comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
risse : nec inde quemquã posse proprio arbitrio liber i.
Sed id conueniens ad serunt ueritati. uel congruum predie is¬
omi. uit cum prostratis &num quã suis uiribus surrectes
adnuntiatur obtinendae salutis occasio. Eomerito ques
luerint & crediderint asuio morbo seposse sanara &ipt
aerũ achnullũ opus uel incipumdũ edum ꝑficiendum que quã
ibisufficere posse consentiun : paque enĩ alicuio peri curationis
pri adnim erandũ putant : ex territa a supplici uoluntate
unuimquemq: aarotũ uelle sanari: quod enĩ dicitur crede a sal¬
usirs : unũ horum exigi ad serunt aliud offerri: uit propter
d qudigitur si red ditũ fuerit icl quod offertur a deinceps triluat̃ ⁊
nd insequens putant ex hibendã ab eo fidem c̃inus nature id
udint conditoris concessum est & nollã ita de prauatã uel ex¬
toxtnpitant. ut non debeat. uel possit se uelle sanari. propter

Expanded text:
risse nec inde quemquam posse proprio arbitrio liberari: risse nec inde quemquam posse proprio arbitrio liberari: sed id conueniens adserunt ueritati uel congruum praedicationi, ut, cum prostratis et numquam , suis uiribus surrecturis adnuntiatur obtinendae salutis occasio, eo merito, quo uoluerint et crediderint a suo morbo se posse sanari, et eterum ad nullum opus uel incipiendum nedum perficiendum quemquam sibi sufficere posse consentiunt; neque enim alicui operi curationis eorum adnumerandum putant exterrita et supplici uoluntate unumquemque aegrotum uelle sanari. quod enim dicitur: \'Crede et saluus eris\', unum horum exigi adserunt aliud offerri, ut propter id, quod exigitur, si redditum fuerit. id, quod offertur, deinceps tribuatur. unde consequens putant exhibendam ab eo fidem, cuius naturae id uoluntate conditoris concessum est, et nullam ita deprauatam uel extinctam putant. ut non debeat uel possit se uelle sanari. propter
Abbreviated transcription (Latin):
Iomino Beatisiaro ac toto appectu de sidexaꝵ¬
do et mulatuo inxp̃o sus cipiexdo patui
augusccino. hilanius
Si cessantibus contradicentium quaestionibus gratesiã
plerumq studiosorum in quisitiones. ut &iam illa q
absque periculo ignorarentur edicant arbi trogan
fore sedulitatem nostrae relationis. quaedum indiue
secundum quorundam prosecutiones quaedam aduer¬
santia ueritati Nontam sibi quam illis quitur bintur
& turbant. per consilium sci tatis tuae satagit prouderi
domine beatissime ac toto affextu desiderande a mul¬
tum in xp̃o suscipiende pater ⁊ haec sunt itaq quaenis¬
siliae ueliam aliquibus locis ingallia uentilantir:
Nouum & inutile esse praedicationi. quodquidan
secundum propositum eligendi dicantur. ut il ut
arripere ualeant Nec tenere. uisi credendi uolitib
donata : Excludiputant omnem praedicandi ugdi
Sinihil: quod peream excitaur in hominibus reminss¬
sedicatur.: Consentiunt ominem hominem inadam pe¬

Expanded text:
MINO BEATISSIMO AC TOTO AFFECTU DESIDERANDO ET MULTUM IN CHRISTO SUSCIPIENDO PATRI AUGUSTINO HILARIUS. Si cessantibus contradicentium quaestionibus gratae sunt plerumque studiosorum inquisitiones, ut etiam illa. quae absque periculo ignorarentur, ediscant, arbitror gratiorem fore sedulitatem nostrae relationis, quae, dum indicat secundum quorundam prosecutiones quaedam aduersantia ueritati, non tam sibi quam illis, qui turbantur et turbant, per consilium sanctitatis tuae satagit prouideri, domine beatissime ac toto affectu desiderande et multum in Christo suscipiende pater. Haec sunt itaque, quae Massiliae uel etiam aliquibus locis in Gallia uentilantur: nouum et inutile esse praedicationi, quod quidam secundum propositum eligendi dicantur, ut id nec arripere ualeant nec tenere nisi credendi uoluntate donata. excludi putant omnem praedicandi uigorem, si nihil, quod per eam excitetur, in hominibus remansisse dicatur. consentiunt omnem hominem in Adam pe
Abbreviated transcription (Latin):
haec itaq: gratia qua eocculte humanis cordibus diuna
largitate tribuitur Anullo duro corde respurur
Ideo qui ppe tribuitur ut cordis duritia primitas duis¬
ratur Quandoergo pater intus auditur &doetutueis
flium aufert corlapideum &latcor carneum sicut
oph&i praedicante promisit: Sic quippefacie filios
romissionis &uas amiseri cordiae quae praeparauit¬

Expanded text:
Haec itaque gratia, quae occulte humanis cordibus divina largitate tribuitur, a nullo duro corde respuitur. Ideo quippe tribuitur, ut cordis duritia primitus auferatur. Quando ergo Pater intus auditur et docet, ut veniatur ad Filium, aufert cor lapideum, et dat cor carneum, sicut propheta praedicante promisit . Sic quippe facit filios promissionis,
Abbreviated transcription (Latin):
eundem spm̃ fides : Sed ideo patri hoc potissimumest
ad tributum quia deipso est genitus unigenitur & deipso
procedit spr̃sor̃ : unde longum est enucleatius disputare
& decrinitate quaed r̃ est laborem nostrum inquindecĩ
libris aduosiam existimo peruenisse : ualde inquam
remota est a sensibus carnis haec schola in quadr̃ auditꝰ
& doc&. multos uenire uidemus ad filium quia multos
credere uidemus in xpm̃ : Sedubi & quo modo a patre¬
hoc audierint &didicerint non uidemus ⁊ximium
gratia is ta secr&aest: cratiamuero essequis ambrgat :
Haec itaq gratia qua eocculte humanis cordibus diuina
largitate tribuitur Anullo duro corde respuitur
Ideo quio petribuitur ut cordis duritia pruneta ausec̃¬
ratun quando ergo piter intus auditur. Sdocd ie uent¬

Expanded text:
dem Spiritum fidei . Sed ideo Patri hoc potissimum est attributum, quia de ipso est genitus Unigenitus, et de ipso procedit Spiritus sanctus: unde longum est enucleatius disputare; et de Trinitate, quae Deus est, laborem nostrum in quindecim libris ad vos jam existimo pervenisse. Valde, inquam, remota est a sensibus carnis haec schola, in qua Deus auditur et docet. Multos venire videmus ad Filium, quia multos credere videmus in Christum: sed ubi et quomodo a Patre audierint hoc et didicerint, non videmus. Nimium gratia ista secreta est: gratiam vero esse quis ambigat? Haec itaque gratia, quae occulte humanis cordibus divina largitate tribuitur, a nullo duro corde respuitur. Ideo quippe tribuitur, ut cordis duritia primitus auferatur. Quando ergo Pater intus auditur et doce
Abbreviated transcription (Latin):
esutem non doc& iudicio non doc&: quõ cuius uult
er&ur & quem uult obdurat : Sed miser&urbona
uens obdurat dignare tribueis : Aut si &istaut quidã
inguere maluerunt uerba sunt eius cui a postolus ait :
etaq mihi: ut ipsedixisse accipiatur ergo cuius

Expanded text:
autem non docet, judicio non docet? Quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: sed miseretur, bona tribuens; obdurat, digna retribuens. Aut si et ista, ut quidam distinguere maluerunt, verba sunt ejus cui Apostolus ait, Dicis itaque mihi: ut ipse dixisse accipiatur, Ergo cujus
Abbreviated transcription (Latin):
inboen ipso sermone suo paulo postait dixiuobis
quui &uidistis me & non credidistis Omne quoddat mihi
per adme ueni&. quidest ad meueni& nisi cred& in me :
sout fiat paterdat: Item paulo post Nolite inquit mur¬
nurare in inuicem Nemo potest uenire ad menisi pat̃
pmisit me traxerit eum &ego resuscitabo eum in nouis
Onnis quiaudiuit a patre & didicit uenit ad meiͥ quidest
snnis qui audiuit apatre & didicit uenit ad me Nisinullus
st qui audiat apatre & discat & nonueniat adme siañ
omnis qui audiuit a patre & didicituent. Profecto omnis
qui nonuenit non audiuit a patre nec didicit : Namstaudis¬

Expanded text:
in eodem ipso sermone suo paulo post ait, Dixi vobis, quia et vidistis me, et non credidistis. Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet. Quid est, ad me veniet, nisi, Credet in me? Sed ut fiat, Pater dat. Item paulo post: Nolite, inquit, murmurare invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum: et ego eum resuscitabo iOmnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . » Quid est « omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me? » nisi nullus est qui audiat a Patre, et discat, et non veniat ad me. Si enim « omnis qui audivit a Patre et didicit, venit, » profecto omnis qui non venit, non audivit a Patre, et
Abbreviated transcription (Latin):
persecutionis ostendit. Quia tauta celerno
uelocitate umbra noctis solis lumine uenio
hierusalem quae locaprospici endo magis peccato lous cip¬
Tuns. Soct ne scelus suum populus persecutor implerdolu
curite enim manus adprehendentis euitans : quibus dap
sałtibus euolat. Cuise & propter paruitate ꝯcompo aet
propter celeritatem discersionis associat quod huitulr¬

Expanded text:
persecutionis ostendit: quia tanta celerita, quanta solet velocitate umbra noctis solis lumine venien, de Bethsaida in Jerusalem, quae loca prospiciendo magis peccatoribus circumibat, ne scelus suum populus persecutor impleret. Locusta enim manus apprehendentis evitans, quibusdam saltibus evolat: cui se et propter parvitatem comparat, et propter celeritatem discessionis associat; quod humili
Abbreviated transcription (Latin):
quia nullis humt¬
nisimeritis potuit contingere utnat umortalis toc
gentilius eleuata prob&ur esse araculis : Ciseri cordiam
uero dicit qui a ccomem est de atus assumere perqui
mano generi auctorpissimus sub uenise : Sequitur liberame:
a passione saeuissima utique iuda eõrum
constoctex positum. Audicentp auperes audiante entes Q
potuit conturbari cuius caro pronolus cognõs e bati E¬
gui sicut ipse uicince passione professus est tristis esqne
medus quead mortem : quoce omiua seclutari dispositionerit¬
centlr Vtpropter her&cos & perfecta natur ꝙ hominus

Expanded text:
quia nullis humanis meritis potuit contingere, ut natura mortalis tam ingentibus elevata probetur esse miraculis. Misericordiam vero dicit, quia carnem est dignatus assumere, per quam humano generi auctor piissimus subveniret. Sequitur, libera me, a passione saevissima utique Judaeorum. Vconstat expositum. Audiant pauperes, audiant egentes, et denique ejus potuit conturbari, cujus caro pro nobis cognoscebatur exstingui, sicut ipse vicina passione professus est: Tristis est anima mea usque ad mortem . Quae omnia salutari dispositione narrantur, ut propter haereticos et perfecta natura hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptaria ingerunt in lecebrosa intexunt. Ipsoq: intempo¬
re quo eleuare manem paramus inserti inanibus cogitatio
nibus ad terrena plerumque deicimur : Nonitaq: in homi¬
num sed indi est potestate ut habeant homines potestatim
filuidĩ fieri : Ab ipso quippe accipiunt eam quidat cordihu¬
mano cogitationes pias perquas habeat fidem qua eo pere¬
tur perdilectionem: ad quod bonum sumendum & tenedũ
&ineo perseueranterus que infinem proficiendum non sum
cogitationes : exduobus itaq paruulis originali peccato parite
obstrictis quriste assumatur illere linquatur &ex duobus
aetate iam grandibus impiis quuriste itauoc&ur ut uocan

Expanded text:
uoluptaria ingerunt, inlecebrosa intexunt ipsoque in tempouoluptaria ingerunt, inlecebrosa intexunt ipsoque in tempore, quo eleuare mentem paramus, insertis inanibus cogitatinibus ad terrena plerumque dejicimur . Non itaque in hominum, sed in Dei est potestate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cordi humano cogitationes pias, per quas habeat fidem, quae operetur per dilectionem : ad quod bonum sumendum et tenendum, et in eo perseveranter usque in finem proficiendum, non sumcogitationes nostrae. CAPUT IX. 21. Ex duobus itaque parvulis originali peccato pariter obstrictis, cur iste assumatur, ille relinquatur; et ex duobus aetate jam grandibus impiis, cur iste ita vocetur, ut vocan
Abbreviated transcription (Latin):
citerpius est esse uerissimum sentit: hoc autem ambro¬
sius ut dicer& in eo libro loquebatur quem defuga saeculi
scripsit docens hoc saeculum non corpore sed corde fugi¬
endum quod nisi auxiliodi fieri non posse disseruit:
ait enim frequens nobis defugiendo sa eculo isto sermo:
atq: utinam quam facilis sermo tam cautus & sollicitus
affectus : Sed quod peius est frequenter in repit territia¬
rum in lecebra cupiditatum &uanitatum obfusiomaitẽ
occupat ut quod studeas uitare hoc cogiter animo quoluas
quod cauere difficileest homini exuere autem in possibile :
deniq: uotimagis eamesserem quam effectus : testatur per¬
proph&ã dicendo inclina cormeum intestimonia tua
& non in auaritiam: Nonenim inpotestate nostra cor
nostrum & nostrae cogitationes: quae in prouiso obfus ae
mentem animumq: confundunt atq: alio trahunt quam tu
proposueris: ad saccularia reuocant : mundana in serunt

Expanded text:
citer pius est, esse verissimum sentit. 20. Hoc autem Ambrociter pius est, esse verissimum sentit. 20. Hoc autem Ambrosius ut diceret, in eo libro loquebatur quem de Fuga saeculi scripsit, docens, hoc saeculum non corpore, sed corde fugiendum: quod nisi auxilio Dei fieri non posse disseruit. Ait enim: Fatque utinam quam facilis sermo tam cautus et sollicitus affectus! sed quod peius est, frequenter inrepit terrenarum inlecebra cupiditatum et uanitatum offusio mentem occupat, ut quod studeas uitare hoc cogites animoque uoluas. quod cauere difficile est homini, exuere autem inpossibile. deniqueuoti magis eam esse rem quam effectus testatur propheta dicendo: \'declina cor meum in testimonia tua et non in auaritiam\'. non enim potestate nostra cor nostrum et nostrae cogitationes, quae inprouiso offusae mentem animumqueconfunduntatque alio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia reuocant, mundana inserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tiaus que in finem illi nondon &ur: inscrutabibora sunt
iludiciadi: illudtamen fidelibus deb&esse cetissimum :¬
us que infinem accipere debuisse : dr̃ autemi melius erre
iudicauit miscere quosdam nompersoueraturos certonums¬
ro scorum suorum ut quibus non expedit in hius unaetem¬
tatione securitas nom possint esse securi : multos enim ape¬
niciosa clatione reprimit q̃uodait a postolus qua propter
qui uido&ur stareuideat necadat: uoluntate autem sua
cadit quicadit : & uoluntatedi stit quistat potens est hm
dr̃ statuere illum nonergo seipsum s̃ ed dñ uerumtamen
bonum est non altum sapere sedtimere : Incogitatione
autem sua uel cadit quisq uelstit: Sicut autema postolus
ait quod in libro superiore memoraui non sumusidoner
cogitare aliquid quasi ex nobis m&ipsis sed sufficientia
nostra ex dõ est quem secutus & beatus ambrosius aud&
adicit: Nonenim inpotesta te nostra cornostrum:
& nostrae cogitationes. quod omnis quihu militer &uera¬

Expanded text:
tia usque in finem, illi non detur, inscrutabiliora sunt judicia Dei. Illud tamen fidelibus debet esse certissimum,usque in finem accipere debuisse. Deus autem melius esse judicavit, miscere quosdam non perseveraturos certo numero sanctorum suorum; ut quibus non expedit in hujus vitae tentatione securitas, non possint esse securi. Multos enim a perniciosa elatione reprimit quod ait Apostolus: Quapropter, qui videtur stare, videat ne cadat . Voluntate autem sua cadit, qui cadit; et voluntate Dei stat, qui stat. Potens est enim Deus statuere illum : non ergo se ipse, sed Deus. Verumtamen bonum est non altum sapere, sed timere . In cogitatione autem sua vel cadit quisque, vel stat. Sicut autem Apostolus ait, quod in libro superiore memoravi, Non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Quem secutus et beatus Ambrosius audet et dicit: Non enim in potestate nostra cor nostrum, et nostrae cogitationes. Quod omnis qui humiliter et vera
Abbreviated transcription (Latin):
rius satis egimus nonitaqdicant homines perseuerantiã
cuiquam datam us que in finan nisicumipseuenerit sinis
&persuerasse cunidataest repertus fuerit us que insinen
Dicimus qui ppecastum quem nouimus castum siuesit
siue nonsit in eadem castitatemansurus & siquidabud
diuini muneris habeat quod teneri & amitti potest dicim:
eum habere quam diucum queb ab &. &siamiserit dicimus
habuisse perseuerantiamuero usque in finem quõ non
hab& quis quam nisi quipers euerat us que infinem multi
eam possunt habere nullus amittere Neque enim m&u¬
endum est neforte cumpers euera uerit homousq: insinẽ:
aliquali neo mala uoluntas oriatur neperse uer&us que
infinem hocergodidonum suppliciter emereripotest
sedcumdatum fuerit amitti contumaciter non potest

Expanded text:
rius satis egimus . Non itaque dicant homines, perseverantiam rius satis egimus . Non itaque dicant homines, perseverantiam cuiquam datam usque in finem, nisi cum ipse venerit finis, et perseverasse, cui data est, repertus fuerit usque in finem. Dicimus quippe castum quem novimus castum, sive sit, sive non sit in eadem castitate mansurus; et si quid aliud divini muneris habeat, quod teneri et amitti potest, dicimus eum habere quamdiucumque habet; et si amiserit, dicimus habuisse: perseverantiam vero usque in finem, quoniam non habet quisquam, nisi qui perseverat usque eam possunt habere, nullus amittere. Neque enim metuendum est, ne forte cum perseveraverit homo usque in finem, aliqua in eo mala voluntas oriatur, ne perseveret usque in finem. Hoc ergo Dei donum suppliciter emereri potest, sed cum datum fuerit, amitti contumaciter non potest
Abbreviated transcription (Latin):
it&era quae hic inserere longumest: Iamuero cumdicuN
sinenos inferas intemtationem sed libera nos amalo.
quid a hud quamut inscĩtate perseuerent precantur
Namprofecto concessos ibi istodĩ dono quodessedĩ donum
cum ab illo poscitur satis aperteque monstratur : Istoergo
concessos ibidonodĩ neinferantur intem tationem nemo
sc̃rum nonten& us que infinem perseuerantiam scĩtatir
nequeenim quis quam in proposito xp̃iano perseuera¬
re desistit nisi intemtationem primitus inferatur
Siergo concedatur ei quodorat ut non inferatur
seutrantiam praedicari ut non uel suppliciter emereri
uel amitti contumuacite possit : ub quid dicant parum
diligenter attenduint deillichim perseugranti alo qui¬
mur qua perseueratur usque in finem quae sidataest
perseueratum estus que infinem Si autem non est per¬
seueratum us que in finem non est data quodiam asupe¬

Expanded text:
» : et caetera quae hic inserere longum est. 9. Jam vero cum dicunt » : et caetera quae hic inserere longum est. 9. Jam vero cum dicunt sancti, Ne nos inferas in tentationem, sed libera nos a malo ; quid aliud quam ut in sanctitate perseverent, precantur? Nam profecto concesso sibi isto Dei dono, quod esse Dei donum, cum ab illo poscitur, satis aperteque monstratur: isto ergo concesso sibi dono Dei, ne inferantur in tentationem, nemo sanctorum non tenet usque in finem perseverantiam sanctitatis. Neque enim quisquam in proposito christiano perseverare desistit, nisi in tentationem primitus inferatur. Si ergo concedatur ei quod orat, ut non inferatur; severantiam praedicari, ut non vel suppliciter emereri, vel amitti contumaciter possit » . Ubi quid dicant, parum diligenter attendunt. De illa enim perseverantia loquimur, qua perseveratur usque in finem: quae si data est, perseveratum est usque in finem; si autem non est perseveratum usque in finem, non est data; quod jam et supe
Abbreviated transcription (Latin):
bere omnino peccatum : et intalibus hominibus esse
iam praesenti tempore ecclesiam non habentem
maculam aut rugam aut aliquid eius modi quaeuna & sola
sponsa sit xp̃i. tamquam sponsaeius non sit quaeperuni¬
uers am terram quod ab eo didicit dicit dimit te nobis
debitanostra Sed attendite quomodo istos gloriosissi¬
mus crprianus interimat Cumenim locum ipsum domi¬
nicae orationis exponer& ait inter c&era quam necessariaȩ
utem quam prouidaner &salubriter ammonemur quod
peccatores sumus. qui propeccatis rogare compellimun utdũ
indilgentia dedõ p&itur. Consciditiae suae animus recor¬
diir nequis sibi quasi innocens placeat : & seextollen doplus
ereat Instruitur & doc&ur peccarese cotidiedum cotidie
peccatis iub&urorare Sic denique &iohannes inepis
sua ponens dixit Sidixerimus quia peccatum non
abemus nos ipsos decipimus &ueritas in nobis non est

Expanded text:
bere omnino peccatum, et in talibus hominibus esse bere omnino peccatum, et in talibus hominibus esse jam praesenti tempore Ecclesiam non habentem maculam, aut rugam, aut aliquid ejusmodi , quae una et sola sponsa sit Christi: tanquam sponsa ejus non sit, quae per universam terram quod ab eo didicit, dicit, Dimitte nobis debita nostra. Sed attendite quomodo istos gloriosissimus Cyprianus interimat. Cum enim locum ipsum dominicae orationis exponeret, ait inter caetera: « Quam necessarie autem, quam providenter et salubriter admonemur quod peccatores sumus, qui pro peccatis rogare compellimur: ut dum indulgentia de Deo petitur, conscientiae suae animus recordetur. Ne quis sibi quasi innocens placeat, et se extollendo plus pereat, instruitur et docetur se peccare quotidie, dum quotidie pro peccatis jubetur orare. Sic denique et Joannes in Epistola sua ponens dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est
Abbreviated transcription (Latin):
hominis dĩ perseuerantiam prorsus ad nõscor indicat
poscere quando hac intentione dicunt panem nostrum
cotdianum danobis hodie nea xpĩ corpore separentur
Sedin eascĩtate permaneant quanullum quo itdesepa¬
rari mereantur crimen admittant Quinto orationis
locodicimus dimitte nobis debita nostrasicut & nos dimit¬
timus debitoribus nostris Inqua sola petitione non inueni¬
tur posci perseuerantia praeterita enim sunt peccata
qua e nobis ut dimittantur oramus perseuerantia uero
quaeina &ernum saluos facit tempore quidem huius uite
non ta menperactored ei quodusque adeius finem restat
est necessaria: operae pretium est tamen paulis per
intueri quomodo & inhac petitione iam tunc linguaci pri¬
ani tam quam telo inuictissimo ueritatis longepostea
futuri confodiebantur haerdici: Etiam hoc enimpeligim
audent dicere hominem iustum in hacuita nullum ha¬

Expanded text:
hominis Dei, perseverantiam prorsus a Domino sanctos indicant hominis Dei, perseverantiam prorsus a Domino sanctos indicant poscere, quando hac intentione dicunt, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; ne a Christi corpore separentur, sed in ea sanctitate permaneant, qua nullum quo inde separari mereantur, crimen admittant. CAPUT V. 8. Quinto orationis loco dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. In qua sola petitione non invenitur posci perseverantia. Praeterita enim sunt peccata, quae nobis ut dimittantur oramus: perseverantia vero quae in aeternum salvos facit, tempori quidem hujus vitae, non tamen peracto, sed ei quod usque ad ejus finem restat, est necessaria. Operae pretium est tamen paulisper intueri, quomodo et in hac petitione jam tunc lingua Cypriani, tanquam telo invictissimo veritatis, longe postea futuri confodiebantur haeretici. Etiam hoc enim Pelagiani audent dicere, hominem justum in hac vita nullum ha
Abbreviated transcription (Latin):
Menim homines scĩtate praepolleant: nondum sunt
itquales angelis dĩ Nondum ergo sicut incaelo in eis fit
uluntas dĩ quodsiita est in ea quidam parte quaoptamus
ihominer ex infidelibus fiant fideles nom perseuerantia
sedinitium uid&ur optari. In ea uero qua optamus ut ho¬
mines infacienda uoluntatedĩ aequentur angelis dĩcum
hocorant scĩ perseuerantiam demonstrantur orarequõ
nemo perueit adillam summam quae inregno est beati¬
tidinemnisi in ea scĩtate quam sum sit interra perseuera
ctidianum da nobis hodie ubibeatus cu prianus ostend
quomodo & bic intellogitur perseuerantia postulari ait
quiope inte coterabunc autem panem diri nobis cotidie
postulamur nequi in xpõ sumus &eucharistiam cotidie¬
accipimus ad cibum salutis intercedente aliquo grauiore
de licto dumabstenti a non communicantes acaelestigane
prohibemur axpĩ corpore separemur haec uerba scĩ

Expanded text:
enim homines sanctitate praepolleant, nondum sunt enim homines sanctitate praepolleant, nondum sunt aequales Angelis Dei: nondum ergo sicut in coelo in eis fit voluntas Dei. Quod si ita est, in ea quidem parte qua optamus ut homines ex infidelibus fiant fideles, non perseverantia, sed initium videtur optari: in ea vero qua optamus ut homines in facienda voluntate Dei aequentur Angelis Dei, cum hoc orant sancti, perseverantiam demonstrantur orare; quoniam nemo pervenit ad illam summam, quae in regno est, beatitudinem, nisi in ea sanctitate quam sumpsit in terra, perseverquotidianum da nobis hodie. Ubi beatus Cyprianus ostendit quomodo et hic intelligatur perseverantia postulari. Ait quippe inter caetera: « Hunc autem panem dari nobis quotidie postulamus, ne qui in Christo sumus, et Eucharistiam quotidie ad cibum salutis accipimus, intercedente aliquo graviore delicto, dum abstenti et non communicantes a coelesti pane prohibemur, a Christi corpore separemur. » Haec verba sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ubi euidenter ostendit &initium fidei esse donumdi
quando non tantum profidelibus ut augeatur in eis
uelge seuer& fides uerum etiam proinfidelibur uth abere
incipiant eam quam penitus non habebant & contra quam
corda in super in imi cages tabant scã orat ecclesia uerum nunc
non deinitio fidei dequo in superiore libro multaiam diximus
sed deilla quae habenda est usq infinem pers euerantia dis¬
outamus : quam p&unt utiq &iam scĩ qui faciunt uoluntatẽ
didicentes in oratione fiat uoluntastua Cum enim iam
factasit in eis quur ut fiat athuc petunt nisi ut perseuerent
ineo quodessecoeperunt quamuis hic dici possit non petere
sas it uoluntas dĩfiat incaelo sedut fiat interra sicut in
uedo ut terra scilic& imite tur caelum idest ut homo
relum ut infidelis fidelem : Ac perhoc idscos̃ poscere
e quod nondum est non ut perseuer& quod est q̃uanta

Expanded text:
Ubi evidenter ostendit, et initium fidei esse donum Dei, Ubi evidenter ostendit, et initium fidei esse donum Dei, quando non tantum pro fidelibus ut augeatur in eis vel perseveret fides, verum etiam pro infidelibus ut habere incipiant eam quam penitus non habebant, et contra quam corda insuper inimica gestabant, sancta orat Ecclesia. Verum nunc non de initio fidei, de quo in superiore libro multa jam diximus; sed de illa quae habenda est usque in finem perseverantia disputamus, quam petunt utique etiam sancti qui faciunt voluntatem Dei, dicentes in Oratione, Fiat voluntas tua. Cum enim jam facta sit in eis, cur ut fiat adhuc petunt, nisi ut perseverent in eo quod esse coeperunt? Quamvis hic dici possit, non petere sanctos, ut voluntas Dei fiat in coelo; sed ut fiat in terra sicut in coelo: ut terra scilicet imitetur coelum, id est, ut homo angelum, vel infidelis fidelem: ac per hoc id sanctos poscere, ut sit quod nondum est, non ut perseveret quod est. Quantalibet
Abbreviated transcription (Latin):
quidcum dicimus adueniat regnumtuum num aliud
poscimus nisi ut ueniat & nobir quodesseuenturum nondu¬
bitamus omnibus seir : ego & hic quiiam sci sunt quidorant
nisi ut inea scĩtate qua eillis data est perseuerent equetum
fiat uoluntas tua incaelo & interra uel quod in pleris que
codicibus legitur magisq: ab orantibur frequentatur. sicut
in caelo & interra quodoleriq: intellegunt sicut scĩ angel
& nos facimus uoluntatem tuam uult autem ille doctor
martur caelum & terram intellegis pm̃ & carnem & hocnos
orare ut uoluntatem dĩ reutraq: concordante faciamus
uidit in his uerbis &alterum sensum sanissi mae fidei congru¬
entem de quo iam supralocuti sumus ut scilc& pro infidelibus
qui sunt adhuc terra terrenum tantum hominem prima
natiuitate portantes orare intellegantur fideles quicelesti
homine induti non inmerito caeli nomine nuncupantur

Expanded text:
5. Quid? cum dicimus, Veniat regnum tuum; num aliud 5. Quid? cum dicimus, Veniat regnum tuum; num aliud poscimus, nisi ut veniat et nobis, quod esse venturum non dubitamus omnibus sanctis? Ergo et hic, qui jam sancti sunt, quid orant, nisi ut in ea sanctitate quae illis data est perseverent? Neque eFiat voluntas tua in coelo et in terra; vel, quod in plerisque codicibus legitur, magisque ab orantibus frequentatur, sicut in coelo et in terra: quod plerique intelligunt, Sicut sancti Angeli , et nos faciamus voluntatem tuam. Vult autem ille doctor et martyr, coelum et terram intelligi spiritum et carnem, et hoc nos orare, ut voluntatem Dei re utraque concordante faciamus. Vidit in his verbis et alterum sensum sanissimae fidei congruentem, de quo jam supra locuti sumus: ut scilicet pro infidelibus qui sunt adhuc terra, terrenum tantum hominem prima nativitate portantes, orare intelligantur fideles, qui coelesti homine induti, non immerito coeli nomine nuncupantur.
Abbreviated transcription (Latin):
iterius fiat hanc continuis orationibus pretem facimus:
uocdiebus ac noctibus postulamus ut scificatio & uiuificatio
quaedĩ gratia sumitur ipsius protectione seru&ur : Inscificatio¬
ne igitur perseuerantia hocest ut in scĩ ficatione perseuerem:
nos ab eo p&ere istedoctor intellegit cum scĩficati dicimus
scific&ur nomentuum : quid estenim aliud p&ere quodacce¬
pimus nisi utio quoq: nobis praest&ur nehabere desinamus :
Sicutergo scr̃ cumdm̃ rogat ut scrsit id utiq rogit. ut scs esse
pmaneat.Itautiq &castus cum rogat ut castus sit. continens
ut continens set : iustus ut iustus pius ut pius & cetera quae
contra pelagunos dona diesse defendimus hoc sine dubio
petunt ut in eis pers euerent bonis: quae s eaccepisse nouer̃
Quodsi accipiunt profecto &ipsam perseuerantiam mignũ
dĩ donum quoc&eradonaeius conseruantur accipiuntꝰ

Expanded text:
deterius fiat : hanc continuis orationibus precem facimus, deterius fiat : hanc continuis orationibus precem facimus, hoc diebus et noctibus postulamus, ut sanctificatio et vivificatio quae de Dei gratia sumitur, ipsius protectione servetur. In sanctificatione igitur perseverantiam, hoc est, ut in sanctificatione perseveremus, nos ab eo petere iste doctor intelligit, cum sanctificati dicimus, Sanctificetur nomen tuum. Quid est enim aliud petere quod accepimus, nisi ut id quoque nobis praestetur, ne habere desinamus? Sicut ergo sanctus, cum Deum rogat ut sanctus sit, id utique rogat ut sanctus esse permaneat: ita utique et castus, cum rogat ut castus sit; continens, ut continens sit; justus, ut justus; pius, ut pius; et caetera, quae contra Pelagianos dona Dei esse defendimus: hoc sine dubio petunt, ut in eis perseverent bonis, quae se accepisse noverunt. Quod si accipiunt, profecto et ipsam perseverantiam magnum Dei donum, quo caetera dona ejus conservantur, accipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
is supradicti haeretici noui inimici gratiae xp̃i longe anterepe¬
piantur conuietiesse quamnati In his ergo meritis scorum
quaenulla nisi dĩ dona sunt etiam perseueranitiam donumdĩ
esse sicloquitur dicimus inquit scĩ fic&ur nomentuum non
quod optemus dõ ut scĩ fic&ur orationibus nostris sed quod
petamus abeo ut nomen eius scĩfic&ur in nobis: c&erum
aquodr̃ scĩficatur qui i pses cĩficat sed quia ipsecdixit sci estore
quomodo &ego scr̃ sum id p&imus & rogamus ut qui in baptis mo
sesscatisumus in eo quodesse coepimus perseueremus
i oaulo post dehac ipsare adhuc disputans & docens nos
seuerantiam petere ad nõ quod nullo modo recte acueraci
facer& nisi eius donum & hocers& haec inquit scĩ ficatio
ain nobis permaneat oramus : Et quiadñs &iudex noster
sinato ase &uiuificato comminatur non delinquere nequid es

Expanded text:
ut supradicti haeretici, novi inimici gratiae Christi, longe ante repeut supradicti haeretici, novi inimici gratiae Christi, longe ante reperiantur convicti esse quam nati. In his ergo meritis sanctorum, quae nulla nisi Dei dona sunt, etiam perseverantiam donum Dei esse sic loquitur. Dicimus, inquit, Sanctificetur nomquod optemus Deo ut sanctificetur orationibus nostris, sed quod petamus ab eo ut nomen ejus sanctificetur in nobis. Caeterum a quo Deus sanctificatur, qui ipse sanctificat? Sed quia ipse dixit, Sancti estote, quoniam et ego sanctus sum ; id petimus et rogamus, ut qui in Baptismo sanctificati sumus, in eo quod esse coepimus perseveremusEt paulo post de hac ipsa re adhuc disputans, et docens nos perseverantiam petere a Domino; quod nullo modo recte ac veraciter faceret, nisi ejus donum et hoc esset: Haec, inquit, sanctificatio ut in nobis permaneat oramus: et quia Dominus et judex noster sanato a se et vivificato comminatur non delinquere, ne quid ei
Abbreviated transcription (Latin):
Inbeatier priani marti ris libro quem dehacre condidit cuius
est titulus dedominica oratione.: &uid&e ante quot annos contra
ea quae sutura erant pelagianorum uenena qualesit anthidotũ
praeparatum Namtria sunt ut scitis quae maxime aduersus cos
catholica defendit eclesia quorum estunum gratiamdi non se¬
cundum merita nos tradari. quõ dĩ donasunt &dĩgratia con¬
feruntur etiam merita un iuersa iustorum alterum est
in quanta cumque iustitia sine qualbus cumq peccatis in hoc
corruptibil corporeneminem uiuere : Tertiumest obnoxiũ
nascihominem petcato primihominis &uinculo dimnatio¬
nis obstrictum nisi reatus qui generatione contrahitur
regeneratione soluatur horumtrium hoc quo dlocoultimo
posuis olum non tractatur in supradieto gloriosi marteris
libro deduobus uero c&eris tanta illic perspicuitate disseritur

Expanded text:
in beati Cypriani martyris libro, quem de hac re condidit, cujus in beati Cypriani martyris libro, quem de hac re condidit, cujus est titulus, De Dominica Oratione: et videte ante quot annos, contra ea quae futura erant Pelagianorum venena, quale sit antidotum praeparatum. Nam tria sunt, ut scitis, quae maxime adversus eos catholica defendit Ecclesia: quorum est unum, gratiam Dei non secundum merita nostra dari; quoniam Dei dona sunt, et Dei gratia conferuntur etiam merita universa justorum: alterum est, in quantacumque justitia, sine qualibuscumque peccatis in hoc corruptibili corpore neminem vivere: tertium est, obnoxium nasci hominem peccato primi hominis, et vinculo damnationis obstrictum, nisi reatus, qui generatione contrahitur, regeneratione solvatur. Horum trium hoc, quod loco ultimo posui, solum non tractatur in supradicto gloriosi martyris libro: de duobus vero caeteris tanta illic perspicuitate disseritur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut in risoria est etiam illa actio gratiarum siex hoc
gritie aguntur dõ quod nondonauit ipsenec fẽcit. Sed qd̃
ibi dixi hoc a hic dico nolite errare inquit apostolus dẽ non
irrid&ur Ohomonon uerboruituorum tantum uerum
etiam cogititionum testis est dr̃ si abquid at anto diuite uera¬
citer aefideliter poscis ab illo a quo poscis teaccipere crede
quod poscis nolieum labiis honorare & supereum corde te&ta¬
lere : Credens a te ipso tibiesse quod ab illote fingis orare anabillo
pers euerantiuis ta forte nom poscitur Iam hoc quidicit non mes
disputationibus refellendus setds cõrum oratioribus onerandus e
Anuero quis quam eorum est qui non sibi poscat adõ ut ꝑseuer&
in eo cumipsaoratio quae dominica nuncupattir : quia eam dñs
docuit quando oratur ascis nihil paeneahiud ne quam ꝑseueran¬
tia posci intellegatur legitali quanto intentius eius ex positionẽ

Expanded text:
sicut irrisoria est etiam illa actio gratiarum, si ex hoc sicut irrisoria est etiam illa actio gratiarum, si ex hoc gratiae aguntur Deo, quod non donavit ipse, nec fecit? Sed quod ibi dixi , hoc et hic dico. Nolite errare, inquit Apostolus; Deus non irridetur . O homo, non verborum tuorum tantum, verum etiam cogitationum testis est Deus: si aliquid a tanto divite veraciter ac fideliter poscis; ab illo, a quo poscis, te accipere crede quod poscis. Noli eum labiis honorare, et super eum corde te extollere, credens a te ipso tibi esse, quod ab illo te fingis orare. An ab illo perseverantia ista forte non poscitur? Jam hoc qui dicit, non meis disputationibus refellendus, sed sanctorum orationibus onerandus est. An vero quisquam eorum est, qui non sibi poscat a Deo ut perseveret in eo; cum ipsa oratione quae Dominica nuncupatur, quia eam Dominus docuit, quando oratur a sanctis, nihil pene aliud quam perseverantia posci intelligatur? 4. Legite aliquanto intentius ejus expositionem
Abbreviated transcription (Latin):
peruenire ad experientiam gloriamq passionis non ꝑueni¬
unt adregnumdĩ si ꝑseuerauerint in xp̃o usque infinem
ged quis dicat istis non donari hancperse uerantiam quia¬
egnitudine corporis uel quocum que casu moriuntur in xp̃o
rxp̃o: multo quippe difficihus perseueratur ubi hocagit
persequitur nepers euer&ur. Et proptereaus que ad mor
nsustinetur ut perseuer&ur. Illam pro inde difficilius
prseuerantiam istam facilius est habere Sed cuinihil
officileest facileest utramq: donare: hanc enim promisitds̃
dcens timoremmeum dabo incoreorum ut a menon recedan
uod quidest alud quamtalis ac tantus erit timor meus
iuem dabo incoreorum ut mibi pers eueranter adhereant
quur autem perseuerantia ista poscitur a dõsi nondaturadõ
in&ista in risoria pentio est cumid abeo p&itur quod scitur
non ipsum dare sedipsonondante esse in hominis potestite:

Expanded text:
pervenire ad experientiam gloriamque passionis, non pervenipervenire ad experientiam gloriamque passionis, non perveniunt ad regnum Dei, si perseveraverint in Christo usque in finem. Sed quis dicat, istis non donari hanc perseverantiam, qui aegritudine corporis vel quocumque casu moriuntur in Christo; pro Christo? Multo quippe difficilius perseveratur, ubi hoc agit qui persequitur ne perseveretur, et propterea usque ad mortem sustinetur ut perseveretur. Illam proinde difficilius perseverantiam, istam facilius est habere: sed cui nihil difficile est, facile est utramque donare. Hanc enim promisit Deus, dicens: Timorem meum dabo in cor eorum, ut a me non recedant . Quod quid est aliud, quam, Talis ac tantus erit timor meus, quem dabo in cor eorum, ut mihi perseveranter adhaereant? 3. Cur autem perseverantia ista poscitur a Deo, si non datur a Deo? An et ista irrisoria petitio est, cum id ab eo petitur quod scitur non ipsum dare, sed ipso non dante esse in hominis potestate;
Abbreviated transcription (Latin):
adinitium alterum ad finem utrumq: tamen est didonũ
quia utrumq dictũm est essedonatum. Sicut &superius
im diximus quod enim estinitium uerius xp̃ĩano
quam credere inxpm̃ quifinis melior quam patiproxpo
sed quod adid pertin& ut credatur in xpm̃ qualis cumq
inuenta est contradictio ut donumdi noninitium sed
augmentum fidei diceretur : Cui o pinioni donantednõ
satis superq respondimus quid autem dicipotesti
quur perseuerantia us que infinem nondom dur im põ
cui donatur pati prox põ aut ia ex pressius oloquis
cuidonaturmori prox põ. Nam & p&rus a postolus donumdi
hoc esse demons trans melius est inquit bene facientes si uelit
uoluntas dipati quam malefacientes. Cum dicit si uelit uo¬
iuntas dĩ ostendit hoc diuinitus donari. Nec omnibus scĩr
ut proxpõpatiantur. Nequeenim quos non uult̃ uoluntas dĩ

Expanded text:
ad initium, alterum ad finem: utrumque tamen est Dei donum, ad initium, alterum ad finem: utrumque tamen est Dei donum, quia utrumque dictum est esse donatum, sicut et superius jam diximus. Quod enim est initium verius christiano, quam credere in Christum? Quis finis melior est, quam pati pro Christo? Sed quod ad id pertinet ut credatur in Christum, qualiscumque inventa est contradictio, ut donum Dei non initium, sed augmentum fidei diceretur: cui opinioni donante Domino satis superque respondimus. Quid autem dici potest, cur perseverantia usque in finem non donetur in Christo, cui donatur pati pro Christo, aut, ut expressius eloquar, cui donatur mori pro Christo? Nam et Petrus apostolus donum Dei hoc esse demonstrans: Melius est, inquit, bene facientes, si velit voluntas Dei, pati, quam male facientes . Cum dicit, si velit voluntas Dei: ostendit hoc divinitus donari, nec omnibus sanctis, ut pro Christo patiantur. Neque enim quos non vult voluntas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ste non fecit. Sed ne quis quam reluct&ur &dicat si ex
quo fidelis quis que factus est uixit uerbi gratia
detam annos & eorum medio tempore a fidelapss est
nonne quinque annos pers euerauit non contendo de uerbis
si& illa perseuerantia putatur esse dicenda tam quam temporis
sui. hanccerte dequanunc agimus pers euerantiam qua
in xp̃o perseueratur usq: infinem nullo modo habuisse
dicendus est qui non pers euerauitus que mnfinem potiusq
hanc habuit unius anni fidelis & quantum infra cogitari
potest si donec moreretur fideliter uixit quam multorum
annorum siexiguum temporis ante mortem a fidei stabi
perseuerantia dequadictum est quiperse uera uerit
us que infinem hic saluus erit donum sitdĩ quodsi non sit¬
quod si non sit quomodo uerum est quod a postolus ait uobis
donatum est prox põ non solum ut credatis in eum uerum
etiam ut patiam ini proeo. horum quippe unum ꝑtina&

Expanded text:
iste non fecit? Sed ne quisquam reluctetur et dicat, Si ex iste non fecit? Sed ne quisquam reluctetur et dicat, Si ex quo fidelis quisque factus est, vixit, verbi gratia, decem annos, et eorum medio tempore a fide lapsus est, nonne quinque annos perseveravit? Non contendo de verbis, si et illa perseverantia putatur esse dicenda, tanquam temporis sui: hanc certe de qua nunc agimus perseverantiam, qua in Christo perseveratur usque in finem, nullo modo habuisse dicendus est, qui non perseveraverit usque in finem; potiusque hanc habuit unius anni fidelis, et quantum infra cogitari potest, si donec moreretur fideliter vixit, quam multorum annorum, si exiguum temporis ante mortem a fidei stabilperseverantia, de qua dictum est, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , donum sit Dei. Quod si non sit, quomodo verum est quod Apostolus ait, Vobis donatum est pro Christo, non solum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo ? Horum quippe unum pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
amdeper seuexintia dilicetius disputanduarest nam & in
priore libro cuma geremus deinitio fides etiam de hac ab qua
dximus asserimus ergo donum diesse perseuerantiam
quaus que infinem perseueratur in xpõ fidem autem
deo quo uita ista finitur inqua tantum modo periculum
& necadatur. Itaq utrum quis que hoc munus acceperit
uum diuhanc uitam ducit incertumest. Sienimprius¬
iam moriatur cadat nom perseuerasse utiq dicitur &ue
ssime dicitur quomodo ergo perseuerantiam qui non
pers euerauit accepisse uel habuisse dicendus est Namsi
ub eat aliquis continentiam & ab eadecidat atque in con¬
inensfiat siustitiam similiter si sapientiam
sipsam fidem recte dicitur habuisse & non habere conti¬
nens enim fuit ueliustus fuit uel patiens uel fidelis fuit
quam diu fuit. cum uero essedestitit non est quod fuit
Quiuero non pers euerauerit quo modo perseuerans fuit
cumperse uerando quisq: ostendat perseuerantem quod

Expanded text:
am de perseverantia diligentius disputandum est: nam et in priore libro, cum ageremus de initio fidei, etiam de hac aliqua diximus. Asserimus ergo donum Dei esse perseverantiam qua usque in finem perseveratur in Christo. Finem autem dico, quo vita ista finitur, in qua tantummodo periculum est ne cadatur. Itaque utrum quisque hoc munus acceperit, quamdiu hanc vitam ducit, incertum est. Si enim priusquam moriatur cadat, non perseverasse utique dicitur, et verissime dicitur. Quomodo ergo perseverantiam, qui non perseveravit, accepisse vel habuisse dicendus est? Nam si habeat aliquis continentiam, et ab ea decidat atque incontinens fiat, si justitiam similiter, si patientiam, si ipsam fidem, recte dicitur habuisse et non habere: continens enim fuit, vel justus fuit, vel patiens, vel fidelis fuit, quamdiu fuit; cum vero esse destitit, non est quod fuit: qui vero non perseveraverit, quomodo perseverans fuit; cum perseverando quisque ostendat se perseverantem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tũtmͦ alitu uiu̾e : alios ftatura cubitales. quos pignieos acubito grea botan
Albi qͥnq̃nnes cõciꝑe fenĩas. ⁊ octauũ a nat̾itatẽ ãnũ nõ excedere: Iter ce¬
rũt eẽ gentẽ. uͥ singła crura in pedib hñt n ͨ poplicẽ flectũt ⁊ sũt mirabi
cełitatis. quos stropodas uocant ꝙ ꝑ estũ in t̾ra racentes resupini: umb⁊ a se
pedũ ꝓtegant. quosdã sũ c̾uice oculos hñtes in hum̃is. Et cet̾a ho ͫ ui.q. h¬
osioris hysto ͤ. ꝙͥ dicã de cenophalis quoꝵ canina capita atq ip̃e lat̾c̾ꝰ magio bea¬

Expanded text:
tummodo halitu uiuere, alios statura esse cubitales, quos Pygmaeos a cubito Graeci uocant, alibi quinquennes concipere feminas et octauum uitae annum non excedere. Item ferunt esse gentem, ubi singula crura in pedibus habent nec poplitem flectunt, et sunt mirabilis celeritatis; quos Sciopodas uocant, quod per aestum in terra iacentes resupini umbra se pedum curiosioris historiae. Quid dicam de Cynocephalis, quorum canina capita atque ipse latratus magis be
Abbreviated transcription (Latin):
lebat: ꝙ & ꝯ uisserat. bonꝰ uiuebat fruẽs deo: ex quo bono: et᷑ bonꝰ ii¬
uebat sũ ulla egestate. ita semꝑ unu̾e hñs ĩ potãte. aib ad erat: ne es¬
riret potꝰ: ue sitiret. lignũ uite: ne illũ senectꝰ dissolu̾et. nͬ corrupcõis ⁊̃ cor
u ee corͤ. ullas molestias. ullis enis sensib ingerebat. ulłs in t̾nfecꝰ moꝵb
nuliꝰ utꝰ metuebat᷑ extͥnsecꝰ. sũma ĩ carne samtms et᷑. ĩ aio tota tͣñqlii¬

Expanded text:
lebat quod Deus iusserat; uiuebat fruens Deo, ex quo bono erat bonus; uiuebat sine ulla egestate, ita semper uiuere habens in potestate. Cibus aderat ne esuriret, potus ne sitiret, lignum uitae ne illum senecta dissolueret. Nihil corruptionis in corpore uel ex corpore ullas molestias ullis eius sensibus ingerebat. Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas
Abbreviated transcription (Latin):
certa centimꝰ. Pacẽ u̾o inc̾cũ bo ͥͥ ⁊ quałr hoc: qm̃ corda eoꝵ cñ qꝰ eã tenere uo¬
lumꝰ: ignoramꝰ. Et si hodie nosse posse possemꝰ qualia cras futura eẽnt utiq ne¬
ciõres solẽnt eẽ uł debent qui ĩ una eademq ⁊̃ continẽt᷑ domo. ⁊ tñ quis inde secur¬
ẽ:q. drẽt nullus. Cũ tanta sepe mala ex eoꝵ occłtis insidus exstit̾int. Et cũto
st mariora.: quanto pax dulcõr fuit. que u̾o putata ẽ: cũ astutisime fing̾et᷑. ꝓt
ait tulliꝰ. Nulle sunt occłcõres inlidie qmͣ hec: que latẽt insuułacõe officii
aut ĩ alliq ͦ ncc̃itudĩs noĩe. Nã eũ qͥ palã ẽ adu̾sariꝰ: facile oauendo uitare psis
Hoc idͦ occltũ intestinũ. ac douresticũ malũ: nõ solũ existit᷑: ueꝵ ⁊ opp̾nit. añꝙͣ

Expanded text:
certa sentimus; pacem uero incertum bonum, quoniam corda eomm, cum quibus eam tenere uolumus, ignoramus, et si hodie nosse possemus qualia cras futura essent utique neciores solent esse uel debent, quam qui una etiam continentur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstiterint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, cum astutissime fingeretait Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Imne quod ẽ aut corporeũ ẽ aut in cor¬
poreum Corporeũ sensibili incorpor eũ
aut intelligibili specie continet᷑. Omne
igitur quod ẽ sin e aliqua specie non est
Vbi aut aliqua species necessario. ẽ ali¬
quis modus. et modus aliquid boni. ẽ. sũmũ
ergomalũ nullũ modũ habet. Caret onĩ
omnibono non ẽ igit̃ quod anulla specie
contin&. Totũq hoc nomen mali de speci
PROPRIEINANIMANTEANI MA DICATUR

Expanded text:
mne quod est, aut est corporeum, aut incorporeum. Corporeum sensibili, incorporeum autem intelligibili specie continetur. Omne igitur quod est, sine aliqua specie non est. Ubi autem aliqua species, necessario est aliquis modus, et modus aliquid boni est. Summum ergo malum nullum modum habet; caret enim omni bono. Non est igitur; quia nulla specie continetur, totumque hoc nomen mali de specieae proprie in animante anima dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ causa ẽ etiã sapientiȩ suȩ causa ẽ.
nec unquã ds̃sine sapientia. sua elgit̾ sẽpi¬
ternȩ sapientiȩ causa est sempiterna
nec tẽpore prior.ẽ. quã sua sapientia
De indesi patrem esse sẽpit̃nũ in est dõ
nec fuit aliquando non paternũquã
sine filio fuit
DESCIENTIA DI

Expanded text:
sa est, etiam sapientiae suae causa est: nec unquam Deus sine sapientia sua. Igitur sempiternae sapientiae suae causa est sempiterna: nec tempore prior est quam sua sapientia. Deinde si Patrem sempiternum esse inest Deo, nec fuit aliquando non Pater, nunquam sine Filio fuit. XVII. De scientia D