comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
on opartit. Questio al oportiatne Mitio est Non enĩ meũ fuit officiẽ
nec mea patestasi dauit id atatis ÷ pͥuatus cẽm et cẽt sũma cũ dnctorita
et potatite imperator qui uideret ut satis honestũ foedus feririt intȩ¬
matio est. At enĩ qm̃ particeps cu factas es in turpissino foeden sũma
religionis dodi te conuenit. ludicatio est cũ as qͥ nih il pocistatis
habuerit. iussu imperatoris in foedere et in tanta religione intorfu ere
concedit se rous oportuisse facere id quod fieri dicat arcus ator opor¬
tuisse. sod alicui rei. aut homini causã attribuit. quȩ uoluntati sud¬

Expanded text:
non oportet. quaestio est: oporteatne? ratio est: non enim meum fuit officium non oportet. quaestio est: oporteatne? ratio est: non enim meum fuit officium nec et potestate imperator, qui videret, ut satis honestum foedus feriretur. infirmatio est: at enim quoniam par- ticeps tu factus es in turpissimo foedere summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati su
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus at̃: et id circo legatis pecunia data ñ cẽt : Accus atione questo
culpa depulsione dempta cateiis limiltu niti logis oportebit et ge conco¬
nis paitib quȩ conuenient assumort. dequib nob dicendũ ertt Loc ant
munes idem utriq fere qui suꝑ iorib assũptiuis incident: Hic tam̃ cortislii
me Accusatoris facti in dignatio. Sefensoris cũ in alio culpai sit. autins
ipso ñ sit supplicio reũ affici ñ oportere: R Ipsius aut̃ roi fit nmotiq
cũ id qd datur crimini negat neq ad sȩ neq ad officiũ suũ nus ꝑti¬
nuisse. nec siꝗd ineo sit delictũ sibi at tribui oportere. Id cause genus as
huius modi In co foedere qđ factũ est quondũ cũ sam nitib. quidã ad ulas¬
cens nobilis. portã sustinuit iussu imperatoris. Foedere dut̃ absenatu
ꝓbato. ⁊ imperatore samuitib dedito quidã insenatu eũ quoq dicit qͥ
porcã tenuerit dedi oportere. Intentio est dedi oportet. Dopulsio ob

Expanded text:
mortuus esset et idcirco legatis pe- cunia data non esset, accusatione alterius et culpae depulsione dempta ceteris similiter uti locis oportebit et ex concessionis partibus, quae convenient, assumere; de quibus nobis dicendum erit. Loci autem communes idem utrisque fere, qui in superioribus assumptivis, incident; hi tamen certissi- me: accusatoris, facti indignatio; defensoris, cum in alio culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere. Ipsius autem rei fit remotio, cum id, quod datur crimini, negat neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictum, sibi adtribui oportere. id causae genus est huiusmodi: in eo foedere, quod factum est quondam cum Samnitibus, quidam adulescens nobilis porcum sustinuit iussu im- peratoris. foedere autem ab senatu inprobato et im- peratore Samnitibus dedito quidam in senatu eum quoque dicit, qui porcum tenuerit, dedi oportere. in- tentio est: dedi oportet. depulsio est:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit impedimento sine con cessionis partib Nã earũ maior q̃d
uis est qđ panło post intellige᷑. In hoo autum non ace usore altir
ae culra inalium transfortt debe saldomonstrare eam renĩ ifihil ad se nec

Expanded text:
fuerit inpedimento, sine concessionis partibus; nam earum maior quaedam vis est, quod paulo post intellegetur. in hoc autem non accusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec
Abbreviated transcription (Latin):
igistione nogotii at inaotinentib cũ ipso negotio. illũ annumerauit locũ
quẽ appellauit: dũ fit exipsa ꝓlitionis significatione idẽ uidet eẽ locus hic
dũ fit. ei qͥ At ingestione negotii sed ñ ita eit qadũ fit illud est qđ amittii᷑
tiꝵ idũ fit. ⁊ poł factũ ꝗđ gustũ est continent. In om̃ib. it tempus. locus. occa¬
tempꝰ. occasionẽ. locũ. modũ. facultatẽ. facta eẽ consenserit. sed ut dictũ est. que
ouilibet facto adherentia sint atq: id nallomꝰ derelinquant. qr quadam
ratione sub iesta st̃ ipsi qđ gestũ est negotio. Itẽ ea q̃ st̃ ingestione negotu
sine his ꝗ̃ st̃ continentia cũ ipso negotio eẽ possunt. Potest i locus. Trempus.
et occasio. et modus. ⁊ facultas. facti cuiꝰ libet intelligi. etiã sinoemo faciat.

Expanded text:
gestione negotii. Atque in continentibus cum ipso negotio illum annumeravit locum gestione negotii. Atque in continentibus cum ipso negotio illum annumeravit locum quem appellavit dum fit, ex ipsa prolationis significatione idem videtur esse locus hic, dum fit, ei qui est in gestione negotii. Sed non est ita, quia dum fit illud est quod tum, et dum fit, et post factum quod gestum est continent; in omnibus enim tempus, locus, occatempus, occasionem, locum, modum, facultatem, facta esse consenserit: sed, ut dictum est, quae cuilibet facto adhaerentia sint, atque in nullo modo derelinquant, quia quadam ratione subjecta sunt ipsi quod gestum est negotio. Item ea quae sunt in gestione negotii, sine his quae sunt continentia cum ipso negotio esse possunt. Potest enim et locus, et tempus, et occasio, et modus, et facultas facti cuiuslibet intelligi, etiamsi nemo faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã informantia fidẽ ei negotio prystant. dequo uersat intentio. Haer uͦ fasta
quȩ continentia sunt cũ ipso negotio ad ipsũ negotiũ. dequo quęri ꝑtinent. Postre¬
mas uͦ iiii. circũ stantias cuero ponit ingestione negotii. quę est seda pars attri¬
butor negotiis. Et eã quidẽ circũ stantiã quȩ est quando diuidit intempus. ut
nocte fecit ⁊ in occasionẽ ut cunctis dormientib tam uͦ circũstantia qu
ubi. locũ dicit. ut in cubiculo fecit Quomͦ uͦ ex circũstantis. modũ. ut elam
fecit. Quib adxiliis circũstantiã. facultatẽ appellat. ut cũ multo eerritii.
uorũ Quidẽ locoꝵ ⁊ si & circũ stantiarũ natura discretio data est. nos tam̃ be¬
nilolentius faciemus. si uberius ei ad se differentias ostendamꝰ. Nã cũ & cire¬
stantius alia marcus culli ꝓposuerit eẽ continentia cũ ipse negotio. alia ufro

Expanded text:
personam informantia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio; haec vero facta personam informantia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio; haec vero facta quae continentia sunt cum ipso negotio, ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars attributorum negotiis; et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit, et in occasionem, ut cunctis dormientibus; eam vero circumstantiam, quae est ubi, locum dicit, ut in cubiculo fecit, quomodo vero ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxiliis circumstantiam, facultatem appellat, ut cum multo exercitu. Quorum quidem locorum, etsi ex circumstantiarum natura discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberius eorum a se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantiis, alias M. Tullius posuerit esse continentia cum ipso negotio, alias in
Abbreviated transcription (Latin):
ut grometra. casus. ut &ul. affectio. ut amans. habitus. ut sapiens. consiliũ facta
et orationes eaquȩ extra illud factũ distũq: st̃. qđ nc̃ in iudiciũ deuocat᷑. Reliquas
ͦ circũstantias quȩ sunt. Quid. Cur. Quando. uibi. quomꝰ. Quib auxiliis. in attributis
negotio ponit. Quid ⁊̃ cur. : dicens continentia cũ ipso negotio. cur in causã constituens.
ea ꝑ causa d uniuscuĩq facti. ꝓpt̃ quã facta est. Quid uͤ secat in aui. partes insũ mam
facti ut pareitis occisio. Ex hac maxime sumnt᷑ locus amplificationis. Ante factũ. ut con¬
citus rapuit gladiũ Dumͣ fit uehement̃ ꝑcussit. Postquã in abdito sepeliuit. Qu&
om̃ia cũ sint facta. tam̃ qm̃ adgestũ negotiũ dequo querit᷑ ꝑtinent. ñ sunt ex
facta quȩ in attributis ꝑsonis eͥmerata sunt. Illa  extra negotiũ dequo agus posita

Expanded text:
ut geometra; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus, ut sapiens; consilium, facta, ut geometra; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus, ut sapiens; consilium, facta, et orationes. Eaque extra illud factum dictumque sunt, quae nunc in judicium devocantur. Reliquas vero circumstantias, quae sunt, quid, cur, quando, ubi, quomodo, quibus auxiliis, in attributis negotio ponit. Quid et cur, dicens continentia cum ipso negotio: cur, in causa constituens; ea enim causa est uniuscuiusque facti, propter quam factum est. Quid vero secat in quatuor partes: in summam facti, ut parentis occisio, ex hac maxime locus sumitur amplificationis; ante factum, ut concitus gladium rapuit; dum fit, vehementer percussit; post factum, in abdito sepelivit. Quae cum omnia sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium de quo quaeritur pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae numerata sunt; illa enim extra negotium, de quo agitur posita,
Abbreviated transcription (Latin):
facere nequeunt Argum̃tum uͦ erat ratio rei gubie faciens fidẽ faciunt hꝰ negõtio
fidẽ ea quȩ sunt ꝑsonis de negotuis attributas ac si quando ꝑsonangotio faciat fidem.
uelut si credat᷑ contra Rl. sensisse catilina. qm̃ ꝑ sona est uitioꝵ turpituome denotato.
tc̃ ñ ineo qđ ꝑsona est ⁊ iniudiciũ uocat fidẽ negono facit. sedineo qdđ xattributis
ꝑson& quandã suscipit qualitatẽ. Sed utnrũ ordo clarius colliquestat. decudũstantis
arbitror cẽ dicendũ. Circũ stantiaȩ st̃ quȩ conuenientes substantiã questionis efficiunt.¬
isi enĩ sit̃ qͥ fecerit: ⁊ ꝗd fecerit. ciusaq cur fecerat. locus tempusq qͦ fecerit. modus tiã fa¬
ultasq sidesint: causa ñ stabit. Has gͥ circũ stantias in gemina cicero partit᷑. ut eã quȩ est
quis cifcũstantiã in aitributis ꝑsonae ponat. Reliquas ũ circũ stantias in at̾ributis negodio
iom̃ ut uerres. natura ut barbarus. uictũ ut amicus nobiliũ. fortuna ut diues. studium

Expanded text:
fidem nequeunt. Argumentum vero erat ratio rei dubiae faciens fidem; faciunt autem negotio fidem, ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Ac si qu persona est vitiorum turpitudine denotata, tunc non in eo quod persona est et in iudicium vocatur fidem negotio facit, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Sed ut rerum ordo clarius colliquescat, de circumstantiis arbitror esse dicendum. Circumstantiae sunt quae convenientes substantiaNisi enim sit qui fecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, locus tempusque quo fecerit, modus, etiam facultas; quae si desint, causa non stabit. Has igitur circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam quae est, quis, circumstantiam in attributis personae ponat, reliquas vero circumstantias in attributis negotio t in undecim partes. Nomen, ut Verres; natura, ut barbarus; victus, ut amicus nobilium; persona, ut dives; studium,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. atq id qđ intindit᷑ meruerit pati. Cõparatio est cũ ꝓpt̃ meliorẽ utiliorim¬
uerem. factũ qđ ad uersarius arguit. cõmissũ eẽ defendit᷑. Horũ uͦ omnium
st̃ ꝓpͥae differatiae. itq: adeominutissimae diuisiones. quas rhetorũ inhis docendis
explicandisq conscripti libri diligentiꝰ continent. Nos hȩc a marco gullio. sũp¬
sisse sufficiat. Ad aliud ꝑ tota operis festinat intentio. Deqͥh. om̃ib dispici
eo loco qͥ contra hermagorã nitit dicens. qđ si generis cause parts ñ posst̃
recte putari. multominꝰ recte partis causae. partes putabunt᷑. partes caus &

Expanded text:
rit, atque id quod intenditur meruit pati. Comparatio est, cum propter meliorem utilioremrit, atque id quod intenditur meruit pati. Comparatio est, cum propter meliorem utilioremve, factum quod adversarius arguit commissum esse, defenditur. Horum vero omnium sunt propriae differentiae, atque ideo minutissimae divisiones quas rhetorum in his docendis explicandisque conscripti libri diligentius continent. Sed nos haec a M. Tullio sumpsisse sufficiat. Ad aliud enim tota operis festinat intentio. De quibus omnibus hoc eo loco quo contra Hermagoram nititur, dicens, quod si generis causae partes non possunt recte putari, multo minus rectae partis causae partes putabuntur. Pars autem causae
Abbreviated transcription (Latin):
ofieri duob modis potest. si dep̃ceris. aut parges. Dep̃caris. cũ nihil &cusationis
attuleris. Purgas. cũ facti culpa his asscribit᷑. quib: obsisti. obuiariq ñ possti: neq
tam̃ ꝑ sona sint. Id enĩ in aliã constitutionẽ cadit. St̃ uͦ hȩc. lmprudentia.
casus. atq necessitas. Remouet᷑ uͦ crim̃ : cũ ab eo qui intassit᷑. transfert᷑ in alium
Dedrimotio qriminis. duob modis fieri potest. si aut causa referat᷑. dut factũ. Causa
refirt. cũ alieua potistite aliꝗd factũ eẽ contendit᷑. Factũ uͦ cũ alius aut potuis¬
se aut debuisse facere demonitratꝰ. Atq hȩc maxime in his ualent. si eiꝰ nominis
in nos intendat᷑ actio. qđ ñ fecerimꝰ id qđ oportuit fieri. Refort᷑ crim̃. cũ iuste
in aliquẽ facinꝰ cõmissũ eẽ contendit᷑. qm̃ is inquẽ cõmissũsit. in iurius sȩpe fue¬

Expanded text:
Id fieri duobus modis potest, si depreceris, aut purges. Deprecaris, cum nihil excusationis Id fieri duobus modis potest, si depreceris, aut purges. Deprecaris, cum nihil excusationis attuleris; purgas, cum facti culpa his ascribitur quibus obsisti obviarique non possit, neque tamen personae sint, id enim in aliam constitutionem cadet. Sunt vero haec imprudentia, casus, atque necessitas. Removetur vero crimen, cum ab eo qui incessitur transfertur in alium. Sed remotio criminis duobus fieri modis potest, si aut causa removeatur, aut factum. Causa removetur, cum aliena potestate aliquid factum esse contenditur. Factum se, aut debuisse facere demonstratur. Atque haec in his maxime valent, si ejus nominis in nos intendatur actio, quod non fecerimus id quod oportuit fieri. Refertur crimen cum juste in aliquem facinus commissum esse contenditur, quoniam is in quem commissum sit injurius saepe fue
Abbreviated transcription (Latin):
inbio debent ꝓmbigit᷑ generalis qualitas nuncupat᷑ in hac uͦ questione i quali¬
atis. ⁊ pintatis. i cõparationis ratio uersat᷑. Sed qm̃ degenere quotio st. Sedm
gengis formã. inplira necesse est hanc consbitutionẽ membra distribui. Omĩs ꝑ
potis. Nã in p̃teritũ quȩrit᷑ dequalitate ꝓpositi. dut in p̃sens. dut insuturũ. Si in
pt̃oitũ iuridicialis constitutio nuncupat᷑. Si p̃sons ł futuri tempuris tenect
queostionẽ ñ egotialis dr̃ Iuridicialis uͦ. cuiꝰ in quisitio p̃teritũ respicit. duabus
partib segregtas. dut enĩ in ipso facto uis desins ionis in est. et absoluta qualitas
nuncupat. Aut &xtrinsecus assumit᷑ . i assũ ptiua dr̃ constitutio. Sed hȩe in par¬
tes iiiͦi. diriuat᷑: dut qp c̾tindit᷑ crim̃.: aut remouet. Aut referi: aut qd̾ est ultimũ
cõparat᷑. Concedit᷑ crim̃.: cũ nulla introducre facti definsio: sed uenia postulat.

Expanded text:
subiici debeat ambigitur, generalis qualitas nuncupatur. In hac vero quaestione et qualitatis et quantitatis et comparationis ratio versatur. Sed qgeneris formam in plura necesse est hujus constitutionis membra distribui. Omnis enpartes. Nam aut in praeterito quaeritur de qualitate propositi, aut in praesenti, aut in futuro. Si inpraeteritum, iuridicialis constitutio nuncupatur. Si praesentis vel futuri temporis teneat quaestionem, negotialis dicitur. Iuridicialis vero cuius inquisitio praeteritum respicit, duabus partibus segregatur: aut enim in ipso facto vis defensionis inest, et absoluta qualitas nuncupatur, aut extrinsecus assumitur, et assumptiva dicitur constitutio. Sed haec in partes quatuor derivatur: aut enim conceditur crimen, aut removetur, aut refertur, aut, quod est ultimum, comparatur. Conceditur crimen, cum nulla introducitur facti defensio, sed venia postulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
paratione uenerint. Sumunt uͦ drgum̃ta ñ & contrarietate. sed ex contrario
ñ exsimiltudine. sed exsimili. ut appareat erelatione sum i drgum̃ta in a¬
iunctis negotio: ⁊ ea eẽ ad iuncta negntio. quȩ sint ad ipsũ dequo agit᷑ negtaium
affecta. Consequutio uͦ quȩ pars quarta ot eoꝵ quȩ negorus attributa sunt
neq in ipsis est rebus. neq rerũ substantiã non relinquunt neq ex cõparatiqne
reperuit᷑. sed rem gestã ant ante cedunt. A etiã consecunt᷑. atq hic totus locus
extrinsecus. Erimũ  in eo queit᷑. id qđ factũ est qͦ nomine appellari conueniat
in quo ñ dere. deuocabulo laborat᷑. qui deinde austores eiꝰ facti r inuentionis
cõpbatores atq emuli. Id totũ ex iudicio ⁊ quodã testimonio extrinserus posito.
ad subsidium confluit argumenti. Deinde ⁊ quę ei rei sit lex. consactudo

Expanded text:
parationem venerint: sumunt vero argumenta non ex contrarietate, sed ex contrario; et parationem venerint: sumunt vero argumenta non ex contrarietate, sed ex contrario; et non ex similitudine, sed ex simili, ut appareat ex relatione sumi argumenta in adjunctis negotio, et ea esse adjuncta negotio, quae sunt ad ipsum de quo agitur negotium affecta. Consecutio vero, quae pars quarta est eorum quae negotiis attributa sunt, neque in ipsis sunt rebus, neque rerum substantiam relinquunt, neque ex comparatione reperiuntur; sed rem gestam vel antecedunt, vel etiam consequuntur. Atque hic locus extrinsecus est. Primum enim in eo quaeritur id quod factum est, quo nomine appellari conveniat: in quo non de re, sed de vocabulo laboratur. Qui deinde auctores ejus facti et inventores, comprobatores, atque aemuli, id totum ex judicio et quodam testimonio extrinsecus posito ad subsidium confluit argumenti. Deinde et quae ejus rei sit ex consueto
Abbreviated transcription (Latin):
posita. st̃  adiuncta negotio Ipsa etiã quȩ fadem faciunt questioni. affala
quodã mͦ ad id dequo queritꝰ. ⁊ respicientia negotiũ dequo agit᷑ hocmͦ. Ram
circus tuntiae .ii. quȩ in attributis ꝑson& uł negotio ad numgrat& sunt.
ace̾ tũ coeperint cõparari. ⁊ quasi inrelationem uenut. si ꝑd ad se conti¬
nens referat᷑: ut Iid qđ continet. F it aut̃ specus. aut geñ. atsi ad id
refirat᷑ qđ abeo longissime distit contrariũ. Adsi adfinẽ suũ atq exi¬
tũ referit eiaentus est. Codẽ qͦq mͦ admaiora ⁊ minora. ⁊ paria eõ paritꝰ
atq omnino tales loci in his ꝗ̃ sunt ad aliquid considerant᷑. Nãmaius
alit minus. Aut simile dut &que magnũ. Aut di paratũ accidunt. sur¬
cũ stantiis. quȩ in attributis negotio. atq ꝑ sonȩ num erata st̃ ut dum
ipse curcũ stantia aliis cõparant. fiat & his argum̃tu facti dictiue
negotio. sed accidunt circũ stantus ⁊ͥ t̾unc demũ argum̃ta prestant. u ad cõ¬

Expanded text:
posita. Sunt enim adjuncta negotio ipsa etiam quae fidem faciunt quaestioni, affecta quodammodo ad id de quo quaeritur, respicientia negotium de quo agitur, hoc modo. Nam circumstantiae septem in attributis personae vel negotio numeratae sunt. Hae cum coeperint comparari, et quasi in relationem venire, siquidem ad se continens referatur, vel ad id quod continetur, fit aut species, aut genus. At si ad id referatur quod ab eo longissime distet, contrarium; ac si ad finem suum atque exitum referatur, eventus est. Eodem quoque modo ad maiora, minora et paria comparantur. Atque omnino tales loci in his quae sunt ad aliquid considerantur, nam maius et minus, aut simile, aut aeque magnum, aut disperatum accidit circumstantiis quae in attributipsae circumstantiae aliis comparantur, fiat ex iis argumentum facti dictive,negotio, sed accedunt circumstantiis; et tunc demum argumenta praestant, cum ad com
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ ad causã accesstrit. faciet officiũ sux. Bene gͥ dicet in om̃i genere causarũ ⁊ in on
tonilitutione orator : et iã faciet finẽ tũ ut bene dixerit in om̃i constitutione : ut ꝑsua

Expanded text:
qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum. Bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum. Bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitutione. Orator faciet etiam finem, tum ut bene dixerit in omni constitutione, tum ut pe
Abbreviated transcription (Latin):
tenent. Px̃ in iudierale iuiͣ constieutiones in urmus. Tind eliberatiuo demonstratiuoq
easdẽ iiił. inuenire quenis. Vnde ostendit᷑ si om̃s partas cquse genorilis. quȩ est ciuilis
quobio singulȩ speries habent Om̃a ũ purtes. causa ipsa est. causã iđ eiuilẽ questionem
abspetieb uicissĩ uindicant totã eo mͦ quomꝰ uox uno tẽpore ad plurimoꝵ auros ꝑ¬
uenit. cũ suis in tegra pareib iđ elem̃tis Nã eodẽ tẽpore tota caura ad diũs aispe¬
cies cũ suis partib transit. Sed cũ species in mareriã uenerint. uđ inciuilẽ quistionẽ
et eã cũ sius optinuerint partib. inferunt secũ etiã ipsã rbetoricae facultatẽ. Auare dĩ
rhecorice partes in singulis consttanionib: inerunt. Sed illata materia rbetorica. infen¬
secũ instrum̃tũ suũ. infert igiͤ secũ orationẽ. Ihȩc ꝓpͥas partes eritq. i nstituti anib¬
tractandis. eidix̃. narratio T̃ cȩtera. Sed ex instrum̃tũ uenerit. in ciuilẽ questionẽ

Expanded text:
iudiciali quatuor constitutiones invenies, et in deliberativo demonstrativoque easdem quatuor invenire queas. Vnde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis quaestio, singulae species habent, omnes vero partes causa ipsa est, causam, id est civilem quaestionem, a speciebus vicissim vindicari totam eo modo, quo vox uno tempore ad plurimorum aures pervenit cum suis integra partibus, id est elementis, nam eodem tempore tota causa ad diversas species cum suis partibus transit. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtinuerint partibus, inferunt secum etiam ipsam rhetoricae facultatem. Quare etiam rhetoricae partes in singulis constitutionibus inerunt. Sed illata materia secum instrumentum suum. Infert igitur secum orationem, et haec proprias partes: eritque in constitutionibus exordium et narratio et caetera. Sed cum instrumentum venerit in civilem quaestionem,
Abbreviated transcription (Latin):
loco mihi apud illus es ut pugramus ꝗd sit illnd. qd si adipisci aut esfugire uelim
aliqua res nobis sit neas saria. hoc est quȩ sit adiuncto ut ꝑinde iuigi res erit¬
fses bio est quȩdã izetempore aut negotioꝵ euientũ. Ait ad minishratione
AAut hominũ studio cõmutatto rerũ: ut ealos quales ante habita sint: dut pue¬
plerũ  habor⁊ soleant habenda iudeuin et̃ ut adholtes transire turpie uidetur
or si lio animo quo ubrxis transin et pecuni ã in mare dercere in utile. Aut
ñ eo consilio quo aristip̃puis ferit. Sunt igit res quȩdã ex tẽpore ⁊ & consilia
nis dignũ sit censiderandũ est. Et non quid. sed quo ꝗdq animouig opm
qua teporȩ quandui sat. artendendũ est His ex partib dsententian
dicenda: locos sumi opertene arbiramur Eaudes aut̃ ⁊ uituperano¬
in distributius tactare qui suolet partiatur in animũ ⁊ corpus a extrarias res
licebit. Animi est uirtus cuiꝰ de partib paulo ante dictũ est. Corporis. nalitudo

Expanded text:
lud vide- tur esse, ut quaeramus, quid sit illud, quod si adi- pisci aut effugere velimus, aliqua res nobis sit ne- cessaria, hoc est, quae sit adiunctio, ut proinde, uti quaetempore aut ex nego- tiorum eventu aut administratione aut hominum studio commutatio rerum, ut non tales, quales ante ha- bitae sint aut plerumque haberi soleant, habendae videantur esse; ut ad hostes transire turpe videatur esse, at non illo animo, quo Ulixes transiit; et pe- cuniam in mare deicere inutile, at non eo consilio, quo Aristippus fecit. snis dignum sit, considerandum est et non quid, sed quo quidque animo, quicum, quo tempore, quam- diu fiat, attendendum est. his ex partibus ad senten- tiam dicendam locos sumi oportere arbitramur. Laudes autem et vituperatiosin distributius tractare qui volet, partiatur in animum et corpus et extraneas res licebit. animi est virtus, cuius de partibus paulo ante dictum est; corporis valetudo,
Abbreviated transcription (Latin):
deliberatiuũ. Et genꝰ ꝗd ẽ ideẽ qđ diximꝰ patet. Species h ic circo st̃. quia suꝑius enu

Expanded text:
deliberativum, et genus quidem id esse quod diximus patet. Speciedeliberativum, et genus quidem id esse quod diximus patet. Specie
Abbreviated transcription (Latin):
Quib lta pratognitis paulo posteri ⁊ questiones rhetoricas q̃ in c̃stitutionib enione
breuit᷑ate facultate tractandũ magnũ opus atq difficile Quanta enĩ sibunet abrs
rhecorica cognatione iungat᷑. ñ facile considerari pͥotest. iiix quȩ ẽ etiã ut auditu
dnĩ aduerti queit. nedũ facile sit reꝑtu. Decuiꝰ qͥdẽ rei traditione nihil ab antiq uis
auctarib accepimꝰ. Seuno qͦq enĩ p̃cipiunt. nihil de cõmuni laborantes. Luã parcẽ
doctrine uacuã ut possumꝰ aggrediem Dicemus lgi degenere drtis. ⁊ specieb et
partib instrum̃to. instrum̃tiq: partib opere etiã officioq astoris. ⁊ fine. Postheo
dequestionib ac delocis. Quo circa ꝗd in cõmuni speculandũ &t hinc disserendi sumamꝰ
Aordiũ. Rhitoriae lgit᷑ genus est facultas. Species uͦ tres ludiciale. demonstratiuis

Expanded text:
Quibus ita praecognitis paulo posterius et quaestiones rhetoricas quae in constitutionibus positae Quibus ita praecognitis paulo posterius et quaestiones rhetoricas quae in constitutionibus positae breviter facultate tractandum magnum opus atque difficile. Quanta enim sibimet ars rhetorica cognatione iungatur, non facile considerari potest, vixque est etiam ut auditu animadverti queat, nedum sit facile repertu. De cuius quidem rei traditione nihil ab antiquis praeceptoribus accepimus. De unoquoque enim praecipiunt, nihil de communi laborantes. Quam partem doctrinae vacuam, ut possumus, aggrediamur. Dicemus itaque de generis artis, et spt instrumento, instrumentique partibus, opere etiam officioque actoris et fine, post haec de quaestionibus ac de locis. Quocirca quod in communi speculandum est, hinc disserendi sumamus exordium. Rhetoricae igitur genus est facultas. Species vero tres, iudiciale, demonstrativum,
Abbreviated transcription (Latin):
u debr pothesib iđ quesbionib circũ stanti arũ i utituoine. Aecdusiea
trastit. Ac disserit Circũstantiae uͦ sunt quis quio bi udi aeda uis
auomodo qͥb: adminiculis. Pursus diflectica quidẽ siquando circũ stanti¬
as. ueluti. ꝑsoniã. fastũ ue aliqd̃ ad disputationẽ simut n pͥncipalit̃ sceb
omnẽ eiꝰ uĩ adthesin dequa disserit transfert. Rhetorioa uͦ su thesin as¬
assumit ut ꝓniore in sua materia diffac ultate initatur: Ruirsus ai alec¬
tica int̃rogatione ac responsione constristt Rhebrica uͦ rem
rethorioa enthimematũ breuitate contenta est . Illud etiã differentiam
facit. qđ rhetor habet aliquẽ p̃ter ad uers asriũ iudicẽ qͥ int̃ utrosq. discep¬
tet. dialestico uͦ ille fert senientiã qͥ ad uersarius sedet. Ab ad uers ari ot
responsio ueluti quȩdã sententia subtilitaie int̃rogationis elicit᷑. Quae
cũ lta sinit. om̃is earã differentia ł in materia. ł inusu. ł infisie est

Expanded text:
d est de quaestionibus circumstantiarum multitudine inclusis, tractat et disserit. Circumstantiae vero sunt: quis, quid, ubi, quando, cur, quomodo, quibus adminiculis. Rursus dialectica quidem si quando circumstantias, veluti personam factumve aliquod ad disputationem sumit, non principaliter, sed omnem eius vim ad thesim, de qua disserit transfert. Rhetorica vero si thesim asassumit, ut proniore in sua materia facultate nitatur. Rursus dialectica interrogatione ac responsione constricta est. Rhetorica vRhetorica enthymematum brevitate contenta est. Illud etiam differentiam facit, quod rhetor habet alium praeter adversarium iudicem, qui inter utrosque disceptet. Dialectico vero ille fert sententiam, qui adversarius est. Ab adversario enim responsio veluti quaedam sententia subtilitate interrogationis elicitur. Quae cum ita sint, omnis earum differentia, vel in materia, vel in usu, vel in fine est
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s rhetorice partes. in erunt rhetorica specieb. Quo ciro a etiã his ciuilib negotus
trastandis adhibeant᷑. quȩ supradictis rhutorice specieb. informant᷑. Equẽ ꝑ in iu¬
dixiali negotio. ⁊ indeliberatiuo ⁊ indemonstratiuo. inuentio. Dispositio. Elocutio¬
demoria Pronuntiatioq: conueniunt Uñ fere om̃is uͦ facultas instrũ m̃to utitur
ad faciendũ qđ potest etiã erit rhetoricae facultatis aliqđ instrum̃tũ. Hoc uͦ est oratu¬

Expanded text:
omnes igitur rhetoricae partes inerunt rhetoricae speciebus. Quocirca etiam his civilibus negotiis omnes igitur rhetoricae partes inerunt rhetoricae speciebus. Quocirca etiam his civilibus negotiis tractandis adhibebuntur, quae a supradictis rhetoricae speciebus informantur. Aeque igitur in judiciali negotio et in deliberativo et in demonstrativo, inmemoria, pronuntiatioque conveniunt. Quoniam vero omnis fere facultas instrumento utitur ad faciendum quod potest, erit etiam rhetoricae facultatis aliquod instrumentum; hoc vero est orat
Abbreviated transcription (Latin):
iccepto fine unicinq: specierũ rhetoriae subicta. ut informis ad huc ciuilis questi
nudiali genere c̃stituta. Cũ uͦ & deliberatiao sũpserit. utileͭ honestũ: timc
fiet ipsã ciuilis questio in deliberatiuo causarũ genere c̃stituta. Sa uͦ &de
ta sunt ut̃ omniũ negotiorũ ꝙ̃ in ciuili quohione conilitũta informata a fine iusto.
ludiciale sit genus. Omniũ nͦ quȩ constiuta in ciuili questionẽ honestũ ł utilẽ finem
cẽperunt deliborattuũ sit genꝰ. Omniũq quȩ inciuibi posita quostione finẽ honesti
stuntũ boniue sũpserint. sitt demonstratiuũ genus. Sed dehis actenus Nc̃ departib¬
t rhetoricae ł uidendũ st. Partes p rhetorice sunt Vͦ. Inuentio dispositio. ⁊ locutio
inꝑ puba facultas est. Atq ideo quȩ informant oratorie facultatẽ: ea partes faculta

Expanded text:
accepto fine unicuique specierum rhetoricae subjecta. Ut informis adhuc civilis quaestiaccepto fine unicuique specierum rhetoricae subjecta. Ut informis adhuc civilis quaestiin judiciali genere constituta. Cum vero ex deliberativo sumpserit utile vel honestum, tunc fiat ipsa civilis quaestio in deliberativo causarum genere constituta. Si vero ex ta sunt ut omnium negotiorum quae in civili negotio constituta sunt informata. A fine justo judiciale sit genus. Omnium vero quae constituta in civili quaestione honestum vel utilem finem ceperunt, deliberativum sit genus: omniumque quae in civili posita quaestione finem honesti, justi, bonive sumpserunt, sit demonstrativum genus. Sed de his hactenus. 5. Nunc de partibus rhetoricae providendum est. Partes enim rhetoricae sunt quinque; inventio, dispositio, elocutio, imperfecta facultas est. Atque ideo quae universa formant oratoriam facultatem, ea partes facultat
Abbreviated transcription (Latin):
irt̃ in demonstratiuo ł delibiratiuo. Sed hȩc genera st̃ causarũ. Om̃es enĩ causae
ł speciales. ł indiuidue. sub horũ unũ triũ cadunt. ut subiudiciale qͥdẽ spe¬
ciales. ut maistitis. ł repetundarã. indiuiduȩ uͦ. ut cornelii maiestitis. ł uerris
repetundarũ. Sub deliberantiuo uͦ quaecũq cause c̃sultationẽ habent: ut si
sperialit̃ accipias debello ł depace Siu in diuiduae ut debello prrrił pace
Codẽ mͦ etiã in demostratinis quȩ cũq ueniunt in laudẽ ł unuperationẽ spe
cialit̃ quidẽ ut laus uiri fertis. in diuidue uꝰ ut laus scipionis. sub demonsfra¬
tone ponunt᷑: Mlatiria uͦ huiꝰ facultatis est. om̃is qͥdẽ res ꝓposita ad dictionẽ
ere dut̃ ciuilis questio. In hanc. species arhetorica uenientes: quasi quȩdã forniȩ
capiunt sibi materiã. ⁊ triplici informatã tenent figurã qđ postirius liquebit.
t ciuilis questio quȩ ad huc informis. ut ciuilis questio scđm speries erit fra

Expanded text:
ivo. Sed haec genera sunt causarum; omnes enim causae vel speciales vel individuae sub horum unum trium generum cadunt: ut sub judiciale quidem speciales, ut majestatis vel repetundarum, individuae vero, ut Cornelii majestatis, vel Verris repetundarum. Cadunt sub deliberativum vero quaecunque causae consultationem habent, ut si specialiter accipias de bello vel pace; si vero individuae, ut de bello Pyrrhi vel pace. Eodem modo etiam in demonstrativis quaecunque veniunt in laudem et vituperationem: ut si specialiter, ut laus viri fortis; individuae vero, laus Scipionis, sub demonstrativum cadunt. 3. Materia vero hujus facultatis est omnis quidem res proposita ad dictionem; fere autem civilis quaestio. In hanc species a rhetorica venientes quasi quaedam formae capiunt sibi materiam, et tripliciter informatam tenent figura, quod posterius liquebit: ut civilis quaestio quae adhuc informis secundum species erat, fiat
Abbreviated transcription (Latin):
tria potentia ⁊cȩtera quȩ simili eẽ ingenere intelligunt᷑ atq in his iel qđ amiae
ualet ualeRe oportebit. Contraria qͦq quae ⁊ qualia sint. intelligent᷑. Uidere aut̃ in łau¬
dando ⁊ inuituperando o portebit ñ tã quȩ in corpore. aut in extrarus reb: habiuler
is dequo agetur: quã quo pacto his rebus usus sit. Nã fortimã quidẽ. ⁊ laudare stul¬
pare rethorica iatis dictũ uiditiur Quare qm̃ etuna pars adeeitił hunc

Expanded text:
tria, poten- tia, cetera, quae simili esse in genere intellegentur. atque in his id, quod in omnia, valere oportebit; con- traria quoque, quae et qualia sint, intellegentur. vi- dere autem in laudando et in vituperando oportebit non tam, quae in corpore aut in extraneis rebus ha- buerit is, de quo agetur, quam quo pacto his rebus usus sit. nam fortunam quidem et laudare stulparte rhetoricae, satis dictum videtur. quare, quoniam et una pars ad exitum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tare. parti trans latione: causa omẽs contineant. pars est constitutio causa.
ñ eius quã tenende informat. sed eiꝰ quã dundit generalas. xui fcilicet quasi
mẽbrũ aliqđ̃ abscidens. suũ facit ana quȩq constirutio. St̃ g parts: utipe¬
cies constitutiones causae generalis. ñ eiꝰ quã una quȩq: tenens inform auerit
uare : Et genus nhetoricae facultas. Ehetort ex uͦ species .iii. ludiciale
demonstratiuũ deliberatiuũ. Mlateria adut̃ ciuilis: quetio quȩ dr̃ causa¬
lartes hui materiae constitutiones. Encuriea paras. inuentio. dispositio
elocutio memoria Actio Instrum̃tũ brato. instrumenti partes. Exor¬
diũ. narratio lartitio. Confirmatio. Rephensio. ꝑoratio. Opera

Expanded text:
im qualitate, partim translatione causae omnes tenentur, pars est constitutio causae im qualitate, partim translatione causae omnes tenentur, pars est constitutio causae non eius quam tenendo informat, sed eius quam dividit generalis, cuius scilicet quasi membrum aliquod abscindens, suum facit unaquaeque constitutio. Sunt igitur partes ut species constitutiones causae generalis, non eius quam unaquaeque tenens informaverit. Quare genus est rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, iudiciale, demonstrativuPartes hujus materiae constitutiones. Rhetoricae partes, inventio, dispositio, elocutio, memoria, actio. Instrumentum, oratio. Instrumenti partes, exordium, narratio, partitio, confirmatio, reprehensio, peroratio. Opera,
Abbreviated transcription (Latin):
statius constitunt: cũ p̃seortĩ qui addit᷑ ad causã status. Una lã constitutione fir¬
matus ñ sit pͥncipalis sed accidens. atq in uno negotio. ñ tot onenmant con¬
trouersi&. quot sunt constitutiones. suł quot controuesia tot causa: Selicet
iuuenẽ delupanari exeuntẽ uidit. paulo pꝰ de eodẽ loco uxorẽ suã iudit¬
tff egressã Accusat iuxienẽ adulteru. Hic unũ nogotiũ ħꝰ qđ uertit es¬
ausae aut̃ dua. una coniesturalis sineget se ferisse. Alterã finitiua. si andupa
nari ñ dicat posse ad uluriũ pritari. Sci neq neganti pars ost eidẽ centre aursi
conieturalis status. neq diffiniomi diffinienti. Totã eni continet causã. Causa
aut̃ uooo ñ genmlit̃. sad contouersiã constturione aliqua formatã. St̃ att
partes constitutiones caus e generalis hoc mͦ. Si onĩ om̃is guisa coniesturalis essit
nec alius status inuenuttur ñ esset status c̃ iesturalis cause pats. sus ipsa causa

Expanded text:
s constituit, cum praesertim qui additur ad causam status, una iam constitutione firmata, non sit principalis, sed accidens, atque in uno negotio tot eveniant controversiae quot sunt constitutiones, sed quot controversiae tot causae. Et licet r: ut qui iuvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem suam vidit egressam, accusat iuvenem adulterii: hic unum negotium, causae autem duae: una conjecturalis, si neget se fecisse; altera finitiva, si in lupanari concubitum non dicat posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est ejusdem controversiae conjecturalis status; neque definienti definitio: totam enim continet causam. Causam autem voco non generaliter, sed controversiam constitutione aliqua firmatam. 10. Sunt autem autem constitutionis partes causae generalis hoc modo: si enim omnis causa coniecturalis esset, nec alius status inveniretur, non esset status coniecturalis causae pars, sed ipsa causa
Abbreviated transcription (Latin):
cõmentis ꝑ transitũ disseruerim. Parum adut̃ constitutionũ quȩ p̃ter scriptũ in ipsar
rerũ contentione sunt positae. Ilta differenti&e segregant᷑ ut rera qq: apsarũ natura di

Expanded text:
commentis per transitum disseruimus. Earum autem constitutionum quae praeter scriptum in ipsarum commentis per transitum disseruimus. Earum autem constitutionum quae praeter scriptum in ipsarum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ rhetoricae questiones circũ stantus in uoluta sunt. omẽs aut inscripti alicuius c̃tro¬
uesia uersant᷑. Aut p̃tir scriptũ exre ipsa sumunt c̃tentionis ex ordiũ. Et ille
quidẽ questiones quȩ inscripte sunt. U modis fieri possunt. Vino qͥdẽ cũ hic uerba scrap¬
toris defendit. ille sententiã atq hic appellat᷑ scriptũ ⁊ uoluntas. Alio uͦ cũ int̃se leges
quadã contrarictate dissentiant. Quas cũ ex aduersa parte defendunt. faciunt c̃trouersiã.
t hic uocat᷑ status legis contrariae. Tertio. cũ scriptũ qͥequo queritur. sententiã olaudit
tiã uestigat᷑ ratiocinatiuus syllogismus dr̃. Quinto cũ sermo est scriptus. cuius
ñ facile uis dnatura clarescit nisi dilfinitione decesta sit. Hic uocat᷑ finis in
speculanda doctis. ñ rudib discenda ꝓponimus. quẽ uis deeorũ difforentia intopicoꝵ

Expanded text:
quoniam rhetoricae quaestiones circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicujus controquoniam rhetoricae quaestiones circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicujus controversia versantur, aut praeter scriptum ex re ipsa sumunt contentionis exordium. Et illae quidem quae in scripto sunt, quinque modis fieri possunt. Uno quidem, cum hic verba defendat, ille sententiam: atque hoc appellatur scriptum et voluntas. Alio modo, si inter se leges quadam contrarietate dissentiant, quas cum ex adversa parte defendunt, faciunt controversiam: atque hic vocatur status legis contrariae. Tertio, cum scriptum, de quo contenditur, sententiam claudit tiam investigatur, ratiocinatio vel syllogismus dicitur. Quinto, cum sermo est scriptus, cuius non facile vis et natura clarescat, nisi diffinitione detecta sit: hic vocatur finis vel speculanda doctis non rudibus discenda proponimus, quamvis de eorum differentia in Topicorum
Abbreviated transcription (Latin):
fere partes instrum̃ti. nisi habtant om̃res retoricȩ partes. frusteadunt. Puaũt facul¬
tatis effestor. orator est. cuiꝰ est osficiũ. dicore appasirẽ ad ꝑ suasionẽ finis. taupso. tũ¬
in altero. In ipso qͥdẽ bone dixisse iđ dixisse apposie ad psuasionẽ. inalitro uͦ ꝑsaaisse.
eq enĩ siqua impediant oraterẽ quominꝰ ꝑsuadeat factr. officio. finis ñ est conserutus
sedis qͥdẽ qui osficio fuit contigius ⁊ cognat̾ consquit᷑ facto officio lsuͦ qͥ extra est sȩpe
mixta. ut rhecorica insit specieb. speries uͦ insit causis. causarũ uͦ partes. statas eẽ dicuns
quos etiã aliis nominib tũ constitutionos. tũ quistiones nominare licebit Qui quidẽ dixi¬
dunt᷑ ita ut rerũ qͦq natura diuisa est. Sed apͥncipio quistionũ diffirentias orili amur.

Expanded text:
fere partes instrumenti, nisi habeant omnes rhetoricae partes, frustra sunt. Hujus autem faculfere partes instrumenti, nisi habeant omnes rhetoricae partes, frustra sunt. Hujus autem facultatis effe ipso, tum in altero. In ipso quidem bene dixisse, id est dixisse apposite ad persuasionem; in altero vero persuasisse. Neque enim si qua impediunt oratorem quo minus persuadeat, officio facto, finis non est consecutus, sed is quidem qui officio fuit contiguus et cognatus, consequitur, facto officio; is vero qui extra contimista, ut rhetorica insit speciebus, species vero insint causis. Causarum vero partes status esse dicuntur, quos etiam aliis nominibus, tum constitutiones, tum quaestiones nominare licet; qui quidem dividuntur ita ut rerum quoque natura divisa est. Sed a principio, quaestionum differentias ordinamur:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã questionẽ ł quȩ adfinẽ & pedienda& questionis accõmodat᷑. ⁊a uͦ oratio
quȩ inciuili genere uersat᷑. continue decurritꝰ. Eã uͦ q̃ non est in ciuilib: cau¬
sis int̃rogatione ⁊ roponhone explicat. Sed pͥor rhetorica. Scđa dralestica
nitit᷑. Hec igu᷑ rhetorica oratio habet partes .Ui. ex ordiũ qđ et ꝓemiũ est.
narrationẽ. partitionẽ. confarmationẽ. rep̃hensionẽ. Forationẽ quȩ partes in instrum̃
nec pocius inerunt. quã isdẽ ea quȩ ꝑagunt amministrabunt. Itaq ⁊ in iudi¬
ciali genere caufarũ necessariꝰ est ordo ꝓemi. ⁊ napirationis. atq cȩteroꝵ. Et
in demonstratiuo. deliberatiuaq: necessaria sunt. Opus ꝗrhetorica facultatis. doce¬
re ⁊ monere qđ nihilhominus his idẽ fire vi. instrumtis iđ orationis partib
ad ministrat᷑. Partis rhetorica. qm̃ partis st̃ facultatis. ips& qͦq st̃ facultates¬
operent᷑ eisdẽ inerunt Ha inexordus nisi i sint supradie te retoricae part&s. ut in¬

Expanded text:
el quae ad finem expediendae quaestionis accommodatur. Ea ergo oratio, quae in civili genere versatur, continue decurrit; ea quae non est in civilibus causis, interrogatione et responsione explicatur. Sed prior, rhetorica; secunda, dialectica nititur. 7. Haec igitur rhetorica oratio habet partes sex: prooemium, quod exordium est; narrationem, partitionem, confirmationem, reprehensionem, peroratNec potius inerunt, quam eisdem ea quae peragunt administrabunt. Itaque et in judiciali genere causarum necessarius est ordo prooemii, et narrationis, atque caeterorum; et in demonstrativo deliberativoque necessaria sunt. Opus autem rhetoricae facultatis docere et movere: quod nihilominus iisdem fere sex instrumentis, id est orationis partibus, administratur. Partoperentur, eisdem inerunt. Nam in exordiis nisi quinque sint supradictae rhetoricae partes: ut in
Abbreviated transcription (Latin):
arũ uinrib uitandis reponemus Ac deeo quidẽ genere honestatis. qđ om̃i
&parte ꝓpt̃ se petit̾ satis dictum est. Et ħ SESTO ET UTILI¬
uno doeo in quo utilitas qͦq: ad iungit᷑ qđ tam̃ honestũ uocamus. di¬
cendũ uidetur. Sunt Igit᷑ multa quęnos cũ dignitate. tũ qͦq fracti
suo ducunt Quo in goiere est: Gła. &ignitas. Amplitudo. Amitit
Gloria ost frequens de aliquo fama cũ laude. Natutas. alicuius honest
et cultu ⁊ honore. ⁊ reutinta ituerecundia digna austoritas.

Expanded text:
arum in rebus vitandis reponemus. Ac de eo quidem genere honestatis, quod omni arum in rebus vitandis reponemus. Ac de eo quidem genere honestatis, quod omni ex parte propter se petitur, satis dictum est. Nunc de eo in quo utilitas quoque adjungitur, quod tamen honestum vocamus, dicendum videtur. 3. Sunt igitur multa quae nos, cum dignitate, tum fructu quoque suo ducunt. Quo in genere est gloria, dignitas, amplitudo, amicitia. Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Dignitas, alicujus honesta et cultu et honore et verecundia digna auctoritas.
Abbreviated transcription (Latin):
outinentia est ꝑ quã cupiditas consĩa gubnatiane regt. Uliontia pnus¬
animi temre in odiũ alicui iniechones congitati comitate ntirienus
odestia: ꝑ qũa pudor honesuis carã ⁊ stabilẽ cõparat auctoritatẽ. Acoih
monstretꝰ ineq adhoc nrũmi institutĩ ꝑtinet ⁊ abreuitate pretipiendi remotũ i
contraria tunt ut fortitudini ignauia. ⁊ iustitiae intustia. unũ etia illa q
uipinqua iudent. et finitima cõ absunt aut̃ longissime: Qđ genus ficdentis¬
neco sariu᷑ est disffiaincła et eare uitiũ est. Audacia ñ concrariũ eis. sedo
pos itid as psu n quit et tam̃ uitiũ ese. Sie unicuiq uirtuti. finitinũ ura
repperiet ⁊ dut certo lã certo nomine appellatũ. ut dudacia. quȩ fidentia
ꝑtinatia quȩ ꝑseuerintiae finitima este suꝑstitioiquȩ religioni ꝓ pinqua
est aut̃ sine ullo certo nomine Quȩ om̃ia ute uti contraria rirã bos¬

Expanded text:
Continentia est per quam cupiditas consilii gubernatione regitur. Clementia, pContinentia est per quam cupiditas consilii gubernatione regitur. Clementia, panimi temere in odium alicuius  iniectionis concitati comitate retinentur; modestia, per quam pudor honesti curam et stabilem comparat auctoritatem. atque demonstretur, neque ad hoc nostrum institutum pertinet et a brevitate praecipiendi remo- tum est. contraria sunt, ut fortitudini ignavia et iustitiae iniustitia, verum etiam illa, quae propinqua videntur et finitima esse, absunt aute contrarium est diffidentia, et ea re vitium est: audacia, non contrarium, sed appositum ac propinquum, et tamen vitium est. Sic unicuique virtuti finitimum vitium reperietur, aut certo jam nomine appellatum, ut audacia quae fidentiae, pertinacia quae perseverantiae finitima est, superstitio quae religioni propinqua est; aut sine ullo certo nomine: quae omnia item uti contraria rerum bon
Abbreviated transcription (Latin):
t par iudicatũ. Pactũ est qđ int̃ aliquos conuenit. Par qđ in om̃s ȩquabile ẽ
sicatũ dequo alicuiꝰ dut aliquoꝵ iã sententus constitutũ est TLege iustitia
ł qđ ineo scripto qđ populo &xpositũ est ut obscruit continetur. De FORΠI UO IΗ¬
ORΤΙTVo est considerata periculoꝵ susceptio et laborũ ꝑ pessio. Eius
ptes. Alagnificentia. Fidentia. Patientia. ꝑseuerantia Mlagnificentia est rerũ
garũ ⁊ ee celsarum ea animi ampla quadã ⁊ splendida ꝓ positione as¬
atio drq administatio. Eidegita est ꝑ qua magnus ÷ homeitis inreb mula
pie animus inse fiducia certa cũ spe collooauit. Latientia est honestatii
ac utilitatis causa. reruꝰ arduarũ ac difficilliũ uoluntaria ac diuor
sic Temporantia est. ratioisn libidinẽ atq in alios nt̃ rectos impetus ani
fursia et moderata dominatio. Eius partes. Continentia Clemĩtio Alo amꝰ

Expanded text:
est, par, iudicatum. pactum est, quod inter ali- quos convenit; par, quod in omnes aequabile est; est, par, iudicatum. pactum est, quod inter ali- quos convenit; par, quod in omnes aequabile est; iudicatum, de quo alicuius aut aliquorum iam senten- tiis constitutum est. lege ius est, quod in eo scripto, quod populo expositum est, ut observet, continetur. Fortitudo est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio. eius partes magnificentia, fidentia, patientia, perseverantia. magnificentia est rerum ma- gnarum et excelsarum cum animi ampla quadam et splendida propositione cogitatio atque administratio; fidentia est, per quam magnis et honestis in rebus muipse animus in se fiduciae certa cum spe collocavit. Patientia est honestatis aut utilitatis causa rerum arduarum, ac difficilium voluntaria ac diuturna a permansio. Temperantia est rationis in libidinem atque in alios non rectos impetus animi firma et moderata dominatio. Ejus partes, continentia, clementia, modestia.
Abbreviated transcription (Latin):
titẽ gr̃am. uindicationẽ obseruantiã ueritatẽ. Leligio est: quȩ suporioris
iusdã naturae quã diuinã uocant curã cerimoniã q affort. uequpetori¬
iguine coniunctis. patriaeq beniuolis officiũ ⁊ diligens tribuit᷑: Gratia:
I continet᷑. Uindicatio ꝑ quã ius uin iuria. et omnino om̃e qđ ͣffuturũ
ł defendendo aut ulriscendo ꝓpuls at᷑ Obsquantia est ꝓquã homines abqua
mitate antecedentes cultu quodã ⁊ honore dignant᷑. Ueritas ꝑ quã immu
ta ea quȩ sunt. antẽ dut fuerunt. aut futura sunt dicunt᷑ . ¶ Consuetudine iusti¬
a est. qđ aut leuit̃ anatura tractũ. aluit.: et mauis fecit usus. ut roligionem
siꝗ d eoꝵ quȩ ante diximus. abnatura ꝓfestũ. maius factũ ꝓpt̃ consuetudinem
demus. aut qł in morẽ uetustas uulgi apꝓbatione ꝑduxit. Qđ genus pactũ

Expanded text:
pietatem, gratiam, vindicationem, observantiam, veritatem. Religio est que superioris pietatem, gratiam, vindicationem, observantiam, veritatem. Religio est que superioris cuiusdam nature quam divinam vocant curam ceremoniamque affert. Pietguine conjunctis patriaeque benevolens officium, et diligens tribuitur cultus. s continetur. Vindicatio, per quam vis aut injuria, et omnino omne quod obfuturum est, defendendo aut ulciscendo propulsatur. Observantia, per quam homines aliqua dignitate antecellentes, cultu quodam et hontata ea, quae sunt ante aut fuerunt aut futura sunt, dicuntur. consuetudine ius est, quod aut leviter a natura tractum aluit et maius fecit usus, ut religionem, aut si quid eorum, quae ante diximus, ab natura profectum maius factum propter consuetudinem videmus, aut quod in morem vetustas vulgi adprobatione perduxit; quod genus pac- tum