comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si de clerientis & dea nascunt᷑ omuia. unam originẽ hũt : ꝙ pa
rem nam oninium: Sed uidenius quid in nobis estt a deo ꝗ
quid a quatuor elementis quantum dat᷑ ĩntelligi. habenius do
elomentis corpus: a deo aninuun: quodideo probatͣ quia et in
corpore erra huinor ane anhelitus calori quae omina uidet
sient ꝗ̃ elemienta. & auinius est inuisibilis siont etiam deuscuñ
originem ducit. Illa p̃terea reratio nabilia sunt sient corpus. con¬
tea deus habet consilium sicut etiam animus: unde elementa nu
perito nuitari estssicut etiam corpus quod inde originem durit cõ¬
tra deum. non ꝑire manifestum ẽ: ergo nec animus peristi
qui inde originem ducit. Nam pars sempor genus sequit fua
immortalem doceret: Sed occuyrit illud si immortales sunt : E
unum habent principium. queratione non omnia auimalia
sentiunt similiter. & dicit non ce in animis dissimilitudinẽ: sed

Expanded text:
si de elementis et deo nascuntur omnia, unam originem habent et par si de elementis et deo nascuntur omnia, unam originem habent et par est natura omnium. sed videamus, quid in nobis est a deo et quid a quattuor elementis? quantum datur intellegi, ab elementis habemus corpus, a deo animum: quod ideo probatur, quia est in corpore terra, umor, anhelitus, calor, quae omnia videntur, sicut etiam elementa, animus invisibilis est, sicut etiam deus, unde originem ducit. illa praeterea inrationabilia sunt, sicut corpus: contra deus habet consilium, sicut etiam animus. deinde elementa ‹cum› nt›, sicut etiam corpus, quod inde originem ducit: contra deum non perire manifestum est. ergo nec animus perit, qui inde originem ducit: nam pars semper sequitur inmortales doceret. Sed occurrit illud: si inmortales sunt et unum habent principium, qua ratione non omnia animalia sentimus similiter? Et dicit non esse in animis dissimilitudinem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quam quod continet ueritas: & ratio nacuralis. Nam secundũ
poetas hoc dicit. Credendum est animas ab inferis ad corpora
posse rouerti: ut coelunssuperos intelligauus: idest nostram uitã.
secundum pħos uero hoc dicit: credendum ẽ auimas corporis
contapione polutas adcoelum reuerti. sublimes mimas non om̃os
sed sublimes ad tarda reuerti corpora: anime comparatione qua
miseris tam dira cuꝑido ẽ: ut id desiderent ꝑꝑ quod sentiant
poenas dedisse: scilicet uitam. suspensum. sollicitum incertum
sesatq ordine singula pandit: histeron proteron. post hune .n. uer¬
sum sequi debuit. dicam equidem nec te suspensum nate tenebor
quare mima uelint reuerti ad corpora. quasi aliuddicit : tñ
illue recurit. quod graece o++p
nam mundus non est totun. ergo dous est quidam diuinus
spiritus qui per quatuor infusus ddernẽta. gignit uniuersa : g

Expanded text:
quam quod continet veritas et ratio naturalis. Nam secundum quam quod continet veritas et ratio naturalis. Nam secundum poetas hoc dicit: credendum est animas ab inferis reverti posse ad corpora? Vt ‘caelum’ superos intellegamus, id est nostram vitam. Secundum philosophos vero hoc dicit: credendum est animas corporis contagione pollutas ad caelum reverti? SVBLIMES ANIMAS non omnes, sed sublimium. TARDA REVERTI CORPORA animae comparatione, qua MISERIS TAM DIRA CVPIDO ut id desiderent propter quod se sciunt poenas dedisse, scilicet vitam. SVSPENSVM sollicitum, incertum, ses atque ordine singula pandit hysteroproteron: post hunc enim versum sequi debuit 'dicam equidem nec te suspensum, nate, tenebo'quare animae velint reverti ad corpora, quasi aliud dicit, tamen illuc recurrit. quod Graece τὸ πᾶnam mundus non est totum. ergo deus est quidam spiritus divinus, qui per quattuor infusus elementa gignit universa. igitur
Abbreviated transcription (Latin):
quod ostendit cito ixi ad senectam. quia tota celeritato usus la
ꝑꝑ uite merita non redeunt. aliquae redeunt ꝑꝑ malam us
auima aeterna ẽ. & summi spiritus pars. qua ratione nonto¬
tum incorpore uidet: nec est tantoe prudentiae: tantae qi uiua¬
citatis ut omnia possit agnosce̾: qe cum cocperit in corpasde¬
scendeͣ  potat stulticiam ꝙobliuionẽ. Uñ nõ põt imptere uim
numinis sui pose naturae suae eblinionem. obliuiscit᷑ aũt ẜim
cendo bliuia. Docent aũt pħi aninia adima descendens
quid per singulos cerculos perdat. Unde :etiant disputantes¬
de natione mathematiei. fiugunt quod singudorũ numinũ
porestatibus corpus e auima nr̃a conuexa sunt ea ratione
qued oum descendunt aninice trahernt secum torporem
saturni martis i racundiam. Ueneris libidinem: mercurii luori cu¬
piditatem touis regni desiderium: quae resficiunt animabus per
curos latices qui securos faciune ut pallida mors. iam pridem
miscet pħie figmenta poetica: E ostendit tam quod ẽ uugar

Expanded text:
quod ostendit cito iri ad senectam, quia tota celeritate usus labter vitae merita non redeunt; aliquae redeunt propter malaanima aeterna est et summi spiritus pars, qua ratione in corpore non totum videt, nec est tantae prudentiae tantaeque vivacitatis, ut omnia possit agnoscere? quia cum coeperit in corpus descendere, potat stultitiam et oblivionem, unde non potest implere vim numinis sui post naturae suae oblivionem. obliviscitur autem secundum cendo 'oblivia'. docent autem philosophi, anima descendens quid per singulos circulos perdat: unde etiam mathematici fingunt, quod singulorum numinum potestatibus corpus et anima nostra conexa sunt ea ratione, quia cum descendunt animae trahunt secum torporem Saturni, Martis iracundiam, libidinem Veneris, Mercurii lucri cupiditatem, Iovis regni desiderium: quae res faciunt perturbationcuros Latices qui securos faciunt, ut morbos paDVM EST miscet philosophiae figmenta poetica et ostendit tam quod est vulgare
Abbreviated transcription (Latin):
ndit omines albanos reges siluios dictos: acceperit aũt rece¬
perit a tutore qui eius inuasit imperiũ. quod ei uix año Liiͦ¬
uili tempora quaerou: ciuica debuit dice sed nintauit:
ut contra oratius. motũ ex motello consule ciuicum: pi
ciuult. Euerceam aũt coronam accipiebant . qui inbello
ciuem seruassent: ideo quia aute causi uitte in hac arbore
hontnibus fuit. qui glandibus uescebant᷑ unde ouidiꝰ in

Expanded text:
t hic ostendit omnes Albanos reges Silvios dictos. ‘Acceperit’ autt hic ostendit omnes Albanos reges Silvios dictos. ‘Acceperit’ autem a tutore qui eius invasit imperium: quod ei vix anno quiili tempora quercu 'civica' debuit dicere, sed mutavit, ut e contra Horatius "motum ex Metello consule civicum" , pro 'civilem'. querceam autem coronam accipiebant qui in bello civem liberassent, ideo quia ante causa vitae in hac arbore hominibus fuit, qui glandibus vescebantur. aliae en
Abbreviated transcription (Latin):
sacidae. latini murani.: ut murranũ hic actauos. C auo¬
rum autiqua souantẽ nomina per regesqactum genus
omne latinũ. pura iuuenis qui nitit᷑ hasta: idest sine
ferro: nam hoc fuit pramium apud maiores qui tune pͥ¬
mum uicisset in praelio: sicut fertur in libris de gente
populi romani. Siluius albanũ nomen: quia om̃os siliuii ab¬
eo dicti sunt: tua postuma proles: postunius ẽ post humatio¬
nem parentis creatus: per hoc aũt aeneam cito oste nde
esse poriturum. & statim infert consolationẽ dicersiquẽ
tibi longluo: idest deo: aeuum ꝓpris aeternitatis ẽ queu
non nĩsi in deosunt. Ennius Romulus in coelo cum diis
genitalibus aeubom degit. ⁊uale aũt uindicanit usus
per quem dixit. longor uosq̃ sones: unde ã quo : ut genus
mide latinũ. Nam posteri eius fuerunt qui postea apue
albam regnauerunt ciuitatõ. proximus ille ꝑtas stand¬
sextus ẽ rex abbanorũ: itẽ mimitor tertius decimus fuit.

Expanded text:
sacidae, Latini Murrani, ut «Murranum hic atavos et avosacidae, Latini Murrani, ut «Murranum hic atavos et avorum antiqua sonantem nomina per regesque actum genus omne Latinos». PVRA IVVENIS QVI NITITVR HASTA id est sine ferro, nam hoc fuit praemium apud maiores eius qui tunc primum vicisset in proelio, sicut ait Varro in libris De gente populi Romani. SILVIVS ALBANVM NOMEN quia omnes Silvii dicti sunt. TVA POSTVMA PROLES postumus est post humationem parentis creatus. Per hoc autem Aenean cito ostendit esse periturum, et statim infert consolationem dicens «quem tibi longaevo», id est deo; aevum enim proprie aeternitas est quae non nisi in deos venit; Ennius «Romulus in caelo cum dis genitalibus aevum degit». Male autem vindicavit usus, per quem dixit «longaevosque senes». VNDE a quo, ut «genus unde Latinum»; nam posteri eius fuerunt qui postea apud Albanam regnavere civitatem. PROXIMVS ILLE PROCAS stsextus est rex Albanorum. Item Numitor tertius decimus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod turnis iratus: tam in latinũ. ꝗͣ in aeneam bella cõmo¬
uit.: ã mezentio impetratis auxiliis. quod g ip̃e oñdit : dicẽs
se satis ambobus tencrisq̃. uenire latinisq̃ sed ut supͣ dixinus
pͥmo periit latimuis. Secundo pariter turnis ꝙaeneas:
postea mezentium interemit ascanius: ꝗ laurolauinium
tonuit. cuius lauinia timiens insidias. grauida confugit
insiluas ꝙ latuit in casa pastoris tyri : ad quod alludens att
Tyrusq̃ pater cui regia parent armenta:. S illie enixaẽ
siluium: Sed cum ascanius flagrare inuidia: uoc auit nouer¬
cam: S ei concessit lauxolauinium: sibi uõ albam costituit :
Qui qm̃ siue liberis periit. siluio. qui& ipse ascanius di¬
cus est suum reliquit imperium. Uñ apud liuium error¬
ẽ. qui ascanius albam condiderit. Postea albani omnes reges
dicti sunt siluis ab huius nomine: sicut hodisꝙ̃ romani
imperatores augusti uocant᷑ acgyptii ptolo miei perse ar¬

Expanded text:
quod Turnus iratus tam in Latinum quam in Aenean bella suscequod Turnus iratus tam in Latinum quam in Aenean bella suscepit a Mezentio impetratis auxiliis: quod et ipse ostendit dicens «se satis ambobus Teucrisque venire Latinisque». Sed, ut supra diximus, primo bello periit Latinus, secundo pariter Turnus et Aeneas, postea Mezentium interemit Ascanius et Laurolavinium tenuit. Cuius Lavinia timens insidias, gravida confugit ad silvas et latuit in casa pastoris Tyrrhi; ad quod adludens ait «Tyrrhusque pater, cui regia parent armenta»; et illic enixa est Silvium. sed cum Ascanius flagraret invidia, evocavit novercam et ei concessit Laurolavinium, sibi vero Albam constituit. Qui quoniam sine liberis periit, Silvio, qui et ipse Ascanius dictus est, suum reliquit imperium: unde apud Livium est error, qui Ascanius Albam condiderit. Postea Albani omnes reges Silvii dicti sunt ab huius nomine, sicut hodieque Romani imperatores Augusti vocantur, Aegyptii Ptolomaei, Persae Ar
Abbreviated transcription (Latin):
quae hic intermissa sunt in actoio ugoria poeta commne¬
morat: Unde ẽ in antiquis inueniomus hoc opus appella¬
tum ee̾ non aeneidem. sed gesta populi romani: quod ideo imnu¬
tatum est. quia nomen non a parte. sed a toto ddeboe dari
turbamq̃. sonantem: aut quia tune ꝑꝑ festinationẽ sonat:
aut nirbẽ ꝑpotuum est epitheton: longo ordene: non quo nati
sunt: sed quo apud inferos stabant: non enim ͤ qͦuo regnauerũt
dicturus est ordine aduersos legere relegere considerare
dardanam prolem. albanos reges. qui xiii fuerunt : de aened q
lauimae genẽ. unde ait: itala degente: illustres: hoc nomen
notitiae fuit. non meriti. Uñ e in meretricibus inuenit
Nam e nobiles & illustres appellant᷑: in nomen ituras in
gentem ut ipse nomen echionium matrisq̃ genus pecidee :
ille nides sup̃ iuuenis qui niest hasta: ae neass ut dicitcato
simulas uenit aditaliam: lauiniam accepit uxorẽ : propter

Expanded text:
quae hic intermissa sunt, in ἀσπιδοποιί̈α commequae hic intermissa sunt, in ἀσπιδοποιί̈α commemorat. unde etiam in antiquis invenimus, opus hoc appellatum esse non Aeneidem, sed gesta populi Romani: quod ideo mutatum eTVRBAMQVE SONANTEM aut quae tunc propter festinationem sonabat; aut turbae perpetuum est epitheton. LONGO ORDINE non quo nati sunt, sed quo apud inferos stabant; non enim eo quo regnarunt dicturus est ordine. ADVERSOS LEGERE considerare, relegere. DARDANIAM PROLEM Albanos reges, qui tredecim fuerunt de Aeneae et Laviniae genere; unde ait «Itala de gente». INLVSTRES hoc nomen notitiae fuit, non meriti: unde etiam in meretricibus invenitur; nam et nobiles et inlustres vocantur. IN NOMEN ITVRAS in gentem, ut «nomen Echionium matrisque genus Peridiae». ILLE VIDES PVRA IVVENIS QVI NITITVR HASTA Aeneas, ut Cato dicit, simul ac venit Italiam, Laviniam accepit uxorem. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
Uit. sed auinia quibus altera fato corpora debent᷑. rotã
uoluere per annos. statutum tempus per annorũ udubi
litatem. Est aũt sȩͥmo ennii: deus euocat: non dicit quis:
sicut supra. Dii quibus imperiũ est animarũ: sed alii
dicit᷑ ĩdest sensus: quo philosophiam: que hoc indieat : intelli¬
gimus: quia ipse qͦ inuenit litteras. agmiine magno. idest
ditiis inducte redeunt: sed necessitate quadam coguntur.
animarum probatio huc tetendit. Celebrat aũt roma¬
nos ꝙ praecipue augustum: nanq qui bene considerant in-¬
uemient romanã historiam ab aeneae aduentu usq ad sua
tempora summatim celebrasse uirgiliũ: quod ideo latot. quia
confessus ẽ ordo: nam euersio ilii. & ceneae ad errores adue¬
ntus bellum: quae manifesta siit: albanos reges. romanos q̃
consules: brutos: catones. caesarem & augustum: & multa ad
historiam romana ꝑtinentia hic indicat locus: coetera hie

Expanded text:
xit, sed 'animae, quibus altera fato corpora debentur'. rotam xit, sed 'animae, quibus altera fato corpora debentur'. rotam volvere per annos exegerunt statutum tempus per annorum volubilitatem. est autem sermo Ennii. Ad v. 749 Deus evocat non dicit quis, sicut supra "di, quibus imperium est animarum" . sed alii dicitur, id est sensus, quo philosophiam, quae haec indicat, intellegimus, quia ipse etiam invenit litteras. agmine magno impetu. itiis inductae redeunt, sed necessitate quadam coguntur animarum probatio huc tetendit, ut celebret Romanos et praecipue Augustum; nam qui bene considerant inveniunt omnem Romanam historiam ab Aeneae adventu usque ad sua tempora summatim celebrasse Vergilium. confusus est ordo: nam eversio Ilii et Aeneae errores, adventus bellumque manifesta sunt: Albanos reges, Romanos etiam consulesque, Brutum, Catonem, Caesarem, Augustum et multa ad historiam pertinentia hic indicat locus, cetera,
Abbreviated transcription (Latin):
tiouem opus est tempore ut ꝑseueret in purgatione. 4
redeat: ⁊ quaeritur utrum animae per ago Ieool
de quibus ait. pauci leta arua teuenus possent me:¬
reri perpetuã purgationẽ uol uacationẽ. quod nõ potest
fieri: merentur enim temporis multi non ꝑpetuitates.
ꝓ qu&e male uixerunt: statim redeunt. quoe melius tar¬
dius quae optime diutisimo tempore sunt cũ nuimenig
panci tamen sunt. quoe & ipso eaigente ratione licet tardo co¬
quit᷑ reuerti. perfocto temporis orbe. finito legitimo tempore.
quod quid sit anima ostendit: atq aurai simplicis ignem.
non urentis: simplicis aũt nostri comparatione. qui cõstat
do ligno & aere: ille enim a guiIeroo per se plemis est .¬
ꝓ acterms quia simplex omnia enim ouueõx ÷ com
posita / fatum uel exitũ sortiunt᷑. Unde & athomos perpe¬
tuas dicunt. quia simplices sunt: nec recipiunt sectionẽ.
has omnes. ac si dicerd has onines. nam supra non om̃esdi¬

Expanded text:
tionem opus est tempore, ut perseveret in purgatione et sic tionem opus est tempore, ut perseveret in purgatione et sic redeat. Et quaeritur utrum animae per apotheosin, de quibus ait «pauci laeta arva tenemus», possint mereri perpetuam vacationem. Quod non potest fieri: merentur enim tempet quae male vixerunt statim redeunt, quae melius, tardius, quae optime, diutissimo tempore sunt cum numinibus. paucae tamen sunt, quae et ipsae exigente ratione, licet tarde, coguntur reverti. perfecto temporis orbe finito legitimo tempore. um: per quod quid sit anima ostendit. avrai simplicis ignem non urentis. 'simplicis' autem nostri conparatione, qui constat de ligno et aere: ille enim per se plenus est et aeternus, quia simplex. omnia enim σύνθετα , id est composita, exitum sortiuntur, unde et atomos perpetuas dicunt, quia simplices sunt nec recipiunt sectionem. Ad v. 748 Has omnes ac si diceret 'etiam has omnes'; nam supra non omnes di
Abbreviated transcription (Latin):
manes. supplicia uaria reliquit intelligi quae sunt apud ma.¬
nes ut si quis dicat. iudicium patimur ꝙ significet ea quae
in indicio continent᷑. est ꝑ aliuad uerius. nam cum nascinur¬
duos genios sortimur: inus est qui hortat᷑ ad bona: alter
qui deprauat ad mala: neo incongrus dicunt genii: quia
cum ius quisq̃ penitus fuerit: ei statim obseruatores depu¬
tantue: quibus assistentibus post mortem. aut asserinur
in meliorem uitam: aut condemnamur in deteriorem:
Per quos aut uacationẽ mereniur. aut reditum in cor¬
pora: Ergo manes gonios dicit: quos cum uita sortimur:
exinde ua pars orationis est. ⁊ intertia a fine accen¬
tum habet. licet penultima longa sit: quod ideo factiun
est: ut ostenderet᷑ uma pars orationif ee orationis: ne
prcepositio adiungeret᷑ aduerbio: quod uitiosum ẽe non
dubiũ est: pauei leta arua tenenius. non omnes: qui
enim ninis purgant᷑ statim redeunt ad corpora. do¬
nec louga dies ꝑfecto temporis orbe. quia q̃ post purga¬

Expanded text:
manes» siue supplicia uaria reliquit intelligi, que sunt apud manes, ut si qin iudicio continentur. est et aliud verius. nam cum nasciduos genios sortimur: unus est qui hortatur ad bona, alter qui deprauat ad mala. Nec incongrue dicuntur genii, quod cum quis hominum genitus fuerit, ei statim obseruatores depua. Quibus assistentibus post mortem aut adserimur in meliorem vitam, aut condemnamur in deteriorem: per quos aut vacationem meremur, aut reditum in corpora. Ergo ‘manes’ genios dicit quos cum vita sortimur. EXINDE una pars orationis est, et tertia a fine accentum habet, licet paenultima longa sit: quod ideo factum est ut ostenderetur una pars esse orationis, ne praepositio iungeretur adverbio, quod vitiosum esse non dubium est. PAVCI LAETA ARVA TENEMVS non omnes; qui enim minus purgantur statim redeunt ad corpora. DONEC LONGA DIES PERFECTO TEMPORIS ORBE quia etiam post purga
Abbreviated transcription (Latin):
gnum dixit dari: auxiliũ castris effudit apertis . ipsa in
turale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat : alia
luco repercusus. paulatim sese tollit mare. su bella dicit su¬
uerisse paulatim sicut uentis flaneibus, mare turgescit. hi
iuiuenis confundit nomina: Nam & puerũ & iuuenem
indiscrore non nunꝗ ponit uirgilius : ut hoc loco. Hamal¬
monẽ quẽ mõ iuuenẽ dic̃. paulo post ait puerũ: ut almno¬
uem puerũ. noouet nũt miserationẽ ab aetate: cũ dicit puei
almon. beno rusiei nõm̃ isipauit a fluuio. haesit eñss
enture uulnuis i sagitta ut illum ardens in festo uuluere pyrihus¬

Expanded text:
 v. 522 Avxilium castris effundit apertis id est ipsturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat alia luce percussus. Ad v. 529 PavLatim sese tollit mare sic bella dicit surrexisse paulatim, sicut ventis flantibus sensim mare turgescit. Ad v. 531 Hic ivvenis confundit nomina: nam et puerum et iuvenemindiscrete ponit Vergilius, ut hoc loco; nam Almonem, quem modo iuvenem dicit, paulo post ait puerum, ut "Almonem puerum" . movet autem miserationem ab aetate cum dicit 'iuvenis', ALMO bene rustici nomen usurpavit ex fluvio. HAESIT ENIM VVLNVS id est sagitta, ut «illum ardens infesto vulnere Pyrrhu
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis actatibus fuisse: tristis imago. seuera. terribilis ut
supra & turebida terret imago: scepius occurrens Rrsa
zo oscotiuhro tt saepius ei dictum intelliginus aut
certo egit me tua imago. ad haec tende limina. quam sacpe udi
ẽt emo indicare. de quibus non inter rpatur. largo fletu

Expanded text:
ueres. Ad v. 695 Tristis imago severa, terribilis, ut supra "et turbida terret imago" . Ad v. 696 Saepius occurrens κατὰ τὸ σιωπώμενον saepius ei dictum intellegimus: aut certe, egit me tua imago ad haec tendere limina, quam saepe videetiam ea indicare, de quibus non interrogatur. Ad v. 699 Largo fletu
Abbreviated transcription (Latin):
manus idest multitudo eorum: qui ob pr̃iam pase siit .¬
uulnera. & est figurate dictum. Sane animaduertendũ
illud quod ait oratius in arte poetica. e simul& iucim¬
do ⁊ idonca dice̾ uitae. Nullam enim maiores nostei
arten ce uoluerunt. quae non aliquid rei .p. cõmodare
Unde uirgilius. hoc per trausitum ficit. Nam dicendo pu¬
niri patriae uenditores. contra. pracnua defensoribusssolui
nihil utiq aliud uisi fugienda uitia: & sectandas docet do

Expanded text:
‘manus’, id est multitudo eorum qui ob patriam passi sunt ‘manus’, id est multitudo eorum qui ob patriam passi sunt vulnera; et est figurate dictum. Sane animadvertendum illud quod ait Horatius in Arte poetica «et simul et iucunda et idonea dicere vitae»; nullam enim maiores nostri artem esse voluerunt quae non aliquid reipublicae commodaret. Vnde Vergilius hoc per transitum facit; nam dicendo puniri patriae venditores, contra praemia defensoribus solvi, nihil aliud nisi fugienda vitia et sectandas docet esse
Abbreviated transcription (Latin):
bat diuersa locis & congrue Nam omuis humor et ter¬
rae nascitar uenis flii eridanuim pro quocunq aççipi¬
distum. Nam leginius fluuiorum rex dat eridanus. Et
amant poctae pro appellatione. magnae rei. proprietatem¬
ponere. ut alibi pocula inuentis acheloia nuscuit uuis. Me:¬
luis tñ est. si distingnamus : unde superne pluriniuis : unde
ad supernos plurinius idest magnus miis uoluitur per¬
siluam cridans idest populos. fabula nanꝙ hȩo est. eridanus
solis filius fuit hic & patre. imperatum currum apitare
non potuit. & quom per errorem numdus arderet: fulmi¬
natus in italice flunium cecidit ꝙ tune a luce aedoris
sui phaethon appellatus est: ⁊ pristinum nomen fluuo
dedit. unde mixta haeo duo nomina. inter solis filiũ
a fluuium iueninius postea cius sororesiflendos uersas¬
q sororum. & hoc uirgilius Nam ali in alias arbores
dicunt. hie mauus os pateiam pugnando uuluera pasi

Expanded text:
bat diversa locis». Et congrue: nam omnis umor ex terbat diversa locis». Et congrue: nam omnis umor ex terrae nascitur venis. Alii Eridanum pro quocumque accipidictum; nam legimus «fluviorum rex Eridanus». Et amant poetae pro appellatione ponere magnae rei proprietatem, ut alibi «poculaque inventis Acheloia miscuit uvis». Melius tamen est si distinguamus ‘unde superne plurimus’, unde ad superos plurimus, id est magnus, amnis volsilvam Eridani, id est populos. fabula namque haec est: Eridanus Solis filius fuit. hic a patre inpetrato curru agitare non potuit, et cum eius errore mundus arderet, fulminatus in Italiae fluvium cecidit: et tunc a luce ardoris sui Phaethon appellatus est, et pristinum nomen fluvio dedit: unde mixta haec duo nomina inter Solis filium et fluvium invenimus. postea eius sorores flendo que sororum». Et hoc Vergilius, nam alii in alias arbores dicunt. HIC MANVS OB PATRIAM PVGNANDO VVLNERA PASSI
Abbreviated transcription (Latin):
trarit: sicut arma uirũ contra addidit. Alituum pecudum¬
ritentes pingnes ab eo q̃ sequitur: id đ̃ praecedit intelligis per
es aũt quae dicurus est: intelligendum hoc. quae gr̃a fuit ui¬
uis eadem sequitur tellure repostos. pacna: proprie a polliuis lau¬
des: quod nũc intelliginius ꝑꝑ lauri nenuis. ab usiue / omnium
dexi nius supra. unde superne plurimius exidaui persiluam
uernit᷑ amnis erid inum aratus in coelo ẽc dixit: haud lorgs
hic ꝙ interris. quia initalia padus uocatur. quem ali etiam
ad inferos uolunt tendere. Rlii nasci. apud inferosi & eciro
interras. ideo aũt ista finguntur. quia de apennini porete
orinis: quae spectat inferum mare: ꝙ tendit usq ad su¬
perum. ergo hic sensus est. cauebant inlocis unde super¬
ne. idest ad superos plurimus eridani amnis por siluam
uoluitur. nanq uerisinule est quoniam leginius de ari¬
steo Oninia suo magnas labontia flumina terras specta¬

Expanded text:
traxit, sicut «arma virum», contra addidit «alituum pecudumtraxit, sicut «arma virum», contra addidit «alituum pecudum Μουσάων Ἑλικωνιάδων. NITENTES pingues: ab eo quod sequitur id quod praecedit intellegis. Per omnia autem quae dicturus est intellegendum est ‘quae gratia fuit vivis, eadem sequitur tellure repostos’. PAEANA proprie Apollinis laudes, quod nunc congruit propter ‘lauri nemus’: abusive omnium diximus supra. VNDE SVPERNE PLVRIMVS ERIDANI PER SILVAM VOLVITVR AMNIS Eridanum Aratus in caeloid est in Venetia, Padus vocatur: quem alii etiam ad inferos volunt tendere, alii nasci apud inferos et exire in terras. Ideo autem ista finguntur, quia de Appennini parte oritur quae spectat inferum mare et tendit usque ad superum. Ergo hic sensus est: canebant in locis unde superne, id est ad superos, plurimus Eridani amnis per silvam volvitur; namque veri simile est, quoniam legimus de Aristaeo «omnia sub magna labentia flumina terra specta
Abbreviated transcription (Latin):
quas dicit uerbis loquutas dioqui enim non est nisi contra
sonis tout numeros memini si uerba tenerem. seꝑtem discmi¬
ua quis oumes chordae dissimiliter sonant. iam: nũo. hoc
hace est ratio: quia isti diuinos meruerant honores. đ ty¬
deo: uel his quos sup̃ nemorauit: non contingit ł deo anti¬
quum addidit. qͣi & illis ehysii contiugerint campi si eis añoꝑ
non derogaret uetustas: nati melioribus annis. plerunq tt᷑
uirtus decoloratuꝵ: temporis infelicitate. cicoto ut illa lausi
teoiani reges fuerunt: troiae dardanus auctor: huuo in
uii inter deos dicit relatum. ut & nĩcm diuorum altaribus
addit: sedut sup̃dixinus. homerum sequitur: qui inducit
sinulacrum herculis/ apud inferos uisum: defixae hastae.
subaudi inaues. & quidem equos inaues: quae gͣrta currum
decraxit inum u licentia. qualatinitas. graecos soquuta
gts plurari syllabam aut addit: aut detrabit: ut hoc loco de¬

Expanded text:
quas dicit verbis locutas; ‘obloqui’ enim non est nisi contra quas dicit verbis locutas; ‘obloqui’ enim non est nisi contra sonis, ut «numeros memini, si verba tenerem». SEPTEM DISCRIMINA quia omnes chordae dissimiliter sonant. IAM nunc. PECTIhaec ratio est, quia isti divinos meruerunt honores: quod Tydeo vel his quos supra memoravit non contigit. Nam ideo ‘antiquum’ addidit, quasi et illis Elysii contingerent campi, si eis annorum non derogata esset vetustas. NATI MELIORIBVS ANNIS plerumque enim hominum virtus decoloratur temporis infel assaracusque Troiani reges fuerunt. troiae dardanus auctor hunc in septimo inter deos dicit relatum, ut "et numerum divorum altaribus auget" . sed, ut diximus supra, Homerum sequisimulacrum Herculis apud inferos visum. DEFIXAE HASTAE subaudis ‘inanes’, item equos inanes. QVAE GRATIA CVRRVM detraxit unum ‘u’ licentia, qua Latinitas Graecos secuta genetivo plurali syllabam aut addit aut detrahit. Hoc loco de
Abbreviated transcription (Latin):
sibi congruum. graeco dixit. ut fessos ꝙ sepor suus occupat ee ti
palestris luctationibus. graccedixit. Nonn¬
contendunt: intersesludo
non odio choreas. re. corripuit. ꝑꝑ metrum: alibi ait secu¬
ndum naturam. ut tuuat indulgere choreis. ergo aut
systholem fecit: aut antithesin¬
men: nec nõ threiciusi longa cum ueste sacerdos. orpheui
calliopes uiusae. ⁊ oeagri fluminis filius fuit. qui prinius
orgia instituit. Prinius etiam deprehendit harmoniam. ides
cixculorom uundanorum sonum. quos nouem ẽt nouimus
e quibus suminus quem
sono caret. ltem ultinus qui tetrenus est. Reliqui septem
sunt. quorium sonum deprhendit orpheus. Unde uei uiii fi¬
ngitur chordis. longam aũt uestem: aut cithargedi habitum
dicit. aut longam barbam. Nam e contrario imberbes inuestes
uocanius. Saterdos aũt qui theologus fuit. c orgia prinus in¬
stituit ipso & homines deferis & ducis nutes composuit unde
obloquit᷑ nuis. dicendo obloꝗtur: chordarum ex presit laudem:

Expanded text:
sibi congruum, ut «fessosque sopor suus occupat artus». PALAESTRIS luctationibus: Graece dixit. CONContendunt ludo non odio. Ad v. 644 Choreas 're' corripuit propter metrum, alibi ait secundum naturam, ut "iuvat indulgere choreis" : ergo aut systolen fecit, aut antithesimen. NEC NON THREICIVS LONGA CVM VESTE SACERDOS Orpheus Calliopes musae et Oeagri fluminis filius fuit, qui primus orgia instituit, primucirculorum mundanorum sonum, quos esse novem novimus. E quibus summus, quem sono caret; item ultimus, qui terrenus est. Reliqui septem sunt quorum sonum deprehendit Orpheus, unde et in septem fingitur cordis. “Longam” autem “vestem” aut citharedi habitum dicit aut longam barbam: nam e contrario imberbes “investes” vocamus. “Sacerdos” autem et theologus fuit et orgia primus instituit. Ipse etiam homines de feris et duris composuit. Unde OBLOQVITVR NVMERIS dicendo ‘obloquitur’, chordarum expressit laudem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓper hoc intelliginius: fataliter aenẽa. ad inferos deste¬
ndisse non enim uisi fatalia. deprehenduntur. nc uite
mea cura fefellit: nec decepit me dulcissimus filius.
Nam uocatiuus est. mea cura. idest tu: e dictum est: sic̃
ueneris instissima cura. quas ego te torras & ꝗͣta per
eius ingemit casibus libyas tibi rogna nocerent: aut quia
do iunone ait uenus. haua tanto cessabit cardine rerum:
Aut  est melius illud dicit. Tiniui. ne dum apud regna car¬
thaginis uoluptatibus uacabas i niperium fatale de relinque¬

Expanded text:
per quod intellegimus fataliter Aenean ad inferos desceper quod intellegimus fataliter Aenean ad inferos descendisse. Non enim nisi fatalia deprehenduntur. NEC ME MEA CVRA FEFELLIT nec decepit me dulcissimus filius, nam vocativus est ‘mea cura’, id est tu. Et dictum est sicut «Veneris iustissima cura». QVAS EGO TE TERRAS ET QVANTA PER eius ingemit casibus. LIBYAE TIBI REGNA NOCERENT aut quia de Iunone ait Venus «haud tanto cessabit cardine rerum»; aut, quod est melius, illud dicit: timui ne, dum apud regna Carthaginis voluptatibus vacas, imperium fatale derelinque
Abbreviated transcription (Latin):
merare non poteraut: eam int certum locum. per partos
suo fecit exercitu. carosq nepotes. posteros. sic ut per nu¬
uusq. telicitas enim. aut fatalis est. aut fortuita. aut
ex uirtute destendit: alacris: ipse alacris. & sciendum se¬
cundum antiquos & alacris. ꝙ alacer. tami de masculinos
ꝗ̃ de femiuino genere dixisse: nũc masculino. utroqda¬
inde est alacer: geuis palpebris eimius de doruiente :¬
tmprimitq genae geuam. escidit ore: qi seni. qdđ circa
anchisem reseruat: ut tantum q nefas patrio ercidit
ore. U enisti tandeni: hoc ad affectum pertinet deside¬
rantis. alias oritur quaestio. ꝗ dicit. sic equidem du¬
cebam auimo: ex pectata: probata nũc ꝙ̃. ut ꝙ rebus spe¬
cta iuuentus. hoc aũt dicit. tua pietas nihi semper pto¬
bata. nunc ẽt iter durum uicit. scilirꝙ inferorum: E
uotas audire & redde uoces fanuliriariter loqui. rebar¬
q futurum. aebitrabar. racionabar: etẽ uenturum.

Expanded text:
umerare non poterant, eam in locum certum umerare non poterant, eam in locum certum suo fecit exercitu. Ad v. 682 Carosque nepotes posteros: sicut per nuvirum felicitas enim aut fatalis est, aut fortuita, aut ex virtute descendit. Ad v. 685 Alacris ipse alacris. et sciendum antiquos et 'alacris' et 'alacer', et 'acrisquam de feminino genere dixisse. Nunc masculino utrumque da»; nam inde est ‘alacer’. GENIS palpebris: Ennius de dormiente «inprimitque genae genam». EXCIDIT ORE quasi seni; quod circa Anchisen reservat, ut «tantumque nefas patrio excidit ore». VENISTI TANDEM hoc ad adfectum pertinet desiderantis; alias oritur quaestio, quod dicit «sic equidem ducebam animo». EXPECTATA probata, ut «et rebus spectata iuventus». Hoc autem dicit: tua pietas mihi semper probata nunc etiam ‘iter durum’ vicit, scilicet inferorum. ET NOTAS AVDIRE ET REDDERE VOCES familiariter loqui. REBARQVE FVTVRVM arbitrabar, ratiocinabar esse venturum:
Abbreviated transcription (Latin):
requirit. ꝙ spetiem ut possit facilius inueniri. Namlo¬
cus in regione est illius ergo: propter illum. ergo autẽ
coniuctio fuit. sed per accentus niutationem. in adue
ebium transit transiit. ꝙ est sola particula. quas habet
infine circumflexiun: multi male putant. nomen ess
indeclinabile ꝙ dicunt positir ei ͤ pro causa. causa aũt
qͣ minae tam diu certam habent: ꝗ̃ diu in corporibus sunt . po¬
t quorum absolutionem uagant᷑. pro uitae merito. in circulis
lucis hĩtamus oꝑacis uarie dixit. quae pro uitae uarieta¬
ts̃ contingunt. in his aũt locis herouin aĩce colunt : retẽtia
dehinc summa cacumina linquunt: non linquit: hoc onimdicit
aeneas ꝙ sybilla. perducti ad sum̃um in plana descendunt pe
nidine: quo facilius agnoscerentur: Lustrabat studio recolens:
circuibat. studiose retractaus. Indelusas aũt. aut segregatas.
aut secundum ritum autiquum. MMultitudinem enim siii¬

Expanded text:
requirit et speciem, quo possit facilius invenire; nam lorequirit et speciem, quo possit facilius invenire; nam locus in regione est. ILLIVS ERGO propter illum. ‘Ergo’ autem coniunctio fuit, sed per accentus mutarbium transiit: et est sola particula, quae habet in fine circumflexum. multi male putant nomen esse indeclinabile, et dicunt positum esse pro 'causa'. 'causa' auquam animae tamdiu certam habent, quamdiu in corporibus sunt: post quorum solutionem vagantur pro vitae merito in circulis. lucis habitamus opacis varia dicit, quae pro vitae varietate contingunt. in his autem locis heroum animae coluntur. Ad v. 67Ad v. 678 Summa cacumina linquunt non 'linquit'; hoc enim dicit: Aeneas et Sibylla perducti ad summum, in plana descendunt. Adratas, quo facilius agnoscerentur. Ad v. 681 Lustrabat studio recolens circumibat studiose retractans. 'inclusas' autem aut segregatas, aut secundum antiquum ritum. multitudinem enim si n
Abbreviated transcription (Latin):
tius. ego carine neutiꝗ̃ liberi eẽ hominis officium puto quom
is nihil pronereat postulare id gr̃ae appoui sibi. omnibus¬
his niuea cingunt᷑ tempora uitta. ped qđ eos ostendit me¬
ruisse diuinos ohonores. ut dixinius supra: niusaeum aute
omnis. Theologus fuit iste. post orpheum: ꝙ sunt uariae
de hos opinioues. Ham cuni alii. lunae filium. Alii orphea
uolunt. cuiuis eum constat fuisse discipulum. Nam adip¬
sum primum carmen scripsit. ꝗ crateros appellauit :hume¬
ris extantẽ suspicit altis: ꝙr philosophum. ac si diceret platonõ¬
Nam plato ab humerorum dictus ost latitudine: quam gracai¬
uocaut. Athleta enim fuit. qui post omnium
uictoriam. so philosophiae dedit. Tuq optinie uates: qui a
thelogus fuit & est scierdum. hoc loco sibyllam . iam a nu¬
mine derelictam. Unde ꝙ interrogat q alias non faceret:
quat regio anchisom quis habet locus: bene d gñalitatem

Expanded text:
tius «ego, Charine, neutiquam liberi esse hominis puto cum tius «ego, Charine, neutiquam liberi esse hominis puto cum is nihil mereat, postulare id gratiae poni sibi». NIVEA CINGVNTVR TEMPORA per quod eos ostendit meruisse divinos honores, ut diximus supra. MVSAEVM ANTE OMNES theologus fuit. Iste post Orpheum. Et sunt variae de hoc opiniones; nam eum alii Lunae filium, alii Orphei volunt, cuius eum constat fuisse discipulum. Nam ad ipsum primum carmen scripsit, quod appellatur Crater. VMERIS EXTANTEM quasi philosophum, ac si diceret Platon Plato ab umerorum dictus est latitudine. Athleta enim fuit qui post omnium victoriam se philosophiae dedit. OPTIME VATES quia theologus fuit. Et sciendum hoc loco Sibyllam iam a numine derelictam; unde et interrogat, quod alias non faceret. QVAE REGIO ANCHISEN, QVIS HABET LOCVS? bene et generalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
terribilium inuasio. Sacerdotes casti dum uita manebat.
qͣi quis castus posset eẽ post mortem. Sed aliuo dicit. idest
qui fuerunt casti: dum in cõnunione uitae uersarentur
Nam ii qui maxima sacra accipiebant: ronuntiabant om¬
nibus rebus: nec ulla in his. nisi numiinum cura remane.
bat : herbis ẽt quibusdam omasculabaut : unde iam coire
non poterant: Dicit ergo eos sacerdotes qui casti fuerunt.
ꝙ ante sacra suscepta: pii uates: uaticinantes: phoebo digna
loquuti: ueridici qui talia loquebant: qualia decebat apolli¬
nem.Multi enim mentiebantur: sicut in lucano phoebas
quam apius claudius. & nobis dabis improba poenas: esupo¬
ris quos fiugis ait inuentas aut qui uitam et coluoͬ per
artes qui erudiuerunt. idest ornauerunt uitam. per in¬
uenta artificia. sig̃t aũt philosophos quiq sui memores alios
fecere merendo. & qui aliquos sui memores fecore prestando
ut nunꝗ̃ regina uegabo promeritun. idest p̃stitise. Teren¬

Expanded text:
tes. Ad v. 661 Sacerdotes casti dum vita manebat quasi quis castus possit esse post mortem. sed aliud dicit, id est, qui fuerunt casti dum in communione vitae versarentur. nam hi qui maxima sacra accipiebant, renuntiabant omnibus rebus, nec ulla in his nisi numibat. Herbis etiam quibusdam emasculabantur, unde iam coire nec poterant. Dicit ergo eos sacerdotes, qui casti fuerunt etiam ante sacra suscepta. PII VATES vaticinantes. PHOEBO DIGNA LOCVTI veridici, qui talia loquebantur qualia decebat Apollinem. Multi enim mentiebantur, ut in Lucano Phoebas, ad quam Appius Claudius «et nobis dabis improba poenas et superis quos fingis ait». INVENTAS AVT QVI VITAM EXCOLVERE PER ARTES qui erudierunt et ornaverunt vitam per inventa artificia. Significat autem philosophos. QVIQVE SVI MEMORES ALIQVOS FECERE MERENDO et qui aliquos sui memores fecere praestando, ut «numquam regina negabo promeritam», id est praestitisse. Teren
Abbreviated transcription (Latin):
ornatiorporta fingit᷑: falsa ĩ somnia .i. somnia. secat: tenet: Uñ setos
dicinius ad eo ꝗͣ ꝓpositũ tenent. ad caiete portũ: ñ ꝑꝰ poetos pro¬
lepsis: Nam caieta nõ du dicebature:
est. Nam pͥmi sex libri adimaginẽ odysea di¬
eti sinit. quos ꝑsonarũ & allocutionũ uarieta:¬
te constat de grauiores. hi tamen sex adimagi
iliadis qioti sunt. qui in negotiis ualidiores sunt: nam gipse
hoc dicit. mauis opus moueo : & reuera tragicum opris est
udi tantum bella tractant᷑: tuꝗͦ sicut iisenus & palyn¬
urus nostris. i talis: ut non eadem arboribus pendet uin¬
domia nostris. non ut donatus ait: nauigantibus. aeneia
nuterx. hanc alii aeneae: alii creusae: alii ascanii nutri¬
en uolunt. lectum tñ est in philologiis in hoc loco casu¬
in herba hosperia in magna magna ad hispanie dscrerio¬

Expanded text:
ornatior porta fingitur. INSOMNIA id est somnia. SECAT tenet; unde et sectas ornatior porta fingitur. INSOMNIA id est somnia. SECAT tenet; unde et sectas dicimus ab eo quod propositum tenent. AD CAIETAE PORTVM a persona poetae prolepsis; nam Caieta nondum dicebatur. Cest: nam primi sex ad imaginem Odyssiae dicti sunt, quos personarum et adlocutionum varietate constat esse graviores, hi autem sex ad imaginem Iliados dicti sunt, qui in negotiis validiores sunt: nam et ipse hoc dicit «maius opus moveo». Et re vera tragicum opus est, ubi tantum bella tractantur. TV QVOQVE sicut Misenus, Palinurus etiam. NOSTRIS Italicis, ut «non eadem arboribus pendet vindemia nostris», non, ut Donatus ait, navigabilibus. AENEIA NVTRIX hanc alii Aeneae, alii Creusae, alii Ascanii nutricem volunt. Lectum tamen est in philologis in hoc loco clasin herba" . hesperia in magna 'magna' propter Hispaniae discretio
Abbreviated transcription (Latin):
tius propter longum actum ait: ineus despondebit᷑ : intus
pro somniorũ. ẽ aũt in hoc loco homerũ sequutus.¬
in hoc tñ differt: ꝗ ille per utranq portam somnia exiredic̃:
apertus ẽ sensus: uuit aũt intelligi falsa de omnia quie
dixit. Physiologia uõ hoc habg. per portam corneam oculi
significant᷑ qui g cornei sinit coloris. & duriores cocteris
membris: Nam frigus nõ sentiunt: sicut x cicero dicit in
libris de deorũ na. per eburneam uõ portam: os significat
ã dentibus. S scimus quia qua loquimur falsa ee̾ possunt: ea
uõ qua uidemus sine dubio uera sunt: ideo aenceas per ebur¬
neam emittit᷑ portam. & est alter sensus: somnũ cũ cornu
ctum. ꝙ hace uicina siuit cormi. Undo cornea uera fingit
porta: ea uõ quae supra fortumã sunt. & babent nimium
ornatũ uanam q̃. iactantiam. dicunt falsa ecͣ. Uñ eburnea q̃l

Expanded text:
tius propter longum actum ait "intus despondebitur, intus tius propter longum actum ait "intus despondebitur, intus pro somniorum. est autem in hoc loco Homerum secutus, hoc tantum differt, quod ille per utramque portam somnia exire dicitapertus est sensus: vult autem intellegi falsa esse omnia quae dixit. physiologia vero hoc habet: per portam corneam oculi significantur, qui et cornei sunt coloris et duriores ceteris membris: nam frigus non sentiunt, sicut et Cicero dicit in libris de deorum natura. per eburneam vero portam os significatur a dentibus. et scimus quia quae loquimur falsa esse possunt, ea vero quae videmus sine dubio vera sunt. ideo Aeneas per eburneam emittitur portam. est et alter sensus: Somnum novimus cum cornu ectum. Et haec vicina sunt cornu: unde cornea vera fingitur porta. Ea vero quae supra fortunam sunt et habent nimium ornatum vanamque iactantiam dicunt falsa esse; unde eburnea quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quo est sepultus fimera. propter sortentos lectule i
tantum spe tollet auos: eriget generis antiquitatõ E rh¬
torite spom landat in puero quia facta nõ inuenituẽ
aũt ciceronis in dialogo: causa difficilis laudare puerũ.
non .n. ros laudanda sed spes. nec roniula qbõdar. pro
romulea: ut quos africa tera iriumphis diues alit quor
ribus armos. speties progone. equi armosi pro equo por¬
suit non onim possunt armi calcaribus fodi. fata aspera.¬
rumꝑas posse aliqua ratione fata disrumpi. per transitũ docet : n
marcellus eris. talis qualis est marcellus ille uir amplissinus su¬
perius dictus: purpurcos flores: ut saepe diximus propter sangui.¬
nis similitudiuem: quia aut auima ẽ: aut sodes auimae: Nepotis
posteri: non enim re uera nepos fuit. in ani nume̾: secundum
collisionẽ fecit. Locutus añt c̃ secundũ eos qui putant ely¬
confert aũt in compendiũ. narrationis prolixitatẽ. sic teren¬

Expanded text:
quo est sepultus. FVNERA propter sescentos lectulos. IN quo est sepultus. FVNERA propter sescentos lectulos. IN TANTVM SPE TOLLET AVOS erigit generis antiquitatem. Et rhetorice spem laudat in puero, quia facta non invenit. Est autem Ciceronis in dialogo Fannio "causa difficilis laudare puerum: non enim res laudanda, sed spes est" . nec romula quondam pro 'Romulea', ut "quos Africa terra triumphis dives alit" . 'qribus armos species pro genere: equi 'armos' pro equo posuit; non enim possunt armi calcaribus fodi. Ad v. 882 Fata asperarumpas posse aliqua ratione fata disrumpi per transitum docet. Ad v. 883 Tu marcellus eris talis, qualis est Marcellus. Ad v. 884 Purpureos flores ut saepe diximus, propter sanguinis similitudinem, quia aut anima est, aut animae sedes. nepotis posteri: non enim re vera nepos fuit. Ad v. 885 Inani munere conlisionem fecit. locutus autem est secundum eos, qui putant Elyconfert autem in conpendium narrationis prolixitatem: sic Teren
Abbreviated transcription (Latin):
iate fortunae: Nam sylla sex millia habuit: igit᷑ cum
ingenei gloria  pompa allatus & in campo martioõ
sopultus. gͥ modo in augusti adulationõ qi epithaphion
erdicit. EEt constat hmic librum tamta pronuntiatiae
augusto g octauio ec̾ recitatũ ut fletu ninuo impera¬
rent silentiũ. nisi uirgilius finẽ ee dixises. Qui pro
hoe. aere graui donatus ẽ idest massis Ham sicliuius
omen e mortis cito futurae. Contra alibi incips par¬
euutem. marcelium: cui similis ẽ: quisstrepitus. prop¬
ter aedilitatem: instar: similitudo & est nomoni diom
recipit predepositionẽ: adinstar onim nõ dicimus gpro¬
uus de clinat: ostendent t̾ris hune tm̃ fata. parũ uluce¬
sset s moꝵ poribit. uisa potens superi cum io indigna¬
tione dictum. in uidistis gloriae romanoe & uesteis niu¬
noribus Ham felicitas uestra sunt mumera. proprias
perpetua: ut propriamq̃ dicabo : mauortis campus in

Expanded text:
tate fortunae; nam Sulla sex milia habuit. Igitur cum tate fortunae; nam Sulla sex milia habuit. Igitur cum ingenti pompa adlatus et in campo Martio est sepultus. Ergo modo in Augusti adulationem quasi epitaphion ei dicit. et constat hunc librum tanta pronuntiatione Augusto et Octaviae esse recitatum, ut fletu nimio imperarent silentium, nisi Vergilius finem esse dixisset. qui pro hoc aere gravi donatus est, id est massis: nam sic et Livius omen est mortis futurae. ex contrario alibi "incipe parTVR Marcellum, cui similis est. QVI STREPITVS propter aedilitatem. INSTAR similitudo. Et est nomen quod non recipit praepositionem; ‘ad instar’ enim non dicimus; quod Probus declinat. OSTENDENT TERRIS HVNC TANTVM FATA parum inlucescet, mox peribit. VISA POTENS SVPERI cum indignatione dicit: invidistis et gloriae Romanae et vestris muneribus; nam infelicitas vestra sunt munera. PROPRIA perpetua, ut «propriamque dicabo». MAVORTIS CAMPVS in
Abbreviated transcription (Latin):
dun legs̃ numos/ hunc locũ accipe̾ qui pcegit prima
optina spolia ioui pheretrio debere suspondi ꝗ iam pon¬
nulus fecerat. secunda marti: ꝗ cossus fecit. tertia que¬
xino q fecit marcellus : Euirinus aũe maes qra prt¬
est pasi g inteca ciuaitẽ eolie  tlam belli mars ertra
ciunitatem templum habuit engo aut suspondet parel idestio¬
mentatores nuniae legis im̃emores cuius facit mẽtionem
huinis egregiũ forma iuuenẽ: & fulgo neibus ormis ttio
sumt secundum carminium pulchritudo aetas & uire
upnificat aũt marcellum filiũ octauiae sorororis ciugnsti
qlomsibi augustus adoptauit. hic serto decimo anno inci¬
ardilitatẽ gereret : huiꝰ mortẽ ciuitas uiehe mẽter doluit
Nam affabilis fuit. & augusti filius: ad funeris huiꝰ hono¬
eRamn. augnstus sox ceneos lectos intea ciuitatẽ ire uisit. hoc
aũt apud maiores gloriosum fuerat. & dabat᷑ pro quali¬

Expanded text:
dum legem Numae hunc locum accipere, qui praecepit prima dum legem Numae hunc locum accipere, qui praecepit prima opima spolia Iovi Feretrio debere suspendi, quod iam Romulus fecerat; secunda Marti, quod Cossus fecit; tertia Quirino, quod fecit Marcellus. Quirinus autem est Mars, qui praeest paci et intra civitatem colitur: nam belli Mars extra civitatem templum habuit. ergo aut 'suspendet patri', id est Iommentatores, Numae legis inmemores, cuius facit mentionem et Livius. EGREGIVM FORMA IVVENEM ET FVLGENTIBVS ARMIS tria sunt secundum Carminium: pulchritudo, aetas, virtus. Significat autem Marcellum, filium Octaviae, sororis Augusti, quem sibi Augustus adoptavit. Hic sexto decimo anno inciaedilitatem gereret. Huius mortem vehementer civitas doluit, nam et adfabilis fuit et Augusti filius. Ad funeris huius honorem Augustus sescentos lectos intra civitatem ire iussit; hoc enim apud maiores gloriosum fuerat et dabatur pro quali
Abbreviated transcription (Latin):
tñ suꝑfuit: scilieg fabius maximus. qui ꝑꝑ tenoram ad¬
huc pueritiam in ciuitate remanserat: ã quo per tempo¬
qui postea cum hannibalis impetum ferre nõ posset: mora
obtorpuit. hic ẽ do quo eñius. unbs homo nobis cuncton¬
gilius qĩ pro exemplo posuit hune uersum: oxcudent ali.
cudendo efficient: S ẽ rhetoricus locus: spirantia aera¬
per marmor. parios uel parthos. ꝑ actionẽ causarum athe¬
nienses per astronouiam. aegy ptios. & chaldeos: pacis
morem leges pacis: spoliis marcellus opimis: hic gallos
s pocnos equestri certamine suporauit: Uiridomarum
g ducem gallorũ manu propria interomit. Copima
rectulit spolia: que dux detraxit duci: sicut ossus larti
toliminio. suꝑereninet omnes uirtutiss. gene romio¬
manam statum rei pͬ. turbanto cuniltu. ideo bens tamul¬
tu. quia res in italia gerit᷑. sistet. confirmabit. corro¬
spolia suspendet patri .i. ioui. capta quirino. quolosom

Expanded text:
tantum superstes fuit Fabius Maximus, qui propter teneram adtantum superstes fuit Fabius Maximus, qui propter teneram adhuc pueritiam in ciuitate remanserat. Hic postehic postea cum Hannibalis impetum ferre non posset, mora obtorpuit. ille est, de quo ait Ennius "unus qui nobis cunctangilius quasi pro exemplo hunc versum posuit. EXCVDENT ALII cudendo efficient: et est rhetoricus locus. SPIRANTIA per marmor Parios, per actionem causarum Athenienses, per astronomiam Aegyptios et Chaldaeos. PACIS MOREM leges pacis. SPOLIIS MARCELLVS OPIMIS hic Gallos et Poenos equestri certamine superavit. Viridomarum etiam, Gallorum ducem, manu propria interemit et opima retulit spolia, quae dux detraxerat duci, sicut Cossus Larti Tolumnio. SVPEREMINET OMNES virtutis genere. REM ROMANAM statum reipublicae. TVRBANTE TVMVLTV ideo ‘tumultu’, quia res in Italia geritur. SISTET confirmabit, corrospolia suspendet patri, id est Iovi, ‘capta Quirino’, qualia et