comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natus est. Quis tum erat oũi
qui scamandro ⁊ dẽpuato non
iudiciũ de oppianico factum
esse arbitraretur. Quid est illa
dampnacione iudicatũ insi ue¬
nenũ. id qd̾ habito daretur esse
quelitum. Que porro tenuissi¬
ma suspicio collata in scamãdrũ
est. aut conferri potuit ut is sua
sponte necare uoluisse habitũ
putaretur: Atq hoc tũ iudicõ
facto et oppianco re et existi¬
macione iam lege et ꝓnũciacõ¬
ne nondũ ꝯdep̃nato tñ habitꝰ
oppiancum reũ statim nõ fecit
uoluit cognosce̾ utrũ iudices in
eos solos essent seueri. quos ue¬
nenũ habuisse ipsos comꝑissẽt
an eciam ꝯsilia conscienciãsq
eiusmodi facinorũ supplicio
dignas iudicarent. Itaq c̃. fa¬
briciũ quẽ propter familiari¬
tatem oppiama consciũ illi fa¬
cinori fuisse arbitrabatur reũ
statim fecit. utiq ei locus pͥmꝰ
constitue̾t᷑ propter cause cõiũ¬
ctionem impetrauit. Hic cum

Expanded text:
natus est. quis tum erat omnium natus est. quis tum erat omnium qui Scamandro condemnato non iudicium de Oppianico factum esse arbitraretur? quid est illa damnatione iudicatum, nisi venenum id quod habito daretur esse quaesitum? quae porro tenuissima suspicio conlata in Scamandrum est aut conferri potuit ut is sua sponte necare voluisse habitum putaretur? atque hoc tum iudicio facto et Oppianico re et existimatione iam, lege et pronuntiatione nondum condemnato tamen habitus Oppianicum reum statim non fecit. voluit cognoscere utrum iudices in eos solos essent severi quos venenum habuisse ipsos comperissent, an etiam consilia conscientiasque eius modi facinorum supplicio dignas iudicarent. itaque C.Gaium Fabricium quem propter familiaritatem Oppianici conscium illi facinori fuisse arbitrabatur reum statim fecit, utique ei locus primus constitueretur propter causae coniunctionem impetravit. hic tum
Abbreviated transcription (Latin):
genis retẽti re secũ deophãtũ
locutũ esse dicebat atq ĩ illo
iudicio cũ scamãdrũ nos defen¬
dere uidemur u̾bo ille reus eat
re quidem uera et ꝑicło et to¬
ta accusacione oppianicꝰ ne¬
q id obscure ferebat nec dissi¬
mulare ullo modo poterat ad¬
erat frequens aduocabat omni
studio graciaq pugnabat.
Postremo id qd̾ maximo malo
illi cause fuit hoc ip̃so in loco
quasi reus ipse esset sedebat.
Oculi oĩu iudicũ non in sca¬
mandrũ s in oppiancũ coma¬
obant᷑ timor eius ꝑturbacõ
suspensus inc̾tusq uultus cre¬
bra coloris mutacio que erant
antea suspiciosa. Hec aꝑta ac ma¬
lia que tum erat lam an pa¬
lam de se sentenciam ferri uel¬
let de oppiama sentencia respõ¬
sum est ꝙ is habiti familiarẽ
Iumũ esse dicebat clam uelle
ferri. Itum est in consiliũ. oĩbꝰ
sentenciis p̃ter unam quam
suam scaienꝰ esse dicebat. sca¬
mander pͥma actione condẽp¬

Expanded text:
genis recenti re secum Cleophantum genis recenti re secum Cleophantum locutum esse dicebat. atque in illo iudicio cum Scamandrum nos defendere videremur, verbo ille reus erat, re quidem vera et periculo tota accusatione Oppianicus. neque id obscure ferebat nec dissimulare ullo modo poterat; aderat frequens, advocabat, omni studio gratiaque pugnabat; postremo — id quod maximo malo illi causae fuit — hoc ipso in loco, quasi reus ipse esset, sedebat. oculi omnium iudicum non in Scamandrum sed in Oppianicum coniciebantur; timor eius, perturbatio, suspensus incertusque voltus, crebra coloris mutatio, quae erant antea suspiciosa, haec aperta et malia quae tum erat clam an palam de se sententiam ferri vellet. de Oppianici sententia responsum est, quod is habiti familiarem Iunium esse dicebat, clam velle ferri. itum est in consilium. omnibus sententiis praeter unam quam suam Staienus esse dicebat Scamander prima actione condem
Abbreviated transcription (Latin):
drũ morte habiti uenturum
emolumẽtũ fuisse concedebat.
s ad uxorem oppianici hoĩs
in uxorib necandis ex̾citati
oiã bona habiti uentura esse di¬
cebat. Cum illa defensione usꝰ
esse que in libertinorũ causis
honestissima semꝑ existimata
est scamandrũ ꝑ atrono esse
probatũ fatebat᷑ s querebat
cui probatus esset ipse patronꝰ
cũ ego plurib u̾bis in eo uomo¬
ratus essem scamandro insi¬
dias factas esse ꝑ dyogenem.
constitutũq inter eos alia de re
fuisse ut medicamẽtũ nõ uenenũ
dyogenes afferret. hoc cui usu
uenire posse que rebat cur in
eiusmodi locum tam abditum.
cur solus. cur nõ obsignata pe¬
cuĩa tenuiss. Deniq hoc loco
cã testib honestissimis hoĩbus
p̃mebatur M. librius de suo
consilio dyogenem emptũ. se
pñte scamandrũ cũ ueneno pe¬
cuĩaq dep̃hensum esse dicebat
religione et sũma auctoritate
p̃ditus de insidiis que fierent
habito et de sollicitacione dyo¬

Expanded text:
drum morte habiti venturum drum morte habiti venturum emolumentum fuisse, concedebat, sed ad uxorem Oppianici, hominis in uxoribus necandis exercitati, omnia bona habiti ventura fuisse dicebat. cum illa defensione usus essem quae in libertinorum causis honestissima semper existimata est, Scamandrum patrono esse probatum, fatebatur, sed quaerebat cui probatus esset ipse patronus. cum ego pluribus verbis in eo commoratus essem, Scamandro insidias factas esse per Diogenem constitutumque inter eos alia de re fuisse ut medicamentum, non venenum Diogenes adferret; hoc cuivis usu venire posse: quaerebat cur in eius modi locum tam abditum, cur solus, cur cum obsignata pecunia venisset. denique hoc loco causa testibus honestissimis hominibus premebatur. M.Marcus Baebius de suo consilio Diogenem emptum, se praesente Scamandrum cum veneno pecuniaque deprehensum esse dicebat.religione et summa auctoritate praeditus, de insidiis quae fierent habito et de sollicitatione Dio
Abbreviated transcription (Latin):
possũ qd̾ est impudencie. aut nõ
id efficere qd̾ possim qd̾ est aut
ꝑfidie aut negligencie. Tũ uero
ita sum ꝑturbatus ut oĩa time¬
rem si nichil dixissem. ne infan¬
tissimꝰ si multa in eiusmodi cã
dixillem ne impudentissimꝰ ex¬
timarer. Collegi me alñ et ita
constitui fortite̾r esse agendum
illi etati qua tũ eram solere lau¬
di dari eciam si in minus firmis
causis hominũ ꝑiculis non
defuissem. Itaq feci sic pugna¬
ui sic omĩ racione contendi
sic ad oĩa ꝯfugi. qnͣtũ ego asse¬
qui potui remedia ac ꝑfugia
causarũ ut hoc qd̾ timide dicã
ꝯsecutꝰ sim. ne quis illi cause
patronũ defuisse arbitraret᷑
s ut quicquid ego adp̃hende¬
ram statim accusator ex torq̃¬
bat e manibꝰ. si quesieram q̃
immicicie scamandro cum ha¬
bito: fatebatur nullas fuisse.
s oppiancũ cuiꝰ ille mĩster
fuisset huic mimicissimũ fuis¬
se atq esse dicebat. Smn autẽ
illud egeram millũ ad scamã¬

Expanded text:
possim, quod est impudentiae, aut non possim, quod est impudentiae, aut non id efficere quod possim, quod est aut perfidiae aut neglegentiae. tum vero ita sum perturbatus ut omnia timerem, si nihil dixissem ne infantissimus, si multa in eius modi causa dixissem ne impudentissimus existimarer. conlegi me aliquando et ita constitui, fortiter esse agendum; illi aetati qua tum eram solere laudi dari, etiam si in minus firmis causis hominum periculis non defuissem. itaque feci; sic pugnavi, sic omni ratione contendi, sic ad omnia confugi, quantum ego adsequi potui, remedia ac perfugia causarum ut hoc quod timide dicam consecutus sim, ne quis illi causae patronum defuisse arbitraretur. sed ut quidquid ego apprehenderam, statim accusator extorquebat e manibus. si quaesiveram quae inimicitiae Scamandro cum habito, fatebatur nullas fuisse, sed Oppianicum cuius ille minister fuisset huic inimicissimum fuisse atque esse dicebat. sin autem illud egeram, nullum ad Scaman
Abbreviated transcription (Latin):
illud crimen tantũ ac tam ma¬
infestum esse arbitrarer sic̃ n
illi quidem ipĩ qui mͥ tum illa
causam cõmendabãt arbitrabã¬
tur. pollicitus hiis sum me oĩa q̃
uellent esse facturũ. Res agi cep¬
ta est. citatus est scamander re
exercitatus. Accusabat aũt ille
quidem scamandrũ ubis tribꝰ
uenenũ esse dep̾hensum/ oiã te¬
la tocius accusacionis in oppia¬
nicũ coniaebant᷑ Aperiebatur
causa insidiarum fabriciorũ fa¬
miliaritas cõmemorabat᷑ hoĩs
uita et audacia proferebatur/
Demq oĩs accusacio uarie gra¬
uiterq tractata ad extremum
mamfesta ueneni dep̃hensioẽ
conclusa est: Hic ego cũ ad re¬
spondendũ surrexi qua cura dii
ĩ moͣrles qua sollicitudine am¬
mi quo timore. Semꝑ equidẽ
magno cũ metu inapio dicere
quocienscũq dico tociens mui¬
deor in iudiciũ uenire nõ inge¬
nii solũ s eciam ututis atq offi¬
cii ne aut id ꝓfiteri uidear qd̾ nõ

Expanded text:
illud crimen tantum ac tam maillud crimen tantum ac tam manifestum esse arbitrarer, sicut ne illi ipsi quidem qui mihi tum illam causam commendabant arbitrabantur, pollicitus eis sum me omnia quae vellent esse facturum. res agi coepta est; citatus est Scamander reuexercitatus; accusabat autem ille quidem Scamandrum verbis tribus, venenum esse deprensum. omnia tela totius accusationis in Oppianicum coniciebantur, aperiebatur causa insidiarum, Fabriciorum familiaritas commemorabatur, hominis vita et audacia proferebatur, denique omnis accusatio varie graviterque tractata ad extremum manifesta veneni deprehensione conclusa est. hic ego tum ad respondendum surrexi qua cura, di immortales! qua sollicitudine animi, quo timore! semper equidem magno cum metu incipio dicere; quotienscumque dico, totiens mihi videor in iudicium venire non ingeni solum sed etiam virtutis atque offici, ne aut id profiteri videar quod non
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit cognoscite nũc ita reum
citatũ esse illũ. ut re simul atq ite¬
rum p̾iudicata condempnatus in
iudiciũ uenerit. Nam cluencius
iudices pͥmũ nomen eiꝰ detulit cu¬
us in manib uenenũ dephende¬
rat. is erat libertus fabriciorũ
scamader. integrũ ꝯsiliũ iudicii
corrupti nulla suspicõ simplex
in iudiciũ cã certa res unũ cri¬
is de quo ante dixi qui liberto
dampnato. sibi illud impendere
ꝑiculũ uideret quod michi cum
aletrinatibus uicinitatem. et com
plerisq eorum magnũ usum esse
sciebat. frequentes eos ad me do¬
mũ adduxit qui ꝙͣqͣm de hoĩe lic̃
necesse erat existimabant. tñ ꝙ
erat ex eodem municipio: sue digͥ¬
tatis esse arbitrabant. eum quib
rebus possent defendere idq a
me ut facerem et ut caulam sca¬
mandri susciperem petebant
in qua caula patromi omne ꝑicł̾in
continebat. Ego qͥ neq illis tali¬
bus uiris ac tam amantib me
rem possem ullam negare neq

Expanded text:
potuerit. cognoscite nunc ita reum potuerit. cognoscite nunc ita reum citatum esse illum ut re semel atque iterum praeiudicata condemnatus in iudicium venerit. nam Cluentius, iudices, primum nomen eius detulit cuius in manibus venenum deprenderat. is erat libertus Fabriciorum, Scamander. integrum consilium, iudici corrupti nulla suspicio; simplex in iudicium causa, certa res, unum criFabricius, is de quo ante dixi, qui liberto damnato sibi illud impendere periculum videret, quod mihi cum Aletrinatibus vicinitatem et cum plerisque eorum magnum usum esse sciebat, frequentis eos ad me domum adduxit. qui quamquam de homine sic ut necesse erat existimabant, tamen quod erat ex eodem municipio, suae dignitatis esse arbitrabantur eum quibus rebus possent defendere, idque a me ut facerem et ut causam Scamandri susciperem petebant, in qua causa patroni omne periculum continebatur. ego, qui neque illis talibus viris ac tam amantibus mei rem possem ullam negare neque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ M. bebrio senatore famuarissi¬
mo suo cõmunicauit. qui qua fide
qua prudencia. qua dignitate fu̾it
mem̃sse uos arbitror ei placuit ut
drogenem habitus emeret a deo¬
phanto quo faciliꝰ aut ꝯp̃hendet
res eius iudicio aut falsa esse co¬
gnoscetur. ne multis: dyogenes
emitur. uenenũ diebus pauas cõ¬
ꝑatur multi uiri bom cũ ex oc¬
culto interuenissent peciũaq ob¬
signata que ad eam rem dabatur
in manib scamandri liberti fabri¬
ciorum dep̾hendit᷑. Pro dii ĩmor¬
unꝙͣ audacior quis nocencior qͥs
apcior in iudiciũ adductus est.
Quod ingemium que facultas
dicendi. que a quoꝙͣ ex cogitata
defensio huic uni crimini potuit
obsistere. Simul et illud quis
est qui dubitet quin hac recom¬
ꝑta manifestoq dep̃hensa aut
obeunda mors cluencio aut sus¬
apienda accusacio fuerit. Satis
esse arbitror demonstratũ uidices
hiis cͥminib accusatũ esse oppia¬
nicũ ut honeste absolui nullo mõ

Expanded text:
cum M.Marco Baebio senatore, familiarissicum M.Marco Baebio senatore, familiarissimo suo, communicavit; qui qua fide, qua prudentia, qua diligentia fuerit meminisse vos arbitror. ei placuit ut Diogenem habitus emeret a Cleophanto, quo facilius aut comprehenderetur res eius indicio aut falsa esse cognosceretur. ne multa, Diogenes emitur, venenum diebus paucis comparatur; multi viri boni cum ex occulto intervenissent, pecunia obsignata quae ob eam rem dabatur in manibus Scamandri, liberti Fabriciorum, deprehenditur. pro di immorquis umquam audacior, quis nocentior, quis apertior in iudicium adductus est? quod ingenium, quae facultas dicendi, quae a quoquam excogitata defensio huic uni crimini potuit obsistere? simul et illud quis est qui dubitet quin hac re comperta manifestoque deprehensa aut obeunda mors Cluentio aut suscipienda accusatio fuerit? satis esse arbitror demonstratum, iudices, eis criminibus accusatum esse Oppianicum uti honeste absolvi nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
cus familiarissime iam hoc fere sci¬
tis omnes qnͣtam uin habeat ad
cõiũgendas amicicias studiorum
ac nature similitudo. Cum illi ita
uiuerent ut nullũ questũ ẽẽ turpẽ
arbitrarent᷑. cũ oĩs ab hiis fraus
omnes insidie c̾cũscripaonesq ade¬
lescentiũ nascerentur. cũq essẽt
uiciis atq improbitate oĩbus
noti. studio ut dixi. ad eorũ se fa¬
miliaritatem multis iam aute ãins
oppianicus applicarat. Itaq tũ
sic statuit ꝑc. fabriciũ. naml.
erat mortuus insidias hĩto ꝯꝑa¬
re. Erat illo tempore infirma uali¬
tudine habitus. utebatur autẽ me¬
dico non ignobili s spectato ho¬
mine deophanto cuiꝰ ẜuũ dyogenẽ
fabriaꝰ ad uenenũ habito dandũ.
spe et p̃cio sollicitare cepit. Syuꝰ
nõ incallidus s ut ipsa res deda¬
rauit frugi atq integer ẜmonẽ
fabricii non est aspnatus rem ad
dum̃ de tulit. deo phantis antẽ cũ
habito est locutus. Habitus statĩ

Expanded text:
cus familiarissime. iam hoc fere scicus familiarissime. iam hoc fere scitis omnes quantam vim habeat ad coniungendas amicitias studiorum ac naturae similitudo. cum illi ita viverent ut nullum quaestum esse turpem arbitrarentur, cum omnis ab eis fraus, omnes insidiae circumscriptionesque adulescentium nascerentur, cumque essent vitiis atque improbitate omnibus noti, studiose, ut dixi, ad eorum se familiaritatem multis iam ante annis Oppianicus applicarat. itaque tum sic statuit, per C. Fabricium — nam L. erat mortuus — insidias habito comparare. erat illo tempore infirma valetudine habitus. Vtebatur autem medico non ignobili sed spectato homine, Cleophanto; cuius servum Diogenem Fabricius ad venenum habito dandum spe et pretio sollicitare coepit. servus non incallidus et, ut res ipsa declaravit, frugi atque integer sermonem Fabrici non est aspernatus; rem ad dominum detulit; Cleophantus autem cum habito est conlocutus. habitus statim
Abbreviated transcription (Latin):
habiti magni autem illi sua
interesse arbitrabãt: Huic ac
cusacõnem in arcialiũ demore
Suberat eciã alia cã maior que
oppiania hõis auarissimi atq
audacissum mẽtẽ maxime ꝯmo¬
uebat Nam habitus usq ad illi
iudicii tempus nullũ testamẽtũ
cere neq testõ nomẽ oĩo p̃terunt¬
tere parentis. Id cũ oppianicus
saret. neq enĩ erat obscurũ intel¬
ligebat habito mortuo bona eiꝰ
oĩa ad inrẽm esse uentura que ab
se se postea aucta peciũa maiore
p̃mio orbata filio. minore ꝑido
necaret᷑. Itaq hiis reb incẽsus
qua racione habitũ ueneno tolle
conatus sit cognoscite .C. ⁊ lucius
fabricii frẽs genum fuerũt ex mu¬
mapio aletrmate hoĩs inter se cũ
forma tũ moribus similes muni¬
cpũ autem suorũ dissimilimi in
quib qnͣtus splendor sit ꝙͣ prope
equabilis ꝙͣ fere oĩum constans
et moderata racio uite nemo ur̃m
ut mea fert opimio ignorat. Hiis
fabriciis semꝑ est usus oppiani¬

Expanded text:
habiti. Magni autem illi sua habiti. Magni autem illi sua interesse arbitrabantur hunc a causa Martialium demoveri. suberat etiam alia causa maior quae Oppianici, hominis avarissimi atque audacissimi, mentem maxime commovebat. nam habitus usque ad illius iudici tempus nullum testamentum cere neque testamento nomen omnino praetermittere parentis. id cum Oppianicus sciret — neque enim erat obscurum — intellegebat habito mortuo bona eius omnia ad matrem esse ventura; quae ab sese postea aucta pecunia maiore praemio, orbata filio minore periculo necaretur. itaque his rebus incensus qua ratione habitum veneno tollere conatus sit cognoscite. C. et L.Lucii Fabricii fratres gemini fuerunt ex municipio Aletrinati, homines inter se cum forma tum moribus similes, municipum autem suorum dissimillimi; in quibus quantus splendor sit, quam prope aequabilis, quam fere omnium constans et moderata ratio vitae nemo vestrum, ut mea fert opinio, ignorat. his Fabriciis semper est usus Oppiani
Abbreviated transcription (Latin):
ligionibq larmaciũ consecrati
quorũ cũ satis magnus nũs eẽt
cũq item uc in sicilia ꝑ multĩ
uenerii sunt sic illi larmi in mar¬
tis familia numerarent᷑ rep̃e¬
te oppiamcꝰ eos omnes liberos
esse ciuesq romanos cepit def¬
fendere. Grauiter id decuriones
larmatiũ cũctiq mumcpes tu¬
lerũt. Itaq ab habito petiuerũt
ut eam causam suscipet publi¬
ceq defenderet. Habitus cũ se
ab oĩ eiusmodi negotio remouis¬
set. tñ pro loco pro antiquit ate
generis sui. pro eo ꝙ se nõ suis¬
iolum cõmodis s eciam suorum
mumapiũ ceteroꝵq necessa¬
riorũ natum esse arbitrabat᷑
tante uolũtati umusorũ larma¬
tiũ de esse noluit. Susceptacã
rom̃aq delata magne cotidie
ꝯtenciones inter habitũ et op¬
piamcũ ex utriusq studio defen¬
sionis excitabantur. Erat ipse
ĩnam acerbaq natura oppia¬
nicus incendebat eiꝰ amencia
infesta ato mimica filio mr᷑

Expanded text:
ligionibusque Larinatium consecrati. ligionibusque Larinatium consecrati. quorum cum satis magnus numerus esset, cumque item ut in Sicilia permulti Venerii sunt, sic illi Larini in Martis familia numerarentur, repente Oppianicus eos omnis liberos esse civisque Romanos coepit defendere. graviter id decuriones Larinatium cunctique municipes tulerunt. itaque ab habito petiverunt ut eam causam susciperet publiceque defenderet. habitus cum se ab omni eius modi negotio removisset, tamen pro loco, pro antiquitate generis sui, pro eo quod se non suis commodis sed etiam suorum municipum ceterorumque necessariorum natum esse arbitrabatur, tantae voluntati universorum Larinatium deesse noluit. suscepta causa Romamque delata magnae cotidie contentiones inter habitum et Oppianicum ex utriusque studio defensionis excitabantur. erat ipse immani acerbaque natura Oppianicus; incendebat eius amentiam infesta atque inimica filio mater
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabat omnes asꝑnabantur
omnes abhorrebant omẽs ut a¬
liquã ĩmanẽ ac pniciosam besti¬
am pestemq fugiebant. Hunc
tñ hoĩem tam audacem tam ne¬
fariũ tam nocentem nũꝙͣ accu¬
sasset hĩtus iudices. si id p̾ter¬
mittere. saluo capite suo potiuis¬
set Erat huic mimicus oppia
delis et huic infesta mt̃ actamẽ¬
mr Postremo nichil tam remo¬
tum ab accusacione ꝙͣ duenas
et natura et uolũtate et institu¬
ta rõne uite. Sed cũ esset hec ei
ꝓposita condicio ut aut iuste pi¬
eq accularet aut acerbe indigne¬
q morẽt:. accusare quo quo modo
posset ꝙͣ illo modo emori mala¬
it. Atq ut hoc ita esse pspicere
possitis ex ponã uobis oppiam¬
ci facmꝰ manfesto comꝑtũ atq
dep̃hensum ex quo simul utrũ¬
q et huic acculare et illũ ꝯdeĩ¬
nari necesse fuisse intelligetis:
Marciales quidam larmi appel¬
labantur mĩstri publici martis
atq ei deo ueteribꝰ institutis re¬

Expanded text:
iudicabat; omnes aspernabantur, iudicabat; omnes aspernabantur, omnes abhorrebant, omnes ut aliquam immanem ac perniciosam bestiam pestemque fugiebant. hunc tamen hominem tam audacem, tam nefarium, tam nocentem numquam accusasset habitus, iudices, si id praetermittere suo salvo capite potuisset. erat huic inimicus Oppiandelis et huic infesta mater, at mater; postremo nihil tam remotum ab accusatione quam Cluentius et natura et voluntate et instituta ratione vitae. sed cum esset haec ei proposita condicio ut aut iuste pieque accusaret aut acerbe indigneque moreretur, accusare quoquo modo posset quam illo modo emori maluit. atque ut hoc ita esse perspicere possitis exponam vobis Oppianici facinus manifesto compertum atque deprensum; ex quo simul utrumque, et huic accusare et illi condemnari, necesse fuisse intellegetis. Martiales quidam Larini appellabantur, ministri publici Martis atque ei deo veteribus institutis re
Abbreviated transcription (Latin):
quẽdam l. clodiũ pharmacapo¬
lam cͥcũforanũ qui casu cũ lari¬
nũ uenisset aggreditur et cũ eo
duo milia id qͣd̾ ipius tabulis tũ
us qui ꝓperaret cui forã multa
restarent. simł atq introductus
est rem confecit. pͥma pocione nu¬
lerem sustulit neq postea lari¬
ni punctum est temporis cõmo¬
ratus. Eadem hac dinea testamẽ¬
tũ faciente cũ tabulas prendisset
oppianicus. qui gener ciꝰ fuiss
digito legata deleuit. et cũ id mł¬
tis locis fecisset: post mortẽ eius
ne lituris coargui posset testa¬
mentũ in alias cabulas tñsc̾p¬
tum signis adulteriis obsig̾uit.
Multa pretereo consulto et eĩ
extimare debebitis. Illũ rabulas
publicas larmi censorias corru¬
pisse decuriones uinu̾si iudicaue¬
rũt cũ illo nemo iam rõnem
nemo rem ullam contrahebat
nemo illũ ex tam multis cogna¬
tis et affimibus tutorem unqm
liberis sius scripsit nemo illũ
aditu ne mo transgressione ne¬
mo ẜinone nemo diuiuo dignũ

Expanded text:
pharmacopolam circumforaneum qui casu tum Larinum venisset adgreditur et cum eo HS duobus milibus, id quod ipsius tabulis est lodius, cum properaret, cui fora multa restarent, simul atque introductus est rem confecit; prima potione mulierem sustulit neque postea Larini punctum est temporis commoratus. eadem hac Dinaea testamentum faciente, cum tabulas prehendisset Oppianicus, qui gener eius fuisset, digito legata delevit et, cum id multis locis fecisset, post mortem eius ne lituris coargui posset testamentum in alias tabulas transcriptum signis adulterinis obsignavit. multa praetereo consulto; etenimexistimare debetis. illum tabulas publicas Larini censorias corrupisse decuriones universi iudicaverunt; cum illo nemo iam rationem, nemo rem ullam contrahebat; nemo illum ex tam multis cognatis et adfinibus tutorem umquam liberis suis scripsit, nemo illum aditu, nemo congressione, nemo sermone, nemo convivio dignum
Abbreviated transcription (Latin):
illud fuisset. s multorũ medicamẽ¬
tũ laborũ. Postremo eciam fortas¬
sis mater exequias illiꝰ funeris
prosecuta mortem se filii lugere
simulasset. Nũc u̾o quid erit ꝓte¬
ctum nisi ut huiꝰ ex mediis mor¬
tis insidiis uica ad luctũ ꝯẜuata
mors sepulcheo prĩs pͥuata esse
uideatur. Satis diu fuit in mile¬
riis iudices satis multos annos
ex inuidia laborauit. Nemo hu¬
ic tam inquos p̃ter parentũ fuit
cuiꝰ amnũ iam expletũ esse pu¬
temꝰ. Uos qui equi estis oĩbus
gnatut eũ lenissime subleuatis
uidetis reddite uobis in ꝑpetuũ
liberisq urĩs obstringite. Uestrũ
est hoc iudices. urẽ dig̾tatis. Utẽ
clemẽcie recte hoc repetitur a
uobis ut uirũ optimũ atq ĩno¬
centissimũ pluribq mortali¬
bus carũ atq iociuidissimũ hiis
aliquãdo calamitatib libertis
ut omnes intellegant in concio¬
nib esse inuidie locũ in iudiciis
ueritati/.

Expanded text:
illud fuisset sed multorum medicamenillud fuisset sed multorum medicamentum maerorum; postremo etiam fortasse mater exsequias illius funeris prosecuta mortem se fili lugere simulasset. nunc vero quid erit profectum nisi ut huius ex mediis mortis insidiis vita ad luctum conservata, mors sepulcro patris privata esse videatur? satis diu fuit in miseriis, iudices, satis multos annos ex invidia laboravit. nemo huic tam iniquus praeter parentem fuit cuius animum non iam expletum putemus. vos qui aequi estis omnibus, gnatur eum lenissime sublevatis,rum studia videtis reddite, vobis in perpetuum liberisque vestris obstringite. vestrum est hoc, iudices, vestrae dignitatis, vestrae clementiae; recte hoc repetitur a vobis ut virum optimum atque innocentissimum plurimisque mortalibus carum atque iucundum his aliquando calamitatibus liberetis, ut omnes intellegant in contionibus esse invidiae locum, in iudiciis veritati.
Abbreviated transcription (Latin):
cedere. sin autem id qd̾ urã natu¬
ra postulat. Pudorem. bonitatẽ.
u̾tutemq diligitis. leuate huc
aliquãdo supplicẽ urm̃ iud̾. tot
annos infalsa inuidia ꝑiculis¬
q u̾satũ: qͥ nũc p̾mũ post illam
fiãmã alioꝵ facto ⁊ cupiditate
excitatã spe urẽ eq̾tatis erigere
ammũ ⁊ paulũ respirare a metu
cepit. cui posita sunt in uob oĩa.
quẽ fuatũ esse plurimi cupiũt
ẜuare soli uos potestis. Orat uos
habitꝰ uid̾ ⁊ flens obsotrat ne
se muidie que in uidiciis uale
non deb. ne mr̃i cuiꝰ uota ⁊ p̃¬
ces a uestris mẽtibꝰ repudiare
debetis. ne oppianico honim ne¬
fario odempnato iam ⁊ mortuo
condonetis. Qd̾ si qua calamitas
hunc in hoc iudicio ad flixerit
in nocentem ne iste miser si id qd̃
difficile factũ est uitare manebis
sepe ⁊ multũ quere̾tur dep̾hensu
esse illud quondam fabricianũ ue¬
nenũ qd̾ si tũ iudicatũ non esset.
non hiic erũpnosissimo uenenũ

Expanded text:
cedere. sin autem, id quod vestra natucedere. sin autem, id quod vestra natura postulat, pudorem bonitatem virtutemque diligitis, levate hunc aliquando supplicem vestrum, iudices, tot annos in falsa invidia periculisque versatum, qui nunc primum post illam flammam aliorum facto et cupiditate excitatam spe vestrae aequitatis erigere animum et paulum respirare a metu coepit, cui posita sunt in vobis omnia, quem servatum esse plurimi cupiunt, servare soli vos potestis. orat vos habitus, iudices, et flens obsecrat ne se invidiae quae in iudiciis valere non debet, ne matri cuius vota et preces a vestris mentibus repudiare debetis, ne Oppianico, homini nefario, condemnato iam et mortuo condonetis. quod si qua calamitas hunc in hoc iudicio adflixerit innocentem, ne iste miser, si, id quod difficile factu est, in vita remanebit, saepe et multum queretur deprehensum esse illud quondam Fabricianum venenum. quod si tum indicatum non esset, non huic aerumnosissimo venenum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uidex es in a. cluẽtiũ diciniꝰ.
⁊ ne longũ sit oĩu uicinorũ sũmã
esse in h̾unc beniuolencia ꝯfirma¬
mꝰ: Horũ oĩu studiũ. curã. diligẽ¬
ciam. meũq una laborem qͥ totã
hanc cãm uete̾ instituto solus ꝑo
⁊ sceleri ferri uidetis. cuiꝰ cupidi¬
tatẽ nulla unꝙͣ turpitudo retarda¬
uit. que uiciis animi in deterrĩas
stulticia est ut eam nemo hoĩem.
ea uis ut nemo fei̾am. ea crude¬
litas ut nemo mrẽm appellare
possit. atq eciam noĩa necessitu¬
dinũ non solũ nature nomen et
uira mutauit. uxor generi. no¬
uerca filii. filie pelex. eo iam
demq adducta est uti sibi p̃ter
formã nichil ad similitudine
hoĩ reẜuaret. Quare iudices
si scelus odistis prohibete adi¬
tũ mirĩs a filii sanguiẽ. date pen¬
ti hũc incredibilem dolorem ex
salute ex uictoria liberũ. patimi¬
in mr̃em ne orbata filio letetur
uictam pociꝰ uestra equitate dis¬

Expanded text:
am iudex es in A.Aulum Cluentium, dicimus. am iudex es in A.Aulum Cluentium, dicimus. et ne longum sit, omnium vicinorum summam esse in hunc benivolentiam confirmamus. Horum omnium studium, curam, diligentiam meumque una laborem, qui totam hanc causam vetere instituto solus peret scelere ferri videtis, cuius cupiditatem nulla umquam turpitudo retardavit, quae vitiis animi in deterrimas stultitia est ut eam nemo hominem, ea vis ut nemo feminam, ea crudelitas ut nemo matrem appellare possit. atque etiam nomina necessitudinum, non solum naturae nomen et iura mutavit, uxor generi, noverca fili, filiae paelex; eo iam denique adducta est uti sibi praeter formam nihil ad similitudinem hominis reservarit. qua re, iudices, si scelus odistis, prohibete aditum matris a fili sanguine, date parenti hunc incredibilem dolorem ex salute, ex victoria liberum, patimini matrem, ne orbata filio laetetur, victam potius vestra aequitate dis
Abbreviated transcription (Latin):
in hoĩẽs honestissimos laudato¬
res uidetis boiano totoq exam¬
mo cũ laudaciones honestissime
misse sunt tum hoĩes amplissu¬
mi nobilissimiq uenerũt. Iam qͥ
in agro larmate predia qͥ negocia
qui res pecumarias habent hone¬
sti hoĩes ⁊ sũmo splendore prediti
difficile dictũ est qͣmͣ sint solliciti
qͣm laborent. nõ multi mͥ ab uno
sic diligi uident᷑ ut hic ab hiis u¬
mu̾sis quando ab esse ab huiꝰ iu¬
dicio .ł. uolusienũ sũmo splendo¬
re hoĩem ac u̾tute p̃ditũ uellem
pñtem possem p. holuidiũ rufũ
equitẽ r. oĩu ornatissimũ noĩare
qui cũ huiꝰ cã dies noctesq uigi¬
laret ⁊ cũ me hanc cam doceret
in morbũ grauẽ ꝑicłosũq incidit
in qͦ tñ nõ minꝰ de capite huiꝰ qͣm
de sua uita laborat. Cñ. tudici se¬
natoris uiri optimi ⁊ honestissimi
par studiũ et testĩonio ⁊ laudacio¬
ne cognoscetis. eadem spe s ma¬
iore uecundia de te p̃. uolumni

Expanded text:
nos, homines honestissimos, laudatonos, homines honestissimos, laudatores videtis; Boviano totoque ex Samnio cum laudationes honestissimae missae sunt, tum homines amplissimi nobilissimique venerunt. iam qui in agro Larinati praedia, qui negotia, qui res pecuarias habent, honesti homines et summo splendore praediti, difficile dictu est quam sint solliciti, quam laborent. non multi mihi ab uno sic diligi videntur ut hic ab his universis. quam doleo abesse ab huius iudicio L.Lucium Volusenum, summo splendore hominem ac virtute praeditum! vellem praesentem possem P.Publium Helvidium Rufum, equitem Romanum omnium ornatissimum, nominare. qui cum huius causa dies noctesque vigilaret et cum me hanc causam doceret, in morbum gravem periculosumque incidit; in quo tamen non minus de capite huius quam de sua vita laborat. Cn. Tudici senatoris, viri optimi et honestissimi, par studium ex testimonio et laudatione cognoscetis. eadem spe sed maiore verecundia de te, P.Publi
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs in cõom mumapii rem di¬
ligencia. in singulos mumapes
benignitas. ⁊̃ omnes hoĩes iusti¬
cia ⁊ fides p̃terea nobilitatem
illam inter suos locũq a maio¬
ribus traditũ sic tuetur ut ma¬
iorũ gͣuitatem ꝯstancia. graciã
lib̾ali̾tatẽ ad seqͣtur. Ita quis eũ
u̾bis publice laudant ut nõ so¬
lũ testimoniũ suũ iudiciũ qͥ sigͥ¬
ficent uerũ ecia curã amin ac
dolorem que dũ laudacio recita¬
tur. Uos queso qͥiam detulistis ad¬
surgite ex lacͥmis horũ iudices
existumare potestis omnes hec
de curiones decreuisso lacͥmãtes.
Age uo̾ uicinorũ qnͣtũ studiũ ꝙͣ
incredibilis bemuolencia qnͣta
cura est nõ illi in libellis lauda¬
cionũ decreta miserũt s hoĩẽs
honestissimos quos nossemꝰ oẽs
huc frequẽtes adesse ⁊ hũc p̾sen¬
tes laudare uoluerũt. Adsunt
frentram hoiẽs nobilissum mar¬
rucmii item pari digtate teano
apulo atq luceria equites roma¬

Expanded text:
hominis in communem municipi rem dihominis in communem municipi rem diligentia, in singulos municipes benignitas, in omnis homines iustitia et fides. praeterea nobilitatem illam inter suos locumque a maioribus traditum sic tuetur ut maiorum gravitatem, constantiam, gratiam, liberalitatem adsequatur. itaque eis eum verbis publice laudant ut non solum testimonium suum iudiciumque significent verum etiam curam animi ac dolorem. quae dum laudatio recitatur, vos, quaeso, qui eam detulistis adsurgite. ex lacrimis horum, iudices, existimare potestis omnis haec decuriones decrevisse lacrimantis. age vero, vicinorum quantum studium, quam incredibilis benivolentia, quanta cura est! non illi in libellis laudationem decretam miserunt, sed homines honestissimos, quos nossemus omnes, huc frequentis adesse et hunc praesentis laudare voluerunt. adsunt Ferentani, homines nobilissimi, Marrucini item pari dignitate; Teano Apulo atque Luceria equites Roma
Abbreviated transcription (Latin):
posse placari Cuiꝰ ego furorẽ atq
crudelitatẽ deos ĩmor̾les a sus aris
atq templis asꝑnatos esse cõfido.
Uos iudices quos huic a. duen
çio quosdaz alios deos ad oẽ uite
tempus fortuna esse uoluit. huiꝰ
importiũtatem mrĩs a filii capi¬
te depellite. multi sepe in iudi¬
cando peccata liberũ ꝑentũ miẜi¬
cordie ꝯcesẜũt. Uos ne huiꝰ hone¬
stissime actam uitam mr̃is cru¬
delitate ꝯdonetis rogamꝰ. Preẜti
cũ ex altera ꝑte totum municipi¬
um uidere possitis. omnes scitote
iudices. incredibile dictu est sed
a me uerissime dicetur omnes
larinates qui ualuerũt uenisse
romã ut hũc studio frequẽciaq
sua qnͣtũ possit in tanto eiꝰ ꝑicdo
subleuarent. Pueris illud hoc
tempore ⁊ mulierib oppidũ sci¬
tote esse traditũ. idq in p̃sencia
cõmuni ytalie paçe in domestias
copiis esse totum. Quos tñ iplos
esse laturos. Sũma ẽ eĩ iuidices

Expanded text:
posse placari. cuius ego furorem atque posse placari. cuius ego furorem atque crudelitatem deos immortalis a suis aris atque templis aspernatos esse confido. vos, iudices, quos huic A.Aulo Cluentio quosdam alios deos ad omne vitae tempus fortuna esse voluit, huius importunitatem matris a fili capite depellite. multi saepe in iudicando peccata liberum parentum misericordiae concesserunt; vos ne huius honestissime actam vitam matris crudelitati condonetis rogamus, praesertim cum ex altera parte totum municipium videre possitis. omnis scitote, iudices — incredibile dictu est, sed a me verissime dicetur — omnis Larinatis qui valuerunt venisse Romam ut hunc studio frequentiaque sua quantum possent in tanto eius periculo sublevarent. pueris illud hoc tempore et mulieribus oppidum scitote esse traditum, idque in praesentia communi Italiae pace, non domesticis copiis esse tutum. quos tamen ipsos esse laturos. summa est enim, iudices,
Abbreviated transcription (Latin):
pene dicam qñ expiandũ illum
locũ esse arbitraret᷑ quacũq il¬
la iter fecisset. nemo qͥnt̾ra ip̃a
uiolari q̃ mr ẽ oũi uestigiis con¬
scełate mrĩs putaret. Itaq nul¬
lo in oppido cuusistendi ptas
ei fuit. nemo ex tot hospitibꝰ ĩuẽ¬
tus est qui non ꝯtagionẽ aspectꝰ
fuget nocti se pociꝰ ac solitudim
qͣm ulli aut turpi aut hospiti cõ¬
miccebat. Nũc u̾o qͥd agat quid
moliatur quid deniq cotidie co¬
gitet quẽ ignorare nr̃oꝵ putat qͦs
appellerit quib peciũa promi¬
serit quorũ fidẽ p̾cio labefactare
conata sit tenemꝰ. qͥn eciã noctur¬
na sacrificia q̃ putet occulciora
esse scelatasq eiꝰ p̃ces ⁊ nefaria
uota cognouimꝰ quibꝰ illa eciã
deos ĩmorͣles de suo scele testatur
Neq intelligit pietate ⁊ religio
ne ⁊ iustis p̃cib deorũ mentes
non contaminata suꝑsticione neq
ad scelus ꝑficiendũ cesis hostiis

Expanded text:
paene dicam, quin expiandum illum paene dicam, quin expiandum illum locum esse arbitraretur quacumque illa iter fecisset, nemo quin terram ipsam violari quae mater est omnium vestigiis consceleratae matris putaret. itaque nullo in oppido consistendi potestas ei fuit, nemo ex tot hospitibus inventus est qui non contagionem aspectus fugeret; nocti se potius ac solitudini quam ulli aut urbi aut hospiti committebat. nunc vero quid agat, quid moliatur, quid denique cotidie cogitet quem ignorare nostrum putat? quos appellarit, quibus pecuniam promiserit, quorum fidem pretio labefactare conata sit tenemus. quin etiam nocturna sacrificia quae putat occultiora esse sceleratasque eius preces et nefaria vota cognovimus; quibus illa etiam deos immortalis de suo scelere testatur nene et iustis precibus deorum mentis, non contaminata superstitione neque ad scelus perficiendum caesis hostiis
Abbreviated transcription (Latin):
furore eciam illa conscełata exsec¬
tio lingue tociꝰ demq huiꝰ ab
illa est ⁊ muenta ⁊ adornata cõ¬
pacio cͥminis Atq hiis rebus cũ
instructũ accusatorem filio suo ro
larimi est cõmorata. Postea aũt
cũ ad ꝓpinquare huiꝰ iudiciũ ei
mĩciatum est: ꝯfestim huc aduo¬
lauit ne aut cantoribꝰ diligencia
aut pecuĩa testib deesset aut ne
forte mater hoc sibi optatissimũ
spectacłm huiꝰ sordiũ atq luctus
⁊ tanti squaloris amitteret. Iani
uero qd̾ iter romã eiꝰ mulieris fu¬
isse existimatis qd ego ꝓpt̾ uici¬
nitatem a qͥnatiũ ⁊ afraternoꝵ
ex multis audiui ⁊ comperi qͦs
ꝯcurlus in hiis oppidis qnͣtos
et uirorũ ⁊ mulioꝵ gemitus esse
factos mulierem quandam lari¬
no atq illa usq amari supero
roma ꝓ ficisai cũ magno comita¬
tu ⁊ pecuma quo faciliꝰ c̾tũ uei̾¬
re uidicio capitis atq opp̾m̾e
filiũ posset nemo erit illorum

Expanded text:
furore etiam illa conscelerata exsecfurore etiam illa conscelerata exsectio linguae; totius denique huius ab illa est et inventa et adornata comparatio criminis. atque his rebus cum instructum accusatorem filio suo RomLarini est commorata; postea autem quam appropinquare huius iudicium ei nuntiatum est, confestim huc advolavit ne aut accusatoribus diligentia aut pecunia testibus deesset, aut ne forte mater hoc sibi optatissimum spectaculum huius sordium atque luctus et tanti squaloris amitteret. iam vero quod iter Romam eius mulieris fuisse existimatis? quod ego propter vicinitatem Aquinatium et Fabraternorum ex multis audivi et comperi; quos concursus in his oppidis, quantos et virorum et mulierum gemitus esse factos? mulierem quandam Larino advolare, usque a mari supero Romam proficisci cum magno comitatu et pecunia quo facilius circumvenire iudicio capitis atque opprimere filium posset? nemo erat illorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ebrib collocacionẽ filii spe here¬
ditatis obstrinxit. ita ꝙ apud
ceteros nouis int̾ ꝓpinquos su¬
sceptis iimiciciis sepe fieri diuor¬
cia atq affimũ discidia uidemꝰ
hec mulier satis firmũ accusato¬
rem filio suo fore neminẽ putauit.
msi qͥ in mrĩo ͫ sororẽ eiꝰ ante du¬
xisset Ceti nouis affinitatib ad¬
ducti. ueteres iimicicias sepe de¬
ponũt illa sibi ad ꝯfirm̾adas im¬
micicias adfinitates ꝯiũctiones
pignori fore putauit neq in
eo solũ diligens fuit ut accusa¬
torem filio suo cõꝑaret s ecia
cogitauit qͥb eũ reb armaret.
Hinc eĩ ille sollicitaciones ẜuorũ
⁊ minis ⁊ ꝓmissis. hinc ille infim¬
te crudelissimeq de morte oppi¬
anici q̃stiones quib fine alnĩ
nõ mulieris modus s amicorũ
auctoritas fecit ab eodem scelẽ
ille trienno post habite latim
questiones eiusdem amencie fal¬
se ꝯscͥpciones questionũ. Ex eodem

Expanded text:
eribus, conlocatione filiae, spe hereeribus, conlocatione filiae, spe hereditatis obstrinxit. ita quod apud ceteros novis inter propinquos susceptis inimicitiis saepe fieri divortia atque adfinitatum discidia vidimus, haec mulier satis firmum accusatorem filio suo fore neminem putavit, nisi qui in matrimonium sororem eius ante duxisset. ceteri novis adfinitatibus adducti veteres inimicitias saepe deponunt; illa sibi ad confirmandas inimicitias adfinitatis coniunctionem pignori fore putavit. neque in eo solum diligens fuit ut accusatorem filio suo compararet sed etiam cogitavit quibus eum rebus armaret. hinc enim illae sollicitationes servorum et minis et promissis, hinc illae infinitae crudelissimaeque de morte Oppianici quaestiones, quibus finem aliquando non mulieris modus sed amicorum auctoritas fecit. ab eodem scelere illae triennio post habitae Larini quaestiones, eiusdem amentiae falsae conscriptiones quaestionum; ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tereo ꝙ auxiũ ciuis. illa quondã
socrus paulo antea uxor fuiss
cũ oppianici eẽ oꝑa ꝓseͥptũ occi¬
sũq cognosset: ẽã sibi domũ sedẽ¬
q delegit in qua cotidie suꝑioris
uiri mortis iudicia ⁊ spolia fortu¬
narũ uide̾t. Illud pͥmũ queror ab
illo scelere qd̾ nũc demq patefa¬
ctũ est fabriciam uenem qd̾ iã
tũ recens suspiciosũ ceteris. Huic
incredibile nũc u̾o aꝑtũ iam
oĩb ac manfestũ uidetur. nũc
est profecto de illo ueneno celata
mat̾ nicħ est ab oppiamco sine
cõsilio mulieris cogitatũ ꝙ insi
esset certe postea dephensa re nõ
illa ut ab improbo uiro discessiss
s ut a crudelissimo hoste fugisset
domũq illã in ꝑpetuũ scelere oĩ¬
um ac fluentem reliqͥsset nõ mõ
id non fecit s ab illo tempore nul¬
lũ locũ p̃termisit in quo nõ strue¬
ret insidias aliquas ac dies oẽs
ac noctes totas mente mater de
pnicie filii cogitaret que pͥmũ
cusatorem filio suo donis muli¬

Expanded text:
 Aurium cuius illa quondam socrus, paulo ante uxor fuisset, cum Oppianici esse opera proscriptum occisumque cognosset, eam sibi domum sedemque delegit in qua cotidie superioris viri mortis indicia et spolia fortunarum videret. illud primum queror de illo scelere quod nunc denique patefactum est, Fabriciani veneni, quod iam tum recens suspiciosum ceteris, huic incredibile, nunc vero apertum iam omnibus ac manifestum videtur. non est profecto de illo veneno celata mater; nihil est ab Oppianico sine consilio mulieris cogitatum; quod si esset, certe postea deprehensa re non illa ut a viro improbo discessisset sed ut a crudelissimo hoste fugisset domumque illam in perpetuum scelere omni adfluentem reliquisset. non modo id non fecit sed ab illo tempore nullum locum praetermisit in quo non strueret insidias aliquas ac dies omnis atque noctes tota mente mater de pernicie fili cogitaret. quae primum cusatorem filio suo, donis, mun
Abbreviated transcription (Latin):
lege defendi. eg̾o aut̃ mea existĩo
interesse me nulla in dispugaciõe
ab actio uideri eẽ suꝑatũ. Non eĩ
michi hec causa sola dicenda est
oĩbus hic labor meus ꝓpositus
est qͥcũq hac facultate defensio¬
ns ꝯtenti esse possũt. nollo quẽ¬
ꝙ eorũ qͥ adsũt existumare me q̃
de lege ab attio dicta sũt si reticue¬
rim cõprobare. Quã obrem dn¬
enti de te tibi obsequor neq ego
legem recito neq hoc loco ꝓ te di¬
co. s ea que a me desid̾ari arbit᷑r᷑
non relinqua. Iniquũ tibi uide¬
tur acti esse non iisdem legibus
omnes teneri pͥmũ ut id mmiqͥssim
esse ꝯfitear ciusmodi est ut cõmu¬
tatis eis opus sit legibꝰ nõ ut
hiis q̃ sũt non pareamꝰ. deinde qͥl
unꝙͣ hoc senator accusauit ut cũ
alciorẽ gradũ dignitatis beneficõ¬

Expanded text:
lege defendi; ego autem mea existimo lege defendi; ego autem mea existimo interesse me nulla in disputatione ab Attio videri esse superatum. non enim mihi haec causa sola dicenda est; omnibus hic labor meus propositus est quicumque hac facultate defensionis contenti esse possunt. nolo quemquam eorum qui adsunt existimare me quae de lege ab Attio dicta sunt, si reticuerim, comprobare. quam ob rem, Cluenti, de te tibi obsequor; neque ego legem recito neque hoc loco pro te dico, sed ea quae a me desiderari arbitror non relinquam. iniquum tibi videtur, Atti, esse non isdem legibus omnis teneri. primum, ut id iniquissimum esse confitear, eius modi est ut commutatis eis opus sit legibus, non ut his quae sunt non pareamus. deinde quis umquam hoc senator recusavit ne, cum altiorem gradum dignitatis benefic
Abbreviated transcription (Latin):
qui tũ qͥ eorũ coit. coierit cõuenit
ꝯuenerit qͦ quis iudicio publico
ꝯdempnaretur. Qui eorũ quorũ
uidel qͥ supͣ scripti sunt quid in¬
ter est utro mõ scptũ sic et si ẽ
apertum ipã tñ lex nos docet
ubi em̃ om̃es mortales alligat
ita loquit qͥ uenenũ malũ fecit.
fecerit oẽs uiri mulieres ẜui¬
liberi in iudiciũ uocant᷑. si itẽ
de coicione uoluisset adiuxisset
qui ue coierit nĩc ita est. deq erꝰ
capite querito qui magr̃atum
habuerit qui ue senat᷑u sm̃am
dix̾it qui eorũ coit coierit nũ is
est cluenciꝰ. certe non est: quis
ergo est eluenciꝰ qui tñ defendi
causam suam lege nolit itaq ab¬
icio legem. morẽm cluencio gero
tibi tnͣ atti pauca que ab ħuiꝰ
causa seiũcta sunt respondebo.
Est enim quidda in hac causa qd̾
cluenciꝰ ad se. est aliquid qd̾ ego ad
me putẽ ꝑtine̾. hic sua putat int̾¬
esse se re ipsa ⁊ gesto negoçio non

Expanded text:
quid tum? Qui eorum coiit, coierit, convenit, quid tum? Qui eorum coiit, coierit, convenit, convenerit quo quis iudicio publico condemnaretur. 'qui eorum'? quorum? videlicet qui supra scripti sunt. quid intersit utro modo scriptum sit, etsi est apertum, ipsa tamen lex nos docet. Vbi enim omnis mortalis adligat, ita loquitur: 'Qui venenum malum fecit, fecerit.' omnes viri, mulieres, liberi, servi in iudicium vocantur. si idem de coitione voluisset, adiunxisset: 'Quive coierit.' nunc ita est: Deque eius capite quaerito qui magistratum habuerit quive in senatu sententiam dixerit, qui eorum coiit, coierit. num is est Cluentius? certe non est. quis ergo est Cluentius? qui tamen defendi causam suam lege noluit. itaque abicio legem, morem Cluentio gero. tibi tamen, Atti, pauca quae ab huius causa seiuncta sunt respondebo. est enim quiddam in hac causa quod Cluentius ad se, est aliquid quod ego ad me putem pertinere. hic sua putat interesse se re ipsa et gesto negotio, non
Abbreviated transcription (Latin):
orchim peculatus: qͥd mea de pe¬
cumis repetũdis. quid c. aqͥlii
apud quẽ nĩc de ambitu causa
dr quid reliq̃ q̃stiones. circũspi
p̃scͥpto fieri uidebitis. Si quis apd̾
me te tite acci reũ uelit facere.
dames te lege pecumarũ repetũ¬
darũ nõ teneri neq tua hec re¬
cusacio ꝯfessio sit capte pecume
s laboris ⁊ ꝑiculi non legittimi
declinacio. Nũc quid agatur. ⁊
quid abste iuiris ꝯsticuatur uide
iubet lex ea in qua lege hec q̃stio
ꝯstituta est iudicem q̃stionis hͦ
est q. uoconiũ cũ istis uidicibꝰ qͥ
ei obuenerĩt uos appellat iud̾.
quere de ueneno. in quẽ q̃re̾ infi¬
nitũ est. qͥcũq fecit uendiderit
emerit habuerit dederit. Quid
eadem lex statim adiũgit recita
deq eiꝰ capite querito. cuiꝰ qͥ colle¬
gerit ꝯuenerit. non ita est quid
ergo est: dic qͥ tribunꝰ militũ le¬
pł. deinceps magr̃atus noĩauit
qui ue in senatũ sinãm dixit. dix̾it

Expanded text:
Orchivi peculatus, quid mea de peOrchivi peculatus, quid mea de pecuniis repetundis, quid C.Gaii Aquili apud quem nunc de ambitu causa dicitur, quid reliquae quaestiones? circumspipraescripto fieri videbitis. si quis apud me, T.Titi Atti, te reum velit facere, clames te lege pecuniarum repetundarum non teneri; neque haec tua recusatio confessio sit captae pecuniae sed laboris et periculi non legitimi declinatio. nunc quid agatur et quid abs te iuris constituatur vide. iubet lex ea, qua lege haec quaestio constituta est, iudicem quaestionis, hoc est Q.Quintum Voconium, cum eis iudicibus qui ei obvenerint — vos appellat, iudices — quaerere de veneno. in quem quaerere? infinitum est. Quicumque fecerit, vendiderit, emerit, habuerit, dederit. quid eadem lex statim adiungit? recita. Deque eius capite quaerito. cuius? qui coierit, convenerit? non ita est. quid ergo est? dic. Qui tribunus militum leps omnis magistratus nominavit — quive in senatu sententiam dixit, dixerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tate que legib teneatur disce¬
di a legib. hoc em̃ uinculũ est
Huiꝰ digͥtatis qua fruim᷑ in re p
corꝑa nr̃a sine mente. sic ciuitas
sinẽ lege suis ꝑcibꝰ ut nerius
ac sanguiẽ ⁊ mẽbris uti nõ potest
legũ mĩstri magistratus legum
interp̃tes iudices legũ deniq id ar¬
co omnes ẜui sumꝰ ut liberi esse
possimus. Quid est .q. naso cur
tu in hoc loco sexto sedeas. que uis
est. qua abste iudices hii tali di¬
gnitate p̃diti coherceant. Uos
aut̃ indices quã obrem ex tanta
multitudine ciuiũ tam pauci
de hoĩu fortunis sinã fertis.
quo uire attiꝰ q̃ uoluit dixit. cur
datur quid sibi aũt illi scribe qͥd
lictores. quid cet̾i quos apꝑere hu¬
ic q̃stiomi uideo: uolũt: õpmnor
hec oĩa lege fieri totũq hoc iudi¬
ciĩ ut antea dixi. quasi mente
quada regi legis ⁊ adim̃strari
Quid ergo. Hec qͧstio sola ita gu¬
b̾natur. quid M. plectorii ⁊ c.
flamimi inter licarios: quidc.

Expanded text:
vitate quae legibus contineatur discevitate quae legibus contineatur discedi ab legibus. hoc enim vinculum est huius dignitatis qua fruimur in re publica, corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege suis partibus ut nervis ac sanguine et membris uti non potest. legum ministri magistratus, legum interpretes iudices, legum denique idcirco omnes servi sumus ut liberi esse possimus. quid est, Q.Quinto Naso, cur tu in isto loco sedeas? quae vis est qua abs te hi iudices tali dignitate praediti coerceantur? vos autem, iudices, quam ob rem ex tanta multitudine civium tam pauci de hominum fortunis sententiam fertis? quo iure Attius quae voluit dixit? cur datur? quid sibi autem illi scribae, quid lictores, quid ceteri quos apparere huic quaestioni video volunt? opinor haec omnia lege fieri totumque hoc iudicium, ut ante dixi, quasi mente quadam regi legis et administrari. quid ergo? haec quaestio sola ita gubernatur? quid M.Marci Plaetori et C. Flamini inter sicarios, quid C.Gaii