comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis agmnib intouare: interq tu¬
barum clangorem et militarẽ strepi-¬
tum ergudiri soltas et pr̃etui modu¬
ianimis dulcedinẽ transtulisse. Neto¬
nem transeo ne p̾cdarum studium glo¬
nosa q noĩa illius monstri cominẽo¬
ratione comiaculẽ. Quantũ deditũ
musis adriamim credimus. cuius in¬
tencio tam uehemẽs fint ut ne uicina
quidem morte lentesceret. prorsus mni¬
cum dictu. sub extremũ uite spiritũ
et amme discessu u̾siculos edidit: qͦs
iisererem nisi quia uel tibi uel tuoꝵ
alicu notos esse confido. Quid Mar¬
thum anthonium loquat qui cũ nõ
ambicione s mitis ad imperium ascẽ¬
disset. uetus philosophie cognomen
tenuit. nommi spreuit aliquanto ma¬
nis extimans philosophum ꝙͣ priici¬
penis hunis genctis exemplorim copia
nigeas eit ix ꝑ aliquis principum
siue hac litteratum speta supelectili
se pracipem nno ueto se hominẽ ẽẽ
tensebat. s mutati sunt tempora. Rie¬

Expanded text:
versis agminibus intonare interque tuversis agminibus intonare interque tubarum clangorem et militarem strepitum exaudiri solitas, ad Pyerii modulaminis dulcedinem transtulisse. 4 Neronem transeo, ne preclarum studium gloriosaque nomina illius monstri commemoratione commaculem. Quam deditum Musis Hadrianum credimus, cuius intentio tam vehemens fuit, ut ne vicina quidem morte lentesceret? prorsus, mirum dictu, sub extremum vite spiritum de anime discessu versiculos edidit, quos insererem nisi quia vel tibi vel tuorum alicui notos esse confido. 5 Quid Marcum Antoninum loquar, qui cum non ambitione sed meritis ad imperium ascendisset, vetus philosophie cognomen tenuit, novum sprevit, aliquanto maius extimans philosophum esse quam principem? Huius generis exemplorum copia ingens est; vixque aliquis principum sine hac literarum supellectili se principem, imo vero se hominem esse censebat. 6 Sed mutata sunt tempora; re
Abbreviated transcription (Latin):
uale. id luchinũ inteconutẽ medi¬
olam dum̃ de pͥncipiba literatis
Xtiles speraueram. nuo quidẽ
quales nec speraueram lrãs
tuas legi. Gratulor inter ex¬
cellenciam tuam et humilitatẽ meam
ad noticiam tui aditimi apuisse fortu¬
uam. In co sane quod licteraꝵ iparum
ultuna pars ibet diligentie mee cura
non deeait: ecq promptius euitar: quo
plus delectationis labor afferet. dim
noitulmuus ħbis et artorib ego u̾bis
et cariuimmib incũbam: ĩuitante riu
mnurire. qui querulus fugit ⁊ dextͣ
lenaq prommentem pomiferam siluã
secat: cinus studii primcias iã mĩc
degustabis / Et si fortasse aumũ altis¬
sums intentum turis ista nõ tãgant.
ut tempor mes est Scio tamẽ illos tã
magnos rerum dominos Iulium et
angustum cesares sepe arei publice
negociis bellormniq laborib in nr̃i trã¬
quillitate ocui qui euisse. et rigentes
gladiis derteras ab hostibus feriẽdis
ad sillabas numerandas ac ucces ad¬

Expanded text:
Vale. 15 Ad Luchinum Vicecomitem, MediVale. 15 Ad Luchinum Vicecomitem, Mediolani dominum, de principibus literatis. 1 Quales speraveram, imo quidem quales nec speraveram, literas tuas legi. Gratulor inter excellentiam tuam et humilitatem meam ad notitiam tui aditum aperuisse fortunam. 2 In eo sane quod literarum ipsarum ultima pars iubet, diligentie mee cura non deerit, eoque promptius enitar quo plus delectationis labor afferet: dum ortulanus herbis et arboribus, ego verbis et carminibus incumbam, invitante rivi murmure, qui querulus fugit et dextra levaque prominentem pomiferam silvam secat; cuius studii primitias iam nunc degustabis. 3 Etsi fortasse animum altissimis intentum curis ista non tangant, ut temporum mos est, scio tamen illos tam magnos rerum dominos, Iulium et Augustum Cesares, sepe a reipublice negotiis bellorumque laboribus in nostri tranquillitate otii quievisse, et rigentes gladiis dexteras ab hostibus feriendis ad syllabas numerandas, ac voces ad
Abbreviated transcription (Latin):
culo quesiunt quonam illacasu oculũ
amisisset. Muie inquit illa cculũ
amsi: s tu oculos inuenisti. Grantet
quidem ac preclare. S ne plura. Si qͥs
usqͣ adamans seuer nr̃ est amãtissi¬
mus suorum. In reliquis igit᷑ deĩceps
si quid michi fide est: sibi non ut do¬
donco iom uel delphico apolim. s ut
uno unice ueridico adhibe aures ain¬
mumq. Quociens ad me quem pr̃ne¬
bit̃ amat eius mellifluus et suauis
sermo descendent: parcius crede insi for¬
te. qd̾ uescio an insapientẽ cadat ex¬
tare non mĩꝙͣ ⁊ decipi dulce est. Sane
tarien egregium quod inẜtum erat
epłe sine responso mansisset tacita
mei pectoris aduntacione contentũ:
insi obititisset ingerni tui meritum ĩ
tanta preftim uulgaris ignorancie
iibe radiantis. Accpies igitur seo:¬
sum et qualecinq est bont consules
carmen brene: qd̾ ui lacrimosa mate¬
rici occupato mĩt aĩo uix extorsi. non
tam ut id respõsum esset. ꝙͣ ne rachil.

Expanded text:
culo, quesivit quonam illa casu oculum culo, quesivit quonam illa casu oculum amisisset. ‘Minime’ inquit illa, ‘oculum amisi, sed tu oculos invenisti’. Graviter quidem ac preclare. Sed ne plura. 3 Siquis usquam est amans, senex noster est amantissimus suorum. In reliquis igitur deinceps, siquid michi fidei est, sibi non ut dodoneo Iovi vel delphico Apollini, sed ut viro unice veridico adhibe aures animumque. Quotiens ad me, quem paterne amat, eius mellifluus et suavis sermo descenderit, parcius crede, nisi forte — quod nescio an in sapientem cadat — errare nonnunquam et decipi dulce est. 4 Sane carmen egregium quod insertum erat epystole, sine responso mansisset, tacita mei pectoris admiratione contentum, nisi obstitisset ingenii tui meritum in tanta presertim vulgaris ignorantie nube radiantis. Accipies igitur seorsum et qualecunque est, boni consules carmen breve, quod in lacrimosa materia occupato nunc animo vix extorsi non tam ut id responsum esset quam ne nichil.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uniẽtut infractũ malis cã robur.
et genetosam uere romam spiritus
marestatem. hec nigit̾ illacͥuãs uale.
dd uriũ florentiuũ amancium
ceta esse uibicia. d
Plimi seu solis couitatin
curis epła tua me reperit. lau¬
dum mearum ouusta p̃comis
Et ꝙ ꝙͣ testis abforet erubui tũ in¬
telligendum fateor quia u̾o non pro¬
prumi alterius nõ amantis s illius
nintissum seius testiõmum secuta ĩ
eam negracionem uenerat iiuus
attulit uegorii. Illud eium ommbus
que uel dicta sunt uel in eãdem sentẽ¬
cia dici possunt respondisse suffec̾it.
solere auiantimi ceca esse iudicia. huic
et apud flactum balbinus agne po¬
lipo delectatur. Et apud nulgus ama¬
torici fabella est enis qui monocule
mulieris amore correptus a parentid
tandem morbo consulentib in alias
oras mrissus et post aliquot auuos
amore depoĩto in patriani reuersus
forte illi quam uebementer amau̾at
obuius ac repente tristi artus specta¬

Expanded text:
quod mirentur: infractum malis animi robur quod mirentur: infractum malis animi robur et generosam vere romani spiritus maiestatem. Hec iugiter illacrimans. Vale. 14 Ad Brunum Florentinum, amantum clum seu solis comitatum curis epystola vestra me repperit, laudum mearum honusta preconiis, et quanquam testis abforet, erubui tamen inter legendum, fateor. Quia vero non proprium aut alterius non amantis, s senis testimonium secuta in eam narrationem venerat, minus attulit negotii. 2 Illud enim, omnibus que vel dicta sunt vel in eandem sententiam dici possunt, respondisse suffecerit: solere amantum ceca esse iudicia. Hinc et apud Flaccum Balbinus Agne polipo delectatur, et apud vulgus amatoria fabella est eius qui monocule mulieris amore correptus, a parentibus tandem morbo consulentibus in alias oras missus, et post aliquot annos amore deposito in patriam reversus, forte illi quam vehementer amaverat, obvius ac repente tristi concitus specta
Abbreviated transcription (Latin):
consolatore non eget. deiectum u̾o et
proprie nobilitatis oblitum: uerba
nõ enigunt. Perge modo qua cepisti.
et bona fide quod monstras exterius
nitus age. ne forte sub tranquilla
fronte turbida mens lateat: qd̾ peri¬
culosissimũ multis fuit. dum dissi¬
mulatis ulceribus in publico uelut
leti in cubilib sins mesti latenti me¬
tore tabuerunt. Parum sam capitis
et in puiciem ꝓpriam laborantis est.
ista calliditas. Egritudinem profiti
et palam flere securius est. ¶ Demq
quod seꝑe dixisse memor sum et dicẽ¬
dum sepius eristimo. Alto loco situs
es unde aspectum et iudicia ẜmones¬
q hoĩm effugere non potes. quo accu¬
racius tibi decoris ac fame studium
esse debet. Inter multas quidem ĩni¬
nas unum hoc bene de te meruit for¬
tuna. magnam laudis obtulit mate¬
riami. hunc qui nobiscũ uinunt hẽ¬
bunt qui nascẽtur postea. quod ĩ te
suspirient. qd̾ laudent. qd̾ efferant.

Expanded text:
consolatore non eget, deiectum vero et consolatore non eget, deiectum vero et proprie nobilitatis oblitum verba non erigunt. Perge modo qua cepisti, et bona fide quod monstras exterius, intus age, ne forte sub tranquilla fronte turbida mens lateat, quod periculosissimum multis fuit, dum dissimulatis ulceribus, in publico velut leti, in cubilibus suis mesti, latenti merore tabuerunt. Parum sani capitis et in perniciem propriam laborantis est ista calliditas; egritudinem profiteri et palam flere securius est. 22 Denique, quod sepe dixisse memor sum et dicendum sepius existimo, alto loco situs es, unde aspectum et iudicia sermonesque hominum effugere non potes; quo accuratius tibi decoris ac fame studium esse debet. Inter multas quidem iniurias, unum hoc bene de te meruit fortuna: magnam laudis obtulit materiam; habent qui nobiscum vivunt, habebunt qui nascentur postea, quod in te suspiciant, quod laudent, quod efferant,
Abbreviated transcription (Latin):
finti sic nil deinceps intempestiuũ
accidet. Mortalis eui metas longe
post tergum liquit. Quem do seumu
urchi dabis qui tot urte amios iiueres
quot hic nr̃ felititatis et gliẽ numerat
ouminm profecto fortuna tissumis qͦs
ura etas hũit. si aliquanto acius abi¬
isset ¶ Ceterum sollicitudo ac metus
nõ nsi expectantis aĩ esse solet. Qui
iam sinm recepit: in tuto est. Quan¬
tum u̾o solacium fortitudo tua sibi tri¬
buet inter semiles angustias quibus
enm sub ute finem ferox ĩplicuit for¬
tima et unde illum explicare non in¬
si nel propria uel suꝑstitis filii untus
porest. Hec et his sinulia pũtis mali
remedia tibi simito. Reliqua eĩ que
remedia indentur stimuuli sunt non
lemunt s acerbant. Aurs nec lacͥmis
redimitur nec lacrinus uincit᷑. uitari
non porest. speri potest. bec insuꝑabi¬
lis et meuitabilis mali huius ncto¬
risi sola est. Plimibus agerem nisi sci¬
rem ꝙ erectus in sin merore añis loqͣci

Expanded text:
fuit, sic nil deinceps intempestivum fuit, sic nil deinceps intempestivum accidet: mortalis evi metas longe post tergum liquit. 18 Quem vero senum michi dabis, qui tot vite annos numeret quot hic noster felicitatis et glorie numerat? omnium profecto fortunatissimus quos nostra etas habuit, si aliquanto citius abiisset. Ceterum solicitudo ac metus nonnisi expectantis animi esse solet; qui iam suum recepit, in tuto est. 19 Quantum vero solatium fortitudo tua sibi tribuet inter seniles angustias, quibus eum sub vite finem ferox implicuit fortuna, et unde illum explicare nonnisi vel propria vel superstitis filii virtus potest! 20 Hec et his similia presentis mali remedia tibi sunto; reliqua enim que remedia videntur, stimuli sunt: non leniunt, sed acerbant. Mors nec lacrimis redimitur, nec lamentis vincitur; vitari non potest, sperni potest: hec insuperabilis et inevitabilis mali huius victoria sola est. 21 Pluribus agerem, nisi scirem quod erectus et sui memor animus loquaci
Abbreviated transcription (Latin):
itaq deliminenta blandiciaꝵ a sꝑi¬
tatib tantis interseram neq inge¬
tam spem nepotum. ꝙͣuis et illa dõ
casus nros miserante nõ desit. Te
ipsum tibi ostendam. orabo. luctus
tuos iunuerare. Iacturas extimate
desme. In ea que restant linima
iam tersa conuerte. Circumspice fa¬
nilie tue statum. Coluumensiũ
domus solito pauciores hẽat colum¬
nas. quid ad rem. modo fundamẽ¬
tum stabile solidumq ꝑmaneat.
Unnis erat uilius cesar. fratrem nõ
habuit. nec filios: et paccis nomen
occultum est. quod tamen unus ege
qd̾ uerissimum est: quo plꝰ seiuit
eo minus metuendam esse fortu¬
nam. Qd̾ potuit fecit. brem tempo¬
re et fre̾s tibi et uepotes et ppĩquor
abstulit. florentissimã q prosapi¬
am redegit ad pautos. Secius ge¬
ueroseq plenus contumacie illam
intuere. Pret̾ magnaunũ genito¬
rem prope iam nichil est in quod a¬
rietare possit. Et illi quidem ut hu¬
mami nichil unꝙͣ intollerandum

Expanded text:
itaque delinimenta blanditiarum asperiitaque delinimenta blanditiarum asperitatibus tantis interseram, neque ingeram spem nepotum, quamvis et illa, Deo casus nostros miserante, non desit; te ipsum tibi ostendam. Orabo: luctus tuos numerare, iacturas extimare desine; in ea que restant, lumina iam tersa converte. Circumspice familie tue statum: Columnensium domus solito pauciores habeat columnas, quid ad rem? modo fundamentum stabile solidumque permaneat. Unus erat Iulius Cesar, fratrem non habuit nec filios, et patris nomen occultum est; quid tamen unus egerquod verissimum est: quo plus seviit, eo minus metuendam esse fortunam. Quod potuit, fecit; brevi tempore et fratres tibi et nepotes et propinquos abstulit, florentissimamque prosapiam redegit ad paucos. Securus generoseque plenus contumacie illam intuere: preter magnanimum genitorem, prope iam nichil est in quod arietare possit, et illi quidem ut humani nichil unquam intolerandum
Abbreviated transcription (Latin):
extutint. non arma. nõ satellites.
nõ amici. nou deiq legiones ⁊ clas¬
ses et exercitus. s paciencia. longam¬
untas. constancia./ Cogitandum. qͥd
non liceat fortune. in eos dico qui ca¬
duca et fugatia ista complexi sese
islius imꝑio subunserunt. Reliquos
enim tentat quidem urget et uesli¬
cat. s non steruit. Reuocanda sub o¬
qilis ounuis ein erempla: Quas sen
p̾potencium ppłorum opes effuderit
seu supillustrtum regum regna cal¬
cauerit seu quid usꝙ̃ ad origine uũ¬
di intactum furibunda reliq̃rit. Nõ
uacat hystorias euoluere. qd̾ ĩ alus
consolatoriis eplĩs ad te feti: et que¬
cumq possem studio conquirere no¬
ta sunt tibi .2. Iou demisse neq mu
uam alloquor uł puerum uł unũ a¬
nunc ut speto forciorem solito ⁊ ipĩs
calamitatib alciorem uitum cre¬
bris signatum fortune uulueridus
durateq iam uirtutis callyniuas
illius et prelia cõtempnentem. Nõ

Expanded text:
excutiunt; non arma, non satellites, excutiunt; non arma, non satellites, non amici, non denique legiones et classes et exercitus; sed patientia longanimitas constantia. 14 Cogitandum quid non liceat fortune, in eos, dico, qui caduca et fugacia ista complexi, se se illius imperio submiserunt; reliquos enim tentat quidem urget et vellicat, sed non sternit. Revocanda sub oculis omnis evi exempla, quas seu prepotentium populorum opes effuderit, seu superillustrium regum regna calcaverit, seu quid usquam ab origine mundi intactum furibunda reliquerit. 15 Non vacat historias evolvere quod in aliis consolatoriis epystolis ad te feci, et quecunque possem studio conquirere, nota sunt tibi. Non demisse neque muam alloquor vel puerum vel unum anunc, ut spero, fortiorem solito et ipsis calamitatibus altiorem, virum crebris signatum fortune vulneribus, duratoque iam virtutis callo, minas illius et prelia contemnentem. 16 Non
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ripiunt ueritatis. Quid aliud sua¬
deam: quid ue aliud rogem: insi ali¬
ud cepto. et unuicto anmo fortune
minacis insultib occurrendũ respi¬
ciendum sobrie ad nature nr̃e mo¬
lentas ac suꝑbas leges. Quid sumꝰ
ubi sumnis. ꝙͣ diu. uel hoc ipsum uł
hic futuri sumus. unde funem sol¬
uimus. quem petimus portum. quos
int̾ scopulos nauigamus. Quantũ
manis emensi sumus. quãtulum ẽ
qd̾ restat. quãtum sub fine periculũ
ꝙͣ multi ꝑ tuundũ equor ucolinnes
ĩ fancib portus et in litore pierũtꝰ
Postremo ꝙͣ graue igum sup filios
adam. nõ ut super colla bonni alte¬
mis horis ac diebus. s prorsus om¬
nbus. Nulla est ñumuitas. nulla
quies. a die eritus de uentre uirĩs eo¬
tum ut scriptum est usq in diem se¬
pultute ac reditus in matrem oĩm.
hoc nes omes non magis gtaui ꝙͣ
contimo ugo premimut mortales.
qd nõ genus. non forma non diuicie
non ingenium. nõ facundia. nõ uires

Expanded text:
preripiunt veritatis, quid aliud suapreripiunt veritatis, quid aliud suadeam, quid ve aliud rogem, nisi insistendum cepto, et invicto animo fortune minacis insultibus occurrendum? 12 Respiciendum sobrie ad nature nostre violentas ac superbas leges: quid sumus, ubi sumus, quandiu vel hoc ipsum vel hic futuri sumus, unde funem solvimus, quem petimus portum, quos inter scopulos navigamus, quantum maris emensi sumus, quantulum est quod restat, quantum sub fine periculum, quam multi per tumidum equor incolumes, in faucibus portus et in litore perierunt; postremo quam “grave iugum super filios Adam”, non ut super colla boum alternis horis ac diebus, sed prorsus omnibus. Nulla est immunitas, nulla quies, “a die exitus de ventre matris eorum”, ut scriptum est, “usque in diem sepulture” ac reditus “in matrem omnium”. 13 Hoc nos omnes non magis gravi quam continuo iugo premimur mortales, quod non genus, non forma, non divitie, non ingenium, non facundia, non vires
Abbreviated transcription (Latin):
tum michi illa placuerint conditor
idem et castigator calamus transũ¬
so lituratum uuluere iudicat his ego
difficultatib ĩplicitus silere firina¬
ueram: et presentem genuitum xp̃o
consolatori optimo solandum funẽ¬
dumq cõmittere. hec pro excusacio¬
ne silencii mei dix̾im. ¶ Et nũc ꝙ te
post tantum tempus alloquor. nõ
nutati propot̾ti s insperati gaudii ẽ.
quod pectori ineo meo nuper obstina¬
cius dolenti et qui miseris mos est
merorem ꝓprium amanti eiusdem
socratis recenciores inuexerũt litt̾e̾
quib eũ tui init̾ tot fortune nupetus
incontussam magnitdiẽm enimẽci¬
amq ꝑdidici. et qui doloreui meum
tacitus tuleram sr̃adueniens gaudi¬
um ferre non potui quoninius pias
simul i laccimas et in u̾ba prorum¬
perem quod me friuolis ne quicꝙͣ tẽ¬
tare ẜuiiculis pudor et dolor et re¬
uerentia uetuerant id ab illo celesti
uebemencius ingruerunt sereuita¬
rem mentis offuscant. et ꝯspectun

Expanded text:
tum michi illa placuerint, conditor tum michi illa placuerint, conditor idem et castigator calamus transverso liturarum vulnere indicat. His ego difficultatibus implicitus, silere firmaveram et presentem gemitum Cristo consolatori optimo solandum finiendumque committere. 9 Hec pro excusatione silentii mei dixerim. Et nunc quod te post tantum tempus alloquor, non mutati propositi sed insperati gaudii est, quod pectori meo nuper obstinatius dolenti et — qui miseris mos est — merorem proprium amanti, eiusdem Socratis recentiores invexerunt litere, quibus animi tui, inter tot fortune impetus, inconcussam magnitudinem eminentiamque perdidici; 10 et qui dolorem meum tacitus tuleram, superadveniens gaudium ferre non potui, quominus pias simul in lacrimas et in verba prorumperem, quod me frivolis nequicquam tentare sermunculis pudor et dolor et reverentia vetuerant, id ab illo celesti vehementius ingruerint, serenitatem mentis offuscant et conspectum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ medelam michi atq aliis elicui.
fletus et questuum poudus opprim̾et
Non cessi tamen nec cessan. Quocies
assurgere insus scribere ciliquid uolur:
quociens libelles enolui: rudigiem ĩ¬
gemi tabescentis abstersi: et in inti¬
mcis meniorie mee cellulas mestus
scrutator intron. Demq ominnia feci. ĩ¬
cassum tũs uenerunt ad manus meas
epłe quedam quas uisitante nos sepi¬
us fortuna per hos anuos utroq stilo
ad te unseram. In quib nichil oĩuo
meis ne dicani tuis angorib nõ solũ
curandis s eciam lemendis satis effi¬
cax uisum est. et pudebat tociens mil¬
gata repetere. noua autem cudere ex¬
hausto in primis ingenio nõ ualebã
ordin tauien et tentare non destiti
si forte supra spem orsa succederent.
Possem tria uel quatuor haterarum
ostentare primordia diuerso carac¬
tere modisq fere omnib quib pro
uarietate rerum grauide mentis af¬
fectus conceptusq parturio. Sane ꝙͣ¬

Expanded text:
animi medelam michi atque aliis elicui, animi medelam michi atque aliis elicui, fletus et questuum pondus opprimeret. Non cessi tamen, nec cessavi. 6 Quotiens, assurgere nisus, scribere aliquid volui! quotiens libellos evolvi, rubiginem ingenii tabescentis abstersi et in intimas memorie mee cellulas, mestu scrutator, introii! Denique omnis feci; incassum tamen. 7 Venerunt ad manus meas epystole quedam, quas visitante nos sepius fortuna, per hos annos utroque stilo ad te miseram, in quibus nichil omnino meis, ne dicam tuis, angoribus non solum curandis, sed etiam leniendis satis efficax visum est. Et pudebat totiens vulgata repetere, nova autem cudere exhausto in primis ingenio non valebam; ordiri tamen et tentare non destiti, si forte supra spem orsa succederent. 8 Possem tria vel quattuor literarum ostentare primordia, diverso charactere modisque fere omnibus quibus pro varietate rerum gravide mentis affectus conceptusque parturio; sane quan
Abbreviated transcription (Latin):
no mediolauensi qui hanc urbera
regit dolent̾ nurrante mestus audi¬
eram poposci et ostensas non sine
lacinus legi. Enĩuero ibi auibagi¬
b pplexa ouinia. et uil penitus cer¬
tum legebatut. Ab urde ueten fa¬
ma surcererat mox p̃lata florentiã
et per quorumdam religiosorim
litteras appeninũ transgressa Bono¬
niam primo inde ad nos semꝑ ut fit
crescendo ac uariaudo puene̾rat in
re igitur dubia quia natura hoc ht¬
ut que audita displicent iuix totis
precordiis admittantur: mcilui mͥ
niterim feliciora ꝑunttere Sic egra
niens ad melioris spei dulredinem
recurrebat. ea tamen enainda ⁊ ue¬
lut sõmantis unseri fuginua felici¬
tas erat. Quid unilta. qu̾ius assidue
suꝑuentu nouorum nũcioꝵ spes illa
decrescera̾t: nichil tamẽ prius plane
compertum sci ꝙͣ ad me secratis mĩ
laccunabiles littere ꝓuenirent Ita mi¬
rum tybetinas etumpuas ex alio or¬
be michi rodanus nunciauit. Ille u̾o
michi lictere ancipitis spei refugnm

Expanded text:
no Mediolanensi, qui hanc urbem no Mediolanensi, qui hanc urbem regit, dolenter narrante mestus audieram, poposci, et ostensas non sine lacrimis legi. 4 Enimvero illic ambagibus perplexa omnia, et nichil penitus certum legebatur. Ab Urbeveteri fama surrexerat; mox perlata Florentiam, et per quorundam religiosorum literas Apenninum transgressa, Bononiam primo, inde ad nos, semper ut fit, crescendo ac variando pervenerat. In re igitur dubia — quia natura hoc habet, ut audita que displicent, vix totis precordiis admittantur — malui michi interim feliciora promittere; sic egra mens ad melioris spei dulcedinem recurrebat: ea tamen evanida et velut somniantis miseri fugitiva felicitas erat. 5 Quid multa? quamvis assidue superventu novorum nuntiorum spes illa deresceret, nichil tamen prius plane compertum scivi, quam ad me Socratis nostri lacrimabiles litere pervenirent. Ita mirum! tyberinas erumnas ex alio orbe michi Rodanus nuntiavit; ille vero michi litere ancipitis spei refugium
Abbreviated transcription (Latin):
hĩto. et si quid extemorum extigit bo¬
norum. neq enĩ uimus aula tua ai
meo contulit.ꝙͣ corpori ꝙͣ fortuius.
sub te muitritus a inuentute mea. sub
te auctus atq eruditus sum. ꝙͣ tum
uł int̾turandum casum maliguitas
uł ingemi mediocritas passa est ut
ex merito tenear et hunc calauium.
et hanc derteram. et hoc quantulũ¬
cumq est aniim lumen ad aĩ tui so¬
lamen refrigenum q reuertere. Id me
in aliis malis nrĩs pro uirib obẜuas¬
se memmi. nec tu reor oblitus es¶In
hoc uero tam graui tamq intracta¬
bili et fuesto nuluere quod uobis nõ¬
dum fletibus nrĩs saciata mors in¬
tulit quid agerem. quid loquerer. uł
om̃no quid hiscerem non inuem.
Corrui miser ad prmiam rei famã.
et uelut repentiuo fulminis frago¬
re dirigui. deinde ubi primũ sparsa
racionis arma colligere et prostra¬
tum ac iacentem aniurũ attollere
posse cepi: lrãs infelicissumi rumoris
quem prius ab egregio uiro pagaui¬

Expanded text:
habito, et siquid externorum obtigit bohabito, et siquid externorum obtigit bonorum. 2 Neque enim minus aula tua animo meo contulit quam corpori, quam fortunis; sub te nutritus a iuventute mea, sub te auctus atque eruditus sum, quantum vel intercurrentium casuum malignitas vel ingenii mediocritas passa est; ut ex merito tenear et hunc calamum et hanc dexteram et hoc, quantulumcunque est, animi lumen ad animi tui solamen refrigeriumque convertere. Id me in aliis malis nostris pro viribus observasse memini, nec tu, reor, oblitus es. 3 In hoc vero tam gravi tamque intractabili et funesto vulnere, quod nobis nondum fletibus nostris satiata mors intulit, quid agerem, quid loquerer, vel omnino quid hiscerem, non inveni. Corrui miser ad primam rei famam, et velut repentino fulminis fragore dirigui; deinde, ubi primum sparsa rationis arma colligere et prostratum ac iacentem animum attollere posse cepi, literas infelicissimi rumoris, quem prius ab egregio viro Pagani
Abbreviated transcription (Latin):
dilecti mei perpetuam sedem litus
italicum amabo. Salue tellus egre¬
gia. fratemarum reliquiatum tu¬
stos fidelissima. tu me largius flere.
tu parcius sperare dociusti.¶ Tu autẽ
aute tempus erepte michi frater.
qui hec me ui lamenta precipitas
eteruum uale. Ego quidem ex te
gaudium ac solamen qd̾ in his qͥ¬
bus aslidue moruut tertis expecta¬
bam. ubi neq gaudii neq solacii lo¬
tus est: multo certurs prestante dõ
multoq cumulatius deinceps in t̾ra
uiuencium expecto. S ecce muic ex¬
perior quod apud stacium legi. dul¬
ce loqui unseris. Profecto sic est.
Qͣ multa enim non senciens ĩpetu
magꝰ ꝙͣ aui iudicio dolent̾ effu¬
di. nec loquendo sacior. s accendor.
ne desine quide sas abrimpam ioit.¬
D lohem de colupna curdmale cosola
super frm̃ ac nepotũ morti
si enim soluendo non sun bo¬
ne fidei debitor sum. fatebor
bi õmina debete. Ingenium .s. et
corpustulum hoc quod peregrinus in¬

Expanded text:
dilecti mei perpetuam sedem, litus dilecti mei perpetuam sedem, litus italicum, amabo? Salve, tellus egregia, fraternarum reliquiarum custos fidelissima, tu me largius flere, tu parcius sperare docuisti. 24 Tu autem, ante tempus erepte michi frater, qui hec me in lamenta precipitas, eternum vale; ego quidem ex te gaudium ac solamen, quod in his quibus assidue morimur terris expectabam, ubi neque gaudii neque solatii locus est, multo certius, prestante Deo, multoque cumulatius deinceps in terra viventium expecto. 25 Sed ecce nunc experior quod apud Statium legi: Dulce loqui miseris. Profecto sic est; quam multa enim non sentiens, impetu magis quam animi iudicio dolenter effudi! nec loquendo satior sed accendor, nec desinere quidem scio: abrumpam igitd Iohannem de Columna cardinalem, consolatoria super fratrum ac nepotum mortibus. si enim solvendo non sim, bone fidei debitor sum —, fatebor me tibi omnia debere, ingenium scilicet et corpusculum hoc quod peregrinus in
Abbreviated transcription (Latin):
tu formdinis ac terrarum regio. tu
luctus ac miserie domus esto. te pere¬
gtinus. te mercator. Postremo te ciues
tui fugiant. te mator pallidus e sum¬
nus moncium despiciat iugis. te nau¬
ta trepidus ex alto prospectet et in¬
famem scopulum detinaus opem
uelorim renns addiciat Heu quo
me dolor pepulit: quid loquor. aut
nbi sum: mortalia mortalis tam gra¬
niter fleo et insontem tercam que¬
suum ius recepit erector: incertus
nbiam ip̃e moritutus atq hunc pul¬
uerem terte redditutus sun. Itaq iã
frater lamentis et genitibus absti¬
quies sepulclia. leue solamen. sed
multis iam uiris illustribus opta¬
tum. Te minirum hactenus ut cu¬
pide uiderem ipse tertarum situs
amenitasq prestabant. Deinceps
carissum michi ciueris fuatritem
amara quadem dulcedine multo
libencius in debo. Si enm amiãtissi¬
me olu coniugi pompen sui mors¬
et truncum impie cadauet harenas
nuualiacas commendabat usq adeo
ut inde nollet auelli: tut nou ego

Expanded text:
tu formidinis ac terrorum regio, tu tu formidinis ac terrorum regio, tu luctus ac miserie domus esto. Te peregrinus, te mercator, postremo te cives tui fugiant, te viator pallidus e summis montium despiciat iugis, te nauta trepidus ex alto prospectet et infamem scopulum declinans, opem velorum remis adiciat. 21 Heu, quo me dolor pepulit? quid loquor? aut ubi sum? mortalia mortalis tam graviter fleo, et insontem tersuum ius recepit, execror, incertus ubinam ipse moriturus atque hanc terram terre redditurus sim. Itaque iam, frater, lamentis et gemitibus abstiquies sepulcri; leve quidem solamen, sed multis iam viris illustribus optatum. 23 Te nimirum hactenus ut cupide viderem, ipse terrarum situs amenitasque prestabant; deinceps carissimi michi cineris servatricem, amara licet quodam dulcedine multo tamen libentius videbo. Si enim amantissime olim coniugi, Pompeet truncum impie cadaver arenas niliacas commendabat, usque adeo ut inde nollet avelli, cur non ego
Abbreviated transcription (Latin):
um et erupi fecuor. huc syllea rabi¬
es. huc caribdis impetus. et quecũq
uasti maris pericula trausferantur.
laret Folus inquietes fratres. Au¬
strum et reliquos qui tus finibus
insultare sunt soliti. ut toto orbe trã¬
quillo te unai perpetue quaciant
procelle. Quicꝙͣ uel mortium uł mor¬
bonnu per omes terras ac maria
pestifer hic aunus effudit in te solã
confluat. queq aliis añua. tibi pe¬
stis eterua sit Purgetur insula sat¬
danie. et quicꝙͣ celi crassioris usqmͣ
est. Purgentur stagua. et sulphu¬
rri lacus. lnuoseq penitus paludes.
Tepescat archos. refrigeretur ethr̃opia.
Uacuetur serpentibus sus africa.
Trigribus hircaniai. Quicquid mon¬
strorum et mmanium beluarum or¬
bis habet in te ex omni tertacum ꝑte
conueniat. In te tristes nebule. in te
latices fumesti. et inclementes aure.
in te frigora estus qz deseiant. De¬
iiq cum summa humam generis
salute tu sola depeas. tu locus mortis.

Expanded text:
um et Euripi fervor, huc Scyllea rabium et Euripi fervor, huc Scyllea rabies, huc Caribdis impetus et quecunque vasti maris pericula transferantur; laxet Eolus inquietos fratres, Austrum et reliquos, qui tuis finibus insultare sunt soliti, ut toto orbe tranquillo, te unam perpetue quatiant procelle. 19 Quicquid vel mortium vel morborum per omnes terras ac maria pestifer hic annus effudit, in te solam confluat; queque aliis annua, tibi pestis eterna sit. Purgetur insula Sardinie et quicquid celi crassioris usquam est; purgentur stagna et sulphurei lacus limoseque penitus paludes; tepescat Arthos, refrigeretur Ethiopia, vacuetur serpentibus suis Africa, tigribus Hyrcania, quicquid monstrorum et immanium beluarum orbis habet, in te ex omni terrarum parte conveniat. 20 In te tristes nebule, in te latices funesti et inclementes aure, in te frigora estusque deseviant; denique cum summa humani generis salute tu sola depereas; tu locus mortis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc erepta spe gemimato deside¬
rio quid agam lacrimis ne atq su
spiriis alar. et in amssi locum mero¬
morem meum indesment̾ ãplec¬
tar: au uero sereuare aunuum in¬
tar et cirtunstrepentibus fortune
unuus in arcem racionis euadere
Hoc prestat. illud placet. hunc unt᷑
erigit. huic affectus incuruant. et
quo me uertam: quid ue potissi¬
nuui sequar. incertus sum. ⁊ ma¬
le michi est sepissime endenti. se¬
pissime nasiurgenti/ Saona netes
atq nupiai. que me in his aurietaiti¬
bus inuoliusti. quid tibi pro meritis
imprecer. abstulisti amie mee dum¬
dium ac florentissima etate crescen
teqz iuenem uirtute. dum ad huc
ordiretur merorabiliter succidisti. et
nunc illi pectori in quo frauciscus
meus hospitabatur molenter in cum¬
bis. Ipse enui abiit te licet unuita.
Nichil in illum niris habes. corpus
tm̃ illius et spem meam sinul obru¬
is. pro quo quid aliud optem tibi:
ac fluctibus obiecisti. huc ius sirti¬

Expanded text:
Nunc, erepta spe geminatoque desideNunc, erepta spe geminatoque desiderio, quid agam? lspiriis alar, et in amissi locum merorem meum indesinenter amplectar? an vero serenare animum nitar, et circumstrepentibus fortune minis, in arcem rationis evadere? Hoc prestat, illud placet; hinc virtus erigit, hinc affectus incurvant; et quo me vertam, quid ve potissimum sequar, incertus sum, et male michi est sepissime cadenti, sepissime resurgenti. 17 Saona nocens atque impia, que me his anxietatibus involvisti, quid tibi pro meritis imprecer? abstulisti michi “anime mee dimidium”, ac florentisteque iuvenem virtute, “dum adhuc ordiretur”, inexorabiliter “succidisti”, et nunc illi pectori in quo Franciscus meus hospitabatur, violenter incumbis. Ipse enim abiit, te licet invita; nichil in illum iuris habes, corpus tantum illius et spem meam simul obruis. 18 Pro quo quid aliud optem tibi? ac fluctibus obiecisti: huc vis Syrti
Abbreviated transcription (Latin):
inde per litteras pollicitus. Sic so¬
crates mens non futircum iam s
presentem enis nunciauerat ad
ad me traunte in italiam propera¬
re.heu michi. nunc recolo uelut ad¬
huc felie atq integer proxiam
abscissionem et instantes mmiẜias
presagirem. meq confestun scirem
optima in ei ipsius parte cariturũ.
breuissimam felicitatem meam in¬
tebar ertendere. quid fata metum
agerent ignoraus. Ueniet dicebã
prius me qmͣ grandeun patrem
qm dulces fratres ac sorores inisere
Iuiciam manus. actenebo. nec ma¬
gis urribus opus erit. Opitula¬
torem ex adu̾so iueniam. Amor
qui cum illo habitat partes mecũ
faciet. Iam ille crebro mchi dic̾e
consueuerat. horacianum illud. te¬
cum unuere amem. tecum obeam
li beus. S ecce manus quas ego s
uncere cogitaueraui mors mecit.
Et ꝙ ad te pridie breu quadã epła
direram de consiliis hominum iu¬
dicare fortunam longe aliter atq
ego senseram interpretata est

Expanded text:
inde per literas pollicitus; sic Soinde per literas pollicitus; sic Socrates meus non futurum iam, sed presentem eius nuntiaverat adad me tramite in Italiam properare. 14 Heu michi! nunc recolo; velut, adhuc felix atque integer, proximam abscissionem et instantes miserias presagirem neque confestim scirem optima mei ipsius parte cariturum, brevissimam felicitatem meam nitebar extendere, quid fata mecum agerent ignorans. ‘Veniet’ dicebam, ‘prius me quam grandevum patrem, quam dulces fratres ac sorores visere; iniciam manus ac tenebo, nec magnis viribus opus erit; opitulatorem ex adverso inveniam: amor, qui cum illo habitat, partes mecum faciet’. 15 Iam ille crebro michi dicere consueverat horatianum illud Tecum vivere amem, tecum obeam libens. Sed ecce manus, quas ego sibi inicere cogitaveram, mors iniecit; et quod ad te pridie brevi quadam epystola dixeram, de consiliis hominum iudicare fortunam, longe aliter atque ego senseram, interpretata est. 16
Abbreviated transcription (Latin):
scepi. que in anuin mei penetralib
adamantina sede recondidi. Spero
itidem de me ille sentiret. eoq pro¬
pensius quo et humannorem illum
et amantiorem natura protulerat.
Nunc autem illius temporis iẽo¬
ria et amara michi simul ⁊ dulcis
est. huic mulcet. huic cruciat. nec
satis experior malim ne fuisse illi
honnini notus an incegnitus. Ami¬
cum enim talem felix et dulce qui¬
dem habuisse s amisisse miserri
ram. quod non sine pudore fateor ⁊
affectuum in me plus et uirium
nimus qmͣ opinabat innemo. pu¬
tabam enim et dignum erat mul
ictus et iniurias fortune. fallebar
amare tenertime hoc enim il hus
erga me caritas et obsequia mere
fuit ꝙͥ ĩpremeditacio enis quod nõ
moriturum. Et profecto si quis in
boc torrente rerum humanarum
ordo esset aute me moni nou debu¬
it. post me natus. Accessit ferue̾s
atq auria eius expectacio de qua
multa iam dixi. Sic enim ipse mͥ
supremo lacrimans digressu: sic de¬

Expanded text:
scepi, que in animi mei penetralibus scepi, que in animi mei penetralibus adamantina sede recondidi; spero itidem de me ille sentiret, eoque propensius, quo et humanioet amantiorem natura protulerat. Nunc autem illius temporis memoria et amara michi simul et dulcis est; hinc mulcet hinc cruciat, nec satis expedio malim ne fuisse illi homini notus an incognitus; amicum enim talem, felix et dulce quidem habuisse, sed amisisse miserrimram; quod non sine pudore fateor, et affectuum in me plus et virium minus quam opinabar, invenio; putabam enim — et dignum erat multictus et iniurias fortune. Fallebar amare tenerrime; hoc enim illius erga me caritas et obsequia merebfuit, quam impremeditatio eius quod non moriturum. Et profecto siquis in hoc torrente rerum humanarum ordo esset, ante me mori non debuit post me natus. 13 Accessit fervens atque anxia eius expectatio, de qua multa iam dixi: sic enim ipse michi supremo lacrimans digressu, sic de
Abbreviated transcription (Latin):
quadam spe nou aliter ꝙͣ oꝑinus
ꝑ quietem dapibus sopitus esuries.
ces et moti stridor cardinis et pain¬
mentum proterens ingula corm
iuhiabam uł cui inherebam calanũ
festinabundus abieti: quociens sur¬
participem. Neq fratrem solum ut
tullii quibus hoc loco possum pro¬
prie uerbis utar: s suauitate frẽm
ppe equalem. obsequio filium cõ¬
Siẽmo uix integro illius conuictu ⁊
anncicia fretus sum. tempus heu ure
alloquio ne dicam amicicie satis pa¬
tens. s hoc uno solor orbitatem me¬
am. ꝙ auibo certatun illus tempo¬
ris breuitatem ardentissima hinc
illinc caritate laraunus. et quic¬
quid in amicicia dulce uel sanctum
est quod in spacioso euo alii solent.
nos explicinnus in augusto. ut iã
delectatio nr̃a diuturmor. amicicie
uero fides certe neq siucerior neq
familiaritas arctior esse posset. In
iudit gustatam michi uite dulce¬
dinem fortuna. plurima ⁊ magna
fidei sue pignora samis egerq su¬

Expanded text:
quadam spe non aliter quam somniquadam spe non aliter quam somniatis opimis dapibus sopitus esuriens ces et moti stridor cardinis et pavimentum proterens ungula corniinhiabam, vel cui inherebam calamum, festinabundus abieci! quotiens surparticipem, neque fratrem solum – ut Tullii, quibus hoc loco possum proprie, verbis utar – sed suavitate fratrem prope equalem, obsequio filium, conBiennio vix integro illius hominis convictu et amicitia fretus sum, tempus, heu, vix colloquio, ne dicam amicitie, satis patens; sed hoc uno solor orbitatem meam, quod ambo certatim illius temporis brevitatem ardentissima hinc illinc caritate laxavimus, et quicquid in amicitia dulce vel sanctum est, quod in spatioso evo alii solent, nos explicuimus in angusto; ut iam delectatio nostra diuturnior, amicitie vero fides certe neque sincerior, neque familiaritas arctior esse posset. 10 Invidit gustatam michi vite dulcedinem fortuna. Plurima et magna fidei sue pignora sanus egerque su
Abbreviated transcription (Latin):
dem prorsus miserabiliter ac miser¬
time. Poit tot recum speratarim ĩo
et uelut hibenue sereno noctis ccede̾
diti curis mordatibus ausus suin.
Ecce iam dilectus meus aderit.frã¬
ciscus meus. frater meus. non mi
ecce adent. et forte iam adest. tam
uehementi eium meditacione in
enm intudueram ut sepe uelut au¬
te oculos aspicerem tanto matis
ac tercarum spacio distantem. et
is ĩuise moras solabar absencie
me q ipsum ut fit quadam curu uo¬
luptate fallebam. Quociens aliqͥs
ex pueris meis: quibus ille se fete¬
rat multa morum suauitate cans¬
sumim ad me aliguid minciaturꝰ
intrauerat. ita eram quasi ille iã
afforet. Quociens quisꝙͣ fores mi¬
pulerat: fluctuabam. et pastornm
illud in primis occurrebat amio.
Nescio quis certe est. et ylas in lỹ¬
uime latrat. Credimus. an qui a¬
mant ipsi sibi soninia fingunt. h
michi mif amans sonmia finge¬
bam. his augebar curis. his estuabã¬
sollicitudinidus. pascebarq temu

Expanded text:
dem prorsus miserabiliter ac miserdem prorsus miserabiliter ac miserrime. 4 Post tot rerum speratarum inopet velut hiberne sereno noctis crederediri curis mordacibus ausus sum: ‘Ecce iam dilectus meus aderit, Franciscus meus, frater meus, amicus ecce aderit et forte iam adest’. 5 Tam vehementi enim meditatione in eum incubueram, ut sepe velut ante oculos aspicerem, tanto maris ac terrarum spatio distantem et his invise moras solabar absentie meque ipsum, ut fit, quadam cum voluptate fallebam. 6 Quotiens aliquis ex pueris meis, quibus ille se fecerat multa morum suavitate carissimum, ad me aliquid nuntiaturus intraverat, ita eram quasi ille iam afforet; quotiens quisquam fores impulerat, fluctuabam et pastorium illud in primis occurrebat animo: Nescio quid certe est: et Hilas in limine latrat. Credimus? an qui amant ipsi sibi somnia fingunt? 7 Hec michi miser amans somnia fingebam, his asolicitudinibus, pascebarque tenui
Abbreviated transcription (Latin):
tociens frustrati. tociens ludibrio ha¬
biti. sperandi consuetudinem ⁊ ml¬
lics elusam credulitatem nestimmus
eruere. tanta felicitatis licet false
dulcedo est. Heu demẽs heu cece reꝵ¬
q oblite tuarum. quociens mecum
dixi. uide hic. nota. attende. subsiste.
recogita. ĩprime signum fixum mã¬
surum indelebile. Memento fraudis
lrunis et illius. Nichil unꝙͣ speraue¬
tis. nichil ccedideris fortune. mendar
est. uaria lena. infida. Priora enis
blanda et mitia. Posteriora eius ac̃¬
bissima. N osti iam hoc ferale prodi¬
gniu erꝑtus a nemine itm docendꝰ.
Tius igitur eremplis tibi consule. ⁊
nullum cum hac mire comercium
caueto. Eque prounttentem ac ne¬
gantem despice. eque largienteu
mapientemq contempne. ¶ Hoc de¬
treueram. hec mente firmaueram.
At post tam untile ꝓposituui ecce tur¬
sus ꝙͣ muliebriter qmͣ mepte decidi.
ndiculose dixerim. an u̾o flebiliter.
ridiculose aliis fortasse. michi qui¬

Expanded text:
Totiens frustrati, totiens ludibrio haTotiens frustrati, totiens ludibrio habiti, sperandi consuetudinem et milies elusam credulitatem nescimus exuere; tanta felicitatis, licet false, dulcedo est! 2 ‘Heu demens, heu cece “rerumque oblite tuarum”’ quotiens mecum dixi, ‘vide hic, nota, attende, subsiste, recogita, imprime signum fixum, mansurum indelebile; memento fraudis huius et illius; nichil unquam speraveris, nichil credideris fortune: mendax est, varia levis infida; priora eius blanda et mitia, posteriora eius acerbissima nosti. Iam hoc ferale prodigium expertus, a nemine iam docendus, tuis igitur exemplis tibi consule et ullum cum hac inire commercium caveto; eque promittentem ac negantem despice, eque largientem rapientemque contemne’. 3 Hoc decreveram, hoc mente firmaveram; at post tam virile propositum, ecce rursus quam muliebriter, quam inepte decidi: ridiculose dixerim, an vero flebiliter? ridiculose aliis fortasse, michi qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil non lice sibi extimat. uidebor
iute meo uti. si quasi rem̃entum
thesautum domi recondidero curã¬
ꝙ sumpsero ue tam facile ruisus
eo caream. Id tibi preninciatum
uelim quo paciencius feras tum ac¬
cident. neq enm ut aduentus fui
fcutu tetum modo partitus sum.
sic ipsum parciar amicum. Multo
ratior multoqꝵ p̃ciosior res est ami¬
citia ꝙͣ antum. In qua si quid aui¬
dius egero: excuset uttũq possesse
tei precium duticiem possessoris.
Ego quidem te consortem non reicio.
ita tamen ut presentem parciamur.
Ut partem igitur tuaui feras. nno
yo ut pro uno duos habeas: uenire
te amor cogat. Eualle serena par¬
mẽsium. pastorali calamo .iiiͦi. iduc¬
lis.. ld eundem expectati amici
domi tranquillum. nchil stabile. in¬
chil tutum. Huc fortune us. huic
mortis uisidie. huc fugatis inuudi
blandicie. undiq circumuallamur
miseri. et inter tot laqueos spond̾e
nobis iocundum aliquid audemus.

Expanded text:
nichil non licere sibi extimat; videbor nichil non licere sibi extimat; videbor iure meo uti, si quasi reinventum thesaurum domi recondidero, curamque sumpsero ne tam facile rursus eo caream. velim, quo patientius feras cum acciderit; neque enim, ut adventus sui famam tecum modo partitus sum, sic ipsum quoque partiar amicum. Multo rarior multoque preciosior res est amicitia quam aurum; in qua siquid avidius egero, excuset utcunque possesse rei precium duritiem possessoris; ego quidem te consortem non reicio, ita tamen, ut presentem partiamur. Ut partem igitur tuam feras, imo vero ut pro uno duos habeas, venire te amor cogat. Vale. E valle serena Parmensium, pastorali calamo, IV Idus Aprilis. 12 Ad eundem, de expectati amici homini tranquillum, nichil stabile, nichil tutum; hinc fortune vis, hinc mortis insidie, hinc fugacis mundi blanditie: undique circumvallamur miseri. Et inter tot laqueos spondere nobis iocundum aliquid audemus?
Abbreviated transcription (Latin):
it recenti quodam nũcio:
quod tetum. qmͣnus multa loqui lo¬
cus tempus q prohibeat partiti
quantalibet breuitate disposui frã¬
tistum nr̃m aduentare audio. et
iam esse chassilie. multis quidem
iactatum casibus et tercestribus
maritumsq periculis: saliuum ta¬
men. et ad me primum ille nunc
recto ut auint calle festinat. et de
uiarimi ut certus sum prolixitate
conquetitur. sepe uirgilianum il¬
lud in ore habens italiam sequiuiͦ
fugientẽ et uoluiinur undis. Rec
mimetito. Putabat enim me in
gallia reperire. s illam cucie seni¬
sentinam tolerare nequnieram.
Proximus ilti saltus in patriaui.
tun eum desiderio ardere certe scio.
s michi ccede: qd̾ non scciberem si
propolitum iueum preuert̾e posses
ullt prouidencia. crede iꝙͣ michi.
de consiliis hominum fortuna iu¬
dicat. Inter congitatus atq actus
magnus quidam ut nulgo dicit᷑
mous est. Quando hic erit quem
iaui iam affuturum spero iuiciam
manus Imperosa res est amor.

Expanded text:
it recenti quodam nuntio; it recenti quodam nuntio; quod tecum, quamvis multa loqui locus tempusque prohibeat, partiri quantalibet brevitate disposui. 2 Franciscum nostrum adventare audio et iam esse Massilie, multis quidem iactatum casibus et terrestribus maritimisque periculis, salvum tamen. Et ad me primum ille nunc recto, ut aiut, calle festinat et de viarum, ut certus sum, prolixitate conqueritur, sepe virgilianum illud in ore habens: Italiam sequimur fugientem et volvimur undis; nec immerito. Putabat enim me in Gallia reperire, sed illam curie sentinam tolerare nequiveram. Proximus illi saltus in patriam. 3 Tui eum desiderio ardere certe scio, sed michi crede — quod non scriberem, si propositum meum pervertere posses ulla providentia — crede, inquam, michi: de consiliis hominum fortuna iudicat. Inter cogitatus atque actus magnus quidam, ut vulgo dicitur, mons est. Quando hic erit, quem iamiam adfuturum spero, iniciam manus. Imperiosa res est amor,
Abbreviated transcription (Latin):
añs. uictor gaudebo uictus incta
cum iusticia me solabor. Nõ mĩc
prium fortune ludis exerceor.
Si dici quibus artib caduce spei
uulnus eluditur. Eant igitur res
uiriunq modo ego non mouear.
neq herde quo mouen debeami ĩ¬
telligo. ⁊zempe equo animo possũ
uel assequi quod meum est uel
dinittere quod nunꝙͣ assequi po
tin. Comipendiaria ad diuic: as phy¬
losphorum uia est que monstrat
non addendum diuiciis. s cupidi¬
titibus decrahendum. hant sequi
disposin. ne in illud dinum ac labo¬
nosum negociorum mextritabiliũ
iter nicidam a quo me deus et ip̃a
natute mee condictio mariu ut ita
direrim rettaretunt. De igitꝰ sit
quicquid esse potest. michi pauptas
meai non molesta nec sordida. sed
multis plus eciam ꝙͣ uellem num¬
diosa sufficiet: cum qua si bene mi¬
chi conuenit ut udetut seuecte. di¬
nes sum. uale . uiiͦ. idꝰ aprilis uetone
Ad eundẽ aduentantis aĩci¬
quantum ue leticie accesse¬

Expanded text:
animus: victor gaudebo, victus victa animus: victor gaudebo, victus victa cum iustitia me solabor. Non nunc primum fortune ludis exerceor; didici quibus artibus caduce spei vulnus eluditur. Eant igitur res utcunque, modo ego non movear; neque hercle quo moveri debeam, intelligo; nempe equo animo possum vel assequi quod meum est, vel dimittere quod nunquam assequi potui. 10 “Compendiaria ad divitias” philosophorum via est, que monstrat non addendum divitiis, sed cupiditatibus detrahendum; hanc sequi disposui, ne in illud durum ac laboriosum negotiorum inextricabilium iter incidam, a quo me Deus et ipsa nature mee conditio, manu, ut ita dixerim, retraxerunt. De lire igitur sit quicquid esse potest; michi paupertas mea non molesta nec sordida, sed multis plus etiam quam vellem invidiosa, sufficiet. Cum qua si “bene michi convenit”, ut videtur Senece, “dives sum”. Vale. VII Idus Aprilis, Verone. 11 Ad eundem, adventantis aquantum ve letitie accesser