comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat᷑ non erat ille lum̃.
scd̃m qd̃ dixit qͥa erat lumẽ
uerũ. Quomͦ discerniis hoc
uerũ: Quod illuminat inqͥt
omnẽ hominẽ uenientem in
hunc mundũ. Si omnẽ homi¬
nem: gͦ & ioħm. Sed ut non
uideamur nos collig̃e ex u̾b̃
qd̃ non ẽ dictum quãuis con¬
sequent̃ intelligendũ: ipse
ioħs dicat. Nos om̃s de pleni¬
tudine eiꝰ accepimꝰ. Erat ergo
lum̃ uerũ. Ioħs lumen illu¬
minatũ : xp̃c lum̃ illuminãs.
Nam ut nou̾is quia lum̃ erat
testimoniũ. Perhibuit ipse
testimoniũ dño suo: testimo¬
nũ ueritatis de dño suo. quod
habebat deꝰ dño suo. Acceꝑat
eñ a dño suo. ut dic̾ẽt de dño .s.
ut aũt ille diceret de seruosuo:
ñ acceꝑat a seruo suo. Et in se

Expanded text:
ligatur, Non erat ille lumen; secundum quod dixit, quia Erat lumen verum. Quomodo discernis hoc verum? Quod illuminat, inquit, omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem, ergo et Joannem. Sed ut non videamur nos colligere ex verbis quod non est dictum, quamvis consequenter intelligendum, ipse Joannes dicat: Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Erat ergo lumen verum. Joannes lumen illuminatum, Christus lumen illuminans. Nam ut noveris quia lumen erat testimonium. Perhibuit ipse testimonium Domino suo, testimonium veritatis de Domino suo, quod habebat a Domino suo. Acceperat enim a Domino suo, ut diceret de Domino suo: ut autem ille diceret de servo suo, non acceperat a servo suo: et in se
Abbreviated transcription (Latin):
deo. cui nom̃ ioħs erat: Hic
uenit in testimoniũ: ut testi¬
moniũ ꝑhib̾et de lumine.
Non erat ille lum̃. Qs: Ioħ̃s
baptista Quis hoc dicit. Ioħs
eugłista. Non erat ille lum̃.
sed ut testimoniũ ꝑhiberet
de lumine. Tu dicis. nõ erat
ille lum̃ : de quo dicit ipsum
lum̃. ille erat lucerna ardẽs
x lucens: Sed noui inqͥt qͣle
lum̃ dicã. Nou in cuius lummi¬
nis cõparatione: nõ ẽ lucerna
lum̃. Audi qͥd sequit᷑. Erat lum̃

Expanded text:
: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine; non erat ille lumen. Quis? Joannes Baptista. Quis hoc dicit? Joannes Evangelista: Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Tu dicis, Non erat ille lumen: de quo dicit ipsum lumen, Ille erat lucerna ardens et lucens. Sed novi, inquit, quale lumen dicam; novi in cujus luminis comparatione non est lucerna lumen. Audi quid seq
Abbreviated transcription (Latin):
tri. ñ menti: Erige gͦ ratio¬
nalem aspectũ: utere ocłis
ut homo. Intende cęlũ ⁊ t̾rã:
ornam̃ta cęli: fecunditatẽ
t̾rȩ : uolatus auiũ : natatuᷤ
pisciũ : uim seminũ: ordinẽ
tẽpoꝵ. Intende facta: e que¬
re factorẽ. Aspice quȩ uides:
ꝙ quere quẽ non uides. sre¬
de in eum quẽ ñ uides. ꝓpt̾
ista quȩ uides. Apłm audi

Expanded text:
tri, non menti? Erige ergo ratiotri, non menti? Erige ergo rationalem aspectum, utere oculis ut homo, intende coelum et terram, ornamenta coeli, fecunditatem terrae, volatus avium, natatus piscium, vim seminum, ordinem temporum: intende facta, et quaere factorem; aspice quae vides, et quaere quem non vides. Crede in eum quem non vides, propter is
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. sꝑandaꝵ substantia¬
tur. Si ñ uidentur: quomͦ
conuincunt᷑. quia sunt: Uñ
enĩ sunt ista quȩ uides : nͥ
ex illo qd̃ non uides: Utiq
uides aliqͥd. ut credas aliqͥd.
& ex eo qd̃ uides credas qd̃
ñ uides : ne sis ingͣtus ei qͥ
te fecit uid̾e unde possis cre¬
dere: qd̃ nondũ potes uid̾e.
Dedit tibi ds ocłos in corꝑe:
rationẽ in corde. Excita ra¬
cionẽ cordis÷ erig̾e in int̾i¬
orem habitatorẽ ocłoꝵ tuoꝵ
ciat creaturã dĩ. Est enĩ aliqͥs
intus. qͥ ꝑ ocłos uicdeat. Naor
qͣndo alicunde inmie cogitaᷤᷤ.
auerso int̾ius habitatore: qͦ
sunt ante ocłos tuos ñ uides.
Fenestre enĩ frustra patent:
qͣndo qui ꝑ eas attendit ab¬
sens ẽ. Non gͦ ocłi uident. s
qͥdam ꝑ ocłos uidet. Prige il¬
lum: excita illũ. Non enim
denegatus ẽ tibi. Rationale
animal te d̃s fecit. Preposu¬
it te pecorib: ad imaginem
suã te formauit. Sic in eo
uti ocłis debes ut pecus. tan¬
tum ut uideas qͥd addaᷤᷤ uen¬

Expanded text:
tum est, sperantium substantiatur . Si non videntur, quomodo convincuntur quia sunt? Unde enim sunt ista quae vides, nisi ex illo quod non vides? Utique vides aliquid, ut credas aliquid, et ex eo quod vides, credas quod non vides. Ne sis ingratus ei qui te fecit videre, unde possis credere quod nondum potes videre. Dedit tibi Deus oculos in corpore, rationem in corde; excita rationem cordis, erige interiorem habitatorem interiorum ciat creaturam Dei. Est enim aliquis intus qui per oculos videat. Nam quando aliquando in me cogitas averso interius habitatore, quae sunt ante oculos tuos non vides. Fenestrae enim frustra patent, quando qui per eas attendit absens est. Non ergo oculi vident, sed quidam per oculos videt: erige illum, excita illum. Non enim denegatum est tibi: rationale animal te Deus fecit, praeposuit te pecoribus, ad imaginem suam te formavit. Siccine uti illis debes, ut pecus; tantum ut videas quid addas ven
Abbreviated transcription (Latin):
possis cred̃e qd̃ non uides. Par¬
uane signa paruane indicia
sunt creatoris. in ipsa creat᷑a:
uenit etiã. fecit miracula.
Non pot̾as uidere dm̃: pot̾as
hominẽ. Ds̃ factus ẽ homo.
ut in uno tibi eẽt. ⁊ qd̃ uid̃es
x qd̃ crederes. In pͥncipio erat
u̾bum & u̾bum erat apud dõ.
ꝙ d̃s erat u̾bum audis: nõdũ
uides. Ecce uenit. ecce nascit᷑.

Expanded text:
d non vides. Parvane signa, parvane indicia sunt Creatoris ipsa creatura? Venit etiam, fecit miracula. Non poteras videre Deum, poteras hominem: Deus factus est homo, ut in uno tibi esset et quod videres, et quod crederes. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Audis, et nondum vides. Ecce venit, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝓperando uiciosi: qͥ tanqͣo
ĩnaturi conceptus añ ortũ
querunt ab ortũ: qui nobis
dicunt. Quid me iubes cred̃e
qd̃ non uideo: Uideã aliqͥd
ut credã. lubes credẽ dum
non uideã: Ergo uide uolo:
x uidendo crede nõ audien¬
do. Dicat ꝓpħa. Nisi credide¬
ritis. ñ intelligetis. Ascendẽ
uis.⁊ gradus obliuisceris :
Utiq ꝑu̾se homo. si iã tibi
possem ostend̾e quod uid̾es:
non ortarer ut credẽs. Est¬

Expanded text:
perando vitiosi, qui tanquam immaturi conceptus ante ortum quaerunt abortum; qui nobis dicunt, Quid me jubes credere quod non video? Videam aliquid, ut credam. Jubes credere, dum non videam: ego videre volo, et videndo credere, non audiendo. Dicat propheta: Nisi credideritis, non intelligetis. Ascendere vis, et gradus oblivisceris. Utique perverse. O homo, si jam tibi possem ostendere quod videres, non hortarer ut crederes
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hoc ds p̾ceꝑat: nsi ut
eo modo significaret᷑ semen
inde nasceret᷑ nomen haberet
defuncti. De functus est xp̃e.
acceꝑunt coniugẽ eius apłi.
ȩccłiam. Quos de illa genue¬
runt. ñ paulianos. aut petͥ¬
anos: s xͥanos nominauer̃t.
Loquant᷑ gͦ hȩc duo. ambe
passiones⁊ illũ oportet cresc̾e
me aũt minui. Ille creuit in
ligno: hic ẽ diminutꝰ in ferro.
Locute sunt ꝙ passiones hoc
misteriũ. loquant᷑ & dies.
geat᷑ honor dĩ: ut honor ho¬
minis inueniat᷑. in honore di.

Expanded text:
enim hoc Deus praeceperat, nisi ut eo modo significaretur semen  ut qui inde nasceretur, nomen haberet defuncti. Defunctus est Christus, acceperunt conjugem ejus Apostoli Ecclesiam. Quos de illa genuerunt, non Paulianos, aut Petrianos, sed Christianos nominaverunt. Loquantur ergo haec duo ambae passiones: Illum oportet crescere, me autem minui. Ille crevit in ligno, hic est diminutus in ferro. Locutae sunt et passiones hoc mysterium, loquantur et dies. geatur honor Dei; ut honor hominis inveniatur in honore Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ exaltabo te: In t̾ra
erat. x eũ in cęlo posuisti:
Et homo exaltat dm̃: Quid ẽ
exaltabo te: Altũ te confite¬
bor. Confiteat᷑ se gͦ homo ho¬
minẽ: decrescat priꝰ. ut c̃scat.
Dicat ioħs decrescendo ad hu¬
militatẽ. non se ẽẽ dignũ qui
soluat corrigiã calciamenti:
& intelligat se participando
illuminatũ fieri. Hoc eñ ioħs

Expanded text:
Quid est, Exaltabo te? In terra Quid est, Exaltabo te? In terra erat, et eum in coelo posuisti? Et homo exaltat Deum? Quid est, Exaltabo te? Altum te confitebor. Confiteatur ergo se homo hominem; decrescat prius, ut crescat. Dicat Joannes decrescendo ad humilitatem, non se esse dignum, qui solvat corrigiam calceamenti, et intelligat se participando illuminatum fieri. 7. Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. Ioħ̃s enim ꝑsonã susti¬
nebat hominis: & loquebat᷑
ex typo generis humani: ad
xeramꝰ aũt fr̃s: humilis ds
uenit ad suꝑbũ hominẽ. Ag¬
noscat homo se hominẽ: ap¬
pareat ds homini. Etenm si
ideo uenit xp̃c ut humiliaret᷑
homo.⁊ ex humilitate cresce¬
ret homo: oportebat ut gła
iam cessaret hominis. ⁊ com¬
mendaret᷑ gła dei: ut spes
hominis eẽt in gła dei. nõ in
homini. Quid enĩ habes quod
non accepisti: Si aũt accepisti.
qͥd głaris quasi nõ acceꝑis:
Hunc typum humilitatis hu¬
mane ioħs ostendens: quia
qͣntum ꝓficiebat opimo et
cepit a minimo ⁊ iam tenet
hominis. ut agnoscat hõo hu¬
militatẽ suã: imꝑtiat ds di¬
uinitatẽ suã.Etenim gła dei
fr̃s: gła nr̃a est. Quantũ dul¬
cius głificatur ds̃: tantũ nob̃
ꝓdest Non enĩ alcior erit d̃s.
quia honoramꝰ illum. humili¬
emꝰ nos.⁊ exaltamꝰ illũ. Scͥp¬
tũ est enĩ. Exaltabo te dñe.

Expanded text:
factus est. Joannes enim personam sustifactus est. Joannes enim personam sustinebat hominis, et loquebatur ex typo generis humani, ad xeramus autem, fratres, humilis Deus venit ad superbum hominem. Agnoscat homo se hominem, appareat Deus homini. Etenim si ideo venit Christus, ut humiliaretur homo, et ex humilitate cresceret homo; oportebat ut gloria jam cessaret hominis, et commendaretur gloria Dei: ut spes hominis esset in gloria Dei, non in homini, Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Hunc typum humilitatis humanae Joannes ostendens, quia quantum proficiebat opinio et coepit a minimo, et jam tenet , non gloria hominis, ut agnoscat homo humilitatem suam, impertiat Deus divinitatem suam. Etenim gloria Deiria nostra est. Quantum dulcius glorificatur Deus, tantum nobis prodest. Non enim altior erit Deus, quia honoramus illum: humiliemus nos, et exaltamus illum. Scriptum est enim, Exaltabo te, Domine .
Abbreviated transcription (Latin):
collatus ẽ ioħs qͥa confessus est
xp̃m. sed monebat tẽꝑantiaor.
monebat iusticiã: dicebat ꝯiõ
tibi licet hab̾e uxorẽ fr̃is tui.
Lex enĩ quȩ hoc uisserat: de
illis iusserat qͥ morerent᷑ sine
lib̃is: ut acciꝑent fr̃es uxores
fr̃m suoꝵ.⁊ resuscitarent sem̃
fr̃ib suis. Ubi ista causa ñ erat:
nichil nisi libido erat. Hanc li¬
bidinẽ ioħs arguebat: castus
incestũ: qͥa ⁊ illud qd̃ figurabat
tale ẽ. Illũ oportet cresc̾e. me
aũt minui. In diuinitate si in¬
telligimꝰ quia creuit xp̃c: ab¬
surdi sumꝰ. & nimis erramuᷤ.
Crescit enĩ aliquid ut ꝓficiat᷑
Ds̃ quo crescat ñ habet Si eñ
habet qͦ crescat: minor erat añ¬
quã cresceret. Redeamꝰ ad for¬
mã carnis. Ipsa cũ ioħe c̃uit.
ñ illo minuto creuit. Referamꝰ
ergo fortassis ad głam. ⁊ intelli¬
gamꝰ. illũ oportet cresc̾e me
aũt minui. scd̃m hoc dictum:
qd̃ post me uenit & ante me

Expanded text:
collatus est Joannes, quia confessus est collatus est Joannes, quia confessus est Christum. Sed monebat temperantiam, monebat justitiam: dicebat, Non tibi licet habere uxorem fratris tui . Lex enim quae hoc jusserat, de illis jusserat qui morerentur sine liberis, ut acciperent fratres uxores fratrum suorum, et resuscitarent semen fratribus suis. Ubi ista causa non erat, nihil nisi libido erat. Hanc libidinem Joannes arguebat, castus incestum: quia et illud quod figurabat, tale est, Illum oportet crescere, me t homo. In divinitate si intelligamus quia crevit Christus, absurdi sumus, et nimis erramus. Crescit enim aliquid, ut proficiat. Deus quo crescat non habet: si enim habet quo crescat, minor erat antequam cresceret. Redeamus ad formam carnis. Ipsa cum Joanne crevit, non illo minuto crevit. Referamus ergo fortassis ad gloriam; et intelligamus, Illum oportet crescere, me autem minui, secundum hoc dictum, quod post me venit, et ante me
Abbreviated transcription (Latin):
mi: qu pͥus fui blasphemus
ꝙ ꝑsecutor & iniuriosus. Ecce
tenebre. Accendat᷑ lucerna.
Sed miscdĩam consecutus sũ.
Et ut noueris de ipsis dictumr:
neq accendunt lucernã ⁊ po¬
nunt eã submodio. sed super
candelabrũ: ut luceat om̃ib
qui in domo sunt: statĩ sequit᷑.
Sic luceat lum̃ ur̃m corã ho¬
minibꝰ. ut uideant oꝑa bona
ur̃a.Sed in humilitate: quia
modo aũt dm̃ crescere : Et
głificent patrẽ ur̃m qui in
cȩlis ẽ. Głificatur pat̾. głifi¬
cat᷑ filius : qͥa pat̾ głificat
filiũ. & filiꝰ głificat patrem.
Agnoscat se gͦ homo humilem.
Agnoscat excelsũ dm̃. ꝓpter se
humiliatũ: ut homo qͥ humi¬
liatus erat in confessione pecca
ritate. homo humilis in infir¬
mitate. Ds̃ humilis ꝓpt̾ homi¬
nẽ: homo humł ꝓpt̾ hominẽ.
homo humilis ut ñ obsit sibi.
Agnoscamꝰ gͦ hȩc duo: & ĩ ipsa
differentia passionũ. Legimꝰ
ipsa ueritate. Neq enĩ ideo de¬

Expanded text:
mi, Qui prius fui blasphemus, mi, Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus. Ecce tenebrae, accendatur lucerna: Sed misericordiam consecutus sum . Et ut noveris de ipsis dictum, Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt; statim sequitur, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra: sed in humilitate, quia modo autem Deum crescere? Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Glorificatur Pater, glorificatur Filius: quia Pater glorificat Filium, et Filius glorificat Patrem. Agnoscat se ergo homo humilem, agnoscat excelsum Deum propter se humiliatum, ut homo, qui humiliatus erat in confessione peccatritate, homo humilis in infirmitate; Deus humilis propter hominem, homo humilis propter hominem. homo Agnoscamus ergo haec duo et in ipsa differentia passionum. Legimus ipsa veritate. Neque enim ideo de
Abbreviated transcription (Latin):
prudente intellig̾etur ⁊ dicit
se amicũ ꝓpt̾ amorẽ. deicit
se ad uestigia ꝓpt̾ timorẽ. Et
parũ est qd̾ se ad uestigia de¬
ponit : nec dignũ se dic̃ sol¬
uere corrigiã calciamenti.
Humilis ꝓfecto si dignũ sol¬
uere. sed quia nec dignũ se
dicit soluere: dignus qͥ exal¬
taret᷑ ab humilitate. Dicat
etiã aꝑcius. dicat distinctiꝰ.
qͥd est post me uenzt : añ me
factus ẽ. Dreit enĩ ⁊ causam.
Qͥa pͥor me erat. Qm̃ in pͥn¬
cipio erat u̾bum. Et cum in
forma di ẽẽt. non rapinã ar¬
bitratus ẽ eẽ equalis dõ. Illũ
oportet cresc̾e: me aũt minui.
Oportebat ut cresceret qͥ pos¬
terior uenit: & minueretur
qͥ anterior uenit. Si creuit qͥ
posterior uenit: añ ipsũ fac¬
tus ẽ crescendo. Illum inqͥt
oportet cresc̾e: me aũt iiiinui.
hoc est añ me factus ẽ. Et
In natiuitate humana creue¬
runt ambo annis accedentibꝰ.
statura carnis: & ꝑuenerunt
ad certũ modũ sicut homines.

Expanded text:
prudente intelligeretur; dicit prudente intelligeretur; dicit se amicum propter amorem, dejicit se ad vestigia propter timorem. Et parum est quod se ad vestigia deponit; nec dignum se dicit solvere corrigiam calceamenti. Humilis profecto, si dignum solvere; sed quia nec dignum se dicit solvere, dignus qui exaltaretur ab humilitate. Dicat etiam apertius, dicat distinctius, quid est, Post me venit, ante me factus est. Dixit enim et causam, quia prior me erat. Quoniam, In principio erat Verbum; et, Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Illum oportet crescere, me autem minui . Oportebat ut cresceret qui posterior venit, et minueretur qui anterior venit. Si crevit qui posterior venit, ante ipsum factus est crescendo. Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Hoc est, ante me factus est. Et in nativitate humana; creverunt ambo annis accedentibus, statura carnis, et pervenerunt ad certum modum sicut homines.
Abbreviated transcription (Latin):
honore ioħm. Sed uide utrũ
merito. Int̾roga ipsum ioħm.
Ille qͥ post te uenit. qͣre añ
te factus ẽ. qui te sequebat᷑.
qͣre tibi p̾latus est : Sequit᷑.
Quia pͥor me erat: Hoc est
in pͥncipio erat u̾bũ. Ergo
m̾ito ante me factus est:
qͥa pͥor me erat. Prior ioħe.
prior abraham: pͥor qͣm adã.
prior quã celũ & t̾ra: prior
quã angłi. sedes. dñationes.
pͥncipatus & potestates.Ꝙre
prior: Quia omiã ꝑ ipsum
facta sunt. Agnoscat seruus
humilitatẽ suã. ostendat
dñs maiestatẽ suã. Dicat idẽ
ioħs. Non sum dignꝰ corrigiã
calciam̃ti eiꝰ soluere. Multũ
se humiliaret. si dic̾et dignꝰ
sum. Quid enĩ si dicẽt dignũ:
Numqͥd sedere in iudicio ad
dext̃am patris: numqͥd ueni¬
re ad uidicandos uiuos ⁊ mor¬
tuos : Qd si diceret dignum.
soluere corrigiã calciam̃ti
Magna humilitas: si hoc est
dignus amicus sponsi. Dic¬
turus enĩ erat amicũ se eẽ
sponsi. Et ne in illa amicitia
equalitas forte ab aliqͦ un¬

Expanded text:
ia. Sed vide utrum merito. Interroga ipsum Joannem: Ille qui post te venit, quare ante te factus est? Qui te sequebatur, quare tibi praelatus est? Sequitur, Quia prior me erat. Hoc est, In principio erat Verbum. Ergo merito ante me factus est, quia prior me erat. Prior Joanne, prior Abraham, prior quam Adam, prior quam coelum et terra, prior quam Angeli, Sedes, Dominationes, Principatus et Potestates. Quare prior? Quia omnia per ipsum facta sunt. Agnoscat servus humilitatem suam: ostendat Dominus majestatem suam. Dicat idem Joannes, Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere. Multum se humiliaret, si diceret, Dignus sum. Quid enim si diceet dignum? numquid sedere in judicio ad dexteram Patris? numquid venire ad judicandos vivos et mortuos? Quid si diceret dignum solvere corrigiam calceamenti? Magna humilitas, si hoc est dignus amicus sponsi. Dicturus enim erat amicum se esse sponsi: et ne in illa amicitia aequalitas forte ab aliquo im
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ in hunc mundũ:
sequere u̾ba eugłii. Uos estis
lum̃ mundi. Non potest ciui¬
tas abscondi. suꝑ montem
constituta. Sed de ciuitate
dixit: ñ de lumine. Sequere
adhuc. Neq accendunt lu¬
cernã.⁊ ponunt eam sub
modio. Tale lum̃ estis: qͣle
ioħ̃s. Lucerna illuminata.
Tanquã cuius uox uel qͦꝵ
uox p̾cesserat. Tu illumina¬
bis lucernã meã dñe: ds
meus illumina tenebraᷤᷤ meaᷤͤ.
Quas tenebras in apłis:
ẜuimꝰ & nos aliqͣndo in obscu¬

Expanded text:
unc mundum; sequere verba Evangelii: Vos estis lumen mundi. Non potest civitas abscondi supra montem constituta. Sed de civitate dixit, non de lumine? Sequere adhuc: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio. Tale lumen estis, quale Joannes: lucerna illuminata. Tanquam cujus vox, vel quorum vox praecesserat, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas . Quas tenebras in Apostolis? Fuimus et nos aliquando, etc
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa gͦ ueritas ꝑhibeat testi¬
moniũ : audiamꝰ quia lumẽ
est ioħs. Iudeis dicit᷑. de ioħe.
Ille erat lucerna ardens & lu¬
cens. Et utiq lucerna lum̃ ẽ.
Non sicut dies: s tam̃ lumẽ
est. Ergo lucerna accendit᷑.
ut luceat. Et ioħs illuminatꝰ
est. ut loqueret᷑. Si gͦ iohes
illuminatus ẽ ut loqueret᷑:
agnoscat se lucerna: ne suꝑ¬
bie uento extinguat᷑. S forte
lum̃ discipuli: q lucerna ioħs.
Dñs enĩ de ioħe ait. Ille erat
lucerna ardens ⁊ lucens. De
discipulis aũt̃: uos estiᷤᷤ lum̃
mundi. Discipulos suos p̾tu¬
lit ioħi : Numqͥd & fideles illi
qͦs alloquit᷑ paulus p̃ponendi
sunt ioħi. quib ait fuistis
enĩ aliquando tenebre. nunc
x. lux fideles. ex peccatorib
iustificati: ex infidelib fideles
facti. Tam̃ lucerna ñ sunt di¬
cti discipuli. Attende forte di¬
cti: & ñ alio loco. s ibi. t ostẽ¬
deret quẽadmodũ eos dix̾it
lum̃ : quia ñ lumen ueruo.

Expanded text:
beat testimonium, audiamus quia lumen est Joannes. Judaeis dicitur de Joanne, Ille erat lucerna ardens et lucens . Et utique lucerna lumen est, non sicut dies, sed tamen lumen est. Ergo lucerna accenditur ut luceat, et Joannes illuminatus est ut loqueretur. Si ergo Joannes illuminatus est ut loqueretur, agnoscat se lucerna, ne superbiae vento exstinguatur. Sed forte lumen discipuli, et lucerna Joannes? Dominus enim de Joanne ait, Ille erat lucerna ardens, et lucens: de discipulis autem, Vos estis lumen mundi. Discipulos suos praetulit Joanni? Numquid et fideles illi quos alloquitur Paulus, praeponendi sunt Joanni, quibus ait, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc et lux fideles ex peccatoribus justificati, ex infidelibus fideles facti: tamen lucerna non sunt dicti discipuli. Attende, forte dicti, et non alio loco, sed ibi: ut ostenderet quemadmodum eos dixerit lumen; quia non lumen ver
Abbreviated transcription (Latin):
ioħi. qͥa ait ñ erat ille lumẽ.
cum apłis dictũ sit a deo uos
estis lum̃ mundi. Pretulerũt
se apłi ioħi: Non faciunt. ne
mendacẽ ipsum dñm iudi¬
cent. qͥ dixit: in natis mulie¬
rum nemo exsurrexit maior
ioħe baptista. Non utiq ma¬
ior statura corporis. sed gr̃a
participate sapientiȩ. gr̃a
participate salutis. Qd sibi gͦ
uult. ñ erat ille lum̃ : s ut
testimoniũ ꝑhib̃et de lumine:

Expanded text:
it, Non erat ille lumen; cum Apostolis dictum sit a Domino, Vos estis lumen mundi? Praetulerunt se Apostoli Joanni? Non faciunt, ne mendacem ipsum Dominum judicent, qui dixit, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Non utique major statura corporis, sed gratia participatae sapientiae, gratia participatae salutis. Quid sibi ergo vult, Non erat ille lumen, sed ut te
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa hoc u̾bũ erat apud dm̃. qd̵
uerbũ fecerat ds̃. Nunc uͦ au¬
dis. in pͥncipio erat u̾bũ. Quid
queris anteriora. factus extre¬
mior: Extremior enĩ tu in erro¬
re tuo factus es. De ino loqͤris:
& ad ima respicis. Uellem si de
imo loqueris. ut sursũ cor ten¬
deres: & clamares de ꝓfundo
ad dñm. Rũꝑet nbes caligi¬
nis carnis tuȩ : aꝑiret ocłos
humilitati lux quȩ uenit in
humilitate : uides in pͥncipio
erat u̾bũ.⁊ uerbũ erat apud
dm̃: ꝙ ds erat u̾bum: hoc erat
in pͥncipio apud dm̃. Dicat
& paulus. Qui cũ in forma dĩ
eẽt.Quid de humana natiuita¬
te dicit ioħs : Et u̾bum caro
factũ ẽ. Dicat ꝙ paulus. Semet¬
ipsũ exmaniuit. formã serui
accipiens. Quid gͦ dicebas de
uerb ioħis baptiste : Eadem mͥ
nunc ea repete: ea loquere: ñe¬
Qd ait ioħs baptista: Post
me uenit. Agnosco natiuitatẽ.
Ille de sterili. ille de uirgine.
Sterilitas conu̾sa ẽ infecundi¬
tatẽ: uirginitas mansit post

Expanded text:
a hoc Verbum erat apud Deum, quod Verbum fecerat Deus. Nunc vero audis, In principio erat Verbum. Quid quaeris anteriora factus extremior? Extremior enim tu in errore tuo factus es: de imo loqueris, et ad ima respicis. Vellem, si de imo loquereris, ut sursum cor tenderes, et clamares de profundo ad Dominum: rumperet nubes caliginis carnis tuae, aperiret oculos humilitati lux quae venit in humilitate; videres, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Dicat et Paulus, Qui cum in forma Dei esset. Quid de humana nativitate dicit Joannes? Et Verbum caro factum est . Dicat et Paulus, Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Quid ergo dicebas de verbis Joannis Baptistae? Eadem mihi nunc ea repete, nunc ea loquere. Quid ait Joannes Baptista? Post me venit. Agnosco nativitatem. Ille de sterili, ille de virgine. Sterilitas conversa est in fecunditatem: virginitas mansit post
Abbreviated transcription (Latin):
uiuã. omniũ peccoꝵ ⁊ besti¬
arũ: & factũ est sic. Num qͥd
ds de aue una fecit ceteras
aues : Numqͥd de uno pisce
om̃s pisces ⁊ De uno equo om̃s
eqͦs. de una destia õs bestias :
Numqͥd non multa simł t̾ra
ꝓduxit.⁊ multiplicib fetib
multa cõpleuit ÷ uentũ ẽ ad
hominẽ faciendũ.⁊ factus est

Expanded text:
ivam omnium pecorum et bestiarum, et factum est sic. Numquid Deus de ave una fecit caeteras aves? numquid de uno pisce omnes pisces? de uno equo omnes equos? de una bestia omnes bestias? Numquid non multa simul terra produxit, et multiplicibus fetibus multa complevit? Ventum est ad hominem faciendum, et factus est
Abbreviated transcription (Latin):
illo eẽt uitis hũana natura:
cuius ⁊ nos homines palmites eẽ pos¬
simus. Qͥd gͦ ẽ ego sum uitis uera:
Nunqͥd ut adderet uera. hoc ad eã
uitẽ retulit: unde ista similitudo
angularis. ⁊ cet̾a huius modi: que
magis ipsa s̃ u̾a. ex qͥbꝰ ducuntur is¬
te similitudines nõ ꝑꝓpͥetates. Sed
cũ dicit ego sũ uitis u̾a: ab illa se uti¬
q discernit: cui dr̃. Quomͦ conu̾sa
es in amaritudinẽ uitis aliene: Nã
qͦ pacto ẽ uitis u̾a: que expectata
ẽ ut fac̾et uuas. fecit aũt sꝑmas:

Expanded text:
itis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera? Numquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus ducuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera, ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem, vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut
Abbreviated transcription (Latin):
op
ueniret. inde discessit. Exc̃uit
non migrauit. Hoc cõmenda¬
uit continuo post resurrecti¬
onẽ suã.fecit cũ illis qͣdra¬
ginta dies. Ascensurus ĩ cȩlũ.
sam rursus eccłiam cõmen

Expanded text:
os veniret, inde discessit: excrevit, non migravit. Hoc commendavit continuo post resurrectionem suam. Fecit cum illis quadraginta dies: ascensurus in coelum ipsam rursus Ecclesiam commen
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝓpicius hoc ipse pater ꝑ
petrum nobis reuelasset ęce¬
lo: Hec illi confessio dedit.
ut ante claues regni cȩlestiᷤᷤ
acciꝑet. quam cęli ianuas
introiret. S ne qua uos fr̃s
de cͥeditis petro clauibꝰ regni.
more nrãrum clauium co¬
gitatio t̾rena ꝑmoueat. Ela¬
uis enim cęli lingua ẽ petͥ.
quia singłoꝵ merita censen¬
do apłs. unicuiq regnum cȩ¬
li. aut claudit aut aꝑit. Nõ
est gͦ clauis ista mortalis.
artificis aptata manu. sed da
ta xp̃o potestas est iudicandi.
Deniq ait eis. Quoꝵ remise¬
ritis peccata remissa erunt :¬
⁊ quoꝵ detinueritis detenta
erunt. Hic ẽ petrus. quẽ xp̃i
ẽẽ confidentissimum subiec¬
ta uestigiis eiꝰ maria ꝓbaue¬
runt. Nam a dño suo nouos
sibi dari influctibꝰ gressus ut
fidelis poposcit: ⁊ ut dilectꝰ
emeruit. Qui ob hoc solũ tre¬
pidasse uisus ẽ. ut fragilitas
humana cognosceret. qͣnta eẽt
int̾ dñm seruumq distantia:

Expanded text:
nisi propitius hoc ipse Pater per nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Haec illi confessio dedit, ut ante claves regni coelestis acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio promoveat, claves coeli lingua est Petri; quia singulorum merita censenda apostolus unicuique regnum coeli aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data est a Christo potestas judicandi. Denique ait ei: Quorum remiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distanti
Abbreviated transcription (Latin):
uiui. Id est tu dñe de carne
uirginis factus es xp̃s: qui
uiuii dei es filius sempiter¬
nus. Tu dñe hominibus natꝰ
es homo: qui coequali ma¬
iestate ds es. apud dm̃. Tu es
ad passionem ueniens impas¬
sibilis ꝑmanes apud patrem.
Quis uniquam intantum hoc
incomp̾hensȩ deitatis archa-¬
num humani sensus attolle¬
re potuisset obtutum: nisi ab
ore petri salutaris huius fidei
ueritas radiasset: Quis m̾i¬
toꝵ eiꝰ głam. quamuis magno
equiꝑare possit eloquio.
a quo nobis adorande diuii¬
tatis fides ⁊ cepit et ꝑmanet:
Quid tanto głosius uiro. qͥ
fidem secreti inscrutabilis lo¬
quendo edidit: iuuendo do¬
cuit: paciendo firmauit. Ut
autem confessionis huius
quanta eẽt magnitudo sal¬
uator ostenderet: ait ei. Beatuᷤ
es symon bariona. qͥa non caro
& sanguis reuelauit tibi: sed
pat̾ meus qͥ in cęlis est: & tibi
dabo cͥaues regni celoꝵ. Quis
ergo xp̃m ꝑ carnẽ & in carne
natum oĩpotentis patris
ẽẽ filium sentire potuisset:

Expanded text:
I; id est: tu Domine de carne virginis factus es Christus, qui Dei vivi es Filius sempiternus: tu Domine ab hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum: tu esad passionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; Et: Tibi dabo claves regni coelorum . Quis ergo Christum per carnem et in carne natum, omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Erat eis et mori lucrũ:
quia tali morte uitam sibi.
mercabantur eternam. Erat
eis mori lucrum: quoꝵ cor¬
ruptioni incorruptio succedebat:
⁊ dãna pͥsẽtiũ temporum lucra
ꝓpetua sequebantur. S iam
ut ariditas lingue nr̃e in ge¬
miq tenuitas patitur: immo
ut misericors d̾s annuit ꝓlo¬
quamur. Hic itaq ille est pe¬
trus. qui confitendo xp̃m¬

Expanded text:
bant. Erat eis et mori lucrum, qui tali morte vitam sibi mercabantur aeternam. Erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sed jamut ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuerit proloquamur. Hic itaque ille est Petrus, qui confitendo
Abbreviated transcription (Latin):
Loriosissimos xͥane fidei prin¬
est fidei. debita religione ue¬
neramur. Apłi namq latino ser-¬
mone dicuntur missi. Quigͦ
honorant missos. manife stũ
est honorare mittentem: qm̃
dignitas que defertur ministriᷤ:
illi sine dubio euius ministri
sunt exhibetur: ut ait ipse sal¬
uator ad discipulos suos. Qui
uos audit: me au dit. Et qui
uos recipit: me recipit. Nere
beata apłoꝵ merita. in quibus
se xꝰ ⁊ recipi p̾dicat. et audi¬
ri. Beati nichilominus et illi.
quoꝵ deuocio delata apłis. re¬
currit in xp̃m. Tenentes itaq
fr̃s. tante huius ꝓmissionis
fidem de suppliciis patrum
mus : qm̃ qui de martirum
morte letantur. martires nõ
dubitant cum xp̃o regnare
post mortem. Nos uͦ eccłaꝵ oĩ¬
petrum dico et paulum: piis¬
simis studiis honoremus. quibꝰ
xp̃i p̾stante gr̃ã factus est ho¬
die de morte natalis: quibꝰ
finis uite uiuendi iicium
rilucrum. Erat utiq eis xꝰ uiu̾e¬

Expanded text:
loriosissimos Christianae fidei prinest fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos manifestum est honorare eos mittentem; quoniam dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur; ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit, me audit, et qui vos recipit, me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat, et audiri. Beati nihilominus et illi, quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem de suppliciis patrum mus; quoniam, qui de martyrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero EcclesiarPetrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium ri lucrum. Erat utique eis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
quor lim̃i. letus quidẽ hodierno
die ꝓ tanta festiuitate: s aliquan¬
tum tristis quia non uideo tan¬
tum ppłm congregatum. quan¬
tus congregari debuit. in natali
taretur. Si autẽ neminem latet.
que est ista tanta pigricia: Non
amatis petrum et paulum: Ego
in uobis illis loquor: qui hic non
s. Nam uobis ago grãs: quia uł
uos uenistis. Et potest aĩa cuius
quam xͥani non amare petrum.
⁊ paulum: Si adhuc frigidus est.
legat ⁊ amet. Si adhuc non amat.
sagittam uerbi in cor accipiat.
De ipsis apłis dictum est. Sagit¬
tȩ tuȩ acutȩ. potentissime. Quibꝰ
sagittis. factũ est quod sequitur
Populi suͥ te cadent. Dona sunt
talia uulnera. Uulnus amoris salu¬
bre ẽ. Sponsa xͥ cantat in cantico
canticoꝵ. Uulnerata caritate ego

Expanded text:
quor, charissimi, laetus quidem hodierno quor, charissimi, laetus quidem hodierno die propter tantam festivitatem, sed aliquantulum tristis, quia non video tantum populum congregatum, quantus congregari debuit in Natali ptaretur: si autem neminem latet, quae est ista tanta pigritia? Non amatis Petrum et Paulum? Ego in vobis illis loquor qui hic non sunt. Nam vobis ago gratias, quia vel vos venistis. Et potest animus cujusque christiani non amare Petrum et Paulum? Si adhuc frigidus est, legat et amet: si adhuc non amat, sagittam verbi in cor accipiat. De ipsis enim Apostolis dictum est, Sagittae tuae acutae, potentissimae. Quibus sagittis factum est quod sequitur, Populi sub te cadent . Bona sunt talia vulnera. Vulnus amoris salubre est. Sponsa Christi cantat in Cantico canticorum, Vulnerata charitate ego
Abbreviated transcription (Latin):
ebuimus quidem eodem.
cȩlebrare. Si enim cęlebramus
frequentissime natalicia agnoꝵ :
quanto magis debenus arietũ:
De fidelibus enim quos lucrati s̃
apłi p̾dicatione sua scriptum est.
afferte dño filios arietum. ꝑ an¬
gustias passionũ. ꝑ uiam spinis
plenam. ꝑ tribulationes ꝑsecutio¬
num. ut transirent pꝰea fideles:
coluerunt eum qui dixit. ego sũ
primus ⁊ ego nouissimus. ad uũ
diem passionis sibi occurrerunt:
primus ⁊ nouissimus. Paulum¬
scimus stephani fuisse ꝑ secutorẽ:
petrum respiciamus dñi negato¬
rem. Petrus negationem dñi la¬
crimis lauit: paulus ꝑsecutionẽ
stephani cecitate expiauit.Fleuit
petrus ante flagellum: paulus
passus ẽ ⁊ flagellum. Doni ambo.
scĩ deuotissimi. Litt̾e eoꝵ ppłis re¬
eitantur. E quibus ppłis. quantiᷤᷤ
ppłis. psalmum attendite. In omuẽ
t̾ram exiit sonus eoꝵ: ⁊ infines
orbis t̾rȩ uerba eoꝵ. Et nos ꝓba¬
mus. Et ad nos ista u̾ba uenerũt.¬
litatis insania conu̾terunt. hec lo

Expanded text:
ebuimus quidem tantorum celebrare. Si enim celebramus frequentissime natalitia agnorum, quanto magis debemus arietum? De fidelibus enim, quos lucrati sunt Apostoli praedicatione sua, scriptum est, Afferte Domino filios arietum . Per angustias passionum, per viam spinis plenam, per tribulationes persecutionum, ut transeant postea fideles, coluerunt eum qui dixit, Ego sum primus, et ego sum novissimus ; ad unum diem passionis sibi occurrerunt primus et novissimus. Petrudiximus Stephani fuisse persecutorem, Petrum respiciamus Domini negatorem. Petrus negationem Domini lacrymis lavit: Paulus persecutionem Stephani caecitate expiavit. Flevit Petrus ante flagellum, Paulus passus est et flagellum. Boni ambo, sancti, devotissimi: Litterae ipsiorcitantur. Et quibus populis? et quantis populis? Psalmum attendite: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Et nos probamus, et ad nos ista verba venerunt,litatis insani
Abbreviated transcription (Latin):
ocł̾s. Oculus non uidit nec auris
audiuit. nec in cor hõĩs ascender̃.
que p̾parauit d̾s diligentibus se.
Ubi sunt scĩ isti putamus: Ibi.
ubi bñ est. Queris ampliꝰ: Non
nosti locum: cogita meritum. ubi¬
cũq sint: cum deo sũt. Iustoꝵ enĩ¬
aĩe in manu dei sunt: ⁊ non tan¬
get illos tormentum malicie. S¬
ad locum sine tormento. ꝑ tormẽ¬
ta transierunt: ad locum latitudi¬
nis ꝑ angustias ꝑuenerunt. Non
gͦ timeat laboriosam uitam. qui
desiderat talem patriam. Tempꝰ¬
ait apłs meȩ̨ resolutionis instat.
Bonum certamen certaui: cursũ
consũmaui: fidem seruaui. Suꝑ ẽ¬
mͥ corona iusticiȩ. Alerito festinas:
merito immolandum te ẽẽ letaris.
Suꝑ ẽ enĩ tibi corona iusticie.
Adhuc imminet a maritudo pas¬
sionis: s transit eam passuri co¬
gitatio. Ergo fidem seruasti ex
mĩa dei: non ex fortitudine tua.
De cetero gͦ suꝑ ẽ tibi corona iu¬
sticie. quam reddet tibi dñs in
illa die iustus iudex. Meritis enĩ

Expanded text:
ec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Ubi sunt sancti isti, putamus? Ibi ubi bene est. Quid quaeris amplius? Non nosti locum, sed cogita meritum. Ubicumque sunt, cum Deo sunt. Justorum animae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum . Sad locum sine tormento per tormenta transierunt: ad locum latitudinis per angustias pervenerunt. Non ergo timeat laboriosam viam, qui talem desiderat patriam. Tempus, inquit, resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi:  corona justitiae. Merito festinas, merito te immolandum esse laetaris: superest enim tibi corona justitiae. Adhuc imminet amaritudo passionis, sed transit eam passuri cogitatio, misericordia Dei, non ex fortitudine tua. De caetero ergo superest tibi corona justitiae, quam reddet tibi Dominus in illa die justus judex. Meritis enim
Abbreviated transcription (Latin):
no rerũ tẽꝑaliũ deo gr̃as agentes.
hec oĩa ⁊ his similia ꝓ desid̾io regni
celestis.⁊ ꝓpter spẽ et̾ne remunera¬
tionis. ardentissimo amore indesinẽ¬
ter atq libenter ĩfistunt. Et sic ĩ ca¬
ritate dei. ac ꝓximoꝵ amore ꝑseue¬
rantes: deo soli gaudẽt uitã finire.¬
lucis ⁊ exiguis cellaꝵ tuguriis mu¬
niti: modico cõtenti pabulo demo¬
rabantur: bestiis sociati. Multi
auibꝰ subministrati: ciboꝵ sꝑnente ᷤᷤ
delicias. Luixus scłi calcantes: laudẽ
tẽ ꝑalẽ nõ amantes. Uisus hominũ
fugientes: angłoꝵ assueti loquelis
Plurimis quoq uirtutum. effulsere

Expanded text:
entes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac proximorum amore perseverantes, Deo soli vitam finireuncis et exiguis cellarum tuguriis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum effulsere
Abbreviated transcription (Latin):
luxꝰ. ⁊ lenocinia mortał naturȩ de¬
cłnare. Carnis pudiciciã cũ uͥgina¬
tatis honore. intra cordis hospicia ob¬
sełiare: eamq õĩum uirtutum re¬
ginã. fructũ salutis ꝑpetuȩ. sociam
eẽ angełoꝵ. suis affirmabat ex ẽpliᷤ:
ita ut innum̾bił utriusq sexus mł¬
titudo: eiꝰ sequatur uestigia: ⁊ relic¬
tis nuptiaꝵ copulatioibꝰ. spretaq
liberoꝵ ꝓpagine. spõso qͥ in cȩlis ẽ
ꝑhenni m̃te. actu. habitu. ⁊ gestu.¬
sese applicare maluer̃t. Orationibꝰ¬
instantes: i eumiis adherentes. Ui¬
gilias sacras ad amantes: elemosinaᷤᷤ
sectantes. Pauꝑes recreantes: nudoᷤᷤ
uestientes: infirmos insitantes. In
tribulatioẽ gaudẽtes: in uerbis cõ¬

Expanded text:
li, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtutum reginam, et fructum salutis perpetuae: sociam suis affirmabat exemplis, ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habitu et gestu, applicare se maluerunt; orationibinstantes, jejuniis adhaerentes, vigilias sacras adamantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudicandum scłm. eos suꝑ sedes
duodecim sessuros: ⁊ secũ iudicatu¬
ros orbẽ t̾re pͥdixit. Talibꝰ ut credi¬
mus patronis: hec dies subiecta de¬
claratur. His subiectũ ẽ triumpha¬
le martirũ nom̃: qui ꝑ diu̾sa tormẽ¬

Expanded text:
dum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratur. His subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormen
Abbreviated transcription (Latin):
tes. angustiati. afflicti. quibꝰ dignus
Et beatus gregorius pp̃ in expositiõe
cuiusdã eũgłii. de istiusmodi bella¬
toribꝰ memoriã faciendo: ecce in qͥt
electi dei carnem domãt. sp̃m robo¬
rãt.⁊ demonibus imꝑant: uirtutibꝰ
choruscant. Presentiã despiciũt :

Expanded text:
dignus Et beatus papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eos. ⁊ inuenit illos dignos se. Tanqͣ
aurũ infornace ꝓbauit illos: ⁊ quasi
holocausti hostiã accepit illos. Nunc gͦ
umus. Eis nimirũ hunc diem tãto
credimus scĩficatũ: qͣnto in semeti¬
psis ut scĩficarẽtur labora ꝑ torm̃ta
non cessauerũt. Xp̃i uͦ sacerdotibꝰ
atq doctoribus. siue cõfessoribus:
huius festiuitatẽ diei non ignotã
eẽ credimus. Qͥ corda fidelium sp̃a-¬
liter. quasi imbribꝰ irrigauere ce-¬
lestibꝰ: ut feliciter ꝓferre in mar¬
cescibilẽ bonoꝵ oꝑum possent fruc¬
tum. Qͥ talenta sibi credita non so
dicerũt.: nõ sibi met tantum modo.¬

Expanded text:
eos, et invenit illos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc evimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare per tormenta non cessavere; Christi vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non soldicere, non sibimet tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
poris ⁊ sanguinis misteria celebrãteᷤ:
⁊ in sui cordis penetralibus hostiam
metipsos sine macula. absq amix¬
tione praui oꝑis offerre non destiter.
Et licet ꝑsecutoꝵ non sensissent gla¬
dium: tam̃ ꝑ uite meritũ deo digni:
mr̃io nõ pͥuantur: qr mr̃ium non
sola sangͥnis effusione. sed abstinentia
pccõꝵ.⁊ exercitatioẽ p̾ceptoꝵ dei

Expanded text:
poris et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam metipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nõdũ editꝰ. xp̃m mũdo uenturum
ꝓpħauit: ⁊ ad redẽptionẽ aĩaꝵ ad
inferos descendẽtẽ. głosa p̾cucurrit
passione. Huic athlete dei electo. ꝯ¬
cordat duodemis apłoꝵ numerus.
Quos pͥmos miraculoꝵ uirtutibus.
ad cõponendũ noue fidei fundam̃¬
tum. erigendũq ad huc tenere sta
nem t̾ram sonus eoꝵ p̾dicationis
exiret:⁊ infines orbis t̾re eoꝵ ꝓce¬

Expanded text:
nondum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae stanem terram sonus eorum praedicationis exiret, et in fines orbis terrae e
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis gĩa replentur: ut in eis dñs
sedeat: ⁊ ꝑ eos sua uidicia decernat.
Alii uͦ tanto ꝑfectiore scientia pleni
s: quanto claritatẽ dei uieniꝰ cõtẽpla¬
ntur. Alia uero ita deo cõiuncta s̃ an¬
geloꝵ agmina. ut ĩ t̾ hec ⁊ dm̃. nulli
alii p̃s int̾sint. Qͥ tantomagis ardẽt
amore: qͥnto subtiliꝰ claritatẽ diuini¬
tatis eiꝰ apiciũt. Talibꝰ ut diximus apͥ¬
mordio incipientis uitȩ beatoꝵ ẜũũ
distĩctionibꝰ. suꝑna cęloꝵ regna. adeo
cõditore in ꝑpetuũ mirabilit᷑ colloca¬

Expanded text:
nitatis gratia replentur, ut in eis Dominus nitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter colloca
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ scła scb̃oꝵ am̃: qͥ suꝑna celoꝵ regna
p̃itibꝰ angłicis ad laudẽ ⁊ głam.atq
honorẽ sui nominis ac maiestatis. in ꝑ¬
petuum miro ordine collocauit. De
qͥbꝰ loqui plura ꝑtiinescimus: quia
soli deo scire ẽ. quomͦ uel quẽadmo¬
dum eoꝵ nob̾ inuisibilis ⁊ absq ul¬
la cõtagione seu diminutione. in sui
sola puritate consistat natura. S
dei iudicia ac ministeria cõplenda :
testante sacro eloquio cognouimus.
Quoꝵ principatus atq potestates.
subtilit᷑ hac mirabilit̾. dei om̃ipo¬
tentis nutu distinguntur. Alii ex
illis ad nos in mũdũ missi. futura
p̃dicẽdo p̾ueniũt. Alii ad hoc s̃ cõsti¬
tuti. ut ꝑ eos signa ⁊ miracula. fre¬
q̃ntiꝰ fiãt. Alii subiectis angłoꝵ p̃ni¬
bus p̾sũt: eisq ad explenda diuina
minist̾ia. disponendo pͥncipantur.
Alii mira potentia cet̾is p̾minent:
ꝓ eo qd̃ eis ad obediendũ. alia angłoꝵ
agmina subiecta sĩt. Alii tanta diui¬

Expanded text:
 superna coelorum regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ plebs uniu̾sa in capite halendaꝵ
nouẽbrium. sicut ĩ die natalis dñi.
ad eccłam ĩ honore oĩum scõꝵ coi¬
secratã cõueniret. Ibiq missarum
sollẽnitate ap̾sule sedis apłice cele¬

Expanded text:
 plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum sol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculo subm̃si. Alii uiui decoriati:
alii iunculis mancipati. Aliis lingͥs
priuati: alii lapidibꝰ obruti. Aii fri¬
gore affucti: alii fame cruciati. Ali
uͦ truncatis manibꝰ siue cet̾is cesis m̃¬
facti: ꝯtumelias in ppłis. nudi ꝓpter
nom̃ dei portãtes. Hn s̃ triumpha

Expanded text:
subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis memtumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt triumph
Abbreviated transcription (Latin):
continet sacram̃tum. Uere susci¬
piendũ cunctis ⁊ mirabilem pis¬
catorẽ: qui dum maris ꝓfunda ri¬
matur: ad altissimum maiestatis
et̾nȩ ꝑuenit arcbanum. Hii itaq
sunt ȩccłaꝵ columne. petrus et
pauluis. quos ⁊ uita scĩssima uen̾a¬
bilem ꝑduxit ad mortẽ: ⁊ głosus
occasiis fecit ẽẽ ꝑpetuos: quos ñ
solũ honoramus ut martires : s
⁊ ut magistros patresq martirũ
ueneramur: qui eccłam dei ⁊ cȩ¬
lestis p̾dicationibꝰ doctrina. ⁊ pii
sangumnis doctrina effusione

Expanded text:
continet sacramentum, vere suscicontinet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione