comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nantib dr̃ qm̃ eiusdẽ mentis ẽ atq intelligentiȩ . tã consentanea
sibim& quã dissidentia ꝑuidere. id circo hunc ꝗꝗ locũ unũ uideri
Consentaneoꝵ nãq duȩ s̃ partes. antecedens una. c̃ sequens altera.
Nã cũ altero p̃cedente comitat᷑ alterũ. illa sibi. in ipsa naturȩ c̃se¬
quentia c̃sentire necesse ẽ. Repugnantiũ uͦ tã& si duȩ partes sunt.
unũ tam̃ ẽ utrisq uocabulũ. Utraq enĩ repugnantia nominant᷑
Duo uͦ eẽ quȩ sibi repugnent atq dissentiant nullus ignorat: sed
eo distant qđ antecedentiũ & c̃sequentiũ duo s̃ noĩa. licet unus
utrisq c̃sensus. Repugnantib uͦ unũ nom̃ ẽ cũ sit unus in utrisq
dissensus. Ergo eadẽ mens eadẽq intelligentia erit ei qui id qđ pre¬
cedit & id qđ comitat᷑ intelligit. Neꝙ eñĩ fieri potest ut antecedens
nec c̃sequens. nisi appareat qđ p̃cedat. Itẽ repugnans aliqiđ̃ intel¬

Expanded text:
niam ejusdem mentis esset atque intelligentiae tam consentanea sibimet quam dissidentia praevidere, idcirco hunc quoque locum unum videri. Consentaneorum namque duae sunt partes, antecedens una, altera consequens. Nam cum altero praecedente comitatur alterum, illa sibi in ipsa naturae consequentia consentire necesse est. Repugnantium vero tametsi duae partes sint, unum tamen est utriusque vocabulum, utraque enim repugnantia nominantur. Duae vero esse, quae sibimet repugnent, atque a se dissentiant nullus ignorat; sed eo distant quod antecedentium et consequentium duo sunt nomina, licet unus sit utriusque consensus; repugnantibus vero unum nomen est, cum sit unus in utrisque dissensus, ergo eadem mens, eademque intelligentiae ratio id quod praecedit si id quod comitatur, intelligit. Neque enim fieri potest ut antecedens uoque modo nec consequens, nisi appareat quid praecedat; item repugnans aliquod intel
Abbreviated transcription (Latin):
boniẽ. hȩc uͦ sub mali. quãquã huimodi exemplũ. priuationẽ potius specta¬
re uideat᷑. Nãstultitia sapientiȩ ẽ priuatio. nec quicquã aliud ẽ stulti¬
tia nisi sapientiȩ & rationis absentia. Sed quȩ s̃ quȩ pͥuantia appell&

Expanded text:
boni est, haec vero sub mali, quanquam hujusmodi exemplum privationem potius spectaboni est, haec vero sub mali, quanquam hujusmodi exemplum privationem potius spectare videatur; nam stultitia privatio est sapientiae, nec quidquam est aliud stultitia nisi sapientiae et rationis absentia; sed quae sint quae privantia Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
relatiua ł ad aliqid̃ certius uocarent᷑: sed utat᷑ nominib ut uolet. dũ res
ipsȩ certa ꝓprietatis suȩ ratione sigrient᷑. Nosuͦ cȩteris quos ȩdidimꝰ libris
dignitas indignitas. alia uͦ quȩ cũ alt quo conferunt᷑ ut duplũ simplũ Alia
uͦ appellant᷑ negantia econtrario agentib constituta. ut sihoc ẽ illud ñ ẽ.
Aduersagͥ st̃ quȩ sub uno gnẽ posita plurimũ differ̃. ut albũ nigrũ q a se
plurimũ distant sub unognẽ posita. sub colore. Itẽ cȩleritati tarditas ad¬
uersa ẽ positis utrisq sub motu. Neq eni cȩlerititi debilitas opponenda ẽ
quia debilititi firma ualetudo contriria ẽ ł qđ indiuione omisit cecero
sed docuit exemplo. Illa nãq dnr a duersa que in aduersis gñib siti. plu¬
rimũ a se discrepare intellegunt᷑. ut sapientia stultitiȩ. Ila enĩ sub gñe

Expanded text:
relativa vel ad aliquid certius vocarentur: sed utatur nominibus ut volet, dum res relativa vel ad aliquid certius vocarentur: sed utatur nominibus ut volet, dum res ipsae certa proprietdignitas et indignitas; alia quae cum aliquo conferuntur, ut duplum, simplum; alia quae appellantur negantia, e contrario aientibus constituta, ut si hoc est, illud non est. Adversa igitur sunt quae, sub uno genere posita, plurimum differunt, ut album, nigrum, quae a se plurimum distant sub uno genere posita, id est sub colore. Item celeritati tarditas adversa est, positis utrisque sub motu, neque enim celeritati debilitas opponenda est, quia debilitati firma valetudo contraria est, quod in divisione omisit Cicero, sed docuit exemplo; illa quoque dicuntur adversa, quae, in diversis generibus sita, plurimum a se discrepare intelliguntur, ut sapientiae stultitia. Illa enim sub genere
Abbreviated transcription (Latin):
quã priuatoria quã &iã relationes differ̃ a contraditionib: qđ con¬
tradictiones quidẽ sẽꝑ inoratione consistunt. & in altera earũ pas¬
te ueritas. in altera falsitas inuenit᷑. Contraria uͦ & priuatoria &
tas inẽ. Nã cũ dico albũ. nigrũ. cęcitas. uisus. dñs. seruus. simplices
orationis partes s̃: neꝙ uerũ neq mendatiũ c̃tinentes. Insimplici¬
b enĩ partib orationis ueritas ł falsitas nullaẽ. Cũ aut̃ dico diesẽ. dies
ñ ẽ. utrȩq ꝓpositiones una in affirmatione. altera in negatione
posita orationes s̃. Sedm. tullius ñtã ꝓprus nominib quã notiorib
utitur. Ait eñi. Contrarioꝵ aliaeẽ quȩ aduersa uocent᷑ aliaquȩ pri¬
uantia. aliaquȩ in cõparatione sirit. aliaquȩ aientia & negantia nun¬
cupent᷑. Sed quȩ c̃taria nominat opposita uerius dicerent᷑ : quȩ ad uersa
dicit contrario melius susciperent nom̃. quȩ incollatione nominat ea

Expanded text:
quam etiam relationes differunt a contradictionibus, quoniam contradictiones quidem semper in oratione consistunt, et in altera earum parte veritas, in altera falsitas invenitur; contraria vero et privatoria et tas in est. Nam cum dico album, nigrum, caecitas, visus, dominus, servus, simplices orationis partes sunt, neque verum, neque mendacium continentes; in simplicibus enim partibus orationis veritas vel falsitas nulla est: cum autem dico dies est, dies non est, utraeque propositiones, una in affirmatione, altera in negatione posita, orationes sunt. Sed M. Tullius non tam propriis nominibus quam notioribus utitur; ait enim contrariorum alia esse quae adversa vocantur, alia quae privantia, alia quae in comparatione sunt, alia quae aientia et negantia nuncupantur. Sed quae contraria nominat, opposita verius dicerentur; quae adversa dicit, contrariorum melius susciperent nomen; quae in collatione nominat, ea
Abbreviated transcription (Latin):
rib sint nihilrefert. Nã priora sepe tẽporib comitant᷑ & tẽporib
posteriora p̃cedunt. & quȩ si multẽporib s alias p̃cedunt alia suͦ ẽse
necessitatis qr & iungi sibi m& & ase separariqueunt. Quȩ cũ ita sint
questio difficilis uehem̃t̃ oborit᷑. Videt᷑ enĩ minꝰ intuentib nihil
sẽꝑ spetiẽ sequit᷑. speties genꝰ p̃cedit: Contraria simuleẽ ñ poss. Quȩ

Expanded text:
priora saepe temporibus comitantur, et temporibus posteriora praecedunt, et quae simul temporibus sunt, alias praecedunt, alias vero conecessitatis, quia et jungi sibimet, et a se separari queunt. Quae cum ita sint, quaestio difficilis vehementer oboritur, videtur enim minus intuentibus nihil semper speciem sequitur, speciem genus praecedit, contraria simul esse non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dens comitat᷑ . Ea uͦ quȩ scđm tẽporis priorẽ posteriorẽ uerationẽ con¬
siderant᷑ adiuncta. id circo anterẽ cũre & postrẽ coepere uocabu¬
lũ Pe incepslocusẽ dialecticoꝵ ꝓprius. ex consequentib & antece
herere nũ quã possit. Expedito ad iuntorũ loco: nunc de antece¬
dentib & c̃sequentib & repugnantib disserit. Quilocũ sit unus in
tria uelut mẽbra diuisus ẽ. Mare tulliusquidẽ locihuiꝰ uocabu¬
lũ tacuit. mihi aut̃ totus c̃ditionalis appellandus uidet᷑. Cuiꝰ cũ
ꝓmptissime natura claruerit. nom̃ qͦq ei qđ nos posuimꝰ recte in¬
ditũ manifestius apparebit. Primũ gͥ singularũ partiũ diffinitio
puidenda ẽ.: Itaꝙ antecedensẽ. quo posito. aliud necesseẽ c̃sequat᷑.
eẽ ñ possit. Antecedentiũ gͥ atq c̃sequentiũ & repugnantiũ unũ

Expanded text:
dens comitatur. Ea vero quae secundum temporis priorem posteriorem ve rationem condens comitatur. Ea vero quae secundum temporis priorem posteriorem ve rationem considerantur, adjuncta, idcirco ante rem, cum re et post rem coepere vocabulum. Deinceps est locus dialecticorum proprius ex consequentibus et antecehaerere nunquam possit. Expedito adjunctorum loco, nunc de antecedentibus et consequentibus et repugnantibus disserit. Qui locus sit unus in tria velut membra divisus est. M. quidem Tullius loci hujus vocabulum tacuit, mihi autem totus conditionalis appellandus videtur. Cujus cum promptissime natura claruerit, nomen quoque ei, quod nos posuimus, recte inditum manifestius apparebit. Primum igitur singularum partium diffinitio prodenda est. Itaque antecedens est, quo posito aliud necesse est consequatur: esse non possit. Antecedentium igitur, atque consequentium, et repugnantium, unum esse
Abbreviated transcription (Latin):
lut siclã factũ aliqid extincto igne uelimꝰ ostendere. uttutius no¬
titiã sub mouentib tenebris cõmitteret᷑. Itẽ gladius cruentus ꝑ¬
actũ fac inꝰ monstrat. Hȩc om̃a postrẽ facto intelligunt᷑ ai uncta.¬
& semꝑ ante rẽ. cũ re. & postrẽ scđm rationẽ tr̃poꝵ intellegendũ est.
Neq ita ut antecedentib & consequentib: illicͥ naturȩ ratio c̃sidera¬
tur. Omã quippe simuls̃. Nã qđ antecedit si positũ sit. stati ẽ id
qđ c̃sequit᷑. ut si ponas hominẽ. statĩ animaleẽ necesse ẽ. Nec ante
ut ante aliquis apparatꝰ ẽ. scđm tẽpus. posterior effectus. ltaq illic
antecedentia & c̃se quentia nominant᷑ : hic anterẽ. cũre. & pꝰrem
Id circo qđ illud quidẽ ñ scđm tẽpus sed scđm principaltiatẽ nat᷑ ȩ
secũ si mul aliqid trahentis antecedens dr̃ ł c̃sequens. id qđ antece¬

Expanded text:
lut si clam factum aliquid exstincto igni velimus ostendere, ut tutius nolut si clam factum aliquid exstincto igni velimus ostendere, ut tutius notitiam submoventibus tenebris committeretur. Item gladius cruentus peractum facinus monstrat. Htionem temporum intelligendum est, neque ita ut in antecedentibus et consequentibus. Illic enim naturae ratio consideratur. Omnia quippe simul sunt: nam quod antecedit, si positum sit, statim est id quod consequitur, ut si ponas hominem statim animal esse necesse est, nec ante ut ante aliquis apparatus est secundum tempus, posterior effectus. Itaque illic antecedentia et consequentia nominantur, hic anteIdcirco quod illud quidem, non secundum tempus, sed secundum principalitatem naturae secum simul aliquid trahentis antecedens dicitur, consequens id quod antece
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ uestigari. Anterẽ quidẽ hocmͦ. Apparatus: uerisimile ẽ effecisse
aliquẽ. qđ ante efficiendũ pariuit. Colloquia. fieri enĩ potuit ut a¬
mauerit qui sepe fuerit collocutꝰ. locus. uelud cũ aliqiđ ad faciendum
oportu nꝰ locus eligit᷑. Constitutũ conuiuiũ. velut siquis constituto
ante c̃uiuio in eofecisse aliquid arguat᷑: capiat᷑q comectura facti
ex eo ipso qđ sit c̃uiuiũ constitutũ. Atq horũ om̃iũ anterẽ dequaquerit᷑
exempla st̃. Cũ re uͦ hoc mͦ. pedũ trepitus. uelut siisse inquẽ piã locũ
aliquis accuset᷑. pedũ crepitu dep̾hensus eẽ ꝓbabit᷑ ł si fuisse ad ult̃
incubiculo exumbra corporis designet᷑. Hȩc cũ ipsis de quib querit᷑
inspecta. eisdẽ tam̃ intelligunt᷑ ad iuncta. Postrẽ uͦ siquas conscien¬
tiȩ maculas pallor rubor titubatioꝙ ꝓdiderit. Restinetꝰ ignis. ue¬

Expanded text:
se est vestigari. Ante rem quidem hoc modo, apparatus; verisimile est enim effecisse se est vestigari. Ante rem quidem hoc modo, apparatus; verisimile est enim effecisse aliquem quod ante efficiendum paravit, colloquia fieri enim potuit ut amaverit, qui saepe fuerit collocutus. Locus, velut cum ad aliquid faciendum opportunus locus eligitur. Constitutum convivium, velut si quis constituto ante convivio in eo fecisse aliquid arguatur, capiaturque conjectura facti, ex eo ipso quod sit convivium constitutum, atque horum omnium ante rem de qua quaeritur exempla sunt. Cum re vero hoc modo: Pedum crepitus, velut si isse in quempiam locum aliquis accusetur, pedum crepitu deprehensus esse probabitur; vel si fuisse adulter in cubiculo ex umbra corporis designetur, haec cum ipsis de quibus quaeritur inspecta, eisdem tamen intelliguntur adjuncta. Post rem vero, si quas conscientiae maculas pallor, rubor, titubatioque prodiderit: restinctus ignis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ta rei. uariorũ euentu tẽpoꝵ colligunt᷑. Idcirco enĩ qđ anterẽ qđ
cũ re. qđ postrẽ euenerit. in coniecturalib causis inquirit᷑. quȩ ab
oratorib tractant᷑ solis. neq iuris consultis inhuiꝰ modi negotiis
cũ rethorica facultate ulla cõmunio ẽ. Legis emĩ ꝑitus defactiqua¬
litate : ñ &iã de ipsius facti ueritate respondet. Idcirco quotiens
adgallũ ꝑitũ iuris factiquȩstio deferebat᷑. nihilad nos inquibat¬
& ad ciceronẽ potius consulentes .i. ad rethorẽ remittebat. Inquo
tullius facete ad trebatiũ io cũ miscuit dicens. Quã quã locus he
ab adiunctis coniecturalib causis maxime ẽ utilis. & nihil consultoꝵ iuris
prudentiã iuuet : patere metam̃ inquit nullã suscepti oꝑis partẽ p̃te¬
rire. nesi in hoc libro nihil p̃ter tuȩ artis exempla scripsero. tuȩ tantũ
grȩ uideat᷑ ad dictus : Ab ad iunctis uͦ locus qui ñ modo iuris consultissed

Expanded text:
entu temporum colliguntur. Idcirco enim quid ante rem, quid cum re, quid post rem evenerit, in conjecturalibus causis inquiritur, quae ab oratoribus tractantur solis, neque jurisconsultis in hujusmodi negotiis cum rhetorica facultate ulla communio est, juris enim peritus de factitiam de ipsius facti veritate respondet. Idcirco quoties ad Gallum peritum juris facti quaestio deferebatur, nihil ad nos inquiebat, et ad Ciceronem potius consulentes, id est ad rhetorem remittebat. In quo Tullius facere ad Trebatium locum miscuit dicens, Quanquam locus hic ab adjunctis conjecturalibus causis maxime utilis, nihil consultorum juris prudentiam juvet, patiere me tamen, inquit, nullam suscepti operis partem praeterire, ne si in hoc libro nihil praeter tuae artis exempla conscripsero, tuae tantum gratiae videatur addictus, ab adjunctis vero locus qui non modo jurisconsultis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃toꝵ facultas ẽ. Nã exrelatiuis ẽtrarus ita sumimꝰ argum̃tũ. si
pat᷑ ẽ fieri ñ potest quin ei filius sit. Ex negatiuis aut̃ quȩ apophatica
ut antᷤ greci uocant .ita. Si solsuꝑ terrã fuit : nox eẽ ñ potuit. Hȩc enim
affirmatio illã ꝑimit negationẽ. Cur uͦ hȩc negantia eẽ c̃stituerit.
mirandũ ẽ. Nã quȩ negantia s̃ aientib opponunt᷑. & simul eẽ ñ poss̃
ut diẽ eẽ acdiẽ ñ eẽ. Hoc uͦ ẽ consequens cũ ita dicat᷑. si hoc ẽ illud ñ ẽ

Expanded text:
gumentorum facultgumentorum facultpater est, fieri non potest quin ei filius sit. Ex negantibus autem quae ἀποφατικά ut ait Graeci vocant, ita: si sol supra terram fuit, nox esse non potuit, haec enim affirmatio illam perimit negationem; cur vero haec negantia esse constituerit mirandum est. Nam quae negantia sunt aientibus opponuntur, et simul esse non possunt, ut diem esse ac diem non esse, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
trit᷑ existere. Ex quib eodẽ mͦ ut insuꝑius positis aduersis argum̃ta
ducunt᷑. In humanitatẽ aduersem᷑ si humanitas c̃sectanda ẽ. Ila
u contraria ut anttulliꝰ quȩ cũaliquo c̃ferunt᷑ : talia s. ut duplũ sĩpli¬
id fantundẽ ẽ tãquã duplũ dimidii. Siplũ enĩ dupli dimidiũ ẽ & pat̃¬
sili pater ẽ.: eaq s̃ sẽꝑ recipcant .a. Aliquoties quidẽ septimo casu:
aliquotiens uͦ genitiuo iungunt᷑. Nã filius patrisẽ filius & pat̃ filii
pat᷑. hȩc scđm genitiuũ conuersio ẽ & duplũ simplo duplũ ẽ. Hȩc scon
septimũ casũ. Sunt &iã quȩ accasatiuo. ut pauca ad multa & magnũ
ad paruũ. Itẽ negantia s̃ quȩ in affirmationib & negationib posita st̃.
ut si hoc ẽ illud ñ ẽ. ueluti sidies ẽ. nox ñ ẽ. Atꝙ hanc oppositionẽ cicero
dicit ualde eẽ c̃trariã. Ex quib om̃ib scđm suꝑius dictũ modũ ar¬

Expanded text:
trantur existere. Ex quibus eodem modo, ut in superius positis adversis, argumenta trantur existere. Ex quibus eodem modo, ut in superius positis adversis, argumenta ducuntur: Inhumanitatem aversemur, si humanitas consectanda est. Illa vero contraria, ut ait Tulliu tanquam si diceret duplum dimidii, simplum enim dupli dimidium est, et pater filii; eaque sunt semper reciprocantia, aliquoties quidem septimo casu, aliquoties vero genitivo, nam filius patris est filius et pater filii, haec secundum genitivum conversio est, et duplum simplo duplum est, haec secundum septimum casum; sunt etiam quae accusativo, ut pauca ad multa, et magnum ad parvum. Item negantia sunt quae in affirmationibus et negationibus posita sunt, ut si hoc est, illud non est, veluti si dies est, nox non est, atque hanc oppositionem Cicero valde dicit esse contrariam. Ex quibus omnibus secundum superius dictum modum ar
Abbreviated transcription (Latin):
habent eã partẽ orationis p̃positã. quȩ cũ fuerit adiuncta: sẽꝑ fere ali¬
qid̃ demit. Ea ẽ in p̃positio. hȩc en ĩ in .sillabacui fuerit apposita demit
fere aliqid̃ ex eaui quã eẽt resquȩł ib& habitura: siin sillabã p̃positã ñ
haberet. ut humanitati in humanitas. In.nãq apposita. id dequo dr̃
humanitate pͥuauit. ut dignitas & indignitas. & tulliꝰ quidẽ ea tantũ
pͥuantia eẽ c̃firmat : in quibcũq ista sillaba p̃ponit᷑. Priuantiũ qͥppe
natura scđm tulliũ huiꝰ sillabȩ cõmemoratione finit᷑. Aꝑ i pateticis
uͦ accepimꝰ priuationes. tũ cũ simplicib nominib tũ cũ pͥuatorus
sillabis efferri. Sĩplicib nõib ut cecitas. cũ pͥuatoriis uͦ sillabis. ut
indignitas. in humanitas. Quoci rca scđm. mtulliũ cȩcitas ñerit
priuatio uisus. sed ei aduersũ. Atꝙ id circo forsitanstultitiã in ter
aduersa numerauit qm̃ ñ hab&. in .sillabã exqua priuationes arbi¬

Expanded text:
positam, quae cum fuerit adjecta, semper fere aliquid demit ut ea  in  praepositio; haec enim syllaba cui fuerit apposita, demit fere aliquid ex ea vi quam esset res quaelibet habitura, si in syllabam praepositam non haberet, ut humanitati inhumanitas: in namque praeposita id de quo dicitur humanitate privavit, ut dignitas, indignitas; et Tullius quidem ea tantum privantia esse confirmat, in quibuscunque syllaba ista praeponitur: privantium quippe natura secundum Tullium hujus syllabae commemoratione finitur; a Peripateticis vero accepimus privationes cum simplicibus nominibus, tum privatoriis syllabis efferri, cum simplicibus nominibus, ut caecitas, cum privantibus vero syllabis, ut indignitas, inhumanitas. Quocirca, secundum M. Tullium, caecitas non erit privatio visus, sed ei adversum, atque idcirco forsitan stultitiam inter adversa numeravit, quoniam non habet in syllabam ex qua privationes arbi
Abbreviated transcription (Latin):
Neꝙ em̃ cȩcitas ẽ aliqiđ. sed auisus intelligit᷑ ab cessu. Tãuͦ pͥuatio¬
e quã contrarietas differt arelationis oppositione. eo qđ neq ẽtra¬
ria. neqꝙ priuatoria simul eẽ posst̃. Idẽ enĩ uno eodẽq tẽpore. uno
eodẽ in loco. albũ nigrũq ł uidens cȩcũq eẽ ñ poterit. Sed relatiua
a se nequeunt separari. Neq enĩ potest eẽ filius sine patre. nec seruus
si dñs ñ sit. Amplius Contraria ad se &priuatoria ñ referunt᷑. Ne¬
mo enĩdicit albũ nigri ł nigrũ albi. ł cȩcitatẽ uisus ł uisũ cȩcita

Expanded text:
neque enim caecitas est aliquid, sed a visus intelligitur abscessu: tam vero privationeque enim caecitas est aliquid, sed a visus intelligitur abscessu: tam vero privatio quam contrarietas differt a relationis oppositione, eo quod neque contraria, neque privatoria simul esse possunt; idem enim in uno eodemque tempore, uno eodemque in loco album et nigrum, videns et caecum esse non poterit; sed relativa a se nequeunt separari, neque enim potest esse filius sine patre, nec servus, si dominus non sit. Amplius, contraria ad se et privatoria non referuntur. Nemo enim dicit album nigri, vel nigrum albi, vel caecitatem visus, vel visum c
Abbreviated transcription (Latin):
at. ut inꝓposito suꝑius exemplo. Necesse ẽ omẽ corpus ł leue eẽ ł gra¬
ue. qr leuitas & grauitas mediũ ñ habent. qđ p̃ter ea in eẽ corporib
possit. At ea quȩ in priuatione & habitus. ut cecita s& uisus distant
habent. Ab his uͦ contrariis differ̃quȩ s̃ in mediata : qm̃ hoꝵ c̃trarioꝵ
alterũ sẽꝑ subiecto in eẽ necesse ẽ. ut corpori grauitatẽ ł leuitatẽ pri
uationẽ uͦ & habitũ ñ sẽꝑ. ut cũ sit habitꝰ quidẽ uisus. priuatio aut̃ cȩci¬
tas. ñ omẽ qđ udere potest: aut uidet. aut cȩcũ ẽ. Infans quippe ñ¬
dũ editus neq uidet. quiañdũ ꝓcessit in lucẽ. neꝙ cȩcus ẽ. quia ñ¬
dũ habuit uisũ quẽ potuisset amittere. Idẽ decatulis dici potest.
qui statĩ nati nequeunt intueri. Nã tunc eos nec cȩcos dicere posso¬
mꝰ nec uidentes: & postremo contraria sẽꝑ insuis qualitatib c̃siderant᷑.
Priuationes uͦ ñ qđ ipsȩ sint aliquid sed habitꝰ ab sentia colliguntur.

Expanded text:
e corpus vel leve esse vel grave, quia levitas et gravitas medium non habent, quod praeterea inesse corporibus possit. At ea quae in privatione et habitu sunt, ut caecitas et visus, distanthabent; ab his vero contrariis differunt quae sunt immediata, quoniam horum contrariorum alterum semper subjecto inesseit habitus quidem visus, privatio autem caecitas, non omne quod videri potest, aut videt, aut caecum est: infans quippe nondum editus neque videt, quia nondum processit in luce, neque caecus est, quia nondum habuit visum, quem potuisset amittere. Idem de catulis dici potest, qui statim nati nequeunt intueri, nam tunc eos nec caecos dicere possumus, nec videntes. Et postremo contraria semper in suis qualitatibus considerantur; privationes autem, non quod ipsae sint aliquid, sed ex habitus absentia colliguntur;
Abbreviated transcription (Latin):
quã .m. tullius requidẽ aristoteli fere c̃sentit. Sed abeo nominũ
int̃p̃tatione diuersus ẽ. Nã quȩ anstoteles opposita iđ ANTI LE
aiea uocat: eatullius ẽ trarunominat. Sed hȩc paulo posterius: nc̃
traria. alia priuatio & habitus. alia relatiua. alia contradictoria.
Contraria quidẽ ut albũ atꝙ nigrũ. hapitus & priuatio. ut uisus&cȩ¬
citas dignitas & in dignitas. Relatiuauͦ ut pat̃ filius. dñs seruus. Con¬
tradictori.a. ut diesẽ. dies nẽ. Horũ tales int̾ se differentiȩ c̃siderant᷑.¬

Expanded text:
quam M. Tullius re quidem Aristoteli fere consentit, sed ab eo nominum quam M. Tullius re quidem Aristoteli fere consentit, sed ab eo nominum interpretatione diversus est. Nam quae Aristoteles opposita, id est ἀντικείμενα, vocat, ea Tullius contraria nominat; sed haec paulo posterius. Nunc  alia sunt contraria, alia privatio et habitus, alia relativa, alia contradictoria. Contraria quidem, ut album atque nigrum; habitus vero et privatio, ut visus et caecitas, dignitas et indignitas; relativa vero, ut pater, filius, dominus, servus; contradictoria, ut est dies, non
Abbreviated transcription (Latin):
terat solui. pupillis uͦ minime. Ergo siquerat᷑ anid qđ debebat᷑ pu¬
pillo cuilibet. renuente tutore possit ex solui: adifferentia sumit᷑
argum̃tũ sic. Non sicut mulieri sine tutoris auctoritate debitum
possis ex soluere eodẽ modo nisi auctoritas tutoris accesserit pupil¬
lo soluere qđ debebas possis. Illȩ enĩ ꝑpetua tutela &iã ꝓuecta ia
ȩtate continent᷑. Illoꝵ tutelae certus annoꝵ numerus terminũ facit.
atq ideirco solui pupillo sine tutoris auctoritate ñ poterit. Differt .N.
ꝑsona mulierũ aꝑsona pupilloꝵ ł ineo qđ pupilli ñ ꝑpetua reguntur
da familiaris rei utilitate delectus. Dei nceps locꝰ ẽ qui e contrariodu¬
cit᷑. usq tam̃ intelligat᷑ in argum̃tũ quȩrendo c̃trarus om̃ib ẽtraria
c̃uenire. Diuisio differentiȩ loco. nc̃ de contrariis tractat. atquti
rerũ ordo clarius colliquescat. pauca mihi exaristotele sum̃da st̃.
quȩ ille uir omniũ longe doctissimꝰ dehac diuisione tratauit. quã¬

Expanded text:
terat solvi, pupillis vero minime. Ergo si quaeratur an id quod debeatur pupillo cuilibet, renuente tutore, possit exsolvi, a differentia sumitur argumentum, sic: Non sicut mulieri sine tutoris auctoritate debitum possis exsolvere, eodem modo, nisi auctoritas tutoris accesserit, pupillo solvere quod debeas possis; illae enim perpetua tutela, etiam provecta jam aetate, continentur, illorum tutelae certus annorum numerus terminum facit; atque idcirco solvi pupillo sine auctoritate non poterit. Differt enim persona mulierum a persona pupillorum, vel in eo quod pupilli non perpetua reguntur da familiaris rei utilitate delectus. Deinceps locus est qui a contrariot? tantum intelligatur in argumento quaerendo contrariis omnibus contraria non convenire. Divisio, differentiae loco, nunc de contrariis tractat. Quare uti rerum ordo clarius colliquescat, pauca mihi ex Aristotele sumenda sunt quae ille vir omnium longe doctissimus de hac divisione tractavit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quȩ contraria sunt. partĩ mediata s̃. partĩ uͦ medio carent. Medi¬
ata s̃ ut albũ nigrũ. Est enĩ horũ medius quilibet aliuscolor ut rubeusł
pallidus & hoꝵ contrarioꝵ ñ necesse ẽ alterũ sẽꝑ ineẽ corporib Neq u
om̃e corpus aut albũ aut nigrũ ẽ : sed aliquotiens in horũ medietite
ẽ constitutũ. ut sit rubrũ ł pallidũ. In mediata uͦ contrarias. quorũ
nihil mediũ poterit inueniri. ut grauitas & leuitas. Hoꝵ enĩ nihil me
diũ ẽ. Nã quȩ leuia s̃ sursũ ferunt᷑. quȩ grauia deorsũ. Quid aut̃ sit cor¬

Expanded text:
Nam quae contraria sunt, partim mediata sunt, partim vero medio carent. Mediata sunt, ut album, nigrum: est enim horum medius quilibet alius color, ut rubeus vel pallidus, et horum contrariorum non necesse est alterum semper inesse corporibus. Neque enim omne corpus aut album aut nigrum est; sed aliquoties in horum medietate est constitutum, ut sit rubrum vel pallidum. Immediata vero contraria sunt quorum nihil medium poterit inveniri, ut gravitas et levitas: horum enim nihil est medium. Nam quae levia sunt, sursum feruntur, quae gravia, deorsu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃mͦ expositae rerũ expetcudx : Laudationis funs honeftas : dequa itẽ ẽ ante dictũ
S: dcsinitȩ q̃stiones : asuis qͥ qlocis qͣsi ꝓpͥus instituunt᷑. In acculationẽ defensionẽq par
aut inficiał. aut c̃iecturał pͥma appellet᷑ dosinitiua alta. tcia quãius molestũ nom̃
ceptis oratord explicatas : Refutatio aũt acusatiorus inqua ÷ depelsio criminis q̃m
fensio: atq: in delibationib: etiã & laudationib: : de existunt stat᷑ : Nã & negant᷑ se⁊e

Expanded text:
s, quae modo expositae rerum expetendarum. Laudationis finis honestas, de qua item est ante dictum. Sed definitae quaestiones a suis quaeque locis quasi propriis instituuntur, in accusationem, defensionemque paraut infitialis aut coniecturalis prima appelletur, definitiva altera, tertia, quamvis molestum nomen uimus in praeceptis oratoriis explicata sunt. refutatio autem accusationis, in qua est depulsio criminis, quofensio. Atque in deliberationibus etiam et lauda- tionibus idem exsistunt status. Nam et negantur sae
Abbreviated transcription (Latin):
ler nuncuini remusit tam̃ ꝓliberis manere nichil opota : Ia c seqntib si mulier¬
ñ secunt᷑ : ꝓlibis manere nichil oparte: PArepugnantib: Si pat̃ fanulias uxori ancillo̧
usađ sr unctũ legiuit aflio neq a scđo harede legauit: m nantuo filio mulior usuifiru¬
ctũ ñ amutta. &ł enĩ semel alicui testam̃to datũ est: id abeo inuito cuidatũ est
auserri ñ porest. Repugnat eiuĩ recte accꝑe. & uiuitũ reddere : Tabfficientib causis hocmo Oñibus¬

Expanded text:
lier nuntium remisit, tamen pro liberis manere nihil oportet. A consequentibusnon sequuntur, pro liberis manere nihil oportet. A repugnantibus: si paterfamilias uxori ancillarum usum fructum legavit a filio neque a secundo herede legavit, mortuo filio mulier usum fructum non amittet. Quod enim semel testamento alicui datum est, id ab eo invito cui datum est auferri non potest. Repugnat enim recte accipere et invitum reddere. Ab efficientibus rebus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
niageret̃. Stnat auĩ a publica ee uultisi querentib ius quos adid ꝑtinebat. ꝗd cet lit̃ ita desi¬
nire quo fuot᷑ eludera : hoo ÷ quasi qui ad olescentiã florẽ aetatis & senertitẽ occa sũ uu¬
te uelit desinire : Trans latione enũ utens discedebat auł ꝓpͥis rerũ acsuis : ꝓ ad disfinatioi ni¬
nes attina: hactonus: Reliqua uideami. Prtitiono sic utendũ ÷: nulla ut partẽ relinq̃ s
dsi partiri uelis tutelas uiscient̃ faciassiullãs p̃tmittas: at sistipulationũ. aut iudi¬

Expanded text:
a esse vultis, quarentibus iis ad quos id pertinebat, quid esset littus, ita definire, qua fluctus eluderet. Hoc est quasi qui adolescentiam florem aetatis, senectutem occasum vitae velit definire. Translatione enim utens, discedebat a verbis propriis rerum, ac suis. attinet, hactenus; reliqua videamus. partitione tum sic utendum est, nullam ut partem re- linquas; ut, si partiri velis tutelas, inscienter facias, si ullam praetermittas. At si stipulationum aut iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ unũ ÷ possit inplura partiri. uelut̃ sꝗlos genus ꝑꝓpͥas diferentias usq ad ultimas species
separari atq: ea quae multas in unũ gñis ratione colligere : hanc gͥ plato dialeaticã dicit
Aris toteles uõ logicã uocat quã ut dictũ ÷ cicero disfiniuit diligentẽ differendi rationẽ. Nuiꝰ¬
suno ꝗdẽ modo d trina partitio ẽ : omĩs nãq uis logicae disciplinȩ. aut definit aliꝗdi aut
partitur. aut colligit : Colligendi aũt facultas : triplici diu̾sitate tractat᷑ aut enũ ueris

Expanded text:
 unum est possit in plura partiri, veluti solet genus per proprias differentias usque ad ultimas species separari, atque ea quae multa sunt, in unum generum ratione colligere. Hanc igitur Plato dialecticam dicit; Aristoteles vero logicam vocat, quam ut dictum est Cicero definivit diligentem disserendi rationem. Et hujus uno quidem modo trina partitio est: omnis namque vis logicae disciplinae aut definit aliquid, aut partitur, aut colligit. Colligendi autem facultas triplici diversitate tractatur: aut enim veris
Abbreviated transcription (Latin):
tibi sepius hoc roganti & tañ uerenti ne nuchi grauis ees. facile enĩ id cernebã. debere¬
ediutius ne ipsi iuris int̾preti fieri uideret᷑ in uiria: Et enĩ cũ tu michi meisq multa sc̃

Expanded text:
tibi saepius hoc roganti, et tamen verenti ne mihi gravis esses facile enim id cernebam, debere diutius, ne ipsi juris interpreti fieri videretur injuria. Etenim cum tu mihi meisque multa s
Abbreviated transcription (Latin):
cari. atq ita exeo trahi argum̃tũ potest. qđ uocat᷑ anota: Haꝵ uõ locaꝵ alias partitiones
dedit : quas paulo post breuius colligemꝰ : Affecta uõ q̃ ut suꝑiꝰ lictũ ÷ inrelatione ẽsistunt.
ni ex iustitia c̃stituat᷑. s iusto ꝗ iustitia discedente corrũpit᷑ : Similif & de eo qd ĩnste adu¬
bio ratio÷ Iẽ etiã substantiale: genꝰ. species lisferentia causa. esfectũ:
ꝑĩ dictũ ÷ uincditione positas. nc̃ substantialia reppiunt̾. nc̃ uõ in accidentib c̃siđant: Substantialia. ut
cũ genus antecedentẽ speciem: accidentia uͦ ut cũ nug̃do p̃cedentẽ sequit᷑ coruũ: Quã quã incau
sis etiã aliquae accidentes ee possint de quar omun : sͥetatib: tulliꝰ supͣ disseruit : Iatq ut inbre¬

Expanded text:
cari, atque ita ex eo trahi argumentum potest, quod vocatur a nota. Horum vero locorum alias partitiones dedit, quas paulo post brevius colligemus. Affecta vero, quae, ut superius dictum est, in esse ex justitia constituatur, sed justo, qui justitia discedente corrumpitur. Similis et de eo quod est juste adverbio, ratio est. Est etiam substantiale, genus, species, differentia, causa, effectus.  dictum est, in conditione posita sunt, nunc substantialia reperiuntur, nunc vero in accidentibus considerantur. Substantialia, ut cum genus antecedit speciem; accidentia, ut cum nigredo praecedentem sequitur corvum, quanquam etiam in causis aliquae accidentes esse possint. De quarum omnium proprietatibus Tullius supra disseruit. Atque ut bre
Abbreviated transcription (Latin):
contra quẽ dialett ca ratione ł rethorica faculltae dilerit᷑ : Nã ut reuincere ad u̾sariũ
possis. sat ÷ si eũ tibi c̃sensisse montraueris. atq id aliquando uelut optimũ p̃dicasses qd
tu meliꝰ reꝓposita monstrare c̃tendas : Pictis gͥ oñũb melioꝵ locis bis oppoliti que det̃ura
st̃ ẽtinebt̃: IPanũ uõ nulla dilcretio ẽ: Neq i qd̾ par est aut uitentionẽ simiere aut remis¬
sionẽ potest: Qb aũt mod int̃ le maiora minoraq pendint᷑. hisdẽ intpͤania c̃ferunt. Nã qͦ¬

Expanded text:
a oratione vel rhetorica facultate disseritur. Nam ut revincere adversarium possis, sat est si eum tibi consensisse monstraveris, atque id aliquando velut optimum praedicasse, quod tu melius re proposita monstrare contendas. Dictis igitur omnibus meliorum locis, his oppositi quae deteriora sunt continebunt. Parium vero nulla discretio est. Neque enim quod par est, aut intentionem sumere, aut remissionem potest. Quibus autem modis inter se majora minoraque penduntur, iisdem inter se paria conferuntur. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
eripi ñ posst̃ hus que post̃. sitam̃ boua st̃. ꝗsẽ intelligat eẽ meliora: quoꝵ taom̃ locoꝵ parsc̃¬
traria : c̃trarium tera : Inspectis qͥppe quaȩ meliora s. sihoꝵ adusa uideam detiora sunt :
Restat in asfectione posita cõparatio: ã ita tractat᷑ itꝰ ꝑ semet ipsã resque alu c̃fert᷑ ħ ex al¬
tius caĩlib& c̃sidatione pensetior itrib qͥb dã reb sidu&e adse inuicẽ cõparent᷑: eoꝙ ad
t̃ciã plus minusue iungant᷑ : Sint ii duo q̃dã humanis reb ac comodata. quarũ una pͥncipi¬
bus atq ipsietiã rei publicȩ accomodatior ÷: hic gͥ udicabimꝰ eã rẽ et̃ meliorẽ q̃ melio¬
rib ꝓdest. id ÷ aut rei publicae ut pͥncipib ñ csiđantes ut sese reshabeat. s quantũ rei pu¬

Expanded text:
 non intelligat esse meliora? Quorum tamen locorum pars contraria contrarium tenet: inspectis quippe his quae meliora sunt, si horum adversa videamus, deteriora sunt. Restat in affectione posita comparatio quae ita tractatur, ut non per semetipsam res quae alii confertur, sed ex alterius tertiam plus minusve jungantur. Sint enim duo quaedam humanis rebus accommodata, quarum una principibus atque etiam ipsi reipublicae accommodatior: hic igitur judicabimus eam rem esse meliorem quae melioribus prodest, id est ut reipublicae vel principibus non c
Abbreviated transcription (Latin):
um discrepantiã scripti & uoluntatis scripona ẽtraria : lã hoc ꝑspi¬
cuũ ÷ ñ magis un legib: quã intestam̃tis instipulationib: in reliqs quae exscripto
agunt : posse ciroulias easde existo: Ho tractationos in alus uibris explicat : INec solũ ppetue
actiones s etiã paris orationis hisdẽ lacis adiuuant᷑ : partĩ ꝓpͥis. partĩ comunib: ut in pͥncipi¬
is ꝗb ut beniuoli. ut dociles. ut attenti sint ꝗaudiant iesficiendu ẽ ꝓpͥis locis : Iteq: narra¬
tiones ut ad suossines spectent. Ves ut planȩ sint. ut breues ut euudentes ut credibiles
ut moderatȩ. ut cũ dignitate : Quae quã ꝗ intota oratieiuo puo debent magis tam̃ s̃pha¬

Expanded text:
um, discrepantia scripti et voluntatis, scriptura contraria. In hoc perspicuum est, non magis in legibus quam in testamentis, in stipulationibus, in reliquis quae ex scripto ur, posse controversias easdem existere. Horum tractatcis adiuvantur, partim propriis partim communibus; ut in principis ut benevoli, ut dociles, ut attenti sint qui audiant, efficiendum est propriis locis; itemque narrationes ut ad suos fines spectent, id est ut planae sint, ut breves, ut evidentes, ut credibiles, ut moderatae, ut cum dignitate. Quae quamquam in tota oratione esse debent, magis tamen s
Abbreviated transcription (Latin):
suppeutit: sedi sine ullo laboreiac sine ulla c̃fusiont ñ casu ad ea mens s quada uie
ductione ꝑueniat Post hanc beniuolentiae captationẽ. trebatii laudẽ sub iungit ꝙ

Expanded text:
suppeditat. Sed ut sine ullo labore, ac sine ulla confusione non casu ad ea mens, sed quadam via et ratione perveniat, post hanc benevolentiae captationem, Trebatii laudem subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
ecausis: ut eni causa esfectũ indicat sic ꝙ esfectũ ẽ quae fuerit cauła demonserat: Hic lo
cus suppeduarosol& oratorib: & poetis sepe aiã philosopbis S hns ꝗoruate & copio se loꝗ

Expanded text:
eecus suppeditare solet oratoribus et poetis, saepe etiam philosophis, sed his qui ornate et copiose lo
Abbreviated transcription (Latin):
bationes animi : quã quã s uoluntariae: obiurgatione & ãmonitione enĩ doiciuntir¬
T am̃ habent tantos motꝰ ut ea q̃ uoluntaria suit. aut netessaria int̃dũ : aut certe igno¬
rata uideant᷑ : Toto gͥ loco causꝙ explicato : ex earũ diferentia inmagnis qͥdẽ causis
ł oratoꝵ ł phylosophoꝵ magna argum̃toꝵ suppetit copia. Inuris aũtisi ñ ubica : at for¬
tasse subtilior: Priuata etũ iudicia maxima qͥdẽ rerũ in iuriscsultoꝵ uident᷑ eẽ¬
prudentia: Nã & ads multũ & adhibȩrt᷑ incsilia & patronis diligentib ad eoꝵ prudentiã
ut ut̃ banos bene agi oporteat. In primusque in arbitrio rei uxoria in qͦ ÷ ꝗd melius &
qͥ negotia aliena curasset ei cuiꝰ ea negocia fuissent. ꝗd eũ qͥ mandass& eũ cui mandatũ
e̾ct. alt̃um alt̃i p̃stare o porter& ꝗd iurũ uxori qd uxorẽ uiro tradider̃ : Licebit igit᷑
de consultationib: siusꝑ ssrutare: Iconiunctus huic causarũ loco lotus ille᷑ͤ÷ esficit᷑

Expanded text:
itione deiciuntur—tamen habent tantbs motus, ut ea quae voluntaria sunt aut necessaria interdum aut certe ignorata videantur. toto igitur loco causarum explicate, ex earum differentia in magnis quidem causis vel oratorum vel philosophorum magna argumentorum suppetit copia; in vestris autem si non uberior, at fortasse subtilior. Privata enim iudicia maximarum quidem rerum in iuris consultorum prudentia. Nam et adsunt multum et adhibentur in consilia et patronis diligentibus ad eorum prudentiam VT INTER BONOS BENE AGIER OPORTET in primisque in arbitrio rei uxoriae, in quo est d eum qui mandasset, eumve cui mandatum esset, alterum alteri praestare oporteret, quid virum uxori, quid uxorem viro tradiderunt. Licebit igiturde consultationibus suis disputare. coniunctus huic causarum loco ille locus
Abbreviated transcription (Latin):
modus ẽ sextus Septimus aut̃ : ñ ħ & illud: nẽ aut̃ hoc: illud igit᷑: Ex his modis c̃clusiones
onẽ necessaria. Proxim locus rerũ efficontiũ que causae appellant᷑ : deinde rerũ este¬
ctx ab efficientib: causis : harũ exẽpla ue reliquoꝵ locoꝵ paulo ante posui : e ꝗlẽ ex

Expanded text:
modus est sextus. Septimus autem: Non et hoc et illud; non autem hoc; illud igitur. Ex eis modis conclusiones modus est sextus. Septimus autem: Non et hoc et illud; non autem hoc; illud igitur. Ex eis modis conclusiones onem necessariae. proximus est locus rerum efficientium, quae causae appellantur; deinde rerum effectarum ab efficientibus causis. Harum exempla, ut reliquorum locorum, paulo ante posui equidem ex
Abbreviated transcription (Latin):
lant Ñ qͥ om̃uissententia ine XCIT Ca dicat᷑ s ut homer̃ ꝓpt̃ exellentiã cõmune
poet& nom̃ essic̃ apud g̃cossuũ. sic cũ om̃issententia unoy acuxa dicat᷑. ꝗa uide¬
tur ea quae exctrariis c̃ficiat᷑ acutissima sola ꝓpͥ e nom̃ cõmune possedit Ei gnãs
Hoc disserendi gen̾: at tingit omũno uras qͥ qͥ inrespondendo disputationes. S phylosopliꝗ
magis ꝗb ÷ cũ oratorib illa ex repugnantib sententus cõmunis c̃clusio q̃ a di alerticis
t̃cius modus arbethorib: entimena nuncupat᷑ . IReliꝗ dialectiquoꝵ modi plures s. qua
exdis iunctionib c̃stant. aut i. aut illud: hoc aut̃: ñ gͥ illud Itẽq aut ħ aut illud ñ
aut̃ i: illud gͥ: Quae c̃clusiones idcirto ratȩ s. ꝙ indisiunctione plus uno uerũ ee ñ potest:
lat᷑ : de inde addunt c̃iunctionũ neggantiã sio Ñ & h ÷. & illud hoc aũt dĩ illud igit᷑ hio

Expanded text:
excellentiam commune poetarum nomen efficit apud Graecos suum, sic, cum omnis sententia enqu/mhma dicatur, quia videtur ea quae ex contrariis conficitur acutissima, sola proprie nomen commune possedit. Eius geneHoc disserendi genus magis, quibus est cum oratoribus illa ex repugnantibus sententiis communis conclusio quae a dialecticis tertius modus, a rhe- toribus enqu/mhma dicitur. Reliqui dialecticorum modi plures sunt, qui ex disiunctionibus constant: Aut hoc aut illud; hoc autem; non igitur illud. Itemque: Aut hoc aut illud; non autem hoc; illud igitur. Quae conclusiones idcirco ratae sunt quod in disiunctione plus uno verum esse non poteslatur. Deinde addunt coniunctionum negantiam sic: Non et hoc et illud; hoc autem; non igitur illud. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
nulla suppet& : de memoria tam repetia ꝓmptuarus in ipsa nauigatione c̃scripserit
eiq: exitinere muserit . ut bene ficii cumulo parendi ctiã celiritas adderet᷑. ẽ cũ om̃ia
benignũ captare trebatii uideant᷑ assensũ: q̃dã tam breuitas topicoꝵ memoria repita
autentionis necesse : animadusione sugat᷑ : Ipsa nãq memoria repetio breue m onstrat
etꝰ ꝙ colligit. Qđq diligentia sibi suerint mandata trebatur & ꝙ excitanlã suimemoriã

Expanded text:
nulla suppeteret, de memoriae tamen repetitae promptuariis in ipsa navigatione conscripserit, eique ex itinere miserit, ut beneficii cumulo parendi etiam celeritas adderetur. Quae cum omnia benignum captare Trebatii videantur assensum, quaedam tamen brevitas Topicorum memoria repetita, attentionis necesse est animadversione fungatur, ipsa namque memoriae repetitio breve monstrat esse quod colligit. Quodque dilige
Abbreviated transcription (Latin):
qͣstionib: gnã sint: eadẽ in causas transferunt᷑: loci aut ꝗ adquasq: q̃stianus ãccõ
incepsst̃ uidendi. om̃s illi ꝗdẽ ad plerasq ħ ali ad alias ut dixi apti¬
res Iadciectura gͥ maxime apta : que ex causis q̃ ex esfectis q̃ exc̃iunctissim : besiu

Expanded text:
quaestionibus genera sint, quaestionibus genera sint, inceps est videndum. Omnes illi quidem ad plerasque, sed alii ad alias, ut dixi, aptiores. Ad coniecturam igitur maxime apta quae ex causis, quae ex effectis, quae ex coniunctis sumi possu
Abbreviated transcription (Latin):
fugiendoq. de xqͦ & uniiqͦ. de honesto & turbi. Cõparationũ aut duo: unũ de eodẽ &
uio altum demaiore a minore Ideͤ ꝓetendo et sugiendo huimodi. Si expetende diuiti
s. fugienda pauꝑtas. de aeq̃ & iniq equũne sit ulcisci a qͦcũq iniuriã acceꝑis. debones¬
to & turpi honstũne sit ꝓpatria mori. exalto gne ꝙ erat liꝑtitũ unũ ẽ deeodẽ &
alio ut si q̃ rat᷑ ꝗd int̃ amicul asentatore regẽ &t irannũ : al tum de maiore & nuno¬
re. ut si q̃rat᷑ eloqntiane pluris aniuris scientia. De cognitionos q̃stionib hactenus. acti¬
onis reliquae s. Qua duo gnã. unũ adofficiũ alt̾um ad motũ anima ł ciendũ ł sedlandum
planeue tollendũ: ad officiũ sic. cũ q̃rit᷑ suscipiendane sint libi. ad mouendos animosi
incitationes muserationesq: flebiles Rursusq: oratia tũ iracundiã restinguens tũ ꝓe se¬
tũ eripiens tũ &xultantẽ letitia cõpͥmens tũ egritudinẽ abst̃ gens. ħ cũ in ꝓpositis

Expanded text:
onesto et turpi. Comparationum autem duo: unum de eodem et alio, alterum de maiore et minore. De ex- petendo et fugiendo huius modi: Si expetendae divitiae, si fugienda paupertas. De aequo et iniquo: Aequumne sit ulcisci a quocumque iniuriam acceperis. De honesto et turpi: Honestumne sit pro patria mori? ex altero auit inter amicum et adsentatorem, regem et tyrannum; alterum de maiore et minore, ut si quaeratur eloquentiane pluris sit an iuris civilis scientia. De cognitionis quaestionibus hactenus. actionis reliquae sunt, quarum duo genera: unum ad officium, alterum ad motum animi vel gignendum vel sedandum planeve tollendum. Ad officium sic, ut cum quaeritur suscipiendine sint liberi. Ad movendos animos incitationes miserationesque flebiles. Rursusque oratio, tum iracundiam restinguens, tum metum eripiens, tum exsultantem laetitiam comprimens, tum aegritudinem abstergens. Haec cum in propositis
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ. & affirmationẽ inse c̃tine & negitionõ: Hoc ipso ul ꝙ dulutabił÷. etradictionẽ uidet᷑ include
Cũ enĩ dubitat ꝗs utrũne cȩlũ rotundã se siue adiungat anñ sit. siue reticeat: ipsa dubitari
t̃ utra parte defensio ut unus ꝗdẽ astirmationis partẽ. negationis alt̃ defendat & inc ꝗdẽ ada¬
struendã affirmationẽ ille uͦ ad extruendã : q̃ potuerit argum̃ta ꝑ ꝗrat. Nichil uõ int̃ ẽ utrũ
ꝗs affirmationẽ ponat. andextruat negationẽ: aut negationẽ defendat. an oppugn& asfimatio¬
nẽ. Age .i. Sit qͥstio utrũ celum rotundũ sitsiꝗs sibi eã parte qͣstionis assũpserit q̃ eeͥ defen
dit: ad eã c̃stituendã cuncta necesse ÷ sibi cõpłra argum̃ta atq in hoc asfermationẽ ꝗdẽ
ponit. s dextruit negationẽ: Siꝗs uõ neg& id. ac dicat non ee calũ rotundũ. sumit sibi partẽ
alt̾am qstionis q̃ suerat reliqua .i. negationẽ: in eaq c̃sistit & ad hanc ꝓbanda ꝑ ꝗsitis utit argu

Expanded text:
adictionem videtur includere. Cum enim dubitat quis utrumne coelum rotundum sit, sive adjungat, an non sit, sive reticeat, ipsa dubitatio sit semper ex alterutra parte defensio, ut unus quidem affirmationis partem, negationis alter defendat, et hic quidem ad astruendam affirmationem, ille vero ad destruendam, quae potuerit argumenta perquirat. Nihil vero interest utrum quis affirmationem ponat, an destruat negationem, aut negationem defendat, an oppugnet affirmationem. Age enim, sit quaestio, utrum coelum rotundum sieam constituendam cuncta necesse est sibi comparet argumenta, atque in hoc affirmationem quidem ponit, sed destruit negationem. Si quis vero neget id, ac dicat non esse coelum rotundum, suscipit sibi partem alteram quaestionis quae fuerat reliqua, id est negationem, in eaque consistit, et ad hanc approbandam, perquisit
Abbreviated transcription (Latin):
nata monstrata sit.: nunine: Qd si eiꝰ rei de qua nenio dubitat. aliqua ratione facrre ꝗsfi¬
fuciens asferatur. argumttũ eẽ ñ potit: Addita gͥ alia differenua q̃ ẽ rei dubie. facta ÷ into¬
tio rei dubiae faciens fidem: Quae cũ ita sint. necesse ÷ ut ubi dubitat᷑ aliꝗd. ibi sit ꝗstio
atiue ꝓferat᷑. ut si ꝗs dicat . onũi hõianinial ẽ. siue ad introgationẽ dirigat᷑ ut siꝗs int̃ro
s lut dubitabił ꝓferat᷑. sit q̃stio. uelut siꝗs qrat an iom̃is hõ animalsit Quot aũt modis q̃sti¬
o diuidat᷑. nc̃ explicandi locus ñ uidet᷑ accomodus s in his libris dicemꝰ quos detopicis diffe¬
rentus formare molim: ad qstionẽ igit̃ .i. ad dubitabilẽ ꝓpositionẽ : onũs intentio dirigit᷑
argum̃ti. Ñ uõ ut totã cõꝓb& qstionẽ s ut partẽ eius ratione c̃firm& Neq i tota ⁊sti
o defendit᷑ sed una eiꝰ q̃lib& pars argum̃tatiane sirmat᷑: Nemo eiũ defendit caelũ ratior

Expanded text:
 natura monstrata sit? Minime. Quod si eius rei, de qua nemo dubitat, aliqua ratione quis uelit fifaciens afferatur, argumentum esse non poterit. Addita igitur alia differentia quae est rei dubiae, facta est intetio, rei dubiae faciens fidem. Quae cum ita sint, necesse est ut ubi dubitatur aliquid, ibi sit quaeative proferatur, ut si quis dicat: Omnis homo animal est; sivelut dubitabilis proferatur, fit quaestio, ut si quis quaerat an omnis homo animal sit. Quot autem modis quaestio dividatur, nunc explicandis locus non videtur accommodus, sed in iis libris dicemus quos de topicis differentiis formare molimur. Ad quaestionem igitur, id est ad dubitabilem propositionem, omnis intentio dirigitur argumenti, non vero ut totam comprobet quaestionem, sed ut partem ejuo defenditur, sed una pars eius argumentatione firmatur. Nemo enim defendit caelum esse r
Abbreviated transcription (Latin):
pitiã tenaqila plato eodẽ noe  aristeles nta dsserendi arte ut stoici. s cã tanta serenaie¬
pe que ꝓ poesstes aulittare eminisirulib: colligat argum̃tis Arq ido ꝑfectius aristoteles delogica
traotauit: Qñ de duob ultra quȩ nichil ẽ terciũ disseruit. de inueniendo scilica ac iu¬
dicando cũ stoii inuentione neglecla. iudicationis tantũ insrum̃ta tradiderint. atq
idõ iure eos increpit tullius. qm̃ id maxime reliq̃rint ꝙ & nata pͥus & usu potiꝰ erat: Nlat̃a
płẽ: ꝗasieri ñ potest ut de inunntione iudicet᷑: nisi ipsa inuentio prius extiterit: ad usa uͦ
ꝗa longe utiliꝰ ẽ. nuda & p̃t artẽ ꝓlata natalit inucntione susceptũ sepe tueri negociũ quã¬
ciar sidẽ . scost diuisionẽ logie disciplinae quã diligente disserendi rationẽ ȩt̃ diffiniuit : deto¬
pice q̃ inuenidi arsecͥ p̃dicta ẽ expedire ẽtendit: Ac pͥmũ ꝗd sint loci tmuno disfinitionus

Expanded text:
i artem, ut Stoici, sed eam tantum nuncupposita quaestione verisimilibus colligat argumentis, atque ideo perfectius Aristoteles de logica tractavit, quoniam de duobus, ultra quae nihil est, tertium disseruit, de inveniendo scilicet et judicando, cum Stoici, inventione neglecta, judicationis tantum instrumenta tradiderint. Atque ideo jure eos increpat Tullius, quoniam id maxime reliquere quod et natura prius et usu potius erat: natura quidem, quia fieri non potest ut de inventione judicetur, nisi ipsa inventio prius exstiterit. Ad usum vero, quia longe utilius est nuda, et praeter artem prolata naturali inventione susceptum saepe negotium tueciat fidem. Post divisionem logicae disciplinae, quam diligentem disserendi rationem esse definivit, de topice, quae inveniendi ars esse praedicta est, expedire contendit. Ac primum quid sint loci, termino definitionis