comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
A ut assuetꝰ aque profundit fluĩe noto
E micat arreptisq fremit cernicibus alte
Occurrit portis a bequo regina sub ipĩs
P esiluit qua tota coors emitata relictis
Ad tera clefluxit equis cũ talia fatur
Turne sui merito si qua ẽ ficlucia forti
Audeo ce eneadũ promitto occurre turme
Solaq tirrenos equites ire obuia contra
Me sine pͥma manu temptare pericula belli
Tu pedes admuros assiste ce menia ẜua
Turnus ad hec oculos horrenda uirgĩe fixus
Odecus italie urgo quas dicere grates
Quasne ferre parem s nũc ẽ oĩa q̃ñ
Iste aiũis supra. mecũ parcire laborrem
Eneas & fama ficlẽ missiq reportant
Exploratores. equitum leuia improb arma
Promisit. quaterẽt campos ip̃e ardua mõtis
Edeẜta iugo superans aluentat adurbem
Furta paro belli cõuexo intramite silue
Ut buuas armaco obsicdam milite fauces
Tu cirrenũ eꝗte collatis excipe signis

Expanded text:
aut adsuetus aquae perfundi flumine noto aut adsuetus aquae perfundi flumine noto emicat adrectisque fremit cervicibus alte occurrit portisque ab equo regina sub ipsis desiluit, quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis; tum talia fatur: Turne, sui merito siqua est fiducia forti, audeo et Aeneadum promitto occurrere turmae solaque Tyrrhenos equites ire obvia contra. Me sine prima manu temptare pericula belli tu pedes ad muros subsiste et moenia serva. Turnus ad haec, oculos horrenda in virgine fixus: O decus Italiae virgo, quas dicere grates quasve referre parem? Sed nunc, est omnia quando iste animus supra, mecum partire laborem. Aeneas, ut fama fidem missique reportant exploratores, equitum levia improbus arma praemisit, quaterent campos; ipse ardua montis per deserta iugo superans adventat ad urbem. Furta paro belli convexo in tramite silvae? ut bivias armato obsidam milite fauces. Tu Tyrrhenum equitem conlatis excipe signis;
Abbreviated transcription (Latin):
S ubuectant bello clat signun rauca cruentu
Buccina tũ muros uaria emxe̾ corona
Matrone pueriq uocat labor ultimus ões
Nec nõ ad templu sumasq aclpalladis arces
S ubtrahitur magna m̃r̃u regina cat̾ua
Pona ferens uixtaq comes lauinia uirgo
Causa mali tanti oculos deiecta decores
S uccedũt mr̃es &t templum turae uaporãt
Et mestas alto funclũt cle lumĩe uoces
A rmipotens pñs belli tritonia uirgo
Frange manu telu frigui predoĩs & ip̃m
Pionũ stẽne solo portis effuncle subaltis
Cingitur ip̃e furens certatiz ĩp̾lia turnꝰ
Ianiq adeo rutulu cõraca inclutus aeuis
Horrebat squamis surasq ĩclulserat auõ
Tempora nudus ad huc. lat̾iq accenseãt ense
Fulgebatq alta clecurrens aureus arce
Exultatq aĩs ce spe iam ꝑcipit hostez
Qualis ubi arruptis fugit p̾sepia unclis
T audez liber equs campoq potitꝰ aꝑto
Aut ille impastus armentaq tenclit equarf

Expanded text:
subvectant. Bello dat signum rauca cruentum subvectant. Bello dat signum rauca cruentum bucina. Tum muros varia cinxere corona matronae puerique: vocat labor ultimus omnis. Nec non ad templum summasque ad Palladis arces subvehitur magna matrum regina caterva dona ferens, iuxtaque comes Lavinia virgo, causa mali tanti, oculos deiecta decoros. Succedunt matres et templum ture vaporant et maestas alto fundunt de limine voces: Armipotens, praeses belli, Tritonia virgo, frange manu telum Phrygii praedonis et ipsum pronum sterne solo portisque effunde sub altis. Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus. Iamque adeo rutilum thoraca indutus aenis horrebat squamis surasque incluserat auro, tempora nudus adhuc, laterique adcinxerat ensem fulgebatque alta decurrens aureus arce, exsultatque animis et spe iam praecipit hostem: qualis ubi abruptis fugit praesaepia vinclis tandem liber equus campoque potitus aperto aut ille in pastus armentaque tendit equarum
Abbreviated transcription (Latin):
Extemplo turbati aĩ cõcussiq uulgi
Pectore & ar̃epce stimulis haud mollib ite
Aima manu trepidi poscunt fẽmitq arma iuuetus
Flent mesti mussantq pr̃es hic unliq clamor
Pissensu uario magnus se tollit ĩ auãs
Haud secu̾q atq alto ĩ luco cũ forte caterue
I mmo ait o ciues arrepto tp̃e turnus
Cogite cõsiliũ & pacem laudate seclentes
Illi armis ĩ regna ruũt. nec plura locutus
Corripuit sese. & tectis citus extulit altis
Iuuolce armat uulscors edite maniplis
Pue ait &e rutulos eꝗtes mesapus ĩ armis
Et cum fratre coras latis diffuncdite campis
Pars aclitus urbis firmet. turresq capessant
Cetera qua uiso mecum manus inseret arma
Illicet ĩmures tota discurritur urbe
Conciliũ ip̃e p̃r & magna incepta latinus
B eserit ac tristi turbatus tempõe cliffert
Multaq se incusat ꝗ non acceꝑit ultro
Parcdaniũ eneam ꝯñumq asciueĩt urbi
Piofodiunt alũ portas aut sixa sudes ꝙ

Expanded text:
Extemplo turbati animi concussaque vulgi Extemplo turbati animi concussaque vulgi pectora et adrectae stimulis haud mollibus irae. Arma manu trepidi poscunt, fremit arma iuventus, flent maesti mussantque patres. Hic undique clamor dissensu vario magnus se tollit in auras haud secus atque alto in luco cum forte catervaeImmo, ait, O cives adrepto tempore, Turnus, cogite concilium et pacem laudate sedentes: illi armis in regna ruunt. Nec plura locutus corripuit sese et tectis citus extulit altis. Tu, Voluse, armari Volscorum edice maniplos, duc, ait, et Rutulos. Equitem Messapus in armis et cum fratre Coras latis diffundite campis. Pars aditus urbis firmet turrisque capessat, cetera, qua iusso, mecum manus inferat arma. Ilicet in muros tota discurritur urbe. Consilium ipse pater et magna incepta Latinus deserit ac tristi turbatus tempore differt multaque se incusat, qui non adceperit ultro Dardanium Aenean generumque adsciverit urbi. Praefodiunt alii portas aut saxa sudesque
Abbreviated transcription (Latin):
Tot płi misere duces. nec tãda sequetur
Q la delectos latio & laurẽtibꝰ agris
Est & uulscoꝵ egregia de gente camilla
Aꝯmẽ agens equitum. & florẽtis ere cat̾uas.
Qsi me solum teucri ĩ certamine poscunt.
Idq placet. tãtũq bonis comuibꝰ obsto
Non adeo has exosa manus uictoria fugit.
Ut tanta quicꝗͣ pro spe tẽptare recusem
Ibo aĩs contra. uł magnũ pret achillem
Factaquulcani maniꝰbꝰ paria induat arma.
Ille licet uobis aĩam hãc soceroq latino
Turnus ego haud ulli ueter uirtutes secudus
Heuoui solũ eneas uocat & uocet oro
Nec clrances potius siue ẽ hec dira cleors
Morte luat. siue ẽ uirtus & głia tollat
Illi hec interse clubiis cde rebus agebant
Certantes castra eneas aciemq iouebat
Nũctius ĩgenti & regia tecta tumultu
Ecce iuit magnisq urbe terroribus ĩplet
Instructosq acie tiberino aflumine tencros
Tirrenamq manũ totis descendẽ campis

Expanded text:
tot populi misere duces, nec parva sequetur tot populi misere duces, nec parva sequetur gloria delectos Latio et Laurentibus agris. Est et Volscorum egregia de gente Camilla, agmen agens equitum et florentis aere catervas. Quod si me solum Teucri in certamina poscunt idque placet tantumque bonis communibus obsto, non adeo has exosa manus Victoria fugit, ut tanta quicquam pro spe temptare recusem. Ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem factaque Vulcani manibus paria induat arma ille licet. Vobis animam hanc soceroque Latino Turnus ego, haud ulli veterum virtute secundus, devovi. Solum Aeneas vocat: et vocet oro, nec Drances potius, sive est haec ira deorum, morte luat, sive est virtus et gloria, tollat. Illi haec inter se dubiis de rebus agebant certantes; castra Aeneas aciemque movebat: nuntius ingenti per regia tecta tumultu ecce ruit magnisque urbem terroribus implet, instructos acie Tiberino a flumine Teucros Tyrrhenamque manum totis descendere campis.
Abbreviated transcription (Latin):
Artificis scelus. & formidine crimẽ aceruat
N unqͣ aĩam talem dextra hac absiste moueri
A mites hitec recũ & sit pectore mixto
N uc̃ ad te & tua magne pat̾ cõsulta reuertor
Si nulla nostris ultra spem ponis in armis
Si tam deserti sumꝰ & semel agmine uerso
Funditꝰ occidimus. neq ht fortuna regressu
Oremus pacẽ & dextras tendamꝰ inhertes
E gregiusq aĩmi qui neꝗd tale uider&
Procubuit moriens: & humũ ore momõdit.
S in & opes nobis & adhuc ĩtacta iuuẽtꝰ
Auxilioq urbes itale populiq suꝑsunt
S in & troianis cũ młto gła uenit.
Sanguine. sunt illis sua funera parq per oẽs
T empestas. cur indecores ĩ limine primo
Deficimꝰ. cur ante tubã tremor occupat artꝰ
Multa dies uariusq labor mutabilis eui
Retulit in melius multos alt̾na reuisens
Lusit. & in solito rursus fortuna locauit
Non erit auxilio nõb etholus & arpi.
At mesappus erit. felixq coluniꝰ & quos

Expanded text:
artificis scelus et formidine crimen acerbat. artificis scelus et formidine crimen acerbat. Numquam animam talem dextra hac, absiste moveri, amittes: habitet tecum et sit pectore in isto. Nunc ad te et tua magna, pater, consulta revertor. Si nullam nostris ultra spem ponis in armis, si tam deserti sumus et semel agmine verso funditus occidimus neque habet Fortuna regressum? oremus pacem et dextras tendamus inertis.egregiusque animi, qui, nequid tale videret, procubuit moriens et humum semel ore momordit. Sin et opes nobis et adhuc intacta iuventus auxilioque urbes Italae populique supersunt, sin et Troianis cum multo gloria venit sanguine, sunt illis sua funera parque per omnis tempestas: cur indecores in limine primo deficimus? Cur ante tubam tremor occupat artus? Multa dies variisque labor mutabilis aevi rettulit in melius, multos alterna revisens lusit et in solido rursus Fortuna locavit. Non erit auxilio nobis Aetolus et Arpi: at Messapus erit felixque Tolumnius et quos
Abbreviated transcription (Latin):
Insignis agros: possit & quid inuida uirtꝰ
Experiare licet. nec longe scilic& hostes.
Querendi nobis. circũstat undiq muros.
mus in aduersos. ꝗd cessas. an tibi mauors.
Uentosa in lingua pedibusq fugacibꝰ istis
Semꝑ erit.
Pulsus ego haud ꝗsq̃ merito fedissime pulsum
Arguet iliaco tumĩdũ qui crescẽ tibrim
Sanguine & euandri totã cũ stirpe uidebit
Procubuisse domum atq exutos archades armis.
Haud ita me experti bicias & pãdarꝰ ingens.
& quos mille die uictor sub tartara misi
Inclusus muris. hostiliq agere septꝰ
Nulla salus bello capiti caue talia demens.
Dardanio rebusq tuis. proinde oĩa magno
Necessa turbare metu: atq extollẽ uires.
G entis bis uicte cõtra premẽ arma latini
N ũc & mirmidonũ proceres frigia arma tremescũt
Nuc & titides & lariseus achilles
Amnis & adriacas retrofugit aufidus undas
Uł cum se paiuidũ cõtra mẽa uirgia fingit

Expanded text:
insignis agros. Possit quid vivida virtus, insignis agros. Possit quid vivida virtus, experiare licet; nec longe scilicet hostes quaerendi nobis: circumstant undique muros. Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors ventosa in lingua pedibusque fugacibus istis semper erit? Pulsus ego? Aut quisquam merito, foedissime, pulsum arguet, Iliaco tumidum qui crescere Thybrim sanguine et Evandri totam cum stirpe videbit procubuisse domum atque exutos Arcadas armis? Haud ita me experti Bitias et Pandarus ingens et quos mille die victor sub Tartara misi, inclusus muris hostilique aggere saeptus. Nulla salus bello. Capiti cane talia, demens, Dardanio rebusque tuis. Proinde omnia magno ne cessa turbare metu atque extollere vires gentis bis victae, contra premere arma Latini. Nunc et Myrmidonum proceres Phrygia arma tremescunt, nunc et Tydides et Larissaeus Achilles, amnis et Hadriacas retro fugit Aufidus undas. Vel cum se pavidum contra mea iurgia fingit
Abbreviated transcription (Latin):
Primꝰ ego inuisum quẽ tibi fingis adee
N il moror. en supplex uenio miserẽ tuoꝵ
Pone aĩmos & pulsus abi sat funera fusi.
Uidimꝰ ingentes & desolauimꝰ agros.
A ut si forma mouet. si tãtũ pectore robur.
Concipis aut si adeo dotalis regia cõdi ẽ.
Aude. atq aduersũ fidens fer pectꝰ in hostẽ.
Scilic& ut turno cõtingat regia coniunx
Nos aĩe uiles inhumata ĩ flectaq turba
S ternemur campis & tu si qua tibi uis
Si patrii quid martis habes illum aspice cõtͣ
Qui uocat.
Talibus exarsit dictis uiolencia turni
Dat gemitũ rumpitq has imo pectore uoce ᷤᷤ
Tum cũ bella manus poscũt patribꝰq uocatis
Primus ades. sed nõ replenda ẽ curia uerbis
Que tuto tibi magna uolant dũ discitat hostẽ.
Ager muroꝵ. nec inundant sanguine fosse.
Proinde tona eloquio solitũ tͥ meq timoriᷤᷤ
Argue o drances qñ tot stragis aceruos
Teucrorum tua dextra dedit. passimq tropheis

Expanded text:
Primus ego, invisum quem tu tibi fingis, et esse Primus ego, invisum quem tu tibi fingis, et esse nil moror, en supplex venio. Miserere tuorum, pone animos et pulsus abi. Sat funera fusi vidimus ingentis et desolavimus agros. Aut si fama movet, si tantum pectore robur concipis et si adeo dotalis regia cordi est, aude atque adversum fidens fer pectus in hostem. Scilicet ut Turno contingat regia coniunx, nos animae viles, inhumata infletaque turba, sternamur campis. Etiam tu, siqua tibi vis, si patrii quid Martis habes, illum aspice contra, qui vocat. Talibus exarsit dictis violentia Turni; dat gemitum rumpitque has imo pectore voces tum, cum bella manus poscunt, patribusque vocatis primus ades. Sed non replenda est curia verbis, quae tuto tibi magna volant, dum distinet hostem agger murorum nec inundant sanguine fossae. Proinde tona eloquio, solitum tibi, meque timoris argue tu, Drance, quando tot stragis acervos Teucrorum tua dextra dedit passimque tropaeis
Abbreviated transcription (Latin):
Consulis obone rex cũcti se scire fatent᷑.
Quid fortuna petat popłi. s dicẽ mussant.
Det libertatẽ fandi flatꝰq remiitat.
Cuiꝰ ob auspiciũ infandum. moresq sinistros
Dicã equidem licet arma mͥ mõtẽq minet᷑
Lumina tot cecidisse ducũ. totãq uidemꝰ
Consendisse urbẽ luctu dũ troia tẽptat
Castra fuge fidens. & celũ t̾ritat armis
Unum &̃ donis istis que płrima mitti
Dardanidiq uibes duci unũ optime regũ
Adicias. nec te ullius uiolencia uĩcatꝰ.
Quin natã egregio genero dignisq hymeneiᷤˢᷤ
Des patri. & pacem hac et̾no federe iungas.
Ꝙ si tantꝰ ht mentes & pectora terror
Ip̃m obtestemur. ueniamq oremꝰ ab ip̃o
Cedat ius proprium regi. prieq remictat.
Quid miseros tociens in apta ꝑicula ciues
Proicis: olacio caput hor & cã maloꝵ
Nulla salus bello. pacẽ te poscimꝰ omnes.
Turne simul pacis solus ĩuuolabile pignꝰ

Expanded text:
consulis, O bone rex: cuncti se scire fatentur, consulis, O bone rex: cuncti se scire fatentur, quid fortuna ferat populi, sed dicere mussant. Det libertatem fandi flatusque remittat cuius ob auspicium infaustum moresque sinistros dicam equidem, licet arma mihi mortemque minetur lumina tot cecidisse ducum totamque videmus consedisse urbem luctu, dum Troia temptat castra fugae fidens et caelum territat armis. Unum etiam donis istis, quae plurima mitti Dardanidis dicique iubes, unum, optime regum, adicias nec te ullius violentia vincat, quin natam egregio genero dignisque hymenaeis des, pater, et pacem hanc aeterno foedere iungas. Quod si tantus habet mentes et pectora terror, ipsum obtestemur veniamque oremus ab ipso: cedat, ius proprium regi patriaeque remittat. Quid miseros totiens in aperta pericula cives proicis, O Latio caput horum et causa malorum? Nulla salus bello: pacem te poscimus omnes, Turne, simul pacis solum inviolabile pignus.
Abbreviated transcription (Latin):
Considant si tantꝰ amor & menia cõdãt
Sin alios fines aliaue capescẽ gentẽ
Est aĩmꝰ. poscutq solo decedere nr̃o
Bisdenas italo texamꝰ robore naues
Seu płres cõplẽ ualent. iacet oĩs ad undã
Materies. ip̃i nomẽq modũq carinis
Precipiant. nos era manꝰ naualia demꝰ
Preterea qui dicta ferant & federa firmẽt
Centũ oratores pͥmos de gente latinos
Ire placet pacisq manu pretẽdere ramoᷤ.
Munera portãtes auriq eborisq talẽta
&sellã regni trabeãq insignia nr̃i.
Consulite in mediuĩ & rebꝰ succũrite fessis.
Tũ drances idẽ infensꝰ quẽ glia turni
Obliqua inuidia stimulisq agitabat amaris
Largus opum & lingua melior. s frigida bello
Dextera. consiliis habitꝰ nõ futilis auctor.
Sedicione potens. genus huic mat̾na suꝑbũ
N obilitas dabat. incertum de pr̃e ferebat.
Surgit & his honerat dictis atq agerat iras
Rem nulli obscuram nr̃e nec uocis egẽtẽ

Expanded text:
Considant, si tantus amor, et moenia condant. Considant, si tantus amor, et moenia condant. Sin alios finis aliamque capessere gentem est animus possuntque solo decedere nostro: bis denas Italo texamus robore navis seu pluris complere valent, iacet omnis ad undam materies, ipsi numerumque modumque carinis praecipiant, nos aera manus navalia demus. Praeterea qui dicta ferant et foedera firment centum oratores prima de gente Latinos ire placet pacisque manu praetendere ramos, munera portantis aurique eborisque talenta et sellam regni trabeamque insignia nostri. Consulite in medium et rebus succurrite fessis. Tum Drances idem infensus, quem gloria Turni obliqua invidia stimulisque agitabat amaris, largus opum et lingua melior, sed frigida bello dextera, consiliis habitus non futilis auctor, seditione potens genus huic materna superbum nobilitas dabat, incertum de patre ferebat, surgit et his onerat dictis atque aggerat iras: Rem nulli obscuram nostrae nec vocis egentem
Abbreviated transcription (Latin):
Prefatꝰ diuos solio rex infit ab alto.
Ante quidem suma de restatuisse latini
& mallem & fuerat melius nõ tp̃õe tali
Cogere conciliũ cũ muros assidet hostis.
Bellũ impõtunũ ciues cũ gẽte deoꝵ
Inuictisq uiris gerimꝰ. quos nulla fatigat
Prelia. nec uicti possunt obsistere ferro.
Spem si quã accitis etholum habuistis ĩ armis
Cetera qua rerum iaceant ꝑculsa ruina
Ante oculos interq manꝰ sunt oĩa uros
Nec quẽ q̃ incuso potuit q̃ płrima uĩtꝰ
Esĩe fuit. toto certatũ ẽ cõpore regna
Nuc adeo que sit dubie sentẽcia mẽti
Expediã. & paucis aĩos adibẽte docebo
Est antiqus ager trisco mͥ proximꝰ ani
Longus in occasum fines suꝑ usq sicanos
Aurunci rutuliq ferunt & uomẽ duros
Exercẽt colles. atꝗ hoꝵ asperima pascunt.
Hec ois regio. & celsi plaga pinea montis.
Cedat amicicie teucrorum & federis equas.
Dicamꝰ leges. sociosq ĩ regna uocemꝰ

Expanded text:
praefatus divos solio rex infit ab alto: praefatus divos solio rex infit ab alto: Ante equidem summa de re statuisse, Latini, et vellem et fuerat melius, non tempore tali cogere concilium. cum muros adsidet hostis. Bellum importunum, cives, cum gente deorum invictisque viris gerimus, quos nulla fatigant proelia: nec victi possunt absistere ferro. Spem siquam adscitis Aetolum habuistis in armis, cetera qua rerum iaceant perculsa ruina, ante oculos interque manus sunt omnia vestras. Nec quemquam incuso: potuit quae plurima virtus esse, fuit; toto certatum est corpore regni. Nunc adeo quae sit dubiae sententia menti expediam et paucis, animos adhibete, docebo. Est antiquus ager Tusco mihi proximus amni, longus in occasum, finis super usque Sicanos; Aurunci Rutulique serunt et vomere duros exercent colles atque horum asperrima pascunt. Haec omnis regio et celsi plaga pinea montis cedat amicitiae Teucrorum, et foederis aequas dicamus leges sociosque in regna vocemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Pergama. nec ueteꝵ memini letorue maloꝵ.
Munera que patriis ad me põtatis ab oris
Uertite ad eneam. stetimꝰ tela asꝑa cõtra
Contulimꝰq manus exꝑto mͥ credite qͣtꝰ
Inclipeũ assurgat. quo turbine tõqueat astã
Si duo preterea tales idea tulisset
Terra uiros ultro inathias uenisset ad urbes.
Dardanus. & uersis lugeret grecia fatis.
Quicꝗd apud dure cessatũ ẽ menia troie.
Nectoris eneeq manu iuictoria graiũ.
Nesit. & in decimũ uestigia retulit annũ¬
Ambo aĩmis ambo insignes prestãtibꝰ armis.
Hic pietate pͥor coeant in federe dextre
Qua datur. ast armis cõcurrãt arma cauete
& responsa simul que sint rex optime regis
A udisti. & que sit magno sentencia bello
Uix ea legati. uariusq per ora cucurrit
Ausonidum turbata fremor ceu saxa morãtur
Cũ rapidos amnes fit clauso gurgite mũmur.
Uicineq fremũt ripe trepitantibus undis.
Ut pͥmum placati aĩmi & trepida ora quiẽ

Expanded text:
Pergama, nec veterum memini laetorve malorum. Pergama, nec veterum memini laetorve malorum. Munera, quae patriis ad me portatis ab oris, vertite ad Aenean. Stetimus tela aspera contra contulimusque manus: experto credite, quantus in clipeum adsurgat, quo turbine torqueat hastam. Si duo praeterea talis Idaea tulisset terra viros, ultro Inachias venisset ad urbes Dardanus, et versis lugeret Graecia fatis. Quidquid apud durae cessatum est moenia Troiae, Hectoris Aeneaeque manu victoria Graium haesit et in decimum vestigia rettulit annuAmbo animis, ambo insignes praestantibus armis hic pietate prior. Coeant in foedera dextrae, qua datur; ast armis concurrant arma cavete. Et responsa simul quae sint, rex optime, regis audisti et quae sit magno sententia bello. Vix ea legati, variusque per ora cucurrit Ausonidum turbata fremor: ceu saxa morantur cum rapidos amnis, fit clauso gurgite murmur vicinaeque fremunt ripae crepitantibus undis. Ut primum placati animi et trepida ora quierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Uł priamo miseranda manꝰ scit triste min̾ue
Sidus. & euboice cautes ultorq caphareus
Milicia ex illa diuersũ ad litꝰ abacti
Atrides prothei menelaus adusq colũnas.
Exulat. ethueos uidit ciclopas ulixes.
Regna neoptolomi referã uersosq penates
Idomenei. & libicoue habitãteᷤ littore locros
Ip̃e miceneꝰ magnoꝵ ductor achiuũ
Coniugis infande pͥma ĩt̾ lumina dextra
Oppeciit. deuicta asia subsedit adulter
Inuidisse deos patriis ut redditꝰ agris.
Cõiugiũ optatũ & pulcrã calidona uiderẽ
Nuc inhorribili uisu põtenta sequtur.
& socii amissi petiere ethera pẽnis
Fluminibꝰq uagantur aues heu dira meoꝵꝵ
Suplicia. & scopulos lacrimosis uocibꝰ implent
N ec adeo ex illo mihi iã spanda fuere.¬
T empore. tum ferro celestia corpora demens
Appecii. & ueneris uolaui uulnẽ dextrã.
Ne uõue me ad tales impellite pugnas.
Nec mͥ cũ theueris ullum post erut᷑a bellũ.

Expanded text:
vel Priamo miseranda manus: scit triste Minervae vel Priamo miseranda manus: scit triste Minervae sidus et Euboicae cautes ultorque Caphareus. Militia ex illa diversum ad litus abacti Atrides Protei Menelaus adusque columnas exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes. Regna Neoptolemi referam versosque penates Idomenei? Libycone habitantis litore Locros? Ipse Mycenaeus magnorum ductor Achivom coniugis infandae prima inter limina dextra oppetiit: devictam Asiam subsedit adulter. Invidisse deos, patriis ut redditus aris coniugium optatum et pulchram Calydona viderem? Nunc etiam horribili visu portenta sequuntur, et socii amissi petierunt aethera pennis fluminibusque vagantur aves, heu dira meorum supplicia, et scopulos lacrimosis vocibus implent. Haec adeo ex illo mihi iam speranda fuerunt tempore, cum ferro caelestia corpora demens adpetii et Veneris violavi volnere dextram. Ne vero, ne me ad talis impellite pugnas: nec mihi cum Teucris ullum post eruta bellum
Abbreviated transcription (Latin):
& pͥmus septris haud leta frõte latinꝰ
Atq hic legatos ettola ex urbe remissos
Que ferant fari iubet & respõsa reposcit
Ordine cũcta suo tũ facta silencia linguis
At uenulus dicto parens ita farier ĩfitꝰ
Uidimus ociues diomedem argiuaq castra
Atq iter emensi casus suꝑauimus oẽs
Contigimusq manũ. qua contigit ilia tellus.
Ille urbẽ agrippã patrie cognomine gentis
Uictor gargani condebat lapigis agris
Postꝗ̃ introgressi & corã data copia fandi
Munera preferimus: nomẽ patriãq docemꝰ.
Qui belũ intulerit. que cã attraxerit arpes.
Auditis ille ħ placido sic edidit ore.
O fortunate gentes saturnia regna
Antiqui ausonii que uos fortuna quietos
Solicitat. suadetq ignota lacescẽ bella
Quicũq iliacos ferro uiolauimꝰ agros.
Mitto ea que muris bellando ex austa sub altis
Quos simois premit ille uiros ĩfada ꝑ orbẽ
Suplicia. & sceleꝵ penas expedimꝰ oẽs

Expanded text:
et primus sceptris haud laeta fronte Latinus. et primus sceptris haud laeta fronte Latinus. Atque hic legatos Aetola ex urbe remissos, quae referant, fari iubet et responsa reposcit ordine cuncta suo. Tum facta silentia linguis, et Venulus dicto parens ita farier infit: Vidimus, o cives, Diomedem Argivaque castra atque iter emensi casus superavimus omnis contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus. Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis victor Gargani condebat Iapygis agris. Postquam introgressi et coram data copia fandi, munera praeferimus, nomen patriamque docemus, qui bellum intulerint, quae causa attraxerit Arpos. Auditis ille haec placido sic reddidit ore: O fortunatae gentes, Saturnia regna, antiqui Ausonii, quae vos fortuna quietos sollicitat suadetque ignota lacessere bella? Quicumque Iliacos ferro violavimus agros, mitto ea, quae muris bellando exhausta sub altis, quos Simois premat ille viros, infanda per orbem supplicia et scelerum poenas expendimus omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
Pectora merentũ: pueriq parẽtibꝰ orbi
Dirũ execrantur bellũ turniq himeneos.
Ip̃m armis ip̃mq uibent decernẽ ferro.
Qui regnũ italie & pͥmos sibi poscat honores.
Testatur. solum posci ĩ certamine turnũ.
Multa simul cõtra uariis sentẽcia dictis.
Pro turno & magnũ regine nomẽ obumbrat.
MNulta uiꝵ meritis substentat fama tropheis
Nos inter monitꝰ medio inflagrãte tumultu
Ecce suꝑ mesti magna diomẽdis ab urbe
Legati responsa ferunt. niħ oĩbꝰ aptũ
T antoꝵ inpensis opum. niħ dona neq aur
Nec magnas ualuisse preces. alia arma latinis.
Querendã aut pacẽ troiano rege petẽdã.
Deficit ingenti luctu rex ip̃e latinꝰ.
Fatalẽ eneam manifesto munẽ ferri.
Admonet ira deũ tumuliq an ora recẽteᷤ.
Ergo conciliũ magnũ pͥmosq suoꝵ
Imꝑio accitos alta inter limina cogit.
Olli cõuenẽ fluunt ad regia plenis
Tecta uiis. sedet in medio rex maximꝰ euo

Expanded text:
pectora maerentum puerique parentibus orbi pectora maerentum puerique parentibus orbi dirum exsecrantur bellum Turnique hymenaeos: ipsum armis ipsumque iubent decernere ferro, qui regnum Italiae et primos sibi poscat honores. testatur, solum posci in certamina Turnum. Multa simul contra variis sententia dictis pro Turno, et magnum reginae nomen obumbrat, multa virum meritis sustentat fama tropaeis. Hos inter motus, medio in flagrante tumultu, ecce super maesti magna Diomedis ab urbe legati responsa ferunt: nihil omnibus actum tantorum impensis operum, nil dona neque aurum nec magnas valuisse preces, alia arma Latinis quaerenda aut pacem Troiano ab rege petendum. Deficit ingenti luctu rex ipse Latinus. Fatalem Aenean manifesto numine ferri admonet ira deum tumulique ante ora recentes. Ergo concilium magnum primosque suorum imperio accitos alta intra limina cogit. olli convenere fluuntque ad regia plenis tecta viis. Sedet in mediis et maximus aevo
Abbreviated transcription (Latin):
Frenaq feruentes q rotas & munera nota
Ipõꝵ cdipecs & non felicia tela
Multa bouum circa mactãt᷑ cõpora mõti
Setigerosq sues. raptasq ex oĩbus agris
In flama iugulant pecudes tũ litore toto
Ardentes spectant socios semiustaq seruãt
Bustaq neq auelli possunt. nox humida donec
Inuertit celũ stelis ardentibꝰ aptum
Nec minus & miseri diuersa in pãte latini
Innumeras struxẽ piras & cõpora pãtim
Multa uiꝵ terre infodiunt. abeptaq pãtim
Finitimos tollũt ĩ agros urbiq remittut
Cetera. cõfuseq ingentẽ cedis aceruũ
Nec nuõ nec honore cremat. tuc undiq uasti
Certatim crebris collucẽt ignibꝰ agri
Tercia lux gelidam celo dimouerat umbrã.
Merentes altum cinere & cõfusa ruebat᷑.
Ossa focis: tepidoq honerabat aggẽ terre.
Iam u̾o in tectis prediuitis urbe latini.
Precipuus fragor. & longe pars maxima luctꝰ.
Hic matres misereq nurus. hic cara soror

Expanded text:
frenaque ferventisque rotas; pars munera nota, frenaque ferventisque rotas; pars munera nota, ipsorum clipeos et non felicia tela. Multa boum circa mactantur corpora Morti, saetigerosque sues raptasque ex omnibus agris in flammam iugulant pecudes. Tum litore toto ardentis spectant socios semustaque servant busta neque avelli possunt, nox umida donec invertit caelum stellis ardentibus aptum. Nec minus et miseri diversa in parte Latini innumeras struxere pyras, et corpora partim multa virum terrae infodiunt avectaque partim finitimos tollunt in agros urbique remittunt, cetera confusaeque ingentem caedis acervum nec numero nec honore cremant: tunc undique vasti certatim crebris conlucent ignibus agri. Tertia lux gelidam caelo dimoverat umbram: maerentes altum cinerem et confusa ruebant ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae. Iam vero in tectis, praedivitis urbe Latini, praecipuus fragor et longi pars maxima luctus. Hic matres miseraeque nurus, hic cara sororum
Abbreviated transcription (Latin):
T u qͦ nũc stares inmanis trũeꝰ & armis
Esset par etas. & idẽ si robur abanis
Turne. sed ĩfelix teucros ꝗd demoror armis.
Uadite. & hec memores regi mãdata referte.
Q uitã moror inuisam palante ꝑempto
Dextera causa tua ẽ. turnũ natoq pr̃iq
Quã debere uides: meritis uacat ħ tͥ solꝰ
Fortuneq locꝰ nõ uite gaudia quero.
Nec fas sed gnato manes ꝑferre sub ymos.
Aurora interea miseris mõtalibꝰ almã
Extulerat lucẽ referẽs oꝑa atq labores
Iã pater eneas. iã curuo ĩ littore tãchõ
Constituẽ piras. huc cõpora quisq suoꝵ
Nora tulere pate subiectisq ignibꝰ atris
Conditur in tenebras altũ caligine celũ
Ter circii accensos cicti fulgetihꝰ armis.
Decurrẽ rogis. ter mestũ funeris ignẽ
Lustrauẽ in equis ululatꝰq ore dedere.
Spargitur & tellus lacrimis spãgũtur & arma
Hic alii spolia occisis direpta latinis
Cogniciunt igni galeas ensesq decoros

Expanded text:
tu quoque nunc stares immanis truncus in armis, tu quoque nunc stares immanis truncus in armis, esset par aetas et idem si robur ab annis, Turne. Sed infelix Teucros quid demoror armis? Vadite et haec memores regi mandata referte: quod vitam moror invisam Pallante perempto, dextera causa tua est, Turnum natoque patrique quam debere vides. Meritis vacat hic tibi solus fortunaeque locus. Non vitae gaudia quaero, nec fas, sed nato Manis perferre sub imos. Aurora interea miseris mortalibus almam extulerat lucem, referens opera atque labores: iam pater Aeneas, iam curvo in litore Tarchon constituere pyras. Huc corpora quisque suorum more tulere patrum, subiectisque ignibus atris conditur in tenebras altum caligine caelum. Ter circum accensos cincti fulgentibus armis decurrere rogos, ter maestum funeris ignem lustravere in equis ululatusque ore dedere; spargitur et tellus lacrimis, sparguntur et arma: Hic alii spolia occisis derepta Latinis coniciunt igni, galeas ensesque decoros
Abbreviated transcription (Latin):
Procubuit suꝑ. atꝗ heret lacrimansq gemensq
Q uia uis tandẽ uoci laxata dolore ẽ.
Nõ ħ opallas dederas promissa parenti
Caucius ut sceuo uelles te creder marti
Haud ignarus erã q̃tũ noua qlã ĩ armis
& predulce decꝰ pͥmocẽtamine poss&.
Primicie iuuenis misere. belliq propĩqui
Dura rudimẽta. & nulli exaudita deoꝵ
Uota precesq mee. tuaq osanctissime cõiunx
Felix morte tua. neq ĩ hũc seruata dolorẽ.
Contra ego uiuẽdo uici mea fata suꝑsteᷤ.
Restarẽ ut genitor troũ socia arma sequtũ.
Obruerẽt rutuli telis aĩam ip̃e dedissem
Atq ħ pompa domĩ me nõ pallãta referr&.
Nec uos arguerĩ teucri. nec fedra. nec quas
Iunximꝰ hospicio dextras. sors ista senecte
Quĩ ego nõ alio te digner funẽ palla.
& pius eneas & q̃ magni friges & qͣ
Tirreniq duces tirrenũ exercitꝰ oĩs
Magna trophea ferũt. quos dat tua dext̾a leto

Expanded text:
procubuit super atque haeret lacrimansque gemensque, procubuit super atque haeret lacrimansque gemensque, et via vix tandem vocis laxata dolore est. Non haec, O Palla, dederas promissa parenti, cautius ut saevo velles te credere Marti; haud ignarus eram, quantum nova gloria in armis et praedulce decus primo certamine posset. Primitiae iuvenis miserae bellique propinqui dura rudimenta et nulli exaudita deorum vota precesque meae! Tuque, O sanctissima coniunx, felix morte tua neque in hunc servata dolorem! Contra ego vivendo vici mea fata, superstes restarem ut genitor. Troum socia arma secutum obruerent Rutuli telis! Animam ipse dedissem atque haec pompa domum me, non Pallanta, referret, nec vos arguerim, Teucri, nec foedera nec quas iunximus hospitio dextras: sors ista senectae alio digner te funere, Palla, quam pius Aeneas et quam magni Phryges et quam Tyrrhenique duces, Tyrrhenum exercitus omnis. Magna tropaea ferunt, quos dat tua dextera Leto:
Abbreviated transcription (Latin):
Iungemꝰ regi. querat sibi federa turnꝰ.
Quĩ & fatales muroꝵ attolẽ mole ᷤ
Saxaq subuectare bumeris troiana iuuabit
Dixerat hec. unoq omĩes eadẽ ore fremebat.
Bis senos pepigere dies & pace sequestra
ꝑsiluas teueri mixtiq ĩ pune latini
E rauẽ iugis ferro sonat icta bipẽni.
Fraxinꝰ. euertũt altas ad sidera pinꝰ.
Robora nec cuneis olẽtẽ findere cediꝵ
Nec plaustris cessat uectare gemẽtibꝰ ornos.
& iã fama uolans tãti p̾nuntia luctꝰ
Fuandex euandriq domos & menia replet.
Que modo uictorẽ latio pallãta pallãta ferebat
Archades ad põtas ruẽ. & de more uetusto.
Funereas rapuẽ faces. luc& uia longo¬
Ordine flamaix & late discriminat agros.
Contra turba frigũ. ueniens plãgẽcia ungit
Agmina. que postq̃ matres succedere tectis
Uidere. mestam incendũt clamoribꝰ urbẽ.
At nõ euande potis ẽ uis ulla tenẽ.
Sed uenit in medios feretro palãte reposto.

Expanded text:
iungemus regi: quaerat sibi foedera Turnus. iungemus regi: quaerat sibi foedera Turnus. Quin et fatalis murorum attollere moles saxaque subvectare umeris Troiana iuvabit. Dixerat haec, unoque omnes eadem ore fremebant. Bis senos pepigere dies et pace sequestra per silvas Teucri mixtique inpune Latini erravere iugis. Ferro sonat alta bipenni fraxinus, evertunt actas ad sidera pinus, robora nec cuneis et olentem scindere cedrum nec plaustris cessant vectare gementibus ornos. Et iam Fama volans, tanti praenuntia luctus, Evandrum Evandrique domos et moenia replet, quae modo victorem Latio Pallanta ferebat. Arcades ad portas ruere et de more vetusto funereas rapuere faces; lucet via longoordine flammarum et late discriminat agros. Contra turba Phrygum veniens plangentia iungit agmina. Quae postquam matres succedere tectis viderunt, maestam incendunt clamoribus urbem. At non Evandrum potis est vis ulla tenere, sed venit in medios. Feretro Pallanta reposto
Abbreviated transcription (Latin):
Quenam uos tanto fortuna indigna latini
Implicuit bello: qui nos fugiatis amicos.
Pacẽ ne exanimis & martis sorte peremptis
Oratis: equidem & uiuis cõcedere uellẽ.
Nec ueni nisi fata locũ sedẽq dedissent
N ec bellũ cũ gente gero. rex nr̃a reliquit
Nospicia & turni potius se credidit armis.
E quius huic turno fuerat se opponẽ mõti
Si bellum finire manu. si pellere theucros
Apparat. his decuit mecũ cõcurrẽ telis.
Uix&. cui uitã deus aut sua dextra dediss&.
Nũc ite & miseris supponite ciuibꝰ ignẽ.
Dixerat eneas. illi obstupuẽ silẽtes.
Conuersiq oculos inter se atq ora tenebãt.
Tum senior semꝑq odiis & crimine drãceᷤ
Infensus iuueni turno sic ore uicissum.
Orsa refert . o. fama ingens ingentior armis
Uir troiane. quis celo te laudibꝰ eque:
Iusticie ne prius mirer. belli ne laboꝵ
Nos uõ hec patriam grati referemꝰ adurbẽ.
& te si qua uia dederit fortuna latino

Expanded text:
Quaenam vos tanto fortuna indigna, Latini, Quaenam vos tanto fortuna indigna, Latini, implicuit bello, qui nos fugiatis amicos? Pacem me exanimis et Martis sorte peremptis oratis? Equidem et vivis concedere vellem. Nec veni, nisi fata locum sedemque dedissent, nec bellum cum gente gero: rex nostra reliquit hospitia et Turni potius se credidit armis. Aequius huic Turnum fuerat se opponere morti. Si bellum finire manu, si pellere Teucros apparat, his mecum decuit concurrere telis: vixet, cui vitam deus aut sua dextra dedisset. Nunc ite et miseris supponite civibus ignem. Dixerat Aeneas. Illi obstipuere silentes conversique oculos inter se atque ora tenebant. Tum senior semperque odiis et crimine Drances infensus iuveni Turno sic ore vicissim orsa refert: O fama ingens, ingentior armis vir Troiane, quibus caelo te laudibus aequem? Iustitiaene prius mirer belline laborum? Nos vero haec patriam grati referemus ad urbem et te, siqua viam dederit fortuna, Latino
Abbreviated transcription (Latin):
Ducunt & rutulo perfusos sanguine currus.
Post bellator equus positis insignibꝰ ethõ
It lacrimãs ꝯuetisq humectat grãdibꝰ ora.
Astam alii galeamq ferunt. nã cetera turnꝰ
Uictor ht. tum mesta falanx teucriq sequũtur.
Tireniq omes & uersis archades armis
Postq̃ omnis longe comitũ precesserat ordo
Sustitit eneas. gemituq hec addidit alto.
Nos alias hĩc ad lacrimas eade hõrida belli
Fata uocãt salue eternũ mͥ maxime palla.
Eternũq uale. nec płra effatꝰ ad altos
Tendebat muros. gressumq in castra ferebat.
Iamq oratores aderant ex urbe latina.
Uelati ramuꝰ olee. ueniamq precãtes.
Corpora ꝑ campos ferro que fusa iacebat᷑
Redderet. ac tumulo siner& succedere t̾re
Nullũ cũ uictis certamẽ & ethere cassis.
Parceret hospitibꝰ quõdã socerisq uocatis.
Quos bonꝰ eneas haud asꝑnãda precãteᷤᷤ
Prosequitur ueniam. & u̾bis hec insup addit.

Expanded text:
Ducunt et Rutulo perfusos sanguine currus. Ducunt et Rutulo perfusos sanguine currus. Post bellator equus positis insignibus Aethon it lacrimans guttisque umectat grandibus ora. Hastam alii galeamque ferunt, nam cetera Turnus victor habet. Tum maesta phalanx Teucrique sequuntur Tyrrhenique omnes et versis Arcades armis. Postquam omnis longe comitum praecesserat ordo, substitit Aeneas gemituque haec addidit alto: Nos alias hinc ad lacrimas eadem horrida belli fata vocant: salve aeternum mihi, maxime Palla, aeternumque vale. Nec plura effatus ad altos tendebat muros gressumque in castra ferebat. Iamque oratores aderant ex urbe Latina, velati ramis oleae veniamque rogantes: corpora, per campos ferro quae fusa iacebant, redderet ac tumulo sineret succedere terrae; nullum cum victis certamen et aethere cassis; parceret hospitibus quondam socerisque vocatis. Quos bonus Aeneas haud aspernanda precantis prosequitur venia et verbis haec insuper addit:
Abbreviated transcription (Latin):
Hic iuuenem agresti sublimẽ stramine ponut
Qualem uirgineo demessum police florem
Seu mollis uiole. seu languẽtis iacinthi
Cui neq fulgor adhuc nec dũ sua forma recessit
Non iam mater alit tellus iuresq ministrat
Tum geminas uestes auroq ostroq rigentes.
Extulit eneas. quas illi leta laboꝵ
Ip̃a suis quõdam manibꝰ sidonia dido
Fecerat. & tenui telas discreuerat auro
Haꝵ unam iuueni supremĩ mestꝰ honorẽ
I nduit. arsurasq comas obnubit amictu.
Nultaq preterea laurẽtis premia pugne
Aꝯgerat. & longo predã iubet ordine duci
Addit equos & tela quibꝰ spoliauerat hostẽ
Uinxerat & post terga manus quos mitter& umbris
Inferias. ceso sparsuros sanguine flamas
Indutosq uibet truncos hostilibꝰ armis
Ipos ferre duces inimicaq noĩa fingi
Ducitur infelix euo cõfectꝰ actetes
Pectora nuc fedans pugnis. nũc unguibꝰ ora.
Sternitur & toto proiectꝰ cõpore terre

Expanded text:
Hic iuvenem agresti sublimem stramine ponunt, Hic iuvenem agresti sublimem stramine ponunt, qualem virgineo demessum pollice florem seu mollis violae seu languentis hyacinthi, cui neque fulgor adhuc necdum sua forma recessit: non iam mater alit tellus viresque ministrat. Tum geminas vestes auroque ostroque rigentis extulit Aeneas, quas illi laeta laborum ipsa suis quondam manibus Sidonia Dido fecerat et tenui telas discreverat auro. Harum unam iuveni supremum maestus honorem induit arsurasque comas obnubit amictu, multaque praeterea Laurentis praemia pugnae aggerat et longo praedam iubet ordine duci. Addit equos et tela, quibus spoliaverat hostem. Vinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris inferias, caeso sparsuros sanguine flammas, indutosque iubet truncos hostilibus armis ipsos ferre duces inimicaque nomina figi. Ducitur infelix aevo confectus Acoetes: pectora nunc foedans pugnis, nunc unguibus ora sternitur et toto proiectus corpore terrae.~.~.
Abbreviated transcription (Latin):
Non ħ euandro de te promissa parenti
Discedens dederam. cũ me cõplexus euntẽ
Mitteret in magnũ imꝑium metuensq moner&
Acres e̾ẽ uiros cũ dura prelia ꝯente
& nũc ille quidem spe multũ captꝰ inani.
Fors & uota facit cumulatq altaria donis
Nos iuuenẽ exanimum & nil iã celestibꝰ ullis
Debentẽ. uano mesti comitamur honore.
Infelix nati funꝰ crudele uidebis.
Hii nr̃i reditꝰ exoptatiq triuphi
Nec mea magna fide ᷤᷤ. at nõ euandre pudendis
Uulneribꝰ pulsum aspicies. nec sospite dir
Optabis nato funꝰ pater. heu mͥ q̃tum
Presidium ausonia & qͣtũ tu ꝑdis iule
Hec uͥ defleuit tolli miserabile cõpꝰ
Imperat. & toto lectos ex agmine mitit.
Mille uiros. qui supremũ comitẽt᷑ honorẽ
Intersintq patris lacrimis solacia luctꝰ
Exiqua ingenti misero se debita pr̃i
Haud segnes alii crates & molle pharet&
Arbuteis texunt uirois & uimine querno
Extructosq thoros obtentu frõdis inumbrãt.

Expanded text:
Non haec Evandro de te promissa parenti Non haec Evandro de te promissa parenti discedens dederam, cum me complexus euntem mitteret in magnum imperium metuensque moneret acris esse viros, cum dura proelia gente. Et nunc ille quidem spe multum captus inani fors et vota facit cumulatque altaria donis: nos iuvenem exanimum et nil iam caelestibus ullis debentem vano maesti comitamur honore. Infelix, nati funus crudele videbis! Hi nostri reditus expectatique triumphi! Haec mea magna fides! At non, Evandre, pudendis vulneribus pulsum adspicies nec sospite dirum optabis nato funus pater. Ei mihi, quantum praesidium Ausonia et quantum tu perdis, Iule! Haec ubi deflevit, tolli miserabile corpus imperat et toto lectos ex agmine mittit mille viros, qui supremum comitentur honorem intersintque patris lacrimis, solacia luctus exigua ingentis, misero sed debita patri. Haud segnes alii crates et molle feretrum arbuteis texunt virgis et vimine querno exstructosque toros obtentu frondis inumbrant.
Abbreviated transcription (Latin):
Mandemꝰ. qui solus honos acherõte sub imo ẽ.
I te ait egregias aĩas que sanguine nõb
Hac̃ patriam peperẽ suo decorate suprenus
Mittatur pallas. quem nõ uĩtutis eꝯẽtẽ
Abstulit atra dies & funẽ mersit acerbo.
Sic ait il lacrimas recipitq ad limina gressũ.
Corpus ubi exanimi positũ pallãtis acetes.
Seruabat senior. qui parasio euãdro
Armiger ante fuit. sed nõ felicibꝰ eque
Tũ comes auspiciis carodatꝰ ibat alumno
Circũ oĩs famulũq manꝰ troianaq turba.
& mestũ iliades crinẽ de more solute
Ut uõ eneas foribꝰ sese intulit altis
Ingentẽ ꝯemitũ tũsis ad sidera tollut.
Pectoribus: mestoq inmugit regia luctu
Ip̃e caput niuei fultũ palsantis & ora
Ut uidit. leuiq patens in pectore uulnꝰ.
Cuspidis ausonie. lacrimis ita fatur abortis.
T ene inꝗt miserande puer cũ leta ueniret
I nuidit fortuna mͥ ne regna uidereᷤᷤ
Nrã neq ad sedes uictor uehere paternas.

Expanded text:
mandemus, qui solus honos Acheronte sub imo est. mandemus, qui solus honos Acheronte sub imo est. Ite, ait, egregias animas, quae sanguine nobis hanc patriam peperere suo, decorate supremis us ad urbem mittatur Pallas, quem non virtutis egentem abstulit atra dies et funere mersit acerbo. Sic ait inlacrimans recipitque ad limina gressum, corpus ubi exanimi positum Pallantis Acoetes servabat senior, qui Parrhasio Evandro armiger ante fuit, sed non felicibus aeque tum comes auspiciis caro datus ibat alumno. Circum omnis famulumque manus Troianaque turba et maestum Iliades crinem de more solutae. Ut vero Aeneas foribus sese intulit altis, ingentem gemitum tunsis ad sidera tollunt pectoribus, maestoque immugit regia luctu. Ipse caput nivei fultum Pallantis et ora ut vidit levique patens in pectore vulnus cuspidis Ausoniae, lacrimis ita fatur obortis. Tene, inquit, miserande puer, cum laeta veniret, invidit Fortuna mihi, ne regna videres nostra neque ad sedes victor veherere paternas?
Abbreviated transcription (Latin):
Eneas ꝗꝗ̃ & sociis dare tempus humandis
P recipitant cure turbataq funere mens ẽ.
Tota deum pͥmo uictor soluebat eoo.
Ingentẽ quercũ decisis undiq ramis.
Cõstituit tumulo fulgentiaq induit arma
Neçentii ducis exuuias. tͥ magne tropheũ
Bellipotens aptat rorãtes sanguine cristaᷤᷤ.
Telaq trunca uiri & bis sex toraca petitũ
Perfossumq locis clipeũq ex ere sinistre
Subligat atq ensem colloᷤ suspẽdit oburnũ.
T um sotios nanq omnis eũ stipata tegebat.
Turba ducũ sic incipiens ortatur ouantes.
Maxima res effecta uiri. timor oĩs abesto
Q uid superest ħ sunt spolia & de rege supbo.
Primicie manibꝰq meis meçẽciꝰ ħ ẽ.
Nuc iter ad regem nõb murosq latinoᷤ.
Arma parate aĩmis: & spe presumite bellũ.
N equa mora ignaros ubi pͥmũ uellẽ signa
Anuerit suꝑi pubẽq educẽ castris.
Impediãt. segnesq metu sentẽcia tardet.
Interea socios inhumataq cõpora t̾re

Expanded text:
am et sociis dare tempus humandis praecipitant curae turbataque funere mens est, vota deum primo victor solvebat Eoo. Ingentem quercum decisis undique ramis constituit tumulo fulgentiaque induit arma, Mezenti ducis exuvias, tibi, magne, tropaeum, bellipotens: aptat rorantis sanguine cristas telaque trunca viri et bis sex thoraca petitum perfossumque locis clipeumque ex aere sinistrae subligat atque ensem collo suspendit eburnum. Tum socios, namque omnis eum stipata tegebat turba ducum, sic incipiens hortatur ovantis: Maxima res effecta, viri; timor omnis abesto, quod superest: haec sunt spolia et de rege superbo primitiae, manibusque meis Mezentius hic est. Nunc iter ad regem nobis murosque Latinos. Arma parate animis et spe praesumite bellum, nequa mora ignaros, ubi primum vellere signa adnuerint superi pubemque educere castris, impediat segnisve metu sententia tardet. Interea socios inhumataque corpora terrae
Abbreviated transcription (Latin):
Flumẽ agit. fessos quatit eger anelitꝰ artꝰ
Tũ demum preceps saltu sese oĩbꝰ armis
In fluuiũ dedit. ille suo cũ gurhite flauo
Accepit uenientẽ & mollibus exulit undis
& letũ sociis abluta cede remisit.

Expanded text:
flumen agit; fessos quatit aeger anhelitus artus. flumen agit; fessos quatit aeger anhelitus artus. Tum demum praeceps saltu sese omnibus armis in fluvium dedit: ille suo cum gurgite flavo accepit venientem ac mollibus extulit undis et laetum sociis abluta caede remisit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum telis premit infẽsis ac t̾ritꝰ ille.
Asper acerba tuens retro redit & neq t̾ga
Ira dare. aut uirtꝰ patitur tẽdere cõtrã
Ille quidẽ hoc cupiens potis ẽ ꝑ tela uirosq
Haud aliter retro dubius uestigia turnꝰ
Improperata refert. & mens exestuat ira.
Quĩ &̃ bis tũ medios inuaserat hosteᷤ
Bis confusa fuga ꝑ muros agmina uertit.
Sed manus e castris proꝑe cohit oĩs ĩ unu
Nec cõtra uires auolet satunia iuno
Sufficẽ aeriam celo: nã iupiter irim¬
Demisit. germane haud mollia iussa ferentẽ.
Ni turnus cedat teucroꝵ menibꝰ altis
Froo nec clipeo iuuenis subsistere tantum
Nec dextra ualet. iniectis sic undiq telis
Obruitur. strepit assiduo caua tp̃a circũ
T innitu galea & saxis solida era fatiscut
Discusseq iube capiti: nec sufficit umbo
Ictibꝰ ingeminant astis &̃ troes &̃ ip̃e
Fulmineus menesteꝰ. tũ toto cõpore sudos.
Liquitur. & piceũ nec respirare potestas

Expanded text:
cum telis premit infensis, at territus ille, cum telis premit infensis, at territus ille, asper, acerba tuens, retro redit, et neque terga ira dare aut virtus patitur, nec tendere contra ille quidem hoc cupiens potis est per tela virosque: haud aliter retro dubius vestigia Turnus improperata refert, et mens exaestuat ira. Quin etiam bis tum medios invaserat hostis, bis confusa fuga per muros agmina vertit; sed manus e castris propere coit omnis in unum, nec contra vires audet Saturnia Iuno sufficere, aëriam caelo nam Iuppiter Irimdemisit germanae haud mollia iussa ferentem, ni Turnus cedat Teucrorum moenibus altis. Ergo nec clipeo iuvenis subsistere tantum nec dextra valet: iniectis sic undique telis obruitur. Strepit adsiduo cava tempora circum tinnitu galea, et saxis solida aera fatiscunt, discussaeque iubae capiti, nec sufficit umbo ictibus: ingeminant hastis et Troes et ipse fulmineus Mnestheus. Tum toto corpore sudor liquitur et piceum, nec respirare potestas,