comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gigantem occiderit. Uenerem exinde dicũt nũ¬
cupatã. qd̾ sine ui femine uirgo non desinat. hãc
greti a frodin uocant ꝓpt̾ spumam sanguinis ge¬
nerantem. Afrondin enĩ grece spuma uocatira
Quod aut̃ fingunt saturnũ celo patͥ genitalia
abscidisse. ⁊ sanguinem fluxisse in mari. atq eospu¬
ma maris concreata uenus nata est. Illud auint ꝙ ꝑcoitꝰ¬
salsi humori sub̾a ẽ ⁊ iñ afrodin uenẽm dici qd̾ coitꝰ spuma ẽ sãgͥnis q̃ ex
sucouic̾erũ liqͥdo salsoq ostat. Ideo aut̃ uenem uultu¬
cani dict̃ uxorem. qr uenerium officiũ. ñ sine ca¬
lore confistit. Unde est frigidus in uenerem seni¬
or. Nam qd̃ saturnꝰ dr̃. pat̾ri celo uirilia ampu¬
tasse. que in mari cadentia uenerem creauerunt.
qd̾ ideo fingitur. qr nisi humor de celo in t̾ram
descend̾it. nich̃ creatur. Cupidinem uocatum fert̃
ꝑpt̃ amorem. Est enĩ demon fornicationis. qui id̾o

Expanded text:
gigantem occiderit. Venerem exinde dicunt nungigantem occiderit. Venerem exinde dicunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse non desinat. Hanc Graeci Ἀφροδίτην vocant propter spumam sanguinis generantem. Ἀφρὸς enim Graece spuma vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Caelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est, illud aiunt quo affrodin Aphroditen Venerem dici, quia coitus spuma est sanguinis, qui ex succo viscerum liquido salsoque constat. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia venereum officium non sine calore consistit; unde est: Frigidus in Venerem senior. Nam quod Saturnus dicitur patri Coelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, id ideo fingitur, quia nisi humor de coelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis, qui ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Hanc enĩ inruentricem multoꝵ in genioꝵ
ꝑhibent. ⁊ inde eam artem ⁊ rationem interp̃¬
tant᷑ qr sine ratione nich̃ potest continer que
ratio qui ex solo animo nascit᷑. Animumq pu¬
tant esse in capite & cerebro. Ideo eam dicunt de
capite iouis eẽ natam. quia sensus sapiẽtis qui in ue¬
nit omĩa in capite est. in cuiꝰ pectore ideo caput gur¬
gonis fingit᷑. Qd̃ illic est omĩs prudentia. que cõ¬
fũdit alios ⁊ imꝑitos ac saxeos comꝓbat. qd̾ ⁊ in an¬
tiquis imꝑatoꝵ stati cerninꝰ in medio pectore
locatam ꝓpt̃ in sinuandam sapientiam ⁊ uͥtutẽ.
hec minerua ⁊ tritonia dr̃. Triton enĩ africepa¬
lus est circa qm fertur uirginal apparuisse eta¬
te ꝓpt̃ qd̃ tritonia nuncupata est. Unde ⁊ tanto
ꝓcliuiꝰ dea credita est. quanto minus origo eiꝰ in¬
notuit. Pallas autem dicta. uel ab insula pallene
dori. ⁊ dest ab haste concussione. uel qd̾ pallantem

Expanded text:
rum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum rum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent, et inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri. Quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Iovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios, et inperitos ac saxeos conprobat: quod et in antiquis Imperatorum statuis cernimus in medio pectore loricae, propter insinuandam sapientiam et virtutem. Haec Minerva et Tritonia dicitur. Triton enim Africae palus est, circa quam fertur virginali apparuisse aetate, propter quod Tritonia nuncupata est. Unde et tanto proclivius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Pallas autem dicta vel ab insula Pallene δόρυ, id est ab hastae concussione; vel quod Pallantem
Abbreviated transcription (Latin):
ficant qui semine indigeant t̃ram sequii aporte¬
re in ea quippe omĩa reppire. qd̾ se apud eam iac¬
tant. Precipit᷑ inquiunt ut qui tram colunt ne
sedeant. semꝑ enum eẽ qd̃ agant. Cymbaloꝵ aut̃
sonitꝰ. ferramentoꝵ crepitꝰ. incolendis agris. ⁊ idec
putant.q ignis inuiolabile sit elementum. nich̃q
nasci possit ex eo. quippe qͥa omĩa que arripue¬
rit assumat. Quidiꝰ infastis nec tu aliud uestam
qmͣ uiuã intellige flaminam. nata de flanima
corꝑa nulla uides. Ppt̾ea ⁊ uirgines ei seruire dict̃.
eo qd̃ sicut ex iuirgine. ita nicħ ex igne nascatur
dat ⁊ nubentum maritis. S hoc philosofi. Poete
autẽ iunonẽ interp̾tant᷑ iouis assert̃ sororem & cõ¬
iugem. ignem. & aerem. iouem. aqmͣ ⁊ t̾ram. runo
nẽ interpretant᷑. Quoꝵ duoꝵ ꝑ mixtione uniuĩ¬
ia gignunt᷑ & sororem dict̃. qd̾ mundi pars est.
uam uocatã qͣs deam ⁊ munus artium uarieaꝵ¬

Expanded text:
ficant, qui semine indigeant, terram sequi oporteficant, qui semine indigeant, terram sequi oportere: in ea quippe omnia reperiri; quod se apud eam jactant, praecipitur inquiunt ut qui terram colunt, ne sedeant: semper enim esse, quod agant. Cymbalorum autem sonitus ferramentorum est crepitus in colendis agris, et ideodictant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit assumat absumat. Ovidius in Fastis: Nec tu aliud Vestam quam vivam intellige flammam. Nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicunt, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur.dant et nubentium maritis: sed illud philosophi. Poete autem Iunonem Iovis asserunt sororem et coniugem. Ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunem interpretantur; quorum duorum permixtione universa gignuntur. Et sororem dicunt quod mundi pars est; vam vocatam quasi deam et munus artium varia
Abbreviated transcription (Latin):
nat: alinam: qdi unui̾sa animalia fructib sus
alit. Est enĩ elem̃toꝵ nutͥc t̾ra qd̾ simulachrũ
eiꝰ cum claui fingit᷑ quia tellus i eme clandit᷑¬
tiere aperit᷑. ut fruges nastant᷑. Quid tympanum
ht̃. significare uolũt orbem t̾re. Quid curru uehi
dr̃. quia ipsa est t̾ra que pendet in aere. Qd̃ sristine¬
tur rotis. qr mundꝰ rotatur. & uolubilis est. Quod
leones illi sribictũt mansuetos. ut ostendant nullũ
genꝰ ẽẽ t̾re tam ferum qd̃ non subigi possit. aut su
ꝑari abea. Quͦid in capite turritam gestat coronã.
ostendit suꝑ positas t̃re ciuitates. qiͣ signitas tur-¬
rib ꝯstare. Qu̾id sedes fingunt᷑ uł circa iuxta eã
quia cum omĩa moueantur ipsam ñ moueri. Qd̾
coribantes eius ministri constrictis gladiis esse fin-
gunt᷑. ut significet᷑ omnes ꝓt̾ra sua deb̃e puigna-¬
re. Quid gallos huic dee ut seruirent fecert̃. signi-¬

Expanded text:
nat; almam, quia universa animalia fructibus suis nat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Quod simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditvere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significari volunt orbem terrae. 63. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum qperari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius miguntur: ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae, ut servirent, fecerunt: signi
Abbreviated transcription (Latin):
Auĩt lIñ ⁊ uͥginẽ uolt̃. qd̾ uia nicħ̃ pariat. ⁊ id̾o am bosagitã hr̃e fingũ¬
tur. qd̾ ipsa duo sydera decelo radiusq ad t̾rasse¬
mittant. Dianam autẽ uocatã qiͣ duanam. qd̾ lu¬
na ⁊ die & noc te appareat. ⁊psam & lucinam asse-¬
uerant. eo quod luceat. Eu̾ndem ⁊ truuã. eo qd̃ tribꝰ
fingatur figuris. De qua uirgiliꝰ tria uirginis ora
diane. Quia eadem luna. eadem diana: eadem pra¬
det amictu. cum sub crncta iacet calamos. Lato¬
nia uirgo est cum sub nixa sedet solio plutonia¬
conuriux. Latonia autẽ diana. eo qd̃ latone fue¬
rit filia. Cererem .i. t̾ram a creandis frugib asse¬
runt dictam. appellantes eam nõib płimis. Di¬
cunt etiam eam ⁊ opem. qd̃ oꝑe melior fiat t̾̃ra. ꝓ¬
serpinam qd̾ ex ea ꝓserpiant fruges. Uestam. qd̃
⁊ tellurem ⁊ matrem magnam fingut̃. turritã
cum tẏmpano. ⁊ gallo ⁊ strepitu cimbaloꝵ matrẽ
uocatam qd płima pariat. Magnã. qd̃ cybum gig-¬

Expanded text:
t virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo sidera de caelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et Triviam, eo quod tribus fungatur figuris. De qua VergiliusAen. 4, 511: Tria virginis ora Dianae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Prodet amictu. cum subcincta iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutoniaconiux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quodet Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod cibum gig
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ hoĩem uuenientem ui hunc mundum. se¬
cundũ qmͣ lucet intenebris. ⁊ tenebre eam ñ cõ¬
p̃hendert̃. Illuc eñ precessit. unde ad nos ueni¬
ens ñ recessit. & quo nos precedens non deseruit.
Illa erit reuelatio tanqmͣ uera galilea cũ simi¬
les ei erimus ibi eum uidebimnis ficuti est. Ipsa
erit etiam beatior transmigratio ex isto scło in
illani et̾nitatem. si eiꝰ p̃cepta sic amplectamur.
ut ad eiꝰ dexterã segregari mereamur
entapolis regio in confi de pentapoli.¬
nio arabie ⁊ palestina sita . a quinq ciuitatibꝰ
impioꝵ que celesti igne consumpte sunt:
tra ampliꝰ ab iherosolimas olim ub̾ima. Nunc
aut̃ deserta atq exusta. Nam ꝓscelere in colaꝵ
de celo descendit ignis. qui re gionem illam ĩ

Expanded text:
omnem hominem venientem in hunc mundum , seomnem hominem venientem in hunc mundum , secundum quam lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Illuc nos praecessit, unde ad nos veniens non recessit, et quo nos praecedens non deseruit. Illa erit revelatio, tanquam vera in Galilaea, cum similes ei erimus. Ibi eum videbimus sicuti est . Ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si ejus praecepta sic amplectamur, ut ad ejus dexteram segregari mereamur. Pentapolis regio in confinio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus inpiorum quae caelesti igne consumptae sunt. Terra amplius ab Hierosolymis olim uberrima, nunc autem deserta atque exusta; nam pro scelere incolarum de caelo desce
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib ait. Precebet uos in galileam ⁊ibi eũ
uidebitis sicut dixit uobis. Iam qͥppe redemptor
nr̃ a passione ad resurrectionem: a morte ad uitã.
apena ad głam a corruptionẽ ad ĩcorruptoẽm tnͣsmigͣuat.¬
⁊ prius post resurrectionem in galilea a disci¬
płis uidetur : quia resurrectionis eius głam post
leti uicdebimꝰ. si modo a iniciis ad uirtittum celsi¬
tudiem transmigramꝰ. Qui ergo nunciat᷑ in se¬
pulcro intransmigratione ostendit᷑ quia is in mor¬
tificatione carnis agnoscit᷑. in tnͣsmigratione
mentis uidet᷑. Scd̾m illud autẽ qd̾ galilea int̃
pretat᷑ reuelatio. iam non in forma seru intel¬
ligendum est. s in illa in qua equalis est patri
quam ꝓmisit apud ioħ̃em dilectorib suis cũ di¬
ceret. ⁊ego diligam eum. & ostendam me ip̃m¬
etiani resurrgens cum cicatricib ñ solum uiden¬
dum. s etiam tangendum postmodum ostendit.
S sedm̾ illam in effabilem lucem. qua illuminat

Expanded text:
in Galilaeam; ibi eum videbitis, ecce dixi vobis . Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem transmigraverat. Prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo nuntiatur in sepulcro, in transmigratione ostenditur; quia is, qui in mortificatione carnis agnoscitur, in transmigratione mentis videtur. Secundum illud arpretatur revelatio, non jam in forma servi intelligendum est, sed in illa in qua aequalis est Patri, quam promisit apud Joannem dilectoribus suis, cum diceret: Ego diligam eum, et ostendam illi meetiam resurgens cum cicatricibus non solum videndum, sed etiam tangendum postmodum ostendit: sed secundum illam ine
Abbreviated transcription (Latin):
in galileam. Quid est reliquit iudeam: nisi re¬
liquit in fidelitatem illoꝵ. qui eum reciꝑe no¬
luert̃. ⁊ lapidem quẽ edificare debuerunt
repbauert̃. ⁊ abiit ꝑ apłos in galilean. idest ĩ
uolutabilitatẽ huiꝰ mundi precipiens apłis. Ite
docete om̃s gentes. baptitantes eos ĩ noĩe patris ⁊¬

Expanded text:
in Galilaeam. Quid est, reliquit Judaeam, nisi reliquit infidelitatem illorum qui eum recipere noluerunt; et lapidem quem aedificare debuerunt, reprobaverunt? Et abiit per apostolos in Galilaeam, id est, in volubilitatem istius mundi, praecipiens apostolis: Ite, do
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eunͣgłio legimꝰ. E racontis autẽ ar̃ t̾ra uxta de¬
sertum arabie. qd̃ osthree ⁊i ungit᷑. Iturea syr̃ ẽ:
⁊ interpretat᷑ montana. De galilea regio¬
alilea regio palestine uocita. qd̃ gignat can¬
didiores hoĩes qmͣ palestina. hec autẽ dup¬
plex est. suꝑior ⁊ inferior sibi tamen conere.
syrie ⁊ phenicie ad herentes. Terra eorum opima
⁊ ferax ⁊ fructib satis fecunda. Interpretatur
autem galilea rota siue transinigratio facta ł¬
reuelatio. q̃ aliquando significat presentis uite

Expanded text:
in Evangelio legimus. Traconitis autem dicitur terra juxta dein Evangelio legimus. Traconitis autem dicitur terra juxta desertum Arabiae, quod Bostrae jungitur. Ituraea Syrum est, et interpretatur montana. Galilaea regio Palaestinae, vocata, quod gignat candidiores homines, quam Palaestina. Haec autem duplex est: superior et inferior, sibi tamen connexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Interpretatur autem Galilaea, rota, sive transmigratio facta revelatio: quae aliquando significat praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
iohs apłs in apocalipsi sua sufficient̾ narrat &
structurã eiꝰ de lapidib p̃ciosis. hoc est hõib scĩt
mistice describit. Samaria regio palestine ab op
pido quodam nom̃ accepit. que uocabat᷑ samaria ci¬
uitas quondam regabis in isrł quent̃ ab augusti no¬
mine sabastia uuncupat᷑. Hec regio int̃ uideam ⁊
galileã media iacet ĩcipiẽs auito cui nͦ ẽ eleas d̾ficiẽs tra a clath sit̾ ẽ¬
ñ osimlli nͦ ullo diftens auidea dauiaria eũ c̾todia ĩtp̾at᷑¬
int̃pretat᷑. In de nuncupata qd̃ tnͣslatis .x. tribub
achaldeis. Alie gentes ab eis in ea substitute st̃.
que t̾ram custodirent. Solet aut̃ samarta.idolatͥe
imaginem sustinere. Ipse enĩ separate a popło ui¬
deoꝵ simulatris młtoꝵ animaliũ idest uactis au¬
reis animarũ suarum decus ad dixerant. Possẽt
dei nullam possunt cõmunionẽ habe. Iturea ⁊ tra¬
conites regio. cuiꝰ tetrarcha fuit phitippiis sicut

Expanded text:
ostolus in Apocalypsi sua sufficienter narrat, et structuram ejus de lapidibus pretiosis, hoc est hominibus sanctis, mystice describit. Sampido quodam nomen accepit qui vocabatur Samaria, civitas quondam regalis in Israel, quae nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Iudaeam et Galilaeam media iacet, incipiens a vico cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabath. Situs ensimili, nec ullo differens a Judaea. Samaria enim, custodia interpretatur: inde nuncupata, quod translatis decem tribubus a Chaldaeis aliae gentes ab eis substitutae sunt, quae terram custodirent. Solent autem Samaritani idololatriae imaginem sustinere. Ipsi enim separati a populo Judaeorum simulacris multorum animalium, id est, vaccis aureis animarum suarum decus addixerant. Possunt Dei nullam possunt communionem habere. Ituraea et Traconitis regio, cujus tetrarcha fuit Philippus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ram udei possederunt. Iniciũ longitudiuis
eiꝰ auico arfa: usq ad uicum uiliaden porrigit᷑.
In quo iudeoꝵ parit̃ ac tẏrioꝵ cõmunis habita¬
tio ẽ .÷. latitado autem eiꝰ a monte libani usq
ad tẏbiadis lacum extendit᷑. In medio autem
iride. cuuta s iherosoluna est. quasi umbilicus
regionis tocius t̃re. uariarum opum diues fru¬
gib fertilis: aquis in lustris. opima balsamis.
Unde scd̾m elementoꝵ grãm existimauerunt
uidei eam ꝓmissam patͥtib t̾ram fluentem
melle ⁊ lacte. cũ hic illie ds resurrectionis p̃
rogatiuam polliceret᷑: iudei confessores interpre¬
tantur. ⁊ iudea interpretat᷑ confessio. Mistice scam
eccłiam sig̾cat. in qua dñs recta fide. pia confes¬
sione. ⁊ bonis oꝑib semꝑ laudat᷑. Quꝰ etiam ty¬
pum iherusalem que int̾pretat᷑ uisio pacis te¬
net quia ille inde conspicit᷑. qui est par nr̃a
⁊ fecit utraq unũ. Sed ⁊ hoc notandum qd̃ ⁊¬

Expanded text:
terram Judaei possederunt. Initium longitudinis terram Judaei possederunt. Initium longitudinis ejus a vico Arfa usque ad vicum Juliadem porrigitur; in quo Judaeorum pariter ac Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem ejus a monte Libani usque ad Tiberiadis lacum extenditur. In medio autem Judaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis et totius terrae, variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis illustris, opima balsamis. Unde secundum elementorum gratiam existimaverunt Judaei eam promissam patribus terram fluentem melle et lacte, cum essores, interpretantur: et Judaea interpretatur confessio. Mystice sanctam Ecclesiam significat: in qua Dominus recta fide, pia confessione et bonis operibus semper laudatur. Cujus etiam typum Hierusalem, quae interpretatur visio pacis, tenet: quia ille inde conspicitur, qui est pax nostra et fecit utraque unum . Sed et hoc notandum,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ magena. prima ꝓuincia sẏrie auocabło cõ¬
mage urbis nuncupata: que condam ibi me¬
tropolis habebat᷑. huiꝰ est aseptentrione ab ortu
meso potamia. Ameridie. syria. ab occasu. mare mag¬
num. Fenif. cadmni fr̃. dethebis egyptioꝵ in si¬
riam ꝓfec tus. apud sidonẽ regnauit eamq ꝓuũ¬
ciam ex suo noĩe feniciam appellauit. Ipsa est uͥ
est tyrus. ad qmͣ ysaias loquitur. habet autẽ ab
oriente: arabiam. ameridie. mare rubrum. Pale¬
stina. ꝓuincia philistiim urbem metropolim ha
buit. que nunc dr̃ aschalon. ex qua ciuitate oĩs
cirta eam regio palestina est nuncupata. Huiꝰ ab
oriente. mare rubrum occurrit. a meridiano: la¬
tere iudea excipit᷑. Aseptentrio nali plagatyrtoꝵ
finib claudit᷑. ab occasu egiptio lumite t̾minat᷑.
udea: regio palestine.
ex noĩe ude appellata. ex cuiꝰ tribu reges habuit.
hec prius chanaan dicta afilio cham. siue a de¬
cem chananeoꝵ gentib. Quib expulsis. eandem

Expanded text:
magena prima provincia Syriae, a vocabulo Commagenae urbis nuncupata, quae quondam ibi metropolis habebatur: hujus est a Septentrione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab Occasu mare Magnum. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sigonem regnavit, eamque provinciam ex suo nomine Phoeniciam appellavit. Ipsa est urbs ubi est Tyrus, ad quam Esaias loquitur. Habet autem ab oriente Arabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestinae provincia Philistibuit, quae nunc dicitur Ascalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Huius ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridiano latere Iudaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae apHaec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
uł iustiira repbos ꝑcutit. ut etiam supplicia et̃na p̃ue¬
niens qͣ etiam in posterũ m̾e̾mt᷑ ostendit: nãq appel¬
fractꝰ est ⁊ dtͥtus mẽilleus uniu̾se t̾recac si dicẽt.
eũ ꝑ quẽ uascła sua añs ĩ minist̾ii usu formanda
ꝑcutit. qͥs ꝑpendat quo t᷑bine ueniente extremo iu¬
dicio ⁊̃ et̾na dampnatõe ofringit: rursũ ꝑ malleũ
ꝑcussio celestis npͥmit᷑. qd̾ salomone templũ edifi¬
tante signat᷑ cũ dr̃ domꝰ aut̃ cũ edificaret᷑ lapidi¬
bus dedolatis ath ꝑfec tis edificata est. m alleꝰ ⁊ secu¬
ris ⁊ om̃e ferramentũ ñ st̃ audita in domo cũ edifi¬
runt᷑ qui cũ edificant᷑ in celis nullꝰ illic iam discipli¬
ne malleꝰ resonat. qr dolati atq ꝑfec ł illuc lapi
des clicim᷑. ut locis uixta n̾ntum cõgriuis disponã¬
ittur. Item malei st̃ tõminatões diuine ad ũsias

Expanded text:
cutit, ut jam supplicia aeterna praeveniens, quid etiam in posterum mereantur ostendat. Nam quia appelconfractus est et contritus malleus universae terrae ? Ac si dicerei: Eum per quem vascula sua Dominus in ministerii usum formanda percutit, quis perpendat quo turbine, veniente extremo judicio, in aeterna damnatione confringit? Rursum per malleum percussio coelestis exprimitur, quod Salomone templum aedificante signatur, cum dicitur: Domus autem cum aedificaretur, de lapidibus 1126 dolatis atque perfectis aedificata est, et malleus et securis, et omne ferramentum non sunt audita in domo, cum aedifiruntur. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic jam disciplinae malleus resonat, quia dolati atque des ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Item mallei sunt comminationes divinae adversus
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores. ut rieremia: nonne u̾ba mea sunt sic̃ ig¬
nis ⁊ ficut malleꝰ ꝯterens petia. Item mallei flagella pec¬
catoꝵ. sic̃ salomon dicit: mallei stultoꝵ corꝑa ꝑcutien¬
tes. Forcipes qiͣ ferri cipes. eo qd̵ ferrũ cãdens capiant.
teneãt ꝙ siue qd̾ ab his aliꝗͥ foruiũ capimꝰ ⁊ tenemꝰ que¬
si formicapes. nã foriã est calidũ. uñ formosos dicimꝰ qͥbꝰ

Expanded text:
peccatores, ut in Jeremia: Nonne verba mea sunt sicut ignis, et sicut malleus conterens petras . Item mallei, flagella peccatorum, sicut Salomon dicit: Mallei stultorum corpora percutientes . Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes, nam forvum est calidum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nos illo ꝑsequente cõponun᷑. ipse autẽ semꝑ ꝑcu¬
tit᷑. ⁊ in uase utili nũqm nutatur. Malleꝰ uocatꝰ. qd̾
dũ qͥd calet ⁊ molle est cedet ⁊ ꝑduceͥt inscͥptã enĩ sa¬
cra mallei noĩe. aliqñ diabłs designatur. ꝑ ꝗ̃ nc̃ de¬
linq̃tiũ culpe feriunt᷑ aliq̃n uͦ ꝑcꝰsio celestis acciptt᷑. qr ł¬

Expanded text:
quia nos illo persequente componimur, ipse autem et quia nos illo persequente componimur, ipse autem et titur, et in vas utile nunquam mutatur. Malleus vocatus: quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit: in Scriptura enim sacra mallei nomine aliquando diabolus designatur, per quem nunc delinquentium culpae feriuntur: aliquando vero percussio c
Abbreviated transcription (Latin):
ilic aliqͥd cudamꝰ .i. feriendo ꝓdricamꝰ cude enim
ced̾e ⁊ ferrire est: uet̾es autẽ ñ incadem uocabãt.
s intudem. eo qd̃ in eo metallum tundit᷑. hoc est
tendat᷑. unde ⁊ tudis malleꝰ atundendo .i. atenden¬
do dictus. De incude aut̃ ita in libro iob scrip¬
tum est. cũ deleuathan narrat᷑. cor eiꝰ pirrumpi¬
tur quas lapis. ⁊ stringet᷑ qiͣ malleatoris incꝰ:
incudem quippe malleator solis aptam ꝑcussio¬
nib figit. adhoc namq incus statuitꝰ ut crebriᷤ¬
ic tib fertatur. Leiuathan gͦ ut malleatoris incꝰ
stringit᷑. qͥd̾ inferni uincłis toartab it᷑. ut et̃ni
supplicii continua ꝑccissione tundat᷑ qui mͦ quoq
ꝑcutit᷑. dũ nusti quiq illo in insiduis irigilante. s dolo¬
rib tabescente sabuant᷑. in incude aut̃ alia uasa
formantur p̃e uͦ tot ꝑcusfionibꝰ in uasa aliud ñ tnͣs¬
fertur recte ergo leiuat᷑a iste incudi cõparatꝰ est

Expanded text:
d est, feriendo producamus. Cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tundatur, hoc est, tendatur. Unde et tudes malleus, a tundendo, id est, tendendo dictus. De incude autem ita in libro Job scriptum est, cum de Leviathan narratur: Cor ejus irrumpitur quasi lapis, et stringetur quasi malleatoris incus . Incudem quippe malleator solis aptam percussionibus figit. Ad hoc namqictibus feriatur. Leviathan ergo ut malleatoris incus stringitur, quia inferni vinculis coarctabitur, ut aeterni supplicii continua percussione tundatur. Qui modo quoque percutitur, dum justi quique, illo in insidiis vigilante, sed doloribus tabescente, salvantur. In incude autem alia vasa formantur, ipsa vero tot percussionibus in vas aliud non transfertur. Recte ergo Leviathan iste incudi comparatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
piscib siue arestib quibꝰ tundunt᷑minꝰ aut̃
rete siit plagiũ dr aplagiis. nam ꝓpͥe plagas dici p
funes illos quibꝰ retia tendiuit᷑ circa imã ⁊ sũ mam
partem. Funda genꝰ est piscatorie̾ retis dicta. ab eo
retis. ab eo qd trahit᷑ nuincu patũ. ip̃a est ⁊ uermiłm.
uerre enim trahere est recta stue sagena p̃dicatio
piscatores ad ñou mittuntur ir mari istiꝰ scł̃i. ut
dognͣatib siriseruant hoĩes aberrorib mundanis.
⁊ ꝑducãt ad rectam fidem di de sagena uero ita in euͣ¬
głio legr᷑. Simile est regnũ celoꝵ sagene misse ĩ

Expanded text:
piscibus, sive a restibus, quibus tenduntur. Minus autem rete simplagium dicitur a plagis: nam proprie plagas dicimus funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo retis, ab eo quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum: verrere enim trahere est. Retia sive sagenae praedicatpiscatores, a Domino mittuntur in mare istius saeculi, ut dogmatibus suis eruant homines ab erroribus mundanis, et perducant ad rectam fidem Dei. De sagena vero ita in Evangelio legitur: Simile
Abbreviated transcription (Latin):
Nunes dicti. qd̾ antea in usũ luminis fuerit̃ circũda¬
ticera. uñ ⁊ funalia. Restes siue qd̾ rates ꝯ̃tineant.
seu qd̾ his retes tendant᷑: rudentes sunt frnes na¬
tiũ. exnimio stridore ita dicti. fimes itero. siue ruden¬
salomone: funis triplex difficile rũpet᷑: fimes ppłi fide¬
les. intͥnitatis fide ꝯtexti. ut in psalt̾. funes cetiderũt
mͥ in p̃claris: funes ꝓlongatio peccõꝵ. ut in ysaia: ue
qui trahitis iniqͥtatẽ infunidis uanitatis. De re¬

Expanded text:
unes dicti quod antea in usum luminis fuerunt circumdati cera: unde et funalia. Restes sunt, sive quod rates contineant, seu quod his retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. Funes vero sive rudenSalomone: Funis triplex difficile rumpitur . Funes populi fideles in Trinitatis fide contexti, ut in psalmo: Funes ceciderunt mihi in praeclaris . Funes prolongatio peccatorum, ut in Isaia: Vae qui trahitis iniquitates in funiculis vanitatis .
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis temꝑis typice exprim̾e pot̃. ut est illud
testimonium ꝓpħicum lib̃auit uos dñs defor¬
nace ferrea. hoc est egypto ubi popłs cłi grandi
tribulatõe uexalatur. aut gehenne tormentum
sigẽ ut est illtid in eungłio: mtttunt eos in cami¬
nũ ignis abi ertt filetus ⁊ stridor dentiũ. Incus ẽ

Expanded text:
praesentis temporis typice exprimere potest: ut est illud praesentis temporis typice exprimere potest: ut est illud testimonium propheticum: Liberavit vos Dominus de fornace ferrea , hoc est, Aegypto, ubi populus Dei grandi tribulatione vexabatur: aut gehennae tormentum significat, ut est illud in Evangelio: Mittite eos in caminum ignis, ubi erit fletus et stridor dentium . Incu
Abbreviated transcription (Latin):
mistica signifatatiõe iam suꝑiꝰ dictum est ubi
de quatuor elementis disputatum est: si autem
quis hec que hic scͥptura sunt illis cõparare uo¬
luerit ꝑ efficientias earum forsitan adhuc plu¬
ra mist̾ia iñ pot̾it explanare: fab̃ uerꝰ d̾s intel¬
ligr᷑. ꝓeo qd̾ omnem fabricam celi ⁊ t̃re oꝑatꝰ
sit. ut in euͣngłio: nonne hic est fabri filius: fa¬
bri. sc̃i p̃dicatores. sicut regum dicit lib porro fab
ferrariꝰ non inueniebatur in ifrł. fabri regna gẽ¬
trũ aquatuor mundi partib popłm isrł uel cete¬
ros humiles seruitutis pondere depͥmentes. ut ĩ
dacharia. &ecce quatuor fabri. fabrica duobus
rebus ꝯstat uentis ⁊ flamma. flammna tͦ pprie
fornacis est dicta. quod flatu foliũ excitetur
Fornax uero ab igne uocata. Fons enĩ ignis est. ca¬
minꝰ fornax. gretum est. diriuatum acauma.
fornax enĩ siue caminꝰ aut tribulationem nimiã

Expanded text:
mystica significatione jam superius dictum est, ubi mystica significatione jam superius dictum est, ubi de quatuor elementis disputatum est. Si autem quis haec quae hic scripta sunt, illis comparare voluerit, per efficientias earum forsitan adhuc plura mysteria inde poterit explanare. Faber vero Deus intelligitur, pro eo quod omnem fabricam coeli et terrae operatus sit, ut in Evangelio: Nonne hic est fabri filius? Fabri, sancti praedicatores, sicut Regum liber dicit: Porro faber ferrarius non inveniebatur in Israel . Fabri regna gentium a quatuor mundi partibus populum Israel, vel caeteros humiles servitutis pondere deprimentes, ut in Zacharia: Et ecce quatuor fabri . Fabrica duabus rebus constat, ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata: phos enim ignis est. Caminus est fornax, Graecum est derivatum a cauma: fornax enim sive caminus aut tribulationem nimiam
Abbreviated transcription (Latin):
uunt᷑ igne ferrũ gignit᷑ ac domat᷑ igne aurum
ꝑficitur. igne cremato lapide cementa ⁊ parietes
ligant᷑. lapides nigros ignis coquend o candificat.
ligna candida tirendo obfuscat. carbones exprima
fulgida nigros facit. de lignis duris fragiles. depu¬
tribilib inputribiles reddit. stricta soluit. soluta
restringit. dura mollit. mollia dura reddit. ha¬
bet ⁊ medicaminis usum. nam sepe ruri ꝓdest. pe¬
stilentie quoq que obscuratione solis contrahitue.
auxiliarȩ certum est: in oꝑe quoq aliud gignit
pͥmis ignib. aliud scd̃is. aliud terciis. habet quoq
⁊ aliam in se diu̾sitatem ignis. nam aliꝰ est qui
usui humano. aliꝰ qui in iudicio apparet dutino.
sitie qui de celo fulmen adstringit. siue qui de t̃¬
ra ꝑuertices montrũ eructuat. ignis aut̃ dictus qd̾
nichilgigni potest ex eo. est et̃i inuiolabile elem̃
tũ ad suimens cuncta que rapit: de ignis autem

Expanded text:
vuntur. Igne ferrum gignitur ac domatur. Igne aurum vuntur. Igne ferrum gignitur ac domatur. Igne aurum perficitur. Igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat: ligna candida urendo obfuscat. Carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit, habet et medicaminis usum. Nam saepe ruri prodest. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis: nam alius est, qui usui humano: alius, qui in judicio apparet divino: sive qui de coelo fulmen astringit: sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus, quod nihil gigni potest ex eo, est enim inviolabile elementum, assumens absumens cuncta, quae rapit. De ignis autem
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ simplices ⁊ in caritos implicare contendit. sicq
truncũ hostis corpꝰ euoluit. cũ ip̃m inimicũ ex om̃i
parte infirmũ ⁊ debilem ẽẽ ostendit. ut eo facilius
bellatores xp̃i ꝯfidant hos tẽ neqͥssimũ se iuincere
posse. quo eum plenit̾ ediscunt fragilem ⁊ suꝑabi¬
lem fore.
De fabroꝵ fornace. Xł .iiii.¬
aber afaciendo ferro impositũ nom̃ ht̃. hincdi¬
riuatum est nom̃. ad alias arciũ mat̾ias. fabos.
uel fabricas dicẽ s cũ adiectone ut fab̾ lignariꝰ.
⁊ reliqua ꝓpt̃ oꝑis scilicet firmitatẽ: in fabroꝵ aũ
fornace gentiles uulcanũ arictorẽ dicunt figuralr᷑.
ꝑ uulcanũ ignem significantes. sine quo nullũ me¬
tall genꝰ fundi extendiq potest. nich̃ est enĩ pene
qd̾ igne ñ efficiatur. alib enĩ uitrũ. alib argentũ.¬
alibi plumbum. Alibi mineum. alibypigmenta.
alib medicamenta efficit. igne lapides in aere sol¬

Expanded text:
quibus simplices et incautos implicare contendit, sicque quibus simplices et incautos implicare contendit, sicque truncum hostis corpus evolvit, cum ipsum inimicum ex omni parte infirmum et debilem esse ostendit, ut eo facilius bellatores Christi confidant hostem nequissimum se vincere posse, qui eum pleniter ediscunt fragilem et superabilem fore.De fabrorum fornace. Faber a faciendo ferro impositum nomen habet: hinc derivatum est nomen ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere: sed cum adjectione, ut faber lignarius, et reliqua, propter operis scilicet firmitatem: in fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt: figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique potest. Nihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentumalibi plumbum, alibi minium, alibi pigmenta, alibi medicamina efficit. Igne lapides in aes resol
Abbreviated transcription (Latin):
nopeũ dr̃. nã conope egyptus est. legr᷑ qͦqin libro
iudith de holoferne quod habuerit conopeũ. ⁊ usus
cẽt: colũpna que erat ad caput lectul holofernis sig¬
nificat duriciam praui cordisq̃. errorẽ genuit ma-¬
le fides securitatis gladiꝰ qui in ealigatꝰ pendebat
malicia est intq intentionis coma capitis suꝑbe
mentis: ceruex uͦ contumacia iniq actionis: ⁊ cono¬
peũ hoc est rete muscaꝵ insidias sigẽ dolose togita¬
tionis cõmendat ergo rudit᷑ nr̃a puelle sue ostior
custodtã qd̾ sc̃a eccłia unititio fideliũ catholice fidei
p̃cipit hr̃e obseruantiam: orat ipsa cũ lacͥtns qd̾ suꝑ¬
num aucilium poscit intima deuotione cordis. acce¬
dit ad colũpnam ⁊ exsoluit pugionem ꝑ quem hostis
nequissimi ampittet caput. cum denudata malicia
duri cordis abscidit ab hoste occasionẽ ꝓpt̃ue temp¬
tationis. aufert ⁊ conopeũ qd frandes eius cle tegit.

Expanded text:
nopeum dicitur: nam Canopea Aegyptus est. Legitur quoque in libro nopeum dicitur: nam Canopea Aegyptus est. Legitur quoque in libro Judith de Holopherne , quod habuerit conopeum et usus esset illo. Columna, quae erat ad caput lectuli Holophernis, significat duritiam pravi cordis, quae errorem genuit malefidae securitatis: gladius, qui in ea ligatus pendebat, malitia est iniquae intentionis. Coma capitis elatio superbae mentis: cervix vero contumacia iniquae actionis: et conopeum, hoc est, retes muscarum insidias significat dolosae cogitationis. Commendat ergo Judith nostra puellae suae ostiorum custodiam, quia sancta Ecclesia unicuique fidelium catholicae fidei praecipit habere observantiam. Orat ipsa cum lacrymis, quia supernum auxilium poscit intima devotione cordis. Accedit ad columnam, et exsolvit pugionem, per quem hostis nequissimi amputet caput; cum denudata malitia duri cordis abscidit ab hoste occasionem protervae tentationis. Aufert conopeum, quia fraudes ejus detegit,
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃sentis scħ fluctib trahit᷑ ne in et̾ne mortis ꝓfũ¬
da mergat᷑. que ex om̃i gene̾ pisciũ cõgregat. que
ad pectatoꝵ ueniã sapientes ⁊ fatuos. lib̃os ⁊ seruos.
diuites ⁊ pauꝑes. fortes ⁊ infirmos uocat. Uñ
ꝑ psalmistam deo dr᷑. adte omĩs caro ueniet: que
sagena scilicet tẽ unit̾salr replet᷑. cũ in fine fuo
humani gen̾is sũma deludr᷑. qmͣ eduet̃. ⁊ secus li¬
tus sedent. qd sicut mare scłm. ita scł̃i finẽ sigt̃
litus maris. in quo scilicet fine boni pisces in ua¬
sis eligunt᷑ mal ꝓitiunt᷑ foras. qd̃ ⁊ electus qͥsq
in tabernacła et̃na recipit᷑. ⁊ et̃ni iuce regni ꝑdita¬
ad ext̾iores teuebras repb ꝑ trahunt᷑. Nam retia ali-¬
qñ deceptionẽ diabłi designant. ut psalt̾. cadent
in retiacło eiꝰ pettatores: conopeũ rete qͦua culices
excludunt᷑ in modũ tentorii quo magis alexandrini
utunt᷑ qd ibi exilo culites copiosi nascunt᷑. uñ ⁊ co¬

Expanded text:
a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profundo mergatur. Quae ex omni genere piscium congreg veniam sapientes, et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur, ad te omnis caro veniet . Quae sagena scilicet tunc universaliter repletur cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris; in quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula recipitad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nam retia aliquando deceptionem diaboli designant, ut in Psalmo: Cadent in retiaculo ejus peccatores . Conopeum retes, qua culices excluduntur in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur: unde et co
Abbreviated transcription (Latin):
nicoꝵ quinq at̃ idẽ saltus. cursus. iactĩ uirtꝰ
atq luctatõ. uñ fert̃ quendam regem tot fi¬
lios adiͦlescentes habentem totidem generib de reg¬
no iussisse ⁊tende̾.¬

Expanded text:
nicorum quinque: id est saltus, cursus, iactus, virtus atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem totidem generibus de regno iussisse conte
Abbreviated transcription (Latin):
medio amfiteatrũ theatrũ fcm̃. teatrũ aut̃ abspec¬
tacło noĩatum ATTO TE Tbo pł ac. qd̾ ineo popłs
stans desuꝑ atq spec tans ludõ contemplaretur: idẽ
uͦ theatrum idẽ ⁊ ꝓstibłm. eo qd̃ post ludos ex actos
meretrices ꝓst̾nerent᷑. idẽ ⁊ lupanar uocatũ abeisdẽ
meretricib. que ꝓpt̾ uulgati corꝑis leuitatem lupe
cate. eo qd̃ ad se rapiant miseros ⁊ ad p̃hendant: lu¬
panaria enĩ apaganis ꝯstitita sunt ut pudor mu
lterum infelicĩ ibi publicaret᷑ ⁊ ludibrio huent᷑
tã hi qͥ facent qm qͥ pat̾ent᷑. Mistice autẽ theatrũ
p̾sentem mundum significare potest. in quo hi qͥ
luxũ huiꝰ scl̃i sequntur ludibrio hñt seruos dei ⁊
erat emissas bestias iuuenes excipere. ad r̾sus eaᷤ
ultroneo fiiie̾ certare. ñ cͥmine. s fitrore.

Expanded text:
medio amphitheatro theatrum factum. Theatrum autem a specmedio amphitheatro theatrum factum. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas, quod in eo populus stans desuper, atque spectans, ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum; eo quod post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe citate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constilierum infelicium ibi publicaretur, et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam qui paterentur. Mystice autem theatrum praesentem mundum significare potest: in quo hi, qui luxum hujus saeculi sequuntur, ludibrio habent servos Dei, et at, emissas bestias juvenes excipere: adversus eas ultroneo funere certare, non crimine, sed furore.
Abbreviated transcription (Latin):
equus alb sigc̾at eccłiam suꝑ nitiẽ gr̃am de albatã.
suꝑ quẽ sedebat ille qͥ habebat arcũ. cui ⁊ data est
corona. & exiuit uincens ut uincẽt. qͥa dñs supͣ eccl̃i¬
am sedens spiritalis doctͥne cont᷑ impios arma ferẽs
bło sangui nolentũ cui semꝑ ctiscordia platet: eqꝰ uͦ
niger suꝑ quem sedebat qͥ stat̾am habebat in ma¬
nu sua falsoꝵ cat̾ua est frm. Hi stat̾am recbe ꝓfes¬
sionis hñt ⁊ soctos leditnt ꝑ oꝑã tenebrarũ. Nam
etꝰ pallidꝰ in qͦ sedebat ille cui nom̃ erat mors.⁊ quẽ
infernꝰ sequebat᷑. heretici sunt qͥ se catholicos fallt mor¬
te urhabitatrice digni ꝑditoꝵ post se rapiut̃ exer¬
citũ. diabłs enĩ ⁊ mrinistri eiꝰ metaniꝰmicos mors ⁊ in¬
fernus dicti sunt. eo qd̾ multis ca̾ mortis ⁊ in fer¬
heatrũ est. quo scena includit᷑. semi circħ figurã
hñs. in quo stantes om̃s inspiciũt. cuiꝰ forma pͥ-¬
mũ rotunda erat. sicut ⁊ anfiateatrũ. ꝓpt̾ea ex

Expanded text:
uus albus significat Ecclesiam super nivem gratia dealbatam: Super quem sedebat ille, qui habebat arcum, cui et data est corona: et exivit vincens, ut vinceret ; quod Domini supra Ecclesiam sedens spiritalis doctrinae contra impios arma ferens bolo sanguinolentum, cui semper discordia placet. Equus vero niger, super quem sedebat, qui stateram habebat in manu sua, falsorum caterva est fratrum: hi stateram rectae professionis habent: et socios laedunt per opera tenebrarum. Nam equus pallidus, in quo sedebat ille, cui nomen erat mors, et quem infernus sequebatur, haeretici sunt: qui se si catholicos fallunt morte inhabitatrice digni, perditorum post se rapiunt exercitum. Diabolus enim et ministri ejus metonymicos mors et infernus dicti sunt: eo quod multis causa mortis et inferTheatrum est, quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cujus forma primum rotunda erat sicut amphitheatrum: postea ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓm̃ nich eẽ debemꝰ xp̃iano cũ cirtensi in sania cũ
imptidicicia theatri. cũ amfiteatͥ crudelitate ũ
atrotitate arene. cũ luxuria ludi. dm̃ enĩ negat
qui talia p̃sumit. fidĩ xp̃iane p̃uaricator effec tus.
qui id denuo appetit. qd̾ in lauatro iam pͥdem renũ¬

Expanded text:
 nihil esse debet Christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphiteatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus, qui id denuo appetit quod in lavacro jam pridem renun
Abbreviated transcription (Latin):
irca causas qͦ elementoꝵ idẽ gentiles etiam colo¬
aeri. prasinos t̾re uenetos mari ad simulantes.
Itenr roseos estatꝑ cͤrere tiolciert̃. qd̃ ignei coloris fiit.
⁊ cuncta t̃c flauescant. albos hẏeme qd̃ sit glatialis.
⁊ frigorib unru̾sa canescant. ueryprasios uiridi co¬
lores qͥa et pampinꝰ densatitr. s hec uana sunt ⁊ fid̾i¬
imimina ĩ munda possideant. qͣ ꝓpt̾ alienꝰ erit tͥ locꝰ¬

Expanded text:
irca causas quoque elementorum iidem gentiles etiam coloaeri, prasinos terrae; venetos mari assimilantes. Item roseos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant; veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. 2. Item nomina immunda possideant. Quapropter alienus erit tibi loc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fortes. ut in cõplexu leones ꝓsternant. Catuli gͦ sig¬
nificant gentiles. unde ẽ in euͣngłio. qd̃ si rofenissa mu¬
lier cui dñs ait. ñ est bonũ sum̃e panẽ filioꝵ ⁊ mittere
canibꝰ: respondit ei dicens. etiã dñe nã ⁊ catelli edunt

Expanded text:
et fortes, ut in complexu leones prosternant. Catuli ergo siget fortes, ut in complexu leones prosternant. Catuli ergo significant gentiles. Unde est in Evangelio, quod Syrophoenissa mulier, cui Dominus ait: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus , respondit ei dicens: etiam Domine, nam et catelli edunt
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑarios. uidete concisiones. Canis uͦ uoratissimũ ani¬
mal atq inportunũ. consueuit illa domꝰ latratibꝰ
defend̾e. in qͥbꝰ edacitatẽ suã nouit accepto pane sa
nere signati. eccłam dei clamosa p̃dicatione defen¬
dere festinabunt. sic̃ paulo apło contigit. ut qͥ añ fu¬
it ꝑsecutor xp̃iam hominis. pꝰea diuino munere
uingeret᷑ apłis. Canes. homines rixosi ł detractores.¬
alterutro se lacerantes. ut ut in apło. Qd̃ si inuicẽ
mordetis ⁊ comeditis. uidete ne abinuicẽ consuma¬
mini. Catuli abusiue dñr. qͣrũlibet bestiarũ filii.
Nam ꝓpͥe catuli canũ st̃. ꝑ diminutionẽ dicti. Lincis¬
ci aũt dñr. ut ait pliuiꝰ canes nati ex lupis ⁊ canibꝰ.
cũ int̃ se forte nuscunt᷑. solent ⁊ inde feminas canes
noctu in siluis alligatas admitti. ad tigres bestias a
qͥbꝰ insiliri ⁊ nasci. ex eodem fetu canes adeo acerrimoᷤ

Expanded text:
operarios, videte concisiones . Canis vero voracissimum anioperarios, videte concisiones . Canis vero voracissimum animal atque importunum, consuevit illas domos latratibus defendere in quibus edacitatem suam novit accepto pane satnere saginati, Ecclesiam Dei clamosa praedicatione defendere festinabunt; sicut Paulo apostolo contigit, ut qui ante fuit persecutor Christiani nominis, postea divino munere jungeretalterutro se lacerantes ut in Apostolo: Quod si invicem mordetis et comedetis, videte ne ab invicem consumamini . Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci vero dicuntur ut ait Plinius canes nati ex lupis et canibus, cum intra se forte miscentur. Solent et Indae feminae canes noctu in silvis alligatae admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri et nasci ex eodem fetu canes adeo acerrimos
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntarie c̃ dño ad p̃dam c̾runt. corpꝰ dñi sru etiã
mortuũ ñ relinqunt. quoꝵ pꝰtremo nat᷑a ẽ. extra
homines ẽẽ ñ possit: in canibꝰ duo st̃ expectanda:
aut fortitudo aut uelocitas. Canis aũt diũsas signifi¬
cationes habet: nam aut diabolũ. ł uideum. siue gen
in eccłasten uͥ scͥptũ est. Melior est canis uiuus: leone
mortuo. hic leonẽ diabolũ. canẽ uͦ gentilẽ popłm.¬
ł hominẽ peccatorẽ accipiendũ puto: qͥ ideo melior
d̾r. qd̾ ad fidẽ ⁊ penitentiã possit uenire. hinc de ui¬
deis scͥptũ est. Conũtant᷑ ad uesꝑũ ⁊ famẽ pacient᷑
ut canes: ⁊ ciruibt̃ ciuitatẽ. Canes intelligunt᷑ muti
sacerdotes ł inꝓbi. ut in eccła. Canes muti ñ ualentes
nes multi. Canes. popłs gentiũ: ut in eugłio. Non ẽ
bonũ sumere panẽ filioꝵ. ⁊ mutere canibꝰ. Canes
heretici: ut in deuc̃ononuo. Non inferes p̃ciũ canis
in domo dei tui. Et̃ in apło. uidete canes. uidete malos

Expanded text:
tiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo natura est, extra homines esse non posse. In canibus duo sunt exspectanda: aut fortitudo, aut velocitas. Canis autem diversas significationes habet. Nam aut diabolum vel Judaeum, sive gentin Ecclesiaste, ubi scriptum est: Melior est canis vivus leone mortuo . Hic leonem diabolum, canem vero gentilem vel hominem peccatorem accipiendum puto. Qui ideo melior dicitur, quod ad fidem et poenitentiam possit venire. Hinc de Judaeis scriptum est: Convertantur ad vesperam, et famem patientur ut canes, et circuibunt civitatem . Canes intelliguntur muti sacerdotes vel improbi, ut in Isaia: Canes muti non valentes nt me canes multi . Canes, populus gentium, ut in Evangelio: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus . Canes, haeretici, ut in Deuteronomio: Non inferes pretium canis in domum Dei tui . Et in Apostolo: Videte canes, videte malos
Abbreviated transcription (Latin):
apłi ł ceti p̃dicatores. ut in ieremia. Mittam eis uena¬
tores ⁊ uenabt̃ eos de om̃i monte. Uenator diabolũ¬
sig̃at. in cuiꝰ figa nembroth ille gigans uenator corã
dño ut in genesi. uenatores. homines praui ut in ꝓ¬
pha. Uenantes ceꝑunt me qͣsi auẽ mimici mei gra¬
tis. lamia: diaboł. ł demones. ut in ieremia.S ⁊
lamia nudauit mãmillã ⁊ lactauit catulos. Item
lamia heretici ł qͥlibet ypocrita. ut ysaias dicit.
Cibauit lamia ⁊ inuenit sͥ reqͥem.

Expanded text:
teri praedicatores, ut in Jeremia: Mittam eis venatores, et venabuntur eos de omni monte . Venator diabolus, in cujus figura Nemrod ille gigas venator coram Domino, ut in Genesi ; venatores pravi homines, ut in propheta: Venantes ceperunt me, quasi avem, inimici mei gratis . Lamia diabolus vel daemones, ut in Jeremia: Sed et lamia nudavit mamillam, et lactavit catulos . Item lamia, haereticus vel quilibet hypocrita, ut Isaias dicit: Cubavit lamia, et invenit sibi requiem
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑. qd̾ rabie rapacitatis qͦq inueñit trucidet. Alios
lupos uocatos aiunt qͣsi lepos qd̃ qͣsi leoni ita sit
illi uirtꝰ in pedibꝰ. unde ⁊ qͥcqͥd p̃ssent pedes ñ uiuit.
Rapax aũt hestia ⁊ cruores apetens de qͦ rustici ai¬
unt. uocẽ hominis ꝑdere. si eum lupꝰ pͥor ui¬
derit. Unde ⁊ subito tacendi d̾r lupꝰ in fabula. cer¬
te si se p̃uisũ senserit. deponit ferocitatis audati¬
am. lupi toto anno ñ ampliꝰ qͣm duodeci dies co¬
eunt. famẽ dii portant: ⁊ pꝰ longa ierunia mł¬
tũ deuorant. Lupos ethiopia mittit ceruice iuba¬
tos. ⁊ tm̃ uanos ut nlłm colorẽ illis alicant ab¬
ẽẽ. Lupꝰ gͦ raro inuenit᷑ bonã significationẽ ha

Expanded text:
latur, qui rabie rapacitatis quaeque invenit trucidat. Alii latur, qui rabie rapacitatis quaeque invenit trucidat. Alii lupos vocatos aiunt, quasi leopos, quod quasi leoni, ita sit illi virtus in pedibus: unde et quidquid presserit pede, non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens. De quo rustici aiunt, vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur, lupus est in fabula. Certe si se praevisum senserit, deponit ferocitatis audaciam. Lupi toto anno non amplius quam dies duodecim coeunt. Famem diu portant, et post longa jejunia multum devorant. Lupos Aethiopia gignit cervice jubatos, et tantum varios, ut nullum colorem illis dicant abesse. Lupus ergo raro