comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo. qͥppe qͥ omĩa que arripuerit absumat hua
dius in fastis. Nec tu aliud uestam qͣm uiuam
uitellige flãmam: nata ꝙ de flãma corꝑa nuilla
uides. Propt̾ea ⁊ uͥgines ei seruire dicunt. eo q
sicut ex uͥgine. ita uichil ey igne nascat᷑. Iuno¬
nem dicunt qͣ ianonẽ. idẽ. Inuam. ꝓ purgati¬
onib feminarũ. eo qd̃ qͣͣ portas matrũ natorꝵ
Doete aũ uinonẽ. io. Tuis asserunt sororem & cõ¬
iugem. Ignem enĩ ⁊ aerem iouem. aquã ⁊ terrã
uinonẽ int̾pretant᷑. Quoꝵ duoꝵ ꝑmixtione u¬
niu̾sa gignunt᷑. E sororem dicunt: qd inundi ꝑs
est. Coniugem: qđ cõmixta concordat. Unde⁊
conuigis in grenitũ descentit. Minertia apud
grecos athenas dr̃. i est femina. apud latinos au̾
mineruã uocatã qͣi deam ⁊ munus artiũ uarrae
Hanc eñ inuentͥcem multoꝵ ingemoꝵ ꝑhibent
⁊ in eam artẽ ⁊ rationẽ uit̾pretant᷑. qͥa sine rõne

Expanded text:
ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. 68. ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. 68. Ovidius in Fastis: Nec tu aliud vestam, quam vivam intellige flammam; Nataque de flamma corpora nulla vides; propterea, et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut de virgine, ita nihil ex igne nascatur. 69. Junonem dicunt, quasi janonem, id est, januam pro purgationibus feminarum, et quod quasi portas matrum natis, Poetae autem Junonem Jovis asserunt sororem et conjugem; ignem enim et aerem Jovem, aquam et terram Junonem interpretantur, quorum duorum permistione universa gignuntur. est; coniugem, quod commixta concordat. Unde econiugis in gremium descendit. Minerva apud Graecos Ἀθήνη dicitur, id est, femina. Apud Latinos autem Minervam vocatam quasi deam et munus artium variarum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent, et inde eam artem et rationem interpretantur, quia sin
Abbreviated transcription (Latin):
stat corona. ostendit suppositas terre cuittates.
qͣi insignitas t̾rib prestate. Q uod sedes fin¬
gunt᷑ circa eam. qͥa cũ omĩa moueant᷑ ipãm
ñ moueri. Quod conbantes ciꝰ ministri. cuim
strictis glactus eẽ. fingnm᷑ ut significet᷑ om̃s ꝓ
terra sua debere pugnare. Quod gallos hiue
dee ut seruirent fecerunt. significant qͥ semi¬
ne indigeant. terrã seqͥ oportere. in ea qͥppe oĩa
repperire. Quod se aptł eam iactant. p̾cipit᷑ in¬
qͥunt ut qͥ terrã cotunt ne sedeant. Semꝑ enĩ
e̾c. qͥd agant. Cimbaloꝵ aũ exeoꝵ sonitus. ferra¬
mentoꝵ crepitus. in colendos agros. Et icło exea
qd terrã antiqͥ ere colebant pͥusqͣm ferrũ eẽt.
inuentũ. Fandem uestã ⁊ ignẽ et̃ phibent. qͥa
t̾ram ignẽ habere ñ dubiũ ẽ ut ex echna uulca¬
noꝙ dat᷑ intelligi. E icło uͥginẽ puitant: qͥa ig¬
nis iniuiolabile sit elem̃tũ. nichil ꝙ nasci possit

Expanded text:
stat coronam, ostendit superpositas terrae civitates stat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eandem Vestam  habere non dubium est ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit
Abbreviated transcription (Latin):
cum suburxa sedet solio plitonta conurx.
rimis. Dicunt etiã eam ⁊ opem. qđ oꝑe meli¬
or fiat terra. Proserpinã. qđ ex ea ꝓserptant
fruges. Uestam. qđ herbis uł uariis uestita
sit reb. uł a iͥͣa futa standio. Eanciem ⁊ teslurẽ
⁊ matrẽ magnã fingunt. turritã cũ timpano
⁊ gallo. ⁊ strepitu cimbaloꝵ. Mlatrem uoca¬
tam eo qđ płima pariat. Magnã qd cibum
gignat. Almam. qͥa uniuersa animalia fru¬
ctib suis alit. Est enĩ alimentoꝵ nitͥx terra.¬
Quod simulacrum eiꝰ cũ claui fingit᷑. qͥa tel¬
lus hieme claudit᷑. uere aꝑit᷑ ut fruges nas¬
cant᷑. Quod timꝑanũ ht. significare uolunt
orbem terre. Quod curru uehi dr̃. qͥa ip̃a ẽ.
t̾ra que pendet in aere. Quod sustinet᷑ rotis.
qͥa mundus rotat᷑ ⁊ uolubilis est. Quod leo
nes illi subiciunt mansutos ut ostendant
nullũ genus eẽ terre tam ferũ qã ñ subigi pos¬
sit aut suꝑari ab ca. Quod in capite t᷑ritam ge¬

Expanded text:
Cum subnixa sedet solio, Plutonia coniunx. Cum subnixa sedet solio, Plutonia coniunx. rimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae: quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere: quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volnes illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam ge
Abbreviated transcription (Latin):
noua luce nascat᷑ pnithium qͦq eundem
apollinem uocari auint a phitone imense
molis serpente. cuiꝰ ñ magis uenena. qͣm
magnitudo terrebat. Hunc apollo sagitarũ
ictib sternens. nominis qͦꝙ spolia reporta¬
uit. ut phithius uocaret᷑. uncde ⁊ ob insigne
uictorie pithia sacra cel ebrancta constituit.
Dianam qͦq germanã ciꝰ similit̾ lunã. &
uiarũ presidem aulnt. unde ⁊ uirgniẽ cã¬
uolunt. qđ ura nichil pariat. ⁊ ieu ambe sa¬
gitas habere fingunt. qd ip̃a duo sicicta de
glo radios usq ad t̾ras emittant. Bianam
au uocatã qͣi dianã. qđ luna ⁊ die ⁊ nocte
appareat. lpãm ⁊ lucurã asseuerant: eo qd
luceat. Eandem ⁊ triuiam. eo qũ trib fin¬
gat᷑ figuris. De qua uirgilius. trra uirgi¬
nis ora diane. Quia eadem luna. eadem
diana. eadem ꝓserpina uocat᷑. Sed cũ lu¬
na fingit᷑. sublustri splendet amictu. cum
suecinta iacet calamos latonia uirgo est.

Expanded text:
nova luce nascatur. Pythium quoque eundem nova luce nascatur. Pythium quoque eundem Apollinem vocari aiunt a Pythone inmensae molis serpente, cuius non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam eius similiter lunam et uiarum presidem aiunt, unde et uirginem uolunt quod uia nichil pariat. Et ideo ambos sagittas habere fingunt quod ipsa duo sidera de celo radios usque ad terras emittunt. Dianam autem uocatam quasi duanam quod Luna die ac nocte appareat, ipsam et Lucinam asseuerant eo quod luceat, eandem et Triuiam eo quod tribus fingitur figuris, unde et Virgilius: Tria uirginis ora Diane, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina dicitur, sed cum Luna fingitur, sublustri splendei amictu, Cum succincta iacet calamis, Latonia uirgo est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ita pax ꝑ cacluceatores fiebat. Exmes
qͥ ob uͥtutem multarũ q artium scientiã
trimegistus id est tex maximus nominatꝰ ÷.
Cur aũ eum cũ capite canino fingunt. hec
simnũ gemus & ꝑspieax habeat᷑. Martem¬
pugnat᷑. ut sit maris mas. licet ⁊ tria sint
le femine. romanoꝵ aliarũ q gentium uͥ
soli mares. Item martem qͣl effectorem mor¬
tium. Nam a mͥaete mors nuncupat᷑. hunc
⁊ adulterum dicunt. qͥa belligerantib in¬
certus est. Quod uͦ nudo pectoꝵ stat.
ut bello se qͥsq sine formidine coidis obi¬
ciat. Mars aut̃ apud grecos graditius dr̃.
eo qđ in bello gradum inferant qͥ pugnart.
aut qd̾ impigre gradiant᷑. Apostinẽ qͣm¬
uis diuinatorem ⁊ medicũ uellent. ip̃m ta¬
men etiã solem dixerunt qͣi solum. lpm̃ ti¬
tan qͣi unũ extitanis. qͥ aduersũ iouẽ ñ fecit.
Ipm̃ febum qi efebum. hoc est adolescentẽ. uñ
⁊ sol qͣi puer pingit᷑. eo qd̾ cotidie ouat᷑. &

Expanded text:
tur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermestur, ita pax per caduceatores fiebat. HermesQui ob uirtutem multarumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximus — nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haecsimum genus et perspicax habeatur. Fapugnatur, ut sit Mars mas; licet et tria sint lae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. Ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversus Iovem non fecit. Ipsum Phoebum, quasi ephebum, hoc est adolescentem. Unde et sol puer pingitur, eo quod quotidieo oriatur et
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ nisa ciuitas in qua colit᷑ idem liber
unde niseus dictus est. Mercurium
sermonẽ int̾pretant᷑. Nam idõ mercuriꝰ
quasi medius currens dr appellatus. qđ
sermo currat int̾ hoĩes medius. Idõ ⁊ her¬
mes grece qđ sermo uł int̾pretatio q̃ ad
sermonẽ utiq ꝑtinet eriuenia dr᷑. idõ &
mercib preeẽ. qͥa int̾ uendentes ⁊ em̃tes
sermo fit medius. Qui iło fingit᷑ habere
pennas. qͥa citius uerba discurrunt. unde¬
⁊ uelox ⁊ errans inducit᷑. Alas eiꝰ in capite
⁊ in pedib. significare uolucrem fieri per
aera sermonẽ. Nunciũ dictum. qm̃ ꝑ ser
monẽ omĩa cogitata nunciant᷑. Idõ aũ
furti magistrũ dicunt: qͥa sermo animos
audientiũ fallit. Uirgam tenet. qͥa serpñ¬
tes diuidit. idest uenena. Nam bellantes ac
dissidentes. interp̾tũ oratione sedant᷑. Unde
scdm liuium legati pacis caduceatores di¬
cunt᷑. Sicut enĩ ꝑfeciales bella inducebã¬

Expanded text:
est et Nisa civitas, in qua colitur idem Liber, est et Nisa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nisaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius, quasi medius currens, dicitur appellatus: quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Hermes Graece, quod sermo vel interpretatio quae ad sermonem utique pertinet, hermeneia dicitur. Ideo et mercibus praeesse, quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere pennas, quia citius verba discurrunt: unde velox et errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indiceban
Abbreviated transcription (Latin):
uulcanũ auctorẽ dicunt. qr sine igne nullũ me¬
talli genꝰ fundi extendiq potest. Pluto grece. la¬
tine diespit̃. uł ditispat̃. quẽ alii orcũ uocant.
quasi receptorẽ mortuoꝵ. unde ⁊ orca nuncupat᷑
uas qđ recipit aquas. ipse ⁊ grece caron. liberũ
a libetam̃to appellatũ uolunt. qd̾ quasi mares
in coeundo ꝑ eiꝰ beneficiũ emissis seminib libeten¬
tur. Qd̃ ulem liber muliebti ⁊ delicato copore
pingit᷑. Dicunt em̃ mulieres ei at¬
tributas & uinum. ꝓpter excitandã
libidinem. Unde ⁊ frons eiꝰ panpi¬
no cingit᷑. Sed iod coronã uiteam es
cornu habet. quia cũ grate ⁊ modera¬
te uinum bibitur leticiam prestat. cũ¬
uͦ ultra modũ. excitat lites. id est qͣiͣ
cornua dat. Ioem aũ ⁊ lieus a potu ili¬
eum. qđ multo uano menbra sol¬
uant᷑. Iste ⁊ grece dionisius a mon¬
te indie niso. uͥ dr᷑ ẽẽ nutritus. Ceterũ

Expanded text:
Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum meVulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater: quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortuorum. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per ejus beneficium emissis seminibus liberentur. Quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur, dicunt mulieres ei attributas, et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons ejus pampino cingitur, sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est, quasi cornua dat. Idem autem et Lyaeus apo tou luein, quod multo vino membra solvantur. Iste et Graece Dionysos, a monte Indiae Niso, ubi dicitur esse nutritus. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. quasi mundi uł celi uł mensiũ iamã.
Duas ianifacies faciunt. ꝓpt̃ orientẽ ⁊ occidentem.
Cũ uͦ faciunt eũ quadrifrontẽ. ⁊ ianũ geminũ
appellant. ad .iiͦiͦi. mundi partes hoc referunt.
uł ad .iiii. elementa. siue tẽpora. S dũ hoc fing̃t.
monstrũ ñ dm̃ faciunt. Neptunũ aquas mun
di p̃dicant. ⁊ dictꝰ ab eis neptunꝰ. quasi nube to¬
nans. Nulcanũ uolunt esse ignẽ. ⁊ dictꝰ uulcanꝰ.
quas uolans candor. uł quasi uolicanus. qd̃ ꝑ ac¬
rem uolet. Ignis enĩ e nubib nascit᷑. Inde etiam
homerus dicit eũ p̃cipitatũ de acre in t̾ras. quia
om̃e fulm̃ de aere cadit. Iccirto aũ uulcanꝰ de femo¬
re iunonis fingit᷑ natꝰ. qd̾ fulmina de imo acre
nascunt᷑. Claudus aũ drͣ uulcanꝰ. qr ꝑ naturã
nunꝙͣ rectus ẽ ignis. si quasi claudus. eiꝰ modi
speciẽ motũq ht̃. Ideo aũ in fabroꝵ fornace eũdẽ

Expanded text:
dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa sive tempora: sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. Neptunum di praedicant: et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem esse, et dictus Vulcanus, quasi volans candor, vel quasi Volicanus, quod per aerem volet. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Jovis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascuntur. Claudus dicitur Vulcanus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, sed quasi claudus ejusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
quiunt. ꝓpt̾ agriculturã significandã. uł ppt̃ an¬
nos ⁊ tẽpora. qd̾ in se redeant. uł ꝓpt̃ sapientiam
qd int̾ acuta sit. In aliquib aũ cuntatib sat̃no
liberos suos apuad gentiles immolabant. qđ̃ sat̾¬
num pocte liberos suos deuorasse fradidcrunt.
Iouis fert᷑ a iuuando dictus. Et iupiter quasi
iuans pat̃. hoc ẽ. om̃ib p̃stans. Hunc ⁊ pͥuato
titulo iouẽ optimũ diterunt. dũ fuisset ince¬
stus in suis. inpudicus in extrancis. Quẽ mͥ
taurũ fingunt ꝓpt̾ europe raptũ. fuit enim in
naui cuiꝰ insigne erat taurus. Modo danaesꝑ
ymbrẽ aureũ appetisse concubitũ. ubi intelligi¬
tur pudiciciã mulieris ab auro fuisse corruptã
prum rapuerit. mͦ serpentẽ qr reptauerit. ⁊ ci¬
gnum qr cantauerit. Et ideo ñ figure iste sc̃. si
planc de ueritate. scelera. Unde ⁊ turpe erat ta¬
les d̾os credi. quales hoĩes esse ñ debcant. lanum

Expanded text:
quiunt, propter agriculturam significandam, vel propter anquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, iuvans pater, hoc est omnibus prestans, hunc et privato titulo Iovem optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, impudicus in extraneis: quem modo taurum fingunt, propter Europe raptum fuit: enim in navi cuius insigne erat taurus modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intelligitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam;prum rapuerit; modo serpentem, quia reptaverit; et cignum, quia cantaverit. Et ideo non figure iste sunt, sed plane de veritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. ⁊ hanc usq ad eternã mortẽ cotidie ꝑsuadẽ¬
do adicit uł extendit. Quedã aũ noĩa d̾orum
suorũ gentiles. ꝑ uanas fabulas ad rationes pbisi¬
cas conant᷑ traducere. caq in causis elem̃torum
cõposita esse interp̃tant᷑. S hoc a poctis totũ fictũ
ẽ. ut d̾os suos ornarent aliquib figͣis. quos ꝑditos
ac dedecoris infamia plenos fuisse historie confiten¬
tur. Om̃ino enĩ fingendi locus uacat. uͥ ueritas
cessat. Saturnꝰ origo d̾oꝵ. ⁊ totiꝰ posteritatis a pa¬
ganis designat᷑. hunc latini a satu appellatũ fert̃.
qͣiͣ ad ip̃m satio om̃iũ ꝑtineat rerũ. uł a temꝑis
longitudine. qd̃ saturet᷑ annis. Unde ⁊ eũ greci cro¬
nos nom̃ habere dicunt. id ẽ tẽpus. qd̾ filios suos
fert᷑ deuorasse. hoc ẽ. annos. quos tẽpuis ꝓdurerit
in se reuoluit. uł qd̾ eo semina. unde oriunt᷑ it̾m
redeunt. hunc celi patris accidisse genitalia dict̃.
qi nicħ in celo de seminib nascit᷑. falcẽ tenet in¬

Expanded text:
rnam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, in
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ: mercurius pͥmꝰ dr᷑ inuenisse. Dictũ aũ p̃stigiũ.
qd̾ p̃stringat aciẽ ocłoꝵ. Aruspicine artẽ. pͥmus
ecruscis tradidisse dr᷑. quidã stages. Hic ex horis
aruspicinã dictauit. ⁊ postea ñ apparuit. lã atͣ
fabulose arante quodã rustico. subito hunc et ge
bis ȩxiluisse. ⁊ aruspicinã dictasse. qua die ⁊ moi¬
tuus ẽ. quos libros romani ex tusca lingua in ꝓpͥã
mutauerunt:. De paganis
aciani et pagis atheniensiũ dicti. uͥ eronti
st̃. Ibi enĩ in locis agrestib ⁊ pagis. gentiles
lucos idolaq stattierunt. ⁊ a tali iitio uocabulũ¬
¶ pagani sortiti st̃. sientiles st̃ qui sine lege st̃. ⁊ ñdũ
credider̃t. Dicti aũ gentiles. qr ita st̃ ut fuer̾t geni

Expanded text:
us dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex gbis exiluisse et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tusca lingua in propriam mutaverunt. De paganis . Pagani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
de legitimo matͥmonio. matrẽ potiꝰ qm pa¬
trem segunt᷑. Latine aũ spurii qͣsi extra
puritatẽ. ide̾. qͣsi inmundi. Nepos ẽ qͥ ex
filio natus e̾. Dictus aũ nepos qͣsi natus post
Primũ enĩ filiꝰ nascit᷑. deinde nepos. gradus
enĩ substitutionis ẽ. Hinc ⁊ posteritas. qͣi po¬
stera etas. Nepos aũ utriusq sexus e̾. nam ut
conceptꝰ. natus ꝙ est .Ꝙ dictus ꝓuepos. qi natꝰ
porro post. Ex hoc quoq gradu incipit uoca
ri ꝓgenes. qͣi porro pꝰ geniti. Nam filui ⁊ nepo
cunt᷑ ita suꝑiꝰ ꝓaui. ataui. qͥ ⁊ ꝓgenttores appel¬
lant᷑. gi porro generantes. Pronepos dictus. qͥa
ꝓpe nepotem. Abnepos. qͥa seungit᷑ a nepote.
Est uit̾ illũ ⁊ nepotem ꝓnepos. Adnepos. ab ne¬
potis filiꝰ. Trinepos. adnepotis filiꝰ. qͥa pꝰ nepo¬
tem. quartꝰ in ordine ẽ: ꝯiͣ tetra nepos. Mi
nores aũ ñ dicimus. nͥ quotiens graduum

Expanded text:
de legitimo matrimonio, matrem potius quam pade legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii, quasi extra puritatem, id est, quasi immundi. 26. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos, quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam, ut conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepocuntur, ita superius proavi, atavique progenitores appellantur, quasi porro generantes. PRONEPOS dictus, quia prope nepotem. 29. Abnepos, quia sejungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos, abnepotis filius. 30. Trinepos, adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. 31. Minores autem non dicimus, nisi quoties graduum
Abbreviated transcription (Latin):
state ꝑ emancipationẽ est traditus in ali¬
enã potestatẽ. qͥ ittͥusq fert nom̃. ut
fabius. emilius. uł scipio paulinus. Ne¬
mini st̃. nͨ duo tantũ simul nati. s etiã
plures. De geminis au uno aborto. alter
qͥ legitime natus fuerit. uopiscus nõiat᷑.
Posthumus uocat᷑. eo qd humationẽ prĩs
nascit᷑. id ẽ. pꝰ obitũ. iste ⁊ defuncti nom̃
accipit. Sic enĩ lex uoluit. ut qͥ pꝰ defunctũ
nascit᷑: defuncti nomine appellet᷑. Nothus¬
t sic̃ ex concubina. Est aũ hoc nom̃ grecum.
⁊ in latinitate deficit. Huic contrariꝰ spu¬
rius. qͥ de matre nobili ⁊ patre ignobili
nascit᷑. Item spuriꝰ pr̃e incerto. matre ui¬
dua genitus. uelut tantũ spurii filius.
qͥa muliebrem naturam ueteres spuriũ
non patris nomine. fosdem ⁊ fauonios ap¬
pellabant. qͥa quedã animalia fauonio spũ
hausto. conciꝑe existimant᷑. Iude ⁊ hi qͥ ñ st̃

Expanded text:
state per mancipationem est traditus in alistate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur, eo quod post humationem patris nascitur, id est, post obitum. Iste et defuncti nomen accipit; sic enim lex voluit ut qui de defuncto nascitur defuncti nomine appelletutur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veteres σπόριον non patris nomine. 25. Eosdem et favonios appellabant, quia quaedam animalia, favonio spiritu hausto, concipere existimantur. Unde et ii qui non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
filios ẽc diaboli. a non nati qͦ. sed quẽ fue¬
rant unitati. Adoptione quoq. qđ hiuna¬
na consuetudine nulli licet nescire. uł sic̃
nos dõ ñ natura s adoptione dicunus. pat̾
nost̃ qͥ es in celis. Doctrina. sic̃ apłs filios su¬
os appellat cos quib euangłim predicauit.
filii aũ ideo in legib liberi appellant᷑. ut
isto uocabulo secernant᷑ a seruis. qͥa sicut
seruus inpotestate ẽ. dñi. sic filiꝰ in potesta¬
te c̃patris. Inde etiã filio fit emancipatio
ut sit liber a patre. sic̃ fit seruo manumissio.
ut sit liberatus a dño. Item liberi dicti. qͥa ex
libero st̃ matͥmonio orti. Nam libertim filii
ex libero ⁊ ancilla seruilis conditionis sunt.
Semꝑ enĩ qͥ nascit᷑ deteriorem parentis
statum siunit. Naturales aũ dicunt᷑ inge¬
nuarum concubinarũ filii. quos sola na¬
tura genuit. ñ honestas coniugii. Idem ⁊
pueri a pube. Adoptiuus filius est. qͥ aut
patre usto aut auo aut ꝓauo. cuiꝰ pote¬

Expanded text:
 diaboli; a quo non nati, sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire, vel sicut nos Deo non natura, sed adoptione dicimus: 'Pater noster, qui es in caelis.' Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat eos quibus Evangelium praedicavit. Filii autem ideo in legibus liberi appellantur, ut isto vocabulo secernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius pote
Abbreviated transcription (Latin):
suo uocati st̃. nam antea exei dicebant᷑. In ter¬
p̾tant᷑ aũ lingua hebraica egyptu affligen¬
tes. eo qđ afflixerint dĩ popłm. pͥusqͣm diuino
auxilio liberaret᷑. Armenius ex thessalia u¬
nus de numero ducũ iasonis. qͥ ad choltos
ꝓfecti st̃: recollecta multitudine que amisso
rege iasone passim uagabat᷑ armeniam cõ¬
didit. genti q ex suo uocabulo nom̃ dedit.
Limes est ꝑsicus. qͥ scitas ab eis diuidit. scita
cognominatus a quo luntte scis a qͥbusdam
ꝑhibent᷑ uocati. gens antiqͥssima semꝑ habita
uit̾ parthos bactrianosꝙ. femine aũ coꝵ ama¬
zonum regna condiderunt. Massagete gysci¬
tarum origine sunt. ⁊ dicti massagete qͣi gra¬
ues. idẽ. fortes gete. Nam sic libius argenttum
graue dicit. id c̃. massas. hi st̃ qͥ int̾ scitas atq

Expanded text:
 vocati sunt: nam ante aerei dicebantur. Inter vocati sunt: nam ante aerei dicebantur. Interpretantur autem lingua Hebraica Aegyptii, affligentes, eo quod afauxilio liberarentur. Armenius ex Thessalia unus de numero ducum Iasonis, qui ad Colchos profecti sunt, recollecta multitudine, quae amisso rege Iasone passim vagabantur, Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit. Limes est Persicus, qui Scythas ab eis dividit, Scytha cognominatus, a quo limite Scythae a quibusdam perhibentur vocati, gens antiquissima semper habita. Hi Parthos Bactrianosque; feminae autem eorum Amazonum regna condiderunt. Massagetae ex Scytharum origine sunt. Et dicti Massagetae quasi graves, id est fortes Getae. Nam sic Livius argentum grave dicit, id est massas. Hi s
Abbreviated transcription (Latin):
runt in samaria. qͥ latine int̾pretant᷑ custodes.
eo qł captiuato isrł. isti in terrã regionis eoꝵ
ad custodiam collocati sc̃. fenix cathini fr̃ de
thebis egyptioꝵ in syriam ꝓfectus. apud sidonẽ
regnauit. eos ꝙ popłos ex suo nomine fenices.
eam ꝙ ꝑuiciã feniciã nuncupauit. Sidones
aui a ciuitate que uocat᷑ sidon traxisse uocabu¬
lũ ꝑhibent᷑. Sarracem dicti. uł qͥa ex sarra ge
geneseos docet. qđ sint ex ismahele. Ip̃i cectar a
filio ismahelis. Ip̃i enĩ agarem ab agar. qͥ ut dixi¬
mus ꝑuerso noĩe sarracem uocant᷑. qͥa ex sarra
q sua. Idem ⁊ allofili. idẽ. alienigene. ob hoc qͥa
semꝑ fuerunt inimici isrł. ⁊ longe ab eoꝵ genere
ac societate separati. Chananci appellati de cha¬
naan filio cham. quoꝵ terrã iudei possedert̃.
ex cuiꝰ origine fuit emor pat̾ sichem. a qͦ amor¬
rei st̃ nuncupati. Egyptii ab egypto qͦdã rege¬

Expanded text:
runt in Samaria, qui Latine interpretantur custodes, runt in Samaria, qui Latine interpretantur custodes, eo quod, captivato Israel, isti in terra regionis eorum ad custodiam collocati sunt. 55. Phoenix, Cadmi frateThebis Aegyptiorum in Syriam profectus, apud Sidonem regnavit, eosque populos ex suo nomine Phoenices, eamque provinciam Phoeniciam nuncupavit. Sidones autem a civitate quae vocatur Sidon traxisse vocabulum perhibentur. Saraceni dicti, vel quia ex Sarra genGeneseos docet, quod sint ex Ismaele. Ipsi Cedar a filio Ismaelis. Ipsi Agareni ab Agar; qui, ut diximus, perverso nomine Saraceni vocantur, quia ex Sarra que sua. Idem et Allophyli, id est alienigenae, ob hoc, quia semper fuerunt inimici Israel, et longe ab eorum genere ac societate separati. Chananei appellati de Chanaam filio Cham, quorum terram Iudaei possiderunt. Ex cuius origine fuit Emor, pater Sichem, a quo Amores Chanaan . Aegyptii ab Aegypto quodam rege
Abbreviated transcription (Latin):
supplicari ⁊ uenerari. qͥa diuinitatẽ ꝑ ip̃oꝵ thu¬
ra ueneram᷑. Ip̃i it̃ ⁊ arabes quia in montes
arabie sunt. qui uocant᷑ libanus & ante li¬
banus. uibi thura colligunt᷑ Syri a surim
uocati ꝑhibent᷑. qͥ fuit nepos abraham ex ce¬
thura. Quos aũ ueteres assirios. munc nos uo¬
camus syros. a parte totũ appellantes. hebrei
uocati ft̃ ab heber. qͥ ꝓnepos fuit sem. Israhe¬
ltte uͦ. ab isrł filio isaac. Nam patriarcham
oꝵ trib israhelis uocabulũ sortite st̃. Iudeis
aũ scissura decem tͥbuum noĩa imposuit.
nam antea hebrei siue isrł nuncupabant᷑.
Ex quo aũ in duo regna dĩ popłs õ diuisus
tunc due tribus que starpe tudda reges habe¬
bant. iudeoꝵ nomen sortite st̃. reliqua pars
decem tribuum que in samaria regem sibi
constituit. ob popłi magnitudinẽ pͥstinum
nom̃ retinuit iscł. Samaritanoꝵ gens sũpsit
exordium ab assiriis. qͥ transimgrati habitaue¬

Expanded text:
supplicari et venerari, quia divinitatem per ipsorum tusupplicari et venerari, quia divinitatem per ipsorum tura veneramus. Ipsi sunt et Arabes, quia in montibus Arabiae sunt, qui vocantur Libanus et Antilibanus, ubi tura colliguntur. Syri a Surim vocati perhibentur, qui fuit nepos Abraham ex Cethura. Quos autem veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. Hebraei vocati sunt ab Heber, qui pronepos fuit Sem. Israelitae vero ab Israel filio Isaac. Nam patriarcham orum tribus Israelis vocabulum sortitae sunt. I scissura decem tribuum Hebreis imposuit. Nam antea Hebrei vel Israel dicti sunt, sed, ex quo in duo regna populus Dei divisus est, tunc due tribus, que de stirpe Iuda reges habebant, Iudeorum nomen sortite sunt; reliqua pars decem tribuum, que in Samaria regem sibi connomen retinuit Israel. 54. Samaritanorum gens sumpsit exordium ab Assyriis, qui transmigrati habitave
Abbreviated transcription (Latin):
Assirii ab asstir filio sem uocati. gens potentissima
que ab cufrate usq ad indoꝵ fines omem in me¬
dio tenuit regionẽ. Medi a rege suo cognõiati
putant᷑. Namq iason petiẽ regis fr̃. a pelie filus
tessala pulsus. ẽ. cũ medẽa upore sua cuiꝰ fuit
pͥuinus medus rex atheniensiũ. qͥ post mortem
iasonis orientis plagam ꝑdomuit. ibi q mediã
urbẽ condidit. gentẽ ꝙ medoꝵ noĩe suo appella¬
uit. Sed inuenimus ingenesi qđ maciai auctor
gentis medoꝵ fuit. a quo ⁊ cognominati ut su¬
ꝑius dictũ ẽ. ꝑse a perseo rege st̃ uocati. qͥ de
grecia asiam transiens. ibi barbaras gentes gratu
ditt᷑no ꝙ bello ꝑdomuit. nouissime uictor. nom̃
subiecte genti dedit. Perse aũ ante cirũ ignobiles
fuert᷑. ⁊ nulliꝰ int̾ gentes loci habebant᷑. Medi sẽꝑ
potentissum fuerunt. Casciei qͥ nunc chaldei
uocant᷑. a caseth filio nachor frĩs abrahs cogno¬

Expanded text:
Assyrii ab Assur filio Sem vocati, gens potentissima, Assyrii ab Assur filio Sem vocati, gens potentissima, quae ab Euphrate usque ad Indorum fines omnem in medio tenuit regionem. Medi a rege suo cognominati putantur. Namque Iason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est cum Medea uxore sua; cuius fuit privignus Medus rex Atheniensium, qui post mortem Iasonis Orientis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum nomine suo appellavit. Sed invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medorum fuit, a quo et cognominati, ut superius dictum est. Persae a Perseo rege sunt vocati, qui e Graecia Asiam transiens, ibi barbaras gentes gravi diuturnoque bello perdomuit, novissime victor nomen subiectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum ignobiles fuerunt, et nullius inter gentes loci habebantur. Medi semper potentissimi fuerunt. Chasdei, qui nunc Chaldaei vocantur, a Chased filio Nachor fratris Abrahae cogno
Abbreviated transcription (Latin):
pido nom̃ sortiti fc̃. gens ad orientẽ sita. apcł quos¬
lana de arborib conterit᷑. de qͥb est illud. Ignoti
facie s noti uellere seres. Siangaride. popłi sunt
int̾ assirios indos q inhabitantes cita gangen
stuuium. unde etiã gangaride nuncupant᷑. Ixca¬
ni dicti a silua hucania uͥ fc̃ płime tigres. Bactͥ¬
am scite fucrunt. qͥ suoꝵ factione a sedib suis
pulsi. iuxta bactron orientis fluuiũ consedert̃.
ex cuiꝰ uocabulo nom̃ sortiti st̃. Huiꝰ gentis rexfuit
daroastres. inuentor magice artis parthi quoq
& ip̃i ascitis originẽ trahunt. fuerunt em̃ eoꝵ exu¬
les. qd etiã coꝵ uocabtilo manifestat᷑. Nam scitico
sermone erules partici dicunt᷑. hi similit̾ ut bac¬
triani domesticis seditionib scichia pulsi. solitu¬
dines iuxta ircaniam primũ furtun occupaue¬
runt. dem̃ pleraq finium etiã uͥtute obtinuert̃.

Expanded text:
pido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quospido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. Gangaridae populi sunt inter Assyrios Indosque, habitantes circa Gangen fluvium. Unde etiam Gangaridae nuncupati sunt. Hircani dicti a silva Hircania, ubi sunt plurimae tigres. Bactriani Scythae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor magicae artis. Parthi quoque et ipsi ab Scythis originem trahunt. Fuerunt enim eorum exules, quod etiam eorum vocabulo manifestatur. Nam Scythico sermone exules 'parthi' dicuntur. Hi, similiter ut Bactriani, domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines iuxta Hircaniam primum furtim occupaverunt, deinde pleraque finium etiam virtute obtinuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tes destirpe iafech que a tauro monte ad aqͥlonẽ
mecdiã partem asis ⁊ om̃em curopã usꝙ ad occanũ
nent ut fuer̃t. Nam multarũ gentiũ uocabula par¬
tĩmanserunt. ita ut hodie usq appareat unde fu¬
erant diriuata. sicut exassur assirii. ex heber hebrei.
Partim uͦ temꝑis uetustate ita mutata ft̃. ut iuix
hoĩes doctissimi antiqͥssimas hystorias ꝑscrutantes.
rec om̃iũ s aliquarũ ex istis origines gentiũ potu¬
trint reꝑire. Nam qđ ex filio cham qͥ uocabat᷑ mes¬
ram egyptii st̃ exorti. nulla hic resonat origo uoca¬
buli. sicut nec echiopũ qͥ dicunt᷑ ad eũ filiũ cham
ꝑtinere. qͥ chus appellatus. c̃. E si omĩa consideren¬
tur. płima tam̃ gentiũ mutata. qm manentia uo¬
cabula apparent. qͥb post ea nomina diuersa de¬
ditratio. Nanq indiab indo flumine dicti sunt.
qͥa ab occidentali parte eos includit. Seres a ꝓpͥo op¬

Expanded text:
tes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem tes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum nent ut fuerunt. Nam multarum gentium vocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerant derivata, sicut ex Assur Assyrii, ex Heber Hebraei: partim vero temporis vetustate ita mutata sunt, ut vix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocatur Mesraim, Aegyptii sunt exorti, nulla hic resonat origo vocabuli, sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio op
Abbreviated transcription (Latin):
he st̃ gentes de stirpe cham que a sidione usq ad
gaditanũ fretrũ omnẽ meridianã partẽ tenent.
Item tͥbus filioꝵ iafeth. filii gͥ iafech septẽ uoĩ aut᷑.
Comer ex qͦ galathe idẽ. galli. Magog a qͦ arbi¬
trant᷑ scithas ⁊ gothos trayisse originẽ. Macdai a
quo medos existere putant. Liuian a qͦ iones qͥ⁊
greci. unde ⁊ mare iomũ. T̃ubal a qͦ iberi qͥ⁊ his¬
pani. Licet qͥcdam ex eo ⁊ italos stispicent᷑. Mosoch
ex qͦ capadoces. Uncde ⁊ urbs apud eos usꝙ hocdie
satis immutatũ tocabulũ ẽ. qͣsi tiraces. filii go¬
mer nepotis iafech. Ascanaz a qͦ sarmate qͦs greci
na. a qͦ st̃ friges. filii uuan etisa. a quib greci e¬
lisei qͥ uocant᷑ eolides. unde ⁊ lingua qͥnta grecie
colis appellat᷑. Tarsis a qͦ cilices ut iosiphus arbit᷑¬
tur. Unde ⁊ metropolis ciuitas coꝵ tarsis dr᷑. E¬
tra nominat᷑. Dodanim. a quo rodii. he st̃ gen¬

Expanded text:
Haec sunt gentes de stirpe Cham, quae a Sidone usque ad Haec sunt gentes de stirpe Cham, quae a Sidone usque ad Gaditanum fretum omnem meridianam partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos Graeci, unde et mare Ionium. 29. Thubal, a quo Iberi, qui et Hispani, licet quidam ex eo et Italos suspicentur. 30. Mosoch, ex quo Cappadoces sunt; unde et urbs apud eos usque hodie satis immutatum vocabulum est quasi Tiraces. 32. Filii Gomer nepotes Japhet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci ma, a quo sunt Phryges. 34. Filii Javan Elisa, a quibus Graeci Elisaei, qui vocantur Aeolides, unde et lingua quinta Graeciae Aeolis appellatur 35. Tharsis, a quo Cilices, ut Josephus arbitratur; unde metropolis civitas eorum Tharsus dicitium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gen
Abbreviated transcription (Latin):
phylistum quos ueteres allophilos. nos mͦ corrupte
palestiuos uocamus. Cetere sex gentes ignote st̃. que¬
a bello ethiopico subuerse. usq ad obliuionẽ pͣtmn¬
torũ nominũ ꝑtienerunt. filii chanaan.xiͫ. ex qͥb
chananeorũ decem gentes. quoꝵ terrã his expulsis:
iudei possederunt. Quorũ pͥmogenitus sicdon: aqͦ
sidones. Unde ⁊ urbs eoꝵ in fenioe sidon uocat᷑. Sccs
eth: a quo ethei. sercius iebus: a quo iebusei quoꝵfute
ierłm. Quartus amorreus: a quo amorrei. Quintus
gergeseus: a qͦ gergesei. Sextus eueus: a qͦ euci. Ipi
st̃ gabaonite. a ciuitate gabaon. qͥ supplices uenert̃
ad iesum. Septimus aracheus. qͥ arcas condidit oppi¬
dum contͣ tripolim. in racdicib libam sitũ. Octauus
aseneus: a qͦ ascnei. Nonus aradii ft̃ aradius: a quo.
litore separatã. Decimus amareus: a qͦ siriȩ nobilis
ciuitas. que uocat᷑ coelis. Undecunus samatheus.

Expanded text:
Philistiim, quos veteres Ἀλλοφύλους, nos modo corrupte Philistiim, quos veteres Ἀλλοφύλους, nos modo corrupte Palaestinos vocamus. Ceterae sex gentes ignotae sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Filii Chanaam undecim, ex quo Chananaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. Secundus Cheth, a quo Chetaei. Tertius Iebus, a quo Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Alitore separatam. Decimus Samareus, a quo Syriae nobilis civitas, quae vocatur Coeles. Undecimus Amathaeus.
Abbreviated transcription (Latin):
& mauritane fluuius usq in presens fuch dr᷑.
om̃is ꝙ circa eum regio futensis. Chanaan a quo
afri ⁊ fenices. ⁊ chananeorũ decẽ gentes. Item ex ne¬
potib cham. filu chus nepotis cham: sex. fau chus:
saba. ⁊ erula. sabata. rema. sabaa. circa. Saba: a
Solis est thurea uirga sabeis. hi sunt ⁊ arabes.
Tiula a quo getuli in parte remotioris africe. he¬
remo coherentes. Sabata. a quo sabaten. qͥ mine
astabari nominant᷑. Regna uͦ ⁊ sabaa ⁊ cura pau¬
latĩ antiqua uocabula ꝑdiderunt. ⁊ que nunc
a ueterib habeant ignorat᷑. Filii regina: saba e
dactan. hic saba ꝑsin litceram scͥbitur in hebreo.
ille aũ suꝑior saba ꝑ samec. a qͦ appellatos sabeos. In¬
terp̾tat᷑ aũ nunc saba arabia. Daclan a quo gens ẽ
ethiopie in occidentali plaga. filii mesraimi. labiu
a qͦ libii. qͥ quondã phutei uocabant᷑. Cesloim aqͥ

Expanded text:
et Mauretaniae fluvius usque in praesens Phut dicitur, et Mauretaniae fluvius usque in praesens Phut dicitur, omnisque circa eum regio Phuthensis. Chanaam, a quo Afri et Phoenices et Chananaeorum decem gentes. Item ex nepotibus Cham filii Chus, nepotes Cham sex. Filii Chus: Saba et Hevila, Sabatha, Rhegma, Seba, Cuza. Saba, a usGeorg. 2, 117: Solis est thurea virga Sabaeis. Hi sunt et Arabes. Hevila, a quo Getuli in parte remotioris Africae heremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Rhegma vero et Seba et Cuza paulatim antiqua vocabula perdiderunt, et quae nunc a veteribus habeant ignorantur. Filii Rhegma, Saba et Dadan. Hic Saba per Sin litteram scribitur in Hebraeo; ille autem superior Saba per Samech, a quo appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Filii Mesraim Labaim, a quo Libyi, qui quondam Phuthaei vocabantur. Casloim, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
conclitor. qͥ inter palestinã ⁊ coelem ⁊ syriã teniit
Tercius gethel: a qͦ carnem siue caris. quartus
mesa: a quo st̃ hi qͥ uocant᷑ meones. Posteritas
arfasach filii sem. Heber nepos arfarat a quo¬
hebrei. lectan filius heber: a qͦ uidoꝵ orta ẽ gens.
Sale filiꝰ iectan: a quo bactriani. licet eos alii sci¬
tarum exules suspient᷑. Ismahel filius abraham
a quo ismahelite qͥ nunc corrupto nomine sarra¬
ceni qͣsi a sarra ⁊ aggareni ab agar. Nabeth filius
ismahel a quo nabathei qͥ ab eufrata mare rubrũ
inhabitant. Moab & ammon filii loch. a qͥbus
moabite ⁊ ammanite. Edom filius esals a qͥbio ⁊¬
tumei. he sunt gentes que de sem stirpe descen¬
dunt. possidentes terrã meridianã ab ortu solis
usq ad fenices. Item filii cham .iiiͦi. ex qͥb orte ft̃
gentes he. Quͥs. a quo ethiopes ꝓgeniti. Mesraim
a quo egyptui ꝑhibent᷑ exorti. ficth. a qͦ libi. Unde

Expanded text:
conditor, qui inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit conditor, qui inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit tertius Gether, a quo Acarnanii sive Curiae: quartus Mes, a quo sunt hi qui vocantur Maeones. Posteritas Arphaxat filii Sem; Heber nepos ArHebraei: Jectan filius Heber, a quo Indorum orta est gens; Sale filius Jectan, a quo Bactriani, licet eos alii Scytharum exsules suspicentur. Ismael filius Abraham a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Sarraceni, quasi a Sarra. et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathaei, qui ab Euphrate in mare Rubrum inhabitant. Moab Moabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt geyptii perhibentur exorti. Phut, a quo Libyi. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ angłoꝵ. Ubi querit᷑ qua lingua angłi loquantur.
nem dr̃. Item querit᷑ qua lingua in futurũ hoĩes
loquant᷑: nusquã reperit᷑. Nam dicit apłs. siue lui¬
gue cessabunt. Ileo aũ pͥus de linguis. ac dem̃ de
gentib posuimus. qͥa ex linguis gentes. ñ ex gentib
ens est multitudo ab uno pͥncipio orta.¬
onem distincta. ut grecie. asis. Hiuc ⁊ gentilitas dr̃.¬
Eens autẽ apellata ꝓptet gtutrationes familiarto
ia est a gignendo. sicut natio a nascendo. Eentes¬
totiddem ꝙ lingue que ꝑ terras ẽẽ. &perunt. queꝙ
crescendo ꝓuncias ⁊ insulas impleuerunt. filu
sem qͥnꝙ singłarit̾ gentes singłas ꝓcreauerunt.
ꝯuorũ pͥmus elam. a quo camite pͥncipes ꝑsidis.
S̾c̾s assur. a quo assirioꝵ pululauit imperium.
Tercius arfaxat. a qͦ gens chaldeorũ erorta est. Quar¬
tus litus: a qͦ lidu. Quintus aram: a qͦ siri. Quo¬
rum metropolis fuit damascus. filii aram nepotis

Expanded text:
et angelorum. Ubi quaeritur: Qua lingua angeli loquantur, et angelorum. Ubi quaeritur: Qua lingua angeli loquantur, nem dicitur. 13. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur, nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus: Sive linguae cessabunt. 14. Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibuocabulis. 1. Gens est multitudo ab uno pollectionem distincta, ut Grecie, Asie. Hinc et gentilitas diciGens autem appellata propter generationes familiarum, id est a gignendo; sicut natio a nascendo. DE REtotidemque linguae per terras esse coeperunt, quae crescendo provincias et insulas impleverunt. Filii Sem quinque singulariter gentes singulas procreaverunt. Quorum primus Elam, a quo Elamitae principes Persidis. Secundus Assur, a quo Assyriorum pullulavit imperium. Tertius Arphaxat, a quo gens Chaldaeorum exorta est. Quartus Lud, a quo Lydii. Quintus Aram, a quo Syri quorum metro
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm. nemo tam̃ tam desictiosus est. ut in stia gente
positus. sue gentis linguam nesciat. Nai qͥd ali¬
ud putandus est. nͥ animaliũ brutoꝵ decerior:
Iua enĩ ꝓpietͥ uoscris csamorem expͥmunt. iste dece
fiat lux niueurĩ difficile est. Nondum enĩ erant
lingue. Item qua lingua insonuit postea exterio¬
rib bomuiũ aurib. maxime ad pͥmum hominẽ
loquens. uł ad ꝓpħas. uł dũ corporalit̾ sonuit uox
dicentis dĩ. tu es filius meus dilectus. uͥ a qͥbusdam
credit᷑. illa una lingua ⁊ sola. que fuit anteqͣm
eẽt linguarũ diuersitas. In diuersis qͥppe gentib
credit᷑. qd eadem lingua illis ds̃ loquat᷑. qua ipsi
hoĩes utunt᷑. ut ab eis intelligat᷑. Loquit᷑ aũ deus
hominib ñ ꝑ substantiã inuisibilẽ. sed ꝑ creaturã
corporalem. ꝑ qu̾a ctiã ⁊ hominib apparere qͣndo lo¬
cutus est. Dicit etiã apłs. Si linguis hominũ loqͥr

Expanded text:
quam, nemo tamen ita desidiosus est, ut in sua gente quam, nemo tamen ita desidiosus est, ut in sua gente positus, suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est, nisi animalibus brutis deterior? illa enim propriae vocis clamorem exprimunt: iste deterFiat lux ; invenire difficile est, nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vodicentis Dei: 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi homines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur autem Deus hominibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam, et hominibus apparere voluit quando locutus est. Dicit etiam Apostolus: Si linguis hominum loquar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmotũ. simul cũ morib ⁊ hominib in romanam
ciuitatẽ irrupit. in tegͥtatẽ uerbi ꝑ soloecismos ⁊ bar¬
barismos corrũpens. Om̃s aũ orientis gentes in
gutture linguã ⁊ uerba collidunt. si c̃ hebrei ⁊ siri.
Om̃s medit̾ranee gentes in palato sermonẽ feriuss.
sicut greci ⁊ asiami. Om̃s occidentis gentes uerba
in dentiob srangun. si cut itali⁊ hispami. Sirus &.
chaldeus uicunis hebres est in sermont. consorans
in plerisq litterarum sono. Quidam aũ arbitrant᷑
linguam hebream i pãm eẽ. chalcdeam qͥa abrahã
de chaldeis fuit. Quod si hoc recipit᷑. quomͦ ii dau¬
ele hebrei pueri linguã quã ñ nouerant doccri in¬
bentur: Dinnem aũ linguã unsqͥsq hominũ. siue¬
grecam siue latinã. siue ceterarũ gentiũ auit audien¬
do potest tenere. aut legendo gy p̾ceptore accipere.
Cum aũ om̃ium linguarũ scientia difficilis sit cui¬

Expanded text:
promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam civitatem irrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba collidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes Mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiatici. Omnes occidentales verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. 9. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque, et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam Hebraeam ipsam esse chaldaeam, quia Abraham de Chaldeis fuit; quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraeipueri linguam quam noverant doceri jubentur? 10. Omnem autem linguaGraecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cui