comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut quis ẽ qui negaie audeat. Adhuc quidẽ cũm tuc̃ in umo.
C edunt ãnis aites marmoree. ne dum treus homoncio ex cõ¬
ticiriis compactus humorib. Cedunt menia fonrtisemar urbrura
Nonne uides ut babilon illa uecus int̾iit troya corrint et cartago.
quib duab nõ tam anm nocuere ꝙͣ igues et gladii et arietes.
Chorintus et firacuse et capua et aquilegia et clusium et carẽ¬
nũ parue sunt ueteꝵ urbiũ reliquie. lacedemon. et athene nuda
funt noĩa. Roma senio sub cũbit iamq succubinsset et totam ĩ
eo ꝙ longior sit etas urbiũ ꝙͣ hõm. Prius ergo ꝙͣ una urbs
senescat młta hoĩm millia senuerĩt. neq hoĩes tm̃ sed fame ho¬
minũ obierint. ãnis tatite seculisq labentib. Quid miri aũt
si manufaite urbes cedunt senio: rubes cedunt. et uga mon¬
tium statũ ac naturam mmuitant. Unde iam uesenus frixit. Et

Expanded text:
aut quis est qui negare audeat? Adhuc quidem causam tuam munio. aut quis est qui negare audeat? Adhuc quidem causam tuam munio. Cedunt annis arces marmoree, nedum terreus homuntio ex contrariis compactus humoribus; cedunt menia fortissimarum urbium: nonne vides ut Babilon illa vetus interiit? Troia corruit et Carthago, quibus duabus non tam anni nocuere, quam ignes et gladii et arietes; Chorintus et Siracuse et Capua et Aquilegia et Clusium et Tarentum parve sunt veterum urbium reliquie; Lacedemon et Athene nuda sunt nomina; Roma senio succumbit iamque succubuisset et tota in eo quod longior sit etas urbium quam hominum; prius ergo quam una urbs senescat, multa hominum milia senuerint, neque homines tantum, sed fame hominum obierint, annis tacite seclisque labentibus. 19 Quid miri autem, si manu facte urbes cedunt senio? Rupes cedunt et fuga montium statum ac naturam mutant, unde iam Vesevus frixit,
Abbreviated transcription (Latin):
losophis insu est. quid inderi nobis debet. quib et sapiam et iuͥtutẽ
et salutem assequi finie furiositate quo aut labore mino qualis
illoꝵ fint sobrio tũ dolore pioq gennitu datũ est. Illa natẽ nisera
est seneitus. que hab̾e̾ firgilitate corporea ut mea m̃ic morois q
semlib hinc petulantia iuemli quam deus a nob̾ louge faciait. et ure¬
uanas. Oaid hi eñ queło nou liteaic. quibi neno obstat.
om̃s fauent. nõ milgus tͣa. sod humamĩ genus: Cet̾ͥꝵ fallant se¬
sese hoĩes ut libet. totũ hoc qͦd distinguimꝰ. qͣd młtiplicamꝰ quod
extendim inchilest. Pro inde hic est ille etatis nr̃e rapidisimus
uolatus. de quo uemo cogita nemo nõ loquitiur. neino ĩqm̃ togitut
nisi m fiie. qͥn int̾gĩ u̾sus. et exatta remetiens foitimasse qdam ia.
se extĩat. nõ mipise. muteri aũt eũ etate hoĩem quis nosen ti

Expanded text:
losophis visum est, quid videri nobis debet? quibus et sapientiam et virtutem losophis visum est, quid videri nobis debet? quibus et sapientiam et virtutem et salutem assequi sine curiositate aut labore nimio, qualis illorum fuit, sobrio animi dolore pioque gemitu datum est. Illa vere misera est senectus que hinc fragilitate corporea, ut mea nunc, morbisque senilibus, hinc petulantia iuvenili, quam Deus a nobis longe faciat, et turim, queso, non liceat, quibus nemo obstat, omnes favent, non vulgus modo, sed humanum genus? Ceterum fallant sese homines, ut libet: totum hoc quod distinguimus, quod multiplicamus, quod extendimus, nichil est; proinde hic est ille etatis nostre rapidissimus volatus, de quo nemo cogitat, nemo non loquitur; nemo, inquam, cogitat, nisi in finem, qse extimat, non vixisse. 18 Mutari autem cum etate hominem quis non sentit?
Abbreviated transcription (Latin):
At nunc tetam. et ĩpindam adoloscentiã inpitam q nuentã lon¬
gioris uite spes sscelera et ꝓbra multa p̾cipitat. que tũ demũ dimi
cenieri neq̃ine nec iam alter qmͣ penitencia et lacͥmis dilui exꝑrecta
ferũ cõspicit senettus et fallati qͦisum spei fidendũ eẽt intelligit. Dis¬
tinginis etates ꝓ uarietate sententiar. quod ipẽ ego minc ut iides
feti. et qͦd in fiustra diuidinus ẽẽ magnũ aliquid oñdimus. huic spes
longuas et telas merplitabiles ordimur et nigencia rerũ difficiiñ
iacimus fundamenta. ꝓponimus q animis ppetuam niuientutẽ ac fe¬
licitatẽ. eras futiu senes at miseri. nõ ꝙ ꝑ se nuiserã senertutẽ oicã.
sed felicem pocius. nisi p̾teritaꝵ etatin delusa eẽt errorib. neq no
uł sit misera. modo assurgat. et discussis ĩaib sapĩam et u̾as opi¬
nones iuxͣ platonicã sentetiã extirema ꝙ̃uis etate ꝑcipiat. qd si phi¬

Expanded text:
At nunc cecam et improvidam adolescentiam rapidamque iuventam lonAt nunc cecam et improvidam adolescentiam rapidamque iuventam longioris vite spes in scelera et probra multa precipitat, que tum demum dum caveri nequeunt, nec iam aliter quam penitentia et lacrimis dilui, experrecta serum conspicit senectus et fallaci quorsum spei fidendum esset intelligit. 15 Distinguimus etates pro varietate sententiarum, quod ipse ego nunc, ut vides, feci et quod in frusta dividimus, esse magnum aliquid ostendimus. Hinc spes longas et telas inexplicabiles ordimur et ingentia rerum difficilium iacimus fundamenta, proponimusque animis perpetuam iuventutem ac felicitatem, cras futuri senes ac miseri; non quod per se miseram senectutem dicam, sed felicem potius, nisi preteritarum etatum delusa esset erroribus, neque vero vel sic miseram, modo assurgat et discussis inanibus sapientiam et veras opiniones, iuxta platonicam sententiam, extrema quamvis etate percipiat. 16 Quod si phi
Abbreviated transcription (Latin):
In quo metũ plane sentis et it dicis ũbo. quod ego reb ip̃is exꝑi¬
or. Iuuat em̃ mĩc etiam cam̃ tuam ag̾e. Magnus ẽ araite uno ĩexti¬
mabił uite cursus. dicam melius uolatus. uolat enĩetas ĩquit
titero. Adderem hercle si scire ad uolatũ aliqͥd. iilla hirudo
maillus sic uolat herodius ut uite nr̃e dies uolant. In ill
em̃ inotus alaꝵ int̾no sciuus. et spacia et ꝓgressum. et appin¬
quantes tͥino. et ĩ aĩauu ꝑuentinds cerninus. in nob̾ aũt nisi
forsan aliqͥu. hieq ꝑ pautis et celestis p̾dicis ingeĩo atq aĩo.
uil om̃io mñ uos ĩ opinantes ac stupidos ꝑueuisse. Quoctria
uolatum nũt etatis nõ quis uolatui fiłem rette quis dix̾it.
sed sagite. quã non arcus ĩpulerit sed balista. que si cam bñ
uruenib nota eeñt ꝙͣ sunt senib ec iliꝰ etatis honestior ato
ĩnoceritior uita eẽt. et husꝰ iecordatio gratior atus iocurndior

Expanded text:
in quo plane mecum sentis et id dicis verbo, quod ego rebus ipsis experiin quo plane mecum sentis et id dicis verbo, quod ego rebus ipsis experior. Iuvat enim nunc etiam causam tuam agere. 13 Magnus est, amice, imo inextimabilis vite cursus, dicam melius volatus. «Volat enim etas», inquit Cicero. Adderem, hercle, si scirem, ad volatum aliquid; nulla hirundo, nullus sic volat herodius, ut vite nostre dies volant. In illis enim motus alarum internoscimus et spatia et progressum et appropinquantes termino et iamiam perventuros cernimus; in nobis autem, nisi forsan aliquibus, hisque perpaucis et celesti preditis ingenio atque animo, nil omnino, nisi nos inopinantes ac stupidos pervenisse; quocirca volatum hunc etatis non avis volatui similem recte quis dixerit, sed sagitte, quam non arcus impulerit, sed balista. 14 Que si tam bene iuvenibus nota essent, quam sunt senibus, et illius etatis honestior atque innocentior vita esset, et huius recordatio gratior atque iocundior.
Abbreviated transcription (Latin):
Illud iudubiũ uenit. an cucta q̃ illis extiderint qi dmino ore ꝓlata
sic fidem m̾eantur ut contrasentire ne fas sit. et ypocratẽ quidem
purum hoĩem. Esculapiũ nõ deũ habitũ nõ apud suos tm̃ sed apd̃
mõs eciam uoui. a maiori tñ fulminatũ deo. Neq n̾o su nescius si
tuoꝵ auctoꝵ dictis uti patiar quid quid uoles nlło negotõ ꝓbaturũ
sed in causa ꝓpria testimonia sunt suspecta domestita. Scio aliqͦs
dum de u̾icate aut falsitate discipline tuiꝰpiã alt̾cantur ĩ mediil
adduc̾e solitos eiusdem ip̃ius artis autores. quoꝵ de fide q̃stio pͥ¬
ma est quod michi non mediocre in disputando uiciũ iudetur ad
pbandũ quod uelis id afferre qͦd non possis. quia non constet. et
dubiũ ut sic dicam ꝑ ambiguũ ꝓbare. Non recipio testem ancipitis.
silii tui ponis. Etatem simł os nat᷑am suã meã lapsu tẽporis ĩu¬
tatam. Itaq me ꝓrsus es iy phito monitu respit̾e ad etatẽ nubes

Expanded text:
Illud in dubium venit, an cunta que illis exciderint, quasi divino ore prolata, sic fide mereantur, ut contra sentire nefas sit, et Ypocratem quidem purum hominem, Esculapium vero deum habitum non apud suos tantum, sed apud nostros etiam novi, a maiori tamen fulminatum deo. 11 Neque vero sum nescius, si tuorum te auctorum dictis uti patiar, quicquid voles nullo negotio probaturum, sed in causa propria testimonia sunt suspecta domestica. Scio aliquos, dum de veritate aut falsitate discipline cuiuspiam altercantur, in medium adducere solitos eiusdem ipsius artis auctores; quorum de fide questio prima est, quod michi non mediocre in disputando vitium videtur, ad probandum quod velis, id afferre quod non possis, quia non constet, et dubium, ut sic dicam, per ambiguum probare; non recipio fidei testem ancipitis, silii tui ponis, etatem simulque naturam meam lapsu temporis immutatam, itaque me prorsus philosophico monitu respicere ad etatem iubes;
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliosuni futeor sed uerũ. Sic ẽ enĩ. uitem niam iuites me deho
metiũ. quia fere ad mẽsam et ꝓuntuus et nunamuir. Que licet
nom uius ep sed abutentiũ culpa sit. quia tũ late patens. et iudiaitu
reu niedius fidus expediens mũdo ne umũ usꝙͣ isi ad satu ie¬
puretui. ¶ lauiabis cu et tota accies tua qͥd facerent stouau
Quiescerent uon feruerent non tumierent nõ nutnrent. nos piiatet
no pugnarent. fatene qđ fecenũt uetitm stomach pͥudiẜ ium ufus ẽ¬

Expanded text:
dehonmetuunt, quia fere ad mensam et promittimus et minamur. Que licet non vini quoque, sed abutentium culpa sit, quia tamen late patene et radicatum erem mediusfidius expediens mundo, ne vinum usquam nisi ad sacra reperiretur. 44 Clamabis tu et tota acies tua: «Quid facerent stomaci?» Quiescerent, non ferverent, non tumerent, non ructarent, non spumarent, non pugnarent; facerent quod fecerunt veterum stomaci, prius
Abbreviated transcription (Latin):
tate contenti suimis. Om̃uis gͥ non umuendi uoluptas. que
michi. ut dixi cernenti euiurͣi mores fateor milla est. sed studior
meoꝵ rõ plusculum aliquid in te poscat sentio tñ quia si tentũ
adliuc amios uiuerẽ semiꝑ aliquid nescio quid de esset. quãobrẽ.
dico iterum uixi satis. diiam tñ adhuc qnͣtum illi placierit de
quo scriptum est constitiusti t̾iminos qui pt̾iri nõ potuerunt.
In om̃ib deo gratias agens: et ꝑatus ad ntrũlibet seu ille me
sed boni uite eritũ optabo. sꝑans non de meritis meis seo de illiꝰ
pͥdem aĩo frmassem deniceps in epistolis maxime breuior fieri
tu ꝓpositi memoriam abstulisti. ram suaue nuchi fuit tecĩ usq
ad finem lucis et papĩ marginem. p̾loci angustia cõp̾ssis lit̾is
longum de nichilo teruisse sermonem. Tu uiue et uale felicit
nr̃i menior. Inter colles euganeos .iii. idus Iulli.

Expanded text:
ritate contenti sumus. Quamvis igitur non vivendi voluptas, que ritate contenti sumus. Quamvis igitur non vivendi voluptas, que michi, ut dixi, cernenti evi nostri mores, fateor, nulla est, sed studiorum meorum ratio plusculum aliquid vite poscat, sentio tamen quia si centum adhuc annos viverem, semper aliquid, nescio quid deesset; quamobrem dico iterum: vixi satis. Vivam tamen adhuc quantum illi placuerit, de quo scriptum est: «Constituisti terminos eius, qui preteriri non poterunt», in omnibus Deo gratias agens et paratus ad utrumlibet, seu ille me sed bonum vite exitum optabo; sperans non de meritis meis, sed de illiupridem animo firmassem, deinceps in epistolis brevior fieri, tu propositi memoriam abstulisti, tam suave michi fuit tecum usque ad finem lucis et papiri marginem, pre loci angustia compressis literis, longum de nichilo textuisse sermonem. Tu vive et vale feliciter, nostri memor. Inter Colles Euganeos, III Idus iulii.
Abbreviated transcription (Latin):
ac samoris agnoui. Ptouide nec mea uita nec mortulis ciuiꝰpia
longa est. mẽa uero scõm omnẽ iuste nite modũ iam breuis ẽẽ
tion potest. clandende ecures uulgo funt. extuclenda ercoꝵ mibes
et calligo abicienda uite cupiditas mortis metus. Abioqͥn millus
erit finis. semꝑ amus aliquid detrahe semꝑ nos met ĩpos fallere
dulce erit. semꝑ Iuuenes et esse optabtouis et uideri uerã cõfessio¬
nem mors eliciet. ego nõ iam breuẽ utinã non malam pocius et ĩ
Ille orbis intor. hic cartagnus euersor ac numat̾ie. Alexandrũ sileo.
non sufficit tantos iuds uite spacio extessisse ꝙͣuis me decẽmo
epaugustus et augustimis extesserint. plato trib hustris. totidem
simonides et trisppus quatuor. et eo amplius crto qliq et eo
ualerius corimius ac metellus et stabricnis. Actesserut ad hũt mi¬
merũ. ysotintes. et sophocles. es cleantes et narro uł huc etiã artig̃e.

Expanded text:
ac sanioris agnovi. 55 Proinde, nec mea vita, nec mortalis cuiuspiam ac sanioris agnovi. 55 Proinde, nec mea vita, nec mortalis cuiuspiam longa est; mea vero, secundum communem iuste vite modum, iam brevis esse non potest. Claudende aures vulgo sunt, excutienda errorum nubes et caligo, abicienda vite cupiditas, mortis metus, alioquin nullus erit finis, semper annis aliquid detrahere, semper nosmet ipsos fallere dulce erit, semper iuvenes et esse optabimus et videri: veram confessionem mors eliciet. Ego non iam brevem, utinam non malam potius et inuille orbis victor, hic Carthaginis eversor ac Numantie; Alexandrum sileo non sufficit tantos viros vite spatio excessisse? quamvis me decennio et Augustus et Augustinus excesserint, Plato tribus lustris, totidem Simonides et Crisippus, quattuor et eo amplius Cato, quinque et eo Valerius Corvinus ac Metellus et Fabius; accessere ad hunc numerum Ysocrates et Sophocles et Cleantes et Varro, vel hunc etiam attigere,
Abbreviated transcription (Latin):
heri cotidie q penis aliquid. quot undiq pericula. quot fortime
mine. quot habituũ ludibria ab aquilone nascentia unde om̃is
semꝑ mala radix. morib q barbaricis. ꝙͣ se docilem nr̃a p̾bet ytalia
qõ in aliis facile passurus ĩ hac egre patior. ꝙͣtũ deniq uͥtutũ exili¬
um. qnͣtũ ĩꝑium uitioꝵ quod hoĩm tedia. quot reꝵ. hec int̾ tã sua¬
uem mͥ seu dulcẽ iuitã putas: asꝑa et amara ẽ. sed oĩs asꝑitas. et
omĩs amaritudo eqͣmmitate et pacientia leuientia est. iute gͥ pari¬
ens nõ ⁊nte tupious uiuo. Qualiscumq aut uita hec prolũges
posset si medicis obedirem. hoc egõ certe nec curo penitus net stio imo
unũ fateor ex his que prorsus ignoro. siue em̃ quia uobis nõ us sꝑ
tuto treditur. snie quia nobis oĩa credere difficile est. et tredentẽ aliq̃
non omia tredere ꝑiculosum młtos medicis oẜsequentes qͥn et ipõs
medicos ute breuis et infirme et rebellantes alios. uite diut̾moris

Expanded text:
heri, quotidieque peius aliquid, quot undique pericula, quot fortune mine, quot habituum ludibria ab aquilone nascentia, unde omnis semper mali radix, moribusque barbaricis quam se docilem nostra prebet Italia, quod in aliis facile passurus, in hac egre patior; quantum denique virtutum exilium, quantum imperium vitiorum, quot hominum tedia, quot rerum. Hec inter tu suavem michi seu dulcem vitam putas? aspera et amara est, sed omnis asperitas et omnis amaritudo equanimitate et patientia lenienda est. Vite ergo patiens, non vite cupidus, vivo. 54 Qualiscunque autem vita hec prolongari posset, si medicis obedirem? Hoc ego certe, nec curo penitus, nec scio. Imo unum fateor ex his que prorsus ignoro, sive enim quia vobis non usquequaque tuto creditur, sive quia vobis omnia credere difficile est et credentem aliqua non omnia credere periculosum: multos medicis obsequentes, quin et ipsos medicos, vite brevis et infirme, et rebellantes alios vite diuturnioris
Abbreviated transcription (Latin):
eeñt. reget᷑ q tunc egoptũ. et soldanũ pueꝵ. uir quitam consilio soli¬
mis condicione humilic ut quẽ ante paucos anuos ere uendicum
fama et sed quẽ subito sua sors exctulerat ut ex alto rẽt. atq illi e
siis. quidã suaderẽt ue nutridantũ seques morẽ aũꝙẽ xp̃ĩtun¬
tiues siudo iit uimnabantur muaderent. oũs qui sub es elfent mor¬
te multuret: poa est iuquuit ille temere comutendñ nt iutinntes et

Expanded text:
essent, regeretque tunc Egiptum et Soldanum puerum vir quidam consilio subliessent, regeretque tunc Egiptum et Soldanum puerum vir quidam consilio sublimis, conditione humilis, ut quem ante paucos annos ere venditum fama esset, sed quem subito sua sors extulerat, ut ex alto rueret, atque illi e suis quidam suaderent, ut Mitridaticum sequens morem, ante quines suos, ut minabantur, invaderent, omnes qui sub eo essent morte multaret: «Non est, inquit ille, temere committendum, ut insontes et
Abbreviated transcription (Latin):
aũꝙͣ uinũ noscent. cui usum ut scriptũ indes roma iam adoloscẽte
didicerunt. Et nõ pocius hos miseros bachi et ueneris satͥdotes qͥ
pp̃ uini paterii saporẽ xp̃m petiũ fidẽ decus atq aĩas suas quas
latentior cã sic. tñ ista p̾tenditur ut sepe dixi. malũt em̃ ebrietatẽ
fateri ꝙͣ ĩpietatẽ cum negare nentrã possuit. Miseros ad extremm
fontis aquã bibens uber se t̾re mr̃is ĩcorruptũ sugg̾e gliatur sed fere
om̃s totius ppłos orientis. quib lege lata iim potus eripitur. Solos
deiuq nos felices qui uini dolia fcĩ sumus. ubi uinũ siluisse noluerĩ
contͣ nr̃m uiolentiã nescio an ueracius dutũ an mẽdacius ¶ũ
nuꝑ it̾ soldauũ babilonis egnpcie et nrõs belli cruse hen uo de fide
xp̃i. neq saltem de imꝑio aut gl̾ia. sed de mẽtib atq auaricia orte

Expanded text:
ante quam vinum nossent, cuius usum, ut scriptum vides, Roma iam adolescente ante quam vinum nossent, cuius usum, ut scriptum vides, Roma iam adolescente didicerunt; et non potius hos miseros Bachi et Veneris sacerdotes, qui propter vini patrii saporem Cristum, Petrum, fidem, decus atque animas suas, quas latentior causa sit, tamen ista pretenditur, ut sepe dixi: malunt enim ebrietatem fateri, quam impietatem, cum negare neutram possint; miseros ad extremumfontis aquam bibens, uber se terre matris incorruptum sugere gloriatur, sed fere omnes totius populos Orientis, quibus lege lata vini potus eripitur; solos denique nos felices, qui vini dolia facti sumus. 42 Ubi unum siluisse noluerim contra nostram vinolentiam, nescio an veracius dictum an mordacius. Cum nuper inter Soldanum Babilonis egiptie et nostros belli cause heu non de fide Cristi, neque saltem de imperio aut gloria, sed de mercibus atque avaritia orte
Abbreviated transcription (Latin):
te uui aintus aque hostis tot fontes lucidissmios. tot puteos
profundissmios tot riuos amenissimos. et ad sũmã totũ hoc ne
parentis iocũdissmnũ elementũ uuo tũ brem sustuht aic siceauit
eloquio: Quid hic dicami. uisi iuseras tot alpias gentes. que
bus uiũ diem uino cariusse suppliciũ est. Miseros patres iłles
nr̃i gen̾is añꝙͣ uinea plantaret᷑. quoꝵ tñ uite spacium
siue nr̃is morbis ꝓpe ad millesimũ tendẽ batur amiũ. Mi¬
seras maiones romanor illas pͥmas qͥb uinũ bibe
capitale funt usq adeo ut qui Illud bibentem cõigem octidisset
nõ ultore tm̃ sed rep̾hensore caruerit. nec tñ Inutiles iõ nec exan¬
gues femime illos filios peꝑere. quos nc̃ etiam ad miramur cultores
uirtutũ expullores uitioꝵ passionũ ac hom̃i domitores. cũ potrices
nr̃e nob̾ istos pariant quos uidemus. Miseros galloꝵ antiquissimos.

Expanded text:
te vini amicus, aque hostis, tot fontes lucidissimos, tot puteos te vini amicus, aque hostis, tot fontes lucidissimos, tot puteos profundissimos, tot rivos amenissimos et ad summam totum hoc nature parentis iocundissimum elementum uno tam brevi substulit ac siccavit elogio? quid hic dicam? nisi miseras tot alpinas gentes, que bus unum diem vino caruisse supplicium est; miseros patres illos nostri generis, ante quam vinea plantaretur, quorum tamen vite spatium sine nostris morbis prope ad millesimum tendebatur annum; miseras matronas Romanorum illas primas, quibus vinum bibere capitale fuit, usque adeo ut qui illud bibentem coniugem occidisset, non ultore tantum, sed reprehensore caruerit; nec tamen inutiles ideo, nec exangues femine illos filios peperere, quos nunc etiam admiramur, cultores virtutum, expulsores vitiorum, passionum ac gentium domitores, cum potrices nostre nobis istos pariant, quos videmus; miseros Gallorum antiquissimos,
Abbreviated transcription (Latin):
fitione pentauerit ut nõ sua tũi sed snnicor uindari a pegiins
ti iborib erornaretur: dicenuis ne gͥ et modernos om̃is et an¬
bores Iure dapnantur a medicis nõ mediocris mnsuma ẽ tanto
studio nociua tõquerere qnͣto uix ꝑficua debuissent. Q si nea
airho ies ap̃e neꝙ illie fetus sed ĩcontinentia sola rep̾hendicu.
Ian supͣ responsũ hẽs ꝙͣuuis ego notissimos meditoꝵ ut has sal¬
tem ip̃ate extusem alit docentes alr̃ pñdentes alit docentes di¬
itantes alit cenantes sepe notrueri ultimuĩ restat ita meis alie¬
nũ sensib ur stupore ipõ talamũ frenet. Pure aq̃ potus ĩterditi¬
tur. Cur q̃lo: an forte ymo qr magnus ille uir ex urĩs aq̃ nulli
opus ĩuerisse se dicie. nisi ꝙ bibitur ĩ acutis. et ĩse forsitũ uerum
dicit. Sed an nace nullũ aque opus aliud fit. de hoc queri potest.
pio uec de hoc quidem ut arbitror queri debet. Quid eiũ: proth
tupuui ato hõĩm fidem. I taq nec ergo senex inus greculus for¬

Expanded text:
one penetraverit, ut non sua tantum, sed amicorum viridaria peregrinis arboribus exornaret. Dicemus ne igitur et modernos omnes et anbores iure damnantur a medicis, non mediocris insania est tanto studio nociva conquirere, quanto vix proficua debuissent. Quod, si neque arbores ipse, neque illarum fetus, sed incontinentia sola reprehenditur, iam supra responsum habes, quamvis ego notissimos medicorum, ut hac saltem in parte illos excusem, aliter docentes, aliter prandentes, aliter dictantes, aliter cenantes sepe notaverim. 40 Ultimum restat ita meis alienum sensibus, ut stupore ipso calamum frenet: pure aque potus interdicitur. Cur, queso? An forte ideo quia magnus ille vir ex vestris aque nullum opus invenisse se dicit, nisi quod bibitur in acutis; et in se forsitan verum dicit; sed an vere nullum aque opus aliud sit, de hoc queri potest; imo nec de hoc quidem, ut arbitror, queri debet. Quid enim? pro superum atque hominum fidem! 41 Ita ne ergo senex unus greculus for
Abbreviated transcription (Latin):
¶p iutuis auaritiã illis obiciat dicẽs eos semꝑ lutris tep orabi¬
bus ĩhoantes nnchil ahud cogitare. inchi alud sopnicre.
Ego pate enis nichil hoc falso falsius dico nssa gens min lucͤ
dedita e. nil ꝙͣ tam magna ĩ uibe tam pauci mcatores tami
mulli fenettores ĩuemetur. Itaq p̾ter pncipes qui plures
sunt ꝙ̃ gallus hic togitat et maiores nillus fere tanto m¬
popnlo diues ẽ ut nõ magis no luptatib ꝙͣ lucris ĩ coberẽt
Et de niris quidem hac tenus. Sm aut faltat̾ces fueis
glaudtis at potrices romarns matronis comꝑate uolu¬
eri sol echipsa br̃ mare tumultucibr̃ terta toemet Ego an¬
tomit obitestam. Cogitet gallus et recogitet odniq
ueluni ab oculis mentis amoneat. uidere fortassis itp¬
et quid it̾sit int̾ romanã geanitatẽ et gallitam lenitatẽ

Expanded text:
cens eos, semper lucris temporalibus inhiantes, nichil aliud cogitare, nichil aliud somniare, ego - pace eius - nichil hoc falso falsius dico. Nulla gens minus lucro dedita est, nunquam magna in urbe tam pauci mercatores, tam nulli feneratores invenientur. Itaque preter principes, qui plures sunt quam Gallus hic cogitet, et maiores, nullus fere in tanto populo dives est. Utinam non magis voluptatibus quam lucris incumberent! Et de viris quidem hactenus. Sin autem saltatrices suas claudas ac potrices romanis matronis comparare voluerint, sol eclipsabitur, mare tumultuabitur, terra tremet, ego attonitus obmutescam. Cogitet Gallus et recogitet, odiique velum ab oculis mentis amoveat, videre fortassis incipiet quid intersit inter romanam gravitatem e
Abbreviated transcription (Latin):
quis hec nescit: et dũ loquimͣ mutatur mutabitur q tam dui
douec nuitari amplius non possũ. qͦo sola mors faciet. Ruqͥo
añt ertors habesq adeo sũ ut quid michi prosit aut noceat nõ
senciam: Tepui eqͥderri nou refrixi. meq ip̃o fugidior. sed toc¬
uis meis mstis et iuuioib aliqͣuto calidior suui adhut. Et mn
aiqua utor partius ꝙͣ solebam. Quid ius amplus ut aqua
miare consilio attũ eẽ. ut ad hos colles. uberes acq amiends ĩ re¬
tiquas i fiquosos nñ uenerim ubi aquã pinam bibere. et siualce
capian nõ possum ĩter fonte scl et hant domĩ fit solis isoiotipe¬
faitaui ut plandã ẽdes̾ient. S ed si recentisimi urbane donus ad̾

Expanded text:
quis hoc nescit? et dum loquimur mutatur, mutabiturque tam diu, quis hoc nescit? et dum loquimur mutatur, mutabiturque tam diu, donec mutari amplius non possit, quod sola mors faciet. Nunquid autem excors hebesque adeo sum, ut quid michi prosit aut noceat non sentiam? Tepui equidem, non refrixi, meque ipso frigidior, sed coevis meis multis et iunioribus aliquanto calidior sum adhuc, et tamen aqua utor parcius quam solebam. 50 Quid vis amplius? ut aque m consilio actum esse, ut ad hos colles uberes atque amenos in reliquis, inaquosos tamen, venerim, ubi aquam puram bibere et si valde cupiam, non possim, inter fontem scilicet et hanc domum sic solis radio tepefa
Abbreviated transcription (Latin):
uł nat᷑am alt̾atu et me dissonã hẽret. et a tuueri tute uino usus se¬
nior aque assusce̾t cuiꝰ contͣriũ ĩ me est. Itaq inutationẽ hãc. ex
deuotione forsican eportam illuis. dampnosaui intelligẽs paulꝰ
ideui ei ꝓhibet. qd mͥ phibuisse dampnosũ sit. Nleq illi uinũ mñ
ut uiuũ sed ut medrcinam tribuit. Ait eiũ uino modito ut̾e. ꝓpter
stomacum tuũ et frequentes infirmitates cuas. Eltimũ certe
hoc. anus iste mͥ nouum et iusolitum inuhexit crebras .s. egri¬
tudines. Sed dum samis sum stomacũ nõ noui de quo młn ꝑ
singulos lam̃tatũ dies. Si qd aũt aliqũ forte giauedinis ĩcipit
nil samnius exꝑior ꝙͣ bone aq̃ retentis q haustĩi. Scio rem nouc̃
medias et in credibilẽ loqui. Sed et mͥ si mereor de me ip̃o aliqͥo
ciedi pocest. Milies hec erꝑtus affirmo. S ed mutata est etas

Expanded text:
vel naturam alteram et mee dissonam haberet et a iuventute vino usus, sevel naturam alteram et mee dissonam haberet et a iuventute vino usus, senior aque assuesceret, cuius contrarium in me est; itaque mutationem hanc, ex devotione forsitan exortam, illi damnosam intelligens Paulus, id ei prohibet, quod michi prohibuisse damnosum sit; neque illi vinum tamen ut vinum, sed ut medicinam tribuit; ait enim: «Vino modico utere propter stomacum tuum et frequentes infirmitates tuas». 48 Ultimum certe hoc, annus iste michi novum et insolitum invexit, crebras scilicet egritudines. Sed dum sanus sum, stomacum non novi, de quo multi per singulos lamentantur dies; siquid autem aliquando forte gravedinis incidit, nil sanius experior, quam bone aque recentisque haustum. 49 Scio me rem novam medicis et incredibilem loqui; sed et michi, si mereor, de me ipso aliquid credi potest: milies hoc expertus affirmo. Sed mutata est etas:
Abbreviated transcription (Latin):
estiugu̾e nitimur. S co hoiem qui mic etiam suꝑest. nec paul inic
abest suar rerum testis ydoneus. huc ego adolosceus sua ad huc
nunioi etate cognou̾am sic podagra pͥssum ac tyngui ut muli po¬
uetiq malisuestigis uetem expedito et libro menibr orum mũfio
obstupona.Ile cam̃ stuporis intelligens. uiiũ mouit. me fregerat ac
ligiiue anuia me resticut at absoluit. Nuduis tertius aum poda¬
uim potu sed esu tr̃ñ s̃ mersi uino pans accidisse respondit.
et conseruat et ieuocat solo ut sic dixermi odore mlta mala uino
actiount mortalib. et nos aq̃ potum midicitis houũ ab infancia pue¬
iciaq et usq sub finẽ adolescentie ngi aq̃ potu enuitrito et consue¬
dolimu amanti. Dec me fugit obstare iusta ilło apłĩ ad timo¬
theũ scribentis. Noli inquit adhuc aquãbibe. Qtte nõ ne hic tecũ
loqui uidetur. et me alloqui. Ffieri aũt põt ut ille cousuetudinem.

Expanded text:
extinguere, nitimur. 45 Scio hominem, qui nunc etiam superest, nec procul hinc abest, suarum rerum testis ydoneus; hunc ego adolescens sua adhuc viridi etate cognoveram, sic podagra pressum ac cyragra, ut nulli peveterisque malis vestigiis, utentem expedito et libero membrorum ministerio. Obstupui; ille causam stuporis intelligens: «Vinum, inquit, me fregerat ac ligarat; aqua me restituit atque absolvit». Nudiustertius, cum podaui ille non id vini potu, sed esu tantum immersi vino panis accidisse respondit. et conservat et revocat, solo, ut sic dixerim, odore. Multa mala vino accidunt mortalibus, et vos aque potum interdicitis homini ab infantia pueritiaque et usque sub finem adolescentie iugi aque potu enutrito et, consuedolium amanti. 47 Nec me fugit obstare michi illud Apostoli ad Thimoteum scribentis: «Noli, inquit, adhuc aquam bibere». Ecce nonne hic tecum loqui videtur et me alloqui? Fieri autem potest ut ille vel consuetudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur taritus Uir agriculturã mechauicã. licet tñ hant du¬
bie utilissimã mũdo actẽ miris laudib efferens. atq ĩt mlta
quas seinsset ip̃c sius mamib serendas q dictasset sp̃ẽ atts
ordinib gloriantem leginis: Qind postremo romauis du¬
tib Appio et detio A qiub poma app̃is et detici ĩ utalia adubsͣ¬
tire. quid airico fatiuiius coĩ: quo nescio an seu uir melior seu nr̃i
amantior alius usꝙͣ sit qui ꝑcunito angulos ytalie omĩegen

Expanded text:
ducitur, tantus vir, agriculturam, mechanicam licet, tamen haudduducitur, tantus vir, agriculturam, mechanicam licet, tamen hauddubie utilissimam mundo artem, miris laudibus efferens atque inter multa quas sevisset ipse suis manibus serendasque dictasset specie atque ordinibus gloriantem legimus? quid postremo romanis ducibus Appio et Decio, a quibus poma Appia et Decia in Italiam advectire, quid amico facimus communi? quo nescio an seu vir melior, seu nostri amantior alius usquam sit; qui per cuntos angulos Italie omne gen
Abbreviated transcription (Latin):
genus illudecur. at uͥ mltu oblectationis et gr̃e ponebat ibi pluri
discriuuĩs abdet᷑. nõ est hoc pie matris sed nou̾ce ĩpie et ĩmanis
Melle uirus absconde. nã si dicitur nõ fructus sed eoꝵ ĩmodicum
esũ dampnamꝰ. nulla iã suꝑest questio siquidem et ꝑditũ et fa¬
sianoꝵ quor apud uos ut audio landatissime carnes sunt. esus
nimius nocet. quã ꝯit poma infamiã metuete: Non res ip̃a rep̾hẽdit᷑
s extessus eque ĩ rebi ouũb rep̾hendendus. Alioqͥu quo hic cantus
agricolaꝵ labor et industria. Quid de hñc arte tractantib. et
grecis facias et latinis: Hesiodo. Uirgilio. Cacom. Uarroni.
palladio. młtisq aliis: Quid demq cicerom ĩ eo pͥsertim libro qͦ
senectutem defendit ab hiis uitus atq ĩcõmodis q̃ insam Iu¬
ueues illi obitiroit etati. ĩ quo quidem tacho ip̃e censorius ⁊̃¬

Expanded text:
genus illuderet, ut ubi multum oblectationis et gratie ponebat, ibi plurimum genus illuderet, ut ubi multum oblectationis et gratie ponebat, ibi plurimum discriminis abderet? non est hoc pie matris, sed noverce impie et immanis, melle virus abscondere. 36 Nam si dicitur: non fructus, sed eorum immodicum esum damnamus, nulla iam superest questio, siquidem et perdicum et fasianorum, quorum apud vos, ut audio, laudatissime carnes sunt, esus nimius nocet. Quam hinc poma infamiam meruere? non res ipsa reprehenditur, sed excessus, eque in rebus omnibus reprehendendus. 37 Alioquin quo hic tantus agricolarum labor et industria? Quid de hac arte tractantibus et grecis facias et latinis, Hesiodo, Virgilio, Catoni, Varroni, Palladio, multisque aliis? quid denique Ciceroni, in eo presertim libro quo senectutem defendit ab his vitiis atque incommodis, que insani iuvenes illi obiciunt etati, in quo quidem Cato ipse Censorius in
Abbreviated transcription (Latin):
pula. nullũ penitus ienuio ꝑiisse:  ⁊egrediamir. ad relnqua.
aluid ex consilus non tã tis x mẽditoꝵ om̃i. tu eñi scienio credocũ
litigioso hoñe tibi rem eẽ aiuiciis agis. sed ex alior sentenos euai
nreti ot quã tu quoq lentius ubras et ĩtũsicu. Qst aũt ut poris
et om̃i gene fiutuũ arboe qͣi a conis abistineam aut cicum Iu
hoc au̾t at seqͣnti consilio temꝑare nõ poto quonius al iqͣ repetam
ex hus. que olim ad iohannem alt̾um illũ scripsi cuiꝰ supͣ mentio ẽ
habita. hoc int̾erit. ꝙ tũc reatus recenti memoria contentoĩs antio
que michi cũ pape meditis fuit in gallia qui nescio cur faine mee.
ram ausus fueram scripsisse poutifi. nũc placatus et illius in memor
tumultus cũ aunico Iocans scribo deus em̃ bone qd̾ hic odiũ que ue
infauna pulth̾rume rei ẽ. et gustum scuiul et tactũ et nares et oculos
ĩmeritis maculam hñc ĩmisit: Quomodo aũt natura sic humãũ

Expanded text:
 Progrediamur ad reliqua. Aliud ex consiliis, non tam tuis, quam medicorum omnium tu enim sciens, credo, cum litigioso homine tibi rem esse, cautius agis, sed ex aliorum sententiis tuam metior, quam tu quoque lentius vibras et in transitu, est autem ut pomis et omni genere fructuum arboreorum quasi aconito abstineam aut cicuta. In hoc autem ac sequenti concilio temperare non potero, quominus aliqua repetam ex his que olim ad Iohannem illum alterum scripsi, cuius supra mentio est habita. 34 Hoc intererit, quod tunc iratus recenti memoria contentionis antique, que michi cum pape medicis fuit in Gallia, qui nescio cur fame mee, ni fallor, veram, ausus fueram scripsisse pontifici, nunc placatus et illius immemor tumultus cum amico iocans scribo. 35 Deus enim bone: quod hic odium, que ve infamia pulcerrime rei est, et, gustum simul et tactum et nares et oculos immeritis maculam hanc inussit? Quomodo autem natura sic humanum
Abbreviated transcription (Latin):
correntis si quem ni deliciis habuere. ꝑperuo ieurns et Ertes et
reget. Mon legisti autoniĩ ꝑpe tentenctnũ ⁊ paulo cencenano
manor e pane uinto et exigui uena fontis letĩ illud. anerico¬
muiũ apud ei ouiuũ celebrantes. st quocies piis autib audiri
piscas ocuilis legimus millo cibo aut potu sola uiioꝵ faluł tõ¬
uie moratõne reficini. ¶t ulis dicat aliaͥs aderait deusꝰ quis
hor ueliti sed et nobis adest. alioqum non cemus. dinego de pusu¬
pont nche deu̾ tear dum psertm bom aliquit mndior: In quini
contempneuti et pectanti pententi nõ aderit et pͥ̾tanti. Nolum¬

Expanded text:
torrentis aquam in delitiis habuere, perpetuo ieiunio et fortes et torrentis aquam in delitiis habuere, perpetuo ieiunio et fortes et vegeti? Non legisti Antonium prope centenarium et Paulum centenario maiorem pane unico et exigui vena fontis letum illud sacium apud Ieronimum celebrantes? Quod quotiens piis auribus audimus piisque oculis legimus, nullo cibo aut potu, sola virorum talium commemoratione reficimur. 31 At illis, dicat aliquis, aderat Deus. Quis hoc nescit? sed et nobis adest, alioquin non essemus. An ego defuturum michi Deum rear, dum presertim boni aliquid moliar? an qui michi contemne
Abbreviated transcription (Latin):
uite consultoꝵ talium et mane se ĩplent. et sero sese ĩgurgidat᷑.
Ita tibum nõ duridunt sed duplicarit platouitũ illud obiliti.
nullo iquit mͦ michi placrat bis in die saturũ fieri. P ro¬
inde si dous me restaurare dignabitur solitum et cõnat᷑atum
iami michi ieiumũ nõ omictã. neq nũc omitto nsi eatenus ut
sexte ferie ⁊ eninũ panis et aque tanti sꝑ dum hoc repentina
fragilitas tedit ad morem ieninii tor̃s in fle erim Deo auspice
mox ad tonfuetudinẽ reu̾sinus. S dd iani seuior ĩbecillior q
nomen pplorant ꝓpũs deseret pp̾quoc e celo nittaret iert. uo
sum d iffideucie filus. de me qudẽ ualde metuo. de ills autri
iutbil mentus fateor mltũ sꝑo. et posse non dubito. Nonhoe m
iennna feirs etiã piũs ꝙ fatibia sed asꝑci quelibr ipõadimãte
tste m ud nõ tot descuptiones in deserco panẽ hispidm et

Expanded text:
vite consultorum talium et mane se implent et sero sese ingurgitant: vite consultorum talium et mane se implent et sero sese ingurgitant: ita cibum non dividunt, sed duplicant, platonicum illud obliti: «Nullo, inquit, modo michi placuit bis in die saturum fieri». Proinde, si Deus me restaurare dignabitur, solitum et connaturatum iam michi ieiunium non omittam, neque nunc omitto, nisi eatenus, ut sexte ferie ieiunium panis et aque, tantisper dum hec repentina fragilitas cedit, ad morem ieiunii communis inflexerim, Deo auspice mox ad consuetudinem reversurus. 29 Sed iam senior, imbecilliorque nomen implorant, Cristus deseret, propter quos e celo in terram venit? Non sum diffidentie filius; de me quidem valde metuo, de illo autem, nichil meritus, fateor, multum spero et posse non dubito, non hec modo ieiunia feminis etiam puerisque facilia, sed aspera quelibet ipso adiuvanteero non tot decrepiti senes in deserto panem hispidum et
Abbreviated transcription (Latin):
nuchi tecũ mulla lis erit. Iubes ex p̾cepto artis tue ut carmb
et piscib salsis et herbis crudis abstineã quib delectari soleo.
Parebo eqͥdem. nã et nat᷑a mea ipa sibi consulẽs. hoc tiboꝵ genꝰ
solito partius appetit. parata his carere ꝑꝑetuo. si necẽ sit  d
tria ⁊ lla festino. ĩ qͥb a te paululũ ĩmo ualde dissentio. Iubes nt
ieiuiũ a puericiai usq ad hanc etatẽ sine intmnissione serucitũ
lniquã. et meritis more cursoris instadii sine defficiã. At qui nõ
nĩc nouit̾ audio consisia medicoꝵ diuinis ẽẽ adu̾sa cõsiliis.
Rec sum nescius. quid et mediti et qui ienimũ dampnant dicͥe
soliti sint. utilius ẽẽ et honestius tibũ partui. quodq uno pnͣdio
sis sũpturus in prandiũ cencĩq diuid̾e. haut irratõnabile for¬
sitam si dictis facta congiierent. At qui hec dicint. nitͥsu eñ

Expanded text:
michi tecum nulla lis erit. Iubes ex precepto artis tue, ut carnibus michi tecum nulla lis erit. Iubes ex precepto artis tue, ut carnibus ac piscibus salsis et herbis crudis abstineam, quibus delectari soleo; parebo equidem, nam et natura mea, ipsa sibi consulens, hoc ciborum genus solito parcius appetit, parata his carere perpetuo, si necesse sit. 27 Ad tria illa festino, in quibus a te paululum, imo valde dissentio. Iubes ut ieiunium a pueritia usque ad hanc etatem sine intermissione servatum linquam et inertis more cursoris in stadii fine deficiam; atqui non nunc noviter audio concilia medicorum divinis adversa esse consiliis, nec sum nescius quid et medici et qui ieiunium damnant dicere soliti sint, utilius esse et honestius cibum partiri, quodque uno prandio sis sumpturus, in prandium cenamque dividere. 28 Haud irrationabile forsitan, si dictis facta congruerent; at qui hec dicunt interfui enim
Abbreviated transcription (Latin):
et li dme fere post teneꝵ etlabile comedetus i hpoib pecaint me
grudatun tñ tta usy aid hoctemipus comitante eurat et pͥter
etltiemn aic pursũ quib iam nec egeo nec delector nusla qͣi pier̃
bougu ergo nempe ainiua egritudine sic deiertus sim u tuo
meis pedib. sed famuloꝵ brachiis assing̃e ualeci aut noui¬
Dꝯandes edepol ut m̃ malis. ꝙꝓ nõ hic seragesimis tertuio
de quo msta ołi ad iohannẽ alt̾um scrp̃. sed seriges ueio
sertus ẽ ipius em̃ exoticis suspertis q domatib. non satie fle¬
tua possim. potim tũ fortasse si cunc ista micbi euenissent
errore illo astrologoꝵ. de quo tunc agebant᷑. et si nõ oppͥmi tãgi
tñ. S ed omissa qͦd ad me aitinet cãꝵ indagine cũ illa ãceps
effectus aut̃ c̾ti suit. tu ut phisicus ut amicus ut uir bomis reme¬
dia mali huiꝰ tuo q̃dẽ ingemo et alce extogitata et diligent̾ ton¬
scͥpta tnͣsmictis q̃ si rite mio sunt sex. p̾mittã u̾o illa tria ĩ qͥb

Expanded text:
 pereant, me gradatim tamen, ita usque ad hoc tempus comitate erant, ut preter saltum ac cursum, quibus iam nec egeo, nec delector, nullam quasi ialonga ergo nempe annua egritudine sic deiectus sum, ut non meis pedibus, sed famulorum brachiis assurgere valeam aut mohic sexagesimus tertius, de quo multa olim ad Iohannem alterum scripsi, sed sexagesimus sextus est; quamvis enim exoticis suspectisque dogmatibus non facile flecti possim, poteram tamen fortasse, si tunc ista michi evenissent, errore illo astrologorum, de quo tunc agebatur, etsi non opprimi, tangi tamen. 26 Sed omissa, quod ad me attinet, causarum indagine, cum illa anceps, effectus autem certi sint, tu ut phisicus, ut amicus, ut vir bonus remedia mali huius tuo quidem ingenio et alte excogitata et diligenter conscripta transmittis; que, si rite numero, sunt sex; premittam vero illa tria, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quis ferat ꝙ inlissum loci studio oꝑitĩs nobilissimisq detͣhere et
aftcũ incondito atq insulso ilitatẽ temptet oppͥmere. Ita em̃ qͣ̃rit
qĩ uestiat id quod omib xp̃icolis notũ ẽ. atiꝑ utinã nõ sarracenis
paganisq etiam notũ eẽt ne tam late ludibrio laberem᷑. Et
quam inquit angustiam eccł̃ia passa sit in galliai: ego sine du¬
bio nõ audiui. Surdaster ẽ ymo surdus oĩo qui tomtruũ nõ au¬
dit. Multa hic de quiete et prospero eccłie statu intra cloacliam
illam palpitando ꝓsequitur. O. carnalis homũtio ncl il hñs
spirituale. Uere unus ex eor grege de quib agens Cicero. Nicha
inquit aĩo iud̾e pot̾ant adotulos oĩa referebant. Ergo nec ãgul¬
tia nec molestia ulla ẽ if̃i dur corpus in tartͥem et in m̃tsa cõ¬
uitiir. Cmd si ãmis pertator nerid coartatus misen seriuico nugũ

Expanded text:
quis ferat, quod vilissimi loci studio optimis nobilissimisque detrahere et quis ferat, quod vilissimi loci studio optimis nobilissimisque detrahere et affectu incondito atque insulso veritatem tentet opprimere? Ita enim querit, quasi nesciat id quod omnibus cristicolis notum est, atque utinam non Saracenis paganisque etiam notum esset, ne tam late ludibrio haberemur. "Et quam" inquit "angustiam Ecclesia passa sit in Gallia, ego sine dubio non audivi". Surdaster est, imo surdus omnino, qui tonitruum non audit. Multa hic de quieto et prospero Ecclesie statu, intra cloacam illam palpitando, prosequitur. O carnalis homuncio, nichil habens spirituale, vere unus ex illorum grege, de quibus agens Cicero "nichil" inquit "animo videre poterant, ad oculos omnia referebant"! Ergo nec angustia, nec molestia ulla est, nisi dum corpus in carcerem et in vincula conicitur? Quid si animus, peccatorum nexibus coartatus, miseri servitii iugum
Abbreviated transcription (Latin):
aderet aut quoi̾ descendet que ẽ nichi: Pudet me fateor eiruz
euis qui cum indeat᷑ aliquid legisse nõ erubuit simis at p̾clario
infina reũ et abiertissima tõpaitare. qđq est stultuis anfere S ed
ercuset cum utrũq natałis zoue dulcedo quedai feminea uo u̾ilic
et qui nistum in rebus hoũr usus ualet at p̃sertamn rdiĩ. uni ẽi
eprcogis u̾tutis ope um̃tunt oĩa. Certe magi hoĩes fuerũt qui ĩ me¬
dia orti barbarie et nutati pudore tũ origuns se romqnos dit uolu¬
arunt splendore noĩs gliosi euios eñi orm̃b noti sunt emlare non
altinet ꝙ allus ur̃ ut iudeo nollec ec̃ nõ babaus et libent ĩ ceno
nboi educatus est residet. Parcendsi ĩ beullitati tũ tonsuetil mie obo¬
tuui atr assurgere nõ ualentis Nam et iutũ sult. et paluo ituis
et tenebre uesꝑtilionibz grate sunt. Illud aũt quis extuset ant

Expanded text:
caderet, aut quomodo decresceret, que est nichil? Pudet me - fateor - erroris caderet, aut quomodo decresceret, que est nichil? Pudet me - fateor - erroris eius, qui cum videatur aliquid legisse, non erubuit summis ac preclaris infima rerum et abiectissima comparare, quodque est stultius anteferre. Sed excuset eum utcunque natalis zone dulcedo quedam feminea, non virilis, et qui multum in rebus hominum usus valet ac presertim rudium. Viri enim egregii virtutis ope vincunt omnia. Certe magni homines fuerunt, qui in media orti barbarie et nutriti, pudore tamen originis, se romanos dici voluerunt splendore nominis gloriosi, quos quoniam omnibus noti sunt enumerare non attinet. Gallus noster, ut video, nollet esse non barbarus, et libenter in ceno, ubi educatus est, residet. Parcendum imbecillitati animi, consuetudine obruti atque assurgere non valentis; nam et lutum suibus et palus ranis et tenebre vespertilionibus grate sunt. Illud autem quis excuset aut
Abbreviated transcription (Latin):
plaretur. Indiguet᷑ ut libet non prins alme urbis ꝙͣ totius orbis fã¬
nia deficiet. Semꝑ altissimnis mũdi nertex romo erit. Et si pp ũndiã
et odnmi aut seguitiem tam ue aliam et pontifites ei pucipes ilã
pit: quid barbatus fremit q̃u m̃tior Nlegabit magnũ ailiquid fuisse
turꝰ post tot scłi reliquoe eciã mit etiam tarite sinit ut nec glslia nec
get mania nec ulla barbaries se ullaꝵ glie tofere audeat. õ pliet
i credo ꝙ̃uis nauo sit contemptrix om̃ et iactatrix sui. er quid aiget
stio⁊ sudabit gallie tabͥ̾nas. pultia leuis sobri hoĩs uas ego tarẽ
la iuꝑ tñsiens et euersas indi et desertas. aaudaibit pame qmetẽ
quam ꝓferto turbidam ii quietamiq ꝓsfperi. Eed nõ ẽibi uutatio
q̃ti ẽ fome. Quis hẽc tẽ reiq cam non uidet inintur reꝵ iuuina
magna eẽ nõ põt ꝓtul absune aibhoc metu. nũꝙͣ crdet ex alto qui
iu ynio iacet. Roma gͥ ex alto cetidit. Non cade A uinio. Unde eñ

Expanded text:
etur Gallus, ut libet. Non prius alme urbis, quam totius orbis fama deficiet; semper altissimus mundi vertex Roma erit. Et si propter invidiam aut odium aut segnitiem causam ve aliam et pontifices et principes illam pit? Quid barbarus fremit? An mentior? Negabit magnum aliquid fuisse, cuius post tot secula reliquie nunc etiam tante sunt, ut nec Gallia nec Germania nec ulla barbaries se illarum glorie conferre audeat? Non presumet id, credo, quamvis natio sit contemptrix omnium et miratrix sui. Sed quid aget? Scio. Laudabit Gallie tabernas - pulcra laus sobrii hominis -, quas ego tamen illac nuper transiens et eversas vidi et desertas. Laudabit patrie quietem, quam profecto turbidam inquietamque prospexi. Sed non est ibi mutatio, quanta est Rome. Quis hanc rem reique causam non videt? Minutarum rerum ruina magna esse non potest, procul absunt ab hoc metu: nunquam cadet ex alto, qui in imo iacet. Roma igitur ex alto cecidit, non cadet Avinio. Unde enim
Abbreviated transcription (Latin):
nui qua telitus tatũ erit tont᷑ quoslibet suos hostes ꝓq enis a¬
more ꝓnto aso et młtoꝵ et magnoꝵ odia ũmicitiasq suscepeto.
Qdcũ fatere Iuuenis inceꝑi nõdesistam senex. ¶u canite het
in barbari notitiã ut uemiant curabis. Sibi quidem qũi michi ii
scupserat nil restribo. Sed in nt̾is trus illus ꝓracitatẽ contioisse
suffeterit. Sm fortasis eum inderis. quem tredo slo adulationu
ans mendatior in rogno esse; onde ut nu ob eses. Admone eum
non ut barbarum sed ut hoiem ꝙͣdo aliquid scribit ꝓ c̾tamine glie ut
nũc fecit caueat saltem ab aꝑto mendatio. Nãꝙ contͣi rationẽ aut
sie ratione ditiritur ut cũq nõnũꝙͣ oratione deffendũtur. palam

Expanded text:
nium, qua celitus datum erit, contra quoslibet suos hostes proque eius anium, qua celitus datum erit, contra quoslibet suos hostes proque eius amore prompto animo et multorum et magnorum odia inimicitiasque suscepero. Quod cum facere iuvenis inceperim, non desistam senex. Tu, amice, hec in barbari notitiam ut veniant curabis. Sibi quidem, quoniam nichil michi scripserat, nil rescribo, sed in literis tuis illius procacitatem contudisse suffecerit. Sin fortassis eum videris, quem credo illo adulationum atque mendaciorum in regno esse, unde utinam tu abesses, admone eum non ut barbarum, sed ut hominem, quando aliquid scribit pro certamine glorie, ut nunc fecit, caveat saltem ab aperto mendacio. Nam que contra rationem aut sine ratione dicuntur, utcunque nonnunquam oratione defendu
Abbreviated transcription (Latin):
noĩare non ẽ necesse nuptas quoq ad adult̾um raptas et depulsas
in suꝑ maritos audiuimꝰ Quid est ꝙ romillus solus arguitur insi ꝙ
milti gͣuis ẽ ꝑtussus athilles. reliquũ sane uiri Illius ardorẽ florus
extusat. Ouid inquit romulo ardentius tali opus fuit ut ĩnad̾et rognũ
Et ꝓfecto qdcumq usꝙͣ regnũ teruimꝰ. aut regis ĩuadentis ardor
fetit aut ignauia ppłi pacientis. Non fetit nat᷑a reges pͥmos sedin¬
dustria. Ad id demq qͦd camissã parria pulsũ dicit. quidiespon¬
deam nisi ticeronianũ illud Ronum t̾men et ante hunc diẽ ĩ au¬
ditum. Nomĩ iꝙͣ et iniabile trimen exilium. Eite ꝙ̃ mułta uͥ
doctus futuilat ꝓ deffeusione mendacii qͦs opugnare ꝓuiribus
fuum erat. s̃ ed amicũ gallis ẽ mendaciũ et arnicũ sim̃ millus ap¬
pugnat. et go au̾t pentatis nõ me amicũ recit msi eins fidele patci¬

Expanded text:
nominare non est necesse, nuptas quoque ad adulterium raptas, et depulsos nominare non est necesse, nuptas quoque ad adulterium raptas, et depulsos insuper maritos audivimus! Quid est quod Romulus solus arguitur, nisi quod nulli gravis est percussus Achilles? Reliquum sane viri illius ardorem Florus excusat. "Quid" inquit "Romulo ardentius? Tali opus fuit, ut invaderet regnum". Et profecto, quandocunque usquam regnum cernimus, aut regis invadentis ardor fecit, aut ignavia populi patientis. Non fecit natura reges primos, sed industria. Ad id denique quod Camillum patria pulsum dicit, quid respondeam nisi ciceronianum illud: "Novum crimen et ante hunc diem inauditum"? Novum, inquam, et mirabile crimen exilium. Ecce quam multa vir doctus accumulat pro defensione mendacii, quod oppugnare pro viribus suum erat. Sed amicum Gallis est mendacium, et amicum suum nullus oppugnat. Ego autem veritatis non me sat amicum rear, nisi eius fidele patroci