comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ bi fariã diuisionẽ in ipsoscilic& deqͦ agit & extrinsecꝰ positoꝵ
partitꝰ ÷ eũ locũ qui ẽ in ipso inquattuor menbra idatoto a partiũ
enumeratione a nota. ab affectis: nunc gͥ antequã diuidat eũ locũ
quẽ ab affectis eẽ ꝓposuit. superioꝵtriũ quos in primo interĩ tracta¬
tuminime diuisurus ÷ sed indiuiduos relicturus: exempla supposuit.
Hiuͦst̃ atoto a partib: a nota. ac de eo quidẽ loco qui ÷ a toto ita disputat.
one positũ :÷ diffinitione cõplectim᷑. Quȩ diffinitio rei dubiȩ facit
sed qui in ipso s̃ posst̃ argum̃tis p̃stare materiã. Sunt aut̃ inunoqͦq
ꝓpriediffinitiones. Diffinitio enĩ÷ oratio substantiã cuiꝰq significan.
Qđ si ab unaquaq re ꝓpͥa substantia p̃recedit. nec diffinitio quidẽ re¬
cedit. Est gͦ diffinitio in ipso termino de qͦ agit᷑. Quȩ diffinitio totũ

Expanded text:
locorum bifariam divisionem, in ipso scilicet de quo agitur, et extrinsecus positorum, locorum bifariam divisionem, in ipso scilicet de quo agitur, et extrinsecus positorum, partitus est eum locum qui est in ipso in quatuor membra, id est a toto, a partium enumeratione, a nota, ab affectis. Nunc igitur anteaquam dividat eum locum quem ab affectis esse proposuit, superiorum trium quos in primo interim tractatu minime divisurus est, sed individuos relicturus, exempla supponit. Hi vero sunt a toto, a partibus, a nota; ac de eo quidem loco qui est a toto ita disseruit one positum est diffinitione complectimur, quae diffinitio rei dubiae de quased quae in ipso sunt, possunt argumentis praestare materiam. Sunt autem in unoquoque propriae diffinitiones. Diffinitio enim est oratio substantiam uniuscujusque significans; quod si ab unaquaque re propria substantia non recedit, ne diffinitio quidem recedit, est ergo diffinitio in ipso termino de quo agitur, quae definitio totum
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃tũ positũ÷ Qđ silocus loci eẽ posset. & isquiẽ in ipso dequo
agit᷑ eos qui s̃ extoto ł ex partib ł ex nota ł exaffectis. uelut quid am
mas ꝓpositiones & eoꝵ differentias c̃tinentes cõmuni nomine appel¬
lauimꝰ locos Nã maximȩ ꝓpositiones eo ipso qđ maximȩ sint inclu¬
dant cȩteras & uocent᷑ loci: tam̃ quia notissimȩ s̃ posst̃ reb dubiis eẽ
gum̃ta iure gͥ earũ differentiȩ loci nominant᷑. qđ in locoꝵ spe¬
tieb: alit̃ se habent quȩ ꝓrsus argum̃ta eẽ p̃ posst̃. Nã in ipsolocus
uelut inspeties quadã diuidit᷑ in eosquis̃ extoto ex partib ex nota
ex affectis. Vnusquisq: enĩ horũ locoꝵ primi loci integrũ uidet᷑
ferre uocabulũ. Nã ut hoĩem animal dicimꝰ. itẽq equũ atq bouẽ ani¬
bile ÷ : ipsa argum̃ta ut sint fieri nequit. Sed adid totũ dequo disse¬

Expanded text:
gumentum est positum. Quod si loci locus esse posset, et is qui est in ipso de quo gumentum est positum. Quod si loci locus esse posset, et is qui est in ipso de quo agitur, eos qui sunt ex toto, vel ex partibus, vel ex nota, vel ex affectis, velut quidam mas propositiones, et earum differentias continentes communi nomine appellavimus locos. Nam maximae propositiones, licet eo ipso quo maximae sint includant caeteras et vocentur loci, tamen quia sunt notissimae possunt rebus dubiis esse argumenta. Jure igitur earum differentiae loci nominantur, quod in locorum speciebus, aliter sese habet, quae prorsus argumenta esse non possunt: nam in ipso locus velut in species quasdam dividitur in eos qui sunt ex toto, ex partibus, ex nota, ex affectis. Unusquisque enim horum locorum primi loci integrum videtur ferre vocabulum, nam ut hominem animal dicimus, itemque equum atque bovem anibile est, ipsa vero argumenta ut sint, fieri nequit. Sed ad id totum de quo disse
Abbreviated transcription (Latin):
simplices atq indiuisos porit. posteriore tractatu diuidit. ut nc̃
ꝗꝗ eos locos qui in ipso s̃ diuidit. cũ alios extotofieri ꝓponit. alio sex
partib alios ex nota. alios exaffectis. affectaq ipsa suispartib secat
Extrinsecꝰ uͦ cũ intestimonio positũ eẽ c̃firmat. testimoniiuꝰ uĩ in
auctoritate c̃stituit. Auttoritatẽ uͦ deducit in ꝓpͥas partes. Sed
& ueluti simplicib subdit exempla Restat gͥ nc̃ unũ qđ uidetur
eẽ quȩrendũ anhiloci qui in locosalios diuidunt᷑ eoꝵ quos intra
se c̃tinent locoꝵ locieẽ possint. ut eoꝵ qui st̃ extoto ex partib.
ex nota. ex affictis isunusquidã quasi locꝰ sit qui ÷ in ipso. nihil
ꝓprsus officeret locoꝵ locosputare. Fieri enĩ potest ut locꝰ amplior
intrasem& angustiores c̃tineat locos uelut ꝓuintiȩ ciuitates.
Sed nc̃ hȩc similitudo p̃c̃uenit: locus enĩ ÷ ex quoducit᷑. id÷ in quo ar¬

Expanded text:
atque indivisos ponit, posteriore tractatu dividit, ut nunc quoque eos locos qui in ipso sunt, distribuit, cum alios ex toto fieri proponit, alios ex partibus, alios ex nota, alios ex affectis, affectaque ipsa suis partibus secat. Extrinsecus vero locum in testimonio positum esse confirmat, testimonii vero vim in auctoritate constituit, auctoritatem vero diducit in proprias partes, sed  veluti simplicibus subdit exempla. Restat autem nunc unum quod videtur esse quaerendum, an hi loci qui in locos alios dividuntur, eorum quos intra se continent locorum loci esse possint, ut eorum qui sunt ex toto, ex partibus, ex nota, ex affectis, is unus quidam quasi locus sit, qui est in ipso. Nihil quidem prorsus officeret locorum locos putare, fieri enim potest ut locus amplior intra semet angustiores contineat locos, velut in provincia civitates, sed nunc haec similitudo non convenit. Locus enim est ex quo ducitur id in quo ar
Abbreviated transcription (Latin):
imperitȩ aut eleuat᷑ aut p̃mit᷑: facile uariis rep̃hensionib: mordeatur
Iã ce quib hoc totũ disserendi displicet genꝰ. uelut suꝑuacaneũ studiũ
familiari prauis m̃tib: cauillationẽ despicient & qui maximũ huius
scientiȩ fructũ putant. sua ceteros segnitie metientes tanto nos operi
pareseẽ p̃ ȩstimant. Quoꝵ quidẽ priores si ñ inuidia laboris alien ȩsti¬
mationẽ p̃munt. sed rep̃hensioni iudicioq consentiunt. millo modo
ferendos puto multo in melibentius detorserĩ prauȩ opinioni sinui

Expanded text:
imperitae aut elevatur, aut premitur, facile variis reprehensionibus mordeatur. imperitae aut elevatur, aut premitur, facile variis reprehensionibus mordeatur. Nam et illi quibus hoc totum disserendi displicet genus, velut supervacaneum studium, familiari pravis mentibus cavillatione despiciunt, et qui maximum hujus scientiae fructum putant, sua caeteros segnitie mentientes, tanto nos operam pares esse non existimant, quorum quidem priores si non invidia laboris alieni aestimationem premunt, sed reprehensioni judicioque consentiunt, nullo modo ferendos esse puto. Multo quoque in me libentius detorserim pravae opinionis invi
Abbreviated transcription (Latin):
assiduus. Hoc tantũ dẽ qđ ait. Legẽ heliã sanctiã assiduo assiduũ uin¬
dicẽ cũ iuberet eẽ locupletẽ locupleti eẽ p̃cepisse tãquã sidiceret
qui assi duus÷ locuples ÷ Nisi enĩ isqui assiduus : locuples sit. ñ conse¬
quitur ut cũlex helia sanctia assiduũ assiduo uindicẽ eẽ uisserit. locu¬
pletẽ iusserit locupleti. & argumenti conclusionẽ priorẽ posuit. sub
iecit uͦ ꝓbationẽ. Conclusionãq ÷ Cũlex helia sanctia assiduum
assiduo uindicẽ uelit eẽ. locupletẽ iub& locupleti. atq hanc p̃¬
misit. Probatio uͦ ÷ rationis assiduũ eẽ locupletẽ ab eredando no¬
minatũ & hanc intulit c̃clusioni. Restat is locus eoꝵ qui in
ipso st̃ quiducit᷑ ab affectis. Cuiꝰ expositionẽ qm̃ uaria ÷ multiplex¬
q diuisio differamꝰ ac primiuoluminis t̃minũ hucusq sistamus
itã difficillimi oꝑis cursu p̃sũ nescius mipatrici¬
quin labor hic nr̃ quẽ te adhortante suscepimus dũ iudicio multitudinis

Expanded text:
sanctiam assiduo assiduum vindicem cum juberet esse, locupletem locupleti esse praecepisse, tanquam si diceret, qui assiduus est, locuples est. Nisi enim is qui assiduus est locuples sit, non consequitur ut cum lex Aeliasanctia assiduum assiduo vindicem esse jusserit, locupletem jussertionem. Conclusio namque est, cum lex Aeliasanctia assiduum assiduo vindicem velit esse, locupletem jubet locupleti, atque hanc praemisit; probatio vero est rationis assiduum esse locupletem ab aere dando nominatum, et hanc intulit conclusionem. Restat is locus eorum qui in ipso sunt, qui ducitur ab affectis. Cujus expositionem, quoniam varia est multiplexque divisio, differamus, ac primi voluminis terminum, hucusque sistamustam difficillimi operis cursu non sum nescius, mi Patricquin labor hic noster quem te adhortante suscepimus, dum judicio multitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tũ ducere poterimꝰ. De quib᷑ dubitat᷑: ipsi eñĩ fidẽ dubitationi
dinumero &requiro annulla earũ partiũ uideat᷑ in eẽ subiecto
Sed nulla in est subiecto. Concludã gͥ ñ eẽ liberũ. Unde manifestius
demonstrat᷑ p̃ solũ ab eo termino qui subiectus ÷ argum̃ta sumi
posse. uerũ &iã ab eo qui ÷ p̃dicatus. Nã prius exemplo quo de mon¬
strabat iuris ciuilis scientiã ẽẽ utilẽ iusciuile qđ subiectũ erat
diffiniuit. Ductũq inde argumentũ : rei dubiȩ fecit fidẽ. Hic uͦ liber¬
tatis partes enumerant᷑ qui ẽ terminus p̃dicatꝰ. Est gͥ quȩstio ut dic

Expanded text:
argumentum ducere poterimus. De quibus enim dubitatur, ipsi fidem dubitationi dinumero, et requiro an ulla earum partium videatur inesse subjecto, sed nulla inest. Concludam igitur non esse liberum. Unde manifestius demonstratur, non solum ab eo termino qui subjectus est, argumenta sumi posse, verum etiam ab eo qui est praedicatus. Nam prius exemplum quo demonstrabat juris civilis scientiam esse utilem, jus civile quod subjectum erat diffinivit, ductumque inde argumentum rei dubiae fecit fidem. Hic vero libertatis partes enumerantur. qui est terminus praedicatus. Est igitur, ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
uel ut domꝰ quȩ fundam̃to. parietib: tectoq c̃ iungit᷑. Nã cũ ea nihl
aliud sit nisi qđ partib copulat᷑ ipsa tam̃ unaquȩdã ÷ atq: con¬
se est eu adẽ habere intellectũ cũ ipsũ integrũ c̃siderat᷑. &cũ in
partes ipsas quib iunctũ ÷ distribuit᷑. Ex nota uͦ locus aꝑtissime
ab eo termino diuersus ÷ qui inquȩstione ÷ c̃stitutꝰ. Quis enĩ id¬
dicat eẽ cuiꝰ lib& rei uocabulũ qđ ipsares : que designat᷑. Ea uͦquȩ
adid dequo agit᷑ affecta st̃ & si extra posita uident᷑ : terminũ tamen
inquȩstione ꝓpositũ uelut eregione respiciunt quȩ in multas secar
adiuncta quȩ hoc abhisquȩ omnmo extrinserꝰ sunt differre intel¬
legunt᷑. Qđ eaquȩ affeci st̃ in relatione st̃ posita ut post & ipsarũ
ꝓpositio & exemploꝵ ratio monstrabit. Eauͦ quȩ sunt extrinsecus
innulla relatione sunt posita : atq ideo hȩc extrinsecꝰ solũ. illa uͦ

Expanded text:
oque conjungitur. Nam cum ea nihil sit aliud nisi quod partibus copulatur, ipsa tamen una quaedam est, atque connecesse est habere intellectum, cum ipsum integrum consideratur, et cum in partes ipsas quibus junctum est distribuitur. Ex nota vero locus apertissime ab eo termino diversus est, qui in quaestione constitutus est. Quis enim dicat id esse cujuslibet rei vocabulum quod ipsa res est, quam designat? Ea vero quae ad id de quo agitur affecta sunt, et si extra posita videntur, terminum tamen in quaestione propositum velut e regione respiciunt, quae in multas secariadjuncta, quae hoc ab his quae omnino extrinsecus sunt differre intelliguntur, quod ea quae affecta sunt, in relatione sunt posita, ut post et ipsarum propositio, et exemplorum ratio monstrabit. Ea vero quae sunt extrinsecus, in nulla relatione sunt constituta, atque ideo haec extrinsecus solum. Illa vero
Abbreviated transcription (Latin):
inclusa argum̃tationẽ uocare uelit. argum̃tũ uͦ sententiã men¬
tẽq ratiocinationis : nihilominꝰ locos intelligimꝰ iaximarũ ꝓpo¬
sitionũ differentias. Siue quis ratiocinationis totius uĩ atq sen¬
tentiã totã cũ maxima ꝓpositione ł intrał extraposita argum̃tati¬

Expanded text:
inclusa, argumentationem vocare velit, argumentum vero sententiam meninclusa, argumentationem vocare velit, argumentum vero sententiam mentemque ratiocinationis, nihilominus locos intelligimus maximarum propositionum differentias; sive quis ratiocinationis totius vim atque sententiam totam cum maxima propositione, vel intra, vel extra posita, argument
Abbreviated transcription (Latin):
appellationũ duarũ argum̃tationis scilic& & argum̃ti unãquali¬
b& eẽ necesse ÷ Aut enĩ elocutio & c̃textio ipsa ꝓpositionũ cũ
maximis ꝓpositionib ł extrasyllogismũ positis ł in eodẽ inclu¬
sis argum̃ tatio uocat᷑. argum̃tũ uͦ mens & sententia syllogismi:
aut elocutio ratiocinationis cũ maximis ꝓpositionib & sententia syllo¬
gismi argum̃tũ eẽ dicet᷑. ut idem sit argum̃tũ qđ argum̃tatio: aut
argum̃tatio quidẽ uocabit᷑ tota c̃textio syllogismi cũ sententia. sed
argum̃tũ maxima ꝓpositio : aut integer ratiocinationis ordo p̃t̃ maxi¬
mas ꝓpositiones argum̃tatio dicet᷑ sententiauͦ argum̃ tationis argu¬
mentũ. Reliqua uͦ maxima ꝓpositio locus: Sed cũ hȩcita sint siue qͥs
ipsarũ ꝓpositionũ c̃textionẽ & usq ad c̃clusionẽ c̃tinuũ ductum
cũ maxima ꝓpositione ł extra posiia ł ꝓpositionib ratiocinationis

Expanded text:
appellationum duarum, argumentationis scilicet atque argumenti, unam quamliappellationum duarum, argumentationis scilicet atque argumenti, unam quamlibet esse necesse est. Aut enim elocutio et contextio ipsa propositionum cum maximis propositionibus, vel extra syllogismum positis, vel in eodem inclusis, argumentatio vocatur. Argumentum vero mens et sententia syllogismi, aut elocutio ratiocinationis cum maximis propositionibus et sententia syllogismi argumentum esse dicetur, ut idem sit argumentum quod argumentatio. Aut argumentatio quidem vocabitur tota contextio syllogismi cum sententia, sed argumentum maxima propositio, aut integer ratiocinationis ordo praeter maximas propositiones argumentatio, sententia vero argumentationis argumentum. Reliqua vero maxima propositio, locus. Sed cum haec ita sint, sive quis ipsarum propositionum contextionem, et usque ad conclusionem continuum ductum cum maxima propositione, vel extra posita, vel propositionibus ratiocinationis
Abbreviated transcription (Latin):
sint maximȩ. tam̃ eis dũ uident᷑ includi uelut quȩdã gnra sunt.
Quȩuͦ sint hȩdifferentiȩ posterius disserã. dehis gͥ nc̃ locis tullius trac¬
notas atq umuersales c̃tinent atq: includunt. Hȩuͦ st̃ maxi¬
marũ differentiȩ ꝓpositionũ. Deuni uersaliũ gͥ enuntiationũ
ꝑ seq notarũ disserit. ut sit integre locus argum̃ti sedes. Nã si¬
argum̃tũ ome ꝑ ꝓpositiones ad c̃clusionẽ usq ꝑducit᷑. om̃s uͦ
reliquȩ ꝓpositiones in prima maximaq: ꝓpositione ẽtinent᷑ :
ipsaq prima ac maxima ꝓpositio. tũ pars÷ argum̃tationis iđ
sollogismi. tũ extra posita argum̃tationiuires ministrat. ut
atur. ñ ÷ dubiũ quinhȩ differentiȩ quȩ ꝓpositiones maximas
c̃tinent eȩdẽ om̃s &iã c̃tineant argum̃tationes. ut maxima¬
rũ ꝓpositionũ differentiȩ uire loci argum̃toꝵ & quasi quȩclã
ultimȩ sedes eẽ uideant᷑. Nã ex hisquattuor significationib:

Expanded text:
sint maximae, tamen eisdem videntur includi, velut quaedam genera sint. Quae vero sint hae differentiae paulo posterius disseram. De his igitur nunc locis tractare Tulnotas atque universales, continent atque includunt. Hae vero sunt maximarum differentiae propositionum. De universalium igitur enuntiationum per seque notarum diargumentum omne per propositiones ad conclusionem usque perducitur, omnes vero reliquae propositiones in prima maximaque propositione continentur, ipsaque prima ac maxima propositio, tum pars est argumentationis, id est syllogismi, tum extraposita argumentationi vires ministrat, ut atur, non est dubium quin hae differentiae, quae propositiones maximas continent, eaedem omnes etiam contineant argumentationes, ut maximarum propositionum differentiae jure loci argumentorum et quasi quaedam ultimae sedes esse videantur. Nam ex his quatuor significationibus
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃ta c̃oplectantes loci & uelut naturali sede consedentes. Idẽ
dehis locis qui extrinsecꝰ assumunt᷑ dicendũ ẽ. Ipsi nãq positi sunt
exterius & quodã mͦ aꝓpositionũ terminis ablegati & resquȩdã
sunt sed intrase argum̃toꝵ copiã claudunt. atq ut breui senten¬
tia colligã. ipsũ de quo agit᷑. nihil ÷ aliud nisi quilibet inquestione ter
Quofit ut termini ipsi qui inquestione s̃ positi. necargum̃ta nec loci st̃:
sed tantũ res. Rursus ea quȩ in his herent dequib agit᷑ ipsa quidẽ res
eẽ manifestũ ÷. sed claudunt in se argum̃toꝵ copiã . ut cũ ex hissumi
ali qđ oporteat argum̃tũ : locoꝵ uice fungant᷑. ltaq siquis ꝑse easpe¬
culet᷑ ressunt. Siquis ab his abqđ argum̃tũ querat educere. locifiunt.
& cõmunit̃ quidẽ de principalib ac maximis locis hȩc dictast᷑. Hiiͦꝰ ft̃¬
ł sint

Expanded text:
argumenta complectentes loci, et velut naturali sede condentes. Idem argumenta complectentes loci, et velut naturali sede condentes. Idem de his locis qui extrinsecus assumuntur dicendum est, ipsi namque positi sunt exterius et quodammodo a propositionum terminis ablegati, et res quaedam sunt, sed intra se argumentorum copiam claudunt; atque, ut brevi sententia colligam, ipsum de quo agitur nihil est aliud nisi quilibet in quaestione termQuo fit ut termini ipsi qui in quaestione sunt positi, nec argumenta, nec loci sint, sed tantum res. Rursus ea quae in his haerent de quibus agitur, ipsa quidem res esse manifestum est, sed claudunt in se argumentorum copiam, ut cum ex his sumi aliquod oporteat argumentum, locorum vice fungantur. Itaque si quis per se ea speculetur, res sunt; si quis ab his aliquod argumentum quaerat educere, loci fiunt. Et haec communiter quidem de principalibus ac maximis locis dicta sint. Hi vero sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Vt enĩ dictũ ÷ locus de quo nunc agimꝰ ̃ cuiꝰ libet reilocus ÷ sed
argum̃ti. Argum̃tũ uͦ ratio rei dubiȩ faciens fidẽ resił dubia pars
questionis Qđ si argum̃tũ questio ł pars questionis eẽ p̃ pocest. locus
uͦ de quonẽ agimꝰ argum̃ti ÷ locus p̃ ÷ dubiũ quin locus quȩstioniseẽ
ñ possit. Amplius Om̃is quȩstio dubitabił ÷. Argum̃tũ uͦ om̃e questi¬
onis purgat ambiguũ. Non ÷ gͥ idem argum̃tũ qđ quȩstio sed loci
ipsũ de quo agit᷑ quẽ lib& terminũ inquestione ꝓpositũ siue p̃dica¬
tũ siue subiectũ. Quicũ ꝑseressint. ipsi quidẽ argum̃tũ eẽ ñ posst̃.
babere aut̃ in sequȩd ã possunt. in quib argum̃ta sint collocata. &
quȩ sedes argum̃toꝵ eẽ intellegant᷑. Quȩ quidẽ cũ terminis his
de quib agit᷑ inherere uideant᷑. p̃dũ tam̃ sunt argum̃ta sed quasiiã

Expanded text:
tuit, ut dictum est. Locus de quo nunc agimus non cujuslibet rei locus est, sed tuit, ut dictum est. Locus de quo nunc agimus non cujuslibet rei locus est, sed argumenti, argumentum vero rei dubiae faciens fidem, res vero dubia pars quaestionis. Quod si argvero de quo agimus argumenti est locus, non est dubium quin locus quaestionis esse non possit. Amplius, omnis quaestio dubitabilis est, argumentum vero omne quaestionis purgat ambiguum. Non est igitur idem argumentum quod quaestio, sed loci,ipsum de quo agitur quemlibet terminum in quaestione propositum, sive praedicatum, sive subjectum, qui cum per se res sint, ipsi quidem argumentum esse non possunt, habere autem in se quaedam possunt, in quibus argumenta sint collocata, et quae sedes argumentorum esse intelligantur. Quae quidem cum terminis his de quibus agitur inhaerere videantur, nondum tamen sunt argumenta, sed quasi jam
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cũ omis quȩstio in affirmationẽ negationẽq diuidat᷑ : si p̃dicatꝰ
subiecto inẽ. fit ex eo uera affirmatio : siñ ÷ fit uera negatio. Sed
inquestionib: disceptandis altes affirmationẽ alter negationem
alterutra parte defendit᷑ hoc ÷ iꝑsũ de quo agit᷑. ipsũ gͥ ẽ p̃dicatꝰ
terminꝰ ł subiectꝰ de quib agit᷑. Atq ut id exemplo clariufiat.
sit questio anuerres furtũ fecerit. hic uerres subiectũ ÷ furtũ face
stionis rursus negatio cõꝓbat᷑. Ipsũ itaq dequo agit᷑ nihil ÷ nisi
deipsis adhuc inquestione dubitat᷑. aneoꝵ possitrata eẽ c̃iunctio:
quȩ in ipsis insunt ł extrinsecꝰ posita s̃: argum̃toꝵ copiã subministrant
Nã qđ uicterinꝰ querit & latius explicat. ne cõme moratione quidẽ m
dignũ uidet᷑
Querit enĩ quȩstio ipsa dequaagit᷑. an habeat locũ qđ mini me opor¬

Expanded text:
Nam cum omnis quaestio in affirmationem negationemque dividatur, si praedicatus Nam cum omnis quaestio in affirmationem negationemque dividatur, si praedicatus subjecto inest, fit ex eo vera affirmatio; si non inest, fit vera negatio. Sed in quaestionibus disceptandis, alter affirmationem, alter negationem e defenditur, hoc est ipsum de quo agitur. Ipsum igitur est praedicatus terminus vel subjectus, de quibus agitur. Atque ut id exemplo clarius fiat, sit quaestio, an Verres furtum fecerit. Hic Verres subjectum est, furtum fastionis rursus negatio comprobatur. Ipsum itaque de quo agitur nihil est, nisi de ipsis adhuc in quaestione dubitatur an eorum possit esse rata conjunctio, re poterunt, ea vero quae in ipsis insunt, vel extrinsecus posita sunt, argumentorum copiam subministrant. Nam quod Victorinus quaerit, et explicat latius, ne commemoratione quidem mihi dignum videtur. Quaerit enim quaestio ipsa de quo agitur an habeat locum, quod minime opor
Abbreviated transcription (Latin):
cis quib: argum̃ta inclusa st̃ alios in eo ipso dequo agit᷑ herere. alios
extrinsecus assumi. Nihilenĩ huic diuisioni posse uidet᷑ addi ł minui
qm̃ quidẽ breuit̃ cuncta cõplect᷑. Argum̃toꝵ enĩ loci quicũq sumunt᷑
aut in ipso dequo agit᷑ herent. aut minime. Id aut̃ minime extrin¬
secus positoseẽ designat. Qđ si int̃ id qđ dicimꝰ inipso de quo agit᷑
herere argum̃toꝵ locos & ñherere in ipsonihilmediũ ÷ : int̃ affir¬
mationẽ enĩ atq negationẽ nulla medieta s ẽ. Cũq in ipsode qͦ
agit᷑ ñ inherere locũ argum̃ti id sit extrinsetꝰ assumi : dubiũ p̃ ÷
quinnihil int̃ sit mediũ int̃ ea argum̃ta quoꝵ in ipso herent locide qͦ
or explanatio ÷ s si e oꝵ quȩ pͥus dicta s̃ meminerimꝰ. Nã cũ de questio¬
querit᷑ utrũ p̃dicatus terminꝰ in eẽ subi ecto uideat᷑. anminime.

Expanded text:
cis in quibus argumenta inclusa sunt, alios in eo ipso de quo agitur haerere, alios cis in quibus argumenta inclusa sunt, alios in eo ipso de quo agitur haerere, alios extrinsecus assumquandoquidem breviter cuncta complectitur. Argumentorum enim loci quicunque sumuntur, aut in ipso de quo agitur haerent, aut minime. Id autem minime extrinsecus positos esse designat, quod si inter id quod dicimus in ipso de quo agitur haerere argumentorum locos, et non haerere nihil est medium. Inter affirmationem enim atque negationem nulla est medietas. Cumque in ipso de quo agitur non inhaerere locum argumenti, id sit extrinsecus assumi, dubium non est quin nihil intersit medium inter ea argumenta quorum in hoc ipso haerent loci de quo or explanatio est, si eorum quae prius dicta sunt meminerimus. Nam cum de quaestioquaeritur utrum praedicatus terminus inesse subjecto videatur, an minime.
Abbreviated transcription (Latin):
nisse oportet. Maximarũ enĩ ꝓpositionũ differentiȩ quas locos eẽ
p̃diximꝰ ab hisducunt᷑ terminis qui pͥus in ꝓpositione st̃. posterius in
questione c̃siderant᷑ p̃dicato scilic& atq subiecto Ex his enĩ quȩ suꝑius
dicta s̃ qiđ̵ distent topica ciceronis atq aristotelis apparet. Aristote¬
les nãq de maximis ꝓpositionib: disseruit. haseñĩ locosargum̃torũ
eẽ posuit. ut nos qꝗ supͣ retulimꝰ. Tullius uͦ locos p̃maximas ꝓpositio¬
nes sed earũ c̃tinentes differentias uocat. ac dehis docere contendit
Ded ex his locis inquib argum̃ta inclusa st̃. usq extrinsecꝰ aut̃ ead nr̃
facit plenissimã diuisionẽ locoꝵ ac primũ qm̃ om̃is diuisio cuncta
deb& amplecti neq: suꝑ fluũ quicquã int̃ ponere. nec omittere
qiđ sit necessariũ. Idtullius ꝓposita diuisione ꝑfecit dicens. Ex hislo¬

Expanded text:
nisse oportet. Maximarum enim propositionum differentiae quas locos esse nisse oportet. Maximarum enim propositionum differentiae quas locos esse praediximus, ab his dicuntur terminis qui prius in propositione sunt, posterius in quaestione considerantur, praedicato scilicet atque subjecto. Ex his etiam quae superius dicta sunt quid distent Topica Ciceronis atque Aristotelis apparuit. Aristoteles namque de maximis propositionibus disserit, has enim locos argumentorum esse posuit, ut nos quoque supra retulimus. Tullius vero locos non maximas propositiones, sed earum continentes differentias vocat, ac de his docere contendit. Sed ex his locis in quibus argumenta inclusa sunt, alii in eo ipso de facit plenissimam divisionem locorum. Ac primum quoniam omnis divisio cuncta debet amplecti, neque superfluum quidquam interponere, nec omittere quid sit necessarium, id M. Tullius proposita divisione patefacit dicens: Ex his lo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositionẽ : rursus recte locus putabit᷑ maximȩ ꝓpositionis differentia
quȩ argum̃tũ claudit & c̃tinet. Qđ si argum̃tũ quidẽ sensu sipse totiꝰ
ratiocinationis intelligit᷑. argum̃tatio uͦ integra ratiocinationis ꝓlatio.
extrauͦ & ab utrisq diuersũ ualens ue lut locus quidã c̃sideret᷑. maxi
mauͦ ꝓpositio argum̃ tationi ł argum̃to uires ministret. p̃ ÷ dubiũ
quinea toti argum̃to locus eẽ uideat᷑ qđ totũ intra maximȩ ꝓposi¬
tionis ambitũ claudit᷑ De monstratũ gͥ ẽ quȩ sint argum̃toꝵ sedes
iđ ubi argum̃ta claudunt᷑ hȩ aut̃ sunt maximarũ ꝓpositionũ dif¬
ferentiȩ quȩ uocant᷑ loci: Qđ &iã argum̃tũ qm̃ ratio reidubiȩ faci¬
ensfidẽ : Quȩ sit uͦ res dubia iđ pars altera quȩstionis : Qđ sit questio iđ
dubitabilis ꝓpositio : quid simplex ꝓpositio iđ enuntiatio quȩ p̃dicato
acsubiecto termino c̃tineat᷑ uerũ falsũue designans. Quȩ om̃a memi¬

Expanded text:
putabitur maxime propositionis differentia, quae argumentum claudit et continet. Quod si argumentum quidem sensus ipse totius ratiocinationis intelligatur, argumentatio vero integra ratiocinationis prolatio, extra vero et ab utrisque diversum valens, velut locus quidam maxima propositiovero propositio argumentationi vel argumento vires ministret, non est dubium quin ea toti argumento locus esse videatur, quod totum intra maximae propositionis ambitum claudit. Demonstratum igitur est quae sint argumentorum sedes, id est, ubi argumenta clauduntur hae sunt autem maximarum propositionum differentiae, quae vocantur loci, quid etiam argumentum, quoniam est rei dubiae faciens fidem, quae sit vero res dubia, id est pars altera quaestionis, quid sit quaestio, id est dubitabilis propositio, quid sit simplex propositio, id est enuntiatio, quae praedicato ac subjecto termino contineatur, verum falsumve designans, quae omnia memi
Abbreviated transcription (Latin):
dis cicero posuit exempla tractauero. Nunc illud ÷ c̃siderandũ. ait eñi
tullius. Ex hislocisinquib argum̃ta inclusa st̃ alios ineo ipso de quo
agt᷑ herere: aliosextrinsecꝰ assumi. Qđ itadictũ uidet᷑. tã quã diuer

Expanded text:
dis Cicero posuit exempla tractavero. Nunc illud est considerandum, ait enim dis Cicero posuit exempla tractavero. Nunc illud est considerandum, ait enim Tullius ex his locis, in quibus argumenta inclusa sunt, alios in eo ipso de quo agitur haerere, alios extrinsecus assumi, quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
eius. tũ ex nota tũ ex hisreb: quȩdã mͦ affectȩ st̃ ad id deqͦ querit᷑
& locoꝵ qui in ipso sunt de quo agit᷑ c̃stituti quattuor partiũ factadi¬
uisio ÷ hi quippe qui in ipso de quo agit᷑ herent. ł ex toto eo de quo
agit᷑ termino ł expartiũ enu meratione ł exnota ł ex affectis in¬
tellegunt᷑ existere. Idita eẽ breui ratione firmabit᷑. Necesse ÷ enĩ
quẽ lib& eoꝵ terminoꝵ qui inquȩstione s̃ collocati & diffinitiones
habere ꝓpͥas & partes & nomina & ad resalias quadã relatione con¬
÷ siue p̃dicati
Expartiũ enumeratione.: quoties abeiꝰ termini partib qui in que stione
positus ÷ ducit᷑ argumentũ. A nota uͦ quoties ab eiusdẽ termini uo¬
cabulo nascit᷑ argum̃tũ. Ab affectisuͦ quoties ab his quȩ nđ ꝓpositũ
terminũ relatione aliqua reducunt᷑. argum̃tatio ꝓficiscit᷑. Quoꝵ simili¬
tud ines om̃iũ posterius explicabo. quando ea quȩ suꝑ his reb: declaran¬

Expanded text:
tum ex his rebus quae quodammodo affectae sunt ad id de quo quaerimus. Et locorum qui in ipso sunt de quo agitur constituti quatuor partium facta divisio est. Hi quippe qui in ipso de quo agitur haerent, vel ex toto eo de quo agitur termino, vel ex partium ejus enumeratione, vel ex nota, vel ex affectis intelliguntur existere. Id ita esse brevi ratione firmabitur. Necesse est enim quemlibet eorum terminorum qui in quaestione sunt collocati, et definitiones habere proprias, et partes, et nomina, et ad res alias quadam relatione con, sive praedicati. Ex partium enumeratione, quoties ab ejus termini partibus, qui in quaestione positus est, ducitur argumentum. A nota, quoties ab ejusdem termini vocabulo nascitur argumentum. Ab affectis vero, quoties ab his quae ad propositum terminum relatione aliqua reducuntur argumentatio proficiscitur. Quorum similitudines omnium posterius explicabo, quando ea quae super his rebus declaran
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq sub diffinitionis uerbi grã rationẽ cadunt : uno diffinitio¬
nis nomine ẽtinebunt᷑. & sicut illȩ reliquarũ ꝓpositionũ locieẽ dicebant᷑.
qđ eas intra suũ ambitũ c̃tinerent : ita ipsarũ maximarũ atq uni uer¬
saliũ ꝓpositionũ quas minorũ ꝓpositionũ locos eẽ p̃diximꝰ: illȩ diffe¬
rentiȩ & si ñ uere tam̃ quadã uel ut imagine locieẽ uidebuntur :
inquas fuerint c̃uenienti ratione reductȩ. Sed istȩ locoꝵiđ ꝓpositi
subiectarũ ꝓpositionũ &iã genera nuncupari. Nã differentiȩ c̃ti¬
nentes . &rã genera cõmunit̃ posst̃ uideri. ut inrationale cũ arati¬
onali uel ut diuisibilis differentia dissideat : tam̃ equi ł canis diffe¬
rentia specificata ÷ & ad eos locũ gnr̃is tenet. Nãq animalirratio¬
nale equi genꝰ ÷. lta &iã in maximis ꝓpositionib Nã qđ aliȩ s̃ extoto

Expanded text:
quaecunque sub definitionis verbi gratia rationem cadunt, uno definitioquaecunque sub definitionis verbi gratia rationem cadunt, uno definitionis nomine continebuntur. Et sicut illae reliquarum propositionum loci esse dicebantur, quod eas intra suum ambitum continerent, ita ipsarum maximarum atque universalium propositionum, quas minorum propositionum locos esse praediximus, illae differentiae, et si non vere, tamen quadam veluti imagine loci esse videbuntur, in quas fuerint convenienti ratione reductae. Sed istae locorum, id est subjectarum propositionum etiam genera nuncupari. Nam differentiae continentes etiam genera communiter possunt videri, ut irrationale cum a rationali velut divisibili differentia dissideat; tamen equi vel canis, differentia specifica est, et ad eos locum generis tenet. Namque animal irrationabile equi genus est. Ita etiam in maximis propositionibus. Nam quod aliae sunt ex toto,
Abbreviated transcription (Latin):
liora eẽ his quȩ s̃ tẽporis breuitate constricta. At si uelimꝰ osten¬
dere ñ eẽ inuidũ qui sapiens ÷ dicimꝰ Inuidus ÷ quimeret aliena
felicita te. Non aut̃ ẽ sapiens quẽ felicitas aliena c̃tristat. Nonẽ gͥ inuidis
sapiens. Hic maxima ꝓpositio argum̃tationi p̃ uidet᷑ inclusa. sed
extrinsecus posita . syllogis motam̃ ui res ministrat. Hȩc uͦ ÷ quoꝵ diuersȩ
greca ł nrã ab aristotele translata topica ꝑspexerit. hasillic ꝓpositi¬
innumerabiles eẽ necesse ÷ : restat adhuc quo amplius ratiospeculatio¬
nis ascendat. Possumꝰ enĩ diligenti tractatu c̃siderati onis adhibito.
om̃iũ maximarũ ac uniuersaliũ ꝓpositionũ differentias ꝑpendere
atq: innumerabilẽ maximarũ ꝓpositionũ acꝑse notarũ multitu¬
dinẽ inpaucas atq uniuersas colligere differentias. & ut alias di¬
camꝰ indiffinitione c̃sistere. alias ingñre. atq alias alio modo.
qđ paulo post aꝑtius de monstrabo. Omẽs gͥ maximȩ ꝓpositiones

Expanded text:
liora esse his quae sunt temporis brevitate constricta. At si velimus ostendere non esse invidum qui sapiens sit, dicamus: Invidus est qui moeret aliena felicitate; non autem sapiens est quem felicitas aliena contristat: non est igitur invidus sapiens. Hic maxima propositio argumentationi non videtur inclusa, sed extrinsecus posita, syllogismo tamen vires ministrat. Haec vero est, Graeca vel nostra ab Aristotele translata prospexerit, has illic propositiinnumerabiles esse necesse est, restat adhuc quo amplius ratio speculationis ascendat. Possumus enim, diligenti tractatu considerationis adhibito, omnium maximarum atque universalium propositionum differentias perpendere, atque innumerabilem maximarum propositionum ac per se notarum multitudinem in paucas atque universales colligere differentias, ut et alias dicamus in definitione consistere, alias in genere, atque alias alio modo quod paulo post apertius demonstrabo. Omnes igitur maximae propositiones,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ egeant. eaq potius quȩ indubitatione st̃ ꝓbent. Nã quȩ indubita¬
ta s̃ ambiguoꝵ demonstrationis solent eẽ principia. Quale ÷ omnẽ
numerũ ł parẽ eẽ ł imparẽ & equalia reliqui siȩ qualib ȩqualia
iđ uni uersales ac notissimas ꝓpositiones exquib: syllogismoꝵ con¬
clusio descendit intopicis ab aristotele c̃scriptis locos ꝑspeximꝰ appel¬

Expanded text:
potius quae in dubitatione sunt probent. Nam quae indubitata sunt, ambiguorum demonstrationi solent esse principia, qualis est, omnem numerum vel parem esse vel imparem, et aequalia relinqui, si aequalibus aequalia mas igitur, id est universales ac notissimas propositiones, ex quibus syllogismorum conclusio descendit, in Topicis ab Aristotele conscriptis locos appel
Abbreviated transcription (Latin):
ta ÷ : aliũ eiusdẽ rei explicatȩ atq dissolutȩ in eo qđ ex ed ita¬
est atq diffusa ÷ Nã &si idem diffinitio qđ nom̃ significat. illud
tam̃ ipsũ qđ nom̃ anguste c̃fuseq designat. aꝑtius diffinitio disse.¬
sit ac patefacit.
Rette itaq aliud quiddã ÷ ipsũ. aliud eius diffinitio: & siunũ idemq ẽ
utrisq subiectũ. Vt enĩ dictũ ÷ ipsũ singulũ ÷ diffinitio ipsius singuli
ꝑ partes distributio atq enumeratio. Partes aut̃ nunc substantiales
dico ũquȩ magnitudinẽ iungant : sed quȩ ꝓpͥetatẽ rationẽt sub¬
stantiȩ. Sed qđ in diffinitione dictũ ÷ scđm eas partes quȩ substantĩ¬

Expanded text:
licatae atque dissertae, in eo quod expedita atque diffusa est: nam et si idem rei diffinitio quod nomen significat, illud tamen ipsum quod nomen anguste confuseque designat, apertius diffinitio disserit ac patefacit. Recte igitur aliud quiddam est ipsum, aliud ejus diffinitio, etiam si unum idemque est utrisque subjectum. Ut enim dictum est, ipsum singulum est, diffinitio ipsius singuli per partes distributio atque enumeratio. Partes autem nunc substantiales dico, non quae magnitudinem jungunt, sed quae proprietatem rationemque substanti
Abbreviated transcription (Latin):
quã si ita dixisset. in ipso tũ ex ipso Nã sudem ÷ ipsũ qđ totũ ac
partes : idem ÷ dicere in ipso hererelocũ extoto. aut expartibus
qđ in ipsoherere locũ qui ÷ exipso. Qđ ne intelligi quidẽ potest
quẽ ad modũ in ipso herere possit qđ ipsũ ÷ cũ nihil sibi hereat. ut
superius expediui. Sed quẽ ad modũ paulo ante exposuiuna quȩq
rescũ & difinitionẽ habeat & partes. si ꝑ noscamꝰ quȩ sit diffinitio¬
nisuis & quȩ partiũ cunctus ambiguitatis nodus absoluit᷑. Est enĩ
diffinitio coactȩ inse atq coplicatȩrei explicatio. uelut cũ dici¬
mꝰ hominẽ eẽ animalrationale mortale. Nã qđ nom̃ breuiter
atq anguste designabat. id explicauit ac ꝓtulit. & ꝑsubstantia¬
les quodã mͦ partes diffinitio patefecit. Aliũ gͥ necesse ÷ eẽ intel

Expanded text:
quam si ita dixisset, in ipso, tum ex ipso. Nam si idem est ipsum quod totum ac quam si ita dixisset, in ipso, tum ex ipso. Nam si idem est ipsum quod totum ac partes, idem est dicere in ipso haerere locum, ex toto, aut ex partibus, quod in ipso haerere locum, qui est ex ipso, quod ne intelligi quidem potest, quemadmodum in ipso haerere possit, quod ipsum est, cum nihil sibi haereat, ut superius expedivi. Sed, quemadmodum paulo ante exposui, unaquaeque res cum et diffinitionem habeat et partes, si pernoscamus quae sit diffinitionis vis et quae partium, cunctus ambiguitatis nodus absolvitur. Est enim diffinitio coactae in se atque complicatae rei explicatio, velut cum dicimus hominem esse animal rationale, mortale. Nam id quod breviter nomen, atque anguste designabat, id explicavit ac protulit, et per substantiales quodammodo partes definitio patefecit. Alium igitur necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil enĩ inseipso herere potest. acꝑ hoc qđ in aliquo her& abeo in qͦ
heret diuersũ ÷ Qđ si lo cist̃ aliqui qui in hishereatit dequibus
agit᷑ : ñ÷ dubiũ quin hiloci ab his de quib agit᷑ sint diuersi Rurs
cũ dr̃ in ipso tũ extoto tũ expartib eiꝰ. tã quã p̃dediuersis loqͣtur
itaait. In ipso locoseẽ tũ extoto tũ ex partib tũ ex nota. quasi uͦ¬
p̃ aliud sit ipsũ quã totũ : aut aliud ipsũ quã om̃sundiq eiꝰ partes
idem ÷ unaquȩc res qđ eius singulȩ partes in unũ reductȩ uelut
idem ÷ homo qđ ca it .torax. uenter. acpedes cererȩq in unũ par¬
tes coniunctȩ atq copulatȩ . Quomꝰ igit᷑ tãquã dediuersis primũ
locutus ÷ cũ locos herre in his terminis dequib agit᷑ dix̃. postaut̃
uelut de eisdẽ loquit᷑ cũ in ipsolo cos tũ extoto tũ expartib eẽ
ꝓponat: Nihil enĩ differt dicere in ipso tũ extoto tũ ex partib:

Expanded text:
enim in se ipso haerere potest, ac per hoc quod in aliquo haeret ab eo in quo haeret diversum est. Quod si loci sunt aliqui qui in his haereant de quibus agitur, non est dubium quin hi loci ab his de quibus agitur sint diversi. Rursus cum dicit in ipso, tum ex toto, tum ex partibus ejus, tanquam non de diversis loquatur, ita ait, in ipso locos esse tum ex toto, tum ex partibus, tum ex nota, quasi vero aliud sit ipsum quam totum, aut aliud ipsum quam omnes undique ejus paridem est unaquaeque res quod ejus singulae partes in unum reductae; velut idem est homo quod caput, thorax, venter, ac pedes, caeteraeque in unum partes conjunctae atque copulatae. Quomodo igitur tanquam de diversis primum locutus est, cum locos haerere in his terminis de quibus agitur dixit, post autem velut de eisdem loquitur, cum in ipso locos, tum ex toto, tum ex partibus esse proponat? Nihil enim differt dicere in ipso, tum ex toto, tum ex partibus
Abbreviated transcription (Latin):
quale sit iudicauent id qđ in disputationẽ sumit᷑. Quodsi ad disserendi
ordinẽ diligentia rationis adhibet᷑: p̃ẽ dubiũ quinhoc iudiciũ ad in¬
uentionũ uarietatẽ sit accomodatũ. His tta expeditis uidendũ ÷ hȩdiui

Expanded text:
quale sit judicaverit id quod in disputationem sumitur. Quod si ad disserendi quale sit judicaverit id quod in disputationem sumitur. Quod si ad disserendi ordinem diligentia rationis adhibetur, non est dubium quin hoc judicium ad inventionum varietatem
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ : huiꝰ sub uno quidẽ mͦ trina partitio ÷ Omĩs nãq uis loicae
disciplinȩ aut diffinitꝰ auit partit᷑. aut colligit. Colligendi aut̃ fa¬
cultas triplici diuersitate tractat᷑. Aut enĩueris & necessariis argu¬
m̃ tationib: disputatio decurrit. & displina uł demonstratio nuncupat᷑.
iđ cauillatoria ꝑhibet᷑. Loicagͦ quȩ ÷ peritia disserendi. uł de diffinitione. uł
enĩ collectionis partes eẽ p̃diximꝰ atq hȩc ÷ una loicȩ ꝑartitio quã dia
lorcȩ altera diuisio ÷ ꝑ quã ducit᷑ totadiligens ratio disserendi induas
diffinitio monstrare. Nã quia loicaratio disserendi÷. p̃ potest ab inuenti¬
one eẽ separata. Cũ enĩ nemo p̃ter inuentionẽ disserere potest : disse¬
rendi ratio inuentionis ratio ÷ Rursus loicȩ qm̃ ratio diligens disseren¬
doposita iudiciũ ÷ Neq eñĩ potest quisq diligent̃ disserere : nisi

Expanded text:
rrdisciplinae aut definit aliquid, aut partitur, aut colligit. Colligendi autem facultas triplici diversitate tractatur: aut enim veris ac necessariis argumentationibus disputatio decurrit, et disciplina vel demonstratio nuncupatur; ibetur. Logica igitur quae est peritia disserendi uel de definitione uel enim collectionis partes esse praediximus. Atque haec est una logicae partitio, in qua dialelogicae altera divisio est, per quam diducitur tota diligens ratio disserendi in duasa logices definitio monstrare, nam quia logica ratio disserendi est, non potest ab inventione esse separata. Cum enim nemo praeter inventionem disserere possit, disserendi ratio inventionis est ratio. Rursus do posita judicium est. Neque enim potest quisquam diligenter disserere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ł ec÷ gͥ disciplina qua si disserendi quȩdã magiftra. quã loicen ꝑr̾ꝑatetici
ueteres appellauert̃ . hanc cicero diffiniens disserendi diligentẽ rationẽ
uocauit. & uario mͦ aplerisq tractata ÷ : uarioq &iã uocabulo nuncupata:
Vt eñ dictũ ÷ apr pateticis hȩcratio diligens dsserendi loicen uocatur:
continens in se in ueniendi iudicandiq ꝑitiã. Stoiciaut̃ eandẽ hanc
rationẽ disserendi paulo angustius tractauer̃ . Nihil enĩ deinuentione
laborantes: in solatantũ iudicatione c̃sistunt. Deq ea &iã p̃cepta multi¬
plicit̃ dantes dialecticã nuncupauer̃. Plato &iã dialecticã uocat fa¬
cultatẽ ꝗͥ id qđ unitũ ÷ possit inplura partiri. uelut solet genꝰ ꝓpͥas
differentus usq ad ultimas speties separari. atq eaquȩ multa st̃ in unũ
generũ ratione colligeret. Hanc gͥ plato dialecticã uocat. aristoteles
uͦ lo icã dicit. Quã ut dictũ ÷ cicero diffiniuit diligentẽ disserendi

Expanded text:
 igitur disciplina, quasi disserendi quaedam magistra, quam logicen Peripatetici veteres appellaverunt, hanc Cicero definiens, disserendi diligentem rationem vocavit. Haec vario modo a plerisque tractata est, varioque etiam vocabulo nuncupata. Ut enim dcontinens in se inveniendi judicandique peritiam. Stoici vero hanc eamdem rationem disserendi paulo angustius tractavere, nihil enim de inventione laborantes, in sola tantum judicatione consistunt, deque ea praecepta multipliciter dantes, dialecticam nuncupaverunt. Plato etiam dialecticam vocat fcultatem quae id quod unum est possit in plura partiri, veluti solet genus per proprias differentias usque ad ultimas species separari, atque ea quae multa sunt, in unum generum ratione colligere. Hanc igitur Plato dialecticam dicit; Aristoteles vero logicam vocat, quam ut dictum est Cicero definivit diligentem disserendi
Abbreviated transcription (Latin):
cationi subiectaẽ cũq pͥoris diuisionis partessine utroq: eẽ non
facultates ut in inueniendi materiã aiudicandi parte secernit.
udiciũ u in colligen diratione ꝓprias partes habet . Nã om̃is argu¬
intatio om̃isq sillogismꝰ ꝓpositionib struit᷑ omẽq cõpositũ duo
qua na sit suarũ partiũ c̃iunctione cõpositũ. ut in pariete si quidẽ
lapides ipsos quib: paries structus : inspicias quasi materiẽ spectes
Sinuͦ ordinẽ cõpositionẽq iuncturȩ c̃sideres : tãquã deformȩ ra¬
tione ꝑpendas. ltẽ in argum̃tationib: quas ꝓpositionib cõpagi¬
utrũ uerȩ ac necessariȩ sint. anuerisimiles an sophisticis applicent᷑.
& hȩc quasi materiȩ speculatio ÷ : altera uͦ iudicupars÷ quȩ int̃ seꝓ
positionũ iuncturas cõpositionesq ꝑpendit. Hȩc quasi formã iudi
fit ut ratio diligens disserendi. unã habeat inuenien di partẽ. al¬

Expanded text:
cationi subjecta sit, cumque prioris divisionis partes sine utroque esse non cationi subjecta sit, cumque prioris divisionis partes sine utroque esse non facultates, et inveniendi materiam a judicationis parte secernit. Judicium vero, in colligendi ratione proprias partes habet, nam omnis argumentatio, omnisque syllogismus propositionibus struitur, omnemque compositum duo quanam sit suarum partium conjunctione compositum: ut in pariete siquidem lapides ipsos quibus paries structus est inspicias, quasi materiam spectes; si vero ordinem compositionemque juncturae consideres, tanquam de formae ratione perpendas. Ita in argumentationibus quas propositionibus compagiutrum verae ac necessariae sint, an verisimiles, an sophisticis applicentur, et haec quasi materiae speculatio est. Altera vero judicii pars est quae inter se propositionum juncturas compositionesque perpendit; haec quasi formam judicut ratio diligens disserendi, unam habeat inveniendi partem, al
Abbreviated transcription (Latin):
&iã colligendi parte c̃tingit. Nã & ea quȩ deꝓbabilib: tractat ha¬
bet inueniendi suppositã materiã quauerisimilia repperit argum̃ta
& dehuiꝰ modi argum̃to iudicatio ꝑpendit. Est enĩ iudiciũ hoc
ipsũ int̃noscendi qđ p̃ necessaria inuentio ÷ seduerisi militudinẽ
tenet. Illa uero pars quȩ dene cessarus argum̃tationib aptat᷑ habet
subiectã materiã nec essariȩ inuentionis eiꝰq iudiciũ : ut cũ necessa¬
ria st̃ quȩ inuenit: necessaria qꝗ eẽ ꝑpendat. Nec ñ cauillandipars¬
p̃ excludit᷑ Nam utraq in se c̃tinet. quando quidẽ & inueniri falsa
possunt : & falsa eẽ iudicatione discerni. Quo sit ut prior loicesdi¬
uisio scđam aiã c̃tinere uideat᷑ Nã difinitio partitio atq collec¬
tio inuentionẽ c̃tinent & iudiciũ: quia neq existere p̃t̃ inuen¬
tionẽ neq agnosci p̃t̃ iudiciũ posst̃. Sed cũ om̃is inuentio iudi¬

Expanded text:
etiam colligendi parte contingit, nam et ea quae de probabilibus tractat, haetiam colligendi parte contingit, nam et ea quae de probabilibus tractat, habet et inveniendi suppositam materiam, quae verisimilia reperit argumenta, et de hujusmodi argumento judicatio perpendit. Est enim judicium hoc ipsum internoscendi, quod non necessaria inventio est, sed verisimilitudinem tenet. Illa necessariae inventionis, ejusque est judicium, ut cum necessaria sunt quae invenit, necessaria quoque esse perpendat. Nec non cavillandi pars utraque in se continet, quandoquidem et inveniri falsa possunt, et falsa esse judicatione discerni. Quo fit ut prior logices divisio secundam etiam continere videatur; nam definitio, partitio atque collectio inventionem continent et judicium, quia neque existere praeter inventionem, neque agnosci praeter judicium possunt. Sed cum omnis inventio judi
Abbreviated transcription (Latin):
t assistunt. necessaria ł ꝓlabilia ł cauillatoria faciunt argum̃ta . Eadẽ ꝗꝗ
ratio partitiones diffinitionesq cõplectit᷑. Indiscretanãq inuentionis
potestas. tũ diffinitiua. tũ diuisibilis appellari potest. cũ diffinendis.
partiendisue reb adhibet᷑. qm̃ hoc mͦ exinuentionis materia. & diffe¬
rentiarũ suprapositarũ forma cõposita st̃. Rursus i. idicationi materia
fiunt. Nã prior illa partitio loicȩ. trib partib segregata. ita partes
explicat : ut habeat inuentionẽ materiã singularũ ipsȩ uͦ iudicatio¬
ni materiẽ p̃stent. Reñĩ cũ diffinit aliquis ł reiꝓpositȩ diuisionẽ
facit : inuenit quidẽ diuisioni diffinitioniq: differentias accõmoda¬
tas. sed anrecte ł diffinat ł diuidat. iudicatione ꝑpendit. Ita prio¬
res loicȩ partes scđȩ diuisionis mẽbra c̃iungunt : ut materiã quidẽ
sui habeant inuentionẽ. iudicationi uͦ fiant ipsȩ materia. qđ in reliq̃

Expanded text:
bus assistunt, necessaria vel probabilia vel cavillatoria faciunt argumenta. Eadem quoque ratio partitiones definitionesque complectitur. Indiscreta namque inventionis potestas, cum diffinitiva, tum divisibilis appellari potest, cum definiendis partiendisve rebus adhibetur. Quae hoc modo ex inventionis materia et differentiarum supra positarum forma composita rursus judicationi materiae fiunt: nam prior illa partitio, logice tribus partibus segregata, ita partes explicat, ut habeat inventionem materiam singularum, ipsa vero judicationi materiam praestat. Etenim cum definit aliquis, vel rei propositae divisionem facit, invenit quidem divisioni definitionique differentias accommodatas, sed an recte vel diffiniat, vel dividat, judicatione perpendit. Ita priores logicae partes secundae divisionis membra conjungunt, ut materiam quidem sui habeant inventionem, judicationi vero fiant ipsae materia. Quod in reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Uendi alterã iudicandi usq nosaut̃ qm̃ inutraq sũmautilitas ÷ &utrãq
sierit otiũ ꝑseqͥ cogitamꝰ: ab ea quȩ ꝑrior ÷ ordiem᷑ dEũ philo sophia maxi¬
mis in reb: oꝑam suã studiũq c̃sumat : cũq & inriatu ralib: inspettionẽ

Expanded text:
endi, alendi, alsi erit otium, persequi cogitamus, ab ea quae prior est ordiemur. Cum philosophia maximis in rebus operam suam studiumque consumat, cumque et in naturalibus inspectione