comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res: non solum bñdicta¬
tu intermulieres. s int̾
mulieres beneclictas. ma¬
iori benecdittione specia¬
liter insignis. Bñdictuꝰ
fructus uentrix tui: neͤ
ipse generali more scõrum
bñdictus. s sicut apsis ait
quorum patres et ex qui¬
bus xpistus scclm carnẽ:
qui est super omnia deuꝰ
benedictus in secula. Be
huiꝰ ortu fructus psalimꝰ¬
ta mistico sermone testa¬
tur dicens. Et em̃i dñs da¬
bit benignitatem: et terra
nrã dabit fructum suum.
Dedit quippe benignita¬
tem suam: quia genus
humanũ a reatu p̃uari¬
cationis ꝑ uingenitũ su¬
um liberare disposuit.
Declit benignitatẽ: quia
erus ingressui. uirginał
uteri templum sp̃c sanc¬
ti gracra consecͣuit. Et ter¬
ra nr̃a cledit fructum su¬
um:quia eadem uirgo
que de terra corpus habu¬
erat filiũ genint: liui¬
nitate quidẽ dõ patri coe¬
qualem.s sibi carnis ue¬
ritate consubstancialem.
hymane redemptionis
intuens: ait. In illadie
erit germen dñi in mag¬

Expanded text:
Non solum benedicta inter mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus ait: Quorum patres, et ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula . De hujus ortu fructus Psalmista mystico sermone testatur, dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri templum Spiritus sancti gratia consecravit. Et terra nostra dedit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in mag
Abbreviated transcription (Latin):
it: animo exultante saluta¬
irit. officiũq sue p̃cursioĩs
iuuenis esset impletur᷑. et
anteqͣm nascẽtur aduenĩe¬
ti dño quibus ualebat in¬
clitiis intimauit Aderat
nanq tempꝰ que impłet᷑
angeli sermo quẽ clixãt:
quia spũ scõ replebitur ad¬
huc ex utero matris sue.
Repleta est ergo ĩpũ sanc¬
to helisabech: et exclama¬
uit uoce magna. Recte
uoce magna: quia ma¬
gna dei dona cognouit. Ri¬
te uoce magna: quia ilł
quem ubiq presentem
nouerat: etiam corpora¬
liter adesse sentiebat.
agna et enĩ uoce: nõ¬
quam deuota intelligẽ¬
cdum est. Neꝙ eni modi¬
ce uocis deuotione dm̃n
lauclare ualebat: que
spũ sancto plena flagra¬
bat. que ⁊ illum in ite¬
ro gestabat. quo in natiͤ
carne matris u̾gĩs filius
altissimi uocaretur et
esset. Exclamaiit autem:
et dixit. Bendicta tu int̾
mulieres et bñdictu
fructus uentrix tui. be¬

Expanded text:
it, animo exsultante salutait, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursionis juvenis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit voce magna. Recte voce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce noquam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero gestabat, quo in natis carne matris virginis filius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui.
Abbreviated transcription (Latin):
rit alloquia. Et apte post
uisionem angeli in mon¬
tana subiit: que gustata
suauitate supernorũ ciuiũ.
humilitatis segressibus ad
u̾tutum alta t̾ranstulit. In¬
trat ergo domũ ⁊acharie
atq elisabeth: quam seruũ
ac precursorem tlm̃i paritui¬
ram nouerat salutat. non
quasi dubia de oraculo quod
acceperat: s ut congͣtulat᷑a᷑
de dono qd̃ conseruam acce¬
pisse diclicerat. Non ut u̾bũ
angeli mulieris attestatione
ꝓbaret: s ut mulieri prou̾¬
te etatis uirgo iuuencula
umisterium selula imp̃e¬
deret. Ut autem aucliuit sa¬
hitationẽ marie helisabech:¬
exultauit infans in utero
eius. & repleta est spũ sanc¬
to helua bec. Aperiente os
ad ĩalutandum beata uti¬
ria cepleta est mox spĩtu
nes. atq uno eoclemq spi¬
ritu am̃bo edocti. illa salu¬
tãtem que esset agnouit: ꝙ
ut matrẽ dñi sui debita be
nedictione uen̾ata est:ille
ip̃m dominũ ẽẽ qui utero
uirginis portaretur intelle¬
xit. Et quia nec dum ualu¬

Expanded text:
rit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate supernorum civium, humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Ut autem salutationem Mariae exsultavit infans in utero ejus, et repleta est Spiritu sancto Elizabeth. Aperiente os ad salutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu nes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata est, ille ipsum Dominum esse qui in utero virginis portaretur intellexit: et quia lingua necdum valu
Abbreviated transcription (Latin):
ta tu inter mulieres: &
benedictus fructus uen¬
trix tui. Beneclicta est eĩ
incomp̾abiliter: que et
diuini germinis suscep̃
glãm et coronam integ̃¬
tatis seruauit. Benedic¬
ta tu inter mulieres:per
cuiꝰ partũ uirginem a
natis mulierum. male¬
dictio pͥme matris exxhu¬
sa est. Bñdictus fructus uẽ¬
incorruptionis et superne

Expanded text:
tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui. Benedicta est enim incomparabiliter, quae et divini germinis suscepit gloriam, et coronam integritatis servavit. Benedicta tu inter mulieres, per cujus partum virgineum a natis mulierum maledictio primae matris exclusa est. Benedictus fructus venincorruptionis, et su
Abbreviated transcription (Latin):
dicat fr̃m suum. detra¬
hit legi & iudicat legẽ.
Si autem iudicas legem.
non es factor legis sed iu¬
dex. Unus est enin legiͤ¬
lator et iudex qui potest
perdere ⁊ liberare. Tu au¬
tem quis es qui iudicas
dicitis hocdie aut cras¬
tino ibimus in illam
ciuitatem. ⁊ faciemus
quidem ibi antnn et

Expanded text:
dicat fratrem suum detrahit legi et iudicat legem si autem iudicas legem non es factor legis sed iudex unus est legislator et iudex qui potest perdere et liberare tu autem quis es qui iudicas dicitis hodie aut crastino ibimus in illam civitatem et faciemus quidem ibi annum et
Abbreviated transcription (Latin):
donriuns. Et faccum
est poit cucrilum die¬
⁊ peperit tiliurai. uora¬
uit qr uomen eius sa¬
muel. et qd̃ dño pos¬
culosset eum. Ascen¬
dit autem uur eius¬
helchane⁊ omã do¬
mus eius. ut immo¬
laret domino host a
solennem.⁊ uotum su¬
um:et anna nõ ascẽ¬
dit. Dixit enun uiro
suo. Nori uadam douͤ
ab lactetur iufans. et
ducam eum et appare¬
mini:⁊ maneat ibi
iugiter. Et ait helcha¬
na uir ĩuus. fac qd̾ bo¬
num t̾ uidetur. ꝙ ma¬
ne donec ablactes eũ
p̃cor q ut impleat do

Expanded text:
Dominus et factum est post circulum dieet peperit filium vocavitque nomen eius Samuhel eo quod a Domino postulasset eum ascendit autem vir Helcana et omnis domus eius ut immolaret Domino hostiam sollemnem um. « Et Anna non ascendit; dixit enim viro suo: Non vadam donec ablactetur infans, et ducam eum ut apparemino, et maneat ibi jugiter. Et ait Helcana vir suus: Fac quod bonum tibi videtur, et mane, donec ablactes eum, precorque ut impleat Do
Abbreviated transcription (Latin):
meminilie debetis sac¬
tum iohannem eim¬
gelistam nolle nos sẽp
lacte nutrirr. s solido ci¬
bo uesci. Qui autẽ ad sum̃

Expanded text:
meminisse debetis, sanctum Joannem evangelistam nolle nos semper lacte nutriri, sed solido cibo vesci. Quisquis autem ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
in trintatis nomine non erat da¬
nde etiam tum.¬
innocentius papa cap̃. quin¬
quagesimo quinto. cum a paulia¬
nistis uenientes rebaptrzari iube¬
ret: causam subdidit. Quia pau
si baptisma quocunq dei
nomine sine trinitatis nõmine cõ¬
secratum irritum uidicat᷑. ergo di¬
uini nominis inuocatio ad nullat᷑.
& quod multis scõꝵ auctoritatib
est ꝓhibitum. prauoꝵ malicia sa

Expanded text:
in Trinitatis nomine non erat dande etiam Innocentius papa capitulo quinquagesimo, cum a Paulianistis venientes rebaptizari juberet, causam subdidit: « Quia Paulsi baptisma Dei nomine sine Trinitatis nomine consecratum irritum judicatur, ergo divini nominis invocatio annullatur, et quod multis sanctis auctoritatibus est prohibit
Abbreviated transcription (Latin):
claudimus. non tamen a nob̾
simplicit̃ habemus uidere eti¬
am si oculos aꝑimus. nisi splen¬
nemur: ⁊ sicut splendor non
potest non illuminare si oculi
aꝑiant᷑ cum p̃sens fit. sic gr̃a
dei non potest bone uolunta¬
ti nr̃e sibi applicite non aspi¬
rare cum omnib ꝓposita sit.
ollempnis ce¬
lebratio dociꝰ
misse ad hoc
instituta est.
ut memoriã
uenientis in carnem. ⁊ eius pas¬
sionem in myst̾io refiguret.
Unde illa que pͥmo ponuntꝰ
ab introitu misse. usq ad sec̾¬
tas preces. quas secum loquẽs
sacerdos effundit. aduentũ
dominicum ⁊ temꝑa euan¬
głice p̃dicationis oftendunt.¬

Expanded text:
claudimus, non tamen a nobis claudimus, non tamen a nobis simpliciter habemus videre, etiamsi oculos aperimus, nisi splennemur: et sicut splendor non potest non illuminare, si oculi aperiantur, cum praesens sit; sic gratia Dei non potest bonae voluntati nostrae sibi applicitae non aspirare, cum omnibus proposita sit.olemnis celebratio totius missae ad hoc instituta est, ut memoriam venientis in carnem, et ejus passionem in mysterio refiguret; unde illa quae primo ponuntur ab introitu missae usque ad secretas preces, quas secum loquens sacerdos effundit, adventum Dominicum et tempora evangelicae praedicationis re
Abbreviated transcription (Latin):
uitam non cogit bonos ut sal¬
uentur. S cum dñs bonos ad
uitam p̃destinau̾it : ita eos p̃¬
destinauit ut ipsa sua predestina¬
ne enim abrahe dñs dixit in ysaac
uocabitur tibi semen: S licet
in ysaac dñs ꝓmisiss fecunditatem
seminis : tamen uxor ipsius ysaac
sterilis fuit. Orauit autem ysaac
et dedit deus conceptum rebecce. Si
& dedit sterilitatem. ysaac autem
orauit & fecunditatẽ impetrauit.
quitl aliud est nisi quod oratio p̃¬
destinationẽ obtinuit: Unde col¬
ligi potest quia deus tta sua bona
nobis ꝓmittit ut tamen labore
nr̃o adquirant᷑ : quod si uolu̾imꝰ
ad laborare. in omnib que bene
agemus nobis cooperabit᷑. Notan¬
dum autem quia cum arbitͥum
nr̃m ut dc̃m est liberum sit
ab extranea uiolencia. non tñ
qnͣtum ad se liberum est. ut si¬
eut a se simpliciter habet ut
malum uelit. sic etiam a se habe¬
at bonum uelle sine aspirante
gracia: quia ⁊ cum a nobis
habeamus non uidere si ocłos

Expanded text:
vitam non cogit bonos ut salvitam non cogit bonos ut salventur. Sed, cum Dominus bonos ad vitam praedestinaverit, ita eos praedestinavit ut ipsa sua praedestinaeatur. Nonne enim Abrahae Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen? Sed, licet in Isaac Dominus promisisset fecunditatem seminis, tamen uxor ipsius Isaac fuit sterilis. Oravit autem Isaac et dedit Deus conceptum Rebeccae. Si et dedit sterilitatem; Isaac autem oravit et fecunditatem impetravit, quid aliud est nisi quod oratio praedestinationem obtinuit? Unde colligi potest quod Deus ita nobis bona sua promittit, ut tamen labore nostro acquirantur: quod si voluerimus allaborare, in omnibus quae bene agemus nobis cooperabitur. CAdum autem quia, cum arbitrium nostrum, ut dictum est, liberum sit ab extranea violentia, non tandem quantum ad se liberum est abscut a se simpliciter habet ut malum velit, sic et a se habeat bonum velle sine aspirante gratia: quod et cum a nobis habeamus non videre, si oculos
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ iacere necesse est quidem
ut ille iaceat quem uideo iacere:
aut falsum est illud quod ego
eum iacere uideam. Illa uero neces¬
sitas a iacente est an auidente::
Ntiq non a uidente infert᷑ neces¬
sitas ut iaceat: s ab alio qui se
deposuit ut iaceret. Dominus igi¬
tur cui nichil est futͣm aut p̃te¬
ritum. nos sibi p̃sentes semꝑ ma
cessitatem inferret prauitatis.
s quia prauitas illa latere ne¬
quit p̃scientiam uitlicis. Nũ qͥd
enim petrus dominum negauit
quia dñs dixit ter me negabis.
aut nunquid uidas tradidit quia
dñs dix̃ tume tradeᷤ aut nunqͥd
lazarus mortuus est. quia dixit la¬
zarus dormit: Utiq priusqmͣ ħ
de his diceret lazarus iam mor¬
tuus erat. uidas autem iam uide¬
os de traditione conuenerat: soluᷤ
petrus cum de negatione aucliss
se non negaturum uirabat. S
tamen ex uerbis dñi non magis
coactis est petrus ut faceret qd
cogit malos ad mortem ut ꝑe¬
ant: sic etiam p̃destinatio ad

Expanded text:
jacere aliquem, necesse est quidem jacere aliquem, necesse est quidem ut ille jaceat quem jacere video, aut falsum est illud, quod ego eum jacere videam. Illa vero necessitas an a jacente est, an a vidente? Utique non a vidente infertur necessitas ut jaceat, sed ab illo, qui se deposuit ut jaceret. Dominus igitur, cui nihil est praeteritum aut futurum, nos sibi praesentes semper cessitatem inferret pravitatis, sed quia pravitas illa latere nequivit praescientiam judicis. Nunquid enim Petrus Dominum negavit, quia Dominus dixit: Ter me negabis? aut nunquid Judas tradidit, quia Dominus dixit: Tu me trades? aut nunquid Lazarus mortuus est, quia Dominus dixit: Lazarus dormit? Utique priusquam hoc de eis diceret, Lazarus jam mortuus erat; Judas autem jam Judaeos de traditione convenerat; solus Petrus, cum de negatione audisset, se non negaturum jurabat. Sed tamen ex verbis Domini non magis coactus est Petrus ut faceret qcogit malos ut pereantant, sic etiam praedestinatio ad
Abbreviated transcription (Latin):
mea non transibunt. Si au̾
uerba que apud nos in mom̃to
transeunt. apud dr̃r semꝑ ma¬
nent. quis dubitet quin in cons¬
pectu dei omnia sint ꝑmanẽ¬
cia. que apud nos sunt transi¬
toria: Sicut enim iususcoro¬
nam circuli totam simul uidet.
quem tactus non nisi particła¬
tim palpando sentit: sie d̾s si¬
mul uidet omnia. quoꝵ nos ñ¬
nisi particłatim diuersis temꝑi¬
b uidemus aliqua. Si ergo in
conspectu dei semꝑ fuimus & p̃¬
sentialiter nos uidit. quales aut
ex ipso futuri ẽẽmus in bonum
aut non ex ipso s ex nobis futi᷑
eẽmus in malum: non inconue¬
niens hoc fecit. si cum diu̾sa ui¬
det merita. diu̾sa etiam nobis dis¬
poneret p̃mia. Prauitas nr̃a ab
et̃no se malam in conspectu dei
ex sua nequicia p̃sentauit: d̃s
illam ad mortem destinauit. Qͥd¬
ergo ͦ Coegit nos d̾s ut mali gͥ
iuderemur ab et̃noͤ absit. Nam
nos potius ei obtulimus: ut nos
malos uideret. U̾bi gr̃a. Si uideo

Expanded text:
mea non transibunt . Si autem mea non transibunt . Si autem verba, quae apud nos in momento transeunt, apud Deum semper manent, quis dubitet quin in conspectu Dei omnia sint permanentia, quae apud nos transitoria? Sicut enim visus coronam circuli totam simul videt, quem tactus nonnisi particulatim palpando sentit, sic Deus simul videt omnia, quorum nos nonnisi particulatim diversis temporibus videmus aliqua. Si ergo semper in conspectu ejus fuimus et praesentialiter nos vidit, quales aut ex ipso futuri essemus in bonum, aut non ex ipso, sed ex nobis futuri essemus in malum, non inconveniens fecit, si cum diversa videret merita, diversa etiam nobis disponeret praemia. Pravitas nostra ab aeterno se malam in conspectu Dei ex sua nequitia praesentavit: Deus illam ad mortem destinavit. ergo? Coegit nos Deus ut mali sibi videremur ab aeterno? Absit! Nam nos ei potius obtulimus ut nos malos videret. Verbi gratia: Si video
Abbreviated transcription (Latin):
cogit᷑. Quod si arbitriũ non. ẽ.
liberum. s cogit᷑ necessitate: ñ
est culpandus. ille qui uelit
nolit peccat. neq laudendus qui
uelit nolit bene agit. s laus ⁊
culpa soli cogitanti est impitã¬
iustis: Non est itaq pͥmium
quo iusti remunerent᷑ s sola d̾i
gracia: nec est uindieta quo in¬
usti puniunt᷑ s iniuria. Quod
absit. Predestinatio enim dei.
nulla ui nos cogit ad bonum uł
ad malum. S d̾s apud quem
non est transmutatio nec uicis¬
situdinis obumbratio. ab et̾no
ea que futura sunt nobis. in cõs¬
pectu suo p̃sentia habuit: &
quales nos futuri. eẽmus. tan¬
qmͣ presentes oculo ad oculum
iuidit. & quales nos aut eu nr̃a
prauitate aut ex iusticia gͥ p̃¬
sentauit tales ut p̃sentes diui¬
dicauit Que enim sunt apud
nos preterita aut futura: a
conspec̃tu dei nunqmͣ transeũt:
s semꝑ p̃sencia sunt. Unde ⁊
dominus in euangłio. Celum &
t̃ra transibunt: uerba autem

Expanded text:
cogitur. Quod si arbitrium non est cogitur. Quod si arbitrium non est liberum, sed cogitur necessitate, non est culpandus ille, qui, velit, nolit, peccat; neque laudandus qui, velit, nolit, bene agit, sed laus et culpa soli cogenti est imputanjustis? Non est itaque praemium quod justi remunerantur, sed sola Dei gratia; nec est vindicta, quod injusti puniuntur, sed injuria, quod absit! Praedestinatio enim Dei nulla vi cogit nos ad bonum vel ad malum; sed Deus apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio , ab aeterno ea, quae futura sunt nobis, in conspectu suo praesentia habuit, et quales nos futuri essemus, tanquam praesentes oculo ad oculum vidit, et quales nos aut ex nostra pravitate, aut ex justitia sibi praesentavit, tales ut praesentes dijudicavit. Quae enim sunt apud nos praeterita aut futura, a conspectu Dei nunquam transeunt, sed semper praesentia sunt. Unde et Dominus in Evangelio: Coelum et terra transibunt, verba autem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nos pͥstino restituens gradui:
reddens arbitͥum pͥmi patris
liberum sicut prius aui extra¬
nea s non a debilitate ꝓpria.
ut nemo sit qui de se p̃sumat
s in solo deo semꝑ confidat. S¬
huic libero arbitrio uidetur cõ¬
trarium quod dñs sanctis ab
et̃no uitam ẽt̃nam p̃destina¬
uit. ⁊ similit̾ causam uite et̃¬
ne. meritum scilicet eis p̃ordi¬
nauit: reꝓbis autem mortẽ
et̃iiam s non mortis ẽt̃ne cau¬
sam. quia d̾s nulli peccata
sua p̃destinauit: Non enim
est dei dispon̾e quomͦ peccõr
peccet: s tamen cum sciat e¬
um peccaturũ mortem ei p̃or¬
dinat ut uerus iudex. Si aũ
p̃ordinat ⁊ p̃destinat nitam bo¬
no ⁊ mortem malo. uidetur uĩ
inferre libero arbitͥo. quia cum
p̃destinatio sua falli non pos¬
sit. necesse est ut malus sit quẽ
p̃destinauit ad mortem .⁊. si¬
est necesse hunc. ẽẽ. bonũ et
illum malum. perit ergo libe¬
rum arbitriũ quod necessitate

Expanded text:
Dominus nos pristino restituens gradui, Dominus nos pristino restituens gradui, reddens arbitrium primi hominis liberum sicut prius a vi extranea, sed non a debilitate propria, ut nemo sit qui de se praesumat, sed in solo Deo semper confidat. huic libero arbitrio videtur contrarium, quod Dominus sanctis ab aeterno vitam aeternam praedestinavit, et similiter causam vitae aeternae, meritum scilicet praeordinavit; reprobis autem mortem aeternam, sed non mortis aeternae causam, quia Deus nulli peccata sua praedestinavit. Non enim est Dei disponere quomodo peccator peccet, sed tamen cum sciat eum peccaturum, mortem ei praeordinat ut verus judex. Si autem praeordinat et praedestinat vitam bono, et mortem malo, videtur vim inferre libero arbitrio, quia cum praedestinatio sua falli non possit, necesse est ut malus sit quem praedestinavit ad mortem, necesse est hunc esse bonum et illum malum, perit ergo liberum arbitrium, quod necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
malum faceret. S cum liberum
i ẽẽt. hoc respectu quia nullo dño.
nulla ui cogi poterat ut uellet ali¬
quid aut nollet. ꝑ se tamen de¬
bile erat. ita ut ex sua debilitate
cadere posset. sidiabolo non cogen¬
ti s suadenti consentiret: s sta¬
re ex sua uirtute nullo modo poss
etiam si uellet. nisi di consilio cre¬
dens ut uellebonum quod bene uel¬
let. ꝑficeret ꝑ eiusdem dei auxili¬
um. Cum ergo liberam uoluntatẽ
habebat possibilitatem s alienam
ut. ẽẽt. in homine quod iuste
a deo remuneraret᷑. libera scilicet
uoluntas. que deo non coacta ser¬
iuret. et. eẽt. in deo unde glorifi¬
caretur cum hominẽ sua uirtu¬
te roboraret. Quia igitur adam¬
liber erat ⁊ infirmus. pꝰtqmͣ gͥ
nimus est confisus ex liberd arbitͥo.
hosti consensit ꝙ ꝑ fragilitatem
suam oecidit: qui sid nõ soli con¬
fisus fuisset. dño auxiliante nul¬
latenus utiq credidisset. S cũ
p̾t primi patris lapsum totus or¬

Expanded text:
malum faceret. Sed, cum liberum malum faceret. Sed, cum liberum esset hoc respectu, quia nullo dominio, nulla vi cogi poterat, ut vellet aliquid aut nollet, per se tamen debile erat, ita ut ex sua debilitate cadere posset, si diabolo non cogenti, sed suadenti consentiret. Sed stare ex sua virtute nullo modo posset, etiamsi vellet, nisi consilio Dei credens, ut vellet bonum, quod bene vellet, perficeret per ejusdem Dei auxilium. Cum ergo Adam liberam voluntatem habebat possibilitatem, sed alienam, ut esset in homine, quod juste a Deo remuneraretur; libera scilicet voluntas, quae Deo non coacta serviret, et esset in Deo unde glorificaretur cum hominem sua virtute roboraret. Quia igitur liber erat Adam et infirmus, postquam sibi nimis est confisus, ex libero arbitrio hosti consensit, et per fragilitatem suam cecidit: qui si Domino soli confisus fuisset, Domino auxiliante, nullatenus utique cecidisset. Sed, cum post primi patris lapsum totus or
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃ũ scõ. siue patrem dicas. ꝙ fi
casti: si tamen icd&x corde comprehendas.
est sp̃e nuncupasti.
um ergo xp̃e in fide ⁊ nomine
trinitatis eccłiam suam fun¬
dari disponat. quis contra hanc
institutionem alit̃ agens. ratum
tum neminem posse pon̾e apłe cla¬
mat: In celebrandis igit᷑ xp̃i sacra¬
mentis non sectaꝵ uanitates uł
hereses induc̾e̾. s eius institutionib
studeamus fidelit̃ deseruire: ut sic̃¬
eius potestate uerum. eius aucto¬
ritate ratum est quod in eis agimꝰ
sic eius gr̃a salutiferum nobis sen¬
tiamus: qui cum patre ꝙ sp̃u scõ
iuuit & regnat d̾s ꝑ omnia se¬
ciendum est
quodliberum arbi¬
trium dicitur pri
stum pomi esset
effectus seruus peccati s cum ha¬
buisset liberum arbitrium. uiden¬
dum est que libertas illius arbitͥi
fuerit. Arbitrium certe liberum
fuit. quandiu sue potestatis extitit.
ita ut nulla ui cogendi nec dei nec
diaboli. quod uellet bonum aut

Expanded text:
Spiritu suo , sive Patrem dicas et FilSpiritu suo , sive Patrem dicas et Filcasti, si tamen et id corde comprehendas; est Spiritus, nuncupasti. Cum ergo Christus in fide et nomine Trinitatis Ecclesiam suam fundari disponat, quis contra hanc institutionem aliter agens, ratum ntum neminem posse ponere Apostolus clamat? In celebrandis igitur Christi sacramentis non sectarum novitates vel haereses inducere, sed ejus institutionibus studeamus fideliter deservire, ut ejus potestate verum, ita ejus auctoritate ratum est quod in eis agimus, sic ejus gratia salutiferum nobis sentiamus. Qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saeciendum est quod liberum arbitrium dicitur habustum pomi esset effectus servus peccati. Sed, cum habuisset liberum arbitrium, videndum est quae libertas illius arbitrio fuerit. Arbitrium certe liberum fuit, quandiu suae potestatis exstitit, ita ut, nulla vi cogente nec Dei nec diaboli, quod vellet bonum aut
Abbreviated transcription (Latin):
instituens. eccłie sue pastori pasto¬
ri petro dicenti. tu es xp̃c filius
dei uiui: quia in hoc de trinitate
ꝑfecte senserat respondit. Et ego
dico tibi quia tues petrus: ⁊ su¬
ꝑ hanc petram io est suꝑ huius
fidei firmitatem edificabo eccłiã
meam. Unde etiam d̾s pater ꝑ
ꝓpham. Ponam in syon lapidẽ
angularem p̃tiosum. in funda¬
mento fundatum: qui credid̾it
in eum non confundetur. Item pau¬
lus. Ut sapiens architectus funda¬
mentum posui: fundam̃tum aũt
intelligitur: teste beda in actib
apłoꝵ. Cum eccłie regula sit fi¬
deles in nomine sc̃ẽ trinitatis bap¬
trzari. quomodo lucas ꝑ
huius libelli textum non aliter
quam in nomine ih̃u xp̃i bap¬
tismum dari testat᷑: Quod ita be¬
atus ambrosius soluit. quod ꝑ cõ
munitatem nominis impletum
misterium sit: quia siue xp̃m di¬
cas. & dm̃ patrem a quo unctus
est filuis. et ipsum qui unctus est
filium. et spm̃ quo unctus est de¬
signasti. Scͥptum est enim. Ihm̃
anazarech quomodo unxit eum

Expanded text:
instituens, Ecclesiae suae pastori Petro dicenti: Tu es Christus Filius Dei vivi , quia in hoc de Trinitate perfecte senserat, respondit: Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram, id est, super hujus fidei firmitatem, aedificabo Ecclesiam meam . Unde etiam Deus Pater per prophetam: Ponam in Sion lapidem angularem, pretiosum, in fundamento fundatum, qui crediderit in eum, non confundetur . Item Paulus: Ut sapiens architectus fundamentum posui, fundamentum auteintelligitur, teste Beda, in Actus apostolorum. Cum Ecclesiae regula sit fideles in nomine sanctae Trinitatis baptizari, quomodo Lucas per totum hujus libelli textum, non aliquam in no mine Jesu Christi baptismum dari testetur. Quod ita beatus Amunitatem nominis impletum mysterium sit, quia sive Christum dicas et Deum Patrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui unctus est Filium, et Spiritum quo unctus est designasti: scriptum est enim, Jesum a Nazareth, quomodo Deus unxit eum
Abbreviated transcription (Latin):
multi reges et ꝓpħe uoluerunt
uidere que uidetis & non uide¬
runt .& audire que auditis &
non audierunt. quia non eis¬
fuit reuelatum. Premonstrans
gͦ xp̃c fide & nomine trinitatis
baptismum initiandum. eẽ. &
consecrandum. cum baptrza¬
retur. uox patris audita est que¬
eum filium sͥ placitum testare¬
suꝑ eum uisus est. ut eccłia in
suo crederet trinitatẽ non deẽe.
quam in capitis sui xp̃i baptis¬
mate corꝑaliter ⁊ cognouisset
adẽẽ: patrem in sono audiens.
filium in carne. spm sc̃m in spe

Expanded text:
Multi reges et prophetae voluerunt Multi reges et prophetae voluerunt videre quae videtis et non viderunt, et audire quae auditis et non audierunt fuerat revelatum. Praemonstrans ergo Christus fide et nomine Trinitatis baptismum nuntiandum esse et consecrandum, cum baptizaretur, vox Patris audita est, quae Filium sibi placitum eum testaresuper eum visus est : ut Ecclesia in suo crederet Trinitatem non deesse, quam in sui capitis Christi baptismate corporaliter etiam cognovisset adesse, Patrem in sono audiens, Filium in carne, Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
de haberet regeñationis initiũ.
renouationis consequeret᷑ effec¬
tum: certiusq ⁊ fortius contra
omnes hereses fidem illam obtine¬
ret. sine qua nulli patere ing̾s¬
sum uł eccłie uel celestis patrie
cognosceret. Nouo etiam nomĩe
trinitatis xp̃ianam regeneratio¬
nem initiari uoluit & consecrari.
ut ꝑ illud quod nulli prius scło
reuelatum fuerat. fides nascentis
eccłie. tanto maiori fulg̾et m̾ito
⁊ p̃mio. qnͣto maiori cõgnitiõis
diuine instrueret᷑ archano. quod
ad reuelandum hominib soluis
filius dei reseruatum erat pͥ¬
uilegio. Unde ipse ꝑ ꝓpħam. ꝓpt̃
hoc sciet populus meus nomen
meum in die illa: quia ego qui
loquebar ecce adsum. Item in
euangłio. Pat̃ manifestaui no¬
men tuum hominib. Qmͣuis
enim scĩ pͥorib secłis credidis¬
sent trinitatem sine ciuus fide sal¬
ui.ẽe.non poterant. non tamen
ita manifeste ut in plenitucline
gr̃e. quia ut ait dñs in euangłio.

Expanded text:
de haberet regenerationis initium, de haberet regenerationis initium, renovationis consequeretur effectum, certiusque et fortius contra omnes haereses fidem illam obtineret, sine qua nulli patere ingressum vel Ecclesiae vel coelestis patriae cognosceret. Novo etiam nomine Trinitatis Christianam regenerationem initiari voluit et consecrari, ut per illud quod nullo prius saeculo revelatum fuerat, fides nascentis Ecclesiae tanto majori fulgeret merito et praemio, quanto majoris cognitionis divinae instrueretur arcano, quod ad revelandum hominibus, solius Filii Dei reservatum erat privilegio. Unde ipse propheta: Propter hoc sciet populus meus nomen meum in die illa; quia qui loquebar ecce adsum . Item in Evangelio: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . Quamvis enim sancti prioribus saeculis credidissent Trinitatem sine cujus fide salvi esse non poterant; non tamen ita manifeste ut in plenitudine gratiae, quia, ut ait Dominus in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
num. ueroq deo ita est ꝓpͥe ꝓpriũ
ut a scło. nulli falso deo fu̾it cõ¬
municatum: quia cum ut aitaple
ip̃m tamen in nullo potuit ut tri¬
nus ⁊ unus diceret᷑ inueniri. Hoc
enim nomen a scło uariis mist̾ioꝵ
figuris occultatum. non solum ꝓ
sua nouitate est mirabile. s et ꝓ
diuine maiestatis archano inesfãbi¬
le: quia in eo ꝙ quod trinum. ẽ.
unitatem non excedit. et quod u¬
num est trinitatem non amiitit.
reuocaret ac distingueret non no¬
mine falsis diis communicato. s
solius ueri dei ꝓprio nomine trini¬
tatis. ad omnia peccata diluenda
in baptismate daturus plenitudi¬
nem grẽ. plenitudinem etiam hu¬
ius fidei dignatus est reuelare ꝗͣ
quia ad innouandos homines no¬
uam. ad consumandos ꝑfectam de¬
dit. contrahereticoꝵ uersucias ra¬
tam etiam et certam. eẽ. uoluit.
Nouo igit᷑ nomine trinitatis in
baptismãte instituit fundari
nouam fidem xp̃ianitatis. ut un¬

Expanded text:
num, veroque Deo ita est proprie proprium, num, veroque Deo ita est proprie proprium, ut a saeculo nullo falso Deo fuerit communicatum. Quia cum, ut ait Apostolus: ti , praeter ipsum tamen in nullo potuit ut trinus et unus diceretur inveniri. Hoc enim nomen a saeculo variis mysteriorum figuris occultatum, non solum pro sua novitate est mirabile, sed et pro divinae majestatis arcano ineffabile; quia in eo et quod trinum est, unitatem non excedit, et quod unum est, trinitatem non adimit. revocaret ac distingueret, non nomine falsis diis communicato, sed solius veri Dei proprio nomine Trinitatis ad omnia peccata diluenda in baptismate daturus plenitudinem gratiae, plenitudinem etiam hujus fidei dignatus est revelare: quam quia ad innovandos homines novam, ad consummandos perfectam dedit contra haereticorum versutias, ratam etiam et certam esse voluit. Novo ergo nomine Trinitatis in baptismate instituit dari novam fidem Christianitatis: ut un
Abbreviated transcription (Latin):
& fides excusauit: conceclente ⁊a¬
charia baptismi ueritas rata ꝑmã¬
sit. Inde scienclum est. quia cum
inomnib sacramentis omnia sĩt
fideliter & attente dicenda ꝙ agẽ¬
da. que sollempnit᷑ instituta sũt:
si tamen quod absit apud fideles
ꝑ incuriam alit̃ eueniat in aliqͦ.
non irrita iudicanda sunt quia
ut dictum est ⁊ precantis affẽctꝰ
suꝑat & series euangłicoꝵ uerboꝵ
ueritur aũt quare xp̃c pre
cet̾is dei nominib maxime
in nomine trinitatis baptisma
consecrari uolu̾it: adeo ut baptis
cratum. sit ratum. S econtra
sciendum est quia quod in nomi¬
ne suo conseeratum sine fide uł
aliquo mi̾to est ratum: ideo fit
ut dictum est ut omnia sacram̃¬
ta sue gr̃e. eẽ. deputent᷑. Quod
autem in nomine tͥnitatis hoc
maxime fieri uoluit. ideo factum
est quia in eo xp̃iane fidei ꝑfectio
summaq consistit. quia et gene¬
rationes filii a patre. & ꝓcessionis
sp̃c scĩ ab utroq continet archa¬

Expanded text:
et fides excusavit, concedente Zaet fides excusavit, concedente Zacharia, baptismi veritas rata permansit. Unde sciendum est quia, cum in omnibus sacramentis omnia sint fideliter et attente dicenda, et agenda quae solemniter instituta sunt, si tamen, quod absit! apud fideles per incuriam aliter eveniat in aliquo, non irrita judicanda sunt; quia, ut dictum est, et precantis affectus superat, et series evangelicorQuaeritur autem quare Christus prae caeteris Dei nominibus maxime in nomine Trinitatis baptisma consecrari voluerit, adeo ut baptismcratum, sit ratum? Sed econtra sciendum est quod in nomine suo consecratum sine fide vel aliquo merito, est ratum, ideo fit, ut dictum est, ut omnia sacramenta suae gratiae esse deputentur. Quod autem in nomine Trinitatis hoc maxime fieri voluit, ideo factum est, quia in eo Christianae fidei perfectio summaque consistit, quia et generationis Filii a Patre, et processionis sancti Spiritus ab utroque continet arca
Abbreviated transcription (Latin):
quis mergere. quia in tribus
ꝑsonis una substantia est: repͣ¬
hensibile nullatenus. ẽẽ. potest
inf̾antẽ in baptismate. uł ter
uł semel mergere. quando et
in tribus mersionib ꝑsonaꝵ
trinitas. et in una potest diui¬
nitatis singularitas designari
lum ergo pelagius
hereticis trinam tantum
mersionem indicat. gregorius in
laguis hereticis iterari iubeat:
constat quia mutatio uerboꝵ
uel exequitionũ sacram̃talium
que fidelib rata conceditur. a¬
pud hereticos irrita iudicat᷑. Qͥ
enim baptizauit in nomine pa¬
ta ut sonant uerba credidisset:
ꝓcul dubio errasset oꝵ sic er¬
rando nonne ueritatem sacra¬
menti ad nullasset: Si enĩ
in habitatione alicuuis patrie sic̃
et in scientia aliqua crederet baptis¬
mi constare sanctitatẽ et salutem.
quis hoc heresim. ẽe. non uidicaret
Quis his tam ꝓfanis uerbis bap¬
tiłmum consecrari crederet: Et
tamen hec uerba contra fidem ꝓ¬
lata. quia simplicitas ꝓferentis

Expanded text:
quis mergere, quia in tribus quis mergere, quia in tribus personis una substantia est. Reprehensibile nullatenus esse potest infantem in baptismate vel ter vel semel mergere, quando et in tribus mersionibus personarum Trinitatis, et in una potest divinitatis singularitas designari. » Cum ergo Pelagius haereticis trinam tantum mersionem indicet, sanctus Gregorius in lagius haereticis iterari jubeat, constat quia mutatio verborum vel exsecutionum sacramentalium quae fidelibus rata conceditur, apud haereticos irrita judicatur. Qui enim baptizavit in nomine Pata ut sonant verba credidisset, procul dubio errasset, et sic errando, nomen veritatem sacramenti annullasset. Si enim in habitatione alicujus patriae, sicugio, et in sancta aliqua crederet baptismi constare sanctitatem et salutem, quis hoc haeresin esse non judicaret? Quis his tam profanis verbis baptismum consecrari crederet? Et tamen haec verba contra fidem prolata quia simplicitas proferentis
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsa uerba rite ꝓferuntur
nullatenus mutata ab usu ec¬
clesie. Si autem error cordis
non est. non nocet mutatio ꝓ¬
lationis uerboꝵ uł exequutioĩs
sacram̃toꝵ: quia uerba etiam¬
diuersa consuetudo eccłie. Un¬
de etiam cum pelagius herẽticõ
in xp̃i nomine baptizatos una
mersione. iubeat rebaptizari tͥ¬
na mersione. gregorius tamen
p̃p. unam mersionem sicut &¬
trinam approbat. s tamen u¬
na fide hanc eccłie diu̾sam cõ¬
suetudinem cõmendat: innu¬
expediat. Ait enim leandro ep̃o
De trina m̾sione baptismatis ni¬
chil responderi ueruis potest
quam ipse sensisti: quia in una
fide nil officit eccłie diu̾sa con¬
suetudo. Nos autem quod terci¬
o mergimus triduane sepulture
sacram̃ta signamus: ut dum
infans tercio ab aquis educit᷑.
resurrectio triduani temꝑis
expͥmatur. Quod siquis ⁊ ꝓ
summe tͥnitatis ueneratione
existimet fieri. neq enim aliquid
obsistit. babtizandũ semel in a¬

Expanded text:
cum ipsa verba proferuntur cum ipsa verba proferuntur nullatenus mutata ab usu Ecclesiae. Si autem error cordis non est, non nocet mutatio prolationis verborum, vel exsecutionis sacramentorum, quia verba, etiamdiversa consuetudo Ecclesiae. Unde etiam cum Pelagius haereticos in Christi nomine baptizatos una mersione, jubeat rebaptizari trina mersione, beatus tamen Gregorius unam mersionem sicut et trinam approbat. Sed tamen in una fide hanc Ecclesiae diversam consuetudinem commendat, innumpediat. Ait enim Leandro episcopo : « De trina mersione baptismatis nihil responderi verius potest, quam ipsi sensistis, quia in una fide nil officit Ecclesiae diversa consuetudo. Nos autem quod tertio mergimus, triduanae sepulturae sacramenta signamus, ut dum infans tertio ab aquis educitur, resurrectio triduani temporis exprimatur. Quod si quis etiam pro summae Trinitatis veneratione existimet fieri, neque enim aliquid obsistit, baptizandum semel in a
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt a catholicis approbanda
quia mutata. ian non sunt eccłia¬
stica. s heretica: sicut innocentius.
pelagius. gregorius. baptisma here¬
ticoꝵ quocunq nomine dei factum
refutarunt. quia mutatũ ab ec¬
cłiastica institutione non nomĩe
trinitatis celebratum uiderunt.
Si autem sollempnia uerba ñ
mutant᷑ s rite ꝓferunt᷑. & ip̃a
exequutio sacramenti rite ꝑficit᷑.
tunc heticoꝵ ꝑfidia sacramenti
ueritatem non impedit. quia qd̾
heretici non alit̃ habent nec alit¬
agunt quam uera eccłia non enĩ¬
dat᷑ a catholicis s approbatur.
Unde augustinus de eccl̃iasticis
regulis. Si qui apud illos here¬
ticos baptrzati sunt qui in sce
trinitatis confessione baptizant
&. ueniunt ad catholicam: re
trinitatis inuocatio uł confessio
ad nulletur.
n sacramentis ergo conficiendil.
et nocet error cordis cum uer¬
ba contra fidem ꝓferunt᷑ in p̃¬
ce. quia non ea suꝑat p̃cantis
affectus in fide : et non nocet

Expanded text:
non sunt a Catholicis approbanda, non sunt a Catholicis approbanda, quia mutata jam non sunt ecclesiastica, sed haeretica, sicut Innocentius, Pelagius, Gregorius, baptisma haereticorum quocunque Dei nomine factum refutaverunt, quia mutatum ab ecclesiastica institutione, non in nomine Trinitatis celebratum viderunt. Si autem solemnia verba non mutantur, sed rite proferuntur, et ipsa exsecutio sacramenti rite perficitur, tunc haereticorum perfidia sacramenti veritatem non impedit, quia quod haeretici aliter non habent nec agunt quam vera Ecclesia, non edatur a Catholicis, sed approbatur. Unde Augustinus De ecclesiasticis regulis: « Si qui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad catholicam EcclTrinitatis invocatio vel confessio annulletur in sacramentis. » Ergo conficiendis et nocet error cordis, cum verba contra fidem proferuntur in prece, quia non ea superat precantis affectus in fide, et non nocet
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidei ꝑiclitatur ꝑfectio. nec ip̃m
nomen dñi uł dei uerum est qued
ꝑfidia ꝑferentis. adulteratũ u̾bote¬
nus quidem dm̃ sonat. sed scd̾m
heresim illits signat: Dum scilicet
indeo uel dño fidem triuitatis re¬
fugiens hereticus. ip̃m nomen sin¬
petere non dicunt qui contra sa¬
Lutem petunt. sic illi nomen d̾i
non inuocant qui contra fidem mu¬
tato eccłie ritu hoc faciunt. Cum
igitur uera eccłiastica mutant᷑ et
error uł heresis inducit᷑ ubi nec
fides est uec fidei uerba. quomodo¬
m̃ti ͤ ¶nde augustinus ad emeritũ.
Sacramenta que non mutastis. siẽ
habetis approbant᷑ a nobis. Et
paulo post. Illa que scismatici
heretici non aliter habent nec aliter
agunt qmͣ uera eccł̃ia: cum ad nos
ueniunt non emendamus s ap¬
ꝓbanius. Item idem ad uincentium
Ex catholica eccłia sunt omnia sa¬
cramenta dñica: que sic habetis
ꝙ datis quomodo habebant᷑ & da
sacramenta ab eo ritu mutant᷑
quem eccłia instituit & obtinet.

Expanded text:
e fidei periclitatur perfectio: nec ipsum nomen Domini vel Dei verum est, quod perfidia proferentis adulteratum, verbo tenus quidem Deum sonat, sed secundum haeresin aliud sonat: dum scilicet in Deo vel Domino, fidem Trinitatis refugiens haereticus, ipsum nomen sinpetere non praedicant, qui contra salutem petunt, sic illi nomen Domini non invocant, qui contra fidem mutato Ecclesiae ritu hoc faciunt. » Cum ergo verba ecclesiastica mutantur, et error vel haeresis introducitur, ubi nec fides est, nec fidei verba, quomodoUnde Augustinus ad Emeritum : « Sacramenta quae non mutastis, sicut habetis approbantur a nobis. » Et paulo post: « Illa quae schismatici et haeretici non aliter habent, nec aliter agunt quam vera Ecclesia, cum ad nos veniunt non emendamus, sed approbamus. » Item idem ad Vincentium Ex catholica enim ecclesia sunt omnia sacramenta dominica, quae sic habetis et datis, quomodo habebantur et dsacramenta ab eo ritu mutantur quem Ecclesia instituit et obtinet,
Abbreviated transcription (Latin):
sentant. In pͥmis ille sec̾te oratio¬
nes que suꝑ oblata fundunt᷑.
tͥnam precem expͥmunt. quam
ante passionem suam salua¬
tor adpatrem effudit dicens.
Pater si fieri .p̃. transeat a me
ca. iste. Ubi etiam legit᷑ dñs
sudasse sanguinem ⁊ factus in
agonia ꝓlixius orasse. ut patent̃
innueret in quanta cordis con¬
tricione ⁊ sp̃e anxietate sacer¬
dos peccator sacrificium oratio¬
nis debeat offerre deo: cum sa¬
cerdos iusticie oblaturus se ip̃m.
non sine sangumis effusione e¬
mserunt preces patrem. ⁊ ita
euidenter ostendit. suum circa
nos compassionis affectum. Quod
ipm legalis sacerdos faciebat. qͥ
sancta scõꝵ intrabat sine san
remissio. Postea sacdos ñr salutat
ppłm sublimi uoce. sursum corda
erig̾e̾.⁊ gr̃as agere dño cohortat᷑.
exprimens illud quod reuertens
cecinisse leguntur. In quo o¬
stendit᷑. in hora sacrificii sp̃e ad¬
esse angłicos. debitam reueren¬
tiam diuinis mist̾i̾is exhibentes.

Expanded text:
sentant. In primis illae secretae orationes, quae super oblata funduntur, trinam precem exprimunt, quam ante passionem suam Salvator ad Patrem effudit dicens: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Ubi etiam legitur Dominus sudasse sanguinem, et factus in agonia prolixius orasse, ut patenter innueret in quanta cordis contritione et spiritus anxietate sacerdos peccator sacrificium orationis debeat offerre Deo, cum sacerdos justitiae oblaturus seipsum non sine sanguinis effusione emiserit preces ad Patrem, et ita evidenter ostenderit suum erga nos compassionis affectum. Quod ipsum legalis sacerdos faciebat, qui Sancta sanctorum intrabat sine sangone non fit remissio. Postea sacerdos noster salutat populum sublimi voce; sursum corda erigere et gratias agere Domino exhortatur, exprimens illud quod revertens cecinisse dicuntur. In quo ostenditur in hora sacrificii spiritus adesse angelicos, debitam reverentiam divinis mysteriis exhibentes.
Abbreviated transcription (Latin):
illum uiderent. Resur¬
rexit enima mortiriez
tercia die: et apparuit
eis in młtis argũtis
per dies quadraginta.
Quare autem modiꝯ
esset ut non inderent
eum et iterum modi¬
cum ⁊ uiderent eum:
annectit causam dicens.
Quia uado ad patrem.
Ac si patent̾ dicat. Ideo
post modicum a ur̃is
aspectibus in monumen

Expanded text:
illum viderent; resurrexit enim a mortuis die tertia, et apparuit eis in multis argumentis per dies quadraginta. Quare autem modicum esset et non viderent eum, et iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumen
Abbreviated transcription (Latin):
lectione uitam ad tem¬
pus finiret corporalẽ.
Mox de morte ad ui¬
tam: de hoc mũcdo tͣn¬
siturus ad patrem.
Maiorem namq
hac dilectionem ne¬
suam quis ponat pro
amicis sius. Unde rec¬
te uterq transitus et
legat iudelicet ⁊ enun¬
gelicus sanguine con¬
secratus est: illeagni paꝰ¬
chalis: iste eius de quo
dicit aplũs. Et enĩ pas¬
cha nrͣm immolatus

Expanded text:
lectione vitam ad tempus finiret corporalem, mox de morte ad vitam, de hoc mundo transiturus ad Patrem. Majorem enim hac dilectionem nesuam quis ponat pro amicis suis . Unde recte uterque transitus, et legalis videlicet, et evangelicus, sanguine consecratus est, ille agni paschalis, iste ejus de quo dicit Apostolus: Etenim pascha nostrum immolatus
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem: ꝙ dimittit
oues ⁊ fugit. Non pas¬
tor sed mertennarius
uocatur qui non ꝓamo¬
re intimo oues dñicas
secd ad temp or ales m̾¬
cedes pascit. Mercemia¬
rius quippe est qui locũ
quidem pastoris tenet. s
lucra ammarum non q̃

Expanded text:
enientem, et dimittit oves, et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non q
Abbreviated transcription (Latin):
filii ifrł malum in cõspͤ¬
tu dñi. qui tͣdlidit eos ĩ
manu madiam septẽ
annis: & obp̃ssi sunt ual¬
de abeis. fecerunt ꝙ fibi
antra & speloncas in mõ¬
tibus.⁊ mimitissima ad
repugnandum loca. Cũ¬
q serusset isrł. ascẽdebãt
madiar ⁊ amalech et
ceteri orientaliũ natio¬
num. & adpud eos figẽ¬
sicut erant in ħ̾bis cun¬
cta uastabant usq ad
intrortum gare. Nich¬
ꝙ omino ad u̾itam per¬
tinens relinquebant in
isrł. non oues. non bo¬
ues. non asinos. Ip si

Expanded text:
malum in conspectu Domini qui tradidit eos in manu Madian septem annis et oppressi sunt valde ab eis feceruntque sibi antra et speluncas in montibus et munitissima ad repugnandum loca cumque sevisset Israhel ascendebat Madian et Amalech et ceteri orientalium nationum et apud eos figensicut erant in herbis cuncta vastabant introitum Gazae: nihilque omnino ad vitam pertinens relinquebant in Israel, non oves, non boves, non asinos. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
in extrema parte
ciuitatis: samuhel di¬
xit ad saul. Dic puero¬
tuo ut antecedat noꝰ
⁊ transeat. Tu autem
subsiste paulisper ut
indicem tͥ uerbum do¬
mini. Tulit autem sa¬
muhel lanticulam o
lei.⁊ effudit super ca¬
put eius: ꝙ deoscula¬
tus est eum. ⁊ait. Ecce
unxit te dominus
super h̾editatẽ suã ĩ
pͥncipem. & liberabis
populum eius de ma¬
nibus inimicorum
eius qui in circuitu
sunt. & hoc tibi sig¬
num: quia uuxit
tedeus in principem.
um abieris a me
os uiros iuxta sepul

Expanded text:
in extrema parte civitatis Samuhel dixit ad Saul dic puero ut antecedat nos et transeat tu autem subsiste paulisper ut indicem tibi verbum Domini tulit autem Samuhel lentilei, et effudit super caput ejus, et deosculatus est eum, et ait: Ecce, unxit te Dominus super haereditatem suam in principem, et liberabis populum ejus de manibus inimicorum ejus, qui in circuitu sunt. Et hoc tibi signum, quia unxit te Deus in principem. Cum abieris hodie os viros juxta sepul
Abbreviated transcription (Latin):
tem magis in regionem su¬
am: et translato ihũ in egy¬
ptũ exammonitõe diuina
exardescit frustrata in me¬
ditatiomibus suis herodis
insania. necari om̃s bech¬
leem paruulos iubet. Et
qm̃ quem metuat nescit
infantem. generalem seui¬
tiam insuspectam sibi te¬
dit etatem. S quos rex ĩ¬
pius eximit mundo: xp̃c
inserit celo. Et quibus ñ
dit redemptionẽ. Iam mr
animos et choruscantem
grãm luminis sempit̾m
⁊ impensa humane salutiꝰ
sacͣmenta uen̾antes: stu¬
diũ ur̃m his que ꝓ uobis
gesta sunt. subdite. Diligi¬
te castuonie puritatem:
quia xp̃us u̾ginitatis est
filius. Abstinete uos a car¬
nalibus desideriis que mi¬
litant adu̾sus animam.
quemadmodum nos p̃sẽs
beatus apostolus suis. ut

Expanded text:
tem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondit redemptionem, jam maranimos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
feci samarie et ydolis eiuꝰ:
sic faciam iherlm̃ & simu¬
t erit cumi
impleuĩt dñs cuncta o¬
pera sa in monte syon &
in iherłm̃: uisitabo super
fructumag. Eci cordis
regis assur e sree glãm

Expanded text:
e et idolis eius sic faciam Hierusalem et simut erit cum impleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion et in Hierusalem visitabo super fructum magnifici cordis regis Assur et super gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
uerint: alius emingeli¬
sta aꝑtius ostendit dicẽs.
uolumus signũ de celo.
Holebant igitur ut uel
in morem helie ignem
descend̾e p̃ciperet de celo:
uł etiam in similitudĩne
samuelis estiuo tẽpore fa¬
ceret mugire tonitrua
choruscar e fulgura ym¬
bres ruere tainqũa illa
que dñs fecãt non
de celo fuissent. Sed po¬
Sed qui illa calumpnia
tiebant mltomagis illa
calumpniarentur: et di¬
cerent hec non xp̃i u̾tu¬

Expanded text:
erint, alius evangelista apertius ostendit dicens: Volumus signum videre de coelo . Volebat igitur ut vel in morem Eliae ignem descendere praeciperet de coelo, vel etiam in similitudinem Samuelis aestivo tempore faceret mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere ; tanquam illa quae Dominus fecerat, non de coelo fuissent, sed oSed qui illa calumniabatiebant, multo magis illa calumniarentur, et dicerent haec non virtu