comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dapm n consecua: recte dicant᷑. in sangͥ¬
ne uł morte baptizati.uissit¬
ed illo tanto defensore tutos. uissit pe¬
tieꝰ aq baptizariui noĩe patͥs. f.⁊s. s.¬
aque lnpluo siuꝑplicis asfecti ꝓ x nõĩe cõ

Expanded text:
baptismum non consecuti, recte dicantur in sanguine et morte sua baptizati. Sed illos, tanto defensore tutos, jussit Petrus aqua baptizari in nomine Patris et Fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtines legunt᷑. ⁊ cantica similit̾. id ẽ tctus
aditem respondentes succinunt᷑. Dfficile
nãꝙ ẽ enui̾iare qm̃ familiare. qͣm freq̃nꝰ
spin scõ fuerit. etiã añ aduentũ xͥ max̃ie
circa aqͣs oꝑari. ⁊ mysticis dictis aut factiᷤ
grãm p̃signare baptismatis. Inde lectõnes
sac᷑ bap̃mo congruentes adinstructõnem
baptizandoꝵ sollẽpint̃ recitant᷑. Et sic̃ ser¬
uus abrahe missus ut filio dñ suiysaac
uxorẽ acciꝑet. sara mat̾ ciꝰ mnortua. rebec¬
chã inuenit ad fontẽ aq̃. ⁊ in aures dedit
adcenandã faciẽ eiꝰ. ⁊ armillas in manibꝰ.
⁊ ita p̃ornatã a cldux̃ ad ysaac sic legati cli
patͥs id ẽ soc̃dotes eiꝰ ad fontes bap̃mi ueni¬
entes. nouã sponsã. id ẽ nouã plebẽ xp̃o fi¬
lio eiꝰdem antiqͥ dierũ ꝑ fidei doctrinã adã¬
runt. Adiurauit enĩ eos d̾s pat̃ caritate
magna. coct̾ui s u̾bi incarnatõnẽ exhibenᷤ.
cinꝰ intypũ ille senex abrahã p̃dictũ seruũ

Expanded text:
t cantica similiter, id est tractus ad idem respondentes, succinuntur. Difficile namque est numerare, quam familiare, quam frequens Spiritu sancto fuerit, etiam ante adventum Christi maxime circa aquas operari, et mysticis dictis aut factis gratiam praesignare baptismatis. Inde ergo lectiones sacrae baptismo congruentes, ad instructionem baptizandorum solemniter recitantur. Et sicut servus Abrahae missus, ut filio domini sui Isaac uxorem acciperet, Sara matre ejus mortua, Rebeccam invenit ad fontem aquae, et inaures dedit ad ornandum faciem ejus, et armillas in manibus et ita praeornatam adduxit ad Isaac : sic legati Dei Patris, id est sacerdotes ejus ad fontes baptismi venientes, novam sponsam, id est, novam plebem Christo Filio ejusdem Antiqui dierum, per fidei doctrinam acquirunt. Adjuravit enim eos Deus Pater charitate magna, coaeterni sibi Verbi incarnationem exhibens, cujus in typum ille senex Abraham praedictum servum
Abbreviated transcription (Latin):
ne addã. ⁊ ossa ex ossib adã. oĩuo uͨ portare de¬
buit. At illi ꝙͣ longe ab illa parentũ iniqͥ¬
tate in altitudinẽ iusticie ꝓfectist̃: ¶nuᷤᷤ
ex eis p̃cipuus ysaias dicit. Facti sumꝰ ut
mis mnstruate. Non gͥ equũ erat ut illoꝵ¬
uisticia qm̃ m̃struata erat. celeste scũariũ
int̾iret᷑. doñ fons ille domꝰ dã ille fonsbap¬
tisimi de qͥ nc̃ s̾mo ẽ iuxta ppħam ⁊ achariã
i ablutõnẽ iñstruate patetꝰ. uides laucea¬

Expanded text:
ne Adam, et ossa ex ossibus Adam, omnino nec portare debuit. At illi quam longe ab illa parentum iniquitate in altitudinem justititae provecti sunt. Unus ex praecipuis Isaias dicit: « Facti sumus ut nus menstruatae . » Non igitur aequum erat ut illoruintroiret, donec fons ille domus David, fons baptismi, de quo nunc sermo est, juxta prophetam Zachariam in ablutionem menstruatae pate
Abbreviated transcription (Latin):
phibet. ut in ifł celestib scĩs scõꝵ aliqͥd nisi
ĩmacłatũ susciꝑet. ⁊ ĩ em̃datã humanã cre¬
at᷑am. angłice dignitati penitꝰ incorrupte
coeqͣret. fieret ꝙ inuistꝰ sic̃ ⁊ iustꝰ. ⁊ clarissi¬
ma celi res publica tali in ordinatõne cou¬
fundẽt᷑. Et ue forte qd̾ absit iuditia di
rep̃hendamꝰ cũ his qͥ uixta ierechiel uit̾ se¬

Expanded text:
 coelestibus sanctis sanctorum aliquid nisi immaculatum susciperet, et inemendatam humanam creaturam angelicae dignitati penitus incorruptae coaequaret: fieretque injustus, sicut et justus, et clarissima coeli respublica tali inordinatione confunderetur. Et ne forte, quod absit! judicia Dei reprehendamus cum his qui juxta Ezechielem
Abbreviated transcription (Latin):
b exurat᷑: uł alia pena funditꝰ qͣ auita qͣi
cob uł qͦlibet iusto egit clemens diuinitas.
qd̾ aparadyso exclusus. ñ etiã et̃nis crutia¬
bat᷑ ignib s in pace collocatꝰ illũ expectabat
saluatorẽ. qͥ ueniens bñdictõnẽ daret. ut¬

Expanded text:
 alia poena funditus a vita, qua cob, vel quolibet justo egit clemens Divinitas, quod a paradiso exclusus, non etiam inferni cruciabatur ignibus, sed in pace collocatus, illum exspectabat legislatorem, qui veniens benedictionem daret,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. adhuc scd̃m humane legñs eqͥtatẽ ꝑseqͥ:
qũi boĩes st̃ qͥ rep̾hendũt udicia di. Audiãt
ħ ⁊ respondeant mundane legis eqͥ censores
⁊ diuini cxaminis iniqͥ rep̾hensores. Supͣ¬
dictꝰ hõ pꝰqm descendit in iericho sic̃ scͥpt᷑a¬

Expanded text:
adhuc secundum humanae legis aequitatem persequi, quoniam homines sunt, qui reprehendunt judicia Dei: Audiant hoc et respondeant mundanae legis aequi censores, et divini examinis iniqui reprehensores. Supradictus homo, postquam descendit in Hiericho,
Abbreviated transcription (Latin):
cult̃ obseruato. tt̃ demũ euieritꝰ iure altioriᷤᷤ
dignitatis gͣdui ꝓmou̾et᷑. at ille ab anathe¬
matirato pͥncipe iherico dñi sui inimico spe
regnandi sollicitatꝰ ut descen̾et. ⁊ tãqͣmͣ
regnare idoneꝰ seruire contẽpñet descendit:
setũꝙ or̃e dñi sui debitũ abstulit᷑. statĩq
ab illo desceptore spoliatꝰ ⁊ plagis impositiᷤᷤ
seminiuꝰ relictꝰ ẽ. h ꝓditor iacens in iherico
qͥ añqm tnͣsfug̾et decẽ taleͣnta debebat᷑. nũ¬
qͥd ꝓsatisfactõne centũ offerens denarios
debitũ om̃e rependit. sius qͦ medet᷑ plagis.
ꝓdditõnisq obꝓbriũ minuit᷑: ut in famis
uit̃ famosos ꝓceres in illa regali sedeat cu¬

Expanded text:
culter observare, tunc demum emeritus jure altioris dignitatis gradu promoveretur. At ille ab anathematizato principe Hiericho domini sui inimico, spe regnandi sollicitatus ut descenderet, et tanquam regnare idoneus servire comtemneret, descendit, secumque omne domini sui debitum abstulit: statimque ab illo deceptore spoliatus, et plagis impositis, semivivus relictus est. Hic proditor jacens in Hiericho, qui antequam transfugeret decem millia talenta debebat, nunquid pro satisfactione centum offerens denarios, debitum omne rependit, suis quoque medetur plagis, proditionisque opprobrium diluit, ut infamis inter famosos proceres in illa regali sedet cu
Abbreviated transcription (Latin):
datq in aures idẽ fidei doct᷑nã. q̃ obedien¬
tẽ bñ ꝑornat aurẽ. Accipit illa ⁊ armistaᷤᷤ
inmanib dũ qd̾ credit in mortificatõne
contendit̾. obliuiscens ppłm sup̃ ⁊ domum
patͥs sui. cotãꝙ expeditã celestib p̃bens nuip¬

Expanded text:
aures, id est fidei doctrinam, quae obedientem bene praeornat aurem. Accipit illa et armillas in manibus, dum quod credit in mortificatione contendit, obliviscens populum suum et domum Patris sui , totamque expeditam coelestibus praebens nup
Abbreviated transcription (Latin):
ad  s ip̃m. tuꝙͦ inqͥt in sangͥne testam̃tituie¬
misisti ninctos tuos de lacu in qͦ ñ est aqͣ id est
in sangͥne passionis tue. cos qͥ nĩcti in carcere te
ningens. conũtimini ad municõnẽ uincti spei.
ñ aliã debemꝰ acciꝑe nͥ habitatõnẽ parachsi in ꝙͣ
pͥmꝰ cũ dũo lat᷑ ing̾ssus est. Baptiratꝰ gͦ in pas¬

Expanded text:
« Tu quoque, inquit, in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua , » id est, in sanguine passionis tuae eos, qui vincti in carcere tenjungens: « Convertimini ad munitionem vincti spei , » non aliam debemus accipere, nisi habitationem paradisi, in quam primus cum Domino latro ingressus est. Baptizat
Abbreviated transcription (Latin):
uaret᷑ inundau̾it: itiuꝰ diligent̃ adũtimꝰ. At
ille fons salutaris uniu̾se eccłie q̃ ab initio ꝑ
sex mundi etates collecta. ꝓpt̾ originale pect̃m
ab ing̃ssu paradisi arcelut᷑. cunctisꝙ qͥ adhucui¬
audiendo. ipm̃nꝙ fidelit̾ seq̃ndo. uniu̾se inqͣm
ecełie. ab adam usꝙ ad latͦuẽ suꝑdictũ fons ille
bap̃mi salutaris mundauit. qͣ hora patefacto
parit᷑ totã eccłiam q̃ iã erat. uł ab initio mun¬
di fuerat. lauit xp̃c a pcct̾is eiꝰ in sangͥne suo:
ut exhib̾et sͥ sponsã głosam ñ bñtẽ macłam
aut rugã. Nã ex qͦ pͥmi pareutis pecc̃o macła¬
ni dm̃ calicẽ ie eiꝰ ⁊ usꝙ ad fundũ calicẽ soporiᷤᷤ
bibit. ⁊ potauit usq ad feces. ñ fuit ut ait idẽ

Expanded text:
varetur, inundaverit, minus diligenter animadvertimus. At ille fons salutaris universae Ecclesiae, quae ab initio per sex mundi aetates collecta, propter originale peccatum ab ingressu paradisi arcebatur, cunctisque qui adhuc viaudiendo ipsumque fideliter sequendo, universae, inquam, Ecclesiae ab Adam usque ad latronem supradictum, fons ille baptismi salutaris 80 mundavit: qua hora patefacto pariter totam Ecclesiam, quae jam erat, vel ab initio mundi fuerat, lavit Christus a peccatis ejus in sanguine suo, ut exhiberet sibi sponsam gloriosam, non habentem maculam aut rugam . « Nam ex quo primi parentis peccato maculanu Domini calicem irae ejus, et usque ad fundum calicem soporis bibit, et potavit usque ad feces , » non fuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ amicꝰ di appłłatꝰ ẽ ꝑ laudabilẽ irsticiã
saltẽ in seip̃o delere peccm̃ origiuale. seq pa¬
radiso restituere potuerit. S de hoc ꝑfecto
qͥcũꝙ diuimi uł etiã bumani iuris ꝑitian
babet. iuinime mirat᷑. Reus eñ ⁊ cõdẽpna¬
ti capitis seruꝰ qͦm redim̃et cap̃t suũ. sinich̾
adddat ad seruitiũ. uł etiã minuat qd̃ de¬
buit añ reatũ: Abiis enũ ⁊ iniorib debi¬
tis: alia maiora debita ñ redimunt᷑. Uer¬
bi gr̃a. hõ ille qͥ desceudebat ab iherłm
inihericho ⁊ incidit in latͦnes. debebat re¬
gisuo ihefosolunitano decẽ milia talenta.
Qs enĩ estimare pot̾ qͣntũ creat᷑a debeat cͤa¬

Expanded text:
ritum amicus Dei appellatus est , per laudabilem justitiam saltem in seipso, delere peccatum originale, seque paradiso restituere potuerit. Sed de hoc profecto, quicunque divini vel etiam humani juris peritiam habet, minime miratur. Reus enim et condemnati capitis servus quomodo redimet caput suum, si nihil addat ad servitium, vel etiam minuat, quod debuerat ante reatum. Aliis enim et minoribus debitis alia majora debita non redimuntur. Verbi gratia: Homo ille, qui descendebat ab Hierusalem in Hiericho, et incidit in latrones , debebat regi suo Hierosolymitano decem millia talenta quis enim aestimare possit quantum creatura debeat Crea
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hoc instituto excerꝑtide psalmis
initroitus. gradualia. offertoria. cõmu
lariter centoniauit et cõpilaitit. ⁊
kirieleyson aclero ad missas cantari
preceꝑit: quod apud grecos ab omin
popło cantabatur. Alleluya extra pente¬
costen ad missas dici fecit. ⁊ incanone
tria uerba hostie siꝑaddidit. diesq
nr̃os tr tua pace disponas. atq ab ȩt̾na
dãpnatione nos eriꝑi. ⁊ in electorũ tuoꝵ
uibeas grege numari : orationẽ qͦ dñicã

Expanded text:
Ex hoc instituto excerpti de psalmis Ex hoc instituto excerpti de psalmis introitus, gradualia, offertoria, communm regulariter centonizavit et compilavit, « Kyrie eleison » a clero ad missas cantari praecepit quod apud Graecos ab omni populo cantabatur. Alleluia extra Pentecosten ad missas dici fecit. In canone tria verba hostiae superaddidit, « diesque nostros in tua pace disponas, ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas gre
Abbreviated transcription (Latin):
ualens. et iclonea missio est. Quomͦ uł
sarua sollempnia celebrantur:
nec ab uno qͦlibet hec om̃is religiosi
obsequii gloria consummata et ꝓpo¬
lita est. Pontifices qͥppe sacri splẽctida
romanȩ sedis luminaria. sic̃ diuersis
tẽꝑorib effulserunt : ita paulatĩ studii
sui claritate. uenustate̾ huiꝰ salutaris
officii ꝑfecerũt. Et sicut tͣditũ a clño
ꝑ moysen sacrificii ueteris ordinem
ꝑrecipue clauid et salomon sacerclotũ
et leuitarum ministerio. cantoꝵ. mul
uel altaris illustri gła. sacrorũ q intilti¬
tudine uasoꝵ. splendidius ãplificauert.⁊
ficii ritũ ꝑ primos apłos scã romana
eccłia suscipiens. religiosa fide ãplexata
est: fideli cura ꝯseruatuit. ⁊ cliligenti
apꝑaratu exornauit. Que ergoquiq
eorũ cõtulerũt iam cdicemus: magis
scłm ordinẽ illorũ quȩ ordinata fũt
quinquagnita ante sacrificiũ canerẽ¬
tur antiphonatĩ ex oĩb qd̾ añ ñ fiebat:

Expanded text:
valeus et idonea missio est. CAPUT XXIvaleus et idonea missio est. CAPUT XXIsarum solemnia celebrabantur, nec ab uno quolibet haec omnis religiosi obsequii gloria consummata et lita est. Pontifices namque sacri splendida Romanae sedis luminaria sicut diversis temporibus affulserunt, ita paulatim studii sui claritate venustatem hujus salutaris officii perfecerunt; et sicut traditum a Domino per Moysen sacrificii veteris ordinem praecipue David et Salomon sacerdotum et levitarum ministerio, cantorum mulvel altaris illustri gloria, sacrorumque multitudine vasorum splendidius amplificaverunt; ficii ritum per primos apostolos sancta Romana Ecclesia suscipiens, reliest, fideli cura conservavit, diligenti apparatu exornavit. Quae ergo quique eorum contulerint, jam dicemus, magis secundum ordinem illorum, quae ordinata sunt, quinquaginta ante sacrificium canerentur antiphonatim ex omnibus, quod ante non fiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. qui est ui dexta dei. qui etiã it̾¬
bis pontifex sũmꝰ. ⁊ quia nos et per id
quod nr̃i est similis sibi reconciliat:
& ꝑ hoc quod patri est equalis absol¬
benedicamꝰ cdũo. et hoc dicto populum¬
excitat ad agendas deo gratias ꝓ ac¬
ceptis benesiciis: qi ꝓfecto redẽptore
ad dexterã pateis sedente. ⁊ ĩterpel¬
lante ꝓ nobis ꝑseuerãt eits apłi dicen¬
tes nobis. semꝑ gras agite. sine t̃cermis¬
sione orade. Si autẽ sollẽpttas aliqua
sit. in illud tempus respiciens quo nr̃e
salutis missio celebrata est. & cliacontis
lalmaticam inditꝰ ꝑfectionem desig
ite missa est. Hec enĩ populi sollẽp¬
ins climissio est. reuerenda motula¬
tis enuntiatione nitens rei dignitatẽ
exprimere: et quasi extrema manu
in abeũtis ꝑopuli cordib memoriam
eius stabilire. Idcido autẽ hoc sacͦsc̃m
altaris mysterit̃ missa dicie᷑r qi acl
placationẽ ⁊ solutionem inimticiarũ
que erant int̾ dm et homines sola

Expanded text:
 qui est in dextera Dei, qui etiam intebis pontifex summus, quia nos per id quod nostri est similis, reconciliat, et per id quod Patri est aequalis, absolBenedicamuexcitat ad agendas Deo gratias pro acceptis beneficiis, quia profecto Redemptore ad dextram Patris sedente et interpellante pro nobis, perseverant ejus apostoli, dicentes nobis, « Semper gratias agite, sine intermissione orate . » Si autem solemnitas aliqua sit, in illud tempus respiciens, quo nostrae salutis missio celebrata est, e diaconus dalmatica indutus, perfectionem desigIte missa est. » Haec enim populi solemnis dimissio est, reverenda modulantis enuntiatione nitens rei dignitatem exprimere, et quasi extrema manu in abeuntis populi cordibus memoriam ejus stabilire. Hoc autem sacrosanctum altaris mysterium idcirco missa dicitur, quia ad placationem et solutionem inimicitiarum , quae erant inter Deum et homines, sola
Abbreviated transcription (Latin):
care mereatur. nulla omnino sacrȩ scͥpturȩ
de ueteri aut nouo testamento auctoritas suf¬
fragatar. Pulcrius atq rationabiliꝰ memoriã
dm̃icȩ incarnationis: ex scõ euglło recognos¬
cimus. Nam quod cdixit dñs de pane quẽ
accepit hoc est corpus meum. quotiens illa
sacroscã actione iteramus. incarnationẽ eitis
ita nobis reparamus: ut ad hoc non uterũ
beatȩ mariȩ. s solam eitis fidem ꝑ quã ꝯcepit
necessariam habeamus. Est autẽ euis fidei
signum altare uisibile: sicut recte placet
doctorib ȩccłie. Igitur cũ dei uerbum per
fidem ȩccłiȩ descendens. panem accepit de
signo fidei quod est altare. renoiat᷑ nobis
qd̃ ielem uerbum dei ꝑ fidem uirginiꝰ des¬
cendens in uterũ eius. carnem assũpsit:
atq ita in carnationem dñicam r ep̃senta¬
mus. non sicut fermentũ in pane signisi¬
cante mariam. s sicut uerbũ dei in pane
catholicam significante ȩccłiam :⁊ in eo qd̾

Expanded text:
cari mereatur, nulla omnino sacrae Scripturae cari mereatur, nulla omnino sacrae Scripturae de Veteri aut Novo Testamento auctoritas suffragatur; pulchrius atque rationabilius memoriam Dominicae incarnationis ex sancto Evangelio recognoscimus. Nam quod dixit Dominus de pane quem accepit, « hoc est corpus meum , » quoties illa sacrosancta actione iteramus, incarnationem ejus ita nobis reparamus, ut ad hoc non uterum beatae Mariae, sed solam ejus fidem, per quam concepit, necessariam habeamus. Est autem ejus fidei signum altare visibile, sicut recte placet doctoribus Ecclesiae. Igitur cum Dei Verbum per fidem Ecclesiae descendens, panem accipit de signo fidei, quod est altare, renovatur nobis illud quod idem Verbum Dei, per fidem Virginis descendens in uterum ejus, carnem assumpsit. Atque ita incarnationem Dominicam nobis reparamus, non sicut fermentum in pane significante Mariam, sed sicut Dei Verbum in pane Catholicam significante Ecclesiam, in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
furam. Que certiꝰ att dmodiꝰ pete̾nturi
si uel scripto uel auctore certo cõstaret.
auo rationis siꝙ fermentato sͥ indeant᷑
babere greci. Nam romane ȩccłiȩ consu¬
etudo legalib ꝓpheticis. euangelicis atq
aplicis ratiouib consona est. ferunt ta
gindam hãc a gretis fermentati se au¬
dese uscionẽ. eoquod maria preguas
innitunt᷑ rationi. longiꝰ a sanȩ doctrinȩ
regulis absunt: quam si nullas omnino
sitpradictȩ rei causas reclderẽt. Quid emis
ddeo fermetitatũ offerunt. ⁊ ut inpregnatie
et tumidum mariȩ significent uterũe Ne¬
pe hoc respectu panem sacͥficii mariam: te¬
cium autem ꝑanis. ilest fermettũ xp̃m eiꝰ
filium esse uolunt. Hec ratio duab ex cau¬
sis euidentib infirmata: merito ꝯtẽpnitur.
Prtmo quia ñ mariȩ s xp̃i solius qui ꝓ no
bis crucifixus est corpus offerre debemus:
sccdo quia fermento ut aliquid boni signist¬

Expanded text:
turam. Quae certius atque commodius peterentur, turam. Quae certius atque commodius peterentur, si vel scripto vel auctore certo constaret, quid rationis super fermentato sibi videantur habere Graeci. Nam Romanae Ecclesiae consuetudo legalibus, propheticis, evangelicis atque apostolicis rationibus consona est. Ferunt tamen quidam, hanc a Graecis fermentati se audivisse rationem, eo quod Maria praegnans innituntur rationi, longius a sanae doctrinae regula absunt, quam si nullas omnino supradictae rei causas redderent. Quid enim ideo fermentatum offerunt, ut impraegnatum et tumidum Mariae significent uterum? Nempe hoc respectu panem sacrificii Mariam, vitium autem panis, id est fermentum Christum ejus filium esse volunt. Haec ratio duabus ex causis evidentibus, infirmata contemnitur. Primo, quia non Mariae, sed Christi solius, qui solus pro nobis crucifixus est, corpus offerre debemus. Secundo, quia fermento, ut aliquid boni signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ad imꝑatorem constantinũ scriptã
animũ eius cõcilians. apocrisiarios suos
septimũ leuitam et cancellariũ ꝯstanti¬
nopolim cdirigens. grecorum confutainit
hereses qui int̾ cetera latinos uocabant
archam a gr̃a et palatio imꝑatoris remo¬
tum. ex cominunicationis gladio ꝑcusste.
Gantis atitẽ heresib fermentata ẽ gre¬
cia: ut mirũ uideri non cdebeat hoc
quod de fermentato immolat. bante
econtra finceritatis semꝑ fuit sc̃ã roma¬
na ȩccłia: ut cui deest scripturarum
noticia. uel argumentancti facultas. so¬
la illi de arimo cont᷑ grecos sufficere
clebeat eius auctoritas. Nam cõstanti¬
nopolitana non solum he̾ticos. s et he¬
siarchas ꝓtulit multos: romana uero
data firmiter stetit. i et tam greciȩ
quam totiꝰ orbis hereticos semꝑ ꝯfuita¬
uie : et de excelso fidei tribimali cdata
sententia uidicauit. S̾cripturarũ tamen
suffragia dcesse ñ debent: ne ullam tã
sincera auctontas uicleatur passa esse iac¬

Expanded text:
ad imperatorem Constantinum scriptam animum ejus sibi concilians, apocrisarios suos,e VII levitam et cancellarium, Constantinopolim dirigens, multas Graecorum confutavit haereses, qui inter caetera Latinos vocabant archam, a gratia et palatio imperatoris remotum, excommunicationis gladio percussit. Tantis autem haeresibus fermentata est Graecia, ut mirum videri non debeat hoc quod de fermento immolat. Tantae econtra sinceritatis semper fuit sancta Romana Ecclesia, ut cui deest Scripturarum notitia, vel argumentandi facultas, sola illi de azymo contra Graecos sufficere debeat ejus auctoritas. Nam Constantinopolitana non solum haereticos, sed et haeresiarchas protulit multos. Romana vero data, firmiter stetit, et tam Graeciae quam totius orbis haereticos semper confutavit, et de excelso fidei tribunali data sententia judicavit. Scripturarum tamen suffragia deesse non debent, ne ullam tam sincera auctoritas videatur passa esse jac
Abbreviated transcription (Latin):
a grecis acceꝑisse uideretur:⁊ in hoc ta¬
men clifferre uoluit. ut cũ apud gͤcos
ab omni ꝑopulo clicatur: apud nos a
solosacerdote cantetur. Tunc ergo ut
uit dicens. uere filiꝰ erat iste: et muli¬
eres lamentabantur flentes dominũ. ⁊¬
leuat sacerddos nooem dicendo. ꝑ om̃na
secuta seculorũ et cdominicam orati¬
oneni. similiter q chorus resꝑondẽdo:
initantes paucos fideles. qui ꝯtrito ex
confracto corde lugebant clominiumfi
uelut quoncdam occisum abel inuicli
fratris furore maligno: ꝑauci parẽtes
ipacienti dolore. et inconsueto cordis
angore lamentati sunt. Post hoc iterũ
rursus eleuatio uocis. bonũ significat
nuntium cdominice resurrectionis. di¬
cente sacerclote ꝑax ddomini sit semꝑ
uobiscum: quod nobis illud ꝯmẽclat.
qicia clominus noster stans in medio
discipulorum suorum. cdixit eis pax uo¬
bis. Interim tenens corpus domini qui
cognitus est in fractione panis triꝑti¬

Expanded text:
a Graecis accepisse videretur, in hoc taa Graecis accepisse videretur, in hoc tamen differre voluit, ut cum apud Graecos ab omni populo dicatur, apud nos a solo sacerdote cantetur. Tunc ergo quivit dicens: « Vere Filius Dei erat iste, « et mulieres lamentabantur flentes Dominum, levat sacerdos vocem, dicendo: « Per omnia saecula saeculorum, » et Dominicam orationem. Similiter chorus respondendo, imitantes paucos fideles, qui contrito et confracto corde lugebant Dominum, veluti quondam occisum Abel invidi furore fratris maligno, pauci parentes impatienti dolore et inconsueto cordis dolore lamentati sunt. Post hoc iterum rursus elevatio vocis bonum significat nuntium Dominicae resurrectionis, dicente sacerdote: « Pax Domini sit semper vobiscum. » Quod nobis illud commendat, quia Dominus noster stans in medio discipulorum suorum, dixit eis: « Pax vobis . » Interim tenens corpus Domini, quia cognitus est in fractione panis, triparti
Abbreviated transcription (Latin):
uocdq discooꝑto calice. trinim
de hostia suꝑ calicem ꝑingitur
crucis signaculũ dicendo ꝑ ip̃m. et cũ
ipso. et in iꝑso. et ceta. ꝯfessionẽ expͥmit
cũ uoce centurioms: qui itiso t̾re motu
et his quȩ siebant. clamauit uoce mag¬
na. Uere filiꝰ dei erat iste. Duȩ uͦ crnces
quȩ pingunt᷑ in latere calicis dicendo.
oninis honor et gloria. sacramenta sã
gĩinis et aque nobis representãt quȩ
patefacto latere cdomimi lancea militis.
in redemptionẽ salutis nr̃e ꝓfluxerũt.
Tunc acceclit diaconus. & exaltatũ pa¬
rumꝑ sacrificiũ de altari. reuerenter
tam ipse quam sacerdos itm deponit:
inquamt quod nobis in eo significat᷑.
quod calix iterũ corporali cooꝑitur.
Ibi conpetenter beatꝰ gregorius cłmcã
orationem cdici ꝯstituit: incongruũ
esse astruens. ut cũ siꝑ eucharistiam
oratio diceretur quam scolasticus ꝯꝑo¬
suit. ⁊ iꝑsa oratio ñ cdiceret᷑ quã per se
ipse cominꝰ noster cdictauit. Quod cũ

Expanded text:
uodque discooperto calice trinum de hostia super calice pingitur crucis signaculum, dicendo: « Per ipsum, et cum ipso, et in ipso, » confessionem exprimit cum voce centurionis, qui viso terraemotu, et his quae fiebant, clamavit voce magna: « Vere Filius Dei erat iste . » Duae vero cruces, quae pinguntur in latere calicis, dicendo, omnis honor et gloria, sacramenta nobis sanguinis et aquae repraesentant, quae patefacto latere Domini lancea militis, in redemptionem salutis nostrae profluxerunt. Tunc accedit diaconus, et exaltatum parumper sacrificium de altari reverenter, tam ipse quam sacerdos iterum deponiinquam, quod nobis in eo significatur quod calix iterum corporali cooperitur. Ibi competenter beatus Gregorius Dominicam orationem dici constituit, incongruum esse astruens, ut cum super Eucharistiam oratio diceretur quam scholasticus composuit, ipsa oratio non diceretur, quam per se ipse Dominus noster dictitavit. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut inter cõmunicandũ agnꝰ dei a dero
cantetur. Sic stucdiosa diuinȩ legis ȩccłla
romana. paulatim ꝓtalit de thesauro suo
cdam uelut ex auro lapidib ꝙ pciosis.
religiosi officii sc̃õ sacrificio fabrefecit
cliadema. Non guidem sanctius hĩc est
batur: sed maxime decuit ut ficdes
quȩ acdhuc erat illo tempore rudis. i¬
et ut ait quicdã tam doctus quã fidelis.
aggresti turbida cultu nuda hum̾os.
nitonsa comas. exerta lacertos. ubi or.¬
nari potuit maxiine in bac parte tan¬
quam in caꝑite suo cleauraretire: et
earum rerũ quȩ sitꝑiꝰ dictȩ sũt. ue¬
ueranda similitudine fulgeret.
romana ȩccłia ñquam ĩ sacͥficio
fermentũ admiserit. non ociose
queritur. nec ũtiliter scitur: maxine
quia consuetuidimi huic tota actenꝰ
grecia refragat᷑. Nam de fermento
greci ĩmolant. et nescio qua auctori¬

Expanded text:
ut inter communicandum, « Agnus Dei » a clero cantetur. Sic studiosa divinae legis Ecclesia Romana paulatim protulit de thesauro suo ddam velut ex auro lapidibusque pretiosis religiosi officii sancto sacrificio 23 fabrefecit diadema. Non quidem sanctius hinc est tionem consecrabatur, sed maxime decuit ut fides, quae adhuc erat illo tempore rudis, et, ut ait quidam tam doctus quam fidelis, agresti turbida cultu, nuda humeros, intonsa comas, exerta lacertos, ubi ornari potuit, maxime in hac parte, tanquam in capite suo, deauraretur, et earum rerum quae superius dictae sunt, veneranda similitudine fulgeret. Romana Ecclesia nunquam in sacrificio fermentum admiserit, non otiose quaeritur, nec inutiliter scitur, maxime quia consuetudini huic tota hactenus Graecia refragatur. Nam de fermento Graeci immolant, et nescio qua auctori
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ hymnum thelesphorus a beato petͦ¬
sas in ipsa nocte iustitutas cantari Tsti¬
tuit. ⁊ et in eo ad angłorũ uerba que
sequntur a diecit.
et hẏmnos compositit: ce sacramen¬
torum prefationes et orationes cauto
et elimato sermone dictauit.

Expanded text:
quem hymnum Telesphorus papa, a beato Peta se in ipsa nocte constitutas, cantari instituit, et in eo ad angelorum verba, quae sequuntur, adjecit. et hymnos composuit, et sacramentorum praefationes cauto et elimato sermone dictavit.
Abbreviated transcription (Latin):
etudine. legatũ nobis a sacercdote
clamꝰ et accipimꝰ inuicẽ ꝑacis oscł:
gaudentes atq hoc signo ꝯmemorãtes.
quia reconciliati sumꝰ cleo ꝑ mortẽ filii
eius. ⁊ nosq colligaridebere signãtes
osculo ꝑacis: quod est uĩcłm ꝑfectioniꝰ.
antus quem De cõmunione.¬
cõmitionem dicimꝰ. quẽ post
cibum salutare̾ cammus: gr̃arũ
actio est. iuxta illud. Edent ꝑauꝑpes et
saturabuntur : & latidabũt dñmn qui

Expanded text:
etudine legatum nobis a sacerdote damus et accipimus invicem pacis osculum, gaudentes atque hoc commemorantes, quia « reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus , » nosque colligari debere signantes osculo pacis , quod est vinculum perfectionis . Cantus, quem communionem dicimus, quem post cibum salutarem canimus, gratiarum actio est, juxta illud: « Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
terioꝵ in trib priuatarum noctium
lectionib : multitudinem posterioꝵ
in nataliciis domini. uel alioꝵ sanctoꝵ.
noui testamenti significamus. Ad eo
autem causa hec uim racionis obtinu¬
it ÷ ut romanus erdo qui diuinarum
rerum formas secundum apostilica
fidem laudabiliter exequutus est. in
ipsa nocte paschali non plusquam tres
lectiones habere decreuerit. Illa ña¬
q nocte precdicatores sancti scilicet
apostoli. et nimero pauci et metu
iudeoꝵ. muti. et de morte domini
mesti. uideri fugiebant : et audiri
metuebant. Nam in ipso crepusculo
si deliramenta uerba hec. Nec solũ
illa nocte. s exinde quoq usq post
pentecosten eandem causam in pau¬
citate lectionum considerant: qua¬
do predicatores sancti et numero
plures. et fauore sancti spiritus fa¬
cundi facti sunt. Non tamen minꝰ
racioni appropinquant. qui maiesta¬
tem sollempnitatis attendentes. in¬
tegrum et sollempnẽ lectionum
obseruant numerum: quia et si a¬

Expanded text:
teriorum in tribus privatarum noctium teriorum in tribus privatarum noctium lectionibus, multitudinem posteriorum in Natalibus Domini vel sanctorum Novi Testamenti significamus. Adeo autem causa haec vim rationis obtinuit, ut Romanus ordo, qui divinarum rerum causas secundum apostolicam fidem laudabiliter exsecutus est, in ipsa nocte paschali non plus quam tres lectiones habere decreverit. Illa namque nocte praedicatores sancti, scilicet apostoli, et numero pauci, et metu Judaeorum muti, et de morte Domini moesti, videri fugiebant, audiri metuebant. Nam in ipso crepusculo,si deliramenta verba haec . Nec solum illa nocte, sed exinde quoque usque ad Pentecosten, causam eamdem in paucitate lectionum considerat, quando praedicatores sancti et numero plures, et fervore sancti Spiritus facundi sunt. Non tamen minus rationi appropinquant, qui majestatem solemnitatis attendentes, integrum et solemnem lectionum observant numerum, quia et si a
Abbreviated transcription (Latin):
lectionum pluralitas: non eaclem in
omni ordine est. Nam canonici et cle¬
rici nouem: monachi cluoclecim le¬
gunt. Illis nouenariꝰ qui ẽ tetͣgonꝰ. idest
equis undiq qͣdrus laterib hoc innuit.
se cdebeant semꝑ: his uero duodena¬
rius inequalib constans laterib. nã
ter quatuor. uel quater tria duode¬
cim faciunt⁊ hoc insimiat ut in uno
ertendantur magis. et gremplo iacob
cum domino luctantes claudicent: so¬
licet mimus oꝑantes ut amplius me¬
ditari queant᷑ ht̃i qui ficlẽ tͥnitatis
mundo quadrifido predicant. Nã
in utroq ordine pluralitas lectionũ.
pluralitatem designat predicatorĩr.
qui ex tempore gratie plures ĩmun-¬
dum missi sunt. Sicut enim ꝓfun¬
cla nocte. gallus rariores. atq p̾roduc¬
tiores cantus edere solet. uicina uero
clie crebriores. atq citaciores : sic an¬
re incarnationem dominicam pauci
et rari. post uero multi et crebri pre¬
cones uite missi sunt. Paucitatem an¬

Expanded text:
lectionum pluralitas non eadem in lectionum pluralitas non eadem in omni ordine est. Nam clerici novem, monachi duodecim legunt. Illis novenarius est tetragonus, id est aequis undique quadrus lateribus, hoc innuit esse debent, his vero duodenarius inaequalibus constans lateribus. Nam ter quatuor vel quater tria, duodecim faciunt. Hoc insinuat, ut in uno magis extendantur, et exemplo Jacob, cum Domino luctantes claudicent , scilicet minus operantes, ut amplius meditari queant hi qui fidem Trinitatis mundo quadrifido praedicant. Nam in utroque ordine pluralitas lectionum pluralitatem significat praedicatorum, qui ex tempore gratiae plures in mundum missi sunt. Sic enim profunda nocte gallus rariores atque productiores cantus edere solet, vicina vero die crebriores atque citatiores, sic ante incarnationem Dominicam pauci et rari, post vero multi et crebri praecones vitae missi sunt. Paucitatem an
Abbreviated transcription (Latin):
pariter referimus ad deum. Nam
in micio cleum in aduitorium inruo¬
camus: in fine deo gratias reddimꝰ.
uotiens De ordine horarũ in fe
uerbi gratia. dieb dominicis. et sanc¬
toꝵ nataliciis. in ipsis horis genua¬
non flectimus: stando ꝓfitentes li¬
bertatem et gratiam: qͣue colli nos¬
tri qui eramis curui iugum ferre¬
um cõfregit ut incederemus recti.
Tunc et uigilias in trib disꝑtiimiᷤᷤ noc¬
turnis: ut non solum uerbo s et facto
tres iugilias predicemus: de quib ait
domimis beati serui illi quos cum ue¬
nerit dominus iuenerit uigilantes:
cia uigilia uenerit. et ita inuenerit.
beati sunt serui illi. Tunc legendi at¬
q canendi officia que acd eclificandam
ecclesiam instituta sunt. numerosius
concrepant:⁊ ut nos preparemus ad
aꝑiendum domino quacumq hora
pulsauerit. ad moclum ditarum in¬
ueteri destamento tubarum: que ad
mouendum castra crebrius. atq con¬
cisuus clangere iusse sunt. Ipsa autẽ

Expanded text:
pariter referimus ad Deum. Nam pariter referimus ad Deum. Nam initio Deum in adjutorium invocamus, in fine Deo gratias referimus. CAPUT X. De ordine horarum in feshabemus, verbi gratia, diebus Dominicis et sanctorum natalitiis, genua in ipsis horis non flectimus, stando proferentes libertatem et gratiam , quae colli nostri, qui eramus curvi, jugum ferreum confregit , ut incederemus recti . Tunc et vigilias in tribus dispartimur nocturnis, ut non solum verbo, sed etiam facto, tres vigilias praedicemus, de quibus ait Dominus: « Beati servi illi quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilantes; tia vigilia, et ita invenerit, beati sunt servi illi . » Tunc legendi atque canendi officia, quae ad aedificandam Ecclesiam instituta sunt, numerosius concrepant, ut nos praeparemus ad aperiendum Domino, quacunque hora pulsaverit , ad modum duarum Veteris Testamenti tubarum, quae ad movendum castra crebrius atque concisius clangere jussae sunt . Ipsa autem
Abbreviated transcription (Latin):
matutina quia respexit dominus su¬
ꝑ castra egiptioꝵ et interfecit exerci¬
tum eoꝵ. et subuertit rotas curruum.
ferebant᷑q in ꝓfundum: itemq illd̾ qd̃
in mundi creatione aliis horis tacitis
cõmemorantur uespere et mane.
in senaria cdiuinoꝵ oꝑum distinctione.
Iure ergo hymnum qui est euange¬
lice leticie. exemplo domini qui
hẏmno dicto exiuit in mont̾e oli¬
uarum his dunitaxat horis psalmi ue¬
tuste auctoritatis antecedunt. Et
quia ex euangelio maxima sacramenta
commemorant⁊ et obhoc euangelici
clecorati sunt canticis: hẏmnos eisclẽ
pene cõuinctos habent. Completorium
quoq quia apud quosdam canticum
de euangelio habet: cum eodem ca¬
tico post post psalmos hyncͣm habet
contiguum. Nec mirum. cum in psal¬
moꝵ quoq titulis nũc psalmus cantici
nunc canticum ꝑsalmi inuenias: et
ipsa commutacio ratione non care¬
at: omnium in commune horarum
cdignitatem reuerendam & hoc in¬
dicat. quod earum inicium et finẽ

Expanded text:
inus supra castra Aegyptiorum, et interfecit exercitum eorum, et subvertit rotas curruum, ferebanturque in profundum . Itemque illud quod in mundi creatione, aliis horis tacitis, commemorantur vespere et mane, in senaria divinorum operum distinctione . Jure ergo hymnum, qui est evangelicae laetitiae, exemplo Domini, qui hymno dicto exivit in montem Olivarum ; his duntaxat horis psalmi vetustae auctoritatis antecedunt, et quia ex Evangelio maxima sacramenta commemorant, et ob hoc evangelicis decorati sunt canticis, hymnos eisdem pene conjunctos habent. Completorium quoque, quia apud quosdam canticum de Evangelio habet, cum eodem cantico post psalmos hymnum habet contiguum. Nec mirum, cum in psalmorum quoque titulis, nunc Psalmus cantici, nunc Canticum psalmi , et ipsa commutatio ratione non careat. Omnium in commune horarum dignitatem reverendam et hoc indicat, quod earum initium, et finem
Abbreviated transcription (Latin):
cłimittere non liceat populos expectã
nocturms uigiliis. hee sep¬
tem sint hore cliei. matutini. prima.
tertia sȩxta. nona uesꝑa. completoriũ:
matutini et uesꝑe a ceteris horis et
numero psalmoꝵ. et ordine hẏmnoꝵ
non inmerito differunt. Nam ex ueteri
quoq testamento: antiquam ut iam dic¬
tum est trahunt auctoritatem. Nec enĩ
nichil momenti habere debuit in his
antiquitas illa matutini atq uesꝑtini
latio agni paschalis que fiebat in ues

Expanded text:
dimittere non liceat populos exspectandimittere non liceat populos exspectannocturnis vigiliis, hae septem sint horae diei, matutini, prima, tertia, sexta, nona, vespera, completorium, matutini et vesperae a caeteris horis et numero psalmorum et ordine hymnorum, non immerito differunt. Nam ex Veteri quoque Testamento, antiquam, ut dictum est, auctoritatem trahunt. Nec enim nihil momenti habere debuit in his antiquitas illa matutini et vespertini latio paschalis agni, quae fiebat in ves
Abbreviated transcription (Latin):
nobis illud commemorat
de passione ddomini. quod
egresso iam iuda pauere cepit et
tedere:⁊ factus q in agonia. ꝓlixius
orauit. & sanguineas guttas ꝓstrato
corpore suclauit. torcular tunc so
lus calcans. et infuturo sanguinem
martirum pro se fundendum pre¬
signans: item q illud de resurrec¬
tione eius. quod pacem quam fece
rat inter deitm et homines legatꝰ
de quib ꝓpheta media in¬
quit nocte surgebam ad
cõfitendum tibr. ttem euangelice
nobis gratie claritas magnificentꝰ
ut samson quondam obsessus ab allo¬
philis: media nocte confractis portis
inferi surrerit amortuis: media noc¬
te nichilominus uenturus asseritur.
in similitucdinem egiptii temporis.
quando pascha celebratum est. et ex¬
terminator uenit: & dominus suꝑ
tabernacula transiit: et intipum nos¬
ltarum frontium sanguine agni pos¬
tes cõsecrati sunt. Unde reor inquit
beatus iheronimus tradicionem A¬
postolicam ꝑmansisse: ut die ugi¬
liarum pasche. ante noctis melium

Expanded text:
nobis illud commemorat de passione Domini, quod jam egresso Juda, « pavere coepit et taedere , » factusque in agonia, prolixius oravit, et sanguineas guttas prostrato corpore sudavit , torcular tunc lus calcans, in futuro sanguinem martyrum pro se fundendum praesignat. Itemque de resurrectione ejus: quod postquam fecerat pacem inter Deum et homines, legatus de quibquit, nocte surgebam ad confitendum tibi , » item evangelicae nobis gratiae claritas magnificentiuut Samson quondam obsessus ab Allophylis , media nocte confractis portis inferi surrexit a mortuis . Media nihilominus nocte venturus asseritur , in similitudinem Aegyptii temporis, quando pascha celebratum est, et exterminator venit, et Dominus super tabernacula transiit, et in typum nostrarum frontium sanguine agni postes consecrati sunt . « Unde reor, inquit beatus Hieronymus, traditionem apostolorum permansisse, ut die vigiliarum Paschae ante noctis medium
Abbreviated transcription (Latin):
cla. Offerencla cantus est ec¬
clefie nomen hoc habẽs ab
sacrificium. Hic magis ac magis apͥen¬
cdum fidei ostium. et anime triclania
pandenda sunt. ut ingrediat᷑ uerita¬
tis opus quo panis et uinum ĩ uerum
corpus et sanguinem domini trans¬
ferunt᷑: ne efficiat ficut achis ille
de quo suꝑius scrͣigtum est. Multi
naniq fidei bostiam non habentes. ⁊¬
et in sancto sacrificio preter panem
et uum nicbil amplius uituentes.
cum diceretur eis corpus domini est
et sanguis: murmurauerunt dicentes
quomͦ est. Latuit enim eos quas uoces
suas seꝑtem tonitrua locuta sunt. cũ
clamasset ille angelus fortis uoce mag¬
na. quem admodũ cum leo rugit : et
quod ille uoces quicquam attineant
ad mysterium sancti sacrificii. iuirta
ꝓpsalmistam clicentem: circuibo ⁊ ĩmo¬
labo in tabernaculo eius ostiã uocifã¬
ciomis. Nos autem credimus propter
quod et loquimur. s⁊ quia quicqruid
angelus ille clamauit magno cla¬

Expanded text:
nda. Offerenda cantus est Ecnda. Offerenda cantus est Ecclesiae, nomen hoc habens ab sacrificium . Hic magis ac magis aperiendum fidei ostium et animae triclinia ponenda sunt, ut ingrediatur veritatis opus, quo panis et vinum in verum corpus et sanguinem Domini transferuntur, ne efficiamur sicut Achis ille de quo supra dictum est. Multi namque fidei oculos non habentes, in sancto Sacrificio praeter panem et vinum nihil amplius intuentes, cum diceretur eis: Corpus et sanguis Domini est, murmuraverunt dicentes, quomodo est? Latuit enim eos, quas voces suas septem tonitrua locuta sint, cum clamasset angelus ille fortis voce magna, « quemadmodum cum leo rugit , » et quod illae voces quidquam attineant ad mysterium sacrificii juxta Psalmistam dicentem: « Circuibo et immolabo in tabernaculo ejus hostiam vociferationis . » Nos autem credimus propter quod et loquimur, quia quidquid angelus ille clamavit magno cla
Abbreviated transcription (Latin):
ecto euangelio. maiore
que sequntur ĩcligent
utentione: quia uidelicet maiora ꝯtinẽt
nostre salutis sacramenta. Sicut enim
post paffionem łm maiora qu̾a añ karis¬
matum dona gratia eius largiente effusa
sunt: sic postꝰ euangelii lectionẽ maiora
sacramenta ordiata sunt. Gunc ergo
sisit dies dominica.: uel aliqua clomgnice¬
lice fidei symbolũ. quod est credo ĩ unũ
cdeum. Maxime enim dominice resur¬
rectionis uel pentecostes sacramentum
resꝑicit hoc fidei triꝑuditi: quando no¬
ua soboles eccłie. uitalis fontis ĩgressu¬
ra lauacrũ. reddebat eius quã et cathe¬
Hocgͥ ꝯcentu bene et consone chorus
catholicus doctrine respondet eugłice:
et ne dicat ei puer electus celestis canti¬
lene doctor et iocundus iusicꝰ. cantaui¬
nuerit. Interim subcliaconus circũ
fert apertum euangelii librum oĩb
religioso osculo salutandum: quem ad
introitũ portauerat clausum: quia post
gestabat clausam. apertam ostendere
ost symbolum cautat᷑ offerẽ¬

Expanded text:
ngelio, majore quae sequuntur egent intentione, quia videlicet majora continent salutis nostrae sacramenta. Sicut enim, post passionem Domini, majora quam ante charismatum dona gratia largiente effusa sunt, sic post evangelii lectionem majora sacramenta ordinata sunt. Tunc ergo, si sit dies Dominica, vel aliqua conur symbolum, quod est: Credo in unum Deum. Maxime enim Dominicae resurrectionis, vel Pentecostes sacramentum respicit hoc fidei tripudium, quando nova soboles Ecclesiae vitalis fontis ingressura lavacrum, reddebat ejus, quam catec igitur concentu bene et consone chorus catholicus doctrinae respondet evangelicae, et ne dicat ei puer electus, coelestis cantilenae doctor, jucundus musicus: « Cantavinuerit. Interim subdiaconus apertum circumfert Evangelii librum, omnibus religioso osculo salutandum, quem ad introitum portaverat clausum, quia post gestabat clausam, apertam ostendere fferenda. Post symbolum cantatur offere
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ que dicuntur ad mil¬
se officiũ. Sicut enim caput p̃minet
corpon. et illi cetera menbra subser¬
uiunt. ⁊ sic euangelium toti officio
preminet ÷ et omma q̃ ibt leguntur
uel camintur. intellectuali ratione
illi consentiant. Exempli gr̃a. Domi
euangelice. lectiomi cetera menbra ꝯso¬
nent officii : queramus primũ in quo
eadem lectio. congruat tempori. Ad ħ
breui argumentatione respondendũ
est. Iccirco aduenit dei filins ut genus
humanum a diabolo peccatorũ inticulis
colligatum miseratus absolueret: et
in celestem iherusalem unde homo caꝑ¬
tiuus abductus fuerat uias suas docen¬
do ꝑ lacictu assessor recluceret. Hoc au¬
dem ꝓculciubio mysticus euangelii sir¬
pradicti continet intellectus. Asina¬

Expanded text:
omnium quae dicuntur ad missae officium. Sicut enim caput praeeminet corpori, et illi caetera membra subserviunt, sic Evangelium toti officio praeeminet et omnia quae ibi leguntur vel canuntur, intellectuali ratione illi consentiunt. Exempli gratia: Domevangelicae lectioni caetera membra consonent officii, quaeramus primo, in quo eadem lectio congruat tempori. Ad hoc brevi argumentatione hoc modo respondendum est. Idcirco advenit Dei Filius, ut genus humanum a diabolo peccatorum vinculis colligatum miseratus absolveret, et in coelestem Hierusalem, unde homo captivus abductus fuerat vias suas docendo, placidus assessor cordium reduceret. Hoc autem procul dubio mysticus Evangelii ejusdem continet intellectus. LI
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet die ieuinii eluȩ sint lectio¬
nes. cuo q asscripta gradalia sexta feria
lina tantitm lectio: sequenti uͦ salbato
sexta sccłm ꝓfectum ieuiii tres legere
cleberemus: sabbato autẽ quatuor. Ueriun
critia sabbato solent orclinationes fĩ trans¬
latȩ a feria sexta duȩ. quatuor salbati lec¬
tionib appositȩ suut: ut his maxime sacͥ
officiĩ ꝓferenda reseruet᷑ opulentia ⁊ qui
et ieuinantes. et sacroꝵ. ordinũ tyrones
descripti sunt. Cur Saldo ieuinii .xii.¬
sa p̃notantur: quia cũ romana eccłia de
laturis et grecis esset ꝑmixta. singule lec¬
ciones in utraq lingua recitabant᷑. Nam
u uta lingua recitatȩ: ab utritisq linguȩ
populis intelligi non poterãt. Itaq dum
unaquȩq bis legitur. citplicato senario
lectionũ numero. duodecĩ coputant᷑. Pre¬
terea notanctum est orcdinationũ sacra¬
menta ñicȩ diei deputari cuiꝰ ĩ uespera
fiunt: et tã uesꝑa sabbati quam mane pͥ¬

Expanded text:
scilicet die jejunii, duae sint lectiones, duoque ascripta gradualia, sexta feria una tantum lectio, sequenti vero Sabbatsexta secundum profectum jejunii tres legere deberemus, Sabbato autem quatuor. Verum quia Sabbato solent ordinationes fieri, translatae a feria sexta duae, quatuor Sabbati lectionibus appositae sunt, ut his maxime sacri officii proferenda reservetur opulentia, qua et jejunantes, et sacrorum ordinum tirones descripti sunt. Cur Sabbato jejunii dsa praenotantur, quia cum. Romana Ecclesia de Latinis et Graecis esset permista, singulae lectiones in utraque lingua recitabantur. Nam in una lingua recitatae, ab utriusque linguae populis intelligi non poterant. Itaque dum unaquaeque bis legitur, duplicato senario lectionum numero, duodecim computantur. Praeterea notandum est, ordinationum sacramenta Dominicae diei deputari, cujus in vespera fiunt, et tam vespera Sabbati quam mane pr
Abbreviated transcription (Latin):
ad scõs apłos prescripta est. Ratio qui¬
clem occultior est: s querentib parua
ex scintilla citius elucet. Nam in engłio
diei presentis. in cantico beatȩ uirginiꝰ dig¬
num illud memoria clictum est: qd̾ patent᷑
ad ipsos apłos attinet. Depofuit potentes
cde secle: de exaltauit humiles. Nam de sede
phariscos: & exaltauit in eandem sedem
tibi inquit dñe pater cȩli et terre quia
abscondisti hec a sapientib et prucdentib:¬
& reuelasti ea paruulis. Quod q ĩ uertta¬
te iuidiciĩ factũ est. et cũ hec dicet beata
uirgo ꝓpe iam erat dñs scilicet ĩ utero eiꝰ
bene congruit hic introitus. ꝓpe esto lo-¬
mine. et oẽs iiȩ tuȩ ueritas. E qi florẽte
tunc uirga cde raclice iesse. ⁊am reqͥescebat

Expanded text:
os apostolos praescripta est. Ratio quidem occultior est, sed quaerentibus parva ex scintilla citius elucet. Nam in Evangelio diei praesentis, in cantico Beatae Virginis dignum illud memoria dictum est, quod patenter ad ipsos apostolos attinet: « Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles . » Nam de sede pharisaeos, et exaltavit in eamdem sedem tibi, inquit, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis . » Quod quia in veritate judicii factum est, et cum haec diceret beata Virgo, prope erat Dominus, scilicet in utero ejus, bene congruit hic introitus: Prope esto, Domine, et omnes viae tuae veritas . Et quia florente tunc virga de radice Jesse, ja
Abbreviated transcription (Latin):
in utero elisabeth: apte ꝯue̾nit eugłio
hec epła. egrediet᷑ uirga de ractice iesse.
et cetera. Singula ꝑcurrere nimis longũ
est: & quia per se patetit qd̃ ad eandem
rem ꝑtineant: fastidiosũ est. Communio
tandem ecce lñs uemet et ões sc̃i eiꝰ c̃ eo.
acd eorundem perspicue fpectat glorifica¬
tionem apłorũ: qui cũ eo uenturi sunt
in sccło aduentu etus ad iudicium. Cur¬

Expanded text:
tero Elizabeth , apte concinit Evangelio haec Epistola: Egredietur virga de radice Jesse , etc. Singula percurrere nimis longum est, et quia per se patent quod ad eamdem rem pertineant, fastidiosum est. Communio tandem: Ecce Dominus veniet, et omnes sancti ejus cum eo , ad eorumdem perspicue spectat glorificationem apostolorum, qui cum eo venturi sunt in secundo adventu ejus ad judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
custodirr ut ñ passim cdieb oib sacero¬
talis uel leuitica ordinatio celebretur. ⁊¬
s post diem salbati. hoc est noctis eiꝰ quȩ
in prina salbati lucescit exorcdio. sub lege

Expanded text:
ustodiri; ut non passim diebus omnibus sacerdotalis, vel levitica ordinatio celebretur, sed post diem Sabbati, hoc est noctis ejus, quae in prima Sabbati lucescit, exordio, sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
absconditus in sole posuit tabernaculũ
sciũ. ⁊ ꝓcedendo tanꝙͣͦ sponsus de thala¬
mo sio. Nunciat enĩ gentib cunctis.
peclib pulcris apportantib ñcium bont᷑i.
p̃clicationem pacis. amĩciacionẽ salutis.
Erupit nãq de angustis iudeȩ finib
in qua sola notus erat ds̃ et de car¬
uali ifrahel in qͦ solo magnũ erat no-¬
men eius : et hoc salutare dei ȩugłica
tuba cũctis locita est gentib: nec ia
sunt loquelȩ neq sermones quoꝵ ñ
audiantite supradictȩ uoces eoꝵ. Hoc

Expanded text:
naculum suum, procedens tanquam sponsus de thalamo suo . » Nuntiat enim gentibus cunctis pedibus pulchris, apportantibus nuntium bonum, praedicationem pacis, annuntiationem salutis . Erupit namque de angustis Judaeae finibus, in qua sola notus erat Deus, et de carnali Israel, in quo solo magnum erat nomen ejus ; et hoc salutare Dei evangelica tuba cunctis locuta est gentibus, nec jam sunt loquelae neque sermones, quorum non audia