comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gustus erarii uictorem exercitum stipendio affecit. Impatori
decem legatos decreuit lege sempronia sucoedendum nõ cẽ¬
suit. Haium ego sententiaꝵ. et pͥnceps. et auctor fui. neq
me dissensioni meç pͥstinc putaui potius assentiri. ꝗͣ pñtibus
rei. p. temporib: et concordis conuenire. Non idem aliis
uidetur: sunt fortasse in sententia firmiores. rep̃hendo ne¬
minem. sed assentior non omnib. Neq ẽẽ inconstantis pu
P.tempestate moderari. Sed si qui sunt quibus infinitum sit
odium. in quo semel susceptum sit: quos uideo ẽẽ nonul¬
los: cum ducib ip̃is non cum comitatu. assectatorib:q con¬
fugant. Illam enim fortasse ꝑtinaciam nonnulli uirtutem a¬
lii putabunt. Hanc uero iniquitatem om̃s cum aliqua cru¬
delitate coniunctam. Sed certorum hominũ mentes nulla
ratione iud̃. placare possumus. ur̃os quidem animos certe cõ¬
fidimus non oratione nr̃a: sed humanitate ur̃a ẽe placatos.

Expanded text:
gustiis aerari victorem exercitum stipendio adfecit, imperatori gustiis aerari victorem exercitum stipendio adfecit, imperatori decem legatos decrevit, lege Sempronia succedendum non censuit. harum ego sententiarum et princeps et auctor fui, neque me dissensioni meae pristinae putavi potius adsentiri quam praesentibus rei publicae temporibus et concordiae convenire. non idem aliis videtur: sunt fortasse in sententia firmiores. reprendo neminem, sed adsentior non omnibus; neque esse inconstantis put publicae tempestate moderari. sed si qui sunt quibus infinitum sit odium in quos semel susceptum sit, quos video esse non nullos, cum ducibus ipsis, non cum comitatu adsectatoribusque confligant. illam enim fortasse pertinaciam non nulli, virtutem alii putabunt, hanc vero iniquitatem omnes cum aliqua crudelitate coniunctam. sed si certorum hominum mentis nulla ratione, iudices, placare possumus, vestros quidem animos certe confidimus non oratione nostra, sed humanitate vestra esse placatos.
Abbreviated transcription (Latin):
uid. et nobis atq omnib qui nr̃is familiaritatib implicã¬
ur uehementer utilis. ut nr̃is inimi cicias ip̃i inter nos ge¬
ramus: amicis nr̃oꝵ inimicoꝵ temperemus. Ac si mea arictontas
satis apud illos. in hac re ponderis hẽret: tum me p̃sertun reru
uarictate. atq usu ip̃o iam pdoctum uiderent. etiam ab illis eo
maiorib discordiis auocarem. Id enim contendere mihi de re
p.uidetur cum id defendas quod õẽ optimum sentias. et id¬
fortium uiroꝵ et magnoꝵ hominum semꝑ putaui neq hu¬
ic unꝗͣ labori officio muneri defui. S contentio tam diu sa¬
piens est. ꝗͣ diu. aut proficit aliquid: aut si non proficit non
obest cuutati. Uolumus quędam contendimus expti sumus.
Obtenta non sunt dolorem in alienos luctus mȩroremq sus¬
cepimus. Cur ca quȩ mutare non possumus conuellere ma¬
lumus ꝗͣ tueri.: C. Cęsarem senatus et genere supplicatiou
amplissimo ornauit et numero dierum nouem. Idem in au¬

Expanded text:
amiliaritatibus implicantur vehementer utilis, ut nostras inimicitias ipsi inter nos gramus, amicis nostrorum inimicorum temperemus. ac si mea auctoritas satis apud illos in hac re ponderis haberet, cum me praesertim rerum varietate atque usu ipso iam perdoctum viderent, etiam ab illis eos maioribus discordiis avocarem. etenim contendere de re publica, cum id defendas quod esse optimum sentias, et fortium virorum et magnorum hominum semper putavi, neque huic umquam labori officio muneri defui. sed contentio tam diu sapiens est quam diu aut proficit aliquid, aut, si non proficit, non obest civitati. voluimus quaedam, contendimus, experti sumus: obtenta non sunt. dolorem alii, nos luctum maeroremque suscepimus. cur ea quae mutare non possumus convellere malumus quam tueri? C. Caesarem senatus et genere supplicationum amplissimo ornavit et numero dierum novo: idem in an
Abbreviated transcription (Latin):
tam grãm refero. speroq uidices. ut cos qui pͥncipes fuerunt
conseruande salutis. aut dignitatis mec̨. diligitis. et caros hetis
sic quę ab hoc pro facultate huius. pro loco facta sunt et gra¬
ta cẽ uobis et probata. Non igitur asius. quos nullos habet:
sed a suorum. qui et multi et potentes sunt urget inimics.
Quos quidem hesterno die en. pompeius copiosa oratione ⁊
graui. sccum si uellent contendere iubebat. ab hoc impito cer

Expanded text:
refero, speroque, iudices, ut eos qui principes fuerunt conservandae salutis aut dignitatis meae diligitis et caros habetis, sic, quae ab hoc pro facultate hominis, pro loco facta sunt, et grata esse vobis et probata. non igitur a suis, quos nullos habet, sed a suorum, qui et multi et potentes sunt, urgetur inimicis; quos quidem hesterno die Cn. Pompeius copiosa oratione et gravi secum, si vellent, contend
Abbreviated transcription (Latin):
nonuultu deniq offendit. Fuit hoc siuc meum siue rei p. fatu
ut in me unum omnis illa inclinatio cõmunium tempoꝵ incũ¬
beret: non mõ non exultauit in nunis ur̃is ur̃isq discordiis:

Expanded text:
non vultu denique offendit. fuit hoc sive meum sive rei publicae fatum, non vultu denique offendit. fuit hoc sive meum sive rei publicae fatum, ut in me unum omnis illa inclinatio communium temporum incumberet. non m
Abbreviated transcription (Latin):
mos non legib tanꝙͣ tutelas puenue. Obiectum est etiam
q in trbtimꝰ dustum inam puenerit quod hic assecutus ẽlegis¬
de tambitu p̃mio minus inuidioso: q̃ qui legum p̃miis p̃tonã
sententiam. et p̃textam togam consecunt᷑. Et adoptio tħcopha¬
nis agitata est per quam cornelius nihil est preter qͣ propinq̃¬
rum forum hereditates assecutus. Ouanꝗͥ istorum animos qͥ
ipi eoruelio inuident non est difficillimum mitigare. More hoĩ¬
num inuident in conuuuiis rodunt: in curulis in cireo uellicant:
non illo iniico. sed hoc malȩ dente carpunt. Qui amicis. II.
cornelii aut inimici sunt aut inuident ꝗ sunt huic multo ue¬
hementuis ꝓtunescendi. Nam huic quidem ip̃i qui est unqs
mnuentus inimicus: aut quis uite eẽ potuit: quem bonum nõ
coluit: cuius fortunç. dignitatiq non cessit: uersatus in intima fa¬
miliautate hominis potentissimi. in maxinis nr̃is malis. atq dis¬
cordiis neminem unq̃ alterius rõnis. ac partis non re non uerbo

Expanded text:
mos, non legibus tamquam tutelas pervenire. obiectum est etiam quod in tribum Clustuminam pervenerit; quod hic adsecutus eioso quam qui legum praemiis praetoriam sententiam et praetextam togam consequuntur. et adoptatio Theophani agitata est, per quam Cornelius nihil est praeterquam propinquorum suorum hereditates adsecutus. quamquam istorum animos, qui ipsi Cornelio invident, non est difficillimum mitigare. more hominum invident, in conviviis rodunt, in circulis vellicant: non illo inimico, sed hoc malo dente carpunt. qui amicis L. Corneli aut inimici sunt aut invident, ii sunt huic multo vehementius pertimescendi. nam huic quidem ipsi quis est umquam inventus inimicus aut quis iure esse potuit? quem bonum non coluit, cuius fortunae dignitatique non concessit? versatus in intima familiaritate hominis potentissimi, in maximis nostris malis atque discordiis neminem umquam alterius rationis ac partis non re, non verbo,
Abbreviated transcription (Latin):
rem tam ꝑspicuam dicendo ꝓbaremus:uerum ut omniũ inali¬
uoloꝵ iniquoꝵ inuidiosoꝵ animos frangeremus. Quos ut
accusator incendet aliqui sermones hominum alienis bonis ĩ¬
hȩrentium etiam ad ur̃as aures ꝑmanarẽt et in uidicio ip̃o re¬
dundarẽt. Idcirco illa in omni parte orõnis sua arte aspergi
uidebamus:tum pecuniam.L. cornelii. que neq inuidiosa est
et quantacunq est. ciusmõi est: ut conseruata magis qͥ corru¬

Expanded text:
remus, verum ut omnium malivolorum iniquorum invidiosorum animos frangeremus; quos ut accusator incenderet, ut aliqui sermones hominum alienis bonis maerentium etiam ad vestras auris permanarent et in iudicio ipso redundarent, idcirco illa in omni parte orationis summa arte adspergi videbatis; tum pecuniam L. Corneli, quae neque invidiosa est et
Abbreviated transcription (Latin):
pi cornelio inuident non est difficillimum mitigare. More hoi¬
num inuident: in conuiuiis rodunt: in curulis in circo uelicant:
non illo inimico sed hoc malȩ dente carpunt. Qui amclicant
corneli aut inimici sunt aut inuident q sunt huic multo ue¬
heu eutuis ꝑtimescendi. Nam huic quidem pp̃i. qui t unc
inucntus iimicus: aut quis uire cẽ potiuit:. quem bonum nõ
coluit: cuius fortunȩ. dignitatiq non cessit. uersatis in ioituma ro¬

Expanded text:
difficillimum mitigare. more hominum invident, in conviviis rodunt, in circulis vellicant: non illo inimico, sed hoc malo dente carpunt. qui amicis L. Corneli aut inimici sunt aut invident, ii sunt huic multo vehementius pertimescendi. nam huic quidem ipsi quis est umquam inventus inimicus aut quis iure esse potuit? quem bonum non coluit
Abbreviated transcription (Latin):
monstrasse. Qui non mõ ut fugerent: sed etiam ĩpus fuge tu¬
tam uiam quȩsierunt. isuis adhibita non uidebitur: quid
igitur fugiebant: ꝑꝑ metum. Quid metuebant: uim uidelicet
potestatis. Igitur principia negare potestis cum extrema conce¬
datis: Fugisse ꝑterritos confitemini. cãm fuge ddicitis eandẽ
quam om̃s intelligimus arma multitudinem hominum incur¬
sionem atq impetum armoꝵ Hec ubi concedunt ẽẽ fca ibi
uis facta negabitur: At uero hoc quidem iam uetus est et
maioꝵ exemplo multis in rebus usitatum. cum ad uim faci¬
endam ueniret si quos armatos. quis ꝓeul conspexissent. ut sta¬
tim testificati discederent. optime sponsionem ficere possent ne
aduersus edictum p̃toris uis fcã ẽẽt. Ita ne uero scire eẽ arm atos sa¬
is est utium scam probes in manus coꝵincidder non at satato Rs¬
spostus umatoꝵ adiuim ꝓbanddam ualebit incisus et impetus

Expanded text:
monstrasse. qui non modo ut fugerent sed etiam ipsius fugae tumonstrasse. qui non modo ut fugerent sed etiam ipsius fugae tutam viam quaesiverunt, his vis adhibita non videbitur? quid igitur fugiebant? propter metum. quid metuebant? vim videlicet. potestis igitur principia negare, cum extrema conceditis? fugisse perterritos confitemini; causam fugae dicitis eandem quam omnes intellegimus, arma, multitudinem hominum, incursionem atque impetum armatorum; haec ubi conceduntur esse facta, ibi vis facta negabitur? at vero hoc quidem iam vetus est et maiorum exemplo multis in rebus usitatum, cum ad vim faciendam veniretur, si quos armatos quamvis procul conspexissent, ut statim testificati discederent, cum optime sponsionem facere possent, adversvs edictvm praetoris vis facta esset. itane vero? scire esse armatos satis est ut vim factam probes; in manus eorum incidere non est satis? aspectus armatorum ad vim probandam valebit; incursus et impetus
Abbreviated transcription (Latin):
locum quem statuerint defendere: et alii pellunt᷑ integri. ut nõ
dubium sit. quin maior adhibitauis sit ei cuuis animus sit per¬
territus. qͣ uii cuius corpus uulneratum sit. Ꝙ si ui pulsos di¬
cimis exercitus ẽẽ cos qui metu et tenui sepe suspicione piculi fu¬
gerunt: et si non solum impulsu scutoꝵ neq ictu cominus n
coniectione telorum: sed sepe clamore ip̃o militum: aut instru¬
ctione aspectuq signoꝵ magnas copias pulsas ẽẽ et uidimus
et auduumus: quę uis in belo appellatur ea in ocio non appel¬
labitur: et quod uehemens in re militari putatur id leue in iu¬
re ciuili iudicabit᷑: et quod exercitus armatos mouet idd aduo¬
cationem togatorum non uidebit᷑ moiusse : et uulnus corpois
magis istam uim. ꝗͣ terror animi declarabit: et sauciatio que¬
retur cum fugam factam ẽẽ constabit: Tuus enim testis hoc di¬
xit. metu pterritis ñis aduocatis locum qua effugerent de¬

Expanded text:
locum quem statuerunt defendere; at alii pelluntur integri; ut non locum quem statuerunt defendere; at alii pelluntur integri; ut non dubium sit quin maior adhibita vis ei sit cuius animus sit perterritus quam illi cuius corpus volneratum sit. quod si vi pulsos dicimus exercitus esse eos qui metu ac tenui saepe suspicione periculi fugerunt, et si non solum impulsu scutorum neque conflictu corporum neque ictu comminus neque coniectione telorum, sed saepe clamore ipso militum aut instructione aspectuque signorum magnas copias pulsas esse et vidimus et audivimus, quae vis in bello appellatur, ea in otio non appellabitur? et, quod vehemens in re militari putatur, id leve in iure civili iudicabitur? et, quod exercitus armatos movet, id advocationem togatorum non videbitur movisse? et volnus corporis magis istam vim quam terror animi declarabit? et sauciatio quaeretur, cum fugam factam esse constabit? tuus enim testis hoc dixit, metu perterritis nostris advocatis locum se qua effugerent de
Abbreviated transcription (Latin):
didto ebutius non tenet᷑. Quid ita: ꝙ uis cȩcinne ficti nonos inter
ei in hac causa põt ubi arma fuerint. ubi coicta hominum multi¬
tudo. ubi instructi et certis locis cum ferro homines collocati. ubi mi¬
ne pencula temoresq mortis ibi uim non fuisso.N emo inquir
occisus est: neq saucius. quid ais: cum de possessionis controusia
et de pͥuatorum hominum contentione uiris loquamur. tu uim ne¬
gabis fcãm si cedes et occasio facta non erit: Et exercitus maximos
sepe pulsos et fugatos ẽẽ dico terrore ip̃o impetuq hostium sine cu¬
iusqͥ non mõ morte uerumetiam uulnere. Etenim recupatores non ea
sola uis est que ad corpus ñm uitamq puenit: sed etiani multo ma¬
ior ea quę periculo mortis iniccto formidine animum ꝑterritum
Loco sepe et certo de statu dimouet. Itaq saucii sȩpe homines cum
corpore debilitant᷑ animo tam̃ non aedunt: neq cum relinquunt:

Expanded text:
dicto Aebutius non tenetur.' quid ita? 'quod vis Caecinae facta non est.' dicto Aebutius non tenetur.' quid ita? 'quod vis Caecinae facta non est.' dici in hac causa potest, ubi arma fuerint, ubi coacta hominum multitudo, ubi instructi et certis locis cum ferro homines conlocati, ubi minae, pericula terroresque mortis, ibi vim non fuisse? 'nemo,' inquit, 'occisus est neque saucius factus.' quid ais? cum de possessionis controversia et de privatorum hominum contentione iuris loquamur, tu vim negabis factam, si caedes et occisio facta non erit? at exercitus maximos saepe pulsos et fugatos esse dico terrore ipso impetuque hostium sine cuiusquam non modo morte verum etiam volnere. etenim, recuperatores, non ea sola vis est quae ad corpus nostrum vitamque pervenit, sed etiam multo maior ea quae periculo mortis iniecto formidine animum perterritum loco saepe et certo de statu demovet. itaque saucii saepe homines cum corpore debilitantur, animo tamen non cedunt neque eum relinquunt
Abbreviated transcription (Latin):
minib uon deieci ue tantum facinus non in equitote &e fensiont.s
abonem mlli expiundi ius consitutum q. obsistent tis uatils hom¬
mibus abu enulutudine coacti non introiti. ses om ao alisi bome¬
et it Slemt at us mihi ante occurrat ne non mointiare. uerendem ute
aut aspirare possn: Dui hoc ab ulo disfert u enecog ueuiie stispicẽ
qui en essiu ecpulent. ile qui ingedientem repulont non eogitu:
netletẽ perdeo s ĩmortiles quod ius nobes qui mo conbit ioot eogotũ¬
metipis quam deniq cuutati legem consfituere colidscis nuui scio
neris una est astio per hoc interdictum quo nosui sumus cosite¬
tais fu ft miba ualet. aut si ad hanc rem non prinet quianes costen¬
ters uet quid sultius m aionb m̃is dici pot. qurat tant⁊ cetl ger¬
ter miserint actionem aut eam constituerint que nequiqs sat fuer
demuari. ut uos iudicetis huius rei ium atq adioncimn in mentem
m aiorib nr̃is non uenisse. Ouerimur inquit licet: tamen hoc inter¬

Expanded text:
e defensionis, sed actionem, nullum experiendi ius constitutum, qui obstiterit armatis hominibus, qui multitudine coacta non introitu, sed omnino aditu quempet isdem armis mihi ante occurratur, ne non modo intrare verum aspicere aut aspirare possim? quid hoc ab illo differt, ut ille cogatur restituere qui ingressum expulerit, ille qui ingredientem reppulerit non cogatur? videte, per deos immortalis! quod ius nobis, quam condicionem vobismet ipsis, quam denique civitati legem constituere velitis. huiusce generis una est actio per hoc interdictum quo nos usi sumus constituta; ea si nihil valet aut si ad hanc rem non pertinet, quid neglegentius aut quid stultius maioribus nostris dici potest, qui aut tantae rei praetermiserint actionem aut eam constituerint quae nequaquam satis demnari, ut vos iudicetis huius rei ius atque actionem in mentem maioribus nostris non venisse. 'queramur,' inquit, 'licet; tamen hoc inter
Abbreviated transcription (Latin):
amicicias. et rei familiaris copias consecuta est. sec sumam lnui¬
dem bonores gliam. dignitatem non intelligo cur potius inu¬
diulolatura iurtutemꝰ . l. comdii q̃ equitas ur̃a pucorem eiꝰ
idutura uideat᷑. Itaq quod maxime petendum est a uobio
idrco ⁊ on peto uid. ne de ur̃a sapientia atq de ur̃a huma¬
nitate dubitare uicdear. Est aũt petendum ne odentis ingeĩ¬
um. nc in unici sitis industriȩ ne humanitatem opp̾menda.x
uc uirtutem perumdam putetis. Illud peto ut nisi cãm ip̃am p
se firmam eẽ et stabilem uideritis hominis ip̃ius ornantaadi¬
mento causs potus ꝗ̃ impedimento ẽẽ malitis. Mascitur uuid.
causa cornelii ex calege quam. L gelus en. correlius ex sena¬
tus sententia tulerunt. qua lege uidemus satis eẽ saneti ut ei¬
ues ro. sint ii quos en. pompcus de consilii sententia singulla¬
tim cuutate donauerit. Sonatum ẽẽ. I. Cornelem p̾scits põ¬

Expanded text:
amicitias et rei familiaris copias consecuta est, sed summam lauamicitias et rei familiaris copias consecuta est, sed summam laudem, honores, gloriam, dignitatem, non intellego cur potius invidia violatura virtutem L. Corneli quam aequitas vestra pudorem eius adiutura videatur. itaque quod maxime petendum est a vobis idcirco non peto, iudices, ne de vestra sapientia atque de vestra humanitate dubitare videar: est autem petendum ne oderitis ingenium, ne inimici sitis industriae, ne humanitatem opprimendam, ne virtutem puniendam putetis. illud peto, ut, si causam ipsam per se firmam esse et stabilem videritis, hominis ipsius ornamenta adiumento causae potius quam impedimento esse malitis. nascitur, iudices, causa Corneli ex ea lege quam L. Gellius Cn. Cornelius ex senatus sententia tulerunt; qua lege videmus rite esse sanctum ut cives Romani sint ii quos Cn. Pompeius de consili sententia singillatim civitate donaverit. Donatum esse L. Cornelium p
Abbreviated transcription (Latin):
usam et pro facultate et pro fide sua diligentissime nobis expliea¬
uit. neq en pompeius cuius orano omnib ornamtis abundauit
ad dicendum reliquit. S quoniam me recusante placiut ambo¬
bus acihiberi hunc ame quasi ppoliendi quendam opis extremũ
laborem peto a uobis ut me officii potius. ꝙ dicendi studio aine
cumq corneli quiddam de cõmimi conditione N emniamino¬
aium depeande maliuolentiȩ causa bieuiter cõmemoradun
uidetur :p r quo quisq loco nr̃m est uid. natus. aut si in qua sõ¬
tuna est nascendi initio constitutus hunc uitę statum usq ad seit¬
noctutem obtinere deberet. et si omnes quos aut fortuna extulit
autiporum iullustrauit labor et industria poena sunt afficien¬
di non grauior E corndio q̃ multis iuns bonis atq fortibus cõ¬
sliti lexͦ uite et condditio uideret᷑. Sin aũt multoꝵ⁊ uirtus no¬
gtinum humanitis ex infimo genere et fortune graduno mõ

Expanded text:
usam et pro facultate et pro fide sua diligentissime vobis explicausam et pro facultate et pro fide sua diligentissime vobis explicavit, neque Cn. Pompeius, cuius oratio omnibus ornamentis abundavit, ad dicendum reliquit. sed quoniam me recusante placuit ambobus adhiberi hunc a me quasi perpoliendi quendam operis extremum laborem, peto a vobis ut me offici potius quam dicendi studio hanc  ius causamque Corneli, quiddam de communi condicione omnium nostrum deprecandae malivolentiae causa breviter commemorandum videtur. si quo quisque loco nostrum est, iudices, natus, aut si, in qua fortuna est nascendi initio constitutus, hunc vitae statum usque ad senectutem obtinere debet, et si omnes quos aut fortuna extulit aut ipsorum inlustravit labor et industria poena sunt adficiendi, non gravior L. Cornelio quam multis viris bonis atque fortibus constitui lex vitae et condicio videretur: sin autem multorum virtus, ingenium, humanitas ex infimo genere et fortunae gradu non modo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtun in uidere uelle ip̃m fiorem dignitatis insiinigere. Eterimli
en. pompeius abhinc annos quingentos fuiss BIIgei quosem t᷑
ad olescentulo atq equitero. sepe comminis salutis iuxiluseirat¬
petisset. cuius res gestȩ omnes gentes cum clarissima uictoria tra
mariq pagrassent. cuius tres triumphi testes eent. totum orbem
tercarum nro imꝑio teneri si nunc apud uos id quod fecisset conit¬
foedus fẽm diceretur: quis audiret: Nemo ꝓfecdo. M ors enim cũ
exturxisset inuidiam: res eiuis gestȩ sempiterni nominis głia niterẽ¬
tur. Cuius igitur audita uirtus dubitationis locum nõn d arctr
huius exptiꝰ atq perspecta obtrectitorum uoce ledetus: Omittã
gitur pompeium atq oratione mei telinqiuam. ꝗ el uos u
dices animis ac inemoria tenetote de lege de foedere. de exemplł
de ppetua consuetudine ciuitatis m̃e renouabo ea que dicta sũt.
Nibia eiim mihi noui nihil integri neq.M. crassus. qui totam ei¬

Expanded text:
irtuti invidere, velle ipsum florem dignitatis infringere. etenim si Pompeius abhinc annos quingentos fuisset, is vir a quo senatus adulescentulo atque equite Romano saepe communi saluti auxilium expetisset, cuius res gestae omnis gentis cum clarissima victoria terra marique peragrassent, cuius tres triumphi testes essent totum orbem terrarum nostro imperio tenerifoedus factum diceretur, quis audiret? nemo profecto; mors enim cum exstinxisset invidiam, res eius gestae sempiterni nominis gloria niterentur. cuius igitur audita virtus dubitationi locum non daret, huius visa atque perspecta obtrectatorum voce laedetur? omittam igitur Pompeium iam oratione mea reliqua, sed vos, dices, animis ac memoria tenetote. de lege, de foedere, de exemplis, de perpetua consuetudine civitatis nostrae renovabo ea quae dicta sunt; nihil enim mihi novi, nihil integri neque M. Crassus, qui totam ca
Abbreviated transcription (Latin):
gat ex soederto ppolo quenq̃ potuise nisis ppls sundus fec̃¬
eet uahane ciuita tem uenire. Op̾clarum interp̃tem uiris aucto¬
nem antiq uitatis correctorem atq em̃datorem im̃te cu utati. ui
hane poenam soederibus ascribat. ut omnium p̃mioꝵ bñficioꝵ¬
cunio ecoras ficiat s oederatos. Ouid enim ponudt dlci mor¬
uus o foederatos pplos sien fundos oporteir: Poamidno mag
esi.ꝓprium socderatorum qͥ omnium liberorum. S totiumhoc
siitudir. aus aliquo ẽõmodo aut bñsicio uterentꝰ. Tulit apet
Mearones eños legem E funus de testamc̃tis Tulit O. uocant
ee mulieitum hereditatib inumerabiles. Alic leges de cuuliui¬

Expanded text:
to populo quemquam potuisse, nisi is populus fundus facin hanc civitatem venire. O praeclarum interpretem iuris, auctorem antiquitatis, correctorem atque emendatorem nostrae civitatis, qui hanc poenam foederibus adscribat, ut omnium praemiorum beneficioum expertis faciat foederatos! quid enim potuit dici imperitius quam foederatos populos fieri fundos oportere? nam id non magis est proprium foederatorum quam omnium liberorum. sed totum hoc, stitutum aut aliquo commodo aut beneficio uterentur. tulit apud maiores nostros legem C. Furius de testamentis, tulit Q. Voconius de mulierum hereditatib
Abbreviated transcription (Latin):
tanas. aut uellienses fuisse. foederatarum sine dubio ciuita¬
tum. Muto uetera. ꝓxime dico ante ciuitatem uelliensibus
datam de senatus sententia.C. ualerium flaccum p̃torem ur¬
bis nominatim ad pplm de Caliphiana uelliense: ut ea ciuis
ro. c̃ẽt tulisse. Num igitur aut fundus factos ẽẽ uellienses: a¬
ut sacerdotem illam cuiem ro. factam non eẽ: aut focdus et a

Expanded text:
ubio civitatum. Mitto vetera; proxime dico ante civitatem Veliensibus datam de senatus sententia C. Valerium Flaccum, praetorem urbanum, nominatim ad populum de Calliphana Veliense, ut ea civis Romana esset, tulisse. num igitur aut fundos factos Veliensis, aut sacerdotem illam civem
Abbreviated transcription (Latin):
exerciti fuisse et ut pompcius in hispaniam uenit mẽmium¬
q here questorem coepit nunꝗͣ a mẽmio discessisse: Cartbasi¬
nem cẽ ꝓfedtum acerrimis uiis p̃liis et maximis sucerenenłi ⁊
durensi interfiusse cum pompeio ad extremum belli fuisst

Expanded text:
exercitu fuisse; ut Pompeius in Hispaniam venerit Memmiumexercitu fuisse; ut Pompeius in Hispaniam venerit Memmiumque habere quaestorem coeperit, numquam a Memmio discessisse, Carthagine esse obsessum, acerrimis illis proeliis et maximis, Sucronensi et Turiensi, interfuisse, cum Pompeio ad extremum belli t
Abbreviated transcription (Latin):
sea in mease er cuiusqͥ gratione caꝑe possitis. Sel mos ẽ gerulio¬
dus non eno cornelo cuius ego uolumntati in euis periculis nullo
mo dcet possum sedetiam cniꝰ pompcio: qui sui fadti. sui uidep
suo gñficii uoluit me cẽc ut apud eosdem uos iudices nuꝑ in aua
cuusa fuerim et p̃dicatorem et auctorem. A c mihe quidem
or Qi gnum rei uidetur. hoc deber huius excellentis uiri pstantis
cisse e pompeium constet id om̃s et licuisse concedant. Nam
ueciis moiest ꝗ uodd hesterno dic dicit ip̃e ita.Lis Cornelai
de forturis omnib dimicare. ut nullius in delidi crimen uocare¬
turꝰ Non enim furatus est ciuitatem non gcuis suum ementi¬
tus. non in aliquo impudenti mendacio delituisse non irrepsis¬
s in censum dicitur: Unum obiicitur natum ẽc̃ gadibus. qđ
negat nemo. Cȩterum accusator fatetur. hunc in hispaniadu¬
risimobelo cum Q metello cum. C. mẽmio et inclasse uetip

Expanded text:
modo ex mea, sed ex cuiusquam oratione capere possitis. sed mos est gerunmodo ex mea, sed ex cuiusquam oratione capere possitis. sed mos est gerundus non modo Cornelio, cuius ego voluntati in eius periculis nullo modo deesse possum, sed etiam Cn. Pompeio, qui sui facti, sui iudici, sui benefici voluit me esse, ut apud eosdem vos, iudices, nuper in alia causa fuerim, et praedicatorem et actorem. ac mihi quidem hoc dignum re publica videtur, hoc deberi huius excellentis viri praestantcisse Cn. Pompeium constet, id omnes ei licuisse concedant. nam verius nihil est quam quod hesterno die dixit ipse, ita L. Cornelium de fortunis omnibus dimicare ut nullius in delicti crimen vocaretur. non enim furatus esse civitatem, non genus suum ementitus, non in aliquo impudenti mendacio delituisse, non inrepsisse in censum dicitur: unum obicitur, natum esse Gadibus, quod negat nemo. cetera accusator fatetur, hunc in Hispania durissimo bello cum Q. Metello, cum C. Memmio et in classe et in
Abbreviated transcription (Latin):
more de exemplis acutius. Nihil peritius de foederibus: Nihil il¬
uisriore auctoritate de bellis. nihulde re .p. grauius. nihil de ip̃o
moddestuis nibul de causa et crimine ornatuis: ut mihi iam uer
mdeatur illud ẽe quod nonnulli interati ac studiis doctrinoq
dediti. quasi quiddam incredibile dicere putabant᷑ ei. qui om̃s
aimio uirtutes penitus comp̃hendisset omnia quȩ uellet facile
cẽmad are isux enim in .ł. Erasso potuit homine nato ad dicẽ¬
si sugularem quandam facultatem si hanc cãm ageret maioru
⁊ sibertas ⁊ uatietas copia: q̃ fuit in eo qui tantum impartie hu¬
ie iudio temporis ualuit quantum ip̃e apuericia usq ad hane
stastem ⁊ continius bellis et uctoris conquicuit. Quo mihi
isticilior hie exercitus porandi locus. ctenim ei succedo nrõni q̃
nor p lerileta sit aures uras. sed in animis omnium penitusip¬
relert un plus uoluptatis ex recordatione illius orationis q nõ

Expanded text:
ore de exemplis, nihil peritius de foederibus, nihil inlore de exemplis, nihil peritius de foederibus, nihil inlustriore auctoritate de bellis, nihil de re publica gravius, nihil de ipso modestius, nihil de causa et crimine ornatius: ut mihi iam verum videatur illud esse quod non nulli litteris ac studiis doctrinae dediti quasi quiddam incredibile dicere putabantur, ei qui omnis animo virtutes penitus comprehendisset omnia quae faceret recte procedere. quae enim in L. Crasso potuit, homine nato ad dicendi singularem quandam facultatem, si hanc causam ageret, maior esse ubertas, varietas, copia quam fuit in eo qui tantum potuit impertire huic studio temporis quantum ipse a pueritia usque ad hanc aetatem a continuis bellis et victoriis conquievit? quo mihi difficilior est hic extremus perorandi locus. etenim ei succedo orationi quae non praetervecta sit auris vestras, sed in animis omnium penitus insederit, ut plus voluptatis ex recordatione illius orationis quam non
Abbreviated transcription (Latin):
lerent. ab amplissimis uiris. L. Corne¬
lii causa defensa est. Si usus a pertissi¬
mis. Si ingenia ab eloquentissimis. Si
studia ab amicissimis: et tum benesiciis
cum.l. Cornelio tum maxima fami¬
liaritate coniunctis. Quȩ sunt igitur
AOmec partes: Auctoritas tanta quantã
nos urmc ẽẽ uoluistis ⁊ sus mediocris ingenu minime uolunt.¬
tn parense dem ceteris ⁊ quibus est defensus hunc debero pluri¬
num urdeo: egd quantum ei debcam alio loco ostendam huri¬
cipio orationis̃ hoc ꝓpono me omnib qui amici fuerunt. salu¬
ti uoree et dignitati si minus ad referendim grim satistacerẽ po¬
tucriones qd pdlicandam et hũdam satis ẽẽ faeturums Que fie¬
tas besterno die en pompeii griuitas in dicendo udices que faei¬
tas quȩ copia non opimone taciti uroꝵ animorum. seđ pspi¬
gud a lmiritio ne declariri uidebat᷑ Nihil enim unqͥ audisui.
quod mihi de ure subrlius cl̃ici uideret᷑: seiil de memonia de¬

Expanded text:
ab amplissimis viris L. Corneli causa defensa est; si usus, a peritissimis; si ingenia, ab eloquentissimis; si studia, ab amicissimis et cum beneficiis cum L. Cornelio tum maxima familiaritate coniunctis. quae sunt igitur meae partes? auctoritatis tantae quantam vos in me esse voluistis, usus mediocris, ingeni minime voluntati paris. nam ceteris a quibus est defensus hunc debere plurimum video; ego quantum ei debeam, alio loco; principio orationis hoc pono, me omnibus qui amici fuerint saluti et dignitati meae, si minus referenda gratia satis facere potueririt hesterno die Cn. Pompei gravitas in dicendo, iudices, quae facultas, quae copia, non opinione tacita vestrorum animorum, sed perspicua admiratione declarari videbatur. nihil enim umquam audivi quod mihi de iure subtilius dici videretur, nihil memoria
Abbreviated transcription (Latin):
mant qui uibiq sunt ꝓpugnatores huius impii possent in hac̃
ciuitatem uenire. et contra oppugnatores rei .p. de ciuitate ex¬
terminari. Neq ille suminus poeta m̃ annibalis ulam in agis co¬
hortationem. q̾ cõmunem impatoriam uoluit eẽ hostem qui fe¬
uirt ent inquit mihi carthaginensis quisquis ert cinatus siet io

Expanded text:
nam qui ubique sunt propugnatores huius imperi possent in hanc civitatem venire, et contra oppugnatores rei publicae de civitate exterminari! neque enim ille summus poeta noster Hannibalis illam magis cohortationem quam communem imperatoriam voluit esse: hostem qui feriet, erit, inquit, mihi Carthaginiensis, quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
te donatum. Cognoscite minc ppli ro. iudicium multis rebiis i¬
terpositum. atq in maximis causis re ip̃a. atq usu comprobatum
Cum latinis omnibus foedus ẽẽt cum spurio cassio postumo:
cominio consulib quis ignorat. quod quidem nuꝑ in colũna
enea meminib post rostra incisum et scriptum fuisse. Quomõ

Expanded text:
cognoscite nunc populi Romani iudicium multis rebus interpositum atque in maximis causis re ipsa atque usu comprobatum. Cum Latinis omnibus foedus esse ictum Sp. Cassio Postumo Cominio consulibus quis ignorat? quod quidem nuper in columna ahenea meminimus post rostra incisum et perscriptum fu
Abbreviated transcription (Latin):
quod mulo u̾su muillo studio militari prediti. quod is bramoli de¬
mq scue ꝑfiteant᷑. Equidem contra existimo uuid cumn in onde
poe fie uarietate artum etiam illarum. quȩ sine summ oreiõ
norisa cile discunt᷑ en. pompcius excellat: sngirem quandaris la¬
redemi si am et p̾stabilem eẽ scientiam in soedetibus paetio nbus
conditionib pploium regum exterarum nationum aotiotubus
deniq belli iure ic pacis nisi forte ca que nos libm. docenti iso i¬
bra etoeio. ea en. pompcium non cum irquiesceret l iterent eq ĩ
cum rem gereret igiones ip̃e docere potueriint e Iiq eut egosẽ¬

Expanded text:
quod nullo usu, nullo studio militari praediti, quodlibrarioli dequod nullo usu, nullo studio militari praediti, quodlibrarioli denique scire profiteantur? equidem contra existimo iudiccs, cum in omni genere, ac varietate artium, etiam illarum, quae sinesummo otio non facile discuntur, Cn. Pompeius excellar, tum fingularem quandam laudem eius et praestabilem esse scientiam in federibus, pactionibus, conditionibus populorum, regum, exterarum nationum in universo denique belli iureac pacis, nisi forre, quae nos libri docent in umbra, et otio, ca Cn. Pompeiumneque, cumrequieiceret, literae, neque cum rem gereret, resipsae docere potuerunt. 3. Atque, utegote
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam religionis in pace. Uos deniq mutȩ regiones implo¬
mo. et sola terrarum ultimaꝑ uos maria port̾us. insule. lit¬
oratis Nue est enim ora quȩ sedes. qui locus in quo non extẽt
bnius tum fortitudinis. tum uero hum autatis tum a nuomi et te
co nsidit ump̾ssa uestigia: hunc quisꝗ incretibis i qu acdum ito
mauedira grauitate uirtute constantia p̃dlitum foedera sciente.
eglexule̾ uolasse iupisse. dicere audebit rat edler sciente¬
au aceusator nescientem en. pompeium fecursiguisi at hige¬
N uero leiuus sit cum in tanta re . p. uersere et maomis ceg oeio
psie facere aliquid quod sci as non sicere: an omnino nescos qẽ
uceat. Etemm cum in hispania bellum acerriomims es loretio us¬
uon. ẜ nditana ciuitas cẽt nescicbat : an ciuiuis lingi susseroli noy
nosset unteip̃tationem focdens non tencbat Igror ls qusey on
pompeium ignorisse dicere audebit quod in ediotres homsinees

Expanded text:
sed etiam religionis in pace! vos denique, mutae regiones, implosed etiam religionis in pace! vos denique, mutae regiones, imploro, et sola terrarum ultimarum; vos, maria, portus, insulae, litora! quae est enim ora, quae sedes, qui locus in quo non exstent huius cum fortitudinis tum vero humanitatis, cum animi tum consili impressa vestigia? hunc quisquam, incredibili quadam atque inaudita gravitate virtute constantia praeditum, foedera scientem neglexisse violasse rupisse dicere audebit? gratificatuaccusatot: inscientem Cn. Pompeiumfecisse significat. Quasi vero levius sit, cum in tantarepubl versere, et maximisnegotiis para sis, facerealiquid, quod scias non licere, an omnino netcire, quid liceat. Etenim cum in Hispania bellum acerrin um et maximubat? an cuius linguam populi non nosset, interpretationem fedclis non tenebat? Id igicur quifquam Cn. Pompeium ignorasse, dicere audebir, quod mediocres homines,
Abbreviated transcription (Latin):
ne an falsum c̃ẽ uideret᷑. Nos. en. pompeii decretum uidicium
de consili sententia pnunciatum ireognoscemus: cum legibus¬
Athenis auint cum quidam apud cos qui sancte grauiterq uixis¬
set et testimonium dixiss publice. et ut mos gręcorum est uirã di
ciusa ad aras accederet una uoce om̃s iud. ne id uiraret recla¬
masse. cum grȩci homines spectati noluerunt religione uideri
potius qͣ ueritate fidem ẽẽ constrictam. Nos etiam in ip̃a religio¬
ne et legum et foederum conseruanda qualis fuerit. en. pompciꝰ
dubitamus: Utrum enim inscientem uultis contra foedera feciꝰ¬
se: an scientem: O nomen nr̃i impii o ppłi ro. excellens dignitas
o.en. pompeii sic late. longeq diffusa laus ut eius gliȩ domici¬
lium cõmunis impii finib t̾minet᷑. O nationes. urbes ppłi te
trarche tyranni testes. en. pompeii non solum uirtutis in bello:

Expanded text:
ne, an falsum esser, vidererur. nos Cn.Pompiedecretum, iudicium ne, an falsum esser, vidererur. nos Cn.Pompiedecretum, iudicium deconsilii sententia pronuntiatum reAthenis aiunt, cum quidam apud eos qui sancte graviterque vixisset testimonium publice dixisset et, ut mos Graecorum est, iurandi causa ad aras accederet, una voce omnis iudices ne is iuraret reclamasse. tum Graeci homines spectati viri noluerunt religione videri potius quam veritate fidem esse constrictam: nos etiam in ipsa religione et legum et foederum conservanda qualis fuerit Cn. Pompeius dubitabimus? utrum enim inscientem vultis contra foedera fecisse an scientem? si scientem,—O nomen nostri imperi! O populi Romani excellens dignitas! O Cn. Pompei sic late longeque diffusa laus ut eius gloriae domicilium communis imperi finibus terminetur! O nationes, urbes, populi, reges, tetrarchae, tyranni,—testes Cn. Pompei non solum virtutis in bello
Abbreviated transcription (Latin):
in his tantis uirtutib ac laudib ẽe debet. Cui senatus pplsq ro.
amplissime dignitatis p̃mia dedit non postulanti impia uerumẽt
recusanti: Hũius de facto ita querit᷑ ut id agatur licuerit ne id
facere quod fecit: an uero non. Dicam non licuerit sed nefas fu¬
erit: contra focdus enim.i. contra ppli ro. religionem et fidem
frcisse dicitur. Non turpe rci. p: nonne uobis: Audiui hoc de
parente meo puer cum. Q. metellus. L. filius causam de pecuniis
repetundis diceret ille ille uir cui patriȩ salus dulcior ꝗͥ conspe¬
ctus fuit. qui de ciuitate decedere. ꝗͣ de sententia maluit. Huie¬
igitur cãm dicente cum ip̃ius tabule cirrunferrent᷑ inspiciendi
nominis causa suisse iudicem ex illis cquitibus ro. grauissimis ui¬
ris neminem qui remou̾et oculos: sed se totum auerteret: ne for¬
te quod ille in tabulas publicas retulisset dubitass quisꝗͣ uerum¬

Expanded text:
in his tantis virtutibus ac laudibus esse debet. cui senatus populusque Romanus in his tantis virtutibus ac laudibus esse debet. cui senatus populusque Romanus amplissimae dignitatis praemia dedit non postulanti, imperia vero etiam recusanti, huius de facto, iudices, ita quaeri ut id agatur, licueritne ei facere quod fecit, an vero non dicam non licuerit, sed nefas fuerit— contra foedus enim, id est contra populi Romani religionem et fidem fecisse dicitur—non turpe rei publicae, nonne vobis? audivi hoc de parente meo puer, cum Q. Metellus Luci filius causam de pecuniis repetundis diceret, ille, ille ctus fuit, qui de civitate decedere, quam de sententia maluit: hocigitur causam dicente, cum ipsius tabulae circumferrentur inspiciendi nominis caussa. suisse iudicem ex illis equitibus Rom. gravissimis viris, neminem, quin removerit oculos et se totum averteret: ne forre, quodille in tabulas publicasretulisset, dubitasse quisquam, verum
Abbreviated transcription (Latin):
ezo nune consticui sic agere uidices non c̃ẽ sas dubitirs qui quode
dieb uone peiũm secisse constiterit id non solum qcetins sui eciaoe
uobiuse fateamur. Quid enim abest hiuchomeniquo esi eteeet
ure hor ep tbui et conccdi put aremusie uosone peroons qbe et¬
enee teon pus extrenum pͥncipium hiuit belloꝵ aeqe impcorum
testie terrarum tot uicdorias bellicas quot sunt in rermina tu
genera bellorum An ingenium. quineti am ip̃e casus eu eutus¬
qie um non duces sed comites cius conslioꝵ fasus auentos
uno ita summa fortuna cum sũmna uotuce certunt it onmnitt
iudicio plus q̃ decet trbueret᷑. An pudor an integutas. an religio
inco an diligentia unꝗq̃ requisita est: Quem ꝓuincię ur̃ȩ quem
uberi ppłi qu̾em reges. quem altere gentes castiorem moderatiorẽ
sanctiorem non mo uiderunt sed aut spando unꝗͣ. aut optando
cogitauerunt: Quid dicam de auctoritate quȩ tanta est quanta

Expanded text:
nunc cuncter sic agere, iudices, non esse fas dubitari quin, quod Cn. Pompeium fecisse constet, id non solum licuisse sed etiam decuisse fateamur? quid enim abest huic homini quod, si adesset, iure haec ei tribui et concedi putaremus? Vsusne rerum? qui pueritiae tempus extremum principium habuit bellorum atque imperiorum tesque terrarum, tot victorias bellicas quot sunt in rerum natura genera bellorum. an ingenium? quin etiam ipsi casus eventusque rerum non duces, sed comites eius consiliorum fuerunt: in quo uno ita summa fortuna cum summa virtute certavit ut omnium iudicio plus homini quam deae tribueretur. an pudor, an integritas, an religio in eo, an diligentia umquam requisita est? quem provinciae nostrae, quem liberi populi, quem reges, quem ultimae gentes castiorem, moderatiorem, sanctiorem non modo viderunt, sed aut sperando umquam aut optando cogitaverunt? quid dicam de auctoritate? quae tanta est quanta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ea domi cius plera q conflata eẽ cõstalit
Qui negare noluit cẽ ĩes nĩo Sillã quo plꝰ
spei gaillis daret. dr̃e aũt falsum nõ ausꝰ
est. nescire dixit. atqui ħ ꝑspicuu ẽ cu is
qui d̾ om̃ib scuu̾ͣt de silla se stire negauit
hũt esse se scut dixiss. ⁊iam cuiꝰ scĩam de
oĩb constat fuisse eiꝰ ignoratõ d̾ aliqͦ pur¬
gatio d uideri. S iã nõ q̃ro purget ne ca¬
ssiꝰ sillã Iud mͥ tantũ satis est contra sil¬
la nich̾ esse in iuditõ.  Exclusus haccͥ¬
mĩatt̃e Torquatus ruisus ĩ me ĩ tuit me
accusat. Ait me alit᷑ ac dictũ ẽ ĩ tabulas
publicas retulise. Odii ĩ mortales uob̾ tͥ¬
ĩgemo dare nt tot res tantas tã uaïas tã
repentĩas ĩ illa turbulentissiã tẽpestate .r.¬
p. mea sponce dispeeum. dos ꝓfecto eĩz¬

Expanded text:
etenim domi eius pleraque conflata esse constabat. etenim domi eius pleraque conflata esse constabat. qui negare noluit esse in eo numero Sullam quo plus spei Gallis daret, dicere autem falsum non ausus est, se nescire dixit. atque hoc perspicuum est, cum is qui de omnibus scierit de hunc esse se scire dixisset. nam cuius scientiam de omnibus constat fuisse, eius ignoratio de aliquo purgatio debet videri. sed iam non quaero purgetne Cassius Sullam; illud mihi tantum satis est contra Sullam nihil esse in indicio. exclusus hac criminatione Torquatus rursus in me inruit, me accusat; ait me aliter ac dictum sit in tabulas publicas rettulisse. O di immortales!—vobingenio dare ut tot res, tantas, tam varias, tam repentinas in illa turbulentissima tempestate mea sponte dispexerim». Tu profecto
Abbreviated transcription (Latin):
am sille retuliss. ⁊̃ ut arbitortũ auctori¬
tates pͥncip ũ cõmiatoͣs adincitãdos aĩos
Allobrogu collige̾t cassius / et cũ sciret exte¬
iao natt̃es maxĩe nobilitate mor̃ nõ pͥꝰ
antroniũ ꝙͣ silla noĩass. Iam uo illud ꝑ¬
minato putasse ꝑꝑ calamitatis similitudi¬
nez sibi aliꝗd desilla esse querendu. Cassio
si hic ess ĩ eode scele̾ ne cu appellass qui¬
dem Antroniũ hiuius ĩm̃tẽ uenire potius¬
se. Q tñ quid respõdit de silia cassius se ne¬
stire cortũ. nõ purgat ĩquit. dixi antra ne
si argucret quide tum denq cu ess ĩ ter̃o
gat se scire cassius utru sublenat silla:
an satis ꝓbat se nescire. Subleuat apud t¬
gallos. Quid itaᷤne indicẽt. Quid si ꝑicł
esse putass ne illi ũꝙͣ indicarẽt de sẽ ip̃o ꝯ¬
fossus eẽti nesciit Ind̾icredo celatu eẽ cas¬
su de Silla uno. nam d̾cet̾is certe sciebat

Expanded text:
am Sullae rettulisset; etiam, ut arbitror, cum auctoritates principum coniurationis ad incitandos animos Allobrogum conligeret Cassius, et cum sciret exteras nationes maxime nobilitate moveri, non prius Autronium quam Sullam nominavisset. iam vero illud mminato putasse propter calamitatis similitudinem sibi aliquid de Sulla esse quaerendum, Cassio, si hic esset in eodem scelere, ne cum appellasset quidem Autronium, huius in mentem venire potuisse. sed tamen quid respondit de Sulla Cassius? se nescire certum. 'non purgat,' inquit. dixi antea: ne si argueret quidem tum denique, cum esset interroganegat scire Cassius, utrum sublevat Sullam an satis probat se nescire? 'sublevat apud Gallos.' quid ita? 'ne indicent.' quid ? si periculum esse putasset ne illi umquam indicarent, de se ipse confessus esset? 'nesciit videlicet.' credo celatum esse Cassium de Sulla uno; nam de ceteris certe sciebat;
Abbreviated transcription (Latin):
esse redeundũ. ciuus mei sensus certissimus
testis est hic idẽ ꝗ custos capitis fuit. Gn.
plancius qui oĩb prouĩcialib ornam̃tis cõmo¬
disq depositis totã suã q̃sturã ĩ me sbstẽdo
et conẜuando collocauit. ꝗ si mnͥ q̃stor imꝑato¬
ri fuisset ĩ filii loco fuisset. nũc credere uł cci¬
erat ĩ parõtis. cũ fuerit q̃stor nõ ĩꝑii sed
pariter cũ .x. pi. restitutꝭ. nõ mͦ ĩ ea d̾fendẽ¬
da nichil minuã de libertate mea pͥstina
sed etiã ad augelo. et oĩ si eã tũ defendebã
cũ aliꝗd illa debebat : ꝗͣd nũc me facẽ opot
cũ ego illi plurimũ debeã : Nã ꝗd est qd̾ aĩu
meum frangere aut debilitare possit.
cuius ip̃a calamitatẽ ñ mͦ nullius dlicti

Expanded text:
esse redeundum. cuius mei sensus certissimus esse redeundum. cuius mei sensus certissimus testis est hic idem qui custos capitis fuit, Cn. Plancius, qui omnibus provincialibus ornamentis commodisque depositis totam suam quaesturam in me sustentando et conservando conlocavit. qui si mihi quaestor imperatori fuisset, in fili loco fuisset; nunc certe erit in parentis, cum fuerit consors non imperi sed pariter cum re publica restitutus, non modo in ea defendenda nihil minuam de libertate mea pristina, sed etiam adaugebo. etenim si eam tum defendebam cum mihi aliquid illa debebat, quid nunc me facere oportet cum ego illi plurimum debeo? nam quid est quod animum meum frangere aut debilitare possit, cuius ipsam calamitatem non modo nullius delicti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcogͥto dfuit. sed uidebã si uicissem p̃sẽtẽ ad¬
uer saruui nimiũ multos mͥ alios ec̃ uĩcẽdos.
si uictꝭ essem multis bonis et ꝓ mesta
ultores esse p̃sentis. ince morts penas
uidicio et posteritati reẜuari uolui. cun
cõsus cõmũes salutẽ sin ferro dfendinero
meã pͥuatus armis d̾fendere nolui. bonoso
uiros luges ẽ malui meas fortunas ꝙ suis
dspare At si solus esse ĩ terfectus muche
turpe si cũ mulas rei puͣ. funestũ fore
nidibatur. ꝙ si neternã esse erũuã pro¬
positã arbitrarer morte me ⁊ p̃e potius
abfuturũ / neq ego illa exterminata rema¬
nendũ putaui. et illa simul ac reuocata est
me secũ paiter reportauit. mecũ leges mecũ
q̃stiones mecũ uira magr̃atuũ. mecũ senatꝭ
autoritas mecũ libertas. mecũ etiã frugũ
ubortas mecũ deoꝵ et hominũ sãtates oẽs
ur̃as fortunas lugerẽ ꝙͣ desiderarẽ meas.
sin aliqñ reuocarẽtur ĩtelligebã mͥ cũ illis una

Expanded text:
idebam, si vicissem praesentem adversarium, nimium multos mihi alios esse vincendos; si victus essem, multis bonis et pro me eultores esse praesentis, meae mortis poenas iudicio et posteritati reservari. nolui, cum consul communem salutem sine ferro defendissem, meam privatus armis defendere, bonosque viros lugere malui meas fortunas quam suis desperare; ac, si solus essem interfectus, mihi turpe, si cum multis, rei publicae funestum fore videbatur. quod si mihi aeternam esse aerumnam propositam arbitrarer, morte me ipse potius afuturum, neque ego illa exterminata mihi remanendum putavi, et illa, simul atque revocata est, me secum pariter reportavit. mecum leges, mecum quaestiones, mecum iura magistratuum, mecum senatus auctoritas, mecum libertas, mecum etiam frugum ubertas, mecum deorum et hominum sanctitates omnes  magis vestras fortunas lugerem quam desiderarem meas; sin aliquando revocarentur, intellegebam mihi cum illis una
Abbreviated transcription (Latin):
ad me utiu hominẽ fractũ t propedissi¬
patũ restituendũ et d̾fende ndũ uenirẽt.
Ut qua uoce te roniule post romã cõditũ
cõsul usus esset pro uniuersa ⁊.ꝑu. ap̃¬
eos solũ ꝗ euis uocẽ exaudire possẽt leadõ
totãq italiã ad unius salutẽ dfendẽdã
excitaret. Quid ego gloriosius meisp¬
steris potui relinq̃re ꝙ̃ hoc senatũ uidi¬
casso/ ꝗ cuus me nõ defendisset /eui
r. pu ͫ saluã noluisse. Itaꝙ tãtũ ur̃a auto¬
ritas tãtũ eximia cõsulis digtas ualuit
ut oĩs flagiciũ se cõmittẽ putaret si ꝗnõ uẽiret/

Expanded text:
ad me unum, hominem fractum et prope dissipatum, restituendum et defendendum venirent? ut, qua voce ter omnino post Romam conditam consul usus esset pro universa re publiceos solum qui eius vocem exaudire possent, eadem totamque Italiam ad unius salutem defendendam excitaret. quid ego gloriosius meis posteris potui relinquere quam hoc, senatum iudicasse, qui civis me non defendisset, eum rem publicam salvam noluisse? itaque tantum vestra auctoritas, tantum eximia consulis dignitas valuit ut dedecus et flagitium se committere putar
Abbreviated transcription (Latin):
Sesdns no habebitur. atq que est t̾cia decu¬
ria : centurionu inquid quid isti ordini
uid̾e̾atur lege Iulia ⁊̃ nõ pompeya aurelia
non patebat. census pͥfiniebatur inquid
no centurioni quide solu s equiti ⁊̃ Roma¬
no Itaq uiri fortissimi. atq honestissii.
qui ordines direxerunt res iudicant ⁊ iu¬
dicauerunt. nõ queio inqiuid istos quicũ¬

Expanded text:
Caesaris non habebitur. at quae est ista tertia decuCaesaris non habebitur. at quae est ista tertia decuria? ‘centurionum’ inquit. quid? isti ordini iudicatus lege Iulia, etiam ante Pompeia, Aurelia non patebat? ‘census praefiniebatur,’ inquit. non centurioni quidem solum sed equiti etiam Romano; itaque viri fortissimi atque honestissimi qui ordines duxerunt res et iudicant et iudicaverunt. ‘non quaero’ inquit ‘istos: quicu