comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli ep̾orum donum
acceptis spͥs : in usum solent
negotiationis inflectere &
miraculorum signa adauaritiaȩ
obsequium declinare
Hinc est enĩ qđ simon ꝑ inpositi¬
one manus edita miracula con¬
cupiscens ꝑcipere donũ sps
pecunia uoluit : Scilic& ut de¬
terius uender& qđ male con¬
parass& Redemptoe nrflagello
deresticulis facto detemplo
turbas eiecit cathedras
uendentiũ columbas euertit
Columbas quippe uenderee᷑
sed ad premium dari Sunt
non nulli quinummorũ quidem
premia &ordinatione ñ accipiunt¬
& tamen sacros ordines pro
humana gratia largiuntur atq
delargitate eandemꝰ laudis
solum modo recributionẽ querunt :
Ninimirum qđ gratis acceptũ est
gratis non tribuunt quia deinpen
Qui excutit manus suas aboni mu¬
nere. Neq enĩ dicit qui&cutit
manus suas amunere sedaidiunexit
abomni  Quid aliudest manus
ab obsequio aliud munur
amanu: aliud munus a lingua ⁊
tio indebite in pensa MAnus
amanii pecunia, Munus alin¬
gua fauor Quiergo sacros

Expanded text:
onnulli episcoporum donum accepti Spiritus in usum solent negotiationis exercere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enim quod Simon per impositionem manus edita miracula concupiscens, percipere donum Spiritus pecunia voluit ; scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Redemptor noster flagello de resticulis facto, de templo turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere essed ad praemium dare. Sunt nonnulli qui nummorum quidem praemia ex ordinatione non accipiunt, et tamen sacros ohumana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem querunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est gratis non tribuunt, quia de inpensQui excutit manus suas ab omni munere'. Neque enim dixit: Qui excutit manus suas a munere, sed adiunxit: 'ab omni'. quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. tio indebite impensa; munus a manu, pecunia; munus a lingua, favor. Qui ergo sacros
Abbreviated transcription (Latin):
ccilii tale quid agere tepta uerit:
& se huius cemodi negotio manci¬
parit hoc factũ ꝓꝑsus irritum
ducat̾ & restituat᷑ ecclesie cui
fuit epr aut presbit̃ audiaconus
DONTÑS ÑTRANS MIGRANDUM
DECRAIATT IN CIUITATEM T̃ U.
ehis quitrans migrant deciui¬
tate inciuitatem epis aut deri¬
cis placuit ut canoner quidehac
re ascis patrib statuti sunt habeud
EINO DEIS QUIINECCIESIIS IN
QUIB. PRO FECTISINT MINIME
PIR DURARUNT. T XUI.
uicũq temere acpericulo se
neq timorem di prae oculis
habenter. nec agnoscenter
eccleniasticã regulam
discedunt ab ecclesia prbri au
prorsus &istunt hi nequaquã
debent in alia ecclesiã recipi sed
onem necessitate cͥuenit illis in pos
ut ad suas parrochias reuertant
Quod sin fecerit õpoet&  comunos
priuari : Ciquis aut acdaliũ ꝑtinen¬
tem auda cter inuadere & insu
ecclesia &dinare tẽptauerit nͥ con¬
renciente epo a quo discessit is qui

Expanded text:
concilii, tale quid agere tentaverit, concilii, tale quid agere tentaverit, et se hujuscemodi negotio manciparit, hoc factum prorsus in irritum ducatur, et restituatur Ecclesiae cui fuit episcopus, aut presbyter, aut diaconus Non transmigrandum de civitate in civitatem. V. De his qui transmigrant de civitate in civitatem episcopis, aut clericis, placuit ut canones qui de hac re a sanctis Patribus statuti sunt habeant caeno, de his qui in ecclesiis in quibus profecti sunt minime perdurarunt, tit. XVI, Quicunque temere ac periculose, etc., neque timorem Dei prae oculis habentes, nec agnoscentes ecclesiasticam regulam, discedunt ab ecclesia sibi commprorsus existunt, hi nequaquam debent in aliam ecclesiam recipi, sed omnem necessitatem convenit illis imponi, ut ad suas parochias revertantur. quod si non fecerunt, oportet eos communione privari. Si quis autem ad alium pertinentem audacter invadere, et in sua Ecclesia ordinare tentaverit non consentiente episcopo a quo discessit is qui
Abbreviated transcription (Latin):
regula & ordinem probat᷑ gistere
Ciquis aut &iã posthas diffinitiones
obedire noluerit
nisterio cessare debebit XLui
DE EXCOMMUNICATIS INEODEM
uthi quiabiciunt : ab aliis nͥ recipiantꝰ
Requiritur aut. nepus illanimitate
aut contentione. uelalio
quolib& ep̃i uitio uideatur
a congregatione seclusur
Vt hoc ergo decentius inquirat bene
placuit annis singulis ꝑ unam¬
quaq ꝓiuncia. bis in anno concilia
discutiantur huius modi questi¬
epͥo placeat humaniorem pro
talib ferre sententia : Concilia
uero caelebrentt unum quidem
ante quadra gesima paschae
ut omni dissensione sublata
munus offeratur do
purissimum  secunđ
uero : circa tempus autum pni
QUOD NONOPORTEAT DEMIGRUUI¬
ropter multa ꝑturbatione &
seditiones quae fiunt placuit c̃¬
suetunem omnimodis aputari
que pret̃ regulã inquib: da
nͥ diaconus. transferatur: Siquis
aut post diffinitionẽ sc̃i & magni

Expanded text:
regulam et ordinem probatur existere. regulam et ordinem probatur existere. Si quis autem etiam post has definitiones obedire noluerit, a ministerio cessare debebit. De excommunicatis in eodemut hi qui abjiciuntur, ab aliis non recipiantur. Requiratur autem, ne pusillanimitate, aut contentione, vel alio quolibet episcopi vitio, videatur a congregatione seclusus. Ut hoc ergo decentius inquiratur, bene placuit annis singulis per unamquamque provinciam bis in anno concilia ngregatis discutiantur hujusmodi quaestiepiscopo placeat humaniorem pro talibus ferre sententiam. Coucilia vero celebrentur, unum quidem ante quadragesimam paschae, ut omni dissensione sublata munus offeratur Deo purissimum: secundum vero circa tempus autumni. Cquod nonPropter multam perturbationem, et seditiones, quae fiunt: placuit consuetudinem omnimodis amputari, quae, praeter regulam, in quibusdam  non presbyter, non diaconus transferatur. Si quis autem, post definitionem sancti et magni
Abbreviated transcription (Latin):
mutuum dantes. centesimor
xigunt : Iuste censuissca &
usuras accipiens : dut &inuentione
aliqua ł quolib& modo negotiu̾
transiens aut hemiolia idẽ sex¬
cupla eigens ł aliquid tale
ꝓpsus & cogitans turpis lucri
gratia deiciatur aclero & alient
eruenit ad scm magnũ cͥcilium
quod inquibdã locis & ciuitatib
presbiteris gratia sacre comu¬
nionir diaconi porrigant. quod
nec regula nec consuetudo tra¬
didit ut abhis quipotestatem
nhabent offerendi. illiqui offe¬
runt xp̃i corpus accipiant  NEC
non &alid innotuit: qđ quida
diaconi ante epos sacra oblata
contingant: Haec igitur om̃a
resecent & in sua diaconi mensu¬
ra ꝑmaneant: Scientes quod
ep̃orum quidemꝰ ministri sunt:
inferiores uut prb̃ris habeantur
Pordinẽ ergo : post presbieros
fratia sacre communionis
accipiant. aut ep̃o eis aut prb̃ro
porrigente : Sed nec sedere
inmedio prerbiterorũ diaconis
liceat: Quia si hoc fiat preter

Expanded text:
mutuum dantes centesimas exigunt, iuste censuit sanctusuras accipiens, aut ex adinventione aliqua, vel quolibet modo negotium transigens, aut hemiolia id est sescupla exigens vel aliquid tale prorsus excogitans turpis lucri gratia, deiciatur a clero et alienus Pervenit ad sanctum magnumque concilium, quod in quibusdam locis et civitatibus, presbyteris gratiam sacrae communionis diaconi porrigant; quod nec regula, nec consuetudo tradidit, ut ab his qui potestatem non habent offerendi illi qui offerunt Christi corpus accipiant. Nec non et illud innotuit, quod quidam diaconi ante episcopos sacra oblata contingant. Haec igitur omnia resecentur, et in sua diaconi mensura permaneant: scientes quod episcoporum quidem ministri sint, inferiores autem presbyteris habeantur per ordinem. Ergo post presbyteros gratiam sacrae communionis accipiant, aut episcopo eis, aut presbytero porrigente. Sed nec sedere in medio presbyterorum diaconis liceat; quia si hoc fiat, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ei necinalia sr̃ nodo restitutionis
spem autlocũ habere satir factionis
Sed comunicantes : & om̃s abici
crimine fuerit dampnatus nliceat
eu siue ab ecclesiis quib: prefuit :
siue aquo lib& homine defensari
interposita poen& clapni pecuniae:¬

Expanded text:
ei nec in alia synodo restitutispem aut locum habere satisfactionis, sed et communicantes eis omnes abici crimine fuerit damnatus, non liceat eum, sive ab ecclesiis quibus praefuit, sive a quolibet homine defensari; interposita poena damni pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
cantem nͥ recipiunt sed dispici¬
unt & spernunt  Nec alteri¬
us delictum taquã ꝓpriũ inge¬
mescunt : Detalib ꝑ isaiam
dñs cõmonens dicit
Quidi cunt recede ame nͥ ad ꝓpin¬
ques mim quia inmundusẽs ssti
fumus er̃ infurore meo ignis
ardens totadie Inde est qđ
tatione erroris sed conpassionis
miseratione: Ccilic& utita uitia
aliena fler& quem admodũ si
tali & ipse inplicare t̃ errore
Bompastores : populi debent
delicta deflere & totas replanca¬
b: tradere imitantes hieremia ꝓ¬
pheta dicente̾ ⁊ Quis dabit capiti
meo aquam &oculis meis fontẽ
lacrimarũ & plorabo die ac nocte int̃
fectos populimei: Tam quã ꝓpria
igiẽ delicta plebis peccata sacerdos
fleredeb& sed affectu c̃ptiendi
nͥ actione coͥmissi: Nulli p̃sules
gregir quosdã ꝓpeccato acoͥmum¬
one eiciunt : ut peniteant sed quali
sorte uiuere debeant ad melius &¬
ortanda Nuisitant : Quib cͥgruȩ
increpans sermo diuinus cominatur

Expanded text:
cantem non recipiunt, sed despicicantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum tanquam proprium ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans dicit: Qui dicunt: Recede a me, non appropinques mihi, quia immundus es: isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod tatione erroris, sed compassionis miseratione; scilicet, ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. 7. Boni pastores populi debent delicta deflere et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabofectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta, plebis peccata sacerdos flere debet: sed affectu compatiendi, non actione commissi. Nonnulli praesules gregis, quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant: sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue increpans sermo divinus comminatur:
Abbreviated transcription (Latin):
requiram  Sic eniꝰ heli sacerdor:
ꝓfiliorũ iniquitate dampnatus :
Alic& eos delinquentes admo¬
nuit sed tamen non ut oporte¬
bat redarguit : Sacerdotes &¬
quirere debent peccata popu¬
lorum & sagaci sollicitudine
unu quẽq probare : Iixta testi¬
moniu dñi adheremiam
loquentis : Probatorem
inquit dedi te inpopulo
meo robustui & scies & pro¬
bab̵ uiar eorum ÷ Sacerdoter
studio corrigendi facta per¬
scrutari debent subiectorum ut
emendatos lucrifacere possinit :
Cicut aut peccatorem cͥuenit ar¬
gui: itaiustũ nͥ eulcerari
Sacerdotes cura debenthabe¬
gutione aut corrigant̃ a peccatis.
autsi incorreptibiles eistunt ab
ecclesia separentꝰ ⁊ Ꝙtrociter
arguunt : qui decipiendo peccan¬
tes. Nonsolũ quia non arguunt pro
peccato sed &iã adulent̃ decipiuñ :
Dicente ꝓpheta : Fierunt qui
beatificant populũ istũ seducentes
& quibeatificant̃ pracipitati
O trocit̃ iterũ arguuntꝰ : quipec¬

Expanded text:
requiram . Sic enim Heli sacerdos pro requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habegutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . 6. Atrociter iterum arguuntur qui pec
Abbreviated transcription (Latin):
diuinarũ litterarum sine
ambiguitate doctissimi si
scirent res ecclesiaȩ debere
contempni : Numqua eas habe¬
rent qui omnia sua reliquerant :
Vnde datur intellegi qđ tanti
actales uiri qui uolentes fieri
xp̃i discipuli renuntiauerunt
omnib quae habebant. Nonut
possessores sedut ꝓcurato res
facultates ecclesiae possideban:
F idcirco scientes nihil aliud ȩe
res ecclesiae : Nisi uota fideliũ
prȩtia peccatorũ & patrimo¬
nia pauperum: Noneas uindi¬
cauerunt inusus suos ut pro¬
prias sedut cõmenlatas paupe
dere  Nec habendi cupiditatẽ
ecdesiae facultates abire sedeas
pietate subuenuendi suscipere :
Quodhab& ecclesia cu omnib
nihil habentibus hab& cõmune
Necaliquid inde eis quisibi desuo¬
tate damnant si eos aut igno¬
rantes nonerudiant. aut peccan¬
tes nͥ arguant : Testante dño
ad prop hetã ÷ Speculatorem¬
locutus ut se custodiã timpius
diua sua. Ille miniquitate su moiet᷑
sanguine uero eĩ de manu tua

Expanded text:
divinarum litterarum sine divinarum litterarum sine ambiguitate doctissimi, si scirent res ecclesiae debere contemni, nunquam eas haberent qui omnia sua reliquerant. Unde datur intelligi, quod tales ac tanti viri, qui volentes fieri Christi discipuli, renuntiaverunt omnibus quae habebant, non ut possessores, sed ut procuratores, facultates ecclesiae possidebant. Et idcirco scientes nihil aliud esse res ecclesiae, nisi vota fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum, non eas vendicaverunt in usus suos, ut proprias; sed ut commendatas, paupedere, nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subveniendi suscipere. Quod habet ecclesia, cum omnibus nihil habentibus habet commune. Nec aliquid inde eis, qui sibi detate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino ad prophetam: Speculatoremlocutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem vero ejus de manu tua
Abbreviated transcription (Latin):
xpedit facultates ec clesie possi¬
deri & proprias ꝑfectionis
amore conteoni Nonenĩ ꝓpriae
sunt sed comunes ecclesiaȩ facultate
E ideo quisquis onib: quȩ habuit dimis¬
sis dutuenditis fit reisue contẽpta
Cũ p̃positus fuerit factus ecclesi ae
omniu quae hab& ecclesia efficitur
dispensator  Deniq: sc̃s paulinus
ut ipsi melius nostis ingentia pre¬
ecdesie facultates secfide lissime
dispensaũ Quofacto satis ostendi
& propria debere & ꝑfectione
contempni & sine inpedimento per¬
fectionis posse ecclesiae facultates
quae sunt profecto communia
nonne &ipse om̃a sua aut¬
parentib: reliquiꝗ. autuendita
pauperib erogauit
Is. tamen cũ merito ꝑfec¬
tionis suae fier& ecdesiae
arelatensis eps: quodilla tunc
habebat ecclesia. Non solũ posse¬
dit sed &ia acceptis fidelium
numerosis hereditatib: ampli¬
auit : Isti  tam sc̃i tamq ꝑfecti
pontifices : factis euidentibus
clamant posse & debere fieri
quod fecerunt: Qui utiq
hominer tam secularium quã

Expanded text:
xpedit facultates ecclesie possideri et proprias perfectionis amore contemni: non enim proprie sunt, sed communes ecclesie facultates et ideo quiquis omnibus que habuerit dimissis aut venditis sit rei sue contentor, cum prepositus factus fuerit ecclesie omnium que habet ecclesia efficitur disput ipsi melius nostis, ingentia praeecclesiae facultates, sed fidelissime dispensavit. Quo facto satis ostendit, et propria debere propter perfectionem contemni, et sine impedimento perfectique sunt profecto communia Nonne ipse omparentibus reliquit, aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen, cum merito perfectionis suae fieret ecclesiae Arelatensis episcopus, quod illa tunc habebat ecclesia non solum possedit, sed etiam acceptis fidelium numerosis haereditatibus ampliavit. Isti ergo tam sancti, tamque perfecti pontifices, factis evidentibus clamant, posse et debere fieri quod fecerunt. Qui utique homines tam saecularium, quam
Abbreviated transcription (Latin):
haec inquit cõmenda fidelib
hominibus qui idoneis adalios
docere geniũ boni doctorisẽ
incipientib alaudib: eorũ quos salu¬
briter obiurgatos corrigere cupi¬
sicut apłs adcorinheos facit
Quos al audib: inchoat & incre¬
pationibus probati Sed erant
apud corinhios qui & laude
& increpatione digni essent
ille uero sic discrecae sicutra

Expanded text:
Haec, inquit, commenda hominibus Haec, inquit, commenda hominibus fidelibus, qui idonei sunt et alios docere . 8. Ingenium boni doctoris est incipientis a laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupisicut apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios, qui et laude et increpatione digni essent. Ille vero indiscrete loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
coloris: Nullis eos cibis alit. sed tan¬
tundẽ ad tendit. donec pat̃no colore
nigrescant & sicillos frequenticibo
reficiat: tu & eccłae doccorstre¬
nuus nisi eos quos doc& uiderit ad
suam similitudinẽ penitentiae confes¬
sione ni grescere & nitore saeculari
deposito lamentationis habitũ
depeccati re cordatione induere.
ut pote adhuc exteriorib hoc est
carnalibusña perit intellegentiae
spiritalis. profundiora mysteria⁊
Nedũ audita ñ capiunt prius inci
piant contemnere qũa uenerari
mandatu caelestia: Aliter est¬
ugendũ ergueos qui nr̃o cõmittuntꝰ
regimine sed offendunt: atque
aliter cumhis qui nobis cõmissi ñ futł
Quisi iusti sunt: uenerandi sunt ⁊
si uero delinquunt ꝓsola curitate.
ut locus ẽ corripiendi sunt: Non
tum en cum seueritate : si cut hii qui
nob̵ ap regendi sunt conmissis
Pri a peius docendi sunt seniores
plebis ut ꝑ eos infrapositi faci¬
uus docentur unde & apłs

Expanded text:
coloris, nullis eos cibis alit: sed tancoloris, nullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere, quam venerari mandata coelestia. Aliter agendum est erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt. Qui justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt; non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi sunt commissi. unt. 7. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
camine seruiunt ita ut iuxta
uulnerũ uari&ates medicina
diuersa sit sic & doctor eccle¬
siae singulis quibusq: congruũ
doctrinae remedium adhibebity
& quid cuiq oporteat ꝓaecute
psexu acꝓfessione ad nuntiabiti
aperienda sunt: Multis̃ eñi qui
capere ñ possunti quib si in diserete
manifestentur stitim aut de¬
trahunt. aut neglegunt prima
quippe prii dentiae uirtus ẽ eũ
quam docere oporteat existimare
ꝑsonc̃ Rudibus populis seucarnalib
plana atq communia ti sũma utq
ardua predicanda s̃i ne in mensta¬
te doctrinae: opprimantus poti¬
us quã erudiantur: unde &s pau¬
lus apłs aiti N potiu uobis loqui
quasi spiritalib: sed quasi carna¬
lib T̃ãqũa paruulis in xp̃o lacuo
bis potũ dedi ñ escã , carnalibus
quippe animis Nec alta nimis
decaelestib: nec terrena conue¬
nit p̃dicare . sed mediocriter ut
mitia eorũ moresq desiderant
edocerii
Coruus dum suos pullos uiderit albi

Expanded text:
camine serviunt, ita ut juxta camine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates medicina diversa sit, sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat, pro aetate, pro sexu ac professione annuntiabit. 3. aperienda sunt. Multi sunt enim qui capere non possunt, quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. 4. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat aestimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam erudiantur. Unde et Paulus apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulibis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare: sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edoceri. Corvus dum suos pullos viderit albi
Abbreviated transcription (Latin):
ergi disciplinã subditorũ praesta¬
resedeb& ut non solũ auctoritia
uerũ &iam humilitate daresca
sed tam̃ ita erit in eo uirtus humil¬
tatis: Nedissoluatur uita subdo¬
rũ inuituss atq: ita auctoritus
aderit potestatis Ne ꝑtumorẽ
cordis seueritas. existat in mo¬
derationis : Haec est indĩ saces¬
dotib: ueru discretio qua nec ꝑ
bertatẽ suꝑbi Nec ꝑ humilitao
remissĩ: Hinc est qđ scĩ cũ mul¬
ta constantia red arguerunt as
principũ uitia in quibus cũ sun¬
ma ess& humilitus. loco tam̃ ni¬
cessurio libere trans gressore sius¬
tiae increpabant: Aliquando &ia
subditis Nosoport& animo eẽ hi¬
miliores qũo factu subditorũ
plebi: non dominũ Verũ haec
curitus non conditio exigit:
DISERITIONE
ina est adhibenda sed ꝓqu
litate morũ
diuersa exortatio erit doctorũ:
Nam quo sdã increpatiodur quos¬
dĩ uerd exortatio corrigit blandas
sicut periti medici ad uarios
corporis morbos. diuerso medi¬

Expanded text:
erga disciplinam subditorum praestaerga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum plebis, non dominum; verum hoc charitas, non conditio exigit. discretione. ina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam 330 increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. 2. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medi
Abbreviated transcription (Latin):
nii Qũ atamen potestutẽ rectȩ
dispensaat. Qui sollicite nouerit.¬
& sumere ex illa quod adiuuat
& expugnure qđ temptut & ae¬
quałe secũ illu c&eris cernere &
tum en sepec cantib telo ultionis
ante ferre : Predicator quisq:
studeat ut minas potentiũ ratio¬
cinitione mitig& i & oppressorũ
angustias quantũ p̃ual& opele¬
u& ut foris resistentibus oppo¬
nat patientiã & in tus suꝑbienti¬
bus ex hibeat cũ patientia dis¬
ciplinã Vt ergu errata subdito¬
rũ sicmansuctudo zelũ temper&
quatenus aiustitiae studio non
eneru&: sic adultionẽ telus ferue¬
ut Nectum̃ pietatis limitẽ fer¬
uendo transcendat: Nectoris
officiũ eẽ deb& ut ingratos bene¬
ficiis ad amorẽ ꝓuoc& ut gracos
quosq̃ ministeriis in amore seri&
ut ꝓximorũ mula cũ corrigere ñ
tucerct & quaecumq corrigi loque
possunt silentiũ consensũ esse ꝑti¬
litatẽ praeposrtonum
Qui preficit ad regimen taliter

Expanded text:
ni. Quam tamen potestatem recte ni. Quam tamen potestatem recte dispensat, qui sollicite noverit, et sumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat: et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Praedicator quisque studeat ut minas potentium ratiocinatione mitiget; et oppressorum angustias, quantum praevalet, ope levet: ut foris resistentibus opponat patientiam, et intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet: sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat. Rectoris officium esse debet, ut ingratos beneficiis ad amorem provocet, ut gratos quoque ministeriis in amore servet: ut proximorum mala, cum corrigere non taceat: et quaecunque corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse perlitate praepositorum. 1. Qui praeficitur ad regimen, taliter
Abbreviated transcription (Latin):
locutio inerrorem ꝑtrahit
ita in discr&um silentiũ hos qui
erudiri poterant Inerrorẽ dere¬
linquit ÷ sit rector bene ugen¬
tibus ꝑhumilitatẽ socius Contru
delinquentiũ uitia ꝑzelum
iustitiae erectus: Vt & bonis
innullo se praeferat & cum pra¬
uorum culpa exigit. potestatẽ
protinus sui prioratus agnoscat :
Quatenus & honore sub presio
aequalem se subditis bene uiuen¬
tibus deput& & ergu ꝑ uersos
iura recatudinis non exercȩre
culpa post poniti ipsa uutem
diuersitus quae accessit exuitios
diuino iudicio dispensatur:
Vt quia omnis homo uequestu¬
re Nonual& sul terregatur
ab altero: Cuncti qui prae rint.
Non in se potertatẽ debent ordi¬
nis sed aequalitatẽ pensare con¬
dicionis Nec prue esse hominib:
gaudent sed prodesse: Qũã uideli¬
c& potentiũ bene regit qui&
tenere illã nouerit & inpugna¬
re: Bene hanc regit qui scit ꝑ
illam suꝑculpus erigi sc̃it cum
illa c&eris aequalitate conpo¬

Expanded text:
locutio in errorem pertrahit, locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos, qui erudiri poterant, in errore derelinquit. Sit rector bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus: ut et bonis in nullo se praeferat, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnquatenus et honore suppresso, aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis non exercere fculpa postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Cuncti qui praesunt non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis: nec praeesse hominibus gaudeant, sed prodesse. Quam videlicet potentiam bene regit qui et tenere illam noverit et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, scit cum illa c
Abbreviated transcription (Latin):
am doctrina quamuitaclaR¬
rere deb& ecclesi asticus doctor
Nam doctrina sine uita. arro¬
guntem reddit: Vitu sine doc¬
trina inutilem facit: sacerdo¬
tis p̃dicatio operibus confirman¬
da est: ita ut qđ doc& uerbo
instruat exemplo : ueru ẽ enim
illa doctrina quam uiuendi se¬
quitur formam : Namni hil tur¬
dicat explere opere neglegiti
T̃ uncenim praedicatio utiliter
ꝓfertur ouando efficuciter
adimpl&urs Vnus quisq doctor
&bonae actionis & bonae praedi¬
cationis habere deb&studiũ
Nam alterum sine altero t̃
facit ꝑfectum sed precedat
iustus bene agere : ut sequen
ter possit bene docere: Sicut in
nomisma m& allum & figura
& pondus. inquiritur itã inom¬
ni doctore ecclesi astico quid se¬
quatur quid doceat. quo modo
uiuat  perqualitatẽ igitur me¬
tulli doctrina ꝑfigurã simili¬
tudo patrum: Per pondus
humilitas designatur: Quiergo
abhis tribus discrepauerit:
Non m& allum sed terra erit :
tacenda ꝓferat : aut proferenda
r&icescat: Nam sicut in cauta

Expanded text:
am doctrina quam vita clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. 2. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Vera est enim illa doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turdicat, explere opere negligat. Tunc enim praedicatio utiliter profertur, quando efficaciter adimpletur. 3. Unusquisque doctor et bonae actionis, et bonae praedicationis habere debet studium, nam alterum sine altero non facit perfectum; sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur; ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli, doctrina; per figuram, similitudo patrum; per pondus, humilitas designatur. Qui ergo ab his tribus discrepaverit, non metallum, sed terra erit. Ctacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri quod fecit
Submagno moderamine
pastores ecdesiae: uel
soluere studeant uelligare:
Sed utrum iuste. aninꝰ iuste
oblig&e pastor: pastoris
tamen sententia gregi sim̃ dãe:
Ne is qui sub÷ Et cuiuste fositan
ligatꝰ obligationis suae sentiam
&calia culpa mereatur
Pastor quisq ł ab soluere in dis¬
cretetimeat ł ligare  Is aut¬
qui submanu pastoris est ligari
timeat. iuste uel iniuste Nec
pastoris sui iudiciũ temere
reprehendat. Nec &si iniuste
ligatus est & ipsa tumidae
reprehensionis superbia culpa

Expanded text:
confiteri quod fecit. confiteri quod fecit. Supastores ecclesiae vel solvere studeant vel ligare: sed utrum iuste vel iniuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is, qui subest, et cum iniuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat vel ligare. Qui sub manu pastoris est, ligari timeat iuste vel iniuste: nec pastoris sui iudicium temere reprehendat, ne, etsi iniuste ligatus est, ex ipsa tumidae reprehensionis superbia culpa,
Abbreviated transcription (Latin):
clamorem quiuenit adme opet
conpleuerint annon est ita
nem. quasi dubitat : nisi ut graui¬
tatis nobis &emplum proponat
Ne mala hominum antẽ p̃suma¬
mus credere quam probare
Quid hoc &emplo nisinos ad¬
monemur Nead proferendam
sententiam unquam
precipites eẽ debeamus.
Nectbnere in discussa iudicemus
neq lib& mala audita nos
moueant. Nepassim dicta
sine probatione credamus : Cuu¬
saȩ uidelic& pensandae sunt¬
tiae secuta post culpam: Ut
est absolutio p̃sidentis cũ in¬
terni arbitrium sequitꝰ iudicis
Quod bene quatriduam mortui
resuscitatio illa significat
quae uidelic& de monstrat.
quia prius mortuum dñs uocauit.
& uiuificauit dicens latare
ueni foras  Ti postmodũ is
qui uiuus egressus fuerat : a disci¬
pulis est solatus  Cicut
scriptum esł Cũq egressus
ess& quifuerat ligatus insti¬
tis ⁊ unc dixit discipulis suis
Soluite eum : & sinite abire
Scilic& ut pastores ecclesie
ei penam debeant a mouere
quam meruit : qui non frubuit

Expanded text:
clamorem qui venit ad me, opere clamorem qui venit ad me, opere compleverint, an non est ita,nem quasi dubitat, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante pmus credere, quam probare. Quid hoc exemplo nisi nos admonemur, ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus? Causae ergo pensandae sunt, ettia secuta post culpam: ut est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat: quae videlicet demonstrat, quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is, qui vivus egressus fuerat, a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis suis: Solvite eum, et sinite abire , scilicet ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere quam meruit, qui non erubuit
Abbreviated transcription (Latin):
honoris : Durũ quippee ut qui
nescit tenere. moderamina
uitae suae: iudex uit& fiat alienȩ :
plerumq contingit ut ipsi
uitae minime concordat
meritor uelalios ipse ligatus
soluat  Sȩpe in soluendis ac
ligandir subditis suae uoluptatis
motus. Ni aut causarũ merita
gandi acsoluendi potestate se
priu& quihanc ꝓsuis uoluptatib
& non pro subiectorũ meritis
quemlib& proximum odio uel
gratia moueatur pastor
Iudicare aut digne desubditis
nequeunt qui in subditorũ causis
sua ł odia uel gratia sȩcuntur
Vnde recte ꝑ propheta dicit
Mortificabant animas
quae non moriuntur: &uiuifi¬
cabant animas quae non uiuunt
Nom morientem quippe
mortificat : qui iustum dampnat
& nonuicturum uiuificare
nititur: quireũ a suplicio
absoluere conatur : Ds om̃ps
ut nos. a precipitante sententiae
prolatione conpescer& cum
om̃a nuda & aꝑtasunt oculis eĩ:
mala tamen sodomȩ noluit
audita iudicare quiait
Descenda & uidebo utrũ

Expanded text:
honoris. Durum quippe est, ut qui honoris. Durum quippe est, ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex vitae fiat alienae. Plerumque contingit, ut ipse  vita minime concordat.meritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem caussarum merita gandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus et non pro subiectorum moribus quemlibet proximum odio vel gratia moveatur Pastor: judicare autem de subditis digne nequeunt, qui in subditorum causis sua vel odia vel gratiam sequuntur . Unde recte per prophetam dicitur: Mortificabant animas quae non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Causut nos a praecipitata sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judicare, qui ait: Descendam et videbo utrum
Abbreviated transcription (Latin):
errorib: labimur : Quienĩ innr̃is
delictis clem̃tes sumus in alieno
peccato rigorem tenere nequaquã
debemurꝰ Multi aliorũ uitia
cernunt sua nͥ aspiciunt Q cũ
ipsi maximis criminib obnoxii
teneantur minora peccata fratrib
non dimittunt : Hypocritae trabẽ
in oculo suo cͥsistentẽ nͥsentiunt:
& herentẽ fistucam in lumine
fratris intendunt ⁊ Facilius
reprehendimus uitia aliena quã
alus iudicamur In nob̵ nocibilia
erse minus sentimur ⁊ E quod
in alus rep̃hendimur agere ipsi
non erubescimus ⁊ Faciliur uitia
unius cuiusq : quam uirtutes
intendimus : Nec quidboni
quisque gesserit agnoscere :
sed qued male gerit ꝑscrutamur¬
Edi iudicium metuunt. animarũ
iudices fiunt: &alios dampnant¬
& liberant : quise m& ipsos da nari
metuebant : Horũ ꝓfecto nunc
in ecclesia ep̃i locũ tenent soluen¬
di atq ligandi auctoritatẽ susci¬
piunt : qui gradũ regiminis sor¬
tiuntur: Ctrandis hon& ponti¬
ficalis : sed graue pondur istus ÷

Expanded text:
erroribus labimur. Qui enim in nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena quam aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuscujusque, quam virtutes, intendimus: nec quid boni quisque gesserit cupimus agnoscere, sed quid mali egerit, perscrutamurDei judicium metuunt, animarum judices fiunt: et alios damnant et liberant, qui semetipsos damnari metuebant. Horum profecto nunc in ecclesia episcopi locum tenent: solvendi atque ligandi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor pontificalis, sed grave pondus istius est
Abbreviated transcription (Latin):
uestrae : quod egero cum
fratribus meis  Spero enim
bona: quod omnes mihi
libenter ob oediant:
Nec inuenturus sum aliquos
habere aliquid: nisi aliqua.
neces sitate religionis. non
occasione cupiditatis
Quod ergo egero : postepi¬
phaniam. caritati uestrae
in dñi uoluntate nuntiabo:
& quomodo litem finiero in¬
terduos fratres filios prb̃s
ianuarianis non uobis tarebo:
Multa loeutus sum.
date ueniam loqua ei senectuti:
sed timidȩ infirmitati:
Ego sicut uidetis : peraetatem
modo senui. per in firmitatem
corporis olim sum senex
Tamensidõ plac& quod dixi
modo : ipse dat uires : Honuos
desero . Orate prome. ut
quantum in est anima in hoc
corpore. & quales cum quae
uines subpetunt : in uerbo dĩ
seruiam uobis ⁊ Amen

Expanded text:
vestrae. Quod egero cum vestrae. Quod egero cum fratribus mebona, quod omnes mihi libenter obediant, nec inventurus sum aliquos habere aliquid, nisi aliqua necessitate religionis, non occasione cupiditatis. Quod ergo egero, post epiphaniam charitati vestrae in Domini voluntate nuntiabo. Et quomodo litem finiero inter duos fratres, filios presbyteri Januarii, non vobis tacebo. Multa locutus sum, date veniam loquaci senectuti, sed timidae infirmitati. Ego, sicut videtis, per aetatem modo senui: sed per infirmitatem corporis, olim senex fui, tamen si Deo placet quod dixi, modo ipse det vires, non vos desero. Orate pro me, ut quantum inest anima in hoc corpore, et qualescunque vires suppetunt, in verbo Dei serviam vobis. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
duas res professus est ⁊ & sci¬
tatem : & clericatum: Interim
scĩtatem: Namclericatum
perpopulum suum dr̃ inposuit
ceruicibus ipsius: Magis onus
est : quam honor Sedquis sa¬
piens. & intellegit haec: ergo
professus est sc̃itatem profesius
est comi uniter uiuendi socie¬
tatem. professus est quã bonũ
& quã iucundũ habitare fr̃s
inunum  Si abhoc proposito
cȩciderit. & ex tramanens cleri¬
cus fuerit: dimidiũs & ipse ceci¬
dit : Quid adme : ñon eum iu¬
dico: Si foris seruat sc̃itatẽ
dimidius cecidit  guntus
habuerit simulationẽ t otuscȩci
Nolo habeat necestatem
simulandi : Scio quomodo
homines ament clericatum
Nemini eum tollo: Nolenti
mecum communiter uiuere:
hab& dm̃ qui mecum manere
uult Ciparatus est pas¬
ciã dõ per ecclesiam ipsius:
non habere aliquid propri¬
um. sed aut erogare paupe¬
ribus. aut in communem
mittere maneat mecum:
Qui hoc non uult: habeat
libertatem sed uideat
haec nunc interim caritati

Expanded text:
duas res professus est, et sanctiduas res professus est, et sanctitatem, et clericatum: interius sanctitatem; nam clericatum propter populum suum Deus imposuit cervicibus ipsius, est quam honor: sed quis sapiens et intelliget haec ? Ergo professus est sanctitatem, professus est communiter vivendi societatem; professus est quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum : si ab hoc proposito ceciderit, et extra manens clericus fuerit; dimidius et ipse cecidit. Quid ad me? Non eum judico. Si foris servat sanctitatem, dimidius cecidit: si vero intus habuerit simulationem, totus cecidit. Nolo habeat necessitatem simulandi. Scio quomodo homines ament clericatum: nemini eum tollo nolenti mecum communiter vivere. Habet Deum, qui mecum manere vult. Si paratus est pasci a Deo per Ecclesiam ipsius, non habere aliquid proprium, sed aut erogare pauperibus, aut in commune mittere, maneat mecum. Qui hoc non vult, habeat libertatem: sed videat haec nunc interim Charitati
Abbreviated transcription (Latin):
habere hẏpocritas Malum
est quis nesciat : Malum est
cadere a proposito : sed peiusẽ
simulare propositum: Ecce
dico: Audite. qui sociatatem
communis uitae iam susceptã.
quae laudatur inapostolorum
actibus deserit. auoto suo cadit
a professione sc̃a cadit : Obser¬
u& iudicem: sed dm̃ non me
Ego ei non aufero clencatum ⁊
Quantum sit periculũ : ante
oculos eius posui÷ faciat qđ
uult: Noui enim quia sialiquẽ.
hoc facientem degradare uolu¬
ero : non eide aerunt patroni
non eide erant suffragatores
& hic & apud epõs. qui dicant.
quid mali fecit: Non potest
tecũ tolerare istam uitam
Extra ep̃m uult manere : de
puo pria uiuere : Ideo nedeb&
perdere clericatũ : Egoscio
quantũ malisit. profiteri
sc̃m aliquid. nec implerȩ
Voue te inquid: & reddite
non uouere : quam uouere
& non reddere : Virgo est
rio : non con pellitur si autẽ
coepit esse in monasterio. &
deseruit. & tamen uirgo est:
demi dia ruit: Sic &clericus

Expanded text:
habere hypocritas. Malum habere hypocritas. Malum est, quis nesciat? malum est, cadere a proposito: sed pejus est, simulare propositum. Ecce dico, audite: Qui societatem communis vitae jam susceptam, quae laudatur in apostolorum Actibus , deserit, a voto suo cadit, a professione sancta decidit. Observet judicem, sed DEgo ei non aufero clericatum. Quantum sit periculum, ante oculos ejus posui: faciat quod vult. Novi enim quia si aliquem hoc facientem degradare voluero, non ei deerunt patroni, non ei deerunt suffragatores, et hic et apud episcopos qui dicant, Quid mali fecit? Non potest tecum tolerare istam vitam: extra episcopium vult manere, et de proprio vivere, ideone debet perdere clericatum? Ego scio quantum mali sit profiteri sanctum aliquid, nec implere. Vovete, inquit, et reddite non vovere, quam vovere et non reddere . Virgo etsirio non compellitur. Si autem coepit esse in monasterio, et deseruit, et tamen virgo est; dimidia ruit. Sic et clericus
Abbreviated transcription (Latin):
Dixis se mefratribus meis qui mecũ
maneNT. ut quicum quȩ ab&
aliquid: aut uendat. & erog&
aut don&. aut commune
illud faciat Ecclesiam hab&:
perquam nos dĩ pascit:¬
& dedi dilationem usquae
adepyphaniam: propter eos
qui uel cum fratribus suis nondi¬
uiserunt. & dimiserunt quod
habent. apud fratres suos. uel ñ¬
dum derẽ sua aliquid egerunt.
quia ex spectabatur aetas legitima:
faciant inde quod uolunt :
Dum tamen sint pauperes
mecum. simul exspectae mus
misericordiam dĩ ÷ Siautem no¬
lunt qui forte nolunt : certȩ
egosum. quistatueram sicut nos¬
tis nullum ordinars dericum.
nisi qui mecum uell& manere :
Vtsi uell& discederae a proposito :
recte illi tollerẽ clericatũ
quia deserer& scãe societatis
pro missum. coeptumq: consor¬
tium  Ecce in con spectu dĩ &
uestro : muto consilium
Qui uolunt habere aliquid
proprium. quibus non sufficit
ds̃ & ecclesia eius : maneant
ubi uolunt. & ubipossunt non
eis aufero clericatum : Nolo

Expanded text:
dixisse me fratribus meis, qui mecum dixisse me fratribus meis, qui mecum manent, ut quicunque habet aliquid, aut vendat, aut eroget, aut donet, aut commune illud faciat. Ecclesiam habet, per quam nos Deus pascit. Et dedi dilationem usque ad epiphaniam, propter eos qui vel cum fratribus suis non diviserunt, et dimiserunt quod habent apud fratres suos: vel nondum de re sua aliquid egerunt, quia exspectabatur aetas legitima. Faciant inde quod volunt, dum tamen sint pauperes mecum, simul exspectemus misericordiam Dei. Si autem nolunt, qui forte nolunt, certe ego sum, qui statueram, sicut nostis, nullum ordinare clericum, nisi qui mecum vellet manere, ut si vellet discedere a proposito, recte illi tollerem clericatum, quia desereret sanctae societatis promissum, coeptumque consortium. Ecce in conspectu Dei et vestro, muto consilium. Qui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et Ecclesia ejus, maneant ubi volunt, et ubi possunt, non eis aufero clericatum. Nolo
Abbreviated transcription (Latin):
utplures tristes relinquamus.
quia quod dare omnib non
habemus⁊ Non habemus ergo
entecham y Propter naufra¬
gium ergo. hoc uitando. feci:
non donando ⁊ Nemo ibi me
laudat : sed nemo &uituper&
Plane quando donaui filio
quodiratus pat̾ moriens ab¬
stulit: bene feciy haudent
qui uolunt : parcant qui lau¬
dare nolunt: Quid pluribus
fr̃s mei : quicumq uult exhe¬
redato filio heredẽ facere
ecclesiam : quae rat alterũ
qui suscipiat. non augustinum :
Immodõ propitio neminẽ in¬
ueniat ⁊ Quam laudabile
factum sc̃i. & uenerandi ep̃i
aurelii carthaginiensis. quomo¬
do impleuit omnib quisciunt.¬
õs laudibus dĩ Quidam cumfili¬
os non haber& nequȩ sperar&:
ressuas omnes retentosibi usu¬
fructit donauitecclesi&e
Natisunt illifilii: & red didit
ep̃s. nec opinanti quae illi dona¬
uerat : IN potestate habebat
ep̃s non reddere : sed iurae fori
non iurae cȩli I Sana atiam
hoc nouerit caritas uestra :

Expanded text:
ut plures tristes relinquamus, ut plures tristes relinquamus, quia ut possimus dare omnibus non habemus. Non habemus ergo enthecam. Propter naufragium ergo hoc vitandum feci, non donando. Nemo ibi me laudet, sed nemo et vituperet. Plane, quando donavi filio quod iratus pater moriens abstulit, bene feci. Laudent, qui volunt: parcant, qui laudare nolunt. Quid pluribus, fratres mei? Quicunque vult, exhaeredato filio, haeredem facere Ecclesiam, quaerat alterum qui suscipiat, non Augustinum: imo, Deo propitio, neminem inveniat. Quam laudabile factum sancti et venerandi episcopi Aurelii Carthaginensis, quomodo implevit os omnium qui sciunt laudibus Dei? Quidam cum filios non haberet, neque speraret, res suas omnes, retento sibi usufructu, donavit Ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddidit episcopus nec opinanti, quae illi donaverat. In potestate habebat episcopus non reddere: sed jure fori, non jure coeli. Sane etiam hoc noverit charitas vestra,
Abbreviated transcription (Latin):
merep̃hendant : quia oblatione
deuotorum hominum nolo
suscipere : Considerent quã
multa susciperim  Quid opu
est ea numerane : Ecce unam
dico filii iuliam hereditatẽ sus¬
pi: Quare : q̃uia sine filuis
defunctus est Boni fati. idẽ
fati: hereditatem suscipere
nolui: Non misericordia sedtin¬
re ⁊ Hlauiculariã. nolui esse ece¬
siam xp̃i : Multi sunt quidem
qui aetiam denauibus adqui¬
runt Tamen una tempta¬
tio siess&. sur& nauis & nau¬
fragar& : homines ad tormen¬
ta daturi eramus. ut desub uer¬
sione nauis secundum consuȩ¬
tudinẽ quae pereturi &tor¬
quȩrentur aiudice. qui essen
defluctib liberati: Sed non
eos daremus : Nullo pacto
enim: hoc facere decer& eccle¬
siam : Onus ergo fiscale per¬
soluer& : sed unde persol¬
uer& : enthecam nobis ha¬
bere non lic& , Non est ep̃i
seruare aurum: & reuocare
a semendicantis manun :
Quotidiae tam multipe tuNT.
tam multi gemunt. tam mul¬
ti nos in opes. interpellant:

Expanded text:
me reprehendant, quia oblationes me reprehendant, quia oblationes devotorum hominum nolo suscipere. Considerent quam multa susceperim. Quid opus est ea numerare? Ecce unam dico, filii Juliani haereditatem suscepi. Quare? quia sine filiis defunctus est. Bonifacii haereditatem suscipere nolui, non misericordia, sed timore. Naviculariam nolui esse Ecclesiam Christi. Multi sunt quidem, qui etiam de navibus acquirunt. Tamen una tentatio si esset, si iret navis, et naufragaret, homines ad tormenta daturi eramus: ut de submersione navis secundum consuetudinem quaereretur, et torquerentur a judice qui essent de fluctibus liberati. Sed non eos daremus, nullo pacto enim hoc facere deceret Ecclesiam. Onus ergo fiscale persolveret, sed unde persolveret? enthecam nobis habere non licet. Non est episcopi servare aurum, et revocare a se mendicantis manum. Quotidie tam multi petunt, tam multi gemunt, tam multi nos inopes interpellant,
Abbreviated transcription (Latin):
parant me rep̃hendere &
dentes in me ducere : s̃i suscepe¬
ro. hereditates eorum quifilios suos
irati exheredant. Iterum quidsũ
facturus eis. quibus canto : & no¬
lunt saltare. quidicunt. ecce
quare nemodonat ecclesiae hyp¬
poniensi aliquid. eccequare ñeã
faciunt. quimoriuntur heredẽ
Quia ep̃s augustinus debonita¬
te suac laudando enim mordeNT.
labiis mulcent. &dentem fi¬
gunt. donat totum. non suscȩ¬
pit  Plane suscipio : Profite¬
or me suscipere oblationesbo¬
nas. oblationes scãs : Siquis autẽ
irascitur infilio suo. & moriens
ex heredat eum: siui uer&t non
eum placarem. non et filium re¬
conciliane deberem: Quomodo
ergo cum filio suo uolo uthabeat
pacem cuius appeto heredita
sed plane. si faciat quod sepe
hortatus sum : unum filium
Duos hab& : put& xp̃m tertium
& suscipio ⁊ Quia ergo feci
hoc in quibus dam rebus: iam
uolunt bonitatem meam. uelco¬
mendationem. famae meae
maliud uertere. ut in alio mode

Expanded text:
parant me reprehendere, et parant me reprehendere, et dentes in me ducere, si suscepero haereditates eorum qui filios suos irati exhaeredant? Perum quid sum facturus eis, quibus canto, et nolunt saltare? qui dicunt, Ecce quare nemo donat Ecclesiae Hipponensi aliquid: Ecce quare non eam faciunt, qui moriuntur, haeredem: quia episcopus Augustinus de bonitate sua laudando enim mordent, labiis mulcent, et dentem figunt donat totum, non suscipit. Plane suscipio, profiteor me suscipere oblationes bonas, oblationes sanctas. Si quis autem irascitur in filio suo, et moriens exhaeredat eum; si viveret, non eum placarem? non ei filium reconciliare deberem? Quomodo ergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus appeto haereditatem? Sed plane si faciat quod saepe hortatus sum. Unum filium duos habet? putet Christum tertium: suscipio. Quia ergo feci hoc in quibusdam rebus, jam volunt bonitatem meam vel commendationem famae meae in aliud vertere, ut alio modo