comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem redempt̃onem quam semel fec̃
in cruce. oꝑari pot̾it etiam in altari
cotidie: slam qui semel incarnatꝰ
paulominus ab angł̃is est minoratꝰ.
quia factus passibilis. hic tociens imcar¬
natus quotiens in altari consecratus ip¬
sis hominib multo minor fieret quia
factus irratonalis. Sicut enim ex im¬
ꝑsonatõis iure ut uerus ẽẽt homo in
homine accepit animam cum ratione
sua. ⁊ carnem cum sensib suis ut in ea
pati posset: sic panem si acciꝑet cum ir¬
rationabilitate sua. quia ⁊ ita minor
fieret suis redemptis non uideretur
equum ⁊ sufficiens ẽẽ p̃cium redemp¬
tionis. Si enim neq in celo. neq in t̃¬
ra. neq subtus terram inuentus est
dignus qui aꝑiret librum redempti¬
onis. quia neq angelus neq uiuus
homo. neq mortuus. qnͣtominus aliqͥs
infrahominem factus: Absurdum
est igitur de dei sapientia tam stulte
sentiure: Aiquasq seripturas ad hiuus¬
modi sensum inflect̾e. Cur enim deus

Expanded text:
dem redemptionem, quam semel fecit dem redemptionem, quam semel fecit in cruce, operari poterit, etiam in altari quotidie? Nam qui semel incarnatus, paulo minus ab angelis est minoratus, quia factus passibilis, hic toties impanatus, quoties in altari consecratus, ipsis hominibus multo minor fieret, quia factus irrationalis. Sicut enim impersonationis jure, ut verus homo esset in homine, accepit animam cum ratione sua, et carnem cum sensibus suis, ut in ea pati posset, sic panem acciperet cum irrationalitate sua: et ita quia minor fieret suis redemptis, non videretur aequum et sufficiens esse pretium redemptionis. Si enim neque in coelo, neque in terra, neque subtus terram inventus est dignus qui aperiret librum nostrae redemptionis , quia neque angelus, neque vivus homo, neque mortuus, quanto minus aliquis infra hominem factus. Absurdum est igitur de Dei sapientia tam stulte sentire, aliquasque Scripturas ad hujusmodi sensum inflectere. Cur enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sis oriat᷑. Iam si impanat᷑ xp̃c uel
in panem conu̾titur quod est ne¬
farium cum sit immitabilis: uł
sit panis sicut uerbum caro factum
est. quod friuolum est. cum non
astruat auctoritas euangelica uel ꝓ¬
phalis. cum econtrario etiam panis
fiat caro xp̃i ut non remaneat pa¬
nis. Non enim. ẽẽt. magnum qued
apłc ad cõmendandam hominibus
dei dilectionem. et humane nature
dignitatem. ait quia filius dei an¬
gelos non apprehendit: secd semen a¬
brahe apprehendit: si ille quinature
angłoꝵ contempsit ꝑsonaliter uniri.
brute panis aati substancie imꝑsonatꝰ
panis uellet fieri. Sua enim imꝑsona¬
tio iam non hominib singlaris: quia
etiam panibus facta comiunis sic̃
humane nature minueret dignitatẽ.
sic etiam dei erga homines minus cõ¬
m̃daret dilectionem. Non ergo mous¬
at quemqmͣ quod ipse de seait ego sũ
panis uiuus figurate. quia si ipse cre¬
ditur panis fieri uere. quomodo ean¬

Expanded text:
sis oriatur. Nam. si impanatur Christus, vel sis oriatur. Nam. si impanatur Christus, vel in panem convertitur, quod est nefarium, cum sit immutabilis, vel fit panis sicut Verbum caro factum est, quod frivolum est, cum non astruat auctoritas evangelica vel prophetalis, cum e contrario etiam panis fiat caro Christi, ita ut non remaneat panis. Non enim esset magnum quod Apostolus ad commendandam hominibus Dei dilectionem, et humanae naturae dignitatem ait, quia Filius Dei angelos non apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit, si ille qui naturae angelorum contempsit personaliter uniri, brutae panis substantiae impersonatus, panis vellet fieri. Sua enim impersonatio jam non hominibus singularis, quia etiam panibus facta communis, sicut humanae naturae minueret dignitatem, sic etiam Dei erga homines minus commendaret dilectionem. Non ergo moveat quemquam quod ipse de se ait: Ego sum panis vivus , figurate, quia, si ipse creditur panis fieri vere, quomodo eam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑacto significatõnis offitio corꝑales
iste species transierunt. atq eẽ ulte¬
rius destiterunt. sicut columna ignis
nebulosa ꝑ diem. luminosa ꝑ noc̾tẽ.
x p̃c autem non humanam adhoram
sumpsit effigiem in qua hominibus
appareret ac deinde illa species ꝑiret
s inunitatem ꝑsone sue. manente in¬
iusibili di forma accepit uisibilem
hominis formam. non solum in ea
natus de homine matre: uerum etĩã
creuit inea. manducauit. bibit. dormi¬
uit. occisus est. inea resurrexit. in ce¬
lum ascendit sedet ad dexteram patͥs
inca. & in regno suo ei qui illi sub¬
iecit omnia erit subiectus in ea.
ic igitur in sacram̃to
non dicamus inꝑsonatam: s qmuis
ipsa panis substancia mirifice in cor¬
pus xp̃i conuersa sit. panis tamen
forma in sacram̃to remanens man¬
sura ꝑpetualit in corpore xp̃i non
putetur. s sicut cetera sacramenta
post hanc uitã omnino desistere creda¬
tur. ne de impanatione aliqua here¬

Expanded text:
et peracto significationis officio corporales et peracto significationis officio corporales illae species transierunt, atque esse ulterius destiterunt, sicut columna ignis nubilosa per diem, luminosa per noctem. Christus autem non humanam sumpsit effigiem, in qua hominibus appareret, ac deinde illa species praeteriret; sed in unitatem personae suae, manente invisibili Dei forma, accepit visibilem hominis formam; non solum natus est in ea de homine matre, verum etiam crevit, occisus est in ea, resurrexit, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris in ea, et in regno suo ei qui illi subjecit omnia, erit subjectus in ea. » Sic igitur in sacramanto non dicamus impersonatam. Sed, quamvis ipsa panis substantia mirifice in corpus Christi conversa sit, panis tamen forma in sacramento remanens, mansura perpetualiter in Christi corpore non putetur; sed, sicut caetera sacramenta post hanc vitam omnino desistere credatur, ne de impanatione aliqua haere
Abbreviated transcription (Latin):
ipso suo mist̾io eternus habetur.
s temporalis ⁊ cotidianus qui origi¬
ne nec eternitate xp̃o congruit. quo¬
modo unuis ꝑsone cum ip̃o credendũ
erit. cum de nr̃a ꝑsona etiam dñs di¬
x̾it. quia capillus de capite ur̃o non
ꝑibit:: Quaꝓpt̃ de forma huius sacͣ¬
menti ita iudicemus: sicut beatum
augustinum in libro scd̃o contra maxi¬
minum formam imꝑsonatam ⁊ for¬
mam misticam distinguere cogno¬
uimus. ait enim. Adhuc informa¬
eadem forma inmortalis. Nam de sp̃ũ
scõ qui nullam suscepit formam ad
unitatem ꝑsone sue qmͣuis se ꝑ sub¬
iectam creaturam uisibiliter et ipse
siue ꝑ columbe speciem. siue ꝑlin¬
guas igneas sit demonstrare digna¬
tus: nunqmͣ dictus est minor patre.
ad horam quippe apparuerunt illa
que spm̃ sanctum significando mon¬
strarent uisibilit iuisibilem. colum¬
ba ꝓpt̃ amorem sc̃m. ignis autem
ꝓpter caritatis lumen atq f̾ uorem:

Expanded text:
ipso suo mysterio aeternus habetur, ipso suo mysterio aeternus habetur, sed temporalis et quotidianus, quod nec origine, nec aeternitate Christo congruit, quomodo unius personae cum ipso credendum erit, cum de nostra persona etiam Dominus dixerit: Quia capillus de capite vestro non peribit? Quapropter de forma hujus sacramenti ita judicemus, sicut B. Augustinum in libro primo contra Maximinum formam impersonatam et formam mysticam distinxisse cognovimus. Ait enim: eadem forma imsancto, qui nullam suscepit formam ad unitatem personae suae, quamvis se per subjectam creaturam visibiliter et ipse, sive per columbae speciem, sive per linguas igneas sit demonstrare dignatus, nunquam dictus est minor Patre. Ad horam quippe apparuerunt illa quae Spiritum sanctum significando monstrarent visibiliter invisibilem, columba propter amorem sanctum, ignis autem propter charitatis lumen atque fervorem;
Abbreviated transcription (Latin):
uictus. siue ꝓ necessitate spũalis ali¬
monie. Norunt spũalem alimoniã
fideles: qm̃ ⁊ nos si pueri estis acceptu¬
ri etiam estis de altãridei panis er̃ ⁊
ipse cotidianus. huic uite necessarius.
Nunquid enim eucaristiam accepturi
sumus. cum ad ip̃m xp̃m uen̾imus.
& cum illo mnet̃num regnare ceꝑimꝰ.
E rgo eucaristia cotidianus panis est:
s sic accipiamus eum ut non solum
uentre s ⁊ mente reficiamur. Et pail¬
lo post. Quando illuc uen̾imus ip̃m
uerbum manducaturi sumus &. bi¬
bituri. quomodo angeli modo. Uident
enim ip̃am ueritatem: ⁊ illo fonte
saciant᷑ cnde nos irroramuꝵ.
Ium igitur eucaristia sit panis co¬
tidianus huic uite necessaruis. quẽ non
accepturi. quando manducaturi su¬
mus ipsum uerbum. quomodo angłi
modo: constat eam ñ ẽẽ eternam spe¬
cietenus quam tamen ipsa sui uerita¬
te eternam credimꝰ. Quia igitur pa¬
nis misticus fit nobis non nascit᷑. nec

Expanded text:
victus, sive pro necessitate spiritualis alivictus, sive pro necessitate spiritualis alimoniae. Norunt spiritualem alimoniam fideles, quam et vos, si puri estis, accepturi estis de altari Dei. Panis erit et ipse quotidianus huic vitae necessarius. Nunquid enim Eucharistiam accepturi sumus, cum ad ipsum Christum venerimus, et cum illo in aeternum regnare coeperimus? Ergo eucharistia quotidianus panis est; sed sic accipiamus eum, ut non solum ventre, sed et mente reficiamur. » Et paulo post: « Quando illuc venerimus, ipsum Verbum manducaturi sumus et bibituri, quomodo angeli modo. Vident enim ipsam veritatem, et ipso fonte satiantur, unde nos irroramur. Cum igitur eucharistia sit panis qutidianus, huic vitae necessarius, quem non , quando manducaturi sumus ipsum Verbum quomodo angeli modo, constat eam non esse aeternam specie tenus, quam tamen ipsa sui veritate aeternam credimus. » Quia igitur panis mysticus fit nobis, non nascitur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc in sacramento spei quo in hoc tem¬
ꝑe consociat᷑ eccłia quando bibit᷑ quod
de xp̃i latere manauit: s iam in ipsa ꝑ¬
fectione salutis eterne cum tradetur
regnum deo ⁊ patri. ut in illa ꝑspieua
contemplatõe ĩꝯmutabił u̾itatis¬
tatis nullis misteriis corporalib egeamus.
Uia ergo hoc sacramento
non est meternum mors xp̃i an¬
nuntianda sed tantum donec ueniat.
quia postea nullis misterus egebimus
constat illud transitorium. ẽẽ. signum
oꝵ temporale quo tantum egemus nc̃
dum uidemus ꝑ specłm in enigmate
Unde item augustinus in sermone suꝑ
oratõnem dominicam. Cum transierit
uita ista nunquid petemus panem
cotidianum: Tunc enim non uocabit᷑
cotidie s hodie. Aunc uocat᷑ cotidie
qñ transit clies ⁊ uenit alius dies.
sunquid uocabit᷑ coticdie qñ erit eter¬
nus unus dies: Sane duobus modis
intelligendã est ista petitio de pane
cotidiano: siue ꝓ necessitate carnal

Expanded text:
adhuc in sacramento spei, quo in hoc temadhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur Ecclesia, quando bibitur quod de Christi latere manavit, sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradet regnum Deo et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis, nullis mysteriis corporalibus egeamus. » Quia ergo hoc sacramento non est in aeternum mors Christi annuntianda, sed tantum donec veniat, quia postea nullis mysteriis egebimus, constat illud transitorium esse signum et temporale, quo tantum egemus nunc, dum videmus per speculum et in aenigmate. Unde item Augustinus in sermone super orationem Dominicam : « Cum transierit vita ista, nunquid petemus panem quotidianum? Tunc enim non vocabitur quotidie, sed hodie. Nunc vocatur quotidie, quando transit dies, et venit alius dies. Nunquid vogabitur quotidie quando erit aeternus unus dies? Sane duobus modis intelligenda est ista petitio de pane quotidiano, sive pro necessitate carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiscens aliquod pignus ei quem dili¬
git relinquat: ut quotienscumq illud
uid̾it possit ⁊ eius beneficia ⁊ am̾icicias
memorari. quem sulle ꝑfecte dilexit.
sine ingenti illud desid̾io uel fletu in¬
dere non potest. Icleo hoc saluator tra¬
didit sacramentum: ut ꝑ hoc semꝑ
commoneamur quia ꝓ nobis mortuuis
est. Nam ⁊ ideo cum accipimus a sacer¬
dotib cõmonem᷑ quia corpus ⁊ sanguis
est xp̃i: ut non simus ingrati tantis
eius beneficiis.
uia igitur commemoratio mor¬
tis non erit necessaria ad con¬
citandum desicłium uel fletum ubi
non ꝑegre ꝓfecta. s presens semꝑ erit
uita eterna ⁊ gaudium: ideo apłc huic sa¬
cramento ne eternum uideat᷑. finem de¬
nuntians ait. Quocienscunq mandu¬
cabitis hunc panem ⁊ calicem bibetis:
mortem dñi annunciabitis donec ue¬
niat. Quod augustinus exponens in
libro contra faustum ait. significat fi¬
nem scl̃i quando erit scõꝵ requies non

Expanded text:
proficiscens, aliquod pignus ei quem diliproficiscens, aliquod pignus ei quem diligit relinquat, ut, quotiescunque illud viderit, possit et ejus beneficia et amicitias memorari; quem si ille perfecte dilexerit, sine ingenti illud desiderio vel fletu videre non potest. » Ideo hoc Salvator tradidit sacramentum, ut per hoc semper commoneamur, quia pro nobis mortuus est. Nam et ideo cum accipimus, a sacerdotibus commonemur, quia corpus et sanguis est Christi, ut non simus ingrati tantis ejus beneficiis. Quia igitur commemoratio mortis non erit necessaria ad concitandum desiderium vel fletum, ubi non peregre profecta, sed praesens semper erit vita aeterna et gaudium, ideo Apostolus huic sacramento, ne aeternum videatur, finem denuntians, ait: Quotiescunque manducabitis hunc panem et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis donec veniat . Quod Augustinus exponens in libro contra Faustum ait: « Significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non
Abbreviated transcription (Latin):
dari restaret. Uetus enim testamentũ
ueritatem ꝓmisit nondedit. nouũ
dedit. s non ostendit. quid restat nͥ
ut eadem ueritas in alia uita mani¬
festetur: Unde ⁊ uenerabilis presbit᷑¬
beda: ait in expositione euangłu. Nõ
turarum ⁊ sacramentoꝵ celestium re¬
fectione opus habemiis. in futo᷑ autẽ
talibus non egebimus subsidiis: ubi
iux tapsalmiste uocem quicunq ap¬
paruerint cum iusticia saciabunt᷑
manifesta gła xp̃i. Quomodo enim
egebimus refectione ubi sempiterna
erit sacietas. uel quomodo egẽbimꝰ
audiuit. et in cor hominis non ascen¬
dit preparauerit: Item cum ipse do¬
minus nobis ꝑceꝑit quotienscum:
hoc facimus facere ad suam comm̃e¬
morationem. cum eum uidebimus sic̃
est. quomodo neccessaria erit huiusmo¬
di cõmemoratio. cum in presenti eiuis
uisione nulla possit intercidere obliuio:
Unde ieronius in prima epłã ad corm¬
thios. Hanc ultimam memoriam nobis
reliquit. quemadmodum si quis ꝑegre

Expanded text:
dari restaret. Vetus enim Testamentum dari restaret. Vetus enim Testamentum veritatem promisit, non dedit; Novum dedit, sed non ostendit. Quid restat, nisi ut eadem veritas in alia vita manifestetur? Unde et venerabilis Beda presbyter ait in expositione hujus evangelturarum et sacramentorum coelestium refectione opus habemus, in futuro autem talibus non egebimus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem, quicunque apparuerint cum justitia, satiabuntur manifesta gloria Christi. Quomodo enim egebimus refectione ubi sempiterna erit satietas? vel quomodo egebimus non audivit et in cor hominis non ascendit, praeparaverit? Item cum ipse Dominus nobis praeceperit, quotiescunque hoc facimus, facere ad suam commemorationem, cum eum videbimus sicut est, quomodo necessaria erit hujusmodi commemoratio, cum in praesente ejus visione, nulla possit intercidere oblivio? Unde D. Hieronymus in primam Epistolam ad Corinthios: « Hanc ultimam memoriam nobis reliquit quemadmodum si quis peregre
Abbreviated transcription (Latin):
menti haberemus umbram. ubi fa¬
cie ad faciem sicut est uidere spera¬
mus xp̃i głam. Que enim remune¬
ratio. eẽt. nobis in illa uita. si umbra
sacramenti contegente. ueritas głe
Unde ambrosuis in libro de officus.
Illa igitur sunt nobis experenda in
quibus ꝑfectio. in quib u̾itas est:
hic umbra. hic imago est: illic u̾itas.
Umbra in lege. umago in euangłio:
ueritas incelestibus. Ante agnus offe¬
rebatur ⁊ uitulus nũc xp̃c offercur
quasi recipiens passionem. et offert
se ipse quasi sacerdos ut peccata dimit¬
tat: hic imaginena ibi in ueritate.
ibi apud patrem. quasi aduocatus
ꝓ nobis interuenit.
n quo notandum est quia in ueteri
testam̃to dedit ds tm̃ figure umbrã.
m nouo ueritatem cum figura. in fu¬
turo dabit ueritatem non cum figͣa
sed manifestã: ut tali ꝓfectu tempoꝵ
nos ꝑfecte ueritati uiciniores osten¬
d̾et quibus post ob umbratam ueri¬
tatem nichil nisi eandem manifestã

Expanded text:
menti haberemus umbram, ubi famenti haberemus umbram, ubi facie ad faciem sicut est videre speramus Christi gloriam. Quae enim remuneratio esset nobis in alia vita, si umbra sacramenti contegente, veritas glorUnde Ambrosius in libro De officiis : « Illa igitur sunt nobis expetenda, in quibus perfectio, in quibus veritas est. Hic umbra, hic imago, illic veritas. Umbra in lege, imago in Evangelio, veritas in coelestibus. Ante agnus offerebatur et vitulus; nunc Christus offertur, quasi recipiens passionem, et offert se ipse quasi sacerdos, ut peccata dimittat. Hic in imagine, ibi in veritate, ubi apud Patrem quasi advocatus pro nobis intervenit. » In quo notandum est, quia in Veteri Testamento, dedit Deus tantum figurae umbram, in Novo veritatem cum figura, in futuro dabit veritatem non cum figura, sed manifestam, ut tali profectu temporum nos perfectae veritati viciniores ostenderet, quibus post umbratam veritatem, nihil nisi eamdem manifestam
Abbreviated transcription (Latin):
nendo. Quamuis enim panis sub¬
stancia mirifice ut dictum est in
corpus xp̃i conuersa credatur: for¬
ma tamen in sacramento remanens
non in corpore xp̃i manere ꝑpetua¬
liter. s pꝰt hanc uitam omnino de¬
sistere credit᷑ sicut ⁊ cetera sacram̃¬
ta. Cum enim scriptum sit panem
angłoꝵ manducauit homo quia e¬
odem modo xp̃o reficitur homo in
uia credendo. quo saciant᷑ angeli in
patria eum sicut est iuclendo: cum
eodem fruunt᷑ ut iuuant sine sacra¬
mento. quo et nos moriam᷑ cum sacra¬
mento. Quando erimus sieut an¬
geli dei. nunquid eum quem ange¬
li sine sacramento uident reuelata
facie sicut est uidere pot̾imus nͥ
ablata umbra sacram̃ti: Quomodo
enum facies sua uel nr̃a erit reuela¬
ta. nisi omnis ueli umbra reiecta .&x
nos appareamus filii dei quod sumus.
⁊ ipse nobis appareat quod est sicut
est d̾s. frustra oraremus ut quod
nunc specie gerit᷑. rerum u̾itate ca¬
piamus: si ibi etiam huuis sacra¬

Expanded text:
nendo. Quamvis enim panis subnendo. Quamvis enim panis substantia mirifice, ut dictum est, in corpus Christi conversa esse credatur, forma tamen in sacramento remanens, non in corpore Christi manere perpetualiter, sed post hanc vitam omnino desinere creditur, sicut et caetera sacramenta. Cum enim scriptum sit: Panem angelorum manducavit homo , quia eodem Christo reficitur homo in via credendo, quo satiantur angeli in patria, eum sicut est videndo, cum eodem fruuntur ut vivant sine sacramento, quo et nos ne moriamur cum sacramento: quando erimus sicut angeli Dei, nunquid eum quem angeli sine sacramento vident revelata facie sicut est videre poterimus, nisi ablata umbra sacramenti? Quomodo enim facies sua vel nostra erit revelata, nisi omnis veli umbra rejecta, et nos appareamus filii Dei, quod sumus, et ipse nobis appareat quod est, sicut est Deus? Frustra oraremus, ut quod nunc specie geritur, rerum veritate capiamus, si ibi etiam hujus sacra
Abbreviated transcription (Latin):
erat xp̃c. Inde panis. inde potus.
bo ⁊ inpane carne.
anna et uisibilem speciem pa¬
nis ⁊ uini corporalem escam di¬
cit diuersam illis ⁊ nobis: s quod
credentibus illis ⁊ nobis ꝑ hanc diuer¬
sam escam significat᷑ idem est scilicet
xp̃c. Et ideo dicit in signis diuersa. eẽ.
cramentum panis familiarus sig¬
panis p̃sentem. manna tantum ex¬
trinsecus. panis ita ut substancialit̃
sit conu̾sus in corpꝰ xp̃i. ⁊ formaliter
significat corpus xp̃i. Eadem enim fi¬
de xp̃i saluati sunt qui ante xp̃m.
qua saluant᷑ &. illi qui modo sunt:
quia crediderunt uenturum. ẽẽ.qͥ.
paras dentes ⁊ uentrem: C redere in
eum hoc est mauducare panem et¬
uinum. Qui credit in eum mandu¬
cat eum. Item augustinus in psal
sumptum corpus agni quo nos refi¬
cimur in eccłia: sicut illi refecti
sunt manna.
ec solum comparatur sacra¬
mentum corꝑis xp̃i ceteris
sacramentis consignificando: s ⁊
in corꝑe xp̃i eternaliter non ꝑma¬

Expanded text:
erat Christus . Inde panis, inde potus. erat Christus . Inde panis, inde potus. bo et in carne. Manna et speciem visibilem panis et vini corporalem escam dicit, diversa illis et nobis; sed quod credentibus illis et nobis per hanc diversam escam significatur idem est, scilicet Christus: et ideo dicit in signis diversa esse mcramentum panis familiarius sigpanis praesentem, manna tantum extrinsecus, panis ita ut substantialiter sit conversus in corpus Christi, et formaliter significet corpus Christi. Eadem enim fide Christi salvati sunt qui ante Christum, qua salvantur et illi qui modo sunt, quia crediderunt venturum esse quem tae , dentes et ventrem: credere in eum, hoc est manducare panem vivum, qui credit in eum, manducsumptum corpus Agni quo nos reficimur in Ecclesia, sicut illi refecti sunt manna. » Nec solum comparatur sacramentum corporis Christi caeteris sacramentis consignificando, sed et in corpore Christi aeternaliter non perma
Abbreviated transcription (Latin):
Um ergo ꝑ sacra¬
mentum corꝑis ⁊ sanguinis
oñi xp̃c significari dicatur ⁊ ipsum
ceteris significatiuis adnumeretur. ⁊
cuis exemplo cetere significatiue spẽs
adeo posse fieri astruunt᷑: constat ip¬
sum sacramentum sicut cetera. ẽẽ. sig¬
nificatiuum. Iten augustinus in ser¬
nos hodie accipimus uisibilem cibũ
sed aliucd est sacramentum. aliud uirtꝰ
sacramenti. Et paulo post. Hic est pa¬
nis qui de celo descendit. hunc panẽ
significauit manna: hunc panem sig¬
nificat altare dei. Sacramenta illa
fuerunt. in signis diuersa sunt: in
re que significatur paria. Apostolũ
audi. Nolo enim inquit uos ignorare
fratres. quia patres nr̃i omnes sub nu¬
be fuerunt: ⁊ omnes mare tnͣsierunt.
ducauerunt. spũalem utiq eandem.
nam corꝑalem alteram quia illi man
berunt. aliud illi aliud nos. s specie
inuisibili. quod tamen idem significat
uirtute spũali. Quomodo enim eun¬
dem potum: Bibebant inquit de
spũali sequenti petra: petra autẽ

Expanded text:
ur per sacramentum corporis et sanguinis Domini Christus significari dicatur, et ipsum caeteris significantibus annumeretur, et ejus exemplo caeterae significative species a Deo posse fieri astruantur, constat ipsum sacramentum sicut caetera esse significativum. Item Augustinus in sernos hodie accipimus visibilem cibum; sed aliud est sacramentum, aliud virtus sacramenti. » Et paulo post: Hic est panis qui de coelo descendit . Hunc panem significavit manna, hunc panem significat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt; in signis diversa sunt, in re quae significatur paria. Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, ducaverunt. Spiritalem utique eandem, nam corporalem aberunt. Aliud illi, aliud nos, sed specie visibili: quod tamen idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spiritali sequente eos petra, petra autem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi manducauitis carnem filii hom̃is
⁊ bibitis eius sanguinẽ non habebitis
uitam in uobis. sic sacre mense com¬
municare debetis ut nichil ꝓrsus
de uitate corꝑis xp̃i ⁊ sanguinis am¬
bigatis : hoc enim ore sumit᷑ qđ
fide c̾ditur. ⁊ frustra amen ab illis
respondet᷑. a quib contra id quod ac¬
oipitur disputat᷑. Item eusebiuis emi

Expanded text:
Nisi manducaueritis carnem filii hominis Nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis sanguinem eius non habebitis uitam in uobis, sic sacre mense communicare debetis ut nichil prorsus de ueritate corporis Christi et sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur, quod fide creditur. Et frustra ab illis amen respondetur, a quibus contra id quod accipitur, disputatur. Item in epi
Abbreviated transcription (Latin):
go sumi estimet in sacramento. qd̾
uere soluis xp̃i corpus ibi sit astrua¬
mus. Augustinus in libro de trini¬
tate quarto. Quis tam sc̃s ⁊ iustus
sacerdos quam unicus dei filius:
Et quid tam grate offerri ⁊ susc ipi
posset quam caro sacrificii nr̃i cor¬
pus effectum sacerdotis nr̃i. ut qm̃
quatuor consiclerant᷑ in omni sacͥ¬
ficio cui offeratur. a quo offeratur. ꝙ. offerat᷑.
ꝓ quib offeratur. idem unus ipse
uerusq mediator ꝑ sacrificium pa¬
cis reconcilians nos deo unum cum
illo maneret cui offerebat. unum
in se faceret ꝓ quib offerebat. unꝰ
ipse. ẽẽt qui offerebat & quod offe¬
rebat. Item leo papa in epistola a
natholio ep̃o missa. Aliter in eccͣ
dei que corpus est xp̃i nec rata sũt
sacerdotia. nec uera sacͥficia nisi
in nr̃e ꝓpͥetate nature. uerus nos
pontifex reconciliet. uerus imma¬
clati agni senguis emundet: qui
licet in patris sit dextera constitutus.
in eadem tamen carne quam sump¬

Expanded text:
go sumi aestimet in sacramento: quod go sumi aestimet in sacramento: quod vere solius Christi corpus ibi sit, astruamus. Augustinus in libro IV De Trinitate : « Quis tam sanctus et justus sacerdos, quam unicus Filius Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis recoillo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offerebat. » Item Leo papa in natholio episcopo missa: Aliter enim in ecclesia dei que corpus est Christi, nec rata sunt sacerdotia nec uera sacrificia, nisi in nostre proprietate nature uerus nos pontifex reconciliet, uerus immaculati agni sanguis emundet. Qui licet in patris sit dextera constitutus, in eadem tamen carne quam sump
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥam factam. Uita enĩ naturaliter
ut deus xxistens qͥ eidem ꝓpͥe car¬
ni unitus est uiuificatricem eam
t̃. ꝓfessus est. Et ideo qmͣuis dicat
nisi mancducaui̾tis carnem filui ho¬
minis. ñ tñ eam ut hominis uniꝰ
ex nobis existimare debemꝰ. quomͦ
enim uixta naturam suam uiuifi¬
catͥx. eẽ. pot̾it caro hominis: Sed
nos filius hominis &x factus est ⁊
uocatus. Cum ergo hac synodo
satis astructum sit non alicuius
de uulgo hominis carnem & sangui¬
nem in mistio sumi. s carnem uiuifi¬
catricem ⁊ ipsuis uerbi ꝓpriã fcãm.
ne tamen uerbis beati augustini quib
dixit ex ꝑsona dñi. non hoc corpus
quod uidetis mauducaturi estis. quasi
illud rimouendo a se ⁊ it̾m misteri¬
um ur̃m in mensa dni positum. ẽ.
estote quod uidetis ⁊ accipite quod
estis: ne ex hac quasi unitatis fami¬
liaritate subrepat ut ad hanc dig¬
nitatem aspirare p̾sumat aliquis
ut suum uł alicuius corꝑꝰe de uul¬

Expanded text:
propriam factam. Vita enim naturaliter propriam factam. Vita enim naturaliter ut Deus existens, qui eidem propriae carni unitus est, vivificatricem eam esse professus est. Et ideo quamvis dicat: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, non tamen eam ut hominis unius ex nobis existimare debemus. Quomodo enim juxta naturam suam vivificatrix esse poterit caro hominis? Sed nos Filius hominis et factus est et vocatus. » Cum ergo hac synodo satis astructum sit, non alicujus de vulgo hominis carnem et sanguinem in mysterio sumi, sed carnem vivificatricem, et ipsius Verbi propriam factam, ne tamen verbis B. Augustini, quibus dixit ex persona Domini, non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, quasi illud removendo a se, et iterum mysterium vestrum in mensa Domini positum est, estote quod videtis et accipite quod estis, ne ex hac quasi unitatis familiaritate subrepat, ut ad hanc dignitatem aspirare praesumat aliquis, ut suum vel alicujus corpus de vul
Abbreviated transcription (Latin):
ed ex hac beati augustini sen¬
tencia qua dixit non hoc corpꝰ
quod uidetis manducaturi estis. et
ex ip̃ius dm̃ uerbis nata heresis est¬
temꝑe celestini pape ⁊ cirilli alexan¬
drini ep̃i: quib adnitentibus celebrata
est sẏnocliis ephesina ox destruc̃ta he
resis que dicebat panem & uinum al¬
taris non in ꝓpriam carnem ⁊ sangui¬
nem xp̃i que iam in celo erat posse in
mundo mutari. s in carnem ⁊ sangui¬
nem cuiuslibet filii hominis iusti i
scĩ. qui templum dei ⁊ merito suo
quia nisi manlucau̾itis carnem filii
hominis non habebitis uitam in uob̾.
epheso congregati contra hanc here¬
simt ita scripserunt nestorio hereti
coꝵ ep̃o. Sanctificam᷑ participes scĩ
corꝑis ⁊ p̃ciosi sanguinis xp̃i omni¬
um nr̃m redemptoris effec̃ti nõ ut
communẽ carnẽ ꝑcipientes quod ab¬
sit. nec ut uiri scĩficati. ⁊ u̾bo comũc¬
ti scdm dignitatis unitatẽ. aut sic̃
diuinam possidentis habitationem.
sed uere uiuificatricem ⁊ ipsius u̾bi

Expanded text:
ed ex hac beati Augustini sententia qua dicit: « Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis. » Et ex ipsius Domini verbis nata est haeresis tempore Coelestini papae, et Cyrilli Alexandrini episcopi, quibus adnitentibus celebrata est synodus Ephesina, et destructa est haeresis, quae dicebat panem et vinum altaris, non in propriam carnem et sanguinem Christi, quae jam in coelo erat, posse in mundo mutari, sed in carnem et sanguinem cujuslibet filii hominis justi et sancti, qui templum Dei, et merito suo Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, non habebitis vitam in vobis . Epheso congregati, contra hanc haeresim, ita scripserunt Nestorio epicorum: « Sanctificamur participes sancti corporis et pretiosi sanguinis Christi, omnium nostrum Redemptoris effecti, non ut communem carnem percipientes, quod absit! nec ut viri sanctificati et Verbo conjuncti secundum dignitatis unitatem, aut sicut divinam possidentis habitationem; sed vere vivificatricem, et ipsius Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
est sanguis meus. Ergoᷤ ãd nutum
p̃cipientis repente ex nichilo substi¬
terunt excelsa celoꝵ. ꝓfunda fluc¬
tuum. uasta terraꝵ : pari potencia
in spũalib sacram̃tis ubi precipit
uirtus. rei seruit effectus.
uis ergo de uulgo talis ut
unicus dei filius in eadem car¬
ne quam sumpsit ex uirgine sacra¬
mentum ꝓpitiationis nobis in dex¬
tera dei sedens exequatur. & inui¬
sibilis sacerdos uisibiles c̾aturas in
substanciam sui corꝑis conuertat:
aqua p̃sumptione nos eusebuis ꝓr
sus compescens ait. Cum reueren¬
dum altare cibis saciandus ascen¬
dis. sacrum dei tui corpus et san¬
guinem fide respice. mente contin¬
ge: honore mirare. cordis manu susci¬
pe. ⁊ maxime haustu interiori assu¬
me. Et pꝰt pauca. ad agnoscendum oe
ꝑcipieudum sacͥficium ueri corꝑis ip̃iꝰ
te robur ⁊ potencia consecrantis inuitat:
qui tunc latuit p̃figuratus in manua
est tibi manifestus in gr̃a. Ipsum au¬
tem in manne illuis specie p̃signatũ

Expanded text:
est sanguis meus . Ergo, sicut ad nutum praecipientis repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum, pari potentia in spiritualibus sacramentis ubi praecipit virtus, rei servit effectus. Quis ergo de vulgo talis, ut unicus Dei Filius, qui in eadem carne quam sumpsit ex virgine sacramentum propitiationis nobis in dextera Dei sedens exsequitur, et invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam sui corporis convertit? A qua praesumptione Eusebius prorsus nos compescens, ait: « Cum ad reverendum altare cibis satiandus accedis, sacrum Dei tui corpus et sanguinem fide respice, mente continge, honora, mirare, cordis manu suscipe, et maxime haustu interiori assume. » Et post pauca: « Ad agnoscendum et percipiendum sacrificium veri corporis, ipsa te roboret potentia consecrantis. Qui tunc latuit praefiguratus in manna, est tibi manifestatus in gratia. Ipsum autem in mannae illius specie praesignatum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Non hoc corpus quod uidetis mã¬
ducaturi estis: nec bibituri illum
sanguinẽm quẽ fusuri sunt qui me
crucifigent. ip̃m quidem non ipsum.
Ipsum inuisibilit̃. non ipsum uisibi¬
liter. Quasi diceret. Ip̃m idẽm sccł̃m
inuisibilem substanciam: ñ ip̃m¬

Expanded text:
ait: « Non hoc corpus quod videtis manait: « Non hoc corpus quod videtis manducatsanguinem, quem effusuri sunt, qui me crucifigent. Ipsum quidem et non ipsum. Ipsum invisibiliter, non ipsum visibiliter. » Quasi diceret: Ipsum quidem secundum invisibilem substantiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
nib suis: Quomodo intelligatur
quando commendans ipsum corpus
suum ait. hoc est corpus meum: fere¬
bat enim illud in manib suis.
Um ergo constet quia seip̃m mori¬
turus immortalem. uisibilis inu¬
sibilem in sacramento decłit: constat qͥa
illud corpus suum quale nos modo su¬
mimus tale fuit unum idemq omni¬
no in substancia et tunc ⁊ nunc. sed
tunc tantum differens mortalitate. ⁊ in¬
mortalitate in hominis ⁊ sacramenti for¬
ma. nunc hominis tantum & sacram̃¬
ti forma. Quam identitatem substan¬
cie diuersitatemq forme augustinus
discernens de identitate substancie ut
omnem nouitatem uł du̾sitatem ex¬
cludat: ait in sermone. ad neophitos
Hoc accipite in pane quod pepencdit in
oruce. hoc accipite incalice quod effusũ
est de xp̃i latere. Erit mors non uita:
qui mendacem existimau̾it uitam. Qͥ
ergo de substancia tam ueracit astrux̃
illud idem hic. eẽ. quod ibi fuit de duᷤ¬
sitate forme. inepistola ad ireneum ita

Expanded text:
nibus suis? Quomodo intelligatur nibus suis? Quomodo intelligatur s suis, quando commendans corpus suum ait: Hoc est corpus meum. Ferebat enim illud corpus in manibus suis. » Cum ergo constet, quia seipsum moriturus immortalem, visibilis invisibilem in sacramento dederit, constat quia illud corpus suum, quale nos modo sumimus, tale fuit, unum idemque omnino substantia et tunc et nunc: sed tunc tamen differens mortalitate et immortalitate, in hominis et sacramenti forma, nunc hominis tantum et sacramenti forma. Quam identitatem substantiae, diversitatemque formae Augustinus discernens; de identitate substantiae, ut omnem novitatem vel diversitatem excludat, ait in serm. ad Neophytos: « Hoc accipite in pane, quod pependit in cruce; hoc accipite in calice, quod effusum est de Christi latere. Erit enim ei mors, non vita, qui mendacem existimaverit vitam. » Qui ergo de substantia tam veraciter astruxit, illud idem hic esse quod ibi fuit: de diversitate formae in epistola ad Irenaeum ita
Abbreviated transcription (Latin):
cuihumana ratio p̃bet exꝑimentum.
Qui ergo duplici forma. humana
scilicet o sacramentali. p̃sentem se ex¬
hibuit quasi alterum. cum omnino
idem. eẽt. et comedendum se distribu¬
it. cum uiuus ⁊ integer ꝑmaneret. ñ¬
ne in illo sacramento se incorruptibi¬
lem ⁊ immortalem prebuisse creden¬
dus est. in quo nec morsibus attritus
corrumpi. nec comestione tot homi¬
num deuoratus potuit occidi ͤ Sic̃
ergo moriturus in seipso factus est
immortalis in sacram̃to supͣ nat᷑am.
sic cum eciam tunc caro eius ⁊ sangus
cibis ⁊ potibus innouari posset ac mu¬
tari ꝑ nat᷑am in seipso. non tamen ui
no ⁊÷ nouo pane innouari aut mu¬
tari potuisse credenda est eadem ca¬
ro uel idem sanguis in sacramento.
Quod autem seip̃m distribu̾it disci¬
płis : testatur augustinus in titu¬
dauid saul ꝑsecutorem inquiens tta.
Et ferebat᷑ manibus suis. Hoc uere
quomodo possit fieri inhomine qͥs
intelligat: Quis enim portatur ma¬

Expanded text:
cui humana ratio praebet experimentum. cui humana ratio praebet experimentum. Qui ergo duplici forma, humana scilicet et sacramentali, praesentem se exhibuit quasi alterum, cum omnino idem esset, et comedendum se distribuit, cum vivus et integer permaneret, nonne in illo sacramento se incorruptibilem et immortalem praebuisse credendus est, in quo nec morsibus attritus corrumpi, nec comestione tot hominum devoratus potuit occidi? Sicut ergo moriturus in seipso, factus est immortalis in sacramento supra naturam, sic etiam tunc cum caro ejus, et sanguis cibis et potibus innovari posset, ac mutari per naturam in seipso, non tamen novo vino et novo pane innovari aut mutari potuisse credenda est eadem caro vel idem sanguis in sacramento. Quod autem seipsum distribuerit discipulis, testatur Augustinus in titDavid Saul persecutorem, inquiens ita: « Et ferebatur in manibus suis. Hoc vero quomodo fieri possit in homine; quis intelligat? Quis enim portatur ma
Abbreviated transcription (Latin):
municabile tanti sui misterii face̾t¬
miracłm. Queritur autẽ cum dñs
ante passionem discipulis sacramen¬
tum corꝑis sin decłit quando erat na¬
ture passionib obnoxium. si tamen¬
ita incorruptibile & immortale ded̾it
illud insacram̃to sicut dat᷑ nobis
modo: maxime cum clixerit hoc est
corpiis quod ꝓ uobis tradet᷑. hic est
sanguis qui pro uob̃ esfundet᷑. Sed
non est mirum si ille qui ante pas¬
sionem transfigurauit̾ se in tale
corpꝰ quale post resurrectionem ha¬
biturus erat. & post resurrectionẽ
ostendit corpus suum uulneratũ.
& palpabile quale ante passionem
habuerat: ita immortale declerit
corpus suum in sacram̃to quod
erat moriturum. sieut post resur¬
rectionem. idem corpus suum quocl erat
iniuln̾abile ostendit uulneratum. Sic̃
hoc: sic ⁊ illud diuine potencie ascri¬
batur. Diuina enim oꝑatio ut ait gͦ
gorius si ratione comp̃hencdit᷑ non est
ammirabilis: nec ficdes ht̃ m̾itum.

Expanded text:
municabile faceret tanti sui mysterii municabile faceret tanti sui mysterii miraculum. Quaeritur autem, cum Dominus ante passionem discipulis sacramentum corporis sui dederit, quando erat naturae passionibus obnoxium, si ita incorruptibile et immortale dederit illud in sacramento, sicut datur nobis modo, maxime cum dixerit: Hoc est corpus meum, quod pro vobis tradetur; hic est sanguis qui pro vobis effundetur . Sed non est mirum, si ille, qui ante passionem transfiguravit se in tale corpus quale post resurrectionem habiturus erat, et post resurrectionem ostendit corpus suum vulneratum et palpabile, quale ante passionem habuerat: ita immortale dederit corpus suum in sacramento quod erat moriturum, sicut post resurrectionem idem corpus suum quod erat invulnerabile, ostendit vulneratum. Sicut hoc, sic et illud divinae potentiae ascribatur. Divina enim operatio, ut ait B. Gregorius , si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non sunt mutantur sccłm formã.
ut uirga in serpentem mirabiliter.
⁊ omne semen in fructum sui gen̾is
nat̾aliter. tercirm pͥuilegio diuini
sermonis ascribens subiecit & hoc
quod conficimus corpus ex uirgine
est. In p̃senti enim quo dixit confici¬
mus nouitatem panis in corꝑe qd̵¬
ex iurgine est. inimutabilitatẽ an¬
tique ueritatis astruxit: ut dum
panis manente forma sua mutat᷑
in id quod non erat. corpus scilicet xp̃i
quod ex uirgine erat p̾t ordinem
nature. nec de nichilo crecdatur creari
corpus xp̃i in sacramento sccłm pri¬
marie nature originem. nec panis
formam mutari sccł̃m nature com¬
municatam consuetudinem: sed
nouo ⁊ inaudito modo ita mutari sub¬
stanciam panis in substanciam cor¬
ꝑis xp̃i ut panis non sit s appare¬
at. ẽẽ. quod fuerat. & corpus xp̃i ñ
desistat ẽẽ quod erat. Dignum nãq
erat ut quia hoc gͥ in se ipso erat ꝓ¬
prie ꝓpͥum: cet̾is suis oꝑibus incom¬

Expanded text:
quod non sunt, mutantur secundum formam, quod non sunt, mutantur secundum formam, ut virga serpentem, mirabiliter, et omne semen in fructum sui generis naturaliter. Tertium privilegio divini sermonis ascribens subjecit: et hoc quod conficimus corpus, ex virgine est. In praesenti enim quod dixit, conficimus novitatem panis; in corpore qex virgine est immutabilitatem antiquae veritatis astruxit, ut, dum panis manente forma sua mutatur in id quod non erat, corpus scilicet Christi quod ex virgine erat praeter ordinem naturae: Nec de nihilo credatur corpus Christi creari in sacramento, secundum primariae naturae originem, nec panis formam mutari secundum naturae communicatam consuetudinem; sed novo et inaudito modo ita mutari substantiam panis in substantiam corporis Christi, ut panis non sit, sed appareat esse quod fuerat, et corpus Christi non desistat esse quod erat. Dignum namque erat, ut quia hoc sibi in seipso erat proprie proprium, caeteris suis operibus incom
Abbreviated transcription (Latin):
cum xp̃c dñs ex maria nasceret: Liq̃t
nerauit: et hoc quodd conficimus corpꝰ
ex iurgine est. Quid hic queris nature
ordinem in xp̃i corꝑe. cum p̃ter natam
sit ipse dñs iħc partus ex uirgine: Ue¬
ra utiq caro xp̃i: que crucifixa est. q̃
sepulta est. Nere ergo carnis illius sa
est corpus meum. Ante bñdictionem
uerboꝵ celestium. alia species nomi¬
natur: post consecrationẽ corpus sig
nificat᷑. Ipse dicit sangumẽ suum.
ante consecrationem aliud dicit᷑: pꝰt
consecrationem sanguis nominatur.
N quo notandum est
quia beatus ambrosius ad comꝓbandũ
huius singularis misterii tercium
miracłm duo mirabilia oꝑa dei pͣ¬
misit. unum creatonis qua existere¬
fecit que non erant. alterum muta¬
tionis qua ea que erant fieri fecit qd̃
non erant. quoꝵ quia ab alto̾ quie¬
uit ne deinceps ex nichilo substanci¬
as creet ac formas. alterum nature
cõmunicauit. quo ea que sunt in id

Expanded text:
cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ocum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si onerauit, et hoc quod conficimus corpus ex virgine est. Quid hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore cum praeter naturam sit ipse Dominus Jesus partus ex virgine? Vera utique caro Christi, quae crucifixa est, quae sepulta est. Vere igitur carnis illius sac: Hoc est corpus meum . Ante benedictionem verborum coelestium, alia species nominatur; post consecrationem corpus Christi significatur. Ipse dicit sanguinem suum. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. » In quo notandum est quia B. Ambrosius ad comprobandum hujus singularis mysterii tertium miraculum, duo mirabilia opera Dei praemisit; unum creationis, qua fecit existere quae non erant; alterum mutationis, qua ea quae erant fieri fecit quod non erant. Quorum quia ab altero quievit, ne deinceps ex nihilo substantias creet ac formas, alterum naturae communicavit, quo ea quae sunt, in id
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ab hoc singulari diuine gr̃e
sacram̃to excludens: ait. Forte dicas.
Aliud uideo. Quomodo tu michi asseris
quod corpus xp̃i accipiam: S ⁊ hoc
suꝑ est nobis ut ꝓbemus. Quantis u
timur exemplis. ut ꝓbemus non
hoc. ẽẽ. quod natura formauit sed¬
quod benedictio consecrauit: maiorẽ¬
q eẽ uim bñdictiõis quam nature
quia benedictione. ipsa natura mu¬
tatur. Uirgam tenebat moyses ꝓ¬
iecit eam & facta est serpens. Et post¬
pauca. Tetigit moyses petram: et a¬
qua de petra ꝓfluxit. Numquid ñ
preter naturam oꝑata est gr̃a ut aꝙͣ
uomeret petra qmͣ non habebat na¬
t᷑am conuerc̾et. quid dicimus de
ipsa consecratione diuina ubi u̾ba¬
ipsa domini saluatoris oꝑantur
Nam sacramentum istud quod acci
inid mutare quod non erant:
Nonne mauis est nouas res dare. ꝙͣ
mutare naturas: Quod argum̃tis
utimur. suis utamur exemplis:
incarnationisq astruamus misterii ueri¬
tatem. Nunquid nature usus preces fit

Expanded text:
em vel conditionem ab hoc singulari divinae gratiae em vel conditionem ab hoc singulari divinae gratiae sacramento excludens ait: « Forte dicas: Aliud video; quomodo tu mihi asseris, quod corpus Christi accipiam? Et hoc superest nobis ut probemus. Quantis timur exemplis! Probemus non hoc esse quod natura formaquod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae; quia benedictione etiam ipsa natura mutatur. Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat naturam converteret, quid dicimus de ipsa consecratione divina, ubi verba Domini Salvatoris operantur? Nam sacramentum istud, quod accipin id mutare quoNon enim minus est nouas rebus dare quam mutare naturas. Sed quod argumentis utimur, suis utamur exemplis, incarnationisque astruamus mysterii ueritate. Nunquid nature usus precessit,
Abbreviated transcription (Latin):
non inuirũ ꝑfectum resurrexit. si
detͥmento: obnoxius est corrupt̃o ẽ
nundũ euasit. S econtia augusti¬
nus in epistola ad consencium de cor¬
dinis in sepulchro non uiderit un¬
de scͥptum est. nec dabis sc̃m tuum
uidere corruptionem. clauis tamen
x lancea ꝑrumpi potuit: nunc omni¬
no inincorruptione consistere.
iqueris itaq quomodo res corrup¬
tibilis in incorruptibilem. exi¬
stens in coexistentẽ. noua in antiquã.
sine illius innouatione uł mutatiõe
mutetur: respondet tibi augnstinꝰ
modum quo id possit fieri: breniter
ad p̃sens respondeo. Misterium fidĩ
est. oredi salubrit potest: inuesti¬
gari utiliter non potest. Item idẽ
contra felicianũ. Omittamus in
deo corꝑalis intelligencie legen:
ne oꝑib sius similem dicamus. ẽẽ.
factorem. Et post pauca. Hoc fides cre¬
dat. intelligentia non requirat: ne aut
non inuentum putet incredibile. aut
reꝑtum non credat qu. singulare. Itẽ

Expanded text:
non in virum perfectum resurrexit; si non in virum perfectum resurrexit; si detrimento obnoxius est, corruptionem nondum evasit. Sed econtra Augustinus, in epist. 205, ad Consentium de cordinem in sepulcro non viderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum videre corruptionem ; clavis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere. » Si quaeris itaque quomodo res corruptibilis in incorruptibilem, existens in coexistentem, nova in antiquam sine illius innovatione vel mutatione mutetur, respondet tibi Augustinusmodum quo id possit fieri, breviter ad praesens respondeo: Mysterium fidei est, credi salubriter potest, investigari utiliter non potest. » Item idem contra Felicianum: « Omittamus in Deo corporalis intelligentiae legem, ne operibus suis similem dicamus esse factorem. » Et post pauca: « Hoc fides credat, intelligentia non requirat, ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare. » Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ed it̾m huius mutatõis
trahunt aliqui nimis sim¬
plices a communi natura similitu¬
dinem. ut sicut panis ⁊ uinum
ip̃ius xp̃i qmͣ diu nobiscum conu̾¬
satus est ꝑ naturam comestionis:
sic etiam in uiuentẽ & uiuificatri¬
ceni carnem ⁊ sanguinem xp̃i trans¬
feratur ꝑ grãm sacerdotalis bñdic¬
tionis. S longe aliter panis ⁊ uinũ
fit caro et sanguis xp̃i in sacram̃¬
to ꝑ grãm: quam in cuuslibet
uł etiam ipsiuis xp̃i stomaco ꝑna¬
turam. Instomacho enimxp̃i pa¬
nis ⁊ uinum non mutata uł defi¬
ciente substancia. s forma nouã
carnem ⁊ nouũ sanguinem cor¬
ruptioni aliquatenus obnoxium sicut
in cet̾is hominibus generauit. in sacͣ¬
m̃to autem mutata substancia nõ
forma panis ⁊ uinum non fit caro noua
& nouus sanguis. sed existens suba
panis ⁊ uini mutatur in coexistentẽ
substanciam corꝑis xp̃i. ita ut noui¬
tate sua nichil in ipso innouet. mu¬
tacione sua nichil unmutet. Si enĩ
est mutabilis uel in augmentum uł

Expanded text:
ed iterum hujus mutationis trahunt aliqui nimis simpliciter a communi natura similitudinem: ut sicut panis et vinumipsius Christi, quam diu nobiscum conversatus est per naturam comestionis; sic etiam in viventem et vivificatricem carnem et sanguinem Christi transferatur per gratiam sacerdotalis benedictionis. Sed longe aliter panis et vinum fit caro et sanguis Christi in sacramento per gratiam, quam in cujuslibet vel etiam ipsius Christi stomacho per naturam. In stomacho enim Christi panis et vinum, non mutata vel deficiente substantia, sed forma, novam carnem et novum sanguinem, corruptioni aliquatenus obnoxium, sicut in caeteris hominibus generavit; in sacramento autem, mutata substantia non forma, panis et vinum non fit nova caro et novus sanguis, sed existens substantia panis et vini mutatur in coexistentem substantiam corporis Christi; ita ut novitate sua nihil in ipso innovet, mutatione sua nihil immutet. Si enim est mutabilis, vel in augmentum mut