comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leretur repugnauit ob tatitam tantummnõdo
indignationem offense senatorie digntat
Et scias quantum senatus ualeat auctori¬
tas ne tesus pro deo colleretur obtinuit
QQuid ꝙ ait optimates quos ut prima
rios in republita uiros Intelligis qui cur
nominentur cum deceteris magr̃atus si len¬
cium sit aut eos qui popu lares non sunt
bemuolenciam populi ancupantes Sed
optimi cuiusq et bonarum parciũ studiqi
ar deffensores ut Citero quãdam otõne
Demonstrat / Ideoq Cesarem ante
oppressam Rem publitam popularem
fuisse dicimus Catonem ex optimatib
quorum differentiã salustius ex plicauit.
Neq hi optimates magisꝙ populares
aut ceteri bom uiri dicuntur n consilio
adhiberi. Sed quid miꝵ se adhibeantur
optimates ubi cunctus populus Si honi¬
in crediminsus cũ senatu et Cesare iudi¬
cauit et Is quidem Romane eccłie subiatg̃.
et quis is te populus Romanus ne: At
cur non dicitur populus Romanus pociꝰ

Expanded text:
leretur, repugnavit ob tacitam tantummodo leretur, repugnavit ob tacitam tantummodo indignationem offense senatorie dignitatis, et – ut scias, quantum senatus valeat auctoritas –, ne pro deo coleretur, optinuit. Quid, quod als optimales? quos rios in re publica viros intelligimus qui cur nominentur, cum de ceteris magistratibus silentium sit? aut eos, qui populares non sunt, benivolentiam populi aucupantes, sed optimi cuiusque et bonarum partium studiosi ac defensores, ut Cicero quadam oratione demonstrat. Ideoque Cesarem ante oppressam rem publicam popularem fuisse dicimus, Catonem ex optimatibus, quorum differentiam Salustius explicavit. Neque hi optimates magis quam populares aut ceteri boni viri dicuntur in consilio adhiberi. Sed quid mirum, si adhibentur optimates, ubi cunctus populus, si homini credimus, cum senatu et Cesare iudicavit, et is quidem Romane ecclesie subiacens? Et quis iste est populus, Romanus ne? At cur non dicitur populus Romanus potius
Abbreviated transcription (Latin):
Cesare decrenisse Quid ꝙ uis interfuis¬
se sãtrapas O cantes Ostipes sic loquũ¬
tur Cesares: sit concipi solent decreta Ro¬
mana Quis unaquam sa trapas in con¬
tiliis romanorum nommari audiuit non
tenco memoria unquam legisse me ullum
non medo Romanum s ed ne n Romanoꝵ
quid̃ prounciis satrapam nominatum.
At hie imperator satrapas uotat cosqs
senati preponit cum omnes honores ctia
qui principi deferuntur tantum asenatu
Decernantur aut tuncto populs Romano.
Hinc est ꝙ in lapidib uetustis aut
tabulis ereis aut mimismatis duas lras
uidemus striptas. Se C. id est Sena¬
tusconsulto uel quatuor .d. P. Q. R
Hoc est senatus populusq̃ Romanus
Et ut Tertulianus meniuit cum Pon-¬
cius pilatus de admirandis christi actionib
ad Tiberium Cesarem non ad senatũ
scripsisset Giquidem ad senatũ scribere
De magnis rob magr̃atus censuerunt.
Senatus bant uem Indigne tulit Tiberioq
prerogatiuam ferenti ut tesue prodeo tol¬

Expanded text:
Cesare decrevisse. Quid, quod vis interfuisCesare decrevisse. Quid, quod vis interfuisse satrapes? O caudex, o stipes! Sic loquuntur Cesares? sic concipi solent decreta Romana? Quis unquam satrapes in consiliis Romanorum nominari audivit? Non teneo memoria unquam legisse me ullum non modo Romanum, sed ne in Romanorum quidem provinciis satrapem nominatum. At hie imperatoris satrapes vocat eosque senatui preponit, cum omnes honores, etiam qui principi deferuntur, tantum a senatu decernantur aut iuncto populoque Romano. Hinc est, quod in lapidibus vetustis aut tabulis ereis aut nomismatis duas litteras videmus scriptas: SC, idest senatus consulto, vel quatuor: SPQR, hoc est senatus populusque Romanus. Et, ut Tertullianus meminit, cum Pontius Pilatus de admirandis Christi actionibus ad Tiberium Cesarem, non ad senatum scripsisset – siquidem ad senatum scribere de magnis rebus magistratus consueverant –, senatus hanc rem indigne tulit Tiberioque prerogativam ferenti, ut Iesus pro deo co
Abbreviated transcription (Latin):
nec me argolica degente negabo Hot prinũ
deinde falsa subiett Ita hoc loco noster
sinon facit qui cum a uero incepisset adiert.
in co priuilegio ita inter tetera legitur. Utile
tudicamus unacum omnib satrapis nostris
et unuceso senatu optimatib etiam et cum
cuncto populo imperio rõane ectlie subia¬
centi: Ut sicut beatus petrus in terris uita¬
rius dei uidetur esse constitutus etiam et
pontifites ipsius principis apostoforum ui¬
tem printipatus potestãtem amplius ꝙ
terrene imperialis nr̃e serenitatis mansue¬
tudo hr̃e uideretur concessum a nobis
cr̃oq imperio obtineant Oscelerate atq
malefice eadꝭ quanraffere Intes timomum
reffert historia Longo tempore neminẽ
Senatoru ordinis boluisse actipere Religio¬
nem christianam et constantinum pau¬
peres sõlicitasse pretro ad baptismum et
tu ais intra primos statim dies senatum
optimates satrapes quasi iam christia¬
nos dehonestanda eccłia Romana cum

Expanded text:
nec me Argolica de gente negabo; / hoc primum. nec me Argolica de gente negabo; / hoc primum. Deinde falsa subiecit. Ita hoc loco noster Sinon facit, qui, cum a vero incepisset, adiecit: In eo privilegio ita inter cetera legitur: utile iudicavimus una cum omnibus satrapis nostris et universo senatu, optimatibus etiam et cum cuncto populo imperio Romane ecclesie subiacenti, ut, sicut beatus Petrus in terris vicarius Dei videtur esse constitutus, etiam et pontifices ipsius principis apostolorum vicem, principatus potestatem amplius, quam terrene imperialis nostre serenitatis mansuetudo habere videretur, concessam a nobis nostroque imperio optineant. O scelerate atque malefice, eadem, quam affers in testimonium, refert historia longo tempore neminem senatorii ordinis voluisse accipere religionem christianam et Constantinum pauperes sollicitasse pretio ad baptismum: et tu ais intra primos statim dies senatum, optimates, satrapes quasi iam christianos de honestanda ecclesia Romana cum
Abbreviated transcription (Latin):
mictas: qui tam maque rei tantoq lucro
aut peritulo indorunt Si quidem sublata
cartula priui legii Don ationem utiq pro¬
cedente probare non poterit Pagnam priui¬
legii appellat hommo besamue priuilegium
ne cui libeat belut presenttm insertari uoras
Donationem orbis terrarum et hor inpagnia
uis essẽ scriptum et Is to genere orationis
usum esse Constantinũ si titulus absur¬
dus est qualia cetera existimemus Constã¬
tinus imperator quarto die sui baptisinat᷑
priuilegium. Romane ectłie pontifiti tontu-¬
lit ut in tota urbe Ro. sacerdotes lta hũc
caput habeant situt Iudites Negem hoc
in ipsa si luestri historia continetur Ex
quo du bitari non potest ubinam scriptũ
significetur priui legium sed more eorum qͥ
mendatia machmantur a uero incepit ut
sequentib que falsa sunt consiliet fidem
ut si non apud uirgilium Cuncta equid
tibi rex fuceme quetumq fatelor bera inquit

Expanded text:
mittas? qui tam magne rei tantoque aut lucro mittas? qui tam magne rei tantoque aut lucro aut periculo indormit, siquidem sublata hartula privilegii donationem utique etate procedente probare non poterit. Paginam privilegii appellat homo vesanus. Privilegium ne tu – libet velut presentem insectari – vocas donationem orbis terrarum? et hoc in pagina vis esse scriptum et isto genere orationis usum esse Constantinum? Si titulus absurdus est, qualia cetera existimemus? Constantinus imperator quarto die sui baptismatis privilegium Romane ecclesie pontifici contulit, ut in toto orbe Romano sacerdotes ita hunc caput habeant, sicut iudices regem. Hoc in ipsa Silvestri historia continetur, ex quo dubitari non potest, ubinam scriptum significetur privilegium. Sed more eorum, qui mendacia machinantur, a vero incepit, ut sequentibus, que falsa sunt, conciliet fidem, ut Sinon apud Virgilium: Cuncta equidem tibi, rex, fuerint quecunque, fatebor / vera, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Duabus columpus inscripsit La teritia
untra Ienem lapidea contra aquas que
ad Iosephr usq euum ut Idem scripsit
permansit ut suum In homines beneficiũ
sempor ex taret et apud Romanos chrestianos
ad huc ac agrestes cum parue et tare
lictere essenti tamen leges duodetim tabu¬
larum in es fucrunt in cise que tapta atq̃s
incensa a Gallio urbe in columes postea
sunt reperte ADdeo duo maxmmia in reb
humanis diuturintatem temporis et forturie
uiolentiam uinicit tircun specta prouidentia
Constantinus uero orbis terrarum do¬
nationem papiro tamen et attramento si¬
gnauit cum presitum marhinator fabule
quisquis ille fuit faciat Con stantium
dicẽtem se tredere non de fore qui donanõez
hant impia aiditate Rescinderenticat
tunes Constantine et non caues ne hr
qui Nomam Sil uestro eriperent cartam
quoq surriperent. Quid ipse. siluester
sue ithil posteritati prospitit. En cui
imperium Romanuĩ adminis trandũ com¬

Expanded text:
duabus columnis inscripsit – latericia duabus columnis inscripsit – latericia contra ignem, lapidea contra aquas, que ad Iosephi evum, ut idem scribit, permansit –, ut suum in homines beneficium semper extaret. Et apud Romanos rusticanos adhuc et agrestes, cum parve et rare littere essent, tamen leges XII tabularum in es fuere incise, que in capta atque incensa a Gallis urbe incolumes postea sunt reperte. Adeo duo maxima in rebus humanis, diuturnitatem temporis et fortune violentiam, vincit circumspecta providentia. Constantinus vero orbis terrarum donationem papyro tantum et atramento signavit? cum presertim machinator fabule, quisquis ille fuit, faciat Constantinum dicentem se credere non defore, qui donationem hanc impia aviditate rescinderent. Hoc times, Constantine, et non caves, ne ii, qui Romam Silvestro eriperent, chartulam quoque surriperent? Quid, ipse Silvester sue, nihil posteritati prospicit? En cui imperium Romanum administrandum com
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ib dolis ac fallatiis scipã de fendit
ut in Immerito cum ess et apũd Darium
regem exorta contencio q̃d foret maxime
ualidum et alius aliud dueret tributa sit
palina ueritati quia tum s aterdo tibus non
cum secularib mithi res est ectlesiastita
magis ꝙ setularia sunt exempla expecten¬
da tudas Mathabeus tum dimissis Ro¬
mam legatis fedus amniticiam q a senatu
impetrasset curauit uerba federis in es In¬
tidenda reros ol mamq portanpa Cateo de
lapidcis decalogi tabulis quas deus moisi
dedit ista uero tam magnisita Constã¬
tun et tam Inaudita donatio nullis neq
in auro neq in argento neq inere
neq In marinore neq pos tremo in libris
probarr documentis potest. Sed tantum sẽ
isti credanus in tarta sine menbrana.
obal primus musites auctor ut est apud
Iosephum cum a maiorib per manus tra¬
dita esset opino res humanas semel
aqua Iteruini igi delendas doctrinam suã

Expanded text:
ab omnibus dolis ac fallaciis se ipsa defendit, ab omnibus dolis ac fallaciis se ipsa defendit, ut non immerito, cum esset apud Darium regem exorta contentio, quid foret maxime validum, et alius aliud diceret, tributa sit palma veritati. Quia cum sacerdotibus, non cum secularibus mihi res est, ecclesiastica magis quam secularia sunt exempla repetenda: Iudas Maccabeus, cum dimissis Romam legatis fedus amicitiamque a senatu impetrasset, curavit verba federis in es incidenda Ierosolimamque portanda. Taceo de lapideis decalogi tabulis, quas Deus Moysi dedit. Ista vero tam magnifica Constantini et tam inaudita donatio nullis, neque in auro neque in argento neque in ere neque in marmore neque postremo in libris, probari documentis potest, sed tantum, si isti credimus, in charta sive membrana. Iobal, primus musices auctor, – ut est apud Iosephum – cum esset a maioribus per manus tradita opinio res humanas semel aqua, iterum igni delendas, doctrinam suam
Abbreviated transcription (Latin):
Loctitari refert In hac autem tuum pti¬
uilegium non Inueminus quod si istud in
uita sil uestri non logitur quid tu Ita legi tra¬
didisti qui in tanta re Iocari es ausus et
leuium hommũ cupiditatemi Illudere Sed
tustus sum qui Illius pocius infector au/¬
datiam ꝙ istorum dementiam qui rredideꝵt
SSi quie apud ꝓretos apud hebreos apud
Barbaros diceret hoc esse memorie pro¬
ditum nonne iuberetis nominare auctore
proferri cõdicem. et locum ab Interprete fi¬
deli expom anteꝙ̃ crederetis. Nunc delm¬
ona ur̃a De Notissimo cõdice fit mentio
et uos tam credibile factum aut non In¬
quiritis aut cum scriptum non Reperiatis
tam praua escis tredulitate ut pro seripto
habeatis atq pro uero Et hoc titulo cõtenti
terras mistetis et maria quasi nullum sub¬
sit dubium eop qui bobis non tredunt tertore
Bellorum alus ꝑz mins pros equimini
Bone resu quanta uis ꝙ ta diuinitas est
ueritatis que per sese sine magno conatu

Expanded text:
lectitari refert. In hac autem tuum prilectitari refert. In hac autem tuum privilegium non invenimus. Quod si istud in vita Silvestri non legitur, quid tu ita legi tradidisti? Quid in tanta re iocari es ausus et levium hominum cupiditatem eludere? Sed stultus sum, qui illius potius insector audaciam quam istorum dementiam, qui crediderunt. Si quis apud Grecos, apud Hebreos, apud barbaros diceret hoc esse memorie proditum, nonne iuberetis nominari auctorem, proferri codicem et locum ab interprete fideli exponi, antequam crederetis? Nunc de lingua vestra, de notissimo codice fit mentio, et vos tam incredibile factum aut non inquiritis aut, cum scriptum non reperiatis, tam prona estis credulitate, ut pro scripto habeatis atque pro vero. Et hoc titulo contenti terras miscetis et maria et, quasi nullum subsit dubium, eos, qui vobis non credunt, terrore bellorum aliisque minis prosequimini. Bone Iesu, quanta vis, quanta divinitas est veritatis, que per sese sine magno conatu
Abbreviated transcription (Latin):
silencium egit la ta quodaminodo sinã contra
eos si qui hic literis mandauissent seipsum
falsarium et ut uere paleam / non triticum
obtorto tollo in iudicium trahere bolo Quid
ais falsarie unde fit ꝙ is tud priuileguitu
inter siluestri gesta non leginus tredo rarus
hir liber est difficilisq inuentum nec uulgo
habetur sed tamꝙͣ fasti olim apontifitib.
libri sibillini ad ecemuiris cus toditur lingna
greta aut siriata, aut Caldaita scriptus est.
testatur Uelasius a multis Catholitis
legi boragmensis de eo menunt Nos quoqz
mille etiam antiqua scripta exemplaria ui¬
dimus et in om̃i fere cathedrali eccłia cum adest
siluestri Natalis dies lectitantur et tamen
nemo illie legisse istud ait. quod tu affingis¬
nemo audisse nemo sominasse. An
a lia quedam fortassis historia est ex que¬
nam ista erit ego aliam nestio nec abite
aliam dici imperator Quippe de ea tu lo/¬
queris quam Gelasiris apud multas ectlias

Expanded text:
silentium egit, lata quodammodo sententia contra silentium egit, lata quodammodo sententia contra eos, si qui hec litteris mandavissent. Sed ipsum falsarium ac vere paleam, non triticum, optorto collo in iudicium trahere volo. Quid ais, falsarie? unde fit, quod istud privilegium inter Silvestri gesta non legimus? Credo, rarus hic liber est difficilisque inventu nec vulgo habetur, sed tanquam fasti olim a pontificibus aut libri Sibyllini a decemviris custoditur, lingua Greca aut Syriaca aut Chaldaica scriptus est. Testatur Gelatius a multis catholicis legi, Varaginensis de eo meminit, nos quoque mille et antique scripta exemplaria vidimus, et in omni fere cathedrali ecclesia, cum adest Silvestri natalis dies, lectitantur, et tamen nemo se illic legisse istud ait, quod tu affingisnemo audisse, nemo somniasse. An alia quedam fortassis historia est? et quenam ista erit? Ego aliam nescio nec abs te aliam dici interpretor, quippe de ea tu loqueris, quam Gelatius apud multas ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
fateor. me quoqs una cum Gela sio testem
exibeo Utrum quid uobis ista res prodes ⁊
insi ut in adducendis testib mentiri uo¬
luisse uideamini Ignoratur nomen eius
qui hoc in decretis astripsit et solus hor
dicit Ignoratur nomen eius qui seoipsit
historiam et solue is falso testis affert
Et uos bom uiri atqz prudentes hiot satis
superq esse ad tante cer testimomiũ existi¬
mastis Aet uidete quantũ Inter meũ inter¬
sit uestrumq iudiciũ Ego ne si hoc qͣdem
apud cesta Giluestri prim legium cõtine¬
retur pro uero habendum putarem cum ha¬
storia illa non hastoria sit sed poetita et
impudentissima fabula ut posterius ostẽ¬
dam. Net quisꝙ alius a liciius duntaxat
anctoritatie delot priuilegio habeat mentioe
Et racobus uoragmensi propensus in amore
cleritorum ut arthĩepus tamen ingestis
anttorum dedonatione. Constantim ut fa¬
bulosa ner digna ꝙ inter gesta sil uestri poneret

Expanded text:
fateor, me quoque una cum Gelatio testem fateor, me quoque una cum Gelatio testem exhibeo. Verum quid vobis ista res prodest, nisi ut in adducendis testibus mentiri voluisse videamini? Ignoratur nomen eius, qui hoc in decretis ascripsit: et solus hoc dicit; ignoratur nomen eius, qui scripsit historiam: et solus is et falso testis affertur. Et vos, boni viri atque prudentes, hoc satis superque esse ad tante rei testimonium existimatis? At videte, quantum inter meum intersit vestrumque iudicium: ego ne si hoc quidem apud gesta Silvestri privilegium contineretur pro vero habendum putarem, cum historia illa non historia sit, sed poetica et impudentissima fabula – ut posterius ostendam – nec quisquam alius alicuius duntaxat auctoritatis de hoc privilegio habeat mentionem. Et Iacobus Varaginensis, propensus in amorem clericorum ut archiepiscopus, tamen in gestis sanctorum de donatione Constantini ut fabulosa nec digna, que inter gesta Silvestri poneretur,
Abbreviated transcription (Latin):
anctores ostenderetro Sed ipsi dititit palea
anctorem prefert fontem hastorie ostendit ei
Uelasium papam cum multis episcopis
In testioniũ signat Exgestis inquit silue¬
stri que beatus papa Gelasius in contilio
memorat. et pro antiquo usu multas hioc
dicit eccłias Iunitari in quib legem Con¬
stantinus et cetera multo superms ubi de
libris legendis agituir omma dixerat. Actus
beati siluestri presulis licet eus qui scrip¬
sit nomen Ignoremus a multis tum aburle
roma tatholitis legi cognouimus et pro an¬
ti quo usu hoc Iuntantur ecclesie aira
hec auctoritas mirum tes timonium. Inex¬
pugnabilis probatio duo uobis hor Uela¬
sium dum de contilio septuagnta ẽp̃orum
loqui tur dixisse. Num i dem ditit pagmam
priui legn in beatissum siluostri gestis legit
Io uero tm̃ ait gesta siluestri legr et hos
Rome cuius ectłie anctoritate multe alie
sequuntur Qruod ego non nego. contedo

Expanded text:
auctores ostenderetis. ,Sed ipse', dicitis, ,Palea auctores ostenderetis. ,Sed ipse', dicitis, ,Palea auctorem profert, fontem historie ostendit et Gelatium papam cum multis episcopis in testimonium citat: Ex gestis, inquit, Silvestri, que beatus papa Gelatius in concilio memorat et pro antiquo usu multas hoc dicit ecclesias imitari, in quibus legitur Constantinus etc.. Multo superius, ubi de libris legendis et non legendis agitur, etiam dixerat: Actus beati Silvestri presulis, licet eius qui scripsit nomen ignoremus, a multis tamen ab urbe Roma catholicis legi cognovimus, et pro antiquo usu hoc imitantur ecclesie.' Mira hec auctoritas, mirum testimonium, inexpugnabilis probatio! Dono vobis hoc Gelatium, dum de concilio LXX episcoporum loquitur, id dixisse: num idem dixit paginam privilegii in beatissimi Silvestri gestis legi? Is vero tantum ait gesta Silvestri legi et hoc Rome, cuius ecclesie auctoritatem multe alie sequuntur, quod ego non nego, concedo,
Abbreviated transcription (Latin):
superius retuli. Melthiades uerba pom̃i¬
tur Nonnulli eum qui hoc capłui adiecit
auint. uocatum paleam: uel uero nomme
uel i deo ꝙ que de suo adunxit ad gratianũ
comparata Iustar palcarum tux̃ frumenta
exis tnnentur. Uteunq sit indignissimim
est tredere que ad hor adiecta sunt ea de¬
cretorum collectorem aut ignorasse aut
magniferisse habuiss eq pro uerie bñ ha-¬
bet᷑. sufficit uitinus primũ ꝙ hoc grati¬
amis non ait: ut isti mentiebantur tunmo
adeo prout ex infintis locis datur Intelligi
negat atq confutat demq ꝙ unum et
Ignotum et nullius auctoritatis at numeri
homniem afferunt Ita ctiam solidum ut ea
graciano affinxerunt que tum ceteris Ielius
dictis congruere non possent. hant ergo uos
auctorem profertis hauris unius tes timomo
intimin hauus cartulam ad tante rei con/
firmacionem contra sexcenta probationum
genera reritatis. At ego expectaueram ut
aurea sigilla marmoratos ti tusos mille

Expanded text:
superius retuli – Melchiadis verba ponunsuperius retuli – Melchiadis verba ponuntur. Nonnulli eum, qui hoc capitulum adiecit, aiunt vocatum Paleam vel vero nomine vel ideo quod, que de suo adiunxit, ad Gratianum comparata instar palearum iuxta frumenta existimentur. Utcunque sit, indignissimum est credere, que ab hoc adiecta sunt, ea decretorum collectorem aut ignorasse aut magnifecisse habuisseque pro veris. Bene habet, sufficit, vicimus: primum, quod hoc Gratianus non ait, ut isti mentiebantur, immo adeo – prout ex infinitis locis datur intelligi – negat atque confutat; deinde, quod unum et ignotum et nullius auctoritatis ae numeri hominem afferunt, ita etiam stolidum, ut ea Gratiano affinxerit, que cum ceteris illius dictis congruere non possent. Hunc ergo vos auctorem profertis? huius unius testimonio nitimini, huius chartulam ad tante rei conf irmationem contra sexcenta probationum genera recitatis? At ego expectaveram, ut aurea sigilla, marmoratos titulos, mille
Abbreviated transcription (Latin):
La teranense et predia de quibꝰ gregorus
In regesto facie sepissime mensionem̃ ubi
sunt qui nos in dubium uocare nõ simunt
Donatio Constantim non ualeat net ne
cum illa donatio fuerit et ante Gilues trum
exrerũ tantumodo priuatarum Que res
ꝙͣ ꝙͣ plana et aperta sit tamen de ipsõ
quod is ci s tolidi preferre solent pruulegro
defferendum est et ante omma non modo
ille qui Gracianus uideri uoluit: qui non¬
nulla ad opus gratiam adiecit improbitatis
arguendus est Uerumetiam isti qui opmã¬
tur pagmam priuilegn a pud graciamim cõ¬
tineri quod neq docti In quam putarunt. et
in uetus tissums quibusq edicionib decce¬
torum non Inuenitur Et si quo in loco
huius rei Gratianus memmisset non in
hoc ubi isti collocant seriem ipsam or̃onis
abrumpentes/ sed in eo ubi agit de Ludonice
pactione menunisset Preterea duo milia
locoram in decretis sunt que ab huius loci
fide dissenciant quorum unus est ubi que

Expanded text:
Lateranense et predia, de quibus Gregorius Lateranense et predia, de quibus Gregorius in registro facit sepissime mentionem. ubi sunt, qui nos in dubium vocare non sinunt, donatio Constantini valeat nec ne, cum illa donatio fuerit et ante Silvestrum et rerum tantummodo privatarum? IV Que res quanquam plana et aperta sit, tamen de ipso, quod isti stolidi proferre solent, privilegio disserendum est. Et ante omnia non modo ille, qui Gratianus videri voluit, qui nonnulla ad opus Gratiani adiecit, improbitatis arguendus est, verum etiam inscitie, qui opinantur paginam privilegii apud Gratianum contineri, quod neque docti unquam putarunt, et in vetustissimis quibusque editionibus decretorum non invenitur. Et si quo in loco huius rei Gratianus meminisset, non in hoc, ubi isti collocant seriem ipsam orationis abrumpentes, sed in eo, ubi agit de Ludovici pactione, meminisset. Preterea duo milia locorum in decretis sunt, que ab huius loci fide dissentiant, quorum unus est, ubi – que
Abbreviated transcription (Latin):
ient quorum uterq pene Constantim
temporib fuit Adde huic testumomum
etiam Roani pontifitis qui his reb geredis
non interfuit sed prefuit. non testis sed
anctor non alien negocui sed sui narrator
Ie est Nelchiades papa que proximus
fuit ante Siluq trum qui Ita at Eccliã
ad loc usq̃s ptouent ut non solum gen¬
tes sed etiam tomam principes qui tocuis
orbis monarchĩa tenebat ad fidem thristi
et fider sacramenta concurrerent: equib
uir religiosissimus Constantins primꝰ
fidem ueritatis patenter adeptue licentĩã
dedit per uiniuersum orbem suo degentib
Imperio non solum fitri e hristianos sed
etiam fabricandi eccłias et predia consti¬
tuit tribuenda Demq idem prefatus pri¬
ceps donaria Immensa contulit et fabritã
templi prime sedis beati Petri instituit
adeo ut sedem imperialem relinqueret et
beato petto siue q suctessorib profutu¬
ram tontederet. Ei nibi Melthiades a
Constantino datum ait inse palatium

Expanded text:
iecit, quorum uterque pene Constantini iecit, quorum uterque pene Constantini temporibus fuit. Adde huc testimonium etiam Romani pontificis, qui his rebus gerendis non interfuit, sed prefuit, non testis, sed auctor, non alieni negotii, sed sui narrator. Is est Melchiades papa, qui proximus fuit ante Silvestrum, qui ita ait: Ecclesia ad hoc usque pervenit, ut non solum gentes, sed etiam Romani principes, qui totius orbis monarchiam tenebant, ad fidem Christi et fidei sacramenta concurrerent. E quibus vir religiosissimus Constantinus primus fidem veritatis patenter adeptus licentiam dedit per universum orbem suo degentibus imperio non solum fieri christianos, sed etiam fabricandi ecclesias, et predia constituit tribuenda. Denique idem prefatus princeps donaria immensa contulit et fabricam templi prime sedis beati Petri instituit, adeo ut sedem imperialem relinqueret et beato Petro suisque successoribus profuturam concederet. En nihil Melchiades a Constantino datum ait, nisi palatium
Abbreviated transcription (Latin):
Quod seitaq palam est siluestoum
non possedisse hoc est Constantinĩ
non tradidisse possessionem haud du/¬
bium erit ne uio quid̃ ut dixi dedisse pos¬
sidendi. Nisi dicitis Ius quid datum
sed aliqua caus al possessionem non tra¬
ditam Ita plane dabat ꝙ mimine profu-¬
turum Intelligebat Babat qd traddere
non poterat dabat quod non prius uenire
in manus ciue tui dabatur possibile erat
Os extinctum dabat donuni ꝙ ante
quingentos annos aut nunꝙͣ ualiturũ
foret. Uerum hoc loqui aue sentire
tus anum est sed iaun tempus est non
longior fiam cause ad uersapiorum tam
onstisse atq lacerate lotale dolins Im¬
primere et uno tam Ietu igulare Dis
fere his toria que nomen his torie meret
Cons tantinũ apuero tum patre. Con/¬
tantino chris tianum refert multo eti¬
am ante pontificatum Su̾u̾estrr ut En¬
sebius eccłia stite scriptor his torie quem
Rufinue non in pos trenis doctus in latinũ
Interpretatus duo uolumĩa de tuo suo ad¬

Expanded text:
Quod si itaque palam est Silvestrum Quod si itaque palam est Silvestrum non possedisse, hoc est Constantinum non tradidisse possessionem, haud dubium erit ne ius quidem, ut dixi, dedisse possidendi, nisi dicitis ius quidem datum, sed aliqua causa possessionem non traditam. Ita plane dabat, quod minime profuturum intelligebat? dabat, quod tradere non poterat? dabat, quod non prius venire in manus eius, cui dabatur, possibile erat, quam esset extinctum? dabat donum, quod ante quingentos annos aut nunquam valiturum foret? Verum hoc loqui aut sentire insanum est. III Sed iam tempus est, ne longior fiam, cause adversariorum iam concise atque lacerate letale vulnus imprimere et uno eam iugulare ictu. Omnis fere historia, que nomen historie meretur, Constantinum a puero cum patre Constantio christianum refert multo etiam ante pontificatum Silvestri, ut Eusebius, ecclesiastice scriptor historie, quem Rufinus, non in postremis doctus, in Latinum interpretatus duo volumina de evo suo ad
Abbreviated transcription (Latin):
apud arcadium non Anastasine apud
h onorum non Iohannes apud Instimanũ
non alii apud alios sanctissimi pape apud
optimos Cesares sed semptr illorum Ro¬
mami Italiamq cum prouinens quas no¬
minaui fuisse professi sunt eoq niminisma¬
ta aurea ut de aliis immimentis sileam
templisq uobis Romane trecũferuntur nõ
gretis sedilatins Licteris inscripta Con¬
stantim tam chris tĩam et denicepo cunctoꝵ
ferme imperatorum quorum multa penes
ne funt cum hac plerumq subs triptione
lia infinita reperirentur summorum pontifi¬
cum Si unꝙͣ Rome imperassetis quate
nulla Reperiuntur neq aurea / neq arg̃ẽ¬
tea/ ntq ab aliquo uisa memorantur Et
tamen necesse erat illo tempore proprium
habere munmisma. Quis impeoiũ Rome
tenet saltem sub imagine saluatoris ant
petri probo imperitiam hominu. Non ter¬
intis si donatio Cons tantim uera est.
Cesar de legitimo imperio loquar mehil
reliqui. En qualie imperator qualio rex

Expanded text:
apud Archadium, non Anastasius apud apud Archadium, non Anastasius apud Honorium, non Ioannes apud Iustinianum, non alii apud alios, sanctissimi pape apud optimos Cesares, sed semper illorum Romam Italiamque cum provinciis, quas nominavi, fuisse professi sunt. Eoque nomismata aurea, ut de aliis monumentis sileam templisque urbis Romane, circunferuntur non Grecis, sed Latinis litteris inscripta Constantini iam christiani et deinceps cunctorum ferme imperatorum, quorum multa penes me sunt, cum hac plerunque subscriptione lia infinita reperirentur summorum pontificum, si unquam Rome imperassetis, que nulla reperiuntur, neque aurea neque argentea, neque ab aliquo visa memorantur, et tamen necesse erat illo tempore proprium habere nomisma, quisquis imperium Rome teneret, saltem sub imagine Salvatoris aut Petri. Proh imperitiam hominum! Non cernitis, si donatio Constantini vera est, Cesari – de Latino loquor – nihil relinqui? en qualis imperator, qualis rex
Abbreviated transcription (Latin):
ydolorum cultu regno potitus est ingẽtiqz
apparatu parthis intulit bellum tui expeditoi
ego quoq interfu Net de donationt Im¬
perni octidentis tatusset nec paulo post
De Romano: qui successit uiliano Ita dixisset
parem cum sapore necessariam quidem sed
ignobile fecit mutatis finib ac nonnulla
impern romam parte tradita. Quod ante
ex quo Romanum imperium conditum erat
nunquam octidit quinetiam Legiones nre
apũd Claudium propontum Chelesium
et In hispama apud Numanciam et in
humidia subugo misse sunt et inhil
tamen futurum traderetur h oc libet loco
cum felite tamen uema cur donationem.
Constantim magno ore Iattatis frequẽ¬
terq uos ultores erepti impern quib regib
principibusq in manũ et confessiontin
quamdam etiam ẜuitutis a Cesare dum
uronandus est et a nonnullis aluo princi¬
pib extorquetis: ueluti ab rege Neapolita¬
no atqz scicilie ad q̃dꝭ nunquã aliquis
ueterum Romanorum pontifitum fecit.Nõ
damasꝰ apud Theodosium non Siricuis

Expanded text:
lianus rerum potitus est ingentique apparatu Parthis intulit bellum, cui expeditioni ego quoque interfui. Nec de donatione imperii occidentis tacuisset nec paulo post de Ioviano, qui successit Iuliano, ita dixisset: Pacem cum Sapore necessariam quidem, sed ignobilem fecit mutatis finibus ac nonnulla imperii Romani parte tradita, quod ante, ex quo Romanum imperium conditum erat, nunquam accidit. Quin etiam legiones nostre apud Gaudium per Pontium Telesinum et in Hispania apud Numantiam et in Numidia sub iugo misse sunt, ut nihil tamen finium traderetur. Hoc loco libet cum Felicia tamen venia: cur donationem Constantini magno ore iactatis frequenterque vos ultores erepti imperii quibusdam regibus principibusque minamini? et confessionem quandam servitutis a Cesare, dum coronandus est, et a nonnullis aliis principibus extorquetis? – veluti ab rege Neapolitano atque Sicilie –, id quod nunquam aliquis veterum Romanorum pontificum fecit, non Damasus apud Theodosium, non Syricius
Abbreviated transcription (Latin):
Ne deffendere quidem nobrs ferro nos licet
si quidem desfendere dominũ petrus nolebat
cum auriculam abstidit huo et diuiciarum
aut comparandarum aut tuendarum causa
uti ferro nos ubes Nostr̃a potestas est
potestas clamũ dicente dominno Cibi dabo¬

Expanded text:
Ne defendere quidem nobis ferro nos licet Ne defendere quidem nobis ferro nos licet siquidem defendere Dominum Petrus volebat, cum auriculam abscidit servo: et tu divitiarum aut comparandarum aut tuendarum causa uti ferro nos iubes? Nostra potestas est potestas clavium dicente Domin
Abbreviated transcription (Latin):
petrum aquibusnam reges terre actiperent
tributum censumue a filuis an ab aliems
et cum Respondisses ab aliems ab codem
dictum ergo liberi õs sunt filni Quod si
onmes filu mer sunt Cesar ne certe sune
Igitur non est opus mͥ tua donatione qua
inhil asseniturus sum preter la borem
quem ut mimine debeo Ita mimime possum
ferre Quidꝙ netesse haberem potestatem
exertere s angiums pumre sontes. bella
gerere. Urbes diripere. regiones ferro Remq
uastare. Aliter non est quod sperem posse
me tucri qui tradidisses Et si hec fetero
acerdos pontifex christi uicarius sum ut
illum in metonantem audiam atq ditentẽ
Domus mea domus orationis uocabitur
omnib gentib et tuferisti cam speluncã
latronũ Non uem in mũdum inquit dñs¬
Ut iuditem mundum ẜ ut liberem eum
Et ego qui illi successi causa mortis ero:
cui in persona petre dictum est Conuer¬
ttre gladium tuum in locum suum. Onmes
eium qui acteperint gladium gladio peribũt

Expanded text:
Petrum a quibusnam reges terre acciperent Petrum a quibusnam reges terre acciperent tributum censum ve, a filiis an ab alienis? Et, cum hic respondisset ab alienis, ab eodem dictum: “ergo liberi sunt filii”. Quod si mei sunt, Cesar, – ut certe sunt Igitur non est opus mihi tua donatione, qua nihil assecuturus sum preter laborem, quem ut minime debeo, ita minime possum ferre. Quid, quod necesse haberem potestatem exercere sanguinis, punire sontes, bella gerere, urbes diripere, regiones ferro ignique vastare? Aliter non est, quod sperem posse me tueri que tradidisses. Et si hec fecero, sacerdos, pontifex, Christi vicarius sum? ut illum in me tonantem audiam atque dicentem: Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus et tu fecisti eam speluncam latronu“ut iudicem mundum, sed ut liberem eum.” Et ego, qui illi successi, causa mortium ero? Cui in persona Petri dictum est: “Converte gladium tuum in locum suum, omnes enim, qui acceperint gladium, gladio peribunt”.
Abbreviated transcription (Latin):
maior fieri set ur̃ minis ter. et qui uolu
crit primus inter uos esse crit ur̃ synus.
Sic etiam filius hommnis non uenit ut
minis tretur ei sed ut muis tret et det aĩa
suam in redempcionem pro multis. Iudites
olim deus ut suos Cesar / anstitiit suꝑ
srael non reges. Populumq sibi nontie
regem postulante de testatus est. nec
aliter ob duxiciam cordis illorum regem
dedit ꝙ ꝙ repudium pronusat quod in
noua lege Reuocauit Et ego regnũ accipiã
qui uix iudex esse permittor An nesci¬
tis inquit paulus quod sancti de hor
mundo iudrrabunt et si in uobis iudirabe
mundus indigi estis qui de innunis iu¬
ditetio nescitis ꝙ angelos iuditabinius ꝙͣto
magio semlaria. Secularia I gi tur tuditia
si habueritis comtemptibiles qui sigut in
ecclia eos constitute ad iuditandum At qui
Iudices de rebus comntrouersus tantummodo
Iudicabant. non ctiam tributa exigebant.
Ego exigam qui stro a domnno interrogatũ

Expanded text:
mamaerit primus inter vos esse, erit vester servus. Sicut filius hominis non venit, ut ministretur ei, sed ut ministret et det animam suam redemptionem pro multis”. Iudices olim Deus, ut scias, Cesar, constituit super Israel, non reges, populumque sibi nomen regium postulantem detestatus est, nec aliter ob duritiam cordis illorum regem dedit, quam quod repudium permiserat, quod in nova lege revocavit. Et ego regnum accipiam, qui vix iudex esse permittor? “An nescitis”, inquit Paulus, “quod sancti de hoc mundo iudicabunt? Et si in vobis iudicabitur mundus, indigni estis, qui de minimis iudicetis? Nescitis magis secularia! Secularia igitur iudicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in ecclesia, eos constituite ad iudicandum.” Atqui iudices de rebus controversis tantummodo iudicabant, non etiam tributa exigebant: ego exigam? Qui scio a Domino interrogatum
Abbreviated transcription (Latin):
regem facere uis aut potius Cesarem
deus et homo Rex et sacerdos cum se
Legem affirmaret. andi de quo regno lo¬
cutus est Regnum meum Inquit non.
est de hoc mundo Si emui de hoc mũ¬
do essẽt Regnum meuur ministri mei
utiq decertarent ⁊ Et que fuit prima
uox at frequentior clamor periclitatronis
eius Nonne h er penitenciã agite appro¬
pinquabit em̃i Regnum celorum Appro¬
pinquauit Regnum dei cui comparabit
regnum celi. Nonne cum h ec dixit
regnum seculare inbil adsẽ pertinere
declarauit: eoq non modo repnũ huioi
non quesunt sed oblatum quoq actipere
noluit Nam cum intelligeret aliq̃n
popu los destinassẽ ut cuni Rapperent
regemq facerenti in montum solitudinco
fuit qͥd nobis qui locum ipsiurs tenemus
non sblum exemplo dedie Iuntandum sed
etiam precepto Inquiens. Principes geneiũ
dommantur corum. et qui maiores sunt
potes tãtem excertent in eos Non Ita erit
intor uos sed quicunq uoluerit inter uos

Expanded text:
regem facere vis aut potius Cesarem, regem facere vis aut potius Cesarem,  Christus, deus et homo, rex et sacerdos, cum se regem affirmaret, audi de quo regno locutus est: Regnum meum, inquit, non est de hoc mundo. Si enim de hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent. Et que fuit prima vox ac frequentior clamor predicationis eius? nonne hic?: Penitentiam agite, appropinquavit enim regnum celorum, appropinquavit regnum Dei. Cui comparabitur regnum celi? nonne, cum hec dixit, regnum seculare nihil ad se pertinere declaravit? Eoque non modo regnum huiusmodi non quesivit, sed oblatum quoque accipere noluit. Nam cum intelligeret aliquando populos destinasse, ut eum raperent regemque facerent, in montium solitudines fugit. Quod nobis, qui locum ipsius tenemus, non solum exemplo dedit imitandum, sed etiam precepto, inquiens: Principes gentium dominantur eorum, et qui maiores sunt, potestatem exercent in eos. Non ita erit inter vos, sed quicunque voluerit inter vos
Abbreviated transcription (Latin):
Ignem alienum in thuribula sumpserant
Igne celes ti conflagrauerunt Et tu
Iubes nos ignem secularium diuiciarum
sa cerdotalia opera sumere. Num Sleazar
num finees num ceteri pontifites ministriq¬
aut ut tabernacule aut templi quicꝙ̃ nec
qd ad Rem diuinam ⁊ pertineret adminis łre
suo sãtiffacere uolebant Quõd si noluit
audiant exetrationem domini dicentis.
Ma ledicti qui opus domini fariunt ne¬
gligenter Que exetratio cum in omnes
tum in pontifices maxime cadit Equan¬
tium est pontifica le: munus quantum est
caput esse ecelesie quantum est prepom
pastorem tanto ouille ciuue manu uinus¬
cuiusq agmi ouis amisse sangius exigi¬
tur cui dictum est se amas me plus ꝙ
a lu ut fateris pasce ouos meas Iterum
si amas me ut fateris pasce agnos meos
Tercio si amas me ut fateris pasce oues
meas Et tu me iubeo Cesar capras
etiam pascere et porcos qui nequeunt
ab codem pastore custodiri Quid qui me

Expanded text:
ignem alienum in thuribula sumpserant, ignem alienum in thuribula sumpserant, igni celesti conflagraverunt: et tu iubes nos ignem secularium divitiarum,sacerdotalia opera sumere? Num Eleazar, num Phinees, num ceteri pontifices ministrique aut tabernaculi aut templi quicquam, nisi quod ad rem divinam pertineret, administrabsuo satisfacere volebant? Quod si nolint, audiant execrationem Domini dicentis: Maledicti, qui opus Domini faciunt negligenter. Que execratio cum in omnes tum in pontifices maxime cadit. O quantum est pontificale munus! quantum est caput esse ecclesie! quantum est preponi pastorem tanto ovili, e cuius manu uniuscuiusque agni ovisque amisse sanguis exigitur, cui dictum est: Si amas me plus quam alii, ut fateris, pasce agnos meos; iterum: si amas me, ut fateris, pasce oves meas; tertio: si amas me, ut fateris, pasce oves meas. Et tu me iubes, Cesar, capras etiam pascere et porcos, qui nequeunt ab eodem pastore custodiri? Quid, quod me
Abbreviated transcription (Latin):
fieri incidunt in tenitationem et in laqueum
diaboli et desideria multa et Inutilia et
nocuia que mergunt h ommes in interi¬
tum et perditionem. radix enim oĩu maloꝵ
runt a fide et inseruerunt se dolorib multis
Iu aute homo da her fugo Et tu me acci¬
pere inibes Cesanque uelut uenenĩ effugere
debeo Et quid propterea protua prude¬
cia Cesar confidero: Quie inter hec
diuinis Rebus fatiendis lo cue Apos toli
quibusdam indignãtibus ꝙ uidue Ipsorum
in minis terio quotidiano despiterentur
Responderunt non esse equum relinquere
ẜuicium dei et munstr̃are mensis Et tam̃e
mensi uiduarum minis trare quid aliud
est ꝙͣ exigere uectigalia/ curare erarium
stipendium mumerare militib et nille
alnis huiusmodi curis implitari Nemo
militans deo implitat se negoriis setulari¬
bus inquit paulus Nunquid aaron
cum ceteris leuititi generis aliud ꝙ̃ domini
tabernaculum procurabat cuius filn quia

Expanded text:
fieri, incidunt in tentationem, et in laqueum fieri, incidunt in tentationem, et in laqueum diaboli, et in desideria multa, et inutilia et nociva, quae mergunt hominem in interitum et perditionem: Radix enim omnium malorum runt a fide et inseruerunt se doloribus multis. Tu autem, homo Dei, hecfuge. Et tu me accipere iubes, Cesar, que velut venenum effugere debeo? Et quis preterea – pro tua prudentia, Cesar, consideres– quis inter hec divinis rebus faciendis locus? Apostoli quibusdam indignantibus, quod vidue ipsorum in ministerio quotidiano despicerentur, responderunt non esse equum relinquere se verbum Dei et ministrare mensis: et tamen mensis viduarum ministrare quanto aliud est quam exigere vectigalia, curare erarium, stipendium numerare militibus et mille aliis huiusmodi curis implicari. Nemo militans Deo implicat se negotiis secularibus, inquit Paulus. Nunquid Aaron cum ceteris Levitici generis aliud quam domini tabernaculum procurabat? cuius filii, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt partem cum fratrib non fuere sortiti
qui domini noce Iubeor nec decrastio esse
sollicitus et cui dictum est ab illo Nolite
thesaurizare super terram, nolite possi-¬
dere aurum neq argentum neq pectumã
in zome urĩs Et difficilius est diuitem
intrare Regnum celorum ꝙͣ camclum per
foramen atus transire Edeoq pauperes
sibi minis tros elegit et qui omma Reli-¬
querunt ut eum sequerentur. et pauper
ipse fuit exemplum. usq adco diuiciaꝵ
petumarumq trattatio Innotentie Inimica
est non mõdo possessio illarum atqz
dominatus Unis fudas qui loculos habebat
et pertabat que mittebantur preuaricatus
est et amore pecume cui assueutrat magrm
dommnu deumi et reprehendit et prodidit Itaq
uercor Lesar ne me ex petro fatias Iudam
Audi etiam quid paulus ditat Nithil
Intulius In hunc modum haud dubiũ
ꝙ net aufferre quid possumus habentes
autem alimenta et quib tegamur his
untenti simus Nam qui uolunt diuites

Expanded text:
sunt, partem cum fratribus non fuere sortiti:sunt, partem cum fratribus non fuere sortiti:qui Domini voce iubeor nec de crastino esse sollicitus, et cui dictum est ab illo: Nolite thesaurizare super terram, nolite possidere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis vestris, et: Difficilius est divitem introire in regnum celorum quam camelum per foramen acus transire. Ideoque pauperes sibi ministros elegit et qui omnia reliquerunt, ut eum sequerentur, et paupertatis ipse fuit exemplum. Usque adeo divitiarum pecuniarumque tractatio innocentie inimica est, non modo possessio illarum atque dominatus: unus Iudas, qui loculos habebat et portabat que mittebantur, prevaricatus est et amore pecunie, cui assueverat, magistrum, dominum, Deum et reprehendit et prodidit. Itaque vereor, Cesar, ne me ex Petro facias Iudam. Audi etiam, quid Paulus dicat: Nihil intulimus in hunc mundum, haud dubium quod nec auferre quid possumus. Habentes autem alimenta et quibus tegamur, his contenti simus. Nam qu
Abbreviated transcription (Latin):
date. Ego ne tantum flagicium admitta
Cesar ut dei precepta/ non exequar ut glo¬
riam meam polluam elus est ut
Inquit Paulus michi mori ꝙͣ at glian
meam quis euatuet. gloria mea es ⁊ apũd
deum honorificare minis terium nr̃m ut
idem inquit. Uobis dito gentib Quamdiu
ego quid sum gencium aplus glorificabo
ministerium meum Ego Cesãr alusq̃noq
sum et exemplum et causa non delinquẽdi
chris tianꝰ homois a cerdos dei pontifex
Romanus uicariꝰ christi Iam uero In¬
nocencia sacerdotum quomodo Iucolumis
erit inter opes inter magr̃atꝰ Inter admini/¬
strationem secularum / negotioꝵ Ideo ut
terrems renunciaumꝰ ut ead uberiora as¬
sequamur: et priuata a bierim Iut aliena
possideamus et publica. Nostre erunt
urbes nr̃a tributa nr̃a uectigalia. Et
cur clericos si hoc fecerimus nos uocari
licebit pars nr̃a sine sors / que grece diti-¬
tur cleros domnus est non ut terrena
sed celestis Leuite qui ndem cleriti

Expanded text:
date. Ego ne tantum flagitium admittam, date. Ego ne tantum flagitium admittam, Cesar, ut Dei precepta non exequar, ut gloriam meam polluam? Melius est, ut inquit Paulus, mihi mori quam ut gloriam meam quis evacuet. Gloria nostra est apud Deum honorificare ministerium nostrum, ut idem inquit: Vobis dico gentibus, quandiu ego quidem sum gentium apostolus, glorificabo ministerium meum. Ego, Cesar, aliis quoque sim et exemplum et causa delinquendi? christianus homo, sacerdos Dei, pontifex Romanus, vicarius Christi. Iam vero innocentia sacerdotum quomodo incolumis erit inter opes, inter magistratus, inter administrationem secularium negotiorum? Ideo ne terrenis renuntiavimus, ut eadem uberiora assequamur? et privata abiecimus, ut aliena possideamus et publica? Nostre erunt urbes, nostra tributa, nostra vectigalia? Et cur clericos, si hoc fecerimus, nos vocari licebit? Pars nostra sive sors, que grece dicitur κλῆρος dominus est, non terrena, sed celestis. Levite, qui iidem clerici
Abbreviated transcription (Latin):
ominum qui mihi successuri sunt polluerẽt
at pror sus euerterent uiamq his qui ad
ugnitionem ueritatis uenituri sunt Iinter-¬
cluderent. An uero heliscus Na amen siro
a lepra curato mercedem accipere uoluuit
ego quoq te curato accipiam Ille munera
Respint ego Regna michi dari sinam: Ille
pers õnam prophete maculare noluit ego
personam christi quam in me gero matu/¬
lare potero Cur autem ille accipiendis mu-¬
neribus per sonam prophete maculare pu-¬
tauit Nempe uideri poterat uendere sarra
fenerare domum der. Indigere presidus ho/¬
minũ eleuare atq Iͥmminuere benefitii
dignitatem. Maluit ergo sibi principes
ac reges beneficiarios fatere ꝙ ipse bene¬
ficiapius illorum esse: Iunmo nec mutua
quid̃ beneficiencia uti Beatus est enim
multo ut inquit dommus dare ꝙ actipere.
Gadem michi atq adeo maior est cauia
cui etiam adomo precipitur dĩcẽte infirmos
uirate. mortuos suscitate. Le prosõs imũ¬
date. demones entite gratis actepistis gratis

Expanded text:
uri sunt, polluerent ac prorsus everterent viamque iis, qui ad cognitionem veritatis venturi sunt, intercluderent. An vero Heliseus Naaman Syro a lepra curato mercedem accipere noluit: ego te curato accipiam? Ille munera respuit: ego regna mihi dari sinam? Ille personam prophete maculare noluit: ego personam Christi, quam in me gero, maculare potero? Cur autem ille accipiendis muneribus personam prophete maculari putavit? Nempe quod videri poterat vendere sacra, fenerare donum Dei, indigere presidiis hominum, elevare atque imminuere beneficii dignitatem. Maluit ergo sibi principes ac reges beneficiarios facere quam ipse beneficiarius illorum esse, immo ne mutua quidem beneficentia uti. Beatius est enim multo, ut inquit Dominus, dare quam accipere. Eadem mihi atque adeo maior est causa, cui etiam a Domino precipitur dicente: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, demones eiicte; gratis accepistis, gratis
Abbreviated transcription (Latin):
ego In hac prima nr̃a dr̃one nolo exhor¬
tari principes at populos ut papumr e fre¬
natu cursu uolitantẽ inhibeant: eumq intra
suos fines consistere compellant : sed tan¬
tum admoneãt. qui forsitan tam edoctus
uecitatem suasponte ab alienae domo in suã
et ab insans fluctib seiusq tempes tatib
in portum se Recipiet. sui Recuset tunt ad al¬
teram oroez multo truculentiorẽ actingemur
utinam aliquando uideam net eium mihi qͥtꝙͣ
es⁊ longuns ꝙ̃ hor uidere et presitin meo
onsilio effectum ut papa tantum uitarius
hristi sit et non etiam Cesaris net ampliꝰ
horrenda uox qudiatur partes ectłie/ partes
contra ertłiam ectłia contra perusmos pugnat
Contra bonomenses nõ contra ⁊ hristiange pu¬
gnat octłia sed papa Illa puguat contra
spiritalia nequicie in celestib tunt papa.
e⁊ dicetur et erit pater sanctus pater ommũ
pater ectłie: nec bella inter thristianos exti¬

Expanded text:
ego in hac prima nostra oratione nolo exhorego in hac prima nostra oratione nolo exhortari principes ac populos, ut papam effrenato cursu volitantem inhibeant eumque intra suos fines consistere compellant, sed tantum admoneant, qui forsitan iam edoctus veritatem sua sponte ab aliena domo in suam et ab insanis fructibus sevisque tempestatibus in portum se recipiet. Sin recuset, tunc ad alteram orationem multo truculentiorem accingemur. Utinam, utinam aliquando videam nec enim mihi quicquam est longius quam hoc videre, et presertim meo consilio effectum, ut papa tantum vicarius Christi sit et non etiam Cesaris, nec amplius horrenda vox audiatur: partes ecclesie, partes contra ecclesiam, ecclesia contra Perusinos pugnat, contra Bononienses. Non contra christianos pugnat ecclesia, sed papa, illa pugnat «contra spiritualia nequitie in celestibus». Tunc papa et dicetur et erit pater sanctus, pater omnium, pater ecclesie, nec bella inter christianos exci