comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consulum datum ut ouans sine militib inir&: Anno deinde seq̃nti
lex terentilla ab toto relata collegio nouos aggressa consules est. Erãt
consules .p. uolũnius Ser. sulpitius. Eo anno caelum ardere uisum
Terra ingenti contussa motu est.Bouem locutam:cui rei priore anno
fides non fuerat creditum. Inter alia prodigia & carnem pluuisse:
quem imbrem ingens numerus auium inter uolitãdo rapuisse fertur
Quod intertidit sparsum ita iaciusse per aliquot dies: ut nihil odor
mutar&. Libri per duũuiros sacrorum aditi. pericula a conuentu
alienigenaꝵ praedicta: ne qui in loca sũma urbis impetus caedesq
inde fierent. Inter caetera monitum: ut seditionib abstineretur. Id
factum ad impediendam legem tribuni crimĩabantur. Ingensque
aderat certamen Ecce ut idem in singulos annos orbis uolueretur.
hernici nuntiant uolscos & equos asi abscisae res sint reficere exer¬

Expanded text:
consuli datum ut ouans sine militibus urbem iniret. anno deinde insequenti consuli datum ut ouans sine militibus urbem iniret. anno deinde insequenti lex Terentilia ab toto relata collegio nouos adgressa consules est; erant consules P. Uolumnius Ser. Sulpicius . eo anno caelum ardere uisum, terra ingenti concussa motu est. bouem locutam, cui rei priore anno fides non fuerat, creditum. inter alia prodigia et carne pluit, quem imbrem ingens numerus auium interuolitando rapuisse fertur; quod intercidit, sparsum ita iacuisse per aliquot dies ut nihil odor mutaret. libri per duumuiros sacrorum aditi; pericula a conuentu alienigenarum praedicta, ne qui in loca summa urbis impetus caedesque inde fierent; inter cetera monitum ut seditionibus abstineretur. id factum ad impediendam legem tribuni criminabantur, ingensque aderat certamen. ecce, ut idem in singulos annos orbis uolueretur, Hernici nuntiant Uolscos et Aequos, etsi abscisae res sint, reficere exer
Abbreviated transcription (Latin):
collega: ut rem in tegram in aduentum consulum differat: ne equi quides
ac udisci morbo absumptis priore inno consulib. crudeli supboq nobis⁊
bello institere. Agunt cum terentillo tribun. dilata in spetie actione re ipsa
sublata: consules extemplo accersiti. Lucretius cum ingenti praeda ma¬
iore multo gloria rediit. & auger gloriam suam adueniens: exposita ⁊¬
omni in campo Marno praela. ut suum quisque per triduũ cognitum ab¬
ducer&: reliqua uendita. quibus domini non exntere. Debebatur om¬
num consensu consuli criumphus: sed dilata res est tribuno de lege a-¬
gente. Ia antiquius consuli fuit. lactata per aliquot dies tum in sena-¬
tu res tum apud populum est. Eessit ad ultimũ maiestati consulis tri¬
bunus & desticit. Tum imꝑatori exercituique honos suus redditur.
Trium phauit de uolsas equisque:triumphantem suae legiones.Alteri

Expanded text:
collega ut rem integram in aduentum consulum differat. ne Aequi quidem collega ut rem integram in aduentum consulum differat. ne Aequi quidem ac Uolsci, morbo absumptis priore anno consulibus, crudeli superboque nobis bello institere.' agunt cum Terentilio tribuni, dilataque in speciem actione, re ipsa sublata, consules extemplo arcessiti. Lucretius cum ingenti praeda, maiore multo gloria rediit. et auget gloriam adueniens exposita omni in campo Martio praeda, ut suum quisque per triduum cognitum abduceret. reliqua uendita, quibus domini non exstitere. debebatur omnium consensu consuli triumphus; sed dilata res est, tribuno de lege agente; id antiquius consuli fuit. iactata per aliquot dies cum in senatu res tum apud populum est; cessit ad ultimum maiestati consulis tribunus et destitit. tum imperatori exercituique honos suus redditus. triumphauit de Uolscis Aequisque; triumphantem secutae suae legiones. alteri
Abbreviated transcription (Latin):
te in colluuione omnium rerum: ad tollendum rei .p. consulare imꝑiũ
Laturum leges fuisse: ducem uolscis equisque ad oppugnandum urbẽ
funꝵ. Quid tandem illi non licere si quid consules superbe in aliquẽ
ciuium aut crudeliter fecerint. diem dicere. accusare. his ipĩs uidicibus
quoꝵ in aliquem saeuitum sit. non illud consulare imꝑium: sed tribu¬
nitiam potestatem inuisam intollerandumq facere: quam pacatã re¬
conciliatamq patrib de integro in antiqua redigi mala: neque illum se
deprecari. quo minus pergat ut coeperit. Uos inquit fabius cateri tribu¬
ni oramus: ut primum omnium cogitens potestatem istam ad singłoꝵ
auxilium non ad pernitiem uniuersor comꝑatum esse. tribinos plebis
uos creatos. non hostes patribus. nobis miserum uobis inuidiosum est de¬
sertam temp inuadi. Non ius ur̃m. sed inuidiam minueritis. agite cũ

Expanded text:
te, in conluuione omnium rerum, ad tollendum rei publicae consulare imperium te, in conluuione omnium rerum, ad tollendum rei publicae consulare imperium laturum leges fuisse, ducem Uolscis Aequisque ad oppugnandam urbem futurum. quid tandem? illi non licere, si quid consules superbe in aliquem ciuium aut crudeliter fecerint, diem dicere, accusare iis ipsis iudicibus quorum in aliquem saeuitum sit? non illum consulare imperium sed tribuniciam potestatem inuisam intolerandamque facere; quam placatam reconciliatamque patribus de integro in antiqua redigi mala. neque illum se deprecari quo minus pergat ut coeperit. 'uos' inquit Fabius, 'ceteri tribuni, oramus, ut primum omnium cogitetis potestatem istam ad singulorum auxilium, non ad perniciem uniuersorum comparatam esse; tribunos plebis uos creatos, non hostes patribus. nobis miserum, inuidiosum uobis est, desertam rem publicam inuadi. non ius uestrum, sed inuidiam minueritis. agite cum
Abbreviated transcription (Latin):
quippe duos pro uno domino acceptos ĩmoderata infinita porestate: qui so¬
luti atque effrenati ipsi omnes metus legum: omniaque supplitia uerterã
in plebem. Quae ne aeterna illis licentia sit leges se promulgaturũ ut ꝗnq
uiri crearentur legibus de imperio consulari scribendis. quod populus in se
ius dederit eo consulem usurum. non ip̃os libidinem ac licentiam suã pro
lege hĩturos.Qua promulgata lege cum timerent patres ne absentibus
consulib ugum acciperent: senatus a praefecto urbis q. fabio uocatur. Iui
adeo atrociter in rogationem latoremque ip̃m est inuectus: ut nihilsi am¬
bo consules infesti cirtumstarent tribunum relictum minarum atq ter¬
roris sit. insidiatum eum & tempore capto adortum rem .p. si quẽ simi¬
lem eius priore anno inter morbum bellumque irati dei tribimum de¬
dissent non potuisse resisti: duob mortuis consulib: iacente aegra ciuita¬

Expanded text:
quippe duos pro uno dominos acceptos, immoderata, infinita potestate, qui soquippe duos pro uno dominos acceptos, immoderata, infinita potestate, qui soluti atque effrenati ipsi omnes metus legum omniaque supplicia uerterent in plebem. quae ne aeterna illis licentia sit, legem se promulgaturum ut quinque uiri creentur legibus de imperio consulari scribendis; quod populus in se ius dederit, eo consulem usurum, non ipsos libidinem ac licentiam suam pro lege habituros. qua promulgata lege cum timerent patres ne absentibus consulibus iugum acciperent, senatus a praefecto urbis Q. Fabio uocatur, qui adeo atrociter in rogationem latoremque ipsum est inuectus ut nihil, si ambo consules infesti circumstarent tribunum, relictum minarum atque terroris sit: insidiatum eum et tempore capto adortum rem publicam. si quem similem eius priore anno inter morbum bellumque irati di tribunum dedissent, non potuisse sisti. mortuis duobus consulibus, iacente aegra ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
aginta cecidisse in atie ac in fuga. Mille ac centum quinquaginta uiuos
captos. Signa .xxuii. militaria relata in quibusclam annalib inuenio.
Ubi &si adiectum aliquid numero sit magna certe caedes fuit. Uictor con¬
sul ingenn praeda pontus eadem instatiua rediit. Tum consules castra con¬
iungunt. Et uolsci equiq afflictas uires suas inunum contulere: Tertia
illa p̾ugna eo anno fuit. Eadem fortuna uictoriam dedit. fusis hostib &iã
capta castra. Sic res romana in antiquum statum rediit. Secundaeq belli
res extemplo urbanos motus excitauerunt. E. terentillius arsa rribunus
plebis eo anno fuit. Is consulib absentib ratus locum tribunitiis actionib
datum. per aliquot dies patrum suꝑbiam ad plebem criminatus. maxime
in consulare imperium tanꝗͣ nimium: nec tollerabile liberae ciuitati. inue¬
hebatur. Nomine .ii. tm̃ inuidiosum re ip̃a prope atrotius ꝗͣ regium esse.¬

Expanded text:
aginta cecidisse in acie ac fuga, mille septingentos quinquaginta uiuos aginta cecidisse in acie ac fuga, mille septingentos quinquaginta uiuos captos, signa uiginti septem militaria relata in quibusdam annalibus inuenio, ubi etsi adiectum aliquid numero sit, magna certe caedes fuit. uictor consul ingenti praeda potitus eodem in statiua rediit. tum consules castra coniungunt, et Uolsci Aequique adflictas uires suas in unum contulere. tertia illa pugna eo anno fuit. eadem fortuna uictoriam dedit; fusis hostibus etiam castra capta. sic res Romana in antiqres extemplo urbanos motus excitaverunt. C. Terentilius Harsa tribunus plebis eo anno fuit. is consulibus absentibus ratus locum tribuniciis actionibus datum, per aliquot dies patrum superbiam ad plebem criminatus, maxime in consulare imperium tamquam nimium nec tolerabile liberae civitati invehebatur. nomine enim tantum minus invidiosum, re ip
Abbreviated transcription (Latin):
missum in campos: uastauere agros praenestinum gabinũque. Ex ga¬
bino in tusculanos flexere colles. Urbi quoq romae ingens prebitus ter¬
ror. magis in re subita: ꝗͣ ad arcendam uim parum uirium ess&. S. fa¬
bius praeerat urbi. Is armata iuuentute dispositisque praesidiis tuta oĩa
ac tranquilla fecit. Itaque hostes praeda ex proximis locis rapta appro¬
pinquare urbi non ausi.: cum circũacto agmine redirent quanto lõgu
ab urbe hostium abscederent: eo solutiore cura in Lucretium incidunt
consulem:iam ante exploratis itinerib suis instructum & ad certamẽ
intentum. Igitur reꝑatis animis repentino pauore perculsos adorti aliqͣn¬
to pautiores multitudinem ingentem fundunt fugantque: & cõpulsos
in cauas ualles. cum exitus haud in facili essent circũueniunt. Ibi uol¬
scum nomen prope deletum est. Quatuor milia quadringentos octu-¬

Expanded text:
missum in campos. uastauere agros Praenestinum Gabinumque; ex Gamissum in campos. uastauere agros Praenestinum Gabinumque; ex Gabino in Tusculanos flexere colles. urbi quoque Romae ingens praebitus terror, magis in re subita quam quod ad arcendam uim parum uirium esset. Q. Fabius praeerat urbi; is armata iuuentute dispositisque praesidiis tuta omnia ac tranquilla fecit. itaque hostes praeda ex proximis locis rapta adpropinquare urbi non ausi, cum circumacto agmine redirent quanto longius ab urbe hostium abscederent eo solutiore cura, in Lucretium incidunt consulem iam ante exploratis itineribus suis instructum et ad certamen intentum. igitur praeparatis animis repentino pauore perculsos adorti aliquanto pauciores multitudinem ingentem fundunt fugantque et compulsos in cauas ualles, cum exitus haud in facili essent, circumueniunt. ibi Uolscum nomen prope deletum est. tredecim milia quadringentos septu
Abbreviated transcription (Latin):
circũ acto defuncta morbis corpora salubriora esse incepere: uersisque
animis iam ad publicam curam: cum aliquot interregna exissent. P. ua¬
lerius publicola tertio die ꝗͣ interregnum inierat consules creat.
lucretium Tricipitinum. &t. Ueturium geminium siue ille uetusius
fuit. Ante diem tertium idus sextiles consulatum ineunt: iam satis ua¬
lida ciuitate: ut non solum arcere bellum: sed &iã ultro inferre posset.
Igitur nuntiantib hernicis in fines suos transcendisse hostes. impigre pro¬
missum auxilium. Duo consulares exercitus conscripti. Ueturius missus
in uolscos ad bellum ultro inferendum. Trcipitinus populationib arcẽ¬
dis sotiorum agro oppositus non ultra ꝗͣ in hernicos procedit. Ueturius
primo prcelio hostes fundit fugatque. Lucretium dum in hernicis sed&
praedonum agmen fefellit: supra montes praenestinos ductum. inde di-¬

Expanded text:
circumacto, defuncta morbis corpora salubriora esse incipere, uersisque circumacto, defuncta morbis corpora salubriora esse incipere, uersisque animis iam ad publicam curam, cum aliquot interregna exissent, P. Ualerius Publicola tertio die quam interregnum inierat consules creat L. Lucretium Tricipitinum et T. Ueturium Geminum , siue ille Uetusius fuit. ante diem tertium idus Sextiles consulatum ineunt, iam satis ualida ciuitate ut non solum arcere bellum sed ultro etiam inferre posset. igitur nuntiantibus Hernicis in fines suos transcendisse hostes impigre promissum auxilium. duo consulares exercitus scripti. Ueturius missus in Uolscos ad bellum ultro inferendum: Tricipitinus populationibus arcendis sociorum agro oppositus non ultra quam in Hernicos procedit. Ueturius primo proelio hostes fundit fugatque: Lucretium dum in Hernicis sedet praedonum agmen fefellit supra montes Praenestinos ductum, inde de
Abbreviated transcription (Latin):
sessis sotis ferrent᷑. coniuncto exercitu romam pergunt. Ubi cum hosts
non inuetiissent secuti famam ac uestigia obuii fiunt descendentib ab
tusculana in albanam uallem. ibi haus quaꝗͣ aequo prcelia pugnatum
est. fides sua sotiis parum felix fuit. Haud minor romae fit morbo stra¬
ges: ꝗͣ quanta ferro sonorum facta erat. Consul qui unus superat mo¬
ritur. Mortui & alii clari uiri M.Ualerius ł. uirginius Runlius augu¬
res Ser. Sulpitius & curio pontifex maximus. per ignota capita late ua¬
gata est uis morbi. Inopsque senatus auxilii humani ad deos populum
ac uota uertit. Iussi cum coniugib ac liberis supplicatum ire. pacemque
exposcere deum. Ad id quod sua quenque mala cogebant auctoritate
publica euocati: omnia delubra implent.Strat& passim matres crinib
templa uerrentes: ueniam irarum caelestium finemque pesti eposcunt.
Inde paulatim seu pace deum impetrata: seu grauiore tempore anni iã

Expanded text:
sessis sociis ferrent, coniuncto exercitu Romam pergunt. ubi cum hostes sessis sociis ferrent, coniuncto exercitu Romam pergunt. ubi cum hostes non inuenissent, secuti famam ac uestigia obuii fiunt descendentibus ab Tusculana in Albanam uallem. ibi haudquaquam aequo proelio pugnatum est, fidesque sua sociis parum felix in praesentia fuit. haud minor Romae fit morbo strages quam quanta ferro sociorum facta erat. consul qui unus supererat moritur; mortui et alii clari uiri, M. Ualerius , T. Uerginius Rutulus augures, Ser. Sulpicius curio maximus; et per ignota capita late uagata est uis morbi, inopsque senatus auxilii humani ad deos populum ac uota uertit. iussi cum coniugibus ac liberis supplicatum ire pacemque exposcere deum, ad id quod sua quemque mala cogebant auctoritate publica euocati omnia delubra implent. stratae passim matres, crinibus templa uerrentes, ueniam irarum caelestium finemque pesti exposcunt. inde paulatim, seu pace deum impetrata seu grauiore tempore anni iam
Abbreviated transcription (Latin):
serta omnia sine capite sine uirib: dii praesides ac fortuna urbis tuta-¬
ta est: quae uolscis equisque praedonũ ponus mentem ꝗͣ hostiũ dedit
Adeo enim nullam spem: non potiundi mõ: sed ne adeundi quidem
romana moenia aĩus eorum cepit. Tectaque procul uisa ac ĩminẽtes
cumuli auertere mentes eorum: ut cotis passim castris fremitu orto
quid in uasto ac deserto agro inter tabem pecorum hominũque desi¬
des sine praeda tempus tererent:cum integra loca tusculanum agrum
opimum copiis petere possent: signa repente conuellerent transuersis¬
que itinerib per lauicanos agros in tusculanos colles transirent. Eo uis
omnis tempestasque belli conuersa est: Interim hernici latiniq: pudo¬
re &iam non miseritordia solum moti:quod ne obstitissent cõmunib
hostib: infesto agmine romanam urbem perentib. nec opem tillã ob¬¬

Expanded text:
serta omnia, sine capite, sine uiribus, di praesides ac fortuna urbis tutaserta omnia, sine capite, sine uiribus, di praesides ac fortuna urbis tutata est, quae Uolscis Aequisque praedonum potius mentem quam hostium dedit. adeo enim nullam spem non potiundi modo sed ne adeundi quidem Romana moenia animus eorum cepit tectaque procul uisa atque imminentes tumuli auertere mentes eorum, ut totis passim castris fremitu orto quid in uasto ac deserto agro inter tabem pecorum hominumque desides sine praeda tempus tererent, cum integra loca, Tusculanum agrum opimum copiis, petere possent, signa repente conuellerent transuersisque itineribus per Labicanos agros in Tusculanos colles transirent. eo uis omnis tempestasque belli conuersa est. interim Hernici Latinique pudore etiam, non misericordia solum, moti si nec obstitissent communibus hostibus infesto agmine Romanam urbem petentibus nec opem ullam ob
Abbreviated transcription (Latin):
laturos. Discesscere sotii pro tristi nuntio tristiorem domũ referẽtes
Quippe quib perse sustinendum bellum erat: quod uix romani fultis
uirib substinuissent. Non diutius se in hernico hostis continuit
Pergit inde infestus in agros romanos &ã sine belli iniuria uastatos.
Ubicum obuius nemo ne inermis quid fier&: perque omnia nõ prae¬
sidiis mõ deserta: sed & cultu agresti transirent: peruenere ad tertiũ la¬
pidem gabina uia. Mortuus ebutius erat romanus consul. Collega
euis exigua in spe trahebat animam. Affecti plerique principum pa¬
trum maior pars. militaris fere aetas omnis: ut non mõ ad expeditio¬
nes: quas in tanto tumultu res poscebat: sed uix ad quietas stationes
uirib sufficerent. Munus uigiliarum senatores qui per atatem ac ua¬
litudinem poterant perse ip̃i obibant. Circuitio ac cura aedilium ple¬
bis erat. Ad eos sũma rerum ac maiestas consularis imperii uenerat. De¬¬

Expanded text:
laturos. discessere socii, pro tristi nuntio tristiorem domum referentes, laturos. discessere socii, pro tristi nuntio tristiorem domum referentes, quippe quibus per se sustinendum bellum erat quod uix Romanis fulti uiribus sustinuissent. non diutius se in Hernico hostis continuit; pergit inde infestus in agros Romanos, etiam sine belli iniuria uastatos. ubi cum obuius nemo ne inermis quidem fieret, perque omnia non praesidiis modo deserta sed etiam cultu agresti transirent, peruenere ad tertium lapidem Gabina uia. mortuus Aebutius erat Romanus consul; collega us exigua in spe trahebat animam; adfecti plerique principum, patrum maior pars, militaris fere aetas omnis, ut non modo ad expeditiones quas in tanto tumultu res poscebat, sed uix ad quietas stationes uiribus sufficerent. munus uigiliarum senatores, qui per aetatem ac ualetudinem poterant, per se ipsi obibant; circumitio ac cura aedilium plebi erat; ad eos summa rerum ac maiestas consularis imperii uenerat. de
Abbreviated transcription (Latin):
tempus & forte annus pestilens erat urbi agrisque. nec hominib magis
q̃ pecorib. auxere uim morbi terrores populationis pecorib agrestibq
in urbem acceptis. Ea colluuione mixtor omnis generis animantium
& odore insolito urbanum & agrestem confertum in arcta tecta ȩstu
ac uigiliis angebat ministeriaque ip̃a inuicem ac contagio ip̃a uul¬¬
gabat morbos. Uix instantes sustinentib clades: uernici repente lega
ti nuntiant in agro suo equos uolscosq coniuctis copiis castra posus¬
se. Inde exercitu ingenti fines suos depopulari.praeter ꝗͣ quod infre¬
quens senatus inditio erat sotiis afflictam ciuitatem pestilentia esse:
moestum etiã responsum tulere: ut per se ip̃i latini cum hernicis res
suas tutarentur. Urbem romanam subita deum ira morbo populari:
si qua eius mali quies ueniat: ut anno ante: ut saepe alias sotiis opem

Expanded text:
tempus et forte annus pestilens erat urbi agrisque, nec hominibus magis tempus et forte annus pestilens erat urbi agrisque, nec hominibus magis quam pecori, et auxere uim morbi terrore populationis pecoribus agrestibusque in urbem acceptis. ea conluuio mixtorum omnis generis animantium et odore insolito urbanos et agrestem confertum in arta tecta aestu ac uigiliis angebat, ministeriaque in uicem ac contagio ipsa uolgabant morbos. uix instantes sustinentibus clades repente legati Hernici nuntiant in agro suo Aequos Uolscosque coniunctis copiis castra posuisse, inde exercitu ingenti fines suos depopulari. praeterquam quod infrequens senatus indicio erat sociis adflictam ciuitatem pestilentia esse, maestum etiam responsum tulere, ut per se ipsi Hernici cum Latinis res suas tutarentur; urbem Romanam subita deum ira morbo populari; si qua eius mali quies ueniat, ut anno ante, ut semper alias, sociis opem
Abbreviated transcription (Latin):
romanis uagabantur: ab a. postumio consule tria milia quadrĩgentos
caesos. Eaeteram multitudinem praedam agentem: quae inciderit in quĩ¬
tium nequaquã pari fide defunctam esse caede. Interfecta inde quatu¬
ormilia. & exequando subtiliter numer ducentos ait & triginta. In
romam reditum est. iustitiũ remissum. Telum uisum est ardere płimo
igni: portentaque alia aut obuersata oculis:aut uanas exterrits osten¬
tauere spenes. His auertendis terrorib intriduum feriae indictae: per
quas omnia delubra pacem deum exposcentiũ uiror mulierũque tur¬
ba implebantur. Eohortes deinde latinae Nernicaeque ab senati gratiis
ob impigram militiam actis: remissa domum. Antiates mille milites: qui
tardum auxilium post praedam uenerant: prope cum ignominia dimissi.
Comitia deinde habita creati consules Lebutius.P. Seruilius. Ralendis
sextilib: ut tunc principium anni agebatur consulatum ineunt. Graue

Expanded text:
Romanis uagabantur ab A. Postumio consule duo milia et quadringentos Romanis uagabantur ab A. Postumio consule duo milia et quadringentos caesos: ceteram multitudinem praedam agentem quae inciderit in Quinctium nequaquam pari defunctam esse caede: interfecta inde quattuor milia et, exsequendo subtiliter numerum, ducentos ait et triginta. ut Romam reditum est et iustitium remissum, caelum uisum est ardere plurimo igni, portentaque alia aut obuersata oculis aut uanas exterritis ostentauere species. his auertendis terroribus in triduum feriae indictae, per quas omnia delubra pacem deum exposcentium uirorum mulierumque turba implebantur. cohortes inde Latinae Hernicaeque ab senatu gratiis ob impigram militiam actis remissae domos. Antiates mille milites, quia serum auxilium post proelium uenerant, prope cum ignominia dimissi. comitia inde habita; creati consules L. Aebutius P. Seruilius . kalendis Sextilibus, ut tunc principium anni agebatur, consulatum ineunt. graue
Abbreviated transcription (Latin):
tos in castra romana equos.legatique caput ferociter ostentantes ab
tergo adortus: simul ad signum a se procul editum e castris eruptiõẽ
facta magnam uim hostium circũuenit. Minor caedes fuga effusior
equoꝵ in agro fuit romano. In quos pallatos praedam agentes postumi
us aliquot socis: quib oportuna imposuerat praesidia impetum dedit.Ni
uagi dissipato agmine fugientes: in Quintium uictorẽ cum sautio cõ¬
sule reuertentem incidere. Tum consularis exercitus egregia pugna cõ¬
sulis uulnus. legati & cohortium ultus est caedem. Magnae clades ultꝰ
citroq illis dieb & illatae & acceptae. Difficile ad fidem est in tam antiqͣ
re quot pugnauerint ceciderint ue ex acto affirmare numero.Audet tñ
antias ualerius concipere sũmas. Romanos cecidisse in hernico agro du
omilia ac ducentos. Ex praedatorib equor qui populabundi in finib

Expanded text:
tos in castra Romana Aequos legatique caput ferociter ostentantes ab tos in castra Romana Aequos legatique caput ferociter ostentantes ab tergo adortus simul ad signum ab se procul editum ex castris eruptione facta, magnam uim hostium circumuenit. minor caedis, fuga effusior Aequorum in agro fuit Romano, in quos palus aliquot locis, quibus opportuna imposuerat praesidia, impetum dedit. hi vagi dissipate agmine fugientes in Quinctium victorem cum saucio consule revertentem incidere. tum consularis exercitus egregie consulis volnus, legati et cohortium ultus est caedem. magnae clades ultro citroque illis diebus et inlatae et acceptae. difficile ad fidem est in tam tarn antiqua re quot pugnaverint ceciderintve exacto adfirmare numero; audet tAntias Ualerius concipere summas: Romanos cecidisse in Hernico agro quinque milia octingentos: ex praedatoribus Aequorum qui populabundi in finibus
Abbreviated transcription (Latin):
tus obsidionem passus ess&: in incautum hostem decumana porta e¬
rupit. Et cum ꝑsequi poss&: metu substitit: ne qua ex ꝑte altera ĩ castra
uis fier&. Furium legatum: fratex idem consulis erat: longius extulit
cursus. nec suos ille redeuntes persequendi studio. neque hostiũ ab
tergo incursum uidit. Ita exclusus multis saepe conatib capis: ut uiã
sibi ad castra facer&: atriter dimicans cecidit. Et consultiuntio circũ¬
uenti fratris conuersus ad pugnam dum se temere magis ꝗͣ satis cau¬
te in mediam dimicationem inferr& uulnere accepto aegre acircum¬
stantib erepius & suor animos turbauit: & ferociores hostes fecit.
qui caede legati & consulis uulnere accensi nulla deinde ui sustineri
potuere. Dum compulsi in castra romani rursus obsiderentut: nec spe
nec uirib pares: ueniss&que in periculum sũma rerum: niT. Quinti¬
us ꝑegrinis copiis cum latino uernicoque exertin subueniss&. Is intẽ¬

Expanded text:
tus obsidionem passus esset, in incautum hostem decumana porta etus obsidionem passus esset, in incautum hostem decumana porta erupit et, cum persequi posset, metu substitit ne qua ex parte altera in castra uis fieret. Furium legatum—frater idem consulis erat—longius extulit cursus; nec suos ille redeuntes persequendi studio neque hostium ab tergo incursum uidit. ita exclusus multis saepe frustra conatibus captis ut uiam sibi ad castra faceret, acriter dimicans cecidit. et consul nuntio circumuenti fratris conuersus ad pugnam, dum se temere magis quam satis caute in mediam dimicationem infert, uolnere accepto aegre ab circumstantibus ereptus et suorum animos turbauit et ferociores hostes fecit; qui caede legati et consulis uolnere accensi nulla deinde ui sustineri potuere, ut compulsi in castra Romani rursus obsiderentur nec spe nec uiribus pares; uenissetque in periculum summa rerum, ni T. Quinctius peregrinis copiis, †cum Latino Hernicoque exercitu, subuenisset. is inten
Abbreviated transcription (Latin):
let. Quintium subsidio castris cum sotiali exercitu muti. Ad eum explen¬
dum latini ternicique & colonia antium dare guintio subitarios mili¬
tes. ita tum repentina auxilia appellabant: iussi. Multi per eos dies motus
multique impetus hinc atque illinc facti: quia suꝑante multitudine: ho¬
stes carpere multifariam uires romanas: ut non suffecturas ad omĩa ag¬
gressi sunt.Simul castra oppugnabantur: simulpars exertitus ad popu¬
landum agrum romanum missa: urbẽque ipãm siqua fortuna daret
temptandam. L. Ualerius ad praesidium urbis relictus: consulostumius
ad arcendas populationes finium missuf. Nihil remissum ab ulla parte
cura& aut laboris. Uigilia in urbe. stationes ante portas. praesidiisque in
muris disposita. & quod necesse erat in tanto tumultu iustitium per ali¬
quot dies seruatum. Interim in castris Furius consul cum primo ꝗe¬

Expanded text:
le T. Quinctium subsidio castris cum sociali exercitu mitti; ad eum explenle T. Quinctium subsidio castris cum sociali exercitu mitti; ad eum explendum Latini Hernicique et colonia Antium dare Quinctio subitarios milites—ita tum repentina auxilia appellabant—iussi. multi per eos dies motus multique impetus hinc atque illinc facti, quia superante multitudine hostes carpere multifariam uires Romanas, ut non suffecturas ad omnia, adgressi sunt; simul castra oppugnabantur, simul pars exercitus ad populandum agrum Romanum missa urbemque ipsam, si qua fortuna daret, temptandam. L. Ualerius ad praesidium urbis relictus, consul Postumius ad arcendas populationes finium missus. nihil remissum ab ulla parte curae aut laboris; uigiliae in urbe, stationes ante portas praesidiaque in muris disposita, et, quod necesse erat in tanto tumultu, iustitium per aliquot dies seruatum. interim in castris Furius consul, cum primo quie
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. bellum inde haud dubium hr̃i. Sp. Furius consulum alter. cui
ca prouinta euenerat profectus in equos. Nernitor in agro populabun¬
dum hostem inuenit. ignarusque multitudinis: quia nusꝗͣ uniuersa cõ¬
specta fuerat. imparem copiis exercitum temere pugnae cõmisit. primo cõ¬
cursu pulsus se in castra recepit. Neque is ibi finis ꝑiculi fuit. Nanque &
proxima nocte & postero die tanta ui castra sunt tircũsessa & oppugna¬
ta. ut ne nuntius quid inde romam mitti poss&s. Nernici e male pu¬
gnatum & consulem exercitũque obsidere nuntiauerunt. Tantumque
terrorem incussere patribus: ut quae forma senatus consulti ultim& sẽper
necessitatis habita est: Postumio alteri consuli negotium claretur uideĩ
ne quid resp. detrimenti caperet. Ip̃m consulem roma manere ad con¬
scribendos omnes. qui arma ferre possent: optimum uisum est. Pro cõsu¬

Expanded text:
rentur. bellum inde haud dubium haberi. Sp. Furius consulum alter cui rentur. bellum inde haud dubium haberi. Sp. Furius consulum alter cui ea prouincia euenerat profectus in Aequos, Hernicorum in agro populabundum hostem inuenit, ignarusque multitudinis, quia nusquam uniuersa conspecta fuerat, imparem copiis exercitum temere pugnae commisit. primo concursu pulsus se intra castra recepit. neque is finis periculi fuit; namque et proxima nocte et postero die tanta ui castra sunt circumsessa atque oppugnata ut ne nuntius quidem inde mitti Romam posset. Hernici et male pugnatum et consulem exercitumque obsideri nuntiauerunt, tantumque terrorem incussere patribus ut, quae forma senatus consulti ultimae semper necessitatis habita est, Postumio, alteri consulum, negotium daretur uideret ne quid res publica detrimenti caperet. ipsum consulem Romae manere ad conscribendos omnes qui arma ferre possent optimum uisum est: pro consu
Abbreviated transcription (Latin):
quin nouum equis alter consulum bellum gererer&.Itaque equi ab
acederanis uolscis praesidium petiere: quo cupide oblato adeo ciuita-¬
tes hae perpetuo in romanos odio certauere. bellum sũma ui ꝑabatur.
Sentiunt tiernici & praedicunt romanis acederanũ ad equos descisse.
Suspecta &x colonia antium fuit: quod magna uis hominũ inde cum oppidũ
captum ess& confugissent ad equos: is miles per bellum equi tũ uł acerrimus
fuit. Compulsis deinde in oppida equis: ea multitudo dilapsa cũ antium
rediss& sua sponte iam infidos colonos romanis ab alienauit. Nec dũ matu¬
rare cum defectionem parari delatum ad senatum ess&s. datũ negotiũ
consulib est: ut principib colonia romam excitis quaererent ꝗd rei ess&
ui cum haud grauatim uenissent introducti a consulibo ad senatum:
ita responderunt᷑ ad interrogata. ut magis suspecti: qͣ uenerant climute¬

Expanded text:
quin cum Aequis alter consulum bellum gereret. itaque Aequi ab quin cum Aequis alter consulum bellum gereret. itaque Aequi ab Ecetranis Uolscis praesidium petiere; quo cupide oblato—adeo ciuitates hae perpetuo in Romanos odio certauere—bellum summa ui parabatur. sentiunt Hernici et praedicunt Romanis Ecetranum ad Aequos descisse. suspecta et colonia Antium fuit, quod magna uis hominum inde, cum oppidum captum esset, confugisset ad Aequos; isque miles per bellum Aequicum uel acerrimus fuit; compulsis deinde in oppida Aequis, ea multitudo dilapsa cum Antium redisset, sua sponte iam infidos colonos Romanis abalienauit. necdum matura re cum defectionem parari delatum ad senatum esset, datum negotium est consulibus ut principibus coloniae Romam excitis quaererent quid rei esset. qui cum haud grauate uenissent, introducti a consulibus ad senatum ita responderunt ad interrogata ut magis suspecti quam uenerant dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
fecto urbis relicto. hostem in agris non inuenit.Ab altero consule
res gesta egregre est: qui qua uentur hostem sciebat grauẽ praeda
eoque impeditiore agmine incedentem aggressus. funestam ei popula-¬
tionem fecit. Pauci hostium euasere ex insidiis. Praeda om̃is recepta ẽ
Sic finem iustitio: quod quatriduũ fuit reditus Quintii consulis in ur¬
bem fecit. Census deinde factus & conditum a . lustr. Tensa ciuiũ
capita centum quatuor milia & ducenta quatuordecim dicũtur. pre¬
ter orbos orbasque. In equis deinde nihil memorabile actum.In oppi¬¬
da sua se recepere populari sua passi. Consul cum aliquotiens ꝑ omnes
hostium agrum infesto agmine populabundus iss&. cum ingenti lau-¬
de praedaque romam rediit. Consules inde postumius albius Sp. fu-¬
rius fuscus. furios fusios scripsere quidã. Id ad moneo ne quis ĩmuta¬
tionem uiroꝵ ipõrum esse:quae nominũ est putet.Naud dubiũ erat

Expanded text:
fecto urbis relicto, hostem in agris non inuenit. ab altero consule fecto urbis relicto, hostem in agris non inuenit. ab altero consule res gesta egregie est; qui, qua uenturum hostem sciebat, grauem praeda eoque impeditiore agmine incedentem adgressus, funestam populationem fecit. pauci hostium euasere ex insidiis, praeda omnis recepta est. sic finem iustitio, quod quadriduum fuit, reditus Quincti consulis in urbem fecit. census deinde actus et conditum ab Quinctio lustrum. censa ciuium capita centum quattuor milia septingenta quattuordecim dicuntur praeter orbos orbasque. in Aequis nihil deinde memorabile actum; in oppida sua se recepere, uri sua popularique passi. consul cum aliquotiens per omnem hostium agrum infesto agmine populabundus isset, cum ingenti laude praedaque Romam rediit. consules inde A. Postumius Albus Sp. Furius Fusus . —Furios Fusios scripsere quidam; id admoneo ne quis immutationem uirorum ipsorum esse quae nominum est putet. —haud dubium erat
Abbreviated transcription (Latin):
sidio egressi. tanto cum tumultu inuasere fines romanos. ut ad urbem quoq
terrorem pertulerint. Nec opinata &̃ res plus trepidationis fecit. qđ nibil
minus qͣ ne uuictus ac proꝑe in castris obsessus hostis memor populationis es.¬
sa: timeri poterat. agrestesque pauidi incidentes portis. non populatio¬
nem nec praedonum paruas manus: sed omnia uano agentes timore ex¬
ercitus & legiones adesse hostium & infesto agmine ruere ad urbẽ cla-¬
mabant. Ab his proxime audita incerta eoque uaniora ferre ad alios.
cursus clamorque uocantium ad arma haud multum a pauore capte ur¬
bis abesse. Forte ab algido ꝯuintius consul redierat romã. id remedium
timori fuit. Tumultuque sedato uictos timeri increpans hostes: praesi-¬
dia portis imposuit. Uocatoque deinde senatu cum ex auctoritate patr
iustitio indicto profectus ad tutandos fines ess&. Quintio Seruilio prae¬

Expanded text:
sidio egressi tanto cum tumultu inuasere fines Romanos, ut ad urbem quoque sidio egressi tanto cum tumultu inuasere fines Romanos, ut ad urbem quoque terrorem pertulerint. necopinata etiam res plus trepidationis fecit, quod nihil minus quam ne uictus ac prope in castris obsessus hostis memor populationis esset timeri poterat; agrestesque pauidi incidentes portis non populationem nec praedonum paruas manus, sed omnia uano augentes timore exercitus et legiones adesse hostium et infesto agmine ruere ad urbem clamabant. ab his proximi audita incerta eoque uaniora ferre ad alios. cursus clamorque uocantium ad arma haud multum a pauore captae urbis abesse. forte ab Algido Quinctius consul redierat Romam. id remedium timori fuit; tumultuque sedato uictos timeri increpans hostes, praesidia portis imposuit. uocato dein senatu cum ex auctoritate patrum iustitio indicto profectus ad tutandos fines esset Q. Seruilio prae
Abbreviated transcription (Latin):
trastina die oriente sole redite in atiem. erit copia pugnandi ne timete.
His uocib irritatus miles in diem poster in castra reducitur: longam ueni¬
re noctem ratus: quae moram certamini faceret.Tum quiđ corpora sõno
ciboque curant. Ubi illuxit postero die: aliqnto prior constitit romana
aties. tandem & equi processere. Prcelium fuit utrinque uehemens. qd
& romanus ira odioque pugnabat: & equos conscientia contracti culpa pe¬
riculi. & desperatio future sibi postea fidei ultima audere ai exꝑiri cogebat
nor mñ sustinere atiem romanam equi. pulsique cum in fines se recepissent
nuhilo inclinatioribus animis ad pacem. ferox multitudo increpare duces.
quod in atiem: qua pugnandi arte romanus excellebat cõmissa ressit. Eqͥͦs
populationib incursionibusq meliores esse. Et multas passim manus. ꝗͣ ma¬
gnam molem unius exercitus rectius bella gerere. Nelicto itaq castris prae-¬

Expanded text:
crastino die oriente sole redite in aciem; erit copia pugnandi; ne timete.' crastino die oriente sole redite in aciem; erit copia pugnandi; ne timete.' his uocibus inritatus miles in diem posterum in castra reducitur, longam uenire noctem ratus quae moram certamini faceret. tum quidem corpora cibo somnoque curant; ubi inluxit postero die, prior aliquanto constitit Romana acies; tandem et Aequi processere. proelium fuit utrimque uehemens, quod et Romanus ira odioque pugnabat et Aequos conscientia contracti culpa periculi et desperatio futurae sibi postea fidei ultima audere et experiri cogebat. non tamen sustinuere aciem Romanam Aequi; pulsique cum in fines suos se recepissent, nihilo inclinatioribus ad pacem animis ferox multitudo increpare duces quod in aciem, qua pugnandi arte Romanus excellat, commissa res sit; Aequos populationibus incursionibusque meliores esse et multas passim manus quam magnam molem unius exercitus rectius bella gerere. relicto itaque castris prae
Abbreviated transcription (Latin):
catam antea illis clederat: quor id perfidia & periurio fiat deos nunc ⁊¬
testes esse: & mox fore ultores. Sed tñ ut cunque sit. &ã nunc poenitere
sua sponte equos: ꝗͣ pati hostilia malle. si poeniteat tutum receptum
ad expertam clementiam fore. Sin suo periurio gaudeant: diis magis
iratis: ꝗͣ hostib gesturos bellum. Haec dicta adeo nihil ꝓ mouerũt quẽ¬
quã: ut legati prope uiolati sint. exercitusque in algidum aduersus ro¬
manos missus. Qua ubi romam sunt nuntiata indignitas rei magis. ꝗͣ pe¬
riculum consulem alterum ab urbe exciuit. Ita duo consulares exerci¬¬
tus ad hostem accessere atie instructa: ut confestim dimicarent. Sed
cum forte haud multum diei suꝑess&: unus abstatione hostium excla¬
mat. ostentare hoc est romani non gerere bellum.Innoctem ĩminentẽ
atiem instruitis. Longiore luce ad id certamen quod instat uobis opus ẽ.

Expanded text:
catam illis antea dederat. quorum id perfidia et periurio fiat, deos nunc catam illis antea dederat. quorum id perfidia et periurio fiat, deos nunc testes esse, mox fore ultores. se tamen, utcumque sit, etiam nunc paenitere sua sponte Aequos quam pati hostilia malle. si paeniteat, tutum receptum ad expertam clementiam fore: sin periurio gaudeant, dis magis iratis quam hostibus gesturos bellum. haec dicta adeo nihil mouerunt quemquam ut legati prope uiolati sint exercitusque in Algidum aduersus Romanos missus. quae ubi Romam sunt nuntiata, indignitas rei magis quam periculum consulem alterum ab urbe exciuit. ita duo consulares exercitus ad hostem accessere acie instructa ut confestim dimicarent. sed cum forte haud multum diei superesset, unus ab statione hostium exclamat: 'ostentare hoc est, Romani, non gerere bellum. in noctem imminentem aciem instruitis; longiore luce ad id certamen quod instat nobis opus est.
Abbreviated transcription (Latin):
agrum accipere uellent. Fecit statim: ut fit: fastidium copia. Adeoq
pauei nomina dedere:ut ad explendum numer coloni uolsci adde¬
rentur. Caetera multitudo poscere agrum romae malle:ꝗ alibi acciꝑe.
Equi a&: Fabio:is eo cum exercitu uenerat: petiere pacem.Irritãque
eam ip̃i subita incursione in agrum latinum fecere. Quintius Ser¬¬
uilius in sequenti anno: is .ii. cum Sp. postumio consul erat: in equos
missus: in latino agro statiua habuit castra. Quies necessaria morbo
implicitum exercitum tenuit. Extractum in tertium annũ bellũ est.
Q fabio &ł. Quintio consulib. Fabio extra ordinem: quia is uictor t¬
pacem equis dederat ea prouintia data.Qui haud dubia spe profc̃iis
famam nominis sui pacaturam equos: legatos in concilium gentis mis¬
sos nuntiare iussit &. fabium consulem dicere: se ex equis romã pacem
tulisse: ab roma equis bellum afferre: eadem dextera armata: quã pa¬¬

Expanded text:
agrum accipere uellent. fecit statim, ut fit, fastidium copia adeoque agrum accipere uellent. fecit statim, ut fit, fastidium copia adeoque pauci nomina dedere ut ad explendum numerum coloni Uolsci adderentur; cetera multitudo poscere Romae agrum malle quam alibi accipere. Aequi a Q. Fabio —is eo cum exercitu uenerat—pacem petiere, inritamque eam ipsi subita incursione in agrum Latinum fecere. Q. Seruilius insequenti anno—is enim cum Sp. Postumio consul fuit—in Aequos missus in Latino agro statiua habuit. quies necessaria morbo implicitum exercitum tenuit. extractum in tertium annum bellum est Q. Fabio et T. Quinctio consulibus. Fabio extra ordinem, quia is uictor pacem Aequis dederat, ea prouincia data. qui haud dubia spe profectus famam nominis sui pacaturam Aequos, legatos in concilium gentis missos nuntiare iussit Q. Fabium consulem dicere se ex Aequis pacem Romam tulisse, ab Roma Aequis bellum adferre eadem dextera armata quam pa
Abbreviated transcription (Latin):
perfuerat. lam priore consulatu Emilius dã¬
di agri plebi fuerat auctor. Itaque scdo quo¬
que consulatu eius & agrarii se inspem legis
erexerant. Et tribuni rem contra consules sae¬
pe temptatam adiutore utque tonsule obti¬
neri posse rati suscipiunt. Et consul manebat in sententia sua.pos¬¬
sessores & magna pars patrum tribunitiis se iactare actionib prin¬
cipem ciuitatis & largiendo de alieno popularem fieri quaerentes
totius inuidiam rei ab tribunis in consulem auerterant. Atrox cer-¬
tamen aderat: ni fabius consilio neutri parti acerbo rem expediss&L
Quintii ductu & auspitio agri capti priore annno aliqnͣtum a uolscis
esse: antium propinquã oportunam & maritimã urbem coloniam
deduci posse. Ita sine querelis possessorem plebem in agros iturã ciui¬¬
tatem in cõrordia fore. Naec sententia accepta est.Triũ uiros agro dan¬
do T. Quintiũ.A. Uirginium ẜ. furium creant. Iussi nomina dare: ꝗ

Expanded text:
perfuerat. iam priore consulatu Aemilius danperfuerat. iam priore consulatu Aemilius dandi agri plebi fuerat auctor; itaque secundo quoque consulatu eius et agrarii se in spem legis erexerant, et tribuni, rem contra consules saepe temptatam adiutore utique consule obtineri posse rati, suscipiunt, et consul manebat in sententia sua. possessores et magna pars patrum, tribuniciis se iactare actionibus principem ciuitatis et largiendo de alieno popularem fieri querentes, totius inuidiam rei a tribunis in consulem auerterant. atrox certamen aderat, ni Fabius consilio neutri parti acerbo rem expedisset: T. Quincti ductu et auspicio agri captum priore anno aliquantum a Uolscis esse; Antium, propinquam opportunam et maritimam urbem, coloniam deduci posse; ita sine querellis possessorum plebem in agros ituram, ciuitatem in concordia fore. haec sententia accepta est. triumuiros agro dando creat T. Quinctium A. Uerginium P. Furium ; iussi nomina dare qui
Abbreviated transcription (Latin):
est sinistrum romanis cornu: ni referentibus iam gradum consul
increpando simul temeritatem: simulignauiam pudorem metũ ex¬
cussisset. Resistere primo obstinatis animis.Deinde ut obtinentes locum
uires ferebant: audent ultro gradum inferre: & clamore renouato com¬
mouent atiem:Tum rursus impetu capto enituntur atque exuperat
iniquitatem loci. Iam prope erat ut in sũmum cliui iugum euaderent:
cum terga hostes dedere. Effusoque cursu pene agmine uno fugiẽtes
sequentesque castris incidere. In eo pauore tastra capiũtur. Qui uol¬
scorum effugere potuerunt antium petunt. Antium & romanus ex-¬
ercitus ductus. Paucos circũsessum dies deditur: nulla oppugnan¬¬
num noua ui: sed quod iam antea ab infelici pugna: castrisque a-¬
missis ceciderant animi.
NTIO CAETO T EMILIUS & QUINTIUS
Fabius consules fuint. Nic erat fabius Quin¬
tius: qui unus extinctae ad cremerã genti su-¬

Expanded text:
est sinistrum Romanis cornu, ni referentibus iam gradum consul est sinistrum Romanis cornu, ni referentibus iam gradum consul increpando simul temeritatem, simul ignauiam, pudore metum excussisset. restitere primo obstinatis animis; deinde ut obtinentes locum uim <pro ui> referebant, audent ultro gradum inferre et clamore renouato commouent aciem; tum rursus impetu capto enituntur atque exsuperant iniquitatem loci. iam prope erat ut in summum cliui iugum euaderent cum terga hostes dedere, effusoque cursu paene agmine uno fugientes sequentesque castris incidere. in eo pauore castra capiuntur: qui Uolscorum effugere potuerunt, Antium petunt. Antium et Romanus exercitus ductus. paucos circumsessum dies deditur, nulla oppugnantium noua ui, sed quod iam inde ab infelici pugna castrisque amissis ceciderant animi.ntio capto, T. Aemilius et Q. Fabius consules fiunt. hic erat Fabius qui unus exstinctae ad Cremeram genti su
Abbreviated transcription (Latin):
soniti saeuiebant: intentos uelut ad impetum hostiũ tenuit. Uhi illu¬
xit romanus inieger satiatusque somno productus in atem fessum
stando.
stando & uigiliis uolscum primo impetii pertulit: ꝗͣꝗͣ cessere magis ꝗͣ pul¬
si hostes sunt. quia ab tergo erant cliui in quos post principia intẽgris or¬
dinibo tutus receptus fuit. Consuli ubi ad iniquum locum uentum est:
sistit aciem. Miles aegre teneri clamare & poscere. ut perculsis instare liceat
Ferotius agunt equites: cirtũ fusi duci uociferantur se ante signa ituros:
Dum cunctatur consul uirtute militum fretus. loco parum confidens. con¬
clamant se ituros: clamoremq res est secuta: fixis interram pilis: quo
leuiores ardua euaderent: cursu subeunt. Uolscus effusis ad primum
impetum missilibus telis saxa adiatentia pedibus ingerit in subeuntes:
turbatosque ictibus crebris urget ex suꝑiore loco: sit prope oneratum

Expanded text:
sonitu saeuiebant, intentos uelut ad impetum hostium tenuit. ubi inlusonitu saeuiebant, intentos uelut ad impetum hostium tenuit. ubi inluxit, Romanus integer satiatusque somno productus in aciem fessum stando et uigiliis Uolscum primo impetu perculit; quamquam cessere magis quam pulsi hostes sunt, quia ab tergo erant cliui in quos post principia integris ordinibus tutus receptus fuit. consul ubi ad iniquum locum uentum est, sistit aciem. miles aegre teneri, clamare et poscere ut perculsis instare liceat. ferocius agunt equites; circumfusi duci uociferantur se ante signa ituros. dum cunctatur consul uirtute militum fretus, loco parum fidens, conclamant se ituros clamoremque res est secuta. fixis in terram pilis quo leuiores ardua euaderent, cursu subeunt. Uolscus effusis ad primum impetum missilibus telis, saxa obiacentia pedibus ingerit in subeuntes, turbatosque ictibus crebris urget ex superiore loco. sic prope oneratum
Abbreviated transcription (Latin):
tu facto dum se putant uinci uitere. Consul metuens ne nimis instan¬
do renouarer certamen: signum receptui dedit. Intercessere pauq di¬
es ueluti tacinis indutiis utrinque quicte sumpra: per quos ingens uis
hominum ex omnib uolscis equisque populis in castra uenit: haudi
dubitans si senserint roma nos nocte abituros. Itaque tertia ferc uigili¬
a ad castra oppugnanda ueniunt. Quintius sedato tumulnii. quẽ te̾r¬
ror subito excitauerat: cum manere in tentoriis quietum militem ius¬
siss&x: hernicor cohortem in stationem educit. Fornicines tibitinesq
in equis impositos canere ante uallum iub&. sollicitũque hostem ad
lucem tenere: Reliquum noctis adeo tranquilla omnia in castris fue̾
ut somni quoque romanis copia ess&. Et uolscos speties armator
peditum. quos & plures esse: & romanos putabant fremitus hĩnitus¬
que equor. qui & insueto in sedente equite & insuꝑ aures agitante

Expanded text:
tu facto dum se putant uincere uicere. consul metuens ne nimis instantu facto dum se putant uincere uicere. consul metuens ne nimis instando renouaret certamen, signum receptui dedit. intercessere pauci dies, uelut tacitis indutiis utrimque quiete sumpta, per quos ingens uis hominum ex omnibus Uolscis Aequisque populis in castra uenit, haud dubitans si senserint Romanos nocte abituros. itaque tertia fere uigilia ad castra oppugnanda ueniunt. Quinctius sedato tumultu quem terror subitus exciuerat, cum manere in tentoriis quietum militem iussisset, Hernicorum cohortem in stationem educit, cornicines tubicinesque in equos impositos canere ante uallum iubet sollicitumque hostem ad lucem tenere. reliquum noctis adeo tranquilla omnia in castris fuere ut somni quoque Romanis copia esset. Uolscos species armatorum peditum, quos et plures esse et Romanos putabant, fremitus hinnitusque equorum, qui et insueto sedente equite et insuper aures agitante