comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uenit temxus maritatis infantũ
quds illa aluo gescuuerat ⁊eclusa ter¬
ra ẽ ⁊ duo infantes de aluo talie x¬
gressi emerserunt axpxellatiq st̃ xa¬
mersi denuo inde reuersi st̾ nec ion¬
ge inde lacus breues stꝰ s in mimẽsũ
profundi aquarum sta tu rigine sꝑ e
bullientes quos nicole crateras uorũt
et uoiẽ delos axxellant frẽsqz eorum
uoilicorum existimant e hñtur in cul¬
tu maximo preaxue airca exigendũ¬
iuixta eos iusiurandum pñs et efficar
numẽ ostenditur nã cũ furti negati
uel eustemodi fides q̃ritur et iusuirã¬
dum a suspecto xetitur uterq ab oĩ
cõtagione mũdi ad crateras accedt̃
accexto p̾us fideuissore a xsona q̃ in¬
iacura ẽ de soluendo eo ꝙ xecere᷑᷑ si
addixiss euentus Ille inuocato no ͤ
loa testatum faciebat esse uirator de
ꝯ ͦ uraret ꝙ si fidelite᷑ faceret dis¬
cedebat illesus si uero subesse iuri
uirando mala consciencia mor in lacu
a mictedat uitam falsus iurator bc ds̃

Expanded text:
ubi venit tempus maturitatis infantum, quos alvo illa gestaverat, reclusa terra est, et duo infantes de alvo Thalye progressi emerserunt, appellatique sunt Pamersi, denuo inde reversi sunt, neque longe inde lacus sunt, sed in immensum profundi, aquarum scaturigine semper ebullientes, quos incole crateras vocant et nomine Dellos appellant, fratresque eos Paliscorum existimant, et habentur in cultu maximo, precipueque circa exigenduiuxta eos ius iurandum praesens et efficax numen ostenditur. Nam cum furti negati vel cuiuscemodi rei fides quaeritur, et ius iurandum a suspecto petitur, uterque ab omni contagione mundi ad crateras accedunt, accepto prius fideiussore a persona quae iuratura est de solvendo eo quod peteretur, si addixisset eventus. Illic invocato loci numine testatum faciebat esse iurator de quo iuraret. Quod si fideliter faceret discedebat inlaesus, si vero subesset iuri iurando mala conscientia, mox in lacu amittebat vitam falsus iurator. Haec res
Abbreviated transcription (Latin):
liibuisse cũ hec ita sint uidetis tñ
birgilium eurixide auctore ꝙ aristoti¬
le uti maluisse Nlam ut hͨ ignoramĩt
uir tã auxie doctus muniine credide¬
ã iure autem ũterit eurixidẽ Est eĩ

Expanded text:
 Cum haec ita sint, videtis tamen Virgilium Euripide auctore quam Aristotele uti maluisse: nam ut haec ignoraverit vir tam anxie doctus minime crediderim. Iure autem praetulit Euripidem: est enim
Abbreviated transcription (Latin):
ioue altiuene x̃ciũ concubitus carche¬
sĩ aureũ dono de disse E ulantꝰ in¬
suetũ nomen rłiquit atq in fabula.
amxhitrione paterã dono datã dixͭ
cũ E songe utruisa poculi siguii din̾a
sit Patera/ eĩ ut iõꝵ nomẽ iudicio ẽ
psanum ac xatens est Cacheliũ uero
u̾cerũ s arca mediam ptẽ cõxressũ.
ansatũ mediocix̾tet ausis a summo.
dicta Rit emm naualis ueli ꝑtem ẽ¬
foriorem paternã uocari At arcr me¬
dia foriue ptem trachelon dit sar

Expanded text:
Iovem Alcmenae pretium concubitus carchesium aureum dono dedisse. Sed Plautus insuetum nomen reliquit, aitque in fabula Amphitryone pateram datam, cum longe utriusque poculi figura diversa sit. Patera enim, ut et ipsum nomen indicio est, planum ac patens est, carchesium vero procerum et circa mediam partem conpressum, ansatum mediocriter, ansis a summo adicta. Ait enim navalis veli partem inferiorem πτέρναν vocari, at circa media
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uersuũ talis Cũ ea᷑ sit am̃i tẽxiteb
liyemxs serena sit lolsticuz uero mbri¬
cũ fructus ootime proueniunt h ͤ at̃
adeo agris necessaria st̃ ut sũ lũs nec
issi natũ fecũdissimi misie agri ãhõ¬
suri stꝰ oximoni fertilitatis q̃ d hus.
muiat s. ẜ duo rite mero libans car¬
thesia bacho infermius texido fumã¬
tia spumancia ambia lacte Et grauis
autem cuius fuẽ sint qsue corũ feãt
mẽtionem nemo q̃rit ⁊ Moud latinos

Expanded text:
rum versuum talis: cum ea sit anni temperies ut hiems serena sit, solstitium vero imbricum, fructus optime proveniunt. Haec autem adeo agris necessaria sunt ut sine his nec illi natura fecundissimi Mysiae agri responsuri sint opinioni fertilitatis quae de his it Hic duo rite mero libans carchesia Baccho Inferimus tepido spumantia cymbia lacte Et gravis autem cuius figurae sint quisve eorum fecerit mentionem nemo quaerit, contenti s
Abbreviated transcription (Latin):
In liͦ nono uirgilius posuit hos u̾sus
stabat in egregns arcentis filius ar.¬
mis xictus a cu clamudem ⁊ ferugrẽ
clarꝰ hibera insignis facie genitor quẽ
miserat arcens Eauctus mr̃is luco si¬
mechia arcũ Numina uniguis ubr ⁊
placab ilis ara xaliai Quis h xalicꝰ
nitissimis litteris hanc hyscoriã eruit
cuius in hns uersibus memunt ĩ si¬
ciliui ẽ ita ⁊ du palici in stͤ sicilia
coluntur quos umus ommiũ acsalus
tragicus uir utiqz siculus in litteras.

Expanded text:
In libro nono Vergilius posuit hos versus: stabat in egregiis Arcentis filius armis pictus acu chlamydem et ferrugine clarus Hibera, insignis facie, genitor quem miserat Arcens eductum matris luco Symaethia circum flumina, pinguis ubi et placabilis ara Palici. Quis hic Palicus nitissimis litteris hanc historiam eruit cuius in his versibus meminit, in Sicilia est, ita et di Palici in Sicilia coluntur, quos primus omnium Aeschylus tragicus, vir utique Siculus, in litteras
Abbreviated transcription (Latin):
donem ita esegantisime digessit ut
fabula lalcuu̾entis didomis quã fal¬
sã nouit hominũ uniner sitas ꝑ tot
tũ secula speciem ueritatis obtineat
C ita pro uero ꝑ ora omniũ bolitet e
pictores fictores et qͥ figmentis litro rũ
nus hystrionũ ꝑxetius ⁊ gestibus ⁊
cãtibus celebretur cantũ enĩ ualuit
damxnũ xudoris Inheraunit camĩ
fabule et intra constienciã ueri fidẽ
fremẽtes maluit pro uero telebrari ꝙ
x̾toi̾bꝰ humãĩs dulcedo fingẽtis in
Aiieamuo utrum atigent᷑ ⁊ pidatũ
ꝙ̃ flacrus iitaciom maccessũ facet ⁊
mimuta quidẽ s rorancia q̃ inde sb¬

Expanded text:
ita elegantius auctore digessit, ut fabula lascivientis Didonis, quam falsam novit universitas, per tot tamen saecula speciem veritatis obtineat et ita pro vero per ora omnium volitet, ut pictores fictoresque et qui figmentis liciorum cnus histrionum perpetuis et gestibus et cantibus celebrentur. Tantum valuit damnum pudoris, conniveant tamen fabulae, et intra conscientiam veri fidem frementes malint pro vero celebrari quod pectoribus humanis dulcedo fingentis infudit. Videamus utrum attigerit et Pindarum, quem Flaccus imitationi inaccessum fatetur: et minuta quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dicã u audite nunc uirgilii bersꝰ ut ĩ¬
choasse eũ uerius ꝙ ꝑfecisse dicatis.
uõtus ab accessu uentorũ ĩmotꝰ ⁊ in¬
gens ip̃e se horrificis iuxta tonat
echna ruĩnis incerduma atrã pro¬
rumxit ad echera mibum Turbine fu¬
mantẽ uiceo et candente fauilla At¬
cossitar ꝯsobos flãmarũ ⁊ sydera sã¬
bit incetdũ scoxulos amussãq uista
mõtis Grigit eructans liq̃facta saxa
sub auras Cã gemitu glorerat fũ¬
doq exestuat᷑ ymo ¶ In xͥnchoio pi¬
danis ueritati᷑ ob secutus dixit ĩo ꝙͦ ⁊̃
serat q ͦ q alic oculis de x̃liendĩtur in¬
terdiu fumare eccnam noctu flãmi¬
gare uirgilius aũt ĩum ĩ strexitu so¬
intuqr uerborum conquirendo laboat
uttũ a temxus milla distrecione fr̃ã
tes imitatus ignes eructare e ffuere
amnes fum ⁊ flammarã fubna et
tortuosa bolumĩna in plagis maris.
ferre quasi quoss igneos anmes lo¬
culente dixĩt at xindarus atram
nbẽ curbine xiceo fauilla fumãte et¬

Expanded text:
 Audite nunc Vergilii versus ut inchoasse eum verius quam perfecisse dicatis: portus ab accessu ventorum immotus et ingens ipse: sed horrificis iuxta tonat Aetna ruinis, interdumque atram prorumpit ad aethera nubem, turbine fumantem piceo et candente favilla, attollitque globos flammarum et sidera lambit. Interdum scopulos avulsaque viscera montis erigit eructans liquefactaque saxa sub auras cum gemitu glomerat fundoque exaestuat imo. In principio Pindarus veritati obsecutus dixit, quod res erat quodque illic oculis deprehenditur, interdiu fumare Aetnam, noctu flammigare. Vergilius autem dum in strepitu sonituque verborum conquirendo laborat, utrumque tempus nulla discretione facta tes imitatus ignis eructare et fluere amnes fumi et flammarum fulva et tortuosa volumina in plagas maris ferre, quasi quosdam igneos angues, luculente dixit, at hic vester atram nubem turbine piceo et favilla fumante
Abbreviated transcription (Latin):
ae sic fuerunt qͥ cimbiũm a asimbio
ꝑ sincoxã dictũ eristimarent Cilm ibri
T ut de homero taceam qui hoc potu¬
sũ soxi ab ulixe datũ memorat.
multi faciunt mentionem uolunta
nõmussi proxrie tismmbiũ ligneã ẽẽ
pocusum ex edera

Expanded text:
 Fuerunt qui cymbium a cissybio per syncopam dictum existimarent. Cissybii autem, ut de Homero taceam qui hoc poculum Cyclopi ab Vlixe datum memorat, multi faciunt mentionem, voluntque nonnulli proprie cissybium ligneum esse poculum ex hedera
Abbreviated transcription (Latin):
sit quos dines a uagina pascit quos
aniasene prͣ nõ illis  ommbꝰ arma nec
dixeiꝰ currus ne souant ꝑs marimer.
mlanles siuentis plumbi hgit ꝑs hor¬
aula gestat binia manu fuluosqz lu¬
pi de uelle galeros Tegnen hñt caxi¬
ti bestigia nuda luistri instituere pe¬
dis audus tegit alta pero hũc morẽ¬
uño pide calteato altero nudo iretur ad
socupleti auctore iã ualã faciã ĩ qͣ qͥd̃
re iniurri ẽ poete uirgilii occultissimam
disigenciam Qui cũ legi ss herncos
quorũ ẽ anagnia a pelasgis oeuindos
axpellatos a ira a pelasgo quod duce
qui liernicus nominabatur morẽ ꝙ̃ le
etolia legerat hermas assignauit qͥ

Expanded text:
 quos dives Anagnia pascit, quos, Amasene pater. Non illis omnibus arma, nec clipei currusve sonant: pars maxima glandes liventis plumbi spargit, pars spicula gestat bina manu, fulvosque lupi de pelle galeros tegmen habent capiti, vestigia nuda sinistri instituere pedis, crudus tegit altera pero. At Meuno pede calceato altero nudo iretur ad locupleti auctore iam palam faciam. In qua quidem re mirari est poetae huius occultissimam diligentiam: qui cum legisset Hernicos, quorum est Anagnia, a Pelasgis oriundos, appellatosque ita a Pelasgo quodam duce suo qui Hernicus nominabatur, morem quem de Aetolia legerat Hernicis adsignavit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
crmodi sentẽtiã s. uerba mosita  est
ut uindaro quoas iõe q̾ mĩnus oxima
et xniguĩ facundc̃a existimatus ẽ ĩ¬
solentior h ͦ quid in loco tumidiorꝰ
fit atq ut uosmetixõos eĩus ꝙͦ dico
arbitros faciam carmen Pmdari ꝙͦ¬

Expanded text:
 et verba molitus est ut Pindaro quoque ipso, qui nimis opima et pingui facundia existimatus est, insolentior hoc quidem in loco tumidiorque sit. Atque uti vosmet ipsos eius quod dico arbitros faciam, carmen Pindari
Abbreviated transcription (Latin):
roseus fessos iam gurgite phebus hibe¬
to tingat equos nocttemoz die labente
amplectitr alis et nox erat et terras
animalia fessa ꝑ omnes alituũ uecu¬
dũq genus sexor altus habebat dicit

Expanded text:
roseus fessos iam gurgite Phoebus Hibero tinguat equos noctemque die labente a tecti. Nox erat, et terras animalia fessa per omnis alituum pecudumque genus sopor altus habebat:
Abbreviated transcription (Latin):
xecoris generost pullus m̃ armis al¬
tius ingreditur ⁊ mossia crura ixe¬
de minaces audz et ignoco se se cõmit¬
tere ponto Hec uarios horr⁊ strexita
issi ardua ceruix argutũq caxut bre¬
ius aliuis obesaa terrca luxuriat.¬
is choris anmosum pectus h onesti
feadices glanciq cosor deterrimus
afbus Et gisuo tũ si qͣ sonit xrocul
arma dedere stare foco nescit mi¬
cat auribus et trenus artus collec¬
spiat cauaca tellurem ⁊ solido q̃
suis sustratos ostro alixedes xicis¬
q taxetis aurea pectoribus de mis¬
sa mom̾sia xendent. Tecti auro ful¬
nũ nũddunt sub̃ denitibus aurĩd ab¬
senti enee currum geminos q in ga¬
les enime ab ethereo horantẽ na¬
ribus ignẽ illorũ de gẽte xata qͥs
Adala arce supxõita de mr̃e nothos
s eri lhomus curius et q̃tuor ausi
nuetere equos iuxidisq otis insistẽ
ocuere sus armes insuscore soso et gꝰs¬

Expanded text:
pecoris generosi pullus in arvis altius ingreditur et mollia crura repre minaces audet et ignoto sese committere ponti nec vanos horret strepitus. Illi ardua cervix argutumque caput, brevis alvus obesaque terga, luxuriatque toris animosum pectus. Honesti spadices glaucique, color deterrimus albis et gilvo. Tum, si qua sonum procul arma dedere stare loco nescit, micat auribus et tremit artus collect cavans tellurem solido cornu i instratos ostro alipedes pictisque tapetis; aurea pectoribus demissa monilia pendent, tecti auro fulvum mandunt sub dentibus aurum; absenti Aeneae currum geminosque iugalis semine ab aetherio, spirantis naribus ignem, illorum de gente, patri quos daedala Circe supposita de matre nothos s Erichthonius currus et quattuor ausus iungere equos rapidusque rotis insisteredocuere sub armis insultare solo et gres
Abbreviated transcription (Latin):
de labitur inde uulturnus qz celer.
noẽt neqz editor aure Sarms ⁊ uin¬
brose luis ꝑ dgna marice festius ĩ¬
xussus aquis radensqz salerni Cul¬
tus siler nullasq uado qui macra
moratus Aues aluos uicine ꝓcurnt

Expanded text:
inde Vulturnusque celer, nocturnaeque editor aurae Sarnus, et umbrosae Liris per regna Maricae Vestinis impulsus aquis, radensque Salerni Culta Siler, nullasque vado qui Macra moratus Alnos, vicinae percurrit
Abbreviated transcription (Latin):
urosuit in sano contoroõs uertice sil¬
uas sluuiorum dx eudanus cãpos¬
az x omnes cum stabulis oarmẽta tu¬
aurãtus taurino cornua nultu En¬
danus quo non alius ꝑ xiguia el¬
ta ini mare xurpureum uiolentior
act qh magis nullum tellus se sol¬
uit in auinem Qridanus fractas de¬
uoluit in equora sisuas hesxiam qz
exhaurit aquis hunc fabula u̾mum
poxulera fluuium rixas umbrasse
cõna Cũq diẽ poronũ trãsuerso simite
ducens succendit Reton. pheton flagoa¬
tibus ethera loeis Eurgotibus raxel
xenitus cellure xusta hunc habuisse
pares plebeis icnibus undas Nlon

Expanded text:
Proluit insano contorquens vortice silvas Fluviorum rex Eridanus, camposque per omnes, Cum stabulis armenta tuauratus taurino cornua vultu Eridanus, quo non alius per pinguia culta in mare purpureum violentior Quoque magis nullum tellus se solvit in amnem, Eridanus fractas devolvit in aequora silvas Hesperiamque exhaurit aquis. Hunc fabula primum Populea fluvium ripas umbrasse corona: Cumque, diem pronum transverso limite ducens, Succendit Phaethon flagrantibus aethera loris, Gurgitibus raptis penitus tellure perusta, Hunc habuisse pares Phoebeis ignibus undas. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ undrgz claudit lilua uocant temr
do hpumosus uoluitur bndis deiectu¬
qz grau tenues ayicancia fumos nu¬
bila conduat suminis qs alx gnie sil¬
uis influit et sonitu xlus ꝙͣ uicina fa¬
titrat

Expanded text:
 undique claudit Silua; uocant Tempe. do spumosis uoluitur undis Deiectuque graui tenues agitantia fumos Nubila conducit summisque aspergine siluis Influit et sonitu plus quam uicina fatigat
Abbreviated transcription (Latin):
modico ꝑnsq impellitur undis pu¬
niceus Rabrcon cũ ferida cãduit
estas ꝑ qz mias serx it balles eł
gallica certus suues ab ausom̃
distermimat arua colonis Et

Expanded text:
modico, parvisque impellitur undis Puniceus Rubicon, cum fervida canduit aestas: Perque imas serpit valles, et Gallica certus Limes ab Ausoniis disterminat arva colonis. T
Abbreviated transcription (Latin):
honunibus uideo nondeserio fort
aliquando aliquem qui it studio acus¬
de ꝙͣ. nos sumus atq fiis et ino
atq facultatedicindi maiore it matu¬
riorr at labore arq industria su pier
aum se ad audiendum legrudum scri¬
nsit erator qualem quentrus qui
paltrion seolum disertus sedeciam rło¬
quauns. dici possit ¶mi canien ica sr¬
omsi quis xari fuert igrmo uolui

Expanded text:
hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superiore, cum se ad audiendum legendum scritalis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea seaut, si quis pari f
Abbreviated transcription (Latin):
quis insidiatus tyramino atq o id
reus Otrum nesaluũ eũ uollit il
qui a uobis funtur orator Ansi tuendũ
suscixerit non tam falis defendet qͣ
qui axud iudicis multam causam tue¬
tur Qid si quedam bentfacta Dauma¬
ntrus est index insi ia isse facta cõui¬
nanus non del hoc seruabit oiator
nõ m̃otẽtrm modo sed etiam landabilem
aur̃ Quid si quedam iusta nat᷑aͣ sed c̃õ

Expanded text:
quis insidiatus tyranno atque ob id quis insidiatus tyranno atque ob id reus: utrumne salvum eum nolet is, qui a nobis finitur, orator? an, si tuendum susceperit, non tam falsis defendet, quam qui apud iudices malam causam tuetur? quid si quaedam bene facta damnaturus est iudex, nisi ea non esse facta convicerimus, non vel hoc modo servabit orator non innocentem modo, sed etiam laudabilem civem? quid si quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
asperiora quiedam adbut dictu
conmupis unlitas ixegrrit fiea con¬
idaur ¶lrqs hoc quidim beru est
stuindũ qualem causain uir bonus
edquare et qua nrute defendat ac xri¬
uiũ qcidant michi ouines oxortet ꝙ
Droixorũ quaq aspirrum confitrutur
faturum aliquando bonum uirum
Ot auendaciũ dicat et quidem nõ nũ¬
qi srmoribus causis̾ ut in xucris e¬
Nrotutibus Gcilitatit rorũ gracia
multa fuigiunus mnulta non facturi
piomittumus Ne dum si ab homime
ondendo ciassator auertendus fit aut
hostis pio salutr patrie fallendus
ut hoc quod alias in struis rexichen¬
dendum ist sit alias in saxiente lau¬
dandum I si consciterit mnuita iã
uido xosse oenre proxtrr quod ora¬
ior beur suscixiat calr cause geuut
quale mota raciour honsta non
suscexissit Net hoc dico quia scuerio¬
res sequi ulant leges pro patre.
fratre inco periclitantibus tam et
si mrdiocuis hesitacio est ¶ Huis Iusti¬
ie uioxosita ymagine huis pictas
nchil dubnĩ reluiquamus Sit a l¬

Expanded text:
ora quaedam adhuc dictu, si communis utilitas exegerit, facere conceditur, ne hoc quidem nudum est intuendum, qualem causam vir bonus, sed etiam quare et qua mente defendat. ac primum concedant mihi omnes oportet, quod Stoicorum quoque asperrimi confitentur, facturum aliquando virm bonum ut mendacium dicat, et quidem nonnunquam levioribus causis, ut in pueris aegrotantibus utilitatis eorum gratia multa fingimus, multa non facturi promittimus; nedum si ab homine occidendo grassator avertendus sit aut hostis pro salute patriae fallendus; ut hoc, quod alias in servis quoque reprehendendum est, sit alias in ipso sapiente laudandum. id si constiterit, multa iam video tor bene suscipiat tale causae genus, quale remota ratione honesta non recepisset. nec hoc dico quia severiores sequi placet leges pro patre, fratre, amico periclitantibus, tametsi non mediocris haesitatio est, hinc iustitiae proposita imagine, inde pietatis. nihil dubii relinquamus. sit ali
Abbreviated transcription (Latin):
Rursusz ad infumum Gebociulz qui¬
torum boces romam maximus
auitor Tuluis rloquñ cudus sub
Iure togaq Pacificas senus tirmi¬
it Canliuascuras Artulit ratus
uellscum rostra faumq Oxtait
passus tam longa sibeucia aules
Addidit m̃alide robui facidia ñ¬

Expanded text:
rursus ad infimum, velocius quitorum voces Romani maximus auctor Tullius eloquii, cuius sub iure togaque Pacificas saevus tremuit Catilina secures, Pertulit, iratus bellis, cum rostra forumque Optaret, passus tam longa silentia miles. Addidit invalidae robur facundia
Abbreviated transcription (Latin):
le qui ⁊ onir audiente crusorie ba¬
tout. non minoribus unibus ducitu
ꝯtrti Iusticiam disseruisse quã xudie
pro Insticia dixerat Iniustus ior
un fuit Gerum it urritas quid sit ad¬
uersa ei malicia die trgit et rauitab ad
unqui contemolatiour mamestide
et pluria coutrarus probantur
Sebem rrgo oratori sic esse adiurstus¬
Girli it illud quod prima xroxo ⁊ tiau
Dirum uidetur xotist affirie racio
Ut Gu bouns in defen loue ar̃ belitm
auferur aliguando iudici Geritium¬

Expanded text:
lle, qui Romae audiente Censorio Catone non minoribus viribus contra iustitiam dicitur disseruisse quam pridie pro iustitia dixerat, iniustus ipse vir fuit. verum et virtus quid sit, adversa ei malitia detegit, et aequitas fit ex iniqui contemplatione manifestior, et plurima contrariis probantur. debent ergo oratori sic esse adversariverum et illud, quod prima proposition durum videtur, potest adferre ratio, ut vir bonus in defensione causae velit auferre ali
Abbreviated transcription (Latin):
ncere si. Dicat it demĩciet quid caurat
et liberius quid audiat ut nastatur car¬
am ut obiurgit aliquando ut de prratur
Et suxolicit ut medeatut ut a proxosi¬
to declinet aliquantum ut exirt ut ix¬
ertratur et fiet axud quos dicit familiards
atq ialias eciã dicendi quasi uitutes

Expanded text:
icere se dicat; ut denuntiet quid caveant; ut liberius quid audeat; ut irascatur etiam, ut obiurget aliquando; ut deprecetur, ut supplicet, ut medeatur; ut a proposito declinet aliquantum; ut optet, ut exsecretur; ut fiat eis apud quos dicet familiaris. atque alias etiam dicendi quasi vi
Abbreviated transcription (Latin):
infia da nũc ut crurrn manifesto pruiat᷑
Dux bonus et suit quo uiiarr hoiuiste cui¬
tas non possit nouue ut tõĩs Gtilitas ora¬
torrm aduotabit Cirte fabriciut̾ corur¬
luim Ruffum et alioqum malũ ciur et
sibi ninicum tauiru quia utilem scubat
Duam inurnte bello palam Consulẽ
suffragio suo fict atq adumantibus.
quibus dam respondit A aur se spoliari
male qͫ ab hoste benire Ica hic si fui set
orator non defrudissit rundem Ruffum
Uel manifestum peculatus ⁊cum Multa
dici posseur sumlia Sid uel unũ ex hus
quodabet sufficit Non rm̃ hoc aguinisi ut
istud illi quem formamus uirosexe sit
faciendum Sid si talis̾ coegerit si teauen
orra finicio Ciatoremesse birum bouum

Expanded text:
it? da nunc, ut crimine manifesto prematur dux bonus et sine quo vincere hostem civitas non possit: nonne ei communis utilitas oratorem advocabit? certe Fabricius Cornelium Rufinum, et alioqui malum civem et sibi inimicum, tamen, quia utilem sciebat ducem, imminente bello, palam consulem suffragio suo fecit atque id mirantibus quibusdam respondit, a cive se spoliari malle quam ab hoste venire. ita , si fuisset orator, non defendisset eundem Rufinum vel manifesti peculatus reum? multa dici possunt similia, sed vel unum ex iis quodlibet sufficit. non enim hoc agimus, ut istud illi, quem formamus, viro saepe sit faciendum; sed ut, si talis coegerit ratio, sit tamen vera finitio, oratorem esse virum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Gcllis que in etate rius ꝯrauissuua iuicide¬
runt nys spe uit nirtu declinatus ain
dam quibus oxtune respendet ixse non
tiundum insuscixirndis sed in xrouidẽ¬
dis uericulis Quod xrobauit mortr
quoq ixsa quã xrestantissuur suscexit
aumo Oe si de fuit hus uiris fuma uir¬
tut sic querentibus an oratores fucruit
Respondebo quonuodo storti si intrirogẽtur
an sapieus zcuon au cleantes an crisi¬
pus ixsi respondent Nlaguos quidẽ ilłos
et ueurrabiles uon tamin id quod uatura
homĩs sũiuz habeat caisecuros ⁊ lam
it xictagoras non saxrentẽ se ut qui ante
rum fueriunt sẽd studiosum saxientie se uoca

Expanded text:
bellis, quae in aetatem eius gravissima inciderunt, neque spe neque metu declinatus animdam, quibus optime respondit ipse, non se timidum in suscipiendis, sed in providendis periculis; quod probavit morte quoque ipsa, quam praestantissimo suscepit animo. quodsi defuit his viris summa virtus, sic quaerentibus, an oratores fuerint, respondebo, quomodo Stoici, si interrogentur an sapiens Zeno, an Cleanthes, an Chrysippus ipse, respondeant, magnos quidem illos ac venerabiles, non tamen id, quod natura hominis summum habet, consecutos. nam et Pythagoras non sapientem se, ut qui ante eum fuerunt, sed studiosum sapientiae voca
Abbreviated transcription (Latin):
ut declunnt a xroxosito defbectat q sentru¬
ciami ut proxonat quid dictuus sit et
cum transigerit iam aliquid definiat
ut sr ixse reuocet uel quod dixit itrrrt
Et argunicurum racione concludat ut
intirrogando urgeat ut rursus quast
ad mtrro gata sibi yose iespondeat
ut contra ac dicat accixi et sentiri uelit
ut ad dubitit quid pocius aut quomsdo
dicat ur dundat in uartes Et aliquid
relinquat ac nrgligat ut ante pre¬
mumat ut in eo ipso in quo iexrehen¬
datui cuhoaui in adurrsario confirat
ut sexr cum hnt qui audauit / nõ nũꝙͣ¬

Expanded text:
ut declinet a proposito deflectatque sententiam; ut proponat quid dicturus sit; ut, cum transegerit iam aliquid, definiat; ut se ipse revocet; ut quod dixit iteret; ut argumentum ratione concludat; ut interrogando urgeat; ut rursus quasi ad interrogata sibi ipse respondeat; ut contra ac dicat accipi et sentiri velit; ut addubitet ecquid potius aut quo modo dicat; ut dividat in partis; ut aliquid relinquat ac neglegat; ut ante praemuniat; ut in eo ipso in quo reprehendatur culpam in adversarium conferat; ut saepe cum eis qui audiunt, non nu
Abbreviated transcription (Latin):
maxuna illa quinq̃uali cebebritate
ludolum gloriatus est concta Pent au¬
Dieute gretia nichil esse ulla in crtr re/¬
rum omnium quod ixse nostuet Nec
solum has artes quibus liberales doc¬
tuam omusicam lictrram ceguicionem
et xoetarũ acq ilła que de naticris rerũ
quibus indictur esset se sua manu cõ¬
frcisse

Expanded text:
maxima illa quinquennali celebritate ludorum, gloriatus est cuncta paene audiente Graecia nihil esse ulla in arte rerum omnium quod ipse nesciret; nec solum has artis, quibus liberales doctriam, musicam, litterarum cognitionem et poetarum atque illa, quae dequibus indutus esset, se sua manu confecisse
Abbreviated transcription (Latin):
complexũ Datum candem irbus hui¬
manis qualem nulla autea Ertus¬
tas coguouerit singularim xexficũq
uudiq oxcuma seutientem oxtuurq
dicrutrm ¶In hoc quota pais ent
ꝙ aut ĩnocentes curbitur aut ĩ proborũ
salera comxescet aut in pecuniauis
questionibus ueritarti contoa caliums¬
nĩa adcrit Dmuꝵ clle quidem ilis
queq oxrribus fu̾it srd maioribus
ct̾ar ius elucoscit cum regenda senatꝰ
rousilia et xoxularis ciror ad me¬
liora ducrudur̾i an non talem qe¬
Dam uidetur fuixisse Girgilius
quem sedicione uulgi iam faces et
saxa Iaculantis modcratorem de¬
dicͤ aniumm tum xirtate grauẽ ac
uieritis si foutr Eum quem cousaprir
sibent arricrilqz auribus astant
Habenint igitur autr onnul unũ
bouũ post hec adiecit diceudi paricum

Expanded text:
complexum, datum tandem rebus humanis, qualem nulla antea vetustas cognoverit, singularem perfectumque undique, optima sentientem optimeque dicentem. in hoc quota pars erit, quod aut innocentes tuebitur aut improborum scelera compescet, aut in pecuniariis quaestionibus veritati contra calumniam aderit? summus ille quidem in his quoque operibus fuerit, sed maioribus clarius elucebit, cum regenda senatus consilia et popularis error ad meliora ducendus. An non talem quendam videtur finxisse Vergilius, quem in seditione vulgi iam faces et saxa iaculantis moderatorem dedit: tum pietate gravem ac meritis si forte virum quem conspexere , silent arrectisque auribus adstant? Habemus igitur ante omnia virum bonum, post
Abbreviated transcription (Latin):
quodã xiudencie grintit in quo totas uel¬
uirãs suas eloquenciaixxareretur Nam
quis docerr di ligencuit mouirr behenĩẽ¬
homimibus etatis sue reguare In Iudi¬
cis dictus est Axud postiros bero id est cõ¬
sequuitus ut Cicrro iam non houmis no¬
mr̃ sede loquencie habeatur Quric igitui
spectimus hoc xroxositum nobit᷑ sit ixcui¬
xtum Ille se profecissi sciat Cui licrro ual¬

Expanded text:
quodam providentiae genitus, in quo totas vires suas eloquentia experiretur. nam quis docere diligentius, movere vehemenomnibus etatis sue regnare in iudiciis dictus est, apud posteros vero id consecutus ut Cicero iam non hominis nomen sed eloquentie habeatur. Hunc igitur spectemus, hoc propositum nobis sit exemplum, ille se profecisse sciat cui Cicero val
Abbreviated transcription (Latin):
go que tr uelle q̃q ad tritad cuos
otiuere arbitrabor ommia studiost
Di ligruterq curabo que cum faciam
bemuolenciam tuam erga me mnta¬
Gor merita non assequar ¶tem ita ad

Expanded text:
go, quae te velle quaeque ad te et ad tuos pertinere arbitrabor, omnia studiose diligenterque curabo. quae cum faciam, benevolentiam tuam erga me imitabor, merita non adsequar. vale.
Abbreviated transcription (Latin):
nes meat ¶trm pero iguur ate ut
hus lutrris lentis recixias cum in tuã
fidem uollicrare ir omma facturũ iura
causa derelinquo Sid id quod confido
fore dignum eum tua annana hospicio¬
q cognioneris pcto comxlectare Sili¬
gasm tuis habeas Item tauta michi

Expanded text:
 peto igitur a te ut his litteris lectis recipias eum in tuam fidem, polliceare omnia te facturum mea causa. de reliquo si, id quod confido fore, dignum eum tua amicitia hospitioque cognoveris, peto ut eum complectare, diligas, in tuis habeas. erit id mihi
Abbreviated transcription (Latin):
prltatio singulorum nuitata est et uiuaũ
ia ixytis alratoribus comxonitur et affe¬
rat quod uoluerĩt uixuta seuiouẽ qui eis
niactu bom afferret uitant autr̃ cant̃ ꝗa
Dauniosus est unũ rm̃signficat Suctomus¬

Expanded text:
pellatio singulorum mutata est, et unioneita a peritis aleatoribus conponitur rat quod voluerit, ut puta senionem, qui eis jactu bonum affert. Vitant autem canem, quia damnosus est, unum enim significat. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtabula suditur pugocalculis tesseris q¬
gant suir ꝙ tiuris spr̃m habeat Nam greci
turum xirgum bocãti Caltuli uocati ꝙ le¬
li partun ordine mouentur partim bage
Aoalios ordiuarios alios bagos axxeflant
At bers qui moueri non xossunt õmo ĩcitos
Dicunt unde et egentes inciti uocantur¬
quis sdos porocrdendi nulla restat Itr̃ Iactus¬

Expanded text:
Tabula luditur pyrgo calculis tesserisqergant sive quod turris speciem habeat, nam Greci turrim pyrgum vocant. Calculi vocati, quod leuli partim ordine moventur, partim vage: ideo alios ordinarios, alios vagos appellant; at vero qui moveri omnino non possunt, incitos dicuntquibus spes ultra procedendi nulla restat. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
ue ab exordio aut a narratione rxe¬
tatur oratiomis enumeratio futa ei
⁊ dedica oxera compata otõ uidebr᷑
esse artificii significandi ĩgemiq uẽ¬
dicandi et memorie ostendende uã qͣ
ueoxter e mitiũ enumerationis su¬
mendũ ⁊̃ a diuisione deinde ordine.
breuiter exxonende ⁊̃s st̾ q̃ crartate
etunt in cõfiima ͥ ͤ s̃ cõfutatiõe Nlũs

Expanded text:
ut ab exordio aut narratione repetatur orationis enumeratio. Ficta enim et dedita opera conparata oratio videbitur esse artificii significandi, ingenii venditandi, memoriae ostendendae causa. Quapropter initium enumerationis sumendum est a divisione. Deinde ordine breviter exponendae res sunt, quae tractatae erunt in confirmatione et confutatione.
Abbreviated transcription (Latin):
si ergo pollicitus sum me daturũ cãz
qua indactus blixes accesserit ad
maleficium ẽ si mimicitiarũ acerermã
intionem et piculi mecũ incercessisse de¬
monserant nõ ẽ dubiũ an confitea ⁊̃
cãs malefici fuisse utrũ at cõxlecti¬

Expanded text:
Si ergo pollicitus sum me daturum causam, qua inductus Ulixes accesserit ad maleficium, et si inimicitiarum acerrimam rationem et periculi metum intercessisse demonstravi, non est dubium quin confiteatur causam maleficii fuisse.» Ergo absoluti
Abbreviated transcription (Latin):
cac̃te igitur classes erant et
hostem progredi tibicines nite
excitum positi canere incepta¬
non omẽs qui in classib erant.
sed primie tantũ aassis homiẽs qͥ
tentũ iugiti quĩ milia eris ãpliꝰ¬
ne censi ẽrant infra classem aut̃
appellãtur si cunde q dassis ceterar
orõne qua hocamam legem suasit
queri solet quid sit clasficus quid

Expanded text:
cinctae igitur classes erant et hostem progredi tibicines inter exercitum positi canere inceptanon omnes qui in quinque classibus erant, sed primae tantum classis homines, qui centum et viginti quinque milia aeris ampliusve censi erant. Infra classes autem appellabantur secundae classis ceteraruoratione, Qua Voconiam legem suasit, quaeri solet quid s
Abbreviated transcription (Latin):
aio pontificum habetui aut regis
aut flamiinũ manguiã dorum cã
bot antem alia esse curiata alia
senteni iata curiati per lictorem
sui um ditestatio et testamẽta fieri

Expanded text:
gio pontificum habentur, aut regis aut flaminum inaugurandorum causa. Eorum autem alia esse curiata, alia centuriata; curiata per lictorem crorum detestatio et testamenta fieri
Abbreviated transcription (Latin):
mero culisse s x̾us alios inde sumosis¬
se ⁊ iõz ab illis quos sine dubio lege¬
rat transtulisse

Expanded text:
mero tulisse, sed prius alios inde sumpsisse, et hunc ab illis, quos sine dubio legerat, transtulisse
Abbreviated transcription (Latin):
non intelliguntier Gtantur tauren
bbi id facrie uotrrũt urrrcondius hãc¬
uers particulam de qua dicuur in
si quis didicerit comxositum coxula¬
t̾umqz esse neq ium tuns cõuingen¬
Di habire sed certa quadam siquifica¬
cieue factam nuͣꝙͣ xrofecto ⁊acioues
ac uarietates istuis conx̾hensurus q̃t
Oe quia longioris disitationis est
uoterit cui ocium ost rexcrite lh.in x.
Niaidi cõmentariis quos gramaticos

Expanded text:
non intelleguntur, utantur tamen, non intelleguntur, utantur tamen, ubi id facere poterunt, verecundius. Hanc particulam de qua dicimus, nisi si quis didicerit compositam copulatamque esse neque vim tantum coniungendi habere, sed certa quadam significatione factam, numquam profecto rationes ac varietates istius comprehensurus est. Quod quia longioris dissertationis est, poterit, cui otium est, reperire hoc in P. Nigidii Commentariis, quos Grammaticos
Abbreviated transcription (Latin):
contrariũ Non id̾circo causas l Se¬
crates non defendit quin id utilr isfit
it houestum excunarit a quo illa sig¬
inficatio non abhorirt que est in trica
origuie N catouis haud co inquit
ra uostremũ scribo quin xoxuli boni et
stremu sicutansiecunda quoq origuie¬
non longe scrus hac xarticula bus it
Ueq sacis in quit habuit ꝙ rum mot¬
culto i̾ciauerat qumn rus famã pro¬
stituerit ꝓretrrea anmaduertuus
quadrigarium in octano ãnalium x¬
ticula itabsum esse obscurissiuir riuis
suxat quin triũxhus decrinatur᷑
Item insixeo aunali ruisdem uerba
hec sunt xeur factum est quin castra
oelinqueret atqz crederent hosti
aliquem de sumo xectore nichil isse
in huis berbis negocii Nam quin btro¬
biqz eoositum scorout xlaissumi q
ossit Si ira dicas ⁊ omain uenit
uix suxat ut triumphus decernatie
¶nu alio locoxeur factum est ut castia
relinquerent acqz edirent hosti Sd
urantur saue quitã ixxiditi sunt x¬
sugn quintationum in uerbis que

Expanded text:
contrarium: non idcirco causas Isocrates non defendit, quin id utile esse et honestum existumarit; a quo illa significatio non abhorret, quae est in tertia Origine M. Catonis. Haut eos, inquit, eo postremum scribo, quin populi et boni et strenui sient. In secunda quoque Originon longe secus hac particula usus est: Neque satis, inquit, habuit quod eum in occulto vitiaverat, quin eius famam prostitueret. Praeterea animadvertimus Quadrigarium in octavo Annalium particula ista usum esse obscurissime. Verba superat quin triumphus decernatur. Item in sexto Annali eiusdem verba haec sunt: Paene factum est quin castra relinquerent atque cederent hosti. posse de summo pectore nil esse in his verbis negotii; nam quin utrobique positum pro ut planissimumque esse, si ita dicas: Romam venit; vix superat, ut triumphus decernatur; item alio in loco: Paene factum est, ut castra relinquerent atque cederent hosti. Sed utantur sane, qui tam expediti sunt, perfugiis commutationum in verbis quae
Abbreviated transcription (Latin):
cere mechos cã cito nec cãito poterit
concexere cursu ut nõ tes decies ⁊ es¬
piret conscia matri uirgo fuit krãs
ceras nunc hac dictãte xrisillas im¬
plet et ad mechum dat eisd ferre cy¬

Expanded text:
cere moechos tam cito nec tanto poterit contexere cursu, ut non terdecies respiret? conscia matri virgo fuit, ceras nunc hac dictante pusillas implet et ad moechum dat eisdem ferre ci
Abbreviated transcription (Latin):
sangume currus post bellacor es
positis insignib echon ĩt lacͥmas
guttis q humectat grandib ora
hastã alni galeam q ferut nãce¬
tera Turnus uictor hab tũ imipta
duces et uerfis anchades armis
postꝙͣ omins longe conitũ preces¬
sbiat ordo sabsistit eneas gemita¬
qr hec addidit alto Noe alias huui
ad lat̾mas cadem horridabelli Fata
uocant salue etermim nuhi maxie
pana Cternũ q uale Nec plura ef¬
fatus ad altos tendebat muros gressũ¬
p in castra ferebat AN

Expanded text:
sanguine currus. Post bellator equus sanguine currus. Post bellator equus positis insignibus Aethon it lacrimans guttisque umectat grandibus ora. Hastam alii galeamque ferunt, nam cetera Turnus victor habet. Tum maesta omnes et versis Arcades armis. Postquam omnis longe comitum praecesserat ordo, substitit Aeneas gemituque haec addidit alto: Nos alias hinc ad lacrimas eadem horrida belli fata vocant: salve aeternum mihi, maxime Palla, aeternumque vale. Nec plura effatus ad altos tendebat muros gressumque in castra ferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
nnes alii crates et molle feretr id
urbuteis texunt ungis et uinne
queruo G etructos q thoros obtentu
frondis iumbrant hic muenem agre¬
sti sublimem gramine ponũt Quale
u̾irineo demissum pollice florem scu
meltis mole seulanguẽtis horacinti
Cui neq fulgur adhuc nec dum sua
forma recessit Non iam mat̾ alit tell
uires q ministrat Tuz gemmas ue¬
stes auro q ostro q rigẽtes extulit
Qneas quas illi leta baborum ĩpsa
suis quondã manib sidomia dido
feterat et tenui telas disiruerat
ras q comas obunbit amictu clta¬
q preterca laurẽtis premia piuyne
Aggerat et longo predamuibet or¬
dine duci Addit equos ⁊ tella qui
spoliauerat hostem uixerat ⁊ pest
terga manus quos muteret unibris
inferias cesosparsuros sangeroui
flãmas indutos q iubet tes trunos
hostilib armis ĩpsoꝵ ferre duces
euo confectus acestes pectora nũ
sedans pugnis nit unguib ora
Eteritlur et toto piuiectus corpor
terre Ducunt et rutulo perfusos

Expanded text:
gnes alii crates et molle feretrum arbuteis texunt virgis et vimine querno exstructosque toros obtentu frondis inumbrant. Hic iuvenem agresti sublimem stramine ponunt, qualem virgineo demessum pollice florem seu mollis violae seu languentis hyacinthi, cui neque fulgor adhuc necdum sua forma recessit: non iam mater alit tellus viresque ministrat. Tum geminas vestes auroque ostroque rigentis extulit Aeneas, quas illi laeta laborum ipsa suis quondam manibus Sidonia Dido fecerat et tenui telas discreverat rasque comas obnubit amictu, multaque praeterea Laurentis praemia pugnae aggerat et longo praedam iubet ordine duci. Addit equos et tela, quibus spoliaverat hostem. Vinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris inferias, caeso sparsuros sanguine flammas, indutosque iubet truncos hostilibus armis ipsos ferre duces aevo confectus Acoetes: pectora nunc foedans pugnis, nunc unguibus ora sternitur et toto proiectus corpore terrae.~.~. Ducunt et Rutulo perfusos
Abbreviated transcription (Latin):
Dius dimia isciusiuodi inelinamẽta
niumm ac xieter modum significãt
it idcirco in culxas cadiuit ut uinolis
milierosus morosus uerbosus fauio
sus ingriosus et formosus et sorcio
Discixliuosus ꝯsiliosus bictoriosus q
Nl. cacho ita effigurauit Cur itrͣ facũ¬
diosa que Semixiomius a sclio tri¬
nodecuno rerum gestarum ita scuixsit
facta sua spectare oxortire. Dicca nõ si
An proxtrira quia iłlis quidem que
suxra xosuit ad hibendus est modus
quidam uoissarius Nam et gracia si
iuima quidõ it ĩodica et moies si
multi atq barii et uirta si xerxetua
et infiita et obcundancia et fama
si magna et ĩ quicta et ĩuidiosa sit ut¬
q laudabilia neq utilia sunt Ingrui¬
ũi autrut officuun et forma et disci¬
ulina it consiluim et uictoria it facũ¬
dia sicut ixse uirtutum amplitudiẽs
millis finibus cohibentur sed quãto
maiora auctioraꝙ sunt eciam tanto

Expanded text:
dius, omnia istiusmodi inclinamenta nimium ac praeter modum significant et idcirco in culpas cadunteadunt, ut vinosus, mulierosus, morosus, verbosus, famosus, cur ingeniosus et formosus et officiodisciplinosus, consiliosus, victoriosus, quae M. Cato ita affiguravit, cur item facundiosa, quod Sempronius Asellio XIII Rerum Gestarum ita scripsit: facta sua spectare oportere, non dicta, sian propterea, quia illis quidem, quae supra posui, adhibendus est modus quidam necessarius? Nam et gratia, si nimia atque inmodica, et mores, si multi atque varii, et verba, si perpetua atque infinita et obtundentia, et fama, si magna et inquieta et invidiosa sit, neque laudabilia neque utilia sunt; ingenium autem et officium et forma et disciplina et consilium et victoria et facundia sicut ipsae virtutum amplitudines nullis finibus cohibentur, sed quanto maiora auctioraque sunt, multo etiam tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Niqpdus sigulus homo be
ego arbitror uixta ul Garronem doc¬
tissimut in undecuno quientariorũ
dr amiacicorum uirsum ix anti quo
carmine refirt memoria hricle digen
Weligrntrui esse oxortit religiosus
iuxhax Cuius auteuiid̾ carmm sit
non seribit Atq codem loco Nigiduis
hoc in quit inclinamentum saxer
huniicrmodi uaborum ut uiciosus nu¬
lietosus religiosus signat coxia in quã¬
Dau ĩmodicam ⁊ei sux qua dicitur
Quio circa religiosus is axxellabam
afsigauerat eaq res bicio assiquabatia
Gid ureter ista que nigidius dict
alio quodam diueiticulo siguificatĩis
religiosus pro casto atq abstunrat
rogbentiq sese tcertis legibus fiibus¬
ꝙ dici cxtus Suili autrm modo
illa quoq bocabula ab eadem xresicta
origiit duicr sum siguificre uidltur
ueliguosi dues et teligiosa de lubral
Religiosi euim dics dicuntur tusti
omine infamis mxeditia in quibus
it ies diuinas facre et umauãxiam
nouam ixordiu crmuxerandim est
quos muilatudo umxritorum ite¬

Expanded text:
NIGIDIUS FIGULUS, homo, ut ego arbitror, iuxta M. Varronem doctissimus, in undecimo Commentariorum Grammaticorum versum ex antiquo carmine refert memoria hercle dignum: Religentem esse oportet, religiosus ne fuas, cuius autem id carmen sit non scribit. Atque in eodem loco Nigidius: Hoc, inquit, inclinamentum semper huiuscemodi verborum, ut vinosus, mulierosus, religiosus, significat copiam quandam inmodicam rei super qua dicitur. Quocirca religiosus is appellabatur, alligaverat, eaque res vitio assignabatur. Sed praeter ista quae Nigidius dicit, alio quodam diverticulo significationis religiosus pro casto atque observanti cohibentique sese certis legibus finibusque dici coeptus. Simili autem modo illa quoque vocabula, ab eadem profecta origine, diversum significare videntur, religiosi dies et religiosa delubra. Religiosi enim dies dicuntur tristi omine infames inpeditique, in quibus et res divinas facere et rem quampiam novam exordiri temperandum est, quos multitudo imperitorum
Abbreviated transcription (Latin):
secundum haus sabun antrixetratiouẽ
trmpla quidem ac delubia quia horũ
cumulus an uituxerationem non ca¬
dit utilloum quorum laus ĩmedesta
ist que non bulgo ac triuere sed cum
castitate seriomiaq adcundum et
reuerenda et erforuianda sunt magl
ꝙͣ inbulganda Qd dies religiosi dic¬
ti quos ex contraria proxtir homi¬
is diritatem relinquimus At Tẽ¬

Expanded text:
Secundum hanc Sabini interpretationem templa quidem ac delubra—quia horum cumulus in vituperationem non cadit, ut illorum quorum laus in modo extat —, quae non volgo ac temere, sed cum castitate caerimoniaque adeundum, et reverenda et reformidanda sunt magis quam involganda; sed dies religiosi dicti, quos ex contraria causa, propter ominis diritatem, relinquimus. Et Te
Abbreviated transcription (Latin):
saci asse xclasgos digrors xrtoris q dec¬
ciosisuunt qui focienda et uitanda discei¬
re nulla religio beruit Quuiod autẽ
air deducre uiclil aliud et ꝙͣ de tergire
Nlamfestis ducbus ⁊mos bitires socdida

Expanded text:
asse Pelasgos, agrorum pecorisque deogiosi sunt qui facienda et vitanda discerre nulla religio vetuit. Quod autem ait "deducere" nihil aliud est quam "detergere". Nam festis diebus rivos veteres
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯitis subsequeus uerba uon ixxruẽs
brachum proceriis porrrctum qua¬
si quoddam tellum orationis Sux¬
ulixio xedis in contrucionibus aut
maixiendis aut infuendis Sid si¬
in oresuunt ouima in eoautem ixso¬

Expanded text:
gitis subsequens verba, non exprimens; bracchium procerius proiectum quasi quoddam telum orationis; supplosio pedis in contentionibus aut incipiendis aut finiendis. Sed in ore sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
lectio uirilis et cũ suauicate quadam
grauis et nõ quidem prose simĩlis qr
cannẽ ẽ et se xoece canere testantur
nõ tũ in cãticum dissoluta nec xlas¬
mate ut nunt a plerisaz fit effemina

Expanded text:
lectio virilis et cum suavitate quadam gravis et non quidem prosae similis, quia et carmen est et se poetae canere testantur; non tamen in canticum dissoluta nec plasmate ut nunc a plerisque fit effeminat
Abbreviated transcription (Latin):
sectũ uidetur s mosestiẜus equidẽ cul¬
uatiusqz esse arbitror ub̃a noua in-¬
cognita maciditat dicere ꝙ̃ iiulgata
et̃ sordencia noua autẽ uiden dĩco aũt
etꝭ q̃ st̃ musitata et deserta  sĩt ue¬
ignoiiueris cum id scire aliqũ cexeris
magnifaiaas quo in loco aĩq s̾ qua¬
cũq in re dicere ueluti romẽ nobis.
uñtibus uetus relebrritusq homo ĩ
causis s pentina et qͣi tumultuaria
docrina ureditus cũ aoud ũfectũ ur¬
bis uerba faceret ⁊ dice̾ uelł io xi
ãdã miseroa uictu uiuere ⁊ furfure¬
ũ xanem exitare uniumq eructũ et
fetidum xotare ¶s̃ inquit ẽ ques rõmuis
apudã edit et foces bibit aspexert̃
ommes᷑ qui aderant alius aliũ Buro
tristiores turbato et requirente nultu
quidnã illud ucriusa uerbi foret xꝰ
Renide qͣi nestio ꝙ triste aut gallice
dixisse uniuersi eiserunt lege : et aut
ille axludam ueteres rusticos frum̃ci
furfurem dixisse idq a plãto ĩ co¬

Expanded text:
detur. Sed molestius equidem culpatiusque esse arbitror verba nova, incognita, inaudita dicere quam involgata et sordentia. Nova autem videri dico etiam ea quae sunt inusitata et desita, etsi sunt veignoraveris, cum id scire aliquando coeperis, magni facias quo in loco cumque et quacumque in re dicere. Veluti Romae, nobis praesentibus, vetus celebratusque homo in causis, sed repentina et quasi tumultuaria doctrina praeditus, cum apud praefectum urbi verba faceret et dicere vellet inopi quendam miseroque victu vivere et furfureum panem esitare, vinumque eructum et fetidum potare, Hic, inquit, eques Romanus apludam edit et flocces bibit. Aspexerunt omnes qui aderant alius alium, primo tristiores turbato et requirente voltu, quidnam illud utriusque verbi foret; post deinde, quasi nescio quid Tusce aut Gallice dixisset, universi riserunt. Legerat autem ille apludam veteres rusticos frumenti furfurem dixisse idque a Plauto in co
Abbreviated transcription (Latin):
ilsos Carus eris rome donec ce deserat
etas Contrectatus ubi manibus sor¬
descere nulgi cexeris aut tineris xas¬
ces caacurnius merces aut fugies uticã¬
aut iunctus mitteris ilerdam Et a¬
rectus a perta deferar in uicium uen¬
dentem chus et odores et xixer ⁊ qͥcꝙ

Expanded text:
 carus eris Romae, donec te deserat aetas; contrectatus ubi manibus sordeseere volgi coeperis, aut tineas pasees taciturnus inertis aut fugies Uticaaut vinctus mitteris Ilerdam. rectus operta, deferar in vicum vendentem tus et odores et piper et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
minus in nostris ponaris amite libel¬
lis nomĩs effiatur condicione tui Ast
ego nõ alium u̾ns hͦ dignarer hõre
Est aliquis nrm si mõ carmẽ honor
ler xodis officio fortunaaz nominis
extat Quaqz meos adeas ẽ uilla
uia nulla modos Nam xud ĩ ge¬
minos ita nomẽ suidere uersus de siãt
ut bor hͦ incixiatq ninor Et pude¬
at si te qͣ sillaba ꝑte moratur Artius
tes in uersum tuticani more benire.
fiat Et e lõgta suba x̾ma brenis a ͭ
producatur q̃ nunc corrextius exit et
sic ꝑ recta longa secũda mora Is
ego si uiciis ausim corrumxere nomẽ
Ridear et conctis pectus hrẽ neger
h ͨ miche causa fuit dilati numeris
huius ¶ Que meus adiecto fenore es¬

Expanded text:
minus in nostris ponaris, amice, libellis, nominis efficitur condicione tui. ast ego non alium prius hoc dignarer honore— est aliquis nostrum si modo carmen honor. lex pedis officio fortunaque nominis obstat, quaque meos adeas est via nulla modos, nam pudet in geminos ita nomen scindere versus, desinat ut prior hoc incipiatque minor. et pudeat. Si te, qua syllaba parte moratur, artius tes in versum Tuticani more venire, fiat ut e longa syllaba prima brevis, aut producatur, quae nunc correptius exit, et sit porrecta longa secunda mora. his ego si vitiis ausim corrumpere nomen, ridear et merito pectus habere neger. haec mihi causa fuit dilati muneris huius, quod meus adiecto faenore