comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
U ix ea fatus erat. medios uolat ecce per hostes.
Uectus e quo spumante saces ad uersa sagitta
Saucius ora. ruit que in plorans nomine turnum.
Furne inte suprema salus. miserere tuorum.
Fulminat aeneas armis. summcsq minatur
De iecturum arces italum. excidioq daturum.
Lam que faces ad tecta uolant. inte ora latini.
Inte oculos referunt mussat rex ipse latinus
Q uos generos uoc&. aut quae sese ad foedera flectat.
Praeterea reginatui fidissima dextrore
Occiditupse suã lucemq exterrita fugit.
Soli pro portis messapus & aceratinas
Sustentant aciem. circum hos utrimque phalanges
S tant densȩ. strictisq seges mucronib horra
Ferreu tu currum deserto in gramine uersas.
Opͥstipuit uaria confusus imagine rerum
Turnus & obtutu tacito stetit aestuat ingens
U no in corde pudor mixtoq in sania luctu.
Et furiis agitatus a mon& conscia uirtus.
U tprimum discussẽ umbrac & lux readita menti

Expanded text:
Vix ea fatus erat: medios volat ecce per hostis Vix ea fatus erat: medios volat ecce per hostis vectus equo spumante Saces, adversa sagitta saucius ora, ruitque implorans nomine Turnum: Turne, in te suprema salus: miserere tuorum. Fulminat Aeneas armis summasque minatur deiecturum arces Italum exscidioque daturum; iamque faces ad tecta volant. In te ora Latini, in te oculos referunt; mussat rex ipse Latinus, quos generos vocet aut quae sese ad foedera flectat. Praeterea regina, tui fidissima, dextra occidit ipsa sua lucemque exterrita fugit. Soli pro portis Messapus et acer Atinas sustentant aciem. Circum hos utrimque phalanges stant densae, strictisque seges mucronibus horret ferrea: tu currum deserto in gramine versas. Obstipuit varia confusus imagine rerum Turnus et obtutu tacito stetit. Aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu et furiis agitatus amor et conscia virtus. Ut primum discussae umbrae et lux reddita menti,
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos seua manu muttamus funera teueris.
Nec numero inferior pugnȩ. nec honore recedes.
Turnus ad haec.
Osorori & dudum agnoui cumprima partem
Foedera curbastoteque haec inbella dedisti:
Finunc ne quiquam fallis dea seo quis olẏmpo
Dimissam cantos uoluit ceferre laboresͤ
An fratris miseri la&um ut crudele uideres.
Nam quidago. aut quae iamspond& fortuna salutẽ:
U idi oculos ante ipsemeos me uoce clamantem
M urranum. quo non superat michi carior alter
O ppatre ingentem atq ingenti uulnere uictum.
Occidit infelix ne nostrum dedecus ufens
A spicere & teucri potiuntur corpore & armis.
Exscindi nedomos: Ed reb de fuit unum
Perpetiar dextra nec drancis dicta refellam:
Terga dabo & curnum fugientem haec t̾ra uidebit.
Usque adeo ne mori miserum est uos omihi manes
Este boni quoniam superis auersa uoluntas.
Sancta aduos anima atq istius inscia culpae
Descendam magnorum haud umquam indignus auorũ.

Expanded text:
et nos saeva manu mittamus funera Teucris. et nos saeva manu mittamus funera Teucris. Nec numero inferior pugnae nec honore recedes. Turnus ad haec: O soror, et dudum adgnovi, cum prima per artem foedera turbasti teque haec in bella dedisti, et nunc nequiquam fallis dea. Sed quis Olympo demissam tantos voluit te ferre labores? An fratris miseri letum ut crudele videres? Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem? Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem Murranum, quo non superat mihi carior alter, oppetere ingentem atque ingenti volnere victum. Occidit infelix nostrum ne dedecus Ufens adspiceret; Teucri potiuntur corpore et armis. Exscindine domos id rebus defuit unum perpetiar, dextra nec Drancis dicta refellam? Terga dabo et Turnum fugientem haec terra videbit? Usque adeone mori miserum est? Vos O mihi Manes este boni, quoniam superis aversa voluntas! Sancta ad vos anima atque istius nescia culpae descendam, magnorum haud umquam indignus avorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Etroseas laniata genas. tum c&era circum
Turba furit. resonant latȩ plangorib aedes.
Hinc cotam infelix uulgatur fama ꝑ urbem.
Demit cunt mentes. it scissa ueste latinus rare ccccorooo¬
Conugis atconitus fatis urbis que ruina.
Caniciem in mundo per fusam puluere turpans.
Interea extremo bellator in ȩquore turnus
Palantis sequitur paucos. iam segnior atque
Lam minus atq minus successu la&us aequorum
Actulit hunc illi caecis terrorib aurte
Commixtum clamorem. arrectasq inpulit auris.
Confusȩ sonus urbis. & in la& abile murmur.
Fimichi quid tanto turbantur moenia luctu:
Quisueruit tantus diuersa clamor aburbe:
Sic ait. adductisq amens subsistit ablenis.
Atq huic infaciem soror ut conuersam& i sei
Aurige currumq & nequos & lora regebat
Talib occurrit dictis. hac turne sequamur
Proiugenas. qua prima uiam uictoria pandit.
S unt alii qui tecta manu defendere possant.
In gruit aeneas italis. & proclia misca: urrocoo

Expanded text:
et roseas laniata genas, tum cetera circum et roseas laniata genas, tum cetera circum turba furit: resonant late plangoribus aedes. Hinc totam infelix volgatur fama per urbem. Demittunt mentes; it scissa veste Latinus, coniugis attonitus fatis urbisque ruina, canitiem immundo perfusam pulvere turpans.Interea extremo bellator in aequore Turnus palantis sequitur paucos iam segnior atque iam minus atque minus successu laetus equorum attulit hunc illi caecis terroribus aura commixtum clamorem adrectasque impulit aures confusae sonus urbis et inlaetabile murmur. Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctu? Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe? Sic ait adductisque amens subsistit habenis. Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci aurigae currumque et equos et lora regebat, talibus occurrit dictis: Hac, Turne, sequamur Troiugenas, qua prima viam victoria pandit; sunt alii, qui tecta manu defendere possint. Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet:
Abbreviated transcription (Latin):
Sardanidis ipsumq trahunt in moenia regom.
Armi ferunt ali & pergunt defendere muros.
ndusis ut cum latebroso in pumice pastor
estiguuit apes. fumoq inpleuit amaro.
Lllac intus repidac rerum percerea casta
Sscurrunt. magnsq acuunt stridorib iras.
Uolutur ater odor tatis. tum murmuro cacco
ntus saxa sonant. uacuas ie fumus adauras.
Acuidit haec fessis & iam fortuna latinis.
uic toetam lutđ̃ concusit funditus ur bem
a goia uetetis uementem pros piait hostem.
In cessi muros ignis ad tecta uolare.
Nusquã acies contra ruculas. nalli agmina turni. mminiuroe¬
Infelix. pugnȩ iuuenem incertamine credit
Extinctum. & subito mentem curbata dolore.
Se causam clamat. erimenq caputq maloꝵ.
Rultaque per maestum demens effata furorem.
Purpureos moritura manu discindit amictus.
Et nodum in formis l&i trabeneetit ab alta.
Quam cladem misere post quam accepere latinae.
Filia prima manu flauos lauinia crinis.

Expanded text:
Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem, Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem, arma ferunt alii et pergunt defendere muros. Inclusas ut cum latebroso in pumice pastor vestigavit apes fumoque implevit amaro: illae intus trepidae rerum per cerea castra discurrunt magnisque acuunt stridoribus iras; volvitur ater odor tectis, tum murmure caeco intus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras. Accidit haec fessis etiam fortuna Latinis, quae totam luctu concussit funditus urbem. Regina ut tectis venientem prospicit hostem, incessi muros, ignis ad tecta volare, nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: infelix pugnae iuvenem in certamine credit exstinctum et, subito mentem turbata dolore, se causam clamat crimenque caputque malorum, multaque per maestum demens effata furorem purpureos moritura manu discindit amictus et nodum informis leti trabe nectit ab alta. Quam cladem miserae postquam accepere Latinae, filia prima manu flavos Lavinia crinis
Abbreviated transcription (Latin):
N e quameis esto dictis mora iuppiter hacstat
N eu quis obinceptum subitum michi segniorito.
Urbem hodie causam belli regna ipsa latini
N ifrenum accipere & uicti parere fatentur
Fruam. & aequa solo fumantia culmina ponam.
Scilic& ex spectem libeat dum proelia curno
Nostrir pati rursusq uelit concurrere uictus.
Hoc caput o ciues. haec belli summa nefandi.
F este faces propere. foedusq reposcite flammis
Dixerat atq animis pariter certantib omnes
Dant cune um densaq ad muros mole feruntur.
Scalae in prouiso subitusq apparuit ignis.
Discurrunt alii ad portas. primosq trucidant
Ferrum. alii torquent & obumbrant a& hera telis.
Ipse interprimos dex trum sub moenia tendit
Aeneasi magnaq incusat uoce latinum.
Testitur que deos iterum se adproelia cogi.
Esum italos hostis haet altra foedera rumpi.
Exoritur trepidos inter discordia ciuis.
Erbem ali reserare iubent & pandere portas

Expanded text:
Nequa meis esto dictis mora; Iuppiter hac stat, Nequa meis esto dictis mora; Iuppiter hac stat, neu quis ob inceptum subitum mihi segnior ito. Urbem hodie, causam belli, regna ipsa Latini, ni frenum accipere et victi parere fatentur, eruam et aequa solo fumantia culmina ponam. Scilicet exspectem, libeat dum proelia Turno nostra pati rursusque velit concurrere victus? Hoc caput, O cives, haec belli summa nefandi: ferte faces propere foedusque reposcite flammis. Dixerat, atque animis pariter certantibus omnes dant cuneum densaque ad muros mole feruntur. Scalae improviso subitusque apparuit ignis. Discurrunt alii ad portas primosque trucidant, ferrum alii torquent et obumbrant aethera telis. Ipse inter primos dextram sub moenia tendit Aeneas magnaque incusat voce Latinum testaturque deos, iterum se ad proelia cogi, bis iam Italos hostis, haec altera foedera rumpi. Exoritur trepidos inter discordia civis: urbem alii reserare iubent et pandere portas
Abbreviated transcription (Latin):
Occidis argiuę quem non potuere phalangos
Sternere nec priami regnorum euersor achilles
Hic tibi mortis erant m&ȩ domus alta subida.
Lyrnesi domus alta solo laurente sepulerum.
Hot&e adeo conuersae acies omnesslatini.
Omnes dardanidae. mnestheus acerq serestus.
Et messapus equm domitor. & fortis asilas.
Tuscoꝵ que phalanx. euandriq arcades alȩ.
Prose quisq uiri summa nituntur opum ui.
Nec mora nec requies uasto certamine tendune.
Hicmentem aeneae genitrex pulcherrima misit
Ir& ut ad muros. urbique ad uerter& agmen
Ocuis & subita curbar& clade latinos.
Ille ut uestigans diuersa per agminaturnum.
Huc atq huc acies circum tulit. aspicit urbem
Immunem tanti belli. atq in pune qui& am.
Continuo pugnae accendit maioris imago.
M nesthea sergestumq uocat fortemq serestum
Ductores. tumulumq capit. quo c&era teuerum
Con currit legionee scuta aut spicala densi
Deponunt celso mediuis stans aggere fatur.

Expanded text:
Occidis, Argivae quem non potuere phalanges Occidis, Argivae quem non potuere phalanges sternere nec Priami regnorum eversor Achilles; hic tibi mortis erant metae: domus alta sub Ida, Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum. Totae adeo conversae acies, omnesque Latini, omnes Dardanidae, Mnestheus acerque Serestus et Messapus equum domitor et fortis Asilas Tuscorumque phalanx Evandrique Arcades alae, pro se quisque viri summa nituntur opum vi: nec mora nec requies, vasto certamine tendunt. Hic mentem Aeneae genetrix pulcherrima misit, iret ut ad muros urbique adverteret agmen ocius et subita turbaret clade Latinos. Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem immunem tanti belli atque impune quietam. Continuo pugnae adcendit maioris imago: Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum ductores tumulumque capit, quo cetera Teucrum concurrit legio nec scuta aut spicula densi deponunt. Celso medius stans aggere fatur:
Abbreviated transcription (Latin):
At ubi decursu rapido de montib altis
Dant sonitum spumosi amnes & in aequora currunt.
Quisq suum populatus iter non segnius ambo
Aeneas turnusq ruunt in proelia. nunc nunc
Fluctuat ira intus rumpuntur nescia uinci
Pectora munc cotis inuulnera uirib itur.
Auraara num hic ata uos & auorum antiqua sonantẽ.
Nomina per reges que actum genus. omne. latinos
Precipitem scopulo atq ingenti curbine saxi
Er cutit. effunditq solo. hunc lora & iuga subter
Prouoluere rotae. suꝑ crebrolngila pussu
Incita nec domini memorum proculcat equorum.
I lle ruenti hyllo a numis que in mane fes menti
Occurrit celumq aurata ad tampora corqua.
Olli pergaleam fixo stetit hasta cerebro.
Dexcera nec tua tegraium fortisime crechtum
Fripuit turno. nec dii texere cupencum.
Aenea ueniente sui dedit obuia ferro
Pectora nec misero clipei mora ꝓfuit deris.
Te quoq laurentes uiderunt aeole campi
Opp&ere. & late terram consternere tergo.

Expanded text:
aut ubi decursu rapido de montibus altis aut ubi decursu rapido de montibus altis dant sonitum spumosi amnes et in aequora currunt quisque suum populatus iter: non segnius ambo Aeneas Turnusque ruunt per proelia; nunc nunc fluctuat ira intus, rumpuntur nescia vinci pectora, nunc totis in Volnera viribus itur. Murranum hic, atavos et avorum antiqua sonantem nomina per regesque actum genus omne Latinos, praecipitem scopulo atque ingentis turbine saxi excutit effunditque solo: hunc lora et iuga subter provolvere rotae, crebro super ungula pulsu incita nec domini memorum proculcat equorum. Ille ruenti Hyllo animisque immane frementi occurrit telumque aurata ad tempora torquet: olli per galeam fixo stetit hasta cerebro. Dextera nec tua te, Graium fortissime Cretheu eripuit Turno. Nec di texere Cupencum Aenea veniente sui: dedit obvia ferro pectora, nec misero clipei mora profuit aerei. Te quoque Laurentes viderunt, Aeole, campi oppetere et late terram consternere tergo
Abbreviated transcription (Latin):
Diucrsos obitumque ducum quos equore coto
Inque uicem nunc turnus agit nune troius heros
Expediati tanton placuit concurrere motu
Lupiter a& ernagentis in pace futurtes:
Aeneas rutulum sueronem. ea prima ruentis
Pugna locostatuit ceueros aud multa morantem
Excipit in latus & qua fata celerrima erudum
Trans adigit costas. & crates pectoris ensem.
Turnus equo derectum amicum fratremq diorem.
Congressus pedes. hunc uenientem cus pide longa.
Hunc mucrone ferit. curruq abscisa duorum
Suspendit capita. & rorantia sanguine postat.
Ille talontana inque neci fostemq e& hegum
Trisuno congressu & maestum mittit onitem
Nomine chioniumimatrisq genus peridiae.
Hic fratres licia missos. & apollinis agris
Et iuuenem exosum ne quiquam bella meno&em.
Arcada piscosae cui circum flumina lernae
Ars fuerat. pauperque domus. nec nota potentum
Munera conducta que pater tellure serebat.
Ac uelut in missi diuersis pastibus ignes
Arentem in siluam & uirgultasonantia lauro.

Expanded text:
diversas obitumque ducum, quos aequore toto inque vicem nunc Turnus agit, nunc Troius heros, expediat? Tanton placuit concurrere motu. Iuppiter, aeterna gentis in pace futuras? Aeneas Rutulum Sucronem, ea prima ruentis pugna loco statuit Teucros, haud multa morantem excipit in latus et, qua fata celerrima, crudum transadigit costas et cratis pectoris ensem. Turnus equo deiectum Amycum fratremque Dioren, congressus pedes, hunc venientem cuspide longa, hunc mucrone ferit curruque abscisa duorum suspendit capita et rorantia sanguine portat. Ille Talon Tanaimque neci fortemque Cethegum, tris uno congressu, et maestum mittit Oniten, nomen Echionium matrisque genus Peridiae, hic fratres Lycia missos et Apollinis agris et iuvenem exosum nequiquam bella Menoeten, Arcada, piscosae cui circum flumina Lernae ars fuerat pauperque domus nec nota potentum munera conductaque pater tellure serebat. Ac velut immissi diversis partibus ignes arentem in silvam et virgulta sonantia lauro,
Abbreviated transcription (Latin):
Diuersos ubi sentit equos currumq referri.
Multa iouem & laeset aestatus phoederis astes.
Lam tandem in uadit medios: & marte secundo
Terribiliꝰ s aeuam nullo discriminae cędem
Suscitat. ira rumq omnis effundit habenas.
Quis michi nunc tot acerua deus. quis carmine cȩdes

Expanded text:
diversos ubi sensit equos currumque referri, diversos ubi sensit equos currumque referri, multa Iovem et laesi testatus foederis aras iam tandem invadit medios et Marte secundo terribilis saevam nullo discrimine caedem suscitat irarumque omnis effundit habenas. Quis mihi nunc tot acerba deus, quis carmine caedes
Abbreviated transcription (Latin):
Pabula parua legens nidisq loquacib aescas.
Et nunc porticib uacuis. nunc łimida circum
Stagna sonans similis medios uiturna ꝑ hostis
Fertur ꝯequis rapido uio lans obit omnia currum̃
Lamq hic germanum iamq hic ostendit ouantem.
Nec conferre manum patitur. uolat auia longe.
Haud minus aeneas cortos legit obuius orbis.
Uestigatq uirum. & dis iecta peragmina magna
Uoce uocat. quotiens oculos coniecit in hostem.
Alipedumq fugam cursu cemptauit equorum.
Auersos tociens currus iuturna retorsit.
Heu quid agat. uario nequiquam fluctuat aestu.
Diuersaeq uocant animum in contraria curȩ.
Huic maessapus uti lȩua duo forte gerebat
Lenta leuis cursu praefixa hastilia ferro.
Horum unum certo contorquens dirlgit ictu.
Substitit aeneas. & se collegit in arma
Poplite sub sidensi apicem tamen incita summum
Hasta tulit. summasq ex cussit uertice cristas.
Tum uero ad surgunt iras insidusq sub actus

Expanded text:
pabula parva legens nidisque loquacibus escas, pabula parva legens nidisque loquacibus escas, et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis fertur equis rapidoque volans obit omnia curru iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem nec conferre manum patitur, volat avia longe. Haud minus Aeneas tortos legit obvius orbes vestigatque virum et disiecta per agmina magna voce vocat. Quotiens oculos coniecit in hostem alipedumque fugam cursu temptavit equorum, aversos totiens currus Iuturna retorsit. Heu quid agat? Vario nequiquam fluctuat aestu, diversaeque vocant animum in contraria curae. Huic Messapus, uti laeva duo forte gerebat lenta levis cursu praefixa hastilia ferro, horum unum certo contorquens dirigit ictu. Substitit Aeneas et se collegit in arma, poplite subsidens; apicem tamen incita summum hasta tulit summasque excussit vertice cristas. Tum vero adsurgunt irae; insidiisque subactus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ante uolant sonitumq ferunt adlitora uenti.
I alis in aduersos ductorrho& eius hostis
Agmen agit densi cuneis se quisq coactis
Ad glomerant ferit ense grauem thymbrȩus osirim
Are&ium mnestheus epulonẽ obtruncat achates.
U fentemq grads cadit ipse tolumnius augur.
Primus in aduersos telum qui torserat hostis.
Tollitur in caclum clamori uersiq uicissim
Pulueralenta fuga rutuli dant cerga peragros.
Ipse neq aduersos dignatur sternere morti.
Nec pede coͣngressus equo nectela ferentis
In sequitur. solum densa in caligine turnum
Uestigat lustrans solam incertaminc̃ poscit.
Boc concussa m&u mentem iuiturna uirago
Aurigam turni media interlorati & iscum
Ercutit. & longe lapsum te monc relinquit.
Ipsa subit manibusq undantis flectit habenas.
Cuncta gerensi uocemq & corpus & arma metisci
Nigra uelut magnas domindeum diuitis aedes
Per uolat & pssinis alta atria lustrat hirundo.

Expanded text:
ante volant sonitumque ferunt ad litora venti: ante volant sonitumque ferunt ad litora venti: talis in adversos ductor Rhoeteius hostis agmen agit, densi cuneis se quisque coactis adglomerant. Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim, Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur, primus in adversos telum qui torserat hostis. Tollitur in caelum clamor, versique vicissim pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros. Ipse neque aversos dignatur sternere Morti nec pede congressos aequo nec tela ferentis insequitur: solum densa in caligine Turnum vestigat lustrans, solum in certamina poscit. Hoc concussa metu mentem Iuturna virago aurigam Turni media inter lora Metiscum excutit et longe lapsum temone relinquit: ipsa subit manibusque undantis flectit habenas, cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci. Nigra velut magnas domini cum divitis aedes pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo,
Abbreviated transcription (Latin):
Disce puer uirtutem ex me uerumq laborem.
Fortunam ex aliis. nunc temptadextera bello.
Defensum dabit & magna interprȩmia due&.
Tu facito mox cum matura adoleuerit a&as
Sis memor. & te animo reperentem exempla tuorum.
Et pater aeneas & auunculus excit& haector.
Haec ubi dicta dedit portissese extulit ingens.
Telum immane manu quatiens. simul agmune denso
Ancheusque mnestheus que ruunt omnesq relictis
T urba fluit castrisi tum caeco puluere campus
Mise&ur. pulsuque pedum tremit excita tellus.
U idit ab aduerso uenientis aggere turnus.
Uidere ausonii. gelidusq ꝑ ima cucurrit
Ossa tremor: prima ante omnes iuturna latinos
A udiit & gnouitq sonum. & treme facta refugit.
Ille uolat.campoque a trum rapit agmen aꝑto.
Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus
It mare per medium miseris heu precia longe
Horrescunt corda agricolis. dabit ille riuinas
Arboribi stragemq satis ru& omnia late.

Expanded text:
Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello defensum dabit et magna inter praemia ducet. Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum et pater Aeneas et avunculus excitet Hector. Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, telum immane manu quatiens; simul agmine denso Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis turba fluit castris: tum caeco pulvere campus miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus. Vidit ab adverso venientis aggere Turnus, videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit. Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto. Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus it mare per medium; miseris heu praescia longe horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas arboribus stragemque satis, ruet omnia late;
Abbreviated transcription (Latin):
Gramina cum tergo uolueres haesere sagitae
Hocuenus obscuro faciem circum data nimbo
D&ulit hoc fusum labris splendentib amnem
Inficiti occulte medicans. spargitq salubris
Ambrosiae sucos. & odoriferam panaceam
Fouit ea uulnus lẏmpha longeuus iapyx.
Ignorans. subitoq omnis decorpore cessit
Q uippe dolor. omnis stetit imo uulnere sanguis.
Lam que secutamanum nullo cogente saguta
Excedit. atque nouȩ rediere in pristina uires.
Armaciti properate uiro quid statis iapyx
Conclamat p̾rimusq animos accendit in hostem.
Non haec humanis opib non arte magistra
Pro ueniunt. neq te aeneas mea dextera seruat.
Maior agit deus. atq opera ad maiora remittit.
Ille auidus pugnȩ suras in cluserat auro.
Hinc atq hinc oditq moras. hastamq coruseat.
Post quam habilis lateri clipeus loricaq tergo. ẽ
Ascanium fusis circum complectitur armis.
Summaq pergaleam de libans oscula fatur.

Expanded text:
gramina, cum tergo volucres haesere sagittae: gramina, cum tergo volucres haesere sagittae: hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo, detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem inficit occulte medicans spargitque salubris ambrosiae sucos et odoriferam panaceam. Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx ignorans, subitoque omnis de corpore fugit quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis; iamque secuta manum nullo cogente sagitta excidit, atque novae rediere in pristina vires. Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx conclamat primusque animos adcendit in hostem. Non haec humanis opibus, non arte magistra proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat: maior agit deus atque opera ad maiora remittit. Ille avidus pugnae suras incluserat auro hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, Ascanium fusis circum complectitur armis summaque per galeam delibans oscula fatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Augurium cytharumq dabat celeresq sagittas.
Ille ut depositi proferr& fata parentis.
Scire potestates herbarum usumq medendi
M aluit. & mutas agitare ingloruis artis.
Stabat acerba fremens ingentem nixus inastam
Aeneas. magno uiuenum & maerentis uili
Concursu. lacrimis in mobilis ille raorto
Pȩoniun inmorem senior succietus amictu
Multa manu medica phoebiq potentibus herbis
Ne quiquam trepidat. Nequiquam spicula dextra
Sollicitat prensatq tenaci forcipe ferrum.
Nulla uiam fortuna regit nichil auctor apollo¬
Sabuenit & seus cumpis magis ac magis horror
Erebrescioipropiusq malum c̃. impuluere caclim
Scare uident subeunt equites. & picula castris
Densa cadunt medus. it cristis ad aa hera clamor
Bellantum uuenum. s duro sub maste cadentum
Hic uenus indigno nati concussa dolore.
Dictamnum gendtrix cro&ea carpsit abidi.
Puberib caulem foliis & flore comantem
Purpereo non illa feris in cognita capris.

Expanded text:
augurium citharamque dabat celerisque sagittas. augurium citharamque dabat celerisque sagittas. Ille ut depositi proferret fata parentis, scire potestates herbarum usumque medendi maluit et mutas agitare inglorius artes. Stabat acerba fremens, ingentem nixus in hastam Aeneas magno iuvenum et maerentis Iuli concursu, lacrimis immobilis. Ille retorto Paeonium in morem senior succinctus amictu multa manu medica Phoebique potentibus herbis nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum. Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollosubvenit; et saevus campis magis ac magis horror crebrescit propiusque malum est. Iam pulvere caelum stare vident: subeunt equites, et spicula castris densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum. Hic Venus, indigno nati concussa dolore, dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, puberibus caulem foliis et flore comantem purpureo; non illa feris incognita capris
Abbreviated transcription (Latin):
Dum trabitur pendetq iugis. hanc lata retertum
Lanaa consequitur rumpitq infira belicem.
Loricam & sum mum de gustat uulnere corpus.
Ille tamen clipeo obiecto conuersus: in hostem
Ibat & auxilium ducto mucrone p&ebat.
Cum rota praecipitem & pro cursa concitus axis.
Impalit effunditq solo turnusq ad litora fluctus
Imam intergaleun summi thoracis & oras
Abstulit ense cpuo truncumq reliquit harena ȩ̃.
Atque eadam campis uictor dat funera turnus.
In cercu denean mnestheus & fidus achates
Ascanius que comes castris statuere cruentum.
Alter nos longa nitentem cuspide gressus.
Sacuit & in fracta luctatur harundine telum
Fripere. auxilioq uiam quae proxima poscit
Ense secent lato uolnus relinque latebram.
Rescindant penitus seseque in bella remittant.
Iam que ad erat phoebo ante alios delectus iapyx
Lasides acri quondam cui captus amore.
Ipse sua artis sua munera la&us apollo.

Expanded text:
Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectum Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectum lancea consequitur rumpitque infixa bilicem loricam et summum degustat volnere corpus. Ille tamen clipeo obiecto conversus in hostem ibat et auxilium ducto mucrone petebat: cum rota praecipitem et procursu concitus axis impulit effunditque solo, Turnusque secutus imam inter galeam summi thoracis et oras abstulit ense caput truncumque reliquit harenae. Atque ea dum campis victor dat funera Turnus, interea Aenean Mnestheus et fidus Achates Ascaniusque comes castris statuere cruentum, alternos longa nitentem cuspide gressus. Saevit et infracta luctatur arundine telum eripere auxilioque viam, quae proxima, poscit ense secent lato vulnus telique latebram rescindant penitus seseque in bella remittant. Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapyx Iasides, acri quondam cui captus amore ipse suas artes, sua munera, laetus Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc ꝓcul ut campo turnus conspexit aperto
Ante leui iaculo longum ꝑ in ane secutus.
Sistit equos bi iugis. & curru desilit. atque
Semi animi lapsoq suꝑ uenit & pede collo
In presso dextrȩ mucronem extorqu&: & alto
Fulgentem tingit iugulo atq haec insuꝑ addit.
En agros & quam bello tro iane pa isti
Hesperiam m& ire iacens. haec p̃mia qui me
Ferro ausu temptare ferunt sic moenia condunt.
Huic comitem asbytem coniecta cuspide mittit.
Ehloriaque᷑ sybarimque dar&aq ethersi locumque
Etsternacis equi lapsum ceruice thy moeten.
Acuelut & fone boreae cum spiritus alto
Insonat aegȩo sequiturq adlitora fluctus.
Q uauenti incubuere. fugam dant nubila caelo.
Sic turno qua cumq uiam secat agmina caedunt.
Conuersaeq ruunt acies. fert imp&us ipsum.
Et cristam ad uerso curru quatit aura uolantem.
Non tulit instantem phegacus animisq frementem.
Obiecit sese ad currum. & spumancia frenis
Oracitat orum dextra de torsit equorum.

Expanded text:
Hunc procul ut campo Turnus prospexit aperto, Hunc procul ut campo Turnus prospexit aperto, ante levi iaculo longum per inane secutus sistit equos biiugis et curru desilit atque semianimi lapsoque supervenit et pede collo impresso dextrae mucronem extorquet et alto fulgentem tinguit iugulo atque haec insuper addit: En agros et quam bello, Troiane, petisti, Hesperiam metire iacens: haec praemia qui me ferro ausi temptare ferunt, sic moenia condunt. Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit. Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque et sternacis equi lapsum cervice Thymoeten. Ac velut Edoni Boreae cum spiritus alto insonat Aegaeo sequiturque ad litora fluctus, qua venti incubuere, fugam dant nubila caelo: sic Turno, quacumque viam secat, agmina cedunt conversaeque ruunt acies; fert impetus ipsum, et cristam adverso curru quatit aura volantem. Non tulit instantem Phegeus animisque frementem: obiecit sese ad currum et spumantia frenis ora citatorum dextra detorsit equorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Bella mouens in mittic e quos illi ȩquore aperto
Ante nocͥos eephyrumq uolant. gemit excitapulsa
Thraca pedum. circumq atrae formidinis ora
Iraeq insidiaeq dei comitatus aguntur.
Talis e quos alacer media inter prelia tur nus
Fumantis sud ore quatit miserabile cacsis
hostib in sultans. spargit rapida ungula rores
Sanguineosi mixtaq eruor calcatur harena.
Hanque ncesthenclumq dedit ham yrunq pblumq
Hunc congressus & hunc illum eminus eminus ambo.
Imbrasidas glaucum. at que ladenquos imbrasus ipse
Nutrierat lycia parib que ornauerat armis.
Uel conferre manum. uł equo p̃uertere uentos.
Parte alia medieumedes in proelia fertur
Antiqui proles bello preclara dolonis.
Nomine auum referens animo manibis parentem.
Qui qpͥndam castra ut danaum speculator adir&.
Ausus pelidae p̃cium sibi poscere currus.
Illum tydides alio pro talib ausis
Ad fecit p̾cioneque equis ad spirat achillis.

Expanded text:
bella movens immittit equos; illi aequore aperto bella movens immittit equos; illi aequore aperto ante Notos Zephyrumque volant; gemit ultima pulsu Thraca pedum; circumque atrae Formidinis ora Iraeque Insidiaeque, dei comitatus, aguntur: talis equos alacer media inter proelia Turnus fumantis sudore quatit, miserabile caesis hostibus insultans; spargit rapida ungula rores sanguineos, mixtaque cruor calcatur harena. Iamque neci Sthenelumque dedit Thamyrumque Pholumque, hunc congressus et hunc, illum eminus; eminus ambo Imbrasidas, Glaucum atque Laden, quos Imbrasus ipse nutrierat Lycia paribusque ornaverat armis, vel conferre manum vel equo praevertere ventos. Parte alia media Eumedes in proelia fertur, antiqui proles bello praeclara Dolonis, nomine avum referens, animo manibusque parentem, qui quondam, castra ut Danaum speculator adiret, ausus Pelidae pretium sibi poscere currus; illum Tydides alio pro talibus ausis adfecit pretio, nec equis adspirat Achillis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quoruitis que ue ista repens discordia surgt :
O cohib&e iras ictum iam foedus. & omnes
Con positȩ leges michi ius concurrere soli.
Me sinite acque auferte m& usego foedera faxo
Firma ma nutur nũ debent haec iam michi sacra.
Has inter uoces media intertalia uerba.
Ecce uiro stridens alis ad lapsa sagitta est
Incertum qua pulsa manu quo turbine ad acta
Quis tantam rutulis laudem casus ne deus ne
Attulerit. praessa est insignis gloria facti
Nec sese aeneae iac tauit uulnere quis quam.
Furnus ut aenean cedentem ex agmine uidit.
Turbatos que duces subitds ꝑferuidus. ard&.
Poscit equos atq arma simul. saltuq superbus
Emicat incurrum. & manib molitar habenas.
Multa uirum uolitans dat corpora fortia la&o.
Seminecis uoluit multos. at agmina curru
Proterit. aut raptas fugientib ingerit hastas.
Qualis aput geliditum flumina concitus hebri
Sanguineus mauors clipeo increpat. atq furentis

Expanded text:
Quo ruitis? Quaeve ista repens discordia surgit? Quo ruitis? Quaeve ista repens discordia surgit? O cohibete iras! Ictum iam foedus et omnes compositae leges; mihi ius concurrere soli; me sinite atque auferte metus; ego foedera faxo firma manu; Turnum debent haec iam mihi sacra. Has inter voces, media inter talia verba ecce viro stridens alis adlapsa sagitta est incertum qua pulsa manu, quo turbine adacta, Quis tantam Rutulis laudem, casusne deusne, adtulerit: pressa est insignis gloria facti. nec sese Aeneae iactavit vulnere quisquam. Turnus ut Aenean cedentem ex agmine vidit turbatosque duces, subita spe fervidus ardet: poscit equos atque arma simul saltuque superbus emicat in currum et manibus molitur habenas. Multa virum volitans dat fortia corpora Leto, semineces volvit multos aut agmina curru proterit aut raptas fugientibus ingerit hastas. Qualis apud gelidi cum flumina concitus Hebri sanguineus Mavors clipeo increpat atque furentis
Abbreviated transcription (Latin):
Et misero positis atergo inuoluitur aris.
Incaput inque luimerosi at feruidus aduo lat hasta
Messapus. teloq orantemmulta trabali
De super altus equo grauiter ferit atq ita fatur.
Hoc hab&. haec melior magnis data uictima diuis.
Concurrunt italispoliantq calentia membra.
Obuius ambustum torrem corinȩus abara
Corripit. & uenienti ebuso plagamque ferenti
Ocupatdos flammis illi ingens barbareluxit.
Nidoremque ambusta dedit. suꝑ ipse secutus
Caesariem leua turbati corripit hostis.
In pressoq genu nitens terrae adplicat ipsum.
Sic rigido latus ense fer& podali sius alsum
Pastorem. prunaq acie pertela ruentem
Ense sequens nudo. suꝑ inmin& ille securi
Aduer̃ si mediam frontem mentumq reducita
Dissit & sparso late rigat arma cruore.
Olli dura qui es oculos & ferreus urga
Somnus in adernam conduntur lumina noctẽ.
At pius aeneas dextram tendebat in ermem
Nudato capite. atque suos clamore uocabat.

Expanded text:
et miser oppositis a tergo involvitur aris et miser oppositis a tergo involvitur aris in caput inque umeros. At fervidus advolat hasta Messapus teloque orantem multa trabali desuper altus equo graviter ferit atque ita fatur: Hoc habet, haec melior magnis data victima divis. Concurrunt Itali spoliantque calentia membra. Obvius ambustum torrem Corynaeus ab ara corripit et venienti Ebuso plagamque ferenti occupat os flammis: olli ingens barba reluxit nidoremque ambusta dedit. Super ipse secutus caesariem laeva turbati corripit hostis inpressoque genu nitens terrae adplicat ipsum: sic rigido latus ense ferit. Podalirius Alsum pastorem primaque acie per tela ruentem, ense sequens nudo superimminet: ille securi adversi frontem mediam mentumque reducta disicit et sparso late rigat arma cruore. Olli dura quies oculos et ferreus urget somnus, in aeternam conduntur lumina noctem. At pius Aeneas dextram tendebat inermem nudato capite atque suos clamore vocabat:
Abbreviated transcription (Latin):
Corpora constiterant contra quos fida crearat
Una tot arcadio coniunx tyrrhena gylyppo.
Horum unum ad medium teritur quas utilis aluo
Balceus & laterum iuncturas fibula mord&.
Egregium forma iuuenem. & fulgentib armis.
Irans adigit costas. fuluaq effundit harena.
At fratres animosa falanx accensaq luctu¬
Pars gladis stringunt manib pars missile ferrum
Corripiunt caeciq ruunt quos agnina contra
Ppocurrunt laurentum.hinc densi rarsus in undant
Troes agylliniq & pictis arcades armis
Sicomnis amorunus hab& decernere ferro.
Diripuere aras. e toto turbida caelo
Tempestais telorum ac ferreus ingruit imber
Craterasq focosq ferunt fugit ipse latinus
Pulsatos referens infecto foedere diuos.
Infrenant alii currus aut corpora saltu
Subiciunt inequos. & strictis ensib ad sunt.
Messapus regem regisq insigne gerentem
Trrrhenum aulestenauidus confundere foedus
Aduerso ꝓter& equoruit ille receñdens.

Expanded text:
corpora constiterant contra, quos fida crearat corpora constiterant contra, quos fida crearat una tot Arcadio coniunx Tyrrhena Gylippo, horum unum ad medium, teritur qua sutilis alvo balteus et laterum iuncturas fibula mordet egregium forma iuvenem et fulgentibus armis transadigit costas fulvaque effundit harena. At fratres, animosa phalanx accensaque luctupars, gladios stringunt manibus, pars missile ferrum corripiunt caecique ruunt. Quos agmina contra procurrunt Laurentum, hinc densi rursus inundant Troes Agyllinique et pictis Arcades armis: sic omnis amor unus habet decernere ferro. Diripuere aras, it toto turbida caelo tempestas telorum ac ferreus ingruit imber, craterasque focosque ferunt. Fugit ipse Latinus pulsatos referens infecto foedere divos. Infrenant alii currus aut corpora saltu subiciunt in equos et strictis ensibus adsunt. Messapus regem regisque insigne gerentem, Tyrrhenum Aulesten, avidus confundere foedus, adverso proterret equo: ruit ille recedens
Abbreviated transcription (Latin):
Arrexere animos itali cunctaeq uolucres
Conuestunt clamore fagam mirabile uisu
A& hera que obscurant płnnis. hostemq perauras
Facta nube p̃munt donec ui uictus & ipso
Pondere deser it praedamq ex unguib ales
P roiecit fluuio. penitusq in nubila fugit.
Tum uero augurium rutuli clamore salutant.
Expediuntq manus. primusq tolumnius augur.
Hoc erat. hoc uotis in quit quod saepe p&iur.
Accipio. ad gnosco que deosi me me duce ferrum
Corripite o miseriquos in prob ad uena bello
Territat in ualidas ut aues. & litora uestra
Ui populat p& et ille fugam. penitusq profundo
Uela dabit. uos unanimi densite cateruas.
Et regem uobis pugna defendite raptum.
Dixit & aduersos telumq intorsit in hostis.
Pro currens sonitum dat stridula cornus: & auras
Cesta secat. & simul hoc ingens itł clamor & om̃s
Turbati cunei. cale factaq corda tumultu
Hasta uolans ut forte nouem pulcherrima fratrum

Expanded text:
Adrexere animos Itali, cunctaeque volucres Adrexere animos Itali, cunctaeque volucres convertunt clamore fugam, mirabile visu, aetheraque obscurant pennis hostemque per auras facta nube premunt, donec vi victus et ipso pondere defecit, praedamque ex unguibus ales proiecit fluvio penitusque in nubila fugit. Tum vero augurium Rutuli clamore salutant expediuntque manus; primusque Tolumnius augur Hoc erat, hoc, votis, inquit, quod saepe petivi. Adcipio adgnoscoque deos; me, me duce ferrum corripite, O miseri, quos improbus advena bello territat invalidas ut aves et litora vestra vi populat: petet ille fugam penitusque profundo vela dabit. Vos unanimi densete catervas et regem vobis pugna defendite raptum. Dixit et adversos telum contorsit in hostis procurrens: sonitum dat stridula cornus et auras certa secat. Simul hoc, simul ingens clamor et omnes turbati cunei calefactaque corda tumultu. Hasta volans, ut forte novem pulcherrima fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
Obiectare animam. numero ne anuirib aequi
Non sumus enomnes & troes & arc ades hi sunt.
Fatalisq manus infensa & ruria turno.
U ix hostem alterni si congrediamur habemus.
Ille quidem ad superos quoꝵ sede uou& aris
Succed& fama uiuusque perora feretur.
Nos patria amissa dominis parere superbis
Cogemur. qui nunc lenti consedimus aruis.
Talib accensa. ẽ. iuuenum sententia dictis
Iam magis atq magis serpitq ꝑ agmina murmur.
Ipsi laurentes mutati ipsique latini.¬
Et qui sibi iam requiem pugnę rebusq salutem
Sperabant. nunc arma uolunt. foedusq p̃cantur
In fectum. & turni sortem miserantur iniquam
His aliud. maius iuturna ad iungit & alto
Dat signum caelo quenõ prestantius allam.
Turbiuit mentes italas. monstroq fefellit.
Namque uolans rubra fuluus iouis ales in a&hra
Lĩtoreas agitabat aues. turbamq sonantem
Agminis aligero subito cum lapsus adundas
Cignum excollentem pedib rapit armiger uncis.

Expanded text:
obiectare animam? Numerone an viribus aequi obiectare animam? Numerone an viribus aequi non sumus? En omnes et Troes et Arcades hi sunt fatalesque manus, infensa Etruria Turno: vix hostem, alterni si congrediamur, habemus. Ille quidem ad superos, quorum se devovet aris, succedet fama vivusque per ora feretur: nos patria amissa dominis parere superbis cogemur, qui nunc lenti consedimus arvis. Talibus incensa est iuvenum sententia dictis iam magis atque magis, serpitque per agmina murmur; ipsi Laurentes mutati ipsique Latini. Qui sibi iam requiem pugnae rebusque salutem sperabant, nunc arma volunt foedusque precantur infectum et Turni sortem miserantur iniquam. His aliud maius Iuturna adiungit et alto dat signum caelo, quo non praesentius ullum turbavit mentes Italas monstroque fefellit. Namque volans rubra fulvus Iovis ales in aethra litoreas agitabat aves turbamque sonantem agminis aligeri, subito cum lapsus ad undas cycnum excellentem pedibus rapit improbus uncis.
Abbreviated transcription (Latin):
Matre car& posuitq: comas & brachia ferro
Olim arbor nunc artifici manus aere decoro¬
In clusit patribiq dedit gestare latinis.¬
alib interse firmabant foedera dictis.
Conspetu medio procerum tum rite sacratas
In famam iugulant peccudesi& uiscera uiuis
Fripiunt. cumulantq oneratis lancib aras.
At uero rutulis in par ea pugna uideri
Iam dudum. & uario misceri pectora motu.
Tum magis ut propius cernunt non uirib: ȩquis
Adiuuat in gressu tacito progressus & aram
Suppliciter uenerans demisso lumine turnus.
Tabentes que gene & iuuenali incorpore pallor.
Q uem simul ac iuturna soror crebrescere uidit
Sermonem. & uulgi uariare labentia corda.
Inmedias acies formam adsimulata camesti.
Cuigenus apro auis ingens clarumq paternae
Nomen erat uirtutis. & ipse acerrimus armis.
In medias dat sese acies. h aud nesciarerum.
Rumoresq serit uarios actalia fatur.
Non pud& orutuli procunctis talib unam

Expanded text:
matre caret posuitque comas et bracchia ferro, matre caret posuitque comas et bracchia ferro, olim arboinclusit patribusque dedit gestare LatinisTalibus inter se firmabant foedera dictis conspectu in medio procerum. Tum rite sacratas in flammam iugulant pecudes et viscera vivis eripiunt cumulantque oneratis lancibus aras. At vero Rutulis inpar ea pugna videri iamdudum et vario misceri pectora motu; tum magis, ut propius cernunt non viribus aequis. Adiuvat incessu tacito progressus et aram suppliciter venerans demisso lumine Turnus tabentesque genae et iuvenali in corpore pallor. Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit sermonem et volgi variare labantia corda, in medias acies, formam adsimulata Camerti, cui genus a proavis ingens clarumque paternae nomen erat virtutis, et ipse acerrimus armis, in medias dat sese acies haud nescia rerum rumoresque serit varios ac talia fatur: Non pudet, O Rutuli, pro cunctis talibus unam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut pocius reor & potius dii numine firment.
Non ego nec teucris italos parere iubebo.
Sec michi regna p&oparib selegib ambae
Inuictę gentes aeterna in foedera mittent.
Sacra deosq daboisocer arma latinus hab& õ.
Imperium sollemne socer michi moenia teucri
Constituent urbiq dabit lauinia nomen.
Sic prior aeneas. sequitur sic deinde latinus
Suspiciens caelumitenditq ad sidera dextram.
Haec eadem aenea terram mare sidera uiro.
Latonaeque genus duplex. ianum que bi frontem.
Uimque deum anfer nam & duri sacraria ditis.
Audiat haec genitor qui foedera falmine sancit.
Tango aras medio signis & numina testor.
Nulla dies pacem hane italis nec foedera rump&.
Q uores cumq cad&. nec meuis ulla uolentem
Auert& non si tellurem effund& in undas
Diluuio miscens caelum ue in tartara soluat.
Ut sceptrum hoc dextrainam forte gerebat
Num quam fronde leui fund& uirgulta neq umbries.
Cum semel in siluis imo destirpe recisum

Expanded text:
ut potius reor et potius di numine firment, ut potius reor et potius di numine firment, non ego nec Teucris Italos parere iubebo nec mihi regna peto: paribus se legibus ambae invictae gentes aeterna in foedera mittant. Sacra deosque dabo; socer arma Latinus habeto, imperium sollemne socer; mihi moenia Teucri constituent, urbique dabit Lavinia nomen. Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus suspiciens caelum tenditque ad sidera dextram: Haec eadem, Aenea, terram mare sidera iuro Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem vimque deum infernam et duri sacraria Ditis; audiat haec genitor, qui foedera fulmine sancit. Tango aras, medios ignis et numina testor: nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet, quo res cumque cadent; nec me vis ulla volentem avertet, non, si tellurem effundat in undas diluvio miscens caelumque in Tartara solvat; ut sceptrum hoc dextra sceptrum nam forte gerebat numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras, cum semel in silvis imo de stirpe recisum
Abbreviated transcription (Latin):
Sidereo flagrans clipeo. & caelestib armis.
Et iuxta ascanius. magnae spes altera romȩ
Procedunt castris puraq inueste sacerdos
Setigeri f&um suis in tonsamque bidentem
Attulitad mouit que pecus flagrantib aras.
Illi ad surgentem conuersi lumina solem
Dant fruges manib salsas & tempora ferro
Summa notant pecudum. paterisq altaria libant.
Tumpius aeneas stricto sic ense precatur.
Esto nunc soltestis. & haec michi terra p̾eanti
Quam propt̾ tantos potui perferre labores
Et pater omni potensi & tu saturnia coniunx.
Iam melior iam diua precortu que ĩditemauors
Cuncta tuo qui bella pater sub numine torques
Fontis que fluuiosq uoco quaeq acheris alti
Religio & quae ceruleo sunt nemina ponto
Cesserit ausonio sifors uictoria turno.
Conuenit euandri uictos discedere ad urbem.
Ced& iulus agris. nec post arma ulla rebelles
Aeneadae referent ferroue haec regna lacessent.
S in nostrum adnuerit nobis uictoria martem

Expanded text:
sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, et iuxta Ascanius, magnae spes altera Romae, procedunt castris, puraque in veste sacerdos saetigeri fetum suis intonsamque bidentem adtulit admovitque pecus flagrantibus aris. Illi ad surgentem conversi lumina solem dant fruges manibus salsas et tempora ferro summa notant pecudum paterisque altaria libant. Tum pius Aeneas stricto sic ense precatur: Esto nunc Sol testis et haec mihi Terra vocanti, quam propter tantos potui perferre labores, et pater omnipotens et tu Saturnia coniunx, iam melior, iam, diva, precor, tuque inclute Mavors, cuncta tuo qui bella, pater, sub numine torques; fontisque fluviosque voco, quaeque aetheris alti religio et quae caeruleo sunt numina ponto: cesserit Ausonio si fors victoria Turno, convenit Evandri victos discedere ad urbem, cedet Iulus agris, nec post arma ulla rebelles Aeneadae referent ferrove haec regna lacessent, sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem
Abbreviated transcription (Latin):
Disce tuum ne me incuses iuturna dolorem.
Qua uisa ẽ. fortuna pati. parcȩ que sinebant
Cedere res latio. turnum & tua moenia texi.
Nunc uuenem in parib uideo concurrere telis.
Parcarum que dies & uis imimica propinquat.
Non pugnam aspicere hanc oculis non foco cra possi.
Iu proge Armano siquid p̃sentius audes.
Perge dec& forsan miseros meliora sequentur.
Uix ea cum lacrimas oculis iiturna pro fudit.
Terque quaterq manu pectus peussit honestum.
Non lacrimis hoc tempus ait saturnia iuno.
Acđ clera & fratrem siquis modus eripe mosti
A ut tubella eie conceptumq excute focdus.
A uctor ego audendisic exortata relinquit
Incertam & tristi turbatam uulnere mentis.
Interea reges ingenti mole latinus
Q uadri iugo uehitur curruo cui tempora circum
Aura  sex radii fulgentia cingunt.
Solis auis pecimen. bigis it turnus in albis.
B ina manulato crispans hastilia ferro.
Hinc pater aeneas romanȩ stirpis origo

Expanded text:
disce tuum, ne me incuses, Iuturna, dolorem. disce tuum, ne me incuses, Iuturna, dolorem. Qua visa est Fortuna pati Parcaeque sinebant cedere res Latio, Turnum et tua moenia texi: nunc iuvenem imparibus video concurrere fatis, Parcarumque dies et vis inimica propinquat. Non pugnam aspicere hanc oculis, non foedera possum. Tu pro germano siquid praesentius audes, perge: decet. Forsan miseros meliora sequentur. Vix ea, cum lacrimas oculis Iuturna profudit terque quaterque manu pectus percussit honestum. Non lacrumis hoc tempus, ait Saturnia Iuno: Adcelera et fratrem, siquis modus, eripe morti, aut tu bella cie conceptumque excute foedus: auctor ego audendi. Sic exhortata reliquit incertam et tristi turbatam volnere mentis. Interea reges, ingenti mole Latinus quadriiugo vehitur curru, cui tempora circum aurati bis sex radii fulgentia cingunt, Solis avi specimen; bigis it Turnus in albis, bina manu lato crispans hastilia ferro; hinc pater Aeneas, Romanae stirpis origo,