comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Suiti in quit erat familiaris uaq io interreci eontenti s erat
bratum qiui couera miuriam decernebat. SChmium deniq
tum et scelies plurimum. et qd poterant id audeb onten in cẽ
bo istos uincere allebas qui ninc tu ut uincastanto pli os¬
borant i Etide ded dicere non palam sed hus ip̃is quos oduo¬
cinm bag etsi nolo eamrem cõmemorando renouquo sucuo
Sitiins uoet premoriam omnem tolli funditts ictei euius¬
bitr or aporber: E num uud dico si ep partium studium po¬
tenserat adphemis potentissimus neinius Suetus gcapos uli¬
bat aliou.d mniq uiuis aphenus multo nequiori helidus pordet:

Expanded text:
uti, inquit, erat familiaris; itaque is intercedebat. tu contra Burrieni qui iniuriam decernebat, omnium denique vim et scelus plurimum et, quod poterant, id audebant. an omnis tu istos vincere volebas qui nunc tu ut vincas tanto opere laborant? aude id dicere non palam, sed ipsis quos advocasti. tametsi nolo eam rem commemorando renovare cuius omnino rei memoriam omnem tolli funditus ac deleri arbitror oportere; unum illud dico: si propter partium studium potens erat Alfenus, potentissimus Naevius; si fretus gratia postulabat aliquid iniquius Alfenus, multo iniquio
Abbreviated transcription (Latin):
tiquissimis cuub possit. Nam adhanc quidem c̃am. nihil hoc ꝑ¬
tinuisse pͥmum ex eo intelligi põt q uos ea de re iudicare non
ddebetis deinde ꝙ sylla ip̃e ita tulit de ciuitate. ut non sustulerit
honum nexa atq hereditates. Iubet enim codem iure ẽẽ quo fu¬
ccunt atimnenses quos quis ignorat xii coloniaꝵ fuisse et a ciui¬
dus e iouin is hereditates cape potiusse. Ꝙ si adumi ciuitas. A. ce¬
enise lege potuiss magis ulam rõnem tam̃ omies boni quȩrere¬
mnus quem a diõm spectatissimum prudentissimumq homine
suratio consiuio sũma uirtute sũma auctoritate domestica palitũ
euatum inuiria ciuem retinere possemus quti nunc dim delure
etuitilis nibil potuerit deꝑdere quisꝗͥ existat insitus serte sinur
et stulticia et impudentia qui huic cuutatem ademptam. eirii¬
elti Qui quoniam recupatores suum ius non deseriut hec quicã

Expanded text:
tiquissimis civibus possit. nam ad hanc quidem causam nihil hoc ptiquissimis civibus possit. nam ad hanc quidem causam nihil hoc pertinuisse primum ex eo intellegi potest quod vos ea de re iudicare non debetis; deinde quod Sulla ipse ita tulit de civitate ut non sustulerit horum nexa atque hereditates. iubet enim eodem iure esse quo fuerint Ariminenses; quos quis ignorat duodecim coloniarum fuisse et a civibus Romanis hereditates capere potuisse? quod si adimi civitas A. Caecinae lege potuisset, magis illam rationem tamen omnes boni quaereremus, quem ad modum spectatissimum pudentissimumque hominem, summo consilio, summa virtute, summa auctoritate domestica praeditum, levatum iniuria civem retinere possemus, quam uti nunc, cum de iure civitatis nihil potuerit deperdere, quisquam exsistat nisi tui, Sexte, similis et stultitia et impudentia qui huic civitatem ademptam esse dicat. qui quoniam, recuperatores, suum ius non deseruit neque quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteras ciuitates maleficium ullum exilio ẽẽ multatum. sed eu
omnes uincla neces ignominiasq uitant. quȩ sunt legibus con¬
suitute confuguint quasi ad arma in exilium. qui si in ciutate le¬
gis uim subire uellent non prius ciuitatem. ꝗ̃ uitam amitterent.
quia nolunt non adimit᷑ iis ciuitas. sed ab iis relinquitꝰ. atq depo¬
intur.Nam cum ex nr̃o uire duaꝵ ciuitatum nemo ẽẽ possit
tum amittit᷑ hec ciuitas deniq cum is qui ꝓfugit receptus est ĩ
exilium hoc est in aliam ciuitatem. Non me preterit recupa¬
hanc defensionem desiderare arbitrarer: sed ut omnes intellige¬
rent: nec ademptam cuiꝗͣ ciuitatem neq aduni posse. Hloc cũ
eos scire uolui. quib sylla uoluit iniuriam facere. tum om̃s cetos
nouos ueteresq cues. Ncq enim ratio afferri põt. cur si cuiq no¬
uo cini potuerit adimi ciuitas non omnib patriciis. omnib an¬

Expanded text:
ceteras civitates, maleficium ullum exsilio esse multatum; sed cum ceteras civitates, maleficium ullum exsilio esse multatum; sed cum homines vincula, neces ignominiasque vitant, quae sunt legibus constitutae, confugiunt quasi ad aram in exsilium. qui si in civitate legis vim subire vellent, non prius civitatem quam vitam amitterent; quia nolunt, non adimitur eis civitas, sed ab eis relinquitur atque deponitur. nam, cum ex nostro iure duarum civitatum nemo esse possit, tum amittitur haec civitas denique, cum is qui profugit receptus est in exsilium, hoc est in aliam civitatem. non me praeterit, recuperasa defensionem desiderare arbitrarer, sed ut omnes intellegerent nec ademptam cuiquam civitatem esse neque adimi posse. hoc cum eos scire volui quibus Sulla voluit iniuriam facere, tum omnis ceteros novos veteresque civis. neque enim ratio adferri potest cur, si cuiquam novo civi potuerit adimi civitas, non omnibus patriciis, omnibus an
Abbreviated transcription (Latin):
les factus est non adimit ci libertatem: sed iudicat non ẽẽ eum li¬
berum qui ut liber sit adire ꝑiculum noluit. Cum aũt in censum
uendidit hoc iudicat cum ei qui in seruitute iusta fuerunt cen¬
su liberent᷑ eum qui cum liber eẽt censeri noluerit ip̃m sibi liber¬
tatem ab iudicasse. Ꝙ si maxime hisce rebus adimi libertas aut
ciuuitas põt non intelligunt qui hȩc cõmemorant. si per has rõ¬
nes maiores adimi pose uoluerunt alio modo noluisse. Nam ut
Hec ex ure ciuili ꝓferunt. sic aderant uelimi quib lege aut at¬
one ciuitas aut libertas erepta sit. Nam quod ad exilium attinet
pspicne intelligi põt quale sit. Exilium enim non supplicumm
est sedd ꝓfugium portusq supplicii. Nam qui uolunt poenam
aliquam siibterfugere aut calamitatem. eo solum uertunt: hoc
est sedem ac locum mutãt. Ita nulla in lege nr̃a repietur apuel

Expanded text:
les factus non est, non adimit ei libertatem, sed iudicat non esse eum liles factus non est, non adimit ei libertatem, sed iudicat non esse eum liberum qui, ut liber sit, adire periculum noluit; cum autem incensum vendit, hoc iudicat, cum ei qui in servitute iusta fuerunt censu liberentur, eum qui, cum liber esset, censeri noluerit, ipsum sibi libertatem abiudicavisse. quod si maxime hisce rebus adimi libertas aut civitas potest, non intellegunt qui haec commemorant, si per has rationes maiores adimi posse voluerunt, alio modo noluisse? nam ut haec ex iure civili proferunt, sic adferant velim quibus lege aut rogatione civitas aut libertas erepta sit. nam quod ad exsilium attinet, perspicue intellegi potest quale sit. exsilium enim non supplicium est, sed perfugium portusque supplici. nam quia volunt poenam aliquam subterfugere aut calamitatem, eo solum vertunt, hoc est sedem ac locum mutant. itaque nulla in lege nostra reperietur, ut apud
Abbreviated transcription (Latin):
segu a gint et suum uis ꝑsequant᷑ et om̃s iuix cuili sine eiuuis¬
ti ouet iagratus. aut iudicis aut ꝑiti hõmiꝰ aut impiti ddubita¬
tione utantur. Quid ego cõmemorem: Dubium nemini iũm
eoite queri hoc solene me non p̃tent: ut ex me ea quȩ tibi inm¬
tem non peniunt audias. quem admõm si ciuutas amuti nom po¬
sit uin colonias latinas sepe mĩ cuies pfecti sint sint sua uolunt.¬
tei dbr legisinulta profecti sunt: quam multam si sufferre uo¬
luifient tum manẽ in ciuitate ualuissent. Quid: quem pat
patritus dedidit. aut suus pater pplsue uendidit quo is ui¬
ne amitit eiuitatem: ut religione ciuitas soluat ciuis roma¬
sius detindit̾. quiꝰ cum est acceptus. fit eonim quibus est dediti
st non accipitur. ut mancinum numantini. retinet integram c̃a
t uis cuutatis. Si pater uendidit cum quem in suam potestitẽ
suscepat ex potãte dimitit. Iam ppłs cum eum uȩndidit qui mi¬

Expanded text:
lege agant et suum ius persequantur, et omni iure civili sine cuiusqulege agant et suum ius persequantur, et omni iure civili sine cuiusquam aut magistratus aut iudicis aut periti hominis aut imperiti dubitatione utantur, quid ego commemorem? Dubium esse nemini vestrum certo scio. quaeri hoc solere me non praeterit—ut ex me ea quae tibi in mentem non veniunt audias—quem ad modum, si civitas adimi non possit, in colonias Latinas saepe nostri cives profecti sint. aut sua voluntate aut legis multa profecti sunt; quam multam si sufferre voluissent, manere in civitate potuissent. quid? quem pater patratus dedidit aut suus pater populusve vendidit, quo is iure amittit civitatem? Vt religione civitas solvatur civis Romanus deditur; qui cum est acceptus, est eorum quibus est deditus; si non accipiunt, ut Mancinum Numantini, retinet integram causam et ius civitatis. si pater vendidit eum quem in suam potestatem susceperat, ex potestate dimittit. iam populus cum eum vendit qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
atembieo rteum ed quero te putes ne si ppłs uisserit inc tusimn ot
rtenrts meumi seruum ẽẽ id uissum ratum atoi fir mnuetisuturu
ꝑspncis hoc nibil ẽẽ et ea tens quȩ inter pͥmum illudd concedio
non qurel quicd ppls uisserit ratum eẽ oportere ¶ c inche eahes
ponis asters. er ebrem si libertas adimi nuilo m̃o postit cieutis
seosset culam et eodem m̃o de utraq re tracditum nobis est iet si
Pot el ceanis a dim po̾t retineri libertas nom pot. Qui enim
pot iuro quuritum liber ẽẽ is. qui in numero quiritum nonet.
diser e s u ane a ddolescentulus cãm cum agerem contra hominemi
deoipta cuntas eet. et cum ego uehementius contendissem cui¬
uetem idum non potuisse. decemuiri pͥma actione non uidica¬
uenunat epostea re quęsita et deliberata sacram̃tum iñm iustum
uidacauerunt. Atq hoc et contradicente cotta et syua uiuo uu¬
decatum et ⁊ lim uero necteris ut om̃s qui in cadem ca sunt et

Expanded text:
ascriberetur. sed quaero de te, putesne, si populus iusserit me tuum aut ascriberetur. sed quaero de te, putesne, si populus iusserit me tuum aut te meum servum esse, id iussum ratum atque firmum futurum. perspicis hoc nihil esse et fateris; qua in re primum illud concedis, non quicquid populus iusserit, ratum esse oportere; deinde nihil rationis adfers quam ob rem, si libertas adimi nullo modo possit, civitas possit. nam et eodem modo de utraque re traditum nobis est, et, si semel civitas adimi potest, retineri libertas non potest. qui enim potest iure Quiritium liber esse is qui in numero Quiritium non est? atque ego hanc adulescentulus causam cum agerem contra hominem ddempta civitas esset, et ego vehementius contendissem civitatem adimi non posse, xviri prima actione non iudicaverunt; postea re quaesita et deliberata sacramentum nostrum iustum iudicaverunt. atque hoc et contra dicente Cotta et Sulla vivo iudicatum est. iam vero in ceteris rebus ut omnes qui in eadem causa sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
non negas. Qui colonus hũit conductum de cȩsennia fundum. cũ
idem ex eadem conductione fuerit in fundo. dubium est. quin
si cȩsennia tum possidebat. cum erat colonus in fundo post eus
mortem heres codem iure possedent: Deinde ip̃e cȩcinna. cũ
cireuiret p̃dia uenit in istum fundum rõnes a colono accepit.
sunt in eam rem testimonia. Postea cur ebuti de isto potius fundo
q de alio si quem hẽs cȩcinnȩ denunciabas:si cȩcinna non possi¬
debat: lp̃c porro cȩcinna cur se morb deduci uolebat. idq ti¬
hi de amicorum de iis qui de acquilii sententia responde¬
rat et ad eum. Atenim sẏlla legem tulit: ut nihil de illo tem¬
pore nihil de calamitate rei.ꝑ.Paro hec tibi respondeo ascri¬
psisse¬
Ufise euendemo sylam in eandem legem si quidius non cẽt rogari¬
et cius ee lege mhlum rogatum. Quid est quod uus non su quo¬
pblo uibero ane uetare non possit: ut nc longuis ibeam declart

Expanded text:
non negas. qui colonus habuit conductum de Caesennia fundum, cum non negas. qui colonus habuit conductum de Caesennia fundum, cum idem ex eadem conductione fuerit in fundo, dubium est quin, si Caesennia tum possidebat, cum erat colonus in fundo, post eius mortem heres eodem iure possederit? deinde ipse Caecina cum circuiret praedia, venit in istum fundum, rationes a colono accepit. sunt in eam rem testimonia. postea cur tu, Aebuti, de isto potius fundo quam de alio, si quem habes, Caecinae denuntiabas, si Caecina non possidebat? ipse porro Caecina cur se moribus deduci volebat idque tibi de amicorum et de Aquili sententia responderat. at enim Sulla legem tulit. Vt nihil de illo tempore, nihil de calamitate rei publicae querar, hoc tibi respondeo, ascripsisse eundem Sullam in eadem lege: 'si qvid ivs non esset rogarier, eivs ea lege eclarat
Abbreviated transcription (Latin):
sponsionem si planum facit. a se illum autui. aut dam aut p̃ca¬
rio possedisse. Uidetis ne quot defensionib eum qui armis ac
multitidine uim fecerit uti posse maiores uoluerunt. Nunc ꝗ
a iure. officio. bonis morib ad ferrum ad arma ad cȩdem consu¬
gerit nudum in cã destitutum uidetis. Qui autem armatus de
possessione contendisset. inermis plane de sponsione certaret. Et¬
quidigitur interet piso inter hȩc interdicta: Et quid interest ut᷑
hoc additum cum. A. eccinna possederit: nec ne: et quid te ratio
uiris et quid interdictorum dissimilitudo. et quid auctoritas ma¬
iorum cõmouet: Si eẽt additum de eo quęri oporteret. additũ
non est tamen oportebit. Atq ego in hoc cȩcinnam non defendo.
fossedit enim cęcuma recupatores. et id tametsi extra cam est.
pcurram timen hreui: ut non minus hominem ip̃m. qͣuis cõm¬
mune defensum uelitis. Cęsenniam possedisse ꝑpusum fructum

Expanded text:
sponsionem, si planum facit ab se illum aut vi aut clam aut precasponsionem, si planum facit ab se illum aut vi aut clam aut precario possedisse. videtisne quot defensionibus eum qui sine armis ac multitudine vim fecerit uti posse maiores voluerint? hunc vero qui ab iure, officio, bonis moribus ad ferrum, ad arma, ad caedem confugerit, nudum in causa destitutum videtis, ut, qui armatus de possessione contendisset, inermis plane de sponsione certaret. ecquid igitur interest, Piso, inter haec interdicta? ecquid interest utrum in hoc sit additum 'cvm A. Caecina possideret' necne? ecquid te ratio iuris, ecquid interdictorum dissimilitudo, ecquid auctoritas maiorum commovet? si esset additum, de eo quaeri oporteret; additum non est, tamen oportebit? atque ego in hoc Caecinam non defendo; possedit enim Caecina, recuperatores; et id, tametsi extra causam est, percurram tamen brevi ut non minus hominem ipsum quam ius commune defensum velitis. Caesenniam possedisse propter usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
qui possideat. Ostendo si sine armatis coactisue hominib deieet
quisꝙͣ sit: eum qui fateatur se deiecisse uincere sponsionem si õn¬
dat eum non possedisse. Negas deiici nisi qui possideat. ostendo
ee hoc interdicdo de armatio hominib qui possit osfendere non
posedisse eum qui deiectus sit. condemnari tam̃ sponsionis necẽẽ esse
si fateatur eẽ deiectum. Dupliciter homines deiiciunt᷑. aut sine co¬
actis. armatisue hominib. aut per huiusmõi rõnem. aut uim. Ad
duas dissimiles res. duo deiuncta interdicta sunt. In illa ui quoti¬
diana. non satis est posse docere se deiectum: nisi ondere possit cũ
possideret. tum deiectum. ne id quidem satis est. nisi docet ita sei
possedisse. ut nec ui nec dam nec p̃cario possederit. Itaqis. qui
se restituisse dixit magna uoce confiteri solet se ui deiecisse. Ueru
ulud addit. non possidehat. uel cum hoc ip̃m concessit. uincit tam

Expanded text:
qui possideat. ostendo, si sine armatis coactisve hominibus deiectus qui possideat. ostendo, si sine armatis coactisve hominibus deiectus quispiam sit, eum qui fateatur se deiecisse vincere sponsionem, si ostendat eum non possedisse. negas deici, nisi qui possideat. ostendo ex hoc interdicto de armatis hominibvs, qui possit ostendere non possedisse eum qui deiectus sit, condemnari tamen sponsionis necesse esse, si fateatur esse deiectum. dupliciter homines deiciuntur, aut sine coactis armatisve hominibus aut per eius modi rationem atque vim. ad duas dissimilis res duo diiuncta interdicta sunt. in illa vi cotidiana non satis est posse docere se deiectum, nisi ostendere potest, cum possideret, tum deiectum. ne id quidem satis est, nisi docet ita se possedisse ut nec vi nec clam nec precario possederit. itaque is qui se restituisse dixit magna voce saepe confiteri solet se vi deiecisse, verum illud addit: 'non possidebat' vel etiam, cum hoc ipsum concessit, vincit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
restitui opoitere si e uestibulo ꝗsi ex interiore edium parte deas¬
Ctus sis.At uero iam recupatores nulla dubitatiosit siue reme
siue uerba spectare uuiltis quin secundum nos iudicetis exoritur
hie iam obruptis rebus omnib et ꝑditis uia defensis cum denci par¬
se qui tum possideat. qui non possideat nullo mõ posse. Itaq sicgosi
atiuis edibus deiectus restitui non oportere si ip̃e sis oportere. ⁊dui¬
mera qͣ multa sint in ista defensione falsa piso. Ac pͥmum illud at¬
tende teiam ex ila rõne eẽ depulsum. ꝙ negabas quenq deuci pos¬
se. nisi in dubium ẽẽ etiam posse concedis: eum qui non posideat
negas deuici posse. Cur ergo aut in illud quotidianum intcleata
unde ule ui me deiecit: additur cum ego possiderem si deiici nc̃õ
põt qui non possidet: aut in hoc interdictum de hominib apmatio
non additur si oportet quęri possederit nec ne. Negas deiici mti

Expanded text:
restitui oportere, si e vestibulo, quam si ex interiore aedium parte deierestitui oportere, si e vestibulo, quam si ex interiore aedium parte deiectus sis. Vt vero iam, recuperatores, nulla dubitatio sit, sive rem sive verba spectare voltis, quin secundum nos iudicetis, exoritur hic iam obrutis rebus omnibus et perditis illa defensio, eum deici posse qui tum possideat; qui non possideat, nullo modo posse; itaque, si ego sim a tuis aedibus deiectus, restitui non oportere, si ipse sis, oportere. numera quam multa in ista defensione falsa sint, Piso. ac primum illud attende, te iam ex illa ratione esse depulsum, quod negabas quemquam deici posse nisi inde ubi tum esset; iam posse concedis; eum qui non possideat negas deici posse. cur ergo aut in illud cotidianum interdictum 'vnde ille me vi deiecit' additur 'cvm ego possiderem,' si deici nemo potest qui non possidet, aut in hoc interdictum de hominibvs armatis non additur, si oportet quaeri possederit necne? negas deici, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eum locum non ex quo: sed a quo deiectus est. ut si qui &x alto ac
quo loco depulsus eẽt: in eum scil fortuna restitueret non in salu
sed in ipãm urbem. quam petebat: sic quoniam ium uerdoꝵ sbees¬
sario. similitudine rerum aucupamur. qui postulat. ut a quo loco
deiectus est. hoc est un deiectus est. eo restituat cum uerda eo nos dui
redeo nunc ad uia pncipia defensionis meei quis te ex edib
nus ui hominib armatis deiecert quid ages: opinor hoc int̾¬
licto quo nos usi sumus ꝑsequere. Quid siiam de foot redem¬
tem armatis hominib domum tuam te introire prohibueritun
quid ages: utere eodem interdicto. Cum igitiu p̃tor intdixit
unde deiectus es ut eo restituaris. tu hoc idem quod ego dicot
et quod ꝑspicuum est interp̃tabere cum ulud uerbum unde ii
utranq rem ualeat: eo ꝙ tu restitui sis uissus. tam te in edeo tuas

Expanded text:
eum locum, non ex quo, sed a quo deiectus est. Vt si qui ex alto cum ad eum locum, non ex quo, sed a quo deiectus est. Vt si qui ex alto cum ad quo loco depulsus esset, in eum se fortuna restitueret, non in salum, sed in ipsam urbem quam petebat, sic quoniam verborum vim necessario similitudine rerum aucupamur, qui postulat ut a quo loco deiectus est, hoc est unde deiectus est, eo restituatur, hoc postulat ut inredeo nunc ad illa principia defensionis meae—si quis te ex aedibus tuis vi hominibus armatis deiecerit, quid ages? opinor, hoc interdicto quo nos usi sumus persequere. quid? si qui iam de foro redeuntem armatis hominibus domum tuam te introire prohibuerit, quid ages? Vtere eodem interdicto. Cum igitur praetor interdixerit, unde deiectus es, ut eo restituaris, tu hoc idem quod ego dico et quod perspicuum est interpretabere, cum illud verbum 'vnde' in utramque rem valeat, eoque tu restitui sis iussus, tam te in aedis tuas
Abbreviated transcription (Latin):
cerit  Adhȩc duo genera rerum unum uerbum qđ satis de¬
raret utrasq res inuenerunt: ut siue ex fundo siue a fundo
deiectus eem ui mbatq eoder intecdicto restituerer. Inde tu
hoc ueroum onde utrumq declarat. et ea quo loco et ⁊ que lo¬
co Vnde deicctis est cȩcinna: ex urbe. unde deiecisti: ab urbe.
Inde dciecti galli: a capitolio unde qui cum graccho fuerunt:
ex capitolio Sidetis igitur hoc uno uerbo signisicari res dua qi
et ea quo et a quo iccõ ui. Cum aũt eo loco restitui iubr ata ui¬
Set ut si gali a maiorib m̃is postularent: ut eõ restuuerent uñ
dciecti eent: et aliqua iu hoc assequi possent non opinor eos in
cumiculum quo aggressi ẽent. sedd in capitolium restitu oportẽt
tloi enim inteligitur um̃ dciecisi siuc er quo loco. sue a quo lo¬
d eo resituas. hoc iam simplex est. in eum locum restituas. siue ex
hoc loco deiecisti restitue in hunc locum: siuc adohoc loco restiue in

Expanded text:
cerit. ad haec duo genera rerum unum verbum quod satis declacerit. ad haec duo genera rerum unum verbum quod satis declararet utrasque res invenerunt, ut, sive ex fundo sive a fundo deiectus essem, uno atque eodem interdicto restituerer 'vnde tv.' hoc verbum 'vnde' utrumque declarat, et ex quo loco et a quo loco. Vnde deiectus est Cinna? ex urbe. Vnde Telesinus? ab urbe. Vnde deiecti Galli? A Capitolio. Vnde qui cum Graccho fuerunt? ex Capitolio. videtis igitur hoc uno verbo 'vnde' significari res duas, et ex quo et a quo. Cum autem eo restitui iubet, ita iubet ut, si Galli a maioribus nostris postularent ut eo restituerentur unde deiecti essent, et aliqua vi hoc adsequi possent, non, opinor, eos in cuniculum qua adgressi erant sed in Capitolium restitui oporteret. hoc enim intellegitur: vnde deiecisti, sive ex quo loco sive a quo loco, eo restitvas. hoc iam simplex est, in eum locum restituas: sive ex hoc loco deiecisti, restitue in hunc locum, sive ab hoc loco, restitue in
Abbreviated transcription (Latin):
tuli quen oportere quib uerbis p̃tor interdixit. sed de qͦuo loco
sit adum non interdixit. Neq in ui armatoꝵ spectari oportere
in quo loco sit facta is uerum sit ne facta. te uero nullo mõ
posse defendere. si qua in re tu uelis uerba spectari oportere. in qͣ
po nolis hon oportere. Uerumtam̃ et quid mihi respondet ac
uiud quot antea dixi non solum ir et sententia: sed uerbis quoq
hr in terdictum ita eẽ compositum. ut nihil cõmutandum udet
incam seđd maioꝵ prudentiam recognoscere. Non enim sum io
dicturus quod ego inuenerim: sed quod iullos non fugerit cumde
ui interdiceretur duo gnã causaꝵ eẽ intelligebant ad que inter¬
quieqͣ põt accidere recuꝑatores. Id adeo si placet. considerate.
Squi meam familiam de meo fundo deiecerit. ex eo me deiecit.
Si qui mihi p̾sto fuerit cum armatis hominib extra meum fũ¬
dum et me introure ꝓhibuerit non ex eo. sed ab eo loco me deie¬

Expanded text:
tuli quaeri oportere quibus verbis praetor interdixerit, sed de quo loco tuli quaeri oportere quibus verbis praetor interdixerit, sed de quo loco sit actum cum interdixit, neque in vi armatorum spectari oportere in quo loco sit facta vis, verum sitne facta; te vero nullo modo posse defendere in qua re tu velis verba spectari oportere, in qua re nolis non oportere. verum tamen ecquid mihi respondetur ad illud quod ego iam antea dixi, non solum re et sententia sed verbis quoque hoc interdictum ita esse compositum ut nihil commutandum vidermeam, sed maiorum prudentiam cognoscere; non enim id sum dicturus quod ego invenerim, sed quod illos non fugerit. Cum de vi interdicitur, duo genera causarum esse intellegebant ad quae interquicquam potest accidere, recuperatores. id adeo sic considerate. si qui meam familiam de meo fundo deiecerit, ex eo me loco deiecerit; si qui mihi praesto fuerit cum armatis hominibus extra meum fundum et me introire prohibuerit, non ex eo, sed ab eo loco me deie
Abbreviated transcription (Latin):
et me ex hoc ut ita dicam campo equitatis ad istas uerbotan
gustias et ad om̃s littarum angulos reuocas. In is ip̃is inter¬
cludere insidiis quas mihi conaris opponere. Non ddereci seqd
cicci. pacutum hoc tibi udet᷑. hic est mucro defensionis tucĩ
cum ip̃m causa tua incurrat necc̃ẽ est. Ego enim tibi refero. Si
non sum ex eo loco deiectus. quo phibitus sum accedere: at ex
co sum deiectus quo accessi unde fugi. si p̃tor non distinxit
locum. quo me restitui iuberet et restitui uissit. non sum ex de¬
cieto restitutus. Uelim iecupatores hoc totum si uobis uersutius
q̃ mea consuetudo defendendi fert uidebitur: sic existimetis
p̃merum alium nonme excogitasse. Dem̃ huius rõnis nõ mõ
noninuentorem: sed ne probãtorem quidem cẽ me: idq me
ndmeam defensionem attulisse. sed illorum defensioni retu¬
lisse me posse pro meo iure dicere. ne ue in hac re quam ego pro¬

Expanded text:
et me ex hoc, ut ita dicam, campo aequitatis ad istas verborum et me ex hoc, ut ita dicam, campo aequitatis ad istas verborum angustias et ad omnis litterarum angulos revocas, in eis ipsis intercludere insidiis quas mihi conaris opponere. 'non deieci, sed reieci.' peracutum hoc tibi videtur, hic est mucro defensionis tuae; in eum ipsum causa tua incurrat necesse est. ego enim tibi refero: si non sum ex eo loco deiectus quo prohibitus sum accedere, at ex eo sum deiectus quo accessi, unde fugi. si praetor non distinxit locum quo me restitui iuberet, et restitui iussit, non sum ex decreto restitutus. velim, recuperatores, hoc totum si vobis versutius quam mea consuetudo defendendi fert videbitur, sic existimetis; primum alium, non me excogitasse, deinde huius rationis non modo non inventorem, sed ne probatorem quidem esse me, idque me non ad meam defensionem attulisse, sed illorum defensioni rettulisse; me posse pro meo iure dicere neque in hac re quam ego pro
Abbreviated transcription (Latin):
deiectus cẽm. Sum ex primo uicim fundo ddciectus. qua adibã
ad istum fundum sum de uia sum certe aliunde sude de oila¬
to siuc de publico: eo restitui sum uissus. Restituisse te daust.
nego me ex decreto p̃toris restitutum ẽẽ. Quid ad hoc dicimꝰ
aut tuo quemadmom dicitur gladio: aut nr̃o defensio tua rõ¬
ficiatur necẽẽ est. Si ad interdicti sentiam confugiss. đe quo
fundo actum sit. tum cum ebutus restituere ubebat᷑ idque¬
rendum eẽ dicis: neq equitatem rei uerbi laqueo capi putais
oportere in meis castris p̃sidiisq uersaris. Mea ica est istade¬
fensio. Ego hoc uociferor ego omnes homines deosq tetor
cum maiores uim armatam nulla iuris defensione texerint. nõ
uestigium cius. qui deiectus sit. sed fcm uliuis qui deiecent in ia¬
dicium uenire. Dcicctum ẽc̃ qui fugatus sit im eẽ fcãm. cui
piculum mortis sit inicctum. Istum Pocum fugis et reformioa

Expanded text:
deiectus essem.' sum ex proximo vicini fundo deiectus, qua adibam deiectus essem.' sum ex proximo vicini fundo deiectus, qua adibam ad istum fundum, sum de via, sum certe alicunde, sive de privato sive de publico; eo restitui sum iussus. restituisse te dixti; nego me ex decreto praetoris restitutum esse. quid ad haec dicimus? aut tuo, quem ad modum dicitur, gladio aut nostro defensio tua conficiatur necesse est. si ad interdicti sententiam confugis et, de quo fundo actum sit tum cum Aebutius restituere iubebatur, id quaerendum esse dicis neque aequitatem rei verbi laqueo capi putas oportere, in meis castris praesidiisque versaris; mea, mea est ista defensio, ego hoc vociferor, ego omnis homines deosque testor, cum maiores vim armatam nulla iuris defensione texerint, non vestigium eius qui deiectus sit, sed factum illius qui deiecerit, in iudicium venire; deiectum esse qui fugatus sit, vim esse factam cui periculum mortis sit iniectum. sin hunc locum fugis et reformidas
Abbreviated transcription (Latin):
dciectum ẽẽ cȩcumam. is cum se restituisse dixit. necẽe ẽ malefe¬
cerit sponsionem Quid est piso: placet tibi pugnare uerbis
placet cãm uitis et equitatis et non nĩ possesi d̾iis. sed oĩo¬
possessionum omnium consituere in uerbo. Ego quod mihi ui¬
deictur. quida maionb factitatum quid horum auedoritate ici¬
bus iudi candum est. dignum eẽt oñdi idueruim id equum iđ
utile. omnib eẽ. spectari quo consilio. et qua sententia non qb
quicq̃ uerbis cẽt actum. sume ad uerbum udcis non anueio
uen. aut excipi possit: si aut p̾terito aliquo uerbo. aut ambioue
posito. sententia et re cognita. non id quod intelligit: sed id isu
dicitur ualebit. Ouando satis recusani uenio iam quo uocas. Qr̃o
abste. sim ne deicdtus non de fulciniano fundo neq enim p̾re¬
tor si ex eo fundo eem deiectus ita me restitu iuisit. sed edim

Expanded text:
deiectum esse Caecinam, is quoniam se restituisse dixit, necesse est male fedeiectum esse Caecinam, is quoniam se restituisse dixit, necesse est male fecerit sponsionem.' quid est, Piso? placet tibi nos pugnare verbis? placet causam iuris et aequitatis et non nostrae possessionis, sed opossessionum omnium constituere in verbo? ego quid mihi videretur, quid a maioribus factitatum, quid horum auctoritate quibus iudicandum est dignum esset, ostendi; id verum, id aequum, id utile omnibus esse spectari, quo consilio et qua sententia, non quibus quidque verbis esset actum. tu me ad verbum vocas; non ante veniam veri aut excipi possit, si aut praeterito aliquo verbo aut ambigue posito re et sententia cognita non id quod intellegitur, sed id quod dicitur valebit. quoniam satis recusavi, venio iam quo vocas. quaero abs te simne deiectus, non de Fulciniano fundo; neque enim praetor, 'si ex eo fundo essem deiectus,' ita me restitui iussit, sed 'eo unde
Abbreviated transcription (Latin):
sucet non posse pbare quenq̃ cẽ deiectum nisi ex eo loco in qͦuo
suisset rem et sententiam interdict mecum facere fatebat. uerbo.
sme ex cludi dicebat: a uerbo ant posse recedi non arbitrabat᷑. Cum
exemplio uterer multis: etiam illa materia homiq rationem esse
seuinetam: semperq id ualuisse plurimum quod inse audtorita¬
tes hiusset. equitatisq plurinum consolatus est me. et ondit in
Hac ip̃a causa nihil ec̃ quod laborarem. Nam uerba ip̃a sponsio¬
nis facerent mecum si uellem diligenter attendere. Quonam in¬
ꝯ modo : Suia certe inquit deiectus est cȩcinna ui hominib ar¬
matis ili quo exlcco si non ex co loco. quem in locum uenire uolu¬
uit at & co certe unde fugit. Quid tum: p̃tor inquit interdixit
ut unde dciectis eẽt. co ie̾situeretur: hoc est quicunq is locus
cẽt. unde deicctus eẽt. Ehunus autem qui fatetur. aliquo ex loco

Expanded text:
esset, non posse probari quemquam esse deiectum nisi ex eo loco in quo esset, non posse probari quemquam esse deiectum nisi ex eo loco in quo fuisset, rem et sententiam interdicti mecum facere fatebatur, verbo me excludi dicebat, a verbo autem posse recedi non arbitrabatur. Cum exemplis uterer multis ex omni memoria antiquitatiseiunctam, semperque id valuisse plurimum quod in se auctoritatis habuisset aequitatisque plurimum, consolatus est me et ostendit in hac ipsa causa nihil esse quod laborarem; nam verba ipsa sponsionis facere mecum, si vellem diligenter attendere. 'quonam,' inquam, 'modo?' 'quia certe,' inquit, 'deiectus est Caecina vi hominibus armatis aliquo ex loco; si non ex eo loco quem in locum venire voluit, at ex eo certe unde fugit.' 'quid tum?' 'praetor,' inquit, 'interdixit ut, unde deiectus esset, eo restitueretur, hoc est, quicumque is locus esset unde deiectus esset. Aebutius autem qui fatetur aliquo ex loco
Abbreviated transcription (Latin):
si ios. aut sentiatis aut apuduos cõmemorari uelitis. Quapꝑ hoc
dolsnorin ciuendo non in decipiendo pspexerit. Qui iunis ciui¬
us cationem nunq̃ ab equitate sciunxerit. qui tot annos ingeniu:
et uudeatur ita peritus ic prudens. ut ex iure cinili nonscientiaso
cũ m uerumetiam donitas. nata ẽẽ udeat᷑. Cuis tantum est ingemi¬
um ite pmet sides ut quod inde haurias purum li quidiumꝙ¬
tob uirire sentiis. Quare ꝑmagnam initis a nobis gram. cum eũ
uistorem int defensionis ẽẽ dicitis. Illud aũt miror curuos. ai¬
quid contri me sentire dicitis. cum cum auctorem uos pro me ap¬
pcuetis. im nominetis. Uerumtam̃. quid ait iste u̾r auetoneit
Ego euisto genere consultoꝵ non nominem ut opinor istum
ip̃m. quo nos auctore rem istim agere: et defensionem cause con¬
tiũeit uos dicitis  Qui cum istam disputationem mecum ingres

Expanded text:
quam vos aut sentiatis aut apud vos commemorari velitis. quapropter hoc quam vos aut sentiatis aut apud vos commemorari velitis. quapropter hoc opulus Romanus in cavendo, non in decipiendo perspexerit, qui iuris civilis rationem numquam ab aequitate seiunxerit, qui tot annos ingenium, esse videatur, ita peritus ac prudens ut ex iure civili non scientia solum quaedam verum etiam bonitas nata videatur, cuius tantum est ingenium, ita probata fides ut quicquid inde haurias purum te liquidumque haurire sentias. qua re permagnam initis a nobis gratiam, cum eum auctorem defensionis nostrae esse dicitis. illud autem miror, quem vos aliquid contra me sentire dicatis, cur eum auctorem vos pro me appelletis, nostrum nominetis. verum tamen quid ait vester iste auctor? ego ex isto genere consultorum non neminem, ut opinor, istum ipsum quo vos auctore rem istam agere et defensionem causae constituere vos dicitis. qui cum istam disputationem mecum ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p̃seribetur: qui cum tu posthac. de possessione contendas eũ
tem ingredienti cum armata multitudine obuius fueris. et ita
uenientem repuleris. sugaris auerteris. non restitius tu res si eqͥs
uestes si uim non in cęde solum: sed etiam in animo libidims ñ
eruor appareat uim noneẽ factam. in uriaꝵ delictum eẽ qui pro¬
hibitus est libidinis. nisi ex eo ioco ubi uestigium ita p̃sserit de¬
iiei neminem posse uiris retinet sententiam: et equitatem pluri¬
mode accidit.q non adestis. qui pauloante affunt: et adeẽ nobis fre¬
quenter in hac causa solet uir ornatissimus. C. aquilius. Nam ip̃o
pntẽ de uirtute eius et prudentia timidius dicerem: ꝙ ip̃e pu¬
dore quodam afficeretur ex sua laude: et mesimilis ratio pudo¬
ris a pntil aude tandaret. cuius auctoritate dẽm est ab illa cau¬
sa concedi nimium non oportet. Uereor de tali uiro ne plus dicam

Expanded text:
hoc praescribetur: quicum tu posthac de possessione contendes, eum hoc praescribetur: quicum tu posthac de possessione contendes, eum tem ingredienti cum armata multitudine obvius fueris et ita venientem reppuleris, fugaris, averteris, non restitues. Iuris si haec vox est, esse vim non in caede solum sed etiam in animo, libidinis, nisi cruor appareat, vim non esse factam; iuris, deiectum esse qui prohibitus sit, libidinis, nisi ex eo loco ubi vestigium impresserit deici neminem posse; iuris, rem et sententiam et aequitatem plurimode accidit quod non adest is qui paulo ante adfuit et adesse nobis frequenter in hac causa solet, vir ornatissimus, C. Aquilius; nam ipso praesente de virtute eius et prudentia timidius dicerem, quod et ipse pudore quodam adficeretur ex sua laude et me similis ratio pudoris a praesentis laude tardaret; cuius auctoritati dictum est ab illa causa concedi nimium non oportere. non vereor de tali viro ne plus dicam
Abbreviated transcription (Latin):
patre reunquit : sed a legibus i quȩductus haustus iter actus a pr̃e
soderati austontis barumꝰ rerum omnium ure cuiidi sumits Quap¬
pae monminus diligenter ea. quȩ a maiorib accepisto publica
patium onia uiris. q̃ pꝰriuatȩ rei urẽ retinere debetis non solum ꝙ
hes uire ciuuili septa sunt: sed etiam q patrimonium unius in cõmodo
dimitet̾. uis amitti non põt sine magno in cõmodo ciuitatu. Inhac
pa causa recupatores si hoc non obtinemus ui armatis hominbus
deicctum eẽ eum. quem ui armatis homunb pulsum. fugatumo
ese constet. çecinna rem non amittet: quam ipãm animo forti sitem¬
pus ita ferret amitteret. in possessionem in pñtia non restituetur. nib̾
amplius. ꝓpli romani cã ciuitatis ius. bona fortunȩ possessionesq
in dubium. incertumq reuocant᷑. ura auctoritate hoc constituet᷑.

Expanded text:
patre relinquitur, sed a legibus; aquae ductus, haustus, iter, actus a patre, patre relinquitur, sed a legibus; aquae ductus, haustus, iter, actus a patre, sed rata auctoritas harum rerum omnium ab iure civili sumitur. quapropter non minus diligenter ea quae a maioribus accepistis, publica patrimonia iuris quam privatae rei vestrae retinere debetis, non solum quod haec iure civili saepta sunt verum etiam quod patrimonium unius incommodo dimittetur, ius amitti non potest sine magno incommodo civitatis. in hac ipsa causa, recuperatores, si hoc nos non obtinemus, vi armatis hominibus deiectum esse eum quem vi armatis hominibus pulsum fugatumque esse constat, Caecina rem non amittet, quam ipsam animo forti, si tempus ita ferret, amitteret, in possessionem in praesentia non restituetur, nihil amplius; populi Romani causa, civitatis ius, bona, fortunae possessionesque omnium in dubium incertumque revocantur. vestra auctoritate hoc constituetur,
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Quod si non mõ opp̾̃ssum: sed etiam desertum. aut ne¬
gligentius asseruatum erit: nhil est: ꝙ quisꝗͣ sese hẽre certu
aut a patre accepturum. aut relicturum liberis arbitretur.
Quid enim refert edes aut fundum relictum a patre: aut ali
tua iure mancipii sint:ea possis ne retinere si pari tum cõmu¬
nitum ius. si ciuili. ac publica lege contra alicuius grãm tenei
non põt. Quid inq̃ prodest sundum here si quȩ decentissiẽ¬
aescnper a maioribus iura finium possessionum aquaꝵ itineꝵ q sũt
hec ꝑturb ari aliqua ratione. cõmutariq possunt. aiihi credite maior
quia puibus ula p̃abona relicta sunt. Nam ut puemat ad me fun¬
dus testamento alicuus fieri põt ut retincam quoddmcum feelit
sine iure ciuuili. non põt. Iundus a patre relinqui põt. aut usuicapi¬
one fundi. hoc est sĩns solicitudins. At periculum lituims ncona

Expanded text:
possit; quod si non modo oppressum sed etiam desertum aut nepossit; quod si non modo oppressum sed etiam desertum aut neglegentius adservatum erit, nihil est quod quisquam sese habere certum aut a patre accepturum aut relicturum liberis arbitretur. quid enim refert aedis aut fundum relictum a patre aut aliqutua iure mancipi sint, ea possisne retinere, si parum est communitum ius civile ac publica lege contra alicuius gratiam teneri non potest? quid, inquam, prodest fundum habere, si, quae diligentissidescripta a maioribus iura finium, possessionum, aquarum itinerumque sunt, haec perturbari aliqua ratione commutarique possunt? mihi credite, maiorab eis a quibus illa ipsa nobis relicta sunt. nam ut perveniat ad me fundus testamento alicuius fieri potest; ut retineam quod meum factum sit sine iure civili fieri non potest. fundus a patre relinqui potest, at usucapio fundi, hoc est finis sollicitudinis ac periculi litium, non a
Abbreviated transcription (Latin):
illud enim est pro te dici iuidici ab aliquo non tam u̾ecundo
homine ꝗͣ gratioso. Iudica hoc factum ẽẽ: aut nunꝗͣ ẽẽ fem uel¬
cogitatum Crede huic testi has comproba tabulas. hoc nõ põt
ẽẽ cui filius agnatus non sit eius testamentum non ẽẽ ruptum.
iudica quod mulier sine tutore auctore ꝓmiserit deberi. Nõ
est aditus ad huiusmõi res neq potentiȩ cuiusꝗͣ neq gratię.
Demiq quominus hoc sanctiusq uideat᷑ pro prȩcio ꝙ cor¬
rumpi iudex in eiusmoĩ causa põt. iste ur testis qui ausus est di¬
cere fecisse uideri eum de quo ne cuius rei argueret᷑ quidem sci¬
re potiustis. ip̃e nunꝗͣ auderet iudicare deberi uiro dotem: qͣm
mulier nullo auctore dixisset. Orem p̃claram: uobisq: ob hoc
retinendam recupatores. Quod enim est ius ciuile: quod ne¬
q infiecti gr̃a. neq perfringi potentia. neq adulterari pecunia

Expanded text:
illud enim potest dici iudici ab aliquo non tam verecundo illud enim potest dici iudici ab aliquo non tam verecundo homine quam gratioso: 'iudica hoc factum esse aut numquam esse factum; crede huic testi, has comproba tabulas'; hoc non potest: 'statue cui filius agnatus sit, eius testamentum non esse ruptum; iudica quod mulier sine tutore auctore promiserit, deberi.' non est aditus ad huiusce modi res neque potentiae cuiusquam neque gratiae; denique, quo maius hoc sanctiusque videatur, ne pretio quidem corrumpi iudex in eius modi causa potest. iste vester testis qui ausus est dicere fecisse videri eum de quo ne cuius rei argueretur quidem scire potuit, is ipse numquam auderet iudicare deberi viro dotem quam mulier nullo auctore dixisset. O rem praeclaram vobisque ob hoc retinendam, recuperatores! quod enim est ius civile? quod neque inflecti gratia neque perfringi potentia neque adulterari pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
non putat ẽẽ obtemꝑandum: non homines lȩdit: sed leges ac
iura labefactat. Quod uobis uenire in mentem ꝓfecto necẽẽ ẽ.
nihil eẽ in ciuitate tam diligenter. ꝗ uis ciuile retinendum.
Etenim hoc sublato nihil est quare exploratum cuiꝗͣ eẽ possit.¬
ltaq in cȩteris controu̾siis atq udiciis cum quęritur aliquid
fem necne sit uerum. an falsum ꝓferatur et fictus testis subor¬
nari solet. et impomi falsȩ tabulȩ nonnunꝗͣ honesto ac pro¬
babili nomine bono uiro iudici error obiici improbo facultas
dari: ut cum sciens ꝓperam iudicarit testamentum aũt tabula
secutus ẽẽ uideat᷑. In iure nihil est eiusmoi recupatores non ta¬
bulȩ false non testis improb deniq nunia ista. quȩ dominat᷑
in ciuitate potentia in hoc solo genere quiescit. Quid agat: quo
mo aggrediatur uidicem qua deniq digytum ꝓferat non hẽt

Expanded text:
non putat esse obtemperandum, non homines laedit, sed leges ac non putat esse obtemperandum, non homines laedit, sed leges ac iura labefactat; quod vobis venire in mentem profecto necesse est, nihil esse in civitate tam diligenter quam ius civile retinendum. etenim hoc sublato nihil est qua re exploratum cuiquam possititaque in ceteris controversiis atque iudiciis cum quaeritur aliquid factum necne sit, verum an falsum proferatur, et fictus testis subornari solet et interponi falsae tabulae, non numquam honesto ac probabili nomine bono viro iudici error obici, improbo facultas dari ut, cum sciens perperam iudicarit, testem tamen aut tabulas secutus esse videatur; in iure nihil est eius modi, recuperatores, non tabulae falsae, non testis improbus, denique nimia ista quae dominatur in civitate potentia in hoc solo genere quiescit; quid agat, quo modo adgrediatur iudicem, qua denique digitum proferat, non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
mum utrum redte an ꝑperam: si recte id fuit uis quod iudicatũ
est. sin aliter non dubium est utrum udices an uirisconsulti ui¬
tupandi sint. Seiñ si de iure uario quid piam uidicatum est po
tius contra uris consultos statiut. si aliter pnumciatum est ac
mutio placuit q̃ ex coium auctoritate. sicut manilius statuebat
sic est iudicatum. Etenim ip̃e crassus. non ita cãm ap̃centumiũoᷤ
egit ut contra uiris consultos diceret. sed ut hoc doceret: illud qđ
scȩuola defendebat. non eẽ iuris. et in cam rem non solum rõnes
afferret. sed etiam.q. mucio suo socero: multisq pitissimis homi¬
nibus auctoribus uteret᷑. Nam qui uisciuile contemnendum
putat. is iuncula refellit non modo iudicioꝵ. sed etiam utilita¬
tis uiteq cõmimis. Qui aut interp̃tes uiris uitupat si imperitos
uiris cẽ dicit. dde hominib non de uire culi detrabit. sin peritie

Expanded text:
mum utrum recte, an perperam? si recte, id fuit ius quod iudicatum mum utrum recte, an perperam? si recte, id fuit ius quod iudicatum est; sin aliter, non dubium est utrum iudices an iuris consulti vituperandi sint. deinde, si de iure vario quippiam iudicatum est, non potius contra iuris consultos statuunt, si aliter pronuntiatum est ac Mucio placuit, quam ex eorum auctoritate, si, ut Manilius statuebat, sic est iudicatum. etenim ipse Crassus non ita causam apud cviros egit ut contra iuris consultos diceret, sed ut hoc doceret, illud quod Scaevola defendebat, non esse iuris, et in eam rem non solum rationes adferret, sed etiam Q. Mucio, socero suo, multisque peritissimis hominibus auctoribus uteretur. nam qui ius civile contemnendum putat, is vincula revellit non modo iudiciorum sed etiam utilitatis vitaeque communis; qui autem interpretes iuris vituperat, si imperitos iuris esse dicit, de hominibus, non de iure civili detrahit; sin peritis
Abbreviated transcription (Latin):
aligua bausa faciebat. tu in nulla facis. tamen ꝓbasse memini qđ
defendis quia uerbis oppugnare equitatem uidebat᷑. Cum ied
ronporite hoc in hac re alieno tempore. et contra q̃ ista cã postulas¬
set defendisse tum illud uulgo in uidiciis. et nonnunqͣ ab ingẽio¬
sis bominib defendi mihi mirum iuderi solet nec iuris consul¬
tis concedi. nec ius ciuile in causis sempualere oporte: Nam ꝗ
hoc disputant. si id dicunt non recte aliquid statuere cos qui cõ¬
sulant. non hoc deberent dicere uiriciuili. sed hominib stultis
obtempari non oporte. Sin illos respondere recte concedunt.: et
aliter iudicari dicunt oporte male iudicari oportẽ dicunt. Ncq
enim fieri põt ut aliud iudicari de iure aliud responderi opor¬
teat nec ut quisꝙͣ uris numeret᷑ pitus. qui id statuat ẽẽ uis quoi
non opprteat iudicari. It est aliquando contra uidicatum Pri¬

Expanded text:
aliqua causa faciebat, tu in nulla facis—tamen probasse nemini quod aliqua causa faciebat, tu in nulla facis—tamen probasse nemini quod defendebat, quia verbis oppugnare aequitatem videbatur. Cum id miror, te hoc in hac re alieno tempore et contra quam ista causa postulasset defendisse, tum illud volgo in iudiciis et non numquam ab ingeniosis hominibus defendi mihi mirum videri solet, nec iuris consultis concedi nec ius civile in causis semper valere oportere. nam hoc qui disputant, si id dicunt non recte aliquid statuere eos qui consulantur, non hoc debent dicere iuris consultis, sed hominibus stultis obtemperari non oportere; sin illos recte respondere concedunt et aliter iudicari dicunt oportere, male iudicari oportere dicunt; neque enim fieri potest ut aliud iudicari de iure, aliud responderi oporteat, nec ut quisquam iuris numeretur peritus qui id statuat esse ius quod non oporteat iudicari. 'at est aliquando contra iudicatum.' pri
Abbreviated transcription (Latin):
uociferant᷑ ex ȩquo et bono non ex callido uersutoq uire rem ui¬
dicari oportere. scriptum sequi calumniatoris ẽẽ boniq uidicis
uoluntatem scriptoris auctoritatemq defendere. In ista uero cã
cum tu sis qui te uerbo litteraq defendis: cum tue sint hȩ par¬
tes. Unde deiectus es: in inde quo cohibitus es accedere: ciedt¬
es non deiectus. cum tua sit hec oratio. fateor me homines coegise fa¬
teorarmasse fateor tibi mortem ẽẽ minitatam fateor hoc edictum
ptoris uiolaui si uoluntas et ȩquitas ualeat. sed ego inuemio in ĩ¬
terdito uerbum unum ubi delitescam non deieci te ex eoloco. quẽ
in locum phibui uenire. in ista defensione accusas cos qui consuui¬
ttir q equitatis censeant rõnem non uerbi hẽri oport̾e: et hoc loco
sceuolam dixisti cãm apud centum uiros non tenuisse quem ego
antea noneo inc̃oraui q idem faceret qđ tu niinc tametsi illẽ in

Expanded text:
vociferantur ex aequo et bono, non ex callido versutoque iure rem iuvociferantur ex aequo et bono, non ex callido versutoque iure rem iudicari oportere; scriptum sequi calumniatoris esse bonique iudicis voluntatem scriptoris auctoritatemque defendere. in ista vero causa cum tu sis is qui te verbo litteraque defendas, cum tuae sint hae partes: 'unde deiectus es? an inde quo prohibitus es accedere? reiectes, non deiectus,' cum tua sit haec oratio: 'fateor me homines coegisse, fateor armasse, fateor tibi mortem esse minitatum, fateor hoc interdicto praetoris vindicari, si voluntas et aequitas valeat; sed ego invenio in interdicto verbum unum ubi delitiscam: non deieci te ex eo loco quem in locum prohibui ne venires'—in ista defensione accusas eos qui consuluntur, quod aequitatis censeant rationem, non verbi haberi oportere? et hoc loco Scaevolam dixisti causam apud cviros non tenuisse; quem ego antea commemoravi, cum idem faceret quod tu nunc—tametsi ille in