comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingenio libero q fastidio Is cum satis floruisset ad¬
ulescens minor haberi est coptus postea. deinde ex
uirginum uiditio magnam laudem est adeptus ut
ex eo tempore quasi reuocatus in cursum tenuit lo¬
cum tam diũ q ferre potuit laborem. postea quan¬
tum detraxit in studio tantum amisir ex gloria .p.
murena mediocri ingouio. sed magno studio reruz
ueterum. litterarum & studiosus & non imperitus.
multe industrie et magni laboris fuit . G. censorinus
grecis litteris satis doctis doctus quod proposuerat
explicans expedite non uenustus actor sed inhers
et inimicus fori.L. turus paruo ingenio sed nuil¬
to labore quoquõ poterat sepe dicebat Itaq & pau¬
ce centurie ad consulatum defurerunt. Canteͣ aut¬
toritate semper eguit. sed fuit patrorius prope mo¬
dum dilligontissimus hiuus su uita si mores si iultꝰ
demq non omnem commendationem ingenii e¬
uerteret maus nomen in patronis fuisset. non erat

Expanded text:
ingenuo liberoque fastidio. Is cum satis floruisset adingenuo liberoque fastidio. Is cum satis floruisset adulescens, minor haberi est coeptus postea. Deinde ex virginum iudicio magnam laudem est adeptus et ex eo tempore quasi revocatus in cursum tenuit locum tam diu quam ferre potuit laborem; postea quantum detraxit ex studio tantum amisit ex gloria. P. Murena mediocri ingenio, sed magno studio rerum veterum, litterarum et studiosus et non imperitus, multae industriae et magni laboris fuit. C. Censorinus Graecis litteris satis doctus, quod proposuerat explicans expedite, non invenustus actor, sed iners et inimicus fori. L. Turius parvo ingenio sed multo labore, quoquo modo poterat, saepe dicebat; itaque ei paucae centuriae ad consulatum defuerunt. C. Macer auctoritate semper eguit, sed fuit patronus propemodum diligentissimus. Huius si vita, si mores, si vultus denique non omnem commendationem ingeni everteret, maius nomen in patronis fuisset. Non erat
Abbreviated transcription (Latin):
borum nullo alio bono tenuit oratorum locum¬
sic lentulus ceterarum uirtutum dicendi mediocrita¬
rem actione occultauit. in qua excellens fuit. Nec mul¬
to secus. p. lentulus. cuius & excogitandi o loquen¬
di tarditatem tegedat forme dignitas corporis mo¬
tus plenus & artis & uenustatis uoas & suauitas
& magnitudo. sic in hoc nihil preter actionem fuit
Cetera ctiam minora ꝙͣ in superiore.m. piso quitꝗd
habuit. habuit ex disciplina maxime q ex oninibus
qui ante fuerunt. grecis doctrinis eruditus fuit: habu¬
itia natura genus quoddam acuminis. quod etiam
arte limauerat. quod erat in reprehendendis uerbis
uer sut ui & solirs. sed sepe stomachosiun. non nun¬
quam frigidum. interdum etiam facetiu is laborez
quasi cursum forensem iutius non tulit. quod et
Torpore erat infirmo & hominum meptias ac stul¬
ticias que deuorande nobis sunt non ferebat. iracun¬
diusq respuebat. siue morose ut putabatur. sine

Expanded text:
borum, nullo alio bono, tenuit oratorum locumborum, nullo alio bono, tenuit oratorum locumsic Lentulus ceterarum virtutum dicendi mediocritatem actione occultavit, in qua excellens fuit. Nec multo secus P. Lentulus, cuius et excogitandi et loquendi tarditatem tegebat formae dignitas, corporis motus plenus et artis et venustatis, vocis et suavitas et magnitudo. Sic in hoc nihil praeter actionem fuit, cetera etiam minora quam in superiore. M. Piso quidquid habuit, habuit ex disciplina maximeque ex omnibus, qui ante fuerunt, Graecis doctrinis eruditus fuit. Habuit a natura genus quoddam acuminis, quod etiam arte limaverat, quod erat in reprehendendis verbis versutum et sollers, sed saepe stomachosum, non numquam frigidum, interdum etiam facetum. Is laborem quasi cursum forensem diutius non tulit, quod et corpore erat infirmo et hominum ineptias ac stultitias, quae devorandae nobis sunt, non ferebat iracundiusque respuebat sive morose, ut putabatur, sive
Abbreviated transcription (Latin):
& gratiam in principibus patronis aliquot annos
fuit In huuis oratione sermo latinus erat uerba non
abiecta. res composite dilligenter. Nullus flos ta¬
men neq lumen ullum anmi magna uocis parua
contentio. oina fere ut similr atq uno modo dice¬
rentur Nam huuis equalis & inimicus .c. funbria.
non ita dui iactare se potuit qui omia magna uo¬
ce dicens uerborum sane bonorum cursu quodam
intitato ita furebat tamen ut mirareͣ etiam alias
res agere populum ut esset insano inter disertos
locus. En. autem lentulus multo maiorem opinioẽz
dicendi actione fatiebat. quam quanta in eo facul¬
tas erat. Qui cum esset net peracutus quam ꝙͣ &
ex fatie & ex uultu uidetur nec habundans uer¬
bis & si fallebat in eo ip̃o. sic interuallis exclama¬
tiombus uoce suaui & canora ammirando irride¬
bat. calebat in agendo ut ca que adorant non de¬
siderarentur Ita tanq curio copia non nulla uer¬

Expanded text:
et gratiam, in principibus patronis aliquot annos et gratiam, in principibus patronis aliquot annos fuit. In huius oratione sermo Latinus erat, verba non abiecta, res compositae diligenter, nullus flos tamen neque lumen ullum, animi magna, vocis parva contentio, omnia fere ut similiter atque uno modo dicerentur. Nam huius aequalis et inimicus C. Fimbria non ita diu iactare se potuit; qui omnia magna voce dicens verborum sane bonorum cursu quodam incitato ita furebat tamen, ut mirarere tam alias res agere populum, ut esset insano inter disertos locos. Cn. autem Lentulus multo maiorem opinionem dicendi actione faciebat quam quanta in eo facultas erat; qui cum esset nec peracutus, quamquam et ex facie et ex vultu videbatur, nec abundans verbis, etsi fallebat in eo ipso: sic intervallis, exclamationibus, voce suavi et canora, †admirando† inridebat, calebat in agendo, ut ea quae deerant non desiderarentur. Ita, tamquam Curio copia non nulla ver
Abbreviated transcription (Latin):
tibi brute ditam non me existimaui in hoc sermoe
usq ad hant etatem esse uenturum. sed ita traxit
ordo etatum orationem ut iam ad minoris etiam
peruenerim Interpone igitur inquit si quos uidet᷑
emde redeanius ad te & ad hortensium sinmo
uero inquam ad hortensium de me alii dicent. si qui
uolent. Minime uero inquit. Nam & si me facile
omni tuo sermone tenuisti. tũ is mihi longior uidet᷑.
quod propero audire de te nec uero tam de uirtuti¬
bus dicendi tuis que cum ominbus tum terte mihi
notissime sunt. ꝙͣ quod gradus tuos. &r quasi pro¬
cessus dicendi studeo cognoscere Geretur inquam ti¬
bi mos quoniam me non ingenii prelicatorem esse
uis sel laboris mei uerum nterponam ut placet
alios ot.a .in. Crasso qui fuit equalis mlortensii ex¬
ordiar Is igitur mediocriter a doctima instructus¬
& angustius etiam a natura labore  industria &
quod adhibebat ad obtinendas causas curam etiam

Expanded text:
, Brute, dicam. Non me existimavi in hoc sermone , Brute, dicam. Non me existimavi in hoc sermone usque ad hanc aetatem esse venturum; sed ita traxit ordo aetatum orationem ut iam ad minores etiam pervenerim. Interpone igitur, inquit, si quos videtur; deinde redeamus ad te et ad Hortensium. Immo vero, inquam, ad Hortensium; de me alii dicent, si qui volent. Minime vero, inquit. Nam etsi me facile omni tuo sermone tenuisti, tamen is mihi longior videtur, quod propero audire de te; nec vero tam de virtutibus dicendi tuis, quae cum omnibus tum certe mihi notissimae sunt, quam quod gradus tuos et quasi processus dicendi studeo cognoscere. geretur, inquam, tibi mos, quoniam me non ingeni praedicatorem esse vis sed laboris mei. Verum interponam, ut placet, alios et a M. Crasso, qui fuit aequalis Hortensi, exordiar. is igitur mediocriter a doctrina instructus, angustius etiam a natura, labore et industria et quod adhibebat ad obtinendas causas curam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ot in corum quos in sulpitii etate posui numerum
facile peruenerat. & suos inter equales. M. pisonem
Hi. Crassum cn. lentulum .p. lentulum suram longe
prestitit & me adulescontem nactus octo annis mi¬
norem ꝙͣ erat ipẽ. niultos annos in studio ⁊ euisde
laudis exercuit & tecum simul sicut ego pro multis
sic ille pro appio clauolio dixit paulo ante mortent
Uides igitur ut ad te oratorem brute peruenerinius
tam multis inter nostrum tuumq mnitium dicendi
niterpositis oratoribus. ex quibus quoniam in hoc
sermone nro statui nenuinem corum qui uiuerent
nominare. ne nos curiosius eligeretis ex me quid de
quoq iudicarem eos qui iam sunt mortui nominabo
Tum brutus non est inquit ista causa quam ditis ꝙͣ
obrem de his qui uiuunt nihil uelis dicere. Que¬
nam igitur inquam est. uereri te inquit arbitror
ne per nos hic sermo tuus emanet & hii tibi succes¬
lime. sed tamen te arbitror malle ipsum ꝙͣ taci

Expanded text:
et in eorum, quos in Sulpici aetate posui, numerum et in eorum, quos in Sulpici aetate posui, numerum facile pervenerat et suos inter aequalis M. Pisonem M. Crassum Cn. Lentulum P. Lentulum Suram longe praestitit et me adulescentem nactus octo annis minorem quam erat ipse multos annos in studio eiusdem laudis exercuit et tecum simul, sicut ego pro multis, sic ille pro Appio Claudio dixit paulo ante mortem. vides igitur ut ad te oratorem, Brute, pervenerimus tam multis inter nostrum tuumque initium dicendi interpositis oratoribus; ex quibus, quoniam in hoc sermone nostro statui neminem eorum qui viverent nominare, ne vos curiosius eliceretis ex me quid de quoque iudicarem, eos qui iam sunt mortui nominabo. Tum Brutus: Non est, inquit, ista causa quam dicis, quam ob rem de eis qui vivunt nihil velis dicere. Quaenam igitur, inquam, est? Vereri te, inquit, arbitror ne per nos hic sermo tuus emanet et ei tibi suscenlime; sed tamen te arbitror malle ipsum tacere q
Abbreviated transcription (Latin):
corum qui affuerunt tum ipõrum cons. qui om¬
nis intelligentia anteibant uditio discessit proba¬
tus Onde uiginti annos natus erat co tempore
Est autem .I. paulo .c. marcello consulibus mor¬
tiuis. exe quo uidemus cum in patronorum nuo
paulo post plura dicemus. hoc autem loco uolui¬
nius etatem in disparem oratorum etatem in clu¬
dere. quanquam id quidem ormibus usu uenire
necesse̾ fuit/ quibus paulo longior iuta contingit
Ut & cum niulto maiorib natu ꝙͣ essent ip̃ĩ. &
cum aliquanto minoribus comparerentur ut Actius
iisdem odilibus ait se & pacunium docuisse fabulam
qua ille .xxc. ipẽ triginta annos natus esset. Sic hor¬
tensius non cum sius equalibus solum. sed & iex
cum etate o tum tua brute & tum aliquanto superͣ¬
ore conuingitur si quidem & crasso iuuo dicere
solebat & magis iam etiam uigebat Antonio &¬
cum philippo iam sene. pro. En. pompeii bonis dicen¬
te in illa causa adulescens cum esset priceps fuit.

Expanded text:
eorum qui adfuerunt, tum ipsorum consulum qui omeorum qui adfuerunt, tum ipsorum consulum qui omnis intellegentia anteibant, iudicio discessit probatus. Vndeviginti annos natus erat eo tempore, est autem L. Paullo C. Marcello consulibus mortuus: ex quo videmus eum in patronorum numepaulo post plura dicemus; hoc autem loco voluimus aetatem eius in disparem oratorum aetatem includere. Quamquam id quidem omnibus usu venire necesse fuit, quibus paulo longior vita contigit, ut et cum multo maioribus natu quam essent ipsi et cum aliquanto minoribus compararentur. Vt Accius isdem aedilibus ait se et Pacuvium docuisse fabulam, cum ille octoginta, ipse triginta annos natus esset: sic Hortensius non cum suis aequalibus solum sed et mea cum aetate et cum tua, Brute, et cum aliquanto superiore coniungitur, si quidem et Crasso vivo dicere solebat et magis iam etiam vigebat cum Antonio et Philippo iam sene pro Cn. Pompei bonis dicente in illa causa, adulescens cum esset, princeps fuit
Abbreviated transcription (Latin):
rat ab oratoribus quedam in foro solitudo. Sulpiti¬
us occiderat Cocta aberat & curio iuebat ere¬
liquis patronis eius etatis nemo. preter carbonem
& pomponium quorum utrumq facile superabat
Inferioris autem etatis erat proxinius .L. senuia doc¬
tus uir & studiis optimis deditus. bene latine leꝗs¬
loquens. gnarus rei pub. sine facetiis sed neq labo¬
ris multi nec satis uersatus n causis. interiectus¬
q inter duas etates hortensii & sulpitii nec maio¬
ris consequi poterat e minori necesse erat cadere
huius omnis facultas ex historia ipũis perspiti po¬
test. que cum facile omnis uincat superiores tu ui¬
dicat tamen qͣtum absit a summo quanq genus
hoc scriptionis nondum sit satis latinis litteris illus¬
tratum. Namq hortensii ad modum adulescentis
ingenium ut phidie signum simul aspectum & ꝓ¬
batum est is.L. crasso.Q. sceuola cons. prinium in
foro dixit & apuol hos ipõs quidem cons. e cum

Expanded text:
rat ab oratoribus quaedam in foro solitudo. Sulpicirat ab oratoribus quaedam in foro solitudo. Sulpicius occiderat, Cotta aberat et Curio, vivebat e reliquis patronis eius aetatis nemo praeter Carbonem et Pomponium, quorum utrumque facile superabat. Inferioris autem aetatis erat proximus L. Sisenna, doctus vir et studiis optimis deditus, bene Latine loquens, gnarus rei publicae, non sine facetiis sed neque laboris multi nec satis versatus in causis; interiectusque inter duas aetates Hortensi et Sulpici nec maiorem consequi poterat et minori necesse erat cedere. Huius omnis facultas ex historia ipsius perspici potest, quae cum facile omnis vincat superiores, tum indicat tamen quantum absit a summo quamque genus hoc scriptionis nondum sit satis Latinis litteris inlustratum. Nam Q. Hortensi admodum adulescentis ingenium ut Phidiae signum simul aspectum et probatum est. Is L. Crasso Q. Scaevola consulibus primum in foro dixit et apud hos ipsos quidem consules, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
tius fuit rabula sane probabilis qui multos cum ta¬
cuisset annos neq contempni solum sed irrideri etiam
solitus esset in tribunatu primum contra fe.C. uillulam
consulatus petitionem extraordmariam ueram carisa
agens est probatus: et eo magis quod canden causa
cum ageret eius collega Ille ipẽ sulpitius hic plura &
acuniora licebat Itaq pose tribunatum primo multe
ad eum cause deinde omnes maxime quecunq orãt
deferebantur. rem uidebat acute componebat dilligẽ¬
ter. memoria ualebat . Uerbis nõ ille quidẽ ornans
utebatur. sed tamen non abrectis expedita autem erat¬
& perfacile currens oratio & erat euis quidem tamꝙͣ
habitus non inurbanus Ictio paulum cui connitio
uocis tamen etiam meptiis claudicabat. Hic tem¬
poribus floruit is quibus inter profectionem redi¬
tum que.L. sille sine iure fuit. &t sine ulla dignita¬
te res pub. hoc etiam magis probabatur/ quod e¬

Expanded text:
tius fuit, rabula sane probabilis, qui multos cum tatius fuit, rabula sane probabilis, qui multos cum tacuisset annos neque contemni solum sed inrideri etiam solitus esset, in tribunatu primum contra C. Iuli illam consulatus petitionem extraordinariam veram causam agens est probatus; et eo magis quod eandem causam cum ageret eius conlega ille ipse Sulpicius, hic plura et acutiora dicebat. Itaque post tribunatum primo multae ad eum causae, deinde omnes maximae quaecumque erant deferebantur. Rem videbat acute, componebat diligenter, memoria valebat; verbis non ille quidem ornatis utebatur sed tamen non abiectis; expedita autem erat et perfacile currens oratio; et erat eius quidam tamquam habitus non inurbanus; actio paulum cum vitio vocis tum etiam ineptiis claudicabat. Hic temporibus floruit eis quibus inter profectionem reditumque L. Sullae sine iure fuit et sine ulla dignitate res publica; hoc etiam magis probabatur, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
tie. longe autem post natos homines improbissi¬
nus .c. seruiluuis glantia. sed peracutus & calidus
cum prinius q ridiculus. is ex summis & fortune
& uite fordibus inp̃tura cons. factus esset. si rationẽ
eius haberi licere uidicatum esset Nam & plebem
tenebat. & equestrem ordinem benefitio legis deiuux¬
erat. is prctor codem die quo saturninus .tr.pl. mario.
& flacco cons. publice est interfectus. homo similimus
Atheniensis hyperboli cuis improbrtatem ueteres ac¬
ticorum comedie notauerunt: quos sex titius conse¬
cutus. homo loquar sane & satis acritus. si tam solu¬
tus & miollis ingestu ut saltatio quedam nasceretur
cui saltatiom ticius nomen esset Ita cauendum est ne
qued in agendo dicendo ue fatias/ ciuus imitatio ri¬
deatur Sed ad paulo superiorem etatem reiecti su¬
nius nunc ad eam de qua aliquantum sumus locuti
reuertamur. Coniunctus igitur sulpitii etati .p. antis¬

Expanded text:
tiae. Longe autem post natos homines improbissitiae. Longe autem post natos homines improbissimus C. Servilius Glaucia, sed peracutus et callidus cum primisque ridiculus. Is ex summis et fortunae et vitae sordibus in praetura consul factus esset, si rationem eius haberi licere iudicatum esset. Nam et plebem tenebat et equestrem ordinem beneficio legis devinxerat. Is praetor eodem die quo Saturninus tribunus plebis Mario et Flacco .consulibus publice est interfectus; homo simillimus Atheniensis Hyperboli, cuius improbitatem veteres Atticorum comoediae notaverunt. quos Sex. Titius consecutus est homo loquax sane et satis acutus, sed tam solutus et mollis in gestu ut saltatio quaedam nasceretur cui saltationi Titius nomen esset. Ita cavendum est ne quid in agendo dicendove facias, cuius imitatio rideatur. sed ad paulo superiorem aetatem revecti sumus; nunc ad eam de qua aliquantum sumus locuti revertamur. Coniunctus igitur Sulpici aetati P. Antis
Abbreviated transcription (Latin):
m. lucullum.in. octauium. En. filios. qui tantum
auctoritate dicendo ualuit ut legem seniproniam
frumentariam populi frequentis suffragiis abroga¬
uiͣt . Cn. octauium .mn .ẜ.m. catonem patrem. quin¬
tum etiam catulum filium abducamus & atie .i. a ui
ditiis &e in presidiis rei pub. cui facile satisfacere
possut Collocemus codem quintum cepionem referreͣ
nisi nimis equestri ordim deditus a senatu dissediss
Cn. carbonem .in. marium & ex codem genere com¬
pluris minime dignos elegantis conuentus auribris
aptissimos cognoui turbulentis contionibus que in
genere ut in his perturbem etatum ordmem. nuper
.L. quintius fuit aptior etiam palicanus auribus
imperatorum Et quoniam huuis generis facta
mentio est seditiosorum oumium post grechos.L¬
puleuis satueninus elo quontibus iusus est mag̾
spetie tamen & motu atq ipo amictu capiebat hor¬
mines ꝙͣ ut dicenodi copia aut mediocritate pruden¬

Expanded text:
M. Lucullum, M. Octavium Cn. F., qui tantum M. Lucullum, M. Octavium Cn. F., qui tantum auctoritate dicendoque valuit ut legem Semproniam frumentariam populi frequentis suffragiis abrogaverit, Cn. Octavium M. F., M. Catonem patrem, Q. etiam Catulum filium abducamus ex acie, id est a iudiciis, et in praesidiis rei publicae, cui facile satis facere possint, collocemus. Eodem Q. Caepionem referrem, nisi nimis equestri ordini deditus a senatu dissedisset. Cn. Carbonem M. Marium et ex eodem genere compluris minime dignos elegantis conventus auribus aptissimos cognovi turbulentis contionibus. Quo in genere, ut in his perturbem aetatum ordinem, nuper L. Quinctius fuit; aptior etiam Palicanus auribus imperitorum. Et quoniam huius generis facta mentio est, seditiosorum omnium post Gracchos LAppuleius Saturninus eloquentissimus visus est; magis specie tamen et motu atque ipso amictu capiebat homines quam aut dicendi copia aut mediocritate pruden
Abbreviated transcription (Latin):
criter fuisse concedimus quod habet tantam uim
ut solum siue aliis nn curione spetiem oratoris¬
alicuius effecerit.
Ed ad instituta redeanus in eodem igituo
nuo eiusdem etatis.C. carbo fuit illius e¬
loquentissimi uiri filius non satis acutus
orator. sed tamen oratot numeratus est. erat i uerbis
grauitas & facile dicebat & auctoritatem naturalerr
quandam habebat oratio acutior.q. uarius rebus
inuemendis/ nec minis uerbis expeditus fortis uero
actor & uchemens & uerbis nec in ops nec abrectus
& quem plane oratorem dicere auderes. Cn. pomponi¬
us lateribus pugnans ncitans animos ater acerbuis.
criminosus. Multum ab his aberat.L. fufius tamen
ex accusatione .m. aquilii diligentie fructum ceperat
Nam .in. drusum tuum magnum auunculum gra¬
uem oratorem ita dum taxat cum de re pub. diceͬt
.L.autem lucullum etiam acutum patremq iuum
brute iuris quoq & publici & priuati sane peritum

Expanded text:
criter fuisse concedimus: quod habet tantam vim criter fuisse concedimus: quod habet tantam vim ut solum sine aliis in Curione speciem oratorisalicuius effecerit. Sed ad instituta redeamus. In eodem igitur numero eiusdem aetatis C. Carbo fuit illius eloquentissimi viri filius. Non satis acutus orator, sed tamen orator numeratus est. Erat in verbis gravitas et facile dicebat et auctoritatem naturalem quandam habebat oratio. Acutior Q. Varius rebus inveniendis nec minus verbis expeditus; fortis vero actor et vehemens et verbis nec inops nec abiectus et quem plane oratorem dicere auderes, Cn. Pomponius lateribus pugnans, incitans animos, acer acerbus criminosus. Multum ab his aberat L. Fufius, tamen ex accusatione M'. Aquili diligentiae fructum ceperat. Nam M. Drusum tuum magnum avunculum, gravem oratorem ita dumtaxat cum de re publica diceret, L. autem Lucullum etiam acutum, patremque tuum, Brute, iuris quoque et publici et privati sane peritum,
Abbreviated transcription (Latin):
commisisset. Quid autem inquam Brute stulcius
ꝙͣ si ea uituperare uolebat. q uituperauit non eo ten¬
pore instituere sermonem. ciun illarum rerum iam
tempora preteriissent. sed ita totus errat ut in eodem
sermone dicat in senatu se Cesare cons. non accedere.
sed id dicat ip̃o cons. exiens.c. senatu fam qui hac
parte ammii que custos est ceterarum ingenii parti¬
um tam debilis esser. ut ne i scripto quidem menu¬
nisset quid paulo ante posusset. huic nunime iuꝵ
est ex tempõre dicenti solitum effluere mentera. Ita¬
q cum ei nec officium deẽt & flagraret studio dicer¬
di per pauce ad eum cause deferebantur Orator au¬
tem uiuis eius equalibus proximis optimis numera¬
batur propter uerborum bonitatem. ut ante dixi. &
expeditam ac profluentem quodammodo celerita tẽ
Itaq euis orationes aspitiendas tamen censeo sunt
ille quidem languidiores. Uerumptanen possunt
augere & quasi alere id bonum. quod in illo medio¬

Expanded text:
commisisset? Quid autem, inquam, Brute, stultius commisisset? Quid autem, inquam, Brute, stultius quam, si ea vituperare volebat quae vituperavit, non eo tempore instituere sermonem, cum illarum rerum iam tempora praeterissent? Sed ita totus errat ut in eodem sermone dicat in senatum se Caesare consule non accedere et id dicat ipso consule exiens e senatu. Iam, qui hac parte animi, quae custos est ceterarum ingeni partium, tam debilis esset ut ne in scripto quidem meminisset quid paulo ante posuisset, huic minime mirum est ex tempore dicenti solitam effluere mentem. itaque cum ei nec officium deesset et flagraret studio dicendi, perpaucae ad eum causae deferebantur. Orator autem vivis eius aetatis aequalibus proximus optimis numerabatur propter verborum bonitatem, ut ante dixi, et expeditam ac profluentem quodam modo celeritatem. Itaque eius orationes aspiciendas tamen censeo. Sunt illae quidem languidiores, verum tamen possunt augere et quasi alere id bonum quod in illo medio
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cum ego pro titinia Cotte perorauissem.
Ille contra me pro ẜuio Nemo diceret subito totam
causam oblitus est.id q uenefitiis &e cautionibus
titinie factum esse dicebat Magna hec immemois
nigenium signa. sed nihil turpius ꝙͣ quod etiam
iscriptis obliuis cebatur quid paulo ante posusset
ut in co libro ubi se exeuntem e senatu & cum pansa
nro & cum Curione filio colloquentem facit. cum
senatum cesar coñs. habuisset. omnisq ille sermo duc¬
tus e percontatione filii quid n senatu esset actum in
quo multis uerbis cum mucharetur n Cesarem curio
lisputatioq esset inter eos ut est consuetudo dyalogoꝵ
cum sermo esset institutus senatu misso. quem senatu
Cesar cons. habuisser reprehendit cas res quas idemr
Cosar anno post & deiaceps reliorus amiis administra¬
uisset in gallia Tum brutus admirans tantum non
fuisse obliuionem inquit in scripto presertim ut ne
legens quidem nunquam censerit quantum flagitii

Expanded text:
maximo, cum ego pro Titinia Cottae peroravissem, maximo, cum ego pro Titinia Cottae peroravissem, ille contra me pro Ser. Naevio diceret, subito totam causam oblitus est idque veneficiis et cantionibus Titiniae factum esse dicebat. Magna haec immemoris ingeni signa; sed nihil turpius quam quod etiam scriptis obliviscebatur quid paulo ante posuisset, ut in eo libro, ubi se exeuntem e senatu et cum Pansa nostro et cum Curione filio conloquentem facit cum senatum Caesar consul habuisset omnisque ille sermo ductus est e percontatione fili quid in senatu esset actum. In quo multis verbis cum inveheretur in Caesarem Curio disputatioque esset inter eos, ut est consuetudo dialogorum, cum sermo esset institutus senatu misso, quem senatum Caesar consul habuisset, reprendit eas res quas idem Caesar anno post et deinceps reliquis annis administravisset in Gallia. Tum Brutus admirans: Tantamne fuisse oblivionem, inquit, in scripto praesertim, ut ne legens quidem umquam senserit quantum flagiti
Abbreviated transcription (Latin):
gis oratorem commendari ꝙͣ uerborum splendo¬
re & copia Nam cum tardus in cogitando tum in
instruendo dissipatus fuit Reliqua duo sunt agere
& meminisse in utroq cachinos irridentium com¬
moriebat. motus erat is quem & .c. lelus imperpe¬
nium notauit cum ex co in utranq partem toto
corpore uacillante quesiuit quis loquenr eluntre
&. En. suimus homo impurus sed ad modum ii¬
diculus neq aliud i eo oratoris simile quitquam
Is cum .tr .pl. curionem & cotanium cons. produx¬
isset Curio q multa dixisset. sedente. Gn. octauio col¬
lega qui deuinctus erat fasciis & miultis medica¬
mientis propter dolorem artium delibutus. nunꝙͣ
inquit octani college tuo gratiam referes qui uisi
se suo more iactauisser hodie te istic musce comine¬
dissent Memioria ita autem fuit nulla ut aliquo¬
tiens tria cum proposusset aut quartam adderet
aut tercium quereret qui in uiditio priuato uel

Expanded text:
gis oratorem commendari quam verborum splendogis oratorem commendari quam verborum splendore et copia. Nam cum tardus in cogitando tum in struendo dissipatus fuit. Reliqua duo sunt, agere et meminisse: in utroque cachinnos inridentium commovebat. Motus erat is, quem et C. Iulius in perpetuum notavit, cum ex eo in utramque partem toto corpore vacillante quaesivit quis loqueretur e luntre, et Cn. Sicinius homo impurus, sed admodum ridiculus,—neque aliud in eo oratoris simile quicquam. is cum tribunus plebis Curionem et Octavium consules produxisset Curioque multa dixisset sedente Cn. Octavio conlega, qui devinctus erat fasciis et multis medicamentis propter dolorem artuum delibutus, 'numquam,' inquit,' Octavi, conlegae tuo gratiam referes: qui nisi se suo more iactavisset, hodie te istic muscae comedissent.' Memoria autem ita fuit nulla, ut aliquotiens, tria cum proposuisset, aut quartum adderet aut tertium quaereret; qui in iudicio privato vel
Abbreviated transcription (Latin):
legerat. non publicum ius non priuatum & ciuile
cognouerat quanꝙoͣ id quidem fuit ctiam n aliis o&
magnis quidem oratoribus. quos parum his nistruc¬
tos artibus uidinius. ut Sulpitium ut Antonium
Sed ei tamen unum illud habebant dicendi opus cla¬
boratum Idq eum constaret & quinq notissimis
partibis nemo in aliqua parte carum omnino uihil
poterat. In quacunq erum una plane clauderet.
orator esse non posset Sed tamen alius in alia excel¬
lebat magis reperiebat quid dici opus esset ot quo
modo preparare & quo loco locari memoria qr ea
comprehendebat. Antonius. erecellebat autem actio¬
ne Erant ei quedam ex his paria cum & Crasso. que¬
dam etiam superiora At Crassi magis nitebat ora¬
tio Nec uero sulpitio neq Cocte dicere possumus.
neq cuiq bono oratori rem ullam ex illis quinq
partibus plane atq ommnino defuisse Itaq in curio¬
ne hoc uerissime iudicari potest nulla re una ma¬

Expanded text:
legerat; non publicum ius, non privatum et civile legerat; non publicum ius, non privatum et civile cognoverat. Quamquam hoc quidem fuit etiam in aliis et magnis quidem oratoribus, quos parum his instructos artibus vidimus, ut Sulpicium, ut Antonium. Sed ei tamen unum illud habebant dicendi opus elaboratum; idque cum constaret ex quinque notissimis partibus, nemo in aliqua parte earum omnino nihil poterat: in quacumque enim una plane clauderet, orator esse non posset; sed tamen alius in alia excellebat magis. Reperiebat quid dici opus esset et quo modo praeparari et quo loco locari, memoriaque ea comprendebat Antonius, excellebat autem actione; erantque ei quaedam ex his paria cum Crasso, quaedam etiam superiora; at Crassi magis nitebat oratio. Nec vero Sulpicio neque Cottae dicere possumus neque cuiquam bono oratori rem ullam ex illis quinque partibus plane atque omnino defuisse. itaque in Curione hoc verissime iudicari potest, nulla re una ma
Abbreviated transcription (Latin):
de duobus iam dixinius Scipione & Crasso & de tri¬
bus proauis.q metello cuius quatuor filii .p. scipio¬
ne qui & dominatu.ti. gracchi pruatus in libertatẽ
rem pub. uindicauit.q. sceuola augur qui perrtissi¬
mis uiris idem q p̃coniis est habitus. Iam duorum
ab auorum ꝙͣ est illustre nomen .p. scipionis qui bis
cõns. fuit. qili est corculum dictus Alteruis omniũ
sapientissimi.C. lelii. o generosam inquit stirpem &e
tanquam in unam arborem plura gͣna sic in istum
donium multorum m istam atq illunmatuu sa¬
pientiam Similiter igitur suspitor ut conferamus
parua magnis curionis & si pripillus relictus est
patrio fuisse instituto puto sermone assuefactam do¬
nium & eo magis hoc iuditio quod neuinem ex his
quidem qui aliquo in numero fuerunt cognoui in
omm genere honestarum artium tam nidoctun
tam rudem nullum ille poete nouerat. nullum lege¬
rat oratorem nullam memoriam antiquitatis col¬

Expanded text:
de duobus avis iam diximus, Scipione et Crasso, et de tride duobus avis iam diximus, Scipione et Crasso, et de tribus proavis, Q. Metello, cuius quattuor illi filii, P. Scipione, qui ex dominatu Ti. Gracchi privatus in libertatem rem publicam vindicavit, Q. Scaevola augure, qui peritissimus iuris idemque percomis est habitus. Iam duorum abavorum quam est inlustre nomen, P. Scipionis, qui bis consul fuit, qui est Corculum dictus, alterius omnium sapientissimi, C. Laeli.—O generosam, inquit, stirpem et tamquam in unam arborem plura genera, sic in istam domum multorum insitam atque inluminatam sapientiam!— similiter igitur suspicor, ut conferamus parva magnis, Curionis, etsi pupillus relictus est, patrio fuisse institute puro sermone adsuefactam domum; et eo magis hoc iudico quod neminem ex his quidem, qui aliquo in numero fuerunt, cognovi in omni genere honestarum artium tam indoctum, tam rudem. nullum ille poetam noverat, nullum legerat oratorem, nullam memoriam antiquitatis con
Abbreviated transcription (Latin):
ad modum nihil scicbat. Sed magni interest quos
quisq audiat quotidie doni. quibus cum loquatur
a puero. quem ad modum patres pedagogi. matres
etiam loquan tur legimus epistolas cornelie matris
grecorum. apparet filios non tam ingremio educa¬
tos ꝙ insermone matris.Auditus est nobis lelie gai
filie sepe sermo ergo illam patris elegantia tinctam
uidinius. & filias cius initias ambas. quarum serno
mihi fuit notus. & neptes licinias quas nos quidẽ
ambas hanc uõ scipionis etiam tu brute credo ali¬
quando audisti loquentem/ ego uero ac libenter
quidem inquit Hrutus & eo libentuis. quod .l. crassi
erat filia. Quid crassum in ꝙͣ illum censes. istuis liciuie
filium Crassi testamento qui fuit adoptanus. Summo
iste quidem dicitur ingenio fuisse inquit Et uoͬ hic scipio
collega mens. michi sane &e bene loqui uidetur & dice̾
Recte in quam uiditas brute. Et cium istius genus
est ex ipius fapientie stirpe generatum. Nam &

Expanded text:
admodum nihil sciebat; sed magni interest quos admodum nihil sciebat; sed magni interest quos quisque audiat cotidie domi, quibuscum loquatur a puero, quem ad modum patres, paedagogi, matres etiam loquantur. Legimus epistulas Corneliae matris Gracchorum: apparet filios non tam in gremio educatos quam in sermone matris. Auditus est nobis Laeliae C. F. saepe sermo: ergo illam patris elegantia tinctam vidimus et filias eius Avis ambas, quarum sermo mihi fuit notus, et neptes Licinias, quas nos quidem ambas, hanc vero Scipionis etiam tu, Brute, credo, aliquando audisti loquentem. Ego vero ac libenter m, inquit Brutus; et eo libentius, quod L. Crassi erat filia. Quid Crassum, inquam, ilium censes, istius Liciniae filium, Crassi testamento qui fuit adoptatus? Summo iste quidem 30 dicitur ingenio fuisse, inquit; et vero hic Scipio, conlega meus, mihi sane bene et loqui videtur et dicere. Recte, inquam, iudicas, Brute. Etenim istius genus est ex ipsius sapientiae stirpe generatum. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
est dictum aliter ad nos relatum. denide magm inter¬
est toram uidere me. quem ad modum aduersarius
de quaq re asseueret maxime autem quem ad modũ
queq res audiatur Sed nihil uitiosius ꝙͣ cum unum
corpis dedeat esse defensionis nasci de integra causam
cum sit ab altero per orata. omnium enim causarum
unum est naturale prncipium. una per oratio. relique
partes quasi membra suo queq locata suam & uim
& dignitatem tenent. Cum autem difficile in longa
oratione non aliquando aliquia ita dicere ut sibi ipẽ
non conueniat quando difficiluis caueͬ ne quid dicas
quod non conueniat euis oratiomi qui ante dixert
Sed quia ot labor multo maior est totam causam
ꝙͣ partem dicere. & qui plures in euntur gratie. si
uno tempore dicas pro pluribus id circo hanc consue
se uerbis utebatur. & quia latine non pessiie loque¬
batur usu credo aliquo domestico Nam litterarum

Expanded text:
aliter est dictum aliter ad nos relatum; deinde magni interaliter est dictum aliter ad nos relatum; deinde magni interest coram videre me, quem ad modum adversarius de quaque re adseveret, maxime autem, quem ad modum quaeque res audiatur. Sed nil vitiosius quam, cum unum corpus debeat esse defensionis, nasci de integro causam, cum sit ab altero perorata. omnium enim causarum unum est naturale principium, una peroratio; reliquae partes quasi membra suo quaeque loco locata suam et vim et dignitatem tenent. Cum autem difficile sit in longa oratione non aliquando aliquid ita dicere ut sibi ipse non conveniat, quanto difficilius cavere, ne quid dicas quod non conveniat eius orationi qui ante te dixerit ? Sed quia et labor multo maior est totam causam quam partem dicere et quia plures ineuntur gratiae si uno tempore dicas pro pluribus, idcirco hanc consuetse verbis utebatur et quia Latine non pessime loquebatur, usu, credo, aliquo domestico. Nam litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
tis etiam ipẽ interfui cum essem apuad elium adu¬
lescens eumq per stuchiose solerem. Cottam aute
miror sumnium ipsum oratorem minimeq in ep¬
tum elianas lenis oratiunculas uoluisse existimari
suas his duobus eiusdem etatis annumerabatrir
nemo tercius sed mihi placebat pomporirus max¬
ime uel olicam minime displicebat locus erat om¬
nimo in maxiniis causis preter cos de qrubris sup̃
dixi nemini. propterea quod antonius qui maxi¬
me expetebatur facilis in causis recipiendis erat
fastiliosior Crassus sed tamen recipiebat horum
qui neutrum habebat confugiebat ad philippum
fere ut ad cesarem Cotta sulpitius expetebantur. ita
ab his sex patronis cause illustres agebantur. ne¬
q tam multa q nostra etate uiditia fel flebant.
Deqp omim hoc quocl nunc fit ut cause singse tefen¬
derentur a pluribus quo nihil est iutiosius responde¬
mus his quos non audiuimus in quo primum sepe

Expanded text:
tis etiam ipse interfui, cum essem apud Aelium adutis etiam ipse interfui, cum essem apud Aelium adulescens eumque audire perstudiose solerem. Cottam autem miror summum ipsum oratorem minimeque ineptum Aelianas levis oratiunculas voluisse existimari suas. his duobus eiusdem aetatis adnumerabatur nemo tertius, sed mihi placebat Pomponius maxime, vel dicam, minime displicebat. Locus erat omnino in maximis causis praeter eos de quibus supra dixi nemini, propterea quod Antonius, qui maxime expetebatur, facilis in causis recipiendis erat; fastidiosior Crassus, sed tamen recipiebat. Horum qui neutrum habebat, confugiebat ad Philippum fere aut ad Caesarem; †Cotta† Sulpicius expetebantur. Ita ab his sex patronis causae inlustres agebantur; neque tam multa quam nostra aetate iudicia fiebant, eque hoc quod nunc fit, ut causae singulae defenderentur a pluribus, quo nihil est vitiosius. Respondemus eis quos non audivimus: in quo primum saepe
Abbreviated transcription (Latin):
putatur equalis mens homo extra nr̃m ordinen
meo iuditio disertissimus Ipsius sulpitii nulla oratio
est. sepe q eo audiui cum se scribere neq consue¬
uisse neq posse diceret Cotte pro se lege uaria que
inscribitur. cam.L. elius scripsit Cotte rogatu. fuit
is ommino uir egregius & eques romanus cum pri¬
mus honestis. idem q eruditissimus & grecis lris
& latinis antiquitatis q nr̃e & in uiuentis rebus
& in actis. scriptorum q ueterum licterate peritꝰ
quam scientiam. Uarro noster acceptam ab illo auc¬
tam que per se se ziir ingenio prestans onun cps
doctrina pluribus & illustrioribus litteris explicauit
seol idem elius stoycus uoluit. Orator autem nec
studit unquam nec fuit. Scribebat tamen oratioͬes
quas alii dicerent ut.q metello. f. ut. q. cepioni.
ut.q. pompeyo ruffo quamꝙͣ is etiam ipẽ scripsit
eas quibus pro se est sea non sme elio is enu scrip¬

Expanded text:
putatur aequalis meus, homo extra nostrum ordinem putatur aequalis meus, homo extra nostrum ordinem meo iudicio disertissimus. Ipsius Sulpici nulla oratio est, saepeque ex eo audivi, cum se scribere neque consuesse neque posse diceret. Cottae pro se lege Varia quae inscribitur, eam L. Aelius scripsit Cottae rogatu. Fuit is omnino vir egregius et eques Romanus cum primis honestus idemque eruditissimus et Graecis litteris et Latinis, antiquitatisque nostrae et in inventis rebus et in actis scriptorumque veterum litterate peritus. Quam scientiam Varro noster acceptam ab illo auctamque per sese, vir ingenio praestans omnique doctrina, pluribus et inlustrioribus litteris explicavit. sed idem Aelius Stoicus esse voluit, orator autem nec studuit umquam nec fuit. Scribebat tamen orationes, quas alii dicerent; ut Q. Metello †F., ut Q. Caepioni, ut Q. Pompeio Rufo, quamquam is etiam ipse scripsit eas, quibus pro se est usus, sed non sine Aelio. his enim scrip
Abbreviated transcription (Latin):
suauis oe spiendida gestus & motus corporis ita ue¬
nustus ut tamen ad forum non ad senam istitu¬
tus uideretur Incitata & uolubilis. nec ea redundans
tamen nec circumfluens oratio Crassum hic uole¬
bat ĩmitari cotta malebat antonium sed ab hoc
ius aberat Antonii Crassi ab illo lepos. O. magnam
inquit artem brutiis. si quidem istis cum summi
essent oratores due res maxime altera alteri de¬
fuit atq in his oratoribis illud aimaduertendu
est posse esse summos qui inter se sunt dissimiles
Nihil enim tum dissimile ꝙͣ Cotta sulpitio & uter¬
q equalibus sius plurimum prestitit Quare hoc
doctoris intelligentis est uidere quo ferat natura
sua quenq & ca duce utentem sic instituere ut
Isocratem in acerrimo ingenio. Theopompi & le¬
uissimo ephori dixisse traditum est. Alterum se cal¬
caria adhibere. alteri frenos sulpitii orationes q̃
feruntur eas post mortem eus scripsisse .p. camitius

Expanded text:
suavis et splendida; gestus et motus corporis ita vesuavis et splendida; gestus et motus corporis ita venustus ut tamen ad forum, non ad scaenam institutus videretur; incitata et volubilis nec ea redundans tamen nec circumfluens oratio. Crassum hic volebat imitari; Cotta malebat Antonium; sed ab hoc vis aberat Antoni, Crassi ab illo lepos. o magnam, inquit, artem! Brutus: si quidem istis, cum summi essent oratores, duae res maximae altera alteri defuit. atque in his oratoribus illud animadvertendum est, posse esse summos, qui inter se sint dissimiles.' Nihil enim tam dissimile quam Cotta Sulpicio, et uterque aequalibus suis plurimum praestitit. Qua re hoc doctoris intellegentis est videre, quo ferat natura sua quemque, et ea duce utentem sic instituere, ut Isocratem in acerrimo ingenio Theopompi et lenissimo Ephori dixisse traditum est, alteri se calcaria adhibere alteri frenos. sulpici orationes quae feruntur, eas post mortem eius scripsisse P. Cannutius
Abbreviated transcription (Latin):
Uomam ergo oratorum bonorum hos enĩ
querimus duo genera sunt. Unum attenuate
posseq. alterum sublate ample q dicentuum. Et si id
melius est quod splenduis & magnificentius. tamen
i bonis ominia qr summa sunt iure laudantur sed ca¬
uenda est presso illi oratori i opia e ieiunitas Am¬
plo autem inflatum & corruptum orationis genus
Inueniebat igitur acute Cocta dicebat pure ac solute
& ut ad infirmitatem la terum per scienter contentio¬
nem omnem renuserat. sic ad uirium ambecillitatẽ
diterdi accomodabat genus. Nihil erat in eius oratiõe
nisi sinceriun nihil nisi siccum atq sanum illud q
maxinium quod contentione orationis flectere ani¬
mos udicum uis posset nec omniuo co genere diceͣt
tractando tamen impellebat ut idem facerent a se com¬
moti quod a sulpitio concitati fuit euim sulpitius
uel maxime quos quidem ego audiuerim grandis &
ita dicam tragicus orator. Dox cum magna tum

Expanded text:
Quoniam ergo oratorum bonorum—hos enim Quoniam ergo oratorum bonorum—hos enim quaerimus—duo genera sunt, unum attenuate resseque, alterum sublate ampleque dicentium; etsi id melius est quod splendidius et magnificentius, tamen in bonis omnia quae summa sunt iure laudantur. sed cavenda est presso illi oratori inopia et ieiunitas, amplo autem inflatum et cor- ruptum orationis genus. Inveniebat igitur acute Cotta, dicebat pure ac solute; et ut ad infirmitatem laterum perscienter contentionem omnem remiserat, sic ad virium imbecillitatem dicendi accommodabat genus. Nihil erat in eius oratione nisi sincerum, nihil nisi siccum atque sanum; illudque maximum, quod cum contentione orationis flectere animos iudicum vix posset nec omnino eo genere diceret, tractando tamen impellebat ut idem facerent a se commoti quod a Sulpicio concitati. fuit enim Sulpicius vel maxime omnium, quos quidem ego audiverim, grandis et, ut ita dicam, tragicus orator. Vox cum magna tum
Abbreviated transcription (Latin):
tero non nunquam ctiam circulantem mttentem
ad horas questionem &t dinuttat rogantem Intel¬
ligit oratorem in ea causa non ad esse. qui possit
animis uidicum admouere orationem tamꝙͣ fidib
manum Idem si preteriens aspexeĩt erectos intuentes
iudices ut aut doceri de re id que etiam uultu proba¬
re uidcantur. aut ut auem cantu aliquo. sic illos
uiderit oratione quasi suspensos teneri aut id maxi¬
me opus est miscricordia odio motu animi aliquo
perturbatos esse uchementius ca si preteriens ut
dixi aspexerit. si nihil audiuerit. tamen oratorem
uersari in illo uiditio & opus oratorium fici̾ aut
perfectum iam esse profecto intelliget. Cum hec disei¬
uissem utero sensus est ut ego tanꝙͣ de integro or¬
dines. quando igitur inquam a Cotta & sulpitio hec
omins fluxit oratio cum hos maxime ⁊uditio illo¬
rum hominum & illius etatis duxissem probatos
Reuertar ad eos ipõs tum reliquos ae institui dem¬
cops per sequar.

Expanded text:
tero, non numquam etiam circulantem, mittentem tero, non numquam etiam circulantem, mittentem ad horas, quaesitorem ut dimittat rogantem: intellegit oratorem in ea causa non adesse, qui possit animis iudicum admovere orationem tamquam fidibus manum. Idem si praeteriens aspexerit erectos intuentis iudices, ut aut doceri de re idque etiam vultu probare videantur, aut ut avem cantu aliquo sic illos viderit oratione quasi suspensos teneri aut, id quod maxime opus est, misericordia odio motu animi aliquo perturbatos esse vehementius: ea si praeteriens, ut dixi, aspexerit, si nihil audiverit, tamen oratorem versari in illo iudicio et opus oratorium fieri aut perfectum iam esse profecto intelleget. cum haec disseruissem, uterque adsensus est; et ego tamquam de integro ordiens: Quando igitur, inquam, a Cotta et Sulpicio haec omnis fluxit oratio, cum hos maxime iudicio illorum hominum et illius aetatis dixissem probatos, revertar ad eos ipsos; tum reliquos, ut institui, deinceps persequar.
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. Ib utroq autem causa per orata si quereretur
uter prestaret orator nunquam profecto sapientis
iuditium a uiditio uulgi discreparet. Qui igitur intel¬
ligens imperito magna re & difficili si quidem mag¬
num est sare quibus rebus effitiat᷑ amittatur ne dicendo.
llud quitquid est quod aut effici dicendo oportet. aut
amitti non oportet p̾stat etiam illo doctus auditor in¬
dicto. quid sepe cum oratores duo aut plures popłi
iuditio probantur quod dicendi genus optimum
sit intelligit. Nam illua quod populo non probatur
ne intelligenti quidem auditori probari potest. Ut
enim neruorum sono infidibus ꝙͣ scienter ei pulsi
sunt intelligi solet Sic ex amimorum motu cerintiu
quid tractanolis his perfitiat orator. Itaq intelligens
dicendi existimator non assidens & attente audiens.
sed uno aspectu & preteriens de oratore sepe uidi¬
cat uidet oscitantem uidicem. loquentem cum al¬

Expanded text:
tius. Ab utroque autem causa perorata si quaereretur, tius. Ab utroque autem causa perorata si quaereretur, uter praestaret orator, numquam profecto sapientis iudicium a iudicio vulgi discreparet. qui praestat igitur intellegens imperito? Magna re et difficili; si quidem magnum est scire, quibus rebus efficiatur amittaturve dicendo llud quidquid est quod aut effici dicendo oportet aut amitti non oportet. Praestat etiam illo doctus auditor indocto, quod saepe, cum oratores duo aut plures populi iudicio probantur, quod dicendi genus optimum sit intellegit. Nam illud quod populo non probatur ne intellegenti quidem auditori probari potest. Vt enim ex nervorum sono in fidibus quam scienter ei pulsi sint intellegi solet: sic ex animorum motu cernitur quid tractandis his perficiat orator. itaque intellegens dicendi existimator, non adsidens et adtente audiens, sed uno aspectu et praeteriens de oratore saepe iudicat. Videt oscitantem iudicem, loquentem cum al
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus. Curuis heres ut esset ita scribere plerosq. &
id ualere & ualuisse semper. Nec & multa eiusmodi
dicens fidem fatrebat quod est ex nribus oratoris of¬
fitiis alterum deinde equum bonum test amentoru
sententias uoluntates q nitatus est. quanta esset in
uerbis captio cum in ceteris rebus tum in testimentis
si negligeretur uoluntates quantum sibi potentian
Sceuola assumeret. si nemo auderet testamentum faco
postea nisi de illius sententia hec cum grauiter cum ab
exemplis copiose tum uarie tum etiam ridicule & faci¬
le explicans eam ammirationem assentionem q com¬
mouit. dixisse ut contra nemo uideretur. Hoc erat ora¬
torum offitium partione tercium. genere maximum
hic ille de populo uidex qui seperatun alterum ammĩ¬
ratus esset idem audito altero uiditium suum contẽp¬
neret At uero intelligens & doctus audiens sceuolai
sontiret esse quoddam uberius dicenoli genus oe orna¬

Expanded text:
mortuus, Curius heres ut esset; ita scribere plerosque et mortuus, Curius heres ut esset; ita scribere plerosque et id valere et valuisse semper. Haec et multa eius modi dicens fidem faciebat; quod est ex tribus oratoris officiis alterum. deinde aequum bonum testamentorum sententias voluntatesque tutatus est: quanta esset in verbis captio cum in ceteris rebus tum in testamentis, si neglegerentur voluntates; quantam sibi potentiam Scaevola adsumeret, si nemo auderet testamentum facere postea nisi de illius sententia. Haec cum graviter tum ab exemplis copiose, tum varie, tum etiam ridicule et facete explicans eam admirationem adsensionemque commovit, dixisse ut contra nemo videretur;—hoc erat oratoris officium partitione tertium, genere maximum. Hic ille de populo iudex, qui separatim alterum admiratus esset, idem audito altero iudicium suum contemneret; at vero intellegens et doctus audiens Scaevolam sentiret esse quoddam uberius dicendi genus et orna