comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et apostolos dignatus est nobis dirigere litterassuas. Ñ ut
aliquod seruitium sibi necessarium nobis demandet. Sed
quȩ ad salutẽ et gloriã nobis prodesse possint innotesca.t ⁊
dm̃ qui possidet om̃a quicre auit omnia expedita mente
posside amus & in eo habeamus quae cumque feliciter
et scãe desideramus Sed qm̃ nemo possidet dm̃ Nisi quipos¬
sidetur adõ Simus nos ipsi fastidĩ possessio & efficietus
nobis ds̃ possofsor. Et quid potest eẽ inmundo folicius
quã cui efficitur suus imperator etre demptor census
ethereditas dignatur eẽ ipsa diuinitas : Om̃s enĩ exillo
fructus ꝑcipimus in illo et deillo semper uiuimus. Quidergo
homini sufficit. cui ipse conditor. non sufficit: quidultra quȩ rit
Cuiomne gaudium et omnia suus redẽptor. eẽ deb& heu quã sub
tiliter nos ille antiquus hostis decipiendo fallit. Eam caecitatẽ

Expanded text:
et Apostolos dignatus est nobis dirigere litteras suas: non ut et Apostolos dignatus est nobis dirigere litteras suas: non ut aliquod servitium sibi necessarium nobis demandet, sed quae ad salutem et gloriam nobis prodesse possint innotescat. CADeum qui possidet omnia, qui creavit omnia, expedita mente possideamus, et in eo habeamus quaecumque feliciter et sancte desideramus. Sed quoniam nemo possidet Deum, nisi qui possidetur ab eo; simus nos ipsi facti Dei possessio, et efficietur nobis Deus possessor. Et quid potest esse in mundo felicius, quam cui efficitur suus imperator et redemptor census, et haereditas dignatur esse ipsa divinitas? Omnes enim ex illo fructus percipimus, in illo et de illo semper vivimus. Quid, rogo, homini sufficit, cui ipse Conditor non sufcui omne gaudium et omnia suus Redemptor esse debet? CAPUT XI. Gaudium mundi. Heu quam subtiliter nos ille antiquus hostis decipiendo fallit, eamque caecitatem
Abbreviated transcription (Latin):
et scĩtate ethumilitate et obseruatione mandatorum illius.
modis ad impletur. Vt quȩ prohibita sunt ab eo nonfaciamꝑ
et que iussa sunt abeo faciamus. Iuxta prophetã. Di uerte
amalo et facbonum Omnis enĩ scõrũ librorũ series
ad nram salutẽ scripta ẽ. Et hoc maximȩ auribus nr̃is intonat
Etiterũ at que lterũ replicat. quid sit omni homini cauendũ
uel quid sequendum. In quibus libris tua dignitas optime
excrescere studuit quiaper illos nobis loquitur ipse dñs & dĩ
noster et ptȩ uoluntatis nobis demonstrat affectũ. Recog¬
nos camus et recogitemus quali honore nobis illius legaciosit
accipienda. Quidsi arege legatio aut indiculus ad nos
ueniret num quid non mox aluis curis postpositis. prompta
uoluntate et cum omni deuotione litteras acciperemus
et elegentes implere satageremus. Ecce de caelo rexregũ
ec dñs dominantiũ immo etredemptor nr̃t ꝑ prophetas

Expanded text:
et sanctitate et humilitate et observatione mandatorum illius. et sanctitate et humilitate et observatione mandatorum illius. modis adimpletur: ut quae prohibita sunt ab eo, non faciamus; et quae jussa sunt ab eo, faciamus, juxta Prophetam: Diverte a malo, et fac bonum . Omnis enim sanctorum Librorum series ad nostram salutem scripta est: et hoc maxime nostris auribus intonat, et iterum atque iterum replicat, quid sit homini cavendum, vel quid sequendum. In quibus Libris tua Dignitas optime exercere se novit: quia per illos nobis loquitur ipse Deus et Dominus noster, et piae voluntatis nobis demonstrat affectum. Recognoscamus et recogitemus, quali honore nobis illius legatio sit accipienda. Quid si a rege legatio aut indiculus ad nos veniret, numquid non mox aliis curis postpositis prompta voluntate et cum omni devotione litteras acciperemus, et legentes implere satageremus? Et ecce de coelo Rex regum et Dominus dominantium, imo et Redemptor noster, per Prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
ut solet humane fragilitatis conditio aliquã ne glegentiȩ maculu
malignus sp̃s in nobis figit citius ꝑ confessionẽ & paenitentia
lacrimarum ab iuere eam omni studio festinemus Nediu sine
amicinr̃i maneamus amplexu quia paratior ẽ nobis recipere
quũ ꝑdere. Tantũ si non tardamus dedie indiem reuertiadillũ
neglegentiã reuertendi et desperationẽ salutis Tantum
haec absint a cogitationibus ꝓcul nr̃is. et illetunt animis
ꝓpe erit nr̃is. Ne quaeso deterrena felicitate gloriantes
onfidamus et gratius agamus ei. quidum homines esse uoluit
rationales non superbia sed humilitate ꝓsequi sero gauit
Quae rogomaior eẽ nobis gloria poterit᷑ uel sublimior honos
quameius imperatoris eẽ amicos qui super oñis impera¬
tores est: Etquanto ille sublimior ẽ omnipotenti ae
In uirtute tanto nos maioris debemus eẽ diligentiȩ leuustitia

Expanded text:
ut solet humanae fragilitatis conditio, aliquam negligentiae maculam ut solet humanae fragilitatis conditio, aliquam negligentiae maculam malignus spiritus in nobis infigat, citius per confessionem et poenitentialacrymarum abluere eam omni studio festinemus: ne diu sine amici nostri maneamus amplexu, quia paratior est nos recipere, quam perdere; tantum si non tardamus de die in diem reverti ad illunegligentiam revertendi, et desperationem salutis. Tantum haec absint a cogitationibus procul nostris, et ille tunc animis prope erit nostris. Ne, quaeso, de terrena felicitate gloriantes confidamus; sed gratias agamus ei, qui dum homines esse voluit rationales, non superbia, sed humilitate prosequi se rogavit. Quae, rogo, major esse nobis gloria poterit, vel sublimior honor, quam ejus imperatoris esse amicos, qui super omnes imperatores est? Et quanto ille sublimior est omnipotentiae in virtute, tanto nos majoris debemus esse diligentiae in justitia
Abbreviated transcription (Latin):
Noniunde miarũ ubertas Nondensitas segetũ ñ iocunditas extensa
pratorũ possunt animȩ exeunti de corpore ullum afforri prȩsidiuã
Sed plus iugent quiea diligunt : ÷ deo diligendus ẽ uerus amicisir
Tamredẽptornostor ideo dicitur quia redemitnos adiabolicaptiu¬
tate. Etsaluator saluandonos a peccatis nris Adiutor adiuun dons
inoportunitatibus in tribulatione Protoctor ꝓte gendonos
ut inter inimicos nr̃os maneamus illesi. Susceptor suscipiendonis
in aeterna tabernacula. Ideo caritatẽ & p̃cepta et amorẽ tanti
amic inr̃i totis uiribus adimpleamus et nobilitatẽ imaginis illus
in nobis seruemus. Reme morernus semper quã inclitus & ualde
gloriosus ẽ imperator & amicus noster. Ille a nobis non aliud
quaerit munus nisi spiritale : Caueamus quantum possumus
Ne aliquid inueniat. quod oculiseius offendat Etsi forsitan

Expanded text:
non vindemiarum ubertas, non densitas segetum, non jucunditas extensa non vindemiarum ubertas, non densitas segetum, non jucunditas extensa pratorum possunt animae exeunti de corpore ullum afferre praesidium; sed plus lugent, qui ea plus diligunt. Ideo diligendus est verus amicus Nam redemptor noster ideo dicitur, quia nos redemit a diaboli captivitate; et salvator, salvando nos a peccatis nostris; adjutor, adjuvando nos in opportunitatibus, in tribulatione; protector, protegendo nos ut inter inimicos nostros maneamus illaesi; susceptor, suscipiendo nos in aeterna tabernacula. Ideo charitatem et praecepta et amorem tanti amici nostri totis viribus adimpleamus, et nobilitatem imaginis illius in nobis servemus. Rememoremus semper, quam inclytus et valde gloriosus est imperator et amicus noster: ille a nobis non aliud quaerit munus nisi spirituale. Caveamus quantum possumus, ne aliquid inveniat, quod oculos ejus offendat. Et si forsitan,
Abbreviated transcription (Latin):
Nrecepta namque eius nolentibus grauia sunt uolentibus leuia -
Sicut ipse ait : iugũ enĩ meũ suaue ẽ et honus meum leue E titerũ
Iuperquẽ requics camanisi suꝑ humilẽ et quietum. et tremente
sesmones meos: Saeculi enĩ amicitia. aut lucro autbeneficus
aut diuersis honoribus constat: Saluatoris autẽ amicitia insi
etproximos diligendo consistit : Igitur quotiens cum que bonis
actibus mandataxp̃i facimus totiens amicixp̃i uocamur Ille
nos semper inuitat ad amicitiũ suũ & diabolus inuidens quȩrit
nos mergere in infernum: Saluatornos amat & ꝑditornos
odit Ideo non pretermittamus redẽptorẽ nec sequamur
predone : Carior nobissit qui libertati restituit: quũ quinos
captiuauit et seruituti subdidit. Semper ante oculos cordis
pone quod amicorũ turba nec familiȩ multitudo: Non auri
argenti que congestio Nonge marum lupilla fulgentia

Expanded text:
Praecepta namque ejus nolentibus gravia sunt, volentibus levia; Praecepta namque ejus nolentibus gravia sunt, volentibus levia; sicut ipse ait, Jugum enim meum suave est, et onus meum leve ; et iterum, Super quem requiescam, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos ? Saeculi enim amicitia, aut lucro, aut beneficiis, aut diversis honoribus constat: Salvatoris autem amicitia in se et proximos diligendo consistit. Igitur quotiescumque bonis actibus mandata Christi facimus, toties Christi amici vocamur. Ille nos semper invitat ad amicitiam suam, et diabolus invidens quaerit nos mergere in infernum. Salvator nos amat, et proditor nos odit: ideo non praetermittamus Redemptorem, nec sequamur praedonem. Charior nobis sit qui libertati restituit, quam qui nos captivavit, et servituti subdidit. Semper ante oculos cordis pone, quod non amicorum turba, nec familiae multitudo, non auri argentique congestio, non gemmarum lapilli fulgentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Von solum itaque desulute tua uerũ &iũ de multorũ ꝓueltu
et prosperitate meditare : Eligetibi consiliurios optimos
dm̃timentes et ueritatẽ amantos : Sepe etenĩ adula toros blanda
facie decipiunt animas audientiũ se et ꝑpetua morte interimũt
Setalibus enim dicit psid mista: m ds̃ dissipauit ossaeorũ qui hominib
placent : confusi sunt qm̃ dĩ spreuit eos: Etaposcolus ira quitb Si homi¬
nibus placerõ Xpiseruus non essem : Vnus quisque amicus ad ae difi¬
cationẽ et non addes crustionẽ placeat proximosuo uia nor
eculis sec auobis corpore: sed nulla tenus caritato Quia caritas
edeseri potest Nũquũ uera fuit: Ideo intima amititi arũ carita
quantũ possumus dnĩ oxp̃o coniungamur Quia ipse ait : Uos a mici
mei estis. si feceritis nueego pͣcipio uob̃ : Etiterũ addiscipulos suoss
uolumus prometeri illius p̃cepta totis uiribus satagamus custo dit

Expanded text:
on solum de salute tua, verum etiam de multorum profectu on solum de salute tua, verum etiam de multorum profectu et prosperitate meditare. Elige tibi consiliarios optimos, Deum timentes, et veritatem amantes. Saepe etenim adulatores blanda facie decipiunt animas audientium se, et perpetua morte interimunt. De talibus enim dicit Psalmista: Quoniam Deus dissipavit ossa eorum qui hominibus placent; confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos . Et Apostolus dicit, Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Unusquisque amicus ad aedificationem, non ad destructionem, placeat proximo suo; quia nlonge tulisset a vobis corpore, sed nullatenus charitate: quia charitas quae deseri potest, nunquam vera fuit. Ideo intima amicitiarum charitate, quantum possumus, Domino Christo conjungamur: quia ipse ait, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Et iterum ad discipulos suos: volumus promereri, illius praecepta totis viribus satagamus custodire.
Abbreviated transcription (Latin):
poteris adherere : Ioto enĩ cordis mei affectu opto dm̃que depcor
ut semꝑ ad interiora teextendus donec ꝑuenias ad sublime ꝑpe¬
tuȩ beatitudinis coronam. Et animitui nobilitate quũ iite obtime
scio  nullis amicorũ consilis nulla saeculuriũ ambitione deside¬
riorũ abumorexp̃i inmutari pmittas : Nolituã bonitatẽ aliorũ
malignitate obscurare sedubique quantum uules amabilis corado
& omnipopulo appareas : Non de erittib gratia adiuuantis di
sitibi adheret uoluntas ammonicionis scẽ quũ sepius inscripturs
ad omne opus dĩ proptuf Pius ad pauperes: adinfirmos consolutor
merentium Compatiens miseriis omniũ Largus neirmosinis
emorans euunge lice uiduȩ duominuta Et prophetũ dicentẽ:
Frange esurienti panemtuum Etcuue p̃uidens discrecione ely¬
mosineta ututris que dantis scilicet et accipienti solaciumsit

Expanded text:
perducat. Toto etenim cordis mei affectu opto, Deumque deprecor, perducat. Toto etenim cordis mei affectu opto, Deumque deprecor, ut semper ad anteriora te extendas, donec pervenias ad sublimem perpetuae beatitudinis coronam: et animi tui nobilitatem, quam in te optime scio, nullis amicorum consiliis, nulla saecularium ambitione desideriorum, ab amore Christi immutari permittas. Noli tuam bonitatem aliorum malignitate obscurare; sed ubique quantum vales, amabilis coram Deo et omni populo appareas. Non deerit tibi gratia adjuvantis Dei, si tibi aderit voluntas admonitionis sanctae, quam saepius in Scripturis ad omne opus Dei promptus, pius ad pauperes et infirmos, consolator moerentium, compatiens miseriis omnium, largus in eleemosynis, memorans evangelicae viduae duo minuta , et prophetam dicentem, Frange esurienti panem tuum : et cave praevidens discretionem eleemosynae, ita ut utrisque, danti scilicet et accipienti, solatium sit
Abbreviated transcription (Latin):
tatis omnipotentis dĩ quã animatua hubet inse. Primu
quia secundum dĩ donũ uiuit. acsapit. Sȩcundũ qiuia diri¬
maginẽ tuicreatoris condita ẽ. Tertiũ licet unus apelleris
homo tamentros habes a patre etfilio et spusco concessas digni¬
tates Id ẽ intellectũ uoluntatẽ et memoriã. Qđidẽ lic& ahis
uerbis in euangelio de signatur dumdicitur Diliges dñm dm̃ tuum
ex toto cordetuo etex tota Animatua & ex omnibus uiribustuis
Inhis enimtribus. imaginẽ conditoris nr̃i mirabilntt gerit isia
natura noster interior homo Ex quibus quasi excellentioribus
animȩ dignitatibus iubemur diligere conditorẽ. Vt quuiitũ nob
Nec solũ sufficit nobis dm̃ intellegere Nisi fiat iti amore eius uoluntas tri
Immo ne hodsufficit nisicũ memoria etuoluntate opus addatu
tuũ inluminet Etaduitũ aeternã sicut desidero et exopto ylucat

Expanded text:
tatis omnipotentis Dei, quam anima tua habet in se: primum, tatis omnipotentis Dei, quam anima tua habet in se: primum, quia secundum Dei donum vivit ac sapit; secundum, quia ad imaginem sui Conditoris creata est: tertium, licet unus appelleris homo, tamen tres habes a Patre et Filio et Spiritu sancto concessas dignitates, id est, intellectum, voluntatem, et memoriam. Quod idem, licet aliis verbis, in Evangelio designatur, dum dicitur, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis . In his enim tribus imaginem Conditoris nostri mirabiliter gerit in sua natura noster interior homo, ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus jubemur diligere Conditorem, ut quantum a nobis Nec solum sufficit nobis Deum intelligere, nisi fiat in amore ejus voluntas nostra: imo nec hoc sufficit, nisi cum memoria et voluntate opus addaturtuam illuminet, et ad vitam aeternam, sicut desidero et opto,
Abbreviated transcription (Latin):
frater sicupias scire quã uis egonesciã quã per¬
fectissima atque plenissima e iustitia dm̃toco¬
corde amare illique tota adherere uoluntate
qui ẽ sũmũ bonũ. Sũmũ uero amarebonum
summa ẽ beatitudo. Quidm̃ amat : bonus .ẽ.
Sibonus ergo et beatus: Quẽ quanto quis arden¬
tius amat. tanto melior efficietur. Quatinus hoc beatissimo
habundare tefaciat carissime frater ipse qui e hoc bonum:
Cotidianis pͣcibus integrocordis desider ocum & sundignus
uoscȩ̃ trinitatis. & opere maiestatis diuine creatus es Ex primo¬
que conditionis honore intellege quantũ debeas conditorituo
Dumtantũ inconditione mox dignitatis priui legiũ p̃stitit
tibi conditor aeternus ut tanto eũ ardentius a mares quam
mirabiliorẽte abeo esse conditum incellegeres Nec hoc solu
conditus es sed &ium quod ad in magine et similitudinẽ suã
ipse creator omnium tecreauit quod nulli alii excreaturis
Nisi soli homini concessit et haec ẽ imago unitatis. & trini¬

Expanded text:
frater, si cupias scire, quamvis ego nesciam, quam perfectissima atque plenissima est justitia; Deum totocorde amare, illique tota adhaerere voluntate, qui est summum bonum. Summum vero amare bonum, summa est beatitudo. Qui Deum amat, bonus est: si bonus, ergo et beatus, quem quanto quis ardentius amat, tanto melior efficietur. Quatenus hoc beatissimo bono abundare te faciat, charissime frater, ipse qui est hoc bonum; quotidianis precibus, integro cordis desiderio eum, etsi indignus, sanctae Trinitatis et opere majestatis divinae creatus es: ex primoque conditionis honore intellige quantum debeas Conditori tuo, dum tantum mox in conditione dignitatis privilegium praestitit tibi Conditor aeternus, ut tanto eum ardentius amares, quanto mirabiliorem te ab eo esse conditum intelligeres. CAPUT III. Iconditus es, sed etiam quod ad imaginem et similitudinem suam ipse Creator omnium te creavit: quod nulli alii ex creaturis, nisi soli homini concessit. Et haec est imago unitatis et trini
Abbreviated transcription (Latin):
tudo uellaici habitus ꝑ sonã quia non ẽ personarum
accepcio apud dm̃. Si militer enim mandatadĩ. seruan¬
tibus laicis caeleste palatium pat& ueluti clericis
& scĩ moniali habitu prȩditis dumnon est ludagus
neque grecus. non ẽ seruus ne que liber sed omtna & inom¬
nibus xp̃s. Quicumque incorpore illius .ẽ magnus est:
Insere te ipsum suo sc̃o corpori ut sis membrũ nobilis sunt
capitis Anima extoio corde capudtuũ & membra capitis
illius. Quomodo potost manus manui inimica eẽ uelpes
pedem odisse: Sic ceteramembra suȩ luncture nongau¬
derent. Grescere debent inuirũ perfectũ. augmentũ

Expanded text:
tudo de laici habitus persona; quia non est personarum tudo de laici habitus persona; quia non est personarum acceptio apud Deum. Similiter enim mandata Dei servantibus laicis coeleste palatium patet, veluti clericis et sanctimoniali habitu praeditis. Dum non est Judaeus neque Graecus, non est servus neque liber, sed omnia et in omnibus Christus: quicumque in corpore illius est, magnus est. Insere te ipsum suo sancto corpori, ut sis membrum nobilissimi capitis. Ama ex toto corde caput tuum, et membra capitis illius. Quomodo potest manus manui inimica esse, vel pes pedem odisse, vel caetera membra suae juncturae non congaudere? Crescere debent in vir
Abbreviated transcription (Latin):
faciant. Quia non solum pronobis clericis sed &iũ ꝓomni
genere humano quipre destinatist aduitam eternam
Xp̃s sanguinẽ suum fudit Nec solũ nobis sedõmnibus laicis
ꝑx toto corde p̃cepta seruantibus regnũ caelorũ ꝓmissũ ẽ
randis namque ẽ confusio animabus laicorũ quidicurt
Quid pertinet ad me libros scripturarũ legendo audirȩ
uel discere uel &iufrequenter ad sacerdotes & eccłu
scorũ recurrere e dumlericus fiam faciũ ea queo porc&
dericis facere. Quare non intellegit quia pane & uinũ
et omnia huius torre bona etregni felicitatẽ ae qua¬
liter uult participare. & aequaliꝰ labore iugũ xp̃i ferre
non uult: Quid prodest talibus una parte in hoc sȩculo
eẽ sublimes ad alia prostratos: In una parte fulgere
auro et praeciosis uestibus & in alia miseruis uus scł
et uitiorũ caligine occupari Non sit tibi aliqua sollioi¬

Expanded text:
faciant: quia non solum pro nobis clericis, sed etiam pro omni faciant: quia non solum pro nobis clericis, sed etiam pro omni genere humano, qui praedestinati sunt ad vitam aeternam, Christus sanguinem suum fudit: nec solum nobis, sed etiam omnibus laicis ejus ex toto corde praecepta servantibus regnum coelorum promissum est. Grandis namque confusio est animabus laicorum, qui dicunt, Quid pertinet ad me libros Scripturarum legendo audire vel discere, vel etiam frequenter ad sacerdotes et ecclesias sanctorum recurrere? Dum clericus fiam, faciam ea quae oportet clericis facere. Quare non intelligit, quia panem et vinum, et omnia hujus terrae bona, et regni felicitatem aequaliter vult participare, et aequali labore jugum Christi ferre non vult? Quid prodest talibus una parte in hoc saeculo esse sublimes, et alia prostratos; in una parte fulgere auro et pretiosis vestibus, et in alia miseriis hujus saeculi et vitiorum caligine occupari? Non sit tibi aliqua sollici
Abbreviated transcription (Latin):
Alii poruinum ademonibus captisunt Nec est aliud obri¬
otas qua marufbst is simum denion Obriosus pirause
aliquid optimum gerere. Cũ fuerit ad precipitia deno¬
lutus Der uinolentiã armatur ad malediota &l conui¬
tia proximorũ etinmutatur mens eius & linguabalbutat
Tuius modi enimuir cũ seputat bibere uinũ bibitur
auuon flurimum amque homines per uinu in axima
debilitatẽ contraxerunt nec potuetint consedore
pristinã firmitatẽ quia nontẽ ptauert̃ gule ardore
Sicut enĩ piscis cũ auidis faucibus profert utgluttia taescai
repente hamum intrafauces repperit Ita et gbriosus intrase
uinum suscipit in imicũ quod intraeũ morsi inpellit ad omne
opus nefandissimum. Etsi sichomorationalis ut inrationale
et tibi subiestis prȩcipe ut sesobrios exhibeant. Et lterum
propter abstinentiam. In superbiã non se erigant sed om̃a
tẽperate iuste pie et religiose secundũdi adiutorium

Expanded text:
alii per vinum a daemonibus capti sunt. Nec est aliud ebrialii per vinum a daemonibus capti sunt. Nec est aliud ebrietas, quam manifestissimus daemon. Ebriosus putat se aliquid optimum gerere, cum fuerit ad praecipitia devolutus. Per vinolentiam armatur ad maledicta et convicia proximorum, et immutatur mens ejus, et lingua balbutit. Hujusmodi enim vir cum se putat bibere vinum, bibitur a vino. Plurimi namque homines per vinum maximam debilitatem contraxerunt, nec potuerunt consequi pristinam firmitatem, quia non temperaverunt gulae ardorem. Sicut enim piscis cum avidis faucibus properat ut glutiat escam, repente hamum intra fauces reperit: ita et ebriosus intra se vinum suscipit inimicum, quod intra eum, mox impellit ad omne opus nefandissimum; et sic homo rationalis capitur, et tibi subjectis praecipe, ut se sobrios exhibeant, et iterum propter abstinentiam in superbiam se non erigant, sed omnia temperate, juste, pie et religiose secundum Dei adjutorium
Abbreviated transcription (Latin):
auiditatẽ et poculi intẽ peranciã frangi sto machi fortitudo
neo non ethabundantia sanguinis et colerũ et plurimȩ ogri¬
tudines escarũ largitate contineri : Sicutenĩ animȩ &cor¬
porisunt ista contraria It a medela ẽ utrisque tẽperantia¬
ie lunii. Sinomperomne tẽpus saltim sacratis simos dies
leduniorũ quantũ possumus cũ dĩ adiutorio delicias mundi
ot crborũ epulentiã fugiamus Nequando qđ a uertatids
cruciati inflũma. Quaeramus guttã aquae & nullum
inebriarfumo inquo ẽ luxuria. Vinum enim nobis dr̃
adlaetitiã cordis non ad ȩbritatẽ donauit. Bibamus
igiur non quantũgula exigit sed quantũ nature lrabo¬
cillitas postulat: Neigitur qđ ad medelã corporro prs
tributũ ẽ ad pernitiẽ dẽputemus. Ad nuncia quaosotus
indomotua subiestis qđ plerique peruinũ hogucadiaor
et forncacionos ꝑ petrauerunt nec ipsa morte rocusauer

Expanded text:
aviditatem, et poculi intemperantiam frangi stomachi fortitudo, aviditatem, et poculi intemperantiam frangi stomachi fortitudo, nec non et abundantia sanguinis, et colerae, et plurimae aegritudines escarum largitate contrahi; sicut enim animae et corpori ista sunt necessaria, ita medela est utriusque temperantiajejunii. Et si non per omne tempus, saltem sacratissimos dies jejuniorum, quantum possumus cum Dei adjutorio, delicias mundi et ciborum opulentiam fugiamus: ne quando, quod avertat Deus, cruciati in flamma, quaeramus guttam aquae, et nullum inebriare vino, in quo est luxuria . Vinum enim nobis Deus ad laetitiam cordis, non ad ebrietatem donavit. Bibamus ergo non quantum gula exigit, sed quantum naturae imbecillitas postulat. Ne igitur quod ad medelam corporis nostri tributum est, ad perniciem deputemus. Annuntia, quaeso, tuis in domo tua subjectis, quod plerique per vinum homicidia et fornicationes perpetraverunt, nec ipsam mortem recusaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
figant in nobis altas radices. Scimus enim quod cor nr̃m
et nonsinamus in agro tanti imperatoris seminare Er tania:
Sedcunstis floribus uirtutũ decoremus quia in his delestat
et semper atque semper caronra subiecta sit Animae.
& sicut ancilla famuletur dominesuȩ Ne prebe amus
iares inlicitas corporinr̃o ne cõmittat bellũ aduersus
spm̃nrm. sed semper subiesta sit caro. ut obtempere
iussis scisps neque incrassari pmittamus. Ancillũ
inponenda. Ita corporanra. Ie luniis etorationibus su
infrenanda. Nũ quẽ admodum aurigȩ sifrena laxa¬
uerint ꝑprepitia ducuntur. Ita et anima cum ipso
corporesiei frenum non in posuerimus ad infernip̃ci¬
pia dilubitur Simus enimboni etedosti Aurige corpo¬
rinro ut peruiã restam possimus incidere. G̃ scȩ eni¬
nimiȩ non solũ animas sed&iũ corporanrã plurimũ
ledunt & ad infirmitatẽ ꝑducunt. Solet enĩ ꝑnimia crborũ

Expanded text:
figant in nobis altas radices. Scimus enim quod cor nostrfigant in nobis altas radices. Scimus enim quod cor nostret non sinamus in agro tanti imperatoris seminari zizania: sed cunctis floribus virtutum decoremus; quia in his delectatur CAPUT XXXV. Caro domanda. Et semper atque semper caro nostra subjecta sit animae, et sicut ancilla famuletur dominae suae. Ne praebeamus vires illicitas corpori nostro, ne committat bellum adversus spiritum nostrum: sed semper subjecta sit caro, ut obtemperet jussis sancti Spiritus. Neque incrassari pimponenda; ita corpora nostra jejuniis et orationibus sunt infrenanda. Nam quemadmodum aurigae, si frena laxaverint, per praecipitia ducuntur; ita et anima cum ipso corpore, si ei frenum non imposuerimus, ad inferni praecipitia delabitur. Simus ergo boni et edocti aurigae corpori nostro, ut per viam rectam possimus incedere. CAPUT nimiae, non solum animas, sed et corpora plurimum laedunt, et ad infirmitatem perducunt. Solet enim per nimiam ciborum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓditore diabolũ intra nos celantes pereamus. ꝓtrahentes
aut nequũ cogitauimus deeo paenitentiũ agamus & ue¬
lociter illud decorde nr̃o era derefestinemus Neuelim
dicere Non e hoc grande peccatũ qđ cogitaui Heu
insipientes quare nonintellegimus quia in conspestudtũ
cogitationes nrãe ante qua lnopus procedant manifeste
& aperte sunt dicitenĩ psidmista Scrutans corda & ronei ls
Etitorũ. Dñs scit cogitationes hominum Etalibi idem
psalmista: Intellexisti cogitationes meas delonge semita meã
et funiculum meũ inuestigasti. Nequaeso pmittamus in nõb
cogitationes prauas. neque tam quã minima neglegamus
Quia quispernit minima paulatim defluit  insporname
morsum serpentis. ne uenenũ eius conspergatu incordanrã
Quia quũ uis uenenũ uita sit serpentis tamen mors ẽ homini
Abscidamus uirgulta spinarum de agro cordisari ne de¬

Expanded text:
proditore, diabolum intra nos celantes, pereamus, protrahentes proditore, diabolum intra nos celantes, pereamus, protrahentes aut nequam cogitavimus, et de eo poenitentiam agamus, et velociter illud de corde nostro eradere festinemus. Ne velimus dicere, Non est hoc grande peccatum quod cogitavi. Heu, insipientes! quare non intelligimus, quia in conspectu Domini cogitationes nostrae, antequam in opus procedant, manifestae et apertae sunt? Dicit enim Psalmista, Scrutans corda et renes Deus ; et iterum, Dominus scit cogitationes hominum . Et alibi idem psalmista, Intellexisti cogitationes meas de longe, semitam meam et funiculum meum investigasti . Ne quaeso, permittamus in nobis cogitationes pravas, neque tanquam minima negligamus; quia qui spernit minima, paulatim defluit . Non spernamus morsum serpentis, ne venenum ejus conspergatur in corda nostra: quia quamvis venenum vita sit serpentis, tamen mors est hominis. Abscindamus virgulta spinarum de agro cordis nostri, ne de
Abbreviated transcription (Latin):
teros ipse ds̃ iudicabit hradiȩ iudicis. DEPERTURI
multũ iurans noneffugiet peccatũ necrece d& plaga
de domoeius. Detractio. fornicatio ẽ animȩ Et psalmista
Detrahentẽ secreto ꝓximosuo huncperse quebar. Discor¬
diã ut salomon caecinit detestatur dñs dicens Septimũ
e qđ detestatur animamea. Idẽ qui seminat interfrs discor¬
tribuat quidixit Egosum panis uiuus quide caelo descendi
uimanducat carnem ea et bibit sanguinẽ meũ. hab& uita
aeternã inseipso. Sed unus quisque ante corpus et sanguine
preceptum. Sic de paneillo edat et decalice bibat. Quia
qui indigne manducat corpus et sanguine dm̃ iudiciũ sibi
manducat etbibit non diiudicans corpus dtũ. Quando en:
eũ accipere debemus antea ad confessionẽ & penitentia
recurrere debemus & oms actus nr̃os curiosius discutere
et peccata ob noxia sunnobis senserimus cito festinemus
ꝓconfessionẽ et uera paenitentia abluere. Necum iuda

Expanded text:
teros ipse Deus judicabit in die judicii . De perjuriis: Vir multum jurans non effugiet peccatum, nec recedet plaga de domo ejus . Detractio, fornicatio est animae. Et Psalmista, Detrahentem secreto proximo suo, hunc persequebar . Discordiam, ut Salomon cecinit, detestatur Dominus, dicens, Septimum est quod detestatur anima mea; id est, qui seminat inter fratres discortribuat, qui dixit: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam in semetipso . Sed unusquisque antequam corpus et sangupraeceptum, sic de pane illo edat, et de calice bibat: quia qui indigne manducat corpus et sanguinem Domini, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini . Quando enim eum accipere debemus, ante ad confessionem et poenitentiam recurrere debemus, et omnes actus nostros curiosius discutere: et peccata obnoxia si in nobis senserimus, cito festinemus per confessionem et veram poenitentiam abluere; ne cum Juda
Abbreviated transcription (Latin):
ego ero quecum ab hominibus honestate desiderantur : & uitas
et salus et uiltus et copia etgloria ethonor et pax omni abona
sic enim et illud reste intelle guntur quod ait apostolus ut sit di
nr̃a quem in secula saeculorũ laudabimus & sine fine
laudantes amabimus. Ibierit ut ait doctor scissimus agustin
dns ina primis operibus mundi ubilegitur. Etrequie uitds
die septimo ab omnibus operibus suis que fecit. Et bene dixit ds
diem septimum et scificauit eum quia in eo requieuit ab omnibus¬
operibus suis. Dies enim septimus &ium nos psi erimus quando
eius fuerimus bene dictione et sc̃ificatione pleniatque ꝑfesti
uelostauus aecernus quixpi resur rectione paratus ẽ. Ibi uaca¬
bimus & ui debimus Videbimus & amabimus amabimus :¬
et laudabimus. Ecce qđ erit infine si ne fine. Nãquis alius noster e¬
finis nisi ꝑuenire adregnũ: cuius nullus ẽ finis

Expanded text:
ego ero quaecunque ab omnibus honeste desiderantur, et vita, ego ero quaecunque ab omnibus honeste desiderantur, et vita, et salus, et victus, et copia; gloria et honor, pax et omnia bona? Sic enim et illud recte intelligitur quod ait Apnostra, quem in saecula saeculorum laudabimus, et sine fine laudantes amabimus. Ibi erit, ut ait doctor sanctissimus AugusDominus in primis operidie septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit: et benedixit Deus diem septimum, et sanctificaoperibus suis. Dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando ejus fuerimus benedictione pleni atque perfecti. vel octavus, qui Christi resurrectione paratus est. Ibi vacabimus et videbimus, videbimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit in fine sine fine. Nunquid alius est noster finis, nisi pervenire ad regnum, cujus nullus est fin
Abbreviated transcription (Latin):
accepit obstrictus quia nec in corpore uult oculus eẽ qui est
digitus cũ membrorum utrumque contineat eotius carnis
placata cũ pago. Sicltaque habebit bonum alius uliominus ut hoc
quoque donũ hidbe at neuelit amplius lUIII
iuxta quod propheta deillis ait. Non luborabunt nequefati¬
gabuntur. Ae ternicatis enimbeatitudine ꝑfruentur ut hoc
illis sit in remunerationem beatitudinis quod indefesso
uisifuerint iubilo luudis salmus enimdicit. Beatiquihu¬
bitant indomotuu dnẽ in saeculu saeculorũ luudabuntte
Proemium ergo uirtutis erit ipse quiuit tutem dedit: LViiii
QO SINEFINE DM̃ UIDEBIRUS ET ED IPSESITFINIS
intermissione uidebimus Tinis igitur desideriorũ nrorum
xp̃stuncerit quisinefine uidebitur sine fastidio amabitur
sine fatigatione laudabitur. Noc munus et hic effoltus hicaltus
TRA DESIDERLA MRIEICE IMO IE ANTVR
eipsum nobis in premio daturũ qđ nihil ẽ aliud melius reꝓmis

Expanded text:
accepit obstrictus, quemadmodum nec in corpore vult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata compago. Sic itaque habebit bonum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne velit amplius. » CAPjuxta quod propheta de illis dicit, non laborabunt neque fatigabuntur . Aeternitatis enim beatitudine perfruentur: ut hoc illis sit in remuneratione beatitudinis, quod indefesso usi fuerint jubilo laudis. Psalmus enim dicit: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te . Praemium ergo virtutis erit ipse qui virtutem dedit. CAPUT LX. Quod sine fine Dominum videbimus, et quod ipse sit finisintermissione videbimus. « Finis igitur desideriorum nostrorum Christus tunc erit, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, et hic affectus, hic actus tra desideria mirifice impleantur. Seipsum nobis in praemio daturum, quo nihil est aliud melius, repromisit
Abbreviated transcription (Latin):
Tontra platonicos quidicunt humanũ corpus caelos p̃posse
ascendere. Sc̃s agustinus liberaliter disputans hoc definit
Hoc &iũ miris rationũ exemolis conuincit . qđ corpora nrã
inmortalia postresurrestionẽ effesta caelorũ habitatulas
Sienĩ membra capitissumus et unus inse & in nobis ẽxp̃s. utiq
ubi ipse ascendit et nos ascensurisumus. LII UTRUM
SUBTILIORES TUNCMOTUS CORPORIBUSHABPAMUS
motibus corporis. sc̃s agustinus definitã ponere sententiũ
expauescens ait. Quimotus illictalium corporũ sint
futuri definiri non audeo : qđ ex cogitare non ualeo

Expanded text:
Contra Platonicos, qui dicunt humanum corpus coelos non posse Contra Platonicos, qui dicunt humanum corpus coelos non posse ascendere, sanctus Augustinus liberaliter disputans , hoc definit, hoc etiam miris rationum exemplis convincit, quod corpora nostra, immortalia post resurrectionem effecta, coelorum habitaculo . Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nobis est Christus, utique ubi ipse ascendit, et nos ascensuri sumus. CAPUT LIII. Utrum subtiliores tunc motus corporis habeamus, motibus corporis sanctus Augustinus definitam ponere sententiam e succendent. Qui motus illic talium corporum sint futuri, temere definire non audeo, quod excogitare non ualeo
Abbreviated transcription (Latin):
emuneraciobeatorũ uisiodĩ ẽ que nobis ineffabile gaudiũ
exhibebit. De hacergo remuneratione ut arbitrorꝰ ꝓpheta
dicebat. Qđ nec oculus uidit nec auris audiuit nec incor
hominis ascendit que pͣ parauit dñs his quidiligunt eum
psa quoque ueritas remunerationis loco huius uisionis suȩ mani¬
festationẽ ponens : eamque qdi lestoribus suis ꝓmittit dicens
Iuidiligitine manda tamea custodit. Etquidi ligitme : dilige tur
a patremeo Etego diligam eum et ostendũ meipsumilli łtenim¬
et nos discumbere & transiens ministrabit nobis. Precingor
ergose ut beatus ait gregorius. id ẽ ad retributionẽ pparat. Fa¬
ciet nos discumbere iđ ẽ in aeterna quiete accũbere Neuera
quippe nr̃m accumbere in regno quiescere ẽ. Transiens aut̃ nobis
dñs tunc minis trat quia lucissuȩ in lustracione nossaciat. Qđenĩ
CO INIS IO CORPORE IN CUO NOSOSUMUS IN CAE¬
LIS TUNCET PORLAREETHABERE EOSSIMUS

Expanded text:
Remuneratio sanctorum visio Dei est, quae nobis ineffabile gaudium Remuneratio sanctorum visio Dei est, quae nobis ineffabile gaudium exhibebit. De hac ergo remuneratione, ut arbitror, propheta dicebat, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus his qui diligunt eum . Ipsa quoque Veritas remunerationis loco hujus visionis suae manifestationem ponens, eamque dilectoribus suis promittens, dicit: i diligit me, mandata mea custodit: et qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi . Viet nos discumbere, et transiens ministrabit nobis . « Praecingit ergo se, ut ait beatus Gregorius , id est, ad retributionem praeparat. Faciet nos discumbere, id est, in aeterna quiete foveri: discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Transiens autem nobis Dominus tunc ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Quod enim  in isto corpore in quo modo sumus in coelis tunc et portari et habitare possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nonnatura XIUIII O INCELO NOUO ET IERRA NO UA
uxta quod in quorundũ codicibus legimus. peccatores & impii
quũ uis resurgentes in corruptibiles & in mortales sint tamen
interra noua omnino nonerunt qui a ab illa inmutatione scorũ
prorsus alieni futuri sunt . Nã cũ apłs dicat. Omnes quidẽ resur¬
annumerat.XLUIUII CON IRAEOS QUIDICUNESI SOSTFACTUM
IVDITIUMPRIT C̃ELA GRATIOMUN DI USITVNC ESSE EOTUERUNT SC̃I
IINON CONTIN GAR TURELAMALA INCENDII
anc questionẽ itabeatus agustinus dissoluit. Quaerit act
forsitan aliquis sipost factum iudiciũ istemundus ardebit¬
antequũ ꝓ illo caela caelũ nouum et terra noua reponat᷑.
eo ipso tompore conflagrationis eius. ubierunt scĩ cũ eos
flamma incendii quẽ ad modũ nec unda diluuii. Talia quippe illis
erunt corpora. ut illisint ubi eẽ uoluerunt: Sedinignẽ conflagra¬
trium corruptibilia in camino ardenti in lȩsa uiuere potuerunt
GENS SE ET TRAHSIENS AUNIS TRAUERITSOS

Expanded text:
APUT XLVIII. Quod in coelo novo et terra nova non Juxta quod in quibusdam codicibus legimus, peccatores et impii, quamvis resurgentes immortales et incorruptibiles sint, tamen in terra nova omnino non erunt, quia ab illa immutatione sanctorum prorsus alieni futuri sunt. Nam cum Apostolus dicat: Omnes quidem resurannumerat. CAPUT XLIX. Contra eos qui dicunt, si post factum judicium erit conflagratio mundi, ubi tunc esse poterunt sancti, qui non contingantur flamma incendii? Hanc quaestionem ita beatus Augustinus dissolvit : « Quaerit, ait, forsitan aliquis, si post factum judicium antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur,eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eflamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagratrium corruptibilia corpora adque mortalia in camino ardenti inlaesa uiuere potueruntget se, et transiens ministrabit suis.
Abbreviated transcription (Latin):
quod maiorũ stilo p̃scribitur ꝑ asto iuditio transiet̃ : quã adho
p̃sentauerat iudiciũ facere. Transiet dictũ ẽ forma illa
Non quod p̃tereat sed quod deiudicio ad regnũ transeat. Vel
certedñs nobis postiudiciũ transit. iuxta quodbeatus grego¬
& iũ indiuinitate postiudiciũ uiderimus. Iamuero postiudiciũ
ꝑgethino & ducet secum corpus cui caput est. et offeret regnũdo
etpatri. Quomodo ergo traditurus ẽ regnũ dõ et patri. pisi
cũ uisionẽ ditatis suȩ inquaunus ẽ cũ patre dilectoribus suis ostend&
tcũ nos membra sua aduisionẽ & cognitionẽ quacũ patre et spũ scõ
aequalis creditur manifeste ꝑduxerit . Tunc plane in debitur
forma illa dĩ ab elestis que uideri non patuit ab iniquis

Expanded text:
quod majorum stylo praescribitur, peracto judicio transiet, quam ad hoc praesentaverat ut judicium faceret. Transiet, dictum est, forma illa, non quod praetereat, sed quod de judicio ad regnum transeat. Vel certe nobis Dominus post judicium transit, juxta quod beatus Gregoetiam in divinitate post judicium viderimus. » Jam vero post judicium perget hinc, et ducet secum corpus, cujus caput est, et offeret regnum Deo et Patri . Quomodo ergo traditurus est regnum Deo et Patri, nisi cum visionem deitatis suae, in qua unus est cum Patre, dilectoribus suis ostenderit? Et cum nos membra sua ad cognitionem et visionem, qua cum Patre et Spiritu sancto aequalis creditur, manifeste perduxerit, tunc plane videbitur forma illa ab electis, quae videri non potuit ab iniquis
Abbreviated transcription (Latin):
autõ sus sine corporibus hȩrentos sumendo poenã nomn in ꝑtiendo
uitã corporibus ignibus. Vnus quippe utrisque igniserit si cti
itissima ominiũ poenaerit eorũ qui prȩter peccatũ
qđ originale traxerunt nullũ insuꝑ ad diderunt. Et ince¬
teris que ad diderunt. tanto quis que ihi tole rabiliorem
habebit dũ nationẽ quanto hic minorem habuit iniquitate Riã
omnino negari nom pocest &ium ipsum aeternũ ignẽ ꝓdiuersitate¬
meritorũ malorum. Aliis leuiorẽ alis futurũ ee gͥrauiorẽ Siue
ipsius uis at que ardor ꝓpoena digna cuius que uarietur : Siue i pse
aequaliter ardeat : sed non aequali molestia senciatur.
quaedã ẽ appellanda. Vnde qđ maiores etstudiosi
ignorasse dixerunt. Periculo sũ ualde ẽ & supfluũ
si quicquid inde anobis definiri ullo modo pͣ sumatur
Cumbeatus agustinus de eo ipso futuro igne itadocens dicere
uideatur. Cumenĩ defutura dũ natione impiorũ p̃mitter&
dicens iudicatis quippe his quiscripti non sunt in libro uitae :

Expanded text:
tus sine corporibus haerentes, sumendo poenam, non impertiendo vitam corporalibus ignibus. Unus quippe ignis erit, sicutum. Mitissima omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum superaddiderunt. Et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. Nam omnino negari non potest meritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siuaequaliter ardeat, etsi non aequali molestia sentiatur. quaedam est appellanda. Unde quod majores et studiosi se ignorasse dixerunt, periculosum valde et superfluum est, si quidquam inde a nobis definiri ullo modo praesumatur; cum beatus Augustinus de eo ipso igne sic docens, ita dicere videatur . Cum enim de futura damnatione impiorum praemitteret dicens: « Judicatis quippe his q
Abbreviated transcription (Latin):
etreprobis credimus daturũ ꝑhenne suppliciũ. ita se hub&
ut precurrat impiorũ dũpnatio et post sequatur remunera
edectorum xpodno p̃dicente . Ibunt impii insupplicium aeternũ.
or dinẽ legimus ubi signanter expressus ẽ Prius enĩ diaboli
acsuorũ omniũ poena refertur et dicitur Mors et infernus
missus ẽ instagnũ ignis. Postiude scõrũ beatitudinẽ futuram
subiungit & uidi caelũ nouum et terra nouã. Quibus uerbis datur
intellegi quodiusto iuditio prius peccatoribus in rogetur suppli¬
tium et postea sũs ae ternorũ tribuantus munera premiorũ¬

Expanded text:
et reprobis credimus daturum perenne supplicium, ita se habet, ut praecurrat impiorum damnatio, et post sequatur remuneratio, Chisto Domino praedicente: Ibunt impii in supplicium aeternum; ordinem legimus, ubi signanter expressus est. Prius enim de diaboli ac suorum omnium poena refertur, et dicitur: Mors et infernus missi sunt in stagnum ignis : post inde de sanctorum beatitudine futura subjungitur: Et vidi coelum novum, et terram novam . Quibus verbis datur intelligi quod justo Dei judicio prius peccatoribus irrogetur supplicium, et postea sanctis aeternorum tribuantur praemia meritoru
Abbreviated transcription (Latin):
huius mundi mundanorũ igniũ conflagratione peribit. Sicut
factum ẽ mundundrũ aquarũ inundatione diluuii. Illaltaq
ut dixi conflugratione mundi elementorũ corruptibiliũ quali¬
tates quȩ corporibus nr̃is corruptibi libus congruebant. ardendo
poenitus interibunt. Atque ipsa substantia eas quiditates hubeb
quȩ corporibus in mortalibus mirabilitatione conueniant. Vt
scilic& mundus in melius innouatus. Apte a cõmodetur hominib:
&iũ carne in melius innouatis .XIUII Q FI NITO IUDICIOIN¬
tunc ẽẽ desinet hoc caelum et haec terra quando incipiet. ee
caelũ nouũ et terra noua. Mutatione nũ quererũ Nomni¬

Expanded text:
hujus mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus copenitus interibunt; atque ipsa substantia eas qualitates habebit quae corporibus immortalibus mirabili immutatione conveniant, ut scilicet mundus in melius innovatus apte accommodetur hominibus etiam carne in melius innovatis. CAPUT XLVII. tunc esse desinet hoc coelum et haec terra, quando incipiet esse coelum novum et terra nova . Mutatione namque rerum, non
Abbreviated transcription (Latin):
qui secumeos laetari conspiciunt quos amauerunt. Etmaliducũ
eis torquentur quos in hoc mundo despectodõ dilexerunt eos
non solum sua sed &ium eorũ poena consumit. Fit aute inelectis

Expanded text:
qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt; et mali, dum cum qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt; et mali, dum cum eis torquentur quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem
Abbreviated transcription (Latin):
extremũ digiti sui inaquã et refrigeretlinguũ mȩa quiacru¬
tior in hac flũma Ece quomodo diuitis animdu ađse de
pauperis spucog noscebat Ex quonon ẽ dubitandum qeđ secdor¬
funccorũ sps in illa regionȩ pariter recognoscant. Poss enum
la tarum minimȩ recognouissec Ne quuquã ad diuitẽ litor¬
mentis positum detrans astaeius contritione loqueretus. edicens
qđ mala receperit Inuita sua Etsimali malos non recognoscerer
equaquũ diues intormentis positus fratru suorũ &iam abser¬
tium meminis sec. Quomo do enĩ presentes nori possor agnoscere
qui&ium ꝑ absentiũ memoriã curauitexorare : Qua inre illud often¬
ditur quia et bonimalos & mali agnoscunt bonos Nã et diues ab a¬
brahã cognoscitur cuidictũ ẽ rece pistibona inuitatua. &elestus
lazarus areprobo diuite ẽ cognitus : quẽ mitti p̃catur & nomine
frigeret linguũ meã. Inquaui delicet cognitione utriusque partis
cumulus retributionis excrescit. Vtec boni amplius gaudeant

Expanded text:
sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Ecce quomodo divitis anima Lazari pauperis spiritum cognoscebat. Ex quo non est dubitandum, quod se defunctorum spiritus in illa regione pariter recognoscant. Possunt  Lazarum minime recognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum de transacta ejus conquod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus, fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset cognoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua. Et electus Lazarus a reprobo divite est cognitus, quem mitti precatur ex nomine frigeret linguam meam. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit, et ut boni amplius gaudeant
Abbreviated transcription (Latin):
uritur uis est Intellegenda diuina quafiet ut cuiquȩ opera sua
uel bona uel mala cunsta in memoria reuocontur. Etmentis intu¬
itu mira celoritate cernente ut accuset uel ex cuset scientia
consorentia atque simul etom̃s et singuli iudicontur Quenimirũ
uus diuina libri nomen accepit. Inea quippe quod ã modo legitus
quic quid ea faciente recolitur. Tunc comemora tufe dñs elestis
benedisti patris moi possidete paratũ uobis regnũ. a constituti¬
one mundi. łsuriui enim et dedistis mihi manducare. Hospes
eram et collegistisme Infirmus et uisi tastisme In cartere & uo¬
nistis adme: Asinistra parte quoque astantibus repbis imputa¬
turus ẽ qđ ea non focissent que indexterã partẽ astamtessocisse
cõmemorat : His duobus sermonibus dñiri ihũxp̃ifinitis. una
quaquȩ electis que bona egerunt numerantur : Altera quo que¬
soprobis qđ e a non fecerint᷑ in putatur : Ibunt impi utipsa ueritas

Expanded text:
igitur uis est intellegenda diuina, qua fiet, ut cuique opera sua, igitur uis est intellegenda diuina, qua fiet, ut cuique opera sua, uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, qbenedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi: esurivi enim, et dedistis mihi manducare; hospes eram, et collegistis me; infirmus, et visitastis me; in carcere, et venistis ad me . Ad sinistram quoque partem astantibus imputaturus est quod ea non fecissent quae in dexteram partem astantes fecisse commemorat. His duobus Domini nostri sermonibus finitis, uno quo electis quae bona egerunt numerantur, altero quo reprobis quod ea non fecerint imputatur, Ibunt impii, ut ipsa Veritas