comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maiore cũ fenore. e ꝙͣ me quidẽ nõ fructus mõ s et ip̃iꝰ t̾re uis ac nã
delectat. Que cũ grenuo molito ac subacto spsu sem excepit pͥmu id occatu
cohibet ex quo occatio que hoc efficit noĩata est. ainde tepefactu uapore
et ꝯp̾ssu suo diffiludit. et clesit herbescẽte ex eo uiridãtẽ que nixa fibris
stupiu adolesscit culmoq erepta erecta geniculato uagnus. aĩ ia pubescẽ.
ĩcluditur. Ex quib cũ eniersit fũdit feuge̾ spicaꝵ ordine steuctura. et ꝯͣ
auiuz minoꝵ morsa uallo munitur aristaꝵ. Quid igit uitiu ortus
satoi ĩcremẽta ꝯmemore: Satiari delectacionẽ nõ possu ut mce seuet
requiẽ oblectamẽtu q noscatis. õmitto eĩ ui ip̃a oĩurtque generãtur
maleoli plante sarmẽta uites ꝙ radices ypagines nõ ita efficuĩt ut quẽ¬
ius cũ admiratione alectẽt. uidtis quidẽ que est caduca naͣ et destituta

Expanded text:
cum foenote. quamquam me quidem non fructus modo, sed etiam ipsius terrae vis, ac natura delectant. quae cum gremio mollito ac subacto sparsum semen exeepit, primum id occatum cohibet; ex quo occatio quaehoc efficit, nominata: deinde tepefactum vapore, et complexu suo, diffundit, et elicit herbescentem exeo viriditatem: quae mxa fibris stirpium sensim adoleseit, culmoque erecta geniculato, vaginis iam quasi pubescens meluditur: e quibus cum emersit, fundit frugem spicae ordine structaavium minorum morsus munitur vallo aristarum. quid ego vitium ortus satus incrementa commemorem? satiari delectatione non possum, ut meae senectutis requietem oblectamentumque noscatis. omitto enim vim ipsam omnium quae generantur malleoli plantae sarmenta viviradices propagines nonne efficiunt ut quemvis cum admiratione delectent? vitis
Abbreviated transcription (Latin):
sotiatos greges qui noçẽtes et pecuniosos reos eodez te actore coruptelã iuditi
molientes qui tuas mẽceau pactiones ĩ peõciuis int̾cisas pecumiaꝵ in cõtioĩb
cãdidatoꝵ dimissiones libertoꝵ ad diferendas dixipiendas ꝙ ꝑuĩcias qui expulsio
yossessiones uacuas/ qui ꝓscriptiones locupletuz qui edes mãçipior qui illa sillaz
tpris mercede xecordatur. qui testa subiecta/ qui sublatos hoĩes/. qui deniq oĩa
uenalia delectu decretu alienã sua sua̾ foru domu. uoce silentiu. quis hãc
nõ putet ꝯfitexi sibi q̃sito opus esse. Cui aut q̃sito opus est quis unꝙͣ huͣc ue̾ dixe

Expanded text:
sociatos greges, qui nocentis et pecuniosos reos eodem te actore corruptelam iudicii sociatos greges, qui nocentis et pecuniosos reos eodem te actore corruptelam iudicii molientis, qui tuas mercedum pactiones in patrociniis, † intercidas pecuniarum in coitionibus candidatorum, dimissiones libertorum ad defaenerandas diripiendasque provincias, qui expulsionpossessiones vacuas, qui proscriptiones locupletium, qui cladis municipiorum, qui illam Sullani temporis messem recordetur, qui testamenta subiecta, tot qui sublatos homines, qui denique omnia venalia, edictum, decretum, alienam suam sententiam, forum, domum, vocem, silentium: quis hunc non
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. Aĩus hoĩs diues nõ crecha appelai̾ solet. qͣus illa plena dũ te ĩane uioebo
diuite nõ putabo. Et eĩ ix eo qͣtu cuiqͥ satꝭ est metiũt᷑ hoĩes diuitiaꝵ modu
Filiã quis ht̃ pecunia opus est duas maiore plures ut̾ maiore. et si ꝑ ut auĩt
danai quĩq guita filie sint tot dotes mnagnã q̃rũt pecunia. Quãtũ eĩ cuiq op¬
tãtu efficiat᷑. ut co tueri sex legiones et magna equitu ac peditu auxilia possis
Im fateis te nõ esse diuite. cui tantu tantu desit. Ut cx pleas id qd̾ exoptas. Irer¬
q istã pauꝑtate uł potius errestate ac mẽdacitatẽ tuã nuꝙͣ obscure tulisti. Llã
ut qui honeste q̃xu̾t rem mexcaturis faciẽdis oꝑis dadis pu ͭ ͥ ᷤᷤ sumẽdis ĩtelli¬
gunus opus esse qͥsito si qui uidet domui mee ꝑte acculatoꝵ atq iudicũ cõ¬

Expanded text:
sunt? Animus hominis dives, non arca appellari solet, quamvis illa sit plena, dum te inanem videbo, sunt? Animus hominis dives, non arca appellari solet, quamvis illa sit plena, dum te inanem videbo, di si, ut aiunt Danao, quinquaginta sint filiae, tot dotes magnam quaerunt pecuniam: quantum enim cuique optantum reficietur, ut eo tueri sex legiones et magna equitum ac peditum auxilia possis. iam fateris igitur non esse te divitem, cui tantum desit, ut expleas id quod exoptas. itaque istam paupertatem vel potius egestatem ac mendicitatem tuam numquam obscure tulisti. nam ut iis, qui honeste rem quaerunt mercaturis faciendis, operis dandis, publicis sumendis, intellegimus opus esse quaesito, sic, qui videt domi tuae pariter accusatorum atque indicum con
Abbreviated transcription (Latin):
Uod solus sapiens diues sit. Que est ista ĩ cõmeniorãda pecui̾a
tua ta ĩsolens ostentatio. Solus netu diues. proh dii ĩmortales
ego ne me audisse aliꝗd et oidicisse nõ gaudea. Solus ne tudiues
Quio si ne diues ꝗde. Quid si pauꝑ et. quẽ eĩ ĩteligimus diuitẽ. aut
ubu hoc in quo hoĩe ponimus. opiuor ĩ co ĩ quo tãta est possessio ut ad liberalit̾
uiuendu facile ꝯtentus sit qui nicħ querat nicħ appetat nichil optet aplius. Aũ
oportet tuus se diuitem Iudicet nõ hoĩu ẜmo neq possessiones tue. Qui nichil
de esse sibi putat nichil curat ampliꝰ satiatus est et ꝯte̾tus et siue pecunia
isti ordinu ne honestus quidẽ possit esse ullus. si quottidie frudas decipis poscis
pacisceri. Si auffers eripis si sotios spolias exariuz expilas/ si testamẽta aĩcor
expectas quidẽ atq te ip̃e supponis. hec quidẽ utru abundãtis an egentis siqua

Expanded text:
uod solus sapiens dives. quae est ista in commemoranda pecunia tua tam insolens ostentatio? solusne tu dives? pro di inmortales! egone me audisse aliquid et didicisse non gaudeam? solusne dives? quid, si ne dives quidem? quid, si pauper etiam? quem enim intellegimus divitem aut hoc verbum in quo homine ponimus? opinor in eo, cui tanta possessio sit, ut ad liberaliter vivendum facile contentus sit, qui nihil quaerat, nihil adpetat, nihil optet amplius. animus oportet tuus se iudicet divitem, non hominum sermo, neque possessiones tuae. nihil sibi deesse putat, nihil curat amplius, satiatus est aut contentus etiam pecunia: isti ordini non honestus quidem possit esse ullus, si quotidie fraudas, decipis, poscis, pacisceris, aufers, rapis, si socios spolias, aerarium expilas, si testamenta amicorum exspectas quidem, atque te ipse supponis, haec utrum abundantis, an egentis signa
Abbreviated transcription (Latin):
scentes desiderãt. Sũt et meuntes acoloscentie nõ ea ꝯstans ecquirit etas que
q̃da gaudia senectutꝭ. Ergo ut suꝑioꝵ etatu gaudia excidu̾̃t sic occidũt et
senectut. eꝵ ꝯ euenei̾t satietas uite. tp̃s maturu mortis affert nõ uidco cur
quid ip̃e sentia de morte nõ audea uobis dice̾ qd̾ co cerne̾ mͥ melius uideor q ͦ
ei propius adsu tuosq o leli et scipio auos et pee̾s uiros clarissimos/ mͥq¬

Expanded text:
t etiam eius quaedam studia senectutis: ergo, ut superiorum aetatum studia occidunt, sic occidunt etiam senectutis; quod cum evenit, satietas vitae tempus maturum mortis affert. non enim video, cur, quid ipse sentiam de morte, non audeam vobis dicere, quod eo cernere mihi melius videor, quo ab ea propius absu
Abbreviated transcription (Latin):
iuteretur. Quid qd sapicutissimus ꝗsq eꝗssiõ ao aĩo morit᷑ stultissiũs uuꝗssiõ nõ ue
iudet᷑ uob̾ is ꝗ plus ceenit et longiꝰ uideat noste se ad meliora proficisci. Ille aũt¬
ip̃e scripsi. Quo ꝗde me ꝓficiscẽte haud sane ꝗs facile retraxexit nec taꝙͣ pila
xetͣsexit. Et li ꝗs deus nuchi largiat᷑. ut ex hac eate repuexisca et ĩ cunis nagi
longe eecuse. Nec uõ uelli q̃ĩ decueso spatio ad calces a talce reuocał. Qruid eĩ
ht̃ uita comodi. Quid nõ potius laboris. S heãt sane ht̃ c̾te tñ ad sacietatẽ t mo̾
Qm̃ ita nͥ ut nõ feustra me natu existimẽ. Et ex uita ita discedo taꝙ exhospicio¬
Nõ taqͣ ex dono comorandi ei nã dulsoꝵ nobis nõ hĩtadi dedit o pcdaꝵ diẽ c̃ad¬
melior natus est neuio pietate p̾stantior/ cuiꝰ ame corpꝰ est crematũ qd̾ ꝯtra
docuerat ab illo meu. Ille uoͣ nõ mes desere̾s s longe ꝑsrectãs ĩ ea ip̃a loca dissesit

Expanded text:
d sapientissimus quisque aequissimo animo moritur, stultissimus iniquissimo? Nonne videtur vobis is qui plus cernit, et longius videt, nosse se ad meliora proficisci, ille autipse conscripsi. Quo quidem me proficiscentem haud sane, quis facile retraxerit, nec tamquam Peliam recoxerit, quod si quis Deus mihi largiatur, ut ex hac aetate repuerascam, et in cunis vagiam: valde recusem. Nec vero velim quasi decurso spatio, ad carceres a calce revocari. Quid enim habet vita commodi? quid non potius laboris? sed habeat sane: habet certetamen, aut satietatem, et modum. quoniam ita vixi ut non <frustra me> natum existimem et e vita ita discedo tamquam ex hospicionon tamquam> e domo. Commorandi natura diversorium nobis, non habitandi dedit. O preclamelior natus est, nemo pietate praestantior, cuius a me corpus est crematum, quod contra decuit ab illo meum, animus vero non me deserens sed respectans, in ea profecto loca discessit
Abbreviated transcription (Latin):
numẽta coligo cãꝵ illustru quascũq defendiinũs uis auguru cuullecꝑtra¬
ri die audiuerem legeri ꝯmemoro / uesꝑi he sũt ex̾citaciones ĩgenii hec
curricula mẽtis / In his desudans atq laborans corpis uires nõ magno
epe desidero no adsu anucis nemo ĩsenatu fecqns ultroq affero ues et¬

Expanded text:
numenta colligo; causarum illustrium, quascunque defendi, nunc cunumenta colligo; causarum illustrium, quascunque defendi, nunc curim audierim egerim commemoro vesperi. hae sunt exercitationes ingeni, haec curricula mentis; in his desudans atque elaborans corporis viris non magno opere desidero. adsum amicis, venio in senatum frequens ultroque affero res
Abbreviated transcription (Latin):
te Et corꝑa quide excitationu defatigacione ingrauescũt. aĩ aũt se excendo
leuãtur Nla quos ait. cetiliꝰ comicus stultos senes hos significat. credulos
obliuiosos dissolutos que uitia sũt. nõ senetuti s inhectis ignaue sõniculo¬
se Iuuẽt᷑utis ut petulantia ut libido magis est adolosenciu qͣ senu nec tñ
solet senũ leuiu est nõ oĩu. Quatuor filios rebustos et quĩq filias tãta
domu. tãtas clieutelas ãppius regebat. et senex et cecus . Intẽtu eĩ aĩu
tãꝙ archu habebat. nẽc languescens succũbebat senectutu tenebat nõ
uigebat ĩ ea domo moss pẽius et disciplina. Itaq sencctus honesta est si se¬
ip̃a defendit si Ius suu ectiet si siuc uicis si mãcipata est nulli si usq ad
senẽ ĩ quo aliquid adeloscẽtis est ꝓbo. Quod qui sequit᷑ corpe senes esse poterit
aĩo nũqͥ exit. Septius michi liber origiu est ĩmanib dĩa autiatat᷑ mo-¬

Expanded text:
quidem exercitationum defatigatione ingravescunt: animi autem, exercendo levantur. nam, quos ait Caecilius Comicus, stultos senes, hos significat credulos, obliviosos, dissolutos. quae vitia sunt, non senectutis, at inertis, ignavae, somniculosae senectutis; ut petulantia, ut libido magis est adolescentium, quam senum; nec tamen solet, senum levium est, non omnium. Nam quatuor filios robustos, et quinque filias, tantam domum, et tantas clientelas Appius regebat et senex et caecus. Intentum ei animum tanquam arcum habebat, nec languescens succumbebat senectuti. Tenebat nonvigebat in ea domo mos patrius et disciplina. Itaque senectus honesta est, si seipsam defendit, si jus suum retinet, si sine vitio, si nulli mancipata est, si usque ad senem in quo est aliquid adulescentis probo, quod qui sequitur, corpore senex esse poterit, animo numquam erit. septimus mihi liber Originum est in manibus; omnia antiquitatis mo
Abbreviated transcription (Latin):
s ĩsiciones quib nichil inuenit agͥcultura solertis possu ꝓseꝗ ꝑmulta oblec¬
tamẽta rere rusticaꝵ s ea ip̃a que dixi sentio fuisse lõgiora. Na et studio
dicare. Eego ĩ hac ĩ hac uita.i. curius cõ de sãnitib de sabius de pirho triũ¬
phasset cõsup̃ssit ext̾mu tp̃s etatꝭ Cuiꝰ ego quidẽ uilla ꝯtẽplans. ab est ei nõ
lõge a me admixari satis nõ possu uł hoĩs illius ꝯtinẽtia uł tp̃ꝵ disciplina.
Curio ad focu sedẽti magnu auri põdus. Sãnites cũ actulissẽt repudiatist¬
colenti nuciatur est dictatore esse factu Cui ditatoris uislu magͥr estur
suiliꝰ hala Spuriu meliu regͣ apetente occupatu ĩteremit. A uila ĩ senatiu
arcessebãtur et turiꝰ et eeteri senex ex quo qui eos acerseuãt uiatores noĩati
sũr Nõ igit᷑ hau senectus miserabilis fuit qui se aqͥcultura oblectabãtur ares

Expanded text:
 insitiones, quibus nihil invenit agri cultura sollertius. possum persequi permulta oblectamenta rerum rusticarum, sed ea ipsa quae dixi sentio fuisse longiora. ignoscetis autem, nam et studio dicare. ergo in hac vita M'. Curius, cum de Samnitibus, de Sabinis, de Pyrrho triumphavisset, consumpsit extremum tempus aetatis; cuius quidem ego villam contemplans, abest enim non longe a me, admirari satis non possum vel hominis ipsius continentiam vel temporum disciplinam. curio ad focum sedenti magnum auri pondus Samnites cum attulissent, repudiaticinnato nuntiatum est eum dictatorem esse factum, cuius dictatoris ivilius Ahala Sp. Maelium regnum appetentem occupatum interemit. A villa in senatum arcessebatur et Curius et ceteri senes, ex quo qui eos arcessebant viatores nominati sunt. num igitur horum senectus miserabilis fuit, qui se agri cultione oblectabant? mea
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ mͥ mori sit uidentur ut tũ eque multitudine flamẽ us opeimit᷑. Sene
aut sicut sua spõte nulla ui adhibita ꝯsũptus ignis extingiutur Et qĩ
ponia ex arborib truda si sũt ui cuelũturr Sin matura et cocta decidũt
ut quo propus ad mortẽ acceda qĩ t̾ra uide̾ uidear et aliunde ĩ portu ex¬
longa nauigatione uenturus Senectutis au̾t nullus certus terminus
recteq ĩ ea uiuit᷑ quo ad munꝰ offi̾ exeq et tueri posses et tuto mortẽ ꝯtẽne᷑.
Ex quo fit ut aĩosior et senectus sit qͣ adoloscentia et fortior. hoc illud est
pisistrato tirano a solene ensu est. Cu illi querẽti qua tãde spe fructus
sibi tã audatꝰ obsisteret. eñdisse feetur senctute/ S uiuedi est optimus finis¬

Expanded text:
identur, ut cum aquae multitudine flammae vis opprimitur, senes autem sic, ut cum sua sponte, nulla adhibita vi, consumptus ignis exstinguitur, et quasi poma ex arboribus, cruda si sunt, vix evelluntur, si matura et cocta, deciduntut, quo propius ad mortem accedam, quasi terram videlonga navigatione venturus. Senrecteque in ea vivitur, quoad munus officii exsequi, et tueri possis, et tamen mortem contemnere. Ex quo fit, ut animosior etiam senectus sit, quam adolescentia, et fortior. Hoc illud est, quod Pisistrato tyranno, a Solone responsum est,cum illi quaerenti, qua tandem spefretus, sibi tam audacter obsisteret,
Abbreviated transcription (Latin):
esse ⁊ cupidu pecunie nõ esse tenacem uectigale. ꝯtẽtum nõ sus
reb esse maxĩe st̃ certissimeꝙ diuitie. Et eĩ si calidi reꝵ eetimato

Expanded text:
esse cupidum pecunia est, non esse emacem vectigal est: contentum vero suis esse cupidum pecunia est, non esse emacem vectigal est: contentum vero suis rebus esse maximae sunt certissimaeque divitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
sit parismonia. Ueruo eĩ iã ad sũptuosos. xiliuquo istui questuosu. capit ale
ex sius p̾diis sexcẽta sextertia. Ego centena ex meis. Illa aurata tecta c̃
uilis et solaria marmorio facienti et signa et tabulas et supelectile et uest
ĩfunite ꝯtupiscẽtie nõ mõ ad feuctu ille est sũptus s it ad fenus exiguures
Ex mes tenui uectigali atractis sũptib cupiditatis et aliquid redũdabit
uter iq̃ est ditior a cui de est an cui suꝑat. Qui eget an qui habudat. cui post ̃
est maior eo plus requirit ad se tuenda au qui suis uirib se sustiiet. E egt
de me loquor qui moꝵ ac tỹrui uitio aliquãtũ et ip̃e fortasse in hoc seculi
exore user. Malius manilius peũ nẽoꝵ memoria ne semp curios et
lusanos la quamiur paupce tande fuit. hũit eĩs ediculas ĩcarinis et. fõ¬
du ĩlibicano. nos ig diciores. qui plura hẽmus. utina quidez. S nõ exis¬
imatione censsus um uictu et cultu cerminat᷑ pecame modus. ⁊ lon

Expanded text:
nia. venio enim iam ad sumptuosos, relinquo istum quaestuosum. capit ille ex suis praediis sescena sestertia, ego centena ex meis; illi aurata tecta in villis et sola marmorea facienti et signa, tabulas, supellectilem et vestem infinite concupiscenti non modo ad sumptum ille est fructus, sed etiam ad faenus exiguus: ex meo tenui vectigali detractis sumptibus cupiditatis aliquid etiam redundabit. uter igitur est divitior, cui deest an cui superat? qui eget an qui abundat? cuius possessio quo est maior, eo plus requirit ad se tuendam, an quae suis se viribus sustinet? sed quid ego de me loquor, qui morum ac temporum vitio aliquantum etiam ipse fortasse in huius saeculi errore verser? M'. Manilius patrum nostrorum memoria, ne semper Curios et Luscinos loquamur, pauper tandem fuit? habuit enim aediculas in Carinis et fundum in Labicano. nos igitur divitiores, qui plura habemus? utinam quidem! sed non aestimatione census, verum victu atque cultu terminatur pecuniae modus. non
Abbreviated transcription (Latin):
dat porcho edo agͦ galina lacte Caf̃e Casseo melle. Ia ortu ip̃i agricole
sucidia alteras appellant. cõdiciora facit hec suꝑ uacaneis et apis at aucu¬
piũq atq uenatio. Quid de pratoꝵ uiriditate dica aut harboꝵ ordinib aut
nec sp̃e ornatiꝰ ad qm feuendu nõ mõ nõ retardat se u̾m et i̾utat atq
oblectat sencctus ubi eũ potest ulla etas eque calesce̾ uł apricatione meli
uł iqui aut uicissim ubris aquis ne eefrigerari salubris. Sibi iq arma
heat sibi equos sibi hastus sibi clauas et pila sibi uenationes et cursus
nobis senib es lusionib młtis tales eclĩquat et tesseras id ip̃m unũlicebi
ubri sut quos legite queso studiose ut facit eri cupiose ab eo q agricitu
laudaturr i eo libro qui est de tuenda re familiari qui Romanicus uiscei¬
bitur ur et intelligatis nichil eegaliꝰ uderi qͣr studiu agri colendi peno¬

Expanded text:
dat porco, haedo, agno, gallina, lacte, caseo, malle. iam, hortum ipsi agricolae succidiam alteram appellant. conditiora facit haec supervacaneis operis aucupium, atque venatio, quid de pratorum viriditate, aut arborum ordinibus, aut modo non retardat, verum etiam invitat atque allectat senectus. ubi enim potest illa aetas aut calescere vel apricatione melius vel igni, aut vicissim umbris aquisve refrigerari salubrius? sibi habeant igitur arma, sibi equos, sibi hastas, sibi clavam et pilam, sibi natationes atque cursus; nobis senibus ex lusionibus multis talos relinquant et tesseras; id ipsum ut lubebilibri sunt, quos legite, quaeso, studiose, ut facitis. quam copiose ab eo agri cultura laudatur in eo libro, qui est de tuenda re familiari, qui Oeconomicus inscribitur! atque ut intellegatis nihil ei tam regale videri quam studium agri colendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥb q ꝯuiuiis delector nec cũ equalib solu qui pauci et admõ eestãt. S cu
ur̃a et ctate atq uobiscu hc̃o senetuti magna grã que mͥ ẜuionis auidita
tẽ hauxit potionis et cibi sustulit: eꝵ si quide ista et̾ delectãt ne oĩo bellu e gissi
uidear uoluptati cuiꝰ est fortasse ꝗda naͣlis modus nõ intelligo ne ĩistis ꝗde
uoluptatib ip̃a care̾ sensu po̾tinus seuectutẽ.me uõ magisteria a maiorib ĩsti
ĩ sĩphosio xenophont pocula minuta atq rorantia et refrigeratio estat
uicissi q aut sol aut ignis hibernus que quide ĩ sabiuis ꝓsequi solco ꝯuuiu q¬

Expanded text:
ivis quoque conviviis delector, nec cum aequalibus solum, qui pauci admodum restant, sed cum vestra etiam aetate atque vobiscum, habeoque senectuti magauxit, potionis et cibi sustulit. Quod si quem etiam ista delectant, ne omnino bellum indixisse videar voluptati, cuius etiam fortasse quidam naturalis motus; non intelligo, ne in istis quidem voluptatibus ipsis, carere sensu senectutem. Me vero et magisteria delectant, a maila, sicut in Symposio Xenophontis est, minuta atque rorantia, et refrigeratio aestate et vicissim aut sol aut ignis hibernus. quae quidem etiam in Sabinis persequi soleo
Abbreviated transcription (Latin):
his que possũt siue uirib sustineri Itaq nõ mõ ꝙͣ noͣ possumꝰ s ne quãtu possi¬
id quide adoloscentes effuge̾ nõ possũt ressistendu leli et scipio senectuti est eiꝰꝰ
uitia diligentĩ ꝓͣensanda sũt. pugnãdu nãq est ꝯ morbu ⁊ic ꝯͣ seuectute hũdo¬

Expanded text:
eis quae non possunt sine viribus sustineri. itaque non modo quod non possumus, sed ne quantum possueis quae non possunt sine viribus sustineri. itaque non modo quod non possumus, sed ne quantum possuid quidem adolescentes effugere possint? Resistendum Laeli et Scipio, senecturti est, eiusque vitia diligentia compensanda sunt: pugnandum, tamquam contra morbum, sic contra senectutem: h
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ꝯuenire me uoluit cui fueri ocupatus / At minus heõ uiriu qͣ nr̃m
uterͣ Nec uos quidt̃ titi põtii. Centurionis uires hẽtis Nõ id cieco uobis ille est¬
uiuu hureris sustinẽt. utru igit᷑ has corporis an optare tibi malis ĩgenii¬
clari uires deniq isto mõ uterer dũ adsint cũ absint nẽ reꝗras nͥ forte adolo¬
scentes puericia paulu etate ꝓgressi adoloscẽcia debent xcqre̾ Cursus est cer¬
ĩ firmitas pueroꝵ / et ferocitas Iuuenu et grauitas ia ꝯstantis etatis sene¬
tutis maturitas/ nale quodoa ht̃ qd̾ suo tp̃ce pcipiͣ debeat acbiteoe te audie
scipio hospes tuus hĩtꝭ masinissa que facitbat hodie nouaguita ãnos natus
uubre nullo feigore ad duci ut capite opto sit sũma ĩ eo esse corꝑis siccitatẽ.
uires a senectute. Eego et legib seriptꝭ et ĩstitutꝭ uacat etas nr̃a munerib

Expanded text:
adhuc convenire me potuit, quin fuerim occupatus. At minus habeo virium, quam vestrum utervis. Necvos quidem T.Pontii Centurionis vires habetis. num iccirco est ille pracum humeris sustineret. utrum igitur has corporis, an Pythagorae tibi malis vires ingenii dari? denique isto bono utare, dum adsit; cum absit, ne requiras. Nisi forte adolescentes pueritiam, paullulum aetate progressi adolescentiam debent requirere. Cursus est cerinfirmitas puerorum est, ferocitas iuvenum, gravitas iam constantis aetatis: sic senectutis maturitas naturale quiddam habet, quod suo tempore percipi debeat. Arbitror te audire, Scipio, hospes tuus Massanissa, quae faciat hodic, nonaginta annosnatus: imbri, nullo frigore adduci ut capite operto sit; summam esse in eo corporis siccitatem, vires a senectute. ergo et legibus et institutis vacat aetas nostra muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
Si uõ ht̃ aliquid ta̾q pabulu studii atq doctrine nichil est otiosa seuectute iocũ¬
dus mori uidebamus instudio demeciendi pene celi atq terre. Salũ. Salu fami¬
lare prĩs tuis scipio. Quõt illu noctu lux aliquid describe̾ ĩ gressu quõt nox
opp̃sit cũ mane cepisset. eͣ delectabat eu defictiones solis et lune multo nobis¬
ante predice̾ Qruid ĩ leuiorib studiis s tñ acutis. Exͣ gaudebat bello suo punico
neuius tenculento plantus psendo sceuola uidi et senc̃ liuiu. qui cũ seuex ãnii
ante qͣ ego natus su fabula aocusset. Cetego ⁊ uthicanoq ꝯsulib usq ad meã
adoloscentia ꝓcessit etate. Quid de publii crassi et põtificii et Iuris auilis studio
loquar/ aut de huiꝰ publii scipionis qui his paucis dieb põtifex maximus
factus est atas cos omos quos memoraui has studiis feageãtes senes uidi¬
mus. Marchu uõ cehtegu quẽ recte suadele medela dixit. Enniꝰ. qua̾to studio

Expanded text:
 habet aliquod tamquam pabulum studi atque doctrinae, nihil est otiosa senectute iucundius. videbamus in studio dimetiendi paene caeli atque terrae Gallum familiarem patris tui, Scipio. quotiens illum lux noctu aliquid describere ingressum, quotiens nox oppressit cum mane coepisset! quam delectabat eum defectiones solis et lunae multo ante nobis praedicere! quid in levioribus studiis, sed tamen acutis? quam gaudebat Bello suo Punico Naevius, quam Truculento Plautus, quam Pseudolo! vidi etiam senem Livium, qui, cum sex annis ante quam ego natus sum fabulam docuisset Centone Tuditanoque consulibus, usque ad adulescentiam meam processit aetate. quid de P. Licini Crassi et pontifici et civilis iuris studio loquar aut de huius P. Scipionis, qui his paucis diebus pontifex maximus factus est? atque eos omnis, quos commemoravi, his studiis flagrantis senes vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
pucroꝵ. Quid eĩ Rcẽ̾ses. si .l. menius aliquẽ istoꝵ uideret matelionẽ corĩtheũ
cupidissiẽ tractãte cũ ipẽ totu coruithiu ꝯtẽpsisset. Ut ͫ ilu cuiẽ excelẽte an
atriense diligẽte putaret. Reuiuiscat. ꝙ curius aut eoꝵ aliquis quoꝵ ĩuull
ac donio nichil splendidũ. nicħ ornatũ fuit p̃t̾ ip̃os et uideat aliquẽ sũmis ipłi bi¬
ficiis usu barbatulos nullos acceptãtẽ de piscina et ꝑtractãte et murenaꝵ
copia głante. nõ nẽ hũc hoĩt ita huu iudicet ut ne ĩ familia quidẽ dignu
maiore aliquo negotio putet. An coꝵ huitus dubia est qui cupiditate peculii
nulla ꝯdictioe xccusãt durissime ẜuitutis hr̃ditatis spes ꝗd iniquitatis in
ẜuiendo nõ suscipit: Quẽ nuptũ locupletis orbi senis nõ obhuat. loꝗt᷑ ad uolu̾ta
tc̃. ꝗcꝗd denũtiatu sit facit assectatur assidet nuxerat. Qud hoꝵ est liberi q

Expanded text:
Corinthium cupidissime tractantem, cum ipse totam Corinthum contempsisset, utrum illum civem excellentem an atriensem diligentem putaret? revivescat M'. Curius aut eorum aliquis, quorum in villa ac domo nihil splendidum, nihil ornatum fuit praeter ipsos, et videat aliquem summis populi beneficiis usum barbatulos mullos exceptantem de piscina et pertractantem et murenarum copia gloriantem, nonne hunc hominem ita servum iudicet, ut ne in familia quidem dignum maiore aliquo negotio putet? an eorum servitus dubia est, qui cupiditate peculii nullam condicionem recusant durissimae servitutis? hereditatis spes quid iniquitatis in serviendo non suscipit? quetem: quicquid denun iatum sit, facit: assentatur, assidet, miratur. Quid horum est liberi? quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducimus. At nõ est uoluptatu ta̾ta qĩ titilatio ĩsenib Eredo s nec de sideratu
quide Nichil au̾t molestu est ꝙ nõ desideres. Sophodes. Bene Sophodes cu
inquit lidenter uoͣ istinc sicut a dno ageestiac furioso ꝓfugi cupidis ei reꝵ tali
deinde his qb senectus si nõ abũde potitur nõ oĩo gaxet ut turepione ãbuuo
mag delectentur qui ĩ pͥma cauea spectãt delectant᷑ et tñ qui ĩ ultima sic adolo¬
scentia uoluptates ꝓpe intue̾s magꝭ fortasse delectat᷑ letatur et senatus ꝓcul¬

Expanded text:
titillatio in senibus. credo, sed ne desideratio quidem; nihil autem est molestum quod non desideres. bene Sophocles, cuinquit; ego vero istinc sicut a domino agresti ac furioso profugi. cupidis enim rerum talium deinde eis, quibus senectus, etiam si non abunde potitur, non omnino caret. ut Turpione Ambivio magis delectatur qui in prima cavea spectat, delectatur tamen etiam qui in ultima, sic adulescentia voluptates propter intuens magis fortasse laetatur, sed del
Abbreviated transcription (Latin):
posse s ut possi facit anãcta uita sẽꝑ eĩ ĩ his studiis laboribq iu¬
uẽti nõ inteligit᷑ qñ obrepat senectus / sensu sine sensu etas senescit
nec subito frangitire s diutuenitate extinguitur. Sequitur tercia
uitupatio senetutis ꝙ eã caxe̾ dicũt uoluptatib. O p̃claꝵ munus etat
si quĩde id auffert nobis ꝙ est ĩ adoloscencia uiciosissimu accipite eĩ

Expanded text:
possem; sed ut possim facit acta vita. Semper enim in his studiis laboribusque viventi non intellegitur quando obrepat senectus: ita sensim sine sensu aetas senescit nec subito frangitur, sed diuturnitate exstinguitur. sequitur tertia vituperatio senectutis, quod eam carere dicunt voluptatibus. O praeclarum munus aetatis, si quidem id
Abbreviated transcription (Latin):
sueripi pot nec tẽpestatu/ nec tỹꝵ ꝑturbatione nuutari. Qia peediti
qui stͥ. soli sũt diuites Soli eĩ possidet ees feuetuosas et sempicerna
qd̾ est. nichil appetũt. nulla xe egẽt. nicha sibi deesse sentiũt. nchi ee¬
auixũt. Improbi au̾t et auari qm̃ ĩcertas et ĩcaũ positas possessiones
huĩt plus semꝑ apetũt. neq eoꝵ quisꝙ adhũc ĩuentus est cui qd̾ hẽt
satis esset nõ mõ nõ copiosi. ac diuites. s et ĩopes et pauperes cxistim¬
di sũt

Expanded text:
um perturbatione mutatur! qua praediti qui sunt, soli sunt divites. soli enim possident res et fructuosas et sempiternasquod est, nihil adpetunt, nulla re egent, nihil sibi deesse sentiunt, nihil requirunt: inprobi autem et avari, quoniam incertas atque in casu positas possessiones habent et plus semper adpetunt nec eorum quisquam adhuc inventus est, cui quod haberet esset satis, non modo non copiosi ac divites, sed etiam inopes ac pauperes existinandi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uideba puer. delectabat᷑ eĩ crebro funali et tibicine . q̃ sibi nullo exͦ pͥuatus
sup̃serat.tantu licẽtie dabat ei gloria/ S quid ego alios ad me ip̃m eeu̾tar
pͥmu hũ semiꝑ sodales Sodealitates aũt me questore ꝯstitute sunt sacris
ideis magne matris acceptes. Epulabar igit̃ cu sodalib oĩo modice S erat qda
feruor etatis qua progecdiente oĩa fuit ĩ dies mitiora. Neq ei ipoꝵ ꝯuiuio¬

Expanded text:
videbam puer, delectabatur cereo funali et tibicine: quae sibi nullo exemplo privatus sumpserat, tantum licentiae dabat gloria. Sed quid ego alios? ad me ipsum revertor. Primum habui semper sodales. Sodalitates autem me quaestore constiturae sunt, sacris Idaeis Magnae Matris acceptis, epulabarigitur cum sodalibus omnino modice, sed erat quidem fervor aetatis; quaprogrediente, omnia fiunt in dies mitiora, neque enim ipsoru convivio
Abbreviated transcription (Latin):
cocgit eos ꝗ sibi ãplissimi esse uidebãt᷑. nuuera nute̾ noctu uene̾e domu ad eu
rogari deniq suplicat᷑. Quid ẜuitus est si hec libtas extonai̾ põt. Quid cũ cupid¬
tatis onãtus excessit et alius est cxortus ex cõsciẽtia pectatoꝵ tior quia est
utes afficit. An nõ est oĩs metus ẜuitus. Quid uallet igͦ illiꝰ eloquẽtissimi uixi.
.l. trassi copiosa magis qͣ sapiens or̃o eripite nos. e huitute. Que est ẜuitus¬
ista. ta claro hoĩ qͣ nobili. Oĩs aĩ debilitas et humilis et frecta timuditas ẜuitus
est. Nolite siue̾ nos cuiqͣ hiure.Ilibextatẽ uendicari uult. minie. Quid eĩ adiũ¬
debemus. Nos uõ si quide aĩo excelso et alto et u̾tutib ex agerato sumus nec de¬
bemius nec possumus. Tu posse te dicito qm̃i quidẽ potes aclcͣ ne dixeris qm̃ nicħ

Expanded text:
 amplissimi videbantur, munera mittere, noctu venire domum ad eum, precari, denique supplicare. quae servitus est, si haec libertas existimari potest? quid? cum cupiditatis dominatus excessit et alius est dominus exortus ex conscientia peccatorum, timor, quamntis adficiti an non est omnis metus servitus? quid valet igitur illa eloquentissimi viri, L. Crassi, copiosa magis quam sapiens oratio eripite nos ex servitute? quae est ista servitus tam claro homini tamque nobili? omnis animi debilitati et humilis et fracti timiditas servitus est. nolite sinere nos cuiquam servire. in libertatem vindicari volt? minime; quid enim adiundebemus. Nos vero, siquidem animo excelso, et alto, et virtutibus exaggerato sumus, nec debemus, nec possumus. Tu posse te dicito, quandoquidem potes: debere ne dixeris: quoniam nihil
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicit. meminit et sibi uoce p̃conis niõ defuisse quã niuiẽ aesiderat
ppłi. uo cõtis suffragiis ꝙ lumẽ cupiexit se cu̾sule aclaratu nũc deniq¬
n hec ꝯͣ se sint futura sibi facinoris suspicionẽ nõ facti crimẽ obstare
quid nichil p̃stabilius uiro qͣ ꝑiculis patria liberare. beatã esse qb ea
res honori fuexit a sis cuub nec tñ cos miẜos qui bnficio ciues suo
ꝯsolaretur que efficeret ut absentes adessemus/ mortui uiueremus han
xo. sẽꝑ omẽs gentes loquẽtur nulla unq̾ obmutescet uetustas qui hoc
tp̃re ip̃o cũ omẽs a sius iimicis faces inuidie mee subiciant᷑. tam omĩ
hoĩu cetu gratiis agendis et gratulacioĩb hũdis et oĩ ẜmone celebe¬
mur omito eteuxie festos et actos/ et institutos dies. Centesima lux
est hec ab interitu pu. clodii et opinor altera qua fines ĩꝑii ppłi ro. sũt

Expanded text:
esse dicit. meminit etiam vocem sibi praeconis modo defuisse, quam minime desiderarit, esse dicit. meminit etiam vocem sibi praeconis modo defuisse, quam minime desiderarit, populi vero cunctis suffragiis, quntra se sint futura, sibi facinoris suspicionem, non facti crimen obstare.quidem nihil sit praestabilius viro quam periculis patriam liberare. beatos esse quibus ea res honori fuerit a suis civibus, nec tamen eos miseros qui beneficio civis suos consolaretur, quae efficeret ut absentes adessemus, mortui viveremus; hanlus Romanus, semper omnes gentes loquentur, nulla umquam obmutescet vetustas. quin hoc tempore ipso, cum omnes a meis inimicis faces invidiae meae subiciantur, tamen omni in hominum coetu gratiis agendis et gratulationibus habendis et omni sermone celebramur. omitto Etruriae festos et actos et institutos dies. centesima lux est haec ab interitu P. Clodi et, opinor, altera. qua fines imperi populi Romani sunt
Abbreviated transcription (Latin):
niuitate ĩ ea cõquii esta. o frustra inquit suscepti mei labores/ o spes fala
sser que extinctu acceperã equitib xo. quoꝵ uires erãt debiles bonis uiris
nu omẽ auc̾tate clodiaĩs armis obiecerãt mͥ unꝙͣ bonoꝵ p̾sididu defutur
illi illi inquit tui ubi studia municipioꝵ. ubi italie uoces ubi deniq tua
M. tuli que pluriiis fuit auxilio uox et defensio mͥ ne ea soli qui pro
te tociens morti me obtuli nichil põt opitalari. Nec uoͣ hec. Iudices ut
ego nũc flens s hoc code loꝗtur uultu quo uidetis negat eĩ se negat ige¬
plebe et ĩfima multitudiẽ que pu clodio duce fortunis uri̾s ĩminebat ea
quo tutior esset uita nr̃a se fecisse cõmemorat ut nõ modo u̾tute flectexet
s et teib sius patrimoniis delinixet. nec timet nec cu plebe munerib

Expanded text:
civitatem, in ea conquiescam. O frustra inquit mei suscepti labores, o spes fallacivitatem, in ea conquiescam. O frustra inquit mei suscepti labores, o spes fallassem quem exstinctum acceperam, equitibus Romanis quorum vires erant debiles, bonis viris qui omnem auctoritatem Clodianis armis abiecerant, mihi umquam bonorum praesidium defuturum illi, illi inquit tui? ubi studia municipiorum, ubi Italiae voces, ubi denique tua, M. Tulli, quae plurimis fuit auxilio, vox atque defensio? mihine ea soli qui pro te totiens morti me obtuli nihil potest opitulari? nec vero haec, iudices, ut ego nunc, flens, sed hoc eodem loquitur voltu quo videtis. negat enim se, negat ingrplebem et infimam multitudinem, quae P. Clodio duce fortunis vestris imminebat, eam quo tutior esset vestra vita suam se fecisse commemorat, ut non modo virtute flecteret sed etiam tribus suis patrimoniis deleniret, nec timet ne, cum plebem muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
stabile ac nõ multata uidetis hormitius ei parce̾ htim haud scio an młt
et sit adiuuãdu magis et eĩ ĩ gladiatoriis puqnis et ĩfimi genexis oũi
ꝯdicione atq fortuna tonidos et supplices et ut uiue̾t liceat obsecratis
etiã diss odisse solemus fortes et aĩosos et se atriter ip̃i morti offerẽtis
huare cupimus. eoꝵq nos magis mihet qui nr̃a nuẜicordiã nõ reꝗris
qͣ qui illa este efflagitãt quãto hoc magis ĩ fortissinis cuub faccei a
bemus. me quide Iudices examinãt et interimũt he uoces milonis quas ane¬
uedio asidue et quib int̾su qutidie ualennt inquit ualeant ciues mei sint
uolumes fint florentes. sint beati stet hec urbs p̃clara michilq pri̾a carissia
fru noͣ licueĩt at carebo mala Et quã pͥmu tetigero bene morata et liberam

Expanded text:
stabilem ac non mutatam videtis, hoc minus ei parcere: haud scio an multo stabilem ac non mutatam videtis, hoc minus ei parcere: haud scio an multo etiam sit adiuvandus magis. etenim si in gladiatoriis pugnis et in infimi generis hominum condicione atque fortuna timidos et supplices et ut vivere liceat obsecrantis etiam odisse solemus, fortis et animosos et se acriter ipsos morti offerentis servari cupimus, eorumque nos magis miseret qui nostram misericordiam non requirunt quam qui illam efflagitant, quanto hoc magis in fortissimis civibus facere bemus! me quidem, iudices, exanimant et interimunt hae voces Milonis quas audio adsidue et quibus intersum cotidie. valeant, inquit valeant cives mei; sint incolumes, sint florentes, sint beati; stet haec urbs praeclara mihique patria carissima,frui non licuerit, at carebo mala, et quam primum tetigero bene moratam et liberam
Abbreviated transcription (Latin):
uno qui cũ tãtu ausu sit ultor ꝓ mortuo quid siguifex pro uiuo nõ esset
ausus in curia potissimu ab iecit ut ea mortuus ĩcẽdeeet quã uiuus ei¬
rat. Et sunt qui de uia appia qͥrãtur iacrant de curia et quando ab eo spi
si potestis a mortius. frangẽtis ĩpetũ uiui cuiꝰ uix sustinetis furiasi¬
sepulti nͥ uo̾ sustimustis eos qui cũ facib ad curia cucurrexũt cũ falcib
uolũtati et aũctati senatus deditus et ĩ hac milois siue ĩuidia. siue fortu
singulari diuina et ĩcredibili fide. S ia satis multa de causa ex causa
ẽt nimis fortasse multa quid restat nͥ ut ore obresterq uos Iudices
ut etiã miẜicordia tribuatis fortissimo uiro. qua ip̃e nõ.
plorat. ego etiã repuguãte hoc et ĩplõ et ex posco nolite si ur̃o oĩu fletu
nula lacrimã aspexistis milonis si uultu semp eũde si uotẽ si or̾one

Expanded text:
uno? qui cum tantum ausus sit ustor pro mortuo, quid signifer pro vivo non esset uno? qui cum tantum ausus sit ustor pro mortuo, quid signifer pro vivo non esset ausurus? in curiam potissimum abiecit, ut eam mortuus incenderet quam vivus everterat. et sunt qui de via Appia querantur, taceant de curia, et qui ab eo spirsi potestis, a mortuis: frangetis impetum vivi cuius vix sustinetis furias insepulti? Nisi vero sustinuistis eos qui cum facibus ad curiam concurrerunt, cum fascibus voluntati, auctoritati senatus deditus, et in hac Milonis sive invidia sive fortuna, singulari, divina, incredibili fide. sed iam satis multa de causa, extra causam etiam nimis fortasse multa. quid restat nisi ut orem obtesterque vos, iudices, ut eam misericordiam tribuatis fortissimo viro quam ipse non implorat, ego etiam repugnante hoc et imploro et exposco? nolite, si in nostro omnium fletu nullam lacrimam aspexistis Milonis, si voltum semper eundem, si vocem, si orationem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tore ꝯsul fortis esset ꝑ que trib uirtute ꝯsulare crudelissime necatu esse
meminisset. oĩa possideret tenerer lege noua que est ĩuẽta ap̃ eu cũ relias
legib clodianis. Suos neõs lib̾tos suos fecisset. postees eu nͥ dii ĩmortal
ĩ ea mẽti ĩpulissent ut homo effeminatus fortissimu uiꝵ conaretur occu
atq ip̃a menia stare eo uiuo tã diu et ꝯsulatu eius expectare potussent
Ille deniq uiuus nichil mali fecisset qui mortiuis uno ex sius satalitib. Seet¬
clodio duce curia ĩcendexit. quo ꝗd miẜius/ quid acerbius. ꝗd luctuosius uio¬
mus. tẽplu sãctitatis amplitudinis mẽtis cõsilii puͭ caput uebis aram
socioꝵꝵ portu oĩu gẽciu sede ab uniu̾so ppło ꝯcessa uni ordini ĩ flamal
excuidi funestari neq id fieri amultitudiẽ ĩꝑita qͣqͣ esset miħu id ip̃ s

Expanded text:
praetore consul fortis esset per quem tribunum virtutem consularem crudelissime vexatam esse praetore consul fortis esset per quem tribunum virtutem consularem crudelissime vexatam esse meminisset? oppressisset omnia, possideret, teneret; lege nova, quae est inventa apud eum cum reliquis legibus Clodianis, servos nostros libertos suos effecisset; postremo, nisi eum di immortales in eam mentem impulissent ut homo effeminatus fortissimum virum conaretur occidatque ipsa moenia stare eo vivo tam diu et consulatum eius exspectare potuissent, ille denique vivus mali nihil fecisset cui mortuo unus ex suis satellitibus curiam incenderit? quo quid miserius, quid acerbius, quid luctuosius vidimus? templum sanctitatis, amplitudinis, mentis, consili publici, caput urbis, aram sociorum, portum omnium gentium, sedem ab universo populo concessam uni ordini, inflammari, exscindi, funestari, neque id fieri a multitudine imperita, quamquam esset miserum id ipsum, sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃is ĩcẽderat xastraxat. Edux Etruria multos sedib ac fortunis ciccerat me
istabat . uregebat cape̾ eius amẽciã ciuitas Italia ꝓuĩcie regna nõ poterãt. Incide¬
ille adamasset. qd̾ nõ hoc a̾no suu fore putaret. obstabat eius cogitatioĩb
bitrabatur deuictu Cesai̾s potẽtia sua potentia esse ditebat. bonoꝵ aĩos ĩ mes
casu cõtẽphat. anlo unus uegebat hic dii ĩmortalles ut supͣ dixi. mẽte dedeeat¬
illi ꝑdito ac fuxioso ut huic faceret insidias alit̾ pire pestis illa nõ potuit nun
illu xes. pu. suo Iure esseculta Senatus credo illu p̃tore circũstripsisset
ne cũ solebat quide id face̾ ĩpͥuato eode aliꝗd ꝓfecerat am cõsules ĩp̾tore co¬
cendo fortes fuissent pͥmu anlone occiso husset suos ꝯsules deinde qs ĩ eo

Expanded text:
fratris incenderat, vastarat Etruriam, multos sedibus ac fortunis eiecerat; fratris incenderat, vastarat Etruriam, multos sedibus ac fortunis eiecerat; instabat, urgebat; capere eius amentiam civitas, Italia, provinciae, regna non poterant; incidesquam, quod quidem ille adamasset, quod non hoc anno suum fore putaret. obstabat eius cogitationibus tur; Caesaris potentiam suam esse dicebat; bonorum animos in meo casu contempserat: Milo unus urgebat. hic di immortales, ut supra dixi, mentem illi perdito ac furioso dederunt ut huic faceret insidias. aliter perire pestis illa non potuit; numquam illum res publica suo iure esset ulta. senatus, credo, praetorem eum circumscripsisset. ne cum solebat quidem id facere, in privato eodem hoc aliquid profecerat. an consules in praetore coercendo fortes fuissent? primum Milone occiso habuisset suos consules; deinde quis in eo
Abbreviated transcription (Latin):
mentis sine laudacionib sine funereg oblitus ceuore et luto spoliatus
illius supremi diei telebritate qua cede̾ et minimi solent abuteret᷑ etiã ab¬
iectus nõ fuisse credo fas clarissimoꝵ uiror formas illi deterriõ patricide
aliquid afferre neq ullo ĩ loco pocius morte eius lacerai̾ q ĩ quo uita esset
danata dura mͥ medius fidius ia fortuna ppłi eo. et crudelis uidebat᷑ que
tot ãnos illu ĩ hãc rem .pu. ĩsultare pateretur. polluerat stupro sãctissiãs religi¬
nes senatus grauissias detecta ꝑfẽgerat pecunia se iudicib redemerat uerarat
itbunatu. Senatu oĩu ordiũ cõsensu ꝓ salute xeci .pu. gesta resciderat me pria
expulerat bona dixupuerat domu ĩcenderat. liberos ꝯiuge mea uexaxtat.õn. u¬
põpcio nephariu bellu mdixexat magrãtuu pͥuatoꝵq cedes effecerat dñmei

Expanded text:
xequiis, sine lamentis, sine laudationibus, sine funere, oblitus cruore et luto, spoliatus xequiis, sine lamentis, sine laudationibus, sine funere, oblitus cruore et luto, spoliatus illius, supremi diei celebritate, quam concedere etiam inimici solent, abuteretur etiam abiectus. Non fuisse credo fas, clarissimorum virorum formas illi teterrimo parrieidae aliquid decoris afferre, neque ullo in loco potius mortem eius lacerati, quam in quo vita esset damnata. Dura mihi medius fidius iam fortunapopuli Romani et crudelis videbatur, quae tot annos illum in hanc rem publicam insultare pateretur. polluerat stupro sanctissimas religiones, senatus gravissima decreta perfregerat, pecunia se a iudicibus palam redemerat, vexarat in tribunatu senatum, omnium ordinum consensu pro salute rei publicae gesta resciderat, me patria expulerat, bona diripuerat, domum incenderat, liberos, coniugem meam vexarat, Cn. Pompeio nefarium bellum indixerat, magistratuum privatorumque caedis effecerat, domum mei
Abbreviated transcription (Latin):
imploro atq obtestor. uosq albanoꝵ obrute are sacroꝵ ppłi .xo. socre et equa¬
les quas ille p̾ces amẽcia cesis ꝓstratisq sanctissimis lucis sbstructionũ in¬
ille oĩ scelexe poluerat Tuq ex tuo edito mõte latialis sancte Iupit᷑ cuiꝰ ille
lacus nemora finesq sepe omĩ scełe et nephario stupro macularat ali qñ
ad eu puniẽdu otulos aꝑusti uobis ille uobis urõ ĩꝯspectu sere s iuste t̃
et debite pene solute st̃ nisi forte hoc et taũ factu esse dicemus ut ante ip̃¬
sacrariu bone dee ꝙ est ĩfundo .ti. sexti galli ĩpͥmis honesti. et ornati ad olostẽ¬
tis ante ip̃a inq bona dea cu p̃lu comississet. pͥmu illud uulnus acceꝑit
quo teterrima morte obixet ut nõ absolutus iudicio illo nephario uideret᷑
s hanc ĩsigne pena reẜuatus nec uõ nõ eade ira deoꝵ hanc eius fatatil¬

Expanded text:
imploro atque obtestor, vosque Albanorum obrutae arae sacrorum populi romani sociae et aequaimploro atque obtestor, vosque Albanorum obrutae arae sacrorum populi romani sociae et aequales, quas ille prae ceps amentia, caesis prostratisque sanctissimis lucis, substructionum inille omni scelere polluerat; tuque ex tuo edito monte Latiari, sancte Iuppiter, cuius ille lacus, nemora finisque saepe omni nefario stupro et scelere macularat, aliquando ad eum puniendum oculos aperuisti: vobis illae, vobis vestro in conspectu serae, sed iustae tamen et debitae poeSacrarium Bonae Deae, quod est in fundo T. Sextii Galli, inprimis honesti et ornati adolescentis anteipsam, inquam, Bonam cum proelium commisisset, primum illud vulnusacceperit, quo teterrimam mortem obiret, ut non absolutus iudicio illo nefario videretur; sed ad hanc in signem poenam reservatus. Nec vero non eadem ira Deorum hanc eius
Abbreviated transcription (Latin):
quida ꝙ uigeat. et senciat et nõ est ĩ hoc tãto natue̾ ta p̾claro motu ẜ nͥ forte
id cexto nõ putat ꝗa nõ apparet nec cernitur ꝓinde quasi nr̃a ip̃a mẽte qua
sapimus. qua proiudemus. quia hec ip̃a agimnus ac dicimus uide̾ auut plane
qualis aut ubi sit sentrie possimus Ea uis ea igit᷑ est que sepe ĩcxedibiles huic
uebi felicitates. atq opes attulit que illa pnicie extĩxit ac sustulit cui pͥmu
mẽte ĩiecit ut ui imitare ferroq lacessere fortissiu̾ uiꝵ audexet. uiceret᷑q
ab eode quẽ si uicisset habiturus esset ĩpunitate et licẽcia sẽpit̾na. Nõ est
humano ꝯsilio nec mediocri/ quide/ Iudices deoꝵ ĩmortaliu cura Res illa
ꝓfecta. Religiones me hercule ip̃e que cũ illa bellua cadeͣ uiderent cõmoiusse
se uident᷑ et Ius ĩ illo suu retinuisse. uos eĩ abbani tumuli atq loci uos ĩqr

Expanded text:
t, et sentiat, et non inest in hoc tanto naturae; tam praeclaro motu; nisi forre iccirco esse non putant, quia non apparet, nec cernitur: perinde quasi nostram ipsam mentem, qua sapimus, qua providemus, qua hac ipsa agimus ac dicimus, videre, aut plane, qualis, aut ubi sit, sentire possimus. Ea vis, ea est igitur, quae saepe incredibiles huic urbi felicitates, atque opes attulit, quae illam perniciem extinxit, ac sustulit, cui primum mentem iniecit, ut vi irritare, ferroque lacessere fortissimum virum auderet, vincereturque ab eo, quem si vicisset, habiturus esset impunitatem et licentiam sempiternam. Non est humano consilio, ne mediocri, quidem, iudices; Deorum immortalium cura res illa perfecta. Religiones mehercule ipsae, araeque, cum illam belluam cadere viderunt, commovisse se videntur, et ius in illo suum retinuisse. Vosenim Albani tumuli, atque luci, vos in quam,
Abbreviated transcription (Latin):
petunis ꝓ ripetundis. Catarne fuit aduocatus ĩꝓbi hoĩ at supuci fortasse a¬
ti at aliqñ aĩto Cui cũ affuit post delata ad tͥa eur pͥmã illa ꝯureationẽ
ĩdicauit se audisse aliqnͣ nõ credidisse. at ide nõ affuit alio ĩ iudicio cũ ade
ceteri. S postra cognorat ip̃e aliꝗd qd̾ ĩ cõsillatu iꝗnorasset. In quoscẽdu
est his qui postea nicħ audierũt. sin illa res pͥma  ualuit nõ ĩueterata
retens debuit esse grauior ssi tuus parens et ĩ illa suspicione piculi du
tñ huanitate adductus ad uocationẽ hoĩs ĩꝓbissimi sella cuculi atqͥ oenani¬
tis et suis et ꝯsulatus honestauit. Qiud ẽst. Quã obre ꝯsulares qui Catli

Expanded text:
pecuniis repetundis Catilinae fuit advocatus, improbo homini, at supplici, fortasse apecuniis repetundis Catilinae fuit advocatus, improbo homini, at supplici, fortasse audaci, at aliquando amico. cui cum adfuit post delatam ad eum primam illam coniurationem, indicavit se audisse aliquid, non credidisse. 'at idem non adfuit alio in iudicio, cum adessent ceteri.' si postea cognorat ipse aliquid quod in consulatu ignorasset, ignoscendum est eis qui postea nihil audierunt; sin illa res prima valuit, num inveterata quam recens debuit esse gravior? sed si tuus parens etiam in ipsa suspicione periculi sui tamen humanitate adductus advocationem hominis improbissimi sella curuli atque ornamentis et suis et consulatus honestavit, quid est quam ob rem consulares qui Catilinae