comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Neptũnus uentis ĩpleuit ucla secundis.
Atq fugã dedit. et preter uada feruida uexit.
Iamq rubescebat radus mare. et ethere ab alto
Aurora in roseis fulgebat lutea bigis
Cũ uenti posuere om̃isq repente resedit
Flatus et in lento luctantur mãmore tonse.
Atq hic eneas ingentẽ ex equore lucum
Prospicit. hũc inter fliuuo tiberinus amȩno¬
Uerticibus rapidis et multa flauus hareria
In mare prorũpit. uariȩ cĩcũq supraq
Assuete ripis uolucres: et fluminis alueo
E thera mulcebant cãtu lucoq uolabant.
Flectere iter socus terreq aduẽtere proras
Imperat. et lȩtus fluuio succedit opaco.
Nũc age qui reges eratho q̃ tempora rerũ
Quis latio antiquo fuerit status: aduena classẽ
Cũ primũ ausoniis exercitus appulit oris.
Expediã et prime reuocabo ex ordia pugne.
Tu uatẽ tu diua mone dicã horida bella
Dicã acies actosq animis ĩ funera reges

Expanded text:
Neptunus ventis implevit vela secundis Neptunus ventis implevit vela secundis atque fugam dedit et praeter vada fervida vexit. Iamque rubescebat radiis mare et aethere ab alto Aurora in roseis fulgebat lutea bigis: cum venti posuere omnisque repente resedit flatus et in lento luctantur marmore tonsae. Atque hic Aeneas ingentem ex aequore lucum prospicit. Hunc inter flu/ uerticibus rapidis et multa flauus harena / in mare prorumpit; uariae circumque supraque / adsuetae ripis uolucres et fluminis alueo aethera mulcebant cantu lucoque volabant. flectere iter sociis terraeque advertere proras imperat et laetus fluvio succedit opaco. Nunc age, qui reges, Erato, quae tempora rerum, quis Latio antiquo fuerit status, advena classem cum primum Ausoniis exercitus appulit oris, expediam et primae revocabo exordia pugnae. tu vatem, tu, diva, mone. Dicam horrida bella, dicam acies actosque animis in funera reges
Abbreviated transcription (Latin):
Uqueq litoribus nostris eneia nutrix
ł terriã moriẽs famã caiecta dedisti
Et nũc seuat honos sedẽ tiuis. ossaq nomen
Hesꝑia ĩmagna siqua est ea gloria signat.
At pius exequiis encas rite solutis
Aggere cõposito tumuli. postꝙͣ alta quierũt
Equora tendit iter uelis. portũq reliquit.
Aspirãt aurȩ ĩ noctẽ nec candida cursum
Lunia negat splẽdet treniulo sub lumine pontus.
Proxima circee raduntur litora terrȩ
Diues ĩ accessos ubi solis filia lucos
Assiduo resonat cantu. tectisq superbis
Urit odoratã noctũna in lumina cedrũ
Arguto tenuis ꝑcurrens pectine telas.
Hinc exaudiri gemitus ireq leonum
Uincla recusantũ et sera sub nocte rudentũ
Setigeriq sues atq ĩ pre sepibus ursi
Seuire et formę magnorũ ululare luporũ.
Quos hõiu ex facie dea seua potẽtibus herbis
Induerat cirte ĩ uultus ac terga ferarũ.
Que ne mõstra pu paterentur talia troes¬
Delati ĩ portus neu litora dira subirent

Expanded text:
que litoribus nostris, Aeneia nutrix, aeternam moriens famam, Caieta, dedisti; et nunc servat honos sedem tuus ossaque nomen Hesperia in magna, siqua est ea gloria, signat. At pius exsequiis Aeneas rite solutis, aggere composito tumuli, postquam alta quierunt aequora, tendit iter velis portumque relinquit. Adspirant aurae in noctem nec candida cursus Luna negat, splendet tremulo sub lumine pontus. Proxima Circaeae raduntur litora terrae, dives inaccessos ubi Solis filia lucos adsiduo resonat cantu tectisque superbis urit odoratam nocturna in lumina cedrum, arguto tenuis percurrens pectine telas. Hinc exaudiri gemitus iraeque leonum vincla recusantum et sera sub nocte rudentum, saetigerique sues atque in praesaepibus ursi saevire ac formae magnorum ululare luporum, quos hominum ex facie dea saeva potentibus herbis induerat Circe in voltus ac terga ferarum. Quae ne monstra pii paterentur talia Troesdelati in portus neu litora dira subirent,
Abbreviated transcription (Latin):
Atq mala uites incidere falce nouellas.
Aut hic ad ueteres fagos cũ dãpnidis artũ
Fregisti et calamos q̃ tu peruerse menalca
Et cũ uidisti puero donata dolebas.
Et si nõ aliqua nocuisses mortiis esses.
Quid domini facient audet cũ talia fures:
Nõ ego te uidi damonis pessime caprũ

Expanded text:
atque mala vitis incidere falce novellas. Aut hic ad veteres fagos cum Daphnidis arcum fregisti et calamos quae tu, perverse Menalca, et cum vidisti puero donata, dolebas, et si non aliqua nocuisses, mortuus esses. Quid domini faciant, audent cum talia fures! non ego te vidi Damonis, pessime, capru
Abbreviated transcription (Latin):
¶q ea diuẽsa penitus dũ pãte geruntur
Irun de çelo misit satũnia uitio
Audacẽ ad tũnũ luco tũ forte parẽtis
pilũni tũnus sacrata ualle sedebat.
A d quẽ sic roseo taumantias ore locuta est.
T ũne qd̾ optanti diuũ promittere nemo
Auderet uoluenda dies en attulit ultro
E neas urbe et sociis et classe relicta
Sceptra palatini sedẽq petiuit euandri.
Nec satis. extremas corithi penetrauit ad urbes
L idorumq manũ cellectos armat agrestes.
Q uid dubitas: nũc tempus equos nũc poscere cũrus
Rũpe moras om̃es et turbata arripe castra.
Dixit et in celum paribus se sustulit alis
Ingentẽq fuga secuit sub nubibus arcum.
Agnouit iuuenis duplicesq ad sideri palmas
Sustulit. ac tali fugientẽ est uoce secutus.
Iri decus çeli. quis te michi nubibus actam
Detulit ĩ terras: unde hec tã clara repente

Expanded text:
 ea diversa penitus dum parte geruntur, Irim de caelo misit Saturnia Iuno audacem ad Turnum. Luco tum forte parentis Pilumni Turnus sacrata valle sedebat. Ad quem sic roseo Thaumantias ore locuta est: Turne, quod optanti divom promittere nemo auderet, volvenda dies en attulit ultro. Aeneas urbe et sociis et classe relicta sceptra Palatini sedemque petit Euandri. Nec satis: extremas Corythi penetravit ad urbes Lydorumque manum collectos armat agrestis. Quid dubitas? Nunc tempus equos, nunc poscere currus. Rumpe moras omnis et turbata arripe castra. Dixit et in caelum paribus se sustulit alis ingentemque fuga secuit sub nubibus arcum. Adgnovit iuvenis duplicisque ad sidera palmas sustulit ac tali fugientem est voce secutus: Iri, decus caeli, quis te mihi nubibus actam detulit in terras? Unde haec tam clara repente
Abbreviated transcription (Latin):
Extremi addensant acies. nec turba moueri
Tela manusq sinit. hĩc pallas instat et urget.
Hĩc contra lausus. nec multũ discrepat etas.
E gregii forma: sed quis fortuna negarat
In patriã reditus. ip̃os cõcũrere passus
Haud tamen interse/ magni regnator olimpi.
Mox illos sua fatamanẽt maiore subhoste.
Interea soror alma monet succurere lauso
Turnum. qui uolucri cũru mediũ secat agnien.
Ut uidit socios. tempus desistere pugne.
Solus ego ĩ pallanta feror. soli michi pallas
Debetur. cuperẽ ip̃c parens spectator adesset.
Hec ait. et socu cesserunt equore iusso.
AIt rutulũ abscessu iuuenis tũ iussa suꝑba

Expanded text:
Extremi addensent acies nec turba moveri tela manusque sinit. Hinc Pallas instat et urget, hinc contra Lausus, nec multum discrepat aetas: egregii forma, sed quis Fortuna negarat in patriam reditus. Ipsos concurrere passus haud tamen inter se magni regnator Olympi: mox illos sua fata manent maiore sub hoste. Interea soror alma monet succedere Lauso Turnum, qui volucri curru medium secat agmen. Ut vidit socios: Tempus desistere pugnae; solus ego in Pallanta feror, soli mihi Pallas debetur; cuperem ipse parens spectator adesset. Haec ait, et socii cesserunt aequore iusso. At Rutulum abscessu iuvenis tum iussa su
Abbreviated transcription (Latin):
Atq locos qui post albe de nomine dicti
Albani. tũ rex stabula alta latinus habebat.
U t stetit et frustra absentẽ respexit amicũ
Furiale ĩfelix qua te regione reliqui:
Q uaue sequar: ruͣsus ꝑplexũ iter om̃e reuoluẽs
Fallacis silue simul et uestigia retro
Obseruata legit. dumisq silentibus errat.
Audit equos audit strepitus et signa sequentũ.
Nec longũ ĩmedio tẽpus cũ clamor ad aures
ꝑ uenit ac uidet eurialũ quẽ iã manus om̃is
F raude loci et noctis subito tubante tumultu
Oppressũ rapit et conãtẽ plurima frustra.
Q iud faciat: quaui iuuenẽ ꝗbus audeat aͣmis
Eripere : an se se medios moriturus ĩ hostes
Inferat. et pulcrã speret ꝑ uulnera mortẽ:

Expanded text:
atque locos, qui post Albae de nomine dicti atque locos, qui post Albae de nomine dicti Albani, tum rex stabula alta Latinus habebat, ut stetit et frustra absentem respexit amicum. Euryale infelix, qua te regione reliqui? Quave sequar, rursus perplexum iter omne revolvens fallacis silvae? Simul et vestigia retro observata legit dumisque silentibus errat. Audit equos, audit strepitus et signa sequentum. Nec longum in medio tempus, cum clamor ad auris pervenit ac videt Euryalum, quem iam manus omnis fraude loci et noctis, subito turbante tumultu, oppressum rapit et conantem plurima frustra. Quid faciat? Qua vi iuvenem, quibus audeat armis eripere? An sese medios moriturus in enses inferat et pulchram properet per volnera morte
Abbreviated transcription (Latin):
Interea premissi equites ex urbe latina
C etera dũ legio campis instructa moratur
Ibant et turno regi responsa ferebant
Tercentũ scutati om̃es uolscẽte magistro.
Iamq propĩquabãt castris murosq subibãt
Cũ procul hos leuo flectẽtes limite cernũt.
Et galea eurialũ sub lustri noctis ĩ umbra
Prodidit ĩmemorẽ radiisq aduẽsa refulsit
H aud temere est uisũ. cõclamat ab agmine uolscens
S tate uiri. q̃ causa uie : ꝗ ue estis ĩ armis:
Q uo ue tenetis iter: nichil illi tendere cõtra
S ed celerare fugã ĩ siluas et fidere nocti.
O biciũt eꝗtes se se ad diuortia nota
h ĩc atq hĩc om̃enq aditũ custode coronãt.
Silua fuit late dumis atq ilice nigra
h õrida quã densi cõplerãt undiq sentes.
Rara ꝑ occultos lucebat semita calles
Furialũ tenebre ramorũ onerosaq preda
Impediunt. fallitq timor regione uiarũ.¬
Nisus abit. ianq ĩprudens euaserat hostes.

Expanded text:
Interea praemissi equites ex urbe Latina, Interea praemissi equites ex urbe Latina, cetera dum legio campis instructa moratur, ibant et Turno regi responsa ferebant, tercentum, scutati omnes, Volcente magistro. Iamque propinquabant castris murosque subibant, cum procul hos laevo flectentis limite cernunt et galea Euryalum sublustri noctis in umbra prodidit immemorem radiisque adversa refulsit. Haud temere est visum. Conclamat ab agmine Volcens State, viri. Quae causa viae? Quive estis in armis? Quove tenetis iter? Nihil illi tendere contra, sed celerare fugam in silvas et fidere nocti. Obiciunt equites sese ad divortia nota hinc atque hinc omnemque abitum custode coronant. Silva fuit late dumis atque ilice nigra horrida, quam densi complerant undique sentes; rara per occultos lucebat semita calles. Euryalum tenebrae ramorum onerosaque praeda impediunt fallitque timor regione viaruNisus abit, iamque imprudens evaserat hostis
Abbreviated transcription (Latin):
Pectore ĩ aduerso totũ cui cominus ensem
Cõdidit assurgenti et multa morte recepit.
Pũpureã uomit ille animã cũ sãguine mixta
Uina refert moriens. hic furto feruidus instat.
Iamq ad messapi socios tendebit i bi ignem
Deficere extremũ et religatos rite uidebat
Carpere gramen equos. breuiter cũ talia nisus
Sensit enĩ nimia cede atq cupidine ferri
Absistamus ait. nã lux inimica propĩquat.
P enarũ exhaustũ satis est uia facta ꝑ hostes.
u ulta uirũ solido argento ꝑfecta relĩquũt
Armaq cratherasq simul pulcrosq tapetas.
Furialus phaleras rãnetis et aurea bullis
Cingula. tiburti remulo ditissimus olim
Q ue mittit dona hospicio cũ iungeret absens
Cedicus. ille suo moriens dat habere nepoti
Post mortẽ bello rutuli pugnaq potiti.
Nec rapit atq humeris neꝗtꝙ̃ fortibus aptat.
Tũ galeã messapi habilẽ cristisq decoram
Induit excedũt castris et tuta capessunt.

Expanded text:
pectore in adverso totum cui comminus ensem pectore in adverso totum cui comminus ensem condidit adsurgenti et multa morte recepit. Purpuream vomit ille animam et cum sanguine mixta vina refert moriens; hic furto fervidus instat. Iamque ad Messapi socios tendebat; ibi ignem deficere extremum et religatos rite videbat carpere gramen equos: breviter cum talia Nisus. sensit enim nimia caede atque cupidine ferri: Absistamus, ait, nam lux inimica propinquat. Poenarum exhaustum satis est, via facta per hostis. Multa virum solido argento perfecta relinquunt armaque craterasque simul pulchrosque tapetas. Euryalus phaleras Rhamnetis et aurea bullis cingula, Tiburti Remulo ditissimus olim quae mittit dona hospitio cum iungeret absens Caedicus, ille suo moriens dat habere nepoti, post mortem bello Rutuli pugnaque potiti haec rapit atque umeris nequiquam fortibus aptat. Tum galeam Messapi habilem cristisque decoram induit. Excedunt castris et tuta capessunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Rex idẽ et regi turno gratissimus augur.
Sed nõ augurio potuit depellere pestem.
Tris iuxta famulos temere inter tela iacentes
Armigerũq remi premit aurigãq sub ip̃is
Nactus equis. ferroq secat pendentia colla.
Tũ caput ip̃i aufert domino. trũcũq relĩquit.
Sãguine singultantẽ atro tepefacta cruore
Terra thoriq madẽt: nec nõ layrũq laniũq
Et iuuenẽ serranũ illa qui plurima nocte
Luserat/ insignis facie multoq iacelut
uẽbra deo uictus. felix si protinus illũ
E quasset nocti ludũ: ĩ lucemq tulisset.
Iipastus ceu plena leo ꝑ ouilia turbans
Suadet enĩ uesana fames manditq trahitq¬
u olle pecus mutũq metu fremit ore cruento.
Nec minor euriali cedes iucensus et ip̃e
ꝑ furit. ac multã ĩmedio sine nomine plebẽ¬
E adũq hebesũq subit rethũq abarimiq
Ignaros rethũ uigilantẽ et cũcta uidentem
Sed magnũ metuẽs se post crathera tegebat.

Expanded text:
Rex idem et regi Turno gratissimus augur, Rex idem et regi Turno gratissimus augur, sed non augurio potuit depellere pestem. Tris iuxta famulos temere inter tela iacentis armigerumque Remi premit aurigamque sub ipsis nanctus equis ferroque secat pendentia colla; tum caput ipsi aufert domino truncumque relinquit sanguine singultantem; atro tepefacta cruore terra torique madent. Nec non Lamyrumque Lamumque et iuvenem Serranum, illa qui plurima nocte luserat, insignis facie, multoque iacebat membra deo victus: felix, si protinus illum aequasset nocti ludum in lucemque tulisset. Impastus ceu plena leo per ovilia turbans suadet enim vesana fames manditque trahitque molle pecus mutumque metu, fremit ore cruento: nec minor Euryali caedes; incensus et ipse perfurit ac multam in medio sine nomine plebem, Fadumque Herbesumque subit Rhoetumque Abarimque, ignaros, Rhoetum vigilantem et cuncta videntem, sed magnum metuens se post cratera tegebat;
Abbreviated transcription (Latin):
Ixiiiuias. galeam fidus ꝑmutat aletes.
Protinus armati incedũt quos om̃is ecuntes
Primorũ manus ad põtas iuuenũq senũq
Prosequitur uotis. uec nõ et pulcher iulus
Inte ãnos animũq gerens curãq uirilẽ
uulta patri mandata dabat portãda. sed aure
Omnia discẽpũt et nubibus irrita donant.
I gressi superãt fossas noctisq ꝑ umbrã
Castra inimica petũt. multis tamen ante futuri
Exitio et passi somno uinoq ꝑ herbaui
Corpora fusa uident arectos litore currus
Inter lora rotasq uirũ simul arma iacere
Uiua simul. prior hirtacides sic ore locutus.
Furiale audendum dextra nũc ip̃a uocat res.
Naciter est. tu nequa manus se attollere nobis
A tergo possit custodi et consule longe.
Hec ego uasta dabo etlato  limite ducam.
Sic memorat. uocẽq premit. simul ensẽ suꝑbũ
Ranuietẽ aggreditur ꝗ forte tapetibus altis
Extructus toto ꝑflabat pectore somnũ.

Expanded text:
exuvias, galeam fidus permutat Aletes. exuvias, galeam fidus permutat Aletes. Protinus armati incedunt, quos omnis euntis primorum manus ad portas iuvenumque senumque prosequitur votis nec non et pulcher Iulusante annos animumque gerens curamque virilem, multa patri mandata dabat portanda: sed aurae omnia discerpunt et nubibus inrita donant. gressi superant fossas, noctisque per umbram Castra inimica petunt, multis tamen ante futuri Exitio: passim somno vinoque per herbam Corpora fusa vident, adrectos litore currus, Inter lora rotasque viros, simul arma iacere, Vina simul. Prior Hyrtacides sic ore locutus: Euryale, audendum dextra, nunc ipsa vocat res. Hac iter est. Tu, ne qua manus se attollere nobis A tergo possit, chaec ego vasta dabo et lato te limite ducam. Sic memorat vocemque premit; simul ense superbum Rhamnetem adgreditur, qui forte tapetibus altis exstructus toto proflabat pectore somnum.
Abbreviated transcription (Latin):
u ccũ excedentẽ. nõ męnia regis iceste.
Nanc ego nũc ignarã huiꝰ quodcũq pericli est
Inq salutatã linquo nox et tua testis
Dextera qd̾ nequeã lacrimas ꝑferre parentis.
At tu oro solare mopẽ. et suctũre relicte.
Hanc sine me spem ferre tui. et udentior ibo
In casus om̃es. percussa mente dederunt
Dardanide lacrimas ante om̃es pulcer iulus.
Atq animũ patrię strĩxit pietatis imago.
Tñ sic affatur.
Spondco digna tuis ingentibus om̃ia ceptis
N anq erit ista michi genitrix nomenq creuse
S olũ defuerit. nec partũ gratia talem
Parua manet casus factũ quitũq sequent᷑
ꝑ ciput hoc iuro ꝑ quod pater ante solebat
Que tibi policeor reduci rebusq secundis
Nec cadem matriq tue generiq manebũt.
Sic ait illacrimans. humero simul exuit ensem
Auratũ mira quẽ fecerat arte licaon
Gnosius atq habilẽ uagina aptarat eburna.
Iat niso mnesteus pellẽ hõrentisq leonis

Expanded text:
mecum excedentem, non moenia regis Acestae. mecum excedentem, non moenia regis Acestae. Hanc ego nunc ignaram huius quodcumque pericli est inque salutatam linquo: nox et tua testis dextera, quod nequeam lacrumas perferre parentis at tu, oro, solare inopem et succurre relictae. Hanc sine me spem ferre tui: audentior ibo in casus omnis. Percussa mente dedere Dardanidae lacrimas; ante omnis pulcher Iulus, atque animum patriae strinxit pietatis imago. Tum sic effatur: Sponde digna tuis ingentibus omnia coeptis. Namque erit ista mihi genetrix nomenque Creusae solum defuerit, nec partum gratia talem parva manet. Casus factum quicumque sequentur, per caput hoc iuro, per quod pater ante solebat: quae tibi polliceor reduci rebusque secundis, haec eadem matrique tuae generique manebunt. Sic ait illacrimans: umero simul exuit ensem auratum, mira quem fecerat arte Lycaon Cnosius atque habilem vagina aptarat eburna. Dat Niso Mnestheus pellem horrentisque leonis
Abbreviated transcription (Latin):
Crithera ãtiquũ quẽ dat sidonia dido
Si uero caꝑe italiã sceptrisq potiri
Cõtigerit uictori et prede ducere sertem
Uidisti quo tũnus equo ꝗbus ibat ĩ armis:
Aureus ip̃m illũ clipeũ cristasq rubentes
Excipiã sorti iã nũc tua premia nise.
P reterea bis sex genitor lectissima matrũ
Corpora captiuosq dabit.suaq õibus arma.
Insuꝑ his campi quod rex habet ip̃e latinus.
Te uero mea quẽ spatiis propioribus etas
Insequitur uenerãde puer. iã pectore toto
Accipio. et comitẽ casus cõplector ĩ om̃es.
Nulla meis sine te quęretur gloria rebus.
Seu pacẽ seu bella gerã tibi maxima rerũ
Uerborũq fides. contra quẽ talia fatur
Furialus me nulla dies tã fortibus ausis
Dissimilẽ arguerit tantũ fortuna secunda
Aut aduẽsa cadat. sed te suꝑ omnia dona
U nũ oro. genitrix pͥami de gente uetusta
Est michi quã miseram teriuit nõ ilia tellus

Expanded text:
cratera antiquum, quem dat Sidonia Dido. cratera antiquum, quem dat Sidonia Dido. Si vero capere Italiam sceptrisque potiri contigerit victori et praedae dicere sortem, vidisti quo Turnus equo, quibus ibat in armis aureus: ipsum illum, clipeum cristasque rubentis excipiam sorti, iam nunc tua praemia, Nise. Praeterea bis sex genitor lectissima matrum corpora captivosque dabit suaque omnibus arma, insuper his campi quod rex habet ipse Latinus. Te vero, mea quem spatiis propioribus aetas insequitur, venerande puer, iam pectore toto accipio et comitem casus complector in omnis. Nulla meis sine te quaeretur gloria rebus; seu pacem seu bella geram, tibi maxima rerum verborumque fides. Contra quem talia fatur Euryalus: Me nulla dies tam fortibus ausis dissimilem arguerit; tantum, fortuna secunda aut adversa cadat. Sed te super omnia dona unum oro, genetrix Priami de gente vetusta est mihi, quam miseram tenuit non Ilia tellus
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ãnis grauis atq animis maturus alethes.
Dii patrii quorũ semꝑ sub numine troia est
N on tamen omĩno teucros delere paratis.
Cũ tales animos iuuerũ et tã certa tulistis
Pectora. sic memorãs humeros dextrasq tenebat
Amborũ. et uultũ lacrimis atq ora rigabat.
Que uobis quȩ digna uiri pro talibus ausis
P remia posse rear solui : pulcheͬrima primũ
Dii moresq dabunt uestri. tũ cȩtera reddet
Actutũ pius eneas atq integer eui
Ascanius meriti tãti nõ ĩmemor unꝙͣ.
Imo egouos cui sola salus genitore reducto
Excipit ascanius ꝑ magnos nise penates
Assariciq larẽ et canę penetralia ueste
Obtestor quȩcũq michi fortuna fidesq est
In uestris pono gremiis reuocate parentẽ
Reddite cõspectũ. nichil illo triste recepto.
Bina dabo argento ꝑfecta atq aspera signis
P ocula. deuicta genitor q̃ cepit arisba.
Et tripodas geminos auri duo magna talenta

Expanded text:
Hic annis gravis atque animi maturus Aletes: Hic annis gravis atque animi maturus Aletes: Di patrii, quorum semper sub numine Troia est, non tamen omnino Teucros delere paratis, cum talis animos iuvenum et tam certa tulistis pectora. Sic memorans umeros dextrasque tenebat amborum et voltum lacrimis atque ora rigabat. Quae vobis, quae digna, viri, pro laudibus istis praemia posse rear solvi? Pulcherrima primum di moresque dabunt vestri; tum cetera reddet actutum pius Aeneas atque integer aevi Ascanius, meriti tanti non immemor umquam. Immo ego vos, cui sola salus genitore reducto, excipit Ascanius, per magnos, Nise, penatis Assaracique larem et canae penetralia Vestae obtestor; quaecumque mihi fortuna fidesque est, in vestris pono gremiis: revocate parentem, reddite conspectum; nihil illo triste recepto. Bina dabo argento perfecta atque aspera signis pocula, devicta genitor quae cepit Arisba, et tripodas geminos, auri duo magna talenta,
Abbreviated transcription (Latin):
Laxabant curas et corda oblita laborum.
Ductores primi teucrũ delecta iuuentus
Consiliũ summis regni derebus habebant.
Quid facerent ꝗs ue eneȩ iã nuntius esset
S tant lõgis ãnixi hastis. et scuta tenentes
Castrorũ campi medio. tũ nisus et una
Furialus cõfestim alacres admittier orarit.
Rem magnã preciũq morȩ fore. primus iulus
Accepit trepidos. ac nisum dicere iussit.
Tũ sic hyrtatides. audite o mentibus equis
E neade. ne ue hȩc nostris spectentur ab annis
Quȩ ferimus. rutuli somno uinoq sẽpulti
Procubuere. locũ ĩsidus cõspeximus ip̃i
Qui patet ĩ biuio porte que proxima ponto.
Intẽrupti ignes aterq ad sidera fumus
Frigitur. si fortuna permittitis uti
Quesi tum enean ad menia pallanthea¬
u oxhic cũ spolus ingenti cȩde peracta
affore cernetis. nec nos uia fallit euntes.
Uidimus obscuris primã sub uallibus urbem
Uenatu assiduo et totũ cognouimus amnem.

Expanded text:
laxabant curas et corda oblita laborum: laxabant curas et corda oblita laborum: ductores Teucrum primi et delecta iuventus consilium summis regni de rebus habebant, quid facerent quisve Aeneae iam nuntius esset. Stant longis adnixi hastis, et scuta tenentes, castrorum et campi medio. Tum Nisus et una Euryalus confestim alacres admittier orant: rem magnam, pretiumque morae fore. Primus Iulus accepit trepidos ac Nisum dicere iussit. Tum sic Hyrtacides: Audite O mentibus aequis, Aeneadae, neve haec nostris spectentur ab annis, quae ferimus. Rutuli somno vinoque soluti conticuere; locum insidiis conspeximus ipsi, qui patet in bivio portae, quae proxuma ponto; interrupti ignes, aterque ad sidera fumus erigitur: si fortuna permittitis uti quaesitum Aenean et moenia Pallantea, mox hic cum spoliis ingenti caede peracta adfore cernetis. Nec nos via fallit euntis: vidimus obscuris primam sub vallibus urbem venatu adsiduo et totum cognovimus amnem.
Abbreviated transcription (Latin):
Est hic est animus lucis cõtep̃tor. et istũ
Q ui uita bene credit emi quo tendis honorẽ.
Nisus adhec equidem de te nil tale uerebar
N ec fas. nõ ita me referat tibi magrus ouantẽ
Iupiter. aut quicũq oculis hec aspicit ȩquis.
S ed siquis q̃ multa uides discrimine tali unirs
S iquis ĩ adue̾sũ rapiat casusue deus ue
Te superesse uelĩ. tua uita dignior etas.
S it qui me raptũ pugna precioue redẽptũ
a ãdet humo solita. aut siqua id forturia uetabit
a bsenti ferat ĩferias decoretq sepulcro.
N eu matri miserȩ tanti sim causa doloris.
Que te sola puer multis e matribus ausa
Persequitur. magni nec mȩnia curat aceste.
Ille autẽ causas neꝗcꝙͣ nectis inanes
Nec mea iam mutata loco sententia cȩdit.
Acceleremus ait. uigiles simul excitat. illi
Succedunt. seruat̃q uices statione relicta.
Ipse comes niso graditur. regẽq requirunt.
Cetera ꝑ terras omnes animalia somno

Expanded text:
est hic, est animus lucis contemptor et istum est hic, est animus lucis contemptor et istum qui vita bene credat emi, quo tendis, honorem. Nisus ad haec: Equidem de te nil tale verebar nec fas, non, ita me referat tibi magnus ovantem Iuppiter aut quicumque oculis haec aspicit aequis. Sed siquis, quae multa vides discrimine tali, siquis in adversum rapiat casusve deusve, te superesse velim; tua vita dignior aetas. Sit qui me raptum pugna pretiove redemptum mandet humo solita aut siqua id Fortuna vetabit, absenti ferat inferias decoretque sepulchro. Neu matri miserae tanti sim causa doloris, quae te sola, puer, multis e matribus ausa persequitur magni nec moenia curat Acestae, Ille autem: Causas nequiquam nectis inanis, nec mea iam mutata loco sententia cedit: adceleremus, ait. Vigiles simul excitat, illi succedunt servantque vices: statione relicta ipse comes Niso graditur, regemque requirunt. Cetera per terras omnis animalia somno
Abbreviated transcription (Latin):
Furiale: an sua ciuq deus fit dira cupido:
A ut pugnã aut aliꝗd iã dudũ ĩuadere magnũ
u ens agitat michi. nec placita cõtenta quiete est
Cernis quȩ rutulos habeat fiducia rerum¬
Lumina rara mitarit. uino somnoq soluti
P rocubuere. silerit late loca. pertipe porro
Quid dubitẽ et q̃ nũc animo sententia surgat.
E nean acciri om̃is populusq patresq
E xposcunt mittiq uiros ꝗ certa reportent.
Si tibi que posto promittũt nã michi facti
F ama sat est tumulo udeor reꝑire sub illo
F osse uiam ad muros. et menia pillanthea.
Obstupuit magno laudũ percussus amore
Furialus. simul his ardentẽ affatur amicũ.
ue ne igitur sociũ sũmis adiungere rebus
Nise fugis: solũ te in tanta ꝑicula mittani:
Nõ ita me genitor bellis assuetus opheltes
Argolicũ terrorem inter troieq labores
Sublatũ crudut. nec tecũ talia gessi¬
u agnanimũ enean et fata extrema secutus.

Expanded text:
Euryale, an sua cuique deus fit dira cupido? Euryale, an sua cuique deus fit dira cupido? Aut pugnam aut aliquid iamdudum invadere magnum mens agitat mihi nec placida contenta quietest. Cernis, quae Rutulos habeat fiducia rerumLumina rara micant; somno vinoque soluti procubuere; silent late loca: percipe porro, quid dubitem et quae nunc animo sententia surgat. Aenean acciri omnes, populusque patresque, exposcunt mittique viros, qui certa reportent. Si tibi quae posco promittunt nam mihi facti fama sat est, tumulo videor reperire sub illo posse viam ad muros et moenia Pallantea. Obstipuit magno laudum percussus amore Euryalus; simul his ardentem adfatur amicum: Mene igitur socium summis adiungere rebus, Nise, fugis? Solum te in tanta pericula mittam? Non ita me genitor, bellis adsuetus Opheltes, Argolicum terrorem inter Troiaeque labores sublatum erudiit, nec tecum talia gessi, magnanimum Aenean et fata extrema secutus:
Abbreviated transcription (Latin):
Discũrunt uariantq uices. fusiq ꝑ herbam
Indulgent uino et uẽtunt cratheras aenos.
Collucent ignes. noctẽ custodia ducit
Insominẽ ludo.
Hec suꝑ e uallo ꝑspectant troes et armis
Alta tenent. nec nõ trepidi formidine portas
Explorant. põtesq et propugnacula iungũt.
Tela gerunt. ĩstant mnesteus acerq serestus
Quos pater eneas si quando aduersa uocarent
Rectores iuuenũ rerũ dedit esse magistros.
Omnis ꝑmuros legio sortita pericdum
Excubat. exercetq uices. quod cuiq tuendũ est.
Nisus erat porte custos acerrimus armis
Hirtatides comitẽ ence quẽ miserat ida
Uenatrix iaculo celerẽ lciuiq sagutis.
E t iuxta comes eurialus. quo pulcrior alter
Nõ fuit eneadũ troiana neq induit arma.
Ora puer prima signans intonsa iuuenta.
His amor unus erat. pariterq ĩ bella ruebant.
T ũ quoq cõmuni portam statione tenebant.
Nisus ait. dii ne hũc ardorẽ mentibus addunt

Expanded text:
Discurrunt variantque vices fusique per herbam Discurrunt variantque vices fusique per herbam indulgent vino et vertunt crateras aenos. Conlucent ignes, noctem custodia ducit insomnem ludo. Haec super e vallo prospectant Troes et armis alta tenent, nec non trepidi formidine portas explorant pontisque et propugnacula iungunt, tela gerunt. Instat Mnestheus acerque Serestus, quos pater Aeneas, siquando adversa vocarent, rectores iuvenum et rerum dedit esse magistros. Omnis per muros legio, sortita periclum, excubat exercetque vices, quod cuique tuendum est. Nisus erat portae custos, acerrimus armis, Hyrtacides, comitem Aeneae quem miserat Ida venatrix iaculo celerem levibusque sagittis; it iuxta comes Euryalus, quo pulchrior alter non fuit Aeneadum Troiana neque induit arma, ora puer prima signans intonsa iuventa. His amor unus erat, pariterque in bella ruebant: tum quoque communi portam statione tenebant. Nisus ait: Dine hunc ardorem mentibus addunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Dant animos. at nõ uiderũt menia troie
N eptũni fabricata manu cõsidere ĩ ignes:
Sed uos o lecti ferro qui scindere uallũ
a pparat et mecti inuadit trepidãtia castra.
Nõ armis michi uulcani nõ mille carmis
E st opus in teucros. addant se protinus om̃es
E trusci socios. tenebras et inertia furta
P alladii cesis sũmȩ custodibus artis
N ec timeant. nec equi ceca cõdemur ĩ aluo.
Luce palã certũ est igni c̃ĩcundare muros.
Haud sibi cũ danais rẽ faxo et pube pelasga
Esse putẽt decimũ quos distulit hector ĩ annũ.
Nũc adeomelior quoniã parsacta diei est
Q uod superest leti bene gestis corpora rebus
P rocurate uiri. pugnã sperate parari.
Interea uigilũ excubiis obsidere portas
Cura datur messapo et mȩnia cingere flamis.
Bis septẽ rutuli muros qui milite seruent
Delecti. ast illos centeni quenq sequuntur
Purpurei cristis iuuenes auroq corusci.

Expanded text:
dant animos. At non viderunt moenia Troiae dant animos. At non viderunt moenia Troiae Neptuni fabricata manu considere in ignis? Sed vos, o lecti, ferro qui scindere vallum apparat et mecum invadit trepidantia castra. Non armis mihi Volcani, non mille carinis est opus in Teucros; addant se protinus omnes Etrusci socios, tenebras et inertia furta Palladii caesis summae custodibus arcis ne timeant, nec equi caeca condemur in alvo: luce palam certum est igni circumdare muros. Haud sibi cum Danais rem faxo et pube Pelasga esse ferant, decumum quos distulit Hector in annum. Nunc adeo, melior quoniam pars acta diei, quod superest, laeti bene gestis corpora rebus procurate, viri, et pugnam sperate parari. Interea vigilum excubiis obsidere portas cura datur Messapo et moenia cingere flammis. Bis septem Rutuli, muros qui milite servent, delecti; ast illos centeni quemque sequuntur purpurei cristis iuvenes auroque corusci.
Abbreviated transcription (Latin):
Obstupuere animis rutuli. cõt̾ritus ip̃e
Turbatis messapus equis cũctatur. et amnis
Rauca sonãs reuocatq pedẽ tiberinus ab alto.
At nõ audaci turno fiducia cessit.
Ultro animos tollit dictis atq ĩcrepat ultro.
Troianos hec mõstra petũt. his iupiter ip̃e
Auxiliũ solitũ eripuit. nõ tela nec ignes
Expectãt rutulos. ergo maria ĩuia teucris.
Nec spes ulla fuge. rerũ pars altera adẽpta est.
Terra autẽ ĩ nostris manibus. tot milia gentes
Arma ferũt italȩ̨. nil me fatalia terrent
S iqua friges pre se iactant responsa deorũ.
Sat fatis ueneriq datũ est tetigere ꝙ arua
Fertilis ausoniȩ troes. sunt et mea contra
Fata michi ferro sceleratã scindere gentẽ
Cõiuge prerepta. nec solos tangit atridas
Iste dolor. solisq licet caꝑe arma micenis.
Sed periisse semel satis est. pectare fuisset
Ante satis penitus modo nõgenus om̃e perosii
F emineũ. quib hec medii fiducia ualli
F ossarũq more leti discrimine paruo

Expanded text:
Obstipuere animis Rutuli, conterritus ipse turbatis Messapus equis, cunctatur et amnis rauca sonans revocatque pedem Tiberinus ab alto. At non audaci Turno fiducia cessit; ultro animos tollit dictis atque increpat ultro: Troianos haec monstra petunt, his Iuppiter ipse auxilium solitum eripuit, non tela neque ignes exspectans Rutulos. Ergo maria invia Teucris nec spes ulla fugae: rerum pars altera adempta est. Terra autem in nostris manibus, tot milia gentes arma ferunt Italae. Nil me fatalia terrent, siqua Phryges prae se iactant, responsa deorum: sat fatis Venerique datum, tetigere quod arva fertilis Ausoniae Troes. Sunt et mea contra fata mihi, ferro sceleratam exscindere gentem, coniuge praerepta: nec solos tangit Atridas iste dolor solisque licet capere arma Mycenis. Sed periisse semel satis est: peccare fuisset ante satis penitus modo non genus omne perosos femineum. Quibus haec medii fiducia valli fossarumque morae, leti discrimina parva,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo aderat promissa dies. et tẽpora parte
Debita cõplerant. cũ tũni iniuria matrẽ
Admonuit ratibus sacris depellere tedas.
Hic primũ noua lux oculis effulsit et ingens
Uisus ab aurora celũ transcũrere nimbus
I deiq chori. tũ uox horenda ꝑ auras
E xcidit. et troũ rutulorũq agmina cõplet.
Ne trepidate meas teucri defendere naues.
Neue armate manus. maria ante exurere tũno
Ꝙ sacras dabitur pinus. uos ite solutȩ
I te dee pelagi. genitrix iubet. et sua quȩq
Cõtinuo puppes abrũpũt uincula ripis.
Delfinũq modo demẽsis equora rostris

Expanded text:
Ergo aderat promissa dies et tempora Parcae Ergo aderat promissa dies et tempora Parcae debita complerant, cum Turni iniuria Matrem admonuit ratibus sacris depellere taedas. Hic primum nova lux oculis offulsit et ingens visus ab Aurora caelum transcurrere nimbus Idaeique chori; tum vox horrenda per auras excidit et Troum Rutulorumque agmina complet: Ne trepidate meas, Teucri, defendere navis neve armate manus: maria ante exurere Turno quam sacras dabitur pinus. Vos ite solutae, ite deae pelagi: genetrix iubet. Et sua quaeque continuo puppes abrumpunt vincula ripis delphinumque modo demersis aequora rostris
Abbreviated transcription (Latin):
Lucus ĩ arte fuit sũma quo sacra ferebarit
Nigranti picea trabibusq ooscurus acernis.
Has ego dardanio iu uueni cũ dassis egeret
Leta dedi. nũc solicitã timor anxius angit.
Solue metus atq hoc pretibus sine posse parentẽ
Neu cursu quassate ullo. neu tubine uenti
U ĩcanitur. prosit nostris ĩmontibus ortas.
Filius huic contra torquet ꝗ sidera mundi
Ogenitrix quo fata uocas: aut ꝗd petis istis:
Mortali ne manu facte ĩmortale carine
Fas habeant: ce̾tusq̃ ĩcerta ꝑicula lustret
Eneas: cui tanta deo ꝑmissa potestas:
Imo ubi defuricte finẽ portusq tenebunt
Ausonios olim q̃cunq euaserit undis
Dardaniumq ducẽ laurentia uexerit arua¬
u ortalẽ eripiã formã. magniq iubebo
E quoris esse deas. qualis nereia doto
Et galathea secant spumãtẽ pectore pontũ.
Dixerat. atq ratũ stigii ꝑ flumina fratris
ꝑpice toͣrentes atraq uoragine ripas
Annuit. et totũ nutu tremefecit olimpũ.¬

Expanded text:
lucus in arce fuit summa, quo sacra ferebant, lucus in arce fuit summa, quo sacra ferebant, nigranti picea trabibusque obscurus acernis: has ego Dardanio iuveni, cum classis egeret, laeta dedi; nunc sollicitam timor anxius angit. Solve metus atque hoc precibus sine posse parentem: ne cursu quassatae ullo neu turbine venti vincantur, prosit nostris in montibus ortas. Filius huic contra, torquet qui sidera mundi: O genetrix, quo fata vocas, aut quid petis istis? Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant certusque incerta pericula lustret Aeneas? Cui tanta deo permissa potestas? Immo ubi defunctae finem portusque tenebunt Ausonios olim, quaecumque evaserit undis Dardaniumque ducem Laurentia vexerit arva, mortalem eripiam formam magnique iubebo aequoris esse deas, qualis Nereia Doto et Galatea secant spumantem pectore pontum. Dixerat: idque ratum Stygii per flumina fratris, Per pice torrentes atraque voragine ripas Adnuit, et totum nutu tremefecit Olympu
Abbreviated transcription (Latin):
E x longo rabies. et sicte sanguine fauces.
Haud aliter rutulo muros et castra tuenti
Ignescunt ire duris dolor ossibus ardet
Qua tentet ratione aditus. et qu& uia clausos
Excuciat teucros uallo atq effundat ĩ equor.
Classem q̃ lateri castrorũ adiũcta latebat
Aggeribus septã circũ et fluuialibus undis
Inuadit. sociosq ĩcendia poscit ouantes.
Atq manũ pinu flagranti feriudus ĩplet.
Tũ uero ĩcumbũt urget presentia turni
Atq om̃is facibus pubes actingitur atris.
Diripuere focos. piceũ fert fumida lumen
T eda et cõmixtã uulcanus ad astra fauillã.
Quis deus o muse tã seua incendia teucris
Auertit tantos ratibus quis depulit ignes:
Discite. prisca fides facto sed fama perennis.
Tempore quo primũ phrigia formabat ĩ ida
Eneas dassem et pelagi petere alta parabat
Uocibus his affata iouẽ. danate petenti
Q uod tua cara parens domito te poscit olĩpo.
Pinea silua michi multos dilecta ꝑ annos

Expanded text:
ex longo rabies et siccae sanguine fauces: ex longo rabies et siccae sanguine fauces: haud aliter Rutulo muros et castra tuenti ignescunt irae, duris dolor ossibus ardet. Qua temptet ratione aditus et quae via clausos excutiat Teucros vallo atque effundat in aequum? Classem, quae lateri castrorum adiuncta latebat, aggeribus saeptam circum et fluvialibus undis, invadit sociosque incendia poscit ovantis atque manum pinu flagranti fervidus implet. Tum vero incumbunt, urget praesentia Turni, atque omnis facibus pubes accingitur atris. Diripuere focos; piceum fert fumida lumen taeda et commixtam Volcanus ad astra favillam. Quis deus, o musae, tam saeva incendia Teucris avertit? Tantos ratibus quis depulit ignes? Dicite. Prisca fides facto, sed fama perennis. Tempore quo primum Phrygia formabat in Ida Aeneas classem et pelagi petere alta parabat, vocibus his adfata Iovem: Da, nate, petenti, quod tua cara parens domito te poscit Olympo. Pinea silva mihi, multos dilecta per annos
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo et si cõferre manũ pudor iriq mõstrit
Obiciunt portas tamen et precepta facessunt.
Armatiq cauis expectãt turribus hostem.
Turnus ut ante uolans tadũ precesserat agmen
Uiginti lectis equitũ comitatus et urbi
mprouisus adest maculis quẽ trachius albis
Portat equus. cristaq tegit galea aurea rubra.
Et quis erit mecũ iuuenes ꝗ primus ĩ hostera:
Enait. et iaculũ torquens emittit ĩ auras
P rincipiũ pugne. et cãpo se se arduus infert.
Clamorẽ excipiũt socu freamituq sequũtur
Norisono. teucrũ mirantur inertia corda
Nõ cquo dare se campo. nõ obuia ferre
Arma uiros. sed castra fouere huc tubidus atq huc
Lustrat equo muros aditũq ꝑ auia quęrit.
Ac ueluti pleno lupus ĩ sidiatur ouili
Cũ fremit ad caulas uẽtos ꝑpessus et imbres
Nocte suꝑ media tuti sub matribus agni
B alatũ exertent. ille asper et ĩprobus ira
Seuit in absentes. collecta fatigat edendi

Expanded text:
Ergo etsi conferre manum pudor iraque monstrat, Ergo etsi conferre manum pudor iraque monstrat, obiciunt portas tamen et praecepta facessunt armatique cavis expectant turribus hostem. Turnus ut ante volans tardum praecesserat agmen viginti lectis equitum comitatus, et urbi improvisus adest; maculis quem Thracius albis portat equus cristaque tegit galea aurea rubra. Ecquis erit, mecum, iuvenes, qui primus in hostem? En, ait et iaculum attorquens emittit in auras, principium pugnae, et campo sese arduus infert. Clamore excipiunt socii fremituque sequuntur horrisono: Teucrum mirantur inertia corda, non aequo dare se campo, non obvia ferre arma viros, sed castra fovere. Huc turbidus atque huc lustrat equo muros aditumque per avia quaerit. Ac veluti pleno lupus insidiatus ovili cum fremit ad caulas, ventos perpessus et imbris, nocte super media; tuti sub matribus agni balatum exercent, ille asper et improbus ira saevit in absentis, collecta fatigat edendi
Abbreviated transcription (Latin):
T empestas: mediũ uideo descendere çelum
Palantesq polo stellas. sequar omina tanta
Quisquis ĩ arma uocas. et sic effatus ad undam
Processit. sũmoq hausit de gurgite lĩphas¬
u ulta deosorans onerauitq ethera uotis.
Ianq om̃is campis exercitus ibit apertis
Diues equũ diues pictai uestis et auri¬
u essapus primas acies. postrema coercent
T yrride iuuenes. medio dux agmine turnus.
ꝑtacitũ ganges aut pĩgui flumine nilus
Cũ refluit campis et iam se condidit alueo.
Nic subitã nigro glomerari puluere nubem
ꝑ spiciũt tencri ac tenebras insurgere cãpis.
Primus ab aduersa cõclamat mole caicus.
Quis globus o qiues caligine uoluitur atra:
Ferte citi ferrũ date tela et scandite muros
Hostis adest. cia ingenti clamore ꝑ om̃es
Condunt se teucri portas et menia cõplent.
Uĩq ita discedens preceꝑat optimus armis
Encas si qua interea fortuna fuisset
N eu struere auderent a cies. neu credere campo.
Castra modo et tutos seruarẽt aggere muros.

Expanded text:
tempestas? Medium video discedere caelum palantisque polo stellas. Sequor omina tanta, quisquis in arma vocas. Et sic effatus ad undam processit summoque hausit de gurgite lymphas, multa deos orans, oneravitque aethera votis. Iamque omnis campis exercitus ibat apertis, dives equum, dives pictaï vestis et auri; Messapus primas acies, postrema coercent Tyrrhidae iuvenes, medio dux agmine Turnus, per tacitum Ganges aut pingui flumine Nilus cum refluit campis et iam se condidit alveo. Hic subitam nigro glomerari pulvere nubem prospiciunt Teucri ac tenebras insurgere campis. Primus ab adversa conclamat mole Caicus: Quis globus, o cives, caligine volvitur atra? Ferte citi ferrum, date tela, ascendite muros, hostis adest, heia! Ingenti clamore per omnis condunt se Teucri portas et moenia complent. Namque ita discedens praeceperat optumus armis Aeneas: siqua interea fortuna fuisset, neu struere auderent aciem neu credere campo; castra modo et tutos servarent aggere muros.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille sedens uictor flamas despectat ouantes.
Nõ aliter socium uictor cohit om̃is in unũ
Teq iuuat pallas. sed bellis ater halesus
T endit ĩ aduersos seq in sua colligit arma.
H ic mactat ladona pheretaq domodocũq.
S trimonio dextram fulgenti diripit ense
Elatã in iugulũ. saxo ferit ora thoantis
Ossiq dispersit cerebro ꝑmixta cruento.
Fata canẽs siluis genitor cęlarat halesum.
U t senior leto canentia lumina soluit
Iniecere manũ parte. telisq sacrarunt
E uandri: quẽ sic pallas petit ante precatus.
Da nũc tybri pater ferro quod missile libro
Fortunã atq uiam duri ꝑ pectus halesi
Nec arma exuuiasq uiri tua quẽcus habebit.
Audut illa deus dũ texit himauna balesus
Archadio infelix telo dat pectus inerinũ.
At nõ çede uiri tanta ꝑterrita lausus
Pars ingens belli sinit agmina primus abantẽ
Oppositũ interimit pugnę nodũq moramq.

Expanded text:
ille sedens victor flammas despectat ovantis: ille sedens victor flammas despectat ovantis: non aliter socium virtus coit omnis in unum teque iuvat, Palla. Sed bellis acer Halaesus tendit in adversos seque in sua conligit arma. Hic mactat Ladona Pheretaque Demodocumque, Strymonio dextram fulgenti deripit ense elatam in iugulum, saxo ferit ora Thoantis ossaque dispersit cerebro permixta cruento. Fata canens silvis genitor celarat Halaesum: ut senior leto canentia lumina solvit, iniecere manum Parcae telisque sacrarunt Evandri. Quem sic Pallas petit ante precatus: Da nunc, Thybri pater, ferro, quod missile libro, fortunam atque viam duri per pectus Halaesi. Haec arma exuviasque viri tua quercus habebit. Audiit illa deus: dum texit Imaona Halaesus, Arcadio infelix telo dat pectus inermum. At non caede viri tanta perterrita Lausus, pars ingens belli, sinit agmina: primus Abantem oppositum interimit, pugnae nodumque moramque.
Abbreviated transcription (Latin):
Anchemolũ. thalamos ausũ incestare nouere.
Uos etiã gemini rutuli cecidistis ĩ armis
Daucia laride thyberq simillima proles
Indiscreta suis gratusq parentibus errer.
At nũc dura dedit nobis discrimina pallas.
Nam tibi tỹbre caput euãdrius abistulit ensis.
Fe decisa suũ laride dextera quęrit.
Semianimesq micãt digiti. ferrũq retractant.
Arcadas accensos monitu et predara tuentes
F acta uiri mixtus dolor et pudor aͣmat ĩ hostes.
Tũ pallas biiugis fugientẽ rhethea preter
Traicit. hoc spatiũ tãtuĩq morȩ fuit ilo.
Ilo nanq procul ualidã direxerat hastam
Quã medius rheteus ĩ tercipit. optime theutra
Te fugiens fratrẽq tyren. cũriiq uolutus
Cedit semianimis rutulorũ calcibus arua.
Ac uelut optata ueritis estate coortis
Dispersa ĩmittit siluis incendia pastor
Cõreptis subito mediis extenditur una
Hoͣrida per latos acies uulcania campos.

Expanded text:
Anchemolum, thalamos ausum incestare novercae. Anchemolum, thalamos ausum incestare novercae. Vos etiam, gemini, Rutulis cecidistis in agris, Daucia, Laride Thymberque, simillima proles, indiscreta suis gratusque parentibus error; at nunc dura dedit vobis discrimina Pallas: nam tibi, Thymbre, caput Evandrius abstulit ensis; te decisa suum, Laride, dextera quaerit semianimesque micant digiti ferrumque retractant. Arcadas accensos monitu et praeclara tuentis facta viri mixtus dolor et pudor armat in hostis. Tum Pallas biiugis fugientem Rhoetea praeter traicit. Hoc spatium tantumque morae fuit Ilo; Ilo namque procul validam direxerat hastam, quam medius Rhoeteus intercipit, optime Teuthra, te fugiens fratremque Tyren, curruque volutus caedit semianimis Rutulorum calcibus arva. Ac velut optato ventis aestate coortis dispersa immittit silvis incendia pastor, correptis subito mediis extenditur una horrida per latos acies Volcania campos;
Abbreviated transcription (Latin):
Quo fugitis sõcii. per uos et fortia facta
ꝑ ducis euandri nomen deuictaq bella
S pemq meã patriȩ q̃ nũc subit emula laudi
F idite ne pedibus ferro rũpendi ꝑ hostes
E st uia quaglobus ille uirũ densissimus urget.
H ac uos et pallanta ducẽ patria alta reposcit.
Numina nulla premũt. mortali urgemur ab hoste
u ortales totidem nobis animȩq manusq.
Eite maris magna clausit nos obice pontus.
Deest iã terra fuge pelagus troiam ne petemus:
Nec ait: et medius derisos prorũpit ĩ hostes.
Obuius huic primũ fatis adductus iniquis
Fit lagiis. hũc uellit magno dũ pondere saxũ
Intorto figit telo. discrimina costis
ꝑ mediũ qua spina dedit. hastãq receptat
Ossibus herentẽ. quẽ nõ suꝑ occupat hisbon
Ille quidẽ hoc speraris. nã pallas ante ruentẽ
Dũ furit ĩcautũ crudeli morte sodalis
Excipit. atq ensem tumido ĩpulmone recõdit.
Nĩc stelenũ petit. et rechi de gẽte uetusta

Expanded text:
Quo fugitis, socii? Per vos et fortia facta, Quo fugitis, socii? Per vos et fortia facta, per ducis Evandri nomen devictaque bella Opemque meam, patriae quae nunc subit aemula laudi, fidite ne pedibus. Ferro rumpenda per hostis est via. Qua globus ille virum densissimus urget, hac vos et Pallanta ducem patria alta reposcit. Numina nulla premunt, mortali urgemur ab hoste mortales, totidem nobis animaeque manusque. Ecce, maris magna claudit nos obice pontus, deest iam terra fugae: pelagus Troiamne petemus? Haec ait et medius densos prorumpit in hostis. Obvius huic primum, fatis adductus iniquis, fit Lagus. Hunc, magno vellit dum pondere saxum, intorto figit telo, discrimina costis per medium qua spina dabat, hastamque receptat ossibus haerentem. Quem non super occupat Hisbo, ille quidem hoc sperans: nam Pallas ante ruentem, dum furit, incautum crudeli morte sodalis excipit atque ensem tumido in pulmone recondit. Hinc Sthenium petit et Rhoeti de gente vetusta