comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥagutibilia sunt possit. ł eneficio firmi si
rito optin& principitũ. umiugͦ quȩ sunt pͥmordi
ds ẽ. & aet̾nitus. Mundus aũtꝗqd sit mobilis. nhaba
principatum Preuenit enĩ mobilitas eiussta¬
bilitatem suã in legẽ agitationis sempitẽnȩ ha¬
bendo in mobilem firmitatẽ: Om̃is gͦ sensus di¬
uinitatissi ilis inmobilis ips instabilitate suco¬
mou& sua sc̃sa incorruptus & sꝙit̾nus. ẽ & siqd
potest meliũ nuncupari di sũmi in ipsa ueritate
consistens & aec̾nitas. plenissimomĩũ sensibiliũ
& cotiudisciplinȩ consistens ut itadixerĩ cũeo.
Sensus uero mundanus. receptaculũ ẽ sensibiliu
omiũ specierũ at disciplinarum Human uex
memoriꝓtenacitate qđ memor sit omĩu
qualgesserit rerum. usq adhumanũ enĩ
animal sensus diuinitas aescendendo ꝑuenit
s̃ enim sũmũ diuinum sensum cunctis confundi
noluit. Ncerubescer& aliorũ cõnixtione an¬
mantiũ Intilligentia enĩsensus humani ꝗlis

Expanded text:
ficio firmitatis merito obtinet principatum. Omnium ergo, quae sunt, primordia deus est et aeternitas: mundus autem, quod sit mobilis, non habet principatum; praeuenit enim mobilitas eius stabilitatem suam in legem agitationis sempiternae habendo inmobilem firmitatem. Omnis ergo sensus diuinitatis similis inmobilis ipse in stabilitate se commouet sua: sanctus et incorruptus et sempiternus est et si quid potest melius nuncupari dei summi in ipsa ueritate consistens aeternitas, plenissimus omnium sensibilium et totius discipline, consistens, ut ita dixerim, cum deo. Sensus uero mundanus receptaculum est sensibilium omnium specierum et disciplinarum. Humanus uero ex memoriae tenacitate, quod memor sit omnium, quas gesserit, rerum. Vsque ad humanum enim animal sensus diuinitatis descendendo peruenit; deus enim summus diuinum sensum cunctis animantibus confundi noluit, ne erubesceret aliorum commixtione animantium. Intellegentia enim sensus humani, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
pontria nitione diuina lege conscripiti Teriinũ
aũt̃tẽpus. aeris qualitate. estiuũ frigorisq uario¬
tate dinoscit᷑: Celesteuꝰ reusionib syderum aa
eadẽ loca tẽponrria conusatione currentiũ. &
mundus ẽ. receptaculũ tẽporis cuiꝰcursu & agita
nationem faciunt. Cunctisgͦ ita sehabentibus
nihid stabile. nihil fixũ. nihil in mobile. nec
nascentiũ. nec celestiũ. nect̾renorũ. Solusds. &
alicuꝰ inpulsu. neloco moueri potest. cũ trrosema
ipsuiꝰ cõmotͥionem in etnitate. eẽ sed magis & ipsi
exordiũ. Osgͥstabilis fuit. sẽꝑq similit cũ co¬

Expanded text:
poraria ratione diuina lege conscripta. Terrenum poraria ratione diuina lege conscripta. Terrenum autem tempus aëris qualitate, aestuum frigorisque uarietate dinoscitur, caeleste uero reuersionibus siderum ad eadem loca temporaria conuersione currentium. Et mundus est recefaciunt. Cunctis ergo ita se habentibus nihil stabile, nihil fixum, nihil inmobile nec nascentium nec caelestium nec terrenorum: solus deus et alicuius inpulsu nec loco moueri potest, cum in eo sunipsius commotionem in aeternitate esse; sed magis et ipsa exordium. Deus ergo stabilis fuit semper semperque
Abbreviated transcription (Latin):
luminis quã diuintate a scitate auenistellas
omĩ igubriantem: omĩ aq mundana illustiuentẽ
animalia siue animantia. siue inanam antia
semꝑ uniuscuĩq partis que ẽ. sicuta ẽ. inupsoq
mundo sc̃p̃ uno eoq animali semꝑq uiuente
inco nullus c̃. mortalitatis locus. Ergo uitȩ ae¬
tntatisq det&. cẽplenissimus. si semꝑ eumne¬
ues seest uuere. Sol ergo sicuti mundus sẽpt̃
citus corumq froquentator ut dispensatore.
aũt dispensauit uitã uitalibus Cunctis at̃nalege
p̃statur hoc more quodicam In ipsa enim aec̃m¬
tatis uiuacitat mundus agiaitur. a inipsaui¬
tali accnitate locusẽ mundi ꝓ pter quod nec
stabili quando neccorrũ p& sempit une u¬
uu dispensator .ẽ. i somitus q̃ in ses̃. & locus.ẽ
omniũ quȩ subsol gubant᷑. & cõmotio mundup¬
sius exduplici constiteffectu. Ii se extr insecus uiui¬
differens numeris & temporib statutis atq infiris
cuncta ꝑsolis effeccũ. stellarũq discursũ omiatem¬

Expanded text:
as omnia gubernantem omniaque mundana inlustrantem animalia, siue animantia, siue inanimantia. semper uniuscuiusque partis, quae est, sicuti est, in ipsoque mundo semper uno eoque animali semperque uiuente, in eo nullus est mortalitatis locus. Ergo uitae aeternitatisque debet esse plenissimus, si semper eum necesse est uiuere. Sol ergo, sicuti mundus sempitecitatis eorumque frequentator uel dispensator est. autem dispensauit; uita uitalibus cunctis aeterna lege praestatur hoc more quo dicam. In ipsa enim aeternitatis uiuacitate mundus agitatur et in ipsa uitali aeternitate locus est mundi, propter quod nec stabit aliquando nec conrumpetur sempitee dispensator est his omnibus, quae in se sunt, et locus est omnium, quae sub sole gubernantur, et commotio mundi ipsius ex duplici constat effectu; ipse extrinsecus uiui se sunt, omnia, differens numeris et temporibus statutis atque infixis cuncta per solis effectum stellarumque discursum, omni tem
Abbreviated transcription (Latin):
pati simili motucordis & salamentis ad om̃s cogta¬
tionũ aestus fluctuare. Quae om̃s turbuli̧ t¬
pestatesq ꝓcul adeorũ caclestium tranquillita¬
te exulant Cuncti enim caclites semꝑ eodẽ st¬
tu mentis acterna aequabilitate potiuntur
qui nũquia illis pec ad dolorẽ usus. pec at uolui¬
tatẽ finib suis pellitur. pec quoquã a sua ꝑpe¬
tua secti adque piã subitũ habitũ demouetia
pec alterius ii. Nã nihil .ẽ. dõ potentius peq
suapte natura. Nã nibal ẽ dõ ꝑfectius sorrtu¬
te qui potest uideri ꝑfectius fuisse quia prioie
statu ad alium rectiorẽ statũ migrat. cu psero
pemo sponte capessat noua. pisiquẽ peniusi
pr̃io u: Non potest eni subsequi illa mutatio. su¬

Expanded text:
pati, simili motu cordis et salo mentis ad omnes cogitapati, simili motu cordis et salo mentis ad omnes cogitationum aestus fluctuare, quae omnes turbelae tempestatesque procul a deorum caelestium tranquillitate exulant. Cuncti enim caelites semper eodem statu mentis aeterna aequabilitate potiuntur, qui numquam illis nec ad dolorem uersus nec ad uoluptatem finibus suis pellitur nec quoquam a sua perpetua secta ad quempiam subitum habitum demouetur nec alterius ui—nam nihil est deo potentius—neque suapte natura—nam nihil est deo perfectius. Porro autem qui potest uideri perfectus fuisse, qui a priore statu ad alium rectiorem statum migrat, cum praesertim nemo sponte capessat noua, nisi quem paenituit priorum? Non potest enim subsequi illa mutata
Abbreviated transcription (Latin):
locũ luminis occuparit quae nr̃is oculis possit
obsistere qua soliditate necessaria offensa acies
inmoret᷑. sed fida corporũ possident rara & tenua
raritate transmittant splendore reuerberẽt & sub¬
tilitate frustrantur. Hlinc ẽ illa homerica minerua
quae medus coetib graium cohibendo achilli int̃¬
uenit Uersũ grecũ si paulisꝑ opperiamini latine
enintiabo atq ideo ic sit inp̃sentiarũ Mineria
igitur ut dixi achilli moderanto iussu umnonis at¬
uenit. Soli pspicua .ẽ. aliorũ nemotuetur hinc&
illa uir giliana iuturna quae medus milib: auxi¬
liabunoa fratri conuersatur miscetq uiris po
cernitur ulli frorsus quod plautinus miles sup
clipco suo gloriatur prestringers oculoꝵ aciem
hostibus. Ac ne ceteros longius ꝑsequar. ex hoc
ferme demonũ numero poetę̧ solent hautquaq
ꝓcul aueritate osores & amatores quor uncdã ho¬
& angi & letari. omẽmq humani animi faciem

Expanded text:
locum luminis occuparit, quae nostris oculis possit locum luminis occuparit, quae nostris oculis possit obsistere, qua soliditate necessario offensa acies inmoretur, sed fila corporum possident rara et splenraritate transmittant et splendore reuerberent et subtilitate frustrentur. Hinc est illa Homerica Minerua, quae mediis coetibus Graium cohibendo Achilli interuenit. Versum Graecum, si paulisper opperiamini, Latine enuntiabo,—atque adeo hic sit inpraesentiarum: Minerua igitur, ut dixi, Achilli moderando iussu Iunonis aduenit: soli perspicua est, aliorum nemo tuetur. Hinc illa Vergiliana Iuturna, quae mediis milibus auxiliabunda fratri conuersatur miscetque uiris neque cernitur ulli, prorsus quod Plautinus miles super clipeo suo gloriatur, praestringens oculorum aciem hostibus. caput 12 Ac ne ceteros longius persequar, ex hoc ferme daemonum numero poetae solent haudquaquam procul a ueritate osores et amatores quorundam hoet angi et laetari omnemque humani animi faciem
Abbreviated transcription (Latin):
agenda uł meditanda formate. ut sciatis nihil
homiine p̃istis custodib ni hitra animũ pec foris. eẽ.
secreti. qui n omĩa curiose ille pasticip&. om̃ia
uisꝙ. omĩa intelligat. in ipsis penitissimis mentib
sudis uero sublimior cursus. Et cũ lanaruuelle¬
rib. similes agunt᷑ cano agmine uola tupnitiorc.
ponne audis quid suꝑ tonitru lucretius facundisfim
disserat. principio tonitru quatiunt᷑ cerula cacli
ꝓpt̃ alia concurrant sublime uolantes aethere&
uolitant. quib om̃is & exortus & terrenus. & re¬
tro deflexus interras quio tandẽ censes de moniu
corpora quae sunt concreta multo tanta subtiliora.
Nonenĩ exhac fetulenta nubecula tumida cali¬
gine conglobata sicuti nubium genꝰ .ẽ. sed ex illo
purissimo aeris liquido & sereno elem̃to coalita
eoq nemini hominũ temere uisibilia pisi diuinitꝰ
spetiem sui offest. qđ nulla in illis terrena soliditas

Expanded text:
agenda uel meditanda formate, ut sciatis nihil agenda uel meditanda formate, ut sciatis nihil homini prae istis custodibus nec intra animum nec foris esse secreti, quin omnia curiose ille participet; omnia uisitet, omnia intellegat, in ipsis penitissimis mentibsudis uero sublimior cursus est, cum lanarum uelleribus similes aguntur, cano agmine, uolatu perniciore. Nonne audis, quid super tonitru Lucretius facundissime disserat? principio tonitru quatiuntur caerula caeli propterea quia concurrunt sublime uolantes aetheriaeuolitant, quibus omnis et exortus est terrenus et retro defluxus in terras, quid tandem censes daemonum corpora, quae sunt concretio multo tanta subtilior? Non enim ex hac faeculenta nubecula et umida caligine conglobata, sicuti nubium genus est, sed ex illo purissimo aëris liquido et sereno elemento coalita eoque nemini hominum temere uisibilia, nisi diuinitus speciem sui offerant, quod nulla in illis terrena soliditas
Abbreviated transcription (Latin):
demonũ fuit: qui quontã i corpore numero fuere.
Sunt autẽ Non posterior ẽ numero prestantiore lon¬
ge dignitate suꝑius aluito angustius genus demo¬
nũ. qui semꝑ acorporis cõpedib & pexib liberi
cestis potestib curantur. quorũ e numero somi
atq amor diuersa int̾ se uim possideanT. Amor
uigilandi. somnus soporaridi. Ex hacigitur suꝑi¬
ore de monũ copia. plato autumat singulis homi¬
nib inuita agenda testes & custodes singulis addi¬
tos qui nemini conspicui semꝑ ad sint arbitri omiu
p̃imodo actoꝵ uerũ etiam cogitttoꝵ Atubi uiti
edita remetindũ ẽ: cundẽ illũ qui nob p̃ditus futt
raptare ilico & trahere ueluti custodiã suam ao
hi dicium. Atq illic hi ccusa dicenda assistere. siq.
cõmentiat᷑ redarguere. siqua uera dicat asseue¬
rare. ꝓrsus illius testimonia ferrisententiã. Dein¬
de uos om̃s qui hanc platonis diuinã sententiã me
inter p̃te auscultatis. Ita animos ur̃os ao quȩ cũq

Expanded text:
emonum fuit, qui quondam in corpore humano fuere. Sunt autem non posteriore numero, praestantiore longe dignitate, superius aliud, augustius genus daemonum, qui semper a corporis conpedibus et nexibus liberi certis potestatibus curant. Quorum e numero Somnus atque Amor diuersam inter se uim possident, Amor uigilandi, Somnus soporandi. Ex hac igitur sublimiore daemonum copia Plato autumat singulis hominibus in uita agenda testes et custodes singulis additos, qui nemini conspicui semper adsint arbitri omnium non modo actorum uerum etiam cogitatorum. At ubi uita edita remeandum est, eundem illum, qui nobis praeditus fuit, raptare ilico et trahere ueluti custodiam suam ad iudicium atque illic in causa dicunda adsistere, si qua commentiatur, redarguere, si qua uera dicat, adseuerare, prorsus illius testimonio ferri sententiam. Proinde uos omnes, qui hanc Platonis diuinam sententiam me interprete auscultatis, ita animos uestros ad quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
qualititis qualitasq sensus. suminidĩ solauertta sẽ
uĩ uerttatis inmundorequide etremalinca
ũbitr dinoscitur Ubienĩ quid ten porũ demisi¬
sione dinoscitur Ubi sunt m̃datia ubigeniturę
ubierrores uident᷑. Uides gͦ ꝯasdepi inquibus
confcitutiquę traetemus atq audcamusat¬
angere Sed tibias sũme gr̃as igo qͥmgude ide
diuintatis luminasti lumin Etuos tatua
sdepi & ammon intra secr&a pectoris diuina
ni steria silentio tegite. & taciturnitate celate
Hoc aũt differt intellectus a sensu. quod intellatꝰ
nĩt adqualitatem sensu smundi intelligendam
& dinoscenda m̃tis ꝑuenit intentione. Intellectus
ant mundiꝑuenit adeq̃utatem . & deos noscendos
quisui ses It siccontigit hominibus utqͣsi ꝑ ca¬
liginẽ que incelo sunt uideamꝰ qͣntũ possibileẽ
ꝑ conditionem sensus numani Heraut intentio
ꝑ uidendiftantis angustissima ẽ nob̾ lat sim¬
sentio ine necc̃e aliquid noc. t̃. potuisse.
necfuturũ umquã omĩa em̃ mundis m̃bra ple

Expanded text:
ueritas est, cuius ueritatis in mundo nequidem extrema linea umbra dinoscitur. Vbi enim quid temporum dimensione dinoscitur, ibi sunt mendacia; ubi geniturae, ibi errores uidentur. Vides ergo, o Asclepi, in quibus constituti quae tractemus aut quae audeamus adtingere. Sed tibi, deus summe, gratias ago, qui me uidendae diuinitatis luminasti lumine. Et uos, o Tat et Asclepi et Hammon, intra secreta pectoris diuina mysteria silentio tegite et taciturnitate celate. Hoc autem differt intellectus a sensu, quod intellectus noster ad qualitatem sensus mundi intellegendam et dinoscendam mentis peruenit intentione, intellectus autem mundi peruenit ad aeternitatem et deos noscendos, qui supra se sunt. Et sic contingit hominibus, ut quasi per caliginem, quae in caelo sunt, uideamus, quantum possibile est per condicionem sensus humani. Haec autem intentio peruidendis tantis angustissima esentio: inane nec esse aliquid nec esse potuisse nec futurum umquam. Omnia enim mundi sunt membra ple
Abbreviated transcription (Latin):
lis ortus postis emittit᷑. Tephyrus uero quẽ roma
lingui fauoniũ nouit . Hic cũ de uestiuis occi¬
luis partib surgit. ipris nomine cicrisol&
Aille qui prior. equinoctiali plage nothus
minib illã .e. obseruata diuersitas. Namq cude ali¬
condito pulo flatus aduenianł iothus .ẽ. Euro nada
ille qui int̾ nochũ atq eurũ medius effringit. Ixilo
cus putat᷑. eẽ. Equidẽ hemales habent᷑ ut nohi¬
&ł aesic frequentiores sunt aestate annis septetr
ones ic tephiri tempestates ueris at nitia uenti
appellint᷑. Aquilonũ genꝰ ereaere plati minore
n su nec iungi ꝑscuerantia sp̃s ꝑferentes. At cĩ
pcellosus flatus catagis dicit᷑. quẽ p̃fractũ pis¬
sum̃ dicere uentus qui de suꝑiore caeli paste sumiiꝰ
inferiora sepentinis impulsib quatiat᷑ Turbo
dicit̃ qui repentinis flabris ꝓsilit atq uniuer
ꝑturbat. Uełtex ille .ẽ. ueluti dicit᷑ pineas. cũ

Expanded text:
lis ortus portis emittitur. Zephyrus uero, quem Romana lis ortus portis emittitur. Zephyrus uero, quem Romana lingua fauonium nouit, hic cum de aestiuis occiduis parti- bus surgit, iapygis nomine cieri solet; at ille qui propior est aequinoctiali plagae    nominibus illa est obseruata diuersitas: namque cum de abscondito polo flatus adueniunt, notus est, euronotus ille qui inter notum atque eurum medius effringit, ex alicias putatur esse. Et quidam hiemales habentur, ut noti; etesiae frequentiores sunt aestate, animis septem- trionis ac zephyri temperatis. Veris ornithiae uenti appellantur, aquilonum genus ex aere prosati, minore nisu, nec iugi perseuerantia spiritus perferentes. At enim procellosus flatus cataegis dicitur, quem praefractum possumus dicere, uentus qui, de superiore caeli parte submissus, inferiora repentinis inpulsibus quatiat. Turbo autem dicitur, qui repentinis flabris prosilit atque uniuersa perturbat. Vertex ille est uel, uti dicitur, pineas, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s ille etiam nominet qui inimalia extrinsecus
omnia uitalia tructus sui uitali & ftecunda ope
uega at. Siccos & suꝑiores muidi flatꝰ uentos po¬
minamꝰ. auris uero humidis spiritus sed uentor ubine
sunt species. Qui facti etelluris halitu constant ter¬
rigenac nuncupane. Ailli qui excutiunt̃ e sini
oporta quidẽ fluminibus. lacubus & stagnis. uel rup¬
tis nubibus ꝑ aꝑta caeli manare assolent.: rursuq. ho
crissa nubium spetiem conglobant᷑. uelcũ imber effusꝰ
nui& flabra quae exopiã atticoꝵ lingua uocitat᷑.
Iinc nomina exequem regionesq uentorũ. Curos.
oieis. Boreas. Septẽtrio. occidens. rephiros. austros
lus dics mitcit. Hlos quatuor uentos. alii plures
Incerfluns. Nla quãuis eurus sit uentus orientis
dem imen apastias accipit̾ nom̃ cũ cum oriens
stiuio effundit. Acliontes autẽ uocat᷑. cũ meri¬
linis exmontib ꝓcreat᷑. Curus .ẽ. quando hiem¬

Expanded text:
s ille etiam nominetur, qui animalia extrinsecus s ille etiam nominetur, qui animalia extrinsecus omnia uitalia tractus sui uitali et fecunda ope uegetat. Siccos et superioris mundi flatus uentos nominamus, auras uero umidos spiritus. Sed uentorum binae sunt species. Qui facti e telluris halitu constant, terrigenae nun- cupantur; at illi qui excutiuntur e sinioportet eos qui de fluminibus, lacubus et stagnis uel ruptis nubibus per aperta caeli manare adsolent, rur- sumque in crassam nubium speciem conglobantur, uel cum imber effusus conciet flabra, quae ἐξυδρίαι Atticorum lingua uocitantur. caput 11 Nunc nomina exsequemur regionesque uen- torum. Euros oriens, boreas septemtrio, occidens zephyros, austros medius dies mittit. Hos quattuor uentos alii plures interfluant. Nam quamuis eurus sit uentus orientis, idem tamen aparctias accipitur nomen, cum eum oriens aestiuus effundit; apeliotes autem uocatur, cum aequidianis exortibus pro- creatur; eurus est, quando hiema
Abbreviated transcription (Latin):
quot modis nubili conditiorib cogit̾. Raritas eminubã
sillicidia disꝑgit. quae concrete uehementius effun
dunt agmina largiora. & eas aquas quas imbres uac in
A quib hoc differunt nimbi. quod pluuia iugis. ẽ Ilm¬
bus autẽ quanto repentinus ẽ. tanto uehem̃tuor e
quanto inpiusior p̃cipatitio. eius. ẽ. tanto breui ne
cisu restrinrit. Niues enim colligi ictatione de¬
ũ nubium constat. Na priusquã haquã defluan
fracta ac discise spumas agitationib suis faciunt a
rimgorẽ uecmꝰ Grandinare uero tũ dicis. cũ aqua
nubẽ lapuloo ponlere & festinante prũpit: Cadiq
in & ad pnicitat̃ incitat. & cedente aeris mollicur
p̃cipitatã indignationt uebementi humũ uerlert
Verũ alia sunt passiones cumpulsu frigidiouis aeris
uenti generant᷑. Nec enĩ luro .ẽ. pisi multũ & uehe¬
nens in unũ coactiaerũ slumen Ilunc sp̃mdicim li

Expanded text:
quot modis aer nubili condicionibus cogitur. Raritas enim nubium quot modis aer nubili condicionibus cogitur. Raritas enim nubium stilli- cidia dispergit, quae concretae uehementius effun- dunt agmina largiora et eas aquas, quas imbres uocamus, a quibus hoc differunt nimbi, quod ‹imber› pluuia iugis est, nimbus autem quanto repentinus est, tanto uehementior, et quanto inprouisior praecipitatio eius est, tanto breuiore casu restringitur. Niues autem colligi iactatione densarum nubium constat; nam priusquam in aquam defluant, fractae ac discissae spumas agitationibus suis faciunt etningorem uocamus. Grandinare uero tunc dicimus, cum aqua nubem lapidoso pondere et festinante perrumpit eademque ui et ad pernici- tatem incitata et, cedente aeris molli liquore, praecipitatam indignatione uehementi humum uerberatVerum aliae sunt passiones, cum inpulsu frigidioris aeris uenti generantur. Nec enim aliud est nisi multum et uehemens in unum coacti aeris flumen. Hunc spiritum di
Abbreviated transcription (Latin):
etiunt᷑. Africa uero aismo rubrimaris uel ab ipsis
fontib nili oriri putandũ. eiusq higa ditanis locis
fines . eẽ. Sed ipsũ aegrptũ. pleriq asia. plures afri¬
cx. Adiungunt insularũ situs sunt qui ea finitimis
locis comp̃hendunt. & sunt qui in alia diuisione eas
hibendas putent. De mari satis dictũ. Terrem uͦ
ri. & gremio telluris pebularũ agmina alitu anniũ.
fontium constare matutinis temporib erassiora
H. rũ altera arida .ẽ. atq consimilis quae cerrenis re¬
luctationib surgit. alcera humida & egelida: hanc
ex fluentis suꝑioris uaporis natura ad se trahit. &¬
exhac quidẽ nubulȩ. rores. prun&. nubila. &
imbres. nix atq grando generant᷑. De illa suꝑiori
uuis. Est ute altatio uaporata & humore uida
infrt. uec alito .e. serenti qua aer purga caligmi
sertno rigore concr&ur uie .e. pruina consimili
um densitatis. tetq diuersiratib pluuiae cido

Expanded text:
metiuntur. Africam uero ab isthmo Rubri maris uel ab ipsis metiuntur. Africam uero ab isthmo Rubri maris uel ab ipsis fontibus Nili oriri putandum eiusque in Gaditanis locis fines esse. Sed ipsam Aegyptum plerique Asiae, plures Africae adiungunt, ut insularum situs sunt qui cum finitimis locis conprehendunt et sunt qui in alia diuisione eas habendas putant. De mari satis dictum. caput 8 Teri ex gremio telluris, nebularum agmina halitu amnium fontiumque constare, matutinis temporibus cras- siora. Harum altera arida est atque ‹fumo› consimilis, quae terrenis eructationibus surgit, altera umida et egelida; hanc ex fluentis superioris uaporis natura ad se trahit; et ex hac quidem nebulae, rores, pruinae, nubila et imbres, nix atque grando generantur; de illa superioquiis; est autem exhalatio uaporata et umore uiduainfert. Nec aliud est serenitas, quam aer purgatus caligine et sereno rigore concretum. Huic est pruina consimilis, um densitates; totque diuersita- tibus pluuiae cadunt,
Abbreviated transcription (Latin):
senescit ex helles pontifonte concipit᷑. uestil ulu
ꝑsicũ mare conferens. Hinc patescunt finitima
rubri maris quae ꝑ angustas longinquasq faucs
in hyrcaniũ & caspium flectunt᷑. Simul utraq
anus orbis nr̃i m& as includit: sed & in altera par¬
te orbis iacent insularũ aggeres maximaru
aliae urbes ad modũ sparsae. Hane nram insulã
idem hunc terrarũ orbẽ quã maximã dixim
ornamentis suis pingunt. & continuatione ut
quib dã sertis coronant. At enĩ huiꝰ terrę quã
nos colimꝰ latitudo xl. plixitas. lxcax. stadio:
ten&. Sed indiuisione terrarũ orbisasiã & curo¬
eac flumentana infines hab&. Alia abuisde angustus
pontici maris usq ad aliis angustias quae int arabicũ
fmẽ & interioris ambitũ pelagiiac& constringi᷑q
ctami cingulo & soti& ate nr̃i maris. Sed alii alio modo
uiquidã ab exordio tanais ad ora nili asie terminos

Expanded text:
senescit; ex Helles- ponti fonte concipitur uestibulumqsenescit; ex Helles- ponti fonte concipitur uestibulumqPersicum mare conferens. Hinc pates- cunt finitima Rubri maris, quae per angustas longinquasque faucis in Hyrcanium et Caspium flectuntur sinus, ultraque anus orbis nostri metas includit. caput 7 Sed in altera parte orbis iacent insularum aggeres maximarum, aliae, orbis ad modum sparsae, hanc nostram insulam id est hunc terrarum orbem, quam maximam diximus, ornamentis suis pingunt et continuatione ut quibusdam sertis coronant. At enim huius terrae, quam nos colimus, latitudo XL, prolixitas LXX ‹milia› stadiorum tenet. Sed in diuisione terrarum orbis Asiam et Euro Hyrcanium mare ac flumen Tanain fines habet, Asia ab isdem angustiis Pontici maris usque ad alias angustias, quae inter Arabicum sinum et interioris ambitum pelagi iacent, constringiturque Oceani cingulo et socie- tate nostri maris. Sed alii alio modo, ut quidam ab exordio Tanais ad ora Nili Asiae terminos
Abbreviated transcription (Latin):
At genera ꝑ quae serpunt & erumpunt. & scaten
clumina fontes & maria. quae meatus & lacimas.
orgines habent i grenuo terrarũ Ipsarũ uero
nelopen nesos. lesbos. Mmmores autẽ alia. ut pebu
u terminantur anfractus. Sed occiduarũ parti
mare ꝑ ingustias oris astatũ. in artissimos sinꝰ
fuditi. & rursua columnis herculis refusũ i
inmensa latitudinẽ p̾uidit᷑. sepiusq coeuntib
terris ueluti quib &a frecoa cerucib pmitur.
uidem rursus cedentib ẽ. terris in merisum
rimũ igitur colũnis nauigantib dextrislits
duob sinib maximis cingit᷑. quorũ primduas sir
hab&. alter imparib quide sinuatur figuris
maluit dicere. Tertium adriaticu pelagus hi
uungit̾ siculũ & post ereticũ. eo indiscrẽtis finib
pãphilũ. Asserium agyptũ sed ante regea mir¬
toa sunt maria. His sane uicinus . e. pontus. sinu

Expanded text:
dent genera, per quae serpunt et erumpunt et scatent dent genera, per quae serpunt et erumpunt et scatent flumina, fontes et maria, quae meatus et lacunas et origines habent in gremio terrarum. Ipsarum uero Pelo- ponnesos, Lesbos: minores autem aliae, ut naeunostri terminantur anfractus. Sed occiduarum partium mare per angustias oris artatum in artissimos sinus funditur et rursus a Columnis Herculis refusum, in inmensam latitu- dinem panditur, saepiusque coëuntibus terris, ueluti quibusdam fretorum ceruicibus, premitur et idem rursus cedentibus est terris inmensum. Primum igitur a Columnis nauigantibus dextrum latus duobus sinibus maximis cingitur, quorum primus duas Syrtes habet, alter inparibus quidem sinuatur figuris, maluit dicere, tertium Adriaticum pelagus. His iungitur Siculum et post Creticum, eo indiscretis finibus Pamphy- lium, Assyrium, Aegyptium. Sed ante Aegaea ‹et› Myrtoa sunt maria. His sane uicinus est Pontus, sinus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ insulas. eẽ. pastẽ uero continentẽ uocare. pescu
omnẽ hanc terrenã in mensitatẽ atlanticimars
tui coherceri. Insulãq hanc unã . eẽ. cũ insulis sus
dit oceanus. Quae tamen merito uidentur ignote
cũne hanc quidẽ cuius cultores sumus om̃s ꝑagran
possimus. Nã sicut hae insulȩ int̾fluuntur qua
sunt hn nro mari. Ita ille uniuerso salo fretis latio
artis affinitatib inplicantur. & quinq coniuges
copula his ordinatę uicib attinent᷑ in aohercant
& grauiorib leuiora. Aquã hise haba cellus. & aqui
ut alii putant uehit terrã. Aether exaqua gigna
nis aeria densitate conflatur. Aether uicissimignesq:
illi inmortalis dei uiuacitate flãmantur. huius diuini
enis origine incensi. ꝑcetius mundi conuexa illustrib
ficib ignescunt suꝑna. Quappt du superi sedes ha¬
bent. infima c&erorum inimantium terrena possi¬

Expanded text:
eius insulas esse, partem uero continentem uocauere, nescii eius insulas esse, partem uero continentem uocauere, nescii omnem hanc terrenam inmensitatem Atlantici maris ambitu coerceri insulamque hanc unam esse cum insulis suis s circumfundit Oceanus, quae tamen merito uidentur ignotae, cum ne hanc quidem, cuius cultores sumus, omnem peragrare possimus. Nam sicut hae insulae interfluuntur, quae sunt in nostro mari, ita illae in uniuerso salo fretis latiorartis adfinitatibus inplicantur, et quinque coniuges copulae his ordinatae uicibus adtinentur, ut adhaereant et grauioribus leuiora: aquam in se habet tellus aut aqua, ut alii putant, uehit terram; aer ex aqua gignitur, nis aeria densitate conflatur; aether uicissim ignesque illi inmortalis dei uiua- citate flammantur. Huius diuini ignis origine incensi per totius mundi conuexa inlustribus faci- bus ignescunt. Superna quapropter dii superi sedes habent, infima ceterorum animantium terrena possi
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas turbidior infunditur. cui ꝑmixtus .ẽ. gla¬
cialis uigor. sed superiori uicima daritatis & ppin¬
qui caloris afflatunitescit. Ac sinceriori interdũ
lnce uestitur. Huius sepe mutabilis conueslitur
peties cũ sit natura uttiabili & in nubes cogit᷑
recipcis flabris aperitur. & nimbis uehementib
impitur. niuib etiam & glacie inhorrescit. &
ipiti grandine de suꝑ uerberat. Tarbine flatib¬
te sonuq conflictu fit ꝓcellosa sed celis fulmin
missilium caelestiũ iaculis igiescit Aeriterra cu
tibus hęc siluarũ uiridit u uestitur. hęc fon
łennitate recreatur. haec fluminũ frigidos lo sis
tium. cãporum aequore. nemorum opacitate. Uiru¬
tur sinuosis inflexa litorib distincta insulis. ullu¬
lulis urbib:q: conlucens. quas sapiens genus hemo
cõmunis usib fabricat. Nec sum nescius plerosq hu
operis auctores terrarum orbẽ Ita diuissse. pastẽ

Expanded text:
qualitas turbidior infunditur, cui permixtus est glaqualitas turbidior infunditur, cui permixtus est glacialis rigor; sed superioris uicinia claritatis et propinqui caloris adflatu nitescit ac sinceriore interdum luce uestitur. Huius saepe mutabilis conuertitur species, cum sit natura uitiabili: et in nubes cogitur et reciprocis flabris aperitur et nimbis vehementibus rumpitur, niuibus etiam et glacie inhorrescit et praecipiti grandine desuper uerberatur; turbinum flatibtyphonumque con- flictu fit procellosa, sed telis fulminum et missilium caelestium iaculis ignescit. caput 4 Aeri terra coanimantibus, haec silua- rum uiriditate uestitur, haec fontium perennitate recreatur, haec fluminum frigidos lapsus tium, camporum aequore, nemorum opacitate uariatur, sinuosis inflexa litoribus, dis- tincta insulis, uillulis urbibusque conlucens, quas sapiens genus, homo communibus usibus fabricatur. Nec sum nescius, plerosque huius operis auctores terrarum orbem ita diuisisse: partem
Abbreviated transcription (Latin):
loco tertio prrois quã multiberculis. plures
martis stellã uocant. Hanc sequitur stilbor. dui
quidã apollinis. c eri mer curli nomen dedere
Quintus fosforus. lunenia immo ueneris stilla censet
tinde solis . ẽ. orbis & ultim a omnium luna altitu¬
dinis aetheria principia disterminans. quae diui¬
nas & inmortales uiuacitates ignium pascens. ordi¬
utis ac semꝑ aequalibus lnuectionib soluitur atq
finib cohercet᷑. cuius mensa pensaq distinctũ.ẽ.
& natura imniut abilis regio & mortalis acia pene
terrena cuius primae sunt tenuiores & uaporatę
quippe cu finitimis aetheris attingatur ardorib
quantũ maximis parua: & quantũ rapidis poss̃
pignora contingi. Sed ex ea paste quae curriculis
finitimi hiuritur. solis se iaculari atq emicare &
suintillare flãmae quaedã ostensae oculis nrĩs
uidentur . quas grecicom& as. & cidos. & botynos
appellant. quasq labi & fluere frequent̾ uidem.

Expanded text:
loco tertio Pyrois, quam multi Herculis, plures loco tertio Pyrois, quam multi Herculis, plures Martis stellam uocant. Hanc sequitur Stilbon, cui quidam Apollinis, ceteri Mercuri nomen dederunt. Quintus Phosphorus, Iunonia, immo Veneris stella censetur. Deinde lolis est orbis et ultima omnium luna, altitudinis aethereae principia disterminans, quae diuinas et inmortales uiuacitates ignium pascens, ordinatis ac semper aequalibus inuectionibus solui- tur atqfinibus coercetur, cuius mensa pensaque distinctio est et natura inmutabilis, regio est mortalis ac iam paene terrena, cuius primae sunt partes tenuiores et uaporatae, quippe cum finitimis aetheris adtin- gantur ardoribus, quantum maximis parua et quantum rapidis possunt pigriora contingi. Sed ex ea parte, quae curriculis finitimi inuritur solis, se iaculari atque emicare et scintillare flammae quaedam ostensae oculis nostris uidentur, quas Graeci cometas et docidas et bothynos appellant quasque labi et fluere frequenter uidemus,
Abbreviated transcription (Latin):
piumero quinq primũ oidine. genere diuinuo
pastim labitur cũ orbis inerranti regione qũ
quã circuloꝵ ambit signifer obliqua cõplexio¬
ne circumdatus & signis .xii. hi luminatus. pastim
errantib stellis quae neq priorum motus habers
neq sane inter se similes & aequales sed ao forę
diuersis globis hordinatũ ut sic dixerim ordinẽ
seruant. Caeli aequae ultra sunt. aliae citra stel¬
lae. Quae ꝓpter natura eiusmodi nullis credunt
errorib uagac. & infinitos numero gregesducuns
& simplex aetheris dorsum. alma & sacrata a moe¬
nitate lucis coronant. Septe uero deoꝵ nominib
illustres totide orbib ad fixȩ sunt. ut gradatim
sibim& suꝑlatę. ut superior inferiore sit maior.
Ac uicissim mutuis ad hesionib nexae. complexu
illius orbis qui inerrabilis dicitur continentur.
Hic fenonis globus. quẽ appellamus saturnu. Post¬
ꝓ que fetontis secundus .ẽ. que iouem dicimus &

Expanded text:
numero quintum, primum ordine, genere diuinum numero quintum, primum ordine, genere diuinum is multitudo par- tim labitur cum orbis inerrantis regione, quam circulus ambit signifer, obliqua conplexione cir- cumdatus, et signis XII inluminatus, partim errantibus stellis, quae neque priorum motus habent neque sane inter se similes et aequales, sed adfixae diuersis globis inordinatum, ut sic dixerim, ordinem seruant; aliaeque ultra sunt, aliae citra. Stellae, quae propter naturam eiusmodi nullis creduntur erroribus uagae, et infinitos numero greges ducunt et simplex aetheris dorsum alma et sacrata amoenitate lucis coronant. Septem uero deorum nominibus inlustres, totidem orbibus adfi- xae sunt et gradatim sibimet superlatae, ut superior inferiore sit maior, ac uicissim mutuis adhaesioni- bus nexae conplexu illius orbis, qui inerrabilis dicitur, continentur. Hic Phaenonis globus, quem appellamus Saturnum; post quem Phaethontis secundus est, quem Iouem dicimus: et
Abbreviated transcription (Latin):
obemdierum noctiumq curriculis agens stella¬
uchoros in termino lapsu finẽ. pulla aeui de fec¬
cine factura. Sed cũ om̃e caelũ ita reuoluatur
ut phera. eã camen radicib opostet teneri quas
na machinatio uesticib ad fixit. ut hi tornana
ite sola forcipe materiã comp̃hensa recipcodo
lumine retundare. Cos polos dicimus. Aquib uelutia
irdinib ddirectio quiedã ꝓfecto axis .e. dictus. di¬
uisor & diterminator mundi orbem terra in medie¬
tate constituens. Uerum bi uertiaes quos immob. les
diximus lta sunt ut supͥ caput alter appareat exs
parte boreae qui septemtrionalis uocatur. alter
ithantaticus humo tegitur umidus & austrinis
o peribus mollis. Sed caclum ipsum stelleq celi
omiusq siderea cõpago aethera uocatur. Non
ut quida putant quod ignitus fit & incensus. sd
cursib rapidis semꝑ rotatur. Clementũ nune
quatuor quae nota sunt cunctis. sed longe alii

Expanded text:
orbem dierum noctiumque curriculis, agens et stel- laorbem dierum noctiumque curriculis, agens et stel- larum choros intermino lapsu, finem nulla aeui defectione factura. Sed cum omne caelum ita reuoluatur ut sphaera, eam tamen radicibus oportet teneri, quas diuina machinatio uerticibus adfixit, ut in tornando artifex solet forcipe materiam conprehensam reciproco uolumine rotun- dare; eos polos dicimus, a quibus, ueluti a cardinibus, directio quaedam profecta axis est dictus, diuisor et disterminator mundi, orbem terrae in medietate constituens. Verum hi uertices, quos inmobiles diximus, ita sunt ut supra caput alter adpareat ex parte boreae, qui septemtrionalis uocatur; alter antarcticus humo tegitur, umidus et austrinis uaporibus mollis. Sed caelum ipsum stellaeque caeligenae omnisque siderea conpago aethera uocatur, non, ut quidam putant, quod ignitus sit et incensus, sed quod cursibus rapidis semper rotetur, elementum non unum ex quattuor quae nota sunt cunctis, sed longe aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
dignis laudib credidissent quib: cẽt. uniuersita con¬
p̃hensa. Quare nos aristotelẽ prudentissimũ
& doctissimũ phiy losophoꝵ. & theofrastũ
auctorem secuti. quantũ possumus cograa ut cunca¬
tione contingere. dicemus de omi hac imili les¬
caclestiratione naturisq: officia cõplexi &cur &
que ad modũ moueantur explicabimꝰ Mundus omis so¬
cictate caeli& terre constat. & eorum natura qua
utriusq sunt. Uelsic inundus .ẽ. ornita ordinatio
dei munere de orum pi custodia. Cuius cardinẽ
sic enim dixerim centrũ robustũ & h mobilẽ. ge¬
nitrix atq. altrix arima om̃ium hab& tellus
suꝑnis omnib ut uideri potest aeris liquiditate ad
modũ tegminis septis & oꝑtis. Ultra deorũ domͦꝰ .ẽ.
quoo caclũ uocamus. Quoo quidẽ diuinis corporib
onustũ uidemꝰ. puli herrimis ignib: & plucidis solis
& lunae reliquorumq siderum cũ quib. festur ꝑ

Expanded text:
dignas laudibus credidissent, quibus esset uniuersitas condignas laudibus credidissent, quibus esset uniuersitas conprehensa. Quare nos Aristotelen prudentissimum et doctissimum philosophorum et Theophrastum auctorem secuti, quantum possumus cogitatione contingere, dicemus de omni hac caelesti ratione, naturasque ‹et› officia conplexi et cur et quemadmodum moueantur explicabimuscietate caeli et terrae constat et eorum natura quae utriusque sunt; uel sic: mundus est ornata ordinatio dei munere, deorum recta custodia. Cuius cardinem — sic enim dixerim κέντρον — robustum et inmobilem genetrix atque altrix animantium omnium habet tellus, supernis omnibus, ut uideri potest, aeris liquiditate ad modum tegminis saeptis et opertis. Vltra deorum domus est, quod caelum uocamus: quod quidem diuinis corporibus onustum uidemus, pulcherrimis ignibus et perlucidis solis et lunae reliquorumque siderum, cum quibus fertur per
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝑmcitas intimaret facilimtq ea de quib cum
eius .ẽ. Anima diuinis suis oculis aspexit agnou
aliis eius scientiã tradidit ueluti ꝓphocę quida
deoium maiestate comilai effantur ceterisq di
beneficio soli uident. Quire & eosqui unius loqu
genia nobis qualitatesq describunt. Aut mor
urbis. aut alicuius anni fluenta raut amoentat
& magnitudines montium alia multa descripi
alis pleriq studiose legunt pyse iuga & pereri¬
la corm & olempi sacra & osse ardua ali husa¬
modi sola dũtaxat & singula excollunt : Rucum
ne miseret cũ tanto opere nec magnis opidori¬
cis in explebili aomiratione capiuntur. Hloc illis
euenire ad eo p̃ . ẽ. mirabile. cũ nihil matus suspe¬
xerint. peq ad aliquit intenderint quoo maiori
diligentia contemplandũ. eet. Ceterũ si terrati
orbẽ omnemq mundũ contemplari parit̃ aliquo¬
do petuissent. minus exxiguas eius & singulas partes

Expanded text:
pernicitas intimaret; facillimeque ea, de quibus origo pernicitas intimaret; facillimeque ea, de quibus origo eius est, anima diuinis suis oculis aspexit, agnouit, aliis etiam eius scientiam tradidit, ueluti prophetae quidam deorum maiestate conpleti effantur ceteris, quae diuino beneficio soli uident. Quare et eos, qui unius loci ingenia nobis qualitatesque describunt, aut moenia urbis aut alicuius amnis fluenta aut amoenitates et magnitudines montium, alia multa descripta ab aliis, plerique studiose legunt: Nysae iuga et penetralia Coryci, et Olympi sacra, et Ossae ardua, alia huiuscemodi sola dumtaxat et singula extollunt. Quorum me miseret, cum tanto opere nec magnis et oppido paucis inexplebili admiratione capiuntur. Hoc illis euenire adeo non est mirabile, cum nihil maius suspexerint neque ad aliquid intenderint, quod maiore diligentia contemplandum esset. Ceterum si terrarum orbem omnemque mundum contemplari pariter aliquando potuissent, minus exiguas eius et singulas partes
Abbreviated transcription (Latin):
onsideranti mihi & diligentius intuenti & sepe
lias fiustine mi uistutis indagatrix exculp¬
ti uitiorum. diuinarũ pasticeps rerũ pły losophia
uidebatur & piunc maxime cũ natura int̃precatio¬
ne & remotarum ab oculis rerũ inuestigationẽ sibi
uindic&. Nã cũ c& eri magnitudine rei territieius¬
mo di laborem arduum & ꝓfundũ existimarent. sola
hr losophya suum pidespexit ingeniũ. pec indigna
se existimauit cui diuinarũ & humanarũ rerũdis¬
gepatio deferatur sed conducere accidere tabonas
artes & eiusmodi operã cũ ingenuitate ꝓfessionis suę
credidit & congruere istius modi curã talib studis &
moribus. Na cũ mundũ homines eiusq penetralia
corpore adire p̃ possent ut terreno domicilio illas re
uentis imbati animo pere grinari ausi sunt ꝑcaeli
frte b plagas his itinerib quae exploratione acu¬
fchanta minis sin ꝑuia sapientiae solis cogitationib¬
so perib uderant. ut cu iisius interualli condition

Expanded text:
onsideranti mihi et diligentius intuenti, et	pr.1 saepe alias, Faustine fili, uirtutis indagatrix expultrixque uitiorum, diuinarum particeps rerum philosophia uidebatur, et nunc maxime, cum naturae interpretationem et remotarum ab oculis rerum inuestigationem sibi uindicet. Nam cum ceteri magnitudine rei territi, eiusmodi laborem arduum et profundum existimarent, sola philosophia suum non despexit ingenium, nec indignam se existimauit, cui diuinarum et humanarum rerum discreptatio deferatur; sed concinere accidere tam bonas artes et eiusmodi operam cum ingenuitate professionis suae credidit, et congruere istius modi curam talibus studiis et moribus. Nam cum mundum homines eiusque penetralia corpore adire non possent, ut terreno domicilio ‹relicto›uentis inbuti, animo peregrinari ausi sunt per caeli plagas, his itineribus quae exploratione acuminis sui peruia sapientiae solis cogitationibus uiderant, ut, cum ipsius interualli condicion
Abbreviated transcription (Latin):
CIHeorC fidiãn illũ qm̃ fictoꝵ ꝓbũ fui¬
se tradit memoria Uide ipse ĩnelypeon mner¬
ue quae atcib a theniensib: p̾sidet. orissi
mlitudiñẽ colligasse. Ita ut siquis oli art¬
ficũ uoluisset ex inde ĩmaginẽ se parare
soluta copage simulacri. totius incolomi¬
tas interiret Adhoc instar muridi salutẽ
seere curbido uerũ in muridano fastigo
que qreciura uon recte uocint Ut quint

Expanded text:
hidian illum, quem fictorem probum fuisse tradit memoria, uidi ipse in clipeo Mineruae, quae arcibus Atheniensibus praesidet, oris sui simili- tudinem conligasse, ita ut, si quis olim artificis uoluisset exinde imaginem separare, soluta con- page simulacri totius incolumitas interiret. Ad hoc instar mundi salutem tin aere turbido, uerum in mundano fastigio, quem Graeci οὐρανὸν recte uocant, ut qui sit
Abbreviated transcription (Latin):
rislis tee  resac imperu siucura
qu nobis cirmuifert dregit. cunstas
iaturi sormas quas diuersaspegoni
cõmonens. ut est lex ciuitatis se melꝙ
nulgata ꝑpecius obseruationũ racio
nib firea ipsa quidẽ inmutabilis ate
itrio parentiũ merites agitantur
ri que eiꝰ himnatione flectuntur. a
tis enus migistratus cribunalia peme¬
anilites frequentabunt recim¬

Expanded text:
 est imperii sui cura. Namque inmobilis circumfert et regit cunctas, naturas formasque diuersis regionibus commouens, ut est lex ciuitatis semel promulgata, perpetuis obseruationum ratio- nibus fixa, ipsa quidem inmutabilis, at eius arbitrio parentium mentes agitantur nutuque eius et dominatione flectuntur: ex scitis eius magistratus tribunalia, principia milites frequentabunt, rec
Abbreviated transcription (Latin):
a saluciseraora moueria abimo ad secundũ
umsaę maiestatis insinuat. aliud alio com¬
tr amotusq uius alteri mouendise oro
eradit Mundo equidẽ consentiun. Nuna se
principio. impul sibi mutuis ut supra dictue
nouerit᷑ quide om̃ia. sedita ut siquis spherã
&s quadratũ & cylindrũ &s alias figuras ꝓptiui
umul iaciat. deferent᷑ quide om̃ia sednon
eo dẽ genere mouebuntur. Nec illud disiru¬
le exc̃plũ uideri operta. siquis parior par¬
feto gremio animalis simul abire pacutu
uolucrũ. pantiliũ. atque terrestriũ. Enĩ uero
adũni quac que duce natura ꝓperabunt : pa
iquã repetens. illa macicures atq agrestes
legib & ustitutis siuis ad gregabuntur .ibun
paeris uias p̃petis quib hocnatura largitas:
at quiuna ab himero sinu abeundi facultas comn¬

Expanded text:
 salutifera opera mouerit, ab imo ad secundum uim suae maiestatis insinuat, aliud alio commouetur motusque unius alteri mouendi se originem tradit. Mundo equidem consentiunt, non unaprincipio, inpulsibus mutuis, ut supra dictum est, mouentur quidem omnia, sed ita ut, si quis sphaeram et quadratum et cylindrum et alias figuras per procliue simul iaciat, deferentur quidem omnia, sed non eodem genere mouebuntur. Nec illud dissimile exemplum uideri oportet, si quis pariter patefacto gremio animalis simul abire patiatur, uolucrum, natatilium atque terrestrium; enimuero ad suum locum quaeque, duce natura, properabunt: pars aquam repetent, illa inter cicures atque agrestes legibus et institutis suis adgregabuntur, ibunt per aeris uias praepetes, qui- bus hoc natura largita est; atquin una ab humano sinu abeundi facultas con
Abbreviated transcription (Latin):
eriat. Uerũ int̃hicc unanu di comue¬
sio unusque reuersionise. orbilie uuicon¬
centus at qniũstellarũ chorus exdueruis co¬
casib: ertibque. Hoc ornam̃to &ut monile
lebe aoc rectisime gerta lingua sigia sicis
Ateni ut inchoris cũdux etrmuini hr u¬

Expanded text:
errat. Verum inter haec una mundi conuersio unusque reuersionis est orbis et unus concentus atque unus stellarum chorus ex diuersis occasibus ortibusque. Hoc ornamentum et uelut monile κόσμος rectissime Graeca lingua significat. At enim ut in choris, cum dux carmini
Abbreviated transcription (Latin):
sulũ acregũ nuncupationilas p̃dicari. &in
dius artib habere soltũ consecratũ. Denique
ꝓruras quonq depostate enꝰ aplius trahere cor¬
pora illa caelestia. quanto prtima sint eiitan¬
to ã plius dedet carpere. muilto mntus quae
abilli sunt se cuncda o adhaec usque cerrena
puiteriu illa ÷ mordo ipedul gentiarũ der al¬

Expanded text:
ationibus praedicari et in arduis arcibus habere solium consecratum. Denique propiores quosque de potestate eius amplius trahere: corpora illa caelestia, quanto finitima sunt ei, tanto amplius de deo capere; multo minus, quae ab illis sunt secunda, et ad haec usque terrena pro interuallorum modo indulgentia- rum dei a
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. Sesprm. quide ille genitor. ẽ: om̃¬
ũ. qui ad conpledũ mtndi riati factique
sunt Nontañ uteepote laboris offcio
orbẽ istũ mualussuis instr ixerit. sed quiqua¬
Ia infitigal ili ꝓuidntia aptul posia canit
conringie &dmaximu ipatuallis disiunc tam cõ¬
plectictri paoc̃.iorar eũ p̃stantẽ acsil lime

Expanded text:
oratio. Sospitator quidem ille ‹et› genitor est omnium, qui ad conplendum mundum nati fac- tique sunt; non tamen ut corporei laboris officio orbem istum manibus suis instruxerit, sed qui quadam infatigabili prouidentia et procul posita cuncta contingit, et maximis interuallis disiuncta conplecti
Abbreviated transcription (Latin):
rigris quã moueratib: fetib aquarũ sepe
lluuionib mersa flamarũ ꝑpartesuori¬
erate corisũpta Quetam uli cũregionili
uidearit᷑ eẽ pestifera Ad om̃em sili titria sun.
&s adredintegrationẽ csualent & comiiouenti
precto Spirat illos p̃s. quib: causis & effugaa
Nonsolu adeducan  foetus ios opuuat᷑.¬

Expanded text:
epe adluuionibus mersam, flammarum per partes uoracitate consumptam. Quae tamen illi cum regionaliter uideantur esse pestifera, ad omnem salu- taria sunt et ad redintegrationem eius ualent; et cum mouetur, profecto spirat illos spiritus, quibus clausis et effugia non solum ad educandos fetus
Abbreviated transcription (Latin):
antar sic tocius mundisuo instapitia
miti uit̃ sẽ impares conuentus pari
riet discordante consensit fiatura
obliqua confundit: unũque ex om̃i
sexuno om̃ia iuxta hera eletũ consti¬
t. terrã que enere & caclũ solis orbe
slme glo o. ceteris que oraentiũ a con

Expanded text:
 Sic totius mundi substantiam, initiorum inter se inparium conuentus, pari nec discor- dante consensu, natura uobliqua confundit unum- que ex omnibus et ex uno omnia, iuxta Heraclitum, constituit. Terramque et mare et caelum solis orbe et lunae globo ceterisque orientium et con
Abbreviated transcription (Latin):
collints. aa illi cognitus ẽ uis mali aliro¬
soa atis rioxii crassita densi infiriores
quoque sacilius adiri atoi ꝓellere Sn
les epedite grȩde appeli tur Sed qui subsla¬
ut extucientes ouera & ccuperantes direct
angulis brastę uecariti. Illi qui abilruder
uideritur. extimati edictis que inpulsu dis¬
suit tellus recte sunt nominati Hispassimil:
contingit ut quȩda re expirant alitus.
auę uomant saxa.r mullȩ cenũ. Sunt quae fin¬
ies pariunt insolentilus locis peregriuorũ flu¬
quae crepidant sine inclinationis perieulo fiu¬
abunt. cũ directi tam̃. rigor s statũ recmem
Micetras uocatur tetriodoris inqui etudo trena
Audiuntur mugitus intteriarib gemitib expre¬
sis. tũ sp̃s inualidus ad eram moueridã ꝑ aprta
illuris inuinus itintribus. His calib mirinas uł
paria. cĩ sluctuũ currentiu mole. Nune ꝓgressib
liua Nuncrecursib sinus cesi quatiunt᷑. Sntu
iunae di tĩta & accessas fritorũ acq iestuuũ

Expanded text:
tollentes; adeo illis cogni- tum est uim mali, ad inferiora aeris noxii crassitate densata, inferiores quoque facilius adire atque percellere. les epiclintae graece appellantur; sed qui subsiliunt, excutientes onera et recuperantes directis angulis, brastae uocitantur; illi, qui abstru- dere uidentur, hizematiae dictis; quorum inpulsu dissilit tellus, rhectae sunt nominati. His passio- nibus contingit ut quaedam terrae exspirent halitus, aliae uomant saxa, nonnullae caenum; sunt quae fontes pariunt insolentibus locis, peregri- norum fluquae trepi- dant sine inclinationis periculo nutabunt, cum directi tamen rigoris statum retinent. Mycetias uocatur taetri odoris inquietudo terrena. Audiuntur mugitus, interioribus gemitibus expressis, cum spiritus inualidus ad terram mouendam per aperta telluris inuentis itineribparia, cum fluc- tuum currentium mole nunc progressibus litora, nunc recursibus sinus caesi quatiuntur. Sentlunae detrimenta et accessus fretorum atque aestuum