comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gros id est ferus dicitur. Om̃e enim̃ qͦd ferũ
est et ĩmite: ab usiue agreste uocamꝰ. Iuuencꝰ
dictus quod iuuare incipiat hominũ usus
in excolenda terra. uel quia apud gentiles
ioui semꝑ ubiq iũuencus ĩmolabatur. nun¬
quam taurus.Nam in uictumis etiã ctas con¬
siderabatur. Taurus grecum nomenẽ. sic̃
et bos. Indicis tauris color fuluus ẽ. uolucris
pernicitas pilis in contrarium uersis. caput
circumflectunt flexibilitate qua uolunt. ter¬
gi duricia om̃e telum respuunt ĩmiti ferita
te. Bouem greci bocti dicunt. Hunc latim
trionem uocant. eo qͦd terram terat quasi
terionem. Pcuius. Trionum hic moderator
rusticus. Cuiꝰ latitudo pellium amento ad
crura palearia dicunt᷑ apelle ipsa. quasi pel¬
learia. quod est generositatis in boue signũ.
Boum in sociis exim̃ia pictas. nam alter alte¬
rum inquirit. cũ quo ducere collo aratra
consueuit: et frequenti mugitu piũ cestat᷑

Expanded text:
αγρος, id est, ferus dicitur. Omne enim quod ferum αγρος, id est, ferus dicitur. Omne enim quod ferum est et immite, abusive agreste vocamus. 28. Juvencus dictus, eo quod juvare incipiat hominum usus in excolenda terra, vel quia apud gentiles Jovi semper ubique juvencus immolabatur, nunquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. 29. Taurus, Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis, caput circumflectunt flexibilitate, qua volunt, tergi duritia omne telum respuunt immiti feritate. 30. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura, palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia, quod est generoBoum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur
Abbreviated transcription (Latin):
bis. qui ñ alibi sunt quã circa fassidem. Inu
li sunt filii ceruoꝵ. ab innuere dicti qͥa ad
nutum matris abscondunt᷑. Dãmula uoca¬
ta qͦd de manu effugiat. timidũ animal et
imbelle de quo martialis. Dente tunct᷑ aꝑ
tur Telox est enĩ animal et satis timidum.
Cuniculi. genus est aggrestiũ animaliũ. di¬
cti quasi caniculi. eoquod canũ indagine
capiantur uel excludant᷑ ab speluncis. Sus
dicta quod pascua subigat. id est t̾ra subac¬
ta escas inquirat. Uerris. quod grandes habe¬
at uires. Porcus. quasi spurtus ingurgitat enĩ
se ceno. luto ĩmergit. limo illinit Oratiꝰ. Et
amica luto sus. Hinc ctiam spurticiam belis.
spurius nuncupatur. Porcoꝵ pilos setas uoca¬
mus. et setas a sue dictas. a quibus et sut ores
uocant᷑. quod ex setis suant. id est consuant
pelles Aper aferitate uocat᷑. ablataf. litte¬
ra et subrogata .p. Unde et apud grecossia¬

Expanded text:
bis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. 21. bis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. 21. Innuli filii sunt cervorum, ab innuere dicti, quia ad nutum matris absconduntur. 42. 22. Damula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et imbelle; de quo Martialis: Dente timetur aper, tur; velox est enim animal, et satis timidum. 24. Cuniculi, genus agrestium animalium, dicti, quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur, vel excludantur a speluncis. 25. Sus dicta, quod pascua subigat, id est, terra subacta, escas inquirat. 43 Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se coeno, luto immergit, limo illinit. Horatius: Et amica luto sus; hinc etiam spurcitia, vel spurcus, nuncupatur. 26. Porcorum pilos sectas vocamus, et setas a sue dictas, a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. 27. Aper, a feritate vocatus, ablata f littera, et subrogata p. Unde, et apud Graecos σύ
Abbreviated transcription (Latin):
limi uix humanis obtutibus pateant. Vnde
it ineridiana pars ibices aues uocat qui nilislu¬
entis in habitant. Hȩc itaq animalia ut dixi¬
mus in pctris altissimis cõmorant᷑: et si qͣndo
ftrarum uel hominũ aduersitatẽ prescrserint.
de altissimis saxoꝵ cacuminibus sese p̃cipitan¬
ci cum se grauatos infirmitate ꝑsenserint.: spũ
nariũ cos extrahunt de cauernis. et supcrata ꝑ¬
nicie uenen. eoꝵ pabulo reparant᷑. Dictam¬
num herbam ipsi ꝓdiderunt nam eo pasti
excutiunt acceptas sagittas. Mirant᷑ aũt si¬
bilum fistularum crectis auribus acute audi¬
unt. sũmissis nichil. Si quando ĩmensa flumi¬
na uel maria transnatant capita clunibus
precedentiũ suꝑponunt. sibiq mincẽ succe¬
aentes. nullũ laborem ponderis sentiinnt.
Tragelafi agrecis nominati. qui dũ cadẽ spe¬
cie sint ut cerui: uillosos tamen habent ar¬
mos ut hirti. et menta ꝓmissis hirsuta bar¬

Expanded text:
limitate vix humanis olimitate vix humanis oet meridiana pars Ibices aves vocat, quae Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitanci, cum se gravatos in infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superacta pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam ea pasti excutiunt acceptas sagittas. 19. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. 20. Tragelaphi a Graecis nominati, qui dum eadem specie sint, ut cervi, villosos tamen habent armos, ut hirci, et menta promissis hirta bar
Abbreviated transcription (Latin):
iocundi. Unde et ẽdere. Inde et eduliũ uo¬
catur. Hẏrtus. lasciitũ animal et petulcum.
et feruens semꝑ ad coitũ. cinꝰ oculi ob libidinẽ
in transuersum aspiciunt. Vnde et nom̃ tra¬
hit. Nam hirqui sunt oculoꝵ anguli scđm
suctonium. Cuiꝰ natura adeo calidissima &st:
ut ad amantem lapidemiquẽ nec ignis nec
strri domare ualet materia solus bui cruor
dissoluat. Nlaiores hirti cinifii dicunt᷑ aflu¬
uio cinife in libia ubi grandes nascunt᷑. Capͦs
et capras a carpendis uirgultis quidã dixeit̃:
alii quod carpent aspera: non nulli a crepitu
crurum. Unde eas capreas uocitatas quȩ sunt
aggrestes caprȩ. quas greci ꝓ eo qͦd acutissime
lauerunt. Morantur enĩ in excelsis montibꝰ.
et quãuis de longinquo: uident tamen om̃s
qui ueniunt. Eẽdem aũt et capreȩ. et cedem
ibicesquasi abices. eo qͦd ad instar auiũ ardua
et excelsa teneant. et in habitent. ita ut de sub¬

Expanded text:
jucundi; unde et edere, inde et edulium vojucundi; unde et edere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima est, ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus hujus cruor dissolvat. Majores hirci Ciniphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime laverunt. Morantur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sub
Abbreviated transcription (Latin):
le pecus lanis. corpore incrine. animo placi¬
dum ab oblatione dictum. eo quod apud ue¬
teres in mnitio non tauri sed oues in sacrifico
mactarentur. Ex iis quasclam bidentes uo¬
cant co quod inter octo dentes duos altiores
habeant. quas maxime gentiles in sacrificiũ¬
offerebant. Ucruer uel auiribus dictus qͦd ce¬
teris ouibus sit forcior. uel qͦd sit uir id est mas¬
culus. uel quod uermem in capite habeat.
quoꝵ ercitati pruritu inuicẽ se concutunt.
et pugnantes cũ magno impctu feriunt.
¶lnde apud nos in gregibus masculi mares
dicuntur. siuc quod hoc pecus a gentilibus
primũ aris est ĩmolatũ. Aut arics qͦd ariss̃¬
poneret᷑. Unde est illud. Aries mactat᷑ ad atã.
habere putant. co quod pre ceteris animan¬
tibus matrem agnoscat. adeo ut gtiã si in
magno grege errauerit: stacun balatu recog¬
noscat uocem parentis. Edi abedendo uoca¬
ti Parui enim pinguissimi sunt. et saporis

Expanded text:
le pecus lanis, corpore inerme, animo placile pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habeofferebant. 10. Vervex, vel a viribus dictus, quod caeteris ovibus sit fortior, vel quod sit vir, id est, masculus, vel quod vermem in capite habeant; quorum excitati pruritu, invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt.  vocatus, unde apud nos in gregibus masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur ad aram.habere putant, eo quod prae caeteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiamsi in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. 13. Hoedi ab edendo vocati, parvi enim pinguissimi sunt, et saporis
Abbreviated transcription (Latin):
boue. Differt aũt inter pecora et pecudes Nã
ucteres cõmuniter in significatione omĩum
anmalium pecora dixerunt. Pecudes aũt tan¬
tum illa animalia quȩ eduntur: quasi pecu¬
edes. Generaliter aũt omẽ animal pecus: a
pascendo uocatũ. Iumenta nomina indetra¬
xcrunt quod nr̃m laborem uel onus suo adiu¬
torio subuectando uel arando iuuent. Nam
bos carpenta trahit. et durissimas terre glcbos
uomere uertit Equus et asinus portant onc¬
ra et hominũ in gradiendo laborem tempant.¬
Unde et iumentã appellant᷑ ab eo qͦd iuuant
homines. Sunt enim magnarũ uiriũ amima¬
lia. Idem quoq armenta: uel quod sint apta
armis id est bello. ued qͦd iis in armis utimur.
Alii armenta tantũ boues intelligunt aba¬
rando quasi aramenta. ud quod sint corni¬
bus armata. Discretio est aũt inter armon¬
ta et greges. Nam armenta equoꝵ et boum
sunt. greges uero caprarum et ouiũ. Ouis mol¬

Expanded text:
boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem tempUnde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia. Item quoque armenta, vel quod sint apta armis, id est bello; vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intellegunt, ab arando, quasi aramenta vel quod sint cornibus armata. Discretio est autem inter armenta et greges: nam armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. Ovis mol
Abbreviated transcription (Latin):
De scrpentibus.
muiors agimantisus
adam primum uocabu¬
la indidit. appellans u¬
nicuiq nomen ex p̃sen¬
ti insticutione iuxta c̃¬
dicionem nature cui ser¬
uiret. Gentes aũt unicuiq
animalium ex ꝓpria lingua dederunt uo¬
cabula. Non aũt scđm latinam linguã atq
grecam. aut quarũlibet gentium barbararum
nomina illa imposuit adam. sed illa lingua
quȩ ante diluinũ omĩum una fuit. que et he¬
brea nuncupatur. Latine aũt anmalia siue
animantia dicta qͦd animent᷑ uita et moue¬
antur sp̃u. Quadrupedia uocata quia qua¬
tuor pedibus gradiunt᷑. Quȩ dum sint simi¬
lia pecoribus tamen sub cura humana ñ st̃:
ut ccrui dãmȩ. onagri. et cetera. Sed neq be¬
stic sunt ut leones. neq iumenta ut usus ho¬
minum iuuare possint. Pecus dicimꝰ omẽ qͦa
humana lingua et effigie caret. Foprie aũt
pecoꝵ nomen iis animalibus accõmodari so¬
let quę sunt aut ad uescendũ apta ut oues
et sues. aut in usu hominũ cõmoda ut equi et

Expanded text:
De pecoribus mnibus animantibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione iuxta condicionem naturae cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa inposuit Adam, sed illa lingua quae ante diluvium omnium una fuit, quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et
Abbreviated transcription (Latin):
rias auras. Altaniis qui inpelago est ꝑdiri¬
uationem ab alto id est mari uocatꝰ. Nã
alter est flatus in ripis quẽ diximꝰ auram.
Nam aura terre est. Turbo est uolubitas
uentoꝵ Et turbo dictus a terra quotiens
uentus consurgit. et terram in crrcuitu mit¬
tit. Tempestas aũt ꝓ tempore dicit᷑. sicut ubi¬
q historiographi solent dum dicunt. ea tem¬
pestate. aũt ab statu cęli. quȩ magrntudinẽ
su multis diebus oritur. Uerno aũt t autũna¬
li tempore quãmaximȩ fiunt tempestates qͣn¬
do nec plena est ostas nec plena hiemps. Unde
et medium et confine utriꝰq temporis ex con¬
iunctione acrum contrarioꝵ esficiunt᷑ tẽpe¬
states. Fragor afractarum rerum nominatꝰ
est sonitu. quia sicca quęq et arida facile
frangunt᷑. Procella ab eo qͦd ꝑcellat. idest
percutiat et cuedlat. Est enim uisuenti cũ

Expanded text:
 503: Aerias auras. Altanus, qui in pelago est, per deri 503: Aerias auras. Altanus, qui in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aura terrae est. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, quotiens ventus consurgit et terram in circuitum mittit. Tempestas aut pro tempore dicitur, sicut ubique historiographi solent, dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. Procella ab eo quod percellat, id est percutiat et evellat; est enim vis venti cu
Abbreviated transcription (Latin):
te se mundo. resupinato capite ferri uiden¬
tur. Circius dictus eo qͦd coro sit uinctꝰ Hẽ
hispani gallicum uocant ꝓpter qͦd cis apar¬
te gallicie flat. Aquilo dictus eo qͦd aquas
stringat. et nubes dissipet. Est enĩ gelidus
uentus et siccus. Idẽ et borcas. quiã abiꝑ¬
borcis montibus flat. Inde enim origo ciꝰdẽ
uenti est unde et frigidus est. Natura cm̃
omniũ septentrionaliũ uentoꝵ frigida et
sicca est. australiũ humida et calidã Ex oĩ¬
bus aũt uentis duo cardinales st̃ septentͥo
et auster. Ethesiȩ aũt flabra aquilonis st̃
quibus nomen indicum est quod certoan¬
in tempore flatus agere incipiunt. En¬
autem cursum rectum aborca megẏptũ
ferunt. quibus auster contrarius. ẽ. Duo
sunt aũt extra hosubiq sp̃s magis quã uen¬
ci aura et altanus. Aura ab acre dicta. qͣsi
acria: quod lens sit motus acris. Agitatꝰ
cium aer auram facit. Unde et lucretiꝰ. Ac

Expanded text:
te se mundo resupinato capite ferri vidente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus eo quod Coro sit iunctus. Hunc Hispani Gallicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat; inde enim origo eiusdem venti est; unde et frigidus est. Natura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio et Auster. Etesiae autem flabra Aquilonis sunt, quibus nomen inditum est quod certo anni tempore flatus agere incipiunt; ἐνautem cursum rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus magis quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit; unde et Lucretius 5,
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpat aerem. Nam pestilentiã quȩ ex
ccerupto aere nascit᷑. auster flans in reliqͥs
regiones transmitait. Sed sicut auster pe¬
stilentiam gignit: sic aquilo repellit fu¬
soauster dictus. quod ex una parte habeat
quod iunctus sit hinc et inde austro et affri¬
qo. Iose et libonochus qͦd sit lips. hinc et in¬
&e notus. Tefirus greco nomine appellatꝰ.
co quoa flores et germina eiꝰ flatu uunficen¬
tur. hic latine fauonius dicit᷑. fauomus¬
tifirus. ꝓpter quod foueat quȩ nascunt᷑.
Austro aũt flores soluunt᷑. ⁊efiro fiunt. Af¬
fricus aꝓpria regione uocatus. In affrica
enim initium flandi sumit. Corus est qui
ab occidente estiuo flat Et uocatiis corus.
quod ipse uentoꝵ circulũ claudat. et qͣsi
chorum faciat. Hic antea caurus dictꝰ. quẽ
pleriq argesten dicunt. ñ ut imprudensiuul¬
gus agrestem. Septentrio dictus. coqͦd a cir¬
culo sẽptem stellarũ consurgit. quę uerten¬

Expanded text:
corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus quod ex una parte habeat quod junctus sit hinc inde Austro et Africo. Ipse, et Libonotus, quod sit ei Libs hinc, et inde Notus. 8. Zephyrus, Graeco nomine appellatus, eo quod flores, et germina ejus flatu vivificentur. Hic Latine Favonius dicitupropter quod foveat quae nascuntur. Austro autem flores solvuntur, a Zephyro fiunt. Africus a propria regione vocatus; in Africa enim initium flandi sumit. Corus est qui ab occidente aestivo flat. Et vocatus Corus quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut inprudens vulgus Agrestem. Septentrio dictus eo quod circulo septem stellarum consurgit, quae verten
Abbreviated transcription (Latin):
moueat. Uentoꝵ quatuor principales sps̃
sunt. Quoꝵ primus ab oriente subsolams
a meridic auster. ab occidente fauomꝰ. asꝙ¬
tentrione eiꝰdem nominis uentus aspirat.
habentes geminos hic inde uentoꝵ sp̃s Sib¬
solanus a latere dextro uulturnũ habet a
leuo curum. Auster adextris curo austrũ.
a sinistris austro affricum. Fauonius apar¬
te dextra affricum. alcua chorum. Porro
septentrio adextris cirtium. asimstris aqui¬
lonem. Ii duodecim uenti mundi globũ
flatibus cirtũ agunt. quoꝵ nomina ꝓpͥs¬
ex causis signatã sunt. Nam subsolanꝰ uo¬
catus eoquod sub ortu solis nascat᷑. Eurꝰ¬
ab eo quod abeoo fluat. id est ab oriente
Est enim comunctus subsolano. W lturnꝰ
quod alte tonat. de quo lucretius Alte co
nans uulturnus et auster fulmine pollos
Auster ab hauriendo aquas uocat᷑ Unde
et crassum acrem facit. et nubila nutrit hc
grece nothus appellat᷑ ꝓpter qͦd interdũ

Expanded text:
moveat. Ventorum quattuor principales spiritus moveat. Ventorum quattuor principales spiritus sunt. Quorum primus ab oriente Subsolanus, a meridie Auster, ab occidente Favonius, a septentrione eiusdem nominis ventus adspirat; habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum: Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum: porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. Quorum nomina propriis causis signata sunt: nam Subsolanus vocatus eo quod sub ortu solis nascatur; Eurus eo quod ab ἠῶ fluat, id est ab oriente; est enim coniunctus Subsolano; Vulturnus, quod alte tonat. De quo Lucretius 5, 745: Altitonans Vulturnus et Auster fulmine pollens; Auster ab auriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatur, propter quod interdum
Abbreviated transcription (Latin):
chil autem sunt tenebre. sed ipsa lucis
absentia. tenebre dicunt᷑. Sicut silentiũ
non aliqua res ẽ sed ubi sonus ñ est silen¬
tium dicit᷑. Sic tenebrȩ ñ aliqͥd sunt sedi
lux non est. tenebrȩ dicunt᷑. Umbraeta¬
er carens sole. Dicta aũt quod fiat cũ soue
obicimur radus. Est aũt mobilis et incoto
et ex solis circuitu. et ex motu uentoꝵ̃. Nao
quotiens mouct᷑ in sole. nobiscũ mouerin
dctur quia ubi quoqͦ loco radiis solis obsis¬
timus ꝑ inde illi lumen auferimus Sic ti
ingredi nobiscum umbra. et gestus nr̃õsui¬
dctur imitari. Lur ipsa substantia. Lim̃
quod aluice manat. id est candor lucis sed
hoc confundunt auctores Heuenis
entus est aer cõmotus et agitatis.
et ꝓdiuersis partibus cęli nomina dũ¬
a sortitus. Dictus aũt uentus quod sit ue¬
hemens et iolentus. Ũs enim ciꝰ tantadt
ut non solum saxa et arbores uellat. sedi
tiam celũ terramq conturbet. maria com¬

Expanded text:
hil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis hil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens movetur in sole, nobiscum movere videtur; quia ubi quoque loco a radiis solis obstitimus, perinde lumen illi auferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et gestus nostros videtur imitari. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. De ventis . Ventus est aer commotus et agitatus, et pro diversis partibus caeli nomina diversa sortitus. Dictus autem ventus quod sit vehemens et violentus. Vis enim eius tanta est ut non solum saxa et arbores evellat, sed etiam caelum terramque conturbet, maria com
Abbreviated transcription (Latin):
Gc quippe terra dicit᷑. Tunc aũt maiori
gelu stringitur terra. cũ fuerit nox serena.
Pruma est matutim temporis frigus qͦd
inde pruia nomen accepit. quia sicut
ignis urit. fir enim ignis. U rere enĩ et ad
frigus et ad solem pertinet. Nam uno ser¬
mone duo diuersa significant᷑ ꝑ eo qͦd u¬
num effectum habent. Similis enim uis
est et caloriset frigoris. Vnde et utraq sa¬
infelix dido. Item frigus urit ut est. Aut
est quod illi drosor dĩcunt. Alii putant
rorem dictum quia rarus est. et ñ spissus
ut pluuia. Nebula inde dicta unde et
nubila. ab obnubendo scilicet. id est opien¬
do terram. si ue quod mibes uolans faciat.
Exhalant enim ualles humidę nebulas.
et fiunt nubes. Inde nubilũ. inde mues.
Nebule aũt ima pctunt. cũ serenitas est
sũma. cum nubilum. Caligo umbra est
de spissitudine aeris effectã. Et dicta cali¬
qo qͦd maxrime acris calore gignat᷑. Tene¬
brȩ dicuntur quod teneant᷑ ũmbras. Ni¬

Expanded text:
γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde et utraque sainfelix Dido. Item frigus urit, ut est Virest, quod illi δρόσος dicunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur quod teneant umbras. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
res. Pluinȩ dictę coquod fluant. quasi flu¬
uiȩ. Nascunt᷑ enim de terrȩ et maris auhe¬
litu. Que cum altiꝰ eleuate fuerint. aut so¬
lis calore resolutȩ: aut ui uentoꝵ cõpresse.
stillant᷑ interris. Nimbus est densitas nubis
intempesta et obscura. et inde nimbi a nu¬
be. Sunt aũt nimbi repentine et p̃cipites
pluuiẽ. Nam pluuias uocamus lentas et
iuges. quasi fluuias. uel quasi fluentes. Im¬
bres autem t ad nubes et ad pluinas ꝑtinẽt.
Dictȩ hoc greco uocabulo quod terram in¬
ebrient ad germinandum. Ex iis enĩ cun¬
cta creantur. Unde et lucretius. Ex igne
autem nomen grecum. Grando appellata.
quod forma eiꝰ granoꝵ similitudinẽ habe¬
at. Hȩc aũt uentoꝵ rigore durat᷑ in nube.
ac solidatur in niuem̃. ruptoq aere solui¬
tur. Nix anube unde uenit. Et glacies
agelii et aqua. quasi gelaquies. id est gela¬
taaqua Gelu ait quod eostringit᷑ tellus.

Expanded text:
res. 2. Pluviae dictae, quod fluant, quasi flures. 2. Pluviae dictae, quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur, unde et Lucretius 1, 715:autem nomen Graecum. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies a gelu et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quod eo stringatur tellus;
Abbreviated transcription (Latin):
tem collisa. nubila faciunt. Nam omĩũ itrũ
collisio ignem creat. ut in lapidibus ccinimꝰ.
uel in accriturotarum. ud insiluis arborũ.
Simili modo in nubibus ignis. Unde et priꝰ
nubila sunt. deinde ignes. Ex uento aũt et
igne fulmina in nubibus fieri et ĩpulsu uen¬
torum emitti Ideo aũt fulminis ignem uim
habere maiorem ad penctrandũ. qͣuia subti¬
lioribus dementis factus est quam nr̃ idest
qui nobis in usuest. Tria sunt aut̃ eiꝰ nomina.
fulgur fulgor et fulmen. Fulgur: quia ton¬
git. fulgor: qͥa incendit et urit. fulmen: qui
findit. Ideo et cum ternis radus finguntur.
cus. Iris huic nomen ꝓprium est. et dicit᷑ iris
quasi aeris. idest quod ꝑ acra ad terras descen¬
dat. Hic aũt asole resplendet. dũ cauȩ nu¬
bes ex aduerso radiũ solis accipiunt. et arcꝰ
speciem fingunt. Cui uarios colores illa dat
res. quia aq̃ua tenuis. aer lucidus. et nubes
caligantes. irradiata ista uarios creant colo¬

Expanded text:
tem collisa nubila faciunt; nam omnium rerum tem collisa nubila faciunt; nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, vel in silvis arborum. Simili modo in nubibus ignis; unde et prius nubila sunt, deinde ignes. 2. Ex vento autem et igne fulmina certum est in nubibus fieri, et impulsu ventorum emitti; ideo autem fulminis ignem vim habere majorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus est, quam noster, id est, qui nobis in usu est. Tria sunt autem ejus nomina, fulgur, fulgor, et fulmen. Fulgur, quia tangit; fulgor, quia incendit et urit; fulmen, quia findit; ideo et cum ternis radiis finguntur.cus. Iris huic proprium nomen est. Et dicitur Iris, quasi aeris, id est, quod per aerem ad terras descendit. 115 Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt, et arcus speciem fingunt, cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligans irradiata, ista varios creant colo
Abbreviated transcription (Latin):
Nubes aũt aeris densitas facit. Uenti enim̃
acrem conglobant. nubemq faciunt. Vnde
est illud: Atq in nubem cogitur aer.
quod sonus eiꝰ terreat. Nam tonus sonus.
Qui ideo interdum tam grauuter concutit
omnia ita ut clũ discidĩsse uideat᷑ quia
cum procella uehementissimi uenti nubibus
se repente ĩmiserit. turbine inualescente exi¬
tumq querente. nubem quã excauauit ĩpe¬
tu magno ꝓscindit. ac sic cũ horrendo frago¬
re defert᷑ ad aures. Quod mirari quis ñ de¬
beat. cum uesicula quãuis parua magnum
tamen sonitũ displosa eittat Cum tonitruo
autem simul et fulgura exprimit. sed illud
celerius uidetur quia clarum est. Hoc autẽ
ad aures tardius ꝑuenire. Lux aũt quȩ ap¬
paret ante conitruum fulgura uocat᷑ quȩ
ut diximus ideo ante uidet᷑. quia clarũ est
ictus celestis iaculi aferiendo dicti. Fulge¬
re enim. ferire est atq ꝑcutere. Fulmina au¬

Expanded text:
Nubes autem aeriNubes autem aeriaerem conglobant, nubemque faciunt, unde est illud: Atque in nubem cogitur aer. quod sonus ejus terreat, nam TONUS, sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia, ita ut coelum discidisse videatur, cum procella vehementissimi venti nubibus se repente immiserit, turbine invalescente, exitumque quaerente, nubem quam excavavit impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. 2. Quod mirari quis non debet, cum vesicula, quamvis parva, magnum tamen sonitum displosa emittat. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimit, sed illud celerius videtur, quia clarum est, hoc autem ad aures tardius pervenit. Lux autem quae apparet ante tonitruum, fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur, 114 quia clarum est ictus coelestis jaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est, ac percutere. Fulmina au
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit hiemem iis qui ad aquilonẽ sunt
facit estatem autem iis qui austri partibꝰ
tas plurimum habens admixtũ ra¬
ida TLeii abeo qͦd ferat terram. uel ab eo
quod feratur. Hic aũt partim ad terrenã.
partim ad cęlestem materiam ꝑtinet. Nã
ille subtilis ubi uentosi ac ꝓcellosi motꝰ non
possunt cxistere: ad cdestem ꝑtinet partem
Iste uero turbulentior qui exhalationibus
humidis corporescit terrȩ deputat᷑ quiq ex
se multas spccies reddit. Nam cõmotus uen¬
tos facit. uchementius concitatus. ignes et
comtrua. contractus nubila. conspissatus
pluuiam. congelantibus nubibus niuem.
turbulentius congelantibus densioribꝰ nu¬
bibus grandinem. distentus serenũ efficit.
Nam aerem densum nubem esse nubẽ ra¬
rafactam et solutã acrẽ. Hubes dicte abob¬
mibendo id est opiendo celũ Unde et nup¬
tȩ quod uultus suos uelent. Vnde et neptu¬
nus quod nubat. id est iare et terrã tegat.

Expanded text:
ervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, ervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem autem his, qui Austri partibust inanitas plurimum habens admixtum raτοῦ αἴρειν, ab eo quod ferat terram, vel ab eo quod feratur. Hic autem partim ad terrenam, partim ad caelestem materiam pertinet; nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad caelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur; quique ex se multas species reddit. Nam commotus ventos facit; vehementius concitatus ignes et tonitrua; contractus nubila; conspissatus pluviam; congelantibus nubilis nivem; turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem; distentus serenum efficit. Nam aerem densum nubem esse, nubem rarefactam et solutam aerem. Nubes dictae ab obnubendo, id est operiendo, caelum; unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et Neptunus, quod nubat, id est mare et terram tegat.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ aũt ipsȩ quinq sunt. quę ideo zonȩ ul¬
spere existunt Quoꝵ primuscirculus ideo art¬
ticos appellatur. eo qͦd intra eũ arctoꝵ signa
inclusa ꝑspicuit᷑. quȩ amarsis in ursarũ spe¬
cum ficta scptemtriones appellantꝰ. Secum¬
dus cirtulus ex eo terinus trepicus dicit᷑ qͥam
eo circulo sol aquilonis finibus estatẽ faciens
ultia cũ circulũ ñ transit sed stati reuertũ
it inde tropicus appellat᷑. Tercius circulus
hunerinus. qui alatinis ideo ęquinoctialis
appellatur . coquod sol cũ ad cũ orbem ꝑue¬
nerit equinoctium facit. Himerinus enim
latine dies dicitur atq nox quo circulo di¬
midia spere pars constituta ꝑspicit᷑. Quar¬
tus circulus antarcticos uocatur eo qͦd con¬
trarius sit circulo quẽ arcticon nominaui¬
mus. Quintus cirtulus cimerios tropicuis.
qui alatinis hiemalis siuc brumalis appel
latur idco quia sol cum ad cũ circulũ ꝑ¬

Expanded text:
nae autem ipse quinque sunt, quae ideo zonae dinae autem ipse quinque sunt, quae ideo zonae disphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones appellantur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum p
Abbreviated transcription (Latin):
nes extremę partessunt axis. Et dicti cardi¬
nes coquod ꝑcos uertit᷑ clũ foli sunt cirtu¬
li qui currunt ꝑ axem. Hoꝵ alter est septan¬
trionalis qui nunquã occidit. appellaturq
boreus. alter australis qui nunquã uidctur.
et austronothus dicit᷑ Et dicti poli qͦd sint
axium cidi. ex usu plaustroꝵ. apoliendo sci¬
licet nominati. Sed polus borcus semꝑ inde¬
tur austronothus nunquã. quia dextera cdi
altiora sunt pressa austri. Conuexa etrema
cęli sunt. a curuitate dicta. Nam conuerũ
curuum est et inclinatũ. et in modũ circuli¬
flexum. Pacteus circulus uia est quę inspe¬
ra uidetur a candore dicta quia alba est ꝗͣ.
aliqui dicunt uiam esse quã circuit sol. cĩ
ex splendoris ipsius transitu ita lucere
abitatio ista
eli circuloꝵ distincta :onis quasdã t̾re¬
pastes temperie sua incolere ꝑmisit. quasdã
negauit. enormitate frigoris aut caloris. To¬

Expanded text:
nes extremae partes sunt axis; et dicti cardines extremae partes sunt axis; et dicti cardines, eo quod per eos vertitur coelum. Poli sunt circuli qui currunt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius dicitur. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri. Convexa extrema coeli sunt a curvitate dicta: nam convexum curvum est et inclinatum, et in modum circumflexum. Lacteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere. « Habitatio ista coeli circulorum distincta zonis quasdam partes temperie sua incolere permisit, quasdam vero negavit enormitate frigoris, aut caloris. Zo
Abbreviated transcription (Latin):
reno uel nubilo querimꝰ aliquando dicimꝰ
qualis est aer aliquando quale ẽ cęlũ.
ether locus est inqͦ d
sidera sunt. et significat eũ ignẽ qui a
toto mundo. separatus est. Sane gher est ip¬
sum elementũ ethera uero splendor echeris.
et est sermo grecus. Spera celi dicca. eoqͦd sy¬
cies eiꝰ in rotundũ formata est. Sed et quicqͥa
tale est. a uolubilitate spera agrecis dicit᷑ sc̃
et pilȩ quibus ludunt infantẽs. Nã philoso¬
phi dicunt cęlum insperę figura undiq esse
conuęxum omĩbus partibũs ęqualẽ. condu¬
dentem terram. in media mundi mole libra¬
tam. Hunc moueri dicunt et cũ ir. ꝯtu eiꝰ si¬
dera in co fixa aboriente usq ad occ lentan
circũire. septemtrionibus breuiores girosu¬
ta cardinem ꝑagentibus. Axis est scptontꝰ¬
onalis linca recta quȩ ꝑmediã pilã spert
tendit Et dicta axis quod in ea spera ut ro¬
ta uoluit᷑ uel quia ibi plaustrũ est. Cardi¬

Expanded text:
reno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: reno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: qualis est aer? aliquando: quale est caelum? Aether locus est in quo sidera sunt, et significat eum ignem qui a toto mundo in asum elementum; aethera vero splendor aetheris, et est sermo Graecus. Sphaera coeli dicta, eo quod species ejus in rotundum formata est. Sed et quidquid tale est, a volubilitate sphaera a Graecis dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt, coelum in sphaerae figura undique esse convexum, omnibus partibus aequale, concludens terram in media mundi mole libratam. Hoc moveri dicunt, et cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyros peragentibus. Axis est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardi
Abbreviated transcription (Latin):
num quodq eoꝵ exeo quod ampliꝰ habet acce¬
pisse uocabulũ. Sunt aũt diuina ꝓuidentia
propriis animantibus distributa. Nam clũ
angelis. acrem uolucribus. mare piscibꝰ t̾rã
hõminibus. ceterisq animantibus creator ip¬
elum uocatũ eoquod tanquã celatũ
ueluti signa. Nam cclatum dicit᷑ uas qͦd sig¬
nis eminentioribus refulget. Disturxit enim
eũ ds̾ claris luminibꝰ t ĩpleuit̾ sole scilicet
e lunç orbe fulgenti. et astroꝵ micantiũ splen¬
dentibus signis adornauit. Hoc aũt grece ura
perspicuus sit. et ad speculandũ purior Ce¬
lum aũt inscripturis scĩs ideo firmamentũ
uocatum. quod sit cursus siderũ. et ratislegi¬
bus fixisq firmatũ. Interdum et cęlũ ꝓ acre
accipit᷑ ubi uenti et nubes ꝓcellȩ et turbi¬
nes fiunt. Lucretius. Celũ quod dicit᷑ aer.
festum sit aues in acre uolare. et nos in c̃sue¬
tudine hunc aerẽ celũ appellamꝰ. Nã cũ de se¬

Expanded text:
numquodque eorum ex eo, quod amplius habet, accenumquodque eorum ex eo, quod amplius habet, accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis minutis distributa. Nam coelum angelis, aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, ecclesiasque animantibus Creator ipelum dictum eo quod, tanquam coelatum veluti signa: nam caelatum dicitur vas, quod signis eminentioribus refulget. Distinxit enim illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit. Dicitur etiam coeluperspicuus sit et ad speculandum purior. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatur, quod sit cursu siderum, et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes, procellae et turbines fiunt: Unde Lucretius: Coelum, quod dicitur aer.festum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de se
Abbreviated transcription (Latin):
len greci rerum quãdam primã mate¬
riam dicunt. nullo ꝓrsus modo formatã.
sed omĩum corporaliũ formarũ capacem.
exqua uisibilia hȩc elementa formata sunt
Unde et ex eiꝰ diriuatione uocabulũ accepe¬
runt. Nam ylen greci. latini materiã appel¬
lauerunt. ideo quĩa om̃e informe unde ali¬
quid faciendum est. semꝑ materia nuncupa¬
tur. Proinde et eam poctȩ siluam nominaue¬
runt. Nec incongrue qͥa materię siluarũ st̃.
Greci aũt elemeñta ictoria nuncupant. eoqͦd
sibi societatis concordia et cõmumione quadã
c̃ueniant Nam sic ea inter se naturali qͦdã
ratione iuncta dicunt᷑. ut et modo originẽ
ab igne̾ repetentes. usq ad terrã. modõ a t̾ra
usq ad ignem. Ut ignis quidem in acra de¬
sinat. aer̃ in aqua denset᷑. aqua in terrã cras¬
sescat. rur susq terra diluat᷑ in aquã. aqua
rarescat in aera. aer in ignem extenuctꝰ᷑. Qua¬
prorta omia clementa omĩbus in esse. sedu¬

Expanded text:
. Ὕλην Graeci rerum quandam primam mate. Ὕλην Graeci rerum quandam primam materiam dicunt, nullo prorsus modo formatam, sed omnium corporalium formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt; unde et ex eius derivatione vocabulum acceperunt. Hanc ὑλην Latini materiam appellaverunt, ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt, nec incongrue, quia materiae silvarum sunt. Graeci autem elemensibi societatis concordia et communione quadam conveniant. Nam sicca inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, ut intro originem ab igne repetentes usque ad terram, intro a terra usque ad ignem: ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat: rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elementa omnibus inesse: sed u
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti sunt arene. Hursũq ipsa arenę gra¬
na diuide in minutissimũ puluerẽ. donec
si possis ꝑuenias ad aliquam minutiã. quȩ
iam ñ sit quȩ diudi uel sccari possit. Hȩc
est athomus in corporibus. In tempore uero:
sic intelligit᷑ athomus. Annum uerbi gr̃a
diuidis in menses. menses indies. dies in ho¬
ras Adhuc partes horarũ admittunt di¬
uisionem. quousq uenias ad tantũ tẽporis
punctũ. et quandã momenti stillã. ut ꝑ
nullã morulam ꝓduci possit. et ideo iam
diuidi ñ potest. Hec est athomus cẽporis.
Innumeris. ut pͣuta. octo diuudunt᷑ in qͣtu¬
or. Rursus quatuor induos. ocinde duo in
unum. Unus aũt athomus est. quia in seca¬
bilis est. S ic et littera. Nam orationẽ diui¬
dis in uerbo. uerbum aũt insillabis. sillabã
mlitteris. Littera aũt parsminima atho¬
mus est. nec diuidi potest. Achomus gͦ ẽ qͦd
diuidi ñ potest. ut ingrometrica punctus.
indiuisio. De elementi

Expanded text:
veluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae graveluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae iam non sit quae dividi vel secari possit. Haec est atomus in corporibus. In tempore vero sic intellegitur atomus. Annum, verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam momenti stillam, ut per nullam morulam produci possit; et ideo iam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividuntur in quattuor, rursus quattuor in duo, deinde duo in unum. Unus autem atomus est, quia insecabilis est. Sic et littera: nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera, pars minima, atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est quod dividi non potest, ut in geometria punctus. indivisio. De elementis
Abbreviated transcription (Latin):
lumen mundo. et tenebras suꝑ inducit.
Septemtrio aũt aseptem stellis axis uoca¬
tus quȩ in ipso reuolucę rotant᷑. Hic ꝓpͥe¬
ibi sol faciat mediũ diem quasi medidies.
uel quia tunc purius micat gher. Merũ
et occasus. Nam una porta sol ꝓcedit alia
se recipit. Cardines aũt mundi duo. septẽ
uocant quasdam inmũdo corpoꝵ par¬
tes tam minutissimas ut nec uisui pateant.
nec thom̃ idest sectionẽ recipiant. Unde et
athomi dicti sunt. Ii ꝑ mane totiꝰ mũdi irre¬
quictis motibus uolitare. et huc atq illuc
ferri dicunt᷑ sic̃ tenuissum pulueres. qͥ infusi
ꝑ fenestras radiis solis uident᷑. Eix iis arbores
et herbas et fruges om̃s oriri. et exiis ignem
et aquam et uniuersa gigni atq constare
quidam philosophi gentiũ putauert̃. Sunt
aũt achomi aut in corpore. aut in tempore.
aut in numero. In corpore: ut lapis. Diui¬
dis cũ inpartes. et partes ipsas dundis ingna.

Expanded text:
lumen mundo et tenebras superinducit. lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic propriibi sol faciat medium diem, quasi medidies: vel quia tunc purius micat aether. Merum et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se rocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, recipiant; unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et aquam et universa gigni atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. Sunt autem atomi aut in corpore, aut in tempore, aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes et partes ipsas dividis in grana,
Abbreviated transcription (Latin):
tatiodecimo quasi inquadam breui tabel¬
la quasdam cęli causas situsq terrarũ et ma¬
ris spacia annotauimus. ut in modico lec¬
tor ea ꝑcurrat. et cõpendiosa breuitate ȩchi¬
mologias coꝵ causasq cognoscat:
He mundo.
UNDUS EST
celum. terra.
Mundus
latine aphilosophis dictus quod insempi¬
terno motu sit. ut cęlum. sol. luna. acr. ma¬
ria. Nulla enim requies eiꝰ elcmnentis c̃cessa
est. idcoq semꝑ in motu est Vnde et ani¬
malia uarroni uident᷑ dementa. qm̃ ꝑ se¬
inccipsa inquit mouent᷑. Greci uero nom̃
mundo ac ornamento accõmodauerunt.
propter diuersitatẽ elementoꝵ. et pulchri¬
tudinem syderũ Appellat᷑ enĩ apud eos
cosmos quod significat ornamentũ. Nichil
enim mũdo pulchrius oculis carnis aspi¬
cumis. Quatuor aũt esse climata mundi
id est plagas. orientẽ et occidentẽ. septem¬
trionalem et meridiem. Oriens ab exortu
solis nuncupatus. Occidens. quod diẽ faci¬
at occidere atq interire Abscondit enim

Expanded text:
libello, quasi in quadam brevi tabella, quasdam coeli causas, situsque terrarum, et maris spatia annotavimus, ut in modico lector ea mologias eorum causasque cognoscat. De mundo . Mundus est caelum et terra, Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Unde et animalia Varroni videntper in motu est. Graeci vero nomen mundo de ornamento accommodaverunt propter diversitatem elementorum, et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos cosmos, quod sigenim mundo pulchrius oculis carnis aspicimus. Quattuor autem esse climata mundi, id est plagas: Orientem et Occidentem, Septentrionem esolis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim
Abbreviated transcription (Latin):
yppocentauros quod equoꝵ hominũq incis
natura comuncta fuisse putatur.
quȩdam monstruose hominũ transfor¬
mationes et cõmutationes in bestias: sic̃ de illa
maga famosissima cirte. quȩ socios qͦq ulixis
mutasse fertur inbestias et de archadibꝰ qͥ sor¬
te aducti transnatabant qͦddã stagnũ. atq
ibi conuertebant᷑ in lupos. Nam et diomedis
socios in uolucres fuisse conuersos ñ fabuloso
mendacio sed historica affirmatione c̃firmant.
Sedet quidam asserunt strigas ex hominibus
ficri. Ad multa enun latrocina figurę scelera¬
toꝵ mutantur. et siuc magicis cantibus. siue
herbarum uencficio totis corporibus inferas
transeunt. Si quidem et ꝑ naturã pleraq mu¬
tationem recipiunt. et corrupta in diuersas
species transformant᷑: sic̃ de uituloꝵ carnibus
putridis apes. sic̃ de equis scarabei de mulis
locustȩ. de cancris scorpiones. Ouidiꝰ. Conca
ua littorei si demas brachia cancri. Scorpio

Expanded text:
Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. quaedam monstrosae hominum transformationes et commutationes in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulyssis mutasse fertur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fitorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur; sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabaei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius Metam. 15, 369: Concava litorei si demas brachia cancri, scorpio