comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umnuersalis designat quac partim iam cũ d ñorognat inceł
pastim in p̃senti ad hucuita decidentib asuccedentibus
sibimembris suis pegrinat᷑ adño & quidẽ in utriusq con¬
siructione domus huius principalis sol& eẽ distantia
figurarũ quo tabernaculũ p̃sentis a edificiũ eccłȩ quo coti¬
die in laboribus exercetur templũ futurȩ quietis desig¬
n& quod cotidiana animarũ post labores hincexeuntiũ
receptione ꝑficitur . quianimirũ tabnaculũ morses
cũ populodĩ inuia ad hucpositus quaad terra rȩꝓmissio¬
iđ int̃ p̃tatur uisio pacis qm̃ hic quidẽ eccła in labore
erumna uitȩ labentis insiti &esurie regniꝑennis ae¬
ificat᷑ illicaũt inuisione acꝑfectione uerȩ pacis consũ¬
matur. lnde bene in templi constructione dictũ est
qd malleus & securis & omne ferram̃tũ non suntaudita
uenũ adificarentur p̃paratis extrahierus alẽ cunctis
apidib aclignis atq inpositionẽ ordinis suidecenter

Expanded text:
esiae designat, quae partim jam cum Domino regnat in coelis, partim in praesenti adhuc vita decedentibus ac succedentibus sibi membris suis, peregrinatur a Domino. Et quidem in utriusque constructione domus, haec principalis solet esse distantia figurarum, quod tabernaculum praesentis aedificium Ecclesiae, quo quotidie in laboribus exercetur, templum futurae requiem designet, quae quotidiana animarum hinc post labores exeuntium receptione perficitur. Quia nimirum tabernaculum Moyses cum populo Dei in via adhuc positus, qua ad terram repromissioquae interpretatur visio pacis. Quoniam hic quidem Ecclesia in labore et aerumna vitae labentis, in siti et esurie regni perennis aedificatur: illic tamen in visione ac perceptione verae pacis consummatur. Unde bene in templi constructione dictum est, quod malleus et securis, et omne ferramentum non sunt audita in eo, cum aedificaretur, praeparatis extra Hierusalem cunctis lapidibus ac lignis, atque in positionem ordinis sui decenter
Abbreviated transcription (Latin):
quidhor desit. & ꝑimprudentiã auetoris ꝓfliga¬
ta sausa ueniat adiudicẽ Alt̃ õmodus asystati
quẽ kataico ttira equa litasa pellauit. Nostam̃¬
si nom̃ latinũ darenpossumꝰ tam̃ uĩ intellege¬
re debem Nã cũ eadẽ utrimq: dicunt & nullare
ut uicini adules centuli quis peciosas uxores ha¬
bebant noc tu alterutrũ obuiũ habuer̃ acusant
inuicõ adulteri Nã quic quid altera parsdicat
ter eqs adulescens es teqͦq: uere simile ẽ qr spoci¬

Expanded text:
quid horum desit, et per inprudentiam actoris profligaquid horum desit, et per inprudentiam actoris profligata llant. Nos tametsi nomen latinum dare non possumus, tamen vim intellegere debemus. Nam cum eadem utrimque dicuntur et nulla re ut: ‘vicini adulescentuli, qui speciosas uxores habebant, noctu alter alterum obvium habuerunt: accusant invicem adulterii’. Nam quidquid altera pars dixertere, quia adulescens es.’ “Te quoque verisimile est vo
Abbreviated transcription (Latin):
epi me non sed sepius ipsa omnia ꝑuices reuoluta tracten¬
tur. ut in hacc̃tro uorsia reus ẽ ulixes les ȩrei publicȩ
bona sua depopulabant᷑ & pudicitiȩ uxoris insidi¬
p̃cesser alia tam̃ causa quã p̃texit occiderit uł nũ¬
quid ne: pessime qͥdem de semeritos indemnatos debu¬
erit occidere : deinde ad hoc crinomeñ. aliud sine¬
chonaffert ulixes : qdicat seiussuis sumineruȩ oc¬
defensoris crinomeñ utriusq: comune
Cubinde dicendũ puto quẽ ammodũ & qt modis con
asoport& quidem q̃ statũn habent si plegmata
iiii. unus cũaliquiodeẽ excircũstantia qaut̃
uis sit ercũstantiȩ ut supͣ diximꝰ iđ cũ quȩstionib:
aut causa aut ꝑsona aut locꝰ. autaliquideo dee
quib: afficicircũstaentiã dixim. hoc aut̃ genasystati
inscolasticã materiã ñ potest cadere id circo ꝙ ne
fingiqͥ dempoterit ullũ thema. deficiente circũ¬
stantia Inueritte tum̃ non nunꝗ euenit ut ali¬

Expanded text:
 sed saepius ipsa omnia per vices revoluta tractentur, ut in hac controversia: ‘reus est Vlixes laesae rei publicae, bona sua depopulabantur et pudicitiae uxoris insidipraecesserunt, alia tamen causa quam praetexit occiderit: vel numquid ne pessime quidem de se meritos indemnatos debuerit occidere. Deinde ad hoc κρινόμενον aliut συνέχον adfert Vlixes, quo dicat se iussu Minervae defensoris, κρινόμενον utriusque commune. Subinde dicendum puto, quem ad modum et quot modis contas oportet, quae statum non habent, sed plegmata uno, cum aliquid deest ex circumstantia quae autem vis sit circumstantiae, et supra diximus, id est cum quaestionibus aut causa aut persona aut locus aut aliquid eorum deest, quibus effici circumstantiam diximus. Hoc autem genus asystati in scholasticam materiam non potest cadere, idcirco quia ne fingi quidem poterit ullum thema deficiente circumstantia. In veritate tamen nonnumquam evenit ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
tur afferri itaẽ in hac materia Militẽ quiiura ueras
sede serturũ impr occidit & reus fit cȩdis hicenĩ
rat hoc int̃dũ sy nec hon hermagoras iđ continensap¬
pellius
abeo qđomis reidefensio ab illo contineat᷑. In terdugtionati
os uocat quasi causã causȩ Naquẽ ad modureatꝰ causa ẽ
qđ milite occidit. ita occidendicausa ẽ qđ miles desertu¬
rũ seeẽ iurauit. Nunc qm̃s cimꝰ quid sit causa quidẽti¬
nens. uideametiã quio sit deqͦ contendit᷑ iđ quid sit. Tol per¬
NoΜΕΝΟΝ E aut̃ nihi laliud quã exploratio c̃tinens iđ
ꝓpt̃ꝗ occides sesedic̃: eaut̃ qđ miles iurauit sedesertu¬
ru eẽ ΚΡΕΙΝΟMΕΝΟΝ Ε examinatioboi ipsius qđ ad de¬
fensionẽreus attulit. Inqͦ itaq̃rit᷑. nualia causa impe¬
ratori suerit cur occiderit militẽ. & hec p̃texatur:
anetia siuirauit. parũ tam̃ hec iusta causa fuerit cur
debuerit occidi.  toti ꝑspectio totius CΥΝΕXΟΝoC¬

Expanded text:
tur afferri, ut est in hac materia: Militem qui juraverat tur afferri, ut est in hac materia: Militem qui juraverat se deserturum, imperator occidit, et reus fit caedis: hic enimrat. Hoc interdum συνέχον Hermagoras, id est continens appellat, ab eo quod omnis rei defensio ab eo contineatur, interdum αἴτιον αἰτίου vocat, quasi causam causae: nam quemadmodum reatus causa est, quod militem occidit; ita occidendi causa, quod miles deserturum se esse juravit. Nunc quoniam scimus quid sit causa, quid continens, videamus etiam quid sit de quo contenditur, id est quid sit τὸ κρινόμενον. Est autem nihil aliu dicit; est autem, quod miles iuravit se deserturum: κρινόμενον est examinatio huius ipsius, quod ad defensionem reus attulit. In quo ita quaeritur, num alia causa imperatori fuerit, cur occiderit militem, et haec praetexatan, etiam si iuraverit, parum tamen haec iusta causa fuerit cur debuerit occidi. Et tota perspectio totius συνέχον
Abbreviated transcription (Latin):
quȩstionis & sũ ma c̃sister& primo enĩ qͣsi eminꝰ cũhic
dicat᷑factũ ẽẽ indeñ eẽ factũ nulla pugna ẽ si qͣsi futurȩ
pugne meditatio Deinde ꝓpͥus accessuẽ & qͣsi ad ma¬
nus uentũ alt̃ cationi & õtentionimutuȩ media q̃stio
int̃uenit sit nec ne factũ in eaut̃q c̃sistit . omis soquod
antedicebat unde ei questioni statꝰ nom̃ in positũ est.
Hocidemteo doꝵ Κepaneon. apellat translationeusis
uidelic& apͥncipaleparte corporis qđ in hoc etiã c̃plexudu
efficit᷑ C̃ sequens huic locẽ aut ꝑ inde. aut magis etiã
neces sarius: Quodemontrat᷑ quid ut causa quidẽtines
quidde c̃tendit᷑. Causa hermagoras ȩtionnuncupatq¬
ẽ ab dicat᷑ a patrefilius c̃tro uersio i dcirco ñ ẽ qr nul¬
lacur abdicaret᷑ a patrecausa p̃cessit. Deniq: addam
causã & statĩ contro uersia effectiẽ Iurauit senon

Expanded text:
quaestionis et summa consisteret. Primo enim quasi eminus, cum hinc quaestionis et summa consisteret. Primo enim quasi eminus, cum hinc dicatur factum esse, inde non esse factum, nulla pugna est, sed quasi futurae pugnae meditatio: deinde cum propius accessum est et quasi ad manus ventum, altercationi et contentioni mutuae media quaestio intervenit, sit necne factum. In ea uterque consistit, omisso quod ante dicebat: unde ei quaestioni status nomen inpositum est. Hoc idem Theodorus κεφάλαιον appellat, translatione usus videlicet a principali parte corporis, quod in hoc etiam complexu duefficitur. Consequens huic locus est, aut perinde aut magis etiam necessarius, quo demonstratur quid sit causa, quid continens, quid de quo contenditur. Causam Hermagoras αἴτιον vocatest: Abdicatur a patre filius: controversia idcirco non est, quia nulla, cur abdicaretur a patre, causa praecessit. Denique addamus causam, et statim controversia effecta est. Juravit se non
Abbreviated transcription (Latin):
lo post diligentius tractabim. ita ut significantia
cui q euidentius expͥmat᷑ & species generib: ad dit᷑
Interĩ mihi uidet᷑ eẽ dicendũ qͥb: omis quȩstio articulis
& qͣsi nodis subinde astricta. ad ꝑfectã suispeciẽ ueniat.
Nsufficitenĩ magnificentiã expͥmere Intentionem
uerbo factũ possumidicere iđ uerbũ qͦ crim̃ intendit᷑
uelutipulsati. ꝓdisti octidisti qđ aut̃ illi a Nobacin nos ab¬
nuetiam criminis ei qđ uerbũ acusatores intendunt:
uelutiñ pulsa uino noccidi ñ ꝑdidi. Ex his duobdicto &ro¬
ponsouel intento & negato media nascit᷑ questio hoc
modo. intentio ẽ occidisti. negatio ñoccidi quȩstio a no¬
ciderit sut iã ac̃iecturalimodorecodam. Intentio est:
non licebat tibihoc facere ꝑlegẽ negatio. liceba tmihi hoc¬
facere ꝑlegẽ. Quȩstio ẽ an. licuerit ne hoc facere ꝑlegom
Hoc quidã ut nosusq ad huediximꝰ quȩstionẽuocauer
qͥd ãstatũ nominauer̃ ab eo uidelic& qđ in ea & exordiũ

Expanded text:
lo post diligentius tractabimus, ita ut signicuiusque evidentius exprimatur et species generibus addantur. Interim mihi videtur esse dicendum, quibus omnis quaestio articulis et quasi nodis subinde adstricta ad perfectam speciem sui veniat. non sufficit enim aientiam exprimere intentionem verbo factam possumus dicere, id est verbum quo crimen intenditur, veluti: ‘pulsasti, prodidisti, occidisti’. Quod autem illi apophasin, nos abnuentiam criminis eius, quod accusator intenderit, veluti: ‘non pulsavi, non occidi, non prodidi’. Ex his duobus, dicto et responso, vel intento et negato, media nascitur qumodo: Intentio est, Occidisti; negatio, Non occidi; quaestio, an occiderit. Sed ut jam a conjecturali modo recedamus: intentio est, Non licebat tibi hoc facere per legem; negatio est, Licebat mihi facere per legem; quaestio est, Licueritne hoc facere per legem. Hanc quidam, ut nos usque adhuc diximus, quaestionem vocaverunt, quidam statum nominaverunt, ab eo vid
Abbreviated transcription (Latin):
uicinitas p̃buit facultatẽ Cur noc temme cur
tu nocte in me mn ordisti: nihibẽ qͦ distinguat᷑ & io
circo alterius eoꝵ siue accusat alterũ. secriminat᷑
si ue sepurgat defendic eu quẽ criminariidetur
pellant id cũre o nulla defensio e & ut color infactoñ
inuenit᷑ aut parũ ꝓbabilis color inuenit᷑. Vnde etia
democratos p̃ceptor ms solit erat dicere easetia
c̃tro uersias in qͥbxolor diuqrit᷑ statu non habere ue¬
rũ illec̃tantius Nossiafferat᷑ aliquid addefensionem

Expanded text:
atem.” ‘Cur nocte in me?’ “cur tu autem in me incidisti?” Nihil est quo distinguatur, et idcirco utervis eorum sive accusat alterum, se criminatur, sive se purgat, defendit eum, quem criminari videtur. partem, cum reo nulla defensio est, et aut color in facto non invenitur, aut parum probabilis color invenitur. Unde etiam Democrates praeceptor meus solitus erat dicere, eas etiam controversias, in quibus color diu quaeritur, statum non habere. Verum ille constantius; nos, si afferatur aliquid ad defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
rũ eẽrestet illidocere qđ ambul&. et summa consequa¬
t̃ quaciamnegari non potest id qd mouet᷑. Autres¬
tetillidocere qd non mouet᷑ ut consequat᷑ summa
quaeitẽ non potest non concedi ad qđ non ambula
Rursus si hoc modo uelit dicere homo isteambulat
simplex sententia ẽ. Quamsi concessero . et ala¬
aliam. quisquis autẽ ambulat. mouet᷑ et hane
etiã concessero. exhac coniunctione sententiapꝰ
quacuis singillañ enuntiatarũ & concessarum.
illa summa sequit᷑ quaeiã necessario concedil
singulas partes considerem Nãs primȩ

Expanded text:
rum esse restet illi docere quod ambulet et summa consequarum esse restet illi docere quod ambulet et summa consequatur, quae iam negari non potest, id est quod moveatur—aut restet illi docere quod non moveatur, ut consequatur summa, quae item non potest non concedi, id est quod non ambulet. Rursus si hoc modo velit dicere 'homo iste ambulat', simplex sententia est: quam si concessero et aaliam 'quisquis autem ambulat movetur' et hanc etiam concessero, ex hac coniunctione sententiarum quamvis singillatim enuntiatarum et concessarum illa summa sequitur, quae iam neccessario concedatusingulas partes consideremus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs homo ñ abulat & siquid hunis modiẽ Aut itaq
impletur sententia utdicet ꝑficiat ꝓpositũ animi
ad firmaritamen negariue nom possit. ut cum
imperamus. cumoptamus. cumexecramus.
et similia. Namquisquis dicit ꝓge ad illam
ł utinamꝑgat ad uillam ł du illum perdun:
non potest argui quod mentiatur. atit credi
quod uerũ dicit: Nihilenim affirmauit. aut
neguut . Ergotales sententiae necinquescionẽ
uenuint utdisputatorem requirant: sed ille
quaerequirunt aut simplices sunt. aut coniunce
Simplices sunt quae sineulla copulatione senten¬
tiae alterius enuntiantur: Coniunctae sim
dequarum copulatione iudicatur ut est si
ambulat mouetur: Sed cum de coniunctione
sententiarũ iudiciũ fit tam diu ÷ done puenu¬
tur ad summa:. Summa : autẽ quae conficitꝰ
ex concessis. Quod dicotaleẽ. quidicit si ambulis
mouet᷑ ꝓbareuult aliquid ut cũ hoc ñ concessero. ue¬

Expanded text:
'omnis homo non ambulat' et siquid huiusmodi est. Aut ita 'omnis homo non ambulat' et siquid huiusmodi est. Aut ita inpletur sententia, ut licet perficiat propositum animi affirmari tamen negarive non possit, ut cum imperamus, cum optamus, cum execramur et similia. Nam quisquis dicit 'perge ad villam' vel 'utinam pergat ad villam' vel 'dii illum perduint', non potest argui quod mentiatur aut credi quod verum dicat. Nihil enim affirmavit aut negavit. Ergo nec tales sententiae in quaestionem veniunt, ut disputatorem requirant. III. Sed illae quae requirunt aut simplices sunt aut coniunctae. Simplices sunt, quae sine ulla copulatione sententiae alterius enuntiantur, ut est de quarum copulatione indicatur, ut est 'si ambulat, movetur'. Sed cum de coniunctione sententiarum iudicium fit, tamdiu est, donec perveniatur ad summam. Summa est autem quae conficitur ex concessis. Quod dico tale est: qui dicit 'si ambulat, movetur', probare vult aliquid, ut cum hoc concessero ve
Abbreviated transcription (Latin):
simplicẽ ñ hab& significationẽ. Si quidẽ quisquis
dic̃ ambulo & ãbulationẽ fac̃ intelligi & seipsu
obrẽtertia ꝑsona uerbi sẽꝑint̃ simplicianu meratur
& ñdũ aut affirmari aut negari potest nisicũta¬
lia uerbas: quib: necessario coheret ꝑsonȩ significa¬
tio c̃suetudine loquendi. ut cũ dicim pluit ułninguit
etiã siñ addat᷑ quis pluat aut ninguat. tam̃quia intel¬
legit᷑ n potest int̃simplicia numerari Coniuncta
uerbas q̃ sibi conexares plures significant. ut cũdi¬
cim homo abulat aut homo festinans in montẽ ambu¬
lat & siquidtale. sed c̃iunctoꝵ uerbo alia s q̃senten¬
eadẽ ips a q̃ nunc dixim si subtrahas uerbũ qđ positũẽ
tẽ tum̃ a dhucpendetoratio separatis igit᷑ hisc̃iunctis
uerbis q̃ñ implent sententiã restant ea uerba con¬
iuneta q̃sententiam comp̃hendunt. horũitẽ duȩ species
s̃ aut enĩ sic sententia comp̃hendit᷑ ut uero aut falso
teneatur obnoxio ut ẽ omis homo ambulat aut

Expanded text:
onem. Siquidem quisquis dicat, ambulo; et ambulationem facit intelligi, et seipsum obrem tertia persona verbi semper inter simplicia numeratur et nondum aut affirmari aut negari potest, nisi cum talia verba sunt, quibus necessario cohaeret personae significatio consuetudine loquendi, ut cum dicimus 'pluit' vel 'ninguit', etiamsi non addatur quis pluat aut ninguat, tamen quia intellegitur non potest inter simplicia numerari. II. Coniuncta verba sunt quae sibi conexa res plures significant, ut cum dicimus 'homo ambulat' aut 'homo festinans in montem ambulat' et siquid tale. Sed coniunctorum verborum alia sunt quae senteneadem ipsa quae nunc diximus, si subtrahas verbum quod positum ntem', tamen adhuc pendet oratio. Separatis igitur his coniunctis verbis quae non implent sententiam restant ea verba coniuncta quae sententiam conpraehendunt. Horum item duae species sunt: Aut enim sic sententia conpraehenditur, ut vero aut falso teneatur obnoxia, ut est 'omnis homo ambulat' aut
Abbreviated transcription (Latin):
dũ erit & purgandis suspitionib: operatribuedi &or
sȩ in famiȩ c̃positȩ aduersusnos ꝑinuidiȩ etia submis¬
siore totocorpore confirmati aduerecundiã sunrus¬
souultuoculis craintuentib: Neq̃ illã acrie sed sipossum
etiarumore simulato in adoxo iđ in humiligonere ma¬
toriȩpxima sermonidebeat eẽ principia neq: senten¬
tur saltepetitis neq uorbis altramodũ ornatis. necs¬
tructura grauiora sed quasi resoluta & simpliciiũ
aut ominiu sententiarũ quahis principiis ad hibem
eace debebit ut rẽ aꝓpͥetate reuoc& ad comunita¬
tõ &dicat omiu int̃ eẽ illã reuindicari ꝓptere a qđ
quanto q̃q minoras tanto crebrius & magis int̃mul¬
tos carere possit Nec tã oportere spectarimagnitu¬
dinererũ & ꝑsonarũ quãratione equi & in iqͥ ueriato
falsi Sadẽ enĩ eohoꝵ inminimis umq in maximista¬

Expanded text:
dum erit et purgandis suspicionibus opera tribuenda et dum erit et purgandis suspicionibus opera tribuenda et sae infamiae conpositae adversus nos per invidiam, summissiore toto corpore conformato ad verecundiam, summisso vultu, oculis terram intuentibus, neque illam acriter, sed, si possumus, etiam rumore simulato. In adoxo, id est in humili genere materiae, proxima sermoni debent esse principia, neque sententiis alte petitis neque verbis ultra modum ornatis nec structura graviore, sed quasi resoluta et simplici. Vis autem omnium sententiarum, quam his principiis adhibemus, ea esse debebit, ut rem a proprietate revocet ad communitatem, et dicat omnium interesse illam rem vindicari, propterea quod quanto qtos cadere possint. Nec tam oportere spectari magnitudinem rerum et personarum, quam rationem aequi et iniqui, veri et falsi: eamdem enim esse horum in minimis vim
Abbreviated transcription (Latin):
ut &turpidem q̃ subẽ & dignitatẽ q̃ẽ in reaut
ꝑsona uł in lustrando augeam̃. Ita uariȩ utrim¬
q: miscebimꝰ ut alterius partis turpitudinẽ al¬
terius honestus tegat Neq: enicũ tanta iactati¬
one quanta in illo superior egenere materiȩ s
quas i cũ quadã c̃fidentia erecundia gunret¬
pitudo erit quantũ fieripoterit auo ca bimiu
dicẽ ad ꝑsonȩ dignitatẽ Si in ꝑsona ad reidigni¬
utẽ quasi depericulo suo in tutiorẽ locũ refugi¬
em sed sũ matĩ leui t̃q: cȩdentes despicere ut
potius suspitionẽ quãtimere uid eam. Labo¬
rabimꝰ aut̃ ineo ut confura utraq: dignitate
dius hoc genꝰ principandi dep̃hendat᷑ dabo
in principiostatĩitac̃fudit orator & turpitud i necri¬
minis dignita copsone conteger& Neq tam largiter
nimiũ neq: exultantor sedita ut expͥmat. unulluetia
met suspitione minime fuit optandũ i. sca uiro iudice
ut nullo suscepto cui: ꝗ odiosine offensione ac molestia &

Expanded text:
urpitudinem, quae subest, et dignitatem, quae est in re aut persona, vel inlustrando augeamus: ita varie utrumque miscebimus, ut alterius partis turpitudinem alterius honestas tegat, neque tamen cum tanta iactatione, quanta in illo superiore genere materiae, sed quasi cum quadam confidenti verecundia. Si in re turpitudo erit, quantum fieri poterit, avocabimus iudicem ad personae dignitatem: si in persona, ad rei dignitatem quasi de periculoso in tutiorem locum refugiemus, sed summatim leviterque cedentes, despicere ut potius suspicionem metus quam timere videamur. Laborabimus autem in eo, ut confusa utraque dignitate dius hoc genus principandi deprehendatur, dain principio statim ita confudit orator, ut et turpitudinem criminis dignitate personae contegeret, neque tamen largiter nimium neque exultanter, sed ita, ut exprimat nonnullam etiam metus suspicionem: Maxime fuit optandum M. Scauro, iudices, ut nullo suscepto cuiusquam odio sine offensione ac molestia et
Abbreviated transcription (Latin):
ialecticabenedisputan discientia. disputamꝰ
aut̃ utiq: uerbis. uerbaigit᷑ auc simplicia
sunt aut coniuncta simplicia sunt qunũ qui¬
dem significant ut cũ dicimꝰ homo equus disputat
currit. Nec mirer isqđ disputat quã uis ex duob
compositu sit. tamen int̃simplicia numeratũ sit.
Nares definitione in lustrat᷑. Dictu est eniideẽ
simplex qđ unũ quoddã significet. Itaq: hoc indu¬
ditur hac definitione qua ñ includit᷑ cũ dicimus
loquor Quã uiseniunũ uerbũ sit ñ hab& tam̃ sim¬
plicẽ significationẽ siquidẽ significat etiã ꝑ sonam

Expanded text:
ialectica est bene disputandi scientia. Disputamus autem utique verbis. Verba igitur aut simplicia sunt aut coniuncta. Simplicia sunt quae unum quiddam significant ut cum dicimus 'homo equus disputat currit'. Nec mireris, quod 'disputat', quamvis ex duobus conpositum sit, tamen inter simplicia numeratum est; nam res definitione inlustratur. Dictum est enim id esse simplex quod unum quiddam significet. Itaque hoc includitur hac definitione, qua non includitur cum dicimus 'loquor'. Quamvis enim unum verbum sit, non habet tamen simplicem significationem, siquidem significat etiam personam
Abbreviated transcription (Latin):
aduae. unad ehis quae simpliciter: dicuntur
ubi : quasimatrria dialecticae. altera dehis
quȩ coniunita dicunt᷑. ubiiam quasi op appara
quae desimplicib ÷ uocatus deloquendo. Illa
uͦ q̃ de coniunctis ÷ intrespartes diuiditur.
Separatu enĩ coniunctione uerborũ. quaeron
implet sententiã. illa quae sicimplec sententia
ut nondũ faciat questionẽ .ł disputatorẽ requi¬
rat uocat᷑ deeloquendo Illa quae sic impl& sen
loquendo illa quae siccomp̃hendit sententiam.
ut deipsa etiã copulatione iudicet᷑ donecper¬
ueniat᷑ ad summna. uocat᷑ deꝓloquiorũ summa
lasergo singulas partes diligentius explicemus.
erbũ ÷ unius cuiusq signũ quod ab audiente pos¬
sit intellegi aloquente platũ: Res : quicquid

Expanded text:
duae, una de iis quae simpliciter dicuntur, ubi est quasi materia dialecticae; altera de iis quae conjuncta dicuntur, ubi jam quasi opus apparet. Quae de simplicibus, vocatur de loquendo. Illa vero quae de conjunctis est, in tres partes dividitur. Separata enim conjunctione verborum quae non implet sententiam, illa quae sic implet sententiam, ut nondum faciat quaestionem vel disputatorem requirat, vocatloquendo'. Illa, quae sic conpraehendit sententiam, ut de ipsa etiam copulatione iudicetur donec perveniatur ad summam, vocatur 'de proloquiorum summa'. Has ergo singulas partes diligentius explicemus. V. Verbum est uniuscuiusque rei signum, quod ab audiente possit intellegi, a loquente prolatum. Res est quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
minime & accidendiũ quidẽ indii duis principalit̃
subsistunt genera uero & species. naturalit̃ principa¬
liter prigra s̃ in diuiduis substantus. & genera quidẽ
in eo quod quiđem p̃dicantur dehis quae subipsis sunt.

Expanded text:
minime. Et accidentia quidem in individuis principaliter subsistunt, genera vero et species naturaliter priora sunt individuis substantiis. Et genera quidem in eo quod quid est praedicantur de his quae sub ipsis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
infronte portaturi eramꝰ. hoc ẽ supremã dexteramleuãq ifi¬
mã : Itẽ scm̃ dñi aurosculptũ in fronte portamus : quando expurgati
a sordib: uitioꝵ q̃ expͥmoparente habuimꝰ imagin ẽ & similitudinẽ
nr̃i c̃ditoris adquã creatisumꝰ in nobrecepim & hanc nobrecepisse
ñin secr& ocelamus sed cunctis palam factis & uoce ꝓmulgamꝰ. iuxta illud
apłi. Si c̃portauimꝰ imaginẽ t̃reni : portemꝰimaginẽ caelestis: ꝙ loquens ad

Expanded text:
in fronte portaturi eramus, hoc est supremam, dextram, laevam et infiin fronte portaturi eramus, hoc est supremam, dextram, laevam et infimam. Item sanctum Domini auro sculptum in fronte portamus, quando expurgati a sordibus vitiorum, quae ex primo parente habuimus, imaginem et similitudinem nostri Conditoris, ad quam creati sumus, in nobis recipimus; et hanc nos recepisse non in secreto celamus, sed cunctis palam factis, et voce promulgamus, juxta illud Apostoli: Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coe
Abbreviated transcription (Latin):
teria redemptionis nr̃ae recondere uł gestare debeamus
ostender& : Vł certe inscriptũ in frontesa c̃dotis scm̃ dño
gestat : ut in sinu& mysticae quod ita passionẽ dñi & saluato
in illo diuine maiestatis ꝑ quã creatisumus pariter confitendã eẽ no¬
uerimus itamortẽ ad sũpte ab illo humanitatis confiteri. ut eadem
mox humanitatem in &̃ nã demortegłam resurrexis sefateam᷑ :
qđ apod hebreos .iiii. litteris uoca lib: scribi sol&. hoc ÷ ioth ee uau¬
eth. cuius in t̃p̃tatio lingua eorũ in effabilesonat. Nonqr diciñ
potest si qr finiri sensu & intellectucreature nullus potest:
& qr nihil de eo digne dicipotest. ideo ineffabilis rectissimeuocat᷑
Magnꝰ in quid dñs & laud abilisnimis : & magnitudinis eiñ ÷ finis:
& bene .iiii. lit teris idem nom̃ dñi infronte ponificis erat scriptum
ꝓpt̃ uidelic& significanciã totidem partium dominicecrucis quã

Expanded text:
teria redemptionis nostrae recondere vel gestare debeamus, teria redemptionis nostrae recondere vel gestare debeamus, ostenderet. Vel certe auro inscriptum in fronte sacerdos sanctum Domini gestat, ut insinuet mystice quod ita passionem Domini et Salvain illo divinae majestatis, per quam creati sumus, pariter confitendum esse noverimus: ita mortem assumptae ab illo humanitatis confiteri, ut eamdem mox humanitatem in aeternam de morte gloriam resurrexisse fateamur.  apud Hebraeos quatuor litteris vocalibus scribi solet, hoc est cujus interpretatio lingua eorum ineffabile sonat, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu creaturae nullius potest. Et quia nihil de eo satis digne dici potest, ideo ineffabilis rectissime vocatuMagnus, inquit, Dominus, et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis . Et bene quatuor litteris idem nomen Domini in fronte pontificis erat scriptum; propter videlicet significantiam totidem partium dominicae crucis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
certamus testituripse saluator quiiuxta sermonẽ aesaiae
missus ÷ p̃dicare annum dni acceptũ & diemr& ributionis cũ de
eodem anno & psalmista canit dicens : benedices coronam anni
benignitatistuȩ . quib: enim in p̃sentidedit benignitatẽ recte
fidei & operationis : dabit in dier & ributionis coronam ꝑ p&uȩ
erit suꝑ thrarã imminens fronti pontificis : Lãmina hȩc aurea
appellatur sculptũ ẽ sacratius c& eris erat indumentis ilius
& merito quȩ sic̃ diuina potentia cunctisq creauit suꝑ e̾min&
ita oportebatut nomeneius c& erũ pontificis habitũ ornatũ q
transiendens altuis p̃miner& & uelut cuncta sũ ficans eximiã
in ei fronte sedẽ tener& : Significat aũ iprã ꝓfessionis nr̃ae fidu¬
ciã ꝗ in fronte portam dicentes singulicũ apło: maũ ab sitglari¬
deauro ÷ solo factũ : ut mundiciã cordis siue corporis inquamis¬

Expanded text:
certamus, testatur ipse Salvator, qui. juxta sermonem Esaiae, certamus, testatur ipse Salvator, qui. juxta sermonem Esaiae, missus est praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis : cum de eodem anno et Psalmista canit, dicens, Benedices coronae anni benignitatis tuae . Quibus enim in praesenti dedit benignitatem rectae fidei et operationis, dabit in die retributionis coronam perpetuaerit super tiaram imminens fronti pontificis . Lamina haec aurea appellatur, sculptum est, sacratius caeteris erat indumentis illius, et merito quia sicut divina potentia cunctis quae creavit supereminet, ita oportebat ut nomen ejus caeterum pontificis habitum ornatumque transcendens, altius praeemineret, et velut cuncta sanctificans, eximiam in eis sedem teneret. Significat autem ipsam professionis nostrae fiduciam, quam in fronte portamus dicentes singuli cum Apostolde auro est solo factum, ut munditiam cordis sive corporis, in qua mys
Abbreviated transcription (Latin):
mysticȩ qđ ea demfides & operatio iustitiȩ uniuersũ e& mundũ
ab errorũ tenebris aduerã lucẽ ꝑductura: Tres nãq dies ac noctes¬
in lxxii. horis supra in fraq iustrando trib: uicibus circuit
aptehic numerus tintinabulorũ & malorũ diuersitate
rus & uere fidei q̃ ÷ in agnitione & confessione scȩ trinitatis
sane induo denarionumero gẽmarũ rationalis &iã hoc intellege¬
re figuralit̃ exp̃s sum: quo didem soliustitiȩ cuncta nta tẽ pora
cunctas orb̵ nr̃i plagas sua e& iucerepleturus in exemplũ solis
mundani qui ꝑ m̃ses .xii. signiferũ lustrare circulũ & totũ ãbire
c̃sueuit : Nam & hoc quae .iiii. ordines in rationalit̃ nos habe¬
bant lapides : congruit anni uertentis ordiniqui ꝑ t̃ nos
menses in quattuor tempora distinguitur : Annũ aũ inscriptu¬
ris uocari totũ h salutis nr̃ȩ tempus quo ꝓ& nar & ributionẽ

Expanded text:
mystice, quod eadem fides et operatio justitiae universum esset mundum mystice, quod eadem fides et operatio justitiae universum esset mundum ab errorum tenebris ad verain LXXII horis supra infraque lustrando, tribus vicibus circuit, apte hic numerus tintinnabulorum et majorum diversitate rus, et verae fidei, quae in agnitione et confessione sanctae Trinitatis sane in duodenario numero gemmarum rationalis etiam hoc intelligere figuraliter expressum, quod idem Sol justitiae cuncta nostra tempora, cunctas orbis nostri plagas sua esset luce repleturus; in exemplum solis mundani, qui per menses duodecim signiferum lustrare circulum, et totum ambire mundum consuevit. Nam et hoc quod quatuor ordines in rationali ternos habebant lapides, congruit anni vertentis ordini, qui per ternos menses in quatuor tempora distinguitur. Annum autem in Scripturis vocari totum hoc salutis nostrae tempus, quo pro aeterna retributione
Abbreviated transcription (Latin):
is pliuerbis uu intendereuoluerimꝰ quib dic̃m ala intunica
paris misterioꝵ ut sic in humero a pectore apłicũ ferre
ad signatũ haber& : Constat enimq si c̃ duodenarius apłaꝵ numerus ep̃a lis
sua electione signarunt : Vnde &p̃horũ numerus multima parte sa c̃¬
dotalis habitus ille in prima figuratus : Decebant enimqui maiores
sublimiorem in habitti pici pontificis locum tipice haberent: Verũ
siquis ipsos &iamnumeros utriusq ordinis mistice uellit int̃p̃ta¬
ri xii. geminas aaromo inpectore p̃ ferebat. ut significar&
tempus instare fiturum quo fides scȩ̃ trinitatis in omnib: qua dra¬
ti orbis partib generibum ano p̃ditar& uł certesic̃ & supradocumꝰ¬
xi. gẽmas id iterquat̃ nas gestabat ut om̃s ad moner & doctores
opera iuistitȩ quae .iiii. uirtutib principalit̃ conp̃henduntur simul
cũ fide ueritatis quȩ in trinitate ẽ & ipsos habere semꝑ & suis¬
tintinnabula aureacum totidẽ malis punicis: ut ostender&

Expanded text:
i verbis intendere voluerimus quibus dicit, mala in tunicahoc figuris mysteriorum, ut sicut in humero, a pectore apostolicum ferreadsignatum haberet. Constat enim quod sicut duodenarius apostolorum numerus episcopalis sua electione signarunt. Unde et illorum numerus in ultima parte sacerdotalis habitus, ille in prima figuratus est. Decebat enim, ut qui majores sublimiorem in habitu typici pontificis locum typice haberent. Verum si quis ipsos etiam numeros utriusque ordinis mystice vult interpretari, duodecim gemmas Aaron in pectore praeferebat, ut significaret tempus instare futurum, quo fides sanctae Trinitatis in omnibus quadrati orbis partibus generi humano praedicaretur; vel certe, sicuim gemmas, id est, ter quaternas gestabat, ut omnes admoneret doctores opera justitiae quae quatuor virtutibus principaliter comprehenduntur, simul cum fide veritatis, quae in Trinitate est, et ipsos habere semaginta duo tintinnabula aurea, cum totidem malis punicis, ut ostenderet
Abbreviated transcription (Latin):
ollis q̃ recta facere cernit᷑ ꝑ incuriã cordis uirtute
sustodia sordidat uł castitatẽ pure cogitationis¬
pitas ñ sequit̃ ꝑ fecte actionis s ne hacabinuicẽ
us ab aequitate puri sensus dissentire ꝑmittat¬
s id srat no subsidũ necessitatis ꝑtinent rite or
texitur ita caritas exmultifaria uirtutũ operatione ꝑ ficit᷑
Quas ꝓfecto uirgulas exponens apłs ait: Caritas paciens. ẽ
benigna ẽ caritas ñ emulat᷑ ñ agit ꝑperã ñ inflat᷑ ñ e ã
d& suꝑ iniqͥtatẽ : congaud& aũ ueritat: om̃a suffert
om̃a credit om̃a sperat om̃ e sustin&. habeat & anulos
aureos ȩ quib eadẽtatene pendeant : id ẽ iugẽ memoriã
ꝑp&uȩ & nũ quã finienda claritatis in caelesti patria ex
qua solũ memoria fieri c̃sueuit ut continua nob pos sint
uinala caritatis manere : Habeat duos uncinos suꝑ hume¬
ralis angulis eminentes quib: inserant᷑ catenȩ ħ ÷ hiipso

Expanded text:
il ex illis quae recta facere cernitur per incuriam cordis virtute cordis custodia sordidat, vel castitatem purae cogintegritas non sequitur perfectae actionis. Sed ne haec ab invicem us et linguam illius ab aequitate puri sensus dissentire permittat ad fraternae subsidium necessitatis pertinent, rite ortexitur, ita charitas ex multifaria virtutum operatione perficitur. Quas profecto virgulas exponens Apostolus, ait: Charitas patiens est, benigna est: charitas non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non iniquitate, congaudet autem veritati. Omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Habeat et annulos aureos, e quibus eaedem catenae pendeant, id est, jugem memoriam perpetuae et nunquam finiendae charitatis in coelesti patria, ex qua solum memoria fieri consuevit, ut continua nobis possint vincula charitatis manere. Habeat duos uncinos superhumeralis angulis eminentes, quibus inserantur catenae, hoc est, in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dis intimetur sȩpius inaniculcatum ẽ : His uero in medio
nnabula ꝑmiscentur : neq opus sacerdotisumquã a sonitu
inli quod loquit discrepat. neq arectitudineoperis territus
ilitsus lingue sonitus dissentit . ubi pulchre additur Ita ut in
ut uiominis sermo eꝰ claritatẽ suꝑ nelucis resonat & idem
lias uel at hr̃acinthine tunicȩ firme infixus operũ quoq
sus sablimitate audientiũ mentib: comm̃dant᷑ : fiuntq bina
nlacrtũ singula tintinnabula & circũ singula malabinatin
uesu& ea aaron inof ficumministerii ut audiatur sonitꝰ¬

Expanded text:
 His vero in medio tintinnabula permiscentur, cum neque opus sacerdotis unquam a sonitu verbi quod loquitur discrepat, neque a rectitudine operis, territus adversis, linguae sonitus dissentit. Ubi pulchre additur: Ita ut tium omnis sermo ejus claritatem supernae lucis resonat, et idem sonitus, velut hyacinthinae tunicae firme infixus, operum quoque ipsius sublimitate audientium mentibus commendatur. Fiuntque bina mala circum singula tintinnabula, et circum singula mala bina tir: Et vestietur ea Aaron in officium ministerii, ut audiatur sonit
Abbreviated transcription (Latin):
infilus sł in cunctis munerib: & donaris suis : Portue nor
tifex iniqͥtates subditorũ iđ exportat & aufert iũ aetto
fecerim penitentes areatus celerũ q̃ quandã patrauet adsilit:
Haec qͥdẽ itagerenda insirtutio diuna : & in habitu pont fias aus¬
ticefigurauit & in uerb sacrielo qui manifestedocut sedlg¬
alt̃ ꝓdolor qͥdã p̃sulũ faciunt : qui & donaria siuie munera aup¬
cũ obħ solũ dona temporalia sumere debeant a subditis. qđ es
a & nabona p̃dicando aberrore torrexerint atq aduã ue¬
ritatis deduxerint : Adimitationẽ pͥmoꝵ siȩ eiđȩ doitorĩ¬
uerũ p̃sulquisq siueminister uerbi : ita solũ ꝓsubditis efficaater
labo rare siue p̃dicando uerbũ seud ño supplcando potest.
si animꝰ ipsius sẽꝑ diuini nominis sit memoria p̃ditus apt
subiungitur: Erit aũlã mina sẽꝑ in frontẽ eius : ut placus¬
fidelit̃ sediumo seruicio pura mente subdidert mor des¬

Expanded text:
i Israel, in cunctis muneribus et donariis suis. Portat namque pontifex iniquitates subditorum, id est, exportat et aufert, cum aut eos fecerint, poenitentes a reatu scelerum, quae quondam patraverunt, absolvit. Haec quidem ita gerenda institutio divina, et in habitu pontificis mystice figuravit, et in verbis sacri eloquii manifeste docuit. Sedproh dolor! quidam praesulum faciunt, qui et donaria sive munera accipcum ob hoc solum dona temporalia sumere debeant a subditis, quod eos aeterna bona praedicando ab errore correxerint, atque ad viam veritatis deduxerint, ad imitationem primorum sanctae Ecclesiesul quisque sive minister verbi, ita solum pro subditis efficaciter laborare, sive praedicando verbum, seu Domino supplicando potest, si animus ipsius semper divini nominis sit memoria praeditus, apte subfideliter se divino servitio pura mente subdiderit, mox e
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire delectatur : Tonica ergos acerdotis hya ame
hab& oram in capiciotextilẽ si c̃ in extremis uestiũpini
fierisol& cũ doctor quisq egregius atanta ꝑ fections
opus uirtitũ incipit ad quantã lib& alius diutis simns
laborans uix aliquando ꝑuenit cũ tanto timort fi¬

Expanded text:
invenire delectatur. Tunica ergo sacerdotis hyacinthina habet oram in capitio textilem, sicut in extremis vestium partibus fieri solet; cum doctor quisque egregius a tanta perfectione opus virtutum incipit, ad quantam quilibet alius diutissime laborans, vix aliquando pervenit: cum tanto timore f
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ sacerdos iudiciũ filiorũ srł in pectore suo in conspectudñ gestat
cũ subditorũ causas ꝓsola int̃niudicis intentio ne discutit ut nihil
ad distinctionẽ tonice q̃ erat interioris lineȩ : quarũ parit̃ memi¬
nit superius dicens: haec aũ er̃ uestim̃ta q̃ facient : rationale
& suꝑ humerale tonicã & lineã strictã : interior aũ erat linea¬
siuebrs sina qđ imi ẽẽ genꝰ nobilis simũ constat : Ex terior uͦ tonica
tota hra cinthina. nil omnino coloris alterius admittens uuus spetiẽ
uniformi manifeste uita sa c̃dotalis qualis eẽ debeat doc& : h÷ suꝑ¬
nis solũ desiderus in cessant̃ intenta . & c̃uersationẽ iuxta a płm
habensin celis : acsuisaluatoris indesiderant᷑ expectas aduentum:
grecȩ poderis dicta ÷ ut ostender& nil in sac̃ dotali uita infimũ¬

Expanded text:
rum Israel in pectore suo in conspectu Domini gestat, cum subditorum causas pro sola interni judicis intentione discutit, ut nihil ad distinctionem tunicae, quae erat interior, lineae; quarum pariter meminit superius, dicens: Haec autem erunt vestimenta quae facient; rationale et superhumerale, tunicam et lineam strictam. Interior ausive byssina, quod lini esse genus nobilissimum constat; exterior vero tunica tota hyacinthina nil omnino coloris alterius admittens, cujus specie uniformi, manifeste vita sacerdotis qualis esse debeat, docetunis solum desideriis incessanter intenta, et conversationem juxta Apostolum habens in coelis, ac sui Salvatoris indesideranter exspectans adventuGraece poderis dicta est; ut ostenderetur nil in sacerdotali vita infimu
Abbreviated transcription (Latin):
cituir: Peorsumuero ad pedes eiusdemtoniceꝑ circuitũ q̃s mala
ma facies ex hracintho & purpura & corco bistinc tomxtis in
udo tomibulis : Deor sũ nãq ad pedes tonice fiunt q̃s malapuni ca
itimninabula ꝑ grrum. quando ad tantã excellentiã deuote dõ con¬
tnos aperuit ꝗ suauis simꝰ hoꝵ sonꝰaudiat᷑ : qr enimin malo punico
nda interius grana uno foris cortice tegunt᷑ recte ꝑmala pu¬
na nulti faria uir tutũ operatio uno caritatis munimine

Expanded text:
cit. Deorsum vero ad pedes ejusdem tunicae per circuitum, quasi mala punica facies ex hyacintho et purpura, et cocco bis tincto, mistis in medio tintinnabulis. Deorsum namque ad pedes tunicae fiunt quasi mala punica et tintinnabula per gyrum, quando ad tantam excellentiam devotae Deo concum os aperuit, quam suavissimus horum sonus audiatur. Quia enim in malo punico multa interius grana uno foris cortice teguntur, recte per mala punica, multifaria virtutum operatio, uno charitatis munimine
Abbreviated transcription (Latin):
collo ẽ : id eo ꝑ collũ recteloquendiusus exprimitur: ht
aũcum ora capitii ꝑ grrum textilis fieri p̃ciper&̃ stataimuo¬
uinctũ ÷ sic̃ fieri sol& in extremis uestiũ partibus potest ñn
conuenient̃ ipsa operũ c̃sũ matio figurari: Velceritexire¬
meue soũ partes ultimes nrȩ̃ sollicitudinis quib sese quqfiddis
cũ uitam hanc finire cogunt᷑ intencius solito ab omnũ labe
maloꝵ ex purgare contendunt cũ m & u& pauore ꝓcurantis
non antedestrictũ iudicẽ ꝑducti ꝓsordido uitiorũ habtuee

Expanded text:
collo est, ideoque per collum recte loquendi usus exprimitur. Apte autem cum ora capitii per gyrum textilis fieri praeciperetur, statim adjunctum est: Sicut fieri solet in extremis vestium painconvenienter ipsa operum consummatio figurari. Vel certe extremae vestium partes, ultimae sunt nostrae sollicitudines, quibus sese quique fideles, cum vitam hanc finire coguntur, intentius solito ab omnium labe malorum expurgare contendunt, cum metu et pavore procurantes, ne ante districtum judicem perducti, pro sordido vitiorum habitu e
Abbreviated transcription (Latin):
ntuĩ consũmationebonorũ rationale aũ ad signi fi¬
anũ cogitationũ mundiciã ꝑtin& : Conexio q̃ haec in
stitrum sociat: recte illã m̃tis industriã figurate
inincat qua doctorũ fideliũ intellectus acfides cũ
sranone c̃iungit᷑ : Nã & enim iunctura fabrefacta
usenuicẽ rationale & su ꝑhumeraleneq̃ ant separari :

Expanded text:
mationem bonorum; rationale autem, ad significandam cogitationum munditiam pertinet connexio, quae haec in alterutrum sociat; recte illam mentis industriam figurate denuntiat, qua doctorum fidelium intellectus ac fides cum operatione conjungitur. Manet enim junctura fabre facta, ut a se invicem rationale ac superhumerale nequeant se
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ simul eẽ terminatum : Nã rationale qđ m̃ surã palmi
migebat sic̃ in posteri orib: manifestissime ostendit᷑
d siriptũ ẽ : haec & ante & r&ro itac̃ueniebants ut
iplumerale & rationale mutuo nec terent᷑. stricta ad
ulitũ & anulis forcius cõpulata quos iungebat uitta
nunctina nelaxefluerent & a seinuicẽ mouerent᷑ :¬

Expanded text:
mentum simul esse terminatum. Nam rationale, quod mensuram palmi pertingebat, sicut in posterioribus manifestissime ostenditur,  eminebant haec et ante et retro ita conveniebant sibi ut superumerale et rationale mutuo necterentur stricta ad balteum et anulis fortius copulata quos iungebat vitta hyacinthina ne laxe fluerent et a se invicem moverent
Abbreviated transcription (Latin):
dido colore quis. alter nigro: Hȩcigitur qm̃ int̃se
bulo iuncta re⁊ interp̃tatione discreta: Si nonima ueros re¬
nomine &¬
ebubu suibus dicipotest : Animal ẽ. quod cybucapiat tur
quod mortalesit: quod sensu moueatur: Nunc ad
eas res quae singulȩ multis nominibus signarias¬
solent ueniamus quam quã hanc partẽ aris totieles
ut superius dictũ ẽ p̃termiserit. id circo quod dehis
quae significantur. non dehis quae significant dis¬
serendum putauit in his autem non rerũ sed no¬
minum uertitur quȩstiõ hȩc diuisas similit̃ in par¬
tes duas et alia polronima ᷑ alia edero nrsma sunt. Plionima
Polionimo

Expanded text:
dido colore quis, alter nigro. Haec igitur, quoniam ibulo iuncta, rei interpretatione discreta. Cap. 1omine eet de auibus dici potest; animal est quod cibum capiat, quod mortale sit, quod sensu moueatur. Cap. 13. Nunc ad eas res quae singulae multis nominibus signari assolent ueniamus, quamquam hanc partem Aristoteles -- ut superius dictum est -- praetermiserit idcirco quod de his quae significantur, non de his quae significant, disserendum putauit in his autem non rerum sed nominum uertitur quaestio. Haec diuisa sunt similiter in partes duas, et alia polyonyma, alia etheronyma sunt. Cap. 14. Polyonym
Abbreviated transcription (Latin):
selicentiã nominan duut cũ uerbico usecruss
terca dicu sit quod ipsius uerbias peruas cu
doloris que crux efficit asperitate concordat. crura
tam̃ ñ ꝓpt̃ asperitatẽ doloris. si qđ longitudine atq: du¬
ritiȩ & interm̃ bracetera sint lignosimiliora sicapella

Expanded text:
icentiam nominandi: ut cum, verbi causa, crux propterea dicta sit, quod ipsius verbi asperitas cum doloris, quem crux efficit, asperitate concordat: crura tamen non propter asperitatem doloris, sed quod longitudine atque duritia inter membra caetera sint ligno crucis similiora, sic appella
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc inadutoriũ nr̃efidei ubi opus fuerit assumimus Quia
Quia uero in pectore cogitationũ sede s ẽ recte inrationabili
idc̃ habiti pectoris socerdotalis munde electorũ cogitati¬
ones ex pͥmunt᷑. lapidesq: onichini & gemmȩ ornante fod ac
rationale cũ eximiis sũmorũ patrũ actib & cogitationib
miraculorũ insignia iunguntur. neq aliquiduetat in la¬
pidib onichinis quis anguinei ferunt᷑ ẽẽ coloris. additabo¬
nisoperib martyriimerita intellegi dequib: singulis suolo¬

Expanded text:
haec in adjutorium nostrae fidei, ubi opus fuerit, assumimus. Quia haec in adjutorium nostrae fidei, ubi opus fuerit, assumimus. Quia Quia vero in pectore cogitationum sedes est, recte in rationali, qui est habitus pectoris sacerdotalis, mundae electorum cogitationes exprimuntur. Lapidesque onychini et gemmae ornant ephod ac rationale, cum eximiis summorum Patrum actibus et cogitationibus, etiam miraculorum insignia junguntur. Neque aliquid vetat in lapidibus onychiois, qui sanguinei feruntur esse coloris, addita bonis operibus martyrii merita intelligi. De quibus singulis suo lo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eandẽ publicap̃dicatione deuulgaregaudemꝰ. lacinctũ
cũ sursũ corda leuamꝰ purpura cũ corpͥpassioni subicimus
coccũ bistinctũ cũ gemina idest dĩ ⁊ ꝓximidilectioneflagramꝰ
bis sũ cũ carnis castitaterenitemꝰ. pilos caprarũ cũ habitũ pȩ¬
nitentiȩ ocluctus indumus pelles arietũ rubricatas cũ ipsos
d ñicigregis ductores suos anguine baptitatos uidemus pel¬
les ia cinctinas cũ nos pͥmortẽ spiritalia in cȩlis corpora ha¬
bituros speramꝰ lignas& him cũ expurgatis peccatorũ spi¬
netis munda carne ⁊ anima d ño soliseruimus Oleũ ad
lumin aria conciñda cũ fructib caritatis imiseri cordiȩ reful¬
gemus Aromataungentũ & thimiamaboni odoris cũ opinio¬
nẽ bonȩ pr̃ae actionis multis ad exemplũ beneuiuendi longe
lateq diffiuindim̃. lapides onichinos igẽmas adornandũ ephos
acrationale Cũ miraculascõrũquib cogitationes dõ deuotus¬
&operadeuotarũ uirtutũ ornauere digna laude p̃dicam atq

Expanded text:
 fidem publica praedicatione divulgare gaudemus. Hyacinthum, cum sursum corda levamus. Purpuram, cum corpus passioni subjicimus. Coccum bis tinctum, cum gemina, id est, Dei et proximi dilectione flagramus. Byssum, cum carnis castitatem servamus. Pilos caprarum, cum habitum poenitentiae ac luctus induimus. Pelles arietum rubricatas, cum ipsos dominici gregis ductores suo sanguine baptizatos videmus. Pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritualia in coelis corpora habituros esse speramus. Ligna setim, cum, expurgatis peccatorum spinetis, munda carne et anima Domino soli servimus. Oleum ad luminaria concinnanda, cum fructibus charitatis et misericordiae refulgemus. Aromata, unguentum et thymiama boni odoris, cum opinionem bonae nostrae actionis, multis ad exemplum bene vivendi, longe lateque diffundimus. Lapides onychinos et gemmas, ad ornandum ephod ac rationale, cum miracula sanctorum, quibus cogitationes Deo devotas, et opera virtutum ornavere, digna laude praedicamus. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
sticis se crediturantelis. Post passionẽ uero resurrectionẽ
ias censionẽ in ceł mediatoris dĩ ÷ hominũ ⁊ multitudinẽ
p̃dara ⁊ copiosa scarũ cepit animarũ. Vas d uero tab̵ naculi
nitate consistit. Notandũq diligentius quad scũ ariũ dño
facere fili i i srł iubent᷑ non ex parte simile sed iuxta omnẽ
similitudinẽ tab̵ naculi qđc ostendit morsi omniũq ua¬
sorũ incultũ eius. Sienim ad angelorũ incȩlis consortia
tendimus debemus uitã eorũ interris quantũ ñ noxia
corpora tardunt terreni habeant astus moribundaq
membra semꝑ imitari qđ si fortere qͥris in quo hoct ab¬
naculũ cȩleste hoͫ t̃rigena sp̃ituale carnalis imitare

Expanded text:
surrectionem, et ascensionem in coelos, Mediatoris Dei et hominum, et multitudinem praeclaram, et copiosam sanctarum recepit animarum. Vasa vero tabernaculi unitate consistit. Notandumque diligentius, quod sanctuarium Domino facere filii Israel jubentur, non ex parte simile, sed juxta omnem similitudinem tabernaculi, quod ostendit Moysi, omniumque vasorum in cultum ejus. Si enim ad angelorum in coelis consortia tendimus, debemus vitam eorum in terris, . . . . quantum non noxia corpora tardant, Terrenique hebetant artus moribundaque membra, semper imitari. Quod si forte requiris, in quo hoc tabernaculum coeleste, homo terrigena, spirituales carnalis imitar