comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uemelunt hispam hii quos latu ⁊laberes
uulgo cathalanos uecilanius et inmañ
relebritatt magnoq spectaculo ludos pera¬
uentes Aoduxerunt enmequos quosdam
in auiĩfaitos ueris uiuisq persimiles Lu¬
bullemira instratos hes iuuenes eguitabãt
ueste ad terram usq dimissa Camiq suis
pedibur iuuenet mouerentur equi ipsi
modo cursum armipeti modo in gr̃cũ flech
mode insequi modo sugere uidebantur
grat equitibus sentum sinistra regis in¬
imbus cepietum dextera nuidus en
Contra hos dedites erant ornatu persep
siroq succincti tyaris actinatibusq forim¬
⁊ abuco mouebantur primo una eques
pedtesqz leniter ad armeniain et ad nu¬
mecum iort ancium more saltabant
ceide concitato sensun cantu et Ie si
cariter inplãmabantit se reliumqz mi¬
cebant Atqui ita magno militum cla¬
more magnoq astancium xisu aliqiur
digladiabantin donee uictores hispan
uaxbaros undequaqz fugubant capiebat
pioterclant Pot hos uelieba᷑ lignta
ingens tuxris mirisice oruata Luus

Expanded text:
niebant Hispani, hi quos Latini Celtiberos, vulgo Cathalanos, vocitamus, et hi, magna celebritate magnoque spectaculo ludos peragentes, advexerunt enim equos quosdam manu factos veris vivisque similes lubulonica instratos hos iuvenes equitabant, veste ad terram usque demissa, cumque suis pedibus iuvenes moverentur equi modo cursum arripere, modo in girum flecti, modo insequi, modo fugere videbantur. Erat equitibus scutum sinistra regis insignibus depictum, dextera nudus ensis. Contra hos pedites aderant ornatu Persico Siroque succincti, tiaris acinacibusque formidabiles. Movebantur primo una equites peditesque leniter ad harmoniam, vel ad numeros chorisantium more saltabant. Deinde concitato sensim cantu et ipsi pariter inflammabantur praeliumque miscebant. Atque ita magno militum clamore magnoque astantium risu aliquandiu digladiabantur, donec victores Hispani barbaros undequaquam fugabant, capiebant proterebant. Post hos vehebatur lignea ingens turris mirifice ornata, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
equos ei hos quidem nolit tuitimutis
undiq resonantibus adecuatos stasii
umpi ut sellam si quis paudulus cou¬
clume conigerit ueluti probro alialus
erubisieret Dextera leuata inedisimi
astile crispabam pectum et illud At
uaris sibribus inspcesum quod modo in
cariu quisq cotabat modo initam no¬
tendebat medo ut sua muiusq ula exñt
crat lamms quibuslain augeisi¬
etum quod tamen coramsu
ce de pnebant Se que batur hos pe
mina hortuna super tabuam quaci
a petibus instrato et ea quii
lut curru alto sublata uehie satu
raplis a fronte note  sib ocrione au
calus sub cuiis mbul erat ii

Expanded text:
equos, et hos quidem nolis tintinabulisque equos, et hos quidem nolis tintinabulisque undique resonantibus adornatos, scafiis innixi ut sellam, si quis paululum clune contigeret, veluti probro aliquo erubesceret, dextera levata medium hastile crispabant, pictum et illud ac variis floribus inspersum quod modo in caput quisque rotabat, modo in ictum protendebat, modo, ut sua cuiusque erta laminis quibusdam aureis distinctum quod, tamen coram recapite deponebant. Sequebatur hos rerum domina fortuna, super tabulato pictis tapetibus instrato et ea quidem, veluti curru alto sublata, vehebatur capillis a fronte protensis, occipite autem calvo, sub cuius pedibus era
Abbreviated transcription (Latin):
nam deberi diuidicans ꝙͣ cuisiam ma¬
tali Sed ula eimens in curru uisie
Tantus et uirorũ aslantium et mulie
plansus exortus est ut ne tubicinum
aangor nec tibitiium cantus quãꝙ
esset hi prepe inuumecabiles pio damo¬
re exaltantium quicq õmno exauditi
possent Etat interun cernere homines
parhm pre leticia illacauuãtes partum
pte gaudio ridentes partun nouitare cer
obstupescentes Pregressus utro aliquan¬
iubum sub istir donee precedentium ag¬
men expidirgtut In quibus florentini
tia etcogaatos grandi affatimn imperisa
consitactos in hunc medum explicauent
Prebant staum post tubiemes tibia¬
ne qi adole centes decem longo ordine
in uiste dipploide serita coccima argẽto
ce margarus prout iientrm aut ame¬
tuuis ꝙ dictauecãt exornata Caligis
oircpureis Seu uulgo dixetimscaglacei
multo siulicer argento gẽmisq distĩai
ade quitantes õnes exune pulcritudinis

Expanded text:
na deberi diiudicans quam cuipiam mona deberi diiudicans quam cuipiam mortali. Sed, ubi eminens in curru visus est, tantus et virorum astantium et mulierclamor et plausus exortus est, ut ne tubicinum clangor nec tibicinum cantus, quanquam essent hi prope innumerabiles, prae clamore exultantium quicquam omnimo exaudiri possent. Erat interim cernere homines, partim prae laetitia illachrimantes, partim prae gaudio ridentes, partim novitate rei obstupentes. Progressus vero aliquantulum substitit, donec praecedentium agmen expediretur in quibus florentini, tria excogitatos, grandi affatim impensa constructos in hunc modum explicaverunt. Praeibant statim, post tibicines tubicinesque, adolescentes decem longo ordine in veste diploide serica coccineaque argento et margaritis, pro ut inventum aut affectus cuiusque dictaverat exornata caligis purpureis seu, vulgo dixerim, scarlateis, multo similiter argento gemmisque distinctis. Adequitatentes omnes eximiae pulchritudinis
Abbreviated transcription (Latin):
preclara nuliue facinora singulatẽq
uectutem regii comutem designainus
hiis fere uerbis eademq amun gratilũ¬
dine complures in comnitatus dignitare
iblimauit franciscum pandomini
uenafia ohannem ex sco Seuerino
Tursi franciscum eusdem iognoniẽ
marathee Amaricum copidacii cĩtes
fent Nox prope mniumiecabilibꝰ uirs
de se benemeritis equestrem coutulit
dignitatem quos hie recẽsere omiltin
ut ad maiora simul et iocundiora pr̃o¬
pecemius Post hec in chrissi ueri dui
ac sapientissum nomna cui ommem
uictorie laudem ac gloriam referii sem¬
per ac uehementer uoluit Cuecr
ascendit ueste seria Coccintaq de¬
ussa longeq protracta pellibus quat
gibellias uocant suffulta capiti de¬
tecto Numꝙͣ enim adduq potuit ꝙͣꝙ¬
hoc sibi a plarcibus et quidem urris
magins su aderetur ut coronã laurea
de confuctudine teumphantium ane¬
rarit medo prosingulari aut enis
modestia ac religione des potuis coro¬

Expanded text:
praeclara militiae facinora singularemque praeclara militiae facinora singularemque virtutemque, Rhegii comitem designamus”. His fere verbis eademque animi gratitudine complures in comitatus dignitatem sublimavit, Franciscum Pandonum Venafri, Ioannem a Sancto Severino Nursii, Franciscum eiusdem cognomenti Maraciae ac Americum Capacii comites fecit. Mox prope innumerabilius viris de se bene meritis equestrem contulit dignitatem quos recensere omittimus, ut ad maiora et simul iucundiora properemus. Post haec, in Christi Dei veri ac sapientissimi nomine, cui omnem victoriae laudem ac gloriam referri semper ac vehementer voluit, currum ascendit, veste serica coccineaque demissa longeque protracta pellibus, quas Zobellinas vocant, sussulta, capite detecto. Numquam enim adduci potuit quanquam, si a pluribus et quidem viris magnis suaderetur, ut coronam lauream de consuetudine triumphantium acceptaret. Credo quod, singulari eius modestia ac religione, Deo potius coro
Abbreviated transcription (Latin):
ura patxicii uigniti singuli singulas
esum hastas tenentes quibus desuper
alligabatut aureum pallium Nusqͣ
alibi in tali nimisterio eque pretiosum
auditum e cuiuis fastigiis extremisq
lintis regis ac regni et cuutatis signa
circũpendentia haud inuenuste uenti¬
labantire/ Sub hor autem pallio aut
mais uinbella rex ipse sedens teui¬
phanoq deuehendus erat Sed anteq
circaun conscenderet aliquid se dignũ
dicere aut farere consfituit Ir aqz uo¬
cato ad se primum gerardo gaspart de
aquino Ege inquit Adolestens ob mt¬
rita et seruitia patris te marchiontin
stucie coustituo creoq Simulq te
hortor ad fudem constantiain et integi¬
tatem eius in cuius honorẽ nos hodis
tetam sablrum dignitate hone lamus
quam patris benesicio partam po thac
tua propria uictute conserues et ample¬
fices Te griqz nrole canteline uł fude
di obsecuantiam tuam ducẽ faciins
urbie sece Et le Alfonse tardona ob

Expanded text:
viri patritii viginti, singuli singulas viri patritii viginti, singuli singulas sursum hastas tenentes quibus desuper alligabatur aureum pallium, nusquam alibi in tali misterio aeque pretiosum auditum e cuius fastigii extremis lineis regis et regni et civitatis signa circumpendentia haud invenuste ventilabantur. Sub hoc autem pallio, aut magis umbella, rex ipse sedens triumphansque devehendus erat, sed, antequam currum conscenderet, aliquid se dignum dicere aut facere constituit. Itaque vocato ad se primum Gerardo Caspare de Aquino “Ego — inquit — adolescens, ob merita et servitia patris te Marchionem Piscariae constituo creoque simulque te hortor ad fidem, constantiam et integritatem eius in cuius honorem nos hodie te tam sublimi dignitate honestamus quam patris beneficio partam post hac tua propria virtute conserves et amplifices. Te quoque Nicolae Canteline ob fidem et observantiam tuam ducem facimus urbis Forae et te Alphonse Cardona ob
Abbreviated transcription (Latin):
tea q̃ Rex principibus regur
ccuerit conuentum ee lebrare Iea¬
li Relicto benouento primiũ auersam
ceinde remplum diui ieuthoni ex
mieros ne apolis petiere ibiqz tantisper
amorati sunt dum que ad trimphi
spectatulum perctinecent parareutut
E stituerunt enim emes mapot¬
litam uno consensu ommes regain ere¬
umphantem excipere tum ob mira¬
bilem uictoriam tum ob clementiomn
regis mandilain Igieur septo et uice¬
suno februariz die nex sese cum yent¬
cipibus ostenda ad portam carmeli
erat et in honorem uictoris introeum¬
tis pare facta Atqz ibi trummphalis ci¬
cus paratus sublimis ille et mnairatꝰ
in ciuus summitate soluim erat auto
unpuraq adornatum Curcui alu¬
dat ecant e qui albentes quatuor
⁊ otidem rotas tracturi ninis setotẽs
Iectis lons Auceis frenis udimuti
Eras item in cureu contra egis solim
Sedey illa preciosã uisa flãmas emitte¬
lem inter regis insignia ualde et hor qui¬
dem pr̃ecipuum Circũslabãt et cueerum

Expanded text:
tea quam rex cum principibus regni decreverunt conventum celebrare Neapoli, relicto Benevento, primum Aversam, deinde templum divi Antonii extra muros Neapolis petiere, ibique tantisper remorati sunt, dum quae ad triumphi spectaculum pertinerent pararentur. Constituerant enim cives Neapolitani, uno consensu, omnes regem triumphantem excipere, tum ob mirabilem victoriam, tum ob clementiam regis inauditam. Igitur sexto et vicesimo februarii die rex sese cum principibus ostendit ad portam Carmelitet in honorem victoris introeuntis patefacta, atque ibi triumphalis currus paratus sublimis et inauratus, in cuius summitate solium erat auro purpuraque adornatum. Currui alligati erant equi albentes quatuor totidem rotas tracturi, nimis feroces sericis loris aureis frenis redimiti. Erat item in curia, contra regis solium, sedes illa periculosa visa flammam emittere inter regis insignia, valde et quidem praecipuum. Circumstabant et currum
Abbreviated transcription (Latin):
cesag laucea caput deuinctus armatus
paludamento amiitus deptera siegxun
ereserent Leua auream palam digub
cuius pedibus marudus in formã spericã
fouso et in hanc fere senterenait locurus
Il Rignusq maternis. Ego te precellen¬
tissime regum Afonse cohorbor ut segre
has uitutes quas corai te modo trausire
uidisłi quas perpeluo coluisli ad uliru
iocia quam modo transeue n intueris
oncup li qua cum ut uidsti Iustrera
nuul deducebatux ut intelligeres siue
u ticia neminem uecam solidamq glam
asecuturum uid fortune que libi pauls
ante cemem auceum poreigere udebatis
nequad confidas fluxa et insiabilis est

Expanded text:
Caesar laurea caput devinctus, armatus Caesar laurea caput devinctus, armatus paludamento amictus, dextera sceptrum praeferens, laeva auream pilam, sub cuius pedibus mundus in formam sphaerivam honso et in hanc fere sententiam locutus est rhithmisque maternis: “Ego te, praecellentissime regum Alphonse, cohortor ut septem has virtutes, quas coram te modo transire vidisti, quas perpetuo coluisti ad ultimum eratoria, quam modo transeuntem intuitus, concupisti. Quacum, ut vidisti, iustitia simul deducebatur, ut intelligeres sine iustitia neminem veram solidamque gloriam assecuturum, sed fortunae, quae tibi paulo ante crinem aureum porrigere videbatur, nequaquam confidas f
Abbreviated transcription (Latin):
au aaemoream inaibus
manibus phiolas gerens a qua uinum cõ¬
miscebat Altima uero prudencia sperũ¬
ru dextera Leua serpentem populo ex¬
holehat iusticia restabat que uelut Re¬
gua recerarum equo non contenta Eub
inati suno quodam pulsas eimmens
eclabatut eruatu cultuq conspemua
extera muum ensem leua uero truti¬
lilm pestans Que uelut seguentibut
a uentibus se imperium prebatura
ost humtros loco eucmenciore solium
ous tituerat Et hoc quidem auro purpu¬
tam decorum Supra quod angeli tres
uuasi cels uisi descendere coronam qui q
uami li polliceri uidebantur qui hum¬
semõdi soliuim propter iusticiam mere¬
retine Sedem hanc pulchercimam se¬
quelatur tura equitum maxima In
habitum foxmaniq diuersarũ narionũ¬
⁊ tinapum proceruiq ued ut hni sede
que autut ita et cuxrum pexsonan
aris anteibant Iduentabat erum
ar emmentissimo atq ep cuatissins
quodam in pulpito deueaue ad quod gra¬
dibus is tratis ascendebatier Si abat em

Expanded text:
am marmoream manibus manibus phialas gerens atque vinum commiscebat, ultima vero prudentia speculum dextera laeva serpentem populo exhibebat. Iustitia restabat quae, velut regina, Ceterarum equo modo contenta sub ornatissimo quodam pulpito eminens vectabatur ornatuque cultuque conspicua, dextera nudum ensem, laeva vero trutinam gestans quae, velut sequentibus ac colentibus, se imperium esset praebitura. Post humeros loco eminentiore solium constituerat et hoc quidem auro purpuraque decorum super quod angeli tres, quasi coelo visi descendere, coronam quisque suam sibi polliceri videbantur qui huiusmodi solium propter iustitiam mereretur: sedem hanc pulcherrimam sequebatur turba equitum maxima in habitu formaque diversarum nationum, principum, procerum, sed ut hi sedem sequebantur ita et currum personati Caesaris anteibant. Adventabat enim Caesar eminentissimo atque exornatissimo quodam in pulpito devectus ad quem gradibus instratis ascendebatur. Stabat enim
Abbreviated transcription (Latin):
rebantur lesitia ac plansu nusꝙi alil
aut i mmauas inficenctia aut nmpha¬
cum fmo irate aut uirorum gerero ¶¬
tale ant anmorum gratulacione au
ceinq per sonarum recumq omnium
maior a pparatus habobatur hac i aꝙ
rex preceeuectus in arcom tandem Ca¬
ouanam iplecidissimo huie theacxo
oicinam ehiam aduesperascente peror¬

Expanded text:
plausu. Nusquam alibi aut rerum magnificentia, aut nimpharum formositate, aut virorum generositate aut animorum gratulatione, aut denique personarum rerumque omniium maior apparatus habebatur. Hac itaque rex praetervectus in arcem tandem Capuanam splendidissimo huic theatro vicinam et iam advesperascente
Abbreviated transcription (Latin):
um quidam stirxe illus teit quem hic
honoris grã non nomino lese maiescats
appud regem delatus esset et esset facinoris
õuictus, et maiestatis rens non sentẽna
aliqua lata non secipta ut solet ued ta¬
cito quodam iudicio in eum ammaduertt
ruo facto utrũq prouidit et ne frelusꝰ
ipuintum remauertt et ne generasa
reliqua domus unius nera notoretur
infannia

Expanded text:
um quidam stirpe illustris, quem hic honoris gratia non nomino, laesae maiestatis apud regem delatus esset et esset facinorus convictus, et maiestatis reus, non sententia aliqua lata, non scripta, ut solet, sed tacito quodam iudicio in eum animadvertit. Quo ex facto utrumque providit, et ne scelus impunitum remaneret, et ne generosa reliqua domus unius noxa notaretur infamia
Abbreviated transcription (Latin):
In urbium dixeptione quicũq ex militibꝰ
librum offendisset cõfestim gertatima
illum ad regem quasi suo quodam Ince
deferre qm̃ scirent ita euidem fama
uilgauerat eum libris maxime delcãri
solitum itaq nulla alia in xe magis se se
egi gratificari dignis aut facilius
posse arbitrabãtur ꝙͣ in libris ex hibẽdib
atq tradendis

Expanded text:
In urbium direptione quicunque ex militibus librum offendisset, confestim certatimque illum ad regem quasi suo quodam iure deferre, quoniam scirent ita quidem fama vulgaverat eum libris maxime delectari solitum. Itaque nulla alia in re magis sese regi gratificari dignius, aut facilius posse arbitrabantur, quam in libris exhibendis atque tradendis
Abbreviated transcription (Latin):
Cum classis regia tompestate abreptas
ad insulas scocadas decurcisset Atq eadr̃
una ex dissipatis triremibus adudutare
prespercaretur conscisso uelo ac temone
ecusse sumo cum militum et nautarir
discrimine inclamauit rex ut adutinẽt
ituico õnes irent suppecias Curq et õnes
periculum recusantes reclamarẽt melius
enam ꝙ̃ unnuersas trrceines iri perditum
Rex nnchilo segnius preteriam soluit ip̃emen
e⁊si mno subse quatur solus opem emt¬
issume laturus Quo fc̃o ceteri poster
pudore aõpulsi regem subsecuti terrenie
prope obrutuam non sine oĩm periculo
reduxerũt incolumẽ Tum xex Normie
uobis sepus dixeram Idericulum sine
ꝑr aiculo moueri non posse Michi prefeco
sacius uisum est unacum socirõ uiris
fortissimis occumibe ꝙͣ illos uidore enpati
ante oculos interrre

Expanded text:
Cum classis regia, tempestate abrepta, ad insulas Schochades decurrisset, atque eadem una ex dissipatis triremibus adventare prospectaretur, conscisso velo ac temone decusso, summo cum militum et nautarum discrimine, inclamavit rex ut advenienti illico omnes irent suppetias. Cumque et omnes periculum recusantes reclamarent melius unam quam universas triremes iri perditum, rex nihilo segnius praetoriam soluit ipsemet et, si nemo subsequatur, solus opem enixissime laturus. Quo facto exteri postea pudore compulsi regem subsecuti, triremem prope obruptam non sine omnium periculo reduxerunt incolumem. Tum rex: "Nonne vobis saepius dixeram periculum sine periculo moneri non posse? Mihi profecto satius visum est una cum sociis viris fortissimis occumbere, quam illos videre et pati ante oculos interire
Abbreviated transcription (Latin):
Diem illain in qua nichil legecet se perdi¬
disse dicebat Sed et cum audisset Cesar
eam diem se predidisse solitum direre
in qua maul quicꝙͣ aliot denauisset
gisse gr̃ãs rex dicitur ĩmortale ihe / ⁊.¬
ꝙ eom̃o nec diem unã ip̃e perdidisset

Expanded text:
Diem illam in qua nihil legeret se perdidisse dicebat. Sed et cum audisset Tib. Caesarem eam diem se perdidisse solitum dicere, in qua nihil quicquam alicui donavisset, egisse gratias rex dicitur immortali Iesu, quod eo modo nec diem unam ipse perdidisset
Abbreviated transcription (Latin):
Arbem neapolianam ꝑtinacssunt obdu¬
milites a cede ac dixeptione cohexcuit
et preter primos impetus quos cõtinere
facile non fuit postea cues õnes A
militum furore et auaricia tutos incolu¬
mesqz seruait Ip̃rmet sericto euse per¬
equaans ciuitatem prospiciensq̃ ne
Iniuriarũ oĩm tiam petri Iorũdissum
frĩs cedis oblitus

Expanded text:
rbem Neapolitanam pertinacissime obdumilites a caede, ac direptione coercuit, et praeter primos impetus, quos continere facile non fuit, postea cives omnes a militum furore, et avaritia tutos incolumesque servavit. Ipsemet stricto ense, perequitans civitatem prospiciensque ne inimicorum omnium etiam Petri iocundissimi fratris caedis oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
¶An. Studiose.
caloriatum assidus regem scimus ꝙ bibliã
quater et deries cum glosis et cõmẽtariis
õmbus perlegisset Proinde illã mẽoriae
ita tentre ut non solum res sed et uerba
etiam ipã pliu̾̃bꝰ loais sine sedro redderet᷑¬

Expanded text:
. STUDIOSE Gloriatum assidue regem scimus, quod Bibliam quater et decies cum glosis et commentariis omnibus perlegisset. Proinde illam memoria ita tenere, ut non solum res, sed verba etiam ipsa pluribus locis sine scripto redderet
Abbreviated transcription (Latin):
¶ An. studiose. modeste. ¶Caz¬
um arsaris cõmentarios in õm expro¬
cciore secum attulit nullum oumio in¬
sermiltens diem quin illos acciratissie
lectilariet Laudaretq et dicendi eligãt ã
e⁊ belli gerendi periciã Iuectissimũ se
respactie cesaris predicare nequaq̃z est
ueritus tam ersi ab nõnillis tum studiis
hũanitatis tu̾m miliciesciẽtia non in
ulinuis ipse repoueretur

Expanded text:
 STUDIOSE, MODESTE Caesaris commentarios in omni expeditione secum attulit, nullum omnino intermittens diem, quin illos accuratissime lectitaret laudaretque et dicendi elegantiam et belli gerendi peritiam; inertissime se respectu Caesaris praedicare nequaquam veritus, tametsi a nonnullis tum studiis humanitatis tum militiae scientia non in ultimis ipse reponeretur
Abbreviated transcription (Latin):
Librum et eum quidem apertum pro
insigni gestauit ꝙ bonarũ artiũ es gui¬
none maxumne regibus cõuemiee intel¬
ligere̾t que uidelicet ex librorũ tractaci¬
one atq euolucione perdiseeretur Arq
ideo platonẽ in primis laudare solans̃
erat ꝙ reges diceret aut lratõs eõ oporti
ant gerte bratotũ hõim amatores

Expanded text:
Librum et eum quidem apertum pro insigni gestavit, quod bonarum artium cognitionem maxime regibus convenire intelligeret, quae videlicet ex librorum tractatione atque evolutione perdisceretur. Atque ideo Platonem in primis laudare solitus erat, quod reges diceret aut litteratos esse oportere, aut certe litteratorum hominum amatores
Abbreviated transcription (Latin):
Numismata illustriũ imperatorum
Ce saris ante alios per uniuersam italur̃
sumo studio cõquisita in eburnta arcula
a rege pene dixerun celiglosissime adser¬
nabantur Embus qu omã alia corã
simulacra iam uetustate collapsa non
eotarẽt mirũ in modũ sese delectari

Expanded text:
Numismata illustrium imperatorum, C. Caesaris ante alios, per universam Italiam summo studio conquisita in eburnea arcula ab rege, pene dixerim religiosissime, asservabantur. Quibus, quoniam alia eorum simulachra iam vetustate colapsa non ext
Abbreviated transcription (Latin):
um beneuentant arcis prefectus de
arcis dicione susprusus dubiusq ad huc
st Afonsum re cognita scatum uenene¬
tum aduemi se accepio atq in arar
ubi ualidũ ĩerat p̃sidiũ trãsmisso p̃ose ĩtio

Expanded text:
um Beneventane arcis praefectus de arcis deditione suspensus dubiusque adhuc esset, Alfonsum re cognita statim Beneventum advenisse accepimus, atque in arcem, ubi validum inerat praesidium, transmisso ponte int
Abbreviated transcription (Latin):
Icum classis philippi dircis adudutaxe in
auxilium Caietanorum cecuerctur. essett
de imꝑatore Regie classis eligendo non ꝑua
dissensio Siquidem Iohannet nauaregei lue
it henricus infans utriq regis feuaris
piose quisqi appetere uidebãtur Rsorsdi
ne alteri curam et imꝑium classis demã¬
dando alsecum offendecet Statuit ip̃c dasst
conscendere pacem et conordiam fratieur
plurisfaciens ꝙͣ periculum quod cascas imi¬
minere uidebatur id quod accidat si cascra
ipse relinqueret Sed dt illud mox in eo plio
nimerabile extitit Ꝙ cum uicto regi cotai
nones afferxentur non pruis illas dccp
nullam omno uite aut salutis sue mẽtione
faciens perix sune secum agi existiuans
Si sua ipsius morte reliqui uel ⁊ morte seu¬
uarentire uel a captiutate cedimerendtur

Expanded text:
um classis Philippi ducis adventare in auxilium Caietanorum cerneretur essetque de imperatore regiae classis eligendo non parva dissensio; siquidem Ioannes Navariae rex et Henricus infans, utrique regis fratres, id pro se quisque appetere videbatur, Alfonsus ne alteri curam et imperium classis demandando alterum offenderet, statuit ipse classem conscendere, pacem et concordiam fratrum pluris faciens quam periculum, quad castris imminere videbatur, id quod accidit, si castra ipse relinqueret. Sed et illud mox in eo proelio memorabile extitit, quod cum victo regi conditiones asserentur, non prius illas recepnullam omnino vitae aut salutis suae mentionem faciens, praeclarissime secum agi existimans, si sua ipsius morte reliqui vel a morte servarentur, vel a captivitate redimerentur
Abbreviated transcription (Latin):
Inobidione neapolitana cum audisset
pecum fratrem quem propter singulares
ammuii et corporis doces supra fratiruum
affectum diligebat Sapo cormẽlario ictum
occubuisse ut uiseret manrcaiit exan
multis piisq̃ cum lacemuis exestulain
mox in arcem quami Qui uõcat lausper
efferendum carauit donec iusta appera¬
au regio quod postea fecit persoluere liceret
Dem ad exercitũs reucesus iar petri inte¬
itu ueheruc̃tissime cõsfecnatum forti ad¬
modum orõne illum exexit ac confixinait
Aursum ad amicos et petri socios absentes
cõse latorias eplas scripsit quas qui legit
quem phum non cõfemnat unoitaq et
codem tempore piissum fris et fortissum
mpatoris nimiuis obiisse sat constat

Expanded text:
obsidione Neapolitana cum audisset Petrum fratrem, quem propter singulares animae et corporis dotes supra fraternum affectum diligebat, saxo tormentorio ictum occubuisse, ut viseret maturanit. Exanimem multis piisque lachrimis osculatus mox in arcem, quam Ovi vocant, tantisper efferendam curavit, donec iusta apparatu regio, quod postea fecit, persolvere liceret. Dein ad exercitum reversus iam Petri interitu vehementissime consternatum forti admodum oratione illum erexit ac confirmavit. Rursum ad amicos et Petri socios absentes consolatorias epistolas scripsit, quas, qui legit, quem philosophum non contemnat? Uno itaque et eodem tempore piissimi fratris et fortissimi imperatoris munus obiisse satis constat
Abbreviated transcription (Latin):
Captum uero rẽgem dum ad philippuum
pnceretire liber auchecitatem mausca¬
cmos perpatuo seruasse aiint ut mterdũ
uictoribus ipsis non uictus sed uictor potrus
appareret Nautis drum qui eum iondu¬
cerent ac nanis profecto que euperet cos¬
i mandasse mandata illos obsequĩter
ceuerẽler excitos esse Proptenea haud
uidem tenere dixisse nouuullos in ou
foatuna Alfonsum et uideq et exiscimar

Expanded text:
Captum vero regem, dum ad Philippum perduceretur, liberi auctoritatem maiestatemque perpetuo servasse aiunt, ut interdum victoribus ipsis non victus sed victor potius appareret. Nautis enim, qui eom conducerent, ac navis praefecto, quae cuperet, quotidie mandasse, mandata illos obsequenter ac reverenter executos esse. Propterea haud quidem temere dixisse nonnullus in omni fortuna Alfo
Abbreviated transcription (Latin):
¶An. fortiter.¬
Erat beneuenti bex Cũq accepisset muli¬
tes suis ex cascello boualbergo quo recupt¬
rat expulsos esse propere accurrcisse tradia
calasq sis manibus apprehensas in fi¬
sain oppidi deuoluisse eguitibus equo de¬
lre iussis, et stalas ascendere quo facto
receptum oppidum et direptum esse

Expanded text:
. FORTITERErat Beneventi rex, cumque accepisset milites suos ex castello Bonalbergo, quo irruperant, expulsos esse; propere accurrisse tradunt, scalasque suis manibus apprehensas in fossam opidi devolvisse, equitibus equo desilire iussis et scalis ascendere; quo facto receptum oppidum et directum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Runchichenis dictum suspice ac frequeter
⁊suepare cõsueuit Si uel in cornos uel in
adulatores incidere oporteat, sacius esse
cornos meide̾ hos quidem qui mortra essẽt
alos uexo qui uiuorent deuorare

Expanded text:
ntisthenis dictum suscipere ac frequenter usurpare consuevit si vel in corvos vel in adulatores incidere oporteat, satius esse in corvos incidere, hos quidem, qui mortui essent, illos vero qui viverent devorare
Abbreviated transcription (Latin):
emat si reperias ueaiditorem
CAn. Moderate.¬
Cum beneficiorum ĩuemores esse nõnullos
incelligeret et interdum de se etiã ebloquẽ
inquiebat ulis quidem ut libet sibi uero be¬
nefactorum fructum esse bent̃fecisse Rcdeslan
cõtra maleditẽtiam ingratorum ridendo excla¬
mabat bene habet liberam tandẽ ciuitatem
habemus ciiq ut libet licet

Expanded text:
e LIX. MODERATECum beneficiorum immemores esse nonnullos intelligeret et interdum de se etiam obloquentes, inquiebat illis quidem ut libet sibi vero benefactorum fructum esse benefecisse. Rursum contra maledicentiam ingratorum ridendo exclamabat: "Bene habet, liberam tandem civitatem habemus, cuique ut libet et
Abbreviated transcription (Latin):
Cum andote panormitano uiro et gne
et iurisperitia claro se neqz cognitiẽ neq
u sum nũꝙͣ rex accepisset Cõlmno illum
uelut fortunatum hor̃an et u dere et
nosse uehemẽtei uoluit

Expanded text:
Cum Andreae Panhormitano, viro et genere et iurisperitia claro, se neque cognitum neque visum unquam rex accepisset, continuo illum velut fortunatum hominem et videre et nosse vehementer voluit
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuo Eugenio pontifue cum Electio
noui pontisicis cite inseitueectire Multi
tum aliunde tum ex collegio ip̃o cardinaliũ
ad alfonsum qui per id temporis. Diburi
cum exercitu erat adeuntes obtulerunt
sese pro ipsis regis sentẽtia aut libitu¬
uel hunc uel illum p̃õt ificem creatircos.
Ermubus rex utieum crearent respondit
quem ad tante molis gubuaculum sustiñt
dem futurum Se quidem tiburi inteicim
permansireum illisq totis uraibus obstatinõ
no qminus libera et in spũsco conuinis
fucẽt inter cessumare amiaduertent¬

Expanded text:
Mortuo Eugenio pontifice, cum electio novi pontificis rite institueretur, multi cum aliunde tum ex collegio ipso cardinalium ad Alfonsum, qui per id temporis Tiburi cum exercitu erat, adeuntes obtulerunt sese pro ipsius regis sententia aut libitu hanc vel illum pontificem creaturos. Quibus rex uti eum crearent, respondit, quem ad tantae molis gubernaculum sustinend, deoque acceptiorem futurum. Se quidem Tiburi interim permansurum illisque totis viribus obstaturum quos quominus libera et in Spiritu Sancto comitia fierent intercessum ire animadverte
Abbreviated transcription (Latin):
channer alcagiromins eques regius ut p̾ͥmũ
es hostibus carcere dimissus est regem adiix
libexalitate illuis non nichil abusus Inu¬
mecibiles piepe res simul et poposeit
ĩcateauit a quo rex uix tandem diuulsus
Mentior inquit inter tam multa et
uaria que prtebat timuorim ne uxorem
tiam ipsain a me deposteret eques mens

Expanded text:
Ioannes Caltagirduius eques regius, ut primum ab hostibus carcere dimissus est, regem adiit, et liberalitate illius non nihil abusus, innumerabiles prope res simul et poposcit et impetravit, a quo rex vix tandem divulsus, «Mentior – inquit – ni inter tam multa et varia, quae petebat, timuerim ne uxorem etiam ipsam a me deposceret eques meus
Abbreviated transcription (Latin):
Piuccipem inquiebat uelut aĩam esse debe
iupublice illam uelut corpus proinde prin¬
cipes haud satis mirari qui cum ciues offe¬
dant non intelligũt in illis seipsos pariter
offendere, atqz in semet ĩpios et ceudeles esse

Expanded text:
rincipem inquiebat velut animum esse debere rei publicae, illam velut corpus. Proinde principes haud satis mirari qui, cum cives offendant, non intelligunt in illis seipsos pariter offendete, atque in semetipsos impios ac crudeles esse
Abbreviated transcription (Latin):
Militibus uero aut missionem aut uara¬
nonem petentibus licet incõmode eribiit
tamen Nec cuipiam uiꝙͣ cõmeatum ne¬
gasse uisus est Itaq factum ut cũ requis
aut ocium sibi haud denegari aĩaduerte
llud pos da eõcessum rẽnuerent Aut ult
demio redixent ad regem quos reuersus
rex comiter ac benigne suscipiebat Mons¬
batq ut sicut sibi bellum quuem gr̃a racis
sesciperitir sic illis negotiũ gratia otii
aenuenduim non esse

Expanded text:
Militibus vero aut missionem aut vacationem petentibus, licet incommode, tribuit tamen nec cuipiam unquam commeatum negasse visus est, itaque factum ut cum requiem aut ocium sibi, haud denegari animadverterent, illud postea concessum renuerent, aut ultro denuo redirent ad regem. Quos reversos rex comiter ac benigne suscipiebat monebatque ut sicut sibi bellum quidem gratia pacis susciperetur, sic illis negotium gratia ocii renuendum non esse
Abbreviated transcription (Latin):
inter ohannai aeginam et dafonsum
suborta discordia complures um arciũ
prefecti tum presides terxarũ ac pr̃mpes
idcuntes regem polliciti sunt unirarsin
pine in apolitanorum regnũ regina
mse a sese de dituros, quibus rex habere
se quidem gr̃as respondit se pluris fame
eseimar Suum quide consilium
fuisse et esse regnum non dolo aut Inurnia
Sed legutimo ire cũqz et deo et Iohanne
matri placuisse. possidere Or si regnie in
se uoluntas inuitata uideatur u mollitudim
et fraglaati feiãxum assignandum esse

Expanded text:
Inter Ioannam reginam et Alfonsum suborta discordia, complures tum artium praefecti, tum praesides terrarum ac principes adeuntes regem polliciti sunt universum pene Neapolitanorum regnum, regina inscia, sese dedituros. Quibus rex habere se quidem gratias respondit, sed pluris famam existimare: suum quidem consilium et fuisse et esse regnum non dolo aut iniuria, sed legitimo iure, cumque et Deo et Ioannae matri placuisset, possidere. Quod si reginae in se voluntas immutata videatur, id molitudini et fragilitati feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
Presides promĩtiarum ac iudices õnes a
uege p̃monitos semius ne quod degitum
aut rescaptum a se factum secuarent
u si quodiure tantui et hone taie iite¬
ilur Interdum ecum aut importiũtate
posculantium aut ignorancie ces fieri ut
uũ cõera uiris sanctionem einaret prop¬
terea illud modo custodir ac ratum esse
se iuississe quod legibus probaretur pmãq
legem eam esse ne quĩ cõlrs legem id est¬
contra ratientin aut contra Iustitiam̃

Expanded text:
esides provinciarum ac iudices omnes a rege praemonitos scimus, ne quod decretum aut rescriptum a se factum servarent, nisi quod iure tantum et honestate niteretur. Interdum enim aut importunitate postulantium, aut ignoratione rei fieri, ut quid contra iuris sanctionem emanet, propterea illud modo custodiri ac ratum esse se iussisse quod legibus probaretur. Primamque legem eam esse, ne quid contra legem, contra rationem aut contra iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Decꝙͣ diffiulem sibi rem principatie uidit
ual to magie dicebat ꝙ principum dita
popularibus exemplo cedat illis quidem ad
uitia ꝙ̃ ad uirtutes proclimoribus Quapp
pricipibus non modo sua causa a percato
ab tmendum esse Sed multo etiam magis
nt sua uitia infiendant in cires suos Nam
ueluti el tropue herbam ad solis metum
ta populaces semper in prnicipum mores
uenti atq frrmari

Expanded text:
quam difficilem sibi rem principatum videri, vel eo maxime dicebat, quod principum vita popularibus exemplo cedat, illis quidem ad vitia quam ad virtutes proclivioribus. Quapropter principibus non modo sua causa a peccato abstinendum esse, sed multo etiam magis ne sua vitia infundantur in cives suos. Nam veluti eliotropium herbam ad solis motum, ita populares semper in principium mores verti atque formari
Abbreviated transcription (Latin):
Ail fonso adhuc adolescente pose sanctisse
atq optum patris obitum Regnorum ac
poblie salutis gubernacula suscigiente
accidit ue cuiusdam seruula ex domine
prregnans facta mox pariens ad lib̾tatem
proclamarent ex lege hispamenst que est
erua que ex dno liberos susceperit libera
esto dñs autem ueritus seruam amiltere
negabat ex se filiũ procetatum Ratus hoc
parto se et seruam non amissura et filiẽ
simul habiturum At illa a ceiis inscaꝵe
a natum ex dno conceptum asseuerare
ocarsane difficilis probano et cõiertura
ueritatis ded in ancipiti ce Alfonsi prii¬
denia iam inde ab adolescencia explediũt
uenũdaretur Cũq et uni alicui qui maint
pretiũ actulisset infans tradi assimulare᷑
Pacex pietate uictus a la ceimis tẽprrare
ne quiuit et suũ esse filiũ fassus est q̃re
eyet parri filiũ et serue lilertatem hand
cunctanter adiudicamct

Expanded text:
Alfonso adhuc adolescente post sanctissimi atque optimi patris obitum regnorum ac publicae salutis gabernacula suscipiente, accidit uti cuiusdam servola ex domino praegnans facta, mox pariens ad libertatem proclamaret ex lege Hispaniensi, quae est: "Serva quae ex Domino liberos susceperit, libera esto." Dominus autem veritus servam amittere negabat ex se filium procreatum, ratus hoc pacto se et servam non amissurum et filium simul habiturum. At illa acrius instare, et natum ex domino conceptum asseverare. Erat sane difficilis probatio et coniectura veritatis. Sed in ancipiti Alfonsi prudentia iam inde ab adolescentia statim respvenundaretur. Cumque et uni alicui, qui maius precium attulisset, infans tradi assimularetur, pater pietate victus a lachrimis temperare nequivit et suum esse filium fassus est. Quare rex et patri filium, et servae libertatem haud cunctanter adiudicavit
Abbreviated transcription (Latin):
tate rgende tuendeq cerpublice. non pro
sacurandis nmciciarum odiis exercent
Si tandin uemai non ad impunitata
nquautis sed ad spem correctonis ĩburi
lia quoa ospece cogutur plerũq dececiare
mis ericordie lenitate et benesiciorũ la¬
are cõpensant Si luxuria tanto dis es
castigatior ꝙ̃lo possit esse liberior simalit
cupiditatibus prauis ꝙ̃ quibuslibe getibꝰ
imperare et si hec oĩa facũt non propser
adorei manis glorie sed proptrr largatẽ

Expanded text:
tate regendae tuendaeque reipublicae, non pro tate regendae tuendaeque reipublicae, non pro saturandis inimicitiarum odiis exercent, si eandem veniam non ad impunitatem iniquitatis, sed ad spem correctionis indulgent, si quod aspere coguntur plerumque decernere, misericordiae lenitate et beneficiorum largitate compescant, si luxuria tanto eis est castigatior, quanto possit esse liberior, si malunt cupiditatibus pravis quam quibuslibet gentibus imperare. Et si haec omnia faciunt, non propter ardorem inani
Abbreviated transcription (Latin):
Cum inier sophistas aligñ de regum fl¬
ate disceptatio esset et suum quisq iud¬
cium afferdet in medium interuert Ruoy
Et quido auq inquit in id tantopere labo¬
atis Num putatis hoc ip̃m quale sit Aut
pleruns exrogitatai aut luculeutius exp̃i
posse q̃ prodidecit ure diuine sapibricit dlui¬
huscinus Mox illiis uerba ipsa ut ecar
singulari intinocia prouũtiauit q̃ quidhi
igo hisce cõmtntariolis ideo intepiu qi diopia
michi uasa sant que reges et prineip
terrarum unuersi memoria quidem et
tentant et obseruent Reges utiqz felices
Auguscinus exisennat si iuiste iiperant
Se mter linguas sublimiter honorantiũ
et obsequia niiis hĩuliter salutanciũ nõ
excolletur sed se hõits esse memmerint
Si suam ptãtem ad dei cultum maxrine
uilatandum ⁊ inestati eius famulam fa¬
niunt Si diuin tuuent diligunt colunt
Si plus amant illud regnũ ubi nõ trment
habere cõsortes si ꝓ tardius uindicãt facil
ignoscunt si eandem uindictã pro necessi¬

Expanded text:
Cum inter sophistas aliquando de regum felicitate disceptatio esset et suum quisque iudicium afferret in medium, intervenit rex, «Et quid, o amici – inquit – in id tantopere laboratis? Non putatis hoc ipsum quale sit, aut plenius excogitari, aut luculentius exprimi posse quam prodiderit vir divinae sapientiae Augustinus?» Mox illius verba ipsa, ut erat singulari memoria, pronuntiavit. Quae quidem ego hisce commentariolis ideo intexui, quod digna mihi visa sunt, quae reges et principes terrarum universi memoria quidem et teneant et observent. Reges utique felices Augustinus existimat, si iuste imperant, si inter linguas sublimiter honorantium et obsequia nimis humiliter salutantium non extolluntur. Sed se homines esse meminerint, si suam potestatem ad Dei cultum maxime dilatandum maiestati eius famulam faciunt. Si Deum timent, diligunt, colunt, si plus amant illud regnum, ubi non timent habere consortes, si tardius vindicant, facile ignoscunt, si eandem vindictam pro necessi
Abbreviated transcription (Latin):
phannres capiturcii dñs Nacione gallus
senere auctoritate factis eques insignis
as hencico brtame rege prelio captiis
carcert assecuatus est donec fide dans
grandi admodum sese pteunia redep̃turũ
npromitteret Cumq is promissis hau
sufficiens Rreges ac prmapes decopa soss
obiisset uti ab his ea pecina aut alteso
quãtulacũq releuarour unum deniq ex
õmbus Alfonsum repperit qui tota illa
quãtaiis pecimia et a fide obligata libe¬
raret et a captiuitate redimeret

Expanded text:
nnes Capicurtii dominus, natione Gallus, genere, auctoritate, factis eques insignis, ab Henrico Britanniae rege proelio captus carcere asservatus est, donec fide data grandi admodum sese pecunia redempturum repromitteret. Cumque is promissis haud sufficiens reges ac principes Europae omnis obisset, uti ab his ea pecunia, aut saltem quantulacunque relevaretur, unum denique ex omnibus Alfonsum repperit, qui eum tota illa quantavis pecunia et a fide obligata liberaret, et a captivitate redimeret
Abbreviated transcription (Latin):
Alfensum nõnũꝙͣ solum absq̃ comitãtiũ
pompa incedentem uidimus Cñq ob hoc
a plerisq arguecetur suadi̾turq ut more
alorũ principũ eripse aematorũ manu
di pagus graderetur exhoreuisse cõsiliũ
usus est atqz dixisse ed quidem nỹme
ium ut isti crederet sed motẽtia associata
uadare noq isse quod beninolentia cuim̃
soctius qui ppiam extimestat

Expanded text:
Alfonsum nonnunquam absque comitantium pompa incedentem vidimus. Cumque et ab hoc a plerisque argueretur suadereturque ut more aliorum principum et ipse armatorum manu stipatus graderetur, exhorruisse consilium visus est, atque dixisse se quidem minime solum, ut isti crederent, sed innocentia associatum vadere, neque esse quod benivolentia civium fretus, quippiam extimescat
Abbreviated transcription (Latin):
Cum Regie bibliothece custos obserata
liberaria abesset Rexq ipse legendi ꝑcupidꝰ
fercipe ferain excuteret interuemt macheꝰ
Eiculus eximie sanctitatis sacerdos dixito
Tu ne id rex magne mambus proprens
Tu ne. Cui rex subridens Quiso in quit
uir sancte Nũquid deus et natura ntuꝙo
ibus manus dederat

Expanded text:
Cum regiae bibliothecae custos obserata libraria abesset, rexque ipse legendi percupidus, forcipe seram excuteret, intervenit Matheus Siculus eximiae ille sanctitatis sacerdos dixitque: "Tu ne id Rex magne manibus propriis, tu ne?" Cui rex subridens, "Quaeso – inquit – vir sancte, nunquid Deus et natura nequicquam regibus manus dederit
Abbreviated transcription (Latin):
Cuecnosum ulcus in erbia eportum
dat nsq solutus rex nec ab aliquo reten¬
tus ignio gladio senonum iuedico pre¬
buit Nullo prorsus aut uoce aut genntu
aut frontis coubractione doloris signo

Expanded text:
vernosum ulcus in talo exortum scatensque solutus rex, nec ab aliquo retentus ignito gladio scindendum medico praebuit, nullo prorsus aut voce, aut gemitu, aut frontis contractione, doloris signo
Abbreviated transcription (Latin):
Qmn.Modeste. grauiter.
Nls diis olim oue Neptimo Plutont
ommia impartita fuisse intmorabat
et sua quemq sorte parteq contentum
agere ut hõidus hodit itq quod sãtis
neqz quod inimes esset satis esse

Expanded text:
MODESTE, GRAVITER b diis solum Iove, Neptuno, Plutone, omnia tripartita fuisse memorabat, et sua quemque parteque contentum agere. At hominibus hodie, neque quod satis, neque quod nimis esset, satis esse
Abbreviated transcription (Latin):
Dotrmum factu sibi uiden dicebat Si
uolumas nostra inter amorẽ et metum
media incederet ut quantum amor ad ai¬
cessum impellecet lantum trnoc ilian
e diuerso retraheret¬

Expanded text:
Optimum factu sibi videri dicebat, si voluntas nostra inter amorem et metum media incederet, ut quantum amor ad excessum impelleret, tantum timor illam e diverso retraheret
Abbreviated transcription (Latin):
ru iocos moderate ferrent sapiẽtet
Al fonsus cum audisse Abertum ortan¬
pum apiud se diulissime exploratorem
agere non ar solum non eiecit e euxia
Sed salarium ãnuum illico ultro oscitut¬

Expanded text:
es Alfonsus cum audisset Albertum Orlandum apud se diutissime exploratorem agere, non solum non eiecit e curia, sed salarium annuum illi utro constituit
Abbreviated transcription (Latin):
¶A. Modeste.
ib oce autem Alsonsi nũq oruo uerbũ¬
obienum excidisse semius Aũq interi¬
era membrorum eis quempiamn uidisse
numꝙ iuirasse insuper o sa patãs etid
quidem rarenter et ob causam

Expanded text:
. MODERATE Ab ore autem Alfonsi nunquam omnino verbuobscenum excidisse scimus, nunquam interiora membrorum eius quempiam uidisse, numquam iurasse nisi per ossa patris, et id quidem rarenter et ob causam
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uero audisset ab agriculiribus
malapimica que natura acria essem
arte et diligentia fieri dulcia Et nos
uuut inquit cnes et populans nostyes
ingemo malo prauoq bonos ei emenda¬
tos industria reddamus

Expanded text:
Cum vero audisset ab agricultoribus mala punica, quae natura acria essent, arte et diligentia fieri dulcia, «Et nos igitur – inquit – cives et populares nostros ingenio malo pravoque bonos et emendatos industria reddamus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aliq̃n de iactura rerum p̃ciosarũ
senmio haberetur persancte affixmasse
regem audiuimius Mealle se gemimat
umones margaritas suas que quidẽ esset
in oniem orbem terrarum diffamatiss
libros qualescũq perditum ire

Expanded text:
Cum aliquando de iactura rerum preciosarum sermo haberetur, persancte affirmasse regem audivimus, malle se gemmas, uniones, margaritas suas, quae quidem essent in omnem orbem terrarum diffamantissimae, quam libros qualescunque perditum ire
Abbreviated transcription (Latin):
salsensus si prout libitum fuerit sibi uitã
agereliceres iuliain heremite uitain sese
eaugui inquiebat huit enun is panor¬
inicanus incoleus amenissima loca pro¬
t martim templum quas gallico uerto
uictir letus ac deo dedius

Expanded text:
Alfonsus, si, pro ut libitum fuerit, sibi vitam agere liceret, Iuliani heremitae vitam sese electurum inquiebat. Fuit etenim his Panormitanus incolens amoenissima loca prope Martini templum, quas Gallico verbo victu laetus ac Deo deditus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum libris sub sponde solitũ dogie
agem scimuuis experrectum illos cum
lummne poscere ac lectitare Ab hiis quod
idi quid cibus cõueniret edoceri pot ssi¬
muin aiebat

Expanded text:
Cum libris sub sponda solitum dormire regem scimus, experrectum illos cum lumine poscere ac lectitare. Ab his, quid sibi, quid civibus conveniret edoceri potissimum aiebat
Abbreviated transcription (Latin):
in terra hispania hn qui uitrea uasa
uendere soliti sunt ea in baculo quod am
appensa per urbem de ferunt nemero
octona hncum aliq̃n ubi rex aderãt pre¬
rirent ad illorum uoces cõuer sum regem
contemplatumqz dixisse aiuint hiiste ui¬
trariis consumilem esse uitai beatain
am ueluti si quis cum hiiste uitxaris
ngens preti paciscatut si octona
illa uascula ad cectam metum integra
et illesa perducant Contra si unũ au¬
quod in itinere confeingant et uasa et
celum ommne de perdant Sit nobis
nuuntum esse quinq sensuum per fere¬
docum ac cohexcendorum Necrion terum
aie potentiarum usq ad uite epitum
cõme aratum quibus si recte ac sinceie
ar sinem usq fuermuis usi nobis mexces
ingens re pronictitut beata uita Sin
male ac perpliam pana perpetua

Expanded text:
In terra Hispania hi, qui vitrea vasa vendere soliti sunt, ea in baculo quodam appensa per urbem deferunt numero octona. Hi cum aliquando, ubi rex aderat, praeterirent, ad illorum voces conversum regem contemplatumque dixisse aiunt, hisce vitrariis consimilem vitam esse beatam. Nam veluti siquis cum hisce vitrariis ingens pretium paciscatur, si octona illa vascula ad certam metam integra et illaesa perducant, contra si unum aliquod in itinere confringant, et vasa et pretium omne deperdant: sic nobis iniunctum esse onus quinque sensuum perferendorum ac coercendorum, nec non trium animi potentiarum usque ad vitae exitum commodatarum, quibus si recte ac sincere ad finem usque, fuerimus usi, nobis merces ingens repromittitur beata vita, sin male ac perperam mala perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
aliis forta se dubium uider poterit quod¬
nime hiiste ad notamc̃tis adiectirent sum
ichi quidem satis abunde exploratum
atq copectum est A fonsum iñ puens
innocencia et puritate cum adelestẽtibꝰ
strẽnuitate ac uixibus Cum urris prudẽ¬
ria et ionsilio cum sembus grauitate
et anctoritate cum acutis subtilitate et
aegunia cumingenuis candore et sin¬
plicitate Cum õmbus deniq ingenio
octrina uixtute arte et sapĩã cõtendisse

Expanded text:
Aliis fortasse dubium videri poterit, quodnunc hisce annotamentis adiecturus sum, mihi quidem satis abunde exploratum ac compertum est, Alfonsum cum pueris innocentia et puritate, cum adolescentibus strenuitate ac viribus, cum viris prudentia et consilio, cum senibus gravitate et auctoritate, cum acutis subtilitate et argutia, cum ingenuis candore et simplicitate, cum omnibus denique ingenio, doctrina, virtute, arte et sapientia contendisse