comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed uexillũ significat : qđ ẽ. tractũ a uelidiminutione. ut uelũ uexillũ. Strepuer̃ cornua. Quae simul sonabant ut
aereaq ad sensu conspirant cornua raueo: Ot que acris .c. equos. Noc ad equites ꝑtinet. Utq in pulit arma. Hoc ad
simulacri ipsius dicens. Mars uigila. Extẽplo. aut subito. aut reuera ex ipso tẽplo .i. post diuma arma cõmeta
amultu trepido ł estino more suo. Coniurat. Nota derebona coniurationẽ diciposse. Nã coniuratio : Tco NMs¬
CΩN eS T̃ .S. Iuuentus effera. Efferata ꝑfuriã Messapꝰ et ufens. Bona electio ꝑsonarũ ad delectũ habendũ unus
eques bonus .i. messapus mattit᷑. Alter pedes ogregius. C ontẽptorq diuũ mexentiuꝰ. Quis enĩ iustius quã sacrilegus contrapios
& þreparar& bellũ et gereretur. Vastant cultorib Abducendo cultores uastos & desertos efficiumt : Mittitur e magni

Expanded text:
sed vexillum significat, quod est tractum a veli diminutione, ut ‘velum vexillum’. STREPVERVNT CORNVA CANTV quae simul sonabant, ut sed vexillum significat, quod est tractum a veli diminutione, ut ‘velum vexillum’. STREPVERVNT CORNVA CANTV quae simul sonabant, ut «aereaque assensu conspirant cornua rauco». VTQVE ACRES CONCVSSIT EQVOS hoc ad equites pertinet. VTQVE IMPVLIT ARMA hoc ad simulacri ipsius dicens «Mars vigila». EXTEMPLO aut subito, aut re vera ex ipso templo, id est post divina arma commota. TVMVLTV TREPIDO festino, more suo. CONIVRAT nota de re bona coniurationem dici posse: ergo coniuratio τῶν μέσων est. IVVENTVS EFFERA efferata per furiam. MESSAPVS ET VFENS bona electio personarum ad dilectum habendum: unus eques bonus, id est Messapus, mittitur, alter pedes egregius. CONTEMPTORQVE DIVVM quis enim iustius quam sacrilegus contra pios et praepararet bellum et gereret? VASTANT CVLTORIBVS abducendo cultores vastos et desertos efficiunt. MITTITVR ET MAGNI
Abbreviated transcription (Latin):
multus. quia singulos int̾rogore ñ uacabat. quifuerat ducturus exercitũ ibatad capitolium. & ex inde ꝓfe¬
rens duo uexilla unũ russeũ quod pedites euocabat & unũ ceruleũ qđ erat equitũ. Nã ceruleus color
marisẽ. acuius dõ equũ constat inuentũ. Dicebat. Quirem .p. saluã esse uult mesequat᷑. Et qui conuenissent simul iurabant
& dicebat᷑ ista milicia cũ iuracio. fiebat &iã euocatio. Nã adiuersa loca. diuersi ꝓpt̾ cogendos mittebantur exercitus
odo gͦ duos̃ genera militiae. coniuratio & euocatio quippe intumultu: Sane in congruũ ñ est qđ sigñ belli .i. uexilli eleua¬
tionẽ turnodat cũ de rege latino dixerit supͣ. Rerũq reliqͥd habenas. Belliaut̃ signũ: generalit̃ dix̃. Nã multa sunt

Expanded text:
multus, quia singulos interrogare non vacabat, qui fuerat ducturus exercitum ibat ad Capitolium exinde profemultus, quia singulos interrogare non vacabat, qui fuerat ducturus exercitum ibat ad Capitolium exinde proferens duo vexilla, unum russeum, quod pedites evocabat, et unum caeruleum, quod erat equitum – nam caeruleus color maris est, a cuius deo equum constat inventum – dicebat «qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur», et qui convenissent, simul iurabant: et dicebatur ista militia coniuratio. Fiebat etiam evocatio: nam ad diversa loca diversi propter cogendos mittebantur exercitus. Modo ergo duo sunt genera militiae, coniuratio et evocatio, quippe in tumultu. Sane incongruum non est quod signum belli, id est vexilli elevationem Turno dat: aut cum de rege Latino dixerit supra «rerumque reliquit habenas». ‘Belli’ autem ‘signum’ generaliter dixit, nam multa sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nđ istero ꝓteron in respondendo eẽ. uoluer̃. Ut ornatũ matres uiri uͦ arma mirentur: Sed melior sensus ẽ. sisicu
dictũ est accipiamus. Ea enĩ sexus utq mirat᷑ quȩ sunt posita contra opinionẽ. ut mirent᷑ feminȩ arma inmulie
uiri ornatũ inbellatricȩ. In hians. Stupore quodã amore pate facto : Lyciã faretrã. Quasi lyciã ut legimꝰ
t belli signũ laurenti turnus ab arce extulit. Apđ maiores nros. tria erant miliciȩ generainbellis gerendis
Nam aut legitima erat milicia. aut coniuratio. aut euocatio. Legitima erat militia eorũ qui singuli
iurabant ꝓre publica se. eẽ. facturos. N ec discedebant nisi cõpletis stipendus .i. militiȩ tẽporib & sacram̃tum
uocabantur. a ut certe si eẽt tumultus .i. bellũ italicũ uł gallicũ inquib expericuli uicinitate erat timor

Expanded text:
unde hysteroproteron in respondendo esse volverunt, ut ornatum matres, viri vero arma mirentur. Sed melior sensus, si, sicut unde hysteroproteron in respondendo esse volverunt, ut ornatum matres, viri vero arma mirentur. Sed melior sensus, si, sicut dictum est, accipimus: ea enim sexus miratur uterque quae sunt posita contra opinionem, ut mirentur feminae arma in muliere, viri ornatum in bellatrice. INHIANS stupore quodam, ore patefacto. LYCIAM PHARETRAM quasi Lyciam, ut legimus VT BELLI SIGNVM LAVRENTI TVRNVS AB ARCE EXTVLIT apud maiores nostros tria erant militiae genera in bellis gerendis: nam aut legitima erat militia aut coniuratio aut evocatio. Legitima erat militia eorum, qui singuli iurabant pro republica se esse facturos, nec discedebant nisi completis stipendiis, id est militiae temporibus: et sacramentum vocabatur. Aut certe si esset tumultus, id est bellum Italicum et Gallicum, in quibus ex periculi vicinitate erat timor
Abbreviated transcription (Latin):
amazonũ auxilium postularunt. Quȩ res ab homero p̃t̃ missa est. Sane iã p̃sagiũ est infelicitatis futurȩ qđ int̾̃ ipsa
principia armantur &feminȩ. Vulsca degente. Depriuerno uulscorũ oppido. ut priuernũ antiqua metabus cum
exceder& urbe. Forentes aere cateruas. Ennius & lucretius florens dicunt omẽ qđ nitidũ est hoc est secutus urg
lit̾ acyrologia est. Lucretius Florebat nauib pontus. Calathisue mineruȩ. Minerua & armorũ dea est & lanificu
edeamilla animũ ad arma sola contulit. Cursuq pedũ. ẜ ene pedũ ad iecit. nec ꝑ equũ eiꝰ gła minueretur: Qdđd e
obicitur. Quid tm̃ egregiũ si femina fortifidis equo. Aristas. Prim asspicȩ partes. dicta abeo. qđ prime arescant
inguera. Merger&. Vt tinguat equos. Iuuentus turbaq miratur matrũ. Ante ornatũ eius: post arma dicturusẽ

Expanded text:
Amazonum auxilium postularunt: quae res ab Homero praetermissa est. Sane iam praesagium est infelicitatis futurae quod inter ipsa Amazonum auxilium postularunt: quae res ab Homero praetermissa est. Sane iam praesagium est infelicitatis futurae quod inter ipsa principia armantur et feminae. VVLSCA DE GENTE de Priverno, Volscorum oppido, ut «Priverno antiqua Metabus cum excederet urbe». FLORENTES AERE CATERVAS Ennius et Lucretius florens dicunt omne quod nitidum est; hoc est secutus Vergilius, aliter acyrologia est: Lucretius «florebat navibus pontus». CALATHISVE MINERVAE Minerva et armorum dea est et lanificii, sed Camilla animum ad arma sola contulerat. CVRSVQVE PEDVM bene ‘pedum’ adiecit, ne per equum eius gloria minueretur, quod ei obicitur «quid tamen egregium, si femina forti fidis equo?». ARISTAS primas spicae partes, dictas ab eo quod primae arescant. TINGVERET mergeret, ut «tinguat equos». IVVENTVS TVRBAQVE MIRATVR MATRVM ante ornatum eius, postea arma dicturus est:
Abbreviated transcription (Latin):
uxta t̾racinam quȩ cũ aliquando anxir. est dieta. Et uiridigiudens feronia luco Nonuacat qđ addidit uiridi Namicum
aliquando huius fontis lucos fortuito arsiset incendio. &uellent in colȩ ex inde tranfferre simulacra: subito reui¬
ruit. Qua saturȩ iac et atra palus. Sed̃m hãc lectionẽ. reuera saturã paludẽ intelligimꝰ. Sed alus ture legunt. Qđ si ẽ
paludẽ ꝓflumine posuit. Nã haud longe a terracina oppidũ est. astura. & eiusdẽ cognominis fluuius. Quaerit iter
ualles. Satis signatis uerbis exp̃ssit flum̃ angustum. Contra detyberino ait. inꝑiare ꝓrũpit. H ossuꝑ aduenit .u.d.
camilla. Prudenter post impletã cõmemorationẽ uirorũ transit ad feminasata enĩ & detroianis legitur. qui ultimũ

Expanded text:
iuxta Terracinam, quae aliquando Anxur est dicta. ET VIRIDI GAVDENS FERONIA LVCO non vacat quod addidit ‘viridi’: nam cum iuxta Terracinam, quae aliquando Anxur est dicta. ET VIRIDI GAVDENS FERONIA LVCO non vacat quod addidit ‘viridi’: nam cum aliquando huius fontis lucus fortuito arsisset incendio et vellent incolae exinde transferre simulacra, subito reviruit. QVA SATVRAE IACET ATRA PALVS secundum hanc lectionem re vera Saturam paludem intellegimus; sed alii ‘Sturae’ legunt. Quod si est, paludem pro flumine posuit; nam haud longe a Terracina oppidum est Astura et eiusdem cognominis fluvius. QVAERIT ITER VALLES satis signatis verbis expressit flumen angustum, contra de Tiberino ait «in mare prorumpit». HOS SVPER ADVENIT VVLSCA DE GENTE CAMILLA prudenter post inpletam commemorationem virorum transit ad feminas; ita enim et de Troianis legitur, qui ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt . Pictis cutalabici. Glacicus minois filius uenit ad italiam. Et cũ sibĩimperiũ poscer& snec lccipere. ideo qđ nihil
p̃stabat sic̃ eiuspat̃ p̃stabat p̃stiterat. ⁊ onã eis transmittendo. Cũ ante hac disc incti.gẽnt. ostendit. seutũ aquo & ipse
labicus dictus .ẽ. & exeo populia NoTICA aBIC quã latine amplam uopãmus. P ietsaut̃ sruta .ĩ. inbello frequenter
ꝓlẽpsis ẽ. Nã consecratus est. Numicus. Post quã inuentũ ÷ illic cadauer aeneae. Vitus arant Aitus fluminisd
ut uiridiq inlittore conspicit ursus. Circeũq iugũ. Circa hunc traictũ cãpaniȩ colebatur puere iuppit qͥ anxirus dicebatur.
quasi ANEΥ Ypo Υiđ sine nouacula. quia barbã nũ quãrasisset oiuno uirgo quȩ forania dicebatur. Est aut̃ fons incãpania

Expanded text:
ti sunt. picti scuta labici Glaucus, Minois filius, venit ad Italiam. et cum sibi imperium posceret nec acciperet, ideo quod nihil ti sunt. picti scuta labici Glaucus, Minois filius, venit ad Italiam. et cum sibi imperium posceret nec acciperet, ideo quod nihil praestabat, sicut eius pater praestiterat zonam eis transmittendo, cum antehac discincti essent, ostendit scutum: a quo et ipse Labicus dictus est, et ex eo populi ἀπὸ τῆς λαβῆς , quam latine amplam vocamus. 'picti' autem 'scuta' id est in bello frequenter prolepsis est: nam conut «viridique in litore conspicitur sus». CIRCAEVMQVE IVGVM circa hunc tractum Campaniae colebatur puer Iuppiter, qui Anxyrus dicebatur, quasi ἄνευ ξυροῦ, id est sine novacula, quia barbam numquam rasisset, et Iuno virgo, quae Feronia dicebatur. Est autem fons in Campania
Abbreviated transcription (Latin):
inuacã. & eam poscenti. dedit iu nonine pelicẽ consiteret᷑. Cui uno argũ oculatũ om̃ib m̃bris aristondis filiũ custodẽ¬
ingens. aut fabula ut cicero argum̃tũ erat inualbis. Aut reuera argum̃tũ quos egrȩ cõꝓbari cupiebat. hoc enĩ ȩtiã amata
sed auetor originis turni Totis agmina .d. campis. Qui oculis poterant sa iacere. Densentur: Denseo denses dicimꝰ. Aliter nõ.
roma . ẽ ibi fuer̃ sicani quos postea pepuler ab origines. Sacranȩ acies. Dicunt quendã corybantẽ uenisse aditaliã. & tenu¬
isse loca quae nunc urbi uicina sunt. Sex eo popłos ducentes originẽ sacranos ap̃pellatos. Nam saerati sunt imatridm̃ cory¬
bantes. A lii sacranas acies ardeatũ uolunt : qͥ aliquando cũ pestilentia laborarent uerũ sacrũ tiouerunti Ende sacrani du¬

Expanded text:
in vaccam et eam poscenti dedit Iunoni, ne paelicem confiteretur. cui Iuno Argum, oculatum omnibus membris, Arestoris sive Tein vaccam et eam poscenti dedit Iunoni, ne paelicem confiteretur. cui Iuno Argum, oculatum omnibus membris, Arestoris sive Teingens aut fabula, ut Cicero "argumenta erant in valvis" : aut re vera argumentum, quo se Graecum probare cupiebat. hoc enim etiam Amata s Ionis, sed auctor originis Turni. Ad v. 794 Totis agmina densentur campis scilicet qui oculis poterant subiacere. densentur denseo denses dicimus, aliter non. Roma est, ibi fuerunt Sicani, quos postea pepulerunt Aborigines. Ad v. 796 Sacranae acies dicunt quendam Corybantem isse loca, quae nunc urbi vicina sunt, et ex eo populos ducentes originem Sacranos appellatos; nam sacrati sunt matri deum Corybantes. alii Sacranas acies Ardeatum volunt, qui aliquando cum pestilentia laborarent, ver sacrum voverunt, unde Sacrani dic
Abbreviated transcription (Latin):
fuise audaciȩ. ut nec pat̾nȩ mortis terreretur exemplo Vertitur ẽ agit. Et toro uertice supra est : Statius otot
c.s. pugne. Legitur in arte: qđ tã magis. maxime minus minime positiuo tantũ iugantur: qđ tam̃ tunc obseruabitur.
si ponantur adaugm̃tũ istȩ particulȩ. Tuc̃ enĩ uiciosã faciunt elocutionẽ. Ceterũ siad ex ȩquationẽ positȩ sint : poss uł cõ
ad p̃ lationẽ positȩ s̃ sed ad ex ȩqͣtionẽ. Maiores enĩ nr̃i uicia ñindicto s in significatione . eẽ . uoluer Hinc .ẽ. insallustio. łta
quã quisq pessime fecit tã maxime tutus ẽ: Nã & hic ex aequatio.ẽ. ñ cõparatio. Ioauro insignabat: haec in achifilia
argiuarũ fluminis fuit. Hanc amauit iupit̃. Et dũcũ ea eẽt. iuno suꝑuenit. Timens ille ned ep̃henderet᷑ ionẽ mutauit

Expanded text:
fuisse audaciae, ut nec paternae mortis terreretur exemplo. VERTITVR id est agit. ET TOTO VERTICE SVPRA EST Statius «et toto fuisse audaciae, ut nec paternae mortis terreretur exemplo. VERTITVR id est agit. ET TOTO VERTICE SVPRA EST Statius «et toto  pugnae legitur in arte quod 'tam magis maxime minus minime' positivo tantum iungantur: quod tamen tunc observatur si ponantur ad augmentum istae particulae; tunc enim vitiosam faciunt elocutionem. ceterum si ad exaequationem positae sint, possunt vel conostri vitia non in dicto, sed in significatione esse voluerunt. hinc est in Sallustio "ita quam quisque pessime fecit, tam maxime tutus est" : nam et hic exaequatio est, non comparatio. Ad v. 790 Io auro insignibat haec Inachi filia Argivorum fluminis fuit. hanc amavit Iuppiter. et dum cum ea esset, Iuno supervenit. timens ille ne deprehenderetur, Ionem mutavit
Abbreviated transcription (Latin):
incidit cõmemontio. Arte nouercȩ occidit. Bene nouim sceleris ex p̃ssit: sola nouercae cõmemoratione. Peo¬
fata dissoluer&. P ȩnigenã. matris pȩna genitũ. alii foebi genã legunt : ut ꝓbus. Relegat. Cõm̃dat ab aliis segregatũ.
olus. In solis lucis Nã solus quomꝰ qui filiũ dr̃ suscepisse ignobilis. Nõ uilis sy ignot᷑. quã quã possit ȩtiã adillud referri
qđ dicunt qͥb dã artibus hominũ uitã ultra fata ꝓtendi. Ita tam̃ ut solam habeant uitae imaginationẽ. Videntur
enĩ omia facere nec faciunt: Versoq ubi noẽ. derefacto : ut oestrũgrai uertere uocantes unđ ȩtiã triuiȩ tẽplo
xponit toaition. Nã callimacus scripsit aitia. Inqͥb ȩtiã hoc cõmemorat: Haud setiuꝰ ñ segniũ patre. Dicit aut tantȩ eum

Expanded text:
incidit commemoratio. ARTE NOVERCAE OCCIDERIT bene vim sceleris expressit sola novercae commemoratione. PAEOincidit commemoratio. ARTE NOVERCAE OCCIDERIT bene vim sceleris expressit sola novercae commemoratione. PAEOfata dissolveret. POENIGENAM matris poena genitum: alii ‘Phoebigenam’ legunt, ut Probus. RELEGAT commendat ab aliis segregatum. SOLVS in solis locis: nam ‘solus’ quomodo qui filium dicitur suscepisse? IGNOBILIS non vilis, sed ignotus: quamquam possit etiam ad illud referri quod dicitur quibusdam artibus posse hominum vitam ultra fata protendi, ita tamen, ut solam habeant vitae imaginationem; videntur enim omnia facere nec faciunt. VERSOQVE VBI NOMINE de re facto, ut «oestrum Grai vertere vocantes». VNDE ETIAM TRIVIAE TEMPLO exponit τὸ αἴτιον: nam Callimachus scripsit αἴτια, in quibus etiam hoc commemorat. HAVD SETIVS non segnius patre. Dicit autem tantae eum
Abbreviated transcription (Latin):
unt enit. Vnđ a pollo intos. eyclopas faibricatores fulminõ. confir̃ sagitais. Ob quã rẽ aioue ussus ẽ admet regis uiii. amnis¬
ap̃ afrisũ arm̃ta pascere. diuinitate depositd. Seddiana yppolitũ reuo catũ ab inferis inarscia numfȩ cõm̃dauit egeriȩ:
& eũ urbium quasibis uirũ iussit uocari Cuius nunc fibub cognomiie dicit inbellũ uenirea A deo om̃a ilta fabulo
sas. Nã cũ castus ubiq inductusseguisẽꝑ solus habita uerit:o habuisse tam̃ fingitur foliũ. Reueni aut lito
uae tanti auctorẽ generis. E geriȩ luco. Nimphã aricino nemore quã ami cãsuã noma ẽc fingebat.: Ad firmanda
legũ suarũ a uetbriatẽ. Pinguis ubi &placabilis . a.d. pinguis frequentati sacrificio. Pla cabilis aut̃ ac sidiceret: non
qualis ante fuit ł illic. ł apud centauros. Hłumano gaudens cruore. ꝗ uã historia plene in scdo diximꝰ. cũ sfigenae

Expanded text:
remit; unde Apollo iratus Cyclopas fabricatores fulminum confixit sagittis, ob quam rem a Ioue iussus est Admeti regis nouem annis armenta pascere diuinitate deposita.  eum Virbium, quasi bis virum, iussit vocari. cuius nunc filium cognominem dicit in bellum venire: adeo omnia ista fabulosa sunt. nam cum quae tanti auctor est generis. EGERIAE LVCO nympha in Aricino nemore, quam amicam suam Numa esse fingebat ad firmandam legum suarum auctoritatem. PINGVIS VBI ET PLACABILIS ARA DIANAE ‘pinguis’ frequenti sacrificio, ‘placabilis’ autem ac si diceret, non qualis ante fuit, vel illic vel apud Tauros, humano gaudens cruore: quam historiam plene in secundo diximus, cum Iphigeniae
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad impetũ tantũ repellendũ. ut ȩtiã sallustiũ ostendit. ubi sercoriũ umeris sublatũ ꝑmuros ascendisse cõmemont

Expanded text:
sed ad impetum tantum repellendum, ut etiam Sallustius ostendit, ubi Sertorium sed ad impetum tantum repellendum, ut etiam Sallustius ostendit, ubi Sertorium
Abbreviated transcription (Latin):
eonio regi. Aut ꝓpͥũ patris nom̃ est : aut cognominẽ eũ filio intellegamꝰ. q ut supͣ diximꝰ cũ filii uł patris nomen
p̃mittitur & aliud tacet᷑. Cognomines eos. eẽ. intellegimꝰ: Furtim sustulerat. Extupro: educnierat. Hinc ẽ & dulei
gimꝰ qͣ seruia milicia ꝓhibetur. Vnđ inde iotariana purgat hoc cicero. cũ fuisset obiectũ int̾ eqͥtes quos de iotaru
miserat cȩ sari. uñseruũ fuisse. Virgł aut̃ nouimꝰ trahere aliqͣ dehistoria. Seruossane nũquã militasse constat. nisi
seruitute deposita. Excepto hannibalis tẽpore cũpost cannense p̃liũ intanta necessitate fuit urbs roma. ut nelibera¬
dorũ quidẽ seruoꝵ daretur facultas. Ense nudo. Iđ stricto. Parmaq inglorius alba. Iua si tyro ut diximꝰ supra. Lon

Expanded text:
 Ad v. 543 Maeonio regi aut proprium patris nomen est, aut cognominem eum filio intellegamus, quia, ut supra diximus, cum filii vel patris nomen  Ad v. 543 Maeonio regi aut proprium patris nomen est, aut cognominem eum filio intellegamus, quia, ut supra diximus, cum filii vel patris nomen praemittitur et aliud tacetur, cognomines eos esse intellegimus. furtim sustulerat e stupro educaverat: hinc est "et dulcia gimus, quia servi a militia prohibebantur: unde in Deiotariana purgat hoc Cicero, cum miserat Caesari unum servum fuisse: Vergilium autem novimus trahere aliqua de historia. Servos sane numquam militasse constat nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium, in tanta necessitate fuit urbs Roma, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. ENSE NVDO id est stricto. PARMAQVE INGLORIVS ALBA quasi tiro, ut diximus supra. LONGE
Abbreviated transcription (Latin):
de testudine. at pꝰquã uirtꝰ incerta uiroꝵ ꝑpetuã rupit defessomilite gratẽ. Singula continuis cesser̃ ictib arma. Et rus¬
cãpinũ. Ipse & ruscus. Vos ocalliope p̾cor. sillẽpsis ꝑ numeros. E rat enirectũ. Uos musae autte calliope. Aspunite. Fauete. ut¬
urris erat. Iu hui modi eẽ. ad munitionẽ ciuitatũ & in scdolegimus. Sedhȩ plerũq mobiless plerũq fixȩ. Mobiles. ut
enĩ dicere ad fix̃ aut facẽ. aut malleolũ nõ flãmã. Quaȩ plurima .u. Gliscens & magna facta ꝑuentũ. Hesit adesis. Nõ ia
adhȩsis. sed quo sex edit adherendo. Malorũ uł lefuga. Honestissima elocutio. Peste incendio: Vt & toto descendit
.c. pestis. Vnus. Sub oalt̃. Nanñ ꝓcedit unꝰ helenor &licus. Elapsi Elapsiscilic& nõ mortẽ. sed turris ruinam

Expanded text:
de testudine «at, postquam virtus incerta virorum perpetuam rupit defesso milite cratem, singula continuis cesserunt ictibus arma». ETRVSde testudine «at, postquam virtus incerta virorum perpetuam rupit defesso milite cratem, singula continuis cesserunt ictibus arma». ETRVSCAM PINVM ipse Etruscus. VOS O CALLIOPE PRECOR syllempsis per numeros: erat enim rectum ‘vos musae, aut te, Calliope’. ASPIRATE faTVRRIS ERAT turris huius modi esse ad munitionem civitatum et in secundo legimus; sed hae plerumque mobiles sunt, plerumque fixae: mobiles, ut enim dicere ‘adfixit’ aut facem aut malleolum, non flammam. QVAE PLVRIMA V. gliscens et magna facta per ventum. HAESIT ADESIS non iam ‘adesis’, sed quos exedit adhaerendo. MALORVM VELLE FVGAM honestissima elocutio. PESTE incendio, ut «et toto descendit  'et alter': nam non procedit 'unus Helenor et Lycus elapsi'. elapsi scilicet non mortem, sed turris ruinam.
Abbreviated transcription (Latin):
auxilia.cũtuscos dixerimꝰ specialit̃ ȩneȩ fauere. Itẽ econtrapars uenetiae auxiliũ p̃stat aeneȩ quã turni fuisse suꝑius dixomͦ.
estudine. Testudo ÷ scutorũ conexio eur uata intestudins modum. Nãq in armorũ genib militessum unt ab animalib noã.
ut aries. Sallustius. In modũ hircimilitaris. N ossas et implere parent. Uertit ordinẽ. Nã antea .&̃. ut impleat᷑ fossa tollant᷑
ualli. et sic testudine accedat᷑ ad murũ. quãquã possumꝰ intellegere ad fossas eos facta uenisse testudine. E ffundere contra.
ropͥe. Telaenĩ ñ iaciunt᷑ in subiecto sed fundunt᷑. Et dicendo omẽ genꝰ telorũ. ostendit telũ uocari ome qđ iacitur. Assueti longu
muros Docet usũ in reb om̃ib plurimũ posse. Infesto uoluebant .p. infesti ponderis. Neciã sufficiunt. Diuiã ñsistenent

Expanded text:
auxilia, cum Tuscos dixerimus specialiter Aeneae favere. Item e contra pars Venetiae auxilium praestat Aeneae, quam Turni fuisse superius diximus. auxilia, cum Tuscos dixerimus specialiter Aeneae favere. Item e contra pars Venetiae auxilium praestat Aeneae, quam Turni fuisse superius diximus. TESTVDINE testudo est scutorum conexio, curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites sumunt ab animalibus nomina, ut ‘aries’, Sallustius: «in modum erici militaris». FOSSAS IMPLERE PARANT vertit ordinem: nam ante est ut impleatur fossa, tollantur valli, et sic testudine accedatur ad murum. Quamquam possumus intellegere etiam ad fossas eos facta venisse testudine. EFFVNDERE CONTRA proprie: tela enim non iaciuntur in subiectos, sed funduntur. Et dicendo «omne genus telorum» ostendit telum vocari omne quod iacitur. ADSVETI LONGO MVROS D. B. docet usum in omnibus plurimum posse. INFESTO VOLVEBANT P.
Abbreviated transcription (Latin):
ntea infraetȩ nc̃ tm̃ torpent ut turnus ut iifractos adũso marte latinos. Laerimantis iuli. Puerodat lacrimas cuipotest sine
pudore. uiris fortib: tantũ dolorẽ. Subtecta reponunt. Honorifice. Iđ aut̃ dic̃ corripiunt ñ iniuriae ÷ sed cȩleritatis .i. raptĩ
tollunt. At tuba t̾ribilẽ sonitũ. E mistichiũ ennii. Nã sequentia iste mutauit. Ille enĩ ad ex pͥm̃dũ tubae sonũait. tarata tantara dix
Et multa hui modi uirgł cũ asꝑa inuenerit muatꝰ. Bene tm̃ hic electis ubis imitat᷑ sonũ tubarũ. Increpint et oisonuit. & segnit
increpauit. Vulsci. Nonmirũ q dic̃uulscos. cũ &camilla de uulcissit. ut uulsca degente camilla. Nãq pars aliqͣ tusciȩ dat turno

Expanded text:
antea infractae, nunc tamen torpent, ut «Turnus ut infractos adverso Marte Latinos». LACRIMANTIS IVLI puero dat lacrimas, cui potest sine antea infractae, nunc tamen torpent, ut «Turnus ut infractos adverso Marte Latinos». LACRIMANTIS IVLI puero dat lacrimas, cui potest sine pudore; viris fortibus tantum dolorem. SVB TECTA REPONVNT honorifice, quod autem dicit ‘corripiunt’, non iniuriae est, sed celeritatis, id est raptim tollunt. AT TVBA TERRIBILEM SONITVM hemistichium Ennii: nam sequentia iste mutavit; ille enim ad exprimendum tubae sonum ait «taratantara dixit». Et multa huius modi Vergilius cum aspera invenerit, mutat. Bene tamen hic electis verbis imitatur sonum tubarum. INCREPVIT et insonuit et segnitiam increpavit. VOLSCI non mirum quia dicit Volscos, cum et Camilla de Volscis sit, ut «Volsca de gente Camilla»: namque pars aliqua Tusciae dat Turno
Abbreviated transcription (Latin):
positũ ad fati discedite corpꝰ. Terentius. Quinigit᷑ dũ licet loqͥmini mecũ antipho: Necte tua funera mat̃ .i. funerȩ. Nã apud
maiores funeras dicebant eas adquas funꝰ ꝑtinet. ut sororẽ matrẽ. Nãp̃ficȩ ut & supͣdiximꝰ splanetꝰ principis nõdolorts. ł une¬
ras aut̃ dicebant quasi funereas ad quas ꝑtinet fumis: ł unꝰ lacerũ. dilenatũ cadauer. Nã funꝰ ꝓcada uere posuit. Siqua est
piȩtas. Siqͣpietas mnoecidendo ÷ in me ꝓbet᷑. Me pͥmã . a.f. Vnus qͥsq enĩ in ꝓpriȩ salutis desperatione. eredit uniũ sa etiã posse
interimas. Quando alit̃ .n.c.a. Vitã hinc trax̃ illũ colorẽ iuuenalis qđ facinꝰ digñ tã longuo ad miserit aeuo. Iorpent in fracts

Expanded text:
positum adfati discedite corpus»; Terentius «quin igitur, dum licet, loquimini mecum, Antipho?». NEC TE TVA FVNERA MATER id est ‘funerea’; nam apud positum adfati discedite corpus»; Terentius «quin igitur, dum licet, loquimini mecum, Antipho?». NEC TE TVA FVNERA MATER id est ‘funerea’; nam apud maiores funeras dicebant eas ad quas funus pertinet, ut sororem, matrem; nam praeficae, ut et supra diximus, sunt planctus principes, non doloris. Funeras autem dicebant quasPIETAS si qua pietas in occidendo est, in me probetur. ME PRIMAM A. F. Vnusquisque enim in propriae salutis desperatione credit universa etiam posse interimas. QVANDO ALITER N. C. A. VITAM hinc traxit illum colorem Iuvenalis «quod facinus dignum tam longo admiserit aevo?». TORPENT INFRACTAE
Abbreviated transcription (Latin):
excussi quasi nescienti. Quasidicer&. Pronecti femineo ululatu. inpacientiut femineo p̃dȩ &spoliorũ ardebat amore. Prima petit. Ideo
prima. quia solent in extrema necessitate etiã mulieres muros ascendere. ut ipsȩ demuris matres. Non illa uirũ nõ illa perieli.
nũ pudoris ẽ aliud salutis. Hunc talẽ. Et est conquestio matris euriali plena artis rethoricȩ cũpene omspartes hab̵ dđmiscdia com¬
mouenda acicerone in rethtoricis positas. Huncte aspicio aqͣ litate cȩdis. Serameȩ.r. euander. Measera & sola uoluptas.
otuisti linquere solã. abint̃ cepto solatio. Crudelis. Iui potuisti relinquere cũpius esses. Affari extremũ m.d.e. anchises. Sic ofu

Expanded text:
‘excussi’, quasi ‘nescienti’: quam si diceret ‘proiecti’. FEMINEO VLVLATV ‘inpatienti’, ut «femineo praedae et spoliorum ardebat amore». PRIMA PETIT ideo ‘excussi’, quasi ‘nescienti’: quam si diceret ‘proiecti’. FEMINEO VLVLATV ‘inpatienti’, ut «femineo praedae et spoliorum ardebat amore». PRIMA PETIT ideo ‘prima’, quia solent in extrema necessitate etiam mulieres muros ascendere, ut «ipsae de muris matres». NON ILLA VIRVM NON ILLA PERICLI unum pudoris est, aliud salutis. HVNC ‘talem’. Et est conquestio matris Euryali plena artis rhetoricae: nam paene omnes partes habet de misericordia commovenda a Cicerone in rhetoricis positas. HVNC TE ASPICIO a qualitate caedis. SERA MEAE R. Euander «mea sera et sola voluptas». POTVISTI LINQVERE SOLAM ab intercepto solacio. CRVDELIS qui potuisti linquere solam, cum pius esses. ADFARI EXTREMIS Anchises «sic o sic
Abbreviated transcription (Latin):
comites. plam plenũ est aeratasq acies. Acuunt rumorib iras. Iuiaduo ausis ꝑeorũ castra transire. euriali &
nisi. Volunt ñ nulli clamorẽ eẽ militũ. sed melius hoc apoeta dictũ accipimꝰ. Nam rutuli eorũ ñ nouerant
nomina ut sit quin etiã capita eurioli & nisi p̃figunt in harrectis hastis & cũ magno clamore comitant᷑. C in¬
gitur anni. Amne debuit dicere . Numquã enĩ bene in .i. exeunt. nisiquȩ cõmuniss generis ut docilis agilis
ed ides ausuisẽ ite ponere ablatuũ. quia ut supradiximꝰ apud maiores bico hae annidicebat᷑ senent sosas tuentur
defendunt. Nota ninis mieris. hooplus cõmouebant᷑ qm ȩciã abse si uultus necdũ agnitions amisisent notas. Exc ussi manib radii. Beno

Expanded text:
comites: nam pleonasmos est «aeratasque acies». ACVVNT RVMORIBVS IRAS quia duo ausi sunt per eorum castra transire. EVRYALI ET comites: nam pleonasmos est «aeratasque acies». ACVVNT RVMORIBVS IRAS quia duo ausi sunt per eorum castra transire. EVRYALI ET NISI volunt non nulli clamorem esse militum, sed melius hoc a Poeta dictum accipimus: nam Rutuli eorum non noverant nomina, ut sit ‘quin etiam capita Euryali et Nisi praefigunt in arrectis hastis et cum magno clamore comitantur’. CINGITVR AMNI ‘amne’ debuit dicere: numquam enim bene in ‘i’ exeunt nisi quae communis sunt generis, ut ‘docilis’, ‘agilis’; sed ideo ausus est ita ponere ablativum, quia, ut supra diximus, apud maiores hic et haec ‘amnis’ dicebatur. TENENT FOSSAS tuentur, defendunt. NOTA NIMIS MISERIS hoc plus commovebantur: quoniam etiam abscisi vultus necdum agnitionis amisissent notas. EXCVSSI MANIBVS RADII bene
Abbreviated transcription (Latin):
& sine piaculo tẽplũ iouis aedificare. Edmq oms indelibent̃ migrassent t̾minussolus hoc est limitũ ds̃ disce
dere noluit. sed illic remansit. Tunc dehoc ipso sacrificatũ ẽ &dep̃hensũ qđ t̾minꝰ cũ ioue remanens. aetnũ
urbi imꝑiũ cũ religione significaret. Vnđ incapitolio ꝓnapars teeti patet. quȩ lapidẽ ipsũ termi spectat.
ã t̃mino ñ nisi subdiuo sacrificabat᷑. Hinegͦ nunc dix̃ rapitolu in mobile saoũ accolet. qr t̾minꝰ ñ ẽ reuulsus
deloco. Preda rutuli spoliisque potiti. Nonsolũ suis armis eos ex uor̃. sed etiã p̃da que rutulis fuerat ante
detraetat᷑. Serranoq numaq: Decima antipodosis. quae sit quotiens cõmemorantur ea quȩ ñ sunt ante p̃¬
dicta. Tepidaq recentẽ cȩde locũ ẏ pallage ẽ. tepidũ locũ recenti cȩde und multilegunt tepidũq recenticȩ¬

Expanded text:
et sine piaculo templum Iovis exaedificare. Cumque omnes inde libenter met sine piaculo templum Iovis exaedificare. Cumque omnes inde libenter mdere noluit, sed illic remansit. tunc de hoc ipso sacrificatum est et deprehensum, quod Terminus cum Iove remanens aeternum urbi imperium cum religione significaret; unde in Capitolio prona pars tecti patet, quae lapidem ipsum Termini spectat; nam Termino non nisi de loco. PRAEDA RVTVLI SPOLIISQVE POTITI non solum suis armis eos exuerunt, sed etiam illa praeda quae Rutulis fuerat ante detracta. SERRANOQVE NVMAQVE decima antapodosis, quae fit quotiens commemorantur ea quae non sunt ante praedicta. TEPIDAQVE RECENTEM CAEDE LOCVM hypallage est, ‘tepidum locum recenti caede’, unde multi legunt «tepidumque recenti cae
Abbreviated transcription (Latin):
tari nullo mͦ possent parua quidã declinatione & ut aiunt corporeȩ. Pro turbant. Confodiunt. Vnde paulo
post confossus. Non setius. Non segnius quãquã uulneratꝰ in ore condidit adũso. Arcais mos ẽ ut supͣ pectore in
adũso totũ cuicĩminꝰ ensem condidit. Placidaq ibi demũ m.q. aut propriũ mortis epiteton. Aut ex affectu
pereuntis dictũ ẽ qͥcũ amico moriebatur. Siquid mea carmina poss Verecundȩ. Domꝰ familia : Capitolirim
mobile saxũ accolet. in urbe roma iouis tẽplũ ñ fuit. Iđ cũ iã deuotũ aprisco tarqͥnio uellet suꝑb: tarqͥnius
aedificare : coep̃augurus captare qͥ mons huic tẽplo eẽt aptissimꝰ. Et cũ in om̃ib terpeius eẽt inuentus in quo
erant multa diũsorũ numiñ sacella. actũ ẽ. ut ex inde ad alia tẽpla numine uocarentur sacrificiis. qͦ posset libe

Expanded text:
tari nullo modo possent, parva quadam declinatione et, ut aiunt, corpore e.». PROTVRBANT confodiunt, unde paulo tari nullo modo possent, parva quadam declinatione et, ut aiunt, corpore e.». PROTVRBANT confodiunt, unde paulo post ‘confossus’. NON SETIVS non segnius, quamquam vulneratus. IN ORE CONDIDIT ADVERSO archaismos est, ut supra «pectore in adverso totum cui comminus ensem condidit». PLACIDAQVE IBI DEMVM M. Q. aut proprium est mortis epitheton, aut ex affectu pereuntis dictum est, qui cum amico moriebatur. mobile saxum aedificare, coepit auguriis captare qui mons huic templo esset aptissimus et, cum in omnibus Tarpeius esset inventus, in quo erant multa diversorum numinum sacella, actum est, ut exinde ad alia templa numina evocarentur sacrificiis, quo posset libere
Abbreviated transcription (Latin):
ex in possibilitate ut qui troespotuere. Itẽ. Nõ eauis animo nec tanta .f.u. Iantũ infelicẽ nimiu d.a. Contra illud.
ur gͦ uenit : dic̃ tantũ amicũ dilex̃. ut cũ nihil posset tm̃ueniret. Voluitur tm̃ eurialus leto: aut septimꝰ ẽ aut
datiuus. Sedsidatiuus fuerit figuratũ est. Iđ in letũ. ut it clamor caelo. Purpureus ueluti cũflos .s.a. habet᷑ratio eõ¬
parationis. Videtur enĩ euriabo iacinctũ cõparare. quipulcherrimꝰ fuit. & pꝰ mortẽ cõusus inflorẽ est. Lassoue papa¬
uera collo dimisere cap̃: Nomeri ẽ & cõparatio et figura. Nã sic & illeait ut multorũ unũ diceret caput. Volcenti
petit. Ad petit. Pecas enĩꝓpͥe dicimꝰ impetus gladiatorũ. Vnde cicero. Idđ ego tuaspetiuones ita coniectas. ut ui¬

Expanded text:
ex inpossibilitate, ut «quid Troes potuere?». Item «non ea vis animo nec tanta s. v.». TANTVM INFELICEM NIMIVM D. A. contra illud, ex inpossibilitate, ut «quid Troes potuere?». Item «non ea vis animo nec tanta s. v.». TANTVM INFELICEM NIMIVM D. A. contra illud, cur ergo venit? Dicit: tantum amicum dilexit, ut, cum nihil posset, tamen veniret. VOLVITVR EVRYALVS LETO aut septimus est, aut dativus; sed si dativus fuerit, figuratum est, id est ‘in letum’, ut «it clamor caelo». PVRPVREVS VELVTI CVM FLOS S. A. habetur ratio comparationis: videtur enim Euryalo Hyacinthum comparare, qui pulcherrimus fuit et post mortem conversus in florem est. LASSOVE PAPAVERA COLLO DEMISERE CAPVT Homeri est et comparatio et figura: nam et ille sic ait, ut multorum unum diceret caput. VOLCENTEM PETIT appetit: petas enim proprie dicimus impetus gladiatorum, unde Cicero «quot ego tuas petitiones ita coniectas ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ locũ hunc uñ eẽ dehis quos diximꝰ sup̃. Hoc acrior .i. qͦ latuerat. Et quod ei pͥmꝰ ꝓpere cesserat iactꝰ. Telũ librabat
abaure. Gestũ iaculantis expͥmit: aut alatere tela iaciuntur. Per tepꝰutrũq Congrue dic telũ ꝑtẽpus utrũq tran¬
sise. Ait. diũsi circũspiciunt hoc ẽ huc & illuc ora circũ ferunt. P erquã oportunitatẽ potuit telũ tẽpꝰ utrũque
si ẽ intellegamꝰ eũ in fronte eẽ uulneratũ. Tepe facta cerebro. Alibi. Et fixo pedẽ ferrũ in pulmone tepescit: Interea
onec ille inuenitur. Persolues amborũ. Aut occisorũ aut tuas et nisi. Nã duos eos fuisse nouit. Supra eniait.
state uiri. M eme. Sub audisintficiteꝰ & ẽ int̾rupta elocutio dolore turbati. Nec potinit. Validior argum̃ tatio

Expanded text:
tamen locum hunc unum esse de his quos diximus supra. HOC ACRIOR IDEM quod latuerat et quod ei primus prospere cesserat iactus. TELVM LIBRABAT tamen locum hunc unum esse de his quos diximus supra. HOC ACRIOR IDEM quod latuerat et quod ei primus prospere cesserat iactus. TELVM LIBRABAT AB AVRE gestus iaculantis exprimitur; aut enim ab aure, aut a latere tela iaciuntur. PER TEMPVS VTRVMQVE congrue dicit telum per tempus utrumque transisse: ait enim «diversi circumspiciunt», hoc est ‘huc et illuc ora circumferunt’, per quam oportunitatem potuit telum tempus utrumque si est, intellegamus eum in fronte esse vulneratum. TEPEFACTA CEREBRO alibi «et fixo ferrum in pulmone tepescit». INTEREA donec ille invenitur. PERSOLVES AMBORVM aut occisorum, aut tuas et Nisi: nam duos eos fuisse novit, supra enim ait «state viri». ME ME subaudis ‘interficite’; et est interrupta elocutio dolore turbati. NEC POTVIT validior argumentatio
Abbreviated transcription (Latin):
hic et insequenti Suspendiue tholo. łholusꝓpͥe ẽ ueluti scutũ breue qđ inmedio tecto ẽ in quo trabescoeunt ad qđ dona
suspendi consueuetant: Bene aut̃ uenatorem inducit num̃ inuocare siluarum. Turbare globum. Sanapetitio. Nam
quia uincere in possibile fuerat. petit ut saltẽ ꝑtͣbet telorũ beneficio. Rege telaꝑauras. ł noctẽ. In qͣsine auoxilio nu
intellegam̃ hastam in scutũ uenisse. et illic eẽ collissã ut frangitur sit conliditur fissoq scuti ligno ȩciã p̃ cordia pene¬
trasse. aliter npcedit. Namsi bastã reuera fractã accipiamꝰ ratione caret qđ dicit fisso transit p̃cordia ligno.
lu reueni intergũ uolunt eẽ ꝑcussũ qđ falsum ẽ. Nã quomͦ ante fissũ lignũ ẽ & sic p̃cordia penetrata. Sciendim

Expanded text:
hic et in sequenti. SVSPENDIVE THOLO tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt, ad quod dona hic et in sequenti. SVSPENDIVE THOLO tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt, ad quod dona suspendi consueverant. Bene autem venatorem inducit numen invocare silvarum. TVRBARE GLOBVM sana petitio: nam quia tot vincere inpossintellegamus hastam in scutum venisse et illic esse conlisam — ut 'frangitur' sit 'conliditur' — fissoque scuti ligno etiam praecordia penetrasse: aliter non procedit; nam si hastam re vera fractam accipiamus, ratione caret quod dicit 'fisso transit praecordia ligno'. alii re vera in tergum volunt esse percussum: quod falsum est; nam quo modo ante fissum lignum est et sic praecordi
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa corpora nisusemicat. In prudens. Scilice remanentis euriali: Albȩ de nõe. Vł portȩ uł cuntatis ł regis alban
cui successit ꝓ cas Infelix quate .r. se infelicem dicit quidolet. Non illum ꝓpter quẽ doletꝰ. Int̾ omẽ re uoluens
fallacissiluȩ. Vrbanus hucusq uerba nisi uult eẽ. Alu poetȩ dant rursus ꝑplexũ iter .o.r. Signa sequentiũm¬
ilitarem sonũ dicit qͥuarius . ẽ. Nam iterdũ canit ut in sequantur eos quifugiunt in terdũ receptui : Nec longũ inme¬
dio tẽpus. Int̾ auditũsonũ et uisum eurialũ: Op pressumrapit. Iuẽ iãmanus omĩ srapit. Nã male qͥdã uidet rapi
accipiunt. Idsi ad miseris uacat que iã manus omis. P ulchiã .p.p .u. mortẽ. Qło sũ em̃ ẽ pro amicoperire:

Expanded text:
omnia corpora Nisus emicat». INPRVDENS scilicet remanentis Euryali. ALBAE DE NOMINE vel porcae, vel civitatis, vel regis Albani, omnia corpora Nisus emicat». INPRVDENS scilicet remanentis Euryali. ALBAE DE NOMINE vel porcae, vel civitatis, vel regis Albani, cui successit Procas. INFELIX QVA TE R. R. se infelicem dicit qui dolet, non illum propter quem dolet. ITER OMNE REVOLVENS FALLACIS SILVAE Vrbanus huc usque verba Nisi vult esse; alii Poetae dant «rursus perplexum iter o. r.». SIGNA SEQVENTVM militarem sonum dicit, qui varius est: nam interdum canit, ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. NEC LONGVM IN MEDIO TEMPVS inter auditum sonum et visum Euryalum. OPPRESSVM RAPIT ‘quem iam manus omnis rapit’; nam male quidam ‘videt rapi’ accipiunt: quod si admiseris, vacat «quem iam manus omnis». PVLCHRAM PROPERET P. V. MORTEM gloriosum enim est pro amico perire.
Abbreviated transcription (Latin):
uerticulũ. Deuerticula aut̃ s̃ semitae transuersae quaes alatere uiȩ militaris. Aditũ coronant. Melior ẽ lecuo
aditũ quã aditũ. Cingunt enĩ siluam ne habeant. Nonne adire possint. Ducebat semita. Legitur & lucebat.
uod si est rara ꝓ raro. accipiendũ ut sit raro lucebat. Herbisscilic& in aliquib locis int̾uenientib Siducebat intel¬
legimꝰ inter calles pecoꝵ rarã fiusse semitã hoc ẽ hominũ uiã. Eurialũ inpediũt. In pediote dicimꝰ ꝑ acet̃m.
t casus mutari non potest. Nisi deseras uerbum. ut dicas in pedim̃to mihiẽ. Sciendum sane multas conferri in
eurialum excusationes. Hisus habit. Bene meminit uelocitatis quã ei in .u. dedit ut primꝰ abit longeq ante

Expanded text:
verticulum». Deverticula autem sunt semitae transversae, quae sunt a latere viae militaris. ADITVM CORONANT melior est lectio verticulum». Deverticula autem sunt semitae transversae, quae sunt a latere viae militaris. ADITVM CORONANT melior est lectio ‘abitum’, quam ‘aditum’: cingunt enim silvam, ne abeant, non, ne adire possint. DVCEBAT SEMITA legitur et ‘lucebat’: quod si est, ‘rara’ pro ‘raro’ accipiendum, ut sit ‘raro lucebat’, herbis scilicet in aliquibus locis intervenientibus. Si ‘ducebat’, intellegimus inter calles pecorum raram fuisse semitam, hoc est hominum viam. EVRYALVM INPEDIVNT ‘inpedio te’ dicimus per accusativum, et casus mutari non potest, nisi deseras verbum, ut dicas ‘inpedimento mihi es’. Sciendum sane multas conferri in Euryalum excusationes. NISVS ABIT bene meminit velocitatis, quam ei in quinto dedit, ut «primus abit longeque ante
Abbreviated transcription (Latin):
te magistro. Proprie. Nã magist̃ eqͥtũ dr̃ Muro. Troianorũ. Leuo .f. limite. Respicienssitũ regionis locutus ẽ
ublustri noctis inumbra. Sublustris nox.ẽ. habens aliquidluctns. Horatius. Nocte sublustri nihil astra p̃ter
uidit &undas. Radiis. Lunarib Haud temere. Particula haec mõdo ñsine causa significat. alias fortuito. alias
male alia s in ꝓuide. quae proloco intellegunt᷑: Nihil illi tendere contra. Hoc ẽ nihil contra responderunt.
am tendo contra sermonẽ tuũ ẽ respondeo tibi. Tendo contra itertuũ ẽ occurro tibi. Ergonihil contra tendebã
.÷ nihil respondebant econtra : Addiuortia. ad de uerticula uiȩ ueritatis militaris. Terentiũ. Vbi ad ipsũ uenide¬

Expanded text:
TE MAGISTRO proprie: nam magister equitum dicitur. MVRO Troianorum. LAEVO F. LIMITE respiciens situm regionis locutus est. TE MAGISTRO proprie: nam magister equitum dicitur. MVRO Troianorum. LAEVO F. LIMITE respiciens situm regionis locutus est. SVBLVSTRI NOCTIS IN VMBRA sublustris nox est habens aliquid lucis. Horatius «nocte sublustri nihil astra praeter vidit et undas». RADIIS lunaribus. HAVD TEMERE particula haec modo ‘non sine causa’ significat, alias ‘fortuito’, alias ‘male’, alias ‘inprovide’, quae pro loco intelleguntur. NIHIL ILLI TENDERE CONTRA hoc est ‘nihil contra responderunt’: nam ‘tendo contra sermonem tuum’ est ‘respondeo tibi’, ‘tendo contra iter tuum’ est ‘occurro tibi’; ergo ‘nihil contra tendebant’ id est ‘nihil respondebant e contra’. AD DIVORTIA ad deverticula viae militaris: Terentius «ubi ad ipsum veni de
Abbreviated transcription (Latin):
dics̃ decorã : Nã eiꝰsplendore ꝓdente . eurialus capitur. Excedunt castris. Rutulorũ scilicet. Nã supradix̃.
castra inimica petunt. Vrbe latina Nonẽ contrariũ illiloco ubiat. sepsit setectis rerũq reliquit habenas
qđ modo alatina urbe auxilia uenire commemorat. Intellegimꝰ enĩ latinũ in principio discordiȩ et tumul¬
tus paululũ se abstinusse. postea tam̃ nec suorũ copias. nec ꝓpria denegasse consilia. Nam eũ &cȩtin & fede¬
rib int̾ fuisse dicturus ẽ. Legio cãpis instrueta moratur. propriȩ. Nã legiones peditũs. turmae uͦ aequitũ.
ercentũ. quia romani equites pͥmo .ccc. fuerunt. Desingulis enĩ curus deniclabantur quas xxx. fuisse diximꝰ
cutati oms armati aparte totũ nõ clipenti. Clipeis editũ. seuta equitũ. Nã clipei peditũ sunt. scuta equitũ: Uoleen

Expanded text:
dicens ‘decoram’: nam eius splendore prodente Euryalus capitur. EXCEDVNT CASTRIS Rutulorum scilicet: nam supra dixit dicens ‘decoram’: nam eius splendore prodente Euryalus capitur. EXCEDVNT CASTRIS Rutulorum scilicet: nam supra dixit «castra inimica petunt». VRBE LATINA non est contrarium illi loco, ubi ait «saepsit se tectis rerumque reliquit habenas», quod modo a Latina urbe auxilia venire commemorat: intellegimus enim Lati- num in principio discordiae et tumultus paululum se abstinuisse, postea tamen nec suorum copias nec propria denegasse consilia; nam eum et coetui et foederibus interfuisse dicturus est. LEGIO CAMPIS INSTRVCTA MORATVR proprie: nam legiones peditum sunt, turmae vero equitum. TERCENTVM quia Romani equites primo trecenti fuerunt: de singulis enim curiis deni dabantur, quas triginta fuisse diximus. cvtati omnes armati: a parte totum: non clipeati; nam clipei peditum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimꝰ. Et econtra sifilii ulł nepotis positũ nom̃ fuerit. p̃t missũ aut parentũ. cognomines eos eẽ intellegamꝰ necesse :
ost mortẽ. Scilicet remuli scđm supͣ dictũ sensũ. Nã donatus dicit. post mortẽ nisi & euria libello potitis̃ rutuli qd
ñꝓcedit sidiligent̃ ad uertas. Sanesciendũ locũ hunc eẽ unũ deduodecĩ uirgilii. siue ꝑnaturã obscuris. siue inso¬
lubilib: siue emandandis. siue sic relictis ut a noł ꝑ historiȩ antiquȩ ignorantiã liquide non intellegantur.¬
equiduã. Non fruiturus. Et ẽ nequiquã aptat. Nonne quiquã fortib. Galeam messapi. non occisi messapi:
abstulit galeam. Nã dimicaturus ẽ paulo post. sed inuenit iacentẽ & sustulit. Cristisq decoram. Bene p̃ mita

Expanded text:
invenimus; et e contra, si filii vel nepotis positum nomen fuerit, praetermissum autem parentum, cognomines eos esse intellegamus necesse est. invenimus; et e contra, si filii vel nepotis positum nomen fuerit, praetermissum autem parentum, cognomines eos esse intellegamus necesse est. ost mortem scilicet Remuli, secundum supra dictum sensum: nam Donatus dicit "post mortem Nisi et Euryali bello potiti sunt Rutuli" : quod non procedit, si diligenter advertas. sane sciendum locum hunc esse unum de XII. Vergilii sive per naturam obscuris, sive insolubilibus, sive emNEQVIQVAM non fruiturus; et est ‘nequiquam aptat’, non ‘nequiquam fortibus’. GALEAM MESSAPI non occisi Messapi abstulit galeam, nam dimicaturus est paulo post, sed invenit iacentem et sustulit. CRISTISQVE DECORAM bene praemittit
Abbreviated transcription (Latin):
absens hospicio łlet ad iungere. misit faleras &cingulabullis aureis hoc ẽ clauis insignita. Remulus moriens nepori
suo cognomini haec reliquit quipostea uictus arutulis ẽ & occisus. Post cuius nortẽ apud ram necẽ rutulũ ab eurialo
hȩc reꝑtasunt munera. Iđ aut̃ dixit tiburti remulo. aut tẏburtino intellegamꝰ hoc ẽ detybure ut sit datiuis ab apei¬
latiuo ueniens hic tiburs. aut tiburti. hoc ẽ filio tiburti habeo qđ ẽ hic uburtus huius tiburti. ut sit tiburti
remulo sicut deiphȩbe glauei. Suo moriens dath nepoti. Remulo. quẽ supra auo cognominẽ dic imus. Nã
quotiens aꝑte nõponitur nom̃ filii ł nepotis cognominẽ eũ eẽ intelligimꝰ auo uł patri quorũ nom̃ aꝑte positũ

Expanded text:
absens hospitio vellet adiungere, misit phaleras et cingula, bullis aureis, hoc est clavis insignita. Remulus moriens nepoti absens hospitio vellet adiungere, misit phaleras et cingula, bullis aureis, hoc est clavis insignita. Remulus moriens nepoti suo cognomini haec reliquit, qui postea victus a Rutulis est et occisus; post cuius mortem apud Rhamnetem Rutulum ab Euryalo haec reperta sunt munera. Quod autem dixit ‘Tiburti Remulo’, aut Tiburtino intellegamus, hoc est de Tibure, ut sit dativus ab appellativo veniens hic Tiburs; aut ‘Tiburti’, hoc est filio Tiburti ab eo quod est hic Tiburtus, huius Tiburti, ut sit ‘Tiburti Remulo’ sicut «Deiphobe Glauci». SVO MORIENS DAT H. NEPOTI Remulo, quem supra avo cognominem diximus: nam quotiens aperte non ponitur nomen filii vel nepotis, cognominem eum esse intellegimus avo vel patri, quorum nomen aperte positum
Abbreviated transcription (Latin):
iđ nigro tepore furta comittunt. Aut reuera furto feruidus. quia messapi galeam sustulit ramnetis faleras. Reli¬
gatos. Non resolutos seddiligent ligatos. Vnde addidit rite .i. ex miltari consuetudine optime ligatos. Lux ini¬
mica. Proditrix. Poenarũ ex haustũ satis ẽ. Bene ex haustũ ut ostendat eos audos cȩdis fuisse & cruoris hostilis. Uia fac̾ta
ꝑ hostes. ut hȩc ego uasta dabo. et latote limite ducã. Eurialus faleras ramnets. &.a.b.c. tiburti. Faler&e ornamta.
ȩquorũ sunt. Et ẽ sermo grecus. Cingulũ aut̃ homiñ generis neutriẽ. Nã animaliũ genere feminino dicimꝰ hascin¬
gulas. Iyburti remulo ditussimus olim qͦ.m .d. Consuetudo erat apud maiores. ut int̾ se homies hospiou iura mutuis
muneribus copularent. ł in p̃serti ł ꝑ int nuntios. Sensus ergo nunc talis ẽ. Caedicus quidã tiburti remulo cũ eũ sibi

Expanded text:
 nigro tempore furta committunt. Aut re vera ‘furto fervidus’, quia Messapi galeam sustulit, Rhamnetis phaleras. RELIGATOS non solutos, sed diligenter ligatos: unde addidit ‘rite’, id est ex militari consuetudine optime ligatos. LVX INIMICA proditrix. POENARVM EXHAVSTVM SATIS EST bene ‘exhaustum’, ut ostendat eos avidos caedis fuisse et cruoris hostilis. VIA FACTA PER HOSTES ut «haec ego vasta dabo et lato te limite ducam». EVRYALVS PHALERAS RHAMNETIS ET A. B. C. TIBVRTI phalerae ornamenta equorum sunt. Et est sermo Graecus. ‘Cingulum’ autem hominum generis neutri est, nam animalium genere feminino dicimus ‘has cingulas’. TIBVRTI REMVLO DITISSIMVS OLIM QVAE M. D. consuetudo erat apud maiores ut inter se homines hospitii iura mutuis muneribus copularent, vel in praesenti vel per internuntios. Sensus ergo nunc talis est: Caedicus quidam Tiburti Remulo, cum eum sibi