comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ardens agit per agien: idest facit. sic melius ꝗͣ si ditas latum ꝑ ag¬
men. ergo sic intelligamus aut per ordinem. aut per hypallagen.
nam de supra ait sic haec ego uasta dabo. & lato re limite.d.s fallas
euander in ipsis omnia sunt oculis: erat redtum pallas euander meti¬
sas quas aduena primus tunc adiit. dexireq date in ipsis omnia
sunt oculis. sed perite scissa est narratio. ꝑ quam animus eneae per¬
turbatus eaprimitur. s inferias quos imolaꝰ umbris. Inferie sunt
sacra mortuor que inferis soluuntut. Sane mos erit in sepulchris
uiroꝵ forcium captiuos necari. qđ postꝗ̃ crudele uisum est. pla¬
cuit gladiatores ante sepulchra dimicare. qui abustis bustuarii
apellati sunt.⁊ Captiuo sanguine: pro captiuori: ut captiui pen¬
dent currus. ltem captiuaq uestis congeritur. & est ut docimus
speciosus ortiatus.  Mago: datuis est ut supra ilio namq procul. i

Expanded text:
ARDENS AGIT PER AGMEN id est facit: sic melius, quam si dicas ‘latum per agARDENS AGIT PER AGMEN id est facit: sic melius, quam si dicas ‘latum per agmen’. Ergo sic intelligamus, aut per ordinem, aut per hypallagen; nam et supra sic ait «haec ego vasta dabo et lato te limite ducam». PALLAS EVANDER IN IPSIS OMNIA SVNT OCVLIS erat rectum: Pallas, Euander, mensae quas advena primas tunc adiit, dextraeque datae, in ipsis omnia sunt oculis. Sed perite scissa est narratio, per quam animus Aeneae perturbatus exprimitur. INFERIAS QVOS IMMOLET VMBRIS inferiae sunt sacra mortuorum, quod inferis solvuntur. Sane mos erat in sepulchris rorum fortium captivos necari: quod postquam crudele visum est, placuit gladiatores ante sepulchra dimicare, qui a bustis bustuarii appellati sunt. CAPTIVO SANGVINE pro ‘captivorum’, ut «captive pendent currus», item «captivaque vestis congeritur»: et est, ut diximus, speciosus ornatus. MAGO dativus est, ut supra «Ilo namque procul».
Abbreviated transcription (Latin):
exccepta hipermestra quae hiccum seruauit. ⁊ Conuis euritides. laus
ab artifice. ut nura quam fecerat arte hcaon. ltem diuum opus
alcimedontis.  Nescia mens hominum: quia propter hunc peritu¬
rus est balteum: quem nunc se substulisse letatur.ꝯ Sublata. elata.
M agno cum optauerit: scilic& precio. sic alibi & magno mertentur atr¬
d e. & est sensus talis. erit tempus quo turnus optabit quous pre.¬
cio redimere ne ipse pallantem occidisse uideatur. ⁊ Multo gemitu
cum multo gemitu.  O dolor. hos duos uersus pleriq a poeta odi¬
ttos uolunt. alii a sociis qui reportant cadauer. Dolor autem pro¬
pter. hec te prima dies bello dedit: hec cadem aufert. Decus prop¬
ter Cum tam ingentis rutuloꝵ linquis aceruos. Certior audtor: id ẽ
nuntius uerus. s Tenui discrimine leti: modico mortis int̾stino. ꝑ
quod magnia pallantis uirtus ostenditur. quo interempto omnis est
in fugam coriuersus exercitus.. Uersis: fugatis. s latum limitem

Expanded text:
re. CLONVS EVRYTIDES laus ab artifice, ut «mira quem fecerat arte Lycaon», item «divini opus Alcimedontis». NESCIA MENS HOMINVM quia propter hunc periturus est balteum, quem nunc se sustulisse laetatur. SVBLATA elata. MAGNO CVM OPTAVERIT scilicet pretio: sic alibi «et magno mercentur Atridae». Et est sensus talis: erit tempus quo Turnus optabit quovis pretio redimere, ne ipse Pallantem occidisse videatur. MVLTO GEMITV cum multo gemitu. O DOLOR hos duos versus plerique a poeta dictos volunt, alii a sociis qui reportant cadaver. ‘Dolor’ autem propter ‘haec te prima dies bello dedit, haec eadem aufert’, ‘decus’ propter ‘cum tamen ingentes Rutulorum linquis acervos’. CERTIOR AVCTOR id est nuntius verus. TENVI DISCRIMINE LETI modico mortis interstitio: per quod magna Pallantis virtus ostenditur, quo interempto omnis est in fugam conversus exercitus. VERSIS fugatis. LATVM LIMITEM
Abbreviated transcription (Latin):
exccipit in tutum patriasꝙ obtruncat ad aras. ⁊ Euersosq petiates idomen
idometieus rex cretensium fuit qui cum tempestate laborar&ꝰ uouit se sacr

Expanded text:
excipit incautum patriasque obtruncat ad aras" . versosque penates idomenei excipit incautum patriasque obtruncat ad aras" . versosque penates idomenei Idomeneus rex Cretensium fuit: qui cum tempestate laboraret, vovit se sacr
Abbreviated transcription (Latin):
tis protheos aut nunc peleis est pinecit muris. prothei autem latinus
est getutiuus constrictus per syneresin. adusq autem sic est didtum quẽ¬
adimoctum siculo prospexit adusq pachinum. Nam cum prapositio prae¬
positioni nunꝗͣ cohaereat abusq & atusq licenter admissum est.s Exu.¬
lat: proprie. nam exulare dicuntur.: ꝗ extra solum eunt. Sane scientum
quia quo tempore menelaus ut ad aegyptum perdidit canabum guberra¬
torem a quo uicina cuutas nomen accepit: quae hodieq mutata littera ca-¬
cum haboi accentum. nam latine &dopes dicer&. sed sic uersus stare non
poterat. ⁊ Regna neoptolemi referam: subaudis euersa qđ ex posteriorib
intelligitur. pirro autem quid contigerit manifestum est nam ut in iii. le¬
gimus cum uellã ducere eribionem oresti ante desponsatam: ab eo est
inter aras apollinis interemptus. unde est in sceleri furiis agitatus orestes

Expanded text:
tis Proteos, at nunc Pellaeis est proxima muris" . 'Protei' autem Latinus tis Proteos, at nunc Pellaeis est proxima muris" . 'Protei' autem Latinus est genetivus, constrictus per synaeresin. 'adusque' autem sic est dictum quemadmodum "Siculo prospexit abusque Pachyno" : nam cum praepositio praepositioni numquam cohaereat, 'abusque' et 'adusque' licenter admissum est. Ad v. 263 Exulat proprie: nam exulare dicuntur qui extra solum eunt. sane sciendum quia quo tempore Menelaus iit ad Aegyptum, perdidit Canobum gubernatorem, a quo vicina civitas nomen accepit, quae hodieque mutata littera Cacum habebit accentum: nam latine 'cyclopes' diceret; sed sic versus stare non poterat. Ad v. 264 Regna neoptolemi referam subaudis 'eversa', quod ex posterioribus intellegitur. Pyrrho autem quid contigerit manifestum est: nam, ut in tertio legimus, cum vellet ducere Hermionen, Oresti ante desponsatam, ab eo est inter aras Apollinis interemptus: unde est "scelerum furiis agitatus Orestes
Abbreviated transcription (Latin):
ad egyptum profectus sit: post bella troiana. ꝯuidam uolunt nec raptam
esse a paride helenam. sed aliam causam belli fuisse troiani. illam scilicaꝰ qđ
herculem quaerentem ilam suscipere noluerunt. Qui autem uolunt eam a
paride raptam hoc dicunt qd recepta a protheo ꝑ theseum ad menelaum
euod auttem ait prothei columnas ratione noti uacat. nam coluninas hercu¬
culis leginus in ponto d in hispania. Hunc autem protheum fortissimũ¬
urum constat fuisse: Noiumus autem qđ omnes fortes hercules diceban-¬
tur unde uidetur hoc affectasse uirgilius: ut pro finibo prothei colum.¬
nas dicer& quas habutt hercules ut ostenderdꝰ eum etiam hertulem di¬
ctum. ⁊ adusq columnas prothei usq ad fines aegyꝑti: hoc est usq ad pbarõ
ante insulam nunc partem alexandriae. Lucanus. nunc plaustrum pe¬
lagi pharon insula quondam in medio stetit illa maris sub tempore ua¬

Expanded text:
ad Aegyptum profectus sit post bella Troiana. Sunt qui volunt nec raptam ad Aegyptum profectus sit post bella Troiana. Sunt qui volunt nec raptam esse a Paride Helenam, sed aliam causam belli fuisse Troiani, illam scilicet, quod Herculem, quaerentem Hylam, suscipere noluerunt. Qui autem volunt raptam eam a Paride, hoc dicunt, quod recepta a Proteo per Theseum ad Menelaum erimi. Quod autem ait ‘Protei columnas’ ratione non vacat: nam columnas Herculis legimus et in Ponto et in Hispania. Hunc autem Proteum fortissimuum constat fuisse. novimus autem quod omnes fortes Hercules dicebantur: unde videtur hoc adfectasse Vergilius, ut pro finibus 'Protei columnas' diceret, quas habuit Hercules, ut ostenderet eum etiam Herculem dictum. advsque colvmnas protei usque ad fines Aegypti, hoc est usque ad Pharon, ante insulam, nunc partem Alexandriae: Lucanus "nunc claustrum pelagi cepit Pharon: insula quondam in medio stetit illa mari sub tempore va
Abbreviated transcription (Latin):
facula signum dedit uicini portus: quare decepti graeci inter asꝑrimos sco.¬
Agamenon & menelaus uno quidem fataliter fuerunt supplicio destinati.
Namq atreus & thiestes fres fuerunt inse inuicem seui. adeo ut thye¬
ites cum merope fratris uocore concumberdꝰ. quo facto dolens atreus. libe¬
ros ei epulandos apposuit. Sed cum thyestes precognitum facinus requi-¬
rerd̃. ultionem ei apollo respondit posse alio scelere illuis facinoris uindi¬
cem nasci. scilicaꝰ si cum pelopea filia sua concumber&. quo facto natus
est egistus fatalis in atrei geminam sobolem. Sed uipiter menelai fata
miseratus est propter helenae uigale consortium. & eum ꝑ diuersa errare
maluit q̃ egisti manib interire. fc errans ad aegyptum usq peruenit:
ubi proteus deus maris regnauerat. cui aliquando rapta a theseo helena
dicitur comendata. Unde quidam dicunt qđ ad eam querendam menelauᷤ

Expanded text:
facula signum dedit vicini portus, qua re decepti sunt Graeci et inter asperrimos scofacula signum dedit vicini portus, qua re decepti sunt Graeci et inter asperrimos scoAgamemnon et Menelaus uno quidem fataliter fuerant supplicio destinati. namque Atreus et Thyestes fratres fuerunt in se invicem sstes cum Aerope, fratris uxore, concumberet: quod dolens Atreus liberos ei epulandos adposuit. Sed cum Thyestes post cognitum facinus requireret ultionem, ei Apollo respondit, posse alio scelere illius facinoris vim invicem nasci, scilicet si cum Pelopia, filia sua, concumberet. Quo facto natus est Aegisthus, fatalis in Atrei geminam subolem. Sed Iuppiter Menelai fata miseratus est propter Helenae iugale consortium, et eum per diversa errare maluit, quam Aegisthi manibus interire. Hic errans ad Aegyptum usque pervenit, ubi Proteus, deus marinus, regnaverat, cui aliquando rapta a Theseo Helena dicitur commendata: unde quidam dicunt quod ad eam petendam Menelaus
Abbreviated transcription (Latin):
deducere lunam. Est autemi pacuiui qui ait Si priamul ipse adehsas et
ipse cis cõmseresceres. Scit taiste tutierue sidus. fabula hu obel pros¬
tes cass anctee slrupruta gretis iratam miteruam uel qđ ei uidtores proy¬
ter superbiam sacrificare noluerunt: unde eos redeuntes grauissima tem¬
pestate fatigatos ꝑ diuersa dispersit. horatius. Cum palla susto uertit irã
dicendo sidus utrũq complexus est. nam sidus & tempestates sigaificat &
reuera sidus. Haec autem numina que utter sidera non uidemus lic& sua
ipse est esculapius. gemini apollinis & herculis esse dicitur. sic mineruae a
nam euboa insula est: inqua mons caphareus: cirta quem graeci periere nau¬
fragio. ultor autem ideo dicit: quia nauplius palamedis pater: dolens fili¬
um suum factione interemptum: ut ui scdõ memorauimus: cum iuide¬
r&̃ graecos tempestate laborare. montem caphareum ascendit. & elata

Expanded text:
deducere l.». Est autem Pacuvii qui ait «si Priamus adesset, et deducere l.». Est autem Pacuvii qui ait «si Priamus adesset, et iserantibus victis. scit triste minervae sidus fabula hoc habet: propter Cassandrae stuprum Graecis iratam Minervam, vel quod ei victores per superbiam sacrificare noluerunt: unde eos redeuntes gravissima tempestate fatigatos per diversa dispersit: Horatius "cum Pallas usto vertit iram dicendo 'sidus' utrumque complexus est: nam sidus et tempestatem significat et re vera sidus. haec autem numina quae inter sidera non videmus, licet sua ipse est Aesculapius, gemini Apollinis et Herculis esse dicuntur, sic Minervae arnam Euboea insula est in qua mons Caphereus, circa quem Graeci periere naufragio. 'ultor' autem ideo dixit, quia Nauplius, Palamedis pater, dolens filium suum factione interemptum, ut in secundo memoravimus, cum videret Graecos tempestate laborare, montem Caphereum ascendit et elata
Abbreviated transcription (Latin):
mi italiam tenuerunt ausones dicti surit is giuietos: quib est anor pa¬
cis amaiorib tracditur preter regnum saturni ⁊ ignota lacessere bella:
scilica troiatiori: non omna generaliter hella. nam legimus aptuu pen¬
dent currus turueq i Suad& uobis subaudis. nam uos a supiorib
ne Aut uictoriam suam sileat aut non procedendo corara eos quoluieu
confite atur ignauiatti: dicens non esse contra eos pugnandum. quoliũ
cere pniciosusunum est. i ouos si mois premit ille uiros. idest tole os¬
be celebris alibi. ubi tot synciois correpta sub undas scuta iurum. galealbr¬
ae fortia corpora .ii.i. Sceler poenas expencdimus om̃s. idest luimus om¬
nes poenas quae sunit statutae scelerib. alii sceleris omanuis legunt ulama
omnes non potest ad gcetos referri quia non otanes ꝑtulere sure bollum
el puamno inuseranda manus: enam priamo. Et carmatia uel celo possunt

Expanded text:
mi Italiam tenuerunt, Ausones dicti sunt. QVIETOS quibus est amor pami Italiam tenuerunt, Ausones dicti sunt. QVIETOS quibus est amor pacis a maioribus traditus propter regnum Saturni. IGNOTA LACESSERE BELLA scilicet Troianorum, non omnia generaliter bella: nam legimus «captivi pendet autem 'vobis' subaudis: nam 'vos' a superioribus ne aut victoriam suam sileat, aut non procedendo contra eos quos vicit, confiteatur ignaviam, dicens non esse contrncere perniciosum est. QVOS SIMOIS PREMAT ILLE VIROS id est toto orbe celebris: alibi «ubi tot Simois c. s. scuta virum galeasque et f. c. v.». SCELERVM POENAS EXPENDIMVS OMNES id est luimus omnes poenas, quae sunt statutae sceleribus. Alii ‘sceleris omnis’ legunt: nam ‘omnes’ non potest ad Graecos referri, quia non omnes pertulere supplicia. VEL PRIAMO MISERANDA MANVS etiam Priamo, ut «carmina vel caelo possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicerã flumita latrones & cetera. Qua concidit ilia tellus: erapha¬
ticos docit per urbs ilia. nam terra non concidit sed ciuitas.i. Argirip̃ã.
diomedes fuit de ciuitate quae argosippion dicitur de qua homerus.
condidit ciuitatem quam patriae suae nomine appellauit & argosip¬
pon dixit. quod nomen postea uetustate corruptum est &c factum ut
ciurtas argirippa diceretur. qđ rursum corruptum arpis fecit.i. Garga
nũ condeb̾at iapitis aruis: iapigia pars est apuliae in qua est mons gar¬
ganus: qui per calabriam usq in adriaticum tenditur pelagus lutanꝰ
fulus adriacas exrt garganus in undas. garganĩ autem iapigis figura
est pro gargani iapigu. & hec est iapigia apulie. a qua & iapis uentus
est nominanis nam iapidia uenetiae regio est ab oppido dida. Inde est
timaui. s o fortunate gentes: que habitatis regna saturnia: idest uri
semper pace gaudentes. Nat legimus aurea que perbibent illo subre¬

Expanded text:
ne diceret flumina, latrones et cetera. QVA CONCIDIT ILIA TELLVS ἐμφατικῶς dixit pro ‘urbs Ilia’: nam terra non cecidit, sed civitas. ARGYRIPAM Diomedes fuit de civitate quae Argos Ippion dicitur, quia Homerus Ἄρcondidit civitatem, quam patriae suae nomine appellavit et Argos Hippion dixit: quod nomen postea vetustate corruptum est, et factum ut civitas Argyrippa diceretur: quod rursus corruptum Arpos fecit. VICTOR distingue. GARGANI CONDEBAT IAPYGIS ARVIS Iapygia pars est Apuliae, in qua est mons Garganus, qui per Calabriam usque in Adriaticum tenditur pelagus: Lucanus «Apulus Adriacas exit Garganus in undas». ‘Gargani’ autem ‘Iapygis’ figura est pro ‘Gargani Iapygii’. Et haec est Iapygia Apuliae, a qua et Iapyx ventus est nominatus: nam Iapydia Venetiae regio est, ab oppido dicta, unde est ». O FORTVNATAE GENTES qui habitatis regna Saturnia, id est o viri semper pace gaudentes! Nam legimus «aurea quae perhibent, illo sub re
Abbreviated transcription (Latin):
lis cdicere cum & mala sua nullus obluuscatur. & ea ipse paulo ante memora¬
uerat. Laetor autem maloꝵ figura greca est. sicut horatius agrestum regua¬
uit populoꝵ pro agrestib populis. ⁊ Muneraq patriis ad me portastis ab
oris: hinc iam suasio est & consilium. nam ficta est auxilioꝵ negociacio. un¬
de & paulo post uenulus ita diuidit dicens & responsa simulq quae sint
rex optime regis audisti. & quae sit magno sententia bello. scilicaꝰ audisti
la aspera conra contulimusq manus. idest cominus & e longinquo inter
tios bella tradtauimus. s ouantus in clipeum adsurgat: aut qͣtus est quo¬
ciens ta hostem pgens erigit scutum aut pugnandi exequutus est getuis.
Qui enim scripserunt de arte militari cticunt sũmum genius esse dimicandi
quociens calcato umbone aduersarũ se in hostilem clipeuta engit miles ꝙ ita
pro dandanuis populus & posuit principale pro deriuatiuo. sic hometuha¬

Expanded text:
lis dicere, cum et mala sua nullus obliviscatur, et ea ipse paulo ante memoralis dicere, cum et mala sua nullus obliviscatur, et ea ipse paulo ante memoraverit. ‘Laetor’ autem ‘malorum’ figura Graeca est, sicut Horatius «agrestium regnavit populorum» pro ‘agrestibus populis’. MVNERA QVAE PATRIIS AD ME PORTASTIS AB ORIS hinc iam suasio est et consilium; nam finita est auxiliorum negatio: unde et paulo post Venulus ita dividit dicens ‘et responsa simul quae sint, rex optime, regis audisti et quae sit magno sententia bello’, scilicet audistiLA ASPERA CONnos bella tractavimus. Ad v. 284 Quantus in clipeum adsurgat aut 'quantus' est quotiens in hostem pergens erigit scutum: aut pugnandi exsecutus est genus. qui enim scripserunt de arte militari dicunt summum genus esse dimicandi, quotiens calcato umbone adversarii se in hostilem clipeum erigit miles et ita pro 'Dardanius populus'. et posuit principale pro derivativo: sic Homeru
Abbreviated transcription (Latin):
tem uenerer tantum uulneratam a se esse dicit: martis supprimens uo¬¬
men quod ei poterat esse gloriosius: ut uideatur omnia quae pertulit:o¬
dio ueneris pertulisse. contra cuiis filium uocatur ad pugnam. ut ne¬
gans etiam nunc patria formidare uideatur. Dextram autem scd̃m ho.
rum est periculosa uidtoria. ⁊ Nec mihi cum teucris ullum post eruta bel¬
lum est pergama: ue ei obuiciatur illa conuiratio quam apud aulidem
ꝗraeci inicrunt: dicit in troie excidio sacramentum conuirationis esse com¬
pletum: namq in troiam non in troianos conuirabant graeci. huc etum
spectat quod dicit: nullum se cum troiatus habere bellum post dirutam
troiam. i Nec ueteri memini letorue maloꝵ.: nec meminisse uolo uidtori¬
arum meari quar nullus obliuisci consueuit. nec letor troianoꝵ maloꝵ qdđ
troianis malis quȩ nobis bellantib ꝑtulerunt: non eium potest de suis ma¬

Expanded text:
iam Venerem tantum vulneratam a se esse dicit, Martis supprimens noiam Venerem tantum vulneratam a se esse dicit, Martis supprimens nomen, quod ei poterat esse gloriosius: ut videatur omnia quae pertulit, odio Veneris pertulisse, contra cuius filium nunc vocatur ad pugnam, ut negans etiam nunc paria formidare videatur. ‘Dextram’ autem secundum rum est periculosa victoria. NEC MIHI CVM TEVCRIS VLLVM POST ERVTA BELLVM PERGAMA ne ei obiciatur illa coniuratio quam apud Aulidem Graeci inierunt, dicit in Troiae excidio sacramentum coniurationis esse conpletum; namque in Troian, non in Troianos coniuraverant Graeci: huc enim spectat quod dicit, nullum se cum Troianis habere bellum post dirutam Troiam. NEC VETERVM MEMINI LAETORVE MALORVM nec meminisse volo victoriarum mearum quarum nullus oblivisci consuevit, nec laetor Troianorum malorum pro ‘Troianis malis’ quae nobis bellantibus pertulerunt: non enim potest de suis ma
Abbreviated transcription (Latin):
quem extinctum impacienter dolebant. hae aues hodieq latine diomede
uocantur. graece eas herodios dicunt. habitant autem in insula febria siue
eledtride: quae est haud longe a calabria in conspectu tarentine ciuitatis.
quin etiam de his auib dicitur: qdđ graecis nauib laete occurrant. roma
nas & latinas uehementer fugiant: memores & originis suae. & qđ diome.¬
des ab illyriis interemptus est. Portenta sequuntur : reuera enim portẽ
li etiam amissis pennis: sed melius est amissi. i Lacrimosis uocib implerit:
dolentes uel suam mutationem uel regis interitum. namq hoc tangit latẽ
ter.⁊ Speranda. pro timenda: ut hunc ego si potui tantum spare timorem.¬
Caelestia corpora: martis & ueneris: quae numina uulnerauit in bello. n¬
Uenens uiolaui uulnere dextram: artificiose agit nam sciens ea quae di¬
cuntur in fine animis inherere suos casus ultimos memorat. perite au¬

Expanded text:
quem extinctum inpatienter dolebant. Hae aves hodieque Latine Diomedequem extinctum inpatienter dolebant. Hae aves hodieque Latine Diomedeuocantur, Graeci eas herodios dixerunt. Habitant autem insulam Electridem siue Febram, quae est haud longe a Calabria in conspectu Tarentinae ciuitatis. Quin etiam de his auibus dicitur, quod Graecis nauibus laetae venientibus Latinas vehementer fugiant, memores et originis suae et quod Diomedes ab Illyriis intereli et 'admissis pennis', sed melius est 'amissi'. Ad v. 274 Lacrimosis vocibus dolentes vel suam mutationem, vel regis interitum: namque hoc tangit latenter. Ad v. 275 Speranda pro 'timenda', ut "hunc ego si potui tantum sperare doloremCAELESTIA CORPORA Martis et Veneris, quae numina vulneravit in bello. VENERIS VIOLAVI VVLNERE DEXTRAM artificiose agit: nam sciens ea quae dicuntur in fine, inhaerere animis, suos casus ultimos memorat. Perite et
Abbreviated transcription (Latin):
sceptum cum adultero inter epulas uitemit. qđ & uuenalis tangit dicẽs.
o iuppe ille de his auctorib ultor erat patris caesi: media inter pocula. alii aũt
dicunt qđ in ipso regressu. idest prima die qua domus suae limen ingressus
est consilio aegisti ab uxore uestem accepit clauso capite qua implicatus a¬
dulteri manib interemit.  inuidisse deos: stheneli filius calarabas ęgialiã
diomedis uxorem cognouit adulterio. o uo comperto diomedes reuerti noluit¬
& in apuliae partib sedes condidit. quod ueneris dolo dicitur esse perfectũ:
quam in bello troiano uulnerauerat. unde ait inuidisse deos. i P ulchram ca¬
lidona: unam de praedictis cuutatib quibo imperauit. i. Nunc ẽt horribili:¬
hoc loco nullus dubitat: fabule huius ordinem a uirgilio esse conuersũ
Nam diomedis socios constat in aues esse conuersos post ducis sui interitũ.

Expanded text:
sceptum cum adultero inter epulas interemit: quod et Iuvenalis tangit dicens sceptum cum adultero inter epulas interemit: quod et Iuvenalis tangit dicens «quippe ille deis auctoribus ultor patris erat caesi media inter pocula». Alii autem dicunt quod in ipso regressu, id est prima die qua domus suae limen ingressus est, consilio Aegisthi ab uxore vestem accepit clauso capite qua inplicatus adulteri manibus interiit. INVIDISSE DEOS Stheneli filius Cyllarabus Aegialiam, Diomedis uxorem, cognovit adulterio: quo comperto Diomedes reverti noluit et in Apuliae partibus sibi condidit sedes. Quod Veneris dolo dicitur esse perfectum, quam in bello Troiano vulneraverat: unde ait ‘invidisse deos’. PVLCHRAM CALYDONA VIDEREM unam de supradictis civitatibus, quibus imperavit. NVNC EThoc loco nullus dubitat fabulae huius ordinem a Vergilio esse conversum: nam Diomedis socios constat in aves esse conversos post ducis sui interitum,
Abbreviated transcription (Latin):
oilei uero deferunt᷑ pentapolin. de quib nunc conqueritur dicens. libi¬
cone habitantes litore locros.. Deuidta asia subsedit adulter: legitur &
dcuictam asiam possedit: qđ non est ita intelligimus. subsedit idest do¬
lo possedit. Lucanus. subsidere regnum calchidos euboice. unde est ho¬
stium dolos. Unde & subsessores dicuntur. qui insidiis tauros interimũt
& hostium dolos subsessas uocamus. ut sit sensus agamenone deuidto asiã
adulter aegistus factione possedit. meluis tamen est ut deuidta asia lega¬
mus scđm qđ contigit. subsectit autem erit remansit. ut extremus ga¬
leaq una subsedit acestes. ut sit sensus asia propter adulterium ꝑtulit
bella: quae remanente adultero finita esse nil profuit: ut cum indignacio¬
ne sit dictum dum primum uindicatur adulterium: aliud rursus e¬¬
mersit. i Prima inter limina: in ipso limine imperii: idest in illicita re: ꝗa
scđm homeri ctiitem extra agametionem occurrit ad litus: & illic eum su¬

Expanded text:
im, de quibus nunc queritur dicens ‘Libycone habitantes litore Locros’? DEVICTA ASIA SVBSEDIT ADVLTER legitur et ‘devictam Asiam’: quod si est, ita intellegimus ut ‘subsedit’ sit dolo possedit - Lucanus «subsidere regnum Chalcidos Euboicae»: unde et subsessores dicuntur, qui insidiis tauros interimunt, et hostium dolos subsessas vocamus - ut sit sensus: ab Agamemnone devictam Asiam adulter Aegisthus factione possedit. Melius tamen est ut ‘devicta Asia’ legamus, secundum quod ‘subsedit’ erit remansit, ut «extremus galeaque ima subsedit Acestes», ut sit sensus: Asia propter adulterium pertulit bella, quae remanente adultero finita esse nihil profuit, ut cum indignatione sit dictum, dum primum vindicatur adulterium, aliud rursus emersit. PRIMA INTRA LIMINA in ipso limine imperii, id est in litore, quia secundum Homerum Clytemestra Agamemnoni occurrit ad litus et illic eum su
Abbreviated transcription (Latin):
periora possit referri. u Animusq sequuntur: animus pro anima.
nam animus consilii est. anima uitae.s Referte euandro: potest
&ꝰ hic distingui. potest & supra referte: ut sit euandro remitto qua¬
lem meruit filium.s. Solamen humandi est: quia solatium est ui¬
uentium humare defundtos.n Stabunt: constabunt.n ł aruo:
non paruo periculo. Baltei: potest & syneresis esse baltei: potest
& hpermetrus uersus. nam sequens a uocali inchoat. balteus autẽ
in numero singulari masculini est tantum generis. luuenalis. bal¬
teus & tunicae & crista. In tuimero uero plurali neutri est. ldem iu¬
uenalis quociens rumorib ulciscuntur baltea.i impressumq nefal
insculptum danaidum nefas. Donatus tamen impressum dicit coa¬
ctum quod a patre compulse sunt facere. Quor fabula talis est.
lias habuit. & egistus totidem filios. Danaus coactus a fratre ut fili

Expanded text:
periora possit referri. Ad v. 487 Animusque sequvntur 'animus' pro anima: periora possit referri. Ad v. 487 Animusque sequvntur 'animus' pro anima: nam animus coet hic distingui, potest et supra ‘referte’, ut sit ‘Euandro remitto qualem meruit filium’. SOLAMEN HVMANDI EST quia solacium est viventium, humare defunctos. STABVNT constabunt. PARVO non parvo periculo. BALTEI potest et synaeresis esse ‘baltei’, potest et hypermetrus versus; nam sequens a vocali inchoat. Balteus autem a numero singulari masculini est tantum generis: Iuvenalis «balteus et tunicae et cristae»: in numero vero plurali et neutri: idem Iuvenalis «quotiens rumoribus ulciscuntur baltea». INPRESSVMQVE NEFAS insculptum Danaidum nefas. Donatus tamen ‘inpressum’ dicit coactum, quod a patre conpulsae sunt facere. CLONVS EVRYTIDES l
Abbreviated transcription (Latin):
& ectasim factam: quae poetis plerũq concetitur. s f ulgentem di¬
ripit ensem: ne iadto telo inermis esso̾ꝰ.  Uiam molita: hoc est cũ
difficultate quaesiuit: per qđ & soliditas clipei. & minus firmus
haste iactus ostenditur. u Nunc mage sit: legnur & magis ẽ
unus tamen sensus est. sed simage legamus propter merrum
dictum est pro magis. sicut etiam potes pro petea persius. qui
pote utx dicam nuigaris eum tibi calue. quod adeo in usum uenit
ut etiam in prosa inueniatur. Cicero in frumentaria. mage con¬
demnatum hominem in uidicium adducere non posse. n Penetra¬
bile: pro penetrale dicitur. nam qđ penetrat penetrale dicitur.
quod autem penetratur penetrabile. s Cuspis ingens: ita accipien
dum est ne incongruum sit. si de puero doceris ingens pectus.
sane cuspidem abusiue pro haste mucrone posuit. s & pectus ꝑ
forat. hic subdistinguenitum est: ut ingens sicut docimus ad su¬

Expanded text:
 ectasin factam, quae poetis plerumque conceditur. Ad v. 475 Fulgentem di ectasin factam, quae poetis plerumque conceditur. Ad v. 475 Fulgentem diripit ensem ne iacto telo inermis esset. Ad v. 477 Viam molita hoc est cum difficultate quaesivit: per quod et soliditas clipei, et minus firmus hastunus tamen sensus est. Sed si ‘mage’ legamus, propter metrum dictum est pro ‘magis’, sicut etiam ‘pote’ pro ‘potis’: Persius «qui pote? vis dicam? nugaris, cum tibi, calve»: quod adeo in usum venit, ut etiam in prosa inveniatur: Cicero in frumentaria «mage condemnatum hominem in iudicium adducere non posse». PENETRABILE pro ‘penetrale’ dicitur: nam quod penetrat ‘penetrale’ dicitur, quod autem penetratur ‘penetrabile’. dum est, ne incongruum sit, de puero si dixeris 'ingens pectus'. sane cuspidem abusive pro hastae mucrone posuit. Ad v. 485 Et pectus perforat hic subdistinguendum, ut 'ingens', sicut diximus, ad su
Abbreviated transcription (Latin):
cicero. Quid est hoc ipsum clui in quo est aliꝗd extrectiur. onia¬
nib est: magna consolatio quae ostendit non esse dolenda cdntia.
tus fama & gloriae meritis possit auger. i opus. officium is qtiatiedo¬
um uit achilles tetidis tention airore: ascalaphus martis ⁊ darpedõ
scđm uirgilii declinationem. Ut notum sarpedonis alti: ultima
habebit accentum in nominatiuo scđm homerum qui & sarpedõ¬
num. multi etiam legunt ut sit ecce: & pertindꝰ ad consolationẽ
nec metas rerum: nec tempora pono.s Peruenit: bene ad expri-¬
Reiecit .re. naturaliter breuis est: & pro longa posuit. Sic alibi. re¬
uice ne maculis infusc& uellera pullis. qđ lic& possit excusari ꝗa
cum facit reieci inter duas uocales posita producit superiorem: ut
dicamus longam eam esse spe qua pro declinationem longa futura
est tamen quia in hac re argumentum magis est ꝗͣ ratio dicamus¬

Expanded text:
Cicero «quid est enim hoc ipsum diu, in quo est aliquid extremum?». OMCicero «quid est enim hoc ipsum diu, in quo est aliquid extremum?». OMNIBVS EST magna consolatio, quae ostenditas fama et gloriae meritis possit augeri. Ad v. 469 Opus officium. Ad v. 470 Gnati deum ut Achilles Thetidis, Memnon Aurorae, Ascalaphus Martis. Ad v. 471 edon secundum Vergilii declinationem, ut "nothum Sarpedonis alti" , paenultima habebit accentum in nominativo; secundum Homerum, qui et Sarpedonnum multi 'et iam' legunt, ut sit 'ecce'. et pertinet ad consolationem nec metas rerum nec tempora pono" . pervenit bene ad expri iuvat. reicit 're' naturaliter brevis est et eam pro longa posuit: sic alibi "reice, ne maculis infuscet vellera pullis" : quod licet possit excusari, quia cum facit 'reieci', 'i' inter duas vocales posita, producit superiorem, ut dicamus longam eam esse spe, quia per declinationem longa futura est: tamen quia in hac re argumentum magis est quam ratio, dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
ligant: nsi quoꝵ hoc propositum est.: ut fecit lucretius qui epicuie¬
os tantum secutus est. Scimus autem inter se sectas esse contrarias
unde fit ut in uno poeta aliqua contraria inueniamus. non ex iẜ¬
suis uicio sed ex uarietate sectar. Illud namq qđ ait in quarto. sedd
misera ante diem epicureor est. qui casib cundta concerlunt. Nũ
quod dicit quia stat sua cuiq dies stoicori est qui icunt. sapiu
statuta seruan. Sane prudenter fecit: ut fuxeam & nagam opinlo¬
nem epicureoꝵi dar& homini. Nam illud ex persona poete didtum.
Hanc autem ualidam dar& ioui. Nam stoici & nimiae uirtutis sunt
a cultores deoꝵ. i. Stat: ftea est. i Dies.: tempus uita. Nam femini¬
no usus est genere: cum enm masculino utimur.: reuera diem
significamus: breue tempus uite. quia quatidoq finttur. Ipse pa¬
ulo post rhebe cdui res siqua dui mortalibo ulla est uicimus. Itẽ

Expanded text:
ligant nisi quorum hoc propositum est, ut fecit Lucretius, qui Epicureligant nisi quorum hoc propositum est, ut fecit Lucretius, qui Epicureos tantum secutus est. Scimus autem inter se sectas esse contrarias: unde fit ut in uno poeta aliqua contraria inveniamus, non ex ipsius vitio, sed ex varietate sectarum. Illud namque quod ait in quarto «sed misera ante diem», Epicureorum est, qui casibus cuncta concedunt: nunc quod dicit ‘stat sua cuique dies’, stoicorum est, qui dicunt fatorum statuta servari. Sane prudenter fecit ut fluxam et vagam opinionem Epicureorum daret homini - nam illud ex persona poetae dictum -, hanc autem validam daret Iovi: nam stoici et nimiae virtutis sunt et cultores deorum. ‘Stat’ fixa est. ‘Dies’ tempus vitae; nam feminino usus est genere: cum enim masculino utimur, re vera diem significamus. BREVE TEMPVS VITAE quia quandoque finitur: ipse paulo post «Rhaebe diu, res si qua diu mortalibus ulla est, viximus», item
Abbreviated transcription (Latin):
moriis future. n Specula cum uidit ab alta: hoc ad currus altitudi¬
nem spedtat.s Leo: ad turni uolentiam: atꝙ feritatem: & est orilo: ut¬
quȩ leo aduolat: talis est turni imago uenientis. si Contiguum: postꝗ̃
uicdit eum uenisse intra iadtum teli scilica̾ ut poss& feriri. i lre prior¬
pallas: subaudis uoluit.  Fors: fortuna propter illud audentes for¬
tuna uiuat s łe precor alcide: supra contra inferiorem hostem flu¬
minis implorauit aucilium. nunc contra maiorem uirib deum inuo¬
cat uirtitte praestantem. s Cernat semineci: ad illud qđ ait turmais.
cuperemi ipse parens spedtator adesscĩ. hic dicit ipse suum cernat inte¬
ntuma n Nictoremꝙ ferant morientia lumina turni: donatus dicit
meminerit. sed meluis est substineant quasi pondus & poenam. non
enim meminisse possunt oculi. is lacrimasq effundit manes. ostẽ¬
dut euentum futur n Stat sua cuiq dies: Sectis philosophoꝵ po¬
ete pro qualitate negociori semꝑ utuntur. nec se unꝗͣ ad unam ad¬

Expanded text:
vicisse. Ad v. 454 Specula cum vidit ab alta hoc ad currus altitudinem spectat, leo ad Turni violentiam atque feritatem. et est ordo: utque leo advolat, talis est Turni imago venientis. Ad v. 457 Contigvum postquam vidit eum venisse intra iaPALLAS subaudis ‘voluit’. FORS fortuna, propter illud «audentes fortuna iuvat». TE PRECOR ALCIDE supra contra inferiorem hostem fluminis imploravit auxilium: nunc contra hostem maiorem viribus deum invocat virtute praestantem. CERNAT SEMINECI ad illud quod ait Turnus ‘cuperem ipse parens spectator adesset’ hic dicit ‘ipse suum cernat interitum’. VICTOREMQVE FERANT MORIENTIA LVMINA TVRNI Donatus dicit ‘meminerint’, sed melius est ‘sustineant’, quasi pondus et poenam: nec enim meminisse possunt oculi. LACRIMASQVE EFFVNDIT INANES hic ostendit eventum futurum. STAT SVA CVIQVE DIES sectis philosophorum poetae pro qualitate negotiorum semper utuntur, nec se umquam ad unam al
Abbreviated transcription (Latin):
de femore uinonis fingitur natus quod fulmina de imo aere nascun¬
tur: quod ẽt lucanus dicit: ut fulminibus terre prior succeditur aer
pacem sumam tenent.: uolucrum subculmine potest et generaliter
accipi uolucrum quarumuis: potest et spetialiter ut hirundunum.:
thyrrenea uincula: tusca calciamenta et dicit crepidas quas primo
habuere senatores post equites romani: nunc milites: tegeũ ensem
archadicum gladium: demissa a leua panthere terga retorquens.¬
a sinistro humero pellem demissam habuit quam retorquens et in dexterã
reuocans partem se amiciebat.: gemini custodes: hoc et inhomero lectũ¬

Expanded text:
de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascunde femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascuntur: quod etiam Lucanus dicit «fulminibus terrae propior succenditur aer, pacem summa tenent». VOLVCRVM SVB CVLMINE potest et generaliter accipi volucrum quarumvis; potest et specialiter, ut hirundinum. TYRRHENA VINCVLA Tusca calciamenta. Et dicit crepidas, quas primo habuere senatores, post equites Romani, nunc milites. TEGEAEVM ENSEM Arcadicum gladium. DEMISSA AB LAEVA PANTHERAE TERGA RETORQVENSa sinistro humero pellem demissam habuit, quam retorquens et in dexteram revocans partem se amiciebat. GEMINI CVSTODES hoc et in Homero lectu
Abbreviated transcription (Latin):
corpus furatur: unde et clipeus dictus est &no tou raam̃qp. et dicturas
est septenosq orbus orbes impediũit idest ueluti septem scuta facta in
unitatem cõnestunt. i. accipiunt redduntq: uingendum est uno
enim eodemq tempore parte reddunt parte uentos accipiunt.
stridentia tingunt: tinguendo stridere facuint: innumerũ: in ordi:¬
nem ut tunc uero in numerũ faunosq ferasq uideres ludere. forcipe:
forfices sunt quibus incidimus. forcipes quibus aliquid foruum tenemus quasi
foruicapes. Nam foruum est calidum unde et fomosum dicimus quibus
calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. dum hec properat:
properanter facit et est honestas elocutio. aeolus: nam ut diximus
uulcania una est de .uii.eoliis.. lemnius: uulcanus quia in lemnum
insulam ut diximus cecidit a iunone propter deformitatem deiectus:
quia aerem esse constat ex quo fulmina procreantur ideo aũt uulcanꝰ

Expanded text:
corpus furatur, unde et clipeus dictus est ἀπὸ τοῦ κλέψαι: et dicturus corpus furatur, unde et clipeus dictus est ἀπὸ τοῦ κλέψαι: et dicturus est «septenosque orbibus orbes inpediunt», id est veluti septem scuta facta in unitatem conectunt. ACCIPIVNT REDDVNTQVE iungendum: uno enim eodemque tempore parte reddunt, parte ventos accipiunt. STRIDENTIA TINGVNT tingendo stridere faciunt. IN NVMERVM in ordinem, ut «tunc vero in numerum Faunosque ferasque videres ludere». FORCIPE forfices sunt quibus incidimus, forcipes quibus aliquid forvum tenemus, quasi forvicapes; nam forvum est calidum: unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. DVM HAEC DVM PROPERAT properanter facit: et est honesta elocutio. AEOLIIS nam, ut diximus, Vulcania una est de septem Aeoliis. LEMNIVS quia in Lemnum insulam, ut diximus, cecidit, a Iunone propter deformitatem deiectus, quam aerem esse constat, ex quo fulmina procreantur. Ideo autem Vulcanus
Abbreviated transcription (Latin):
bores: quia dixerat his informatum manibus iam parte polita ful.c aeth.
nei cyclopes: ut aethneos fratres.:. nunc uiribus usus nunc est uestrarũ
uirum exercitium idest tempus est exercende uirtutis circa arma uiri
fortis. arte magistra: ambitiosius quasi magistri diceret rem ꝑsone in ar¬
tem transtulit: ut si dicas opus est peritia medicine non medici.:: preci¬
pitate moras. idest precipitanter idest festinanter abicite.:: nec plura
effatus: sicut festinantem dicebat.:. Ocuis incubuere: celerius quod ille
preceperat. : pariter: pari modo.. sortiti diuiserunt inter se laboris
officium ut sortiti remos uulnificus calybs populum apud quos nasci¬
tur pro ferro posuit:.i. liquescunt: dixit in proprie nam ferrum non
soluitur sed mollescit. informant: designant ingentem autem et
magnitudine et soliditate nam et clipeum dixit qui magnitudine

Expanded text:
BORES quia dixerat «his informatum manibus iam parte polita fulmen erat». BORES quia dixerat «his informatum manibus iam parte polita fulmen erat». AETNAEI CYCLOPES ut «Aetnaeos fratres». NVNC VIRIBVS VSVS nunc est vestrarum virium exercitium, id est tempus est exercendae virtutis circa arma viri fortis. ARTE MAGISTRA ambitiosius quam si ‘magistri’ diceret et rem personae in artem transtulit, ut si dicas ‘opus est peritia medicinae’, non ‘medici’. PRAECIPITATE MORAS praecipitanter, id est festinanter abicite. NEC PLVRA EFFATVS sicut festinantem decebat. OCIVS INCVBVERE quam ille praeceperat. PARITER pari modo. SORTITI diviserunt inter se laboris officium, ut «sortiti remos». VVLNIFICVSQVE CHALYPS populum, apud quos nascitur, pro ferro posuit. Et ‘liquescit’ dixit proprie: nam ferrum non solvitur, sed mollescit. INFORMANT designant. INGENTEM autem et magnitudine et soliditate: nam et clipeum dixit, qui magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ut quasi ipsa nunc reparet cuius dicti nullus auctor inuenit᷑ idon eus.
squamis serpentum auroq polibant: egidã horrificã cum aureis squamis ser¬
pentũ certatim polibant: alii uolunt reuera de corio serpetũ dicere eũ
arma esse leuigata.⁊ conerosq angues: gorgonis scilicet capit:.. desecto
uertentẽ lumina collo: aut suas lumina circũferentem et mortis indigna¬
tionem querentem quor se interitu posset ulcisci: aut certe intuentum
lumina insara uertentem: hoc aũt caput ideo minerua fingit᷑ habere
in pectore quod illic est omnis prudentia que cõfundit alios et imperitos
ac sareos comprobat. tollite cuncta inquit: uile est quod pleriq dicũt
propter arma martis iratum esse uulcanum presertim cum et arment
mineruã et fabricent fulmina cydopes: et uulcanus direrit cuncta tollite¬
ergo tollite aut differte est aut celerius terminate.: coeptosq auferte la¬

Expanded text:
ut quasi ipsa nunc reparet: cuius dicti nullus auctor invenitur idoneus. ut quasi ipsa nunc reparet: cuius dicti nullus auctor invenitur idoneus. SQVAMIS SERPENTVM AVROQVE POLIBANT aegida horriferam aureis squamis serpentum certatim polibant. Alii volunt re vera de corio serpentum dicere eum arma esse levigata. CONEXOSQVE ANGVES Gorgonis scilicet capiti. DESECTO VERTENTEM LVMINA COLLO aut sua lumina circumferentem et mortis indignatione quaerentem, quorum se interitu posset ulcisci: aut certe intuentum lumina in saxa vertentem. Hoc autem caput ideo Minerva fingitur habere in pectore, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios et inperitos ac saxeos conprobat. TOLLITE C. I. vile est quod plerique dicunt, propter arma Martis iratum esse Vulcanum, praesertim cum et arment Minervam et fabricent fulmina Cyclopes, et Vulcanus dixerit ‘cuncta tolliteErgo ‘tollite’ aut differte est, aut celerius terminate. COEPTOSQVE AVFERTE LA
Abbreviated transcription (Latin):
bra sunt flamina: et prudenter his omnibus naturam exprimit fulminis:
quod necesse est ut ꝑ nubes nascatur et uentos fulgores nunc terrificos:
quas fulgetras dicunt... sonitumq metumq: ꝑsonitun tonitrua ostendit
ꝑ metum fulgetras. et hunc ordinem sic posuit ut hominibus uidet᷑: nam
reuera prior est conlisio nubium unde ignis emicat: nos aũt ideo prius ful¬
getras uidemus ꝗͣ tonitrua audiamus quia uelocior oculort ꝗͣ auriũ sensus
est:i. sequacibus: ꝑsecutricibus. egidaq horriferam: aegis proprie est mu¬
nimentum pectoris ereum: habens in medio gorgonis caput quod munim̃¬
tum si inpectore numinis fuerit egis uocatur. si inpectore hominis sicut in
antiquis imperator statius uidemus lorica dicitur: turbate: proturban¬
tis nam timuit homo eutheleton et fecit supinam significationẽ. Alii ad
fabulam referunt quia dicitur inbello ꝯigantũ arma perdidisse turbata.

Expanded text:
bra sunt flamina. Et prudenter his omnibus naturam exprimit fulminis, bra sunt flamina. Et prudenter his omnibus naturam exprimit fulminis, quod necesse est ut per nubes nascatur et ventos. FVLGORES NVNC TERRIFICOS quas fulgetras dicunt. SONITVMQVE METVMQVE per sonitum tonitrua ostendit, per metum fulgetras. Et hunc ordinem sic posuit, ut hominibus videtur: nam re vera prior est conlisio nubium, unde ignis emicat: nos autem ideo prius fulgetras videmus, quam tonitrua audiamus, quia velocior oculorum, quam aurium sensus est. SEQVACIBVS persecutricibus. AEGIDAQVE HORRIFERAM aegis proprie est munimentum pectoris aereum, habens in medio Gorgonis caput: quod munimentum si in pectore numinis fuerit, aegis vocatur; si in pectore hominis, sicut in antiquis imperatorum statuis videmus, lorica dicitur. TVRBATAE pro ‘turbantis’: nam timuit homoeoteleuton, et fecit supinam significationem. Alii ad fabulam referunt, quia dicitur in bello Gigantum arma perdidisse turbata,
Abbreviated transcription (Latin):
celo idest ab omni parte celi nam dicunt physici de sedecim partibꝰ¬
caeli iaci fulmina.i. que autẽ: qualia ut hunc ego te eunale aspicio idest
talem: ergo hoc dicit faciebant fulmen in eor similitudinem que uippi.¬
ter iacit. toto celo hoc est de diuersis partibus celi scilicet.xui.. tris imbris
torti radios: constricti et coacti in grandinem: statius siccos quos asper hatus
presolidat boreas: et sciendum hoc eum uelle ostendere toto anno iaci fulm̃
nam ꝑhas periphrasis tempora ostendit anni totius:que et quatuor esse
et ternos menses habere manifestum est inde dicit tris imbris torti radios.
hoc est grandinis que habundat pro hieme. tris nubis aquose: hoc est ue¬
ris: quo tempore nimie sunt pluuie ut et ruit imbriferum uer: e rutuli
tris ignis: hoc est estatis. et alitis austri: idest autumni quo uentorũ cre-¬

Expanded text:
caelo', id est ab omni parte caeli: nam dicunt physici de sedecim partibcaelo', id est ab omni parte caeli: nam dicunt physici de sedecim partibcaeli iaci fulmina. ‘Quae’ autem qualia, ut «hunc ego te, Euryale, aspicio», id est talem. Ergo hoc dicit: faciebant fulmen in eorum similitudinem, quae Iuppiter iacit toto caelo, hoc est de diversis partibus caeli, scilicet sedecim. TRIS IMBRIS TORTI RADIOS constricti et coacti in grandinem: Statius «sicco quos asper hiatu praesolidat Boreas». Et sciendum hoc eum velle ostendere, toto anno iaci fulmen: nam per has periphrasis tempora ostendit anni totius, quae et quattuor esse et ternos menses habere manifestum est: unde dicit ‘tris imbris torti radios’, hoc est grandinis, quae abundat per hiemem; ‘tris nubis aquosae’, hoc est veris, quo tempore nimiae sunt pluviae, ut «et ruit imbriferum ver»; ‘rutili tris ignis’, hoc est aestatis; ‘et alitis austri’, id est autumni, quo ventorum cre
Abbreviated transcription (Latin):
rea: unde modo chalybum posuit stricturas proferri massis.: hoc tum:
idest huc tum: et hoc prohuc posuit: secundum antiquum morẽ nam
antea hoc aduerbium loci fuit: quod nunc aboleuit. nam crebro in
antiquis lectionibus inuenitur: sicut in epistolis probat ueruis flaccus.
exemplis: austoritate: ratione: dicens: in aduerbio pro.u.o.plerũq
maiores ponere consuetos: et sic pro huc hoc ueteres dicere solebant sicut
pro illuc illo dicimus unde ẽt hoc .o. longum est apparet sicut illo di¬
docet: nam brontes a tonitru dictus est steropes afulguratione deto
tño oiołpomio piragmon uero qui nunꝗͣ acalenti incude discedit. Atro
bra ꝑhunc ẽt ceteros nodos fuisse significat:a informatũ: in quandã
formam designatum et compositum dicit aũt infulmine partẽ non

Expanded text:
rea»: unde modo ‘Chalybum’ posuit ‘stricturas’ pro ferri massis. HOC TVNC rea»: unde modo ‘Chalybum’ posuit ‘stricturas’ pro ferri massis. HOC TVNC id est huc tum. Et ‘hoc’ pro ‘huc’ posuit secundum antiquum morem: nam antea ‘hoc’ adverbium loci fuit, quod nunc abolevit: nam crebro in antiquis lectionibus invenitur, sicut in epistulis probat Verrius Flaccus exemplis auctoritate ratione, dicens in adverbiis pro ‘u’ ‘o’ plerumque maiores ponere consuetos. Et sic pro ‘huc’ ‘hoc’ veteres dicere solebant, sicut pro ‘illuc’ ‘illo’ dicimus: unde etiam ‘hoc’ o longum esse apparet, sicut ‘illodocet: nam Brontes a tonitru dictus est, Steropes a fulgetra, ἀπὸ τῆς στεροπῆς . Pyragmon vero, qui numquam a calenti incude discedit, ἀπὸ τbra per hunc etiam ceteros nudos fuisse significat. Ad v. 426 Informatum in quandam formam designatum et conpositum. dicit autem in fulmine partem non
Abbreviated transcription (Latin):
aere cadit: quod quia crebro inlemnũ insulam iacitur ideo in eadem
dicitur cecidisse uulcanus: claudus autem dicitur quia ꝑ naturam nũc
rectus est ignis. ad fabrilia dura: et econtrariis epithetis fecit ornatũ
dicens mollibus estratis surrexit ad opera fabrilia.. sicaniũ iuirta latus
eoliamq erigitur liparen: phisiologia est cur uulcanus in his locis offici¬¬
nam habere fingatur inter ethnam et liparen scilicet propter ignẽ et
uentos que apta sunt fabris eoliam autem liparem ideo quia una est
de illis.uii. insulis in quibus eolus imperauit.: antra aethnea tonant:
mapnitudinem ictuũ ostendit quibus ẽt uicini montes resultabãt aut
certe ethnea quasi ethuee dixit. Auditi referunt gemitus: ꝑ echo et
hoc breuiter significauit. stricture calybum: stricturet est terra ferri
rum nascitur: ut ipse at chalybes nudi ferrum uirosaq pontus casto¬

Expanded text:
aere cadit. Quod quia crebro in Lemnum insulam iacitur, ideo in eam aere cadit. Quod quia crebro in Lemnum insulam iacitur, ideo in eam dicitur cecidisse Vulcanus. Claudus autem dicitur, quia per naturam numquam rectus est ignis. AD FABRILIA dura. Et ex contrariis epithetis fecit ornatum, dicens ‘mollibus e stratis surrexit ad opera fabrilia’. INSVLA SICANIVM IVXTA LATVS AEOLIAMQVE E. L. physiologia est, cur Vulcanus in his locis officinam habere fingatur inter Aetnam et Liparen: scilicet propter ignem et ventos, quae apta sunt fabris. ‘Aeoliam’ autem ‘Liparen’ ideo, quia una est de illis septem insulis, in quibus Aeolus imperavit. ANTRA AETNAEA TONANT magnitudinem ictuum ostendit, quibus etiam vicini montes resultabant: aut certe ‘Aetnaea’ quasi Aetnae dixit. AVDITI REFERVNo arte posuit. stricturae Calybum: strictura est terra ferri citur ferrum, ut ipse «at Chalybes nudi ferrum virosaque Pontus casto