comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate compulsi. et bonos ortem᷑
ut ĩ bono ꝑmaneãt: et malos
ꝯpellamꝰ. ut a malo discedant.
p̾stim qũi ĩ istis duob militi
lutis indiciũ. Ut siqͥs bonꝰ ẽ.
imitet᷑ ꝑseu̾antia caritatis ĩ
stephano: qͥ ãt mals ẽ. sectet᷑
exẽplũ correctionis ĩ paulo. Et
qui bonꝯ ẽ. eqͥtatẽ usq ad fiuẽ
teneat: qͥ ãt mab ẽ. qntociꝰ a
sua ꝑu̾sitate discedat. Nec bonũ
hoĩe p̾sumptio iusticie faciat
negligente: nec malũ. iniqͥ¬
tatis ꝯsid̾atõ faciat despante.
S ille bonũ fortit̾ teneat ne ꝑ¬
dat: iste malũ celerit̾ deẜat ne¬
et ip̃e ꝑeat. Bonꝰ timeat neca¬
dat : malꝯ conet᷑ ut surgat. Qͥs¬
ĩ malo: et cũ eoerigat᷑ ĩ bono.
Qm̃ et ille cecrdit malꝯ: et sur¬
rexit bons. ꝓstratꝰ ẽ iniquꝰ: et
erectꝰ ẽ iustꝰ. Cecroit seuissimꝰ
ꝑsequutor: et surrexit u̾idicus
p̾dicator.Cadẽs. lumen corporis
impius ꝑdidit: surgẽs ãt lunẽ
cordis iustificatꝰ accepit. Cõiuĩc

Expanded text:
tate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus lutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum iniquitatis consideratio faciat desperantem, sed ille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisin malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus
Abbreviated transcription (Latin):
debouis sumiauiꝰ exempla. Qͥs
ascendet ĩ mõte dĩ ⁊ aut quis
reqͥescet ĩmõte sc̃o eius: Cũq
plures qui ascensuri sũt mõtẽ
diũ descͥpsiss. qui diu̾sis fuere
dei iacob. Et ĩ alio loco de õĩbꝰ scĩs.
Seu̾atõ iustoꝵ benedicet᷑. De ma

Expanded text:
De bonis sumamus exempla, Quis ascendet in montem Domini, aut quis requiescet in monte sancto eius? cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini descripsisset, qui diversis fuere ium faciem Dei Iacob. Et in alio loco de omnibus sanctis, Generatio iustorum benedicetur. De ma
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa. nõ tͥ uideat᷑ impossibłe ut
uͥgo pareret: u̾go pariens per¬
maneret: intellige natũ dñ
et nõ mirab̾is uͥginus ꝑtum:
ut gͦ nou̾itis antiqͦs scõs et ius¬
tos desid̾asse uid̾c: qd̃ ꝯcessu ẽ
huic sem symeoni: ip̃e dñs nr̃¬

Expanded text:
ima, non tibi videatur impossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos desiderasse videre quod concessum est huic seni Simeoni, Dominus n
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Multi iusti et ꝓpħe uolueĩt
iud̾e q̃ uos indetis. et nõ uide¬
rũt:. et audire q̃ auditis. et nõ
audierũt. Multũ senex iste fuit
ad audiẽdum serus: s ad uidẽ¬
dum maturs. Non expectauit
putas isti ocłi uidebũt. ꝑ que
cordis ocłi reuelabũt᷑ : Dicebat
ista ĩ or̾ombꝯsuis: et ꝓdesid̾io
suo accepit responsu: qd̾ non
ĩfantem: uidit ille et agnouit
Ubi nou̾at: qd̃ agnouit e n
itꝰ ẽ reuelatꝰ: qui foris ẽ uatꝰe¬

Expanded text:
e voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non ginfantem: vidit ille, et agnovit. Ubi noverat quem agnovit? An intus est revelatus, qui foris est nat
Abbreviated transcription (Latin):
matri fecunditatem actulit:
uͥgnutatẽ nõ abstulit. Syme¬
on ille senex diu iuxat: cuis
etas compata ẽ amie: et audi¬
erat responsimi: ꝙ nõ eẽt insu¬

Expanded text:
matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparatur Annae; et audierat responsum; quod non esset visu
Abbreviated transcription (Latin):
Erito igit᷑ dilectissimi di¬
es iste manifestatõe dm̃
consecratꝰ: specialem
ĩtoto mũdo optinuit dignita¬
tem: q̃ incordib nris digno de
Quantam enĩ graꝵ actõnẽ de¬
ꝓbat obcecatio iudeoꝵ. Qõ em̃ĩ
tam cecu qͥd tami lucis alienir¬
ꝙͣ illi sac̃ dotes et scribe israbeli¬
taꝵ fuerunt : qui ꝑcũctantib
nasc̾e̾t᷑ hoc responderũt deppie¬
tico eloquio:  qd̃ indicabat stel¬
la decelo: Queutiꝙ pot̾at ma¬
gos iherusolimis p̾c̾inissis. usq
adcunabula pueri sic̃ postinõ¬
dum fecit sua significatione ꝑ¬
duc̾e: nisi ad ꝯfutandã iudeoꝵ
duricia ꝑtinuiss. ut nõ solu
ductu syd̾is: s etia ip̃oꝵ ꝓfessio¬
ne ĩnotesc̾et natiuitas saluato¬
ris. Iam ergo aderuditionẽ gẽ¬
tium ꝓpheticus ẜmo transibat.
et p̾nũciatum antiqͥs oraculis
xp̃m alienigenaꝵ corda discebãt:
cum iudeoꝵ ĩfroelitas u̾itatem
ore ꝓferret. et mẽdatiũ corde re¬
tineret. Noluerunt enĩ agnosc̾e

Expanded text:
erito igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debmur. Quantam enim gratiarum actionem derobat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, qquam illi sacerdotes et Scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus nasceretur, hoc responderunt de prophetico eloquio, quod indicabat stella de coelo. Quae utique potuerat mages Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri sicut postmodum fecit, sua significatione perducere, nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
mei qͥddixim. Homo es. et
dicõ q̃ aĩa uocat᷑: qͣ constat ꝙ hõ
es. Constas eĩ ex aĩa et corpe: Ha¬
bes itaq sp̃m ĩuisibile:. corpus
potuũ ex sp̃u tuo: Respondet oĩs
qui uiuit. Qͥ ãt hoc nõ p̃t respon¬
d̾e: nescio siuiuit. Qd respõdet oĩs
de sp̃u meo. Uis ergo et tu uiu̾e
de tuo. Non p̃t uiu̾e corp xͥ: nsi¬
de sp̃u xp̃i. Inde ẽ ꝙ exponens nb̃
inqͥt. uuũ corpꝰ. młti siꝰ. O sa¬
cranentũ pietatis: o signũ uni¬
tatis: o uĩculu caritatis. Qͥ mlt
uiu̾e hab ubi uiuat: hab uirde
niuat. Accedat: credat: uinat ĩ
deo: deo incorꝑet᷑: ut ninificet᷑.
Nou abhorreat acõpage mẽbroꝵ.
nõ sit putre membrũ qd̃ reseca
ri m̾eat᷑ : nõ sit distortu. de quo
erubescat᷑. Sit pulchrũ sic aptũ:
sic sauũ Hereat corꝑi: uiuat d̾õ
de dõ. Nũc laboret ĩ t̾ra: ut post

Expanded text:
quid dixerim. Homo es, et dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus pus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de tuo. Non potest vivere corpusnde est quod exponens nobis inquit, unum corpus multi sumus . O sacramentum pietatis, o signum unitatis, o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat, vivat in Deo. De Deo incorporetur, ut vivificetur. Non abhorreat a compage membrorum, non sit putre membrum qri mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut po
Abbreviated transcription (Latin):
mur : ratõnabilem. Idẽ ꝑ qͣm
a bestiali sensu exuamͣ accepta¬
mꝰ: ꝑ hãc acceptabiles eius uni¬
cofilio sims. Nichil ratõnabłiꝰ
ut qr silĩtudĩem mortis erꝰ ⁊bap¬
tismo accepimꝰ. siłitudĩem qͦ
caruis et sanguĩs sumamus:
ita ut u̾itas nõ desit ĩsac̃mẽto:
et ridiculũ nlłm fiat apagauis.
ꝙ cruorem occisi hoĩs bibamꝰ
Si ẽi disciplĩ patient̾ fr̾e neqͥue¬
cat carne incã ⁊cet̾a. s dixer̃t¬

Expanded text:
amur, rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur, acceptar hanc acceptabiles ejus unico Filio simus. Nihil rationabilius ut quod similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitudinem quoque carnis et sanguinis ejus sumamus, ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Si enim discipuli patienter ferre nequivecat carnem mea
Abbreviated transcription (Latin):
tũ aliud ꝙͣ caro xp̃i et sãguis
post cõsecra tõem credenda sũt.
Unde ip̃a u̾itas addiscipłos. hxc
inqͥt caro mea ẽ ꝓmũdi uita.
Et ut mirabilius loqͣr: ñ alia
plane ꝙͣ q̃ nata ẽ de uͥgĩe maria.
et passa ĩcruce: et resurrexit de
sepulcro. Iec iꝙ̃ ipa ẽ. et ideo
cotidie offert᷑. Et cum digne ꝑcipit᷑.
qͥdem istũ ꝙ sumimꝰ ĩ mst̾io:
illum utiq intelligo panẽ. qͥ ma
et igne passionis decoctꝰ in ara
crucis. Pauis eĩ ãgłoꝵ: fc̃s ẽ hõi

Expanded text:
 aliud quam caro Christi et sanguis post consecrationem credenda sunt. Unde ipsa veritas ad discipulos: Haec, inquit, caro mea est, pro mundi vita. Et, ut mirabilius loquar, non alia plane, quam quae nata est de Maria, et passa in cruce, et resurrexit de sepulcro; haec, inquam, ipsa est. Et ideo offertur, et, quum digne percipitur, quidem istum, quem sumimus in mysterio, illum utique intelligo panem, qui manu et igne passionis decoctus in ara crucis. Panis enim angelorum factus est ci
Abbreviated transcription (Latin):
ãt putarẽt sic ĩ istocibo et potu
ꝓmitti uita et̾na. ut qͥ eam su¬
merẽt iã nõ corꝑe morerentur:
huic cogitatõi dignatus ẽ occur¬
rere. Nam cũ dixiss qͥ mandu¬
cat meaz carnem et bibit meũ
sanguĩe. habet uita et̾na: ꝯti¬
nuo sb̃iecit. Et ego resuscitabo

Expanded text:
autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit
Abbreviated transcription (Latin):
qui cam nõ sũpfit: nõ uiuet.
Nec tamen qͥ ea supsit: iuuet.
Fieri eĩ p̃t:ut senio uł morbo ł
aliquo casu. plurimi et qͥ eã sup̃¬
ẜint. moriant. In hoc uͦ cibo ⁊ po¬
tu. ad ẽ corpore et sanguĩe dñi.
nõ ita ẽ. Nam et qui eam nõ su¬
mũt nõ habent uita: et qui eã
siunit habet uita et hanc utiq
et̾nam. Hũc itaq cibũ ⁊ potu
societatem nult intelligi corꝑis
et mẽbroꝵ suor. qd̃ ẽ sca eccłia:

Expanded text:
qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod est sanc
Abbreviated transcription (Latin):
mãducat corde. nõ p̾mit dente.
Ego sũ panis uiuꝰ: qui de celo
descẽdi. Id̃o uiuis: quia decelo
descendi. De celo descedit ⁊ mãna:
s mãna umbra erat. iste u̾itas ẽ.

Expanded text:
manducat in corde, non qui premit dente. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendit. De coelo descendit et manna, s
Abbreviated transcription (Latin):
Ollempnitate diei
huiꝰ admonenius
scientes: ĩstruimꝰ
negligentes. Ascen
sum ĩ celum dĩ. hodie sollẽ¬
uit̾ celebramꝰ. Dñs enĩ salua¬
tor ñr posito corꝑe et recepto
corpore: postea ꝙͣ resurrexit a
intuendiu: maĩb ꝯtrectan¬
dum: edificans froẽ exhibẽdo
fragilitati et infirme crepida¬
tõni.tam magnũ miraculũ
uno die exhib̾e. et inde sb̃tra¬
audinimꝰ cum leg̾et᷑ liber ac¬
tuu apłoꝵ ͥ ꝯu̾̃satꝰ ẽ cuui eis¬

Expanded text:
olemnitate diei hujus admonemus scientes, instruimus negligentes. Ascensum Domini in coelum hodie solemniter celebramus. Dominus enim Salvator noster, posito corpore, et recepto corpore, posteaquam resurrexit a intuendum, manibus contrectandum, aedificans fidem, exhibendo fragilitati et infirmae trepidationi tam magnum miraculum uno die exhibere, et inde subtraaudivimus, cum liber Actuum Apo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenimꝰ: q̃ at̾renis actib om̃e
pẽnatũ aĩal leuant. In futuris
uidelic amior et spes: de p̾t̾itis
ãt timor et penitentia. Penne gͦ
ad supua eleuãt. Que apte q ꝯ
dubio et amãt celestia q̃ spant:
et spant q̃ auiãt. Duc uͦ corpora
ꝯteginit: qr tuuor et penitetia
ab onũpotentis dei ocłis. coꝵ ma

Expanded text:
invenimus quae a terrenis actibus omne pennatum animal levant, in futuris videlicet amor et spes, de praeteritis autem timor et poenitentia. Pennae erad superna sublevant. Quae apte quoque dubio et amant coelestia quae sperant, et sperant quae amant. Duae vero corpora contegunt, quia timor et poenitentia ab omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
sparsisti: et timens abii. et abs¬
condi talentũ tuũ ĩ t̾ra. Ecce ha¬
bes qd̃ tuũ ẽ. Notandũr: qd ĩ¬
men ad lucrum deẜuire dissił¬
at. Et timuisse se dic̃ ĩ lucrũ talẽ¬
tũ expend̾e : qͥ hoc solũ time de¬
buerat: ne hoc sine lucro addũz

Expanded text:
abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inmen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad
Abbreviated transcription (Latin):
Eo dñs qͥtalenta ꝯtulit:
ratonem positurs redit:
quia is qui uc̃ pie sp̃alia dona
tribuit: districte in iurditõ me¬
rita exquiret. Qdͥ qͥsq accepit
ꝯsid̾at: et qd lucrum de accepti
reportet pensat. Seruus qui ge¬
minata talenta retulit. a dño
laudat᷑: atq adet̾na remuñ¬
atõc ꝑducit᷑: cum ei uoce diũ

Expanded text:
ominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merita exquirit. Quidquid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis talentis reportet pensat. Servus qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunerationem perducitur cum ei vo
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝯuenit᷑:. eiq dicit᷑. Noli extẽ¬
de te cum sis paup: ꝯtͣ diuitem.
h̾editario nec ꝓpͥo unꝙͣ debi¬
to obuoxius: et ip̃e instꝰ ẽ: et a¬
lios iustificat xp̃s. Noli ꝯtra eũ
te extende:l in tantum paup: ut¬
remissiõĩs pcc̃oꝵ apꝑeas cotidia¬
nꝰ ĩ or̃oue mendicꝰ. Tuo ãt ꝯsilio
in qͥt abstine te. Unde: nisi a p̾¬
sũptõe fallaci: Ille quippe qr nõ
reꝰ. Si eĩ d̾rexis ocłm tuũ ad illũ:
nusꝙͣ parebit. Ocłm tuĩr. ocł̃m¬
uidelicet humanũ. qͦ c̾uis huma¬
na: si direx̾is ad illum: nusqͣm
dũ uid̾e tu potes. Parauit eĩ sibi
pẽuas sic̃ aquile : et uadet in do¬
mũ ꝓpositi sui. Unde adnos
utiq uenit: nec tales qͣlis ueĩt
lectõe nemo habet : ut aĩa suã
ponat qͥs ꝓamicis suis. Eumq
sic iinitemͣ pia obediẽtia: ut ei

Expanded text:
tas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. reditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extenderemissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculuvidelicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam dum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit lectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
dicam et alienũ se putãdo saua¬
re. s suũ saltem ulłm hr̃e pc̃cur:
etiani si auidior ẽ ꝙͣ ratio salu¬
tis exposcit: młtum ẽ ad illũ:
nõ capit tantũ. Et bñ qd̾ ista ꝓ¬
u̾bioꝵ sententia ꝯmonet᷑: que
ꝯtinuo sb̾iungit et dicit. Ꝙ si
auidior es: nõli xupisc̾e cibos

Expanded text:
dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, nol
Abbreviated transcription (Latin):
quia si reqͥras qͥd maths
de incaruatõe diũ sentiat: hoc
nimiꝵ sentit qd marchus: lu¬
cas et iohẽs. Si q̃ras qͥdiohes sẽ¬
tiat: hoc ꝓculdubio qd̾ lucas.
march. et math̃s. Si q̃ras qͥd
march: hoc qd math̾s. iohẽs.
et lucas. Si q̃ras qͥd lucas: hoc
ip̃a ẽ ĩ uno. q̃ ẽ simł ĩqͣtuor. Qͥc¬
ꝙ eĩ ĩ uno ĩuen̾is: hoc ĩ oĩbus

Expanded text:
i. Si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat, hoc nimirum sentit quod Marcus, Lucas et Joannes. Si quaeras quid Joannes sentiat, hoc proculdubio quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si requiras quid Marcus, hoc quod Matthaeus, Joannes et Lucas. Si quaeras quid Lucas, hoc ipsa est in uno quae est simul in quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, hoc in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Uia eĩ p̾dicatores scĩ boũ
noĩe designant᷑: docet pau-¬
lus apłs legis testimõiu expo¬
uẽs. Non obturab̾ os boui tͥtu¬
rãti. In sc̃ĩs gͦ p̾dicatorib płãta
pedis ẽuituli: scilic mature
ĩcedens: et fortis et diuisa Q
neu ĩ oꝑe: et diuisiõez ungule
ĩdiscretõe. Non ẽĩ facile p̾dica¬
tõ eiꝰ accipit᷑: si leuis ĩ moribꝰ¬

Expanded text:
uia enim praedicatores sancti boum nomine designantur, docet Paulus apostolus, legis testimonium exponens: « Non obturabis os bovi trituranti . In sanctis ergo praedicatoribus planta pedis est vituli, scilicet et mature incedens et fortis et divisa. Quinem in opere, et divisionem ungulae in discretione. Non enim facile praedicatio ejus accipit
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ oꝑa: ad seꝙ̃ dam ĩiquitatẽ
nõ st̃ retorta. Hi ãt pedes rectos
nõ hñt: qͥ ad mala mũdi q̃ re¬
liq̃rint reflectũt᷑. De qͥb scͥptũ
et sus lota ĩuolutabro luti. Do¬
lebat deqͥbdã doctor eg̾gio qũ
pedẽ rectitudĩs retro detorserãt:
quib ꝑ ĩcpatõe dicebat: Qͦmͦ¬

Expanded text:
opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta. Hi autem pedes rectos non habent, qui ad mala mundi quae reliquerunt reflectuntur. De quibus scriptum et sus lota in volutabro luti . Dolebat de quibusdam doctor egregius, quod pedum rectitudinem retro retorserant, quibus per increpationem dicebat: Q
Abbreviated transcription (Latin):
ex agerãt: nntus tñ dulcedĩe
ꝑ caritatem ẜuant. Preponũt
sibi ĩ aĩo ip̃os plerumq quos
corrigũt: meliores estiiant
eos quoq qͦs iurdicant. Qõ nide¬
licet agentes: et ꝑ disciplinam

Expanded text:
 dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
longa mora ĩt̾ueniente ꝓhibu¬
uoscit. P̾lerumq caritas qͥbda
occupatõib p̾pedita: et in tegra
flagrat ĩ corde: et tñ nõ mostra¬
tui in oꝑatõe. Quia et sol cum
nubete gitͣ nõ uidet᷑ ĩt̾ra: ⁊
tñ ardet ĩ celo. Sic sic ẽẽ occupa¬
ta caritas solet. Et intus uim
sui ardoris exerit: et foris flam¬
mas oꝑis nõ ostendit. S quia
nc̃ ad loꝙ̃dum tp̃s rediit : ur̃a
me studia accendũt: ut mͥ tã¬
to amplius loqui libeat. qnͣto
hoc ur̃e mẽtes desid̾abilis exp̃tãt.
euangłica fr̃es merͥ qr¬
I

Expanded text:
longa mora interveniente prohibuue recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo. Sic sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. evangelica, fratres mei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sciũt ex paucis młta cogitare. Qd̃
flente dño illa iherusolimoꝵ sõ¬
u̾sio describit᷑: q̃ a uespasiauo
et tito romanis pͥncipib fc̃a ẽ:
uuillꝰ qui hystoria eũsionis eiꝰ¬
dem legit iguorat. Romani el
pͥncipes denũciant᷑: cum dicit᷑
Quia uenient dies inte: et cͥcũ¬
dabũt te ĩnmici tui uallo: et

Expanded text:
iunt ex paucis multa cogitare. Quod flente Domino illa Jerosolymerum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo;
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑ ꝓpha ẽẽ innotuit: ĩpletũ
ẽ qd̃ de xp̃o suus p̾cursor p̾dixit:
illum oportet cresc̾e: me ãt mi¬
nui. In estimatõne quippe ppłi.
et xp̃s creuit. quia agnitus ẽ qd̃
erat:et iohes decreuit.quia cessa¬
uit dici qd̃ non erat. Igit᷑ qm̃ et
idem iohes ideo in scĩtate ꝑstitit.
qm̃ in cordis humilitate ꝑdura¬
uit: et młti idcͥco ceciderũt : qͥa
apud seip̃os elata cogitatione tu¬
iuerunt: dicat᷑ recte : om̃is ual¬
lis implebitur: et omĩs mons ⁊
collis hũiliabit᷑. Quia hũiles.

Expanded text:
debatur propheta esse innotuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
Muis uallis implebit᷑:¬
et omĩs mons et collis
humiliabit᷑. Qui hoc loco ualli¬
um nomĩe nisi humiles: qui
montium et colliu. nisi suꝑbi
homĩes designant᷑. In aouetu
igit᷑ redẽptoris nr̃i ualles ĩplete:
montes uͦ et colles huĩliati st̃:
quia inxta ei uocem. omis qui
se exaltat hũiliabrͣ: et qui se
humiliat ex altabit᷑. Uallis et

Expanded text:
mnis vallis implebituret omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine, nisi humiles; qui montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt. Quia juxta ejus vocem, omnis qui se exaltat humiliabitur: et omnis qui se humiliat, exaltabitur
Abbreviated transcription (Latin):
nimiꝵ infide mediatoris dei ⁊
hõĩnu hoĩs xp̃i ih̃u. et gentilita
plenitirdinez gr̃e accepit: et iu¬
dea ꝑ etrorem ꝑfidie hoc unde tu¬
mebat ꝑdidit. Omĩs gͦ uallis
ĩplebrͣ: quia corda humilium
sacte doctrine eloqͥo uͥtutũ gr̃a
replebunt᷑: iuxta hoc qd̃ scͥptu
ẽ. Qͥ emittit fontes ĩcõuallibꝰ.
Et uirde rursum dicit᷑. Et ꝯual¬
les abundabũt frumẽto. Imõ¬
tib namq aqua dilabit᷑:. qͥa
suꝑbas mentes u̾itatis doctͥna
deserit. S fontes inconuallibꝰ
surgunt: quia mentes huĩliuz
ũbum p̾dicatõis accipiũt. Iaz
uidems:iam cõualles frum̃to
habindare conspicimꝰ : quia
illoꝵ ora pabulo u̾itati ꝯpleta
sũt: qui mites ac simplices.:
huic mũdo despicabiles ẽẽ uidebã
mira sanctitate p̾ditum ppłs ui¬
derat: illum hunc ẽe singłarit̾ cel¬
sum ac solidum montem c̃debat.
de quo scͥptum ẽ. In noussimo di¬

Expanded text:
s Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantmira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo di
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Estimante aũt ppło: et cogi¬
tantib omĩĩb in cordib suis de
requirebant dicentes.Nimquid
xp̃s es tu: S nisi idem ioħes apd̃
se uallis ẽẽt: repletus gr̃e sp̃u nõ
fuiss. Qͥ ut hoc qd̾ erat ostend̾et:
dixit. Uenit fortior me: cuiꝰ nõ

Expanded text:
te autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de requirebant dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me,
Abbreviated transcription (Latin):
menti eius solu̾e.idest incarna¬
tionis eius mist̾ium ꝑscrutari.
nõ se dignũ ẽẽ phibuit. Eius ẽẽ
sponsam eccl̃iam credebant: qui
hũc quia xp̃s eẽt estimabant. S
ait. Qui h̃t sponsam: sponsꝰ ẽ.
Ac si dic̾et. Ego sponsꝰ nõ suur:. s
amicus sponsi sum. Nec ꝓpt̾ uocẽ¬
suam. s in uoce sponsi segaudere
ꝑhibebat. Quia nõ ideo letabat᷑ ĩ
corde. qm̃ appłis hũilit̾ audiebat᷑
loquens:ͥ s quia ip̃e u̾itatis uoc̃e¬
audiebat intus: ut loq̃ret᷑ foras.
Qd̃ bene gaudium impletu dic̃:
quia quisqͥs de sua uoce gaudet:
plenũ gaudiuz non habet.Aquo
et subditur. Illum oportet c̾scere:
me aũt minui. Qua in re que¬
rendum ẽ. in quo creuit xp̃s: ĩ
quo minutꝰ ẽ ioħes: nisi qd ppłs
ioh̃is abstinentia uidens.remo
int̾ poc̃ores ambulantem ĩtuẽs:

Expanded text:
menti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Christus esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter vocesuam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter audiebatur loquens, sed quia ipse audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet, a quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . Qua in re quaerendum est in quo crevit Christus, in quo imminutus est Joannes, nisi quod populus Joannis, abstinentiam videns, remointer peccatores ambulantem intuens,
Abbreviated transcription (Latin):
nãꝙ: transinigratio fc̃a ĩt̾pre¬
tatur. Iam quippe redẽptor ñr
a passione adresurrectõez: a
morte aduitam. apena adglo¬
riam: a corruptione adĩcorrup¬
tione transinigrau̾at. Et pris
post resurrectoe ĩgalilea a dis¬
cipulis uideat᷑ quia resurrectio¬
nis eius gli̾am post leti uidebimꝰ.
si modo aniciis ad uͥtutu celsi

Expanded text:
igratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsi
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitate. de lectio¬
nis euangelice expoĩtõe
transcurrimꝰ: s libet ut dehac ca¬
dem sollempnitate aliqͥd subti¬
lius loquam᷑. Dne et enĩ uite erãt:
quaꝵ miam nonims: alt̾a nes¬
ciebams. Una quippe mortalis ẽ:
alia ĩmortalis. Una corruptõis:
alia incorruptionis. Una mor¬
tis: alia resurrectõnis. S ueuit
mediator dei et hominuz. homio

Expanded text:
solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptionis; una mortis, altera resurrectionis. Sed venit Mediator Dei et hominum h
Abbreviated transcription (Latin):
displicebat. Didicistis uͥgines
pudorem marie: discite hũilita¬
tem. Uenit. ꝓpinqua ad ꝓxiniã.
iunior ad seniorẽ: nec solũ ue¬
nt ÷ s etia pͥor salutauit. Decet
ẽrͣ ut qͣnto castior uͥgo: tauto
hũilior sit. Nou̾it deferre seuio¬
rib ͥ sit magistra hũilitatis: ĩ
qua ẽ ꝓfessio castitatis. Est et c̃a
pietatis: ẽ etiam norma doct᷑¬
ne. Cõtuẽdũ ẽ ẽĩ ͥ qr suꝑior ue¬
uit adĩferiorem: ut inferior
adiuuet᷑. Maria ad helizabeth:¬

Expanded text:
isplicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. contuendum est enim quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur, Maria ad Elisabet
Abbreviated transcription (Latin):
cite et uos sc̃e mlĩes sedulitatez:
qͣm pregnantibo debeatis exhibe̾
cognatis. Mariaz q̃ ante sola m ĩ¬
timis penetralib u̾sabat᷑: non
apublico uirgiuitatis pudor
nõ astudio aspitas montiũ:. nõ
abofficio ꝓlixitas itiu̾is retarda¬
uit. In moutana uͥgo cũ festĩa¬
tõe: nͥgo officii menior. ĩ iuirie ĩ¬
menior: affectu igẽte nõ sexir.
relicta prexit domo. Lectio.¬
Iscite uͥgiẽs nõ cͥcũcursare
ꝑ alienas edes: nõ denio¬
rare in plateis: nõ aliqͦs ĩpubli¬
co misc̾e smones. Maria ĩ domo
seria festina ĩpublico: mansit
apd̃ cognatam suã tͥb mensib.
Et ẽi q̃ ꝓpt̾ officiũ uen̾at: inh̾ebat
officio. Mausit tͥb mẽsib: nõ¬

Expanded text:
cite et uos, sanctae mulieres, sedulitatem quam praegnatibus debeatis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus uersabatur, non a publico uirginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardauit in montana uirgo cum festinatione, uirgo officii memor, iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta perrexit domo. discite, uirgines, nper alienas aedes, non demorari in plateis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo seria, festina in publico, mansit apud cognatam 1289 suam tribus mensibus. Etenim quae propter officium venerat, inhaerebat officio. Mansit ergo mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
repletꝰ ẽẽt sp̃u scõ: repleuit ⁊
mr̃em. Exultauit iohẽs: exulta¬
uit et marie sp̃s. Exultãte iohẽ re¬
plet᷑ helisabeth: mariã tamen
re cognouims. In ꝯp̾hensibilis
eĩ: ĩ cõp̾hensibilit̾ oꝑabat᷑ ĩ m̃re.
Et illa post eptũ replet᷑. ista ãn
conceptum.
Enedc̃a tu int̾ młies: ⁊ bñ¬
dc̃s fructꝰ uẽtris tui. Eti
uude hoc mͥ: ut uẽĩat mat̾ dñi

Expanded text:
u sancto, replevit et matrem. Exsultavit Joannes, exsultavit et Mariae spiritus. Exsultante Joanne, repletur Elizabeth: Mariam tamen re cognovimus; incomprehensibilis enim incomprehensibiliter operabatur in matre. Et illa post conceptum repletur, ista ante conceptum. Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Et u
Abbreviated transcription (Latin):
Simul ãt ut audiuit salutatõ
marie elizabeth: exultauit ĩ fãs
ĩnt̾o eiꝰ. et repleta ẽ sp̃u sc̃o. Uide
tes. Uocẽ pͥor elisa beth audiuit.
s iohẽs pͥor grãm sensit. Illa na¬
ture ordiuẽ audiuit: iste exulta¬
uit ratõe mistii. Illa marie: iste
diũ sensit aouẽtu. Femĩa młri.
et pignꝰ pigneri. Iste gr̃a loquũ¬
tͣ. illi intus oꝑant᷑. Pietatisqi
mist̾iu mat̾mi adoriũt᷑ ꝓfectib:
dupliciq miracło ꝓphetãt mĩes

Expanded text:
imul enim ut audiuit salutationem Mariae Elisabet, exsultauit infans in utero eius, et repleta est spiritu sancto. uide tes. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, illa Mariae iste domini sensit aduentum, femina mulieris et pignus pignoris, istae gratiam loquuntur, illi intus operantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ fructus illis. qͥ de marie uẽtre
ꝓcessit. Ipẽ fructꝰ uẽtͥs ẽ flos radi¬
cis: de quo bñ ꝓphauit ysaias di¬
cens. Exiet uͥga de radice iesse: ⁊
flos ex radice eius ascẽdet. Radix
eĩ ẽ familia iudeoꝵ: uͥga maria:
fios marie xp̃s: qͥ ueluti bone ar¬
boris fructo ꝓ nr̃e uͥtutis ꝓcessu.
nc̃ floret: ñc fructificat ĩ nob̾:
ñc rediuiua corꝑis resurrectiõe
reparatur. Lectio.uͣ.
Tunde hoc mͥ: ut ueniat
mat̾ dnũ.dmei ad me: No
quasi ignorãs dic̃. Scit ei ẽe sc̃ĩ sp̃s
tre dni ad ꝓfectũ sui pign̾is sa¬
lutetur. S qͣsi nõ humam hoc
noscat: ita dicit: unde hoc mͥ.
Hoc ẽ: qͣntũ bonũ mͥ accidit. ut
mat̾ dñi mei ueniat adme.Nõ
cognosco ineũ. Uude hoc mͥͤ Qͥ
Non usitata hec officia feĩaꝵ st̃
t̃iu. Mat̾ dni. u̾bo feta: dõ plena
ẽ. Ecce eĩ ut fc̃a ẽ uox salutatõis
tue ĩ aurib meis:exultauit in¬
gandio ĩfans ĩ ut̾o meo. Et bf̃a q̃
c̃droisti. Uides ñ dubitasse ma¬

Expanded text:
sunt fructus illius, qui de Mariae uentre processit. ipse fructus uentris est, flos radicis, de quo bene prophetauit Esaias dicens: exiet uirga ex radice Iessae et flos ex radice ascendet; radix enim est familia Iudaeorum, uirga Maria, flos Mariae Christus, qui ueluti bonae arboris fructus pro nostrae uirtutis processu nunc floret, nunc fructificat in nobis, nunc rediuiua corporis resurrectione reparatur. et unde hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? non quasi igtre domini ad profectum sui pignoris salutetur — sed quasi non humani hoc noscat, ita dicit: unde hoc mihi? hoc est: quantum bonum mihi accidit, ut mater domini mei ueniat ad me? non cognosco meum. unde hoc mihi? qua non usitata haec officia feminarum sterium: mater domini uerbo feta, deo plena est. Ecce enim ut facta est uox salutationis tuae in auribus meis, exsultauit gaudio infans in utero meo. et beata quae credidisti. uides non dubitasse Ma
Abbreviated transcription (Latin):
cio. et reum xilio: et reũ gehẽne
ignis: Nani hoc postrenũ g̃ui
sonat: et admonet grad qͦfcã
fcõs a leuiorib adgͣuiora: do¬
nec ad gehẽna ignis ueniret᷑
oportet leuis ẽẽ intelligat᷑ ira¬
ci sine cã fr̃i: ꝙͣ dic̾e racha: et
rursus leui eẽ dic̾e racha: qͣm
dic̾e fatue. Non eĩ reatꝰ ip̃e hab̾¬
et gradꝰ: unsi gradatim etiam
Num ãt hic u̾bũ obs

Expanded text:
cio et reum consilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora donec ad gehennam ignis venireturoportet levius esse intelligatur irasci sine causa fratri, quam dicere Racha, et rursus levius esse dicere Racha, quam dicere Fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gradatim etiam Unum autem hic verbum obs
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝯfitẽda ꝑsonis: ut et solitudi¬
nem ñ recipiat tͥnitatis: et imi¬
tatem ẜuet eqͣlitas: hac ĩqua
dilectissimi fide firmit̾ app̾heu¬
sa: nõ ambigamꝰ qd̾ cum in
die penthe costes discipłos diñ
atio mun̾is. s adiectio largita¬
sac̾dotes: osꝙ scĩ qui pͥoribus
ficatione uegetati: et sine hac
grã nlla imiꝙ̃ ĩstituta sacͣuta:
nulla sunt celebrata mist̾ia:
ut eadem semꝑfu̾it uͥtꝯ carisina¬
tum: ꝙͣuis non eadem fu̾it mẽ¬

Expanded text:
est confitenda personis, ut et solitudinem non recipiat Trinitas, et unitatem servet aequalitas. Hac, inquam, dilectissimi, fide firmiter apprehensa, non ambigamus quod cum in die Pentecostes discipulos Domiatio muneris, sed adjectio largitasacerdotes, omnesque sancti qui prioribus ficatione vegetati; et sine hac gratia nulla umquam instituta sacramenta, nulla sunt celebrata mysteria: ut eadem semper fuerit virtus charismatum, quamvis non eadem fuerit men
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia. Maria eĩ auctorẽ
oñium ꝙ̃ carne uid̾at mortuũ.
q̃rebat ĩ monum̃to: et quia
hunc minime ĩuenit: turatu
c̃ didit. Ad huc ergo erant tenebre:
cum uenit ad monum̃tum.
Cucurrit ergo cicius: discipłis
nũciauit. S illi pre cet̾is cucur¬
rerunt: qui p̾cet̾is amauerũt:

Expanded text:
intelligentia. Maria etenim auctorem intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurr
Abbreviated transcription (Latin):
stomachus: diu me cari¬
tati uĩc delechat̃onis euã¬
glĩce loqui expositione ꝓhibuit.
Uox namq ip̃a. a clamoris uir¬
tute subcumbit. Et quia a cũc¬
tis audixi non ualeo: loqui fa¬
teor int̾ młtos erubesco. S hãc
in me u̾ecundiam et ip̃e repre¬
hendo. Qdͥ enĩ: Nũqͥd ũ młtis
ꝓdesse neq̃o: nec paucis curabo:
Et si ex messe portare mampłos
młtos non possum: nũqͥd nã
debeo ad aream uacuus redire:
Quãuis ẽĩ qnͣtos debeo ferre nõ
ualeo: certe uł paucos. certe uł
duos. certe uł unu feram. Ia¬
bet namq ip̃a infirmitatis in¬
tentio mercedis sue c̾titudĩe
quia supuꝰ arbit̾ uost̾ et si põ¬
dus ꝯsiderat in retributone:
tamen uires pensat in ponde.
Lectio scĩ euͣgłii quam modo
frẽs audistis. nalde ĩ suꝑficie
hystorica
sunt mmst̾ia sub breuitate requi¬
renda. Maria magdaleue cum
adhuc tenebre eẽnt: uenit adi
monum̃tum. Iuxta hystoriam
notatur hora: iuxta ĩtellectum
uͦ misticum. requirentis signat᷑

Expanded text:
stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur
Abbreviated transcription (Latin):
synagoga pͥor ad monumentũ:
s mĩme intrauit: quia legis qͥ¬
dem mandata ꝑcepit ⁊ ꝓphecias
de incarnatione ac passione do¬
minica audiuit : s c̃dere ĩ mor¬
tuum noluit. Uidit eĩ iohe̾s posi¬
ta liuteamĩa. nõ tam̃ introiuit:
quia uidelic synagoga. et si scͥ
ture sacram̃ta cognouit: tam̃
distulit. Quem diu longeq ꝓ¬
phãuit: p̾sentem uidit et remu¬
it. Iomnĩe ẽẽ despexit: deũ carne
mortalem fcm̃ cred̾e noluit. Qͥo
ergo st nͥ quia et cicius cucͣrit:
et tamen aute monumentum
uacua stetit: Uenit ãt symon
petrus seq̃ns eum: et ĩtroiuit
ĩ monumentũ: quia sequuta
post̾ior eccłia gentiu mediato

Expanded text:
Synagoga prior ad monumentum, Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen distulit. Quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia genti
Abbreviated transcription (Latin):
bant aũt duo simł: s iohannes
p̾cucurrit cicius petro. Ueĩt pͥor
ad monuentum: et ingredi
non p̾sumpsit. Uenit uero pos¬
tior petrus: et intrauit. Lc̃o .nĩ.
significat: Numqͥd
hec tam subtilis euan¬
gliste descriptio. amistiis uaca¬
re credenda ẽ: Mimime. Neq
erĩ se iolẽs et p̾isse et nõ ĩtras¬
se dic̾et: si in ip̃a sua trepidatõc
petrum nisi eccłia designatur:
Nec mirum ẽẽ uideatur: ꝙ per
iuniorem synagoga. ꝑ seniorẽ
uͦ ecclia designari ꝑhibet᷑. Quia
et si ad dei cultum pͥor ẽ synago¬
ga qͣm ecclia gentiuur: ad usũ
tñ scli. pͥor ẽ młtitudo gentiu
qͣu synagoga: paulo attestã¬
te qui ait. Quia non prius qõ
spiritale ẽ: s qd̃ aĩale. ꝑ semo¬
rem ergo petrum. significat᷑
eccłia gentium: ꝑiuniorem uͦ
iohem synagoga iudeoꝵ.Curre¬
bant ambosimul: quia abor¬
tu sui tpr̃is usq ad occasum
pari et cõmuni uia. et si non
pari et cõmuni sensir gẽtilita
cum synagoga decucurrit. Ueĩt

Expanded text:
oannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidationePetrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cii uõ habet: s tñ regnũ dei tã¬
tum ualet.qnͣtum habes. Ua¬
luit uãq zacheo diuidiũ sb̃¬
stantie: qr diundiuz aliud ad
hoc qd̃ ĩiuste abstulit restituẽ¬
dũ ĩquadruplũ reẜuauit. Ua¬
luit petro et andree: dimisis
retib et naui. Ualuit uidue:
duob minutis. Ualet alti:
calicem aque frigide. Regnũ
itaq dei ut diximꝰ: tantum
Ensate igit᷑ frẽs: qͥd iuiliꝰ¬
cũ emit᷑. qͥd cariꝰ cũ pos¬
si det. S fortasse nec calix aque
frigroe suppetit: qui indigenti tri¬
buat᷑ Etiam tc̃ secͣitatẽ nb̃ ꝓmit¬
tit ẜio diuius. Redẽptore et eĩ
nato: celi ciues ostensi st̃: qui

Expanded text:
n regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum ensate igitur, fratres, quid vilicum emitur, quid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives
Abbreviated transcription (Latin):
bene ysaias ĩtuens ait. Qui st̃
isti qui ut uubes uolãt: et qͣsi
coluinbe ad fenestras suas
Uidit quippe eos t̾reua despic̾e:
miente celestibus ꝓpiuquare:
ubis pluere: miraculis corus
care. Et quos a t̾renis ꝯtagiis
et sc̃a p̾dicatio. et sb̃linus uita
suspend̃at: hos uolantes colũ
bas ꝑit̾ et nubes appellat. fe
ip̃os aĩa respicit: qd̃ ext̾iꝰ ꝯcu¬
piscit. Coluruba uͦ simplex est
amimal:atq a malicia fellis
alienũ. Quasi columbe ergo ad
feuestras suas sũt : qui nichil
⁊hoc nrũdo xupiscũt. qui om̃ia
simplr aspiciũt: et in his que¬
uident. rapacitatis studio non
trã hunt᷑. At ꝯtra nuluꝰ et nõ
columba ad fenestras suas ẽ:
desidio anhelat. Quia gͦ frẽs¬

Expanded text:
bene Isaias intuens: Qui sunt isti, ait, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe eos terrena despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis care. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simplvident, rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, desiderio anhelat. Quia ve
Abbreviated transcription (Latin):
cauas aliena. Si necdũ mens
nĩa acc̃eit̃ igne eatitatis: in
anibitõe iua hubeat frenu ti¬
moris. Ut ꝑfectꝰ sui passib ue¬
getata dinn ab alienoꝵ appeti¬

Expanded text:
camus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appeti
Abbreviated transcription (Latin):
fies kuũ. affectum debenis potiꝰ
pensare quã censum. Multũ re¬
liqͥt: qui sibi nichil retinuit. mł¬
tum reliqͥt: qui quãlib paru
totum deẜuit. Certe nos et habi¬
ta cum amore possidemꝰ: et ea
q̃ nũnie habemiꝰ. ex desid̾io q̃ri¬
mus. Multuz gͦ petrus et andre¬
as dimisit: qñ ut̾q etia desidia
habendi d̾eliquit. Multu dim¬
sit: qui cũ re possessa. etiam ꝯu¬
piscentiis renũciauit. Iseq̃ntibꝰ
gͦ tanta dimissa sũt: qnta a nõ
seꝙ̃tib ꝯupisci potuerunt. Ne¬
nio igitur etiam cum quosda
conspicit młta reliquisse: apd̾
semetip̃m dicat. Imitari num¬
di huiꝯ ꝯtemptores uolo: s qd̃
relinꝙͣ non habeo. Multa fr̃es
relunquitis: si desidiis caruis
renũciatis. Ext̾iora enĩ nr̃a. dño¬

Expanded text:
issimi, affectum debemus potius pensare quam censum. Multum reliquit qui sibi nihil retinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaemus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim nostra Do
Abbreviated transcription (Latin):
iu t̾ca pax hõĩb bone uolũtati᷑
et eĩ psalunsta dicit. In me st̃
d̃s uota tua: q̃ reddam laudati¬
ones tͥ. Ac si aꝑte dicat. Et si ex¬
tiꝰ nuũa offerenda nõ habeo:
intra memetip̃ni tamen ĩuẽio:
qd̃ in ara tue landis impono
Quia qui ur̃a largitione nõ pas¬
ceris: oblatõe cordis meliꝰ placa¬
ris. Nil quippe offert᷑ d̾o. ditius
uoluntate bona. Uoliuitas ãt
mesc̾e: sic de ꝓsꝑitate ꝓximi. sic̃
de nr̃o ꝓfectu gratulari. Alie¬
na dampna nr̃a c̾dere: aliena
lucra nr̃a deputare. Amicũ nõ
Inimicu etia. amãdo tolerare.
Nulli qd̃ pati nõ uis fac̾e: ulłĩ
qd̃ tͥ iuste impendi desid̾as. ne¬
gare. Necessitati ꝓximi non¬
desse etiã ultͣ uires nelle. Qͥd
gͦ isto holocausto locupletiꝰ: q̃n
ꝑhoc qd̃ d̾o ĩmolat. in ara cordi
aĩa semetip̃am mactat Lc xiĩ¬
Ed hoc bone uolũtatis sac̾¬
ficiu nũꝙͣ plene ꝑsoluit᷑.
nisi mũdi huiꝰ cupiditas ꝑftẽ

Expanded text:
e voluntatis etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem mescere; sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari: aliena damna, nostra credere, aliena lucra, nostra deputare; amicum non inimicum etiam tolerare: nulli quod pati non vis facere; nulli quod tibi juste impendere desideras, negare; necessitati proxirodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrficium nunquam plene persolvitur, nis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽqͣł ẽ pr̃i :ͥ in hoc mũdo erat. et
nõ cognonit. Audistis iuͦ euan¬
głiu qd monuerit nos: cautos
nos faciẽs et uolens ẽe expedi
nõ st̃ securi. Et iterum tc̃ timebũt:
qui modo tiu̾ie nolunt. Lc̃o .ii.

Expanded text:
in hoc mundo erat, et non cognovit . De hoc audistis modo Evangelium, quid monuerit nos, cautos nos faciens, et volens esse expeditnon sunt securi: et iterum tunc timebunt, qui modo timere nolunt. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur:ͥ quia sicut helyas secũ¬
dum diñ aduentum p̾uemet
ita iohes p̾uenit pͥmũ. Sic̃ ille
pcursor uenturꝰ ẽ iudicis: ita is¬
te p̾cursor fc̃s est redemptoris.
Iohes igit᷑ in sp̃u helyas erat: in
psona helyas non erat. Qd̃ ergo
dũs fatet᷑ desp̃u: hoc ioh̾es dene¬
gat de ꝑsona Quia et iustum
sic erat:  ut et discipłis dñs spi¬
ritalem de ioh̃e sententia dic̾et.
et iohẽs roem turbis carualib.
non de suo sp̃u s de corpore res¬
ponderet. Contrarium ergo u̾i¬
tati uidet᷑ ẽẽ qd̃ iohannẽ somi¬
it: s tamen a u̾itatis tramite
non recessit. Qui se etiã ꝓph̾a

Expanded text:
sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non