comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oronem: et artificio quodam et expolitione distinctam. H. ec aut̃
oratio. si res non subest ab oratore pcepta et cognita: aut nulla sit
necẽe est: aut omnium irrisione laudat᷑. Quid enim est tam furi¬
osum. ꝗͣ uerborum uel optimoꝵ atq ornatissimoꝵ sonitus in¬
anis: nulla subiecta sententia nec scientia: Quidquid erit ig
quacunq ex arte: quocunq de genere: id orator. si tanꝗͣ lienus
cuiusdam didicit. dicet melius. et ornatius. ꝗͣ ip̃e ille cius rei in¬
uentor. atq artifex. Nam si quis erit. qui haec dicat ẽẽ quasdã
oratorum proprias sententias atq causas: et quasi caeterarum re¬
rum forensib cancellis cucũscriptam scientiam: fatebor equide
inhis magis assidue uersari hanc nr̃am dictionem. sed tamen in
us ip̃is rebus. pmulta sunt: qua isti magr̃i: qui thetorici uocã¬
tur nec tradunt nec tenent. Quis enim nescit maximam uim existẽ

Expanded text:
ornatam et artificio quodam et expolitione distinctam; haec autem ornatam et artificio quodam et expolitione distinctam; haec autem oratio, si res non subest ab oratore percepta et cognita, aut nulla sit necesse est aut omnium inrisione ludatur. Quid est enim tam furiosum, quam verborum vel optimorum atque ornatissimorum sonitus inanis, nulla subiecta sententia nec scientia? Quicquid erit igitur quacumque ex arte, quocumque de genere, orator id, si tamquam clientis causam didicerit, dicet melius et ornatius quam ipse ille eius rei inventor atque artifex. Nam si quis erit qui hoc dicat, esse quasdam oratorum proprias sententias atque causas et certarum rerum forensibus cancellis circumscriptam scientiam, fatebor equidem in his magis adsidue versari hanc nostram dictionem, sed tamen in his ipsis rebus permulta sunt, quae ipsi magistri, qui rhetorici vocantur, nec tradunt nec tenent. Quis enim nescit maximam vim exsistere
Abbreviated transcription (Latin):
plato de rebus ab ciuilib contro uersiis remotissimus diuinitus est
locutus. quod ego concedo: si idem anstoteles. si theophrastus: si
carneades in rebus iis: de quib disputauerunt eloquentes. et in
dicendo suaues atq ornati suerunt: sint eȩ res de quib disputãt
in aluis quib dam studiis: oratio quidem ip̃a propria est huius u¬
nius rationis. de qua loquimur et quaerimus. Etenim uidemus
iisdem de rebus ieiune quosdam et exiliter: ut cum quem acutis¬
simum ferunt chrisippum disputauisse: neq ob eam rem phĩae
non satisfecisse: ꝙ non huerit hanc dicendi ex arte alienam facul¬
tatem. Quid ergo interest: aut quid discemes eoꝵ quos nomĩa¬
ui indicendo ubertatem et copiam ab eorum exilitate: qui hac
dicendi uarietate et elegantia non utunt᷑: Unum erit profecto
ꝙ ii. qui bene dicunt afferunt proprium. compositam. et ornatã

Expanded text:
Plato de rebus ab civilibus controversiis remotissimis divinitus est Plato de rebus ab civilibus controversiis remotissimis divinitus est locutus, quod ego concedo; si item Aristoteles, si Theophrastus, si Carneades in rebus eis, de quibus disputaverunt, eloquentes et in dicendo suaves atque ornati fuerunt, sint eae res, de quibus disputant, in aliis quibusdam studiis, oratio quidem ipsa propria est huius unius rationis, de qua loquimur et quaerimus. Etenim videmus eisdem de rebus ieiune quosdam et exiliter, ut eum, quem acutissimum ferunt, Chrysippum, disputavisse neque ob eam rem philosophiae non satis fecisse, quod non habuerit hanc dicendi ex arte aliena facultatem. Quid ergo interest aut qui discernes eorum, quos nominavi, in dicendo ubertatem et copiam ab eorum exilitate, qui hac dicendi varietate et elegantia non utuntur? Unum erit profecto, quod ei, qui bene dicunt, adferunt proprium, compositam orationem et
Abbreviated transcription (Latin):
tu copiose loqui: tamen huic ip̃i multa tribuat. et concedat ne¬
cẽẽ est. Neq enim sine multa ꝑtractatione omnium rerum.
publicarum: neq sine legum. morum iuris scientia: neq natĩ
hominum ĩcognita ac m̾orib in his ipis rebus satis callide¬
uersari et penite põt. Qui autem haec cognouerit: sine quib ne
illa quidem minima in causis quisꝗ recte tueri põt: quid huic ab¬
esse poterit de maximan rerum scientia: Sin oratoris nihil uis
ẽẽ. nisi composite copiose. ornate eloqui: quaero id ip̃m qui pos¬
sit assequi sine ea scientia. quam ei non concechtis: Dicendi enĩ
uirtus nisi ei qui dicet ea de quib dicet ꝑcepta sint extare non po¬
test. Quamobrem si ornate locutus est. sicut et fertur. et mili
uidetur physicus ille democritus: materies illa fuit physici de
qua dixit: ornatus uero uerboꝵ ip̃e oratoris putandus est. Et si

Expanded text:
tu copiose loqui, tamen huic ipsi multa tribuat et concedat netu copiose loqui, tamen huic ipsi multa tribuat et concedat necesse est; neque enim sine multa pertractatione omnium rerum publicarum neque sine legum, morum, iuris scientia neque natura hominum incognita ac moribus in his ipsis rebus satis calliersari et perite potest; qui autem haec cognoverit, sine quibus ne illa quidem minima in causis quisquam recte tueri potest, quid huic abesse poterit de maximarum rerum scientia? Sin oratoris nihil vis esse nisi composite, ornate, copiose loqui, quaero, id ipsum qui possit adsequi sine ea scientia, quam ei non conceditis? Dicendi enim virtus, nisi ei, qui dicet, ea, quae dicet, percepta sunt, exstare non potest. Quam ob rem, si ornate locutus est, sicut et fertur et mihi videtur, physicus ille Democritus, materies illa fuit physici, de qua dixit, ornatus vero ipse verborum oratoris putandus est; et, si
Abbreviated transcription (Latin):
oĩum in dicendo ut ferebant accrrimum et copiosissimum: uige¬
batq auditor Panaetii illius tui Mnexarchus. et peripathetici Dio¬
dorus. multi erant p̃terea clari in phĩa. et nobiles: a quib omni¬
bus una pene repelli uoce oratorem a gubernaculis ciuitatum
excludi ab omni doctrina rerumq maioꝵ scientia: ac tantu
in iudicia. et conciunculas: tanꝗͣ in aliquod pistrinum detru¬
di et compingi uidebam. D ed ego neq illis assentiebar: ne¬
q harum disputationum inuentoriꝰ et principi longe omniũ
in dicendo grauissimo et eloquentissimo Platoni: cuius tum a
hoc maxime admirabar platonem.ꝙ mihi in oratoribus irri¬
dendis eẽ ip̃e orator summus uidebat᷑. Uerbi enim contro¬
uersia iam diu torquet graeculos homines contentionis cuptdi
ores ꝗͣ uentatis. Nam si quis hunc statuit ẽẽ oratorem: qui tan¬
tum modo iniure: aut iudiciis possit: aut apud ppłm: aut in sẽa

Expanded text:
omnium in dicendo, ut ferebant, acomnium in dicendo, ut ferebant, acbat, auditor Panaetii illius tui Mnesarchus: et Peripatetici Critolaus, Diodorus: multi erant praeterea praeclari in Philosophia, et nobiles, a quibus omnibus una pene repelli voce Oratorem a gubernaculis civitatum, excludi ab omni doctrina, rerumque maiorum scientia, ac tantum in iudicia, et conciunculas, tamquam in aliquod pistrinum detrudi, et compingi videbam. Sed ego neque illis assentiebar, neque harum dispuationum inve4ntori, et principi longe omnium in dicendo gravissimo et eloquentissimo, Platoni, cuius tum Athoc maxime admirabor Platonem, quod mihi in Oratoribus irridendis ipse esse Orator summus videbatur. Verbienim controversia iam diu torquet Graeculos homines, contentionis cupidiores, quam vertitatis. II. Nam si quis hunc statuit esse Oratorem, qui tantummodo in iure, aut i
Abbreviated transcription (Latin):
ista dicendi uis ne minima quidem societate contingitur. Ꝙ ob
rem ista tanta. tamq multa profitenda crasse non censeo. Satic
id est magnum quod potes p̃stare: ut in iudiciis ea causa quamcun¬
q tu dicis melior. et probabilior ẽẽ uideatur: ut in concionib. ⁊
in sententiis dicendis ad ꝑsuadendum tua plurimum ualeat o¬
ratio. deniq ut prudentib diserte: stultis etiam uere dicere uid¬
aris: hoc amplius si quid poteris. non id mihi uidebitur orator.
s Crassus sua quadam propria. nom cõmuni oratorum faculta¬
te posse
U ille. non sum inquit nescius Sceuola ista inter grecos
dici. et disceptari solere. Audiui enim sũmos homines cu
quaestor ex macedonia uenissem athenas. florente achademia
ut temporib illis ferebatur. ꝙ eam carneadas et critomacus. et
eschines obtinebãt. Erat etiam methrodorus: qui cum illis una
metum ip̃m illum carneadem diligentius audierat. hominem

Expanded text:
ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob rem ista tanta tamque multa profitenda, Crasse, non censeo; satis id est magnum, quod potes pque tu dicis: melior et probabilior esse videatur: ut in concionibus, et sententiis dicendis ad persuadendum tua plurimum valeat oratio: denique ut prudentibus diserte, stultis etiam vere dicere videaris. hoc amplius siquid poteris, non id mihi videbitur Orator; sed Crassus sua quadam propria, non communi oratorum facultate posse.' Tum ille 'non sum' inquit 'nescius, Scaevola, ista inter Graecos dici et disceptari solere; audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporibus illis ferebatur, cum eam Charmadas et Clitomachus et Aeschines obtinebant; erat etiam Metrodorus, qui cum illis una ipsum illum Carneadem diligentius audierat, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
gerent p̾terea phorum greges. iam ab illo fonte et capite socrate: ni¬
hil te de boms rebus in uita. nihil de malis: nihil de anii ꝑmotioi¬
bus: nihil de hominum motib nihil de ratione uit.e didicisse: nił
omnino quaesisse nihil scire conuincent. Et cum uniuersi in te impe¬
tum fecissent: tum singule familiae litem tibi intenderent. Instaret
achademia: quae quidquid dixisses: id te ip̃m scire negaret. Stoici u̾o
nr̃i disputationum suarum atq interrogationum laqueis te irretitũ
tenerent. Peripatetici autem haec ip̃a quae propria oratorum putas
esse adium̃ta atq ornam̃ta dicendi ab se peti uincerent oportere. Ac
non solum meliora: sed etiam multo plura Aristotelem. theophrastũ¬
q de his rebus ꝗͣomnes dicendi magr̃os scripsisse onderent. Missos
facio mathematicos. grammaticos. m̾usicos. quorum artibus uestra

Expanded text:
gerent praeterea philosophorum greges iam ab illo fonte et capite Socrate nigerent praeterea philosophorum greges iam ab illo fonte et capite Socrate nihil te de bonis rebus in vita, nihil de malis, nihil de animi permotionibus, nihil de hominum moribus, nihil de ratione vitae didicisse, nihil omnino quaesisse, nihil scire convincerent; et cum universi in te impetum fecissent, tum singulae familiae litem tibi intenderent; instaret Academia, quae, quicquid dixisses, id te ipsum negare cogeret; Stoici vero nostri disputationum suarum atque interrogationum laqueis te inretitum tenerent; Peripatetici autem etiam haec ipsa, quae propria oratorum putas esse adiumenta atque ornamenta dicendi, a se peti vincerent oportere, ac non solum meliora, sed etiam multo plura Aristotelem Theophrastumque de istis rebus, quam omnis dicendi magistros scripsisse ostenderent. Missos facio mathematicos, grammaticos, musicos, quorum artibus vestra
Abbreviated transcription (Latin):
genere tractata: Equidem et Sergium galbam memoria teneo
diuinum hominem in dicendo. et. M. emylium porcinam et
C. ip̃m carbonum quem tu adolescentulus pculisti ignaꝵ legum
hesitantem in maioꝵ institutis. rudem in ure ciuili. et haec aetas
nr̃a prater te crasse: qui tuo magis studio. ꝗͣ proprio munere aliqͦ
disertorum iuis a nobis ciuile didicisti quod interdum pudeat uu̾s
ignara est. Quero in extrema orͣone quasi tuo iure sumpsisti ora¬
tõrem in omnnis sermonis disputatione copiosissue posse uersari.
hic nisi in tuo regno cẽmus non tulissem: multisq p̃issem: qui aut int̾¬
dicto tecum contenderent: aut te ex iure manu consertum uocarent
q in alienas possessiones tam temere irruisses. Agerent enim te¬
cum lege primum pythagorei omnes atq democritici. caeteriq
in suogenere physici iudicarent ornati homines indicendo et gra¬
ues: quibuscum tibi iustum sacramentum contendere non liceret. Ur¬

Expanded text:
genere tractata? Equidem et Ser. Galbam memoria teneo genere tractata? Equidem et Ser. Galbam memoria teneo divinum hominem in dicendo et M. Aemilium Porcinam et C. ipsum Carbonem, quem tu adulescentulus perculisti, ignarum legum, haesitantem in maiorum institutis, rudem in iure civili; et haec aetas vestra praeter te, Crasse qui tuo magis studio quam proprio munere aliquo disertorum ius a nobis civile didicisti, quod interdum pudeat, iuris ignara est. Quod vero in extrema oratione quasi tuo iure sumpsisti, oratorem in omnis sermonis disputatione copiosissime versari posse, id, nisi hic in tuo regno essemus, non tulissem multisque praeessem, qui aut interdicto tecum contenderent aut te ex iure manum consertum vocarent, quod in alienas possessiones tam temere inruisses. Agerent enim tecum lege primum Pythagorei omnes atque Democritii ceterique in iure sua physici vindicarent ornati homines in dicendo et graves, quibuscum tibi iusto sacramento contendere non liceret; ur
Abbreviated transcription (Latin):
Caium sempronios: quoꝵ pater homo prudens et grauis haud qͣ¬
ꝗͣ loquens et s.epc alias. et maxime censor saluti rei .p. fuit: atq is
non accurata quadam oronis copia: sed nutu. atq uerbo libertiõ
in urbanas tribus transtulit. quod nisi feciss. rem .p. quam nuc̃
uix tenemus: iam du nullam hẽremus. At uero eius filu diser¬
ti et omnibus uel natura uel doctrinae p̃sidus ad dicendum para¬
ti: cum ciuitatem uel paterno consilio. uel auitis armis florentissi¬
mam accepissent ista p̾clara gubernatrice ut ais ciuitatum eloq̃n¬
tia. rem .p. dissipauerunt. Quid leges ueteres. mosq maioru::
quid auspicia: quib ego et tu crasse cum magna rei. p. salute p̃¬
sumus: quid religiones et cȩrimoniae: quid haec uira ciuilia. q̃
iam pridem in nostra familia sine ulla eloquentie laude uersã¬
tur: num aut inuenta sunt. aut cognita. aut omnino ab oratoꝵ

Expanded text:
C. Sempronios, quorum pater, homo prudens et gravis, haudquaquC. Sempronios, quorum pater, homo prudens et gravis, haudquaquam eloquens, et saepe alias et maxime censor saluti rei publicae fuit: atque is non accurata quadam orationis copia, sed nutu atque verbo libertinos in urbanas tribus transtulit, quod nisi fecisset, rem publicam, quam nunc vix tenemus, iam diu nullam haberemus. At vero eius filii disti et omnibus vel naturae vel doctrinae praesidiis ad dicendum parati, cum civitatem vel paterno consilio vel avitis armis florentissimam accepissent, ista praeclara gubernatrice, ut ais, civitatum eloquentia rem publicam dissipaverunt. Quid? leges veteres moresque maiorum; quid? auspicia, quibus ego et tu, Crasse, cum magna rei publicae salute praesumus; quid? religiones et caerimoniae; quid? haec iura civilia, quae iam pridem in nostra familia sine ulla eloquentiae laude versantur, num aut inventa sunt aut cognita aut omnino ab oratorum
Abbreviated transcription (Latin):
disertis et ornate dicentib ẽẽ constitutas: An tibi Romulus ille
aut pastores et conuenas congregasse: aut Sabinoꝵ conuigia con¬
iunxisse: aut finitimoꝵ uim repressisse eloquentia iudetur. nons
consilio et sapientia singulari: Quid enim in numa pompilio: ꝗd
in Seriuo tullo: quid in caeteris regibus: quoꝵ multa sunt eximi᷑
ad constituendam rem .p. num quod eloquenti.ae uestigium appet:
Quid ex actis regibus. tametsi ip̃am exactionem m̃te non lingua pfe¬
ctam .l. biuti cẽ cernimus. Sic deinceps omnia. nonne plaena consi¬
liorum. inania uerboꝵ uidemus: Ego uero si uelim et nr̃e ciuita¬
tis exemplis uti: et aliarum: plura proferre possim detrimenta pu¬
blicis rebus: ꝗͣ adiumenta per homines eloquentissimos eloquen¬
tissimos importata: sed ut reliqua p̃termittam oĩum mihi uideor
exceptis Crasse uobis duobus eloquentissimos audisse Tiberium et

Expanded text:
disertis et ornate dicentibus esse constitutas? an vero tibi Romulus ille, disertis et ornate dicentibus esse constitutas? an vero tibi Romulus ille, aut Pastores, et convenas congregasse, aut Sabinorum connubia coniunxisse, aut finitimoruconsilio et sapientia singulari? Quid? in Numa Pompilio, quid? in Servio Tullio, quid? in ceteris regibus, quorum multa sunt eximia ad constituendam rem publicam, num eloquentiae vestigium apparet? Quid? exactis regibus, tametsi ipsam exactionem mente, non lingua perfectam L. Bruti esse cernimus, sed deinceps omnia nonne plena consiliorum, inania verborum videmus? Ego vero si velim et nostrae civitatis exemplis uti et aliarum, plura proferre possim detrimenta publicis rebus quam adiumenta, per homines eloquentissimos importata; sed ut reliqua praetermittam, omnium mihi videor, exceptis, Crasse, vobis duobus, eloquentissimos audisse Ti. et
Abbreviated transcription (Latin):
dolescentes. atq in id studium in quo estis incumbite: ut et uobis
honori et amicis utilitati. et rei .p. emolum̃to ẽẽ possitis
Um Sceuola comiter ut solebat: cȩtera inquit assentior cras¬
so ne quid aut de .C. lelu soceri mei. aut de huius generi.
aut arte. aut glĩa detraham. Sed illa duo crasse uereor ut tibi pos¬
sim concedere: unum q ab oratoribus ciuitates et initio constitutas
et saepe conẜuatas ẽẽ dixisti: alterum q remoto foro. contione uidi¬
cus. senatu. statiusti oratorem in omni gne̾ sermonis et humanita¬
tis ẽe ꝑfectum. QUis enim tibi hoc concesserit: aut initio genus
hominum in montib ac silus dissipatum non prudentium consili¬
is compulsum potius ꝗ̃ disertorum orͣone delinitum se oppidis inoe¬
nib q sapisse: Aut uero reliquas utilitates. aut instituendis. aut
conseruandis ciuitatib non a sapientib et a fortibus uiris: sed a

Expanded text:
dulescentes, atque in id studium, in quo estis, incumbite, ut et vobis dulescentes, atque in id studium, in quo estis, incumbite, ut et vobis honori et amicis utilitati et rei publicae emolumento esse possitis.' Tum Scaevola comiter, ut solebat, 'cetera' inquit 'adsentior Crasso, ne aut de C. Laeli soceri mei aut de huius generi aut arte aut gloria detraham; sed illa duo, Crasse, vereor ut tibi possim concedere: unum, quod ab oratoribus civitates et initio constitutas et saepe conservatas esse dixisti, alterum, quod remoto foro, contione, iudiciis, senatu statuisti oratorem in omni genere sermonis et humanitatis esse perfectum. Quis enim tibi hoc concesserit aut initio genus hominum in montibus ac silvis dissipatum non prudentium consiliis compulsum potius quam disertorum oratione delenitum se oppidis moenibusque saepsisse? aut vero reliquas utiliconservandis civitatibus, non a sapiencibus, et fortibus viris; sed a
Abbreviated transcription (Latin):
ditere: quid ẽẽ põt in ocio aut iocundius: aut magis proprium
humanitatis. ꝗͣ sermo facetus ac nulla in re rudis: Hoc enim u¬
no p̃stamus uel maxime feris: ꝙ loquimur inter nos: et q: ex pͥ¬
mere dicendo sensa possumus. Ꝙobrem quis haec non iure mi¬
retur: sũmeq: in eo elaborandum ẽẽ arbitretur: ut quo uno ho¬
mines maxime bestus p̃stent: in hoc hominib ip̃is antecellat:
Ut uero iam ad illa summa ueniamus: quae uis alia potuit aut
dispersos homines unum in locum congregare: aut a fera agre¬
stiq uita adhunc humanum cultum. ciuilemq deducere: aut
iam constituts ciuitatib leges iudicia. iuira describere. Ac ne
plura quae sunt pene innumerabilia consecter comp̃hendam
breui. Sic enim statuo ꝑfecti oratoris moderatione et sapientia nõ
solum ip̃ius dignitatem: seod et priuatoꝵ et plurimoꝵ. et uniuẽ¬
se ici .p. salutem maxime contineri. Ꝙ obrem ꝑgite ut facitis a¬

Expanded text:
ditere, quid esse potest in otio aut iucundius aut magis proprium ditere, quid esse potest in otio aut iucundius aut magis proprium humanitatis, quam sermo facetus ac nulla in re rudis? Hoc enim uno praestamus vel maxime feris, quod conloquimur inter nos et quod exprimere dicendo sensa possumus. Quam ob rem quis hoc non iure miretur summeque in eo elaborandum esse arbitretur, ut, quo uno homines maxime bestiis praestent, in hoc hominibus ipsis antecellat? Ut vero iam ad illa summa veniamus, quae vis alia potuit aut dispersos homines unum in locum congregare aut a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere aut iam constitutis civitatibus leges iudicia iura describere? Ac ne plura, quae sunt paene innumerabilia, consecter, comprehendam brevi: sic enim statuo, perfecti oratoris moderatione et sapientia non solum ipsius dignitatem, sed et privatorum plurimorum et universae rei publicae salutem maxime contineri. Quam ob rem pergite, ut facitis, a
Abbreviated transcription (Latin):
maxime in pacatis. tranquillisq ciuitatib p̃cipue semꝑ floruit
semperq dominata est. Quid enim est aut tam admirabile. qͣ
ex infinita hominilm multitudine existere unum. qui iod quod
omnib natura sit datum. uel solus: uel cum paucis facere possit:
aut tam iocundum cognitu. atq auditu: ꝗͣ sapientib sententus
grauibusq uerbis ornata orõ. et polita: aut tam potens. tamq
magnificum. ꝗ ppli motus. iudicum religiones senatus grauita¬
tem unius or̃one conuerti: Quid porro tam regium. tam libe¬
rale. tam munificum ꝗͣ opem ferre supplicibus excitare affli¬
ctos: dare salutem. liberare periculis. retinere homines in ciui¬
tate: Quid aũt tam necessarium: ꝗͣ tenere semꝑ arma: quibus
uel tectus ip̃e eẽ possis: uel prouocare integros: uel te ulcisci laces¬
situs: Age uero ne semꝑ forum. subselliã rostra. curiamq me¬

Expanded text:
maximeque in pacatis tranquillisque civitatibus praecipue semper floruit maximeque in pacatis tranquillisque civitatibus praecipue semper floruit semperque dominata est. Quid enim est aut tam admirabile, quam ex infinita multitudine hominum exsistere unum, qui id, quod omnibus natura sit datum, vel solus vel cum perpaucis facere possit? aut tam iucundum cognitu atque auditu, quam sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio et polita? aut tam potens tamque magnificum, quam populi motus, iudicum religiones, senatus gravitatem unius oratione converti? Quid tam porro regium, tam liberale, tam munificum, quam opem ferre supplicibus, excitare adflictos, dare salutem, liberare periculis, retinere homines in civitate? Quid autem tam necessarium, quam tenere semper arma, quibus vel tectus ipse esse possis vel provocare integer vel te ulcisci lacessitus? Age vero, ne semper forum, subsellia, rostra curiamque me
Abbreviated transcription (Latin):
aquula qua describitur. ꝗͣ Platonis orͣone creuisse. Sed qđ il¬
le durissimis pedibus fecit. ut se abiiceret in herbam: atq ita ille
quae ph̃i diuinitus ferunt eẽ dicta loqueretur: id meis pedibus
certe concedi est aquius. Tum crassum. ĩmo uero cõmodius eti¬
am: puluinosq poposcisse: et omnes in us sedibus qua erant sb̾¬
platano consedisse dicebat.¬
Bi ut ex pristino sermone relaxarent᷑ animi omnium sole¬
bat Coita narrare crassum sermonem quendam de studio
dicendi intulisse: Qui cum ita ẽẽt exorsus non sibi cohortandu
Sulpicium et Coitam: sed magis utrunq collaudandum uideri
ꝙ tantam iam ẽent facultatem adepti: ut non aequalib suis so¬
lum anteponerent᷑: sed cum maiorib natu compararent᷑. Neq
hominum coetus. mentes allicere: uoluntates impellere quo ue¬
lit. unde aut̃ uelit deducere. haec una res in omni libero ppło

Expanded text:
acula, quae describitur, quam Platonis oratione crevisse, et quod ilacula, quae describitur, quam Platonis oratione crevisse, et quod ille durissimis pedibus fecit, ut se abiceret in herba atque ita illa, quae philosophi divinitus ferunt esse dicta, loqueretur, id meis pedibus certe concedi est aequius.' Tum Crassum 'immo vero commodius etiam'; pulvinosque poposcisse et omnis in eis sedibus, quae erant splatano, consedisse dicebat.bi, ut ex pristino sermone relaxarentur animi omnium, solebat Cotta narrare Crassum sermonem quendam de studio dicendi intulisse. Qui cum ita esset exorsus: non sibi cohortandum Sulpicium et Cottam, sed magis utrumque conlaudandum videri, quod tantam iam essent facultatem adepti, ut non aequalibus suis solum anteponerentur, sed cum maioribus natu compararentur; 'neqhominum coetus mentis, adlicere voluntates, impellere quo velit, unde autem velit deducere: haec una res in omni libero populo
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. Quo quidem in sermone: multa diuinitus a tribus illiᷤ
consularibus. Cotta deplorata. et cõmemorata narrabat: ut ni¬
hil incidisset postea ciuitati mali: quod non impendere illi tã¬
to ante uidissent. Eo aũt omni sermone confecto: tantam in o¬
Crasso humanitatem fuisse: ut cum lauti accubuissent: tollere¬
tur omnis illa suꝑioris iristicia sermonis: eaq ẽet in homine
iocunditas. et tantus in iocando lepos: ut dies inter eos curiae
suisse uideret᷑ conuiuium tusculani. Postero aut̃ die: cum il¬
li maiores natu satis quiessent: et in ambulationem uentumes¬
set: dicebat tum Sceuolam duobus spaciis tribusue factis dixis¬
se: cur non imitamur Crasse Socratem illum. qui est in phedro
platonis: Nam me haec tua platanus admonuit: quae nõ minꝰ
ad opacandum hunc locum patulis est diffusa ramis: ꝗͣ illa cuiꝰ
umbram secutus est socrates: quae mihi uidetur non tam ipsa

Expanded text:
ti sunt; quo quidem sermone multa divinitus a tribus illis ti sunt; quo quidem sermone multa divinitus a tribus illis consularibus Cotta deplorata et commemorata narrabat, ut nihil incidisset postea civitati mali, quod non impendere illi tanto ante vidissent. Eo autem omni sermone confecto, tantam in Crasso humanitatem fuisse, ut, cum lauti accubuissent, tolleretur omnis illa superioris tristitia sermonis eaque esset in homine iucunditas et tantus in loquendo lepos, ut dies inter eos curiae fuisse videretur, convivium Tusculani; postero autem die, cum illi maiores natu satis quiessent et in ambulationem ventum esset, dicebat tum Scaevolam duobus spatiis tribusve factis dixisse 'cur non imitamur, Crasse, Socratem illum, qui est in Phaedro Platonis? Nam me haec tua platanus admonuit, quae non minus ad opacandum hunc locum patulis est diffusa ramis, quam illa, cuius umbram secutus est Socrates, quae mihi videtur non tam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
summa dicendi laus a m̃s hominib concessa est. auctoritatem
ꝯrecis anteponam.
Um igitur uaehementius inuaeheret᷑ in cãm principũ
consul philippus. Diusiq trbunatus pro senatus
auctoritate susceptus instingi iam ac debilitari u
deretur: dici mihi memini iudorum romanorum
diebus. L. Crassum quasi colligendi sui causa se in tusculanu
contulisse: uenisse eodem socer eius qui fuerat. Q. Mucius dice¬
batur: et. M.Antonius. homo et consilioꝵ in re.p. socius. et
summa cum Crasso famili aritate coniunctus. Exierant aũt
cum ip̃o crasso adolescentes et drusi maxime familiares. et in ꝗ¬
bus magnam tum spem maiores natu dignitatis sue collocarãt
.C. Cotta: qui tum tribunatum plaebis petebat: et. p. Sulpicius
qui deinceps eum magrãtum petinurus putabat᷑. Hi pͥmo diei
de temporib illis: deq uniuersa re.p. quam ob causam uene¬
rant: multum inter se: usq ad extremum tempus diei collocu¬

Expanded text:
summa dicendi laus a nostris hominibus concessa est, auctoritatem summa dicendi laus a nostris hominibus concessa est, auctoritatem Graecis anteponam. Cum igitur vehementius inveheretur in causam principum consul Philippus Drusique tribunatus pro senatus auctoritate susceptus infringi iam debilitarique videretur, dici mihi memini ludorum Romanorum diebus L. Crassum quasi conligendi sui causa se in Tusculanum contulisse; venisse eodem, socer eius qui fuerat, Q. Mucius dicebatur et M. Antonius, homo et consiliorum in re publica socius et summa cum Crasso familiaritate coniunctus. Exierant autem cum ipso Crasso adulescentes et Drusi maxime familiares et in quibus magnam tum spem maiores natu dignitatis suae conlocarent, C. Cotta, qui tum tribunatum plebis petebat, et P. Sulpicius, qui deinceps eum magistratum petiturus putabatur. Hi primo die de temporibus deque universa re publica, quam ob causam venerant, multum inter se usque ad extremum tempus diei conlocu
Abbreviated transcription (Latin):
neq in uniu̾so genere singulos elaborasse: sed seposuisse a caxtei̾s
dictionib eam partem dicendi. quae in forensib disceptationib
iudiciorum: aut deliberationum uersaretur. et id unum genus
oratori reliquisse. non complectar in his libris amplius. qͣ quod
huic gnĩ. re quaesita. et multum disputata sũmoꝵ hominum ꝓ¬
pe consensu est tributum. Repetamq non ab incunabulis mr̃e
ueteris puerilisq doctrinae. quendam ordinem p̃ceptorum. sed
ea quae quondam accepi in nr̃oꝵ hominum eloquentissimorum
et omni dignitate pͥncipum disputatione ẽẽ uersata. Non quo
illa contemnam quae graeci dicendi artisices et doctores relique¬
runt: sed cum illa pate̾ant: in promptuq sint omnib. neq ea ĩ¬
terp̃tatione mea aut ornatius explicari: aut planius expͥmi
possint. Dabis hanc ueniam mi frater. ut opinor: ut corum qbꝰ

Expanded text:
neque in universo genere singulos elaborasse, sed seposuisse a ceteris neque in universo genere singulos elaborasse, sed seposuisse a ceteris dictionibus eam partem dicendi, quae in forensibus disceptationibus iudiciorum aut deliberationum versaretur, et id unum genus oratori reliquisse; non complectar in his libris amplius, quam quod huic generi re quaesita et multum disputata summorum hominum prope consensu est tributum; repetamque non ab incunabulis nostrae veteris puerilisque doctrinae quendam ordinem praeceptorum, sed ea, quae quondam accepi in nostrorum hominum eloquentissimorum et omni dignitate principum disputatione esse versata; non quo illa contemnam, quae Graeci dicendi artifices et doctores reliquerunt, sed cum illa pateant in promptuque sint omnibus, neque ea interpretatione mea aut ornatius explicari aut planius exprimi possint, dabis hanc veniam, mi frater, ut opinor, ut eorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
id quod expetunt consequi posse confidant. Ac mea quidem sen¬
tentia nemo poterit ẽe omni laude cumulatus orator: nisi erit oĩu
rerum magnaꝵ. atq artium scĩam consecutus. Etenim ex rerum
cognitione et florescat et redundet oportet oratio: qua nisi subest res
ab oratore ꝑcepta et cognita inanem quandam ht̃ elocutionem et
pene puerilem. N cͥq uero hoc tantum ego oneris imponam nris p̃¬
sertim oratoribus in hac tanta occupatione urbis ac uitae: nihil ut
huis putem licere nescire. quanꝗͣ uis oratoris. professioq ip̃a bene
dicendi hoc suscipe ac polliceri uidet᷑: ut omni de re quaecunq
sit proposita ornate ab eo. copioseq dicatur. D ed quia non
dubito quin hoc plaerisq ĩmensum infinitumq uideatur: et q
grecos homines non solum ingenio et doctrina: sed etiam ocio
studioq abundantes partitionem quandam artium fecisse uido

Expanded text:
id quod expetunt, consequi posse confidant. Ac mea quidem senid quod expetunt, consequi posse confidant. Ac mea quidem sententia nemo poterit esse omni laude cumulatus orator, nisi erit omnium rerum magnarum atque artium scientiam consecutus: etenim ex rerum cognitione efflorescat et redundet oportet oratio. Quae, nisi res est ab oratore percepta et cognita, inanem quandam habet elocutionem et paene puerilem. Neque vero ego hoc tantum oneris imponam nostris praesertim oratoribus in hac tanta occupatione urbis ac vitae, nihil ut eis putem licere nescire, quamquam vis oratoris professioque ipsa bene dicendi hoc suscipere ac polliceri videtur, ut omni de re, quaecumque sit proposita, ornate ab eo copioseque dicatur. Sed quia non dubito quin hoc plerisque immensum infinitumque videatur, et quod Graecos homines non solum ingenio et doctrina, sed etiam otio studioque abundantis partitionem iam quandam artium fecisse video
Abbreviated transcription (Latin):
iuris ciuilis scientia negligenda est. Nam quid ego de actione
ip̃a plura dicam: quae motu corporis. quae gestu. quae uultu q̃
uocis conformatione ac uarietate moderanda est: quae sola per
se ip̃a quanta sit histrionum leuis ars. et scęna declarat: in qua
cum om̃s ui oris. et uocis et motus moderatione claborent: quis
ignorat. ꝗ̃ pauci sint. fuerintq quos animo aequo spectare possiiꝰ.
Quid dicam de thesauro rerum omnium memoria: quae nisi cu¬
stos inuentis cogitatisq rebus et uerbis adhibeatur: intelligimus
sit eloquentium paucitatis. cum ex his rebus uniu̾sis eloquentia con¬
stet: quib in singulis elaborare permagnum est. hortemurq potiꝰ
liberos nr̃os: caeterosq quoꝵ głia nobis et dignitas cara est: ut aĩo
rei magnitudinem complectant᷑. neq us aut preceptis: aut magr̃s
aut exercitationib quibus utunt᷑ omnes: sed aliis quibusolam se

Expanded text:
iuris civilis scientia neglegenda est. Nam quid ego de actione iuris civilis scientia neglegenda est. Nam quid ego de actione ipsa plura dicam? quae motu corporis, quae gestu, quae vultu, quae vocis conformatione ac varietate moderanda est; quae sola per se ipsa quanta sit, histrionum levis ars et scaena declarat; in qua cum omnes in oris et vocis et motus moderatione laborent, quis ignorat quam pauci sint fuerintque, quos animo aequo spectare possimus? Quid dicam de thesauro rerum omnium, memoria? Quae nisi custos inventis cogitatisque rebus et verbis adhibeatur, intellegimus sit eloquentium paucitatis, cum ex eis rebus universis eloquentia constet, in quibus singulis elaborare permagnum est, hortemurque potius liberos nostros ceterosque, quorum gloria nobis et dignitas cara est, ut animo rei magnitudinem complectantur neque eis aut praeceptis aut magistris aut exercitationibus, quibus utuntur omnes, sed aliis quibusdam se
Abbreviated transcription (Latin):
strorum copia. p̃stantissimis hominum ingeniis infinita cãrum
uarietate. amplissimis eloq̃ntiae propositis p̃miis cẽ causae pu¬
tet: nisirei quandam incredibilem magnitudinem. ac difficul¬
tatem. Est enim et scienti a comp̃hendenda rerum plurimaꝵ
sine qua uerboꝵ uolubilitas in anis. atq irridenda est. et ip̃a
orͣo conformanda non solum electione: sed etiam constructione
uerboꝵ. et om̃s animoꝵ motus: quos hominum gnĩ rerum na¬
tura tribuit. penitus ꝑnoscendi: q omnis uis ratioq dicendi in
eorum qui audiunt m̃tib aut sedandis: aut excitandis exp̾men¬
da est. Accedat eodem oportet lepos quidam. facetiaeq et e¬
ruditio libero digna celeritasq et breuitas. et respondendi. et laces¬
sendi sõtili uenu̾state. atq urbanitate coniuncta. Tenenda prȩ¬
terea est omnis antiquitas exemploꝵ q: uis. Neq uis legum ac

Expanded text:
strorum copia, praestantissimis hominum ingeniis, infinita causarum strorum copia, praestantissimis hominum ingeniis, infinita causarum varietate, amplissimis eloquentiae propositis praemiis esse causae putet, nisi rei quandam incredibilem magnitudinem ac difficultatem? Est enim et scientia comprehendenda rerum plurimarum, sine qua verborum volubilitas inanis atque inridenda est, et ipsa oratio conformanda non solum electione, sed etiam constructione verborum, et omnes animorum motus, quos hominum generi rerum natura tribuit, penitus pernoscendi, quod omnis vis ratioque dicendi in eorum, qui audiunt, mentibus aut sedandis aut excitandis expromenda est; accedat eodem oportet lepos quidam facetiaeque et eruditio libero digna celeritasque et brevitas et respondendi et lacessendi subtili venustate atque urbanitate coniuncta; tenenda praeterea est omnis antiquitas exemplorumque vis, neque legum ac
Abbreviated transcription (Latin):
Post aut̃ auditis oratonbus graecis: cognitisq coꝵ lutens: adhibi¬
tisq doctorib: incredibili quodam nr̃i homines dicendi stu¬
dio flagrauerunt. Excitabat eos magnitudo. ac uarictas. mł¬
titudoqͦ in omni gne̾ causaꝵ: ut ad eam doctrinam. quam suͦ
quisq studio consecutus ẽẽt. adiungeret᷑ usus frequens. qui
oĩum magr̃oꝵ p̃cepta suparet. Erant aũt̃ huic studio maxĩa
quae minc quoq sunt exposita p̃mia: uel ad grãm. uel ad o¬
pes uel ad dignitatem. Ingenia uero. ut multis rebus possu¬
mus iudicare nr̃oꝵ hominum multum caet̾is hominib omni¬
um gentium p̃stiterunt. Quib decausis. quis non iure miret
ex omni memoria aetatum. tempoꝵ. ciuitatum. tam exiguum
oratorum numeꝵ inueniri: S ed nimiꝵ maius est hoc quid¬
dam ꝗͣ homines opinant᷑. et plurib ex artibus studiisq collectũ
Qiuis enim aliud in maxima discentium multitudine: sũma magi¬

Expanded text:
post autem auditis oratoribus Graecis cognitisque eorum litteris adhibipost autem auditis oratoribus Graecis cognitisque eorum litteris adhibitisque doctoribus incredibili quodam nostri homines discendi studio flagraverunt. Excitabat eos magnitudo, varietas multitudoque in omni genere causarum, ut ad eam doctrinam, quam suo quisque studio consecutus esset, adiungeretur usus frequens, qui omnium magistrorum praecepta superaret; erant autem huic studio maxima, quae nunc quoque sunt, exposita praemia vel ad gratiam vel ad opes vel ad dignitatem; ingenia vero, ut multis rebus possumus iudicare, nostrorum hominum multum ceteris hominibus omnium gentium praestiterunt. Quibus de causis quis non iure miretur ex omni memoria aetatum, temporum, civitatum tam exiguum oratorum numerum inveniri? Sed enim maius est hoc quiddam quam homines opinantur, et pluribus ex artibus studiisque conlectum. Quid enim quis aliud in maxima discentium multitudine, summa magi
Abbreviated transcription (Latin):
sit a uulgari gne᷑ orationis. atq a consuetudine cõmunis sensꝰ
abhortere. Ac̃ ne illud quidem uere dici põt. aut plures caete¬
ris artibus inseruire: aut maiore delectatione: aut spe uberioe
aut p̾miis ad ꝑdiscendum ampliorib cõmoueri. Atq ut
omitam graeciam quae semper eloquenix pͥnceps ẽẽ uoluit.
atq illas omnium doctrinaꝵ inuentrices athenas. in quib
sũma dicendi uis. et inuenta est. et ꝑfecta in hac ip̃a ciuitate
ꝓfecto nulla unꝗͣ uehementius ꝗͣ doquentiae studia uiguerũt
Uam postea ꝗͥ imꝑio omnium gentium constituto diutur¬
nitas pacis ocium confirmauit: nemo fere laudis cupidus ado¬
lescens. non sibi ad dicendum studio omni enitendum putauit
Ac primo quidem totius rõnis ignari: qui neq exercitationis
ullam uiam: neq aliquod p̃ceptum artis ẽẽ arbitrarent᷑: tan¬
tum. quantum ingenio et cogitatione poterant conseq̃bant᷑.¬

Expanded text:
sit a vulgari genere orationis atque a consuetudine communis sensus sit a vulgari genere orationis atque a consuetudine communis sensus abhorrere. Ac ne illud quidem vere dici potest aut pluris ceteris inservire aut maiore delectatione aut spe uberiore aut praemiis ad perdiscendum amplioribus commoveri. Atque ut omittam Graeciam, quae semper eloquentiae princeps esse voluit, atque illas omnium doctrinarum inventrices Athenas, in quibus summa dicendi vis et inventa est et perfecta, in hac ipsa civitate profecto nulla umquam vehementius quam eloquentiae studia viguerunt. Nam postea quam imperio omnium gentium constituto diuturnitas pacis otium confirmavit, nemo fere laudis cupidus adulescens non sibi ad dicendum studio omni enitendum putavit; ac primo quidem totius rationis ignari, qui neque exercitationis ullam vim neque aliquod praeceptum artis esse arbitrarentur, tantum, quantum ingenio et cogitatione poterant, consequebant
Abbreviated transcription (Latin):
ci uocant᷑: penitus se dedidit: quin omnem illarum artium
pene infinitam uim et materiem scientia et cognitione comprae¬
henderit: Uere mihi hoc uideor ẽẽ ꝯicturus: ex omnib iis.
qui in harum artium liberalissimis studiis sint doctrinisq u̾¬
sati: minimam copiam poetarum egregioꝵ extitisse. Atq ĩ
hoc ip̃o numero in quo ꝑraro exontur aliquis excellens: si di¬
ligenter et ex nr̃oꝵ et ex graecor copia comparare uoles
multo tamen pauciores oratores ꝗͣ poetae boni reꝑient᷑. Qđ
hoc etiam mirabilius debet uideri: quia exterarum artiumi
studia fere reconditis atq abditis e fontib hauriunt᷑. Dicen¬
di aut̃ omnis ratio in medio posita cõmuni quodam in usu
atq in hominum more et ẜmone uersat᷑. ut in ceteris id ma¬
xime excellat: quod longissime sit ab imꝑitoꝵ intelligentia:
sensuq disiumctum. In dicendo aũt uicium uł maximum

Expanded text:
ci vocantur, penitus se dedit, quin omnem illarum artium ci vocantur, penitus se dedit, quin omnem illarum artium paene infinitam vim et materiem scientia et cognitione comprehenderit? Vere mihi hoc videor esse dicturus, ex omnibus eis, qui in harum artium liberalissimis studiis sint doctrinisque versati, minimam copiam poetarum et oratorum egregiorum exstitisse: atque in hoc ipso numero, in quo perraro exoritur aliquis excellens, si diligenter et ex nostrorum et ex Graecorum copia comparare voles, multo tamen pauciores oratores quam poetae boni reperientur. Quod hoc etiam mirabilius debet videri, quia ceterarum artium studia fere reconditis atque abditis e fontibus hauriuntur, dicendi autem omnis ratio in medio posita communi quodam in usu atque in hominum ore et sermone versatur, ut in ceteris id maxime excellat, quod longissime sit ab imperitorum intellegentia sensuque disiunctum, in dicendo autem vitium vel maximum
Abbreviated transcription (Latin):
mului sic facilime: quanta oratorum sit. semꝑq fuerit pauci¬
tas iudicabit. Neq enim te sugit laudataꝵ artium omniũ
procreatricem quandam. et quasi parentem eam. quam phi¬
losophiam graeci uocant. ab hominib doctissimis udicari. ĩ
qua difficile est enumerare. quot uiri quanta scientia: quan¬
taq in suis studiis uarietate et copia suerint: qui non aliqͣ
in re una separatim elaborarent: sed omnia quaecunq ẽent
uel scientia puestigatione: uel disserendi ratione comp̃hen¬
derent. Quis ignorat. ii qui mathematici uocant᷑ quanta in
obscuritate rerum. ꝗͣ recondita in arte: et multiplici subtiliq
uersentur: quo tamen in genere ita multi ꝑfecti homines
extiterunt: ut nemo fere studuisse ei scientiae uaehementius
uideat᷑. quin quod uoluent consequutus sit. Quis musicis :
quis huic studio litterarum quod profitent᷑ ei. qui grãmati¬

Expanded text:
multi sint: facillime quanta Oratorum sit, semperque fuerit paucimulti sint: facillime quanta Oratorum sit, semperque fuerit paucitas iudicabit. Neque en m te fugit, laudatarum artium omnium procreatricem quandam et quasi parentem eam, quam filosofi/an Graeci vocant, ab hominibus doctissimis iudicari; in qua difficile est enumerare quot viri quanta scientia quantaque in suis studiis varietate et copia fuerint, qui non una aliqua in re separatim elaborarint, sed omnia, quaecumque possent, vel scientiae pervestigatione vel disserendi ratione comprehenderint. Quis ignorat, ei, qui mathematici vocantur, quanta in obscuritate rerum et quam recondita in arte et multiplici subtilique versentur? Quo tamen in genere ita multi perfecti homines exstiterunt, ut nemo fere studuisse ei scientiae vehementius videatur, quin quod voluerit consecutus sit. Quis musicis, quis huic studio litterarum, quod profitentur ei, qui grammati
Abbreviated transcription (Latin):
sed prope maximaꝵ. Quis enim est qui si claroꝵ hominu
scientiam rerum gestarum uel utilitate. uel magnitudine.
metiri uelit: non anteponat oratori imꝑatorem: Quis aut̃
dubitet quin belli duces ex hac una ciuitate p̃stantissimos pe¬
ne ĩnumerabiles: in dicendo aũt̃ excellentes. uix paucos pro¬
ferre possimus: Iam uero consilio ac sapientia qui regere ac
gubernare rem .p. possent. multi nrã: plures patrum memoĩa
atq etiam maioꝵ extiterunt. Cum boni perdiu nulli: uix aute
singulis atatibus singuli tolerabiles oratores inuenirent᷑. Ac
ne quis forte cum aliis studiis: quae reconditis in artibus: at¬
q in quacdam uarietate litterarum uersent᷑. magis hanc dicen¬
di rationem ꝗͣ cum imꝑatoris laude aut cum boni senatoris
prudentia comparandam putet. conuertat animum ad ea
ipã artium genera: cucũspiciat. qui in his fioruerint: ꝗͣ q

Expanded text:
sed prope maximarum III. Quis enim est, qui, si clarorum hominum sed prope maximarum III. Quis enim est, qui, si clarorum hominum scientiam, rerum gestarum vel utilitate, vel magnitudine metiri velit, non anteponat Oratori Imperatorem? Quis autem dubitet, quin belli duces ex hac una civitate praestantissimos pene innumerabiles, in dicendo autem excellentes vix paucos proferre possimus? iam vero, consilio, ac sapientia: Qui regere, ac gubernare rempublicam possent, multi nostra, plures patrum memoria, atque etiam maiorum exstiterunt, cum boni perdiu nulli, vix aurem singulis aetatibus singuli tolerabiles Oratores invenirentur. Ac. nequis forte cum aliis studiis, quae reconditis in artibus, atque in quadam varietate literarum versantur, magis hanc dicendi orationem, quam cum Imperatoris laude, aut cum boni Senatoris prudentia comparandam putet: convertat animum. et ea ipsa artium genera cirumspiciat, quique in iis floruerint, quamque
Abbreviated transcription (Latin):
ratione dicendi. Uis enim ut mihi sape doxisti: quomam quae
pueris aut adolescentulis nobis ex cõmentariolis nr̃is inchoata
ac rudia exciderunt: uix hac aetate digna sunt. et hoc usu quem
ex causis quas diximus. tot tantisq consequuti sumus aliquid
iisdem de rebus politius a nobis ꝑfectiusq proferri. Solesq
nonnunꝗͣ hac de re a me in disputationib mĩs dissentire: ꝙ ego
eruditissimoꝵ hominum artibus eloquentiam contineri statuã
tu autem illam ab elegantia doctrinae segregandam putes: et ĩ
quodam ingenu. atq exercitationis genere ponenclã. Ac mi¬
hi quidem sepenumero sũmos homines: ac sũmis ingenus prae¬
ditos intuenti: quaerendum ẽẽ uisum est: quid cẽt cur plures ĩ
omnib artibus ꝗͣ in dicendo admirabiles extitissent. Nam qͦ¬
cunq te animo et cogitatione conuerteris. ꝑmultos excellẽ¬
tes. in quocunq genere uidebis: non mediocrium artium.

Expanded text:
ratione dicendi. Vis enim, ut mihi saepe dixisti, quoniam quaedam ratione dicendi. Vis enim, ut mihi saepe dixisti, quoniam quaedam pueris, aut adolescentulis nobis ex commentariolis nostris inchoata, atque rudia exciderunt, vix hac aetate digna, et hoc casu, quem ex causis, quas diximus, tot tantisque, consecuti sumus; aliquid iisdem de rebus politius a nobis, perfectiusque proferri: soleque nonnumquam hac de re, a me in disputationibus nostris dissentire, quod ego eruditissimorum hominum artibus eloquentiam contineri statuam: tu autem illam ab elegantia doctrinae segregandam putes et in quodam ingenii, atuqe exercitationis genere ponendam. II. Ac mihi quidem saepenumero in summos homines, ac summis ingeniis praeditos intuenti, quaerendum esse visum est; quid esset, cur plures in omnibus artibus, quam in dicendo admirabiles exstitissent. Nam quocumque te animo et cogitatione converteris, permultos excellentes in quoque genere videbis, non mediocrium artium,
Abbreviated transcription (Latin):
lebrandas: inter nosq recolendas. Nam et pͥma aetate incidimuᷤᷤ
in ipãm ꝑturbationem disciplinae ueteris: et consulatu deuenimus
in mecdium rerum omnium certamen atq discrimen. et hoc tem¬
pus ome post consulatum obiecimus us fluctib: qui per nos a cõ¬
muni peste depulsi in nosinetip̃os redundarunt. Sed tamen in
his uel asꝑitatib rerum. uel angustiis temporis obsequar studus
nr̃is. Et quantum mihi uel fraus iniicoꝵ. uel caus& amicoꝵ ul
res . p. tribuet ocu. ad scribendum potissimum conferam. Tibi uͦ
frater neq hortanti deero neq roganti. Nam neq auctoritate
quisꝗͣ apud me plus ualere te põtͦ. neq uoluntate. Ac mihi re¬
petenda est ueteris cuiusdam memoriar non sane satis explicata
recordatio: sed ut arbitror apta ad id quod requitis: ut cognoscas
quae uiri omnium eloquentissimi. clarissimiq senserint de omni¬

Expanded text:
lebrandas inter nosque recolendas. Nam prima aetate incidimus lebrandas inter nosque recolendas. Nam prima aetate incidimus in ipsam perturbationem disciplinae veteris, et consulatu devenimus in medium rerum omnium certamen atque discrimen, et hoc tempus omne post consulatum obiecimus eis fluctibus, qui per nos a communi peste depulsi in nosmet ipsos redundarent. Sed tamen in his vel asperitatibus rerum vel angustiis temporis obsequar studiis nostris et quantum mihi vel fraus inimicorum vel causae amicorum vel res publica tribuet oti, ad scribendum potissimum conferam; tibi vero, frater, neque hortanti deero neque roganti, nam neque auctoritate quisquam apud me plus valere te potest neque voluntate. Ac mihi repetenda est veteris cuiusdam memoriae non sane satis exprecordatio, sed, ut arbitror, apta ad id, quod requiris, ut cognoscas, quae viri omnium eloquentissimi, clarissimique senserint, de omni