comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fritur aspectu: seq fruendum omnibus prȩbet Cruda
adhuc hieme iter gelu intrectabile ĩmensum spatio
niribus infestum in credibili celeritate confecit: ut in¬
telligamus alacritati nihil asperum qui ipsam quam
asus petebat/ tam laboriosam instituerit uoluntatem
Quȩ tuum constantine maxime mite pectus inunda
uit gratulatio Cui tanto interuallo uidere filium
licuit & uidere iuctorem. Narrauit utiq ex hausta
bella ꝙ boc ad suam gratiam non ad sui ostentat oñẽ
qualis excipiendo hoste ꝗͣ resistenti uehemens ꝗͣ faci¬
lis supplicanti. Audiuit hȩc frater intentus& pueri¬
lem anmum spes lȩta & blanda gaudia titularunt.
Cumq miraretur fratrem etiam sibi fauit. quod ex
amus eius ꝗ̃ proximus tante gloriȩ esset agnouit.
Nunc te constantine maxime omnes rogamus cum
prȩsentrm laudaueris cum iam reip. flagitanti cum
gallis desiderantibus reddes. iterum atq iterum moneas

Expanded text:
fruitur adspectu seque fruendum omnibus praebet. Cruda fruitur adspectu seque fruendum omnibus praebet. Cruda adhuc hieme iter gelu intractabile, immensum spatio, nivibus infestum incredibili celeritate confecit, ut intellegamus alacritati eius nihil asperum, qui ipsam quam a suis petebat tam laboriosam instituerit voluntatem. Quae tuum, Constantvit gratulatio, cui tanto intervallo videre filium licuit, et videre victorem? Narravit utique exhausta bella, et hoc ad suam gratiam, non ad sui ostentationem, qualis excipiendo hoste, quam resistenti vehemens, quam facilis supplicanti. Audivit haec frater intentus, et puerilem animum spes laeta et blanda gaudia titillarunt; cumque miraretur fratrem, etiam sibi favit, quod ex annis ejus quam proximus tantae gloriae esset agnovit. Nunc te, Constantine maxime, omnes rogamus, cum praesentem laudaveris, cum jam reipublicae flagitanti, cum Gallis desiderantibus reddes, iterum atque iterum moneas
Abbreviated transcription (Latin):
culi uoluptate. Tantorum Roma compos bonoruꝰm quȩ
quidem ei sunt cum toto orbe cõmina. haurit insuper
ingentis spei frudtum quam propositam sibi ex cȩsa¬
ribus nobilissimi: habet: eorumq fra tribus. quorum
iam nomina ipsa uenerantur ꝙ si uota nostra in¬
terim proferuntur. Nec lacedȩ moniis magis licue¬
rit hoc instituto rempu. cueri suam: cum regem nisi
ex stirpe herculis non haberent. Tuos constantine
maxime tuos liberos ac deincepe ne potes tecum op¬
tat : ut tanto a pluribus petantur/. quauto maiora no¬
scuntur. declarant ecce rationem cupiditatemq uo¬
torum facta crispi cȩsarum maximi. in quo uelox ui¬
tus. ae tatis mora non retardata. pueriles annos glo¬
riis triumphalibus occupauit. Cuius ita iam uberes
scatent laudes: ut plene possent uderi nisi cepisse &
patrem cogitaremus. Qui quidem nunc nobilissimus
cesar uenerandi patris fratrumꝗ suorum omnium

Expanded text:
culi voluptate. Tantorum Roma compos bonorum, quae culi voluptate. Tantorum Roma compos bonorum, quae quidem ei sunt cum toto orbe communia, haurit insuper ingentis spei fructum, quam propositam sibi ex Caesaribus nobilissimis habet eorumque fratribus. Quorum iam nomina ipsa veneramur, etsi vota nostra interim proferuntur. Nec Lacedaemoniis magis licuerit hoc instituto rem publicam tueri suam, cum regem nisi ex stirpe Herculis non haberent: tuos, Constantine maxime, tuos liberos ac deinceps nepotes tecum optat, ut tanto a pluribus petantur quanto maiora noscuntur. Declarant ecce rationem cupiditatemque votorum facta Crispi, Caesarum maximi, in quo velox virtus aetatis mora non retardata pueriles annos gloriis triumphalibus occupavit, cuius ita iam uberes scatent laudes ut plenae possent videri nisi sic coepisse et patrem cogitaremus. Qui quidem nunc nobilissimus Caesar venerandi patris, fratrum suorumque omnium
Abbreviated transcription (Latin):
extotius orbis flore constaret. Populi uero romani
nis illa & magnitudo uenerabilis ad imaginem an-¬
tiquitatis relata non licentia effrenis exultat/ non
abiecca langiude iacet. sed sic assidius diuim prin¬
cipis monitis temperata est: ut cum ad nutum eius
flexibilis & tenera ducatur morigeram se non ter¬
rori eius prebeat sed benignitati. Placidam quippe
rerum quietem & profundum urbi ocium gentes ꝑdo¬
mitȩ condiderunt. Nacat remissioribus animis de¬
lestanenta pacis adhibere celeberrima quȩq: urbio
nonis ope ribus enitescunt. nec obsoleta modo ꝑuerusta.¬
tem rediuiuo cultu insigniuntur. sed illa ipsa quȩ
antea magnificentissima putabantne nunc auri luce
fulgentia indecoram maiorum parsimoniam prodide¬
runt. Circo ipsi maximo sublimes porticus & ratilantes
auto columnę tantum inufitati ornatus dederunt: ut
illo non minus cupide conueniatur loct gratius ꝗ̃ specta¬

Expanded text:
ex totius orbis flore constaret. Populi vero Romani ex totius orbis flore constaret. Populi vero Romani vis illa et magnitudo venerabilis ad imaginem antiquitatis relata non licentia effrenis exsultat, non abiecta languide iacet, sed sic adsiduis divini principis monitis temperata est ut, cum ad nutum eius flexibilis et tenera ducatur, morigeram se non terrori eius praebeat sed benignitati. Placidam quippe rerum quietem et profundum Vrbi otium gentes perdomitae condiderunt. Vacat remissioribus animis delectamenta pacis adhibere. Celeberrima quaeque Vrbis novis operibus enitescunt, nec obsoleta modo per vetustatem redivivo cultu insigniuntur, sed illa ipsa quae antehac magnificentissima putabantur nunc auri luce fulgentia indecoram maiorum parsimoniam prodiderunt. Circo ipsi maximo sublimes porticus et rutilantes auro columnae tantum inusitati omatus dederunt, ut illo non minus cupide conveniatur loci gratia quam specta
Abbreviated transcription (Latin):
suarum decus ascribendam sed naturȩ ipsius honestate
referendam arbitretut. Quid faciles aditus: quid an¬
res pacientssimae: quid benigna responsa : quid uul¬
tum ipsum angusti decoris grauitate: hilaritate ꝑmix¬
ta uenerandum ꝗddam & amabile renitentem: quis
digne exequi possit: quarum rerum miraculo sicͥ oms
deuinciebantur ut non tam omnes dolerent: quod il¬
lum tyramnum tam din tulerant sꝗ̃ quod tali principe
tam sero fruerentur. Longum est exx illo percensere be¬
neficia principis quȩ in urbem sine molo redeuntia
contexta eius benignitate fulserunt. Ita infinita nu¬
mero cõmodis magna ut nunꝰꝗͣ obliuionem gratiȩ ob¬
ductura sit uel multitudo omm̾um uel utilitas singulo¬
rum. Sensisti Roma tandem arcem te omnium genti-¬
um & terrarum esse reginam: cum ex omnibus pro¬
unciis optimates uiros curiȩ tuȩ pignerareris : ut
Senanis dignitas non nomine ꝗͣre ẽẽt illustrior : cũ

Expanded text:
suarum decus adscribendam sed ad naturae ipsius honestatem suarum decus adscribendam sed ad naturae ipsius honestatem referendam arbitremur. Quid? faciles aditus, quid? aures patientissimas, quid? benigna responsa, quid? vultum ipsum augusti decoris gravitate, hilaritate admixta, venerandum quiddam et amabile renidentem, quis digne exsequi possit? Quarum rerum miraculo sic omnes devinciebantur ut non tam homines dolerent quod illum tyrannum ita diu tulerant quam quod tali principe tam sero fruerentur. Longum est ex illo percensere beneficia principis, quae in orbem sine modo redeuntia contexta eius benignitate fulserunt, ita infinita numero, commodis magna, ut numquam oblivionem gratiae obductura sit vel multitudo omnium vel utilitas singulorum. Sensisti, Roma, tandem arcem te omnium gentium et terrarum esse reginam, cum ex omnibus provinciis optimates viros curiae tuae pignerareris, ut senatus dignitas non nomine quam re esset inlustrior, cum
Abbreviated transcription (Latin):
recuperatis quȩ amiserat non doleret. sed etiam ut no¬
uorum adeptione gauderet. Prȩtereo priuatim reddita
omnibus patrimonia. quos illa monstruosa labes extorres do¬
mo fecerat. Prȩtereo inꝗͣ quod uix sufficit oratio facta pu¬
blicitus explicare. Quanꝗͣ cum ex singulis sit augmentata
resp & quicquid in eam confertur ad omnes proportione
ꝑmanar: et uicissim necesse est quod sigillatim omnes adipi¬
scuntur in cõmune reip. redundare. lam illa uix andeo
de tanto principe cõmemonare: quod nullam matronaꝵ
oui forma emendatior fuerit bom sui piguit: cum sub ab¬
stinentissimo imperatore species luculenta non incitatrix
licentiȩ esset. sed pudoris ornatrix. quȩ sine dubio ma-¬
gna seu potius diuina laudatio sepe in ipsis etiam philoso¬
pbis non tam re ex hibita ꝗͣ disputatione iactata est. Sed
remitamus hoc principi nostro qui ita tempexantiam
ingenerare omnibus cnpit ut eam non aduirtutum

Expanded text:
es publica recuperatis quae amiserat non doleret sed etiam ut noes publica recuperatis quae amiserat non doleret sed etiam ut novorum adeptione gauderet. Praetereo privatim reddita omnibus patrimonia quos illa monstrosa labes extorres domo fecerat; praetereo, inquam, quia vix sufficit oratio facta publicitus explicare; quamquam, cum ex singulis sit coagmentata res publica, et quidquid in eam confertur ad omnes pro portione permanat et vicissim necesse est, quod singillatim omnes adipiscuntur, in commune rei publicae redundare. Iam illa vix audeo de tanto principe commemorare, quod nullam matronarum, cui forma emendatior fuerit, boni sui piguit, cum sub abstinentissimo imperatore species luculenta non incitatrix licentiae esset sed pudoris ornatrix. Quae sine dubio magna seu potius divina laudatio, saepe in ipsis etiam philosophis non tam re exhibita quam disputatione iactata. Sed remittamus hoc principi nostro, qui ita temperantiam ingenerare omnibus cupit, ut eam non ad virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. Implicatam quidem atq obsitam ubem gra¬
uissimis malis euoluerunt. Inde fessa uis atq eximia
fortitudo. Sed quantum bom prudenna ex cogitauit be¬
nignitas & clementia contuderunt. quoꝵ quid magisin¬
uerit difficilis existimanio est. tiam & calamitate obses¬
si finis est uoti miseria liberari & mox facultas mise¬
riarum parum grata est/ nisi lȩticia consequatur. Ita
prost quȩq officiis sous functe fortitudo & liberalitas
facilior quidem & multo procliuior ledendi ꝗ̃ cõmoda¬
di semper est uia/ uulnerare integrum ꝗͣ sauciato
mederi: dissipare reperta quam diuulsa componẽ
cessit tamen hȩc rerum conditio principi nostro.Na
quiequid mali sexemuo toto dominatio feralis inflixe¬
rat. bimestris fore cura sanauit. Sananit dico reinte.¬
gratio status pristini permulcendo dolores. Satis est non
etiam arcessendȩ gratulationi nec ampliuis postules ꝗ̃

Expanded text:
fuerunt. Implicatam quidem atque obsitam Vrbem grafuerunt. Implicatam quidem atque obsitam Vrbem gravissimis malis evolverunt indefessa vis atque eximia fortitudo; sed quantum boni prudentia excogitavit, benignitas et clementia contulerunt ! Quorum quid magis iuverit, difficilis existimatio est. Nam et calamitate obsessis finis est voti miseria liberari, et mox vacuitas miseriarum parum grata est, nisi laetitia consequatur. Ita pro se quaeque officiis suis functae fortitudo et liberalitas Facilior quidem, multo proclivior laedendi quam commodandi semper est via, vulnerare integrum quam sauciato mederi, dissipare apta quam divulsa componere; cessit tamen haec rerum condicio principi nostro. Nam quidquid mali sexennio toto dominatio feralis inflixerat, bimestris fere cura sanavit. Sanavit, dico? Redintegratio status pristini permulcendo dolori satis est, non etiam arcessendae gratulationi; nec amplius postules quam
Abbreviated transcription (Latin):
acti torroris testificatiom presenti exultatione luce̾t.
Pari studio missum eiusdem eyrani ad permultendam
Africam caput / ut ꝗ maxime uiuus afflixerat. lacera¬
tus expleret. Et non dum satis tempestiuo mari affue¬
runt tamen nanigantibus felices aurȩ & fluctus secundi
beanssimamq uictoriam ipsa etiam elementa iuuerũt.
Caput inquo tienlus tante laudis circunferebatur red¬
didit tiberis prosecun sunt uenti maria seruarunt.
Quonam modo te potens africa/ quante lȩtitiȩ fremitu
ꝗͣ insolenti uoluntate iactasti :: Nihil quippe est immode¬
ranus ꝗͣ post longan tristitiam repens gandium impe¬
tu suo feruet/ nec ut primum liberum continuo defeca¬
cum statim purum est.tlam ut fisculȩ cum intercepte
sunt eximi dato quo largiores eo crassiores aquas euomũt.
sic uota hominum metu interclusa turbide aliquid e¬
lanones nec minus uberes fructus reliquatum uirtũtu

Expanded text:
acti terroris testificatio in praesenti exultatione luceret. acti terroris testificatio in praesenti exultatione luceret. Pari studio missum ejusdem tyranni ad permulcendam Africam caput, ut quam maxime vivus afflixerat, laceratus expleret. Et nondum satis tempestivo mari, affuerunt tamen navigantibus felices aurae, et fluctus secundi, beatissimamque victoriam ipsa etiam elementa juverunt. Caput, in quo titulus tantae laudis circumferebatur, reddidit Tiberis, prosecuti sunt venti, maria servarunt. Quonam modo te, potens Africa, quanto laetitiae fremitu, quam insolenti voluptate jactasti? nihil quippe est immoderatius quam post longam tristitiam repens gaudium. Impetu suo fervet; nec ut primum liberum, continuo defaecatum, statim purum est. Nam ut fistulae cum diu interceptae sunt, exitu dato, quo largiores, eo crassiores aquas evomunt; sic vota hominum metu interclusa turbide aliquid earum gratulationes. Nec minus uberes fr
Abbreviated transcription (Latin):
ris sui auspicari libertatem iuuat ꝗ mira cum uolun¬
tate conceptus e uita terroris insultatione interitus ob¬
ter ebatur. Quis triumpbus illustrior: quȩ species pul¬
chrior :: quȩ pompa felicior: dicam itaq imperator
quo uno sans mihi uideor diuinam gloriam tnam si:¬
gnificaturus quot inidlo eurpitudinis notas extinxẽas
tor inte laudum infulȩ refulserunt. Fraudari indul¬
gentissimus princeps e gratia neminem uoluit: quo¬
minus omnia ꝗ̃ odium euis persuaserat spectaculum
tyranici funeris expiaret. Ubiq iam quidem lȩtitiam
gestȩ rei diffuderat fama uelox: & ad celeritatem nũ¬
tii pennata uictoria in sequebatur: tamen uberiore
cum gaudio ipsus rei fructus quod ad animum lan¬
gnidius accedunt quȩ aurium uia manant᷑ ꝗͣ quȩ oen¬
lis hauriuntur. Itaꝗ tanti ꝑ ltaliam concuissis hominũ
excitabantur: tante ex oppidis effusiones ut facile ante¬

Expanded text:
ris sui auspicari libertatem juvabat, et mira cum volupris sui auspicari libertatem juvabat, et mira cum voluptate conceptus e vita terror, insultatione interitus obterebatur. XXXII. Quis triumphus illustrior? quae species pulchrior? quae pompa felicior? Dicam itaque, Imperator, quo uno satis mihi videor divinam gloriam tuam significaturus. Quot in illo turpitudinum notas extinxeras, tot in te laudum infulae refulserunt. Fraudari indulgentissimus princeps ea gratia neminem voluit, quominus omnia quo odium ejus pervaserat, spectaculum tyrannici funeris expiaret. Ubique jam quidem laetitiam gestae rei diffuderat fama velox, et ad celeritatem nuntii pennata victoria; insequebatur tamen uberiore cum gaudio ipsius rei fructus, quod ad animum languidius accedunt quae aurium via manant, quam quae oculis hauriuntur. Itaque tanti per Italiam concursus hominum excitabantur, tantae ex oppidis effusiones, ut facile ante
Abbreviated transcription (Latin):
sed deducti ẽ carcere consulares. non captiue aliem:¬
genȩ introitum illum honestauerunt: sed Roma iam
libera nil ex hostico accepit sed se ipsam recuperauit
nec prȩda aicctior facta est. sed esse prȩda desinit. &¬
quo nil adiici ad gloriȩ magnitudinem potest:imperi¬
um recepiti ques seritum sustinebat. Duci sane õmbus
uidebantur subasta uitorum agmina: quȩ urbem gra
uem obsederant scelus domitum uicta perfidia: diffidens
sibi audacia & importunitas cathenata. furor uinctus
& cruenta crudelitas inani torrore frendebant. Supe¬
bia atq arrogantia debellage: luxuries coercita & libido
constricta nexu ferreo tenebantur. Sequebatur hunc co¬
mitatum suum tyranim ipsius tetorrimum caput/ ac
siqua referentibus fides est: saberat adhuc spuitia & bor¬
xendȩ frontis minas mors ipsa non uicerat. laciebantur
uulgo contum eliosissime uoces. Nlam & laudibus oppresso¬

Expanded text:
sed educti e carcere consulares. Non captivi alienised educti e carcere consulares. Non captivi alienigenae introitum illum honestaverunt sed Roma iam libera. Nil ex hostico accepit sed se ipsam recuperavit, nec praeda auctior facta est sed esse praeda desivit et, quo nil adici ad gloriae magnitudinem maius potest, imperium recepit quae servitium sustinebat. Duci sane omnibus videbantur subacta vitiorum agmina quae Vrbem graviter obsederant. Scelus domitum, victa perfidia, diffidens sibi audacia et importunitas catenata; furor vinctus, et cruenta crudelitas inani terrore frendebant: superbia atque arrogantia debellatae, luxuries coercita, et libido constricta nexu ferreo tenebantur. Sequebatur hunc comitatum suum tyranni ipsius teterrimum caput; ac, si qua referentibus fides est, suberat adhuc saevitia, et horrendae frontis minas mors ipsa non vicerat. Injiciebantur vulgo contumeliosissimae voces. Nam et ludibriis oppresso
Abbreviated transcription (Latin):
guinei necauerunt: Perstringi hȩc satis est: quod etia
pridie prolixius mihi dicta sunt. Neq pro dignitate
ex equi copia est. & ne pugna raptim gesta dutiusnã¬
rata q̃ confecta sit uideatur. Osi numc mihi facultas dare¬
tur sermonis pro rerum adhiberem omnes flosen.¬
los. & abuterer exquisito quodam lepore ac uenustate dicẽ¬
di. lam strepitus martii/ iam tubarum som festis & re¬
sultanti fauore mutantur. Dicendus inurbem ingressus
est imperatoris & in exprimendo senatus populiq xoma¬
ni maximo gaudio ingrata nisi & ipsa lascuut oratio
Nullus post urbem conditam dies romano illuxit impeio:
cuius tam effusa tamq insignis gratulatio aut fuerit
aut esse debuent. nulli tam lȩxi triumphi quos annaluu
netustas consecratos in luteris habet/ non agebantur
quidem ante currum iuncti duces. sed incedebat tan¬
dem soluta nobilitas non coniecti in carcerem barbari:

Expanded text:
guinei necaverunt. Perstringi haec satis est, quod etiam guinei necaverunt. Perstringi haec satis est, quod etiam pridie prolixius mihi dicta sunt neque pro dignitate exsequi copia est, et ne pugna raptim gesta diutius narrata quam confecta videatur. O si nunc mihi facultas daretur sermonis pro rerum modo figurandi! Adhiberem omnes flosculos et abuterer exquisito quodam lepore ac venustate dicendi. Iam strepitus Martii, iam tubarum sonores festis vocibus et resultanti favore mutantur. Dicendus in Vrbem ingressus est imperatoris, et in exprimendo senatus populique Romani maximo gaudio ingrata, nisi et ipsa lascivit, oratio. Nullus post Vrbem conditam dies Romano inluxit imperio, cuius tam effusa tamque insignis gratulatio aut fuerit aut esse debuerit; nulli tam laeti triumphi quos annalium vetustas consecratos in litteris habet. Non agebantur quidem ante currum vincti duces sed incedebat tandem soluta nobilitas. Non coniecti in carcerem barbari
Abbreviated transcription (Latin):
stris & statim Roma uictoris. cuius rei cum imaginem
cxpi: dicturus horresco. Inuadis primus aciem solus irrũ¬
pis obunbrant euntem telorum irriti iactus sonat icti¬
bus umbo securus ins quos trabalis hasta deiecit insultas
secus proterit fulget nobilis galea & corusta luce gẽ¬
marum diuinum uerticem monstrat. Auro clipeus, auro
arma collucent. O quantam uim possides uirtus:quȩ in
hoc habitu plus tenroris prȩferas ꝗͣ decoris. Secun huc
ardorem firtissim milites & dignos se ductu eius imꝑiꝵ
testati sic uiritim laborauerunt quasi summa ressin¬
gulorum manu teneretur. Non cõmemorabo hic tectas
continuis stragibus ripas non oppletum aceruis corpoꝵ
tyberim & inter congestas alte cadauerum moles egro
nixu ac uix eluctantibus gurgitibus ex euntem. Quodq
illum ipsum tyranum non mors inrilis sed faga turpis.
prodidit & digno ignauiȩ & senitiȩ exitu fluctus san¬

Expanded text:
stris et statim Roma victoris. Cuius rei cum imaginem stris et statim Roma victoris. Cuius rei cum imaginem cepi, dicturus horresco. Invadis primus aciem, solus inrumpis. Obumbrant euntem telorum inriti iactus, sonat ictibus umbo securus. His, quos trabalis hasta deiecit, insultans equus proterit. Fulget nobilis galea et corusca luce gemmarum divinum verticem monstrat. Auro clipeus, auro arma conlucent. O quantam vim possides, Virtus, quae in hoc habitu plus terroris praeferas quam decoris! Secuti hunc ardorem fortissimi milites, et dignos se ductu eius imperioque testati sic viritim laboraverunt, quasi summa res singulorum manu teneretur. Non commemorabo hic tectas continuis stragibus ripas, non oppletum acervis corporum Tiberim et inter congestas alte cadaverum moles aegro nisu ac vix eluctantibus gurgitibus exeuntem, quodque illum ipsum tyrannum non mors virilis sed fuga turpis prodidit et digno ignaviae et saevitiae exitu fluctus san
Abbreviated transcription (Latin):
lta uero multitudine suppeditante: ut ultra ꝗ uisuga¬
gi posset. extenta acies pertineret: non quo frons im¬
becilla tractu inualido duceretur. Sed tanta subsidioꝵ
atq ordinum confirmatione ut acies non porretior
ꝗͣ robustior mirum utrinq pręberet: quod eam nec con¬
stipatio contraxisset/ nec longitudo tenuaret. Prȩter¬
mittam hoc loco Constantine maxime dispenendi mili:¬
tis tui miram incredibilemq rationem. hoc enim per¬
sequi uellem. quem tenuisset locum cȩlestis exercitus
dicam: quanq̃ illos non arbitror stetisse nisi tecum: dif¬
ficillimam enim pugnȩ partem tibi deligis& tanꝗͣ pro
fortunȩ gradu modus uirium debeatur/. ita inter tuos nõ
uis principatu magis excellere ꝗ̃ labore. Cum ualentissi:¬
mu quidem principis munus est si manu cesset nonces¬
sasse cinsilio. Sed tu non segnior gercre q̃ iubere si mul
presenti erat tam ampla pugnȩ merces ꝗ̃ pugnator illu¬

Expanded text:
ita vero multitudine suppeditante ut ultra quam visus aita vero multitudine suppeditante ut ultra quam visus agi posset extenta acies pertineret, non quo frons imbecilla tractu invalido duceretur, sed tanta subsidiorum atque ordinum confirmatione ut acies non porrectior quam robustior mirum utrumque praeberet, quod eam nec constipatio contraxisset nec longitudo tenuaret. Praetermittam hoc loco, Constantine maxime, disponendi militis tui miram incredibilemque rationem. Hoc enim persequi vellem, quem tenuisse locum caelestis exercitus dicam? — quamquam illos non arbitror stetisse nisi tecum. Difficillimam enim pugnae panem tibi deligis et, tamquam pro fortunae gradu modus virium debeatur, ita inter tuos non vis principatu magis excellere quam labore. Cumulatissimum quidem principia munus est, si manu cesset, non cessasse consilio; sed tu non segnior gerere quam iubere simul praesenti erat tam ampla pugnae merces quam pugnator inlu
Abbreviated transcription (Latin):
euocare. Non enim casu/ non fiducia factum pute¬
mus: ut ultro etiam exercitum educeret aduersum
eum/ cuius aduentus stridorem ipsum ꝑhorresteret:
nisi animum iam metu deuium infestior deus & pe¬
reundi maturitas pepulisset quod ipsa ratio dispone¬
di exercitus docuit istum mente perdita implicatoq
consilio cum eum pugnȩ locum caperet ut intercla¬
sa fuga moriendi necessitatem imponeret: cum sp̃e
uictoriȩ non haberet. Quod quidem imperatori no¬
stro optandum largiter fuit qui hoc unc maxime of¬
fenditur si certamen lubricum faciat spes promp¬
ta fugiendi. Relaxauerit acies: aut frons impul¬
sa ti tubauerit fiducia manuum ad pedes migrat.
Non amas imperator bella. nisi foruentem hõstem
ingradu suo prȩcisa fuga teneat. ut aut forro con
cidat aut miseratione soruetur. Apnd tybermm igitur
suos instruit. sic ripe locatos ut ultimorum uestigia p̃¬
sagio quodam euenturȩ cladas unda fatalis ablueret.

Expanded text:
evocare. XXVIII. Non enim casu, non fiducia, factum puteevocare. XXVIII. Non enim casu, non fiducia, factum putemus, ut ultro etiam exercitum educeret adversum eum, cujus adventus stridorem ipsum perhorresceret, nisi animum jam metu devium infestior deus, et pereundi maturitas perpulisset: quod ipsa ratio disponendi exercitus docuit illum mente perdita, implicatoque consilio, cum eum pugnae locum caperet, ut interclusa fuga moriendi necessitatem imponeret, cum spem victoriae non haberet. Quod quidem imperatori nostro optandum largiter fuit, qui hoc uno maxime offenditur, si certamen lubricum faciat spes prompta fugiendi. Relaxaverit acies, aut frons impulsa titubaverit, fiducia manuum ad pedes migrat. Non amas, Imperator, bella, nisi ferventem hostem in gradu suo praecisa fuga teneat, ut aut ferro concidat aut miseratione servetur. Apud Tiberim igitur suos instruit sic ripae locatos ut ultimorum vestigia praesagio quodam eventurae cladis unda fatalis adlueret,
Abbreviated transcription (Latin):
gnationis iniuria. Senserunt enim translatis ad for¬
tissimum principem firtunaꝵ suarum gubernaculis
quam facile omnia adsalubrem cuisum redirent quȩ
ita deferebantur ut mox aut malorum omnium scopu¬
lis illiderentur aut miseriarum uadis adhorrestẽnt.
Prȩtereo inꝗ̃ & hec & alia complura. quorum est & si¬
gillatim onerosa moles & omnium simul aceriuis one¬
rosior. Nam quȩ deducta forre nequeas. his congre.¬
gans subire spei importunioris est ꝗͣ fiduciȩ promp¬
coris Recuperata igitur Italia hicꝰ primus fuit libe¬
randȩ urbis gradus & ad uictoriam facilis accessus
quod illum semper ex edendȩ urbis iuscexibus in hȩ¬
rentem ex assueris latebrisiuẜ diumitatis excussit.
Inquo quidem tantum momenti fuit ad perficiende
rei facilitatem / ut non tam gloriandum sit uirtu¬
ti tuȩ prȩstantissime imperator quod eum uiceris
ꝗ̃ gratulandum felicitan quod ad pugnam potuẽie

Expanded text:
gnationis injuria. Senserunt enim translatis ad forgnationis injuria. Senserunt enim translatis ad fortissimum principem fortunarum suarum gubernaculis quam facile omnia ad salubrem cursum redirent, quae ita deferebantur, ut mox aut malorum omnium scopulis illiderentur, aut miseriarum vadis adhaerescerent. Praetereo inquam et haec, et alia complura, quorum est et sigillatim onerosa moles, et omnium simul acervus onerosior. Nam quae diducta ferre nequeas, his congregatis subire, spei importunioris est quam fiduciae promptioris. Recuperata igitur Italia, hic primus fuit liberandae Urbis gradus, et ad victoriam facilis ascensus, quod illum semper exedendae Urbis visceribus inhaerentem ex assuetis latebris vis divinitatis excussit. In quo quidem tantum momenti fuit ad perficiendae rei facilitatem, ut non tam gloriandum sit virtuti tuae, praestantissime Imperator, quod eum viceris, quam gratulandum felicitati, quod ad pugnam potueris
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa iustissima bellantibus causa terroris uehementio¬
remte agendis stragibus fecerat. Quod solum enim
uirtutis tuȩ impedđimentum est miserationem tene¬
brȩ non habent ut intelligi liceat quantum illo in bel¬
lo uis tua perfecerit pietate non retenta & maiesta¬
te secura. Prelio uix multa nocte confecto fessus cȩ̨¬
dibus anbelus exbello cruore oblitus sed hostili ad ob
sidionis iugilias recurrebas. Ofortuna o prȩpotons Ro¬
ma quam tu unꝗͣ gratiam protantis his laboribus re¬
feres: uisi quod indulgentissimus princeps/ tanꝗͣ hoc
ipsum tibi debeat. eo cariorem habet. quo magis labo¬
re seruauit. Et quoniam me adurbis cõmemorationẽ
fors quȩdam intulit. non rerum ordo deduxit. neq
reuocare inde orationem fas est: quo iam dudum con¬
tempta ueniebat. Prȩtereo te Aquileia te Mutina/ cȩ¬
terasq regiones. quibus propter insecutas in credibili¬
um bonorum cõmoditates gratissima fuit ipsius oppu¬

Expanded text:
ipsa, justissima bellantibus causa terroris, vehementioipsa, justissima bellantibus causa terroris, vehementiorem te agendis stragibus fecerat. Quod solum enim virtutis tuae impedimentum est, miserationem tenebrae non habent: ut intelligi liceat quantum illo in bello vis tua perfecerit, pietate non retenta, et majestate secura. Praelio vix multa nocte confecto, fessus caedibus, anhelus ex bello, cruore oblitus, sed hostili, ad ob idionis vigilias recurrebas. O fortuna! O praepotens Roma! Quam tu unquam gratiam pro tantis his laboribus referes? Nisi quod indulgentissimus princeps, tanquam hoc ipsum tibi debeat, eo cariorem habet quo majore labore servavit. XXVII. Et quoniam me ad Urbis commemorationem fors quaedam intulit, non rerum ordo deduxit, neque revocare inde orationem fas est quo jamdudum contenta veniebat, praetereo te Aquileia, te Mutina, caeterasque regiones, quibus propter insecutas incredibilium bonorum commoditates gratissima fuit ipsius oppu
Abbreviated transcription (Latin):
die bellum non decractauit pugnȩ auidior ꝗ salutis.
Sed eum exitus magis ꝙ̃ merita fefellerunt tlam fu¬¬
rorum mors demut qliem non potuerat nec conside¬
rati ratio nec iidti formido sanare. Onox illa ettenis
sȩculis monumentisꝗ mandanda cum
perator non intutior tempore ꝗͣ deo teste seuissimo ho¬
sti multus instares & libertate cȩdis exultans donum
noddis duceres. quod pugnantem nemo sernaret. Per
infescas acies interitus nadis densissima quȩq per¬
rumpis deicis proteris mortis decus perdunt : quos
ignoratus affligis nisi quod te ipsa uis tua cogit agno¬
sci. Nhil enim te ꝑmouent turbarum fractȩ uoces
horrendus militum clamor ꝑmissa casibus uulnera. il¬
lusi cominus gladii. cadentum graues gemitus. ar¬
ma late strepentia: & inunum quendam sonitum
diuersi fragoris acta confusio quod quendam hȩc
omnia aut uirtus negligit, aut ira non sentit. Nox

Expanded text:
die bellum non detrectavit, pugnae avidior quam salutis. die bellum non detrectavit, pugnae avidior quam salutis. Sed eum exitus magis quam merita fefellerunt. Nam furorem mors domuit, quem non potuerat, nec considerati ratio, nec victi formido sanare. XXVI. O nox illa aeternis saeculis monumentisque mandanda! cumperator, non intutior tempore quam Deo tectior, saevissimo hosti multus instares, et libertate caedis exultans donum noctis duceres quod pugnantem nemo servaret, per infestas acies interritus vadis, densissima quaeque perrumpis, dejicis, proteris. Mortis decus perdunt quos ignoratus affligis: nisi quod te ipsa vis tua cogit agnosci. Nihil enim te permovent tubarum fractae voces, horrendus militum clamor, permissa casibus vulnera, illisi cominus gladii, cadentium graves gemitus, arma late strepentia, et in unum quemdam sonitum diversi fragoris acta confusio, quod haec omnia aut virtus negligit, aut ira non sentit. Nox
Abbreviated transcription (Latin):
adnentus tui formido conduxerat / cum multorum iam
clades accepisset. facta est parumper metu cautior:
non ratione foelicior. Muris se ab impetu uindicat.¬
aderat quidem Ruricius experientissimus belli& tx
ranicorum ducum calmen: ꝑ tota ad modum męniã ma-¬
gnauis hominum & apud Brixiam plȩriq iam fracti: ut
incorpore cum aliqua pars egra est iualitudo omnis con¬
taminari solet. sic illus multitudinis portio malo affecta
totum exercitum timoris contagio dissiparat.Q faciles
lapsus infirmitas habet. cum eam intempestiua mouit
audacia. Cum sȩpe alias tum maxime in illa obsidione
perspectum est. Clausi impetum faciunt & quise alquã¬
diu latendo a morte defenderant, facta pugnandi causa
penas eruptionis temerariȩ pependerunt. Idemq Ru-¬
rituis magna suoꝵ clade reiectus in moenia spe iam las¬
sa & adhuc mente uesana: cum se Uexonam proripins¬
set nouos eodem egit exercituis & prȩcipitante iam

Expanded text:
adventus tui formido conduxerat, cum multorum iam adventus tui formido conduxerat, cum multorum iam clades accepisset, facta est parumper metu cautior, non ratione fAderat quidem Ruricius, experientissimus belli, et tyrannicorum ducum columen. Per tota admodum moenia magna vis hominum, et apud Brixiam plerique jam fracti: ut in corpore cum aliqua pars aegra est, valetudo omnis contaminari solet; sic illius multitudinis portio malo affecta, totum exercitum timoris contagio dissiparat. Quam faciles lapsus infirmitas haberet, cum eam intempestiva movit audacia, cum saepe alias, tum maxime in illa obsidione perspectum est. Clausi impetum faciunt, et qui se aliquamdiu latendo a morte defenderant, facta pugnandi copia poenas eruptionis temerariae pependerunt. Idemque Ruricius magna suorum clade rejectus in moenia, spe jam lassa, sed adhuc mente vesana, cum se Veronam proripuisset, novos eodem egit exercitus, et praecipitante jam
Abbreviated transcription (Latin):
enlum instoriȩ transtulerunt. Quod qui in uulnerabi¬
les habebantur sine tuorum uulneribus interissent. an¬
tonius imperator intoga prȩstans & non iners nec fu¬
cilis bello cum aduersus partbos armis experiretur
uisis cat hafractis adeo totus in metum uenit: ut ultro
ad regem conciliatrices pacis literas daret quas cum
rex imodicus animi respuisset in solentia quidem bar¬
bari debellata est. Sed paafactum est in his armis tañta¬
esse uiolentiam ut eam iincendus fideret & supera¬
turus timeret. Quid ego referam post tantam & tam gra¬
uem pugnam quod cum apud brixiam magnus quida
⁊ acer equitatus esset fuga ꝗͣ in sua tunior & primo
impetu tuo pulsus. Ueronam usq contendit ad presidia
maiora. Neq id dedecori fuit quod excusati fugiunt
qui tibi cedunt. Contingat quin immo miserȩ timiditati
res ostentanda fuga quȩ habuerit dignitatem. ipsa
autem uerona refercta in manibus copiis: quas in unũ

Expanded text:
culum victoriae transtulerunt, quod qui invulnerabiculum victoriae transtulerunt, quod qui invulnerabiles habebantur sine tuorum vulneribus interissent. Antoninus imperator in toga praestans et non iners nec futtilis bello, cum adversum Parthos armis experiretur, visis catafractis adeo totus in metum venit, ut ultro ad regem conciliatrices pacis litteras daret. Quas cum rex immodicus animi respuisset, insolentia quidem barbari debellata est, sed patefactum est in his armis tanlentiam ut eam et vincendus fideret et superaturus timeret. Quid ego referam post tantam et tam gravem pugnam, quod apud Brixam magnus quidem et acer equitatus esser fuga quam vi sua tutior et primo impetu tuo pulsus Veronam usque contendit ad praesidia maiora? Neque id dedecori fuit, quod excusati fugiunt qui tibi cedunt. Contingat quin immo miserae timiditati res ostentanda, fuga quae habuerit dignitatem. Ipsa autem Verona referta immanibus copiis, quas in unum
Abbreviated transcription (Latin):
sine hesitatione ꝑ rumpant. Sed tu imperator pru-¬
dentissime. qui om̃nes bellandi uias nosses opem ex in¬
ingenio repperisti: quod tuassimum elidere: quod est dif¬
ficillimum sustinere. Dedusta acie irreuocabil impetu
hostes effundis. dem quos iudifioandos receperas. r eductis
agminibus includis nil proderat contratenderei cum
ex industria tui cederent. flexum ad insequendum fer¬
reus rigor non dabat. ita nostri proditos sibi clauis ado¬
riuntur. quȩ grauibus ferratisq: nodis bostem uulneci
non patentem oȩdendo de fanigabant ac maxime capi¬
tibas applicate quos iftu per turbauerant: ruere coge¬
bant: Tunc ire precipites. labi reclines/ seminecis ua¬
cillare aut moribundi sedilibus attineri ꝑmixta equoꝵ
clade impliciti iacere qui reperto sauciandi loco pas¬
si equitem effrem dolore fundebant. Ad unum inter¬
fectis omnib tuis integris horrorem armotum ad mira:¬

Expanded text:
sine haesitatione perrumpant. Sed tu, imperator prusine haesitatione perrumpant. Sed tu, imperator prudentissime, qui omnes bellandi vias nosses, opem ex ingenio repperisti: quod tutissimum eludere quos est difficillimum sustinere. Diducta acie inrevocabilem impetum hostis effundis; dein quos ludificandos receperas, reductis agminibus includis. Nil proderat contra tendere, cum ex industria tui cederent; flexum ad insequendum ferreus rigor non dabat. Ita nostri proditos sibi clavis adoriuntur, quae gravibus ferratisque nodis hostem vulneri non patentem caedendo defatigabant ac maxime capitibus afflictatae, quos ictu perturbaverant, ruere cogebant. Tunc ire praecipites, labi reclines, semineces vacillare aut moribundi sedilibus attineri, permixta equorum clade impliciti iacere, qui reperto sauciandi loco passim equitem effreni dolore fundebant. Ad unum interfectis omnibus, tuis integris, horrorem armorum ad mira
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus tectis. equorum pectoribus demissa lorica &
crurum tenus pendens sine impedimento gressus a no¬
xa uulneris uindicabat te tamen imperator non tec¬
ruit nec quod tanto numero duplicabat armatura
terrorem: nec quod uim armis numerus addebat. Cer¬
tum est enim pro negocii modo animosam esse nirtu¬
tem: quod ex serio rerum captum suum temperat. In
parius prope ad securitatem remissa. in mediocribus
modice intentior. ubi magna uenerunt iuxta ma¬
gnitudinem audendi operis erigitur. Illa armorum
ostentano & opẽmti ferro exercitus: qui imbelles ocu¬
los nulnerassent inuictas mentes incitauerunt. Quod
imbutus imperatoris exempla totis animis eius miles
ardescit: cum inuenit hostem quem iinci deceret.
Cathafractos equites in quibus maximum sceterat
pugnȩ robur: ipse tibi sumis. his disciplina pugnandi
est. cum aciem ariotauerint seruent impressiones
terrorem & immunes nulnerum quicquid oppositum

Expanded text:
hominibus tectis, equorum pectoribus demissa lorica et hominibus tectis, equorum pectoribus demissa lorica et crurum tenus pendens sine impedimento gressus a noxa vulneris vindicabat. Te tamen, imperator, non terruit nec quod tanto numero duplicabat armatura terrorem nec quod vim armis numerus addebat. Certum est enim pro negotii modo animosam esse virtutem, quod ex serie rerum captum suum temperat: in parvis prope ad securitatem remissa, in mediocribus modice intentior, ubi magna venerunt iuxta magnitudinem exanclandi operis erigitur. Illa armorum ostentatio et operti ferro exercitus, qui imbelles oculos vulnerassent, invictas mentes incitaverunt, quod imbutus imperatoris exemplo totis animis eius miles ardescit, cum invenit hostem, quem vinci deceret. Catafractos equites, in quibus maximum steterat pugnae robur, ipse tibi sumis. His disciplina pugnandi ut, cum aciem arietaverint, servent impressionis tenorem, et immunes vulnerum, quidquid oppositum,
Abbreviated transcription (Latin):
tia eius ꝗͣ fortitudo perspecta est cumplus inconser¬
uanda u̾rbe ꝗͣ incapienda fuerat laboris oriretur.
itaq digrediens sic ciuitatem cupidam sui fecit: ut
eam ad omne obsequium non uictoriȩ metus compo¬
neret: sed admiratio lenitatis. Optima esse auant
remedia. quȩ adusum corrigendi nostri ex aliena
calamitate nascuntur. Nerum animus paruitate ue¬
lut morbo impedinus dilectum boni non habet. Ecce
iam apud laurinos uenientem pugna grauior ex¬
pectat/ nec segusium uastitas monet ut sibi caueat
nec cogitant quod cum principe res futura sit qđ
neq uis eius resistendi spem faciat nec mansuetudo
tatonem. Campum late iacentem tansus miles opple¬
uerat ut non improbaret fiduciam qui instructosui.¬
deret. Quȩ onim illa fuisse dicitur species: ꝗ̃ atrox
uisu: ꝗ̃ formidolosa operi mento serri equi atq hõies
pariter obsepti: clibanariis in exercitu nomen est suꝑue

Expanded text:
tia eius quam fortitudo perspecta est, cum plus in consertia eius quam fortitudo perspecta est, cum plus in conservanda urbe quam in capienda fuerat laboris oreretur. Itaque digrediens sic civitatem cupidam sui fecit, ut eam ad omne obsequium non victoriae metus componeret sed admiratio lenitatis. Optima esse aiunt remedia quae ad usum corrigendi nostri ex aliena calamitate nascuntur; verum animus pravitate velut morbo impeditus dilectum boni non habet. Ecce iam apud Taurinos venientem pugna gravior exspectat; nec Segusiensium vastitas monet ut sibi caveant, nec cogitant quo cum principe res futura sit, quod neque vis eius resistendi spem faciat nec mansuetudo rationem. Campum late iacentem tantus miles oppleverat, ut non improbaret fiduciam qui instructos videret. Quae enim illa fuisse dicitur species, quam atrox visu, quam formidolosa, operimento ferri equi atque homines pariter obsaepti! Clibanariis in exercitu nomen est: superne
Abbreviated transcription (Latin):
signorum cannis hos pueri nagitus accenderet mu¬
cata est ranio certaminis. Uicerunt qui amore pugna¬
bant. Quanto igitur est amor fidelior accepti bene¬
ficii memoria ꝗ̃ pre sumptione futuri: quod illic pet¬
cepta res inuat᷑ hic expectata blanditur: tanto tii
animosius dimicauerunt qui non puero spem gratiȩ
munerabant sed principi post natos hommes benignis¬
simo meriti debitum rependebant. Primam igitur Se¬
gisiensium ciuitatem quam primam iter dederat:
uictoria facilis amplexa est: quȩ resistendi ꝑtinacia
ita inse imperatoris uim conuertit: ut pietatem tn
non alienauerit. Nam cum introitus ui mani quȩre¬
retur & portarum inflammatio ignem late de tuliss&
cuius facilis per adumcta contagio partu pestifero ua¬
lescebat. Maxima benignissimi imperatoris fuit cura
non modo ut incendium non uitum senesceret.
sed oppressum emori posset. Et longe operosior clemẽ.¬

Expanded text:
signorum cantus, hos pueri vagitus accenderet, musignorum cantus, hos pueri vagitus accenderet, mutata est ratio certaminis: vicerunt qui amore pugnabant. Quanto igitur est amor fidelior accepti beneficii memoria quam praesumptione futuri, quod illic percepta res iuvat, hic exspectata blanditur, tanto tui animosius dimicaverunt qui non puero spem gratiae munerabantur, sed principi post natos homines benignissimo meriti debitum rependebant. Primam igitur Segusiensium civitatem, quam primam iter dederat, victoria facilis amplexa est. Quae resistendi pertinacia ita in se imperatoris vim convertit ut pietatem tamen non alienaverit. Nam cum introitus vi manu quaereretur, et portarum inflammatio ignem late distulisset, cuius facilis per adiuncta contagio pastu pestifero valescebat, maxima benignissimi imperatoris fuit cura, non modo ut incendium non adiutum senesceret, sed oppressum emori posset; et longe operosior clemen
Abbreviated transcription (Latin):
esse uideantur. Talis igitur ad liberandam italiam & tam
tutus accedis:ut cumres bellica cȩcos habea euentus inte
tamen dimicandi uoluntatem prouictoriȩ pignore tenebas.
etiam si abessent auxilia diuina. Aderat enim robustus
& florens plenus uirium animi plenus exercitus lȩtus
armis & militiȩ munera exequens studio magis ꝗ̃ neces¬
sitate.quippe tui stipend. a sunt pauciora ꝗ̃ prelia. cum
dico prelia significo iuctorias. Prȩterea tam amans eui ꝗͣ
tibi carus ignosce enim superha uirtus. quantumnis fiduciȩ
& spiritus capias. Amor principis facit prinapem strtio¬
rem. Antiqua ad modum res est quam proforam sed nõ
indigna memoratu. Ilitii quo ndam despicientes Exapi¬
regis infantiam Macedones bello lacesserunt. Et pri¬
ma quidem congressio secundum illos fuit. Uerum cu¬
Macedones bellum reficerent regem suum incunis ad
aciem detulerunt: cum illos ira hos miseratio illos

Expanded text:
esse videantur. Talis igitur ad liberandam Italiam et tam esse videantur. Talis igitur ad liberandam Italiam et tam tutus accedis, ut, cum res bellica caecos habeat eventus, in te tamen dimicandi voluntatem pro victoriae pignore teneres, etiamsi abessent auxilia divina. Aderat enim robustus et florens, plenus virium animi plenus exercitus, laetus armis et militiae munia exsequens studio magis quam necessitate, quippe cui stipendia sint pauciora quam proelia cum dico proelia, significo victorias, praeterea tam amans tui quam tibi carus. Ignosce enim, superba Virtus: quantumvis fiduciae et spiritus capias, amor principis facit militem fortiorem. Antiqua admodum res est quam proferam, sed non indigna memoratu. Illyrii quondam despicientes Aeropiregis infantiam Macedonas bello lacessierunt. Et prima quidem congressio secundum illos fuit; verum Macedones cum bellum reficerent, regem suum in cunis ad aciem detulerunt. Cum illos ira, hos miseratio, illos
Abbreviated transcription (Latin):
nixum deo uadere: Inuictos ducis &̧ solus timeris. Tot re¬
gna tot popul & tantaꝵ nanonum congregacio indignam
se uiribus tuis putat: quem credit absentem. tibi tamen
incrementum laudis ex multiplicatione terroris est. Ma¬
gnificentius congregata obteris. quȩ scrupulosius dispersa
sequereris. in numerȩ simul gentes ad bellum coactȩ. sed
uno impetu tuo fusȩ/ dum collatiuam uim comparant
compendiosam uictoriam prestiterunt. Uno ex bellosi de¬
bitis laudibus immorari uacaret: dies integer conderetꝰ.
Nunc ita omma prȩteruolans cecidit oratio: ut idtoriaꝵ
tuarum non summam euolueret sed ornamenta menstra.¬
ret. his rebus semper erep. gestis tanta ui/ tantoq succes¬
su ut nunꝗ uretus tua intromuerit prudentia heseritife¬
licitas clau̾ditarit. Satis ut opinor probatum est perpe¬
tuam inte benignȩ maiestaas opem flucre: ut cȩlistes exe¬
citus tui non tuac primum missi sed tum demum intellesti

Expanded text:
nixum deo vadere? Invictos ducis et solus timeris. Tot renixum deo vadere? Invictos ducis et solus timeris. Tot regna, tot populi et tantarum nationum congregatio indignam se viribus tuis putat, quem credit absentem. Tibi tamen incrementum laudis ex multiplicatione terroris est. Magnificentius congregata obteris quae scrupulosius dispersa sequereris. Innumerae simul gentes ad bellum coactae, sed uno impetu tuo fusae, dum conlativam vim comparant, compendiosam victoriam praestiterunt. Vno hoc bello, si debitis laudibus immorari vacaret, dies integer conderetur. Nunc ita omnia praetervolans tetigit oratio, ut victoriarum tuarum non summam evolveret sed ornamenta monstraret. His rebus semper e re publica gestis tanta vi tantoque successu ut numquam virtus tua intremuerit, prudentia haeserit, felicitas claudicarit, satis, ut opinor, probatum est perpetuam in te benignae maiestatis opem fluere, ut caelestes exercitus tui non tunc primo missi sed tum demum intellecti
Abbreviated transcription (Latin):
in offensus uictoriarum impetus ꝑcucurrit. Quid memo¬
rem Bruteros: quid clamosos: quid heruscos: Lantionas
alamannos tubantes: bellicum strepiuit nomina & imma¬
nitas barbariȩ inipsis uocabulis adhibet horrorem.hi
omnes sigillatim dein pariter armati conspiratione faede¬
ratę socieratis exanserant. Tu tamen imperator: cum tã.¬
ti belli molem inderes nil magis timiustis ꝗͣ ne timere¬
ris. Addis barbatos & dissimulato principis habitu ꝗ proxi¬
me pottras cum duchus aedis. Nunꝗͣ est excelsior prin¬
cipatus ꝗ̃ cum se publico sumittit officio. facis uerba : spe
illorum agitas & uersas crudelitatem negas te esst pre¬
sentem. Ouere cęca barbaria: quȩ in illouuilen signa pri¬
cipis non uideris. quem ne sic quidem senseris: cum intra
iactum teli secuteus sui staret. constantinum esse qui hoc
poterit non timere. Dubitare quicꝗͣ potes te per omnia sub¬

Expanded text:
inoffensus victoriarum impetus percucurrit. Quid memoinoffensus victoriarum impetus percucurrit. Quid memorem Bructeros, quid Chamavos, quid Cheruscos Lancionas Alamannos Tubantes? Bellicum strepunt nomina, et immanitas barbariae in ipsis vocabulis adhibet horrorem. Hi omnes singillatim, dein pariter armati conspiratione foederatae societatis exarserant. Tu tamen, imperator, cum tantam belli molem videres, nil magis timuisti quam ne timereris. Adis barbaros et dissimulato principis habitu quam proxime poteras, cum duobus accedis. Numquam est excelsior principatus quam cum se publico submittit officio. Facis verba, spem illorum agitas et versas credulitatem, negas te esse praesentem. O vere caeca barbaria, quae in illo vultu signa principis non videris, quem ne sic quidem senseris, cum intra iactum teli securus sui staret, Constantinum esse! Qui hoc poteras non timere, dubitare quisquam potest te per omnia sub
Abbreviated transcription (Latin):
futuri roboris emicaret.Sic tu imperator inipsis
imperii tui cunabulis quasi geminos dixa ones necães
per seuissimorum reguri famosa supplicia ludebas. Fran¬
uis cum ad bella efferuescerer/ ultra ipsum occeanum estu
furoris euedta hispaniarum etiam cras armis infestas ha¬
bebant. hi igitur subarmis tuis ita conciderunt: ut dele¬
ri fundicus possent/ nisi diuino instinctu quo regis om̃ia
quos ipse affeceras conficiendos filio reseruasses. Quanꝗ
ad gloriam uestram fȩcunda malis suis natio ita rap¬
tim adolenit rebusteꝗ recreata est: ut foraissimo cȩsari
promncias ingentis uictoriȩ daret: cum memoria acceptȩ
cladis non infracta sed asperata pugnaret: differamus
parum ꝑ italicas expeditiones. quibus sugusiensium cun¬
tatem. quȩ superatis alpibus Italiȩ claustrum obiecit:
cum tua uirtute uelut ianuam belli refregisses inde
ꝑ obredeas acies ꝑ exerci  obiuios usq ad romana moenia

Expanded text:
futuri roboris emicaret, sic tu, imperator, in ipsis futuri roboris emicaret, sic tu, imperator, in ipsis imperii tui cunabulis, quasi geminos dracones necares, per saevissimorum regum famosa supplicia ludebas. Franvis cum ad bellum effervesceret ultra ipsum Oceanum aestu furoris evecta, Hispaniarum etiam oras armis infestas habebant. Hi igitur sub armis tuis ita conciderunt ut deleri funditus possent, nisi divino instinctu, quo regis omnia, quos ipse adfeceras conficiendos filio reservasses. Quamquam ad gloriam vestram fecunda malis suis natio ita raptim adolevit robusteque recreata est, ut fortissimo Caesari primitias ingentis victoriae daret, cum memoria acceptae cladis non infracta sed asperata pugnaret. Differamus parumper Italicas expeditiones quibus Segusiensium civitatem, quae superatis Alpibus Italiae claustrum obiecit, cum vi et virtute velut ianuam belli refregisses, iride per obiectas acies, per exercitus obvios usque ad Romana moenia