comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ros aliquid suspicabar eñdendum fuit ¶Qr si ea q̃ dixi
nõ ita essent ꝗs tñ tã dirxũ se agrestẽq preberet qui
hanc mͥ non daret ueniã ut cũ mee forẽses artes et
acciones publice concidissent non me aut disidie qd̃
facẽ non possum aut mesticie cui resisto pociꝰ qͣ
literis dedexim. Quc quidẽ me antea miudicia
atq in curiã deducebant nunc oblectãt domi
hic liber cõtinet. s młto eciã grauiorib et maio¬
rib quesierunt ꝑftẽ profc̃o maximis rob foxen¬
sib nostris ext̾nis in cluse et domestite ilitt̾e ues

Expanded text:
ros suspicabar respondendum fuit. quod si ea quae dixi non ita essent, quis tamen se tam durum agrestemque praeberet qui hanc mihi non daret veniam, ut cum meae forenses artes et actiones publicae concidissent, non me aut desidiae, quod facere non possum, aut maestitiae, cui resisto, potius quam litteris dederem? quae quidem me antea in iudicia atque in curiam deducebant, nunc oblectant domi; hic liber continet, sed multo etiam gravioribus et maioribus; quae si erunt perfectae, profecto maximis rebus forensibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
eluceati oꝑtet eloquencie magintudo ¶S
hec insi collocata et qͣiͣ structa eti nexa uer¬
bis cad eã laudẽ ꝙͣ uoluinꝯ aspirare nõ possunt ¶De
quo cũ in denceps uiderẽ ẽẽ dicendũ et si mouer¬
bant iam me illa que supra dixerã tũ hus que sequũt᷑
perturbabar magi ¶Occrrebat eĩ posse reꝑiri nõ in¬
uidos solũ ꝗb referta sunt oĩa s fautoꝵ ues ẽt laudũ
meaꝵ qui nõ censexũt eiꝰ uiri eẽ de ciuꝯ mexitis se¬
nullo de artificio dicendi lõis cã ml̃ca mandare¶E
uib si incħ aliud respond̾em insi ꝙ Al. bruto negar̃
roganti uoliusse iusta eẽt acusacio cũ et amicissiõ et
prestatissimo uiro et recta et honesta petẽti satisfac̾e
uoluissez ¶Sed si profiteat᷑ ꝙ utinã possem me stu¬
diosiꝰ dicendi precepta et qiͣ uias que ad eloquẽciã fexrẽt
traditurũ ꝗd tandẽ id iustus uoꝵ extimator rep̾hedet
cia tenuexit suꝑ urbanis pacatis q rebꝰ secũdas. Iuris

Expanded text:
luceat oportet eloquentiae magnitudo. sed haec nisi conlocata et quasi structa et nexa verbis ad eam laudem quam volumus aspirare non possunt. De quo cum mihi deinceps viderem esse dicendum, etsi movebant iam me illa quae supra dixeram tamen eis quae sequuntur perturbabar magis. Occurrebat enim posse reperiri non invidos solum, quibus referta sunt omnia, sed fautores etiam laudum mearum, qui non censerent eius viri esse, de cuius meritis senullo, de artificio dicendi litteris tam multa mandare. Quibus si nihil aliud responderem nisi me M. Bruto negare roganti noluisse, iusta esset excusatio, cum et amicissimo et praestantissimo viro et recta et honesta petenti satis facere voluissem. sed si profiterer—quod utinam possem!—me studiosis dicendi praecepta et quasi vias quae ad eloquentiam ferrent traditurum, quis tandem id iustus rerum existimator reprehenderet?tia tenuerit semper urbanis pacatisque rebus, secundas iuris
Abbreviated transcription (Latin):
dixi oraclonẽ ni qua aut concilietur auditor aut
exigatur aut paxet se ad discendũ ¶Rembreuit᷑
exponexe et probabilit̾ et aperte ut quid agatur ĩ¬
telligi possit. sua cõfirmare aduersarii euertere
atq efficexe non perturbatĩ s singulis argumẽtaci¬
onib ita cõcludendis ut efficiatur qd̾ sit consequẽs
hiis que sumetur ad ꝙͣ q remi confirmadã. posttia
ꝑ õronẽ in flamãtẽ restringẽtẽ ue concludexe

Expanded text:
diri orationem, in quo aut concilietur auditor aut diri orationem, in quo aut concilietur auditor aut erigatur aut paret se ad discendum; rem breviter exponere et probabiliter et aperte, ut quid agatur intellegi possit; sua confirmare, adversaria evertere, eaque efficere non perturbate, sed singulis argumentationibus ita concludendis, ut efficiatur quod sit consequens eis quae sumentur ad quamque rem confirmandam; post omnia peroratione inflammantem restinguentemve
Abbreviated transcription (Latin):
moxacio ẽĩ antiquitatis exꝰ qͣ probacõ suma tũ dilec¬
cionẽ et auctoritatẽ or̃om affert et fidem ¶ Sic igĩ
instructus uenit ad cãs quaꝵ habebit genexa primu
ip̃a coginta. exit eĩ ei ꝑspectum inchil ambigi posse ĩ qͦ
non aut res controuersiam faciat aut uerba aut de ne¬
ro aut de uecto aut denomne. Uerba aũt de ambiguo
aut de cõtrario. Nam si qño aliud ĩ siña uidetur esse
aluid in uerbis. genus est quoddã ambigui qd̾ ex pre¬
terito ubo fieri solet in quo qd̃ ẽ ambiguoꝵ propiũ
res duas significari uidemus ¶ Cum tam pauta sunt
genera cãꝵ eciã argunetoꝵ precepta pauca tradita
sunt equib ducantur duplices loci un ex reb ipsis
alt̾i assumpti. ¶Tractacio igit᷑ ueꝵ efficit mirabilem
or̃onem nã ip̃a quidẽ res ĩ perfacili cognicione uer¬
satur ¶ Q eĩ iam sequitur qd̾ quidẽ artis sit insi or¬

Expanded text:
moratio autem antiquitatis exemplorumque prolatio summa cum delecmoratio autem antiquitatis exemplorumque prolatio summa cum delectatione et auctoritatem orationi adfert et fidem. sic igitur instructus veniet ad causas, quarum habebit genera primum ipsa cognita. Erit enim ei perspectum nihil ambigi posse in quo non aut res controversiam faciat aut verba: res aut de vero aut de recto aut de nomine, verba aut de ambiguo aut de contrario. Nam si quando aliud in sententia videtur esse aliud in verbis, genus est quoddam ambigui quod ex praeterito verbo fieri solet, in quo quod est ambiguorum proprium res duas significari videmus. cum tam pauca sint genera causarum, etiam argumentorum praecepta pauca sunt. Traditi sunt e quibus ea ducantur duplices loci: uni e rebus ipsis, alteri adsumpti. Tractatio igitur rerum efficit admirabilem orationem; nam ipsae quidem res in perfacili cognitione versantur. Quid enim iam sequitur, quod quidem artis sit, nisi or
Abbreviated transcription (Latin):
ndior sit et quodã modo excelsior ut de perixedixi
supra ne phrsicoꝵ quidẽ eẽ ignarũ uolo. omniã
prosc̃o cũ se acelestib reb referret ad hũanas excelsiꝯ
magnificentiꝯq et dicet et senciet cu illa diuina
cognouerit. nolo ignoret nec hec quidẽ hũana. Ius ciui¬
le teneat quo egent cãe forenses cotidie. quid ẽ eĩ
turpiꝯ qͣ ligittunaꝵ et ciiliũ cõtrouersiaꝵ procima
susciꝑe cum sis legum et cuulis urcis ignarꝰ ¶ Tonstat
ẽt ueꝵ gestaꝵ et memorie ueteris ordinẽ maxime
illustriũ quẽ laborẽ nob̾ acticii nostri leuauit labor ꝗ
cõsexuatis notatisq temporib ncħ cũ illustre premi¬
ttexet annoꝵ septigentoꝵ memoriã uno libro colliga¬
uit. Nestire eĩ ꝗd anteqͣ natus sis accidit id est semꝑ
ẽẽ puexũ ¶ Quid eĩ est etas hominũ nsi cũ ea memoria
reꝵ ueterũ cũ superiorib etate contexitur¶ Come¬

Expanded text:
ndior sit et quodam modo excelsior, ut de Pericle dixi ndior sit et quodam modo excelsior, ut de Pericle dixi supra, ne physicorum quidem esse ignarum volo. Omnia profecto, cum se a caelestibus rebus referet ad humanas, excelsius magnificentiusque et dicet et sentiet. cum illa divina cognoverit, nolo ignoret ne haec quidem humana. Ius civile teneat, quo egent causae forenses cotidie. Quid est enim turpius quam legitimarum et civilium controversiarum patrocinia suscipere, cum sis legum et civilis iuris ignarus? cognoscat etiam rerum gestarum et memoriae veteris ordinem, maxime inlustrium; quem laborem nobis Attici nostri levavit labor, qui conservatis notatisque temporibus, nihil cum inlustre praetermitteret, annorum septingentorum memoriam uno libro conligavit. Nescire autem quid ante quam natus sis accident, id est semper esse puerum. Quid enim est aetas hominis, nisi ea memoria rerum veterum cum superiorum aetate contexitur? comme
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tam explanaciꝯ tũ eciã uberiꝰ et ad cõe iuidicium
populareq intelligentiã accomodatiꝰ. Idemq ẽt cũ
res postulabit genus uinuexsum in spẽs certas ut nu¬
lla neq prenut̾tatur neq redundet parcieturaut
diuidet ¶Quando aũt id faciat aut qũo nchil ad
hoc tpũs pertinet quoniã ut supra dixi iuidicem ẽẽ
me non doctorẽ uolo Nec u̾o adraletitis mõ sit in
Nichil eĩ de religione nchil de more nich̾ de pietate
nich̾ de caritate. prĩe nichil de bomis rebus aut ma¬
lis nicħ de uirtutib aut iutiis nicħ de officiis inch̾
de dolore nicħ̾ de uoluptate nicħde perturbacioibi
cũ et erxorib que sepe cadunt in cãs et ieiunius agũ¬
tur. nicħ unꝙͣ sine ea scĩa qͣ dixi grauit̾ ample copio¬
se dici et explicari põt ¶De materia loquor o roms
ẽt nunt non de ip̃o genere dicendi ¶Uolo eĩ priꝯha¬
beat orator rem de qua dicat dignã auxib eruditis

Expanded text:
sed cum explanatius tum etiam uberius et ad commune iudicium sed cum explanatius tum etiam uberius et ad commune iudicium popularemque intellegentiam accommodatius; idemque etiam, cum res postulabit, genus universum in species certas, ut nulla neque praetermittatur neque redundet, partietur ac dividet. Quando autem id faciat aut quo modo, nihil ad hoc tempus, quoniam, ut supra dixi, iudicem esse me, non doctorem volo. nec vero a dialecticis modo sit instNihil enim de religione, nihil de morte, nihil de pietate, nihil de caritate patriae, nihil de bonis rebus aut malis, nihil de virtutibus aut vitiis, nihil de officio, nihil de dolore, nihil de voluptate, nihil de perturbationibus animi et erroribus, quae saepe cadunt in causas et ieiunius aguntur, nihil, inquam, sine ea scientia quam dixi graviter ample copiose dici et explicari potest. de materia loquor orationis etiam nunc, non de ipso genere dicendi. Volo enim prius habeat orator rem de qua dicat, dignam auribus eruditis,
Abbreviated transcription (Latin):
oratori sepe eĩ occurrunt ¶Sed qr sua sponte squa¬
lidiora sunt adhibendꝰ exit in hiis explicandis quidã
or̃onis intor et quoniã in oĩb que racione docent᷑¬
ẽ quedã uia primũ costituendũ est ꝗd quidq sit.¬
N̾isi eĩ inter eos ꝯui Disceptant cõuenit quid sit t̃.
quid ambigitur nec recte disseres unꝙͣ nec adexitũ pex¬
uenire potes¶Explicanda ẽ uerbis mens nostra de
quaq re atq in uoluta rei notitra diffiniendo aꝑien¬
da est ¶Si quidẽ est diffinicio or̃o que ꝗd sit id deqͦ
agitur õndit qͣ breuissime ¶Tum ut scis explicato ge¬
nere cuiꝯq uei uidendũ est que sit ciꝯ generis siue
formna sine partes ut in eas tribuatur omnis or̃o.
Erit igi̾ hec facultas in eoꝙ uolumꝯ ẽẽ eloquentẽ ut
diffinixe xem possit nec id faciat tam presse tã angu¬
ste ꝙͣ in illis exuditissimis disputacioib fieri solet.

Expanded text:
oratori—saepe enim occurrunt—, sed quia sua sponte squaoratori—saepe enim occurrunt—, sed quia sua sponte squalidiora sunt, adhibendus erit in his explicandis quidam orationis nitor. et quoniam in omnibus quae ratione docentur et via primum constituendum est quid quidque sit—nisi enim inter eos qui disceptant convenit quid sit illud quod ambigitur, nec recte disseri umquam nec ad exitum perveniri potest—, explicanda est saepe verbis mens nostra de quaque re atque involuta rei notitia definiendo aperienda est, si quidem est definitio oratio, quae quid sit id de quo agitur ostendit quam brevissime; tum, ut scis, explicato genere cuiusque rei videndum est quae sint eius generis sive formae sive partes, ut in eas tribuatur omnis oratio. erit igitur haec facultas in eo quem volumus esse eloquentem, ut definire rem possit nec id faciat tam presse et anguste quam in illis eruditissimis disputationibus fieri solet,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit illã artẽ qiͣ exaltera parte respond̾e dyaletice
ut hoc uidel differant inter se qd̾ hec dicẽdi racio
lacior sit illa loquendi cõtractior ¶Uolo igit᷑ huic su¬
mino hõi q̃ ad dicendi trahi possit loquendi rõnẽ ẽẽ
ẽẽ notam. Que quidẽ ues te hus artib exuditũ mini¬
me fallit duplicẽ habet dicendi uiam. Nam et ip̃e
axistotiles tradit precepta pluxima disserẽdi et pos¬
tea qui dyaletici dicuntur spmosiora multa peꝑerũt¬
.Ego eũ censeo ꝗ eloqueçie laude ducantur non eẽ
eaxu ueꝵ oĩo xudẽ. s uel illa antiqua uł hac chrysi¬
ppi disciplina institutꝰ. Nouexit primũ uini naturrã
genera uerboꝵ et simpliciũ et copulatoꝵ Deinde
quot mõis ꝗd̾ q dicatur qua uõne falsum uerũ ue sit
uidicetur ꝗd efficiatur.e. qͦ quid tuiq cõsequẽs sit ꝗd¬
ue cõtrariũ ¶Cumq ambigue multa dicãtur quoͦ ꝗt

Expanded text:
dicit illam artem quasi ex altera parte respondere dialecticae, dicit illam artem quasi ex altera parte respondere dialecticae, ut hoc videlicet differant inter se quod haec ratio dicendi latior sit, illa loquendi contractior. Volo igitur huic summo omnem quae ad dicendum trahi possit loquendi rationem esse notam; quae quidem res, quod te his artibus eruditum minime fallit, duplicem habuit docendi viam. Nam et ipse Aristoteles tradidit praecepta plurima disserendi et postea qui dialectici dicuntur spinosiora multa pepererunt. ego eum censeo qui eloquentiae laude ducatur non esse earum rerum omnino rudem, sed vel illa antiqua vel hac Chrysippi disciplina institutum. Noverit primum vim, naturam, genera verborum et simplicium et copulatorum; deinde quot modis quidque dicatur; qua ratione verum falsumne sit iudicetur; quid efficiatur e quoque, quid cuique consequens sit quidve contrarium; cumque ambigue multa dicantur, quo mod
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ab hoc parũꝑ abeamo quo quidẽ de
gene nõ de hom̃e queximꝯ rei pociꝯ id
est eloquencie uini et naturã explitemꝰ
chil nõ precipiendi cã ẽẽ dicturos atq ita pocus
ac tuxos ut existimacione uideãr loqui nõ magist̾io
In quõtũ longis sepe progrediem᷑ qd̾ uidemꝯnõ
te hoc solũ oẽ lecturum. qui ea multo ꝙͣ nos qui ea
doc̾e uidemur hẽas nociora s hunc libuũ eciã si
nõ xam tm̃ habexe facultatẽ que sit eio propia fu¬
at tñ utrũq dissexẽdũ est. Disputãdi xacio loq̃ndi
dialeticoꝵ sit ¶Oratoꝵ eĩ dicendi et ornandi/
çeno quidẽ ille aquo disciplina stoicoꝵ ẽ manu de¬
mõstrare solebat quidinter has artes inter eẽt. nã
cũ cõp̾sserat digitos pugnũq fec̾at. Dialeticũ aiebat
hiuꝯ modi ẽẽ ¶ Gum autẽ deduxerat et manũ dilla¬
tauerat palme illiꝯ siłie eloquentiã ẽẽ dicebat . Atq
ecĩa ante hunc aristotiles pricipio artis rethorice

Expanded text:
 de genere, non de homine quaerimus: rei potius, id est eloquentiae vim et naturam explicemus. nihil nos praecipiendi causa esse dicturos atque ita potius acturos ut existimatores videamur loqui, non magistri. In quo tamen longius saepe progredimur, quod videmus non te haec solum esse lecturum, qui ea multo quam nos qui quasi docere videmur habeas notiora, sed hunc librum etiam si non eam tantum facultatem habere quae sit eius propria, fuac tamen utrumque in disserendo est: disputandi ratio et loquendi dialecticorum sit, oratorum autem dicendi et ornandi. Zeno quidem ille, a quo disciplina Stoicorum est, manu demonstrare solebat quid inter has artis interesset; nam cum compresserat digitos pugnumque fecerat, dialecticam aiebat eius modi esse; cum autem deduxerat et manum dilataverat; palmae illius similem eloquentiam esse dicebat. atque etiam ante hunc Aristoteles principio artis rhetorical
Abbreviated transcription (Latin):
ut sepe ĩ hrlaxitatẽ uisimi ue conuertat ut ante
occupet qd̾ putat oponi ut cõparet siłitudines ut
utatur ed  nt aluid alii tribuens disperciat ut int̾¬
pellatorẽ coherceat ut aliꝗd retiere se dicat ut
denunciet quid caueat ut liberiꝯ ꝗdaudeat ꝗde
rrascatur ẽt ut obureget alĩ ut deprecat᷑ ut supp
licet ut medeatur. ut apropoĩto declinat aliquãtu¬
lum. ut optet execret᷑ ut fiat hiis apud quos dicat
familiar̃ atq ecĩa alias dicendi qi uixtutes appe¬
tat sequatur brertatẽ si res pecet ¶Sepe eciam
rem dicendo subiciet et oculis sepe supra ferret
qͣ sũmi possit significatio sepe res maior ꝙͣ or̃o sepe

Expanded text:
ut saepe in hilaritatem risumve convertat; ut ante ut saepe in hilaritatem risumve convertat; ut ante occupet quod videat opponi; ut comparet similitudines; ut utatur exemplis; ut aliud alii tribuens dispertiat; ut interpellatorem coerceat; ut aliquid reticere se dicat; ut denuntiet quid caveant; ut liberius quid audeat; ut irascatur etiam, ut obiurget aliquando; ut de precetur, ut slicet, ut medeatur, ut a proposito declinet aliquantulum, ut optet, ut execretur: ut fiat iis, apud quos dicet, familiaris, atque alias etiam dicendi quasi virtutes sequatur: brevitatem, si res petet, saepe etiam rem dicendo subiciet oculis: saepesupraferet, quam fieri possit: significatio saepe erit maior, quam oratio: saepe
Abbreviated transcription (Latin):
quib ox frequeoissime demostenes utitur sunit qui
putent id circo ei eloquenciã maxiͤ eẽ laudabilẽ et
plerasq aliqua sp̃e illumĩare sentencias. quas cũ tu
optĩe brute teneas. ꝗd attinet nomũb uti aut exem¬
płis nonũb uti tm̃mo notecur locus ¶Sic igitur de¬
eet illũ ꝙ expetuumꝯ ut uerset se multis modis ea¬
q smam ut proponat quod dicturꝰ sit ut cũ bcar¬
nsẽgerit iam aliquid defimat ut se ip̃e reuocetut
ut qͣd̾ dixis itexet ut argumẽtũ rõne cocludat ut
cõtra ac dicat actipiat sentrriq uelit ut Dubitet
eo ꝙd pociꝰ aut quõ dicat ut Diuidat in partes ut
aliꝗd relinquat ut neglegat ut ante preminuat
ut in eo ip̃o inquo reprehendat̾ culpã in adue¬
rsariũ. conferat ut sepe cũ hiis qui audiunt nõ¬
nunꝙͣ ẽt cũ aduexsario qͣi deliberet ut hominũ
sermones moxesq describat ut muta quedã
eloquencia in ducat ab eo quod agitur auextat dĩos

Expanded text:
quibus quia frequentissime Demosthenes utatur, sunt qui quibus quia frequentissime Demosthenes utatur, sunt qui patent, idcirco eius eloquentiam maxime esse laudabilem. Et plerasque aliqua specie illuminare sententias. quas cum tu optime, Brute, teneas, quid attinet nominibus uti aut exemplis? tantummodo notetur locus. sic igitur dicet ille, quem expetimus, ut verset saepe mullis modis eaque sententiam; ut proponat quid dicturus sit; ut, cum transegerit iam aliquid, definiat; ut se ipse revocet, ut quod dixerit iteret; ut argumentum ratione concludat; utcontra ac dicat accipi et sentiri velit; ut addubitet quid potius aut quo modo dicat; ut dividat in partes; ut aliquid relinquat ac negligat; ut ante praemuniat; ut in eo ipso, in quo reprehendatur, culpam in adversarium conferat; ut saepe cum iis qui audiunt, nonnunquam etiam cum adversario quasi deliberet; ut hominum mores sermonesque describat; ut muta quaedam loquentia inducat; ut ab eo quod agitur auertat animos;
Abbreviated transcription (Latin):
huc et illuc ¶ Qii motꝰ cogniciõis celeris agitati cũ¬
cũ per so ip̃ delectat et uelica ex collitioe uboru
que sumuntur qͣi lumĩa magnũ afferunt oi namiete¬
croni sunt eĩ siłia illis que in amplo ornatu scene aͥ
execllarit. s adẽ rõ est hoꝵ que siait or̃onis liĩã
et quodamõ insignia cũ aut duplicantua. itexantur¬
qr uerba auit breuit̾ comutata ponuntu auti ab eodẽ
uerbo ducitur sepiꝰ or̃o aut in eodẽ concitur aut
in ut rũq aut ad uingitur idem iteratĩ aut idẽ adex¬
termũ refertur aut continetur unũ ubũ nõ ĩeade
sum Uexsus redditur aut cũ dentis cõnoncioib di¬
ssolute plura dicuntur aut cũ aliꝗd pretereunces
cũ id fatimꝰ oridiniꝰ aut cũ corrigimi ꝯ nosinet ip̃osqͣi
rep̃hendetes aut si est aliqua exclamacõ uł ad mixa¬
cioms uł coquestiõis aut cũ eiꝯdẽ nonũs casus sepiꝯ
comutãtur ¶ Sed sentẽciaꝵ ornamẽta maiora sunt¬

Expanded text:
qui motus cogitationis celeriter agitatus per se ipse delectat. reliqua ex collocatione verborum, quae sumuntur, quasi lumina, magnum afferunt ornatum orationi, sunt enim similia illis, quae in amplo ornatu scenae, aexcellant. Eadem ratio est horum quae sunt orationis lumina, et quodammodo insignia: cum auto duplicantur iteranturque verba, aut breviter commutata ponuntur, aut ab eodem verbo ducitur saepius oratio, aut in idem conicitur, aut in utrumque, aut adiungitur idem iteratum, aut idem ad extremum refertur, aut continenter idem verbum, non in eadem sum versus tenditur: aut cum demptis convictionibus dissolute plura dicuntur; aut cum aliquid praetereuntes, cur id faciamus, ostendimus: aut cum corrigimus nosmetipsos quasi reprehendentes: aut si est aliqua exclamatio, vel admirationis, vel conquestionis: aut cum eiusdem nominis casus saepius commutantur. Sed sententiarum orname
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝯ tote or̃ones subtiles et cõtra lepite. młte tote
goaues ut quedã phrlippite multe uarie ut cõtra
eschinẽ false legacionis ut contra eundẽ pro cã
thesifontis. Iani illud mediũ quociens uult arii¬
pit et grauissimo descedẽs eo potissimũ delabit᷑¬
¶ Clamones tũ tum mouet et tũ in dicendo plu¬
rimũ efficit cũ grauissimus locis utitux⁊ Seb rebus¬

Expanded text:
ut contra Leptinem; multae totae graves, ut quaedam Philippicae; multae variae, ut contra Aeschinem falsae legationis, ut contra eundem pro causa Ctesiphontis. Iam illud medium quotiens vult arripit et a gravissimo discedens eo potissimum delabitur. Clamores tamen tum movet et tum in dicendo plurimum efficit, cum gravitatis locis utitur. sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
tas diuino ingemo profero. hystriones eos uidemꝯ
quib nichil poss in suo gen̾e ẽẽ p̾stanciꝯ qui nõ. solũ
medũ in tragedus et tragedũ in comediis ad mõu
place uidebimꝰ ¶E go non elaborarẽ cũ dico me t
brute dico. nani in me quidẽ iam pridẽ effectũ est
ꝙ futireũ fuit. Cu autẽ si eodẽ modo omnes causas
ages aut aliqd̾ caꝵ genus repudiaris aut ĩ isdem
ausis perpetuñ et eundẽ spũm sine ulla comutacde
obtinebis ¶ Demostenes quidẽ cuꝯ nuꝑ inter ⁊ma¬
gines tuas aut tuoꝵ q̃uod eũ credo amaris cũ ate

Expanded text:
tas divino ingenio profero? histriones eos vidimus tas divino ingenio profero? histriones eos vidimus quibus nihil posset in suo genere esse praestantius, qui non solum omoedum in tragoediis et tragoedum in comoediis admodum placere vidimus: ego non elaborem? cum dico me, te, Brute, dico; nam in me quidem iam pridem effectum est quod futurum fuit; tu autem eodem modo omnis causas ages? aut aliquod causarum genus repudiabis? aut in isdem causis perpetuum et eundem spiritum sine ulla commutatione obtinebis? demosthenes quidem, cuius nuper inter imagines tuas
Abbreviated transcription (Latin):
Ita postoemo eiciuntur ut ne ad saxa quidẽ mortui cõ¬
quiescant et que secuntur ¶ Sunt eĩ oĩa sicuti adolescẽ¬
tis non tam ue et maturitate ꝙͣ spe et expectacõe lauda¬
ta  Ab hac ẽt indole iã illa matura uxorgeneri nou̾ca
filio filie pelex ¶Nec uo hic erat/ unꝯ ardor in nobis
ut huiꝯ moi oĩa diceremꝰ. Ip̃a eĩ illa pro roscio iuuenił
redundãcia młta habet attenuata queda ẽt paulo hyla¬
riola. ¶At pro habito pro cornelio cõpluresq alio ne¬
mo eĩ orator tam multa ne ingreco quidẽ ocio scͥpsit
ꝙͣ multa sunt nostra ea que sunt hanc ip̃am habent ꝙͣ
probo uarietatẽ ¶An ego homero ennio reliꝗs poe¬
tis et maxime tragicis conced̾em ut ne oĩb locis eadẽ
contencione uterent᷑: crebroq mutarent nõ unꝙͣ
ecĩa ad cotidianũ genus ẜmonis acced̾ent: ip̃e nũqͣ
ab illa acerrima cotencione disced̾et ¶Redquid poe¬

Expanded text:
ita postremo eiciuntur ut ne ad saxa quidem mortui conita postremo eiciuntur ut ne ad saxa quidem mortui conquiescant, et quae sequuntur; sunt enim omnia sic ut adulescentis non tam re et maturitate quam spe et exspectatione laudati. Ab hac etiam indole iam illa matura: vxor generi, noverca filii, filiae paelex. nec vero hic erat unus ardor in nobis ut hoc modo omnia diceremus. Ipsa enim illa pro Roscio iuvenilis redundantia multa habet attenuata, quaedam etiam paulo hilariora, ut pro Habito, pro Cornelio compluresque aliae. Nemo enim orator tam multa ne in Graeco quidem otio scripsit quam multa sunt nostra, eaque hanc ipsam habent quam probo varietatem. an ego Homero, Ennio, reliquis poetis et maxime tragicis concederem ut ne omnibus locis eadem contentione uterentur crebroque mutarent, non numquam etiam ad cotidianum genus sermonis accederent: ipse numquam ab illa acerrima contentione discederem? sed quid poe
Abbreviated transcription (Latin):
totũ diligentissime cognonisti nec eũ dimuittis amanb
et tñ nr̃a et iam lectitas uides profecto illũ multa
perfic̾c nos multa conari illũ posse nos uelle qͦcũq
modo cã postulat dicere. nam ille magnꝰ nam et
successit ille magnis et maximos or̾atores habuit
equales ¶Hos nõ minꝰ magnũ fecissemus si quid
potuissemus quo cõtendimꝰ peruenire mea urbe
in qua antomꝰ ut dice̾ auditus est eloquẽs nemo
exat ¶ At qui si antomo crassꝰ eloquens uisus nõ
nimꝙͣ horetensiꝰ nichil eĩ ample cocta nichil leuit᷑¬
salpiciꝰ. non multa grauit̾ hortensiꝯ. Supexiores mag̃
ad omine genꝯ apti crassum dico et antoniũ. Ieum¬
nas igi̾ huiꝯ multiplicis et equabilit̾ in oĩa genera fuse
ctantib. litus ciectis Ita uiuũt dum possunt. ut duc̾e
aĩa de celo queant. Ita moriuntur ut eoꝵ ossa terram
nõ tangant. Ita iactantur fluctib ut nunꝙͣ abluantur

Expanded text:
totum diligentissime cognovisti nec eum dimittis e manibus totum diligentissime cognovisti nec eum dimittis e manibus et tamen nostra etiam lectitas, vides profecto ilium multa perficere, nos multa conari, ilium posse, nos velle quocumque modo causa postulet dicere. Nam ille magnus et successit ipse magnis et maximos oratores habuit aequalis; nos minus. Magnum fecissemus, si quidem potuissemus quo contendimus pervenire in ea urbe in qua, ut ait Antonius, auditus eloquens nemo erat. atqui si Antonio Crassus eloquens visus non numquam Hortensius; nihil enim ample Cotta, nihil lenitSulpicius, non multa graviter Hortensius; superiores magis ad omne genus apti, Crassum dico et Antonium. Ieiunas igitur huius multiplicis et aequabiliter in omnia genera fusaectuantibus, litus eiectis? ita vivunt, dum possunt, ut ducere animam de caelo non queant; ita moriuntur ut eorum ossa terram non tangant; ita iactantur fluctibus ut numquam adluantur;
Abbreviated transcription (Latin):
uolutas diffimendo explicauimꝰ. ius cile laudauimꝯ
uerba ambigua distinxinꝰ. fuit ornadus ĩ manilia
lege pompeiꝯ temperata op̃onẽ ornandi copiã ꝓer¬
secuti sunius ¶ Ins omne retinende maiestatis rabini
cã cotinebitur ergo in eo genere mollificatioĩs ex
arsiinꝯ at hec interdũ tempexada et uaridaidã sũt
¶ Ꝙ igiͣ inacusacioĩs septemlibris nõ reperitur ge¬
nus qd̾ in abiti ꝙ in cornelii ꝙ in pluximus nostris de¬
fensionib. queq exempla delegissem in hiis uel no¬
ssenti legere qui quererent ¶Nulla ẽ eĩ ullo ĩgen̾e
ꝗd deceat uidemꝰ. Neq eĩ nunc de nobis s de re
dicinuis in quo tantũ abest ut nr̃a mrremur et usq
eo difficiles ac morosi sumus ut nob̾ nõ satisfaciat ip̃e
demostanes Qui qͣ ꝙͣ unus eminet inter ões gen̾e
de et capaces et̃ sepe aliquid in mensum in fantumq
desiderant. Sed tñ quoniã et hunc tu oratorẽ cum
ei stu diosissime palmani cũ esses athenis atribueres

Expanded text:
volutas deficrendo, explicavimus: ius civ le laudavimus, verba ambigua distinximus. fuit ornandus in Manilia lege Pompeius, temperata oratione ornandi copiam persecuti sumus. Ius omne retinendae maiestatis Rabir i causa continebatur, ergo in omn genereamphficationis exarsimus. at haec interdum temperanda et varianda sunt. Quod igitur in accusationis septem libris non reperitur genus? quod in Habiti? quod in Corneli? quod in plurimis nostris defensionibus? quae exempla selegissem, nisi vel noeloquentem quaero neque quicquam mortale et caducum, sed deceat videmus. Nec enim nunc de nobis, sed de re dicimus; in quo tantum abest ut nostra miremur, et usque eo difficiles ac morosi sumus, ut nobis non satis faciat ipse Demosthenes; qui quamquam unus eminet inter omnis in omdae et capaces et saepe aliquid immensum infinitumque desiderant. sed tamen, quoniam et hunc tu oratorem cum eius studiosissimo Pammene, cum esses Athenis,
Abbreviated transcription (Latin):
le in senatũ causam defendit affrice nuper q̃ ẽt̃ mag̃
cũ probitinue rege dixit ¶Quã obrem recte uides ca¬
tulle nichil eĩ isti adolescenti neq anatura neq adoctͥã
de esse sençio¶Quo magis est tibi cocta et tibi sulpici ui¬
gilandũ ac laborandũ non eĩ ille mediotris oratorĩ no¬
strã qi succretit etatẽ s et ĩgeno ꝑ acri et studio fla¬
granti et doctrina exima et memoria sĩgulari¶Cui
minorẽ p̃currexe uixhonestũ ẽ. ¶ Sod iam surgamꝯĩ ꝗt
nosq cuxremꝰ et. aliqũ ab hac cõtẽcõe disputatois cũos no¬

Expanded text:
le in senatu causam defendit Africae nuperque etiam magis, le in senatu causam defendit Africae nuperque etiam magis, cum pro Bithyniae rege dixit. Quam ob rem recte vides, Catule; nihil enim isti adulescenti neque a natura neque a doctrina deesse sentio: quo magis est tibi, Cotta, et tibi, Sulpici, vigilandum ac laborandum; non enim ille mediocris orator in vestram quasi succrescit aetatem, sed et ingenio peracri et studio flagranti et doctrina eximia et memoria singulari; cui minorem praecurrere vix honestum est.' 'Sed iam surgamus' inquit 'nosque curemus et aliquando ab hac contentione disputationis animos no
Abbreviated transcription (Latin):
dam in remissione grauissimũ ad qd̾ tanꝙͣ sonoꝵ gradib
distenditur. hec uarietas et peromnes sonos et uocis
cursus se tuebitur et accioni afferet suauitatẽ et fistula¬
torẽ domi relinquetis et sensum huiꝯ cosuetudĩs uobiscũ
ad forũ deferetis ¶Edidi que pociꝰ nõ ut uolui s ut m̃
temporis angustie coegexunt. Scitũ est eĩ cãm coferr̃
in tp̃us cũ afferre plura si cupias nõ queas ¶ Tu u̾oĩ ꝗt
catullꝰ collegisti oĩa ꝙͣtũ ego possum udicare ita diuinitꝰ
ut non agretis sumpsiss s eos ip̃os hoc doc̾e posse uideare
me quidẽ istius sermonis participẽ fc̃ũm ẽe gaudeo ac
uellem ut meꝯ genere sodalis tuus hortensiꝯ affuisset
quẽ quidẽ ego confido omnibistis laudib quas tu or̃on
conplexꝰ es excellentẽ fore ¶Et crassꝰ fore dicis ĩ ꝗt
.Ego uero ẽẽ iam uidico et tum iudicaui cuni me cõsu¬

Expanded text:
dam in remissione gravissimum quoque tamquam sonorum gradibus dam in remissione gravissimum quoque tamquam sonorum gradibus descenditur. Haec varietas et hic per omnis sonos vocis cursus et se tuebitur et actioni adferet suavitatem. Sed fistulatorem domi relinquetis, sensum huius consuetudinis vobiscum ad forum deferetis. Edidi, quae potui, non ut volui, sed ut me temporis angustiae coegerunt; scitum est enim causam conferre in tempus, cum adferre plura, si cupias, non queas.' 'Tu vero' inquit Catulus 'conlegisti omnia, quantum ego possum iudicare, ita divinitus, ut non a Graecis sumpsisse, sed eos ipsos haec docere posse videare; me quidem istius sermonis participem factum esse gaudeo; ac vellem ut meus gener, sodalis tuus, Hortensius, adfuisset; quem quidem ego confido omnibus istis laudibus, quas tu oratione complexus es, excellentem fore.' Et Crassus 'fore dicis?' inquit, 'ego vero esse iam iudico et tum iudicavi, cum me consu
Abbreviated transcription (Latin):
tullꝯ et sepe sum admixatꝰ hõis tum diligencĩã timi
eciam doctrinã et sciencĩa ¶Ego uero inquit crasso
at doleo quidẽ illos uiros in eam fraudẽ in rep. esse
delapsos qr mea tela texitur ea in cuutate rõ uiuẽdi¬
ac posteritatis õnditur ut eoꝵ cuuum quos nostri pa-¬
tres non tullerunt iam similes habere uideanur cu¬
pianius Nitte obsecro in quit crasse uiliꝯ sermonẽ
istũ et te ad grachi fistulã refer cuiꝰ ego nũdũ plane
racionẽ intelligo ¶ In omni uoce inquit trassus
ẽ quoddã medium s suũ qͦq uoci huic gradatĩ ascẽ¬
dexe uocẽ et suaue ẽ ¶Tam a principio clamare
agreste qddã s et idẽ illud ad affirmandã uocẽ ẽ salutare
deinde est quoddã contencionis extrenũ qd̾ tñ int̾ius
est tãꝙͣ acutissimꝰ clamor quo te fistula progredi non
sinet tũ ab ip̃a cõtencione reuocaba̾t. Est ẽt cõcra qd̾¬

Expanded text:
tulus 'et saepe sum admiratus hominis cum diligentiam tum tulus 'et saepe sum admiratus hominis cum diligentiam tum etiam doctrinam et scientiam.' 'Ego vero,' inquit Crassus 'ac doleo quidem illos viros in eam fraudem in re publica esse delapsos; quamquam ea tela texitur et ea in civitate ratio vivendi posteritati ostenditur, ut eorum civium, quos nostri patres non tulerunt, iam similis habere cupiamus.' 'Mitte, obsecro,' inquit 'Crasse,' Iulius 'sermonem istum et te ad Gracchi fistulam refer; cuius ego nondum plane rationem intellego.' 'In omni voce' inquit Crassus 'est quiddam medium, sed suum cuique voci: hinc gradatim ascendere vocem utile et suave est nam a principio clamare agreste quiddam est, et idem illud ad firmandam est vocem salutare; deinde est quiddam contentionis extremum, quod tamen interius est, quam acutissimus clamor, quo te fistula progredi non sinet, et iam ab ipsa contentione revocabit; est item contra quid
Abbreviated transcription (Latin):
notib et inalus cognoscunt et in se ip̃i iudicant ¶ Ad
accionis autẽ usum atq laudẽ maximã sine dubro ꝑtẽ
uox obtinet que primo ẽ obtanda nobis deinde q̃ cũq
exiti ea tuenda de quo illud iã nichil ad hoc precipiẽdũ
genꝯ ꝙ̃ admodũ uoci seriuatur equidẽ tamẽ mag
noꝑe censeo seriuendũ s illud uidetur ab hiuꝯ nostͥ
sermonis officio nõ abhorrere qd̾ ut dixi paulo ante
curreti meis in reb ꝙ maxime ẽ ut ille id nescio
quo pacto ecia decet maxie uo ad uoçẽ obtinẽdã
nichil ẽ utiliꝯ ꝙͣ erebra mutacio nichil ꝑerniciosiꝯ
ꝙͣ effusa sine intermussione cõtencio ¶Quid ad au¬
res nostuas et actionis suauitatẽ quid ẽ uicissitu¬
dine et uarietate eti cõmutaciõe apcius. itaq et
idẽ grachus qͣr potes audire catulle ex licinio cliẽte
tuo hr̃ato hoĩe quẽ serum sibi ille habuit ad manum
tum churneola solitus ẽ habere fistua qui staxet oc¬
tencione renocaret ¶Audiui me hercule inquit ca¬

Expanded text:
notis et in aliis agnoscunt et in se ipsi indicant. Ad actionis autem usum atque laudem maximam sine dubio partem vox obtinet; quae primum est optanda nobis; deinde, quaecumque erit, ea tuenda; de quo illud iam nihil ad hoc praecipiendi genus, quem ad modum voci serviatur: equidem tamen magno opere censeo serviendum; sed illud videtur ab huius nostri sermonis officio non abhorrere, quod, ut dixi paulo ante, plurimis in rebus quod maxime est utile, id nescio quo pacto etiam decet maxime. Nam ad vocem obtinendam nihil est utilius quam crebra mutatio; nihil perniciosius quam effusa sine intermissione contentio. Quid, ad auris nostras et actionis suavitatem quid est vicissitudine et varietate et commutatione aptius? Itaque idem Gracchus, quod potes audire, Catule, ex Licinio cliente tuo, litterato homine, quem servum sibi ille habuit ad manum, cum eburneola solitus est habere fistula qui staret octentione revocaret.' 'Audivi me hercule,' inquit Ca
Abbreviated transcription (Latin):
alte eĩ cad̾e non põt ¶At uero in quã hic nõ ẽ quẽ
pñcepẽ ponimꝰ grauis acex ardens siad hac unum
esti natus aut i hoc solo se exextuiti aut huic gen̾i
teratorie dixit sapiens iam modiꝰ. Suaius. hic eĩ co¬
piosissimꝰ si inchil aluid ẽ uix satis sanus uider solet¬
.Qui eĩ nchil potest tranquille nich lemter inchil
ꝑtite diffimte distincte facere dicere prestĩ cum
cause pertoiet tote sint eo modo pertinet aliqua ex
parte tractande si is non proparatis aurib ĩ flama¬
ue uem ceperit fuere apud sanos et qiͣ inter sobrios

Expanded text:
alte enim cadere non potest. at vero hic noster, quem alte enim cadere non potest. at vero hic noster, quem principem ponimus, gravis acer ardens, si ad hoc unum est natus aut in hoc solo se exercuit aut huic generi teratorie dicit, sapiens iam, medius suavis, hic autem copiosissimus, si nihil aliud est, vix satis sanus videri solet. Qui enim nihil potest tranquille, nihil leniter, nihil partite definite distincte facete dicere, praesertim cum causae partim totae sint eo modo partim aliqua ex parte tractandae si is non praeparatis auribus inflammare rem coepit, furere apud sanos et quasi inter sobrios
Abbreviated transcription (Latin):
tum esophistaꝵ fontib defluxit in forũ s sumptũ
asuptilib repulsum agrauib in eadẽ qua loquor
mediacritate consedit ¶Ierciꝯ ẽ ille amplus et¬
copiosus graus ornatus in quo profecto uis
maxinia ẽ. hic ẽ eĩ cuiꝯ ornatũ dicendi et co¬
piam aiirate gentes elo quenciã incuitatibus
plurib ualere passe sunt. Sed hanc eloquencia
eloquentie ẽ tractare tuõs huiꝯ oĩ modo permouere
hoc modo prestĩgit modo irrepent in sensus inserit
nouas opiniones ouellit insitas ¶ Ded multũ interẽst
inter hoc dicendi genus et supexiora qui ĩ illo sub¬
minimeq in lubrico uersabitur. Et si semel cõste̾i̾t
nuꝙͣ cadet. Aledius eĩ ille quẽ modicũ temꝑatum
uoco si modo suũ illud satis instruxerit nõ extimescet
ancipites dicendi in certosq casus Ecĩa si qñ minus
succedet ut sepe sit magnũ tñ periculũ nõ adhibit

Expanded text:
tum e sophistarum fontibus defluxit in forum, sed spretum tum e sophistarum fontibus defluxit in forum, sed spretum a subtilibus, repulsum a gravibus in ea de qua loquor mediocritate consedit. tertius est ille amplus copiosus, gravis ornatus, in quo profecto vis maxima est. Hic est enim, cuius ornatum dicendi et copiam admiratae gentes eloquentiam in civitatibus plurimum valere passae sunt, sed hanc eloquentiam, eloquentiae est tractare animos, huius omni modo permovere. Haec modo perfringit, modo inrepit in sensus; inserit novas opiniones, evellit insitas. sed multum interest inter hoc dicendi genus et superiora. Qui in illo subminimeque in lubrico versabitur et, si semel constiterit, numquam cadet. Medius ille autem, quem modicum et temperatum voco, si modo suum illud satis instruxerit, non extimescet ancipites dicendi incertosque casus; etiam si quando minus succedet, ut saepe fit, magnum tamen periculum non adibit:
Abbreviated transcription (Latin):
mus aĩum pro paruo et abutitur u̾bis propiꝗs si opꝯ
ẽ uel ꝙ delectat uel ꝙ decet ¶Nam cũ fluxerunt plu¬
res continuo translaciones alta plane fit or̃o. Itaq ge¬
nus hoc greci appellant allegoriã nomine. recto gen̾e
meliꝯ ille qui ista nomĩa translaciones uocat. hec fre¬
quentant faleriꝯ maxime q dulcissima et q̃ qͣ trenis¬
lacio ẽ apud eũ multa tñ ĩ .Ø. mutationes uiiꝰ u̾bi ꝙͣ¬
crebriores in idẽ genꝰ orõis. loquor eĩ de illa modica
ac temperata uexboꝵ cadunti lu mĩa oĩa multe eciam
sentenciaꝵ late exuditeq disputaciones. at codẽ
exꝑlicabuntur et locio cões et sine cotencione dicetur
¶Quid młta ephilosophoꝵ scolis tales fere euadẽt
et nisi corã exit conparatꝰ ille fortior perse hoc
qd̾ dico probabitur. Est eĩ eciã ꝗddã et̃ insigne et
florens or̃onis pictũ et expolitũ genꝰ in quo omnis

Expanded text:
mus animum pro parvo; et abutimur verbis propinquis, si opus mus animum pro parvo; et abutimur verbis propinquis, si opus est vel quod delectat vel quod decet. Iam cum fluxerunt continuo plures translationes, alia plane fit oratio; itaque genus hoc Graeci appellant allhgori/an: nomine recte, genere melius ille qui ista omnia translationes vocat. Haec frequentat Phalereus maxime suntque dulcissima; et quamquam translatio est apud eum multa, tamen immutationes nusquam crebriores. in idem genus orationis—loquor enim de illa modica ac temperata—verborum cadunt lumina omnia, multa etiam sententiarum; latae eruditaeque disputationes ab eodem explicabuntur et loci communes sine contentione dicentur. Quid multa? e philosophorum scholis tales fere evadunt; et nisi coram erit comparatus ille fortior, per se hic quem dico probabitur. est enim quoddam etiam insigne et florens orationis pictum et expolitum genus, in quo omne
Abbreviated transcription (Latin):
Ultoq uobustiꝯ qͣ h humile de quo dictũ ẽ¬
sumissiꝯ eĩ qͣ illud de quo iam dicetur amp¬
lissimũ hoc ingen̾e uerboꝵ nõ mnumũ suaui¬
tatis haud scio si uel plurimũ. Est eĩ plemꝰ qͣ hoc enu¬
cleatũ. qui illud ornatũ copiosumq sumussiꝰ ¶ Huit oĩa
dicendi ornamẽta cõuemunt pluximũq ẽ n hac orna¬
menti forma suautatis in qua mult. floruerunt ap̃d guc¬
cos ¶Sed phallexeꝯ demetriꝯ meo udicio prestititce¬¬
texis C uiꝯ or̃o tũ sedate placideq loquitux cũ illustr¬
at eam qͣiͣ stelle quedã translata uerba atq mutata
Translata dico ut sepe iam que ꝑ silitudinẽ ab alia re
aliqua consequenti ¶ Ꝙ qͣ qͣ tranferendo sit tñ alio
modo transtulit ꝗd dixit enuꝰ. Arcent urbẽ orbã
alio modo si patria arceret dixiss ¶ Et horridã affeicã
texribili tremere tumultu cũ dicit pro affris ĩ mutate
git et abusionẽ quã caresim uocant ut cũ minutũ dici¬

Expanded text:
toque robustius quam hoc humile de quo dictum essummissius autem quam illud de quo iam dicetur amplissimum. Hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum. Est enim plenius quam hoc enucleatum, quam autem illud ornatum copiosumque summissius. huic omnia dicendi ornamenta conveniunt plurimumque est in hac orationis forma suavitatis. In qua multi floruerunt apud Graecos, sed Phalereus Demetrius meo iudicio praestitit ceteris, cuius oratio cum sedate placideque liquitur, tum inlustrant eam quasi stellae quaedam translata verba atque immutata. Translata dico, ut saepe iam, quae per similitudinem ab alia re aliqua consequenti. quod quamquam transferendo fit, tamen alio modo transtulit cum dixit Ennius arce et urbe orba sum, alio modo , si pro patria arcem dixisset; et horridam Africam terribili tremere tumultu cum dicit pro Afris immutate Afgit et abusionem, quam kata/xrhsin vocat, ut cum minutum dici
Abbreviated transcription (Latin):
Uam obrem quoniã de ornatu omni or¬
cionis sunt omnes si nõ patefacti ac e̾te
mostrati loci nunc quid aptũ sit hoc ẽ qd̾
maxime deçeat in oronẽ uideama quãꝙ id ꝗde
perspicuũ ẽ nõ omni cause neq auditori neq per¬
sone neq tempori congruere oronis unũ genꝯ
¶Nam et cause capitis aliũ quendã uerboꝵ solũ
requixunt. aliũ uoꝵ priuataꝵ atq paxuaꝵ et
aliud dicendi genus deliberaciones aliud laudacion¬
es aliud iudiçia atq sermones aliud cõsolacio aliud
toria desiderat ¶Refext eciã qui audiant senatꝰ
an populꝰ. an uidices frequetesq. an pauci an sin¬
guli et equales ip̃i quoq oratores qua sunt etate
honore auctoritate debent ẽt hec uideri tempꝰ
pacis anbelli festinacionis an ocii. ¶ Itaq hoc lo co
nichil sane ẽ qd̾ precipi posse uideatur insi ut figͥa¬

Expanded text:
uam ob rem quoniam de ornatu omni ortionis sunt omnes, si non patefacti, at certe commonstrati loci, nunc quid aptum sit, hoc est, quid maxime deceat in oratione, videamus. Quamquam id quidem perspicuum est, non omni causae nec auditori neque personae neque tempori congruere orationis unum genus; nam et causae capitis alium quendam verborum sonum requirunt, alium rerum privatarum atque parvarum; et aliud dicendi genus deliberationes, aliud laudationes, aliud iudicia, aliud sermones, aliud consolatio, aliud toria desiderat. Refert etiam qui audiant, senatus an populus an iudices: frequentes an pauci an singuli, et quales: ipsique oratores qua sint aetate, honore, auctoritate, debet videri; tempus, pacis an belli, festinationis an oti. Itaque hoc loco nihil sane est quod praecipi posse videatur, nisi ut fig
Abbreviated transcription (Latin):
se diçebat cocta aĩaduersu ẽẽ dicebat õe illud
tp̃ꝯ meridianũ crassum ĩ acerrima atq atẽtissima
cogitacõe posuisse se se q qui nultũ eiꝰ cũ ei dicẽ¬
dum ẽẽt optutũq ocdoꝵ in cogitando probe noscet
atq ĩ maxinus tansis sepe uidisset. Tum dedita oꝑa
quiescentib aliis ĩ eam exhedrã uenisse in qua crassꝰ
põito lectulo recubiuss cũq eũ defixum in cogitacõe
sensisset statim recesisse atq ĩ eo scilentio duas horas
fere ẽẽ consumptas deinde cũ õs inclinato iam po
st meridiem tp̃ꝰ deueniss ad crassum quid ẽ crasse

Expanded text:
se Cotta animadversum esse dicebat, omne illud tempus meridianum Crassum in acerrima atque attentissima cogitatione posuisse seseque, qui vultum eius, cum ei dicendum esset, obtutumque oculorum in cogitando probe nosset atque in maximis causis saepe vidisset, tum dedita opera quiescentibus aliis in eam exedram venisse, in qua Crassus posito lectulo recubuisset, cumque eum defixum in cogitatione esse sensisset, statim recessisse atque in eo silentio duas horas fere esse consumptas. Deinde cum omnes inclinato iam in posmeridianum tempus die venissent ad Crassum, 'quid est, Crasse,'
Abbreviated transcription (Latin):
nobis tradidoyunt an hiis cõtenti eẽ queab
illis dcã sunt possumꝰ ¶ Sed quid quero uelis ne cũ
literis tuis eruditissime scriptis te illud uel max
uelle peispesxerim ¶Primũ ergo origo de inde
cã post natirra tum adextremũ usus ip̃e explice̾
or̃onis apte atq numerosse. Nam qui ysocrater
solutis num̾os primũ adiunxeris cũ eĩ uid̾et ora¬
tores cũ seneritato andire poetas aut cũ uolu¬
ptate tum dicit̾ iunueros secutus quib eciam
in or̃one uteretur tum iocundicatis cã cum ut
uarietatis occurrexet sacietati qd̾ ab hiis uero quadam

Expanded text:
obis tradiderunt, an his contenti esse quae ab illis dicta sunt possumus? sed quid quaero velisne, cum litteris tuis eruditissime scriptis te id vel maxime velle perspexerim? primum ergo origo, deinde causa, post natura, tum ad extremum usus ipse explicetur orationis aptae atque numerosae. nam qui Isocratem solutis numeros primus adiunxerit. cum enim uideret oratores cum seueritate audiri, poetas autem cum uoluptate, tum dicitur numeros secutus, quibus etiam in oratione uteremur cum iucunditatis causa, tum ut uarietas occurreret satietati. quod ab his
Abbreviated transcription (Latin):
uersus iudicant. maxime autẽ agrecia uetere clebrata
quib utinã siłibq rebus disputari. ꝙ de pluxib his uer¬
boꝵ translacionib maliussetis. uerum ut in uexsu ui-¬
lgus si est pectatũ uidet. sic siquid in nr̃a or̃one clau¬
dicati sentit. s poete nõ ignoscit nobis concedit. taciti
tũ omnes nõ ẽẽ illud qd̾ diximꝰ aptũ perfectũq cer¬
uunt. ¶ Itaq illi ueteres sicut hodie etam nõ nullos ui¬
demꝰ tum circulum et qiͣ orbem uerboꝵ cõficere non
possent nam id quidẽ nuper uel posse uel audire ce¬
pnnus trina aut bnia aut non nulli singula eciã uerba¬
rum dicebant qui in illa infancia natuxale illudꝙ aures
hominũ flagitabant tenebant. tñ ut et illa ẽent pauia q̃
dicerent et eqͣlib int̾spiracionibus uterentuo 

Expanded text:
versus indicant; maxime autem a Graecia vetere celebrata. versus indicant; maxime autem a Graecia vetere celebrata. Quibus utinam similibusque de rebus disputari quam de puerilibus his verborum translationibus maluissetis! Verum ut in versu vulgus, si est peccatum, videt, sic, si quid in nostra oratione claudicat, sentit; sed poetae non ignoscit, nobis concedit: taciti tamen omnes non esse illud, quod diximus, aptum perfectumque cernunt. Itaque illi veteres, sicut hodie etiam non nullos videmus, cum circuitum et quasi orbem verborum conficere non possent, nam id quidem nuper vel posse vel audere coepimus, terna aut bina aut non nulli singula etiam verba dicebant; qui in illa infantia naturale illud, quod aures hominum flagitabant, tenebant tamen, ut et illa essent paria, quae dicerent, et aequalibus interspirationibus uterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
omnes uerũ ecĩa numexis ac uocib. Quotus eĩ quisq
ẽ qui teneat artẽ numeroꝵ ac modoꝵ ¶ At in hic si
paululũ modo offensuꝰ ẽ ut aut contractione breuuis
fieret cuit productione longiꝯ teatra tota reclamant
¶Quid hoc non idẽ sit in uocib ut amultitudine ac
populo non modo catexue atq conuentꝰ sed ẽt̃ ip̃i sibi
singuli discrepantes eiciantur ¶ Nirabile est cõpluximũ
infaciendo intersit inter doctũ et rudem ꝙͣ nõ młtũ
differat inuidicando ¶ars eĩ cũ anatura perstã isi
natura moueat ac delectet nichil sane egisse uideatur
Nichil ẽ autẽ tani cognatũ mentib nostris ꝙͣ numeri atq
uoces quib exexçitaniur incẽdinuir et lemamir et lã¬
guscimꝰ et cid xlaritatẽ et tristiciã sepe deducimur.
Quoꝵ isla summa uix caxminib ẽ apcior et cãtibus
uon ueglecta ut in uidetur anuma rege doctissimo ir̃

Expanded text:
omnes, verum etiam numeris ac vocibus. Quotus enim quisque omnes, verum etiam numeris ac vocibus. Quotus enim quisque est qui teneat artem numerorum ac modorum? At in eis si paulum modo offensum est, ut aut contractione brevius fieret aut productione longius, theatra tota reclamant. Quid, hoc non idem fit in vocibus, ut a multitudine et populo non modo catervae atque concentus, sed etiam ipsi sibi singuli discrepantes eiciantur? Mirabile est, cum plurimum in faciendo intersit inter doctum et rudem, quam non multum differat in iudicando. Ars enim cum a natura profecta sit, nisi natura moveat ac delectet, nihil sane egisse videatur; nihil est autem tam cognatum mentibus nostris quam numeri atque voces; quibus et excitamur et incendimur et lenimur et languescimus et ad hilaritatem et ad tristitiam saepe deducimur; quorum illa summa vis carminibus est aptior et cantibus, non neglecta, ut mihi videtur, a Numa rege doctissimo maio