comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um omnes beati
apłi parem gr̃am
apud dñm scĩtatiᷤ
obtineant : nescio
quo tamen pacto
petrus ⁊ paulus uidentur p̾
cet̾is peculiari quadã in sal¬
uatore fidei uirtute p̾cellere.
Quod quidẽ ex ipsius dñ iu¬
dicio possumꝰ approbare. Nam
petro sicut bono dispensato
ri clauẽ regni cȩlestis dedit:
paulo tanquã idoneo doctori
magisteriũ eccłiastice institu¬
cionis inninxit: scilicet ut
quos iste erudierit ad salutẽ.
ille suscipiat ad quietẽ. Ut
quoꝵ corda paulus patefecĩt
doctrina u̾boꝵ: eoꝵ animab
petrus aꝑiat regna cȩlorum.
Clauem enĩ quodãmodo a xͦ
scientie & paulus accepit.
Clauis enĩ dicenda est. qua ad
fidẽ peccatoꝵ corda reserant᷑
mentiũ secreta panduntur:
& quicquid intrinsecus clau¬
sum tenet᷑. in palam raciona¬
bili manifestione ꝓducitur.
scientiã ad confessionẽ peccati
aꝑit: & gr̃ãm ad ȩternitateo
misterii salutaris includit.
Scientiȩ iste: ille potentiȩ. Di¬

Expanded text:
Cum omnes beati apostoli parem gratiam apud Deum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere, quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro sicut bono dispri, clavem regni coelestis dedit; Paulo tanquam idoneo doctori magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit; scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodammodo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est, qua ad fidem peccatorum dura corda reserantur, mentium secreta panduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. scientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit. scientiae iste, ille potentiae; di
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Uade nunc & uentila
diuicias tuas. iacta te: ꝙ dic
diues sum. Quã diues:. Si
uolo iustus sũ. si nolo iustus
ñ sum. In potestate habeo u¬
stum eẽ. ⁊ iustũ non ẽẽ. Non
audis in psalmo. qͥ confidũt
in uirtute sua : Ergo carnẽ
animã. d̾s tibi mentẽ. ds tͥ
intelligentiã dedit: tu das
tibi ipse iusticiã. Quid est caro.
qͥd sunt sensus: qͥd est anima.
quid ẽ mens. qͥd est intelligen¬
cia. sine iusticia: Nonne om¬
nia ista si iusticia careant. ad
penã ualebunt ⁊ Ergo tã diueᷤᷤ
ut cũ tibi d̾s dedit inferiora:
des tͥ pociora. Male diues. ex¬
maniende diues. si tamen
habes qd̃ te hab̃e dixisti. qͥd
habes qd non accepisti: Nec
saltẽ a suꝑbo & diuite illo
phariseo. ex his quȩ te habe
dixisti grãs dño agere didici¬

Expanded text:
 ventila divitias tuas: jacta te, et dic, Dives sum. Quam dives? Si volo, justus sum; si nolo, justus non sum. In potestate habeo justum esse, et justum non esse. Non audis in Psalmo, Qui confidunt in virtute sua ? Ergo Deus tianimam, Deus tibi mentem, Deus tibi intelligentiam dedit: tu das tibi ipsi justitiam? Quid est caro, quid sunt sensus, quid est anima, quid est mens, quid est intelligentia sine justitia? Nonne omnia ista, si justitia careant, ad poenam valebunt? Ergo tam dives es, ut cum Deus tibi dederit inferiora, des tibi potiora? Male dives, exinaniende dives; si tamen habes quod te habere dixisti: Quid habes quod non accepisti ? Nec saltem a superbo et divite illo pharisaeo, de his quae te habere dixisti, gratias Domino agere didici
Abbreviated transcription (Latin):
controuersiã : ꝓme sententi¬
am. Audite sententiã. inter
partes ꝓlatã. Non appellat uictꝰ.
qͥa non ẽ ad quẽ. Non enĩ appel¬
lat a filio ad patrẽ. Ds̃ enĩ pat̾¬
nr non tudicat quẽquã:. s om¬
ne iudiciũ dedit filio. Dicat gͦ
sententiã int̾ partes ueritaᷤ.
Am̃ inquit dico uob̃. qͥa des¬
cendit de tẽplo iustificatus

Expanded text:
controversiam; prome sententiam. Audite sententiam inter partes prolatam. Non appellat victus, quia non est ad quem. Non enim appellat a Filio ad Patrem. Deus enim Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio . Dicat ergo sententiam inter partes Veritas. Amen, inquit, dico vobis, quia descendit hic justificatus
Abbreviated transcription (Latin):
hanc petram edificabo eccłam
meam. Cũ uocaretur gͦ symon.
pro hac deuotione uocatus est
petrus. Legimus dicente apło
de ipso dño. Bibebant de sp̃ali
ẽ petrus. Ut qui cum dño fidei
societatem habebat: cum dño ha¬
beret. ⁊ nominis dñici unitatem.
tra xͦ. petrus apłs uocaretur. Grd
nec ppłorum opinionem pꝰsumꝰ
reꝓbare: qui unum de ꝓpħis
dñm estimabãt. Nam ideo non¬
nulli uelut heliam saluatorem
forsitan putauerunt: quia ad cȩ¬
los helias sicut x saluator ascen-¬
dit. S non sicut helias.xꝰ ẽ. Ille
enĩ ad cȩlos rapitur: iste regre¬
ditur. Ille tanquã infirmus ignea
quadriga subuehitur: hie tanquã
ds̃ ꝓpria uirtute portatur. Ile
sicut homo ducitur. hic sicut
saluator ascendit. Ile ducen
dit. Deniq idem angłi rema-¬

Expanded text:
hanc petram aedificabo Ecclesiam hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Cum vocaretur ergo Simon, pro hac devotione nuncupatus est Petrus. Legimus, dicente Apostolo de ipso Domino: Bibebant de spiest Petrus; ut qui cum Domino fidei societatem 376 habebat, cum Domino haberet et nominis Domini unitatem: to Petrus apostolus vocaretur. Sed nec populorum opinionem possumus reprobare qui unum de prophetis Dominum aestimabant. Nam ideo nonnulli velut Eliam Salvatorem forsitan putaverunt, quia ad coelos Elias sicut Salvator ascendit. Sed non sicut Elias Christus est; ille enim ad coelos rapitur, iste regreditur; ille tanquam infirmus ignea quadriga subvehitur, hic tanquam Deus propria virtute portatur; ille sicut homo ducitur, hic sicut Salvator ascendit; ille ducentdit. Denique iidem angeli, rem
Abbreviated transcription (Latin):
nignitate sensuum ꝓfecisse:
de sacris litt̾is aliqua consera¬
mus. Sicut enĩ fons qͥ. nõ soli¬
do humore distillat. exagitat᷑
surculis. ⁊ ita largior inuenit᷑.
ac pͥmũ ex eo turbida aqua ꝓ-¬
ducitur. ut unda purior sub¬
sequatur. sic gͦ ⁊ scĩtas ur̃a exas¬
ꝑata quidẽ fuerat aust̾itate ser-¬
monis: sed deuocior facta ẽ dul-¬
cedine pietatis. Turbulentũ enĩ
quidã ur̃i animi forsitan retine¬
bant: s iam ex ur̃is moribꝰ ꝓflu¬
it quod purũ ẽ. uideamus gͦ
quid sit quod ait ad .d. qua ui
discipuliq sentirent: s tanquã
sciens uniu̾soꝵ m̃tes. fidem ma¬
nifestare uoluit singuloꝵ: ut
quod corde credebant. ore nar¬
rarent. Alii enĩ heliam ẽẽ cre¬
debant dñm: alii iheremiã. alii
ioħm baptistam. Petrus solus
hac deuocione dr petro. Beatus
es tu symon bariona: qm̃ caro
⁊ sanguis non reuelauit tibi .s.
pater m̃s qui ẽ incęlis. Et ego
dico tibi quia tu es petrus: ⁊ suꝑ

Expanded text:
nignitate sensuum profecisse, nignitate sensuum profecisse, de sacris Litteris aliqua conferamus. Sicut enim fons qui non solito humore distillat exagitatur surculis, et ita largior invenitur, ac primum ex eo turbida aqua producitur, ut unda purior subsequatur; sic et sanctitas vestra exasperata quidem fuerat austeritate sermonis, sed devotior facta est dulcedine pietatis. Turbulentum enim quiddam vestri animi forsitan retinebant, sed jam ex vestris moribus profluit omne quod purum est. Videamus ergo quid sit, quod ait ad discipulos discipulique sentirent, sed tanquam sciens universorum mentes fidem manifestare voluit singulorum: ut quod corde credebant Dominum, ore narrarent. Alii enim Eliam esse credebant Dominum, alii Jeremiam, alii Joannem Baptistam. Petrus solus hac devotione dicitur Petro: Beatus es, Simon Bar Jona, quoniam caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Et ego dico tibi: Tu es Petrus et super
Abbreviated transcription (Latin):
marior fortasse fuerit p̾di
magisterii seueritate conuenerio:
⁊ sim ꝓsecutꝰ que aliquantis ñ
blandim̃ta deferrent. sed tristici¬
am irrogarent. Uerũ nicħ mea
inter ẽ. Ego enĩ gaudeo sciens
discipuli tristiciam. magistri eẽ
leticiã. Tũc enim auditor ꝓfi¬
cit: qñ aust̾iora annuntiat p̾¬
dicator. Tunc ei salꝰ gignitur:
qñ tristicia em̃dationis ingerit᷑.
Dicit enĩ beatꝰ apłs. Nã que
salutem oꝑor cũ obiuirgo. Mere¬
at licet filiꝰ mei asꝑitate sermo¬
nis: me tam̃ delectat quia ꝓfice¬
re illum intelligo ꝑ merorem.
enim osculatur semꝑ pater filiũ:
sed aliqñ castigat. Ergo qñ casti¬
gatur qui diligitur. tuc̃ circa eũ
pietas exercetur. Habet enĩ ⁊ amor
plagas suas: que dulciores s̃ cũ
amarius inferuntur. Dulcior
enĩ est religiosa castigatio: quã
blanda remissio. Unde ait ꝓpha.
Dulciora s̃ uuln̾a amici: quam
uoluntaria oscula inimici. Igit᷑
fr̃s quia post tot increpationis
mee utilia u̾ba. credo uos be¬

Expanded text:
marior fortasse fuerit incremagisterii severitate convenerim, et sim prosecutus quae 449 aliquantis non blandimenta deferrent, sed tristitiam irrogarent. Verum nihil mea interest; ego enim gaudeo sciens discipuli tristitiam magistri esse laetitiam. Tunc enim auditor proficit, quando austeriora annuntiat praedicator: tunc ei salus gignitur, quando tristitia emendationis ingeritur; dicit enim beatus Apostolus: Nam quae salutem operor: cum objurgo, moereat licet filius mei asperitate sermonis; me tamen delectat, qui proficere illum intelligo per moerorem. enim osculatur semper pater filium, sed et aliquando castigat. Ergo quando castigatur, qui dpietas exercetur; habet enim et amor plagas suas, quae dulciores sunt, cum amarius inferuntur; dulcior enim est religiosa castigatio quam blanda remissio; unde ait propheta: Dulciora sunt vulnera amici quam voluntaria oscula inimici . Igitur, fratres, quia post tot increpationis meae utilia verba credo vos be
Abbreviated transcription (Latin):
mitta. Tunc exclamans dñm iħm.
saluum se fieri dep̾catur. Quẽ ap¬
p̾hensum manu saluator lib̾at:
⁊ obiurgat dixens. Modice fidei
quare dubitasti: Hoc ẽ cur tam
parue fidei es. ut qui credendo
in mare ambulare ceꝑas : nõ
id ꝑseuerando transires: Scrip¬
tum ẽ enim qui ꝑseuerauerit
usq ĩ finẽ hic saluꝰ erit. S dum
cunctaris ⁊ dubitas: iter quod
ingressus fueras ꝑdidisti. Sur in¬
quã tam modice fidei es. ut nõ
ea fide qua uenire ceꝑas ꝑueni¬
res: Intellige gͦ.quia in mari
credulitas te portabat: ꝑfidia
sic ꝑuenit ad dñm : ostendens
nobis quod non nisi ꝑ pericula
ꝓperatur ad xp̃m. Multi enim
diabolici fluctꝰ s̃ in hoc mundo
temptationũ. multa naufragia:
a quibꝰ ita liberati pꝰsumus si
clamantibꝰ manũ suam saluator
extenderit. Nos gͦ clamare ad
dñm non cessemus: ille aux ili¬
um solitũ nõ negabit. Expleit.¬

Expanded text:
mita. Tunc exclamans ad Dominummita. Tunc exclamans ad Dominum Jesum, salvum se fieri deprecatur. Quem apprehensum manu Salvator liberat, et subjungit dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Hoc est, Cur tam parvae fidei es, ut qui credendo in mare ambulare coeperas, non id perseverando transires? scriptum est enim, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed dum cunctaris et dubitas, iter quod ingressus fueras perdidisti. Cur, inquam, tam modicae fidei es, ut non ea fide qua venire coeperas, pervenires? Intellige ergo quia in mari credulitas te portabat, perfidisic pervenit ad Dominum: ostendens nobis quod nonnisi per pericula properatur ad Christum. Multi enim diabolici fluctus sunt in hoc mundo, tentationum multa naufragia, a quibus ita liberari possumus, si clamantibus manum suam Salvator extenderit. Nos ergo clamare ad Dominum non cessemus, ille auxilium solitum non negabit Je
Abbreviated transcription (Latin):
pedibus eiꝰ mollis unda non cedit.
Legimus in ueteri testam̃to fili¬
os isrł ꝑ mare rubrũ siccis iti¬
neribꝰ ambulasse: ⁊ ad securita-¬
tẽ gradientium ne laberetur
unda. in soliditatẽ quandam
eam fusse mutatã. Quanto hic
meliꝰ. ubi ambulante petro
nec mutatur unda nec labit᷑.
nec solidatur aqua nec refugit.
Meliꝰ inquã ẽ ubi eadem unda.
que fluctuat ⁊ sustentat. ubi
idem gurges. qui mͥgit᷑⁊
famulatur. Illic ut portaretur
ꝑ mare ppłs isrł: meatũ suum
natura ꝑdiderat. Hic portatur
inaquis petrus: ⁊ cursum suum
fluenta non ꝑdũt. Temerariꝰ gͦ
uiator apłs: noui itineris uiam
capit. Modo curuañti gurgitis
molẽ ascendit: modo subsidentis
marmos fluctus ascensus illi iti¬
neris descensusq nõ de ẽ: S
ubi turbatꝰ. uentis. exagitatus
ꝓcellis. incipit timere quod cre¬
didit. statim ei gurges subtrabi-¬
tur: unda subducitur. Mox enĩ
de fatiscenti fide. defatiseit ⁊ se¬

Expanded text:
pedibus ejus mollis unda non cedit. pedibus ejus mollis unda non cedit. Legimus in Veteri Testamento filios Israel per mare Rubrum siccis itineribus ambulasse, et ad securitatem gradientium, ne laberetur unda, in soliditatem quamdam eam fuisse mutatam. Quanto hoc melius, ubi, ambulante Petro, nec mutatur unda, nec labitur, nec solidatur aqua, nec refugit. Melius, inquam, est, ubi eadem unda, quae fluctuat et sustentat, ubi idem gurges, qui mergitur et famulatur. Illic ut portaretur per mare populus Israel, meatum suum natura perdiderat: hic portatur in aquis Petrus, cursum suum fluenta non perdunt. Temerarius ergo viator apostolus, novi itineris viam carpit, modo curvati gurgitis molem amarinos fluctus ascensus illi itineris descensusque non deest. Sed ubi turbatus ventis, exagitatus procellis, incipit timere quod credidit: statim ei gurges subtrahitur, unda subducitur. Mox enim defatiscenti fide, defatiscit et se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculis suis crecit. Sic nãq
in mari dũ suꝑ undas temera¬
rius uator ingreditur: mitat
incessu: s conualeseit affectu.
ꝑiclitatur corꝑore: s deuoci¬
one non labitur. Mergitur
pedibus: s xp̃i dextera susten¬
tatur. Sustentabat fides. quẽ
unda m̾gebat: ⁊ quẽ fluctu-¬
um ꝓcella turbabat. saluato¬
ris dilectio confirmabat. Am-¬
bulauit enĩ in mari petrus:
magis dilectione quã pedibꝰ.
Non enĩ uidebat ubi pedum
uestigium poneret: uidebat
aũt ubi figeret uestigium ca-¬
ritatis. In naui enĩ positus cõ¬
siderat dñm: ⁊ amore eiꝰ duc¬
tus descendit in mare. Non
cogitat labentes aquas: non
fluenta currentia: ⁊ dum xp̃o
respicit. nõ respicit elem̃tũ.
sredit fidẽ etiam inter un¬
das solidũ inuenire uestigiũ.
lactetur licet fluctibꝰ mare.
uentis pelagus conturbetur.i
nõ tam̃ turbatur petri semi¬
ta. que ducit ad dñm. Ambu¬
lat gͥ suꝑ aquas petrus. ⁊ sub

Expanded text:
periculis suis crescit. Sic namque periculis suis crescit. Sic namque in mari, dum super undas temerarius viator ingreditur, nutat incessu, sed convalescit affectu; periclitatur corpore, sed devotione non labitur; mergitur pedibus, sed Christi dextera sustentatur; sustentat fides, quem unda mergebat; et quem fluctuum procella turbabat, Salvatoris dilectio confirmabat. Ambulavit enim in mari Petrus magis dilectione quam pedibus; non enim videbat ubi pedum vestigium poneret; videbat autem ubi figeret vestigium caritatis. In mari enim positus considerat Dominum, et amore ejus ductus descendit 170 in mare, non cogitat labentes aquas, non fluenta currentia; et dum Christum respicit, non respicit elementum. Credit fide etiam inter undas solidum invenire vestigium: jactatur licet fluctibus mare, ventis pelagus, confirmetur non tamen turbatur Petri semita, quae ducit ad Dominum. Ambulat igitur super aquas Petrus, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
struximus suꝑiore do¬
minica sem̃ petrum in
saluatoris passione suis
erroribus ꝓfecisse: et
fuisse meliorẽ. Fidelior enĩ factꝰ
ẽ. pꝰquã fidẽ se ꝑdidisse defle¬
uit: atq ideo maiorẽ grãm
reꝑit quã amisit. Tanquam
bonus enĩ pastor tuendũ gre¬
gẽ accepit: ut qui sibi ante in-¬
firmus fuerat. fieret oĩbus fir¬
mamentũ: ⁊ qui int̾rogatiõĩs
tẽptatione nutauerat. cet̾os
fidei stabilitate fundaret. Deni¬
q ꝓ soliditate deuocionis: eccła¬
rum petra dicitur. sicut ait dñs.
Tu es petrus. et suꝑ hãc petrã
edificabo eccłam meam. Petra
enĩ dr. eo quod primus ina¬
tionibꝰ fidei fundam̃ta posue-¬
rit: ⁊ tanquã saxũ immobile.
Recte consortium meretur no-¬
minis: qui co.nsortiũ m̾etur
et oꝑis. In eadem enĩ domo. pe¬
trus fundam̃tũ posuit. Petrus
plantat. dñs incrementũ dat:
dñs irriguũ subministrat.
Ietrus enĩ temptationibꝰ suis
ꝓficit. fletibus suis gaudet:

Expanded text:
struximus superiore dominica, S. Petrum in Salvatoris passione suis erroribus profecisse, et fuisse meliorem Fidelior enim factus est, postquam fidem se perdidisse deflevit; atque ideo majorem gratiam reperit quam amisit; tanquam bonus enim pastor tuendum gregem accepit, ut qui sibi ante infirmus fuerat, fieret omnibus firmamentum; et qui ipse interrogationis tentatione nutaverat, caeteros fidei stabilitate fundaret. Denique pro soliditate devotionis Ecclesiarum petra dicitur, sicut ait Dominus: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petra enim dicitur, eo quod primus in nationibus fidei fundamenta posuerit, et tanquam saxum immobile tRecte consortium meretur nominis, qui consortium meretur et operis; in eadem enim domo Petrus fundamentum posuit, Petrus plantat, Dominus incrementum dat, Dominus irriguum subministrat . Petrus enim tentationibus suis proficit, fletibus suis gaudet,
Abbreviated transcription (Latin):
unde mͥ hoc ÷ uerecundor
tibi reponde bonum meũ.
Angłi audi ipsius salutacio¬
nẽ: & in me agnosce tuao
salutẽ. Crede. cui credidi.
Uñ mͥ hoc queris. angłs
respondeat. Dic mͥ angele.
uñ mariȩ hoc. Iam dixi.
cũ salutaui. Aue gr̃a ple

Expanded text:
unde mihi hoc? Verecundor unde mihi hoc? Verecundor tibi respondere bonum meum, angeli audi ipsius salutationem, et in me agnosce tuam salutem. Crede cui credidi. Unde mihi hoc quaeris? Angelus respondeat. Dic mihi, angele, unde Mariae hoc? Jam dixi, cum salutavi: Ave, gratia ple
Abbreviated transcription (Latin):
Unde meruisti. um̃ hoc acce¬
pisti : Uñ fiet in te qͥ fecit te:
Unde inquã tibi hoc tantum
bonũ: uirgo es: scã es .Ulo¬
tũ uouisti. s multũ qd̃ me¬
ruisti: imo uero multũ quod
accepisti. Nam uñ hoc meru¬
isti: ẜit in te: qͥ fecit te. Fit
in te: ꝑ quẽ facta es. Immo
ꝑ quẽ facta sunt omĩa.Fit ĩ
te ũbum dĩ caro. accipiendo
carnẽ: non amittendo diui¬
initatẽ. Et u̾bum ingitur
carni.⁊ u̾bum copulat᷑ car¬
nii: & huius tanti comugii
t̾alamꝰ. ut̾us tuus  huius
inquã tanti comugii. id est
u̾bi & carnis thalamꝰ ut̃us
tuus. Unde ipse sponsus ꝓce¬
dit de thalamo suo. Inuenit
te uirginẽ conceptus: dimit¬
tit uirginẽ natus. Dat fecũ¬
ditatẽ. nõ tollit integritatẽ.
Uñ tibi hoc : Prot̾ue uideor¬
uirginẽ int̾rogare: & quasi
ĩportune aures u̾ecundas
ista mea uoce pulsare.S ui¬
deo uirginẽ uerecundantẽ:
ꝙ tam̃ respondentẽ: meq
admonentẽ. Queris a me.

Expanded text:
Unde meruisti? unde hoc acceUnde meruisti? unde hoc accepisti? unde fiet in te qui fecit te? Unde, inquam, tibi hoc tantum bonum? Virgo es, sancta es, votum vovisti; sed multum quod meruisti, imo vero multum quod accepisti. Nam unde hoc meruisti? Fit in te qui fecit te, fit in te per quem facta es: imo per quem facta sunt omnia, fit in te Verbum Dei caro, accipiendo carnem, non amittendo divinitatem. Et Verbum jungitur carni, et Verbum copulatur carni; et hujus tanti conjugii thalamus, uterus tuus; et hujus, inquam, tanti conjugii, id est Verbi et carnis thalamus uterus tuus: unde ipse sponsus procedit de thalamo suo . Invenit te virginem conceptus, dimittit virginem natus. Dat fecunditatem, non tollit integritatem. Unde tibi hoc? Proterve virginem videor interrogare, et quasi importune aures verecundas ista mea voce pulsare. Sed video virginem verecundantem, et tamen respondentem, meque admonentem: Quaeris a me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositi su memor.⁊ scĩ uoti
conscia: qͥa nou̾at qͥd uou̾at
dicendo. quomͦ fiet istud. qm̃
uirũ ñ cognosco: q̃m nõ no¬
uerat hoc fieri ut filii nasce¬
rent᷑ nisi comugatis & con¬
cũbentib cũ uiris suis. quod
ipsa ꝓposuerat ignorare: dicẽ¬
do quomͦ fiet istud. modũ que¬
siuit: non di ommpotentia
dubitauit. Quomͦ fiet istud:
Qͥs modus ẽ. quo fiet istude
annuntias mͥ filiũ: habes
meũ paratũ animũ. dic mͥ
modum. Pot̾at enĩ uirgo scã
metuere. aut certe ignorare
consiliũ di : quomͦ uellet¬
eã habere filiũ. quasi ĩꝓbas¬
set uirginitatis uotũ. Quid
eñ si dic̾et nube : comung̾e
uiro: Non diceret d̃s. accepit
eñ uotũ uirginis quomͦ ds.
& hoc ab illa accepit: qd̾ ipse do¬
nauit. Dic mͥ gͦ nuntie dei.
serua uͥginitatẽ : accipe inte¬
gritatẽ. Qm̃ integra est fides
tua. intacta erit ꝙ integͥtas
tua. Demq audi quomͦ fiet
bit tibi. Tale umbraculũ.
credendo in ut̃o nõ concum¬

Expanded text:
 voti conscia, quia noverat quid voverat; dicendo, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? quoniam non noverat hoc fieri, ut filii nascerentur nisi conjugatis et concumbentibus cum viris suis, quod ipsa proposuerat ignorare, dicendo, Quomodo fiet istud? modum quaesivit, non de Dei omnipotentia dubitavit. Quomodo fiet istud? Quis modus est quo fiet istud? Annuntias mihi filium, habes meum paratum animum, dic mihi modum. Potuit enim virgo sancta metuere, aut certe ignorare consilium Dei, quomodo eam vellet habere filium, quasi improbasset virginis votum. Quid enim si diceret, Nube, conjungere viro? Non diceret Deus accepit enim votum virginis, quomodo Deus. Et hoc ab illa accepit, quod ipse donavit. Dic mihi ergo, nuntie Dei, serva virginitatem, accipe integritatem. Quoniam integra est fides tua, intacta erit et integritas tua. Denique audi quomodo fiet bit tibi. Tale umbraculum credendo, in utero, non concum
Abbreviated transcription (Latin):
maria scã : Quomͦ fiet istud:
Sumlis uox: dissimile cor.
uocẽ sumlẽ aure audiamus.
cor aũt dissimile angło nun¬
dimissũ est tibi peccatũ. Pec¬
cauit saul: u ꝓͥpħa correptus
dix̃. Peccaui. Nec ei dimissum
est peccatũ: s mansit ira dĩ
suꝑ eũ. Qd est hoc. nͥ quia si¬
milis uox. dissimile cor: Ho¬
mo eñ est uocis auditor. ds
cordis inspector. In illis gͦ u̾¬
bis ⁊acharie ñ fuisse fidem.
s dubitacionẽ ⁊ desꝑationẽ
angłs uidit : angłs indica¬
uit : uocẽ tollendo. infideli¬
tatẽ damnando. Scã uͦ ma¬
ria. quomͦ fiet istud qm uirũ
ñ cognosco: Agnoscite ꝓpositũ
uirginis Quando diceret con¬
cubitura cũ uiro. quomͦ fiet
istud: Quando diceret quocͦ¬

Expanded text:
Maria sancta? Quomodo fiet istud? Maria sancta? Quomodo fiet istud? Similis vox, dissimile cor. Vocem similem aure audiamus, cor autem dissimile angelo pronunDimissum est tibi peccatum . Peccavit Saül, et a Propheta correptus dixit, Peccavi: nec ei dimissum est peccatum, sed mansit ira Dei super eum . Quid est hoc, nisi quod similis vox, dissimile cor? Homo enim est vocis auditor, Deus cordis inspector. In illis ergo verbis Zachariae non fuisse fidem, sed dubitationem et desperationem angelus vidit, angelus indicavit, vocem tollendo, infidelitatem damnando. Sancta vero Maria: Quomodo fiet istud, quia virum non cognosco? Agnoscite propositum virginis. Quando diceret, concubitura cum viro, Quomodo fiet istud? Si enim fieret, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Angłs uero idẽ ipse ad mariã
uirginẽ: aue inquit gr̃a ple¬
na dñs tecũ. Iam tecum est
qui erit in te. Benedicta tu
int̾ mulieres. Proprietate
hebraice linguȩ. om̃s feminaᷤᷤ
mulieres dici solere. sca scͥp
tura testat᷑. ne forte mirent᷑
aut scandalizent᷑: qui non
solent script᷑as audire. Dñs
quodã scripturaꝵ loco aꝑte
dicit. Segregate mulieres
quȩ ñ cognouerunt uirum.
Ipsam deniq recolite originẽ
nr̃am. Quando facta ẽ eua
de lat̾e uiri. qͥd dicit scrip¬
tura : Detraxit ei costã: x edi¬
ficauit eã in mulierẽ. Iã mu¬
lier uocat᷑. de uiro quidẽ sup¬
ta: sed nondũ uiro comuncta.
Iam gͦ cũ auditis ab angelo
benedicta tu int̾ mulieres.
sic accipite. ac si more nr̃o di¬
ceret᷑. benedicta tu int femi¬
dicit etiã ipsa. pene ipsa u̾ba
quȩ dix̾at zacharias. Quid
enĩ dixerat zacharias: Uñ
michi hoc : Ego enĩ sum se¬
nex.⁊ uxor mea sterilis. et
ꝓgressa in dieb suis. Quid ꝰe

Expanded text:
Angelus vero idem ipse ad Mariam virginem: Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum: jam tecum est qui erit in te. Benedicta tu inter mulieres. Proprietate hebraicae linguae omnes feminas mulieres dici solere Scriptura sancta testatur: ne forte mirentur aut scandalizentur, qui non solent Scripturas audire. Dominus quodam Scripturarum loco aperte dicit, Segregate mulieres, quae non cognoverunt virum . Ipsam denique recolite originem nostram: quando facta est Eva de latere viri, quid dicit Scriptura? Detraxit ei costam, et aedificavit eam in mulierem . Jam mulier vocatur, de viro quidem sumpta, sed nondum viro conjuncta. Jam ergo cum auditis ab angelo, Benedicta tu inter mulieres; sic accipite, ac si more nostro diceretur, Benedicta tu inter femidicit etiam ipsa pene ipsa verba quae dixerat Zacharias. Quid enim dixerat Zacharias? Unde mihi hoc? Ego enim sum senex, et uxor mea sterilis, et progressa in diebus suis. Quid et
Abbreviated transcription (Latin):
herubesce matri machabeoꝵ:
quȩ uoluit filios suos ante
se mori. qͥa sciebat nõ mori.
egroto qͥ dolorib acerrimis
torquebat᷑. cum dixisset ferre
non possum. ait ille ipse mar¬
tir qͥ sanare uenerat. Quid si
martiriũ duceres. Multi gͦ
ꝓrsus multi. Est quedã ꝑse
tunc fuit. Iacet fidelis in lecto:
torquet᷑ dolorib. Orat. non
exaudit᷑: immo exaudit᷑. sed
ꝓbat᷑. s exercet᷑: ut recipiat᷑.
filius flagellat᷑. Ergo cum tor¬
quet᷑ dolorib. uenit lingue
tẽptacio. Accedit ad dectum.
aut muliercula aliqͣ aut uir.
si uir dicendus ẽ.⁊ dicit egͦto.
fac illã ligaturã ⁊ sams eris:
non obtẽꝑat. non cor inclinat.
certat tamen.Uires ñ habet.
ꝙ diabolũ uincit. Fit martir
in lecto.coronante illo. qui ꝓ
illo pependit in ligno. Explic̃:.¬

Expanded text:
Erubesce matri Machabaeorum, Erubesce matri Machabaeorum, quae voluit filios suos ante se mori, quia sciebat non mori. aegrotae quae doloribus acerrimis torquebatur, cum dixisset, Ferre non possum; ait illi ipse martyr qui sanare venerat: Quid, si martyrium duceres? Multi erg: prorsus multi. Est quaedam persectunc fuit. Jacet fidelis in lecto, torquetur doloribus, orat, non exauditur: imo exauditur, sed probatur, sed exercetur, sed ut recipiatur filius, flagellatur. Ergo cum torquetur doloribus, venit linguae tentatio, accedit ad lectum aut muliercula aliqua, aut vir, si vir dicendus est; et dicit aegroto, Fac illam ligaturam, et sanus eris: non obtemperat, non cor inclinat; certat tamen. Vires non habet, et diabolum vincit. Fit martyr in lecto, coronante illo qui pro illo pependit in ligno. SERMO C
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo miraculo dimitti: qͦmͦ
dimissi sunt tres pueri de ca¬
mino. Qualis uox. nabuchodo¬
in dm̃. ⁊ uerba regis ĩmuta¬
uerunt. Quale testimonium
ꝑhibet qͥ conabat᷑ occide. Incen¬
di illos noluit: ꝙ postea per
illos credidit.Si illi in igne
ut credẽt infidelis: ut laudaret
dm̃ qui dãpnau̾at illos. Ipse
fuit d̾s trium pueroꝵ. qͥ fuit
ds machabeoꝵ. Illos de igne
libauit: illos in igne mori fe¬
cit. Mutatus ẽ : Plus illos qͣm
illos diligebat : Maior corona
data ẽ machabeis. Certe illi
euaserunt ignẽ: s ad ꝑiculũ
istius scłi seruati sunt. Illi in
ignib omĩa ꝑicula finerũt.
non ulteriꝰ restabat ulla tẽp̃¬
tatio: s sola coronatio. Ergo
cũtite fidem ur̃am. ocłos cor¬
dis ꝓferte. Nolite humanos.
Habetis alios intus. qͦs uobis
dñs fecit: qͥ uob̃ ocłos cordis
apperuit.qui fidẽ dat. Ipsos
interrogate. Qͥ plus acceꝑunt.
machabei.an tres pueri: fidẽ
in t̾rogo: H omines scłi istius

Expanded text:
aliquo miraculo dimitti, quomodo aliquo miraculo dimitti, quomodo dimissi sunt tres pueri de camino. Qualis vox regis Nabuchodoin eum, et verbum regis immutaverunt. Quale testimonium perhibet, qui conabatur occidere? Incendi illos voluit, qui postea per illos credidit. Si illi in igne ut crederet infidelis, ut laudaret Deum, qui damnaverat illos. Ipse fuit Deus trium puerorum, qui fuit Deus Machabaeorum. Illos de igne liberavit , illos in igne mori fecit . Mutatus est? Plus illos quam illos diligebat? Major corona data est Machabaeis. Certe illi evaserunt ignes, sed ad pericula istius saeculi servati sunt: illi in ignibus omnia pericula finierunt. Non ulterius restabat ulla tentatio, sed sola coronatio. Ergo cutite fidem vestram, oculos cordis proferte, nolite humanos: habetis enim alios intus, quos vobis Dominus fecit, qui vobis oculos cordis aperuit, quando fidem dedit. Ipsos oculos interrogate: qui plus acceperunt, Machabaei, an tres pueri? Fidem interrogo. Homines saeculi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ramus quȩ non nob erunt cũ
malis cõmunia. Nouit ille pat̾.
dare ista bona filiis suis. Modo
petit ab illo filius suus sanita¬
tem corporis ⁊ ñ dat. Ad huc
flagellat. S nunqͥd pat̾ qͣndo
flagellat. ñ p̾stat: Profert ꝙ¬
flagellũ. s cogitat quale p̾pa¬
ret patmonium. Nagellat in¬
quit omnẽ filiũ quẽ recipit.
Quẽ enĩ diligit ds̃. corripit.
Ideo ista dico fr̃s mer: ne con¬
tristemini qͣndo petitis ⁊ non
accipitis: ⁊ arbitremini quod
ante ocłos suos ñ habeat deuͤ.
si ad tp̃s non exaudiat uocem
ur̃am. Non enĩ sẽꝑ egroti exau¬
dit medicus uoluntatẽ: qͣmuiᷤ
sine dubio ꝓcuret atq appetat
sanitatẽ. Non qd̾ petit dat: s
qd̃ non petit hoc ꝓcurat. Petit
frigidam. crudelis factus ẽ qͥ
uenit sanare. Artis ẽ non cru¬
delitatis. Non dat ad horam
qd̃ delectat. Ut sanus possit
omia. nondũ sano negant᷑
tis: Quia omnib qd̾ postu¬
lauerunt dedit: Hon. Multi
optauerunt se dimitti: ꝙ cũ

Expanded text:
ramus, quae non nobis sint cum malis communia. Novit ille Pater dare ista bona filiis suis. Modo petit ab illo filius suus sanitatem corporis: et non dat, adhuc flagellat. Sed numquid pater, quando flagellat, non praestat? Profert flagellum, sed cogita quale praeparet patrimonium. Flagellat, inquit, omnem filium quem recipit. Quam enim diligit Dominus, corripit . Ideo ista dico, fratres mei, ne contristemini quando petitis, et non accipitis, et arbitremini quod ante oculos vos non habeat Deus, si ad tempus non exaudiat voluntatem vestram. Non enim semper aegrum exaudit medicus ad voluntatem, quamvis ejus sine dubio procuret atque appetat sanitatem. Non dat quod petit: sed quod non petit, hoc procurat. Petit frigidam, non dat. Crudelis factus est, qui venit sanare? Artis est, non crudelitatis. Non dat ad horam quod delectat: ut sanus possit omnia, nondum sano negantur tis quia omne quod postulaverunt dedit? Non. Multi se optaverunt dimitti, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
tib scõꝵ suoꝵ. ut ꝑ illa mi¬
racula iam ñ solũ in conspec¬
tu dñi. s etiã in conspectu
hominũ mors eẽt illa p̾ciosa.
secus notissimꝰ unu̾se ciui¬
tati. illuminatus ẽ:curatus ẽ.¬
Cucurrit. adduci se fecit: sine
duce reu̾̃sus ẽ. Hondũ audiui¬
mus. qd̾ obierit. forte adhuc
Muit: in ipsa eoꝵ basilica uͥ
sunt eoꝵ corpora. totã uitã
suã seruiturũ se eẽ deuouit.
Nos illũ gauisi sumꝰ uidentẽ:
sat ds attestari: ⁊ nouit qͦmͦ
ipsa miracula sua nob̶ com¬
Imendet.
Nouit agere ut magnificent᷑:
nouit agere ne uilescant. Non
om̃ib donat ꝑ mr̃es sanitatẽ.
s om̃ib ꝓmittit unitatorib
mr̃m ĩmortalitatẽ. Qd̃ non
omĩb dat. ñ querat cui nõ
dat: nec murmuret adu̾sus

Expanded text:
a miracula jam non solum in conspectu Domini, sed etiam in conspectu hominum esset mors illa pretiosa. Caecus notissimus universae civitati illuminatus est, cucurrit, adduci se fecit, sine duce reversus est. Nondum audivimus quod obierit: forte adhuc vivit. In ipsa eorum basilica, ubi sunt eorum corpora, totam vitam suam serviturum se esse devovit. Nos illum gavisi sumsat Deus attestari: et novit quomodo ipsa miracula sua debeat commendare. Novit agere, ut magnificentur: novit agere, ne vilescant. Non omnibus donat per martyres sanitatem: sed omnibus promittit imitatoribus martyrum immortalitatem. Quod non omnibus dat, non quaerat cui non dat; nec murmuret adversus
Abbreviated transcription (Latin):
uenit se gͦ egrotus falsum pre¬
sũpsisse. qͣndo int̾rogatus est.¬
ꝙ tu de illis es. Int̾rogatio an¬
cille febris fuit. Ecce febris
accedit: ecce heret. Ad dicã:
Ecce ꝑiclitat᷑. moritur petrus.
Sid est enĩ aliud mori. quam
uitã negare : Negauit xp̃m.
negauit uitã. mortuus est.
s ille qui resuscitat mortuoᷤᷤ
Negando ꝑiit. flendo resur¬
rexit: & mortuus ẽ prior ꝓ
illo dñs sicut oportebat : ꝙ
mortuus ẽ postea ꝓ domino
petrus. sicut ordo ipse posce¬
bat. Et secuti sunt eũ mr̃es.
Strata uia pͥus spina. ⁊ pedib
secuturis. qͣsi semine sangͥnis.¬
Impleta ẽ martirib t̾ra:⁊ de
illo semine seges surrexit
eugłica. Plus asseruerunt
nant facta. Tenebant᷑. ligabã
bestiis subrigebant᷑. in om̃ib
suis mortib qͣsi uiles irrĩde¬
bant᷑. s p̃ciosa in conspectu

Expanded text:
venit se ergo aegrotus falsum praevenit se ergo aegrotus falsum praesumpsisse, quando interrogatus est, Tu de illis es ? Quae interrogavit ancilla, febris fuit. Ecce febris accessit, ecce haeret: quid dicam? Ecce periclitatur, ecce moritur Petrus. Quid est enim aliud mori, quam vitam negare? Negavit Christum, negavit vitam, mortuus est. Sed ille qui resuscitat mortuos, Negando periit, flendo resurrexit. Et mortuus est prior pro illo Dominus, sicut oportebat: et mortuus est postea pro Domino Petrus, sicut ordo ipse postulabat: et secuti sunt martyres. Strata est via prius spinosa, et pedibus secuturis. impleta est martyribus terra, et de illo semine seges surrexit Ecclesiae. Plus asseruerunt nant facta. Tenebantur, ligabanbestiis subrigebantur. In omnibus suis mortibus quasi viles irridebantur: sed pretiosa in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m.⁊ paratus ẽ in sua con¬
fessione mori ꝓ .xͦ. Prior ille
tam. infirmꝰ est. ut pudor
eũ uincat ñ timor. Scd̃s iã
habet firmã frontẽ: s ñdũ
usq ad sanguinẽ. Terciꝰ totũ:
ut nichil sit amplius qd̾ restet.
Implet enĩ qd̾ scriptũ est. Cer¬
ta ꝓ ueritate usq ad mortẽ.
ꝙ predicauit. Quantũ uice¬
rat illos uideos. qͥ timebant
publice confiteri.Sed tam̃
dño coherebat. Dictũ habebat.
tu es petrus.E uondũ erat
erat stephanus: nondũ erat
messanus puer. Nondũ erat
hoc petrus.Nondũ erat qd̾
mulieres quedã: qd̃ puelle.
sed pͥus erubesco ꝓ petro. Qo
prõpta anma. s nesciens se
metiri. Nam utiq si ꝓmpta
non eẽt. non diceret saluatori.
Prenuntiauit accessionis
ꝑiculũ. Tu inquit animã tuã¬
ꝓ me ponis: Agnosce ordinẽ.
Ego pͥor pono. Tu ꝓ me aĩam
tuã ponis: Am̃ dico tͥ. prius¬
quã gallus cantet. ter me
negabis. Prenuntiauit medi¬
cus. qd̾ nesciebat egrotus. In¬

Expanded text:
 paratus est in sua confessione mori pro Christo. Prior ille tam infirmus est, ut pudor eum vincat, non timor: secundus jam habet firmam frontem, sed nondum usque ad sanguinem: tertius totum, ut nihil sit amplius quod restet. Implet enim quod scriptum est, Certa pro veritate usque ad mortem . et praedicavit. Quantum vicerat illos Judaeos, qui timebant publice confiteri? Sed tameDomino cohaerebat. Dictum illi erat, Tu es Petrus : sed nondum erat erat Stephanus, nondum erat Nemesianus puer; nondum hoc erat Petrus; nondum erat quod mulieres quaedam, quod puellae, sed prius erubesco pro Petro. Quam prompta anima! sed nesciens se metiri. Nam utique si prompta non esset, non diceret Salvatori, praenuntiavit accessionis periculum. Tu, inquit, pro me animam tuam ponis? Agnosce ordinem. Ego prior pono. Tu pro me animam tuam ponis? Amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Praenuntiavit medicus quod nesciebat aegrotus. In
Abbreviated transcription (Latin):
ergo hodierno die fr̃s memo¬
riam in hoc loco positã. scõꝵ
geruasii ⁊ ꝓtasii. mediolanen¬
siũ martirũ. Non eũ diem qͦ
hic posita ẽ: s eum diem qͣri

Expanded text:
ergo hodierno die, fratres, memoriam in hoc loco positam sanctorum Protasii et Gervasii, Mediolanensium martyrum. Non eum diem quo hic posita est, sed eum diem hodi
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi nos cõputet scriptos: ⁊ in
hac uita qd̃ expedit det. Houit
enĩ ille qͥd expediat filiis suis.
Si gͦ uos inquit cũ sitis mali.
nostis bona dare filiis ur̃is.

Expanded text:
Ibi nos computet scriptos: et in hac vita quod expedit det. Novit enim ille quid expediat filiis suis. Si ergo vos, inquit, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris;
Abbreviated transcription (Latin):
lo ad t̾rã reuocarent᷑ astricti. nisi
gladius intercideret xͥ. S ẽ etiã
alia euidentissima framea dei. a¬
nima iꝰti in manu dei: de qua il¬
li in psalmo dr. Erue animam me¬
am ab impiis: frameam tuã. ex
inimicis manus tue. Quod dix̃
animam meã: hoc repetiuit
frameã tuã. Quod dix̃ ab impii :¬

Expanded text:
lo ad terram revocarentur astricti, nisi lo ad terram revocarentur astricti, nisi gladius intercideret Christi. Sed est etiam alia evidentissima Dei framea anima justi in manu Dei; de qua illi in Psalmo dicitur: Erue animam meam ab impiis, frameam tuam ex inimicis manus tuae . Quod dixit, animam meam; hoc repetivit, frameam tuam; quod dixit, ab impii
Abbreviated transcription (Latin):
a dño donis eiꝰ armaris Hec armari
tantũ suffic̾it huic militi: nisi umn¬
petrasset ab armato ipso a quo arma¬
tus fuerat. ad iuuari. Neq enim pi¬
issimus m̃r in illa cõflictatione passi¬
onis non orauit: ⁊ dix̃. Iudica dñe
nocentes me: expugna impugnan¬
tes me. App̾hende arma ⁊ scutum:
⁊ exurge in adiutorium mͥ. Effunde
frameam ⁊ conclude ad u̾sus eos qui
ꝑsecuntur me: dic animȩ meȩ salꝰ
tua ego sum. Quomͦ uinceretur.
quẽ sic dñs p̾ducebat armatum:
sic adiuuabat armatꝰ Absit aũt. ut
instrum̃tis puerili corde creda¬
mus. Ciuiusmodi qͥppe arma il¬
la sint. qͥbꝰ ab armato deo solẽt
eiꝰ milites ad iuuari. ipsi confi¬
tentur ad uiti: ubi exclamanteᷤ
⁊ grãs agentes dicunt. Dnẽ ut
scuto bone uoluntatis tue coro¬
nasti nos. Framea si dei hoc est
test qͥd ẽ intelligi: ubi ipse salua¬
tor suo corꝑi dicit. Non ueni pacẽ
mittere in t̾rã: s gladium. Quo
blandos seꝑauit affectꝰ. qͥbꝰ de cȩ¬

Expanded text:
a Domino donis ejus armari? Nec armari tantum sufficeret huic militi, nisi impetrasset ab armato ipso, a quo armatus fuerat, adjuvari. Neque enim piissimus Martyr in illa conflictione passionis non oravit et dixit: Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me. Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi. Effunde frameam, et conclude adversus eos qui me persequuntur: dic animae meae, Salus tua ego sum . Quomodo vinceretur, quem sic Dominus producebat armatum, sic adjuvabat armatus? CAPUT IV. 4. instrumentis puerili corde credamus. Cujusmodi quippe arma sint illa, quibus ab armato Deo solent ejus milites adjuvari, ipsi confitentur adjuti, ubi exclamantes et gratias agentes dicunt: Domine, ut scuto bonae voluntatis coronasti nos . Framea vero Dei, hoc esttest quidem intelligi, ubi ipse Salvator suo corpori dicit, Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Quo blandos separavit affectus, quibus de coe
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ulterus remaneret : qͣm
de hoc scł mundo. ⁊ de mundi hu¬
nis pͥncipe reportaret. affuit oĩ¬
no fidelissimo suo testi. usq ad mor¬
tẽ ꝓ u̾itate certanti: fecit qd̾ fue¬
rat exhortatus. eruit animam ͤ ab
impiis: frameam suã ab inimicis
manus fue. Cuius uictricis animȩ
scãm carnẽ. tanquã illiꝰ frameȩ̃ ua
ginam. hoc loco depositã: sublimi¬
tate diunii altaris ornamus: eidẽ
ipsi animȩ triũphali resurrectioe
reddendã.⁊ nulla deinceps morte

Expanded text:
tamen ulterius remaneret, quam tamen ulterius remaneret, quam de hoc scilicet mundo et de mundi hujus principe reportaret. Adfuit omnino fidelissimo suo testi usque ad mortem pro veritate certanti, fecit quod exoratus fuerat, eruit animam ejus ab impiis, frameam suam ab inimicis manus suae. Cujus victricis animae sanctam carnem, tanquam frameae illius vaginam, hoc loco sublimitate divini altaris ornamus; eidem ipsi animae triumphali resurrectione reddendam et nulla deinceps morte
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ. Hac̃ effudit frameã. spargẽ¬
do usquequaq mr̃es suos: ⁊ con¬
clusit adu̾sus eos qͥ ꝑsequebant᷑
ȩccłam ÷ ut quia p̾dicantiũ uo¬
cibꝰ non flectebantur: morienti¬
um uirtutibꝰ frangerent᷑. F ortia
qͥppe sibi adu̾sus inimicos fabri¬
cat arma ds̃: eos ipsos quos facit
amicos. Magna itaq framea dei.
anima beatissimi cypͥani. splen¬
dida caritate: acuta u̾itate: pu¬
gnantis dei acta ⁊ iubrata uirtu¬
te: que bella confecit. quas con¬
tradicentium cateruas redargu¬
endo suꝑauit: quot ꝑcussit infen.¬
sos. quot ꝓstrauit adu̾sos : in quã
multoꝵ inimicoꝵ cordibꝰ. ipsas
inimicicias quibꝰ oppugnabatur
occidit: eosq amicos quibꝰ adu̾sꝰ
alios ds copiosius pugnaret effec̃.
Ubi aũt uenit tempꝰ ut tanqͣm
p̾ualescentibꝰ hostibꝰ prenderet᷑:
tum uͦ ne opp̾ssus ⁊ uictꝰ ab impiiᷤ
eoꝵ manibꝰ cederet: affuit ille ꝑ
quẽ p̾staretur inuictꝰ. suscepit
uictoriam pꝰquam nullum cer¬

Expanded text:
. Hanc effudit frameam spargendo usquequaque martyres suos: et conclusit adversus eos qui persequebantur Ecclesiam; ut quia praedicantium vocibus non flectebantur, morientium virtutibus frangerentur. Fortia quippe sibi adversus inimicos fabricat arma Deus, eos ipsos quos facit amicos. Magna itaque framea Dei anima beatissimi Cypriani, splendida charitate, acuta veritate, pugnantis Dei acta et vibrata virtute, quae bella confecit? quas contradicentium catervas redarguendo superavit? quot percussit infensos? quot prostravit adversos? In quam multorum inimicorum cordibus ipsas inimicitias, quibus oppugnabatur, occidit, eosque amicos quibus adversus alios Deus copiosius pugnaret, effecit? Ubi autem venit tempus, ut tanquam praevalescentibus hostibus prenderetur, tum vero ne oppressus et victus ab impiis eorum manibus cederet, adfuit ille per quem praestaretur invictus: suscepit victoriam, postquam nullum cer
Abbreviated transcription (Latin):
c̃issimus ⁊ sollemnifsimꝰ
dies. atq huic ȩccłȩ orna-¬
mento familiarior.⁊ p̾ela¬
rior ⁊ letificandis nobis hodier
Cuius reuerendi ep̃i ⁊ uenerandi
mr̃is laudibꝰ. nulla lingua suffi¬
ceret: nec si se ipse laudaret. In
hoc itaq sermone nr̃o quẽ de nr̃o¬
illo debitũ ur̃is auribꝰ reddimus :
magis aꝓꝓbate uoluntatis affec-¬
tũ: quam exigite facultatis effec¬
tũ. Sic enim ⁊ laudibꝰ dei qͥbꝰ non
solum or̃o s necogitatio qͥdem ul¬
la satis ẽ. cum se sc̃s laudator minꝰ
idoneum cerneret: att. uoluntaria
oris mei bñplacita fac dñe. Hoc ⁊ ego
dixerim. Sit etiã ista mea deuocio:
ut si par non sum ad explicandum
laudes: Aut cuius honor ẽ cypͥanꝰ
ad dm̃ toto corde conu̾sus: nisi eiꝰ
cui dictũ ẽ. ds̃ uirtutũ conu̾te nos :

Expanded text:
ctissimus et solemnissimus dies, atque huic Ecclesiae ornamento familiarior et praeclarior, laetificandis nobis hodiernCujus reverendi episcopi et venerandi martyris laudibus nulla lingua sufficeret, nec si se ipse laudaret. In hoc itaque sermone nostro, quem de illo debitum vestris auribus reddimus, magis approbate voluntatis affectum, quam exigite facultatis effectum. Sic enim et laudibus Dei, quibus non solum oratio, sed ne cogitatio quidem ulla satis est, cum se sanctus laudator minus idoneum cerneret, ait: Voluntaria oris mei beneplacita fac, Domine . Hoc et ego dixerim: sit etiam ista mea devotio, ut si par non sum ad explicandum laudes? Aut cujus honor est Cyprianus ad Deum toto corde conversus, nisi ejus cui dictum est, Deus virtutum, converte nos
Abbreviated transcription (Latin):
tor: nisi eiꝰ qͥ dix̃. dabo uobis pasto¬
res scdm cor meũ: ⁊ pascent uos cũ
disciplina: Cuiust opꝰ ẽ cypͥanus
confessor: nisi eiꝰ qui dix̃. dabo uob̃
os ⁊ sapientiã. cui non poterũt resi¬
stere inimici uestri: Cuius opꝰ ẽ cy¬
pͥanus tante illiꝰ ꝑsecutionis ꝓu̾ita¬
te ꝑpessor: nisi eiꝰ cui dictũ ẽ. pasci¬
entia isrł dñe. ⁊ de quo dictũ est.
nisi eiꝰ de quo dictũ ẽ in oĩbꝰ suꝑum¬
cimus ꝑ eũ qui dilexit nos: Nongͦ
recedimus ad laudibꝰ dñi. qͣn lauda¬

Expanded text:
qui dixit, Dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos cum disciplina ? Cujus opus est Cyprianus confessor, nisi ejus qui dixit, Dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere inimici vestri ? Cujus opus est Cyprianus tantae illius persecutionis pro veritate perpessor, nisi ejus cui dictum est, Patientia Israel, Domine ; et de quo dictum est, nisi ejus de quo dictum est, In omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos ? Non ergo recedimus a laudibus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ħ̾arissimi m̃te integra. fide
firma. uirtute roborata. caritate
ꝑfecta. parati ad omnẽ dei uolunta
tẽ simus: cõseruantes fortiter dñi¬
ca p̾cepta. In simplicitate ĩnocẽtiã:
in caritate cõcordiã. Modestiã in huiili¬

Expanded text:
es charissimi, mente integra, fide firma, virtute robusta, charitate perfecta, parati ad omnem voluntatem Dei simus, conservantes fortiter jussa Dominica, in simplicitate innocentiam, in c
Abbreviated transcription (Latin):
ni s̃ : ut cherubin iure nominen¬
tur. Qͥ a enim ut p̾fati sumꝰ. che¬
rubin plenitudo scientiȩ dr: et
paulo dicente didicimꝰ. q plenstu
plenitudo legis ẽ caritas: om̃s qͥ
dei ⁊ ꝓximi caritate.cet̾is ampliꝰ
pleni ÷̃. meritoꝵ suoꝵ sortẽ inter
cherubin numeros ꝑceperunt.
Et s̃ nõ nulli. qͥ suꝑne cõtẽplati¬
onis facibꝰ accensi: in solo cõditoris
sui desiderio anhelant. Hil iam
in hoc mundo cupiunt: solo et̾¬
nitatis amore pascuntur. Terre¬
na queq abiciunt: cuncta tem¬
poralia m̃te transcendunt. Amãt
⁊ ardent: atq in ipso suo ardore
reqͥescunt. Amando ardent: Loqͣñ¬
do ⁊ alios accendunt. Et qͦs u̾bo
tangunt: ardere ꝓtinus in dei¬
amore faciunt. Qͥd gͦ istos. nisi
seraphim dixerim. quoꝵ cor in
igne conu̾sum lucet ⁊ urit : Na
⁊ m̃tium ocłos ad suꝑna illumi¬
nant: ⁊ compungendo in fletibꝰ.
uicioꝵ rubiginẽ purgant. Qͥ gͦ

Expanded text:
ni sunt, ut cherubin jure nominenni sunt, ut cherubin jure nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubin plenitudo scientiae dicitur, et, Paulo dicente, didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes, qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt, meritorum suorum sortem inter cherubin numeros perceperunt. Et sunt nonnulli, qui supernae contemplationis facibus accensi, in solo Conditoris sui desiderio anhelant, nil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt. Amant et ardent, atque in ipso ardore suo requiescunt. Amando ardent, loquendo et alios accendunt. Et quos loquendo tangunt, ardere amore faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ isti sortẽ suam. nisi inter pͥnei¬
patuum numerũ acceperunt
Et s̃ nõ nulli. qͥ sic insemetipsis
cunctis uiciis oĩbꝰq desideriis dña¬
ntur: ut ipso iure mundicie. dii
inter homines uocentur. Unde
⁊ ad moisen dr. Ecce constituite
dm̃ pharaonis. Quo gͦ isti. quoꝵ¬
numeros dñationũ currunt:
Et s̃ non nulli. qͥ dum sibimetip¬
sis uigilanti eura dñantur. dum
se sollicita intentione discutiũt:
diumo timori semꝑ in herentes :¬
÷ hoc in muere uirtutis accipi¬
unt: qd̾ iudicare recte ⁊ alios
possint. Quoꝵ ꝓfecto m̃tibꝰ. dum
diuina contẽplatio p̾sto ẽ: in his
uelut in trono suo adñs p̾sidens:
alioꝵ facta examinat: ⁊ cuncta
mirabiliter de sua sede dispensat.
Qͥo gͦ isti. nisi troni sui cõditoris
s̃. uł quo nisi ad suꝑnarũ sedium
numeros ascribuntur quos dũ
scã eccła regitur: plerumq de qͥbꝰ¬
dã suis infirmis actibꝰ etiã electi
iudicantur. Et s̃ non nulli. qui
tanta dei ac ꝓximi dilectione ple¬

Expanded text:
go isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipso jure munditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis . Quo ergo isti numeros dominatuum, currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibi metipsis vigilanti cura dominantur, dum se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt ut judicare recte et alios possint: quorum profecto mentibus dum divina cvelut in throno suo Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Quid igitur isti, nisi throni sui Conditoris sunt, vel quo, nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli, qui tanta Dei et proximi dilectione ple