comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta et grauissima praelia qui bo
macedones uicti sunt, pacem
philippo regi eorum dedit De,¬
inde cum lacedemoniis pug¬
nauit. uicto Nauide duce ip¬
sorum nobilissimos obsides
Demetrium philippt filium
et Armenem nauidis filium
ante currum duxit Romani
captiui qui sub hannibale ꝑ
gretiam uenditi fuerant uni¬
uerst recepti fuerant capirib
rasis ob detersam seruitutez
currum trium phantis secuti
sunt. Eo tempore insubres boi
atq cenomanni contractis in u¬
num uiribus cum Amilcare pe¬
norum duce qui in italia remã¬
serat. Cremonam Blacentiamq
uastanies difficillimo bello a
lucio fuluto pretore superati st̃
Postea Clãminius proconsul phi¬
lippum regem et cum eo tracas
macedones, illyrios: multasq
preterea gentes que in auxilium
etus uenerant bello subegit Ucti
macedones castra amiserunt¬
Octo milia hostium eo die cesa
ũ capta Lynius scribit: ualerius
dicit xł trucidata, claudius
XXX̃II interfecta cõmemorat Igr̃

Expanded text:
ta et gravissima praelia, quibus ta et gravissima praelia, quibus Macedones victi sunt, pacem Philippo regi eorum dedit. Deinde cum Lacedaemonis pugnavit, victo Nauide duce eorum, nobilissimos obsides, Demetrium Philippi et Armenem Nauidis filium, ante currum duxit. Romani captivi, qui sub Hannibale per Graeciam venditi fuerant, universi recepti, capitibus rasis ob detersam servitutem, currum triumphantis secuti sunt. Eo tempore Insubresboi atque Caenomanni, contractis in unum viribus cum Hamilcare Poenorum duce, qui in Italia remanserat, Cremonam, Placentiamque vastantes, difficillimo bello, a Lucio Fulvio praetore superati sunt. Postea Flamminius proconsul Philippum regem, et cum eo Thracas, Macedones, Illyricos, multasque praeterea gentes, quae in auxilium ejus venerant, bello subegit. Victi Macedones castra amiserunt, 8,000 hostium eo die caesa, 5,000 capta Libyus scribit. Valerius dicit 40,000 trucidata, Claudius vero 32,000 interfecta commemorat. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
here licentiam nec iudeos nisi
purificatos sedm patriam le¬
gem. neq inferri ciuitatẽ cas¬
nes animalium que iudeis
interdicte sunt: sed solitis pa¬
trie uictimis uti permissum est
quibus deo sacrisicandum lex
diuina censuit De his ita eo
tempore apud iudeos rebus ge¬
stis polybius megalo politanꝰ
ad superiora uadens loca supe¬
rauit: hyemis tempore gentẽ
iudaorum Dicit namq ĩ eodẽ
uolumine. Qualiter scopam
antiochus deuincens bat haniã
et samariam et ad hella et ca¬
dra cepisset Laulopost uero tra¬
diderunt se ei iudaei qui circa
templum habitabant Postea
Uero ut amicitiã et fcedus ꝑtꝰ¬
holomeus cum antiocho cõpo¬
suit:dedit u filiam suam
Veopatram ad nuptum. con¬
cedens et humilem syrtam et
samariam et iudaeam et pheni¬
ceni dotis nomine
DUD ROMIANOS
uero hasdem drebus bel¬
lum punicum scdm̃ finitum ẽ
cui macedonicum continuo
successit quod Quintus flãmi¬
nius consul sortitus post mul¬

Expanded text:
bere licentiam, nec Judaeos, nisi bere licentiam, nec Judaeos, nisi purificatos secundum patriam legem, neque inferri in civitatem carnes animalium, quae Judaeis interdictae sunt, sed solitis patriae uti permissum est, quibus Deo sacrificandum lex divina censuit. De his ita eo tempore apud Judaeos rebus gestis Polybius Megalopolitanus ad superiora vadens loca, superavit hiemis tempore gentem Judaeorum. Dicit namque et in eodem volumine qualiter Scopam Antiochus devincens, Bathaniam et Samariam, et Abella et Cedar cepisset. Paulo post vero tradiderunt se ei Judaei, qui circa templum habitabant. Postea vero ut amicitiam et foedus Ptholomaeus cum Antiocho composuit, dedit ei filiam suam Cleopatram ad nuptum, concedens ei humilem Syriam et Samariam, et Judaeam et Phoenicen dotis nomineud Romanos vero iisdem diebus bellum Punicum secundum finitum est. Cui Macedonicum continuo successit, quod Q. Flamminius consul sortitus, post mul
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratus iudaeorum erga se
studium liberaliter remuneran¬
dum scripsit magistraribus it
amicis testimonium exhibens
quod ab uis bene tractatus est
sed et donariones quas eis pro
gratia retribuere cogitaurt. ma¬
nifeste illis innotuit. qͥd ẽ utci¬
uitatem destructam reficerent¬
et in eam habitatores congrega¬
rent dispersos ad immolanões
Uero uictimarum uini es olei et
libaminis pretia argentita len
torum.Xx ad similam autem
templt seu et alia que dilapsa
erant edificia materiã ex libão
concessit Omne namq genus
iudaorum scdm̃ proprias legis
conuersari permisit. sacerdotes
et scribas templi atq cantores
sacros attributis que pro suo
capite dabant relaxauit Eos
Uero qui ex ipsa ciuitate serui¬
tio addicti erant: eorumq ge¬
nitos libertati donautt, et sub¬
stantias eis reddere precepit
Edictum autẽ per omne suũ
misit imperium causa ornatꝰ
templi in quo continebatur
neminem alienigenarum ĩtra
muros templi ingrediendi ha¬

Expanded text:
arbitratus Judaeorum erga se arbitratus Judaeorum erga se studium liberaliter remunerandum, scripsit magistratibus, et amicis, testimonium exhibens, quod ab eis bene tractatus est. Sed et donationes, quas eis pro gratia retribuere cogitavit, manifeste illis innotuit, id est, ut civitatem destructam reficerent, in eam habitatores congregarent dispersos. Ad immolationes vero victimarum vini et olei, et libani pretium, argenteorum 20,000, ad similam autem templi, seu ad alia quae delapsa erant aedificia, materiem ex Libano concessit. Omne genus Judaeorum secundum proprias leges conversari permisit. Sacerdotes et scribas templi atque cantores sacros a tributis quae pro suo capite dabant relaxavit. Eos vero qui ex ipsa civitate servitio addicti erant, eorumque genitos libertati donavit, et substantias eis reddi praecepit. Edictum autem per omne suum misit imperium causa ornatus templi, in quo continebatur, neminem alienigenarum intra muros templi ingrediendi ha
Abbreviated transcription (Latin):
machabeorum maritres coronã¬
tur. Sed huius tp̃e gesta sunt q̃
hystoria secundi libri machabe¬
orum continet Arcedificatiõe
uero templi anni sunt cccuii.
Pontifer iudaorum Onias qui
et supra Etholomeis ergo epi¬
phanes defuncto patre philopa¬
tore magnam uirtutem militũ
misit cum duce nomine. Scopa
contra humilem syriam: mltasq
eorum ciurtates ccepit inter quas
gentem iudaeorum bello uictam
recepit quam nuper antiochus
sibi sociauerat uicto ptholomeo
philoꝑatore. Et non post multũ
Antiochus scopam uicit confligĩs
contra eum iuxta fontem iorda¬
nis multosq de exercitii eius pro¬
trauit. Postea uero anthoco ca¬
piente samariã et cruitates sytie
quas scopa tenuerat sponte gens
iudaorum ad eum transiens et
in ciuitatem omnẽ eus exercitũ
suscepit: et elephantis abundã¬
ter alimenta prebuit et obsidẽti
ios qui ab scopa in arce ihero¬
solimorum relicti sunt custodes
prono animo auxilium prestite¬
runt. Igitur antiochus iustum

Expanded text:
Machabaeorum martyres coronantur. Sub hujus tempore gesta sunt quae historia II libri Machabaeorum continet. A reaedificatione vero templi anni sunt 307. Pontifex Judaeorum Onias, qui et supra. Ptholomaeus ergo Epiphanes, defuncto patre Philopatore, magnam virtutem militum misit cum duce nomine Scopa contra humilem Syriam, multasque eorum civitates cepit. Inter quas gentem Judaeorum bello victam recepit, quam nuper Antiochus sibi sociaverat, victo Ptholomaeo Philopatore. Et non post multum, Antiochus Scopam vicit, confligens contra eum juxta fontem Jordanis, multosque de exercitu ejus stravit. Postea vero Antiocho capiente Samariam et civitates Syriae, ibidem quas Scopa tenuerat, sponte gens Judaeorum ad eum transiens, in civitatem omnem ejus exercitum suscepit, et elephantis abundanter alimenta praebuit, et obsidenti eos qui ab Scopa in arce Hierosolymorum relicti sunt custodes prono animo auxilium praestiterunt. Igitur Antiochus, justum
Abbreviated transcription (Latin):
sulibus carthaginensibus ꝑax
per scipionem uoluntate senatꝰ
populiq concessa est Naues tñ
in conspectu ciuitatis incense st̃
Scipio iam tunc cognomento
affricanus triumphans urbem
ingressus est quem Terentius
qui postea comicus ex nobili¬
bus carthaginẽsium captius
pilleatus quod insigne ĩdul¬
te sibi liberiaus fuit trium¬
phantem post currum sequutꝰ
est Neutus comicus utice mo¬
tatem pulsus roma factione
nobilium ac maxime metelli
Plautus rome moritur: qͥ prop¬
ter annone difficultatem ad mo¬
las manuarsas pistori se locaue¬
rat: ibiq quotiens ab opere ua¬
casset scribere fabulas solitus ac
uendere

Expanded text:
sulibus Carthaginiensibus pax sulibus Carthaginiensibus pax per Scipionem uoluntate senatus populique concessa est. naues tamin conspectu ciuitatis incensae sunt. Scipio, iAfricanus, triumphans Urbem ingressus est. Quem Terentius, qui postea comicus, ex nobilibus Carthaginensium captivus pileatus quod insigne indultae sibi libertatis fuit triumphantem post currum secutus est. Nevius comicus Uticae motur, pulsus Roma factione nobilium, ac maxime Metelli. Plautus Romae moritur. Qui propter annonae difficultatem ad molas manuarias pistori se locaverat. Ubi quoties ab opere vacasset, scribere fabulas solitus erat ac vendere
Abbreviated transcription (Latin):
Cui ad affricanum littus pro¬
pinquanti iussus quidã e nau¬
ticis ascendere in arborem na¬
uis aiq inde speculari quam
regionem teneret sepulchrum
ditutum se prospexisse respon¬
dictum deflexo cursu ad lep¬
tim oppidum copias exposutt
qui continuo refecta mulntu¬
đtne carthaginem uenit. dem̃
colloquium scipionis petirt
Uhi cum se diu atoniri admi¬
ratione mutua duo clarissumni
duces suspexissent. interfedo
pacis negotio pralium cõser¬
tum est Quool dui magnis
ducum artibus dispositum
magnis copiarum molibus ꝗ¬
stum magnis milititm uitibo
consũmaium. tomanis uicto¬
riam contulit Octoginta ibi
elephanti uel capii uel occisi
lio expertus cum paucis hoc ẽ
uix nii equitibus inter tumul¬
tum elapsus ad rumetũ confu¬
git. postea cartbaginem postui.
cum patre. exierat uenit cõsul¬
tantibusq senectui nullam ẽẽ
residuam spem nisi in petendã
pacem persuasit Caio cornelio
lentulo. Publio elio peto con¬

Expanded text:
cui ad Africanum litus procui ad Africanum litus propinquanti iussus quidam e nauticis ascendere in arborem nauis atque inde speculari, quam regionem teneret, sepulchrum dirutum se prospexisse respondictum Hannibal deflexo cursu ad Leptim oppidum copias exposuit. qui continuo refecta multitudine Carthaginem uenit, deinde conloquium Scipionis petiit. ubi cum se diu attoniti admiratione mutua duo clarissimi duces suspexissent, infecto pacis negotio proelium consertum est: quod diu magnis dneum artibus dispositum, magnis copiarum molibus gestum, magnis militum uiribus consummatum Romanis uiotoriam contulit. octoginta ibi elephanti uel capti uel occisi lio expertus, cum paucis, hoc est uix quattuor equitibus, inter tumultum elapsus Hadrumetum confugit. postea Carthaginem post sex cum patre exierat, uenit consultantique senatui nullam esse residuam spem nisi in petenda pace persuasit. C. Cornelio Lentulo P. Aelie Paeto con
Abbreviated transcription (Latin):
sul cum hannibale congressus
et uictus romam refugit. Scipio
in affrica aggressus hiberna pe¬
norum atq alia numidarum
que utraq haut procul ab Utica
erant nocte concubia fec̃ incẽdi
Reni trepidi cum casu accidissi
ignem putarent: inermes ad ex¬
tinguendum concurrerunt qua¬
re facile ab armatis opp̾ssi sunt
ambusti egre effugerunt Asde¬
ubal imperator carthaginem
prosugus uenit Itaq sifax et
Asdrubal moꝵ plurimum re¬
parauerunt exercitum, atq
iterum cum scipione congressi
sunt uicliq fugerunt. Si facẽ
fugientem Lelius et masinissa
ceperunt. Cetera uero multiti¬
đo Cirtam confugit quam ma¬
sinissa oppugnatam in dediti¬
onem repit Si facem ad scipi
quem scipio cum ingentibus
spoliis plurimisq captiuis ꝑ¬
ducendum lelio tradidit Hã¬
nibal redire in affricam iussꝰ
ut fessis carthaginensibus sub¬
ueniret Esens reliquit italia
omnibus it̾alici generis mili¬
tibus qui sequi nollent t̃terfals

Expanded text:
sul cum Hannibale congressus sul cum Hannibale congressus et uictus Romam refugit. Scipio in Africa adgressus hiberna Poenorum atque alia Numidarum, quae utraque haud procul ab Vtica erant, nocte concubia fecit incendi. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem putarent, inermes ad extinguendum concurrerunt: quare facile ab armatis oppressi sunt.ambusti aegre effugerunt. Hasdrubal imperator Carthaginem profugus uenit; itaque Syphax et Hasdrubal mox plurimum reparauere exercitum atque iterum cum Scipione congressi sunt, motique fugerunt. Syphacem fugientem Laelius et Masinissa ceperunt, cetera multitudo Cirtam confugit, quam Masinissa oppugnatam in deditionem recepit, Syphacem ad Scipioquem Scipio cum ingentibus spoliis plurimisque captiuis perducendum Laelio tradidit. Hannibal redire in Africam iussus, ut fessis Carthaginiensibus subueniret, flens reliquit italiam omnibus Italici generis militibus qui sequi nollent interfectis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut fratri cum copiis tungeretur
magna secum auxilia hispano¬
rum gallorumq deduceret cu
maturato aduentui descendisse
iam ex alpibus consulibus pro¬
ditus suisset ab exercitui romano
ignorante hannibale preuentus
cum omni exercitii suo interfect
exercini asdrubalis ibr occisa sũt
atq reuocata sunt quod uicto¬
ribus consulihis solatio fuit
Nam et de exercitu eorum uĩ̃
ceciderunt Hannibali caput
fratris sui asdrubalis ante castra
proiectum est Quo uiso et simul
clade penorum cognita anno
fugit in bructios Post hec anno
continuo inter hannibalem et ro¬
manos quies a tumultu bellorũ
intercessisse uisa est. quia inquie¬
tudo morborum in castris erat et
grauissima pestilentia agebantur
a pyreneo usq occianum in pro¬
untiam redacta romam uenit
consul cum Ticinio crasso creats
in affricam transiit Harmonẽ
amilcaris filium ducem penorũ
interfecit: exercitum enis partim
cide. partim captiuitate disper
pralio occidit Sempronius cõ¬

Expanded text:
ut fratri cum copiis jungeretur, ut fratri cum copiis jungeretur, magna secum auxilia Hispanorum Gallorumque deduceret, et cum maturato adventu descendisset jam ex Alpibus, consulibus proditus fuisset, ab exercitu Romano ignorante Hannibale praeventus, cum omni exercitu suo interfectus exercitu Hasdrubalis ibi occisa sunt,atque revocata sunt. Quod victoribus consulibus solatio fuit. Nam et ab exercitu eorum 13,000 ceciderunt, Hannibali caput fratris sui Hasdrubalis ante castra projectum est. Quo viso et simul clade Pfugit in Bruttios. post haec anno continuo inter Hannibalem et Romanos quies a tumultu bellorum intercessisse uisa est, quia inquietudo morborum in castris erat et grauissima pestilentia utrique exa Pyrenaeo usque ad Oceanum in prouinciam redacta Romam uenit, consul cum Licinio Crasso creatus in Africam transiit, Hannonem Hamilcaris filium, ducem Poenorum, interfecit, exeroitum eius partim caede partim captiuitate disperdproelio occidit. Sempronius con
Abbreviated transcription (Latin):
nos et xiĩii. militum interfecit
Narcellus consul cum hanniba
le triduum continuo dimicauit
Prima die pari pugna discessũ
est, sequenti uictus consul. ter¬
cio uictor .uiii. hostium ĩterfecit
ipsum hannibalem cum reliquis
fugere in castra compulu Fabrꝰ
maximus consul tarentum que
a romanis descruerat iterum
expugnauit & cepit ibiq ingen¬
tes copias hannibalis cũ ipso
duce eius Carthalone deleuit
Sequenti anno in italia Clau¬
dius marcellus consul ab hãni¬
bale cum exercitu occisus est
Scipto in hispanta penorum du¬
cem asdrubalem uicit et castris
exuit Preterea .xxx. ciuitates
aut deditione aut bello in po¬
testatem redegit Afris sub co
rona uenditis sine precio dimi¬
sit hispanos Hannibal utrũq
consulem Harcellum et Crispt¬
num in insidiis circumuentos
interfecit. Claudio nerone et
Marco libio salinatore cõsulibo
cum asdrubal hannibalis fratꝰ
ab hispanis per gallias ad italiã
ueniret tussusq a carthaginẽsĩbo

Expanded text:
nos et XVII milia militum interfecit. nos et XVII milia militum interfecit. Marcelle triduum continuum dimicavit. Primo die pari pugna discessum est, sequenti victus consul, tertio victor octo millia hostium interfecit, ipsumque Annibalem cum reliquis fugere in castra compulit. Fabius Maximus consul Tarentum, quae a Romanis desciverat, iterum expugnavit et cepit: ibique ingentes copias Annibalis cum ipso duce ejus Carthalone delevit,Sequenti anno in Italia Claudius Marcellus consul ab Annibale cum exercitu occisus est. Scipio in Hispania Poenorum ducem Asdrubalem vicit, et castris exuit. Praeterea octoginta civitates, aut deditione, aut bello in potestatrona venditis sine pretio dimisit Hispanos. Hannibal utrumque consulem Marcellum et Crispinum insidiis circumventos interfecit. Claudio Nerone et Marco Libio Salinatore consulibus, cum Hasdrubal Hannibalis frater ab Hispaniis per Gallias ad Italiam veniret, jussusque a Carthaginensibus
Abbreviated transcription (Latin):
pronibus cum omnibus incusso
ꝑauore cunctantibus scipio se
ad modum adolescens ultro ob¬
tulisset. et pecunie penuria esset
crarii Claudio matcello et Ua¬
lecio leuio acdoribus qui tunc
consules erant aurum argen¬
tumq signatum ad questores
palam omnes senatores in pu¬
blicum contulerunt: ita ut ni¬
chil preter anulos singulos
bullasq sibi ac filiis et demũ
per filias uxoresq suas singulas
tantum auri unuas et argenti
non ampluis qͣm singulas lib¬
ras relinquerent. Scipio affrica
in hispaniam proconsulare sor¬
titus ultionem precipue patro
et patrui animo intendens py¬
reneum tranisgressus p̾mo ĩpetu
carthaginem nouam cepit ubi
stipendia maxima praesidiaq
ualidã copie auri argentiq
magne penorum habebantur
captum cum ceteris romam
misit Leuminus consul ex ma¬
cedonia rediens Agrigentum
urhem sicilie expugnauit ibiq
hatinonẽ afrorum ducem cepit
bal ii italiam Ẽneũ suluiũ
proconsulem .xi. preuera tribui¬

Expanded text:
pionibus cum, omnibus incusso pionibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singulas libras relinquerent. Scipio annos na in Hispaniam proconsulare sortitus, ultionem praecipue patris et patrui animo intendens, Pyrenaeum transgressus primo impetu Carthaginem Nonam cepit, ubi stipendia maxima, praesidia ualida, copiae auri argeutique magnae Poenorum habebantur;captum cum ceteris Romam misit. Laeuinus consul ex Macedonia rediens Agrigentum urbem Siciliae expugnauit ibique Hannonem Afrorum ducem cepit,bal in Italia Cn. Fnluium proconsulem, XI praeterea tribu
Abbreviated transcription (Latin):
nam infestus accessit. deinde
omnes copias in aciem direxit
sed et consules fulurusq pro¬
consule non detrectauere pugniã
At ubi exposite utrimq acies cõ¬
stiterunt in conspectu rome pre¬
mium uictoris future. tantus
subito se imber e nubibus gran
dine mixtus effudit utturbata
agmina uix armis retentis ĩ sua
se castra colligerent. Deinde cũ
serenitate reddita in campum
copie atq in aciem redissent
rursum uiolentior fusa tempestas¬
te maiori ment mortaliũ auda¬
tiam coercuit territosq exercitꝰ
refugere in tentoria coegit Tũc
conuersuis in regionem hãnibal
dixisse se fertitr potiunde sibiro¬
testatem non dari At uero in hi¬
spania amboscipiones a fratre
Asdrubalis interfecti sunt In
campania capua capta est a Quĩ¬
to fuluio proconsule. Principes
campanorum uenieno sibi mortẽ
consciuerunt Senatum omnem
capue etiam prohibente senatu
romano fuluius sulpitius neca¬
uit Antersectis in hispania scĩ¬

Expanded text:
nam infestus accessit. Deinde nam infestus accessit. Deinde omnes copias in aciem direxit. Sed et consules Fulvius cum proconsule non detrectavere pugnam. At ubi expositae utrinque acies constiterunt in conspectu Romae praemium victoris futurae, tantus subito se dine mixtus effudit, ut turbata agmina uix armis retentis in sua se castra colligerent. deinde cum serenitate reddita in campum copiae atque in aciem redissent, rursum uiolentior fusa tempestas maiore metu mortalium audaciam cohercuit territosque exercitus refugere in tentoria coegit. tunc conuersus in religionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Rotem non darispania ambo Scipiones a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. in Campania Capua capta est a Q. Fuluio proconsule ; principes Campanorum ueneno mortem sibi consciuerunt; senatum omnem Capuae etiam prohibente senatu Romano Fuluius suppliciis necauit. interfectis in Hispania Sci
Abbreviated transcription (Latin):
insuper transmarina bella fu¬
isse suscepta. unum in mace¬
donia contra philippum po¬
tentissimum macedoiẽ rẽge
alterum in hispania contra
asdrubalem hannibalis fres
tercium in sardinia contra
sardos et alterum asdrubalẽ
carthaginensium ducem eat᷑.¬
hoc quarium hannibalis quo
in italia premebantur et tamẽ
fortis in alterutrum desperatio
in meliora profecit Nam in his
omnibus desperando pignaue¬
runt pugnando uicerunt Decĩo
anno postqͣm hannibal ĩ italiã
picio consulibus hannibal de
campania mouit exercitum et
cum ingenti clade omnium
persedecinum suessanumq agrũ
uia latina prosectus ad amnẽ
Fluuium tribus milibus ab urbe
consedii incredibili totius ciuii¬
tatis metu cum senatus popłsq
diuersis curis trepidus: matrõe
quoq amentes pauore: per pro'¬
pugnacula currerent, et conue¬
here in muros saxa primeq: pro
muris pugnare gestirent Ip̃e¬
autem hannibal cum expeditis
equitibus usq ad portam colli¬

Expanded text:
insuper transmarina bella fuinsuper transmarina bella fuisse suscepta, unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem; alterum in Hispania contra Hasdrubalem Hannibalis fratrem; tertium in Sardinia contra Sardos, et alterum Hasdrubalem Carthaginensium ducem; exthoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur, et tamen fortis in alterutrum desperatione in meliora profecit. Nam in his omnibus desperando pugnarunt, pugnando vicerunt. Decimo anno postquam Annibal in Italiam pitio coss., Annibal de Campania movit exercitum, et cum ingenti clade omnium per Sedecinum, Suessanumque agrum via Latina profectus, ad Anienem fluvium tribus millibus ab Urbe consedit, incredibili totius civitatis metu, cum, senatu populoque diversis curis trepido, matronae quoque amentes pavore, per propugnacula currerent, et convehere in muros saxa, primaeque pro muris pugnare gestirent. Ipautem Hannibal cum expeditis equitibus usque ad portam Collati
Abbreviated transcription (Latin):
maximo consulibis. claudius¬
mecellus marcellus ex pretore
proconsul designatus: hanni¬
balis exercitum praelio fudit
primusq post tantas rei publice
ruinas. spem fcecit hannibalẽ
posse superari. Scipiones autez
in hispania asdrubalem peno¬
rum imperatorem ad italiam
exercitum comparantem gra¬
ussimo bello oppresserunt. Nã
xxxũ militum de exercitu eius
uel cede uel captione minuer̃t
Citiberos milites ꝙͣprimũ ex¬
ternam romani in castris habe¬
re ceperunt precio sollicitatoᷤ
ab hostium societate in sua
castra deduxerunt. Sempront¬
us graccus proconsul ab hos¬
pite. suo lucano quodam in ĩsi¬
dias inductus occisus est Cen¬
tenimus penula centurio de¬
cerni sibi ultro bellum aduer¬
sum hannibalem petiit a quo
cum uiiił militum quos ĩ aciẽ
eduxerat cesus est Post hunc
Oneus fuliuus pretor ab hãnt¬
bale uictus amisso exercitu
uix euasit. Eo tempore cũ unũ
domesticum ut diximus bellĩ
ferri nullomodo posset. tria

Expanded text:
Maximo consulibus, ClaudiMaximo consulibus, Claudius Marcellus ex praetore proconsul designatus, Hannibalis exercitum praelio fudit primusque post tantas reipublicae ruinas spem fecit Hannibalem posse superari. Scipiones autem in Hispania Hasdrubalem Poenorum imperatorem ad Italiam exercitum comparantem gravissimo bello oppresserunt. Nam 35,000 militum de exercitu ejus, vel caede, vel captione minuerunt. Celtiberos milites quam prima externam manum Romani in castri habere coeperunt, pretio sollicitatos ab hostium societate in sua castra duxerunt. Sempronius Gracchus proconsul ab hospite suo Lucano quodam in insidias inductus occisus est. Centenimus Paenula centurio decerni sibi ultro bellum adversum Hannibalem petiit, a quo cum 8000 militum quos in aciem adduxerat caesus est. Post hunc Gneus Fulvius praetor ab Hannibale victus, amisso exercitu, vix evasit. Eo tempore cum unum domesticum, ut diximus, bellum ferre nullo modo posset, tria
Abbreviated transcription (Latin):
gisset Romant ad spem uite qͣsi
ab inferis respirare ausi dictato¬
rem decimũ Unium creãt. qui
delecto habitu ab annis xuii.
traxit Tunc etiam sernos spectatiͥ
roboris ac uoluntatis uel oblatos
uel si ita opus fuit publico precio
emptos sub titulo libertatis sacra¬
mento milicie adegit et arma
que deerant templis detraxeriũt
egenti erario priuate opes refuse¬
sunt Ita equester ordo ita plebs
trepida oblita studiorum ĩco¬
mune consuluit Lunius itaq
dictator antiquum quoq ro¬
mane miserie factum recolens
per supplementa exercitus edi¬
to uelut asilo patesacto hoies
quicumq sceleribus ac debitis
obnoxi essent imprnitate pro¬
missa inlicie manci pauit qͦtũ
numerus ad xi. uirorum fuit
Campania uero uel potius oĩs
italia ad hannibalem despe¬
rata penitus romani status re¬
paratione defecit Post hoc
Lucius posthumus pretor ad¬
uersus gallos pugnare missus
cum exercitu cesus est Deinde
sempromo gracco. quinto fabio

Expanded text:
gisset. Romani ad spem vitae quasi gisset. Romani ad spem vitae quasi ab inferis respirare ausi, dictatorem decimum Junium creant. Qui delecto habitu ab annis decem traxit. Tunc etiam servos spectati roboris ac voluntatis  Al. add. oblatos, vel, si ita opus fuit, publico pretio emptos sub titulo libertatis, sacramento militiae adegit, et arma quae deerant templis detraxerunt, egenti aerario privatae opes refussunt. Ita equester ordo, ita plebs trepida, oblita studiorum, in commune consuluit. Junius itaque dictator, antiquum quoque Romanae miseriae factum recolens, per supplementa exercitus edicto, velut asylo patefacto, homines quicunque sceleribus ac debitis obnoxii essent, impunitate promissa, militiae mancipavit. Quorum numerum ad 6000 virorum fuit. Campania vero, vel potius omnis Italia, ad Hannibalem, desperata penitus Romani status reparatione, defecit. Post hoc Lucius Posthumus praetor adversus Gallos pugnare missus, cum exercitu caesus est. Deinde Sempronio Graccho, Q. Fabio
Abbreviated transcription (Latin):
cti sunt Periit enim in bello
consul emilius paulus consula¬
res autem pretorum uirt xx in¬
tirfecti sunt, senatores uel capti
uel occisi sunt .xxx. nobiles uiri
cec pedestrium militum xls
equitum ir̃i D̾ uarro consul cũ
Hequitibus uenusium fugit. nec
dubium est ułtimum illum diẽ
romani status futurum fuisse si
hannibal mox post uictoriam
ad peruadendam urbem contẽ-¬
disset Nannibal in testimoniũ
uictorie sue tres modulos annu¬
lorum aureorum carthaginem
misit quos ex manibus interfec¬
torum equitum romanorum se¬
natorumq detraxerat Usq adeo
autem utima desperatio reipu¬
blice apud residuos romanos fuit
ut senatores de relinquenda ita¬
lia sedibusq querendis consiliũ
ineundum putarent. Quod aucto¬
re Cecilio metello confirmatum
fuisset nisi cornelius scipio tri¬
hunus tunc militum iđ est qͥ post
affricanus districto gladio de¬
terruisset ac ponus pro patrie de¬
fensione in sua Uerba uirare coe¬

Expanded text:
cti sunt. Periit enim in eo bello cti sunt. Periit enim in eo bello consul Aemilius Paulus, consulares autem praetorii viri 20 interfecti sunt: senatores vel capti vel occisi sunt 30, nobiles viri 300, pedestrium militum 40,000, equitum 3,500. Varro consul cum 50 equitibus Venusium fugit. Nec dubium est ultimum illum diem Romani status futurum fuisse, si Hannibal mox post victoriam ad pervadendam urbem contendisset. Hannibal in testimonium victoriae suae tres modios annulorum aureorum Carthaginem misit, quos ex manibus interfectorum equitum Romanorum senatorumque detraxerat. Usque adeo autem ultima desperatio reipublicae apud residuos Romanos fuit, ut senatores de relinquenda Italia sedibusque quaerendis consilium ineundum putarent. Quod auctore Cecilio Metello confirmatum fuisset, nisi Cornelius Scipio, tribunus tunc militum, idem qui post Aphricanus, districto gladio eum deterruisset, ac potius pro patriae defensione in sua verba jurare coe
Abbreviated transcription (Latin):
lentia frigoris uigiliarum ac
laboris amisit Ubi uero prorci¬
mus castris flamiii consulis
fuit uastatione circum iacẽtiũ
locorum flaminiũ in bellum
excitauit Hec pugna ad trasi¬
mẽnum lacum facta est ubr
exercitus romanus infelicissiẽ
arte circumuentus hannibalis
funditus trucidatus est. ipse
quoq consul occisus est xx̃i
romanorum in eo praelio cesa
lacum certamen fuit tanta
clade romana maxime cũ ita
intentus pugnantium ardor
extiterit ut grauissimum terre
motum qui tunc forte tã uebemẽs
factus est ut urbes diruisse mon¬
tes transtulisse, discidisse rupes
et flumina retrorsum coegisse re¬
feratur pugnantes omĩno non
senserint Hinc consules lucius
emilius tarentinus uarro contra
hannibalem missi in pacienua
uarronis consulis inselicissime
apud cannas apulie uicum oẽs
pene romane sper ures perdide¬
rint. Nam in ea pugna xluiui xo
na pars cesa est Nullo tamen
punico bello romani adeo ad
extremam internitionem addu¬

Expanded text:
lentia frigoris uigiliarum ac lentia frigoris uigiliarum ac laboris amisit. ubi uero proximus castris Flaminii consulis fuit, uastatione circumiacentium locorum Flaminium in bellum excitauit. haec pugna ad Trasumennum lacum facta est. ubi exercitus Romanus infelicissime arte circumuentus Hannibalis funditus trucidatus est; ipse quoque consul occisus; xxv milia Romanorum in eo proelio caesalacum certamen fuit tanta clade Romana, maxime cum ita intentus pugnantum ardor extiterit, ut grauissimum terrae motum, qui tunc forte tam uehemens factus est, ut urbes diruisse, montes transtulet flumina retrorsum coegisse referatur, pugnantes omnino non senserint. Hinc consules Lucius Aemilius, Terentius Varro, contra Annibalem missi, impatientia Varronis consulis infelicissime apud Cannas, Apuliae vicum, pene omnes Romanae spei vires perdiderunt. Nam in ea pugna quadragintna pars cPunico bello Romani adeo ad extremam internecionem addu
Abbreviated transcription (Latin):
uicit et ceꝑit Diris tunc etias
romant prodigiis territi sunt
Nam Re solis orbis minut ui sus
est et apud arpos parme ĩ celo
uise sol quoq pugnasse cũ lu¬
na apud capemenas inter diem
duas lunas ortas: in sardinia sã¬
giuine duo scuta sudasse, falices
celum scindi uelut magno hia¬
tu uisum apud̃ antum meten¬
tibus cruentas spicas in corben
decidisse. Igitur hannibal sciẽs
flãminium consulem solum
in castris esse qui celerius im¬
paratum obrueret: primo uere
progressus arripuit propiorez
sed palustrem uiam Et tum
forte sarnus redundans late¬
pendulos et dissosutos campos
reliquerat de quibus dictum est
et que rigat equora sarnus ĩ qͦs
cum exercrtu progressus hãnibil
nebulis maxime que de palude
exhalabantur prospectum aufe¬
rentibus magnam partẽ sotiotũ
iumentorumq perdidit Ip̃e aũt
unt elephianto qui solus superfu¬
erat supersedens uix difficulta¬
tem itineris euastt. sed oculum
quo iamdudum erat eger uio¬

Expanded text:
uicit et cepit. Diris tunc etiam uicit et cepit. Diris tunc etiam Romani prodigiis territi sunt. nam et solis orbis minui uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cum luna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine duo scuta sudasse, Faliscis caelum scindi uelut magno hiatu uisum, apud Antium metentibus cruentas spicas in corbem decidisse. igitur Hannibal sciens Flaminium consulem solum in castris esse, quo celerius imparatum obrueret primo uere progressus arripuit propiorem sed palustrem uiam et cum forte Sarnus late redundans pendulos et dissolutos campos reliquerat, de quibus dictum. est : et quae rigat aequora Sarnus. in quos cum exercitu progressus Hannibal nebulis maxime, quae de palude exhalabantur, prospectum auferentibus magnam partem sociorum iumentorumque perdidit. ipse autem uni elephanto, qui solus supersedens, supersedens, uix difficultatem itineris euasit; sed oculum, quo iamdudum aeger erat, uio
Abbreviated transcription (Latin):
um cõmoratus quinto demũ
die cum maximo labore ad
io consul hanibali primus
occurrit cõmissoq praelio a¬
pud ticinum ipse hannibal
grauiter uulneratur ꝑ scipioĩs
filium ad modũ pretexatum
qui post affricanus cognomĩa¬
tus est Ab ipsa morte penorũ
dux liberatus euasit Cesus est
ibi omĩs pene romanus exerci¬
tus Eugnatum est ibi deinde
eodem consule ad flumẽ tre¬
uiam iterumq romani pari
clade superait sunt. Sempro¬
nius consul cognato college
pene solus euasit. In eo tamen
bello etiam Hannibal saucia¬
tus est Qui postea cum hetru¬
nam primo uere transtret. in¬
summo appennio tempestate
correptus: biduo continuo im¬
mobiliter cum exercitit niuibo
conclusus et onustus obriguit
ubi magnus hominũ numerꝰ
iumenta complurima. elephã¬
ti autem pene omnes frigoris
acerhitate perierunt. At uero¬
alter tunc scipio affricanus fr̃
consulis scrpionis in hispania
plurima bella gessit magonẽ
quoq penorum ducem bello

Expanded text:
uo commoratus, quinto demum uo commoratus, quinto demum die, cum maximo labore ad io consul Hannibali primus occurrit, commissoque praelio apud Ticinium ipse Scipio graviter vulneratus, per Scipionem filium admodum praetextatum qui post Aphricanus cognominatus est ab ipsa morte Poenorum dux liberatus evasit. Caesus est ibi omnis pene Romanus exercitus. Pugnatum deinde eodem consule ad flumen Trebiam, iterumque Romani pari clade superati sunt. Sempronius consul, cognito collegae pene solus evasit. In eo tamen bello etiam Hannibal sauciatus est. Qui postea cum in Hetruriam primo vere transiret, insummo Appennino tempestate correptus, biduo continuo immobiliter cum exercitu nivibus conclusus et onustus obriguit: ubi magnus hominum numerus, jumenta complurima, elephanti autem pene omnes frigoris aceralter tunc Scipio, frater consulis Scipionis, in Hispania plurima bella gessit, Magonem quoque Poenorum ducem bello
Abbreviated transcription (Latin):
EITURRONTANT¬
I
infestissimum atq in¬
tollerabilem hostẽ Hã¬
nibalem eo tempore perpessi sunt
Quod eo modo contigit cartha¬
ginenses namq grauiter ferebãt
quod dudum domini genuum
insularumq tributa darẽt que
prius accipere solebant Urebãt
populum nobilem ablatũ mare
insule rapte Hinc ultionem pu¬
ex hannubal ad aram iurauerat
patris sut hamilcaris Igitur in
causa belli Saguntus hispanie
nobilis et opulenta ciuitas ami¬
ca romani populi electa est
Hannibal causas nouorum
motuum querens ꝙprimũ bello
petit. deinde obsidioe cinxit. fa¬
me excruciauit: octauo demũ
mense deleuit. Legatos etiã quos
romani propter sociam ciuitatẽ
direxerant a suo miurtosissime
conspectu abstinuit Inde pyre¬
neum montem transgressus ĩter
ferocissimas gallorum gentes
ferro uiam apperuit et nono de¬
mum die a pyreneo ad alpes per¬
uenit Ibi dum montanos galloᷤᷤ
repellere ab ascensu obnitentes
bello superat atq inuias rupes
igni ferroq rescindit quatridu¬

Expanded text:
itur Romani infestissimum atque intolerabilem hostem Hannibalem eo tempore perpessi sunt. Quod eo modo contingit: Carthaginenses namque graviter ferebant quod dudum domini gentium insularumque tributa darent, quae prius accipere solebant. Urebant nobilem populum ablatum mare, insulae raptae. Hinc ultionem puer Hannibal ad aram juraverat patris sui Hamilcaris. Igitur in causam belli Saguntus Hispaniae nobilis et opulenta civitas amica Romani populi electa est. Quam Hannibal, causas novorum motuum quaerens, primum bello petiit, deinde obsidione cinxit, fame excruciavit, octavo demum mense delevit. Legatos etiam quos Romani propter sociam civitatem direxerant, a suo injuriosissime conspectu absterruit. Inde Pirineum montem transgressus, inter ferocissimas Gallorum gentes, ferro viam aperuit, et nono demum die a Pirineo ad Alpes pervenit, ubi dum montanos Gallos repellere eum ab ascensu obnitentes bello superat, atque invias rupes igni ferroque rescindit, ibi trid
Abbreviated transcription (Latin):
runt: qͣmuis auxilium a Lacede¬
moniis poposcissent. tamen cum
detineri persas quattidiane re¬
Ligionis oto compertum haberẽt
spem occasione sumentes. instruet
tantum decem miłibus cunum et
plateensibus auxiliaribus mille
aduersum sexcenta miłia hostiũ
campis marathoniis proruperũt
Melchiades ei tunc bello prefirit
qui celeritate magis ꝙ̃ uirtute fre¬
tus, alacri satis expeditione p̾ris
hostis cõminus inhesit. ꝙ̃ posset
expeditto sagiitarum ictu propul¬
sari Tanta in eo bello diuirsitas
certandi fuit ut ex alia parte Uini
ad occidendum parati ex alia
pecudes ad moriendum prepara¬
ri putarentur ducenta milia per¬
sarum apud campos marathoni¬
os ea tempestate ceciderunt. Sẽsit
Darius hoc dampnum Nã uictꝰ
fugatusq arreptis nauibus refu¬
oit in persas Cum autem instau¬
raret bellum, et ulcisci uictores
molirentur in ip̃o apparatu con¬
cidit

Expanded text:
runt, quamvis auxilium a Lacedaerunt, quamvis auxilium a Lacedaemoniis poposcissent, tamen cum detineri Persas quatriduanae religionis otio compertum haberent, spem occasione sumentes, instructis tantum decem millibus civium, et Plateensibus auxiliaribus mille adversum sexcenta millia hostium, campis Marathoniis proruperunt. Melchiades ei tunc bello praefuit, qui celeritate magis quam virtute fretus, alacri satis expeditione prius hosti cominus inhaesit, quam posset expedito sagittarum jactu propulsari. Tanta in eo bello diversitas certandi fuit, ut ex alia parte viri ad occidendum parati, ex alia pecudes ad moriendum praeparatae putarentur. Ducenta millia Persarum apud campos Marathonios ea tempestate ceciderunt. Sensit Darius hoc damnum: nam victus fugatusque arreptis navibus refugit in Persas. Cum autem instauraret bellum, et ulcisci in victores moliretur, in ipso apparatu concidit
Abbreviated transcription (Latin):
CIT UR DARTUO
hysdaspalis filius q̃
persis tercius regnat annis XXX¬
xi. Hic enim Antiro regi gotho¬
rum scythie degentium hac
maxime causa bellum intulit
quod filia eius petitas sibi nup¬
tias non obtinuisset. magna
scilicet necessitas pro unius li¬
bidine hominis ducenta milia
uirorum periculo mortis exponi
Incredibili quippe apparati du
cenus milibus armatorum scy¬
tiam ingressus non facientibus
hostibus iuste pugne potestatem
insuper repentinis incursibus extre¬
ma copiarum dilacerantibus me¬
tuens ne sibr reditus interrupto
ponte. Histri Fluminis negaretur
trepidus refugit. ꝙuis hunc amis¬
sorum numerum inter dampna
non duxerit. quem habendũ utx
quisquam ambire. ausus esset. per¬
ditum ille non sensit Inde Astam
Macedoniamq aggressus perdo¬
muit Ionas quippe nauali cõgres¬
sione superaurt Deinde ĩ atheniẽ¬
ses cur Ionas aduersum se auxi
lio iuuissent ineptum foecit atq
arma direxit Porro athenienses
ubt aduentare Darium compere¬

Expanded text:
itur Darius Hydaspis filius, qui Persis III, regnat annis 36. Hic enim Antyro regi Gothorum, Scythiae degentium, hac maxime causa bellum intulit, quod filiae ejus petitas sibi nuptias non obtinuisset. Magna scilicet necessitas, pro unius libidine hominis, septingenta miluirorum periculo mortis exponi. incredibili quippe apparatu cum septingentis milibus armatorum Scythiam ingressus , non facientibus hostibus iustae pugnae potestatem, insuper repentinis incursibus extrema copiarum dilacerantibus, metuens ne sibi reditus interrupto ponte Histri fluminis negaretur, trepidus refugit, quamuis hunc amissorum numerum inter damna non duxerit, et, quem habendum uix quisquam ambire ausus esset, perditum ille non sensit. inde Asiam Macedoniamque adgressus perdomuit. Ionas quoque nauali congressione superauit. deinde in Athenienses, cur Ionas adulio juvissent, impetum fecit atque arma direxit. Porro Athenienses, ubi adventare Darium compere
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quibus diebus Alexander reg¬
num adeptus macedonũ defũto
Latre, quanta et qualia infra
suam egerit gentem. Larthosq.
egiptum syriamq subiugando¬
petens therosolimam peruenit
intactumq templum reliquit
muneribus honoratum: iterũq
duobus praeliis copias parthorũ
delens demum interemit. Dari¬
um in alienis crudelissimus et
in proximis impius existens U¬
¶Igitur constructa Alexãdria in
egipto destructo persarum im¬
perio per quinquennium alexã¬
der monarchiam obtinuit or¬
bis. plurimas deuincẽs gẽtes
indiam petens subiugauit ce¬
terasq nationes inaccessibiles
circa Occeati littora sitas. bello
oppressit et coepit demũ babr¬
loniam redigens hausto uene
¶De bellis inter Romanos et Si¬
nites atq Giallos eo tempore
gestis. quo alcxander uastabat
orientem. et de multimodis
utrimq confringendo miseriis
¶Qualiter alexander No¬
narchiam obtinuerit et ĩnter
quos regnum crudeliter adep-¬
tum diuiserit que etiam pars

Expanded text:
 Quibus diebus Alexander regnum adeptus Macedonum, defuncto patre, quanta et qualia intra suam egerit gentem, Parthosque Aegyptum Syriamque subjugando Hierosolymam pervenit intactumque templum reliquit muneribus honoratum, iterumque duobus praeliis copias Parthorum delens, demum interemit Darium, in alienos crudelissimus, in proximos impius existensII. Constructa Alexandria in Aegypto, destructoque Persarum imperio, per quinquennium Alexander monarchiam obtinuit orbis, plurimas devincens gentes, Indiam petens subjugavit, caeterasque nationes inaccessibiles circa Oceani littora sitas bello oppressit et cepit. Demum Babyloniam rediens, hausto veneDe bellis inter Romanos et Samnites atque Gallos eo tempore gestis quo Alexander vastabat Orientem, et de multimodis utrinque confligendo miseriisQualiter Alexander monarchiam obtinuerit, et inter quos regnum crudeliter adeptum diviserit; quae etiam pars
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qualiter. Xerxes de regno acs
milia armatorum et de auxiliis
ces rostratas etiam naues et ce¬
onerarias uero in mł habuisse
in exercitu fertur: cui leonida
spartanorum dux cum quatuor
milibus obstitit. et pene eũ uicr
deinde Themistocles athenien¬
stum nauali praelio exercitum
eius superauit Xerxes uictus a¬
missis copiis turpiter refugitin
patriam QI.
¶Artarxerxe regnante libri pi¬
chagore incensi sunt ab atheniẽ¬
sibus et memotiale philosopło¬
rum qui tunc fuerunt i. Nile

Expanded text:
Qualiter Xerxes de regno septingenta millia armatorum, et de auxiliis trecenta, rostratas etiam naves milleoneratas vero tria millia habuisse in exercitu fertur, cui Leonida Spartanorum dux cum quatuor millibus obstitit, et pene eum vicit. Deinde Themistocles Atheniensium dux navali praelio exercitum ejus superavit. Xerxes victus, amissis copiis, turpiter refugit patriam.Artaxerxe regnante libri Pythagorae incensi sunt ab Atheniensibus. Et memoriale philosophorum qui tunc fuerunt, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Regnante Artarxerxe qui et
Ochus dicebatur toannes sũmꝰ
sacerdos iudeorum qui thm̃ fra¬
trem suum in templo interfeeit
pro quo scelere multa passi sũt
ingens romam crudeliter ua¬
stauit: terraq in urbe dehiscens
Curcium uirum equestrem ab¬
sorbuit uiuum tunc etiã galli
contra romanos conspirantes
ter deuicti sunt ¶li
to facta est et ueri Lapides e ce¬
Io ruentes terram grauiter at¬
triuerunt, et hoc actum ẽ qñ
magnus alexander macedo na¬
scitur. quibus diebus Aristote¬
les celebratur in signis et Plaro
moritur
¶Quod regnante Aerxe romano¬
rum matrone in scelere uenefi'¬
co sunt deprehense. Philippus
autem macedonum rex ꝑater
alexandri magni bella plurima
¶De grauissimis praeliis inte sam¬
nites atq romanos illis diebus
gestis. quibus et romani a sãni¬
tihus uicti: et in uigum ẜuitutis
missi: iterumq romani uictores
per Papirium ducem eorum sã¬
nites uicerunt et iugñ reposuerũt
Regnante Dario quem ¶A¬
Alexander occidit. Taddus prin¬

Expanded text:
Regnante Artaxerxe, qui et Ochus dicebatur, Joannes summus sacerdos Judaeorum Jesum fratrem suum in templo interfecit. Pro quo scelere multa passi sunt ingens Romam crudeliter vastaverit, terraque in Urbe dehiscens, Curtium virum: equestrem absorbuerit vivum. Tunc etiam Galli contra Romanos conspirantes, ter devicti sunt. Quo to facta est, et veri lapides e coelo ruentes terram graviter attriverunt. Et hoc factum est quando Magnus Alexander Macedo nascitur. Quibus diebus Aristoteles celebratur insignis, et Plato moriturQuod regnante Arxe, Romanorum matronae in scelere venefico sunt deprehensae. Philippus autem Macedonum rex, pater Alexandri Magni, bella plurima De gravissimis praeliis inter Samnites et Romanos illis diebus gestis. Quibus et Romani a Samnitibus victi, et sub jugum servitutis missi, iterumque Romani victores per Papyrium ducem suum Samnites vicerunt et jugum deposueruntRegnante Dario, quem Alexander occidit, Jaddus prin
Abbreviated transcription (Latin):
Noruerunt, et romã leges tũc¬
ab atheniensibus expetierũt
et in xii. tabulis scripserunt
eiectis consulibus: decẽ uiros
constituerunt: et quantũ ma¬
Tum ex hoc sit ortum: et q̃ illis
diebus eis contigerunt l
inter cathunenses et siracusa¬
nos. quia auxilia peientes a
Lacedemoniis atq atheniẽsib
non solum occasione siciłia
sed tota gracia grauissimis
bellis attrita est
¶Qualiter Artarxerxes contra fra¬
trem suum scilicet Cyrũ dimica¬
uerit et uicerit, et de terremotu
sycilide atq estu graui ethne de
peste etiam que atheniensibus
contigit Laboribusq romanorũ¬

Expanded text:
ruerint. Et Romani leges ab Atheniensibus tunc petiverunt, et in duodecim tabulis scripserunt. Quod ejectis consulibus, decemviros constituerint, et quantum malum ex hoc sit ortum; et quae illis diebus eis contigerint. inter Catinenses et Syracusanos, qui auxilia petentes a Lacedaemoniis atque Atheniensibus, non solum hac occasione Sicilia sed et tota Graecia gravissimis bellis attrita estQualiter Artaxerxes contra fratrem suum, scilicet Cyrum, dimicaverit et vicerit; et de terraemotu Siciliae atque aestu gravi Aethnae; de peste etiam quae Atheniensibus contigit, laboribusque Romanoru
Abbreviated transcription (Latin):
rum Rex tercius sey¬
tis bellum intulit Asiam Na¬
cedoniamq edomuit: et ĩ cãpis
marathoniis cum atheniensibus
conflixit. ubi cc. milia sui exes¬
citus amisit. uictusq inpersas re¬
fugit

Expanded text:
rum rex quartus Scythis bellum intulit: Asiam Macedoniamque edomuit, et in campis Marathoniis cum Atheniensibus conflixit, ubi ducenta millia sui exercitus amisit, victusque in Persas refugit
Abbreviated transcription (Latin):
¶De Praeliis que Tarentint
contra romanos unacũ Pirro
epirotarum rege qui prius Ee¬
pliantes in italiam secũ duxit
gesserunt: et a romanis uicti
aiq edomiti. et de portentis di¬
uersimodis que eo tempore conit¬
gerunt: & q italia tunc unuiersa
sit romanis subriecta ¶l.

Expanded text:
De praeliis quae Tarentini contra Romanos, una cum Pyrrho Epirotarum rege, qui primus elephantes in Italiam secum duxit, gesserunt, et a Romanis victi atque edomiti; et de portentis diversimodis quae eo tempore contigerunt. Et quod Italia tunc universa sit Romanis subjecta
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quo Regnante Brutus et Cola¬
tinus post depulsionem regum
primi consules apud romanos cõ¬
stituuntur: et ea que illis diebus
cũ romanis gesta sunt et qͦđ per
et tribunos atq dictatores: iter̃q
consules iura reipublice admi¬
nistrata sunt qIi
qui infceliciter in sicilia dumica¬
uit. domumq reuersus propria
manu se interemit quI
regis adeptus iherosolumã cum
magna turba udaeorum et plu¬
rimis muneribus sit reuersus

Expanded text:
 Quo regnante, Brutus et Collatinus post depulsionem regum primi consules apud Romanos constituuntur, et ea quae illis diebus cum Romanis gesta sunt, et quod ducet tribunos atque dictatores, iterumque consules, jura reipublicae administrata sunt. qui infeliciter in Sicilia dimicavit, domumque reversus propria manu se interemit. regis adeptus, Hierosolymam cum magna turba Judaeorum et muneribus plurimis sit reversus