comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis ad demonstratiuũ uituꝑatõis genꝰ perti¬
net: quod tñ ab eo in aliquod differt: nam ui-¬
dis: specialit̾ ad incertam facientis ꝑsonam
adhibet᷑. Cõmunis u̾o locꝰ gn̾alit̾ in facti
absente ꝑsona. ñ tm̃ in hõĩe qͣnͣtum ĩ ip̃m
tm̃ s ⁊̃ commune in plurimis inuenitur.
tatus De gemino statu causarũ.U.
apud rethores dr᷑ ea res in qua causa
asistit. idest ꝯstitutio: greci enim statũ a
contentione stasin dicunt. Latini autem
autem ñ solũ a pugna ꝑ qͣm expugnent
ꝓpositionem adu̾sarii: s ꝙ in eo pars utͣc
⁊sistat. Fit autem ex intentione ⁊ depulsi¬
one. Statꝰ aut̃ causarum st̃ .ii. rationalis
⁊ legalis. De rationali oriunt᷑ ⁊iecte finis.
q̃litas. tͣnlatio. De fine iudiciał et negotia¬
lis: de iudiciali absoluta ⁊ adsumptiua. de
ad sumptiua ꝯcessio. remotio criminis: relatio
criminis ꝯpensatio. De ꝯcessione purgatio ⁊

Expanded text:
nis ad demonstrativum vituperationis genus pertinis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet, quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vidis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Communis vero locus generaliter in facti absente persona non tam in hominem, quantum in ipsum o tantum, sed etiam commune in plurimis invenitur. § 5 De gemino statu causarum. Status apud Rhetores dicitur ea res, in qua causa consistit, id est constitutio. Graeci autem statum a contentione, στάσιν, dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. 79 2. Status autem causarum duo sunt, rationalis et legalis. De rationali oriuntur conjectura, finis, qualitas, translatio. De fine juridicialis et negotialis. De juridiciali absoluta et assumptiva. De assumptiva, concessio, remotio criminis, relatio criminis, comparatio. De concessione, purgatio et
Abbreviated transcription (Latin):
in eo deliberet᷑ huius genꝰ duplex ẽ suasio.
⁊ desuasio. idest deexpectando ⁊ fugiendo .i.
defaciendo ⁊ ñ faciendo. Suasoria aut̃ in tͥb
locis diuidit᷑. honesto. utili. ⁊ possibili. Hxc
differt aliquid a delib̾atiua quia suasoria e¬
get alia ꝑsona. Delib̾atiua interdũ apud se
agit: insuasoria aut̃ due st̃ que plus ua¬
lent. spes ⁊ metꝰ. Demonstratiuũ dictũ
ꝙ unamꝙͣq rem. aut laudando aut uitu¬
ꝑando demonstrat: ꝙ genꝰ duas ht̃ species.
laudem ⁊ uituꝑatõem. Laudis ordo trib tẽ¬
porib distinguit᷑ ante ip̃m hominẽ. ĩ ip̃m.
post ip̃m. ante ip̃m. ut q̃ te tam leta tulert̃
scłã. In ip̃m. ut o sola infandos troie mise¬
rata labores. Post ip̃m: ut in freta dum
fluuii currunt dum montib umbre. lustra
manebunt. Pari ordine ertͣrio ⁊ in uituꝑa¬
tõe hominis hec forma seruanda est: ante ho¬
minem in hominem. post hominẽ. Locus ꝯmu¬

Expanded text:
in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae Lustrabumanebunt. 7. Pari ordine, e contrario, et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus commu
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi ꝑitꝰ: uir bonꝰ ꝯsistit nat᷑a
morib. artib. uita. Dicendi ꝑitꝰ: ꝯsistit ar¬
tificiosa eloquentia que ꝯsistat partib. u.
Inuentione. dispositione. eloqutione. memo¬
ria. pronuntiatõe. ⁊ fine officii. qd̾ est aliqͥd
persuadere. Ip̃a etiam peritia dicendi intrib
reb ꝯsistit. natura doctrina. usu: nat᷑a inge
nio. doctrina scientia. usu assiduitate. Hec
sunt enim que ñ solũ in oratione. s ĩ uno¬
quoq hoĩe artifice expectant᷑ ut aliqͥd effi
eña causarũ tria st̃: delib̾atiuum. de¬
monstratiuũ. iudiciale. Delib̾atiuũ
genus est in quo de quiblibet utilitatib
uite quid aut debeat. aut non debeat fieri
tractat᷑. Demonstratiuũ in quo laudabilis
ꝑsona aut rep̾hensibilis ostendit᷑. Iudiciale
in quo de ip̃iis ꝑsone facto aut pene aut
ostendit. utrum laudabilis p̃mio dignꝰ sit:
aut certe reus ⁊dempnari lib̾ariq supplicio.
Delib̾atiuũ genꝰ uocat᷑ eo ꝙ de unaq̃q re

Expanded text:
dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, donio; doctrina, scientia; usu, assiduitate. Hec sunt enim, que non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid effiera causarum tria sunt, deliberativum, demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non detractatur. Demonstrativum in quo laudabilis persona, aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius persone facto, aut pene aut ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re
Abbreviated transcription (Latin):
stronomiã est astro lex que cursus
iosephus auctor asseuat. Greci autẽ dicunt
hanc artem ab athlante prius excogitatam.
iõq dictꝰ ÷ sustinuisse celum. Quisqͥs autẽ
ille fuit motu celi. ⁊ ratõe animi excitatus
per tempoꝵ uices. per astroꝵ ratos definitos¬
q cursus ꝑ int̾ualloꝵ spacia moderata cõ¬
sidauit dim̃siones quasdam et numeros:¬
que definienioc fecae teło in ordiñ aectẽ

Expanded text:
stronomia est astrorum lex, que cursasIosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros,quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens
Abbreviated transcription (Latin):
Iapud grecos p̾cipiuuis habet᷑: hic ⁊̃ ⁊ ano¬
Enes instituit: quib cursus astroꝵ ĩuenit᷑:
Io De differentia astronomie ⁊ astrol. iiii.
Nt astronomiam aut̃ ⁊ astrologiã: aliqͥd
differt. Nam astronomia celi aũsationem.¬
ornatꝰ. ortus. obitꝰ. motꝰq syderum ꝯtinet:
ł qua ex causa ita uocent᷑. Astrologia u̾o
partim nͣalis: partim suꝑsticiosa ẽ. Nat᷑ał.
dum exsequit᷑ solis ⁊ lune cursus ł stellaꝵ
certas tempoꝵ stationes. Suꝑsticiosa uo est
illa quam mathematici sequunt᷑ qui in
per singula aĩe uł corporis membra dispo¬
nunt syderumq cursu natiuitates homi¬
stronomie rõ: modis e rõne¬
plurimis ꝯstat. Defuit enim qͥd sit
mundus. qͥd sit celum. qͥd sꝑe sitꝰ ⁊ cursus
quid axes celi. ⁊ poli. quid sint climata celi.
qͥd cursus solis ⁊ lune. atq astroꝵ. ⁊ cet̾a¬

Expanded text:
apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur. § 27 De differentia Astronomiae et Astrologiae. Inter Astronomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in per singula animae vel corporis membra disponunt, siderumque cursu nativitates homistronomie ratio modis pluribus constat, diffinit enim quid sit mundus, quid celum, quid sphere situs et cursus, quid axis celi et poli, quot sint climata celi, qui cursus solis et lune atque astrorum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝯstat ex celo. ⁊ t̾ra. ⁊ mari.ui
cunctis q syd̃ib: qui idcuro mũdus appel¬
latus est qr semꝑ iñ motu est: nulla enim
requies elementis ꝯcessa est. De forma
monstrat᷑. Nam quemadmodũ erigi¬
eius et qiͣ facies orientalis regio ẽ: ultima
pars septentrionalis est. De celo euian nõie
elum philosophi rotundum. .Uiii.¬
uolubile. atq ardens ẽẽ dixerunt. uo
impressa signa habeat stellanũ. Distinxit enĩ
ds illũ claris luminib: ⁊ impleuit sole sci¬
licet ⁊ luna orbe fulgenti. ⁊ astroꝵ micanti¬
um splendentib signis adornauit. Hoc aut̃

Expanded text:
qui constat ex caelo, et terra et mare cunctisque sideribus. Qui ideo mundus est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies eius elementis concessa est. De forma demonstratur. Nam quemadmodum erigieius et quasi facies orientalis regio est, ultima pars septentrionalis est. De caelo et eius nomine . Caelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocum inpressa signa habeat stellarum. Dillud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit. Dicitur e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩn appellatõem hominũ iniquoꝵ. Prosti¬
tute. metrices a prosidendo in meritoriis
trepidatio mentis. Habet cordis pulsatõem.
cordis metũ. Nam pau̾e ferire est. Unde
tendo: uñ ⁊ meretrices petuleas uocamꝰ.
rulus. qr q̃relam infert. Quietus qd̾ ipse
sit sͥ aĩo securus neminem tangẽs.

Expanded text:
in appellationem omnium iniquorum. Prostiin appellationem omnium iniquorum. Prostitutae, meretrices a prosedendo in meritoriis trepidatio mentis habet enim cordis pulsationem, cordis motum; nam PAVIRE ferire est, unde tendo; unde etiam et meretrices petulcas vocamus.rulus, quia querellam infert. Quietus, quod sit ipse sibi animo securus, neminem tangens.
Abbreviated transcription (Latin):
accusando nocitura ł m defendendo profu¬
tura pretereat: aut inutilit̾ dubie q po¬
nat mercedis gr̃a. licet u̾o corruptus ci¬
cero. Quid enini tam p̾uariũ. idest ualde
uarium. Pellax. dolosus. ⁊ fallax a pelle
idest uultu: foris .n. ut fallat arridet. s
nequiciam intus g̾it. Profanꝰ qͣsi porro
a fano sacris .n. ñ licet illi ᷤ int̾esse. Par¬
ricida ꝓprie drͣ int̾fector parentis: qͣmuis
quidam uet̾es hunc parenticidã dix̾int.
qm̃ parricidiũ ⁊ homicidiũ quocũq in¬
telligi possit. cum sint homines homini¬
b pares. Persecutor ñ semꝑ pro malo in¬
telligit᷑. uñ ⁊ persecutꝰ perfecte secutus.
Dublitanꝰ est qui uectigalia publica exig̾:
Equi per publica negotia sclĩ lucͣ sectat᷑
unͣ et cognominatꝰ. Peccator a pellice .i.
a meretrice uocatꝰ: qͣi pellicator: qd̾ no¬
men apud antiq̾s tantũ flagitiosum sig¬
nificabat. Postea tnͣsiit hoc uocabulum

Expanded text:
accusando nocitura, vel in defendendo profuaccusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dubieque ponat mercedis gratia licet corruptus. Cicero: 'Quid enim tam praevarum?' id est valde varum. Pellax, dolosus et fallax, a pelle, id est vultu. Foris enim, ut fallat, arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet interesse. Parricida proprie dicitur interfector parentis, quamvis quidam veteres hunc parenticidam dixerunt, quoniam parricidium et homicidium quocumque intellegi possit, cum sint homines hominibus pares. Persecutor non semper pro malo intellegitur; unde et persecutus, perfecte secutus. Publicanus est qui vectigalia publica exigit. Vel qui per publica negotia saeculi lucra sectantur, unde et cognominati sunt. Peccator a pelice, id est meretrice vocatus, quasi pelicator; quod nomen apud antiquos tantum flagitiosum significabat, postea transiit hoc vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi porro illũ duxit ⁊ ꝓuocauit. qͣsi
porro illũ uocauit. Proiectus qͣi porro
bona palam ⁊ aꝑte scribũtur. Prescͥptus
ordinẽ significat: sicut ⁊ p̾scriptões apd̾
iris ꝯsultos. Protinctꝰ et expeditꝰ ⁊ arma
tus. Bñ et m ꝓcinctu cum belli causa ar¬
ma sumebant. Precinctus eo ꝙ ante se
ponat aliquid quo p̾cingint᷑. Uñ ⁊ de dño
dc̃m est. p̃cinctꝰ est linteo: ⁊ lanit pedes di¬
scipuloꝵ suoꝵ. Predo ẽ qui ppłando alienã
prouinciam inuadit. Predo autẽ ab abigẽ¬
do predas dictus: et predo qͥ predã ht̃. Pre¬
dator aut̃ est: cui debet᷑ de p̃da aliqͥd. Pla
st̃ p̾dones maritimi. ab incendio nauium
tnseuntiũ. qͣs capiebant dcĩ. Nam pẏro ig¬
blice defraudator. Pugillator. qui de ma¬
a fraudulentꝰ est ⁊ sine fide: qrͣ perdens
fidem. Pius qui peierat .i. male iurat.¬
Nam peiero ⁊ uiro ⁊ deiero dicimꝰ. Preua¬
ricator. male fidei aduocatꝰ. et qui uel in

Expanded text:
quasi porro illum duxit; et provocavit, quasi quasi porro illum duxit; et provocavit, quasi porro illum vocavit. Proiectus, porro bona palam et aperte scribuntur. Praescriptus ordinem significat, sicut et praescriptiones apud iurisconsultos. Procinctu', id est cum belli causa arma sumebant. Praecinctus, eo quod ante se ponat aliquid, quo praecingitur. Unde et de Dopedes discipulorum suorum.' Praedo est qui populando alienam provinciam invadit: praedo ab abigendo praedas dictus; et praedo qui praedam habet. Praedator, hoc est cui de praeda debetur aliquid. Plagsunt praedones maritimi, ab incendio navium transeuntium quas capiebant dicti. Nam πυρά igis est. Pugillator, qui de maa fraudulentus est et sine fide, quasi perdens fidem. Periurus, quia perpere iuratNam peiuro et deiero dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in
Abbreviated transcription (Latin):
lius pͥmũ eos dcos refert. qui plurimã
habuissent pecuniam .i. pecora: ita enĩ
eos antiqui appellabant. Paulatim aũt
am perseu̾at. Antiqui enim uitiã dicebãt.
quam nos uictoriam. Credo q inde dicit᷑
herba uitia .i. uictorialis. Pnix a pernitẽ¬
do tractũ ẽ idest in conatib ꝑseu̾ando. Alii
ꝑnicẽ uelocem intelligunt pedib. Nam
ꝑnicitas pedũ ẽ : ut ꝑnicib ignea plãtis:
sicut celi̾tas pennarũ est. ut. celeriq fu¬
ga sub syd̾a lapse. Piger qͣiͣ pedib eger:
est enim tardus ad incedendũ: qd̾ nomen
⁊ imꝓbo ponit᷑. Olim aut̃ acerbi flagita
a petendo petulanteᷤᷤ uocati. Procax ꝓpͥe¬
dicit᷑. idem ꝙ petax. Nam p̾cari ẽ petere.
Prodigꝰ sumptuosus. atq ꝯsumptor : qͥ
omĩa porro agit. ⁊ qiͣ picit. Profugus
qͣi porro fugatꝰ. Peregrinꝰ longe a patͥa
positꝰ: qr sicut alienigena proiectꝰ. qͣsi
longe ⁊ ꝓcul. iactatus: sicut ⁊ ꝓduxͣ

Expanded text:
lius primum eos dictos refert qui plurimam lius primum eos dictos refert qui plurimam habuissent pecuniam, id est pecora. Ita enim m antiqui eos appellabant. Paulatim autemam perseverat. 489 Antiqui enim viciam dicebant, quam nos victoriam; credo quod inde dicatur herba vicia, id est, victorialis. 212. Pernix a pernitendo tractum est, id est, in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intelligunt pedibus; nam pernicitas pedum est, ut: Pernicibus ignea plantis; sicut celeritas pennarum est, ut: Celerique fuga sub sidera lapsae. 213. Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum, quod nomen et inprobo ponitur: olim autem acerbi flagitata petendo petulantes vocati. Procax, proprie idem quod petax. Nam procare est petere; Prodigus, sumtuosus atque consumtor, qui omnia porro agit et quasi proicit. Profugus  vagatur, quasi porro fugatus. Peregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi longe et procul iactatus; sicut et produxit,
Abbreviated transcription (Latin):
rudens qiͣ porro uidens. ꝓspicax est
enim incertoꝵ p̾uidet casus. Patiẽs¬
est dictus a pauendo. Pauere enĩ ferire est.
Sercutit᷑ enim ⁊ tolerat. Perfectꝰ ẽ cui ni¬
chił iam adici potest. Huic nõi apd̾ gram¬
maticos comparatio ñ adicit᷑: qr si dix̾is
ille ꝑfectior est iste ꝑfectꝰ ñ erit. Pulcher
a facie cutis dc̃s: qd̾ est pellis. Postea trã-¬
sit hoc nom̃ in genus. Nam pulchritudo
limamenta hospiciis delectabant: aut ĩ
toto u̾tice suꝑͣ est. Pellax apelliciendo. ꝑ¬
spicax splendidꝰ eo ꝙ perluceat. Perptuis
perhennis ab eo ꝙ sit ꝑpetuus annis. Pre¬
sul uocatꝰ ꝙ p̾est sollicitudine. Prepositꝰ
appellatꝰ ab eo qd̾ sit sb̾iectoꝵ ac famulã¬
tiũ ordinator ł rector. Patroni a patribꝰ
cui paruuli assignant᷑ : grecũ nom̃ ẽ ⁊ est
tens reb late patens. Uñ ⁊ potestas qd̾
pateat illi queq uelit: nemo int̾clu¬
dat. nullus obsist̾e ualeat. Preopimus
pre cet̾is opib copiosus. Pecuniosos tul¬

Expanded text:
rudens, quasi porro videns. Praespicax est enim et incertorum praevidet casus. Patiens dictus a pavendo. Pavere enim ferire est. Percutitur enim et tolerat. Perfectus, cui nihil iam adici potest. Huic nomini apud Grammaticos conparatio non adicitur, quia si dixeris: 'Ille perfectior est,' iste perfectus non erit. Pulcer ab specie cutis dictus, quod est pellis: postea transiit hoc nomen in genus. Nam pulchritudo lineamenta hospitis delectabant,' aut in tota vertice supra est. Pellax a perliciendo. Perspicax, splendidus, eo quod perluceat. Perpetuus. Perennis, ab eo quod sit perpetuus annis. Praesul vocatus quia praeest sollicitudine. Praepositus appellatus eo quod sit subiectorum ac famulantium ordinator vel rector. Patroni a patribuscui parvuli adsignantur. Graecum nomen est; et est tens, rebus late patens: unde et potestas, quod pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae ceteris opibus copiosus. Pecuniosus: Tul
Abbreviated transcription (Latin):
tio cum ꝑdita rõne . mens sana cum amen-¬
tia. Bona deniq spes cum omniũ retũ de¬
speratione ⁊fligit. In huiꝰmodi certamine
ac prelio huiꝰmodi locutõis ⁊ ornamento
liber eccl̃iasticꝰ usus est. dicens ꝯtͣ malũ¬

Expanded text:
tio cum perdita; mens sana cum amentio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiasticus usus est, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentie tue ĩ honestamentũ fuit. adole¬
scentia senectuti decoramentũ. senectꝰ reipu¬
blice flagitium: sic ⁊ apud scipionẽ ui atq
gratis coactꝰ cum illo sponsionem feci. Scã
sponsione ad iudicem adduxi. adductum pͥmo
cetu dampnaui. dampnatũ ex uoluntate di¬
misi. Antitheta q̃ latine ꝯtͣposita appellãt᷑
que dum ex diu̾so ponunt᷑ sententie pulchri
tudinẽ faciunt: et mornamentũ loquutõis
decentissima existunt: ut citero ex hac par-
te pudor pugnat: illinc petulantia hinc pu-¬
dicitia. illinc stuprum hinc fides. illĩc frau¬
datio hinc pictas: illint scelus. hinc ꝯstan¬
tia: illinc furor. hinc honestas. illinc turpi-¬
tudo hinc  ꝯtimnentia. illinc libido. hinc deniq¬
equitas. temperantia. fortitudo. prudentia
uirtutes om̃s certant cũ iiquitate: luxu¬
ria. ignauia cũ temeritate cum om̃ib uiti-¬
is. Postremo copia cum egestate. bona ra-¬

Expanded text:
adulescentiae tuae inhonestamentum fuit, aduleadulescentiae tuae inhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur: quae, dum ex adverso ponuntur, setudinem faciunt et in ornatu locutionis decentissima existunt, ut Cicero: ex hac te pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc deniqaequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ra
Abbreviated transcription (Latin):
ac sententiaꝵ. Nam quia directa ⁊ perpetua
oratio fatigationẽ atq fastidiũ. tam dicẽdi
qͣmͣ audiendi creat. flectenda est ⁊ in alias
u̾sanda formas: ut audientẽ reficiat ⁊ orna¬
tior fiat: et iudicem diu̾so uultu auditu q¬
deflectat. Equib plurime suꝑuis a donato
in scematib artis gramatice adornate st̾.
Gñ tm̃ ilła huic̃ int̾poni oportuit. que m̃ po¬
emate aut ñqmͣ aut difficult̾ siũt: in
oratione autẽ libere. Anadiplosis est cõge
quo sensus suꝑior terminat᷑. inferior incip̃.
ut dehinc qiͣ ꝑ gradus dicendi ordo seruat᷑.
ut est illuo affricani. ex innocentia nascit᷑
dignitas: ex dignitate honor. ex honore ñi¬
ꝑiũm: ex imꝑio libertas. Hanc figuram ñ¬
nulli catenam appellant. ꝓpt̾ quod aliud in
alio qͣi nectitu⁊ nõie: atq ita res plures in
geminatione uboꝵ trahunt᷑. Fit autẽ hoc
scema ñ solũ in singulis uerboꝵ. s ⁊̃ ĩ ꝯtex-¬

Expanded text:
ac sententiarum. 92 Nam quia directa, et perpetua ac sententiarum. 92 Nam quia directa, et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatior fiat, et judicem diverso vultu audituqdeflectat. E quibus plurimae superius a Donato in schematibus artis Grammaticae adnotatae sunt. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate aut numquam aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congemquo sensus superior terminatur, inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: 'ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas'. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propter quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed e
Abbreviated transcription (Latin):
ri sine alioꝵ sensiũ ⁊ fusione non possunt
Ambiguitas quaꝵ ⁊ uiciũ illud cauendum:
cũ quidam iactatione eloquentie ducti quod
uno aut duob uerbis significare poterant.
int̾positis manib uocib longa ⁊ circũ flexa
ambage ꝯdudunt: qd̾ uiciũm ꝑissologian uo¬
cant. Cui ꝯtͣriũ criminis uitiũ ẽ obbreuita¬
tis studiũ etiam necessauia u̾ba furari. Fũgien¬
da st̃ quoq sicut in litt̾is et uerbis: ita ⁊ in
sententiis uitanda uitia: que int̾ pͥma grama¬
ticoꝵ studia pene cognoscant᷑. Sunt enĩ catẽ
faton. tantologia. ellipsis. acyrologia. macro¬
logia. perisologia. pleonasmos. ⁊ huis similia.
At atͣ orationẽ extollit ⁊ exornat: energia
tñ fasis q̃ plus quidam qmͣ dix̾it intelligi
facit: ut si dicas ad gloriam scipionis ascẽ¬
det: et ur̃gilius. dimissum lapsi ꝑ funem:
suggerit: huic ꝯtͣriã uitꝰ est u̾bis minue¬

Expanded text:
ri sine aliorum sensuum confusione non possunt. ri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis studio etiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammatihaton, tautologia, eclipsis, acyrologia, macrologia, perissologia, pleonasmos, et his similia. At contra orationem extollit et exornat energia, tum emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intelligi facit, ut si dicas, ad gloriam Scipionis ascendet; et Virgilius, demissum lapsi per funem. suggerit. Huic contraria virtus est verbis minue
Abbreviated transcription (Latin):
et uerboꝵ ⁊ sententiarũ cauendis.
ret̾ẽa purum ⁊ honestum elo .xix.¬
quiũ oratoris carere debet om̃ib uiciis: tam
in litt̾ĩs qͣm in u̾bis. qm̃ ⁊̃ in sententiis. In
litteris ut iunctura apta et ꝯueniens sit:
et sit obseruandũ ne p̾cedentis u̾bi. extrema
uocalis in eandem uocalem pͥmam incedat
u̾bi sequentis: ut femine egyptie que in
structura. melior sit si consonantes uocalib
applicant᷑. Trium quoq ꝯsonantiũ. que in se
incidentes stridere ⁊ qͣi rix̃are uident᷑ uitãda
iunctura est. idest .R. s.x. ut ars studioꝵ.
rex xerxes: error romuli: fugienda ẽ ⁊ asonãs
.m. inlisa uocalib ut uerum enim D¬
que greci a cirologian uocant. Amanda est er¬
go proprietas. sic tñ ut ñ aliqnͣdo ꝓpter hu¬
militatẽ sordidis aut spurcis uocabulis tͣns¬
latis nominib sit utendum. non tñ longe
accitis. s ut ueris proxima ⁊ cognita uidean¬
tur. Fugienda ⁊̃ iperbata longiora que fie¬

Expanded text:
et verborum et sententiarum cavendis . Praeterea purum et honestum oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'quae Graeci Acyrologian vocant. Amanda est ergo proprietas, sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fie
Abbreviated transcription (Latin):
iudicum in eũ reipublice statũ. qͥ futurꝰ est¬
etiã si occiso milione clodius uiu̾et. Appose¬
ophesis est cũ id qd̾ dicturi uidebam̃ silentio
int̾cipimꝰ: quos ego s motos p̾stat ꝯponere.
fluctus. Epanalimpsis est disgressio cͥalor
me dicendi ⁊ dignitas rerũ paulo longiꝰ qmͣ
uolebam. s redeo ad causam. Anaminisis ẽ
ꝯmemoratio eius rei quã oblitos fuisse nos
fingimꝰ. Aparisis est cum id qd in animos ui¬
dicũ qͣi deposueramꝰ oportune reposcimꝰ. Echi¬
ologia est cũ ꝓponimꝰ aliquid eius que causã
⁊ rationẽ redd̾imꝰ. Carattarismos descͥptio fi¬
gure aliciuꝰ expressa ut per omĩa m̾curio¬

Expanded text:
judicum in eum reipublicae statum qui futurus essjudicum in eum reipublicae statum qui futurus esset, si, occiso Milone, Clodius viveret. 36. Aposiopesis est cum id quod dicturi videbamur silentio : Quos ego, sed motos praestat conponere fluctus. Epanalempsis est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam'. Anamnesis est commemoratio eius rei, quod oblitos fuisse nos fingimus. †Aparisis† est, cum id, quod in animos iudicum quasi deposueramus, opportune reposcimus. ologia est, cum proponimus aliquid, eiusque causam et rationem reddimus. Characterismos est descriptio figure alicuius expressa. Latrismos, pluri
Abbreviated transcription (Latin):
est cum d̾icimꝰ inopinatũ aliquid accidisse.
erit: eius periculi dep̾catorẽ ẽẽ fcm̃. Epitro
pe .i. permissio cum aliqͣ ip̃is iudicib aut
adu̾sariis ꝯmittimꝰ estimanda. ut caliuis
in uaticinio: perfrica frontẽ ⁊ dic te digniorẽ
liũ ⁊ cet̾a: qua figura caute utendũ est. ut
cicero. p̾misit enim factionẽ. Etopopeia est
cum sermonẽ ex aliena persona inducimus:
ut ꝓcelio tullius facit apiũ cecũ cũ dodio
loquentem. Energia est rerum gestarũ aut
qͣi gestaꝵ sub oculis inductio de qͣ loquuti iã
sumꝰ. Mẽthesis est que mittit aĩos iudicũ in
res p̾teritas aut fut᷑as ħ modo reuocate mẽ¬
tes ad spectatulũ expugnate misere ciuita¬
tis ⁊ uidete uos. credite incendia. cedes rapi¬
nas. direptiones lib̾oꝵ. corporum iniuriat.
captiuitates matronarũ. trucidationes senum:
in futurũ autẽ anticipatio eoꝵ q̃ dicturus ẽ
adu̾sariꝰ. ut tullium ꝓmilione amittit aĩos

Expanded text:
est, cum dicimus inopinatum aliquid accidisse, est, cum dicimus inopinatum aliquid accidisse, erit, eiuid est permissio, cum aliqua ipsis judicibus, aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vatinium: Perfrica frontem, et dic te digniorem rium Melium, etc. Qua figura caute utendum est, ut Cicero, praemisit enim rationem. 34. Ethopoeia est cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut, pro Caelio Tullius facit Appium caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti jam sumus. 35. Metathesis est quae mittit animos judicum in res praeteritas, aut futuras, hoc modo: Revocate mentes ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum injurias, captivitates matronarum, trucidationes senum. In futurum autem anticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius pro Milone, cum mittit animos
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ. ut aude hospes ꝯtempnere opes. ⁊ Alie
deortatiue. cũ a ꝯtͣrio uitio uicio peccatoq
reducimꝰ. Sunt adfirmatiue. ut quid ni qͥp
pe. Preceptiue ut nudus ara sere nudꝰ. ⁊ ha¬
bebis frigore messes uetatiue. ut ne ue
int̾ uites corilũ sere neue flagella. sũma
pete. Negatiue. ut non minĩme. Sunt
ad miratiue ut pape. uenire non licet et
fornic̾ari libet. Dolentis. ut ei michi quos
millus amor est sanabilis herbis. flentis.
laberintꝰ in alta. Admonentis uridentis ge¬
uores. Sunt ⁊ anfidoxe quarũ pars hone
sta est: pars inhonesta. ut ñ est tuta tua
⁊ alie. procatalempsis cũ id qd̾ nobis obici
rant᷑. Sunt aporie dubitatio simulãtis¬
nescire se que scit: aut quom dicat᷑. Quinon¬
osis aut̃ dr᷑ ꝯmunicatio asilii cum iuditib
aut adu̾sariis: ut si dicas uos ꝯsulo iudices.
aut uos adu̾sarii quid me facere conuen̾it.
aut quid uos facturi fuissetis: Paradoxon

Expanded text:
camus, ut: Aude, hospes, contemnere opes. 23. Aliae camus, ut: Aude, hospes, contemnere opes. 23. Aliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et affirmativae, ut, quidni, quippe. 24. Praeceptivae, ut: Nudus ara, sere nudus, habebis frigore messes. 25. Vetativae, ut: Neve inter vites corylum sere, neve flagella Summa pete. 26. Negativae, ut, non, minime. Sunt et mirativae, ut: Papae! vivere non licet, et fornicari libet! 27. Dolentis, ut: Hei mihi quod nullis amor est sanabilis herbis! Flentis .labyrinthus in alta. Admonentis voces. Sunt et anfidoxe, quarum sta est, pars inhonesta, ut Ovid, Met. 2, 5et aliae, procatalempsis, cum id, quod nobis obici rantur'. Sunt et aporiae, dubitatio simulantisnescire se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenonosis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paradoxon
Abbreviated transcription (Latin):
offendit achilles agamenonẽ uera dicẽdo.¬
Metrofanes promeruit grãm mitridatis
obsequendo. Nam int̾ crian ⁊ sententiam
ħ int̾est ꝙ sententia sine persona profertur.
ꝑsona adiciat᷑ fit crian. si dethat᷑ fit sen¬
o. quid ibi me uinc̾e p̾stat. Alie suꝑlatiue.
que cum aliquo motu animi ⁊ indignati¬
tare uias. qͣuid gͣenꝰ unce domũ pacem ne
huc fertis an arma: Alie responsiue ut illme
istinc.⁊ Alie dep̾catiue. ut eripe me hiis in¬
uicte malis. Alie promissiue. ut parce me
italiam: ⁊ pete regna uentis ꝑundas q̃ tñ
ne non intellecta sit persuasio. ⁊ recta sunt
aliqua que uetant latentes ut uentis per
undas.⁊ Alie demonstratiue. ut en ecce.
si iuppit̾ annos. Alie denegatiue. ut neqͣꝙͣ.
Alie quecũq exclamatione proferunt᷑. ut qͥs
furor ociues pacem ꝯuertit m̃ arma: ⁊ cice¬
ro. o dii mortales ubi nam gentiũ sumus.
Alie exortatiue cum ad sententiam prouo¬

Expanded text:
offendit Achilles, Agamemnonem, vera diceoffendit Achilles, Agamemnonem, vera dice‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian et sententiam hoc interest, quod sententia sine persona profertur, sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit seno, quid ibi me vincere praestat? Aliae superlativae, quae cum aliquo motu animi et indignatitare vias? Quid genus, unde domum? Pacemne huc fertis, an arma? Aliae responsivae, ut 'illinc', 'istinc'. Aliae deprecativicte malis. Aliae promissivae, ut: Parce meItaliam ventis pete regna per undas; 95 quae tamen ne non intaliqua quae vetent latenter, ut 'ventis', 'per undas'. Aliae demonstrativae, ut: 'en', 'esi Iuppiter annos. Aliae derogativae, ut: 'nequaquam'. Aliae, quae cum exclamatifuror, o cives, pacem convertit in arma? Et Cicero: O dii immortales, ubinam gentium sumus? 22. Aliae exhortativae, cum ad sententiam provo
Abbreviated transcription (Latin):
peccator : ⁊ sic intuere in omĩa opera altis¬
sumi. bina ⁊tͣ bina. ⁊ unũ ⁊tͣ unum.
Sinonima est quotiens ĩ gnexa oratione
plurib u̾bis unam rem significamꝰ. ut
par fortasse eoꝵ que sequebant᷑. Antapo¬
ꝯscripti. ñ meũ ac pulcherrimũ quidẽ fcm:
uerũ ut dixi. ñ meũ sed ur̃m. Paradiastole
pro mnesidãto fortẽ: ꝓ in lib̾ali diligentem
antanaclasis est que eodẽ uerbo ⁊trariũ ex¬
primit sensum: querebat᷑ quidã de filio cum
mortem suam expectaret respondentẽ. non
expecto: ĩo peto inquit ut expectes. Anti¬
metabole est ꝯu̾sio u̾boꝵ: que ordine mu¬
nius. brutus hostis: si ꝯseruator rei publice
brutꝰ. hostis antonius . Exocen. quis eos ap-¬
pellauit appius. qͥs ut produxit appiꝰ: nunc
figuras sententiarum qͦs oꝑe p̾ciũ ẽ cogno¬
scere persequem᷑. Sententia est dcm̃ imꝑso¬
nale: ut obsequiũ amicos. u̾itas odiũ parit.
Hĩc si ꝑsona fu̾it adiecta crian erit. ita

Expanded text:
sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unum'. Synonymia est, quotiens in conexa oratione pluribus verbis unam rem significamus, utpar fortasse eorum, quae sequebantur'. Antapoconscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, non meum, sed vestrum'. Paradiastole pro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine munius, Brutus hostis: si conservator reipublicae Brutus, hostis Antonius'. Exoche Cic. Mil. 59: Quis eos appellavit? Appius. Quis produxit? Appius'. Nunc figuras sententiarum, quas operae pretium sit cognoscere, persequamur. Sententia est dinale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita,
Abbreviated transcription (Latin):
plures sensus breuit̾ expeditos in unũ locũ
coaceruat: ⁊ cũ quadam festinatõe decͣrit.
diu̾sũ qmͣ dicit intelligi cupit: fit autẽ
aut cũ laudamꝰ eum quẽ uituꝑare uolumꝰ:
aut uĩtuꝑamꝰ quẽ laudare uolumꝰ: utͥusq
exemplum erit si dicas amatorẽ rei publice
catilenam. hostem reipublice scipionem
Diasismos ẽ ea que magna st̃ u̾bis minuit
aut minima extollit. Ephon est quociens
in eodem sensu diutius emoram᷑: cui tandẽ
pepertit. cuiꝰ amicitie fidẽ custodiuit: cui
bono inimicꝰ non fuit. qnͣdo ñ aut causauͭ
aliquẽ aut u̾b̾auit. aut prodidit. Epange
nos aliqͣ magna aut minima dicturos. Pro¬
sopopeia est cũ aĩaliũ ⁊ persona ⁊ sermo
fingit᷑. cicero in catilena. etenim si metũ
patria mea que mͥ uita mea multo est ca¬
ẽ cũ qͣiͣ deponimꝰ aliquid imperfectũ apud
memoriã iudicũ repetituros nos. dicentes
cũ oportunũ fu̾it. Peusis ẽ idest soliloqũ
cum ad int̾rogata ip̃i nobis respondemꝰ. Si

Expanded text:
plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, diversum quam dicit intelligi cupit. Fit autem, aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. †Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelnos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilinpatria, quae mihi vita mea multo est caest cum quasi deponimus aliquid imperfectum apud memoriam judicum repetituros nos dicentes cum opportunum fuerit. 48. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. 49.
Abbreviated transcription (Latin):
b nom̃ habe̾ ꝓbat᷑. Nam apes grece n. el¬
lesse dicit᷑. Antea aut̃ mella de rore erant:
inueniebant᷑q in arundinũ foliis. Unde
a dona. Siquidẽ hucusq in india ⁊ arabi-¬
a conligatũ repperit᷑ ramis ÷ ixrens in si¬
mlitudinẽ salis. Om̃e autẽ mel dulce: s¬
sardũ amarũ ẽ absinthii causa: cuiꝰ copi¬
a illius regionis apes nutͥunt᷑. fauũ uo¬
cari. qui comedit᷑ magis ꝙͣ qͥ bibit᷑. Fagere
enim greci comedere appellant. QAiunt aũt
medici. ⁊ qui de humanoꝵ corpoꝵ scrip¬
sere naturis. precipueq galienus in libris
uenũ. ⁊ perfecte etatis uiroꝵ mulierũq
corpora insito calore feruere. Et noxios
ẽẽ hiis etatib cibos qui calorem augeãt:
mere: sicut e ꝯtrario senib qui pituita la¬
lorant frigore. calidos cibos ⁊ uina uet̾a

Expanded text:
bus nomen habere probatur; nam apis Graece μέbus nomen habere probatur; nam apis Graece μέλισσα dicitur. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum foliis. Unde a dona. Siquidem hucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris uenum ac perfectae aetatis uirorum mulierumque corpora insito calore feruere et noxios esse his aetatibus cibos, qui calorem augeant, mere, sicut e contrario senibus, qui pituita laborent et frigore, calidos cibos et uet
Abbreviated transcription (Latin):
sce fiunt: inde ⁊ nominata. ysocem piscem
quẽdã dicũt: ex quo primũ isicia facta. ẽ.
Et qm̃uis ex alio gene pisciũ fiant: ini¬
tiũ tñ piscis uocabulũ dedit. Galatice
a colore lacteo nominate: greci enĩ gala
lac dicũt. Sꝑas a rotunditate greco uoca¬
bulo appellatas: quicquid enĩ in rotũdum
format᷑ spera a grecis dicitur: ius quoq
magistri a uire nuncupauerũt. qr ex ea
est lex condim̃ti eius. Hanc greci ⁊ ean
uocant. Caseũ uocatũ ꝙ careat seru: qͣi
careũ. Nam seru ei om̃e deducit᷑ ut pon¬
derib arguat᷑. Colostrũ lac nouũ: quod
neutri genis est. lac a greco sermone diri¬
uatũ ẽ pro candore: greti enim albũ leu¬
con dicũt. Lac u̾o ⁊ sanguis: quod nutrit
⁊ qd̃ nutrit᷑. Nam lacte nutrim᷑. uiuimꝰ
sanguine. Quactũ qi coactũ. ⁊ qiͣ coagu¬
latum: accepta enim secũ alia specie coa¬
gulat. Mel grece appellatõis est qd̃ ab api¬

Expanded text:
sce fiunt: inde et nominata. Isocem piscem sce fiunt: inde et nominata. Isocem piscem quendam dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore; Graeci enim album λευκὸν dicunt. Lac vero et sanguis, quod nutrit et quod nutritur; nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Quactum, quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab api
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ. Uñ ⁊ afranius. In rosa gallũ sagatũ
pingui pastũ taxea. Axungia ab untõne
uocata. Sebum a sue dcm̃. qiͣ suebũ: qd̾
plus pinguedinis hoc aĩal habeat. Offa
est ꝓprie frustũ dentiũ: cuĩ diminutiuũ
offellam facit: uñ ⁊ offarii coci. ł coqui.¬
qr particulatim. idest offatim excoquũt.
Nunc offa latrantiũ: qr si in os canis
iacit᷑ satiat᷑ ilico compescit᷑ ⁊ silescit. fru¬
stũ uocatũ. ꝙ capit᷑ a frumine. est enĩ
frum̃ sũma pars gule. Pulpa dc̃ã: qd̾ cũ
pulte olim mixta uescebat᷑. Uñ ⁊ pulm̃¬
tariũ. ⁊ pulm̃tũ dictũ. Lucanicie dicte:
⁊ minuta caro qd̾ ea intestinũ farciat᷑. hoc
est impleat᷑: cũ aliarum rerũ ꝯmixtione.
Minutal uocatũ. ꝙ fiat de piscib ⁊ isici¬
is holeribq minutatim ꝯcisis. afrutũ
qd̾ latine spumeũ dicit᷑. afros enĩ grece
spuma uocat᷑. martisia in mortario ex pi¬

Expanded text:
ctum. Unde Afranius in Rosa: Gallum sagatum, ctum. Unde Afranius in Rosa: Gallum sagatum, pingui pastum vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum quod fiat de piscibus et isiciis oleribusque minutatim concisis. Aphratum, quod Latine spumeum vocatur; ἀφρὸς enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pi
Abbreviated transcription (Latin):
fragm̃ta qr diuidũt᷑ ut fracta. ferm̃tũ a
feruore nuncupatũ. quia plus prima hora
ñ potest ꝯtini: crescendo enim excedit. Fã¬
rina ⁊ furfures a farre dce: cuiꝰ sunt pur¬
gam̃ta. Amolũ flos farine tenuissimum.
p̾ leuitate de mola egestum: unde. ⁊ appel¬
latũ qiͣ a mola. Simila pollines. Carnes
dc̃ẽ qr care st̃: siue a creando. Uñ ⁊ agre¬
cis creas uocant᷑. Crudũ ꝙ sit cruentũ:
ẽ enĩ cũ sanguine coctũ. S ⁊ multi tem¬
qͣi arsum. Elixũ: eo ꝙ in aqͣ sola decoqͥt᷑.
lixa enim aqͣ dicit᷑: ab eo ꝙ sit soluta. uñ
⁊ solutio libidinis luxus: ⁊ membra lo¬
co mota. luxa dicunt᷑. fr̃ixum a sono di
aspersũ: demptis e medio sillabis trib.
Rancidũ ex uicio nuncupatũ: ꝙ raucos
efficiat. Suc̾idia carnes in usum reposi¬
te: a succidendo dc̃ẽ. Lardũ eo ꝙ in domo
repositũ ⁊seruatũ. Nam antiqui domos
lares dicebant. Taxea lardũ ẽ gallice di¬

Expanded text:
fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sanguine. Coctum quasi quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur, ab eo quod sit soluta, unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. 23. Frixum a sono dicasper sum, demptis e medio syllabis tribus. Rancidum, ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. 24. Succidia, carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur. Nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardum est gallice di
Abbreviated transcription (Latin):
cibus. quam uesꝑtinam antiqui dicebant:
in usu enĩm̃ erant prandia. Panis dictꝰ
eũ appetat. Pan enim grete: om̃e dicit᷑.
Cibarius ẽ qui ad cibum seruis dat᷑: nec
delicatus. fermentacius. fermentis ⁊ fectꝰ.
Arimus dicitur non fermentat᷑. nam a¬
zimꝰ ẽ sine feimento sincerus. Acrizimus
leuit̾ fermentatꝰ : qiͣ acroazimꝰ. Siliginẽ
panis a frunti gene nũcupat᷑: siligo enĩ
genus ẽ tritici. Rubidus recoctꝰ ⁊ rubefa
ctus. Subrin̾itius cin̾e coctus ⁊ reu̾satꝰ:
ip̃e ẽ ⁊ focatius. Elibanitiꝰ in testa coctus.
Isfungia panis aqͣ diutius malaxat᷑. simi¬
lam modicã accipit. ⁊ fermentũ modicũ.
⁊ habet humectationẽ plusqm oĩs panis:
Uñ ⁊ isfungie nom̃ accepit. Placente st̃
que fiunt de farre: quas alii liba dicunt.
eo ꝙ libeant ⁊ placeant. Dulcia sũt gen̾a
pistorii oꝑis. a sapore dcã: melle enim asꝑ-¬
so sumunt᷑. Crusta suꝑficies panis: ip̃a ⁊

Expanded text:
cibus, quam vespernam antiqui dicebant. cibus, quam vespernam antiqui dicebant. In usu enim non erant prandia. 15. Panis dictus, eum appetat: πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentatius fermentis confectus. Azymus non fermentatus. Nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus, leviter fermentatus, quasi acroazymus.--Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur. Siligo enim genctus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et
Abbreviated transcription (Latin):
cibus quo ieiuniũ soluit᷑: unde ⁊ nũcupa¬
tum. Nigidius. Nos ip̃i ieiunia iactaculis
leuib soluimꝰ. Prandiũ ab apparatu eden¬
di dcm̃. Proprie autẽ uetẽs prandiũ uo¬
cabant om̃iũ militũ cibũ ante pugnã:
uñ ẽ illud ducis alloquiũ. Prandeamꝰ tã¬
qͣm apud inferos cenaturi. merenda. est
cibus qui declinãte die sumit᷑. qiͣ post m̾i¬
diem edenda: ⁊ proxima cene. Unde ⁊ ante¬
cenia a quib dam uocat᷑. Itẽ merendare: qi
m̃idiẽ edere. Annona tractũ ẽ a tempore quo
romani uet̾ẽs ad cibos aduocabant᷑. Sic marti
alis. Imꝑat excelsos fragere nona thoros.
Quod ⁊ usq hodie perse faciunt. Cena uo¬
cat᷑ a ꝯmunione uescentiũ. Cenon quippe
greci ꝯmune dicunt. Uñ ⁊ ꝯmunicantes
ꝙ ꝯmunit̾. idest parit̾ ꝯueniant. Apud
uetẽs enim solitum erat in ꝓpatulo uesci
⁊ ꝯmunit̾ epulari: ne singularitas luxu¬
riam gigneret. Est enim cena uesꝑtinꝰ

Expanded text:
cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupacibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martialis4, 8, 6: Imperat excelsos frangere nona toros. quod et usque hodie Persae faciunt. 14. Coena vocatur a communione vescentium, κοινὸν quippe Graeci commune dicunt. Unde et communicantes, quod communiter, id est, pariter conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci, et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vespertinus
Abbreviated transcription (Latin):
tur qd̾ nimiũ ẽ: cũ inmodius sit sepe qͣm̃
parũ. Epule ab opulentia rerũ dc̃ẽ. Epule
autẽ simplices in duo necessaria dĩidũt᷑
panẽ ⁊ uinũ: ⁊ duo suꝑflua. que t̾ra ⁊ mari
uescendi causa exquirũt᷑. Dapes aũt regũ
sunt: epule priuatoꝵ. Delicie nuncupate:
ꝙ hiis delectent᷑ homines. atq suauiter
appetant. Pulmĩtũ uocat᷑ a pulte. Siue
enĩ sola pultis. siue quid aliud ꝑmixtione¬
eius sumat᷑ pulm̃tũ ꝓprie dr᷑. Satietas au¬
tem ⁊ saturitas sͥ differũt. Nam satietas
ex uno cibo dici potest. pro eo ꝙ satis sit:
saturitas aut̃ a satura nom̃ accepit. qd̾
est uario alimentoꝵ apparatu ꝯpositũ.
Crapulaͤ ĩ mod̾ata uoracitas. qͣi cruda epu¬
la: cuiꝰ cruditate gͣuat᷑ cor. ⁊ stomachus
indigestus efficit᷑. Immod̾ata enĩ uoracitas
uitiũ ẽ. s tantũ id salutis. qͣntũ sustenta¬
tõi natureq sufficiat. Iactaculũ ẽ primꝰ

Expanded text:
tur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam tur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum