comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nubere ꝙ̃ uri. Si ꝑ se nuptis bone sũt
noli llas incendio comparare. Sed dic
sonpłt bonuimꝰ ẽ nubere. Suspecta ẽ mibi
bomitas euus rei ꝙͣ magnitudo alterius
mali malum cogit ẽe inferius. Ego aut
ño leuius malũ. sed simplex ꝑ se bonũ
qui in matͥmoĩo iuncdi sunt p̃cipio nõ
eoo sed dominus uxore auiro nõ diste¬
dere.  si ddiscesserit manere innupta.
aut iũro suo reconailiari. et une uxorẽ

Expanded text:
um, intuli: si per se nuptiae bonae sunt, noli eas incendio conparare, sed dic simpliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum qui matrimonio juncti sunt, praecipio non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere. Quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: Et vir uxor
Abbreviated transcription (Latin):
Irigamus  Tercius quatuor uxors ese
lye. rachael. balle. et relphe. et asserit
abraa obo fidei meritum benedictionem
Ingñationem filii suscepisse. Sarram In
tipo eccłie. cui defecerant muuebria:

Expanded text:
gamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecer
Abbreviated transcription (Latin):
santificatione cum sobrietate. Cbeter
esst hic Illucl apostolinuem et quicheane
uxoros sic sint quasi ño habeant nes
forte dicetis ꝑpea uult cas nubere
sit maior eaꝵo rina. Exquo manifestu
e. uos manicheoꝵ dogma sectari prohi¬
bentium nubere et uesa abis qͦs deus
reauit ad utendum cauteriatam hr̃e
ꝯscentiam. et post multa que nunc oc¬
nosum est reuoluere. excritit se qĩ In
locum rethoricum et faat apostropham
ad uirginem dicens. Non tibi facio
uirgo Iniuriam. Elegisti pudiaciam ꝑꝑ
pnter necessitatem. placuit tibi ut
esses sancta corpor et ppiritu ne su¬
ꝑbias. Eiufdem ecclie membrum es.
fuerim In expositione propositionũ eius
et legenti fastidim fecerim. Sed utile
ratus sum cincta molimina euis quasi
Instructam a ciem. cont me proponere
et totum hosalem exerctum suis turi¬
nis ac ducibus congregare. ne post pͥ¬
mam uictoriam. alia mihi de inceps
preua nascerentur. Igit nõ dimicabo
ꝯt singulos. nec paucoꝵo ero pussim con¬

Expanded text:
obrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere,sit earum major ruina. Ex quo manifestum est vos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, et vesci cibis, quos Deus creavit ad utendum, cauteriatam habentium conscientiam. » Et post 245 multa, quae nunc otiosum est revolvere, excutit se quasi in locum rhetoricum, et facit apostropham ad virginem, dicens: « Non tibi facio, virgo, injuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem necessitatem: placuit tibi, ut sis sancta corpore et spiritu: ne superbias: ejusdem Ecclesiae membrum es, fuerim in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim con
Abbreviated transcription (Latin):
qui qrior fantia nutritus est intabert¬
Uestibus lineis. Diatq eum filios procreasse
nec sacerdotalem pudicinam uxoris immu¬
tatam ẽẽ ꝯplę xibus. Boor cum sua ruthꝰ
in archa collocat. et iesse et ddauia inde
produat ipumq dauidd ducentis pre¬
putiis etiam cũm uitę ꝑitulo refert regis
filie quesisse ꝯcubitus. Quid dicam de
Solomone quem ponens in catalogo ma¬
ritoꝵ ymagmem asserit saluatoris : Et
de illo ẽẽ uult scriptum. deus iudicium
tuum regi da: et iustinam tua filio re¬
gis. Et dabit ei de auro arabie. et
orabunt pro eo semper ac repente
transcendit ad eliam et eliseum et nar¬
rat quasi grande misterium quod re¬
quieuerit spiritus eliȩ in eliseum. et
hoc cur dixerit tacet nisi forte hełia
quoq et heliseum huisse aroitrantur
uxores. Transit ad erechaiam. et nĩ In.
eius laudibus iminoretur miroꝵ auꝑ
oblitus sit dicere amodo filios fanam..
osiam ureuur Iustissimumy sub quo In
templo de utero momii liber reptus

Expanded text:
qui ab infantia nutritus in tabernvestibus lineis; dicitque eum filios procreasse, nec sacerdotalem pudicitiam, uxoris imminutam esse complexu. Booz cum sua Ruth in area collocat, et Jesse, ac David 244 inde producit. Ipsum quoque David ducentis praeputiis, etiam cum vitae periculo, regis filiae quaesisse concubitus. Quid dicam de Salomone, quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit Salvatoris? et de illo vult esse scriptum: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro Arabiae, et orabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam . Josiam virum justissimum, sub quo in Templo Deuteronomii liber repertus
Abbreviated transcription (Latin):
indigit. Et ab eodem fonte copus ꝗ copiosus
Pecuniosus a petunia magna: Pecunia ape
mouliana ut sit meditiis: Didtas a sutna
sucot. nõ amedendo ac suindo: quȩ om̃ie
Anno libꝰ aꝑutut. Quare qđ abatte ãtisex
de nec multa in eo obstura relinquĩ. simĩ¬
s cuusa q̃ ab sciencie uocatur aliqua. st
psagiacor monitor nomenclator. Sic ẽt
ꝗ̃ aspacio quodĩ ilicunt᷑. cutsor Necator
pugil. ꝑtiam in hoe genere q̃ sunt uocabu¬
la pleraq aꝑta. St leguluis : altet ab oleis
altet ab iiuss: Hec siminus aꝑta iũ de¬
homimibus: hie qđ seꝗtar de pecore hxe Pe¬
cus ab eo ꝙ prepascebant a quo pecora uni¬
di in edificis area: pes magnus ꝙ ꝗ negotium
insaituit pedem posuissẽ. Apcele petudẽ appe¬
llarũt. Et ab eodem pedicam ꝙ pidisequu
pumũ. hinc peculatum puplicum. primo ut
cu pecore diccietur multa id esse coadtũ ĩp¬

Expanded text:
indiget, et ab eodem fonte copis ac copiosus. indiget, et ab eodem fonte copis ac copiosus. Pecuniosus a pecunia magna; pecunia a pemedicina ut sit medicus dictus, a sutrina sutor, non a medendo ac suendo, quae omnino o libro aperietur. Quare quod ab arte artifex dicitur nec multa in eo obscura, relinquam. Similis causa quae ab scientia vocantur aliqua, ut praestigiator, monitor, nomenclator: sic etiam quae a studio quodam dicuntur, cursor, natator, pugil. Etiam in hoc genere quae sunt vocabula pleraque aperta, ut legulus,...alter ab oleis, alter ab uvis. Haec si minus aperta: vindehominibus. Hic quod sequitur de pecore, haec. Pecus ab eo quod perpascebant a quo pecunia unidicitur in aedificiis area pes magnus, et qui negotium instituit pedem posuisse : a pede pecudem appellarunt, ut ab eodem pedicam et pedisequumpeculium primum. Hinc peculatum publicum primo, tum cum pecore diceretur multa et id esset coactum i
Abbreviated transcription (Latin):
hẽbat ieo ꝑmaneat iuqͦ uocatus ẽ
ac ꝑ hoc non tam uigines cogit ut nubãt
qua repudia prohibet: et sicut hñtibus uxo¬
Rͤs tollit licentiã dimctendi eas: sic ura¬
ginbus nubendis amputat facultatem.
uocatus est seruus libertus est domiini. Si¬
militer qui liber uocatus est seruus est
xp̃i. Redait causas cur nolit uxores
credidit non tanto dei seruicio detinetũ
ꝙto unrgines et in nupte. sed quod ã modo
Est liberior. et seruitutis illi frena laxãt.
et dum uxoris ẽ seruus ut ita dica lib̃ns
est adñi. Porro qui uxorem nõ habost
credidit et liber ꝗ ẜuitute coniugii uocatꝰ
e adomino iste uere seruus ẽ xp̃i. Quãta
feliatas nõ dẽ uxoris seruum ped xep̃i nõ¬

Expanded text:
eo permaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultateuocatus est seruus, libertus est domini: similiter qui liber uocatus est, seruus esti. Reddit causas cur nolit uxores 5 uxorem habens credidit, non tanto Dei servitio detinetur, quanto virgines et innuptae; sed quodammodo est liberior, et servitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita dicam, libertus est Domini. Porro qui uxorem non habens, credidit, et liber a servitute conjugii vocatus est a Domino, ille vere servus est Christi. Quanta felicitas, non uxoris ser
Abbreviated transcription (Latin):
Ingñationem filii suscepisse. Sarram In
tipo eccł̃ie. cui defecerant muuebria:
maledictionem sterilitatis partus in¬
benedutione mutasse. Quod rebecca ge¬
rit quasi prophetes interrogare dñum
et audierit ab eo dug gentes et duo p̃pł
in utero tuo. Quod Iacob in uxore sen¬
uierit et extimante rachel. uiri esse
dare liberos. ac dicente da michi filios. siy

Expanded text:
episse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gentes et duo populi in utero tuo sunt . Quod Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, viri esse dare liberos, ac
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit enarrari. Iste ẽ inquit enoch
quĩ ambubuit cũ deor et raptus ẽ In
cȩlo. Iste noe qui am essent utiq mul¬
te uregines ꝑꝑ etatẽ solus cum filiis
et uxoribus nausrago orbe seruatus
ẽ.Quesu post dilluuium qĩ altero
primapio generit humani uiroꝵ et
uxoꝵ paria iungunt᷑ et ex Iintegro gene

Expanded text:
potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, qui ambulavit cum Deo, et raptus in coelum est. Iste Noe, qui, cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et e
Abbreviated transcription (Latin):
exempla de nuptiis eodemq ordine ora
que ab eo dicta sunt digeram. Hec mo¬
lestum sit lectori si nausiam cius et uo¬
mitum legere compellatur. Libenter
antidotum xp̃i bibet: cum diaboli uene¬
na prele sserĩt. Audite patienter unr¬
gines. audice queso uoluptuosissimum
connonatorem. ymmo quasi sirenaꝵ
cantus effabulis. clausa aure transite:
ur̃as ferte paulisꝑ iiurias. putate los
est: ꝑꝑ quod diuctet homo patrẽ et
matrem sũa et adherebit uxori sue
et erunt duo incarne una. Ac ne for¬
sitan dicerem hoc scriptum In ueterite¬
stamento asserit a domino quoq Ia Ip̃m
in euangelio confirmari. Quõd deus con¬
uixit homo nõ separet. Satimq subieat
Tresate et maluiplicanimi et replece
terra. Et ꝑ ordinem replicat sech. enos
tan̾am. malale el. Iarech enoch. ma¬
tusalẽ lamech. Anoe. om̃es huisse uxo¬
res et exdei senteuna filios procreasse.
q̃ĩ generationis ordo et hystoria huma

Expanded text:
exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos est. Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia condi
Abbreviated transcription (Latin):
prouotat. Doceamq etiã Inter philoso¬
phos et egregios ĩn republica uiros. uiꝵ¬
tatss uoluptanbus idi ẽ pytagorã&
platonem. et aristide. Ariscippo et epi¬
airo. et alabiadi ab om̃ibus solere p̃ferri.
Nos quoq queso utriisq sexus iurgies
et ꝯtinentes marin quoq et digamiut
conatus meos oranionibꝰ adiuuetis. cuc¬
tors d̃rm iucomune Iouimianus hostis est
Nam qui equalia omiũn asserit merita
tã Ureginitati facit iniurĩa ddum ẽã nup¬
tiis comꝑat qͣ et nuptiis: sic eas liatas asse.¬
rens: ut seainda et terna matͥmoĩa. Sed
et Ineo biganus et Trigamus aduersaris
e ponens scortatores quondã et libidino¬
sissimos post penitenciã ubi duplicata &̾
triplicata matͥmonia nisi q̃d ineabigami
Q trigami dolere nõ debent. quia idem
scortatoꝵ et penitens in regno celorum.
etiam Uieginibus adequãt᷑. Propona
git᷑ manifestioribus uerbis: et hñaibus
aliquã ꝯsequentia. argumenta euis et

Expanded text:
provocat. Doceboque etiam inter philosoprovocat. Doceboque etiam inter philosophos et egregios in republica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum eam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et
Abbreviated transcription (Latin):
maritatas. quȩ seme In xp̃o lote sunt.
si non discrepent ceteris operibus eigde
ẽẽ meriti. Nitit᷑ approbare eos qͥ plena
fide inbaptismate renati sunt: ad iabło
non posse subuerti. Leraũ proponit ins̾
abstinentiã aboiꝵ. et cum gratiaꝵs ac¬
tione. ꝑceptionẽ eoꝵ nullã esse distan
tiam. Quartum qđ extremũ est ouim
qui suum baptisma reseruauerit: unã
serpentis antiqui: his consiliis. draco de
turitatem Ieuiniis preferendo. xepro¬
msit eos immortales futuros. qr numqͣ
posset corruere. Et dum duunitãtẽ equale¬
rum deo pollicetur. expulit eos de para¬
diso. Ut qui nudi et expediti et absq ulla
et pelliciis uestirentur. Sed ne lectore
dutius morer: sequar uestigia particio
testimonis ne querulus garriat se ele¬
quentia maxis ꝗͣ n̾eritate suꝑatum. Qa
trex pleuero et Illua utriusq testamẽti
nube ob p̃ssero. assumam exempla seca¬
laris quoq licteraturȩ ad quam et ip̃e

Expanded text:
maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter abstinentiam ciborum, et cum gratiarum actitiam. Quartum, quod et extremum, esse omnium qui suum baptisma servaverint unam serpentis antiqui, his consiliis draco de turitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ullet pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitiontestimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis quoque litteraturae, ad quam et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mium᷑. Porro centesimus m̃is diligent
quio lector actende. de sinistra trasseñt
Ad dextram: et hisdem quidem diguis
sed non eade mani. quibꝰ in leua nupte
significant et uiduȩ arculum fauense
expeimit uriginitatis corona: tlec de
impatiencia magis ꝙ̃ iux̃ ordinem edli¬
ppiutanonis dixẽrim. Cum eim ad iit
Au porm egredior. et rudentibus uela
substollo in mediũ me questionũ pela⁊¬
gus. subitus lequẽdi estus arripuit
Unide cohibebo ursum. et paulis per
simis cntraham. me indulgebo nuuuxoni
tam nuit pro Uregiitate ferire cupieti¬
Balista quanto plus retrahit . tanto fertius
mctit. Nõ est olampnũ dilationi: ubi
certioꝵ sit exdilatione uictoria. Propo¬
nam breuitͤ aduersarii sentencias. et đ
tenebrosis labxis eius quasi de foueis ser¬
pentesir protraham. neq sinã uenenosũ
caput piris maculosi cõrporis protegi
Pacert q̃a noxiun ẽ: ut possit conteri
cum patuerit. Dicit ungines. uioluas. et

Expanded text:
mium. porro centesimus numerus — diligenter mium. porro centesimus numerus — diligenter quaeso, lector. adtende — de sinistra transfertur ad dextram, et isdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae significantur et uiduae, circulum faciens exprimit uirginitimpatientia magis quam juxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de portu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde cohibebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo mucroni, jam nunc pro virginitate ferire cupientiBallista quanto plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione victoria. Proponam breviter adversarii sententias, et de tenebrosis libris ejus quasi de foveis serpentes protraham, neque sinam venenosum caput, spiris maculosi corporis. 241 Pateat quod noxium est, ut possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et
Abbreviated transcription (Latin):
aurum. argentu. lapides p̃ciosos. alioecon¬
tiario fenum ligna. stipulã. non igranus
honorabiles nuptias: et tubile immacula
que de niptiis nasat᷑ preferamũs. Nũ¬
quid argentum nõ erit argentũ si auru
preciosius est argẽto: aut arboris et se¬
gens est ꝯtumelia si radia et foliis cul¬
mo & aristis. poma p̃ferant᷑ & fructus.
ut poma exarbore. frumentum exosti¬
pula: ita uieginitas enuptiis: Cẽtesimus
& se xagesimus. et tricesimus fructus ꝙ̃¬
q̃ de una tera et de uno semente na¬
scatur / tamen multum differt Innumero
srigita referunt̃ ad nuiptias i et ip̃a digi¬
toꝵꝵ quinctio. et qͣiͣ molli osculo se ꝯplexas.
et federans. maritu pingit et ꝯiugem:
Sexagita nõ ad uiduas qđ in angustian
et iribulatione sint posite: Unde & suꝑ¬
iori digito depͥmunt᷑. Quanteq maiort
est aifficiltas exꝑte quendam uolutaris
illecebris ab stinere. tanto maius et pre¬

Expanded text:
aurum, argentum, lapides pretiosos: alios e conaurum, argentum, lapides pretiosos: alios e contrario fenum, ligna, stipulam. Non ignoramus, Honorabiles nuptias, et torum immaculatuquae de nuptiis nascitur, praeferamus. Numqargento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis poma praeferantur et fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita uirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et prae
Abbreviated transcription (Latin):
eum legero: ubi me defecerit spus. ibi
distinctio est. Totum Incipit. tõtũ pendet
ex altero: nescio quid cui cohereat. Et
exceptis testimoniis se̾pturaꝵ quȩ illo
uenustissimo eloquentiȩ suę flore nu¬
tare nõ ausus est: reliquus sermo om̃i
materie conuenit. quia nuilli conuenit.
que res muichͥi aliquam suspitionẽ Intelli¬
gentiȩ dedit: uelle eum ita nuptias pee¬
dirare. ut uirginitati detrahat. Quãdo
cimmitiora iioribus coequant᷑. Infe¬
rioris comparatio. superioris iuiurade
Neq ũo nos martionis et manicher des¬
mã sectantes nuptiis detrahimus nec
taciam pͥncipis encratitaꝵ errore de¬
cepti. om̃em coitum spurtum putanus. qͥ
non solũ nuptias sed cibos quoq quos deqͥ
crrauit ad utendum dampnat et reꝓ¬
bat. Scimus indomo magna non solum
uasa esse aurea. et argentea. sed et lignea
et fictilia. Et suꝑ fundamentum quod
paulus Architectus posuit alios hedi ficar

Expanded text:
eum legero, ubi me defecerit spiritus, ibi eum legero, ubi me defecerit spiritus, ibi est distinctio. Totum incipit, totum pendet ex altero: nescias quid cui cohaereat; et exceptis testimoniis Scripturarum, quae illo venustissimo eloquentiae suae flore mutare non ausus est, reliquus sermo omni materiae convenit, quia nulli convenit. Quae res mihi aliquam suspicionem intelligentiae dedit, velle eum ita nuptias praedicare, ut virginitati detrahat. Quando enim minora majoribus coaequantur, inferioris comparatio, superioris injuria est. Neque vero nos Marcionis et Manichaei dogma sectantes, nuptiis detrahimus; nec Tatiani principis Encratitarum errore decepti, omnem coitum spurcum putamus; qui non solum nuptias, sed cibos quoque quos Deus creavit ad utendum, damnat, et reprobat. Scimus in domo magna, non solum vasa esse aurea et argentea, sed et lignea et fictilia. Et super fundamentum Christi, quod Paulus architectus posuit, alios aedificare
Abbreviated transcription (Latin):
uates legimus. et illud uirgilianũ dat
mento eRotitiori. suadentes phulosophi
uix intelligut. Sed quid ad nr̃um̃¬
cuuis libros multo difficilius est.
nosse quã uincere. ꝙꝙͣ et in uictoria noͣ
parua sit lifficultas. Quis eim lum¬
suꝑare queat euis asẜtionem penitus
ignoret: Et ne lectorem longius traham:
ciuusmodi eloquentiȩ sit : et quibus uer¬
bonz floribus ornatus incedat. secundi
sternam crapulam ructans ita euoniuit.
ram noĩe. sed arumore purgatus ui¬
uam uano obsecro agrum nouella pła¬
tanonum arbusta teneritudinis erepta
de uicioꝵ gurgitibus audientiam
cõmunitam agnumibus. Seiius eccl̃iam spe
fide: caritate ia cressibilem in expugna¬
bilem nõ est In ea ĩ maturus om̃is do¬
balis impetus. In rumꝑe. uel arte eludere
tenta uerbox Quod deseͥptionis dede¬
cus: Non ne uel ꝑ febrem sopiare eu
putes uel arreptum mobo fernetico ypo¬
antis uinalis alligandum: quotienstũq

Expanded text:
vates legimus; et illud Virgilianum: Dat vates legimus; et illud Virgilianum: Dat omento σκοτεινὸν, sudantes philosophi vix intelligunt. Sed quid ad ncujus libros multo difficilius est nosse, quam vincere? Quamquam et in victoria non parva sit difficultas. Quis enim superare queat, cujus assertionem penitus ignoret? Et ne lectorem longius traham, cujusmodi eloquentiae sit, et quibus verborum floribus ornatus incedat, secundi sternam crapulam ructans, ita evomit: 2ram nomine, sed a rumore purgatus vivam vano. Obsecro agrum, novella plantationum, arbusta teneritudinis, erepta de vitiorum gurgitibus, audientiam communitam agminibus. Scimus Ecclesiam, spe, fide, charitate, inaccessibilem, inexpugnabilem. Non est in ea immaturus, omnis docibilis: impetu irrumpere, vel arte eludere tenta verborum? quod descriptionis dedecus? Nonne vel per febrem somniare eum putes, vel arreptum morbo phrenetico, Hippocratis vinculis alligandum? Quotiescumque
Abbreviated transcription (Latin):
E sernarent sallire. Tergus suis ab eoꝙ eo ti
ro ut incarmine. salioꝵꝵ est. quod in extis di
nũc prosecutũ murtatum .a. murta qđ eo a lar¬
Ut ꝙ fuleriis fulistum uentee: Fundolum
a fundo qđ st ⁊ elique partes: sed ex una ꝑte
sola aꝑtum. ab hoc giccos puto ab hoc grȩ.¬
cos puto apellasse al iadem fartura farci¬
mina extis appellata aquo nto q̃đ testi¬
missimũ intestinũ fartũ. Nila ab hilo
diota. hilo qđ ait Ennius neq dispendii fa¬
cit hilum quod in hoc farcimint sũmo ꝗđi
hostia desestũ miecore imporiendo ag̃iedi¬

Expanded text:
 servarent sallere. Tegus suis ab eo quod eoro, ut in Carmine Saliorum est, quod in extis dicitur nunc prosectum. Murtatum a murta, quod ea larut, quod Faleriis, Faliscum ventrem. Fundolum a fundo, quod non ut reliquae partes, sed ex una parte sola apertum; ab hoc Graecos puto τυφλὸν ἔντερον appellasse. Ab eadem fartura farcimina in extis appellata. In quo quod tenuissimum intestinum fartum, hila ab hilo dicta, quod ait Ennius: Neque dispendi facit hilum. Quod in hoc farcimine summo quiddam hostia desectum in iecore imponitur i
Abbreviated transcription (Latin):
dicenti. et si imperitus sermone. non
tantu sn̾a. Quomodo illud dehumili¬
tatẽ descendit qui nõ sum dignus uo¬
cari Apłus & mihi minimo omium
humilitatis dictum puto. Nosti ser¬
monum proprietates.Q uomobrem
& de pimeinde et de minandro. et
de arato queda. sumis testimora. ubi
de ꝯtinentia loqueris et uirgmitate.Bo¬
num e homini mulierem nõ tangere.
et bonum est eis si sic ꝑmanserint
ut ego. et puto hoc bonum eis eẽ. ꝑꝑ
Instantem necessitate. et quia bonum
Shomini sic ẽẽ. ubi ad iptias uẽis.
non dins bonum e nubere. quia non

Expanded text:
dicenti, Etsi imperitus sermone, non tamen scientia. Quomodo illud de humilitate descendit, Quia non sum dignus vocari Apostolus. Et, Mihi minimo omniumhumilitatis dictum puto. Nosti sermonum proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate: Bonum est, ais, homini mulierem non tangere. Et, Bonum est eis, si sic permanserint ut ego. Et, Puto hoc bonum eis esse propter instantem necessitatem. Et, Quia bonum est homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum
Abbreviated transcription (Latin):
a facienilo: ꝙ inpristino fit : Malum agre¬
co. Nam iđ¬
liberaretur ptus ꝗ essꝗ ut erat costum te¬
stuatiũ quoed intestu calilo coquebatur ex et̃
ñc mulcralibus id facunt mat̾nt sixai¬

Expanded text:
fit. Milium a Graeco: nam ilibaretur, priusquam essetur, erat coctum. Testuatium, quod in testu caldo coquebatur, ut etiam nunc Matralibus id faciunt matrona
Abbreviated transcription (Latin):
q stumẽntũ quod ex taollico quo selent ad¬
di ex molae id est ex sale ꝗ fatie mallito
Une ab uuore:
Quare manufcĩ
sunt ditam: de uiotu de uestitu: De nist¬
mento Et siquid aliudꝰ iudibit᷑ his ap̃to
Aquibus antiquilima pul bec appellã ta
ꝙ ita gicti s ł ab eo ẜ ndẽ sicibit Appol
lodorus : quid itu senit : cum aq̃ fernẽti.
inspiciur: Panis ꝙ primofigura fucie.¬
bant: St muatris in lanifigtio panus
postra ꝗ̃ ci fugncas fatere instituerũt. Alia
apant ꝗ facienilo panisim̃. ap̃tũ diai hĩc
panariũ cmilebant: Snde sdilictum: Nuisi¬

Expanded text:
m frumentum, quod ad exta ollicoqua solet addi ex mola, id est ex sale et farre molito. Uvae ab uvore. Quae manu facta sunt dicam, de victu, de vestitu, de instrumento, et si quid aliud videbitur his aptum. De victu antiquissima puls; haec appellata vel quod ita Graeci vel ab eo unde slodorus, quod ita sonet quom aquae ferventi insipitur. Panis, quod primo figura faciebant, ut mulieres in lanificio, panus; postea ei figuras facere instituerunt alias. A pane et faciendo panificium coeptum dici. Hinc panariu
Abbreviated transcription (Latin):
pilas qͥuonis ea quod yt corĩ ꝗͥ Sritur
censta disti. etera fere oꝑr a nocabuls
giras sũpta St̃ rcum et placenta : quid
dibebant cum pulte ab eo pulmenturha
ieiiautus hmo pulmentatiũ duidtũ
hoc peimum debuit pastoribus Castusa
cabo laste et agxeus distus. Demde po¬
straꝗ̃ ilesictunt esse contenti. his que
suapte natura fecebant sint igne inqͥ er̃at
pome que minus ceuda esse poterant de¬
qͥquebant molla: ab illa olera ilicta qͥe /
algenere ceude olera: equis ad coquedu
olea: grandis: orchitis : ꝙ cam antiꝗ ordr¬
pͦ assam: secundi olixam: tertio eiuure
yti cepisse natura uocet. Dictũ assum

Expanded text:
 cuius ea, quod ut corium et uritur, crusta dicta. Cetera fere aperta a vocabulis Graecis sumpta, ut thrion et placenta. Quod edebant cum pulte, ab eo pulmentum, ut Plautus; hinc pulmentarium dictum. Hoc primum defuit pastoribus caseus, a coacto lacte ut coaxeus dictus. Dein posteaquam desierunt esse contenti his quae suapte natura ferebat sine igne, in quo erant poma, quae minus cruda esse poterant decoquebant in olla. Ab olla olera dicta, quare degenera cruda olera. E quis ad coquenduolea grandis orchitis quod eam Attici orchprimo assam, secundo elixam, tertio e iure uti coepisse, natura docet. Dictum assum,
Abbreviated transcription (Latin):
Rabeth. perum põit et soccuni euis &i¬
terosq aplos. et ꝯrequenter Infereteba¬
tens qi aute uoluerint a puengue ba¬
nam de fensione et actenlereques au¬
nadis mundus eguierit In acone nerds
hept alligata est. uiro ꝙ̃ aui uiuit bir
cius. Si aũte unr mortuus fiũt. aur¬
bat ̃ uult tam̃ Iindomino. Et Adan

Expanded text:
ponit, et socrum ejus, caeterosque Apostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incremento, ier alligata est viro, quamdiu vivit vir ejus. Si autem mortuus fuerit, nubat
Abbreviated transcription (Latin):
gocabulis: serpillum : rosa Ina lr̃a comi¬
tata. Item ex his gias lanna coliandrõ
malichen. Ciminon: Item lilium a. heia ꝗ
malba a malacħ. et si symbtĩ a sisymbrio
Blassica. Ut passica quod exeius scapo
minutuim presicat᷑ As patagi ꝙ ex aspe¬
ris uirgulas leguntur. ꝗ ipsi scapi aspeu

Expanded text:
vocabulis: serpillum, rosa, una littera commutata; item ex his Graecis Latina coliandron, malache, cyminon; item lilium ab leirio et malva ab malachei et sisymbrium a sisymbrio. Brassica ut praesica, quod ex eius scapo minutatim praesicatur. Asparagi, quod ex asperis virgultis leguntur et ipsi scapi asperi
Abbreviated transcription (Latin):
q cormi habeat q̃mꝑs cui oui mari testiauii
lmgua armenia: Nam ibi ꝗ sagista qq̃đ
uehementissimũ flum̃t dt̃ tigis: Uesi lu¬
cana otigo sł unde illi m̃i ab ipius uoct
Camellus suo momine syciato inlatũ ue¬
nit ut Alexander a camelo parodalis
nuꝑ addusta ꝙerat figura et camello
maculis et panthera Nipri ab eo ꝙ inloas
annales mͣ ucteres dicunt: fortuassc hĩc
illuc tulerunt ꝗhic telmquerunt id nõm
Uolpes St Elius dicebat ꝙ uolat pedibus. Pio
xñna aĩalia sunt ea que uiuere dicuntur
a auitidi id aui quadam humoiis. que
nus iuglans ꝙ cũm hec nux anteꝗͣ ꝓurgi¬
tur simulglandis hcc̃ glens optima eueia¬
anma a iõue ꝗ glanue iuglans c̃ appello

Expanded text:
 cornua habeat; quoniam is, cui ovi mari testiculi lingua armenia: nam ibi et sagitta et quod vehementissimum flumen dicitur Tigris. Ursi Lucana origo, vel unde illi, nostri, ab ipsius voce. Camelus suo nomine syriaco in Latium venit, ut Alexandrea camelopardalis nuper adducta, quod erat figura ut camelus, maculis ut panthera. Apri ab eo quod in locis annales veteres nostri dicunt, fortasse hinc illuc tulerunt et hic reliquerunt id nomen. Volpes, ut Aelius dicebat, quod volat pedibus. XXI. Proxima animalia sunt ea quae vivere dicuntur a viridi, id a vi quadam humoris; quae Pinus....Iuglans, quod cum haec nux antequam purgatur similis glandis, haec glans optima et maxima a Iove et glande iuglans
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝗͦ hi mãgistai dioti magistiatus dt ab
albo albatus. Sa cecdotes uniucisi a sacris
didti. Pontifics st asceuole quintus põtifix
mageimus dicebant aposse ꝗ facere yt pone¬
tisiai: Ege aponte arbitcor Nam abhis subli¬
cius est fastius pennũ ut rescitutus sept: cũ
deo sacra ea uis ꝗ tistibtrim ño mediocei titu
fiant: Curiones didti acuriis ꝗ fiũt st in
his sacca faciant Flamines ꝙ in latio ca¬
pite uelato erant semꝑ: ac caput anotum
habebant filo : Elamines dicti hoȩe singuli
cognomina hñt ab eo deo cui saira faciunt
Scl partim sunt aꝑti partim oscuta Aꝑtast
Marcialis. uoltanalis: obscura dialis q̃ furi¬
nalis cum dialis ab ioue sit dionis .n. fu¬
rial asurtida cuiꝰ et̃ infascis ferit fuci¬
nales sunt. Sic flamen falater adiuo pre
falarae: Salii asaltando q̃đ facere incomiciss
insaccis quõt añis ꝗ solent ꝙ debent : Iuꝑti

Expanded text:
res quam hi magistri, dicti magistratus, ut ab res quam hi magistri, dicti magistratus, ut ab albo albatus. XV. Sacerdotes universi a sacris dicti. Pontifices, ut Scaevola Quintus pontufex maximus dicebat, a posse et facere, ut potentifices: ego a ponte arbitror; nam ab his Sublicius est factus primum, ut restitutus saepe, quom in eo sacra et uls et cis Tiberim non mediocri ritu fiant. Curiones dicti a curiis, qui fiunt ut in his sacra faciant. Flamines, quod in Latio capite velato erant semper ac caput cinctum habebant filo, filamines dicti. Horum singuli cognomina habent ab eo deo cui sacra faciunt; sed partim sunt aperta, partim obscura. Aperta, ut Martialis, Volcanalis; obscura Dialis et Furinalis, quom Dialis ab Iove sit, Diovis enim, Furinalis a Furrina, cuius etiam in fastis feriae Furinales sunt. Sic flamen Falacer a divo patre Falacre. Salii ab salitando, quod facere in comitiis in sacris quotannis et solent et debent
Abbreviated transcription (Latin):
E.Sunt hoĩui propria puimũ. Demade de pecore
Terco deferis scribam. Inapiam abhonori pͦ
Consul noĩatus qui consuleret ppł ꝗ senatum
nuisi illic potius inde taccius ait in Bruto
ꝗ reste consulat consul fiat: Prȩtor diotus
ꝗ sp̃riet iure et exertitu aqͦ il lualius Ergo
pietoꝵ ost anti ꝗ p̃ire. Censor ad cuius aẽ¬
siont id est arbitriũ anserctur ppħs. Edils ꝗ
ȩais sacras ꝙ pͥuatas procurarent: Questores
Ab his postea ꝗ questionũ uidicia exercert
questores deã. Tribuni militũ ꝙ trem trib
trbubus tammũ: luccñi: ticiũ dim adexerã¬
tum mittebantur: Ttibum plebti ꝙ ex tribu¬
nis militum ptimũ tribum plebei fidti qui
plebem defenllerent. Ini sc assione austu¬
merma: Distatoe ꝙ a consule dicebatur
tui dioto auilientes omq cssent Maristn
equitum ꝙ sum̃a podestus huius in equitt E
acconsos et est sum̃a ppħ distator aqͥ is qͦ
magistit ppł appellatus. Reliqui ꝙ mino¬

Expanded text:
e sunt hominum propria primum, deinde de pecore, tertio de feris scribam. Incipiam ab honore publico. Consul nominatus, qui consuleret populum et senatum, nisi illinc potius unde Accius ait in Bruto: Qui recte consulat, consul fuat. Praetor dictus qui praeiret iure et exercitu; a quo id Lucilius: Ergo praetorum est ante et praeire. Censor, ad cuius censionem, id est arbitrium, censeretur populus. Aedilis qui aedes sacras et privatas procuraret. Quaestores ab his postea, qui quaestionum iudicia exercent quaestores dicti. Tribuni militum, quod terni tribus tribubus Ramnium, Lucerum, Titium olim ad exercitum mittebantur. Tribuni plebei, quod ex tribunis militum primum tribuni plebei facti, qui plebem defenderent, in secessione Crustumerina. Dictator, quod a consule dicebatur, cui dicto audientes omnes essent. Magister equitum, quod summa potestas huius in equites et accensos, ut est summa populi dictator, a quo is quoque magister populi appellatus. Reliqui, quod mino
Abbreviated transcription (Latin):
habuerint. quibus equaliter ꝑ morsen be¬
nedirat deis. Iudam quoq propome et
thamat ⁊ et occisum aunam ꝑstrans itu
i domino quia fc̃i In uidens semene nuip¬
tainrapera ꝑdebat. Moyser ꝓpenit
et maris lepram quȩ fci prodyce su
de mahens illico dei ulctione ꝑcunsa
est⁊ audat sanson. et uxoxium nara¬
reum miris effert preconiss Deboram
quaq coplicat et barach quod absenun
pmitaris bonis sysaram et rabim tũcus
Serreos. debellarunt. Lael uxor hebexo
iner ad duat in medium. et palo arm¬
tam prediratur manũ In ter iepte
udiata sit dom̃imo diat nullam fusse
Mnstanniam. Quin potius fidem parẽtis
prefert ei que cesasit lugens ueuĩt
ad samuel alterum marareum dhõ
quiꝰ ru fantia nutritus est Intaber

Expanded text:
equaliter per Moysen benedicat Deus. Judam quoque proponit, et Thamar: et occisum Onam perstringit a Domino, quia fratri invidens semen, nuptiarum opera perdebat. Moysen proponit, et Mariae lepram, quae fratri pro uxore detrahens, illico Dei ultione percussa est. Laudat Samson, et uxorium Nazaraeum miris effert praeconiis. Debboram quoque replicat et Barach; quod absque virginitatis bonis, Sisaram et Jabin et currus ferrt in medium, et palo armatam praedicat manum. Inter Jephte olata sit Domino, dicit nullam fuisse distantiam; quin potius fidem patris praefert ei, quae caesa sit lugens. Venit ad Samuel alterum Nazaraeum Domini, qui ab infantia n
Abbreviated transcription (Latin):
auuis itim paites gicas uocabuli om̃qͣ t me¬
landii atq uition Socabule pistiũ plirae
ranslate attrrestribus ex aliqua paret similib
rebuis t anguirla lingula. casulis flia aco¬
lorib de hec asollus um̾bra tutidus. Alia uii
quałi Ut hec iupus caniculx corpedo Item ĩ
comchiliis aliqua ex giçcis ut peloqs oͦstret
echinus Seenaculam ad similitud m̃e St
syrent: pstuncul ungues: srmt ẽt aialis¬
Iocabusis ut polipus yppopotamios Exocodilloꝰ
Alia latinis yt tana mergus: Aquo giççiea
q̃ in aqua ꝗterra possunt uiuere uocart
ab anando. Mergus amergindo i aquã captat
escũ. Item alie in hoc ginere agicus it quer
Ut testudo ꝙ testa tedtum. hõc aĩal. lolligo ꝙ sub¬
uolat lutira cõmutata: primo uolligo t egs¬
pti influmine quad rupes sic in latio nõi nati
lita ꝗ fibee: lita ꝙ succedere đt arboꝵo tadices¬
S mn tipa atq eas dissoluere ab litra. Fiber
ab extrema ora flummis dextra et sinistra

Expanded text:
s item partes Graecis vocabulis omnes, ut melandrya atque uraeon. Vocabula piscium pleraque translata a terrestribus ex aliqua parte similibus rebus, ut anguilla, lingulaca, sudis; alia a coloribus, ut haec: asellus, umbra, turdus; alia a vi quadam, ut haec: lupus, canicula, torpedo. Item in conchyliis aliqua ex Graecis, ut peloris, ostrea, echinus. Vernacula ad similitudinem, ut surenae, pectunculi, ungues. vocabulis, ut polypus, hippospotamios, crocodilos, alia Latinis, ut rana, anas, mergus; a quo Graeci ea quae in aqua et terra possunt vivere vocant  a nando, mergus quod mergendo in aquam captat escam. Item alia in hoc genere a Graecis, ut querqut testudo, quod testa tectum hoc animal, lolligo, quvolat, littera commutata, primo volligo. Ut Aegypti in flumine quadrupes sic in Latio, nominati et fiber. Lutra, quod succidere dicitur arborum radices in ripa atque eas dissolvere: ab λύω. Fiber, ab extrema ora fluminis dextra et sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
uingit Et Bnnius tert̃a corpusq depit
ipam eapere neq dis penil facire silum
limme et corpotis Discessus ꝙ nati si sex¬
uis inde exitiu Ut cum in uñũ incunt
initia inde om̃e corpus ibi nimiũ ardot
aut humor aut marit aut simanet ste¬
rile cui tesas estas q̃ hyems ꝙin altero aer
arder ꝙ spice aret in altiro natuta auna¬

Expanded text:
corpus quae dederit, ipsam capere, neque dispendi facere hilum. Animae et corporis discessus quod natis is exitus, inde exitium, ut quom in unum ineunt, initia. Inde omne corpus, ubi nimius ardor aut humor, aut interit aut, si manet, sterile; cui testis aestas et hiems, quod in altera aer ardet et spica aret, in altera natura ad na
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a: nõ nũꝗͣ fecit: cum egrotamus medidos
p̃trribo: quod nõ solum ab a tistophanis lu¬
cernã: stdl ẽt ad eleantis lucubraui uoliu p̃t̃¬
ite tos qui poetaꝵ m uerba ut sunt filta ex
me ieo xbo quod finxisset Ennius causa
negligere quou ante Rex latinus sixis¬
sꝙ cum poctius multis g̾bis mag̃ deledtit

Expanded text:
nostra nonnunquam facit cum aegrotamus medicus. praeteribo, quod non solum ad Aristophanis lucernam, sed etiam ad Cleanthis lucubravi. Volui praeterire eos, qui poetarum modo verba ut sint ficta exprere me in eo verbo quod finxisset Ennius causam, neglegere quod ante rex Latinus finxisset; quoum poeticis multis verbis magis delecter
Abbreviated transcription (Latin):
IECDE INCEPS OUOD ADMO¬
italis astinet uudcamus : Dhis animalia ĩ
cribus locis: ꝙ sut in atte maqua interra
A suma parti infimam descendam pͥmu
de mde generatim: De his plereq a suisuo¬
cibus: St hec ypupa. cuculus: cocuus trũ¬
do: S lula. Bubõ Ium hȩȩ pauo: anser: cal¬
lina columba. Sunt qũi aliis de causis
appellate.Ut nostua: ꝙ nodtũ canit atq
Sigilat: Lusciola ꝙ ludtuose cancre existi¬
matur atq esse ex adtice prognt in ludte
facta auis sic galeritus ꝙ motialla al¬
tira ꝙ incapite ht̃ plumã elatam altire
semꝑ mouet caudam. Mecula ꝙ meta id
q sola uolitat contra ab eo graguli ꝙgt¬

Expanded text:
deinceps quod ad mortalis attinet videamus. De his animalia in tribus locis quod sunt in aere, in aqua, in terra. A summa parte ad infimam descendam. Primum Deinde generatim: de his pleraeque ab suis vocibus ut haec: upupa, cuculus, corvus, hirundo, ulula, bubo; item haec: pavo, anser, gallina, columba. Sunt quae aliis de causis appellatae, ut noctua, quod noctu canit et vigilat, lusciniola, quod luctuose canere existimatur atque esse ex Attica Progne in luctu facta avis. Sic galeritus et motacilla, altera quod in capite habet plumam elatam, altera quod semper movet caudam. Merula, quod mera, id est sola, volitat; contra ab eo graguli
Abbreviated transcription (Latin):
uides deformẽ insenecta. Tectium seculum
ñõ uulet eum hominẽ quẽ uidet pͥmũ gr̃
illa que iam maiotibus nĩs ademit obli¬
uio fuguint secuta sedulitas mutiꝗ bruti te¬
erahere nequit. Nõ si nõ potuero indagare eo
ero tatilior. sed uelocior Ideosi quintro no
medioceis.N. tenebrę Insilux ubi hee capta¬
da: Neq eo quo ꝑuenire uolumũs semitt¬

Expanded text:
vides deformem in senecta. Tertium seculum vides deformem in senecta. Tertium seculum non videt eum hominem, quem vidit primum. Quare illa quae iam maioribus nostris ademit oblivio, fugitiva secuta sedulitas Muci et Bruti retrahere nequit. Non, si non potuero indagare, eo ero tardior; sed velocior ideo si quivero; non mediocreis enim tenebrae in silva ubi haec captanda; neque eo quo pervenire volumus semi
Abbreviated transcription (Latin):
dequibus duas rebius inhis libiis ꝓmiscue
decam sed exilius de postriore. Gut ides
funt obstuuiora qđ neq om̃ĩs impositio xboꝵ ex¬
tat quod uetustas quasdam delt uit: nec q̃ ex¬
tat sine mendo omĩs imposita: Nec ꝗ̃ rcottẽ
imposita cuncta manet: Multa .N. uerba lt̃is
cõmutatis sunt meerpolata: Neꝙ omĩs origo
est m̃ȩ linque e uernaculis xbis Et multa
zba aliuł nũc onđunt. Aliuu aũt significa¬
bant ut hostis. Namtũ eo s̾bo dicebãt᷑ peuegͥ¬
nũ qui sius legibus ytrretur Nunc dicutet
cum quĩ tumꝰ dicebant perduellẽ. Inqͦ gnẽ
xboꝵ aut casu erit illustrius uñ uidto po¬
ssit origo inde tepetam. Ita ficii oportire ap¬
paiet: quod ⁊cdto casu quem dicimus impos
obscutius est. c̃e apotentia qͣ cum dicimus ĩ¬
potent̃t. Et eo obscurius fit sidicas postiꝗ̃ impo¬
sr. Uidetut .N. pos significare potius pontez
ꝗͣ potentem. Uetustas pauca ñõ di prauat młta
tolit. Quom pueꝵ nidisti formosũ: hunc

Expanded text:
de quibus duabus rebus in his libris promiscue dicam, sed exilius de posteriore. Quae ideo sunt obscuriora, quod neque omnis impositio verborum exstat, quod vetustas quasdam delevit; nec quae exstat, sine mendo omnis imposita; nec quae recte est imposita, cuncta manet multa enim verba litteris commutatis sunt interpolata; neque omnis origo est nostrae linguae e vernaculis verbis, et multa verba aliud nunc ostendunt, aliud ante significabant, ut hostis, nam tum eo verbo dicebant peregrinum, qui suis legibus uteretur, nunc dicunt eum, quem tum dicebant perduellem. In quo genere verborum aut casu erit illustrius unde videri possit origo, inde repetam. Ita fieri oportere apparet, quod recto casu quom dicimus inpos obscurius est esse a potentia quam cum dicimus impotem; et eo obscurius fit, si dicas pos quam inpos, videtur enim pos significare potius pontem quam potentem. Vetustas pauca non depravat, multa tollit. Quem puerum vidisti formosum, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
amnis ab hoc qui arcum altet unũ habitate
Amititnim appellaui ab eo qui pp̃ħ candulaty
accum id ambita qui alitee fuat Inuaga¬
bil ex ambitu cãm dicit: Itaq tibriis am̃is
qđ ambit martiũ Campum ꝗ uebem opp¬
aum intrramna dictum qđ intet annis
It constitutum. Ittm anterins qđ antiam¬

Expanded text:
habitant, Amiternini appellati. Ab eo qui populum candidatus circum it, ambit; et qui aliter facit, indagabili ex ambitu causam dicit. Itaque Tiberis amnis, quod ambit Martium Campum et Urbem. Oppidum Interamna dictum, quod inter amnis est constitutum; item Antemnae, quod ante am
Abbreviated transcription (Latin):
aiiusmodi essent exemplis satis dem̃õ stͣ¬
iii: hic cõmoninđu esse mͦ putaui: Nune
q̃tuor explandi gradus Itisimus inqͥ ppłs
et uenit quis nͦ nõuudit. Snile a rerofo¬
adme ꝗ uocirius secundus qͦ giamatiea

Expanded text:
cuiusmodi essent, exemplis satis demonstravi, hic ammonendum esse modo putavi. Nunc quattuor explanandi gradus. Infimus in quo populus etiam venit: quis enim non videt unde arenifodinae et viocurus? Secundus quo grammatica
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatim ponã: Sed qua congnatio cius erit
Serbi: que tadicis ericit: ꝑx fincs suas ꝑ¬
sequemur. Sȩpt .n. ad limiti arborio radi¬
ces subuicini prodierunt segitem: Quate
nõ cum ede locis dicem si ab agro ad agrosus
piam de locis sub ip̃ius loci origint
Locus est ubi locatũ ꝗd esse porest: St nũc dicũt
collocatũ Uctrres ia ditrie solitos apparet apł̃
Plautum Filiam habeo gtande cassa dote
atq in locabili: Ncq cam quto locare tuiꝗͣ¬
A pud Enniũ o titta tieca ubi liberi fanũ inci¬
uium mato locaui: Sbi ꝗdq consistit locis
ab eo prȩco dt locare quod usq id emit qͦ ad
maliquo consistit prȩtiũ in locatiũ quod
dat᷑ instabulo ⁊ ta bet̾na Ubi consistant. Sic
loa mulibies ubi nascendi intia ꝯsistũt:¬
duo. Tetra ꝗ cilum demde particulatim
urciusq multa. Celi dicuntur loca supero
ꝗ ca deoso. Terie loca infera et ea houimo.
proiuntia nt̃a. Sic celum et pats eius sũ¬
mũ. bi scella ꝗ id quod Pacuuius cum

Expanded text:
erit verbi quae radices egerit extra fines suas, persequemur. Saepe enim ad limitem arboris radices sub vicini prodierunt segetem. Quare non, quom de locis dicam, si ab agro ad agrosum Incipiam de locis ab ipsius loci origine. Locus est, ubi locatum quid esse potest. Ut nunc dicunt, collocatum, veteres id dicere solitos, apparet, apud Plautum: Filiam habeo grandem cassam dote atque inlocabilem Neque eam queo locare cuiquam. apud Ennium: O Terra Thraeca, ubi Liberi fanum in civium Maero locavit. Ubi quidque consistit, locus; ab eo praeco dicitur locare, quod usque idem it, quoad in aliquo constitit pretium; inde locarium, quod datur in stabulo et taberna ubi consistant. Sic loci muliebres, ubi nascendi initia consistuntet terra; deinde particulatim utriusque multa. Caeli dicuntur loca supera et ea deorum: terrae loca infera et ea hominum. provincia nostra. Sic caelum et pars eius, summum ubi stellae, et id quod Pacuvius, quom
Abbreviated transcription (Latin):
eo lati satutmã trct᷑a. Ut et Einmus ap¬
pellat. Antiquũ oppidũ in hoc fuisse sa¬
nint accia. q̃đ atuti fanũ in fanabus
qđ Saturma pocta qua Iumus siuibit ibi
ꝗna nũc uocant pandanã. Qđ post eilo
satutni medificios  legibus priuatis pa¬
cietis postia muri sunt᷑ sccipti Ruc̃tinũ
aliquot de causis ditunt. Neuius: ab auibus
quł eo se meyberi fecient aues Alii ab Regi auẽ¬
tino albano ꝙ ibi sit scpultus a lii auentinẽ
Ab auentu hominũ ꝙ coñc latinot ibi diant
timpłu sit consticutum Ẽgi maxnne put̾o
ꝙ ab aluentu: Nam olim paludibus mõs
erat ab ieliꝗͥs disclusus. Itaq eo ex gebe
aduchebantur catibus. uius uesagia qca

Expanded text:
eo late Saturniam terram, ut etiam Ennius apeo late Saturniam terram, ut etiam Ennius appellat. Antiquum oppidum in hoc fuisse Sanent tria: quod Saturni fanum in faucibus; quod Saturnia porta, quam Iunius scribit ibi, quam nunc vocant Pandanam; quod post aedem Saturni in aedificiorum legibus privatis parietes postici muri sunt scripti. Aventinum aliquot de causis dicunt. Naevius ab avibus, quod eo se ab Tiberi ferrent aves; alii ab rege Aventino Albano, quod ibi sit sepultus; alii Adventinum ab adventu hominum, quod commune Latinorum ibi Dianae templum sit constitutum. Ego maxime puto, quod ab advectu; nam olim paludibus mons erat ab reliquis disclusus, itaque eo ex urbe advehebantur ratibus: cuius vestigia,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi endantra pionste. quilocus publius ult̃
ex quilias. Itaq cum afticanus cuticaios
intogita appellat. qđ̃ inde suspiaũt ꝑpe
tui lum̃c. Lacus. lacimna magna ubi aũ
comanen põt. Palus. paululũ aqu ĩ alteo¬
dĩs & palam lacius diffuse. Stagnun
ad iullis uuitundas stigna q̃đ iuitimdus¬

Expanded text:
ibi cadavera proiecta. Qui locus publicus ultra Exquilias, itaque eum Afranius subluculos in togata appellat, quod inde suspiciunt per puteos lumen. Lacus lacuna magna, ubi aqua contineri potest. Palus paululum aquae in altitudinem et palam latius diffusae. Stagnum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ni adum. Teter dicta ab eo ut ẜlius soribit
cum ⁊ ono ab co colonis locus coũps. ꝗ ppe op¬
Lintiñ quod ttritur corport. extorm̃tatiũ
ti mo in mesli tͥtuta qã tum frum̃t tetitue
tunt᷑ ⁊ staq hoc cum is inlatino aluqͥt loas
dicie t apiui Astĩi fio ttrminus sed tꝰ ment

Expanded text:
 IV. Terra dicta ab eo, ut Aelius scribit, cum R uno. Ab eo colonis locus communis qui prope oplinteum quod teritur corpore extermentarium; hinc in messi tritura, quod tum frumentum teritur, runtur; itaque hoc, quod is in Latio aliquot locis dicitur, ut apud Accium, non terminus, sed terimen;