comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scindum frsicos alteram secundum mehe maticos : Namdium potesta s est quipsc est aecher quielem̃e¬
tordmetis sid& principatum hominumuero ideo qui a banaiouis mradiatio honores hominibus eribuit
aortmaautem pocestas adiocit propt̃ aliorum niminũ discretio nemnam legimus & cipollinem de po¬
susse diuirãt  pocesta tem & herculemuelliberum patremnon semperdeos fuisse Namque aliud
qudsit : ac sidicer& cum pencom̃s din fauoremiu nonisconcesserent: Namenim coniunctio cistendit
unhancabuis se cogitationem: Inplorare. Implorare est auxilium cum miserationede poscere:
mtio nebe nedicimusin ploroceutmisero fera sauxilium comtram plorte ad diem festum rempo¬
dit  cernisadaugendaminuidiamut cernis acsidicer& non estopustatione cumtroia norum
niseriasu conspicias: In sultentrutuli propterillud incerearutuli partiscircumomnib inscant

Expanded text:
cundum physicos, alteram secundum mathematicos. Nam divum potestas est, quia ipse est aether, qui elementorum possidet principatum; hominum vero ideo, quia bona Iovis inradiatio honores hominibus tribuit. ‘Aeterna’ autem ‘potestas’ adiecit propter aliorum numinum discretionem: nam legimus et Apollinem deposuisse divinam potestatem, et Herculem vel Liberum patrem non semper deos fuisse. NAMQVE ALIVD QVID SIT ac si diceret, cum paene omnes dii in favorem Iunonis concesserint: ‘namque’ enim coniunctio ostendit eam hanc habuisse cogitationem. IM- PLORARE implorare est auxilium cum miseratione deposcere, qua ratione bene dicimus ‘imploro te ut misero feras auxilium’; contra ‘imploro te ad diem festum’ non procedit. CERNIS ad augendam invidiam ait ‘cernis’, ac si diceret, non est opus narratione, cum Troianorum miserias ipse conspicias. INSVLTENT RVTVLI propter illud «interea Rutuli portis circum omnibus instant».
Abbreviated transcription (Latin):
& ciuditus̃ dece sicut cicero uerbartip: sed illa it si possa fieri Inus uero qua si a diurũsentiente loquit pco
hmuatitõ aticim aum in du cie furentẽ ut his agiẽ furtis totoq ardentis abore scialle ab sistunt o calis muc
carbus igñes  uo catus lastõ eos inuocationes & p̃ces Nam appellationẽ a uerbo queromꝑ aut in ã su nt̃¬
bore uiroVton dat fere tudentũ lacera rereuulsam ut lacertitct̃ reuollat̃. Lacortittĩ ꝓpt̃ illud & bisex
dolorẽ ant ladrimas cominouere Ad pugnã pludit p̃medittit᷑ Cicero simecũ ince ꝓ lussi one ni hilfum
que inducit labortintẽ ut possint initt̃ mouericũ tͥnũ itt diccit̃ fureit ut nec latini consilus nec
a mcitop ab possit obedir̃e: a cuit marte hri itu se ad fucura certamina Componi fib. finiriaut¬

Expanded text:
cut Cicero verba reipublicae. Sed ille ait ‘si posset fieri’, Turnus vero quasi ad vere sentientem loquitur; nec inmerito: nam eum inducit furentem, ut «his agitur furiis totoque ardentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis». VOCATVS HASTA MEOS invocationes et preces: nam appellatio est a verbo, quae semper aut in ‘io’ bere viro» item «dat ferre talentum». LACERARE REVVLSAM ut laceratam revellam. Ladolorem aut lacrimas commovere. AD PVGNAM PROLVDIT praemeditatur. Cicero si «mecum in hac prolusione nihil fuerquem inducit laborantem, ut possit in iram moveri, cum Turnum ita dicat furere, ut nec Latini consiliis, nec Amatae precibus possit oboedire. ACVIT MARTEM inritat se ad futura certamina. COMPONI FOEDER
Abbreviated transcription (Latin):
cos asdicimus in saleutibis lacae alustius dixerit muleos abado lescenti abonosinsilea uerat qua nusps¬
sitilic aliacẽ signficatio id est inmultosbonosinsultauerat hocestimpetum feceratinraaquenirum
Tdisideo hacarte ait lano & imagine decipictur num qua sici exa ꝑtofugam sualone mari ruse ⁊for¬
tis ille fugȩ pre pomner& mortem cum preseraim ipsein sequentib dicatũs quȩ ad eonemota miseru p
peserre uid& suagiuidiauencos ꝓũbũ ẽ uentiferunt gaudia ił l&at incant sicsur sid aure om̃a dis cerput
le p̃rr tẽ mente dedit parts uoluenes dispst i aurar forteratis docrptio ꝑ parebas in fueta ñ enĩ a superierbis penda
dante dictis adiungiẽ ut in sila sicancũ iuxit lacus. Hasaũ des criptione cẽ apttis & raras c̃uenit sieut&ia ernacu¬

Expanded text:
cos. Et dicimus ‘insulto tibi’, licet Sallustius dixerit «multos ab adulescentia bonos insultaverat»: quamvis possit illic alia esse significatio, id est in multos bonos insultaverat, hoc est impetum fecerat. INRITATQVE VIRVM TELIS ideo hac arte agit Iuno et imagine decipit Turnum, quia si ei ex tis ille fugae praeponeret mortem, cum praesertim ipse in sequentibus dicat "usque adeone mori miserum es incassum: sic supra «sed aurae omnia discerpunt», item «partem mente dedit, partem volucres dispersit in auras». FORTE RATIS descriptio per parecbasin facta, non enim a superioribus pendet, sed ante dictis adiungitur, ut «insula Sicanium iuxta latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ris capiq as ardent resplendent celeresq: latini adiudio admilitiã remana aq & eq tes babuit roma
Salus tius more eq̃strisplus suptis egis ac red ditis mollia domitit domitorũ scilic& Suꝑiaait undã suꝑscopalas
andẽ iacit Namoresuo đ dit uerbo celere Lã nomimi p̃positionẽ. Sinu curuattione & flexuundarũ ex tremũ cũt¬
labente y pallet replabens ipseꝑ uadũ & scnguine palio enfacti cos cedis hostendit magnitudo hastẽ intorsitto
qquo figurecue Nam intor queo in equũ dicimꝰ ut in lat inq̃fericur uat compagibus aluum c̃ torsit Sub aure re¬

Expanded text:
IMIBVS ARDENT resplendent. CELERESQVE LATINI adludit ad militiam Romanam: namque et equites habuit Romulus, Sallustius «more equestris proelii sumptis tergis ac redditis». MOLLIA domita, domitorum scilicet. SVPERIACIT VNDAM super scopulos undam iacit: nam more suo dedit verbo detrLABENTE hypallage pro ‘labens ipse per vadum’. ET SANGVINE IN ALTO ἐμφατικῶς caedis ostenditur magnitudo. HASTAM INTORSIT equo figurate: nam 'intorqueo in equum' dicimus, ut "in latus inque feri curvam conpagibus alvum contorsit" . sub avre re
Abbreviated transcription (Latin):
lits puloritudo siad delectts ornam̃tũ quas sibielegit ornamentũ .i. ad ornam̃tũ. diua camilla
neros cugenes pã gretu e cuiuis nominis & himologiae pleriq uolunt unire a a ot.o. i.a. l.o .e.o qđ si sicẽ¬
dicenda dissenare diriuacione aprinci palittte Na diua i. ꝓducit cũ aio ecorripiee sicuce contra cũ
sintcciousus ad miecer& qualis traiaettinais fluuius quiseparatꝰiã ab curopa circa quem antea amaronerha
habebit accentũ Greca enĩ nomina pegenset̃ ut crcã flectant᷑ quo ciens fesineresin exigente meri necessi¬
unb apuerbisponi unđ nc passi uat̃ dedinationẽ sub autiua posuit significatione Sic̃ ingeorgicis &placitt¬

Expanded text:
millam, nobilitas, pulchritudo; si ad delectas, ornamentum, quas sibi elegit ornamentum, id est ad ornamentum. DIA CAMILLA generosa, εὐγενής; nam Graecum est. Cuius nominis etymologiam pleriquonem a principalitate: nam ‘dia’ ‘di’ producit, cum Διός corripiat: sicut e contra cum si ratio versus admitteret. QVALES THREICIAE Tanais fluvius est, qui separat Asiam ab Europa, circa quem antea Amazones haiens fit synaeresis exigente metri necessi: nam solent verba pro verbis poni: unde nunc passivam declinationem sub activa posuit significatione, sicut in georgicis "et placi
Abbreviated transcription (Latin):
ser uat oc ubiq utiu uonũ aramas acorporibus dicetũ dolore discendere qđ ahuc et̃ suꝑstites potercnt
qđ &ic̃ d &no dicturus ȩ̃ damorsidera trola norũ scilic& quȩ ox ultabeut  Era desct onideli orfit ed
obiles aut submentib: aut in montib sepeliebane Vnđ natũ ẽ ut suꝑce decuerta autpimi des ficro
aut ingenus collocarent᷑ colune uena tumencũ plenũ Ε NOAohia digna camille p̃mice signi
cũ ingenti am aritudine dictũ ẽ Nã ei &iã genus inuid & mortis. Qđ aut̃ ait tene &iã ad iuues namerosã¬

Expanded text:
servat hoc ubique, ut iuvenum animas a corporibus dicat cum dolore discedere, quod adhuc esse superstites poterant: quod etiam de Turno dicturus est. CLAMOR Troianorum scilicet, qui exultabant. CRVDESCIT crudelior fit caede nobiles aut sub montibus, aut in montibus sepeliebantur; unde natum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes collocarentur columnae. VANA TVMENTEM plenum. DIGNA CAMILLAE PRAEMIA sic IAM TELIS MORIERE DIANAE cum ingenti amaritudine dictum est: nam ei etiam genus invidet mortis. Quod autem ait ‘tune etiam’ ad Niobes numerosa
Abbreviated transcription (Latin):
ris  ibomnieni bellonon iancũ a singulari artamine deerit t̃ & m& ne manent mirtau
a qu periculũ nontim& formid& inuidicm iccepicuoam ordo ẽ accee mortemn macriluuma
lmon sabietit rabor Ipallage c̃ ꝓcuuignis animi subiecitruborem  mouebac aut̃ incellegenssecẽ
ancoru ecausamalorũ Sicsup ociusam alicantio culos deiecta decoros uiol auert ostrosiqus
ebur homeri comparatio unđ &iiolauerit transtulit illeeni at m irpr ÷ uioe raben
m artis cer trmine ꝓ ficiscentm. Neq enieno moralibere ẽ ñ eundipi g̃ pimisũ singalareerain
uiecertehocdicit Nolimemat̃ ad bellũ cuntem homi nosis lacrinis psequi reeq enĩtno mortibitri¬

Expanded text:
RIS ab omni eum bello, non tantum a singulari certamine dehortatur. ET ME TVRNE MANENT mire agut qui periculum non timet, formidet invidiam. ACCEPIT VOCEM ordo est: accepit vocem matris LaIGNEM SVBIECIT RVBOR hypallage est pro ‘cui ignis animi subiecit ruborem’. Movebatur autem, intellegens se esse tantorum causam malorum, sic supra «causa mali tanti, oculos deiecta decoros». VIOLAVERIT OSTRO SI QVIS EBVR Homeri comparatio, unde et ‘violaverit’ transtulit: ille enim ait μιήνῃ. MIXTA RVBENMartis certamina proficiscentem: neque enim Turno mora libera est non eundi post iam promissum singulare certamen. Aut certe hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uinandi artium prestascientiam uthadoco ltem supra hele nod equoait troiugena interpris
oeritis sine agnoscuntur quoda domnia reserendum eit sibnas sidera uacesauium & flumiua denan
suidentur tanitum accipias cuius poniuntiu derinecta menintellent Iter auseesauuois mouu deltures

Expanded text:
vinandi artium praestat scientiam, ut hoc loco, item supra Heleno, de quo ait «Troiugena, interpres vinandi artium praestat scientiam, ut hoc loco, item supra Heleno, de quo ait «Troiugena, interpres ‘peritissime agnoscuntur’: quod ad omnia referendum est, fibras, sidera, voces avium et fulmina: nam si ‘videntur’ tantum accipias, cuiuis possunt videri, nec tamen intellegi. Item voces avium non videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
si. si aliterinue nerimus abusiuedictumest ut inlucano ocior & caeliflammis &tigrid
tuli propeculii : clusium autemestoppidum iuxta massicum: Cofasciuitas tuscieque nur
dicitur singularis ec undum sallustium undeappar& eẽ: usurpationẽ : Corrtiq corrai
prie sunt arcuum hece : Dicunturtamen &iam sagicta rumquas: & far&ras nomina
toruus c̃ribilis fulgebac scilic& puppis appollinearma exercitu: Populonia ciui cas tuscie
macremaut̃ eorum qui uenerant dixit: Alibi in signem quemmateraricia misit: Expertos
to exhausta fuerat tanto generosior: Ergo in haustis nonestuna parsorationis: Namq¬
eẽ mirum quod sublata renascuntur: &rursum dehisdem lociseffodiuntur: uarro &
pres mediumẽ : Nam & deorum interpretator & hominum quib: diuina s indicat m̃tesint¬
prts uocatur: & notandum quod ait nigidus figulus hasartes itamntersese et̃ conunctas
alterum sinealtero et̃ nom possit: undeins quoperfeccos uult probart uirgilius omniumdi¬

Expanded text:
si’: si aliter invenerimus, abusive dictum est, ut in Lucano «ocior et caeli flammis et tigriduli» pro ‘peculii’. Clusium autem est oppidum iuxta Massicum. COSAS civitas Tusciae, quae numero dicitur singulari secundum Sallustium: unde apparet esse usurpationem. CORYTIQVE coryti proprie sunt arcuum thecae; dicuntur tamen etiam sagittarum, quas et pharetras nominamus. TORVVS terribilis. FVLGEBAT scilicet puppis Apolline, armis exercitus. POPVLONIA est civitas Tusciae. Matrem autem eorum qui venerant, dixit alibi «insignem quem mater Aricia misit». EXPERTOS ENEROSA METALLIS quanto exhausta fuerit, tanto generosior. Ergo ‘in exhaustis’ non est una pars orationis: namquepres’ medium est: nam et deorum interpretator, et hominum, quibus divinas indicat mentes, interpres vocatur. Et notandum quod ait Nigidius Figulus, has artes ita inter sese esse coniunctas, ut alterum sine altero esse non possit: unde his quos perfectos vult probare Vergilius, omnium di
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quiccitsus contrar generũ bella suspicere Primus p̃cipuus Bis magna uicti p semel co est oi
merintius lierũ cũ interit camilla albent. usurpaũ uerbũ albeo albes in sama muttet. ia sons
ta t respice res bellouarias Necũ igniuia uid eat. arguere adman& cusuũ ut supr ad qoms m& uen¬
itn expenderecisus mestupatria ad ecc longeudi longe mestũ idẽ uelde mesta pam longe diudi
edit Noneni corde aliurento longo ualde dissid& spitio E grescae q medendo ind magis ei ogri¬
do cresceb it Vnde e cilacinꝰ semedu sperabat ad ferre medendo b dumei med& Nam gerandimođ¬

Expanded text:
us fuerat contra generum bella suscipere. PRIMVS praecipuus. BIS MAGNA VICTI PVGNA semel, cum est occisus Mezentius; iterum, cum interiit Camilla. ALBENT usurpavit verbum ‘albeo albes’. INSANIA MVTAT insania exoptat. RESPICE RES BELLO VARIAS ne eum ignaviae videatur arguere, admonet casuum, ut supra «atque omnes metuentem expendere casus». MAESTVM PATRIA ARDEA LONGE DIVIDIT ‘longe maestum’, id edit; non enim Ardea a Laurento longo valde dissidet spatio. AEGRESCITQVE MEDENDO inde magis eius aegritudo crescebat, unde se ei Latinus remedium sperabat adferre. ‘Medendo’ autem dum ei
Abbreviated transcription (Latin):
iusetiusdixit qua si uicabundus: fritrisdeorport ruptosidicor& fratrum do corpote spetiosiu isesr& qued
idso uiti sitq uo lasta al canori s tantum uul nerauerat manum in maoni s uero heserat corpore sirs
fcmur dicimus quia legitur buiussemoris: Illiis uoro ablaciium noninuenitur nominatiuus lacus
ompita fominelic& caper in librisepuideati sermonisdiat fem̃ sed romponat exemplum: Crgaus
hoo femur aicho femen: Nam femis nondicimus ponicus tnccarib hoc est tunc& estordo tun
ce sabi norum priscode fangiine magnum agm̃agens dau sum: Nigita tenenscam non i brans a lacens
boreae degenee suprema autoriginom ducentes achoco & calai: qui filiboreae & horitienimple
fuerunt ut degence generuccipiam aut certem ploreis mon cibus nacos un drestorigo uentibor
des accusaciuus est pluriis cui sultima sillaba iteo breuis est q nominatiuus plu ralistorminatur iehi

Expanded text:
abundus». FRATRIS DE CORPORE RAPTO si diceret ‘fratrum de corpore’, speciosius esset: quod ideo omisit, quia hasta Alcanoris tantum vulneraverat manum, in Maeonis vero haeserat corpore. FEMVR ‘femur’ dicimus, quia legitur ‘huius femoris’; illius vero ablativi non invenitur nominativus «laetus eripit a femine», licet Caper in libris enucleati sermonis dicat ‘femen’ sed non ponat exemplum. Ergo aut ‘hoc femur’, aut ‘hoc femen’: nam ‘femus’ non dicimus penitus. HIC CVRIBVS hoc est ‘tunc’. Et est ordo: tucce Sabinorum prisco de sanguine magnum agmen agens Clausus». RIGIDA tenens eam, non vibrans et iaciens. BOREAE DE GENTE SVPREMA aut originem ducens a Zetho et Calai, qui filii Boreae et Orithyiae nymphae fuerunt, ut ‘de gente’ de genere accipiamus: aut certe in hyperboreis montibus natos, unde est origo venti Boreae. DAS accusativus est pluralis, cuius ultima syllaba ideo brevis est
Abbreviated transcription (Latin):
umtrantur hiqui uenerunt detuscia inuenitta menaliquam uarietatem quodos nauib: u¬
secom memorat cum in .viti. turni presidia perterramuenisse memorauerit sa nesciendum a ma¬
reuirgilium it alis ducibus darenomina uel fluuiorumuł montium utergo supra almanem
xauentinum com memorauit sic nunc massi cumdicit: Nam masicus monestunde &uinum
massi cumdicitur: plerique tamen massi cumnolent proprium e nomen sed appellatiuum:¬
Tygriacrata cuiusrostrumerat msimilitudinem tigris: Nam quesolent naue su¬
bula accipere apictura tucelarum ⁊ hincesthunc uehit in manistricon: Item & aurato ful¬
gdat apolli nepuppis: Trgriaũt secim: dum regulam dixit : Namgreca nomina quegene¬
tiuum singula remindis mittuntinea tantum & indatiuo crescunt: Inac cusatiuo ablatiua
paria sunt nominatiuo: uttigris tigridis. tigridi tigrin tigris atigri: Isis isidis isidi ism¬

Expanded text:
umerantur hi qui venerunt de Tuscia, invenit tamen aliquam varietatem, quod hos navibus venisse commemorat, cum in septimo Turni praesidia per terram venisse memoraverit. sane sciendum amare Vergilium Italis ducibus dare nomina vel fluviorum vel montium. ut ergo supra Almonem et Aventinum commemoravit, sic nunc Massicum dicit: nam Massicus mons est, unde et vinum Massicumigri aerata' cuius rostrum erat in similitudem tigridis; namque solent naves vocabula accipere a pictura tutelarum. hinc est "hunc vehit inmanis Triton" , item "et aurato fulgebat Apolline puppis" . 'tigri' autem secundum regulam dixit: nam Graeca nomina quae genetivum singularem in 'dis' mittunt, in eo tantum et in dativo crescunt, in accusativo et ablativo paria sunt nominativo, ut 'tigris tigridis tigridi tigrin tigris a tigri', 'Isis Isidis Isidi Is
Abbreviated transcription (Latin):
singulosin singulis nauis partibuis fuis se depictos: sane nota itur a creticis uirgilius hodo co quẽ¬
ad modum siccitodixit potuis senaues a eneaefieri quod excusat quam solã mutatam debemus acci¬
pert : Gratissi ma prop̃t illincsãca nauigia: Cuntus belliuarios: lica habere forcissimum mili¬
tem cogitabat tamen incertabellorum: Noctisiter aut queper nox decurrit aut queintuentes
nauteiter peragunt noctib:: Iammodo ut iamque hoscur suiam pretertuillos Pandite nunc

Expanded text:
singulos in singulis navis partibus fuisse depictos. Sane notatur a criticis Vergilius hoc loco, quemadmodum sic cito dixit potuisse naves Aeneae fieri: quod excusat pictura, quam solam mutatam debemus accipere. GRATISSIMA propter illinc facta navigia. EVENTVS BELLI VARIOS licet haberet fortissimum militem, cogitabat tamen incerta bellorum. NOCTIS ITER aut per quae nox decurrit: aut quae intuentes nautae iter peragunt noctibus. IAM modo, ut «iamque hos cursu, iam praeterit illos». PANDITE NVNC
Abbreviated transcription (Latin):
sparentibus nata & patriorubescer& & sibi a& opproprio: Nam partemate dicebantur aci
ducrpa lanto : octauo abertule profecti sunt delatique ad breue oppidum calabrie: quod taras Nec¬
tunifilius fabricaue : Idituxorunt & pris co nomine a ppellarunt tarentum: beno ergomuncergulei
ta rencisiuera est suma quictaras condiderat auxerat palantus attollitse quia ad pro pinquantibus
autit cedere monte s uidentur aut surgent : Diuala cinia comtraiunonis. Hacini& templum secundum
quosdam arege conditore dictum secundumalio salatronelacinoquẽ illichercule soccidit & loco expi¬
ato iu nonitemplum constituit: Caulonis que artes: aulommons est calabrie uthoratius & amicas

Expanded text:
tis parentibus nata et patriam erubesceret et sibi esset obprobrio - nam partheniatae dicebantur - accepto tis parentibus nata et patriam erubesceret et sibi esset obprobrio - nam partheniatae dicebantur - accepto duce Phalanto, octavo ab Hercule, profecti sunt, delatique ad breve oppidum Calabriae, quod Taras, Neptuni filius, fabricaverat, id auxerunt et prisco nomine appellaverunt Tarentum. Bene ergo nunc ‘Herculei Tarenti si vera est fama’, quia Taras condiderat, auxerat Phalantus. ATTOLLIT SE quia adpropinquantibus aut recedere montes videntur, aut surgere. DIVA LACINIA CONTRA Iunonis Laciniae templum, secundum quosdam a rege conditore dictum, secundum alios a latrone Lacinio, quem illic Hercules occidit, et loco expiato Iunoni templum constituit. CAVLONISQVE ARCES Aulon mons est Calabriae, ut Horatius «et amicus
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendo supra cursu succedere sucti: palladis armisonae bene postbelliom̃ armorum decimpro ca¬
tur quam quam nam premisit hoc quoque templumui sum adomen pertineat: Dederat qui ma¬
xima ut proqueomnibus unum prodico: Rite Recte scđ mritum: unde sequitur perfecti sordine
tis iunoni argiue: Idest magne ut iunonis magnȩ haut mora continuo unum de his uacat:
gonum domos sic est dictum quemad modum troiugena & sciendum sacrificii tantum cause ostoo¬
gisse calabria mubi dicuntur accepisse palladium adiomede ud abulixe, Nec inmerito dubitatr uiam
scđo legimus ambo rapuerant: herculei siue reest fama terenti. Lacomes & cthemenses diu
sebilla tractarunt &cum utra que pars affligeretur lacones quibus iuuentus deberat proceperant
ut uirgines cum quibus cumque cam cũberent: factum est ut xcumposse da tabella iuuentus Inter¬

Expanded text:
dicendo supra «curru succedere sueti». PALLADIS ARMISONAE bene post belli omen armorum deam precadicendo supra «curru succedere sueti». PALLADIS ARMISONAE bene post belli omen armorum deam precatur, quamquam hoc quoque templum visum ad omen pertineat. DEDERAT QVAE MAXIMA ut «proque omnibus unum praedico». RITE recte, secundum ritum; unde sequitur «perfectis ordine votis». IVNONI ARGIVAE id est ‘magnae’, ut «Iunonis magnae». HAVD MORA CONTINVO unum de his vacat. GRAIVGENVMQVE DOMOS sic est dictut, quemadmodum «Troiugena». Et sciendum sacrificii tantum causa eos tetigisse Calabriam, ubi dicuntur accepisse Palladium a Diomede vel ab Vlixe. Nec inmerito dubitatur; ut enim in secundo legimus, ambo rapuerunt. HERCVLEI SI VERA EST FAMA TARENTI Lacones et Athenienses diu inter se bella tractarunt, et cum utraque pars adfligeretur, Lacones, quibus iuventus deerat, praeceperunt ut virgines cum quibuscumque concumberent. Factum est, et, cum post sedata bella iuventus incer
Abbreviated transcription (Latin):
quale numquam ante auiderat autcertequia sequitur porte albo om̃: Aii uero tundente s primũ
cumpum uolunt id est primam partem campi. candorm ualiho caduictoriae õm̃nem pertin&
simulnatandum anchisem omnem habere diui nandi peritiam. hincestillud diuiniquo ossa parentis
torraospita usurpatiue hospita dixitquȩ enimlne sunt exeunti commumiaesse possunt. Namstmininũ
iam nom nittunt lucanus hospes in externis audiuit curiatectis: Necmirumabusum õẽ uirgilu
cum & plautus pauperacidixerit: habeo quod est hic & haec pauper ut pauperquesenatus Item pauprrq¬
entadicta sunt qua siapta armis Name quuinter sunt proeliis boues armant excoriis. Sed tamt¬
dolithon nam quam quam non premisit: Spes & pacisait: ostenditlatentur uincere possaro ia nos

Expanded text:
quale numquam ante viderat, aut certe quia sequitur porcae albae omen. Alii vero ‘tondentes primum quale numquam ante viderat, aut certe quia sequitur porcae albae omen. Alii vero ‘tondentes primum campum’ volunt, id est primam partem campi. CANDORE NIVALI hoc ad victoriae omen pertinet. Simul notandum Anchisen omnem habere divinandi peritiam; hinc est illud «divinique ossa parentis». TERRA HOSPITA usurpative ‘hospita’ dixi. Quae enim in ‘es’ exeunt communia esse possunt; nam femininum in ‘a’ non mittunt. Lucanus «hospes in externis audivit curia tectis». Nec mirum abusum esse Vergilium, cum et Plautus «paupera» dixerit ab eo quod est hic et haec pauper, ut «pauperque senatus» item «pauperqenta dicta sunt quasi apta armis: nam et equi intersunt proeliis, bo ἀνακόλουθον; nam ‘quamquam’ non praemisit. SPES ET PACIS AIT ostendit latenter vincere posse Troianos
Abbreviated transcription (Latin):
nauigoterre ad quamiturus sum tempestatum, Uentorum aurarum temporum screnitatis ut
nde haectam darare pente tempestus Nam multa signisicat᷑ spirate: & aduentum peru
tum. pcite scit pro pinquantib: ut angustirt crescent cdastra polori inarcum in arcus similitudin
ut ex cisum eubo icelatus ingensrupitinantrum in antri similitudinem: sicde ponto s alustius unde
hictullit colorem speciem efficitarcus ipsclat&. Reuera proculintue ntibus undo est portus¬
uae patescitnam secundum donatum lat& pat& non statuersus: Re sugitque ablito r&emplun
ficia uicinalitoribus longe in tuenti uidentur in marique accedentibus quasirecedere & retrosetige¬
e pucanter uł quia situm est incolle qui sensum crescit: alitoro ideo dixit refugit: Primuma

Expanded text:
navigo. TERRAE ad quam iturus sum. TEMPESTATVM ventorum, aurarum, temporum, serenitatis, ut navigo. TERRAE ad quam iturus sum. TEMPESTATVM ventorum, aurarum, temporum, serenitatis, ut «unde haec tam clara repente tempestas?». Nam multa significat. SPIRATE et ad ventum pertinet ritum. PATESCIT propinquantibus, ut «et angusti rarescent claustra Pelori». IN ARCVM in arcus similitudidem, ut «excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum», in antri similitudinem. Sic de ponto Sallustius, unde hic tulit colorem: «speciem efficit Scythici arcus». IPSE LATET re vera procul intuentibus. Vnde est «portusque patescit». Nam secundum Donatum ‘late patet’ non stat versus. REFVGITQVE AB LITORE TEMPLVM aedificia vicina litoribus longe intuenti videntur in mari, quae accedentibus quasi recedere et retro se agere putantur; vel quia situm est in colle, qui sensim crescit a litore. Ideo dixit ‘refugit’. PRIMVM aut
Abbreviated transcription (Latin):
&icin soptem triones dixerit que semper uidentur: Caolo constare sereno: suppetere utiuuenalis qui¬
sece ratux orem cui constatom̃t: Elarum signum. facula meleuauit ut flam mascum regia puppis
extulerat: Castra mouemus castra sunt ubimilitessunt: Eriedicta autem castraquasi casta. uel
quod illiccastra rurlibido: Nam num qua m his incererit mulieri tem tamus que uiam: Ide
uncie ostendit ut salustius Italieplana acmollia aut remsiscam ex primit qui comne quod ot¬
netur altius est habeo quod amtin& aut quia ꝓintului: sontibus terra humilis semptruidetur: Vtluca¬
us & dubioscernit uanesceremontes: It aliam, Tauto logi a musus est ad ex primendum as sc
nauigandum corona induit : Autus que ad summum in pleuit autit ueru coronauit: Dimaris perqd

Expanded text:
etiam septentriones dixerit, qui semper videntur. CAELO CONSTARE SERENO suppetere, ut Iuvenalis «quietiam septentriones dixerit, qui semper videntur. CAELO CONSTARE SERENO suppetere, ut Iuvenalis «quis ferat uxorem, cui constant omnia?». CLARVM SIGNVM faculam elevavit, ut «flammas cum regia puppis extulerat». CASTRA MOVEMVS castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem ‘castra’ quasi casta, vel quod illic castrLucanus «ensiferi nimium fulget latus Orionis». Et sciendum non hoc eum intueri, ut cernat signa, quae vinciae ostendit, ut Sallustius «Italiae plana ac mollia», aut rem physicam exprimit, quia omne quod continetur altius est ab eo quod continet, aut quia procul visentibus terra humilis semper videtur, ut Lucanus «et dubios cernit vanescere montes». ITALIAM tautologia usus est ad exprimendum affectum navigantum. CORONA INDVIT aut usque ad summum implevit, aut re vera coronavit. DI MARIS per quod
Abbreviated transcription (Latin):
rensia uribus aerecaptat Naturaleenim est utaqua parte flaturus estuentef ad eamauris ad mo
frigidior fiat side racincta notat id cocuncta qui m prognosticis legitur non sufficere u
signum ad ixplorandam futura mn serenitatem: Notat autem ut illius. Notut & designat oculis: Idẽ
diligenterintuetur: Tacito caelo aut noctur noper quod tacetur autipse tacitus aut certe ad
mines retulit: Nemlic& eternus sit a ixilum somus: Tamen a nobis non auditur ergoquant
ad nostacitum dixitarcturum stella est postursam imboo & esigno: Arma tumque cturo .Co sic¬
luca nusensi fieri nimium fulg& latusononis: & sciendum non hoceum in tueri utcernat sigͣq
omnibus patent : sed explora restella rum uigorem quo futura indicatur serenitas: ut ingeorgicis
Nam que tunestellis acies optu sauidetur: Si a utemquerebat quasi nomorta ne qua quam procedit: cũ

Expanded text:
rens. AVRIBVS AERA CAPTAT naturale enim est ut a qua parte flaturus est ventus, ad eam auris admota rens. AVRIBVS AERA CAPTAT naturale enim est ut a qua parte flaturus est ventus, ad eam auris admota frigidior fiat. SIDERA CVNCTA NOTAT ideo ‘cuncta’, quia in prognosticis legitur non sufficere unum signum ad explorandam futuram serenitatem. ‘Notat’ autem ut Tullius «notat et desigdiligenter intuetur. tacito caelo aut sereno, aut nocturno, per quod tacetur; aut ipse tacitus; aut certe ad homines rettulit: nam licead nos, tacitum dixit. ARCTVRVM stella est post ursam in Boote signo. ARMATVMQVE AVRO CLucanus «ensiferi nimium fulget latus Orionis». Et sciendum non hoc eum intueri, ut cernat signa, quae omnibus patent, sed explorare stellarum vigorem, quo futura indicatur serenitas, ut in Georgicis «nam neque tunc stellis acies obtunsa videtur». Si autem quaerebat quasi non orta, nequaquam procedit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uella sesequentibus ostendit quomodo hesperia, Id est quibus populi s iuctorem̃darda nis a¬
peria hocest ecnepo Θen pamgrecdixit & est deloco adũbium dardanus hesperoten: figura
onim non num quam pulchre est siclocutioperfecta sit ut cicero in uerrinis quintumuerum romulia¬
& non ad didittribu, prouehim̃ pelago, but trotio uelpiro derelicto: uicinacera uni aiuxta: Cerc¬
unia sunt montesepiria crebris fulmi nibus propteraltitudinem nominati: unde horatius ex pressius
dicit a crocero unia propteraltitudinem & fulminum iactus : Cursus que breuissimus ad ooi
dio noctis spatiotrans fretauerit: Obtatetelluris. quo a nauigantibus semperoptantur: sortiti
remos: persortem diuisi ad officia remigrandi qui ost & proreta quis podeo tener& pcissimpro
suoluit: lit coresicco, ad discretionem illius quod aqua adluditur: horis acta ꝑoras detus¬

Expanded text:
o». Et sequentibus ostendit quomodo ‘Hesperia’, id est quibus populis auctor est Dardanus. HESo». Et sequentibus ostendit quomodo ‘Hesperia’, id est quibus populis auctor est Dardanus. HESPERIA hoc est Ἑσπερόθεν; nam Graece dixit, et est de loco adverbium ‘Dardanus Ἑσπερόθεν’. Figura enim non numquam pulchra est si elocutio inperfecta sit, ut Cicero in Verrinis «Quintum Verrem Romulia» non addidit ‘tribu’. PROVEHIMVR PELAGO Buthrotio derelicto. VICINA CERAVNIA IVXTA Ceraunia sunt montes Epiri, a crebris fulminibus propter altitudinem nominati; unde Horatius expressius dixit «Acroceraunia» propter altitudinem et fulminum iactus. CVRSVSQVE BREVISSIMVS adeo ut medio noctis spatio transfretaverit. OPTATAE TELLVRIS quae a navigantibus semper optatur. SORTITI REMOS per sortem divisi ad officia remigandi, qui esset proreta, quis pedem teneret. PASSIM prout quis voluit. LITORE SICCO ad discretionem illius quod aqua adluitur. HORIS ACTA per horas decur
Abbreviated transcription (Latin):
artemubi nuncro maest usqueadrutulos & ardeam, unde est fines superusque sicanos & clbul
fluuium adimaginem fosse si ra cusane tibrinuocarunt qua suibrinut effigiẽ xanetroicm que uiden¬
tis: Circasi racusas autem tẽ sossam tibrim noẽ theochritus ineminit gentique mo et benegentis ue
& ptromna cornã sub audis: Sensus autem talis est si potuero a ditaliam peruenire & regna constitu
& uidercurbes & populos tibi cognatos nam & aenecis & clenus adardanooriginem ducunt:
go hocdicit qm̃ & habuno originem ducimus & isdem casibus subiacuimus troiamu tramque idẽ
quam &tusccisti & ego futurussum iungumus & faciamus unam sed animis hoc est sedere & affeo¬
ne qm̃ reuera easnatura non sinitiungi:saneqm̃ occurrebat humane. breuita suite be
subiunxit: maneat nostra seacurane potes : Distinguendum autem populos que propinquos ephr¬

Expanded text:
partem, ubi nunc Roma est, usque ad Rutulos et Ardeam - unde est «fines super usque Sicanos» - et Albulam partem, ubi nunc Roma est, usque ad Rutulos et Ardeam - unde est «fines super usque Sicanos» - et Albulam fluvium ad imaginem fossae Syracusanae Thybrin vocaverunt, quasi ὕβριν, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis». Circa Syracusas autem esse fossam Thybrin nomine Theocritus meminit. GENTIQVE MEAE bene genti suae et per omnia 'cernam' subaudis. sensus autem talis est: si potuero ad Italiam pervenire et regna constituere et videre urbes et populos tibi cognatos; nam et Aeneas et Helenus a Dardano originem ducunt. ergo hoc dicit: quoniam et ab uno originem ducimus et iisdem casibus subiacuimus, Troiam utramque, id est quam et tu fecisti et ego ffectione, quoniam re vera eas natura non sinit iungi. Sane, quoniam occurrebat humanae brevitas vitae, bene subiunxit «maneat nostros ea cura nepotes». Distinguendum autem «populosque propinquos Epir
Abbreviated transcription (Latin):
usurpatumest: Fortuna peracta iamsualdestdurci propria troia norum uca troianatenus fuerit forta¬
na secuta parta preparatocedentia retroutiam tamdem italiae fugientis prendimus lurcs fecer
manus quod est dulciusque fueritminus obui & grois idẽ quenullum patiant᷑ excidium alii suerintle¬
gunt & uolunt ẽẽ ma ledictum ingrecos ut ad auspitia resercis quod nom procedit nec enim de hoc a geba¬
tur siquando tibrin. fluuium procoregemipsum posuit : tibrim quim hunc aecidit sluuium exẽmo¬
berinum regem alba noru a quotiberis dictus ist: utaũt tibrisdocatur haccra noist quoda intẽ¬
sis montibus fecerunt addere munimenta ciuitati tuncauctis muris xicm fossa in trinsecus fccctiest
fulmine admissore pletamunitiorem redder&ciui tatem: hancigitur fossam perhostium poac

Expanded text:
usurpatum est. FORTVNA PERACTA IAM SVA id est dura, propria Troianorum, ut «hac Troiana tenus fuerit Fortuusurpatum est. FORTVNA PERACTA IAM SVA id est dura, propria Troianorum, ut «hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta». PARTA pro ‘parata’. CEDENTIA RETRO ut «iam tandem Italiae fugientis prendimus oras». FECERE MANVS quod est dulcius. QVAE FVERIT MINVS OBVIA GRAIS id est quae nullum patiatur excidium. Alii ‘fuerint’ legunt et volunt esse maledictum in Graecos, ut ad auspicia referas. Quod non procedit; nec enim de hoc agebatur. SI QVANDO THYBRIM fluvium, pro quo regem ipsum posuit Thybrim, qui in hunc cecidit fluvium et ei noidisse, sed Tiberinum, regem Albanorum, a quo Tiberis dictus est. Vt autem Thybris dicatur, haec ratio est: quodam temcesis montibus fecere addere munimenta ciuitati. Factis autem muris etiam fossa forinsecus facta est que flumine admisso repleta munitiorem redderet ciuit
Abbreviated transcription (Latin):
habica ratione persone cumqua loquebatur: Acsidicer& uxoris auunculitui: mei su perasti a nactisima¬
o superidest ualde idestuchementer expresse hocest ualde miesimago hustia nactis quo sermone & ia
merus insimiliuticur significatioe: pubester& ut &iam . in .ii. diximus prooeo conomina est ut ucrisi miles
sit ascaniumin uiiuii potuisse iambella tractare: uiuite fi uiuite modo beneoptantis est nonut inbuco¬
um uolunt sunhecpercontrarium inuenta maledicta ut sitqua si saluaueneratio: Illud queritur utrum
uiuie anuiua sid est ut rum perinperatiuum anperoptatiuum dice re debecmus & constatdicimeliusperop¬
aum: obcarienim possunt non imperariul bama uł adũsa: quod autem in uenimus perinperati

Expanded text:
est hoc habita ratione personae, cum qua loquebatur, ac si diceret ‘uxoris avunculi tui’. MEI SVPER ASTYANACTIS IMAGest hoc habita ratione personae, cum qua loquebatur, ac si diceret ‘uxoris avunculi tui’. MEI SVPER ASTYANACTIS IMAGO ‘super’ idest valde, vehementer, expresse, hoc est valde mihi es imago Astyanactis; quo sermone etiam Homerus in simili utitur significatione. PVBESCERET ut etiam in secundo diximus, prooeconomia est, ut verisimile sit Ascanium in nono potuisse iam bella tractare. VIVITE FELICES ‘vivite’ modo bene optantis est, non, ut in Bucodiscidium volunt». Sunt autem haec per contrarium inventa maledicta, ut sit quasi salva veneratio. Illud quaeritur, utrum ‘vive’ an ‘vivas’, id est utrum per imperativum an per optativum dicere debeamus? Et constat dici melius per optativum; optari enim possunt, non imperari vel bona vel adversa. Quod autem invenimus per imperativum,
Abbreviated transcription (Latin):
figura est reliqua, ascillicruma thomento opapadenter nam malequidam supte mensta menaccip¬
unt cums tamende auro eẽ non possit frigia inclamidem cuta cupitam huiusenimartis pericossrigio¬
nes dicimus secundum plautum infrigia enim inuenta esturs obhoc ad didit frigiam qua si perquam
patrie memoria retinoretur: Neccedito nori Id est tanta dat munera quanta merebatur ascanius
oceste nimhonorinoncedere paremee meritis accipientis Sca irrus uero honore legit& intellegitli
re o noncedit heleno qui patrici ł auodonauerat multa: Textilibus sibi comngruis, quid enimmagis conue¬
iebat dona remulierom accipe & haec aut intellegimus ante adiquafuisse donata aut certs
defuturo utagnos cas quantum teuł amauerim łaimatura sim, coniugis haectore at: dictum

Expanded text:
trama figurae sit reliqua: ast illi tremat omento popa venter?». Nam male quidam ‘subtemen’ stamen accipitrama figurae sit reliqua: ast illi tremat omento popa venter?». Nam male quidam ‘subtemen’ stamen accipiunt, cum stamen de auro esse non possit. PHRYGIAM CHLAMYDEM aut acu pictam - huius enim artis peritos Phrygiones dicimus secundum Plautum; in Phrygia enim inventa est ars - aut ob hoc addidit ‘Phrygiam’, quasi per quam patriae memoria retineretur. NEC CEDIT HONORI id est tanta dat munera quanta merebatur Ascanius. Hoc enim est ‘honori non cedere’, parem esse meritis accipientis. Scaurus vero ‘honore’ legit et intellegit: honore non cedit Heleno, qui patri eius vel avo donaverat multa. TEXTILIBVS sibi congruis; quid enim magis conveniebat donare mulierem? ACCIPE ET HAEC aut intellegimus ante aliqua fuisse donata, aut certeet de praeterito et de futuro, ut agnoscas, quantum te vel amaverim vel amatura sim. CONIVGIS HECTOREAE dictum
Abbreviated transcription (Latin):
sono, Arriprinuade illicenmest sa crificaturus &ta menana colutomen est non enim premint quen¬
cest in uirgilio iteratio : tithocloco: Namcum supra compellat dixerit intulit modo aititeminuci
premiserit fida isic fatur adourem subiecit rursus & sese hostendit in armis dicat: Oselixnatipiae rates
Latontuir ostendit mortem futuram Nonenimait felicem uutc longinquitate ładuentu aditaliam sed
tantũ s matipia&cte qua siqui poterit or sequitrum munus implere: pro uehor sermone progrodior utos¬
tendic̃ sequentia Supremo, ultimo postqua meonum desperebat aspectum picturatas. participium sne
ierbiorigine Auri sub temine idest filio quad intrastomencurrit quod persiustra mamdixit mihi

Expanded text:
sone. ARRIPE invade: illic enim est sacrificaturus. ET TAMEN ἀνακόλουθον est; non enim praemisit ‘quamsone. ARRIPE invade: illic enim est sacrificaturus. ET TAMEN ἀνακόλουθον est; non enim praemisit ‘quamIT bis haec est in Vergilio iteratio, ut hoc loco: nam cum supra ‘compellat’ dixerit, intulit modo ‘ait’. Item in quinto cum praemiserit «fidam sic fatur ad aurem», subiecit rursus «et sese ostendat in armis, dic ait». O FELIX NATI PIETATE latenter ostendit mortem futuram: non enim ait felicem vitae longinquitate vel adventu ad Italiam, sed tantum ‘nati pietate’, quasi qui poterit exsequiarum munus implere. PROVEHOR sermone progredior, ut ostendunt sequentia. SVPREMO ultimo: postquam eorum desperabat aspectum. PICTVRATAS participium sine verbi origine. AVRI SVBTEMINE id est filo quod intra stamen currit, quod Persius tramam dixit «mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam nominatiuum ipsumin amutant &rccipiunt latinam declinationẽ ut andes atrida sertes & sdnta
dignate dignehabite digneiudiccte. Nam modo non agentis hab& sed patientis imaginem, tinde est
in primo etude quidem ꝑali medignor honori curadtum a morutuenerisiuscissi macura. bis ꝑga ncis era
en in supret anhises infelicitatisputauit: ut satisuna superque uidimus excidia hocistc argumento com¬
uertit in ludem bisciutem propter bertulem & grecos qui expugnauere troianos Eccetibi aut uacat
abiutincullio quimi biaccubantes in conuiuiis autcerit altius dictum est cibiacsidicer& quiitali& anc
tantum uisurusest parcem non &iam etmqua maeneae faca promittunt, Ausomic stalie angeau¬

Expanded text:
nam nominativum ipsum in ‘a’ mutant et recipiunt Latinam declinationem, ut ‘Atrides’ ‘Atrida’, ‘Scythes’ ‘Scytha’. nam nominativum ipsum in ‘a’ mutant et recipiunt Latinam declinationem, ut ‘Atrides’ ‘Atrida’, ‘Scythes’ ‘Scytha’. DIGNATE digne habite, digne iudicate. Nam modo non agentis habet, sed patientis imaginem; unde est in primo «haud equidem tali me dignor honore». CVRA DEVM amor, ut «Veneris iustissima cura». BIS PERGAMEIS ERenim supra Anchises infelicitatis putavit, ut «satis una superque vidimus excidia», hoc iste argumento convertit in laudem. ‘Bis’ autem propter Herculem et Graecos, qui expugnavere Troianos. ECCE TIBI aut vacat ‘tibi’, ut in Tullio «qui mihi accubantes in conviviis», aut certe altius dictum est 'tibi', ac si diceret: qui Italiae hanc tantum visurus es partem, non etiam eam quam Aeneae fata promittunt. AVSONIAE Italiae, a rege Au
Abbreviated transcription (Latin):
os: ephiiriticos aciuitataphrri. dodona: laudauit aregiont: utuasa chorinthia: Lebetasl¬
misciutem cathenis significat: Conumin signisgaltat a parte totum nam quo ud nusnum estcurua¬
tura que ingalea promin& superquam criscesunt: Suadonaparenti. id est anchise suc cute in congrua
apta &citis Remigium suppl&, Bene uerbum militie ususest: ut suplementum dicera: Nam multos in
ta pͥ diderat: uelis aptare iubebat Sub cudissocios a superioribus strenuflanti anhisa. uocati
h cnom est latinus Nambreuis ess& uthocatilinagrecusest ergo de quoud de apud eos queritur quem¬
ad modum ex eatabis nominibusque in eismittunt. Nominatiuum. namtiti dessitidide facit ut da¬
cum fortissime gentisciu de atrides cum sit si mile attrida facit: Vthoratius: Nequis humasseuelit.
iucema crida u& cscur: Taleestergo & anchisa saneopud latinos horum nominum causa maniststa c̃

Expanded text:
EOS Epiroticos, a civitate Epiri Dodona. Laudavit a regione, ut vasa Corinthia. LEBETASmis’ autem catenis significat. CONVM INSIGNIS GALEAE a parte totum; nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae sunt. SVA DONA PARENTI id est Anchisae. ‘Sua’ autem ‘congrua’, ‘apta aetati’. REMIGIVM SVPPLET bene verbo militiae usus est, ut supplementum diceret; nam multos in Creta perdiderat. VELIS APTARE IVBEBAT subaudis ‘socios’ a superioribus. FERENTI flanti. ANCHISA vocativus hic non est Latinus; nam brevis esset ‘a’, ut ‘o Catilina’. Graecus est ergo, de quo valde apud eos quaeritur quemadmodum exeat ab his nominibus quae in ‘es’ mittunt nominativum. Nam ‘Tydides’ ‘Tydide’ facit, ut «Danaum fortissime gentis Tydide», ‘Atrides’, cum sit simile, ‘Atrida’ facit, ut Horatius «ne quis humasse velit Aiacem, Atrida, vetas cur?». Tale est ergo et ‘Anchisa’. Sane apud Latinos horum nominum causa manifesta est:
Abbreviated transcription (Latin):
uisa muliere graui da ciuitatem condiderunt que ressecundã ostendebat foro rempublicã & eam
ꝓuer nusautemm plurclinumero auerna facit ut comtartarus cartara: unde est ꝓuernasanan¬
tia siluis sa nchidacus antesilua rum de nutate sicambi ebatur ut exadansindeperanguitias ciquae
sul furacȩ adorgra uissimussuperuolantos auesneca rocunde & auernus dietuseit quasi a opnoc
quam remaugustus eesurintellegens deiectisilas ex pestilentibus t inoena reddi ditlocte I. sanauatẽ¬
ut perunam licteram signific& ciliquid in foliis autem palmarum si billam scribere solere testitur uar

Expanded text:
visa muliere gravida civitatem condiderunt: quae res fecundam ostendebat fore rem publicam: et eam visa muliere gravida civitatem condiderunt: quae res fecundam ostendebat fore rem publicam: et eam 'Avernus' autem in plurali numero 'Averna' facit, ut 'tartarus' 'tartara': unde est 'Averna sonantia silvis'. sane hic lacus ante silvarum densitate sic ambiebatur, ut exhalans inde per angustias aquae sulpureae odor gravissimus supervolantes aves necaret: unde et Avernus dictus est, quasi Quam rem Augustus Caesar intelligens, dejectis silvis, ex pestilentibus amoena reddidit loca. 9. Lacuut per unam litteram significet aliquid. in foliis autem palmarum sibyllam scribere solere testatur Var
Abbreviated transcription (Latin):
huius priscix facitsidebelua hepistris pristicis: Commissoluporum, coniuncta & coagmentuo
ipsa scilic&: ut porta in queducisimperiocommissa redudunt & sigura uelocutus est: utotulossus¬
numid est commiscas habebat: Cessantẽ. Inmorantem quod sequenticindicant: Langos & cire¬
flectere cursus precerea hincostenditurtunctascirhelenum & ia niisen sam iunonem sed pro¬
est superne : Nam legimusiu noniluno inferne dictus sacer: precenumen adora IC V L. hnse nimiu nop̃
puedelectatur idestrmnis & prece: uiccõpro: ter ponitũi effector: Cime amurbem: si cuibucrotia¬
cem fontemtimacus: coboecm sul& est detuiusciuitate hadchi de profeccisunt ad noua ssedes que renda
x cud lomge cibaisquila cuscsotio ulixis baunoillic sepultomomen accepit inuenerunt uec cuumlitus ulu

Expanded text:
huius pistris’ facit, si de belua, ‘haec pistrix’ ‘pistricis’. COMMISSA LVPORVM coniuncta et coagmentata, huius pistris’ facit, si de belua, ‘haec pistrix’ ‘pistricis’. COMMISSA LVPORVM coniuncta et coagmentata, ipsa scilicet, ut «portam, quae ducis imperio commissa, recludunt». Et figurate locutus est, ut «oculos sufnum, id est commissas habebat. CESSANTEM inmorantem, quod sequentia indicant ‘longos et circumflectere cursus’. PRAETEREA hinc ostenditur cuncta scire Helenum et iam infensam Iunonem, sed prohest supernae; nam legimus «Iunoni infernae dictus sacer». PRECE NVMEN ADORA IVNaecipue delectatur, id est hymnis et prece. VICTOR propositi tui effector. CYMAEAM VRBEM Eubote. Euboea item insula est, de cuius ciuitate Chalcide profecti sunt ad nouas sedes quaerendas; et haud longe a Bais — qui locus a socio Vlixis Baio illic sepulto nomen accepit — inuenerunt uacuum litus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qui aboues herculis rapuit fulminata aioueest & in maria precipitata: undenaturã pristinam ser¬
uat siam sorb& uniuersa & secundum scclustium ea circaia uromenitanum egeriditus: Dracci¬
ccro infilippiciscut: Cacribdisque sit fuit animad suit unum in filippicis: Obsid& ad transcuntiumi¬
dicis: baraeri: barerum est in menscaltitudinis nenunde sequitur: sorba mabi ruptum, quodgit¬
ceber& rondicitur: conb& spelunca rpallageinsensu Namipsa seten& in traspeluncim scđm subi¬
lum, prima nominatiuus est pluralis anc utro & estgraca sigura. TATIΩTΑΛΝEΤΡΟ noC
pub&enus, tenus prepositio ablatiua quidã est sed sigurait &iam genetiuo coher&, ut & cruru
temusa mento palipi cipendent: sanegaud& paspasitione: pistrix sinaurem intellegas hocpnitis

Expanded text:
quae, quia boves Herculis rapuit, fulminata a Iove est et in maria praecipitata. Vnde naturam pristinam serquae, quia boves Herculis rapuit, fulminata a Iove est et in maria praecipitata. Vnde naturam pristinam servat; nam sorbet universa et secundum Sallustium ea circa Tauromenitanum egerit litus. De hac Cicero in Philippicis ait «Charybdis: quae si fuit, animal fuit unum». OBSIDET ad transeuntium insidias. BARATHRI barathrum est inmensae altitudinis nomen, unde sequitur ‘sorbet in abruptum’; quod Graece βάραθρον dicitur. COHIBET SPELVNCA hypallage in sensu; nam ipsa se tenet intra speluncam secundum fabulam. PRIMA nominativus est pluralis a neutro. Et est Graeca figura, τὰ πρῶτα ἄνθρωπος. PVBE TENVS ‘tenus’ praepositio ablativa quidem est, sed figurate etiam genetivo cohaeret, ut «et crurum tenus a mento palearia pendent». Sane gaudet postpositione. PISTRIX si navem intellegas, ‘haec pistris’
Abbreviated transcription (Latin):
rium si culo latus abscidit ypallage ẽ namminora amaioribus segregantur: sed camtradixit abs¬
ciditpropter metrumcicorripuie pt i poetcummorem incerluit interlabitur pontusscilica O
creiti das iumphesilia fuit: hanca mabat glaucusquem cireediligebat & qm̃ pronior in scillam suerat ia¬
ta cirae sontem inquosorlla consueuerati corpus. ab lucre in secit uenenis inque milla cum desceno
pub& enus inuccrias muca aa est formas. horrensitaque suam de formita tem seprecipitauit in maria
homerus hanedicit in mortalemonstrum fuisst: saluscius sc xum cẽ dicit similesormecelebrait praca
uisentibus canesuero & lupi obhoc excanaticẽ finguntur quic ipsa locaplena sunt: monstrisman
ex suxorum aspericasilicimitatur: Legimus &iam nunc nemora ingentiuentonunclittura plangunt

Expanded text:
RIVM SICVLO LATVS ABSCIDIT hypallage est; nam minora a maioribus segregantur, sed contra dixit. ‘AbsRIVM SICVLO LATVS ABSCIDIT hypallage est; nam minora a maioribus segregantur, sed contra dixit. ‘Abscidit’ propter metrum ‘ci’ corripuit, per poeticum morem. INTERLVIT interlabitur, pontus scilicet.Creteidos nymphae filia fuit. Hanc amabat Glaucus, quem Circe diligebat, et, quoniam pronior in Scyllam fuerat, irata Circe fontem in quo illa consueverat corpus abluere infecit venenis; in quem illa cum descendisset, pube tenus in varias mutata est formas. Horrens itaque suam deformitatem se praecipitavit in maria. Homerus hanc dicit inmortale monstrum fuisse. Sallustius saxum esse dicit simile formae celebratae procul visentibus. Canes vero et lupi ob hoc ex ea nati esse finguntur, quia ipsa loca plena sunt monstris marinis et saxorum asperitas illic imitatur latratus. Legimus etiam «nunc nemora ingenti vento, nunc litora plangunt».