comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
detur. non piti occidere quibus eteinitas Nebeatur
aliorumq famam cum sua ettendere me auteni nibnl
eque ac dutuinitatis amous cupido sellicitat reo ho¬
minc dignissime presertim qui nullius sibi conscue d¬
pe posteritatie memotiam non reformidet. Itaq diebue
ic noctibus eogito. siqua me quoq possim tolleie humo.
denim uoto meo sufficit. illud supra uotum iuidoiq
la historia polliccri uidetu oritioni enim et caimini
parua gracia nisi eloquentia est summa historia cuio¬
quomodo seripta delectat. Sunt enim homines natura
cuuosi et qualibet nuda rerum cognitione capiunt̃.
ut q sermunculis etiam febellisq duc intui. Alcue¬
ro acstox itudium impellit domesticum exemplum. A¬
uunculus meus idemq per adoptionem pater hutorias
et quidem religiosissime scrpsit. Inuenio iutem apuc
sapientie honestissimum essem norum uestigia sequi si
modo reclo itinere precesserint. cur enim cum tot egi ma¬

Expanded text:
detur non pati occidere, quibus aeternitas debeatur, detur non pati occidere, quibus aeternitas debeatur, aliorumque famam cum sua extendere. Me autem nihil aeque ac diuturnitatis amor et cupido sollicitat, res homine dignissima, eo praesertim qui nullius sibi conscius culpae posteritatis memoriam non reformidet. Itaque diebus ac noctibus cogito, si 'qua me quoque possim tollere humo'; id enim voto meo sufficit, illud supra votum 'victorque la historia polliceri videtur. Orationi enim et carmini parva gratia, nisi eloquentia est summa: historia quoquo modo scripta delectat. Sunt enim homines natura curiosi, et quamlibet nuda rerum cognitione capiuntur, ut qui sermunculis etiam fabellisque ducantur. Me vero ad hoc studium impellit domesticum quoque exemplum. Avunculus meus idemque per adoptionem pater historias et quidem religiosissime scripsit. Invenio autem apud sapientes honestissimum esse maiorum vestigia sequi, si modo recto itinere praecesserint. Cur ergo cunctor? Egi ma
Abbreviated transcription (Latin):
milium dedit hoc suuis aspicias uritum: si de funcbi
uolunt atem ratum et fumum est. Mihi autem defunc¬
ti uoluntas uereor quam in partem urisconsultus qđ
sim dictius accipiat. intiquior uire est. utiq in eo qł
ad cõmunem patriam uoluit peruenire. an cui de me
plius terciam partem ex aduenticio denegem icio te
quoo auidicio meo non abhorzere cum cͤmdem rem
ꝑ ut cuus optimus diligas. Uelim ergo cum proxime
decuriones contrahentur: quidsit iuris dices.parce ta¬
liex supersedi: Primum qđ memineram pro necessi
is actibus partibus fungi.denide quia uereliar ne mo¬
dum tibi quem insermone custodire facile est tenius¬
sc inepistoli non uiderer. Nam sermonem uultus ge¬
stus. uor ipsi moderatur. epistola omnibus comen¬
miscubam et iuade non sduo. Adulti mehoc
iepe monucrunt et ego udo. non quia comode
factium ẽẽ confido id enim temcie iedas
Qii cepertus. Sed quia mihi pulchrum impumis iu¬

Expanded text:
milium dedit. Hoc si ius aspicias irritum, si defuncti milium dedit. Hoc si ius aspicias irritum, si defuncti voluntatem ratum et firmum est. Mihi autem defuncti voluntas - vereor quam in partem iuris consulti quod sum dicturus accipiant - antiquior iure est, utique in eo quod ad communem patriam voluit pervenire. An cui de meoplius tertiam partem ex adventicio denegem? Scio te quoque a iudicio meo non abhorrere, cum eandem rem publicam ut civis optimus diligas. Velim ergo, cum proxime decuriones contrahentur, quid sit iuris indices, parce talice supersedi, primum quod memineram pro necessitis ac tuis partibus fungi; deinde quia verebar ne modum, quem tibi in sermone custodire facile est, tenuisse in epistula non viderer. Nam sermonem vultus gestus vox ipsa moderatur, epistula omnibus commenam scribam, et suades non solus: multi hoc me saepe monuerunt et ego volo, non quia commode facturum esse confidam - id enim temere credas nisi expertus -, sed quia mihi pulchrum in primis vi
Abbreviated transcription (Latin):
scd opus ipsum est. Similiter nos ue parua magnis: cũ
totam uillam erculis tuis subicere conamur si nihil ĩ¬
ductum et quasi deuiũ loquimur non epistola que
describit. sed uilla que describitur magna est. Uerum
illuc unde cepi ne iecundum legem meam uire repre¬
hendar si longior fuero in hor inquo excessi. Habes ca¬
usas cur ego tuschos meos. tusculanis tiburtinis p̃¬
nestinis meis p̾ponam. Nam super illa que retuli al¬
cius ibi ocium et pinguiue eoq sccuuus. nulla ne¬
cellitas toge nemo accersitor exprorimo. placidi om¬
lum ut aer liquidior accedit ahi animo ibi corpore
mirime ualco Namstudus animum uenatu corpus
ereiceo. Aei quoq nuiqm̃ salubrue degunt. uiq ad¬
tum amui di modo in posterum hoc mihi gaudium
har gloriam loco seruent. Uale.
liniue Caliusio iuo salu. Nec heredem insti¬
tui nec precipere posse remp. conitat. Satur¬
minus autem qui nos reliquit heredes quadñtẽrei

Expanded text:
sed opus ipsum est. Similiter nos ut 'parva magnis', cum sed opus ipsum est. Similiter nos ut 'parva magnis', cum totam villam oculis tuis subicere conamur, si nihil inductum et quasi devium loquimur, non epistula quae describit sed villa quae describitur magna est. Verum illuc unde coepi, ne secundum legem meam iure reprendar, si longior fuero in hoc in quod excessi. Habes causas cur ego Tuscos meos Tusculanis Tiburtinis Praenestinisque praeponam. Nam super illa quae rettuli, altius ibi otium et pinguius eoque securius: nulla necessitas togae, nemo accersitor ex proximo, placida omlum, ut aer liquidior accedit. Ibi animo, ibi corpore maxime valeo. Nam studiis animum, venatu corpus exerceo. Mei quoque nusquam salubrius degunt; usque adia sit dicto - ibi amisi. Di modo in posterum hoc mihi gaudium, hanc gloriam loco servent! Vale. C. Plinius Calvisio Rufo suo s. Nec heredem institui nec praecipere posse rem publicam constat; Saturninus autem, qui nos reliquit heredes, quadrantem r
Abbreviated transcription (Latin):
inductis fistulis. strepunt riui et qua manus duxit se¬
quuntur. his nunc illa uiudia nunc interdum simulom¬
ma lauantur. Uitassem iam dudum ne uiderer arguci¬
or. nisi proposussem omnes angulos tecum epistola cir¬
cunite: neq enim uerebaa. ne laboriosum esset tibi legẽ
ti. quod absenti non fuisset presertim cum inter quies¬
ccre si liberet dispositaq epistola quasi residere sepiue. pos¬
ses. preterea indulsi amori meo. amo enim que maxi¬
ficium scriptoris existimo ut titulum suum legat᷑. et
identidem interreget sequid ceꝑit scribere. sciat᷑q si ma¬
terie demoratur non eẽ longum longissimum si aliꝗd
accessit ator attrahit Uides quot uersibus homerus
quot uirgilius arma hic enee: achillis ille describut:
breuis tamen uterq est. quia facit. qued instituit. Uides
ut arathus minucissima etiam sydera consectetur et col¬
ligat. modum tamen seruat. Non enim excursus hiccius

Expanded text:
inducti strepunt rivi, et qua manus duxit seinducti strepunt rivi, et qua manus duxit sequuntur: his nunc illa viridia, nunc haec, interdum simul omnia lavantur. Vitassem iam dudum ne viderer argutior, nisi proposuissem omnes angulos tecum epistula circumire. Neque enim verebar ne laboriosum esset legenti tibi, quod visenti non fuisset, praesertim cum interquiescere, si liberet, depositaque epistula quasi residere saepius posses. Praeterea indulsi amori meo; amo enim, quae maxificium scriptoris existimo, titulum suum legat atque identidem interroget se quid coeperit scribere, sciatque si materiae immoratur non esse longum, longissimum si aliquid accersit atque attrahit. Vides quot versibus Homerus, quot Vergilius arma hic Aeneae Achillis ille describat; brevis tamen uterque est quia facit quod instituit. Vides ut Aratus minutissima etiam sidera consectetur et colligat; modum tamen servat. Non enim excursus hic eius,
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. leiuor nauicularum et auium figuris innatans
cucumit. Contra fons eicit aquam et recipit. Ilam exp¬
ulsa in altum inse cadit uinctisq hiatibus et ab sorbetur
et tollitur. Eregione stibadii aduersum cubiculum tan¬
tum stibadio reddit ornatus qñtum accipit ab illo marmo¬
re splendet ualius iniuridia prominet. texit alia uiridi¬
a superioribus atq inferioribus fenestris suspicit de¬
spicitq Mor retetula retugit quasi incubiculsi idem
atq aliud lectulus hic. et undiq fenestre et tamen lu¬
men obscuium umbra premente Nam letissima uitis
per omne tectum inculmen nititur et ascendit. Non se¬
cus ibi. qm in nemore iaccas imbrem tantum tamẽp
in nemore non sentias. hic quoq fone nascitur simulq
subducitur. Sunt locie pluribus disposita iẽdilia emar¬
more. que ambulatione fessos ut cubiculum ip̃m iu¬
uant. fonticuli sedibus adiacent pertotum hipodromũ

Expanded text:
nitur, levior naucularum et avium figuris innatans nitur, levior naucularum et avium figuris innatans circumit. Contra fons egerit aquam et recipit; nam expulsa in altum in se cadit iunctisque hiatibus et absorbetur et tollitur. E regione stibadii adversum cubiculum tantum stibadio reddit ornatus, quantum accipit ab illo. Marmore splendet, valvis in viridia prominet et exit, alia viridia superioribus inferioribusque fenestris suspicit despicitque. Mox zothecula refugit quasi in cubiculum idem atque aliud. Lectus hic et undique fenestrae, et tamen lumen obscurum umbra premente. Nam laetissima vitis per omne tectum in culmen nititur et ascendit. Non secus ibi quam in nemore iaceas, imbrem tantum tamquam in nemore non sentias. Hic quoque fons nascitur simulque subducitur. Sunt locis pluribus disposita sedilia e marmore, quae ambulatione fessos ut cubiculum ipsum iuvant. Fonticuli sedilibus adiacent; per totum hippodromum
Abbreviated transcription (Latin):
de rosas effert. umbrar umq frigus non ingraco sole distĩ¬
guit. finito uario illo multipliciq c̃uamineꝰ recto limite
redditur. ne hiuc uni.Namue plures intercedentibus
buxis diuiduntur. alibi praculum alibi ip̃a buxus inter¬
uenit informas mille descripta licteris interdumq modo
nomen dñi modo atificis. alternis metule sigunt alter¬
nis inserca sunt poma et inopere urbanissimo subita ue¬
lut in lati ruris imitatio. medium inspacium breuiorib
utrinq platanis adornatur.Post haerachantue hincin¬
de lubricus et flexuosus. deinde plures figure pluraq
nomina in capite stibadium candido marmore uite pro¬
tegitur. Uitem quatuor celumele caristie subeunt. esti¬
badio aqua uelut expressa cubancium pondere si pancu¬
lis effluit cauato lapide suscipitur gratili marmore con¬
tinetur. acq ita occulte temperatur ut impleat nec re¬
dundet. Custatorium grauiorq cenatio margini impo¬

Expanded text:
etiam rosas effert, umbrarumque frigus non ingrato sole distinetiam rosas effert, umbrarumque frigus non ingrato sole distinguit. Finito vario illo multiplicique curvamine recto limiti redditur nec huic uni, nam viae plures intercedentibus buxis dividuntur. Alibi pratulum, alibi ipsa buxus intervenit in formas mille descripta, litteras interdum, quae modo nomen domini dicunt modo artificis: alternis metulae surgunt, alternis inserta sunt poma, et in opere urbanissimo subita velut illati ruris imitatio. Medium spatium brevioribus utrimque platanis adornatur. Post has acanthus hinc inde lubricus et flexuosus, deinde plures figurae pluraque nomina. In capite stibadium candido marmore vite protegitur; vitem quattuor columellae Carystiae subeunt. Ex stibadio aqua velut expressa cubantium pondere sipunculis effluit, cavato lapide suscipitur, gracili marmore continetur atque ita occulte temperatur, ut impleat nec redundet. Gustatorium graviorque cena margini impo
Abbreviated transcription (Latin):
iuo. nec desiderat auras nec admittit. post utramq crip¬
toporticum unde triclinium desinit incipit porticus in¬
te medium diem hiberna inclinato die estiua.Hic ade¬
untur dicte due quarum in altera cubicła quatuor al¬
tera tria ut cucunut sol iaut sole utuntur aut umbra.
hanc dii posicionem amenitatemq tectorum longeq pro¬
cedit hippodiomus mediue patescit statimq intrante¬
um oculis totus effertur. platanis cutuitur Ille hede¬
ra uestiuntur. ut q summe suis ita imme alienis frondi¬
buc uuent. Edeta truncum: ut ramos pererrat uicinas¬
q placanos transitu suo copulat. His huxus interiacet
Exteriores buros circumuenit laurus. umbreq placanorũ
suam contert. Rectus hic hipodromilimes: In extrema tar¬
te emicyelo frangicur mutatq faciem. Cupressie ambitur
et tegitur densiore umbra opacior nigrioro interioribus
cuculis sunt enim plures purissimum diem recipit: In

Expanded text:
suo nec desiderat auras nec admittit. Post utramque crypsuo nec desiderat auras nec admittit. Post utramque cryptoporticum, unde triclinium desinit, incipit porticus ante medium diem hiberna, inclinato die aestiva. Hac adeuntur diaetae duae, quarum in altera cubicula quattuor, altera tria ut circumit sol aut sole utuntur aut umbra. Hanc dispositionem amoenitatemque tectorum longe longeque praecedit hippodromus. Medius patescit statimque intrantium oculis totus offertur, platanis circumitur; illae hedera vestiuntur utque summae suis ita imae alienis frondibus virent. Hedera truncum et ramos pererrat vicinasque platanos transitu suo copulat. Has buxus interiacet; exteriores buxos circumvenit laurus, umbraeque platanorum suam confert. Rectus hic hippodromi limes in extrema parte hemicyclio frangitur mutatque faciem: cupressis ambitur et tegitur, densiore umbra opacior nigriorque; interioribus circulis - sunt enim plures - purissimum diem recipit. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
addictas tris harum alia arede illi inqua platani qua¬
tuor alia prato uincis imminet diuersasq celi pntie ut
prospectus habet. Insumma criptoporticu cubiculum ex
ipia cuptoporticu ercisum quod hĩ podromum uincis
montes intuctur. Iungitur cubiculum obuum soli max¬
ume hiberno. hinc oritur Zeta que uille hi pohromum ad¬
nectit. Hec facies. hic ustie atronte a latere extiuo criptopor¬
ticus iedito posita que non aipicere iuncas: sed tange¬
re uidetur In media triclimum saluberrimum afflatum
ex appenĩnis uallibus accipit. Post latissimis fenestris.
uincas ualius. eque uineas. sed per criptoporticum quasi
admittit. Alatere triclinii. quod fenestris enet scale cõ¬
iuuio utilia iccretiore ambitu suggerunt. Infine cubicu¬
lum cui non minus iucundum prospectum criptopor¬
ticus ipsa q̃ uince p̃bent. sub est criptoporticus subterra¬
naesimilis. Estate incluio frigore riget. contentaq aere

Expanded text:
ad diaetas tres. Harum alia arcolae illi, in qua platani quatad diaetas tres. Harum alia arcolae illi, in qua platani quattuor, alia prato, alia vineis imminet diversasque caeli partes ut prospectus habet. In summa cryptoporticu cubiculum ex ipsa cryptoporticu excisum, quod hippodromum vineas montes intuetur. Iungitur cubiculum obvium soli, maxime hiberno. Hinc oritur diaeta, quae villae hippodromum adnectit. Haec facies, hic usus a fronte. A latere aestiva cryptoporticus in edito posita, quae non adspicere vineas sed tangere videtur. In media triclinium saluberrimum afflatum ex Appenninis vallibus recipit; post latissimis fenestris vineas, valvis aeque vineas sed per cryptoporticum quasi admittit. A latere triclinii quod fenestris caret, scalae convivio utilia secretiore ambitu suggerunt. In fine cubiculum, cui non minus iucundum prospectum cryptoporticus ipsa quam vineae praebent. Subest cryptoporticus subterraneae similis; aestate incluso frigore riget contentaque acre
Abbreviated transcription (Latin):
tura fonticulus in hoc fonte crater cuca sipunculi plu¬
res miscent uicundissimum murmur. in cornu porti¬
cus amplissimum cubiculum triclinio occurut. Alus
tenestris ristum aliis despitit pratum. Sed ante pisca¬
nam que tenestris scruit ac subi acet strepitu iusuq ui¬
cunda Nam exedito desiliens aqua suscepta marmore
albescit Idem cubiculum hicme tepidissimum quia
plurimo sole perrunditur Coheret hipocauibon. et si di¬
es nubilus immisio uapore ilis uicem supplet Inde
ipoditerium balinei laxum et hilare excipit cella srigi¬
dria in qua baptisterium amplum ator opatum Si
nat ne lacius aut tepedius uelis in nea piscina est. In
proximo puteus exquo posus riuusus astringi si peni¬
teit teporis frigidarie celle connectitur media: ci scd
benignissime presto est caldarie migis. prominent .Ni.¬
ra genera exertitationis plurisq tuculos capit. nec pro¬
cul abalinco scale que incriptoporticum ferunt prius

Expanded text:
tura. Fonticulus in hoc, in fonte crater; circa sipunculi plutura. Fonticulus in hoc, in fonte crater; circa sipunculi plures miscent iucundissimum murmur. In cornu porticus amplissimum cubiculum triclinio occurrit; aliis fenestris xystum, aliis despicit pratum, sed ante piscinam, quae fenestris servit ac subiacet, strepitu visuque iucunda; nam ex edito desiliens aqua suscepta marmore albescit. Idem cubiculum hieme tepidissimum, quia plurimo sole perfunditur. Cohaeret hypocauston et, si dies nubilus, immisso vapore solis vicem supplet. Inde apodyterium balinei laxum et hilare excipit cella frigidaria, in qua baptisterium amplum atque opacum. Si natare latius aut tepidius velis, in area piscina est, in proximo puteus, ex quo possis rursus astringi, si paeniteat teporis. Frigidariae cellae conectitur media, cui sol benignissime praesto est; caldariae magis, prominet enim. Ira genera exercitationis pluresque circulos capit. Non procul a balineo scalae, quae in cryptoporticum ferunt prius
Abbreviated transcription (Latin):
sultrabit pratum inde non minus natura. qm̃ superio¬
ri illai arit iusendum: Cimpi deinde. Porro multaq a¬
li prata et abusta. Capite porticus tricliniũ excur¬
rit ualiue rutum desinentem et protinue pratum mul¬
tumq turis uidet fencstris. Hic latus xisti et quod pro¬
silit uille. ac adiacentis hi podrominemue comasq pro¬
srectat. Contra mediam tere porticum directa parum
recedit. Cingit medam que quatuor platanis inum¬
britur. Inter hic mirmoreo labro aqua erundat. en¬
cun iectasq placanos et subiecti platanis leni asper¬
gine fouet. est in hac zcta dormitorium cubiculum
quod die clamorem sonum ereludit iunctaq cotti¬
diana amicorum tenacio. Arcolam illmi porticus a¬
lia cidemqr omnia que porticus aipicit: Est et aliud
cuhiculum aprorima platano uiride et umbrosum
marmore exculptum podiotenus. nec cedit gratie
marmoris Ramos insidenteio ramis aues mutata pic¬

Expanded text:
subtrahit. Pratum inde non minus natura quam superiosubtrahit. Pratum inde non minus natura quam superiora illa arte visendum; campi deinde porro multaque alia prata et arbusta. A capite porticus triclinium excurrit; valvis xystum desinentem et protinus pratum multumque ruris videt, fenestris hac latus xysti et quod prosilit villae, hac adiacentis hippodromi nemus comasque prospectat. Contra mediam fere porticum diaeta paulum recedit, cingit areolam, quae quattuor platanis inumbratur. Inter has marmoreo labro aqua exundat circumiectasque platanos et subiecta platanis leni aspergine fovet. Est in hac diaeta dormitorium cubiculum quod diem clamorem sonum excludit, iunctaque ei cotidiana amicorumque cenatio: areolam illam, porticus alam eademque omnia quae porticus adspicit. Est et aliud cubiculum a proxima platano viride et umbrosum, marmore excultum podio tenus, nec cedit gratiae marmoris ramos insidentesque ramis aves imitata pic
Abbreviated transcription (Latin):
cudeseriptione quotunq inciderint oculi reficiuntur
illi incolłe imo sita prospicit quasi ex summosstalimtu
ei sensurr diuo fillente consiugit. ut cum ascendere te
non putee sentiae ascendisse atcigo apeni num sed lon¬
gius habet accirit ab hoc auras et quaslibet serena et
placido die nen tamen acres et immadicas sed s̃pacio itõ
lassos et infractae magna siu parte meridicm spectat dtĩ¬
qunch solem abhora sexta hibernum alicñ matuusi
quas inuitat inporticum latam ei pro modo lotgmi
Iulta in hoc membra atuum etiam ermore uetelum ante
particum rutus cencisus inplurimas species distinctusq
efigies inuicem aduersae buxus inscrirsit achantuo
inplano mollie et pene dixerim liquiduꝵ ambit hunc
ambulacio pressis uarieq toniis uiidibue incluia
ab inis gostatio in modum cuici. quebuxũ multitorie
humilusq et tetentas manu arbusculas cueuit omni¬
a mite u muniuntur hanc gradati burus operit. et

Expanded text:
ea descriptione, quocumque inciderint oculi, reficientur. ea descriptione, quocumque inciderint oculi, reficientur. Villa in colle imo sita prospicit quasi ex summo: ita leviter et sensim clivo fallente consurgit, ut cum ascendere te non putes, sentias ascendisse. A tergo Appenninum, sed longius habet; accipit ab hoc auras quamlibet sereno et placido die, non tamen acres et immodicas, sed spatio ipso lassas et infractas. Magna sui parte meridiem spectat aestivumque solem ab hora sexta, hibernum aliquanto maturius quasi invitat, in porticum latam et pro modo longam. Multa in hae membra, atrium etiam ex more veterum. Ante porticum xystus in plurimas species distinctus coeffigies invicem adversas buxus inscripsit; acanthus in plano, mollis et paene dixerim liquidus. Ambit hunc ambulatio pressis varieque tonsis viridibus inclusa; ab his gestatio in modum circi, quae buxum multiformem humilesque et retentas manu arbusculas circumit. Omnia maceria muniuntur: hanc gradata buxus operit et
Abbreviated transcription (Latin):
neq enim facile uiqm sarum ec si queratur excurait pla¬
nissimis campis fertilitate non cedunt: opimamo mes¬
scm scuus tantum sed non minus percoquit iubbie ꝑ
lacuo omne uinec poruiguntur unaq facie longe latt¬
du centexunt: Qunum atine imoq quasi maigine at¬
buista mastuntur. prata inde campiq &impi adicie ni¬
si ingentes boues et sortin̾ima matra perfringune tantie
trifolium aliasenherbne tenerae semperq melles et qua¬
quiequid liquoris accipit nec absorbuit. effundic in
tiberim. Medios ille agros secit naiuut paiee somnisq
frigos deuehit inurbem hieme dumtarat At ur e estate
submittiere in mensi fluminis nomen menti alitac
deierit. autumno reassumunt Mignuam capies uolup¬
tatem Si hunc regionie situm ex monte ariteuediep
reqs enim teraas tibi sed formim aliquam ad erimiam
pulebutudinem pictam iudeberis cernere cilauetate

Expanded text:
neque enim facile usquam saxum etiam si quaeratur occurrit - planeque enim facile usquam saxum etiam si quaeratur occurrit - planissimis campis fertilitate non cedunt, opimamque messem serius tantum, sed non minus percoquunt. Sub his per latus omne vineae porriguntur, unamque faciem longe lateque contexunt; quarum a fine imoque quasi margine arbusta nascuntur. Prata inde campique, campi quos non nisi, ingentes boves et fortissima aratra perfringunt: tantis trifolium aliasque herbas teneras semper et molles et quaexa terra, quidquid liquoris accepit nec absorbuit, effundit in Tiberim. Medios ille agros secat navium patiens omnesque fruges devehit in urbem, hieme dumtaxat et vere; aestate summittitur immensique fluminis nomen arenti alveo deserit, autumno resumit. Magnam capies voluptatem, si hunc regionis situm ex monte prospexeris. Neque enim terras tibi sed formam aliquam ad eximiam pulchritudinem pictam videberis cernere: ea varietate,
Abbreviated transcription (Latin):
berumo montium subiacent. atq adco ut omnem pro
me metum ponas iaccipe temperiem celi regionie situm
ulle amenitatem. que et tibi auditu et mibiꝰ relatu iucun¬
daerumt. Cclum est hieme frigidum et gelidum Mirtos
deas queq alia ostiuo tempore lecantu aspernatur et re¬
spuit laurum tamen patitur: atq etiam nitidissimam pro¬
fert interdum. sed non sepus qm̃ suburbe nr̃a necat.S¬
tatis mira lementia semper acrspiuitu aliquo mouetur.
ficquentiuo tamen auras. qm̃ uentos habet. Hinc senee
multes uideae auos prauosq. lam iuuenum audiae fabu¬
las uetereo seimonesq maiorum Cum uencris illo pu¬
tes te alio seculo natum regionis forma pulcheruma ima¬
ginare amthite atrum aliqđ inimensum. et quale sclare¬
tum natura possit effingere lata et diffusa planicies mõ¬
bent. frequens ibi et uaria uenatio. Inde crebre siluc cum
monccipo descendunt. Haȩ inter pingues terreniq celles

Expanded text:
betrimo montium subiacent. Atque adeo, ut omnem pro betrimo montium subiacent. Atque adeo, ut omnem pro me metum ponas, ac cipe temperiem caeli, regionis situm, villae amoenitatem, quae et tibi auditu, et mihi relatu iucunda erunt. Caelum est hieme frigidum et gelidum, myrtos, oleas, quaea que alia aestivo tempore laetantur, aspernatur ac respuit. Laurum tamen patitur, atque etiam nitidissinam profert interdum; sed non saepius, quam sub urbe nostra necat. Aestatis mira clementia, semper aer spiritu aliquo movetur, frequentius tamen auras, quam ventos habet. Hinc senes multi. Videas avos proavosque iam iuvenum. Audias fabulas veteres sermonesque maiorum, cumque venetis illo, putes alio te saeculo notum. Regionis forma pulcherrima. Imaginare amphitheatrum aliquod immensum, et quale sola rerum natura possit effingere. Lata et diffusa plancies monbent. Frequens ibi et varia venatio. Inde caeduae silvae, cum ipso monte descendunt. Has inter pingues terrenique colles -
Abbreviated transcription (Latin):
noctuinam quictem iacere in lectulo suo compositus in
babitu itudentis habere ante se scrinium. It solehit mor
unagiuatuo uenisse. Neronem in thoro resedisse prom¬
psisse librum primum quem de iceleribus cius ediderit
cumq adextiemum reuoluisse. Idem iniecundo ac tertio
fecisse tunc abisse expauit. Et sic interpictatus est. tim¬
qm̃ idem sibi futurus ciset scribendi tinio qui fiusset ili
legendi. et fuit idem. Quod me recordintem mieracio sub¬
it. qñtum uigiliarum qñtum laboris exhauserie frustra.
Dccuisint mimo mea mortalitas mea scripta nec dubico te
quoq eaidem cogitatione cerzeri proistis que inter manꝰ
tabes poinais dum suꝑretit uita enicamur ut more qm̃o
estate tustos meos petiturum ne tacerem suasisti
dum putas in salubris. et sane grauis et pesti¬
lens ora tuschorum que perlictus extenditur. Sedhi
procul amati recesscaunt: Quinetiam. Apennio salu¬

Expanded text:
nocturnam quietem iacere in lectulo suo compositus in nocturnam quietem iacere in lectulo suo compositus in habitum studentis, habere ante se scrinium - ita solebat -; mox imaginatus est venisse Neronem, in toro resedisse, prompsisse primum librum quem de sceleribus eius ediderat, cumque ad extremum revolvisse; idem in secundo ac tertio fecisse, tunc abisse. Expavit et sic interpretatus est, tamquam idem sibi futurus esset scribendi finis, qui fuisset illi legendi: et fuit idem. Quod me recordantem miseratio subit, quantum vigiliarum quantum laboris exhauserit frustra. Occursant animo mea mortalitas mea scripta. Nec dubito te quoque eadem cogitatione terreri, pro istis quae inter manus habes. Proinde, dum suppetit vita, enitamur ut mors quam estate Thuscos meas petiturum, ne facerem suasisti, dum putas insalubres. Est sane gravis, et pestilens ora Thuscorum, quae per littus extenditur, Sed hi procul a mari recesserunt, quin imo Apennino salu
Abbreviated transcription (Latin):
ertum deniq ꝙ uidicio cius uti solcham Erat
Angit me super uta cisue ipsiue decessit ucteri totamento
Omisit ques marime diligebat. prosctutus cił. quibus orfẽ¬
sior eiat. Seher ut cunq tollerabile: grauius illud quod
pulcherrimum epue impeitctum reliquit. qm̃ius enĩ
igendie ciusis distungeretur scribebat tamen critus &¬
ciorum aut telegitorum a Ncione. etiam tres libios ab¬
solueiat iubtiles et diligentis et latines: atq intersermo¬
nem hubori amq medios. Ictanto magis reliquos pernice¬
re cupiebat. qñto freoñcius hi lectabantur Nli antẽ
uidetur acerba semper et immatura mors corum. qui
immortale aliquud parant. Nam qui uoluptatibus de¬
diti quasi indie uiuunt uiuendi causas quottidie rini¬
unt. Qui uero pesteros cogitant: et memoriam uii epe¬
tibus extendunt his milla mors non repentina est ut que
semper inchoatum aliquid abrumꝑat E quidem fanni¬
ui quod accidit multo ante presensie. Uiius est sibi per

Expanded text:
rtum, deinde quod iudicio eius uti solebam. Erat Angit me super ista casus ipsius: decessit veteri testamento, omisit quos maxime diligebat, prosecutus est quibus offensior erat. Sed hoc utcumque tolerabile; gravius illud, quod pulcherrimum opus imperfectum reliquit. Quamvis enim agendis causis distringeretur, scribebat tamen exitus occisorum aut relegatorum a Nerone et iam tres libros absolverat subtiles et diligentes et Latinos atque inter sermonem historiamque medios, ac tanto magis reliquos perficere cupiebat, quanto frequentius hi lectitabantur. Mihi autem videtur acerba semper et immatura mors eorum, qui immortale aliquid parant. Nam qui voluptatibus dediti quasi in diem vivunt, vivendi causas cotidie finiunt; qui vero posteros cogitant, et memoriam sui operibus extendunt, his nulla mors non repentina est, ut quae semper incohatum aliquid abrumpat. Gaius quidem Fannius, quod accidit, multo ante praesensit. Visus est sibi per
Abbreviated transcription (Latin):
lemina sibi sumpsit. quod ego interdum uersibus lu¬
do Atq adeo iudicu mei te uidicem faciam si mihi ex
hoc ipso lemmate secundue uersus occurrerit. Nam ce¬
teros teneo etiam explicui. Emto ermina uersibus mi¬
nutie hudim quibus et meus. Catulus et Caliius uete¬
resq sed ad me. unus plinius est. Mibi priores ma¬
uule uersiculos fort relicto et querit qual amet putato¬
amari ille plinius ilłe. Quid cathones non quisquis iari¬
ac amire noli Uides qm̃ acuta omnia qm̃ aptas q̃m exs¬
ũ. Adhunc gutum totum librum repromito quem aibi
ut primum publicauerit exhibebo in terim ama uiuenem
et temponibue mĩs gratulae si pro ingenio tai quoi uee
moribus ad ornat uiuit cum spurinna uiuit cum inconi¬
no quorum alttu affinis utuq contubeinalie est Pesnio
ex hoc facere coniecturam quomado sit emendatus adu¬
lelseene qui agr auissimie senibus sic amutut. Et enin
illud uerissimum

Expanded text:
lemma sibi sumpsit, quod ego interdum versibus lulemma sibi sumpsit, quod ego interdum versibus ludo. Atque adeo iudicii mei te iudicem faciam, si mihi ex hoc ipso lemmate secundus versus occurrerit; nam ceteros teneo et iam explicui. Canto carmina versibus minutis, his olim quibus et meus Catullus et Calvus veteresque. Sed quid ad me? Unus Plinius est mihi priores: mavult versiculos foro relicto et quaerit quod amet, putatqamari. Ille o Plinius, ille quot Catones! I nunc, quisquis amas, amare noli. Vides quam acuta omnia quam apta quam expressa. Ad hunc gustum totum librum repromitto, quem tibi ut primum publicaverit exhibebo. Interim ama iuvenem et temporibus nostris gratulare pro ingenio tali, quod ille moribus adornat. Vivit cum Spurinna, vivit cum Antonino, quorum alteri affinis, utrique contubernalis est. Possis ex hoc facere coniecturam, quam sit emendatus adulescens, qui a gravissimis senibus sic amatur. Est enim illud verissimum
Abbreviated transcription (Latin):
linius Ncconi suo salu. Petisut libellos me¬
o. quos studiosissime comparasti recognesoe¬
dos cmendandosq ciuem. faciam. quid enĩ
nuscipere libencius debeo te presertim exigen¬
te. Hamcum uirgiauissimus. doctissimus. duertissimus.
iuper hec ocupatissimus maxime prciuntie prefutu¬
rus tanti putes scripta ña cucum ferre tecum quanto
pere mihi prouidendum est: ne tehec pars sartinarũ
tamqm̃ superuacua offendat. adnitar eigo primum. ut
comites istos qm̃ commodissi mos habeae deinde ut re¬
uersus inuenias. quos uelis istis addere. Neq enim
media⁊iter me adnoua opera tu lector hortaris. Uale.
fuidiui recicantem Sentium augurinum cͥum
summa mea uduptate. immo ctiam admira¬
cione pormata appellat. multa cenuiter mul¬
ta sublimiter multa uenuite. multa tenere. mult̾a dul¬
citer multa cumbile. aliquet annis puto nihil ge¬
neris ciusdem abiolutus scriptum. nisi forte mefallic
aut amor ciue aut ꝙ mcipitm laudibus uerat. Hlam

Expanded text:
lio Nepoti suo s. Petis ut libellos meos, quos studiosissime comparasti, recognoscendos emendandosque curem. Faciam. Quid enim suscipere libentius debeo, te praesertim exigente? Nam cum vir gravissimus doctissimus disertissimus, super haec occupatissimus, maximae provinciae praefuturus, tanti putes scripta nostra circumferre tecum, quantpere mihi providendum est, ne te haec pars sarcinarum tamquam supervacua offendat! Adnitar ergo, primum ut comites istos quam commodissimos habeas, deinde ut reversus invenias, quos istis addere velis. Neque enim mediocriter me ad nova opera tu lector hortaris. Vale. audivi recitantem Sentium Augurinum cum summa mea voluptate, immo etiam admiratione. Poematia appellat. Multa tenuiter multa sublimiter, multa venuste multa tenere, multa dulciter multa cum bile. Aliquot annis puto nihil generis eiusdem absolutius scriptum, nisi forte me fallit aut amor eius aut quod ipsum me laudibus vexit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uis fuctis rebus cunctando consulere secumdis
non de esse fortune ltaq unum im illud time¬
batiu ne ille contentus hns uiribus grauit afflic¬
asstica quam delere statirerit ethausta omnib
in Nilis eximnitis infiniti temporis ãnoram conꝰ¬
geserit Sed diuini mens et ipiꝯ urbis etna ma¬
sestas nephario hõĩm eripue consilium ut exin
ueterato illo corpore ac fedissimis literibs subito
prrumpere & consumpto per desidias senõ p¬
suni diem ritilis sui ultima su cede sigane ꝑ
deseptenarium illum numerum sacrumet re¬
ligiosum uel inchoando inolara. Ac quõ mstite¬
ita iera tot annoꝵ ueruuli purpurans ita pror¬
sus ne quis euadere ne quis ut fit loco motuo
refere gradum et instaurare plium possit Qins
afruite arinis atergo tiberiuo ne premeretur
io qdo ille non me hercule cogitabit necestar¬
teresistendi sed prop inquititẽ refugiendi f
forte um senciens idem iibi uenisse tbem

Expanded text:
ris fractis rebus cunctando consulere, secundis ris fractis rebus cunctando consulere, secundis non deesse Fortunae. Itaque unum iam illud timebatur, ne ille conterritus, his viribus graviter adflicAfrica quam delere statuerat exhausta, omnibus insulis exinanitis, infiniti temporis annonam congesserat. Sed divina mens et ipsius Vrbis aeterna maiestas nefario homini eripuere conveterato illo torpore ac foedissimis latebris subito prorumperet, et consumpto per desidias senio, ipsum diem natalis sui ultima sua caede signaret, ne septenarium illum numerum sacrum et religiosum inchoando violaret. At quomodo instruxit aciem tot annorum vernula purpuratus? Ita prorsus ne quis evadere, ne quis, ut fit, loco motus referre gradum, et instaurare praelium posset; cum a fronte armis, a tergo Tiberi flumine premeretur. In quo ille non mehercule cogitavit necessitatem resistendi, sed propinquitatem refugiendi. Nisi forte jam sentiens diem sibi venisse fatalem
Abbreviated transcription (Latin):
dibus suis pulsam ad tua aux ilia transisse
Nec ullis premiis posse corrumpi quossibi
p̃ter liberalitatem tuam & sacramt fiqͥem
tos uictoriaꝵ glorie di cauissent Qus enĩ
males quiductuq auspicus tuis tociens feli¬
cissime dimicass&e uulnera illi sua uenderet
belli iam pene consecti summam concedet
Aterum tu id ipsum de ardore tiuis excitus sẽ¬
tiens non sine ulla hesitandi mora qua breuis¬
simam per eos iter est rapto aginiẽ aduolisti celenta¬
temillim in regenda scipionis & cesiris tũc maxĩe
cupienti ointꝰ repñtans. hec ẽ fiducia impatoris
s̃uicti et suorum mentibus freti Non dubitare
nec irihe bellum Sed prorimũ quodq pugne tẽ¬
pus putare uictoram. non enim res erat tibi ut
q untimo cum hanibale uictorie ut post resas¬
perd locum tempusq captares Sed urge te suc¬
cessos tuos et continuare uctoria Sed qͦm̃ p̾mũ
subunire urbi decebat Sapientis enim e lmpato¬

Expanded text:
dibus suis pulsam ad tua auxilia transisse, dibus suis pulsam ad tua auxilia transisse, nec ullis praemiis posse corrumpi quos tibi praeter liberalitatem tuam et sacramenti fidem tot victoriarum gloriae dicavissent. Quis enim miles, qui ductu atque auspiciis tuis totiens felicissime dimicasset, vulnera illi sua venderet, belli iam paene confecti summam concederet? At enim tu id ipsum de ardore totius exercitus sentiens sine ulla haesitandi mora, qua brevissimum per Venetos iter est, rapto agmine advolasti, celeritatem illam in re gerenda Scipionis et Caesaris tunc maxime cupienti Romae repraesentans. Haec est fiducia imperatoris invicti et suorum mentibus freti, non dubitare nec trahere bellum, sed proximum quodque pugnae tempus putare victoriam. Non enim res erat tibi ut Q. Maximo cum Hannibale victore, ut post res asperas locum tempusque captares, sed urgere te successus tuos et continuare victorias et quam primum subvenire Vrbi decebat. Sapientis enim est imperato
Abbreviated transcription (Latin):
rent de ambularent tantum in illo palati mã.¬
moratis parietibus incedere Nam in s lutia¬
nos hortos ire peregrinatio & expeditio pufiba¬
tur. Et hee quidem delitie toto illo remposs
orbem obsederat semet ieluserat Turpissũ
hanc eius formidinem protegebant Nonfat
se inbellem sed beatum non hertẽ sed seu&
uideri uolebat Quociens milites in conconẽ
uocabat se solum cum illis Imꝑatore alios er
limites prose militare iactabat friuminiue¬
bat dissipate prodigite hec erat iniseroꝵ sre¬
uis eeiduci felicitas Ac ne tuum quiden cã
tot diuersa tuorum prelia comperisle qua
ire conatus est ad resistendum padi limitt aut
appenuim magis uteretur. Sed litteras fili¬
nuinatium suatꝰ iudices supprimebant liter¬
dum xĩam palam ut usq id portas uenire¬
tur optabat non intelligeis maiestatem ulit
urbis que pride in ad motos excitus soliciti¬
uerat. lam flagiciis ipsius deformata. E se¬

Expanded text:
rent; deambulare et tantum in illo palatio marrent; deambulare et tantum in illo palatio marmoratis parietibus incedere: nam in Sallustianos hortos ire peregrinatio et expeditio putabatur. Et hae quidem deliciae toto illo tempore quo Vrbem obsederat, semet incluserat, turpissimam hanc eius formidinem protegebant. Non enim se imbellem sed beatum, non inertem sed securum videri volebat. Quotiens milites in contionem vocabat, se solum cum illis imperare, alios per limites pro se militare iactabat. «Fruimini», aiebat, «dissipate, prodigite». Haec erat miserorum brevis et caduca felicitas. Ac ne tum quidem, cum tot adversa suorum proelia comperisset, obviam ire conatus est ut ad resistendum Padi limite aut Appennini iugis uteretur, sed litteras calamitatum suarum indices supprimebat; interdum etiam palam ut usque ad portas veniretur optabat, non intellegens maiestatem illam Vrbis, quae pridem admotos exercitus sollicitaverat, iam flagitiis ipsius deformatam et se
Abbreviated transcription (Latin):
na sorpora in fontes aut pecudes aut aues fe¬
da e degener calis conuersio gladius mutatꝰ
ĩ itanitas hoc est quod securitas post timorẽ
qđ imbraculum post calorem splendorẽ inu¬
tacip perdidit sed aciem retudit Studiũ et
humanitas tua ortata ẽ Imp. ut hucusq ex¬
ult tio nr̃ã uerbis eluderet. Sed iam ad pau¬
cioni redeamus Recuperata omi cił padum
itali ipsa iam ad te supplices manis roma tẽ¬
debit cui portentum illud incederat. nichil
conari ausum ad tot nuntios suarum cladiũ
quipe ipsa se uilidissimi hominis obsidebat
ignania et de generis ut dictum est animos
timor arguebat᷑ stultum & neqͣm animal nus¬
qm̃ extrã partes egredi audebat Ita enim
aut prodigus aut metus sui presagus moue¬
batar propudor intra parietum cfistodias łp̃
non ille aspirare in campum nor exerceri arnis
non puluerem pati. astutus quidem ne uubR
offitia temptante contempnerent qui uige¬

Expanded text:
ana corpora in fontes aut pecudes aut aves: foeana corpora in fontes aut pecudes aut aves: foeda et degener talis conversio. Gladius mutatus in manicas: hoc est quod securitas post timorem, quod umbraculum post calorem. Splendorem mutatio perdidit, sed aciem rettudit. Studium et humanitas tua hortata est, imperator, ut hucusque exsultatio nostra verbis eluderet; sed iam ad potiora redeamus. Recuperata omni cis Padum Italia ipsa iam ad te supplices manus Roma tendebat, cui portentum illud insederat nihil conari ausum ad tot nuntios suarum cladium. Quippe ipsa se vilissimi hominis obsidebat ignavia et «degeneres», ut dictum est, «animos timor arguebat». Stultum et nequam animal nusquam extra parietes egredi audebat. Ita enim aut prodigiis aut metus sui praesagiis monebatur. Pro pudor, intra parietum custodias imperator! Non ille adspirare in campum, non exerceri armis, non pulverem pati: astutus quidem, ne virorum officia temptantem contemnerent qui vide
Abbreviated transcription (Latin):
taria uincla curuantur et exarmatus hõiem
non interimunt sed cohorcent Dedosq hos¬
tes gladui sui collisi obtunsiq tutatur qui
nichil illis prodesse integri acutiꝗpotuer̃t
Omnium ergo armosꝵ ministeria adiuersos
effectus arbitrio tuo seruiunt impibi uincũt
nolente custodiunt. Ut deus ille mundi creator
& lominus eodem fulmine suo. nunc tristes nũc
leis nuntios mittit lta eidem sub nomine tuo
tel inimicos aut supplices cuos pernicie aut cõ¬
seratione discernunt Eripuisti lmp. aduer¬
saris tuis gladios ne quis incumber dolore
supprasti et eosdem suis manibus in noxios red¬
diqͥustis ut et clementie & uindicte tue satisfa¬
cens quorum sanguine peperceras arma fregis¬
ti ut enim hominum diu parta semper seruã¬
datft si liceat ferrum uiuentu facile usu mu¬
tabile Ideo que erant reparabilia non conflasti
quid rediuiuium non erat reseruasti. qui simile
ad eticim fabule ferunt conuersa esse hum¬

Expanded text:
taria vincla curvantur, et exarmatum hominem taria vincla curvantur, et exarmatum hominem non interimunt sed coercent, deditosque hostes gladii sui conlisi obtunsique tutantur, qui nihil illis prodesse integri acutique potuerunt. Omnium ergo armorum ministeria ad diversos effectus arbitrio tuo serviunt, imperator. Tibnoscente custodiunt. Vt deus ille mundi creator et dominus eodem fulmine suo nunc tristes nunc laetos nuntios mittit, ita eadem sub numine tuo tela inimicos aut supplices tuos pernicie aut conservatione discernunt. Eripuisti, imperator, adversariis tuis gladios ne quis incumberet dolore superatus; et eosdem suis manibus innoxios reddidisti, ut et clementiae et vindictae tuae satisfaceres: quorum sanguini peperceras, arma fregisti. Vita enim hominum diu parta semper servanda est, si liceat: ferrum inventu facile, usu mutabile. Ideo quae erant reparabilia conflasti, quod redivivum non erat reservasti. Quid simile ad laetitiam fabulae ferunt? Conversa esse hum
Abbreviated transcription (Latin):
per ducendos susceperant et custodigira ab¬
nuere & prorsus nescire quid facererp̃ ecum
qui tibi in concilio erant ipso ecũ prestꝰ here¬
re cum tu diuino monitꝰ instinctu ꝓladiis
eoꝵ gemina manibus aptari claustisussisti
ut seruarent deditos gladiis sui quospii defen¬
derant repugnantes Opulcherrimĩ qui oĩ¬
um occlis subici debuiss& triumphti uirtꝯ
et clementie tue Cuius enim potent fuit hos¬
ibus arma diripere. cuiꝰ humanitated cos
a Impunitatem sui alligare atq it ꝗince ut
eos ferri illiꝰ quod contra te gessera condie
peniter& gladius ille quem inte desixerat
hostis infestus ipso domini sui manstenuuit
& paratus ad cedem custos factus es id salutẽ
Magnus poeta dum bellorum toto be sirgẽ¬
tiumꝰ discursum apparatum q descint. et uir¬
pus illud cum instrumenta tui pedum p̃¬
parata incedem hominum uerteretur At
nunc rigidi illi mortiferiq mucrons in salu¬

Expanded text:
perducendos susceperant et custodiae curam abperducendos susceperant et custodiae curam abnuere et prorsus nescire quid facerent; ipsi etiam qui tibi in consilio erant, ipse etiam praefectus haerere, cum tu divino monitus instinctu de gladiis eorum gemina manibus aptari claustra iussisti, ut servarent deditos gladii sui quos non defenderant repugnantes. O pulcherrimum et qui omnium oculis subici debuisset triumphum virtutis et clementiae tuae! Cuius enim potentiae fuit hostibus arma deripere, eius humanitatis deditos ad impunitatem sui adligare atque ita vincire ut eos ferri illius quod contra te gesserant cotidie paeniteret. Gladius ille, quem in te distrinxerat hostis infestus, ipse domini sui manus tenuit, et paratus ad caedem custos factus est ad salutem. Magnus poeta, dum bellorum toto orbe surgentium discursum apparatumque describit, «Et curpus illud, cum instrumenta cultui pecudum praeparata in caedem hominum verterentur. At nunc rigidi illi mortiferique mucrones in salu
Abbreviated transcription (Latin):
tras si uei uice pugnas ipse pro nobis. hec ego
nis bñso tue leuitatis tucior ess& nr̃a in uer¬
bis qm̃ t in armis audatia Noua enim quadĩ
uarietatnature confusoq uirtutum tempera¬
mento lon ess& in preliis ferocissimis et par¬
ta securite mitissimus Cumeñ dato obsessis
emporese nite ndi aquileiam quoq delegatis
eorum asupplicibꝰ recepisses cunctiq se tibi
de dissenquos obsidendos seruaueras ignonis¬
s omnibs & uitam quam despauerantꝰ reddi¬
disti et ꝗdem iussisti arma deponere et multo
tucus uitris pietate tegerentur Ut tameͬ per¬
tinatie sumerita sentirent corripi eos uinci¬
ri q iussiti non ad supplicium sed uitam ne cõ¬
scientia tore deffugerent grauiterq delinq̃¬
rent Conseruari q iterum non merereuir si ser¬
uati non fuissoẽ Sed unde tanto homũ nume¬
ro tot uincula que continere militar&: paulo
ante armatas manus possent stupereilites qͥ

Expanded text:
tras, si versa vice pugnas ipse pro nobis?» Haec ego tras, si versa vice pugnas ipse pro nobis?» Haec ego nisi beneficio tuae lenitatis tutior esset nostra in verbis quam tua in armis audacia. Nova enim quadam varietate naturae confusoque virtutum temperamento, idem es et in proeliis ferocissimus et parta securitate mitissimus. Cum enim dato obsessis tempore paenitendi Aquileiam quoque de legatis eorum ac supplicibus recepisses, cunctique se tibi dedissent quos obsidendo servaveras, ignovisti omnibus et vitam quam desperaverant reddidisti. Et quidem iussisti arma deponere ut multo tutius victoris pietate tegerentur; ut tamen pertinaciae suae merita sentirent, corripi eos vincirique iussisti non ad supplicium sed ad vitam, ne conscientiae timore diffugerent graviterque delinqrent conservarique iterum non mererentur, si servati non fuissent. Sed unde tanto hominum numero tot vincula quae continere militares et paulo ante armatas manus possent? Stupere milites qui
Abbreviated transcription (Latin):
dendum tu cinꝰ ex uita omnium fata pendẽt
id ullum distrime accerlas inter tot tela gladi¬
ol. q siersere. Quis hoc ate exigit aut qu̾is pa¬
ti possit iꝗincqm̃ inte belli casibus liceat deceat
ta ex edii monte serses nauale certamẽ augustꝰ
aliud age̾ uicit apud actum. fuit &iam qui sub¬
latus inlas inuicem nexas cũcurrentes emino
uidit exus. ut nec inter esset periculo et ades¬
set eueni Ignana inquies sunt hec exempla s
tuta grabrq metꝰ ẽ periculi tui ꝙ̃ leticia uic¬
torie Atm ipi te cesis fugatis q hostibus inter¬
fectisq iam ipso eorum duce comites et tribu¬
ni corriere lacrimantes amplexiq illud tuũ
anhelumectus cruentas manus et quicquid de
sanguinprofunde cedis emerserat huic atq in¬
de clanrunt Quid egeras imp in que nos fa¬
ta proieras nisi te dusina uirtus uindicisse
Que hest impacientia aut quo tibi manus nos¬

Expanded text:
dendum: tu, cuius ex vita omnium fata pendent, dendum: tu, cuius ex vita omnium fata pendent, ad ullum discrimen accedas? Inter tot tela gladiosque versere? Quis hoc a te exigit? Aut quis pati possit ut quidquam in te belli casibus liceat? Deceattavit ex edito monte Xerses navale certamen; Augustus aliud agens vicit apud Actium; fuit etiam qui sublatus in scalas invicem nexas concurrentes eminus vidit exercitus, ut nec interesset periculo et adesset eventui. Ignava, inquies, sunt haec exempla, sed tuta; graviorque metus est periculi tui quam laetitia victoriae. An non ipsi te, caesis fugatisque hostibus interfectoque etiam ipso eorum duce, comites et tribuni corripuere lacrimantes, amplexique illud tuum anhelum pectus, cruentas manus et quidquid de sanguine profundae caedis emerserat hinc atque inde clamarunt: «Quid egeras, imperator? In quae nos fata proieceras, nisi te divina virtus tua vindicasset? Quae haec est impatientia? Aut quo tibi manus nos