comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui bene marco nar¬
rante: quatuor siussẽ
reperiũtur: siue quia
quatuor enuangelii
libris. omnis dep̾canti¬
um u̾tus. omnis s̾¬
mo firmatur. sen qͥa
quatuor. sunt uir¬
tutes. quibus ad pro¬
merendam sospitatẽ
fiducia mentis erigi¬
tur. De quibus in et̾¬
ne sapientie laude di¬
cit᷑. Sobrietatem enĩ ⁊
sapienciam docet et ius

Expanded text:
Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et jus
Abbreviated transcription (Latin):
amus ut uł omnes uł
młti intelligant qd̃ se
panci intellexisse letan¬
tur qd̃ ait domimis.
Egosum lux mũdi. cla¬
rum puto eis qui ha¬
bebant oculos: unde
huius lucis participes
fiant. Qui autem nõ¬
non habẽt oculos ni-¬
si in sola carne: mir̃a¬
tur qd̾ dictum est ado¬
lux mundi. ⁊ forte non
desit qui dicit apud se¬
metipm. Nunquid for¬
te dominus est xp̃ sol
iste: qui ortu ⁊ occasu
ꝑagit diem. Non enun
defuerunt hereti qui
ista senserunt. Mani¬
chei solem istum oculis
carni uisibilem exposi¬
tum etpublicum non
tantum homibus sed
etiam peccoribus ad ui-¬

Expanded text:
ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola carne, mirantur quod dictum est a Dolux mundi. Et forte non desit qui dicat apud semetipsum: Numquid forte Dominus Christus est sol iste, qui ortu et occasu peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem expositum et publicum non tantum hominibus, sed etiam pecoribus ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
lautem seduce.̃
ad bonum: bonus seduc¬
tor est.Si abono ad ma¬
lum: malus seductor
est. In hanic ergo partẽ
qua seducinitur homi¬
nes de malo ad bonmi:
utinam omnes seduc

Expanded text:
autem seducere,ad bonum, bonus seductor est; si a bono ad malum, malus seductor est. In hanc ergo partem qua seducuntur homines de malo ad bonum, utinam omnes seduc
Abbreviated transcription (Latin):
defideriis carnis nr̃e facien¬
tes uolũtatem carmis et co¬
gitationim. & eramũ na¬
tura filii ire sicut ⁊ ceteri
Deus autem qui diues est
in miscdia ꝓpter nmĩa
caritatem suam qua dile¬
xit nos. cum essemus
mortui peccatis conuiui¬
grã estis saluati et coure¬
suscitauit ⁊ consedere fe

Expanded text:
riis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et cogitationum, et eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Deus autem, qui dives est in misericordia, propter nimiam charitatem suam qua dilexit nos, cum essemus mortui peccatis, convivigratia estis salvati, et conresuscitavit et c
Abbreviated transcription (Latin):
In quo ⁊̃ uos cũ audisse¬
tis u̾bum u̾itatis eũa¬
gelium salutis ur̃e. inqͦ
et credente signati estis
spũ ꝓmissionis sancto:
qui est pignus h̾editatis
nr̃e in reclemptionem
adquisitioms in laudem
Propt̾ea ⁊ ego audiens fi¬
dem ur̃am que est indño

Expanded text:
cum audissetis verbum veritatis evangelium salutis vestrae in quo et credentes signati estis Spiritu promissionis Sancto qui est pignus hereditatis nostrae in redemptionem adquisitionis in laudem t ego audiens fidem vestram quae est in Do
Abbreviated transcription (Latin):
terium septem stellarũ.
quas uidisti in dextera ma
⁊ septem candebabra aurã.
Septem ftelle. angeli sunt
septem eccliarum ⁊ cande¬

Expanded text:
terium septem stellarum quas vidisti in dextera mea, et septem candelabrorum aureorum: septem stellae, angeli sunt septem Ecclesiarum, e
Abbreviated transcription (Latin):
tua dñe. Ego sum illa
mulier que steti cora
te hic: orans dñs ꝓpu
ero isto. Oraui: ⁊ dedit
michi dominus petitio¬
nem meam quam
postulairi eum Idcir

Expanded text:
tua, domine: ego sum illa mulier quae steti coram te hic orans Dominum. Pro puero isto oravi, et dedit mihi Dominus petitionem meam quam postulavi eum. Idcir
Abbreviated transcription (Latin):
bechsabee inatrem sa¬
lomonis. Que dixit
ei. Patificus ne ingre̾¬
sus tuus:Qui respon¬
dit. patificus. Adlidit¬
ꝙ. Sermo mͥ est ad te.
Cui ait. loquere. ꝙ il

Expanded text:
Bethsabee matrem Salomonis. Quae dixit ei: Pacificusne est ingressus tuus? Qui respondit: Pacificus. Addiditque: Sermo mihi est ad te. Cui ait: Loquere. Et il
Abbreviated transcription (Latin):
nibus ea ip̃a illis subtͣ¬
hi uł negari: que isto ue¬
lamine uł consequti st̃
uł consequi cripiunt. Tẽ
necesse est appareat utr̃
lupus mouina pelle sit.
an ouis insua. Non eñi
ꝓpter ea ornatu suꝑfluo
debet aspectus hominũ ml¬
c̾e xp̃ianus quia illum
parcum habitum ac ne¬
cessarium.⁊̃. simulatore
sepe usupant ut incautos
decipiant:quia ⁊ille oues
non debent pesles suas depo¬
nere si aliq̃n en lupi se con¬
tegunt. Queri ergo solet qͥd
sit quod ait : uos autẽ cũ ie¬
qmͣuis faciem cotidiana cõ¬
suetudine lauemꝰ unctis ⁊
capitibus cum ieiunamus
nos ẽẽ debere. Quod si tur¬
pissimũ om̃es fatentur: in¬
telligendum est hoc p̃ceptũ
ũguendi caput & faciem
lauendi adinteriore homi¬
nem ꝑtinere. Ungẽ ergo
caput ad leticiam ꝑtinet:
lauare aut̃ faciem ad mũ¬
diciam. Et ideo caput ung̃
qui leg letatur interius
mente atq ratione.
oc eñĩ recte accipimus
caput quod inanima
preminet & quo ceterihõis
regi ⁊ gub̾nari mamfes¬

Expanded text:
nibus ea ipsa illis subtrahi vel negari, quae isto velamine vel consecuti sunt, vel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat utrum lupus in ovina pelle sit, an ovis in sua. Non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepius usurpant, ut incautos decipiant: quia et illae oves non debent pelles suas deponere, si aliquando eis lupi se contegunt. 42. Quaeri ergo solet quid sit quod ait, Vos autem cum jequamvis faciem quotidiana consuetudine lavemus, unctis etiam capitibus cum jejunamus, nos esse debere. Quod si turpissimum omnes fatentur, intelligendum est hoc praeceptum ungendi caput, et faciem lavandi, ad interiorem hominem pertinere. Ungere ergo caput, ad laetitiam pertinet; lavare autem faciem, ad munditiam: et ideo caput ungit qui laetatur interius mente atque ratione. Hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeeminet, et quo caetera hominis regi et gubernari manifes
Abbreviated transcription (Latin):
rir̃i. Ip̃i inquit ip̃i ig¬
nobilia⁊ et contemp̃ti¬
bilia huiꝰ mundi in qui¬
bus non artificiosa ma¬
liguitas: s sancta simpli

Expanded text:
ri. Ideo, inquit, ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simpli
Abbreviated transcription (Latin):
hostie. ⁊ deinceps comͤ¬
dunt qui uocatisũt.
Nunc ergo conscendi¬
te quia hodie reppe¬
rietis eum.
t ascenderunt in
ciuitatem. Cumꝙ

Expanded text:
hostiae et deinceps comedunt qui vocati sunt nunc ergo conscendite quia hodie repperietis eum et ascenderunt in civitatem cum
Abbreviated transcription (Latin):
necesse sit etiam animã
nrãm ꝓeisclem ouibus
ministrare. A primo
autem hoc minimo: per¬
uenitur ad extremum
maius. Sed cum incom¬
parabiliter longe sit:me¬
lius anima qua uiuimꝰ¬
a t̾rena subsbancia quã
exterius possidemus.qui
non dat ꝓ ombus substã¬
ciam suam: quando. ꝓ
his daturus est animam
suam. Et sunt hu non¬
nulli qui dum plus ter¬
renam substanciam qmͣ
oues diligunt:  meri¬
to nom̃ pastoris ꝑdunt.

Expanded text:
necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt.
Abbreviated transcription (Latin):
silo ⁊biberat. Et heli sa¬
cerdote sedñte super sel¬
lam ante postes templi
domini.cum esset anna¬
amaro anime.orauit
dominũ flens largiter. ⁊
cens. Domine excirirũ
si respiciens uideris affli¬
ctionem famule tue. et
recordatiĩ mei fueris
necoblitus ancille tuez
deleris qr serue tue se¬
xum uirilem. dabo
eum domino omnib dieb
uite eius. et nouacu¬
la non ascendet super
capud eius.
actum est autem
cum illa młtipli¬
caret p̃ces coram dño.
et heli obseruaret os
eius. Porro anna lo¬
quebatur in corde suo.
tan ⁊ tum q labia illi
mouebantur. q uox
penitus non audiela

Expanded text:
Silo et biberat: et Heli Sacerdote sedente super sellam ante postes templi Domini. Cum esset amaro animo: oravit Domino flens largiter: et cens. Domine exercituum si respiciens videris afflictionem famule tue; et recordatus mei fueris nec oblitus ancille tue: dederisque serve tue sexum virilem: dabo eum Domino omnes dies vite ejus: et novacula non ascendet super caput ejus. Factum est ergo cum illa multiplicaret preces coram Domino: et Heli observaret os ejus. Porro Anna loquebatur in corde suo: tantumque labia illius movebantur: et vox pen
Abbreviated transcription (Latin):
mus deiectionem popu¬
li nr̃i: ⁊ pugnemus ꝓ
populonro ⁊ sanctis
nostris.
ongregatus est cõ¬
uentus ut essent

Expanded text:
mus deiectionem populi nostri et pugnemus pro populo nostro et sanctis nostris et congregatus est conventus ut essent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc ostenderet se esse
agnum immaculatũ.
qui peccata tolleret mũ¬
di. Agnus quippe palcha¬
lis cuius immolatione

Expanded text:
hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione
Abbreviated transcription (Latin):
munis duas parabolas
unam hominis de inũc¬
ta oue perdita gaudentis
alteram mulieris super
perdita ⁊ reperta dragna
gratulabũde exultantis.
ostendens in conclusio¬
ne parabole quantũ sit
gaudium in celo. super
comu̾ssis peccatoribus. De¬
inde dixit ⁊ hanc similitu

Expanded text:
minus duas parabolas: alteram hominis de inventa ove perdita gaudentis, alteram mulieris super perdita et reperta drachma gratulabunde exsultantis, ostendens, in conclusione parabolae, quantum sit gaudium in coelo super conversis peccatoribus. Deinde dixit et hanc similitu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. scimus quia a
deo uerasti magister. Ne¬
mo emm potest hec sig¬
na facẽ que tr faciss: nͥ
fuerit deus cum eo. A
magistrum ad magis

Expanded text:
inquit, scimus quia a Deo venisti magister; nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A sum ad magis
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ꝑhiberet de luĩe.
Erat lux uera que illumi¬
nat om̃em hominem
ueni utem in hunc mũ¬
diini. Et sancti quidem
homines: lux sunt rec¬
te uocati. Dicente ad eos
año: uos estis lux mũdi.
Et apostolo paulo. finstis
aliqͣm tenebre:minc au¬
tem lux in domino. Sed
multũ distat int̾ lucem
que illuminatur ⁊ lucẽ
que illuminat. Inter e¬
os qui participationem
uere lucis accipiunt uͭ
luceant: & ipãm lucem
ꝑpetiam que non solum
illustrare sufficit. Ad
cuius comꝑatioñe uere
lucis non tam̃ minores
quilibet electi:uerũ etĩa
ipse iohẽs quo maior in¬
ter natos mulierum ñ
surrexit lux ñ esse asseri¬
tur. ut uidelicet xp̃c nõ
esse quos putabatur mõ¬
stret᷑ . Ilse em̃ ut scͥp¬
tum est: erat luc̾na ar¬
dens ⁊ lucens. Ardẽs sci¬
licet fide ⁊ dilectione. lu¬
cens u̾bo ⁊ actione. Craci¬
am uͭ lucis pectoribus in¬
fund̾e. solius est eius de

Expanded text:
nium perhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit , lux non esse asseritur, ut videlicet Christus non esse quod putabatur monstretur. Ille enim, ut scriptum est, erat lucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de
Abbreviated transcription (Latin):
aũt inc̾mentũ dedit. Neq qui
plantat est aliquid neq qui ri¬
fu̾it suꝑb minist̃. cũ ⁊abulo com
ita est ut lux: ⁊ ab illuminandis
pura excipit᷑. et suꝑ immũdos trã¬
siens non coinquinat᷑.
um ergo teste apło ministri ñ
sint aliquid s ds qui oꝑat᷑ omĩa
in omnib. quid ipsi cum nichil sit
indei sacram̃tis oꝑant᷑. cũ solus d̾s
oꝑet᷑ omnia: Unde itẽ augustinꝰ
lis est ille in cuiꝰ potestate dat᷑: ñ
qualis est ille ꝑcuiꝰ minist̾ium
datur

Expanded text:
 qui rigat est aliquid, sed qui ifuerit superbus minister, cum Zabulo compita est ut lux, et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquitatur. Cum ergo, teste Apostolo, ministri non sint aliquid, sed Deus qui operatur omnia in omnibus, quid ipsi cum nihil sint in Dei sacramentis operantur cum solus Deus operetur omnia? Unde item Augustinuslis est ille in cujus potestate datur; non qualis est ille per cujus ministerium datur
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatus sum: ego noui quia do¬
cuit me columba quam uidit io¬
hannes. Sint iusti ministri si
uolũt sin autẽ securum me fac̃
magister nĩs de quo dicit sp̃c eius
Hic est qui baptirat. Si fu̾it iustꝰ
minister: oum paulo eum cõputo.

Expanded text:
o baptizatus sum; ego novi, quia doo baptizatus sum; ego novi, quia docuit me columba quam vidit Joannes. Sint justi ministri si volunt; sin autem, securum me facit magister meus, de quo dixit Spiritus ejus: Hic est qui baptizat . Si fuerit justus minister, computo eu
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ut ad eoꝵ dignitatẽ uel potestatẽ
aspirare omnino uidicentur indig¬
na: Quis enum defiliis diaboli po-¬
test regn̾are filios d̾i nisi pat ds:
Quis peccatores iustificare. nisi qui
ꝓ peccatis nr̃is mortuus est xp̃o :
Et cum spũale sit quicquid in bap¬
tismo gerit᷑. quis hoc potest ꝑag̾e
nisi spẽ sanctus : frustra enim hoc
in tͥnitatis nõmine fieret: si ad aliũ
quemilibet & trinitatis potestate
transiret. Non ergo p̃sumat homo
suũ deputare: quod solius dei est
fac̾e. Ait enĩ apłc. Diuisiones gr̃aꝵ
sunt: unus autẽ dñs qui oꝑatiir
omnia inomnib diuidens singłis
ꝓ ut uult. Unde etiam xp̃c cuni
dic̾et. nisi quis renatus fu̾t ex
aqua et spũ scõ. deministris om¬
niuo tacuit: quia detanta gracia
nichil ad eos attinere uidit. Unde
michi hereticus. Non habes bap¬
tismum. quia malus dedit tibi.
michi dedit: de officiali non dis¬
pito. Euerint quallibet homines

Expanded text:
ita, ut ad eorum dignitatem vel potestatem ita, ut ad eorum dignitatem vel potestatem aspirare omnino judicentur indigna? Quis enim de filiis diaboli potest regenerare filios Dei, nisi Pater Deus? Quis peccatores justificare potest, nisi qui pro peccatis nostris mortuus est Christus? Et cum spirituale sit quidquid in baptismo geritur, quis hoc potest peragere, nisi Spiritus sanctus? Frustra enim hoc in Trinitatis nomine fieret, si ad alium quemlibet a Trinitatis potestate transiret. Non ergo praesumat homo sibi deputare, quod solius Dei est facere. Ait enim Apostolus: Divisiones gratiarum sunt: unus autem Dominus, qui operatur omnia in omnibus, dividens singulis prout vult . Unde etiam Christus cum diceret: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto , de ministris omnino tacuit, quia de tanta gratia nihil ad eos attinere vidit. Undemihi haereticus: Non habes baptismum, quia malus tibi dedit.  malus mihi dedit. De officiali non disputo. Fuerint qualeslibet homines,
Abbreviated transcription (Latin):
fic celestis partͣis imaginẽ reformat
filios adoptionis regnat. Oleum
uero quia athletis est congruũ
incendio ⁊. lumini obnoxiũ. ut
contra spũales nequicias. humana
fragilitas fortuis muniat᷑. oleo cͥsina¬
tis & inbaptismate & inconfirma¬
tione ꝑungit᷑: ut sic datus sp̃e ge¬
mine Dilectionis animã fide illumi¬
net. dilectione inflaminet. spe
celesti muniat & roboret. Quia
uero panis et uinũ homini meor¬
poratum uita est temporalis: ideo
xp̃c hoc sacramento nobis tanqmͣ ca¬
put membris incorꝑatꝰ. fit uita et̃na
fidelib. His trib sacramentis bap
filio dei ad uitam nos concorꝑoret. ꝑ
olei ictionẽ sp̃c sc̃ĩ uirtute confirnre.
ut qui minitio regeneratonis tanta
di grã indigni p̃uenim᷑. non desꝑemꝰ
ad uite palmam ꝑduci sicum eadem
adniti uolu̾imus:¬
Uius est ergo tantam conferre gͣrã.
nisi soluis dei qui in sacram̃toꝵ
suoꝵ excellentia. ita omniũ suꝑat mĩ¬

Expanded text:
sic coelestis Patris imaginem reformat, sic coelestis Patris imaginem reformat, filios adoptionis regenerat. Oleum vero, quia athletis est congruum, incendio et lumini obnoxium, ut contra spirituales nequitias humana fragilitas fortius muniatur, oleo chrismatis et baptismate et in confirmatione perungitur, ut sic datus Spiritus geminae dilectionis, animam fide illuminet, dilectione inflammet, spe coelesti muniat et roboret. Quia vero panis et vinum homini incorporatum, vita est temporalis, ideo Christus hoc sacramento nobis tanquam caput membris incorporatus fit vita aeterna fidelibus. His tribus sacramentis baptti communionem Filio Dei ad vitam nos concorporet, per olei unctionem Spiritus sancti virtute confirmet, ut qui in initio regenerationis tanta Dei gratia indigni praevenimur, non desperemus ad vitae palmam perduci, si cum eadem adniti voluerimusujus ergo est tantam conferre gratiam, nisi solius Dei, qui in sacramentorum suorum excellentia ita omnium superat mer
Abbreviated transcription (Latin):
cit d̾s ut quia sacram̃ta sua
spetietenus uenalitati non sũt
idonea. magis uilia uideant᷑ & ab¬
iecta. s magis gratuita: ut dum in
eis nichil uidet᷑ ualere nisi quod su¬
um est. omnes de eis sibi soli hab̃ent᷑
gr̃e qui in suis bñficiis. nr̃ãm ab¬
stulit expensam ne grauerem᷑. suã
contulit incomꝑabilẽ grãm: ut
hylarius iuuaremur. Si enim
in quib libet p̾crosioribꝰ speciẽb sacm̃¬
ta sua d̾s institiuss. que natura et
qnͣtitate sua ita. eẽnt p̃tiosa. ut
mundus totus non suffice̾t ad ea
comꝑanda: non quidem sacram̃toꝵ
ideoq ut gracia dei. ẽẽt. omnimodo
gratuita. in sacram̃talib specieb ñ
quesiuit dignitatẽ s aptitudinem.
Quia enim aqua extinguit. mundat.¬
⁊ candidat p̃ ceteris liquorib ideo e¬
tiam in baptismate carnis incentiua
extinguit. pecc̃oꝵ tam originaliũ
quã actualiũ labem abluit. inno¬
cencie candorem reducit: et dum

Expanded text:
cit Deus, ut quia sacramenta sua cit Deus, ut quia sacramenta sua specie tenus venalitati non sunt idonea, magis vilia videantur et abjecta, sed magis gratuita, ut dum in eis nihil videtur valere, nisi quod suum est, omnes de eis sibi soli haberentur gratiae, qui in suis beneficiis nostram abstulit expensam ne gravaremur, suam contulit incomparabilem gratiam, ut hilarius juvaremur. Si enim in quibuslibet pretiosioribus speciebus sacramenta sua Deus instituisset, quae natura et quantitate sua ita essent pretiosa, ut mundus totus non sufficeret ad ea comparanda, non quidem sacramentorIdeoque ut gratia Dei omnimodo esset gratuita, in sacramentalibus speciebus non quaesivit dignitatem, sed aptitudinem. Quia enim aqua exstinguit, mundat, et candidat prae caeteris liquoribus, ideo etiam in baptismate, carnis incentiva exstinguit, peccatorum tam originalium quam actualium labem abluit, innocentiae candorem reducit: et dum
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. quib unitatẽ suã
dissipet . & a nobilitate celesti de¬
generet. omnia sacram̃ta solius
tuita qmͣ utilia. quãq magnifi¬
ca fecerit studeamus ꝑpendere.
ut cum uiderimus de quantuł
rebus. qnͣta eccłie sue conferat
si soluis dei sit ip̃a & ꝑ ip̃a oꝑari
manifestum fiat. Omnes sacra¬
m̃tales species natura uel qnͣti¬
tate sua ita nullius estimationis
sunt in p̃cio. ut ad sacram̃talẽ
dignitatẽ nullo suo assurg̾e̾ ui¬
deant᷑ pͥuilegio: nisi quod dum
naturali similitudine sua effeo¬
tus sacram̃talis p̃tendunt um
U̾bi gr̃a. In quatuor speciebus
ecelie sacramenta maxime con¬
sistunt. aqua scilicet. oleo. pane.
o uino. Aqua licet omnib sit ne¬
cessaria: nulla tñ sua uenalita¬
te est p̃ciosa. Oleum u̾o panis
⁊ uinũ in sacram̃to. ita paucita¬
te sua effugiunt p̃cii qnͣtitatẽ:
ut nullam nisi in spũali gracia
sibi uendicare uideant᷑ utilita¬
tem. Quod tamen non ideo fe¬

Expanded text:
videatur, quibus unitatem suam videatur, quibus unitatem suam dissipet, et a nobilitate coelesti degeneret, omnia sacramenta solius tuita, quam utilia, quamque magnifica fecerit, studeamus perpendere, et cum viderimus de quantulis rebus quanta Ecclesiae suae conferat, si solius Dei sint ipsa, et per ipsa operari manifestissimum fiat. Omnes sacramentales species natura vel quantitate sua ita nullius aestimationis sunt in pretio, ut ad sacramentalem dignitatem nullo suo assurgere videantur privilegio: nisi quod dum naturali similitudine sua effectus sacramentalis praetendunt umbVerbi gratia: In quatuor speciebus Ecclesiae sacramenta maxime consistunt, aqua scilicet, oleo, pane et vino. Aqua, licet omnibus sit necessaria, nulla tamen sua venalitate est pretiosa. Oleum vero, panis, et vinum in sacramento ita paucitate sua effugiunt pretii quantitatem, ut nullam nisi in spirituali gratia sibi vindicare videantur utilitatem. Quod tamen non ideo fe
Abbreviated transcription (Latin):
go erigeret᷑ ⁊ a se diuideretur
ꝑ suꝑbiam. si ñ ab uno s ab isto
⁊ ab illo melius ⁊ peius habuiss
originẽ pͥmam. quia multo dete¬
rus regeneratio spuał ñ ab uno
deo s ab isto & ab illo melius uł
peius fieret. si tot patres quot
baptistas haberet. Sccl̃a enim
regeratio nichil amplius confe¬
rens quã pͥma. non celestis sed
terrena sicut et pͥma diceret᷑.
filiiq eccłie terrenis patribus
renati. quia filii dei non eẽnt.
nec ħedes dei nec coheredes fie¬
rent xp̃i: quia in regn̾atione
sua tanti patͥs nobilitate et he¬
ditate orbati. eẽnt. eccłia etiã
diuisa tot patrib uarioꝵ scis¬
matũ confusione ꝑiclitarent᷑.
dum ego apollo. ego aũt cephe.
ego autẽ pauli ab omnib ad¬
caritas. ubi non ẽẽt unitas:
Cum igit᷑ radix omniũ homi¬
num sit dilectio: eccł̃ia sine
dilectionis unitate omniũ bonoꝵ
pͥuaret᷑ & merito ⁊ p̃mio.
e gͦ eccłia tot patres habere

Expanded text:
ge erigeretur, et a se divideretur ge erigeretur, et a se divideretur per superbiam, si non ab uno, sed ab isto et ab illo melius et pejus habuisset originem primam. Quam multo deterius regeneratio spiritualis non ab uno Deo, sed ab isto et ab illo melius vel pejus fieret, si tot patres quot baptistas haberet. Secunda enim generatio nihil amplius conferens quam prima non coelestis sed terrena, sicut et prima, diceretur; filiique Ecclesiae terrenis patribus renati, quia filii Dei non essent, nec haeredes Dei, nec cohaeredes Christi fierent, quia in regeneratione sua tanti patris nobilitate et haereditate orbati essent. Ecclesia etiam divisa tot Patribus, variorum schismatum confusione periclitaretur, dum ego Apollo, ego autem Cephae, ego autem Pauli ab omnibus adae esset charitas ubi non esset unitas? Cum igitur radix omnium bonorum sit dilectio, Ecclesia sine dilectionis unitate omnium bonorum privaretur et merito et praemio.ergo Ecclesia tot Patres habere
Abbreviated transcription (Latin):
tholicis: sicq gr̃a dei iam qͣi ꝑ se im¬
potens. quod ualet hominũ mĩtis
gratuita. s meritis obnoxia. dum
apud ħeticos nichil sine meritis.
apud catholicos autẽ oꝑat᷑ tantũ
ꝓ m̾itis. et ita gr̃a iam non est gr̃a.
num igitur
idemq apud omnes in suaue¬
ritate credendum est. ẽẽ. baptisma:
ut catholica eadem maneat in su¬
a unitate eccłia. Sicut enimunꝰ
est pater nr̃ qui in celis est. sic et
sponsa eius mat̃ nr̃a eccł̃ia una
est que gn̾at. sic ⁊ unũ baptisma
quo gen̾at. quia licet diu̾se sint
aque diu̾sis locis et temꝑibus¬
non tamen confitet᷑ nisi unum bap¬
tisia in remissionẽ peccatoꝵ qͥa
teste apło unus dñs. una fides. u¬
nũ baptisma. Similit̃ & diu̾si
baptiste. semꝑ unũ baptisma. Si
enim quot baptiste tot patres re¬
generare credent᷑: eẽt regenera¬
tio generatione det̾ior. Generatio
enim carnalis ab uno homine
cepit. ne contra se humanoͣ ꝓpa¬

Expanded text:
tholicis; sicque gratia Dei jam quasi per se imtholicis; sicque gratia Dei jam quasi per se impotens, quod valet hominum meritis gratuita, sed meritis hominum obnoxia, dum apud haereticos nihil sine meritis, apud Catholicos autem operatur tantum pro meritis, et ita gratia jam non est gratia. Unum igitur idemque apud omnes in sua veritate credendum est esse baptisma, ut catholica eadem in sua unitate Ecclesia. Sicut enim unus est Pater noster qui est in coelis, sic et sponsa ejus mater nostra Ecclesia una est quae generat, sic et unum baptisma quo generat; quia, licet diversae sint aquae diversis locis et temporibusnon tamen confitetur nisi unum baptisma in remissionem peccatorum; quia, teste Apostolo, unus Dominus, una fides, unum baptisma . Similiter et diversi baptistae, semper unum baptisma. Si enim quot baptistae tot patres regenerare crederentur, esset regeneratio generatione deterior. Generatio enim carnalis ab uno homine coepit, ne contra se humana propa
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ⁊ malos. dampnatos et ñ
dampnatos. hereticos ⁊ non here¬
ticos: ita utͣ dispares ministros mu¬
nus dei semꝑ equale sit. quia non
illoꝵ s euis est. nec meluis nec peiꝰ
qnͣtum ad scĩtatẽ. nec maiꝰ nec mi¬
nus qnͣtum ad ueritatẽ. non clante
uel accipiente uiolatũ. non recedẽ¬
ti ab eccłia amissum. non redeũti
iterandũ. ut in quo nullius mom̃¬
tiomnia hominum iudicant᷑ m̾ita.
sola dei ualere credat᷑ gracia. Si e¬
nim ꝓ meritis suis ab eccl̃ia receden¬
do possent amite. ꝑmanendo obti¬
nere. quol ipsi sibi possent auferre
uł conferre ipsoꝵ non dei uideret᷑
ẽẽ. Item quod recelenti. ẽẽt. amissũ.
redecinti. ẽẽt. iterandũ: fierentq
duo baptisma quib bis renasceret᷑.
sp̃ualit̃ semel natus carnalit᷑. Itẽ
si quod fit apud ħ̃eticos non est sacra¬
mentum: quod cum illis refutat᷑.
nullat᷑ apud eos inuocatio diuini
nominis. iteranda ut ualeat a ca¬

Expanded text:
scilicet et malos, damnatos et non scilicet et malos, damnatos et non damnatos, haereticos et non haereticos: ita ut per dispares ministros munus Dei semper aequale sit, quia non illorum sed ejus est, nec melius nec pejus quantum ad sanctitatem, nec majus nec minus quantum ad veritatem; non a dante vel accipiente violatum, non recedenti ab Ecclesia amissum, non redeunti iterandum, ut in quo nullius momenti omnia hominum judicantur merita, sola Dei valere credatur gratia. Si enim pro meritis suis ab Ecclesia recedendo possent amittere, permanendo obtinere, quod ipsi possent conferre vel auferre, ipsorum non Dei videtur esse. » Item quod recedenti esset amissum, redeunti esset iterandum, fierentque duo baptismata, quibus bis renasceretur spiritualiter, semel natus carnaliter. Item, si quod sit apud haereticos non est sacramentum, quod cum illis refutatur, nullatur apud eos invocatio divini nominis, Iteranda ut valeat a Ca
Abbreviated transcription (Latin):
ed ne putetͦ
Idictum dehis malis qui igno¬
rantur aut tollerant᷑ in ipsa
eccłia: ait augustinus ad cres¬
coniũ graminaticũ. Si queris
quom baptrient quos dãpnauit
eccłia: respondeo sic eos baptizare.
quomodo baptrzant quos ds̃ dãp
caret eccł̃ia. Item. Sunt̃ bonos mi¬
nistros cum sit alius alio melior. ñ
est melior baptismus qui ꝑ meli¬
orem dat᷑. nullo mͦ est malus qui
etiã ꝑ malum dat᷑. quia idem bap¬
tismus dat᷑ et ideo ꝑ dispares mi¬
nistros. dei munus equale.ẽ. quia
ñ illoꝵ s euis est. Itemidẽ in libro
Etiam corde tardiores intelligunt.
baptismum xp̃i nulla ꝑuersitate
dantic uel accipientis posse uiola¬
homine iusto. et in homine iniusto
semꝑscm̃ est: quod neq alicuiꝰ eqͥ¬
tate auget᷑. neq alicuius iniqui¬
ecołia ꝓpt̾ea non debet iterare bap¬
tismum. qui apud hereticos datus
intus cum acceꝑint amitt̾e utiq
foras exeundo non possunt.
nus igitur idemq baptismus
xp̃i est apud om̃nes. bonos

Expanded text:
ed ne putetur dictum de his malis, qui vel ignorantur aut tolerantur in ipsa Ecclesia, ait Augustinus ad Cresconium grammaticum : « Si quaeris quomodo baptizent quos damnavit Ecclesia, respondeo, sic eos baptizare, quomodo baptizant quos damnavit caret Ecclesia. » Item : « Si inter bonos ministros, cum sit alius alio melior, non est melior baptismus qui per meliorem datur, nullo modo est malus qui etiam per malum datur, quia idem baptismus datur; et ideo per dispares ministros Dei munus aequale, quia non illorum, sed ejus est. » Item idem in libro Etiam corde tardiores intelligunt baptismum Christi nulla perversitate dantis vel accipientis posse violahomine iusto et in homine iniusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequitate augetur neque alicuius iniquiEcclesia propterea non debet iterare baptismum qui apud haereticos datus intus cum acceperint, amittere utique foras exeundo non possunt. Unus igitur idemque baptismus Christi est apud omnes, bonos
Abbreviated transcription (Latin):
potentiam uł intelle¬
xit. uel potius suspica¬
tus est ẽẽ. filium dei. Ñ
igitur ido iudeis eum cru¬
cifigere persuasit. quia
e xp̃m siue dei filiũ
non esse putaint. s qͥa

Expanded text:
potentiam vel intellexit vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit; sed q
Abbreviated transcription (Latin):
hortari ita ut diceret
pulsate ⁊ aperietur uo¬
bis. tͥ fatigatus ab itin̾e̾
nuenimus uirtu¬
uenimus infirmum

Expanded text:
hortari ut diceret, Pulsate, et aperietur vobis . Tibi fatigatus est ab itinere Invenimus Virtuvenimus infirmum
Abbreviated transcription (Latin):
Ue terre cimbalo alarum
que ẽ tr̃as flumina ethi¬
pie que mittit in maris
legatos. in uasis papiri sr̃
aquas̃. Ite angeli ueloceᷤ
ad gentem conuulsam ⁊
dilciteratem ad ꝑpulum
terribilem post quam ñ
est alius gentem expec¬
tantem. et conculcantã.

Expanded text:
e terrae cymbalo alarum, quae est trans flumina Aethiopiae, qui mittit in mare legatos, et in vasis papyri super aquas. Ite, angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam; ad populum terribilem, post quem non est alius; gentem exspectantem et conculcata
Abbreviated transcription (Latin):
carmelo: ⁊ in uineis ñ ex¬
ultabit neq iubilabit.
Hinũ intorculari ñ calca¬
bit: qui calcare cõsueuãt.
uocem calcantium abstu¬
li.Super hoe uenter meꝰ
ad moab quasi cyth̃a sona-¬
bit: et uiscera mea ad mu¬
rum cocti lateris. Et erit
cum apparuerit quod la¬
borauit moab. suꝑ excel¬
sis suis ingredietur acl
sanctam suam ut obse¬
cret᷑ non ualebit. Hec di¬

Expanded text:
ineis non exsultabit, neque jubilabit. Vinum in torculari non calcabit qui calcare consueverat: vocem calcantium abstuli. Super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit, et viscera mea ad murum cocti lateris. Et erit: cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis, ingredietur ad sancta sua, ut obsecret, et non valebit. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
annũtio uobis gaudiũ
magnum: ite ⁊ inueni¬
etis infantem panins ĩ
sepio. Nec clum angei
ĩiba fĩnierat: etce muł¬
titudo celestis ex̾citus: lau¬
dare cepit .⁊benedicere de¬
um. Cum pastoresaudis

Expanded text:
ium magnum. Ite, et invenietis infantem involutum aesepio. Necdum angelus verba finierat, et ecce multitudo coelestis exercitus laudare coepit et benedicere Deum. Cum hoc pastores
Abbreviated transcription (Latin):
nes ad uitulos aure¬
os quos hieroboam fece¬
rat rex isrł: hic solus
fugiebat consortia om¬
num.⁊ ꝑgebat ad hieru¬
salem ad templum dñi.
⁊ ibi adorabat dnm de¬

Expanded text:
nes ad vitulos aureos quos Hieroboam fecerat rex Israhel hic solus fugiebat consortia omnium et pergebat ad Hierusalem ad templum Domini et ibi adorabat Dominum De
Abbreviated transcription (Latin):
uit puerum hicha¬
bod dicens. Transla¬
ta est gloria de isrł qr
capta est arca dei. Et
ꝓ socero suo ⁊ ꝓ uiro
suo: ⁊ ait. Translata ẽ
gloria ab ifrł eo quod
capta esset arcadei. phi¬
listiim autem tulert
arcam dei et asportaue¬
unt eam a lapide ad¬
iutorii in ad adotum.
ẽulerunt ꝙ philistii
arcam dei. ⁊ intulerũt
eam in templum da¬
gon: et statuerunt
eam iuxta dagon.

Expanded text:
it puerum Hicabod dicens translata est gloria de Israhel quia capta est arca Dei et pro socero suo et pro viro suo et ait translata est gloria ab Israhel eo quod capta esset arca Dei Philisthim autem tulerunt arcam Dei et asportaverunt eam a lapide Adiutorii in Azotum tulerunt Philisthim arcam Dei et intulerunt eam in templum Dagon et statuerunt eam i
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis qua patͥ est eqͣlis
intellige. Post me uenit
uir qii ante me fattus
est quia prior me erat di
humanitate. qui ideo me
p̃cellit dignitate.Quia
prior nie erat diuinitate:
et ego nesciebam eum in¬
quit. Certũ est quia scie¬
bat dum iohãnes: cui
test imoniũ ꝑhibere mis¬
sus est. quẽ iudicem om¬
niũ uenturũ p̃dicabat di¬
cens. Cuiꝰ uentilabrũ in

Expanded text:
jestatis, qua Patri est aequalis, jestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit qui semel pplm de
egyptia seruitute liberans
pulum cumdẽ sanctifica¬
re solebat donee ueniret ip¬
se cui talis hostia testimo
dabat Oblatus q patri ꝓ
nobis in hostiam odorem¬
q suauitatis: mysteriũ
sue passionis oblato agno
increaturã panis uniq
transfert sacerdos factus
inet̾nũ secũdum ordinem
mel chisedech. Sequitur
iohes testimonium ꝑhi¬
bens de dño. Hic est inquit
de quo dixl. post me uenit
uir qui ante me fcũs est
quia pͥor me erat. Post me
uenit uir post me natus
est in mondo:post me in¬
ante me fcũs est:quia me
potẽcia maiestatis tantũ
quantũ sol luciferum lu¬
ce post apparens ante cel¬
lit:quia pͥor me erat. Qͥa
in pͥncipio erat u̾bũ. ⁊ uer¬
bum erat appud deũ: ⁊ deͦ
erat u̾bũ. post me uenit
uir. Tempus humane
narułitatis: quo ihõe
posterior est intelliccandi
ante me factus est.Prĩ¬
matũ regie potestatis
quo e. sn angelis p̃sidet
intuere. quia pͥor me e¬
rat. Et̾nitatẽ diuine ma¬

Expanded text:
ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans,pulum eumdem sanctificare solebat, donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis oblato agno in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Sequitur: Joannes testimonium perhibens de Domino, Hic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me prante me factus est, qui me potentia majestatis tantum quantum sol luciferum, licet post apparens, antecellit, quia prior me erat, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nativitatis, quo Joanne posterior est, intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatem divinae ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ibiꝙ corpus dñicum ñ
inuenit. sublatum cre-¬
diclit atq discipulis nũci¬
auit. Qui uenientes
uiderunt. atq ita esse ut
mulier dixerat credidert̃.
⁊ de eis ꝓtinus dictum est.
Abierunt gͥ. discipisli ad
semet ipsos ac deinde sub¬
iungitur. Maria autẽ sta¬
bat ad monum̃tum fo¬
ris plorans. Qua in repẽ¬
sandũ est uiꝰ mulieris m̃¬
tem quanta uis amoris
accenderat : que a monu¬
mento dñi etiam disci¬
pulis recedentibus nõ
recedebat. ni¬
xquirebat quem ñ
inuenerat. flebat ĩ

Expanded text:
nicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans . Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat i
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i glẽ. Et eñi si introi¬
erit in conuentu nr̃o
nulum in ueste candi¬
da.introierit autem ⁊
pauper in sorctido habitu
⁊ intendatis in eum qui
indutus est ueste p̃cl̃a
⁊ dixeritis ei tu secle hie
bene pauperi autem di¬
catis tu sta illic. aut se¬
de sub scabello pecdum
meorum. nonne iucli¬
catis apud uosmetipsos.
⁊ facti estis iudices cogit¬
tationum iniquarum.
Aucdite fr̾s mei dilectis¬
simi.Nonne deus elegit
pauperes in hoc mũdo.
diuites in fide ⁊ heredes
regni quod repromisit
deus cliligentibus se: uoᷤ
autem exhonorastis pau¬
perem. Nonne cliuites
ꝑ potentiam oppͥmunt
uos. ⁊ ip̃i trahunt uos
ad iudicia : honne ip̃i
blaplemant nom̃e bo

Expanded text:
enim si introierit in conventu vestro abens in veste candida introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum qui indutus est veste praeclara et dixeritis tu sede hic bene pauperi autem dicatis tu sta illic aut sede sub scabillo pedum meorum nonne iudicatis apud vosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum audite fratres mei dilectissimi nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo divites in fide et heredes regni quod repromisit Deus diligentibus se vos autem exhonorastis pauperem nonne divites per potentiam opprimunt vos et ipsi trahunt vos ad iudicia nonne ipsi blasphemant bonum no
Abbreviated transcription (Latin):
otum quidẽi
dilectissimi pascha¬
le sacramentũ euunge¬
lica nobis narratio pre¬
sentauit. Et ita per aure
carnis penetratus est m̃¬
tis auditus. ut nomini
nostrum rerum gestarũ

Expanded text:
otum quidem, dilectissimi, paschale sacramentum evangelica nobis narratio praesentavit, et ita per aurem carnis penetratus est mentis auditus, ut nemini nostrum rerum gestaru
Abbreviated transcription (Latin):
bis. & annũciate uobis
fidem ⁊ caritatem ues¬
tram. ⁊quia memoriam
nr̃i habetis bonam sem¬
per desiderantez nos ui¬
dere: sicut nos quoque
uos. Ideo consolati furimꝰ

Expanded text:
bis, et annuntiante nobis fidem et charitatem vestram, et quia memoriam nostri habetis bonam semper, desiderantes nos videre, sicut et nos quoque vos: ideo consolati sum
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ hii qui a puericia
uocati esse uidebantur.
An non ad mrdecimã
uenit latro: qui et si
ñ habuit ꝑ etatem: ha¬
buit tam̃ sero per penã.
Qui deum in crrce con¬
fessus est: ⁊ pene cũ uoce
sentẽcie sp̃m exhalauit
uite. A nouissimo autẽ
recdde denarium pater¬
famlias cepit. quia a
paradisi requiem pͥus
latronem quam petrũ ꝑ¬
duxit. Quãti patres apͤ¬
ante legem: quanti sub le¬
ge fuerunt. Et tamen hu
qui in dñi aduentu uoca¬
ti sunt. ad celorum regñ
sine aliqua tarditate per¬
uenerunt. Eundem gͦ de¬
nariũ accipiunt. qui la¬
borauerũt adundecima¬
qmͣ qui expectauerunt to¬
to desiderio qui laboraue¬
runt ad pͥmã quia eqͣlẽ
uite et̾ne retͥbutionem
sortiti sunt. cum his qui a
mũdi imitio uocati fue

Expanded text:
m hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fue
Abbreviated transcription (Latin):
loricas ferreas: ⁊ uox
alarum earum sicut
uox curriiũ equorum
młtorum currentium
in bellum. ⁊ habebant

Expanded text:
loricas ferreas, et uox alarum earum sicut uox curruum equorum multorum currentium in bellum; et habebant
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem suꝑuenie¬
tis sp̃c̃ sancti in uos:
et eritis mͥtestes in ihe¬
rusalem. et inom̃i iu¬
dea ⁊samaria. usque
ad ultimum terre.

Expanded text:
uirtutem superuenientis spiritus sancti in uos et eritis mihi testes in Hierusalem et in omnem Iudaeam et Samariam et usque ad ultimum terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
runt philistim uocẽ
clamoris. dixeruntꝵ
clamoris magni in
castris hebreorum : ꝙ
cognouerunt quod ar¬
ca comini uenisset in
castra. Timuerunt ꝙ
philistiim. dicentes. ue¬
uit dominus in castra.
et ingemuerunt. ue¬

Expanded text:
listim vocem clamoris, dixeruntque: clamoris magni in castris Hebraeorum? Et cognoverunt quod arca Domini esset in castris. Timueruntque Philistiim, dicentes: Venit Dominus in castra. Et ingemuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Et reu̾tetur sangus
illorum super caput
ioab ⁊ in caput semi¬
ns eius insempiter¬
num. Dauid autera
rex ⁊ semini euis ⁊ do¬
miri & throno illiuͤ
sit pax usq in eternũ
a cdomino.

Expanded text:
et revertetur sanguis illorum in caput Joab, et in caput seminis ejus, in sempiternum. David autem et semini ejus, et domui et throno illius, sit pax usque in aeternum a Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
lararo ⁊̃ ceteris: ministͣ¬
bat martha una de soro¬
ribus lazari. Marra uͦ
altera soror lazari acce

Expanded text:
Lazaro et caeteris, ministrabat Martha una ex sororibus Lazari. 6. Maria vero, altera soror Lazari, acce
Abbreviated transcription (Latin):
efert superius scũs eu¬
uangelista iohannes
quia cum docere domimiꝰ
in garofilatio templi ⁊di¬
uinitatis sue misteria a¬
pertissime populis pande¬
ret: uoluerunt eũ iudei
app̃hendere.s nemo mi¬
sit in eũ manus: quia ñ¬
uolintatis ip̃ius & dispo¬
sitionis: q sicut uolunta

Expanded text:
efert superius sanctus evangelista Joannes, quia cum doceret Dominus in gazophylacio templi, et divinitatis suae mysteria apertissime populis panderet, voluerunt eum Judaei apprehendere, sed nemo misit in eum manus, quia novoluntas ipsius, et dispositionis
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt ergo uiri ca¬
riachiarum & redu¬
xerunt arcã domini
⁊ intulerunt eam ĩ
domum amuradab
in gabaa. Eleazarũ
ficauerunt. ut custo
ĩ cariathiarĩ młtipli¬
catisunt dies. Frat
quippe iam annuꝰ ui¬
cesimus. & requieuit
omnis domus isrl
post dominũ.
it autem samu¬
hel ad unuersã

Expanded text:
nerunt viri Cariathiarim, et reduxerunt arcam Domini, et intulerunt eam in domum Abinadab in Gabaa: Eleazarum ficaverunt, ut custodin Cariathiarim, multiplicati sunt dies erat quippe jam annus vicesimus et requievit omnis domus Israel post Deum. Ait autem Samuel ad universa
Abbreviated transcription (Latin):
cisti uenient ⁊ adorabũt
coram te dñe: ⁊̃ honorifi¬
cabunt nom̃e tuũ. Et il¬
lud. Notũ fecit dñs salu¬
tare suum. añ conspectũ
gentiũ. reuelauit iusti¬
ciam suam. Quod uti¬
ꝙ ex inde fieri nouimus.
ex quo tres magos delon¬
guiquitate sue regionis
extitos: ad cognoscendũ.
Et adorandum regẽ celi
⁊ terre stella ꝑcluxit. Cu¬
ius utiq famulat᷑ ad fõr¬
mamti ios su hortatur
oł sequii. ut huic gr̃e. q̃
t ĩ possumꝰ seruiannis. Qͥ¬
cumq eñĩ in eccłiã pie ui¬
uit ⁊ caste:qui eaque sͣ¬
sum sunt sapit. ñ que
super terram: celestis quo¬
amiꝰ instar est lumĩs.

Expanded text:
cisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. Cujus utique famulatus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae ntum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis;
Abbreviated transcription (Latin):
liberasti.
ed ⁊ si conuersus iust
iuiquitatem: ponã offẽ¬
diculum coram eo. Ip̃e mo¬
rietur q non adnũcias¬
ti ei. In peccato suo mori¬
etur:⁊nonerunt inme¬
moria iusticie eius quaꝰ

Expanded text:
liberasti. sed et si conuersus iustus iniquitatem, ponam offendiculum coram eo, ipse morietur, quia non adnuntiasti ei. in peccato suo morietur, et non erunt in memoria iustitiae e
Abbreviated transcription (Latin):
iecit. Dignus est eĩ¬
mercenarius cibo sõ.
Unde satis ostendit:
cur eos hec possidere
ac ferre noluerit: nõ
quo necessaria non st̃
sustentationi huius
uite. s quia sic eos mit¬
tebat ut eis hec monf

Expanded text:
iecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit, cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec
Abbreviated transcription (Latin):
nerint signa hec
omnia tͥ. Fac quecũꝙ
inuenerit manuꝰ tua.
quia dominus recum
est. E descendes ante
me in galgala. Ego
quippe descendam ad
te ut offeras oblatio¬

Expanded text:
nerint signa haec omnia tibi, fac quaecumque invenerit manus tua, quia Dominus tecum est. Et descendes ante me in Galgala, et ego quippe descendam ad te, ut offeras victi
Abbreviated transcription (Latin):
eius ⁊ utacciꝑent pecu¬
nias ml̃tas dotis nomine.
umq proposuissent
eas sacerdotes nanee.
⁊ ipse cum paucis ingres¬
sus esset intra ambitum
fani cluserunt templũ.
Cum intrasset antiochus
apertoq occulto aclitu
templi. mitentes lapideᷤᷤ
percusserunt ducem. &
qui cum eo erant.⁊ diui¬
scrunt membratim. ⁊
capitibꝰ amputatis fo¬
ras pie cerunt. Per oĩa
benedictus deus qui tra¬
didit impios.
acturi igitur quin¬
ta ⁊ iucesima mensiꝰ
casleu purificationẽ tem¬
pli: necessarium duximꝰ
significare uobis. Et uoꝰ
quoq agatis diem sceno¬
phegie.⁊ diem ignis qui
datus est quando neemi¬
as edificato templo & al¬
tari obtulerit sacrificia.
Namcum in perside du¬
cẽnt᷑ patres nr̃i sac̾dotes
qui tunc dei cultores erãt.
acceptur ignem de al¬
tari occulte absconder̃t
in ualle ubi erat pute

Expanded text:
cunias multas dotis nomine cumque proposuissent eas sacerdotes Naneae et ipse cum paucis ingressus esset intra ambitum fani clauserunt templum cum intrasset Antiochus apertoque occulto aditu templi mittentes lapides percusserunt ducem et qui cum eo erant et diviserunt membratim et capitibus amputatis foras proiecerunt per omnia benedictus Deus qui tradidit impios facturi igitur quinta et vicesima mensis casleu purificationem templi necessarium duximus significare vobis ut vos quoque agatis diem scenophegiae et diem ignis qui datus est quando Neemias aedificato templo et altari obtulit sacrificia nam cum in Persidem ducerentur patres nostri sacerdotes qui tunc Dei cultores erant acceptum ignem de altario occulte absconderunt in valle ubi erat pute
Abbreviated transcription (Latin):
inter prophas :¬
essainit autem ꝓ¬
phetare ⁊ uenit
ad excelsum. Dixitq
patruus saul ad eum
et ad puerum eius. Qͦ
abisti:Qui responde¬
runt. Querẽ asinas.
Quas cum᷑ repperisse¬
mus: uenimus ad sa¬
muhelem.Et dixit ei
patruus suus. Indica
mͥ quid dixerit tͥ sa¬
muhel. & ait saulad
patruũ suum. Indi¬
cauit nobis quia in¬
uente eẽnt asine.De
sermone autem reg¬
ni non indicauit ei
que locutus ei fuerat
samuhel.
onuocauit samu¬
hel populum ad
dominũ in masphat.¬
et ait ad filios isrł.¬

Expanded text:
inter prophetas? Cessavit autem prophetare, et venit ad excelsum. Dixitque patruus Saul ad eum, et ad puerum ejus: Quo abistis? Qui responderunt: Quaerere asinas quas cum non reperissemus, venimus ad Samuelem. Et dixit ei patruus suus: Indica mihi quid dixerit tibi Samuhel et ait Saul ad patruum suum indicavit nobis quia inventae essent asinae de sermone autem regni non indicavit ei quem locutus illi fuerat Samuhel et convocavit Samuhel populum ad Dominum in Masphaet ait ad filios Isr