comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iui xp̃o adquirit quod sibi munus erit.
udit a romaticum dñi libamen ad aram.
li censumꝙ nouum misit ad astra dõ.
btinuit uotũ quia unixit ouile sub uno.
lt grege deniueo gaudia pastor habet.
dȩc inculta tibi  reputa pater alme gregori.
Quifortunato non ualitura iubes.
dde quod exriguum me portitor impulit instans.
Et datur inspacus uix geminata dies.
louimus affectu potius quod diligis illum.
Aunc quem corde uides semꝑ & ore tenes.
oc tibi nec satis ẽ huius quod es ipse relator
sompellis reliquos plaudere uoces ibi.
onfuit in uacuum quod te ꝓuexit alumnum.
dic cui mente fide reddis amore uicem.
Aniuat om̃ps lonigo mamoraliter: aeuo.
Ilt tu laus illi lausssit & ille tibi.
me quoq uos humilẽ parit̾ memoretis utriq
Et prospe ueniȩ uociferatis oꝑem. AbS uoRirmẽm
omino sc̃o & apostolica sede dignissima domno si agrio
pape. fort̃. Tempore uexordis ocii quo mens ebria de¬

Expanded text:
qui Christo adquirit, quod sibi munus erit? qui Christo adquirit, quod sibi munus erit? fudit aromaticum dIncensumque novum misit ad astra Deo. Obtinuit votum, quia junxit ovile sub uno, Et grege de niveo gaudia pastor habet. Haec inculta tibi reputa, Pater alme Gregori, Qui Fortunato non valitura jubes. Adde quod exiguum me portitor impulit instans, Et datur in spatiis vix geminata dies. Novimus affectu potius quod diligis illum, Hunc, quem corde vides, semper et ore tenes. Hoc tibi nec satis est, hujus quod es ipse relator, Compellis reliquos plaudere voce sibi. Non fuit in vacuum, quod te provexit alumnum, Si cui mente, fide, reddis amore vicem. Annuat omnipotens, longo memoraliter aevo, Ut tu laus illi, laus sit et ille tibi. Me quoque vos humilem pariter memoretis utrinque. Et pro spe veniae voce feratis opem. CAPUT OMINO SANCTO ET APOSTOLICA SEDE DIGNISSIMO DOMNO SYAGRIO PAPAE FORTVNATVS. Torpore vecordis otii, quo mens ebria de
Abbreviated transcription (Latin):
It noua progemes reddita surgit aquis.
Uincens ambrosius suaui spiramine rores.
Ulertice ꝑsuso crismatis efflat odor:
Ingenti numero celebratur pascha nouellũ
hac destirpe lupi progenerantur oues.
xcepit populus populũ plebs altera plebem.
bermine qui non est fit sibi fonte parens.
Indiq rapta manu lux cerea ꝓuocat astra.
lredas ut stellas ire trahendo comas.
acteus hinc uestis color ẽ hinc lampade fulgur.
Ducitur & uariolumine picta dies.
t festiua minus quã tunc fuit illa choruscans.
liuersis linguis quȩ dedit una loqui.
ins rogo pontificis fuit illic sensus auiti.
luã ualidus feruor cũ daret ista dõ.
nter candelabros radiabat & ipse sacerdos.
liffuso in terius sp̃s igne micans
io sibi qualis erat tã uera holocausta ferendo.
lũ libeat uiuum hostia uiua dm̃.
ipatriarcha placet qm̃ natũ obtulit unũ.
Iui tantos offert quã placiturus erit.
losses non ualuit fidei quos subdere nrȩ

Expanded text:
et nova progenies reddita surgit aquis. et nova progenies reddita surgit aquis. vincens ambrosios suavi spiramine rores vertice perfuso chrismatis efflat odor. ingenti numero celebratur pascha novellum ac de stirpe lupi progenerantur oves. excepit populus populum, plebs altera plebem : germine qui non est, fit sibi fonte parens. undique rapta manu lux cerea provocat astra, credas ut stellas ire trahendo comas. lacteus hinc vestis color est, hinc lampade fulgor ducitur et vario lumine picta dies, nec festiva minus quam tunc fuit illa coruscans, diversis linguis quae dedit una loqui. quis, rogo, pontificis fuit illic sensus Aviti? quam validus fervor, cum daret ista deo? inter candelabros radiabat et ipse sacerdos, diffuso interius spiritus igne micans. tum sibi qualis erat, tam vera holocausta ferendo, cum libeat vivo hostia viva deo? si patriarcha placet, quoniam natum obtulit unum, qui tantos offert quam placiturus erit? Moyses non valuit fidei quos subdere nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ferat afflictis rite salutis opem.
Perueniunt quo clausa loco fera turba latebat
Quȩ occurrens lacrimis igerit ore prȩces.
Mens ẽ tarda boni uidaica iura tenenti.
Lucẽ sero uidet p̃tereunte die
Sic oculis cordis uelũ est aborigine tensum.
Cȩcus ut ignoret quo uia recta uocet.
Sed tandẽ sequimur pastor quo sepe monebas.
Qui sale tam dulei currere cogis oues.
Credentes iã credet uos nec fallere falsis.
Mos lauacrũ petimus sit tibi presto lacus
Densimus effectu quod agebas rite p̃cando.
Quod ꝑte hominem nos ds ipse monet.
Hine trahit adlucem quos texerat umbra negantes.
Militiȩ quȩ nouȩ rex aperiebat̾ iter
Agmina conueniunt quondam diuersa sub unũ
Aspersusꝙ sacro  fit gregis alter odor.
Ecce dies aderat qua sp̃s almus ab alto.
Missus apostolicis fluxit in ora uiris
Res sacra ruricolas urbanos excitat om̃s.
Certatimꝙ aditus adpia festa terunt.
Ab luitur uideus odor baptismate diuo.

Expanded text:
ut ferat adflictis rite salutis opem. ut ferat adflictis rite salutis opem. perveniunt quo clausa loco fera turba latebat, quae occurrens lacrimis ingerit ore preces:  ̔mens est tarda boni Iudaica iura tenenti, lucem sero videt praetereunte die. sic oculis cordis velum est ab origine tensum, caecus ut ignoret quo via recta vocet. sed tandem sequimur, pastor, quo saepe monebas, qui sale tam dulci currere cogis oves. credentes iam crede tuos nec fallere falsis; nos lavacrum petimus, sit tibi praesto lacus. sensimus effectu quod agebas rite precando, quod per te hominem nos deus ipse monet ̓. hinc trahit ad lucem quos texerat umbra negantes militiaeque novae rex aperibat iter. agmina conveniunt quondam diversa sub unum, us aspersuque sacro fit gregis alter odor. ecce dies aderat qua spiritus almus ab alto missus apostolicis fluxit in ora viris. res sacra ruricolas, urbanos excitat omnes certatimque aditus ad pia festa terunt. abluitur Iudaeus odor baptismate divo
Abbreviated transcription (Latin):
l rede meis aut credetius coniucta senectus.
di sugis hac trepidas nec legis ista legens.
rotrahimus uerbũ breuitatis tempore longũ
Aut admitte prȩces aut rogo cel cede loco
Ilis hic nulla prȩmit quouis te collige liber.
lut m̃s esto sequax aut tuus ito fugax.
Redde colone locũ. tua duc contagia tecũ
Lut ea sit sedes si tenet una fides.
ec pia uerba uiris miti dedit ore sacerdos.
I: sibi quo libeat semita cordis eat.
st uidȩa manus stimulante furore rebellis
lolligitur rapitur conditur inde domo.
Ap̃icole ut cernunt tunc agmina manzara iungi
Protimis insilint qua latet ille dolus.
difremerent gladiis sentirent. cadentes iusta.
siuere quo possinit aut daret arma fides.
Legiti occurrunt uati mandata ferentes
Si mora fit morimur & tua lucra cadunt.
T ende celer gressum properes nisi p̃pete cursu.
funera natorũ sunt tibi flenda pater.
Fletib his iunctꝰ rapitur miseranda sacerdos

Expanded text:
crede meis aut crede tuis, convicta senectus; crede meis aut crede tuis, convicta senectus; si fugis ac trepidas, nec legis ista legens. protrahimus verbum brevitatis tempore longum: aut admitte preces aut, rogo, cede loco. vis hic nulla premit, quo vis te collige liber: aut meus esto sequax aut tuus ito fugax. redde, colone, locum, tua duc contagia tecum : aut ea sit sedes, si tenet una fides ̓. haec pia verba viris miti dedit ore sacerdos, ut sibi quo libeat semita cordis eat. ast Iudaea manus, stimulante furore rebellis, colligitur, rapitur, conditur inde domo. Christicolae ut cernunt tunc agmina Manzara iungi, protinus insiliunt qua latet ille dolus. si fremerent, gladiis sentirent iusta cadentes: vivere quo possint aut daret arma fides, legati occurrunt vati mandata ferentes:i mora fit, morimur et tua lucra cadunt. tende celer gressum: properes nisi praepete cursu, funera natorum sunt tibi flenda, pater ̓. fletibus his victus rapitur miserando sacerdos,
Abbreviated transcription (Latin):
Non pudeat meliora sequi uel tarda ueternus.
Corpore deficiens crescat honore se ned
Ist dĩ alta fides unus trinus & trinus unus.
Personis propriis stat tribus unus apex.
ligifer hoc reboat patriareha. hoc credit abrabam.
hinc pater ẽ nobis est quia nr̃a sides
res uidet ȩquales unũ urneratus ad orat.
Inũ uoce rogit tres quoq pelue lauat.
Sic patruo similis lotħ suscepit hospes euntes.
Quos cibat insodomis bic rapuere segor.
ũ adño dñs pluit igni triste gomorrȩ
silius & pater est ad ño dñs.
uituus ipse meus stat conditor atq creator.
Huius plasma sumus qui est trinitate ds̃.
Inius estis oues heu quur non unit̃ itis.
Sit rogo grex unus pastor ut unus ad est.
Rennuis anrecolis qđ canna dauitica pangit.
In cruce transfictus palmis pedibusq pependit.
Sed corrupta caro non fuit extumulo.
Post triduũ remeans sanat nos uulnere longo
Quod redut cęlis testis & ista dies.

Expanded text:
non pudeat meliora sequi vel tarda veternos: non pudeat meliora sequi vel tarda veternos: corpore deficiens crescat honore senes. èst deus, alta fides, unus trinus et trinus unus : personis propriis stat tribus unus apex. legifer hoc reboat, patriarcha hoc credit Abraham: hinc pater est nobis, est quia nostra fides. tres videt aequales, unum veneratus adorat; unum voce rogat, tres quoque pelve lavat. sic patruo similis Loth suscipit hospes euntes; quos cibat in Sodomis, hi rapuere Segor, cum a domino dominus pluit igni triste Gomorrae: filius et pater est, a domino dominus. qui tuus, ipse meus stat conditor atque creator: huius plasma sumus, qui est trinitate deus. unius estis oves, heu, cur non uniter itis? sit rogo grex unus, pastor ut unus adest. rennuis? an recolis quod canna Davitica pangit qin cruce transfixus palmis pedibusque pependit, sed corrupta caro non fuit ex tumulo; post triduum remeans sanat nos vulnere longo: quod rediit caelis, testis et ista dies,
Abbreviated transcription (Latin):
Pebs aruennia & enim bifido discissa tumultu.
Urbe manens una non erat una fide.
&̾ p̃i celis iudeus odor resibilat amarus.
Obstabat ꝙ piis impia turba sacris.
Ixtollens ceruiax dñi iuga ferrę recusans.
Sictumidis animis turget inane cutis.
Quos an amore dñi monitabat sepe sacerdos.
It deconuersis iret ad astra seges.
Sed caligosi recumbans uelaminis umbra.
Pectora tetra premens cernere clara uetat.
Mlenerat ergo dñs dies qua est reditus astris.
Ac homo sidereum pendulus ut iter
Plebs armante fide uidaica templare uelit.
It rampus patuit quo sinagoga fuit.
Tempore quo xp̃i repedauit ad alta potestas.
Iue quod ascendit res immica ruit.
Mic tamen antistitis moysei lege rebelles.
Alloquitur blandȩ quos dabat ira truces
Quid facis ouidea cho ors nec docta uetustas.
Ut uitam renoues credere disce senex.
Lactea canities sapiat maiora uiuente
Sensum pone grauem quo puerile fuit

Expanded text:
plebs Arverna etenim, bifido discissa tumultu, plebs Arverna etenim, bifido discissa tumultu, urbe manens una non erat una fide. Christicolis Iudaeus odor resilibat amarus obstabatque piis impia turba sacris. extollens cervix domini iuga ferre recusans, sic tumidis animis turget inane cutis. quos in amore dei monitabat saepe sacerdos, ut de conversis iret ad astra seges. sed caligosi recubans velaminis umbra pectora taetra premens cernere clara vetat. venerat ergo dies, dominus qua est redditus astris ac homo sidereum pendulus iit iter: plebs armante fide Iudaica templa revellit et campus patuit quo synagoga fuit. tempore quo Christi repedavit ad alta potestas, ille quod ascendit, res inimica ruit. hic tamen antistes Moysei lege rebelies adloquitur blande, quos dabat ira truces:  ̔ quid facis, o Iudaea cohors nec docta vetustas? ut vitam renoves, credere disce senes. lactea canities sapiat maiora iuventae; sensum pone gravem quo puerile fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ anhelanti iux licuerit respirare tam̃ p̃ceptis
ur̃is licet im plicit᷑. expeditis parem deuoti
potius quã placemꝑ uobis reputaturi nescio magis
an tẽpori quod illi hoc in iungitur qui ñ habebat᷑
apud se nec modũ nec spatiũ sed obsequela mori¬
geri seruitute deuoti. qđ auobis in laude p̃dicti
pontificis amore p̃cipitur honore cantetur.
n uenerabilib famulis operatur opime.
Condecet ut semꝑ laus tua xp̃e sonet.
nspirans animum uotũ effectũq ministrans.
Et sine quo nullum prȩualet esse bonũ.
umine ꝑ spicuo fecundans pectora uatum.
It populis generent iuscera sca fidem.
up cande labrum positi quorũ ore chorusco:
ogniatis igne micans. luceat alma domus.
÷ uelut ẽ o̾culus capitis qui dirigit artus.
dic pia pastoris cura gubernet oues¬
Pectora pontificum ditans. uirtute superna.
Tu ds̃ ommipotens summe perhennis apex.
Per famulũ loqueris crescat ut ordo gregis.

Expanded text:
interanhelanti vix licuerit respirare, tamen praeceptis interanhelanti vix licuerit respirare, tamen praeceptis vestris, licet inpliciter expeditis, paremus devoti potius quam placemus, vobis reputaturi nescio magis an tempori, quod illi hoc iniungitur qui non habebat apud se nec modum nec spatium. sed obsequella morigeri, servitute devoti, quod a vobis in laude praedicti pontificis amore praecipitur, honore cantetur. In venerabilibus famulis operator opime. condecet ut semper laus tua, Christe, sonet: inspirans animum, votum effectumque ministrans, et sine quo nullum praevalet esse bonum. lumine perspicuo fecundans pectora vatum, ut populis generent viscera sancta fidem, supra candelabrum positi, quorum ore corusco dogmatis igne micans luceat alma domus, et velut est oculus capitis qui dirigit artus, sic pia pastoris cura gubernet ovespectora pontificum ditans virtute superna, tu deus omnipotens, summe, perennis apex, per famulum loqueris, crescat ut ordo gregis.
Abbreviated transcription (Latin):
artini meritis ꝑ tẽpora longa gregori : ua¬
Iuronicum foueas pastor in urbe gregem¬
l oncilus sacrissis norma & uita priorum.
Exemploq tuo crescat adeptus bonor
um̃ apostolicũ populis tua lingua ministret.
Et cęli donũ te radiante micet. ABEUNIIM de iudo¬
pmini scõ & meritis apostolicis p̃conando. dõno et
in xp̃o patri gregorio papȩ. fortunatus. In stigas
pat̾ optime seria curiositate. sincera tam̃ dulcedine
carmine elinguẽ ꝓloqui & currere pigrũ ur̃i atq
de laude laudabilis & apostolici uiri dõni auiti
pontificis ex euento occasionis in latȩ. & si ñ aliqua
cõpte saltim comit̾ p̃libare. Cũ in me ñ inueneris
qđ dictionis luculentia diligeres sed deleres. & ut
ipse meisum conscius habeas apud nos. ñ qđ tãꝓbes
quã reꝓbes. p̃sertim cũ instares portitor ꝑ uerba
singillatim hiante fauce cadentia quasi grauis ex¬
actor non me tã.fenora soluere cogeret quã pen¬
saret. sub quo licet illũ preceps it̃ inpingeret mͥ

Expanded text:
artini meritis per tempora longa, Gregori, Turonicum foveas pastor in urbe gregem; Conciliis sacris sis norma et vita priorum, Exemploque tuo crescat adeptus honor. Lumen apostolicum populis tua lingua ministret, Et coeli donum te radiante micet. Legimus etiSANCTO ET MERITIS APOSTOLICIS PRAECONANDO DOMNO ET IN CHRISTO PATRI GREGORIO PAPAE FORTVNATVS. Instigas; pater optime, seria curiositate, sincera tamen dulcedine, carmine elinguem proloqui et currere pigrum versu pedestri atque de laude laudabilis et apostolici viri domni Aviti pontificis ex eventu occasionis inlatae etsi non aliqua compte, saltim comiter praelibare; cum in me non inveneris quod dictionis luculentia diligeres, sed deleres et, ut ipse mei sum conscius, habeas apud nos non quod tam probes quam reprobes: praesertim cum instans portitor per verba singillatim hianti fauce cadentia quasi gravis exactor non me tam fenora solvere cogeret quam pensaret. 2 Sub quo, licet illum praeceps iter inpingeret, mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ mea nunc tecũ lumina ducis amor.
Iudolor unus eris quisquis mͥ luserit infans.
Ampleru alterus tu mihi pondus eris.
Currat. stet. sedeat. fleat. intret. & exeat alter.
Sola meis oculis dulcis imago redis.
De fugiente errans aliena ꝑ oscula curram.
Et suꝑ ora gemens ubera sicca prȩmam.
De facie infantũ plorantia lumina lambam.
Et teneras lacrimas insatiata bibam.
Iali potu utinã uł parte refrigerer ulla.
Aut plorata auide mitiget unda sitim.
Quic qid̃ erit crucior nulla hic medicamina ꝓsunt
Ilulnere distillo gelesiuiuntha tuo.
Qua rogo nata manu cara hȩc coma pexa nitebit.
Quis sine me placidas lãbiat ore genas.
Quis gremio foueat. genib uehat. ambiat ulna.
dit tibi prȩterme non ibi mater erit.
Quod suꝑ ẽ timibund̃ amor hoc mandat eunti.

Expanded text:
quae mea nunc tecum lumina ducis, amor, quae mea nunc tecum lumina ducis, amor, tu dolor unus eris; quisquis mihi luserit infans, amplexu alterius tu mihi pondus eris. currat, stet, sedeat, fleat, intret et exeat alter, sola meis oculis dulcis imago redis. te fugiente errans aliena per oscula curram et super ora gemens ubera sicca premam. de facie infantum plorantia lumina lambam et teneras lacrimas insatiata bibam. tali potu utinam vel parte refrigerer ulla, aut plorata avide mitiget unda sitim! quidquid erit, crucior; nulla hic medicamina prosunt. vulnere distillo, Gelesuintha, tuo. qua, rogo, nata manu cara haec coma pexa nitebit? quis sine me placidas lambiat ore genas? quis gremio foveat, genibus vehat, ambiat ulna? sed tibi praeter me non ibi mater erit. quod superest, timibundus amor hoc mandat eunti:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec piget obsequus mater anhela sequi.
Deducit dulcẽ per amarã uiatica natã.
Implentur ualles fletibus alta tremunt.
Frangitur & densus uacius ululatibus aer.
lpsa repercusso murmure silua gemit.
Iat causas spatu genitria ut longius iret.
Sed suit optanti tempus itert breue.
eruenit quo mat̃ ait sese inde reuerti.
Sed qđ uelle prius postea nolle fuit.
Lursus adire cupit uia qua fert inuia matrẽ
Quã ꝓceres retinent ne teneretur iter.
herebant inse ampleae pariterq reflexȩ.
Incipit hic gemitii goisuintha fero.
s iuibus ampla tuis angusta hspania matri.
Et regio solitameito clausa mibi.
Auȩ licet a zephiro calidũ ꝑcurris ineurũ.
Et de tirreno tendis adoceanũ.
Sufficiens populis quãuis regionib amplis.
Quo mea nata absens terra mihi breuis es.
Nec minus hic sine te errans & peregrina uidebor.
Inꝙ loco ꝓprio eiuis & exul ero.
Quęso quid inspiciant oculi quẽ nata requirant.

Expanded text:
nec piget obsequii mater anhela sequi. nec piget obsequii mater anhela sequi. deducit dulcem per amara viatica natam, inplentur valles fletibus, alta tremunt, frangitur et densus vacuis ululatibus aer, ipsa repercusso murmure silva gemit. dat causas spatii genetrix , ut longius iret, sed fuit optanti tempus iterque breve. pervenit quo mater ait sese inde reverti; sed quod velle prius, postea nolle fuit. rursus adire cupit, via qua fert in via matrem; quam proceres retinent, ne teneretur iter. haerebant in se amplexae pariterque reflexae; incipit hic gemitu Goisuintha fero: civibus ampla tuis, angusta Hispania matri et regio soll tam cito clausa mihi! quae licet a Zephyro calidum percurris in Eurum. et de Tyrrheno tendis ad Oceanum, sufficiens populis quamvis regionibus amplis: quo est mea nata absens, terra mihi brevis es. nec minus hic sine te errans et peregrina videbor inque loco proprio civis et exul ero. quaeso quid inspiciant oculi, quem, nata, requirant?
Abbreviated transcription (Latin):
E nego de numero non ero sola tuo.
Crudeles portȩ quȩ me laxastis euntem
Clauib oppositis nec uetiustis iter
Antea uos geminas ad amans petra unaligasset.
Quam daret huc ullã ianua pansa uiam.
Urbspia plus fueras si murus tota fuisses.
mne ire at ne sineres eingeret alta silex.
Pergo ignota locis trepidans qiđ̃nã antea discã
Gente mores animos oppida rura nemus.
Quẽ prȩcor inueniã peregrinis aduena terris.
Quo nihi nemo uenis ciuis amice parens.
Dic si blanda potest nutria aliena placere.
Quȩ lauet orȩͥ manu uel caput ornet acu.
Mulla puella choro neꝙ collactanea plaudat
Hic mea blandicies hic mea cura iaces.
Sime ñ aliter uł nuda sepulchra tenerent.
Non licet hic uiui hic mihi dulce mori.
N onfruor amplexu neq uisu plena recedo.
Quȩ me dimittis dura tolete uale.
Sic accensi animi lacrimarũ flumina rumpunt.
Pirus & irriguas parturit igitis aquas.¬
Hinc iter arripiunt genitrioc nata agmina flentũ.

Expanded text:
en ego de numero non ero sola tuo. en ego de numero non ero sola tuo. crudeles portae, quae me laxastis euntem clavibus oppositis nec vetuistis iter! antea vos geminas adamans petra una ligasset, quam daret huc ullam ianua pansa viam. urbs, pia plus fueras, si murus tota fuisses, me ire aut ne sineres, cingeret alta silex. pergo ignota locis, trepidans quidnam antea discam: gentem, animos, mores , oppida, rura, nemus? quem, precor, inveniam peregrinis advena terris, quo mihi nemo venis civis, amice, parens? die, si blanda potest nutrix aliena placere, quae lavet ora manu vel caput ornet acu? nulla puella choro neque collactanea ludat: hic mea blandities, hic mea cura iaces. si me non aliter, vel nuda sepulchra tenerent: non licet hic vivi? hic mihi dulce mori. non fruor amplexu, neque visu plena recedo: quae me dimittis, dura Tolete, vale'. sic accensi animi lacrimarum flumina rumpunt, fixus et inriguas parturit ignis aquahinc iter arripiunt genetrix, nata, agmina flentum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ium proceres. famuli domus. urbs. rex ipse remugit.
Quaq petisses iter uox grauis una gemit.
Progrediere foras tandem sed turba morosa.
Soluere dũ properat se ꝓperando ligat.
Hinc tenet affectus rapit inde tumultus euntes.
dic ꝑ utrasq uices flebile feruet opus.
Ater abire monet rogat alt̃ amore redire.
dic uariante fide hic trahit ille tenet.
Diuiditur populus ꝑ regna nouella uetustus.
Stat pat᷑ id genitus stat socer idꝙ gener.
Qui uidit strepitũ patriã. migrare putaret.
Et quasi captiuum crederet ire solum.
l rocedunt portis serracũ ponte retento.
Protulit hoc fletu gelesiuntha caput.
dic gremio tolete tuo nutribas ut egra.
Excludar portis tristis alumna tuis.
Quodq magis crucier ꝓdens mea uulnera luctu
Stas felix regio cur ego prȩda trahor
Antea clausa fui modo te considero totã
Nunc mihi nota prius quando recedo ferox.
hinc te dinumero currens ꝑculmina uisu.

Expanded text:
tum proceres famuli domus urbs, rex ipse remugit, tum proceres famuli domus urbs, rex ipse remugit, quaque petisses iter, vox gravis una gemit. progrediere fores tandem, sed turba morosa, solvere dum properat, se properando ligat. hinc tenet affectus, rapit inde tumultus euntes: sic per utrasque vices flebile fervet opus. alter abire monet, rogat alter amore redire: sic Variante fide hic trahit, ille tenet. dividitur populus per regna novella vetustus: stat pater, it genitus; stat socer itque gener, qui vidit strepitum, patriam migrare putaret et quasi captivum crederet ire solum. procedunt portis; serraco in ponte retento protulit hoc fletu Gelesuintha caput: 'sic gremio, Tolete, tuo nutribas, ut aegra excludar portis tristis alumna tuis? quoque magis crucier, prodens mea vulnera luctu: stas felix regio, cur ego praeda trahor? antea clausa fui, modo te considero totam: nunc mihi nota prius, quando recedo, ferox. hinc te dinumero currens per culmina visu;
Abbreviated transcription (Latin):
Affectu ieiuna meo lacrimosa repellor.
Nec pietas aditum nec dat origo locum.
Quid rapitis differte dies dũ disco dolores.
Solamenq mali sit mora sola mei.
Quando iterũ uideam quando hȩc mͥ lumina ludant
Quando iterũ natȩ per pia colla cadam.
nde tenerȩ prȩcor gressum spectabo puellȩ
Oblectetꝙ animos matris & ipse iocus.
ost causas quas regna gerunt ubi mesta reclinem.
Quis colat affectu lambiat ore caput.
E xtensis palmis quis currat ad oscula uelquȩ.
Ceruici insiliant pendula menbra meȩ.
Quẽ teneam gremio blando subfasce laborans.
Aut leiuiore manu uerberer ipsa ioco.
Necte ferre sinu quamꝗ sis adulta grauarer.
Quȩ mihi dulce nimis et leue pondus eras.
Cur nouarura petas illic ubi nonero mater.
An regio forsan non capit una duas.
Quȩ genuere ergolacerentur uiscera luctu.
Gaudia cupereunt tempora fletus erunt.
Ilorans ꝑdã oculos duc & mea lumina tecum.
ditota ire uetor pars mea te sequitur.

Expanded text:
affectu ieiuna meo lacrimosa repellor, affectu ieiuna meo lacrimosa repellor, nec pietas aditum nec dat origo locum? quid rapitis? differte dies, dum disco dolores, solamenque mali sit mora sola mei. quando iterum videam, quando haec mihi lumina ludant, quando iterum natae per pia colla cadam? unde, precor, tenerae gressum spectabo puellae oblectetque animos matris et ipse iocus? post causas, quas regna gerunt, ubi maesta reclinem? quis colat affectu, lambiat ore caput? extensis palmis quis currat ad oscula vel quae cervici insiliant pendula membra meae? quem teneam gremio, blando sub fasce laborans, aut leviore manu verberer ipsa ioco? nec te ferre sinu, quamquam sis adulta, gravarer. quae mihi dulce nimis et leve pondus eras. cur nova rura petas illic ubi non ero mater? an regio forsan non capit una duas? quae genuere ergo, lacerentur viscera luctu; gaudia cui pereunt, tempora fletus erunt. plorans perdam oculos, duc et mea lumina tecum: si tota ire vetor, pars mea te sequitur'.
Abbreviated transcription (Latin):
In populi facie lacrimarũ flumina sordent.
Infans qui affectum nescit & ipse gemit.
Instant legati germanica regna requiri.
Marrantes longe tempora tarda uiȩ.
Sed matris moti gemitu sua uiscera soluunt.
Et qui compellunt dissimulare uolunt
Dum natȩ amplexu genetrix nodata tenetur.
Prȩtereunt duplices tertia quarta dies.
Instant legati nota regione reuerti.
Quos his alloquitur goisumtha gemens.
Si feritate trucis prȩmerer captiua geloni.
Porsan ad has lacrimas & pius hostis eras.
Si nec corde pius cupidus mihi cederet hostis.
Ut natam ad precium barbara prȩda daret
Si neꝙ sic animum uelit inclinare cruentum.
Matri prestaret quo simul iret iter.
Munc mora nulla datur prȩtio neq flectimus ullo.
Qui nihil indulget seuius hoste nocet
Post uteri gemitus post multa pericula partus.
Post ꝙ laboris onus quod graue fgta tuli.
Quȩ genuinatȩ matrem me ñ licet esse.
Ipsaꝙ naturȩ lex mihi tota perit.

Expanded text:
in populi facie lacrimarum flumina sordent, in populi facie lacrimarum flumina sordent, infans, qui affectum nescit, et ipse gemit. instant legati Germanica regna requiri narrantes longae tempora tarda viae. sed matris moti gemitu sua viscera solvunt, et qui conpellunt dissimulare volunt. dum natae amplexu genetrix nodata tenetur, praetereunt duplices, tertia quarta dies, instant legati nota regione reverti; quos his alloquitur Goisuintha gemens: 'si feritate trucis premerer captiva Geloni, forsan ad has lacrimas et pius hostis eras; si nec corde pius, cupidus mihi cederet hostis, ut natam ad pretium barbara praeda daret; si neque sic animum velit inclinare cruentum, matri praestaret quo simul iret iter. nunc mora nulla datur pretio neque flectimus ullo: qui nihil indulget, saevius hoste nocet. post uteri gemitus, post multa pericula partus postque laboris onus quod grave feta tuli, quae genui, natae matrem me non licet esse ipsaque naturae lex mihi tota perit?
Abbreviated transcription (Latin):
siatibus infestis culmine lapsaruit.
dedib in patriȩ sua fundamenta relinquens.
Cardine mota suo non stetit una dui.
De proprio migrata solo noua mersit harena.
laul & his terris heu peregrina iacet.
Quis ualet ordiri tanta prȩsagia luctus.
dtamine quo cepit texere flenda dolor.
Cum primũ algentes uingi peteretur ad arctos.
Regia regaliꝰ gelesumtha thoro.
ł ira cupidine is cuperet huc frigora flanimis.
łiueret & gelida sub regione calens.
Hoc ubi uirgo metu audituq ex territa sensit.
Currit adamplexus goisuntha tuos.
Iũ matris collecta sinu male sana reclinans.
Ne diuellatur se tenet ungue manu.
Brachia constringens nectit sine fune catenã.
Et matrem amplexu ꝑ sua menbra ligat.
Pilis uisceribus retineri filia poscens.
Ex quib ante sibi lucis origo fuit.
Committens secura eius se fasce leuari.
Cuius clausa uteri pignore tuta fuit.
Tum gemitu fit mesta domus strepit aula tumultu.
Reginȩ fletu plorat & om̃is honor.

Expanded text:
flatibus infestis culmine lapsa ruit. flatibus infestis culmine lapsa ruit. sedibus in patriae sua fundamenta relinquens. cardine mota suo non stetit una diu; de proprio migrata solo nova mersit harena exul et his terris , heu, peregrina iacet. quis valet ordiri tanti praesagia luctus? stamine quo coepit texere flenda dolor? – Cum primum algentes iungi peteretur ad Arctos regia regali Gelesuintha toro fixa Cupidineis cuperet huc frigora flammis viveret et gelida sub regione calens , hoc ubi virgo metu audituque exterrita sensit, currit ad amplexus, Goisuintha, tuos; tum matris collecta sinu male sana reclinans, ne divellatur se tenet ungue, manu, bracchia constringens nectit sine fune catenam et matrem amplexu per sua membra ligat, illis visceribus retineri filia poscens, ex quibus ante sibi lucis origo fuit; committens secura eius se fasce levari, cuius clausa uteri pignore tuta fuit. tum gemitu fit maesta domus, strepit aula tumultu, reginae fletu plorat et omnis honor.
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ solius iunctos libera semꝑ eris.
Distribiis censum nulli sua uota negando.
Niuitiasq tuas om̃ib esse facis.
Colligis in cęlis quicquid disꝑgis in aruis.¬
Semina nunc fundens post meliora metes.
Qucquid habet mundus fugitiuo tempore transit.
Tempore tu modico semꝑ habenda facis.
Iic tibi longeuis sit uita suꝑstes in annis.
Nec sigit stabilem pendula uita pedem.
Semꝑ in ambiguo sedũ rota lubrica uoluit
It fragili glaciȩ lapsibus itur iter.
Nulli certa dies nulli ẽ sua certior hora.
Sic sumus instatu debiliore itro.
Iũ gressu ancipiti trabit ignorantia fallens.
Huc latet ars foueȩ quoputat esse uiȩ.
Nescia mens hominũ qiđ̃ sit necis atq salutis.
lucifer an uitȩ mors sibi uesper erit.
Nis p̃mimur tenebris ignari sorte futuri.
Et uagatã fragilem hȩc tẽpora tempus habent.
Ioletus gemmas misit tibi gallia turres.
lrima stante quidem fracta secunda iacet.
lita suꝑ colles speciosa cacumine pulchro.

Expanded text:
quae solvis vinctos, libera semper eris. quae solvis vinctos, libera semper eris. distribuis censum nulli sua vota negando divitiasque tuas omnibus esse facis. colligis in caelis quidquid dispergis in arvissemina nunc fundens post meliora metes. quidquid habet mundus fugitivo tramite transit: tempore tu modico semper habenda facis. hic tibi longaevis sit vita superstes in annis. nec figit stabilem pendula vita pedem. semper in ambiguo saeclum rota lubrica volvit et fragili glacie lapsibus itur iter. nulli certa dies, nulli est sua certior hora: sic sumus in statu debiliore vitro, dum gressu ancipiti trahit ignorantia fallens, huc latet ars foveae quo putat esse viae. nescia mens hominum, quid sit, necis atque salutis: lucifer an vitae mors sibi vesper erit. his premimur tenebris ignari Sorte futuri , et vaga tam fragile haec tempora tempus habent. – Toletus geminas misit tibi, Gallia, turres: prima stante quidem fracta secunda iacet. alta super colles, speciosa cacumine pulchro,
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ dño uiiis summos non ꝑdis honores.
Regna tenes terris regna tenendo polis.
Sit modo longa salus promunere plebis in orbe.
Pectore sub cuius xp̃c amore manet.
Despiciens mortale malũ uitalia seruans.
Unde fugis terras hinc petis astra magis.
In maculata micans nescis contagia mundi.
Sordib humanis libera menbra geres.
Digna pudicitiȩ debentur prȩnia saerȩ.
Que tenet cȩlos cuitu complexa uideris.
Quo tuus ẽ sponsus huc eris simul ipsa.
Noncupis auro humeros nec collũ pingere gemmi
Sed melius casto pectore pura micas.
Mutasti uestem mutasti gentis honorem.
Cum thalamis dñi sponsa iuganda uenis.
Quã meliore uia meriusti uota tenere.
Quando creatori forma creata places.
Pauperib largas das esurientibus escas.
Mescit habere famem qui tua testa petit.
Qui sine ueste iacet tegien pietate ministrans.
Unde calet nudus frigora nulla timens.
Te redimente pia captiui uincula laant.

Expanded text:
Quae Domino vivis, summos non perdis honores, Quae Domino vivis, summos non perdis honores, Regna tenes terris, regna tenendo sit modo longa salus pro munere plebis in orbe. pectore sub cuius Christus amore manet. despiciens mortale malum, vitalia servans unde fugis terras, hinc petis astra magis. inmaculata micans nescis contagia mundi, sordibus humanis libera membra geris. digna pudicitiae debentur praemia sacrae, Ille tenet coelos, cui tu complexa videris, Quo tuus est sponsus, hic eris ipsa simul. Non cupis auro humeros, nec collum pingere gemmis, Sed melius casto pectore dura micas. Mutasti vestem, mutasti gentis honorem, Cum thalamis Domini sponsa juganda venis. Quam meliore via, meruisti vota tenere, Quando Creatori forma creata places. Pauperibus largas das esurientibus escas, Nescit habere famem, qui tua tecta petit. Qui sine veste jacet, tegmen pietate ministras, Unde calet nudus, frigora nulla timens. Te
Abbreviated transcription (Latin):
Cum sis prole potens gratia maior ad est.
uitans odii causas micat ampla potestas.
Quȩ terrore minus plus in amore uenis.
Mitis abore sonus suauissima dicta resultant.
Terbaꝙ colloquii sunt quasi mella faui.
Temineum sexum quantũ prȩcedis honore.
Tintũ alias superas & pietatis ope.
Sinouus adueniat recipis sic mente benigna.
Ac si seruitus iam placuisset auis.
auperib fessis tua dextera seminat escas.
Inde foues in opes semꝑsaciata manebis.
It quem sumit egens fit tuus ille eibus.
Peruenit ad xpm quicquid largiris egeno.
Et si nemo uidet non peritura manent.
Cum uenit extremus sinis concludere mundum.
Omĩa dũ pereunt tu meliora petis.
Aecclesiȩ sacrȩ te dispensante nouantur.
lpsa domum ap̃i condis & ille tuam.
Tu fabricas illi terris dabit ille supernis.
Commutas melius sic habitura polos.
Stat sine fraude tuũ qđ mittis ad astra talentũ.
Quas bene dispergis has tibi condis opes.

Expanded text:
cum sis prole potens, gratia maior adest. cum sis prole potens, gratia maior adest. evitans odii causas micat ampla potestas: quae terrore minus, plus in amore venis. mitis ab ore sonus suavissima dicta resultat verbaque conloquii sunt quasi mella favi. femineum sexum quantum praecedis honore, tantum alias superas et pietatis ope. si novus adveniat, recipis sic mente benigna, ac si servitiis iam placuisset avis. pauperibus fessis tua dextera seminat escas, Unde foves inopes, semper satiata manebis, Et quem sumit egens fit tuus ille cibus. Pervenit ad Christum, quidquid largiris egeno, Etsi nemo videt, non peritura manent. Cum venit extremus finis concludere mundum, Omnia dum pereunt, tu meliora petis. Ecclesiae sacrae, te dispensante, novantur, psa domum Christi condis, et ille tuam. Tu fabricas illi terris, dabit ille supernis, Commutas melius, sic habitura polos. Stat sine fraude tuum, quod mittis ad astra, talentum, Quas bene dispergis, has tibi condis opes.
Abbreviated transcription (Latin):
Sinceros animos nubila nulla prȩmunt.
Slanda serenatum circumdat grã uultum.
Lȩtitiam populus regis ab ore capit.
Muneribus largis replet tua gratia cunctos.
It mea dicta probes plebs mihi testis ad est.
Obonitas dĩ in mensa quȩ diuite censu.
Quod famulus tribuit hoc putat esse suum.
rigis abiectos erectos lege tueris.
Om̃ibus in totum factus es omne bonum.
Protegat omp̃s pietatis munere regem.
Et dnm̃ seruet quem dedit esse patrem.
liues te cupiant tu gaudia ciuibus addas.
Piebs placeat famulans rex pietate regat.
nelita progenies regali stirpe choruscans.
Cui celsum aproauis nomen origo dedit.
Currit in orbe uolans generis noua gła ur̃i.
Ii simul hinc frater personat ude pater.
ded quamuis iuteat generosa propago parentum.
Moribus ex ur̃is multiplicatur honor.
Ternimus in uobis quicquid laudatur in illis.
Drnasti antiquu theode childe genus.
Nens ueneranda. decens. sollers.pia. cara. benigna.

Expanded text:
sinceros animos nubila nulla premunt. sinceros animos nubila nulla premunt. blanda serenatum circumdat gratia vultum, laetitiam populus regis ab ore capit. muneribus largis replet tua gratia cunctos: ut mea dicta probes, plebs mihi testis adest. o bonitas inmensa dei, quae divite censu quod famulis tribuit, hoc putat esse suum! erigis abiectos, erectos lege tueris., omnibus in totum factus es omne bonum. protegat omnipotens pietatis munere regem et dominum servet quem dedit esse patrem. cives te cupiant, tu gaudia civibus addas: plebs placeat famulans, rex pietate regat.  regina Inclita progenies, regali stirpe coruscans, cui celsum a proavis nomen origo dedit: currit in orbe volans generis nova gloria vestri et simul hinc frater personat, inde pater. sed quamvis niteat generosa propago parentum? moribus ex vestris multiplicatur honor. cernimus in vobis quidquid laudatur in illis: ornasti antiquum, Theodechilde, genus. mens veneranda decens sollers pia cara benigna;
Abbreviated transcription (Latin):
Ist ubi dauiticę mansuetudo uitȩ̨.
Tustitiȩ rector uenerandi amator uiris.¬
ludicium faciens de salemonͤis trahis.
Tu melior fidei merito nam principis ampli
Traiani ingenium de pietate refers.
Quid repetam maturũ animũ qui tempore nr̃o
Antiqui fabu de grauitate places.
Siueniant alique uariato murmurȩ causȩ.
Pondera max legũ regis abore fluunt.
Quamuis confusas referant certamina uoces.
Modosȩ litis soluere fila potes.
Obtinet adueniens fructũ cui iusta petuntur.
Quem sua causa fouet pręmia uictor habet
Cuius clara fides ualida radice tenetur.
Antea mons migrat quam tua uerba cadant.
Spes ꝓmissa asstat nullo mutabilis actu.
Pollicitata semel perpetuata manent.
Illa domus ꝓprio se pondere tuta tenetur.
Quȩ fundamento stat bene fixa suo.
Cumsis ꝓgenitus clara de gente sigamber.
Ploret ineloquio lingua latina tuo.
Qualis in ꝓpria docto sermone loquela.
Quinos romanos uincis in eloquio.
Splendet more dies detersa fronte serenus.

Expanded text:
aviticae mansuetudo vitae. iustitiae rector, venerandi iuris amator, iudicium sapiens de Salomone trahis, tu melior fidei merito; nam principis ampli Traiani ingenium de pietate refers, quid repetam maturum animum, qui tempore nostro antiqui Fabii de gravitate places? si veniant aliquae variato murmure causae, pondera mox legum regis ab ore fluunt. quamvis confusas referant certamina voces, nodosae litis solvere fila potes. obtinet adveniens fructum cui iusta petuntur: quem sua causa fovet praemia victor habet, cuius clara fides valida radice tenetur, antea mons migrat quam tua verba cadant. spes promissa stat nullo mutabilis actu: pollicitata semel perpetuata manent. illa domus proprio de pondere tuta tenetur. quae fundamento stat bene fixa suo. cum sis progenitus clara de gente Sigamber, floret in eloquio lingua Latina tuo. qualis es in propria docto sermone loquella, qui nos Romanos vincis in eloquio? splendet in ore dies detersa fronte serenus:
Abbreviated transcription (Latin):
Iptaui gallis te ut huc hispania referret.
Nonte hic cara soror. non ibi mater habet.
E xtremo obsequio non huo brunichildis adiui
di tibi nil uiuȩ mortis honore darem.
Tur peregrina tuos non clausi dulcis ocellos.
Aurib aut. auidis ultima uerba bibi.
Ifficiũ tristi nihil impendi ipsa sorori.
Menbra. manus. faciem. nec manus ista tegit.
Nonlicuit fundi lacrimas. nec abore resorbi.
Frigido. nec tepido iuiscera fonte lauo.
N utritas parit̾ iunctas regionib isdem.
lur ad mortis iter diuidis alte dolor.
icꝙ relicta soror casu laceratur ademptȩ.
Hȩc uocat illa iacet nec repetita redit.
Sermane ualidos audit germania fletus.

Expanded text:
optavi Gallis te ut huc Hispania ferret: optavi Gallis te ut huc Hispania ferret: non te hic cara soror, non ibi mater habet, extremo obsequio non huc Brunichildis adivi; si tibi nil vivae, mortis honora darem. cur peregrina tuos non clausi dulcis ocellos auribus aut avidis ultima verba bibi? officio tristi nihil inpendi ipsa sorori, membra manus faciem nec manus ista tegit. non licuit fundi lacrimas nec ab ore resorbi, frigida nec tepido viscera fonte lavo. nutritas pariter, iunctas regionibus isdem, cur ad mortis iter dividis. alte dolor'? sicque relicta soror casu laceratur ademptae; haec vocat, illa iacet nec repetita redit. germanae validos audit Germania fletus,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc sum ꝑ tantos peregrina secuta labores.
Prouice tale mihi munus alumna refers.
Optabas pariter nobis uitã atq sepulchra.
Quȩ tecum uixi me sine passa mori.
Ordo utinamuitȩ uueniꝙ seniꝙ fuisset
Te stante in colomi me prius ire neci.¬
I ix paucos ꝓfert uocẽ rapit alter ab ore:
Nec ualet una loqui qđ uidet ae aula gemi.
Interea uehitur tristi lacrimata feretro.
Soluit & exrequias obsequialis amor.
Iucitur. ornatur. deponitur: undiq fletur.
Conditur & tumulo sic peregrina suo.
Nascitur hic subito rerum mirabile signũ.
Dũ pendens lichnus lucet ad obsequium.
Necidit in lapidem nec uergit & integer arsit.
Nec uitrũ saris nec perit ignis aquis.
s ima recens resides germanȩ ꝑculit aures.
Affectuq pio sic mouit ora soror.
N anc rogo germanȩ mandasti cara salutẽ.
Scripta tius digitis hoc mihi carta refert.
dollicitis oculis sic expectabã unde uenires.
Quale prȩcata fui non agis illud iter

Expanded text:
hoc sum per tantos peregrina secuta labores? hoc sum per tantos peregrina secuta labores? pro vice tale mihi munus, alumna, refers? optabas pariter nobis vitam atque sepulchra: quae tecum vixi, me sine passa mori es? ordo utinam vitae iuvenique senique fuisset: te stante incolumi me prius ire neci'! vix planctus profert, vocem rapit alter ab ore, nec valet una loqui quod videt aula gemi. interea vehitur tristi lacrimata feretro, soluit et exequias obsequialis amor. ducitur, ornatur, deponitur, undique fletur, conditur et tumulo sic peregrina suo. nascitur hic subito rerum mirabile signum: dum pendens lychnus lucet ad obsequium, decidit in lapidem nec vergit et integer arsit, nec vitrum saxis nec perit ignis aquis. – Fama recens residis germanae perculit aures, affectuque pio sic movet ora soror: 'hanc, rogo , germanae mandasti, cara, salutem? scripta tuis digitis hoc mihi charta refert? sollicitis oculis expectabam unde venires: quale precata fui, non agis illud iter.
Abbreviated transcription (Latin):
Regnabat placido componens tramite uitam
Pauperib tribuens aduena mater erat.
Q uaꝙ magis possit regno suꝑ esse per henni.
Catholicȩ fidei con ciliata placet.
O dolor insignis qiđ̃ differs tempora fletus.
Lugubresq uices plura loquendo taces.
Improbat sors hominũ quȩmꝓuiso abdita lapsu.
Tot bona tã subito sorte uolante uoras.
ys ambreue tempus habens consortia nexa iugalis.
Principio uitȩ funere rapta fuit.
Prȩcipiti casu uolucri prȩuenta sub ictu.
De ficit & uerso lumine lumen obit.
In felix nutria audito funere alumnȩ.
Exanimum adcorpus uix animata uolat.
Ipsa inter famulas prima in cumbens fidelis.
hȩc tandem potuit clausa dolore loqui.
Sic placidȩ matri promisi pessima nutria.
De longe in colomem gelesiuntha fore.
Sic extincta meũ mea cernunt lumina lumen.
Pallida sic facies qua rubor ante fuit.
Dic aliquid miserans miserȩ mͥ redde loquelas.
Quid referam ad matre si remeare licet:

Expanded text:
regnabat placido conponens tramite vitam, regnabat placido conponens tramite vitam, pauperibus tribuens advena mater erat. quaque magis possit regno superesse perenni, catholicae fidei conciliO dolor, insignis quid differs tempora fletus, Lugubresque vices, plura loquendo taces? Improba sors hominum, improviso condita lapsu, Tot bona tam subito sorte volante voras. nam breve tempus habens consortia nexa iugalis principio vitae funere rapta fuit. praecipiti casu volucri praeventa sub ictu deficit, et verso lumine lumen obit. – Infelix nutrix audito funere alumnae exanimum ad corpus vix animata volat. ipsa inter famulas incumbens prima fideles haec tandem potuit clausa dolore loqui: 'sic placidae matri promisi pessima nutrix, te longe incolumem, Gelesuintha, fore? sic extincta meum mea cernunt lumina lumen? pallida sic facies, qua rubor ante fuit? dic aliquid miserans, miserae mihi redde loquellas! quid referam ad matrem, si remeare licet?
Abbreviated transcription (Latin):
honius meloquio spem bibit arma capit.
dol radio hic uerbo generalia lumina fundunt.
Montib ille diem mentib iste fidem.
N anc ego nempe nouos conspeai pretereuntẽ.
molliter argenti turre rotante uehi.
Materno uoluit pia quã radegundis amore.
Cernere feruenter si daret ullus opem.
Sepe tamen missis dulcisibi dulcis adhesit.
Et placidȩ̨ coluit quod modo triste dolet.
Iuronicas terras martini ad sidera noti.
lnde petit lento continuante gradu.
U incenne uolucer transmittitur alueus alno.
Iurba comis rapidis alaeris exit aquis.
Ixcipit inde repens uitrea liger algidus unda.
Quo neqͣ pͤiscem leuis harena tegit.
Peruenit quase piscoso sequana fluctu.
In mare fert iuncto rotomagense sinu.
Iungitur ergo thoro regali culmine uirgo.
Et magno meruit plebis amore coli.
Nos quoꝙ munerib ꝑ mulcens uocib illos.
Et licet ignotos sic facit esse suos.
Ult ꝙ fidelis eisit gens armata per arma.
Purat iure suo se quoq lege ligat.

Expanded text:
huius in eloquio spem bibit, arma capit. huius in eloquio spem bibit, arma capit. sol radio, hic verbo generalia lumina fundunt, montibus ille diem, mentibus iste fidem. hanc ego nempe novus conspexi praetereuntem molliter argenti turre rotante vehi. materno voluit pia quam Radegundis amore cernere ferventer, si daret ullus opem. saepe tamen missis dulci sibi dulcis adhaesit et placide coluit; quod modo triste dolet. Toronicas terras Martini ad sidera noti inde petit lento continuante gradu. Viogennae volucer transmittitur alveus alno: turba comes rapidis alacris exit aquis. excipit inde repens vitrea Liger algidus unda, quo neque vel piscem levis harena tegit. pervenit qua se piscoso Sequana fluctu in mare fert, iuncto Rotomagense sinu. iungitur ergo toro regali culmine virgo et magno meruit plebis amore coli, hos quoque muneribus permulcens, vocibus illos, et licet ignotos sic facit esse suos. utque fidelis ei sit gens armata, per arma iurat iure suo, se quoque lege ligat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec uisum attingit dũ tegit umbra diem.
Ipsa putat dubios natȩ se cernere uultus.
It cum forma fugit duleis imago redit.
Snomen pietate calens. ocura fidelis.
Quanuis absenti quid nisi mater eras.
ietib ora rigans. lamentis sydera pulsans.
Singula commemorans dulcia. dura. pia.
nobilis. impaciens. metuens. flens. anaia mater.
Quid sequeris lacrimis augurat altus amor.
ua tamen pergit qua trita inam orbita sulcat.
Quisq suis uacuos fletib implet agros.
Inde pireneas per nubes transilit alpes.
Qũa ꝙ prumosis iulius alget aquis.
qua nue candentes fugiunt ad sidera montes.
Atꝙ suꝑ pluuias exit acutus apex.
Excipit hinc narbo qua litora plana remordens.
Mitis atax rodanus molliter intrat aquas.
ost aliquas urbes pictauas attigit arces.
Regali pompa prȩtereundo uiam.
Inlitus ille quib uere amplus hilarius oris.
Ii satus & situs est ore tonante loquax.
Iraxit aliis seita ꝑsa indus geta daca brittamius.

Expanded text:
nec visum adtingit, dum tegit umbra diem, nec visum adtingit, dum tegit umbra diem, ipsa putat dubios natae se cernere vultus, et cum forma fugit, dulcis imago redit. o nomen pietate calens, o cura fidelis, quamvis absenti quid nisi mater eras? fletibus ora rigans, lamentis sidera pulsans, singula commemorans dulcia dura pia, mobilis inpatiens metuens flens anxia mater, quid sequeris lacrimis? augurat altus amor? illa tamen pergit qua trita viam orbita sulcat; quisque suis vacuos fletibus implet agros. inde Pyrenaeas per nubes transilit Alpes quaque pruinosis Julius alget aquis, qua nive canentes fugiunt ad sidera montes atque super pluvias exit acutus apex. excipit hinc Narbo, qua litora plana remordens mitis Atax Rhodanas molliter intrat aquas. post aliquas urbes Pictavas attigit arces, regali pompa praetereundo viam, inclitus ille quibus vere amplus Hilarius oris et satus et situs est ore tonante loquax. Thrax Italus Scytha Persa Indus Geta Daca Britannus