comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnicarni promisra idest uniuerra generi hominum:
nem dico tamen hominis confirmatum testamentum.
huma no utor exemplo compararienim humana diui nir
propter euidentiorem intellectum possunt : ae quari
ñ possunt ¶Nemo irritum facit a ruꝑordine: abra hae
dictae runt pro misriones a remini eius  Nondicit & remi¬
nib: quari inmultis sed quari in uno a reminituo quiert xp̃s
Nuipost tantum temporis dataert lex stestamentũ illum
potert euacuari. Quod abrahae dr̃ confirmauit in xp̃o:¬

Expanded text:
omni carni promissa est, id est, universo generi hominum. nem dico: tamen hominis confirmatum testamentum. Humano utor exemplo: comparari enim humana divinis, propter evidentiorem intellectum possunt: aequari non possunt. Nemo spernit, aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit et seminibus, quasi in multis: sed quasi in uno, et semini tupost tantum temporis data est, testamentum illud non potest evacuare, quod Abrahae Deus confirmavit in
Abbreviated transcription (Latin):
pententiae p̃ uaricatur inuenio sse goenim ꝑ legem legimor¬
tuusrum hoc ert quod dici perlegem xp̃i legi moyri
mortuus sums a ut certe per ipsam morsilegem legis
eiusdem rum obseruationibus liberatus siiũo scruptũ
ertꝰ in ea demlege quia abraham exfide iurtifica turerc
Iit non ex oƿeribus legiss Item per legem xp̃i lege litterȩ¬
ꝑ ipram morsi legi ueteri ipsisum mortuuss quia ipra
recers atura esre pre dixit : ut dõ uiuam quilegem suã¬
in me xp̃sI In illo uiuit xp̃s in quo xp̃s ueget actus & uita¬
¶ Nuod autem nunc uiuo in carne in fide uiuo fideli dĩ:
Inpola pide quia nihil debeo legi antiq: qui dilexit me
& tradidit remet iprum ꝓme : Non pecuniam ñ aliquod
aliud praetium pedre : non habitatio gratiam dĩ ñ debeo
illi eẽ ingratus quime tantũ dilexit. iut ꝓme etiã more¬
retur sab iecta enim est gratia simihi sola ñ sufficit:
sSienim ꝑlegem iustitiam er goxp̃s gratis mortuus ert
sƿilex poterat iustificare super flue mortuusert xp̃r:¬

Expanded text:
enior. Ego enim per legem legi mortuus sum. Hoc est, quod dicit, per legem Christi, legi Moysi mortuus sum. Aut certe per ipsam Moysi legem, legis ejusdem sum observationibus liberatus: quoniam scriptum est in eadem lege: Quia Abraham ex fide justificatus est, et non ex operibus legis. Item per legem Christi, legi litterae, et Moysi legi veteri sum mortuus: quia ipsa se cessaturam esse praedixit. Ut Deo vi in quo Christus vegetat actus et vitam. Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo filii Dei. In sola fide: quia nihil debeo legi antiquae. Qui dilexit me, et tradidit seipsum pro me. Non pecuniam, non aliquod aliud pretium, sed se. Non abjicio gratiam Dei. Non debeo esse illi ingratus: qui me tantum dilexit, ut pro me etiam moreretur. Abjecta enim est gratia, si mihi sola non sufficit. Si enim per legem justitia, ergo gratis Christus mortuus est. Si lex poterat justificare, superflue mortuus est Chr
Abbreviated transcription (Latin):
pis hinc conuerititur adiudaeop docens opere ñ nomine
cantum debene eẽ iudaeum eumque epre uerũ cuius oc¬
culta runt bona : Et Requiescis in lece
Confides
uel securures : Et Clo RIΑris inlõy
Et nogti
uoluntatem eius: :lo ma rirte polum norre dñ dm̃
eiurque uoluntatem ag noscere : proba sutiliora
ingtructus per lec:em : el egis ma iora e intermino¬
na dis ceriniss Quae enim ꝑ natura utilia ꝓbantur.
ut iliona runt perlegem : confidiste inrum ducem ene
ceconum quorum obrcuratum ert lumeneorum qui in
tenebpirrunt ig nonantiae eruditorem in ripientiũ : qui
clĩ non habent gapientiam  magis trum in fantium
paruulorum iaetate uel sensuha

Expanded text:
ris. Hic convertit se ad Judaeos, docens opere, non nomine ris. Hic convertit se ad Judaeos, docens opere, non nomine tantum debere esse Judaeum: eumque esse verum, cujus occulta sunt bona: Et requiescis in lege. Confidis vel securus es. Et gloriaris in Deo: et nosti voluntatem ejus. Gloriaris te solum nosse Deum, ejusque voluntatem agnoscere. Et probas utiliora instructus per legem. Eligis majora, et inter minora discernis. Quae enim per naturam utiliora probantur, utiliora sunt per legem. Confidis teipsum esse ducem caecorum. Quorum cor obscuratum est. Lumen eorum, qui in tenebris sunt. Ignorantiae. Eruditorem insipientium. Qui Dei non habent sapientiam. Magistrum infantium. Parvulorum aetate, vel
Abbreviated transcription (Latin):
latsqui ostendunt opus lecis sc riptum in cordibus
Suis testimonium reddente illis congcientia ipeoqud̃
Natura agit legem incorde per conscientiae tertimo¬
nium siue conrcientia testatur legem habene timen¬
dodum peccat e uictur gratulando peccatis etia m p
nullum hominum uereatur ipri qui peccat & intenre
inuicem cogitationum accu rantium autetiã defendentũ
indie cum iudicauerat ds̃ occulta hominum Idicit alter ca¬
tiones cogtationum espercum quid faciendum uel non
paciendum diutina deliberatione decernimus: A recun¬
dum hoc nos indiem dñi iudicandosꝰ qui a bonum malum¬
ue ñ ignonarre ꝓbamur I siue conscientia a cogitationss
nortrȩ enunt indie iudicii ante oculor nortnos tam quã
quȩ dam hiptoriã cognoscendae : Aut iprȩ nos accus rabunt̃
aut etiam excurabunt : picut seriptum ept : Argua mte
& itatuam eam contra paciem tuam : Secunduon euap¬
ꝑ ihõrxp̃m iudicabit dr̃  Siautem iuclaeus cognoonina¬

Expanded text:
Quid ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis: testimonium reddente illis conscientia ipsorum. Natura agit legem in corde per conscientiae testimonium: sive conscientia testatur legem habere timendo, dum peccat, et victis gratulando peccatis, etiam si nullum hominum vereatur ipse, qui peccat. Et inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium in die cum judicabit Deus occulta hominum. Dicit altercationes cogitationum esse, cum quid faciendum, vel non faciendum diutina deliberatione decernimus, et secundum hoc nos in die Domini judicandos: quia bonum malumve non ignorasse, probamur. Sive conscientia, et cogitationes nostrae erunt in die judicii ante oculos nostros, tamquam quaedam historiae cognoscendae: aut ipsae nos accusabunt, aut etiam excusabunt, sicut scriptum est: Arguam te, et statuam eam contra faciem tuam. Secundum Evan Christum, judicabit Deus. Si autem tu Judaeus cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
unum uobuit intellegis quia ł qui perit per dĩ iudicium
perit a qui iudicatur ƿeccator periti ƿicut scriptum
ertꝰ quia peccatores peribunt : Nam a rimiles illor pacrt
dicendo non auditorer tantum legir iurcor erre red
pactores & paulo inperius dicit genter indie dñi iudican¬
dass quienim dubitant tam rublege poritos qua pine lege
degentes nis ix p̃m credide rnt peraturornon enim¬
auditores lecis iustisunt apud lm̃ sed factores
LEGIS iustipicabuntur red dit rationem qua ne ñrint
encibur meliores Funde e nobirtimendũ ert n eaudienter
letem đ non facientes cumgentibur perȩ amurł picut ippe
a libidicitine cumhoc mundo damne mur cum e nimgenq
quae legem non habent nequis forte diceret legem non
habent addquã formam poterunt iudicaris natup aliter
quae lecissunt faciunts ƿiue de hisdicit qui natunalit̃
iurti puerunt antel egemi riue qui etiam nuncbons aliquid

Expanded text:
unum voluit intelligi, quia et qui perit, per Dei judicium unum voluit intelligi, quia et qui perit, per Dei judicium perit, et qui judicatur, peccator perit: sicut scriptum est, quia peccatores peribunt. Nam et similes illos facit dicendo: Non auditores tantum legis justos esse, sed factores. Et paulo inferius dicit gentes in die Domini judicandas. Quis enim dubitat, tam sub lege positos quam sine lege degentes, nisi auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur. Reddit rationem, quare non sint gentibus meliores. Unde et nobis timendum est, ne audientes legem, et non facientes, cum gentibus pereamus: sicut ipse alibi dicit: Ne cum hoc mundo damnemur. Cum enim gentes, quae legem non habent. Ne quis forte diceret: Legem non habent: ad quam formam poterunt judicari? Naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt. Sive de his dicit, qui naturaliter justi fuerunt ante legem, sive qui etiam nunc boni aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tam habebant : Inom nem animam hominis operan¬
tis mnalum iuclaei prium et creci : Animae pae¬
nam aportolus comminatur ꝓropter hereticos qui sola
carnem delinquere dicunt sa anima negant posre pec¬
care siriue anima ꝓtoto homine dicitur sicut ingenesi
ia cobcum reptuaginta animabus aegyptũ intro is re
referitur : croria autem et honoꝵ st pax oomi hoon¬
ni operantibonuos gloria contra iram honor con¬
tra in dignationem & qđ supra in corruptionem hic pacẽ
appellat : iucla eo primum et creco qđ supra an¬
ma hic hominem nominauit primũ autem proquidem
piue primum credulitatis tempore non honore: ponẽm̃
pergonarum acceptio a pucdlo: ergonec gentes ribi¬
quia de gnonantia palra nec iudaei delegis circum cirione
ir priuilegioblandianturs quicuoque enim sinelece
peccauerunt sinelege ƿeribunt: Et quicumque
inlege peccauerunt perlecem iucdicabuntur pine¬
lege litterȩ in lege naturae hoc loco peribunt E iudicabun sur

Expanded text:
tam habet. In omnem animam hominis operantis malum: Judaei primum et Graeci. Animae poenam Apostolus comminatur, propter haereticos, qui solam carnem delinquere dicunt: et animam negant posse peccare. Sive anima pro toto homine dicitur: Sicut in Genesi: Jacob cum septuaginta animabus Aegyptum introisse refertur. Gloria autem, honor, et pax omni operanti bonum. Gloria contra iram, honor contra indignationem. Et quod supra incorruptionem, hic pacem appellat. Judaeo primum et Graeco. Quod supra animam, hic hominem inominavit. Primum autem pro quidem ive primum credulitatis tempore, non honore. Non enim est personarum acceptio apud Deum. Ergo nec gentes sibi de ignorantia falsa, nec Judaei de legis circumcisione, et privilegio blandiantur. Quicumque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt. Et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicabuntur. Sine lege naturae: hoc loco, peribunt et judicabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
prae posterato ordine ante popuit testimonium qua in di¬
cenet rcriptum: ita enim dicentis sermo dila psusert ut
qđ expnopria intentione dicebat eodem rensu rcriptũ
nep pererit uel reuera quorũ in iurtis actibus nomen
dĩ ꝑuenat blarphe matum picut pcriptum est polluerunt
nomeumeum intergentesł dum dicuntur populus dĩ
inter quargentes captiui suis peccatis facientibus mo¬
nabantur PItem ꝓicut aits perbona opera uertra
bene dicitur dỹ ita nunc non necte conueryantib blas¬
phematur Circuccisio quidem prodeet. Silecemn
obserues siautem ƿrȩ uaricator lecis es cireũ¬
cisio tua prȩputium facta est is quo modo nihilert
riꝓdest p̃nodest tempore ruo pig numIprod est riiusti¬
tia cuiusert rignacula ad piteceterũ pine illa suꝑfluũ
erit iƿiue quia uiuere faciebat iudaeum đ in pantia
exterminari ante quam raperet ł siue quia in lege
pacit epse I quia ꝑsƿecta inuenitur carnis circum¬
cipione cerrante ueramillam cordis ee uenturam :

Expanded text:
Praeposterato ordine ante posuit testimonium quam diceret, scriptum. Ita enim dicentis sermo dilapsus est, ut quod ex propria intentione dicebat: eodem sensu scriptum repererit. Vel revera, quorum injustis actibus nomen Dei fuerat blasphematum, sicut scriptum est: Polluerunt nomen meum inter gentes: dum dicuntur populus Dei, inter quas gentes captivi, suis peccatis facientibus morabantur. Item, sicut ait: Per bona opera vestra benedicitur Deus: ita nunc non recte conversantibus blasphematur. Circumcisio quidem prodest, si legem observes. Si autem praevaricator legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. Quomodo nihil est, si prodest? Prodest tempore suo signum: prodest si justitia cujus est signaculum adsit. Caeterum sine illa superfluum erit, sive quia vivere faciebat Judaeum, et infantia exterminari antequam saperet, sive quia in lege faceret esse: qua perspecta invenitur, carnis circumcisione cessante, veram illam cordis esse venturam.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt abrcondendo ab hominibup ꝑuraripxp̃mł quidi¬
cis non anoe chandum moecha Ris: nonertuna
mechia uam omne quod totum dõ debet anima pi
alicui pter dõ ned didepit mecha tur ÷ qui abho

Expanded text:
cunt, abscondendo ab hominibus furaris Christum. Qui dicunt, abscondendo ab hominibus furaris Christum. Qui dicis non moechandum, moecharis. Non est una moechia. Nam omne quod Deo debet anima, si aliquid praeterquam Deo reddiderit, moechatur. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
perpicieus errare non porrirs quierto aliuondoces
te ipsuor non cloces srimiliter gentibur dixe pat̃ qui
enim alium iudicas teiprum condemnay qui in lerene¬
quie rcis õ iudae e quare trans grede rislegem q̃ui
Sloriaris indõ quare in honoras dm̃ : qui norti uolun¬
tatem eius quare non obtem peras el uoluntati : q̃ ui
ꝓbarutiliora cur inutilia pectaras dux caecorum quo¬
modouiam non uider nectam ł p̃ienim uiderer peripra
ut ique ambularers pilumen es aliorum cun non abicis
opera tenebrarum : eruditor in pipientium ut quid
timorem dñi quiert initium rapientiae reliquiti :
macirter inpantium quo modo puer es in renru quiha¬
berponinam scientiae ueratat ir in lege quane nec ipre
seque ris nec alior requi perrimo exemplo ꝑmittinqua¬
ne non conuenit uitatua doctrinae tuȩ & opurtuũ
it pidem tuam : Vnde fiet ut lex ate non
curtodita  non polum tibi nihilꝓrit redetiam in aio¬
nis criminis neũ ruum contemptorem obtineat:
iuipue dicas non purandumfura pis quidam di¬

Expanded text:
espiciens, errare non potes. Qui ergo alium doces, teipsum non doces. Similiter gentibus dixerat: Qui enim alium judicas, teipsum condemnas. Qui in lege requiescis, o Judaee, quare transgrederis legem? Qui gloriaris in Deo, quare inhonoras Deum? Qui nosti voluntatem ejus, quare non obtemperas ejus voluntati? Qui probas utiliora, cur inutilia sectaris? Dux caecorum: quomodo viam non vides rectam? Si enim videres: per ipsam utique ambulares. Si lumen es aliorum, cur non abjicis opera tenebrarum? Eruditor insipientium, ut quid timorem Domini, qui est initium sapientiae, reliquisti? Magister infantium, quomodo puer es in sensu? Qui habes formam scientiae veritatis in lege, quare nec ipse sequeris, nec alios sequi pessimo exemplo permittis? Quare non convenit vita tua doctrinae tuae, et opus tuum destruit fidem tuam? Unde fiet ut lex a te non custodita, non solum tibi nihil prosit, sed etiam majoris criminis reum, suum contemptorem obtineat. Qui praedicas non furandum, furaris. Quidam di
Abbreviated transcription (Latin):
uerint ne ꝓbatur : Ds autem mr̃ impleat omne depiderium¬
deriderare non poterant nisi quae sunt secundum diuitias
di non raeculi st quae adgloriã ꝑtinent xp̃il Salutate omnen¬
salutariric̃ et in omnib epistolis facit &t ꝓcul dubio uerum
dixisre credendus ert. Siuere sc̃ierant pecca tores utique
nonerant lt qui non peccatorer sed rc̃ierant iam poterant
esse quod erant quam poterant nonerre quod noneram :
Situr scõs homines hanc ratione pospibile ert. Salutant uos

Expanded text:
um. Impleat omne desideridesiderare non poterant, nisi quae sunt secundum divitias Dei, non saeculi, et quae ad gloriam pertinent Christi. salutari: sicut et in omnibus Epistolis facit: et proculdubio verum dixisse credendus est. Si vere sancti erant, peccatores utique non erant; et quia non peccatores, sed sancti erant: tam poterant esse, quod erant, quam poterant non esse quod non erant. Igitur sanctos homines hac ratione esse possibile est. Salutant vos
Abbreviated transcription (Latin):
quae adunam spem sunt uocata salutis Vnde diligentius lege¬
ne debent hunc locum hii qui sae culum occupatiomibuslegati pu
putant ribilicere pec care bt aluis non licere cum omnes in unũ
corpus baptiza tieundem sp̃m acciperint sbr in una spe uocati
runt di . Siue sic siunum sp̃m habetis & exuna patre dõ nati
ertisinolite uobis deterrena nobilitate aliquid ad nogare: neues¬
qamgloriam amit tatis Uus ds̃ & pater omnium et iameorũ
quiexgentibus cre diderunt : qui super omnes ee per omnia inom¬
nibus uobirꝰ super omnes uirtutes sut potens perõnia opera sua
qui m mensus in omnibus xp̃i anis secundũ quã habitare dignatusi
llius largientes donationes xp̃iad quan gratiam se apta uerit
psam conrequitursut puta qui studio suplegis ẽ sapientiam

Expanded text:
quae ad unam spem sunt vocata salutis. Unde diligentius legequae ad unam spem sunt vocata salutis. Unde diligentius legere debent hunc locum hi qui, in saeculi occupationibus ligati, putant sibi licere peccare, et aliis non licere: cum omnes in unum corpus baptizati, eumdem spiritum acceperint, et in una spe vocati sint Dei. Sive sic: si unum spiritum habetis, et ex uno Patre Deo nati estis, nolite vobis de terrena nobilitate aliquid arrogare, ne vestram gloriam amittatis. Unus Deus et Pater omnium. Etiam eorum, qui ex gentibus crediderunt. Qui super omnes, et per omnia et in omnibus nobis. Super omnes virtutes, ut potens, per omnia opera sua: qui immensus omnibus Christianis, secundum quem habitare dignatur. illius largientis. Donationis Christi. Ad quam gratiam, qui se aptaverit, ipsam consequitur: ut puta, qui studiosus legis est, sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
la omni ecelesiae tra dere in rituta sobsecro itaque uos¬
fr̃ s leo uinctus in dño ut dignȩ ambuletis uocatione qua uocati
estis go uos rogo quiues tri causa sum uinc tussutuos dĩ fihĩu
as nos centes dignae tantohonore uer simi ni quia quae una
dignitas. quib ag noscantur propria inrtituta cum omnihu¬
misitate Et mansue tudine cum patientia Et mentes & corposus
shumibtap uera nihil sibi uin dicat man suetornulli nocet pat̃i¬
ens nulli uicem reddit in iuriae sub portantes inuicem incapi¬
tate xp̃issufferunt e philoso phi sed non in caritate nos ue¬
ro non it lauderi sedut ille quem surqne mus pro fieiat¬
diligenterꝰ sustinere debemus sollicit reruane unitatem sp̃s
muineulo pacirs per uincusum pacis in nobisunitas pp̃y conti¬
netur multitudines enim credentium erat corunum be anima
una unum corpurs &e unus sp̃ssicut uocatestis in unaspe uoca¬
ciones uertre sunus dñ runa fidessunum baptismaunumcon¬
rensum debet habere in uno corpore omnium conpago menbrorũ

Expanded text:
itaque vos ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis vocatione, qua vocati estis. Ego vos rogo, qui vestri causa sum vinctus, ut vos Dei Filium agnoscentes, digne tanto honore conversemini: quia una dignitas est, qua agnoscuntur propria instituta. Cum omni humilitate, et mansuetudine, cum patientia. Et mentis et corporis. Humilitas vera nihil sibi vindicat, mansuetus nulli nocet, patiens nulli vicem reddit injuriae. Supportantes invicem in charitate. Sufferunt et philosophi, sed non in charitate. Nos vero non ut laudari, sed ut ille, quem sustinemus profidiligentes sustinere debemus. Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Per vinculum pacis in vobis unitas spiritus continetur. Multitudinis enim credentium erat cor unum, et anima una. Unum corpus, et unus spiritus: sicut vocati estis in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus, una fides, unum baptisma. Unum consensum debet habere in uno corpore omnium compago membrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegentes me tanta abs que certa spei fiducia sustinere
nonposses huiusrei gratia flecto genu anmeant ad patrem
dñi nos tri ihũ xp̃ii & quo omnis paternitas nomen accepit siue

Expanded text:
intelligentes me tanta absque certa spei fiducia sustinere intelligentes me tanta absque certa spei fiducia sustinere non posse. Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem Domini nostri Jesu Christi: ex quo omnis pat
Abbreviated transcription (Latin):
tibus huius racra mentipande rationem ab scondit: arae cusis
in dõhoc ert quod in primis temporibus solidõ confirmatum erat
quia omnia creauit le iudaeor degentes siue omnemcreaturiam ut pen¬
sus concria martionem prio ficiat Ec omnes heregieos Vt in notes eat
principibur de potertatibus incaelertibus peri eocle siam
Imulti pormis sapientiae dĩiut perme his qui nebur caelertib:
peromnem Ee clesiam principantur mul formis rapientiae
in notescat secundum pre finitionem peculorum quam fecit.
in xp̃o ihũ dño nortroquam pre finiuit & hoc tempore quan¬
uarenturꝰ in quo habemus fiduciam lt ac cesrum inconfidentia
per fidem e iur non per nos tram iustitiam sedper eũ cuius fides
peecata dimisit spropter quodpeto nede ficiatis intribulati¬
onibus meis prouobir quae ert glorsa neme audientes inpune
leqi ad dm̃. non pertinere putetis in quo magis glori a ri debetis

Expanded text:
tibus hujus sacramenti pandere rationem. Absconditi a saeculis tibus hujus sacramenti pandere rationem. Absconditi a saeculis in Deo. Hoc est, quod in primis temporibus, soli Deo confirmatum erat. Qui omnia creavit. Et Judaeos et gentes: sive omnem creaturam, ut sensus contra Marcionem proficiaprincipatibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dei. Ut per me his qui rebus coelestibus per omnem Ecclesiam principantur, multiformis sapientia innotescat. Secundum praefinitionem saeculorum, quam fecit in Christo Jesu Domino nostro. Quam praefiniunt et hoc tempore, quanventur. In quo habemus fiduciam et accessum in confidentia per fidem ejus. Non per nostram justitiam, sed per eum cujus fides peccata dimisit. Propter quod peto ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, quae est gloria vestra. Ne me audientes impune laedi, ad Deum non pertinere putetis, in quo magis gloriari debetis:
Abbreviated transcription (Latin):
promispiones in xp̃o ihũ iest unius corporis non solũ quo¬
cohere ders quod posuit diuersi generis es ses nec solum concorpo¬
rales qui apossunt eiurdem generis filii nont eius dum in he¬
reditatem esre sibstantiae per euangel iũ cuius faccursũ
egominister per mea praedicationem omnibus in notes cet quia
mihi hoc pecub ariter reuelatum. secundum donum gratie
tis eius cuius uirtus me confirmauit siue cuius uirtutes inm̃
confirmant euangel ium mihi enim omniũ sc̃orumminimqda¬
caert gratia haecminimum tempore non labore simulno +¬
candũ quo dinter scõs re humili ando fecerit gradum incentibus
euangeli ⁊are inuertigabilis diuitias xp̃i ad nuntiare futu¬
ras here ditates diuitias promis ƿas quas sensus huma nus
ad prȩnendere nonualet nisire uesationem non prȩualet lt in lu¬
minina re omnes quae sit dispensati osacramenti sudae is begen¬

Expanded text:
promissionis in Christo Jesu. Id est, unius corporis: non solum promissionis in Christo Jesu. Id est, unius corporis: non solum cohaeredes, quod potuit diversi generis esse: nec solum corporales, quia possunt ejusdem generis filii, non ejusdem in haereditate esse substantiae. Per Evangelium: cujus factus sum ego minister. Per meam praedicationem omnibus innotescet, quia hoc mihi peculiariter revelatum. Secundum donum gratiaetis ejus. Cujus virtus me confirmavit: sive cujus virtutes meum confirmant Evangelium. Mihi enim omnium sanctorum minimo data est gratia haec. Minimo tempore, non labore. Notandum quod inter sanctos se humiliando fecerit gratum. In gentibus evangelizare ininvestigabiles divitias Christi. Annuntiare futuras haereditates; divitias promissas: quas sensus humanus apprehendere non valet, nisi per revelationem. Et illuminare omnes, quae sit dispensatio sacramenti. Judaeis et gen
Abbreviated transcription (Latin):
ter retine tis me in uobis dispensatione accepi sre doctri¬
naesquis enim fi delis reruus er prudens quem constituit
dñs super pamiliam suam ut dec illis escam intempore:
Qũo pecundum reuelationem non secundum huma nam doc¬
qunam notam mihi fac tum sacramentum sicut supra
rcrubsissu daeos Regentes unum esre in xp̃o inbre ui prout po¬
testis legentes intellere srudenti am meam non quantum
poteram ego scribere sed quantum uos ad requi uolebatis
in myrterio xp̃i non elo quia secularia quod alus seneriari¬
onibus
non erat agnitum filus hominum ficut nunc reuelatu m ẽ
sq̃s aportobs eius et pro phetirs Sciebãt qui dem prio phecae
priores gentes esre uo candas mnonta men sciebat nullam inter
ipsos it iudaeos dis cretionem futuran In spũ esse gentes quo¬
eohere der per sp̃m mihi reuel atum siue in sp̃u illos sotiatos
esse noncar niscircum cisio Concor porales lt parti cipes

Expanded text:
ter retinetis me in vobis dispensationem accepisse doctriter retinetis me in vobis dispensationem accepisse doctrinae. Quis enim fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam: ut det illis escam in tempore? Quoniam secundum revelationem. Non secundum humanam doctrinam. Notum factum mihi est sacramentum, sicut supra scripsi. Judaeos et gentes unum esse in Christo. In brevi: prout potestis legentes intelligere prudentiam meam. Non quantum poteram ego scribere, sed quantum vos assequi valebatis. In ministerio Christi. Non eloquio saeculari. Quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum: sicuti nunc revelatum est sanctis apostolis ejus et prophetis. Sciebant quidem prophetae, priores gentes esse vocandas: non tamen sciebant, nullam inter ipsas et Judaeos discretionem futuram. In spiritu esse gentes cohaeredes. Per spiritum mihi revelatum, sive in spiritu illos sociatos esse, non carnis circumcisione. Et concorporales, et comparticipes
Abbreviated transcription (Latin):
Super aedificati super fundamentum aportolorũ beprophae¬
tarum. Ip ro sum mo angularila pide xp̃olhũ inquo omnis
aedificatio conperucta prio phetarum nouiterta menti inqui¬
bus agabus fuit sx p̃sert funda mentum qui etiam lapisdiecturi
angula ris duos coniungens et continens parieces /sdeo autem
funda mentũ et rumurẽ quia inipro fundatur Et con sũmatur
ex crui corpus xp̃i sdert ec clesiam & multo maiorem munda¬
tiam stsc̃itate habeat ueritas quam imagos Inquo fruos qtio
Vtcum aportolis et prophecis ritis habitaculum dĩ sp̃itali non
que fecerit unum ego paulus uinctus ihũ xp̃i sine catenis
siue xp̃i amore ligatus non possum meam nisi dñi facereuo
amplectituricum posse: apud iudaeos ut legis doctor ee mag¬
nis diuitis abundare ee rummo honore gaudere prouobis
entibus secundum euangelium inimi epropter uos quia uos
similes esre dicimus iudaeorum Sitamen audirtis dippensa¬
tionem gratiae dĩ que da tata ert mihi in uobis  sita men firimi¬

Expanded text:
Superaedificati super fundamentum apostolorum, et prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Jesu: in quo omnis aedificatio constructa. Prophetarum novi Testamenti in quibus Agabus fuit Christus etiam fundamentum: qui etiam lapis dicitur angularis, duos conjungens, et continens parietes. Ideo autem fundamentum, et summus est: quia in ipso fundatur, et consummatur exstrui corpus Christi: id est, Ecclesiam: et multo majorem munditiam et sanctitatem habet veritas, quam imago. In quo et vos t cum apostolis et prophetis sitis habitaculum Dei spirituale, nque fecerit unum. Ego Paulus vinctus Christi Jesu. Sive catenis, sive Christi amore ligatus, noamplectitur: cum posset apud Judaeos ut legis doctor et magnis divitiis abundare, et summo honore gaudere. Pro vobis gentibus. Secundum Evangelium, inimici propter vos: quia vos similes esse dicimus Judaeorum. Si tamen audistis dispensationem gratiae Dei, quae data est mihi in vobis. Si tamen firmi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃usu peri eminet fruccus ut imple aminiom nem plenitu dineg
dĩ ut efficiamini inomnibus uir tutibus Erautem qui potens ert
omnia pacere super habun danter quam petimus aut intel¬
lezimus recundum uirtutem quae operatur in nobis fre quen¬
ter maiora tribuit non solum quam petimus sedetiam quam
congre grauit in omnes generationes saecusi sae cuorum in men¬
rabene ficia in mensis lau dibus cae se brand aisfdon sosũ dehis
quae temporibus xp̃i contullits sedetiam quae ante fecit se fa¬

Expanded text:
eminet fructus. Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei. Ut perficiamini in omnibus Christi virtutibus. Ei autem qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus, secundum virtutem, quae operatur in nobis. Frequenter majora tribuit, non solum, quam petimus, sed etiam quam congregavit. In omnes generationes saeculi saeculorum. Amen. Immensa beneficia immensis laudibus celebranda, non solum de his quae Christi temporibus contulit, sed etiam quae ante fecit fa
Abbreviated transcription (Latin):
ceruos per fidem nobustus est ibi habitare xp̃s non ubi exteri¬
or raznatus incaritate padi catief fundat: ut ineius amore
diisitur sut eũ eog nitis eius bene ficur dili gatis ut posretis con
pnȩ hen derȩ uale atis cum omnibus scis quaere rapientiam
apud malos et non inuenies et alibi incorde autem bonore quiescit
sapienti as quae sit latitudo belongitudo ee rubsimitas de pro fundũ
quidã dicunt quod la treudo spatiorauia incellegatur Nongitudo

Expanded text:
o per fidem robustus est, ibi habitat Christus, non ubi exterior saginatur. In charitate radicati et fundati. Ut in ejus amore cordatur ut eum cognitis ejus beneficiis dilie adipisci valeatis. Cum omnibus sanctis. Quaere sapientiam apud malos, et non invenies. Et alibi: In corde autem boni requiescit sapientia. Quae sit latitudo, et longitudo, et sublimitas, et profundum. Quidam dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a unum membrum ubi corpus Iemulamini aute icarirmata
maionał hoc ept pectemini ꝓpheciã : Lxiii. Et ad huc excel¬
lentionem :ingreco habet suꝑ modum Iltem quia &irta bona¬
uiam uobis de monscro Ic aritatem ꝑ quam ꝑ uenitur ad dĩn
Iuult nos magis illa quȩrere que ex nobis sunt đ ad uitam
ꝓsunt qua signa quȩ non sunt innr̃a porita potestate :¬

Expanded text:
mulamini autem charismata mulamini autem charismata meliora. Hoc est, sectamini prophetas. Et adhuc excellentiorem. In Graeco habet, super modum. Viam vobis demonstro. Charitatem, per quam pervenitur ad Deum: Vult nos magis illa quaerere, quae ex nobis sunt, et ad vitam prosunt, quam signa quae non sunt in nostra potestate
Abbreviated transcription (Latin):
toti corpus ringuli membria ¶łt quordam quidem poruit dp̃
modo iprum uult membrorũ ordinem de monrtrane
I neceleria primum aportolos  ñ inpinagoga Ine pute mur
eũ de antiquis dixipre ꝓphetis Isederat agab: cetepũ patu¬
a nchar quoque debuerat nominare : secundo ꝓfetartentio
doctoresprophetesunt đ qui ex planant obrcura ꝓphe¬
tarum & qui homines exortant urs ficut alibi dicit Nã qui
ꝓphetat hominib: loquitur ad aedificationẽ exortationem
a conpolationes : ðeinde uirtutes Tex inde gratias cunationũ
Hic uirtutes ƿigna maiora rignipicat Opitulationep hoc ẽ
ad iutorias unde paulo inuiro dr̃ auino macedone ueni ad¬
iuua nos Tubernationes zenera linguariuli qui sciunt pin
num quid omnes prophetae ł num quid omnes doctorep
Inum quid om̃s uirtuter ł num quid omnes gnatiã habent¬
curiationũ / Num quid omner linguis loquunturd hum quid
omnep inter pretantur s quod ruperius dixenat ƿiespent¬

Expanded text:
Toti, corpus: singuli, membra. Et quosdam quidem posuit Deus. Toti, corpus: singuli, membra. Et quosdam quidem posuit Deus. Modo ipsum vult membrorum ordinem demonstrare. In Ecclesia primo apostolos. Non in synagoga, ne putemus eum de antiquis dixisse prophetis: sicut erat Agabus: caeterum patriarchas quoque debuerat nominare. Secundo prophetas, tertio doctores. Prophetae sunt, qui explanant obscura prophetarum: et qui homines exhortantur, sicut alibi dicit: Nam qui prophetat hominibus, loquitur ad aedificationem, exhortationem, et consolationes. Deinde virtutes, exinde gratias curationum. Hic virtutes, signa majora significat. Opitulationes. Hoc est, adjutoria. Unde Paulo in visu dicitur a viro Macedone: Veni, adjuva nos. Gubernationes, geneNunquid omnes prophetae? Nunquid omnes doctores? Nunquid omnes virtutes? Nunquid omnes gratiam curationum habent? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur?
Abbreviated transcription (Latin):
Sedar tempe rauit corpus cuide erat iabundantionẽ tubu¬
endo honore : minonib: maiora dona concedenp. ut qui honore
minorerat gratia habundaret  Et non sit scisma in corpore :
ut ꝓinuicem solliciti rimus dum alteri utro indigemus nequis
yequatur a gratia a honore priuatũ. red ia ipril ꝓinuicem
pollicita pint membra s picut oculi uiam pedib p̃uident đ manr
ꝓtoto corpore operantur & omnium alter utrum membra
derer uiunt sse riquid patitur unum membrũ conpatiunt
om̃a membria spiunum membrũ doled totum corpur adpli¬
gitur Id ranitatemeius membra om̃a conlabonantsue
Sloriatur unũ membrum congaudent omnia membra
ssicut ait ralomon corde letante uultus flonets Nor aute¬
đt conpassionẽ a congratulatione in contrario ꝑmutamur
Uor autemertis corpus xp̃is hoc ẽ eccleria de carmine eius
& de orribi eiurł sicut ad eperreos att : & membra de membro

Expanded text:
Sed Deus temperavit corpus, ei cui deerat, abundantiorem tribuSed Deus temperavit corpus, ei cui deerat, abundantiorem tribuendo honorem. Minoribus majora dona concedens; ut qui honore minor erat, gratia abundaret. Ut non sit schisma in corpore. Ut pro invicem solliciti simus: dum alterutro indigemus, ne quis sequatur et gratia et honore privatum. Sed in idipsum pro invicem sollicita sint membra. Sicut oculi viam pedibus praevident, et manus pro toto corpore operantur: et omnia alterutrum membra deserviunt. Et si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Si unum membrum dolet, totum corpus affligitur, et ad sanitatem ejus membra omnia collaborant. Sive gloriatur unum membrum, congaudent omnia membra. Sicut ait Salomon: Corde laetante, vultus floret. Nos autem compassionem et congratulationem in contraria permutamus. Vos autem estis corpus Christi. Hoc est, Ecclesia de carne ejus, et de ossibus ejus: sicut ad Ephesios ait. Et membra de membro.
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiae  Sidixerit auricula  quia rapiens auditor ẽ
saunis q: inter ceteros auferri dicitur aiudea ꝑeraiam
ꝓphetam¶ non rum oculus ñ rum ex corpore ñ ideo ñert
decorpore  non estismihi necerrarus Oculus ẽ qui intel¬
legit Sos ille qui docet uel loquits linguiri sed multo magis
quȩ uidentur membra corporis in pir miora esre necepra¬
riorarunt : Ex positio: Membra q̃ sƿermitis ineclesia
maiors utilitatis ẽẽ ꝓbanturl picut in corpore yie ma¬
nib pedibur uiuitur sine intertinis omnino ñ uiuitur:
¶lt quȩ putamur ignobiliora membria et̃ corporar nonqua
uenerint taliahuis honorem habundantiorẽ circũ damus:
Cum cautius uestimentis: E diligentius contegunt d que iñ¬
honeptarunt nña abundantiorem honestatem habent :
honerta autem nr̃a nullius egent i quia per repulchna
runt nullius tegiminis egent pulchritudine  ut ẽ caput e manus:

Expanded text:
Ecclesiae. Si dixerit auricula, quae sapiens auditor est Ecclesiae. Si dixerit auricula, quae sapiens auditor est nam auris inter caetera auferri dicitur a Judaea per Isaiam prophetam: Non sum oculus, non sum ex corpore: num ideo non est de corpore? Non estis mihi necessarii. Oculus est, qui intelligit; os, ille qui docet, vel loquitur linguis. Sed multo magis, quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessariora sunt. Membra, quae spernitis in Ecclesia majoris utilitatis esse probantur: sicut in corpore sine manibus et pedibus vivitur, sine intestinis omnino non vivitur. Et quae putamus ignobiliora membra esse corporis. Non quo vere sint talia. His honorem abundantiorem circumdamus. Cum cautius vestimentis, et diligentius conteguntur. Et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habent. Honesta autem nostra nullius egent. Quae per se pulchra sunt, nullius tegminis egent pulchritudine, ut est caput et manus.
Abbreviated transcription (Latin):
Non ƿotest totum corpus unũ officiũ agere sedunũ qđ q
¶ Manus ẽ ille qui operatur : Non rum de corpore ñ ideo
ñ est de corpore: dicebat enim ñ eẽ se de corpore quia hanc
quã alu acceperant graria ñ habebat ¶sitotum corpus
oculur ubi audituri pitoti scientes ubisunt auditorep sitotũ
auditus ubi odoratus Isiom̃s auditores quiserit boniodoris
maliue discretors ut unum corpur epficiamur inxp̃o Nunc
autem poruit dr̃ membra unum qđ que eoriũ incorpore ꝓ¬
ut uoluit: picut in corpore apte & ordinate constituta runt
red membrium : ubi corpurq Nunc autem multa quidem mebra
unum autem corpuss hoc ẽ humanũ qđ multa membra ortendit̃ :¬
¶ Non potest autem dicere oculus manui operatua nindigeo:
I deo inuicem indigemus ut magis acmagis caritas conpirmett :
Nampiunus om̃a haberet aduersur ceteros inflaret
saut iterũ caput pediburs hic racerdus ẽ caput in firmm pedes

Expanded text:
Non potest totum corpus, unum officium agere; sed unumquodqNon potest totum corpus, unum officium agere; sed unumquodq. Manus est ille, qui operatur. Non sum de corpore: num ideo non est de coquam alii acceperunt gratiam, non habebat. Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si omnes scientes, ubi sunt auditores? Si totum auditus, ubi odoratus? Si omnes auditores, quis erit boni odoris malive discretor: ut unum corpus efficiamur in Christo. Nunc autem posuit Deus membra, unumquodque eorum in corpore sicut voluit. Sicut in corpore apte et ordinate constituta sunt sed membra. Nunc autem multa quidem membra, unum autem corpus. Hoc est, humanum: quod multa membra ostendit. Non potest autem oculus dicere manui, opera tua non indigeo. ideo invicem indigemus, ut magis ac magis charitas confirmetur. Nam si unus omnia haberet, adversus caeteros inflaretur. Aut iterum caput pedibus. Sacerdos est caput: infirmi, pedes
Abbreviated transcription (Latin):
enuim corpur unũ ẽ it membra habet multa om̃a autem
membra corporis cum fint multa unũ corpus sunt ꝑ
conparationem corporis ostendit non natura membrorũ
redopfitia eẽ diuerra  Et neminem debere curare cuius
rit oppitii dum omnes uno eodemq pp̃u animentur Isumit
exemplum ex humano corpore ut doceat ita eẽ ecelerias
inxp̃o unum corpus sicut runt membra in corpore hominis
ne aduerrum alterium alt̃ infletur¶ Ita dexp̃r notandũ
¶ Om̃s nos inunum corpup baptizati s uratr piue iudȩipiuegen¬
tiler piue rerui riue liberi : ut unum corpus epficiemur mx p̃o
squorũ ergo rpiritalia & cȩlertia commnunia runt debent
terrena & carnalia communiter posside re yecundu ren¬
tentiam ꝓphecae nonne pat̃ unusest. omniu Item hic ma¬
nifeste ostenditur qm̃ quibaptizantt in nomine patris
nitas dĩtatis ñ habet diuerpitatem dicente aportolo:
quem accipiunt baptizati ꝑmanus inpositionẽ  Nam a corpur
reuertitur ad exemplum : : Nonẽ unum membrum ped multa:

Expanded text:
habet multa: Omnia autem membra corporis cum sint multa, unum tamen corpus sunt. Per comparationem corporis, ostendit non naturam membrorum, sed officia esse diversa: et neminem debere curare cujus sit officii, dum omnes uno eodemque spiritu animentur. Sumit exemplum ex humano corpore: ut doceat ita esse Ecclesias in Christo unum corpus, sicut sunt membra in corpore hominis: ne adversum alterum, alter infletur. Ita et Christus. Notspiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive Gentiles, sive servi, sive liberi. Ut unum corpus efficiamur in Christo. Quorum ergo spiritualia, et coelestia communia sunt, debent terrena et carnalia communiter possidere, secundum sententiam Prophetae: Nonne pater unus est omnium? Item hic manifeste ostenditur: quoniam qui baptizantur in nomine Patris tatem, dicente Apostolo: quem accipiunt baptizati per manuum impositionem. Nam et corpus. Revertitur ad exemplum. Non est unum membrum, sed multa.
Abbreviated transcription (Latin):
damno aꝑpectus ert sñ hic ut quidam putant ingne plamie
ansura runt opera sed homines quiita operatisunt ut
mereantur incendio deputaris ƿiautem opera idẽ cri¬
mina puniren tur saluo eo qui ꝑƿetrauerat ñ erat ei
damnum red lucrum Ande maniferte oytenditur ricut

Expanded text:
damno affectus erit. Non hic ut quidam putant in igne flammae damno affectus erit. Non hic ut quidam putant in igne flammae arsura sunt opera, sed homines, qui ita operati sunt, ut mereantur incendio deputari. Si autem opera, id est, crimina punientur, salvo eo, qui perpetraverat, non erit ei damnum, sed lucrum. Unde manifeste ostend
Abbreviated transcription (Latin):
didirtiss hoc rolum agitur ne ꝑ doctorum neglegentia
ob noxi incipia tiserse gehenne siquis autem ruꝑ aedipicat
ruꝑ funda mentum hoc huius arsest qui suꝑ dedipicat licet
minor ƿit inopere cuiur ille ert quiporuit funda mentum
ñerto unur quisque homo suꝑ fidem suam aedipicat s peđ
quilibet doctor quia nec parieter ꝑre aliquando porrunt
erginiri fuerint ab operatore constructis Item hic ma¬
pirtros & doctones ƿignipicat suꝑ funda mentũ qđert xp̃p¬
homines peece in ptituere uel praue in quibus mauireno¬
num doctrina indie iudici ingne reuelabitur ubi conrum¬
us peccatoribur probati manebunt : Doctones dutem pu
ꝑhus qui ꝓnobati puernt mercedem retrbutionis accipi¬
enti Nillis uero quos ignis exunit damna efficientur:
quia inuacuum laborauerunt .  Idem autem magirtri in
iudicium uemienter salui pient ꝓitamen ipricaura ñ pue¬
pant perditorũ. INuod dutem dit sicuius op̃ts a prerit

Expanded text:
didistis. Hoc solum agitur, ne per doctorum negligentiam didistis. Hoc solum agitur, ne per doctorum negligentiam obnoxii incipiatis esse gehennae. Si quis autem superaedificat supra fundamentuminor sit in opere, cujus ille est, qui posuit fundamentum. Non ergo unusquisque homo super fidem suam aedificat, sed quilibet doctor: quia nec parietes per se aliquando possunt erigi, nisi fuerint ab operatore constructi. Item hic magistros, et doctores significat super fundamentum quod homines recte instituere, vel prave, in quibus magistrorum doctrina in die judicii in igne revelabitur, ubi consumptis peccatoribus, probati manebunt. Doctores autem super his, qui probati fuerunt, mercedem retributionis accipient: in illis vero quos ignis exurit, damno afficientur: quia in vacuum laboraverunt. Iidem autem magistri in judicium venientes, salvi fient, si tamen ipsi causa non fuerint perditorum. Quod autem ait: Si cujus opus arserit,
Abbreviated transcription (Latin):
unum st̃: unus quisque enim propricrm merce¬
dem accipiet secundũ suum laborem. Nisi enim
ds̃ incre mentum dederit : pine caura labona muisnor
mercenari sumus in alieno agro lalienis utimur fer¬
ramentis nihil habemus propriam nisi mercedem
nr̃i laboris ¶ cli enim suonus accliutores: cli acpacul¬
tusa estis chꝰ aechificatio estis ¶ Non inpotentia rea
inuerbo adiuuamus coli dĩ agrum de extrui templum:
¶s ecuncdum qratiom chꝰ que dacta est onihi non re¬
cundum meam uirtutem siue ponendi fundamentum
gratiam accepi utibipredicarem ubixp̃s non fuerat
nuntiatus : Ut sapiens aschitectus funcla mentum
posui. Non potest inperitus architectus ponere funda¬
mentũ. Icelius autem suꝑ aedificat . Alius doctus in r¬
tuit ruꝑ pidem quam ego pundaui. unus quisque autem
uideat quo modo super aedificet: ollicita qua portia
aliquis p̃dicare preter ihm̃ cuifide fir missima cre¬

Expanded text:
unum sunt unusquisque autem propriam merceunum sunt unusquisque autem propriam mercedem accipiet secundum suuDeus incrementum dederit, sine causa laboramus. Nos mercenarii sumus in alieno agro. Alienis utimur ferramentis: nihil habemus proprium nisi mercedem nostri laboris. Dei enim sumus adjutores: Dei agricultura estis: Dei aedificatio estis. Non in potentia, sed in verbo adjuvamus coli Dei agrum, et exstrui templum. Secundum gratiam Dei, quae data est mihi. Non secundum meam virtutem. Sive ponendi fundamentum gratiam accepi: ut ibi praedicarem, ubi Christus non fuerat nuntiatus. Ut sapiens architectus fundamentum posui. Non potest imperitus architectus ponere fundamentum. Alius autem superaedificat. Alius doctor instituit supra fidem, quam ego fundavi. Unusquisque autem videat quomodo superaedificet. Sollicitus quam fortia aliquis praedicare, praeter Jesum cui fide firmissima cre
Abbreviated transcription (Latin):
quimiha amidius habet quam ceters homines recundũ
hominem dicitur ambulare red in hoc loco obdepenpio¬
nẽ pingulorum hominum homines appellantur
Cum ẽnim quis dicit eco quiclem sum pauli. alius
ausem eco a pollo nonne homines estis Mult
nos plusesre quam hominess Quid ititur ert apollo
quid uero paulus: ministrieius cuicrede distis sƿinos
nibil rumus quos ministros ipse constituit quanto ma¬
us illi qui car nalibus gloriantur. Er uni cuique ricut
ds̃ dedit : ecoplantaui apollo inrigauit ped dr̃ incremen¬
ium dedit :: hoc iprum non ex uobisest ped dĩ donum qt
uł̃ ꝑmanus meas significaret quȩ uos excitarent ad
pidem a apollo rua uosdoctrina pir maretsquia ricut
planta rine aqua sic pides rine doctrina maricescẽ :
sƿiergo de plantatio &e pons dĩ ertsquid nobis ad scribitii
qui plantat est aliquid neque quiritat: reaqui incre¬
mentum dat dỹ qui plantat autem et quiric at

Expanded text:
Qui nihil amplius habet, quam caeteri homines, secundum Qui nihil amplius habet, quam caeteri homines, secundum hominem dicitur ambulare: sed in hoc loco ob defensionem singulorum hominum, homines appellantur. Cum enim quis dicat, ego quidem sum Pauli: alius autem, ego Apollo: nonne homines estis? Vult nos plus esse, quam homines. Quid igitur est Apollo? quid vero Paulus? ministri ejus cui credidistis. Si nos nihil sumus, quos ministros ipse constituit, quanto magis illi qui in carnalibus gloriantur! Et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus nunc incrementum dedit. Hoc ipsum non ex nobis est, sed Dei donum est, ut per manus meas signa fierent, quae vos excitarent ad fidem: et Apollo sua vos doctrina firmaret: quia sicut planta sine aqua, sic fides sine doctrina marcescit. Si ergo et plantatio, et fons Dei est: quid nobis ascribitis qui plantat est aliquid neque qui rigat sed qui incrementum dat Deus qui plantat autem et qui rigat
Abbreviated transcription (Latin):
gitio, arguit aportolus corintheos qđ gratiam qua in
principio credentes acceperant ꝑdidenunt. uidetur h
hoc loco uniue r sos in communem increpare ł cum hii
rep̃ hendantur qui non iusta pidem conuersantur:
tam quam paruolis in xp̃o non aetate carnali red in xp̃o
lac uobis potum decli non escam non clumn enim potesatis
red nemunc quidem potertis ad huc enim ertis carnales
hoc e beatus petrus aits De ponentes igitur omnẽ malitia
ae simulationem tam quam modo geniti infantes patio¬
nabiles đe rine dolo lac concupiscite ut in eocnercatir in
ralutems piergo adhuc illi par uulirunt qui omne mali¬
tiam ab iecerunt: quia ñ dum st̃ inuirtute ꝑ fecti quid
deillis cenrendum ert quibur omnis malitiadomina tup
cum enimsit interi uos zelus et contentio non ne car¬
nales estis secce de quibus uitus carnalis iudicantur
quae ñ ppride per carnem fiunt sed de carnali penru
talia discendunt. EEt secundum hominem aobulatis:

Expanded text:
sitio: Arguit Apostolus Corinthios, quod gratiam quam in sitio: Arguit Apostolus Corinthios, quod gratiam quam in principio credentes acceperant, perdiderint. Videtur autem hoc loco universos in commune increpare. Cum hi reprehendantur, qui non juxta fidem conversantur. Tamquam parvulis in Christo. Non aetate carnali, sed in Christo. Lac vobis potum dedi, non escam. Nondum enim poteratis, sed nec nunc quidem poHoc et beatus Petrus ait: Deponentes igitur omnem malitiam et simulationem, tamquam modo geniti infantes rationabiles, et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem. Si ergo adhuc illi parvuli sunt qui omnem malitiam abjecerunt, et qui nondum sunt in virtute perfecti, quid de illis censendum est, quibus omnis malitia dominatur? Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis. Ecce de quibus vitiis carnales judicantur: quae non proprie per carnem fiunt; sed de carnali sensu talia descendunt. Et secundum hominem ambulatis?