comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derii raptus. ad celestia regna uolitet. Assumat domine assũ
rogo assumat spiritus meus pẽnas. ut aquile uolitet et non
deficiat. uolet et perueniat usqz ad decorem domus tue. et locum
bitacionis glorie tue. ut ibi super mensam refectionis ciuũ
supernorum pascatur de occultis tius in loco pascue iuxta fluen¬
ta plenssina requiescat in te deus meus cor meum cor mare
magnum tumens fluctibus. Tu qui imperasti uentis et mari
et facta est tranꝯuillitas magna. uem et grãdere super fluctus
dis mei ut tranquilla et serena fiant ommia mea quatenut
unum bonum meum amplectarte. et dulce lumen oculorum me¬
orum contempler te sine tumultuantium cogitacionum ceca
ligine. Confugiat domine mens mea sub umbra allarum
tuarum ab estibus cogitacionum huius seculi. ut in tui refrige¬
rii temperamento abscõsa letabunda cantet et dicat in pace i ĩd¬

Expanded text:
derii raptus, ad coelestia gaudia volitet. Assumat, Domine, assumat, derii raptus, ad coelestia gaudia volitet. Assumat, Domine, assumat, rogo, spiritus meus pennas ut aquilae, volet et non deficiat, volet et perveniat usque ad decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae: ut ibi super mensam refectionis civium supernorum pascatur de occultis tuis in loco pascuae tuae, juxta fluenta plenissima. Requiescat in te, Deus meus, cor meum, cor mare magnum tumens fluctibus. Tu qui imperasti ventis et mari, et facta est tranquillitas magna , veni et gradere super fluctus cordis mei, ut tranquilla et serena fiant omnia mea: quatenus unum bonum meum amplectar te, et dulce lumen oculorum meorum contempler te sine tumultuantium cogitationum caeca caligine. Confugiat, Domine, mens mea sub umbra alarum tuarum ab aestibus cogitationum hujus saeculi: ut in tui refrigerii temperamento absconsa, laetabunda cantet et dicat: In pace in id
Abbreviated transcription (Latin):
siderabilis et incomparabilis multumqz amabilis. In hoc enimi
igno huius uitẽ diluuio u̾bi circũflantibus agitamur proce
ra quies ubiqz bella et lites. ubiqz hostes foris pugne. intus ti¬
mores. et quia altera pars sumus celi. altera terre. corpus quõd
rumpitur aggrauat ammam. ĩdarco animus mens sotius
et amicus meus fatigatus de uia ueniens. languet i iacet discis¬
sus atoz laceratus abhis per quas transierat uanitatibus. esu-¬
rat et sitit ualde. non habeo qd ponam ante illum pauper su
et mendicus. tu domine deus meus diues omniun bonorum et
dapum superne satietatis oplentissimus largitor. da lasso cibũ.
ollige dispersum redintegra scissum En stat ãd hostium et ꝑ¬
to. aperi pulsanti misero manum pietatis tue et iube propitia¬
ili dignatione ut ingrẽdiatur adte. requiescat in te. reficia
de te uiuo celestiqz pane quo satiatus resumptisqz uiribus ãd su¬
periora conscendat. et de hac ualle lacrimarum pena sancti desi¬

Expanded text:
siderabilis et incomparabilis, multumque amabilis. In hoc enim mgno hujus vitae diluvio, ubi circumstantibus agitamur procelra quies; ubique bella et lites, ubique hostes, foris pugnae, intus timores . Et quia altera pars sumus coeli, altera terrae; corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Idcirco animus meus, socius et amicus meus, fatigatus de via veniens languet, et jacet discissus atque laceratus ab iis, quas pertransierat, vanitatibus: esurit et sitit valde, et non habeo quid ponam ante illum, quia pauper sum et mendicus . Tu, Domine Deus meus, dives omnium bonorum et dapum supernae satietatis opulentissime largitor, da lasso cibum, collige dispersum, redintegra scissum. En stat ad ostium, et pulto , aperi pulsanti misero manum pietatis tuae, et bili dignatione ut ingrediatur ad te, requiescat in te, reficiatur de te vivo coelestique pane, quo satiatus resumptis viribus ad superiora conscendat, et de hac valle lacrymarum penna sancti desi
Abbreviated transcription (Latin):
me semper bibere ex te ut secundum sanctam et ueridicam pro¬
ussionem tuam de uentre meo fluant aque uiue. Sons uite¬
ple mentem meam torrente uoluptatis tue. et mebria cor meum
sobria ebrietate amoris tui. ut obliuiscar que uana sunt et terre¬
na et te solum iugiter habean in memoria mea sicut scriptur
axmor fũ dei et delectatus sum. Da michi spiritum sanctum tuũ
quem significabant ille aque quas sitientibus daturum te pro¬
miseras. Da queso totõ desiderio et ommi stũdio tendere quo te ascẽ¬
disse post resurrectionem die ꝯuãdragesimo crẽdimus ut in pñti

Expanded text:
ae semper bibere ex te, ut secundum sanctam et veridicam proae semper bibere ex te, ut secundum sanctam et veridicam promissionem tuam de ventre meo fluant aquae vivae . Fons vitae, reple mentem meam torrente voluptatis tuae, et inebria cor meum sobria ebrietate amoris tui: ut obliviscar quae vana sunt et terrena, et te solum jugiter habeam in memoria mea, sicut scriptum est: Memor fui Dei, et delectatus sum . Da mihi Spiritum sanctum tuum, quem significabant illae aquae, quas sitientibus daturum te promiseras: da, quaeso, toto desiderio et omni studio tendere, quo te ascendisse post resurrectionem die quadragesimo credimus: ut in praes
Abbreviated transcription (Latin):
hesu domine ihesu pie. ihesu bone qui mori dignatus es
propter peccata nostra. et resurrexisti propter iustificati¬
onem nostram. rogo te per gloriosam resurrectionem tuã
resuscita mẽ de sepulchro uitiorum et peccatorum omnium. et da
michi quotidie partem in resurrectione prima. ut in resurrectõe
tua merear ueraciter percipere portionem. Dulcissime. benign¬
me. amantissime. carissime. pretiosissimẽ. desideratissime. ama¬
bilissime pulcherrime. ascendisti in celum cum trumpho glorie¬
ie. et sedes ad dexteram patris. Rex potentissime trahe me surs
adte. currai post te in odorem unguentoꝵ tuorum. curram et nõ
deficiam te trahente. te ducente me currente. trahe os sitientis te
amime. in superua fluenta interne satietatis. ymo trahe me
te fontem uiuum. ut inde pro captu meo biban unde semper ui¬
uam deus meus uita mea. tu enñ dixiste ore tuosancto et bene¬
dicto. si quis sitit ueniat ãd me et bibat. Fons uitẽ da sitienti aĩ¬

Expanded text:
esu Domine, Jesu pie, Jesu bone, qui mori dignatus es propter peccata nostra, et resurrexisti propter justificationem nostram, rogo te per gloriosam resurrectionem tuam, resuscita me de sepulcro vitiorum et peccatorum omnium, et da mihi quotidie partem in resurrectione prima, ut in resurrectione tua merear veraciter percipere portionem. Dulcissime, benignissime, amantissime, charissime, pretiosissime, desiderantissime, amabilissime, pulcherrime, ascendisti in coelum cum triumpho gloriae, sedes ad dexteram Patris. Rex potentissime, trahe me sursum ad te; curram post te in odore unguentorum tuorum, curram et non deficiam, te trahente, te ducente, me currente. Trahe os sitientis te animae in superna fluenta aeternae satietatis; imo trahe ad te fontem vivum, ut inde pro captu meo bibam, inde semper vivam. Deus meus vita mea. Tu enim dixisti ore tuo sancto et benedicto, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat . Fons vitae, da sitienti anim
Abbreviated transcription (Latin):
ed ideo etiam ip̃i peccato mori plerũqz dicuntur. cum proiii.¬
cũldubio non uni. sed multis peccatis ommbusq moriã¬
tur. quecũqz iam propria cõmiserunt uel cogitacione uel
locutione uel opere. quia etiam per singularem numerum pluralis
numerus significari solet. Sit ait ille Ieteruqz armato milite com¬
plent. ꝙͣuis hoc multis militibus fecerint. Et in nostris litteris legit̾
Ora ergo ad dominum. ut auferat a nobis serpentem. Non ait serpetes
quos paciebatur populus. ut hoc doceret. et innumerabilia talia. Quũ
uoi illd̃ originale unũ plurali numero sigiificatur. qñ dicimus in pec¬
catorum peccatorum baptizari pariilos. nec dicimus in remissionem
peccati. illa est econtrario locutio. quia per plura lem locutionen signi
tum est. Mortui sunt enim qui querebant animam pueri. Non dictũ
est. mortuus est. Et in exõdo. Sfecerunt sibi inquil deos aureos. cum unũ
uitulum fecerint. tantum de ꝯuõ dixerunt. hi sunt dii tui ifrael. qui

Expanded text:
ed ideo etiam ipsi peccato mori plerumque dicuntur, cum procul dubio non uni, sed multis peccatis omnibusque moriatur, quaecumque jam propria commiserunt, vel cogitatione, vel locutione, vel opere; quia etiam per singularem numerum pluralis numerus significari solet: sicut ait ille, « Uterumque armato milite complent » ; quamvis hoc multis militibus fecerint. Et in nostris Litteris legitur, Ora ergo ad Dominum, ut auferat a nobis serpentem ; non ait serpentes, quos patiebatur populus, ut hoc diceret: et innumerabilia talia. Cum vero et illud originale unum plurali numero significatur, quando dicimus in peccatorum remissionem baptizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati; illa est e contrario locutio, qua per pluralem significatur tum est, Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri : non dictum est, mortuus est. Et in Exodo, Fecerunt, inquit, sibi deos aureos; cum unum vitulum fecerint, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qui
Abbreviated transcription (Latin):
um itaꝯz de aliquo nascatur aliquĩd etiam non eo mõdo
ut sit filius. nec rursus omnis qui dicitur. filius. de illo sit
natus. cuius dicitur filius. profecto mõdus iste. quo na¬
tus est xpũs despiritu sancto non sicut filius. et de maria sicut filius
insmuat nobis gratiam̃ dei. qua homo nullis precedentibus meri¬
tis in ip̃o exordio nature sue quo esse cepit uerbo dei copularetur in tan¬
tam persone unitatem. ut ĩdem ip̃e esset filius dei. qui filius hominis
et filius hominis qui filius dei. Ac sic in nature humane susceptione
fieret quodammõdo ip̃a gracia illi homini naturalis qui nullum
peccatum posset committere. ¶ Que gratia propterea per spinitum
sanctum fuerat significanda. quia ip̃e proprie sic est deus ut sit in dei
Seonuumn uñde sufticienter logui si tamen ĩd fieri potest uãlde prosise

Expanded text:
um itaque de aliquo nascatur aliquid etiam non eo modo ut sit filius, nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus cujus dicitur filius; profecto modus iste quo natus est Christus de Spiritu sancto non sicut filius, et de Maria virgine sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis, in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Deo copularetur in tantam personae unitatem, ut idem ipse esset filius Dei qui filius hominis, et filius hominis qui filius Dei: ac sic in naturae humanae susceptione fieret quodam modo ipsa gratia illi homini naturalis, quae nullum peccatum posset admittere. Quae gratia propterea per Spiritum sanctum fuerat significanda, quia ipse proprie sic est Deus, ut dicatur etiam Dei donum . Unde sufficienter loqui si tamen id fieri potest, valde prolixae
Abbreviated transcription (Latin):
On igitur concedendum est. quicqiũd de aliqua re nascitur
continuo eiusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omit¬
tam alia. aliter de homine nasci filium aliter capillum. ꝑe¬
diculum. lumbricum. quorum nichil est filius. ut ergo hoc omittam.
que tante rei defornuter comparantur. certe qui nascuntur ex aqua et
spiritu sancto non a que filios reos ritẽ dixerit. quispiam. sed ꝑ
dicuntur filii dei patris et matris ecclesie non spiritus sancti. Sic er¬
gõ despiritu sancto natus est filius dei patris non spiritus sancti. Nã
lud quõd de capillo et de ceteris diximus. ad hoc tantum ualet
admoneamur. non onme quõd de a liquo nascitur. etiam filiũ eius de
quo nascitur posse dici. sicut non omnes qui dicuntur alicuius filii
equens est ut de illo etiam nati esse dicantur sicut sunt qui
doptantur. Dicuntur etiam filii gehenie non ex illa nati. sed in illa
preparati. sicut filii regni preparantur in regnum. ¶sodus signi¬

Expanded text:
on igitur concedendum est quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius: ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur; certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit quispiam: sed plane dicuntur filii Dei Patris et matris Ecclesiae. Sic ergo de Spiritu sancto natus est filius Dei Patris, non Spiritus sancti. Nam et illud quod de capillo et de caeteris diximus, ad hoc tantum valet, ut admoneamur non omne quod de aliquo nascitur, etiam filium ejus de quo nascitur posse dici. Sicut non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur; sicut sunt qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati, sicut filii regni qui praeparantur in regnum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
euqz falso. quod absit. de uirgine maria natum. tota confiter
ecclã. que imitans eius matrem quottidie parit membra eus et uir¬
go est. lege. si placet. de uirginitate sancte marie meas litteras ad il
uirum. quem cum honore ac dilectione nomino uolusianum

Expanded text:
eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianum
Abbreviated transcription (Latin):
E quo mẽdiatore longũ est. ut quanta dignum est tantã di¬
cantur ꝙͣuis ab homine dici digne non possint. Quis eni
hoc solum conguentib explicet uerbis. ꝙ uerbum carofac
est. et habitauit in nobis. ut crederemus iñ dei patris ommipotie¬
tis. unicum filium natum de spũ sancto et maria uirgine. Ita quippe
uerbum caro factum est a diuinitate carne suscepta non in carnem
diuinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accip
parte totum significante locutione. sicut dictum est. quoniam ex operi¬
bus legis non iustificabitur omnis caro .i. omnis homo. Nam nichil
iture humane in illa susceptione. fas est dicere defuisse. sed nar
ab omni peccati nexu omnimõdo libere. et nõ qualis de utroqz sexu nas¬
citur per concupiscenciã carius cum obligatiõe delicti. cuius reatus¬
ꝑ regenerationem diluitur. sed qualem de uirgine nasci opor
quem fides matrs non libido conceperat. Quod si uel per n ascente
corrumperetur eius integritas. non iam ille de uirgnre nasceretur.

Expanded text:
e quo mediatore longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut crederemus in Dei Patris omnipotentis unicum Filium natum de Spiritu sancto et Maria virgine? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur;
Abbreviated transcription (Latin):
nostra constiterat eam mirabili et ineffabili bontate et celeritate re¬
stituet. nec aliquõd attinebit ãd eius reitegracionem utrum capilli
ad capillos rẽdeant. et ungues ad ungues. an ꝯuicquid perierat mu-¬
r in carnem et in parte alia corporis reuocetur curante artifici

Expanded text:
nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate renostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quod eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante artificis
Abbreviated transcription (Latin):
Usa itaqz terrena materies quẽ discẽdente amma fit ca-¬
clauer. non ita resurrectione reparabitur. ut ea que dila-¬
buntur. et in alias atqz alias aliarum rerum species for¬
masqz uertuntur ꝙͣuis ad corpus rẽdeant unde lapsa sunt. ad easde
quos corporis partes ubi fuere. rẽdire necesse sit. Alioquin si capillus
nitis redit quõd tam crebra tonsurã detraxit. si unguibus quõ
ciens dempsit exectio immoderata et indecens cogitantibus et ĩdeo
resurrectionem carmis non credentibus occurrit infirmitas. Sed ꝙ-¬
idmõdum si statua cuiuislibet metali aut igne liquesceret. aut
rereturin puluerem. aut confunderetur in massani. et eam uellet arti¬
fex rursus ex illius materie quantitate reparare. nichil interess et ad
integritatem que particula materie cui membro statue rẽdde¬
tur. duntamen totum ex quo constituta fuerat restituta refume¬
ret Ita deus nurbiliter atq meffabiliter artifex de toto quo caro

Expanded text:
sa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertantur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse est. Alioquin si capillis capitis reddit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro
Abbreviated transcription (Latin):
ReSpoꝵdaus iamolim contra su perbos essecla matumbeatur
cui nonuimputabi dñs peccatum : Nonenim imputathus quis¬
delitereidicunt dimit te nobir debita nostra sicut & nosdimit¬
timus debitoribi nostris : et ius te nonim putatquia ius tuest
qued at inqua mensir mensi fueritir in eadem reme tietur
uobis patitiu est autem cumuel non est caritas qua eesse
siue nom possu :qi iasi potest praesens uoluntas hoc sacit
Si autem non potest praeterita uoluntas hocfecit : ec tamen
uitaripotesi non quando uoluntas superba laudatur
conscripsit introducitpersonam suam quasi cum altero
disputantem& facitse interrogari & quasi ab interrogante
sibidici : dasmilii hominenisine peccato: eeri dcind& lotibi
quiessepossit etrursur abinterrogante dicitia tn uis est :

Expanded text:
respondemus iam olim contra superbos esse clamatum: beatus respondemus iam olim contra superbos esse clamatum: beatus cui non imputabit dominus peccatum. non enim imputat his qui fideliter ei dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. et iuste non imputat, quia iustum est quod ait: in qua mensura mensi fueritis, in eadem remetietur uobis. peccatum est autem, cum uel non est carisive non possit: quia si potest, praesens voluntas hoc facit: si autem non potest, praeterita voluntas hoc fecit; et tamen vitari potest, non quando voluntas superba laudatur, conscripsit, introducit personam suam quasi cum altero disputantem, et facit se interrogari, et quasi ab interrogante sibi dici: Da mihi hominem sine peccato. Et respondet: Do tibi qui esse possit. Et rursus ab interrogante dicitur ei: Quis est?
Abbreviated transcription (Latin):
simalo einonest carere possibile omne enim peccatum malũ
esse quis dubit& Res pondeous et naturam hominis
bonam esse & eam malo carere posse : Namideo clamamus
liberanos amalo: Quod non perficitur quamdiu corpus
quod corrum pitur aggrauatainimami sed hocigitur gratiaper
fidem ut ali quandodicatur : ubi est mors contentiouia s ubiest
mors acil custuus: Aculeus autem mortis peccatum. Virtis
uer peccatilex : quoniam lex prohibendo aug& peccatio piditaten
liffund at sps caritatem qua eplena & perfecta tuncerit
imuidebimu sacie ad faciem Et hoc hquit dicendumes :
cerce iustusd ÷ rega nenimi nom potest : in putat a uiem ds̃ łom¬
nomnepetantum : Et hoc quoque consiundum puto quia ne¬
quepeccatum est quo d quid nom hputabitur in peccatum
esi est aliquod peccatum quod inta ⁊ nom possiti quomiodo iustur
ds̃ dicitur suimputare cuiquam crediti : quoduitari non possit

Expanded text:
si malo ei non est carere possibile? omne enim peccatum malum si malo ei non est carere possibile? omne enim peccatum malum esse quis dubitet?\' respondemus et naturam hominis bonam esse et eam malo carere posse. nam ideo clamamus: libera nos a malo. quod non perficitur, quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam. sed hoc agitur gratia per fidem, ut aliquando dicatur: ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex, quoniam lex prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus caritatem quae plena et perfecta tunc erit, cum uidebimus facie ad faciem. \'Et hoc\', inquit, dicendum est: certe iustus deus — negari enim non potest — imputat autem deus homini omne peccatum. et hoc quoque confitendum puto, quia neque peccatum est quicquid non imputabitur in peccatum. et si est aliquod peccatum, quod uitari non possit, quomodo iustus deus dicitur, si imputare cuiquam creditur, quod uitari non possit?\'
Abbreviated transcription (Latin):
ut regn&quur ergo ista concupiscentia non mutataes
uoluntate quamuoluntatem sius euidenter ex praessit
apostolus dicens ut non ea qua e uultis faciatis si facile
potest uoluntas uolun tatemutari: Nec sane isto modo
naturamsiue animȩ siue corporis quain dẽ creauit ut quaie
to cabona est accusamus sed eam dicimus propria uolun¬
tate uitiatam sinedi gratia non posse sanari.
terum ait qua erendum est: si non poteschomo sinepeccato
essecuius culprest : spsius ne hominis ancuius lib& alterius:
Si ipsius hominis quomnodoculpa hemimis est. si hoc non esc
quodesse non potest Res pondemus Id eo esse hominis
culpam quod non est sinepetcato quia sala hominis uoluntare
factum est ut adistam necessitatem uenir& quam solaho¬
minis uoluntas superare nom possit Iterum ait quaerendũ
est sinatura hominis bona est quodnullus negare nisi
marchion autmanichȩus audebit : quom odo igiturbon a est

Expanded text:
ut regnet — cur ergo ista concupiscentia non mutata est ea ut regnet — cur ergo ista concupiscentia non mutata est ea uoluntate, quam uoluntatem satis euidenter expressit apostolus dicens: ut non ea quae uultis faciatis, si facile potest uoluntas uoluntate mutari? nec sane isto modo naturam siue animae siue corporis, quam deus creauit et quae tota bona est, accusamus; sed eam dicimus propria uoluntate uitiatam sine dei gratia non posse sanari. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si non potest homo sine peccato esse, cuius culpa est: ipsiusne hominis an cuiuslibet alterius. si ipsius hominis, quomodo culpa hominis est, si hoc non est quod esse non potest?\' respondemus ideo esse hominis culpam, quod non est sine peccato, quia sola hominis uoluntate factum est, ut ad istam necessitatem ueniret, quam sola hominis uoluntas superare non possit. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si natura hominis bona est, quod nullus negare nisi Marcion aut Manicheus audebit: quomodo igitur bona est,
Abbreviated transcription (Latin):
consugiat fangatus : Acsic eum lex terrendo adxpm̃diligendũ
peda gogi perducat officio Iteruo querendumest inquit:
quomodo nom potest homo esses in epeccato uoluntate: annatura :
si natura peccatum non est : Si uoluntatr persacile patest
uoluntas uocuntatemutari : Respondanus ammonencer
es ÷ cogitoidum quanta sit ista praesumtio quadicitur uon
solum pusse quod quidem adiuuante digratia negandum
non est sed &iamperfacile posse uoluntatem uoluntate
tur utnonea qua e uultis faciatis Nonenim ait haec inuic̃ȩ
aduersantur ut quȩ potestis facerenolitis Sedut nonea
qua euultis faciatis: quurergo concupis contia carnir
qua euti que cil pabilis aique uitiosaest ꝓibilqueest aliud
qua in desi dirium peccati quodidem a postolus praecipiti
nerrn& innostro mertali corporo. ubisatis ostendit esse
tam in innos tromortali corpore quod permirtendum nonsit

Expanded text:
confugiat fatigatus ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum confugiat fatigatus ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum paedagogi perducat officio. \'Iterum quaerendum est\\ inquit, \'quomodo non potest homo esse sine peccato: uoluntate an natura. si natura, peccatum non est; si uoluntate, perfacile potest uoluntas uoluntate mutari\'. respondemus ammonentes esse cogitandum quanta sit ista praesumptio, qua dicitur non solum posse — quod quidem adiuuante dei gratia negandum non est — sed etiam perfacile posse uoluntatem uoluntate tur, ut non ea quae uultis faciatis. non enim ait: haec inuicem aduersantur, ut quae potestis facere nolitis, sed ut non ea quae uultis faciatis. cur ergo concupiscentia carnis — quae utique culpabilis atque uitiosa est nihilque est aliud quam desiderium peccati, quod idem apostolus praecipit, ne regnet in nostro mortali corpore, ubi satis ostendit esse tamen in nostro mortali corpore, quod permittendum non sit
Abbreviated transcription (Latin):
praeceptis. tota lex pend& & proghetae: Gi ergo i
lege prohibemur & quro quid iubemurfacerea o roh¬
bemur & iubemur utduo ista complean us : Tsortegene¬
ralis prohibitio est non concupisces : Et generilis ussio
diliges : uindebreuiter &apostolus paulus quodam loco
utrumq: complexus est: prohibitio estenim nolite confor¬
marihuic saeculo : Iussio autem sed reformamini
in nouna tementis uestrae : Illud pertan& aonon concupis¬
cereboc addiligere Illuo ao continentiami hocadiustitiam ÷
illud ad declinandum amalo hocad faciendum bonum noncon¬
cunitendo enim uetus tate expoliamur & nouitate in duimur
lgendo Sed necquis quam esse potes continens nisidr̃ de:
et caritas di diffunditur in cordibus nostris non pernosipsos
in his qui uolendo & credendo & inuocando prosiciunt. & prae¬
terita obliuiscentes in ea quacante sunt extenduntur
ad hocenim lexista praccepit uitcum in hirimplendis homo
defeceritinon se ex collat superbia tumidus sed ad gratiam

Expanded text:
praeceptis tota lex pendet et prophetae. quicquid ergo dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio: diliges. unde breuiter et apostolus Paulus quodam loco utrumque complexus est. prohibitio est enim: nolite conformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse potest continens, nisi deus det, et caritas dei diffunditur in cordibus nostris non per nos ipsoin his qui uolendo et credendo et inuocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut cum in his implendis homo defecerit non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
reddi: Si corripiendus noncorripiatur.
nad pirua dissimulatione noglogatur : dicitenim
pecuntes coram ominibus corripite. ut caeri timo¬
m habeum: quod dehis peccatis accipiendum est
que non latent : Nec contra dnĩ sententiam puttur
bcuitus : Ille enimdicit : Si pec cauerit inte frater
nus corripe eum interte & ipsum ÷ uerun tamen
apse se ueritatem correptionis eo usque perducit
adicat: Si nec ecclesiam audierit : sit tibi tamquam
abncus & publicanus : Et quis magis dilexit infir¬
aaqum ille qui proomnibus est factus infirmus.
agtonnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus.
queao ita sint Nec gratia prohib& correptionen
uerreptio negat gratiam: Et ideo sic est praccipi¬
ndi iustitia : ut adõ gratia qua id quod praecipitur
sut fideli oratione poscatur.: Et hoc utrumq ita
faciendum est : ut neque iusta correptio neglegatur:
inmia uero haec cum caritate fiant : Qquoniam caritas

Expanded text:
reddi, si corripiendus non corripiatur, reddi, si corripiendus non corripiatur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit enim: Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant . Quod de his 446 peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur locutus. Ille enim dicit: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum . Verumtamen et ipse severitatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem nec correptio negat gratiam, et ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque iusta correptio neglegatur, omnia uero haec cum caritate fiant, quoniam caritas
Abbreviated transcription (Latin):
quia nemoperit pisi filius perditionis : Sed ait ds̃
per hie ⁊echielem profecam : Ille quidem in suo
peccato moriaur : Sanguinem uero eius deman
speculatoris inquiram ⁊ proinde quantum ad nos
pertin& : qui prae destinatos a non prae destinatis
dis cernere non ualemus. & obhoc omnes saluos
fieri uelle debemus : omnibus nepereant uel ne
alios perdantꝰ. Adhibenda est anobis medicinaliter
Se uera correptio: dĩ est autem illis eam facere:
uti lem quos ipse praesciuit & praedes tinauit an¬
formes imaginis filii sui.: Sienim aliquando
timore non corrumpimus ne aliquis inde pera
quur non &iam timore corripimus ne aliqus
inde plus pereat.⁊ Neque enim dilectionis uiscr
maior agestamus. quam beatus apostolus quidiar¬
corripite inqui&os. consolamins pusillanimes
Sus cipite infirmos. patientes estote adomnes.
uide tene quis malum promalo alicui reddat:
ubi intellegendum est tunc potius malum promalo

Expanded text:
quia nemo perit, nisi filius perditionis: sed ait Deus quia nemo perit, nisi filius perditionis: sed ait Deus per Ezechielem prophetam, Ille qpeccato morietur, sanguinem vero ejus de manu speculatoris requiram . Prpertinet, qui praedestinatos a non praedestinatis discernere non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus pereat? Neque enim dilectionis viscera majora gestamus quam beatus Apostolus, qui diCorripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes; uidete ne quis malum pro malo nes; Ubi intelligendum est, tunc potius malum pro malo
Abbreviated transcription (Latin):
tqtid nihil aliud debemus agere. nisi ut ab ista
pe que est addm̃ non recedatur. aut adeam quire¬
issmoreuertatur : Nos agamus sine desperatione
qudigimus ⁊ Si filius pacis est quem corripimus:
rquies c& super eum pax nostra: Sin autem:
adnos reuert&ur : quamuis itaque &iam dum
qurundam fides subuertitur. firmum funda men¬
undĩ st& : quoni ansiciuit dñs qui sunt eius :
en timen ideo nos pigri & neglegentes esse debemus
erripiendis. qui corripiendisunt: Neque enim
fsra dic tum est. corrum punt mores bonos con¬
quamala : & perit infirmus intua scientia frater
pipterquem xp̃s mortuus est : Non argumentenur
Scmntra ista praecepta sa lubremque terrorem dicen¬
s. & corrumpunt mores bonos conloquia mala
& pereat infirmus. Quid adnos pertin& firmum i¬
tionis: absit ut ista garrientes se securosnos in hac
neglegentia esse debere credamus : uerum estenin

Expanded text:
ripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista ripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista pace quae est ad Deum non recedatur, aut ad eam qui recesserat revertatur, nos agamus sine desperatione quod agimus. Si filius pacis est quem corripimus, requiescet super eum pax nostra: sin autem, ad nos revertetur. 48. Quamvis itaque etiam dum quorumdam fides subvertitur, firmum Dei fundamentum stet, quoniam scivit Dominus qui sunt ejus: non tamen ideo nos pigri et negligentes esse debemus in corripiendis, qui corripiendi sunt. Neque enim frustra dictum est, Corrumpunt mores bonos colloquia mala ; et, Peribit infirmus in tua scientia, frater, propter quem Christus mortuus est . Non argumentemur contra ista praecepta salubremque terrorem dicentes, Et corrumpant mores bonos colloquia mala; Et, pereat infirmus, quid ad nos? Firmum tionis. CAPUT XVI. Absit ut ista garrientes, securos nos in hac negligentia esse debere credamus. Verum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
mus non est filius pacis : ignorantibus nobis: adus
enim reuert&ur idest nobms. proderit ista praedicato
non & illis : Srautem super eum pax predicata reque¬
uerit : & nobis & illi: Qui a ergo nos quis alui futurisint
nescientes omnes quibus praedicamus hanc pactm
saluos fieri uelle ds̃ iub& & ipse hoc in nobis operatur
diffundendo istam caricatem incordibus nostris pes
spm̃ scm̃ quidatus est nobis : potest &i au sic intellis
uodom nes homines uult ds̃ saluos fieri: quomam nos
sacit uelle sicut misit epm̃ filiis ui claniantem abbar
cutr. Id est nos chamare facientem. deipso quippe
spũ alio loco dicit : accepimus spm̃ ad optionis filiorum :
in qio clamamus abba pater: Nos ergo clamamus:
gdille clamare dictus est: quiefficit ut clamemus :
dipo damantem spm recte dixit scribtura a quo
ipuitur ut clamemus : recte &iam uolentem dm̃
iuefficitur ut uelimus : Acperhoc quia & cor¬

Expanded text:
mus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim revertetur, id est, nobis proderit ista praedicatio, non et illi; si autem super eum pax praedicata requieverit, et nobis, et illi. 47. Quia ergo nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nobis hoc operatur, diffundendo istam charitatem in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis : potest etiam sic intelligi, quod omnes homines Deus vult salvos fieri; quoniam nos facit velle: sicut misit Spiritum Filii sui clamantem, Abba, Pater , id est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut velimus. Ac per hoc, quia et cor
Abbreviated transcription (Latin):
inboen ipso sermone suo paulo postait dixiuobis
quui &uidistis me & non credidistis Omne quoddat mihi
per adme ueni&. quidest ad meueni& nisi cred& in me :
sout fiat paterdat: Item paulo post Nolite inquit mur¬
nurare in inuicem Nemo potest uenire ad menisi pat̃
pmisit me traxerit eum &ego resuscitabo eum in nouis
Onnis quiaudiuit a patre & didicit uenit ad meiͥ quidest
snnis qui audiuit apatre & didicit uenit ad me Nisinullus
st qui audiat apatre & discat & nonueniat adme siañ
omnis qui audiuit a patre & didicituent. Profecto omnis
qui nonuenit non audiuit a patre nec didicit : Namstaudis

Expanded text:
in eodem ipso sermone suo paulo post ait, Dixi vobis, quia et vidistis me, et non credidistis. Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet. Quid est, ad me veniet, nisi, Credet in me? Sed ut fiat, Pater dat. Item paulo post: Nolite, inquit, murmurare invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum: et ego eum resuscitabo iOmnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Quid est, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me; nisi, Nullus est qui audiat a Patre et discat, et non veniat ad me? Si enim omnis qui audivit a Patre et didicit, venit; profecto omnis qui non venit, non audivit a Patre, nec d
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ quis non dico xp̃ianus sed insanus haec dicat:
appareat itaq: nobis in nostro capite ipse fons gratiae:
undes ecundum unius cuiusq: mensuram sepercuncta
eius membra diffundit: Eagratia fit abinitio fidei suae
homo quicum que xp̃ianus : quagratia homo ille abinitio
ille natus: eodem spũ fit in nobis remissio peccatorum:
quospũ factum est ut nullum haber& ille peccitum haec
sedẽ es sefacturum profecto praesciuit Ipsaest igitur
ora edestinatio scõrum quae in scõscorum maxime claruit
qum negare quis potest recte intellegentium eloquia
uritatis : Nam& ipsum dñm gloriae inquantum homo
fctus est dĩ filius praedestinatum essedidicimus : clamat
bitergentium incapite epistalarum suarum: paulus

Expanded text:
apud Deum . Quis, non dico christianus, sed insanus haec dicat? 31. apud Deum . Quis, non dico christianus, sed insanus haec dicat? 31. Appareat itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicumque christianus, qua gratia homo ille ab initio ille natus; eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est ut nullum haberet ille peccatum. Haec se Deus esse facturum profecto praescivit. Ipsa est igitur praedestinatio sanctorum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit: quam negare quis potest recte intelligentium eloquia veritatis? Nam et ipsum Dominum gloriae, in quantum homo factus est Dei Filius, praedestinatum esse didicimus. Clamat Doctor Gentium in capite Epistolarum suarum, Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
exquo essecoepit filius dĩ unicus es seco epit Non ne filium dĩ
unicum femina illa gratiaplena concepit Nonnedespũscõ
dente aetate homoille libero peccare arbitrio aut ideo
in illo non libera uolintas erat ac nontanto magirer it
quanto magis seruire peccato nom poterat N empessta
oninia s ingulariter ad mranda &aliisi quaeius progria
ueris sine dici pos sunt singulariter in illo accepit
humana hoc est nostra natura nullirs suis praecedonib
meritis Nes pondeat hic homo dõ siaud& & dicat quurnom
&ego et nauderit ohomo tuquis es quires pondeas do
nec siec cohibeat sed augeat impudentiam adicat quemo¬
do audio tuquises ohomo cumsim quod audio dest homo
quod est &ille de quo ago quur non sim quod&ille atenim
gratia ille talis actantus est quurdiuersa est gratia ubi
natura comnunis est Certenonest acceptio personarũ

Expanded text:
ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit? Nonne Filium Dei ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit? Nonne Filium Dei unicum femina illa gratia plena concepit? Nonne de Spiritdente aetate homo ille libero peccaret arbitrio? Aut ideo in illo non libera voluntas erat, ac non tanto magis erat, quanto magis peccato servire non poterat? Nempe ista omnia singulariter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possunt, singulariter in illo accepit humana, hoc est, nostra natura, nullis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit, O homo, tu qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam, et dicat, Quomodo audio, Tu qui es, o homo? Cum sim quod audio, id est homo, quod est et ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura communis est? Certe non est acceptio personarum
Abbreviated transcription (Latin):
maturum neminem putaremus : Secundum eascihc&
iudicari quemque mortuorum quae gesturus fuerat
suempore prolixiore uixis s& Ita quippeclar& inuictum
ire quod dicimus gratiam dĩ non secundum merita nr̃a
lri ut huic ueritati contradicentes ingeniosi homines
ubomnium aurib & cogitationibur abigenda dicere
sentur: est etiam praeclarissimum lumen praedesti¬
anonis & gratiae ipses aluator ipsemediator dĩ & homi¬
num homo xpr̃i hs̃ : qui ut hoc ess& quibus tandem suisuel
perum uel fidei praecedentibus meritis natura humana
quae in illo est comparauit. Res pondeatur quaesd ille homo
ut a uerbo patri co a&erno inunitatem personae adsum¬
iis filius dĩ unigenitus ess& unde hoc meruit quod eius
bonum qualecumq: praecessit : quid egitante : quidere¬
didit : quid p&iuit ut adhanc ineffabilem excellentiã
peruenir& nonne faciente acsuscipiente uerbo ipsehomo

Expanded text:
niaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet niaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet judicari quemque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse quod dicimus, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, ut huic veritati contradicentes ingeniosi homines haec, ab omnium auribus et cogitationibus abigenda, dicere cogerentur. CAPUT XV. 30. Est etiam praeclarissimum lumen praedestinationis et gratiae, ipse Salvator, ipse Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus: qui ut hoc esset, quibus tandem suis vel operum vel fidei praecedentibus meritis natura humana quae in illo est comparavit? Respondeatur quaeso: ille homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quod ejus bonum qualecumque praecessit? Quid egit ante, quid credidit, quid petivit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Nonne faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo,
Abbreviated transcription (Latin):
me appar& in paruulis quorum cumalii baptizati aliibapti¬
gatiuitaehuius terminum sumunt Satis indicant miseri¬
cordiam & iudicium miseri cordiam quiden gratuitam iudiciũ
debitum Si enim iudi carentur homines promerits suae
uitae quae non habuerunt morte preuenti sedhabituriessen
siui uerent : Nihil prodes s& ei qui raptus est nemalitia muta¬
r& intellectum eius nihil proders&eis quilapsi meriuntur
si ante morerentur quod nullus dicere xpĩanus audebit
Quocirca non debent fratres nostri qui nobiscum ꝓcathioliea
side perniciem pelagiani errorir impugnant : Huic pelagia¬
nae intantum fauere opinion qua opinantur gritiã di secun¬
dum merita nostra diri :ut quodilli audere nom possunt
sententiam ueram plane & antiquitus xpĩ anam raptus
est nemalitia mutar& intellecturieius destruere moli¬
inur: et id as truere quod nond. co crediturum sed som¬

Expanded text:
me apparet in parvulis; quorum cum alii baptizati, alii non baptime apparet in parvulis; quorum cum alii baptizati, alii non baptizati vitae hujus terminum sumunt, satis indicant misericordiam et judicium; misericordiam quidem gratuitam, judicium debitum. Si enim judicarentur homines pro meritis suae vitae, quae non habuerunt morte praeventi, sed habituri essent, si viverent; nihil prodesset ei qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus; nihil prodesset eis qui lapsi moriuntur, si ante morerentur: quod nullus dicere christianus audebit. Quocirca non debent fratres nostri, qui nobiscum pro catholica fide perniciem Pelagiani erroris impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinantur gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut quod illi audere non possunt, sententiam veram plane et antiquitus christianam, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, destruere moliantur; et id astruere, quod, non dico crediturum, sed som
Abbreviated transcription (Latin):
ulesententir in cubolicue fide luco diri Nimasatis a peras
testitur us quea dhuius corporis depostionem pacandi
pericula temtationes q m&uendar deincs nullataba
quem quam essepas surum quod&sinontestar&ur quando
dehacrexp̃ianus qualiscumq dibitard q̃uo modo igtur
homini lapso &ineodem lapsuis tamuitam misere finienti
it q inpoenas eunti talbus debitas. quomodo inquam huio
nom plurimum summeq proderr& sexhoc tentationem
loco prius quam laber&ur morteraperetur: ac perhoc
si absit nimis in considera contentio tota questio ista finita est
deillo quiraptus est nemalitia mutar& intellectum eius
necideo hbersapientiae quitantanu merositate annorum
legi meruit in ec desia xõĩ inquo & hoclegitur patideb&
iniuriam quõ resistit eis qui promeritis hominum falluntur
ut ueniant contradĩ manifestissimam gratiam que maxi¬

Expanded text:
ille sententiis in catholicae fidei luce clarissima, satis aperteque ille sententiis in catholicae fidei luce clarissima, satis aperteque testatur, usque ad hujus corporis depositionem peccandi pericula tentationesque metuendas; deinceps nulla talia quemquam esse passurum. Quod etsi non testaretur, quando de hac re christianus qualiscumque dubitaret? Quomodo igitur homini lapso, et in eodem lapsu istam vitam misere finienti, atque in poenas eunti talibus debitas; quomodo, inquam, huic non plurimum summeque prodesset, si ex hoc tentationum loco priusquam laberetur, morte raperetur. 29. Ac per hoc, si absit nimis inconsiderata contentio, tota quaestio ista finita est de illo qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Nec ideo liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesia Christi, in quo et hoc legitur, pati debet injuriam, quoniam resistit eis qui pro meritis hominum falluntur, ut veniant contra Dei manifestissimam gratiam: quae maxi
Abbreviated transcription (Latin):
qũ sibieum anteposuerunt etiam temporibus proximi
iostolorum egregii tractatores qui eum testem adhibentes
use adhiberenisi diuinum testimonium crediderunt :
tntebeatissimum ci prianum disputas se constatut ce¬
horis mortis beneficium commendar& a pecatorum
periculir eripieos qui hancuitam finiunt in quapeccaripotest
ineodem libro ait inter c&era quur noncum xp̃ofuturus & de
d̃ pollicitatione securus quod ad xpmuoceris amplecteris
ł quod diabolo careas gratularis et alio loco pueri inquit
periculum iubricae aetatis euadunt. Itemq aho: quid non
inquit properamus & currimus ut patriam nostram uidere
ut parenter salutare possimus: Magnus illic nos carorum
numerus expectat parentum fratrum filiorum frequens
nos &copios a turba desiderat Iam desua incolumitate secura
adhuc denostras alute sollcita his atq huius modi doctor

Expanded text:
quoniam sibi eum anteposuerunt etiam temporibus proximi quoniam sibi eum anteposuerunt etiam temporibus proximi Apostolorum egregii tractatores, qui eum testem adhibentes, nihil se adhibere nisi divinum testimonium crediderunt. Et certe beatissimum Cyprianum disputasse constat, ut celerioris mortis beneficium commendaret, a peccatorum periculis eripi eos qui hanc vitam finiunt in qua peccari potest. In eodem libro ait inter caetera: Cur non cum Christo futurus, et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum voceris, amplecteris; et quod diabolo-careas, gratularis? Et alio loco: Pueri, inquit, periculum lubricae aetatis evadunt. Itemque alio Quid non, inquit, properamus et currimus, ut patriam nostram videre, ut parentes salutare possimus? Magnus illic nos charorum numerus exspectat parentum, fratrum, filiorum; frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. His atque hujusmodi doctor
Abbreviated transcription (Latin):
lit teris uestris. Quidigitur opus est ut eorum scrutemur
opuscula qui prius quam istahaeresis oreretur non habuer̃
necessitatem in hac difficili ad soluendum questione uersar.
quod proculdubio facerent sires ponder & alibus cogerantur
unde factum est ut degratiadĩ quid sentirent breuiter quib¬
dam scribtorum suorum locis & transeunter attingerent
smorarentur uero ineis qua ea duersus in imicos et desiae
dsputabant & inexhortitionibus ad quas que uirtutes qui
liscdo uiuo &uero ad ipisce diuita aderna & uera felicitate
enutur frequentationibus autem orationum simpliciter
pparebat digratia quidualera Nonenim poscerentur
ido quie praecipit fierinisi ab illo donaraur ut fierent:
zed quisententus tractitorum instrui uolunt oport&
icistum librum sapientiae ubilegitur raptus est nemahtia
mitar& intellectum eius omnibus tractatoribus anteponap̃

Expanded text:
litteris vestris. Quid igitur opus est ut eorum scrutemur litteris vestris. Quid igitur opus est ut eorum scrutemur opuscula, qui priusquam ista haeresis oriretur, non habuerunt necessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? quod procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum est ut de gratia Dei quid sentirent, breviter quibusdam scriptorum suorum locis et transeunter attingerent: immorarentur vero in eis quae adversus inimicos Ecclesiae disputabant, et in exhortationibus ad bus Deo vivo et vero pro adipiscenda vita aeterna et vera felicitate servitur. Frequentationibus autem orationum simpliciter apparebat Dei gratia quid valeret: non enim poscerentur de Deo quae praecipit fieri, nisi ab illo donaretur ut fierent. 28. Sed qui sententiis tractatorum instrui volunt, oportet ut istum librum Sapientiae, ubi legitur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, omnibus tractatoribus anteponant: