comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ari mngenti mito
passus est. Eodem existimas loco
esse illũ qui benefĩciũ ex facili lar¬
gitus ẽ. ⁊ hunc qui accepit ut daret
Tp̃re qued̾a magna fuint ñ sũma
beneficiũ est donata possessio. cuiꝰ
fertilitas laxare possit annonam.
Bñficiũ est unꝰ inf̾ame panis. bñ¬
ficiũ ẽ donare regiones. ꝑ quas
magua flumina ⁊ nauigabilia de¬
currant. bñficiũ est arentib sitia
monstrare fontẽ. quis int̾ se ista
ꝯpabit. quis expendet. difficilis ẽ
sentencia. que nõ rem s unu rei q̃¬
rit. cadem licet sint alit̾ data ñ idẽ
pendent. dedit h̃ mͥ beneficiũ. s ñ
libent̾. s dedisse se questus ẽ. s sup¬
bius me qmͣ solebat aspexit s ta
tarde dedit ũ ꝑlus p̃staturꝰ fuerit.
si cito negass. hoꝵ quomͦ iider
mibit estimacionem cũ ẜmo et
dubitatio ⁊ uultus meriti gr̃am
destruat. Quid ꝙ quedã beneficia

Expanded text:
ari ingenti merito passus est. Eodem existimas loco esse illum, qui beneficium ex facili largitus est, et hunc, qui accepit, ut daret ? Tempore quaedam magna fiunt, non summa. Beneficium est donata possessio, cuius fertilitas laxare possit annonam, beneficium est unus in fame panis ; beneficium est donare regiones, per quas magna flumina et navigabilia decurrant, beneficium est arentibus siti monstrare fontem. Quis inter se ista comparabit ? Quis expendet ? Difficilis est sententia, quae non rem, sed vim rei quaerit ; eadem licet sint, aliter data non idem pendent. Dedit hic mihi beneficium, sed non libenter, sed dedisse se questus est, sed superbius me, quam solebat, adspexit, sed tam tarde dedit, ut plus praestaturus fuerit, si cito negasset. Horum quomodo iudex inibit aestimationem, cum sermo et dubitatio et vultus meriti gratiam destruant ? Quid, quod quaedam beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
cutisumꝰ. Deiide irrupit aĩmum
alioꝵ ãmiratio. ⁊ ad ea impetꝰ fc̃us
ẽ.uti mortalib mos ẽ. ex magnns
maiora cupiendi ꝓtinꝰ excedit qcqd
añ ap̃ nos bñficiũ uocabatꝰ. ñ eq
intuemur. que nos aliis p̃posuere
s ea sola que fortuna p̃cedentium
ostentat. Nõ pot̾ aut̃ quisꝙͣ ⁊ ĩuidẽ
⁊ gr̃as agere. qr inuidere querentis
⁊ mesti est. gras agere gandentis.
Uenide qr nemo nr̃m nouit ñ io
rari aĩnũ corquent. Sic fit ut p̃cep¬

Expanded text:
s ; deinde irrumpit animum aliorum admiratio, et ad ea impetus factus est, uti mortalibus mos est ex magnis maiora cupiendi. Protinus excidit, quidquid ante apud nos beneficium vocabatur, nec ea intuemur, quae nos aliis praeposuere, sed ea sola, quae fortuna praecedentium ostentat. Non potest autem quisquam et invidere et gratias agere, quia invidere querentis et maesti est, gratias agere gaudentis. Deinde quia nemo nostrum novit nisi id rari a
Abbreviated transcription (Latin):
cito. s tanqͣ inꝑdito ponit. iõq ca¬
duta memoria ẽ futoͣ ĩminenciũ.
hoc loco rectaendũ ẽ epicuro testimo¬
mꝰ bona nõ reducamꝰ. nec int̾ uolup¬
tates numeremꝰ. cũ certior nulla sit
uoluptas. qmͣ que iã cripi nõ pot̃.
p̃sentia bona ñdũ tota insoldo st̃.
pot illa casus aliquis nĩcidc̃ futũ a
pendent ⁊ incerta sũt qd̾ p̃tenit m¬

Expanded text:
ito sed tamquam in perdito ponit, ideoque caduca memoria est futuro imminentium. Hoc loco reddendum est Epicuro testimomus bona, non reducamus nec inter voluptates numeremus, cum certior nulla sit voluptas, quam quae iam eripi non potest. Praesentia bona nondum tota in solido sunt, potest illa casus aliquis incidere ; futura pendent et incerta sunt ; quod
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sb̾nide illa tͣctamꝰ nec libent᷑ ꝗd
cuiq debeamꝰ reognoscmꝰ. audi uo¬
ces petenciũ. nemo nõ uicturam
semꝑ ni aiõ suo memoriã dixit. ne¬
mo nõ debitũ se ⁊ deuotũ ꝓfessus ẽ
⁊ si qd̾ aliud humiliꝰ u̾bũ. quo se op¬
pigneraret inuenit. post exiguũ
tempꝰ idem illi u̾ba pͥora. qͣi sordi¬
da ⁊ parum lib̾a euitant. puemũt
democ eo quo ut ego estimo pessi¬
mꝰ quisq atq ingͣtissimꝰ ꝑuenit.
ut obliuiscant᷑. adeo enĩ ingͣtus sit
qui oblitus ẽ. ut ingͣtus sit cui bñ¬
ticiũ in mentẽuenit. ¶ Hoc tñ ĩ iu¬
sũ uiciũ an ĩpunitũ esse debeat qrͣt¬

Expanded text:
non subinde illa tractamus nec libenter, quid cuique debeamus, recognoscimus. Audi voces petentium. Nemo non victuram semper in animo suo memoriam dixit, nemo non deditum se et devotum professus est, et si quod aliud humilius verbum, quo se oppigneraret, invenit. Post exiguum tempus idem illi verba priora quasi sordida et parum libera evitant ; perveniunt deinde eo, quo, ut ego existimo, pessimus quisque atque ingratissimus pervenit, ut obliviscantur. Adeo enim ingratus est, qui oblitus est, ut ingratus sit, cui beneficium in mentem venit. Hoc tam invisum vitium an impunitum esse debeat, q
Abbreviated transcription (Latin):
In qͣtus est qui
bñficiũ accepisse se negat. ꝙ acce¬
pit. ingratus est qui dissimulit
ingratus qui ñ reddit. Ing̃cissim
õuum qui oblitꝰ ẽ. Illi enĩ si nõ sol¬
uũt t̾n debent.⁊ extat apud illos
si illos pudor amonuerit. si sb̃ita
honeste rei cupiditas. qualis solet
ad tempꝰ etiã ĩ malis peccorib exur¬
gere. si inuitaui̾t facił occasio. hic
nũqm fi gratus pot̃ cui bñficiũ to¬
tum elapsũ ẽ. Et uirũ tu peiorem
uocas. ap̃ quẽ gr̃a bnĩficui int̾cidit
an apud quẽ ⁊̃ memoria. Niciosi
oculi sunt. qui lucẽ reformidant.
ceci qui nõ uident. Et parẽtes suos
nõ amare. ĩpietas ẽ. nõ agnosccro
ut in ignoranciã u̾teret. apparet ñ¬
illũ sepe d̾ reidendo cogitasse. cui
obrepsit obluuo.ueniq ad redden¬
facultate ⁊ aspirante fortuna. Qui
memunt sine ĩpendio ꝗͣtus ẽ. hoc
ꝙ nõ oꝑa exigit. nõ opes. nõ felici¬

Expanded text:
Ingratus est, qui beneficium accepisse se negat, quod accepit ; ingratus est, qui dissimulat; ingratus, qui non reddit, ingratissimus omnium, qui oblitus est. Illi enim si non solvunt, tamen debent, et extat apud illos si illos pudor admonuerit, si subita honestae rei cupiditas, qualis solet ad tempus etiam in malis pectoribus exsurgere, si invitaverit facilis occasio ; hic numquam fieri gratus potest, cui beneficium totum elapsum est. Et utrum tu peiorem vocas, apud quem gratia beneficii intercidit, an apud quem etiam memoria ? Vitiosi oculi sunt, qui lucem reformidant, caeci, qui non vident ; et parentes suos non amare impietas est, non adgnoscere ut in ignorantiam verteret ? Apparet illum non saepe de reddendo cogitasse, cui obrepsit oblivio. Denique ad reddenfacultate et adspirante fortuna ; qui meminit, sat sine impendio gratus est. Hoc, quod non operam exigit, non opes, non felici
Abbreviated transcription (Latin):
iusu sunt ⁊ manũ cottidie tactu¬
q patiũtur. nũꝙͣ ꝑiculũ situs ade¬
unt. illa ud que ad oculos nõ reno¬
atuerũt. sordes ip̃a colligunt uetu¬
state. ita quicꝗd freqñs cogitacio
exercet ac renouat memorie nũqͣ
sepe respexit p̃ter hanc c̾am alic qͦ
sũt.que nobis merita nõ nuĩquã
maxĩ⁊ uelant. pͥma õium ac potẽ¬

Expanded text:
usu sunt et manum cotidie tactumque patiuntur, numquam periculum situs adeunt, illa, quae ad oculos non revoiacuerunt, sordes ipsa colligunt vetustate, ita, quidquid frequens cogitatio exercet ac renovat, memoriae numquam saepe respexit. Praeter hanc causam aliae quoque sunt, quae nobis merita non numquam maxima evellant. Prima omnium ac poten
Abbreviated transcription (Latin):
alius. s toto pat̾monio cessurus
Sũma eadẽ b̃nficiũ idẽ nõ ẽ. ethr¬
nũc adice hic pecimiã ꝓ addicto de¬
pendit. s cũ ilsa domo ꝓtuliss le
dedit eandc̃. s mutuã sũpsit. aut
roganit ⁊ sẽ obligari mgͥen mito
passus

Expanded text:
alius, sed toto patrimonio cessurus. alius, sed toto patrimonio cessurus. Summa eadem est, beneficium idem non est. Etiamnunc adice : hic pecuniam pro addicto dependit, sed cum illam domo protulisset; ille dedit eandem, sed mutuam sumpsit aut rogavit et se obligari ingenti merito passus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sñam suam. nõ ꝓut lex aut iusti
impulit regere. Ingͣti actio ñ crat
niditẽ allegatura s regno lib̾riõ
positura. Quid sit enĩ bñfitium
nõ ostat. Penide qnͣtũ sit refert
qmͣ benigne illud intp̃tat᷑ ide
Quid sit ingratus nulla lex mon¬
strat. sepe ⁊ qui reddidit qd̾ accep̃
ingratus ẽ. ⁊ qui nõ reddidit gra¬
tus. de quibd̾a ⁊̃ impitꝰ uider di¬
mitteͣ tabeli pot̾. uͥ fecisse aut nõ
cancionibꝰ ꝯtrou̾sia tollit. ubi mt
disputantes racio ius dicit. ubi
sola sapientia decernit ĩ ꝯtrouer¬
siã incidit. nõ pot̾ ad hec sumiu¬
dexexturba ełctoꝵ. quẽ census i
albũ ⁊ equestris ħrditas misit ita¬
qr nõ ħ parum idonca res uisa ẽ que
teduce̾tur aduidicẽ. s ucmohine
rei satis idoneus uider muentis
ẽ. qd nõ admirab̾is. si excuiseris
quid ħiturꝰ fuerit difficuitatis qᷤ¬
quis in cimõi reꝵ eristeͣt. dons
aliquis magnã pecuniã s diuet
s ñ ẽ sensurus impendiũ. donauit

Expanded text:
am suam, non prout lex aut iustitsericordia impulit, regere. Ingrati actio non erat iudicem adligatura sed regno liberrimo positura. Quid sit enim beneficium, non constat, deinde, quantum sit ; refert, quam benigne illud interpretetur iudex. Quid sit ingratus, nulla lex monstrat ; saepe et qui reddidit, quod accepit, ingratus est, et qui non reddidit, gratus. De quibusdam et imperitus iudex demittere tabellam potest, ubi fecisse aut non cautionibus controversia tollitur, ubi inter disputantes ratio ius dicit. Ubi sola sapientia decernit, in controversiam incidit, non potest sumi ad haec iudex ex turba selectorum, quem census in album et equestris hereditas misit. Itaque non haec parum idonea res visa est, quae deduceretur ad iudicem, sed nemo huic rei satis idoneus iudex inventus est ; quod non admiraberis, si excusseris, quid habiturus fuerit difficultatis, quisquis in eiusmodi reum exisset. Donavit aliquis magnam pecuniam, sed dives, sed non sensurus impendium ; donavit
Abbreviated transcription (Latin):
cxigant. sirĩ maiores max̃i scilicet
magno aĩo dabant magno ꝑde¬
bant excepta matedonu gente
nõ ẽ inulla data adu̾sus ingratũ
actio. Magnũq hoc argumentu
ẽ dandã fuisse. q adusus malefi¬
ficii. particidii. molatoꝵ regionu
alibiatq alibi diu̾sa pena ẽ. s uͥq

Expanded text:
exigant." Nostri maiores, maximi scilicet magno animo dabant, magno perdebant; excepta Macedonum gente non est in ulla data adversus ingratum actio. Magnumque hoc argumentum est dandam non fuisse, quia adversus malefificii, parricidii, violatarum religionum aliubi atque aliubi diversa p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnũciarent᷑ refelli possent hoc mõ
Quo inloco quid positũ sit. ⁊ si qd
ess simile qd uideri aut aliquosili
signo ꝑcipi poss. deinde doloricre
in dolore y ingeniosior sit ad cõ¬
niscendũ. qd̾ deniq sepe scire aut
suspicari poss qd̾ quesitor uelit au¬
dire. qd̾ cũ dixit. intelligat s̾ fiuẽ
doloris futuꝵ. ħ̾ disputacio ꝯpio¬
babit᷑ sic. si refellemus que ĩq̃sa¬
onb erũt dicta ꝓbabili argumẽ¬
tatione idq ꝑtib giecture qͣs añ
ex posuimꝰ fate̾ oꝑtebit.⁊ Abargu

Expanded text:
pronuntiarentur, refelli possent, hoc modo: Quo in loco quid positum sit, et si quid esset simile, quod videri  aut aliquo simili signo percipi posset; deinde dolori crein dolore, quod ingeniosior ad eminiscendum, quod denique saepe scire aut suspicari possit, quid quaesitor velit audire; quod cum dixerit, intellegat sibi finem doloris futurum. Haec disputatio conprobabitur, si refellemus, quae in quaestionibus erunt dicta, probabili argumentatione; idque partibus coniecturae, quas ante exposuimus, facere oportebit. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ffragio ⁊ magistratũ ꝯsilio pͥuastic̃
pontes distribiusti. Itẽ eꝯͣrio. maie¬
statẽ is mimut qui amplitudine
ciuitatis det̾mento afficit. Ẽgo nõ
affeti. S ꝓhibui det̾mento. Errariũ
enĩ ꝯẜuami. libidini maloꝵ restiti
maiestatẽ oẽm intire nõ passus sũ
primũ ig̾ nocabuli siña b̾int ad¬

Expanded text:
ffragio et magistratum consilio privasti, cum pontes disturbasti.» Item ex contrario: «Maiestatem is minuit, qui amplitudinem civitatis detrimento ‹adficit. Ego non adfeci, sed prohibui detrimento:› aerarium enim conservavi, libidini malorum restiti, maiestatem omnem interire non passus sum.» Primum igitur vocabuli sententia
Abbreviated transcription (Latin):
qui arbitrantin ad hanc cam trac¬
tandam uehement̾ ꝑtine̾ ꝯgnici¬
onc̃ amphibologiaꝵ cam que aba
dyaleticis ꝓfertur. Nos uo arbitra¬
mur nõ mõ nullo adiumẽto eẽ s
potiꝰ maximo nupedĩto eẽ. Om̃s
enĩ illi amphibologias aucupant᷑
ti tũ odiosi. tũ obscuri int̾p̃tes sũt
⁊ dũ cante expediteq loqui uolũt
infantissimi reꝑiunt᷑. Ita dũ metu¬
unt indicendo nequid ambiguur
ssuis rõnb cũ uoles refellemꝰ
inp̾senciaꝵ hoc int̾tedẽ nõ alicnũ
fuit a pposito ut huiꝰ in fantie gar¬
rulam disciplinam ꝯtempnerem.¬

Expanded text:
qui arbitrentur ad hanc causam tractandam uehementer pertinere cognitionem amphibologiarum, eam quae a dialecticis profertur. Nos uero arbitramur non mpotius maximo inpedimento. Omnes enim illi amphibolias aucupanturti cum odiosi tum obscuri interpretes sunt; et dum caute et expedite loqui volunt, infantissimi reperiuntur. Ita dum metuunt in dicendo, ne quid ambiguum ssimis rationibus, cum voles, refellemus. In praesentiarum hoc intercedere non alienum fuit, ut huius infantiae garrulam disciplinam contemnerem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗatũ sit. ⁊ id qd postĩore iege sãctitu
sit eẽ neglectũ. cũ ħerunt ꝯsid̾rata
statii nr̃e legis exposicõe retitattẽ
collaudatione utem᷑ pemĩde ꝯtric
umi uoluntas scriptoris cum
scripto disside̾ uideb̾r si asc̾pto
tatoe scirent neadũsarii id scͥptu

Expanded text:
gatum sit; id, quod posteriore lege sanctum sit, esse neclectum. Cum haec erunt considerata, statim nostrae legis expositione, recitatione, conlaudatione utemur. Deinde contrariae um voluntas scriptoris cum scripto dissidere videbitur, si a scripto tatione, scirent
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad eũ uentũ sit erubuisse ex pa¬
luisse. titubasse. mꝯstant locuti
eẽ ꝯcidisse. pollicitũ esse aliquid. q̃
signa ꝯsciẽ sunt. Si reus hoꝵ nich
fecit accusator dicet eũ usq adeo p̃¬
meditatũ f̃uisse. quid sibi esset usu
uentuꝵ ut ꝯfidentissime resistens
respondẽt que signa ꝯfidencie nõ
ĩ nocentie sint. Defensor si ꝑtimu¬
erit. magni tudine piculi nõ ꝯscia
peccati seꝯmotũ esse dicet. si nõ ꝑ¬
tiniñt fictũ ĩnocentia negabitẽẽ¬

Expanded text:
cum ad eum ventum sit, erubuisse, expalcum ad eum ventum sit, erubuisse, expalluisse, titubasse, inconstanter locutum esse, concidisse, pollicitum esse aliquid; quae signa conscientiae sint. Si reus horum nihil fecerit, accusator dicet eum usque adeo praemeditatum fuisse, quid sibi esset usu venturum, ut confidentissime resisteret et responderet; quae signa confidentiae, non innocentiae sint. Defensor, si pertimuerit, magnitudine periculi, non conscientia peccati se commotum esse dicet; si non pertimuerit, fretum innocentia negabit e
Abbreviated transcription (Latin):
ticia. ĩ prudencia. mappacio de mon¬
strabit᷑ fuisse. ꝑ qmͣ rem sare potuit
an diffidendũ. an ꝯfidendũ fuerit
¶Spes celandi que fuĩt querit᷑ ex con¬
sciis arbitris. ad intorib. lib̾is aut ẜ¬
mentis ⁊ magis firma suspicione.
stans. oscquens. In p̃terito tempeo
portet ꝯsid̾rare. uͥ fuerit. ũ uissus sit.
cũ quo uisus sit. nũqd appararit.
habuit. de ꝯsciis.de adiutoribḋ ad
uim̃tis. nũ quo in loco p̃ter ꝯsue¬
pitus exauditus. aut demq ñqd
aliquo sensu ꝑceptũ sit aspectu. au¬
ditu. tactu odore gustu. Nam qͥ uis
hoꝵ sensus pot̃ ꝯflare suspicionem
¶Inꝯseqñti temꝑe spectabit᷑. nũqd
re tͣnsacta relictũ sit qd indicet. ã
fc̾m esse maleficiũ. aut a quo factũ
sit. Ifc̾m eẽ hoc mõ. Si tumore et li¬
uore decoloratũ est corpus mortui
necatum. a quo fẽm sit hoc modo
acto negotio. quo in loco res gesta
nocentis ⁊ ĩnocentis ꝯsequi solcat.
accusator dicet si poti̾t adu̾sariu

Expanded text:
 inprudentia, inapparatio demonstrabitur fuisse; qua re scire potuerit, utrum diffidendum an confidendum fuerit. Spes celandi quae fuerit quaeritur ex consciis, arbitris, adiutoribus, liberis aut smentis et magis firma suspicione. ns, consequens. In praeterito tempore oportet considerare, ubi fuerit, ubi visus sit, quicum visus sit, num quid appararit, habuerit de consciis, de adiutoribus, de adiumentis; num quo in loco praeter consuepitus exauditus aut denique num quid aliquo sensu perceptum sit, aspectu, auditu, tactu, odoratu, gustatu; nam quivis horum sensus potest conflare suspicionem. In consequenti tempore spectabitur, num quid re transacta relictum sit, quod indicet aut factum esse maleficium aut ab quo factum sit. Factum esse, hoc modo: si tumore et livore decoloratum corpus est necatum. A quo factum sit, hoc modo:acto negotio, quo in loco res gesta nocentis et innocentis consequi soleant. Accusator dicet, si poterit, adversarium,
Abbreviated transcription (Latin):
expedisse reo peccare. et absimilit¬
pitudine hominẽ nũꝙ̃ ab fuisse.
Id diuidit᷑ in causã ⁊ iuitam. Ca
ẽ ea que nduxit ad maleficiũ mo
maleficio appetiei̾t. nũ honorẽ. n
pecũiam. nũ dñacionẽ. nũ aliqm̃
cupiditatẽ. aut amoris. aut hiꝰ mõ
libidinis uolĩt explere.aut ñ
qd̃ in ꝯmodũ uitarit ĩimiticias.
in famiã. dolorem. supplicuĩ. hici
cusator in spe ꝯmodi. cupiditatem
ostendet adu̾sarii. In nitacce mo¬
modi formidinẽ. Defensor at̾ ne¬
gabit causã fuisse sibi si pot̾it ant
eã uehement̾ extenuabit. demd
iquĩ esse dicet omẽs ad quos al¬
quid emolum̃ti exaliqua repie¬
spectabit᷑. in quo pͥmũ ꝯsiderabii
accusator. nũ qñ simile ꝗd fecens
si id nõ repiet. queret nũ qn̾uens¬

Expanded text:
expedisse peccare et ab simili turpitudine hominem numquam afuisse. Id dividitur in causam et in vitam. Causa est ea, quae induxit ad maleficium commaleficio appetierit, num honorem, num pecuniam, num dominationem; num aliquam cupiditatem ‹aut› amoris aut eiusmodi libidinis voluerit explere, aut num quod incommodum vitarit: inimicitias, infamiam, dolorem, supplicium. CAPUT 4 Hic accusator in spe commodi cupiditatem ostendet adversarii, in vitatione incommodi formidinem augebit. Defensor autem negabit fuisse causam, si poterit, aut eam vehementer extenuabit; deinde inicum esse dicet omnes, ad quos aliquid emolumenti ex aliqua re pervespectabitur. Primum considerabit accusator, num quando simile quid fecerit. Si id non reperiet, quaeret, num quan
Abbreviated transcription (Latin):
refelletur. Si aut falsaerit. aut m¬
utił aut turpis aut inuiriosa ro
qͦ ex iiris ꝑtib sumet᷑ diuridici¬
gibꝰ ⁊ morib equo a bono repien¬
tur de quib dicetꝰ in iridiciali
ab soluta Inc̾a rõnabili pͥmũ quẽ¬

Expanded text:
tur, si aut falsa erit aut inutilis aut turpis aut iniuriosa: id quod ex iuris partibus sumetur de iuridicigibus et moribus, aequo et bono reperientur; de quibus dicetur in iuridiciali absoluta. In causa ratiocinali primum quaer
Abbreviated transcription (Latin):
płes ꝯstituciones aut ꝑtes ꝯstituci¬
onũ accomodarent᷑. Reliquũ ẽẽ iuu
debatur ut ostendẽmus que rõ pos¬
sit ĩuenciones adunãqm̃q ꝯstitu¬
cionem.ant ꝑtem ꝯstitucõis acco¬
modare ⁊ itẽ quales argum̃tacio¬
nes quas greci epig̾emata appelłat
sequi q quales uitari oportẽt quor
utrũq ꝑtinet ad confirmacõem et
ad ꝯfutacionẽ Demide ad extremu
uti oporteat qui locus erat extitmꝰ.

Expanded text:
ut partes constitutionum adcommodarentur. Relicum videbatur esse, ut ostenderemus, quae ratio posset inventiones ad unam quamque constitutionem aut partem constitutionis adcommodare; et item quales argumentationes, quas Graeci epicheremata appellant, sequi, quales veitari oporteret; quorum utrumque pertinet ad confirmationem et ad confutationem. Deinde ad extremum uti oporteat; qui locus erat extremus
Abbreviated transcription (Latin):
putabit᷑. qd̾ in duas aut płes sen¬
tencias trahi possit. hoc mõ tractã¬
dumẽ p̾mũ sit ne ambiguũ que¬
rendũ ẽ demde quomõ scriptum
sit. si id qd̾ adu̾sarii int̾p̃tant᷑. scͥp¬
tor tieri uoluiss ostendend ẽ dm̃
id qd̾ nos intp̃tem᷑. ⁊ ficri posse et
honeste ⁊ recte ⁊ lege et more ⁊ mͣ
bono ⁊ equo fieri posse ꝙ adu̾sari

Expanded text:
putabitur, quod in duas aut plures sententias trahi possit, hoc modo tractandum est: primum, sitne ambiguum, quaerendumst; deinde, quomodo scriptum esset, si id, quod adversarii interpretantur, scriptor fieri voluissquod nos interpretemur, et fieri posse, et honeste recte lege more natura bono et aequo fieri posse; quod adversari
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cõmũnis. s̃ eum qui cũ ꝯfiteatur
potui̾t nõ nccͣiuĩ scribendũ putant
Uenide dicemꝰ calũpiatoris esse
officiũ. u̾ba ⁊ lict̾as sequi negligere
uoluntatẽ. Demĩ id qd̃ sc̃ptũ sit aut
nõ posse fieri.aut nõ lege. a̾ ñ more
nõ natura. nc̃ equo⁊ bono posse fi.
tissime fieri nemo dicet. At e que
a nob̾ facta sint iustissime facta de
aut stultã. aut ĩiustam. ã nõ posse fĩ
aut nõ ꝯstare cũ supiorib ⁊ infiori¬
b sñiis. ant cũ uire cõi. aut cũ alii
legib cõib. aut cũ reb iudicatis dis

Expanded text:
st contra eum, qui, cum fateatur potuerit, non necessario scribendum putarit. Deinde dicemus calumniatoris esse officium verba et litteras sequi, neclegere voluntatem. Deinde id, quod scriptum sit, aut non posse fieri, aut non lege non more non natura non aequo et bono posse fierm rectissime fieri nemo dicet; at ea, quae a nobis facta sint, iustissime facta. Deaut stultam, aut iniustam, aut non posse fieri, aut ‹non› constare cum superioribus et inferioribus sententiis; aut cum iure communi aut cum aliis legibus communibus aut cum rebus iudicatis diss
Abbreviated transcription (Latin):
a si cetĩ falsi soleant eẽ argum̃ta
dicemꝰ p̃niũ. si docebimꝰ młtos ue
falsos rumores ⁊ exemplis uto
dequib falsa fama fuit. ⁊ auti¬
micos nr̃os. aut hoĩes nã malus¬

Expanded text:
, si ceteri falsi soleant esse, argumendicemus: primum, si docebimus multos esse falsos rumores, et exemplis utemur, de quibus falsa fama fuerit; et aut iniquos nostros aut homines natu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. primũ nũque abrogatõ. an
de rogatio sit. Denide utrũ legesita
dissentiant. ut alt̾a uibeat. alta ue¬
tet. An ita ut alt̾a cogat alta ꝑ mitta.
Infirma emĩerit enis defensio qui
negabit se fetisse qd̾ cogeret᷑ cũ alt̾a
lex ꝓmitteret pł eĩ ualet sanctõr¬
missione Itẽ illa defcusio tenius

Expanded text:
dum est primum, num quae obrogatio aut derogatio sit; deinde utrum leges ita dissentiant, ut altera iubeat, altera vetet, an ita, ut altera cogat, altera permittat. Infirma enim erit eius defensio, qui negabit se fecisse, quod cogeretur, cum altera lex permitteret: plus enim valet sanctio permissione. Item illa defensio tenu
Abbreviated transcription (Latin):
buit Aquestionib dicemꝰ cu de¬
mẽ strabmiꝰ maiores neĩ ĩuemendi
causa torm̃tis ⁊ cruciatib uoluisse
quen. ⁊ sũmo dolore homĩes cogi ut
ꝯcad sciant dicant ⁊ ꝑ̃terea ꝯfirma¬
cior ħ etit disputacio. si que tc̃a erũt¬
argumentando eisdẽ iis quibo¬

Expanded text:
uaestionibus dicemus: cum demonstrabimus maiores veri inveniendi causa tormentis et cruciatu voluisse quaeri et summo dolore homines cogi, ut quicquid sciant dicant; et praeterea confirmatior haec erit disputatio, si, quae dicta erintargumentando isdem viis, quib
Abbreviated transcription (Latin):
turali narratio accusatorios
piciones int̾iectas ⁊ dispsas ha¬
beͣ debet. ut nichil actum. nich dc̃m
nusꝙͣ uentũ. auditũ. nichil demq
fc̃m sine causa putet᷑. Defensoris
narracio simplicẽ ⁊ dilucidam expo¬
posicionẽ debet hr̃e cũ atenuaciõe
suspicionis. Huiꝰ constitucõis racõ
in .ui. ptes ẽ distributa. ꝓbabile col¬
lacionẽ. signũ. argumĩtu.ꝯ secucoẽ.¬

Expanded text:
turali narratio accusatoris suspiciones interiectas et dispersas habere debet, ut nihil actum, nihil dictum, nusquam ventum aut abitum, nihil denique factum sine causa putetur. Defensoris narratio simplicem et dilucidam expositionem debet habere cum adtenuatione suspicionis. Huius constitutionis ratio in sex partes est distributa: probabile, conlationem, signum, argumentum, c
Abbreviated transcription (Latin):
postulabit quesisse uidcamͣ. si pꝰ¬
us panca de diuisione causaꝵ didł¬
Ansarũ diuisio in duas pres
distributa est. pͥmũ poraia
narratione. debeniꝰ apire quid nob
ꝯueniat cũadũsariis. si ea que und¬
a sunt nobis ꝯuenient. qd mo¬

Expanded text:
si prius pauca de divisione causarum dixesarum divisio in duas partes distributa est. Primum per narrationem debemus aperire, quid nobis conveniat cum adversariis si ea, quae utilia sunt nobis, convenient, q
Abbreviated transcription (Latin):
s culpã ip̃am amouemꝰ ⁊ uel in ho¬
minẽ tͣnfferimꝰ. uł in rem ꝙ̃ piã s fe¬
rimꝰ. In hominẽ tͣnsfert᷑. ut si accusa¬
tur is qui publiũ sulpitiũ sc fatetur
occidisse. ⁊ id uissu osulũ defendat
ce̾ iussus sit expleb̾scito uctet᷑. Ex
compatione cusa ostat. cũ dicimus
mõĩ ẽ .G. põpiliꝰ cũ agalł obsidẽtur.
neq fugere ullo mõ posset. uenit c̃
hostiũ dutib in collucionẽ. ita disce¬
ssit ut impedim̃ta relinq̃ret ex̾citi¬
um educe̾t. Satis eẽ duxit amittẽ
ĩpedim̃ta ꝙͣ excitum. Ex̾citũ eduxit
impedim̃ta reliquit. arcessit᷑ maie¬
statis.Que constitucões. ⁊ que ꝯsti¬
tucionũ ꝑtes sũt uideor oscendisse.
⁊Iunc quomõ eas ⁊ q̃ uia tͤctaris
uemat demõstrandũ ẽ. Si p̾us ape¬
rumꝰ quid oporteat ab ambob in
causa destinari quo rõ omĩs tociꝰ
orõis ꝯfcratur.
Onsti tucione igͥ repta sta
ut docendi cã inhac potissimũ cã
ꝯsistamꝰ. horesces cũ ofiteat se oc¬

Expanded text:
ovemus et vel in hominem transferimus vel in rem quampiam conferimus. In hominem transfertur, ut si accusetur is, qui Publium Sulpicium se fateatur occidisse, et id iussu consulum defendat cere iussus sit, ex plebis scito vetetur. Ex conparatione causa constat, cum dicimus smodi est: C. Popilius, cum a Gallis obsideretur neque fugere ullo modo posset, venit cum hostium ducibus in conlocutionem; ita discessit, ut inpedimenta relinqueret, exercitum educeret. Satius esse duxit amittere inpedimenta quam exercitum. ‹Exercitum› eduxit, inpedimenta reliquit: arcessitur maiestatis. Quae constitutiones et quae constitutionum partes sint, videor ostendisse. Nunc quo modo eas et qua via tractari conveniat demonstrandum est, si prius aperuerimus, quid oporteat ab ambobus in causa destinari, quo ratio omnis totius orationis conferatur. onstitutione igitur reperta statut docendi causa in hac potissimum causa consistamus: Orestes confitetur se oc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ res sine ꝓp̾a lege uenit iniudiciũ
que tũ ab aliis legib simlitudine
quadã occupat᷑. ca ẽ huiꝰ mõilex.si
furiosus existet. agnatoꝵ gentiliũq
ĩ eo pecuiaq eius potestas esto. ⁊ lex.
Qui parentẽ necasse iudicatus erit.
is obuolutus ⁊ obligatus corio d ue¬
hat᷑ in ꝓfluentẽ ⁊ lex. pat̾ familias
uti suꝑ familia pecuma ne sua legaue¬
rit. ita ius esto. ⁊lex. si pat̾ familias
intestatus morit᷑. familia pecumaq
eius. agnatoꝵ gentiliũq esto. Malleo¬
lus indicatus ẽ matrẽ necasse ei damp
cũ. tabulas incardẽm afferunt. testam̃¬
tũ ip̃o p̾̃sente ꝯscribunt. testes recteaf¬
fuerũt. de illo suppliciũ sumit᷑ panlopͦ.
hii qui beredes erant testam̃to h̾rdi¬
tatẽ adcunt. Fr̾ minor malleoli qui cũ
oppugnauãt in eius piculo suã uocat
b̾rditatem. lege agnaciomis. Hic cei¬
ta ler inrem nulla affert᷑ ⁊ tñ młte
afferunt᷑ ex quib rõcinacio nascie¬

Expanded text:
sine propria lege venit in iudicium, quae tamen ab aliis legibus similitudine quadam aucupatur. Ea est huiusmodi: Lex: si furiosus existet, adgnatum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. Et lex: qui parentem necasse iudicatus erit, ut is obvolutus et obligatus corio devehatur in profluentem. Et lex: paterfamilias uti super familia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. Et lex: si paterfamilias ‹intestato moritur, familia› pecuniaque eius agnatum gentilium esto. Malleolus iudicatus est matrem necasse. Ei damneum, tabulas in carcerem adferunt, testamentum ipso praesente conscribunt, testes recte adfuerunt; de illo supplicium sumitur. Ii, qui heredes erant testamento, hereditatem adeunt. Frater minor Malleoli, qui eum obpugnaverat in eius periculo, suam vocat reditatem lege agnationis. Hic certa lex in rem nulla adfertur, et tamen multae adferuntur, ex quibus ratiocinatio nasci
Abbreviated transcription (Latin):
nis ĩpetũ facit. pontes disturbat. ci¬
stas deiet̾ impedim̃to ẽ quo seciꝰ fe¬
ratur. actersit᷑ cepio maiestatis. Cõsti¬
tucio legittima exdiffmicione. uoca¬
bulũ enĩ diffinitur ip̃m. cũ qrͣ quid
sit minie maiestatẽ. Ex tͣnslacione¬
ꝯtrou̾sia nascit᷑. cũ aut tempꝰ diffeñ¬
dũ. aut accusatorẽ mutandũ. aut in¬
dices mutandos reus dicit. Hac ꝑte
ꝯstitucionis g̾ci in uidiciis. nos in
uire cuuli pleꝵq utim᷑. in hac parte
nos iuris cuulis sciencia iuuabit.
ĩ uidiciis tũ nõ nich utimͣ ut hoc iͦ.
siquis petulacus accusat qd uasa ã¬
gentea publica de loco p̾uato dicat᷑
sustulisse possit dicẽ cũ diffmicione
sit usus. quid sit furtũ. qd peculatus
secũ turti agi. nõ peculatꝰ oportẽ. Hec
partitio lime ostitutionis hic ḋcaĩs

Expanded text:
nis impetum facit; pontes disturbat, cistas deicit, impedimento est, quo setius feratur: arcessitur Caepio maiestatis. Constitutio legitima ex definitione. Vocabulum enim definitur ipsum cum quaeritur, quid sit minuecontroversia nascitur, cum aut tempus differendum aut accusatorem mutandum aut iudices mutandos reus dicit. Hac parte constitutionis Graeci in iudiciis, nos in iure civili plerumque utimur in hac parte nos iuris civilis scientia iuvabit: in iudiciis tamen nonnihil utimur ut hoc modo: Si quis peculatus accusatur, quod vasa argentea publica de loco privato dicatur sustulisse, possit dicere, cum definitione sit usus quid sit furtum, quid peculatus: secum furti agi, non peculatus oportere. Haec partitio legitimae constitutionis his de caus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ usus fuit horestes rõne. ħ racto
uire occidi. Ila enĩ patrẽ meũ occi¬
d̾rat. utetur accusator firmam̃to h̃
ratto. S nõ abste occidi. neq indep̃¬
natã penas pende̾ oportuit. Exrõe
defensionis et exfirmam̃to acc̃ati¬
onis uidicii questio nascat᷑ oportet
qͣ nos iudicacionẽ. g̃ci cͥnomeum
appellant. Ea constituet᷑ exo ũctoe
firmamti.⁊ rõnis defensione hͦ mõ.
Cum dicat horestes se patris ultis¬
cendi causa matrẽ occidisse. rectũ ne
fur̾t sinc uidicio afilio clitemestra
occidi. gͦ hac rõne iudicacionẽ repire
ꝯuenit. Reppta indicacione oẽm
rõem tociꝰ orõnis eo confcrri optebͭ

Expanded text:
Cum usus fuerit Orestes ratione hoc pacto: «Iure occidi: illa enim patrem meum occiderat», utetur accusator firmamento, hoc modo: «At non abs te occidi neque indamnatam poenas pendere oportuit.» Ex ratione defensionis et ex firmamento accusationis iudicii quaestio nascatur oportet: eam nos iudicationem, Graecei crinomenon appellant. Ea constituetur ex coniunctione firmamenti et rationis defensione hoc modo: Cum dicat Orestes se patris ulciscendi matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytemestram occidi. Ergo hac ratione iudicationem reperire convenit: reperta iudicatione omnem rationem totius or
Abbreviated transcription (Latin):
se nõ esse mirandũ. Si uehement̾
castus ⁊ integ̾ existimab̾r adu̾sa¬
riꝰ dicet fictam famã spectari nõ
oportẽ. nũ añ occultasse sua flagi¬
tia. se planũ factuꝵ. ab eo malefici¬
ũ nõ abeẽ Defensor pͥmũ demõ¬
strabit uitã integrã si poti̾t. Idsi ñ
potũit. contugiet ad in prudenciam.
stulticiã.adolescenciã.uim. ꝑsua¬
sionẽ quib dereb uitupatio coru
q̃ ex̃ id cͥmen erunt. nõ debeat assi¬
gnari. Sin uehement̾ hoĩs turpi¬
tudine impedict᷑ ⁊ infamia. prius
dabit oꝑam ut falsos rumores dis¬
sipatos eẽ de ĩnocente ⁊ utet᷑ loco
cõnumirumorib credi nõ oportẽ.
Si nichil eoꝵ ticri pot̾ ntat᷑ ext̾ma¬

Expanded text:
vehementer castus et integer existimabitur adversarius, dicet facta, non famam spectarei oportere; illum ante occultasse sua flagitia; se planum facturum ab eo maleficium non abesse. Defensor primum demonstrabit vitam integram, si poterit: id si non poterit, confugiet ad inprudentiam, stultitiam, adulescentiam, vim, persuasionem; quibus de rebus  vituperatio eorum, quae extra id crimen erunt, non debeat atsignari. Sin vehementer hominis turpitudine inpedietur et infamia, prius dabit operam, ut falsos rumores dissipatos esse dicat de innocente; et utetur loco communi, rumoribus credi non oportere. Sin nihil eorum fieri pot
Abbreviated transcription (Latin):
mõĩ. Mimꝰ quidã nõiatĩ. accrũ poe¬
tã ꝯpellauit in cenaculo meo. acco¬
us ĩ iuriaꝵ agit. hic nicħ aliud de¬
fendit. insi licere nõiari cũ cuiꝰ no¬
mine scriptadent᷑ agenda. ¶ Assup¬
tiua pars ẽ cũ ꝑse defensio ĩ firma
ciue ꝑtes sũt .iiiiͣ. concessio. remo¬
¶Concessio ẽ cũ reus postulat sibi¬
ignosci.¶ Ea diuidit᷑ in purgacione
⁊ dep̾cationẽ. ¶Purgacio ẽ cũ con¬
sulto negat se reus fecisse. Ea diui¬
dit᷑ in ĩprudenciã. fortunã. necessi¬
tatẽ Fortunã ut cepio ad trr pł. de¬

Expanded text:
Mimus quidam nominatim Accium poetam conpellavit in scaena. Cum eo Accius iniuriarum agit. Hic nihil aliud defendit nisi licere nominari eum, cuius nomine scripta dentur agenda. Adsumptiva pars est, cum per se defensio infirma tivae partes sunt quattuor: concessio, remoConcessio est, cum reus postulat ignosci. Ea dividitur in purgationem et deprecationem. Purgatio est, cum consulto negat se reus fecisse. Ea dividitur in inprudentiam, fortunam, necessitatem: fortunam, ut Caepio ad tribunum pl
Abbreviated transcription (Latin):
manu missus testam̃to esset. Ne¬
ssent. ¶ Dep̾catio ẽ cũ et pectasse⁊
ꝯsulto fetisse ꝯfitetur. ⁊ tñ postulat
ret. U̾m nichil postulat ignosa
sꝰ ĩ indiciũ nõ uenit. at in senati¬

Expanded text:
manu missus esset; nessent. Deprecatio est, cum et peccasse se et consulto fecisse confitetur, et tamen postulat, ret, verum nihil postulat ignosci.» Ergo in iudicium non venit: at ‹in› senat
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ duas aut plures siñas sigrfi¬
cat. hoc mõ. Pat̾ familias cũ filiumhe¬
dem facẽt. testamento uasa argente¬
a uxori leganit. Tulliꝰ heres nĩs therẽ¬
cie uxori mee. uex pondo uasoꝵ argẽ¬
teoꝵ dato que uolet. post mortẽ eiuis
uasa p̃ciosa ⁊ celata magnifice illape
do ei debẽ dicit. constituciõ ẽ legittĩa
constat.cũ inde ꝯtrou̾sia ẽ quo nõie
fc̾m appelletur. c̃a ẽ huiꝰ mõi. Cũ luciꝰ
sat̾mꝰ legẽ frumentariã desemissib
⁊ trientib laturꝰ ess. cip̃io qui per id
tempis questor urbanꝰ erat. docuit
senatũ erariũ paci nõ posse largicio¬
nẽ tantã. Senatus decienit si eã legẽ
ad popłm ferat. adu̾sus rp. uidẽi eũ¬

Expanded text:
scriptum duas aut plures sententias significat, hoc modo: Paterfamilias cum filium heredem faceret, testamento vasa argentea uxori legavit Tullius «heres meus Terentiae uxori meae XXX pondo vasorum argenteorum dato, qua volet.» Post mortem eius vasa pretiosa et caelata magnifice petit mdo ei debere dicit. Constitutio est legitima constat, cum in controversia est, quo nomine factum conpelletur. Ea est huiusmodi: Cum Lucius Saturninus legem frumentariam de semissibus et trientibus laturus esset, ‹Q.› Caepio, qui per id temporis quaestor urbanus erat, docuit senatum aerarium pati non posse largitionem tantam. Senatus decrevit, si eam legem ad populum ferat, adversus rem pu
Abbreviated transcription (Latin):
b pͥmũ scribendi fuit. quo cet̾a t̾ fa¬
ciliora cognitu uiderent. Itaq nob̾
placitũ est. ut ea que difficillima es¬
sent potissimũ ꝯscribe̾mus. ¶Can¬
delib̾atinũ. Iudiciale multo difficil¬
limũ ẽ. iudiciale gͦ id pͥmũ. Ib solue¬

Expanded text:
bus primum scribendum fuit, quo cetera tibi fabus primum scribendum fuit, quo cetera tibi faciliora cognitu viderentur, ita nobis placitum est, ut ea, quae difficillima essent, potissimum conscriberemus. Caudeliberativum, iudiciale. Multo difficillimum iudiciale est; ergo id primum absolvi
Abbreviated transcription (Latin):
Occidisti ayatem. inficiacio nõ occi¬
di ⁊udicacio. Occidi̾t ne. kõ omnis
ut̾usq orõnis ut añ dictũ ẽ ad hanc
iudicationẽ ofcrenda est. ¶Si plures
erunt constitutiones. aut rartes cõ¬
stitucionum. iudicationes quoqi
plures crunt muna causa. s omẽs
simili rõne reppientur Sedul o dedi¬
mꝰ oꝑani ut breuit᷑ ⁊ dilucide quib
de reb ad huc dicendũ fuit dicẽmus.
Nunc qm̃ satis huiꝰ uoluminis ma¬
snitudo creuit. ꝯmodiꝰ est maltero
libro decetis reb denceps exponẽ.
nequa ꝑꝑ multituromẽ litterarũ pos¬
sit aĩmũ tuũ defatigatio retardare. si¬
si quo tardius ħ quã studes ab soluẽ¬
tur. tũ rerum magnitudini. tũ nris
quoq occupacionib assignare de¬
bebis. uerũ tamẽ maturabimꝰ.⁊ qd
negocio diminutũ fui̾t exequabi¬
mus indit̃tie. ut ꝓ tuo in nos offi¬
cio ⁊ nrõ inte studio. munus hoc ac¬
cuniulat⁊ ssimc tuc largiamur uo¬
luntati.
primo libro herenni

Expanded text:
i Aiacem.» Infitiatio: «Non occidi.» Iudicatio: «Occideritne?» Ratio omnis utriusque orationis, ut ante dictum est, ad hanc iudicationem conferenda est. Si plures erunt constitutiones aut partes constitutionum, iudicationes quoque plures erunt in una causa, sed et omnes simili ratione reperientur. Sedulo dedimus operam, ut breviter et dilucide, quibus de rebus adhuc dicendum fuit, diceremus. Nunc quoniam satis huius voluminis magnitudo crevit, commodius est in altero libro de ceteris rebus deinceps exponere, ne qua propter multitudinem litterarum possit animum tuum defatigatio retardare. Si qua tardius haec, quam studes, absolventur, cum rerum magnitudini tum nostris quoque occupationibus adsignare debebis. Verumtamen maturabimus et, quod negotio deminutum fuerit, exaequabimus industria, ut pro tuo in nos officio, nostro in te studio munus hoc adcumulatissume tuae largiamur voluntati. primo libro, Herenni,
Abbreviated transcription (Latin):
Ota spes uincendi rõ q ꝑsua¬
dendi posita est in ꝯfirmacce
et confutacione. Nã cũ adiumenta
ab solute nimirũ munꝰ oratorium
ꝯfeterimꝰ. Utrũq ig̾ face̾ potĩmus
si constitucionẽ cause ognonimus.¬
feterunt. nr̃ doctor tres putauit eẽ
nõ ut de illoꝵ ꝗcꝙͣ de trahẽt ĩnẽ¬
cione. s ut ostenderet id qd̾ optius¬
s simplicit̾ ac singulari mõ docere
illos distribuisse dupłr et biptito.
Constitucio ẽ. pͥma d̾ p̃cõ defenso
cial. ¶ miecturał ẽ cũ defacto ꝯtrou̾¬
sil e. hoc mõ.Aiax in silua pꝰqm̃ resci¬
ut que feciss ꝑ insaniã. gladio ĩcu¬
pore telũ cruentũ edicit tencer ĩ¬
tris cũ gladio cruento uideat. capi¬
tis artessit. hic qm̃ ꝯiectura uerum
q̃ritur. defacto erit ꝯtrou̾sia. ⁊ exeo
ꝯstitutio causc ꝯiecturalis nõiatur.¬
E dittima est constitucio cu
diffiuicionẽ. tͣnslacionẽ rõcinacioe

Expanded text:
Tota spes vincendi ratioque persuadendi posita est in confirmatione et in confutatione. Nam cum adiumenta verimus, absolute nimirum munus oratorium confecerimus. Utrumque igitur facere poterimus, si constitutionem causae cognoverimus.fecerunt: noster doctor tres putavit esse, non ut de illorum quicquam detraheret inventione, sed ut ostenderet, id, quod oportuisset simpliciter ac singulari modo docere, illos distribuisse dupliciter et bipertito. Constitutio est prima deprecatio defensorcialis. Coniecturalis est, cum de facto controversia est, hoc modo: Aiax in silva, postquam resciit, quae fecisset per insaniam, gladio incupore telum cruentum educit. Teucer infratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit. Hic coniectura verum quaeritur; de facto erit controversia: ex eo constitutio causae coniecturalis nominatur.itima est constitutio, cum ‹in› definitionem, translationem, ratiocinationem.
Abbreviated transcription (Latin):
monstret oportet. aut aliis qͦ bono
fuisse. aut alios qͦ id quo ipẽ ĩsimu¬
let̾ face̾ potuisse ¶Signũ est ꝑ qd̾
ostent̾r ydonea ꝑficiendi facultas
bris.an deẜtus. semꝑ desertꝰ an tc̃
cũ id fc̃m sit fui̾t i eo loco solitu¬
do.sacer an ꝓfanus publicus. ani
pͥuatus fiu̾t. eismõi loci attigat.
Nũ qui ẽ tassus ꝑspectus ⁊ cxandi¬
satori ꝯueniat pscribẽ n grauarem.¬
R.
nͥ facile qui ius causa posita posset
iudicare.Inicia enĩ inuencionis ab
arte debent ꝓficisci. cet̾a facile oꝑabͥ
qͣ noctis hora fc̃m esse dicat᷑ ⁊cꝰ moĩ
uelongũ fuĩt ad eã rem tnsigendar
spatii futurũ. Nã parui refert.satis
querit᷑. ydonea ne fui̾t ad rem adori¬
endam an alia melior. que a̾ ꝑ̃tĩta
sit. aut nõ expectata. ¶Spes ꝑficiẽ¬
di que fu̾it. spectab̾r hoc mõ. Si que
supͣ dicta sunt signa ꝯcurrerint. Si

Expanded text:
monstret oportet aut aliis quoque bono fuisse, aut alios quoque id, quod ipse insimuletur, facere potuisse. Signum est, per quod ostenditur idonea perficiendi facultas bris an desertus, semper desertus an tum, cum id factum sit, ‹fuerit› in eo loco solitudo, sacer an profanus, publicus an privatus fuerit; cuiusmodi loci adtingant, num, qui est passus, perspectus, exaudisatori conveniat, perscribere non gravaremur, si facile quivis causa posita posset iudicare. Initia enim inventionis ab arte debent proficisci, cetera facile conparabit qua noctis hora factum esse dicatur et cur ne longum fuerit ad eam rem ‹transigendam›, spatii futurum: nam parui refert satis quaeritur, idoneane fuerit ad rem adoriendam an alia melior, quae aut praeterita sit aut non expectata. Spes perficiendi ecqua fuerit, spectabitur hoc modo: si, quae supra dicta sunt signa, concurrent, si
Abbreviated transcription (Latin):
si nauis ꝯẜuata sit. qui remansert̃
ĩnani. magnitudine tẽpestatis ões
ꝑt̾ritinauĩ reliq̃runt in scaphamo
morbũ exire ⁊ fuge̾ nõ potuit. casu ⁊
fortuitu nauis in portũ in columis
delata est. illam egrotus possid. Na¬
iũ petit ille cuiꝰ fuerat. Hec constitu¬
cio legittima ẽ exsc̃pto ⁊ smña. Exõri

Expanded text:
si navis conservata sit, qui remanserunt in navi.» Magnitudine tempestatis omnes perterriti navem reliquerunt - in scapham morbum exire et fugere non potuit. Casu et fortuitu navis in portum incolumis delata est; illam aegrotus possedit. Navem petit ille cuius fuerat. Haec constitutio legitima est ex scripto et sententi
Abbreviated transcription (Latin):
m otronersia. Item coͣrio. Agameõ¬
nẽ esse acliti mestra occi sũ ꝯfitent᷑.
cũ id ita sit. me ulcisci parentem ne¬
gant oportuisse. Denide cũ b fecc̃i¬
mꝰ distributione uti debemꝰ. Ea di
uidit᷑ in duas ꝑtes. enu̾acionẽ. et
expositionẽ. Enũacione utemͣ. cum
ditemꝰ nũo quot de reb dicturi su¬
oportet. Nam ⁊ ꝑiculosũ ẽ. neqnͣdo
plus minꝰ uc dicamꝰ ⁊ suspicionem
iffert auditori meditacionis ⁊ ar¬
tificii. que res fidem a brogat or̾oĩ
Exposicio ẽ. cũ res de quib dicturi¬

Expanded text:
controversia.» Item e contrario: «Agamemnonem esse a Clytemestra occisum confitentur; cum id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse.» Deinde, cum hoc fecerimus, distriuiditur in duas partes in enuntiatione et <in> expositione. Enuntiatione utemur, cum dicemus de numero, quot de rebus dicturi suoportet: nam et periculosum est, ne quando plus minusve dicamus; et suspicionem adfert auditori meditationis et artificii: quae res fidem abrogat orationi. Expositio est, cum res, quibus de r
Abbreviated transcription (Latin):
que facultas ĩme ẽ. doctoꝵ ẽ ista
ꝯsuecudo eaq gretoꝵ. ut is pona¬
t᷑ dequo disputent quãiuus sb̾ito.
Magnũ opus ẽ eget q exertitati¬
one nõ parua. Quã obrem q̃ dispu¬
tari de amicicia possunt abeis cen¬
seo ꝑ etatis qui ista ꝓfitent᷑. Ego
uos hortari tmpossum. ut amici
aptum tam ꝯueniens ad ões res
łsedãs nł adu̾sas. at hoc pͥmũ sen¬
tio nisi in bomis amiticia eẽ non
posse. Neq id adiuiũ reseco ut illi
qui sb̃tilus disserut fortasse uẽ.
s ad cõcm utilitatẽ parũ. Negãt
tem. Sit itaq sane. S eam sapiẽ¬
ciam int̾p̃tant᷑. quã ad huc mor¬
talis nemo ẽ consecutꝰ. Nos aut̃
ea que sũt in usu. nitaq cõi. nõ
ea que fingunt᷑. aut optant᷑ spec¬
tare debemꝰ. Nunq̃ ego dicams.

Expanded text:
me facultas? doctorum est ista consuetudo eaque. Graecorum, ut eis ponatur de quo disputent quamvis subito. magnum opus est egetque exercitatione non parva. quam ob rem quae disputari de amicitia possunt, ab eis censeo petatis, qui ista profitentur; ego vos hortari tantum possum, ut amicitaptum, tam conveniens ad res vel secundas vel adversas. sed hoc primum sentio, nisi in bonis amicitiam esse non posse; neque id ad vivum reseco, ut illi, qui haec subtilius disserunt, fortasse vere, sed ad communem utilitatem parum; negant tem. sit ita sane: sed eam sapientiam interpretantur, quam adhuc mortalis nemo est consecutus. nos autem ea quae sunt in usu vitaque communi, non ea quae finguntur aut optantur, spectare
Abbreviated transcription (Latin):
leuiores. Cũmq płimas ⁊ mari¬
mas ꝯmoditates amiticia cõti¬
neat. tñ illa ninix prestat omĩb
ꝙ bonã spem plucet in posteꝵ. Nec
debilitare aĩmo ᷤᷤ aut cade̾ patitu.
uer q̃ amicũ qui intuet᷑. tanqmͣ
exemplar aliqd̾ intuet᷑ sui. Quo¬
crca ⁊ absentes assũt ⁊ egentes
habmidãt. Et in becilli ualẽt. et
qd difficilius dictu ẽ mortui i¬
uiit̾. Tant honos eos. memoria
desitenũ ꝓsequit᷑ amicor ex quo
lor beata mors uidet᷑. hoꝵin ta
liudabil. Quod si eremeris ex¬
natura reꝵ beniuolentieꝰ iũctioe.
nec domꝰ ulla. nec urbs stare po
merit. nec agricultus quidẽ ꝑma¬
nebit. Id si minꝰ inclłr. quãta us
amicicie concordieq sit exdissen¬
sionb acq discordiis ꝑcipi pot᷑.
aue em̃ doniꝰ tã stabił q̃ tam fir¬
ni ciuitas que nõ odus ⁊ disi¬
diis funditꝰ possit eũti. Ex quo qͣ¬
tum bomi sit in amicitia uidica¬
n potAgrigentinũ quidẽ doc¬
tũ quedã uirũ. carminib grecis

Expanded text:
leviores. cumque plurimas et maximas commoditates amicitia contineat, tum illa nimirum praestat omnibus, quod bonam spem praelucet in posterum, nec debilitari animos aut cadere patitur. verum etiam amicum qui intuetur, tamquam exemplar aliquod intuetur sui. quocirca et absentes adsunt et egentes abundant et imbecilli valent et, quod difficilius dictu est, mortui vivunt; tantus eos honos memoria desiderium prosequitur amicorum, ex quo illorum beata mors videtur, horum vita laudabilis. quod si enatura rerum benevolentiae coniunctionem; nec domus illa, nec urbs stare poterit, nec agricultura permanebit. Id si minus intelligitur, quanta vis amicitiae concordiaeque sit, ex dissens atque discordiis percipi potest. quae enim domus tam stabilis, quae tam firma civitas est, quae non odiis et discidiis funditus possit everti? ex quo, quantum boni sit in amicitia, iudicari potest. agrigentinum quidem doctum quendam virum carminibus Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
dãmõ diligamꝰ. Quis ẽ qui Gaii fa¬
bricii m. curii. nõ cũ caritate aliqua¬
⁊ beniuolentia memoriã uẜpet.
quos nũꝙ uiderit. Quis aut est q
tarqniũ suꝑbũ. qui ꝑ cassiũ spu

Expanded text:
dam modo diligamus. quis est qui C. Fabrici, M’. Curi non cum caritate aliqua benevola memoriam usurpet, quos numquam viderit? quis autem est qui Tarquinium Superbum, qui Sp. Cassium, Sp.
Abbreviated transcription (Latin):
nre ẜmonisq nrĩ intͥpͣtem̃ nec
cam ut quidã docti u̾boꝵ magm¬
ficencia metiam. iurosq bonos
eos qui habent᷑ numerenꝰ paulaᷤ
catones. gaios scipiones philos¬
hiis cõmunis uita ꝯtenta est.
Eos aut̃ omittamꝰ qui õmo nuss
iuros a⁊micicia tantas ope¬
tumtates h̃t. quantas uix qua
dice̾. Eprincipio qui pot esse uia
uitalis. utait enmus qui nõ m
aunci mutua beniuolẽtia cõns¬
cat Quid dulcius qmͣ bab
quo cũ omia audeas sic loquur
tecũ. ¶ Qui esset tantꝰ tructus n
ꝓsperis reb. insi hr̃es qui illcuue
actu ip̃e gauderet. Adusis uero
ut lairdare. uoluptates ut salle¬
as. ualitudo ut dolore careag
mumerib fungare coryis. Ais¬
cia res płrimas ꝯtinet. quoq e
uteris p̃sto ẽ. nullo loco excͥmo¬
tͣ nũquã ĩ tempestia nũq̃ ano¬
lesta ẽ. Itaq nõ aqͣ ñ iguiut ił¬

Expanded text:
rmonisque nostri interpretemur nec eam, ut quidam docti, verborum magnificentia metiamur, virosque bonos eos qui habentur numeremus—Paulos Catones Gallos Scipiones Philos—his communis vita contenta est; eos autem omittamus, qui omnino viros amicitia tantas opportunitates habet, quantas vix queo dicere. principio qui potest esse vita vitalis, ut ait Ennius, quae non in amici mutua benevolentia conquiescit? quid dulcius quam habere quicum omnia audeas sic loqui ut tecum? qui esset tantus fructus in prosperis rebus, nisi haberes qui illis aeque ac tu ipse gauderet? Adversas vero ut laudere; voluptates, ut gaudeas; valetudo, ut dolore careas et muneribus fungare corporis; amicitia res plurimas continet: quoquo te verteris praesto est, nullo loco excluditur, numquam intempestiva, numquam molesta est. itaque non aqua, non igni,