comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ defleantur augemus. At si aliqua
nos egritudo corripiat. si signa egritu¬
dinis uicinam mortem denuntient. in
oucias uiuendi querimus. ut peccata
nr̃a defleamus: & eas cum magno ȩstu
desiderii petimus. quas acceptas mͦ ꝓ
consideratione illius uehementer instrue¬
tur. Quidam uir nobilis inualeriȩ pro-¬
uincia. nomine chrysaurius fuit: quẽ
lingua rustica popłs chryserium uoca¬
bat. Hir ualde ydoneus sed tantũ plenꝰ
uitiis quam rebus. suꝑbia tumidus. car¬
nis suȩ uoluptatib subditus: in adqͥ¬
rendis reb. auaritiȩ facib accensus.
Sed cum tot malis dñs finem ponere
decreiusset: sicut a religioso quodã iuro
qui nunc suꝑest ꝓpinquo illius didici
corporis languore ꝑcussus est. Qui ad extre¬
mum ueniens. eadem hora qua iam de cor¬
pore erat exiturus. aꝑtis oculis uidit te¬
tros & nigerrimos sp̃s coram se assistere.
& uehementer im muiere ut ad inferni
claustra se raperent. Cepit tremere pallesce¬

Expanded text:
quae defleantur augemus. At si aliqua quae defleantur augemus. At si aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, 1480 inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo consideratione illius vehementer instruetur. Quidam vir nobilis in Valeria provincia nomine Chrysaorius fuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, sicut a religioso viro quodam, qui nunc superest, propinquo illius didici, corporis languore percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallesce
Abbreviated transcription (Latin):
quando uenerit suꝑ uos tribulatio &
angustia. tunc inuocabunt me & non
exaudiam: mane consurgent & notz
inuenient me. Ecce aꝑiri clamant & re¬
pulsionis suȩ dolore compulse appellationẽ
dñe aꝑi nobis. Preces offerunt. sed nesci¬
untur: quia tunc uelut in cognitos d̃s
deserit. quos modo suos ꝑ uitȩ meritum
non agnoscit. Ubi apte quoq generalis
ad discipłos exhortatio sub infertur cum
dicitur. Uigilate itaq: quia nescitis diẽ
neq horam. Quia post peccata ds peniten-¬
tiam suscipit: si sciret quisq de p̃senti scło
quo tempore exiret. aliud tempus uolu¬
ptatibus. atq aliud penitentiȩ aptare
potuisset. Sed qui penitenti. ueniam
spopondit : peccanti diem crastinum
non ꝓmisit. Semꝑ gͦ extremum diem
debemus metuere: quem numquã pos¬
sumus preuidere. Ecce hunc ipsum diẽ
inquo loquimur ad inducias conuer¬
sionis accepimus: & tamen mala quȩ
fecimus flere recusamus. Non solum
commissa non plangimus: sed etiam

Expanded text:
enerit super vos tribulatio, et angustia, tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem ne, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accepimus, et tamen mala quae fecimus flere recusamus. Non solum commissa non plangimus, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere p̃cepta dñi sui facere: alio loco
seruos utiq obiurgat dicens. Quid au¬
uissa faciendo quid dicatis ostendite.
Nonne seruo obędienti ipse dicturus ẽ
euge serue bone qm̃ in paucis fiusti fide¬
lis. suꝑ multa te constituam. intra in gau¬
dium dñi tui: Potest gͥ eẽ & seruus &
amicus: qui seruus est bonus. Sed quod
sequitur attendamus. Iam non dicam
uos seruos: quia seruus nescit quid
faciat dñs eius. Quomodo gͦ intellectu¬

Expanded text:
pertinere praecepta domini sui facere, alio loco pertinere praecepta domini sui facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid aujussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
uidit corruptionem: nr̃a post corrupti¬
onem in fine scłi ꝑ illum induetur in¬
corruptionem. Ille nobis non indiguit
ut nos saluos faceret: nos sine illo ni¬
chil possumus facere. Ille se nobis pre¬
illum non possumꝰ uitam. Diligamus
gͦ inuicem sicut & xp̃c dilexit nos: &
tradidit sem& ipsum ꝓ nobis. Maiorẽ
quippe hac dilectionem nemo habet. quã¬
ut animam suam ponat quis ꝓ amicis
suis. Eumq sic imitemur pia obȩdientia:
ut ei nos comparare nulla p̾sumamus
do ꝓ nobis. atq dixisset. maiorem hac
dilectionem nemo habet ut animã suã
ponat quis ꝓ amicis suis: uos inquit
amici mei estis si fereritis quȩ ego p̃ci¬
pio uobis. Magna dignatio. Cum ser¬
uus bonus ẽẽ non possit. nisi p̾cepta dñi
sui fecerit. hinc amicos suos uoluit in¬
telligi unde boni serui possunt ꝓbari.
Sed ut dixi. ista dignatio est: ut dñs
quos nouit seruos suos. diceret amicos
suos. Nam ut sciatis ad serui officium

Expanded text:
vidit corruptionem ; nostra post corruptividit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis paillum non possumus vitam. Posergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio! cum servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium
Abbreviated transcription (Latin):
ut scias quia talia oportet te p̃parare.
nisi quod iam dixi. quia sicut ꝓ nob̾
est talia p̃parare. Hoc beati martyres
ardenti dilectione fecerunt. Quoꝵ si ñ
in aniter memorias cȩlebramꝰ. atq in cõ¬
uiuio quo & ipsi saturati sunt. ad men¬
sam dñi accedimus: oportet ut quem¬
admodum ipsi & nos talia p̾paremus. Fͦ¬
Ido quippe ad ipsam mensam non sic
eos commemoramus. quemadmodũ
alios qui in pace requiescunt. ut etiã
ꝓ ipsis oremus: sed magis ipsi ꝓ nobis.
ut eoꝵ uestigiis hereamus. quia imple-¬
uerunt ipsi caritatem. qua dñs dixit
esse non posse maiorem. Talia enim
suis fr̃ib exhibuerunt: qualia de
oñi mensa pariter acceꝑunt. Neq hoc
guinem martyrium duxerimus. Ille
potestatem habuit ponendi animam
suam. & iterum sumendi eam: nos
autem nec quantum uolumus uiuimꝰ.
& morimur etiam si nolumus. Ille mo¬
riens. mox in se occioit mortem: nos eiꝰ
morte liberamur a morte. Illius caro ñ

Expanded text:
ut scias quia talia te oportet praeparare, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia sicut pro nobest talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc sque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non
Abbreviated transcription (Latin):
definiuit dñs dicens: maiorem hac di¬
lectionem nemo habet ut anima suam
ponat quis ꝓ amicis suis. Quia gͦ suꝑiꝰ
uixerat. hoc est mandatum meum ut di¬
ligatis inuicem sicut dilexi uos. quib
uerbis addidit quod nunc audistis ma¬
iorem hac dilectionem nemo
habet ut animam suam ponat quis
ꝓ amicis suis: fit ex hoc consequens qđ
idem iste euangłista ioħes in epła sua ait.
ut quẽ admodũ.xͦ pro nobis animam
mas ꝓfr̃ib ponere: diligentes utiq in¬
uicem sicut ipse nos dilexit. qui ꝓ nobis
animam suam posuit: Nimirum hoc
est quod legitur in ꝓuerbiis salomonis.
Si sederis cenare ad mensam potentis:
considerans intellige quȩ apponunt᷑ tͥ:¬
& sic mitte manum tuam. sciens qm̃
talia oportet te p̾parare. Nam quȩ est
mensa potentis: nisi unde sumitur cor
sedere: nisi humiliter accedere Et qͥd
est considerare & intelligere quȩ appo¬
nantur tibi: nisi digne tantam grãm
cogitare: Et quid est sic mittere manũ

Expanded text:
dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro nobis animam mas ponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpsedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum,
Abbreviated transcription (Latin):
tum afferatis. Imus ut afferamus.
Et ipse est uia qua imus: in qua nos
posuit ut eamus. Proinde in om̃ĩb
miscd̃ia eiꝰ preuenit nos. Et frucꝰtus
inquit ur̃ maneat ut quodcumq
petieritis patrem in nomine meo det
uobis. Maneat gͦ dilectio. Ipse est gͦ fru¬
ctus nr̃. Quȩ dilectio nunc est indesi¬
uerio: nondum insaturitate. Et ipso
desiderio. quodcumq petierimus in
nomine unigeniti filii: dat nobis pat̾.
Quod autẽ acciꝑe saluandis non expe¬
dit nobis. non existimemꝰ nos petere
in nomine saluatoris. sed hoc petimꝰ
in nomine saluatoris quod ꝑtinet ad
rationem salutis

Expanded text:
tum afferatis. Imus ut afferamus, tum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio, ipse est ergo fructus noster, quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate; et ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine unigeniti Filii, dabit nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris; sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quando pertinet ad orationem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
bonos. Non hoc dicit: qui dic̃ ñ uos me
bonos futuros ẽẽ prescierat: simul etiã
prescisset quod eum nos fuissemus priꝰ
Non enun electi sunt quia boni fuer̃t:
qui boni non essent. nisi electi essent.
Alioquin gr̃a iam non est gr̃a: si p̃ces¬
sisse contendimus merita. Audi in gra
te. Non uos me elegistis: sed ego uos
elegi. Non est ut dicas. ideo electus
sum: quia iam credebam. Si enim
credebas in eum: iam elegeras eum.
Sed audi. Non uos me elegistis. Quid¬
gͦ dicturi sumus audiendo. non uos
me elegistis: nisi quia mali eramus
Et uidete km̃ĩ quemadmodum non
eligat bonos: sed quos elegit faciat
bonos. Ego inquit elegi uos. & posui
uos ut eatis & fructum afferatis: &
fructus u̾r maneat. Nonne iste est fru¬
ctus de quo iam dixerat sine me ni-¬
chil potestis facere : Elegit gͦ &ͤ posuit
ut eamus. & fructum afferamus. Nul¬
lum itaq fructum unde nos eligeret
habebamus. Ut eatis inquit: & fruc¬

Expanded text:
bonos. Non hoc dicit, qui dicit, « Non vobonos. Non hoc dicit, qui dicit, « Non vobonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus meritaudi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramus e, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos elegit faciat bonos. Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Nonne iste est fructus de quo jam dixerat: Sine me nihil potestis facere? Elegit ergo nos et posuit ut eamus, et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fruc
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣ. id est corpus adhuc corrumpitur:
interior autem id est anima iam renoua¬
tur de die indiem. Itaq sicut immor¬
talitatem carnis. & salutem animarũ
futuram ex pectamus. quamuis iam
pignore accepto salui facti ẽẽ dicamur:
ita omnium noticiam quȩcumq uni-¬
genitus audiuit a patre futuram sꝑare
debemus : quamuis iam se hoc fecisse di¬
xerit xp̃c. Non uos me elegistis inqtͥ:
sed ego elegi uos. Hȩc est illa meffabilis
gr̃a. Quid enim eramus. quando xp̃m
nondum elegeramus. & id̃o non dili-¬
gebamus . Nam qui non eum elegit.
quomodo diligit  Quid gͦ eramus nisi¬
iniqui & ꝑditi: Neq enim iam credide¬
ramus in eum: ut eligeret nos. Nam si
iam credentes elegit: electos elegit. Cur
cat uana illoꝵ ratiocinatio. qui p̾scien¬
tiam dĩ defendunt contra gr̃am d̃i: &
ido nos dicunt electos ante mundi con¬
stitutionem. quia presciuit nos d̾s fu-¬
turos bonos non se ipsum nos facturũ

Expanded text:
homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaqtalitatem carnis, et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur, ita omnium notitiam quaecunque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabilis gloria. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui non eum eligit, quomodo diligit? Nunquid iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur cat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum
Abbreviated transcription (Latin):
speculumꝰ in enigmate. tunc autẽ facie
ad faciem. Nam & ipse apłs saluos nos
dicit factos ꝑ lauachrum regenerationis:
qui tamen alio loco. spe inquit salui
facti sumus. Spes autem quȩ uidetur.
non est spes. Quod enim uidet quis.
quid sꝑat: Si autem quod non uidem᷑
sꝑamus: ꝑ patientiam ex pectamus. un
quit non uidentes creditis: quem cum
uideritis. ex ultabitis gaudio in enarra¬
bili & honorato: ꝑcipientes mercedem
fidi. salutem animarum ur̃arum.
Si gͦ nunc tempus est fid̃i. salus autẽ
animarum merces est fidĩ: quis dubitet
in fide quȩ ꝑdilectionem oꝑatur ꝑ agen¬
dum diem. atq in fine fidi recipiend̾a
ẽẽ mercedem. non solum redemptionem
corporis nr̃i de qua dicit apłs paulus:
uerum etiam salutem animarum nr̃arũ
de qua dicit apłs petrus Itriusq enĩ
rei felicitas: isto tempore atq in ista mor¬
talitate in spe potius habet᷑. quam re tenet᷑.
Uerum hoc interest. quod exterior homo

Expanded text:
speculum in aenspeculum in aenad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit factos per lavacrum regenerationis , qui tamen alio loco: Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster
Abbreviated transcription (Latin):
quando nec hoc quidem quisqũa capit.
quomodo audiat a patre ullum uerbum.
cum ipse sit patris unicum uerbum:
Quid quod aliquanto post. in hoc ipso ta-¬
men sermone quem post cȩnam ante
passionem ad discipłos habuit. multa in¬
quit habeo uobis dicere. sed non potes¬
tis illa portare modo: Quo gͥ pacto in¬
tellecturi sumus omnia eum nota fe-¬
cisse discipłis quȩcumq audiuit a pa-¬
tre. cum ꝓpterea quȩdam multa non¬
dicat. quia scit eos modo portare non
posse: Sed nimirum quod facturꝰ est
fecisse se dicit: qͥa ea quȩ futura sunt fecit.
uel ut preterita dicens. & ea tamen fu¬
tura p̾dicens: ita & hoc loco ait omnia
se nota fecisse discipłis. quȩ se nouit no-¬
ta esse facturum in illa plenitudine scien¬
tiȩ de qua dicit apłs. Cum autem ue¬
nerit quod ꝑfectum est. quod ex parte
est euacuabitur. Ibi quippe dicit. Nunc
scio ex parte: tunc autem cognoscam
sicut & ego cognitus sum. & nunc per

Expanded text:
quando ne hoc quidem quisquam capit, quando ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa nondicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit .velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur. Ibi quippe dicit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per
Abbreviated transcription (Latin):
scit. qui nescit quid faciat dñs eiꝰ. Et
cum aliquid boni facit sic ex tollitur
quasi hoc ipse faciat non dñs eius. &¬
głatus in se non in dño głatur: cum se
ipse deceꝑit. quia sic głatur quasi non
acceꝑit. Nos autem kmĩ ut amici dñi
esse possimus. quid dñs nr̃ faciat sciamꝰ.
Non solum enim homines. uerũ etiã
iustos ipse facit nos & non ipsi nos. &
ut hoc sciamus. quis nisi ipse facit:
Non enim sp̃m huius mundi accepimus.
sed sp̃m qui ex d̃o est: ut sciamus que
a do donata sunt nobis. Ab ipso qͥe¬
quid boni est donatur. Ergo quia &
hoc bonum est ab ipso utiq donat᷑:
ut sciatur a quo bonum omne donet᷑.
ut omnino de om̃ib bonis. qui głat᷑
accipiendum sit. qđ ait dñs. uos au¬
tem dixi amicos: quia omnia quȩcũq
audiui a patre meo nota feci uobis.
Quis enim audeat affirmare uel cre¬
uere ullum hominum scire omnia quȩ¬
cumq a patre audiuit unigenitus filius.

Expanded text:
scit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et scit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur,  ait Dominus, Vos autem dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius;
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo: non enim accepistis sp̃m ser-¬
uitutis iterum in timore. Adhanc ser-¬
uitutẽ seruũ ꝑtinentẽ intuehat᷑ & dñs di¬
cens. Iam ñ dicam uos seruos. quia seruus
U.nescit quid faciat dñs eius. Non ille uti¬
q seruus ad timorem ꝑtinens castum
cui dicitur euge bone serue intra ingau¬
dium dñi tui: sed ille seruus ꝑtinens
ad timorem foras a caritate mittendum:
de quo alibi dicit. Seruus non manet
in domo in eternum:. filius autẽ manet
in ȩternum. Qm̃ itaq dedit nobis po¬
testatem filios d̃i fieri. ut non serui sed
filii simus. ut miro quodam & ineffa¬
bili. sed tamen uero modo serui non
serui ẽẽ possimus: serui scilicet timore
casto. ad quem ꝑtinet seruus intrans
in dñi sui gaudium: non serui autem
timorem foras mittendo ad quem ꝑtinet
seruus non manens in domo in ȩternũ.
Ut autem tales serui non serui simus.
dñm facere sciamus. Hoc seruus ille ne¬

Expanded text:
cendo, Non enim accepistis spiritum sercendo, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens, Jam non dico vos servos; quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mservus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille ne
Abbreviated transcription (Latin):
nisi precepta fecero seruire non potero.
gͦ seruiendo seruus non ero: Intelligam᷑
fr̃s intelligamus: & hoc in nobis dñs
faciat ut intelligamꝰ. faciat etiam ut
intellecta faciamus. Hoc autem si scimꝰ.
ꝓfecto scimus quoͥd facit dñs. quia nos
ipsos tales non facit nisi dñs: & ꝑ hoc
ad eius amicitiam ꝑtinemus. Sicut eñi
duo sunt timores qui faciunt duo ge¬
nera timentium: sic duȩ st̾ seruitutes
quȩ faciunt duo genera seruientium.
Est timor quem ꝑfecta caritas foras mit
tit: & est alius timor castus ꝑmanens
in scł̃m scł̃i. Illum timorem qui non
est in caritate. attendebat apłs cum di¬
cebat. Non enim accepistis sp̃m seruitu¬
tis iterum in timore. Illum autem ti¬
morem castũ attendebat cũ dicebat.
Noli altum saꝑe sed time. In illo timo¬
re quem foras caritas mittit. est etiam
seruitus simul foras cum ipso timore
mittenda. Utrumq enim umnxit apłs.
hoc est & seruitutem & timorem. dicen¬

Expanded text:
nisi praecepta fecero, servire non potero; nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda: utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, di
Abbreviated transcription (Latin):
dicam uos seruos. quia seruus nescit qͥd
faciat dñs eiꝰ: Ita nomen constituit ami-¬
ci. ut auferat serui: non ut in uno utrũ¬
q maneat. sed ut alterum altero dece¬
dente succedat. Quid est hoc: Itane cũ
precepta dñi fecerimus. serui non erimꝰ:
Itane tunc serui non erimus: quando
boni serui fuerimus : Et quis potest
contradicere ueritati quȩ ait: iam ñ
dicam uos seruos.  Et cur hoc dixe¬
rit docet. quia seruus inquit nescit
quid faciat dñs eius. Num quid nam
etiam sua secreta cominittit: Quid est gͦ
quod ait. seruus nescit quid faciat dñs
eius: Uerum est. nescit quid faciat.
Numquid nescit etiam quid pͣcipiat:
Nam et si hoc nescit. qͦmͦ seruit: Aut
quomodo seruus est qui non seruit:
Et tamen ds ipse loquit᷑. Uos amici
mei estis: si feceritis quȩ ego p̾cipio
uobis. Iam non dicam uos seruos. Orẽ
mirabilem. Cum seruire non possumꝰ
nisi precepta dñi fecerimus. quomodo
precepta faciendo serui non erimus:
Si seruus non ero p̾cepta faciendo. &

Expanded text:
dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse Deus loquitur: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑerunt. Itaq hoc si planum eẽt. unum
aliquid audiretis. Quia uͦ obscure dictũ
est. multa audituri estis. Est alius intel¬
lectus. Dies diei. nox nocti: hoc est sp̃s
spͣui. caro carni. Est alius. Dies diei sp̃u-¬
ales spũalib: & nox nocti. carnales car-¬
nalibus. Utriq enim audiunt: & si ñ
utriq similiter sapiunt. Illi enim audi¬
unt tanquam uerbum eructuatum:
illi tanquam scientiam annuntiatam.
Quod enim ructatur. p̃sentib ructat᷑:
quod autem annuntiatur. longe positis
annuntiatur. Possunt sensus plures in¬
ueniri. sed adhibendus est modus. ꝓpt̾
angustias p̾sentis temporis. Dicamus
diei eructabat uerbum. Quando uidas

Expanded text:
pepererunt: itaque hoc si planum esset, unum pepererunt: itaque hoc si planum esset, unum aliquid audiretis; quia vero obscure dictum est, multa audituri estis. Est et alius intellectus: dies diei, nox nocti, hoc est, spiritus spiritui, caro carni. Est alius: dies diei, spirituales spiritualibus; et nox nocti, carnales carnalibus. Utrique enim audiunt, etsi non utrique similiter sapiunt: illi enim audiunt tanquam verbum eructatum; illi tanquam scientiam annuntiatam: quod enim ructatur, praesentibus ructatur; quod autem annuntiatur, longe positis annuntiatur. Possunt coeli sensus plures inveniri, sed adhibendus est modus propter angustias praesentis temporis. Dicamus diei eructabat verbum; quando Judas
Abbreviated transcription (Latin):
est  Forte planum & aꝑtum est. Dies diei
eructat uerbum. Aꝑtum & planum tan¬
quam ꝑdiem. Quod autem nox nocti
indicat scientiam: obscurum est tanquã
ꝑ noctem. Dies diei. scĩ scĩs: apłi fidelib.¬
Ipse xp̃c apłis. quib dixit: uos estis lux
mundi. Aꝑtum hoc uidetur: & cognitu
facile. Quomodo autem nox nocti anñ¬
tiat scientiam: Nonnulli hȩc uerba sim¬
pliciter intellexerunt. & forte hoc sit
uerum existimantes hac sententia sig¬
nificatum ẽẽ quod tempore dñi nr̃i iñu¬
xp̃i cum in terra uersaret᷑ apłi audier̃t
hoc inposteros eẽ traiectum. tanquam
de tempore in tempus. dies diei & nox no-¬
cti nocti. Prior dies. posteriori diei. & pͥor
nox posteriori nocti. quia hȩc doctrina
dieb & noctib predicat᷑. Iste simplex in¬
tellectus cui sufficit sufficiat. sed non nul¬
la uerba scͥpturarum obscuritate sua
hoc ꝓfuerunt. quod multas intelligentias

Expanded text:
est? Forte planum et apertum est, Dies diei est? Forte planum et apertum est, Dies diei eructat verbum; apertum et planum, tanquam per diem: quod autem nox nocti annuntiat scientiam, obscurum est, tanquam per noctem. Dies diei, sancti sanctis, Apostolis Apostolis, quibus dixit: Vos estis lumen mundi . Apertum hoc videtur et cognitu facile. Quomodo autem nox nocti annuntiat scientiam? Nonnulli haec verba simpliciter intellexerunt, et forte hoc sit verum; aestimantes hac sententia significatum esse, quod tempore Domini n cum in terra versaretur, Apostoli audierunt, hoc in posteros esse trajectum, tanquam de tempore in tempus: dies diei, nox nocti, prior dies posteriori diei, et prior nox posteriori nocti; quia haec doctrina diebus et noctibus praedicatur. Iste simplex intellectus cui sufficit sufficiat. Sed nonnulla verba Scripturarum obscuritate sua hoc profuerunt, quod multas intelligentias
Abbreviated transcription (Latin):
głam di. sed egestate constrictus. Et qͥa
illa gła d̃i facti sumus quod digni ñ
fuimus. dicit ad patrem suum. Non sũ
dignus uocari filius tuus. Infelix ꝑ
humilitatem impetrat felicitatem. &
eo se commendat dignum quo confite¬
tur indignum. Hanc dĩ glam cęli enar-¬
rant : & oꝑa manuum eiꝰ annuntiat fir¬
mamentum. Cȩlum firmamentum.
firmum cor. non timidum cor. Annun¬
tiat enim. Sunt ista inter impios. int̾
auersos dõ. inter amatores mundi ꝑse-¬
cutoresq iustoꝵ. inter seiuentem mun-¬
dum annuntiata sunt ista. S seuiens
mundus quid poterat facere. quando
firmamentum ista nuntiabat: Annun¬
tiat firmamentum. Quid : oꝑa manuũ
eius. Quȩ sunt oꝑa manuum eius: Gła
dei illa qua salui facti sumus: qua creati
in bonis oꝑib sumus. Ipsius enim sumus
figmentum: creati in xp̃o iħu in oꝑibus
bonis. Non solum quippe homines. sed
etiam iustos si tamen sumus ipse fecit

Expanded text:
gloriam Dei, sed egestate constrictus. Et quia gloriam Dei, sed egestate constrictus. Et quia illa gloria Dei facti sumus quod digni non fuimus, dicit ad Patrem suum: Non sum dignus vocari filius tuus : infelix, per humilitatem impetrat felicitatem; et eo se ostendit dignum, quo confitetur indignum. Hanc gloriam Dei coeli enarrant, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum: coelum firmamentum, firmum cor, non timidum cor. Annuntiata enim sunt ista inter impios, inter adversos Deo, inter amatores mundi persecutoresque justorum: inter saevientem mudum annuntiata sunt ista. Sed saeviens mundus quid poterat facere, quando firmamentum ista annuntiabat? Annuntiat firmamentum: quid? Opera manuum ejus. Quae sunt opera manuum ejus? Gloria Dei illa, qua salvi facti sumus, qua creati in bonis operibus sumus: ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis ; non solum quippe homines, sed etiam justos, si tamen sumus, ipse fecit
Abbreviated transcription (Latin):
suis fecit: cui dictum est oꝑa manuum
tuarum sunt cęli. Et de terra hoc idem di¬
ctum est. Qm̃ ipsius est mare & ipse fecit
Ergo si & cęlos manib & terram manib.
non solum hominem manib. Et si celos
uerbo. & terram uerbo. gͦ & hominem
uerbo. Quod uerbo hoc manu: & qͦd ma¬
nu hoc uerbo. Non enim humanis mem¬
bris statura dei distincta est. qui ubiq
totus est. & nullo continetur loco. Quod
gͦ uerbo fecit. sapientia fecit. Quod manu
fecit. uirtute fecit. Ap̃e est autem di uir-¬
sapientia. Omnia autem ꝑ ipsum facta
sunt: & sine ipso factum est nichil. Enar¬
rauerunt enarrant: enarrabunt cȩli glo
entia choruscantes: illam ut dixi glam
dei. qua salui facti sumus indigni. Hãc
indignitatem. id est qua digni non fuimꝰ.
agnoscit filius minor egestate constrictꝰ.
Agnoscit inꝗͣ hane indignitatem filius
minor. apatre longe ꝑegrinus. demonũ
cultor tanquam porcoꝵ pastor agnoscit

Expanded text:
suis fecit, cui dictum est, Opera manuum suis fecit, cui dictum est, Opera manuum tuarum sunt coeli; et de terra hoc idem dictum est: Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit Ergo si et coelos manon solum hominem fecit manibus: et si coelos verbo, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, virtute fecit. Christus est autem Dei VirSapientia : Omnia autem per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Enarrarunt, enarrant, enarrabunt coeli glorentia coruscantes; illam, ut dixi, gloriam Dei, qua salvi facti sumus indigni. Hanc indignitatem, id est, qua digni non fuimus, agnoscit filius minor egestate constrictus: agnoscit, inquam, hanc indignitatem filius minor a patre longe peregrinus, daemonum cultor, tanquam porcorum pastor; agnoscit
Abbreviated transcription (Latin):
quia non scdm iniquitatem nr̃am fe¬
cit nobis. Non gͦ nobis dñe: non nobis.
Repeticio confirmatio est. Non nobis
dñe: sed nomini tuo da głam. Hoc illo.
nouerant cęli. qui enarrauerunt głam¬
dei: & oꝑa manuum eiꝰ annuntiat fir¬
mamentum. Quod dictum est głam dĩ:
hoc repetitum est oꝑa manuum eiꝰ. luȩ
oꝑa manuum eius: Non sicut quidam
sentiunt d̾s uerbo fecit omnia. & tanꝗͣ
prestantiorem cȩteris hominem suis
manib fecit. Non ita sentiendum ẽ.
Infirmata est ista. & non satis elimata
sententia. Omnia enim uerbo fecit.
Nam licet oꝑa diuersa narrentur. in
fecit. tamen omĩa ꝑ ipsum facta sunt.
& sine ipso factum est nichil. Quod au¬
tem ad manus di attinet. & de cęlis
dictum est. & oꝑa manuum tuarũ
sunt cęli. Et ne putes etiam ibi cȩlos
scõs dictos subiecit. Ipsi ꝑibunt : tu au¬
tem ꝑmanes. Ergo non solum homines¬
sed etiam cȩlos qui ꝑibunt. ds manibus

Expanded text:
quia non secundum iniquitates nostras fequia non secundum iniquitates nostras fecit nobis . Non ergo nobis, Domine, non nobis: repetitio confirmatio est. Non nobis, Domine, sed nomini tuo da gloriam: hoc illi noverant coeli, qui enarraverunt gEt opera manuum ejus annuntiat firmamentum: quod dictum est, gloriam Dei, hoc repetitum est, opera manuum ejus. Quae opera manuum ejus? Non sicut quidam sentiunt, Deus verbo fecit omnia, et tanquam praestantiorem caeteris hominem suis manibus fecit. Non ita sentiendum est: infirma est ista, et non satis elimata sententia; omnia enim verbo fecit. Nam licet opera Dei diversa narrentur, in fecit ; tamen omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quod autem ad manus Dei attinet, et de coelis dictum est, Et opera manuum tuarum sunt coeli ; et ne putes etiam ibi coelos sanctos dictos subjecit: Ipsi peribunt, tu autem permanes . Ergo non solum hominessed etiam coelos qui peribunt, Deus manibus
Abbreviated transcription (Latin):
enim peccauerunt & egent gła d̃i: iusti
gr̃a: qui a nichil boni ante feceramus
unde talia dona mereremur. Magis
quia  gratis inferretur supplicium: ideo
gratis prestitũ est beneficium. Nichil p̃ces¬
serat in meritis nostris: nͥ unde damnari
deberemꝰ. Ille autẽ ñ ꝓpt̾ nostrã iusticiam:
s ꝓpt̾ suã miscdiam saluoᷤᷤ noᷤ fecit ꝑ lauaerũ
regenerationis. Hec est in quã gła đi.
hanc cęli enarrauerunt. Hec est in ꝗͣ
gła dĩ: non tua. Nichil enim boni
fecisti: & tamen tamen tantum bo
nichil boni in te inuenit. Preuenisti sup¬
plicium eius suꝑbiendo: ille preuent
supplicium tuum peccata delendo.
Tanquam enim ex peccatore iustificatꝰ.
ex impio pius factus ex dampnato regno
assumptus. dic dño d̃o tuo. non nobis
onẽ non nobis. sed nomini tuo da
głam. Dicamus non nobis. Quibus
enim si quasi nobis. Dicamus in quã
non nobis. quia si ita faceret sicut no¬
bis. non nisi penas infligeret nobis.
Non nobis sed nomini suo det głam.

Expanded text:
ius . gratuita. Quia nihil boni ante feceramus, unde talia dona mereremur; magis quia non gratis inferretur supplicium, ideo gratis praestitum est beneficium: nihil praecesserat in meritis nostris, nisi unde damnari deberemus. Ille autem non propter nostram justitiam, sed propter suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Haec est, inquam, gloria Dei: hanc coeli enarraverunt. Haec est, inquam, gloria Dei, non tua: nihil enim boni fecisti, et tamen tantum bonnihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo det gloriam:
Abbreviated transcription (Latin):
eli enarrant głam¬
di. Cęli. scĩ sunt ele¬
quodammodo narrauit. Quando nar-¬
rauit : Quando nato eodem dño stella
noua que numquã uidebat᷑ apparu-
ter ibi dicitur. non sunt loquele neq
sermones. quoꝵ non audiantur uoces
eoꝵ: in omnem terram exiuit sonus eoꝵ¬

Expanded text:
eli enarrant: coeli, sancti sunt; elem etiam quodammodo narravit: quando narravit? quando nato eodem Domino stella nova quae nunquam videbatur apparuitter ibi dicitur: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. In omnem terram exiit sonus eo
Abbreviated transcription (Latin):
tamen querat᷑: qui inuentus placatur.
Quero in quam frẽm meum: & inter¬
pello non contra illum. sed ꝓ illo dm̃
meum. Nec dicam interpellans. dñe dic
fr̃i meo ut diuidat mecum hereditatẽ :
sed dic frĩ meo ut teneat mecum here¬
ditatem. Quid gͦ erras fr̃ Quid ꝑ an¬
gulos fugis : Quid latitare conaris:
In sole posuit tab̾naculum suum. Ser¬

Expanded text:
tamen quaeratur, qui inventus placatur. tamen quaeratur, qui inventus placatur. Quaero, inquam, fratrem meum, et interpello non contra illum, sed pro illo Dominum meum: nec dicam interpellans, Domine, dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem ; sed, dic fratri meo ut teneat mecum haereditatem. Quid ergo erras. frater? quid per angulos fugis? quid latitare conaris? In sole posuit tabernaculum suum. E
Abbreviated transcription (Latin):
suum. in manifestatione eccl̃iam suam
non in occulto. non quȩ lateat. non ue¬
lut oꝑtam ne forte fiat sicut oꝑta suꝑ
greges hereticoꝵ. Dictum est & ciuidam
in scͥptura sc̃a. qm̃ tu in occulto fecisti.
patieris in sole: hoc est occultum malum
fecisti. penas patieris in omnium mani¬
festatione. In sole gͦ posuit tabernaculũ
suum. Quid tu heretice fugis intenebras:
xp̃ianus es: audi xp̃m. Seruus es: au¬
di dñm. filius: audi patrem. E mendare:
reuiuisce. Dicamus & de te. mortuus erat.
& reuixit: perierat & inuentus est.
Non mͥ dicas. ut quid me queris si perii:
Iđo enim te quero: quia peristi. Noli¬
me inquit querere. hoc sane uult iniqͥ¬
tas. quia diuisi sumus: sed non uult ca¬
ritas. qua fr̃s sumus. Imꝓb non essem si
quererem seruum meum: & imꝓb dicor
quia quero frẽm meum: Sic sapiat
in quo fraterna caritas non est: ego ta¬
men quero frẽm meum. Irascatur dũ

Expanded text:
suum: in manisfestatione Ecclesiam suam, suum: in manisfestatione Ecclesiam suam, non in occulto, non quae lateat, non velut opertam; ne forte fiat sicut operta super greges haereticorum. Dictum est et cuidam in Scriptura sancta, Quoniam tu in occulto fecisti, patieris in sole : hoc est, occulte malum fecisti, poenas patieris in omnium manifestatione. In sole ergo posuit tabernaculum suum. Quid tu, haeretice, fugis in tenebras? Christianus es? audi Christum. Servus es? audi dominum. Filius es? audi patrem: emendare, revivisce. Dicamus et de te: Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Non mihi dicas, Utquid me quaeris, si perii? Ideo enim te quaero, quia periisti. Noli, inquit, me quaerere: hoc sane vult iniquitas, qua divisi sumus; sed non vult charitas, qua fratres sumus. Improbus non essem, si quaererem servum meum; et improbus dicor, quia quaero fratrem meum? Sic sapiat in quo fraterna charitas non est, ego tamen quaero fratrem meum. Irascatur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
rant głam di: Non sunt loquele neq
sermones: quoꝵ non audiantur uoces eoꝵ.
Legite actus apłoꝵ. quomodo ueniente
suꝑ eos sp̃u scõ om̃s impleti sunt illo : &
loquebantur linguis om̃ium gentium
sicut sp̃s dabat eis ꝓnuntiare. Ecce ñ
sunt loquele neq sermones: quoꝵ non
audiantur uoces eoꝵ. Sed non ibi tan¬
tum ubi impleti sunt. sonuerunt. In
omnem terram exiuit sonus eoꝵ: & in
fines orbis terre uerba eoꝵ. Ideo & nos
hic loquimur. Sonus enim ille ad nos
usq ꝑuenit. sonus inquam in omnem
terram exiit: & hereticus ad eccłiam
non intrat. Iđo sonus in omnem ter¬
ram exiit: ut tu in celum intres. Ope¬
stilentiosa. litigiosa pessima: & adhuc er¬
rare uolens suꝑbia. fili audi testamentũ
patris tui. Ecce quid planius : Quid
aꝑtius : In omnem terram exiuit sonꝰ
eoꝵ: & infines orbis terrȩ uerba eoꝵ.
Numquid expositore opus habet  Qd
contra te conaris : Partem uis in litȩ
retinere: qui potes totum inconcordia

Expanded text:
rant gloriam Dei? Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Legite Actus apostolorum, quomodo veniente super eos Spiritu sancto, omnes impleti sunt illo et loquebantur linguis omnium gentsicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Ecce non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: sed non ibi tantum ubi impleti sunt sonnerunt; In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Ideo et nos hic loquimur: sonus enim ille ad nos usque pervenit, sonus qui in omnem terram exiit, et haereticus Ecclesiam non intrat. Ideo sonus in omnem terram exiit, ut tu in coelum intres. O pestilentiose, litigiose, pessime, et adhuc errare volens; o superbe fili, audi testamentum patris tui. Ecce, quid planius, quid apertius? In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Numquid expositore opus est? Quid contra te conaris? Partem vis in lite retinere, qui potes totum in concordia
Abbreviated transcription (Latin):
Hic dñs nr̃ non tantum cogitationes
repressit apłoꝵ: uerum etiam ꝑ totũ
orbem fidelium compescuit ambitio¬
nem: ut ipse sit maior in beatitudine¬
coram do. qui uoluerit in hoc scło in
id̾o paruulum in exemplum posuit:
ut sicut ille ꝑ naturam. ita & nos ꝑ
scãm conuersationem ab omĩ peccato
in nocentes efficiamur. Paruulus enĩ
iram tenere uel irasci non nouit: ma¬
lum ꝓ malo reddere nescit: non cogi¬
tat turpia. non adulteria. non rapi¬
nam. uel homicidia. furta. uel rixam:
uel omnia quȩ ad peccatum trahunt.
penitus ignorat: non detrahere uel blaᷤ¬
uit. Quȩ audit credit: quod iubetu
quantum p̾ualet adimplet. Ergo qđ¬

Expanded text:
Hic Dominus non tantum cogitationes repressit apostolorum, verum etiam per totum orbem fidelium compescuit ambitionem, ut ipse sit maior in regno celorum, qui voluerit in hoc seculo in deo parvulum in exemplum posuit, ut, sicut ille per naturam, ita et nos per sanctam conversationem ab omni peccato innocentes efficiamur. Parvulus enim iram tenere vel irasci non novit, malum pro malo reddere nescit, non cogitat turpia, non adulteria, non rapinam vel homicidia; furta vel rixas vel omnia, que ad peccatum pertrahunt, penitus ignorat; non detrahere, non blasntiri novit; que audit, credit; quod iubetur, quantum prevalet, adimplet. D
Abbreviated transcription (Latin):
exequentes ad euangłistarum ꝑsonas in
expositione redeamus. Sequit᷑. Et hic a¬
distincta imaginib describant᷑: ut aliud
homini. aliud leoni. aliud uitulo. aliud
nis in eis ÷ Sed quis hic homo descͥbit᷑:
nisi ille de quo scͥptũ est. qui cum infor¬
ma d̃i esset non rapinam arbitratꝰ est ẽẽ
se equalem d̃o: sed semae ipsum ex inani-
uit formam serui accipiens: insimilitu¬
dine hominum factus. & habitu inuentꝰ
ut homo: Hȩc itaq animalia ut surge¬
re ad scĩtatis uirtutem ualeant: ad huiꝰ
hominis similitudinem tendunt. Sc̃a eñi
non essent: si huiꝰ hominis similitudinẽ
non haberent. Quicqͥd in eis de uiscerib
pietatis: quicqͥd de mansuetudine sp̃c.
qͥcqͥd de relo rectitudinis. quicqͥd de cu¬
stodia humilitatis. qͥcqͥd de feruore carita
tis est: hoc ab ipso fonte miscłiȩ ab ipsa
radice mansuetudinis. ab ipsa uirtute
iusticiȩ. id est a mediatore d̃ĩ & hominũ

Expanded text:
exsequentes, ad Evangelistarum personas in exsequentes, ad Evangelistarum personas in expositione redeamus. Sequitur: distincta imaginibus describantur, ut aliud homini, aliud leoni, aliud vitulo, aliud nis in eis? Sed quis hic homo describitur, nisi ille, de quo scriptum est: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se it, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Haec itaque animalia ut surgere ad sanctitatis virtutem valeant, ad hujus hominis similitudinem tendunt. Sancta enim non essent, si hujus hominis similitudinem non haberent, quia quidquid in eis de visceribus pietatis, quidquid de mansuetudine spiritus, quidquid de zelo rectitudinis, quidquid de custodia humilitatis, quidquid de fervore charittis est, hoc ab ipso fonte misericordiae, ab ipsa radice mansuetudinis, ab ipsa virtute justitiae, id est, a mediatore Dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
animalia: nisi quatuor euange¬
listȩ signant᷑: Nec immerito ꝑ euangłistaᷤᷤ
quatuor ꝑfectoꝵ omĩũ numerus expͥmi¬
tur: quia om̃s qui in ȩccła modo ꝑfecti st̃
ꝑfectionis suȩ rectitudinem ꝑ eoꝵ euan-¬
gelium dididicert̃. De medio enim eiꝰ si¬
militudo quatuor animaliũ: quia illic
tunc eiꝰ corpori uniti. eiꝰ maiestati con¬
iuncti: & simul facti cũ eo iudices uide¬
bunt᷑. qui mͦ ꝑfecta oꝑa iuxta euangłica
pcepta secuti sunt. Hinc est enuim quod
ipsis scĩs apłis dicit᷑. Nos qui secuti estis me.
in regeneratione cum sederit filiꝰ hominis
in sede maiestatis suȩ. sedebitis & uos suꝑ¬
sedes duodecim: iudicantes duodecim tͥb
isrł. Hinc ysaias ait. Dñs adiudiciũ ueni¬
et: cum seniorib popłi sui. Hinc salomon
de eccł̃ia loquit᷑ dicens. Nobilis in portis uir
eiꝰ: cum sederit cum senatorib terrȩ .Il.¬
is itaq sub breuitate transcursis:
aduentꝰ pͥmi ordinem sicut cepimꝰ

Expanded text:
animalia, nisi quatuor evangelistae signantur? Nec immerito per evangelistas quatuor perfectorum omnium numerus exprimitur, quia omnes qui in Ecclesia modo perfecti sunt perfectionis suae rectitudinem per eorum Evangelium didicerunt. In medio enim ejus similitudo quatuor animalium, quia illi tunc ejus corpori uniti ejus majestati conjuncti, et simul facti cum eo judices videbuntur, qui modo perfecta opera juxta Evangelica praecepta secuti sunt. Hinc est enim quod ipsis sanctis apostolis dicitur: Vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede mauodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Hinc Isaias ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . Hinc Salomon de Ecclesia loquitur, dicens: Nobilis in portis vir ejus, cum sederit cum senatoribus terrae . His itaque sub brevitate transcursis, adventus primi ordinem, sicut coepimus,