comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sex quibus dam qua estionibus paganorum. Sine praetiudi¬
cio timen aliarum causarum quas prudentes possunt
longatem pora uenerit quiereretundixi quodhis teporib alis
locis quibus eian gelium eius non est praedicaitum tles omner
in eius praedestinatione futuros esse praesciebat quales
multi in eiuis corporab praesentia fuerunt qui ineum nec
sus citatis abeo mortur eredere uoluerunt : Item paulo post
ineodm libro at quneadem qua estione quid mirum in quam
istim infidelibur plenum orbemterrarum xps prioribio
sactulis nouerat ut eis praedicari merito noll&: quos nec
uerbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat. haec
certe deti ro&sidone non possumus dicere &in eis cognos¬
cimus adear causas praedestinationis haec diuinaiudicia
pertinere sine quarum causarum latetium praeiudicio
tuncistares pondere medixi : facile est quippe ut infidel¬
tatem accusemus iuda eorum delibera uoluntate ueniditẽ :

Expanded text:
sex quibusdam quaestionibus Paganorum, sine praejudisex quibusdam quaestionibus Paganorum, sine praejudicio tamen aliarum causarum, quas prudentes possunt longa tempora venerit, quaereretur, dixi, quod his temporibus et his locis quibus Evangelium ejus non est praedicatum, tales omnes in ejus praedicatione futuros esse praesciebat, quales multi in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis credere voluerunt. Item paulo post in eodem libro, atque in eadem quaestione: Quid mirum, inquam, si tam infidelibus plenum orbem terrarum Christus prioribus saeculis noverat, ut eis praedicari merito nollet, quos nec verbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat ? Haec certe de Tyro et Sidone non possumus dicere, et in eis cognoscimus ad eas causas praedestinationis haec divina judicia pertinere, sine quarum causarum latentium praejudicio tunc ista respondere me dixi. Facile est quippe ut infidelitatem accusemus Judaeorum de libera voluntate venientem,
Abbreviated transcription (Latin):
siui uerent quodita abhorr &a sensibus xp̃ianis aut prorsus
humanis ut id etiam refellere pudeat : quur enim nondi¬
citr &ipsum euangelium cumtanto labore passionibusq
scõrum frustraesse praedicatum uel adhuc etiam praedi
dum contumaciam uel oboedieitiam quam praesciuit dr̃
habituros fuisse si audissent nec damnarentur dirus & sidon
quamuis remissius quam illae ciuitates inquibus non credegr¬
tibus ad nõ x põmirabilia signa sunt facta : Quõ si apudillar
facia essent incinere &cilicio paenitentiam egissent sicut
sehabant elo quia ueritatir: In quibus uerbir suis dnr̃ ihr̃
altius nobis mus terium praedestinationir ostendit
Sienim quaeratur a nobis quur apudeos tanta miracula
facta sunt quiuidentes ea non fuerant credituri &apud
eos facta non sint quicrederent siuiderent. quid responde¬
bimus num quid dicturi sumus quod in libro illo dixiubi

Expanded text:
si viverent? Quod ita abhorret a sensibus christianis, aut prorsus si viverent? Quod ita abhorret a sensibus christianis, aut prorsus humanis, ut id etiam refellere pudeat. Cur enim non dicatur, et ipsum Evangelium cum tanto labore passionibusque sanctorum frustra esse praedicatum, vel adhuc etiam praedicdum contumaciam vel obedientiam, quam praescivit Deus habituros fuisse, si audissent? Nec damnarentur Tyrus et Sidon, quamvis remissius quam illae civitates, in quibus non credentibus a Domino Christo mirabilia signa sunt facta: quoniam si apud illas facta essent, in cinere et cilicio poenitentiam egissent; sicut se habent eloquia veritatis, in quibus verbis suis Dominus Jesus altius nobis mysterium praedestinationis ostendit. 23. Si enim quaeratur a nobis, cur apud eos tanta miracula facta sint qui videntes ea non fuerant credituri, et apud eos facta non sint qui crederent si viderent; quid respondebimus? Numquid dicturi sumus, quod in libro illo dixi, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Nonauetamus aspectum : clamat scribtura diuina adhibea¬
mus auditum : Nonerant ex eis qui a nonerant secundum
propositum uocati nonerant impõ electi ante constitutionẽ
mundi non erant in eo sortem consecuti nonerant praedesti¬
nati s ecundum propositum eius qui uniuersa operatur:
namsihoc essent ex illis essent &cum illis sine dubitationan
mansissent : ut enim nondicam quam sit possibiledõ
uoluntate s& ineorum cordibus operari ut nullis aduersitati¬
bus cedint ne abillo aliqua superati temtatione discedint
Cumpos st & quodait a postolus facere ut non eos permittat
temtari superid quod possunt ut ergo id nondicam : certe
poterat illos dr̃ praesciens esse lapsuros ante quam id fier&
auferre dehacuita : aneo reddituri sumus ut adhuc disputem:
quanta absurditate dicatur iudicari homines mortuos &iã
debis peccatis quae praesciunt eos ds̃perp&raturos fuisse

Expanded text:
non avertamus aspectum: clamat Scriptura divina, adhibeanon avertamus aspectum: clamat Scriptura divina, adhibeamus auditum. Non erant ex eis, quia non erant secundum propositum vocati: non erant in Christo electi ante constitutionem mundi, non erant in eo sortem consecuti, non erant praedestinati secundum propositum ejus, qui universa operatur. Nam si hoc essent, ex illis essent, et cum illis sine dubitatione mansissent. 22. Ut enim non dicam quam sit possibile Deo,  voluntates, et in eorum cordibus operari, ut nullis adversitatibus cedant, nec ab illo aliqua superati tentatione discedant; cum possit et quod ait Apostolus facere, ut non eos permittat tentari super id quod possunt : ut ergo id non dicam, certe poterat illos Deus praesciens esse lapsuros, antequam id fieret, auferre de hac vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta absurditate dicatur, judicari homines mortuos etiam de his peccatis, quae praescivit eos Deus perpetraturos fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
tiaus que in finem illi non don &ur inscrutabihora sunt
iudiciadi: illud tamen fidelibus deb&esse cetissimum :
hunc esse ex priedestinatis illum nonere : Namsi fiuisent ex nob¬
aitunus oraedestinatorum quidepec toredñ biberat hocsecre¬
tum mansisseht utiq nobis cum: Quid est quaeso non erant ex nob
namsi fuissent mansis sent utique nobiscum : Non ne utriq
adõ ereatiutriq ex adamnati utriq deterra fictierañ
& abeo qui dixitomnem flatum ego feciunius eiusdemq
naturae animas acceperant : Nonne postremo utriq uocati
suerant auocantem secuti uitriq: eximpus iusti ficati & perla¬
uacrum regenerationis utriq: renouati Sed haec audir&
ille quisciebat proculdubio quo d dicebitires pondere porr&
& dicere uera sunt haec secundum haec omnia ex nobis erant :
Verum tamen secundum aliam quandam discr&ionem non
erant ex nobis. namsifuissent ex nobis mansissent utique
nobiscum : qua eest tamenis tadis cr&io patent bbridi

Expanded text:
tia usque in finem, illi non detur, inscrutabiliora sunt judicia Dei. Illud tamen fidelibus debet esse certissimum, hunc esse ex praedestinatis, illum non esse » . In eoait unus praedestinatorum, qui de pectore Domini biberat hoc secretum, mansissent utique nobiscum. Quid est, quaeso, Non erant ex nobis; nam si fuissent, mansissent utique nobiscum? Nonne utrique a Deo creati, utrique ex Adam nati, utrique de terra facti erant, et ab eo qui dixit, Omnem flatum ego feci , unius ejusdemque naturae animas acceperant? Nonne postremo utrique vocati fuerant, et vocantem secuti, utrique ex impiis justificati, et per lavacrum regenerationis utrique renovati? Sed si haec audiret ille, qui sciebat procul dubio quod dicebat, respondere posset et dicere: Vera sunt haec, secundum haec omnia ex nobis erant; verumtamen secundum aliam quamdam discretionem non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Quae est tandem ista discretio? Patent Libri Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
qeone nostras ãt riges intuiure fuir orationes suas
simatur hoc acculu dehac enim requam nuntaduersus
nodes hacricicon non commemoraretantum sedplano
tieri & defensare compellintur: naqua taegit in pretibisius:
et si aliquando in sermonibus exercendim nullo urguenta
aduersario nomputauit quandb enim non oratumest in ec¬
desu promfidebibur atq in imicireiur ut̃ criderem : quan¬
do fidelis quis quam amicum proximũ coniugem haburt
infidelem & non eip&i uit ad nõmentem oboadieitõ imxpi¬
anam fidan : quis autem sibi umquã nonorauit ut in dño
ꝑmanera . Aut̃ quis sicerdotem suꝑ fideles dnm̃ inuocantẽ

Expanded text:
uerentur orationes suas, finiatur hoc saeculum. De hac enim re, quam nunc adversus novos haereticos, non commemorare tantum, sed plane tueri et defensare compellimur, nunquam tacuit in precibus suis, etsi aliquando in sermonibus exserendam nullo urgente adversario non putavit. Quando enim non oratum est in Ecclesia pro infidelibus atque inimicis ejus ut crederent? Quando fidelis quisquam amicum, proximum, conjugem habuit infidelem, et non ei petivit a Domino mentem obedientem in christianam fidem? Quis autem sibi unquam non oravit, ut in Domino permaneret? Aut quis sacer
Abbreviated transcription (Latin):
omne datum optimum &omne donum ꝑfectum sperire
deb&ir & cotidianis orationibur poscere atq hoc facio do
confidere nonuos esse a praedestinatione populieius alitnior
quia &iam hoc ut faciatir ipsel irgitur: ab sit autem a uobis
ideo desperare deuobis quospemuestra in ipso habere
iubemini non inuobis: maledictus enim omnis qui span
hab& in homine et bonum est confidere indño quã consi¬
dere in homine. qui ab eatiomner qui confidunt in eum:
hanc spemtenentes seruite dh̃o intimore & ex altate ei
intremore : Quõ deuita aderna quam filiis promissio¬
nis promisit non mendax dr̃ ante tanpora a&erna
nemo potestesse securur nisi consummata fuerit ista
uita quae temtatio est suꝑ terram. Sad faci&nos ꝑseue¬
rare inseusque in eius uitae finẽ cui cotidie dicimus
nenos inferas intemitationem: haeratq huius modicã¬

Expanded text:
omne datum optimum et omne donum perfectum , sperare omne datum optimum et omne donum perfectum , sperare debetis, et quotidianis orationibus poscere, atque hoc faciendo confidere, non vos esse a praedestinatione populi ejus alienos; quia etiam hoc ut faciatis, ipse largitur. Absit autem a vobis, ideo desperare de vobis, quoniam spem vestram in ipso habere jubemini, non in vobis. Maledictus enim omnis qui spem habet in homine : et bonum est confidere in Domino quam confidere in homine ; quia beati omnes qui confidunt in eum. Hanc spem tenentes, servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore : quoniam de vita aeterna, quam filiis promissionis promisit non mendax Deus ante tempora aeterna, nemo potest esse securus, nisi consummata fuerit ista vita, quae tentatio est super terram : sed faciet nos perseverare in se usque in ejus vitae finem, cui quotidie dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Haec atque hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
diunt sedin regnum eius &gloriim praedestinati non sunt
temporales sunt necusque in finẽ in eadem oboediatia
ꝑmanebunt Nonne &uerius eadenres & congrueitius
dicitur ut non ipsi tantũ malum tam quã optare uideamur.
sed dealiis referre quododerint nec ad se existimeit ꝑtinge
sperando orando que meliora illo autem modo quod diceidũ
putant eadem sentetia eis dempaene uerbis &iam deprie¬
sciantadi quamcer tenegire nom possunt Pronunturipotest
ut dicitur &si qui obo editis si praes citiestis reicie idi obedi¬
re cessabitis : Nempeboc ueris si mumest itisane . sadin pro¬
bis simum importunis simum in congruentis simum non
falso eloquio sed non salubriter ualstudini huma nae
infirmitatis apposito illum &iammodem quo utendum
esse in praedestinationis praedicatione nos diximus loque¬
ti apud populum non existimo debere sufficere. nisi hocuel
huius modi aliquid addat ut dicat: uoritaq &iam ipsam
oboediendi ꝑseuerantiam a patreluminũ a quo descendit

Expanded text:
regnum ejus et gloriam praedestinati non sunt, temporales sunt, nec usque in finem in eadem obedientia permanebunt? Nonne et verius eadem res et congruentius dicitur, ut non ipsis tantum malum tanquam optare videamur, sed de aliis referre, quod oderint, nec ad se existiment pertinere, sperando orandoque meliora? Illo autem modo, quo id dicendum putant, eadem sententia eisdem pene verbis etiam de praescientia Dei, quam certe negare non possunt, pronuntiari potest, ut dicatur, « Et si qui obeditis, si praesciti estis rejiciendi, obedire cessabitis. » Nempe hoc verissimum est: ita sane, sed improbissimum, importunissimum, incongruentissimum; non falso eloquio, sed non salubriter valetudini humanae infirmitatis apposito. 62. Illum etiam modum, quo utendum esse in praedestinationis praedicatione nos diximus, loquenti apud populum non existimo debere sufficere, nisi hoc vel hujusmodi aliquid addat, ut dicat: Vos itaque etiam ipsam obediendi perseverantiam a Patre luminum, a quo descendit
Abbreviated transcription (Latin):
quod a itlucas euangelista uisum est & mihi : potest inquit
non soliuisum esse quod sibiuisum es se declarat : Nondĩ
uoluntate tantũ humanauisum est : sed sicut placuit ei qui
bonũ possit operatur : quem enim miseratur & uocat &ideo
quixpm̃ sequitur potest interrogatus quures se uoluerit
xp̃ianus pespondereui sum est & mihi : quod cum dicit :

Expanded text:
quod ait Lucas evangelista, Visum est et mihi : « Potest, » inquit, quod ait Lucas evangelista, Visum est et mihi : « Potest, » inquit, « non soli visum esse, quod sibi visum esse declarat. Non enim voluntate tantum humana visum est, sed sicut plauideri possit operatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
oboedie dumes se audirent : Sienim gratiuamn
gratiam merita ulla
nostra pracedunt profecto ut facti alicuius aut dieti autcog¬
titionis est meritũ ubi&ipsa intellegitur uoluntas bona
breus sime complexus est omnũ genera meritorĩ quid cit
innullo glorundũ quanoo nostrũ nibilsit quiuero ait nonẽ
in nostra potestate cornostrum & nostrae cogitationer pt
ipsefacti adicta preceriit : Non enim est ullũ factũ dictum¬
uehominis q uod non ex corde c̃ogtatione procedat qͥuidauto
amplius a geredebacre ci prianus maro.r gloriosissimus
& doctor lucidissimus potuit. qua mubinos inoratione domi¬
nica &ium proinimicis fideixpianae orare oportere commo¬
nuit ubi delnitio fidei quod &iam boc donumdisit quid
sentira ostendit & pro ꝑseuerantiausq: in finẽ quiadipsam
nonnisi dr̃ eis qui ꝑseuerarint donat ecclesiã xpĩ cotidie
orare monstrauit : Beatus quoq: ambrosius cume xꝓponer&

Expanded text:
obediendum esset, audirent. Si enim obediendum esset, audirent. Si enim gratiam merita ulla nostra praecedunt, profecto aut facti alicujus, aut dicti, aut cogitationis est meritum, ubi et ipsa intelligitur voluntas bona: sed brevissime complexus est omnium genera meritorum, qui dicit, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit. » Qui vero ait, « Non est in nostra potestate cor nostrum, et nostrae cogitationes, » nec ipsa facta et dicta praeteriit: non enim est ullum factum dictumvi hominis, quod non ex corde et cogitatione procedat. Quid autem amplius de hac re agere Cyprianus martyr gloriosissimus et doctor lucidissimus potuit, quam ubi nos in oratione dominica etiam pro inimicis fidei christianae orare oportere commonuit? ubi de initio fidei, quod etiam hoc donum Dei sit, quid sentiret ostendit: et pro perseverantia usque in finem, quia et ipsam nonnisi Deus eis qui perseveraverint donat, Ecclesiam Christi quotidie orare monstravit. Beatus quoque Ambrosius cum exponeret
Abbreviated transcription (Latin):
gloriandum quando nostrũnihilsit Alter autem non est
in potestate nostracornostrũ & nostrae cogitationes nonta¬
men hortari & corripere destiterunt ut fierent praecepta
diuina Nectimuerunt nedicer&ur eis : quid nos hortamini
quia & corripitis sinihilboni ut habeamus est nostrũ & sinon
est in potestate nostracornostrũ : haec nedicerentur eis nequa¬
quã illiscĩ eamente timere potuerunt qua intellegebant pau¬
cissimis essed onatum ut nullos sibi homine praedicante
ꝑipsum diñ uel ꝑangelos cielorũ doctrinã salutis accipiant.
multis uero idessedonatum ut dõ ꝑ homines credant : quo lib&
amenmodo dicatur homini uerbumdĩ proculdubio quosic
sicut praedicandaest praedicarunt. idest quã nulla merita
humana praecedunt : & id facienda diuina praecepta instam
hortatisunt. ut qui haberent donũ oboedietiae quib: iussis

Expanded text:
gloriandum, quando nostrum nihil sit » ; alter autem, « Non est gloriandum, quando nostrum nihil sit » ; alter autem, « Non est in potestate nostra cor nostrum et nostrae cogitationes » ; non tamen hortari et corripere destiterunt, ut fierent praecepta divina. Nec timuerunt ne diceretur eis, Quid nos hortamini? quid et corripitis, si nihil boni ut habeamus est nostrum, et si non est in potestate nostra cor nostrum? Haec ne dicerentur eis, nequaquam illi sancti ea mente timere potuerunt, qua intelligebant paucissimis esse donatum, ut nullo sibi homine praedicante, per ipsum Deum vel per Angelos coelorum doctrinam salutis accipiant; multis vero id esse donatum, ut Deo per homines credant. Quolibet tamen modo dicatur homini verbum Dei, procul dubio, quo sic i veram, sicut praedicanda est, praedicarunt, id est, quam nulla merita humana praecedunt; et ad facienda divina praecepta instanter hortati sunt, ut qui haberent donum obedientiae, quibus jussis
Abbreviated transcription (Latin):
destinauit : sed pora edestinas seest hoc praecisse quod fuerat
ipse facturus. quidergonos prohib& quando apud aliquos
uerbidĩ tractitorer legimurdĩ praescieitiam & agitur
deuocatione elertoram eandem praedestinationem intel¬
legere : o agis enim fortasse uoluerunt hoc uerbo ineareuti
quod a facihus intellegitur a non repugnat Immo& con¬
gruit ueritati qu lede praedestinatione gratiae predicat᷑:
hoc scio neminem cortraistam praedestinationan quã¬
secundum scribturas scis defendimus nisi errando dispu¬
tare potuisse: Puto timen eis qui dehaere sententus
tractatorum requirunt scõs & infideatq doctrinaxp̃iana
laudabiliter usq: quaq: diffamatos uiros ci prianũ & ambro¬
sium q̃uorum tam clara testimonia posuimus deberesuffi¬
cere & debere adutrũq: id est ut & gratiam dĩ gratuitam sicut
ripimus malos nonopinentur aduersam. qui a &istiuiri
cum sic praedicarent digratiã ut unus eorũ dicer& innullo

Expanded text:
destinavit. Sed praedestinasse est hoc praescisse, quod fuerat destinavit. Sed praedestinasse est hoc praescisse, quod fuerat ipse facturus. Quid ergo nos prohibet, quando apud aliquos verbi Dei tractatores legimus Dei praescientiam, et agitur de vocatione electorum, eandem praedestinationem intelligere; magis enim fortasse voluerunt hoc verbo in ea re uti, quod et facilius intelligitur, et non repugnat, imo et congruit veritati, quae de praedestinatione gratiae praedicatur. Hoc scio, neminem cosecundum Scripturas sanctas defendimus, nisi errando disputare potuisse. Puto tamen eis qui de hac re sententias tractatorum requirunt, sanctos et in fide atque doctrina christiana laudabiliter usquequaque diffamatos viros, Cyprianum et Ambrosium, quorum tam clara testimonia posuimus, debere sufficere, et debere ad utrumque, id est, ut et gratiam Dei gratuitam, sicutripimus malos, non opinentur adversam: quia et isti viri, cum sic praedicarent Dei gratiam, ut unus eorum diceret, « In nullo
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem gratia iamnon e coperibus aboquin gratia
iunnonest eritu e tconecatisilli quieiam suprainter posui:
quidergo ⁊ huic interrogationi respondeis quod quierebat
inquit issabel hoc nonest consecutus electio auto consecuta
est c&er i uero oecuecatisunt : In hacergo elettione dnbis
peliquris quae pelectionem gratuefactae sunt uolunt intel¬
legiplebam quam pro pteread non reopult quia priescuur:
haecost illi electio quieor quos uoluit ed egit inxp̃o ante onsti¬
ttionẽmundiut essent scĩ &immaculiti in conspeetueus
i caritate praedestinans eos in adoptionem filiorum:
pullus igitur quihaec intellegit negare ueldubitare ꝑmatitꝰ
ubiait a postolus non reppulit dr̃ plebemsuam quãpra sciuit
praedestinationem significare uoluisse Praes ciuitenim
rebquias q̃uas secundũ electionẽ gratiae fuerat ipse facturus:
hoc est ergo praedestinauit : Sine dubio mim praes ciuit ñ prae¬

Expanded text:
Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia am non est gratia. Et connectens illa quae jam supra interposui, Quid ergo? et huic interrogationi respondens, Quod quaerebat, inquit, Israel, hoc non est consecutus; electio autem consecuta est; caeteri vero excaecati sunt . In hac ergo electione, et in his reliquiis, quae per electionem gratiae factae sunt, voluit intelligi plebem, quam propterea Haec est illa electio, qua eos, quos voluit, elegit in Christo ante constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati in conspectu ejus in caritate, praedestinans eos in adoptionem filiorum. Nullus igitur, qui haec intelligit, negare vel dubitare permittitur, ubi ait Apostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, praedestinationem significare voluisse. Praescivit enim reliquias, quas secundum electionem gratiae fuerat ipse facturus, hoc est ergo praedestinavit; sine dubio enim praescivit, si prae
Abbreviated transcription (Latin):
nam superius dixerat adisrahel dixis seproph&am totadie
extendi manus meas ad populum non credenten & contra¬
dicenten : Et tamquam responder&ur. ubi sunt ergo facte
promissionesdĩ adisrahel continuo subiunxit : dicoergo
num quidreppulit dr̃ plebemsuam : absit : nam&ego isra¬
helita sum ex semine abraham de tribu beniamin : tam quã
dicer& : nam &ego ex ipsa plebesum : deinde ad didit unde
nunc agimus non reppulit dr̃ plebemsuam quam praesciuit:
atq: ut ostender& digratia fuisse relictas reliquias non
meritis operum eorum secutus adiunxit : Annescitis in
helia quid dicit scribtura quẽ ad modũ interpellat dm̃
aduersus is rahel &c&era : Sed quid dicit illi responsum
diuinum : reliquimihi septem milia uirorũ qui non cur¬
uauerunt genu antebabal: Nonenim ut relicta sunt mihi
aut reliquerunt semibi : sed rebquimihi : Sic ergo inquit
& in hoc tempore reliquiae ꝑ electionem gratue factaesun:

Expanded text:
Nam superius dixerat, ad Israel dixisse prophetam, Tota die Nam superius dixerat, ad Israel dixisse prophetam, Tota die extendi manus meas ad populum non credentem et contradicentem: et tanquam responderetur, Ubi sunt ergo factae promissiones Dei ad Israel? continuo subjunxit, Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, tribu Benjamin: tanquam diceret, Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit unde nunc agimus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, secutus adjunxit, An nescitis in Elia quid dicit Scriptura; quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? et caetera. Sed quid dicit illi, inquit, responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genu ante Baal. Non enim ait, Relicta sunt mihi; aut, Reliquerunt se mihi: sed, reliqui mihi. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae factae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
exaggerarem eis uerbir sedillis potius cogitandum relinquo
exhortationis adferri : hoc est enim dicere tunc desua salu¬
te hominem desperare quando spemsuam non inseipso sed indõ
didicerit ponere cum proph& a clam& maledictus omnis
qui spem hab& in homine : haec itaq: donadĩ quaedantur
electis secundumdĩ propositum uocatis inquibus donis esi
&incipere credere &infideusq aduita ehuius terminum
ꝑseuerare : Sicut tanta rationum atq: auctoritatum con¬
testatione probauimus haec in quamdidona sinulla est
praedestinatio quam defadimuf non praesciuntur. adõ:
&iam nomine praesciantiae. Gicut ait a postolus Non reopulit
dr̃ plebemsuam quã praesciuit : hic quodait praesciuit :
non recte intellegitur nisi praedes tinauit quod circum¬
stantia ipsius lectionis ostendit : Loquebatur enim dereli¬
quiis iuda eorum quaes aluae facta e sunt pereuntib: c&eris:

Expanded text:
exaggerare meis verbis, sed illis cogitandum potius relinquo, exaggerare meis verbis, sed illis cogitandum potius relinquo, exhortationis afferri. » Hoc est enim dicere, tunc de sua salute hominem desperare, quando spem suam non in se ipso, sed in Deo didicerit ponere: cum propheta clamet, Maledictus omnis qui spem habet in homine . 47. Haec itaque dona Dei, quae dantur electis secundum Dei propositum vocatis, in quibus donis est et incipere credere, et in fide usque ad vitae hujus terminum perseverare, sicut tanta rationum atque auctoritatum contestatione probavimus; haec, inquam, Dei dona, si nulla est praedestinatio quam defendimus, non praesciuntur a Deo: etiam nomine praescientiae, sicut ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Hic quod ait, praescivit, non recte intelligitur, nisi, praedestinavit: quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt, pereuntibus caeteris.
Abbreviated transcription (Latin):
&exfide imp&rantur ad nõ oranda monstrare &orare
solum uelsibi uel alis debuerunt Non autem quen quam
ut ea capesser& &r &inere hortiri cumuero & adhaec ex¬
hortantur ut possunt atq: ex hortandos esse homines confi¬
tentur Satis utiq ostendunt nec ea praedicatione impe¬
diri exhortationes sice adfiden siue adperseuerantam
usq in finẽ quia &istidĩ donaesse nec a seipso cuiquã setd
ab illo tribui praedicamus : at enim uitiosuo quisq deserit
siden cumcedit temtationi atq consentit qua cumillo agitꝰ
ut deserat fidan quis negat : Sed non ideo dicen daest infida
ꝑseuerantia nonessedonumdi : hancenim cotidie poscit
quidicit nenos inferas intemtationẽ & si exauditur hanc
accipit: Acꝑ hoc cotidie ut perseuer& p&enr profecto ꝓseue¬
rantuesuae spemnon in seipso sed indõ ponit: ego autemn nolo

Expanded text:
et ex fide impetrantur a Domino, oranda monstrare et orare et ex fide impetrantur a Domino, oranda monstrare et orare solum vel sibi vel aliis debuerunt; non autem quemquam, ut ea capesseret et retineret, hortari. Cum vero et ad haec exhortantur, ut possunt, atque exhortandos esse homines confitentur; satis utique ostendunt, nec ea praedicatione impediri exhortationes, sive ad fidem, sive ad perseverantiam usque in finem, quia et ista Dei dona esse, nec a se ipso cuiquam, sed ab illo tribui praedicamus. 46. At enim, « vitio suo quisque deserit fidem, cum cedit tentationi atque consentit, qua cum illo agitur ut deserat fidem. » Quis negat? Sed non ideo dicenda est in fide perseverantia non esse donum Dei. Hanc enim quotidie poscit, qui dicit, Ne nos inferas in tentationem ; et si exauditur, hanc accipit: ac per hoc, quotidie ut perseveret petens, profecto perseverantiae suae spem non in se ipso, sed in Deo ponit. Ego autem nolo
Abbreviated transcription (Latin):
fides datur prius quã postul&ur ab illo cuidatur. Ideo dicen¬
diest non essedonum dĩ sedesse a nobis quiada taest nobis
nom p&entibus nobis : A postolus enim a pertissime dicit
a quo ergo pax & caritar ãbillo est & fides : Propter quod ab
illo eam non solum augeri habentibur uerum &iam non
habentibus poscimus dari : Neq isti propter quos haec dicim:
qui praedicatione praedestinationis & gratiae exhortationẽ
clamitant impediri ãd sola illa ex hortantur donaquae non adõ
dari sed a nobis esse contendunt sicut sunt initium fider &inea
usq: infinẽ ꝑseuerantia : quodutiq facere deberent ũt tantũ¬
modo infideles hortarentur ut crederent & fideles ut credere
ꝓmanerent : eauero quae nobis cumdi donaesse nonnegant
ut nobis cum pelagianum demoliantur errorẽ sicut est
pudicitia continentia patientia : &c&era quibus recteuiuitur

Expanded text:
fides datur priusquam postuletur ab illo cui datur, ideo dicenfides datur priusquam postuletur ab illo cui datur, ideo dicenda est non esse donum Dei, sed esse a nobis, quia data est nobis, non petentibus nobis. Apostolus enim apertissime dicit: . A quo ergo pax et charitas, ab illo est et fides, propter quod ab illo eam non solum augeri habentibus, verum etiam non habentibus poscimus dari. 45. Neque isti, propter quos haec dicimus, qui praedicatione praedestinationis et gratiae exhortationem clamitant impediri, ad sola illa exhortantur dona, quae non a Deo dari, sed a nobis esse contendunt, sicut sunt initium fidei, et in ea usque in finem perseverantia: quod utique facere deberent, ut tantummodo infideles hortarentur ut crederent, et fideles ut credere permanerent. Ea vero quae nobiscum Dei dona esse non negant, ut nobiscum Pelagianum demoliantur errorem, sicut est pudicitia, continentia, patientia, et caetera quibus recte vivitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nolitegloriari & mendaceserse aduersus ueritaten non est
istas apientia desursum descendens sed terrena animalis
diabolica ubienm zelus &cont entio ibi inconstantia
&omne opus prauũ Sicut ergo corripiendisunt inqui&i
& diuinis eloquiis testibus &ipsi quos nobis cumisticommu¬
nes habent actibus nostris. Neq: hanc impedit correptionẽ
quod sapientiam pacificã qua contentiosi corriguntur
atq sanantur donumdi ȩsse praedicamus : Ita corripiendise
infideles uel infide non permanentes non impediente istam
correptionem praedicationẽ gratiaedĩ quae fidan quoque
ipsam & in ea ꝑmansionem dĩ donaesso commeidat: quia
&si exfide imp&ratur sapientia Sicut ipse ia cobus cũ dixis¬
s&. Siquis uestrum indig&e sapiantia postul& adõ quidat
omnibus aflueiter anon in properat & dabitur ei mox addi¬
dit. Postul&ꝰ autem infidenihilhaesitans : Nontam quõ

Expanded text:
nolite gloriari et menduces esse adversus veritatem: non est nolite gloriari et menduces esse adversus veritatem: non est ista sapientia desursum descendens; sed terrena, animalis, diabolica: ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia, et omne opus pravum ? Sicut ergo corripiendi sunt inquieti, et divinis eloquiis testibus, et ipsis quos nobiscum isti communes habent actibus nostris; neque hanc impedit correptionem, quod sapientiam pacificam, qua contentiosi corriguntur atque sanantur, donum Dei esse praedicamus: ita corripiendi sunt infideles, vel in fide non permanentes, non impediente istam correptionem praedicatione gratiae Dei, quae fidem quoque ipsam et in ea permansionem dona Dei esse commendat. Quia etsi ex fide impetratur sapientia, sicut ipse Jacobus cum dixisset, Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat, et dabitur ei; mox addidit, Postulet autem in fide, nihil haesitans : non tamen quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiae a fructibus bonis inaestimabilis sine simulatione:
cernitis neobsero a patreluminum sapientia quam multis
a magnis bonis referta descendat : omne qui ppoditumoptimã
sicut idem dicit &omnedonum ꝑfectum desursum est đescq¬
denra patreluminum: quurergo ut omitam c&er a comipim
inpudicos & comtentiosos quibus tamen praedicamus donumoi
essesapientiam pudicam atq pacificam : nectimemus neo
moti diuinae uoluntatir incerto plur inhac praedicitione
desperationis quam exhortationis inuenianti nec correptio¬
nis stimulis aduersus seipsos sed potius aduersus nor excite nt̃
quia eos corripimus haee non babenter quae ipsi dicimur
non humana uoluntate proferri. sed diuina largitate donari
Quurdeniq: ipsum a postolum iacobum huius gratiae praedi¬
catio non de terruit corripere inquietos &dicere. Si zelum
amarum hab&is & contentiones sunt incordibus uestris

Expanded text:
ricordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . ricordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Cernitisne, obsecro, a Patre luminum sapientia quam multis et magnis bonis referta descendat? Omne quippe datum optimum, sicut idem dicit, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Cur ergo, ut omittam caetera, corripimus impudicos et contentiosos, quibus tamen praedicamus donum Dei esse sapientiam, pudicam, atque pacificam; nec timemus ne permoti divinae voluntatis incerto, plus in hac praedicatione desperationis quam exhortationis inveniant; nec correptionis stimulis adversus se ipsos, sed potius adversus nos excitentur, quia eos corripimus haec non habentes, quae ipsi dicimus non humana voluntate proferri, sed divina largitate donari? Cur denique ipsum apostolum Jacobum hujus gratiae praedicatio non deterruit corripere inquietos, et dicere, Si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in cordibus vestris,
Abbreviated transcription (Latin):
citari : haec dicentes nolunt homimibus praedicari donadĩ
ese ut uenutur afidan & ꝓmaneatur infide Neplur
desperatio quam exhortatio uideatur afferri ddum cogitan
qui audiunt incertumesse humanae ignorantiae cuilar¬
giatur dñ cuinon largiatur haecdona : quur ergo &ipsi
nobis cum praedicant donadiesse sapientiam a contine¬
tiam quod si haec cumdi donaesse praedicantur non im¬
peditur hortatio quah omines hortamur essesapientes
& contineites: quae tandem caus aest ut exis timadit impe¬
diri exhortationẽ quaex hortamur homines uenire ads¬
dan &inea ꝑmanere usq infinen & si haec donadi esse
dicantur quod scribturis eus testibus conprobatur :
ecceut decontineitia taceamus &desola in hoc locosapi¬
entia disputanus . Nanpe supra menoratus a postolur
ia cobus dicit: Quae desursum estsapientia primum quidan
pudiciest deindepacifica modesta sua dibilis plenatmise¬

Expanded text:
citari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei citari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei esse, ut veniatur ad fidem, et permaneatur in fide, ne plus desperatio quam exhortatio videatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi nobiscum praedicant, dona Dei esse sapientiam et continentiam? Quod si haec cum Dei dona esse praedicantur, non impeditur hortatio qua homines hortamur esse sapientes et continentes; quae tandem causa est ut existiment impediri exhortationem, qua exhortamur homines venire adin ea permanere usque in finem, si et haec dona Dei esse dicantur, quod Scripturis ejus testibus comprobatur? 44. Ecce, ut de continentia taceamus, et de sola in hoc loco sapientia disputemus; nempe supra memoratus apostolus Jacobus dicit, Quae desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena mise
Abbreviated transcription (Latin):
& her&ica ꝑuersitate contendint : Sedhaec in quiunt uta dõ
daitur nobis fides impdrat qua e incipit a nobis: quamfidẽ
& incipere habere & ineausq: infinan ꝑmanere tam quã
id non a dño accipiamus nostrumesse conteidunt: hic ꝓ¬
cul dubio contradicitr a postolo dicent: quidienimhabes
quod non ac cepisti contradicitur & marturicu priano dicenti
innullo gloriandum quando nostrum nihilsit . Cum haec
&alia multa qd aepig& repetere dixerimus atq: ostanderim:
&initiũ fidei &usq: infine ꝑ seuerantiã didonaesse. neculla
sua futuradona & quaedandaessent & quib: danda essent
dm̃ non praescire potuisse. Ac perhoc praedestinatos ab illo
esse quos liberat & coronat : Respondeidum putant praedes¬
tinationis definitionan utilitati praedicationis aduersam :
eo quod hac audita nemopossit correptionis stimulis ex¬

Expanded text:
et haeretica perversitate contendant. « Sed haec, » inquiunt, « ut a Deo et haeretica perversitate contendant. « Sed haec, » inquiunt, « ut a Deo dentur nobis, fides impetrat, quae incipit a nobis: » quam fidem et incipere habere, et in ea usque in finem permanere, tanquam id non a Domino accipiamus, nostrum esse contendunt. Hic procul dubio contradicitur Apostolo dicenti, Quid enim habes quod non accepisti ? Contradicitur et martyri Cypriano dicenti, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » . Cum haec, et alia multa quae piget repetere, dixerimus; atque ostenderimus, et initium fidei, et usque in finem perseverantiam, Dei dona esse; nec ulla sua futura dona, et quae danda essent, et quibus danda essent, Deum non praescire potuisse; ac per hoc praedestinatos ab illo esse, quos liberat et coronat: respondendum putant, « praedestinationis definitionem utilitati praedicationis adversam, eo quod hac audita, nemo possit correptionis stimulis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad donandum praedestinataesse dicantur. sedinpediri
potius atq subuerti hac oraedestinationir praedicatione
illum tantum modo pernicio sis simum eprorẽ quodicituir
gratiãdi secundum merita nostra diri ut quigloriatur
usculos explicemus remorationẽmeã ferant quib ingenio
prae uolare donatuest: dicit a postolus ia cobus: Si quis urm̃
indig& sapiatia postul& ado quid it omnibus a flueiter
& non in properat a dabitur ei : Scribtum est & in prouer
bus salomonis : quõ dnr̃ dat sapiantiã Et de continehntia
legitur in libro sapientiae c̃uius auctoritate usi sunt magni
& doctiuiri qui longe antenos eloquia diuina tractarunt
Ibiergo legitur cum scirem quia nemo esse potest contintis
nisi dr̃da & hoc ipsumerat sapientiae sci recuius ess&
hocdonum: haecergodĩdonasunt : Idest ut dealiis taceam
sapientia & continaitia adquies cunt disti: neq: m ĩ pelagi¬
anisunt ut aduersus istam perspicuam ueritatem dura

Expanded text:
ad donandum praedestinata esse dicantur; sed impediri ad donandum praedestinata esse dicantur; sed impediri potius atque subverti hac praedestinationis praedicatione illum tantummodo perniciosissimum errorem, quo dicitur, gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut qui gloriatur, usculos explicemus, remorationem meam ferant, quibus ingenio praevolare donatum est. Dicit apostolus Jacobus, Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non imprs Salomonis, Quoniam Dominus dat sapientiam . Et de continentia legitur in libro Sapientiae, cujus auctoritate usi sunt magni et docti viri, qui longe ante nos eloquia divina tractarunt: ibi ergo legitur, Cum scirem quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Haec ergo Dei dona sunt, id est, ut de aliis taceam, sapientia et continentia. Acquiescunt et isti: neque enim Pelagiani sunt, ut adversus istam perspicuam veritatem dura
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ operari nostras cogitationes & uoluntates. C&era uero
ipsum dare concedunt cumabillo imp&rantur credentes fide
quur ad ipsa c&era exhortationem eorumq: c&erorum
praedicationa definitione praedestinationis non m&u¬
unt in pediri : anforte nec ipsa dicunt praedestina taergo
nec danturadõ. Aut ea sedaturum esse nesciuit quod si
&dantur & ea sedaturum esse praesciut p̃rofecto praȩdesti¬
nauit: Si cut ergo ipsi quoq: hortantur ad castitata carita¬
tem pi&atem &c&era quaedĩ dona esse confiteitur eaq:
abillo esse praecognita. ac perhoc praedestinata negare
nom possunt. nec dicunt exhortationes suas impediri
praedicatione praedestinationis dĩ hoc est praedicatione
dehis donis eius futuris praes cieri aedi. Sic uide ant
nec adfidmnet ad per seuerantim inpediri ȩhortitionessius
Siipia quodueruinest essedi dona eaque praecognita boest

Expanded text:
Deum operari nostras cogitationes et voluntates, caetera vero Deum operari nostras cogitationes et voluntates, caetera vero ipsum dare concedunt, cum ab illo impetrantur credentis fide; cur ad ipsa caetera exhortationem, eorumque caeterorum praedicationem definitione praedestinationis non metuunt impediri? An forte nec ipsa dicunt praedestinata? Ergo nec dantur a Deo, aut ea se daturum esse nescivit. Quod si et dantur, et ea se daturum esse praescivit; profecto praedestinavit. Sicut ergo ipsi quoque hortantur ad castitatem, charitatem, pietatem, et caetera quae Dei dona esse confitentur, eaque ab illo esse praecognita, ac per hoc praedestinata negare non possunt; nec dicunt exhortationes suas impediri praedicatione praedestinationis Dei, hoc est, praedicatione de his donis ejus futuris praescientiae Dei: sic videant nec ad fidem nec ad perseverantiam impediri exhortationes suas, si et ipsa, quod verum est, esse Dei dona, eaque praecognita, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
insua quaefalli mutariq: non potest praescintia õpera sua
futura disponere id omnino nec aliud quicquã est oredestina¬
re : Si cut autem illequem castum futurum esse praesciuit.
quamuis id incertum habeit agit ut castus sit Itaille¬
quem castum futdrũ praed estinauit quamuis id incertum habeat
nonideo nonagit ut castussit quõ dĩ donose audit futurum esse
quoderit. Immo &iam gaud & eius caritas nec inflaturtam quã
id non acceperit : Non solum ergo praedicatione praedestinati¬
onis ab hoc opere non impeditur uerum & adhoc adiuuatur
tate hoc defide. hoc depi&ate decaritate deꝑ seuerantia & ne
pergam ꝑsingula hoc deomni oboedientia qua oboediturdõ
ueracissime dicipotest : sedhi qui s olum initium fidei&usq
infinen ꝑ seuerantiam sic in nostra constituunt potestate iedĩ
donaesse non puteit. neq: adhaec habenda atq: r&ineida

Expanded text:
in sua quae falli mutarique non potest praescientia, opera sua in sua quae falli mutarique non potest praescientia, opera sua futura disponere, id omnino, nec aliud quidquam est praedestinare. Sicut autem ille quem castum futurum esse praescivit, quamvis id incertum habeat, agit ut castus sit: ita illequem castum futurum praedestinavit, quamvis id incertum habeat, non ideo non agit ut castus sit, quoniam Dei dono se audit futurum esse quod erit; imo etiam gaudet ejus charitas; nec inflatur , tanquam id non acceperit. Non solum ergo praedicatione praedestinationis ab hoc opere non impeditur, verum et ad hoc adjuvatur, tate, hoc de fide, hoc de pietate, hoc de charitate, de perseverantia, et, ne pergam per singula, hoc de omni obedientia qua obeditur Deo, veracissime dici potest. Sed ii qui solum initium fidei et usque in finem perseverantiam sic in nostra constituunt potestate, ut Dei dona esse non putent, neque ad haec habenda atque retinenda
Abbreviated transcription (Latin):
Resdet in his bonis usq infinem ꝑ seuerantia q̃uaest us tra
ꝓtidie adhnõ poscitur si non eam dh̃r pergratiam suãinillo
cuius oratione exaudit operatur : Vidae iam aueritate quã
sit alienum negare donumdiense ꝑseuerantiamus que
infinem huius uitae cumuita ehuic quando uoluerit ipse
d&finem: quem sidat ante inminenten lapsum facit homi¬
nem ꝑ seuerare usque infinem : sed mirabilior & fidelibus
euidentior largitas bonitatis diest quod &iam paruulis quib:
oboedieitia non est illius adatis ut d&ur.datur haeo gratia :
Istaigitur suadona quibus cumq: dr̃ donat. procul dubio
sed o naturum esse praes ciuit : &insua praescientia prae¬
parauit : quos ergo praedestinauit ĩpsos &uocauit uoca¬
tione illa quamme saepe commanorare non pig& : dequa
dictum est. Sine paenitantia sunt dona &uocatiodinamq

Expanded text:
. CAPUT XVII. Restat in his bonis usque in finem perseverantia, quae frustra . CAPUT XVII. Restat in his bonis usque in finem perseverantia, quae frustra quotidie a Domino poscitur, si non eam Dominus per gratiam suam in illo, cujus orationes exaudit, operatur. Videte jam a veritate quam sit alienum, negare donum Dei esse perseverantiam usque in finem hujus vitae: cum vitae huic, quando voluerit, ipse det finem; quem si dat ante imminentem lapsum, facit hominem perseverare usque in finem. Sed mirabilior et fidelibus evidentior largitas bonitatis Dei est, quod etiam parvulis, quibus obedientia non est illius aetatis ut detur, datur haec gratia. Ista igitur sua dona quibuscumque Deus donat, procul dubio se donaturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa, quam me saepe commemorare non piget, de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei . Namque
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsius pelagiore damnata : apelagianorum
porro hȩr&ica peruersitate tantum isti remoti sunt
Propter quos haecagimus ut lic& nondum uelint fateri
Oraedestinatos esse qui ꝑ dĩ gratiam fiant oboedientes
atq: ꝑmaneant. Iam tamen fateantur quodeorũ prae¬
ueniat uoluntatem quibus daturhaec gratia: Ideo utiq
nen ongratis dari credatur gratia sicut ueritas loquitur :
sed potius secundum praecedenis merita uoluntatis
sicut contraueritatem pelagianus error obloquitur :
Praeuenit ergo afidan gritia: alio quinsifider eam
oraeuenit proculdubio praeuenit & uoluntas quõ fides
si ne uoluntate non potestesse : Si autem gratia pracuhnt
fidem quõ praeuit uoluntatem: profecto praeuenit
omnem oboedieniam: praeuenit &iam caritatem qua
una dõ ueraciter & suauiter oboeditur & haec omniagatia
In eocuidatur &cuius hacc omia praeuenit operatur

Expanded text:
etiam ipsius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum etiam ipsius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum porro haeretica perversitate tantum isti remoti sunt, propter quos haec agimus, ut licet nondum velint fateri praedestinatos esse, qui per Dei gratiam fiant obedientes atque permaneant; jam tamen fateantur, quod eorum praeveniat voluntatem quibus datur haec gratia: ideo utique, ne non gratis dari credatur gratia, sicut veritas loquitur; sed potius secundum praecedentis merita voluntatis, sicut contra veritatem Pelagianus error obloquitur. Praevenit ergo et fidem gratia: alioquin si fides eam praevenit, procul dubio praevenit et voluntas, quoniam fides sine voluntate non potest esse. Si autem gratia praevenit fidem, quoniam praevenit voluntatem; profecto praevenit omnem obedientiam; praevenit etiam charitatem, qua una Deo veraciter et suaviter obeditur; et haec omnia gratia in eo cui datur, et cujus haec omnia praevenit, operatur
Abbreviated transcription (Latin):
capiat quam tacendum ut non solum id ambo non capi¬
ant uerum&iam quiest intellegentior ipsesit peior.
quisi audir& & caper& perillum plures discerent quo eium
est capacior ut discat : eo magis est idoneus ut alios doceat :
Instat inimicus gratiae atq urg& modis omnibus ut ere¬
datur secundum merita nostradari. acsic gratia lã non sit
gratia. Et nos nolumus dicere quod teste scribtura possu¬
mus dicere : Timemus enim uidelic& nelo quentibus nobis
offendatur qui ueritaten non potest capere & nontimemus
ne tacentibus nobis qui ueritatem potest capere falsitate
capitur: aut enim sic praedestinatio praedicanda est quẽ¬
adiodum eam scã scribtura euidenter eloquitur ut inprae¬
destinatissine paenitentia sint dona & uocatiodi aut grati¬
amdĩ secundum nostradari merita confitendum quod
sapiunt pelagiani : quamuis istasententia quodsaepe
iam diximus legatur gestis epis coporum orientalium

Expanded text:
capiat; quam tacendum, ut non solum id ambo non capicapiat; quam tacendum, ut non solum id ambo non capiant, verum etiam qui est intelligentior, ipse sit pejor? Qui si audiret et caperet, per illum etiam plures discerent. Quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat inimicus gratiae, atque urget modis omnibus, ut credatur secundum merita nostra dari, ac sic gratia jam non sit gratia : et nos nolumus dicere, quod teste Scriptura possumus dicere? timemus enim videlicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate capiatur? 41. Aut enim sic praedestinatio praedicanda est, quemadmodum eam sancta Scriptura evidenter eloquitur, ut in praedestinatis sine poenitentia sint dona et vocatio Dei; aut gratiam Dei secundum merita nostra dari confitendum, quod sapiunt Pelagiani, quamvis ista sententia, quod saepe jam diximus, legatur gestis episcoporum orientalium