comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tertius magni simul ac religiosi prĩ¬
cipis huisti ꝙ barbe pͥmicias iillas
inhumanorum exumas in capitolio
conseccauit ¶ Nn ceite sunt actus
ueronis tu seneca. Cecitate quo dr¬
stonti adhuc enim inter homines mi¬
metati tu eum inter deos nec lai¬
dante nec laudato dignis p̾conus
conaris inserere Et cuins au te pu¬
deat nescio. s me pudet. optĩo prin¬
cipuui diuo augusto p̾ferte nõ du¬
bitas. Nisi forte illud maiori gloria
referenti supersticionis noue ac ma¬
lefice suppliciis affecerat ouums pu¬
etatis persecutor atꝙ hostis crudelis¬
sunus. Ego quidem de te ista nou
suspicor eoq mag̾ ꝓpõm tuum un¬
ror ⁊ Iam et supenora illa fruiola
inus ac uana sunt. Et ultumm
bot uefartumi eciam ac uuane
ita tibi uisum una quidem epłarũ
tuatum ad apłmu paulum nõ ño
nuit s fatetur. Neq tibi iuder po¬
musse alit̾ certus suu illis tam sa¬
cris ac celestibus conitis iurtẽ nõ

Expanded text:
certius magni simul ac religiosi princertius magni simul ac religiosi principis habuisti, quod barbe primitias et illas inhumani oris exuvias “in Capitolio consecravit”? 24 Hi certe sunt actus Neronis tui, Seneca. Ea etate qua historici adhuc eum inter homines numerant, tu eum inter deos nec laudante nec laudato dignis preconiis conaris inserere et — cuius an te pudeat nescio sed me pudet — optimo principum divo Augusto preferre non dubitas, nisi forte illud maiori gloria referenti, «superstitionis nove ac malifice», “suppliciis” affecit, omnis pietatis persecutor atque hostis crudelissimus. 25 Ego quidem de te ista non suspicor, eoque magis propositum tuum miror; nam et superiora illa frivola nimis ac vana sunt, et ultimum hoc nefarium etiam et immane; et ita tibi visum, una quidem epystolarum tuarum ad apostolum Paulum non modo innuit sed fatetur. 26 Neque tibi videri potuisse aliter certus sum, illis tam sacris ac celestibus monitis aurem non
Abbreviated transcription (Latin):
nultum spei melions preferentẽ
obitiens errorem tuum repentĩe
morim enis mutacione intabere
queisi hec nobis ignota suit. uetũ
ipse considera qm̃ sit excusabile
pancula personati principatus o¬
pustula uel simlate pietatis no¬
mlas obliquasse aminum ac ra¬
diciinu tibi tali ito tali etaite tã¬
ta rerim experientia ac docterisĩ
Qud enim oro tibi placuit ex illiꝰ
attis. que ab historitis ut cormuui
dei an cuirigandi pocius au citͥ¬
mandi studium quib turiose dedi¬
tim accepimus ut sectecius pͥmo
corau secus ac plebe sordide. de¬
inde eciam in publido unuuenso
ropulo spectaute princepe auriga
decurteret. Et quasi uniẽ aliad
oblatam sibi cicharani adoraret
eg̾gnis cicharista. Quibus tande
suctessib enbectꝰ ⁊ uelut italicis.
non contentus ingemis achaĩa pe¬
et ⁊ grecorum uiusicorum adiila¬
cionibus inficitus solos grecos stu¬
diis sius dignos affuit. Rdiculus
mousttum. feror belua. ⁊n illud oeꝵ

Expanded text:
multum spei melioris preferentem multum spei melioris preferentem obiciens, errorem tuum repentina morum eius mutatione tutabere, quasi hec nobis ignota sint. Verum ipse considera quam sit excusabile, paucula personati principatus opuscula vel simulate pietatis voculas obliquasse animum ac iudicium tibi tali viro, tali etate, tanta rerum experientia ac doctrina. 21 Quid enim, oro, tibi placuit ex illius actis, que ab historicis, ut eorum vgeret an aurigandi potius an citharizandi studium, quibus tam curiose deditum accepimus, ut secretius primo, coram servis ac plebe sordida, deinde etiam in publico, universo populo spectante, princeps auriga decurreret, et quasi numen aliquod oblatam sibi “citharam adoraret”, egregius citharista? 22 quibus tandem successibus evectus et velut italicis non contentus ingeniis Achaiam petiit, et grecorum musicorum adulationibus inflatus, “solos Grecos studiis suis dignos” asseruit, ridiculum monstrum, ferox belua. 23 An illud omen
Abbreviated transcription (Latin):
spani eciam testes sunt ⁊ octanie
id enm tragedie illi est nomen
locus aliquis hanc suspicionez re¬
cipit. Quam si sequinuir. quid ad
rem attinet exꝑs tu culpe hiꝰ qd̃
ad stilum. nichil ille te inferior
quisquis est. euo licet scdũs ac
nomine. Ita quantum more demi¬
tur infaine tantumdẽ ingeui
sue demuili oportet. eilicquin ex¬
trur nhuinguitts digna estuide
m nũ te dece̾t id scubere de iipa¬
tore subiectum. de domino famili¬
atemi. de discipulo preceptoreu
¶Dostremo de iuio tui taui nuil¬
ta biandiri ue dicam blandiendo
mcuti solitus eras. Relege libros
ques ad eum ipsum de cleruencia.
delege quem ad polibium de aso¬
lacione dictasti. si uel libros uel
lbiorum memoriam leche. gurdi¬
tis unda nõ obrint pudebit credo lar¬
dati discipuli. Qua enu fronte de
tuli tlia scaplisse potĩus igno .s. set¬
te ego illa sine pudore non lego.
¶D hic nusus eccurtes et adole¬
sccutiam principis atq rdolene

Expanded text:
spani etiam testes sunt, et Octavie spani etiam testes sunt, et Octavie — id enim tragedie illi est nomen — locus aliquis hanc suspitionem recipit, quam si sequimur, quod ad rem attinet, expers tu culpe huius; quod ad stilum, nichil ille te inferior, quisquis est, evo licet secundus ac nomine; ita quantum morum demitur infamie, tantundem ingenii fame detrahi oportet; alioquin extrux inhumanitas digna est; vide tamen num te deceret id scribere, de imperatore subiectum, de domino familiarem, de discipulo preceptorem, postremo de illo cui tam multa blandiri, ne dicam blandiendo mentiri, solitus eras. 19 Relege libros quos ad eum ipsum de clementia, relege quem ad Polibium de consolatione dictasti; si vel libros vel librorum memoriam lethei gurgitis unda non obruit, pudebit, credo, laudati discipuli; qua enim fronte de tali talia scripsisse potueris, ignoro; certe ego illa sine pudore non relego. 20 Sed hic rursus occurres, et adolescentiam principis atque indolem
Abbreviated transcription (Latin):
sterium accesseras fu̾it uel iudicui
uel erroris uel facti cunispiam.
quĩ excusciciones studiosius autu¬
panuit ⁊ culpas urãs fata reflec¬
tunꝰ uotum hec utiq indicii tui fu¬
it Nion potes accusare fortunam.
quod optaueras inuenisti. ¶S
quo pergis. ali. miẜ. postqui ĩ ad¬
uracionem tui uesanum iuuenẽ
eo usq perdureras ut nulla liber¬
tatis aut comeatus occasio suꝑeẽt¬
A Iunquid non eq̃uumꝰ pati pot̾as
iugum qd̃ sponte subieras. ⁊ hoc
saltem p̾stare ne diñ tui nomen
ĩmortalibus maculis insiguires.
r ion equidem ignorabas tragiediã
onme genus scripti grauitate uin¬
cere ut ait Naso. Hant tu qm mor¬
daciter. qmͣ uenenose qmͣ acͥter in
illum scripseris notum esout est
auimus ueri impaciens eo ĩuuitio¬
sus quo uerius. nisi illa forsan o¬
puno uera est. que tragediaru
non te illarum s tui nominis al¬
terum uult auctorem. Nam et
duos sen ͣ ᷤᷤ cordubami habuisse hi¬

Expanded text:
sterium accesseras, fuerit vel iudicii sterium accesseras, fuerit vel iudicii vel erroris vel fati cuiuspiam, quando excusationes studiosius aucupamur et culpas nostras in fata reflectimus; votum hoc utique iudicii tui fuit; non potes accusare fortunam: quod optaveras invenisti. 15 Sed quo pergis, ah miser? Postquam in admirationem tui vesanum iuvenem eousque perduxeras ut nulla libertatis aut commeatus occasio superesset, nunquid non equanimius pati poteras iugum quod sponte subieras, et hoc saltem prestare ne domini tui nomen immortalibus maculis insignires? 16 Non equidem ignorabas “tragediam omne genus scripti gravitate vincere”, ut ait Naso; hanc tu quam mordaciter, quam venenose, quam acriter in illum scripseris notum est, et ut est animus veri impatiens, eo iniuriosius quo verius; nisi illa forsan opinio est vera, que tragediarum non te illarum, sed tui nominis alterum vult auctorem. 17 Nam et duos Senecas Cordubam habuisse hi
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł sic laqueumn lib̾tatis obrum¬
peres teq in tutum ex tanto uau¬
fragio uel nudus erperes. Riem ⁊
ueteribus historicis notã. ⁊ michi
ipsi illorum uestigiis incedenti haud¬
qͣ ꝙͣ silencio p̾termnissam. uerũ ibi
palam loquens secreciora contuuu.
Nunc autem qũ ad te unum mͥ ẜ
no est putas ne silebo. ꝙ indigna¬
cio u̾itasq suggesserint. Ades mõ
⁊ accede ꝓpius ne qua exterua au¬
tis int̾uemat Senties non nobis
etatem rerui tuaꝵ noticiam ab¬
stulisse. Testem uempe certissimũ
hẽmus et qui de siniuis uitis agẽs
uec uetu flectitur nec gracia. sue¬
tonium tranquillum. Is ergo quid
ait au̾tisse te ueronem a cognicõe
ueterum oratorum quo. si in tui il¬
lum adinatione duitius detine¬
res. Illi igitur pectori carus esse
studiusti cui ut fieres uilis ue dignꝰ
acc̾sito lingue uicio curate debũas.
pͥma hec iseriatum tuarum ra¬
dix ab cum leuitate ne dicam
sti. Ipsum ꝙ ad huius u̾e magi¬

Expanded text:
ut vel sic laqueum libertatis abrumut vel sic laqueum libertatis abrumperes, teque in tutum ex tanto naufragio vel nudus eriperes: rem et veteribus historicis notam, et michi ipsi illorum vestigiis incedenti haudquaquam silentio pretermissam. 12 Verum ibi palam loquens secretiora continui; nunc autem, quando ad te unum michi sermo est, putas ne, silebo quod indignatio veritasque suggesserint? Ades modo et accede propius, nequa externa auris interveniat, sentiens non nobis etatem rerum tuarum notitiam abstulisse; testem nempe certissimum habemus et qui de summis viris agens nec metu flectitur nec gratia, Suetonium Tranquillum. 13 Is ergo quid ait? “Avertisse” te Neronem a «cognitione veterum oratorum», quo scilicet “in tui” illum “admiratione diutius detineres”: illi igitur pectori carus esse studuisti, cui ut fieres vilis et missioaccersito lingue vitio curare debueras: prima hec miseriarum tuarum radix ab animi levitate ne dicam sti. Ipsum quod ad immitis fere magi
Abbreviated transcription (Latin):
te disputem et probare inter id cuiꝰ
contrarii probacio impossibił sit. u
uicam profecto uel te iudice uel qͦ¬
libet qui uniter hunis uite fluctus me¬
diocriter uauigare didicerit nõ fu¬
isse consilium syrtib herere. ¶ O
si laudem ex difficultate captabas
idipsum sunnue laudis erat ener¬
gere et in portum aliquem salua
puppe confugere. Impendentẽ in¬
giter cerincibus tius gladium ui¬
dẽas. Nec tuuebas nec tam ancipi
bilis senex ui homiiis manus qui
quicquid uellet posset nil pessimũ
uolle posset. Sompino iam a pͥma
enus familiaritate det̾ritus. uigilãs
deuide multiplicibus argumentis
fidem turbide quietis acceꝑas. Quid
igitur tibi cum hiis laribus tã diu.
Quid cum urhumano cruentoq di¬
scipulo. Quid cum dissilĩmo comita
Et illum cleantis u̾siculum p̃ten¬
des. quo un latimm u̾so uti soles.
ducunt uolentem fata. Nolentem
trahunt. Illud insuper proclamab̾
uoluisse te operib tuis renuinciare

Expanded text:
te disputem, et probare nitar id cuius te disputem, et probare nitar id cuius contrarii probatio impossibilis sit — vincam profecto vel te iudice vel quolibet qui inter huius vite fluctus mediocriter navigare didicerit —, non fuisse consilium Syrtibus herere? 9 Quodsi laudem ex difficultate captabas, id ipsum summe laudis erat, emergere et in portum aliquem salva puppe confugere: impendentem iugiter cervicibus tuis gladium videbas, nec timebas, nec tam ancipitbilis senex, in hominis manus qui quicquid vellet posset, nil nisi pessimum velle posset. Somnio iam a prima eius familiaritate deterritus, vigilans deinde multiplicibus argumentis fidem turbide quietis acceperas; quid igitur tibi cum his laribus tandiu, quid cum inhumano cruentoque discipulo, quid cum dissimillimo comitatused nequivi’, et illum Cleantis versiculum pretendes, quo in latinum verso uti soles: Ducunt volentem fata, nolentem trahunt; illud insuper proclamabis voluisse te opibus tuis renuntiare,
Abbreviated transcription (Latin):
preceptor ercorum ute tue si uou
molestum est metum recognosce.
ussimum incidisti. et tranquillus
nanta preciosis mercibus homistã
naunu ad infamem ⁊ procellosum
scopulum appulisti: Cur aũt illic be¬
sisti. queso te an ut in tempestate
aspera magist̾uum approbares. S
hoe nemo usi aimens eligit. NIeq eĩ
ut fortis ppeti. sit prudentis est op¬
tare piculum. Quoniam eciam si
libem prudencie relinqͣtur electio
ociosa semꝑ eĩt fortitudo. Nichil eĩ
mcidet aduersus qd̾ illius aueiliũ
mwplorandum sit. Modestia pocius
sins utens partibus ⁊ leticiam fre¬
nabit ⁊ uotiua moderabr̃. S qm̃¬
imimuerabiles caus euemũt ⁊ mł¬
ta fert uita homimiũ quib ꝯscilia
nr̃a uni cũtur. Idarco uirtus ĩuicta
tutenti opponitur fortune nõ quidẽ
seciundum elcõe ut dixi. s secũdũ
nert̾itates meuitaibiles ac ferretis ie¬
ges. at ego nunꝙͣ satis sanus uidear
si diuctus cum ingr̃o uirtutis de uͥtu¬

Expanded text:
preceptor, errorem vite tue, si non preceptor, errorem vite tue, si non molestum est, mecum recognosce. incipem incidisti et tranquillus nauta preciosis mercibus honustam navim ad infamem et procellosum scopulum appulisti. 6 Cur autem illic hesisti, queso te? an ut in tempestate aspera magisterium approbares? sed hoc nemo nisi amens eligit, neque enim ut fortis est perpeti, sic prudentis est optare periculum; quin etiam si libera prudentie reliquatur electio, otiosa semper erit fortitudo: nichil enim incidet, adversus quod illius auxilium implorandum sit; modestia potius suis utens partibus et letitiam frenabit et votiva moderabitur. les casus eveniunt et multa fert vita hominum quibus consilia nostra vincuntur, idcirco virtus invicta furenti opponitur fortune, non quidem secundum electionem, ut dixi, sed secundum necessitatis inevitabiles ac ferreas leges. 8 At ego nunquid satis sanus videar si diutius cum magistro virtutis de virtu
Abbreviated transcription (Latin):
secundum demonium grai uorant
Marchum uaronem homero uirgiliũ
demoscheni Marcum tultium obiecis¬
set ausus est ad postremum ⁊ ducum
couitou̾siam mouere. ⁊ ec eum tãti
saltem discipuli uenemcio contunut.
Iuumo sime suorum iugenia prorsus
unporia non erubuit confiter ꝙ quẽ
tibi ex equo in moralibus p̾ceptis
obicerent non uẽrent: Iaus igens
ex ore presertim homnus aminosi ⁊
qui ño iulio cesciti suum alerandrũ
macedonem comparasset. ¶ Sed
nestio qũo. sicut corporum sic aĩaꝵ
egregias fornas aliqua sepe gͣus
inuma nature uariantis insequit ͤ
Sine ꝙ ouiniuuiq parẽs perfectio¬
nem mortalibus iuidet eoq mag̾
quo ad illam ꝓpius uidentur accede̾
siue quad int̾ multa decora deform¬
tas oimus appet. Et qd̾ in obscura
tacie facilis uenus esset. In precla¬
ra cicatax feda est tanta lux in reb
contrariorum uiciuitate oritur. tu.¬
¶ Tu u̾o uenerade uir ⁊ morum
si plutarto credinius incomparabił

Expanded text:
secundum demonium Graii vocant — secundum demonium Graii vocant — Marcum Varronem, Homero Virgilium, Demostheni Marcum Tullium obiecisset, ausus est ad postremum et ducum controversiam movere, nec eum tanti saltem discipuli veneratio continuit. In uno sane suorum ingenia prorsus imparia non erubuit confiteri, quod quem tibi ex equo in moralibus preceptis obicerent non haberent; laus ingens ex ore presertim hominis animosi et qui nostro Iulio Cesari suum Alexandrum Macedonem comparasset. 4 Sed nescio quomodo sicut corporum sic animorum egregias formas aliqua sepe gravis iniuria nature variantis insequitur, sive quod omnium parens perfectionem mortalibus invidet, eoque magis quo ad illam propius videntur accedere, sive quod inter tam multa decora deformitas omnis apparet, et quod in obscura facie facilis nevus esset, in preclara cicatrix feda est: tanta lux in rebus contrariorum vicinitate oritur. 5 Tu vero, venerande vir et morum, si Plutarcho credimus, incomparabilis
Abbreviated transcription (Latin):
kauastus anneo seuece sa¬
lutem. petitam a tanto ui¬
to impetratamq ueniam
¶relim si quid asperius dixero ꝙͣ aut
professionis tue reuerenciam deceat
aut quieti sit debitum sepuldra. Qͥ
tñ me marto. citeromi queni latiue
elcquencie lumen tie foutem teste te
dirmi uou pepertisse leg̾it si reliqͥs
itidem u̾a lequens non peꝑcero in¬
diguatioius iuste mͣam nõ hẽbit.
¶ Iuuat uob̾cum colloqui uiri illu¬
stres qualium ouinis etas penuriã
passa est nra u̾o ignoranciam et
extremum pacitur deffectum. Certe
ego cotidie uos loquentes attenciꝰ
qmͣ credi possit audio. forte nõ m-¬
piobe ut ipse a uobis senel audiat.
aptauerim. Int̾ omins quidem eui
dama nonuna tuum nomen ãmu¬
meranduu esse non sum nescius. Is¬
q si aliuude uescirem magno quo¬
daui ⁊ externo teste cognoni. Plutar-¬
tus si quidem grecus homo et tra¬
iam priucipis iug̃r. suos claros ui¬
ies nr̃is conferens cuin platom et
atistotili quorum pͥutum diuinu

Expanded text:
Franciscus Anneo Senece saFranciscus Anneo Senece salutem. Petitam a tanto viro impetratamque veniam velim, siquid asperius dixero quam aut professionis tue reverentiam deceat aut quieti sit debitum sepulcri. Qui enim me Marco Ciceroni, quem latine eloquentie lumen ac fontem, teste te, dixerim, non pepercisse legerit, si reliquis itidem vera loquens non pepercero, indignationis iuste materiam non habebit. 2 Iuvat vobiscum colloqui, viri illustres, qualium omnis etas penuriam passa est, nostra vero ignorantiam et extremum patitur defectum. Certe ego quotidie vos loquentes attentius quam credi possit audio; forte non improbe ut ipse a vobis semel audiar optaverim. Inter omnis quidem evi clara nomina tuum nomen annumerandum esse non sum nescius, idque si aliunde nescirem, magno quodam et externo teste cognovi. 3 Plutarchus siquidem grecus homo et Traiani principis magister, suos claros viros nostris conferens, cum Platoni et Aristotili — quorum primum divinum,
Abbreviated transcription (Latin):
s u tius marime oratoriis atq
achademicoꝵ ⁊ legum libris pati¬
niur qui ita truncati fedatiq eua¬
serunt ut prope melius fuit piisse.
Delouuum est ut urbis rome ac rõue
rei p. statum audire ueł. Que prĩe
cacies. Que cunum concordia ad qͦs
tecinu sumina peruem̾t. Quib ma¬
mbus quantoq conscilio freua tras¬
reutur nupii. hister ne ⁊¬
renio inlus ⁊ tanars. luuites nri sł.
an uo quisqm̃ surreẜ̃it imperium
greauo famam que t̾mmet astris
aut suꝑ ⁊ garamantas ⁊ iudos pro¬
ferat ipium. ut auicus ille tuus
mantuanus ait. hec ⁊ hiis siilia
moidissime auditutũ te angutor.
I michi pietas tua sugg̾it i amor
erga patciam usq ini tuam perui¬
ciem uotissimus uerum enm u̾e
nacere melius fuerit. Crede enim
michi cicero si quo in statu tes ur̃e
sins audieris excident tibi lacͥine
qrlibet uel celi uel hebrei herebi par¬
tem tenes. Et̾im uale apud supe¬
too. ad sinstram rodam rippam trãs¬

Expanded text:
sed in tuis maxime oratoriis atque sed in tuis maxime oratoriis atque achademicorum et legum libris patimur, qui ita truncati fedatique evaserunt, ut prope melius fuerit periisse. Reliquum est ut urbis Rome ac romane reipublice statum audire velis, que patrie facies, que civium concordia, ad quos rerum summa pervenerit, quibus manibus quantoque consilio frena tractentur imperii; Hister ne Nilus et Tanais limites nostri sint, an vero quisquam surrexerit Imperium Occeano, famam qui terminet astris, aut super et Garamantas et Indos Proferat imperium, ut amicus ille tuus mantuanus ait. 16 Hec et his similia cupidissime auditurum te auguror; id michi pietas tua suggerit et amor erga patriam usque in tuam pernitiem notissimus. Verum enimvero tacere melius fuerit; crede enim michi, Cicero, si quo in statu res nostre sint audieris, excident tibi lacrime, quamlibet vel celi vel erebi partem tenes. Eternum Vale. Apud superos, ad sinistram Rodani ripam Trans
Abbreviated transcription (Latin):
ra uolumina q̃ ue dicam plegere
s nec eninuerare sufficimus. Nex
tuarum fama celeb̾ruma atq in¬
gens ⁊ souorum nouien. perrari
alio cogens amunos cupiditas cã¬
quidem an irreparabilit̾ nob̾ tũ qͥ
tia. Neq euim satis inifame insu
est ingenia nrã uegligere. Nequid
inde fructuosum perciperet sequẽs
etas uisi laboris eciam urĩ fructũ
crudeli prorsus et uitolleranda cor¬
rupissemus ĩ curia. Profecto nãq
qd in tus conq̃ror ⁊ in multis ui¬
torum illustrum libris accidit.
Tuorum sane quia de hus michi
nunc sermo erat quorum insigni¬
or iactum est. hec sunt nomima.
rei .p. rei familiaris rei mlitaris.
de laude phĩe. de comolacione. de
gloria. quãus de hiis ultinus spes
michi mag̾ dubia ꝙͣ desperacio c̾ca
sit. Qum et supsticũ librorum ma¬
guas partes aummisimus ut uelut
ingenti p̾lio obliionis ⁊ ignanie
superates duces nrõs uon extuictos
modo. s tricos quoq uł ꝑditos sic
lugere. hoc eniui ⁊ in aliis multis

Expanded text:
e dicam perlegere, sed nec enumerare sufficimus. Fama rerum tuarum celeberrima atque ingens et sonorum nomen; perrari alio cogens animos cupiditas caquidem an irreparabiliter, nobis tamen qui ria. Neque enim satis infame visum est ingenia nostra negligere nequid inde fructuosum perciperet sequens etas, nisi laboris etiam vestri fructum crudeli prorsus et intoleranda corrupissemus incuria; profecto namque quod in tuis conqueror, et in multis virorum illustrium libris accidit. 13 Tuorum sane, quia de his michi nunc sermo erat, quorum insignior iactura est, hec sunt nomina: reipublice, rei familiaris, rei militaris, de laude philosophie, de consolatione, de gloria, quamvis de his ultimis spes michi magis dubia, quam desperatio certa sit. 14 Quin et superstitum librorum magnas partes amisimus, ut velut ingenti prelio oblivionis et ignavie superatis, duces nostros non extinctos modo sed truncos quoque vel perditos sit lugere. Hoc enim et in aliis multis,
Abbreviated transcription (Latin):
rct non solum mei studiosi licet
houinus multa tamen literarum
et ngenui pemma laborantis sed
nec ullius quãlibet docti uni stu¬
duiui sic par rebus quin multu
cemꝑ humaus desit intencionib
perfectionem sibi reseruante illo
a quo est moditum loc quod scimꝰ
aut possiuins. postremum ut me¬
cum ipse uirgilium ores det ueni¬
ami nec moleste ferat si cum home¬
io eno luccetio multis q aliis mł¬
ta sepe rapuerit ego sibi non rapui
sed modicum iaduerter¬

Expanded text:
rat, non solum mei, studiosi licet rat, non solum mei, studiosi licet hominis, multa tamen literarum et ingenii penuria laborantis, sed nec ullius quamlibet docti viri studium sic par rebus, quin multum semper humanis desit intentionibus, perfectionem sibi reservante Illo a quo est modicum hoc quod scimus aut possumus; postremo et mecum ipse Virgilium ores, det veniam nec moleste ferat si, cum Homero, Ennio, Lucretio multisque aliis multa sepe rapuerit, ego sibi non rapui, sed modicum a
Abbreviated transcription (Latin):
diret incidit ut nup ex more illũ
admouenti tale responsum daret
Intelligo enimi inquit. ⁊ fateor ita
esse. ut dicis. s alienis uti paucis
quidem ed id raro multoru atq
ante alios tuo michi ꝑmiserim
ab exemplo. hic ego adiuirans.
Si quid iꝙͣ. fili tale meis ĩ car¬
munbus inuenis scito id nõ iu¬
dicu mei esse s erroris. Et si enmi
est. michi tñ uichil operiosius ĩ
sccibendo. nichilqr difficilius se
offeit. qmͣ et mei ipsius ⁊ multo
marime p̾cedencium uitare ue¬
stigia. Sed udi nam queso est uñ
hant tibi licenciam ex me sums.
Serta inquit tui bucolici caruũs
nat ore. obscupui. Sensi enĩ illo
lequente ꝙ me sccibente nõ sen¬
tiomi amplius locus sit carmine
illo late iam cognito et uulgato.
s ut te ipsum arguas qui michi
ertorem meum hunc nidicari pͥ
ab alio passus sis. uel si id forsan
ignõtum tibi hactenus fuit. Nlotũ
esse incipiat simul qr illud occur¬

Expanded text:
diret, incidit ut nuper ex more illum diret, incidit ut nuper ex more illum admonenti tale responsum daret: «Intelligo enim» inquit, «et fateor ita esse ut dicis; sed alienis uti, paucis quidem et id raro, multorum atque ante alios tuo michi permiserim ab exemplo». 15 Hic ego admirans: «Siquid unquam, fili, tale meis in carminibus invenis, scito id non iudicii mei esse sed erroris. Etsi enim mest, michi tamen nichil operosius in scribendo nichilque difficilius se offert, quam et mei ipsius et multo maxime precedentium vitare vestigia. Sed ubinam, queso, est unde hanc tibi licentiam ex me sumis?». «Sexta» inquit, «tui Bucolici carminisnat ore». 16 Obstupui; sensi enim, illo loquente, quod me scribente non sentioni amplius locus sit, carmine illo late iam cognito ac vulgato, sed ut te ipsum arguas, qui michi errorem meum hunc indicari prius ab alio passus sis, vel si id forsan ignotum tibi hactenus fuit, 17 notum esse incipiat, simulque illud occur
Abbreviated transcription (Latin):
tis. s qualis filui ad patreui. In qͥ¬
bus tũ magna seꝑe diu̾sitas sit
mendrorum iundra quedam et
quam pictores nr̃i aerem uocãt
qui in uultu inq oculis maxĩe
cerintur simlitudine illam fa¬
tit que statim uiso filio patris ĩ
memoriam nos reducat. cũ tũ si
res ad mensuram redeat omĩa
suit diuersa. s est ibi nescio qͥd
milici. ⁊ id ipsimi simule lateat
ne deprehendi possit insi tacita
mentis indagine ut intelligi si¬
nule queat pocius qmͣ dici. uten¬
dum igitur ingemio alieuo. uten¬
dumq colondus abstinendum
u̾bis. Illa enimi sumilitudo latet.
hec emimet. Illa poetas facit. hec
suas. Standum deuiq senete
consilio quid ante senetam flacti
erat. ut siribamus scilicet sicut
ares mellificant non seruañtis
floridus s in fauos uersis ut er
iultis et uarus unum fiat. Idq
aliud. ⁊ melius. ¶ Hec dun se¬
pe secum a gerem et ille semper
nitentus ceu patrios mouitus au¬

Expanded text:
cis, sed qualis filii ad patrem. 12 In qucis, sed qualis filii ad patrem. 12 In quibus cum magna sepe diversitas sit membrorum, umbra quedam et quem pictores nostri aerem vocant, qui in vultu inque oculis maxime cernitur, similitudinem illam facit, que statim viso filio, patris in memoriam nos reducat, cum tamen si res ad mensuram redeat, omnia sint diversa; sed est ibi nescio quid milia, et id ipsum simile lateat ne deprehendi possit nisi tacita mentis indagine, ut intelligi simile queat potiusquam dici. Utendum igitur ingenio alieno utendumque coloribus, abstinendum verbis; illa enim similitudo latet, hec eminet; illa poetas facit, hec simias. Standum denique Senece consilio, quod ante Senecam Flacci erat, ut scribamus scilicet sicut apes mellificant, non servatis floribus sed in favos versis, ut ex multis et variis unum fiat, idque aliud et melius. 14 Hec dum sepe secum agerem et ille semper intentus ceu patrios monitus au
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut spero auimũ ac stilum. ⁊
ex multis unum sium ac propri¬
um conflabit et nuitationem
non dicam fugiet sed celabit sic
ut milli similis appareat. s ex
uet̾ibus nouum quid̃ lato intu¬
lisse indeatur. Nunc usq autem
mutacionib gandet qd̾ suũ ht̃
etas illa et interdum aliem dul¬
cedine raptus ingeni contra po¬
encam disciplinam sic in artum
desilit ut operis lege uetitus refre
redem insi uisus et cognitus nõ
poslit. In primis sane uirgilum
unratur. Iure id quid̃. Qun ein
multi uatum e inimiero ur̃orum
laudabiles unus ille mirabilis
esp. huius hic amore ⁊ illecebris
captus sepe carimimim particu¬
las suas uiserit. ¶ Ego autem
qui illum michi succrescenten
letus indeo quiq eum talem fie¬
ti qualem me esse cupio famili¬
anter ipsum ac paterne moueo.
indeat quid agit. curandum un¬
tari ut quod scribit siłe. non ide
sit. Eauq similitudinem tale
quo suuilior eo maior laus artifi¬

Expanded text:
bit, ut spero, animum ac stilum, et bit, ut spero, animum ac stilum, et ex multis unum suum ac proprium conflabit, et imitationem non dicam fugiet sed celabit, sic ut nulli similis appareat sed ex veteribus novum quoddam “Latio intulisse” videatur. Nunc usque autem imitationibus gaudet, quod suum habet etas illa, et interdum alieni dulcedine raptus ingenii, contra poeticam disciplinam sic “in arctum desilit”, ut “operis lege vetitus, referre pedem” nisi visus et cognitus non possit. 11 In primis sane Virgilium miratur; iure id quidem: cum enim multi vatum e numero nostrorum laudabiles, unus ille mirabilis est. Huius hic amore et illecebris captus, sepe carminum particulas suis inserit; ego autem, qui illum michi succrescentem letus video quique eum talem fieri qualem me esse cupio, familiariter ipsum ac paterne moneo, videat quid agit: curandum imitatori ut quod scribit simile non idem sit, eamque similitudinem talem quo similior eo maior laus artifi
Abbreviated transcription (Latin):
ties. uou uaga quidem ac luxua¬
anti litert qualis est scciptorum
sen u̾ius pictorum nr̃i temporis
longe cculos mulcens prope au¬
tem afficiens ac fatigatus fati¬
gaus. quasi ad ciliud qmͣ ad legẽ¬
dum sit inuenta et non ut gra¬
maticorum princeps ait litera
quasi legitera dcã sit. s alia q̃dã
castigata et clara se q ultro ocu¬
lis ingerente in qua nichil oĩo
et de hiis hactenus. ¶ Ut u̾o
in hiis sit ultinum literis qd̾
primũ in aumo ineo fuit. Et
inc quidem in pͥmis ad poeticã
pronus. In qua si ꝑgit usq adeo
ut cum tempore aunnum firuet
ad cectum aliquid ⁊ miran te co¬
aet ⁊ gandere. adhuc tñ ꝑ inbecil¬
utatem etatis uagus est nec dũ
satis quid dicere uelit instituit.
ꝙ quicquid dicere uult alte ad¬
niodum dicit atq ornate. Itaq
sepe illi carmen excidit non so¬
norum modo s graue et lepidu
niciturumq et qd̾ poete sens pu¬
tes insi noscas auctorem firma¬

Expanded text:
cies, non vaga quidem ac luxurcies, non vaga quidem ac luxurianti litera — qualis est scriptorum seu verius pictorum nostri temporis, longe oculos mulcens, prope autem afficiens ac fatigans, quasi ad aliud quam ad legendum sit inventa, et non, ut grammaticorum princeps ait, litera «quasi legitera» dicta sit —, sed alia quadam castigata et clara seque ultro oculis ingerente, in qua nichil orthoEt de his hactenus. 9 Ut vero in his ultimum sit literis quod primum in animo meo fuit, est hic quidem in primis ad poeticam pronus, in qua si pergit usqueadeo ut cum tempore animum firmet, ad certum aliquid et mirari te coget et gaudere. Adhuc tamen per imbecillitatem etatis vagus est, necdum satis quid dicere velit instituit; sed quicquid dicere vult, alte admodum dicit atque ornate. Itaque sepe illi carmen excidit non sonorum modo sed grave et lepidum maturumque et quod poete senis putes, nisi noscas auctorem. 10 Firma
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tat. Sepe ille superior: Quid mul¬
ta. hus me morib sic promennt
ut non uimus michii qmͣ alius
quem genuissem carus sit. ⁊ for¬
tassis eo carior est ꝙ filius ut mos
est adolescencium nrõrum nupe
sequiis. ¶ Et hic quidem milla
cupidine seu spe p̾mii s solo amo¬
re tractus et fortasse sperans nr̃o
fien melior conuictu. Iam aute
biennum ad me uenit uenisset¬
q utinam mnaturius s per etatẽ
non multo aute potuisset. faim¬
lia̧res epłas meas soluto ẜione
editas q̃ ut multe nuo sic ⁊ mł¬
ti utinam p̾cii essent int̾ confu¬
sionem exemplarium et occupa¬
tiones mieas pene iam desperatas
et quatuor ab aucis iͥ openi
pollicitis ibi tentatas ⁊ ab omni¬
bus cale medio desertas iste unꝰ
ad eritum ꝑdurit non quideni
onis. s eas que uno non enorm
uiuium uoliue capi possent.
Que si hauc illis inseruero mrͣm
trecentarum et quinquaguita
complebunt. quas tu olim illiꝰ
mami scriptas prestante deo aspi¬

Expanded text:
certat, sepe ille superior. 6 Quid mulcertat, sepe ille superior. 6 Quid multa? His me moribus sic promeruit, ut non minus michi quam filius quem genuissem carus sit, et fortassis eo carior, quod filius, ut mos est adolescentium nostrorum, imsequiis, et hic quidem nulla cupidine seu spe premii, sed solo amore tractus et fortasse sperans nostro fieri melior convictu. Iam ante biennium ad me venit, venissetque utinam maturius! sed per etatem non multo ante potuisset. 7 Familiares epystolas meas soluto sermone editas, que ut multe numero sic et multi utinam precii essent, inter confusionem exemplarium et occupationes meas pene iam desperatas et quattuor ab amicis opem michi pollicitis tentatas et ab omnibus calle medio desertas, iste unus ad exitum perduxit, non quidem omnes, sed eas que uno non enormi nimium volumine capi possent; que, si hanc illis inseruero, numerum trecentarum et quinquaginta complebunt. 8 Quas tu olim illius manu scriptas, prestante Deo, aspi
Abbreviated transcription (Latin):
igennum ac facile. rapar ieoria
ac capar qdq est optimum tenax.
Bucolitum meum carinen duode¬
cim ut sis distuictum eglogis. xi.
continius dieb didicit memorit̾¬
q seruauit. ita ut singulis dieb
ad nesperam unam michi eglogã
nonissime q duas tam constant̾.
ilq hesitans recitaret quasi sub
gulis liber esset. Et si pret̾ea qd̾
tarum nrã h̃t etas inuencionis
magna uis ac nobilis impetus
⁊ amicum iisis pectus. Iamq ut
cut ouro et ipse facit noua carim¬
ua. Et si ureit atq ut speto cum
tempore cceu̾it ut de Ambrosio ua¬
ticinatus est pat̾ aliquid magi
ent. ¶ Multa de illo iani nunc
dici possunt. Pauca de multis au¬
diuisti. unum nunc eciam audi
et untutis et sciencie fundanen¬
tum optimum. Non uulgus tam
petumas amat ocq expetit qmͣ
hic odit ac respuit. ⁊ imios illi
ingerete ittitus labor est. Uictuu
necessania uix aduittit solitudĩs
studio Ienimoq uigilus metum

Expanded text:
ingenium ac facile, rapax memoria ingenium ac facile, rapax memoria et capax quodque est optimum, tenax. 3 Bucolicum meum carmen, duodecim, ut scis, distinctum eglogis, undecim continuis diebus didicit memoriterque servavit, ita ut singulis diebus ad vesperam unam michi eglogam, novissimoque duas tam constanter nilque hesitans recitaret, quasi sub oculis liber esset. 4 Est sibi preterea, quod rarum nostra habet etas, inventionis magna vis ac nobilis impetus et amicum Musis pectus, iamque, ut ait Maro, «et ipse facit nova carmina», et “si vixerit” atque, ut spero, cum tempore creverit, quod de Ambrosio vaticinatus est pater, «aliquid magni erit». 5 Multa de illo iam nunc dici possunt; pauca de multis. Audivisti unum; nunc etiam audi et virtutis et scientie fundamentum optimum: non vulgus tam pecunias amat atque expetit, quam hic odit ac respuit; nummos illi ingerere irritus labor est; victui necessaria vix admittit; solitudinis studio ieiunioque et vigiliis mecum
Abbreviated transcription (Latin):
quã suscites .o. si se ille tuis moĩtis
docilem prebuisset. da ueniam. urget
aminum ac calannum dolor. Pro¬
fecto diucius ureisset. felitius obi¬
iles ⁊Iomen clattus reliquisset. un¬
le meum decus ac patrie pataui .ui.
Idus iumi. Ad Iolm̃em de certaldo.
de adholoscẽte suo quo adiutore in
sccibendo utit᷑ et nichil adeo correc¬
tum cui non aliquid desit.
no eracto post
discessum tuia generose
Undolis adolesceus mͥ conti¬
git quem tibi ignotum doleo et si
ille probe te nouit quem sepe ue¬
netus in domo tua quam inhabito.
et apud donatum nr̃m uidit utq
est mos etatis illius obẜuauit at¬
tencius. ut u̾o et tu illum noris qͣ
datur emimus et in literis illum
meis uideas. ortus est adrie ĩ lictore
ea ferie etate insi fallor. qua tu
ibi agebas cum antiquo plage il¬
lius domnio eius auo qui minc p̾¬
sidet. adolescenti origo ac fortua
huntilis uerim abstinentia ⁊ gra¬
uitas uel in sene laudabilis. Acce

Expanded text:
quam suscites. O si se ille tuis monitis quam suscites. O si se ille tuis monitis docilem prebuisset — da veniam, urget animum ac calamum dolor —! profecto diutius vixisset, felicius obiisset, nomen clarius reliquisset. Vale, meum decus ac patrie. Patavi, VI Idus Iunias. 19 Ad Iohannem de Certaldo, de adolescente suo quo adiutore in scribendo utitur, et nichil adeo correctum cui non aliquid desit. 1 Anno exacto post discessum tuum generose indolis adolescens michi contigit, quem tibi ignotum doleo, etsi ille probe te noverit, quem sepe Venetiis in domo tua, quam inhabito, et apud Donatum nostrum vidit, utque est mos etatis illius, observavit attentius. 2 Ut vero et tu illum noris, qua datur eminus, et in literis illum meis videas, ortus est Adrie in litore ea ferme etate, nisi fallor, qua tu ibi agebas cum antiquo plage illius domino eius avo qui nunc presidet. Adolescenti origo ac fortuna humilis, verum abstinentia et gravitas vel in sene laudabilis, acre
Abbreviated transcription (Latin):
exitus arguet sed haud dubie fidel
fuit ac feruidus ad pr̾orem urũi
sanctorum apłorum et ꝙ pro illo
tentam nuxtum glonie tue dicis.
puto nec falleris. Inq hoc tuo mo¬
re u̾saris cõmemoracione gratissi¬
ma. facis non quod michi debitu
q magnificis oblacionibus tuis
si res tulerit utar ingenti fiducia.
¶Ille autem de quo loquinuir ut
tecum de te sileam nou est in quem
possun quasi in alterum pus dici
Nempe pars mei est atq ex pancis
qui uuchi ui hoc rapidissime uite
cursu moribus et igenio probati
meis alte precordus insederunt. Re¬
stat ut te precer ne michi aurio sta¬
tum tuinmi sinas incognitum ⁊ an
morte regis tecum aliquid fortuua
uariau̾it quẽ utinam ut ad regnũ
sic ad regias uirtutes attollere po¬
tuisses. In quo uereor ne multam
loquendo optimm u̾bum uii pes¬
sum. uirtutem u̾ba non ciddere. Qd̾
ita deinum recte dicitur si nulla us¬
qmͣ audientis in anuo sit scuntilla

Expanded text:
exitus arguet, sed hauddubie fidelis exitus arguet, sed hauddubie fidelis fuit ac fervidus, ad priorem nostrum Sanctorum Apostolorum et quod pro illo tentavi, mixtum glorie tue dicis — puto nec falleris — inque hoc tuo more versaris commemoratione gratissima, facis non quod michi debitum que magnificis oblationibus tuis, si res tulerit, utar ingenti fidutia. 6 Ille autem de quo loquimur, ut tecum de te sileam, non est in quem possim quasi in alterum pius dici; nempe pars mei est, atque unus ex paucis qui michi in hoc rapidissime vite cursu moribus et ingenio probati, meis alte precordiis insederunt. 7 Restat ut te precer, ne michi anxio statum tuum sinas incognitum, et an morte regis tecum aliquid fortuna variaverit, quem utinam ut ad regnum sic ad regias virtutes attollere potuisses; in quo vereor ne multam loquendo. Optimum verbum viri pessimi «virtutem verba non addere»; quod ita demum recte dicitur si nulla usquam audientis in animo sit scintilla
Abbreviated transcription (Latin):
materiam. sed libri. quenadiuodũ
uel bella cirinis et castrensi pericici
uel legibus uel cuuli iusticia pacẽ
regas. Quarum tibi hactenus ar¬
cium ueapolis. et illa caite alias
landata campania. Nunc sicilia ẽ
testis et a rethusa icmn letior atq
ethua tepencior. et caribdis reuerẽ¬
cia tue frontis et tuorun actium ad
num dotes adornante modestia qui
tibi apud posteros nou minorem en
hiis uugis meis qmͣ ex omui tua
iaguitudine famiaui speres. Idq ꝑ¬
sepe tius ad me literis fciteare. error
fortassis houestior. s nou unuor er
amore oneus. Ego u̾o nou dicam a¬
pud illes qui post me uascentur ad
quos uescio cui uestigium aliquod
mei uomunis sit uenturum. sed a¬
pud presentes utiq tanti uiri gra¬
tiam non diffido glorie micdi fore.¬
⁊ Iam grudio quidem et honestissĩe
uoluptati non spero illam messe.
s sencio. ¶ Saue ꝙ prãuitati mee
magnitudinem tuaui offers. Q q
affectum ueum qui ꝙͣ efficar fũit

Expanded text:
materiam sed libri, quemadmodum materiam sed libri, quemadmodum vel bella armis et castrensi peritia, vel legibus vel civili iustitia pacem regas. 3 Quarum tibi hactenus artium Neapolis et illa ante alias laudata Campania, nunc Sicilia est testis et Arethusa iam letior atque Ethna tepentior et Caribdis reverentia tue frontis et tuorum actuum admnimi dotes adornante modestia, qui tibi apud posteros non minorem ex his nugis meis quam ex omni tua magnitudine famam speres, idque persepe tuis ad me literis fateare; error fortassis honestior, sed non minor ex amore oriens. 4 Ego vero non dicam apud illos qui post me nascentur, ad quos nescio an vestigium aliquod mei nominis sit venturum, sed apud presentes utique tanti viri gratiam non diffido glorie michi fore; nam gaudio quidem et honestissime voluptati non spero illam michi esse, sed sentio. 5 Sane quod parvitati mee magnitudinem tuam offers, quodque affectum meum, qui quam efficax fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Ad Nicolaum azarolum magnũ re¬
gni scicilie senescallũ. de magni¬
ficis illius gestis.
s quidem uir omi etate mn¬
tissuue ur̃ã unice totum
ulius amine uenerabundꝰ
plector possides q ciuilit̾ thaũ¬
ti instar iuenti. Seu tu p̾sens sa¬
icum os uino aperis ẜmoni. seu tu
absens stilum aureum scripture
applicas. Melliflue et rursum. seu
idiplum militarit̾ et nulgari mo¬
re. seu oratorie u̾bis atqz sentenciis
exquisitis. quod nunc alcius mul¬
toq diuimius qmͣ uiter armuoriui
strepitum posse te crederem fecisti.
alus licet atq aliis riuius ⁊ sapo¬
re uatio fonteui unui tui celestis
ingemi recognosco. Mirorq inetũ
cogitans quis hic esset si hiis tm̃
studiis auimum ĩnutrisset. Qui
ex uninus temporum reliquiis
tantus sit. quas marunaꝵ reru
curis spãsimi furtmq subripieus
huc conu̾tit ut maiora illa pret̾e¬
am non hoc calanio iopi. sed ho¬
merico digna preconio. neq epłe

Expanded text:
18 Ad Nicolaum Azarolum magnum Re18 Ad Nicolaum Azarolum magnum Regni Sicilie senescallum, de magnificis illius gestis. 1 Te quidem, vir omni etate rarissime, nostra unice, totum ulnis anime venerabundus amplector, possideoque civiliter, thesauri instar inventi, seu tu presens sacrum os vivo aperis sermoni, seu tu absens stilum aureum scripture applicas melliflue, et rursum seu id ipsum militariter et vulgari more, seu oratorie verbis atque sententiis exquisitis; quod nunc altius multoque divinius quam inter armorum strepitum posse te crederem, fecisti. 2 Aliis licet atque aliis rivis et sapore vario, fontem unum tui celestis ingenii recognosco, mirorque mecum cogitans quis hic esset, si his tantum studiis animum innutrisset, qui ex minimis temporum reliquiis tantus sit, quas maximarum rerum curis sparsim furtimque subripiens huc convertit; ut maiora illa preteream, non hoc calamo inopi sed homerico digna preconio neque epystole
Abbreviated transcription (Latin):
licos caues nichil dico aliud. nec
uideo quid alcius dici possit mo¬
do michi conueniat. ꝙ cesareum
illud. Nichil eniui inquit malo
ꝙͣ et me mei similem esse. Et illos
sui. Certe ego paupertate mea
diues sum. neq id meo tantu
s multorum indicio et consensu
Illi opib sus inopes ac mẽdici.
atq utinam dolituri accius scire
possent. Quanto michi uin trã¬
quillior feliciorq dies unus qui
illis ounbus tota est uita ob¬
sesla curis pessimis. uoluꝑtatibus
fedis marteus. trenula iuitans
spe. mius laboribus elusa gaudiis.
rens et opressa meroribus. et gel¬
lata tertoribus et cupiditatidus
mardesceus. quiꝙͣ uemo est eoꝵ
cum quo statum uicum ullis con¬
dicionibus permutatum uelimn. li
cet enm inter uasci aurea miseꝵ
esse. Inter fictilia feliceu. Neq ad
bene uiuendum aut argilla auro
melior. aut samos ẽ inferior qmͣ
choruitus. Tu uale et si bonus eẽ
is stude illis esse dissimilis. rieu
te contagia mor ledant caue.

Expanded text:
licos canes, nichil dico aliud nec licos canes, nichil dico aliud nec video quid altius dici possit, modo michi conveniat, quam Cesareum illud: «Nichil enim» inquit, «malo quam et me mei similem esse et illos sui». 5 Certe ego paupertate mea dives sum, neque id meo tantum sed multorum iudicio et consensu; illi opibus suis inopes ac mendici, atque utinam dolituri acrius: scire possent quanto michi uni tranquillior feliciorque dies unus, quam illis omnibus tota est vita,sessa curis pessimis, voluptatibus fedis marcens, tremula, nutans spe, vanis elusa gaudiis, veris et oppressa meroribus et gelata terroribus et cupiditatibus inardescens, quamque nemo est eorum cum quo statum meum ullis conditionibus permutatum velim. 6 Licet enim inter vasa aurea miserum esse, inter fictilia felicem, neque ad bene vivendum aut argilla auro vilior aut Samos est inferior quam Chorintus. Tu vale, et si bonus esse vis, stude illis esse dissimilis, neu te contagia morum ledant, cave.
Abbreviated transcription (Latin):
q at benificum ammum uegatu¬
rum. sed habet sub nire photim af¬
fectus ensesq suos doleo propter
ipsaui. propter te. propt̾ bonos ra¬
ros licet. deuiq pp̃ italiam. In qua
egypcia monstra reguare molestis¬
me autem nichil. ꝙ et tam procul
uide absiui ut me ista nou tangãt.
serie et maxuue positam partheuo
scripserim quod mens tulit. Prom
tum qui grandenus Iuuentutem
meam ꝙͣuis ultra neum meritu
longe tamen citra sium desidenũ
ac propositum nescio qmͣ claris s
certe ad modum raris insignibus
honestauit. nomenq enis ⁊ cuerẽ
et quicquid suo de sanguine ortũ
erit fide perpetua uenerabor. Id
me sibi pollicitum et implesse scio
et impleturum amiuo saltẽ spero
.Iil ad hoc recentib beueficus opꝰ
est. cum abunde sit ueter. ¶Quid
ad te autem. idem dico. Nempe qd̃
ui te fuit p̾stitisti. et si caritatem
liuor uicerit ut mos est carior q
michi multo est inefficar fides
qm̃ iefficar ꝑfidia. At qd̾ ad au¬

Expanded text:
que ac benificum animum negatuque ac benificum animum negaturum; sed habet sub iure Photini Affectus ensesque suos. 2 Doleo propter ipsam, propter te, propter bonos, raros licet, denique propter Italiam, in qua egiptia monstra regnare molestisme autem nichil, quod et tam procul inde absim ut me ista non tangant, serie tunc maxime positam Parthenopscripserim quod mens tulit. 3 Ptum, qui grandevus iuventutem meam, quamvis ultra meum meritum, longe tamen citra suum desiderium ac propositum, nescio quam claris sed certe admodum raris insignibus honestavit, nomenque eius et cinerem et quicquid suo de sanguine ortum erit, fide perpetua venerabor. Id me sibi pollicitum et implesse scio et impleturum animo saltem spero; nil ad hoc recentibus benificiis opus est, cum abunde sit veterum. 4 Quod ad te autem, idem dico; nempe quod in te fuit, prestitisti, etsi caritatem livor vicerit, ut mos est, cariorque michi multo est inefficax fides quam efficax perfidia. At quod ad au
Abbreviated transcription (Latin):
studio decus erit. Posthabito patauo
pͣgaui peciit discendi auidus docen¬
diq. nullius quidem rei egeus sed
tui appetens fauoris. peregrino homi¬
n facieui tuaui udere potuisse mł¬
tum fu̾it. Id se meis literis adeptur
sperat. cui si se dignum prebuerit ⁊¬
si placet tua nulli bouo difficilis cõ¬
descendat humanitas. uale felicit.
Et si quod est auioris nudi m̾itun
rescribe aliquid. quo me uũdum e
memorie tue aite deiectum leter.
uenec̃ .uiͦ. lil. septembris.
dlite uir dui eepectatas et
sepe forsan increpitas tau
Die recepi. legiq libens. Erat
enum stilus ingemo meo mirifice
ccaptatus. Recognoni equidem in
u̾bis tuis curie mores olim michi
coguitos atq nusos. Ne ue in lon¬
gum exeam quod ualitudine inqͥe¬
ta et occupationibus mltis uetor
quod ad illustrem attinet regina
uoti compos debitorq omnium sũ
Q uere enim nestio. s sic mian ꝑ¬
suasi nichil se meq dignum spon¬
te sua generosum illum seremm¬

Expanded text:
studio decus erit — posthabito Patavo, studio decus erit — posthabito Patavo, Pragam petit, discendi avidus docendique, nullius quidem rei egens sed tui appetens favoris. 7 Peregrino homini faciem tuam videre potuisse multum fuerit; id se meis literis adepturum sperat; cui si se dignum prebuerit, et si placet, tua nulli bono difficilis condescendat humanitas. Vale feliciter, et, siquod est amoris nudi meritum, rescribe aliquid, quo me nondum e memorie tue arce deiectum leter. Venetiis, VI Kal. Septembris. lite vir, diu expectatas et sepe forsan increpitas tandem hodie recepi legique libens. Erat enim stilus ingenio meo mirifice coaptatus; recognovi equidem in verbis tuis curie mores olim michi cognitos atque invisos. Neve in longum exeam, quod valitudine inquieta et occupationibus multis vetor, quod ad illustrem attinet reginam, voti compos debitorque omnium sum. Quam vere enim nescio, sed sic michi persuasi, nichil se meque dignum sponte sua generosum illum serenum
Abbreviated transcription (Latin):
chi iam pauca sufficiunt. si natu¬
ram uieam sequor. non sat modo
sed abunde usq quoq ad ĩudiam
locuplex sum. Et si quid eciam forte
nme deforet. en senectus in luuine
expetita notis hospes. morsq illi a
tergo. a dequattir oꝑtiua secumq di¬
uitie iugentes. Nulla scilicet igen¬
amplius re egere. uoluntati ego igi¬
tur tue gracias ago. In efficaciaui
fortuue mee imputo. non tibi. nou
cesari. cui semper supra meritum car
fui. quiq uł qđ inuic negat mor p̃¬
stabit. uel fortasse quod ab illius al¬
tissima prouidencia uou abhorret ne¬
gando michi consulit. Qui postremo
qnͣnus hoc semper ueget tam multa
tauieu prestitit olim. ut ex debito
tenear dum unio pedum eis ado¬
rare uestigia. hec hactenus. ¶ Is
sane qui hauc tibi literam dabit se¬
uug̾mianus semiq italus dilectus
ieus. homo uigil atq acer in liti̾s
pͥuituusq artibus satis exercitus
ad soliuis fame sonitum quod si ui¬
tatores inuenerit nr̃o non ultuuu

Expanded text:
chi iam pauca sufficiunt. Si natuchi iam pauca sufficiunt. Si naturam meque sequor, non sat modo sed abunde, usque quoque ad invidiam locuples sum. Et siquid etiam forte nunc deforet, en senectus in limine expetita votis hospes, morsque illi a tergo adequatrix optima, secumque divitie ingentes, nulla scilicet amplius re egere. 5 Voluntati ego igitur tue gratias ago; inefficaciam fortune mee imputo, non tibi, non Cesari, cui semper supra meritum carus fui, quique, vel quod nunc negat mox prestabit, vel fortasse, quod ab illius altissima providentia non abhorret, negando michi consulit; qui postremo quamvis hoc semper neget, tam multa tamen olim prestitit, ut ex debito tenear, dum vivo, pedum eius adorare vestigia. Hec hactenus. 6 Is sane qui hanc tibi literam dabit, semigermanus semique italus dilectus meus, homo vigil atque acer in literis primitivisque artibus satis exercitus, ad solius fame sonitum — quod si imitatores invenerit, vestro non ultimum