comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
introrsum Intrare carcerem a custode obtinuit/ exurientiq ia
matui tacte quo recenti habundabat partu opitulata ẽ.  Remu
mntinuatis diebrs plusculis cepit mirari custꝙ ꝙ tamdiu dãnata
egulier absꝑ colo tetnisset spiritum et dam quis tũ matre
egerit orat ꝓteospectans aduertit qm̃ eductis mãmie illar suggi
nutuienti mateee adiuoueret miratuq pietatem et ĩuisitatuam
nutuiendi matiem nate copertũ tr̃ium iuro retulit ¶ Stutu
quĩt pectori pretor publico nũciauit consilio. ex quo ui consesu
Factum est  ut pierati filie dono daret᷑ meritum matri supplitiũ
Si ẜuãti ñ pugna nirib ciuem / querneã coronã largiebatur
antiquitas qualacte ẜuantem in carcere inatr̃e geitam decorabi
Eron equidẽ facinori tam pio satis dignũ sertu cõꝑies intor
fronde anbec pietas non solum sita sed admirabilis fuit nec
tãt equanda qriimo pferenda nature muneri quo docem̃ ꝑiuile

Expanded text:
introrsum, intrare carcerem a custode obtinuit esurientique iam introrsum, intrare carcerem a custode obtinuit esurientique iam matri lacte, quo recenti habundabat partu, opitulata est; demum, continuatis diebus plusculis, cepit mirari custos quod tam diu damnata mulier absque cibo traxisset spiritum; et clam quid cum matre ageret nata prospectatusque pietatem et inusitatum nutriendi matrem nate compertum, triumviro retulit; triumvir autem pretori; pretor publico nuntiavit consilio. Ex quo comuni consensu factum est ut pietati filie dono daretur meritum matri supplicium. Si servanti in pugna viribus civem, querneam coronam largiebatur antiquitas, qua, lacte servantem in carcere matrem, genitam decorabimus? Non equidem tam pio facinori satis dignum sertum comperies inter frondes. Hec pietas non solum sancta, sed admirabilis fuit; nec tantum equanda, quinimo preferenda nature muneri, quo docemur parvulos
Abbreviated transcription (Latin):
omana fuit iuuencula/ nec ex fece plebeya mifallor trextt
originem ciui deꝑditũ inalignitate fortune nenpsot parentu
ꝯiug̃i q noticiam sorsu aliqͣtulliꝰ meriti deci subripuisse iudebit᷑.
¶Bed ne ꝑ me subtractum uideat᷑. s illi inter cdaras locum nõ dedero
apponere mens est. et. ĩ noĩate mulieris pietatem Inclitam referre.
¶fuit ergo Iuuencule huic honesti generis mater sed ĩfelte.
¶Nam Rome ap̃o pretoris tribunal ob qd̾ demeritum nestio
capitali supplitio damnata: et a pretore triũuiro ut illi iau
ĩdicta smña penã ĩferret tradita. a triũuiro aũt ĩ hoc idẽ publici
carceris custodi exhibita/ ueꝵ quomã nobilis eẽt ut nocte necarẽt
iũctum est ¶Tustos aut̃ humanitate quadã ĩpulsur dum
ĩgenutati mulieris cõpaterẽt in eam seuire manibus noluit
sed iuuam dausamq ut ⁊̃ edia cõsumeret᷑ omisitb¶ Ad quã
uifendam filia uenit et excussa puius egregie ne quid cibi diferet

Expanded text:
omana fuit iuvencula, nec ex fece plebeia, ni fallor, traxit originem; cuius deperditum malignitate fortune nomen et parentum coniugisque notitia forsan aliquantulum meriti decoris surripuisse videbitur. Sed, ne per me subtractum videatur, si illi inter claras locum non dedero, apponere mens est et innominate mulieris pietatem inclitam referre. Fuit ergo iuvencule huic honesti generis mater, sed infelix; nam Rome apud pretoris tribunal, ob quod demeritum nescio, capitali supplicio damnata; et a pretore triumviro, ut illi iam indictam sententia penam inferret, tradita; a triumviro autem, in hoc idem, publici carceris custodi exhibita. Verum, quoniam nobilis esset, ut nocte necaretur iniunctum est. Custos autem, humanitate quadam inpulsus, dum ingenuitati mulieris compateretur, in eam sevire manibus noluit, sed vivam clausamque, ut inedia consumeretur, omisit. Ad quam visendam filia venit et excussa prius egregie, ne quid cibi deferret
Abbreviated transcription (Latin):
se dixit .¶ Uerũ cũ uicisset hercules mõstra etiam solutur
suꝑare ei cenã et nobilem meretricem p̃parasse confirmant.¬
¶ Cũi dormienti ĩ templo uisum auint cum hercule cõcubuise
eiq ab eodem dictum est se subscepturã mercedem cõcubitus ab
eo quem primo mane templum exiens ĩueniret. ¶ Que cum
fanitio ditissimo Iuueni templum exiens occurisset ab eo amata
atq deducta est/ et cum secum fuisset diu ab eodem in ouẽte
heres relicta. et sic ditata.¶ Uerũ sũt qui dicant hanc non
Floram sed actam lauxenciam fuisse / que Roniulum Remũꝙ
seu nutriuerat seu inctriuit postea. ¶ Dane huiꝰ discordantie eg̃
uon turo dũ modo ꝯstat floram meretricem ⁊ diuitem extitissir
Ubrec aut ut eo tendam quo cupio adueĩente mortali iute tero fino
cum nullus illi filius esset et nõĩs ꝑ petuandi cupido nit xpoꝵ feni¬
ueo ntuls futura sui nois gloriam romanũ poplatas utg sara

Expanded text:
se dixit. Verum cum vicisset Hercules, monstra etiam solitus se dixit. Verum cum vicisset Hercules, monstra etiam solitus superare, ei cenam et nobilem meretricem Floram preparasse confirmant. Cui dormienti in templo visum aiunt cum Hercule concubuisse eique ab eodem dictum se suscepturam mercedem concubitus ab eo quem, primo mane, templum exiens, inveniret. Que cum Fanitio, ditissimo iuveni, templum exiens occurrisset, ab eo amata atque deducta est; et, cum secum fuisset diu, ab eodem moriente heres relicta; et sic ditata. Verum sunt qui dicant hanc non Floram, sed Accam Laurentiam fuisse, que Romulum Remumque seu nutriverat, seu nutrivit postea. Sane huius discordantie ego non coro, dum modo constet Floram meretricem et divitem extitisse. Hec autem, ut eo tendam quo cupio, adveniente mortalis vite termino, cum nullus illi filius esset et nominis perpetuandi cupido, ut reor, femineo astu, in futuram sui nominis gloriam, romanum populum substa
Abbreviated transcription (Latin):
loram Romanam fuisse mulierem testari uidetur antigtas
Cui ꝙtum decoris ignomimosus questus subtraxit tantũ
faine fortuna fautrix hauxit. ¶ Hec aũt ut om̃s asserunt
ditissima fuit mulier. sed de questu diuitiarũ discrepant. Nan
alii dicũt hanc omẽm Iuuẽtutis sue ac formositatis corporee
florem inter fornices. et lenones scelestosq iuuenes meretritio
publico cõsupsisse.. et nũc hos nũe illos stolido lasciuuis blan¬
ditiiq ut talium morise est silbaꝵ denudans et undiq cõrodens
et excerpens ĩ eas tam amplissimas deuenisse diuitiag. ¶ alĩ
uõ honestius arbitrati/. Le pidam et uidiculam ex ea referũt
hystoriam .Asserentes Rome edituũ herculis otiosum texerie
ludũ ĩchoasse manibux alterms. U Quarũ cũ herculi dextr̃a
statiusset. et sinistram sibi dicunt fecisse ꝑiculũ ut si uĩcerẽt
hercules ip̃e sibi stipe fẽpli cenã ⁊ amicam pararet. Si uero
hercules uictor euaderet tuẽ illi de petiuã propͥa. illud idẽ factur

Expanded text:
loram romanam fuisse mulierem testari videtur antiquitas: cui quantum decoris ignominiosus questus subtraxit, tantum fame fortuna fautrix ausit. Hec autem, ut omnes asserunt, ditissima fuit mulier. sed de questu divitiarum discrepant. Nam alii dicunt hanc omnem iuventutis sue ac formositatis corporee florem, inter fornices et lenones scelestosque iuvenes, meretricio publico consumpsisse; et nunc hos, nunc illos stolidos lasciviis blanditiisque — ut talium moris est — substantiarum denudans et undique corradens et excerpens, in eas tam amplissimas devenisse divitias. Alii vero, honestius arbitrati, lepidam et ridiculam ex ea referunt hystoriam, asserentes Rome edituum Herculis ociosum tesseris ludum inchoasse manibus alternis, quarum cum Herculi dextram statuisset, et sinistram sibi, dicunt fecisse periculum ut, si vinceretur Hercules, ipse sibi de stipe templi cenam et amicam pararet; si vero Hercules victor evaderet, tune illi de pecunia propria illud idem facturum
Abbreviated transcription (Latin):
cõiuges atq regum precerierint. ¶idi equidem ĩnumerag
et earũ facinora noui Sed non michi arripienti ĩ hoc calamũ
auĩs fuit om̃ẽs uelle describere/ ꝗnymo ut ab ĩnitio opuscłi huiꝰ
testatus sum ex multitudine quasdam elicere et apponere. qđ
cum satis congrue factum rear. suꝑuacua restat abieccio.¬
¶ Leliquis uero sic dictum sit possibile ẽẽ et ꝯtigisse facile
credam nõ nulla minus recte cõsistere. Decipit eñ ꝑsepe non
solum habundancia rerũ sed circa opus suũ nmia laborantes
affeccio quod si factum sit doleo. Quesoq ꝑ uenerabile
honestorum scudiorũ decus equo aĩo quod niiis bñfactum ẽ
prudenciores ferant.. Et siquis illis claritatis spũs̾ est minus
debite scripta augentes minuẽtesq corrigant et emendent/ ut
potiꝰ alicuius in bonum uigeat opus qm̃ in nullius cõmodũ lace¬
ratum dentib Inuidorũ depereat.medut i¬

Expanded text:
coniuges atque regum, preterierint. Vidi equidem innumeras coniuges atque regum, preterierint. Vidi equidem innumeras et earum facinora novi, sed non michi, arripienti in hoc calamum, animus fuit omnes velle describere; quin imo — ut ab initio opusculi huius testatus sum — ex multitudine quasdam elicere et apponere. Quod cum satis congrue factum rear, supervacanea restat obiectio. Reliquis vero sic dictum sit: possibile esse et contigisse facile credam non nulla minus recte consistere. Decipit enim persepe non solum ignorantia rerum, sed circa opus suum nimia laborantis affectio. Quod si factum sit, doleo quesoque, per venerabile honestorum studiorum decus, equo animo quod minus bene factum est prudentiores ferant; et si quis illis pie caritatis spiritus est, minus debite scripta augentes minuentesque corrigant et emendent, ut potius alicuius in bonum vigeat opus, quam in nullius commodum laceratum dentibus invidorum depereat.
Abbreviated transcription (Latin):
egregiam/ et splendida claritate conspicuam. sed singulari
decus ytalicum nullis hactenus natiõib siule uisum.
n nostras usq feminas ut satis apparet deuenimiꝰ. quas inter
adeo prarus rutilancium numerus est / ut dare ceptis finem
sime dum tam preclara regina cõcluẜit quod Eua pͥma om̃iu
parens inchoauit. ¶ Dcio tam̃ non defuturos qui dicant multãs
omissas fore. et hos suꝑ alios qui alia obitiãt / que forsan merite
redargui possent/. ¶ Ego autem pͥmis cum humilitate respõdeã
omisisse multas fatebor ultro/ Non eĩ ante alia omes actigisse
poteram quia plurimas fame triũphator tp̃s assumps it
Nec michi ex suꝑstitib omẽs uidere potuisse datum est et ex
cognitis non semper onies uolenti ministrat memoria ¶ Sane
ue me oĩno ĩmeiorem putent credant uolo quia nõ me ĩ aduer¬
tente plurime tam barbare ꝙͣ grece atq latine. et augustoꝵ

Expanded text:
egregiam et splendida claritate conspicuam, sed singulare egregiam et splendida claritate conspicuam, sed singulare decus ytalicum, nullis hactenus nationibus simile visumonclusio. In nostras usque feminas, ut satis apparet, devenimus, quas inter adeo perrarus rutilantium numerus est, ut dare ceptis finem sime dum tam preclara regina concluserit quod Eva, prima omnium parens, inchoavit. Scio tamen non defuturos qui dicant multas obmissas fore; et hos super, alios qui alia obiciant, que forsan merito redargui possint. Ego autem — ut primis cum humilitate respondeam — omisisse multas fateor ultro; non enim ante alia omnes attigisse poteram, quia plurimas fame triunphator tempus assumpsit. Nec michi, ex superstitibus, omnes videre potuisse datum est; et ex cognitis, non semper omnes volenti ministrat memoria. Sane, ne me omnino immemorem putent, credant volo quia non me inadvertenter plurime, tam barbare quam grece atque latine et Augustorum
Abbreviated transcription (Latin):
acq turbine circũdata uario. Nam ꝑpessa est Intestina regłoꝵ
fratrũ discordia et extera bella nõnũꝙͣ qntra regni grenium
debachata. Dic et alieno coimine fugam exiliũq et coniugiũ
austeros mores liuores nobiliũ sinistrã nec meritã famã. pen¬
tificum minas et alia / que oiã forti ꝑtulit pectore. ¶ Et tade
erecto ĩuictoq oiã suꝑauit aĩo. ¶ E deꝑol grandia nedũ mu¬
lieri sed robusto ac preualido regi. ¶ Est illi ꝓpterea spec¬
tabile/ ac letũ decus oris. eloquiũ mite et cũctis grata facudia
et uti illi regalis ĩflexaq maiestas est ubi oportunitas exi¬
git sic et famliaris humanitas. pietas mansuetudo atq
benignitas ut non Reginam suis dicas esse. sed setiam.
Que maiora pietas in prudentissimo rege eẽt: Necnon
siquis de Integritate mentis sue onña explicare uelit sermo
longissimus. Quib agentibus Ego non solum illam reor

Expanded text:
atque turbine circunducta vario. Nam perpessa est intestina regulorum atque turbine circunducta vario. Nam perpessa est intestina regulorum fratrum discordia et extera bella, non nunquam intra regni gremium debachata, sic et alieno crimine fugam exilium et coniugum austeros mores, livores nobilium, sinistram nec meritam famam, pontificum minas et alia, que omnia forte pertulit pectore; et tandem erecto invictoque omnia superavit animo: edepol grandia, nedum mulieri, sed robusto ac prevalido regi! Est illi preterea spectabile ac letum decus oris, eloquium mite et cunctis grata facundia. Et ut illi regalis et inflexa maiestas est, ubi oportunitas exigit, sic et familiaris humanitas, pietas, mansuetudo atque benignitas, ut non reginam suis dicas esse, sed sotiam. Que maiora petas in prudentissimo rege? Esset necnon, si quis de integritate mentis sue omnia expÎicare velit, sermo longissimus. Quibus agentibus, ego non solum illam reor
Abbreviated transcription (Latin):
talium obsidionem solueret ꝙͣ captis munitidib ĩfandos hoĩes
affecisset supplitio quod precedenciũ regũ aliquis aut noluit
aut fecisse nequiuit Eoq redegit terras quas possidet ut nõ solũ
ĩops sed opulentus cantando. nocte dieq possit quo uelit tutus
Iter arripere. Qd̾ nõminiꝰ salubre Insignes uiros regͥq ꝓceres
tanta frenauit modestia ut eorũ miores solutos retraxit ĩ meliꝰ
ut posita suꝑbia ueteri qui regis olim paruipendebãt. hodie faciẽ
Irate mulieris horrescãt. ¶ Est insuꝑ oculata feiã tantũ ut
fraude potius ꝙͣ Ingemo illam decipere queas. ¶ Est et magnifica
regio potiꝰ ꝙ femineo more. Sic et grata memorq obsequioꝵ
longanimis est et costans: ut sacrũ propositũ eius nõ leuiter
Flectas ĩ uacuum. quod satis mõstrauer iãdudum in eã fortune
seuientis ĩsulcus/ quib ꝑsepe acri cõcussa motu et agitata est

Expanded text:
talium obsidionem solveret, quam, captis munitionibus, infandos homines talium obsidionem solveret, quam, captis munitionibus, infandos homines affecisset supplicio, quod precedentium regum aliquis aut noluit aut fecisse nequivit; eoque redegit terras quas possidet, ut non solum inops, sed et opulentus cantando nocte dieque possit quo velit tutus iter arripere; et — quod non minus salubre — insignes viros Regnique proceres tanta frenavit modestia et eorum mores solutos retraxit in melius, ut, posita superbia veteri, qui reges olim parvipendebant, bodie faciem irate mulieris horrescant. Est insuper oculata femina tantum, ut fraude potius quam ingenio illam decipere queas. Est et magnifica, regio potius quam femineo more; sic et grata memorque obsequiorum; longanimis est et constans, ut sacrum propositum eius non leviter flectas in vacuum: quod satis monstravere iam dudumin eam fortune sevientis insultus, quibus persepe acri concussa motu et agitata est
Abbreviated transcription (Latin):
hiis in regiombus ciuitates Inclite/ quot Insignia oppida quot maras
sinus et refugia nautaꝵ quot giaualia. quot lacus quot medici
fontes quot silue nemora saltꝰ amemq recessus et pĩgua arii
necuo quot ĩnumerosi popłi quot Ingentes sũt proceres. ꝙ
noñ eẽt explicare facile. ¶ Qd̾ cũ ꝑmaximũ sit dounuisi nec
id sic a mulierib possideri cõsuetum nõ minꝰ miraculi ꝙͣ cdaritatis
affert si satis inspicimus. ¶ Et qd̾ longe mirabilius est sufficit
illi ad Imꝑiũ aĩis trm ꝑlucidam adhuc auoꝵ Indolem ẜuat¬
¶ Ea ei postꝙͣ regio dyademate Insignita est uiͣtute ĩsũges
ualida adeo purgauit nedũ Ciuitates et demestica loca. uerũ
alpes saltus demõs nemora et feraꝵ. lustra scelesta hominum
manu ut aufugeret oĩs trefacta aut se celsis clauderet arcib
quos agmine armatoꝵ emisso sub egregio duce non ante locoz

Expanded text:
his in regionibus civitates inclite, quot insignia oppida, quot maris his in regionibus civitates inclite, quot insignia oppida, quot maris sinus et refugia nautarum, quot navalia, quot lacus, quot medici fontes, quot silve nemora saltus amenique recessus et pinguia arva! Necnon quot numerosi populi, quot ingentes sunt proceres! Qunon esset explicare facile. Quod cum permaximum sit dominium nec id sit a mulieribus possideri consuetum, non minus miraculi quam claritatis affert, si satis inspicimus. Et, quod longe mirabilius est, sufficit illi ad imperium animus: tam perlucidam adhuc avorum indolem servat. Ea enim, posto quam regio dyademate insignita est, virtute insurgens valida, adeo purgavit, nedum civitates et domestica loca, verum Alpes, saltus devios, nemora et ferarum lustra scelesta hominum manu, ut aufugeret omnis terrefacta aut se celsis clauderet arcibus; quos, agmine armatorum emisso sub egregio duce, non ante locorum
Abbreviated transcription (Latin):
melioris sexus proles altera Iur̃ factum est/ eo etiam sic mãdante
ut eidem morienti  suꝑstes regnoꝵ efficerit᷑ heres. Nec eꝗdẽ ultra
torridam zonam aut inter sauromotas sub glatiali polo. Illi
p̃grandis cessit hereditas ꝗuymo Inter adriaticum et Tirrenu
mare ab umbria et piceno ac uetere uolscorũ pͥma. ĩ Siculũm
usq fretũ submicti celo. quos Inter fines eius parent Imperio
Cãpani ueteres lucani. Brucii Salentini calabri daumiq et
uestales et sauinii. ꝑeligni Marsiq et alii plures ut maiora
sinam / ut puta Ierosolitanum regnũ Sicilie Insulã et ĩ cisalpina
gallia pedimõtis territoriũ que illi ab usurpantib quoꝵ occu¬
pant᷑ Iniuria. Sic et qui Seccimanã prouinciam. Int Narbo¬
niẽsem galliam Rhodanũ alpesq Incolĩt ⁊ forcalqueris comitatũ.
suis eque Iussis parent eãq sibi fatent᷑ dnãm et reginam. ¶ D. quet

Expanded text:
melioris sexus proles altera, iure factum est, eo etiam sic mandante, melioris sexus proles altera, iure factum est, eo etiam sic mandante, ut eidem morienti superstes regnorum efficeretur heres. Nec equidem ultra torridam zonam aut inter Sauromatas sub glaciali polo illi pregrandis cessit hereditas, quin imo inter Adriaticum et Tyrrenum mare ab Umbria et Piceno ac veteri Volscorum patria in syculum usque fretum sub miti celo; quos inter fines eius parent imperio Campani veteres, Lucani Bruttii Sallentini Calabri Daunique et Vestales ac Samnii Peligni Marsique et alii plures, ut maiora sinam, ut puta ierosolimitanum regnum, Sycilie insulam et in Cisalpina Gallia Pedimontis territorium, que illi ab usurpantium quorundam occupantur iniuria; sic et qui septimanam provinciam inter narbonensem Galliam Rhodanum Alpesque incolunt et Focalcherii comitatum, suis eque iussis parent eamque sibi fatentur dominam et reginam. O quot
Abbreviated transcription (Latin):
ohanna Ierłm et Sicilie Regina preter ceteras mulieres
origine potencia et morib euo nr̃o Illustris est feiã/ de qua
ni uideret᷑ omisisse odiũ satiꝰ erat tacuisse ꝙͣ se̾psisse pauca.
fuit ergo hec Berenssimi principis. Raroli Calabrie ducie
Ioliti et pͥmogeniti celebris memorie Roberti Ierłm et sicilie
regis ac marie philippi regis francoꝵ souoris filia prima. Cuiꝰ
parentũ si uelimus aug preauosq in finem usq exquirere nõ
subsistemus anteꝙͣ ꝑ ĩnumeroe ascendentes reges in dardanũ pͥmũ
ylionis auctore uenerimus cuiꝰ patuem Iouem dixer̃ ueteres. Ex
qua tam antiqua tãq generosa prosapia. tot hincinde clari mana¬
uere principes ut nullus xp̃ĩanorũ regũ sit qui huic nõ ueiãt
cõsanguineus uł affims et sic nulla dieb patrũ nr̃oꝵ nec nr̃i
orbe effulxit nobilior. ¶ Hec etiam Rarolo patre/. ea ad huc
ĩfantula ĩmatura morte subtracto/ Cum nulla eẽt Roberto Auo

Expanded text:
ohanna Ierusalem et Sycilie regina preter ceteras mulieres origine potentia et moribus evo nostro illustris est femina. De qua, ni videretur omisisse odium, satius erat tacuisse quam scripsisse pauca. Fuit ergo hec serenissimi principis Karoli Calabrie ducis incliti et primogeniti celebris memorie Roberti, Ierusalem et Sycilie regis, ac Marie, Phylippi regis Francorum sororis, filia prima. Cuius parentum, si velimus avos proavosque in finem usque exquirere, non subsistemus antequam per innumeros ascendentes reges in Dardanum, primum Ylionis auctorem, venerimus, cuius patrem Iovem dixere veteres. Ex qua tam antiqua tanque generosa prosapia tot hinc inde preclari manavere principes ut nullus christianorum regum sit qui huic non veniat consanguineus vel affinis; et sic nulla diebus patrum nostrorum nec nostris orbe effulsit nobilior. Hec etiam, Karolo patre, ea adhuc infantula, immatura morte subtracto, cum nulla esset Roberto avo
Abbreviated transcription (Latin):
ob quod nũꝙͣ una tecũ ẽẽ michi mens est. ¶Uerũ celibẽ ẜuare
uitam ꝙͣ tius amplexib. longe p̃ponẽdam censeo. Seq ħiis dicti
ecõspectu subtraxit suo nec decetero potuit precib aut monitrs
a laudabili amoueri proposito. ¶Rolandus autem confusus
et sero ignauie sue penitens/ ab oĩb paruipensus deiecto uultu
nõ solum fem sed etiã plebeyoꝵ hoũi facies fugiens in misera
fortunã abiit non ausus quã fraude reuocauerat Iur̃ repetere¬
¶ Tenerosum aut̃ mulieris aiũ miratus est rex ⁊ ꝓceres ceteri
illũq miris extuler laudib Incerti ꝗd comẽdabile magis/ an ꝙ
aduersus tenacitatem femineã Cãnnola tam grandi pecuma
redemerit Iuuenem. an ꝙ redep̃tum atq cõuictum tanqui
ĩmeritum aĩosa spernerit atq reiecerit:

Expanded text:
ob quod nunquam una tecum esse michi mens est, verum celibem servare ob quod nunquam una tecum esse michi mens est, verum celibem servare vitam, quam tuis amplexibus longe preponendam censeo" —. Seque his dictis e conspectu subtraxit suo, nec de cetero potuit precibus aut monitis a laudabili amoveri proposito. Rolandus autem confusus et sero ignavie sue penitens, ab omnibus parvipensus, deiecto vultu non solum fratrum, sed etiam plebeiorum hominum faciem fugiens, in miseram fortunam abiit, non ausus quam fraude renuerat iure repetere. Generosum autem mulieris animum miratus est rex et proceres ceteri illumque miris extulere laudibus, incerti quid commendabile magis: an quod adversus tenacitatem femineam Cammiola tam grandi pecunia redemerit iuvenem, an quod redemptum atque convictum. tanquam immeritum animosa spreverit atque deiecerit. CVI.
Abbreviated transcription (Latin):
tueribile nor̃o et execrabili Ingratitudine tua taro habunancu
iutioru sis Onͣdisse fatror me nõ regiã feiãm sed tanacib Incu¬
nabulis apud regas uirgines matronas et cõiuges uersata siobi
mores et aĩum supsisse regiũ mirũ non est/. qd sata ẽ doebali¬
tatem assumenda regia. ¶ Sed quid multa. Ego tibi ĩ hoc facilis
ero quo tibi michi difficilis fuisti pro uirib uegast meteugense
tu ees uerũ te meũ esse cum uicerim / ne meuo si sponte iuuenile
tua sit regia claritas infidelitatis to nota fedata n teuĩtfite imegi
rcbur tua caduca formositas. ¶ Ego dicetero mea idi hotestiotib
rosrtem it quas in pstitit soctunas deus quã ex te grintis honestiorib
relinquam heredibus. ¶ Uade igit᷑ ĩfauste Iuuenis. et quomã me hre
te Indignum fecisti. tuis disce sup̃tib quib artib quib fallaciis
alias ludas feiãs. Michi sat est quona semel a te decepta sum

Expanded text:
terribile nomen, et execrabili ingratitudine tua quam abundans terribile nomen, et execrabili ingratitudine tua quam abundans vitiorum sis ostendisse! Fateor me non regiam feminam, sed, cum ab incunabulis apud regias virgines nurus et coniuges versata sim, mores et animum sumpsisse regios mirum non est quod satis est ad nobilitatem assummendam regiam. Sed quid multa? Ego tibi in hoc facilis ero in quo tu michi difficilis fuisti pro viribus. Negasti meum esse cum esses. Verum te meum esse cum vicerim, ne meus sis sponte concedo. Tua sit regia claritas, infidelitatis tamen nota fedata; tuum sit iuvenile robur, tua caduca formositas. Ego de cetero mea viduitate contenta consistam; et quas michi prestitit fortunas Deus, quam ex te genitis, honestioribus relinquam heredibus. Vade igitur, infauste iuvenis; et quoniam me habere te indignum fecisti, tuis disce sumptibus quibus artibus quibus fallaciis alias ludas feminas. Michi sat est quoniam semel a te decepta sum,
Abbreviated transcription (Latin):
fiu que sola ĩfortuno tuo miẜta sumi que sola ꝓro salutigua
substancias exolui meas. Ego cannola sum que ter ntreious
capitalis hostis inaioꝵ tuoꝵ ecatheme ecarcereex uetrema
miseria peciua mea eripiu te iam desꝑacione labantem ⁊spe
substuu te ĩ patria redegi et iñ reg̃iam te in lucem pstinã
renocaui Te ex captiuo debili turpiq uegiũ robustũ spetiossĩq
Iuuenẽ feci. ¶ Qͥd ego ĩ mẽtem tuam reuoco que memurifse
debuis et negare non potes: ¶ Tu nõ pro bñficiis tã mumonat
har uependisti grãs ut ausus sis sponsum negtiure matrimoniũ
honestis sitũq testimoniis tabulisq signatis uallatũ set redep¬
tricel tuan respicere ac floccifacere et turpi su petuisser suspi¬
tione maculare ut Exubes cebas ĩ sane mentis hore cuorduaẽ
ux ⁊ questri  oiro natam hr̃e cõiugem. O ꝙͣ satiꝰ erubuissit
fuerat euacuasse fidem prestitã. dei pariupendisse saaptindant

Expanded text:
i, que sola infortunio tuo miserta sum, que sola pro salute tua i, que sola infortunio tuo miserta sum, que sola pro salute tua substantias exolvi meas! Ego Cammiola sum que te e manibus capitalis hostis maiorum tuorum, e cathenis, e carcere, ex extrema miseria pecunia mea te eripui, te iam desperatione labantem in spem substulite in patriam redegi, te in regiam, te in lucem pristinam revocavi, te ex captivo debili turpique regium robustum spetiosumque iuvenem feci. Quid ego in mentem tuam revoco que meminisse debes et negare non potes? Tu vero pro benefitiis tam memorandis has rependisti gratias ut ausus sis sponsum negare matrimonium, honestis sanctisque testimoniis tabulisque signatis vallatum et redemptricem tuam despicere ac floccifacere et turpi, si potuisses, suspitione maculare. Erubescebas insane mentis homo viduam ex equestri viro natam habere coniugem. O quam satius erubuisse fuerat evacuasse fidem prestitam, Dei parvipendisse sanctum et
Abbreviated transcription (Latin):
recordatiois fredericus rex quod ego uix credere queondignã extima
pntire adro ⁊honestum filiũ fuisse progeĩtum. ¶ Indignũ extine¬
ti nõ regii sanguims uidua Regiũ hr̃e ixuum robustũ Iuuenem
atq oris decore p̃fugidũ. quod ego confitebor ultere. Ecisso meui
cecdidi dum ansplissimum aurũ libertati tuã solmi epb Eclendor
tudi regi erat᷑ obi ĩ ixhaustur iugor ybrmitene orie d qualor¬
obscura cauee caligine qua angebanie te gebãt hoecaiã squalor
costigine uathenas pallorq lucis iuse et tetrucacetͦ pedtr
qui qualidus marcebas fetidus et neglectus ab ba peie Iuu
quar nũe elatus extollis rep̃sserãt. Tuc tu me nõ solu regis Iuuene
ed culeste deo digna dicebas . ¶ O ꝙͣ facile ꝙ cito hõ scilastissie
uiso preter spem celo patrio uertisti sm̃am ĩmemor postqiemor
Iuri factus es/ Qnĩ ego lamiola sum que sola to saluee tua¬

Expanded text:
recordationis Fredericus rex; quod ego vix credere queo ex tam celebri recordationis Fredericus rex; quod ego vix credere queo ex tam celebri principe adeo inhonestum filium fuisse progenitum. Indignum existimasti non regii sanguinis viduam regium habere virum, robustum iuvenem atque oris decore prefulgidum; quod ego confitebor ultro. Verum velim, credidi, dum amplissimum aurum in libertatem tuam solvi, ubi splendor tunc regius erat? Ubi inexhaustus vigor, ubi nitens oris decuebaris, tegebantur hec omnia. Squalor rubigine cathenarum, pallorque lucis invise et tetri carceris pedor, quibus invalidus marcebas fetidus et neglectus ab omnibus, has dotes, quas nunc elatus extollis, represserant. Tune tu me non Solum regio iuvene, sed celesti Deo dignam dicebas. O quam facile, quam cito, homo scelestissime, viso preter spem celo patrio, vertisti sententiam, immemor, postquam tui iuris factus es, quoniam ego Cammiola sum, que sola tui memor fu
Abbreviated transcription (Latin):
negatione unica pũgare rider̃ atq ꝯpͥmere et te pristins resti¬
tutũ honorib splendidiori ẜuare cõiugio/ et ꝙͣtum ĩ te fug obnxe
fecisti. ¶exũ qui ex alto humilia respicit nec sperates ĩ se
deserit mentis mee sinceritate cognita egit ut paruo labore
meo tuar ĩfringerem fraudes. Ingratitudinẽ tuam detegerem
et ꝑfidiã deinõstrarem/. ¶ Nec hoc tantũ ĩ detestationẽ impietatis
tue mec feci facinore possũt eim decetero uidere frẽs. possunt et
reliqui ꝗd tue cõnietendum sit fidei/ quid de te antici sperar̃ ꝗd
hostis timor. ¶ Ego aurũ perdidi /tu famam. Egd spem iuirat
regio et anncorũ gratiam Sicule matrone maguificeriia mifit
nieam et laudibus esferũt. Tu Ignomimosam didicudũ motis
Imanem beluam liberasse me uideo. Nec uelim tetãti orotie
ueteru genitoris tu in patrem meum si genicor tibu srãt celdbce

Expanded text:
negatione unica purgare ridere atque comprimere et te, pristinis restinegatione unica purgare ridere atque comprimere et te, pristinis restitutum honoribus, splendidiori servare coniugio; et, quantum in te fuit, obnixe fecisti. Verum qui ex alto humilia respicit nec sperantes in se deserit, mentis mee sinceritate cognita, egit ut parvo labore meo tuas infringerem fraudes, ingratitudinem tuam detegerem et perfidiam demonstrarem. Nec hoc tantum in detestationem impietatis tue meo feci facinore. Possunt enim de cetero videre fratres, possunt et reliqui quid tue commictendum sit fidei, quid de te amici sperare, quid hostes timere. Ego aux rum perdidi, tu famam; ego spem, tu regis et amicorum gratiam. Sycule matrone magnificentiam mirantur meam et laudibus efferunt, tu ignominiosum ridiculum notis mmanem beluam liberasse me video. Nec velim tanti te arbitrveterum genitoris tui in patrem meum, si genitor tibi fuit sacre
Abbreviated transcription (Latin):
placide requiri fecit ut nupciale sacrũ ꝑficeret. Quẽ cum dĩo
nil tale secũ esso negasset ap̃o eccłiasticũ Iudicem conuenit
atq signatis tabulis et testimonio probatoꝵ uiroꝵ quicit ĩ ꝯiugẽ.
¶ Qs postꝙͣ exubestens cõfessus est et bñfitium muliers̃ ĩ eu
cognntum ebiurgatꝰ a fr̃ib et amicorũ ĩpulsu eo deductus estͣ
ut petitioni ãnueret mulieris et nupciales ast Ingentis aĩ feiã
petentem/ astãtib multis. fer̃ his uerbis allocuta est. ¶ Habeo
Rolande unde grãs agam nam ante ꝙ̃ sub p̃textu conuigii
Integritatem castitatis deliberares mee tue Iniquitatis ondisti
ꝑfidiam. et eodem fauẽte cuius sct̃issimũ nom̃ nephasto ꝑiurii
ludere conatus es iux̃ mendatiũ retudi tuũ qd michi dẽ te deq
tuo coiigio ꝑmaximũ est.. Putasti reor adhue clausus uie mee
conditionis oblitam temerarie regium optasse sponsũ et tuam

Expanded text:
placide requiri fecit ut nuptiale sacrum perficeret; quem, cum omnino placide requiri fecit ut nuptiale sacrum perficeret; quem, cum omnino nil tale secum esse negasset, apud ecclesiasticum iudicem convenit; atque signatis tabulis et testimonio probatorum virorum convicit in coniugem. Quod postquam erubescens confessus est et benefitium mulieris in eum cognitum, obiurgatus a fratribus et amicorum inpulso, eo deductus est ut petitioni annueret mulieris et nuptias postularet. Ast ingentis animi femina petentem, astantibus multis, fere his verbis allocuta est: — Habeo, Rolande, unde Deo gratias agam; nam antequam, sub pretestu coniugii, integritatem castitatis delibares mee, tue iniquitatis ostendisti perfidiam; et, eodem favente, cuius sanctissimum nomen nephasto periurio ludere conatus es, iure mendacium retudi tuum, quod miehi de te deque tuo coniugio permaximum est. Putasti, reor, adhuc clausus, me mee conditionis oblitam, temerarie regium optasse sponsum et tuam
Abbreviated transcription (Latin):
ab si libertatis spe fere destituto ac ĩ cõpedib maͬcescẽte cõtigit
ut samole ueniret ⁊̃ mẽtem. Que cũ illũ a frib iuderet negletũ
Infortumo eus ꝯpassa est secũq disposuit si cum honestate
posset/ uelle ei in libertatem educere et cũ decore honestatie
sue ẜuato nulla alia mõstraret᷑ uia in eũ in uirũ sumeret᷑
missus qui clam ꝑcõtarẽt nũꝗd hoc pacto uellet cathenas exuer
facile obtinere. Et sic dĩ ẜuata Iuris celebritate eã ĩ ꝑsona ꝓcu¬
ratoris cõsensu et anuli subaratione despõsauit in cõrugem
¶Nec mora mictente Cãmiola duob milib unciaꝵ argenti
solutusq carcere liber messanam rediit. Nec aliter apo sposai
diuertit ꝙͣ si nullũ ex cõmibio factum uerbũ mirata pͥmum
Cã miola. demũ cũ sensisset hoĩ ingratitudinẽ Indignata estꝰ
¶erũ ne iuderet᷑ ira ĩpulsa potiꝰ ꝙͣ Iur agere ante alia illã

Expanded text:
et ab omni libertatis spe fere destituto ac in compedibus marcescente, contigit et ab omni libertatis spe fere destituto ac in compedibus marcescente, contigit ut Cammiole veniret in mentem. Que cum illum a fratribus videret neglectum, infortunio eius compassa est secumque disposuit, si cum honestate posset, velle eum in libertatem educere; et cum, decore honestatis sue servato, nulla alia monstraretur via, ni in maritum summeret, missis qui clam percontarentur numquid hoc pacto vellet catenas exuere, facile obtinuere. Et sic, omni servata iuris celebritate, eam in personam procuratoris consensu et anuli sub arratione desponsavit in coniugem. Nec mora: mictente Cammiola duobus milibus unciarum argenti solutisque carcere liber Messanam rediit. Nec aliter apud sponsam divertit quam si nullum ex connubio factum verbum. Mirata primum Cammiola, demum cum sensisset hominis ingratitudinem, indignata est. Verum ne videretur ira inpulsa potius quam iure agere, ante alia illum
Abbreviated transcription (Latin):
plures. Iohannes classis prefectꝰ captus est et cum eo fere proceres
om̃es qui uoluntarii classem cõscenderant capti/ et milites atq
remigos plurimi. militaria atq naualia signa. et regiũ p̃grãde
uexillum quod ĩ p̃toria uehebat᷑ naui.. Et cũ ĩ deditionẽ uenisset
oppidũ post lõgos errores maris tẽpestatib circũacti. Neapolim
cathems onusti tracti sũt et ẜuati carcerib. ¶ Erat hoc inter
Rolandus qui dum federici regis ex cõcubina filius iuuenis forma
ualens et probitate corporea/ qui dum ceterorũ captiuoꝵ redẽp̃cio
pararẽt᷑ solus iorepetitus abeũtib aliis redep̃cione soluta tristis
ẜuiabat᷑ captiuis. Nam petrus rex ad quẽ fuĩs spectabat opue
ob rem male gestam et preter preceptum tam eũ ꝙͣ ceterg des
qui ĩ acie nauali fuerãt habebat exosg.¶ To igit᷑ sic captiuo

Expanded text:
plures: Iohannes classis prefectus captus est et cum eo fere proceres plures: Iohannes classis prefectus captus est et cum eo fere proceres omnes, qui voluntarii classem conscenderant, capti et milites atque remiges plurimi militaria atque navalia signa et regium pregrande vexillum, quod in pretoria vehebatur navi; et cum in deditionem venisset oppidum post longos errores, maris tempestatibus circumacti, Neapolim catenis honusti tracti sunt et servati carceribus. Erat hos inter Rolandus quidam, Frederigi regis ex concubina filius, iuvenis forma valens et probitate corporea; qui, cum captivorum ceterorum redemptio pararetur, solus inrepetitus, abeuntibus aliis redemptione soluta, tristis servabatur captivos. Nam Petrus rex, ad quem fratris spectabat opus, ob rem male gestam et preter preceptum, tam eum quam ceteros omnes qui in acie navali fuerant habebat exosos. Eo igitur sic captivo
Abbreviated transcription (Latin):
Siculorũ nauigioꝵ molem non in certamen sed ad fugiẽdũ
quod minime se obtenturũ putaret et secum iam reb desidene
aĩo satis tepenti ne oĩno uideret᷑ exangius reuoluto reꝵ tepẽte
ĩ ꝑreliũ ordine ꝙͣtum scilicet pro tempore cõcessũ est signum et
ip̃e dedit certaminie/. Aderat iam hostes qui sublato clamor̃ ĩgeti¬
et lente ueĩenti siculorũ classi miscuer̃ proras et ĩiecere fer¬
reas manus tormentis telisq pͥmo impetu ĩchoantee certtieñ
et hesitantib atq fere torpentib ob repentinã cõsilii mutationẽ
siculis premoniti atq nuẽtes ultro Goffrediam militee sese
hostium Inculere nauigiis et gladiis manibq rem ager çeper
et sanguine cucta fedare. ¶ Siculi nõ iam diffidentes. qui
potutr peuolutis proris terga deder. ¶Actam̃ cũ aypareret
mes abies. ¶ Eo uõ in cõflictu ceciders pauci uulnerat⁊

Expanded text:
Syculorum navigiorum molem, non in certamen, sed ad insequendSyculorum navigiorum molem, non in certamen, sed ad insequendquod minime se obtenturum putarat. Et secum iam rebus diffidens, animo satis tepenti ne omnino videretur exanguis, revoluto rerum repente in prelium ordine, quantum scilicet pro tempore concessum est, signum et ipse dedit certaminis. Aderant iam hostes qui, sublato clamore ingenti, lente venienti Syculorum classi miscuere proras et iniecere ferreas manus, tormentis telisque primo impetu inchoantes certamen; et hesitantibus atque fere torpentibus ob repentinam consilii mutationem Syculis, premoniti atque irruentes ultro goffrediani milites sese hostium intulere navigiis et gladiis manibusque rem agere cepere et sanguine cuncta fedare. Syculi vero iam diffidentes, qui potuere, revolutis proris terga dedere. Attamen cum appareretmes abiere. Eo vero in conflictu cecidere pauci, vulnerati
Abbreviated transcription (Latin):
qtoenuus uir Goffindus de squillatio Roberti rerłm et dicilis
regis tut naualis prefectus et qui oppidauos oppugnatioil
et bellicis machinsatq frequenti cixcũdatione debilitauerat
ut proxima speraret᷑ deditio. ¶ Dane cũ nouisset exploratoiͣs
referentib nobis classem hostium longe sua ampliorem reuo¬
cari reuocatis ĩ unũ nauib ex tito cepit uei ex portao for¬
tunam. Hostes aut̃ occupatis euestigio locis omissis impediẽte
nemine que ferebãt appidanię intulere subsidia. Quo reꝵ suc¬
cessu Iohanes elatꝰ Goffredũ ĩ dimicatione reuocauit. qued
cum ardentissimus uir Ingenii non detraccasset et nocte tabu¬
latis ac turrib roborasset classem ordinassetq et cetera. et
apparente aurora orõne feruenti suos aĩasset in ꝑugnã / sublatu
anchoris et signo dato proras uertit in siculos. ¶ Iohãnes nõ
cui nõ erat aũis Goffredum sup̃turũ sed nec expectaturum

Expanded text:
strenuus vir Goffredus de Squilacio, Roberti Ierusalem et Sycilie strenuus vir Goffredus de Squilacio, Roberti Ierusalem et Sycilie regis, tunc navalis prefectus, qui oppidanos oppugnationibus et bellicis machinis atque frequenti circundatione adeo debilitaverat ut proxima speraretur deditio. Sane cum novisset, exploratoriis referentibus lembis, classem hostium longe sua ampliorem propinquari, revocatis in unum navibus, ex tuto cepit rei expectare fortunam. Hostes autem, occupatis evestigio locis omissis, impediente nemine, que Eerebant oppidanis intulere sussidia. Quo rerum successu Iohannes elatus, Goffredum in dimicationem evocavit; quod cum ardentissimi vir ingenii non detrectasset et nocte tabulatis ac turribus roborasset classem, ordinassetque naves et cetera et, apparente aurora, oratione ferventi suos animasset in pugnam, sublatis ancoris et signo dato proras vertit in Syculos. Iohannes vero, cui non erat animus Goffredum sumpturum, sed nec expectaturum
Abbreviated transcription (Latin):
honestate et laudabili pudicitia splendida Senẽsis origine fut
Laurencu de thoringo hoĩs sequestris ordis filia. ¶uin iomedablez
apud ayessanam sicilie uetustissima ciuitatem nomirdeometabie
ꝙ egregia cum parentib ⁊ uiro unco cum uxõr dedupit frede¬
rico quarto rege Insule imꝑante/ quib diem claudetib srente
fico regias diuitias cõsecuta est / eaq honestate decpos. sio antet
frederito iamdicto xebꝰ humanis subtracto eiq pexro filio suffito
factu estut aressañ regis iussu p̃grandis pararet᷑ dassisns lib
ducatu Iobanis claruõtis coĩtis ea tempestate bellicosissimi hoĩs
dipiritams obsessis et extrema fere ĩedia laborantib nã subsi¬
dium quã nõ solum mercede cõductꝰ miles sedret auxiliaeru
plures et tam litoram ꝙ meditẽranei uelũtarii ad armorũ
gloriam cõsequendam ꝯscender preceres. Obsederat ei obitien

Expanded text:
honestate et laudabili pudicitia splendida, senensis origine fuit, honestate et laudabili pudicitia splendida, senensis origine fuit, Laurentii de Toringo, hominis equestris ordinis, filia; vitam autem apud Messanam, Sycilie vetust egregiam, cum parentibus et viro unico, dum vixere, deduxit, Frederico III rege insule imperante. Quibus diem claudentibus, heres fere regias divitias consecuta est; eaque honestatis decore<m> servante, Frederico iam dicto rebus humanis subtracto, eique Petro filio suffecto, factum est ut Messane, regis iussu, pregrandis pararetur classis sub ducatu Iohannis Clarimontis comitis, ea tempestate bellicosissimi hominis, Liparitanis obsessis et extrema fere inedia laborantibus, latura subsidium. Quam non solum mercede conductus miles, sed et auxiliarii plures, et tam litorani quam mediterranei voluntarii, ad armorum gloriam consequendam, consce<n>dere proceres. Obsederat enim oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
adiiratione ut ꝗnquagesimũ ⁊ ꝗntũ etcitis sue anum agen
ãnosa ociperet. Et m tarda penes om̃es cõcepcionis hiumodi
fides esset dolusq crederet᷑ a plurib ad auferenda suspitionen
proinde actũ est/ ut propinquãte partus tempore Edicto cesarie
matrone regni sicilie uocarent᷑ omẽs uolentes ficturo partui
Interesse. ¶ Euib cõuementib etiam ex longinquo positio
scilicet qui postra ĩ mõstruosum euasit hoiẽm et Italie totius
nedũ Sicilie pestem : ut non euacuaret. calabri abbatis uaticimũ.¬
¶ Quis ergo non cõceptũ partũq Cõstancie arbitrabit᷑ mõstruo¬
sum. cũ preter hũc nullus sit nr̃is auditus temporib quid
np̃is dico temporib non ab aduentu Enee ad ytalos unũ preter
tã ãnose mulieis ꝯꝑtur Elysabeth scilicet ꝯiugis zaccharie ex qua
erat Imposteꝵ surrecturus:
ãmiola uidua mulier decore corporeo morib magraficennia ee

Expanded text:
admiratione, ut quinquagesimum et quintum etatis sue annum agens, admiratione, ut quinquagesimum et quintum etatis sue annum agens, annosa conciperet. Et cum tarda penes omnes conceptionis huiusmodi fides esset dolusque crederetur a pluribus, ad auferendam suspitionem provide actum est ut, propinquante partus tempore, edicto Cesaris matrone regni Sycilie vocarentur omnes volentes futuro partui interesse. Quibus convenientibus etiam ex longinquo, positis in scilicet, qui postea in monstruosum evasit hominem et Ytalie totius, nedum regni Sycilie, pestem, ut non evacuaret calabri abbatis vaticinium. Quis ergo non conceptum partumque Constantie arbitrabitur monstruosum? Cum, preter hunc, nullus sit nostris auditus temporibus. Quid nostris dico temporibus? Non ab advento Enee ad Ytalos, unum preter, tam annose mulieris compertus, Helisabeth scilicet coniugis Zacharie, ex qua,erat in posterum surrecturus. Cammiola vidua mulier decore corporeo, moribus magnificentia ac
Abbreviated transcription (Latin):
ficcionib procerũ undiq bellis scaturiẽtibus. ferpo igneq regͫ
om̃e In extermimũ trahi uidebãt. ¶ Quã obrẽ quibidã ꝯpa¬
cientib Infortumo mẽti Incidit qd postinodũ subsecutum est/
Cõstancia scilicet alicui Insigni pͥncipi in cõiugem dari ut eius
oꝑe ⁊ potencia pestiferi sedarent᷑ tumultꝰ. Nec absq dolo atq
sionie sue proposito et amiosa etiam iuderet᷑ etas obsistere
¶Sud cum ea etiã xenuẽte res adeo procossissent ut comodẽ
nequirent retrahi. henrico romanoꝵ imꝑatori olim frederici pͥmi
filig casposata est Et sis rigosa anus sacris omissis dlaustris
positisq sccinomaliũ uictis cultu ornata regio nuptaq imꝑate
deuenit m medium et que deo uirgiintatem dicarat perretuai
thalamu prinospie intrane nũcu palemq cõscendens thorum
eam ruttonee pesuit ¶E quo saictum est non absq audiencũ

Expanded text:
factionibus procerum undique bellis scaturientibus, ferro igneque regnum factionibus procerum undique bellis scaturientibus, ferro igneque regnum omne in exterminium trahi videretur; quam ob rem quibusdam compatientibus infortunio menti incidit quod postmodum subsecutum est, Constantiam scilicet alicui insigni principi in coniugem dari, ut eius opere et potentia pestiferi sedarentur tumultus. Nec absque dolo atque ssionis sue proposito, et annosa etiam videretur etas obsistere. Sed cum, ea etiam renuente, res adeo processissent ut commode nequirent retrahi, Henrico Romanorum imperatori, olim Frederici primi filio, desponsata est. Et sic rugosa anus, sacris omissis claustris positisque sanctimonialium victis, cultu ornata regio, nuptaque et imperatrix devenit in medium; et que Deo virginitatem dicarat perpetuam, thalamum principis intrans nuptialemque conscendens thorum, eam invita deposuit. Ex quo factum est, non absque audientium
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluere quo pacco posset contingere istud/ a feiã. Nec aliter iudẽs
ꝙ a cõiuge uł a. filio regno cõpatiens suo. auertere si posset istud
cõsilio statuit eãq ut cõnubii atq prolis aufirret᷑ spes uirgũculã
monasticis clausam claustris egit/ ut deo ꝑpetuam urginitatem
uoto pronicteret/ nec asꝑnãdũ si profuisset cõsiliũ . ¶ Sed ꝗd
aduersus deũ iuste mortaliũ scelesta facinora expiante stolidi
Inbectillesq conatus exponimꝰ/ minimo equidem et unico frustram.
ĩpulsir. ¶ Hec aut̃ cum sctissimo pr̃e fr̃ẽq extictis nemine se p̃ter
legitĩo regͥ herede suꝑstite. Iuilẽtutem om̃em ꝑ egissetq iamq fcta
uiderẽt᷑ anus sup̃sissetq post obitũ Giulłi Regni dyadema¬
¶ Canchredus regulas et post eũ Giuillus filius Iuuenculus adhue
eoq itũ ẽẽt seu crebra seu minꝰ digna regũ ĩnouatione ut

Expanded text:
revolvere quo pacto posset contingere istud a femina; nec aliter videns revolvere quo pacto posset contingere istud a femina; nec aliter videns quam a coniuge vel a filio, regno compatiens suo, avertere, si posset, istud consilio statuit; eamque, ut connubii atque prolis auferretur spes, virgunculam monasticis clausam claustris egit ut Deo perpetuam virginitatem voto promicteret. Nec aspernandum, si profuisset consilium. Sed quid adversus Deum, iuste mortalium scelesta facinora expiantem, stolidi imbecillesque conatus exponimus? Minimo equidem et unico frustramur inpulsu. Hec autem cum, sanctissimo patre Eratreque extinctis, nemine, se preter, legitimo regni hevideretur anus, sumpsissetque post obitum Guilielmi regni dyadema Tancredus regulus, et post eum Guilielmus filius, iuvenculus adhuc, eoque itum esset, seu crebra seu minus digna regum innovatione, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
domũ patriã maxima genitoris et suoꝵ alacritate desponsata
rediit et in processu fecũdos enixa partꝰ ornatam generosa
et in hodiernũ usq amplo uiroꝵ munere ꝑseuerante prosapi
diem claudens uiri domũ splendidam liquit. ¶ Iec dixisse
placuit in dedecus modernaꝵ quaꝵ tanta añni leuitas est
et effrenati sũt mores ut ocłis gestibq Ieruer̃ in quoꝵcũb
intuenciũ uideant᷑ amplexus ÷
onstancia e sumo orbis cardine trĩs Romanorũ imꝑa¬
defuit. Nam si ullo alio non det̾ merito . unico saltem partu
undiq cõspicua fcta est ¶ Fũit hec Giulłi optimi quondã siculoꝵ
regis filia. Cuiꝰ ĩ ortu cũ adessent aiũt plurimi Io haczin ꝗdam
calaber abbas prophetico dotatus sp̃u Guillo dixit natam Regͥ
Sicilie desolationero futurã/ Qua p̃statione stupefactus rex atꝗ
ꝑterritus cum p̃stitisset uacticimo fidem secũ cepit auxia m̾editatiõe

Expanded text:
domum patriam, maxima genitoris et suorum alacritate, desponsata domum patriam, maxima genitoris et suorum alacritate, desponsata rediit; et in processu, fecundos enixa partus, ornatam generosa et in hodiernum usque amplo virorum numero perseverante prosapia, diem claudens, viri splendidam domum liquit. Hec dixisse placuit in dedecus modernarum, quarum tanta animi levitas est et effrenati sunt mores, ut oculis gestibusque irruere in quorumcunque intuentium videantur amplexus. CIV. nstantia e summo orbis cardine terris Romanorum impdefuit. Nam si ullo alio non detur merito, unico saltem partu undique conspicua facta est. Fuit hec Guilielmi, optimi quondam Syculorum regis, filia. Cuius in ortu cum adesset, ut aiunt plurimi, Ioachin quidam calaber abbas, prophetico dotatus spiritu, Guilielmo dixit natam regni Sycilie desolationem futuram. Qua prefatione stupefactus rex atque perterritus, cum prestitisset vaticinio fidem, secum cepit anxia meditatione