comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non affici: non urgeri: nõdum
esurire malis. in coniuuium trahi.
dum tacere cupias ad loquendu
cogir non importune salutari: at¬
trectariq. ac detineri in compitis.
et yrbamtato icondita. et in sulsa
cotos dies mi eculco penqͥere: ob¬
seruare preterenntes. quis te ut
monstrum aliquos in tueatur ad¬
mirans: quis peqem figat occur¬
su : quis flexus intergum hereat.
et aut nescis. quid rau̾cum ĩ auit̾
comitis in susurret. aut de te ob¬
uiiin inf̾roget. quis intarba uel
moleste yrgeat. uel aliqũ molesti
loco cedat. quis manũ porrigat.
quis ad caput illa referat. quis
multa in angustiis loqui paret. qs
tacitus oculo signur det. et xp̃o tran¬
seat labello. Pemũ non inter tedia
senescere: interq saltantiu greges
premere semꝑ ⁊ premi: Artani᷑spi¬
ritum molestiiq uaporib affis¬
tum hieme licet media sudare. nõ
huma nitatem int̾ honñes de disce̾.
Affectunq fastiqii: ocdisse res: o¬

Expanded text:
non affici, non urgeri, non dum non affici, non urgeri, non dum esurire malis in convivium trahi, dum tacere cupias ad loquendum cogi, non importune salutari attrectarique ac detineri in compitis, et urbanitate incondita et insulsa totos dies in eculeo pendere, observare pretereuntes: quis te ut monstrum aliquod intueatur admirans; quis pedem figat occursu; quis flexus in tergum hereat et aut nescio quid raucum in aurem comitis insusurret, aut de te obvium interroget; quis in turba vel moleste urgeat, vel aliquanto molestius loco cedat; quis manum porrigat; quis ad caput illam referat; quis multa in angustiis loqui paret; quis tacitus oculo signum det, et stricto transeat labello. Demum non inter tedia senescere, interque salutantium greges premere semper et premi, arctari spiritum, mestisque vaporibus afflatum hieme licet media sudare; non humanitatem inter homines dediscere affectumque fastidiis odisse res, o
Abbreviated transcription (Latin):
geloꝵ choros audiat et uideat in
ercessu mentis: quod acd se rediens
non possit expriniere.  quid hoꝵ
om̃ium scrre : quid rc de his lequi
possum  peccator infelix et pccati
mii pondus: ac uincula cirtunte¬
rens : qui uel amore litterarum.
aiicum ocior licteris Iotum amo
uel fortasseodio quosdam ex diĩ¬
similitudine morum : orto: pplm
fugio. Et fortasse conscientia
d̾ iultilo quio testem uitoł
Is igitur p̃t̾missir libe
ati abste: ut in te req¬
escamus ad hoc niati. et sine hoc m¬
utiliter atq infeliciter nati sumꝰ
Quanti tandem pr̃ estimes illa m¬
cõram uiuere ut uelis. ire quo uel
stare quo uelis. uiuere initer pur¬
pureos florum choros. Antump¬
no: caducarum inter fiondium
aceruos acquiesere. a pretatione
hyemẽ mibris estateni fallert. uẽ¬
turam sentire. insi q̃ ueł. In uttaq
tuum ẽc. et ybicũq fueris eẽ tecu.
procul a malis: procul ab exempbi
scelenim: non impelli: non colbdr

Expanded text:
gelorum choros audiat et videat in gelorum choros audiat et videat in excessu mentis quod ad se rediens non possit exprimere. 6 Sed quid horum omnium scire, quid ve de his loqui possum, peccator infelix et peccati mei pondus ac vincula circumferens, qui vel amore literarum amicum otio et literis locum amo, vel fortasse odio quodam ex dissimilitudine morum orto populum fugio, et fortasse conscientia vite mee multiloquum testem vito? His igitur pretermissis — ati abs te ut in te requiescamus, ad hoc nati et sine hoc inutiliter atque infeliciter nati sumus — quanti tandem, pater, extimes illa comunia, vivere ut velis, ire quo velis, stare ubi velis, vere inter purpureos florum toros, autumno caducarum inter frondium acervos acquiescere, apricatione hiemem, umbris estatem fallere, neutram sentire nisi qua velis? In utraque tuum esse et ubicunque fueris esse tecum, procul a malis, procul ab exemplis scelerum, non impelli, non collidi,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen esse presentior nusqmq
fannbarius: nos audipe et nobłi¬
cum loqui: quam in sositudine di¬
quatur. Amurum. lam et nullꝰ
stistrepit. et quod ab intentio ne mẽ¬
tem distrahat nou est.Sic huma
colloquio fichiciam sabutarem con¬
cipit. et exhospite atq aduena fit
domestitus dei Magno eĩ examo¬
re continuoq et fid̾eli caltu inter
reuni et hommer familiaritas tan¬
ta est: quanta inter homuĩem et ho¬
minem non est. Quem obrem yt
laboriolos honines et mortalio
semper rebus implicitos. ac terre¬
uis occupationib tota intentione
dimersos. iam minc occupatio¬
nũ mortaliu et inferm laboris
habere primicias crediclexim. sic
sunilinũ utri putem. Solitarios
deri amicos. puis assuetos curis.
iam hunc eterne uite presentic
deliçias nec intreclibile dixerim s
posse aliquem ex hoc numero ciu
secularis cem uestigium nullum
extet ad eum gradumi pma suble¬
uante consurgere. uł adhuc terris
inclusus: concinentes in celis an¬

Expanded text:
tamen esse presentior, nusquamque tamen esse presentior, nusquamque familiarius nos audire et nobiscum colloqui quam in solitudine dignatur. Nimirum: nam et nullus interstrepit, et quod ab intentione mentem distrahat non est. Sic humafrequentique colloquio fiduciam salutarem concipit, et ex hospite atque advena fit domesticus Dei. Magno enim ex amore continuoque et fideli cultu inter Deum et hominem, familiaritas tanta est, quanta inter hominem et hominem non est. Quamobrem ut laboriosos homines, et mortalibus semper rebus implicitos ac terrenis occupationibus tota intentione demersos, iam nunc occupationum immortalium et inferni laboris habere primitias crediderim, sic simillimum veri putem solitarios Dei amicos, piis assuetos curis, iam hinc eterne vite presentire delitias. Nec incredibile dixerim, posse aliquem ex hoc numero, cui secularis ceni vestigium nullum extet, ad eum gradum misericordia sublevante consurgere, ut adhuc terris inclusus concinentes in celis an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alii precipue ex nostris de sunt.
um augustimis in hoc indocime
librum u̾ere religionis michi te¬
xiiisse uideatur. s iiuat in re nr̃a
peregrinum: Ut ita dixerim hoĩe
uid ire. presertini cum unus idẽq
locus sit. E bi ⁊ nulmis aperiit.
et medicamienta composuit. Ait
enimi. Mlagnum est ingenii reuo¬
care mentem a sensibua. et cogita¬
tionem a consuetudme abducere
Iu hoc ergo sũmis et nos ymibus
enitamus. ut sensibus domitis et
uicta consuctucdine aliquid a ĩo
ui dcamus aperiamua tandem al¬
q purgemus oculos illos intrin¬
secus: quibus pu sibilia cernũt.
xpm ad esse uiaebimus. Et si de
Marco. Cathone scriptum eit: qd̾
pucdunt gementem teste illo mori.
quanto magis pudebit xp̃o spec¬
tante. male iiuere. male mori: aut
ommno facinorosum aut curpe
aliquit. tanto sub teste cõmittere:
Sane u̾r hic testis in fallibilis atq
perpetuns. ut acd propositum ẜmd
redeat. et si ubiq presens sit. nusꝙͣ

Expanded text:
quod alii precipue ex nostris desint, quod alii precipue ex nostris desint, cum Augustinus ex hoc maxime librum Vere religionis michi texuisse videatur; sed iuvat in re nostra peregrinum, ut ita dixerim, hominem audire, presertim cum unus idemque locus sit ubi et vulnus aperuit et medicamenta composuit. Ait enim: «Magni autem est ingenii revocare mentem a sensibus, et cogitationem a consuetudine abducere». In hoc ergo summis et nos viribus enitamur ut, sensibus domitis et victa consuetudine, aliquid animo videamus. Aperiamus iam tandem atque purgemus oculos illos intrinsecos, quibus invisibilia cernuntur: Cristum adesse videbimus. Et si de Marco Catone scriptum est quod puduit gementem illo teste mori, quanto magis pudebit Cristo spectante male vivere, male mori, aut omnino facinorosum ac turpe aliquid tanto sub teste committere. Sane noster hic testis infallibilis atque perpetuus, ut ad propositum sermo redeat, etsi ubique presens sit, nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
ribile dicerim ^p̃us ip̃e locis õĩb
atq temporib est presenꝰ non
actuũ: s et cogitationimmi ꝯ̃lum
uerus festis: quos et si uere affo¬
ret testia epicorens non uideret.
Rigere hic amnii libeł. et cogitare
Quis tam ipudenti rabie fuit un¬
ailiquem coram cernens non sap¬
tanti se ꝑ recipitantiq libidnn
frena substringeret.At qui xp̃
ip̃m i abditis etiam anime pene¬
trabilib semꝑ assistere. Et quia il¬
lis geratur m̃trospicere. et aperta
qui dubitet nec ab om̃i dedecore tã¬
ti testis metu tancdem saltem et ue¬
neratione desistitur. Quid hic pre¬
stign est÷ in si quia quem presen¬
tem corde crehmus oculia nõ ui¬
demua. eoq uelabimur: in quo
ueteros s̃itert: qui xp̃m̃ certe nͥ
nouerat arguebat᷑.iibi.ait. inhil
omnino uidere poterant. agl oculo
onña reperebant. Quod si et nb
accidit et consilumi optamus. idẽ
nobis audiendus est Ciceio. Non

Expanded text:
ribile dixerim, Cristus ipse locis omnibus ribile dixerim, Cristus ipse locis omnibus atque temporibus est presens, non actuum sed et cogitatuum omnium verus testis, quos etsi vere afforet testis epycureus, non videret. Figere hic animum libet et cogitare. Quis tam impudenti rabie fuit unrum Cristi aliquem coram cernens, non raptanti se precipitantique libidini frena substringeret? Atqui Cristum ipsum in abditis etiam anime penetralibus semper assistere, et quid illis geratur introspicere, et aperta s est qui dubitet; nec ab omni dedecore, tanti testis metu saltem et veneratione, desistitur. Quid hic prestigii est, nisi quia quem presentem corde credimus oculis non videmus, eoque relabimur in quo veteres Cicero, qui Cristum certe non noverat, arguebat ubi ait: «Nichil animo videre poterant, ad oculos omnia referebant»? Quod si et nobis accidit et consilium optamus, idem nobis audiendus est Cicero, non
Abbreviated transcription (Latin):
inde quibusdam interpositis quib
hoc cosili ad muumerat. adiecit.
Et elige itaq ẽ athonem ait. si hic
tibi niinis uidetur rigidis elige
imissioris anum uirum lelurm
elige cinus tibi placuit: et uita et
oratio: et ip̃e aminũ ante se feres
uultus.  il es ut aliquot enuꝰ¬
linquit eligere quem uelimus.
modo aliqu̾em eligamus. cimus
nobis non genus : non potẽtia:
non opes: s uirtutra. et cõuer¬
satio et testis animi. frons ⁊ mo¬
fura animu uerba placuerint.
Et hoc quidem de imaginario te¬
ste uite. phyloso phicu consilu
nter suos non inutile. nõ neces¬
sarm: Huns in his litterulis op¬
tineat locum ut qd̾ diximus
appadeat tali teste xp̃ianũ hoĩe
non egere. Qu non Epicurus
aut Cicero: non Catho. nõ Cipio.
no lelius miagmatione fingen¬
dus. s angelus bomus uitecustos.
tante si quis est pudor: au dere nõ
debet: quod coram homine non
aucleret᷑: et quod sum muĩ et ter¬

Expanded text:
inde, quibusdam interpositis quibus inde, quibusdam interpositis quibus hoc consilium admiratur, adiecit et «elige itaque Catonem» ait «si hic tibi videtur nimis rigidus, elige remissioris animi virum Lelium; elige eum cuius tibi placuit et vita et oratio et ipse animum ante se ferens vultus». Vides ut aliquot enulinquit eligere quem velimus, modo aliquem eligamus cuius nobis non genus, non potentia, non opes, sed virtus et conversatio et testis animi frons, et motura animum verba placuerint. Et hoc quidem de imaginario teste vite philosophicum consilium, inter suos non inutile nobis non necessarium, hunc in his literulis obtineat locum ut quod diximus appareat, tali teste cristianum hominem non egere, cui non Epycurus aut Cicero, non Cato, non Scipio, non Lelius imaginatione fingendus sed angelus bone vite custos tante, siquis est pudor, audere non debet quod coram homine non auderet. Et, quod summum ac ter
Abbreviated transcription (Latin):
bie conficdebat yeram presentia
profuturam esse germano: qui me¬
moriam fin solam efficatem a deo
urrtutis ad studin estimaret: Se¬
cutas hocs neca. s non ausus
sibi trũ tribuere lucillum sum
monet. Ut alicuius clarioris uni
presentiam sibi fingat. Ait ciim
pro dest smnediibio custodem sibi
imposinsse et habere: quem respi¬
cias. quem interesse cogitatiomb
tius iudices. Nec multo post. Srie
facies inquit: quetimq facies tanꝙͣ
spectet aliquis. Et post pauca. ab¬
quoꝵ te inquit anctoritate cirstoch
Aut Catho ille sit : aut cipio. aut
lelus: aut euius interuentu pai¬
ti quoq honñes yicia suppniñe¬
rept. Et ut intesligas hatitctia
esse tpituream doctrinam. Seneca
iclem alibi aliquis iquił uirbo¬
mis nobis eligendus est. ac semꝑ
ante ꝯculos habenctus: Ut sic illi¬
tanquã spectante unamus. et oĩa
tangua illo uidente faciamus ⁊x
mi lucilli Epicurus precepit custo¬
deniziobis ⁊ pedagoguu deu̾it. Pe¬

Expanded text:
bie confidebat veram presentiam bie confidebat veram presentiam profuturam esse germano, qui memoriam sui solam efficacem adeo virtutis ad studium extimaret. Secutus hos Seneca, sed non ausus tantum sibi tribuere, Lucilium suum monet ut alicuius clarioris viri presentiam sibi fingat. Ait enim: «Prodest sine dubio custodem sibi imposuisse et habere quem respicias, quem interesse cogitationibus tuis iudices». Nec multo post: «Sic facias» inquit «quecunque facies, tanquam spectet aliquis». Et post pauca: «Aliquorum te, inquam, autoritate custodi, aut Cato ille sit, aut Scipio, aut Lelius, aut cuius interventu perditi quoque homines vitia supprimerent». Et ut intelligas hanc etiam esse epycuream doctrinam, Seneca idem alibi: «Aliquis» inquit «vir bonus nobis eligendus est, ac semper ante oculos habendus, ut sic tanquam illo spectante vivamus et omnia tanquam illo vidente faciamus. Hoc, mi Lucili, Epycurus precepit, custodem nobis et pedagogum dedit». De
Abbreviated transcription (Latin):
preuenit uota nr̃i. et affectus an¬
ticipat. Cogitationes nr̃as intelli¬
git de longuiquo. hoc est multoañ¬
quam fiant. Preces nras exaucdit
Ante ꝙ sonent. Necessitates nr̃asas¬
picit. ante quã ueniant. Oxitus no¬
stros speculatur ante ꝙ nati simus
Sed ita nos aspicit. ut indigno s
licet inueniat. ⁊ insereatar tamen
insi forte quod procul ab sit a
nobis contumacia ꝑtinaci mĩar¬
teste illo iaginannagi¬
rio non egemus. nar̃iũ¬
de quo alibi scripsi. quem utiler¬
phylosophor quiaam queesse ad mo
quibusclam liceł opiinonib: licet¬
infamatus. magnoꝵ tamen mai¬
cio magnus uir amico scribena.
sic fac in quit om̃ĩa. tanꝙ spectet
epicurus. Marcus Cicero in eplis
quas ad quintuns iceronem frem̃
snu scribit. post adhortationes mna¬
gnificas ad uptutem concludẽs
Id inquit facilime facies si me cui
uoliusti.tecum semꝑ ẽẽ putabs
Et onib his rebus qua dices et
facies interesse. Mustum haut du¬

Expanded text:
Prevenit vota nostra et affectus anPrevenit vota nostra et affectus anticipat; cogitationes nostras intelligit de longinquo, hoc est multo antequam fiant; preces nostras exaudit antequam sonent; necessitates nostras aspicit antequam veniant; exitus nostros speculatur antequam nati simus. Sed ita nos aspicit ut, indignos licet inveniat, misereatur tamen, nisi forte, quod procul absit a nobis, contumacia pertinaci miteste illo imaginario non egemus de quo alibi scripsi, quem philosophorum quidam querendum quibusdam licet opinionibus infamatus, magnorum tamen iudicio magnus vir, amico scribens: «Sic fac» inquit «omnia, tanquam spectet Epycurus». Marcus Cicero in epystolis quas ad Quintum Ciceronem fratrem suum scribit, post adhortationes magnificas ad virtutem, concludens: «Id» inquit «facillime facies, si me, cui voluisti, tecum semper esse putabis, et omnibus his rebus quas dices et facies interesse». Multum hauddu
Abbreviated transcription (Latin):
tem negocientur eteruam: ⁊ damis¬
sis hominũ fastichiis. Urbiũq pe¬
riculis. Ubi uere est infermus ẜniẽ¬
tium. cuius menunt ꝑsalmista.
ad supnam patriam properantes
iam Suic ceperunt esse felices. Si¬
quidem miserie fims: felicitatis
miciu est. natura contrariora
exigente: yt ubi hoc desmit illna
incͥipiat: postremo et cogitatusal¬
tissimos. et collocutiores spñs.
et uisiones beatificas habere. ⁊ se¬
pe presentem xp̃m familiarine
cempellare. Semꝑ em̃ presena
est: qui ubiq presens est semp. Qis
est ae̾ hic nisi de quo scriptu Est Si
ascendero in celum tu illic es.Ar
desçendero ad infermiz ades.
simipsero pennas meas diluciuo
et habitauero in oxtremis maris
Cui si facile fuit oculos nob̾ atq
aures. intellectũq largiri: multo
est profecto facilius nds uilere.
audire. et intelligere. U iclet ille
igitur nos. auctq pruis etiam
quam loquamur. Ip̃e est em̃ gui
tacito moysi ait: Quid clamas adme

Expanded text:
tem negotientur eternam, et dimistem negotientur eternam, et dimissis hominum fastidiis urbiumque periculis, ubi vere est infernus ille viventium cuius meminit Psalmista, ad supernam patriam properantes iam hinc ceperint esse felices; siquidem miserie finis felicitatis initium est, natura contrariorum exigente ut ubi hoc desinit illud incipiat. Postremo et cogitatus altissimos, et collocutores spiritus, et visiones beatificas habere, et sepe presentem Cristum familiarius compellare. Semper enim presens est qui ubique semper est. Quis est autem Hic, nisi de quo scriptum est: «si ascendero in celum tu illic es, et si descendero ad infernum ades; si sumpsero pennas meas diluculo et habitavero in extremis maris»? Cui si facile fuit oculos nobis atque aures intellectumque largiri, multo est profecto facilius nos videre et audire et intelligere. Videt ille igitur nos auditque prius etiam quam loquamur; ipse est enim igitur, qui tacito Moysi ait: «Quid clamas ad me?».
Abbreviated transcription (Latin):
presentid sperare lib¬
meliora pro breuisocqb¬
lituame hominum. perpetuam xi.¬
frequentiam angelorum. et diauim
nultus aspectum: ub totius sacre
contupiscentie et desideriorum om̃i
est fimis. pro paucia lacrimis inter̾¬
minabilem risum: pro tempꝯralib
ieuimis cterna coriuiua: pto uo¬
luntaria pauꝑtate mestunabiles uerissi¬
masq diuiciãs. pro incolata siluoꝵ
iua cuntatia etheree. pro fumoso
tugurio. stellantia xp̃i pallatia. pes
ag̾resti silençio tantus̃ angelicos ⁊
celestia dulcechinem. armonequeq.
omne melos excesserit illam dei
uocem: tot transactis laboribua
suos et̾uam in requiem enocan¬
tis. Proq his omib sponsorem
ueracissimu ac locupletissi nuom
Cogitare cofidie quid est. quicł re¬
liqui: quid est quodd secutus sume
Quale est quod patior: quale quoa
expecto: Quantum est quod sem
quantum est qd̾ metam: Estimare
quam breui temporis iactura: ĩmo
pero non iactura. sed lucio. et ĩmi¬
merabilium techoru suga. felicita¬

Expanded text:
presentibus, sperare meliora: pro brevi solitudine hominum perpetuam frequentiam angelorum et divini vultus aspectum — ubi totius sacre concupiscentie et desideriorum omnium est finis — pro paucis lacrimis interminabilem risum, pro temporalibus ieiuniis eterna convivia, pro voluntaria paupertate inestimabiles verissimasque divitias, pro incolatu silvarum ius civitatis etheree, pro fumoso tugurio stellantia Cristi palatia, pro agresti silentio cantus angelicos et celestis dulcedinem armonie, queque omne melos excesserit illam Dei vocem, tot transactis laboribus, suos eternam in requiem evocantis; proque his omnibus sponsorem veracissimum ac locupletissimum habere; cogitare quotidie: «quid est quod reliqui, quid est quod secutus sum, quale est quod patior, quale quod expecto, quantum est quod sevi, quantum est quod metam!», extimare quam brevi temporis iactura, imo vero non iactura sed lucro, et innumerabilium tediorum fuga, felicita
Abbreviated transcription (Latin):
agnatos. nec propniquos noc
liberos quides nderinttexeo trr
quo cepissent diuino cultui deser¬
iire. Carmor et uina se semper
abstinuerint. Adit ad hec. ꝙ bi¬
duana ac triduana niedia Inimo¬
lirate uastentes acerrime comiri¬
mere et castigare suit soliti. Mu¬
ta quoq de tibd. de potu. de accubita.
Niubus moribus dunnam ingeni
obertatem focile credidemmi cõtigisse.

Expanded text:
agnatos nec propinquos nec agnatos nec propinquos nec liberos quidem viderint ex eo tempore quo cepissent divino cultui deservire; camibus et vino se semper abstinuerint». Addit ad hec quod biduana ac triduana inedia humolitate nascentes, acerrime comprimere et castigare sint soliti; multa quoque de cibo, de potu, de accubitu. uibus moribus divinam ingenii ubertatem facile crediderim contigisse.
Abbreviated transcription (Latin):
re yirorum illustrami ymagines.
excidamus. Nusquam om̃mo me¬
lais: nusqm liberius : Quã in solita¬
dine posse tractari. etpertus hoc sal¬
tem loquor. entio q uor anmo sti¬
mulos : quas alas migenio: quoa
illa operi uacuũ tempua accomno¬
dat. Que omĩa preter illa ubi q̃rã
nescio.acaitatem uero sen ui¬
cationem dici mauis litterarum
atq actum fontemeẽ. si michi
forte non credis .aristotli erede
qui primo methaphysice sue lib̾ro
circa egiptum constitutas marhe¬
mathetas artes aitgrationem asse¬
iens: ꝙ ibi gens sacerdotum uacate
dunissa est. Suod nec plato ip̃c tacu¬
erat de eisdem loquena inthuneo
qd̾ sacerdociis prediti separatim a
cetero populo manent. ne cogita¬
tiorie aliqua profana casatas pollu¬
atur: De quoꝵ uita ut unus e sater¬
mũdi negociis curisq post pofitis
semꝑ in fempo suernit. et rerum
natircas.cansasq at tationes syder
contemplati sunt. nũ quam mu¬
lieribus se conmiscuerint: nũmͣ

Expanded text:
re virorum illustrium imagines re virorum illustrium imagines excidamus, nusquam omnino melius, nusquamque liberius quam in solitudine posse tractari? Expertus hoc saltem loquor. Sentio quos animo stimulos, quas alas ingenio, quod illa operi vacuum tempus accomodat, que omnia preter illam ubi queram nescio. Vacuitatem vero seu vacationem dici mavis literarum atque artium fontem esse, si michi forte non credis, Aristotili crede, qui, primo Methaphisice sue libro, circa Egiptum constitutas mathematicas artes ait, rationem asserens, quod ibi gens sacerdotum vacare dimissa est. Quod nec Plato ipse tacuerat, de eisdem loquens in Timeo, quod «sacerdotiis prediti separatim a cetero populo manent, ne contagione aliqua prophana castitas polluatur». De quorum vita, ut unus e sacermundi negotiis curisque postpositis, semper in templo fuerint et rerum naturas causasque ac rationes siderum contemplati sint; nunquam mulieribus se commiscuerint, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
stio inter eos maneat. Anud nos
om̃ nulla de diis est queltio. Nec
uero mirari usq satis possum uiro
in ceteris om̃ib tam ꝑfectos in so¬
lis suꝑsţicionib tam deliros. et qĩ
uelocissimos cursores euntes m
diuisum et ante oculos metam po¬
sitam non itdentes ut quoꝵ ꝑm
ertater minor. misereor cecit̾atẽ
Bane si talium gerum primis au¬
tor⁊ honor aliquis debetir quẽ¬
deberi magnũ modo humanũ mo¬
destimaqr ñon inficior. quid non
literarsum artimmq nobilium re¬
pertorib debeatur qui non uomere
fulcis. non telam lateri. nõ fidiũ
tmuitu artib: non oleum aut
turisaos sonos quasq delicias: sed
feliciora quedam in strumenta ad
cibum et ornatum cultñq et medelã
animi peperere. Enim uero id debi¬
tum ubi queso potissimu ꝑsoluant.
aut quis est qui dubitet hoe ip̃m lit¬
terarum negocium quo uel nr̃m:
uel alienũ consecremis nomen: quo
iulto ꝑhemnus ꝙ ere. uel marnio¬

Expanded text:
stio inter eos maneat; apud nos stio inter eos maneat; apud nos enim nulla de diis est questio, nec vero mirari unquam satis possum, viros in ceteris omnibus tam perfectos in solis superstitionibus tam deliros, et quasi velocissimos cursores euntes in diversum et ante oculos metam positam non videntes, ut, quorum pernicitatem miror, miserear cecitatem. Sane si talium rerum primis auctoribus honor aliquis debetur, quedeberi magnum modo humanum modestumque non inficior, quid non literarum artiumque nobilium repertoribus debeatur, qui non vomerem sulcis, non telam lateri, non fidium tinnitum auribus, non oleum aut turi suos sonos suasque delitias, sed feliciora quedam instrumenta ad cibum et ornatum cultumque et medelam animi peperere? Enimvero id debitum ubi queso potissimum persolvatur? aut quis est qui dubitet, hoc ipsum literarum negotium, quo vel nostrum vel alienum consecremus nomen, quo multo perennius quam ere vel marmo
Abbreviated transcription (Latin):
memoriat de humano genere
bene meritorum inconsulta gra
contenta. usq ad sacrilegas pro¬
cessit ineptias. hinc apxolliem
cifhara. hmc cundem ip̃m. atqr
esculapiũ meditina. uaiurn
liberũq et cererem agricultura
uolcnm faorica. deꝗs ftd̾it: hinc e¬
giptus ostrim. Athene dic̃o urhs
imneruam coluere. ꝙ ille limi. he
oler usum. arteraq lamsicii re¬
perisse fertur. Longum est siug¬
ula prosequi. quodꝰ apnia ueteres
huiusmnooiuam tatu nullus est
moaus. Quas palam dampnare
non ausus ille pꝯetarum maxi¬
mus atq cantissimus: ut qui uõ
paratum forte supplicium uereba¬
tur. latenter utiq nec mumis e¬
leganter irridere non metuit :
qn quidem anmas eoꝵ iuẽtas.
qui uitam excoluere partes. quoꝵ
noninia ualgus mendax. ⁊ õmimi
fons errorum in celum. celi dño
mesiguante locanerat apud ĩfecos
ponit. nouinatim inisup ip̃m me¬
dicine repertorem om̃ipotentis
dei fulmine detractu. ad stigas
ariclas cauit. Uerum hec que¬

Expanded text:
memoriam de humano genere benemeritorum inconsulta gratnoribus non contenta, usque ad sacrilegas processit ineptias. Hinc Apollinem cithara; hinc eundem ipsum atque Esculapium medicina, Saturnum Liberumque et Cererem agricultura, Vulcanum fabrica deos fecit; hinc Egiptus Osirim, Athene docta urbs Minervam coluere, quod ille lini, hec olei usum artemque lanificii repperisse fertur. Longum est singula prosequi, quod apud veteres huiuscemodi vanitatum nullus est modus; quas palam damnare non ausus ille poetarum maximus atque cautissimus, ut qui vero paratum forte supplicium verebatur, latenter utique nec minus eleganter irridere non metuit, quandoquidem animas eorum, inventas qui vitam excoluere per artes, quorum nomina vulgus mendax et omnium fons errorum in celum celi domino indignante locaverat, apud inferos ponit. Nominatim insuper ipsum medicine repertorem omnipotentis dei fulmine detractum ad stygias undas canit. Verum hec que
Abbreviated transcription (Latin):
ueste hunnu sam saluare desçen¬
derat. multis licet et magnis de
mibe carma miraculoꝵ fulgori¬
bus coruscantem: ausu sacpile¬
gio. et consensu nefario crucificit.
Ea quãuis impietas sibi pestilns
mũdo utilis foret.dum in cruce
actum: quasi de loco altiori adoran¬
dum gentibus demonstranit. pro

Expanded text:
veste humili eam salvare descenveste humili eam salvare descenderat, multis licet et magnis de nube carnis miraculorum fulgoribus coruscantem, ausu sacrilego et consensu nefario crucifixit. Ea quamvis impietas, sibi pestilens, mundo utilis foret, dum in crucem actum quasi de loco altiore adorandum gentibus demonstravit. No
Abbreviated transcription (Latin):
quãtum in ea fuit et Cristum et Xp̃i
nomen expresẜat. altera Cristi ⁊ no¬
men et uicariu celebri uenentioe
substulerit. millum sane locum cli¬
osiorem illi quam Bethleem fuisse
coniecto. Tacusse autem nomen
illud hominem .s. in dectum: naliua
tamen in genii callididate uer futu.
ne muis aptas odiofu cansas expri¬
mere uiderctur. hactemis gralum
michi. et lectori non ingratũ puto.
diuerticulum ꝑ rebuerh ¶ Rep¬
uertamur. Ego itqq
mie notam: populis atq princi¬
pibus nr̃is in cusserim. qui tot ĩ¬
utilib. ĩmo daninosis et impiis
curis mipliciti honestam hant ⁊¬
debitam precipuamq curam pa¬
trie negłigunt: patrie in quã ene
eterne. nostreq Iherusalem: non
uhius que in terri. s que fursuz
est in celis inrĩsnr̃e. unde minc
exulamus. cuius ymaginem hec
importat que si ꝑ se ip̃am extanc¬
tur. nec patria ẽst nr̃a et meritu
cassur passa. et graniore odio di¬
gna est. quippe que deum quisb

Expanded text:
quantum in ea fuit, et Cristum et Cristi quantum in ea fuit, et Cristum et Cristi nomen oppresserit; altera Cristi et nomen et vicarium celebri veneratione sustulerit. Nullum sane locum odiosiorem illi quam Bethleem fuisse coniecto; tacuisse autem nomen illud, hominem licet indoctum, nativa tamen ingenii calliditate versutum, ne nimis apertas odiorum causas exprimere videretur. Hactenus gratum michi et lectori non ingratum puto diverticulum prebuerim; teertamur. Ego itaquemie notam populis atque principibus nostris / miserim, qui tot inutilibus, ymmo dampnosis et impiis curis impliciti honestam hanc et debitam precipuamqtrie negligunt: patrie, inquam, eterne nostreque Ierusalem, non huius que in terris, sed que sursum est in celis, matris nostre, unde nunc exulamus, cuius imaginem hec importat. Que si per se ipsam extimetur, nec patria est nostra, et meritum casum passa et graviore odio digna est, quippe que Deum suum, qui sub
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatu: et totuis obsdic libi¬
dinis mpentorem. illud ãn tãgit.
unde uel amor Ihero solime ues In¬
thiochie odi. Sed inducor ut su¬
spicer cautatem ubi aduersariu.
eius Cristu: aduersarm plane
quauis forte de ip̃o propter maie¬
statem et głam nomis ema pala
obloqui non aucleret. tot contu¬
melias. tot flagella tani crudelẽ
morteni ꝑtulisse memmerat .⁊ gau¬
debat amasse illu quasi locum odii
sui in Cristum ĩuidie q participeni
et si amorem quem ferino ĩcorde
pepererat: Cristi mors: eiusde re¬
surrectio extixisse debuerat. Se
illam honio nsen satus et ipius ⁊
cecua regnandi cupidine nõ uideb¬
at. Anthiochiam uero oclisse. ꝙ
illic primo cognomien Cristianta¬
tis gcortum esset. quod apłoꝵ actꝰ
inlicant. et Pdetrua apły cristi a¬
miccia. et custiane dux et signifer
cohortis. illic primam pontifici cathe¬
dram conscendisset. quasi harũ alt̾a

Expanded text:
voluptatum et totius obscene libivoluptatum et totius obscene libidinis incentorem. Illud animum tangit unde vel amor Ierosolime vel Antiochie odium. Sed inducor ut suspicer, civitatem ubi adversarium eius Cristum — adversarium plane, quamvis forte de ipso propter maiestatem et gloriam nominis eius palam obloqui non auderet — tot contumelias, tot flagella, tam crudelem mortem pertulisse meminerat et gaudebat, amasse illum, quasi locum odii sui in Cristum invidieque participem; etsi amorem quem ferino in corde pepererat Cristi mors, eiusdem resurrectio extinxisse debuerit; sed illam homo insensatus et impius et cecus regnandi cupidine non videbat. Antiochiam vero odisse, quod illic primo cognomen Cristianitatis exortum esset, quod Apostolorum actus indicant, et Petrus apostolus, Cristi amicus et cristiane dux ac signifer cohortis, illic primam pontificii cathedram conscendisset, quasi harum altera,
Abbreviated transcription (Latin):
infex in media gentia sue sumo
cultu ac reuerentia prorsus ĩcligna.
cum tamen hen dolor: Cristi fummu¬
lus irreuerenter ab hoste possessꝰ
non sine gramꝑiculo et infam
sensitatio ne tributi. raro furtĩ
a fidelibd adeatur. Rirosum uõ
qui a miri est si nephandde suꝑ¬
stitionis artifex: suã axtibuã
nfestam almani yrbemi asper¬
sam sacro sanguine martyr.E
minentusimamq arcem creligi¬
oms ac ficde i oderit. pre cipue
metuena potissimũ ueriato dag¬
mati suo posse uerisimiliber excĩ¬
dium prouerie. smuilid reco¬
lena tot inde riunas et graues
casus. diuersis iam temporim
persis. Medis. Egipais. et Chal¬
dera. ac inporio sus Atabib
peruenire. iustum pene oanan
sibi conflauerant metus et do¬
lor. Miror magis si non Niliacas
solitudines osio habiut: in quid
audierat Inthonos atq aacha¬
pios tot siratula. tõt ulctates.
solo Cristi nomme ꝑegisse. Net du¬
bito. et illas oclisse euꝰ magistru

Expanded text:
nifex in medio gentis sue, summo nifex in medio gentis sue, summo cultu ac reverentia prorsus indigna, cum tamen, heu dolor, Cristi tumulus irriverenter ab hoste possessus, non sine gravi periculo et infami pensitatione tributi raro furtim a fidelibus adeatur. Rursum vero quid miri est, si nefande superstitionis artifex suis artibus infestam almam urbem aspersam sacro sanguine martirum eminentissimamque arcem religionis ac fidei oderit, precipue metuens unde potissimum venenato dogmati suo posse verisimiliter excidium provenire, simul id recolens, tot inde ruinas et graves casus diversis iam temporibus Persis, Medis, Egiptus et Caldeis ac maioribus suis Arabibus provenisse? iustum pene odium sibi conflaverant metus et dolor. Miror magis, si non et Niliacas solitudines odio habuit, in quibus audierat Antonios atque Macharios tot miracula, tot virtutes solo Cristi nomine peregisse; nec dubito et illas odisse eum, magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimi hominu¬
in thalamo. fortiores
ores: ora uirilia muberibus aĩs
dehonestant. ad noctarna bella
promptissimi. ibelles ad peli¬
qua. et ad nil oliudammosi ꝙ
ad luxurie stuclium. Uirtutisq
odurin. quos imritari nequut.
quosq uel uenerari: uel sintari
salteni taciti debuerant:msectan¬
tur ac spermint. Nihil a̾ ĩsolii
est si uirtutis exempla: uirtutis
hostib sunt molesta. Qut si Ala¬
chonieti fantores ut in multis m
hec quoq secum sentiunt. Ille qͥdẽ
ut scͥriptam teneo Mecham ex
orbibus ac Iherosolimam dene¬
dicens: Romani et anthiochioni
ma ledixit. Et qm̃i iunat ipieta¬
tuta suaꝵ cogiando causas que¬
rere. in hecha equidem et Ro¬
ma mhil est quo mouenr. Quid
eĩ nomi est si Necham urbem Me¬
chus et impurua homo dilerit.
profaniu om̃s impietatis habi¬
caculum. dignũq cõmaculati et
in cesti sui corporia hospicumi.
Ibi enĩ sceleratus et infamis p̃do
sepultus est: iupoꝵ cornoꝵq i¬
sceribus dignior. Et iacet ille cao¬

Expanded text:
latissimi hominumin thalamo leonibus ores, ora virilia muliebribus animis dehonestant; ad nocturna bella promptissimi, imbelles ad reliqua, et ad nil aliud animosi quam ad luxurie studium virtutisque odium, quos imitari nequeunt quosque vel venerari vel mirari saltem taciti debuerant insectantur ac spernunt. Nichil autem insoliti est si virtutis exempla virtutis hostibus sunt molesta, aut si Maometi fautores, ut in multis, in hoc quoque secum sentiunt. Ille quidem, ut scriptum teneo, Mecham ex urbibus ac Ierosolimam benedicens, Romam et Antiochiam maledixit. Et quoniam iuvat impietatum suarum cogitando causas querere, in Mecha equidem et Roma nichil est quo movear. Quid enim novi est, si Mecham urbem mechus et impurus homo dilexit, profanum omnis impietatis habitaculum dignumque commaculati et incesti sui corporis hospitium? Ibi enim sceleratus et infamis predo sepultus est, luporum corvorumque visceribus dignior; et iacet ille car
Abbreviated transcription (Latin):
iuste egerit. s ꝯmimi uim. et acri¬
monami ill miror ac necessaxia
temporib nr̃is dico. Quam fatie
enim fidelis effectus: Cristo suu
restitueret. a quo se sp̃m accepis¬
se. et et̾uam głam accepturulm
rederet : qui illua aduterii pre¬
ciuz donauent concnbine. An si
T̃esar Auguibis. Si uterq Scipro
afrricanus. S⁊ magnus õmpe¬
ius yt mille alios faceam: enis¬
dem xp̃iane ficie sacris miciati.
et in aadem urbe reniui scepent
pati possent: aut primus in hist¬
pania: quam multisance seculs
Auctuaritem: no minis sui iudie¬
stare composuit. Aut secundi
in affaica: quam lributaniami
alter fecit. alter euert . Aut
tertius sub archo et per orien¬
tem. ubi tot colla regu uincu¬
us muexuit: Cristi si nomen
esse conceptui. Si enĩ pro cerre¬
na patriaUere fidei ruce caren¬
tea tanta sunt ansi: quod nõ
ansuros Cristo duce feliciter coe¬
diclerim ꝑro eterna¬

Expanded text:
iuste egerit, sed animi vim et acriiuste egerit, sed animi vim et acrimoniam illam miror ac necessariam temporibus nostris dico. Quam facile enim fidelis effectus Cristo suum restitueret, a quo se spiritum accepisse et eternam gloriam accepturum crederet, qui illud adulterii precium donaverit concubine! An si Cesar Augustus, si uterque Scipio Africanus, si magnus Pompeius, ut mille alios taceam, eiusdem cristiane fidei sacris initiati et in eadem urbe reviviscerent, pati possent, aut primus in Hispania, quam multis ante seculis fluctuantem nominis sui maiestate composuit, aut secundus in Africa, quam tributariam alter fecit, alter evertit, aut tertius sub artho et per orientem, ubi tot colla regum vinculis innexuit, Cristi sui nomen esse contemptui? Si enim pro terrena patria, vere fidei luce carentes, tanta sunt ausi, quid non ausuros Cristo duce feliciter crediderim pro eterna
Abbreviated transcription (Latin):
głe detrahere. talibusq menclaçii
suum os inquinare audeat. On&̾
prorsus indignos: quib tãto celi
feruore tami nullis omnino meri¬
tis sit consultiu. O uero gratm¬
ta der dona. dic emi ꝙ to ef estu
doloris. et feruore amini iapior.
et auclax dolor: et inclignatio lo¬
quaxest. et opmia maferia que¬
si hodie Iuliꝰ ratiotu
Cesar ab in fe regũ¬
aret. antniu illum potentianq
referens:. et Rome. hoc est an pa¬
tria sua uiuens ut hant dubie fa¬
ceret. Cristi nomen agnosceret. di¬
utius ne prissurum crecͥmius. ꝙ
egiptius latro: et pelissiati tam
mollia turba canopi: ut ait ille:
non dicami ¶hero solima et Incle¬
tmi et Syriam: s ip̃am Egiptu
atq. Ilexandriam possident. du
menuass olim se non tyranno
mpio: s Iegilinueo quidem regi
regnmm suiral et coniugem et
uita in abstulisse. terrasq illas ut
Eleopatre dono daret: suo perica¬
lo donisse. non quero quam iel

Expanded text:
glorie detrahere, talibusque mendaciis glorie detrahere, talibusque mendaciis suum os inquinare audeat! O nos prorsus indignos, quibus tanto celi favore tam nullis omnino meritis sit consultum! O vere gratuita Dei dona! Dic enim — quando et estu doloris et fervore animi rapior, et audax dolor, et indignatio loquax est, et opima materia quesi hodie Iulius Cesar ab infearet, animum illum potentiamque suam referens, et Rome, hoc est in patria sua vivens, ut hauddubie faceret, Cristi nomen agnosceret, diutius ne passurum credimus, quod egiptius latro «et Pelusiaci tam mollis turba Canopi», ut ait ille, non dicam Ierosolimam et Iudeam et Syriam, sed ipsam Egiptum atque Alexandriam possideret, dum meminisset olim se, non tyranno impio sed legitimo quidem regi regnum simul et coniugem et vitam abstulisse, terrasque illas ut Cleopatre dono daret suo periculo domuisse? Non quero quam id
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ par exitus Ip̃a uenerabilis urb
Nicea. ubi apłicu fidei fundam̃tũ
ab illis ueri opifici totiam sadar
sembus tanta rationu compactu
calce atq uallatum est simul et to¬
ta Bithima. cius illa pars estab
hostibus sidei possidentur: ita regũ
ea nr̃is pͥrcipibus rer publice curs
est. sic aliena concup pisciinira. ut
quide facile iciprñ silentis aut
oblimone consoler. Tib quiqͥd¬
cam prodita arit deserta Iherusalẽ.
hoc nulus assidue recens m ocnlis
et in fronte gestamus. Hoc tegi dis¬
simalariq nullatemis põt. aliqua¬
quoque facilius danim sarcinam
fercmus̃ ꝙ pudoris. Ceterum hec
salutis̃ spes: hoc studu głe. sic cal¬
cantur sacra. membrisq languen¬
tibus ñrm caput impune miut ab
Egiptiaco cane discerpitur: et in¬
sultant peles impii sanctuario
tam est forsan occultius uinicãte
Et est in tot tam priblicia malia ꝯs¬
qran. qui uererum Romanorũ

Expanded text:
cipium par exitus, ipsa venerabilis urbs cipium par exitus, ipsa venerabilis urbs Nicea ubi apostolicum fidei fundamentum ab illis veri opificibus tot tam sacris senibus, tanta rationum calce compactum atque vallatum est, simul et tota Bithinia, cuius illa pars est, ab hostibus fidei possidentur. Ita regimur, ea nostris principibus reipublice cura est; sic aliena concupiscimus ut quidem facile meipsum silentio aut oblivione consoler; tibi quid dicam prodita ac deserta Ierusalem? Hoc vulnus assidue recens in oculis et in fronte gestamus, hoc tegi dissimularique nullatenus potest, aliquantoque facilius damni sarcinam ferimus quam pudoris. Ceterum hec salutis spes, hoc studium glorie; sic calcantur sacra membrisque languentibus nostrum caput impune nunc ab egiptiaco cane discerpitur, et insultant pedes impii sanctuario vel, ut dictum est, forsan occultius vindicante. Et est in tot tam publicis malis quisquam, qui veterum Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
unino emim imperio illi antiquo.
ut preclari testannur auctores. ini¬
mł ominu defuit insi moclicum O¬
mentta nobis heu prope omna
desurit. insimodicu oetidentis. Q¬
bum ti ꝑ se singulis: tum simĩ
msit auctocitas ad ficles: neminer
lam infidelem tamq hebentẽ pato
ẽẽ qui non sentiat. Quicquidiñ
om̃es hi dicunt et plus a pͥnꝰ Aug¬
ꝑ om̃eã iquit terrqrum pertes
quos homnies incolunt. satra cri¬
stiaria haditur. Dictum orene
s flebile nob̾. et qd̾ facile damm
cotius tumulu meciare. quantum
quid testimoniis singulorum intor
eccła stite ie legantur᷑ hystorie: ꝙ
ibi ante anuos nalle catholitotu
no mĩa presulunra se ptentrione
ultimo. Uel oriente. nel anstro. aq
roborandum uigilandumq sactũ
Cristi dognia coeuntiu occurrent.
ubi hodie: non dicom nullus E pi¬
scopus: sid ne Cristianus quider
uir in habiter. Et ut leuiora pre¬
terçam fileamq alias quib p pͥn¬

Expanded text:
mano enim imperio illi antiquo mano enim imperio illi antiquo et preclaro, testantur auctores, nichil omnium defuit nisi modicum orientis – nobis, heu, prope omnia desunt nisi modicum occidentis! Quibus, cum per se singulis, tum simul insit auctoritas ac fides, neminem tam infidelem tamque hebetem puto esse, qui non senciat. Quidquid tamen hii omnes dicunt et plus aliqu omnes» inquit «terrarum partes, quas homines incolunt, sacra cristiana traduntur». Dictum breve, sed flebile nobis, et quo facile damni totius cumulum metiare. Quanquam quid testimoniis singulorum nitor? Ecclesiastice relegantur historie. Quot ibi ante annos mille catholicorum nomina presulum a septentrione ultimo, vel oriente, vel austro ad roborandum vulgandumque sacrum Cristi dogma coeuntium occurrent, ubi hodie non dicam nullus epyscopus, sed ne cristianus quidem vir inhabitat! Et ut leviora preteream sileamque alias, quibus idem prin
Abbreviated transcription (Latin):
Litia. sauria. et in om̃n E gipto. et
Libia. et. Ponto: totoq ofiente pret̾
pancos Axrii sectatores ad Iouimꝰ¬
anum anguctum missa: ficieles A¬
thauasi testatur e pla. non famar
sequentia: s comꝑta referentis. et
nt ip̃e ait experiniẽnto sententiam
oĩus cognoscentis. et licteraꝵ pignꝰ
honmasimq notitiam habentis. Im
pluribus testib res eget Ambro sius
secando nocanionis dr̃u gentm̃ li¬
bro : et post enm Augustĩnus ip̃e ĩ
psalmo quinto et nonagesiio: En¬
stiane fider latio res. quam Romam
imperii fines ponũt: nec puemre po¬
taisse iugum popali ferro sepngnã¬
til. quo regnantis a ligno pueneat
files xp̃i. a si de uero muperio lo¬
qui eos constat non de istor quidd
iam non imperiuꝵ: s ymago q̃ciad
et nuiperii unbra est. Dtoia nr̃is
non hota insãmret Affrica. nõ sder¬
sis̃. non soytia. non Egiptus. nõ
Asia fere omins. nou demq qd̾ ẽ
grauius maxona pary ẜ incope Ro¬

Expanded text:
Licia, Isauria, et in omni Egipto et Licia, Isauria, et in omni Egipto et Lybia et Ponto totoque oriente, preter paucos Arrii sectatores, ad Iovianum Augustum missa fidelis Athanasii testatur epystola, non famam sequentis sed comperta referentis et, ut ipse ait, experimento sententiam omnium cognoscentis, et literarum pignus hominumque notitiam habentis. Sin forte pluribus testibus res eget, Ambrosius secundo Vocationis omnium gentium libro, et post eum Augustinus ipse in Psalmo quinto et nonagesimo cristiane fidei latiores quam Romani imperii fines ponunt, nec pervenire potuisse iugum populi ferro regnantis, quo regnantis a ligno pervenerit fides Cristi. Id si de vero imperio loqui eos constat, non de isto, quod iam non imperium sed imago quedam et imperii umbra est, utinam nostris non tanta insaniret Affrica, non Persis non Siria non Egiptus, non Asia fere omnis, non denique, quod est gravius, maxima pars Europe. Ro
Abbreviated transcription (Latin):
et exultat. qd sua etate Asia tota
ia in crederet: Nunc heu ut a le¬
ua Thanar̃ usq aql dextera pil
ripam: per Eoi littoris amplis¬
simos flexus amhiendo ꝑuemas.
et quicquid illos lõge discantes mũ¬
di terminos. nostriqr maris equor
interiacet. siue terrarum siue ho¬
minũ excutias: quãnus adhuc forte
aliquis ibi sit qui ẽ risti nomen ĩore
habeat: qui tñ ueram Cristi fidem
habeat in corde: insi ex eodẽ guẽ ꝯ
peregrinatione: merde. uł carcere te¬
nea̾itur: millus ut arbitror est ibi
Seaut notissime ueritati quartus
mint eliam testis accedat: Certe ĩ
hanc ueram ⁊̃ risti religione siatẽ¬
poribus concordasse om̃es eccłas.
non solum in pispama. et Britãma
ut incipiamius ꝗd ulitinisd noc non
Gallus. Italia. Carclimia. Cipro. Cre¬
ta. et salmatisconstitutas: sed in
Capadoçia enam et smsia. et Macedo¬
ma: et uniuersa simul Helladia. In¬
sliꝑ et uniu̾sa affrica Panphilia

Expanded text:
et exultat quod sua etate Asia tota et exultat quod sua etate Asia tota iam crederet? Nunc, heu, ut a leva Tanais usque ad dexteram Nili ripam per Eoi litoris amplissimos flexus ambiendo pervenias, et quicquid illos longe distantes mundi terminos nostrique maris equor interiacet sive terrarum sive hominum excutias, quamvis adhuc forte aliquis ibi sit qui Cristi nomen in ore habeat, qui tamen veram Cristi fidem habeat in corde nisi ex eodem genere, qui peregrinatione merce vel carcere teneantur, nullus ut arbitror est ibi. Sed ut notissime veritati quartus nunc etiam testis accedat, certe in hanc veram Cristi religionem suis temporibus concordasse omnes ecclesias, non solum in Hispania et Britannia, ut incipiamus ab ultimis, nec non Galliis, Italia, Sardinia, Cypro, Creta et Dalmatiis constitutas, sed in Cappadotia etiam, in Misia et Macedonia, et universa simul Helladia; insuper et universa Africa, Pamphilia,
Abbreviated transcription (Latin):
Am de regibaliis fides
aic terranꝰ dominis. ca¬
deq pontificibus tholita¬
gata sunt omña. Et hic
quidem Europe status: piget hur
longius proficisci: s atting̾encda st̾
uusneras. quanqua procul a capite.
et uitalib membris. situ tñ et lon¬
sibi diffiçelem dicit. ꝙ ecterns.U
gilii facilem: qd̾ suis hoc est latmis
licteris scriptus est. At qui nunt
aftricam metire : eba Nili aluleo:
aqͥ talanticum ꝯcceamim uolucri me¬
ditatione per anibula. Iuto nullũ
ibi reperies: qui litteras nr̃as no¬
rit: ut diligat. nsi pegriuu ꝯ for¬
te. uł mercator. uł captumꝰ sit. Ie¬
rominus ad Euanarum scribens.
post G̃allias atqz Britãnias pioum¬
cias nostri orbis. A ffricam et Per¬
sicdem. et orientem. et Indiam.
omemq barbarie unum Cristu
adora confromat. unam ẜuare
regulam lieritatis. ¶qͥ quã ueru
hodie sit: ne dici quidem expedit
Se d ut recentius testimomu
nr̃i dedecoris atfingam. Nonne
Grego rius quodam loco gratulatͣ

Expanded text:
am de regibus aliis ac terrarum dominis deque pontificibus nostgata sunt omnia. Et hic quidem Europe status – piget hic longius proficisci, sed attingenda sunt vulnera, que quamquam procul a capite et vitalibus sunt membris sita, tamenetsi lonsibi difficilem dicit, quod externis, Virgilii facilem, quod suis, hoc est Latinis, litteris scriptus est. Atqui nunc Affricam metire et a Nili alveo ad Attalanticum Occeanum volucri meditacione perambula, puto nullum ibi reperies, qui litteras nostras novit aut diligat, nisi peregrinus forte vel mercator vel captivus sit. Jeronimus ad Evandrum scribens post Gallias atque Britanias provincias nostri orbis Affricam et Persidem et orieomnemque barbariem unum Cristum adorare confirmat, unam servare regulam veritatis. Id quam verum hodie sit, ne dici quidem expedit. Sed ut recentius testimonium nostri dedecoris attingam, nonne Gregorius quodam loco gratulatur
Abbreviated transcription (Latin):
gis importunenimin. et audac¬
ter hes locutus uidear inter illos
quib libertas qmmmi. temeritas
et lidertas: furor et admonitio
omnis ĩuiria est. utrumq rea as¬
cepta erit. Ego hia uerbis. ⁊ digs¬
sione hac: leuatus graui et mo¬
lesto faite que relaꝵi. ad suscepte
narratioma iter alagrior redeo.

Expanded text:
gis ne importune nimium et audacgis ne importune nimium et audacter hec locutus videar inter illos, quibus libertas animi temeritas, et veritas furor, et admonitio omnis iniuria est. Utcunque res accepta erit, ego his verbis et digressione hac levatus gravi et molesto fasce querelarum, ad suscepte narrationis iter alacrior redeo.