comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rium ꝑtinere. sciendum ẽ. etum cogendum eũ õꝑari nenum
modicam quoq castigacionẽ fruetuario cõpete sibinus. R
ncassius lib̵ & tiuo iuris cuuli scripsit . ut neq torqũeat. ne
ctum ht̃ stipulanti ipsi us ufruc tuart̃o obligabitur ꝗautei
seruus taliꝰ stipulare possit usitatum ẽ.

Expanded text:
rium pertinere, sciendum est etiam cogendum eum operari: etenim modicam quoque castigationem fructuario competere Sabinus rCassius libro octauo iuris ciuilis scripsit, u‹t› neque torqueat, nequctum habet stipulanti, ipsi usufructuario obligabitur, quia ‹u›t ei seruus talis stipulari possit, usitatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
idꝙ in uicẽ debetur ipso iure compensir. si
ꝓcurator absentis conueniatur . ñ debebit de
rato cauore quia nicbil cõpensat sed ab ini¬
cio mi nus ab eo petitur:
utrum adũsari uolet: ita compensacio huiꝰ de¬
biti ad nuititur. si aduersarius palam dixisset
uttum uoluisset
Piulus lib. nono. responsor. Idꝙ pupillor no¬
mine debet᷑ situtor petat ñ posse c̃sensicionẽ o¬
bici eiꝰ petumȩ quã ipse tutor suonoe adusario
depositi.R.¬
ꝙ custodiendum alicui datum ẽ dictũ ex eoꝙ
ponitur p̃positio enim de auget̾ depositũ. ut o¬
stendã totum fide comissũ ꝗ eo custodiendã¬

Expanded text:
id quod inuicem debetur ipso iure compensari, si procurator absentis conueniatur, non debebit de rato cauere, quia nihil compensat, sed ab initio minus ab eo petitur. 22 utrum aduersarius uolet, ita compensatio huius debiti admittitur, si aduersarius palam dixisset, utrum uoluisset. 23 Paulus libro nono responsorum.Id quod pupillorum nomine debetur si tutor petat, non posse compensationem obici eius pecuniae, quam ipse tutor suo nomine aduerDEPOSITIquod custodiendum alicui datum est, dictum ex eo quod ponitur: praepositio enim de auget depositum, ut ostendat totum fidei eius commissum, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Pulũ lib̵ iii. ad sabinũ Fundi usulegato licebit ustun
eom̃o fructus consũmantur. qui: domo ⁊ seruo uteretur ut ni¬
chil alii fructuũ tuã nõe suꝑ ẽe Cicuti is cui usus fundi legr¬
ẽ quo minus dñs agra colendi ciusa ubi uersetur ꝓhibe nõ perts
alioquin ⁊ frui dñm ꝓhibebit ita net hr̃s quac quã facere dele
quo minus is cui usus legatusẽ utatur ut bonus pat̃ famise

Expanded text:
ulus libro tertio ad Sabinum.Fundi usu legato licebit usuariodo fructus consumantur: quia et domo et servo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine supereest, quo minus dominus agri colendi causa ibi uersetur, prohibere non potest alioquin et frui dominum prohibebit, ita nec heres quicquam facere debet, quo minus is cui usus legatus est utatur, ut bonus pater famili
Abbreviated transcription (Latin):
num p̃tori uisum ẽ de utroq legatariscauere: usurum se
boniuri arbitratu ⁊ cumusu fructus ad eum ꝑtinere desinet
restitutu. ꝙͣ inde exstrabit sh stipulacio sue mobilis resste sũ¬
mobilis res sit siue soli int̾ poni debet sllud sciendum ẽ ad si đi¬
comis ł etum aptars cam debere pline: Nex martis ciura dona

Expanded text:
um praetori visum est de utroque legatarium cavere: et usurum se boni viri arbitratu et, cum usus fructus ad eum pertinere desinet, restituturum quod inde exstabit. Haec stipulatio, sive mobilis res sit sive soli, interponi debet. Illud sciendum est ad fideicommissa etiam aptari
Abbreviated transcription (Latin):
Affricanus lił .u. qͥstionum. Si silio fimilias uł serto ediũ uss
legato ⁊ utile legatum ẽẽ ex istimo. ⁊ eodẽ m̃o ꝑsecucionẽ cus
bitabia. pthabtauit. Paulus lib noño ad plauciũ.¬
Si dño usus legatus sit sine fructu cõmunis resfec tionẽ it
in sartis tec tis tam hr̃dis quã usuarii iudeamus tam̃ ne sifi¬
ctũ hr̃s accipiat ipse reficẽ debeat. Siũo talis sic rescui us
legatꝰ ẽ ut hr̃s fruc tum pciꝑe non possit. legatarius reffic̃
agendus ẽ que distĩctio racionẽ ht̃.¬

Expanded text:
o aedium usu legato et utile legatum esse existimo et eodem modo persecutionem eius us habitabit. 18 Paulus libro nono ad Plautium.Si domus usus legatus sit sine f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse reficere debeat, si vero talis sit res, cuius usus legatus est, ut heres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogendus est: quae distinctio rationem ha
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ cͥȩ debeant. sortiri ⁊̃ oportet. aut ex consesu
uł suffragio el igendũ ẽ amic apud depon̾ant: uł
in ede sacra ea deponi debent
Ulpianꝰ libro uiiii .x. adedictũ: Nam ad licitaci¬
onẽ. rẽ deducere. ut qui licitacionẽ uc̃. hic ht̃ in¬

Expanded text:
potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu vel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponantur: vel in aede sacra deponi debent. Vlpianus libro nono decimo ad edictum Nam ad licitationem rem deducere, ut qui licitatione vicit hic habeat in
Abbreviated transcription (Latin):
S iudex oñi uo int̾ ponẽ se uihis ñ deb̾et: boni enĩ
⁊ ̃nocẽtiᷤ uiri officio eñ fũgi oporret: tantundem debebit
facẽ.⁊ in librũ inꝓbate lec tiouiᷤ. magicis forte. uł¬
inhis similib hec enĩ onĩa ꝓtinus conripenda st̃:
Sinsiqd expetuliatu. uł exsacrilegio quesitũ er̃.
uł urant latrocinio. aut ad gressura. ħ ñ di uidet᷑.
S tabulas testam̃ti debebit.aut apud eũ qui
ex maiore par hr̃s ẽ iubere manere. aut inͦde
deponi Nã labeo describit uendita hrditate. ta¬
bulas testiñiti descriptas. deponi oportẽ. hrdem
enĩ etdemplũ de beredire: tabulas u atẽnoipsin¬
Gaius libro .uii. ad edictũ ꝓuinorale. Siquȩ sunt
canciones hereditarie. eas iudex curare debet
ut eum maneãt. qui maiore ex par hr̃s sit. cet̾is
descriptũ ⁊ recognitũ faciat cuitione iut̃ posita.
ut cũ res exegerit ipse exibeãt᷑ : Si om̃s hisdẽ ex
partib hr̃des sint. nec int̾ eos conueniant ap̃ quẽ

Expanded text:
 iudex omnino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis uiri officio eum fungi oportet: tantundem debebit fecere et in libris improbatae lectionis, magicis forte uel his similibus. haec enim omnia protinus corrumpenda sunt.Sed et si quid ex peculatu uel ex sacrilegio quaesitum erit uel ui aut latrocinio aut adgressura, hoc non diuidetur.Sed et tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit uendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oportere: heredem enim exemplum debere dare, tabulas uero aut ad edictum provinciale Si quae sunt cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conveniat, apud quem
Abbreviated transcription (Latin):
opurtt etos camatos uł affines altius et cendicioni
ne alt audiriopportet: quĩsi ex uoluntate adole¬
scentis pastulent uutei ibte sit iste a dolescens ut
merito etiambonis erdebeat int̃d.¶Si peccunia
quã mutuã minor iecepit dissipauit denegare
deber ꝓconsul creditori adũsus eum ac tione ꝗ si

Expanded text:
es alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex voluntate adulescentis postulent aut eius vitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipavit, denegare debet proconsul creditori adversus eum actionem. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
onus stillicidea uti nc̃ sunt ut iti sint. ħ significit impositam
inu̾icinis necessititẽ stillicidoꝵ excipiendor nonillid ut etim
uenditor sibiꝗ stillicidior seruettem deber. se aũt nulli de¬
bere. quȩ de stillicidio scripta sunt etiã incct̾is seruititib
accipiendas Si in contrariũ nichil nominat̃ ac tũ ẽ
Pomponus lb x io sibinum. Si sistũle ꝓquas aquas ducpse¬

Expanded text:
onis "stillicidia uti nunc sunt, ut ita sint" hoc significat impositam vicinis necessitatem stillicidiorum excipiendorum, non illud, ut venditor sibi quidem stillicidiorum servitutem deberi, se autem nulli debere. Quae de stillicidio scripta sunt, etiam in ceteris servitutibus accipienda sunt, si in contrarium nihil nominatim actum est. Pomponius l
Abbreviated transcription (Latin):
pẽtit Sn dimpni infecti stipular te potero
Pulis lib ri. to sabinum. Histulã iunctm paraeti c̃muni
quȩ aut et castello aut excȩlo aquam cipit non iure hubi. hrocu¬
lus ait. s nomposse ꝓ hibi uicinum quo minus balneumtũt scam
uelit anticlinio suođ incubiculo aquam effundere . Si nerai

Expanded text:
ni infecti stipulari a te potero. 19 Paulus libro sexto ad Sabinum. Fistulam iunctam parieti communi, quae aut ex castello aut ex caelo aquam capit, non iure haberi Proculus ait: sed non posse prohiber‹i› uicinum, quo minus balineum habeat sis quam si uel in triclinio suo uel in cubiculo aquam effunderet. sed Neratius
Abbreviated transcription (Latin):
sl̃edes al cuis tallit. anhditarias p̃ de illo quero an paliena
edes acc essum hr̃s ademrẽ quȩ legatur prare. fisolet ꝗ
ꝑ alenum non pote. martelus responait qu biras edes ht̃
sialtas legiut nondubiume ꝗn hr s alas posst ateuditol¬
lendo ⁊ obscurare lumina legataꝵ edium. Iadẽ dicenduni
sruttus. legiit᷑ habitare aut pote ⁊ edib obscuratis censuꝰ
as ionstuctir locilegato etiam acessus danduse qa n austu
relit to iter quoq ad auriendũ pstaretur. prta officere lu¬
minib ⁊ obscurtre legatas edes conceditur. ut nonpenit̾ re
utni moderacione :¬

Expanded text:
s tollat an hereditarias? et de illo quaero, an per edes accessum heres ad eam rem quae legatur praestare debet, per alienum non potest. Marcellus respondit: qui binas aedes habebat, si alteras legavit, non dubium est, quin heres alias possit altius tollendo obscurare lumina legatarum aedium: idem dicendum est, fructus legatum, habitare autem potest et aedibus obscuratis. ceterum usu fructu loci legato etiam accessus dandus est, quia et haustu relicto iter quoque ad hauriendum praestaretur. minibus et obscurare legatas edes conceditur, ut non penitus lurni moderatione
Abbreviated transcription (Latin):
tucionis ꝓpt̃ canisentencram implorare posse
te tam̃ matre emptorib quero cum urguentib
creditorib distraota sit. nec de sordib tutoris me¬
rito quicquã dioi pote. qn pupillus iñint̃ restitui¬
iustũ e& restgui denegandũ id aux iliũ ꝙtutor
delicto uacaree.¶ Curator adolescenciũ p̃dia cõmu¬
na sibi ⁊ bis quoꝵ curam amininistrabit uendide.
querosi decreto p̃ri

Expanded text:
implorare posse.te tamen matre emptoribus: quaero, cum urguentibus creditoribus distracta sit nec de sordibus tutoris merito quippiam dici poteiustum sit restitui, denegandum id auxilium, quod tutor delicto uacaret.Curator adulescentium praedia communia sibi et his, quorum curam administrabat, uendidit: quaero, si decr
Abbreviated transcription (Latin):
muterer. Si uẽ iđo quia exalt̾a dũ tarut parte stipula¬
cio int̃uenit e racio quaquã si petitor suit quisti p̃ulat
et possitdiqͥ plenũ et̾ comꝓmis sum: ꝗa ꝗ conuenitur
tutus ẽ ueluti etceptione. Isꝗ conucrit si urbirb uon
pareatur hat̃ stipulacione s id uerũ cẽ nputo Requ
sufficit habe exceptionẽ ut arbit̃ sentenciã tlice c̾ogat
Qui iudic̃is partes suscepit. finẽq sentenora sua cor¬
trousiis impositurũ policetur. Qd si inquit actenus nrẽ¬
uenit ut expiretur an conscilio suo. uł auctoritate. di¬
scuti litẽ paterent: non uidetur abibit̃ arbitrium
t̾ura sit nec ꝓseit possit. ꝓinde si forte uigue tur
ap̃tore ad sentencrã: equissimũ erit siuiretsibi de
rausa nondũ liquere spaciu ei ad ꝓͥnunciandũ daper

Expanded text:
tere: si vero ideo, quia ex altera dumtaxat parte stipulatio intervenit, est ratio. quamquam si petitor fuit qui stipulatus est, possit dici plenum esse compromissum, quia is qui convenitur tutus est veluti pacti exceptione, is qui convenit, si arbitro non pareatur, habet stipulationem. sed id verum esse non puto: nequsufficit exceptionem habere, ut arbiter sententiam dicere cogatur. qui iudicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum pollicetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium tura sit nec proferri possit. Proinde si forte urgueatur a praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntiandum dar
Abbreviated transcription (Latin):
Id poponius lib xxi. querit. Si ita sit cõꝓmissũ utq ticu
disceptatori placet id seius ꝓnunciet qui si sic sit a¬
gendum. Et puto tale arbitrũ non ualere in quolibi
sacultas arbitri sententiȩ ñ e futura . s suta sit cõp¬
mussum. arbitratu aut ticii aut ser feri. Pomiponiꝰ scr¬
bit ⁊ nos putantus comꝓmissu ualere. Syis erit cogen
sentenciã dicere inque ltgatores consenserint Siii
cõ ꝓmissiuu ualetẽ. Nam in assum̃do possunt dis¬
sentire s si ita sit ut ei itius assumeret᷑ sunpbronuis¬

Expanded text:
imo tertio quaerit, si ita sit compromissum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non ualere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura. Sed si ita sit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum ualere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consenserint. Si icompromissum non ualere: nam in adsumendo possunt dissentire. sed si ita sit, ut eis tertius adsumeretur Semproni
Abbreviated transcription (Latin):
se collocata minor adiectione ab alio minori suꝑet᷑
implorans iñ uit restaucione. iuditur sietꝰ int geui
ptam ab eo rem fuisse apꝓbitur ueluti qͣ muarpils
suisseñt itatam ut id ꝙꝓ exlicitacione accessit ipse of¬
ferat uenditori.

Expanded text:
se collatam minor adiectione ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emptam ab eo rem fuisse adprobetur, ueluti quod maiorum eius fuisset: ‹ita› tamen ut id, quod ex licitatione accessit, ipse offerat
Abbreviated transcription (Latin):
tinere usufructũ accipiemus. etum sinec ceꝑit ꝑtiuerẽ quã¬
ius legatus sitꝰ ⁊ comittetur nichllominus stipulacio quasi desi¬
uit ptinere qđ neccepitssiusus fruc tus repetitus erit legatꝰo
quociensq amissus sũit nisi utilit̃ sũit cuitũ. cõmattet᷑ isto
stipulacio s exceptione opuseriti W nsiquis usum fructũ tibi
legauere. ⁊ subcondicione si libos hbius ꝓprietatẽ amisso usu

Expanded text:
uctum accipiemus etiam si nec coeperit pertinere, quamvis legatus sit, et committetur nihilo minus stipulatio, quasi desinat pertinere quod nec coepit. Si usus fructus repetitus erit legato, quotiensque amissus fuerit nisi utiliter fuerit cautum, committetur ista stipulatio: sed exceptione opus erit. Sed et si quis usum fructum tibi le
Abbreviated transcription (Latin):
Iaboleuũ lib̵ .i. scipulacionũ. Si fructuarui ꝓpractatẽ. ad secut᷑
suerit desuit quidemusus fructꝰ ad eum ꝑtinere ꝓpt̃ confusionẽ:
s si erstipulatu cumeo agaraut ipso iure inutilit̾ agidicendũ ẽ
iuuri boni arbitratuᷤᷤ hucus porrigiti: aut infẽctũ ricipe de
Ulpianus lit Lxxadedictũ. Hiuc stipulacioni dolũ bebit¬
malũ abẽe ad futurum q eẽ contuietur ⁊ cũ in rẽ dolimali
mencio concepta oñiũ dolum comp̃hendere iudetur successoꝵ
⁊ad optuu patri.  si usussine fruc tu logatus erit adẽ. tam̃ fruc
defructu cuctur g̾ ⁊si fruc t̾ sine u̾su optigerit suipulaciolo¬
cum lubebit. ⁊ si habitacio. uł oꝑe homis uł cui alt̾ius aninu¬
lii relictȩ suerint stipulacio locion habebit. licet poña ad heo

Expanded text:
prietatem adsecutus fuerit, desinit quidem usus fructus ad eum pertinere propter confusionem: sed si ex stipulatu cum eo agatur, aut ipso iure inutiliter agi dicendum est, si viri boni arbitrium huc usque porrigitur, aut in factum excipere Huic stipulationi "dolum malum abesse afuturumque esse" continetur: et cum in rem sit doli mali mentio concepta, omnium dolum comprehendere videtur successorum et adoptivi patris. Sed si usus sine fructu legatus erit, adempta fructusde fructu caveatur. Ergo et si fructus sine usu optigerit, stipulatio locum habebit. Et si habitatio vel operae hominis vel cuius alterius animalis relictae fuerint, s
Abbreviated transcription (Latin):
annis xx.i. gerunt irriti s̃. Syea tantum. quȩ causa
cognita. ei mor dephensa sunt. ł ab aliis circũuenti.
uł sui facillitate decepti. aut ꝙ habuerunt ami ser̃
autq ad quirere omoluintum potuerunt omiser̃.
Iilistrat̾ li .i. edicti monitorii. Etiũ ei ꝗ pͥusqͣm
nasceretur usucapione: amisit restituendã acti¬
onẽ labeo scribits Impr̃ antoninusre¬
scripsit. eum qui fraude tutori adũsariu suũ dli¬
ceret alsolutum ⁊ agẽ cunieo ex integro uellet li¬
gnorã lube priuse uni titore agere

Expanded text:
quinque gerunt, irrita sunt, sed ea tantum, quae causa cognita eiusmodi deprehensa sunt, uel ab aliis circumuenti uel sua facilitate decepti aut quod habuerunt amiserunt, aut quod adquirere emolumentum potuerunt omiserintCallistratus libro primo edicti monitorii Etiam ei, qui prius quam nasceretur usucaptum amisit, restituendam actionem Labeo scribit. Imperatorscripsit eum, qui fraude tutoris aduersarium suum diceret absolutum et agere cum eo ex integro uellet, licentiam habere prius cum tutore agere
Abbreviated transcription (Latin):
tqs loues in quim mistracio etatis ad mediorrẽ¬
penã iudicẽ ꝓdux̾it. S ut alegis iulie de adulteru
cohercendis p̃cepta ueniamus . utiq nulla de p̃aacio
ultiru pene ẽ sise minor annis aduber̃ fattatur di¬
xi. ne siꝗ ear cõmiserit que ꝓ adulterio eadẽ lex pri¬
nit cieluti si adult̾ii dãpnatam sciens uxorẽ duxit.¬

Expanded text:
tenus interdum miseratio aetatis ad mediocrepoenam iudicem produxerit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. dixi, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, ueluti si adulterii damnatam sciens uxorem dux
Abbreviated transcription (Latin):
inuendiciane idolescenti iussit sundũ restitui
cumq p̃tiũ emptori reddere. hic nolit uti suc
in iii restitucione. penitencra acta exceptionem
utilẽ adusus petentẽ pcium quasi excisa uid cati
adholescens habe potit. quai unicuiq licet cortem¬
pnere tꝰ quę ꝓse introduc ta sunt. nec que ri porie¬
rit incandẽ cussã inquã se ipse constitũit i quam
nnitare non potuisse siminor auxiliũ p̃tor is ñ ĩploras.¬

Expanded text:
in uenditione adulescenti iussit fundum restitui eumque pretium emptori reddere, et hic nolit ‹uti› hac in integrum restitutione paenitentia acta, exceptionem utilem aduersus petentem pretium quasi ex causa iudicati adulescens habere poterit, quia unicuique licet contemnere haec, quae pro se introducta sunt. nec queri poerit in eam causam, in qua se ipse constituit et quam mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non imploras
Abbreviated transcription (Latin):
oniꝰ. cdicelim posse magis earacione restitui eamqnuen¬
ditor renunciando pt̾ diem quo placuerat ẽẽ c̃omui̾sũ
s⁊ p̃ciũ petendo. retessisse alege sua uidetur ñ me
ioriuĩt ꝙ dies ptꝰ ẽa trausisset. ũ magis quã sicre¬
ditor pignus distraxifet. Optꝰ mortem debitor is diẽ
ei ꝓuiuciauit iñ ĩt restiteendũ Mouit etiari
illud imꝑatoreii. ꝙ priores tutores qui ũ restitiu de¬
sidera ssent. suspec ti pruxiati erant ẜ Iđ ꝙdĩr nõ
solere filiis familia pt̾ eniancipacionẽ adhuc is po¬
rib succurri in his que õnusissent mang m potesta¬
te tõrecte dicitur cinupatri adqurere poss̃¬

Expanded text:
onis. dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua uideretur: non me moueri quod dies postea transisset, non magis quam si creditor pignus distraxisset, post mortem debitoris die soei, pronuntiauit in integrum restituendam. mouit etiam illud imperatorem, quod priores tutores, qui non restitui desiderassent, suspecti pronuntiati erant.Quod dicitur non solere filiis familias post emancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omississent manentes in potestate, tunc recte dicitur, cum patri adquirere poss
Abbreviated transcription (Latin):
i bis aut actionib que de:usu fructu agunt᷑ etiã fruc tus ue¬
ure plusquã manifestum esipt̾ lt̃ẽ de usufruc tu cõtestatã
sũt fructus usus fructus. an ulterius fructus desinant de¬
beri uputo desucre. Nam :si mortuus fũit fruc tuarius hr̃

Expanded text:
etiam fructus uenire plus quam manifestum est. Si post litem de usu fructu contestatam fuerit finitus usus fructus, an ulterius fructus desinant deberi? et puto desinere: nam et si mortuus fuerit fructuarius, heredi
Abbreviated transcription (Latin):
portet. quãquã enĩ actio negatiua dño competit aduersꝰ
fucturiu magnꝰ t im destio iure agẽ uidetur quã alieno
acuminuito negat iusce utendi sruc tuario. uł sibi ius ẽẽ
fructuarius uis utendi fruendi nonht̃ uimat tam̃ uire
qio possessores sint pociores lict nullumius habeant Pitrũ
uĩt aducsus dñm dũ taxat in ac tio usufructuario com¬
etit anctum adũsus quẽ uis possessorẽ q̃rit᷑. ⁊ uilianꝰ lib̃¬

Expanded text:
portet. quamquam enim actio negatiua domino competat aduersus fructuarium, magis tamen de suo iure agere uidetur quam alieno, cum inuito se negat iusfructuarius ius utendi non habet, vincet tamen iure, quo possessores sunt potiores, licet nullum ius habeant. Vtrum autem adversus dominum dumtaxat in rem actio usufructuario competat an etiam adversus quemvis possessorem, quaeritur. et Iulianus lib
Abbreviated transcription (Latin):
minucionis. Upunus lib nono ad edictũ
Uñ peccumiȩ uiuis ad amitti non pote. quã is casb suususti¬
ntũ pecuniȩ legatus sit quia inhac spctie usus appellacis
etum sructũ contineri. magis accipindumẽ. stipulacio isti
ent unt̃anendi quid̃ aiunt non ante hunc intponi sti¬
pulicionẽ quã data suĩt petcunai. ego aut puto siuie antta
siue pt ea capeccunia data sit tenere stipulacionẽ.
E lib uiix. ad sabinũ. Silan e alicui legatus sit usus srut
ułodoꝵ. uł aromaitum nullus uidetur usus fruc t mnistiꝰ
ur cnstititas uãsenat᷑ consultam erit desceͣdendũ qdͥ
de caucione eoꝵ loquitur.¬

Expanded text:
nono ad edictum quoniam pecuniae usus aliter amitti non potest quam his casibus. Si usus tantum pecuniae legatus sit, quia in hac specie usus appellatione etiam fructum contineri magis accipiendum est, stipulatio ista erit interponenda. et quidam aiunt non ante hanc interponi stipulationem, quam data fuerit pecunia: ego autem puto, sive antea sive postea pecunia data sit, tenere stipulationem. decimo ad Sabinum. Si lanae alicui legatus sit usus fructus uel odorum uel aromatum, nullus uidetur usus fructus in istis iure constitutus, sed ad senatus consultum erit descendendum, quod de cautione eo
Abbreviated transcription (Latin):
uti frui fu sus fructus legatus ad nun iculis eget . sine quib uti.
ut̃ si usumfrac et legato t ademptũ sit inutilis e ad ep̃ia¬
tio. qua sem scquitur usumsructũ. sisi usussruc ł sit legat le¬
adq̃ aditus non ẽ ꝑhrditariũ fundũ extestanto utiq ager¬
do frac tuarius consequeur ut cum aditu ibi p̃sertur usus
fruc dtrum̃ aũt aditus tantum uit̃. ãniõ huia deuiti¬

Expanded text:
uti frui. Usus fructus legatus adminiculis eget, sine quibus uti item si usu fructu legato iter ademptum sit, inutilis est ademptio, quia semad quem aditus non est per hereditarium fundum, ex testamento utique agendo fructuarius consequetur, ut cum aditu sibi praestetur usus fructus. Vtrum autem aditus tantum et iter an vero et
Abbreviated transcription (Latin):
lbec alio qui rẽ comimunẽ detioreni fecisset ceterũ s
nichil pec̃a pt̾ norȩ dedicionẽ cõmune habbit ꝓso
cio uł si socii ñ fuer᷑ in factum agi porit:
Ulpranus libio uri ad edictũ. Hona side serui poses¬
sor etꝰ nõe surt ac tione tenebit᷑ dũs ñ ceuet᷑ q no¬
xx dedendo ñ ficit ꝗdẽ actoris. cum aũ cepit istũ
senũ dũs uindicare doliexaeptime submonebit᷑ ł ef
ficio iudicis consequet᷑ ut indẽpnis manet
aulus libio ui. adedictẽ. Si bona fide posessort

Expanded text:
 fecisset. ceterum si nihil praeterea post noxae deditionem commune habebit, pro socio uel, si socii non fuerunt, in factum agi poterit. 11 Ulpianus libro septimo ad edictum. Bona fide serui possessor eius nomine furti actio‹ne› tenebitur, dominus non tenetur. dedendo non facit quidem am dominus vindicare, doli exceptione summovebitur vel officio iudicis consequetur, ut indemnis maneat. Paulus libro sexto ad edictum Si
Abbreviated transcription (Latin):
siad lib̾tatẽ ꝓclamans dño sciente facrat. aut ꝗd sintep¬
nat dũm. uł cũ transflum̃ sit seruus uidente ꝗdẽ s in
dũ ẽ. cirea serenciȩ uerbũ ssi exstianeus seruus sciente
me fecerit eumq redemerã noralis actio ime dabi¬
t᷑ qa ñ iudetur dño sciente fecisse cũ eo temp̃r dñs non
fuerĩ cũ dñs obscienciam tencit᷑: anserui qͦq nõe da¬
nda sit actio uidendũ ẽ. nusi forte p̃tor umn ã penã ac̃o
etigi uoluit ergo dolusserui impunit᷑ erit ꝙ ẽ iniqiũ
ummo utioꝰqͣ mo dñs tenebit᷑ una aũt pena ex ãcta quã
actor legerit alt̃a tollitur ssi detracta norȩ dedici¬
one. quasi cũ consio dũo actũ sit: ꝗ ñ erat conscrus ab¬
solutione ficti. ⁊ finito iudicio amplius agendo eum
nore dedicione. exceptione. rer uidicatȩ sũmo̾uebit᷑.
ꝗares in supius iudiciũ deducta ⁊finita ẽ donet aut

Expanded text:
si ad libertatem proclamans domino sciente faciat aut qui con‹t›emnat dominum? uel cum trans flumen sit seruus, uidente quidem, sed dum est circa scientiae uerbum. Si extraneus seruus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non uidetur domino sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim. Cum dominus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur. Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium ded
Abbreviated transcription (Latin):
lo eiecit in factũ dandã eẽ. Labeo dicit: ad uersũ
deiet torem: ꝙuerũ ẽ: plane si locauerat deiec¬
tori etiã ex locato hab̾bit actionẽ. Iħ aũ ac tio q̃ õpe¬
ut de effusis & deiectis ꝑpetua ẽ: & htdi compe. ee¬
tit. in hrdem uͦ ñ datur. quȩ aũt de eo competit ꝙ¬

Expanded text:
lo deiecit, in factum dandam esse Labeo dicit aduersus lo deiecit, in factum dandam esse Labeo dicit aduersus deiectorem, quod uerum est. plane si locauerat deiectori, etiam ex locato habebit actionem. Haec autem actio, quae competit de effusis et deiectis, perpetua est et heredi competit, in heredem uero non datur. quae autem de eo competit
Abbreviated transcription (Latin):
spiciola distribut. nam & siquis cenacularia exe¬
srens ipse maximã partem cenaculi habebat. so¬
sꝯsiq cenaculariã excercens modicũ sibi ho¬
spo cũ reriũt. residuũ locaũit plaribi om̃s tene¬
huit᷑: quasi in hoc cenaculo habitantes. unde de¬
let tim effusum ue ẽ. Int̾ dum tam̃ ꝙ sine capta¬
one actoris fiat. oportebit p̃torẽ equitate mo¬
t̃ in eũ pocius dare actionẽ : excuiꝰ cenaculo ł
exedra deiectum ẽ: licet plures in eodẽ. cenaculo
habitent. Qd si ex metdiano cenaculi ꝗd deietꝰ tuom
sit uerius oñs teneri ¶ Sihoͬreariꝰ aliquid deiece¬
rit uł effudit. aut conductor a pothece: uł ꝗ uih
dũ taxat c̃ dactũ locũ habebat: ut ibi opꝰ facut: uł
doceat in factũ ac tioni locusẽ. etiã siꝗs oꝑanciũ
deiecerit uł effucdit. uł siquis discentiũ ¶cũ aũt
legis aquisiȩ ac tione ꝓpt hac solũ quis c̃depnat᷑ ẽ.
merito ei ꝗ obhoc ꝙ hospes uł quis alius decenacu¬

Expanded text:
 modica hospitiola distribuerit. nam et si quis cenaculariam exercens ipse maximam partem cenaculi habeat, ‹sos cenaculariam exercens modicum sibi hospitium retinuerit, residuum locauerit pluribus, omnes tenebuntur quasi in hoc cenaculo habitantes, unde deiectum effusumue est. Interdum tamen, quod sine captione actoris fiat, oportebit praetorem aequitate motum in eum potius dare actionem, ex cuius cubiculo uel exedra deiectum est, licet plures in eodem cenaculo habitent: quod si ex mediano cenaculi quid deiectum sit, uerius est omnes teneri. Si horrearius aliquid deiecerit uel effuderit aut conductor apothecae uel qui in hoc dumtaxat conductum locum habebat, ut ibi opus faciat uel doceat, in factum actioni locus est, etiam si quis operantium deiecerit uel effuderit uel si quis discentium. Cum autem legiquis alius de cenacu
Abbreviated transcription (Latin):
aut deformitatis nulla sit estimacio: ꝗa libum corpꝰ
nullam recipit estimacionem: denoralibus
actionibr
auo libro u. ad edictũ ꝓuinciale. Noxiles acto¬
nes appellant᷑: quȩ ñ ex contrac tu ẜexno̾ra at qana¬
leficioseruqꝵ acdisus nos instituunt᷑ quaꝵ ac tionũ
uis co potestas hec ẽ. ut si dãpnati fuerumus: licent
nob adedicione ipsirs cor̃poris ꝙ deliq̃uert. eiutareli:

Expanded text:
imatio, quia liberum corpus nullam recipit aestimationem. IV DE NOXALIBVS ACTIONIBVS Gaius libro secundo ad edictum provinciale Noxales actiones appellantur, quae non ex contractu, sed ex noxa atque maleficio servorum adversus nos instituuntur: quarum actionum vis et potestas haec est, ut, si damnati fuerimus, liceat nobis deditione ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
Ulpanus libro xuiii ad edic tun. Siseruus scien¬
te dño acidit. insolidũ dñm obligat ipse enĩ uider᷑
dñs occidisse. Siaut̃ insciente nõrahio . net enĩ debut
ermaleficio serui in plus teñi quã ut nore eũ dedetis¬
tũ ut celsus puetet si fũt alienaus seruus. intotũ uł ipur
duđ manumuissus. norã cap̃ ñsequi. Nã seruis nichildeli

Expanded text:
Ulpianus libro octauo decimo ad edictum. Si seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedattum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus seruus in totum uel in partem uel manumissus, noxam caput non sequi: nam seruum nihil deli
Abbreviated transcription (Latin):
suit ediũ. uł inbabitator. Nam&e cuam pictor in ꝑ¬
gula clipeũ. uł tabulam ex posetam habiuisset eaq.
excedisset.: co transeunti dampnũ ꝗđ dedisset. seruius
respondit. adexcẽplum huiꝰ ac tionis dari oportẽ ac¬
tionẽ. hanc enũ ñ competẽ palã eẽ. ꝗa neq in suggru¬
nda neq u ptecto tabula fuerat posita idẽ seruandũ
respondit. ⁊ si amfora exreticulo suspensa decidisset
edlampni dedisset. quia legipma ⁊ oneraria actio deffic̃.
Ista aũ ac to popularis ẽ ⁊ hr̃tr sundibi q competit in

Expanded text:
uit aedium vel inhabitator. nam et cum pictor in pergula clipeum vel tabulam expositam habuisset eaque excidisset et transeunti damni quid dedisset, Servius respondit ad exemplum huius actionis dari oportere actionem: hanc enim non competere palam esse, quia neque in suggrunda neque in protecto tabula fuerat posita. idem servandum respondit et si amphora ex reticulo suspensa decidisset et damni dedisset, quia et legitima et honoraria actio deficit. Ista autem actio popularis est et heredi similibusque competit, in
Abbreviated transcription (Latin):
aũt scđm iulianũ ꝓhabimus que sentencia ht̃ rationẽ
ramiarcello ap̃ iulianũ ꝓbatur. Ndẽ libit ii ad edictũ
Inoñb. noxalib ac tionib. ubicumq scientia exigitur
dĩl. sic accipienda ẽ. si cũ ꝓhibe posset ñ ꝓhibuit. ali¬
ud ẽ enĩ auc tore eẽ seruo deliquenti qnt̃ puti de

Expanded text:
autem secundum Iulianum probauimus, quae sententia habet rationem et a Marcello apud Iulianum probatur. 3 Idem libro tertio ad edictum. In omnibus noxalibus actionibus, ubicumque scientia exigitur domini, sic accipienda est, si, cum prohibere posset, non prohibuit: aliud est enim auctorem esse seruo delinquenti, aliud pati de
Abbreviated transcription (Latin):
ex plurib desiderantib hanc ac tionẽ ei potissimũ
dar ⁊ deb̾e cuiꝰ int̾ ẽ. uł ꝗ affinitate cognacione ue.
defunctũ contingat. En si lib̾io nocitũ sit. ipsi ꝑpe¬
tua erit actio. Ensi alius uelit exꝑiri annuaerit
ħ actio. Nec enuĩ hñtdb. iure hr̃ditaro competit. ꝗp¬
pe ꝙ incorpore libo dampna dat᷑ iure hr̃ ditario
transsire ad successores uondebet. quasi ñ sit dãp¬
nũ peccuniariũ: Nã ex bono ⁊ equo oritur sp̃tor at
Nequis in suggria nda ꝓtectoue sup̃ eũ locũ qua
uulgo it̃ fiet. in ue quo consistet᷑ id positũ habe¬
bat cui casus nocere cui possit: ꝗ adũ sus ea fecit

Expanded text:
pluribus desiderantibus hanc actionem ei potissimum dari debere cuius interest uel qui adfinitate cognationeue defunctum contingat. sed si libero nocitum sit, ipsi perpetua erit actio: sed si alius uelit experiri, annua erit haec actio, nec enim heredibus iure hereditario competit, quippe quod in corpore libero damni datur, iure hereditario transire ad successores non debet, quasi non sit damnum pecuniarium, nam ex bono et ‹ae›quo oritur. Praetor ait: 'Ne quis in suggr‹u›nda protectoue supra eum locum, qua uolgo iter fiet inue quo consistetur, id positum habeat, cuius casus nocere cui possi
Abbreviated transcription (Latin):
obeamreni equũ iudici uidebitur eum cũ qͦ agetur ̃¬
dẽpnari.: tanti udiciũ dabo. Si seruus insciente dño
fecisse dicetur. inudicio adiciã. ant noxã dede Sũ¬
ma cũ utilitate: id p̃torẽ edixisse: nemo ẽ ꝗ negrt.
publice enĩ utile ẽ sine metu et ꝑiculo ꝑitinera cõ¬
meari. Parui int̃ eẽ debet utrũ publicꝰ locꝰ sit. an uõ
tib ꝓspicit᷑ ñ puplicis ui is studẽ semꝑ et enĩ ealoca
ꝑquȩ uulgo it᷑ fieri solet: eandẽ securitatẽ debent
hab̾e : ceterum si aliqno uulgus in eauia ñ cõmea

Expanded text:
ob eam rem aequum iudici uidebitur eum cum quo agetur condemnari, tanti iudicium dabo. si seruus insciente domino fecisse dicetur, in iudicio adiciam: aut noxam dedere.' Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: publice enim utile est sine metu et periculo per itinera commeari. Parui autem interesse debet, utrum publicus locus sit an uero tibus prospicitur, non publicis uiis studetur: semper enim ea loca, per quae uolgo iter solet fieri, eandem securitatem debent habere. ceterum si a
Abbreviated transcription (Latin):
Labolenus libit .ui. exposteriorib labeonis Equũ
tibi como daui ineo tu cũ equitares & ina cũ plures
equitareut. unus ex his irruit in equũ teq deierit :
hcasu crara eꝗ fac ta s. labeo nexat cecũ ulla acti¬
onemi eẽ. sslequatis oulpa factũ eẽt cũ equite. sane.

Expanded text:
auolenus libro sexto ex posterioribus Labeonis. Equum tibi commodaui: in eo tu cum equitares et una complures equitarent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt. Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane
Abbreviated transcription (Latin):
milias cenaculũ conductum habuit. & uide deie¬
tum. ł effusum ꝗd sit. de pecculio in patrẽ nõdat᷑
ꝗañ ex contractu uenit. in ipsum itaq filiũ ħ̃ ac tiõ
competit ¶Cũ seruus habitator ẽ. utrũ noxał actio i¬
danda sit: ꝗa ñ ẽ ex negocio gesto andep̃ecculio. ꝗa ñ au¬
exdelicto seriũ uenit. neq enĩ rette serui dir̃ nora
cũ seruus nichil nocũt: s ego puto impunitũ seriũ
ẽe nõoportẽ. s ext̾ ordinem officio uidicis corri¬
gendum Mabitare aũ dicimus. uł in suo. uł in con¬
ducto uł gratutos hõpes plane non tenebitur. uet
ꝗañ ibi habitat stantisꝑ ospitatur. s is tenetur
ꝗ ospicium dederit. multũ ant int̾ ẽ int̾ habitarẽ ia
&ꝰ ospitẽ. quantũ int̾ ẽ int̾ domiciliũ habitantẽ.
& ꝑegrinantẽ . Isi plures in eodẽ cenaculo habitent
uñ de iectũ ẽ inquẽ uis ħ actio dabitur:

Expanded text:
ulum conductum habuit et inde deiectum uel effusum quid sit, de peculio in patrem non datur, quia non ex contractu uenit: in ipsum itaque filium haec actio competit. Cum seruus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, quia non est e‹x› negoex delicto servi venit? neque enim recte servi dicitur noxa, cum servus nihil nocuerit. sed ego puto impunitum servum esse non oportere, sed extra ordinem officio iudicis corrigendum. Habitare autem dicimus vel in suo vel in conducto vel gratuito. hospes plane non tenebitur, quia non ibi habitat, sed tantisper hospitatur, sed is tenetur, qui hospitium dederit: multum autem interest inter habitatorem et hospitem, quantum interest inter domicilium habentem et peregrinantem. Si plures in eodem cenaculo habitent, unde deiectum est, in quemvis haec actio dabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
insciente dño fecisso dicetur aut noxe dedi iubebo¬
T hocedic tum suꝑioris portioe consequens et eni
suit ꝓtorẽ etiam in hũc casũ ꝓspicere: ut siꝗd inbus
partib ediũ ꝑiculo se positũ eet ñ noceretait p¬
tor nequis in suggruenda ꝓtec toue hecũba neꝗs¬

Expanded text:
insciente domino fecisse dicetur, aut noxae dedi iubebo". Hoc edictum superioris portio est: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus aedium periculose positum esset, non noceret. Ait praetor: "ne quis in suggrunda protectove". haec verb
Abbreviated transcription (Latin):
mõ cepit cõmearr: non debet hec actio tenẽ NQđcũ
suspenderetur decidit. magis derectũ iuđi.s et ꝙ
suspensum decidit. ꝓdeiecto hab̾i magis ẽ ꝓinde
siquid pendens effusum sit. quã ius nemo hoc effuderit
edictum tam̃ locũ hab̾e dicendũ ẽ Itec infactũ actohꝰ¬

Expanded text:
pit commeari, non debet hoc edicto teneri. Quod, cum suspenderetur, decidit, magis deiectum videri, sed et quod suspensum decidit, pro deiecto haberi magis est. proinde et si quid pendens effusum sit, quamvis nemo hoc effuderit, edictum tamen locum habere dicendum est. Haec in factum act
Abbreviated transcription (Latin):
iussũ enimp̃toris ductus uiborus sit eiꝰ qui duxit:
Gauio librorr. adedictũ ꝓuincrale. Si naxale
iudiciũ agitur deseruo qui pignoris uire tenetur.
aut de eo cuiꝰ usus fruc tus alt̾uis ẽi amouendi sumꝰ
sicre ditor uł usussuctuarius p̃sens defensionẽ susci¬
ꝑe nolu̾it. ꝓ consulẽ interuenturum. ⁊ prgno¬
ris ꝑsetationẽ uł ususfructus actionẽ negaturũ.

Expanded text:
iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit. iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit. Gaius libro sexto ad edictum provinciale Si noxali iudicio agitur de servo qui pignoris iure tenetur aut de eo cuius usus fructus alterius est, admonendi sumus, si creditor vel usufructuarius praesens defensionem suscipere noluerit, proconsulem interventurum et pignoris persecutionem vel usus fructus actionem negaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
respondit alt̃o soluente. at̃ libatt: Isi isquẽ desierã
possidere dolo detesserit. pruisquã hxc actione ai¬
defenden. absentẽ seruũ huiꝰ edicti penã euntre.:
Idẽ ut sine noxe dedicane conueniatur. et iđo sine¬
gaueris seruũ intua potestate eẽ. pt̾ ea fateri poteri:
nisi  iam lis aduersu̾te contestanta ẽ. Nã tt̃ audiri
ñ debet ut labeo ait. Ec tauenꝰ ex causa etuamlite cor¬
testata tibi succurrendũ ait. utiq sietastua idositut
ignosci tibi debeat ¶siabsente dño duc tussit seruus.
uł etiam p̃sente ⁊ in eadẽ causa sit. ut iñ iñ restitui
possit defensio ꝑmatit᷑: et eiꝰ nõe ꝗ duc tusẽ. postulanꝰ¬
tib enuim ex hib̾i eum ad deffendendũ: indulgere p̃
olt̾us do lus. aut desidia alt̾is noceat. Idẽ p̾stan¬
dummẽ iuseruo cõmuni quem alt̃ ex dĩis p̃sens nõi¬
lurt defendere: Sac tori hiscasib succur rondũ
ẽ. qui a placet dñii aquisitione extingui ac tione

Expanded text:
altero soluente alter liberatur. Si is, quem desieris dolo possidere, decesserit, priusquam hac actione condefendenti absentem seruum huius edicti poenam euitare, id est ut sine noxae deditione conueniatur. et ideo si negaueris seruum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis aduersus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octauenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino ductus sit seruus uel etiam praesente et in eadem causa sit, ut in integrum restitui po‹ssi›t, defensio permittitur eius nomine qui ductus est: postulantibus enim exhiberi eumre noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. idem praestandum est in seruo communi, quem alter ex dominis praesens noluit defendere. sed et actori his casibus succurrendum est, quia placet dominii adquisitione extingui actione
Abbreviated transcription (Latin):
sinit necei nõe ꝗsine dño sit firtisit ac tosꝰ Siseruꝰ
nis rem tuã subtrarerit et uendidit tuq numos qͥs
ex p̃tio habets ei excusseris. locus erit furti ac tiori:.
ultro citroq Nã et tu aduersis me furti ages noxali
seri nõe. et ego aduersũ te numoꝵ nõe IS et siser¬
uo credutris mei soluerĩ numos ut is cos dũo suo det
qque boruserit sur ti ac tionĩ sis nũmnos acceptos int cept.

Expanded text:
o sit, furti sit actio. Si servus meus rem tuam subtraxerit et vendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu adversus me furti ages noxali serui nomine et ego aduersus te nummorum nomine. Sed et si seruo creditoris mei soluerim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos acceptos interceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
ea ahenauero eum quẽ ante. btẽ c̃testatã emerã furti
acto restaurabit: Qdđ sipt̃ litẽ contestatã eũ redemero
condem pnandus erit uenditor:
an alis: suaꝙ culpi litisestimationẽ subraturũ. qui
uendendo norȩ dedicionẽ sibi ademnit Pulianꝰ aũt

Expanded text:
auero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem contestatam eum redemero, condemnandus erit uenditor. an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditionem sibi ademit. Iulianus aut
Abbreviated transcription (Latin):
norali iudicio teneat᷑. non tanĩ posse nore decdcione t¬
ipso rure liłuri. ꝗa nullũ ad actorẽ dĩiũ transstra¬
re poss. cũ ipsidũ ñ funt: certe tam̃ si ex eacausa
tradiatm dñs ptꝰ ea uindicet. neclitis estimacronẽ
a serrat. potĩt ꝑexceptionẽ dolimali reppelli.
Africanus libroui. questionũ. Et gn̾alit̃ sralieni
serui nõe quitibi iusta serutute feruret noxali apeia¬
tecum e¬

Expanded text:
noxae deditione ipso iure liberari, quia nullum ad actorem dominium transferre possunt, cum ipsi domini non sint. certe tamen, si ex ea causa traditum postea dominus uindicet nec litis aestimationem offerat, poterit per exceptionem doli mali repAfricanus libro sexto quaestionum Et generaliter si alieni servi nomine, qui tibi iustam servitutem serviret, noxali tecum e
Abbreviated transcription (Latin):
ndiemi ẽ. anexceptio uiris urandi debeat aduersus ac¬
torẽ dari & sabinus putat ñ et̃ dandam quasi de alia
re sit iuratũ ħ ẽ tc̃ ñ fuise ̃potestate. Modo uero in potestate dep̃¬
hendatur defacto eiꝰ agi posse. neracius q̃q dicebat.
pt̾ erac tum ius urandũ posse actorẽ detrac tanorȩ

Expanded text:
ndum est, an exceptio iurisiurandi debeat aduersus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est tunc non fuisse in potestate: modo uero cum in potestate deprehendatur, de facto eius posse agi. Neratius quoque diceb‹a›t post exactum iusiurand
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur exnoua possessione: ne negata ei exteptione ͤ
aulus libro xyuii ad edictũ. De illo uidendũ¬
e utrum aduersꝰ eũ tantũ quidolo fecit quo mi
ñ in potestate hab̾ et ac tio locim hat norał. sierdolo
eiꝰ acridit siusset noxał actio. forte siseruo suo fugam
mandauit. M ⁊ si possit uchillominꝰ cũ alio agr qd̾ ac¬
cusu elet ho ẽ ac toris cum quo uelit agtre. Iulianꝰ uũ

Expanded text:
tenetur ex noua possessione denegata ei exceptione. 24 tenetur ex noua possessione denegata ei exceptione. 24 Paulus libro octauo decimo ad edictum. De illo uidendum, utrum aduersus eum tantum, qui dolo fecitnus in potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si servo suo fugam mandavit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod acctoris, cum quo uelit agere. Iulianus autem
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus li̾ro xruiad edictum. Si seruus
positꝰ uł cõmo dat̾ sit. cũ dño agi potẽ noxali actione.
in potestate eiꝰ ẽ. maxime sicopiã lut̃ recupandi
hominises ꝗ pignori accepit uł ꝗ p̃cario rogauit ũ
tenentur norili actione licet enim iuste possidea t.
ñ tanĩ opmione dñi possidet. ẜ hos quaq inpotestare
dñi ñeliei. sifãcultate repetẽdi eoꝰ oñ hãt qd e h̃: faciliatẽ repetedia si
peccumiã ex qua lib̾ari potẽ. Nam debet cogi uendere
iabsentẽ defendẽ: ꝙ nuisi faciat punit᷑. atq si p̃sentem
ñ norȩ dederit. sinegauit dñs insua potestate cẽ ser¬
uũ. ꝑmittit p̃tor actori arbitriũ. utrũ iure iurando
id decidẽ. an iudiciũ dic tare sine norȩ dedicione.
lo eiꝰ factũ quominꝰ ẽẽt: qui aũt non ꝓbau̾it inpore¬
state aduersaru et̃ seruũ rem anitrit:
¶arus libio ui. adedictũ ꝓuinciale. Sed et si
post ea aduersarius eiꝰ in potestate habe cepit seruũ

Expanded text:
auo decimo ad edictum. Si seruus depositus uel commodatus sit, cum domino agi potest noxali actione: in potestate eius est, maxime si copiam habeat reciperandi hominis. Is qui pignori accepit uel qui precario rogauit non tenetur noxali actione: licet enim iuste possideant, non tamen opinione domini poss‹i›dent: sed hos quoque in potestate domini intellegi, si facultatem repetepecuniam, ex qua liberari potest: nam non debet cogi uendere absentem defendere: quod nisi faciat, punitur atque si praesentem non noxae dederit. Si negauit dominus in sua potestate esse seruum, permittit praetor actori arbitrium, utrum iureiurando id decidere an iudicium dictare sine noxae deditione ui a›utem non probauerit in potestate aduersarii esse seruum, rem amittit. 23 Gaius libro sexto ad edictum prouinciale. Sed et si postea ad‹uer›sarius eius in potestate habere coeperit seruum,
Abbreviated transcription (Latin):
Upunus lib .i. ad edic tũ. Ite ueniunt inh̃ ditt etã ca cͣ e
q̃br̃ditis ciusa comparata sunt. ut puta mancipra petco¬
raq ⁊siqua alia quȩ necessaria h̃ ditati s̃ cõparata ⁊ siꝗͣ pet
cunia hr̃ditaria sint comparata sine dubro uenent. suo ñ
pettunia hr̃ditaria uidendum erit ⁊ puto etiã ħ uenire
simagna utilitas hr̃ditis uersetur. p̃cium scilicet restitiugro
hr̃de. S nõ oñĩa quȩ h̃ditaria peccunia comparata sinre
in hnr̃ditatis peticionẽ ueniunt. deniq scribit uillanus

Expanded text:
uinto decimo ad edictum.Item ueniunt in hereditatem etiam ea, quae hereditatis causa comparata sunt, ut puta mancipia pecoraque et si qua alia, quae necessario hereditati sunt comparata. et si quidem pecunia hereditaria sint comparata, sine dubio uenient: si uero non pecunia hereditaria, uidendum erit: et puto etiam haec uenire, si magna utilitas hereditatis uersetur, pretium scilicet restituturo herede.Sed non omnia, quae ex hereditaria pecunia comparata sunt, in hereditatis petitionem ueniunt. denique scribit Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
quominus possiderent pinde condempnandos quasi possidet¬
¶ Eosaut̃ quiiistas cuusas habiussent quare boni ad se ptur
existumnassent usq ado dum taxat quo lacũ pletiores eican
sac ti cẽĩupetitã aũt fisco hr̃ditatẽ ex eo temĩpr ex istinu¬
aut de nunciatum ẽẽt ei. aut lit̾is aut edictis auuocitas
eẽt censuerune Ciptanda ẽ iqͥ nob singulis u̾bis senit õ¬
sulti congriens inter pellacio suit senatus Ci ante qua.
partes caducȩ sisco paterentur hoc uentrit et fesco p

Expanded text:
quo minus possiderent, perinde condemnandos, quasi possiderent: eos autem, qui iustas causas habuissent, quare bona ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent.Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimaaut denuntiatum esset ei aut litteris uel edicto euocatus esset. censuerunt.' aptanda est igitur nobis singulis uerbis senatus consulti congruens interpretatio.Ait senatus: 'cum antequam partes caducae fisco peterentur'. hoc euenerat, ut