comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia tm̃ mͦ semel fiant. neq sit reditus semel errantibus. uos una eta¬
te bis felices/ quid nos p̾cipitauerit quid a pͥma felicitate deiecent
memiistis neq enĩ antiqua res est̾ domestico memorabili ac Recẽti
exemplo docti estio. quo plus felicitatis est eo maioii opus eẽ custedia
tenera eñ res est humana prosꝑitas et anceps ⁊ lubnca nostis ml
sobis nisi arma ur̃a atq intestinam discordiam nocuisse. en uiĩe
iterũ incipitis. recognoseite gressus ur̃os. et cauete ne eisde̾ uestigiio
eodem relabamini. si  hũc cauentis cetera tuta sunt. uictores ex oĩ
acie redibitis. amate cos inuicem. amate iusticiam. amate pacem. et
si studiũ belli tenet Ite in bella feliciter nũꝙͣ hostes deerũt tm̃
uellis ciuilib abstinete Auin. kl. Nouẽbris:
Ad eosdem. exhortacõ ad bellũ cum exterius hostibus

Expanded text:
quia tantummodo semel fiant, neque sit reditus semel errantibus. Vos una etaquia tantummodo semel fiant, neque sit reditus semel errantibus. Vos una etate bis felices, quid vos precipitaverit, quid a prima felicitate deiecerit, meministis; neque enim antiqua res est. Domestico memorabili ac recenti exemplo docti estis, quo plus felicitatis est, eo maiori opus esse custodia; tenera enim res est humana prosperitas et anceps et lubrica. 30 Nostis nil vobis nisi arma vestra atque intestinam discordiam nocuisse. En vivere iterum incipitis; recognoscite gressus vestros et cavete ne eisdem vestigiis eodem relabamini. Si hinc caveritis, cetera tuta sunt; victores ex omni acie redibitis. Amate vos invicem, amate iustitiam, amate pacem, et si studium belli tenet, ite in bella feliciter — nunquam hostes deerunt —; tantum bellis civilibus abstinete. Avinione, Kal. Novembris. 6 Ad eosdem, exhortatio ad bellum cum externis hostibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Rex siculus clarissimũ eru sui sidus qui ad p̾sidiũ eius acceffat/ anno
ꝓpe itegro esset ielusus quotidie q qd̵ promonstro nairandũ est/ et
nũꝙͣ̃ alias auditũ non solum terra simul et pelago s in aere eciam et sub
terram ono tpre pugnaretur. de hinc multis annis nichil apud uõs pacatũ
nchil tutũ. dum nichil tñ interea insi uictrices manus ur̃oꝵ euuũ et
nota arnia timeretis. donec tandem malis admoniti ad umius iusti du¬
cis auxilium confugistis. qui optimiuis procul dubio rei . p. status est.
tum pͥmũ sopitis simultatibus renouata felicitas ur̃a fuit. et pulsis
erũnarũ nebulis uotina serentas restituta. Inde domipax et pacis
semꝑ amica iusticia. inde dulcis ciuũ concordia ciuitatũ certissimum
intrementum nuille q nͥ de hoste uĩetorre. Que cum ita funit facilis
nͥ fallor in posterũ cautela est. uẽtus est u̾bũ multa Ideo male fier

Expanded text:
rex Siculus, clarissimum evi sui sidus, qui ad presidium eius accesserat, anno rex Siculus, clarissimum evi sui sidus, qui ad presidium eius accesserat, anno prope integro esset inclusus, quotidieque, quod pro monstro narrandum est et nunquam alias auditum, non solum terra simul et pelago, sed in aere etiam et sub terram uno tempore pugnaretur. 28 Dehinc multis annis nichil apud vos pacatum, nichil tutum, dum nichil tamen interea nisi victrices manus vestrorum civium et nota arma timeretis, donec tandem malis admoniti, ad unius iusti ducis auxilium confugistis, qui optimus proculdubio reipublice status est. Tum primum sopitis simultatibus, renovata felicitas vestra fuit, et pulsis erumnarum nebulis, votiva serenitas restituta; inde domi pax et pacis semper amica iustitia; inde dulcis civium concordia, civitatum certissimum incrementum, nulleque nisi de hoste victorie. 29 Que cum ita sint, facilis, nisi fallor, in posterum cautela est. Vetus est verbum multa ideo male fieri
Abbreviated transcription (Latin):
uictis pͥmũ magno prello pisanis habueratis ex ordine bellum alud
nauale cũ uenetis. Intenogate senes ur̃os suꝑsunt em̃ qui utrumq
p̾liũ uĩderũt. quãtus portuum tremor quanta ueneracio populorum
quantus litorum fragor uictorrose classis aduẽtu. cum in iussu Gr̃o diu
ulx ullus toto se pelago moueret. Sensim inde ad Illudd tempus ammos
memoriam ꝙ deflectite. qñ felicitatis comites luxus liuor ⁊ suꝑbra
ciuitatem beatam et uictorem ppłm ꝓuasere. et qd̾ nũꝙͣ exterius mauib
factum foret. in tantas inpulere miẜias ut deserta ⁊ niculta et feda
ciuĩtatis facies et litoreũ Illud decus pio ediũ magnficencia in totidẽ
spelũcas latronũ uersum hoiorem ac metũ p̾tereũtib incuteret
postremo urbs ip̃a suis ab exulib obsessa mediolanẽsium auprlio diu¬
q bello grauissimo uexata est. dũ in ea tũc Robertus almne memor̃e

Expanded text:
victis primum magno prelio Pisanis, habueratis ex ordine bellum aliud victis primum magno prelio Pisanis, habueratis ex ordine bellum aliud navale cum Venetis. Interrogate senes vestros — supersunt enim qui utrunque prelium viderunt — quantus portuum tremor, quanta veneratio populorum, quantus litorum fragor victoriose classis adventu, cum iniussu vestro diu vix ullus toto se pelago moveret. 26 Sensim inde ad illud tempus animos memoriamque deflectite, quando, felicitatis comites, luxus livor et superbia civitatem beatam et victorem populum pervasere, et quod nunquam externis manibus factum foret, in tantas impulere miserias ut deserta et inculta et feda civitatis facies et litoreum illud decus, pro edium magnificentia in totidem speluncas latronum versum, horrorem ac metum pretereuntibus incuteret. 27 Postremo urbs ipsa, suis ab exulibus obsessa Mediolanensium auxilio, diuque bello gravissimo vexata est, dum in ea tunc Robertus, alme memorie
Abbreviated transcription (Latin):
quis non ex alto turres at palacia mirabatur atq arte ꝑ domitam
naturam nigedos colles cedro bronno qz atq olea uestitos et sub altis
mpibus edes marmoreas, nulli sedãs Regie nullis urbibus non op¬
tandas/. quis nõ spectabat attonitus latibula Illa letissima ubt
inter scopulos atira auratis trabibus stabant. et equoreis sonãcia
fluctibus et tempestate rorancia: que specie sua nauiganciũ in se
oia conu̾terent. oblitum q renui nautam spectatuli nouitate suspen¬
deient. At si terra iter ageres, quẽ non stupor aĩ maximus hebat
angustissimos ⁊ plusꝙͣ humanos uirorũ matronarũꝙ ħĩtus cernentem.
quis non uiator medio calle torpebat. nuꝙͣ uĩsas in urbibus delicias int̾
siluarum latebras et remotissima rura conspiciens. demq cũ ad urbem
uentum erat uere Regum urbem qd de Roma dictũ est. et felicitatis
templum leticie qz lunen intrasse te crederes. nõ multo ante id tempus

Expanded text:
Quis non ex alto turres ac palatia mirabatur atque arte perdomitam Quis non ex alto turres ac palatia mirabatur atque arte perdomitam naturam, rigidos colles cedro Bromioque atque olea vestitos, et sub altis rupibus edes marmoreas nulli secundas regie, nullis urbibus non optandas? quis non spectabat attonitus latibula illa letissima, ubi inter scopulos atria auratis trabibus stabant et equoreis sonantia fluctibus et tempestate rorantia, que specie sua navigantium in se ora converterent oblitumque remi nautam spectaculi novitate suspenderent? 24 at si terra iter ageres, quem non stupor animi maximus habebat augustissimos et plusquam humanos virorum matronarumque habitus cernentem? quis non viator medio calle torpebat, nunquam visas in urbibus delitias inter silvarum latebras et remotissima rura conspiciens? denique cum ad urbem ventum erat, vere regum urbem, quod de Roma dictum est, et felicitatis templum letitieque limen intrasse te crederes. 25 Non multo ante id tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
uinceret. Idem uõbis accidet. nͥ equam eiuilitatem et modestos animos
indiutis. qd̾ si facitis. semꝑ felices et inuicti eritie. classis ur̃a si secura
sui fuent ciuitis ueniet tremenda litoribus. Possem pliribus u̾bis
ostende que urbes ab hostib muicte Latenti sese odio ꝑdiderunt. At
in Re notissima ratus sum pauca quidem s oĩum clarissima exempla
sufficere. qd̾ ad uetustatem accinet. etatis enĩ nostre nullũ usꝙͣ ꝙͣ
apud sos ipos exemplum clarius iuemo. Renocate g. ad me moriam
tempus Illud quo nnter ppłos italie felicissum oĩum finstis. Infans ego tũe
eram. et ux uelut in sominis Gisa cõmenum. quando sinus ille or̃i litoris
qui et solis ortum respicit et occasum/ non terrena s celestis habitacio
uidebatur. et qualem apudeli sios campos memorant poete. nga colliũ
amenis tramitibus. uirentes qz conualles. et in conuallibus felices aĩe.

Expanded text:
vinceret; idem vobis accidet nisi equam civilitatem et modestos animos vinceret; idem vobis accidet nisi equam civilitatem et modestos animos induitis, quod si facitis, semper felices et invicti eritis; classis vestra, si secura sui fuerit, cuntis veniet tremenda litoribus. 21 Possem pluribus verbis ostendere que urbes ab hostibus invicte, latenti se se odio perdiderunt; at in re notissima ratus sum pauca quidem sed omnium clarissima exempla sufficere, quod ad vetustatem attinet; etatis enim nostre nullum usquam quam apud vos ipsos exemplum clarius invenio. Revocate igitur ad memoriam tempus illud quo inter populos Italie felicissimi omnium fuistis. 22 Infans ego tunc eram, et vix velut in somnis visa commemini, quando sinus ille vestri litoris, qui et solis ortum respicit et occasum, non terrena sed celestis habitatio videbatur et qualem apud Elysios campos memorant poete, “iuga” collium amenis “tramitibus virentesque convalles” et in convallibus felices “anime”. 23
Abbreviated transcription (Latin):
mensibus nocuisse. Nempe oruatessimam ciuitatem non tam bellũ iuge
cum hostibus aut siracusio in equore deleta classis ꝙͣ infeusus cuũs al¬
cibiades. et .xxx. tyrannorũ domesticus fuior. Rabies q pessundedit. fta
cilius ꝓuidentur extera ꝙͣ que nascinitur in nobis. ꝓfecto autem in oĩ
morbo ꝑiculosissimũ est qd latet. hic oro ꝓuidencie br̃e aciom frgite
qua uehementer excellitis hic insistite. et ne uictoria luxurientur aut
lasciuant animi sũmo studio prouidete. Optimũ est in pace uiuere
si id non datur optabilius multo est cũ hoste ꝙͣ cum ciue confligere. non est
in sꝑitus ꝓpheticus non e siderũ cursu noticiam futuroram spondeo. s quãtũ
racione preuia ex p̾tentis futura conicio poregirins bellis uõs inuictos
uñrtus ⁊ fortina p̾stabunt. nuillus nobis nͥ hostis indigena nillus insi
cuulis formidandus est gladius. unici Roma non poterat insi ip̃a se

Expanded text:
niensibus nocuisse? nempe ornatissimam civitatem non tam bellum iuge niensibus nocuisse? nempe ornatissimam civitatem non tam bellum iuge cum hostibus aut Siracusio in equore deleta classis, quam infensus civis Alcibiades et triginta tyrannorum domesticus furor rabiesque pessumdedit. 19 Facilius providentur externa quam que nascuntur in nobis; profecto autem in omni morbo periculosissimum est quod latet. Hic, oro, providentie vestre aciem figite, qua vehementer excellitis; hic insistite et ne victoria luxurientur aut lasciviant animi, summo studio providete. Optimum est in pace vivere; si id non datur, optabilius multo est cum hoste quam cum cive confligere. 20 Non est michi spiritus propheticus, non e siderum cursu notitiam futurorum spondeo, sed quantum ratione previa ex preteritis futura conicio, peregrinis bellis vos invictos virtus et fortuna prestabunt; nullus vobis nisi hostis indigena, nullus nisi civilis formidandus est gladius. Vinci Roma non poterat nisi ipsa se
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ sanitas sic pax magnarum urbiũ morbis abundare latentibus et con¬
pressis apparentibus malis nitus ip̃is q in uisteribus laborare. que ubi pestis
emersent tum pͥmũ intelligitur melius iñ cute mansura ꝙͣ sub regionem
cordis ingratura que p̾merent. sepe ut grauibus corporibus epercicia sic mag¬
nio ppłis medicinalia bella funt. et sicut quies inmodica coipus grauat atq
inficit sic urbem inmoderata tranquillitas. hec et in corpore uarios humores.
et in pplo sultates uarr̃as ac discordes aiõs gignit affectus q contrarios.
agitacio temperata sanitatis anuca est. Lenta quies male ualitudin cau¬
sas prebet. Nuuꝙy Romaua unrtus perrisset si incolumis carchago man¬
sisset. Ille tenor ceruicibus a motus ꝑegrnns bĩcus. et bellis cuilibus bĩã
fecit. magni q laboris fuiis maioris micium fuit. Quid putamus athe¬

Expanded text:
corporum sanitas, sic pax magnarum urbium morbis abundare latentibus, et comcorporum sanitas, sic pax magnarum urbium morbis abundare latentibus, et compressis apparentibus malis, intus ipsisque in visceribus laborare; que ubi pestis emerserit, tum primum intelligitur melius in cute mansura quam sub regionem cordis migratura que premerent. 17 Sepe ut gravibus corporibus exercitia, sic magnis populis medicinalia bella sunt, et sicut quies immodica corpus gravat atque inficit, sic urbem immoderata tranquillitas; hec et in corpore varios humores et in populo simultates varias ac discordes animos gignit affectusque contrarios; agitatio temperata sanitatis amica est, leta quies male valitudini causas prebet. 18 Nunquam romana virtus periisset si incolumis Carthago mansisset; ille terror cervicibus amotus, peregrinis vitiis et bellis civilibus viam fecit, magnique laboris finis maioris initium fuit. Quid putamus Athe
Abbreviated transcription (Latin):
Cogite hostes ur̃os ul in silentio fateir se a uobis nõ magis armis uiess
esse ꝙͣ monbus. qui potenciam ur̃am timent uitutem uẽnerentur ac
diligant Rectius suꝑior dici debet qui adu̾sariũ uñrtute aniimi ꝙͣ qui
ferro suꝑat. Ille uenis est uictor qui aĩum suum uineit. Racione ũnicit᷑
motus mitigat uictonam temꝑat iram frenat. Is sepe dignus est un¬
cere qui bincendo fit melior. et sup̾iam bellicam laudem habet
qũe non steruit ad̾u̾sitas. ꝓsꝑitas non excollit. pͥmũ in ipis belli diffi¬
cultatib p̾stitistis. scdm̃ post uictoriam p̾state. ut mũduorntelligat
in om̃i fortina eosdem uõs aiõs hr̃e. et uiformitatis ac cõfrancie
omamentũ uirtutib Gr̃is accedat. nlq oĩum que ad ꝑfectam
gl̃iam optanturr pate bello q uobie desit. Rũc benio ad eam
curam que balde me p̾mt/ ao solicitat. qua si me modestia srã liberauerit

Expanded text:
cogite hostes vestros vel in silentio fateri se a vobis non magis armis victos cogite hostes vestros vel in silentio fateri se a vobis non magis armis victos esse quam moribus. Qui potentiam vestram timent, virtutem venerentur ac diligant; rectius superior dici debet qui adversarium virtute animi quam qui ferro superat; ille verus est victor qui animum suum vincit, ratione vincitur, motus mitigat, victoriam temperat, iram frenat; is sepe dignus est vincere qui vincendo fit melior, et supremam bellicam laudem habet quem non sternit adversitas, prosperitas non extollit. 15 Primum in ipsis belli difficultatibus prestitistis; secundum post victoriam prestate, ut mundus intelligat in omni fortuna eosdem vos animos habere et uniformitatis ac constantie ornamentum virtutibus vestris accedat nilque omnium que ad perfectam gloriam optantur, pace belloque vobis desit. 16 Nunc venio ad eam curam que valde me premit ac solicitat, qua si me modestia vestra liberaveri
Abbreviated transcription (Latin):
in tp̃re credidissent. S o adhuc si quod palam iux optare audeo celitus
inspirati utriq ceꝑitis memimisse uõs Italos ⁊ fuisse amicos ⁊ esse posse.
uobisq non de Capitalibus offensis s qd̵ peculiare semꝑ potentib sup̾¬
nũ ꝙ pariter petentib locũ fuit erit q sup̃tũ de głia ⁊ suꝑiontate cer¬
tameñ. atq ita Repente concitatis aninus ab hoc Italico et sociali bello
ad extrena cõuersi adu̾sus infidos instigatores ultricia simul arma uer¬
tatis. et illis fero/ laqueo pelago absũp̃tis quod momento tpr̃is fien
potest. mox expedicionem piam ad liberacionem tene sancte atq obseqͥum
Ihũ xp̃i feliciter assumentes spectaculĩ mũdo et postertati gratessimum
p̾deatis. S inceptum sequor. uicistis uñi fortes. ostendite nũc ciuitis mor¬
talibus/ non uos cum Italis ꝓ odio aut cupiditate ulla s ꝓ pace certasse.

Expanded text:
in tempore credidissent! sed o adhuc si — quod palam vix optare audeo — celitus in tempore credidissent! sed o adhuc si — quod palam vix optare audeo — celitus inspirati, utrique ceperitis meminisse vos Italos et fuisse amicos et esse posse vobisque non de capitalibus offensis sed — quod peculiare semper potentibus supremumque pariter petentibus locum fuit eritque — sumptum de gloria et superioritate certamen; 13 atque ita repente, concitatis animis, ab hoc italico et sotiali bello ad externa conversi, adversus infidos instigatores ultricia simul arma vertatis, et illis ferro laqueo pelago absumptis, quod momento temporis fieri potest, mox expeditionem piam ad liberationem Terre Sancte atque obsequium Iesu Cristi feliciter assumentes, spectaculum mundo et posteritati gratissimum prebeatis! Sed inceptum sequor. 14 Vicistis, viri fortes; ostendite nunc cuntis mortalibus non vos cum Italis pro odio aut cupiditate ulla sed pro pace certasse;
Abbreviated transcription (Latin):
naciõnes. In medio Ianuensiũ sola u̾tus sola Ianuensium fer¬
tina. et de exterins quidem hostibus non doleo. quid em̃ la bon¬
bus Italicis sua tela ꝓmiscent benale genuorac. fediffragrmm
et insolens. quos in longinquam infelicem q miliciam munue ĩpellit
uobistũ solenuiter contracte pacis ĩmemores. ꝙͣiuis ut uerum fatear
calamitoso ⁊ misero popello misencordia debeatur pͥnccpib fuccẽsen¬
dum qui infando ⁊ inhumano cõmercio sanguiuem sue gentis ꝑua
pecuma uendiderunt. qͥn eciam de fallacib atq mertib greculis
et ꝑ se grande nichil ausuris nõ mͦ non doleo s nalde gaudeo.
et infame illud impenium sedem q illam endrũ urĩs manibus
euersum iri cupio. si forte uos iniuriarũ suatũ iũdices xp̃s elegit.
et hanc bobis ab om̃i plebe catholica male dilatam reposuit ulcionem
Italis autem nr̃is io de corde compatior h mͥ utinam fideliter admonẽti

Expanded text:
nationes; in medio Ianuensium sola virtus, sola Ianuensium fornationes; in medio Ianuensium sola virtus, sola Ianuensium fortuna. 10 Et de externis quidem hostibus non doleo; quid enim laboribus italicis sua tela permiscent? venale genus ac fedifragum et insolens, quos in longinquam infelicemque militiam nummus impellit, vobiscum solemniter contracte pacis immemores; quamvis, ut verum fatear, calamitoso et misero popello misericordia debeatur, principibus succensendum, qui infando et inhumano commercio sanguinem sue gentis parva pecunia vendiderunt. 11 Quinetiam de fallacibus atque inertibus Greculis et per se grande nichil ausuris non modo non doleo sed valde gaudeo, et infame illud imperium sedemque illam errorum vestris manibus eversum iri cupio, si forte vos iniuriarum suarum vindices Cristus elegit et hanc vobis ab omni plebe catholica male dilatam reposuit ultionem. 12 Italis autem nostris imo de corde compatior, qui michi utinam fideliter admonenti
Abbreviated transcription (Latin):
cõtra mare pugnantibus tam ꝙ atrox pͥlium cohortũ est ut Illud
neq tempestas balida/ neq nox insecuta dinmneret. Quis Ille uen¬
torum Impetus/ qd murmĩr rudentũ quis Ille tubarũ clangor. quis
clamor ac gemitus uñoꝵ que nauiũ collisio q̃s feni sonitus quis
sibilus ꝑ tenebras uolitanciũ sagittarũ. ꝑ nox em pieliũ fuit cui ꝓ
om̃ĩa conuemret Illud poeticum. Quis cladem Illius noctis quis
fimera fando explicet. aut possit lacris equare labores. Postremo
ꝓxinã in lucem pugna sine intenuussione ꝓtracta est. et quo
magis posteritas miretur nox brunalis fuit. sequens pugne dies
ad̃ditus. quis unꝙͣ sinule aliquid auduunt. quis cale aliquĩd uĩdit
aut legit. magna unius magna etiam alterius lucis ꝑte. et tota
inteñ. nocte pugnatũ/ cum fluctu cum uento cũ hostib. tres ab
adu̾so acies et in bnũ coacte de Diu̾sie tractibus tres disiẽtissiẽ

Expanded text:
contra mare pugnantibus, tamque atrox prelium coortum est, ut illud contra mare pugnantibus, tamque atrox prelium coortum est, ut illud neque tempestas valida neque nox insecuta dirimeret? 9 quis ille ventorum impetus, quod murmur rudentum, quis ille tubarum clangor, quis clamor ac gemitus virorum, que navium collisio, quis ferri sonitus, quis sibilus per tenebras volitantium sagittarum? pernox enim prelium fuit, cui per omnia conveniret illud poeticum: Quis cladem illius noctis, quis funera fando Explicet, aut possit lacrimis equare labores? Postremo proximam in lucem pugna sine intermissione protracta est et quo magis posteritas miretur, nox brumalis fuit; sequens pugne dies additus. Quis unquam simile aliquid audivit, quis tale aliquid vidit aut legit? magna unius, magna etiam alterius lucis parte et tota interim nocte pugnatum cum fluctu cum vento cum hostibus. Tres ab adverso acies, et in unum coacte de diversis tractibus tres disiunctissime
Abbreviated transcription (Latin):
bis Gnic̾e̾ Iam inconsuetudinem Gersum est quotq ꝑ orbem tenarũ
bella Ianuensiũ totidem uictoire nuimerantur. marra prope oĩum
gencium urĩs triũphis ac bictorus Illustrastis turrhenũ adnaticum
euxinum. Iomum africũ egeum. Ipe uestra signa tunet occeanus.
gaudet ꝙ indus ad se nauigio non posse tranfũr. hoc suꝑerat ut
spumantem hostium nõrũ cruorib bosphonĩ uiderenus ⁊ uidimus
quid em̃ inter nos qui legimꝰ et ipos interfuit bellatores. iisi ꝙ Ilis
p̾magintudiẽ aiõrum sine honore ꝑiculum dum pugnarent: nob̃
horror nuaderet. audientis aut legentis Illuis honifice noctis euẽ¬
tum. qn ad uesꝑam uiolentessimo flante austro inter constant inopo¬
lim et calcedonem trium ualidissimaruã gencium in uos factus incursus
est. Illis a mendie bementibus a gallipoli eͥ soluerant. et uento ad¬
nitio atq ideo bẽla facientibus uobis contra hostes. contra bentur

Expanded text:
bis vincere iam in consuetudinem versum est, quotque per orbem terrarum bis vincere iam in consuetudinem versum est, quotque per orbem terrarum bella Ianuensium, totidem victorie numerantur. Maria prope omnium gentium vestris triumphis ac victoriis illustrastis, Thirrenum Adriaticum Euxinum Ionium Africum Egeum; ipse vestra signa timet Occeanus gaudetque Indus ad se navigio non posse transiri; hoc supererat, ut spumantem hostium vestrorum cruoribus Bosphorum videremus; et vidimus. 7 Quid enim inter nos qui legimus et ipsos interfuit bellatores, nisi quod illis pro magnitudine animorum sine horrore periculum dum pugnarent, nobis horror invaderet audientis aut legentis illius horrifice noctis eventum, quando ad vesperam violentissimo flante Austro, inter Constantinopolim et Calcedonem trium validissimarum gentium in vos factus incursus est, illis a meridie venientibus — a Gallipoli enim solverant — et vento adiutis atque ideo vela facientibus, vobis contra hostes contra ventum
Abbreviated transcription (Latin):
ac populis s nobilib eciam feris satis est uicisse. ignobrlib autẽ seune
olterus est uoluptas/ nec uictona fitis cruoris extinguitur. uos g.
humanissima peccora iam uictuces dextras a sanguĩe cohibete. tulert
belli casus eos qui in prelio conueruint. fuerit Illud martie uñrtutis.
ac reliquias armis in sectan non est uestre leuitatis. neq em̃ est faci¬
le inter micantes celonĩ acies exacco ꝓisus examine libiare singula
quẽ stillanti gladio ferias. oñde manũ retrahas. oĩa miscet impetus
ardor ꝙ pugnancium qui ubr Recedit redut q tranquillitas aĩorum
siul ⁊ iudicii libertas intermissa reu̾titur tum frenare acũm decet
et humauitate notabli dignũ se probare uictoria. qd̃ haud facile
pstabunt quibus nona et insueta res est uince. insolenti eñ traudio p̾ci¬
pites agnntur lenes aĩ. et fremĩ racionis excutit Repentina leticia aõ¬

Expanded text:
ac populis, sed nobilibus etiam feris satis est vicisse; ignobilibus autem sevire ac populis, sed nobilibus etiam feris satis est vicisse; ignobilibus autem sevire ulterius est voluptas, nec victoria sitis cruoris extinguitur. Vos igitur, humanissima pectora, iam victrices dextras a sanguine cohibete; tulerit belli casus eos qui in prelio corruerunt, fuerit illud martie virtutis, at reliquias armis insectari non est vestre lenitatis. 5 Neque enim est facile inter micantes telorum acies exacto prorsus examine librare singula, quem stillanti gladio ferias, unde manum retrahas; omnia miscet impetus ardorque pugnantium; qui ubi resedit rediitque tranquillitas animorum, simul et iudicii libertas intermissa revertitur; tum frenare animum decet et humanitate notabili dignum se probare victoria, quod haud facile prestabunt quibus nova et insueta res est vincere. 6 Insolenti enim gaudio precipites aguntur leves animi et frenum rationis excutit repentina letitia; vo
Abbreviated transcription (Latin):
quo simul oriens occidens q cõcussus est priusꝙ ͫ domo ꝓfecta ntraq clas¬
sĩs esset apud melitũ uenetorũ ducem cui et notior sum/ et uicinor
tunt eiam ut furgentes irarũ flãmas extingneiem. enyxe admodum
et ꝓpe flebiliter intercessi. non ueritus ne alieno mie negocio miscuisse
dicerer. cum nec hoĩem dedeceat huianis nec italicum Italicis malis
tangi. et si fier possit occiurere. qua in re nͥ fallit extimacio nulli
me aĩo secuudũ facio. nũc tandem iuclinata iam Re n ͨ exigno san¬
gĩe muitigatis ut arbitior ardoribus odiorũ. haud mͥ deinceps intẽ¬
pestiue urdeor facturus si ut ata dixer̃ receptiu cecinero. Iq adeo fi¬
deuter non facerem nͥ eorũ quos alloquon mores nossem, nulla gẽs
ul in bello ferocior uł in uictoria humanior mitiorꝙ. uicistis. cõquesci¬
te. nequis uõs urorũ moruĩ putet oblitos. neq et em̃ Illustrib tm bĩns

Expanded text:
quo simul Oriens Occidensque concussus est, priusquam domo profecta utraque clasquo simul Oriens Occidensque concussus est, priusquam domo profecta utraque classis esset, apud inclitum Venetorum ducem, cui et notior sum et vicinior tunc eram, ut surgentes irarum flammas extinguerem enixe admodum et prope flebiliter intercessi, non veritus ne alieno me negotio miscuisse dicerer, cum nec hominem dedeceat humanis, nec italicum italicis malis tangi et si fieri possit, occurrere, qua in re, nisi fallit extimatio, nulli me animo secundum facio. 3 Nunc tandem inclinata iam re nec exiguo sanguine mitigatis, ut arbitror, ardoribus odiorum, haud michi deinceps intempestive videor facturus si, ut ita dixerim, receptui cecinero; idque adeo fidenter non facerem, nisi eorum quos alloquor mores nossem: nulla gens vel in bello ferocior vel in victoria humanior mitiorque. Vicistis; conquiescite, nequis vos vestrorum morum putet oblitos. 4 Neque etenim illustribus tantum viris
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ ad me accinet pergam qua cepi neq ab hac sentencia mustarum
murmure deterrebor. et furda aure manem strepitũ p̾ternectus Gel
ꝑueniam quo suspiro ul si id forte non dabitur at saltem infortum mer
penes uulgũ głia non erit. hoc me certe p̾stiturũ spero et consilia mea
concordiam cuulem.
Ndulge inͥ oro magnificentissime dux uos q consilii clarissima lu¬
uiina fanulianter bobiscum, Loqui non equidem uereor ne hunc
bĩdear anticipare ẜmonem qui certo consilio dilatus est hactemis em̃
fateor quẽ tantis finem apparatibus fortuua daret anxnis expecta¬
bam. et sicut inhumanũ erat na atq odio flagrantes aĩos u̾bis actendẽ.
sic intẽpestinũ rebar armatos et Iam stantes in acie dehortan ac
retrahere ab armis. Sc̃iebam eͥ. galeatũ sero duelli penitere et in ꝑte
finctus mee deuocionis officio uidebar eo ꝙ ante pͥncipiũ huiꝰ belli

Expanded text:
quod ad me attinet, pergam qua cepi neque ab hac sententia muscarum quod ad me attinet, pergam qua cepi neque ab hac sententia muscarum murmure deterrebor et surda aure inanem strepitum pretervectus, vel perveniam quo suspiro vel, si id forte non dabitur, at saltem infortunii mei penes vulgum gloria non erit. 32 Hoc me certe prestiturum spero et consilia mea concordiam civilem. 1 Indulge michi, oro, magnificentissime dux vosque Consilii clarissima lumina, familiariter vobiscum loqui. Non equidem vereor ne hunc videar anticipare sermonem, qui certo consilio dilatus est. Hactenus enim, fateor, quem tantis finem apparatibus fortuna daret, anxius expectabam et sicut inhumanum erat ira atque odio flagrantes animos verbis accendere, sic intempestivum rebar armatos et iam stantes in acie dehortari ac retrahere ab armis. 2 Sciebam enim galeatum sero duelli penitere, et in parte functus mee devotionis officio videbar eo quod ante principium huius belli,
Abbreviated transcription (Latin):
nequid hodie de cõceptis sileam Illi mͥ ad ueruĩ ꝓpius bidentur accedere qui
aliam reditus mer causam indignacionem ferũt. nam ⁊ hec quoq sentẽcia
in litteris tuis erat. hi non usq adeo insaniũt. et aĩum quidẽ meum uidentur
ꝓfundius inspexisse. mͦ sciant quid est indignacio. libet gͥ diffinire. id ꝙ ꝙͣ
recte faciam tuum sit iudicium. Est quidem nͥ fallor Indignatio nichil aliũd
ꝙͣ gen̾ose mentis affectus excitacior ex Rerũ humanarũ indignitate ꝓueniẽs
hũc affectum a me raro uł nũꝙͣ abeẽ confiteor. atq ibr nehemenciorem eẽ
ubi materie plus occurnt. Sed minis multa de re parua mio mĩma
mio nulla latrent ut libet. et sufflantes in tenam pulu̾em in oculos suos
excitent. Nos illos ul Ridentes meritos uł ĩmeritos miserati ceptũq nostrũ
prosequentes. Racionem uite ducem quantum possumus hẽamus. Ego

Expanded text:
nequid hodie de conceptis sileam, illi michi ad verum propius videntur accedere, qui nequid hodie de conceptis sileam, illi michi ad verum propius videntur accedere, qui aliam reditus mei causam, indignationem ferunt; nam et hec quoque sententia in literis tuis erat. Hi non usqueadeo insaniunt et animum quidem meum videntur profundius inspexisse, modo sciant quid est indignatio. Libet igitur diffinire, idque quam recte faciam, tuum sit iudicium. 30 Est quidem, nisi fallor, indignatio nichil aliud quam generose mentis affectus excitatior, ex rerum humanarum indignitate proveniens; hunc affectum a me raro vel nunquam abesse confiteor, atque ibi vehementiorem esse ubi materie plus occurrit. Sed nimis multa de re parva, imo minima, imo nulla. 31 Latrent utlibet et sufflantes in terram pulverem in oculos suos excitent. Nos illos vel ridentes meritos vel immeritos miserati ceptumque nostrum prosequentes, rationem vite ducem quantum possumus habeamus. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
nꝙͣ iniurais lacessiti. nͥ morũ uite q dissonanciam ad iniurram trahũt
An pocuis muident. Sz inter pares ut dicitur esse solet muidia. An forte
ebrii sonuuant et in sommo loquutur: hoc uenus opmait hoc senture ma¬
luenm. Somnis excuset amenciam. multa dicũt et faciũt dormientes
quorum meminisse nequeũt exꝑrecti. et multi sunt quorĩ uita usq ad
exitũ sonnus est. hec amice tibi tam scrupulose dictante ira seribo
ut qui fame mee patrocimũ suscepisti adu̾sus has si forte canũ nomen
offendit picas loquacissimas argutior fras. ⁊dentidem admonens ut oculos
ad sese u̾tere incipiant. neu ingrantes corui de cignorũ maculis disputẽt.
tum demũ pudebit eorũ mores carꝑe quorũ iux faciem norũt. tum de siẽt
de aliems rebus fabulair dum donn sue abunde reppererint qd̵ loquantur
et amplam calamitatũ ac dolonĩ suorũ matenam cogitabunt. At

Expanded text:
unquam iniuriis lacessiti, nisi morum viteque dissonantiam ad iniuriam trahunt? unquam iniuriis lacessiti, nisi morum viteque dissonantiam ad iniuriam trahunt? an potius invident? sed inter pares, ut dicitur, esse solet invidia. An forte ebrii somniant et in somnio loquuntur? hoc verius opinari, hoc sentire maluerim; somnus excuset amentiam; multa dicunt et faciunt dormientes quorum meminisse nequeunt experrecti, et multi sunt quorum vita usque ad exitum somnus est. 28 Hec, amice, tibi tam scrupulose dictante ira scribo, ut qui fame mee patrocinium suscepisti adversus has, si forte canum nomen offendit, picas loquacissimas, argutior fias, identidem admonens ut oculos ad se se vertere incipiant, neu nigrantes corvi de cycnorum maculis disputent. Tum demum pudebit eorum mores carpere quorum vix faciem norunt; tum desinent de alienis rebus fabulari, dum domi sue abunde reppererint quod loquantur, et amplam calamitatum ac dolorum suorum materiam cogitabunt. 29 At
Abbreviated transcription (Latin):
uĩsa sit hane mu ꝑ oblata michi eripiens tibi dedi. Itaq ꝑ hunc ip̃m mĩciũ aplicas
cras tecipies in quib te mutinensem canomicũ factũ leges measꝙ sinul quibus
te illius uibis dño cõmendandũ duxi. cui ꝙͣ sim carus nosti optime. Dide minc
⁊ in silentio iudica quanta fides uel illorũ maledictis uel meis defensionib sit ha¬
benda/ note tibi funt partes Rectũ iudiciũ equa lano. Sm iudiciũ meũ uis Gene¬
ce uerbis illud accipe. nichilo pluris me h̾orũ uerba facere ꝙ̃ uentre redditos crepita
quid emͣ oro te Refeit qua parte corporis turpiter sonent ⁊ profecto mulla stulti
ore pars obscemor est. Caud aute aliis initentũ importumno latiutu iubidi et fa¬
famelia canes exagitant. En forsan odem̃t et odiũ uerbis explent: ignanum
uulgus et nbelle quibus sordide liuigue acies sola est. at eur oderint nullis

Expanded text:
visa sit. Hanc nuper oblatam michi eripiens, tibi dedi; itaque per hunc ipsum nuntium apostolicas visa sit. Hanc nuper oblatam michi eripiens, tibi dedi; itaque per hunc ipsum nuntium apostolicas literas recipies, in quibus te Mutinensem canonicum factum leges measque simul quibus te illius urbis domino commendandum doxi, cui quam sim carus nosti optime. 26 Vide nunc et in silentio iudica quanta fides vel illorum maledictis vel meis defensionibus sit habenda; note tibi sunt partes, rectum iudicium, equa lanx. Sin iudicium meum vis, Senece verbis illud accipe: Nichilo pluris me horum verba facere quam “ventre redditos crepitus. Quid enim”, oro te, “refert” qua parte corporis turpiter “sonent”? et profecto nulla stulti ore pars obscenior est. 27 Quid autem aliis intentum importuno latratu rabidi et famelici canes exagitant? an forsan oderunt et odium verbis explent? ignavum vulgus et imbelle, quibus sordide lingue acies sola est. At cur oderint, nullis
Abbreviated transcription (Latin):
uidiens probatũ est ⁊ nunc uño recenti ⁊ tibi nondũ cognito demonstrabitur argu¬
mento. ⁊ osti quidẽ equis fere portionib quadnꝑtit̃a mich abolim heredicatem
ecclasticam contigisse qñ ut hinic uiuannus sors ma est. ⁊ seu parentũ seu mĩs
auspicuis a pͥmis annie id uite gemis elegrmꝰ huius igitur hereditatis duas ꝓtes
michi suffecturas ratus duas Reliquas inter duos ueteres ⁊ bene meritos amncos
ita partitus sum bt cũ usqi ad hoc tempus ambobris dicior fuerim. nuinc me dicior
sit uterqe tantamos michi dulcedine affert facti memoria quantã uro obtrectatorib meis
amaritudine importaret. si tale aliquid no dicam facerent ne impossibile condĩconẽ
adhibere uidear sed facere cogerentur. accesẜat hereditatis yuiuste de qua loquor qͥnta
quedam particła. reliquis quide impar. sed que locorũ uicmitate tibi couementior

Expanded text:
indiciis probatum est et nunc uno recenti et tibi nondum cognito demonstrabitur arguindiciis probatum est et nunc uno recenti et tibi nondum cognito demonstrabitur argumento. 24 Nosti quidem equis fere portionibus quadripartitam michi ab olim hereditatem ecclesiasticam contigisse, quando ut hinc vivamus sors nostra est, et seu parentum seu nostris auspiciis a primis annis id vite genus elegimus. Huius igitur hereditatis duas partes michi suffecturas ratus, duas reliquas inter duos veteres et benemeritos amicos ita partitus sum, ut cum usque ad hoc tempus ambobus ditior fuerim, nunc me ditior sit uterque; tantamque michi dulcedinem affert facti memoria quantam vix obtrectatoribus meis amaritudinem importaret, si tale aliquid non dicam facerent, ne impossibilem conditionem adhibere videar, sed facere cogerentur. 25 Accesserat hereditatis huiusce de qua loquor quinta quedam particula, reliquis quidem impar, sed que locorum vicinitate tibi convenientior
Abbreviated transcription (Latin):
tam parua ffrtuna hoiem hio tempib uemise qui ut a capite mcipiamn ⁊ a Romano pon¬
refice e a mmadimis ⁊ a magiis tanta alacutate tantors cu gaudio ueretur are par
erĩ oportet sed in dño qui michi tubuit tantũ ⁊ tam raruĩ fauore ses mereri posse dao
sius mertis iuennie. magna quide cũ admmritione mistotũ precipucq mei hio etiã
quos minꝙͣ lideram his dico qui Romleo cardie fusgentes eo alto pauter c mect
despcere ⁊ principeo apos ac tentirũ dños fastidire solent tam gratũ aduentũ meũ
esse perpendi. idq eos tanta serentate fiontiũ tanta berlorũ dulcedine. tanta domꝙ
aceuũ bemgnitate tescari ut tantũ fame liciusse bio ciedeiẽ. ⁊ rulla ergo diffidentia
nulla diffidentie causa est. Crede michi magna spare liceret si liberet ego autem
uchil cupio preter pacem anmni ⁊ qui nchil cupio nichie spo. Quiod etsi de illors
genere uideatur que fidem putentur ercedere cibi tamen inse frillor ⁊ sepe muistis

Expanded text:
tam parva fortuna hominem his temporibus venisse, qui, ut a capite incipiam, et a Romano Pontifice et a maximis et a magnis tanta alacritate tantoque cum gaudio videretur? gloriari enim oportet, sed in Domino, qui michi tribuit tantum et tam rarum favorem vel mereri posse vel sine meritis invenire. 22 Magna quidem cum admiratione multorum precipueque mei, his etiam quos nunquam videram, his dico qui romuleo cardine fulgentes ex alto pariter cunta despicere et principes ipsos ac terrarum dominos fastidire solent, tam gratum adventum meum esse perpendi idque eos tanta serenitate frontium, tanta verborum dulcedine, tanta denique actuum benignitate testari, ut tantum fame licuisse vix crederem. Nulla ergo diffidentia, nulla diffidentie causa est. 23 Crede michi, magna sperare liceret, si liberet; ego autem nichil cupio preter pacem animi et quoniam nichil cupio, nichil spero; quod etsi de illorum genere videatur que fidem putentur excedere, tibi tamen, nisi fallor, et sepe multis
Abbreviated transcription (Latin):
porulis nude utiq colligitur tũc forte beatũ scudiosum sapĩe id e phm̃
multi em̃ amando ea q̃ amanda nõ sũt miseri sunt ⁊ mnseriores cũ fruĩt᷑.
nenio tñ beatus est̃ qui eo qd amat non friutur. nã ⁊ ip̃r qui res non
amandas amant non se beatos putant amando s fruendo. quisquis. gͦ.
frutur eo qd aniat: uerũq ⁊ sũmũ bonũ amat quis eum beatũ insi
n fimꝰ negat. Ipsũ autem uerũ ⁊ sũnũ bonũ plato dicit deũ. unde
sit beatus qui deui amauerit. hec apud augustinũ fentencia platonis
uẽam fidem/ quem in hoc ut in alus multis cõplexus augustuus eodẽ
libio pħĩe ip̃m nomen inquit si latine interpretemur amorẽ sapiẽ ꝓficet᷑¬

Expanded text:
poralis; unde utique colligitur tunc fore beatum studiosum sapientie, id eniporalis; unde utique colligitur tunc fore beatum studiosum sapientie, id eni— multi enim amando ea que amanda non sunt, miseri sunt et miseriores cum fruuntur — nemo tamen beatus est qui eo quod amat non fruitur. 14 Nam et ipsi qui res non amandas amant, non se beatos putant amando sed fruendo; quisquis ergo fruitur eo quod amat verumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? Ipsum autem verum et summum bonum Plato dicit Deum, unde sit beatus qui Deum amaverit». 15 Hec apud Augustinum sententia Platonis cessit ad veram fidem, quem in hoc ut in aliis multis complexus Augustinus, eodem libro: philosophie «ipsum nomen» inquit, «si latine interpretemur, amorem sapientie
Abbreviated transcription (Latin):
guet or̃o. qd̾ quidem mͥ bidetur esse turpissimũ. ut eĩ si grãmaticũ
se ꝑfessus quispiã barbare lo quatur aut si absurde canat is qui se
musicũ uelit᷑ hñ hoc turpior sit ꝙ iñ eo ip̃o peccet cuiꝰ ꝓfitetur
cuiꝰ magister esse nult labitur. artemqz uite professus delinquit
in uita. In quib Tullnĩ u̾bis illud inter multa notabile ꝙ pħĩam
si forte non nosti/ que nã phia bera sit ut intelligens quãtũ nĩ ea breui
tporẽ ꝓfecens alaciror ꝑgas ad reliqua. uis oĩb qui falso phie noĩe tumestiãt
negatas aures m̃ prebere. me q bnũ hic audire. nno nõ me s p̃ħorũ pria¬
apem platonem determinasse fuiem bomi esse sedm̃ uirtutem buĩe. id q
ei soli euenire posse qui noticiam der ht̃ ⁊ muitacionem. nͨ esse aliam ob cãm
beatũ. ideo ꝙ nõ dubitat hoc esse phari a mare deum. cuius natura sit incor¬

Expanded text:
gnet oratio, quod quidem michi videtur esse turpissimum. 10 Ut enim si grammaticum gnet oratio, quod quidem michi videtur esse turpissimum. 10 Ut enim si grammaticum se professus quispiam barbare loquatur, aut si absurde canat is qui se musicum velit haberi, hoc turpior sit quod in eo ipso peccet cuius profitetur cuius magister esse vult, labitur artemque vite professus delinquit in vita». In quibus Tullii verbis illud inter multa notabile, quod phisi forte non nosti, quenam philosophia vera sit ut intelligens quantum in ea brevi tempore profeceris, alacrior pergas ad reliqua? vis omnibus qui falso philosophie nomine tumescunt negatas aures michi prebere meque unum hic audire, imo non me sed phiare Platonem determinasse finem boni esse secundum virtutem vivere, idque ei soli evenire posse qui notitiam Dei habet et imitationem, nec esse aliam ob causam beatum. Ideoque non dubitat hoc esse philosophari, amare Deum, cuius natura sit incor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinaciones sup̃tuosas atq difficiles auide subit humana duricies
nullũq respuit laborem / quo uentose pars una phĩe aut legũ insi¬
diosa lo quacitas queratur. ac singulis hauirendis ex haunatur etas
quã in una nrbe nulle nũc hoĩes ꝓfitentur. nõ adeo nulgare bonũ est
ut multi credũt. hec quã ꝓsticutam nulgo cernimus quid intendit infi
solutte atq anxie circa questiũculas et uerba uerfan quonĩ ignorãcia
uen̾tas datur. negligũtur mores boni res ip̃e sꝑuũtur in quib pħĩa
ita monctus ita uita ⁊ moribus institutus ut racio postulat. qui dis¬
cipluam fuam non ostentationem sciẽ s legem uite putet. qͥ obtemꝑet
Ipẽ fibr. et decretis siuis pareat. uide licet alios tanta lenitate ⁊ Iacta¬
ciõne ut eis fuerit non didicisse melus. alios pecume cupidos. glie
nõ nullos multos libidinũ ẜuos ut cum eoiũ uita mirabiliter pu¬

Expanded text:
peregrinationes sumptuosas atque difficiles avide subit humana durities peregrinationes sumptuosas atque difficiles avide subit humana durities nullumque respuit laborem, quo ventose pars una philosophie aut legum insidiosa loquacitas queratur ac singulis hauriendis exhauriatur etas quam in una urbe mille nunc homines profitentur; non adeo vulgare bonum est ut multi credunt. Hec quam prostitutam vulgo cernimus, quid intendit nisi solicite atque anxie circa questiunculas et verba versari, quorum ignorantia veritas datur, negliguntur mores boni, res ipse spernuntur in quibus philosophia ita moratus, ita vita et moribus institutus» ut ratio postulat, qui disciplinam suam non ostentationem scientie sed legem vite putet, qui obtemperet ipse sibi et decretis suis pareat? Videre licet alios tanta levitate et iactatione ut eis fuerit non didicisse melius; alios pecunie cupidos, glorie nonnullos, multos libidinum servos, ut cum eorum vita mirabiliter pu
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ tm̃ colere possit ingemiũ ẜ largñt sub quo te breui tpr̃e ꝓfecisse
adeo nõ miror cũ sepe dicto citius sũmam Ille uͥtutem ac sapiãm multis
infudent mltos ex mus tenebus ad sup̾mãlucem nuta mmiẜante
subuexert. te quoq nĩc frater aspiciendo ⁊ aniẜando doctũ ex indocto¬
et de naufrago saluũ fecit. Illi laudes ⁊ gr̃as non tibi. nequid forte me tibi bo¬
diẽ adulatũ putes. qd̾ si nũꝙͣ feci nõ est huiꝰ etatis ut icĩpiam. Solobat
equidem pũsei uni studiorũ causa Cecropias athenas petere. presertim
anteꝙͣ ut milicie atq impeni sic literarũ quoq roma fons esset. Nostra
secula pansius aut bononnam petunt, quã nos meministr em̃ prima
etate petiuinus. frustra quidem qd sepe amicoruĩ cupiditas questa est.
Nos autem semꝑ non in ultima diuinorũ muneruĩ parte posiunus Ita

Expanded text:
qui non tantum colere possit ingenium sed largiri, sub quo te brevi tempore profecisse qui non tantum colere possit ingenium sed largiri, sub quo te brevi tempore profecisse adeo non miror; 4 cum sepe dicto citius summam Ille virtutem ac sapientiam multis infuderit, multos ex imis tenebris ad supremam lucem nutu miserante subvexerit, te quoque nunc, frater, aspiciendo et miserando doctum ex indoctoet de naufrago salvum fecit. Illi laudes et gratias non tibi, nequid forte me tibi hodie adulatum putes; quod si nunquam feci, non est huius etatis ut incipiam. 5 Solebant equidem prisci viri studiorum causa cecropias Athenas petere, presertim antequam ut militie atque imperii sic literarum quoque Roma fons esset; nostra secula Parisius aut Bononiam petunt, quam nos — meministi enim — prima etate petivimus, frustra quidem, quod sepe amicorum cupiditas questa est, nos autem semper non in ultima divinorum munerum parte posuimus. 6 Ita
Abbreviated transcription (Latin):
quis ambarum optimus magister.
Eligiosi cuiusdam uire manibus religiosior mͣ libel̃
tuus allatus est. aperu. lecturus in crastinũ. erat eĩ
pars dier ultima. ip̃e mͥ blanditus est ut ait seneca.
Itaq non ante deposui ꝙͣ totũ in silencio plegisse
ita cena corꝑis in noctem dilata. splendide. inteñ
ceuatus aĩis cibis suis snauiterq refectus est. delectatus sum g̾mane
uince plusꝙͣ dici potest intelligens nõ m᷑ ꝓpositr sc̃ĩ constanciam sꝑatã
semꝑ ex te. aut contenitũ rerũ fugaciũ abolim mͥ notissimũ s insꝑatã
⁊ mopmã hant copiam literarũ quarũ exꝑs religionem Illam deo gra¬
tissimam/ ac pene nudus intrastr. ꝙͣiuis enĩ in literis nõ sit salus
est tñ fuit q multis ad salutem bĩa. signũ p̾terea excellentis ⁊ fa¬
cile in altũ enasuii aĩ posse rem tantam sine p̾ceptore ꝓciꝑe. licet ut
uerũ fatear nõ tu hec sine p̾ceptore ꝓceꝑis ẜ cũ habuens p̾ceptorẽ

Expanded text:
quis ambarum optimus magister. 1 Religiosi cuiusdam viri manibus religiosior michi libellus tuus allatus est. Aperui lecturus eum in crastinum; erat enim pars diei ultima. “Ipse michi blanditus est”, ut ait Seneca; itaque non ante deposui quam totum in silentio perlegissem; ita cena corporis in noctem dilata, splendide interim cenatus animus cibis suis suaviterque refectus est. 2 Delectatus sum, germane unice, plusquam dici potest, intelligens non modo propositi sancti constantiam speratam semper ex te aut contemptum rerum fugacium ab olim michi notissimum, sed insperatam et inopinam hanc copiam literarum, quarum expers religionem illam Deo gratissimam, ac pene nudus intrasti. 3 Quamvis enim in literis non sit salus, est tamen fuitque iam multis ad salutem via; signum preterea excellentis et facile in altum evasuri animi, posse rem tantam sine preceptore percipere; licet, ut verum fatear, non tu hec sine preceptore perceperis, sed cum habueris preceptorem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinatie suspicionẽ. ꝙͣ inconstantie formidandã Cuidam uero idem festim Re¬
ditus crimen ut scribis auaricie ascribunt quib tacito me Gita respondeat moi
Nius em̃ unꝙͣ huiꝰ gnis auarũ bidit qui cũ diues esse posset. pauꝑ esse ma¬
luert. Atqui cupere ⁊ spernere aduerfast̃ sed muidia ceci/ contraria loqui se
no sident ⁊ contemptorẽ uocitare soliti quotieno libido labiorũ culit auarum
aicint. quid ud me dicant uel furem uel iuptore. uel testamentariũ captatorẽ nõ magre

Expanded text:
pertinacie suspitionem quam inconstantie formidandam. 14 Quidam vero idem festini repertinacie suspitionem quam inconstantie formidandam. 14 Quidam vero idem festini reditus crimen, ut scribis, avaritie ascribunt, quibus tacito me, vita respondet mea. Quis enim unquam huius generis avarum vidit qui cum dives esse posset, pauper esse maluerit? atqui cupere et spernere adversa sunt, sed invidia ceci, contraria loqui se non vident et contemptorem vocitare soliti, quotiens libido labiorum tulit, avarum dicunt. 15 Quid ad me? dicant vel furem vel raptorem vel testamentarium captorem; non m