Latin):
clarum ẽ in constitutione coniecturali. argumenta fieriposse cõ¬
munit̃. et deꝑsone at tributis et negotiorum. ut factum ꝓbetur.
Prȩcipit p̃terea in hac constitutione considerandum principaliter
quodinquestioneẽ. anfieripotuerit : de inde anabalio potuerit.
deinde anfacultas fuerit. Int̾ posse et facultatem hoc int̃ ẽ
Cum substanciã efficienderei in .ẽ. aut deẽ : defacultate tractatꝰ.

Expanded text:
arum est in constitutione coniecturali argumenta fieri posse communiter et de personae attributis et negotiorum, ut factum probetur. Praecipit praeterea in hac constitutione considerandum principaliter quod in quaestione est an fieri potuerit, deinde an ab alio potuerit, deinde an facultas fuerit. Inter posse et facultatem hoc interest; cum substantia efficiendae rei inest aut deest, de facultate tractat
Abbreviated transcription (Latin):
tandi hos & huiꝰ modi quosdã eẽ arbitramur. Primũ eiꝰ serip¬
ti qd ꝓferas laudationẽ &c̃firmationẽ : Deindeciꝰ rriquade
quaerat᷑. cũ eo deqͦ õstat. collationẽ eiꝰ modi. ut id deqͦ quaeritur
rei dequa const&. similecẽ uidrat᷑. Postea admirationẽ quifi

Expanded text:
ntandi hos et huiusmodi quosdam esse arbitramur: primum eius scripntandi hos et huiusmodi quosdam esse arbitramur: primum eius scripti, quod proferas, laudationem et confirma- tionem; deinde eius rei, qua de quaeratur, cum eo, de quo constet, collationem eiusmodi, ut id, de quo quaeritur, ei, de quo constet, simile esse videatur; postea admirationem
Abbreviated transcription (Latin):
que estoͣ. Quidã iudicatꝰ ẽ parentẽ occidisse & statĩ qđ effugien¬
di potestas non fuit. ligneȩ soleȩ in pedes inditȩ sunt. Osautem
obuolutũ ẽ folliculo &p̃ligatum : Deinde ẽ in carcerẽ deduitꝰ
it bi cẽctantis ꝑ dũculleus inquẽ coniectꝰ in ꝓfluente deferret᷑
cõparar& : Interea quidã eiꝰ familiares. in carcerẽ tabulas
affer̃. & testes adducunt. haeredes quosi pseiub& scribunt.
tabulȩ obsignantur : deillo psuppliciũ sumit᷑ Int̃eos quihȩre¬
dis intabulis scripii sunt & int̃ agnatos. dehaereditate c̃tro¬
usiaẽ. Hic certa lex quȩ testam̃ti faciendi. hisquuneo loco
sit. a dimat potestatem nulla ꝓfert᷑ exca&eris legibus
equȩ huncipsũ supplicio eiꝰ modi affitiunt. Et quae ad testam̃ti
faciendi potestatẽ ꝑtinent : ꝑratiotinationẽ autẽ uenien¬
dũẽ. ad eiꝰ modi rationẽ ut quaerat᷑. habuerit netes tam̃ti
faciendi potestatẽ. Locos aut̃ cõmunes. lnh genre argum̃¬

Expanded text:
que esto. Quidam iudicatus est pa- rentem occidisse et statim, quod effugiendi potestas non fuit, ligneae soleae in pedes inditae sunt; os autem ob- volutum est folliculo et praeligatum; deinde est in car- cerem deductus, ut ibi esset tantisper, dum culleus, in quem coniectus in profluentem deferretur, compararetur. interea quidam eius familiares in carcerem tabulas af- ferunt et testes adducunt; heredes, quos ipse iubet, scribunt; tabulae obsignantur. de illo post suppli- cium sumitur. inter eos, qui heredes in tabulis scripti sunt, et inter agnatos de hereditate controversia est. Hic certa lex, quae testamenti faciendi iis, qui in eo loco sint, adimat potestatem, nulla profertur. ex ce- teris legibus et quae hunc ipsum supplicio eiusmodi afficiunt et quae ad testamenti faciendi potestatem pertinent, per ratiocinationem veniundum est ad eius- modi rationem, ut quaeratur, habueritne testamenti fa- ciendi potestatem. Locos autem communes in hoc genere argume
Abbreviated transcription (Latin):
beneficus ꝓ suostudio. quodinuob semꝑ habint. talis uo tempore multorum
suorum recte factorum causet. urdelicto utignoscereas postularet : tam̃
dignum ur̃a mansuetudine. dignum uirtute huius eẽt uidices. auobis
banore hoc postulinte impetiari. Deinde augere beneficia licebit.
etiudices ꝑlocum cõmunẽ adignoscendi uoluntatẽ deducere. Quare
bocgenus quãquã inuidicuis nonsiersatur. nisi quadam ex parte tam̃
quiꝰa et parsipsa inducenda nonnũ quã ẽ. etinsenatu. autinc̃silio
sȩpe om̃ni ingenere tractanda Inid quoq p̃cepta ponemͦ. Namim
senatu: aut in consilio. desyface diudeliberatumẽ. et dequintonu¬
mittͦrio pullo. apud . L. opimium. eteius consiliũ diudetum ẽ : et

Expanded text:
beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut ignosce- retis postularet, tamen dignum vestra mansuetudine, dignum virtute huius esset, iudices, a vobis hanc rem hoc postulante impetrari. deinde augere beneficia licebit et iudices per locum communem ad ignoscendi voluntatem ducere. quare hoc genus quamquam in iudiciis non versatur nisi quadam ex parte, tamen, quia et pars haec ipsa inducenda nonnumquam est et in senatu aut in consilio saepe omni in genere tractanda, in id quoque praecepta ponemus. nam in senatu aut in consilio de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium et eius consilium diu dictum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
istimaret᷑ Variareaut̃ orationẽ magnopere oportebit : Nã om̃ib: in
reb: similitudo est satietatis mat̃ Id fieri poterit si ñ similit̃ sẽꝑ ingrediam᷑

Expanded text:
isti- maretur. variare autem orationem magnopere oporte- bit; nam omnibus in rebus similitudo mater est satietatis. id fieri poterit, si non similiter semper ingre- diam
Abbreviated transcription (Latin):
sententia. Ex hisquȩ ad ꝑsonã ꝑtinent: At tributa ꝑsonȩ quȩ
ꝓbant ꝑsonc̃. Vt si quidicatur aliũ occidisse acuoluerit. Exẽ¬
plũ ad euentũ stlsum ꝓbandũ posuit ñ ad probationẽ cacusȩ ꝑ coniecturã¬
Aut eũ ne casse cuiustes tamento non sitheres Exẽplũ incausa Non quo casuutat᷑
ad rẽꝑtinere : ECBASIS id est euentus: Accidentia Effectus Casus potestas
Si aut nesccisse autnonad fuisse etreliqua Non fuit necesse facere eti ã sicause
fuisset Etsi fuisseccausa uendendi propt̃ ȩ salienũ non tamex necessitas :

Expanded text:
sententia. EX HIS QVAE AD PERSONAM PERTINENT. Adtributa personae, quae probant personam. VT SI QVI DICATVR ALIVM OCCIDISSE AC VOLVERIT. Exemplum ad euentum falsum probandum posuit, non ad probationem causae per coniecturaAVT EVM NECASSE CVIVS TESTAMENTO NON SIT HERES. Exemplum in causa. NON QVO CASV VTATVR, AD REM PERTINERE. Ἔκβασις , id est euentus, accidentia, effectus, casus. POTESTAS, SI AVT NESCISSE AVT NON ADFVISSE et reliqua. Non fuit necesse facere, etiam si causa fuisset; et si fuisset causa uendendi propter aes alienum, non namen necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
ponimꝰ u seđo a ggredicmꝰ loco Qd t̃tiũ tertio Postremofinitis pordinẽ suũ partib:
ditio nemomuem extremis epilogis condudamus: CONFIRILAT̃¬

Expanded text:
ponimus ut secundo adgrediamur loco, quod tertium tertio; postremo et finitis per ordinem suum partibus ponimus ut secundo adgrediamur loco, quod tertium tertio; postremo et finitis per ordinem suum partibus dictionem omnem extremis epilogis concludamus. CONFIRMATI
Abbreviated transcription (Latin):
parsutexpositi est. inpartitione sic oritione transigat᷑ Ecom̃b: explicatis :¬
portitũ sit hoc modo ut ne quid poscerius p̃ter c̃dusionẽ infercit᷑ Partitura pud
cerentiũ breuit̃ ettõ mode senex in andrici quȩ cognoscere libertũ uelit eopac¬
to et gnatiuitã et consiliũ meũ cognosces etquid stĩcere in hacre teuelim: Ittiq
quẽ ad modũ inpartitionȩ ppo suit ita narrat primũ gnatiuitt̃ : Nã ispostꝗ ex¬
cessit exephebissosga Deinde suũ consiliũ et nuncidoperãndo. Deinde quid sosiã
uelit ftcerȩ Id quod extremũ posuit in paertitione postremũ dicit Nunctuũ
est officiũ Quẽ ad modũ git᷑ hic &ł ad primã quãq partẽ primũ accessit ecom¬
rib: ab solutis finẽ dicendi fecit sic nobisplacet et ad siagulcis partes accȩdere
etom̃b absolutis ꝑortire. Nunc decon firmatione deincepsitt ut ordoip¬
ut iuod prinũ in parcitione ponimus id primũ ciggredia m etexplicemꝰ Qđ scđm

Expanded text:
pars, ut expo- sita est in partitione, sic ordine transigatur et omnibus explicatis peroratum sit hoc modo, ut ne quid po- sterius praeter conclusionem inferatur. partitur apud Terentium breviter et commode senex in Andria, quae cognoscere libertum velit: Eo pacto et gnati vitam et consilium meum Cognosces et quid facere in hac re te velim. itaque quemadmodum in partitione proposuit, ita narrat, primum nati vitam: Nam is postquam excessit ex ephebis ; deinde suum consilium: Et nunc id operam do deinde quid Sosiam velit facere, id quod postremum posuit in partitione, postremum di- cit: Nunc tuum est officium quemadmodum igitur hic et ad primam quamque partem primum accessit et omnibus absolutis finem dicendi fecit, sic nobis pla- cet et ad singulas partes accedere et omnibus abso- lutis perorare. Nunc de confirmatione deinceps, ita ut ordo iput quod primum in partitione ponimus, id prmum adgrediamur et explicemus, quod secundum
Abbreviated transcription (Latin):
In et aut̃ quȩdã sunt iura ipscciã certa ꝓpt̃ uetustatẽ. Quo inge¬
nere et alia sunt mulitr et eorũ multomaxima pars quã p̃tores
edicere consuer: Quȩdã aut̃ genera IVNIS. iã certa consuetudine
facta sunt. Quod genus PCTG PΑR IVΡICΑṼ I Pictuẽ quodint̃ aliquos
conuenit. quodiã itaiustũ patat᷑ ut ure p̃stare dicat᷑ PaR quo d inoms

Expanded text:
In ea autem quaedam sunt iura ipsa iam certa propter vetustatem. quo in genere et alia sunt multa et eorum multo maxima pars, quae praetores edicere consuerunt. quaedam autem genera iuris iam certa consuetudine facta sunt; quod genus pactum, par, iudicatum. pactum est, quod inter quos convenit ita iustum putatur, ut iure praestare dicatur; par, quod in om
Abbreviated transcription (Latin):
infirmatur enumeratio: qm̃ id sit inductũ. quod p̃ teritũ sit in enumeratione
Altero aut̃ modorep̃hendet᷑ Si aut c̃cra aliqd dicet᷑. hoc ẽ si ex ẽplicausa

Expanded text:
infirmatur enumeratio, quon- iam id sit inductum, quod praeteritum sit in enume- ratione. altero autem modo reprehendetur, si aut con- tra aliquid dicetur, hoc est, si exempli causa
Abbreviated transcription (Latin):
ne ostendere. alio nomine ilã re dequa agit᷑ appellari oportere. atq ꝓquã
ad uersarii dicunt. Nunc define tractat : cũ nominis inquit .ẽ. contro¬
uersia id ÷ cũ quȩrit᷑ quo id qđ factũ ẽ nomine appeltetur: Uerũ cũ de
nomune ambigit᷑. &dere necesse ẽ ambigatur: Nom̃ enĩ reiẽ : Rẽs uͦ
nũ quã sine nomine ẽ: Iuare cũ de nomine dubitatio ẽ. derẽ quoq: du¬
bitetꝰ necessȩ ÷: Ergo definitiuus status huius modie : Cũ defacto constat.
&dere ł nomine c̃troũsia ẽ Int̾ factũ enĩ &rẽ hoc int̾ est Res est :¬
certã sui formã & speciẽ circa cognitionĩ retinens: Ergo sispeties
rei notae᷑. nom̃ qͦq: notũ sit necesse ẽ: ł actũ .i. confusũ quiddã . & in

Expanded text:
ne ostendere alio nomine illam rem, de qua agitur, appellare opor- tere atque ne ostendere alio nomine illam rem, de qua agitur, appellare opor- tere atque  APPELLETVR. Nunc de fine tractat: cum 'nominis', inquit, 'est controuersia', id est cum quaeritur quo id quod factum est nomine appelletur. Verum cum de nomine ambigitur, et de re necesse est ambigatur: nomen enim rei est, res uero numquam sine nomine est, quare, cum de nomine dubitatio est, de re quoque dubitetur necesse est. Ergo defulitiuus status huiusmodi est, cum de facto constat et de re uel nomine controuersia est. Inter factum enim et rem hoc interest: res est certam sui formam et speciem circa cognitionem retinens - ergo si species rei nota est, nomen quoque notum sit necesse est -, factum est confusum quiddam et in
Abbreviated transcription (Latin):
scribendi nobissunt fregelliani. qui sẽꝑ uidebant᷑ aduersi: Ita & qued a .it.
si cartaginẽ reliquerimus incolum̃. nuiꝗd sit in cõmodi adrẽ publicã ꝓuen¬
turũ: & ho deliberatiua potester̃ deliberat senatus. ancartagini parat:
Ergo nibil iniudiciũ nisdep̃terito cadit : Nominis ẽ õtrouerna  cũde
facto conuenit. & quȩrit᷑ id qđ factũ ÷ quo nomine appelletꝰ: Auo ingene
re neces seĩ. ideo nominis. et̃ controuerisũ. quod dere ipsa ñ conueniat᷑. ñ qđ
defacto ñ constpꝰ sed qđ id qđ fact ũ sit. aliud alii uideat᷑ ex̃. & id circo ali¬
us alio nomine id appellȩ: Auarẽ in eius modi gynerib: definienda¬
rib: definienda
res erit uerbis. & breuit describenda: ut siquissa¬
crũ expriuato
surripuerit utrufur ansa crilegus. sit iudicandus  Nã id cũ quprit
ne cesse erit definire utrũq: quid sit fur. quid sacrilegus. & sua descriptio¬

Expanded text:
scribendi nobis sunt Fregellani, qui semper uidebantur aduersi. Ita et quod ait scribendi nobis sunt Fregellani, qui semper uidebantur aduersi. Ita et quod ait SI CARTHAGINEM RELIQVERIMVS INCOLVMEM, NVMQVID SIT INCOMMODI AD REMPVBLICAM PERVENTVRVM, et hic deliberatiua potest esse: deliberat senatus an Carthagini pareat. Ergo nihil in iudicium nisi de praeterito cadit. NOMINIS EST CONTROVERSIA, CVM DE FACTO CONVENIT ET QVAERITVR ID, QVOD FACTVM SIT, QVO NOMINE APPELLETVR. Nure necesse est ideo nominis esse controver- siam, quod de re ipsa non conveniat; non quod de facto non constet, sed quod id, quod factum sit, aliud alii videatur esse et idcirco alius alio nomine id appellet. quare in eiusmodi generibus definienda res erit verbis et breviter describenda, ut, si quis sacrum ex privato subripuerit, utrum fur an sacrilegus sit iudicandus; nam id cum quaeritur, necesse erit definire utrumque, quid sit fur, quid sacrilegus, et sua descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
unc post quã c̃stitutiones & reb & nomi¬
nibus indicauit ut has manifestius cognoscere possimꝰ. hisdẽ statib: ext̃p̃la dispo¬
nit : Ac facti quidẽ c̃trouersia inquit in omia tẽpora dunditͦ: Et supꝰ diximus
cũ defacto sit quȩstio ciecturã uocari: Ergo huic ciecturꝑ. tria tẽpora assig¬
nat. p̃teritũ. p̃sens ꝓ futurũ: Iđ quidẽ exẽplis doc&e: Sed hoc scire debemus :
nullã rẽ iniudiciũ. idi iniudicialegenꝰ cadere posse. nisi dep̃terito: Omĩa enĩ
argum̃ta. ñ defuturis quȩ incerta sunt: sed dep̃teritis colligunt᷑: Itaq: conuieo¬
tura quanquã habeat tria tẽpora. tam̃ principalis ex̃. ñpatest nisi dep̃terito
sit: depsentiuͦ ł defuturo incidere possunt post statũ aliũ principalt:
Ergonec x hanc conlecturã principalẽ .ex̃. cridamꝰ. bonone ammo sint erga
populũ nomanũ fregelliani In hoc themate. demonstratio c̃tinet᷑. Nade¬

Expanded text:
unc postquam constitutiones et rebus et nominibus indicauit, ut has manifestius cognoscere possimus, isdem statibus exempla supponit. 'Ac facti quidem controuersia', inquit, 'in omnia tempora diuiditur'. Et supra diximus, cum de facto sit quaestio, coniecturam uocari; ergo hic coniecturae tria tempora adsignat, praeteritum, praesens, futurum, quod quidem exemplis docet. Sed hoc scire debemus, nullam rem in iudicium, id est in iudiciale genus, cadere posse nisi de praeterito: omnia enim argumenta non de futuris, quae incerta sunt, sed de praeteritis colliguntur. Itaque coniectura, quamquam habeat tria tempora, tamen principalis esse non potest nisi de praeterito sit; de praesenti uero uel de futuro incidere possunt post statum alium principalem. Ergo ne et hanc coniecturam principalem posse esse credamus: BONONE ANIMO SINT ERGA POPVLVM ROMANVM FREGELLANI. In hoc themate demonstratio continetur: nam de
Abbreviated transcription (Latin):
Dirnĩ conslitutio nulla ẽ. unũ latus recedat oport&e. I enĩ constai
contro uersia in omia tẽpora potest distribui: Nã ꝗd factũ sit potest cuꝑri
hoc modo occideritne aiacẽ ulixes: Et ꝗd fiat hocmꝰ. bonone uumo sint erga pr¬

Expanded text:
Si enim constitutio nulla est, unum latus recedat oportet: id enim constatSi enim constitutio nulla est, unum latus recedat oportet: id enim constatcontroversia in omnia tempora potest tribui. nam quid factum sit, potest quaeri, hoc modo: occideritne Aiacem Ulixes; et quid fiat, hoc modo: bonone animo sint erga p
Abbreviated transcription (Latin):
Huic qͦq constitutioni exmͦ actionis. nom̃ inposuit. Agit᷑ enĩ. ut actio
transferat᷑. Uerũ qđ ait ñ hoc crimine sedillo ñne &mfine cũquȩrit᷑ ut ri
fur ansacrilegus sit. idquȩrit᷑ quonã magis crimine acousandussit.
Sed hoc int̃ est. qđ infine crimina utraq iungunt᷑. Non enĩ cũ sacrile¬
gũ dico. furẽ nego. Intrans latione uͦ uno accus andus ẽ crimine. siue illo
qđ intendimus siue illo ad quodreus transferri postulat actionẽ.
tq harũ aliquã inomne causȩ gonus incidere necesse:. Nã in qua rẽ ñ in
ciderit. in ea nilil ex̃ poterit controuersiae: Quarẽ eã nefausã quidem
conuenit putari Siue inquit inuidiciali. siue indeliberatiua. siue in¬
de monstratione. necesse ÷ aut coniect uralẽ aut finitiuã: aut generalẽ.
aut trans latiuã incidere constitutionẽ : Vbi inquit harũ nulla fuerit
nunta ibi nullat̃ contro uersia: Quare nec causa et̃ iudicandat᷑

Expanded text:
Huic quoque constitutioni ex modo actionis nomen imposuit; agitur enim, ut actio transferatur. Verum quod ait NON HOC CRIMINE, SED ILLO, nonne et in fine, cum quaeritur utrum fur an sacrilegus sit, id quaeritur, quonam magis crimine accusandus sit? Sed hoc interest, quod in fine crimina utraque iunguntur - non enim, cum sacrilegum dico, furem nego -, in translatione uero uno est accusandus crimine, siue illo quod intendimus, siue illo ad quod reus transferri postulat actionem. ATQVE HARVM ALIQVAM IN OMNE CAVSAE GENVS ciderit, in ea nihil esse poterit controversiae. quare eam ne causam quidem convenit putari. demonstratione necesse est aut coniecturalem aut finitiuam aut generalem aut translativam incidere constitutionem. Vbi, inquit, harum nulla fuerit inuenta, ibi nulla est controuersia; quare nec causa esse iudicanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
potest id ñ potest idẽ eẽ : quod est id ad quod adiungitur et a quosepa¬
rcit᷑ Est aut̃ quȩdã argum̃ tatio inqua propositio ñ indiget approba

Expanded text:
potest, id non potest idem esse, quod est id, ad quod adiungitur et a quo separatur; est autem quaedam argumentatio, in qua propositio non indiget approba
Abbreviated transcription (Latin):
teras legis ꝑscrutari edegemut ȩquũ est exutilittite R.R. considerate
Quid magis utile fuit tchebanis quã lacedemoniosopprimi : Quid magis epaminundee
heb aniorẽ imperatorẽ quã uictoriȩ thebanorũ c̃sulere decuit. Quidhseuo
tanta thebanorũ gloria tã cdaro atq: exornato tropheo carius aut antiqͥus
haberec̃uenit : scripto uidelicetlegis omisso scriptorissententiã c̃siderarede¬
bebat: Adhoc quidẽ satis consideratũ ẽ : nullã ẽẽ legẽ nisi .RP. causa scripitũ

Expanded text:
teras legis perscrutari et legem, ut aequum est, ex utilitate rei publicae quid magis utile fuit Thebanis quam Lacedaemonios opprimi? cui magis Epaminon- dam, Thebanorum imperatorem, quam victoriae The- banorum consulere decuit? quid hunc tanta Thebano- rum gloria, tam claro atque exornato tropaeo carius aut antiquius habere convenit? scripto videlicet legis omisso scriptoris sententiam considerare debebat. at hoc quidem satis consideratum est, nullam esse legem nisi rei public
Abbreviated transcription (Latin):
distributa: AItẽ nẽ modus ẽ rep̃hensionisi nenumeratione: in qͦduores¬
picimus Vtrũ aliquid c̃e tiriũ pomipossit analiqd c̃fiteam᷑ ex hisqͥ ad uersar iꝰ

Expanded text:
distributa. Alter modus est reprehensionis in enumeratione, in quo duo respicimus, utrum aliquid contrarium poni possit an aliquid confiteamur ex his quae aduersari
Abbreviated transcription (Latin):
Posthȩc subuingit prȩcepta. quib: utidebetis quiscriptu
defendit. etis quis cripto secuetur S unt autemhȩx .:
laudes scriptoris. Communis locus. in quodocetur.
nihil aidicib spectarioportere nisiscriptum. et
magis silegitimum scriptum sit. Tertio locodebet.
induc erefactum ab aduersario:. Deindepostea comparare eu
scripto. id quod factume. Deindedicere quod uixex inlege̾
uiratussit. Deinde interrogare. quid sit quodex aduersa
partedicatur: Modis autemuarus in terrogare. modo
iudicem. modo aduers arium. modo ipsumse. cum admi¬
ratione interrogare. Etinterrogare haec utrumscriptu
negetur ee sicquemadmodum loquitur. etanab aduer¬
sario aliud factumsit. quamdicatur. an contradicinihil
possit deinde concludere. Cumscriptum itasit. etabad

Expanded text:
Post haec subiungit praecepta quibus uti debet is qui scriptum Post haec subiungit praecepta quibus uti debet is qui scriptum defendit, hoc est is qui scripto se tuetur. Sunt autem haec: laudes scriptoris, communis locus in quo docetur nihil ab iudicibus spectari oportere nisi scriptum, et magis, si legitimum scriptum sit; tertio loco debet inducere factum ab aduersario, deinde postea comparare cum scripto id quod factum est; deinde dicere quod iudex in legem iuratus sit; deinde interrogare, quid sit quod ex aduersa parte dicatur; modis autem uariis interrogare modo iudicem, modo aduersarium, modo ipsum se cum admiratione interrogare, et interrogare haec, utrum scriptor negetur esse sic, quemadmodum loquitur, an ab aduersario aliud factum sit quam dicatur, an contra dici nihil possit; deinde concludere, cum scriptum ita sit et ab ad
Abbreviated transcription (Latin):
Autenim dicitsemꝑ scriptieius unum eundemq sensum ee. aut
ad tempus. autexeuentu accipio portere. idqđ sentit ille qui
scripsit. Datexemplum que mad modum unu etidemsemper
intelligatur insententiascriptoris: cumheres scđs institutꝰ.
interprecatur seheredemee. iustũ. siuenatus filius eẽt ut
his heres eet quinatus fuerat. siuenatus non fuiss et. ut alius
itamemorat. et semꝑ eande mee. Atuero cumsententia
scriptoris ita exponitur. ut exfacto. autexeuentu. ad temp:
interpretanda sit : docetonis sub qualitate assumꝓtiuae
partis. in hocgenere contineri. Inqua compensatio .ẽ. aut
relatiocriminis: aut concessio: autremotio. In his enim
omnib specieb: assumptiuȩq ualitatis. nec essa riolex
p̃cepꝰit. quaecumscriptum hab eat : habebit etsententia.
quamis quieautitur. dicit ad tempus ac commodari.
Dat exemplum et docet. non adide̾ spectare. inhis exeplis
ntiamscriptoris. sed extempo resemper in

Expanded text:
er dicit scripti eius unum eundemque esse sensum, aut ad tempus et ex euentu accipi oportere id quod sensit ille qui scripsit. Dat exemplum quemadmodum unum et idem semper intellegatur in sententia scriptoris, cum heres secundus institutus interpretatur se heredem esse iustum, siue natus filius esset, ut is heres esset qui natus fuerat, siue natus non fuisset, ut alios nsententiam unam memorat et semper eandem esse. At uero cum sententia scriptoris ita exponitur, ut ex facto aut ex euentu ad tempus interpretanda sit, docet omnes sub qualitate adsumptiva partes in hoc genere contineri; in qua compensatio est aut relatio crirninis aut remotio aut concessio. In his enim omnibus speciebus adsumptivae qualitatis necessario lex praecedit; quae cum scriptum habeat, habebit et sententiam, quam is qui ea utitur, dicit ad tempus adcommodari. Dat exempla et docet non ad idem spectare in his exemplis sententiam scriptoris, sed ex tempore semper intellegi.
Abbreviated transcription (Latin):
Sũ maigit᷑ amentia ẽ in eorũ fide spẽ habere. quorũ ꝑfidia totiens deceptꝰ
Aut itte ut id solũ quod conficit᷑ inferat᷑ ad hunc modũ Vrbẽ igit᷑ diruamis
Aut̃ ut id quodetĩrẽquȩ c̃ficit᷑ sequat᷑ necesseẽ : Id est huius modi Sipeperit.
cũ uiro concubuit : Peperitaut̃: Conficit᷑ hocmꝰ Concubuit igit᷑ cũ uiro
Hoc si molis inferre et infertisid quod sequit᷑ fecit igitur incestũ et condu¬
seris argum̃ tationẽ et ꝑspicuã feceris cõplexionẽ . Quare in longis argum̃¬
tationib: ex conductionib: aut ex contrario cõplectio portet: In breuib

Expanded text:
fidia totiens deceptus sis; aut ita, ut id solum, quod conficitur, inferatur, ad hunc modum: urbem igitur diruamus; aut, ut id, quod eam rem, quae con- ficitur, sequatur necesse est. id est huiusmodi: si peperit, cum viro concubuit: peperit autem. conficitur hoc: concubuit igitur cum viro. hoc si nolis inferre et inferas id, quod sequitur: fecit igitur incestum, et concluseris argumentationem et perspicuam fugeris complexionem. quare in longis argumentationibus ex conductionibus aut ex contrario complecti oportet, in brevib
Abbreviated transcription (Latin):
nehot quidem ipso. quicquam opus fuisse iudicio: ut ethicquioratiũ
accusait. potuisset sine iudicio illamquasi peccantẽ occidere
Suiero cȩgeriquoq idem faciant : ommino iuidicium nullu futurũ. Fontacisillo¬
gisimnifectt formã. qui ininfinitum semꝑdeͥtestarei defuntione porrigitur. ut¬
granum. cumulus. aceruus. Occidit oratius. Ocoideret aeousator. Ita sem

Expanded text:
NE HOC QVIDEM IPSO QVICQVAM OPVS FVISSE IVDICIO. Vt et hic qui Horatium accusat potuisset sine iudicio quasi peccantem occidere. SI VERO CETERI QVOQVE IDEM FACIANT, OMNINO IVDICIVM NVLLVM FVTVRVM. Soritici syllogismi fecit formam, qui in infinitum semper intenta rei definitione porrigitur: granum, cumulus, aceruus 'occidit Horatius, occideret accusator'; ita sem
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tũ Nihiladnos dũ modo ad fidẽ faciendã ꝓbabilia eẽ uideantur
Falsũ est siue uerisimile sidicas non occidit med eta filios : Quippe mat̃ filios
pun quã potuis set occidere. Hic stlsũ ẽ quod asseris. tam̃ fecisti argum̃tum
ꝓbabile ꝑid quod feresoletfieri ut medeta filios ñ occidis secredat᷑ Aucsidi¬
cas quia multus incalces puluis fuit exitinere egres sus ẽ Verũ e stauc̃ argu¬
mentũ probabile sidicas. Quoniã cicatrixẽ uulnus fuerit necesseẽ : Nuncait
utꝓbabilis argum̃tiom̃ s partes scire possimus. hȩ nob̵ qͦq anĩ cid uertenda ẽ

Expanded text:
argumentum, nihil ad nos, dummodo ad Lidem faciendam probabilia esse uideantur. argumentum, nihil ad nos, dummodo ad Lidem faciendam probabilia esse uideantur. Falsum est, sed ueri simile, si dicas: 'non occidit Medea filios, quippe mater filios numquam potuisset occidere'. Hic falsum est, quod adseris; tamen fecisti argumentum probabile per id quod fere solet fieri, ut Medea filios non occidisse credatur. Aut si dicas: quia multus in calceis puluis fuit, ex itinere regressus est. Verum est autem argumentum probabile, si dicas: quoniam cicatrix est, uulnus fuerit necesse est. Nunc autem ut probabilis argumenti omnes partes scire possimus haec nobis quoque animaduertenda
Abbreviated transcription (Latin):
sireuntũ entesta Nã uedocusinmarisine portunauib intut᷑ est si c aiuimnq¬
sneholle domaissi pocest eẽportuosus Ex hisaut̃ que subetndẽ itione cadurt
ꝓbabilefacinisargumñtũ cũet sibi conferimus quiȩa daliquid sino e couiti
locare conduere emere uendere. Hȩc uerba ad senuicẽ s pectant Itaq exunus
reiratione alterius reirationẽ probaredebemus Vtputa nes cio qui patre uendente
emit filiũ iniquãrẽdicit᷑ fecisse hicstacis argum̃tũ ꝓbabile Nãsus quiuendidit rẽ
iniquã fecit ethicquiemit rẽiiquã fecit Deinde qđ cice roposuit exẽplũ a pud
rhodios portoriũ resuilis utilis utilis erat : Etherm& creonti uiram plissimꝰ id
c̃duxit portoriũ Defendit᷑ qđ rẽ turpẽ ñ fecerit : Facis ittiq argum̃ cũ peasres
quȩ subetandẽ rationẽ cadunt : Nã sirhodiis tarpeñfuitlocare. neherma creonti
qdẽ turpeẽ conducere: Siue aut̃ inquit uerti sint siue ftlsc et undefacimꝰ

Expanded text:
us argumentum, ut puta: NAM VT LOCVS IN MARI SINE PORTV NAVIBVS INTVTVS EST, SIC ANIMS ESSE NON POTEST PORTVOSVS. Ex his autem, quae sub eandem rationem cadunt, probabile facimus argumentum cum ea sibi conferimus quae ad aliquid sunt, ut puta locare conducere, emere uendere. Haec uerba ad se inuicem spectant; itaque ex unius rei ratione alterius rei rationem probare debemus, ut puta: nescio qui patre uendente emit filium, iniquam rem dicitur fecisse. Hic facis argumentum probabile; nam si is qui uendidit rem iniquam fecit, et hic qui emit rem iniquam fecit. Deinde quod Cicero posuit exemplum; apud Rhodios portorium, res uilis, utilis erat, et Hermocreon uir amplissimus id conduxit portorium; defenditur, quod rem turpem non fecerit. Facis itaque argumentum per eas res quae sub eandem rationem cadunt: 'NAM SI RHODIIS TVRPE NON FVIT LOCARE, NE HERMOCREONTI QVIDEM TVRPE EST CONDVCERE'. Sitte autem, inquit, uera sint siue falsa ea unde facimus
Abbreviated transcription (Latin):
sẽuerba considerent᷑: om̃a aut pleraq ambigũat uisum iri. Quae aut̃
exomini considenata scriptura ꝑspicuafiant hȩ c ambigua no nopor

Expanded text:
se verba considerentur, omnia aut pleraque ambigua visum iri; quae autem ex omni considerata scriptura perspicua fiant, haec ambigua non opor
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunia describit hocmodo Sediciosus ẽis quimalus atq inutilis ciuisẽ
Nã hocñ magis sediciosi quã amhiciosi quã calũ pniatoris qua alicui homins
in probiũdescribit : Aut sellsuquid dam dicit hoc pacto Sapientia est

Expanded text:
communia describit, hoc modo: seditiosus est is, qui malus atque inutilis civis— nam hoc non magis seditiosi quam ambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius hominis improbi vim describit—; aut falsum quid
Abbreviated transcription (Latin):
pariquoq genereculparum. Siex pari sumendt facultas nonerit : imꝓbare¬
animum adũsarii oportebit. Sia uaricia inductum argues fecisse. n auarumeũ
quem accuses demonstrare non possis. aliis affinẽ uitiis eẽ doceas. qͣ ex eare noneẽ
mirandum. qui in illare turpis autcupidus aut petulans fuerit᷑. ac quoq in re
eum deliquisse. Quantumenim dehonestate et auctoritate eius qui arguitur de¬
tractum ẽ. tantum de facultate totius. ẽ defensionis diminutũ: Sinulli affinis
poterit uitioreus ante admisso demonstrari. locus inducetur ille. ꝑquem hor¬
tandi iudiceserunt : ut ueterem famam hominis nihi ladremputant ꝑtinere.
Nameum antecelassẽ : nuno manifesto teneri. Qua renono portere hanorem
exsuperioreuita spectari. sed superiorem uitam exhacreimꝓbari. etaut potestatẽ.
ante peccandi. non fuisse obcausam. Aut si hȩc dici non poterunt. dicendũ

Expanded text:
 genere culparum, si ex pari sumendi facultas non erit, inpranimum adversarii oportebit: si avaritia inductum arguas fecisse et avarum eum, quem accuses, demon- strare non possis, aliis adfinem vitiis esse doceas, et ex ea re non esse mirandum, qui in illa re turpis aut cupidus aut petulans fuerit, hac quoque in re eum deliquisse. quantum enim de honestate et auctoritate eius, qui arguitur, detractum est, tantundem de facul- tate eius totius est defensionis deminutum. si nulli affinis poterit vitio reus ante admisso demonstrari, locus inducetur ille, per quem hortandi iudices erunt, ut veterem famam hominis nihil ad rem putent per- tinere. nam eum ante celasse, nunc manifesto teneri; quare non oportere hanc rem ex superiore vita spec- tari, sed superiorem vitam ex hac re inprobari, et aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, si haec dici non poterunt, dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
tia quȩ quã diu sola ẽ. pate accidentib: idẽ generi cause. & cause partibus. Itaqua
diu in incerto sunt genꝰ alii. alii partes eẽ possunt. Cuuͦꝰ generis nom̃ acceperinit
Ineo qsgenꝰ sunt: & prtes c̃ẽ ñpossunt. Hoc ẽ qđ ait. Eidõ gemꝰ idç smile aoui

Expanded text:
tia, quae quam diu sola est patet accidentibus, id est generi causae et causae partibus. Ita quam tia, quae quam diu sola est patet accidentibus, id est generi causae et causae partibus. Ita quam diu in incerto sunt, genus alii, alii partes esse possunt. Cum uero generis nomen acceperint, in eo quod genus sunt, et partes esse non possunt: hoc est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
flarũ pͥma ut diximꝰ. substantia uocat᷑. reliquȩ nouẽ. insubstantia sunt. quȩ acci-¬
dentes uocant᷑. ut puta m̃brana substantia ẽ. Accidunt autẽ ei. crocũ. scriptu¬
ra & c&era. Cũ interea & substantia resiit. & ea quȩ accidunt ressint. Nunc
adid quo denunc agit᷑ reuertam᷑. Cadem enĩres inquit aluigenus eẽ. alii pars
potest hic rem substantiã illã ponamꝰ: quȩdũ solat̃. pat& om̃ib: accidentib
Sed cum ab uno acoidenti fuerit occupata. lã inse accidens aliud ñ admittit
Vt puta lana alba. res ẽ. sed substantia. Hec res. pat& multis accidentib. Potest
enĩ lana illa. aut rosea fieri. aut ueneta. aut nigra: Sed si unũ colorẽ inse sus¬
crperit ia insȩ colorẽ alũ ñ admittit. Similit̃ & homo substantiae᷑ Potest
aut̃ id qđ homo ẽ. nunc seruis eẽ nunc dominꝰ. Sed postquã dixerit dominũ.
minꝰ et̃ ñ potest Ita ergo & hic deliberatio & demonstratiorit̃ ẽ: fedilla substan¬

Expanded text:
arum prima, ut diximus, substantia uocatur, reliquae nouem in substantia sunt, quae accidentes uocantur. Vt puta, membrana substantia est; accidunt autem ei crocum, scriptura et cetera, cum interea et substantia res sit et ea quae accidunt res sint. Nunc ad id quo de nunc agitur reuertamur. 'Eadem enim res', inquit, 'alii genus esse, alii pars potest'. Hic rem substantiam illam ponamus quae, dum sola est, patet omnibus accidentibus, sed cum ab una accidenti fuerit occupata, iam in se incidentem aliam non admittit. Vt puta, lana alba res est, sed substantia. Haec res patet multis accidentibus; potest enim lana illa aut russea fieri aut ueneta aut nigra, sed si unum colorem in se susceperit, iam in se colorem alium non admittit. Similiter et homo substantia est. Potest autem id quod homo est nunc seruus esse, nunc dominus; sed postquam dixeris dominum, minus non potest. Ita ergo et hic deliberatio et demonstratio res est, sed illa substan
Abbreviated transcription (Latin):
cũ obliuiscim᷑ quid in propositione sit positũ . et aliud in c̃clusione c̃ficit᷑
Vtputta Siad illũ hereditas ueniebat : ueri simile ẽ ab illo necatũ Hic ueris imi¬
litudo posittẽ deinde hanc ꝓpositionẽ plurib: uerbis approbant . scilic&
ut memoria ꝓpositionis exanimis auferatur. Post assumunt Adillũ autẽ

Expanded text:
cum obliuiscimur, quid in propositione sit positum, et aliud in conclusione conficitur, cum obliuiscimur, quid in propositione sit positum, et aliud in conclusione conficitur, ut puta: SI AD ILLVM HEREDITAS VENIEBAT, VERI SIMILE EST AB ILLO NECATVM. Hic ueri similitudo posita est. Deinde hanc propositionem pluribus uerbis adprobant, scilicet ut memoria propositionis ex animis auferatur; post adsumunt AD ILLVM AVTE
Abbreviated transcription (Latin):
nestillam᷑:. AMbi guita s in ꝓpositione talis ẽ Sundigetis pecuniȩ. pecuniã non
habetis Nã om̃ino qͥ pecuniã ñ habet indigetpecuniȩ. Et illeqͥhabet. sed
maiorẽ habere desiderat. indige tpecuniȩ : Indigere enĩ uoluntatis ẽ hȩc
ittiq propositio ambigua ẽ : Siindigetis pecuniȩ. pecuniã ñ habetis. Huis
ꝓpositionis quã cũq: ab aduersario ꝓpositã c̃dusionẽ. alterius reunt̃ p̃tt¬
tione poteris rep̃hendere : Vtsi in c̃dusione m̃dicosposuerit. tudicas eos
qͥ pecuniȩ in digent ñ tem̃ dico sintellexisse. sed eosqͥcũ haberent . maiorẽ
tam̃ pecuniã uellent : Deinde siille huiꝰ modihomines inc̃dusione posuerit:
tuc̃ tra in propositione dicaste intellexissem̃ dicos. Ita aduersariic̃dusionẽ
ꝓpositionis uis abiguitate sub uertes DEINOE aliud obscurũ uitiũ est

Expanded text:
ne fallamur, Ambiguitas in propositione talis est: SI INDIGETIS PECVNIAE, PECVNIAM NON ne fallamur, Ambiguitas in propositione talis est: SI INDIGETIS PECVNIAE, PECVNIAM NON HABETIS. Nam omnino qui pecuniam non habet indiget pecuniae, et ille qui habet sed maiorem habere desiderat indiget pecuniae: indigere enim uoluntatis est. Haec itaque propositio ambigua est 'si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis'. Huius propositionis quamcumque ab aduersario propositam conclusionem alterius rei interpretatione poteris reprehendere, ut si in conclusione mendicos posuerit, tu dicas eos qui pecuniae indigeant, non te mendicos intellexisse, sed eos qui, cum haberent, maiorem tamen pecuniam uellent; deinde, si ille huiusmodi homines in conclusione posuerit, tu contra in propositione dicas te intellexisse mendicos. Ita aduersarii conclusionem propositionis uisa ambiguitate subuertes. Deinde aliud obscurum uitium est,
Abbreviated transcription (Latin):
disupit ñ poterunt: tunceritrephendenda c̃dusio Inc̃clusione ittq:
hoc anĩ aduertendũ ẽ principalit̃ nec ũ in propositione sit aliud. aut eẽ
possit : aliud c̃cludat᷑ Hocittq uitiũ erit dicentis : Vitiũ porro. aut aꝑ¬
tũ aut obscurũ: Atq: aꝑtũ in c̃dusione uitiũ erit si rescũ alia in propo¬
sitione tenetit᷑ alia omi nore sinc̃ clusione ponatur. Vtpuitisiagat᷑. an
nescio qͥ ad exercitũ sitꝓfectus. et c̃tra eũ quissic uelit argum̃tari Si
uenisses ad exercitũ. a tribunis militarib uisusesses. Nones aut̃ uisus tbhis.
Nesigit᷑ ad exercitũ ꝓfectus Hic utiq a ꝑtũ uitiũ est Nã ꝓpositio tenet:
siuenis ses ad exercitũ conclusio nonesigit᷑ ad exercitũ ꝓfectus Cũ iuxitai
ꝓpositionẽ debuit c̃dudi Nonigit᷑ ad exercitũ uenisti. Hocitaiqͣ aꝓtũuitium
INOBSCVRO Aut̃ dio nobis attendenda sunt Ne ambiguitate ꝓpositionis aut obliuo¬

Expanded text:
di sumpta non poterunt, tunc erit reprehendenda conclusio. In conclusione itaque hoc animaduertendum est principaliter, ne cum in propositione aliud sit aut esse possit, aliud concludatur; hoc itaque uitium erit dicentis. Vitium porro aut apertum aut obscurum; atque apertum in conclusione uitium erit, si, cum res alia in propositione teneatur, alia omnino res in conclusione ponatur, ut puta, si agitur an nescio qui ad exercitum sit profectus, et contra eum quis sic uelit argumentari: SI VENISSES AD EXERCITVM, A TRIBVNIS MILITARIBVS VISVS ESSES; NON ES AVTEM AB HIS VISVS; NON ES IGITVR AD EXERCITVM PROFECTVS. Hic utique apertum uitium est. Nam propositio tenet si 'uenisses ad exercitum', conclusio 'non es igitur ad exercitum profectus', cum iuxta propositionem debuerit concludi: 'non igitur ad exercitum uenisti'. Hoc itaque apertum uitium. In obscuro autem duo nobis attendenda sunt, ne aut ambiguitate propositionis aut obliu
Abbreviated transcription (Latin):
carthaginenses oportet : sin columes eosreliquerimus aut eorũ urbẽ diruamus
Acme tuere qͥdẽ nonoportet Restatigit᷑ ut urbẽ diruamꝰ. Sunt aut̃ qͥputtnt

Expanded text:
Carthaginienses oportet, si incolumes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus. at metuere quidem non oportet. restat igitur, ut urbem diruamus. Sunt autem, qui putant
Abbreviated transcription (Latin):
omnia facta tẽ. quȩ facerepotuerit. Eourrec omniauitȩsuȩ p̃teriatae.
dicta¬
delite facta copsilia: Vt probecsuam nonfuisiculpã. cumhoenon
impleuerit. Cum uero oaus a nom in bominẽ. sed inrẽ m̃onetur: oma
eadem p̃cepta accusatoris et defenfensoris erunt: Excepta uelaceusa¬
tio nebominis. inquem remotiofit. uel defonsione. Remotio cunst:
dedit exemplũ dea dolescente . quiportã tenuit. Remoueterum
a sefactũ. et dicitnonsuȩ fuisse potestatis. facereuł non facere. Hionascit

Expanded text:
 quae facere potuerit; percurret omnia uitae suae praeteritae dicta, facta, consilia, ut probet suam non fuisse culpam, cum hoc non impleuerit. Cum uero causa non in hominem, sed in rem remouetur, omnia eadem praecepta accusatoris et defensoris erunt, excepta uel accusatione hominis, in quem remotio fit, uel defensione. Rei remotio cum fit, dedit exemplum de adulescente qui porcum tenuit; remouet enim a se factum et dicit non suae fuisse potestatis facere uel non facere. Hic nascit
Abbreviated transcription (Latin):
buit est : Quã om̃s ab aris totele et the frasto ꝓfectima xisecuti sunt: Nc̃ que¬
ad modũ illud superius genus argum̃ tandi quod ꝑ inductionẽ sumit᷑ maxi¬
mesocrates ecsocratici traciarunt. sic hoc quod ꝑratiocinationẽ expolit᷑.
sũ meẽ ab aris totele atq: aperipatheticis et theo frasto frequentatũ. Deinde
arhetorib: eis quielegtintis simiatq artificiosis simiputtti sunt. Qua reccũt᷑
nobis illa magis partitio probet᷑ dicendũ uidet᷑. ne temere secutiputem᷑
Etbreuit̃ dicendũ nehuius modireb: diutius quã ratio p̃cipiendi postu

Expanded text:
buta est, quam omnes ab Aristotele et Theophrasto profecti maxime secuti sunt. nam quebuta est, quam omnes ab Aristotele et Theophrasto profecti maxime secuti sunt. nam quemadmodum illud superius genus argumen- tandi, quod per inductionem sumitur, maxime Socrates et Socratici tractarunt, sic hoc, quod per ratiocina- tionem expolitur, summe est ab Aristotele atque a Peri- pateticis et Theophrasto frequentatum, deinde a rhetoribus iis, qui elegantissimi atque artificiosis- simi putati sunt. quare autem nobis illa magis partitio probetur, dicendum videtur, ne temere secuti putemur; et breviter dicendum, ne in huiusmodi rebus diutius, quam ratio praecipiendi postu
Abbreviated transcription (Latin):
trat᷑ : Quinq pertitt̃ igitur hoc pacto putant eẽ argum̃ tationẽ. Quia ut̃ tri¬
ꝑtitã putant eẽ hiñ alit̃ tractariputant o portere argum̃ tationẽ sed par¬
titionẽ horũ rep̃hendunt. Negtint enĩ neq: apropositione. neq: ab assũptio¬
ne approbationes eorũ separario portere. neq ꝓpositionẽ ab solutã neq
assũptionẽ sibi ꝑfectã uideri q̃ apꝓbatione confirmatt ñsit : Quare
sibiunã partẽ uideriꝓpositionẽ : q̃ si approbata ñ sit ꝓpositionon
sit argum̃tationis Itẽ quȩ ab illis assũptio et assũptionis approbatio
dicat᷑ et indẽ sibi as sũptionẽ solc̃ uideri: Ittifit ut etdem ratione
argum̃ tatio tractatti. aluis triꝑtita aliis quinq: ꝑtitti uidecit᷑
Quã reeuenit at resnontantũ ad usũ dicendi ꝑtinecit quã ad rationẽ
p̃ceptionis Nobis autẽ cõmodior illaa partitio uidet᷑ esse q̃ inquinq parcestͥri¬

Expanded text:
tratur. quinque- pertitam igitur hoc pacto putant esse argumentationem. Qui autem tripertitam putant esse, ii non aliter tractari putant oportere argumentationem, sed parti- tionem horum reprehendunt. negant enim neque a pro- positione neque ab adsumptione adprobationes earum separari oportere, neque propositionem absolutam ne- que adsumptionem sibi perfectam videri, quae appro- batione confirmata sibi unam partem videri, propositionem; quae si adprobata non sit, propositio non sit argumentationis. item, quae ab illis adsumptio et adsumptionis adprobatio dicatur, eandem sibi adsumptionem solam videri. ita fit, ut eadem ratione argumentatio tractata aliis tripertita, aliis quinquepertita videatur. quare evenit, ut res non tam ad usum dicendi pertineat quam ad rationem praeceptionis. Nobis autem commodior illa partitio videatur esse, quae in quinque partes tri
Abbreviated transcription (Latin):
deuitemus. Hautnͣsuscipi commodum paruum potest ut mais adi quod
commodum consequam᷑ ł in commodũmauis uitet᷑: etrursum cõmodum
contempni potest ł ut maius commodum consequatir ł ut maus in cõio¬
tus fuit sine lucro meretricemdare neabaeschino ũberaret᷑. E tuelut
inuerrinis ac cipi potest. malo non habere quam rogtre. Rursuͦ c̃tepto
cõmodo suscipimaius cõmodũ potest. Vt terentiadiũ illud ẽ. in suasione
Pocuniã inlo coneglegere maximũ int̃dũ ẽ. lucrũ Quȩstio uero eadẽ¬
coniecturalis ẽ quȩ &iudicatio quia ratiode ẽ : Non euĩ factũ in confessi¬
one ẽ ideo eademeritiudicatio quȩstio: Et in horũ locorũ quȩ coniectura

Expanded text:
deuitemus. Nam et suscipi commodum paruum potest, ut maius aliquod commodums commodum consequamur uel ut maius incommotus fuit sine lucro meretricem dare ne ab Aeschino uerberaretur, et uelut in Verrinis accipi potest: "malo emere quam rogare". Rursus contempto commodo suscipi maius commodum potest, ut Terentianum illud est in Sannionem: "pecuniam in loco neglegere maximum interdum est lucrum". CACONIECTVRALIS QVAE IVDICATIO: quia ratio deest. Non enim factum in confessione est; ideo eadem erit iudicatio quae quaestio. ET IN HORVM LOCORVM quae coniectura
Abbreviated transcription (Latin):
modi adseꝑuenturũ : AOVER Sũ ẽ quod ipsicausȩ aliq̃ ex parte officit
utsiquis hostiũ uĩ et copias et felicitatẽ augeat cũ adpugnandũ milites
adhortet᷑ : SINON adid quod instituit᷑ accõmodabit᷑ aliqͣpars argam̃¬
tationis horumi nuitio reperiet᷑ Siplura pollicitus pauciorta demori frabit

Expanded text:
modi ad se perventurum. adversarium est, quod ipsi causae aliqua ex parte officit, ut si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites adhortetur. Si non ad id, quod instituitur, accommodabitur ali- qua pars argumentationis, horum aliquo in vitio re- perietur: si plura pollicitus pauciora demonstrabit
Abbreviated transcription (Latin):
Septẽ illa superiora quis. quid .cur. ubi. quando quẽ ad modũ. quib: ad miuidis
om̃s artiũ scriptores tractarunt. et in p̃ceptis suarũ artiũ reliquerunt
Verũ cicero rerũ actẽporũ ꝑsonarũq: considerans naturã. ad didit illis om̃ib
octauã opinionẽ et recte : Resenĩ om̃s non ꝑsesunt. necexnatur ualent
sed opinione: Neq enĩ cũ dicimꝰ tdnicã ꝑ seipsã intelligimus tunicã eẽ qua
uestim᷑ Sed quia nr̃a nobis opinione ꝑ sucsũ ẽ cũ audierimꝰ tunicã. in¬
telligimus rẽ eẽ. quauestim᷑ Et reliqsimilit̃ colligere possumꝰ Ergo

Expanded text:
Septem illa superiora, quis, quid, cur, ubi, quando, quemadmodum, quibus adminiculis, omnes artium scriptores tractarunt et in praeceptis suarum artium reliquerunt. Verum Cicero rerum ac temporum personarumque considerans naturam addidit illis omnibus octauam opinionem, et recte. Res enim omnes non per se sunt neque ex natura ualent, sed opinione; neque enim, cum dicimus tunicam, per se ipsam intellegimus tunicam esse qua uestimur, sed quia nostra nobis opinione persuasum est, cum audierimus tunicam, intellegimus rem esse qua uestimur; et reliqua similiter colligere p
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse &iam ostendit sede ea arte quȩ ẽ extrinsecus. eẽ dicturũ. Intrin secꝰ uͦ
artẽ q̃ nobis ad actꝰ p̃ceptadat. interĩ differre. Ait enĩ. Sꝯ antequã dep̃¬
ceptis oratoriis dicamꝰ. dicendũuidet᷑ degenere ipsius artis.: Qm̃ pͥmo artis
genere satis faciendũ ẽ qͣlegenꝰ rhethoricȩ artis sit explicemꝰ

Expanded text:
Ipse etiam ostendit se de ea arte quae est extrinsecus esse dicturum. Intrinsecus uero Ipse etiam ostendit se de ea arte quae est extrinsecus esse dicturum. Intrinsecus uero artem, quae nobis ad actus praecepta dat, interim differre; ait enim: 'sed antequam de praeceptis oratoriis dicimus, dicendum uidetur de genere ipsius artis'. Quoniam primo artis generi satis faciendum est, quale genus rhetoricae artis sit, explicem