comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrũpis deuicis proteris mortis decus ꝑdune quos
ignoratus affligis. nisi ꝙ te ip̃a uis tua cogĩt ag¬
nosci. Nihil enuͤte ꝑmouent tubarũ fractȩ uoes
horrendus militũ clamor. ꝑmissa casibus uid ne¬
ra alusi cominus gladii. cadentiũ graues gemu¬
tus arma late strepentia. et in unũ quendam
sonitũ diuersi fragoris. acta confusio ꝙ hȩc oĩa
uit uirtus negligit aut ira non sentit Nox ip
iustissima bellantibus causa tẽroris uehemen¬
tiore tegendis stragibus fecerat. Quod solũ enĩ
uirtutis tuȩ ĩmpedimentũ est miseratione tene¬
dre nõ habent: Et intelligi liceat quantũ illo in
Tello uis tua ꝑfecerit pietate non retenta et ma¬
iestate secura. Prelio uix multa nocte confecto
sessus cȩdibus. anhelus ex bello cruore oblitus. sed
hostili ad obsidionis uigilias retũrebas.O fortu¬
na o prepotens Roma: quã tu unꝗͣ gram̃ ꝓ tan¬
tis ĩs laboribus referes. nisiꝙ indulgentissimꝰ

Expanded text:
perrumpis deicis proteris. Mortis decus perdunt quos perrumpis deicis proteris. Mortis decus perdunt quos ignoratus adfligis, nisi quod te ipsa vis tua cogit agnosci. Nihil enim te permovent tubarum fractae voces, horrendus militum clamor, permissa casibus vulnera, inlisi cominus gladii, cadentium graves gemitus, arma late strepentia et in unum quendam sonitum diversi fragoris acta confusio, quod haec omnia aut virtus neglegit aut ira non sentit. Nox ipsa, iustissima bellantibus causa terroris, vehementiorem te agendis stragibus fecerat. Quod solum enim virtutis tuae impedimentum est, miserationem tenebrae non habebant, ut intellegi liceat quantum illo in bello vis tua perfecerit pietate non retenta et maiestate secura. Proelio vix multa nocte confecto fessus caedibus, anhelus ex bello, cruore oblitus sed hostili, ad obsidionis vigilias recurrebas. O Fortuna! O praepotens Roma! Quam tu umquam gratiam pro tantis his laboribus referes? nisi quod indulgentissimus
Abbreviated transcription (Latin):
in illa obsidione ꝑspectũ ist. Clausi impetũ faciũ
et qui se aliqͣdiũ latendo a morte defenderant
facta pugnandi ciusa penas cruptionis temera¬
rie pepen̾derũt. Deniq Ruritius magna suoꝵ
dade reiectus in mȩ̨nia spe iam lassa. et adhũc
mente uesana cũ se ueronã ꝓripuisset. nouos eoa
egit exercitus: et p̃cipitante iam die bellũ nõ de¬
tractauit pugnę auidior ꝗͣ salutis. Sed eũ exi¬
tus magis ꝗͣ merita fefellerũt. nã furorẽ mors
denuit quẽ nõ potuerat: nec cõsiderati oratio
nec iucti formido sanart. Ouox illa xternis se¬
culis monumentisq mandanda cũ sp̃is tenebsq
congressu fortune totũ literet Tu tamẽ imp: non
intutior tempore ꝗ̃ deo tectior seuissimo hosti
multus instares. et liberatȩ cȩdis exultans donũ
noctis duceres ꝙ pugnantẽ nemo seruaret per
infestas acies interitus uadis. densissima quȩ q

Expanded text:
in illa obsidione perspectum est. Clausi impetum faciunt, in illa obsidione perspectum est. Clausi impetum faciunt, et qui se aliquamdiu latendo a morte defacta pugnandi causa, poenas eruptionis temerariae pependerunt. Idemque Ruricius magna suorum clade reiectus in moenia, spe iam lassa et adhuc mente vesana, cum se Verona proripuisset, novos eodem egit exercitus, et praecipitante iam die bellum non detrectavit pugnae avidior quam salutis. Sed eum exitus magis quam merita fefellerunt; nam furorem mors domuit, quem non potuerat nec considerati ratio nec victi formido sanare. O nox illa aeternis saeculis monumentisque mandanda! cum spissis tenebris de congressu Fortunae totum liceret, tu tamen, imperator, non intutior tempore quam deo tectior, saevissimo hosti multus instares et libertate caedis exsultans donum noctis duceres quod pugnantem nemo servaret. Per infestas acies interritus vadis, densissima quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
tatus esset fuga ꝗͣ ui sua tutior. et primo impe¬
tu tuo pulsui Ueronã usq contendit ad p̃sidia
maiora. Neq id dedecori fuit ꝙ excusati fugi¬
unt qui tibi cedunt. Contingat ꝗnĩmo miserȩ
timiditati res ostentanda fuga quę habuerit
dignitatẽ. Ipsa aũt Uerona referta ĩmanibus¬
copiis quas in unũ aduentus tui formido con¬
duxerat: cũ multoꝵ iam clades accepisset. fac¬
ta est parumꝑ metu cautior. non ratione feli¬
tior. Muris se ab impetu uindicat. Aderat ꝗđẽ
Ruritius exꝑientissimus belli et tyrãnicorum
ducũ columen Per tota ad modũ menia uis
hoĩm. et apud Brixiam pleriq iam fracti ut
in corpore cũ aliqua pars egra est . ualitudo õis
cõtaminari solet sic illius multituđdis portioma¬
lo affecta totũ exercitũ timoris tontagio dissiꝗu
Ꝙ faciles lapsus infirmitas habet cũ eam inte¬
pestiua mouet audatia. Cũ sepe alias tũ marĩẽ

Expanded text:
tatus esser fuga quam vi sua tutior et primo impetatus esser fuga quam vi sua tutior et primo impetu tuo pulsus Veronam usque contendit ad praesidia maiora? Neque id dedecori fuit, quod excusati fugiunt qui tibi cedunt. Contingat quin immo miserae timiditati res ostentanda, fuga quae habuerit dignitatem. Ipsa autem Verona referta icopiis, quas in unum adventus tui formido conduxerat, cum multorum jam clades accepisset, facta est parumper metu cautior, non ratione felicior. Muris se ab impetu vindicat. Aderat quidem Ruricius, experientissimus belli, et tyrannicorum ducum columen. Per tota admodum moenia magna hominum, et apud Brixiam plerique jam fracti: ut in corpore cum aliqua pars aegra est, valetudo omnis contaminari solet; sic illius multitudinis portio malo affecta, totum exercitum timoris contagio dissiparat. Quam faciles lapsus infirmitas haberet, cum eam intempestiva movit audacia, cum saepe alias, tum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
rant ruere cogebant. Tunc ire p̃cipites labi. re¬
dines. seminetes uatillare: aut moribundi se.¬
dilibus attineri. Permixti equoꝵ dade impli¬
citi iacere qui reperto sautiandi loto passim
equitẽ effreni dolore fundebant ad unum
interfectis om̃ibus tuis integris horrorẽ armo¬
rũ ad mitatulũ uictorię trãstulerunt.Q ꝗ
inuulnerabiles habebantur sine tuoꝵ uulne¬
ribus interissent. Antoniul imp: in toga pre¬
stans et non iners nec futilis bello cũm adũ¬
sus parthos armis exꝑĩretur. uisis catafractĩs
adeo totus in metũ uenit: ut ultro ad regem
concilia trites pacis lutteras daret. Quas cũ rȩx
ira modicus animi respuisset. insolentia quiđ
barbari debellata est. Sedd patifactũ est in q̃s
armis tantam inesse uiolentiam ut eã uincen¬
dus fideret et suꝑaturus timeret. Quid. ego
referam post tantam et tam grauẽ pugnam̃
ꝙ cũ apud Brixiam magnus quidã et ater equi¬

Expanded text:
rant, ruere cogebant. Tunc ire praecipites, labi rerant, ruere cogebant. Tunc ire praecipites, labi reclines, semineces vacillare aut moribundi sedilibus attineri, permixta equorum clade impliciti iacere, qui reperto sauciandi loco passim equitem effreni dolore fundebant. Ad unum interfectis omnibus, tuis integris, horrorem armorum ad miraculum victoriae transtulerunt, quod qui invulnerabiles habebantur sine tuorum vulneribus interissent. Antoninus imperator in toga praestans et non iners nec futtilis bello, cum adversum Parthos armis experiretur, visis catafractis adeo totus in metum venit, ut ultro ad regem conciliatrices pacis litteras daret. Quas cum rex immodicus animi respuisset, insolentia quidem barbari debellata est, sed patefactum est in his armis tantam inesse violentiam ut eam et vincendus fideret et superaturus timeret. Quid ego referam post tantam et tam gravem pugnam, quod apud Brixam magnus quidem et acer equi
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑatoris exemplo totũs animis eius ardescit mi¬
les cũ inuenit hostẽ quẽ uinti deceret cati¬
fractos equites iñ quibus maximũ steterat pug¬
ne robur ip̃etibi sumis is disciplina pugnan¬
di est. Cũ aciem arsetauerint seruent impres¬
siories terrorẽ. Et ĩmunes uulnerũ quicꝗd op̃¬
positũ sine hesitatione ꝑrũpant. Sed tu imp: pru¬
dentissime qui omes bellandi uias nosses opem
ex ingenio reꝑisti: quod tutissimũ est elidere
quod est difficilimũ substinere. Deducta acĩẽ
irreuocabili impetu hostes effundis. dein quos
ludificandos receꝑas reductis agmũbus inludis
Nil proderat contendere cũ ex industria tud
cederent. Nęxum ad insequendũ ferrcus rigor
non dabat. Ita nostri proditos sibi dauis ador¬
untur. quȩ grauibus feratisq nodis hostem
uulneri non patentẽ cedenilo defatigabant. ac
maxime capitibus applicare. quos ictu ꝑturbaue¬

Expanded text:
imperatoris exemplo totis animis eius miles ardescit,imperatoris exemplo totis animis eius miles ardescit, cum invenit hostem, quem vinci deceret. Catafractos equites, in quibus maximum steterat pugnae robur, ipse tibi sumis. His disciplina pugnandi ut, cum aciem arietaverint, servent impressionis tenorem, et immunes vulnerum, quidquid oppositum, sine haesitatione perrumpant. Sed tu, imperator prudentissime, qui omnes bellandi vias nosses, opem ex ingenio repperisti: quod tutissimum eludere quos est difficillimum sustinere. Diducta acie inrevocabilem impetum hostis effundis; dein quos ludificandos receperas, reductis agminibus includis. Nil proderat contra tendere, cum ex industria tui cederent; flexum ad insequendum ferreus rigor non dabat. Ita nostri proditos sibi clavis adoriuntur, quae gravibus ferratisque nodis hostem vulneri non patentem caedendo defatigabant ac maxime capitibus afflictatae, quos ictu perturbave
Abbreviated transcription (Latin):
principe res futura sit:ꝙ neq uis eius resistẽ¬
di spem faciat: nec mansuetudo rationẽ. Cam¬
pũ late iãcentẽ tantus miles oppleuerat ut non
improbaret fidutiam qui instructos uideret.
q̃ for midolosa oꝑimento ferri atq homĩes pari¬
ter obsepti dibanariis in exercitu nomẽ est
suꝑne omibus tectis equoꝵ pectoribus demissa
lorica: et crurũ tenus penolens sine impedim̃to¬
gressus a noxa uulneris uindicabat: Te tamẽ
Imp. non teruit. nec quod tanto numero du¬
plicabat armatura terrorẽ: nec ꝙ um armis
numerus addebat. Certũ est enĩ pro nego tũ
modo animosam esse uirtutẽ. qđ ex serie re¬
rũ captũ suũ tp̃at. In paruis prope ad sccurita.¬
tem remissa. In mediocribus modite intentior
ubi magna uenerũt uixta magnĩtudinẽ audẽ.¬
di operis erigitur. Illa armoo ostentatio. et op¬
ti ferro exertitus qui ĩmbelles oculos uulneras.¬
sent inuictas mentes incitauerũt. Qimbutus

Expanded text:
principe res futura sit, quod neque vis eius resistenprincipe res futura sit, quod neque vis eius resistendi spem faciat nec mansuetudo rationem. Campum late iacentem tantus miles oppleverat, ut non improbaret fiduciam qui instructos videret. isu, quam formidolosa, operimento ferri equi atque homines pariter obsaepti! Clibanariis in exercitu nomen est: superne hominibus tectis, equorum pectoribus demissa lorica et crurum tenus pendens sine impedimentogressus a noxa vulneris vindicabat. Te tamen, imperator, non terruit nec quod tanto numero duplicabat armatura terrorem nec quod vim armis numerus addebat. Certum est enim pro negotii modo animosam esse virtutem, quod ex serie rerum captum suum temperat: in parvis prope ad securitatem remissa, in mediocribus modice intentior, ubi magna venerunt iuxta magnitudinem exanclandi operis erigitur. Illa armorum ostentatio et operti ferro exercitus, qui imbelles oculos vulnerassent, invictas mentes incitaverunt, quod imbutus
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit ut pietatẽ tamẽ non aliena uerit.
Nam cũ introitus ui manu quereret᷑ it porta¬
rũ inflãmatio ignem late detulisset. Cuius ta¬
cilis ꝑ adiũcta contagio partu pestifero ualesce¬
bat. Maxima benignissimi imꝑatoril fuit cu¬
ra nõ modo ut incendiũ nõ uitũ senesceret
sed oppressum emori posset. Et longe oꝑosior
clementia eius ꝗͣ fortitudo ꝑspecta est. cũ plus
in tonseruanda urbe ꝗͣ in capienda fuerat la¬
boris oriret᷑. Itaq digrediens sic ciuitatẽ cupidã
sui fecit. ut eam ad omẽ obsequiũ nõ uictoriȩ
metus componeret: sed ad miratio lenitatis. Op¬
tima esse aiũt remedia quę ad usũ cõrigendi
nostri ex aliena calamitate nascũtur. Uerũ
animus prauitate uelut morbo impeditus dilec̃
tũ non habet. Ette iam apud taurinos uenientẽ
pugna grauior expectat: nec segusiensiũ uasti¬
tal monet ut sibi caueant: nec cogitant ꝙ cũ

Expanded text:
convertit ut pietatem tamen non alienaverit. convertit ut pietatem tamen non alienaverit. Nam cum introitus vi manu quaereretur, et portarum inflammatio ignem late distulisset, cuius facilis per adiuncta contagio pastu pestifero valescebat, maxima benignissimi imperatoris fuit cura, non modo ut incendium non adiutum senesceret, sed oppressum emori posset; et longe operosior clementia eius quam fortitudo perspecta est, cum plus in conservanda urbe quam in capienda fuerat laboris oreretur. Itaque digrediens sic civitatem cupidam sui fecit, ut eam ad omne obsequium non victoriae metus componeret sed admiratio lenitatis. Optima esse aiunt remedia quae ad usum corrigendi nostri ex aliena calamitate nascuntur; verum animus pravitate velut morbo impeditus dilectum boni non habet. Ecce iam apud Taurinos venientem pugna gravior exspectat; nec Segusiensium vastitas monet ut sibi caveant, nec cogitant quo cum
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ supba uirtus quaneiius fidutiȩ et spus ca¬
pias. Amor principis facit principẽ fortiore. Anti
Alxr̃ quondam despitientes Europi regis infan¬
tiam patidonis bello lacesserunt. et prima qui¬
dẽ congressio secundũ illos fuit. uerũ matedo¬
nes cum̃ bellũ reficerent. regt̃ suũ in cunis add
Patiem deculerunt. Cũ illos ira. hos miseratio
los signoꝵ cantus. hos pueri uagitus actenderet
mutati est ratio certamunis. Uicerũt qui amo¬
re pugnabant. Qto igitur est amorfidelior ac¬
cxpti benetitu mẽoria ꝗ p̃sumptione futuri ꝙ
illic ꝑcepta res uiuat. hic expectata blanditur
Tanto tui animosius dimicauerũt qui nõ puuero
spenigratiȩ numerabant sed principi post na¬
tos homines benignissimo meriti debitum aepen-¬
debant. Primã igitur segusiensiũ ciuitatẽ quã
primam iter dederat uictorii facilis amplexa ẽ
quȩ resistendi ꝑtinatia ita in se Imꝑatoris uim

Expanded text:
enim, superba Virtus: quantumvis fiduciae et spiritus caenim, superba Virtus: quantumvis fiduciae et spiritus capias, amor principis facit militem fortiorem. AntiqIllyrii quondam despicientes Aeropi regis infantiam Macedonas bello lacessierunt. Et prima quidem congressio secundum illos fuit; verum Macedones cum bellum reficerent, regem suum in cunis ad aciem detulerunt. Cum illos ira, hos miseratio, illos signorum cantus, hos pueri vagitus accenderet, mutata est ratio certaminis: vicerunt qui amore pugnabant. Quanto igitur est amor fidelior accepti beneficii memoria quam praesumptione futuri, quod illic percepta res iuvat, hic exspectata blanditur, tanto tui animosius dimicaverunt qui non puero spem gratiae munerabantur, sed principi post natos homines benignissimo meriti debitum rependebant. Primam igitur Segusiensium civitatem, quam primam iter dederat, victoria facilis amplexa est. Quae resistendi pertinacia ita in se imperatoris vim
Abbreviated transcription (Latin):
tio uictoriarũ tuarũ nõ sũmã euolueret. sed or¬
namenta mõstraret. His rebus semꝑ ẽ re.p. ge¬
stis tanta. tantoq successu. et nunꝗͣ uirtus tũa
intremuerit. prudentia hȩserit. felicitas daudi¬
carit. Sitis ut opinor ꝓbatũ est ꝑpetut̃ in te benio¬
ne maiestatis opem fluere: ut celestes exertitur
tui nõ tũc primũ missi: sed tũc demũ intelles¬
ti esse uideantur. Talis igitur ad liberandant
Italiam et tam tutus actedis: ut cũ res bellita
cecos habeat euentus: in te tamen dimitande
uoluntatẽ pro uĩdtorĩe pignore tenebas: etũ si
abessent auxilia diuina Aderat enĩ robustus et
florens plenus uiriũ. animi plenus exercitus le¬
tus armis et militiẽ munia exequens studioma¬
gis ꝗͣ necessitate. Quippe tu stipendia sunt pau¬
tiora ꝗ prelia. Cũ dico prelia significo uictori¬
as ⁊rętẽa tam amans tui ꝗͣ tidi carus Ignosce

Expanded text:
tio, ut victoriarum tuarum non summam evolveret sed ortio, ut victoriarum tuarum non summam evolveret sed ornamenta monstraret. His rebus semper e re publica gestis tanta vi tantoque successu ut numquam virtus tua intremuerit, prudentia haeserit, felicitas claudicarit, satis, ut opinor, probatum est perpetuam in te benignae maiestatis opem fluere, ut caelestes exercitus tui non tunc primo missi sed tum demum intellecti esse videantur. Talis igitur ad liberandam Italiam et tam tutus accedis, ut, cum res bellica caecos habeat eventus, in te tamen dimicandi voluntatem pro victoriae pignore teneres, etiamsi abessent auxilia divina. Aderat enim robustus et florens, plenus virium animi plenus exercitus, laetus armis et militiae munia exsequens studio magis quam necessitate, quippe cui stipendia sint pauciora quam proelia cum dico proelia, significo victorias, praeterea tam amans tui quam tibi carus. Ignosce
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ agĩtas ut uersas crudelitatẽ negas te es¬
se presentẽ. Ouere txca barbaria. quȩ in illo
uultu signa principis non uideris. quẽ ne sic
quiđ senseris. cũ intra iactũ teli securus sui sta¬
ret Constantinũ esse qui hoc poterat non time¬
re. Dubitare quitꝗͣ potes te ꝑ omia subnixum
deo uadere. inuictos ducis et solus timeris. Tot
regna. tot populi et tantarũ nationũ congre¬
gatio indignam se uiribus tuis putat quẽ t̾re¬
dit absentem. Tibi tamẽ incrementũ laudil ex
multiplicatione terroris est. Magnificentius cõ¬
gregata obteris. quę scrupulosuiꝰ dispersa seq̃re¬
ris. Innu̾e simul gentes ad bellũ toactȩ: sed uno
impetu fuse dũ collatiuã uim comꝑant. cõpen¬
diosam uictoriã prestĩterunt. Uño ex bello si de¬
bitis laudibus ĩmorari uacaret dies integer cõ¬
deretur Nunc ĩta omĩa p̃teruolans tetidit ora¬

Expanded text:
lorum agitas et versas credulitatem, negas te eslorum agitas et versas credulitatem, negas te esse praesentem. O vere caeca barbaria, quae in illo vultu signa principis non videris, quem ne sic quidem senseris, cum intra iactum teli securus sui staret, Constantinum esse! Qui hoc poteras non timere, dubitare quisquam potest te per omnia subnixum deo vadere? Invictos ducis et solus timeris. Tot regna, tot populi et tantarum nationum congregatio indignam se viribus tuis putat, quem credit absentem. Tibi tamen incrementum laudis ex multiplicatione terroris est. Magnificentius congregata obteris quae scrupulosius dispersa sequereris. Innumerae simul gentes ad bellum coactae, sed uno impetu tuo fusae, dum conlativam vim comparant, compendiosam victoriam praestiterunt. Vno hoc bello, si debitis laudibus immorari vacaret, dies integer conderetur. Nunc ita omnia praetervolans tetigit ora
Abbreviated transcription (Latin):
ret. cũ memoriȩ acteptȩ ladis nõ infracta. sed
asꝑata pugnaree. Differamus parumꝑ itali¬
cas expeditiones quibus seguensiũ cũ tatem
quȩ suꝑatis alpibus Italĩę daustrã obietit
cũ tua uirtute uelut ianuã belli refrepisses
Inde ꝑ obiectas acies. per exercitus obuios usꝙ
ad Romana menia in offensus uictoriarũ im¬
petus ꝑcũrit. Quid memorẽ pruteros: quid
climosos quid Heruscos lancionas. Alamã nos
lubantes bellicũ strepũt nõĩa: et ĩmanitas bar¬
bariȩ in ip̃is uocabulis adhibet hõrorẽ Hii os
sigillatim. dein ꝑiter armati conspiratione foe¬
deratȩ sociẽtatĩs ꝑxarserant. Tu tamẽ Imp: cũ
tanti belli molem uideres. nil magis timusti
q̃ ne timereris. adis barbaros et dissimulato
principis habitu ꝗ̃ proxime poteras cũ duobus
actedis nunꝗͣ est excelsior principatus ꝗͣ tum
se publico sũmittit offitio facis uerba. spem il¬

Expanded text:
ret, cum memoria acceptae cladis non infracta sed ret, cum memoria acceptae cladis non infracta sed asperata pugnaret. Differamus parumper Italicas expeditiones quibus Segusiensium civitatem, quae superatis Alpibus Italiae claustrum obiecit, cum vi et virtute velut ianuam belli refregisses, iride per obiectas acies, per exercitus obvios usque ad Romana moenia inoffensus victoriarum impetus percucurrit. Quid memorem Bructeros, quid Chamavos, quid Cheruscos Lancionas Alamannos Tubantes? Bellicum strepunt nomina, et immanitas barbariae in ipsis vocabulis adhibet horrorem. Hi omnes singillatim, dein pariter armati conspiratione foederatae societatis exarserant. Tu tamen, imperator, cum tantam belli molem videres, nil magis timuisti quam ne timereris. Adis barbaros et dissimulato principis habitu quam proxime poteras, cum duobus accedis. Numquam est excelsior principatus quam cum se publico submittit officio. Facis verba, spem il
Abbreviated transcription (Latin):
umbra comitata sit. Tu ferocissimis regibus
Ascarito et comĩte suo captis tanta laude
res bellicas auspicatus es ut iam in auditȩ mas¬
nitudinis obsidem teneremus. Ut hercute
ferunt tenerũ adhut atq lactentẽ duos an¬
gues manu elisisse: ut iam infantulo indoles
futurĩ roboris emitaret. Sic tu Imp: iñ ipsis
Imperq̃ tui cunabulis quasi geminos dracones
nesares per sȩuissimoꝵ rexu famosa suplitia
ludebas franci ipsi p̃ter cȩteros truces: quoꝵ
uis cũ ad bella efferuesceret ultra ipsũ oceanũ
estu furoris euecta hyspaniarũ ẽt horas ar¬
mis infestas habebant Hĩ igĩtur sub armĩs
tuis conciderunt ut deleri funditus possent
nisi diuino instinctu quo regis om̃ia. quos
ipse effeciras cõfitiendo filio reseruasses gr¬
ꝗͣ ad gloriam uestrã fecũda malis suis natiõ
ita raptim adoleuit. robusteq recreata est. ut
fortissimo cȩsari ꝓuintias ingenti uiltoriȩ da¬

Expanded text:
umbra comitata sit. Tu ferocissimis regibus umbra comitata sit. Tu ferocissimis regibus Ascarico et comite suo captis tanta laude res bellicas auspicatus es, ut eam inauditae magnitudinis obsidem teneremus. Vt Herculem ferunt adhuc tenerum atque lactantem duos angues manu elisisse, ut iam infantulo indoles futuri roboris emicaret, sic tu, imperator, in ipsis imperii tui cunabulis, quasi geminos dracones necares, per saevissimorum regum famosa supplicia ludebas. Franci ipsi praeter ceteros truces, quorum vis cum ad bellum effervesceret ultra ipsum Oceanum aestu furoris evecta, Hispaniarum etiam oras armis infestas habebant. Hi igitur sub armis tuis ita conciderunt ut deleri funditus possent, nisi divino instinctu, quo regis omnia, quos ipse adfeceras conficiendos filio reservasses. Quamquam ad gloriam vestram fecunda malis suis natio ita raptim adolevit robusteque recreata est, ut fortissimo Caesari primitias ingentis victoriae da
Abbreviated transcription (Latin):
sa. sic Constantinus uiuari meruit: sit debuit
Roma seruari Magnũ hoc Imp. maxime. sed de
tua pietate non mirum adesse tibi in orandis
sũmam ᷤ maiẽstatẽ: quȩ te circuflȩxa tucatur
Conietturam mentiũ tenebamus. et si nõ dũ
ad fĩdem patebat oculorũ. Eteĩ cũ mens tua
mortali cõtagĩne secreta pura om̃is funditus
sincera ubiq se ꝓmerendo deo prestet. cũ glo¬
ria tua humanũ modũ suꝑgressa sit. Quis c̃
hoĩm qui opitulari tibi deũ credat: cũ id et
uita mertatur et rerũ gestarũ magnitudo te¬
stetur. Parũꝑ igĩtur as instituto cursu non
ingrato diuerticulo recedamus. Tenebo huico¬
rationi modut̃: ut nec ĩnhumane de ceteris
muta sit. nec odiose instantibus obloquatur.
Tũ imp. op inito principatu. adhuc xui ĩm¬
maturus. sed iam maturus imꝑio ostendisti
cursũ xtatis nõ expectandũ infestinatione
iurtutis Tu ex inde domi militiẽq bonus uir

Expanded text:
xa: sic Constantinus iuvari meruit, sic debuit xa: sic Constantinus iuvari meruit, sic debuit Roma servari. Magnum hoc, imperator maxime, sed de tua pietate non mirum. Adesse tibi in omnibus summam illam maiestatem quae te circumplexa tueatur, coniectura mentium tenebamus, etsi nondum ad fidem patebat oculorum. Etenim cum mens tua mortali contagione secreta, pura omnis, funditus sincera, ubique se promerendo deo praestet, cum gloria tua humanum modum supergressa sit, quis est omnium quin opitulari tibi deum credat, cum id et vita mereatur et rerum gestarum magnitudo testetur? Parumper igitur ab instituto cursu non ingrato deverticulo recedamus. Tenebo hunc orationis modum ut nec inhumane de praeteritis muta sit nec odiose instantibus obloquatur. Tu, imperator optime, inito principatu, adhuc aevi immaturus sed iam maturus imperio, ostendisti cursum aetatis non exspectandum in festinatione virtutis. Tu exinde domi militiaeque iuxta bon
Abbreviated transcription (Latin):
in proximo saltem iustitiȩ gradu reponantur
Nomano quolam bello ferunt duos cũ equis
uiuenes extitisse spectatos forma ꝑites ac uiribo
quia ii dimicando p̃ter eeteros uisignes fuisseĩ
iussu impatoris ad remunerandã industriam
Crequisitos. ubi nulli inueniebantur. tides ha¬
bita est diuinos fuisse ꝙ laborẽ sedulo comu¬
nicassent. laboris pretiũ respuissent. Equid hos¬
toriȩ nõ inuĩtus assentior. neq enĩ in hoc ueri
interpolatrix tenenda quȩ se non uanam antiꝗ¬
tatis nuntiam pollicetur. Sed tamẽ illi qui hoc
analiã monimentis alligauerũt: uerebantur
ne apud posteros miraculi daudicaret. Estote
facti qui maiora nunc sensimus. Magnitudo pͥn¬
cipis nostri gestis ueterũ fidem concisiat. sed
miraculumꝰ detrahit. pro auxilii copia ueterũ
ratio metienda est. duo quondam iuuenes. sed
nũc exercitus: nisi hoc certe uberius nec infir¬
mius ueritate Stat argumento duplici fides ni¬

Expanded text:
in proximo saltem iustitiae gradu reponantur? in proximo saltem iustitiae gradu reponantur? Romano quodam in bello ferunt duo cum equis iuvenes exstitisse spectandos forma pariter ac viribus, qui in dimicando praeter ceteros insignes fuissent. Iussu imperatoris ad remunerandam industriam requisitos, ubi nulli inveniebantur, fides habita est divinos fuisse, quod cum laborem sedulo communicavissent, laboris pretium respuerunt. Equidem historiae non invitus adsentior: neque enim in hoc veri interpolatrix tenenda quae se non vanam antiquitatis nuntiam pollicetur. Sed tamen illi qui hoc annalium monumentis inligaverunt, verebantur ne apud posteros miraculi fides claudicaret. Estote,facta qui maiora nunc sensimus. Magnitudo principis nostri gestis veterum fidem conciliat, sed miraculum detrahit. Pro auxilii copia negotiorum ratio metienda est. Duo quondam iuvenes, sed nunc exercitus visi; hoc certe uberius nec infirmius veritate. Stat argumento duplici fides ni
Abbreviated transcription (Latin):
feto ẽt diuna uctantiam & celestia qtigo
tangit ambitio. Illi celo lapsi illi dũunitus
mulli sliabantur ꝙ tibi nulitabant Ducidat
hos ciredo Constantius pater qui terrarũ triũ¬
phis altior tibi cesserat. diunas expeditiores
iam diuus agitabat. Magnus hic quoq pieta
fieri gratia tua senserit: et cuius nunera in
alios influere iam possint in eũ ipsũ tua nu¬
nera redũdarũt. Ced at tibi nõ recentiũ secu¬
lorũ modo. sed totius mẽorie uetustas. gͣuis u¬
la resti appetens: et nulla ui unꝗ deprauati
in officio glorutur penti se sanctit̃ atis famam
stetisse. Sed nec legũtur p̃conia hõm ubi que¬
rũtur iuditia idiuina. Illi ergo ueteres lauda¬
ti uĩte moderatores. qui refrenandus cupidita¬
tidus restrite compteq uixtrũt Quoꝵ oñu e¬
tas armis conterebatur quando tantĩ in prelio
diuinam opem pro merito integritatis habue
runt ut qui longe a uirtutibus tuis distant

Expanded text:
fecto et divina jactantiam, et coelestia quoque fecto et divina jactantiam, et coelestia quoque tangit ambitio. Illi coelo lapsi, illi divinitus missi gloriabantur quod tibi militabant. Ducebat hos, credo, Constantius pater, qui terrarum triumphis altiori tibi cesserat, divinas expeditiones jam divus agitabat. Magnus hic quoque pietafieri gratia tua senserit, et cujus munera in alios influere jam possent, in eum ipsum tua munera redundarint. XV. Cedat tibi non recentium saeculorum modo, sed totius memoriae vetustas, quamvis illa, recti appetens, et nullo unquam depravata in officio, glorietur penes se sanctitatis famam stetisse. Sed nec leguntur praeconia hominum ubi quaeruntur judicia divina. Illi igitur veteres, laudati vitae moderatores, qui refrenandis cupiditatibus restricte compteque vixerunt, quorum omnis aetas armis conterebatur; quando tantam in praelio divinam opem pro merito integritatis harunt ut, qui longe a virtutibus tuis distant,
Abbreviated transcription (Latin):
uinitas obsecũdare ceptis tuis solita in hoc re
fragata est. sed aliquid ex sententia tua non
tedit ut plus pro meritis iniret. negata est
cõcordia cũ erat ꝑata uictoria. In ore deniq
est oĩm galliarũ. exercitus uisos qui st diuini¬
tus missos pre se ferebant. Et qͣuis celestia
sub oculos hoĩm uenire nõ soleant ꝙ crassa
et caligantẽ atiem simplex et in cõcreta substã¬
tia naturȩ tenuis eludat. Ibi tñ auxiliatores
tui aspici audiriq patientes ubi meritũ tuũ
testificati sunt. mortalis uisus contagiũ refu¬
gierunt. Sed que nã illa dicitur fuisst speties
Qui uĩgor corpoꝵ. quȩ amplitudo membrorũ
Quȩ alacritas uolutatũ flagrabant uerendũ
scio quid umbone corusci et celestiũ armo¬
rum lux terribilis ardebas. Tales enĩ uenenĩt¬
uot tui eredertnetur Haec ipsorũ ser motinaciõ
hoc inter audientes ferebant Constantinũ pio¬
timus Constantino imus aurilio Habent pro¬

Expanded text:
vinitas obsecundare coeptis tuis solita vinitas obsecundare coeptis tuis solita fragata est; sed aliquid ex sententia tua non cedit, ut plus pro meritis iniret. Negata est concordia cui erat parata victoria. XIV. In ore denique est omnium Galliarum, exercitus visos qui se divinitus missos prae se ferebant. Et quamvis coelestia sub oculos hominum venire non soleant, quod crassam et caligantem aciem simplex et inconcreta substantia naturae tenuis eludat; illi tamen auxiliatores tui aspici audirique patientes, ubi meritum tuum testificati sunt, mortalis visus contagium refugerunt. Sed quaenam illa fuisse dicitur species? qui vigor corporum? quae amplitudo membrorum? quae alacritas voluntatum? Flagrabant verendum nescio quid umbone corusci, et coelestium armorum lux terribilis ardebat: tales enim venerantut tui crederentur. Haec ipsorum sermocinatio, hoc inter audientes ferebant, Constantinum petimus, Constantino imus auxilio. Habent pro
Abbreviated transcription (Latin):
entiam eius. Auidius expeterent quẽ pictura
non reddit. Flagrantiora sunt animoꝵ deside¬
ria. cũ oculoꝵ solatia ꝑdiderunt. Nihil ꝓfecto
grauius. nihil miscruis Roma doliusti qͣuis
reconditt alit magis gemeres et uraestos quot¬
tidie luctus callo quodã obduratȩ patientiȩ
substinert. Confessus est se in cõsultior dolor
nec timuit deprehendi: nec male clausi signa
meroris. uultus indices extiterũt. hoc eni Ro¬
ma tot uulneribus sautia uindicari uolebas
cũ tamen prestantissimus princȩps iniuriae
sue negligens. ulcisti tuas mallet. Ita ambo be¬
nigni ratiocinatores offitioꝵ paria fecistis tu uo¬
to quo solo uolebas: ille amore ꝑiter et faculta¬
ce. ut tantũ bonoꝵ tibi tribueret. quantũ te
sibi uelle cognosteret. Pugnasti igĩtur Imp.
coactus quidẽ: sed hoc maxime uictoriã me¬
rusti. quia non desiderabas. optasti patẽ. sed
ignoste. si plus oĩm uota ualuerũt. nec illa di¬

Expanded text:
entiam eius: avidius expetent quem pictura entiam eius: avidius expetent quem pictura non reddit. Flagrantiora sunt animorum desideria, cum oculorum solacia perdiderunt. Nihil profecto gravius, nihil miserius, Roma, doluisti. Quamvis recondita alte magis gemeres, et ingestos cotidie luctus callo quodam obduratae patientiae sustineres, confessus est se inconsultior dolor nec timuit deprehendi, et male clausi signa maeroris per vultus indices exierunt. Hoc enim, Roma tot vulneribus scucia, vindicari volebas, cum tamen praestantissimus princeps iniuriae suae neglegens ulcisci tuas mallet. Ita ambo, benigni ratiocinatores officiorum, paria fecistis, tu voto quo solo valebas, ille amore pariter et facultate, ut tantum bonorum tibi tribueret quantum te sibi velle recognosceret. Pugnasti igitur, imperator, coactus quidem, sed hoc maxime victoriam meruisti quia non desiderabas. Optasti pacem, sed ignosce si plus omnium vota valuerunt. Nec illa di
Abbreviated transcription (Latin):
frigere debuerit. et uoluntas pacificandi alie¬
nała sit. Quis dubitet diuinitus armis tus de¬
ditũ cũ eo dementię ꝓcesserit ut ultro lacesse¬
ret quẽ ambire deberet. O ꝗͣ res acres habes¬
dolorũ aculeos cõtumelia quã imponit inte¬
rior. Ecce enĩ prohdolor uerba uix suppetũt
uenerandarũ ĩmagĩnũ acerba deiectio. et diui¬
ni uultus litura de tormis. O manus impiȩ .o
truces oculi ita uos caligastĩs in quo lumen
mundi obscurabatis. meritas ip̃i tenebras nõ
inbibistis. Cõmouere tandẽ constia uirtus.
nec ꝑmittas hoc furori: cui de te aliud nõ li¬
cebat. Sed quid tandem assequeris. ca de¬
mentia aboleri uultus hĩc nõ potest. uniuer¬
sorũ pactoribus infixus est. nec cõmendatio¬
ne cerȩ at pignentoꝵ fucis renitet. sed deli¬
derio efflorescit animoꝵ Una demũ Constã¬
tini obliuio est hũani generis occasus. nunc
uero cõmendabiliorẽ iniuria tua faciat paci¬

Expanded text:
frigere debuerit et voluntas pacificandi aliefrigere debuerit et voluntas pacificandi alienata sit, quis dubitet divinitus armis tuis deditum, cum eo dementiae processerit ut ultro etiam lacesseret quem ambire deberet? O quam acres dolorum aculeos habes, contumelia quam imponit inferior ! Ecce enim, pro dolor! verba vix suppetunt, venerandarum imaginum acerba deiectio et divini vultus litura deformis. O manus impiae, o truces oculi! Ita non caligastis? In quo lumen mundi obscurabatis, meritas ipsi tenebras non imbibistis? Commovere tandem, conscia virtus, nec permittas hoc furori cui de te aliud non licebat. Sed quid tandem adsequeris, caeca dementia? Aboleri vultus hic non potest. Vniversorum pectoribus infixus est, nec commendatione cerae ac pigmentorum fucis renitet sed desiderio efflorescit animorum. Vna demum Constantini oblivio est humani generis occasus. Nunc vero commendabiliorem iniuria tua faciet pati
Abbreviated transcription (Latin):
amore grauior̃ an credidit conserendum
manu non inferiore. hoc usꝗͣ opinari nõ po¬
tuerit exitus docuit. Cũ signis tam sepe col¬
latis. nihil unꝗͣ fuerit. quod aut spes aucupa¬
retur aut fortuna ꝓmuteret. Dolis tredo exi¬
stimauit decipi posse sed non uirtus tua de
congressione ꝙ prudentia est de fraude secu¬
riot. Quis enĩ ad p̃sentiendũ sagatior. qui ui¬
gilantior ad iudendũ: Quis contempletur p̃¬
sentia acrius: uentura ꝓlixius: ambigua ter¬
tius captiosa felitius: Non hic tecũ linceus ille
certaret qui ut poetae ferunt ꝑietũ septa et
arborũ truncos uisu facile traq̃ciebat. Aut
itiam ille quẽ eadẽ uetustas locuta est cũ
in siciliensi specula constitisset conspicari so¬
litũ naues quȩ africę portũ subirent. cũ pro¬
spectũ hominis non aer effusus quẽ trassiorẽ
exalatio maris faceret nõ tanta dĩsunttarũ
regionũ longinquitas impediret. Cũ spes om̃is

Expanded text:
amore graviores. An credidit conserenda amore graviores. An credidit conserenda manu non inferiorem? Hoc vero quam opinari non potuerit exitus docuit, cum signis tam saepe conlatis nihil umquam fuerit quod aut spes aucuparetur aut fortuna promitteret. Dolis, credo, existimavit decipi posse. Sed non virtus tua de congressione quam prudentia est de fraude securior. Quis enim ad praesentiendum sagacior? Quis vigilantior ad videndum? Quis contempletur praesentia acrius, ventura prolixius, ambigua certius, captiosa felicius? Non hinc tecum Lynceus ille certaret qui, ut poetae ferunt, parietum saepta et arborum truncos visu facile traiciebat, aut etiam ille quem eadem vetustas locuta est, cum in Siciliensi specula constitisset, conspicari solitum naves quae Africae portum subirent, cum prospectum hominis non aer offusus quem crassiorem exalatio maris faceret, non tantum disiunctarum regionum longinquitas impediret. Cum spes omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tia tua. eiq semꝑ pietas applicata om̃es cõtor¬
dię cõmoditates illam esse fundamentum ac
radicẽ ocii bonorũ cuulũ seminariũ. quie¬
tis publice segetem: et almam pacis altricẽ
Sed o ꝗͣ eger est ad honestatem recursus iil
qui iam gradũ ex nequitia ꝓtulerũt. Uocas
ad societatẽ. appetitũ tuũ refugit. aduersa¬
tur hoͬrescit. Nehil sibi putat tẽtũ comune.
qua nihil simile est. Iam terte quiescere uit¬
tuti integrũ non est. nam bellũ animo gere¬
re armũ abstinentes. nõ concordiẽ ratio est
sed ignaua dissensio. Lic& non sit in ĩs ra¬
tio desiderandi qui semel de uia p̃cipites ire
cepunt. Mirari tamẽ nequeo. cũ id delatũ
nõn amplexus sit quod impudens esses si
auderet optare. utrũ urbis funestam illam
laterationẽ lente ac remisse te laturũ puta¬
uit. Sed natura affert ut ũuria eius quẽ de¬
ligas ẽt si re ipsa graues sunt fiant tamen

Expanded text:
tia tua eique semper pietas applicata omnes concortia tua eique semper pietas applicata omnes concordiae commoditates: illam esse fundamentum ac radicem otii, bonorum civilium seminarium, quietis publicae segetem et almam pacis altricem. Sed o quam aeger est ad honestatem recursus his qui iam gradum ex nequitia protulerunt! Vocas ad societatem; appetitum tuum refugit aversatur horrescit, nihil sibi putat tecum commune quia nihil simile est. Iam certe quiescere virtuti integrum non est; nam bellum animo gerere armis abstinentem non concordiae ratio est sed ignava dissensio. Licet non sit in his ratio desideranda qui semel de via praecipites ire coeperunt, mirari tamen satis non queo, cur id delatum non amplexus sit, quod impudens esset si auderet optare. Vtrum Vrbis funestam illam lacerationem lente ac remisse te laturum putavit? Sed natura fert ut iniuriae eius quem diligas, etiam si re ipsa graves sunt, fiant tamen
Abbreviated transcription (Latin):
um et cõcordię uoluntatẽ si cõcordiam quam
ueniam appellari fas est cũ qui potest uincere
optat ignostere. Et nõ dubito quin hanc ritio¬
nẽ celestis prudentia tua duxerit ꝙ conuicti¬
one tua flagrantissimas hominis cupilitates
uel extingueret penitus uel modice temparet
Nulla quippe est libido tam uecors. quã non
capiat cũ in consortũ tp̃antia uenerit. Deĩcit
oculos deformis ignauia ubi ei pulchritudo
uirtutis obiecta est Tergiuersari atq herere
petulantiam uideas grauitate. modestia et
decoro contusam. ut appartat te imp. optume
concordia imperanda nõ illi impunitatẽ uer¬
andę urbis daturũ. sed leniorẽ petisse uicto¬
riam cũ malles uitia eius ꝗͣ arma supare
Sed ꝓfecto nulla ui possunt coire quȩ natu¬
rali diuortio dissident: nec ulla tam fides ẽ
copula quȩ in diuersũ tendentĩa nexu suo
teneat. Perpendit sic l secu excellens pruden¬

Expanded text:
um et concordiae voluntatem, si concordiam quam um et concordiae voluntatem, si concordiam quam veniam appellari fas est, cum qui potest vincere optat ignoscere. Et non dubito quin hanc rationem caelestis prudentia tua duxerit, quod coniunctione sua flagrantissimas hominis cupiditates vel exstingueret penitus vel modice temperaret. Nulla quippe est libido tam vecors quam non capiat cum in consortium temperantia venerit; deicit oculos deformis ignavia ubi ei pulchritudo virtutis obiecta est. Tergiversari atque haerere petulantiam videas, gravitate modestia et decore confusam, ut appareat te, imperator optime, concordia impetranda non illi impunitatem vexandae Vrbis daturum, sed leniorem petisse victoriam, cum malles vitia eius quam arma superare. Sed profecto nulla vi possunt coire quae naturali divortio dissident, nec ulla tam fidelis est copula quae in diversum tendentia nexu suo teneat. Perpendit scilicet secum excellens pruden
Abbreviated transcription (Latin):
direptiones: Sileant hȩc sanẽ nõ tantũ ne sopi¬
tam maloꝵ mẽoriam oratio mea suscitet: sed
ne sanctissimas principis laudes. dũ aliena
uitiã deꝓmimus sermo talis incestet Increm̃¬
tũ quid ad epte felicitatis maloꝵ cõmemorata
depulsio. Uerũ ut in segetibus et si multa q̃
humũ obsederant industria reuelanda sunt
laborem tam̃ purgati soli nesciũt. qui fructus
editos intuenturꝰ. Sic Constantini laudibus
satis est dũ eflorescẽtia bona cernimus. ne mala
excisa reputemus ferebas tamen Imp. ferebas
illũ in tantis malis ludentem et cũ omia ina
scires uota hoĩm cõniuenti patientia fatigabas
Qui ne sic quidẽ iniuste arma taꝑes et si nõ¬
dũ ab homine lacessitus. iam tamẽ uitioꝵ eus
inimicus. Sed quod erat consentaneũ clementie
tus expireris remedia molliora ut quod leniri
ꝗͣ resetari malles mitior medicina sanaret
Quin extorquens animo tuo cõueniendi studi¬

Expanded text:
direptiones? Sileantur haec sane, non tantum ne sopidireptiones? Sileantur haec sane, non tantum ne sopitam malorum memoriam oratio mea suscitet, sed ne sanctissimas principis laudes, dum aliena vitia depromimus, sermo talis incestet. Incrementum quidem adeptae felicitatis est malorum commemorata depulsio; verum ut in segetibus, etiamsi multa quae humum obsederant industria revellenda sunt, laborem tamen purgati soli nesciunt qui fructus editos intuentur, sic Constantini laudibus satis est, dum efflorescentia bona cernimus, ne mala excisa reputemus. Ferebas tamen, imperator, ferebas illum in tantis malis ludentem et, cum omnia tu scires, vota hominum coniventi patientia fatigabas, qui ne sic quidem iniuste arma caperes, etsi nondum ab homine lacessitus, iam tamen vitiorum eius inimicus, sed quod erat consentaneum clementiae tuae experireris remedia molliora ut, quod leniri quam resecari malles, mitior medicina sanaret. Quin extorques animo tuo et conveniendi studi
Abbreviated transcription (Latin):
examinat. illa pietatẽ tuã texit Illa nefariã
illius tyrãni amentiam fregit. Illa inuictum
exercitũ tuũ tot uictoriarũ consciẽtia plenis
pectoribus ardentẽ tantĩs insuꝑ uiribus iuuit
quantas p̃stare aut deus potuit. aut amor tu¬
us deduit: ut hoͬrendas aties: ut incognĩta fer¬
ri et corpoꝵ robora fulmineus miles euertẽt
ut quicꝗd instruxerat diuturni sceleris lõga
molitio telici congressione cõsumeres. O tuam
Inuitus pugnasti qui tam facile uincebas. Iam¬
dudũ quip̃pe p̃iuderas hoĩem non Imꝑando
habilẽ. non tantȩ maiestatĩs capatẽ. qđ mag¬
nitudo malecrediti muneris extra animi an¬
gustias effluebat. quã qui tueri nequeũt ubi
sub tanto onere fortunȩ infirmitas lapsa ẽ
faciũt licentiam de potestate. Quid ego refe¬
ram infelitiũ indignissimas cedes: quid in exple¬
tos libidinũ pastus. quid miseras patrĩoniorũ

Expanded text:
examinat, illa pietatem tuam texit, illa nefariam examinat, illa pietatem tuam texit, illa nefariam illius tyranni fregit amentiam, illa invictum exercitum tuum tot victoriarum conscientia plenis pectoribus ardentem tantis insuper viribus iuvit, quantas praestare aut deus potuit aut amor tuus debuit, ut horrendas acies, ut incognita ferri et corporum robora fulmineus miles everteret, ut, quidquid instruxerat diuturni sceleris longa molitio, felici congressione consumeres. O tuam, ereunt. Invitus pugnasti qui tam facile vincebas. Iamdudum quippe pervideras hominem non imperando habilem, non tantae maiestatis capacem, quod magnitudo male crediti muneris extra animi angustias effluebat. Quam qui tueri nequeunt, ubi sub tanto onere fortunae infirmitas lapsa est, faciunt licentiam de potestate. Quid ego referam infelicium indignissimas caedes, quid inexpletos libidinum pastus, quid miseras patrimoniorum
Abbreviated transcription (Latin):
lent esse ꝑ uarios et uolubiles casus Mars dubi¬
us errauit. nec fortunȩ uicissitudo quȩ plerũq
prosꝑis rebus triste aliquid adglutinat. Uictoꝵ
lxtitiam uulnerauit: sed tanta hostiũ. et ta
ampla cedes: tam felix et incruenta uictoria
ut credas nõ bello ancĩpiti dimitatũ. sed solas
impiorũ penas expetitas. Tantũ ẽt inter arma
bona conscientia sibi uinditat: ut iãm ceꝑĩt nõ
uirtutũs magis ꝗͣ integritatis esse uictoria Spic¬
tat enĩ nos ex alto arbiter deus: et qͣuis hũanȩ
mentes ꝓfundos gerant cogitationũ recessus. in¬
sinuat tamẽ sese totam scrutatura diuinitas.
nec fieri potest ut cũ spiritũ quẽ dĩcimus. cũ
tot comoda quibus alimur diuinũ nobis numẽ
imꝑtiat: tẽrarũ se curis abdicauerit: nec ĩne
coꝵ uitas diudicet quoꝵ utilitates gubernat
Iula igitur uis. illa maiestas fandi discriminat᷑x
quȩ om̃ia meritoꝵ momenta ꝑpendit. liberat

Expanded text:
lent esse, per varios et volubiles casus Mars dubilent esse, per varios et volubiles casus Mars dubius erravit, nec Fortunae vicissitudo, quae plerumque prosperis rebus triste aliquid adglutinat, victorum laetitiam vulneravit; sed tanta hostium et tam ampla caedes, tam felix et incruenta victoria, ut credas non bello ancipiti dimicatum sed solas impiorum poenas expetitas. Tantum etiam inter arma bona conscientia sibi vindicat, ut iam coeperit non virtutis magis quam integritatis esse victoria. Spectat enim nos ex alto rerum arbiter deus et, quamvis humanae mentes profundos gerant cogitationum recessus, insinuat tamen sese totam scrutatura divinitas; nec fieri potest ut, cum spiritum quem ducimus, cum tot commoda quibus alimur divinum nobis numen impartiat, terrarum se curis abdicaverit, nec inter eorum vitas diiudicet quorum utilitates gubernat. Illa igitur vis, illa maiestas fandi ac nefandi discriminatrix, quae omnia meritorum momenta perpendit librat
Abbreviated transcription (Latin):
ior eo miserabilior. maiestatis pristinę decus ad
misericordiȩ ambitũ conferebat. Tibi tamẽ Cõ¬
stantine maxime ẽt in illa sui sorte uenerabi¬
lius q quos impense amanius. obseruantia illo¬
rum integra est ẽt si fortuna delapia est. In abiec¬
cos offitia gratiora sunt. quȩ nõ ex misericordia
sed ex honore uenerunt. Sed nimirũ recte a sa¬
pientibus ponitur cõnexio inter se apta uirtu¬
tũ. sic enĩ mutuo et opera ũuant. et fructum
ope ꝑtiũtur ut facile appareat inseꝑ abilis et in¬
desiderata ꝑmixtio. Gessisti bellũ Imp. maxiẽ
quod tibi non minus honos urbis unposuit ꝙ
eiusdem erumna ꝑsuasit. Itaq nõ plus ex eo
laudis fortitudini tuȩ ddatũ ꝗͣ pietati tributũ
est. Qdũ scelestos ꝑseq̃reris miseros liberasti.
Constituta enĩ et in ꝑpetuũ Roma tundata ẽ
omĩbus qui statũ eius labefactare poterant cũ
stirpe deletis. Non enĩ qui delloꝵ euentus so.¬

Expanded text:
ior eo miserabilior maiestatis pristinae decus ad ior eo miserabilior maiestatis pristinae decus ad misericordiae ambitum conferebat, tibi tamen, Constantine maxime, etiam in illa sui sorte venerabilis, quod quos impense amamus observantia illorum integra est, etiamsi dilapsa fortuna est. In abiectos officia gratiora sunt quae non ex misericordia sed ex honore venerunt. Sed nimirum recte a sapientibus ponitur conexio inter se apta virtutum. Sic enim mutuo et opera iuvant et fructum operae partiuntur, ut facile appareat inseparabilis et indiscreta permixtio. Gessisti bellum, imperator maxime, quod tibi non minus honos Vrbis imposuit quam eiusdem aerumna persuasit. Itaque non plus ex eo laudis fortitudini tuae datum quam pietati tributum est quod, dum scelestos persequeris, miseros liberasti. Constituta enim et in perpetuum Roma fundata est, omnibus qui statum eius labefactare poterant cum stirpe deletis. Non enim, qui bellorum eventus so
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. in te reserata ueneramur. Igitur ut ta¬
citis beatissimi cęsares. per om̃es paternarũ lau¬
dũ uias ĩte securi. nõ simplici quiđ itinere nu¬
merosȩ eius uirtutes ingrediũtur. sed omĩa
ad eundem gloriȩ exitũ ferũt. Nullȩ cupidita¬
tũ deflexiones. nullus erroris amfractus. ut
uerenda ꝓgredientibus nõ sit dispendiosa re¬
uocatio. Itaq maturiorẽ cursũ institiũstis. qui
moram considerandi ĩtineris nõ habetĩs. Sed
mihi circũuento hac ip̃a rerũ copia. quȩ potissi¬
mũ capessenda sit uia. qui adĩtus fi̾at incertũ
est. ĩta se multa offerũt. spetie paria magni¬
tuiliẽ congruẽtia. Uerũ ut in magnis domib
interiorẽ ornatũ uestibula ipsa dedarant: sic
nobĩs uenientibus ad ingentia uirtutũ stupẽ¬
da penetralia debet laudationis ingressum. et
p̃dicationis ianuam Roma prebere.quȩ demer¬
sa quondam tyrãnidis impiȩ malis et quo ma¬

Expanded text:
sumus in te reserata veneramur. Igitur, ut fasumus in te reserata veneramur. Igitur, ut facitis, beatissimi Caesares, per omnes paternarum laudum vias ite securi. Non simplici quidem itinere numerosae eius virtutes ingrediuntur, sed omnia ad eundem gloriae exitum ferunt. Nullae cupiditatum deflexiones, nullus erroris anfractus, ut verenda progredientibus non sit dispendiosa revocatio. Itaque maturiorem cursum instituistis qui moram considerandi itineris non habetis. Sed mihi circumvento hac ipsa rerum copia, quae potissimum capessenda sit via, qui aditus fiat, incertum est: ita se multa offerunt specie paria, magnitudine congruentia. Verum ut in magnis domibus interiorem ornatum vestibula ipsa declarant, sic nobis venturis ad ingentium virtutum stupenda penetralia debet laudationis ingressum et praedicationis ianuam Roma praebere. Quae demersa quondam tyrannidis impiae malis et quo ma