comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mps̃ sempiterne deuᷤ
conseruator aĩarum
qui quos diligis comipis:
et quos pie recipis ad emẽ¬
dationẽ coherces te dñe dep̾
camur. ut medelam tu am
conferre digneris ĩ aĩam fa¬
muli tui qui ĩ corpore pati
tur membrorũ debilitatez.
uini laboris. stimulos infĩr¬
mitatum: da ei dñe grãm¬
et mĩam tuã. ut ĩ hora exi¬
tus illius de corpore. absqz
pccĩ macula creatori pro¬
pro per manus sanctorũ
tari mereatur. Per. do.¬
S

Expanded text:
s sempiterne Deus, conservator animarum, qui quos diligis, corripis, et quos recipis, pie ad emendationem coerces, te invocamus, Domine, ut medelam tuam conferre digneris animae famuli tui, qui in corpotur membrorum debilitatem, vim laboris, stimulos infirmitatum; da ei Domine gratiam tuam in hora exitus illius de corpore, ut absque peccati macula tibi datori proprio per manus sanctorum tari mereatur ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃: ut nobis beate fidis uir¬
ginis et mrĩs tue hodierna
festiuitas salutis prestet ĩ¬
cremẽtũ. cuius admiranda
uita salutare prebet exemplũ¬

Expanded text:
r, ut nobis beate Fidis virginis et martyris tue hodierna festivitas salutare prestet incrementum, cuius admiranda vita salutare nobis prebet exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
cibus nrĩs cũ exultati¬
one prouentũ: ut quorum
diem passionis ãnua deuoci¬
one recolimus etiam fidei cõ¬
stantiã subsequamur. Per.¬

Expanded text:
cibus nostris cum exsultatione proventum, ut quorum diem passionis annua devotione recolimus, etiam fidei constantiam subsequamur. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina catholica. Qua preful¬
get augustinus in sũmi regis
curia cuius librorum copia fi¬
des firmatur unica. Hinc et ma¬
ter eccliã uite erroꝵ deuia. Cunuᷤ
sequi uestigia ac predicare dog¬
mata. ffide recta ac fecunda.
det nobis nir grã. Amen. euãg̃.

Expanded text:
doctrina catholica, Qua praefuldoctrina catholica, Qua praefulget Augustinus. In summi regis curia. Cujus librorum copia. Fides formatur unica. Hinc et mater Ecclesia Vitat errorum devia. Hujus sequi vestigia Ac praedicare dogmata. Fide recta ac fervida Det nobis mater gratia. Amen. XXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Nterm festi gandia nr̃a so¬
net armonia. Quo mens
in se pacifica uera frequentat
sabbata. Mundi cordis leticia
adorans uera gaudia. Quibus
pgustat auida. que fit scõꝵ glĩa.
Qua letatur in prĩa celicolarũ
curia. Regẽ donantẽ p̾mia sua
cernens ĩ glĩa. Beata illa patria
que nescit nisi gaudia. Nã cines
huius patrie non cessant laudes
canere. Quos ille dulcor afficit quẽ
nullus meror inficit. qd̃ nullus
hostis impetit. nullusq turbo cõ¬
cutit. Ubi dies clarissima meli-¬
or est ꝙͣ milia lute lucens preful¬
gida. plena dei noticia. Quã mẽs
hũana cape nec lingua ualet
proniere donec uite nictoria cõ¬
mutet hec mortalia. Quando ds̃
lat. Quo mundi post exilia coro¬
netur ĩ patria ac ndecoris glĩa
regem laudat ꝑ secula. Harum
laudũ precoma. imitetur ecclesia
Cui recensentur omĩa scõruz
natalicia. Cum post ꝑ acta pre¬
lia digna reddũtur premia. ꝓ
passione rosea pro castitate cã¬
dida. Datur ⁊ torques aur̃a pro

Expanded text:
nterni festi gaudia, Nostra sonat harmonia. Quo mens in se pacifica, Vera frequentat Sabbata. Mundi cordis laetitia Odorans vera gaudia. Quibus praegustat avida, Quae sit sanctorum gloria Qua laetatur in patria Coelicolarum curia. Regem donantem praemia Sua cernens in gloria. Beata illa patria Quae nescit nisi gaudia, Nam cives hujus patriae Non cessant laudes canere. Quos ille dulcor afficit, Quem nullus moeror inficit. Quos nullus hostis impetit, Nullusque turbo concutit. Ubi dies clarissima, Melior est quam millia. Luce lucens praefulgida, Plena Dei notitia. Quam mens humana caper Nec lingua valet promere, Donec vitae victoria Commutet haec mortalia, Quando Deuslat. Quo mundi post exsilia Coronetur in patria, Ac in decoris gloria Regem laudet per saecula. Harum laudum praeconia Imitatur Ecclesia, Dum recensentur annua Sanctorum natalitia. Cum post peracta praelia Digna redduntur praemia. Pro passione rosea, Pro castitate, candida. Datur et torques aurea, Pro
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃s sempiterne dẽ:¬
qui etiã iudaicam
ꝑfidiam a tua mĩa non re¬
pellis: exaudi preces mãs
quas pro illius populi obce¬
catione deferimus ut agni¬
ta ueritatis tue luce q̃ xpũs
nis: ut deus omp̃s
auferat iniquitatem de cor¬
dibus eonim ut relictis ydo¬
lis suis conu̾tantur ad deũ

Expanded text:
s sempiterne Deusqui etiam Judaicam perfidiam a tua misericordia non repellis, exaudi preces nostras, quas pro illius populi obcaecatione deferimus, ut, agnita veritatis tuae luce, quae Christus nis, ut Deus omnipotens auferat iniquitatem a cordibus eorum, et relictis idolis suis convertantur ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uorum nos domine
largitate dononm
et temporalibus attolle pre¬
sidiis. et renoua sempitermiᷤ
populis cristiains et que pro¬
fitentur agnoscere. et cele¬
ste munus diligere quod fre¬
quentant.P.

Expanded text:
uorum nos, Domine, largitate donorum, et temporalibus attolle praesidiis, et renova sempiternis.populis Christianis, et quae profitentur agnoscere, et coeleste munus diligere quod frequentant.
Abbreviated transcription (Latin):
erũ. et orauit ad dm et as¬
cendit: et incubuit suꝑ eum.
Posuitq os suũ suꝑ os ens
et oculos suos suꝑ oculos eius
et manus suas suꝑ manꝰ
eius et incuruauit se suꝑ eñ
et calefacta est caro pueri.
Et ille reu̾sus deambula¬
bat in domo semel huc et il¬
luc. Et ascendit et incurua¬
uit se sup eũ: et oscitauit pu¬
er septies. apperuitq oculos.
At ille uocauit gyezi et dixit

Expanded text:
t oravit ad Dominum et ascendit et incubuit super puerum posuitque os suum super os eius et oculos suos super oculos eius et manus suas super manus eius et incurvavit se super eum et calefacta est caro pueri at ille reversus deambulavit in domo semel huc et illuc et ascendit et incubuit super eum et oscitavit puer septies aperuitque oculos et ille vocavi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ faciem pueri. Porro ma¬
ter pueri ait. Diuit dñs et
bunt aĩa tua: nõ dimittam
te. Surrexit ergo et sequtus
est eã. Oyezi autem precense
rat ante eos et posuerat ba¬
culum suꝑ faciem pueri: et
non erat uox neqz sensus.
Reuersusq est gyezi in occur¬
sum eius. et m̃ciait ei dicẽs
Non surrexit puer. Ingressieᷤ

Expanded text:
mater pueri ait: Vivit Dominus, et vivit anima tua, non dimittam te. Surrexit ergo, et secutus est eam. Giezi autem praecesserat eos  Vulg. ante eos, et posuerat baculum super faciem pueri, et non erat vox, neque sensus: reversusque est in occursum ejus, et nuntiavit ei, dicens: Non surrexit pue
Abbreviated transcription (Latin):
gyezi puerum suum. E cre
sumanitis illa: uade in oc¬
cursum eius et dic ei. Recte¬
ne agitur circa te et cirsa
uirum tuũ et circa filium
tuum: Que respondit recte
Cumq uenisset ad uirum
dei in montẽ: apprehendit
pedes enis et accessit gyezi

Expanded text:
Giezi puerum suum ecce Sunamitis illa vade ergo in occursum eius et dic ei rectene agitur circa te et circa virum tuum et circa filium tuum quae respondit recte cumque venisset ad virum Dei in monte adprehendit pedes eius et accessit
Abbreviated transcription (Latin):
gessimalis mitn so¬
lẽniter ĩmolanus te dñe
deprecantes: ut cum epula¬
rum restrictione carnaliũ:
a noxiis quoq poluptatibꝰ
temperemur. P. E oĩo. Sca¬

Expanded text:
gesimalis initii solemniter immolamus, te, Domine, deprecantes, ut cum epularum restrictione carnalium, a noxiis quoque voluptatibus temperemur. Per. Postc
Abbreviated transcription (Latin):
tur consortio. P. secreta.
uscipe domine q̃s:¬
pro aĩabus famu¬
rimus hostias ut quib
seu sacerdotale donasti

Expanded text:
onsortio. Per. Secreta. Suscipe, Domine, quaesupro anima famurimus hostias, ut cui sacerdotale donasti
Abbreviated transcription (Latin):
ratia mulieris sedu¬
le delectabit uirum
suũ: et ossa illius impinga¬
ta disciplina illius datum
dei. Mulier sensata et taci¬
ta: nõ est ĩmutatio erudite
aĩe. Gratia sup grãm mu¬
lier sancta et pudorata. Oĩs
autem ponderatio non est
digna continentis amme.
Sicut sol oriens mũdo in
altissimis dei: sic mulieris
bone spẽs in ornamentũ
domũs enis. Iucerna splen¬
dens suꝑ candelabrum sctm̃
et spẽs faciei sup etatem sta¬
bilem. Colũne auree suꝑba
ses argenteas: et pedes firmi
suꝑ plantas stabilis mulie¬
ris. ffundamenta eterna su¬
pra petrã solidam: et manda¬
ta dei in corde mulieris sãcte

Expanded text:
ratia mulieris sedule delectabit virum suum: et ossa illius impinguabit. Disciplina illius datum Dei: mulier sensata et tacita: non est immulatio erudite anime. Gratia super gratiam mulier sancta et pudorata omnis autem ponderatio non est digna continentis anime. Sicut Sol oriens in mundo in altissimis Dei: sic mulier bonae species in ornamentum domus eius lucerna splendens super candelabrum sanctum et species faciei super aetatem stabilem columnae aureae super bases argenteas et pedes firmi super plantas stabilis mulieris fundamenta aeterna super petram solidam et mandata Dei in corde mulieris sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Uade et dic ezechie.
hec dicit dñs deus dd prĩs
tui. Andiui orõnẽ tuam:¬
et uidi lachriniã tuam. ec¬
ce ego adiciam suꝑ dies tu¬
os quindecim annos et de
manu regis assiriorum e¬
ruam te. et ciuitatẽ istam
et protegam eam. Dicit doꝰ¬

Expanded text:
ens: Vade, et dic Ezechiae: Haec dicit Dominus Deus David patris tui: Audivi orationem tuam, vidi lacrymam tuam: Ecce ego adjiciam super dies tuos quindecim annos: et de manu regis Assyriorum eruam te, et civitatem istam, et protegam eam. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Rogamus uos per
aduentũ diñ nr̃i iesu cristi
et nr̃e congregationis in
ipm̃: ut non cito mouea¬
mini a uestro sensu neqz

Expanded text:
Rogamus uos per aduentum Domini nostri Ihesu Christi et nostre congregationis in ipsum, ut non cito moueamini a uestro sensu, neque
Abbreviated transcription (Latin):
taueritis. In quamcũq
domũ intraueritis: pͥmũ
dicite. Pax huic donui.
Et si ubi fuerit tuius paciᷤ.
requiescet super illum pax
uestra. Sinantẽ: ad uos
reuertetur. In eadem aũt
dono manete: edentes et
bibentes que apud illos
sunt. Dignus enmĩ est ope¬
rarius mercede sua. oft¬

Expanded text:
mcumque domum intraueritis, primum dicite: pax huic domui. et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax uestra; sin autem, ad uos reuertetur. in eadem autem domo manete edentes et bibentes quae apud illos sunt; dignus enim est operarius mercede sua.
Abbreviated transcription (Latin):
Glĩa laus. utsͣ. Israel es tu rex
dauidis et inclita proles nomniẽ
qui in domi rex benedicte uenis.¬
sus te laudat celitus omnis. et
mortalis homo cuncta creata si¬
hebrea tibi cum palinis obuiam
uenit. cum prece uoto hympnis
assumus ecce tibi ut sͣ .u. hiiti¬
bi passuro soluebant mũna lau¬
dis. nos tibi regnanti panginus
ũ. Hn placuere tibi placeat deuo¬
tio nr̃a rex bone rex clemens sui
ut .sͣ. ũ. sfecerat hebreos hos glĩa
sanguinis almi. nos fecit hebre¬
os transitus ecce pns. Glĩa lau.¬
qut s. u. Sic pius ascensor tu
s nos simus asellus. tecũ nos
capiat uibs ueneranda dei. Glo¬
rutilo fulgore rogaiur. et bene
dicta ut ea nr̃a caterua uehat.

Expanded text:
a pium. Israel es tu rex, Davidis et inclyta proles, Nomine qui in Domini, rex benedicte, venis.sis te laudat coelicus omnis, Et mortalis homo, et cuncta creata siHebraea tibi cum palmis obvia venit; Cum prece, voto, hymnis adsumus ecce tibi. Hi tibi passuro solvebant munia laudis, Nos tibi regnanti pangimus placuere tibi, placeat devotio nostra, Rex pie, rex clemens, cui  Fecerat Hebraeos hos gloria sanguinis alti, Nos facit Hebraeos transitus ecce pius. Inclt Tu pius ascensor, tuus et nos simus asellus Tecum nos capiat urbs veneranda Dei. Vesrutilo fulgore tegamur, Te bene tecta u
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui humilita¬
te flecteris et san¬
ctificatione placaris aurẽ
tue pietatis inclina preci¬
bus nrĩs et capitibus ser¬
uorum tuorum horum ci¬
nerũ aspsione ac tactis.
effunde propicius grãm
tue benedictionis. ut eos
et spm̃ copũctionis reple¬
as. et que iuste postulaue¬
rint efficaciter tribuas
et concessa perpetua stabi¬
cernas. Per. or̃o.¬

Expanded text:
eus, qui humilitate flecteris, et satisfactione placaris; aurem tuae pietatis inclina precibus nostris, et capitibus servorum tuorum norum cinerum aspersione ac tactis effunde propitius gratiam tuae bene+dictionis: ut eos et spiritu compunctionis repleas; et quae juste postulaverint, efficaciter tribuas, et concessa perpetua stabicernas. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam et mortui sũt
sꝑderet eã. misertus dñs su¬
per afflictiõez: ait ãgelo
ptucienti populum. Suf¬
ficit nunc. Contine ma¬
nũ tuã. Erat autem aũt¬
angelus nixta aream. a¬
remina iebusei. Dixitq dd̃
ad dñm. cũ indisset ãgelũ
sum qui peccaui. et qui¬
ique egi. isti qui oues
sunt quid fecererũt. Uer¬
tatur obsecro manus tua
cõtra me: et contra domũ
prĩs mei. Denit autẽ gad¬
ꝓph̃a dĩ ad dauid in die
illa: et dixit ei. Ascende et
construe dño altare super

Expanded text:
tum, et mortui sunt sperderet eam misertus est Dominus super adflictione et ait angelo percutienti populum sufficit nunc contine manum tuam erat autem angelus Domini iuxta aream Areuna Iebusei dixitque David ad Dominum cum vidisset angelum sum qui peccavi ego inique sunt, quid fecerunt? Vertatur, obsecro, manus tua contra me, et contra domum patris mei. Venit autem Gad ad David in die illa, et dixit ei: Ascende, constitue Domino altare in area
Abbreviated transcription (Latin):
Ecordare dñe te¬
stamenti tui et
dic angelo per¬
cucienti cesset iam manus
tua ut non desoletur t̾ra. et ne
ꝑdas omnẽ aĩam uiuã. p̃ Qui

Expanded text:
ecordare, Domine, Testamenti tui, et dic angelo percutienti: Cesset jam manus tua, ut non desoletur terra, et ne perdas omnem animam vivam. Vers. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
mens ultimã prẽm ĩuocasti
Spim̃ ĩ manibus eius cõ¬
mendasti. Eũ clamore ua¬
lido tandem expirasti. Sic
tu humiliaris. E go penas
propero tu pena multariᷤ.
potaris. Ego peto mollia tu
dure tractaris. Demũ cuiuᷤ
ualeat mens et lingua fari
Quãtũ mater creditur ĩtus
cruciari. Dũ cernit iam mor¬
tuũ latus uulnerari. Atq na¬
ti uiscera lancea rimari. Cor¬

Expanded text:
mens ultimam, Patrem invocasti, Spiritumque manibus ejus commendasti Cum clamore valido tandem expirasti, Sic tu humiliaris! Ego culpas perpetro, tu poena multaris; potaris; Ego peto mollia, tu dure tractaris. Ad te, aleat mens aut lingua fari Quantum Virgo creditur intus cruciari, Dum cernit jam mortui latus vulnerari, Atque nati viscera lancea rimari?
Abbreviated transcription (Latin):
stri. Nox ĩ somnis itaq tota
ducebatur. Nulla prorsus re¬
quies ihũ prestabatur. Indeo¬
rum ĩp̃ia plebs ñuriabatur
Alapis et colaphis ĩnocens

Expanded text:
juriae. Nox insomnis itaque tota ducebatur, Nulla prorsus requies Jesu praestabatur. Ministrorum impia plebs injuriatur; Alapis et colaphis innocens
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc procidẽs dñs humi se
ꝓstrauit. Et transferri cali¬
cem a se postulaint. S pa¬
tris arbitrio illud comenda¬
uit. Et ecce mox sãguinis
sudor emanauit. Iudas post.¬

Expanded text:
Tunc praecedens modicum humo se prostravit, Et transferri calicem a se postulavit; Sed Patris arbitrio illud commendavit: Ecce mox sanguineus sudor emanavit. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et tumultus populi
magis excitatur. Et plebis
uox intonat ut crucifigat᷑¬
Traditur militibus uincu¬
ribus corpus cruẽtatur. Ca¬
ihũs irritatur. E cce caro
tenera ꝓn saluatonis. ad co-¬
lũã nequitur coarctatur
loris. Sis flagellis ceditur

Expanded text:
tur. Sed tumultus populi ingens suscitatur, Et plebis vox insonat ut crucifigatTraditur militibus, vincuribus corpus cruentatur; Seinatur. Ecce caro tenera pii Salvatoris, Ad columnam nequiter coarctata loris, Sic flagellis caeditur
Abbreviated transcription (Latin):
piam sacrati liquoris. Quo
frequẽter leuiat uulnera
ihũs postra sitio dicebat. Et
accetum protuius felle cõmi¬
scebat. Ac infusumispongie
ori porrigebat. Quod degu¬
stans paululũ sumere no¬
lebat. O ihũ mirifice quidẽ
qd̃. agebas. Tu de siti conq̃¬
reus ĩ cruce silebas. Nũquid

Expanded text:
quidpiam sacrati liquoris, Quo frequenter liniat vulnera Jesus denuo: Sitio, dicebat, Et acetum protinus felle quis miscebat, Ac infusum spongiae ori porrigebat; Quod degustans paululum, bibere nolebat. Heu, Jesu mirifice, quid est quod agebas? Tu de siti conquereris, de cruce silebas. Puto quod
Abbreviated transcription (Latin):
archas magnas ⁊ ꝑuas ad denotandu ma¬
quiludĩe et ꝑuitatẽ culpe pene ⁊ numeq
ita ꝙ de unã septa st̃ plures et magis ⁊ mi
et declarat dicens em Simile ei sepolto
con simile qui .s. ĩ istis arcis qr arriani
sunt cu arrio ⁊ ita de ceteris qr septe
funt multe quas nõ intendo hic numera¬
re sicut aliꝗ fecert ut uidẽnt dict᷑ in sta
et pr̾misunt ignorant utilia ⁊ necria et
li monũti son ꝑiu et meno caldi .i. ardẽ¬

Expanded text:
 magnas et parvas ad denotandum magnitudinem et parvitatem culpae, poenae et numeri, ita quod de una secta sunt plures et magis et miet declarat, dicens: simile èe sepolto con simile qui, scilicet in istis arcis, quia Ariani sunt cum Ario, et ita de caeteris, quia sectae sunt multae quas non intendo hic numerare, sicut aliqui fecerunt, ut viderentur dicere multa, et praetermiserunt ignoranter utilia et necessaria, e i mon
Abbreviated transcription (Latin):
afines al pie alpie della scaglata rocta.i.
ꝓpe ruinosa ripa alta et forte ĩmodũ arcis
Li comel falcon che stato assai su lali che .i.
iui falco fa dire al falconie oi me titali .i.
anatem uł alio aue descende laxo .i. fexus
onde si moue suello. i ultio fatigatꝰ ubi pͥmo
crat uelox qn pͥmo mouit per cento rote .i.
rotatiões et reuolutiones multas et disdigaoso
t fello .i. ĩdignatꝰ et iratꝰ qr p̃dam perdidit
t si pone da lungi dal suo maissto. S falcone¬
cio et si dileguo come corta da corda .i. sicut
sagicta a corda baliste. Nam cogha ẽ extremi

Expanded text:
iè a piè di la staiata rocca, idest prope ruinosam ripam altam et fortem in modum arcis, così come 'l falcon ch'èe stato assai su l'ali che, idest qui falco, fa dir al falconier: oimè tu cali, idest anatrem vel aliam avem, discende lasso, idest fessus, onde si move isnello, idest ultimo fatigatus ubi primo erat velox, quando primo movit, per cento ruote, idest rotationes et revolutiones multas, e disdegnoso e fello, idest indignatus et iratus, quia perdidit se pone da lungi dal suo maestro, scilicet falconerio, e se dilegua come cocca da corda, idest, sicut sagitta a corda balistae; nam cocca est extremi
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem młtitudĩe S hẽt leiuore penam
uñ auͦ ᵃ ẜuat optimu ordine urͣ sicut sõ
uolẽs descͥhe r penas ĩ ꝯtmẽtiu ĩcepit alu¬
xuria ꝗ̃ hẽt minꝰ culpẽ et pluiua plus ĩfa¬
mie stalne uolens destͥbere penas frau¬
oulentoꝵ incipit a fraude que sit creca lu¬
xutiam quȩ similo habet minꝰ cipe et plus
ĩfamie.Ulteti ad ĩtelligendi clare for

Expanded text:
leviorem poenam. Unde autor servat optimum ordinem; quia sicut supra volens describere poenas incontinentium incoepit a luxuria, quae habet minus culpae et plus infamiae; ita hic volens describere poenas fraudulentorum, incipit a fraude quae fit circa luxuriam, quae similiter habet minus culpae et plus infamiae. Ulterius ad intelligendum clar
Abbreviated transcription (Latin):
megga tga.i. ꝙ sal reutit᷑ ad orctu in illo alio
enna. Nuo. tioraĩ a ugdio de quibda dubii
dicit gͦ dixi io qñ fu drĩcto O maistͦ mio frael¬
lami un poco ad trarini derro .i. de dubiis in
quilii sug ĩplicitus pria cħ de labisso mi disualla
a. extrahas me. S qd petit auͬ cu ia ẽet eu¬
ad iuc ĩ ꝯspẽcta abissi et respiciebãt luciferum.
Uł dic ꝙ uocat abissu loca infimũ ubi erant
un stati ĩcipiẽt ascendẽ tu mouebt. E ecce
dubia One e la ghiaccia. qr nõ uidebat ãpli
ea et questi .s. lucifer come ficto si socto sopra
et omel sole ha facto traiecto .i. transitu da sera

Expanded text:
est, quod sol revertitur ad ortum in illo alio ertiorari a Virgilio de quibusdam dubiis. Dicit ergo: diss'io quando fui dritto: o maestro mio, favellami un poco a trarmi d'erro, idest, de dubiis, quibus sum implicitus, prima che de l'abisso mi divella, idest, abstrahas me. Sed quid petit autor, cum iam esset euciferum; vel dic quod vocat abyssum locum infimum, ubi erant. Unde statim incipient ascendere cum movebunt. Et ecce dubia: ov'èe la ghiaccia? quia non videbat amplius eam, e questi, scilicet Lucifer, com'èe fitto sì sotto sopra, e come il sole ha fatto tragitto, idest, transitum, da sera
Abbreviated transcription (Latin):
stribit ista ta capita unũ qd̾q so certa figura.d
Luna dinançi. s testa media et quella era
uer megla. ⁊ ista pͥma figirrat ĩpotentia q̃ ac¬
cendit et ĩflamãt ip̃m laltre etano due cħ sa
guigneano adquesta. qr una adexta alta a sini¬
stris uniebãtili ill medis souresso il meçgo di
tiascuna spalla. q̃ erat Ita ampla ꝙ unu caput
bñ sedebat ĩ ea sd̾o dic̃ et se giugneano alloto
della tresta. i ꝯiũ gebantur faciti medie que
erat eueea sicut casia suꝑeminẽs aliis in
modu ẽste que stut alta iłi sim̃itare Et la
dextra parra tea bianta et gialla .i. pallida d
hec figurat odiũ ĩ uidie diaboli la smistra rea
uengon dila .s. ab austro andel sulo saualla
tilus ãt fluuiꝰ transit ꝑ ethiopiã a fritã et
agiptũ ꝑ hãt facie nigr̃am figurat gngrãtia
ua due grandi ali n⁊ sic erant sex iste ale q̃
figurant inscigatioẽs et inspirationes diaboli
que st̾ ualde magne cũ ꝗb disturit ꝑ totu mũdũ

Expanded text:
scribit ista tria capita, unumquodque sub certa figura, dicens: l'una dinanci, scilicet testa media, e quella era vermiglia, et ista prima figurat impotentiam, quae accendit et inflammat ipsum; l'altre erano due, che si giungeano a questa, quia una a dextris, altera a sinistris uniebatur illi mediae, sovresso il mezzo di ciascuna spalla, quae erat ita ampla, quod unum caput bene sedebat in ea; ideo dicit: e si giungeano al loco de la cresta, idest, coniungebantur faciei mediae, quae erat rubea sicut crista, et supereminens aliis in modum cristae quae stat alta in summitate, e la destra parea tra bianca e gialla; idest, pallida, et haec figurat odium invidiae diaboli; la sinistra era ab austro, onde il Nilo s'avvalla. Nilus enim fluvius transit per AEthiopiam, Africam et AEgyptum; per hanc faciem nigram figurat ignorantiam ivan due grandi ali, et sic erant sex. Istae alae figurant instigationes et inspirationes diaboli, quae sunt valde magnae, cum quibus discurrit per totum mundum;
Abbreviated transcription (Latin):
daritate scellaꝵ. .i. uirtutu ad quati lucẽ
nos transire ꝯcedat a uitiis ꝗ̃ ẽ laix uita ua
et ueritas in scła scłorx amen
Iamq domos stigias et tristia rogna silẽtig
Destituẽs sblims agor iam noctis ab ymo
Circet̃ felices rediens ex tollor ad auras
Uidi ego diu̾sis aĩare tartara penis
I in arculos distincta nouem latͥmosaq pãxi
Flumina et horibilem ferratis postib uibe
Sit tͥ sum̃e deus nr̃e spes una salutie
Gla et etne manernt ꝑ secła laudes

Expanded text:
lucem nos transire concedat a vitiis qui est lux, vita, via et veritas in secula seculorum. Amen. Iamque domos Stygias et tristia regna silentum, Destituens, sublimis agor; iam noctis ab imo Carcere felices rediens extollor ad auras. Vidi ego diversis animarum tartara poenis In circlos distincta novem, lacrymosaque passim Flumina et horribilem ferratis pestibus urbem. Sit tibi, summe Deus, nostrae spes una salutis Gloria et aeternae maneant per secula laudes
Abbreviated transcription (Latin):
ttꝰ erat ab eo due ĩ campo iexito retatꝰ ĩꝓba cupidi¬
tate regnãdi ueleno sibi subice regiõe exrogiturut
ꝑditione pessimã ꝯ̃ symone et filios suos Cuig
So mon sollicit eta custodiã tegri sui pambula re
auitates que eũt ĩ fegno iudẽ ꝑuenit iecito tu
Mathathia et iuda filus sius quos ꝑtolomens re¬
cepit magaifice et frat ilł quiuiũ maxmũ abiston¬
aensib uires armatos Et cu Symon et sili bñ bibis¬
sent surdeit ꝑtolomeus cũ suis et atmat ĩ trũtes
sotios. Suo st̃o misit ad ant̾nota fege surie pro
aurilio et quosdaz misit ad occupãdũ ierł et alios
id ciuitate Gacum ad intficĩedu aliũ filiũ S ymõis¬

Expanded text:
tus erat ab eo dux in campo Iericho, caecatus improba cupiditate regnandi, volens sibi subiicere regionem excogitavit proditionem pessimam contra Simonem et filios eius. Cumon, sollicitus circa custodiam regni sui perambularet civitates quae erant in regione Iudae, pervenit Iericho cum Mathathia et Iuda filiis suis, quos Ptholomeus recepit magnifice, et fecit illis convivium magnum abscondens ibi viros armatos; et cum Simon et filii eius bene bibissent, surrexit Ptholomeus cum suis, et armati intrantessocios; quo facto misit ad Antiochum regem Syriae pro auxilio, et quosdam misit ad occupandam Hierusalem, et alios ad civitatem Gazaram ad interficiendum Iohannem alium fi
Abbreviated transcription (Latin):
paria alaꝵ ⁊ hĩc ꝓcedebat cã totius glacis unde
illiꝰ ꝗ dix̃ pona sede m̃ã ab aꝗlone ĩ glatiat sr¬
da istoꝵ pditoꝵ et tang trĩstitiã eiuad. cõ sei
cciaua al piãto it sanguinosa baua. Emutebat
de bana imoi api exta et odio lactias

Expanded text:
paria alarum, et hinc procedebat causa totius glaciei. 52illius qui dixit: ponam sedem meam ab Aquilone, inglaciat corda istorum proditorum. Et tangit tristitcciava al petto sanguinosa bava, emittebat m bavam in modum apri ex ira et odio lacerans
Abbreviated transcription (Latin):
et ẽ in figura capitis canis ⁊ aliq̃n ĩ gtnitũ cũ
quatuor aurib dentes hẽt ẜatilr̾s ⁊ imitatur
in uoce exili potiꝰ latratu canis q̃ stridorẽ miri
Corpꝰ hẽt pilosu fuluo pilo / alas hẽt m̃branales
et ĩ tubitis alaꝵ hẽt unũ digitis quo ten se qñ
heretmuris ttõ em hõt statu uł sessiõe sit
alia aĩalia S qñ nõ uolat aut suspendit᷑ pari¬

Expanded text:
et est in figura capitis canis, et aliquando invenitur cum quatuor auribus; dentes habet serratiles, et imitatur in voce exili potius latratum canum, quam stridorem murum; corpus habet pilosum fulvo pilo; alas habet membranales, et in cubitis alarum habet unum digitum quo tenet se quando haeret muris; non enim habet statum vel sessionem sicut alia animalia, sed quan
Abbreviated transcription (Latin):
tas illa q̃ est int̾ sumũ dñi et sumũ diabolũ
pͥmo nanq in deo est sumãz bonu In diabolo¬
ẽ sĩmu malu. 2. in d̾o est sum̃us amor In
isto sũma tenebra .4o. indeo ẽ sum̃a uitas Iste
sine morte. 3ͦ ado ꝓced̾ õe gaudiũ/ ab isto oĩs
et miẜicordit᷑ ꝑcit Iste crudelissimꝰ semꝑ grasti¬

Expanded text:
tas illa quae est inter summum Deum et summum diabolum. Primo namque in Deo est summum bonum, in diabolo summum malum; secundo, in Deo est summus amor, inisto summa tenebra; quinto, in Deo est summa veritas, iste set misericorditer parcit, iste crudelissimus, semper irasci
Abbreviated transcription (Latin):
ben dee ꝓceder da lui se fu si bel. si pro qr
tamegli e hora bructo q̃to er fuit pulcor
añ lapsu tanto turpior post lapsu qr pͥuatus
t̃ gr̃a qua erat dotatus et alco le tigla .i.
et si ip̃e suꝑbiuit ꝯtra el suo factore .. ꝯrea
creatore q̃ ex nihilo fecerat rus tã excelsũ.

Expanded text:
ben dee procedere da lui s'ei fu sì bello, se, pro quia, com'elli èe ora brutto, quanto enim fuit pulcrior ante lapsum, tanto turpior post lapsum, quia privatus est gratia qua erat dotatus; e alzò le ciglia, idest, et si ipse superbivit, contra 'l suo fattore, idest, creatorem, qui ex nihilo f
Abbreviated transcription (Latin):
ego bantes ꝙ sum puus hẽo maigie ꝯueientã
magna tudinis cu ꝑuo gigante ꝗ ẽ maximꝰ
brachia sua de oriente ĩ omidentẽ ꝑ totum
Et ꝯcludit uedi oggimai quanto esẜ de quel
tucto . S. religuũ corpus cħ ad cusi facta pãte
a. talib bracihiis si confaccia.i. ꝯformetur

Expanded text:
ego Dantes qui sum parvus habeo maiorem convenientiam magnitudinis cum uno gigante qui est maximus, brachia sua ad orientem, occidentem et per totum; et concludit: vedi oggimai quanto esser dee quel tutto, scilicet reliquum corpus, ch'a così fatta parte, idest, talibus brachiis, si confaccia, idest, conformetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ niuitas pisana nõ debebat pont̾ filios ad illu
cruciatu ad que posuerat patrem qr satis
ĩ sula sicut ĩ sardinia luł corsica uł alr
pisana que es alia ciuitas thebana ĩ g̾cia.q
.d. tacite o natio uiperea. Na pͥmi ex quibus
Cadmͦ ꝯdidit thebas ingũtur natie ẜpẽtibi
qi semp gesẜunt bella ciuilia int se nimis
ceudelit sicut ia dc̃u ẽ de Echiole et poli¬

Expanded text:
quod civitas pisana non debebat ponere filios ad illum cruciatum ad quem posuerat patrem; quia satis suam, sicut in Sardiniam vel Corsicam, vel aliter, pisana, quae es alia civitas thebana in Graecia; quasi dicat tacite: o natio viperea; nam primi, ex quibus Cadmus condidit Thebas, finguntur nati ex serpentibus, quia semper gesserunt bella civilia inter se nimis crudeliter, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
le ganche. egregiꝰ baractariꝰ nõ era gionto ancor
nel fosso su di maie brauche.i. nõ du cecidãt ĩ uoꝰ¬
ciantes baractarios ĩ pice uñ mat la doue bolle
la tenace pete. Ita ꝙ Michael añ q̃ deueniret ad
de domo sua. Iste fuit ui nepos tiꝰ ꝗ fimiłe secũ
int fecit dcũ Michatle . uñ dͭ chel tradrm̃to ĩstm
con lui fece. Et hic .no. ꝙ Ianuenses nałr et
malu tñ reputãt᷑ uilentissimi ĩ mũdo unde de
ista et eadem familia fuit lampa uir magni ammi
q cũ gerẽt bellu nauale q̃ ueretos hostes stans
ĩ puppi galee sue filiꝰ ei strenut pugnãs ĩ pra p¬
cussus thelo ĩ pector cecidit moribundꝰ quo cau
sue sbito cucũrit ad locu et magnifice ĩ crẽpars
os̃ rrepidantes iussit filim abici ĩ maĩ et exortis
cetos dixit nũ q̃ hũiss tam pulcra sepultuam in
terã Sic q ĩtrgtato acri p̃lio frũs ẽ uictor imui

Expanded text:
l Cianche, egregius baratarius, non era giunto ancora nel fosso su di Malebranche, idest, nondum ceciderat in ciantes baratarios in pice; unde dicit: là dove bolle la tenace pece, ita quod Michael antequam veniret ad de domo sua. Iste fuit unus nepos eius, qui simul secum interfecit dictum Michaelem; unde dicit: che 'l tradimento insieme con lui fece. Et hic nota, quod ianuenses naturalimalum: tamen reputantur valentissimi in mundo. Unde de ista eadem familia fuit Lampa, magni animi vir, qui cum gereret bellum navale contra venetos hostes, stans in puppi galeae suae, filius eius strenue pugnans in prora percussus telo in pectore cecidit moribundus. Quo casuae, subito cucurrit ad locum, et magnifice increpans omnes trepidantes, iussit filium abiici in mari, et hortans caeteros, dixit: numquam habuisset tam pulcram sepulturam in terra; sicque integra
Abbreviated transcription (Latin):
creadat ista glaciem sicut uidemꝰ hic ꝙ uẽtus
ueniẽs ab aq̃lone in glaciat et ĩdurat
tire l ẽet factus qͣi in sensibilis p̃nimio fri¬
gore. dł gͦ. Gia mi parea sentire alquanto
uento. qr aprropiuquabat ad locu unde pro¬
cedebat auegna cħ ciascun sentimento haues¬
se mutato stallo .i. statiõs et residentia dal
mio uiso .i. a fane meo per la freddura. a
spento qi .d cessante cã cessat effcũs S h nõ ẽ

Expanded text:
causabat istam glaciem, sicut videmus hic, quod ventus veniens ab aquilone inglaciat et induratlicet esset factus quasi insensibilis prae nimio frigore. Dicit ergo: E già mi parea sentire alquanto vento, quia appropinquabat ad locum unde procedebat, avegna che ciascun sentimento avesse cessato stallo, idest, stationem et residentiam, del mio viso, idest, a facie mea, per la freddura, a spento? quasi dicat: cessante causa cessat effectus; sed hic non est
Abbreviated transcription (Latin):
lẽãs gͦ bicit Boccha banti de fossi dimandato
altei thi uera .i quis aliꝰ ꝑditor erat ibi rũ ẜro¬
sio de ducria tu hai da latõ quer de beccharia di
cui seco fiorença la gorgiera. i cui flor᷑ ãpu¬
tauit guctur et fec̃ eu decollaĩ et nihil ualiut
sibi clica. Et hic .no. ꝙ aliꝗ dixer̃t ꝙ iste¬

Expanded text:
ergo; dicit Bocca Danti: se fossi dimandato altri chi v'era, idest, quis alius proditor erat ibi cum Bosio de Dueria: tu hai dal lato quel di Beccheria, di cui segò Fiorenza la gorgiera, idest, cui Florentia amputavit guttur, quia fecit eum decollari, et nihil valuit sibi clerica. Et hic nota
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ st̾ glacie ꝯpacti si uolge indentͦ ad far cee¬
ster lambastia. i angustia dolouis. Eit fa¬
tio ꝯꝑatione de hoc Sit eͥ fumꝰ astendens
de camino si nõ ĩuer̃t uiaz qua egre diat
redit degrsu et densatur Ita ꝓ ceuciat exi¬
stentes ibi ita dolor ꝗ a corde ascendit ad oc¬
ulos si nõ põt effrcãi et exalar magis ingu¬

Expanded text:
in entro a far crescer l'ambascia, idest, angustiam doloris. Et facio comparationem de hoc: sicut enim fumus ascendens de camino, si non invenit viam qua egrediatur, redit deorsum et densatur, ita quod cruciat existentem ibi; ita dolor qui a corde ascendit ad oculos, si non potest effocari et exalare magis angu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ noĩat aliu Et pͦ ponit lp̃a pena  dices
⁊loi passam̃o oltre doue la gelata i glacie
fastia unaltra gr̃e .i. aliud gerꝰ ꝓditor eu
iudam̃te .i. rigide nõ uolta ingiu sicut
alla geris p̃dicta ma tucta riue rsata  stas
resũpma in glacie cu facie sursu ut plus

Expanded text:
qui nominat alium; et primo proponit ipsam poenam dicens: noi passammo oltre, là ove la gelata, idest, glacies, fascia un'altra gente, idest, aliud genus proditoruidest, rigide, non volta in giù, sicut alia gens praedicta, ma tutta reversata, idest, stans resupina in glacie cum facie sursum, ut plus
Abbreviated transcription (Latin):
riuolti qi e forma pene tenebat oclos ad giaci
Et nc̃ plus conabat᷑ utlmar̃ uisu q ñllo modo
uolebat uide hmẽs ne cognosceresSn
mascella. hoc d t̃ qr resonabat dentun e fia go¬
re more cirome se tu nõ latei .s. mare ca¬

Expanded text:
olti, quia ex forma poenae tenebat oculos ad glaciem; et nunc plus conabatur inclinare visum, quia nullo modo volebat videri, timens ne cognosceretur, quando mascelle? Hoc dicit, quia resonabat dentibus ex frigore more ciconiae, se tu non latri, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tia aĩ qr uefres mãdata dnĩ tui an Regma
assucta supfluitati Regio senis potit pati
hanc paupe domũ cui soroies nr̃e suiliter
famulant᷑ Iaz aĩ uulgi assueuert iugo meo
nõ ꝑrit ppłis regnũ breue. Tñt Thictus
indignans clamar̃ cepit reddes teddes uelis
nolis t p̃ceps euolauit ꝑ media tueba astan¬
tiũ Et ꝯtmuo ethioles misit .I. milites eler
tissimos cũ furor ꝗ ꝑsequerẽt᷑ et reucidarẽt
Thideũ recedente ꝙ̃ ꝑauer̃t sibi ĩsidias paꝵi
a longe a Thebis in loco oportuno Et br Thi
deus os̃ occidit p̃t̾ unũ solli ꝗ nũptius ceferẽt
ego facłs potãt mactar et p̃cipitar sbiectos
sibi ĩ loco inferiori ꝗ pare poterant ledẽ eis

Expanded text:
mentia animi, quia refers mandata domini tui; an regina assueta superfluitatibus regis senis poterit pati hanc pauperem domum, cui sorores nostrae serviliter famulentur? iam animi vulgi assueverunt iugo meo, non parcit populis regnum breve. Tunc Tydeus indignans clamare coepit: reddes reddes, velis nolis; et praeceps evolavit per mediam turbam astantium. Et continuo Ethiocles misit militeta cum furore, qui persequerentur et trucidarent Tydeum recedentem, qui paraverunt sibi insidias parum a longe a Thebis in loco opportuno; et breviter Tydeus omnes occidit praeter unum solum qui nuntius ferret tergo faciliter poterat mactare et praecipitare subiectos sibi in loco inferiori, qui parum potera
Abbreviated transcription (Latin):
In tumultu ig̾ fuit int̾ fectꝰ unꝰ filiꝰ nalłis eius
et unꝰ nepos uer̃ frlices ꝙ ñ reẜuati st̾ ad illud
ceudele infortuiu uoi. Comes uõ dedit se
ẽ lartẽs do fmiliares et ꝯsortes pulsi st et eon
nus pdidit ꝯsungũtate ciuitate et ꝑtialitate Ide̾
sditor ꝑditus est a ꝑditar ta̃ ex ista mutatione
hisaꝵ ꝑa quel fu ĩ tustia finit ĩ magna declinatios¬

Expanded text:
In tumultu igitur fuit interfectus unus filius naturalis eius, et unus nepos, vere felices, quia non reservati sunt ad illud crudele infortunium suorum. Comes vero dedidit sees eius familiares et consortes pulsi sunt, et eorum nus prodidit consanguinitatem, civitatem et partialitatem; ideo proditor proditus est a proditore. Nam ex ista mutatione Pisarum, pars guelpha in Tuscia fuit in magna declinatio
Abbreviated transcription (French):
tñ driũ erat di subito leuorsi et dixe padre
magis tetigerunt ãĩu ei ꝗ̃ si dixissẽt oc ome
assai ci fiamen dogla se tu mangi di noi suppł
q̃ si comedas de tẽ tu ne uestisti queste mĩẜe
tarne et tule spogła et hc -no lector uec¬
ba motiua õe cor sareu que sine latmis st¬

Expanded text:
tamen contrarium erat, di subito levorsi, e disser: Padre, magis tetigerunt animum eius, quam si dixissent: o comes, assai ci fia men doglia, se tu mangi di noi, supple, quam si comedas de te, tu ne vestisti queste misere carni, e tu le spoglia. Et hic nota, lector, verba motura omne cor saxeum, quae sine lacrymis sc
Abbreviated transcription (Latin):
.i. mo debebas pone ⁊ filios coĩtis adtale ceu
dauer tradita te delle castella. Ad tuiꝰ lr̃e eui¬
dentia est sciẽdi ꝙ comes Ugolinꝰ de coĩtibi uerar¬
deschis adeptꝰ dñiu ciuitatis pisaꝵt sic̃ dc̃ũ est
supͣ ad ꝯfremãdu statu suũ dedit una sua filiã
coĩti Guidoni de battifolle quelfo ⁊ ne ex hoc ha¬

Expanded text:
idest, non debebas ponere filios comitis ad talem crucfamiam, d'aver tradita te de le castella. Ad cuius literae evidentiam est sciendum, quod comes Ugolinus de comitibus Gherardeschis adeptus dominium civitatis Pisarum, sicut dictum est supra, ad confirmandum statum suum, dedit unam suam filiam co
Abbreviated transcription (Latin):
neti regis adastͥ stnis ꝙ regnabat ĩ argoo p¬
crt ꝯsiliu cũ Rege de reperendo regnũ the¬
bait as ethiode qd polinicro eepacto di mistat
illi ꝑ anũ et obtentus fuit ĩ ꝯsilio ꝓ meliori
qr̃ Thideus sponte assũpsit legtitoio offitiũ
I puus cõpe magnꝰ aĩo fortis et audax uemeo
thẽbas locutꝰ ẽ aspe l iusce corã e thiode
sicut rrat rudis lingua s calidꝰ ira meneo

Expanded text:
neri regis Adrasti senis, qui regnabat in Argos, fecerunt consilium cum rege de repetendo regnum Thebarum ab Ethiocle, quod Polynices ex pacto dimiserat illi per annum; et obtentum fuit in consilio pro meliori, Quare Tydeus sponte assumpsit legationis officium; qui parvus corpore, magnus animo, fortis et audax veniens Thebas locutus est aspere, licet iuste, coram Ethiocle; sicut erat rudis lingua sed calidus ira, admo
Abbreviated transcription (Latin):
titi gia da ello. s. ab illo hocca cũi lacerauas
capillos cũ manu Cu ꝑuenimꝰ ad unũ ꝗ cũ den¬
tili lacerabat caput alitriꝰ uñ dł chio uiddi dui
ghiacciati in una buta .i. ĩ uno foramnt glati¬
q si cħ lu capo allaltͦ era cappello. qr .o. co
mes ugoliꝰ tencbat suũ caput supͣ caput ar¬
hiep̃i et tegebat illud more capelli nõ tñ ad
desensione im̃o ad crude lissima offetisione. Et¬

Expanded text:
i già da ello, scilicet ab illo Bocca, cui laceraveram capillos cum manu, cum pervenimus ad unum qui cum dentibus lacerabat caput alteri; unde dicit: ch'io vidi due ghiacciati in una buca, idest, in uno foramine glaciei, sì che l'un capo a l'altro era cappello, quia scilicet comes Ugolinus tenebat suum caput supra caput archiepiscopi, et tegebat illud more capelli, non tamen ad defensionem, imo ad crudelissimam offensionem.
Abbreviated transcription (Latin):
scire ꝙ iste neꝗͣ ꝓditor noĩe Thebaldellus
fuit de ciabassiriis nobililn de pauẽtia cuiꝰ tpre
Sibellini Benomes uotati lãbertati expulsi
de pria reduxert se fauẽtia ĩ qua it̃ uigebat
et r egnabat ꝑs gibellina. Accidit gͦ ꝙ alio
existis ł abtrtatiis furati fuer̃t dũes płcer¬
pimos porcos isti thedaldello iste sepe ꝯquestꝰ¬

Expanded text:
Thebaldellus fuit de Ciambrasiis nobilibus de Faventia, cuius tempore ghibellini bononienses, vocati Lambertacii, expulsi de patria, reduxerunt se Faventiam, in qua tunc vigebat et regnabat pars ghibellina. Accidit ergo quod aliqui ex istis Lambertaciis furati fuerunt duos pulcerrimos porcos isti Thebaldello. Iste saepe conquest
Abbreviated transcription (Latin):
ui ad mou petre piangeuan elli tanq̃ it ne¬
pioreet Anselmlicno nuo ꝙ erat unłis ec
filiis dixe tu guardi si padre cħ hai. Et dic̃
pero nõ lacmai. ĩmo magis ĩduratꝰ su et
nõ solu nõ potui emicter lat̾mas s n uerbũ
uñ dicit ne rispusi io tucto quel giorno aptesso

Expanded text:
ui ad modum petrae, piangevan elli, tamquam teneriores: et Anselmuccio mio, qui erat unus ex filiis, disse: Tu guardi sì, padre: che hai? et dicit: però non lagrimai, imo magis induratus sum; et non solum non potui emittere lacrymas, sed nec verbum; unde dicit: nè rispos'io tutto quel giorno, nè la n
Abbreviated transcription (Latin):
puer post aliquos dies simulãs se uelle loꝗ isti
patrud suo dedit illi alorã in uindt̃a pr̃ puti
dolẽs de temeraio ex cessu pueri filii misit ip̃m
ad fre ut facẽt core̾ptiõe de eo ad placitũ suũ
at illẽ tanꝙͣ prudẽs risit et remictebat pueru
pr̃i nõ tactu n solo obsculo s focaccia sceleratꝰ
expectãs pueꝵ ĩ limine domꝰ traxit ip̃m ĩ stabu¬
lu pr̃is et amputauit illi manũ ĩpie cu ense
s presepe equi Et ñ ꝯtentꝰ ista crudelitate ĩdi¬
gnissima ꝯtinuo accessit ad domũ pris puẽi ꝗ erat
pr̃nus suus et illũ crudelissime obtitucauit ex
qͦ ta detł tabili paricidio nata ẽ pritõsa discordia
in domo illa inqͥ ftã est it̃ illa ꝑtialitas albor et
nigroꝵ q̃ postra traslunt florẽtiã sic̃ ia sepe
dcũ ẽ et dicet᷑ alibi qr lantes fuit de ꝑte alllo¬

Expanded text:
puer post aliquos dies simulans se velle loqui isti patruo suo, dedit illi alapam in vindictam. Pater pueri dolens de temerario excessu filii, misit ipsum ad fratrem ut faceret correptionem de eo ad placitum suum. Et ille tamquam prudens risit, et remittebat filium patri non tactum nisi solo osculo. Sed Focaccia sceleratus expectans puerum in limine domus, traxit ipsum in stabulum patris, et amputavit illi manum impie cum ense super praesepe equi; et non contentus ista crudelitate indignissima, continuo accessit ad domum patris pueri, qui erat patruus suus, et illum crudelissime obtruncavit. Ex quo tam detestabili parricidio nata est perniciosa discordia in domo illa, in qua facta est tunc illa partialitas Alborum et Nigrorum, quae postea transivit Florentiam, sicut iam saepe dictum est, et dicetur alibi, quia Dantes fuit de
Abbreviated transcription (Latin):
suo i ique cãrenti in osterlicchi ⁊ ĩ ea pte ala¬
manie que uocatur austria ne thauar sut¬
exitemo seprentõis duuoo asiaz ab europa ꝗ
nastit᷑ & mõtib ripheis ubi ẽ hodie tnana frigidis¬
sima ꝗ hĩdie mitu fręquẽtat᷑ a mẽcatorib soeo

Expanded text:
suo, idest, aquae currenti, in Osterlich, idest, in ea parte Alemaniae, quae vocatur Austria, nè Tanai, suextremo septemtrionis, dividens Asiam ab Europa, qui nascitur ex montibus Riphaeis, ubi est hodie Tana frigidissima, quae hodie multum frequentatur a mercatoribus. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
õa i ꝑata ip̃m uo Sanellonẽ corũpert peciuã
magna ut ꝑfide tradẽt fortissimes hellatores ĩ
manꝰ eoꝵ. Rarolus itaq praua suggestione
Sauellonis disponẽs uenirt ĩ gallia quo reges
dixant se uẽctures ad eũ p̃cepit orlando nepoti
suo coĩti Genomanẽsi et oliuerio cõĩti Gebẽnẽsi
xanort ultimas custodiã facẽnt in ronciualle de¬
nec ip̃e transiret cu aliqͦ exercitu portus cesae¬
os. Et ecce cu Rarolus transiret prefati reges
fr̃s ꝗ asilio Ganellonis ia ꝑ biduũ latuerant
ĩ insidiis ĩ nemorib et silius pͥmo cũ młtitudine

Expanded text:
ta; ipsum vero Gamelonem corruperunt pecunia magna, ut perfide traderet fortissimos bellatores in manus eorum. Carolus itaque prava suggestione Gamelonis disponens venire in Galliam, quo reges dixerant se venturos ad eum, praecepit Rolando nepoti suo comiti Cenomanensi, et Oliverio comiti Gebennensianorum ultimam custodiam facerent in Roncivalle, donec ipse transiret cum reliquo exercitu portus caesareos. Et ecce cum Carolus transiret, praefati reges fratres, qui consilio Gamelonis iam per biduum latuerant in insidiis in nemoribus et sylvis, primo cum multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
uultur aus rapaꝵ ꝯtinuo uorat tiꝰ epar qr
iepate ẽ sedes loxurit q̃ paulati ꝯsumit
epar et co pus. S epar ꝯsũptu peuiuistit
et reꝑatir qr una libi dĩe extincta repululat
alia iõ bñ dic̃ Ouidiꝰ Sicut ĩ ꝯsũptu Citii sẽꝑ¬
q renascens nõ perit ut poss semꝑ perire
lecur dic̃ gͦ et nõtinuegna schito .i non
hẽas hoc ad ĩ dignatione l tu uidearis tã magn

Expanded text:
vultur avis rapax continuo vorat eius epar, quia in epate est sedes luxuriae, quae paulatim consumit epar et corpus. Sed epar consumptum reviviscit et reparatur, quia una libidine extincta repullulat alia. Ideo bene dicit Ovidius: Sic inconsumptum Titii semperque renascens, non perit ut possit saepe perire iecur. Dicit ergo: e non ten vegna schifo, idest, non habeas hoc ad indignationem, licet tu videar
Abbreviated transcription (Latin):
uitꝰ ꝗ ñ põt intelligi n ab exꝑto  Uñ dt Io non
mori q su ad huc uiuus et nõ rimasi uiua
lector pensa perie ogeimai qualio diueni puo¬
i pͥuatu duno et daltro .s. morte et uite.
se hai fior dingegno .i. si hẽs aligo recte delli¬
gentie: Est ãt hic actente notandũ ꝙ auͣ h
procedit prudent et caute Na uult añ ĩteł¬
ligi spũalia ꝑ cirꝑalia ⁊ inuisibilia ꝑ uisibi¬
lia̾ Sit et diuina scͥptura sept facit ĩ młtis

Expanded text:
ui non potest intelligi nisi ab experto, unde dicit: io non morii, quia sum adhuc vivus, e non rimasi vivo, lector: pensa per te omai qual io divenni, pprivatus, d'uno e d'altro, scilicet morte et vita, s'hai fior d'ingegno, idest, si habes aliquid rectae intelligentiae. Est autem hic attente notandum, quod autor hic procedit prudenter et caute; nam vult dare intelligi spiritualia per corporalia, et invisibilia per visibilia, sicut etiam divina sc
Abbreviated transcription (Latin):
nulli credenda prudenti. Quis eͥ scies hysto¬
ria ignorat ꝙ tp̃re Arcturi ia Roma erat
ĩ magna decliatlone tũ ia ꝑ mita secula
Romanũ ĩꝑiu trãslatu oss ĩ grecia ꝑ con¬
stantinũ et iam Roma sepe capta rratt a
Gottis et Barbaris. et quõ Reges parthort
tione regni iuuenis audax ad õe facinus
iaz diu captus mpiditate regnãdi captat
occasiõe portuns cepit sollicitar dios õĩu
care pates nccia et pr̃e mortuũ lrio fictis
p̃dicare et ꝙ cũcta eiꝰ mala excedit Reginã
Samnaia sili calcato pudõt ĩ ꝯiuge copu¬
lauit q̃ erat pulcerima mulieꝵ Anglicaꝵ
Sic gͥ Mordrectꝰ ꝯͣxit munĩb ĩmimera

Expanded text:
Quis enim sciens historiam ignorat, quod tempore Arturi iam Roma erat in magna declinatione? cum iam per multa saecula romanum imperium translatum esset in Graeciam, per Constantinum, et iam Roma saepe capta erat a gothis et barbaris; et quomodo reges Parthorumtionem regni, iuvenis audax ad omne facinus, iam diu captus cupiditate regnandi, captata occasione fortunae, coepit solicitare animos omnium gare patri necessaria, et patrem mortuum literis fictis praedicare; et quod cuncta eius mala excedit, reginam Gavinaram sibi calcato pudore in coniugem copulavit, quae erat pulcerrima mulierum anglicarum. Sic igitur Mordre
Abbreviated transcription (Latin):
lui rotats il uno eraptos ut daret sibi unũ honu
ma pisa la pelucta. Et dicit Con cagne mant
sitis et alia ĩ comoda que ĩ brui aftingert et lare¬
rauert istes. Et noĩat sotios pͥncipales quos ha
di et con lanfranchi iste st papue dom gibelliẽ
⁊ pisis dinançi dalla fronte.ad excusationes sui
tanqͣ auctores et fc̃ores hui rei ad sui defensione
dicũ cursu uidebãt᷑ attingrs Lupũ et lupulos
comes et filii mi pareano stanchi ĩ picriol corso
Ita ꝙ nõ uidebantur passe euader̃ ab ira canum
que ĩ paucis dieb fame ꝯsumpti st et ĩ pare

Expanded text:
 rogatus ab uno emptore, ut daret sibi unum bonum,ma Pisa la pelucca. 31-33 Et dicit: Con cagne magresitis et alia incommoda, quae in brevi attigerunt et laceraverunt istos. Et nominat socios principales, quos hadi e con Lanfranchi; istae sunt praecipuae domus ghibellinae in Pisis, dinanzi da la fronte, ad excusationem sui tamquam fautores et factores huius rei ad sui defensionemdicum cursum videbantur attingere lupum et lupuloscomes et filii, mi pareano stanchi in picciol corso, ita quod non videbantur posse evadere ab ira canum, quia in paucis diebus fame consumpti sunt, e mi pare
Abbreviated transcription (Latin):
reis ad mani festandũ paitor sr̃aia quesdiee cometo¬
iu Siue ꝙ ultꝰ pena cor̃ gra sibiꝰ irrogat iusu¬
ria ẽ irpaganda pena puata cus oĩ ꝯtumelia uno a
tuellas mun comas et depilas nie totus ne mo¬
strerolti ÷ n rudicabo quis si alłqͦ signo uñ miqͥ
oliit el ruar faciẽ se mille fiate insulcapo mi

Expanded text:
reis ad manifestandam proditionem saeva quaestione tormentorum, sive quod ultra poenam communem quam sibi irrogat iustitia, est irroganda poena privata cum omni contumelia verborum ellas mihi comam et depiles me, nè mostrerolti, idest, nec indicabo quis sim aliquo signo, unde numquam voluit levare faciem, se mille fiate in sul capo m