comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut duoꝵ patritioꝵ noĩa reciperet: si aliũ ꝗͣ se consulẽ fieri uider&s. Nũc
se suã rõnem comiciis: cũ contra leges futur: sit: pessimo exẽplo nõ habi¬
turz. Ita L. Uolũnius de plebe cũ ap. Elaudio consul est factus. Prio¬
re.ni. consulatu interse comꝑati. Nobilitas obiectare fabio fugisse eum
Appiũ Claudiũ collegã eloquentia ciuilibq artib haud dubiae praestã¬
tem. Comiciis ꝑfectis ueteres consules iussi bellũ in samnio gerere proro¬
gato in sex menses imperio. Itaque insequẽti qͦ anno L. Uolũnio Appio
Claudio consulib p. Detius qui consul in samnio relictus a collega fu¬
erat proconsul: idẽ populari non destitit agros: donec samnitiũ exer¬
citũ nusꝗͣ se proelio cõmittentem: postremo expulit finib. Etruriã pul¬
si petierunt. Et quod legationib nequicꝗͣ saepe tẽptauerant: id se tã¬

Expanded text:
ut duorum patriciorum nomina reciperet, si alium quam se consulem fieri uideret; nunc ut duorum patriciorum nomina reciperet, si alium quam se consulem fieri uideret; nunc se suam rationem comitiis, cum contra leges futurum sit, pessimo exemplo non habiturum. ita L. Uolumnius de plebe cum Ap. Claudio consul est factus, priore item consulatu inter se comparati. nobilitas obiectare Fabio fugisse eum Ap. Claudium collegam, eloquentia ciuilibusque artibus haud dubie praestantem. comitiis perfectis ueteres consules iussi bellum in Samnio gerere prorogato in sex menses imperio. itaque insequenti quoque anno L. Uolumnio Ap. Claudio consulibus P. Decius , qui consul in Samnio relictus a collega fuerat, proconsul idem populari non destitit agros, donec Samnitium exercitum nusquam se proelio committentem postremo expulit finibus. Etruriam pulsi petierunt et, quod legationibus nequiquam saepe temptauerant, id se tan
Abbreviated transcription (Latin):
erunt in quib Decii castra fuere. Alterius consulis sex & octuaginta. nec
ualli tm̃. ac fossaꝵ uestigia relicta: sed multo illis insigniora monum̃ta
uastatis circa regionib depopulatisq. Fabius & urbẽ simetriã ui cepit.
agere. Cũ primũ uocatũ Q. fabiũ consulem dicerent omnes centuri ae:
Ap. tlaudius consularis candidatus uir acer & ambitiosus nõ sui ma¬
gis honoris cã: ꝗͣ ut patricii recuperarent duo consularia loca: cũ suis
tũ totius nobilitatis uirib incubuit: se cũ Q fabio consulẽ dicerẽt. fabi¬
us dese eadẽ fere: quae priore anno dicendo abnuere.cirtũstare sellã
omnis nobilitas. orare ut ex caeno plebeio consulatũ extraher&. maie¬
statẽq pristinã cũ honori: tũ patritiis gentib redder&. Fabius scilẽtio
facto media orõne studia hominũ sedauit. factuꝵ .n. se fuisse dixit:

Expanded text:
ere, in quibus Deci castra fuerunt, alterius consulis sex et octoginta; nec ere, in quibus Deci castra fuerunt, alterius consulis sex et octoginta; nec ualli tantum ac fossarum uestigia relicta sed multo alia illis insigniora monumenta uastitatis circa regionumque depopulatarum. Fabius etiam urbem Cimetram cepit. agere. cum primo uocatae Q. Fabium consulem dicerent omnes centuriae, Ap. Claudius , consularis candidatus, uir acer et ambitiosus, non sui magis honoris causa quam ut patricii reciperarent duo consularia loca, cum suis tum totius nobilitatis uiribus incubuit ut se cum Q. Fabio consulem dicereus de se eadem fere quae priore anno dicendo abnuere. circumstare sellam omnis nobilitas; orare ut ex caeno plebeio consulatum extraheret maiestatemque pristinam cum honori tum patriciis gentibus redderet. Fabius silentio facto media oratione studia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
quare exclamauit: & prose quisque miles adesse alterz consulẽ: ad¬
esse legiones gaudio alacres fremuerunt.Terrorq utilis romaĩs obla-¬
tus fuga formidinisq samnites impleuit. maxiẽq territos ne ab al¬
tero exercitu integro intactoq fessi opprimerentur: & quia passim in
fugã dissipati sunt: minor caecdes ꝗͣ pro tanta uictoria fuit. Tria mi¬
lia & quadringenta caesd. capti ad tricentos ferme & trigĩta. Signa
militaria capta tria & .xx. Samnitib se apuli ante prceliũ cõiunx¬
issent. ni p. Detius consul alter his ad ualeuentũ castra obieciss& &
extractos deinde ad certamen fudisse. Ibi qͦ plus fugae fuit ꝗͣ cadis
Duo milia apulor caesa.Spretoq: eo hoste detius in samniũ legiones
duxit. Ibi duo consulares exercitus diuersis uagati ꝑtib. oĩa spatio
quinq mensiũ euastarunt. Quadraginta & quĩque loca in samnio fu¬

Expanded text:
quare exclamauit, et pro se quisque miles adesse alterum consulem, adquare exclamauit, et pro se quisque miles adesse alterum consulem, adesse legiones gaudio alacres fremunt; errorque utilis Romanis oblatus fugae formidinisque Samnites impleuit maxime territos ne ab altero exercitu integro intactoque fessi opprimerentur. et quia passim in fugam dissipati sunt, minor caedes quam pro tanta uictoria fuit: tria milia et quadringenti caesi, capti octingenti ferme et triginta; signa militaria capta tria et uiginti. Samnitibus Apuli se ante proelium coniunxissent, ni P. Decius consul iis ad Maleuentum castra obiecisset, extractos deinde ad certamen fudisset. ibi quoque plus fugae fuit quam caedis; duo milia Apulorum caesa; spretoque eo hoste Decius in Samnium legiones duxit. ibi duo consulares exercitus diuersis uagati partibus omnia spatio quinque mensum euastarunt. quinque et quadraginta loca in Samnio fu
Abbreviated transcription (Latin):
tes proximos ꝗͣ poss& occultissime. circũ ducere iub& Inde ascensu ab¬
dito & a conspectu erigere in montes agmen aduerso hosti ab tergo re¬
pente se ostendere. Equites ducib tribunis haud multo plus hostib.ꝗͣ
suis ex improuiso ante signa euecti prebuerũt tumultus. Aduersus in¬
citatas turmas stetit ĩmota samnitũ aties. Nec ꝑte ulla pelli aut prũ¬
pi potuit. Eo postꝗͣ irritũ incoeptũ erat: recepti post signa proelio ex¬
cesserunt. Creuit ex eo hostiũ aĩos. Nec sustinere frons prima tã longũ
certamen increscentẽq fidutia sui uim potuiss&: ni scđa aties iussu cõ¬
sulis in primã successiss&. Ib integre uires sistunt inuehentẽ se iã sam¬
nitem & tpr̃e improuisa ex montib signa clamorq sublatus. Nõ uõ
metu tm̃ terruere samnitũ aĩos: nã & fabius Deciũ collegã appropĩ¬

Expanded text:
tes proximos quam posset occultissime circumducere iubet; inde ascensu abtes proximos quam posset occultissime circumducere iubet; inde ascensu abdito a conspectu erigere in montes agmen auersoque hosti ab tergo repente se ostendere. equites ducibus tribunis haud multo plus hostibus quam suis, ex improuiso ante signa euecti, praebuerunt tumultus. aduersus incitatas turmas stetit immota Samnitium acies nec parte ulla pelli aut perrumpi potuit; et postquam inritum inceptum erat, recepti post signa proelio excesserunt. creuit ex eo hostium animus nec sustinere frons prima tam longum certamen increscentemque fiducia sui uim potuisset, ni secunda acies iussu consulis in primum successisset. ibi integrae uires sistunt inuehentem se iam Samnitem; et tempore †inprouisa† ex montibus signa clamorque sublatus non uero tantum metu terruere Samnitium animos; nam et Fabius Decium collegam appropin
Abbreviated transcription (Latin):
descendunt: ac fortunae se maiore aĩo: ꝗͣ spe cõmittunt. Caeter seu ꝗa
ex omĩum samnitiũ populis quodcũq roboris fuerat contraxerãt: seu
quia discrimen sũmae rer agebat animos: aliqñtum qͦ aꝑta pugna
prebuerunt terroris.Sabius ubi nulla ex ꝑte hostem loco moueri uidit:
M. fuluiũ & m. ualeriũ tribunos militũ: cũ quib ad primã aciẽ pro¬
currerat: ire ad equites iub&. & adhortari: ut si qñ unꝗͣ equestri ope
adiutã rem.p. meminerint: illo die adnitantur: ut eius ordinis gloriã
inuictã praestet. Peditũ certamine ĩmobilem hostẽ restare. Omnẽ reli¬
quã spem in impetu esse equitũ: & ipos noĩatim iuuenes pari comitate
uttumq nunc laudib: nunc promissis onerat. Caeter qñ ne ea qͦq
tẽptata uis proficer&: consilio grassãdum: si nihil uires iuuarẽt ratus:
Scipionẽ legatũ hastatos prima legionis subtrahere ex acie: & ad mõ¬

Expanded text:
descendunt ac fortunae se maiore animo quam spe committunt; ceterum, siue quia descendunt ac fortunae se maiore animo quam spe committunt; ceterum, siue quia ex omnium Samnitium populis quodcumque roboris fuerat contraxerant seu quia discrimen summae rerum angebat animos, aliquantum quoque aperta pugna praebuerunt terroris. Fabius ubi nulla ex parte hostem loco moueri uidit, Maximum filium et M. Ualerium tribunos militum, cum quibus ad primam aciem procurrerat, ire ad equites iubet et adhortari ut, si quando unquam equestri ope adiutam rem publicam meminerint, illo die adnitantur ut ordinis eius gloriam inuictam praestent: peditum certamine immobilem hostem restare; omnem reliquam spem in impetu esse equitum. et ipsos nominatim iuuenes, pari comitate utrumque, nunc laudibus, nunc promissis onerat. ceterum †quando, ne ea quoque temptata uis proficeret,† consilio grassandum, si nihil uires iuuarent, ratus, Scipionem legatum hastatos primae legionis subtrahere ex acie et ad mon
Abbreviated transcription (Latin):
etruriae populor de petenda pace haberi: totã belli molem in samniũ auer¬
terunt. Profecti consules quo expeditiores comeatus essent & incertior
hostis qua uentur bellũ erat for&: fabius per soranũ: Decius per sedicinũ
agrũ in samniũ legiones ducunt. Ubi in hostiũ fines uentũ est: uterq po¬
pulabundus effuso agmine incedit. Explorant tñ latius ꝗͣ populant᷑. Igit
non fefellere ad trifernũ hostes in octulta ualle instructi: qua ingressos ro¬
manos. superiori ex loco adoriri parabant. fabius impedimentis in locum
tutũ remotis: praesidioq modico imposito: praemonitis militib adesse cer¬
tamen: quadrato agmine ad praedictas hostiũ latebras succedit. Samni¬
tes desperato improuiso tumultu qñ in aꝑtum semel discrimen euasura
ess&x res: & ipsi atie iusta maluerunt concurrere.Itaq: & in aquu

Expanded text:
Etruriae populorum de petenda pace †haberi†, totam belli molem in Samnium auerEtruriae populorum de petenda pace †haberi†, totam belli molem in Samnium auerterunt. profecti consules, quo expeditiores commeatus essent et incertior hostis qua uenturum bellum foret, Fabius per Soranum, Decius per Sidicinum agrum in Samnium legiones ducunt. ubi in hostium fines uentum est, uterque populabundus effuso agmine incedit. explorant tamen latius quam populantur; igitur non fefellere ad Tifernum hostes in occulta ualle instructi, quam ingressos Romanos superiore ex loco adoriri parabant. Fabius impedimentis in locum tutum remotis praesidioque modico imposito praemonitis militibus adesse certamen, quadrato agmine ad praedictas hostium latebras succedit. Samnites desperato improuiso tumultu, quando in apertum semel discrimen euasura esset res, et ipsi acie iusta maluerunt concurrere. itaque in aequum
Abbreviated transcription (Latin):
uictus. dei approbent inquit: quid agitis: acturiq estis quirites. Caeter:
qm̃ in me quod uos uultis. facturi estis in collega sit mea apud uos grãe
locus. P. Detiũ expertũ mihi concordi collegio iuiꝵ dignũ uobis: dignũ pa¬
rente suo quaeso mecũ consulem fatiatis. Iusta suffragia uisa. om̃esquȩ
superant centuriae O. fabiũ .p. deciũ consules dixere. Eo anno plerisque
dies dicta ab aedilibo. quia plus ꝗͣ quod lege finitũ erat: agri possiderent
rec quisquã ferme est purgatus. uinculũq ingens ĩmodice cupiditati in¬
iectũ est. Consules noui o. fabius maximus .iiii. & p. decius mus .iii. cum
inter se agitarent uti alter samnites hostes: alter etruscos delegerit:quã tae¬
que in hanc aut in illã proumtiã copiae satis: & uter ad utrũ bellũ dux
idoneus magis ess&: ab surrio & nepet & faleriis legati: auctores cõcilia

Expanded text:
uictus, 'dei approbent' inquit, 'quod agitis acturique estis, Quirites. ceterum, uictus, 'dei approbent' inquit, 'quod agitis acturique estis, Quirites. ceterum, quoniam in me quod uos uoltis facturi estis, in collega sit meae apud uos gratiae locus: P. Decium , expertum mihi concordi collegio uirum, dignum uobis, dignum parente suo, quaeso mecum consulem faciatis'. iusta suffragatio uisa. omnes quae supererant centuriae Q. Fabium P. Decium consules dixere. eo anno plerisque dies dicta ab aedilibus, quia plus quam quod lege finitum erat agri possiderent; nec quisquam ferme est purgatus uinculumque ingens immodicae cupiditatis iniectum est. consules noui, Q. Fabius Maximus quartum et P. Decius Mus tertium, cum inter se agitarent uti alter Samnites hostes, alter Etruscos deligeret, quantaeque in hanc aut in illam prouinciam copiae satis et uter ad utrum bellum dux idoneus magis esset, ab Sutrio et Nepete et Faleriis legati, auctores concilii
Abbreviated transcription (Latin):
ipãm uereri ne cui deoꝵ nimiũ iam in se constantior: ꝗͣ uelint humana res
uideatur. & se gloriae senior subcreuisse. & ad suã gloriã consurgentes alios
locnũ aspicere. Nec honores magnos fortissimis uiris romae nec honorib deesse
fortes uiros. Acuebat hac moderatione tam iusta studia quae uerecũdia le¬
gum restringenda ratus. legẽ recitari iussit: qua intra detẽ annos eundem
consulẽ refici non licerer&. Uix prae strepitu audita est lex. Tribumniqͦ pleb
nihil id impedimẽti futur aiebant se ad ppłm laturos uti legib solueretur
& ille quid in recusando perstabat. Quid ergo attinera. leges ferre rogitãs
quib per eosdem: qui tulissent: fraus fier&tam regi leges non regere po¬
pulus nihilominus suffragia inibat. Et ut quaque introuocata erat cẽ¬
turia. consulẽ haud dubie fabiũ dicebant. Tum demũ consensi ciuitatis

Expanded text:
ipsam uereri, ne cui deorum nimia iam in se et constantior quam uelint humanae res ipsam uereri, ne cui deorum nimia iam in se et constantior quam uelint humanae res uideatur. et se gloriae seniorum succreuisse et ad suam gloriam consurgentes alios laetum adspicere; nec honores magnos fortissimis uiris Romae nec honoribus deesse fortes uiros. acuebat hac moderatione tam iusta studia; quae uerecundia legum restinguenda ratus, legem recitari iussit, qua intra decem annos eundem consulem refici non liceret. uix prae strepitu audita lex est tribunique plebis nihil id impedimenti futurum aiebant; se ad populum laturos uti legibus solueretur. et ille quidem in recusando perstabat: quid ergo attineret leges ferri, quibus per eosdem qui tulissent fraus fieret? iam regi leges, non regere. populus nihilo minus suffragia inibat et, ut quaeque intro uocata erat centuria, consulem haud dubie Fabium dicebat. tum demum consensu ciuitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nec ita multo post aufidenã ui cepit. Eodẽ anno Tarseolos colonia ĩ agro
equicolaꝵ cdeclucta fuluius consul de samnitib triũphauit. Cũ comitia
consularia instarent: fama exorta etruscos samnitesq ingentes cõscribere
exercitus: Palã omnib conciliis ueterani principes etruscoꝵ quod nõ gal¬
los quatunq tondicione traxerint ad bellũ. increpare magr̃atus samnitũ
quod exercitũ lucanũ hoste comꝑatũ non obiecerint romanis. Itaq suis
sotiorq uirib consurgere hostes ad bellũ. & haud quãꝗͣ pari defungẽdũ
esse certamine. Nic terror cũ illustres uiri consulatũ peterent: omnes in &
fabiũ uiaximũ primũ non petentẽ: deinde ut inclinata studia uidit aiã
retus antẽ conuertit. Quid se iam senẽ ac perfunctũ laboribo laboriq prtem¬
is solicitarent. nec corporis nec animi uigorẽ remanere cundẽ. & fortunã

Expanded text:
nec ita multo post Aufidenam ui cepit. eodem anno Carseolos colonia in agrum nec ita multo post Aufidenam ui cepit. eodem anno Carseolos colonia in agrum Aequicolorum deducta. Fuluius consul de Samnitibus triumphauit. cum comitia consularia instarent, fama exorta Etruscos Samnitesque ingentes conscribere exercitus; palam omnibus conciliis uexari principes Etruscorum, quod non Gallos quacumque condicione traxerint ad bellum; increpari magistratus Samnitium, quod exercitum aduersus Lucanum hostem comparatum obiecerint Romanis; itaque suis sociorumque uiribus consurgere hostes ad bellum et haudquaquam pari defungendum esse certamine. hic terror, cum illustres uiri consulatum peterent, omnes in Q. Fabium Maximum primo non petentem, deinde, ut inclinata studia uidit, etiam recusantem conuertit: quid se iam senem ac perfunctum laboribus laborumque praemiis sollicitarent? nec corporis nec animi uigorem remanere eundem, et fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
Pugnatũ maiore pãte diei magna utrinq caeda&. Nox incertis. quadata ui¬
ctoria ess& interuenit. Lux insequens uictorẽ uictũque ostendit. Nã etru¬
sci silentio noctis castra reliquerũt. Romanus egressus in atiẽ. ubi professi-¬
one hostiũ concessã uictoriã uid&. progressus ad castra uatua: eis cũ plu¬
rima praeda. nã & statiua trepide deserta fuerãt potitur. Inde in faliscũ
agrũ copiis reductis cũ impedimẽta ualeriis cũ modico praesidio reliquissex
expedito agmine ad depopulandos hostiũ fines incedit. Omnia ferro igni¬
que uastantant᷑ praedae undique actȩ. Nec solũ mõ uastus hosti relictu
sed castellis &iã uitisq illatus ignis. urbib oppugnandis tp̃ratu in quas
timor etruscos compulerat. En. fuluii consulis clara pugna in samnio ad
Boiuanũ: haud quãꝗͣ ambigue uictori& fuit. Eouianũ inde aggressus

Expanded text:
pugnatum maiore parte diei magna utrimque caede; nox incertis qua data uipugnatum maiore parte diei magna utrimque caede; nox incertis qua data uictoria esset interuenit. lux insequens uictorem uictumque ostendit; nam Etrusci silentio noctis castra reliquerunt. Romanus egressus in aciem, ubi profectione hostium concessam uictoriam uidet, progressus ad castra uacuis cum plurima praeda—nam et statiua et trepide deserta fuerant—potitur. inde in Faliscum agrum copiis reductis, cum impedimenta Faleriis cum modico praesidio reliquisset, expedito agmine ad populandos hostium fines incedit. omnia ferro ignique uastantur; praedae undique actae. nec solum modo uastum hosti relictum sed castellis etiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temperatum, in quas timor Etruscos compulerat. Cn. Fului consulis clara pugna in Samnio ad Bouianum haudquaquam ambiguae uictoriae fuit. Bouianum inde adgressus
Abbreviated transcription (Latin):
bello cum samnitib suscepto: necessaria iam facta aduersus romanos fides
sit: tñ obsides dare paratos esse. Breuis consultatio senatus fuit. Ad unum
omnes iungendũ foedus cũ lucanis: resque repetendas cũ samnitib cẽsent.
Benigne responsũ lucanis: ictũque foedus foctiales missi: qui sam nitẽ de¬
cedere agrũ sotior ac deducere exercitũ finib lucanis iuberent. Quibus
obiuã missi absamnitib: qui denuntiarẽt si quod adissent in samnio cõci¬
lium. haud inuiolatos abituros. Haec postꝗ̃ audita sunt romae bellum
samnitib & patres censuerunt: & populus iussit. Consules interse pro¬
untias partiti sunt. Scipioni etruria.: fuluio samnites obuenerũt. Diuer¬
sique ad suũ quisq bellũ proficiscunt᷑. Scipioni segne bellũ & simile pri¬
oris anni militiae expectanti. hostes ad uolteras instructo agmine occurrũt.

Expanded text:
bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta aduersus Romanos fides bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta aduersus Romanos fides sit, tamen obsides dare paratos esse. breuis consultatio senatus fuit; ad unum omnes iungendum foedus cum Lucanis resque repetendas ab Samnitibus censent. benigne responsum Lucanis ictumque foedus. fetiales missi, qui Samnitem decedere agro sociorum ac deducere exercitum finibus Lucanis iuberent; quibus obuiam missi ab Samnitibus qui denuntiarent, si quod adissent in Samnio concilium, haud inuiolatos abituros. haec postquam audita sunt Romae, bellum Samnitibus et patres censuerunt et populus iussit. consules inter se prouincias partiti sunt: Scipioni Etruria, Fuluio Samnites obuenerunt, diuersique ad suum quisque bellum proficiscuntur. Scipioni segne bellum et simile prioris anni militiae exspectanti hostes ad Uolaterras instructo agmine occurrerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Maximũ placet: ni eius uiri cura. qualis in bellicis reb multis tẽpestatibus
fuerat. talis domi tũ in annonae dispensatione praeparando ac cõuehendo
frumento fuiss&. Eo anno nec traditur causa: interregnũ initũ. Interreges
fuere appius flaudius. dein ꝑ. sulpitius. Is comitia consularia hũit. Crea¬
uit .l. Corneliũ scipionẽ En. fuluiũ consules. Principio huius anni oratões
lucanoꝵ ad nouos consules uenerunt questũ. quia conditionib se ꝑlicere
nequiuerant ad sotietatem armoꝵ samnites: infesto exercitu ingressos fines
suos uastare. belloque ad bellũ cogere. Lucano ppło satis suꝑq erratũ quon¬
dã. nunc ita obstinatos animos esse: ut omnia ferre ac pati collerabilius
clucant: ꝗͣ ut nunꝗͣ postea romanũ nomẽ uiolent. Orare patres ut & lu¬
canos infidem accipiant: & uim atq iniuriã abse samnitiũ arteant. se qͣꝗͣ

Expanded text:
Maximum placet, ni eius uiri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus Maximum placet, ni eius uiri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tum in annonae dispensatione praeparando ac conuehendo frumento fuisset. eo anno—nec traditur causa—interregnum initum. interreges fuere Ap. Claudius , dein P. Sulpicius . is comitia consularia habuit; creauit L. Cornelium Scipionem Cn. Fuluium consules. principio huius anni oratores Lucanorum ad nouos consules uenerunt questum, quia condicionibus perlicere se nequiuerint ad societatem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos uastare belloque ad bellum cogere. Lucano populo satis superque erratum quondam: nunc ita obstinatos animos esse ut omnia ferre ac pati tolerabilius ducant quam ut unquam postea nomen Romanum uiolent. orare patres ut et Lucanos in fidem accipiant et uim atque iniuriam ab se Samnitium arceant; se, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
bendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principũ hĩta
ones proficisci iussit. Aduentus eius compressit etruscos adeo: ut nemo ex¬
tra munitiones egredi auder&. timorq eor obsidioni similis ess& neq
illoꝵ nouus consul uastandis agris urendisq tectis: cum passim non uille
solũ. sed frequẽtes quoq uici incendiis fumarẽt. elicere ad certamẽ potu¬
it. Cum hoc segnius bellũ opinione ess&: alterius belli quod multis inui-¬
tem cladib haud ĩmerito terribile erat: fama picentiũ nouorũ sonor
inditio exorta est. Samnites arma & rebellionẽ spectare: seq ab his solici¬
tatos esse. Picentib gratiae actae & magna pars curae patrib ab etruria
in samnites uersa est. Caritas &uã annonae solicitã ciuitatẽ habuit: uentũ¬
que ad inopiae ultimũ for&: ut scripsere quib aedilẽ fuisse eo anno fabiũ

Expanded text:
bendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principum habita bendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principum habita ones proficisci iussit. aduentus eius compressit Etruscos adeo ut nemo extra munimenta egredi auderet timorque ipsorum obsidioni similis esset; neque illos nouus consul uastandis agris urendisque tectis, cum passim non uillae solum sed frequentes quoque uici incendiis fumarent, elicere ad certamen potuit. cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod multis in uicem cladibus haud immerito terribile erat, fama, Picentium nouorum sociorum indicio, exorta est: Samnites arma et rebellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites uersa est. caritas etiam annonae sollicitam ciuitatem habuit uentumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere quibus aedilem fuisse eo anno Fabium
Abbreviated transcription (Latin):
etrusci uelit. Sed nulla alia mercede: ꝗͣ ut in ꝑtẽ agri accipiãtur. tadẽ¬
q aliqua sede certa consistant. Multa de eo concisia ppłoꝵ erruat
hĩta. nec ꝑfici quitq̃ potuit. nõ tã quia ĩ minui age: ꝗͣ qł actolas sibi¬
quisq adiũgere tã efferate gentis hoĩes horrebat. Ita dimissi galli
pecuniã imgentẽ sine labore ac ꝑiculo partã retulerũt. Romae terrorẽ
prebuit fama gallici tumultus ad bellũ etruscũ adiecti. eo minus cunr¬
tanter fcedus ictum cũ pitenti ppło est .T.manlio consuli forte euenit
cursu cirtũ agendo equo effusus extẽplo proꝑe expirauit. Tertius ab eo
casu dies finis uite consulis fuit. Quo ueliit omine belli accepto: deos pro
se cõmisisse bellũ cõmemorantes etrusci. sustulere animos. Noma cũ de¬
siderio uiri. tũ in cõmoditate ptẽporis tristis nuntius fuit: ut patres ab iu¬

Expanded text:
Etrusci uelint, sed nulla alia mercede quam ut in partem agri accipiantur tandemEtrusci uelint, sed nulla alia mercede quam ut in partem agri accipiantur tandemque aliqua sede certa consistant. multa de eo concilia populorum Etruriae habita nec perfici quicquam potuit, non tam quia imminui agrum quaquisque adiungere tam efferatae gentis homines horrebat. ita dimissi Galli pecuniam ingentem sine labore ac periculo partam rettulerunt. Romae terrorem praebuit fama Gallici tumultus ad bellum Etruscum adiecti; eo minus cunctanter foedus ictum cum Picenti populo est. T. Manlio consuli provincia Etrcursu circumagendo equo effusus extemplo prope exspiravit; tertius ab eo casu dies finis vitae consuli fuit. quo velut omine belli accepto deos pro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulere animos. Romae cum desiderio viri tum incommoditate temporis tristis nuntius fuit; patres ab iu
Abbreviated transcription (Latin):
pere. Qua refracta consules exertitusq romanus sine certamĩe urbem
inuasere. Ita neqnũ indeditionẽ ppłi ro.uenit. Colonia eo aduersus um¬
bros missa: a flumiẽ narnia appellata. Exercitus cũ magna praeda ro¬
mã reductus. Eo anno ab etrustis aduersus inducias ꝑatũ bellũ: sed eos
alia molientes gallor ingens exertitus fines ingressus paulisꝑa propo¬
sito auertit. Pecunia deinde qua multũ poterãt freti: sotios ex hostibus
fatere gallos conãtur: ut eodẽ adiucto exercitu cũ romanis bellarent.
de sonetatehaud ab nuũt barbari de mercede agit. Qua pacta acceptaq
cũ pata cetera ad bellũ essẽt: sequiq etruscos iu̾berent: infitiãtur merte¬
dẽ se belli romanis inferẽdi pactos. Quiꝗd acceperĩt actepisse ne aiqꝵ
etruscũ uastarẽt. armisq lacesserẽt cultores. militaturos tñ se.si utsq

Expanded text:
pere. qua refracta consul exercitusque Romanus sine certamine urbem pere. qua refracta consul exercitusque Romanus sine certamine urbem inuasere. ita Nequinum in dicionem populi Romani uenit. colonia eo aduersus Umbros missa a flumine Narnia appellata; exercitus cum magna praeda Romam reductus. eodem anno ab Etruscis aduersus indutias paratum bellum; sed eos alia molientes Gallorum ingens exercitus fines ingressus paulisper a proposito auertit. pecunia deinde, qua multum poterant, freti, socios ex hostibus facere Gallos conantur ut eo adiuncto exercitu cum Romanis bellarent. de societate haud abnuunt barbari: de mercede agitur. qua pacta acceptaque cum parata cetera ad bellum essent sequique Etruscus iuberet, infitias eunt mercedem se belli Romanis inferendi pactos: quidquid acceperint accepisse, ne agrum Etruscum uastarent armisque lacesserent cultores; militaturos tamen se, si utique
Abbreviated transcription (Latin):
taruiliũ &q fabiũ Maximũ. Id credo cognomẽ errorẽ in adib fecis¬
se: secutãq fabulã mixtã ex aediliciis & consularib comiciis cõueniẽtẽ
errori. Et lustr eo anno conditũ ab p.Sulpitio sopho & p. Sẽpronio
Auerione censorib. Tribq additae duae aniensis & tarentina. Haec
romae gesta. Caeter ad neꝗnũ oppidũ cũ segni obsidione ip̃us tereret᷑ꝰ
duo ex oppidanis: quor erãt aedifitia iuncta muro: specu facto: ad sta¬
tiones romatias itinere occulto ꝑueniũt. Inde ad cõsules deducti praesi¬
diũ armatũ se intra moenia & muros accepturos cõfirmãt. Nec aspnãda
res uisa: neq incaute credenda. Cũ altero eor:nã alter obses retentus.¬
duo exploratores ꝑ cuniculũ missi per quos satis comꝑta re trecenti ar¬
mati transfuga duce in urbẽ ingressi: nocte portã. quae praxima erat ce¬

Expanded text:
Caruilium Q. filium Maximum . id credo cognomen errorem in aedilibus fecisCaruilium Q. filium Maximum . id credo cognomen errorem in aedilibus fecisse secutamque fabulam mixtam ex aediliciis et consularibus comitiis, conuenientem errori. et lustrum eo anno conditum a P. Sempronio Sopho et P. Sulpicio Sauerrione censoribus tribusque additae duae, Aniensis ac Terentina. haec Romae gesta. ceterum ad Nequinum oppidum cum segni obsidione tempus tereretur, duo ex oppidanis, quorum erant aedificia iuncta muro, specu facto ad stationes Romanas itinere occulto perueniunt; inde ad consulem deducti praesidium armatum se intra moenia et muros accepturos confirmant. nec aspernanda res uisa neque incaute credenda. cum altero eorum—nam alter obses retentus—duo exploratores per cuniculum missi; per quos satis comperta re trecenti armati transfuga duce in urbem ingressi nocte portam, quae proxima erat, ce
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ consule haud quaꝗͣ memorabile aduersus rebellãtes equos:cũ
consul apuleius in umbria Neꝗnũ oppidũ circũsedit. Locus erat ar¬
duus. altus atq in ꝑte una praeceps: ubi nũc naruia sita est.Nec ui in
momẽto capi poterat. Itaq eã infectã rem M. fuluius petus łMa¬
lius torquatus noui consules acceperũt. In eũ annũ cũ fabiũ cõsulẽ
non petentẽ dicerẽt om̃s cẽturiae ip̃m auctorẽ fuisse: Macer licinius
at tubero tradũt differendi sibi consulatus in bellicosiorẽ annũ. Eo ãno
maiori se usui rei.p.fore urbano gesto magr̃ãtu. Ita nec dissimulantẽ
quid mall&s nec petentẽ: tũ aedilẽ currulẽ cũ l. papirio ł ursore factũ.
id ne pro certo ponerẽ:uetustior annaliũ auctor piso effecit: qui eo ãno
aediles turrules fuisse tradit lomiciũ En. philũ taluinũ. Alius  spu

Expanded text:
eodem consule haudquaquam memorabile aduersus rebellantes Aequos, cueodem consule haudquaquam memorabile aduersus rebellantes Aequos, cuconsul Appuleius in Umbria Nequinum oppidum circumsedit. locus erat arduus atque in parte una praeceps, ubi nunc Narnia sita est, nec ui nec munimento capi poterat. itaque eam infectam rem M. Fuluius Paetus T. Manlius Torquatus noui consules acceperunt. in eum annum cum Q. Fabium consulem non petentem omnes dicerent centuriae, ipsum auctorem fuisse Macer Licinius ac Tubero tradunt differendi sibi consulatus in bellicosiorem annum: eo anno maiori se usui rei publicae fore urbano gesto magistratu; ita nec dissimulantem quid mallet nec petentem tamen, aedilem curulem cum L. Papirio Cursore factum. id ne pro certo ponerem uetustior annalium auctor Piso effecit, qui eo anno aediles curules fuisse tradit Cn. Domitium Cn. filium Caluinum et Sp.
Abbreviated transcription (Latin):
legis p. etius Mus.p. Sẽpronus sophos.E. Martius Rutilius .M. Li¬
uius dentatus. Quĩq augures idẽ de plebe E. genutius p. Elius petus.
M.Minutius sissus .E. Martius .T. Publius. Ita octo pontificũ nouem
augur nus factus. Eođ anno MUalerius consul: de prouocatione
legẽ tulit diligẽtius sanctã. Tertio ea tũ postreges exactos lata est:
semꝑ a familia eadẽ. Causã saepius renouãdae haud aliã fuisse reor. ꝗͣ
qđ plus paucor opes. q̃ libertas plebis. poterãt. Portia tñ lex sola pro
tergo cuuũ lata uiderur: qua graui poena. si quis uerberass& necassa¬
ue ciuẽ romanũ sanxit. Ualeria lex cũ eũ qui prouocasse uirgis caedi
securiq necari uetuissex: siquis aduersus ea feciss& nihil ultra ꝗ̃ im¬
probe factũ adiecit. Id qui tũ pudor hoĩum erat uisũ credo iũculũ
satis ualidũ legis: nũc uix seruo ita minetur quisquã. Bellum ab

Expanded text:
legis P. Decius Mus P. Sempronius Sophus C. Marcius Rutulus M. Lilegis P. Decius Mus P. Sempronius Sophus C. Marcius Rutulus M. Liuius Denter ; quinque augures item de plebe, C. Genucius P. Aelius Paetus M. Minucius Faesus C. Marcius T. Publilius . ita octo pontificum, nouem augurum numerus factus. eodem anno M. Ualerius consul de prouocatione legem tulit diligentius sanctam. tertio ea tum post reges exactos lata est, semper a familia eadem. causam renouandae saepius haud aliam fuisse reor quam quod plus paucorum opes quam libertas plebis poterat. Porcia tamen lex sola pro tergo ciuium lata uidetur, quod graui poena, si quis uerberasset necassetue ciuem Romanum, sanxit; Ualeria lex cum eum qui prouocasset uirgis caedi securique necari uetuisset, si quis aduersus ea fecisset, nihil ultra quam 'improbe factum' adiecit. id, qui tum pudor hominum erat, uisum, credo, uinclum satis ualidum legis: nunc uix serio ita minetur quisquam. bellum ab
Abbreviated transcription (Latin):
Eadẽ apud uos auspitia esse. uos solos gentẽ hr̃e. uos solos iustũ impi¬
um & auspitiũ domi militiaeq Aeque adhuc prosper⁊ & plebeiũ
& prosper fuit:porroq: erit. En roma unꝗͣ fando audistis patritios
esse factos primo: nõ de caelo dimissos: sed qui patrẽ ciere possẽt idest
nihil ultra ꝗͣ ingenuos. Consulẽ iã patrẽ ciere possũ: auũq iã poterit
filius meus. Nihil est aliud inre quirites nisi ut omĩa negata aclipi¬
scamur. Certamẽ tm̃ patritii petunt: nec curãt quẽ euentũ certaminũ
hẽant. Ego hac̃ legẽ quod bonũ faustũ felixq sit uobis ac rei .p. uti
rogas subeundã censeo. Uocare trib extẽplo ppłus iubebat. appare¬
batq accipi legẽ. Ille tñ dies intertessione est sublatus. Postero die de¬
terrins tribunis ingẽti consensi accepta est.Pontifices creant suasor

Expanded text:
eadem penes uos auspicia esse, uos solos gentem habere, uos solos iustum imperieadem penes uos auspicia esse, uos solos gentem habere, uos solos iustum imperium et auspicium domi militiaeque; aeque adhuc prosperum plebeium et patricium fuit porroque erit. en unquam fando audistis patricios primo esse factos non de caelo demissos sed qui patrem ciere possent, id est, nihil ultra quam ingenuos? consulem iam patrem ciere possum auumque iam poterit filius meus. nihil est aliud in re, Quirites, nisi ut omnia negata adipiscamur; certamen tantum patricii petunt nec curant quem euentum certaminum habeant. ego hanc legem, quod bonum faustum felixque sit uobis ac rei publicae, uti rogas, iubendam censeo.' uocare tribus extemplo populus iubebat apparebatque accipi legem; ille tamen dies intercessione est sublatus. postero die deterritis tribunis ingenti consensu accepta est. pontifices creantur suasor
Abbreviated transcription (Latin):
riũ quĩq loca quatuor pontificũ adiecit: in quae plebei noĩent᷑: ut¬
nõ uos appi loco ur̃o pellãt: sed acdiuuẽt uos hoĩes plebei diuinis q
reb procurandis: sicut in caeteris humanis pro ꝑte uirili adiuuãt
Noli erubestere appi collegã in sacerdotio hr̃e:quẽ in censura: quẽ
in consulatu collegã hr̃e potiusti.Cuius tã dictatoris magr equitu
ꝗͣ magr̃i equitũ lictator esse potes. Sabinũ aduenã principẽ nobi¬
litatis ur̃ae seu appiũ Clausiũ seu appiũ Elaudiũ mauultis illi anti¬
qui patritii in suũ num acceperũt. Ne fastidieris nos in sacerdotũ
nũm accipere. Multa nobiscũ decora afferimus: ĩmo omĩa eadẽ: quę
uos supbos fecerũt.L.Sextius primus de plebe consul est factus.E
Licinius stolo primus mage equitũ. E. Martius Rutilius primor & di¬
ctator & censor. Q. publius philo primus praetor. Semꝑ ista audita sũt

Expanded text:
nque augurum loca, quattuor pontificum adiecit, in quae plebeii nominentur, nonque augurum loca, quattuor pontificum adiecit, in quae plebeii nominentur, non ut uos, Appi, uestro loco pellant sed ut adiuuent uos homines plebeii diuinis quoque rebus procurandis, sicut in ceteris humanis pro parte uirili adiuuant. noli erubescere, Appi, collegam in sacerdotio habere, quem in censura, quem in consulatu collegam habere potuisti, cuius tam dictatoris magister equitum quam magistri equitum dictator esse potes. Sabinum aduenam, principem nobilitati uestrae, seu Attium Clausum seu Ap. Claudium mauoltis, illi antiqui patricii in suum numerum acceperunt: ne fastidieris nos in sacerdotum numerum accipere. multa nobiscum decora adferimus, immo omnia eadem quae uos superbos fecerunt. L. Sextius primus de plebe consul est factus, C. Licinius Stolo primus magister equitum, C. Marcius Rutulus primus et dictator et censor, Q. Publilius Philo primus praetor. semper ista audita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
consulatus censuraq & triũphus ae quo aĩo leget᷑. si auguratũ aut põtifi¬
catũ adieceritis: nõ sustinebũt legentiũ oculi: Equid̃ pate dixerĩ deũ¬
eos nos iã ppłi.ro. benefitio esse: spero: qui sacerdoni nõ minus redda-¬
mus dignatione nr̃a honores: ꝗͣ acceꝑimus. Et deor magis ꝗͣ ur̃a cã
expetimus: ut quos priuatĩ colimus publice colamus. Quid aut̃ ego sit
adhuc egi tanq̃ integra sit cã patritioꝵ de sacerdotiis & nõ iã in
possessione & unuis amplissimi simus. Aecẽuiros sacris faciendis
carminũ sibyllae ac fator ppli huius interpretes: antistites eosdem
appollinaris sacri cerimoniarzq aliaꝵ plebeios uidemiis. Nec aũt
tũc patriciis ulla inuiria facta est: cũ duũ uiris sacris fatiendis adie¬
ctus est ꝑꝑ plebeios ñus. Et nũc tribunus uir fortis & strẽnuuis angu¬

Expanded text:
consulatus censuraque et triumphus aequo animo legetur, si auguratum aut pontificonsulatus censuraque et triumphus aequo animo legetur, si auguratum aut pontificatum adieceritis, non sustinebunt legentium oculi? equidem—pace dixerim deum—eos nos iam populi Romani beneficio esse spero, qui sacerdotiis non minus reddamus dignatione nostra honoris quam acceperimus et deorum magis quam nostra causa expetamus ut quos priuatim colimus publice colamus. quid autem ego sic adhuc egi, tamquam integra sit causa patriciorum de sacerdotiis et non iam in possessione unius amplissimi simus sacerdotii? decemuiros sacris faciundis, carminum Sibyllae ac fatorum populi huius interpretes, antistites eosdem Apollinaris sacri caerimoniarumque aliarum plebeios uidemus; nec aut tum patriciis ulla iniuria facta est, cum duumuiris sacris faciundis adiectus est propter plebeios numerus, et nunc tribunus, uir fortis ac strenuus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculũ ne suas preces minus audirẽt dii: ꝗͣ appii claudii castius eũ satra
publica facere: & religiosius deos tolere:ꝗ se: Quẽ poenitere uotorus
quae pro re.p. nũcupauerĩt:tot consules plebei. tot dictatores aut ad ex¬¬
ne nobilitatis suae quiđ plebeios poenitere. Pro certo hr̃e siquod repens
bellũ oriatur: nõ plus spei fore senatui ppłoq ro. in patriciis:ꝗ̃ in plebeis
ducib. Quod cũ ita se hẽat: cui deoꝵ hoĩum ue indignũ uideri potest:
inquit: eos uiros: quos uos sellis currulib: toga praetexta: tunica palma¬¬
ta: & toga picta & corona triũphali laureaq honoraueritis: qͦr domos
spoluis hostiũ affixis insignes inter alias feceritis. ponuficalia atque au-¬
guralia insignia ducere: Qui iouis maximi optimi ornatu decoratus
uelato uictimã caedet. auguriũ ue ex arte capi&. Cuius imaginis titulo

Expanded text:
periculum ne suas preces minus audirent di quam Ap. Claudi ? castius eum sacra periculum ne suas preces minus audirent di quam Ap. Claudi ? castius eum sacra priuata facere et religiosius deos colere quam se? quem paenitere uotorum quae pro re publica nuncupauerint tot consules plebeii, tot dictatores, aut ad exne nobilitatis quidem suae plebeios paenitere. pro certo habere, si quod repens bellum oriatur, non plus spei fore senatui populoque Romano in patriciis quam in plebeiis ducibus. 'quod cum ita se habeat, cui deorum hominumue indignum uideri potest' inquit, 'eos uiros, quos uos sellis curulibus, toga praetexta, tunica palmata, et toga picta et corona triumphali laureaque honoraritis, quorum domos spoliis hostium adfixis insignes inter alias feceritis, pontificalia atque auguralia insignia adicere? qui Iouis optimi maximi ornatu decoratus, uelato uictimam caedet auguriumue ex arce capiet? cuius <in> imaginis titulo
Abbreviated transcription (Latin):
rios non id quod olim uix sperauerãt affectãtes magnos honores.sed
omĩa iã in quor spem dubiã certatũ erat tñ adeptos multiplices con¬
sulatus: censurasq & triũphos. Certatũ tñ suadenda disuadendaque
lege. inter appiũ flaudiũ maxĩe ferũt & inter p. Deciũ Murẽ: qui cũ ea¬
dẽ ferme de iure patrũ ac plebis: quae pro lege llicinia quondã contraq:
eam dicta erant: cũ plebeius consulatus rogabat᷑ disseruissẽt: retulisse
dicit᷑ se Detius parentis sui spẽm: qualẽ eũ multi qui in contione erant
uiderãt incinctũ gabino cultu:suꝑ telũ stantẽ quo se hĩtu pro populo
ac legionibo romanis deuouiss&:Tũ p. deciũ consulẽ pur piũq deis im¬
mortalib uisũ aeque ac si t̃. Manlius collega eius deuoueret᷑.eundẽ p.
Detiũ qui sacra publica ppłi romani facer&s: legi rite nõ potuisse:Id esse

Expanded text:
rios non, id quod olim uix sperauerint, adfectantes magnos honores sed rios non, id quod olim uix sperauerint, adfectantes magnos honores sed omnia iam in quorum spem dubiam erat certatum adeptos, multiplices consulatus censurasque et triumphos. certatum tamen suadenda dissuadendaque lege inter Ap. Claudium maxime ferunt et inter P. Decium Murem . qui cum eadem ferme de iure patrum ac plebis quae pro lege Licinia quondam contraque eam dicta erant cum plebeiis consulatus rogabatur disseruissent, rettulisse dicitur Decius parentis sui speciem, qualem eum multi qui in contione erant uiderant, incinctum Gabino cultu super telum stantem, quo se habitu pro populo ac legionibus Romanis deuouisset: tum P. Decium consulem purum piumque deis immortalibus uisum aeque ac si T. Manlius collega eius deuoueretur; eundem P. Decium qui sacra publica populi Romani faceret legi rite non potuisse? id esse
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quatuor augures quatuor pontifices ea tẽpestate essent: placer&q au¬
de plebe om̃s eligerent᷑: Quẽ admodũ ad quatuor auguꝵ nũm nisi mor-¬
te duor id redigi collegiũ potuerit: nõ inuenio: cũ inter augures con-¬
stet imparẽ num debere esse:ut tres antiquae trib Rãnenses: ticienses.¬
& luceres: suũ quenq augurẽ hẽbant. Aut si płib opus sit pari inter se
nũo sacerdotes młtiplicent: sicut mltiplicati sunt cũ ad quatuor ꝗnq ad¬
iecti nouẽ nũm. ut terni in singulis essẽt expleuerũt. Caeter: ꝗa de plebe
eligebant̃. iuxta eã rem aegre passi patres ꝗͣ cũ consulatũ uulgari uide¬
rent. Simulabãt ad deos id magis: ꝗ ad se ꝑtinere. ipõs uisuros ne sacra
sua polluãtur. Id se optare tm̃: ne qua in rẽ.p. clades ueniat. Minus ãt
tetendere: assueti iã tali genere certaminũ uinci. Et cernebãt aduersa¬

Expanded text:
cum quattuor augures, quattuor pontifices ea tempestate essent placeretque aucum quattuor augures, quattuor pontifices ea tempestate essent placeretque aude plebe omnes, adlegerentur.—quemadmodum ad quattuor augurum numerum nisi morte duorum id redigi collegium potuerit, non inuenio, cum inter augures constet imparem numerum debere esse, ut tres antiquae tribus, Ramnes, Titienses, Luceres, suum quaeque augurem habeant aut, si pluribus sit opus, pari inter se numero sacerdotes multiplicent; sicut multiplicati sunt cum ad quattuor quinque adiecti nouem numerum, ut terni in singulas essent, expleuerunt.—ceterum quia de plebe adlegebantur, iuxta eam rem aegre passi patres quam cum consulatum uolgari uiderent. simulabant ad deos id magis quam ad se pertinere: ipsos uisuros ne sacra sua polluantur; id se optare tantum ne qua in rem publicam clades ueniat. minus autem tetendere, adsueti iam in tali genere certaminum uinci; et cernebant aduersa
Abbreviated transcription (Latin):
nũ non ambigit᷑: cõsulatũ cũ apulegio pansa gessisse. M. ualerio & o
apulegio cõsulib satis patatae res foris fuere. Etrustũ aduersa res belli
& induciae quietũ tenebãt. Samnitẽ multoꝵ annoꝵ cladib domitũ.
haud dũ foederis noui poenitebat. Romae quoq plebẽ quietã & exone¬
ratã: delucta in colonias multitudo praestabat: Tũ ne undiq trãqllȩ
res essẽt: certamẽ iniectũ inter primores ciuitatis patritios plebeiosque
ab tribunis pł. q. &t. eguiniis: qui undiq crimĩandoꝵ patr apđ
plebẽ occasionib quaesins: postꝗͣ alia frustra tentata erant: eã actionem
susceperũt: qua nõ infimã mõ plebẽ actenderẽt: sed ipã capita plebis con¬
sulares triũphalesq plebeios: quoꝵ honorib. nihil praeter sacerdotia:
quae nõdũ promiscua erãt: cdeessẽt. Nogationẽ ergo promlgauerũt: ut

Expanded text:
num non ambigitur consulatum cum Apuleio Pansa gessisse. M. Ualerio et Q. num non ambigitur consulatum cum Apuleio Pansa gessisse. M. Ualerio et Q. Apuleio consulibus satis pacatae foris res fuere: Etruscum aduersae belli res et indutiae quietum tenebant; Samnitem multorum annorum cladibus domitum hauddum foederis noui paenitebat; Romae quoque plebem quietam exoneratam deducta in colonias multitudo praestabat. tamen ne undique tranquillae res essent, certamen iniectum inter primores ciuitatis, patricios plebeiosque, ab tribunis plebis Q. et Cn. Ogulniis , qui undique criminandorum patrum apud plebem occasionibus quaesitis, postquam alia frustra temptata erant, eam actionem susceperunt qua non infimam plebem accenderent sed ipsa capita plebis, consulares triumphalesque plebeios, quorum honoribus nihil praeter sacerdotia, quae nondum promiscua erant, deesset. rogationem ergo promulgarunt ut,
Abbreviated transcription (Latin):
gna aggerẽ uallũq conscendit: si aut ex suꝑiore loco tueri se: aut su¬
pare & aliqua euadere poss&. forte quodã loco male densatus ag¬
ger pondere suꝑstantiũ in fossã procubuit: atq ea cum deos pandere
uiã fugae cõclamassẽt.plures inermes: ꝗͣ armati euadũt. Hoc proelio
fracta iter etruscor uires. & pacti annuo stipẽdio & duũ mensium
frumẽto: ꝑmissũ ab dictatore: ut de pate romã legatos mitterẽt.Pax ne¬
gata: indutiae biennii datae.Dictator triũphãs in urbẽ rediit. Habeo
auctores sine ullo memorabili prcelio pacatã ab dictatore etruriã esse.
Seditionib tm̃ aretinore compositis. & ciluino genere cũ plebe in grãm
reducto. Consulẽ ex dictatore factũ M. Ualeriũ nõ petentẽ: atq ideo mã
absentẽ treatũ. credidere quidã: & per interregẽ ea comitia facta. Id u¬

Expanded text:
gna aggerem uallumque conscendit, si aut ex superiore loco tueri se aut sugna aggerem uallumque conscendit, si aut ex superiore loco tueri se aut superare aliqua et euadere posset. forte quodam loco male densatus agger pondere superstantium in fossam procubuit atque ea, cum deos pandere uiam fugae conclamassent, plures inermes quam armati euadunt. hoc proelio fractae iterum Etruscorum uires, et pacto annuo stipendio et duum mensum frumento permissum ab dictatore ut de pace legatos mitterent Romam. pax negata, indutiae biennii datae. dictator triumphans in urbem rediit.—habeo auctores sine ullo memorabili proelio pacatam ab dictatore Etruriam esse seditionibus tantum Arretinorum compositis et Cilnio genere cum plebe in gratiam reducto.—consul ex dictatura factus M. Ualerius . non petentem atque adeo etiam absentem creatum tradidere quidam et per interregem ea comitia facta; id u
Abbreviated transcription (Latin):
protul abesse piculi uindicẽ: ꝗͣ maxĩe uult fatigari hostẽ: ut ĩtegris
adoriatur uirib fessos: qͣꝗͣ lente procedũt: iã tñ impetũ capiendũ
equiti utiq modicũ erat sp̃atiũ. Prima incedebat signa legionũ ne
quid occultũ aut repentinũ hostis timer&: sed reliquerat interualla
inter ordines peclitũ: qua satis laxo spatio eꝗtes ꝑmitti possẽt.ꝑiter
sustulit clamorẽ aties & ĩmissus eques libero cursu in hostẽ inuehitur¬
in incõpositosq aduersus equestrẽ procellã subitũ pauore effundit.
Itaq ut nõ proper auxiliũ iã pene circũuẽtis: ita uniuersa reꝗes data
est. Integre accepere pugnã. nec ipã longa: aut anceps fuit. Eusi hostes
castra repetũt. inferẽtibusq iã signa romanis cedũt. & in ultimã ca¬
stroꝵ ꝑtem conglobant᷑. herẽt fugiẽtes in angustiis portar. ꝑs ma¬

Expanded text:
procul abesse periculi uindicem, quam maxime uolt fatigari hostem ut integris procul abesse periculi uindicem, quam maxime uolt fatigari hostem ut integris adoriatur uiribus fessos. quamquam lente procedunt, iam tamen ad impetum capiundum, equiti utique, modicum erat spatium. prima incedebant signa legionum, ne quid occultum aut repentinum hostis timeret; sed reliquerat interualla inter ordines peditum, qua satis laxo spatio equi permitti possent. pariter sustulit clamorem acies et emissus eques libero cursu in hostem inuehitur incompositisque aduersus equestrem procellam subitum pauorem offundit. itaque, ut prope serum auxilium iam paene circumuentis, ita uniuersa requies data est. integri accepere pugnam nec ea ipsa longa aut anceps fuit. fusi hostes castra repetunt inferentibusque iam signa Romanis cedunt et in ultimam castrorum partem conglobantur. haerent fugientes in angustiis portarum; pars ma