comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitumine et coctolatere fecit. Uocabulũ aũt
sumpsit a confusione eo quod ibi confuse sinc
atq ꝑmixte lingue edificantiũ currẽ. Iudei
asserunt sem filiũ noc quẽ dicunt melchise¬
dech primũ post diluuium insiria condidis¬
se urbem salem. in qua regnũ fuit ciꝰdẽ mel¬
chisedech. Hanc post ea tenuerunt iebuser ex
quibus et sortita uocabulũ est iebiis. sicq du¬
obus nominibus copulatis iebus et salem uo¬
cata est icrłm. Quę post ea asalomone ieru¬
solrma quasi icrusalomoina dicta est. Hec it
corrupte apoctis soluna nuncupata. et pꝰmo¬
dum ab helio adriano helia helia uocitata
est. lp̃sa est et syon quę hebraice interpretat᷑
speculatio eo quod in sublimi constructa sit.¬

Expanded text:
bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech, hanc postea continuerunt Hiebusaei, e quibus sortita est vocabulum Hiebus, sicque duobus nominibus copulatis, Hiebus et Salem, vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma, quasi Hierosalomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis olim nuncupata, et postmodum ab Helio Adriano vocata est Helia; in ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculatio, eo quod in sublime constructa est
Abbreviated transcription (Latin):
E auctoribus conditarũ
urbium plerũq dissen¬
sio inuenit᷑. adeo ut nec
urbis quidem Rome o¬
rigo possit diligent̾ ag¬
nosci. Nam salustius dicit. Ur
bem Romam sicuti ego accepi condidere atq
habitauere in mitio troiani. et cũ iis aborigi¬
nes. Alii dicunt ab euandro. scđm quod uirgi
illa inclita Roma. Si qͥ tantę ciuitatis certa
ratio ñ apꝑaret: ñ est mirũ si in aliarũ opini¬
one dubitat᷑. Unde nec historicos nec cõmenta¬
tores uaria dicentes im̃ꝑiti condẽpnare debe¬
mus quia antiquitas ipsa creauit errorẽ. Sane
quasdam de quibus aut sc̃ẽ scripture aut hi¬
storie gentiũ certam originem referunt pau¬
cis admodum uerbis retexere oportet. Primꝰ
ante diluuium cam ciuitatẽ enoc ex nomine
filii sin in india condidit. Quam urbem sola
multitudine suc posttritatis implcuit. Primꝰ
post diluinũ nembroth gigas babilonẽ urbẽ
mesopotamiȩ fundauit. Hanc senuramis re¬
gina assiriorum ampliauit. murũq urbis

Expanded text:
De auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicitCat. 6: 'Urbem Romam, sicuti ego accepi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii dicunt ab Evandro, secundum quod Veilla inclita Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis
Abbreviated transcription (Latin):
obscura somnia reuelauit et sterelitatẽ pre¬
dixit. Tamen quia hoc nomen ab ȩgyptio
ponitur ipstꝰ linguȩ debet habere rationẽ.
Interpretat᷑ gͦ saphanet egyptio sermone
saluator mundi. eo quod orbem terrȩ ab ĩ¬
minenti famis excidio liberauit. Beniamin
interpretatur filius dextere qͦd est uirtutis.
D extera enim appellatur iamin. Mater
quippe eiꝰ moriens uocauerat nomen eiꝰ be¬
nonim. id est filius doloris mei. Pater hoc mu¬
tauit. filium dexterȩ nominans. Manasses
dictus ab eo quod sit pater es oblitus clam̃o¬
rum suoꝵ. Ita enim hebraice uocat᷑ obliui¬
o. Effraim eo quod auxerit eum ds̃. et exhoc
uocabulo in linguam nram transfertꝰ aug¬
mentum.
ePROpheTIS.

Expanded text:
obscura somnia revelavit et sterilitatem praeobscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen, quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Zaphanath Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. § 8 De prophetis.
Abbreviated transcription (Latin):
filium genuerat lia. ꝓpterea iam secura
dixit ħabitabit mecum uir meus. Unde
et filius eiꝰ uocatus est habitaculum. Nepta¬
lim de conuersione siue cõparatione causa
nominis eiꝰ est Unde et dreit rachel. cũ eũ
cit ds̃ habitatione cũ sorore meã.Dan inter¬
pretatur iudicium. B ala enĩ dum eũ pe¬
dominus. et ex audiens dedit mͥ filiũ. Cau¬
sam nominis expressit. ut ab eo qͦd iudicas¬
set dñs filio ancillę. iudicii nomen ĩpone¬
ret. Gad. ab euentu siue ꝓcinccu uocatꝰ est.
Quando enim peperit eum ⁊elfa: dixit dña
eius lia. infortuna id est qͦd dicit᷑ in ꝓcinc¬
tu uel euentu. Aser beatus dicit᷑. Dũ enĩ
et beatificent me mulieres. Et ab eo qͦd bea¬
ta dicitur. ex echimologia nominis beatũ
uocauit. Ioseph abeo quod sibi aliũ addi
mater optauerat uocauit augmentũ. Hc̃
farao safanet appellauit. quod hebraice
absconditorum repertorem sonat. ꝓ eo qͦd

Expanded text:
filium genuerat Lia: propterea iam secura filium genuerat Lia: propterea iam secura dixitGenes. 30, 20: 'Habitabit mecum vir meus.' Unde et filius eius vocatus est habitaculum. Nephtalim. De conversione, sive conparatione causa nominis eius est. Unde et dixit Rachel, cum eum cit Deus habitationem cum sorore mea.' Dan interpretatur iudicium. Bala enim dum eum pe: 'Iudicavit me Dominus, et exaudiens dedit mihi filium.' Causam nominis expressit, ut ab eo quod iudicasset Dominus, filio ancillae iudicii nomen inponeret. Gad ab eventu, sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, dixit domina eius Lia: In fortuna, id est quod dicitur, in procinctu vel eventu. Aser beatus dicitur. Dum enim et beatificant me mulieres': et ab eo, quod beata dicatur, ex etymologia nominis beatum vocavit. Ioseph ab eo, quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hunc Pharao Zaphanath appellavit, quod Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ge scripturas. Iacob supplantator interpre
tatur siuc quod mortu plantam nascentis
fratris apprehenderit. siue quod post ea frc̃m
enim hoc nomen accepit: quando tota noc¬
te luctatus uicit incertamine angłm. et ori¬
ente lucifero benedictus est. Inde ꝓpter uisi¬
onem dei isrł appellatus est. sicut et ipse ait.
ben incerpretat᷑ uisionis filius. Sic enim qͦn¬
Simeon interpretat᷑ auditio. Sic enim dixit
peperit eum ñ ambigens de amore uiri. Nẽ
lios. luda confessio dicitur. quando enĩ pe¬
perit eum lia laudem dño retulit dicens. nc̃
super hoc confitebor dño. et ob id uocatus est
iuda. A confessione itaq nomen eiꝰ dictũ est
quod est grãrum actio Isachar interpretat᷑.¬
est merces .Is. quippe dicit᷑ est: achar merces.¬
ces. Hoc aũt idco. quia mandragoris filii ru¬
ben introitum uiri qui rachdi debebat᷑ ad
dit deus mercedem meam. ⁊ abulon inter¬
pretatur habitaculum. Sextum enĩ hunc

Expanded text:
ge Scrge Scrtatur, sive quod in ortu plantam nascentis fratris adprehenderit, sive quod postea fratrem enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse aitGeben interpretatur visionis filius. Sic enim, quanSimeon interpretatur auditio. Sic enim dixit peperit eum, non ambigens de amore viriGenes.lios.' Iudas confessio dicitur. Quando enim peperit eum Lia, laudem Dsuper hoc confitebor Domino. Et ob id vocatus est Juda. A confessione itaque nomen ejus est dictum, quod est gratiarum actio‘est merces’: ‘is’ quippe dictus est, ‘achar’ merceces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad dit Deus mercedem meam.' Zabulon interpretatur habitaculum. Sextum enim hunc
Abbreviated transcription (Latin):
eghimologię notandę sunt. ut sciamꝰ
qtrid in suo uocabulo resonent. Nam pleriq
eoꝵ ex ꝓpriis causis nomina acceꝑunt. Pa¬
triarcha interpretat᷑ patrum pͥnceps Archos
enim grece princeps est. Abram primum
uocatus est pater uidens populum. ꝓpt̃ is
rahel scilicet tantum. Post ea appellatus est¬
abraham. quod transfert᷑ pater multarũ
gentium. quod erat adhuc ꝑfidem futurum.
Tentium aũt ñ habetur in nomine sed sub¬
auditur. uixta illud. erit nomen tuũ abra¬
ham. quia patrem multarũ gentiũ posuite
lsahac ex risu nomen accepit. Niserat enim
pater quando ei ꝓmissus est admirans in gau¬
dio. risit et mater quando ꝑ illos tresuiros ꝓ¬
missus est dubitans in gaudio. Ex hac ergo
causa nomen accepit isahac. Interpretatur
enim risus ¶Sciendum aũt quod quinq in
ueteri cestamento absq ullo uelamine no¬
minibus suis antequam nascerent᷑ uocati st̃.
Isinael. isahac. samson. salomoniet iosias. Le¬

Expanded text:
etymologiae notandae sunt, ut sciamus etymologiae notandae sunt, ut sciamus quid in suo vocabulo resonent. Nam plerique eorum ex causis propriis nomina acceperunt. Patriarcha interpretatur patrum princeps. Ἄρχος enim Graece princeps est. 2. Abram primum vocatus est pater videns populum, propter 326 Israel, scilicet, tantum; postea appellatus Abraham, quod transfertur pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed subauditur, juxta illud: Erit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te. 3. Isaac, ex risu nomen accepit. Riserat enim pater quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater, quando per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit Isaac, interpretatur enim risus. 4. Sciendum autem quod quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt; Ismael, Isaac, Salomon, et Josias. Le
Abbreviated transcription (Latin):
titit. Tamri psalmus uel canticũ meũ. Om¬
ri crispans meus. Nchab frater patris. leza¬
be. fluxus sanguinis. ud fluens sanguinem.
hed melius ubi est sterquilimum. Precipita¬
ta enim deorsum comederunt carnes eiꝰ canes.
le. abd sicut stergus suꝑ faciem terrę. Ochoti¬
as apprehendens dm̃. leu. ipse uel est. Ioathã
robustus. Sella umbra eiꝰ uel petitio. Mana
em consolans. Faccias aꝑiens. Nabuchodo¬
nosor ꝓphetia laguncule angustę. siue ꝓphe¬
tans istiusmodi signum. ꝑsom̃nio scilicet fu¬
turorum quod uidisse narrat᷑. et damel in¬
terpretatus est siue sessio in agnitione angꝰ¬
tie. ꝓiis qui incaptiuitatem ãb eo ducti sunt.
Torobabel apud hebreos ex tribus integris no¬
minibus traditur esse compositꝰ. To. iste. Ro
magister Babel ꝓprie babiloniũ sonat. et ef¬
ficitur nomen ⁊orobabel. iste magister de ba¬
bilonẽ. In babilone enim ortus. ẽ. ubi et prin

Expanded text:
titit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omtitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comederunt carnes eius canes, Iezabel sicut stercus super faciem terrae.' Ochozias adprehendens Deum. Iehu ipse, vel est. Ioatha roHEM, consolans. PHACEAS, aperiens. 80. NABUCHODONOSOR, prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, per somnium scilicet futurorum, quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive, sessio in agnitione angustiae pro iis qui in captivitatem ab eo ducti sunt. 81. Zorobabel, apud Hebraeos ex tribus integris nominibus traditur esse compositus. Zo, iste; RO, magister; BABEL proprie Babylonium sonat; et efficitur nomen ZOROBABEL, iste magister de Babylone, in Babylone enim ortus est, ubi et princ
Abbreviated transcription (Latin):
tem ipse est qui et azarias duplici nomine.
Istc ẽ. qui illicitum sibi sacerdotium uim¬
dicare conatus. lepra in fronte ꝑcussus est.
soathas .ẽ. ꝑfectus. Pulchra ȩthimologia no¬
minis. Fecit enim rectum in conspectu dm̃
e portam templi ędificauit excelsam. Achar
apprehendens. Etechias fortis dñs. Manas¬
ses oblunosus. Per multa emm scelera et sa¬
crilegia reliquerat et oblitus fuerat dm̃. siue
quiã oblitus. c̃. ds̃ peccatoꝵ illius. Amon fi¬
delis uel honẽstus. Iosias. ubi est incensum
dñi propria ęhimologia nominis. Iste est
enim qui simulachra combussit. Ioachat ro¬
bustus. Ioachim ubi est preparatio. Eliachĩ
dei resurrectio. Icconia preparatio dñi. Se¬
dechias. iustus dnĩ. Ieroboam iudicatio siue
causa populi. Uel ut quidam auint diui¬
sio interpretat᷑ ꝓco quoa in regno eiꝰ diuisꝰ
sit populus israhel. et precisus aregno stirpis
daud. Diuisionis enim populi causa iste ex¬

Expanded text:
tem ipse est qui Azarias duplici nomine. tem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sacrilegia reliquerat et oblitus fuerat Deum. sive quod oblitus est Deus peccatorum illius. Amon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudicatio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste ex
Abbreviated transcription (Latin):
betur. Primum uocabulum eiꝰ salomen dici¬
tur id est pacificus. eo quod in regno eiꝰ pax
fucrit. Secundum nomen eiꝰ idĩda. eo qͦd fue¬
rit dilectus et amabilis dño. Terciũ uocabu¬
lum eiꝰ choeleth. quod grece appellat᷑ eccłia¬
stes latine concionator quod ad popłm lo¬
queretur. Ionathan columbȩ donum. Absa¬
lon patris par ꝑ antifrasin. eo quod bellum
aduersus patrem gessisset. siue quod in ipso
bello dauid pacatus fuisse legitur filio: adeo
ut etiam magno cum dolorẽ extinctũ plan¬
geret. Hoboam latitudo populi. et ipsũ per
antifrasin. quod decem tribubiis ab eosepa¬
ratis. due tantum ei relictę sint. Abia. pater
dominus. uel pater fuit Asa collens siue
sustollens. Iosaphat dnĩ iudicium. Iorami qͥ
est excelsus. Ochorias apprehendens dm̃.
Achalia tempus dñi. Ioas spirans uel dñi
robur. Amasias populum tollens. Orias for¬
ticudo dm̃. Atarias auxilium dñi. Or ias au¬

Expanded text:
betur. Primum vocabulum eius Salomon dicibetur. Primum vocabulum eius Salomon dicitur, id est pacificus, eo quod in regno eius pax fuerit. Secundum nomen Ididia, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium vocabulum eius Coheleth, quod Graece appellatur Ecclesiastes, Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Ionathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasin, quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini. Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias au
Abbreviated transcription (Latin):
nurum moabitidem in consolatioͬ sua temi¬
it. Ruch interpretatꝰ festinans Alien igena
enim erat ex p̃opulo gentili. quę relicta pa
gratia eius interpretat᷑. quȩ dum prius esset
sterilis natura. postremo dĩ grã fecundata
est. Heli ds̃ meus. Ofni. discaltiatus. E iliꝰ
enim fuit heli electus in ministeriũ sacerdo¬
cii. cuiꝰ amissionem suo expressit uocabulo.
discalciatus interpretat᷑. ut ciꝰ nomine uete¬
ris cestamenti sacerdotiũ a uetcri popło sig¬
nificaretur ablatum. Finees frater olm
os mutum interpritat᷑. Quo significat᷑ sacer¬
docii ueteris et doctrine silentium. Samu¬
el nomen eiꝰ ds̾. Gesse insole sacrificiũ ud m
censum. S aul petitio interpretat᷑. Notum
est enum quo modo hebreoꝵ populus eũ sibi
regem petierit et accepit. non sc̾m dm̃ sed
sec̃undum suam uoluntatem. Dauid fortis
manu. Utiq quia fortissimus in prelus fuit.
Ipse et acsiderabilis. instirpe scilicet sua deqͥ

Expanded text:
nurum Moabitidem in consolatione sua tenunurum Moabitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, quae relicta patgratia eius interpretatur, quia, dum prius esset sterilis natura, postremo Dei gratia fecundata est. Heli Deus meus. Ophni discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cuius amissionem suo expressit vocabulo. discalciatus interpretatur, ut eius nomine Veteris Testamenti sacerdotium a veteri populo significaretur ablatum. Phinees frater Ophni os mutum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. Samuel nomen eius Deus. Iessai insulae sacrificium, vel incensum. Saul petitio interpretatur. Notum est enim quomodo Hebraeorum populus eum sibi regem petierit, et accepit non secundum Deum, sed secundum suam voluntatem. David fortis manu, utique quia fortissimus in proeliis fuit. Ipse et desiderabilis, in stirpe scilicet sua, de q
Abbreviated transcription (Latin):
duxit. Caleph quasi cor aut canis. O thoni¬
el tempus ciꝰ deus. uel responsio dei foth glo¬
riosus. B arach fulgurans. Debborra apis
uel loquax. Apis qũia fuit adbellũ promp¬
tissima. dimicans aduersus sisaram. Quo
perempto: cecunt canticũ. inde loquax.
lahel ascensio. Gedcon exꝑimentũ iniqui¬
tatis eoꝵ. Frequentibus enĩ documentis in¬
formatus. ẽ. quali presagio contra hostes
futuram uictoriam expediret. ex quo futu¬
ro experimento ethimologiam nominis
sumpsit. Abimnelech pater̃ meus rex. Tola
uermiculus uel coccinum. Iair illuminans.
Gepthe aꝑiens uel aꝑtus. E sebon cogitatio.
siue uinculum meroris. Abdo seruus cius.
Samson sol eoꝵ. uel solis fortitudo. Fuit
enim uirtute clarus. et liberauit israhel de
hostibus. Dalila pauꝑcula. uel situla. Bo¬
or in fortitudine. siue in quo robur. Noe¬
mi quam interpritari possumꝰ c̃solatam
eo quod marito et liberis peregre mortins.

Expanded text:
duxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniduxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Barach fulgurans. Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelech pater meus rex. Tola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
ram signis morsi. unde et dixerunt magi. hic
mare incapite. Deniq moy ses interpreta
tur sumptus ex aquã. Inuenit enĩ eũ adri¬
pam fluminis expositũ filia faraonis. quem
colligens adoptauit sibi infiliũ. uocauitq no¬
meñ eiꝰ moyses. eo quod de aqua sũpsisset cũ.
Naron mons fortitudinis interpretat᷑ ꝓpt̃
quod churibulum accipiens in medio suꝑsti¬
tum et intcremptoꝵ obuiam stetit. et ruinã
mortis quasi quidam mons fortis exclusit Ele¬
azar dei adiut orium. Balac. precipitans
siue defurans Balaam uanis populus. Fi¬
nees ori parcens. Transfixit enim pugione
rem placauit ut parceret. Tambri iste la¬
cessiens uel amaricans. Proprie enim nom̃
ab amaritudine figuratũ. quod peccando
amaricauerit populum. Baab latitudo ud
fames. siuc impetus. Iosue interpretat᷑ sal¬
uator. Ipse enim infigura xp̃i populũ a de¬
serdo saluauit. et intẽrrã reꝑmissionis in¬

Expanded text:
ram signis Moysi; unde et dixerunt magiExod. ram signis Moysi; unde et dixerunt magiExod. mare in capite. Denique Moyses interptur sumptus ex aqua. Invenit enim eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens 322 adoptavit sibi; vocavitque nomen ejus Moyses, eo quod de aqua sumpsisset eum. 47. AARON mons fortitudinis interpretatur, propter quod thuribulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. 48. ELEAZAR, Dei adjutorium. BALAC, praecipitans, sive devorans. BALAAM, vanus populus. 49. PHINEES, ori parcens, transfixit enim pugione rem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis in
Abbreviated transcription (Latin):
retricis. quando cũ socero suo concubuit.
Fares diuisio. ab eo quod dunserit mẽ¬
branula secundarũ. diuisoris idẽ fares
sorticus ẽ. nomen. unde et pharisei qͥse
quasi iustos a populo separabant. diuisi
appellabantur. ⁊ara frater eiꝰ incuꝰ ma¬
nu erat coccinum. interpretat᷑ oriens. Si¬
ue quia primus apparuit. siue qͦd pluri¬
mi ex eo iusti nati sunt ut in libro para¬
lipomenon continetur. Tara idẽ. oriens
appellatus est. Iob in latinum uertit᷑ do¬
lens. Et recte ꝓpter ꝑcussionem carnis
et passiones dolorum. Calamitates enim
suas nominis echimologia prefigurauit.
Farao nomen est ñ hom̃inis sed honoris.
Sicut et apud nos augusti appellant᷑ reges
cum ꝓpriis nominibus censeant᷑. Ex pͥmit᷑
autem in latinum phardo denegans cum.
utiq dm̃ sie dissipator eiꝰ. Popũli enĩ dei
fuit afflictor. Iamnes marmus. siue ubi
est signum. Cessit enim et defecit signũ eiꝰ co¬

Expanded text:
retricis, quando cum socero suo concubuit. retricis, quando cum socero suo concubuit. Phares divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. Iob in Latinum vertitur dolens; et recte dolens, propter percussionem carnis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius co
Abbreviated transcription (Latin):
deus. Esau trinomius est. et ex ꝓpriiscau¬
sis uarie nuncupatus. Dicitur eim esau
id est rufus. ob coctionem scilicet tłfe lentis
ita appellatus. cuiꝰ edulio primogenita ꝑ¬
didit. Edom aũt ob ruborem corporisdic¬
tus est. quod latine sanguineus dicit᷑. Seir
uero quod fuerit ispidus et pilosus. Quan¬
do enim natus.ẽ. totus sicut pellis pilosus e¬
rat. atq idem tribus nominibus appella¬
tur. Esau id est rufus. edom id est sangui¬
neus. seir idest pilosus quia ñ habuit lemi¬
tatem. Hebecca pacientia siue quȩ mul¬
tum acceperat. Lia laboriosa. utiq gene¬
rando. Plurimos enm dolores quã racha
fecunditate pariendi exꝑta est. Hachel in¬
ter pretatur ouis. ꝓ ea enum iacobpauit
oueslaban. Telfa ostendens. Bala inue¬
terata. Dina transfert᷑ in causam̃. Iurgii
enim in sichimis causa extitit. Thamar̾
amaritudo ꝓ uiris mortuis. ẽ adẽ et com¬
mutans. Mutauit enim se in habitu me¬

Expanded text:
Deus.' Esau trinomius est, et ex propriis cauDeus.' Esau trinomius est, et ex propriis causis varie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus; quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. Zelpha os hians. Bala inveterata. Dina transfertur in causam. Iurgii enim in Sichimis causa extitit. Thamar amaritudo pro viris mortuis. Item et commutans. Mutavit enim se in habitu me
Abbreviated transcription (Latin):
cium obtulit. Loth declinans. Factisenĩ
sodomoꝵ ñ consensit. sed coꝵ illicita car¬
nis incendia declinauit. Woab ex patre.
et totũ nomen ethimologiam habet. Con¬
cepit enim eum primogenita filia de pa¬
tre Aminon cuiꝰ causa nominis reddit᷑.
filius populi mei. Sic diriuat᷑. ut ex par¬
te sensus nominis ex parte ipse sit sermo.
Am̃ni enim a quo dicti sunt ãmanitȩ uo¬
catur populus meus. S arai interpretat᷑
princeps mea eoqͦd esset unius tantũmo¬
dodomus materfamilias. Post ea causa no¬
minis ĩmutata. ablata de fine .i. littera
dicitur sara id est princeps. Omĩum qͥp¬
pe gentium futura princeps erat. sicut et
dominus pollicitus fuerat ad abraham.
dabo tͥ ex sara filium. et benedicam ei et crit
in gentes et reges populoꝵ erunt exca Agar
aduena uel conuersa. Fuit enim cõplexꝰ¬
xiii abrahȩ aduena causa generandi da¬
ta quȩ post contemptũ anqło increpan¬
te conuersa ẽ. ad saram. Cethura chimi¬

Expanded text:
cio obtulit. Loth declinans. Factis enim cio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de fine I littera, dicitur Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus pollicitus fuerat ad AbrahamGen. 17, 16: 'Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit enim. conplexui Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. Cethura thymi
Abbreviated transcription (Latin):
quid est aliud. rnsi opus eorum:᷑ Oro motu
enim patris id est ꝓ oꝑe eiꝰ maledictꝰ ẽ Arfa¬
rat sanans depopulationem. Chus hebrai¬
ce echops interpretat᷑. Aposteritate sui ge¬
neris nomen sortitur. Ab ipso enim st̃ ꝓgen¬
ti ghiopes. Nembroth interpretat᷑ tiram¬
nus. Iste enim prior arripuit insuctã in
populis tiramnidem. et ipse aggressus ẽ. ad¬
uersum dm̃ impietatis edificare turrem. He¬
ber transitus. E thimologia eiꝰ mẏstica est
quod ab eiꝰ stirp̃e transirẽt dõ nec ꝑseueraret
ineis. translata ingentibus gr̃ã. Eix ipso enĩ
sunt cxorti hebrei. Faleg dunsio. cui pater¬
propterea tale nomen imposuit. quia tẽ
natuis est quando ꝑ linguas terra diuisa ẽ.
Thara exploratio ascensionis. Melchisedech
rex iustus. Rex quia ipse postea ĩperauit
salem. Iustus. ꝓ eo quod discernens sacͣmen¬
ta legis et euangelii. ñ pecudum uictimas
sed oblationem panis et calicis in sacrifi¬

Expanded text:
quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. 22. Nembrod interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populos tyrannidem, et ipse aggressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. 23. HEBER transitus. Etymologia ejus mystica est, quod ab ejus stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis translata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. 24. propterea tale nomen inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝑcussit et interfecit cam. quod etiã ip¬
se se post ea ꝑpetrasse uxorib conficet᷑. Noc
requies interpritatꝰ ꝓ eo quod sub illo omĩa
retro opera quieuerunt ꝑ diluinũ. unde
et pater eiꝰ uocans nomen eiꝰ noc dixit. Iste
requiescere nos faciet ab omĩbus oꝑibus nr̃s.
gio posteritatis accepit. Ex ipso enĩ patriar
chȩ prophetȩ et apłi. et populus dĩ. Ex eius
quoq stirpe et xp̃c. cuiꝰ abortu solis usq
ad occasum magnum. ẽ. nomen in genti¬
bus. Cham calidus. et ipse ex presagio fu¬
turi cognominatur. Posteritas enim ciꝰcã
terrȩ partem possedit quę uicino sole ca¬
lentior est. Unde et ȩgrptus usq hodie egỹp¬
tiorum lingua chaim dicit᷑. Iafeth latitii¬
do. Ex eo enim populus gentiũ nascit᷑. et qu
lata est ex gentibus multitudo credentium
ab eadem latitudine iafech dictꝰ ẽ. Chana¬
an filius cham interpretat᷑ motꝰ coꝵ. Qb

Expanded text:
nim percussit et interfecit Cain: quod etiam ipnim percussit et interfecit Cain: quod etiam ipse postea perpetrasse uxoribus confitetur. Noe requies interpretatur, pro eo quod sub illo omretro opera quieverunt per diluvium. Unde et pater ejus vocans nomen ejus 319 Noe, dixit: Iste requiescere nos faciet ab omnibus operibus nostgio posteritatis achae et apostoli et populus Dei. Ex eius quoque stirpe et Christus, cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Chain calidus, et ipse ex praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Kam dicitur. Iapheth latitudo. Ex eo enim populus gentium nascitur; et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur resurrectio. eoqͦd post fr̃is int̾fec¬
tionem natus sit. quasi resurrectionẽ fuĩs
ex mortuis suscitaret. Idem et positio: quia
siocabulum habuit. De eo enim scriptum
domini. Licet pleriq hebrcoꝵ arbitren¬
tur. quod tunc primum in nomine dñĩ
et in similitudine eiꝰ fabricata sint idola f¬
noch dedicatiõ. In ipsius enim nomine ci¬
uitatem postea ędificaiit cam. Cainan
lamentatio uel possessio eoꝵ. Sicut enĩcam
possessio. ita diruiatum nomen qͦd est cai¬
nan facit possessio eoꝵ. Matusalam inter¬
pretatur mortuus est. euidens ethimolo¬
gia nominis. Quidam enim eũ cũ patre
translatum fuisse et diluum preterisse pu¬
tauerunt. Obhoc signanter transtert᷑ mor¬
tuus est: ut ostender et᷑ ñ uixisse cũ post di¬
luuium. sed in codẽ cataclismo fuisse defun¬
ccum. Soli enim occo homines in archa diba¬
uium cuascrunt. Lamech ꝑcutiens. Iste e¬

Expanded text:
pretatur resurrectio, eo quod post fratris interfecpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia vocabulum habuit. De eo enim scriptum Domini'; licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Matusalam interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum cum patre translatum fuisse, et diluvium praeterisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in arca diluvium evaserunt. Lamech percutiens. Iste e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scđm accentuum et litterarũ euenit
diuersicaten ut inuariis significationibꝰ
nomina cõmutent᷑. Edamo sicut beatus
IeRONIAIUS tradiditꝰ. homo. siue terrenus.
siue terra rubra interpretat᷑ Ex terrae¬
nim facta ẽ. caro. et humus hominis faci¬
endi materies fuit Eua interpretat᷑ uita.
siue calamitas. siue ue. Uita: quia origo
fuit nascendi calamitas et ue. quia ꝑpre¬
uaricationem causa extitit moriendi. A ca¬
dendo enim nomen sũpsit calamitas. Alii
autem dicunt ob hoc eua uita et calami¬
tas appellata. quia sepe mulier uiro cau¬
sa salutis est. sepe calamitatis et mortis qͦd
est ue. C am̃ possessio interpretat᷑. Unde e¬
in. id est̃ possedi hominem per dm̃. Idem et
lamentatio eo quod ꝓ interfecto abel int̾¬
fectus sit. et penam su sceleris dederit. Abel
luctus interpretat᷑. Quo nomine prefigu¬
rabatur occidendus. Idem et uanitas qͥa
cito solutus est atq subtractꝰ. Seth inter¬

Expanded text:
hoc secundum accentuum et litterarum evenit hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. Adam, sicut beatus Hieronymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Eva interpretatur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva vita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod est vae. Cain possessio interpretatur, unde ein, id est, Possedi hominem per Deum.' Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Seth inter
Abbreviated transcription (Latin):
nificationem ostendunt. Quod uerõ fa¬
ciem et pedes dei oꝑiunt. quia preterita
ante mundum. et futura post mundũ sci¬
re non possumus. sed media tantũ coꝵ te¬
stimonio contemplamur. Singuli senas a¬
las habent. quia de fabrica tantũ mũdi
quȩ insex diebus facta ost in p̃senti seculo
nouimus. Quod clamant ter sc̃s alter
adalterum. Rinitatis muna diuinitate
demonstrant misterium. ł ceperunt.
e hominibꝰ qui qͦdã p̾sagio noĩa ac
leriq primorum nõminũ ex ꝓpͥis
causis originem nominũ habent.
quibus ita ꝓpħicȩ indita sunt uocabula.
ut aut fucuris aut p̃cedentibus eoꝵ causis
conueniant. In quibus tamen manente
spirituali sacramento. nunc tantũ adlit¬
teram intellectum historie ꝑsequem᷑. Ubi
autem ęchimologiȩ interpretationẽ non
attigimus. solam ip̃sam in latinũ ethimo¬
logiam posumus. Quod aũt unũ nom̃
hebraicum aliter atq aliter interp̃tat᷑.

Expanded text:
nificationem ostendunt. Quod vero fanificationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant mysterium. 317 CAPUT VI. De hominibus, qui qlerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam in Latino etymologiam posuimus. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter atque aliter interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
munia. propric̃ tamen hȩc nomina suis
ordinibus deputant᷑. Unicuiq enĩ sicut
predictum ẽ. ꝓpria officia sunt iniuncta
quȩ promeruisse eosinmundi constat ex¬
ordio. Nam quia angłi et locis et homini¬
bus presunt. ꝑ ꝓpħam cestat᷑ angłs dic̃ns.¬
princeps regni ꝑsarum restitit mͥ. Unde
apparet nullum esse locum cui angeli ñ
presint. Presunt enim et auspiciis oꝑũ
omnium. Hic est ordo uel distinctio an¬
gelorum. qui post lapsum malor ince¬
Testi uigore steterunt. Nam postquã apo¬
state angeli ceciderunt. ii ꝑseuerantia
et ernȩ bẽatitudinis solidati st̃. Vnde et
firmitatem̃ ȩternę ꝑseuerantie c̃sequu¬
ti sunt. nullo iã lapsu auersi. nulla su¬
perbia cadentes. sed firmit̾ in dĩ amore
et contẽplacione manentes nichil aliud
dulce habent nͥ eũ aqͦ creatist̃. Quod
autem duo seraphin in isaia leguntꝰ. fi¬
guraliter ueteris et noui testam̃ti sig¬

Expanded text:
munia, proprie tamen haec nomina suis munia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus dicensPrinceps regni Persarum restitit mihi.' Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. 32. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti sig
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur ds̃. Seraphin quoq similit̾ mul¬
titudo ẽ. angłorum. qui ex hebreo in lati¬
num ardeñtes ul incendentes interp̃tant᷑.
Qui iccirco ardentes uocant᷑. quia inter eos
et deum nulli alii angłi consistunt. et ideo qͣn¬
to uicimus coram eo consistunt. tanto magis
claritate diuini luminis inflãmant᷑ Undẽ
et ipsi uelant faciem et pedes sedentis in chro¬
no dei. et iccirco cetera angłor turba uide¬
re dei essentiam plene nõn ualet. qm̃ sera
phin eam tegit. Hȩc igitur uocabula ag¬
minum angeloꝵ ita sũnt specialia ordinũ
singulorum: ut tamen sint exparde cõmu¬
niã omĩum. Nam dum throni sedes dei
in quoꝵdam angłoꝵ ordine specialit̃ de¬
signent᷑. tamen ꝑ psalmistã qui sedes suꝑ
cherubim dicit᷑. Sed ideo isti ordines ange¬
lorum priuatis nominibus appellantur.
quia hoc ipsum officium in propͥo ordi¬
ne plenius acceꝑunt. et cũ sint omibꝰ com¬

Expanded text:
tenditur Deus. Seraphin quoque similiter multenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordine specialiter designentur, tamen per Psalmistam79, 2: 'Qui sedes super Cherubin,' dicitur. Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus com
Abbreviated transcription (Latin):
administrant. alii qui assistunt. sic̃ et ꝑ da¬
nielem dicit᷑. Milia miliũ minustrabant ei.
e dicies milies centena milia assistebant illi.
Dominationes sunt ii qui etiam uirtutibꝰ
et principatibus preminent. qui ꝓ eo qͦd ce¬
ceris angłoꝵ agiminibus dnantur domina¬
tiones uocantur. Tnroni sunt agmina ange¬
loꝵ qui latino eloquio sedesdicunt᷑. Et uo
cati throni. quia illis conditor presidet. et
per cosiudicia sua disponit. Cherubin au¬
tem et ipsi sublimes cęlorũ potestates et ange¬
lorum ministeria ꝑhibent᷑ qui ex hebreo in
linguam nr̃am interpretant᷑ scientiȩ mul¬
titũdo. Sunt aũt sublimiora agmina an¬
geloꝵ. qui ꝓeo quod uiciniꝰ positi diuina
scientia cete̾ris ampliꝰ plem sunt: cherubin
idest plenitudo scientię appellant᷑. Ipsa
sunt illa duo animalia suꝑ ꝓpitiatorium
arce ficta ex metallo ꝓpter significandã
angeloꝵ presentiã. in quorum medio os¬

Expanded text:
administrant, alii qui assistunt, sicut per Daadministrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . 20. Dominationes sunt ii qui etiam virtutibus et principatibus praeeminent, qui pro eo quod caeteris angelorum agminibus dominantur, dominationes vocantur. 21. Throni sunt agmina angelorum qui latino eloqucati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio os
Abbreviated transcription (Latin):
nem in rubo. legimus etiam ignem missum
de super et implesse qͦd preceptum ẽ. Throni
autem et dñationes et principatus et potesta¬
tes it uirtutes. quibus iiniuersam celestẽ socie¬
tatem apłs cõplectit᷑. ordines angłoꝵ et dig¬
nitates intelligunt᷑ Et ꝓhac ipia distributi¬
one officiorum. alii throni. alii dñationes alii
principatus. alii potestates dicunt᷑ ꝓcertis dig¬
nntatibus quibus inuicem distingunt᷑. Uir̃
tutes angelica quedam ministeriã ꝑhibent᷑.
ꝑ quas signa et miracula in mundo fiunt.
propter qͦd et uirtutes dicunt᷑. Potestates st̃
quibus uirtutes aduerse subiectȩ sunt. et in
de potestatũ nomine nuncupant᷑. qͥa ma¬
ligni sp̃s eoꝵ potestate coercent᷑. ne tantũ
mundo noceant quantũ cupiunt. Princi¬
patus sunt ii qui angłoꝵ agminibꝰ presunt.
qui ꝓco qͦd subditos angłos ad explendum
ministeriũ diuinũ disponunt. principa¬
tus uocabulum acceꝑunt. Nam alii st̃ qui

Expanded text:
nem in rubo. Legimus etiam ignem missum nem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et implesse quod praeceptum est. 16. Throni autem, et dominationes, et principatus, et potestates, et virtutes, quibus universam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quae signa et miracula in mundo fiunt, propter quod et virtutes dicuntur. 18. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde 315 potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
el hebraice in linguam nrãm uertit᷑ fortitu¬
dodc̃i.S bi enim̃ potencia diuina uel fortitu¬
do manifestabit᷑ gabrid mittit᷑. Vnde ct co
tempore quo erat̃ dñs nasciturus et triũpha¬
turuis de mundo. Gagriel uenit ad mariam
ut illum annunciaret qui ad debellandas
aerias potestates humilis uenire dignat est
Michael interpritat᷑ qu̾is ut deus. Quando
enim aliquid in mundo mirȩ uirtutis fit.
hic archangłs mittit᷑. et ex ipso oꝑe noma
est eiꝰ. quia nemo ualet facere qͦd facere pot̾
deus. Raphaed interpretat᷑ curatio ud me¬
dicina dei. Ubicũq enim curandi et medendi
opiis necessarium est hic archangelus adco
mittitur. et inde medicina dĩ uõcat᷑. CInde
et adtobiam idem archangelus missus ocu¬
lis eiꝰ curationem adhibuit. et cecitate deter¬
sa uisum resticuit. Nominis enim incerpre¬
tatio ex angłi officio designat᷑. Uriel intorpri¬
tatur ignis dei. Sicut legimus apparuisse s¬

Expanded text:
el Hebraice in linguam nostram vertitur fortituel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. 15. Uriel interpretatur Ignis Dei, sicut legimus apparuisse ig
Abbreviated transcription (Latin):
sint. interpretando exequim᷑ Angeli uocan¬
tur ꝓpter quod de cęlis ad annunciandum
hominibus mictuntur. Angelus enum grece.
latine nuncius dicitꝰ. Archangeli grecasm¬
gua summi nuncui interpretantur. Qui enĩ
parua uel minima annunciant angłi: qͥue
ro sũma archangeli nuncupantꝰ. Archange¬
li dicti. eo quod primatũ tencant inter ang̃e¬
los. Archos enim grece. latine princeps int̾¬
pretat᷑. Sunt enim duces et principes. sub qͦ
ordine unicuiq angelorum officia deputa¬
ta sunt. Nam quiã archangeli angłis pre¬
sunt. ⁊acharias ꝓpħa testatur dicens. E cce
angelus qui loquebat᷑ in me egredicbat᷑. et an¬
gelus alius egrediebat᷑ in occursum eiꝰ et dixx
ad cum. Curre loquere ad pucrum istũ di
cens. absq muro habitabit᷑ icrłm. Si cnum
hoc quod honim diceret. angilus ab anglo
uãtis nominibus appellant᷑. ut ꝑuocabula
ipsa in oꝑc suo quid ualeant designet᷑ Gabri¬

Expanded text:
dicta, interpretando exsequimur. Angeli vocandicta, interpretando exsequimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eucens: Absque muro habitabitur Jerusalem , si enim hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo vatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabri