comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ictaestrestat carum quacaste & humani singenus
fiuntu erius quam nascunt sed prius anaoris uccurrit
quarullimus penuria pindiui soposserra saferis
depugnante cumhiis homine cirea caducorfructus
circapendentes uero & cumalitib: intanta deliciarũ
pradia uenis sec larissimo utequidem arbi trorexẽ¬
plo .L. crassiatq: .en. domitia heno barbi Craes¬
susorator fuit In primis Nominis romani domusei
magnifica sedaliquanto piestantior in eode palati¬
oq: catuliquicimbroscum .c. mario fuditmulto ue¬
ro pulcherrima consensuomnium adccte ea incol¬
lem minali .c. a quiliequitis nomaniclcrioris
illadiam quam iuris ciuilis scientia cuntam̃ obt&¬
taerxs̃ sosuaest Nobibs simarum gentiũ ambocras¬
susest atq domitius censuraem postconsulatus
simul gessere anno condita curbis. dclxii
Frequentem iurgis ꝓpterdissimilitudinem morũtũ
eñ domitus uteraet uehemens Natura praeter¬
ea accensus odio quod exemulatione. Audił simuest
grauiter INcre puie tanticensorem habitar&is

Expanded text:
ingeniis fiunt verius quam nascuntur. sed prius mirari succurrit, quae retulimus paenuria pro indiviso possessa feris, depugnante cum his homine circa caducos fructus, circa pendentes vero et cum alitibus, in tanta deliciarum pretia venisse, clarissimo, ut equidem arbitror, exemplo L. Crassi atque Cn. Domiti Ahenobarbi. 2 Crassus orator fuit in primis nominis Romani. domus ei magnifica, sed aliquanto praestantior in eodem Palatio Q. Catuli, qui Cimbros cum C. Mario fudit, multo vero pulcherrima consensu omnium aetate ea in colle Viminali C. Aquili, equitis Romani clarioris illa etiam quam iuris civilis scientia, cum tamen obiecta Crasso sua est. 3 nobilissimarum gentium ambo cenentium ambo censuram post consulatus simul gessere anno conditae urbis DCLXII frequentem iurgiis propter dissimilitudinem morum. tum Cn. Domitius, ut erat vehemens natura, praeterea accensus odio, quod ex aemulatione avidissimum est, graviter increpuit tanti censorem habitare, |
Abbreviated transcription (Latin):
uocatara copialactis saporiferequam qua momnes fag̃
parere creduntur apud antiquos italie hoc solum gensa
rum fuit&idõ lactucis nomen aiecte. Purpureũnas¬
me radicibus ccecilianamuocant Rutundã uero aemis
maxime refrager &urueneri Est quidẽ naturaomn¬
eas exrmelitum repestumsit sanguinem quoque augris
creduntur. est&iannum que uocatur caprina lactucab
quadicimus interiedicas Eeccecum in axime ep
inrepere satiuis ad modum ꝓbata quece cilicia uocat᷑ folas
padocioe nicrispum litius q e& Neque ex codem co¬
reporsit dici. Neque ex alio In cobihiemis patentiores

Expanded text:
ocatur a copia lactis soporiferi, quamquam omnes somnum parere creduntur. apud antiquos Italiae hoc solum genus earum fuit, et ideo lactucis nomen a lacte. purpuream maximae radicis Caecilianam vocant, rotundam vero ac minima maxime refragetur veneri. est quidem natura omneas oxymeli tum repertum sit. sanguinem quoque augere creduntur. est etiamnum quae vocatur caprina lactuca , de qua dicemus inter medicas, et ecce cum maxime coepit inrepere sativis admodum probata quae Cilicia vocatur, folio Cappadociae, ni crispum latiusque esset. Neque ex eodem genere possint dici neque ex alio intubi, hiemis hi patientiores
Abbreviated transcription (Latin):
alto abiecit ingremium In lescm intrepi¬
dequemiranti accessit mireculum quõ
tenente mrostro lccureum namum honus¬
tum suis beccis conseruceri alitem & subo¬
lemius seres haruspices ramum queeum
scria crite custo diri quod factum est in uil¬
lacȩsccrum fluuio tiberinposite iuxta no¬
num lacpidem fluminia a euae quȩ obiduo¬
catur ad gacllincos mirequȩ siluea ꝓue¬
nit execctrium pheens postececę scor lecu¬
rum in manutendet coronamq capite
gessit adeinde imperato rescȩsccres cunc¬
titraditusq mosestramos quos tenuerunt
serendi &durant silue Nominib: suis dis¬
creta fostcrnis ideomutatis trium pheclib
unius arborum letinec linguec Nominponitꝰ
urisumus folia dist inguntꝰ appellectio nelecure¬
am enimuocamus. Durat& inurbem positũ
locum quando loretom in auentino uocat᷑ ub
siluiliurus fuiteadem puri ficationib: adhibet
testatum que si tobiter &iaxmo ea seriquõ dubi¬

Expanded text:
alto abiecit in gremium inlaesam, intrepialto abiecit in gremium inlaesam, intrepideque miranti accessit miraculum. quoniam teneret in rostro laureum ramum onustum suis bacis, conservari alitem et subolem iussere haruspices ramumque eum seri ac rite custodiri: quod factum est in villa Caesarum fluvio Tiberi inposita iuxta nonum lapidem Flaminiae viae, quae ob id vocatur Ad Gallinas, mireque silva provenit. ex ea triumphans postea Caesar laurum in manu tenuit coronamque capite gessit, ac deinde imperatores Caesares cuncti. traditusque mos est ramos quos tenuerunt serendi, et durant silvae nominibus suis discretae, fortassis ideo mutatis triumphalibus. unius arborum Latina lingua nomen inponitur viris, unius folia distinguntur appellatione; lauream enim vocamus. durat et in urbe inpositum loco, quando Loretum in Aventino vocatur ubi silva laurus fuit. eadem purificationibus adhibetur, testatumque sit obiter et ramo eam seri, quoniam dubi
Abbreviated transcription (Latin):
gnrta a pollinis ad suetis eodo namittere iam
incergumentum quõ ibilibes tectem publica
nis meruis set locuriferam tellu remillam
osculatus exresponso. Et qrmconus atgecrũ
receptiorumq: Indomos fulmino sola Non
iacit᷑ obhas causas equidem crediderimhono¬
iem & hecbitum intrium phis potius quam qr
suffimentum sit caedi sostium & purgatio
ut tradit maessurius adeoq: in ꝓfanis usib
pollui lccurum &oleam fasnonest utneꝓpiti¬
andis quidem numinib: accendieriis alta¬
riaanreue debecentlaurus quimcnifesto
abdicat ignescrepitu & quatestationem ite¬
ixneorum & tamuitia &neruorum ligno
torquente li. Principemtoncente caelo
coronariaea solutum ferunt contra fulmi¬
num metos. Sunt& circadiuum augustũ euen¬
taei : dignec memorat unam quae liuie dru¬
sille que postece augustec mactrimoni. No¬
menaccepit cũ factaeẽt illi cȩsccrigilli¬
Nam conspicui candoris sedentia quila ex

Expanded text:
grata Apollini visa, adsuetis eo dona mittere, oragrata Apollini visa, adsuetis eo dona mittere, orain argumentum, quoniam ibi libertatem publicam is meruisset lauriferam tellurem illam osculatus ex responso et quia manu satarum receptarumque in domos fulmine sola non icitur. ob has causas equidem crediderim honorem ei habitum in triumphis potius quam quia suffimentum sit caedis hostium et purgatio, ut tradit Masurius, adeoque in profanis usibus pollui laurum et oleam fas non est, ut ne propitiandis quidem numinibus accendi ex iis altaria araeve debeant. laurus quidem manifesto abdicat ignes crepitu et quadamdetestatione, interaneorum etiam vitia et nervorum ligno torquente. Ti. principem tonante caecoronari ea solitum ferunt contra fulminum metus. 136 Sunt et circa Divum Augustum eventa eius digna memoratu. namque Liviae Drusillae, quae postea Augusta matrimonii nomen accepit, cum pacta esset illa Caesari, gallinam conspicui candoris sedenti aquila ex
Abbreviated transcription (Latin):
quec̃ miritiȩ mollio re&candidiore mocio¬
res emine interfolia rubro plurimacinida
&urcahe raclecm ponti Necnisi in montu¬
oss. Id quoq: quod damno idesuocat᷑ genus
in nominum ambituest: Aluenim pelcoscu
aliieuptaloniis thepanonalexan dro uocant
& hi frutex estramosus crarsiore ac mollio¬
re quam lecurus folio cuius gustatu accenda¬
urus baci senigro rufis. Notatum antiquis
dullumgenus locurus Incorsica fuirreqđ
unc satum &ibi ꝓuenit ipsa pacifera ut quã
retendi &iam intercormatos hostesqui¬
chissit indiciũ romenis prȩcipuae lȩtitie
ietoriccrum quȩ nuntia additꝰ litteris &
ii litum lenceis pilis que fasces imperato¬
umn decorat exiis ingremio iouis optimema¬
ximi quedeponitꝰ quotiers lȩtitiam Noua uieto¬
ria adtulit idque Nonex ꝑ petuo uire tNaquis
paci fenrest praeferemde iutroq olea sedor
siectatis simec inmonte parneo sidideoq: etiam

Expanded text:
quam myrti ac molliore et candidiore, maioquam myrti ac molliore et candidiore, maiore, semine inter folia rubro, plurima in Ida et circa Heracleam Ponti, nec nisi in montuosis. id quoque quod daphnoides vocatur genus in nominum ambitu est; alii enim Pelasgum, alii eupetalon , alii stephanon Alexandri vocant. et hic frutex est ramosus, crassiore ac molliore quam laurus folio, cuius gustatu accendatur os , bacis e nigro rufis. notatum antiquis, nullum genus laurus in Corsica fuisse, quod nunc satum et ibi provenit. Ipsa pacifera, ut quam praetendi etiam inter armatos hostes quietis sit indicium. Romanis praecipue laetitiae victoriarumque nuntia additur litteris et militum lanceis pilisque, fasces imperatorum decorat. ex iis in gremio Iovis optimi maximique deponitur, quotiens laetitiam nova victoria adtulit, idque non quia perpetuo viret nec quia pacifera est, praeferenda ei utroque olea, sed quia spectatissima in monte Parnaso ideoque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
labaca. Nccessit & regiaq coepitaugus¬
ta appellari amplissima & arbore & folioba¬
s gustatuquoq Nonasperis. Aliqui negant
candemee & suumgenus regiȩ faciunt longi¬
orib foluis latorib: que. Idemin alio genere
bacaliam appellaent hancque uulgatissimaest
bicarum que festilissimac. terilem uero
cuirum quod meexime miror trium phalem eaq
dcunt trium phecnte sutini siid adiuo aut coe¬
pit ut docebim exea lecuruquae ei mis sȩcaelo est
ninima altitudine folio cris pobreueinuenit
anx accedit into piccrio operethaxa excrescen¬
tem medio folio pceruola ueluti lacinia folii.
Et sineeas padonina minxo pacitatis patientia
itaq: quanta libecet subiumbrx solum implet
est & chamaedec pene siluestris frutex
Etalexcendrincquamali qui ideam eclii hippo¬
lottion ali danaen alii carpo phullon alui
ipelatonuocantramos spargitara dicedro¬
orcentales coronccrio peris folio acutiore

Expanded text:
la baca. accessit et regia, quae coepit Augusla baca. accessit et regia, quae coepit Augusta appellari, amplissima et arbore et folio, bacis gustatu quoque non asperis. aliqui negant eandem esse et suum genus regiae faciunt longioribus foliis latioribusque. iidem in alio genere bacaliam appellant hanc quae vulgatissima est bacarumque fertilissima, sterilem vero earum, quod maxime miror, triumphalem eaque dicunt triumphantes uti, nisi id a Divo Augusto coepit, ut docebimus, ex ea lauru quae ei missa e caelo est, minima altitudine, folio crispo, brevi, inventu rara . accedit in topiario opere Thasia , excrescente in medio folio parvola veluti lacinia folii, et sine ea spadonina, mira opacitatis patientia , itaque quantalibeat sub umbra solum implet. est et chamaedaphne silvestris frutex et Alexandrina, quam aliqui Idaeam , alii hypoglottion , alii danaen, alii carpophyllon, alii hypelaten vocant. ramos spargit a radice dodrantales, coronari i operis, folio acutiore
Abbreviated transcription (Latin):
mustec coronaausos. L. piso tradit ꝓccpi¬
um masonem qui primus INmontecelbano
trium phecuit decorsis mmusto coronatur
ludos circenses spectare solitum auus
macternus a fricani sequentis hic fuit
m. ualerius duceb: coronis utebect᷑. laur
& musteco quieto uouerat. Lauristriun¬
phis ꝓpriedicatꝰ uelgratis simcc domib:
nitrix caesccrum pontificum que solc
domos exorneet & centelimiec excubect.
Duo ei generat redidit colito delphicam &
com Pompeius lencceus adiecit quamusi¬
cem appellacuit quõ mustaceis subiceretu
hancee. folio mccxino flaccidoque & ilbie¬
te. Delphicim ae quali colore uiridiorem
maximis bacis atq: euiri dirubentib: acutiores
delphis coronari& trium phante sromȩ. Ci priã
eẽ folio breuenigro ꝑmaergines imbricato cris¬
pam postecc accersere generatinus hanc sil¬
destrem licurum aliqui intellegunt Nonullis¬
ugeneris ccrborem diffest. colorest enimceru¬

Expanded text:
myrtea corona usos. L. Piso tradit Papirimyrtea corona usos. L. Piso tradit Papirium Masonem, qui primus in monte Albano triumphavit de Corsis, myrto coronatum ludos Circenses spectare solitum; avus maternus Africani sequentis hic fuit. Marcus Valerius duabus coronis utebatur, laurea et myrtea, qui et hoc voverat. Laurus triumphis proprie dicatur, vel gratissima domibus, ianitrix Caesarum pontificumque. sola et domos exornat et ante limina excubat. duo eius genera tradidit Cato , Delphicam et Cypriam. Pompeius Len a e u s adiecit quam mustacem appellavit, quoniam mustaceis subiceretur: hanc esse folio maximo flaccidoque et albicante ; Delphicam aequali colore viridiorem, maximis bacis atque e viridi rubentibus ac victores Delphis coronare ut triumphantes Romae; Cypriam esse folio brevi, nigro, per margines imbricato crispam. postea accessere genera : tinus — hanc silvestrem laurum aliqui intellegunt, nonnulli sui generis arborem — differt colore; est enim caeru
Abbreviated transcription (Latin):
fiericelbum duob sextariis mustitus ac inuen
trib: heminis maceratȩ exp̃s seque foliad nos
sesiccantꝰ in farina adulcerum remedia ino¬
porehumano leniter mordaci puluere acre¬
frigercndis sudorib: Quinim mooleo quoq
pinguis liquor prȩcipuccui ad corrigendi
uina saccis ante ꝑ funsretinet qui ppefer
N& preter purum liquorem traensi repa
datq: sec omitem prȩcipua cõmendatione
quacrum. Uirge quoq ei gestae te modou
tori ꝓsuntin longo itinere pediti quin&ur
bellicir quoq: sereb: inseruit trium pheens qu
sccbinis positum iustubestus in consulcctuqui pr
omnium ouans ingresrus urbemest quõ remlen
sinecruoregesserat musto ueneris uictricis
coro noctus inces sit obtabilem que arboren
&iam hostib fecit. Haec posteaouantiur
fuiteoroneo exceptomerax ssoquide fugitiu¬
& scestago lccurea coronectus incersit. M¬
suriu sauctorem curruquoq: triumphantis

Expanded text:
fieri album, duobus sextariis myrti tusae in vini fieri album, duobus sextariis myrti tusae in vini tribus heminis maceratae expressaeque. folia et per se siccantur in farinam ad ulcerum remedia in corpore humano, leniter mordaci pulvere, ac refrigerandis sudoribus. quin immo oleo quoqur simulque pinguis liquor, praecipua vi ad corrigenda vina saccis ante perfusis. retinet quippe faecem nec praeter purum liquorem transire patitur datque se comitem praecipua commendatione liquato . virgae quoque eius, gestatae modo , viatori prosunt in longo itinere pediti; quin etBellicis quoque se rebus inseruit, triumphansque de Sabinis P . Postumius Tubertus in consulatu, qui primus omnium ovans ingressus urbem est, quoniam rem leniter sine cruore gesserat, myrto Veneris victricis coronatus incessit optabilemque arborem etiam hostibus fecit. haec postea ovantium fuit corona excepto M. Crasso, qui de fugiet Spartaco laurea coronatusincessit. Masurius auctor est curru quoque triumphantes
Abbreviated transcription (Latin):
preualuit exuberans aclaeta quã diusenectus
quoq: floruitillemgens plebeia retorridec
acsqualidco que post quam eualuit. Flauescen¬
te patricia marsico bellolcenguidoo auctori¬
teos patrum factaest ac paulcctim insterelita¬
teme marcuit mociestecs. Quin& auetur fu¬
it uenerimustecc equam Nuno mi sticem uo¬
cant. Cato tricgenent musti ꝓdidit Nigram
candidem coniuguleem fostecsis a coniugis &il¬
loduuacine genere Nun c& alice distinotiosa¬
tiuȩ Aut siluestris & in utraq lecti foliein sil¬
uestri ꝓpriaoxi murfonȩ. Satiuccrum gene¬
rrtio piccrii faciunt tecrentincem foliomin uto
Nostratem patulo exccsticam densissimo semi¬
nis foliorum uersib: haec nonest inusurr mos¬
Autque in habae coniugalem existimo Nunenr¬
tem dici mistus odoratis simec aegrpto Cator
cuit uinum fieri enigra siccata usq: inccrites
inumbra atq: ita musto inditasi Non siccentẽ luo
oleum gigni. Postec conꝑtum & exalbauiun

Expanded text:
praevaluit exuberans ac laeta; quamdiu senatus praevaluit exuberans ac laeta; quamdiu senatus quoque floruit, illa ingens, plebeia retorrida ac squalida. quae postquam evaluit flavescente patricia, a Marsico bello languida auctoritas patrum facta est ac paulatim in sterilitatem emarcuit maiestas. quin et ara vetus fuit Veneri Myrteae, quam nunc Murciam vocant. Cato tria genera myrti prodidit, nigram, candidam , coniugulam, fortassis a coniugiis, ex illo Cluacinae genere. nunc et alia distinctio sativae aut silvestris et in utraque latifoliae, in silvestri propria oxymyrsinae. sativarum genera topiarii faciunt Tarentinam folio minuto, nostratem patulo, hexasticham densissimo, senis foliorum versibus . haec non est in usu, ramosaatque non alta. coniugalem existimo nunc nostratem dici. myrtus odoratissima Aegypto. Cato docuit vinum fieri e nigra siccata usque in ariditatem in umbra atque ita musto indita. si non siccentur bacae, oleum gigni. postea conpertum et ex alba vinum
Abbreviated transcription (Latin):
rigine a ꝑrum scopor cõm̃dat᷑ plerumq ad in¬
tinstus additis mustis. Arboripsa in euro pe
t&ritiore cȩlo quoda cernauniis montib: in ci¬
pit primumcelceis in el penoris tumulo uisa
tradit᷑ grȩcumq: ei nom̃ remanet quo pere¬
grincomeẽ appecret. Fuit ubi Nunc romacest
iamconi conderet quippe itatradit᷑ mustea
uerbene romanos sabinos queeum ꝓpterrp¬
ta suirgines dimicare uoluissent . de positis
armis pugnectosin eoloco quinunc signauene¬
rieluacine ab etcluere enimantiquiꝰ purga¬
redicebant & in ea quoq: arbore suffimenti
genus habet̃ idectum electa quõ coniunstioni
& huic arbori uenus praeest. Haud scio anp¬
moc&iam omnium in locis publio sromȩ sata fati¬
dico quidest & memorabili augurio interanti¬
quis simacnamq: delubrx hebet qui rini hocẽ
ipsius romuli ineo sacrȩ fueremistidue antea¬
edem ipscomꝑlongum temp: altera. patricia as¬
pellecta altera plebeia patricia multis annis

Expanded text:
origine aprorum sapor commendatur, plerumque ad inorigine aprorum sapor commendatur, plerumque ad intinctus additis myrtis. Arbor ipsa in Europae citeriore caelo, quod a Cerauniis montibus incipit, primum Cerceis in Elpenoris tumulo visa traditur Graecumque ei nomen remanet, quo peregrinam esse apparet. fuit, ubi nunc Roma est, iam cum conderetur; quippe ita traditur, myrtea verbena Romanos Sabinosque, cum propter raptas virgines dimicare voluissent, depositis armis purgatos in eo loco qui nunc signa Veneris Cluacinae habet; cluere enim antiqui purgare dicebant. et in ea quoque arbore suffimenti genus habetur, ideo turn electa, quoniam coniunctioni et huic arbori Venus praeest, haud scio an prima etiam omnium in locis publicis Romae sata, fatidico quidem et memorabili augurio. inter antiquissima namque delubra habetur Quirini, hoc est ipsius Romuli. in eo sacrae fuere myrti duae ante aedem ipsam per longum tempus, altera patricia appellata, altera plebeia. patricia multis annis
Abbreviated transcription (Latin):
ut punica& mespilec lotosq: inaegupto & eu¬
prate. Iamuero diuerse gratice & com̃datio
carne palmę placente rustathe baicȩ. Suco
uuae & cariotecallo pira acmala corpore
meclahora. Casthilcoginem Nucleigrano
uedcc in aegipto cute cariche de trahitꝰ haec
ficis uiremtib: ut pumen eisdemq in siccis
maximȩ plac& in pacpiris & ferulis pinecq
alba caulis ipse pomumest. Sun& ficubii oc¬
cules in fructicoso genere cumacule capparis
Nsiliquis uero quoimcendit᷑ quidnisilignũ
est Non omittendec seminis earũ ꝓprieta¬
te Namneq corp: Neclignum Nieccasthi¬
lccgo dici potest Neq aliud nomen inueniat.
Nucorum Natura praecipuam adminationem
inmusto haba quando exunee omnium olei uini¬
quebina genera fiunt item mustidenum ut
diximus &ccliususus bace fuit aput antiquosan¬
tequam piper reperiret᷑ illao ptinens uicem in
quod em &iam genero sȩ obsonii nomine ind&nro¬
tao quod &icem Nuncmi statum uocatꝰ eadẽqo

Expanded text:
ut Punica et mespila lotosque in Aegypto et Euut Punica et mespila lotosque in Aegypto et Euphrate . iam vero diversa gratia et commendatio: carne palmae placent, crusta Thebaicae, suco uvae et caryotae, callo pira ac mala, corpore mora, cartilagine nuclei, grano quaedam in Aegypto, cute caricae. detrahitur haec ficis virentibus ut putamen, eademque in siccis maxime placet. in papyris et ferulis spinaque alba caulis ipse pomum est, sicut et ficulni caules, in fruticoso genere cum caule capparis; in siliquis vero quod manditur quid nisi lignum est? non omittenda seminis earum proprietate: nam neque corpus nec lignum nec cartilago dici potest neque aliud nomen inveniat. Sucorum natura praecipuam admirationem in myrto habet, quando ex una omnium olei vinique bina genera fiunt, item myrtidanum, ut diximus. et alius usus bacae fuit apud antiquos ante quam piper reperiretur illam optinens vicem, in quodam etiam genere opsonii nomine inde tracto, quod etiam nunc myrtatum vocatur. eademque
Abbreviated transcription (Latin):
statim aligno recedunt ut nuces & peclmȩ que¬
damcdherent ut oliuȩ lecurusq: quorundam
generi utraq: est Natura utinꝑsicis &enim
cum in caeteris facile sepocret᷑. Quib: dam
Nocintus Nec extra ligͥnum ut in palmecrum
genenx. Aliquorum lignumipsum inusu& po¬
miuice ut genenx midis quam in aegi pto diximꝰ.
Quorundamextra gemincem gemineentꝰ uitia
ut in castaneis &cengusticelis nucib que iu¬
glandib: Quorundem Nactuno trigemina
corp: estdeinlignum nursus que sem̃ in ligno
ut ꝑsicis quȩ decm intersedens autuuȩ sorba
quȩromos circumdata exomni peste uuarum
modo degrauant. Alia nerautin persicis
quȩ decm alio continent ut gnanata. Depen¬
dent alia pediculis utpira: Alicracemi sut
uuȩ palmȩ a licc& pediculis & racemis ut hȩde¬
rescobuci. Alia rxmoadherent ut inlccuru
Quȩdecmutroq: modo utoliuȩ Nacm&bre¬
ues pediculi & longiquȩdem uasculisconstant

Expanded text:
statim a ligno recedunt, ut nuces et palmae; quaestatim a ligno recedunt, ut nuces et palmae; quaedam adhaerent, ut olivae laurusque. quorundam generi utraque est natura, ut in Persicis; etenim cum in ceteris facile separetur. quibusdam nec intus nec extra lignum, ut in palmarum genere. 114 aliquorum lignum ipsum in usu et pomi vice, ut generae nucleis quaedam in Aegypto diximus. quorundam extra geminantur vitia, ut in castaneis et amygdalis nucibusque iuglandibus. quorundam natura trigemina: corpus est, dein lignum rursusque semen in ligno, ut in Persicis. quaedam inter se densa, ut uvae, sorva, quae ramos circumdata ex omni parte uvarum modo degravant; alia rara, ut in Persicis; quaedam alvo continentur, ut granata. dependent alia pediculis, ut pira, alia racemis, ut uvae, palmae , alia et pediculis et racemis, ut hederae, sabuci; alia ramo adhaerent, ut in lauru; quaedam utroque modo, ut olivae. nam et breves pediculi et longi. quaedam vasculis constant,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥna suco abundent sed quisei: ullum dixerit
colorem suam &i nodorem miracula mec¬
bs acutus ꝑsicis dilutus dulcib Nullum
Necm &uinum tales in eodolore tenueodo¬
patius multoq: celeriustalic adusum ue¬
Niunt quacm pinguiaquȩ adonxtanon ea¬
dem ingustutenera qr non sunt pccriter
odoret sccpor quaobrem citreisodoracer¬
rimus sccpor asserrimus quad eomne¬
ous & cotoneis nullos que odor ficis.
Etactenus sint species ac genera pomorũ
natura sastius colliget parest. Alia
siliquis gignunt᷑ ipsis dulcib semq con¬
plexis amaorum cumin plurib semina
placeant in si liquad comnent᷑. Aliabacis
quarum intus lignum & extra caro uto¬
luis cera sis. Aliquarum intus bace¬
Intuscorp: & foris lignum utnucum. Aliis foris
corp: intus lignum & persicis & prunis uitiũ¬
que cinetum fructum cumfructus a libi muni¬
atꝰ uitio. Putaminec laudiunt. Nuces corio
castaneae de trahit᷑ hocus at inmepilis meen¬

Expanded text:
cina suco abundent. sed quis eius ullum dixerit cina suco abundent. sed quis eius ullum dixerit colorem? sua et in odore miracula: malis acutus, Persicis dilutus, dulcibus nullus. nam et vinum tale sine odore, tenue odoratius multoque celerius talia ad usum veniunt quam pinguia. quae odorata, non eadem in gustu tenera, quia non sunt pariter odor et sapor. quam ob rem citreis odor acerrimus, sapor asperrimus, quadamtenus et cotoneis, nullusque odor ficis. Et hactenus sint species ac genera pomorum: naturas artius colligi par est. alia siliquis distinguntur , ipsis dulcibus semenque conplexis amarum, cum in pluribus semina placeant, in siliqua damnentur; alia bacis, quarum intus lignum et extra caro, ut olivis, cerasis; aliquintus corpus et foris lignum, ut nucum; aliis foris corpus, intus lignum, ut Persicis et prunis, vitiumque cinctum fructu, cum fructus alibi muniatur vitio. putamine clauduntur nuces, corio castaneae; detrahitur hoc iis, at in mespilis man
Abbreviated transcription (Latin):
i quo plures pariter sentiunt sapore rutbi¬
s. Namq inis & austero s&acutus & dulcis&
suauis omisalieni. Aterum est genus inquo
sit& alienus quidem sed & suusquideem ac pecu¬
baris sut in lactesi quideminest ei quod tam̃
uredicidulce & pingue& sucue Nonpor¬
sent optinente lenitatequȩ ipsec succedit in
saporis uicem. Nullus hicaquis ne sucus ut
tam̃eo ipso fiat aliquis ac suum genus fatiat
sentiri quidem atq: sccporemallum sucumue
uitiumest. Magnum his omnib: inodore
mom̃tum & magna cognatio qui &ipsenullus
estaquis autsi sentit omnino uitium est.M¬
rumtrianaturȩ praecipuaelemta sine sccpo
glaendiam amigdalis. Dulcis uius ficispal¬
mis a quosi prunis. Magna differentia & in
colore suci. Scenguineus moris caera¬
sis cornis uius nigrisidem albis candidus
acteni incapite ficis incorpore nonitem.
pumeis malis Nullus ꝑsicis cum p̃sestĩ duna¬

Expanded text:
es pariter sentiuntur sapores, ut vies pariter sentiuntur sapores, ut vinis; namque in iis et austerus et acutus et dulcis et suavis , omnes alieni. alterum est genus in quo sit et alienus quidem, sed et suus quidam ac peculiaris, ut in lacte; si quidem inest ei quod tamen iure dici dulce et pingue et suave non possit, optinente lenitate, quae ipsa succedit in saporis vicem. nullus hic aquis nec sucus, ut tamen eo ipso fiat aliquis ac suum genus faciat. sentiri quidem aquae saporem ullum sucumve vitium est. magnum his omnibus in odore momentum et magna cognatio; qui et ipse nullus est aquis aut, si sentitur omnino, vitium est. mirum tria naturae praecipua elementa sine sapore glandi , amygdalis; dulces uvis, ficis, palmis; aquosus prunis. magna differentia et in colore suci: sanguineus moris, cerasis , cornis, uvis nigris; idem albis candidus, lacteus in capite ficis, in corpore non item, spumeus malis, nullus Persicis , cum praesertim dura
Abbreviated transcription (Latin):
benti uiridiq similis macurescentib: sen
Minus quinquennium est quod ꝓdiere quaei
cantlecurea Non ingratȩ a macritudini
insite mnlccuru. Sunc& macedonica parue
boris raroq: tria cubita excedentis & min
eticom Num frutica echamecerxsi inter
mec hoc epomis colono gratia maennueoms
t &icemsolȩ condit que utoliuȩ cadis que
Cunt &cornis atq: &icmlentis quo adhibet᷑
quid Non horiinis uentrinatum eẽ uidea
miscentꝰ sccpores & alio alius placerecoq
miscent᷑ uero & terrȩ caeliq tractus in alio
genere india aduocat᷑ in alio aegiptoscre
curene singulequȩ terrene n&cerrat inuo¬
ne fici suitabum modo oma deuoret pleena
hoc fit& in herbccrum Natuno Interiqo
sunt communia & pomis omnib: que sucis
ua porum generx .xiii. reperiunt᷑ dulcissi¬
is pinguis cemarum austerus aceracutus
aceruus acidus salsuf. Praeter haectr¬
a sunt genena minxbili mceximenatuncun

Expanded text:
ac rubenti viridique, similis maturescentibus semper. ac rubenti viridique, similis maturescentibus semper. minus quinquennium est quod prodiere quae vocant laurea, non ingratae amaritudinis, insitae in lauru. sunt et Macedonica, parvae arboris raroque tria cubita excedentis, et minore etiamnum frutice chamaecerasi. inter prima hoc e pomis colono gratiam annuam catur etiam sole conditurque ut oliva cadis. quae cura et cornis atque etiam lentisco adhibetur. ne quid non hominis ventri natum esse videatur, miscentur sapores et alio alius placere cogitur; miscentur vero et terrae caelique tractus: in alio cibi genere India advocatur, in alio Aegyptus, Creta, Cyrene singulaeque terrae. nec cessat in veneficiis vita, dum modo omnia devoret. planius hoc fiet in herbarum natura. Interim quae sunt communia et pomis omnibusque sucis saporum genera XIII reperiuntur: dulcis, suavis , pinguis, amarus, austerus, acer, acutus, acerbus, acidus, salsus. praeter haec tria sunt g
Abbreviated transcription (Latin):
ciangulon qui ppesoli Necuti sullec singu¬
lis prae tercũmunen quare candiditotisꝰ que
sucus aciro estus precipue quib paruolũ mess
ligni Magna & bacis differentia aliencens
suntoliuis lccuris & alio modo lo tocornis al
mistis lentis coaquis folia oeinimacspinȩp
suco medioq &iam Num genere interba
acinos quecerasis pomumuis primo cando
& fereomnib: bacis moxalii suire scit utolu
fuere initalia a durb. annum de lxo i
mum uexite ponto annisq: .ex. tran socen
inbrittanniam usq: ꝑ uenireeadem ut dixin
inaegipto Nulla curx potueregigni. Cen¬
ruma ꝓnicona inccximerubent Nigermi
sunt utattia cȩcilia nauero &rutunde Vi¬
anus gratus sec ꝓsed peneta tantum subarb¬
resuadeo teneris urgestitum Nonto lerer
Principatus duracinis que pliniana campi
appellat. Inbelgic iuero lusitani finrip
&iamrheniternitestius uscolo seNigro

Expanded text:
ci, angulosi quippe soli. nec cutis ulla singuci, angulosi quippe soli. nec cutis ulla singulis praeter communem quae est candida. totisque sucus et caro est, iis praecipue quibus parvolum inest ligni. magna et bacis differentia: aliae namque sunt olivis, lauris et alio modo loto, cornis, alio myrtis, lentisco. aquifolio enim ac spinae sine suco, medioque etiamnum genere inter bacas acinosquecerasis. pomum iis primo candidum et fere omnibus bacis; mox aliis virescit, ut olifuere in Italia, ad urbis annum DCLXXX. is primum invexit e Ponto, annisque CXX trans oceanum in Britanniam usque pervenere; eadem ut diximus in Aegypto nulla cura potuere gigni. cerasorum Aproniana maxime rubent, nigerrima sunt Lutatia, Caeciliana vero et rotunda. lunianis gratus sapor, sed paene tantum sub arbore sua, adeo teneris, ut gestatum non tolerent. principatus duracinis quae Pliniana Campania appellat, in Belgica vero Lusitanis , in ripis etiam Rheni. tertius iis colos e nigro
Abbreviated transcription (Latin):
Ingenia ꝓfecerunt N& nominib: n& insitis
Axalio modo quam pompei magnitudinedif¬
ferunt. Morx ostiensi & tusculana romane
Nascuntꝰ & inrub: multũ differente catio.
Aliudcorpꝰ & terestrib: fragis aliud conge¬
neri eorum unedoni quod solum pomũ simile
fruticȩ terrȩ que gignit᷑ arboripsa fruti¬
cosa fructus annomeeture scitpariter que flo
sterilis interactores Non constat pomum in¬
honorum uttui Nomenexar gum̃to situnum
tantum edendi. Duo .b: tamen hic Nominib
appellent grecicomeron & mumae cilon
quo a ppar& totidemẽe genera. &apud
nos alio Nomine arbutus uocat iuba auctor
est quinquagenum cubitorum altitudine
ina rabia eẽ easacinorum quoq meegnaẽ
differentia primuminter uuas ipsas callo
temeritate craxs situdine interiore lignoa¬
lus paruo &aliis &iam gemino quiminime
fenrces multi Prurimum uerd differunt
heredes abuciq: acini exfigure &iecmpuni¬

Expanded text:
ingenia profecerunt, nec nominibus nec insitis; ingenia profecerunt, nec nominibus nec insitis; nec alio mode quam pomi magnitudine differunt mora Ostiensia et Tusculana Romae. nascuntur et in rubis, multum differente callo. Aliud corpus et terrestribus fragis, aliud congeneri eorum unedoni, quod solum pormum simul e frutice terraeque gignitur. arbor ipsa fruticosa. fructus anno maturescit , pariterque floresterilis, inter auctores non constat. pomum inhonorum, ut cui nomen ex argument sit unum tantum edendi. duobus tamen his nominibus appellant Graeci comaron et memaecylon, quo apparet totidem esse genera; et apud nos alio nomine arbutus vocatur. Iuba auctor est quinquagenum cubitorum altitudine in Arabia esse eas. Acinorum quoque magna est differentia, primum inter uvas ipsas callo, teneritate, crassitudine, interiore ligno aliis parvo et aliis etiam gemino, qui minime feraces musti. plurimum vero differunt hederae sabucique acini, et figura etiam Puni
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓsiliens. Pluma planccest eis alccriana
tccrentina minus tractabilis. Laudatior
corelliana &exea factec quodelicemus in sitis
mordo &enina quam rubens costex prȩferos. Tri¬
angulis a populccrib Nigrisquȩ coctiuȩ uocant᷑
Patria lauditis simistecrentum &incam pania
Neccpolis. C&eresuum pabulo gignunt᷑ scru¬
pulo sacosticis intranucleos quoq ruminatio¬
ne. Haud ꝓculabeẽ uidecent᷑ & praedulcerñ¬
liq Nisi quodinus ipsemendit̃ costex digitorũ¬
omnes longitudo illis & interim falcata pollica¬
rilatitudine. Glandes interpome Numeneri
tꝰ Reliquacarnosi sunt generis eaq bacis
atq: carnib: distant alia acinis caro alia moris
alia Nenodnib: & alia acinis intereut ẽ sucũq
aliamixis aliabacis utoliuis. Moris sucus in
carneuino sustrini colores candidus primo mox
rubens macturis niger in nouissimis florent
Interprimamaturescunt ingunt manus sucoma¬
turȩ luunt a cerbaminimumim hac arbore

Expanded text:
te prosiliens pura . plana est et Salariana, te prosiliens pura . plana est et Salariana, Tarentina minus tractabilis, laudatior Corelliana et ex ea facta quo dicemusin insitis modo Tereiana, quam rubens cortex praefert triangulis et popularibus nigris, quae coctivae vocantur. patria laudatissimis Tarentum et in Campania Neapolis. ceterae suum pabulo gignuntur, scrupulosa corticis intra nucleos quoque ruminatione. Haut procul abesse videantur et praedulces siliquae, nisi quod in iis ipse manditur coomnis longitudo illis et interim falcata, pollicari latitudine. glandes inter poma numerari ntur. xxvii 96 Reliqua carnosi sunt generis, eaque bacis atque carnibus distant. alia acinis caro, alia moris, alia unedonibus, et alia acinis, inter cutem sucumque, alia myxis, alia bacis ut olivis. 97 moris sucus in carne vinosus, trini colores, candidus primo, mox rubens, maturis niger. in novissimis florent, inter prima maturescunt. tingunt manus suco matura, eluunt acerba. minimum in hac arbore
Abbreviated transcription (Latin):
genera fragili putamine acduro quȩ sunt &
amplissime acminimȩ rutundȩ praetere co
molluscȩputamen rum peter sunt qui honori
Nomen interprȩtentꝰ &iouis glaendemerredi¬
cant. Nuꝑ consolocremuir̃ audiuibi fera s &iu¬
it aliamprim intulit. Eodemtemporesimulq
in his paniocm flaccus pompeius eques romanus
quicumeo militabant. Nucesuocamus & casta¬
neas quam quam ad cõmodatiores claudium ge¬
neri armatumuis echinato calice uallũ quodin
pastusexuno calice cortex queletus ꝓximoc uero
corporimem brane in his & innucib: sccporem
Nid& nr hat᷑ infestant torrere has incibis gra¬
tius modo latum r& prȩstanti ieiunio feminco¬
rum quandamimaginam panis. Sardi¬
b: hae ꝓuenire primumideo apud grecossar¬
dianos balanos apellant. Nam huus bala¬
num posteamn posuere excellentiorib: sta¬
tu factis Nunc pluna earum generx. Taren¬
Queba laniti suocatꝰ purgabilis mcexime & spon¬

Expanded text:
genera, fragili putamine ac duro, quae sunt et genera, fragili putamine ac duro, quae sunt et amplissimae ac minime rotundae ; praeterea molluscae putamen rumpentes. sunt qui honori nomen interpretentur et Iovis glandem esse dicant. nuper consularem virum audivi biferas et iuItaliam primus intulit eodem tempore, simulque in Hispaniam Flaccus Pompeius eques Romanus, qui cum eo militabat. Nuces vocamus et castaneas, quamquam adcommodatiores glandium generi. armatum iis echinato cal yce vallum, quod inpartus ex uno calyce; cortexque lentus, proxima vero corpori membrana et in his et in nucibus saporem, ni detrahatur , infestat. torrere has in cibis gratius, modo molantur, et praestant ieiunio feminarum quandam imaginem panis. Sardibus hae provenere primum, ideo apud Graecos Sardianos balanos appellant, nam διὸς βαλάνουnomen postea inposuere excellentioribus satu factis. nunc plura earum genera. Tarenrotundior quae balanitis vocatur, purgabilis maxime et spon
Abbreviated transcription (Latin):
erim̃to cliusit Namq suntbi fide putaminũ
arine Nucleorum quealia qua d ripestita dis¬
instio lignea intercur sante membra naceteris
quid quidest solidumest. Utinabellanis &ipso
ucumgenere qua santea abellinces putriae
Nomine appellabant. Ina sia igreciam que o pon¬
touenere &ideo quod ponticȩ Nuce suocantꝰ has quoq
molles ꝓtegit barba sed putamini nucdeis que solida
rutunditas in est. haec &tbentur umbilicus illis in¬
tus inuentremedio Vestiam his natura ami gdalis
tenuiores edsimili iuglandium sũ moo perimento
item secundo putaminis Nudeis dissimilis lati¬
tudine&acriore callo. Haec arbonen fuerit
initalia catonisra a&atem dubitat quõ grecar
Nominet quas quidam & iniuglandium generi
seruant. Adicit praeterea abellanas & gal¬
bas prȩnestincos quas maxime laudit & conditas
ollis Interra seruari uirider stradi Nunctha¬
siȩ & celbesescelebrant᷑. Et tarentinarumduo

Expanded text:
perimento clausit. namque sunt bifidae putaminum perimento clausit. namque sunt bifidae putaminum carinae nucleorumque alia quadripertita distinctio, lignea intercursante membrana. ceteris quidquid est solidum est, ut in abellanis, et ipso nucum genere, quas antea Abellinas patriae nomine appellabant . in Asiam Graeciamque e Ponto venere eae ideoqueet Ponticae nuces vocantur. has quoque mollis protegit barba, sed putamini nucleisque solida rotunditas inest. hae et torrentur . umbilicus illis intus in ventre medio. tertia in his >natura amygdalis tenuiore, sed simili iuglandium, summo operimento, item secundo putaminis; nucleus dissimilis latitudine et acriore callo. haec arbor an fuerit in Italia Catornis aetate dubitatur, quoniam Graecas nominat, quas quidam et in iuglandium genere servant. adicit praeterea abellanas et galbas , Praenestinas, quas maxime laudat et conditas ollis in terra servari virides tradit. nunc Thasiae et Albenses celebrantur et Tarentinarum duo
Abbreviated transcription (Latin):
indicauerint quaecessere auctoritate nuces
iglande s quam quem &ipsenuptialium fescenni¬
iorum comites multum pineisminore suniuersi¬
tuem eadem que postione ampliores Nucleo Nec
non & honoris Naturȩpeculiaris gemino ꝓtec¬
ns operimento puluinati primum calicis mox
ignei putaminis que causa eas nuptuis fecit cli¬
hosas totmodis f&cumunito quodestueri simili¬
is quamqr cadendo tripudium soniuiũ fatiant .÷
ha sepers deregib: translata sindicio sunt gre¬
u nomina optimum quippegenuscarũ persicũ atq:
basil conuocant & haec fuere prima nomina
riona capitis grauedinȩ ꝓpterodoris grauitatẽ
conuenitelistum tinguntꝰ costiceearum lanecorũ
ari fatꝰ capillus primũ ꝓdeuntib. Nuculi sid con¬
estum In fectistractatum manib: pinguescunt
etustate soladifferentia generum in putamine
uro furgiliue & tenui autera s soloculoso aut
implicisolum hoc pomum Natura conpastilio¬

Expanded text:
vindicaverint, quae cessere auctoritate, nuces vindicaverint, quae cessere auctoritate, nuces iuglandes, quamquam et ipsae nuptialium Fescenninorum comites, multum pineis minores universitate eademque portione ampliores nucleo. nec non et honor iis naturae peculiaris gemino protectis operimento, pulvinati primum calycis, mox lignei putaminis. quae causa eas nuptiis fecit religiosas, tot modis fetu munito, quod est veri similius quam quia cadendo tripudium sonivium faciant . et has e Perside regibus translatas indicio sunt Graeca nomina: optimum quippe genus earum Persicum atque basilicon vocant, et haec fuere prima nomina; caryon a capitis gravedine propter odoris gravitatem convenit dictum. tinguntur cortice earum lanae et rufatur capillus primum prodeuntibus nuculis ; id conpertum infectis tractatu manibus. pinguescunt vetustate. sola differentia generum in putamine duro fragilive et tenui aut crasso, loculoso aut simplici. solum hoc pomum natura conpactili o
Abbreviated transcription (Latin):
uremes pila atq: sorba. Mespilistria genenxtante¬
ons& ania testium degenera tante donitamens¬
nilius quod gallicum uocant s& aniemaius pomum
andidiusq: ad cini molliore lignoc&eris minas pomũ
edolore praestantius & quod diutius seru&ur arbor
ꝓsadeim plissimis folia antequam decidant ru¬
escuntradices multe atq: alte &ideo in extirpabiles
donfuit hae carbor initalia catonis a euo: Gorbis
quadripiex differentia alii senimeorum rutun¬
ditas malia in turbinatio pirialii souatas s̃ pecies
cumalorum aliquis hae cobnoxia acoriodere
a suauita terutonda p̃cellunte&eris uinisa porge¬
hero sirsima quib: circa pediculos genena folia
quastum genus torminale appellant remedio
tintum ꝓbabile ad siduum ꝓuentu minimũq
pomo arbore dissimile foliis poene platani Non
ferunt ante trimcctum exullo genere cato& sor¬
acondissa patradit. Abhislocum amplitudine

Expanded text:
iure mespila atque sorva. mespilis tria genera: antheiure mespila atque sorva. mespilis tria genera: anthedon, setania; tertium degenerat, anthedoni tamen similius, quod Gallicum vocant. setaniae maius pomum candidiusque, acini molliore ligno; ceteris minus pomum, sed odore praestantius et quod diutius servetur. arbor ipsa de amplissimis. folia ante quam decidant rubescunt; radices multae atque altae et ideo inexstirpabiles. non fuit haec arbor in Italia Catonis aevo. Sorvis quadriplex differentia. aliis enim eorum rotunditas mali, aliis turbinatio piri, aliis ovata species ceu malorum aliquis; haec obnoxia acori. odore et suavitate rotunda praecellunt, ceteris vini sapor. generosissima quibus circa pediculos tenera folia. quartum genus torminale appellant, remedio tantum probabile, adsiduum proventu minimumque pomo, arbore dissimile, foliis paene platani . non ferunt ante trimatum ex ullo genere. Cato et sorva condi sapa tradit. Ab his locum amplitudine
Abbreviated transcription (Latin):
di sucumq lactis absoruendiq
ratio puluere & caprificatione
hoc quoq praestat nedecidant
ab sumpto humore tenero &cũq¬
dam frigilitate ponderoso. Fics
mollis omnib: tactus maturirfr¬
menta intus sucus maturescem¬
b: lactis ꝑ coctis mellis senescun
in arboreanus que distillantcun¬
um lacrima siccat. Honus laud¬
tas seruatincaps subuso insoli
pracstantissimas amplissimasq
mox in mauricinis aut ubi copias
bundantimplent᷑ orchacin asiaci¬
diautem ruspina a frice urbepa¬
nis que simul& obsonii uicem siuca¬
te implentut potecum cato cibar¬
a rum risoperariis iuxtaceulego
anciens minui iubeat ꝑficimat¬
ritatem. Cum recenti ficosal¬
isuice caeseo uescinuper excog¬
tatum est. Ehoc genere sunt
ut diximus castaneae & carice
quȩq: conscenduntinauam ad
uersus pasthosomen fecere oo
ciis souenales p̃dicamtis uoce
cauneae. Omniah aec in absen¬
eru sesuria intulit . i. uitelliusqͥ
postea censorfuit cumlegatus

Expanded text:
di sucumque lactis absorbendi. quae di sucumque lactis absorbendi. quae ratio pulvere et caprificatione hoc quoque praestat ne decidant, absumpto umore tenero et cum quadam fragilitate ponderoso. ficis mollis omnibus tactus, maturis frumenta intus, sucus maturescentibus lactis, percoctis mellis. senescunt in arbore anusque destillant cummium lacrima. siccat honos laudatas, servat in capsis, Ebuso in insula praestantissimas amplissimasque, mox in Marrucinis; at ubi copia abundat , implentur orcae in Asia, cadi autem in Ruspina Africae urbe, panisque simul et opsonii vicem siccatae implent, utpote cum Cato cibaria ruris operariis iusta ceu lege sanciens minui iubeat per fici maturitatem . cum recenti fico salis vice caseo vesci nuper excogitatum est. ex hoc genere sunt, ut diximus, cottana et caricae quaeque consversus Parthos omen fecere M. Crasso venales praedicantes voce, Cavneae. omnia haec in Albense rus e Syria intulit L. Vitellius, qui postea censor fuit, cum legatus
Abbreviated transcription (Latin):
tis astenaturȩ. Caprificusuo¬
cato resiluestri genere ficus
Num quã maturescens sed quodipsa
non hab& a lii tribuens quo estnatu¬
maliscausarum transitus atq ute
puputrescentib: gignatur aliquit
ergo culicis parithi fircudati ali¬
mento inmatreputriei : tabead
cognatȩ uolant morsuq: ficorũ
crebro hocestauidiorepastua pe¬
rientes oraearum atq ita pene¬
trantis intus solem primo secũ
inducant ceriales que aura s in¬
mittunt florib: ad a pestis mox
lacteum humorem hocest infan¬
tiam pomiabsumunt quod fit
&espoteideo que fietis caprifi¬
cus permittit᷑ adrationem
uentiut flatus euolantes inficos
feraxtindereptum ut in late quo¬
q: aliunde &interse colligatȩ ini¬
cerentꝰ fico quod in macroso &a¬
qui lonio non desiderant quõ
sponte arescunt locis siturimis¬
queeademq: culicum operecausa
ꝑficit Necubi multus pulsusꝗd
euenit maxime frequentiuia ad¬
positanamq: & pullieriuis sican¬

Expanded text:
tis arte naturae. caprificus votis arte naturae. caprificus vocatur e silvestri genere ficus numquam maturescens, sed quod ipsa non habet alii tribuens, quoniam est naturalis causarum transitus fitque ut e putrescentibus gignatur aliquid. 80 ergo culices parit; hi fraudati alimento in matre, putri eius tabe, ad cognata evolant morsuque ficorum crebro, hoc est avidiore pastu, aperientes ora earum, ita penetrantes intus solem primo secum inducunt cerialesque auras inmittunt foribus adapertis . mox lacteum umorem, hoc est infantiam pomi, absumunt — quod fit et sponte —, ideoque ficetis caprificus permittitur ad rationem venti, ut flatus evolantes in ficos ferat. inde repertum ut inlatae quoque aliunde et inter se colligatae inicerentur fico, quod in macro solo et aquilonio non desiderant, quoniam sponte arescunt loci situ rimisque eadem quae culicum opere causa perficit, nec ubi multus pulvis, quod evenit maxime frequenti via adposita. namque et pulveri vis siccan
Abbreviated transcription (Latin):
transimennus Nuncanneb: to
romani Nominis ꝑficere potu¬
ere non castra punica ad testi¬
um lapidem uallata posteque
collinȩ ad aequitans ipse han¬
nbaltanto ꝓpriusca sthaginem
pomocato ad monuit. Colit ficus
arborin foro ipso ad cõmicionr¬
menata sacro fulgorib: ibi condi¬
tis mocgis quȩ obmemoriam ei.
q nutrix romulia cremi condi
ta est lupa infantib: praebens
Rumimita uocabant mãmãminx¬
culo exaereiuxta dicato tam quã
in comitium sponte transiss&
Fuit & ante sitꝰ med e urbi sannosub¬
lata sacro auestalib: facto cũ siluani¬
si simulacrũ subuester& eadem
fostuitos autuiuit in medio foro
qua sidentia imperii fundam̃ta
ostento fatali curcius maximisbo¬
nis hocẽ uistute ac pi&ate acmor¬
tep̃clara expleuerat. aeq: fostu¬
ita eodem loco aestuitis atq: olea
umbregnrtia sedulitate plebei¬
a sateinrinde sublata gladiatorio
est pomihuius cefestinatio unius
incunctis ad maturitatẽ ꝓperan¬

Expanded text:
Trasimenus, non Cannae busto Trasimenus, non Cannae busto Romani nominis perficere potuere, non castra Punica ad teum lapidem vallata portaeque Collinae adequitans ipse Hannibal. tanto propius Carthaginem pomo Cato admovit! 77 Colitur ficus arbor in foro ipso ac comitio Romae nata, sacra fulguribus ibi conditis magisque ob memoriam eius quae, nutrix Romuli ac Remi, condita est lupa infantibus praebens rumim, ita vocabant mammam, miraculo ex aere iuxta dicato, tamquam in comitium sponte transissetfuit et ante Saturni aedem, urbis anno . . . sublata sacro a Vestalibus facto, cum Silvani simulacrum subverteret. 78 eadem fortuito satu vivit in medio foro, qua sidentia imperii fundamenta ostento fatali Curtius maximis bonis, hoc est virtute ac pietate ac morte praeclara, expleverat. aeque fortuita eodem loco est vitis atque olea, umbrae gratia sedulitate plebeia satae, ara inde sublata gladiatorio est pomi huiusce festinatio, unius in cunctis ad maturitatem properan
Abbreviated transcription (Latin):
inlucẽremis seno uossoles alioso
quam quib: uixere auide teemq
iterumnate accipiunt &cuue
nientiũ floremiatu rescunt alio¬
no praecoces annointrastuũ ge¬
lidissimo. Sed a catone a ppella¬
taiamtum a fricã ad mon& & afii¬
cȩidingens docimtũ usi eo paomo
namq ꝑmitialio dio casthagins
flagrans Nepotumq securrita¬
ts incius cumclimar& omnise¬
nitu casthaginem delemdabat
t ulit quodam die incuriam p̃co¬
cem exea ꝓuintia ficumosten¬
dens que patrib interrogo uos
in uuis quendo hanc pomumdẽp¬
tam put&is ex arborem cumin¬
terom̃s recentem cẽconstar& atqͥ
testius inquitante die scitotede¬
cerptam casthagine tam ꝓpe
amoeris habemus hostem statĩ¬
que sũptumest punicumtertium
bellum quo casthago del& aest quã¬
quã cathonea anno sequem terxpto
Iuid primum in eo mirem cura in¬
genua noccasionem fostuitã cele¬
ducomirabili ut tamillamur¬
bem &d&emrrum orbeꝑ cxx. an¬
nosaemula unius pomiargum¬
to euersam quod nontrebia aut

Expanded text:
s aliosque, quam quibus vixere, avide tamquam iterum natae accipiunt et curl venientium flore maturescunt, alieno praecoces anno, in tractu vel gelidissimo . Sed a Catone appellata iam tum Africana admonet Africae ad ingens docimentum usi eo pomo. namque perni ciali odio Carthaginis flagrans nepotumque securitatis anxius, cum clamaret omni senatu Carthaginem delendam, adtulit quodam die in curiam praecocem ex ea provincia ficum ostendensque patribus : Interrogo vos, inquit, quando hanc pomum demptam putetis ex arbore. cum inter omnes recentem esse constaret: Atqui tertium, inquit, ante diem scitote decerptam Carthagine. tam prope a moeris habemus hostem! statimque sumptum est Punicum tertium bellum, quo Carthago deleta est, quamquam Catone anno sequente rapto. quid primum in eo miremur, curam ingeni an occasionem fortuitam, celeduco mirabilius , tantam illam urbem et de terrarum orbe per CXX annos aemulam unius pomi argumento eversam, quod non Trebia aut