comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit benedictiones filiis isrł: ibiq t̾ra reꝓmissionis
respecta morit᷑. atq sepelit᷑. Non nulli ebreoꝵ. iiͦiͬ.
libros tantũ cõputant legis: i. genesi. exodum. leuiticũ.
numerũ. deut̃onomiũ. aũt repeticionẽ eoꝵdem. ⁊ qͣsi
qd̾dam legis mediatoriũ. ea dum taxat ratione. qd ili
aiͦii. ꝓpͥas causas rerũ gestaꝵ continent. iste aũt om̃iũ
qͣsi it̃ando continet. In iħ̾u qͦq libro faii isrł duce iħu
iordanen tͣnseunt. ac scd̾o circũcidunt᷑: subũsisq de¬
hinc cananeoꝵ gentib. diuisionẽ t̾re hereditatis sorte
suscipiunt. In libro uidicũ continent᷑ peccata. ⁊ serui¬
tutes isrł. exclamatiõsq popłi. ⁊ miscrationes dei. Lib̾
ruth eidem moabitidis texit ystoriam: de cuꝰ stirpis fami¬
lia descendit cdauid. hunc ebrei libellñ ad iudicum li¬
brũ subiungunt: q̃m eo tẽpe gesta ẽẽ memorant᷑. que

Expanded text:
dicit benedictiones filiis Israel: ibique, terra repromissionis dicit benedictiones filiis Israel: ibique, terra repromissionis respecta, moritur atque sepelitur. Nonnulli Hebraeorum quatuor libros tantum computant legis, id est Genesim, Exodum, Leviticum, Numerum, Deuteronomium autem repetitionem eorumdem, et quasi quoddam legis meditatorium, ea duntaxat ratione, quod illi quatuor proprias causas rerum gestarum continent, iste autem omnium quasi iterando continet. In Jesu quoque libro filii Israel, duce Jesu, Jordanem transeunt, ac saeculo circumciduntur: subversisque dehinc Chananaeorum gentibus divisionem terrae haereditatis sorte suscipiunt. In libro Judicum continentur peccata et servitutes Israel, exclamationesque et miserationes Dei. Liber Ruth ejusdem Moabitidis texit historiam, de cujus stirpis familia descendit David. Hunc Hebraei libellum ad Judicum librum subjungunt, quoniam eo tempore gesta esse memorantur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ isrł in egiptum. Epodꝰ continet ebreoꝵ seruitu¬
tem: ex egipto egressũ popłi nubem ꝓtegentẽ. tͣnsitũ
eciam rubri maris. mersumq cum curribꝰ pharionem᷑.
⁊głe decantationẽq congressumq heremiꝰ. cibum
manne. ⁊ fluenta in dulcedinẽ uersã. mandata etiã
decalogi:. pugnã amalech. ⁊ archam testam̃ti. dedicati¬
onẽq tab̾nacłi. ⁊ oblationem. In leuitico aũt. łex sa¬
crificioꝵ. hostiarũq diũsitas: indum̃taq pontificum:¬
⁊ leuitaꝵ mistĩa describunt᷑: ciboꝵ etiã ⁊ diũsitas
peccatoꝵ. purgationesq ł hostie ordinant᷑. In numeris
ꝑ eremũ mansionũ sacram̃ta signant᷑. In ddeu t̃ononiio
aũt q̃ est lex scd̾a: narrant᷑ ea que int̃ faran. ⁊ asseroth:
⁊ usq ad cades barne. fuerint popło dicta. a moyse man¬
data udelicet atq ꝓmissa. maledictiones peccatoꝵ.
ꝓmissiones beatitudinis. uͥ canticũ moyses canit. uͥ

Expanded text:
in Aegyptum. Exodus continet Hebraeorum servitutem, ex Aegypto egressum populi, nubem protegentem, transitum etiam Rubri maris, mersumque cum curribus Pharaonem, et gloriae decantationem, congressusque eremi, cibum mannae, et fluenta in dulcedinem versa, mandata etiam Decalogi, pugnam Amalech, et arcam testamenti, dedicationemque tabernaculi et oblationem. In Levitico autem lex sacrificiorum, historiarumque diversitas, indumentaque pontificum, et ministeria describuntur, ciborum etiam et diversitas peccatorum, purgationesque vel hostiae ordinantur. In Numeris gnantur. In Deuteronomio autem, quae est lex secunda, narrantur ea quae inter Pharan et Asseroth, et usque ad Cadesbarne fuerint populo dicta a Moyse mandata videlicet atque promissa, maledictiones peccatorum, promissiones, beatitudines: ubi canticum Moyses canit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
unda dicta. eo qd̃ ex eoͣ fundant᷑ xꝰ.
lapides .i. emittautur balistas genus tormen¬
N ab enuttendo iacła dicta: bali enĩ grete mnit¬
tere dr̃ torquet᷑ enĩ uerbe neruoꝵ & magna¬
tialet. series enĩ fit altissima. umbonibꝰ int̾ se
in tacharia: subicient inlapidib funde defancda
aut̃ in libro regam iti scqͥtum legimꝰ: elegit

Expanded text:
unda dicta eo quod ex ea fundantur lapides, id est emittantur. Balista genus tormenti, ab emittendo iacula dicta; βαλεῖν enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervostam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se Et in Zacharia: Subjicient in lapidibus fundae . De funda autem in libro Regum ita scriptum legimus: Elegit
Abbreviated transcription (Latin):
rota. In rota gͦ .i. ĩ mundo. uox tomtrui eiꝰ egressa
est: qͣndo pdicatores xp̃i. cutulũ totiꝰ orbis. ubis
tonantibꝰ impleuer̃t. In ezechiele aut̃ młtiplicit̾
de rotis disputatũ est uͥ legit᷑ qd apparuisset uxͣ
animalia rota una sr̃ t̾ram: ⁊ pꝰmod̾ de qͣtrior ro¬
apłico. Roca qͦ in rotam ł duoꝵ iunct᷑a testam̾¬
toꝵ ẽ: qd̾ indicat scala iacob. ⁊ forceps ysaie. ⁊ gla
tum ẽ: qd̵ miserit pharao ꝑ ioseph. plaustra ad
subuehendu᷑ senẽ iacob. ⁊ paruulos eiꝰ. in qͦ de
signat᷑. solatia oportuna p̾buisse doctores infir¬
mis auditoribꝰ. qͦ faciliꝰ possint iter p̾sentis uite
tͣnsire. Item in amos ꝓpħa legit᷑ dñs dixisse. Ecce
ego stridebo suꝑ uos : sicut stridet plaustr̃ onistũ
feno: ⁊ ꝑibit fuga a ueloce.⁊ cẽta. uͥ demonstrat᷑¬

Expanded text:
tonitrui ejus egressa est, quando praedicatores Christi circulum totius orbis verbis intonantibus impleverunt. In Ezechiele autem multipliciter de rotis disputatum est, ubi legitur , quod apparuisset juxta animalia rota una super terram, et post modum de quatuor roapostolico. Rota quoque in rota vel duorum junctura Testamentorum est, quod indicat scala Jacob et forceps Isaiae , et gtum est , quod miserit Pharao per Joseph plaustrum ad subvehendum senem Jacob et parvulos ejus: in quo signatur solatia opportuna praebuisse doctores infirmis auditoribus, quo facilius possint iter praesentis vitae transire. Item in Amos propheta legitur Dominum dixisse: Ecce ego stridebo super vos, sicut stridet plaustrum onustum feno, et peribit fuga a veloce, etc. Amos
Abbreviated transcription (Latin):
Patria aut̃. uocata qd̃ cõmunis sit omniũ qui
inea nati ft̃. Terra aut̃ significari ut p̃diximus
elementũ. Terras uͦ singulas partes ut africa. Ita¬
lia eandem ⁊ loca. Nam t̾ra ⁊ t̾re spacia in orbe
t̃rarum multas in se continent ꝓuincias. sicut
corpe locus est pars una multa inse continens
membra. sicut ⁊ domus multas habens cubicu¬
la. sic t̾re ⁊ loca dicunt᷑ t̾rarum spacia. quoꝵ
gallia. In gallia. retia. In ispania. betica. Nã
asta locus est. Nuincia asie frigia. troia re¬
gio frigie. Ilium ciuitas troie. Item regiones. par¬
tes sunt ꝓuinciarum. quas uulgus conuentus
uocat. sicut infrigia troia. sicut in gallicia cã¬
tabria asturia. Arectorib autẽ regio nuncu¬
pata est. cuiꝰ partes t̾rĩora. Territorium aut̃ uo¬
catum. quasi tarrritoriũ tritumbuliriꝰ. ⁊aratro.
Antiqui enĩ sulto ducto ⁊ possessionum ⁊ t̾ritorio

Expanded text:
Patria autem vocata, quod communis sit omnium, qui Patria autem vocata, quod communis sit omnium, qui in ea nati sunt. Terra autem significat ut praediximus elementum, terras vero singulas partes, ut Africa, Italia, eadem et loca. Nam loca et terrae spatia in orbe terrarum multas in se continent provincias: sicut corpore locus est pars una multa in se comembra; sicut et domus, multa in se habens cubicula: sic terrae et loca dicuntur terrarum spatia, quorum gia, in Gallia Raetia, in Hispania Baetica. Nam Asia locus est, provincia Asiae Phrygia, Troia regio Phrygiae, Ilium civitas Troiae. Item regiones partes sunt provinciarum, quas vulgus conventus vocat, sicut in Phrygia Troia; sicut in Gallicia Catabria, Asturia. A rectoribus autem regio nuncupata est, cujus partes territoria sunt; territorium autem vocatum, quasi tauritorium tritum bobus et aratro. Antiqui enim sulco ducto et possessionum et territorio
Abbreviated transcription (Latin):
pars orbis. quarta pars tnͣsoceanũ. int̾ior in me¬
ridie que a solis ardore in cognita nob̃ est. In cuiꝰ
finib antipodas fabulose in habitare ꝓduntur
Oxima aut̃ spanie mauritania est. deinde nu¬
media. Inde cartaginenses. post que getultũ acci¬
pimꝰ. post eam ethiopiam. inde loca exusta solis
ardorib. Sciendum sane quod quedam ꝓuincie
pͥmũ de noĩe auctoris appellante trant. postea ã
ꝓurncia gentis nomen est factũ. Nam ab italio
italiã. rursus ab italia italus ⁊ sic utimur ipsa
noĩa gentis quomꝰ fuit ipsum nom̃ auctoris. un¬
de diriuatum est nomen ꝓuincie. ex quo accidit
ex uno noĩe nominare ciuitatẽ ⁊ regionẽ ⁊ gen¬
tem. Nuincie autẽ ex causa uocabłm acceperũt.
pͥncipatꝰ namq gentiũ. qͥa ad reges alios ꝑtine-¬
bant cũ inius sũũ romani uincendo redegerũt
ꝓcul positas regiones ꝓuincias appellauerunt.

Expanded text:
partes orbis quarta pars trans Oceanum interior in mepartes orbis quarta pars trans Oceanum interior in meridie, quae a solis ardore incognita nobis est, in cujus finibus Antipodas fabulose inhabitare produntur. Proxima autem Hispaniae Mauritania est, deinde Numidia, inde Carthaginensis, post quam Getuliam accipimus, postea Aethiopiam, inde loca exusta solis ardoribus. Sciendum sane quod quaedam provinciae primum de nomine auctoris appellatae erant, postea a provincia genti nomen est factum. Nam ab Italo Italia, et rursus ab Italia Italus, nomine gentis, quomodo fuit ipsum nomen auctoris, unde derivatum est nomen provinciae. Ex quo accidit, ex uno homine nominare civitatem et regionem et gentem. Provinciae autem ex causa vocabulum acceperunt. Principatus namque gentium quia ad reges alios pertinebant, cum in jus suum Romani vincendo redegerunt, procul positas regiones provincias appellaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
caput garama oppidum fuit. Est aut̃ inter
cirenensem ethiopiã. ubi est fons qui ⁊ calore
diei frigescit. ⁊ calet frigore noctis. De ethiopia&.¬
thiopia. dicta acalore popłoꝵ quos salis rrici¬
nitas torret. Deniq uim sideris ꝓdit color ho¬
minũ. Est aut̃ ibi iugis estris. Nam quicqͥd eius
est sub meridiano cardine est. cirta occiduũ aut̃ mon¬
tuosa est aren᷑a in medio. Ad orientalẽ uͦ plagam
rigit᷑. Ameridie: oceano. aseptenitrione: nilo flu¬
mine claudit᷑. plurimas habens gentes diu̾so uul¬
tu.⁊ monstruosa specie horribiles. feraꝵ quoq ⁊
serpentiũ referta est multitudine. Illic quippe ri¬
nocerota bastia ⁊ camelo pardus basiliscus. draco¬
nes in gentes. ex quoꝵ t̃rebro gemine extrahun¬
tur. iacinctus quoq. ⁊ criso prassus ibi repperiun¬
tur. Cinnamomũ illic colligit᷑. De due ethiopie.¬
ue autẽ st̃ ethiopie. una circa ortũ solis. alt̾a
cuta occasum in mauritania. Extat tres aut̃

Expanded text:
caput Garaman oppidum fuit. Est autem inter Cyrenensem et Aethiopiam, ubi est fons, qui et calore diei frigescit, et calet frigore noctis. Aethiopia dicta a colore populorum, quos solis vicinitas torret. Denique vim sideris prodit color hominum. Est enim ibi jugis aestus. Nam quidquid ejus est, sub meridiano cardine est, circa occiduum autem montuosa est, arenosa in medio, ad orientalem vero plagam rigitur. A meridie Oceano, a septentrione Nilo flumine clauditur, plurimas habens gentes diverso vultu et monstruosa specie horribiles, ferarum quoque et serpentium referta est multitudine. Illic quippe rhinoceros bestia et camelopardus, basiliscus, dracones ingentes, ex quorum cerebro gemmae extrahuntur; hyacinthus quoque et chrysoprasus ibi reperiuntur, cinnamomum illic colligitur. Duae sunt autem Aethiopiae, una circa ortum solis, altera circa occasum in Mauritania. Extra tres autem
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ ꝓuincie sib conuinete. ab oriente nume¬
diaui habent. a septentrione: mare magnum. ab
occasu. flumen ĩ aluam. ameridie: montẽ astnͥ¬
.xiii. qui disceruit int̾fecundam t̾ram. ⁊ are¬
nas iacentes usq ad oceanũ. Mauritaniaꝰ tin¬
gitan̾a mẽtropoli. huiꝰ ꝓuincie ciuitate uoca¬
ta est. hec ultima africe. exurgit a montib
septum habens aboriente flumen in aluam.
a septentrione: fretum gaditanũ. ab occiduo:
oceanum athlanticũ. a meridie: gaululũ gen¬
tes usq ad oceanũ esperũ ꝑ errantes regio
gignens feras si mias. dracones. ⁊ structiones.
olim etiam ⁊ elefantis plena fuit. quos sola
nunc india parturit. Garamantis regionis

Expanded text:
igitur provinciae sibi conjunctae ab oriente Numiigitur provinciae sibi conjunctae ab oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixim, qui discernit inter fecundam terram et arenas jacentes usque ad Oceanum. Mauritania Tingitana, a Tingi metropoli hujus provinciae civitate vocata est. Haec ultima Africae exsurgit a montibus septem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, Oceanum Athlanticum, a meridie Gaulalum gentes usque ad Oceanum Hesperium pererrantes: regio gignens feras, simias, dracones et struthiones. Olim etiam et elephantis plena fuit, quos sola nunc India parturit. Garamantis regionis
Abbreviated transcription (Latin):
ranea est numedia ab incolis passim uaganti¬
bus sic uocata. qd̃ nullam certã hab̾ent sedem.¬
Nam lingua eoꝵ in certe sedes ⁊ uage numide di¬
cunt᷑. Incipit autẽ a flumrine a missiaga in ten¬
gitanum limitẽ desinit. habens ab ortu sirtes mi¬
Id̾ intendit sardineum. ab octasu mauritanrã
fitifensem. ameridie: ethiopum gentes regio cam¬
pis p̃pingtus. ubi autẽ filuestri est ferasedocat
ubi iugis ardua equos ⁊ onagros ꝓ creat. eximio
etiam marmore p̃dicatur. qd numidicũ dicitur:
habet aut̃ urbes precipuas. ipponi regiũ ⁊ t̾rusi¬
cadam. Mauritania auritana. uocata a colore
popłorum. greci enĩ nigrum mauronuo cant.
Sicut enĩ gallia a candore popłi. tta matiritanta
a nigro nomen sortita est. cuiꝰ prima ꝓuincia
mauritania siti fensis est. que siti fie habuit
oppidum. a quo & uocabłm traxisse regio ꝑhi¬
betur. Mauritania uͦ cesariensis colonie. cesarie
ciuitas fuit. ⁊ nom̃ ꝓuincie ex ea dictum. Utq

Expanded text:
ranea est. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam habNam lingua eorum incertae sedes et vagae, Numidia dicuntur. Incipit autem a flumine Ampsaga, in Zeugitanum limitem desinit, habens ab ortu Syrtes miquod intendit Sardiniam, ab occasu Mauritaniam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis, ubi autem silvestris est, feras educat; ubi jugis ardua, equos et onagros procreat. Eximio etiam marmore praeditatur, quod Numidicum dicitur. Habet autem urbes praecipuas, Hipponem regium et Rusicadam. Mauritania vocata a colore populorum; Graeci enim nigrum mauron vocant. Sicut enim Gallia a candore populi, ita Mauritania a nigro nomen sortita est. Cujus prima provincia Mauritania Sitifensis est, quae Sitifi habet oppidum, a quo et vocabulum traxisse regio perhibetur. Mauritania vero Caesariensis colonia, Caesaria civitas fuit, et nomen provinciae ex ea dictum. Utraeque
Abbreviated transcription (Latin):
bit apls ñ est nob̃ oluctatõ aduersus carnẽ⁊ sangͥ¬
nem. s ad u̾sus pntipes ⁊ potestates. adũsus mũ¬
Drectores tenebrarum harũ ꝯtͣ spiritalia neqcie
incelestibꝰ. Et itẽ. Castigo inqͥt corpus meũ ⁊ feriu¬
tuti subicio. ne forte cũ aliis p̃dicauerim ipse reꝑ¬
ut in apło: sic pugno ñ qiͣ aerem u̾berans. Rur¬
sum bella. uel certamen cdiabłi adn̾sus scõs. ut in
iheremia: ⁊ bellabunt ad it̾fitm te ⁊ ñ p̃ualebunt:
semꝑ enĩ scĩ uiri contͣ uicia ⁊ cont᷑ temptamenta
diabłi contͣq oblec tam̃ta carnis in lecebras noluip

Expanded text:
ibit Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguibit Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Et item: Castigo, inquit, corpus meum, et servituti subjicio: ne forte, cum aliis praedicaverim, ipse reput in Apostolo: Sic pugno, non quasi aerem verberans . Rursum bella vel certamen diaboli adversus sanctos, ut in Jeremia: Et bellabunt adversum te, et non praevalebunt . Semper enim sancti viri contra vitia et contra tentamenta diaboli, contraque oblectamenta carnis et illecebras vo
Abbreviated transcription (Latin):
turmulto ñ ualent: differt aut̃ bellũ pugna⁊ pliũ.
ne ut canensis. t̃ m̃sisrursũ ⁊̃ una pugna multa sc̃
pliaz aliud enĩ in cornib. aliud in media. alusd m ex¬
trema. acie geritur. Bellũ igt᷑ est totũ piegna umiꝰ
diei. p̃liũ pars pugne est. Bellũ autẽ dueillum. uo¬
catum. eo qd̾ due sint partes dimicantium uel qd̾
alt̾m faciat iuc torem. alt̾m uictum. postea mitata ⁊
detracta litt̾a dic tum bellũ: alii ꝑ antifrasim putãt
la. cum bellũ contͣ sit pessimũ p̃lia dicunt᷑ ab in pͥ¬
mendo hostem. unde ⁊ p̃lia ligna quib uua p̃mit
pirgna uocata eo qd̃ in inicio uisus fuiss mbello
bant. uñ ⁊ prigna etiam duoꝵ est aliqũ ⁊ sine fer¬
ro. Hec enĩ bella apud carnales ft̃. qui de poten¬
tia mnundana ofligunt. cet̾rim apud xp̃ianos ⁊
fideles eli famulos aliꝰ mos pugnandĩ est: de qͥ sc̃¬

Expanded text:
tumultu non valent. Differt autem bellum, pugna et praelium: tumultu non valent. Differt autem bellum, pugna et praelium: ne, ut cannensis. Item in una pugna multa sunt prelia, aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur totum est, pugna unius diei, prelium pars pugne. Item bellum et tumultus catum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant la, cum bellum contra sit pessimum. Prelia dicuntur ab inpremendo, hostis hostem. Unde et prela ligna quibus uva premitPugna vocata, eo quod in initio usus fuisset bant: unde pugna etiam duorum est aliquando sine ferro. Haec enim bella apud carnales sunt, qui de potentia mundana confligunt. Caeterum apud Christianos et fideles Dei famulos alius mos pugnandi est, de quo scr
Abbreviated transcription (Latin):
lucanꝰ in frm̃ ceciderunt p̃mia frs: item: cui cer¬
iux cesa parentis cederet. Bella itaq dicunt᷑ int̃na.
ext̾na seruilia. socialia piratica. nam piratica bel¬
la sunt sparsa latronũ agmina pͥmariam paro-¬
tib leuib ⁊ fugacib non solum nauibꝰ cõmeatꝰ
s etiam insulas ꝓuinciasq uastantibꝰ quos primũ
ier eiꝰ pompeiꝰ post multam uastationem qm̃ t̾ra ma-¬
riq auiegerant nura celeriate cõpressit Ac supa¬
uit: sicut aut̃ bellum nocat᷑ qd̾ contͣ hostes agitur.
ita tu multꝰ qd̵ criul sedicione concitat᷑. Nam sedicio
est. discensio ciuiũ dicta qd̾ se orsum alĩ ad alia se
Erant. alii estimant disfensionem animoꝵ secticionẽ
uocari. qmͣ greci diastasin uocant. qd aut̃ ctisferat᷑
utrũq cicero docet. Potest enĩ inquit eẽ bellũ ut tu¬
multꝰ non sit. tu multꝰ ałr eẽ sine bello ñ pot̃ quidem
młtum qm bellũ nam in bello tiacationes ualent. ĩ

Expanded text:
n fratrem ceciderunt praemia fratris. Item: . . . . Cui cervix caesa parentis Cederet. . . . . Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum agmina per maria myoparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasm Cn. Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate compressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur, quod contra hostes agitur: ita tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocant: quoniam autem differant utrumque Cicero docet: « Potest enim, inquit, esse bellum, ut tumultus non sit; tumultus autem esse sine bello non potest. » Quid est multus quam bellum: nam in bello vacationes valent, in
Abbreviated transcription (Latin):
Rimꝰ bella instituit ninꝰ rex assirio¬
rũ. ipse enĩ finib suis nequaꝗͣ ⁊tẽ¬
tus humane societatis fedꝰ in ruum¬
pens. exercitꝰ duce. aliena uastare.
liberos popłos auit trucidare aut
subicẽ cepit. uniu̾samq asiã usq ad libie fines no¬
ua seruitute ꝑdomuit. hinc etiam sttiduit ur¬
bes in mutuo sanguine alt̃na grassari cede: qͣtuor
plusqm cuule. Iustũ bellũ est. qd̃ ex p̃dicto gerit᷑
de reb repetitis. aut ꝓpulsandoꝵ hostiũ ca. Ini̾tũ
bellũ est qͥ defurore ñ delegitima ratione initit᷑.
de quo in re publica cicero dicit. illa inriusta bel¬
la sunt que ft̃ fine cã suscepta. nam extͣ ulcisce¬
di aut ꝓpulsandoꝵ hostuĩ cã bellũ geri iustũ nul¬
lum potest ⁊ hoc idem tulliꝰ paruis int̾ iectis sub¬
didit: nullũ bellũ iustũ habetur nͥ deninciatum.
nͥ in dictum. nͥ derepetitis reb ciule bellũ est int̃
ciues orta sedicio &toncitati tu multꝰ sicut int sil¬

Expanded text:
rimus bella instituit Ninus rex Assyriorum. Ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare, aut subjicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc jam studuit orbis in mutuo sanguine alterna grassari caede. Quatuor plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syl
Abbreviated transcription (Latin):
psa est & sicionia: asicione rege. aquo & regnũ
sicinioꝵ est dictum. habet autẽ archadia flu¬
uiũ magnũ erimantũ. ab eston quoq lapidem. qͥ
semel accensus nũqmͣ extinguit᷑: candidissime eti¬
am merule ibi nascuntur.
pannonia.

Expanded text:
psa est Sicyonia a Sicyone rege, a quo et regnum Sicyoniorum est dictum. Habet autem Arcadia fluxium magnum Erimantum, asbeston quoque lapidem, qui semel accensus nunquam exstinguitur; candidissimae etiam merulae ibi nascuntur. Pannonia
Abbreviated transcription (Latin):
hec pene insula est. Nam absq septemtrionali
parte qua machedonie uingit᷑. undiq septa est
mari. Aboriente enĩ. habet mirteum mare. ab
euro: creticum a meridie. ionium. ab africo. ⁊ oc
te. machedonie uel attice t̃re ad iungit᷑. huiꝰ ca¬
put est urbs chorintus. Grecie deciis : mnacuis est
rchadia sinus achate est. ut plantani folium¬
Int̃ ioniũ ⁊ egeum mare exposita. quam ar¬
chas iouis ⁊ caliste filuis. pelasgis in dedicionem
redactis ex suo noĩe archadiam nuncupauit.

Expanded text:
lata. Haec pene insula est. Nam absque Septentrionali lata. Haec pene insula est. Nam absque Septentrionali parte, qua Macedoniae jungitur, undique septa est mari. Ab Oriente enim habet Myrteum mare, ab Euro Creticum, a Meridie Ionium: ab Africo et Occte Macedoniae, vel Atticae terrae adjungitur, hujus caput est urbs Corinthus Graeciae decus. Inachus est Arcadia sinus Achaiae est, ut plainter Ionium et Aegaeum mare exposita, quam Arcas Jovis et Calistae filius, Pelasgis in ditionem redactis, ex suo nomine Arcadiam nuncupavit.
Abbreviated transcription (Latin):
hẽsalia. athẽsalo rege cognominata que ad
meridianã plagam macedonie comuncta ẽ.
cuiꝰ a tergo pieria est multa inthessalia flumi¬
na ⁊ oppida. Inter quas p̃cipue. thessalonica ibi¬
ost. ⁊ mons parnasus quondam apollini consecͣ¬
tus. thesalia patria achillis ⁊ origo lafitarum fa¬
it. de quib fertur qd̃ hi primo equos frenis
dornuerit. Unde & centauri dicti sunt in thes
salia pͥmum solidi aurei facti sunt domando¬
rum quoq equoꝵ usus primũ reꝑtus est. Aa
chedonia. in exordio abemathio rege emathie
nomen accepit. S machedo deucalionis mat̾nꝰ
nepos postquam ibi accepit principatũ mutauit
uocabłm: macedoniãq a suo noĩe dixit. Est aut̃
confinis aboriente: egeo mari. ameridie: achaie.
ab occasir. dalmatie. aseptentrione: mesie patrre.
alexandri magni ⁊ regio aureis uenis ardentiq cͦco
optima lapidem q̃ paniten uocant. Ista gignit.
ons olimpus in ea est. qui Mons olimpus.¬
ex cellenti uertice tantꝰ attollit᷑ ut in cacu¬

Expanded text:
hessalia a Thessalo rege cognominata, quae a meridiana plaga Macedoniae conjuncta est, cujus a tergo Pieria est. Multa in Thessalia flumina, et oppida, inter quae pest et mons Parnassus quondam Apollini consecratus. Thessalia patria Achillis, et origo Lapitharum fuit, de quibus fertur, quod hi primo equos frenis domuerint. Unde salia primum solidi aurei facti sunt, domandorum quoque equorum usus primum repertus est. 13. Macedoniae in exordio ab Emutio rege Emathiae nomen erat, sed Macedo Deucalionis maternus nepos, postquam ibi accepit principatum, mutavit vocabulum, Macedoniamque a suo nomine dixit. Est autem confinis ab Oriente Aegaeo mari, a Meridie Achaiae, ab Occasu Dalmatiae, a Septentrione Moesiae. Patria Alexandri Magni, et regio aureis venis argenteisque opima. Lapidem quem paeantidem vocant ista gignit. Mons Olympus in ea est, qui excellenti vertice tantus attollitur, ut in cacu
Abbreviated transcription (Latin):
atq heretici ex uno consensu eccłam ꝑseqͣntes.
ut in ysaia. Holi timere a duabꝰ caudis ticionũ
fumigantium istoꝵs

Expanded text:
atque haeretici ex uno consensu ecclesiam persequentes, ut in Isaia: Noli timere a duabus caudis titionum fumigantium istorum
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ ut in duobꝰ apicibꝰ uetꝰ ⁊ nouũ testam̃tũ sig¬
naret᷑. qͥbꝰ expͥmit᷑ ubi sacram̃tũ. sanguine passio¬
nis effusũ. Dietꝰ aũt calamꝰ qd̾ licorẽ ponat. Unde ⁊
apd̾ nautas calore poñe d̾r. Penna aũt apendendo uo¬
cata .i. uolando. Est enĩ ut diximꝰ auiũ. folia aũt li¬
solent. suiꝰ partes pagine dñt: eo qd̾ sibi inuicẽ com¬
pingant᷑. Uersꝰ aũt inde inilgo uocati. qr sic scbebant
antiqͥ sic̃ arat᷑ t̾ra. A sinistra enĩ ad deccam pͥmũ de
ducebant stilum. deinde conũtebant᷑ ab inferiori.
Et rursus ad dext̾am uersꝰ qͦs hodieq rustici uers uo¬
cant. Sceda ẽ qd̾ adhuc emendat᷑: ⁊ nͦdũ in libus
ralactũ est. ⁊ est nom̃ grecũ sic̃ ⁊ thomꝰ. De cano

Expanded text:
ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguine Passionis effusum. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare ponere dicitur. Pinna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim, ut diximus, avium. Foliae autem lisolent, cujus partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem compingantur. 7. Versus autem vulgo vocati, quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram ducebant stilum, deinde convertebantur ab inferiore, et rursus ad dexteram versus; quos et hodieque rustici versus vocant. Scheda est quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est; et est nomen Graecum, sicut et tomus. § 15
Abbreviated transcription (Latin):
bus regum. in cuĩ cõpositione homines młtis men¬
daciis adulant᷑. qd̾ malũ a grecis exortũ ẽ. quoe le¬
uitas instructa dicendi facultate incredibili młtas
mendatioꝵ nebulas suscitauit. Phatoꝵ libri st̾ in qͥbꝰ
lib editi sunt. Pemiũ ẽ mitiũ dicendi. st̃ enĩ ꝓbemia
pͥncipia libroꝵ. que añ cause narrationẽ. ad instru¬
endas audientiũ aures coaptant᷑: cuiꝰ nom̃ pleriq
latinitatis ꝑiti. sine tͣnslatione posuer̃t. Hoc aũt uo¬
cabłm apd̾ nos int̾p̃tatũ. p̃facio nuncupat᷑: qͣsi p̃locu¬

Expanded text:
bus regum: in cujus compositione homines multis menbus regum: in cujus compositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est; quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit. Fastorum libri sunt, in quibus libus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cujus nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos int
Abbreviated transcription (Latin):
constat ẽẽ tria gena. pͥmũ genꝰ exercitas que
greci scolia nuncupant᷑. in qͥbꝰ que uident᷑
obscura ł difficilia sũmatĩ acbreuit᷑ ꝑstringunt᷑. Scd̾m
genꝰ omeue st̃ qͣs latini uerbũ appellant. q̃ ꝓferunt᷑ in
popłis. Terciũ thomi. qͦs nos libros. ł uolumina nuncu
maioris sunt disputationis. Dialog̃ est collatio duoꝵ
ł płimoꝵ: qͦm latini sermones dicunt. Nam qͦs greci
dialogos uocant. nos sermones uocamꝰ. Sermo aũt
dictꝰ. qd̾ int̾ utrũq serit᷑ unde in uirgilio młta int̾
se serebant. Tractatꝰ est unꝰ rei młtiplex expositio: eo
qd̾ tractat sensũ in młta sentiendi contractando secũ.
Differt aũt sermo. tractatꝰ ⁊ uerbũ. Sermo enĩ: alt̾a
iuris. cõmenta euͣngłii. Apologetic̃ est excusatio: in qͦ
solent qͥdam acusantibꝰ respond̾e. In defensione enĩ
aut negatione sola pofitũ est. ⁊ est nom̃ grecũ. Pana¬
gericũ est ucensiosũ ⁊ lasciuiosũ genꝰ dicendi. in laudi¬

Expanded text:
nera esse tria. Primum genus excerpta sunt, quae Graece scholia nuncupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia summatim ac breviter praestringuntur. Secundum genus Homiliae sunt, quas Latini verbum appellant, quae proferuntur in populis. Tertium Tomi, quos nos libros vel volumina nuncupst, libri majoris sunt disputationis. Dialogus est collatio duorum vel plurimorum, quem Latini sermones dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant, nos sermones vocamus. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde in Virgilio: Multa inter se serebant. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod tractat sensum in multa sentiendi contrectando secum. Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera juris, commenta evangelii. Apologeticus est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere, in defensione enim aut negatione sola positus est, et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ carnis excesserat post resurrectionẽ su¬
am in littore stabat. ac si ipsum resurrectio¬
nis sue mist̾ium reb discipłis loqueret᷑ dicẽsi
Iam nob̃ in mari non appareo: quia uobis¬
cum imꝑturbationis fluc tib non sum.

Expanded text:
tionem carnis excesserat, post resurrectionem sutionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat: ac si ipsum resurrectionis mysterium suis discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum.
Abbreviated transcription (Latin):
Et dictum litus. quia fluctu elidit᷑. uel qd̾ aqͣ
alluit᷑. Cicero in topicis. litus: est aqua fluctus:
finem scł̃i. ut est illud eunͣgłicum ubi dr̃ sage¬
na dnũi pisces trahere adlitus. ubi boni pisces
colliguntur in uasa. Mala autẽ foras mittunt᷑.¬
Aliquando autem ꝑlitꝰ. immortalitatis status sig¬
nat᷑. lnde legit᷑ dñs in eungłio sedisse inlittore.
Et discipłi describunt᷑ nauigio laborare. Post
resurrectionem dñs in lictore stetit. qui ante re¬
surrectionẽ suã corã discipłis suis in fluctib ma¬
ris ambulauit. Cuiꝰ rei ratio festine cognoscit:
si ipsa que tunc uerat causa pensetur. Quid
enim mare. nisi p̃sens scłm significat. qd̃ se cau¬
sarum tu multu ⁊ undis ute corruptibilis iñ¬
lidit. quid ꝑsoliditatem littoris. nisi illa ꝑpetui¬
tas quietis et̃ne figurat᷑ ꝰ quia igit᷑ cliscipłi
ad huc fluctib mortalis uite inerãt in mari
laborabant. quia hec redemptor nr̃ iam corrup¬

Expanded text:
et dictum littus, quia fluctu eliditur, vel quod aqua alluitur. Cicero in Topicis: Littus est qua fluctus eculi, ut est illud Evangelicum, ubi dicitur sagena Domini pisces trahere ad littus, ubi boni pisces colliguntur in vasa, mali autem foras mittuntur. Per littus immortalitatis status signatur. Unde legitur Dominus in Evangelio sedisse in littore, et discipuli describuntur navigio laborare. Post resurrectionem Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis suis in fluctibus maris ambulavit. Cujus rei ratio facile cognoscitur, si ipsa, quae tunc inerat, causa pensetur. Quid enim mare, nisi praesens saeculum, significat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae, figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant: quia vero Redemptor noster jam corrup
Abbreviated transcription (Latin):
om̃tum est: minimũ atq angustissimũ tempus
amotu siderũ. Dictum est enĩ extremitas hore
in breuib int̾ uallis. cum aliqͥd sibis cedit. atq
sũ sigt̾at. ut est illud apłi. Om̃s quidem resurgemꝰ.
sed non om̃s immutabim᷑ immom̃to in ictu ocłi. ꝑ
ictum ocłi. nimiam breuitatem uult sigcare moͭ¬
menti. ut quanta sit dei potentia. ex resurrec tionis
celeritate cognoscas. De quo. alia edictio habet in
athomo: & in ictu ocłi. Minimũ autẽ omniũ ⁊ qd̾
nulla ratione diuidi queat tempꝰ athomum. grece
hoc est in diuisibile. siue in sectibile nominant. qd̾
obsui pusillitatem gr̃amaticis pocuis quam calcu¬
ant. ultͣ᷑ quid diidant non habentib. hanc atho¬
mum nuncupari complacuit.

Expanded text:
omentum est minimum atque angustissimum tempus a motu siderum dictum. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque ut est illud Apostoli: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur, in momento, in ictu oculi . Per ictum oculi nimiam brevitatem vult significare momenti: ut quanta sit Dei potentia, ex resurrectionis celeritate cognoscas. De quo alia editio habet: in atomo et in ictu oculi. Minimum autem omnium, et quod nulla ratione dividi queat, tempus atomum Graece, hoc est, indivisibile sive insectibile nominant, quod ob sui pusillitatem grammaticis potius quam calcuant, ultra in quod dividant, non habentibus, hanc atomum nuncupari complacuit.
Abbreviated transcription (Latin):
et femina in forma femine. ñ carens sexu: s tam̃ huiꝰ¬
uite conditione. ñ sp̃e nat᷑ali. ne ñ sit uera resur¬
rectio siñ resurgit qd cadit. Ante passionẽ dñi
onis ade tenebant᷑. donec auctoritate dñi ꝑ inde¬
bitam eiꝰ mortẽ de seruili conditione lib̾arent᷑. Post
ascensionẽ dñi ad celos omniũ scõꝵ anime cũ xp̃o
sunt. ⁊ exeuntes de corꝑe ad xp̃m uadunt. expectan¬
tes resurrectionẽ corꝑis sui. ut ad inrregrã ⁊ ꝑpetuam
beatitudinẽ. cũ ip̃o parit̃ ĩmutent᷑. sic̃ ⁊ peccatoꝵ
anime in infernũ sub timore posite. expectant re-¬
surrectionẽ sui corꝑis ut cũ ip̃o ad penã conũtant᷑
dimꝰ. etiã si in ultimo uite sp̃u. admissoꝵ peniteat
mobibe. Et ideo qr uoluntas eiꝰ ñ mutat᷑. sine emen¬
datione uite si tempꝰ concedit᷑. siue supplici confessi

Expanded text:
et femina in forma feminae non carens sexu, sed tamen huet femina in forma feminae non carens sexu, sed tamen huum conditione, specie naturali: ne non sit vera resurrectio: si non id resurgit, quod cadit. Ante resurrectionem onis Adae tenebantur, donec auctoritate Domini per indebitam ejus mortem de servili conditione liberarentur. Post ascensionem Domini ad coelosunt, et exeuntes de corpore ad Christum vadunt, exspectantes resurrectionem corporis sui, ut ad integram et perpetuam beatitudinem cum ipso pariter immutentur; sicut et peccatorum animae in inferno sub timore positae, exspectant resurrectionem sui corporis, ut cum ipso diabolo ad dimus, etiam si in ultimo vitae spiritu admissorum poeniteat: mobile: et ideo quia voluntas ejus non mutatur, sive emendatione vitae, si tempus conceditur, sive supplici
Abbreviated transcription (Latin):
isto excingunt᷑. In eucharistia ñ debet aqͣ pura
offerri. ut qͥdã sobrietatis imagine fallunt᷑. s ui¬
num ⁊ aqͣ mixtũ. Quia ⁊ uinũ fuit in redẽptio¬
nis nr̃e misfio: cum dic̃. Non bibam amͦ de hoc
S ⁊ de lat̃e eiꝰ qd̾ lancea ꝑfossum est. aqͣ cum san¬
guine egressa. uinũ de uera carnis eiꝰ uite. cũ aqͦ
exp̃ssũ ostend̾r. Bona est caro nr̃a ⁊ ualde bona. ut¬
pote abono ⁊ solo deo condita: ⁊ ñ est mala ut
uolunt sechianꝰ. ⁊ opinianꝰ. ⁊ patͥcianꝰ. Nec mali
causa ut docuit flormꝰ. Nec ex malo ⁊ bono
conpacta. ut manicheꝰ blasphemat. s cum sir
creatione bona. arbitrio anime efficit᷑ nob̾ ł bo¬
na ł mala. ñ in mutatione substantie. s executi¬
onis mercede. Ip̃a enĩ est q̃ statuitt̃ añ tribunal
xp̃i. in qͣ ꝑferat anima ꝓpͥa corꝑis ꝓut gessit siue
bonũ siue malũ. In resurrectione ex mortuis sex¬
us forma ñ mutab̾r. s uir mortuus. resurget inforina uuri.

Expanded text:
i debeat. In Eucharistia non debet pura aqua offerri, ut quidam sobrietatis causa falluntur, sed vinum cum aqua mixtum: quia et vinum fuit in redemptionis nostrae mysterio, cum dicit: Non bibam de hoc Sed et de latere ejus quod lancea perfossum est, aqua cum sanguine egressa, vinum de vera carnis ejus vite cum aqua expressum ostenditur. Bona est caro nostra et valde bona: utpote a solo et bono Deo condita, et non est mala, ut volunt Sethianus et Opinianus et Patricianus: nec mali causa, ut docuit Florinus: nec ex malo et bono compacta, ut Manichaeus blasphemat: sed cum sit creatione bona, arbitrio animae efficitur nobis vel bona vel mala, non immutatione substantiae, sed exsecutionis mercede. Ipsa enim est, quae statuitur ante tribunal Christi: in qua perferat anima corporis prout gessit, sive bonum, sive malum. In resurrectione ex mortuis sexus forma non mutabitur: sed vir mortuus resurget in forma viri:
Abbreviated transcription (Latin):
uersus insaniuit. ł a flationẽ diaboli uexatꝰ est:
nͨ eum qͥ ꝑ ambitionẽ ad imitacionẽ simonis magi
reliqͥas. ac si menbra xp̃i sincerissime honoranda.
⁊ basilicas eoꝵ nominibꝰ appellatas. uelut locoͣ di¬
uino cultui mancipata : affectu piissimo. ⁊ deuo¬
tione fidelissima adeundas. Siqͥs contͣ hanc sen¬
tentiam uenit: ñ xp̃ianꝰ. s eunominianꝰ ⁊ iugi¬
lantianꝰ credit᷑. Baptizatis tantũ: iter ẽẽ salutis.
Nullũ cathecuminũ qͣmuis inbonis oꝑib defun¬
ctum uitã et̃nam habere credamꝰ: excepto mr̃io
uͥ tota baptismi sacram̃ta complent᷑. Baptizandꝰ
confitet᷑ fidẽ suã corã sac̃dote. ⁊ int̾rogatꝰ respon¬
dit. Ille pꝰ confossionẽ ł asꝑgit᷑ aqͣ ł tinguit᷑. ⁊ hic¬
ł asꝑgit᷑ sanguine. ł tinguit᷑ igne. Ille manꝰ in¬
positione pontificis accipit sp̃m sc̃m : hic habita¬

Expanded text:
versus insanivit, vel afflatione diaboli vexatus est; versus insanivit, vel afflatione diaboli vexatus est; neque eum qui per ambitionem ad imitationem Simonis magi reliquias ac si Christi membra, sincerissime honoranda, et basilicas eorum nominibus appellatas, velut loca divino cultui mancipata, affectu piissimo et devotione fidelissima adeundas. Si quis contra hanc sententiam venit, non Christianus, sed Eunomianus et Vigilantianus creditur. Baptizatis tantum iter esse salutis. Nullum catechumenum, quamvis in bonis operibus defunctum, vitam aeternam habere credamus, excepto martyrio, ubi tota baptismi sacramenta complentur. Baptizandus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respondit.  aspergitur sanguine, vel contingitur igne. Ille manus impositione pontificis accipit Spiritum sanctum; hic habita
Abbreviated transcription (Latin):
gandi corꝑis abstinentibꝰ a uino ł carnibꝰ: in¬
chil cred̾e meriti adscrescere ñ est hoc xp̃iani
s iouiniani. Integra fide credendũ est beatam
mariam dei xp̃i matrẽ. ⁊ uͥgmẽ genuisse: ⁊ pꝰ
partũ uͥginẽ ꝑmansisse. Nec in hoc blasphenie
ram mundi .i. iaginẽ. ñ substantiã tͣnsit᷑am.
Bonũ est facultates cum dispensatione: pauꝑib
erogare. Meliꝰ est ꝓ intentione seqͣndi dñm insemel
donare: ⁊ absolutũ sollicitudine egere cũ xp̃o. Ma¬
ritum duaꝵ pꝰ baptismũ mat̾naꝵ. clericũ ñ ordinã¬
dum: neq eum qͥ unã qͥdẽ s concubinã ñ matro¬
nam habuit. nͨ illũ qͥ uiduam ⁊ repudiatã. ł
meretͥcem in matͥmonio sũpsit: nͨ eum qͥ semetip̃m
abscidit qͦubet corꝑis sui menbro. indignatione
neq illũ qͥ usuras accepisse conuincit᷑. aut in sce¬
na lusisse noscit᷑: neq eum qͥ publica penitentia
mortalia cͥmina deflet: nͦ illũ qͥ aliqͣndo in furiam

Expanded text:
di corporis abstinentibus a vino vel carnibus, nihil credere meriti accrescere, non est hoc Christiani, sed Joviniani. Integra fide credendum est beatam Mariam Dei Christi matrem et virginem genuisse, et post partum virginem permansisse: nec in hoc blasphemiaeram mundi, id est, imaginem non substantiam, transituram. Bonum est facultates cum dispensatione pauperibus erogare: melius est pro intentione sequendi Dominum insimul donare, et absolutum sollicitudine egere cum Christo. Maritum duarum post baptismum matronarum clericum non ordinandum; neque eum qui unam quidem, sed concubinam, non matronam habuit; nec illum qui viduam et repudiatam, vel meretricem in matrimonio sumpsit; nec eum qui semetipsum abscidit quolibet corporis sui membro indignatione neque illum qui usuras accepisse convincitur aut in scena lusisse noscitur; neque eum qui publica poenitentia mortalia deflet; nec illum qui aliquando in furiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. Secreta aũt cordis. solꝰ ille nouit: ad qͣm
dicit᷑. Tu solꝰ nosti corda filioꝵ hominũ. Non om̃s
cogitaciones nr̃e male. s diaboli instinctu exitrant᷑.:
s aliqͦtiens ex nr̃i arbitrii motu emergunt. Bone
aũt cogitaciones: semꝑ a deo sunt. Demones ꝑ mer¬
giã ñ credimꝰ substantialit̃ illabi anime. s applica¬
tione ⁊ obp̃ssione uniri. Illabi aũt menti ili soli
possibile est qͥ creauit: qui nat᷑a subsistẽs in cor¬
poreus capabił est sue facture. Signa ⁊ ꝓdigia
⁊ sanitates etiã peccatores in nomine dñi facereas
ip̃o deo didiciuiꝰ: ⁊ cum alios hac p̃sũptione nuent.
S ꝑ ambitionẽ humane głe nocent. qr głant᷑ in
dato fauiso ñ m̃itis debito. Signis ⁊ ꝓdigiis clarũ
posse fieri xp̃ianum ñ tam̃ sc̃m: si intẽperatis ⁊
asꝑis moribꝰ agat. Temꝑatis aũt ⁊ placidis moribꝰ

Expanded text:
it, ad quem dicitur: Tu solus nosti corda filiorum hominum. Non omnes cogitationes nostrae malae semper diaboli instinctu excitantur: sed aliquoties ex nostri arbitrii motu emergunt: bonae autem cogitationes semper a Deo sunt. Daemones per energiam non credimus substantialiter illabi animae: sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti illi soli possibile est, qui creavit: qui natura subsistens incorporeus capabilis est suae facturae. Signa et prodigia et sanitates etiam peccatores in nomine Domini facere ab ipso Deo didicimus: et cum alios hac praesumptione juvent, sibi per ambitionem humanae gloriae nocent: qui gloriantur in dato falso, non meritis debito. Siposse fieri Christianum, non tamen sanctum, si intemperatis et asperis moribus agat; temperatis autem et placidis moribus
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentie forncationis obtentu. Melior
est continentia. s ñ sͥ sufficit ad beatitudinẽ.
si ꝓ solo amore pudicitie recinet᷑: s si cũ hoc
affectu causa uacandi dño eligit᷑. alioqͥn diuor¬
tiũ magis coniugii uidebit᷑ ẽẽ qͣm castitas. Uir¬
ginitas utriq bono p̃celsior est: qr ⁊ nat᷑am
uinc̃ ⁊ pugnam. Nam nat᷑am corꝑis integritate:
pugnã castimonie pace. Bonũ est in cibo cũ gr̃aꝵ
accione sumere: qͥcqͥd d̾s edendũ p̃cepit. Abstiñe
aũt aliqͥbꝰ ñ qͣsi a malis: s qͣsi ñ nocessariis ñ est
fornicatiomi comꝑandas aut stupro: cibos uͦ ma

Expanded text:
concupiscentiae fornicationis obtentu. Melior est continentia, sed non sibi sufficit ad beatitudinem, si pro solo amore pudicitiae retinetur; sed si cum hoc affectu causa vacandi Domino eligitur, alioquin divortium magis conjugii videbitur esse quam castitas. Virginitas utroque bono pretiosior est, quia et naturam vincit et pugnam. Nam naturam corporis integritate, pugnam castimoniae pace. Bonum est in cibo cum gratiarum actione sumere quidquid Deus edendum praecepit; abstinere autem aliquibus, non quasi a malis, sed quasi non necessariis, non est fornicationi comparandas, aut stupro; cibos vero c
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ait. Non enĩ uenit filiꝰ hominis ministra¬
uariũ s̃ pecus abstulit. xp̃c diu̾sarũ gentium
uarietatẽ sibimet congregauit. Ille tres uir¬
gas amputatis corticib in alueis aqͣrum obpo¬
suit. ut in earũ contẽplatione multiplicarent᷑¬

Expanded text:
r ait: Non venit Filius hominis ministravarium sibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut in earum contemplatione multiplicarent
Abbreviated transcription (Latin):
płm ꝓpt̾ isrł scilicet tantũ. pꝰea ap¬
pellatꝰ est abraham qd̃ tͣnsfert᷑ pat̃
nultarũ gentiũ: qd̾ erat adhuc ꝑ fidem tu¬
turum. Gentiũ aut̃ ñ habet᷑ in nomine. s
subaudit᷑ uxta illud erit nom̃ tuũ. Abrahã
qr patrẽ multarũ gentiũ posui te. Abrahã
qͥppe tͥplicem habet significationẽ in seinetipso.
Primã saluatoris. qndo relicta cognatione sua
uenit in hunc mundũ. Alt̾am patͥs. qͣndo immno¬
lauit unicũ filiĩ. Tertiã uͦ qd̾ fig᷑am gestat

Expanded text:
et tantum, postea appellatus est Abraham, quod transfertur, pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed subauditur juxta illud: Erit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te . Abraham quippe habet triplicem significationem in semetipso. Primam Salvatoris, quando relicta cognatione sua venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum Filium; tertiam vero quod figuram
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃c sci. popło fidei ꝓposuit. ut
qͥs qͥs hoc pleno corde ꝑspexerit.
efficiat᷑ ouis clei. Post longam gͥ
seruitutẽ qͣm iacob apd̃ socerum
suũ ꝓ uxorib uł ꝓ mercede sustinuit: p̃cepit
ei d̾s ut reu̾teret᷑ ad patͥam suã. tunc ignor¬
ante socero suo. cum uxorib ꝓꝑauit. Laban
aũt consecutꝰ est eũ in monte galaad. cum
furore. atq idola que rachel furauerat. apd̃
ꝑsonam. ñc tam̃ cliaboli tipum figat. Laban
qͥppe int̾pretat᷑ dealbatio. Dealbatio aũt d¬
abobꝰ ñ inconuenient̃ accipit᷑: qr cũ sit tene¬
brosus exmerito. tnsfig᷑at se uelut angłm
lucis. Huic seruiuit iacob .i. ex parte repboꝵ
iudaic᷑ popłs: ex cuiꝰ carne incarnatꝰ dñs ue¬
nit. Potest etiã ꝑ laban mundꝰ hic expͥmi.
qͥ redemptoris nr̃i menbra sunt. ꝑsed̾ndo oppͥmere
conat᷑. Huiꝰ filiam .i. seu mundi siue diaboli iacob
popłm tuũ ⁊ domũ pat̾s tui. Qͥd uͦ in idolis nͥ aua¬

Expanded text:
 sancti, populo fideli proposuit, ut quisquis hoc pleno corde perspexerit, efficiatur ovis Dei. Post longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus vel pro mercede sustinuit, praecepit ei Deus ut reverteretur ad patriam suam. Tunc, ignorante socero suo, cum uxoribus suis properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata erat apudpersonam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur; qui cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, sive diaboli, Jacob populum tuum, et domum patris tui . Quid vero in idolis, nisi ava
Abbreviated transcription (Latin):
um qd̃ est d̾s. Bala qͥppe ancilla rachel. int̃¬
pretat᷑ inuet̾ata. De uet̾e qͥppe uita carnalibꝰ
sensibꝰ dedita. corporee cogitant᷑ imagines: etiã
cum aliqͥd de sp̃ali ⁊ intõmutabili substantia di¬
uinitatis audit᷑. Suscipit ⁊ lia de ancilla sua
filios amore habendi numerosioris ꝓlis ac
pretari os dicens. Quaꝓpt̾ hec ancilla illos
figurat quoꝵ in p̾dicatione fidei eingłice. os
erat ⁊ cor ñ erat. de qͥb scͥptum est. Popłs hic¬
me la biis honorat: cor aũt eoꝵ longe est a me.
uerũt̾n ut etiã ꝑ hanc condicionalẽ libera illa ux¬
or iacob. laborans filios heredes regni suscipiat.
ideo dñs dicit. Que dicunt facite. que aũt faciunt

Expanded text:
 327 16. Bala quippe, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De veteri quippe vita carnalibus sensibus dedita corporeae concitantur imagines, etiam cum aliquid de spirituali et incommutabili substantia divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios, amore habendi numerosiorem prolem apretari os hians; quapropter haec ancilla eos figurat quorum in praedicatione fidei evangelicae os hiat, et cor non hiat. De quibus scriptum est: Populus hic labiiuerumtamen ut etiam per hanc condicionalem libera illa uxor Iacob laborans filios heredes regni suideo Dominus dicit: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ne contẽplacionis dei habens certam intelli
na facie. ⁊ pulchra specie. hanc enĩ amat om̃is pie
studiosꝰ ⁊ ꝓpt̾ hanc seruit gr̃e dei qr peccata nr̃a
⁊ si fuerint tͣanqͤm fenitiũ. tãqͣm nix dealbabun¬
t᷑. Laban qͥppe int̾pretat᷑ dealbatio. cui serui¬
uit iacob ꝓpt̾ rachel. Neq enĩ se qͥsq conũtit
sub gr̃a remissionis peccatoꝵ seruire iusticie. nͥ¬

Expanded text:
aeternae contemplationis dei habens certam et delecaeternae contemplationis dei habens certam et delecna facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur „dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisque conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustiti