comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uidentur astruere: sin contra. quis potest inrationabi¬
libus testimoniis. lic& illa diuina fungantur. rationabilis
fidei colla sub mittere: & illa quidem disputandi uiam
fateor in aliis tolerarem. quos inperitiae necessitas. quia
per se stare nequeunt. cogit adaliena confugere: Inte uero
id circo nullo modo prorsus ista perpetior: quia eloquen¬
tiam pariter cum scientia fidei tibi uideo non de esse.
Tum ego non usq adeo inquam ducime putes laudib meis
ut in iuriam faciam praecedentibus scĩs. Nec prȩsumam
um quam insapientia uerbi . ne euacuetur crux xp̃i. sed
scripturarum auctoritate contentus. simplicitati oboedire
potius studeo quam tumori: sed melius inquis ratione quis.
quam testimoniis edocetur. Quid ergo: quam rationem
ad ferre potes. si partum prędicas uirginis. siredditos
oculos non negas cecis. si sepultos redisse ostendas amortuis.
Siergo horum & in conprehensibilis ratio & ueritas prom¬

Expanded text:
ipsam videtur astruere. Sin contra, quis potest irrationabiipsam videtur astruere. Sin contra, quis potest irrationabilibus testimoniis, licet illa divina fingantur, rationabilis fidei colla submittere? Et illam quidem disputandi viam, fateor, in aliis tolerarem, quos imperitiae necessitas, quia per se stare non queunt, cogit ad aliena confugere: in te vero idcirco nullo modo prorsus ista perpetior, quia eloquentiam pariter cum scientia fidei tibi video non deesse. Tum ego: Non usque adeo, inquam, me duci putes laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis. Nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi : sed Scripturarum auctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio, et veritas prom
Abbreviated transcription (Latin):
libelli breuitate conplecterer. Nam cum ante hos dies
pariter sederemus : tum ille. Inter alia inquit: quae me in
uestris disputationib frequenter offendunt nihil deterius
puto: quam quod sic precepta fidei rudibus traditis. ut
non de intellegendarum rerum ratione. sed potius dequa¬
dam testimoniorum ostentatione con loquentibus praescri¬
batis : quod ut non dicam uafrum interim quam rusticum
sit nullus ignorat: Primum quod sus qui edocetur. libris
iam credidit: obtemperat. iste non pugnat. Alioquin non
magis tibi quam hisdem testimoniis. quae pro adfirmato in¬
geruntur necesse est contradicat: & ideo melior mihi addo¬
cendum uidetur haec uia. qua primum fidei rato sine testi¬
moniis redditur. postrationem conuicto. iter illud scriptu¬
ris respondentibus expolitur. & non inmerito: Si enim
testimonia haec eo probantur quod ratione non careant.
potest per se illa sufficere: quae etiam haec non nisi perse

Expanded text:
libelli brevitate complecterer. CAPUT II. Nam cum ante hos dies libelli brevitate complecterer. CAPUT II. Nam cum ante hos dies pariter sederemus, tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus frequenter offendunt, nihil deterius puto, quam quod sic praecepta fidei rudibus traditis, ut non de intelligendarum rerum ratione, sed potius de quadam testimoniorum ostentatione colloquentibus praescribatis. Quod ut non dicam vafrum, interim quam rusticum sit nullus ignorat. Primum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est contradicat. Et ideo melior mihi ad docendum videtur haec via, qua primum fidei ratio sine testimoniis redditur: post ratione convicto, iter illud Scripturis respondentibus expolitur. Et non imme rito: si enim testimonia haec eo probantur, quod ratione non careant, potest per se illa sufficere, quae etiam haec non nisi per se
Abbreviated transcription (Latin):
fili ut de unitate trinitatis. quae per fectus ds̃
semper ac summus est. officii non in memor sacer¬
dotalis aliquid scriberem: idq ame cum propriae
infirmitatis conscius saepius excusarem. multis modis
ex egisti. ad serens communis fidei rationem. &religiosos
accipere. & sacerdotes debere fidelibus non negare. Ne aut
illi dum non accipiunt incipiant ab infidelibus facile decipi
aut abhis cum desiderata non tribuunt. caelestis thesaurus
xp̃i mem bris non expendi. sed interra quodam modo sterilis
peritiae uideatus abscondi. Itaq uictum me fateor proba¬
bilib causis ne in hermes tradere uidear obsistentibus malis.
dum aduersus infideles non instruuntur munimine uerita¬
tis: Uerum quia in eius modi quaestionibus quedam obscu¬
ritas continua oratione frequenter incurritur: Idcirco
idmihi uisum est. ut eum sermonem qui inter me & felicia¬
num nuper est habitus. praenotatis propter personarum
discretionem. principalibus nominum lit teris. presentis

Expanded text:
fili, ut de unitate Trinitatis, quae perfectus Deus semper ac summus est, officii non immemor sacerdotalis, aliquid scriberem; idque a me, cum propriae infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare; ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesaurus Christi membris non expendi, sed in terra quodam modo sterilis peritiae videatur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in hujusmodi quaestionibus quaedam obscuritas continua oratione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discretionem principalibus nominum litteris, praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
regnum suum. illum ad fundendum sanguinem suum
AVerito sequitur uox ad regnum electorum sidis pro
nobis quis contra nos qui filio proprio non pepercit sed
pro nobis omnib tradidit eum quomodo non & cumillo
omniu nobis dabit. Quis accusauit aduersus electordi
di qui iustificat qui est qui condemnat xp̃s ihis quimor¬
tuus est. magis autem qui resurrexit. qui est indextera
i quiesinter pellat pronobis. Quam fortis autem per¬
seuerantiae usq infinem munus acceperint sequantur
&dicant. Quis nos sepa rauit a carite xp̃i. Tribulatio
an angustia. anper sequutio an fames Annuditas
anpericulum Angladius sicut scribtum est Quia

Expanded text:
regnum suum, illum ad fundendum sanguinem suum. regnum suum, illum ad fundendum sanguinem suum. 15. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit? Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis condemnat? Christus qui mortuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis? Quam fortis autem perseverantiae usque in finem munus acceperint, sequantur et dicant: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? a
Abbreviated transcription (Latin):
in eis esse aliqui uocati & non electi. Propter illam
dominicam sententiam. multi uocati pauciuero electi.
Quicumq enim electi sine dubio &iam uocati. non autẽ
quicumq uocati consequenter electi. illi ergo electi
ut saepe dictum est. qui secundum propositum uocati.
qui &iam predestinati atq presciti. Horum siquis¬
quam perit fallitur ds̃. sed nemo eorum perit quia
non fallitur ds̃. horum siquisquam perit uitio humano
uincitur ds̃ sed nemo eorum perit quia nulla re uinci¬
uordõ s lectienim sunt ad regnandum cum x p̃o ilpon
quor nodo electus est iudas adopus cui congruebat. Abilio
quippe electus est: qui nouit bene uti &iam malis ut pe
cius opus damnabile illud propter quod ipse uenerat
opus uenerabile conpleretur. Cum itaq audimus
nonne ego uos duo decim elegi & unus ex uobis diabolus
est. illos debemus intellegere electos permisericordi¬
ao illum per iudicium illos ergo elegit ad optinendum

Expanded text:
in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus: sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi autem sunt ad regnandum cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos debemus intelligere electos per misericordiam, illum per judicium; illos ad obtinendum
Abbreviated transcription (Latin):
Cautem predestinauit illos & uocauit. quos autem uocauit
illos & iustificauit. Quos autem iustificauit. illos &glorifi¬
cauit. Ex istis nullus perit quia omnes electi sunt electi
sunt autem quia secundum propositum uocatisunt. proposi¬
tum autem non suum sed dĩ dequo alibidicit. ut se¬
cundum electionem propositum dĩ maneret non ex
operibus sed ex uocante dictum est ei. quia maior ser¬
ui& minori & alibi. Non secundum opera nosta inquit
sed secundum suum propositum & gratiam. Cumergo
audimus. quos autem predestinauit. illos & uocauit
Secundum propositum uocatos debemus agnoscere. quo¬
niam inde coepit dicens. omnia cooperantur inbonum.
his qui secundum propositum uocati sunt. Ac deinde
subiunxit. quoniam quos ante prescuit & predestinauit
conformes imaginis filii sui. ut sit ipse primogenitus in
multis fratrib Atq his praemissis subdidit. Quos au¬
tem predestinauit illos &uocauit. eos ituq uult intel¬
legi quos secundum propositum uocauit. Ne putentur

Expanded text:
llos et vocavit; quos autem vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Ex istis nullus perit, quia omnes electi sunt. Electi sunt autem, quia secundum propositum vocati sunt: propositum autem, non suum, sed Dei; de quo alibi dicit, Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori : et alibi, Non secundum opera nostra, inquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; ac deinde subjunxit, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur
Abbreviated transcription (Latin):
per uniuersã
beatissimȩ uirginis a
gathȩ fima crebresce¬
ret. et siracusanus ppłs
permilia fere quin¬
quaginta. ad urbẽ

Expanded text:
per uniuersam . beatissimae uirgi| nis . Agathes fama crebresceret . et seracusanus popu| lus per milia quoque quinquaginta ad urbem|
Abbreviated transcription (Latin):
euticia norẽ. pannos
quartuor fluxũ san¬
guinis fatigata. nul¬
lo & poterit metlicoꝵ
remedio liberari.
processionis misteria
agerent᷑. hȩc euugłii
leccio fuit qua legit᷑.
fimbria uestim̃ti dñi
nis fluxu saluata. E
tri suȩ. Si credis ma¬
ter his quȩ leguntur
crede agathen passã
ruisse. ut semꝑ inp̃sen¬
ti habeit eũ ꝓcuius
noĩe passa ẽ. Contin¬
ge ergo sepulchrum
eiꝰ. crdens et liberibe¬
Gitur cũ ꝑ actis omĩb
ppłs abscesuset. pro¬
struert̃ se ante sepul
filian & ceperurt lacͥ¬
mis flagitare suffra¬
gui m. Int̾ea dũora¬
cionis ꝓ luitas ten¬
ditur sõnũ lucia iir¬
go arripuit. et iudẽs
in sõno beatã agathen
ad me petis. quod tu¬
ipsa poteris p̃stare
continauo: Nlã et ma¬
tri tue. fides tua sub¬
iruienit. et ecce salua¬
ĩta est. iiii.

Expanded text:
euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis patie| batur+ . nullo poterat medicorum remedio liberare. processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti nis| fluxu saluata. Ettre suae. Si credis mater his quę leguntur . cre| de Agathen passam ruisse . ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberauegitur cum peractis omnibus . populus abscessissit . pros| trauerunt se ante sepulcfilia . et coeperunt lacrimis flagitare suffragium| interea dum orationis prolexitas tenditur . somnum| Lucia uirgo arripuit. Et uidens in somnio beatam| Agathen a\d/ me petis . quod tu poteris praestare con| tinuo. Nam et matri tuae. Fides tua subueniet et| ecce saluata e
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenerincda ẽ. Ut ubi pre¬
ci puorũ apostoloꝵ glorifica¬
tus est eutus. ibi indiem mar¬
tirii eoꝵ sit leticie principa¬
tus. Isti eni isti st̃ iuri ꝑ quos
tibi euangłiũ ap̃i roma re¬
splenduit. Et q̃ eras magistra
herroris. facta es discipula
ueritatis. Isti st̃ scĩ patres
tui ueriꝙ pastores qui t̃ re¬
nis celestibꝰ inserendai multo
melius multoꝙ felicius con

Expanded text:
 ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo m
Abbreviated transcription (Latin):
beate anana merito inti¬
more te daris si fortis ma¬
nũ non esset cui militares.
Ideo ꝓsternit᷑ suꝑbia ut eri¬
gitur sc̃ĩtas. Uenit ergo anani¬
agnũ Et cepimus habere pre¬
dicatorẽ quẽ habuimꝰ ꝑsecutorẽ.¬
ante pugnabat. Paritus pati ꝓ
eo. contra quẽ ante pugnabat.
pati ter paulus. qd fecerat sau¬
lus. Saulus lapidauit. paulus
eccłam dĩ paulus sub missus
est inporta. Saulus uincait.
paulus uinctus est. Et dum
sit adnumerũ confessoꝵ. Et dũ
inferret aliis necẽ. suscepit ip̃e
ꝓeo mortẽ. Dũ intrat lupus
ripax instabula pecudis. subi¬
to et ip̃e fictus est ouis. Itaꝙ
quis iã desꝑet demagnitud me
criminiᷤᷤ aut dehumilitate ge¬
neris. Nam beatissimũ petrũ
piscatorẽ modo genib ꝓuoca¬

Expanded text:
beate Anania, merito in timore trepidares, si fortis manu non esset cui militares. Nam ideo prosternitur superbia, ut erigatur sanctitas. agnum, postque coepimus habere eum praedicatorem, quem habuimus anteantea resistebat; paratus pati pro eo, contra quem antea pugnabat. Patitur Paulus quod fecerat Saulus. Saulus lapidavit; Paulus Ecclesiam Dei; Paulus submissus est in sporta. Saulus vinxit; Paulus vinctus est. Et dum sit ad numerum confessorum. Et dum infert aliis necem, suscepit ipse pro Christo mortem. Dum intrat lupus rapax in stabula pecudis, subito et ipse factus est ovis. Itaque quis jam desperet de magnitudine criminis, aut de humilitate generis? Nam beatissimum Petrum piscatorem modo genibus provo
Abbreviated transcription (Latin):
milicia conquirit᷑. celi: Nlisi
ut qui noncrediderat resur¬
genti. saltĩ crederet incęlo
sedenti. Nam dicit᷑ ananie:
Accede adeũ et signa eum
caricte meo. Multa enim
paciet᷑ ꝓnoĩe meo. Et ille.

Expanded text:
itur coeli; nisi ut qui non crediderat resurgentem, saltem crederet in coelo sedentem? Nam dicitur Ananiae: Accede ad eum, et signa eum charactere meo: multa enim patietur pro nomine meo. Et ille:
Abbreviated transcription (Latin):
urbe beatissime petre apostole
uenire ñmetius. et consorte
głe tue paulo apostolo ali¬
arũ adhuc eccłia ordinati¬
onib hoc cupato siluã istam
frem̃tium bestiarũ et turbo¬
lentissime ꝓfunditatis ocemũ
paueris sacerdotis ancillam.
nũꝗd aut uidicio pilati aut
seuicia iudeoꝵ minor ẽ uel
incladio potestas uł innerone
crudelitas. uincebat gͦ mate¬
rũ formictinis uisa moris. Nec
gendos hunc aũt intrepide ca¬
rititis affeciũ iam tc̃ ꝓfecto
conceperas. quando ꝓfessio
tui amoris in doctrine in t̃ro¬
gationis ẽ solidata misterio.
Nec aliud abhac m̃tis tue
intencione quesitũ est. quã
sigra miraculoꝵ. tot signa

Expanded text:
urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanumpaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec gendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam signa miraculorum, tot dona
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicata nascunt᷑. Unde
duo ista p̃clara diuini se¬
triumphoꝵ. urbẽ nr̃im
purpuratis lateꝙ ruti¬
lantibꝰ ppłis ambierũt.
et quãde exultarũ hono¬
re gemina conserto uno
diademate coronart̃. de
diuinit᷑ nob̃ ad exemplũ
paciencie et confirmatio¬
nẽ fidĩ p̃parato uniuersa¬
lit̃ sidei inomiũ scoꝵ cõ

Expanded text:
multiplicata nascuntur. Unde multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini setriumphorum, urbem nostram purpuratis etlantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronarunt. CAdivinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem
Abbreviated transcription (Latin):
orta funclaueris. Ñ pontũ
galaciã cappadociã atque
bithimã legib euangelice
predicationis impleueras.
Nec ut dubius depiectu ope¬
ris. aut de spacio tue igna¬
rus etatis tropheũ crucis
xp̃i romanis arcibĩ inferebas
quo te diuinis pre ordina¬
cionib ante ibant et honor
migister gentiũ paulus oc
om̃is pudor omis ꝙ libertaᷤᷤ
sub neronis laborat imꝑio
cuiꝰ furor ꝓ omiũ uiciorũ
inflamat᷑ ex cessu. In hc̃ eum
precipitant insanie. ut pri¬
mus noi ap̃iano atrocitatem
generilis ꝑsecutionis inferrꝰ.
quasi ꝑ scõꝵ neces gr̃ai dei
posset extingui. Cuiꝰ hoc ip̃ũ
erat maumũ lucrũ ut con¬
tẽptus uite huiꝰ occiduȩ p̃¬
ceptio fieret felicitans etnȩ:
Preciosa est ergo inconspec¬
ullo crudelitatis genere
destrui potest ficrim̃to cruciꝰ
ap̃i fundata religio. nom mi¬
nuit᷑ ꝑ secutionib eccl̃a sed
auget᷑. Et semꝑ dñicꝰ ager
segete dicit᷑ uestit᷑ dũ gra¬
ra que singula cadunt

Expanded text:
eras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteibant et honor magister gentium Paulus occomnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspecullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quia saulus eũ quereret. No¬
li timere beate petre.ꝗa nõ
saulus te querit. sed pauluᷤ
uas electionis te cupit ui¬
dere Dic̃e petre benedic pa¬
trẽ et suscipe fratrẽ. et habes
cũ quo defendere matrẽ. O
beate petre ꝗ conuersus ẽ
saulus miriris qualis estu e¬
rit et ip̃e talis. et imus uob
erit natał. Qui illũ fecit
ex saulo paulũ. ip̃e te fecit
symonẽ petrũ. Unus uos ho¬
norauit. imus uos coronauit
Dutauit ꝑ secutorẽ. mutauit
et piscatorẽ. Et si te priorẽ.
quere petrũ. Sed docentẽ
ñfugientẽ. fugiebat quãdo
ne actuũ apostoloꝵ cũ reci¬
taretur auduumꝰ celesti uo¬
ce ꝓstraitũ ẽ dũfuerit ad cau¬
las inlupina ribrȩ. exosũ
sibi nom̃ innocentis agni ꝑ¬
seꝗt᷑. Dũ querit diserƿere a¬
ut uerare gregẽ. audiuit
altisoma uoce. Saule. Saule
quid me ꝑsequeris: o uid¬

Expanded text:
quia Saulus eum quaereret. Noli timere, beate Petre; quia non Saulus te quaerit, sed Paulus vas electionis te cupit videre. O sancte Petre, benedic Patrem, et suscipe fratrem; et habes cum quo possis defendere matrem. O beate Petre, quia conversus est Saulus, miraris; qualis es tu, erit et ipse talis, et unus vobis erit Natalis. Qui fecit ex Saulo Paulum, ipse fecit ex Simone Petrum. Unus vos honoravit, unus vos coronabit. Mutavit persecutorem, mutavit et piscatorem; etsi te priorem, quere Petrum; sed docentem, non fugientem. Fugiebat, quando ne Actuum Apostolorum, cum recitaretur, audivimus, coelesti voce prostratus est. Dum furit ad caulas lupina rabie, dum exosum sibi nomen innocentis Agni persequitur, dum quaerit discerpere aut vexare gregem, audivit altisonam vocem, Saule, Saule, quid me pe
Abbreviated transcription (Latin):
Et cito ꝑiuos haberet ppłoᷤᷤ
p̃dicationẽ generali. quos
unius teneret regimen ci¬
uitatis. Hec aũt cuutas igno¬
rans sue ꝓuectionis aucto¬
rẽ. cũ pene omnib dñaret᷑
gentibus om̃iũ genciũ ser
uiebat herroribꝰ. Et magnã
sibi uidebat᷑ suscepisset reli¬
gionẽ quia nullã respuerat
falsitatẽ. Unde quantũ erat ꝑ
diabolũ tenacius inligata. tan
to ꝑ ip̃m est mirabiliũ abso¬
nem linguarũ inbuendũ
euangłio mundũ distribu¬
tis sibi t̾raꝵ partibꝰ susce¬
pissent. beatissimus petrus
princeps apostolici ordinis
ad artẽ romani destina. it᷑
imperii. Ut lux ueritatis q̃
in om̃iũ gentiũ se uellabatur
salutẽ efficatius se abipso
capite ꝑ totũ mundũ cor¬
pus effunderet. Cuiꝰ aũt na¬
cionis homines in hac tunc
cisset. Hic collocantes philo¬
sophiȩ opiniones hic dissol¬
uende erant terene sapien¬
cie uinitates. hic confutandꝰ
demonũ cultus hic omnium

Expanded text:
et cito pervios haberet populos et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur geviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Christum est mirabilius absone linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc cisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium
Abbreviated transcription (Latin):
deres religione diuina quã
dñacione t̾rena. Quãuis enĩ
multis aucta uictorus ius
imperu tui t̃re mariq ꝓtule¬
ris. minus tam̃ ẽ quod tibi bel¬
licus labor subdidit quã qͦo
suã humano generi nũquã
negiuit om̃sꝙ in commune
mortales ad cognitionẽ suam
abundantissimis sẽꝑ beneficuꝰ
erudiuit. uoluntariam errin¬
ciũ cecitatẽ et ꝓdiuẽ indete¬
rora nequicia secreciori con¬
silio et alciore pietate mise¬
ratus ẽ mittendo uerbũ suũ
equale sibicitq coet̾num.
Quod caro factũ ita duu¬
na naturĩ nature unuat hu¬
mane ut illiꝰ ad infirma in¬
clinatio nr̃a fieret ad sũma
ꝓuectio. Ut aũt huiꝰ inenna¬
rabilis grẽ ꝑtotũ mundũ
diffunderet̃ effectus. roma¬
nũ regnũ diuina ꝓudentia
p̃parunt. Cuiꝰ ad eos limites
increm̃ta ꝑducta st̃ quibus
cunctarũ undiꝙ gentium
uicina et contigua esset u¬
niuersitas. Pisposito enĩ di¬
iunitus operi marime con¬
gruebat. ut multa regna
uno conferirent̃ imperio.

Expanded text:
gione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio,
Abbreviated transcription (Latin):
trũ meritũ est exultantiꝰ
gloriandũ. quos grã dei
intãtũ apicẽ int̃ omĩa eccłẽ
menbri ꝓuerit. Ut eos in
quasi geminũ constuueret
lum̃ oculor. Dequoꝵ me¬
ritis atꝙ uͥtutib quȩ omẽm
loquendi suꝑaret faculta¬
tẽ. nichil diuersũ. nchil
debemꝰ sentire discretum.
Quia illos electio paret
et labor similes et finis

Expanded text:
trum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis
Abbreviated transcription (Latin):
reis ꝗiitenebris et inumbra
mortis sedẽt addirigendos
pedes nr̃os ininã pacis. Inue¬
nit ergo nos sedentes inte¬
nebris et inumbra mortis.
hoc ẽ longa peccator et
gnorincie cȩcitate dep̾so.
atꝙ hostis antiꝗ feuide
deceptos oblesosq erro¬
ribꝰ. lp̃e et enĩ recte more
et m̃daciũ. Sicut econtra
dñs. ueritas uocatur ⁊ uita
At tulit aũt nobis uerã co¬
gnitionis suȩ lucẽ. ex clu¬
sis ꝙ errorũ tenebris certũ
nobis iter patrie cellestis
aperuit. dirent gressus ope¬
rũ nostroꝵi. quatenꝰ ꝑiuam
ueritatis quam monstruit in¬
cedere. atꝙ ad mansionem
ꝑpetue pacis posimus in

Expanded text:
re his qui in tenebris et in umbra re his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monstravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pacis possimu
Abbreviated transcription (Latin):
et fecit. redemptionẽ pleb̾
sue. Inꝗͥb ꝓfecto uerbis no¬
tanclũ quia beatus çachari¬
as quod inchoatũ et ꝓnme
tico more quasi iam factum
ẽẽt narrabat. Uisitauit autẽ
nos apparens incarne dñs qͣsi
longiꝰ a se recedentes quos in
peccatis positos querere et
ustificare curauit. Uisitauit
quasi medicus egrotos. qui ut
inueteritũ suꝑbiȩ nr̃ȩ lango¬
rẽ smnaret. nouũ suȩ humilita¬
tis exemplũ adhibuit. Fecit
redemptionẽ plebis suȩ qui
nos uenundatos subpeccato
et antiqui hostis seruitio ad¬
dictos cdlato sui sanguinis p̃tio
liberiuit. Unde benigne nos
horatur apostolus dicens. Emp
quequã uenens plebẽ suã
repperit. sed quã iusitando
et redim̃do suam fecit. uuil¬
tis et enĩ audire fr̃s mei
qualẽ inuenerit eã qualẽ
reddiderit finis cantici hu¬
ius qd̾ obnoticiã simul et
proluitatẽ sui totũ carita¬
ti ur̃e recensere et eipla¬
nare longũ diamꝰ apte de¬
nunciat dicens. Uisitauit
nos oriens eralto inlumina¬

Expanded text:
et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxitico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Emptque quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illumina
Abbreviated transcription (Latin):
ab soluere solebat. ita ista
ꝑfecta uite inmortalitatis¬
uitã et mauctore nr̃o exi¬
buit. et in nobis sꝑandam
monstenut. Qs̾ uero int̃ hec
çacharias implet᷑ spũ sc̃o. ac
deremptore nr̃o simul et nr̃i
redẽptione ꝓpħat.Significat
mystice quia multi destirpe
sacerdotali quia confessione
ap̃i duicius ori continuerant.
postmodũ ꝑsusceptionẽ fidei
illius sp̃s sc̃ĩ uirtute replen¬
di. dono ꝓpħeciȩ sub liman¬
di. et magisterii pastoralis
officio ppłis essent p̃ferendi.
Quãuis eadẽ acceptione sp̃s
et ꝓphecia çachariȩ hoc quo¬
ꝙ conuenient̃ figuriri creden¬
dũ est. quia t̃c intraret tẽpus
quo fidelib panderet᷑. om̃is
legalis sacerdocii ritus. et ce¬
rimonia sp̃italis intus scien¬
cia et ꝓpheticis enberaret
mysterus. que mediatoris dĩ
et hominũ hominis ihu xͥ¬

Expanded text:
absolvere solebat, ita ista absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptione spiritus et prophetia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae mediatoris Dei et hominum hominis Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ti multa eciã turba
ficerdotũ obediebat fidei. Re¬
lictaꝙ taciturnitate nociua
ad confitenda laudanda et p̃¬
dicanda sui dona redempto¬
ris se de uota submittebat.
Et ꝗdẽ indie circũcisionis io¬
hannis quando et nom̃ acce¬
pit factus ͤ timor suꝑ om̃s ui¬
cinos eoꝵ. et suꝑ omiã monta¬
na uidee diuulgibant᷑ om̃ia
uerba hec. Porro intp̃r cdiũce
serurrectionis ubi misso de
mundo innotuit. timor con¬
tinuo saluberimꝰ. ñsolũ ude¬
orũ ꝗerant icini uel si tu
udelic:. loci. uł sciencia
legis sed et ceterarũꝙ usꝙ
ad fines t̾rȩ. gentiũ corda
concussit. Nec tantũ montana
cuncta iudeȩ uerũ eciã oĩ
mundam regni mundaneꝙ
sapientiȩ culmina uirtutis
eiꝰ fima transcendit. Ita ut re¬
licta ubiꝙ cultura ac uita
priori. adꝑcipienda sidĩ illiꝰ
sacram̃ta confluerẽt. Recte
surrectionis imaginẽ prefert.
ꝗa et hec octiua die hoc ẽ
post uibatũ facta est. Et sicut
illa areatu ꝑpetue mortis

Expanded text:
Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnes vicinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso desmundo innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte surrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
tutes qui detenebris nos
uos uocnut inadmirabile
lumen suum. Eius con¬
tinue flagitemus auxili¬
um ut lucẽ scientiȩ. quã
contulit in nobis ipse con¬
seruet. atꝙ ad ꝑfectũ usꝙ
diem ꝑducat. Et ut digni
simus eraudiri pretantes.
abiciamꝰ ip̃i oꝑi tenebrarũ.
et induamꝰ nos arma lucis.
Sic et eni supplicantes con¬
cite quȩ deuderamꝰ accipimꝰ.
quia nimirũ uerba deuotȩ
orationis. ad iuuat manus
piȩ operationis. Et quia bea¬
ti precursoris hodie natali¬
cia celebramꝰ. oportet ut
quẽ salutis etne p̃conem
suscepimꝰ hunc etiã nr̃e o¬
rationis adiutorẽ queramꝰ.
Ipsũ itaq int̾cedendo ro¬
gemꝰ inpetrare. ut adeã cui
uitã et ueritatẽ per uenire

Expanded text:
us, qui de tenebris nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui vitam et veritatem pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
gis latorẽ  pham uobis susci¬
me ipsũ audietis iurta omĩa
quecũꝙ locutus fuerit uobis.
Ipsũ quoꝙ legile sicerdotiũ
tacitis cerimomairũ suaꝵ typis
quasi mutis litterarũ figuris
sacharias eidẽ gr̃ȩ nascenti
testimonũ ꝑhibet. Qͥa nichil
prorsus inom̃ib sacerdocii
ueteris obseruationibꝰ actũ
uł dictũ eẽ credendũ ẽ. quod
ñ euangłii grãm si recte in

Expanded text:
legislatorem: Prophetam vobis suscilegislatorem: Prophetam vobis susci juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si
Abbreviated transcription (Latin):
inquo est gri. quo noĩe et totã
eugłicȩ dispensitionis grãm
quã p̃dicat. et ip̃ũ specialit̃
dnm signat ꝑ quẽ eadẽ grã.
mundo donata ẽ. Qui uero
natũ puerũ patris çachariȩ
noĩe magis quã iohannẽ uo¬
candũ esse decernebãt. eo ꝓ¬
eũ pociꝰ consueta sacerdocii
ueteris edicta p̃dicare. Unde
bene çacharias memor dñi
int̃pretat᷑. Quia udelicet
memoriã antiꝙ obseruationis
que utiq ad nõ data ẽ figurate
denunciat. Contendebant ergo
de noĩe nati ꝓpħe hi qui con¬
uenerint. Et çachariã hũc uo¬
cati. satagebant. At contri mat̃
uerbis et pat̃ scͥptis ꝗa ioħas
magis appellandus esset astru¬
ebant. Qͥa fuere ñ mlli cȩle¬
stiũ sacrim̃toꝵ minus periti.
qui ĩprimordus euagłii cor¬
ruscantis. carnalia adhuc lega¬
lis sacerdocuii stituta simul ob¬
seruanda esse decernerẽt. Quoᷤ
procerto ip̃a legis doctrina
desuscipienda gr̃a ap̃i. quasi
elisabeth de noĩe ioħis uiua
uoce confirmat dicendo ꝑle

Expanded text:
et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos proeum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat dicendo per
Abbreviated transcription (Latin):
graitulabantur uicim et co¬
gnati genitrici illius. quia
uenit tp̃s miscrendi eiꝰ. sp̃s
angelici. qui st̃ uicini eiꝰ et
cognati. ciies uidelicet eius¬
dẽ patriȩ celestis. quam et
la ꝑorbẽ esset actura. prio¬
res ipsi decȩlo admonebãt.
Recte igit᷑ natiuitas cele¬
bratur illus. ꝗtali potentia
magnitudinis dominicis ꝓ¬
pinquabat operib. Recte
ortus illius sollemnitas co¬
lit̃. cuiꝰ tanta est uite subli¬
mitas. ut quicquid illo sub¬
limius est. hoc iam hominis
naturã trinsscendere dubi¬
um nonsit. Si quidẽ dñs cũ
maiorẽ eo nemine innat as
mulierum esse duisset mar
subdidit dicens. Qui aũt
minor est in regno cȩlorum.
maior est illo. Se ipsũ uide¬
licet insinuaus qui humana
natiuitate posterior iohanne.
sed celestis regni esset api¬
ce p̃stancior. nec uacat amiste¬
rio. qdꝰ iohannis natiuitas cũ
dies cresceire. dñi aũt cum
dies crescere inchoat ficta

Expanded text:
gratulabantur vicini et cogratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angelici qui sunt vicini ejus et cognati, cives videlicet ejusdem patriae coelestis, quam et la per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, Domini autem cum dies crescere inchoant  A
Abbreviated transcription (Latin):
te om̃i ppło gaudiũ euange¬
liça tur. Inhuiꝰ aũt tãquam
inprecursoris dñi. inserui dĩ
enmu anlucerne ardentis et
lucentis ex ortu multi gaui
propheta testat᷑. Qm̃ magnus
dñs. et laudabilis nimis. et
magnitudinis eiꝰ non est siniꝰ.
Iste peccatorꝵ consorcia decli
tores conuersat᷑ peccati omĩs
inmunis ꝑmansit. hic ad huc
enitero matris sp̃u scõ repletꝰ
est. in illo habitat omĩs ple
nitudo diinitatis corpora
sibi uteri iurgmalis in quo
carnẽ susciper et ipse conse¬
crauit. Iste multos filioꝵ ihł
deumuersis ꝑorbẽ nationi¬
b adsuam fidẽ et caritatẽ
interius inlustrando conuer¬
tere nondesstit. hic insye
et uirtute heliȩ precessit
ante illũ ut plebẽ eiꝰ a qua
baptiçans adsuscipiendum
eũ ubi appareret doceret ẽẽ
ꝑfectã. huic successit ille
inspũ et iurtute dĩ patris
ut plebẽ suã spũ sco et igni
bapticans. adudendã faci¬
em patris sui donaret esse
ꝑfectã. Iohanne nato con¬

Expanded text:
mni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu multi gavisPropheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declintores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporalsibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Isde universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato con
Abbreviated transcription (Latin):
cerdocii ueteris obseruantiam:
iam t̃̾minantã esse doceret QS
enĩ antiquat᷑ et senescit. ꝓpe ĩ¬
teritum est. Quid ẽ qd muto
pitre. pͥncipe uidelicet tunc
sacerdotũ. ortus ẽ prȩcursor
dñi. nisi ꝗa ipse apparente dño
lingua iã sicerdocii ueteris
magna ex parte adoctrina sen¬
sus spitalis obmutuerit. solã
litterȩ custodiã curantibus
ac docentib scribis et legis¬
peritis. immo et ipsa litterã.
plerisꝙ in locis ꝑsuas tradici¬
ones corrũpentib. iita qd
eis dñs ineugłio sepius in ꝓpe¬

Expanded text:
cerdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis D
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. Ideoꝙ iure nato
ioħe lux diurna minorari in
es ad increm̃tũ luminis redit
bat cunctis gentib aperiret.
Siue calorẽ dilectionis intota
mundi latitudine diffunderet.
Notandũ aũt qd hec eadẽ bea¬
ti ioħis ratiuitas. ñ ullã habet
similitudinẽ aduentus dominici.
et grẽ quã p̃dicare ueniebat.
Nã et congriũ ualde est. ut cui
om̃s ꝓpħe pͥores. et patriarche.
uł nascendo. uł moriendo uł iu¬
uendo. uł p̃dicando. testimoni¬
ũ ꝑhibuert̃. hunc multo ampliꝰ
p̃cursor suus. ꝙ plus quã ꝓpħa¬

Expanded text:
apparuit. Ideoque jure nato Joanne lux diurna minorari inces ad incrementum luminis redit bat, cunctis gentibus aperiret, suae calorem dilectionis in totam mundi latitudinem diffunderet. Notandum autem quod haec eadem beati Joannis nativitas nonnullam habet similitudinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam p
Abbreviated transcription (Latin):
maior int natos mulierum
nemo surrenit. maiore prȩ
ceteris scĩs in ipso mor ortu
uirtutũ iubare claresceret.
Senes ac dui infecundi pa¬
rentes dono nobilissime ꝓ¬
lis exultant ipsi patri quem
incredulitas mutũ reddide¬
rit. adsalutindum nouȩ pre¬
conẽ gre os et lingua resera¬
tur. sec solũ ficultas dñ be¬
nedicendi restituit᷑ sed de eo
eciam ꝓphetandi uirtus au

Expanded text:
r inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus au
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis diem celebrare cõ¬
sueuit. Quod nillatemis sine
euangelica auctoritate incon¬
suetudinẽ uenisse credendum
est. Sed at tencius animo recon¬
dendũ. ꝗa sicut nato dño pa¬
storib apparens angłs ait.
ecce euangłiço uobis guidiũ
magnũ quod erit oni ꝓpło.¬

Expanded text:
em celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni po
Abbreviated transcription (Latin):
lis officũ sp̃italẽ dño sobolẽ.
gignere iussa ẽ. neminẽ ad ꝑ¬
fectũ adcdipat. qa nimirũ su¬
is cultorib. regm celestis ia¬
nuas aperire ñ potuit.Sed fac¬
tus sublege auctor ip̃e legis.
sterelitatis ob ꝓbriũ legi abstu¬
lit. ꝗhnc spitalit̃ intellegen¬
dam monstriuit. et suꝑnȩ be¬
atitudͥnis grãm quȩ ineugłio

Expanded text:
bolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
uͥginitas integri conseruatur.
Idõꝙ totũ suꝑ excellit. de
illa que dicunt᷑ q sunt di¬
uina atq in effabilia. Unde
uirginitas et fecunditas ꝓlis
suꝑ eminens nouitas est. quã¬
quã humanũ cernatur excar¬
erumptam̃ et simagnifi¬
centior. multũ uirginitas in
maria ꝓpt̃ grẽ excellentiã
una tam̃ integritas carnis
et una uirtus. quȩ ad inui¬
cẽ quasi cognata sociatur.
Hinc quoꝙ ioħs quicquidẽ
q̾d maria genut. euangeli¬
cando suo commendat eloꝗo.
Uerbũ quod inprincipio erat
rat uerbũ. Hoc quippe uer¬
bũ quod erit inprincipio. et.
apud dm̃ erat. et ds̃ erat
ata et gloriosa uirgo maria.
ex se carne factũ. Cȩterum¬
adexemplũ humane uitȩ. cõ¬
uersatio eiꝰ. post ascensionẽ
ap̃i generilĩt cũ apostolis.
fuit. quousꝙ disꝑguntur. si¬
cuti lucas meminit dicens.
Quod regressi quidẽ amon¬
te oliueti. hierosolimã uene¬
ubi manebant. petrus. et ioħs.
iacobus. et andreas. philip¬

Expanded text:
virginitas integra conservatur. virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carerumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, rat Verbum . Hoc quippe Verbum quod eapud Deum erat, et Deus erat beata et gloriosa Virgo Maria, ex se carnem factum. ad exemplum humanae vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam veneubi manebant Petrus et Iohannes Iacobus et Andreas Philip
Abbreviated transcription (Latin):
uͥginẽ. et si om̃s uenera¬
ti st̃ discipłi ciusꝙ faulabã¬
tur offitio dilectionis. ioħs
tam̃ amplius ac specialius usꝙ
cui benignus magister detru¬
ce. mulier inquit eccȩ filiꝰ
tuus. ad discipulũ aũt ecce
mãt̃ tua. ut uͥgo uͥgini coher¬
reret. ut deseruiret officio¬
sissime cura adoptionis. Non
enĩ pudicissima uirginitas
alicui discipłoꝵ. recͦius quã
uͥgini cõmendatur. ut esset
ad inuicẽ grita societas
et floridus aspectus. nec ñ
et uenustus conuersandi.
uernans alt̾natĩ pudiciciaꝵ
splendor decoritus. Una siqui¬
dẽ uirtus uͥgmitatis inambo¬
bus sed alteri ꝓporcio in
maria. Altera quidẽ ꝗa fecũ¬
dior. sed ipsa. Ip̃a uͦ. sed
altera. Quia et sup̃a eadẽꝙ
incorruptio. tam̃ fecunditas
integritatis. longe gloriosior
quã uirginitas. Idcirco et fe¬
cunditas in illa deificata est
et uirginitas. Alioquin nus¬
quã scđm naturĩ nascendi
uirginitas. ubi fecunditas p̃di¬
catur. Neq fecunditas. ubi

Expanded text:
ginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usqutrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo uirginẽ seruauit. suisꝙ
enmius ille scõr chorus
quos post resurrectionem
intrins et caiens. familraruiᷤ
contulit deap̃i incarnatione.
Tanto si quidẽ uerius. quã¬
to abinicio plenius pp̃m
spexerit oculis unuersa. li¬

Expanded text:
rginem servavit, suisque eximius ille sanctorum chorus quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Serspexerat oculis universa: li