comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apollo. ⁊ ultimũ seculum ostendit ꝙ sibilla
solis ẽẽ memorauit. ⁊ tangit augustũ euiꝰ
simulaerũ factũ est eũ apollinis cunctis insi
tangit qd̾ uilius ⁊ augustus menses in ho¬
nore Cesaris augusti acceperũt noĩa. Nam
antea. quintilis ⁊ sextilis dicti sũt. Et hoc
etiã trahit adargumẽtũ aurei seculi. Te¬
leris uestigia.n. Bene nullũ uult ẽẽ presen¬
tium tẽpoꝵ uitiũ. sed reliꝗas dicit ẽẽ superi¬
oris etatis. Sic ingeorgicis cũ laudaret au¬
gustũ. ⁊ carpisset tp̃ra dicens. uicine ructis
inter se legibus urbes arma ferũt seuit toto
mars in prob orbe. In tulit. infertur equis
au riga nec andit curruis habenas ut osten¬
optimo qdẽ rectore sedari posse uiderentur
Uestigia au̾t sceleꝵ dicit bella ciuilia que
gessit augustus ꝯtra antoniũ apud muti¬
nam. contra illũ antoniũ fratrẽ anconii
apud perusium. Stra sextũ ponpeum filiũ

Expanded text:
apollo ultimum saeculum ostendit, quod Sibylla apollo ultimum saeculum ostendit, quod Sibylla Solis esse memoravit. et tangit Augustum, cui simulacrum factum est cum Apollinis cunctis insigtangit, quod Iulius et Augustus menses in honorem Caesaris et Augusti acceperunt nomina: nam antea quintilis et sextilis dicti sunt. et hoc etiam trahit ad argumentum aurei saeculi. leris vestigia n. bene nullum vult esse praesentium temporum vitium, sed reliquias dicit esse superioris aetatis. sic in georgicis cum laudaret Augustum et carpsisset tempora, dicens vicinae ruptis inter se legibus urbes arma ferunt, saevit toto Mars inprobus orbe , intulit fertur equis auriga neque audit currus habenas , ut ostenoptimo quidem rectore sedari posse viderentur. vestigia autem scelerum dicit bella civilia, quae gessit Augustus contra Antonium apud Mutinam, contra L. Antonium autem, fratrem Antonii, apud Perusiam; contra Sextum Pompeium, filium
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb seculis. rursus eadẽ in nouari. quã
rem etiã philosophi hac disputatione col¬
ligunt. Dicentes ꝯpleto magno anno om̃a
sydera mnortus suos redire.⁊ ferre rursus
eodem motu. qd̾ si est idem siderum motus
necesse est ut omĩa que fuerũt habeant
iterationẽ. U niuersa eĩ ex astroꝵ motu pen¬
dere manifestũ est. hoc secutus birgilius dic̃
Reuerti aurea secula ⁊ iterari om̾ia que
fuit. ⁊ ꝑmiscet laudes tam pueri ꝙͣ pollio¬
nis. ꝙͣ angusti. Nam felicitas tp̾ꝵ ad impe¬
ratoris ꝑtinet laudẽ. Iam noua ꝓgenies¬
celo.d.a. Ut uideantur hoĩes nõ exmorta¬
libus nati. sed ex numinib. et quasi ecelo
lapsi. ⁊ hinc conicit fore aurea seenla. qd̾
augustus ĩperat. ꝙ talis natus est puer. qd
hoc dicit faue ei lucina cuius ortus secula
in mutabit aureis. silicet ferrea. Casta fa
Iunonẽ lucinã dicit. u̾t uino lucina. fer opẽ.
.s. in.o. Tam̃ ambe unũ sũt. Tuus iam reg̃

Expanded text:
omnibus saeculis rursus eadem innovari: quam omnibus saeculis rursus eadem innovari: quam rem etiam philosophi hac disputatione colligunt, dicentes, completo magno anno omnia sidera in ortus suos redire et ferri rursus eodem motu. quod si est idem siderum motus, necesse est ut omnia quae fuerunt habeant iterationem: universa enim ex astrorum motu pendere manifestum est. hoc secutus Vergilius dicit reverti aurea saecula et iterari omnia quae t permiscet laudes tam pueri, quam Pollionis, quam Augusti: nam felicitas temporum ad imperatoris pertinet laudem. saturnicaelo d. a. ut videantur homines non ex mortalibus nati, sed ex numinibus, et quasi e caelo lapsi. et hinc conicit fore aurea saecula, quod Augustus imperat, vel quod talis natus est puer, vel quod hoc dicit: fave ei Lucina, cuius ortus saecula inmutabit, aureis scilicet ferrea. Ad v. 10 Iunonem Lucinam dicit, ut Iuno Lucina, fer opem, s. m. o. : tamen ambae unum sunt. sane
Abbreviated transcription (Latin):
Icelides muse .p. in .c. Asinuis pollio
ductor germanici exercitus cũ post sa¬
lonam dalmatie ciuitatem primo meruis¬
set lauream. post etiam ꝯsulatũ adeptus
fuisse eodẽ anno suscepit filium. quẽ a cap¬
ta ciuitate saloninũ uocauit. cui nũe uir¬
gilus genethliaticon dicit. Quẽ ꝯstat natũ
risisse statim. qd̾ parentib omen est felicita¬
tis. Nam ip̃m puerũ inter ip̃a primordia
perisse manifestũ est. Si celides aũt grecũ ẽ.
Na latine sicilienses facit. Id̾ teocricie. Nã
thecritus siracusanus fuit. quẽ in hoc opere
uirgilius inutatur. ut diximus supra. Pa¬
ulo maiora canamus. Bene paulo. Nam
licet hec egloga discedat abucolico carmine
tam̃ inserit ei aliqua apta operi. Mirice.¬
a. Sibillini. que cumana fuit ⁊ secula per
metalla diuisit. Dixit etiã quis. quo seculo
imperaret ⁊ solem ultimũ. Id̾ decimũ uolui
Nouimus autẽ eũdẽ ẽẽ apollinem. Uñ diẽ
tuus iam regnat apollo. Dixit etiã finitis

Expanded text:
icelides musae p. m. c. Asinius Pollio, ductor Germanici exercitus, cum post captam Salonam, Dalmatiae civitatem, primo meruisset lauream, post etiam consulatum adeptus fuisset, eodem anno suscepit filium, quem a capta civitate Saloninum vocavit, cui nunc Vergilius genethliacon dicit. quem constat natum risisse statim: quod parentibus omen est infelicitatis: nam ipsum puerum inter ipsa primordia perisse manifestum est. 'Sicelides' autem graecum est — nam latine Sicilienses facit — , id est Theocritiae: nam Theocritus Syracusanus fuit, quem in hoc opere Vergilius imitatur, ut diximus supra. paulo maiora canamus bene 'paulo': nam licet haec ecloga discedat a bucolico carmine, tamen inserit ei aliqua apta operi: ea. Sibyllini, quae Cumana fuit et saecula per metalla divisit, dixit etiam quis quo saeculo imperaret, et Solem ultimum, id est decimum voluit: novimus autem eundem esse Apollinem, unde dicit 'tuus iam regnat Apollo'. dixit etiam, finitis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cuiꝰ glorie. Suberut. erũt. sed latenter. et
tare thetin.r.q.c. in.o. a sequẽtib ostendit
p̃cedẽtia. que uitanit quasi laudi incongru¬
a. Nam ꝑ nauigationem ostendit fore aua¬
ritiam. que hoĩes nauigare ꝯpellit. Per m¬
uros bella significat. Pagricultura famis
ostendit timorẽ. Alter erit tum tipbis. S¬
quẽcũq guber natorẽ accipimus. ꝑ argo
quãcũq nauẽ. ꝑ troiam quãcũq ciuitatẽ
ꝑ achillem quẽcũq uirũ fortẽ. Uidetur tñ
locus hic dictus ꝑ apocatastasin Idest poĩum
dit. Uiscet mentiri lana colores. Cũ enim
tinguitur mentitur alienũ colorem. Muri
bicundo. ⁊ est ipalage ꝓcroco luteo. Nam
crocũ lutei coloris est. unde ⁊ alutea pellis
lor. Concordes stabili. F.n.p. Nam. ⁊ qd̾¬
una dixerit due secuntur ⁊ fixa sũt statuta
fatoꝵ. O ratius ꝙ semel dictũ est stabilis q

Expanded text:
 v. 31 suberunt erunt, sed latenter. et tare thetin r. q. c. m. o. a sequentibus ostendit praecedentia, quae vitavit quasi laudi incongrua: nam per navigationem ostendit fore avaritiam, quae homines navigare compellit; per muros bella significat; per agriculturam famis ostendit timorem. Ad v. 34 alter erit tum tiphys quemcumque gubernatorem accipimus, per Argo quamcumque navem, per Troiam quamcumque civitatem, per Achillem quemcumque virum fortem. videtur tamen locus hic dictus per apocatastasin, id est per odiscet mentiri lana colores cum enim tinguitur, mentitur alienum colorem. Ad v. bicundo. et est hypallage pro 'croco luteo'; nam crocum lutei coloris est: unde et 'aluta pellislor. una dixerit, duae sequuntur, et fixa sunt statuta fatorum: Horatius quod semel dictum est stabilisque
Abbreviated transcription (Latin):
.x. menses matri tue longa fastidia. Cui
cubili est. sicut uulcano ꝯtingit. qui eũ
de formis ẽet ⁊ uino ei minime arrisis¬
set. ab ioue est p̃cipitatus in insulam
leminum. Illic nutritus absinthiis cum
ioui fulmina fabricasset nõ admissus ad
epulas deoꝵ. Postea eũ rogaret. ut ui mine¬
rue ꝯgi ꝯuigiũ sortiretur. spretus ab ea ẽ
unde i diuinos honores nõ meruit ad quoᷤᷤ

Expanded text:
decem menses matri tuae longa fastidia, quiadecem menses matri tuae longa fastidia, quiac. e. sicut Vulcano contigit, qui cum deformis esset et Iuno ei minime arrisisset, ab Iove est praecipitatus in insulam Lemnum. illic nutritus a Sintiis, cum Iovi fulmina fabricasset, non est admissus ad epulas deorum. postea cum rogaret ut vel Minervae coniugium sortiretur, spretus ab ea est: unde divinos honores non
Abbreviated transcription (Latin):
p. ii.ii. Utinã possim frui uita longissima. ⁊
hr̃e tantũ sp̃m quãtũ possit sufficere ad tue
nibus ii.ii.t.o. genere stili se orpheo uel
lino fore equalem ꝯmemorat. Nam nõ sibi
arrogat. sed hoc dicit. tanta est materies
tue laudis. Ut etiã humile ingeniu in ea
supra omẽs possit excellere. Lino. linus. cũ
nomen hõis dicimus.li.breuis est. Statuis
medio linus intertextus achanto. cũ linum
dicimus filium significantes. longa est.li.
cũ ꝓducatur apud grecos. Pan etiam. Redit
ad rustica numina. nã satis ex cesserat di¬
cendo linum poetam. orpheaq theologum
Archadia iudice. Que ei fauet ubi colitur
qd̾ factum est. ⁊ rem naturalem ait sicut
enĩ maiores sermone cognoscũt. Ita in
fantes risu se indieant agnoscere. Ergo
hoc dicit. In cipe parentib adridere. ⁊ eis
spe om̃is boni de trahere sollicitudinem. Ut
⁊ ip̃i tibi arrideant. Matri enĩ decem men¬
ses adtulerint longa fastidia. Aliz abstule¬
rint legunt. Ut sit si riseris abstulerint.

Expanded text:
p. v. v. utinam possim frui vita longissima et habere tantum spiritum, quantus possit sufficere ad tuaenibus v. nec t. o. genere stili se Orpheo vel Lino meliorem fore commemorat: nam non sibi arrogat, sed hoc dicit: tanta est materia tuae laudis, ut etiam humile ingenium in ea supra omnes possit excellere. Ad v. 57 lino Linus cum nomen hominis dicimus, 'Li' brevis est: Statius medio Linus intertextus acantho ; cum autem linum dicimus, filum significantes, 'li' longa est, cum producatur apud Graecos. ad rustica numina: nam satis excesserat dicendo Linum poetam, Orphea theologum. arcadia iudice quae ei favet, ubi colitur.quod factum est. et rem naturalem ait: sicut enim maiores se sermone cognoscunt, ita infantes parentes risu se indicant agnoscere. ergo hoc dicit: incipe parentibus arridere et eis spe ominis boni detrahere sollicitudinem, ut et ipsi tibi arrideant: matri enim decem menses attulerunt longa fastidia. alii 'abstulerint' legunt, ut sit: si riseris, abstulerint
Abbreviated transcription (Latin):
pit ĩperiũ qui ferociã ppłi abellis adsacra ꝯtulit
unde etiã numa dictus est Atiot conon¬
aiq. hic etiã canus fuit aprima etate ad qd̾
adludens dicit ucanaq menta. iam ꝓpt̾ sacer¬
dotiũ ramis ĩ signis oliue. ¶ Ocia ꝗ rumpet . p.¬
de hoc liuius. feror romulo ꝙͣ nume similis
tior ancus. amans ppłi fauorẽ. hic bostiã fecit

Expanded text:
pit imperium. Qui ferociam populi a bellis ad sacra contulit; pit imperium. Qui ferociam populi a bellis ad sacra contulit; unde etiam Numa dictus est ἀπὸ τῶν νόμων Hic etiam canus fuit a prima aetate, ad quod adludens dicit «incanaque menta»; item propter sacerdotium «ramis insignis olivae». OTIA QVI RVMPET  qui ferox et Romulo, quam Numae similis"tior ancus id est amans populi favorem. hic Ostiam fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
tice mons est indie dequo loquimur cete¬
rũ est ⁊ inisa ciuitas in qua liber colitur.
Unde enfeus dictus est. ¶ Et dubitamus
ꝓdubitas miscuit ꝑ sonã suã. est au̾t sensꝰ
cũ tibi sit tanta preparata posteritis dubi¬
tas uirtutẽ factis ostendere idest gloriã. aut
est aliquis timor qui te aregnis italie reuo¬
cet.¶Quis ꝓeul ille aũt. nũc redit ad roma¬
nos reges qu̾i .uii. fueru̾t idmulus numa põ¬
piluis tullius hostilus. ancus marcus. tarqui¬
nius priscus seuuis tullius. tarqui nꝰ suꝑbus
mira au̾t utit̾ fantisia ut quasi ostendat
se nõ agnoscere eũ qui degente romana nõ
fuerat. Romulo enĩ mortuo cũ anno senatꝰ
regnasset ꝑ decurias tediosũ uisũ ẽ. ⁊ quesitꝰ
est rex. s eũ in urbe nullus idoneus ẽẽt ĩ uẽtus
orta est bona pompilii fama qd̾ ee̾ apud cures
ciuitatẽ sapinoꝵ. Rogatꝰ itaq ꝑ legatos acce¬

Expanded text:
TICE mons est Indiae de quo loquitur. CeteTICE mons est Indiae de quo loquitur. Ceterum est et Nysa civitas in qua Liber colitur, unde Nysaeus dictus est. ET DVBITAMVS pro ‘dubitas’: miscuit personam suam. Est autem sensus: cum tibi sit tanta praeparata posteritas, dubitas virtutem factis extendere? - id est gloriam. Aut est aliquis timor qui te a regnis Italiae revocet? QVIS PROCVL ILLE AVTEM nunc redit ad Romanos reges, qui septem fuerunt: Romulus, Numa Pompilius, Tullus Hostilius, Ancus Marcius, Tarquinius Priscus, Servius Tullius, Tarquinius Superbus. Mira autem utitur phantasia ut quasi ostendat se non agnoscere eum qui de gente Romana non fuerat. Romulo enim mortuo cum anno senatus regnasset per decurias, taediosum visum est et quaesitus est rex. Sed cum in urbe nullus idoneus esset inventus, orta est bona Pompilii fama, quod esset apud Cures, civitatem Sabinorum. Rogatus itaque per legatos acce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ rursus latio. sub saturno dicit aurea secula
fuisse morbe terraꝵ. subaugusto tantũ ĩ italia¬
¶ Garamantas. populi inter libiã ⁊ affricã uixta
oecaumenen indos populi orientis extremi.¬
¶ licet extra sidera tellus. nulla terra ẽ que non
subiaceat siderib. Unde perite addidit extra
anui solisq uias ut ostenderet .xii. signa i
quib est circulus solis. signficat añt mauro¬
rũ ⁊ hiopiã ubi athlas est dequo lucanꝰ
aethiopũq solũ qd̾ nõ premeret᷑ abulla si¬
gniferi regiomi poli nisi poplite lapso ulti¬
na curuati precederetungula tauri.i¬
fines assirioꝵ in quib sũt. Tͫͣ AA capie
qd̾ aũt dicit ueꝵ est nã ⁊ suetonius ait ĩ uita
septeni gemini. aut septẽ fluuii ¶¶gixerit
uam dictam a loco. fixerit au̾t statuerit. di
die ubi aper feci ferocissimꝰ fuit. ¶Lernã
tremefecerit arcu ꝓ ydra paludẽ ipsã pofuit
⁊ intelligamꝰ ante̾ eam sagittis fuisse con¬
fixam post exseptam ⁊ ãustam ¶yse auer¬

Expanded text:
QVI RVRSVS LATIO sub Saturno dicit aurea saecula fuisse in orbe terrarum, sub Augusto tantum in Italia. GARAMANTAS populi inter Libyam et Africam, iuxta κεκαυμένην. INDOS populi orientis extremi. IACET EXTRA SIDERA TELLVS nulla terra est quae non subiaceat sideribus: unde perite addidit «extra anni solisque vias»; ut ostenderet XII signa in quibus est circulus solis. Significat autem Maurorum Aethiopiam ubi est Atlas, de qua Lucanus «Aethiopumque solum, quod non premeretgniferi regione poli, nisi, poplite lapso, Ultima curvati procederet ungula Tauri.fines Assyriorum, in quibus sunt πύλαι Caspiae. quod autem dicit verum est: nam et Suetonius ait in vita septemgemini autem septemflui. Ad v. 802 am, dictam a loco. ‘Fixerit’ autem statuerit, delns Arcadiae, ubi aper ferocissimus fuit. LERNAM TREMEFECERIT ARCV pro hydra paludem ipsam posuit. Et intellegamus ante eam sagittis fuisse confixam, post exsectam et adustam. NYSAE DE VER
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinent᷑. est ⁊ aliud ueruis. nã cũ nascimur duos
genios sortim̃. unꝰ ẽ quo hortamͣ ad bona. alter ꝙ
de prauat admala. ꝗbus adsistentib post mortez
aut adferimus ĩmeliorẽ uitã aut ꝯdemnamur
indeteriorẽ ꝑ quos ant uacationẽ meremur aut
reditũ ĩ corpora ergo manes genios dicit quos
cũ uita sortim̃. ¶ Erinde una pars oratioĩs ẽ et
t̾tia afine acentũ habet licet penultima longa
sit qd̾ ideo factũ ẽ ut ostenderet᷑ una pars ẽe or̃onis
ne p̃positio iũgeretur adu̾bio. qd̾ uitiosũ ẽẽ nõ

Expanded text:
continentur. est et aliud verius. nam cum nascimur, duos continentur. est et aliud verius. nam cum nascimur, duos genios sortimur: unus est qui hortatur ad bona, alter qui depravat ad mala. quibus adsistentibus post mortem aut adserimur in meliorem vitam, aut condemnamur in deteriorem; per quos aut vacationem meremur, aut reditum in corpora. ergo 'manes' genios dicit, quos cum vita sortimur. exinde una pars orationis est, et tertia a fine accentum habet, licet paenultima longa sit: quod ideo factum est, ut ostenderetur una pars esse orationis, ne praepositio iungeretur adverbio, quod vitios
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is purgatio triplex est aut int̾ra purgant᷑
que nimiis opresse sordib fuerũt. de dite silicz
corporalib blandimẽtis i dest transeu̾t ĩ corpoaͬ
terrena ⁊ hec igni dicunt᷑ purgari Ignis enĩ
ex terra ẽ quo ex urũtur om̃iã nã celestis ni¬
chil perurit. aut iaqua idest transeu̾t ĩ corpo¬
ra marina. s paulo melus inperint aut certe
in aere transeundo siliez in aeria corpora si satis
bene uixerint. ꝙ ⁊ instatio legimꝰ ubi de augurus
tractat. Unde etiã ĩ sacris om̃ib tres iste sũt pur¬
gationes. nã aut teda purgant᷑ aut aqua abluũt᷑
tibiq o scilla ex alta suspendu̾t mollia pinu. nã
genus erat purgatioĩs ⁊ ĩ ip̃ie purgatioĩbus bo¬
muĩ meritoꝵ secutus ẽ ordinẽ. ut ante aeriam
inide aque post ignis diceret piigatiõe ¶Quisq
suos patimur manes. suplicia q̃ sũt apd̾ manes
ut siꝗͥs dicat silpliclũ patimꝰ ⁊ significet ea q̃ uidicuiᷤᷤ

Expanded text:
 enim in terra purgantur quae nimis oppressae sordibus fuerint, deditae scilicet corporalibus blandimentis, id est transeunt in corpora terrena: et hae igni dicuntur purgari; ignis enim ex terra est quo exuruntur omnia, nam caelestis nihil perurit: aut in aqua, id est transeunt in corpora marina, si paulo melius vixerint: aut certe in aere, transeundo scilicet in aeria corpora, si satis bene vixerint. quod in Statio legimus, ubi de auguriis tractat. unde etiam in sacris omnibus tres sunt istae purgationes: nam aut taeda purgant et sulphure, aut aqua abluunt, "tibique oscilla ex alta suspendunt mollia pinu" ; nam genus erat purgationis. et in ipsis purgationibus bonum meritorum secutus est ordinem, ut ante aeriam, inde aquae, post ignis diceret purgationem. Ad v. 743 Quisque svos patimur manes supplicia quae sunt apud manes, ut si quis dicat 'iudicium patimur' et significet ea quae in iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
tinet. encas dũ pinferos ꝑgeret resperit flumũ
quẽdã loci remotioris adquẽ in numera multi¬
tudo cendebat aĩaꝵ. Interegauit patrẽ qui ẽẽt
fluuiuis qua ratione adeũ ꝑgerent aĩe. pat̾ ait¬

Expanded text:
tinet: Aeneas dum per inferos pergeret, respexit fluvium tinet: Aeneas dum per inferos pergeret, respexit fluvium quendam loci remotioris, ad quem innumera multitudo tendebat animarum. Interrogavit patrem qui esset fluvius vel qua ratione ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
uocatiuus est mea cura idest ⁊̃ dictũ est sicut
ueneris iustissima cura ¶ Quas ego te .t. et. q
regna nocerent. aut qa de uinone ait uenus
haud tanto cessabit cardine rerũ aut qd̾ est
inelus illud dic̃. timui ne dũ apud regna
de relin queres ¶Tristis imago. seuera. terribi¬
lis ut supͣ ⁊ turbida terret ymago ¶ Sepius
intelligimꝰ aut certe egit me tua ymago ad
hec tendere limina quã sepe uidere ꝯ sueui.
¶Stant sale tyrreno classes. adeffectioĩs est filui
⁊ iam ea indicare de quib nõ int̾rogat᷑ ¶Largo
fletu. nato exgnidio ¶ Ter. sepuis finitũ pro
ĩ finito. ¶Interea uidet en eas. hirmos ẽ hoc
loco idest unus sensus ꝓtentus ꝑ multos uersus
ĩ quo tractat de platonis doginate qd̾ ĩfed̾one
positũ ẽ Ne pyu xNC. de quo ingeoricis strie¬
tun hic latius loquit᷑. de qua re etiã uarro in
pͥmo diui naꝵ plenissime tractauit. hoc autẽ cõ¬

Expanded text:
vocativus est ‘mea cura’, id est tu. Et dictum est sicut vocativus est ‘mea cura’, id est tu. Et dictum est sicut «Veneris iustissima cura». QVAS EGO TE TERRAS ET REGNA NOCERENT aut quia de Iunone ait Venus «haud tanto cessabit cardine rerum»; aut, quod est melius, illud dicit: timui ne, dum apud regna derelinqueres. TRISTIS IMAGO severa, terribilis, ut supra «et turbida terret imago». SAEPIVS intellegimus; aut certe: egit me tua imago ad haec tendere limina, quam saepe videre consuevi. STANT SALE TYRTHENO CLASSES adfectionis est filii etiam ea indicare, de quibus non interrogatur. LARGO FLETV nato ex gaudio. TER saepius: finitus pro infinito. INTEREA VIDET AENEAS hirmos est hoc loco, id est unus sensus protentus per multos versus: in quo tractat de Platonis dogmate, quod in Phaedone positum est περὶ ψυχῆς, de quo in Georgicis strictim, hic latius loquitur. De qua re etiam Varro in primo Divinarum plenissime tractavit. Hoc autem con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nurus feminas dicũt ¶ Eataq fortunas q
uirũ.i.q felicitas enĩ aut fatalis est. aut for¬
tuita. aut exuirtute descendit. ¶Alacris ip̃e.
tam de masculino ꝙͣ defemĩno genere dixisse
nũc masculino utrũq damus defeminino
autumuꝰ seqt̾ post acer hiemps it. nã ide est
alacer ¶ Genis. palpebris en nꝰ de dormiente.
inprimit gene genam ¶ Exeidit ore. quasi
seni. qd̾ eirea auchisẽ reẜuat. ut tantũq nefas
patrio excidit ore ¶Uenisti tandẽ adeffectũ
ꝑtinet de siderantis. alias oritur questio ꝙ
dicit sic eꝗdẽ duceba ño ¶ Expecta. ꝓbata.
ut ⁊ rebus expectata uiuẽtus. hoc autẽ dic̃. tua
famili.ariter loqui ¶Rebarq futurũ. arbitra¬
bar. ratiocinabar ẽẽ uẽturũ ⁊ ꝑ hoc ĩtelligimꝰ
fitaliter eneã adinferos descendisse. nõ enĩ
nisi fatalia de p̃hendunt᷑ ¶Mec me mea cura
fefellit. nec decepit me dulcissimꝰ filius. nã

Expanded text:
per nurus feminas dicunt. FATAQVE FORTVNASQVE per nurus feminas dicunt. FATAQVE FORTVNASQVE VIRVM felicitas enim aut fatalis est, aut fortuita, aut ex virtute descendit. ALACRIS ipse altam de masculino quam de feminino genere dixisse. Nunc masculino utrumque damus, de feminino autumnus sequitur, post acer hiemps it»; nam inde est ‘alacer’. GENIS palpebris: Ennius de dormiente «inprimitque genae genam». EXCIDIT ORE quasi seni; quod circa Anchisen reservat, ut «tantumque nefas patrio excidit ore». VENISTI TANDEM hoc ad adfectum pertinet desiderantis; alias oritur quaestio, quod dicit «sic equidem ducebam animo». EXPECTATA probata, ut «et rebus spectata iuventus». Hoc autem dicit: tua familiariter loqui. REBARQVE FVTVRVM arbitrabar, ratiocinabar esse venturum: per quod intellegimus fataliter Aenean ad inferos descendisse. Non enim nisi fatalia deprehenduntur. NEC ME MEA CVRA FEFELLIT nec decepit me dulcissimus filius, nam
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Que regio anchiseu quis ht̃ locus. Bene ge
neralitatẽ requirit ⁊ spetiẽ ꝙ possit facilius in¬
mutationẽ adu̾biũ transiit ⁊ est sola particu¬
la que ht infine circũflexũ. multi male putãt
nom̃ eẽ indeclinabile ⁊ dicũt positũ cẽ ꝓ cã.
gua fuenta aut quia nouẽ sũt que odiosum
domus idest habitatio quã aĩe tãdui certã hñt
quã du ĩcorporib sũt. post quoꝵ absolutionẽ
uarietate ꝯtingũt. in his autẽ locis beroum
anime coluntur. ¶Recentia. urentia ruoꝵ
silicet cansa ¶ Lugũ. ita enĩ diuidunt᷑ montes.
in radices. latera. uiga. uertices ꝓqualitate locoꝵ¬
De hine sũma cacumina linquũt. nõ linquit.
hoc enĩ dicit eneas ⁊ sibilla ꝑducti adsu̾mu in
dio recolens. cucubat studiose retractans. in¬
clusas autẽ aut segrogatas ut scd̾m ritũ anti¬
quũ. multitudinẽ eĩ si numerare nõ poterãt
quãta eẽt uidebant ꝙ er ses exerses desuo
fecit erercitu ¶Carosq nepotos. posteros sicut

Expanded text:
 Quae regio Anchisen, quis habet locus?? bene et generalitatem requirit et speciem, quo possit facilius inmutationem in adverbium transiit: et est sola particula, quae habet in fine circumflexum. multi male putant nomen esse indeclinabile, et dicunt positum esse pro gna fluenta: aut quia novem sunt, quae odiosum domus id est habitatio, quam animae tamdiu certam habent, quamdiu in corporibus sunt: post quorum solutionem varietate contingunt. In his autem locis heroum animae coluntur. RECENTIA virentia, rivorum scilicet causa. IVGVM ita enim dividuntur montes: in radices, latera, iuga, vertices, pro locov. 678 Summa cacumina linquunt non 'linquit'; hoc enim dicit: Aeneas et Sibylla perducti ad summum, in dio recolens circumibat studiose retractans. 'inclusas' autem aut segregatas, aut secundum antiquum ritum. multitudinem enim si numerare non poterant, quanta esset videbant. Quod Xerxes de suo fecit exercitu. CAROSQVE NEPOTES posteros; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tui̾t sicut ⁊ cicero dicit ĩ libris de deoꝵ natura.⁊
¶ꝑeburneã uoͣ portã os significat᷑ adentib ⁊ scimꝰ
ꝗa queloquimur falsa ẽẽ possu̾t ea uõ que nide¬
mus sine dubio uera sut. Ideo en eas ꝑ ebur¬
neã mittit᷑ portã. Est ⁊ alter sensus somnũ eũ
dieũt ea que scd̾m fortunã ⁊ ꝑsone possibilitatem
uident᷑ hẽe affectũ ⁊ hec uicina sũt cornu unde
corneua uera fingint᷑ porta uero ea que supra
fortunã sut ⁊ hñt solũ ornatũ uanãq iactantiã
dicũt falsa ẽẽ unde eburnea quasi ornatior porta
fingit᷑ ¶ Ealsa in somnia. idest ĩ somu. ¶ Seeat
tenet unde ⁊ sectas dicit̾ abeo qd̾ prepositũ tenẽt

Expanded text:
Cicero dicit in libris de deorum natura. per eburneam vero portam os significatur a dentibus. et scimus quia quae loquimur falsa esse possunt, ea vero quae videmus sine dubio vera sunt. ideo Aeneas per eburneam emittitur portam. est et alter sensus: Somnum novimus dicunt ea quae secundum fortunam et personae possibilitatem videntur habere effectum. Et haec vicina sunt cornu: unde cornea vera fingitur porta. Ea vero quae supra fortunam sunt et habent nimium ornatum vanamque iactantiam dicunt falsa esse; unde eburnea quasi ornatior porta fingitur. INSOMNIA id est somnia. SECAT tenet; unde et sectas dicimus ab eo quod propositum
Abbreviated transcription (Latin):
tunã populi romani s filiũ ut dicit liuius faz et
deletis legionib euerterut urbẽ absq capitolio
ꝓ quo in mensa pecuniã acceperũt. ¶Tũe ca¬
millus absens dictator est factus. Cũdu eet
diuisam ⁊ gallos abeuntes secutus est qbus
ĩteremptis aurũ om̃e recepit ⁊ signa qd̾ cum
illie appendiss cnutati nomen dedit. Nã pisau¬
rũ dicit᷑ qd̾ illic aurũ pensatũ est. post hoc tam̃
futurũ rediit in exiliũ unde rogatus it reu̾sus
est. ¶gulgere.ab eo qd̾ est fulgo fulgi. ¶Dum
necte premũtur. bene allusit. nã concordiam
ĩhumilitatẽ genuerũt. cũ nobilitate uero in
bella uenerũt. ¶ Aggerib socer alpinis. amu¬
nmẽtis alpiũ nec enĩ in italiã muroꝵ exhi¬
bent uicẽ. socer uero ꝗa pompenis hũit uiliã
filiam cesaris que in partu perit unde etiã isti
ria ubi est portus merioeci erculis dictus aũt
monoechus uł qd̾ pulsis om̃ib illie solus habi¬

Expanded text:
tunam populi Romani, sed filium, ut dicit Livius, fustutunam populi Romani, sed filium, ut dicit Livius, fustudeletis legionibus everterunt urbem Romam absque Capitolio, pro quo inmensam pecuniam acceperunt. Tunc Camillus absens dictator est factus, cum diu esdivisam et Gallos iam abeuntes secutus est: quibus interemptis aurum omne recepit et signa. Quod cum illic appendisset, civitati nomen dedit; nam Pisaurum dicitur, quod illic aurum pensatum est. Post hoc tamen factum rediit in exilium, unde rogatus reversus est. FVLGERE ab eo quod est ‘fulgo fulgis’. DVM NOCTE PREMVNTVR bene adlusit; nam concordiam in humilitate tenuerunt, cum nobilitate vero in bella venerunt. AGGERIBVS SOCER ALPINIS a munimentis Alpium; haec enim Italiae murorum exhibent vicem. ‘Socer’ vero, quia Pompeius habuit Iuliam, filiam Caesaris, quae in partu periit. Vnde etiam isti ria, ubi est portus Monoeci Herculis. Dictus autem Monoecus vel quod pulsis omnibus illic solus habi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ cernens tediosũ eẽ nirgiluis brutũ solũ posuit
qui an nũ solus ĩpleuit s bruti filu amici erãt
filiis tarquini cũ quib cũ iuissent ꝯsiliũ ut
eos ꝑ noctẽ ĩ tromitterent ꝓditi su̾t aẜuo uin¬
dicio ⁊ apatre ĩterempti. ideo ergo ultoris silic¬
⁊ libertatis publice ⁊ lucretie pudoris... Seuas¬
q s. que seuierũt etiã ꝯtra libero. ¶Pulcra
plibertate .ii. in genti arte loquit᷑ ꝯsideratione
ris aposteris. extorquere debet nature ium amor
patrie ¶ Quin decios. quin immo decios respi¬
ce. hii duo fuerũt qui mures dicti su̾t pater ⁊
filius. hoꝵ alter se bello gallico alter sam nitico
quatũ hic gallũ quẽdã singulairi certamine su¬
perauit ⁊ euis sibi torquẽ inposuit unde nomen
accepit. hic adurbẽ pergens precepit filio ut
tantũ castra tueret᷑. ille nata occasione uictoriã
ꝯsecutus est. Reuersus postea pater taudanit for¬

Expanded text:
Quod cernens taediosum esse Vergilius Brutum solum posuit, Quod cernens taediosum esse Vergilius Brutum solum posuit, qui annum solus implevit. Sed Bruti filii amici erant filiis Tarquinii: cum quibus cum inissent consilium, ut eos per noctem intromitterent, proditi sunt a servo Vindicio et a patre interempti. Ideo ergo ‘ultoris’, scilicet libertatis publicae et Lucretiae pudoris. SAEVASQVE SECVRES quae saevierunt etiam contra liberos. PVLCHRA PRO LIBERTATE ingenti arte loquitur consideratione ris a posteris: extorquere debet naturae vim amor patriae. QVIN DECIOS quin immo Decios respice. Hi duo fuerunt, qui Mures dicti sunt, pater et filius. Horum alter se bello Gallico, alter Samnitico vQVATVM hic Gallum quendam singulari certamine superavit et eius sibi torquem inposuit, unde nomen accepit. Hic ad urbem pergens, praecepit filio, ut tantum castra tueretur. Ille, nacta occasione, victoriam consecutus est. Reversus postea pater laudavit for
Abbreviated transcription (Latin):
atria sũt sed̃m corminiũ. pulcritudo etas arma.
sigͥficat au̾t marcellũ filiũ octauie sororis angu¬
sti quẽ sibi augustus adoptauit hic sexto deci
fuerat ⁊ dabatur ꝓͥqualitate fortune Nã sylla ui
milia hũit igit᷑ cũ ingenti pompa adlatus ⁊ in
campo martio est sepultus ergo modo inaugu¬
sti idulationẽ quasi epitafion ei dicit ⁊ ꝯstat
hũe librũ tauta ꝓnũtiatione augusto ⁊ octamie
recitatũ ẽẽ ut fletu nimio ĩperarent silentui
nisi uirgiliꝰ eẽ finẽ dixiss qui ꝓhoc aere donatꝰ¬

Expanded text:
dum Carminium: pulchritudo, aetas, virtus. Significat autem Marcellum, filium Octaviae, sororis Augusti, quem sibi Augustus adoptavit. Hic sexto decimfuerat et dabatur pro qualitate fortunae; nam Sulla sex milia habuit. Igitur cum ingenti pompa adlatus et in campo Martio est sepultus. Ergo modo in Augusti adulationem quasi epitaphion ei dicit. Et constat hunc librum tanta pronuntiatione Augusto et Octaviae esse recitatum, ut fletu nimio imperarent silentium nisi Vergilius finem esse dixisset. Qui pro hoc aere gra
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt. ¶Imperiũ terris ĩ quãtũ tenditur t̾ra¬
¶ Animos equabit olympo. magnaminitate
equabit᷑ celo. de hac aũt re ⁊ ꝓbus ⁊ rogus
romã dicit .uii. inclusis se moutes. ⁊ inediũ
tenuit nã grandis est inde dubitatio ⁊ alii
dicu̾t breues .uii. colliculos a romulo ĩ elusos
ꝗ tam̃ aliis nõibus appellabant᷑. alii uolunt
bos ip̃os q nũc sũt aromulo ĩ elusos. idest pa¬
latinũ. quirinalẽ. auẽtinũ. celiũ. ui minalẽ.
esquiliũ. ianicularẽ. Alii nõ uolũt hos ꝗdez
fuisse. aliis tam̃ noĩb apellatos que mutata
le urũ uiroꝵ fortiũ ¶ Qualis pecynthia
mater fiygia. Na berencĩtos castellũ ẽ frygie
uixta sangariũ fluuiũ ubi mat̾ deũ colitur.
¶I hanc au̾t ꝯparatioez nehil aliud ostendit
nisi romanos duces inter deos ẽẽ referẽdos¬
¶ Turrita ꝗa ip̃a ẽ terra que urbes sustinet¬
¶ Huc geminas nũc flectaͤ acies. totũ iuisũ huc

Expanded text:
dicunt. imperivm terris in quantum tenditur terradicunt. imperivm terris in quantum tenditur terra. ANIMOS AEQVABIT OLYMPO magnanimitate aequabitur caelo. De hoc autem loco et TrogusRomam dicit septem inclusisse montes. Et medium tenuit; nam grandis est inde dubitatio. Et alii dicunt breves septem colliculos a Romulo inclusos, qui tamen aliis nominibus appellabantur. alii volunt hos ipsos, qui nunc sunt, a Romulo inclusos, id est Palatinum, Quirinalem, Aventinum, Caelium, Viminalem, Esquilinum, Ianicularem. alii vero volunt hos quidem fuisse, aliis tamen nominibus appellatos: quae mutata LE VIRVM virorum fortium. QVALIS BERECYNTIA MATER Phrygia nam Berecyntos castellum est Phrygiae iuxta Sangarium fluvium, ubi Mater Deum colitur. Per hanc autem comparationem nihil aliud ostendit nisi Romanos duces inter deos esse referendos. TVRRITA quia ipsa est terra, quae urbes sustinet. HVC GEMINAS NVNC FLECTE ACIES totum visum tuum huc
Abbreviated transcription (Latin):
nguĩs nã hoc epitheton nõ sine causa est
ĩ troductũ qd̾ est ꝓpriũ eneẽ. ¶ Uiden. den. na¬
turaliter longa est. breuẽ tam̃ eã posuit se¬
cntus enniũ ⁊ adeo eiꝰ ẽ ĩ mutata natura ut
iã ubiq breuis ĩueniat ¶Ut gemine stant uer¬
tice criste. omĩno ĩ om̃ib hoc egit romulus
Ut cũ fratie regnare uideret᷑. ne se reũ parrici¬
dii udicaret. Unde om̃ia duplicia hũit quasi
cũ fr̃e cõmunia. ⁊ enĩ ad captanda auguria
montẽ palatinũ romulus tenuit. auẽtinũ re¬
mus ꝗ pͥmus rex nultures uidit post romulus
xii. ⁊ cũ ille tẽpore ille numero decõdenda
urbe certarent orta ꝯtentio de urbis noĩe ĩ¬
ter exercitũ. a romuli militib remꝰ occisus ẽ
uirtutis mars romulũ deũ eẽ significat supe¬
rũ enĩ accusatiuus est singłaris abeo qd̾ est
superus superi ¶ lla quã tibi sepe fata ꝓmi¬
serut. ¶Inclita grecũ est. nã gliton gloriosũ

Expanded text:
nguinis': nam hoc epitheton non sine causa est nguinis': nam hoc epitheton non sine causa est introductum, quod est prturaliter longa est, brevem tamen eam posuit, secutus Ennium: et adeo eius est inmutata natura, ut iam ubique brevis inveniatur. GEMINAE STANT VERTICE CRISTAE omnino in omnibus hoc egit Romulus, ut cum fratre regnare videretur, ne se reum parricidii iudicaret: unde omnia duplicia habuit, quasi cum fratre communia. Etenim ad captanda auguria montem Palatinum Romulus tenuit, Aventinum Remus. Qui prior sex vultures vidit, post Romulus duodecim. Et cum ille tempore, ille numero de condenda urbe certarent, orta contentione de urbis nomine inter exercitum, a Romuli militibus Remus occisus est. virtutis Mars Romulum deum esse significat: ‘superum’ enim accusativus est singularis ab eo quod est ‘superus, superi’. ILLA quam tibi saepe fata promiserunt. INCLITA graecum est, nam κλυτόν gloriosum
Abbreviated transcription (Latin):
illie colit̾. in uus aut̃ latine appellat᷑. grece pan.
Itẽ epialtes grece latine in cubus. idest faunus
fatuus fatuculus. dicit᷑ aut̃ inms ab eundo passi
cũ om̃ib aĩalib unde ⁊ in cubo dicit᷑ castrũ aũt
ciuitas ẽ nã castra numero plurari dicimꝰ lic
tio ostendit. nã castellũ dicimꝰ ¶ Nũc sũt si¬
ne uoĩe terre atq incatalogo hinc ẽ dicturꝰ
aliquas ciuitates s exꝑsona sua preocupat.¬
¶ Quin ⁊ auo comitẽ se se mauortuis. a .r. atq
Amuluis ⁊ numitor fre̾s fuerũt. s numitorẽ¬
a reguo amuluis pepulit. ⁊ iliam eius filiam
sacerdotẽ ueste fecit. de hac ⁊ marte nati sũt
remus ⁊ romulus qui eũ adoleuissent occiso¬
aut auito se unget imperio. aut certe sed̾m
enniũ refert᷑ inter deos cũ enea. dicit nãq
iliam fuisse filiã enee. qd̾ si est eneas auns ẽ
ronuli. Unde etiã addidit. assaraci quẽ sa¬

Expanded text:
illic colitur. Inuus autem Latine appellatur, Graece Πάν; illic colitur. Inuus autem Latine appellatur, Graece Πάν; item Ἐφιάλτης Graece, Latine Incubo; idem Faunus, id est Fatuus, Fatuclus. Dicitur autem Inuus ab ineundo passim cum omnibus animalibus, unde et Incubo dicitur. ‘Castrum’ autem civitas est; nam castra numero plurali dicimus, licet tio ostendit; nam ‘castellum’ dicimus. NVNC SVNT SINE NOMINE TERRAE atqui in catalogo hinc est dicturus aliquas civitates; sed ex persona sua praeoccupat. QVIN ET AVO COMITEM SESE MAVORTIVS ADDET ROMVLVS Amulius et Numitor fratres fuerunt. Sed Numitorem regno Amulius pepulit et Iliam, eius filiam, sacerdotem Vestae fecit. De hac et Marte nati sunt Remus et Romulus. Qui cum adolevissentaut avito se iunget imperio, aut certe, secundum Ennium, referetur inter deos cum Aenea: dicit namque Iliam fuisse filiam Aeneae. quod si est, Aeneas avus est Romuli. unde etiam addidit 'Assaraci quem sa
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ famẽ ꝑrenũtiat ut hanc ẽẽ furiaꝵ maxi¬
mã doceat. ¶ Et manib eoꝵ silic. nõ suis. s¬
¶ gacem attollens. iuiciens ignẽ auaritie ut ab¬
stineant. ¶ Quibus inuisi fres. hec ꝗdem ꝯstat
dicta ee̾ generalit̾. possũt tam̃ etiã adpetiem¬

Expanded text:
Vnde et famem praenuntiat, ut hanc esse Furiarum maxiVnde et famem praenuntiat, ut hanc esse Furiarum maximam doceat. ET MANIBVS illorum scilicet, non suis. FACEM ATTOLLENS iniciens ignem avaritiae, ut abstineant. INVISI FRATRES haec quidem constat dicta esse generaliter, possunt tam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amaiorib adornatũ adhibebatur oratius
qua populus ad sit acertis limitib uicina re¬
fugit ungia¶ Iucent genialib altis. aliud ẽ
Tantalus rex corrinthioꝵ amicus numini¬
bus fuit qui cũ frequent̾ susciperet ⁊ quodã
tẽpore defussent epule filiũ suũ pelopem occi¬
dit ⁊ diis epulandũ adposuit. tũc abstinen¬
tibus cunctis ceres humeꝵ ens exedit ⁊ cũ
eũ dii ꝑmnercuriũ reuocare adsuiperos uellẽt
eburneus ei est humerus restitutus. sic̃ supͣ.
humero pelops insignis eburno. ideo aute
sola ceres dicit᷑ cõmesse. ꝗa ip̾̃a est terra que
riis ꝑfruat᷑ ꝑ hec aũt auaritia significat᷑. ut. ⁊¬
iam oratuis ꝗd rides mutato nomine de te
fabula narratur. ¶ Genialib. ueluti gemali¬
bus. Nã geniales ꝓprie sũt qui sternũtur puel¬
lis nubentib dicti agenerandis liberi ¶aurea
gifico luxii. regio ambitu¶ guriaꝵ maxinã.¬

Expanded text:
et a maioribus ad ornatum adhibebatur, Horatius et a maioribus ad ornatum adhibebatur, Horatius «qua populus adsita certis limitibus vicina refugit iurgia». LVCENT GENIALIBVS ALTIS aliud est. Tantalus, rex Corinthiorum, amicus numinibus fuit. Quae cum frequenter susciperet et quodam tempore defuissent epulae, filium suum Pelopem occidit et diis epulandum adposuit. Tunc abstinentibus cunctis, Ceres umerum eius exedit, et cum eum dii per Mercurium revocare ad superos vellent, eburneus ei est umerus restitutus, ut «umeroque Pelops insignis eburno». Ideo autem sola riis perfruatur, per haec autem avaritia significatur, ut etiam Horatius "quid rides? mutato nomine de te fabula narratur" . genialibus veluti genialibus: nam geniales proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus, dicti a generandis liberis. Ad v.gifico luxv regali ambitu. furiarum maxima
Abbreviated transcription (Latin):
insplene. in racũdia infelle. unde est etiam¬
libidini nõ satisfit re semel ꝑ acta s recrude¬
scit sẽꝑ Unde ait oratius incõtinẽtis aut trtu
iecur. Ip̾e etiã lucretuis dicit ꝑ eos suꝑ quos
iam casurus in minet lapis suꝑsticiosos signi¬
fieari. qui inaniter semꝑ uerent᷑ ⁊ de dus ⁊
celo ⁊ locis supiorib male opinant᷑ nã reli¬
giosi sũt ꝗꝑ reuẽtiã timent. ꝑ eos añt qui
saxũ uoluũt ambitũ uult ⁊ rem pulsam sigͥfi¬
cari. quia semel repulsi petitoreᷤ ambire nõ
desinũt ꝑ iotam aut̃ ostendit negotiatores
ꝗ semꝑ tẽpestatib turbinibq noluñtur¬
¶ Recunda q penis. fecunda inpenã ¶ Runat᷑¬
idest pascitur. Ut rimant᷑ p᷑ata eaistri ¶ Sibris
fribre sũt eminẽtie iecoris. ¶ Quid memorẽ
laphitas. hu populi thesalie sueru̾t quibus
inonis cũ de eiꝰ stupro iactaret abirato ioue
ad inferos trusus est ⁊ illie religatus adrota

Expanded text:
in splene, iracundia in felle: unde etin splene, iracundia in felle: unde etlibidini non satis fit re semel peracta, sed recrudescit semper, unde ait Horatius «incontinentis aut Tityi iecur». Ipse etiam Lucretius dicit per eos, super quos iamiam casurus inminet lapis, superstitiosos significari, qui inaniter semper verentur et de diis et caelo superioribus male opinantur; nam religiosi sunt qui per reverentiam timent. Per eos autem qui saxum volvunt ambitum vult et repulsam significari, quia semel repulsi petitores ambire non desinunt. Per rotam autem ostendit negotiatores, qui semper tempestatibus turbinibusque volvuntur. FECVNDAQVE POENIS fecunda in poenam. RIMATVR pascitur, ut «rimantur prata Caystri». FIBRIS fibrae sunt eminentiae iecoris. QVID MEMOREM LAPITHAS hi populi Thessaliae fuerunt, quibus Iunonis, cum se de eius stupro iactaret, ab irato Iove ad inferos trusus est et illic religatus ad rotam
Abbreviated transcription (Latin):
urbem. hinc est indignatio qd̾ in ea eiuitate
iouẽ imitabatur in qua spetialiter iuppiter
colit̃ ¶Densa int̾ nubila. ostendit fulminis
eiusa. ¶Tumea lumina. i dest terrena. nam
eligit ẜmonẽ quo utrũq significaret. nam
lumnũ dixit. hic amauit latonã ꝓpt̾ quod
apollinis ꝯ fixus est telis. dampnacus ẽ aut hac
lege aipud inferos ut eus iecur uultur exedat
quãꝙͣ homerus uicissim dieat duos uultures
sibi in eius penã succedere. sane ĩ usu ẽ uultur
magnitudinẽ ostendit corporis. sed illud signi¬
ficat ꝗa de amatore loquit᷑ libidinẽ late patere
ut ait supra. nec peul hinc partẽ fusi mostran¬
tur in om̃ez lugentes campi. sane de his om̃ib
reb mire reddidit rationẽ lucretuis ⁊ ꝯfirmat
ĩ nr̃a ẽẽ uita omĩa que fingunt᷑ de inferis. di¬
cit nãq ticion camorẽ ẽẽ hoc ẽ libidinẽ que
sedĩn fisicos ⁊ medicos i niecore ẽ. sicut risus

Expanded text:
VRBEM hinc est indignatio, quod in ea civitate VRBEM hinc est indignatio, quod in ea civitate Iovem imitabatur, in qua specialiter Iuppiter colitur. DENSA INTER NVBILA ostendit fulminis causam. FVMEA LVMINA id est terrena; nam elegit sermonem, quo utrumque significaret, nam ‘alumnum’ dixit. Hic amavit Latonam, propter quod Apollinis confixus sagittis est et damnatus hac lege apud inferos, ut eius iecur vultur exedat; quamquam Homerus vicissim dicat duos vultures sibi in eius poenam succedere. Sane in usu est ‘vultur’, magnitudinem ostendit corporis; sed illud significat, quia de amatore loquitur, libidinem late patere, ut ait supra "nec procul hinc partem fusi monstrantur in omnem lugentes campi" . sane de his omnibus rebus mire reddit rationem Lucretius et confirmat in nostra vita esse omnia quae finguntur de inferis. dicit namque Tityon amorem esse, hoc est libidinem, quae secundum physicos et medicos in iecore est, sicut risus
Abbreviated transcription (Latin):
bella cõmonit amezentio ĩ petratis auxilus
ꝙ ⁊ ip̃e ostendit dicẽs se satis ambobus tencris¬
qr uenire latiͣq sed ut supra diximꝰ pͥmo bello
perut latinus sed̾o pariter turnus ⁊ eneas. pꝰoea
mezentiũ interemit ascanius ⁊ lauro lauini¬
um tenuit. Cuiꝰ lauinia timens insidias gra¬
uida ꝯfugit adsilluas ⁊ latuit ĩ casa pastoris
nocauit nouercã ⁊ ei ꝯcessit lauro lauimũ
sibi uero albam ostituit. Qui quoniã sine
liberis perut. siliuo ꝗ ⁊ ip̃e ascanus dictus ẽ
suũ reliquit ĩ periũ unde apud liuiũ est error
ꝗ ascaniꝰ albã ꝯdiderit postea alba om̃es reges
silii dicti sũt abhuiꝰ noĩe sic̃ hodieq romani
ĩꝑatores augusti uocant᷑ egiptu ꝑtholomei
pese arsacide latini murrani. ut murranũ
hic ata uos ⁊ anoꝵ antiqua sonãte nõĩa ꝑ re¬
ges ꝗu q genus om̃e latinos. ¶Pura iuiuenis
ꝗ intitur hasta sine ferro. nã hoc fuit premiũ

Expanded text:
bella suscepit a Mezentio impbella suscepit a Mezentio impquod et ipse ostendit dicens «se satis ambobus Teucrisque venire Latinisque». Sed, ut supra diximus, primo bello periit Latinus, secundo pariter Turnus et Aeneas, postea Mezentium interemit Ascanius et Laurolavinium tenuit. Cuius Lavinia timens insidias, gravida confugit ad silvas et latuit in casa pastoris evocavit novercam et ei concessit Laurolavinium, sibi vero Albam constituit. Qui quoniam sine liberis periit, Silvio, qui et ipse Ascanius dictus est, suum reliquit imperium: unde apud Livium est error, qui Ascanius Albam condiderit. Postea Albani omnes reges Silvii dicti sunt ab huius nomine, sicut hodieque Romani imperatores Augusti vocantur, Aegyptii Ptolomaei, Persae Arsacidae, Latini Murrani, ut «Murranum hic atavos et avorum antiqua sonantem nomina per regesque actum genus omne Latinos». PVRA IVVENIS QVI NITITVR HASTA id est sine ferro, nam hoc fuit praemium
Abbreviated transcription (Latin):
inducte redeu̾t s necessitate quadã coguntur
ante dieta dereuersione aĩaꝵ ꝓbatio huc ten¬
dit celebrat aũt romanos ⁊ precipue augustũ
⁊ qui bene ꝯsiderant ĩ uenuĩt omẽz romana
historiã abenee aduentu usq ad sua tẽpora
sũmatim celebrasse uirgiliũ ideo latet quia
ꝯfusus ẽ ordo. nã euersio ilu enee error. ad¬
uentus. bellũq ni.anifesta sũt. alhanos reges.
augustũ. hauc hic indieat locus ceteraq hic
etiã antiquis ĩuenimus opus hoc appellatum
qi nom̃ nõ aparte s atoto debet dari ¶ Tur
niã ꝓlem. abbanos reges qui tredecim fuerũt
de enee ⁊ lauime genere. unde ait itala de
gente ¶ Alustres. hoc nom̃ notitie fuit non
meriti. Unde etiã ĩmeretricib ĩuenit᷑. nã ⁊
nobiles ⁊ illustres nocint᷑ ¶In nomenituras.
ingentẽ ut ip̃e nom̃ chioniũ matrisq genus
dicit simulac uenit aditaliã lauinã accepit
urorẽ ꝓpter qd̾ turnꝰ iratꝰ tã ĩlatinũ ꝙͣ in eneã

Expanded text:
inductae redeunt, sed necessitate quadam coguntur ante dicta de reversione animarum probatio huc tetendit, ut celebret Romanos et praecipue Augustum: nam qui bene considerant, inveniunt omnem Romanam historiam ab Aeneae adventu usque ad sua tempora summaticonfusus est ordo; nam eversio Ilii et Aeneae errores, adventus bellumque manifesta sunt: Albanos reges, tia hic indicat locus, cetera, quae hic etiam in antiquis invenimus, opus hoc appellatum quia nomen non a parte, sed a toto debet dari. Ad v.niam prolem Albanos reges, qui tredecim fuerunt de Aeneae et Laviniae genere: unde ait 'Itala de gente'. Ad v. 758 Inlustres hoc nomen notitiae fuit, non meriti: unde etiam in meretricibus invenitur, nam et nobiles et inlustres vocantur. in nomen ituras in gentem, ut "nomen Echionium matrisque genus dicit, simul ac uenit in Italiam accepitque uxorem, propter quod Turnus tam in Latinum quam in Eneam
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ uilo ¶ Celiuentura subaxem. nã cum
iugustus patri cesari lndos funebres exhiberet
stella ꝑ diem apparuit qua ꝑsuasione augu
sti cesaris e̾ẽ populus credidit. hinc est. Ece
ꝓduplici nõnisi in monosillabis habet᷑ ut

Expanded text:
 790 Caeli ventura sub axem nam cum Augustus patri Caesari ludos funebres exhiberet, stella sti Caesaris esse populus credidit. Hinc est «eccepro duplici non nisi in monosyllabis habetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus eẽ ordinẽ uelit. dũ ẜuat sidera in medi
Idrudẽtiores dicũt aĩas recedẽtes a corporib
sordidiores ẽẽ donec purgent que purga¬
te ĩcipuit ẽẽ clariores. unde panlopost donͣ
longa dies ꝑfecto tẽporis orbe oereta eremit
labem purpurũq reliquit etheriũ sensum
atq aura sinplicis ignẽ. idest nõ urentis. ut
ẽ solis. inde est ꝙ alie aĩe lunarẽ cireulũ alie
solstitialez retinere dicunt᷑ ꝓmodo purgatio¬
nis. bene ergo palimnurũ obscura umbra cir¬
cũdatũ dicit. ⁊ iux agnitũ qui nec adloca ꝗdẽ
ꝑuenerat purgatioĩs. sic etiã de didone dicturꝰ
gubernator enĩ comuni perit periculo. sub
equore mersit temesis ẽ medio equore submer¬
sit. ¶ Dic age. hortantis adu̾biũ est unde en¬

Expanded text:
tus esse ordinem velit 'dum servat sidera in undis umbra prudentiores dicunt animas recentes a corporibus sordidiores esse donec purgentur: quae purgatae incipiunt esse clariores. unde ait paulo post "donec longa dies perfecto temporis orbe concretam exemit labem purumque reliquit aetherium sensum atque aurai simplicis ignem" , id est non urentis, ut est solis. inde est quod aliae animae lunarem circulum, aliae solstitialem retinere dicuntur pro modo purgationis. bene ergo Palinurum obscura umbra circumdatum dicit et vix agnitum, qui ne ad loca quidem pervenerat purgationis: sic etiam de Didone dicturusgubernator enim communi perit periculo. sub aequore mersit tmesis est: medio aequore submersit. Ad v. 343 Dic age hortantis adverbium est: unde e
Abbreviated transcription (Latin):
Alii eridanũ ꝓ quocũq accipĩt ⁊ dicunt
dianus.⁊ amant poete pappellatione ponere
magne rei ꝓprietatẽ. ut alibi. flumina que ĩ¬
uentis acheloia mischuit uius. meluis tam̃
est si distinguamus unde suꝑne plurimus.
unde ad suꝑos plurimꝰ idest magnus amnis
uoluit᷑ psiluã eridam. adest ppłos. fabula nãq
hec est eridanus solis siluis fuit. hic a patre in¬
petrato curru agitare nõ potuit. ⁊ eũ enis erro¬
re mundus arderet fulminatus initalie fiuui¬
um cecidit ⁊ tũe aluce ardoris suistecon appe¬
llatus est ⁊ pͥstinũ nom̃ fluuo dedit. unde
mirta hec duo noĩa ĩter solis filiũ ⁊ fluuiuz
⁊ hoc uirgiliꝰ. nã alii malias arbores dieũt.¬

Expanded text:
cumque accipiunt et dicunt cumque accipiunt et dicunt danus" . et amant poetae pro appellatione ponere magnae rei proprietatem, ut alibi "poculaque inventis Acheloia miscuit uvis" . melius tamen est si distinguamus 'unde superne plurimus', unde ad superos plurimus, id est magnus, amnis volvitur per silvam Eridani, id est populos. fabula namque haec est: Eridanus Solis filius fuit. hic a patre inpetrato curru agitare non potuit, et cum eius errore mundus arderet, fulminatus in Italiae fluvium cecidit: et tunc a luce ardoris sui Phaethon appellatus est, et pristinum nomen fluvio dedit: unde mixta haec duo nomina inter Solis filium et fluviumet hoc Vergilius: nam alii in alias arbores dicunt.