comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
annos factas in senatus consulto referri placuit. In falistos eođ noxi¬
os crimine uis belli conuersa est. Sed hostes nusꝗͣ inuenti cũ popu¬
latione ꝑ agrati fines essent ab oppugnatione urbium temꝑatũ est.
Legionib romã reductis: reliquis annis muris turribq refitien¬
dis consumptũ & edes apollinis dedicata est. Extremo ano co¬
mitia consularia certamẽ patrum ac plebis diremit: tribunis ne¬
tore obstinato tollere potius totum e re.p. consulatũ.: ꝗͣ promiscuũ
patrib ac plebi facere. Prolatatis igitur comitiis cũ dictator ma¬
gistratu abiiss&. res ad interregnũ rediit. Infestam inde pr̃ib ple-¬
bem interreges cum accepisset: ad undecimũ interregnũ seditiõib
certatũ est. Legis liciniae patrocinũ tribuni iactabant. propior do¬
lor plebi foenoris ingrauestentis erat: curaeque priuatae in certamĩ¬¬

Expanded text:
annos factas in senatus consultum referri placuit. in Faliscos eodem noxiannos factas in senatus consultum referri placuit. in Faliscos eodem noxios crimine uis belli conuersa est; sed hostes nusquam inuenti. cum populatione peragrati fines essent, ab oppugnatione urbium temperatum; legionibusque Romam reductis reliquum anni muris turribusque reficiendis consumptum et aedis Apollinis dedicata est. extremo anno comitia consularia certamen patrum ac plebis diremit, tribunis netore obstinato tollere potius totum e re publica consulatum quam promiscuum patribus ac plebi facere. prolatandis igitur comitiis cum dictator magistratu abisset, res ad interregnum rediit. infestam inde patribus plebem interreges cum accepissent, ad undecimum interregem seditionibus certatum est. legis Liciniae patrocinium tribuni iactabant: propior dolor plebi fenoris ingrauescentis erat curaeque priuatae in certamini
Abbreviated transcription (Latin):
liter fecissent consilio id magis ꝗͣ furore lapsos fetisse: ut sua uete¬
ra benefina locata praesertim apud tam gratos nouis corrũ perẽt ma¬
lefitiis: florentẽq populũ ro. ac felicissimũ bellum sibi desumerẽt
hostem: cuius afflicti amicitiã cepissent. ne appellarent cõsilium
quae uis at necessitas appellanda esfet. Transeuntes agmĩe infesto
per agrum suum tarquinienses cum praeter uiã nihil petissẽt traxis.¬
se quosdã agrestium populationis eius quae crimini sibi detur co¬
mites. Eos seu dedi placeat: dedere se ꝑatos esse: seu supplitio affici
daturos poenas. Cerre sacrariũ populi.ro. diuersoriũ sacerdotũ
ac receptaculũ sacror romanorꝵ intactum in uiolatũq crimine
belli hospitio uestaliũ cultisq diis darent. Mouit populũ nõ tam
causa praesens: ꝗͣ uetus meritum: ne maleficii memores ꝗͣ beneficii

Expanded text:
liter fecissent, consilio id magis quam furore lapsos fecisse, ut sua ueteliter fecissent, consilio id magis quam furore lapsos fecisse, ut sua uetera beneficia, locata praesertim apud tam gratos, nouis corrumperent maleficiis florentemque populum Romanum ac felicissimum bello sibi desumerent hostem, cuius adflicti amicitiam cepissent? ne appellarent consilium, quae uis ac necessitas appellanda esset. transeuntes agmine infesto per agrum suum Tarquinienses, cum praeter uiam nihil petissent, traxisse quosdam agrestium populationis eius, quae sibi crimini detur, comites. eos seu dedi placeat, dedere se paratos esse, seu supplicio adfici, daturos poenas. Caere, sacrarium populi Romani, deuersorium sacerdotum ac receptaculum Romanorum sacrorum, intactum inuiolatumque crimine belli hospitio Uestalium cultisque dis darent. mouit populum non tam causa praesens quam uetus meritum, ut maleficii quam beneficii
Abbreviated transcription (Latin):
cerites tanꝗͣ in uerbis hostiũ uis maior ad bellum significandũ: ꝗͣ
in suis factis ess&:: qui per populationẽ romanos lacesserãt &iam
uerus terror belli inuasit: & quã non suar uirium ea dimitatio
ess&: cernebant: poenitebat que populationis. & tarquinienses ex¬¬
ecrabant᷑ defectionis auctores. Nec arma nec bellum quisꝗͣ apꝑa¬
re.sed pro se quisq legatos mitti iubebat ad petendã erroris ueniã
Legati senatũ cum adiissent ab senatu reiecti ad populũ deos roga¬
uerunt: quor sacra bello gallico accepta rite procurassẽt: ut roma¬
nos florentes ea sua miseritordia caperet: quae se reb affectis populi
ro. cepisset. Conuersiq ad delubrz ueste hospitiũ flaminũ uestali¬
umq ab se caste ac religiose tultum inuocabant. Eo ne meritos
trederet quisꝗͣ hostes repente sine causa factos: aut si quid hosti¬

Expanded text:
Caerites, tamquam in uerbis hostium uis maior ad bellum significandum quam Caerites, tamquam in uerbis hostium uis maior ad bellum significandum quam in suis factis, qui per populationem Romanos lacessierant, esset, uerus belli terror inuasit, et quam non suarum uirium ea dimicatio esset cernebant; paenitebatque populationis et Tarquinienses exsecrabantur defectionis auctores; nec arma aut bellum quisquam apparare sed pro se quisque legatos mitti iubebat ad petendam erroris ueniam. legati senatum cum adissent, ab senatu reiecti ad populum deos rogauerunt, quorum sacra bello Gallico accepta rite procurassent, ut Romanos florentes ea sui misericordia caperet quae se rebus adfectis quondam populi Romani cepisset; conuersique ad delubra Uestae hospitium flaminum Uestaliumque ab se caste ac religiose cultum inuocabant: eane meritos crederet quisquam hostes repente sine causa factos? aut, si quid hosti
Abbreviated transcription (Latin):
cuntatem quia ceritem populũ miseritordia consanguinitatis
tarꝗniensib adiũctum fama ferebat. Legati latini ad uolstos
conuertere nuntiantes exercitũ conscriptum armatũq iam siuis
finib ĩminere: inde populabundus in age romanũ uenturos
esse. Censuit igit᷑ senatus neutram negligendã rem utroque legiones
scribi. Consulesq sortiri prouintias iussit. Inclinauit deinde ꝑs
maior curae in aetruscũ bellum: postꝗͣ litteris Sulpitii consulis: tui
tarꝗnii prountia euenerat: cognitũ est depopulatũ agr circa
romanas salinas.praedaeque ꝑtem in ceritũ fines aduectam &haud
dubie iuuentutẽ populi eius inter praedatores fuisse. Itaq Ualeriũ
uolscis oppositũ : castraq ad finem tusculanũ habentẽ reuotatũ inde
gr̃m A. Corneliũ Cossum dixisses: consulari exercitu contentus ex
auctoritate patrũ ac populi iussu ceritib bellum indixit. Tũ primũ

Expanded text:
ciuitatem, quia Caeritem populum misericordia consanguinitatis ciuitatem, quia Caeritem populum misericordia consanguinitatis Tarquiniensibus adiunctum fama ferebat, legati Latini ad Uolscos conuertere, nuntiantes exercitum conscriptum armatumque iam suis finibus imminere; inde populabundos in agrum Romanum uenturos esse. censuit igitur senatus neutram neglegendam rem esse; utroque legiones scribi consulesque sortiri prouincias iussit. inclinauit deinde pars maior curae in Etruscum bellum, postquam litteris Sulpici consulis, cui Tarquinii prouincia euenerat, cognitum est depopulatum agrum circa Romanas salinas praedaeque partem in Caeritum fines auectam et haud dubie iuuentutem eius populi inter praedatores fuisse. itaque Ualerium consulem, Uolscis oppositum castraque ad finem Tusculanum habentem, reuocatum inde strum equitum A. Cornelium Cossum dixisset, consulari exercitu contentus ex auctoritate patrum ac populi iussu Caeritibus bellum indixit. tum primum
Abbreviated transcription (Latin):
quienses acerbe saeuitũ: multis mortalib in atie caesis: & ingẽti
mã muterentur: uulgus aliud trucidatũ. Nec populus in eos qui
missi romã erant mitiot fuit. Medio in foro omnes uirgis caesi at
securi ꝑtussi. Id pro ĩmolatis in foro tarꝗniensiũ romanis poenae
hostib redditũ. Nes bello bene gestae: ut sãnites quoq amicinã
peterent effecerunt.Legatis eor comiter ab senatu responsũ: foe¬¬
dere in sotetatem accepti. Non eadẽ domi quae militiae fortũa
erat plebi romanae. Nam &si untario foeriore facto leuata erat
usura sorte ip̃a obruebant᷑ inopes: nexũq inibant eo nec patriti-¬
os ambos consules neque comitior curam publitaue studia prae
priuatis in cõmodis plebs ad animũ admittebat. Consulatus u¬¬
terque apud patritios manet. Consules creati E.Sulpitius Poenꝰ
quarto. M. Ualerius publicola iter. In bellũ etruscũ intentam

Expanded text:
quinienses acerbe saeuitum; multis mortalibus in acie caesis ex ingenti quinienses acerbe saeuitum; multis mortalibus in acie caesis ex ingenti mam mitterentur; uolgus aliud trucidatum. nec populus in eos qui missi Romam erant mitior fuit: medio in foro omnes uirgis caesi ac securi percussi. id pro immolatis in foro Tarquiniensium Romanis poenae hostibus redditum. res bello bene gestae ut Samnites quoque amicitiam peterent effecerunt. legatis eorum comiter ab senatu responsum; foedere in societatem accepti. non eadem domi quae militiae fortuna erat plebi Romanae. nam etsi unciario fenore facto leuata usura erat, sorte ipsa obruebantur inopes nexumque inibant; eo nec patricios ambo consules neque comitiorum curam publicaue studia prae priuatis incommodis plebs ad animum admittebat. consulatus uterque apud patricios manet; consules creati C. Sulpicius Peticus quartum M. Ualerius Publicola iterum. in bellum Etruscum intentam
Abbreviated transcription (Latin):
putet. Non desunt tribuni auctores turbaꝵ. sed inter concitatos
per se omnes uix duces eminent. Aliquotiens frustra campũ descẽ¬
sum cum ess&. multiq per seditiones acti comiciales dies. postre¬
mo uicta ꝑseuerantia consulum plebes. eo dolore erupit. ut tribu:¬
nos actum esse de libertate uociferantes: relinquendũq nõ cam¬
pum iam solum: sed ẽ urbem captam atq oppressam regno pa¬
tricioꝵ moesta plebs sequerenir. Consules relicti a ꝑte populi per
infrequentiã comitia nihilo segnius pronuntiãt. Creati consules
ambo parritii.M. fabius ambustus tertio ł. Quĩtius. in ꝗbusdam
annalib pro t. quintio ii. Pompiliũ consulem inuenio. Duo bel¬
tum. Sessula ex his urbs capta. Caeteraq oppida eandẽ fortunã
habuissent: nisi uniuersa gens positis armis in fidem consulũ ue-¬¬
niss&. Triũphatũ de tiburtib alioquĩ mits uictoria fuit. In tar¬

Expanded text:
putet. non desunt tribuni auctores turbarum, sed inter concitatos putet. non desunt tribuni auctores turbarum, sed inter concitatos per se omnes uix duces eminent. aliquotiens frustra in campum descensum cum esset multique per seditiones acti comitiales dies, postremo uicit perseuerantia consulum: plebis eo dolor erupit, ut tribunos actum esse de libertate uociferantes relinquendumque non campum iam solum sed etiam urbem captam atque oppressam regno patriciorum maesta plebs sequeretur. consules relicti a parte populi per infrequentiam comitia nihilo segnius perficiunt. creati consules ambo patricii, M. Fabius Ambustus tertium T. Quinctius . in quibusdam annalibus pro T. Quinctio M. Popilium consulem inuenio. duo beltum. Sassula ex his urbs capta; ceteraque oppida eandem fortunam habuissent, ni uniuersa gens positis armis in fidem consulis uenisset. triumphatum de Tiburtibus; alioquin mitis uictoria fuit. in Tar
Abbreviated transcription (Latin):
captum siue duor consulũ auspitio. bellũ ibi gestum est ut ꝗdã
Sulpitio consule: quo ualerius aduersus tiburtes legiones duxit.
Domi maius certamen consulib cum plebe ac tribunis erat. fidei
iam suae non solum uirtutis dicebant esse: ut accepissent duo pritii
consulatũ: ita duob patritiis mandare: ꝗn aut toto cedendum
ess&. si plebeius iam magistratus consulatus fiat: aut totũ possidẽ-¬
dum quã possessionẽ inregram a patrib accepissent. Plebs con-¬
tta fremit quid se uiuere quid in ꝑte cunũ censeri.si qđ duoꝵ
hominũ uirtute L. sextii ac E. Licinii ꝑtum sit id obtinere uni-¬
uersi non possunt. Uel reges uł decẽuiros. uł si quid tristius sit
imperii nomen patiendum esse ponius ꝗͣ ambos patritios consules ui¬
deant:. nec inuitem pareatur atque imperetur: sed pars altera in
eterno imperio locata plebem nusꝗͣ alio natam ꝗͣ ad seruiendum

Expanded text:
captum, siue duorum consulum auspicio bellum ibi gestum est, ut scricaptum, siue duorum consulum auspicio bellum ibi gestum est, ut scriSulpicio consule, quo Ualerius aduersus Tiburtes legiones duxit. domi maius certamen consulibus cum plebe ac tribunis erat. fidei iam suae non solum uirtutis ducebant esse, ut accepissent duo patricii consulatum, ita ambobus patriciis mandare: quin aut toto cedendum esse, si plebeius iam magistratus consulatus fiat, aut totum possidendum quam possessionem integram a patribus accepissent. plebes contra fremit: quid se uiuere, quid in parte ciuium censeri, si, quod duorum hominum uirtute, L. Sexti ac C. Licini , partum sit, id obtinere uniuersi non possint? uel reges uel decemuiros uel si quod tristius sit imperii nomen patiendum esse potius quam ambos patricios consules uideant nec in uicem pareatur atque imperetur sed pars altera in aeterno imperio locata plebem nusquam alio natam quam ad seruiendum
Abbreviated transcription (Latin):
ne auctoritate patrũ populi iussu triũphauit. Et quia nec per
dictatorẽ plebeiũ nec ꝑ consulem comitia consularia hr̃i uolebat
& alter consul fabius bello retinebatꝰ: res ad interregnũ rediit.
Interreges deinceps &. Seruilius nala m. fabius. En. Manlius
ta contentio est: quod duo patritii consules creabant᷑. Intercedẽ¬
tibusq tribunis interrex fabius aiebat in duodecim tabulis legẽ
esse: ut quodcunq postremũ populus iussiss& id ius ratũq ess&
Iussu populi & suffragia esse: cũq intercedendo tribuni nihil a¬¬
liud ꝗͣ ut differret comitia ualuissẽt: duo patritii consules crea¬
ti sunt. E. Sulpitius poenus tertio. M. Ualerius Publicola. Eodẽ
die magratũ inierunt: quadringẽtesimo anno ꝗͣ urbs condita
anno ab plebe consulatum: patricii consules ambo ex interregno
la. Epulum eo anno ex tiburtib haud memorando certamine

Expanded text:
ne auctoritate patrum populi iussu triumphauit. quia nec per ne auctoritate patrum populi iussu triumphauit. quia nec per dictatorem plebeium nec per consulem comitia consularia haberi uolebant et alter consul Fabius bello retinebatur, res ad interregnum redit. interreges deinceps Q. Seruilius Ahala M. Fabius Cn. Manlius Cta contentio est, quod duo patricii consules creabantur, intercedentibusque tribunis interrex Fabius aiebat in duodecim tabulis legem esse ut, quodcumque postremum populus iussisset, id ius ratumque esset; iussum populi et suffragia esse. cum intercedendo tribuni nihil aliud quam ut differrent comitia ualuissent, duo patricii consules creati sunt, C. Sulpicius Peticus tertium M. Ualerius Publicola eodemque die magistratum inierunt, quadringentesimo anno quam urbs Romanaannum a plebe consulatu patricii consules ambo ex interregno blicola . Empulum eo anno ex Tiburtibus haud memorando certamine
Abbreviated transcription (Latin):
sent auerterunt totã atiem: castrisque &ã eo die potiti praeda in¬
genti parta uictores reuerterunt militarib iocis tũ apparatũ hosti¬
um.: tũ suum increpans pauorem. Concitatur deiñ omne nomẽ
etruscũ & tarꝗniensib faliscisq ducib ad salmas ꝑueniũt. Aduer-¬
sus eũ terrorem dictator E Martius Nutilius primus de plebe dictus
Magistrũ equitum item de plebe E. Plancum dixit. Id uo indignũ
Patribus uideri &iã dictaturã in promiscuo esse. omniq ope ĩpe¬
diebant: ne quid dictatori ad id bellum clecerneretur ꝑaretur ue.
eo promptius cuncta ferrente dictatore: populus iussit. Profectus
ab urbe utraque ꝑte tiberis ratibus: exercitu quocũque fama hosti¬
um ducebat traiecto: multos populatores agror uagos palantes
oppressit. Castra quoque nec opinato aggressus cepit. Et octo mi¬
lib hostiũ captis. caeteris aut caesis: aut ex agro romano fugatis: si¬

Expanded text:
sent, auerterunt totam aciem castrisque etiam eo die potiti praeda insent, auerterunt totam aciem castrisque etiam eo die potiti praeda ingenti parta uictores reuerterunt, militaribus iocis cum apparatum hostium tum suum increpantes pauorem. concitatur deinde omne nomen Etruscum et Tarquiniensibus Faliscisque ducibus ad Salinas perueniunt. aduersus eum terrorem dictator C. Marcius Rutulus primus de plebe dictus magistrum equitum item de plebe C. Plautium dixit. id uero patribus indignum uideri etiam dictaturam iam in promiscuo esse; omnique ope impediebant ne quid dictatori ad id bellum decerneretur parareturue. eo promptius cuncta ferente dictatore populus iussit. profectus ab urbe utraque parte Tiberis, ratibus exercitu, quocumque fama hostium ducebat, traiecto multos populatores agrorum uagos palantes oppressit; castra quoque necopinato adgressus cepit et octo milibus hostium captis, ceteris aut caesis aut ex agro Romano fugatis si
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ millib aeris est damnatus. quod mille iugerum agri cum filio
possider& emancipandoq filium fraudẽ lege feciss&. Nom consu¬
les inde M.Fͣabius ambustus scđo &m. Pompilius lenans scđo:
duo bella habuere. Facile alter cum tiburtib M. lenas gessit: qui
hoste in urbem compulso:agros uastauit. Falisci Tarꝗnienses que
alterz consulem prima pugna fuderunt. Inde terror maximiis
fuit: quod sacerdores eor facib ardentib: anguibq praelatis ĩ¬
cessu furiali militem romanũ insueta turbauerunt spene: Et tum
quidẽ uelut limphatici & attoniti munimentis suis trepido agmĩe
inciderunt. Deinde ubi consullegatiq ac tribuni puerori ritu ua¬
na miracula pauentes irridebant increpabantq: uertit animos re¬
pente pudor: & in ea ip̃a quae fugerant uelut caeci ruebant arma.
Discusso itaque uano apparatu hostiũ tum in ip̃os armatos se intulis¬

Expanded text:
decem milibus aeris est damnatus, quod mille iugerum agri cum filio decem milibus aeris est damnatus, quod mille iugerum agri cum filio possideret emancupandoque filium fraudem legi fecisset. noui consules inde, M. Fabius Ambustus iterum et M. Popilius Laenas iterum, duo bella habuere, facile alterum cum Tiburtibus, quod Laenas gessit, qui hoste in urbem compulso agros uastauit; Falisci Tarquiniensesque alterum consulem prima pugna fuderunt. inde terror maximus fuit quod sacerdotes eorum facibus ardentibus anguibusque praelatis incessu furiali militem Romanum insueta turbauerunt specie. et tum quidem uelut lymphati et attoniti munimentis suis trepido agmine inciderunt; deinde, ubi consul legatique ac tribuni puerorum ritu uana miracula pauentes inridebant increpabantque, uertit animos repente pudor et in ea ipsa quae fugerant uelut caeci ruebant. discusso itaque uano apparatu hostium, cum in ipsos armatos se intulis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator inquit quẽ ad modũ exercitus tuus tibi promissa praest&. pilo¬
q posito stricto gladio in hostem impetũ facit. Secuntur tulliũ ante¬
signani omnes: primoque impetu auertere hostem. Fusũ inde ad op¬
pidum ꝑsecuti. cum iam scalas moenib tõmouerent: in deditionem
accipiunt. Triumphus de priuernatib actus. Ab altero cõsule nihil
memorabile gestum: nisi quod legem nouo exemplo ad Sutrium in
castris. tributi tributĩ de uicesima eoꝵ qui manu mitterentur: tulit:
Patres. quia ea lege haud ꝑuum uectigal inopi aerario additũ ess&: au¬
ctores fuerunt. Eaeter tribuni plebis non tam lege ꝗͣ exemplo moti
ne quis populũ seuocar& capite sanxerunt.Nihil.ni. non per milites
iuratos in consulis uerba: ꝗͣuis ꝑnitiosum populo si id licera: fieri
posse. Eodẽ anno e.licinius scolo ab .M. Pompilio Lenate sua lege

Expanded text:
perator' inquit, 'quemadmodum exercitus tuus tibi promissa praestet', piloperator' inquit, 'quemadmodum exercitus tuus tibi promissa praestet', piloque posito stricto gladio in hostem impetum facit. sequuntur Tullium antesignani omnes primoque impetu auertere hostem; fusum inde ad oppidum persecuti, cum iam scalas moenibus admouerent, in deditionem urbem acceperunt. triumphus de Priuernatibus actus. ab altero consule nihil memorabile gestum, nisi quod legem nouo exemplo ad Sutrium in castris tributim de uicensima eorum qui manumitterentur tulit. patres, quia ea lege haud paruum uectigal inopi aerario additum esset, auctores fuerunt; ceterum tribuni plebis, non tam lege quam exemplo moti, ne quis postea populum seuocaret, capite sanxerunt: nihil enim non per milites iuratos in consulis uerba, quamuis perniciosum populo, si id liceret, ferri posse. eodem anno C. Licinius Stolo a M. Popilio Laenate sua lege
Abbreviated transcription (Latin):
priore anno destinata.falisci quoq noui hostes exorti duplici
crimine: quod tũ tarꝗniensib iuuentus eoꝵ militauerat: & eos
qui falerios perfugerant cum male pugnatũ est. repetentib feeti¬
alib romanis non reddiderant. Ea prouintia En. Manlio eue¬¬
nit. Martius exercitũ in agrum priuernatũ integrr pace longĩqͣ
induxit: militẽq praeda impleuit. Ad copiam rer addidit mu¬
nificentiã: quod nihil in publicum se cernendo agendoue rẽ pri¬
uatam militi fauit. priuernates cum ante monia castris ꝑmuiti
consedissent. uocatis ad contionẽ militib. castra nunc inquit uobis
hostium urbemque praededo: si mihi pollicemini uos fortiter in atie o¬¬
ꝑam daturos nec praedae magis ꝗͣ pugna paratos esse. Signũ poscunt
ingenti clamore celsique & spe haud dubia feroces in prcelia uadũt. ibi
ante signa Sextus tullius de quo ante dictum est exclamat. Aspice im¬

Expanded text:
priore anno destinata Falisci quoque hostes exorti duplici priore anno destinata Falisci quoque hostes exorti duplici crimine quod et cum Tarquiniensibus iuuentus eorum militauerat et eos qui Falerios perfugerant cum male pugnatum est, repetentibus fetialibus Romanis non reddiderant. ea prouincia Cn. Manlio obuenit. Marcius exercitum in agrum Priuernatem, integrum pace longinqua, induxit militemque praeda impleuit. ad copiam rerum addidit munificentiam, quod nihil in publicum secernendo augenti rem priuatam militi fauit. Priuernates cum ante moenia sua castris permunitis consedissent, uocatis ad contionem militibus 'castra nunc' inquit 'uobis hostium urbemque praedae do, si mihi pollicemini uos fortiter in acie operam nauaturos nec praedae magis quam pugnae paratos esse.' signum poscunt ingenti clamore celsique et spe haud dubia feroces in proelium uadunt. ibi ante signa Sex. Tullius , de quo ante dictum est, exclamat 'adspice, im
Abbreviated transcription (Latin):
quinienses pugnauit. nec in ane tantũ ibi cladis acceptum:ꝗͣ quod
trecentos septem romanos milites captos tarquinienses ĩmolarunt.
Qua foeditate suplitii aliqͣnto ignominia populi ro. insignior fuit. Ac.¬
cessit ad eam cladem & uastatio romani agri quã priuernates ue.¬
literni: deinde incursione repentina fecerunt. Eodem anno duȩ tri¬¬
bus pontina & publiana additae. Ludi uoti quos .ni. furius dicta¬¬
tor uouerat facti. Et de ambitu ab E. Petilio tribuno plebis aucto¬
ribus prĩbus tum primũ ad populũ latum est. Eaque rogatione
nouor maxime hominũ ambitione qui nundinas & tonciliabu.¬
la obire soliti erant compressam credebant. Haud aque laeta pa¬
trib insequenti anno E. Martio E.Manlio consulib de untiario
foenore a M. Diulio l.uenenio tribunis plebis rogatio est ꝑlata.
& plebs aliquanto eam cupidius sciuit: accepitque ad bella noua

Expanded text:
quinienses pugnauit. nec in acie tantum ibi cladis acceptum quam quod quinienses pugnauit. nec in acie tantum ibi cladis acceptum quam quod trecentos septem milites Romanos captos Tarquinienses immolarunt; qua foeditate supplicii aliquanto ignominia populi Romani insignitior fuit. accessit ad eam cladem et uastatio Romani agri, quam Priuernates, Ueliterni deinde, incursione repentina fecerunt. eodem anno duae tribus, Pomptina et Publilia, additae; ludi uotiui, quos M. Furius dictator uouerat, facti; et de ambitu ab C. Poetelio tribuno plebis auctoribus patribus tum primum ad populum latum est; eaque rogatione nouorum maxime hominum ambitionem, qui nundinas et conciliabula obire soliti erant, compressam credebant. haud aeque laeta patribus insequenti anno C. Marcio Cn. Manlio consulibus de unciario fenore a M. Duillio L. Menenio tribunis plebis rogatio est perlata; et plebs aliquanto eam cupidius sciuit accepit. ad bella noua
Abbreviated transcription (Latin):
congregari cernebat. & his qui in monte erant signũ quod cõuene¬¬
rat dedit. Ubi quoq: inde nouus clamor ortus & tendere oliqͦ mõ¬¬
te ad castra gallor uisi sunt: tum metu ne excluderentur omissa
pugna est: cursuq effuso ad castra efferebantur. Ubi cũ occurriss&
eis m. Ualerius magr equitũ: qui profligato cornu dextro obequi¬
tabat: hostiũ munimentis ad montes siluasq uertunt fugã. płimi¬
que ibi a fallati equitũ spete agasonib excepti sunt: & eor quos
Pauor ꝑtulerat in siluas. Atrox caedes post sedatũ proelium fuit.
Nec alius post m. furium: ꝗ E. Sulpitius iustiorẽ de gallis egit trium¬
phum.Auri quoque ex gallicis spoliis satis magnum pondus saxo
quatdrato septum in capitolio sacrauit. Eo anno & a consulibus
uario euentu bellum: nam hernici ab consule plantio deuicti suba¬¬
ctique sunt. Fabius collega incaute atque inconsulte aduersus tar¬

Expanded text:
congregari cernebat, et iis qui in monte erant signum quod conuenecongregari cernebat, et iis qui in monte erant signum quod conuenerat dedit. ubi inde quoque nouus clamor ortus et tendere obliquo monte ad castra Gallorum uisi sunt, tum metu ne excluderentur omissa pugna est cursuque effuso ad castra ferebantur. ubi cum occurrisset eis M. Ualerius magister equitum, qui profligato dextro cornu obequitabat hostium munimentis, ad montes siluasque uertunt fugam plurimique ibi a fallaci equitum specie agasonibusque excepti sunt; et eorum, quos pauor pertulerat in siluas, atrox caedes post sedatum proelium fuit. nec alius post M. Furium quam C. Sulpicius iustiorem de Gallis egit triumphum. auri quoque ex Gallicis spoliis satis magnum pondus saxo quadrato saeptum in Capitolio sacrauit. eodem anno et a consulibus uario euentu bellatum; nam Hernici a C. Plautio deuicti subactique sunt, Fabius collega eius incaute atque inconsulte aduersus Tar
Abbreviated transcription (Latin):
sos repente uiderunt: & ip̃i auidi certaminis in prceliũ ruunt. p̾ri¬
usque pugna coepit ꝗͣ signum ab ducib daretur. atrius inuase gal¬
li dextrum cornu. neque sustinere potuissent nisi forte eo loco di¬
ctator fuiss&. Sextum tulliũ nomĩe increpans.: rogitansq sictine
milites pugnaturos spopondiss&: ubi illi clamores sint arma po-¬
scentium: ubi minae iniussu imꝑatoris prcelium inituros: En ipsum
imꝑatorem clara uoce uocare ad proeliũ & ire armatũ ante pri-¬
ma signa equis sequeretur eorꝵ qui mõ ducturi fun̾it. in castris fe¬¬
roces in ate pauidi uera audiebant. Itaque tantos pudor stimu¬
los admouit:ut ruerent in hostiũ tela, alienatis a memoria pe¬¬
riculi animis. Nic primo impetus prope uecors turbauit hostes.
eques dem̃ emissus turbatos auertit. Ipẽ dictator postꝗͣ labãtẽ
una ꝑte uidit atiẽ: signa in leuum cortiu confert: quo turbam hostiu

Expanded text:
sos repente uiderunt, et ipsi auidi certaminis in proelium ruunt prisos repente uiderunt, et ipsi auidi certaminis in proelium ruunt priusque pugna coepit quam signum ab ducibus daretur. acrius inuasere Galli dextrum cornu; neque sustineri potuissent, ni forte eo loco dictator fuisset, Sex. Tullium nomine increpans rogitansque sicine pugnaturos milites spopondisset? ubi illi clamores sint arma poscentium, ubi minae iniussu imperatoris proelium inituros? en ipsum imperatorem clara uoce uocare ad proelium et ire armatum ante prima signa; ecquis sequeretur eorum qui modo ducturi fuerint, in castris feroces, in acie pauidi? uera audiebant; itaque tantos pudor stimulos admouit, ut ruerent in hostium tela alienatis a memoria periculi animis. hic primo impetus prope uecors turbauit hostes, eques deinde emissus turbatos auertit. ipse dictator, post quam labantem una parte uidit aciem, signa in laeuum cornu confert, quo turbam hostium
Abbreviated transcription (Latin):
tor tñ ut qui magis animis ꝗͣ uirib fretus ante ꝗͣ ad certamẽ descẽ¬
der&: omnia circuspitere atque agitare coepit: ut arte aliqua terrorẽ
hostib incuter&. Solerti rem nouam animo excogitat: qua deinde
multi nr̃i & externi imꝑatores nr̃a quoq quid aetate usi sũt. Mu-¬
lisstrata detrahi iub&: binis tm̃ centũculis relictis: agasones ꝑtim
captiuis. ꝑtim egror armis ornatos imponit. Nis fere mille confectis
tentũ admiscet equites: & nocte suꝑ castra in montes euadere ac siluis
se occultare iub&. Neque inde ante moueri:ꝗͣ ab se acciperẽt signum.
Ipẽ ubi illuxit in radicib montiũ extendere atiem coepit sedulo: ut
aduersus montes consister&: hostis: instructo uani terroris apparatu :
qui quid terror plus pene ueris utrib profuit.Primo credidere du¬
ces galloꝵ non descensuros in aequm romanos. deinde ubi digres¬

Expanded text:
tor tamen, ut qui magis animis quam uiribus fretus ad certamen descentor tamen, ut qui magis animis quam uiribus fretus ad certamen descenderet, omnia circumspicere atque agitare coepit ut arte aliqua terrorem hostibus incuteret. sollerti animo rem nouam excogitat, qua deinde multi nostri atque externi imperatores, nostra quoque quidam aetate, usi sunt: mulis strata detrahi iubet binisque tantum centunculis relictis agasones partim captiuis, partim aegrorum armis ornatos imponit. his fere mille effectis centum admiscet equites et nocte super castra in montes euadere ac siluis se occultare iubet neque inde ante mouere quam ab se acceperint signum. ipse, ubi inluxit, in radicibus montium extendere aciem coepit sedulo, ut aduersus montes consisteret hostis, instructo uani terroris apparatu, qui quidem terror plus paene ueris uiribus profuit. primo credere duces Gallorum non descensuros in aequum Romanos; deinde, ubi degres
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinae militaris: ne sui: neue imꝑatoriae maiestatis creder& mł¬
titudine concitate que ferme auctorib silis ess&. non subtraxisse
seducem ne quis alius qualem mota creare multitudo soler& exister&
Nam se quid nihil non arbitrio imꝑatoris actur. Illud tñ prouiden
dum esse magnopere ut exercitum in potestate hr̃et differri nõ posse
adeo concitatos animos: ipõs sibi locum & tempus pugnandi sũpturos
si ab imꝑatore non detur. Dum haec loquũtur iumenta forte pastẽ-¬
tia extra uallum gallo abigenti duo milites romani abi ademerũt.¬
& in eos saxa coniecta a gallis. deinde ab romana statione clamor
ortus atque procursum utrinq est. Iamque haud procul iusto proe¬¬
liores erat. ni celeriter direptum certamen ꝑ centuriones ess&. affir¬
mata certe eo casu Tullii apud dictatorem fides est. Nec recipiẽte
iam dilationẽ re: in posterz diem edicitur atie pugnaturos.. Dicta¬

Expanded text:
disciplinae militaris, ne sui neue imperatoriae maiestatis crederet; mudisciplinae militaris, ne sui neue imperatoriae maiestatis crederet; multitudini concitatae, quae ferme auctoribus similis esset, non subtraxisse se ducem ne quis alius, quales mota creare multitudo soleret, exsisteret; nam se quidem nihil non arbitrio imperatoris acturum. illi quoque tamen uidendum magno opere esse ut exercitum in potestate haberet; differri non posse adeo concitatos animos; ipsos sibi locum ac tempus pugnandi sumpturos, si ab imperatore non detur. dum haec loquuntur, iumenta forte pascentia extra uallum Gallo abigenti duo milites Romani ademerunt. in eos saxa coniecta a Gallis; deinde ab Romana statione clamor ortus ac procursum utrimque est. iamque haud procul iusto proelio res erat, ni celeriter diremptum certamen per centuriones esset; adfirmata certe eo casu Tulli apud dictatorem fides est; nec recipiente iam dilationem re, in posterum diem edicitur acie pugnaturos. dicta
Abbreviated transcription (Latin):
bitura dicat. Quis tandem suctesseat milites nos esse: non seruos ue¬¬
stros: ad bellum non ad exilium missos.Siquis dat signũ in atiem
educat: ut uiris ac romanis sit pugnaturus: Si nihil armis opus sit
otium potius romae ꝗͣ in castris acturos. Haec dicta sint patrib. Te im¬
pator milites tui oramus:ut nobis pugnandi copiam fatias: tũ uin¬¬
cere cupimus:tum te duce uintere:tibi lauream insignem deferre te¬
cum triumphantes: urbem inire tuum sequentes currum. Iouis optimi
maximi templum gratulantes ouantesque adire. Orationẽ Tullii
exceperunt preces multitudinis: & undiq ut signum dar&: ut capẽ
arma iuber& clamabant. Dictator ꝗͣꝗͣ rem bonam exemplo haud
probabili cerner& actam censer&q se factur quod milites uellẽt
se tñ recepit. Tulliũque secreto: quae nam res haec: aut quo ꝑacta sit¬
more ꝑcontatur.Tullius magnopere a dictatore petere:ne se oblitũ

Expanded text:
bituram dicat, quis tandem suscenseat?—milites nos esse non seruos uebituram dicat, quis tandem suscenseat?—milites nos esse non seruos uestros, ad bellum non in exsilium missos; si quis det signum, in aciem educat, ut uiris ac Romanis dignum sit, pugnaturos: si nihil armis opus sit, otium Romae potius quam in castris acturos. haec dicta sint patribus. te, imperator, milites tui oramus ut nobis pugnandi copiam facias; cum uincere cupimus, tum te duce uincere, tibi lauream insignem deferre, tecum triumphantes urbem inire, tuum sequentes currum Iouis optimi maximi templum gratantes ouantesque adire.' orationem Tulli exceperunt preces multitudinis et undique, ut signum daret, ut capere arma iuberet, clamabant. dictator quamquam rem bonam exemplo haud probabili actam censebat tamen facturum quod milites uellent, <in> se recepit Tulliumque secreto quaenam haec res sit aut quo acta more percontatur. Tullius magno opere a dictatore petere ne se oblitum
Abbreviated transcription (Latin):
ria est integra. ꝗ ꝗͣ de gloria dicere ausum: si nos & hostes haud se¬
cus ꝗͣ feminas abditos intra uallum omnib cõtumeliis eludunt. Et
tu imperator nr̃: quod aegrius patimur: exercitũ tuum sine animis
sine armis: sine manib iuditas esse. Et prius ꝗͣ exꝑtus nos esses de
nobis ita desꝑasti. ut te mancor ac debilium ducem iudicares esse.
Quid .n. aliud esse credimus causae: cur ueteranus dux fortissimus
bello compressis quod aiunt manib. Sed ea uttunque enĩ se h̃t
res te de nr̃a uirtute dubitasse uideri: ꝗͣ nos de tua uerius est. Sin ãt
non tuum istud: sed publicum est consilium: & consensus aliquis pa¬¬
trum: non gallicum bellum nos ab urbe ab penatib nr̃is ablegatis te¬
net: quaeso ut ea quae dicam non ab militib imꝑatori dicta cẽseas.
sed ab plebe patrib. Qua sicut uos ur̃a hẽtis consilia: sic se sua ha¬¬

Expanded text:
ria est integra; quamquam de gloria uix dicere ausim, si nos et hostes haud seria est integra; quamquam de gloria uix dicere ausim, si nos et hostes haud secus quam feminas abditos intra uallum omnibus contumeliis eludunt, et tu imperator noster—quod aegrius patimur—exercitum tuum sine animis, sine armis, sine manibus iudicas esse et, priusquam expertus nos esses, de nobis ita desperasti ut te mancorum ac debilium ducem iudicares esse. quid enim aliud esse causae credamus, cur ueteranus dux, fortissimus bello, compressis, quod aiunt, manibus sedeas? utcumque enim se habet res, te de nostra uirtute dubitasse uideri quam nos de tua uerius est. sin autem non tuum istuc sed publicum est consilium, et consensus aliqui patrum, non Gallicum bellum, nos ab urbe, a penatibus nostris ablegatos tenet, quaeso, ut ea quae dicam non a militibus imperatori dicta censeas sed a plebe patribus—quae si, ut uos uestra habeatis consilia, sic se sua ha
Abbreviated transcription (Latin):
r& Sextius tullius ut uirtute eius dignũ ess&: septimũ primipilum
iam Tullius ducebat. Neque erat in exercitu qui quid pedestria sti-¬
pendia egiss& uir factis nobilior. Is praecedens militũ agmen ad tri-¬
bunal ꝑgit. Mirantiq sulpitio non turbam magis: ꝗͣ turbae principẽ
Tulliũ imperiis obedientissimũ militem. Si licet dictator inꝗt con¬
demnatum se uniuersus exercitus a te ignauie ratus: & prope igno¬
miniae causa destitum sine armis. orauit me ut suã apud te causam
agerem. Equid sicubi loto tessum: si terga data hosti: signa foede a¬¬
missa obiici nobis possent: tñ hoc ate impetrari aquũ censerem: ut
nos uirtute nrãm culpam corrigere & abolerere flagitii memoriam
noua gloria patereris. Etiã ad alliam fusa legiones: eandẽ quã per¬
pauorem amiserant patriã: profecte postea ab eius uirture recuꝑa¬
uere. Nobis deum benignitate: felicitate tua populiq: ro. & res & glo¬

Expanded text:
et Sex. Tullius , ut uirtute eius dignum esset. septimum primum pilum et Sex. Tullius , ut uirtute eius dignum esset. septimum primum pilum iam Tullius ducebat neque erat in exercitu, qui quidem pedestria stipendia fecisset, uir factis nobilior. is praecedens militum agmen ad tribunal pergit mirantique Sulpicio non turbam magis quam turbae principem Tullium, imperiis oboedientissimum militem, 'si licet, dictator' inquit, 'condemnatum se uniuersus exercitus a te ignauiae ratus et prope ignominiae causa destitutum sine armis orauit me ut suam causam apud te agerem. equidem, sicubi loco cessum, si terga data hosti, si signa foede amissa obici nobis possent, tamen hoc a te impetrari aequum censerem ut nos uirtute culpam nostram corrigere et abolere flagitii memoriam noua gloria patereris. etiam ad Alliam fusapauorem amiserant patriam profectae postea a Ueiis uirtute reciperauere. nobis deum benignitate, felicitate tua populique Romani, et res et glo
Abbreviated transcription (Latin):
impetu ess&: uis: parua eadem languescer& mora. His consiliis dicta¬
tor bellum trahebat: grauẽque edixerat poenam si quis in iussu ĩ ho¬
stem pugnass&. Milites aegre id patientes primo in stationib uigilis¬
que inter se dictatorem sermonib capere: interdũ patres cõmuniter
increpare: quod non iussissent per consulem geri bellum electum esse
eximiũ imꝑatorẽ unicum ducem: qui nihil agenti sibi de caelo deuola¬
turam in sinum uictoriam censeat. Eadem deinde haec interdiu propa¬
lam ac ferotiora his iactare se iniussi imꝑatoris aut dimicaturos aut
agmine romã ituros: ĩmisceriq militib centuriones. Nec in circulis ⁊¬
mõ fremere: sed iam in principiis ac praetorio in unũ sermones confũ¬
di atque in contionis magnitudinẽ crescere turba & uociferare ex oĩ-¬
bus locis: ut extemplo ad dictatorem iretur uerba pro exercitu fate¬¬

Expanded text:
impetu uis esset, parua eadem languesceret mora. his consiliis dictaimpetu uis esset, parua eadem languesceret mora. his consiliis dictator bellum trahebat grauemque edixerat poenam, si quis iniussu in hostem pugnasset. milites aegre id patientes primo in stationibus uigiliisque inter se dictatorem sermonibus carpere, interdum patres communiter increpare quod non iussissent per consules geri bellum: electum esse eximium imperatorem, unicum ducem, qui nihil agenti sibi de caelo deuolaturam in sinum uictoriam censeat. eadem deinde haec interdiu propalam ac ferociora his iactare: se iniussu imperatoris aut dimicaturos aut agmine Romam ituros. immiscerique militibus centuriones nec in circulis modo fremere sed iam in principiis ac praetorio in unum sermones confundi atque in contionis magnitudinem crescere turba et uociferari ex omnibus locis ut extemplo ad dictatorem iretur; uerba pro exercitu facer
Abbreviated transcription (Latin):
sto quod multis intermiserant annis: accepta. Quo praesidio cũ fulta
res romana ess& leuius fuit quod mox gallos preneste uenisse atque
inde circa pedum consedisse auditum est: dictatorẽ dici E. Sulpitium
placuit. Consul ad id accitus E. plantius dixit. Mag̃r equitũ dictatori
additus. MUalerius. Ni robora militum ex duob exertitib consulai.
b electa, aduersus gallos duxerunt. Lentius id aliqñto bellum ꝗͣ parti
utrique placebat fuit: cum primũ galli tantũ auidi certaminis fuissent
demnde romanus miles ruendo in arma, ac dimicationẽ aliqnͣtum galli¬
cam ferociam uincer&. Dictatori ne utique placebat qñ nulla cogeret
res fortuna se cõmittere aduersus hostem:quẽ tempus deteriorem in
dies & locus alienus facer&: sine praeꝑatu comeatu sine firmo mit¬
nimento morantem. Adhaec his corporib animisq quoꝵ omnis in

Expanded text:
sto, quod multis intermiserant annis, accepta. quo praesidio cum fulta sto, quod multis intermiserant annis, accepta. quo praesidio cum fulta res Romana esset, leuius fuit quod Gallos mox Praeneste uenisse atque inde circa Pedum consedisse auditum est. dictatorem dici C. Sulpicium placuit; consul ad id accitus C. Plautius dixit; magister equitum dictatori additus M. Ualerius . hi robora militum ex duobus consularibus exercitibus electa aduersus Gallos duxerunt. lentius id aliquanto bellum quam parti utrique placebat fuit. cum primo Galli tantum auidi certaminis fuissent, deinde Romanus miles ruendo in arma ac dimicationem aliquantum Gallicam ferociam uinceret, dictatori neutiquam placebat, quando nulla cogeret res, fortunae se committere aduersus hostem, quem tempus deteriorem in dies faceret, locis alienis sine praeparato commeatu, sine firmo munimento morantem, ad hoc iis corporibus animisque quorum omnis in
Abbreviated transcription (Latin):
mati. Et ubi prima lux mediocrem multitudinẽ ante moenia
neque alium ꝗͣ tiburtem hostem ostendit de duob portis egressi
consules utrinq atiem subeuntiũ iam muros aggrediũtur. ap¬
paruitq occasionẽ magis ꝗͣ uirtute fretos uenisse Adeo uix pri-¬
mũ impetum romanoꝵ sustinuere. Quin & bono fuisse romaĩs
aduentum eor constabat orentẽque iam seditionẽ inter patres
& plebẽ metu tam propinqui belli compressuꝵ alius aduentus
hostium fuit proximo bello agris terribilior ꝗͣ urbi populabũdi tarꝗniẽ¬
ses fines romanos maxime qua ꝑte aetruria adiat& ꝑ agrauere. Nebq
nequicꝗ̃ repetitis. noui consules .. fabius &t. plancͥiis iussu popli bel¬
lum indixere. Fabioq ea prouintia: plantio hernici euenere. Gallici
quoq belli fama increbrescebat. Sed inter multos terrores solatio fu¬
it pax latinis petita data. Et magna uis militũ ab his ex foedere uetu¬

Expanded text:
mati. et ubi prima lux mediocrem multitudinem ante moenia mati. et ubi prima lux mediocrem multitudinem ante moenia neque alium quam Tiburtem hostem ostendit, duabus portis egressi consules utrimque aciem subeuntium iam muros adgrediuntur; apparuitque occasione magis quam uirtute fretos uenisse: adeo uix primum impetum Romanorum sustinuere. quin etiam bono fuisse Romanis aduentum eorum constabat orientemque iam seditionem inter patres et plebem metu tam propinqui belli compressam. alius aduentus hostium fuit proximo bello agris quam terribilior urbi: populabundi Tarquinienses fines Romanos, maxime qua ex parte Etruriam adiacent, peragrauere rebusque nequiquam repetitis noui consules C. Fabius et C. Plautius iussu populi bellum indixere; Fabioque ea prouincia, Plautio Hernici euenere. Gallici quoque belli fama increbrescebat. sed inter multos terrores solacio fuit pax Latinis petentibus data et magna uis militum ab his ex foedere uetu
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. Petilius de gallis tiburtibusq geminũ triumphũ egit. Fabio
satis uisum. ut ouans urbem mniret. Irridere penlii triũphũ tiburtes
ubi .n. secum atiem conflixisse: spectatores paucos fugae trepidatiõisq
gallor extra portas egressos. Post ꝗͣ in se quoq fieri impetũ uiderũt:
& sine discrimine obuios caedi recepisse intra urbem se. Eam rem tri-¬
umpho dignam uisam romanis ne nimis mirz magnũq tumultũ
censerent extire in hostium portis maiorẽ ipos trepidationẽ ante
moenia sua uisuros. Itaque insequẽti anno M. pompilio leuate
C.Manlio consulib primo silentio noctis ab tibure agmine ĩfesto
profecti ad urbem romam uenerunt.Terrorem repente ex som¬
no excitatis subita res: & nocturnos pauor prebuit. Ad haec
multor inscitia qui aut unde hostes aduenissent conclamatum
tñ celeriter ad arma est & portae stationib muriq praesidiis fir.¬

Expanded text:
cauit. Poetelius de Gallis Tiburtibusque geminum triumphum egit: Fabio cauit. Poetelius de Gallis Tiburtibusque geminum triumphum egit: Fabio satis uisum ut ouans urbem iniret. inridere Poeteli triumphum Tiburtes: ubi enim eum secum acie conflixisse? spectatores paucos fugae trepidationisque Gallorum extra portas egressos, postquam in se quoque fieri impetum uiderint et sine discrimine obuios caedi, recepisse se intra urbem; eam rem triumpho dignam uisam Romanis. ne nimis mirum magnumque censerent tumultum exciere in hostium portis, maiorem ipsos trepidationem ante moenia sua uisuros. itaque insequenti anno M. Popilio Laenate Cn. Manlio consulibus primo silentio noctis ab Tibure agmine infesto profecti ad urbem Romam uenerunt. terrorem repente ex somno excitatis subita res et nocturnus pauor praebuit, ad hoc multorum inscitia, qui aut unde hostes aduenissent; conclamatum tamen celeriter ad arma est et portae stationibus murique praesidiis fir
Abbreviated transcription (Latin):
ercitu iusso manere: omnes iuniores nullo detrectante militiã satra mẽ¬
to adegit. Pugnatũ haud procul a porta colina est: totius uirib urbis in
conspectu parentũ conuigum ac liberoꝵ: quae magna & absentib hor¬
tamenta animi. tum subiecta oculis simul uerecundia militiaq militem
accendebant. Magna utrinq edita caede auertitur tandẽ aties gallo¬
rum fuga tibur sicut artem belli gallici petunt. Palati ab consule peti¬
lio haud procul tibure excepti. Egressis ad opem ferendã tiburtib simł
cum his intra portas compelluntur. Egregie tum ab dictatore tum ab
consule res gesta est. Et consul alter fabius procliis primũ paruis. po¬
stremo una insigni pugna: cum hostes tos adorti copiis essẽt herni¬¬
cos deuĩcit. Dictator consulib in senatu & ad populũ magnifice col¬¬
laudatis &suaꝵ quoque rerꝵ illis remisso honore dictatura se abdi-¬

Expanded text:
ercitu iusso manere, omnes iuniores nullo detractante militiam sacramenercitu iusso manere, omnes iuniores nullo detractante militiam sacramento adegit. pugnatum haud procul porta Collina est totius uiribus urbis in conspectu parentum coniugumque ac liberorum; quae magna etiam absentibus hortamenta animi tum subiecta oculis simul uerecundia misericordiaque militem accendebant. magna utrimque edita caede auertitur tandem acies Gallorum. fuga Tibur sicut arcem belli Gallici petunt; palati a consule Poetelio haud procul Tibure excepti, egressis ad opem ferendam Tiburtibus, simul cum iis intra portas compelluntur. egregie cum ab dictatore tum ab consule res gesta est. et consul alter Fabius proeliis primum paruis, postremo una insigni pugna, cum hostes totis adorti copiis essent, Hernicos deuincit. dictator consulibus in senatu et apud populum magnifice conlaudatis et suarum quoque rerum illis remisso honore dictatura se abdi
Abbreviated transcription (Latin):
tio fuit: ut gallor exertitus proxima nocte: relictis trepide castris:
in tiburtem agrum: atque inde sotietate belli facta: comeatuq be¬
nigne a tiburtib adiutus: mox in campaniã transierit. Ea fuit cã
cur proximo anno ut t. petilius Balbus consul cum collega eius M. fa¬¬
bio ambusto hernicoꝵ prouincia eueniss&: aduersus tiburtes ius¬
su populi exercitũ duceret.Ad quoꝵ auxiliũ galli cũ ex campanis re-¬
dissent: foede populationes in lauicano, tusculanoq & albano agro
haud dubie tiburtib ducib sunt factae. Et cum aduersus tiburtẽ
hostem duce consule contenta res.p. gallicus tumultus dictatorem
creari coegit. Creatus q. Seruilius Hala .t. Quintiũ magr̃m equitum
dixit. & ex auctorite patrum si prospere id bellum eueniss& ludos ma¬
gnos uouit. Dictator ad continendos proprio bello tiburtes:consulari ex¬¬

Expanded text:
tio fuit, ut Gallorum exercitus proxima nocte relictis trepide castris tio fuit, ut Gallorum exercitus proxima nocte relictis trepide castris in Tiburtem agrum atque inde societate belli facta commeatuque benigne ab Tiburtibus adiutus mox in Campaniam transierit. ea fuit causa cur proximo anno C. Poetelius Balbus consul, cum collegae eius M. Fabio Ambusto Hernici prouincia euenisset, aduersus Tiburtes iussu populi exercitum duceret. ad quorum auxilium cum Galli ex Campania redissent, foedae populationes in Labicano Tusculanoque et Albano agro haud dubie Tiburtibus ducibus sunt factae; et, cum aduersus Tiburtem hostem duce consule contenta res publica esset, Gallicus tumultus dictatorem creari coegit. creatus Q. Seruilius Ahala T. Quinctium magistrum equitum dixit et ex auctoritate patrum, si prospere id bellum euenisset, ludos magnos uouit. dictator ad continendos proprio bello Tiburtes consulari ex