comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu in africam transire. detrac¬
toq ex italia hanibale infestam op¬
pugnare carthagĩeui. Nion possũt
alias ex aliis ꝓpagando uictorias
nme rebellantes hyspanias. Nunc
obsessa p̾donib maria. Nunc arine¬
mam. ac uideam et tocius oriẽtis re¬
gna penetrare. Non omĩb datũ est.
aut fractis Nninidie uitib et con¬
tamatis imperuis a undie ĩ borrea
atma transterre. breuissimoq tpr̃e
tuctu libico sanguie gladiu teo¬
thonicis ac cimbricis mersare cruori¬
u. aut galtiis late ꝑd̾omitis et re¬
gidus ad iuolentam confessionemi
romane u̾tutis aductis. hinc rheui.
Illiue occeam claustra ꝑrumꝑe. et
giuaniau atq britamam uno ĩpetu
calcare. ⁊ Iec ouinib cou tiugit ante
curtum reges captinos agere. Hec
eium scipiouib. pompeis. mariis.
Cescirib Eiulisq reseruata sunt.
hus et suulib urris absentib cet¬
tamen fuit cum hoste lõguiquo tibi
cum hus exilio pugna est cuius un¬

Expanded text:
exercitu in Africam transire, detracexercitu in Africam transire, detractoque ex Italia Hanibale, infestam oppugnare Carthaginem; non possunt, alias ex aliis propagando victorias, nunc rebellantes Hispanias, nunc obsessa predonibus maria, nunc Armeniam ac Iudeam et totius Orientis regna penetrare; non omnibus datum est aut fractis Numidie viribus et continuatis imperiis a meridie in boream arma transferre, brevissimoque tempore tinctum lybico sanguine gladium theutonicis ac cimbricis mersare cruoribus, aut Galliis late perdomitis et regibus ad violentam confessionem romane virtutis adductis, hinc Rheni illinc occeani claustra perrumpere, et Germaniam atque Britanniam uno impetu calcare; nec omnibus contingit ante currum reges captivos agere. Hec enim Scipionibus, Pompeiis, Mariis, Cesaribus Emiliisque reservata sunt. 32 His et similibus viris absentibus certamen fuit cum hoste longinquo; tibi cum exilio pugna est, cuius im
Abbreviated transcription (Latin):
ue uite offer. et talibus aĩu exerce
muñib. Relege uetetũ hystorias.
Quantas emulaciones romanoꝵ
ducum et quidem illustru hinc re¬
peris exortas q aut se quisqͣm̃ pri¬
mũ extra patriam nitti uellet aut
serius renccari: Cur queso insi quia
dulte erat uatalis soli caruisse dł¬
cediue dum latiorem alibi u̾tutis
ex̾cende mat̾i̾am ĩuenirent. cele¬
bratis conuciis solebant consules
ꝓuicias sortiri. et illam gnͣosior
añis optabat in qua piculi pluri¬
uium uidebat. Non ꝙ ꝑ se quisꝙͣ
honiniũ nͥ amens ꝑicula seu difti¬
cultates eligat. Sed ꝙ uirtutiss
splendor in illis facillune udeat᷑
tuum leue est. et ĩportuna querela
est int̾ blanda uociferantium. Sui
si quid usꝙͣ uetuste indolis reman¬
sit erit into digua querimonia ob¬
latum sibi sponte deplorantis qd̃
ab aliis ambitur. ¶ Locus hic quẽ
tibi magr̃atus ordinariunt ꝓuĩcia
tua est. ⁊ lon possunt om̃s cum ĩgẽti

Expanded text:
ve vite offer et talibus animum exerce ve vite offer et talibus animum exerce muneribus. 29 Relege veterum historias: quantas emulationes romanorum ducum et quidem illustrium hinc reperis exortas, quod aut se quisque quamprimum extra patriam mitti vellet aut serius revocari. Cur, queso, nisi quia dulce erat natalis soli caruisse dulcedine, dum latiorem alibi virtutis exercende materiam invenirent? Celebratis comitiis, solebant consules provincias sortiri, et illam generosior animus optabat in qua periculi plurimum videbat; non quod per se quisquam hominum, nisi amens, pericula seu difficultates eligat, sed quod virtutis splendor in illis facillime videatutuum leve est, et importuna querela est inter blanda vociferantium; sive siquid usquam vetuste indolis remansit, erit viro digna querimonia oblatum sibi sponte deplorantis quod ab aliis ambitur. 31 Locus hic, quem tibi magistratus ordinarunt, provincia tua est. Non possunt omnes cum ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
lam munificẽtiam contemplare.
que tanta fuit ut egentissimas li¬
cet sui manus ꝑseuerando lassauit.
utere letus. ĩmimitate tibi nũc con¬
cessa. Sic patrie tue menia taniqm̃
inquietũ lib̾tatis ꝓprie carterem
recordare: Euasisti. Et qd̾ magnum
est ꝯtigit iubentib abire custodib.
Iusanis. si quid forte cõmttis ut re¬
deas. ad illa porius te com̃te quib
adolescentiam dedicañts que robu¬
stiores annos tuos fecissent utiq trã¬
quillos unsi quan adhuc desidens
paccia uetuisset. facient aũt ꝓfecto
placidissimã et uenerabilẽ senectu¬
tem nec exilii modo sed fortuitaꝵ
rex om̃i contemptricem. ¶ De stu¬
diis libetalib loquor. et presertim
de illa parte phỹe que uite magr̃a
est. hec tu nimꝙͣ año prsus int̾imi¬
leras. et si parinup ab eis te tuuliũ
negocioru impetus arceret. N unc
u̾o hus qm̃ uichil obstat totus in¬
cumbe. teq meliorib auspitus no¬

Expanded text:
lam munificentiam contemplare, lam munificentiam contemplare, que tanta fuit ut, egentissimas licet sui, manus perseverando lassaverit. Utere letus immunitate tibi nunc concessa; sic patrie tue menia, tanquam inquietum libertatis proprie carcerem, recordare: evasisti et quod magnum est, contigit iubentibus abire custodibus. 27 Insanis, siquid forte committis ut redeas; ad illa potius te converte quibus adolescentiam dedicaveras, que robustiores annos tuos fecissent utique tranquillos, nisi, quam adhuc desideras, patria vetuisset; facient autem profecto placidissimam et venerabilem senectutem, nec exilii modo sed fortuitarum rerum omnium contemptricem. 28 De studiis liberalibus loquor et presertim de illa parte philosophie que vite magistra est. Hec tu nunquam animo prorsus intermiseras, etsi parumper ab eis te civilium negotiorum impetus arceret. Nunc vero his, quoniam nichil obstat, totus incumbe, teque melioribus auspiciis no
Abbreviated transcription (Latin):
non credis u̾iora simul et graciora
referenti.⁊ Ion tu michi crede cortinsti.
nec cortues quidem nsi uelis. ⁊ Iul¬
lan iguouumã passus es. sed adeii¬
de glorie ꝑhemuis in luie optio¬
nem hẽs. utrum glĩosus incedas an
retrcredas inglonus. Non labor est
iste sed requies. Non erilium sed li¬
bertas. Quam olimi mra celetitate
fugientem querebaris occurtentem
ultro complectere. Et que tanta fuit
rouiam tͥ causa uidendi. libertas q̃
sera tũ resperit mectem. Ille in ser¬
mone pastorio ut lib̾tatem/ nueni¬
ret patriam se reliquisse gliãtur. tu
iam tandem tibi uiuere. Nemo pro¬
perasse te arguet. qui nec prius in¬
ceperis qmͣ pastor ipse maroneus sed
candidior postꝙͣ tondenti barba cade¬
bat. Ome tempus ab meuute eta¬
te cunb tius condonasti. Erubuerũt
mertunabilis rei ppetuam largita¬
tem. et ut longe uite reliquias saltez
tibi hẽas decceuerunt. Agnosce cun¬
tatis animũ et hinc ꝓpriaui ergo il¬

Expanded text:
non credis veriora simul et gratiora non credis veriora simul et gratiora referenti? Non tu, michi crede, corruisti, nec corrues quidem, nisi velis; nullam ignominiam passus es, sed adeunde glorie perennis in limine optionem habes, utrum gloriosus incedas an retrocedas inglorius. Non labor est iste, sed requies; non exilium sed libertas; quam olim mira celeritate fugientem querebaris, occurrentem ultro complectere. Et que tanta fuit Romam tibi causa videndi? Libertas, que sera, tamen respexit inertem. 25 Ille in sermone pastorio, ut libertatem inveniret, patriam se reliquisse gloriatur; tuiantandem tibi vivere. Nemo properasse te arguet, qui nec prius inceperis quam pastor ipse maroneus, sed Candidior postquam tondenti barba cadebat. 26 Omne tempus ab ineunte etate civibus tuis condonasti; erubuerunt inextimabilis rei perpetuam largitatem et ut longe vite reliquias saltem tibi habeas, decreverunt. Agnosce civitatis animum et hinc propriam erga il
Abbreviated transcription (Latin):
leuis aura prostrau̾it. sit prorsus ĩ¬
sanu aĩ scito quem uideris res suas
alioꝵ et p̾ẜtim iguorantiu ponde¬
rare ẜuunculis. Qui quo frequẽcio¬
res sunt eo caucius contagiosus
morbus euitandus est passim tam
multoꝵ hom̃ corda cortipiẽs. Si a¬
lios audire uolũis non deerunt qͥ
fortunam tuam multiplicib oue¬
rent querelis. Qui te incolumem
atq optune ualentem lugeant. Qͥ
semnetes uelud feretro unentis
assideant. Audies uoces iuiserabiles.
uidebis forsan et lacrimas aut si¬
mulatas euit demencie ꝓrimas.
anser esse incipies quia miseris
aurem p̾bere consuen̾s. Nichil em̃
u̾e est quod cõuictus assiduus in
hominũ ĩgeniis nõ possit. Ee si te
ipsum consulere tecumq ꝙͣ cum
alus loqui malueris uũꝙͣ desiua
de te grandiai spemre. teq felicissumũ
iudice te dicere et nundiosuz magis
extumare quͣ miser. ¶ Et si ad cre¬
dendum aliis pronus es cur et michi

Expanded text:
levis aura prostraverit, sic prorsus inlevis aura prostraverit, sic prorsus insanum unimi scito, quem videris res suas aliorum et presertim ignorantium ponderare sermunculis, qui quo frequentiores sunt, eo cautius contagiosus morbus evitandus est, passim tam multorum hominum corda corripiens. 22 Si alios audire volueris, non deerunt qui fortunam tuam multiplicibus honerent querelis, qui te incolumem atque optime valentem lugeant, qui semineces velut feretro viventis assideant; audies voces miserabiles, videbis forsan et lacrimas aut simulatas aut amentie proximas; miser esse incipies, quia miseris aurem prebere consueveris. Nichil enim fere est quod convictus assiduus in hominum ingeniis non possit. 23 Quodsi te ipsum consulere tecumque quam cum aliis loqui malueris, nunquam desinam de te grandia sperare, teque felicissimum, iudice te, dicere et invidiosum magis extimare quam miserum. 24 Et si ad credendum aliis pronus es, cur et michi
Abbreviated transcription (Latin):
taui tibi mague laudis materiam
ac geuerosain fuisse linquende prĩe
causam alto aĩo obiectam tyranus
contumatiam scio. ubi pret̾ea ociũ
et quas semp optaueras laborũ fe¬
ricis inuenisti. Deinde qui ignonun¬
aui tunet quaui pepit uirtus. fame
nõ uirtutis auuitus est. Qui u̾o la¬
bores refugit optare desinat głiam.
ad quami certe difficilis s clara in
fallor et delectabilis uia fert. Tibi
quidem uui ut drxi singulari quadã
p̾rogatiua iuugens glia mlis mole¬
stiis nisi forte quas tu ipse tibi fure¬
is queritur. ¶ Illud eniu uereor
ne alienis pocius ꝙͣ tus oculis su¬
sceptum uuluus aspicias. et casu
tuum alieno meciaris arbitrio. Quie
adeo cottidiaua pestis est. ut ad cla¬
morem alienu pleriq titubent et
multo prius concidant ꝙͣ ĩpulsi sĩt
Qͣꝙͣ satis ĩpulsus uideri possit. quẽ
tot hominu nullia pessums opun¬
ombus ꝑurgere nõ deliuunt. Sed
ut ualde ĩbecilis uirium est. quem

Expanded text:
tam tibi magne laudis materiam tam tibi magne laudis materiam ac generosam fuisse linquende patrie causam, alto animo obiectam tyrannis contumaciam, scio; ubi preterea otium et quas semper optaveras laborum ferias invenisti. Deinde qui ignominiam timet, quam peperit virtus, fame non virtutis amicus est. Qui vero labores refugit, optare desinat gloriam, ad quam certe difficilis sed clara, ni fallor, et delectabilis via fert. Tibi quidem uni, ut dixi, singulari quadam prerogativa ingens gloria nullis molestiis, nisi forte quas tu ipse tibi finxeris, queritur. 20 Illud enim vereor ne alienis potius quam tuis oculis susceptum vulnus aspicias, et casum tuum alieno metiaris arbitrio; que adeo quotidiana pestis est, ut ad clamorem alienum plerique titubent et multo prius concidant quam impulsi sint; quanquam satis impulsus videri possit, quem tot hominum milia pessimis opinionibus perurgere non desinunt. 21 Sed ut valde imbecillis virium est quem
Abbreviated transcription (Latin):
ad unũ hunis ĩmensi edificui au¬
gulum sis astrictus. quomuius u̾¬
tumq t̾ram sub pedibus calcaius
ubi celum supra u̾ticem uideris. uͥ
te spirabilis aura ꝑflau̾it patciã
tuam uoces. Erit igitur exilii tui nõ
solum facilis s iocunda condicio
Cum eium duo suit q̃ hominũ affec¬
tum ad bemiuolenciam excitant uͥt
silicet qua ut ait cicero inchil ẽ ama¬
bilius. et ĩuerentib uiris inflicta
calamitas. quoꝵ pͥmũ facit ut ame¬
misereauiur afflictis. Alteꝵ in hac
tempestate t̾ aderit. Alterum adeẽ
uidebitur. Uirum fortem sencient
honũs erũpnas nõ in ultius nur̾¬
atur exilur. Atut ego fallor. aut
oꝑtruidũ est ue forte recens hec a¬
uiuz tuoꝵ ira lentescat. ne ue tibi
hoc exulis nomen casus aliquis en¬
picit in quo muserie uichal fauors
autem et glie uides esse ꝙͣ płuuiui.
¶Sed laboreui uiquis atq iguo¬
uninaui reforundat auĩs. p̾mum
uego tale hic aliquid uẽẽ ubi obla¬

Expanded text:
ad unum huius immensi edificii anad unum huius immensi edificii angulum sis astrictus; quominus, ubicunque terram sub pedibus calcaveris, ubi celum supra verticem videris, ubi te spirabilis aura perflaverit, patriam tuam voces. Erit igitur exilii tui non solum facilis sed iocunda conditio. 17 Cum enim duo sint que hominum affectum ad benivolentiam excitant, virtus scilicet, qua, ut ait Cicero, nichil est amabilius, et immerentibus viris inflicta calamitas — quorum primum facit ut amemisereamur afflictis — alterum in hac tempestate tibi aderit, alterum adesse videbitur. Virum fortem sentient hominis erumnas non in ultimis numeratur exilium. 18 Aut ego fallor aut optandum est ne forte recens hec civium tuorum ira lentescat, neve tibi hoc exulis nomen casus aliquis eripiat, in quo miserie nichil, favoris autem et glorie vides esse quamplurimum.Sed laborem’ inquis, ‘atque ignominiam reformidat animus’. Primum, nego tale hic aliquid inesse, ubi obla
Abbreviated transcription (Latin):
Nunꝙͣ secutus si te ppło regendu
tradidis. Quicquid magna pars bo¬
murũ aut mratur aut metuit ri¬
diculum est. Quicꝙͣ p̾dicat falsu
¶ Comite pocius te paucor asilus.
Non sunt ut indentur ista t̾ribilia.
int̾ que uulgus exilium niuierat
et si lectio longua nõ profuit exꝑi¬
encia proderit. fortasse. Noli semꝑ
t̾rami uitueri. iit̾du oculos actol¬
le. Confestiui u̾itas occurret. et exi¬
lium uichil esse fateberis. ⁊ lec pei
uiuere uirum bonũ quantũlibet ꝓ¬
cul a parria. ymo uo nõ posse extra
patriam uuere cui totus hic ordis
est patris. Quid eniu refert ꝙͣ diũ¬
sa terttr parte ꝯsistat. ualles qui¬
deui et lacus et flumina et colles
alios uidet. celum unuui est. Illi se
infert. Illuc aĩ etigit eo cogita¬
tiones suas ex ouũ mũdi paite
transunttit nec aliud ꝙͣ sub recti
uinus amplexu ex alio in alium
chalanium transiuisse se cogitat.
¶Tu quoq nõ meam et multoꝵ
spem duitissime fefellisti absit ut

Expanded text:
uam securus, si te populo regendum tradideris; quicquid magna pars hominum aut miratur aut metuit, ridiculum est; quicquid predicat, falsum. 14 Committe potius te paucorum consiliis. Non sunt, ut videntur, ista terribilia, inter que vulgus exilium numerat; et si lectio longa non profuit, experientia proderit fortasse. Noli semper terram intueri, interdum oculos attolle; confestim veritas occurret et exilium nichil esse fateberis, nec peius vivere virum bonum, quantumlibet procul a patria; imo vero non posse extra patriam vivere cui totus hic orbis est patria. 15 Quid enim refert quam diversa terrarum parte consistat? valles quidem et lacus et flumina et colles alios videt; celum unum est; illi se infert, illuc animum erigit, eo cogitationes suas ex omni mundi parte transmittit, nec aliud quam sub tecti unius amplexu ex alio in alium thalamum transivisse se cogitat. 16 Tu quoque, nisi meam et multorum spem diutissime fefellisti, absit ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ad eu̾̃dem erecratio nocturnorum
grassatorum apud neapolim nec nõ
et ludi cruentissimi qui ibidem cele¬
Ed ioliannem andree bonome¬
decretorum professorem quanta sit

Expanded text:
Ad eundem, execratio nocturnorum grassatorum apud Neapolim necnon et ludi cruentissimi, qui ibidem celed Iohannem Andree, Bonondecretorum professorem, quanta sit
Abbreviated transcription (Latin):
pulcri ordinis scĩ augustun
et sacre paginie protessorem de curis
altissimimi. In.¬
d eutem. congratulaçio suꝑ eo
ꝙ ad robertum isset sũmũ et rege
et plim. Et quid claroꝵ uirorum cõ¬
uersacio prosit ad quiete aunui.¬

Expanded text:
pulcri ordinis sancti Augustini et sacre pagine professorem, de curis Altissimum d eundem, congratulatio super eo quod ad Robertum isset summum et regem et philosophum, et quid clarorum virorum conversatio prosit ad quietem ani
Abbreviated transcription (Latin):
Ed eudem de stilo patrum et de pro¬
portione inter theologiam et poetriam
tum exposicione brem prime Egloge
bucolici sui caruinus ad enu misse.¬
brouectu. Multipler q uanietas ac di¬
scordia studioꝵ atq actuũ huianoꝵ¬

Expanded text:
d eundem, de stilo Patrum et de proportione inter theologiam et poetriam, cum expositione brevi prime egloge bucolici sui carminis ad eum missprovectu multiplexque varietas ac discordia studiorum atque actuum humano
Abbreviated transcription (Latin):
tus pes manus ocuili supcilium loquẽt᷑
s absenti nichil. hic tu auiũ adu̾te
qui pus es ueu me sinas errare. Certe
ego. quod meum fuit p̾stitisse uideor.
auucicie uenenũ suspicio est hanc et¬
iupare radicitus uitatis digito insus
sum. An ip̃e autem u̾o aurem paudat
an obstruat suum erit. tuũ u̾o idem
unum ut uecit̾ quam in ꝑtem u̾gat
inspicias. meq sui consilii cerciorem
facias. mea sane nõ multũ int̾fuerit
quid de me hommes eristimuent aut lo¬
quantur. modo consciencie mee nõ pre¬
mar aculeis. ꝙͣ dui cum illa pacẽ bẽbo
ext̾na bella non metuam. Cepi ego
ꝑ licteras obliquã eius opinionem
ad rectum uocare. si flectitur: insistã.
sin obduruit. desistam. frustra enm
retentabit᷑. N emo facile cogitur ad
credendum. et sepe crescit excusacio¬
ne suspicio. uale. Idib iauunt᷑. Aumiou̾.
ild Iohem̃ de bimis cansidicum
familianter.

Expanded text:
tus pes manus oculi supercilium loquentur, tus pes manus oculi supercilium loquentur, sed absenti nichil; hic tu animum adverte, qui presens es, neu me sinas errare. 3 Certe ego quod meum fuit prestitisse videor: amicitie venenum suspitio est; hanc extirpare radicitus veritatis digito nisus sum. An ipse autem vero aurem pandat an obstruat, suum erit; tuum vero id unum ut acriter quam in partem vergat, inspicias, meque sui consilii certiorem facias. 4 Mea sane non multum interfuerit quid de me homines extiment aut loquantur, modo conscientie mee non premar aculeis; quandiu cum illa pacem habeo, externa bella non metuam. Cepi ego per literas obliquam eius opinionem ad rectum revocare; si flectitur insistam, sin obduruit desistam: frustra enim retentabitur. Nemo facile cogitur ad credendum et sepe crescit excusatione suspitio. Vale. Idibus Ianuariis, Avinione. 8 Ad Iohannem de Bunio causidicum, familiar
Abbreviated transcription (Latin):
cionem male radicataui extirꝑabit.
et ne uuꝙͣ reuascatur efficiet. hanc tu
queso uiue uocis ope prosequere. ⁊ uale.
Tld Euudem de suspicione
Dam ex te olim didici: fabel¬
lam accipe. Igus uentus. aqͣ¬
suspicio simul agebant iter.
cum ad quadinuũ ꝑuenissent ⁊ siñ
quisq callem uellet arripere. En di¬
grediunit inquiũt. s ut congredi iter
possimus signum aliquod statuamꝰ.
Tñ ignis. ubi ait fumus apparuerit:
ibi me quente. At uentus. ubi frondes
quati scipulas qz uel puluerem agi
abero. Adhec suspicio. me quidem ait
semel iungredior: Ibi hĩto ¶Intelligis
ue amice. fabulam tibi tuani post
tot anuos iugero. cuius ultuna pars
si absq exceptione uera est ne quicꝙͣ
multa u̾ba ꝑfudeam. In hoc igitur
acumen tiui ut ex̃ceas uelim. Ille
quid ad licteras meas respondeat au¬
diemus. Non omina tamen expediat
lngua uł calamus. multa enĩ oris
hĩtus ftons q ipã gestus color accen¬

Expanded text:
tionem male radicatam extirpabit tionem male radicatam extirpabit et ne unquam renascatur, efficiet. Hanc tu, queso, vive vocis ope prosequere et Vale. 7 Ad eundem, de suspitione. 1 Quam ex te olim didici fabellam accipe. Ignis ventus suspitio simul agebant iter. Cum ad quadrivium pervenissent et suum quisque callem vellet arripere, ‘En digredimur’ inquiunt, ‘sed ut congredi iterum possimus, signum aliquod statuamus’. Tum ignis, ‘Ubi’ ait, ‘fumus apparuerit, ibi me querite’. At ventus, ‘Ubi frondes quati stipulasque vel pulverem celoabero’. Ad hec suspitio, ‘Me quidem’ aitsemel ingredior ibi habito’. 2 Intelligis me, amice; fabulam tibi tuam post tot annos ingero, cuius ultima pars si absque exceptione vera est, nequicquam multa verba profuderim. In hoc igitur acumen tuum ut exerceas velim. Ille quid ad literas meas respondeat, audiemus; non omnia tamen expediet lingua vel calamus; multa enim oris habitus fronsque ipsa gestus color acce
Abbreviated transcription (Latin):
curie uenenis infectum alienam
famam in sectari. quodq ego nũꝙͣ
in ocio cogitam et in ea trãquislitaate
temponu iride nefatii pullulant ap¬
petitus. Id nunc in hac tempestate ne¬
gecioniui que michi uir respirandi spa¬
cium prestat mutatis repente iudici¬
is studiis ac moribus incepisse. Au
dio eium a uiultis reuerendũ parre
ac pontificem nrmn secus ꝙͣ mereor ⁊
ꝙͣ uellem de me seutire. qd̾ nõ culpe
sue tribuo s fortune mee atq alieue
nequicie Tu michi aute alios testis
es. cum quo sepe familiatib ẜuouib
diem trabo. quid micbi semp de illus
amino ac morib uisum sit. si sũmo¬
tis assentatorib cõmum pontificinu
principum q puicie ip̃e sibi et uateͤ
pprie reluiquatur. Ideo tibi potissuuũ
hoc omis quod fidelit̾ subibis ĩposui.
ut ingentem quã ira ac dolore dictã¬
tibus scripsi epłam rep̾sentes que si
geuen si statui atq erati debitum
aunnũ legentis uiuenerit: et suspi¬

Expanded text:
curie venenis infectum, alienam curie venenis infectum, alienam famam insectari; quodque ego nunquam in otio cogitavi et in ea tranquillitate um unde sepe nefarii pullulant appetitus, id nunc in hac tempestate negotiorum, que michi vix respirandi spatium prestat, mutatis repente studiis ac moribus, incepisse. 3 Audio enim a multis reverendum patrem ac pontificem nostrum secus quam mereor et quam vellem, de me sentire; quod non culpe sue tribuo sed fortune mee atque aliene nequitie. Tu michi ante alios testis es, cum quo sepe familiaribus sermonibus diem traho, quid michi semper de illius animo ac moribus visum sit, si submotis assentatoribus, comuni pontificum principumque pernicie, ipse sibi et nature proprie relinquatur. 4 Ideo tibi potissimum hoc honus, quod fideliter subibis, imposui, ut ingentem sibi quam ira ac dolore dictantibus scripsi, epystolam representes, que si generi, si statui atque etati debitum animum legentis invenerit, et suspi
Abbreviated transcription (Latin):
tia quib constet ꝙͣ sit semꝑ in ami¬
ciciis periculosa suspicio. Cn me g
si fieri potest quod pridem ego factũ
oppinabar int̾ amnicos amplecte. si
de fide dubitas ut libet expetire. si
indigirum censes leunit̾ exclude. No¬
li ex amntis pulsum in bostium ca¬
ternas cogere. non quidem. mei q̃
non magna est. s que ingens tue
fame fugiens iacturam. tibi enĩ
superbie dabitut si qui amicus ẽẽ
cupiat bostem facis .u.kł̃. ianuarii
que muccentiũ dies est. Ad lucani
Pcunde michi semꝑ littere
tue sunt tue p̾cipue dumi
ielut a superis profecte
solantim apud inferos constitutum.
peccatorum fateor meorum uncis
hic teneor. nec absolui ullis artib
possum. Res haud mirti ꝙͣuis mi¬
lera. laqueorum curialiũ nõ ignaro.
& quo tristius hic sum eo grauius
nidignor ac doleo tantum licere ꝓ¬
fidie ut suadere audeat et ꝑsuadere
possit cuiꝙͣ sano. me nõ tantum
sponte meas moras trahere ẜ iam

Expanded text:
tia quibus constet quam sit semper in amitia quibus constet quam sit semper in amicitiis periculosa suspitio. Tu me igitur, si fieri potest, quod pridem ego factum opinabar, inter amicos amplectere. Si de fide dubitas, utlibet experire; si indignum censes, leniter exclude; noli ex amicis pulsum in hostium cathervas cogere, non quidem mei, que non magna est, sed, que ingens, tue fame fugiens iacturam; tibi enim superbie dabitur siquem amicus esse qui cupiat, hostem facis. V Kal. Ianuaris, que Innocentium dies est. 6 Ad Lucam cunde michi semper litere tue sunt, tunc precipue dum velut a superis profecte, solantur apud inferos constitutum. Peccatorum, fateor, meorum uncis hic teneor, nec absolvi ullis artibus possum; res haud mira, quamvis misera, laqueorum curialium non ignaro. 2 Sed quo tristius hic sum, eo gravius indignor ac doleo, tantum licere perfidie, ut suadere audeat et persuadere possit cuiquam sano me non tantum sponte mea moras trahere, sed iam
Abbreviated transcription (Latin):
infaustũ pestilens q. Euolue si ua¬
cat exempla maiorum. uidebis qͦt
quante q iserie et suspicionibe
orte sint. Ego enim tempus nunc
ad ista non hẽo. ꝙͣtum unda raptĩ
sine libris suppetet memoria ne
res careat exemplo. ypolitum ca¬
stissimũ adolescentem incestus fal¬
sa nouerte delacione sulpectum ĩ fe¬
lir pat̾ ocaidit. Protris uror aman¬
tissima uanis suspicionib ob accẽ¬
sum celum inscu marcti telis cecu¬
biut. Et ut recentiora ac certiora
tetenseam. Tarquinũ collatinum
optimũ tuicm et ꝓpugnatorem
egregnm lib̾tatis obsolius noĩs
suspitionem leuissimami modo
truncauit hanibal. Testis faciuo¬
ris modos sicculus hunati appel¬
lacione ꝑcelebris. Demetriũ phi¬
lippi macedone regis filium p̃¬
clara indole hostib eciam sins ca¬
rum uictus nati alterius susur¬
tis iuccedulus pat̾ mori ussit.
dies ne deficiet uetera prosequen¬
tem. Et hẽt nr̃a etus exempla p̾ sen¬

Expanded text:
infaustum pestilensque. 47 Evolve, si vainfaustum pestilensque. 47 Evolve, si vacat, exempla maiorum; videbis quot quanteque miserie ex suspitionibus orte sint; ego enim tempus nunc ad ista non habeo. Quantum nuda raptim sine libris suppetit memoria, ne res careat exemplo, Ypolitum castissimum adolescentem incestus falsa noverce delatione suspectum infelix pater occidit; Procris uxor amantissima vanis suspitionibus ob accensum zelum inscii mariti telis occubuit; 48 et ut recentiora ac certiora recenseam, Tarquinium Collatinum optimum civem et propugnatorem egregium libertatis, ob solius nominis suspitionem levissimam modo ltruncavit Hanibal: testis facinoris mons siculus humati appellatione percelebris; Demetrium Philippi Macedonie regis filium, preclara indole hostibus etiam suis carum, victus nati alterius susurris credulus pater mori iussit. 49 Dies me deficiet vetera prosequentem; et habet nostra etas exempla presen
Abbreviated transcription (Latin):
i contemptum. Ita uere uita hoĩm
est ut alterutro laborandum sit. ¶ꝓ
inde ut neccessar huns mag̾ qͣ io¬
cundi colloquii fims sit. L urum ego
questionem rideo. Responsionem ad¬
bominor neq ĩ merito. stulta eumi
questio. Responsio uenenosa est. Tuã
uo questionem si fortassis eã facis
reuerent᷑ accipio. et tibi notissima
u̾itate respondeo. Quid facis i curia
langueo. crucior. affligor. hic tamẽ¬
nulla iactura grauior. hic tũ milla
cõmunior. tempus pdo. cimis parais¬
sunus esse decceueram. s tanti est
cumcoꝵ uotis ac precibus nõ deesse
demq si quid faciam roges: nõ tã
fatille possim respond̾e quid faciã
ꝙͣ quid non faciam. Profecto ergo
mlli noceo usi michi milli nocere
meditor. tibi autem nõ modo non
nocere. s prodesse si possim. Sic affec¬
tum suspicere error esti odisse crude¬
litas. Ego uo ex te odnim nõ trneo
modo suspicio euanescat. Illam abi¬
ce ꝑ omnes te celicolas precor. pond

Expanded text:
in contemptum: ita fere vita hominum in contemptum: ita fere vita hominum est ut alterutro laborandum sit. 45 Proinde ut necessarii huius magis quam iocundi colloquii finis sit, horum ego questionem rideo, responsionem abominor; neque immerito: stulta enim questio, responsio venenosa est. Tuam vero questionem, si fortassis eam facis, reverenter accipio et tibi notissima veritate respondeo. ‘Quid facis in curia?’ langueo crucior affligor inulla iactura gravior, hic tamen nulla comunior, tempus perdo, cuius parcissimus esse decreveram. Sed tanti est amicorum votis ac precibus non deesse. 46 Denique si quid faciam roges, non tam facile possim respondere quid faciam quam quid non faciam. Profecto ergo nulli noceo, nisi michi; nulli nocere meditor, tibi autem non modo non nocere sed prodesse, si possim. Sic affectum suspicere error est, odisse crudelitas; ego vero ex te odium non timeo, modo suspitio evanescat. Illam abice, per omnes te celicolas precor, pondus
Abbreviated transcription (Latin):
michi rem udeo qui auimũ ĩ labiis
heñt: ego ueum aniuũ u aurib
habebo interdum eciam et in lĩgua.
et graturtu lacessentes pati mucro¬
ne repcuciam. eoq ualidiori quo fa¬
cile obtusumq mendaciũ est. ꝑacu¬
ta ueritas. adamantina acie. meq
ipsum solabor. cogitans id michi ne¬
quaꝙͣ euenturũ. nisi plusculum for¬
tasie aliquid ꝙͣ sum. seu certe ꝙͣ me
ẽẽ cupiunt lippis et obliquis cculis
dia non attingit. Platonem ferũt
cum ei a coetaneis minderetur Socca¬
tem int̾ogasse quidus artibus ad in¬
uidia tutus esset. Cui soccates. uiue
inquit ut thersistes. elegans plane
responsio leti docti q hominis ad id
qd̾ discipulus querebat. Dere autem
sacius multo est achillis cum ĩuidia
uirtutem: ꝙͣ absq mindia thersitis
ignamam unitari at qui procul ab
muidia uitam agere instituit ea
sola ut arbitror ua est ut a studio
uictutis abscedat. s dum eo calle fuit¬
fugit inuidiam neccesse est ĩcidat

Expanded text:
michi rem video qui animum in labiis michi rem video qui animum in labiis habent, ego meum animum auribus habebo, interdum etiam in lingua, et gratuito lacessentes pari mucrone repercutiam, eoque validiori quo fragile obtusumque mendacium est, peracuta veritas adamantina acie; meque ipsum solabor cogitans id michi nequaquam eventurum, nisi plusculum fortasse aliquid quam sum, seu certe quam me esse cupiunt, lippis et obliquis oculis dia non attingit; Platonem ferunt cum ei a coetaneis invideretur, Socratem interrogasse quibus artibus ab invidia tutus esset; cui Socrates: «Vive» inquit, «ut Thersites». Elegans plane responsio leti doctique hominis ad id quod discipulus querebat. Vere autem satius multo est Achillis cum invidia virtutem, quam absque invidia Thersitis ignaviam imitari. At qui procul ab invidia vitam agere instituit, ea sola ut arbitror via est, ut a studio virtutis abscedat; sed dum eo calle fugit invidiam, necesse est incidat
Abbreviated transcription (Latin):
abest. quid ue agit in curia. Respõ¬
sio. hauddubie mali aliquid machu¬
uatur ep̃o. Possem nunc si michi ad
poetam ẜino esset impretaciones
adhibere poeticas s ep̃m alloquor.
agendum micius. Itaq aduerlus
borum liguas quib dolose agunt.
adu̾sus cor eorum in quo nõ est u̾i
tas quod maledictione plenum ẽ
et amaritudine ⁊ dolo. ⁊ sub lugua
enis labor et dolor. quod aluid reme¬
dii gems inueniam insi illud psal¬
unste. Cum tribularetur ad dominũ
claiiurtis. domine libera aumam
meam a labiis unquis et a lingua
dolosa. Et illud eiusdem qued nũꝙͣ
sine nouo mentis impulsu ad om̃s
dum uidebor tacitus. nec p̾tari desi¬
nam. donec uł ad cor rediens iqui¬
tas oppilet os suuui. uł aliquo dei
iudicio obsituctum sit os loquẽtium
iqua. ¶ Hactenus adũsus illes
concitatior ꝙͣ uolui et fortasse qmͣ
debiu. s rerum indiguitas me coe¬
git. At deinceps quia cum hiis esse

Expanded text:
abest? quid ve agit in curia?’ Responabest? quid ve agit in curia?’ Responsio est: ‘Hauddubie mali aliquid machinatur epyscopo’. Possem nunc, si michi ad poetam sermo esset, imprecationes adhibere poeticas; sed epyscopum alloquor; agendum mitius. 41 Itaque adversus horum “linguas” quibus “dolose agunt”, adversus “cor etas”, quod “maledictione plenum” est “et amaritudine” et dolo “et sub lingua eius labor et dolor”, quod aliud remedii genus inveniam, nisi illud Psalmiste “cum tribularetur ad dominum clamantis”: «Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa», et illud eiusdem, quod nunquam sine novo mentis impulsu ad os medum videbor tacitus, nec precari desinam donec vel ad cor rediens “iniquitas oppilet os suum”, vel aliquo Dei iudicio “obstructum sit os loquentium iniqua”. 43 Hactenus adversus illos concitatior quam volui et fortasse quam debui, sed rerum indignitas me coegit. At deinceps quia cum his esse
Abbreviated transcription (Latin):
penitus ĩmenior meorum fallacis¬
sius accusator tui sim ex quo no¬
tus et carus et hononficentissune
hĩtus. Demq ex quo ut anunt mus
oculus sum. Sani propriuu est odĩ
sui capitis piculum nõ equidem
arcescere. s prouidere poaus ac ui¬
tandum cauendũq moustrare. Sa¬
in quoq capitis est suum oculum
non odisse. s iit̾ ouiues corporeas
quidem dotes exquisita quadam
singulan diligencia p̾seruare. ¶ Re¬
stat illorum calumpine respondẽ
qui certi nbil hñtes iudicii ne ocio¬
si sunt uel solain morain meam ĩ
curia cͥmmantur. qĩ nõ uisi ĩ damp¬
num et puiciem tuam sit que tũ
potius ad obsequiun esset si qua af¬
foret facultas. et uire tuo uti uelles
in me. Audio enm apud uos esse
nõ uullos .o. hominum genus aliem
solicitum. pigcum sui. qui se iuicẽ
de rebus int̾rogent. uicissimq respõ¬
deaut quasi in corde meo suit eorũ
oculi. Interregacio ad hunc modimi
se ht̃. Quid archidi cuius tam diu

Expanded text:
penitus immemor meorum, fallacispenitus immemor meorum, fallacissimus accusator tui sim ex quo notus et carus et honorificentissime habitus, denique ex quo, ut aiunt, tuus oculus sum. Sani proprium est oculi sui capitis periculum non equidem arcessere, sed providere potius ac vitandum cavendumque monstrare; sani quoque capitis est suum oculum non odisse, sed inter omnes corporeas quidem dotes exquisita quadam et singulari diligentia preservare. 39 Restat illorum calumnie respondere qui certi nichil habentes iudicii, ne otiosi sint, vel solam moram meam in curia criminantur, quasi nonnisi in damnum ac perniciem tuam sit, que tamen potius ad obsequium tuum esset, siqua afforet facultas et iure tuo uti velles in me. Audio enim apud vos esse nonnullos — o hominum genus alieni solicitum, pigrum sui — qui se invicem de rebus meis interrogent vicissimque respondeant, quasi in corde meo sint eorum oculi. 40 Interrogatio ad hunc modum se habet: ‘Quid archidyaconus tandiu
Abbreviated transcription (Latin):
hunc locumi ubi ego uouus aduena.
tu p̾t̾ pontificiũ antiquissimꝰ et
poteutissimus cuus eẽs. Crederen
autem profecto te hostemi mͥ. si me
tibi hostem scirem. Stultum est enĩ
tin odium prestes ab eo bemuolen¬
ciaui expectare. Deui ego ad ecclĩam
et ad te ꝯuiescendi nõ litigandi enui¬
landi qz aumo. placebant mores. de¬
lectabat humanitas tua que semp
utinam consultores sui sumiles ha¬
biusset. nichil in te displicebat aut
displicet usi forte mua credulitas
facilitas q amini. que si culpa est
iniumic grauis est. usi ferociorib
consiliis ingrauescat. nam si bonis
gͥ non ignarus sed de humanitate
patcem ueni quem putabam tãti
simus essem tibi ꝙ tantorum tam¬
q insignium aunicoꝵ causam licet
adũsus te felicit̾ defendissem. neq
me fefellit spes. patreni reperi. pa
precor huuc añnũ. noli queso su spi¬
cari. ut qd̾ imꝙͣ autea cogitaui nõ
aggredicr. et quia olim noudum
uotus tibi reuerẽtilimus defensor
auncorum fuetim idcarco uũc moꝵ

Expanded text:
ubi ego novus advena, tu preter pontificium antiquissimus et potentissimus civis esses. 36 Crederem autem profecto te hostem michi, si me tibi hostem scirem; stultum est enim cui odium prestes, ab eo benivolentiam expectare. Veni ego ad ecclesiam et ad te quiescendi non litigandi emulandique animo; placebant mores, delectabat humanitas tua, que semper utinam consultores sui similes habuisset; nichil in te displicebat aut displicet nisi forte nimia credulitas facilitasque animi, que si culpa est, minime gravis est nisi ferocioribus consiliis ingravescat; nam si bonis 7 Veni igitur non ignarus sed de humanitate patrem veti, quem putabam tanti simus essem tibi, quod tantorum tamque insignium amicorum causam, licet adversus te, fideliter defendissem. Neque me fefellit spes; patrem repperi, patprecor, hunc animum; noli, queso, suspicari ut quod nunquam antea cogitavi, nunc aggrediar, et quia olim nondum notus tibi reverentissimus defensor amicorum fuerim, idcirco nunc, morum
Abbreviated transcription (Latin):
naui tuaui fastidire extimes. Neno
usꝙͣ uunt tue sortis cuius solio sedere
uellem rmo uo nõ ꝑtiuacissime re¬
cusatem. si ultro eciam offeretur. Si
mentior fulinme ictus inteream. an¬
rabitur fortasse aliquis. tu proculdu¬
bio non miraris qui tue sedis duriti¬
eui nou ignoras. Neqz ego tam con¬
stant̾ hec dicerem insi romant sedis
autistitem ⁊ hs poruane cardine ful

Expanded text:
 tuam fastidire extimes, nemo usquam vivit tue sortis, cuius solio sedere vellem, imo vero non pertinacissime recusarem, si ultro etiam offerretur. Si mentior, fulmine ictus inteream. Mirabitur fortasse aliquis; tu proculdubio non miraris, qui tue sedis duritiem non ignoras. 25 Neque ego tam constanter hec dicerem, nisi romane sedis antistitem
Abbreviated transcription (Latin):
atq grauissiuiũ proprii statum exti¬
matorem dignumi qz qui uelociter
ad etecuas sedes graui illo fasce de¬
poĩto trmsferretur. S ut ad te rede¬
am da ueniam familiarit̾ gloriãti.
si status tui desiderio tangeret quid
nunc possem nescio. s sepe p tes au¬
nos potin nõ modo tue parem s opu¬
ienciorem sedem scandere quẽ ascẽ¬
sum semꝑ non dicam spreui s ex¬

Expanded text:
atque gravissimum proprii status extimatorem dignumque qui velociter ad eternas sedes gravi illo fasce deposito transferretur? 29 Sed ut ad te redeam, da veniam familiariter glorianti. Si status tui desiderio tangerer, quid nunc possem nescio, sed sepe per hos annos potui non modo tue parem sed opulentiorem sedem scandere, quem ascensum sem
Abbreviated transcription (Latin):
philologie nouuue. Illa quidem pro¬
cul abest. et si adesset ꝙͣti eam modo
faciam ꝙͣ ne tius ac doctorum romu¬
num ancibus dignam reat ex coĩ hoc
intelliges amico. ut felie nriq meo̾r
ualeas opto. Patam .uiiiͦ. kł. aprilis.
eld gibertũ gramatitum parmen
istitucõ puerił ⁊ scolastica
Dolescentulum nr̃i ꝯsilii
mopem et etatis agitatum
stimulis pat̾ne sollicitudĩs
ope complectere. Iam ut indes ad bi¬
unum pithagoricũ inuendo ꝑuenit.
Nusꝙͣ prudencie minus. nusꝙͣ ꝑicu¬
li magis est leua quidẽ ad inferos
fert. ad celum dextra. s illa facilis
ꝓua latissuma et multar geuaum

Expanded text:
Philologie nomine; illa quidem proPhilologie nomine; illa quidem procul abest, et si adesset, quanti eam modo faciam quam ve tuis ac doctorum hominum auribus dignam rear, ex comuni hoc intelliges amico. Ut felix nostrique memor valeas, opto. Patavi, VIII Kal. Aprilis. 17 Ad Gibertum grammaticum parmensem, institutio puerilis et scolastica. 1 Adolescentulum nostrum, consilii inopem et etatis agitatum stimulis, paterne solicitudinis ope complectere. Iam, ut vides, ad bivium pithagoricum vivendo pervenit; nusquam prudentie minus, nusquam periculi magis est. Leva quidem ad inferos fert, ad celum dextera; sed illa facilis prona latissima et multarum
Abbreviated transcription (Latin):
Et si post hac renim me tucre ingẽ
ac sedulum lectorem ius efficere ui¬
de queso ut satyrice pocius ꝙͣ litite
mecum agas. Iarga enĩ materia ẽ.
Si intendere ceperis udebis in me mł¬
ta amicis licet oculis grauia et fanẽ¬
tis eciam lingue nõ euasura cenfu¬
ram. hic precor ncumbe. huc facũdis¬
sumim calamũ tuũ uerte. Ostende
ue michi. Inice luigue manũ. Arti¬
pe. liga feri .ure. seca. Tuunda ꝯpͥme.
superuacua rescinde. nec ruborem mͥ
fecisse tanueris nec pallorẽ. Tristis
pocio tristes pellit egritudines. Eger
sum. quis nescit: acciore tibi sum cu¬
randus autidoto Nõ cedunt amara
dulcib s amara inuiceui sese trudũt.
Si prodesse uis. scribere quod doleam.
¶Milomanã citeronis cum reliqͥs
accepi. grãs ago. nõ michi mĩc pri¬
mum tue metitis indulgẽtia nota.
est. Rescribi faciam et remuitã. Co¬
mediam quam petis me ad modũ
tenera etate dictasse nõ inficior sub

Expanded text:
et si posthac rerum me tuarum iugem et si posthac rerum me tuarum iugem ac sedulum lectorem vis efficere, vide, queso, ut satyrice potius quam lyrice mecum agas; larga enim materia est. 5 Si intendere ceperis, videbis in me multa, amicis licet oculis, gravia et faventis etiam lingue non evasura censuram; hic precor, incumbe, huc facundissimum calamum tuum verte, ostende me michi, inice lingue manum, arripe, liga, feri, ure, seca, tumida comprime, supervacua rescinde, nec ruborem michi fecisse timueris nec pallorem; tristis potio tristes pellit egritudines. Eger sum, quis nescit?; acriore tibi sum curandus antidoto; non cedunt amara dulcibus, sed amara invicem se se trudunt. Si prodesse vis, scribe quod doleam. 6 Milonianam Ciceronis cum reliquis accepi; gratias ago. Non michi nunc primum tue mentis indulgentia nota est; rescribi faciam, et remittam. Comediam, quam petis, me admodum tenera etate dictasse non infitior sub
Abbreviated transcription (Latin):
purissima quidem animi tui parte
prodeuntes scio non fallunt. utmnã
non faslantur. P̃roinide u̾a tibi ind̾i
omnia que scribis certus sum. Amor
tuo gratulor compatior ercori. Nec
tamen hic parcuis errare uoluerun.
Adeo delectat qd̾ nõ sum iuderi tibi.
mallem esse quod indeor. Quod si ab
alto negntum est: tu tñ ne ainicus
tibi reor ertor excidat caueto. Equidẽ
ego ꝙͣuis michi temperare nequine¬
rii quouiius ad litteras tuas iteꝵ
atq iterum reu̾terer: seusi tamen
lectionem ipsam non uacare piculo.
Sic enim grauit̾ sic oruate sic dulcitꝰ
sic deniq ad ꝓfuadendũ appoĩte ĩ pro¬
poĩto uersans ut ualde mneniendum
sit ne legentem ad credendum quod¬
lidet facile possis impellere. Quod si ef¬
ficis: habebis opimonis tue coĩtem.
nisi ꝙ cuui tuus generosus et inge¬
mius ercor sit me implicueris erco¬
re ridiculo Itaq consilum fu̾it et¬
si cura labore fiat ab illa deniceps
lrãrum tuarum parte oculos au̾tere.

Expanded text:
purissima quidem animi tui parte purissima quidem animi tui parte prodeuntes, scio, non fallunt; utinam non fallantur! 2 Proinde, vera tibi videri omnia que scribis, certus sum; amori tuo gratulor, compatior errori; nec tamen hic te parcius errare voluerim, adeo delectat quod non sum, videri tibi. Mallem esse quod videor; quodsi ab alto negatum est, tu tamen ne amicus tibi error excidat, caveto. 3 Equidem ego, quamvis michi temperare nequiverim quominus ad literas tuas iterum atque iterum reverter, sensi tamen lectionem ipsam non vacare periculo; sic enim graviter, sic ornate, sic dulciter, sic denique ad persuadendum apposite in proposito versaris, ut valde metuendum sit ne legentem ad credendum quidlibet, facile possis impellere. Quodsi efficis, habebis opinionis tue comitem; nisi quod cum tuus generosus et ingenuus error sit, me implicueris errore ridiculo. 4 Itaque consilium fuerit, etsi cum labore fiat, ab illa deinceps literarum tuarum parte oculos avertere,
Abbreviated transcription (Latin):
Uude illud regale dedecus iudemus
plebem doctam Reges qr asmuos co¬
ronatos licet. sic enim eos uocat no¬
mani nuperatoris epła quedam ad
francorum regemi. Tu ergo hac eta¬
te uir maruue et cui ad regnini in¬
chil preter regium nomen desit e
duabus principum senteneis tin
potissimu te applices ignoro. sed
meliora oiraua de te spero. Itaq ne
ni longum ereaui. breue carmen qd̃
ex tempore nuper occutrit inter labo¬
res illos de quibus tibi ad modũ fa¬
nuliaritꝰ partem poscis excellẽtie tue
misi: quod si placuisse tibi seusero.
in eo genere. posse eim iudeor ꝙͣ pu¬
tas et ꝙͣ occupacio mea spondet libe¬
ralior apparebo. uale .iiiͦ. idꝰ martii.
Ad Iacobũ florentinũ ueram iepre¬
hensionẽ flĩs laudibus p̃ferendam
Ens laudibz meis plene tue
miper ad me lictere uenere
et dulcedĩe mira ꝑmulsere
aĩmũ. sic in eis affectum pocius qmͣ
effectum metiebar Si eium ad alio
mitterẽt᷑. illudi crederem. Aunc de

Expanded text:
unde illud regale dedecus videmus, unde illud regale dedecus videmus, plebem doctam, regesque asinos, coronatos licet; sic enim eos vocat romani imperatoris epystola quedam ad Francorum regem. 13 Tu ergo, hac etate vir maxime et cui ad regnum nichil preter regium nomen desit, e duabus principum sententiis cui potissimum te applices, ignoro; sed meliora omnia de te spero. Itaque, ne in longum exeam, breve carmen, quod ex tempore nuper occurrit inter arbores illas de quibus tibi admodum familiariter partem poscis, excellentie tue misi; quodsi placuisse tibi sensero — in eo genere posse enim videor — quam putas et quam occupatio mea spondet, liberalior apparebo. Vale. III Idus Martias. 16 Ad Iacobum Florentinum, veram reprehensionem falsis laudibus preferendam laudibus meis plene tue nuper ad me litere venere et dulcedine mira permulsere animum; sic in eis affectum potius quam effectum metiebar. Si enim ab alio mitterentur, illudi crederem; nunc de
Abbreviated transcription (Latin):
quem licet eccuꝑpatio uł uatura licte¬
tarum ad scudia tardiorem faceret:
litterates tamen homines amabat.
precipue poetas quorum ingenio su
atum recum gestaꝵ gliam celebrari
tie qui et si non ualde luteas delectet᷑.
clatum saltem nõ cupiat nomẽ. qd ꝓ
fecto sicut siue uirtute non queritur.
sic sine littis non fuatur. fiura est ho¬
illa nõ uetut oportet ut diligat.
musas. Carmen amat quisquis car
Itaq cum litimo senciunt om̃s. Neui
cum matio ne cum aliis dicam. Et
qua nulla turpior desidia unꝙͣ fint.
id qd̃ preciosissimũ rẽbant subripi sibi
plebrios hommes passi eo sensim per¬
uenere ut iam niter diuicias suas gra¬
iussima prciautur niopia. Ita qui
pro eriguo censu pro paruo regui au¬
gulo in aciem descendissent: relictũ
sibi a panus thesaurum mextumabi¬
lem proiecenuit inq ipsam amuu
regiam ꝑmiserunt alieigenas in¬
gredi. qui eos non purpureis sed side¬
teis nestibus spoliatos iide depellerẽn

Expanded text:
quem licet vel occupatio vel natura litequem licet vel occupatio vel natura literarum ad studia tardiorem faceret, literatos tamen homines amabat, precipue poetas, quorum arum rerum gestarum gloriam celebrari tie, qui etsi non valde literis delectetur, clarum saltem non cupiat nomen, quod profecto, sicut sine virtute non queritur, sic sine literis non servatur? Fluxa est hoillas non metuit, oportet ut diligat, Musas; Carmen amat quisquis carmItaque cum Licinio sentiunt omnes, nemo cum Mario, ne cum aliis dicam; et — qua nulla turpior desidia unquam fuit — id quod preciosissimum habebant, subripi sibi per plebeios homines passi, eo sensim pervenere, ut iam inter divitias suas gravissima premantur inopia. 12 Ita qui pro exiguo censu, pro parvo regni angulo in aciem descendissent, relictum sibi a proavis thesaurum inextimabilem proiecerunt, inque ipsam animi regiam permiserunt alienigenas ingredi, qui eos, non purpureis sed sidereis vestibus spoliatos, inde depellerent;
Abbreviated transcription (Latin):
ges terre bellum litteris indixerunt.
aurum ccedo et gemimas atramẽtis
inquinare metuunt. añ ignorãcia
cetum ac sordidum hẽre non metuñt.
S grauis et peticulosa materia est¬
uiuũ potentem u̾bis otfende nec ad
oftensionem longo tempore sermone
opus est. Quisquis male uunt. nuda
leditur uentate. aurtu auteni secu¬
tius reprebendinitur. Nulli grauis ẽ
enim tutum in eum sccibere qui põt
proscribere. ut ait asimius pollio egre¬
guis orator in cesarem augustum io¬
cans. Quuus ego mĩc exemplo supp̃sis
teoru nominib accusacionem pu¬
blicam pegero. Piope eium omnes idẽ
ertor agit Et cum nullus eos ques
supra retuli litteratum amicos prin¬
tipes sequi uelit: certatim licimũ ce¬
sairem ĩuntantur. Rusticane uir ori¬
gnus ita litteras oderat ut eas uitus
ac pestem publicam appellaret. uox
non quidem imperatore digna. s ru¬
sticoaic non sit Marius et ip̃e quoq
rusticanus uir s ut ait cicero uere uir.

Expanded text:
ges terre bellum literis indixerunt; ges terre bellum literis indixerunt; aurum, credo, et gemmas atramentis inquinare metuunt, animum ignorantia cecum ac sordidum habere non metuunt. Sed gravis et periculosa materia estvivum potentem verbis offendere; nec ad o sermone opus est: quisquis male vivit, nuda leditur veritate. Mortui autem securius reprehenduntur; nulli gravis est enim” tutum “in eum scribere qui potest proscribere”, ut ait Asinius Pollio, egregius orator, in Cesarem Augustum iocans; cuius ego nunc exemplo, suppressis reorum nominibus, accusationem publicam peregero. 8 Prope enim omnes idem error agit, et cum nullus eos quos supra retuli, literarum amicos principes sequi velit, certatim Licinium Cesarem imitantur, qui rusticane vir originis ita literas oderat, ut eas «virus ac pestem publicam» appellaret; vox non quidem imperatore digna, sed rustico. 9 At non sic Marius, et ipse quoque “rusticanus vir, sed”, ut ait Cicero, “vere vir”,