comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uellet. si nucem fregisset. Etiam illa quae minuendi. aut augẽdi
causa add incredibilem admirationem efferunt᷑. Uelut tu crasse in
concione. Ita sibi ip̃m magnum uideri mẽmium ut in forum di¬
scedens. caput ad fornicem fabii dimitteret. Ex quogne̾ etiam
illud est. quod scipio apud numantiam cum stomacaret᷑ cum .c.
Metello dixisse dicitur: si quintum pareret mater eius asinum
fuisse parituram. Arguta etiam significatio est. cum parua re
et saepe uerbo res obscura et latens. illustratur: ut cum. C. fabriciͦ
p. cornelius homo ut existimatur auarus et furax. sed egregie for¬
tis. et bonus imꝑator. gratias ageret ꝙ se homo inunicus consu¬
lem fecisset. bello p̃sertim magno et graui. nihil est ꝙ mili grãs
agas inquit. si malui compilan. ꝗͣ uxenire. Ut asello africanus o¬
obucienti lustrum illud infelix: noli inquit mirari. Is enim qui

Expanded text:
vellet, si nucem fregisset." Etiam illa, quae minuendi aut augendi vellet, si nucem fregisset." Etiam illa, quae minuendi aut augendi causa ad incredibilem admirationem efferuntur; velut tu, Crasse, in contione: "ita sibi ipsum magnum videri Memmium, ut in forum descendens caput ad fornicem Fabianum demitteret"; ex quo genere etiam illud est, quod Scipio apud Numantiam, cum stomacharetur cum C. Metello, dixisse dicitur: "si quintum pareret mater eius, asinum fuisse parituram." Arguta etiam significatio est, cum parva re et saepe verbo res obscura et latens inlustratur; ut, cum C. Fabricio P. Cornelius, homo, ut existimabatur, avarus et furax, sed egregie fortis et bonus imperator, gratias ageret, quod se homo inimicus consulem fecisset, bello praesertim magno et gravi "nihil est, quod mihi gratias agas," inquit "si malui compilari quam venire"; ut Asello Africanus obicienti lustrum illud infelix, "noli" inquit "mirari; is enim, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut ille gallus olim testis in pisonem. cum innumerabilem magio p̃¬
fecto pecuniam dixisset datam: idq scaurus tenuitate magũ re¬
dargueret: erras inquit scaure. ego enim magium non conseruas¬
se dico: sed tanꝗͣ nudus nuces legeret. in uent̾rem abstulisse: ut il¬
lud. M. cicero senex. huius uiri optimi nr̃i familiaris pater. nr̃os
homines similes ẽẽ syrorum uaenalium: ut quisq optime graece
sciret ita ẽẽ nequissimum. Ualde autem ridentur etiam imagi¬
nes: quae fere in deformitatem aut in aliquod uicium corporis
ducunt: cum similitudinem turpions: ut meum illud in helmiũ
mantiam: iam ostenlam cuiusmõi sis:. cum ille. ostende que¬
so. demonstrauit digyto pictum gallum in Mariano scuto cym¬
brico sub nodis distortum eiecta lingua: buccis fiuentib: nsus
est cõmotus. Nihul tam mantiae simile uisum est. Ut cumte
stio paenario. m̃tum in dicendo distorquenti. tum ut diceret si qͥ

Expanded text:
ut ille Gallus olim testis in Pisonem, cum innumerabilem Magio praeut ille Gallus olim testis in Pisonem, cum innumerabilem Magio praefecto pecuniam dixisset datam idque Scaurus tenuitate Magi redargueret, "erras," inquit "Scaure; ego enim Magium non conservasse dico, sed tamquam nudus nuces legeret, in ventre abstulisse"; ut illud M. Cicero senex, huius viri optimi, nostri familiaris, pater, "nostros homines similis esse Syrorum venalium: ut quisque optime Graece sciret, ita esse nequissimum." Valde autem ridentur etiam imagines, quae fere in deformitatem aut in aliquod vitium corporis ducuntur cum similitudine turpioris: ut meum illud in Helvium Manciam "iam ostendam cuius modi sis," cum ille "ostende, qu; demonstravi digito pictum Gallum in Mariano scuto Cimbrico sub Novis distortum, eiecta lingua, buccis fluentibus; risus est commotus; nihil tam Manciae simile visum est; ut cum Tito Pinario mentum in dicendo intorquenti: "tum ut diceret, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
suus secundo dixisset libro. quando tandem galba de tridinio
tuo exibis: cum tu inquit de cubiculo alieno. A quo genere. ne
illud quidem plurimum distat glauci a metello: uillam in tibuͣ¬
te hẽs: cohortem in palatio. Ac uerborum quidem gnã quae es¬
sent faceta dixisse me puto. Rerum plura sunt. eaq magis ut di¬
xi ante ridentur in quib est narratio: res sane difficilis. Expͥmen¬
da enim sunt et ponenda ante oculos ea quae uideantur u̾issimi¬
lia: quod est proprium narrationis: et quae sint qđ tidiculi propri¬
um est. subturpia: cuius exemplum ut breuissimum sit. sane illud
quod ante posui crassi de memmio. Et ad hoc genus ascribamus
etiam narrationes apollogorum. Trahitur etiam aliquid ex histoia
ut cum Sex. titius. se cassandram ẽẽ diceret: multos inquit antõi¬
us possum tuos aiaces oileos nominare: E st etiam ex simibitu¬
dine: qua aut collationem hẽt: aut tanꝗͣ imaginem collationis.

Expanded text:
suos et dixisset Libo "quando tandem, Galba, de triclinio suos et dixisset Libo "quando tandem, Galba, de triclinio tuo exibis?" "cum tu" inquit "de cubiculo alieno." A quo genere ne illud quidem plurimum distat, quod Glaucia Metello "villam in Tiburti habes, cortem in Palatio." Ac verborum quidem genera, quae essent faceta, dixisse me puto; rerum plura sunt, eaque magis, ut dixi ante, ridentur; in quibus est narratio, res sane difficilis; exprimenda enim sunt et ponenda ante oculos ea, quae videantur et veri similia, quod est proprium narrationis, et quae sint, quod ridiculi proprium est, subturpia; cuius exemplum, ut brevissimum, sit sane illud, quod ante posui, Crassi de Memmio. Et ad hoc genus ascribamus etiam narrationes apologorum. Trahitur etiam aliquid ex historia, ut, cum Sex. Titius se Cassandram esse diceret, "multos" inquit Antonius "possum tuos Aiaces Oileos nominare." Est etiam ex similitudine, quae aut conlationem habet aut tamquam imaginem: conlationem,
Abbreviated transcription (Latin):
maior. corinthuis statuam pollicentib eo loco uhi aliorum ẽẽt ĩ¬
petatorum: turmales doxit displicere: Inuectunt. Qt ueuar
ut erassuo apud. M. perpetinam uidicem pro aculeone cumi
diceret. Aderat contra aculeonem gratidiano. l. helius lamia defor¬
mis ut nostis: qui cum interpellaret odiose. audiamus inquit pul¬
chellum puerum crassus. cum eẽt arrisum: non potuit mihi inquit
lamia formam ip̃e fingere: ingenium potui. Tum hic audiamus in¬
quit disertum. multo etiam arͦrisum est uachem̃tius. Sunt etiam
illa uenusta ut in grauib sententiis: sic in facetis: dixi enim dudũ
materiam aliam eẽ ioci aliam seu̾itatis. Generum aũt et ioconum
unam eẽ rationem. Ornant igitur in primis orationem uerba relat᷑
contrarie: quod idem genus est. saepe etiam facetum: ut Seruius il¬
legalba cum iudices. L. scribonio tribuno pl. ferret familiaris

Expanded text:
maior Corinthiis statuam pollicentibus eo loco, ubi aliorum essent immaior Corinthiis statuam pollicentibus eo loco, ubi aliorum essent imperatorum, turmalis dixit displicere. Invertuntur autem verba, ut, Crassus apud M. Perpernam iudicem pro Aculeone cum diceret, aderat contra Aculeonem Gratidiano L. Aelius Lamia, deformis, ut nostis; qui cum interpellaret odiose, "audiamus" inquit "pulchellum puerum" Crassus; cum esset arrisum, "non potui mihi" inquit Lamia "formam ipse fingere, ingenium potui"; tum hic "audiamus" inquit "disertum": multo etiam arrisum est vehementius. Sunt etiam illa venusta ut in gravibus sententiis, sic in facetiis— dixi enim dudum rationem aliam esse ioci, aliam severitatis, gravium autem et iocorum unam esse materiam—ornant igitur in primis orationem verba relata contrarie, quod idem genus saepe est etiam facetum, ut Servius ille Galba cum iudices L. Scribonio tribuno plebis ferret familiaris
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt maluginensem illum. M.Scipionem. eum ex centuria.
sua renunciaret acidinum consulem p̃coq dixisset dic de.L. mã¬
lio. uirum bonum inquit egregiumq ciuem eẽ arbitror. ridicule
etiam illud. L. portuis nasica. censori catoni: cum ille ex tui ani¬
mi sententia uxorem hẽs: non hercule inquit ex mei animi sen¬
tentia. haec aut frigida sunt: aut tum salsa. cum aliud est exp̾ta¬
tum. Natura enim nos ut ante dixi noster delectat error. Ex
quo cum quasi clecepti sumus. expectatione rei ridemus. In
uerbis etiam illa sunt: quæ aut ex ĩmirtata oratione dicuntur:
aut ex unius uerbi translatione: aut ex inuersione uerboruma
Ex ĩmutatione. ut olim rusca cum legem ferret annalem. dissu¬
asor. M. seruilius. dic mihi inquit. M. pinari. num si contra.
te dixero. mihi male dicturus ut caeteris fecisti: ut samentems
feceris ita metes inquit. Ex translatione aut̃. ut cum scipio ille

Expanded text:
aiunt Maluginensem illum M. Scipionem, cum ex centuria aiunt Maluginensem illum M. Scipionem, cum ex centuria sua renuntiaret Acidinum consulem praecoque dixisset "dic de L. Manlio": "virum bonum" inquit "egregiumque civem esse arbitror." Ridicule etiam illud L. Porcius Nasica censori Catoni; cum ille "ex tui animi sententia tu uxorem habes?" "Non hercule" inquit "ex mei animi sententia." Haec aut frigida sunt aut tum salsa, cum aliud est exspectatum. Natura enim nos, ut ante dixi, noster delectat error; ex quo, cum quasi decepti sumus exspectatione, ridemus. In verbis etiam illa sunt, quae aut ex immutata oratione ducuntur aut ex unius verbi translatione aut ex inversione verborum. Ex immutatione, ut olim Rusca cum legem ferret annalem, dissuasor M. Servilius "dic mihi," inquit "M. Pinari, num, si contra te dixero, mihi male dicturus es, ut ceteris fecisti?" "Ut sementem feceris, ita metes" inquit. Ex translatione autem, ut, cum Scipio ille
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ tactum xxx minis: In hoc genus coniiciuntur prouerbia ut
illud scipionis. cum asellus omnis prouincias stipendia merentẽ
pagrasse glotiaretur: agis asellum et caetera. Quare ca quoq quo¬
mam mutatis uerbis. non possunt retinere candem uenustate:
non in re sed in uerbis posita dicant᷑. Est etiam in uerbo positu
non insulsum genus. ex eo cum ad uerbum non ad sententiam
rem accipe uideare: ex quo uno gnẽ totus est tutor mimus uet
oppido ndiculus. sed ab eo amimis. tantum genus huius redicu¬
li insigni aliqua et notare notan uolo Ex au̾tem ex hoc genene
illud quod tu crasse nuper ei qui te rogasset. num tibi molestus
eẽt futurus. si add te bene ante lucem uenisset. tu uero inquesti mo¬
lestus non eris uidebis igitur te in quit suscitari. et tu certe negi¬
ras te molestum futurum. Ex eodem hoc uetus illud est. quodi

Expanded text:
esse tactum triginta minis? In hoc genus coniciuntur etiam proverbia, ut esse tactum triginta minis? In hoc genus coniciuntur etiam proverbia, ut illud Scipionis, cum Asellus omnis se provincias stipendia merentem peragrasse gloriaretur: "agas asellum" et cetera; qua re ea quoque, quoniam mutatis verbis non possunt retinere eandem venustatem, non in re, sed in verbis posita ducantur. Est etiam in verbo positum non insulsum genus ex eo, cum ad verbum, non ad sententiam rem accipere videare; ex quo uno genere totus est Tutor, mimus vetus, oppido ridiculus. Sed abeo a mimis; tantum genus huius ridiculi insigni aliqua et nota re notari volo; est autem ex hoc genere illud, quod tu, Crasse, nuper ei, qui te rogasset, num tibi molestus esset futurus, si ad te bene ante lucem venisset, "tu vero" inquisti "molestus non eris." "Iubebis igitur te" inquit "suscitari?" Et tu "certe negaram te molestum futurum." Ex eodem hoc vetus illud est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
le quid opus fuit de: ĩmouero inquit quid opus fuit te: aut eius¬
dem responsio illa. si tu et aduersus et auersus. impudicus es. Eti¬
am interp̃tatio nominis hẽt acumen. cum ad ridiculum conu̾tas
ꝗ̃ obrem ita quis uocetur. ut ego nuper Numium diuisorem. ut
neoptolemum ad troiam: sic illum in campo martio nom̃ inueĩs¬
se. Atq haec omnia uerbo continent᷑. Saepe eti am uersus facete
interponit᷑ uel ut est uel paululum ĩmutatus: aut aliqua pars uẽ¬
sus. ut satius scauro stomacanti: ex quo sunt nonnulli qui tuam
legem de cuutate natam crasse dicant. s: tacete. quid hoc damoĩs¬
quibus uec mater nec pater sit. tanta considentia estis: aufert is¬
tanc enim suꝑbiam. Nam in caelio sane etiam ad causam utile fu¬
it tum illum antoni cum illum a se pecuniam profectam diceret
testis. ut hẽret filium delicatiorem. abeunte iam illo. sentin senei

Expanded text:
le "quid opus fuit de?" "Immo vero" inquit "quid opus fuit te?" Aut eiusle "quid opus fuit de?" "Immo vero" inquit "quid opus fuit te?" Aut eiusdem responsio illa "si tu et adversus et aversus impudicus es." Etiam interpretatio nominis habet acumen, cum ad ridiculum convertas, quam ob rem ita quis vocetur; ut ego nuper Nummium divisorem, ut Neoptolemum ad Troiam, sic illum in campo Martio nomen invenisse; atque haec omnia verbo continentur. Saepe etiam versus facete interponitur, vel ut est vel paululum immutatus, aut aliqua pars versus, ut Stati a Scauro stomachante; ex quo sunt non nulli, qui tuam legem de civitate natam, Crasse, dicant: st, tacete, quid hoc clamQuibus nec mater nec pater, tanta confidentia? Auferte istam enim superbiam. Nam in Caelio sane etiam ad causam utile fuit tuum illud, Antoni, cum ille a se pecuniam profectam diceret testis et haberet filium delicatiorem, abeunte iam illo, sentin senem
Abbreviated transcription (Latin):
uidicatum duci uidet. ꝑcontatur ita quanti adlictus: mille nũ¬
mum. si addidisset tantum mõ ducas. licet ẽẽt illud genus ridi¬
culi p̃ter expectanonem. Si qui a addidit nihil addo. ducas: l
addclito altero ambiguo gnẽ ridiculi suit mihi quidem uidetur sal¬
sissimus. hoc tum estꝰ uenustissimum. cum in altercatione arripitur
ab aduersario uerbum ex eo ut catulo in philippum in eum ip̃m ali¬
quid qui lacessiuit infligitur. Sed cum plura sint ambigui geneã
de quibus est doctrina quaedam subtilior attendere. et aucupaiͣ
uerba oportebit: in quo ut ea quae sint frigidiora uitemus et eni
cauendum est ne arcessitum dictum putetur ꝓmulta tum acute di¬
cemus. Alterum genus est quod hẽt paruam uerbi ĩmutatione.
quod in littera positum graxci uocant. ut nobiliorem mobiliorem
Cato autem quoniam quidam dixisset eamus deambulatum. et il¬

Expanded text:
iudicatum duci videt: percontatur ita: "quanti addictus?" "Mille numiudicatum duci videt: percontatur ita: "quanti addictus?" "Mille nummum." Si addidisset tantummodo "ducas licet"; esset illud genus ridiculi praeter exspectationem; sed quia addidit "nihil addo, ducas licet"; addito ambiguo altero genere ridiculi, fuit, ut mihi quidem videtur, salsissimus. Hoc tum est venustum, cum in altercatione arripitur ab adversario verbum et ex eo, ut a Catulo in Philippum, in eum ipsum aliquid, qui lacessivit, infligitur. Sed cum plura sint ambigui genera, de quibus est doctrina quaedam subtilior, attendere et aucupari verba oportebit; in quo, ut ea, quae sint frigidiora, vitemus,—est enim cavendum, ne arcessitum dictum putetur—permulta tamen acute dicemus. Alterum genus est, quod habet parvam verbi immutationem, quod in littera positum Graeci vocant paronomasi/an, ut "Nobiliorem mobiliorem" Cato; aut, ut idem, cum cuidam dixisset "eamus deambulatum" et il
Abbreviated transcription (Latin):
luderet. et idem signa sacra noctu frangere putaretur. grrgillẽ
qi cum in campumꝰ non uenisse requiterent excusauit᷑ uespa
terentus. ꝙ eum bracchium fregisse diceret: ut illud africani qđ
est apud lucilium. quid decius maculam. an confixum uis facere
inquit. ut cius amicus crasse granius non cẽ sextantis. Et si qua¬
ritis is qui appellatur dicax hoc gnẽ inaxime excellit. sed risus
mouent alia maiores. Ambiguum per se ip̃m probatur id qui¬
dem. ut ante dixi. uel maxime. ingeniosi enim udet̾ uim uerbi
in aliud atq caeteri accipiant possẽ ducere: sed admirationemi
magis ꝗͣ risum mouet. nisi si quando incidit. in aliud quoq genꝰ
nidiculi. quae genera percurram equidem. Sed scitis ẽẽ not̾issi¬
mum nidiculi genus: cum aliud expectamus. aliud dicitur. hic no¬
bismetipĩs nr̃ error risum mouet:q si admixtum est etiam ambi¬
ꝯuum fit salsius. ut apud neuium uidetur eẽ misericors ille qui

Expanded text:
luderet et idem signa sacra noctu frangere putaretur gregalesque luderet et idem signa sacra noctu frangere putaretur gregalesque eum, cum in campum non venisset, requirerent, excusavit Vespa Terentius, quod eum bracchium fregisse diceret; ut illud Africani, quod est apud Lucilium Quid Decius? Nuculam an confixum vis facere? inquit: ut tuus amicus, Crasse, Granius, "non esse sextantis." Et si quaeritis, is, qui appellatur dicax, hoc genere maxime excellet; sed risum movent alia maiorem. Ambiguum per se ipsum probatur id quidem, ut ante dixi, vel maxime; ingeniosi enim videtur vim verbi in aliud, atque ceteri accipiant, posse ducere; sed admirationem magis quam risum movet, nisi si quando incidit in aliud quoque genus ridiculi, quae genera percurram equidem. Sed scitis esse notissimum ridiculi genus, cum aliud exspectamus, aliud dicitur: hic nobismet ipsis noster error risum movet: quod si admixtum est etiam ambiguum, fit salsius; ut apud Novium videtur esse misericors ille, qui
Abbreviated transcription (Latin):
me inouet. non est nr̃m. morosum. suꝑstitiosum. suspiciosum
gliosum. stultum. naturae ridentur ip̃e quas ꝑsonas agitare
solemus non sustinere. Alterumgenus est unitationis admo¬
dum rdiculum: sed nobis licet tantum furtim: si quando. et
cursim alterum minime est liberale. Tertium oris deprauatio
non digna nobis. Quartum oscoenitatis. non solum non for
digna. Sed uix conuiuo liberorum. Detractis igitur tot re¬
bus ex hoc oratorio ioco: facetiae reliquae sunt: quae aut in re
ut ante diuisi positae uidentur ẽẽ aut in uerbo. Nam quod
quibuscunq uerbis dix̾is facetum tamen est. re continetur.
Qđ mutatis uerbis salem amittit: in uerbis hẽt leporem omẽ
Ambigua sunt in primis acuta atq in uerbo posita. non in re.
sed nonꝰ saepe magnum tisum mouent: magis ut belle. et litta¬
te dicta laudantur: ut in illum titium. qui cum studiose pila

Expanded text:
me movet, non est nostrum: morosum, superstitiosum, suspiciosum, me movet, non est nostrum: morosum, superstitiosum, suspiciosum, gloriosum, stultum: naturae ridentur ipsae, quas personas agitare solemus, non sustinere. Alterum genus est in imitatione admodum ridiculum, sed nobis furtim tantum uti licet, si quando, et cursim; aliter enim minime est liberale; tertium, oris depravatio, non digna nobis; quartum, obscenitas, non solum non foro digna, sed vix convivio liberorum. Detractis igitur tot rebus ex hoc oratorio loco facetiae reliquae sunt, quae aut in re, ut ante divisi, positae videntur esse aut in verbo; nam quod, quibuscumque verbis dixeris, facetum tamen est, re continetur; quod mutatis verbis salem amittit, in verbis habet omnem leporem. Ambigua sunt in primis acuta atque in verbo posita, non in re; sed non saepe magnum risum movent; magis ut belle, ut litterate dicta laudantur; ut in illum Titium, qui cum studiose pila
Abbreviated transcription (Latin):
minale olentem: uideo me a te circumueniri. subridicule philł¬
pus. At utrunq genus continet uerbi ad lr̃am ĩmutati similitu¬
do. Ex ambiguo dicta uel argutissima putant:. sed non semper
in ioco. scepe et̾iam in grauitate uersant̾. Africano illi maiori:
coronam sibi in conuiuio ad caput accõmodanti. cum ea sxpiꝰ
rumperetur.p. lucinius uarus. noli mirati inquit si non conueit.
caput enim magnum est. laudabile et honestum. At ex eodẽ
gnẽ est caluus. satis est quod dicit. parum ne multa: Nullum
genus est ioci quo non ex eodem seuera et grauia sumant ce
qͦ hoc etiam animaduertendum non ẽẽ omnia ridicula face¬
ta. Quid enim põt tam ridiculum ꝗͣ sãnio est: Sed ore uultu
imitandis morib. uoce deniq corpore ridetur ip̃o. Salsum
hunc possum dicere. Atq ita non ut eiusmõi oratorem ẽẽ ueli
sed ut muum. Quare primum genus hoc. qđ risum uel mari¬

Expanded text:
in male olentem "video me a te circumveniri" subridicule Philiin male olentem "video me a te circumveniri" subridicule Philippus; at utrumque genus continet verbi ad litteram immutati similitudo. Ex ambiguo dicta vel argutissima putantur, sed non semper in ioco, saepe etiam in gravitate versantur. Africano illi superiori coronam sibi in convivio ad caput accommodanti, cum ea saepius rumperetur, P. Licinius Varus "noli mirari," inquit "si non convenit, caput enim magnum est": et laudabile et honestum; at ex eodem genere est "Calvo satis est, quod dicit parum." Ne multa: nullum genus est ioci, quo non ex eodem severa et gravia sumantur. Atque hoc etiam animadvertendum est, non esse omnia ridicula faceta. Quid enim potest esse tam ridiculum quam sannio est? Sed ore, vultu, imitandis moribus, voce, denique corpore ridetur ipso; salsum hunc possum dicere atque ita, non ut eius modi oratorem esse velim, sed ut mimum. Qua re primum genus hoc, quod risum vel maxi
Abbreviated transcription (Latin):
am graues sententias posse duci. tantum interest ꝙ grauitas hõe¬
stis in rebus seuere. iocus in turpiculis et quasi deformibus põi¬
tur. uelut usdem uerbis et laudare frugi seruum possimus: et si
est neꝙͣ iocari. Ridiculum est illud neronianum uetus in fura¬
ce seruo. solum ẽẽ cui domi nihil sit nec obsignatum. nec obclu¬
sum: qđ idem in bono seruo dici solet. sed hoc usdem etiam uerbis
uiter claudicanti ex uulnere obrem. p. accepto. et ob eam cãm uere¬
cundanti in publicum prodire: mater dixit: quin prodis mi spu¬
ri. ut quotienscunq gradum facias: totiens tibi tuarum uirtutũ
ueniat in m̃tem. p̃clarum et graue est qđ caluinio glaucia clau¬
ddicanti: ubi est uetus illud num claudicat: at hic dodicat. hoc
ridiculum est et utrunq ex eo qđ in claudicatione animadũti
potuit est dictum. Quid hoc neuio ignauius: seuere scipio. At

Expanded text:
am gravis sententias posse duci: tantum interest, quod gravitas honeam gravis sententias posse duci: tantum interest, quod gravitas honestis in rebus severisque, iocus in turpiculis et quasi deformibus ponitur, velut eisdem verbis et laudare frugi servum possimus et, si est nequam, iocari. Ridiculum est illud Neronianum vetus in furaci servo: solum esse, cui domi nihil sit nec obsignatum nec occlusum, quod idem in bono servo dici solet. Sed hoc eisdem verbis; ex eiter claudicanti ex vulnere ob rem publicam accepto et ob eam causam verecundanti in publicum prodire mater dixit "quin prodis, mi Spuri? quotienscumque gradum facies, totiens tibi tuarum virtutum niat in mentem," praeclarum et grave est: quod Calvino Glaucia claudicanti "ubi est vetus illud: num claudicat? at hic clodicat"! hoc ridiculum est; et utrumque ex eo, quod in claudicatione animadverti potuit, est ductum. "Quid hoc Navio ignavius?" severe Scipio; at
Abbreviated transcription (Latin):
et cana. Temporis igitur ratio. et ip̃ius dicacitatis moderatio et
tempantia. et raritas dictorum distinguet oratorem a scurra. Et
ꝙ nõs cum causa dicimus. non ut ridiculi uideamur: sed ut pro¬
ficiamus aliquid. Illi totum diem. et sine causa. Quid enim est
uargula assecutus: cum enim candiclatus. Aulus sempronius
cumꝰ. M. suo fr̃e complexus eẽt. puer abige muscas. nsum quaesi¬
uit: qui est mea sententia uel tenuissimus ingenii fiuctus. Tempꝰ
igitur dicendi piudentia et grauitate moderabimur. quaꝵ uti¬
nam artem aliquam hẽremus. Sed domina natura est.Nunc
exponamus gnã ip̃a sũmatim. quae risum maxime moueant. Haec
igitur sit prima partito. qd facete dicatur. id alias in re hẽre: ali¬
as in uerbo facetias. Maxime autem homines delectari. si quandoi
nsus coniuncte: re. uerboq moueat᷑. Sed hoc mem̃tote quoscun¬
q locos aitingam underidicula ducant: ex eisdem locis fere eti¬

Expanded text:
"et cena." Temporis igitur ratio et ipsius dicacitatis moderatio et "et cena." Temporis igitur ratio et ipsius dicacitatis moderatio et temperantia et raritas dictorum distinguent oratorem a scurra, et quod nos cum causa dicimus, non ut ridiculi videamur, sed ut proficiamus aliquid, illi totum diem et sine causa. Quid enim est Vargula adsecutus, cum eum candidatus A. Sempronius cum M. fratre suo complexus esset "puer, abige muscas"? Risum quaesivit, qui est mea sententia vel tenuissimus ingeni fructus. Tempus igitur dicendi prudentia et gravitate moderabimur; quarum utinam artem aliquam haberemus! Sed domina natura est. Nunc exponamus genera ipsa summatim, quae risum maxime moveant. Haec igitur sit prima partitio, quod facete dicatur, id alias in re habere, alias in verbo facetias; maxime autem homines delectari, si quando risus coniuncte re verboque moveatur. Sed hoc mementote, quoscumque locos attingam, unde ridicula ducantur, ex eisdem locis fere eti
Abbreviated transcription (Latin):
oratori dicacitas magnoꝑe fugienda est. Qui igitur distinguemus
a crasso a catulo. a cateris samiliarem ur̃m grãnium: aut uargulã
amicum meum. Non mehercule in m̃tem mihi quid uenit. St̃
enum dicaces. Granio quidem nemo dicacior. Hoc opinor pͥmũ
stis ꝓcessit. licet in quit rogare philippus. Tum quae sitor ꝓperans:
mõ breuiter: hic ille non accusabis. per pussillum rogabo ridicule: s
in iudicem conuersus. uisum est totum scurrile iudicium. Ergo ħ
quae cadere possunt in quos nolis. ꝗͣuis sint bella: sunt tam̃ ip̃o
gne̾ scurrilia: ut iste qui se uult dicacem. et me hercules est appius
ic lusco familiari meo. C. sextio. uni enim locum ẽẽ uideo. Esti
hoc scurtile: et qđ sine causa lacessiuit: et tamen id dixit quod in
omnis luscos conueniret. Ea quia meditata putant᷑ ẽẽ minus ri¬
dentur. Illud egregium sexti: et ex tempore: manus laua inqui

Expanded text:
oratori dicacitas magno opere fugienda est. Qui igitur distinguemus oratori dicacitas magno opere fugienda est. Qui igitur distinguemus a Crasso, a Catulo, a ceteris familiarem vestrum Granium aut Vargulam amicum meum? Non me hercule in mentem mihi quidem venit: sunt enim dicaces; Granio quidem nemo dicacior. Hoc, opinor, primstis processit. "Licet" inquit "rogare?" Philippus. Tum quaesitor properans "modo breviter." Hic ille "non accusabis: perpusillum rogabo." Ridicule. Sed in iudicem conversus; visum est totum scurrile ridiculum. Ergo haec, quae cadere possunt in quos nolis, quamvis sint bella, sunt tamen ipso genere scurrilia; ut iste, qui se vult dicacem et me hercule est, Appiusic lusco familiari meo, C. Sextio; "uni enim locum esse video." Est hoc scurrile, et quod sine causa lacessivit et tamen id dixit, quod in omnis luscos conveniret; ea, quia meditata putantur esse, minus ridentur: illud egregium Sexti et ex tempore "manus lava" inquit
Abbreviated transcription (Latin):
assero inquit. senium est te cum audio. Atq: ita est totum hoc ip̃o
gnẽ ridiculum ut cautissime tractandum sit. Minoꝵ est enim e
thologorum: Si nimia est imitatio sicut oscoenitas. orator subripi¬
at oportet imitationem: ut is qui audiet cogitet plura ꝗͣ uideat. p̃¬
stet idem ingenuitatem et ruborem suum uerboꝵ turpitudine.
rerum oscoenitate uitanda. Ergo duognã sunt eius ridiculi quod
in re positum est. qua sunt propria perpetuarum facetiarum in ꝗ¬
bus describuntꝰ hominum mores: et ita effingunt᷑ ut aut re narra¬
ta aliqua quales sunt intelligant: aut unitatione breuiter iniet
in aliquo insigni. ad irridendum uitio reꝑiantur. In dicto aut̃ n¬
diculum est. id quod uerbi aut sententia quodam acumine mo¬
uetur. Sed ut in illo suꝑiore gne̾ uel narrationis. uel imitationis
uitanda est minoꝵ ethologorum similitudo. sic in hoc scurrilis

Expanded text:
has sero, inquit; seniumst, quom audio." Atqui ita est totum hoc ipso has sero, inquit; seniumst, quom audio." Atqui ita est totum hoc ipso genere ridiculum, ut cautissime tractandum sit; mimorum est enim et ethologorum, si nimia est imitatio, sicut obscenitas. Orator surripiat oportet imitationem, ut is, qui audiet, cogitet plura quam videat; praestet idem ingenuitatem et ruborem suum verborum turpitudine et rerum obscenitate vitanda. Ergo haec duo genera sunt eius ridiculi, quod in re positum est, quae sunt propria perpetuarum facetiarum, in quibus describuntur hominum mores et ita effinguntur, ut aut re narrata aliqua quales sint intellegantur aut imitatione breviter iniecta in aliquo insigni ad inridendum vitio reperiantur. In dicto autem ridiculum est id, quod verbi aut sententiae quodam acumine movetur; sed ut in illo superiore genere vel narrationis vel imitationis vitanda est mimorum et ethologorum similitudo, sic in hoc scurrilis
Abbreviated transcription (Latin):
xatus salsa tota. attamen a te ip̃o ficta tota narratio. Addidisti
clausulam. tota tarracina. tum omnib in parietibus inscripta
fuisse lr̃as: tria LL.L. duo im. cum quaereres id quod eẽt se¬
nem tibi quendam oppidanum dixisse lacerat lacertum lar¬
gi mordax mẽmius. Perspicitis genus hoc ꝗͣ sit facetum ꝙͣ
elegans: ꝗ̃ oratorium siue hẽas uere: quod narrare possis qđ
tamen est mendaculis asꝑgendum: siue fingas. Est aut huius ge¬
neris uirtus. ut ita facta demonstres. ut mores eius de quo narres
ut sermo. ut uultus omnis expͥmatur: ut us qui audiunt. tum
geri illa fieriq uideant᷑. In re est item ridiculum quod ex quadã
deprauata imitatione sumi solet ut idem crassus pertuam nobili¬
tatem. per ur̃am familiam quid aliud fuit in quo concio rideret nͥ
illa uultus et uocis imitatio: per tuas statuas uero cum dixit: et ex¬
tentobrachio paululum etiam de gestu addidit: uahementius ri¬
simus. Ex quo gne̾ est illa rosciana unitatio senis. tibi ego antipħͦ

Expanded text:
xatus: salsa, ac tamen a te ipso ficta tota narratio; addidisti clausulam: tota Tarracina tum omnibus in parietibus inscriptas fuisse litteras L. L. L. M. M.; cum quaereres id quid esset, senem tibi quendam oppidanum dixisse: "lacerat lacertum Largi mordax Memmius." Perspicitis genus hoc quam sit facetum, quam elegans, quam oratorium, sive habeas vere quod narrare possis, quod tamen est mendaciunculis aspergendum, sive fingas. Est autem huius generis virtus, ut ita facta demonstres, ut mores eius, de quo narres, ut sermo, ut vultus omnes exprimantur, ut eis, qui audiunt, tum geri illa fierique videantur. In re est item ridiculum, quod ex quadam depravata imitatione sumi solet, ut idem Crassus: "per tuam nobilitatem, per vestram familiam!" Quid aliud fuit, in quo contio rideret, nisi illa vultus et vocis imitatio? "Per tuas statuas!" vero cum dixit et extento bracchio paulum etiam de gestu addidit, vehementius risimus. Ex hoc genere est illa Rosciana imitatio senis: "tibi ego, Antipho,
Abbreviated transcription (Latin):
rer. ꝗͣ sagacissime possim quid sentiant. quid existiment: quid ex¬
pectent. quid uelint: quo deduci oratione facillime posse uideãt.
Si se dant ut ante dixi sua sponte quo impellimus inclinant. atq
ppendunt: accipio quod datur: et ad id unde aliquis flatus osten¬
ditur uela do. Sin est integer. quietusq uidex. plus est operis.i
Sunt enim omnia dicendo excitanda: nihil adiuuante natura. Sed

Expanded text:
rer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid existiment, quid exrer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur. Si se dant et, ut ante dixi, sua sponte, quo impellimus, inclinant atque propendent, accipio quod datur et ad id, unde aliquis flatus ostenditur, vela do; sin est integer quietusque iudex, plus est operis; dicendo excitanda, nihil adiuvante natura. S
Abbreviated transcription (Latin):
aut diligant. aut inuideant: aut saluum uelint. aut metuant
aut sꝑnant. aut cupiant. aut abhorreant. aut laetent᷑. aut mȩre¬
ant. aut misereant᷑. aut punire ueluit: aut ad eos motus deducã¬
tur si qui finitimi sint et ꝓpinqui ac talibus animi ꝑmotionibꝰ.
Atq: illud optandum est oratori: ut aliꝗͣ permotionem animo¬
rum sua sponte ip̃i ad causam iudices afferant. ad id quod utilita̾
oratoris fert accõmodatam. Facilius enim est currentem ut aiuĩt
incitare: ꝗͣ cõmouere lanquentem. Sin id aut non erit: aut erit
obscurius. sicut medico diligenti. prius ꝗͣ conetur aegro adhibere me¬
dicinam. non solum morb eius. cui mederi solet: sed etiam consue¬
tudo ualentis. et natura coiporis cognoscenda est. Sic equidem
cum aggredior in ancipitem cãm et grauem ad animos iudicu
ꝑtractandos. omni mente in ea cogitatione curaq uersor: ut odo¬

Expanded text:
aut diligant aut invideant aut salvum velint aut metuant aut diligant aut invideant aut salvum velint aut metuant aut sperent aut cupiant aut abhorreant aut laetentur aut maereant aut misereantur aut poenire velint aut ad eos motus deducantur, si qui finitimi sunt et de propinquis ac talibus animi permotionibus. Atque illud optandum est oratori, ut aliquam permotionem animorum sua sponte ipsi adferant ad causam iudices ad id, quod utilitas oratoris feret, accommodatam; facilius est enim currentem, ut aiunt, incitare quam commovere languentem; sin id aut non erit aut erit obscurius, sicut medico diligenti, priusquam conetur aegro adhibere medicinam, non solum morbus eius, cui mederi volet, sed etiam consuetudo valentis et natura corporis cognoscenda est, sic equidem cum adgredior in ancipiti causa et gravi ad animos iudicum pertractandos, omni mente in ea cogitatione curaque versor, ut odo
Abbreviated transcription (Latin):
dam incitatione. non enun semꝑ fortis oratio quaentur sed sape
placida sũmissa. lenisq maxime cõmendat reos. reos aut̃ ap¬
pello. non eos mõ. qui arꝯuunt: sed omnis quor de re discepta¬
tur. Sic enim loquebantur. hoium igitur expͥmete mores orõ¬
ne iustos. integros religiosos timidos. ꝑferentes iniuriarum. mi¬
rum quiddam ualet. et hoc uel in principus uel in re narranda
uel in poranda. tantam hẽt uim. si est suauiter et cum sensu tract¬
tum: ut saepe plus ꝗͣ causa ualeat. Tantum aũt efficitur sensu quo¬
dam acratione dicendi: ut quasi mores oratoris effingat oratioi
Genere enim quodam sententiarum et gne̾ uerborum. adhibita ⁊̃
actione leni. facilitatemq significanti efficitur ut probi ut bene mo¬
rati. ut boni uiri ẽẽ uideantur.
Uic autem est illa dispar adiuncta ratio orationis: quae alio
gneͣ mentes iudicum ꝑmouet: impellitq ut aut oderint

Expanded text:
dam incitatione; non enim semper fortis oratio quaeritur, sed saepe dam incitatione; non enim semper fortis oratio quaeritur, sed saepe placida, summissa, lenis, quae maxime commendat reos. Reos autem appello non eos modo, qui arguuntur, sed omnis, quorum de re disceptatur; sic enim olim loquebantur. Horum igitur exprimere mores oratione iustos, integros, religiosos, timidos, perferentis iniuriarum mirum quiddam valet; et hoc vel in principiis vel in re narranda vel in perorando tantam habet vim, si est suaviter et cum sensu tractatum, ut saepe plus quam causa valeat. Tantum autem efficitur sensu quodam ac ratione dicendi, ut quasi mores oratoris effingat oratio; genere enim quodam sententiarum et genere verborum, adhibita etiam actione leni facilitatemque significante efficitur, ut probi, ut bene morati, ut boni viri esse videamur. Huic autem est illa dispar adiuncta ratio orationis, quae alio quodam genere mentis iudicum permovet impellitque, ut aut oderint
Abbreviated transcription (Latin):
tur. concilian ꝗ maxime ad beniuolentiam. cum erga oratorem tũ
erga illum pro quo dicet orator. Conciliantur aut animi dignita¬
te nominis rebus gestis. existimatione uitae: quae facilius ornari pos¬
sunt: si mõ sunt ꝗ fingi si nulla sunt. S haec adiuuant in oratore: le¬
nitas uocis uultus. pudoris significatio: uerborum comitas. si quid
prosequare acrius: ut inuitus. et coactus facere uideare. facilitatis. libe¬
ralitatis. mansuetudinis. pietatis. grati animi non appetentis. non a¬
uidi signa proferre putile est: eaq omnia. quae uerbonumn demisso¬
rum. non acrium. non ꝑtinacium. non litigiosorum. non acerborũ
sunt. ualde beniuolentiam conciliant. ab alienantq ab iis in quib
haec non sunt. Itaq eadem sunt in aduersarios ex contrario referen¬
referenda. S genus hoc totum orationis. in us causis excellit in ꝗ¬
bus minus põt insiamani animus iudicis acri. et uaehem̃ti qua¬

Expanded text:
tur, conciliari quam maxime ad benevolentiam cum erga oratorem tum tur, conciliari quam maxime ad benevolentiam cum erga oratorem tum erga illum, pro quo dicet orator. Conciliantur autem animi dignitate hominis, rebus gestis, existimatione vitae; quae facilius ornari possunt, si modo sunt, quam fingi, si nulla sunt. Sed haec adiuvant in oratore: lenitas vocis, vultus pudoris significatio, verborum comitas; si quid persequare acrius, ut invitus et coactus facere videare. Facilitatis, liberalitatis, mansuetudinis, pietatis, grati animi, non appetentis, non avidi signa proferre perutile est; eaque omnia, quae proborum, demissorum, non acrium, non pertinacium, non litigiosorum, non acerborum sunt, valde benevolentiam conciliant abalienantque ab eis, in quibus haec non sunt; itaque eadem sunt in adversarios ex contrario conferenSed genus hoc totum orationis in eis causis excellit, in quibus minus potest inflammari animus iudicis acri et vehementi qua
Abbreviated transcription (Latin):
in mentem: ut possis existimare me in ea in quibus nonnunqͥ
aliquid efficere uideor usu solere in dicendo uel casu potius
incurrere. Ac res quidem ista. quam ego quia non noram.i
sic tanꝗͣ ignotum hominem p̃teribam: tantum põt in dicendo:
ut ad uincendum nulla res plus possit. Sed tamen mihi uid̃¬
ris ante tempus a me rationem ordinis. et disponendarum rerum
requisisse. Nam si ego omnem uim oratonis in argum̃tis. et re ip̃a
per se probanda posuissem: tempus eẽt iam de ordine argumento¬
rum. et de collatione aliqua dicere: sed cum tria sint a me propo¬
sita. de uno dictum. cum de duob reliquis dixero: tum erit deniq
de disponenda tota orone quaerendum
Alet igitur multum ad dicendum probari mores et facta ⁊¬
uitam. et istituta eorum. qui agent causas et eorum pro quib
et item improbari adueisariorum. animosq eorum apud quos agi¬

Expanded text:
in mentem; ut possis existimare me in ea, in quibus non numquam in mentem; ut possis existimare me in ea, in quibus non numquam aliquid efficere videor, usu solere in dicendo vel casu potius incurrere. Ac res quidem ista, quam ego, quia non noram, sic tamquam ignotum hominem praeteribam, tantum potest in dicendo, ut ad vincendum nulla plus possit; sed tamen mihi videris ante tempus a me rationem ordinis et disponendarum rerum requisisse; nam si ego omnem vim oratoris in argumentis et in re ipsa per se comprobanda posuissem, tempus esset iam de ordine argumentorum et de conlocatione rerum aliquid dicere; sed cum tria sint a me proposita, de uno dictum, cum de duobus reliquis dixero, tum erit denique de disponenda tota oratione quaerendum. Valet igitur multum ad vincendum probari mores et instituta et facta et vitam eorum, qui agent causas, et eorum, pro quibus, et item improbari adversariorum, animosque eorum, apud quos age
Abbreviated transcription (Latin):
nibul est enim in dicendo catule maius. ꝗͣ ut faueat oratori is
qui audiet: utq ip̃e sic moueatur: ut impetu quodam animi
et ꝑturbatione magis ꝗͣ iudicio aut consilio regatur. plura eni
multo homines iudicant odio aut amore: aut cupiditate: aut
iracundia aut dolore: aut laeticia aut spe aut timore: aut er¬
rore: aut aliqua ꝑmotione m̃tis. ꝗͣ uentate. aut p̃scnpto: aut iu¬
ris norma aliqua. aut iudicu fomula. aut legibus. Quare ni¬
si quid uobis aliud placet ad illa pergamus. Paulum in¬
quit catulus. etiam nunc deẽe uidetur istis rebus antoni. quas
exposuisti: quod sit tibi ante explicandum. ꝗͣ illuc proficiscaẽ
quo te dicis intendere. Quidnam inquit. Qui ordo tibii
placeat inquit catulus: et qua dispositio argum̃toꝵ. in qua
tu mihi semꝑ deus uideri soles.Uide ꝗͣ sum inquit deus ĩ
isto genere catule. Non hercule mihi nisi admonito ueniss

Expanded text:
nihil est enim in dicendo, Catule, maius, quam ut faveat oratori is, nihil est enim in dicendo, Catule, maius, quam ut faveat oratori is, qui audiet, utique ipse sic moveatur, ut impetu quodam animi et perturbatione magis quam iudicio aut consilio regatur: plura enim multo homines iudicant odio aut amore aut cupiditate aut iracundia aut dolore aut laetitia aut spe aut timore aut errore aut aliqua permotione mentis quam veritate aut praescripto aut iuris norma aliqua aut iudici formula aut legibus. Qua re, nisi quid vobis aliud placet, ad illa pergamus.' 'Paulum' inquit Catulus 'etiam nunc deesse videtur eis rebus, Antoni, quas exposuisti, quod sit tibi ante explicandum, quam illuc proficiscare, quo te dicis intendere.' 'Quidnam?' inquit. 'Qui ordo tibi placeat' inquit Catulus 'et quae dispositio argumentorum, in qua tu mihi semper deus videri soles.' 'Vide quam sim' inquit 'deus in isto genere, Catule: non hercule mihi nisi admonito venisset
Abbreviated transcription (Latin):
cunq uelit. uel trahere uel rape possit: nihil profecto praeterea
ad dicendum requiret. Iam illud uidemus. nequaq̃ satis eẽ
repire quid dicas nisi id inuentum tractare possis. Tractatio
aũt uaria eẽ debet. ne aut cognoscat artem qui audiat: aut de¬
fatigetur similitudinis sacietate. Proponi oportet quid afferas
et id quare ita sit ostendere ex usdem illis locis interdum conclu¬
dere: interdum relinquere: alias. aliasq transire: saepe non ꝓpo¬
nere: ac ratione ip̃a deferenda. quid proponendum fuerit decla¬
rare. Si cui quid simile dicas. prius ut simile confirmes. deĩn
qđ agitur adiungas. Inter puncta argum̃toꝵ plaerunq occu¬
las. ne quis ea numerare possit ut re distinguat᷑: uerbis nec cõ¬
fusa eẽ uideantur. Nac ut et properans. et apud doctos et seĩ¬
doctus ip̃e percurro ut aliquando ad illa maiora ueniamus. n¬

Expanded text:
cumque velit vel trahere vel rapere possit, nihil profecto praeterea cumque velit vel trahere vel rapere possit, nihil profecto praeterea ad dicendum requiret. Iam illud videmus nequaquam satis esse reperire quid dicas, nisi id inventum tractare possis; tractatio autem varia esse debet, ne aut cognoscat artem qui audiat aut defetigetur similitudinis satietate: proponi oportet quid adferas et qua re ita sit ostendere; ex eisdem illis locis interdum concludere, relinquere alias alioque transire; saepe non proponere ac ratione ipsa adferenda quid proponendum fuerit, declarare; si cui quid simile dicas, prius ut simile dicas confirmes, deinde quod agitur, adiungas; interpuncta argumentorum plerumque occulas, ne quis ea numerare possit, ut re distinguantur, verbis confusa esse videantur. Haec properans ut et apud doctos et semidoctus ipse percurro, ut aliquando ad illa maiora veniamus:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmonstrare uellem. satis ẽẽ deberet si signa et notas ostenderem
locorum. Quibus cognitis. ip̃e sibi foderet. et id quod uellet. paruo
labore. nullo errore inueniret: Sic has ego argum̃tor erui notas
quae quaerenti demonstrãt ubi sint. reliqua cura et cogitatione
eruuntur. Quod aũt̃ argum̃toꝵ genus cuiq causaꝵ generi o¬
maxime conueniat. non est artis exquisita p̃scribere. et est
mediocris ingenii iudicare. Neq enim nunc id agimus. ut
artem aliquam dicendi explicemus: sed ut doctissimis homi¬
nibus usus nr̃i. quasi quaedam monita tradamus. His igitur
locis in mente. et cogitatione defruis. et in omni re ad dicẽdũ
posita excitatis. nihil erit quodoratorem effu gere possit noni
mõ in forensib disceptationib: sed omnino in ullo genere di¬
cendi. Si uero assequatur ut talis uideatur. qualem se uideri
uelit: et animos corum ita afficiat. apud quos aget: ut eos quͦ¬

Expanded text:
commonstrare vellem, satis esse deberet, si signa et notas ostenderem commonstrare vellem, satis esse deberet, si signa et notas ostenderem locorum, quibus cognitis ipse sibi foderet et id quod vellet parvo labore, nullo errore, inveniret; sic has ego argumentorum notavi notas quae quaerenti demonstrant, ubi sint; reliqua cura et cogitatione eruuntur; quod autem argumentorum genus cuique causarum generi maxime conveniat, non est artis exquisitae praescribere, sed est mediocris ingeni iudicare, neque enim nunc id agimus, ut artem aliquam dicendi explicemus, sed ut doctissimis hominibus usus nostri quasi quaedam monita tradamus. Hic igitur locis in mente et cogitatione defixis et in omni re ad dicendum posita excitatis, nihil erit quod oratorem effugere possit non modo in forensibus disceptationibus, sed omnino in ullo genere dicendi. Si vero adsequetur, ut talis videatur, qualem se videri velit et animos eorum ita adficiat, apud quos aget, ut eos quo
Abbreviated transcription (Latin):
est tollenda luxuries. Ex iis aut̃ quae sunt orta de causis: si aera¬
rĩ copus et ad belli adium̃ta. et ad ornam̃ta pacis utimur uectiga¬
libus seruiamus. Maiora autem et minora. et paria comparabimꝰ
sic. Ex maiore. si bona existimatio diuitus p̃stat: et pecuni a tantoꝑe
expetitur: quanto gliã magis est expetenda: Ex minore sic. hic paͣ¬
ux consuctudinis causa huius mortem tam fert famili ariter. quid
si ip̃e amasset: quid hic mihi faciet patri: Ex ꝑ ari. est eiusdem et
eripere. et contra rem. prlargiri pecunias. Foris autem assu¬
muntur ea. quae non sua ui. sed extranea subleuantur: ut hic: hoc
uerum est: dixit enim. Q. lutatius hoc falsum est: hĩta enim quȩ¬
stio est. hoc sequi necẽẽ est. recito enim tabulas. de quo genere toto¬
paulo ante dixi. Hxc ut breuissime dici potuerunt. ita a me dicta
sunt. Ut enim si aurum quidem id quod eẽt multifariam defossum

Expanded text:
est tollenda, luxuries." Ex eis autem, quae sunt orta de causis: "si aeraest tollenda, luxuries." Ex eis autem, quae sunt orta de causis: "si aerari copiis et ad belli adiumenta et ad ornamenta pacis utimur, vectigalibus serviamus." Maiora autem et minora et paria comparabimus sic: ex maiore: "si bona existimatio divitiis praestat et pecunia tanto opere expetitur, quanto gloria magis est expetenda!" ex minore: hic parvae consuetudinis causa huius mortem tam fert familiariter: quid si ipse amasset? Quid hic mihi faciet patri? Ex pari: "est eiusdem et eripere et contra rem publicam largiri pecunias." Foris autem adsumuntur ea, quae non sua vi, sed extranea sublevantur, ut haec: "hoc verum est; dixit enim Q. Lutatius. Hoc falsum est; habita enim quaestio est. Hoc sequi necesse est; recito enim tabulas." De quo genere totpaulo ante dixi. Haec, ut brevissime dici potuerunt, ita a me dicta sunt; ut enim si aurum cui, quod esset multifariam defossum,
Abbreviated transcription (Latin):
ctare debent. Atq utroq in gne̾ et similitudinis et dissimilitu¬
dinis exempla sunt ex aliorum factis aut dictis. aut euentis. et
fictȩ narrationes sxpe ponendae sunt. Lam ex contrario si.C. gra¬
chus nefarie: p̃clare opimius. Ex consequentib. ut si et ferro ĩ¬
terfectus ille. et tu inimicus ei cum gladio cruento comp̃hensus ĩ
illo ip̃o loco. et nemo prater te ibi uisus est. et causa nemini. et tu
semper auclax: quid est quod de facinore dubitare possumus: Ex
consentaneis et ex p̃cuentib et ex repugnantib ut crassus ado¬
lescens. non si opimium defendisti carbo: idcirco te isti bonum ciuẽ
putabunt. Simulasse te. et aliud quid quaesisse pspicuum est. ꝙ titi
ꝯracchi mortem saepe in concionib deplorasti. ꝙ. p. africani necis sociꝰ
fuisti. ꝙ eam legem intribunatu tulisti.q semper a bonis dissensisti.i
E x causis autem rerum sic. auariciam si tollere uultis. mater eius

Expanded text:
ctare debent." Atque utroque in genere et similitudinis et dissimilituctare debent." Atque utroque in genere et similitudinis et dissimilitudinis exempla sunt ex aliorum factis aut dictis aut eventis et fictae narrationes saepe ponendae. Iam ex contrario: "si Gracchus nefarie, praeclare Opimius." Ex consequentibus: "si et ferro interfectus ille et tu inimicus eius cum gladio cruento comprehensus in illo ipso loco et nemo praeter te ibi visus est et causa nemini et tu semper audax, quid est quod de facinore dubitare possimus?" Ex consentaneis et ex praecurrentibus et ex repugnantibus, ut olim Crassus adulescens: "non si Opimium defendisti, Carbo, idcirco te isti bonum civem putabunt: simulasse te et aliquid quaesisse perspicuum est, quod Ti. Gracchi mortem saepe in contionibus deplorasti, quod P. Africani necis socius fuisti, quod eam legem in tribunatu tulisti, quod semper a bonis dissedisti." Ex causis autem rerum sic: "avaritiam si tollere vultis, mater eius