comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiferam plagam in flixisses au¬
guratus tui: uerũ de creturꝰ
fueris id quod augures omes
usq ab romulo dẽcreuerunt.
ioue fulgente cũ populo agi
nefas esse: an quia tu semꝑ
sic egisses auspicia fueris au¬
gut dissoluturns. Ac ne diuci¬
us loquar de anguratu tuo qd̾
mutus facio ut recordat riu
stante non modo maiestate ho¬
rum s ecia utbe te augurem
pucasti: Uerũt. amẽ ut sõma
tua relinquas. ad scelera ue¬
mas. Uolo uti michi respõde¬
as cũ M. bibulũ cos nõ dicã
bene de re p. sencientem ne
tu michi homo potens irasca¬
re qui ab eo dissensisti: s ho
ceres. et a tabula ualeria colle¬
ge tui mitti iuberent. feceris¬
ne ante rostra pontẽ dtinuatis
sublato auxilio exclusis amitis.
ut ꝑditorũ hoĩu incitatu tur¬
pissimo misertimoo spectacu¬
lo. nõ incarcerẽ s ad suꝑpliciũ
et ad necẽ duce̾tur. quero nĩ qͥs
ante te tam fuerit ne farius q
id fecerit. ut sciamus utr ñ ue¬

Expanded text:
tiferam plagam inflixisses autiferam plagam inflixisses auguratus tui, utrum decreturus fueris, id quod augures omnes usque ab Romulo decreverunt, Iove fulgente cum populo agi nefas esse, an, quia tu semper sic egisses, auspicia fueris augur dissoluturus? ac ne diutius loquar de auguratu tuo,—quod invitus facio ut recorder ruinu umquam stante non modo maiestate horum, sed etiam urbe te augurem fore putasti: verum tamen ut somnia tua relinquam, ad scelera veniam, volo uti mihi respondeas, cum M. Bibulum consulem non dicam bene de re publica sentientem, ne tu mihi homo potens irascare, qui ab eo dissensisti, sed hoceres et ab tabula Valeria conlegae tui mitti iuberent, fecerisne ante rostra pontem continuatis sublato auxilio, exclusis amicis, vi perditorum hominum incitata, turpissimo miserrimoque spectaculo non in carcerem, sed ad supplicium et ad necem duceretur? quaero num quis ante te tam fuerit nefarius qui id fecerit, ut sciamus utrum ve
Abbreviated transcription (Latin):
conciliũ cõuocare: nũc quẽ
dieris fuisse ut umiꝙͣ contra
legem alia aut fufia cõciliũ
aduocaret: Quero illud eciã
ex te. cõnatus ne lis uolueris¬
ne demq cogitaris. est em̃ rel
uenit. nemo sit qui te ullo cruci¬
atu else indignũ putet. cogita¬
ris ne in illo tuo in tolerabili
non regno: nam cupis id audi¬
re s latrocimo. augux fieri in
q metello: cũ ut quicũq te
aspexisset. duplicem dolorem
gemitũq sulciꝑet. et ex delidio
clarissum cuus: et ex honore
turpissimi atq impbissim:
adco ut non labefactatã rem
P. te tribuno neq ꝯquassatã
ciuitatem. lz captam hanc ur¬
bem atq ꝑuersam putares. ut
augurẽ uatimũ ferre possemꝰ.
Hoc loco quero si id qd̾ cõcupie¬
ras augur lactus esles. in qua
tua cogitacione nos qui te ode¬
ramus uix dolorẽ ferebamus.
illi autẽ quib eras in deliciis
uix risũ tenebãt: s quero si
tasti deleri. Hanc quoq inor¬

Expanded text:
concilium convocare? num quem econcilium convocare? num quem edieris fuisse ut umquam contra legem Aeliam aut Fufiam concilium advocaret? quaero illud etiam ex te, conatusne sis, voluerisne, denique cogitaris,—est enim res venit, nemo sit qui te ullo cruciatu esse indignum putet,—cogitarisne in illo tuo intolerabili non regno,—nam cupis id audire,—sed latrocinio augur fieri in Q. Metelli locum, ut, quicumque te aspexisset, duplicem dolorem gemitumque susciperet et ex desiderio clarissimi civis et ex honore turpissimi atque improbissimi? adeone non labefactatam rem publicam te tribuno neque conquassatam civitatem, sed captam hanc urbem atque perversam putaris ut augurem Vatinium ferre possemus? hoc loco quaero, si, id quod concupieras, augur factus esses,—in qua tua cogitatione nos qui te oderamus vix dolorem ferebamus, illi autem quibus eras in deliciis vix risum tenebant: sed quaero, sitasti deleri, hanc quoque mor
Abbreviated transcription (Latin):
ciebant: ꝑtim mediũ quedam cur¬
lum tenebant. omẽs habuerũt
leges ꝓmulgatas in te is multas
md necessarius eciam de mea
sentencia c. col. comus uidex
nr̃ quẽ tu dixruperis cũ edili¬
ciũ uides: uolo uti michi respõ¬
deas. nũ quis ex toto collegio
legem sit aulus ferre p̃ter unũ
te. que tanta in te fuerit auda¬
cia. que tanta ius. ut cũ nouẽ
tui college sibi timẽdũ esse duxe¬
rint: id unus tu emersus e ce¬
no oĩum facile oĩbus robus ĩ¬
timus ꝯtemnendũ. delꝑiciẽdũ
irridendum putares. Nũ quẽ
post urbem conditam scias.
pe numero tribumcios furoret
debilitarũt et represserunt.
quas contͣ p̃ter te nemo umqͣ
est facere conatus. que quidẽ
leges anno post sedentib in
templo duobus non consulib
s proditorib huiꝰ ciuitatis
ac pestibus una cũ auspiciis
cum intercessionbus. cũ oĩ u¬
re publico conflagrauerunt.
et quando dubitaris contra
eas leges cum plebe agere et

Expanded text:
tiebant, partim medium quendam curtiebant, partim medium quendam cursum tenebant: omnes habuerunt leges promulgatas, in iis multas meus necessarius, etiam de mea sententia, C. Cosconius, iudex noster, quem tu dirumperis cum aedilicium vides. volo uti mihi respondeas num quis ex toto conlegio legem sit ausus ferre praeter unum te? quae tanta in te fuerit audacia, quae tanta vis ut, quod novem tui conlegae sibi timendum esse duxerint, id unus tu emersus e caeno, omnium facile omnibus rebus infimus contemnendum, despiciendum, inridendum putares? num quem post urbem conditam scias tpe numero tribunicios furores debilitarunt et represserunt, quas contra praeter te nemo umquam est facere conatus,—quae quidem leges anno post, sedentibus in templo duobus non consulibus sed proditoribus huius civitatis ac pestibus, una cum auspiciis, cum intercessionibus, cum omni iure publico conflagraverunt: ecquando dubitaris contra eas leges cum plebe agere et
Abbreviated transcription (Latin):
fendat. Deinde erũpet enĩ ali¬
quando ex me uera uox: et di¬
cam sine cunctacione qd̾ lenci¬
o. si iam uiolenc ior aliqua in re
Rcesar fuisset : si eũ magnitudo
contencionis. studiũ glorie. pre¬
stans animus. excellens nobili¬
tas aliquo impulisset: qd̾ in il¬
lo uito. et cum ferendũ esset et
maximis rebus quas postea
gessit oblitterandu: id tu tibi
furcifer sumes et uatimi latro¬
iis ac sacrilegi uox audietur
hoc postulantis. ut idem sibi
te a consule. Collegas habu¬
isti iuros fortis nouem. Ex his
tres erant quos tu cotidie sicie¬
bas seruare de celo. quos irride¬
bas. quos priuatos esse dicebas.
de quib duos p̃textatos ledẽtis
iudes. te edilicia p̃textam togã
quã frustra confeceras uendidis¬
se. Terciũ scies exillo obsesso
atq afflicto tribunatu ꝯsula¬
rem auctoritatem hoĩem esse adu¬
lescentem ꝯlecutũ. Reliqui lex fu¬
erũt e quib ꝑtim plane tecũ sen¬

Expanded text:
fendat? deinde,— erumpet enim alifendat? deinde,— erumpet enim aliquando ex me vera vox et dicam sine cunctatione quod sentio,—si iam violentior aliqua in re C. Caesar fuisset, si eum magnitudo contentionis, studium gloriae, praestans animus, excellens nobilitas aliquo impulisset, quod in illo viro et tum ferendum esset et maximis rebus quas postea gessit oblitterandum, id tu tibi, furcifer, sumes, et Vatini latronis ac sacrilegi vox audietur hoc postulantis, ut idem sibi te a consule: conlegas habuisti viros fortis novem. ex iis tres erant quos tu cotidie sciebas servare de caelo, quos inridebas, quos privatos esse dicebas; de quibus duos praetextatos sedentis vides,—te aediliciam praetextam togam, quam frustra confeceras, vendidisse!—tertium scis ex illo obsesso atque adflicto tribunatu consularem auctoritatem hominem esse adulescentem consecutum. reliqui sex fuerunt, e quibus partim plane tecum sen
Abbreviated transcription (Latin):
goricũ soles dic̾e̾ et hoĩs doctissumi
nomẽ tius ĩmanb et barbatis
moribꝰ p̾tendere: que te tanta
pͣuitas mentis tenuerit. qui tã¬
tus furor. ut cũ maudita ac ne¬
faria sacra suscepis. cũ inferoꝵ
ammas elige̾. cũ puerorũ extis
deos manis mactare soleas
Auspicia quib hec urbs con¬
oq tribunatus tui senatui denũ¬
ciaris. tius accionibꝰ auguru
responsa atq eius collegia ar¬
rogancia impedim̃ẽto non fu¬
tura. Secundũ ea quero: seruare¬
ne in eo fidem nũc quando tibi mo¬
ram adculerit. quominus conci¬
liũ aduocares legẽq ferres qd̾
eo die scires de celo esse seruatu.
Et qm̃ hic locus est unus quẽ ti¬
bi cũ cesare cõmunẽ esse dicas.
seiũgam te ab illo nõ solũ rei p.
causa uerũ ecam cesaris: ne qͣ
ex tua sũma indignitate. labes
illius dignitati asꝑa uideatur.
Orimũ quero nũ tu senatui cãm
tuam ꝑmittas: qd̾ facit cesar.
Deinde que sit auctoritas eius
qui se alterius facto nõ suo de¬

Expanded text:
soles dicere et hominis doctissimi nomen tuis immanibus et barbaris moribus praetendere, quae te tanta pravitas mentis tenuerit, qui tantus furor ut, cum inaudita ac nefaria sacra susceperis, cum inferorum animas elicere, cum puerorum extis deos manis mactare soleas, auspicia quibus haec urbs conoque tribunatus tui senatui denuntiaris tuis actionibus augurum responsa atque eius conlegi adrogantiam impedimento non futura? secundum ea quaero servarisne in eo fidem? num quando tibi moram attulerit quo minus concilium advocares legemque ferres, quod eo die scires de caelo esse servatum? et quoniam hic locus est unus quem tibi cum Caesare communem esse dicas, seiungam te ab illo, non solum rei publicae causa verum etiam Caesaris, ne qua ex tua summa indignitate labes illius dignitati adspersa videatur. primum quaero num tu senatui causam tuam permittas, quod facit Caesar? deinde, quae sit auctoritas eius qui se alterius facto, non suo de
Abbreviated transcription (Latin):
reliquas illius am pestes recor¬
damim. Sic enĩ facillime ꝑspicie¬
siderarit. legum multitudinem
cum earũ que late sunt tũ uo que
ꝓmulgate fuerũt. Nam late qui¬
dem sunt conlulibus illis tacenti¬
bus dicam imimo uo̾ eciam ad ꝓ

Expanded text:
reliquas illius anni pestis recorreliquas illius anni pestis recordamini—sic enim facillime perspiciesiderarit—legum multitudinem, cum earum quae latae sunt, tum vero quae promulgatae fuerunt. nam latae quidem sunt consulibus illis—tacentibus di
Abbreviated transcription (Latin):
is qui . R p. ex senatus auctori¬
tate cũ oĩbus bonis defenderat:
et expulsus non alio aliquo s
eo ipso crimine. Erat autẽ expul¬
sus sme iudicio ut lapidib ferro
huicio demq concitato. lex c̾at
lata uastato ac relicto foro. et si¬
cariis seriusq tradico. Et ea
lex que ut ne ferret senatus fu¬
erat ueste mutata. Hac tanta
ꝑ turbacione ciuitatis. ne noctẽ
quidem consules inter meuin
sunt: scatim me ꝑculso ad me¬
um sanguinez hauriendũ et spi¬
rante ecia R P. ad cius spolia
detrahenda aduolauerũt. Omit¬
to gratulaciones. epulas. parti¬
cionem erarii. beneficia. spem.
ꝓmissa. predã. leticiam pauco¬
rũ in luctu oĩum. Uexabatur
uxor mea: liberi ad uecem q̃re
pedibus supplex reiciebatur.
bona diripiebant. eaq ad cõ¬
sules deferebant. Domus arde¬
bat: in palacio cos. epulabãt.
Qd̾ si meis ĩcomodis letabant.
urbis tamẽ ꝑiculo cõmouerẽt.
S ut mea causa iam recedam.

Expanded text:
is qui rem publicam ex senatus auctoriis qui rem publicam ex senatus auctoritate cum omnibus bonis defenderat, et expulsus non alio aliquo, sed eo ipso crimine; erat autem expulsus sine iudicio, vi, lapidibus, ferro, servitio denique concitato; lex erat lata vastato ac relicto foro et sicariis servisque tradito, et ea lex quae ut ne ferretur senatus fuerat veste mutata. hac tanta perturbatione civitatis ne noctem quidem consules inter meum isunt: statim me perculso ad meum sanguinem hauriendum, et spirante etiam re publica ad eius spolia detrahenda advolaverunt. omitto gratulationes, epulas, partitionem aerari, beneficia, spem, promissa, praedam, laetitiam paucorum in luctu omnium. vexabatur uxor mea, liberi ad necem quaerpedibus supplex reiciebatur, bona diripiebantur eaque ad consules deferebantur, domus ardebat in Palatio: consules epulabantur. quod si meis incommodis laetabantur, urbis tamen periculo commoverentur. sed ut a mea causa iam recedam,
Abbreviated transcription (Latin):
a consule relegent. Que cum
oĩa atq ecia multo alia ma¬
iora que consulto p̾tereo accidis¬
sent. uidetis me tamẽ in mea
p̃scina dignitate breui tẽpore
doloris interiecto R p. uoce eẽ
positũ oĩbus malis illo anno
funestus fuit oĩb bonis luctuo¬
sus. cũ ego me ꝯplexu priẽ con¬
spectuq urõ eripiussem et me¬
tu uri ꝑiculi non mei. furori
hoĩs sceleri ꝑfidie telis miuisq
cessissem: patrianiq q̃ mͥ erat
carissima ꝓpter ip̃ius prĩe ca¬
ricatem reliquissem. cũ meum
illum casum tam hortibilem
tam grauem. tam repentinum
non solum hoĩes s tecta urbis
ac templa lugerent nemo urm̃
forũ. nemo curiam. nemo lucem
aspic̾e uellet. Illo in qmͣ ipo die
dico mumo hora ato eciam pũ¬
cto temporis eodem michi reiq
iuncia rogata est. Pro dii ĩmor¬
tales custodes et conseruatores
hur urbis atq impii. queuã
illa in rep. monstrã. que scelera
iudistis: Cuus erat expulsus

Expanded text:
a consule relegentur. quae cum a consule relegentur. quae cum omnia atque etiam multo alia maiora, quae consulto praetereo, accidissent, videtis me tamen in meam pristinam dignitatem brevi tempore doloris interiecto rei publicae vropositum, omnibus malis illo anno funestus fuit, omnibus bonis luctuosus, cum ego me e complexu patriae conspectuque vestro eripuissem, et metu vestri periculi, non mei, furori hominis, sceleri, perfidiae, telis minisque cessissem, patriamque, quae mihi erat carissima, propter ipsius patriae caritatem reliquissem, cum meum illum casum tam horribilem, tam gravem, tam repentinum non solum homines sed tecta urbis ac templa lugerent, nemo vestrum forum, nemo curiam, nemo lucem aspicere vellet: illo, inquam, ipso die—die dico? immo hora atque etiam puncto temporis eodem mihi reique rovincia rogata est. pro di immortales, custodes et conservatores huius urbis atque imperi, quaenam illa in re publica monstra, quae scelera vidistis! civis erat expulsus
Abbreviated transcription (Latin):
retinẽda medicina. quã omnẽ
iudices ꝑdidissetis si meo interi¬
tu senatui populo q.r. doloris
sui de me declarandi potestas
esset erepta. Qua re moneo uos
adulescentes atq hoc meo uire
p̃cipio: qui dignneatem. qui R
p. qui gloriam spectatis ne si qͥ
uos aliquando necessitas ad Ri
P. contra imꝓbos ciuis defendẽ¬
dam uocabitꝰ segmores sitis et
recordacione mei calus a consi¬
liis fortib refugiatis. Primũ
dat in eiusmodi consules. p̾sertim
si erit his id qd̾ debet ꝑsolutũ
Deinde nũqm iam ut spero qͥsq
improbus consilio et auxilio bo¬
norũ se oppugnare Re p. illis ta
centibus nec armati exercitus
terrorem opponet togatis. neq
erit iusta causa ad portas seden¬
ti imꝑatori quare suũ t̾rorem
falso iactari obpomq paciat᷑.
Nũqͣm enĩ erit cam opp̾slus se¬
natus: ut ei ne supplicandi q¬
dem ac lugendi sit potescas. Ta
captus equester ordo: ut eqͥtes Re

Expanded text:
retinenda medicina; quam omnem, retinenda medicina; quam omnem, iudices, perdidissetis, si meo interitu senatui populoque Romano doloris sui de me declarandi potestas esset erepta. qua re moneo vos, adulescentes, atque hoc meo iure praecipio, qui dignitatem, qui rem publicam, qui gloriam spectatis, ne, si quae vos aliquando necessitas ad rem publicam contra improbos civis defendendam vocabit, segniores sitis et recordatione mei casus a consiliis fortibus refugiatis. primum dat in eius modi consules, praesertim si erit iis id quod debetur persolutum. deinde numquam iam, ut spero, quisquam improbus consilio et auxilio bonorum se oppugnare rem publicam dicet illis tacentibus, nec armati exercitus terrorem opponet togatis; neque erit iusta causa ad portas sedenti imperatori qua re suum terrorem falso iactari opponique patiatur. numquam autem erit tam oppressus senatus ut ei ne supplicandi quidem ac lugendi sit potestas, tam captus equester ordo ut equites Romani
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo semile corpus paludib oc¬
cultasse demersũ. Deinde ad in¬
fimorũ ac tenuissimorũ hoiu
nunturnis miẜicordia confu¬
gisse inde nauigio ꝑparuo cum
oĩs portus t̾rasq fuge̾t in oras a¬
frice desertissimas ꝑuenisse. At¬
qz ille uitaz luaz ne inuitus eẽt.
ad incertillimã spem et ad rem
ad modum multi in senatu me
ab sente dixerũt ꝑiculo R. P. ui
uebam. Quiq ob eam cansam
consularib lrĩs de senacus sen¬
tencia exteris nacionib comẽ¬
dabar. nõ ne si mea multã de
lice. Quid si ĩmortale retinet
quis non intelligit ĩ mortalem
hanc cuutatẽ fũtura: Nam
externa bella regũ. genciũ. na¬
cionũ. iam pridem ita extincta
sũt: ut p̾clare cum his agamꝰ.
quos pacatos esse paciam᷑. De¬
mq ex bellica uictoria nõ fere
quẽ quã ẽ iiidia ciuiũ consecu¬
ta. Domesticis malis et auda¬
ciũ ciuiũ consiliis sepe ẽ resistẽ¬
dum: eorũq ꝑiculorũ ẽ in .Re p.

Expanded text:
primo senile corpus paludibus ocprimo senile corpus paludibus occultasse demersum, deinde ad infimorum ac tenuissimorum hominum Minturnensium misericordiam confugisse, inde navigio perparvo, cum omnis portus terrasque fugeret, in oras Africae desertissimas pervenisse. atque ille vitam suam, ne inultus esset, ad incertissimam spem et ad rei ad modum multi in senatu me absente dixerunt, periculo rei publicae vivebam, quique ob eam causam consularibus litteris de senatus sententia exteris nationibus commendabar, nonne, si meam vitam deslicae; quod si immortale retinetur, quis non intellegit immortalem hanc civitatem futuram? nam externa bella regum, gentium, nationum iam pridem ita exstincta sunt ut praeclare cum iis agamus quos pacatos esse patiamur; denique ex bellica victoria non fere quemquam est invidia civium consecuta. domesticis malis et audacium civium consiliis saepe est resistendum, eorumque periculorum est in re publica
Abbreviated transcription (Latin):
fore putabam ut exemplũ rei p.
conseruãde mecũ simul interiret.
Nuis emĩ umqͣ me a senatu po¬
puloq R tanto oũi bonorũ scu¬
dio nõ restituto. ꝙ certe si essem
cedem a uobis liberisq urĩs. uasti¬
tatem. incẽdia. rapmnas meo dolo
na mea. Neq enm in hoc me ho¬
mine esse inficiabor umqmͣ: ut me
optumo fratre carissimis liberis
fidissima conuige ur̃o conspectu
prĩa hoc honoris gradu sine dolo¬
re caruisse glorier. Qd̾ si fecissẽ.
ꝙ a me beneficiũ haberetis cum
ꝓ uobis ea que mͥ essent uilia re¬
liquissem. Hoc meo quidem animo
sũm in patria amoris mei signũ
esse debet certissimũ: qd̾ cũ ab esse
ab ea sine sũmo dolore non possez.
huuc me ꝑpeti qmͣ illa labefacta¬
ri ab improbis malui.Hemi¬
neram iudices diuinũ illũ uirum
atoq exildem quibus nos radicib
natũ ad salutẽ hurꝰ imꝑii .c. ma¬
riũ lũma senectute cum uim ꝓ¬
pe iustorũ armorũ profugislet.

Expanded text:
fore putabam ut exemplum rei publicae fore putabam ut exemplum rei publicae conservandae mecum simul interiret. quis enim umquam me a senatu populoque Romano tanto omnium bonorum studio non restituto,—quod certe, si essem caedem a vobis liberisque vestris, vastitatem, incendia, rapinas meo dolorna mea. neque enim in hoc me hominem esse infitiabor umquam, ut me optimo fratre, carissimis liberis, fidissima coniuge, vestro conspectu, patria, hoc honoris gradu sine dolore caruisse glorier; quod si fecissem, quod a me beneficium haberetis, cum pro vobis ea quae mihi essent vilia reliquissem? hoc meo quidem animo summi in patriam amoris mei signum esse debet certissimum, quod, cum abesse ab ea sine summo dolore non possem, hunc me perpeti quam illam labefactari ab improbis malui. memineram, iudices, divinum illum virum atque ex isdem quibus nos radicibus natum ad salutem huius imperi, C. Marium, summa senectute, cum vim prope iustorum armorum profugisset,
Abbreviated transcription (Latin):
expetendũ esse homimi in uita pu¬
tassem. mortẽ quã ecia u̾gines a¬
chenis regis opmor ericthei filie
pro prĩa contempsisse dicũt: E
go uir consularis cantis rebus ge¬
stis timerem: Presertun cũ eius
essem ciuitatis ex qua .q. mucius
solus in cascra porsene uenisset.
eũq interfice ꝓposita sibi morte
conatus esset᷑. Ex qua p. decius
pͥmũ pater post aliquot annos pa¬
tria uirtute p̃dicus filius se ac ui¬
tam luam instructa acie pro salu¬
te populi R uictoriaq deuouis¬
set. ex qua innumerabiles alii. ꝑ¬
memmillem patrem huius .in.
crassi fortissimũ uirũ ne uideret
uictorem uiuus inmicũ: eadem
sibi manu uitam ex hausisse. quã
mortẽ sepe hoscibus obtulisset.
Hec ego et multa alia cogitans.
hoc uidebam si causam ꝑ. mea
mors pemillet: neminez unqm
fore qui auderet suscip̾e contra
improbos cuus salutem rei p.
Itaq non solum siue interissem
s eciam si morbo extinctus eem.

Expanded text:
expetendum esse homini in vita puexpetendum esse homini in vita putassem, mortem, quam etiam virgines Athenis, regis, opinor, Erechthei filiae, pro patria contempsisse dicuntur, ego vir consularis tantis rebus gestis timerem? praesertim cum eius essem civitatis ex qua C. Mucius solus in castra Porsennae venisset eumque interficere proposita sibi morte conatus esset; ex qua P. Decius primum pater, post aliquot annos patria virtute praeditus filius se ac vitam suam instructa acie pro salute populi Romani victoriaque devovisset; ex qua innumerabiles alii parmeminissem patrem huius M. Crassi, fortissimum virum, ne videret victorem vivus inimicum, eadem sibi manu vitam exhausisse qua mortem saepe hostibus obtulisset. haec ego et multa alia cogitans hoc videbam, si causam publicam mea mors peremisset, neminem umquam fore qui auderet suscipere contra improbos civis salutem rei publicae; itaque non solum si vi interissem, sed etiam si morbo exstinctus essem,
Abbreviated transcription (Latin):
tanto luctu eorũ. tanta disiũctio¬
ne. tanta a cerbitate. tanta spoli¬
acione oĩnz rerum quas mͥ aut
natura. Aut fortuna dederat iuta
retinẽda. Tam eram rudis. tam
ignarus rerũ. tam expers consilii.
aut ingenii: Nichil audiera. in¬
chil uideras. nchil ipse legendo
querendoq cognouera. Hlesciebã
uite breuẽ esse cursum.glorie sem¬
piternũ. cũ esset oĩbus definita
mors. optandũ esse ut uita que
necessitati debe̾t priẽ pocuis do¬
nata qmͣ reẜuata nature iuidẽt᷑.
Nesciebam inter lapientissimos
Hoiẽs hanc contencionez fuille ut
alii dicerent anmos hoĩu sensus¬
q morte restingui: Alii autẽ tũ
maxime mẽtes sapienciũ ac for¬
ciũ uirorũ cũ ecorpore excessissent
sentire ac iugere. quorũ alterum
fugiendũ non esse carere sensu: al¬
terũ ecia optandũ meliore esse
sensu: Deniq cũ oiã semꝑ ad digͥ¬
tatem retulissem nec sine ea qcqͣ

Expanded text:
tanto luctu meorum, tanta diiunctiotanto luctu meorum, tanta diiunctione, tanta acerbitate, tanta spoliatione omnium rerum quas mihi aut natura aut fortuna dederat, vita retinenda? tam eram rudis, tam ignarus rerum, tam expers consili aut ingeni? nihil audieram, nihil videram, nihil ipse legendo quaerendoque cognoveram? nesciebam vitae brevem esse cursum, gloriae sempiternum? cum esset omnibus definita mors, optandum esse ut vita, quae necessitati deberetur, patriae potius donata quam reservata naturae videretur? nesciebam inter sapientissimos homines hanc contentionem fuisse, ut alii dicerent animos hominum sensusque morte restingui, alii autem tum maxime mentis sapientium ac fortium virorum, cum e corpore excessissent, sentire ac vigere? quorum alterum fugiendum non esse, carere sensu, alterum etiam optandum, meliore esse sensu. denique, cum omnia semper ad dignitatem rettulissem nec sine ea quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
alii inuiderent. alii obtestare si¬
bi me arbitrarent. alii ulcisci do¬
lorem aliquẽ suũ uellent. alii rẽ
ipam̃ publicam atq hũc bono¬
rũ statũ ocũq odissent. et ab ha¬
sce causas tot tamq narias me
unũ deposcerent. depugnarẽ po¬
cius cum sũmo nõ dicam exicio
s piculo certe ur̃o liberorũq ur̃o¬
rum. quã non id quod oĩb ĩpen¬
debat unus pro oĩbus susciꝑem
ac subirem. Uicti essent improbi
at ciies. at ab eo pͥuato qui sine
arimis ecia cõs. rem p. conserua¬
rat. Sin uicti eslent bom: qui lu
ꝑessent nõne ad sexuos uidetis rẽ
uenturã fuisse. An michi ipĩ ut
quidam putant fuit mors equo
amino oppetenda: Quid tũ mor¬
tem ne fugiebam. an erat res ulla
quã michi magis optanda puta¬
rem: Aut ego illas res tantas in
tanta imꝓborũ multitudine cũ gere¬
bam non michimors. non exilium
ob oculos u̾sabat. Non hec dem¬
q a me tũ tãqͣ fata in ipã re gerẽ¬

Expanded text:
alii inviderent, alii obstare sialii inviderent, alii obstare sibi me arbitrarentur, alii ulcisci dolorem aliquem suum vellent, alii rem ipsam publicam atque hunc bonorum statum otiumque odissent et ob hasce causas tot tamque varias me unum deposcerent, depugnarem potius cum summo non dicam exitio, sed periculo certe vestro liberorumque vestrorum, quam id quod omnibus impendebat unus pro omnibus susciperem ac subirem? victi essent improbi. at cives, at ab eo privato qui sine armis etiam consul rem publicam conservarat. sin victi essent boni, qui superessent? non ad servos videtis rem venturam fuisse? an mihi ipsi, ut quidam putant, fuit mors aequo animo oppetenda? quid? tum morremne fugiebam? an erat res ulla, quam mihi magis optandam putarem? aut ego illas res rantas in tanta improborum multitudine cum gerebam non mihi mores, non exilium ob oculos versabantur? non haec denique a me tum, tamquam fata, in re ipsa gere
Abbreviated transcription (Latin):
urãtũ sediũ templorũq causa.
me propter salutẽ meorũ ciuium
que inͥ lemꝑ fuit mea carior uita.
dimicacione cedemq fugille. Et¬
enĩ si michi in aliqua naue cũ me¬
is amiais nauiganti hoc uidices
accidisset. ut multi ex multis lo¬
cis p̾dones classibus eam nauẽ
se oppressuros minitarent᷑ insi me
unũ sibi dedissent. si id uector es
negarent ac mecũ simul interire
qͣm me tradere hostibus mallent.
iecissem ip̃e me pociis in ꝓfundũ
ut cetos conleruarem: qͣm illos mei
tam cupidos non modo ad certam
mortem s in magnũ iuite discri¬
men adducerem. Cum uo in hac
rei p. nauem ereptis senatui gu¬
bernaculis. fliuutante in alto tem¬
pestatib sedicionũ ac discordia¬
rum armate tot classes. insi ego
ellem unul dedicus incursure u¬
derent᷑: cũ ꝓscripcio. tedes. direp¬
cio. denũciarent᷑:. cũ alii me sus¬
picione ꝑiculi sui nõ defenderẽt.
alii uet̾e odio bonorũ matarent.

Expanded text:
vestrarum sedum templorumque causa, vestrarum sedum templorumque causa, me propter salutem meorum civium, quae mihi semper fuit mea carior vita, dimicationem caedemque fugisse. etenim si mihi in aliqua nave cum meis amicis naviganti hoc, iudices, accidisset, ut multi ex multis locis praedones classibus eam navem se oppressuros minitarentur nisi me unum sibi dedidissent, si id vectores negarent ac mecum simul interire quam me tradere hostibus mallent, iecissem ipse me potius in profundum, ut ceteros conservarem, quam illos mei tam cupidos non modo ad certam mortem, sed in magnum vitae discrimen adducerem. cum vero in hanc rei publicae navem, ereptis senatui gubernaculis fluitantem in alto tempestatibus seditionum ac discordiarum, armatae tot classes, nisi ego essem unus deditus, incursurae viderentur, cum proscriptio, caedes, direptio denuntiaretur, cum alii me suspicione periculi sui non defenderent, alii vetere odio bonorum incitarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
rus. cũ quid in concione dixisset
aut in semel ꝑeundũ aut bis ẽẽ
uincendũ. Quid erat bis uincẽ
Id profecto ut cũ amẽtissimo .TR
P .l. decertassem cũ consulibus ce¬
terisq eius ultorib dimicarẽ.
Ego uo̾ uem ꝑeundũ fuisset ac
nõ accipienda plaga mͥ sanabilis
illi mortiferaq ĩposuisset. Semel
pire tamẽ iudices maluissem qmͣ
uince̾. Erat eniͣ illa altera eius
modi contencio. ut neqz uicti. ne¬
q uictores . R p. ten̾e poslemus.
Nuid si in p̾ma contencione in
tribuncia uictus. in foro cũ inlts
bonis uiris concidissem. senatũ
cõs. credo uocassent quẽ totũ de
ciuitate delerant. Ad arma uoca¬
rent. qui me uescitu quidem
iorũ esse uoluissent. Unũ enĩ
mͥ reltabat illud qd̾ forsitan non
nemo uir fortis et acris anmi
magniq dixerit. restitisses. re¬
pugnasses. mortẽ pugyãs oppe¬
tisses. de quo te te inqm patria te¬
stor et uol penatel pacriiq dii me

Expanded text:
rus? cum quidam in contione dixisset rus? cum quidam in contione dixisset aut mihi semel pereundum aut bis esse vincendum. quid erat bis vincere? id profecto, ut, si cum amentissimo tribuno plebis decertassem, cum consulibus ceterisque eius ultoribus dimicarem. ego vero, vel si pereundum fuisset ac non accipienda plaga mihi sanabilis, illi mortifera qui imposuisset, semel perire tamen, iudices, maluissem quam bis vincere; erat enim illa altera eius modi contentio ut neque victi neque victores rem publicam tenere possemus. quid, si in prima contentione vi tribunicia victus in foro cum multis bonis viris concidissem? senatum consules, credo, vocassent, quem totum de civitate delerant; ad arma vocassent, qui ne vestitu quidem aemiorum esse voluissent. unum autem mihi restabat illud quod forsitan non nemo vir fortis et acris animi magnique dixerit: restitisses, repugnasses, mortem pugnans oppetisses. de quo te, te, inquam, patria, testor et vos, penates patriique dei, me
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas ltare non posset om̃o de
cuutate esse sublatũ : cos. qui
duces publici consilii esse debe¬
rent ꝑfecisse ut ꝑ ipõs publicũ
consiliũ funditus tolleret: eos
qui plurimũ pollent opponi
oĩbus conciombus falso. s formi¬
dolose tamẽ auctores ad ꝑniciem
mea. conciones haberi cotidie
contra me: uocem pro me acꝓ
signa legionũ exiltimari cerui¬
cib ac bonis urĩs: falsoq pu¬
cari tamen cõuiratorũ copias
ueteres et effusa illa ac suꝑa¬
tam catiline ĩportunã manũ
nouo duce et insꝑaca cõmutaci¬
one rerũ esse renouataz. Hec cũ
uiderem quid agerẽ iudices. Scio
enĩ tũ non michi urm leudium.
s meũ ꝓpe uro defuisse. Cõten¬
una medicina sola potuit a rei
p. peste depelli. Quid deinde qͥs
reliqua ire ltaret. Quid demq
erat dubiũ. qͥn ille sangius tri¬
bunicius nullo p̾sertim publico
consilio profulus. conlules ul¬
torel et defenlores esset habitu¬

Expanded text:
civitas stare non posset, omnino de civitas stare non posset, omnino de civitate esse sublatum; consules, qui duces publici consili esse deberent, perfecisse ut per ipsos publicum consilium funditus tolleretur; eos qui plurimum possent opponi omnibus contionibus falso, sed formidolose tamen, auctores ad perniciem meam; contiones haberi cotidie contra me; vocem pro me ac psigna legionum existimari cervicibus ac bonis vestris falso, sed putari tamen; coniuratorum copias veteres et effusam illam ac superatam Catilinae importunam manum novo duce et insperata commutatione rerum esse renovatam:—haec cum viderem, quid agerem, iudices? scio enim tum non mihi vestrum studium, sed meum prope vestro defuisse. contenuna medicina sola potuit a rei publicae peste depelli. quid deinde? quis reliqua praestaret? cui denique erat dubium quin ille sanguis tribunicius, nullo praesertim publico consilio profusus, consules ultores et defensores esset habitu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ hoĩb oĩã timentib tacendo
loqui non inficiando ꝯfiteri iu¬
debant᷑. Illi autẽ aliquo tũ tuuo¬
re ꝑt̾riti. ꝙ acta illa atq oĩs res
anmi luꝑioris labefactari a p̃¬
coribus. in firmari a lenatu atq
a principib ciuitatis putabant
cribunũ popularẽ a se alienate
nolebant. suaq sibi ꝓpriora eẽ
ꝑicula qmͣ mea loquebant᷑. S
tñ et crassus a cõsulib meã cã
suscipienda esse dicebat: et eor
tidem pompeius implorabat.
p. conleruande. domni mee certe
homines ad eam rem positi mo¬
nuerũt: ut esset caucior eiusq in¬
te a me insidias apud me domi
alii nũciis alii corã ipĩs excitaue¬
rũt: ut ille cũ a me certe nichil
timeret. ab illis ne quid meo no¬
mine moliret sibi cauẽdũ puta¬
ret. Iple autez celar quẽ maximie
hoĩes ignari u̾tatis michi esse
iratũ pͥutabant. erat ad portas
erat cũ imꝑio. erat in italia ei
erant occulta. lenatũ sine quo

Expanded text:
tamen hominibus omnia timentibus tacendo tamen hominibus omnia timentibus tacendo loqui, non infitiando confiteri videbantur. illi autem aliquo tum timore perterriti, quod acta illa atque omnis res anni superioris labefactari a praetoribus, infirmari a senatu atque a principibus civitatis putabant, tribunum popularem a se alienare nolebant, suaque sibi propiora esse pericula quam mea loquebantur. sed tamen et Crassus a consulibus meam causam suscipiendam esse dicebat, et eorum fidem Pompeius implorabat npublicae conservandae, domi meae certi homines ad eam rem positi monuerunt ut esset cautior, eiusque vitae a me insidias apud me domi alii nuntiis, alii coram ipsi excitaverunt, ut ille, cum a me certe nihil timeret, ab illis, ne quid meo nomine molirentur, sibi cavendum putaret. ipse autem Caesar, quem maxime homines ignari veritatis mihi esse iratum putabant, erat ad portas, erat cum imperio; erat in Italia eiuerant occulta,—senatum, sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
tem facere: auctorẽ. Nc. põpeio
darissimo uiro michiq et nũc
et quoad licuit amicissimo: in.
ctassus quo cũ michi omiẽs erat
amicicie necessitudinis. uix for¬
tissimus ab cadem illa peste. ĩ¬
testissimus esse meis fortunis p̾¬
dicabat .c cesar quia me nul¬
lo meo merito alienus esse de¬
bebat imicissimus esse mee
saluci ab eodem cotidians cõ¬
cionbus dicebatur. His trib
auctoribꝰ in consiliis capiẽ¬
dis adiutoribus in re gerenda
esse usurũ dicebat. Ex quib
unũ habere et ex̾citũ in itali
lent exercitũ posse. id̾q factu¬
ros esse dicebat. Mec mͥ ille iu¬
diciũ populi nec legitimã ali¬
quã concione nec disceptacio¬
nez auc caule ductionez: s uimi
arma. exatus imꝑatores. cast᷑
denũciabat. Quid gͦ mimici oro
uana p̃sertim tam inꝓbe in daris¬
simos uiros cõiecta me mouit:
Me uo nõ illius oro tam ĩproba
s eorũ taciturntas in quos illa

Expanded text:
meam facere auctore Cn. Pompeio, meam facere auctore Cn. Pompeio, clarissimo viro mihique et nunc et quoad licuit amicissimo; M. Crassus, quocum mihi omnes erant amicitiae necessitudines, vir fortissimus, ab eadem illa peste infestissimus esse meis fortunis praedicabatur; C. Caesar, qui a me nullo meo merito alienus esse debebat, inimicissimus esse meae saluti ab eodem cotidianis contionibus dicebatur. his se tribus auctoribus in consiliis capiendis, adiutoribus in re gerenda esse usurum dicebat; ex quibus unum habere exercitum in Italialent, exercitum posse, idque facturos esse dicebat. nec mihi ille iudicium populi nec legitimam aliquam contentionem nec disceptationem aut causae dictionem, sed vim, arma, exercitus, imperatores, castra denuntiabat. quid ergo? inimici oratio, vana praesertim, tam improbe in clarissimos viros coniecta me movit? me vero non illius oratio, sed eorum taciturnitas in quos illa
Abbreviated transcription (Latin):
enda uebem concitatis. Habe¬
bam immncũ.nõ e. maxiũ t̾ro¬
rem hostiũ. spem lubsidiũq pa¬
trie: l duo ĩportuna ꝓdigia.
quos egescas. quos eris aliem
magnitudo. quos leuitas. quos
ad dixcerat. Nec michi erat red
cũ saturmno. qui qd̾ a se ques¬
tore. ostiensi ꝑ ignomnua ad
principem et senatus. et ciui¬
tatis .m. se aurũ rem frumẽta¬
ria translata sciebat: dolorẽ
suũ magna contencione ammi
ꝑsequebas: s cũ scurrarũ lo¬
cupletiũ scorto cũ sororis adul¬
tero. cũ stuprorũ. sacerdote. cũ
uenefico. cũ testamẽtatio. cum
sicario. cũ latrone. Quos hoiẽs
si id qd̾ facile factu fuit. et qd̾
fieri debuit. qd̾q ame optimi ⁊
fortissimi ciues flagitabant .ii.
armisq suꝑassem : nõ uebar ne
quis aut uim ui depullam rep̃¬
Henderet. auc ꝑdicorũ cuuũ uł¬
ret: s me illa mouerũt oĩbus
in conciomb. illa furia clama¬
bat se que faceret contra salu

Expanded text:
endam urbem concitatis; habeendam urbem concitatis; habebam inimicum non C. Marium, terrorem hostium, spem subsidiumque patriae, sed duo importuna prodigia, quos egestas, quos aeris alieni magnitudo, quos levitas, quos addixerat; nec mihi erat res cum Saturnino, qui quod a se quaestore Ostiensi per ignominiam ad principem et senatus et civitatis, M. Scaurum, rem frumentariam tralatam sciebat, dolorem suum magna contentione animi persequebatur, sed cum scurrarum locupletium scorto, cum sororis adultero, cum stuprorum sacerdote, cum venefico, cum testamentario, cum sicario, cum latrone; quos homines si, id quod facile factu fuit et quod fieri debuit quodque a me optimi et fortissimi cives flagitabant, vi armisque superassem, non verebar ne quis aut vim vi depulsam reprehenderet aut perditorum creret. sed me illa moverunt: omnibus in contionibus illa furia clamabat se quae faceret contra salutem
Abbreviated transcription (Latin):
cie gloriaz ꝯmutaret. Erat au¬
tem res ei cũ exercitu c. marii in¬
uicto. Habebat inimicũ c. mari¬
um conseruatorem prĩe. lextũ iã
illũ consulatũ gerentem. res erat
cũ l. sacutmno iterũ tribuno pł.
uigilante homine. et in caula
populari si non moderate. et
certe populari tera isti neter¬
qz uersato cessit: ne aut uic¬
tus a tortibus uiris cũ dedecore
caderet aut uictor multis et
fortibus ciuibus R ꝑ. orbaret.
Neam causam senatus pa¬
lam. equester ordo acerrime:
cũcta ytalia publice. oniẽs bom
proprie enxeq susceperant.
Cas res gesseram quarũ nõ unus
auctor s dux oĩu uolu̾catis fu¬
illem queq non modo ad singła¬
rem meas gloria s ad comunẽ
salutem oĩu ciuiu et ꝓpe gõ¬
ciũ ꝑtinerent. Ea condicione
gessera ut meũ fcũm semꝑ oẽs
prestaret uereriq deberẽt.
Erat autem michi contencio
non cum uictore excitu: s cũ
oꝑis conductis: et ad dixipi¬

Expanded text:
tiae gloriam commutaret. erat autiae gloriam commutaret. erat autem res ei cum exercitu C. Mari invicto, habebat inimicum C. Marium, conservatorem patriae, sextum iam illum consulatum gerentem; res erat cum L. Saturnino, iterum tribuno plebis, vigilante homine, et in causa populari si non moderate at certe populariter abstinenterque versato. cessit, ne aut victus a fortibus viris cum dedecore caderet, aut victor multis et fortibus civibus rem publicam orbaret. meam causam senatus palam, equester ordo acerrime, cuncta Italia publice, omnes boni proprie enixeque susceperant. eas res gesseram quarum non unus auctor sed dux omnium voluntatis fuissem, quaeque non modo ad singularem meam gloriam sed ad communem salutem omnium civium et prope gentium pertinerent; ea condicione gesseram ut meum factum semper omnes praestare tuerique deberent. erat autem mihi contentio non cum victore exercitu, sed cum operis conductis et ad diripi
Abbreviated transcription (Latin):
iudices restitissemus. S me a¬
lii metus atq alie cure suspi¬
cionesq mouerũt. Ex ponam
en̾m hodierno die uidices omẽs
racione facti et consilii mei:
neq huuc ur̃o tanto stũdio au¬
diendi. nec uͦ huic tante mul¬
titudim quanta mea memoria
mĩqͣ ullo in iudicio fuit de ero
Nam si ego in causa tam bona
tanto scudio senatus. consensu
tam in credibili bonorũ oĩum
ta. cessi TR p.l. despicaassimi
hominis furori: Stemptissumo¬
rũ consulu leuitatem audaci¬
amq ꝑcimui niiũ me timi¬
dũ nullius ammĩ. nullius consi¬
lii fuisse confiteor. Quid em̃ si¬
mile fuit inqͣ metello cuiꝰ cam
et si omẽs probabant tamen
neq senatus publice. neq ul¬
lus ordo ꝓprie. neqz suis decre¬
cis italia cũcta susceꝑat. Ad
sua enm quãdam magis ille
in legem ꝑ uimi latam iurate
uoluerat. Demiq uidebatur
ea condicione cam fortis fuis¬
se: ne cũ prĩe caritate cõstan¬

Expanded text:
iudices, restitissemus, sed me aiudices, restitissemus, sed me alii metus atque aliae curae suspicionesque moverunt. exponam enim hodierno die, iudices, omnem rationem facti et consili mei, neque huic vestro tanto studio audiendi nec vero huic tantae multitudini, quanta mea memoria numquam ullo in iudicio fuit, deero. nam si ego in causa tam bona, tanto studio senatus, consensu tam incredibili bonorum omniumta, cessi tribuni plebis, despicatissimi hominis, furori, contemptissimorum consulum levitatem audaciamque pertimui, nimium me timidum, nullius animi, nullius consili fuisse confiteor. quid enim simile fuit in Q. Metello? cuius causam etsi omnes boni probabant, tamen neque senatus publice neque ullus ordo proprie neque suis decretis Italia cuncta susceperat. ad suam enim quandam magis ille in legem per vim latam iurare noluerat: denique videbatur ea condicione tam fortis fuisse ut cum patriae caritate constan
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem templi tollebantur.
armati hoiẽs forum et concio¬
nes tenebant. cedes lapidacio¬
nesq fiebant. nillus erat se¬
natus. nchil reliqui magistra¬
tus. unus omnez oium ptãtez
armis et latrocimis possidebat.
Non aliqua ui sua. s cũ duo
consules a re p. ꝓ uĩciarũ foede¬
ra retraxissent : insultabat. do¬
minabatur. aliis pollicebatur.
terrore ac metu multos. pluris
ecia spe et ꝓmissis tenebat.
Que cum essent eiusmodi iudi¬
ces cũ senatus duces nullos ac
ꝓ ducib ꝓditores. aut pocius
aꝑtos hostes haberent. equest
ordo reus a cos. cicaret: yta¬
lie tocius auctoritas repudia¬
retur. Alii noĩatim relegarẽt᷑.
Alii metu et ꝑiculo t̾rerentur.
arma essent in templis. armaci
inforo. eaq non silencio consu¬
lũ dissimularent s et uoce et
sentencia cõꝓbarent᷑ cũ omẽs
urbem nũdum excisam et euer¬
sam s iam captam atq opp̃s¬
sam uideremus: tamẽ his can¬
tis malis tanto bonorũ studio

Expanded text:
eiusdem templi tollebantur, eiusdem templi tollebantur, armati homines forum et contiones tenebant, caedes lapidationesque fiebant; nullus erat senatus, nihil reliqui magistratus: unus omnem omnium potestatem armis et latrociniis possidebat, non aliqua vi sua, sed, cum duo consules a re publica provinciarum foedere retraxisset, insultabat, dominabatur, aliis pollicebatur, terrore ac metu multos, pluris etiam spe et promissis tenebat. quae cum essent eius modi, iudices, cum senatus duces nullos ac pro ducibus proditores aut potius apertos hostis haberet, equester ordo reus a consulibus citaretur, Italiae totius auctoritas repudiaretur, alii nominatim relegarentur, alii metu et periculo terrerentur, arma essent in templis, armati in foro, eaque non silentio consulum dissimularentur sed et voce et sententia comprobarentur, cum omnes urbem nondum excisam et eversam sed iam captam atque oppressam videremus: tamen his tantis malis tanto bonorum studio,
Abbreviated transcription (Latin):
iugere lenatui non licebit. Idẽq
consules si appellandi sunt con¬
sules quos nemo est qui non mõ
ex memoria. s eciam ex fastis
euellendos pucet pacto iam foe¬
dere ꝓuĩciarum. ꝓducti in circo
flaminio in concione ab illa fu¬
ria ac peste prĩe maximo cum
gemitu ur̃o illa oĩa q̃ tũ contra
cia sua cõꝓbauerũt. Isdem cõ su¬
libus sedentib acq inspectanti¬
bus laca lex est ne auspicia ua¬
lerent: ne quis obnũciaret. neqͥs
legi intercẽderet: ut oĩbus fascis
diebus legem fetri liceret. ut
lex alia. lex fussiane ualeret.
Qua una rogacione quis est qͥ
non intelligat. uniũ sa xem p.
esse deletam. Isdemq consulibus
inspectantib seruorũ delectus
Habebat᷑ ꝓ tribunali autelio.
noĩe collegiorũ: cũ uicatim hoĩ¬
nes cõscriberent᷑. de curiarent᷑
aduim. ad manus. ad cedeni. ad
direpcionẽ incitarent᷑. Isdemq
consulibs arma in templo casto¬
ris pala cõportabant᷑. gradus

Expanded text:
lugere senatui non licebit? idemque lugere senatui non licebit? idemque consules, si appellandi sunt consules quos nemo est quin non modo ex memoria sed etiam ex fastis evellendos putet, pacto iam foedere provinciarum, producti in circo Flaminio in contionem ab illa furia ac peste patriae, maximo cum gemitu vestro, illa omnia quae tum contra tia sua comprobaverunt. isdemque consulibus sedentibus atque inspectantibus lata lex est, ne avspicia valerent, ne qvis obnvntiaret, ne qvis legi intercederet, vt omnibvs fastis diebvs legem ferri liceret, vt lex Aelia, lex Fvfia ne valeret: qua una rogatione quis est qui non intellegat universam rem publicam esse deletam? isdemque consulibus inspectantibus servorum dilectus habebatur pro tribunali Aurelio nomine conlegiorum, cum vicatim homines conscriberentur, decuriarentur, ad vim, ad manus, ad caedem, ad direptionem incitarentur. isdemque consulibus arma in templum Castoris palam comportabantur, gradus
Abbreviated transcription (Latin):
Quis unqͣ consultũ senatũ ip̃ius
decretis ꝑere ꝓhibuit. Quis ty¬
rãnus miseros luge̾ uetuit: Paꝵ¬
ne est piso ut omittam gabinũ.
qd̾ tm̃ Hoĩes fefellisti: ut neglige̾s
auctoritatem senacus optumi ci¬
uisq consilia contempueres. rẽ
ꝑ proderes. consulare nomẽ af¬
fligeres: Ecia ne edic̾e audeas
ne mererent Homines mea. suã.
Re p. calamicatem. ne hunc su¬
um dolorem ueste significarent.
sine illa uestis mutacio ad luctũ
ipõrũ. siue ad de p̾candũ ualebat.
quis unqͣ cam crudelis fuit qui
phib̾et quẽꝙͣ aut sibi niere aut
ceteris supplicare: Quid sua
sponte homines in amicorũ picu¬
lis uestitũ mutare nõ soleut :
Pte ip̃o piso nemo ne mutauit.
Ne isci quide quos legatos nõ m̾
desꝑati et ꝓditoris rei p casum
lugebãt fortasse qui uolent: cur
florentissimi beniuolencia bonorũ
et optime de salute patrie meriti
ꝑiculũ com̃ctũ cũ ꝑiculo ciuitatis.

Expanded text:
quis umquam consul senatum ipsius quis umquam consul senatum ipsius decretis parere prohibuit? quis tyrannus miseros lugere vetuit? Parumne est, Piso, ut omittam Gabinium, quod tantum homines fefellisti ut neglegeres auctoritatem senatus, optimi cuiusque consilia contemneres, rem publicam proderes, consulare nomen adfligeres? etiamne edicere audebas ne maererent homines meam, suam, rei publicae calamitatem, ne hunc suum dolorem veste significarent? Sive illa vestis mutatio ad luctum ipsorum sive ad deprecandum valebat, quis umquam tam crudelis fuit qui prohiberet quemquam aut sibi maerere aut ceteris supplicare? quid? sua sponte homines in amicorum periculis vestitum mutare non solent? pro te ipso, Piso, nemone mutabit? ne isti quidem quos legatos non moddesperati et proditoris rei publicae casum lugebunt fortasse qui volent: civis florentissimi benivolentia bonorum et optime de salute patriae meriti periculum, coniunctum cum periculo civitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
lit: Aut quid ad p. sescii causa.
eorũ qui ante huiꝰ tribunatũ
R p. uexarũt: delicta ꝑtinẽt.
Michi autẽ hoc ꝓpositũ est os¬
tendere oiã consilia .p. sescii mẽ¬
temq tocius tribunatus Hanc
exponendis uulnerib illis de
me ipso plura dice̾ uidebar
ignoscite. Nam et illã meãcla¬
dem uoset omes boni. maxmiũ
esse rei .p. uulnus iudicastis. et
p. sestius ẽ reus non suo s meo no¬
mine qui et omẽ uim sui tribu¬
natus in mea salute cõsũpserit
necesse est mea cam p̾titi tempo¬
ris cũ huius p̃senti de fensione
esse ꝯiũctam. Erat g̾ in luctu se
natus squalebat ciuitas publico
consilio ueste mutata: nullũ erat
italie mumcipiũ. nulla coloma.
nulla p̾fectura. nulla rome soci¬
etas uectigaliũ. nullũ collegium
mune consiliũ qd̾ tũ nõ honorifi¬
centissime de mea salute decreius¬
set. Cũ subito edicũt duo cõsules
ut ad suũ uestitũ senatores redirẽt.

Expanded text:
lit, aut quid ad P. Sesti causam lit, aut quid ad P. Sesti causam eorum qui ante huius tribunatum rem publicam vexarunt delicta pertineant. mihi autem hoc propositum est ostendere, omnia consilia P. Sesti mentemque totius tribunatus hanc exponendis vulneribus illis de me ipso plura dicere videbor, ignoscitote; nam et illam meam cladem vos et omnes boni maximum esse rei publicae vulnus iudicastis, et P. Sestius est reus non suo, sed meo nomine: qui cum omnem vim sui tribunatus in mea salute consumpserit, necesse est meam causam praeteriti temporis cum huius praesenti defensione esse coniunctam. erat natus: squalebat civitas publico consilio mutata veste: nullum erat Italiae mancipium, nulla Colonia, nulla praefectura, nulla Romae societas vectigalium. nullum collegium, mune consilium quod tum non honorificentissime de mea salute decrevisset: cum subito edicunt duo consules ut ad suum vestitum senatores redirent.