comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶er circum yliacos raptauerat hecthora ninros
Exanimumq auro corpus uendebat Achilles.
¶Tum uero ingentem gemitum dat pectore cibimo¬
At spolia ut cucens ute ipsum corpus amici pau
Lendentemq manus priamum conspexit inermes.
Dequoque princiꝑibus permixtum agnouit Achinis.

Expanded text:
Ter circum Iliacos raptaverat Hectora muros, exanimumque auro corpus vendebat Achilles. Tum vero ingentem gemitum dat pectore ab imot spolia, ut currus, utque ipsum corpus amici, tendentemque manus Priamum conspexit inermis. Se quoque principibus permixtum adgnovit Achivis
Abbreviated transcription (Latin):
Manui mermes aut sine sceptro
aut supplices. ut dexnas tenda¬
mus inermes. Quod nactum
est de historia. qui n. se dedũs¬
inermes supplicant. Qut re
uera mermes ninc. contra
prrchum n processit armatus
Sane per transitum historiam
tetigit: quia constat priamum
cum ad suꝑplicandum tentori¬
dormientem achillem exci¬
tauisse ut rogaret eum pro
perant multi nescientes exͣ
uel parabolas uel comparatuo¬
nes ad sumptas non sempes
usq quaq congruere: sed in¬
terdum omni parte inter¬
dum aliqua conuenire.

Expanded text:
Manus inermes aut sine sceptro, aut supplices, ut "dextras tendamus inermes" : quod tractum est de historia; qui enim se deduinermes supplicant. Aut re vera ‘inermes’ tunc; contra enim processit armatus. Sane per transitum historiam tetigit, quia constat Priamum, cum ad supplicandum uendormientem Achillem excitavisse, ut rogaret eum, cumperant multi, nescientes exempla vel parabolas vel conparationes adsumptas non semper usquequaque congruere, sed interdum omni parte, interdum aliqua convenire.
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis deneȩ sollicitudo de
moribus afrorum est: quam
nime picture contem platiõẽ
deponit. Qui n bella depin¬
gunt & uirtutem diligunt. ce
miseratione tanguntue.

Expanded text:
omnis Aeneae sollicitudo de moribus Afrorum est, quam nunc picturae contemplatione deponit. qui enim bella depingunt, et virtutem diligunt et miseratione tanguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
I nficit. oculte meditans spargitq salubres
A mbrosie sutos. et odoriferam panaceam
F ouit ea uulnus limpha Longeus iapix
Ignorans subitoq omnis de corpore fugit
Quippe color. omnis stent imo in uulnere sanguis
Iamq secuta manum nullo cogente sagitta
Exeidit atq noue rediere in pristina uires
¶Arma citi properate uno. quio stans. iapix
Conclamat primusq animos accendit in hostem
N on hec humanis opibus non arte magistra
Pioueniunt: neq te enea mea dextera seruat
M aior agit deus atq opera ad maiora remitut
e auidus pugne suras meluserat auro
Hinc atq hinc oditq moras. hastamq coruscat
Postq̃ habilis lateri clipeus. Loricaqo¬

Expanded text:
inficit occulte medicans spargitque salubris inficit occulte medicans spargitque salubris ambrosiae sucos et odoriferam panaceam. Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx ignorans, subitoque omnis de corpore fugit quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis; iamque secuta manum nullo cogente sagitta excidit, atque novae rediere in pristina vires. Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx conclamat primusque animos adcendit in hostem. Non haec humanis opibus, non arte magistra proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat: maior agit deus atque opera ad maiora remittit. Ille avidus pugnae suras incluserat auro hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. Postquam habilis lateri clipeus loricaq
Abbreviated transcription (Latin):
Maluit et mutas agitare inglorius artes
¶S tabat acerba fremens ingentem nixus ui hastam
E neas magno uiuenum et merentis iuli
Concursu lacrimis immanos. ille ⁊etorto
P eonium in morem senior succintus amictu
M ulta manu medica phebiq potentibus herbis
Ne quicq̃ trepidat. ne quicqͣ spicula dextia
Solicitat pensatq tenaci forcipe ferium
Nulla uiam fornina regit. nihil autor apolo
Subuenit et seuus rampis magis ac magis horor
Crebrescit propiusq malum ẽ non puluere celum
S tare uident subeunt equites et spinila castris
D ensa cadunt mediis. it tristis ad ethera c tamor
Bellannum iuuenum et duro sub marte cadennum
¶Nie uenus indigno nati connsa dolore
Dictamum genitux cretea carpit ab yda
Puberibus caulem foliis. et flore comantem
Pinpureo. non illa feris incoguita capris
E remuna. cum tergo uolueres hesere sagate
Noc ueuus obscuro faciem encundata nimbo
Petulit. hoc fusum labris splendennbus amnem

Expanded text:
maluit et mutas agitare inglorius artes. maluit et mutas agitare inglorius artes. Stabat acerba fremens, ingentem nixus in hastam Aeneas magno iuvenum et maerentis Iuli concursu, lacrimis immobilis. Ille retorto Paeonium in morem senior succinctus amictu multa manu medica Phoebique potentibus herbis nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum. Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo subvenit; et saevus campis magis ac magis horror crebrescit propiusque malum est. Iam pulvere caelum stare vident: subeunt equites, et spicula castris densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum. Hic Venus, indigno nati concussa dolore, dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, puberibus caulem foliis et flore comantem purpureo; non illa feris incognita capris gramina, cum tergo volucres haesere sagittae: hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo, detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem
Abbreviated transcription (Latin):
Loucam et sumum degustat uulnere corpus
Ille tamen cupeo obiecto conuersus in hostem
I bat et ciuxllium educto muerone petebat
Cu iota precipitem et procitisu concitus axis
I mpulit effuditq solo turnusq secutus
I mam unter galeam. summi toracis et oras
Austulit ense caput tiuncumq relinquit arena
¶Atq ea dum campis. uictor dat sunera turnus
I nterea eneam menesteus et fidus achates
A scaniusq comes castus statuere cruentum
Aiternos longa nitentem cuspide gressus
Seuit et in fracta luctatur arundine tellum
Eripere auxilioquuam que proxima poseit
Ense secent lato uulnus telliq latebram
Rescindant penitus. seseq in bella remittant
Camq aderat phebo ante alios dilectus iapix
Iasides acri quondam cii capnis amore
Ipse suas ates suamunera letus appolo
Augurium citharames dabat. celeresq sagitas
Iule ut depositi proferet fata parentis
Scire potates herbarum usumq medendi

Expanded text:
loricam et summum degustat volnere corpus. loricam et summum degustat volnere corpus. Ille tamen clipeo obiecto conversus in hostem ibat et auxilium ducto mucrone petebat: cum rota praecipitem et procursu concitus axis impulit effunditque solo, Turnusque secutus imam inter galeam summi thoracis et oras abstulit ense caput truncumque reliquit harenae. Atque ea dum campis victor dat funera Turnus, interea Aenean Mnestheus et fidus Achates Ascaniusque comes castris statuere cruentum, alternos longa nitentem cuspide gressus. Saevit et infracta luctatur arundine telum eripere auxilioque viam, quae proxima, poscit ense secent lato vulnus telique latebram rescindant penitus seseque in bella remittant. Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapyx Iasides, acri quondam cui captus amore ipse suas artes, sua munera, laetus Apollo augurium citharamque dabat celerisque sagittas. Ille ut depositi proferret fata parentis, scire potestates herbarum usumque medendi
Abbreviated transcription (Latin):
Sistit equos biuiges. et curru desilit atqi
Semianinii elapso superuenit. et pede collo
Impresso. dextre mucronem extorquet. et alto
Fulgentem tingit uigulo atq insuper addit¬
¶ En agros et quam bello troyane petisti
Hesperiam menere iacens. hec premia qui me
Ferro ausi tentare ferunt sie menia condunt
¶Eunc conutem asbutem comecta euspide mttit
Cloreaq subarimq careta tersilocumq
Et sternacis equi lapsum ceruice thimetem
Acuelut edoni borree cum spiritus alto
Insonat egeo. sequitur ad uctora fluctus
Q ua uenti incubuere sugam dant nubila celo
Sic turno quacumq uiam secat. agmina cedunt
Conuerseq ruunt aties fert imꝑetus ipsum
Et cristam aduerso eurri quatit aura uolantem¬
¶ Non tulit instantem phegeus aninusq frementem
O biecit se se ad cinum et spumantia fienis
Ora citatorum dextra detorsit equorũ
Dum trahitur pendet q uigis hunc lata restectum
Lancea consequitur rumꝑitq infixa bilicem

Expanded text:
sistit equos biiugis et curru desilit atque sistit equos biiugis et curru desilit atque semianimi lapsoque supervenit et pede collo impresso dextrae mucronem extorquet et alto fulgentem tinguit iugulo atque haec insuper addit: En agros et quam bello, Troiane, petisti, Hesperiam metire iacens: haec praemia qui me ferro ausi temptare ferunt, sic moenia condunt. Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit. Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque et sternacis equi lapsum cervice Thymoeten. Ac velut Edoni Boreae cum spiritus alto insonat Aegaeo sequiturque ad litora fluctus, qua venti incubuere, fugam dant nubila caelo: sic Turno, quacumque viam secat, agmina cedunt conversaeque ruunt acies; fert impetus ipsum, et cristam adverso curru quatit aura volantem. Non tulit instantem Phegeus animisque frementem: obiecit sese ad currum et spumantia frenis ora citatorum dextra detorsit equorum. Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectum lancea consequitur rumpitque infixa bilicem
Abbreviated transcription (Latin):
Tracha pedum eircumq atre forinidinis ora
Iieq insidieq dei comitatus aguntur
¶alis equos alacer media inter prelia turnus
Fumantes sudore quatit miserabile cesis
Nostibus insultans spargit rapida ungula troes
Sanguineos mistaq cruor calcatur arena¬
C amqi neci stelenumq dedit. tamirrnq tolumq¬
N unc congressus et hunc illum eminus eninus ambos
Imbrasidis glaucumq iadem. quos imbrasus ipse
Nutrierat litia. paribusq ornauerat armis¬
U el. confetre manum. uel equo peruertere uentos
¶Parte alia. media eumedes in prelia fernir
Anciqui proles bello. preclara dolonis
Nomine auum ⁊eferens animo manibusq parentẽ
Qui quondam eastra ut danaum speculator adiret
Ausus pellide precium sibi poscere currus
Iuum titides alio pro talibus ausis
A ffecit pretio neque equis aspirat achilis
¶Nunc procul ut campo turnus conspexit aperto
Ante leui iaculo longum per inane secutus

Expanded text:
Thraca pedum; circumque atrae Formidinis ora Thraca pedum; circumque atrae Formidinis ora Iraeque Insidiaeque, dei comitatus, aguntur: talis equos alacer media inter proelia Turnus fumantis sudore quatit, miserabile caesis hostibus insultans; spargit rapida ungula rores sanguineos, mixtaque cruor calcatur harena. Iamque neci Sthenelumque dedit Thamyrumque Pholumque, hunc congressus et hunc, illum eminus; eminus ambo Imbrasidas, Glaucum atque Laden, quos Imbrasus ipse nutrierat Lycia paribusque ornaverat armis, vel conferre manum vel equo praevertere ventos. Parte alia media Eumedes in proelia fertur, antiqui proles bello praeclara Dolonis, nomine avum referens, animo manibusque parentem, qui quondam, castra ut Danaum speculator adiret, ausus Pelidae pretium sibi poscere currus; illum Tydides alio pro talibus ausis adfecit pretio, nec equis adspirat Achillis. Hunc procul ut campo Turnus prospexit aperto, ante levi iaculo longum per inane secutus
Abbreviated transcription (Latin):
An cohibete tias. actum iam fedus. et omnes
Composeite leges. mihi ius concinrere soli
Nesinĩte atq auferte metus/ ego federa saxo
R irma manu turnum debent hec iam nihi sacra
¶as inter uoces media inter talia uerba
Ecce uiro studens allis alapsa sagita ẽ
I ncernum quo pulsa manu quo turbine adacta
Quis tantam runilis laudem casus ne deus ue
Attulerit presla ẽ insignis gloria tacti
Nec se se enee iactauit uulnere quisq
¶uinus ut eneam cedentem ex agmine uidit
Turbatosq duces subita sꝑe feruidus ardet
Poscit equos atq arma simul saltuq superbus
Emicat in currum. et manibus molitur habenas
Multa uiruum uolitans dat fornia corpora Leto
Semineces uoluit multos aut agnuna euriu
E r oterit. aut raptat fugientibus ingerit hastas
QQualis apud gelidi cum flumina concitus hebri
Sanguineus mauors clipeo increpat atq fuentes
Bella mouens immitit equos illi equore aperto
Ante nothos zephirumq uolant gemit ultima pulsu

Expanded text:
O cohibete iras! Ictum iam foedus et omnes O cohibete iras! Ictum iam foedus et omnes compositae leges; mihi ius concurrere soli; me sinite atque auferte metus; ego foedera faxo firma manu; Turnum debent haec iam mihi sacra. Has inter voces, media inter talia verba ecce viro stridens alis adlapsa sagitta est incertum qua pulsa manu, quo turbine adacta, Quis tantam Rutulis laudem, casusne deusne, adtulerit: pressa est insignis gloria facti. nec sese Aeneae iactavit vulnere quisquam. Turnus ut Aenean cedentem ex agmine vidit turbatosque duces, subita spe fervidus ardet: poscit equos atque arma simul saltuque superbus emicat in currum et manibus molitur habenas. Multa virum volitans dat fortia corpora Leto, semineces volvit multos aut agmina curru proterit aut raptas fugientibus ingerit hastas. Qualis apud gelidi cum flumina concitus Hebri sanguineus Mavors clipeo increpat atque furentis bella movens immittit equos; illi aequore aperto ante Notos Zephyrumque volant; gemit ultima pulsu
Abbreviated transcription (Latin):
In caput inq humeros ad feruidus aduolat hasta
Mesapus. teloq orantem multa trabali
Desuper altus equo grauiter ferit atq ita fatur
Noc habet hec melior maguis data uienia ouus
¶C oncumunt itali spoliantq calentia membra
Obuius ambuscum torrem corineus ab ara
Coupit. et uenient ebuso plagamq ferent
O ccupat os flammis. illi ingens barba ⁊elusit
Nidoremq ambusta dedit supet ip̃se secutuis
Cesariem leua turbati corripit hostis
Impressoq genu nitens applicat ipsum
Sie ugido latus ense ferrit. polidarius alsum
Pastorem in prima atie per tella ruentem
Ense sequens nudo supereminet ille securi
Aouersi trontem mediam mentumq reducta
Disicit. et sparso late rigat arma cruore
Oui dura quies oeulos et fereus inget
Somnus in etheinam clauduntur lumina noctem
¶At pius E neas dextram tendebat inermem
Nudato capite atq suos clamore uocabat
Quo ⁊ uitis: que ue ista repens discordia surgit

Expanded text:
in caput inque umeros. At fervidus advolat hasta in caput inque umeros. At fervidus advolat hasta Messapus teloque orantem multa trabali desuper altus equo graviter ferit atque ita fatur: Hoc habet, haec melior magnis data victima divis. Concurrunt Itali spoliantque calentia membra. Obvius ambustum torrem Corynaeus ab ara corripit et venienti Ebuso plagamque ferenti occupat os flammis: olli ingens barba reluxit nidoremque ambusta dedit. Super ipse secutus caesariem laeva turbati corripit hostis inpressoque genu nitens terrae adplicat ipsum: sic rigido latus ense ferit. Podalirius Alsum pastorem primaque acie per tela ruentem, ense sequens nudo superimminet: ille securi adversi frontem mediam mentumque reducta disicit et sparso late rigat arma cruore. olli dura quies oculos et ferreus urguet somnus, in aeternam clauduntur lumAt pius Aeneas dextram tendebat inermem nudato capite atque suos clamore vocabat: Quo ruitis? Quaeve ista repens discordia surgit?
Abbreviated transcription (Latin):
U na tot arcadio comunx triena gilipo
Horum unum ad medium territur qua sunlis aluo
Balteus. et laterum uincturas fibula mordet
E gregium forma iuuenem et fulgentibus armis
Transadigit costas. fuluaq effudit arena
¶At tratres animosa talam accensaq luctu
Pars gladios stungunt manibus. pars missur ferrũ
Corupiunt ceciq ruunt quos agmina contra
Piocurrunt laurentum. nine densi rursus inundant
Troes agiliniq et pictis arcadaes armis
Sic omnes ardor habet unus decerner e fetro
Duipuere aras. et toro tinbida uelo
Tempestas tellorũ. ac ferreus ingruit imber
Cratuiasq focosq ferunt. fugit ipse latini
Pulsatos referens intecto federe diuos
I nfrenant alii eurrus. aut corpora saltu
Subitiunt in equos. et strictis ensibu̾s adsunt¬
¶ Nelapus regem regisq insigne gerentem
Tirenum aulestem auidus confundere fedus
Aduerso proterret equo. ⁊uit ille recedens
Et miser opositis atergo iiuoluitur aris

Expanded text:
una tot Arcadio coniunx Tyrrhena Gylippo, una tot Arcadio coniunx Tyrrhena Gylippo, horum unum ad medium, teritur qua sutilis alvo balteus et laterum iuncturas fibula mordet egregium forma iuvenem et fulgentibus armis transadigit costas fulvaque effundit harena. At fratres, animosa phalanx accensaque luctu, pars, gladios stringunt manibus, pars missile ferrum corripiunt caecique ruunt. Quos agmina contra procurrunt Laurentum, hinc densi rursus inundant Troes Agyllinique et pictis Arcades armis: sic omnis amor unus habet decernere ferro. Diripuere aras, it toto turbida caelo tempestas telorum ac ferreus ingruit imber, craterasque focosque ferunt. Fugit ipse Latinus pulsatos referens infecto foedere divos. Infrenant alii currus aut corpora saltu subiciunt in equos et strictis ensibus adsunt. Messapus regem regisque insigne gerentem, Tyrrhenum Aulesten, avidus confundere foedus, adverso proterret equo: ruit ille recedens et miser oppositis a tergo involvitur aris
Abbreviated transcription (Latin):
¶Arexere animos itali cuncteqi uolucres
Conuernnt clamore sugam. mirabile uisu
E theraq obseurrant pennis/. hostemq per auras
Facta nube premunt donee iuiuictus et ipse
Pondere defeeit predamq ex unguibus ales
Proiecit fluuio. penitus q in nubila sugit
¶um uero auguium ⁊unili clamore salutant
Ex pediuntq manus primusꝙ thelũmus augur
Noc erat hoc uons inquid quod seꝑe peniu
A ccipio agnosco deos. me me duce ferrum
Corupite o uinili. quos improbus aduena bello
Territat inualidas ut aues et littora mã¬
U i populat. petet ille sugam. penitusꝙ prosundo
U ella dabit uos imani densate cateruas
Et regem nobis pugna defendite rapnum
¶Dixit et aduersos tellum contorsit in hostes
P iocurrens soninum dat studula cornis: et auras
Certa secat simul hec simul ingens clamor et omnes
Turbati cunei calefactaq corda tumultu
Casta uolans. ut forte nouem pulcerima trũm
Corpera constiterant tentra. quos sida crearat

Expanded text:
Adrexere animos Itali, cunctaeque volucres Adrexere animos Itali, cunctaeque volucres convertunt clamore fugam, mirabile visu, aetheraque obscurant pennis hostemque per auras facta nube premunt, donec vi victus et ipso pondere defecit, praedamque ex unguibus ales proiecit fluvio penitusque in nubila fugit. Tum vero augurium Rutuli clamore salutant expediuntque manus; primusque Tolumnius augur Hoc erat, hoc, votis, inquit, quod saepe petivi. Adcipio adgnoscoque deos; me, me duce ferrum corripite, O miseri, quos improbus advena bello territat invalidas ut aves et litora vestra vi populat: petet ille fugam penitusque profundo vela dabit. Vos unanimi densete catervas et regem vobis pugna defendite raptum. Dixit et adversos telum contorsit in hostis procurrens: sonitum dat stridula cornus et auras certa secat. Simul hoc, simul ingens clamor et omnes turbati cunei calefactaque corda tumultu. Hasta volans, ut forte novem pulcherrima fratrum corpora constiterant contra, quos fida crearat
Abbreviated transcription (Latin):
O biectare animam: numero ne anuiribus equi
Non sumus en omnes et troes et arcades hie sunt
Non srinq manus infensa etruria turno¬
U ix hostem alterni si congrediamur habemus
Iue quidem ad superos quorũ se deuouet aris
Sucedet tama. uiuuisꝙ per ora fereni
Nos patria amissa dominis parere superbis
Cogemur qui mine ienti consendimus auus
Galibus incensa ẽ iuuenum sententia dictis
Iam magis atq magis seipitq per agniina murmur
I psi laurentes mutanꝙ ipsi latini
Qui sibi iam requiem pugne rebus ꝙ salutem
Sperabant nunc arma uolunt fedusq precantur
Infecnuim sortem turni miserantur iniquam
¶Nis aliud maius iuturna dtadiungit et alto
Dat sonitum cello quo non pñtius ullum
Turbauit mentes italas monstroq tetellit
Namqi uolans rubra suluus iouis ales in ethra
Littoreas agitabat aues/ turbamq sonantem
Agminis aligeri. subito cum lapsus ad undas
Cignum excellentem pedibus rapit improbus unas

Expanded text:
obiectare animam? Numerone an viribus aequi obiectare animam? Numerone an viribus aequi non sumus? En omnes et Troes et Arcades hi sunt fatalesque manus, infensa Etruria Turno: vix hostem, alterni si congrediamur, habemus. Ille quidem ad superos, quorum se devovet aris, succedet fama vivusque per ora feretur: nos patria amissa dominis parere superbis cogemur, qui nunc lenti consedimus arvis. Talibus incensa est iuvenum sententia dictis iam magis atque magis, serpitque per agmina murmur; ipsi Laurentes mutati ipsique Latini. Qui sibi iam requiem pugnae rebusque salutem sperabant, nunc arma volunt foedusque precantur infectum et Turni sortem miserantur iniquam. His aliud maius Iuturna adiungit et alto dat signum caelo, quo non praesentius ullum turbavit mentes Italas monstroque fefellit. Namque volans rubra fulvus Iovis ales in aethra litoreas agitabat aves turbamque sonantem agminis aligeri, subito cum lapsus ad undas cycnum excellentem pedibus rapit improbus uncis.
Abbreviated transcription (Latin):
Matre caret posuitq comas et brachia ferro
O lim arbos nunc ainsicis manus ere decoro
Inclusit patubusq dedit gestare latinis
¶Tailibus inter se firmabant federa dictis
Conspecni in medio procerum tum rite sacratas
In flammam ugulant pecudes. et uisera uiuis
E rumpunt. cumulantq oneratis laucibus aras
¶At uero tutulis imꝑar ea pugna uideu
Iam dudum et uario mesereri pectora meni
Tum magis ut proprias cernunt non uiribus equis
A diuuat incessu tacito progressus et aram
Suppliciter uenerans demisso lumine turnus
Bubentes q gene et iuuenilli in corpore pallor¬
¶ Quem simul ac iuturna soror crebrescere uidit
Sermonem et uulgi uariare labantia corda
Inmedias aties formam asimilata camerti
Cui genus a proauis ingens clarumq paterne
Nomen erat uirtutis et ipse acerrimus armis
In medias dat sese aties. haud nescia rerum
Rumores q ferit uauos ac talia fatur
¶N on pudet o runili pio cunctis tallibus unam

Expanded text:
matre caret posuitque comas et brachia ferro, matre caret posuitque comas et brachia ferro, olim arbos, nunc artificis manus aere decoro inclusit patribusque dedit gestaTalibus inter se firmabant foedera dictis conspectu in medio procerum. Tum rite sacratas in flammam iugulant pecudes et viscera vivis eripiunt cumulantque oneratis lancibus aras. At vero Rutulis inpar ea pugna videri iamdudum et vario misceri pectora motu; tum magis, ut propius cernunt non viribus aequis. Adiuvat incessu tacito progressus et aram suppliciter venerans demisso lumine Turnus tabentesque genae et iuvenali in corpore pallor. Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit sermonem et volgi variare labantia corda, in medias acies, formam adsimulata Camerti, cui genus a proavis ingens clarumque paternae nomen erat virtutis, et ipse acerrimus armis, in medias dat sese acies haud nescia rerum rumoresque serit varios ac talia fatur: Non pudet, O Rutuli, pro cunctis talibus unam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut potius reor et potius dii numine firment
N on ego nec teueris ytalos. parere iubebo
Nec mihi regna peto paribus si legibus ambe
I nuicte gentes eterna in federa mittant.
Sacra deosq dabo/ socer arma latinus habeta
I mperium solemne socer mihi menia teueri
Constiment urbiqz dabit lauinia nomen
¶Sie prior eneas. sequinir nu deinde latinus
S uspitiens celum tenditq ad sidera destram
Hec eadem enea terram mare sidera iuro
Laroneq gemis duplex Ianumq bifrontem
U imq deum infernum et duri sacraria ditis
Audiat hec genitor. qui federa fulmine sanat
Iango areis mediasq ignes. et numina testor
Nulla dies pacem hane italis et federa rumpet
Quo res cumque cadant. nee me uis ulla uolentem
Auertet non si tellurem effundat in undas
Hiluuio miscens celum ue in tartara soluat
Ut sceptium hoc. e dextra sceptium nam forte gerebat
Nunq̃ fronde leui fundetat uirgulta nec umbras
Cum semel in siluis imo de stirpe recisum

Expanded text:
ut potius reor et potius di numine firment, ut potius reor et potius di numine firment, non ego nec Teucris Italos parere iubebo nec mihi regna peto: paribus se legibus ambae invictae gentes aeterna in foedera mittant. Sacra deosque dabo; socer arma Latinus habeto, imperium sollemne socer; mihi moenia Teucri constituent, urbique dabit Lavinia nomen. Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus suspiciens caelum tenditque ad sidera dextram: Haec eadem, Aenea, terram mare sidera iuro Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem vimque deum infernam et duri sacraria Ditis; audiat haec genitor, qui foedera fulmine sancit. Tango aras, medios ignis et numina testor: nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet, quo res cumque cadent; nec me vis ulla volentem avertet, non, si tellurem effundat in undas diluvio miscens caelumque in Tartara solvat; ut sceptrum hoc dextra sceptrum nam forte gerebat numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras, c
Abbreviated transcription (Latin):
Si dereo flagians clipeo et celestibus armis
Et iusta ascanius magne spes altera iome
P rocedunt castris puraq in ueste sacerdos
Setigeri fetum suis intonsamq bidentem
A ttulit cu mouitq pecus flagrantibus aris
Iui ad surgentem conuersi ad lumina solem
Dant fruges manibus salsas. et tempora ferro
Summa notant pecudum, paterisq altaria libant
Cum pius eneas stricto sie ense precatur
Esto nunc sol testis/ et hec mihi terra uocanti
Quam propter tantos ponu perferie Labores
Et pater omnipotens. et tu saturnia iuno
Iam melior. cam diua precor tuq inclite mauors
Cuncta nio qui bella pater sub nomine torques
Fontesq fluuiosq uoco queque etheris alti
Religio et que ceiuleo sunt numina ponto
Cesserit ausonio si fors uictoria turno
Conuenit euandri uictos descendere ad ubem
Cedet iullus agus nec post ulla arma rebelles
Encade referent ferroue hec regna Lacessent/.
S in nostrum annuerit nobis uictoria martem

Expanded text:
sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, et iuxta Ascanius, magnae spes altera Romae, procedunt castris, puraque in veste sacerdos saetigeri fetum suis intonsamque bidentem adtulit admovitque pecus flagrantibus aris. Illi ad surgentem conversi lumina solem dant fruges manibus salsas et tempora ferro summa notant pecudum paterisque altaria libant. Tum pius Aeneas stricto sic ense precatur: Esto nunc Sol testis et haec mihi Terra vocanti, quam propter tantos potui perferre labores, et pater omnipotens et tu Saturnia coniunx, iam melior, iam, diva, precor, tuque inclute Mavors, cuncta tuo qui bella, pater, sub numine torques; fontisque fluviosque voco, quaeque aetheris alti religio et quae caeruleo sunt numina ponto: cesserit Ausonio si fors victoria Turno, convenit Evandri victos discedere ad urbem, cedet Iulus agris, nec post arma ulla rebelles Aeneadae referent ferrove haec regna lacessent, sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem
Abbreviated transcription (Latin):
Disce nium ne me incuses iuturna dolorem
Qua uisa ẽ fornina pati. parceq sinebant
Cedere res latio. nurnum et nia menia texi
Nune uiuenem uideo in paribus concurre fatis
Parcarumq dies. et uis inmica propinquat
Non pugnam hane aspicere oculis. non federa possum
Tu pro germano. si quid pntius audes
Beige decet / forsan miseros melrora sequennir¬
Q ii ea. cum lacrimas. oculis iunirna prosudit
Lerq quaterq manu. pectus percussit honestum
Non lacrimis hoc tempus ait saturnia iuno
Accelera. et fratiem si quis modus eruipe morti
A ut tu bella cie concepnmq excute fedus
A utor ego edendi sic exortata ⁊elinquil
Incertam et tusti tuibatam uulnere mentis
¶Interea reges ingenti mole Latinus
Quadriiugo uehitur currui. cui tempora ericum
Aurati biz sex radii sulgentia cingunt
Solis aui specimen bigis it turnus in albis
Bina manu lato crispans hastilia ferro
¶Hnie pater eneas romane stirpis ougo

Expanded text:
disce tuum, ne me incuses, Iuturna, dolorem. disce tuum, ne me incuses, Iuturna, dolorem. Qua visa est Fortuna pati Parcaeque sinebant cedere res Latio, Turnum et tua moenia texi: nunc iuvenem imparibus video concurrere fatis, Parcarumque dies et vis inimica propinquat. Non pugnam aspicere hanc oculis, non foedera possum. Tu pro germano siquid praesentius audes, perge: decet. Forsan miseros meliora sequentur. Vix ea, cum lacrimas oculis Iuturna profudit terque quaterque manu pectus percussit honestum. Non lacrumis hoc tempus, ait Saturnia Iuno: Adcelera et fratrem, siquis modus, eripe morti, aut tu bella cie conceptumque excute foedus: auctor ego audendi. Sic exhortata reliquit incertam et tristi turbatam volnere mentis. Interea reges, ingenti mole Latinus quadriiugo vehitur curru, cui tempora circum aurati bis sex radii fulgentia cingunt, Solis avi specimen; bigis it Turnus in albis, bina manu lato crispans hastilia ferro; hinc pater Aeneas, Romanae stirpis origo,
Abbreviated transcription (Latin):
Pugna uocat. nec non in mediis millibus ipsi
D uctores auro uolitant ostroq de uri
Et genus asariei menesteus et foitis asilas
Et mesapus equum domitor nepiunia proles
U tqi dato signo spatia in sua quisque recessit
D esugiunt tellure hastas. et secita reclinant¬
I um stadio effuse matres. ac uulgus in ermum
Inualidiq senes. nitres et tecta domorumi
E bsedere alii portis sublimibus hastant
¶At iuno ex sumo qui mine albanus habenir
Ium neque nomen erat neque honos nec gloria monti
P rospinens iumulo campum spectabat et ambas
Laurentum trouumq anes ibemq latini
E xtimplo turni sie est effata sororem
Diua deam stagnis que sulminibus q sonoris
Presidet. hunc illi ⁊ ex etheris altus honorem
Iupiter erepta pro uirginitate sacrauit
N impha decus sluuiorum animo graniosissima m̃o¬
¶ Seis ut te cunctis unam quecumq lacine
Magnanimi iouis ingratum ascendere cubille
P ienilerim celiq libens in parte locarim

Expanded text:
pugna vocet; nec non mediis in milibus ipsi pugna vocet; nec non mediis in milibus ipsi ductores auro volitant ostroque decori, et genus Assaraci Mnestheus et fortis Asilas et Messapus equum domitor, Neptunia proles. Utque dato signo spatia in sua quisque recessit, defigunt tellure hastas et scuta reclinant. Tum studio effusae matres et volgus inermum invalidique senes turris ac tecta domorum obsedere, alii portis sublimibus adstant. At Iuno e summo, qui nunc Albanus habetur, tum neque nomen erat nec honos aut gloria monti, prospiciens tumulo campum aspectabat et ambas Laurentum Troumque acies urbemque Latini. Extemplo Turni sic est adfata sororem diva deam, stagnis quae fluminibusque sonoris praesidet hunc illi rex aetheris altus honorem Iuppiter erepta pro virginitate sacravit: Nympha, decus fluviorum, animo gratissima nostro, scis ut te cunctis unam, quaecumque Latinae magnanimi Iovis ingratum ascendere cubile, praetulerim caelique lubens in parte locarim:
Abbreviated transcription (Latin):
Terusicos ciet atqi irascin cornua tentat
A iboris obnixus trunco uentosq lacessitu
I ctibus cuit sparsa ad pugnam proludit aiena
¶Nec minus interea maternis seeuus in armis
E neas acuit mentem et se sucitat ira
O blato gaudens compoui federe bellum
¶um sonos mestiq menim solatur iulli
Fata docens. regiq ubet responsa latino
Certa referre uiros. et pacis dicere leges
¶Postera uix summos spargebat iunune montes
Orta dies. Cum primum alto se gigite rollunt
Solis equi lucemq elatis naribus afflant¬
¶ Campum ad certamen. magne sub menibus urbis
Dimensi ⁊uniliqi uiri teueuq parabant
I n medioq toros et diis communibus aras
E ramineas ciliiqi ignem sontemq ferebant¬
U elan lino et uerbena tempora uincti
Procedit legio ausonioum. pillataqi plenis
A gmina se sundunt portis hine troyus omnis
Ihirenusq ruit. uariis exercitus armis
Naud secus instructi terroq si aspera martis

Expanded text:
terrificos ciet atque irasci in cornua temptat, terrificos ciet atque irasci in cornua temptat, arboris obnixus trunco, ventosque lacessit ictibus aut sparsa ad pugnam proludit harena. Nec minus interea maternis saevos in armis Aeneas acuit Martem et se suscitat ira, oblato gaudens componi foedere bellum, tum socios maestique metum solatur Iuli, fata docens, regique iubet responsa Latino certa referre viros et pacis dicere leges. Postera vix summos spargebat lumine montis orta dies, cum primum alto se gurgite tollunt solis equi lucemque elatis naribus efflant: campum ad certamen magnae sub moenibus urbis dimensi Rutulique viri Teucrique parabant in medioque focos et dis communibus aras gramineas. Alii fontemque ignemque ferebant, velati limo et verbena tempora vincti. Procedit legio Ausonidum, pilataque plenis agmina se fundunt portis. Hinc Troïus omnis Tyrrhenusque ruit variis exercitus armis, haud secus instructi ferro, quam si aspera Martis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui candore mues anterrent cursibus auras
Circunstant properi aurige manibusq lacessunt
Pecrora plausa cauis. et colla comantia pectunt
Cpse de hinc auro squalentem alboq oricalco
Circundat loricam humeris simi aptut habendo
Ensemq clipeumq et rubre cornua criste
Ensem quem dauno ignipotens deus ipse parenti
Fecerat et stigia candentem fixerat unda
Exinq mediis ingenti adnixa colune
E dibus hastabat ualidam bicoripit hastam
Acrous aurunci spolium quasatq trementem
U ociferans nunc onunq̃ fiustata uocatus
Hasta meos nunc tempus adest te maximus actor
Te turni nunc destra gerit da sternere corpus
Lori cannq manu ualida lacerare ⁊ euulsam
Semiuiri trigis et fedare in puluere crines
U ibratos calido ferio ninaq madentes.
¶is agitur suriis toroq ardentis ab ore
S cinule cibsistunt. oculis micat acribus ignis
¶Mugitus uelun rcum prina in prelia tuaiius

Expanded text:
qui candore nives anteirent, cursibus auras. qui candore nives anteirent, cursibus auras. Circumstant properi aurigae manibusque lacessunt pectora plausa cavis et colla comantia pectunt. Ipse dehinc auro squalentem alboque orichalco circumdat loricam umeris; simul aptat habendo ensemque clipeumque et rubrae cornua cristae. ensem, quem Dauno ignipotens deus ipse parenti fecerat et Stygia candentem tinxerat unda. Exin quae mediis ingenti adnixa columnae aedibus adstabat, validam vi corripit hastam, Actoris Aurunci spolium, quassatque trementem vociferans: Nunc, O numquam frustrata vocatus hasta meos, nunc tempus adest: te maximus Actor te Turni nunc dextra gerit. Da sternere corpus loricamque manu valida lacerare revulsam semiviri Phrygis et foedare in pulvere crinis vibratos calido ferro murraque madentis. His agitur furiis; totoque ardentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis: mugitus veluti cum prima in proelia taurus
Abbreviated transcription (Latin):
Lumina nec generum eneam Capnua uidebo
EAccepit uocem lacrimis lauinia matus
F lagrantes persusa genas cui plurimus ignem
Subiecit ⁊ubor/ et calefaeta per oia cucurrit
¶ndum sangiuneo uelun uiolauerit ostro
Si quis ebur. uel mista rubent ubi lilia multa
Alba rosa tales uirgo dabat oie colores
Cllum turbat amor sigitq in uiigine uultus
Ardet in arma magis paueisq affatur amatam
Ne queso ne me lacrimis neue omine tanto
Prosequere in duri certamina martis euntem
O mater/ neq enim turno mora libera mortis¬
¶ untius hee ydinon frigio mea dicta tyrampno
H aud placitura refer. cum primum erastina celo
Puniceis inuieta rotis aurora iubebit
N on teucros agat in rutulos. teuerum arma quiescant
Et iunili nostro diumamus sanguine bellum
L uo queratur comunx lauinia campo¬
¶ Nec ubi dicta dedit ⁊ apidus ꝙ in tecta iecessit
Poseit equos/ gaudetq tuens ante ora tiementes
P illumo quos ipsa decus dedit orithia

Expanded text:
lumina nec generum Aenean captiva videbo. lumina nec generum Aenean captiva videbo. Accepit vocem lacrimis Lavinia matris flagrantis perfusa genas, quoi plurimus ignem subiecit rubor et calefacta per ora cucurrit. Indum sanguineo veluti violaverit ostro siquis ebur, aut mixta rubent ubi lilia multa alba rosa: talis virgo dabat ore colores. Illum turbat amor, figitque in virgine voltus: ardet in arma magis paucisque adfatur Amatam. Ne, quaeso, ne me lacrimis neve omine tanto prosequere in duri certamina Martis euntem, O mater; neque enim Turno mora libera mortis. Nuntius haec Idmon Phrygio mea dicta tyranno haud placitura refer: cum primum crastina caelo puniceis invecta rotis Aurora rubebit, non Teucros agat in Rutulos, Teucrum arma quiescant et Rutuli; nostro dirimamus sanguine bellum, illo quaeratur coniunx Lavinia campo. Haec ubi dicta dedit rapidusque in tecta recessit. poscit equos gaudetque tuens ante ora frementis, Pilumno quos ipsa decus dedit Orithyia,
Abbreviated transcription (Latin):
Respice ies uello uarias miserere parentis
Longeui quem nune mestum patria ardea longe
D iuidit Maud quaq̃ dictis uiolentia turra
T ieciinir. exuperat magis egressitq medendo¬
¶ Ut primum fari ponut sie incipit ore
Quam curam pro me geris. hane precor oprime prome
Deponas ienimqi sinas pro laude pacisci
Et nos tella pater ferrumq haud debile destra
S pargimus. et nostio. sequitur ee uulnere sanguis
Longe illi dea mater erit que nube sugacem
F eminea tegat et uanis sese occulat umbris
¶At regina noua pugne conterita sorte
Flebat. et ardentem generum moritura tenebat
Iurne per has ego te lacrmas per si quis amate
Tangit honos animum. Espes ni nunc una senecte
Iu requies misere. decus imperiumq latini
Te pennes inte omnis domus melinata recumbit
U num oro cesiste manum c omittere teucus
Qui te cunq manent isto certamine casus
Et me turne manent simul hec inuisa relinquam

Expanded text:
Respice res bello varias; miserere parentis Respice res bello varias; miserere parentis longaevi, quem nunc maestum patria Ardea longe dividit. Haudquaquam dictis violentia Turni flectitur: exsuperat magis aegrescitque medendo. Ut primum fari potuit, sic institit ore: Quam pro me curam geris, hanc precor, optime, pro me deponas letumque sinas pro laude pacisci: et nos tela, pater, ferrumque haud debile dextra spargimus; et nostro sequitur de volnere sanguis. longe illi dea mater erit, quae nube fugacem feminea tegat et vanis sese occulat umbris. At regina, nova pugnae conterrita sorte, flebat et ardentem generum monitura tenebat: Turne, per has ego te lacrimas, per siquis Amatae tangit honos animum spes tu nunc una, senectae tu requies miserae, decus imperiumque Latini te penes, in te omnis domus inclinata recumbit. unum oro: desiste manum committere Teucris. Qui te cumque manent isto certamine casus, et me, Turne, manent: simul haec invisa relinquam
Abbreviated transcription (Latin):
Multa manu nec non aurum animusq latino ẽ
Sunt alie innupte latio et laurentibus agus
Nec genus indecores sine me haud mollic fata
Sublatis aperire dolis simus hec animo hauri
Me natam nulli reterum sonare procorũ
Tas erat. idq omnes diuiq hominesq canebant¬
U ictus amore nu cognato sanguine uictus
C oniugis et meste lacumis iuncla omnia rupi
Promissam erpiui geneio arma impia sumꝑsi
Ex illo qui me casus que turne sequantur
Bella uides. quantos primus patiare labores
Bis magna iucti pugna bis urbe niemur
Spes italas recalent mo tiberina fluenta
Sanguine cidhue campiq ingentes ossibus albent
Quo referor ronens: que mentem insania mutat
Si turno extincto sonos sum accrie paratus
Cur non incolumi ponus Certamna tollo
Quid consanguinei iituli quid cetera dicet
I tala: ad mortem si fbrę dicta resutet
P rodideum natam et connubia nostra petentem

Expanded text:
multa manu, nec non aurumque animusque Latino est; multa manu, nec non aurumque animusque Latino est; sunt aliae innuptae Latio et Laurentibus arvis, nec genus indecores. Sine me haec haud mollia fatu sublatis aperire dolis, simul hoc animo hauri. Me natam nulli veterum sociare procorum fas erat, idque omnes divique hominesque canebant. Victus amore tui, cognato sanguine victus coniugis et maestae lacrumis, vincla omnia rupi: promissam eripui genero, arma impia sumpsi. Ex illo qui me casus, quae, Turne, sequantur bella, vides, quantos primus patiare labores. Bis magna victi pugna vix urbe tuemur spes Italas; recalent nostro Thybrina fluenta sanguine adhuc campique ingentes ossibus albent. Quo referor totiens? Quae mentem insania mutat? Si Turno exstincto socios sum adscire paratus, cur non incolumi potius certamina tollo? Quid consanguinei Rutuli, quid cetera dicet Italia, ad mortem si te—Fors dicta refutet!— prodiderim, natam et conubia nostra petentem?
Abbreviated transcription (Latin):
Uinus ut in fractos aduerso marte lannos
Defecisse uidet sua nunc promissa ieposci
Se signari oculis ultro implacabilis ardet
Atrollitq animos. ¶penorũ qualis ĩ mrnus
Sautius ille graui uenantum uulnere peenis
Tum demum mouet arma leo. gaudetq romantes
Excunens ceruice rhoios/ fixumq lationis
Impauidus frongit tellum et fremit ore ciuento¬
Raud secus acceso gliscit iuolenna turno
¶Tum sic afatur ⁊egem. atq ita turbidus insit
N ulla mora inturno nchil ẽ quod dicta retractent
Ignaui eneade nec que pepigere recusent
Congredior fer sacra pater et concipe fedus
Aut hac dardanium destra sub tartara mittam
Desertorem asie sedeant spectentq latini
Et solus ferro crimen comune refellam
Aut habeat uictos cedat lauinia comunx
¶O ui sedato respondit corde latinus
O prestans animi iuuenis quantum ipse feroci
U iitute exuperas. tanto me impensius equum ẽ
Consulere atq omnes menientem expendere Easus
Sunt tibi iegna patus dauni sunt opida capta

Expanded text:
urnus ut infractos adverso Marte Latinos defecisse videt, sua nunc promissa reposci, se signari oculis, ultro implacabilis ardet attollitque animos. Poenorum qualis in arvis saucius ille gravi venantum vulnere pectus tum demum movet arma leo gaudetque comantis excutiens cervice toros fixumque latronis inpavidus frangit telum et fremit ore cruentohaud secus adcenso gliscit violentia Turno. Tum sic adfatur regem atque ita turbidus infit: Nulla mora in Turno; nihil est quod dicta retractent ignavi Aeneadae, nec quae pepigere recusent. Congredior, fer sacra, pater, et concipe foedus. Aut hac Dardanium dextra sub Tartara mittam, desertorem Asiae sedeant spectentque Latini, et solus ferro crimen commune refellam, aut habeat victos, cedat Lavinia coniunx. Olli sedato respondit corde Latinus: O praestans animi iuvenis, quantum ipse feroci virtute exsuperas, tanto me impensius aequum est consulere atque omnis metuentem expendere casus. Sunt tibi regna patris Dauni, sunt oppida capta
Abbreviated transcription (Latin):
Negtnam meditor. ne quo se numine mutet.
Sed̾magno Eneȩ mẽcnm teneatur amore.¬
Quo facere id possis nostram minc accipe mentem.¬
Negius acciti cari genitoiͣs cid irebem
Sy doniam puer ire plrat. mea maxima cnra
Dona ferens pelago et flamis restantia troye.
Hunc ego sopitum somno super alta cythera
Aut super ydalium sacrata sede r̾econdam.
N equis scire dolos mediuisq ocinere possit.¬
¶u faciem illius noctem non amplius unam
Fale dolo. et notos pueri puer mdue uultus.
U t cum te gremio accipiet letissima dido
Regales inter mensas latiẽmq lieum
Cum dabit amplexus atꝙ oscula dultia figet
O cultum inspires ignem. fallasꝙ ueneno ad ꝯuenas eat.¬
¶ Paret amor dictis care genitricis. et a las
Exuit et gressu gandens incedit lulli.¬
¶At uenus ascamo placidam per membra quietem
Irrigat. et fotum gremno deatolit ⁊̃ altos

Expanded text:
eginam meditor, ne quo se numine mutet, sed magno Aeneae mecum teneatur amoreQua facere id possis, nostram nunc accipe menteegius accitu cari genitoris ad urbem Sidoniam puer ire parat, mea maxima cura, dona ferens, pelago et flammis restantia Troiae: hunc ego sopitum somno super alta Cythera aut super Idalium sacrata sede recondam, ne qua scire dolos mediusve occurrere possit. Tu faciem illius noctem non amplius unam falle dolo, et notos pueri puer indue voltus, ut, cum te gremio accipiet laetissima Dido regalis inter mensas laticemque Lyaeum, cum dabit amplexus atque oscula dulcia figet, occultum inspires ignem fallasque veneno. Paret Amor dictis carae genetricis, et alas exuit, et gressu gaudens incedit Iuli.At Venus Ascanio placidam per membra quietem inrigat, et fotum gremio dea tollit in altos
Abbreviated transcription (Latin):
Regnatoremasie. Lacet ingens littore trunctus.
Auulsumq humeris caput et sine nomine corpus.
AT me tumprimum sȩͥus crecnnstent horor.
Obstupui. subit cari gemtoris imago.
Ut regem equeum erudeli uulnere uidi
U itam exalantem. subi̾t deẜta creusa.
Et direpta domus. et parin casus yuli
Camq adeo super unnis erum cum inmina ueste¬
D esteruantem/ et tacitam secreta in sede latentue
Tindaridam aspitio. dant claram intendia lncem
Errami possimq oculos per cunta ferenti
Illa sibi infestos euersa ob pergama Theucros
Et danaum penam et desti comugĩs iras
Permetuens Troie et patrie cõmunis Exmmis
Abdiderat se se. atq aris ininsa sedebat.
Ex arsere ignes. ammo subit ira calentem

Expanded text:
regnatorem Asiae. Iacet ingens litore truncus, regnatorem Asiae. Iacet ingens litore truncus, avolsumque umeris caput, et sine nomine corpus. At me tum primum saevus circumstetit horror Obstipui; subiit cari genitoris imago, ut regem aequaevum crudeli volnere vidi vitam exhalantem; subiit deserta Creüsa, et direpta domus, et parvi casus Iuliamque adeo super unus eram, cum limina Vestae seruantem et tacitam secreta in sede latentem Tyndarida aspicio; dant clara incendia lucem erranti passimque oculos per cuncta ferenti. Illa sibi infestos euersa ob Pergama Teucros et Danaum poenam et deserti coniugis iras praemetuens, Troiae et patriae communis Erinys, abdiderat sese atque aris inuisa sedebat. Exarsere ignes animo; subit ira cadentem
Abbreviated transcription (Latin):
Nii si qua est cȩlo pietas. quae ttilia curet
Paxsoluant grates dignas. et premia reddant
Dedita. qui nati coram me cernere letum
Fecisti. et parios fedasti funere uultus
At non ille satum quo te mentiris Achiles
Ialis in hoste fuit priamo. Sed iuera fidemq
Dupplicis errubuit. corpusq cocingue sepuitro
Redei̾t hectoreum. meq in mea regna reuisit.
Sic fatus senior. tellumq inbelle sine ictu
Coniecit. rauto quod protimis ȩxe repulsum
Et sũmo clipei ne quicꝗͣ imbone pependit.
Cui prerhus. referes ergo hec. et nuntius ibis
Pelide gemtori. illi mea tristia facta
Degeneremq neoprolo mum narrare memento.
Nunc morere. ¶Hec dicens altaria ad ipsa trementem
Iraxit. et in mulro laxantem sanguine nati.
Implicuitꝙ comam leua. dextraꝙͣ cõruscum
Extulit. ac lateri capulotemis abdidit ensem
Hec finis Rxiamistitorum. hic exitus illum
Sorte tulit. Iroyam incensam/ et lapsa uidentem
Pergama tot quonoam terris populisq superbum

Expanded text:
i, si qua est caelo pietas, quae talia curet, persolvant grates dignas et praemia reddant debita, qui nati coram me cernere letum fecisti et patrios foedasti funere voltus. At non ille, satum quo te mentiris, Achilles talis in hoste fuit Priamo; sed iura fidemque supplicis erubuit, corpusque exsangue sepulchro reddidit Hectoreum, meque in mea regna remisit. Sic fatus senior, telumque imbelle sine ictu coniecit, rauco quod protinus aere repulsum e summo clipei nequiquam umbone pependit. Cui Pyrrhus: Referes ergo haec et nuntius ibis Pelidae genitori; illi mea tristia facta degeneremque Neoptolemum narrare memento. Nunc morere. Hoc dicens altaria ad ipsa trementem traxit et in multo lapsantem sanguine nati, implicuitque comam laeva, dextraque coruscum extulit, ac lateri capulo tenus abdidit ensem. Haec finis Priami fatorum; hic exitus illum sorte tulit, Troiam incensam et prolapsa videntem Pergama, tot quondam populis terrisque superbum
Abbreviated transcription (Latin):
P rima tenet. sotiumq furens a naubus agmen
Ferro acinta uocat.
Uam sũmas arces tritonia e respice. Pallas
Insedit nimbo effulgens/ et gorgone seua.
Upse pater danais animos uieesq secundas

Expanded text:
prima tenet, sociumque furens a navibus agmen ferro accincta vocat. Iam summas arces Tritonia, respice, Pallas insedit, nimbo effulgens et Gorgone saeva. Ipse pater Danais animos viresque secundas