comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq quo magis eam cognosc̾ent.
sirion appellasse. Cometes stella dic
da est eo qd̃ comas luminis ex se
fundat. Qd̾ genus sid̃is. quando
apparuit. aut pestilentiã aut fa¬
mẽ. aut bella significat. Comedes
autẽ latine cͥnite appellantur. qd̃
in modꝰ cͥntũ flãmas spargunt. qͣs
runt. lucifer dictus eo qd̃ int̃ omĩa
dicitur. eo qd̾ iubas lucis ex se fun¬
dat. s ⁊ splendor solis ac lune et
iube radii ipsoꝵ extendantur. hes¬
ꝑus stella est occidentał: qmͣ cog¬
nominatã ꝑhibent ab hesꝑo rege
hispanie. Est autẽ ⁊ ipsa ex quĩ¬
ꝙ stellis planetis noctẽ ducens et
diem sequens. Ferunt autẽ ꝙ hec
stella oriens luciferũ: occidens hes¬
ꝑum facit. de qͣ statiꝰ. ⁊ alt̾nio depẽ¬
ditur unꝰ in ortu. planete stelle st̃
que non sunt fixe in celo ut reliq̃.
int̃dum in austrũ int̾dum in sep¬
nũqm cũ mũdo fu̾nt᷑. Quaꝵ noĩa
g̾ca sũt. pheton. phenonta. phirio¬

Expanded text:
Itaque quo magis eam cognoscerent, Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella significat. Cometae autem Latine crinitae appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt; quas runt. Ldicitur, eo quod jubar lucis effundat. Sed et splendor solis ac lunae etin modum jubae radii ipsorum extendatur. Hesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent a Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens, et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens Luciferum, occidens vesperum facit. De quo Statius: Alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in coelo ut reliquae, interdum in austrum, interdum in sepnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrio
Abbreviated transcription (Latin):
luoe t̾ribilis atq clarissimus. In qͦ
li hec int̾tulgeant omĩa. serenitas
ꝓtenditur. si obscuratur huiꝰ acies.
tu quippe suo efficiũt pluuias. un¬
de ⁊ eas latini suoculas appellau̾nt.
quia quando nascunt᷑. pluitiaꝵ sig¬
na monstrantur. de quib uͥgilius.
arcturũ pluuiasꝙ hiades geminos
ri: ⁊ orunt᷑ temꝑe u̾nali. pliades
a pluralitate dicte. quia pluralita¬
tauri. ex quib .ui. uident᷑. Nam
latet una. Has latini uirgilias di¬
hiemẽ. ortu estatem: pͥmeq na¬
uigationis tempꝰ ostendt̃. Cani¬
cula stella que ⁊ sirius dicitur. esti¬
uis mensib in mediocentro celi ẽ.
⁊ dum sol ad eam ascend̾it. cõiuncta
cum sole duplicatur calor ip̃ius
⁊ dissoluuntur corpora ⁊ uaporant᷑.
Unde ÷ ex ipsa stella dies canicu¬
lares dicunt᷑. quando ⁊ moleste
sunt purgationes. Canis autẽ
uocatur ꝓ eo qd̾ corpora morbo affi¬
eiꝰmodi sit. ut p̾oet̾is luc̾e udeatur

Expanded text:
luce terribilis atque clarissimus; in quo luce terribilis atque clarissimus; in quo si haec fulgent omnia, serenitas portenditur, si obscuratur his tu quippe suo efficiunt pluvias, unde et eas Latini succulas appellaverunt, quia quando nascuntur, pluviarum signa monstrantur, de quibus Virgilius: Arcturum pluviasque Hyadas. Sunt ri, et oriuntur tempore vernali. 13. Pleiades a pluralitate dictae, quia pluralitaTauri, ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo affieiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hiemẽ. uniu̾salemq temꝑiẽ. ortu
enĩ uł occasu suo. oertis stationib
tempoꝵ qualitates significant. Sig¬
noꝵ pͥmus arcton. qui in moe fixꝰ
septem stellis in se reuolictis rotat᷑.
quia in modũ plaustri c̾ccitur nr̃i eam
septentͥtonẽ dixerunt. Tones enĩ ꝓpͥe
sunt boues aratorii dicti. eo qd̃ tram
terant. quasi teriones. Seꝑtenitͥonẽ
autẽ non oocide axis uicinitas facit
qui in eo est. Ar tofilax dictus ꝙ arcõ.¬
idest helicem ursam sequit᷑. Eundẽ
⁊ bootem dixerunt. eo qd̾ plaustro he¬
ret. signũ multis specdabile stellis.
inter quas arcturus est. Arturus
est sydus. post caudam maioris
urse poscta in signo boote. Unde arc¬
Orion austrũ ante tauri uestigia
fulget. ⁊ dictus orion ab urina .i.
abmnundatione aquaꝵ. Temꝑe
enim hienus. obortus: mare ĩ t̾ras.
aquis ac tempestatib turbat. hũc
latini ugulam uocant. eo ꝙ sit
armatus ut gl adius. ⁊ stellarum

Expanded text:
et hiemem vernalemque temperiem. Ortu et hiemem vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitatem significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves aratorii, dicti eo quod terram terant, quasi teriones. Septentriones autem non occidere axis vicinitas facit, quia in eo sunt. Arctophylax dictus, quod Arctonid est Helicem Ursam, sequitur. Eundem et Booten dixerunt, eo quod plaustro haeret: signum multis spectabile stellis, inter quas Arcturus est. Arcturus sidus est post caudam maioris ursae posita in signo Bootae. Unde ArcOrion austro ante Tauri vestigia fulget, et dictus Orion ab urina, id est ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus mare et terras aquis ac tempestatibus turbat. Hunc Latini Iugulam vocant, quod sit armatus, ut gladius, et stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
tatus sbellarũ est. quia dum sẽꝑ
scella mouetur tam̃ in aliquibus
locis stare uidetur. de nominib stel
pareat. obscuratis fulgore suo cũc¬
tis siderib. luna dicta qiͣ lucina. ab
lata media sillaba. de qua uirgiliꝰ.
nomen per diriuationẽ a solis luce.
eo qd̾ ab eo lumen acciptat. accep
Nam qd̾ uidemtus e celo stellas qͣi
Labi nõ sunt stelle. s igniculi ab e¬
tus petens echereũ ignẽ secũ thit.
qui tractu suo imitatur stellas cadẽ¬
tes. siam scelle cad̾e non possũt. Imobi¬
les enĩ ut p̾dictum est st̃. ⁊ cũ celo fixe
ferunt᷑. Sidera dicta qd̾ ea nauigantes
consid̾ando iter dirigt̃. ad cursus consi¬
liũq ne fallacib undis aut uentis a¬
libi deducantur. Quedam autẽ stelle
idcͥco signa dicunt᷑. qd̾ ea naute obser¬
uant. in gub̾nandis remigiis. contẽp¬
lantes aciem fulgoremꝙ eoꝵ quib
reb status celi futurꝰ ostendit᷑. S ⁊
omnes homines ea intendt̃. ad p̾ui¬
dendas aeris qualitates: ꝑ estatem

Expanded text:
tatus stellarum est, qua dum stella semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur. De nominibus stelolus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. Luna dicta qlata media syllaba; de qua Virgilius nomen per dirivationem a solis luce, eo quod ab eo lumen accipiat acceptuNam quod videmus a coelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aeora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt: inmobiles enim, ut praedictum est, sunt, et cum caelo fixae feruntur. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alibi deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus status caeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa que se ad oognitõnẽ sid̾um con¬
iungunt idest ad noticiã fatorũ. que
fidei nr̃e sine dubidatione contraria ft̃.
sic ignorari debent a xp̃anis ut nec scͥ¬
pta esse uideant᷑. S nõ nulli sidex
pulcͥtudine ⁊ daritate pellecti ĩ lapsꝰ
stellarum eecatis m̃tib corruerunt:
conentur. Quos nõ solũ xp̃iane
ristotiles q atq alii uerũ uarieta¬
te cõmoti. concordi sententia damp¬
nauerunt dicentes confusionẽ repe
pocius de tali ꝑ suasione gen̾ari. Nã
sigenus humanũ ad uarios actꝰ
nascendi necessitatẽ p̾m̾et᷑. cur aut
laudẽ mereantur boni. aut mali le¬
gũ ꝑcipiant ultionẽ: Et qmͣius ip¬
si non fu̾int celesti sapientie dediti
ueritatis tamen testimonio errores
eorũ. m̾ito ꝑtułunt. Ordo autẽ iste
.uiI. scłarius disciplinaꝵ ideo a phi¬
losophis. usq ad astra ꝑductus est
scilicet ut animos seculari capiẽ¬
tia implicatos. At̾renis reb abduce¬

Expanded text:
tiosa, quae se ad cognitionem siderum contiosa, quae se ad cognitionem siderum conjungunt, id est, ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt; sic ignorari debent a Christianis ut nec scripta esse videantur. 39. Sed nonnulli, siderum pulchritudine et claritate pellecti, in lapsus stellarum caecatis mentibus corruerunt, conentur; quos non solum Christianae ristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a Philosophis usque ad astra perductus est, scilicet ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abduce
Abbreviated transcription (Latin):
tipalit consectꝰ ẽ apaganis
tuiꝰ edes medio spatio ĩ effigies de
fastigio edis enucat. qd̾ nõ pu¬
tau̾nt lub tecto consecͣnͣd̾ quẽ
in aꝑto habent. est autẽ cacus
orñe uid̃ spatiũ ꝙ cͥcũre equi
solent. hc̃ romani dictũ putãt
cũmetas eqͥ currant. Gci uͦ acir¬
ce solis filia q̃ patͥ suo hoc genꝰ
certaminis instituit asserunt
nũcupatũ. ⁊ ab ea circi appellati¬
onẽ argum̃tant᷑. fuit auit̃ ma¬
ga i uenefica ⁊ sac̾dos demoñ ẽ in

Expanded text:
cipaliter consecratus est a paganis, cujus aedes medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum, quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equo solent. 396 2. Hunc Romani dictum putant rcum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae Patri suo hoc genus certaminis instituit, asserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga, et venefica, et sacerdos daemon
Abbreviated transcription (Latin):
ius studiis con¬
q cartaginẽsis
gricolationis conscͥpsit. ap̃ ro¬
manos auitẽ de agricult᷑a pͥmꝰ
cato instituit quẽ deinde martꝰ
derentiꝰ expolunt. mox uirgiliꝰ.
laude carminũ extulit. sleo mi¬
nꝰ studiũ habuerũt. postmod̾
corneliꝰ cellus. luiliꝰ attͥcus. he¬
milianꝰ. siue colomelia in signis

Expanded text:
is studiis conque Carthaginiensis gricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit; quam deinde Marcus Terentius expolivit; mox Vergilius laude carminum extulit. Nec minorem studium habuerunt postmodum Cornelius Celsus et Iulius Atticus, Aemilian
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ conspici negent. Gignit᷑ in
cipͦ ⁊ affrica. S melior in ethio¬
pia. Sagdam gẽma pͣsmi colo¬
ris ap̃ casdeos. cuiꝰ tanta uis ẽ.
ut ꝑ meantes naues. eꝓfundo
petat. ⁊̃ carmis ita teriacit̾ adhe¬
reat. ut nili ab uasa ꝑte ligni
uix seꝑetur. Mirrites dicta est
ꝙ ĩ ea mirre oolor est. Cõp̾sf¬
est aut̃ usq ad colorẽ nardi
spirat suauitatẽ aromatis.
reꝑitur in arabia ẽ. uł egipto
mirre coloris. ⁊ odoris. Uunde
⁊ nom̃ hab. Me locros bicolor
ex una ꝑte uiridis. exaltͥa mel¬
li scłis. Coaspitis a flumine ꝑ¬
caꝵ dicta ẽ ex uiridi fulgoris
oralliꝰ gignit᷑ in mari. forma
ramosus. colore iuridis. ⁊
maxime rubẽs. uene eiꝰ candide
sub aqͣ ⁊ molles. subtracte cõ¬
festim durant᷑ ⁊ rubescũt. tactu
ꝙ ꝓtinꝰ lapidescũt. Itaq occu

Expanded text:
tem conspici negent. Gignitur in tem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melex una parte viridis, ex altera melli similis. 16. Choaspites a flumine Persarum dicta est ex viridi fulgoris Corallium gignitur in mari, forma ramosum, colore viride, et maxime rubens; venae ejus candidae sub aqua et molles, detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occu
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ. topazion ex uirenti gen̾e
ẽ. omĩ ꝙ colore resplendẽs ĩuẽta
pͥm̃ marabie insula inqͣtrogo¬
dite p̾dones fame ⁊ tẽpestate fes¬
si cũ herbaꝵ radices effod̾ent eru¬
erẽt que insula postea q̃sida ne¬
błis ccoꝑta. tandẽ a nauigãtib
inuenda ẽ. ⁊ obhoc locus ⁊gẽma
trogoditaꝵ liungua significatio¬
nẽ hab q̃rentes. Est autẽ ãplis¬
suna gẽmaꝵ. Eadẽ insula nobi¬
liũ limã sentit. Gen̾a eiꝰ duo. Cal¬
laica colore uiridis. s ⁊ pallẽs
lmitus crassa. nicħ iocundiꝰ aur̃
decens. uñ aappellata. nascit᷑ in in¬
dra uł g̾mania in rupib gelidis
ocłim᷑ extub̾ans. molocides spissiꝰ
uirẽs ⁊ crassior ꝙͣ sinaragdꝰ a colo¬
re malue nom̃ accepit ĩ reddendis
laudada signis. Nascit᷑ in arabia.
elictropia uiridi colore ⁊ nubilo
mũ. in hoo qͣ exemplũ ẽ quod
aunixda herba elictropia qͥbꝰ¬
dã additis p̾cantationib g̾en¬

Expanded text:
nis est. Topazion ex virenti genere nis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula postea quaesita nebulis cooperta tandem a navigantibus inventa. Sed ob hoc locus et gemma Trogodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilmum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus geren
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. s uił̃ cuiꝰ alt̾mgenꝰ sãgui¬
neis pũctis abhorret. t̾ciũ dictino¬
tũ uirguł tͥb candidis. berillꝰ in¬
india gignit᷑. gentis sue lingͣ no¬
men habens iuriditade sinuł sina¬
ragdo s cũ pallore. polit᷑ autẽ ab
indis ĩ sex angulas formas. ut
ebitudo ooloris reꝑcussu angł oꝵ
excitet᷑. alitꝰ ñ ht̃ fulgorẽ. Gen̾a¬
eiꝰ nouẽ. Crisoberillꝰ dictꝰ. eo quod
pailida eiꝰ uiriditas ĩ aureũ colo¬
rẽ resplendeat. ⁊ hõ india mittit.
Crisoprassus indicꝰ ẽ colore porri
succũ referens. aurels intuenien¬
tib guttis. unde inom̃ acceꝑit.
quẽ qͥdam berilloꝵ gen̾is indica¬
u̾nt. Iaspis de g̾co ĩ latinũ uuidis
gẽma int̾p̾tatur. Ias qͥppe uuide.
panasin gẽma dr̃. Est aut̃ sinar¬
agdo sub simił. s crassi coloris. spẽ
dem gẽmã ⁊ gr̃e ⁊ tutele eẽ gestan¬
tib qd̃ cred̾e non fidei. s suꝑstitio¬

Expanded text:
dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguidictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punctis abhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. BeryllIndia gignitur, gentis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. Aliter od pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Specidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitio
Abbreviated transcription (Latin):
aust̾itatis ẽ. slã herbas iupentes.
frondesq ex suꝑat. inficiẽs c̃case ui¬
nouate reꝑcudũ aere. Sculpẽtib
ꝙ gẽmas milla gͣtior oculo refec¬
tioẽ. cuiꝰ corpꝰ si extentũ est. sicut
speculũ ira p̾magines redde. qͥꝓ¬
pe uͦ cesar gladiatoꝵ pugnas in
smaragdo spectabat. Gen̾a eiꝰ
duodecĩ. s nobłiores scitici qͥ ĩ sci¬
lica gente reꝑꝑiut᷑. Scd̃m locũ
tenent bactam. Colligunt᷑ enĩ ĩ
ꝯmissuris saxoꝵ flante aqͥlone.
tũc eñi tellure discooꝑta int̾mi¬
cant. qr hiis uentis maxime a¬
rene mouent᷑. t̾ciũ egipti hñt.¬
Reliqͥ ĩ metalł erariis ũienũt᷑.
s uitiosi. slã aut ere aut plũ¬
bo. uł lapisiam̃tis. uł salis si¬
nules. notas hñt. Smaragdi aũ
mero ⁊ uiridi ꝓficiũt oleo. qmͣuis
nat᷑a ĩbuantur. Calcosmaragdꝰ
dicta qd̾ uiridis sit. ⁊ turbida aeris¬
sit uenis. heo inegipto uł cipꝰ in¬
sula nascit᷑. p᷑ siꝰ ꝓuindenti colore

Expanded text:
entes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Sculpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cuius corpus si extentum est, sicut speculum ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera eius duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani: colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone; tunc enim tellure deoperta intermicant, quia his ventis arenae maxime moventur. Terariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut plumbo, vel capillamentis, vel salis similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore
Abbreviated transcription (Latin):
mascũ sirie octis candidior. ꝓba¬
tissimꝰ uͦ minidia. parius cando
ris eximu. ligd̃inius cognonĩto.
ħ ap᷑ paron insulã nascit᷑.Uñ
⁊ pariꝰ nũcripatꝰ. Magnitudo eiꝰ qͣ
lad̾es crateras q ñ excedat unguẽ¬
tis ⁊ ip̃e aptꝰ. Coratliticꝰ in asia re¬
ꝑtꝰ mensure ñ ult᷑ cubitibina cari¬
dore ꝓximo eboris ⁊ q̃dã similtca¬
dine est diu̾so niger. alabandicꝰ tͥ¬
re sue noĩe nũcupatꝰ purpure as¬
petu simił. Iste moriente igni
lq̃t᷑. atq ad usũ uccͥ funditur. de¬
baic̃ int̾cintꝰ aureis guttis inue¬
nit᷑ in ꝑte egipti ascͥpta cuticuł
ad t̾renda cosliria qͣdam utilitade
mat᷑ali cõueniẽs. Siemtes cͥcase¬
nen. uł thebas nascit᷑. tͣhes ex eo
reges. suaritiora autẽ q̃ in offici
lesbuis luuidior ẽ paulo ⁊ huue.
s ⁊ ip̃i diu̾si coloris machans ha¬
bens. Coruitheus ãmoniace

Expanded text:
mascum Syriae, ceteris candidior, probamascum Syriae, ceteris candidior, probatissim lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinLesbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammonia
Abbreviated transcription (Latin):
lores ⁊ geña innum̾abilia st̃
ñ tñ omĩa erupib excidunt᷑
s młta sub t̾ra sparea sũt. ⁊
pciosissimi gn̾is. sicut laçedemo¬
niũ uiride cũctisq hilariꝰ reꝑt̃
pͥus ap̃ lacedemonios. Unde ⁊
uocabulũ traxit. Ophites ser¬
pentiũ maculis simile ẽ.Uñ
⁊ uocabłm sumpsit. duo eiꝰ ge¬
n̾a. molle. candid̾. iugrũ. dur̃
augusteũ ⁊ tib̾iũ ĩ egipto au¬
gusti ⁊ tib̃ii pͥm̃ pͥncipat᷑ reꝑ¬
ta sũt. disfrã eoꝵ est ab offi¬
macłis sit simile. hec macłas diu̾¬
sotti colligunt. siam augucreũ
sparsa ñ conuoluta canitie. pur¬
purites ex egipto ẽ. rubens cã¬
didꝰ int̾uenientib pũctis  no¬
mĩs eiꝰ cã qd̾ rubeat ut pͣpura.
hisanites ferrei coloris suiedu
lapis candidꝰ intͥdistinctꝰ uari¬
iscolorib. ex qͦ enuãgłici illius
unguẽti uasculũ fuit. Cauãt
eñi hc̃ ad uasa unguentaria. qm̃
optime seruare incorrupta dr̃.
⁊Iascit᷑ cͥca thebas egiptias. ⁊ da¬

Expanded text:
era innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile, unde et vocabulum sumpsit. Duo eius genera: molle candidum, nigrum durum. Augusteum et Tiberium in Aegypto Augusti ac Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophimaculis sit simile, haec maculas diverso modo colligunt. Nam Augusteum sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive dulapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Da
Abbreviated transcription (Latin):
seit urcheo insula cui bucialł oõ¬
uil nom̃ dedit. qͥ delectał ĩ illo
pͥmiꝰ romã inuexit. solũq pe¬
ne hoc marmor ab amatore no¬
an appellatꝰ a colore cur̾s. Euĩ
lapis asuigatõ cont serpendes
mulier nigris dignissima barriꝰ.
coloꝵ. pͥmordia eiꝰ arupe cauca¬
so. fabule ferũt ꝓmeteũ pͥmũ
fragm̃tũ saxi eiꝰ inclulisse fer¬
ro ac digito cucũdase. hiisq mni¬
tuis cepisse anulũ atq geminiã.
gen᷑a gemmnoꝵ m̃numabilia eẽ
pͥncipalia st̃ siue uotissima an

Expanded text:
in Theo insula, cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus in illo primum Romam vexit, solumque pene hoc marmor ab amatore noas appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes mulier, nigris dignissima barris? colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse principalia sunt s
Abbreviated transcription (Latin):
ignis cum demũdo ꝑ fulgura ꝓfi¬
ciscitur mundꝰ emoritur. hii philo¬
sophoꝵ errores etiã ⁊ apd̾ eocłiam
induxerunt hereses. Itde eonas. ⁊
forme nescio que unde ap̃ arrium
lnitas nominis. ⁊ ap̃ ualentinũ pla¬
tonicus furor. Inde martionis d̾s me¬
lior de tͣnquillitate. Ab stoicis enĩ ue¬
nerat ⁊ ut anima int̾ere dicat᷑. epicurꝰ
obseruatur. ⁊ ut carnis restitutio nege¬
tur de uana omniũ philosophoꝵ sco¬
la sumitur. ⁊ ubi mat̾ca cum deo equat᷑.
zenonis disciplina est ⁊ ubi quid de ig¬
neo deo legctur. eraditus int᷑uenit.
Eadem mat̾ia ap̃ heretioos ⁊ philoso¬
phos uolutat᷑ idest retractatus impli¬
catur. de poetis.

Expanded text:
ignis cum de mundo per fulgura profiignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, idem retractatus inplicantur. De poetis
Abbreviated transcription (Latin):
ex .iiiiͬ. elementis dm̃ eẽ dixerunt. ut
dionisiꝰ storcꝰ. Alii uͦ sp̃alit̾ intellexe¬
runt mentẽ esse dm̃i. ut tales milesiꝰ
quidã animũ in omĩb cõmanentẽ
⁊ lucidum. ut pithagoras quidã dm̃.
sine temꝑe ĩcõmutabilem ut plato.
qͥdam m̃tem solutã. ut cioero qͥdam
⁊ sp̃m ⁊ mentẽ ut uarro. Inuentum
enim solũm᷑ dm̃i non ut inuen̾uut
exposuerunt. qͥa euanuerũt in cogita¬
tionib suis. dicentes enĩ se esse sa¬
pientes. stulti facti sunt idẽ plato¬
nici quidẽ dm̃ curadorẽ ⁊ arbitrum
iuidioem asserunt. epicurei ociosũ
⁊ in ex̾citatum. de mũdo autẽ platoni¬
ci affirmant in corporalẽ stoic corpo¬
ualem. Epicurus achonus. pitagoraᷤᷤ
ex numeris eraclitus exigne unde
iuarro. ignem mũdi animũ dicit.
ꝓuide qd̃ in mũdo ignis omnia gu¬
b̾net. sicut animus in nob̾. quã ua¬
nissime qui cũ est inqͥt in nob̾. ipsi
sumꝰ. cũ exiit emorimur. Ergo et

Expanded text:
ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut quia evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; Epicurus atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclitus ex igni. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
philosopho amatore uanitatiꝰ
non sapientie. quem etiam ip¬
si philosophi porcũ nomi naue¬
runt quasi uolutans in oeno
carnali uoluptatem corꝑis sũ¬
mũ bonũ asserens. Qui etiã¬
ediam dixit nulla diuina ꝓu
dentia instructum ẽẽ aut regi
mundũ. s originem reꝵ acho¬
mis idest in secatilib ac solidis
corporib assignauit. quoꝵ for¬
turts concursionib uniu̾sa na¬
seantur. ⁊ nata suit. asseruit
audem nichil dm̃ ag̾e omnia cõ¬
ud animã ẽẽ qmͣ corpꝰ. Unde ⁊ dixit.
non ero postea qmͣ mortuus fuero.
Gimtiosophiste nudi ꝑ opacas indie
solctudines ꝑhibentur philosophari.
ad hibentes tantũ genitalib tegnu
pudenda sola tantum oꝑiũt. hii a
gen̾ando se cohibent. Trologi autẽ
idẽ sunt qui ⁊ phisici. Dicti autẽ theo¬
logi qm̃ in scͥpturis sius de do̾ dixer̃t.
quorum uaria constat opinio quid d̃s
ess dum quererent. Quidam autẽ
corporeo sensu. hunc mũdũ uisibilẽ

Expanded text:
philosopho amatore vanitatis, philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quia se volutans in coeno carnali, voluptatem corporis summum bonum asseruit, qui etiam dixit nulla providentia divina instructum esse aut regi mundum. 16. Sed originem rerum atomis, id est, insecabilibus ac solidis corporibus assignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Asseruit autem Deum nihil agere, omnia conil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: Non ero postea quam morGymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmipudenda sola tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem idem sunt qui et Physici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem
Abbreviated transcription (Latin):
occulta esse que uoluit d̾s intelli¬
gentiam hominis exoed̾e. Sic tñ
plurima eẽ que possunt ⁊ sensus
penetratione comp̾hendi. Hanc sec¬
tam artesilaus cirmaicꝰ philosophꝰ
repperit. cuiꝰ sectator fuit democritꝰ
qui dixit tanqm in putco alto. ita
ut fundus nullus sit ita in occł¬
to lac̾e u̾itatem. ꝑ ipatetioi adeã¬
bulatione dicti. eo qd̃ aristotił eoꝵ
auctor deambulans disputare co¬
litus essz. hii dicunt quandam
particłam anime ẽẽ et̾nam. de
reliquo magna ex ꝑde mortalẽ.
Ciruci ab ĩmundicia ĩpudentie
nuncupati. contra humanã enĩ
uerecundiã in ꝓpatulo coire cũ
conuigib eis mos erat. censen¬
tes licitum houestũq eẽ palam
cum uyorib cõcumb̾e. quia con¬
iugiũ iustum est. publice id p̾¬
dicantes agendum ẽẽ. ut canes
in uicis uel in plateis. Unde et
a canib quoꝵ uitã imitabant᷑
etiam uocabulũ nom̃q traxer̃t.
Epicurei dicti ab epicureo qͥdam

Expanded text:
occulta esse, quae voluit Deus intelliocculta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere, sic tamen plurima esse quae possint et sensibus capi et ratione conprehendi. Hanc sectam Arcesilaus Cyrenaicus philosophus repperit; cuius sectator fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id pdicantes agendum, ut canes in vicis, vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. 15. Epicurei dicti ab Epicuro, quodam
Abbreviated transcription (Latin):
ne. philosopho dicti. hii eni ani¬
maꝵ creatorem esse dm̃. corꝑũ
angłos asserunt. ꝑ ml̾tos amioꝵ
circulos in diu̾sa corꝑa redire aĩ¬
mas dicunt. stoici a loco dicti. por¬
ticus eñi fuit athenis qm tiu yl
ta exant gesta sapientiũ atꝙ ui¬
roꝵ fortium hystorie in hac porti¬
cu sapientes philosophabant. ex
quo ⁊ stoici dicti sũt. Grece enim
pͥmus instituit. his negant sine
urtute. effici quẽqmͣ beatũ. om¬
ne peccatũ uniforme eẽ asserũt.
dicentes sic ille nocens ent qui pa¬
leas furauit qmͣ qui aurũ qui
mergũ occid̾it qmͣ qui eqũ. Nõ
enuĩ anima cͥmen. s animuᷤ facit.
Hii etiam animã cũ corpore ꝑi¬
re dicunt. Animã qͦ uirtutema
tinentie esse negant. affect ãt
gliam et̾nam cum se fateantur
non ẽẽ et̾nos. A chademici appellati
a uilla platonis a chademia athe¬
narũ ubi idem plato docebat. hii
omnia incerta opinantux. S
sicut fatend̾ est multa inc̾ta et

Expanded text:
ne philosopho dicti. Hi animarune philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt, post multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. 8. Stoici a loco dicti. Porticus enim futa erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti sunt. Graece enimZenon instituit. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animam quoque. Virtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et
Abbreviated transcription (Latin):
uccantur. qui latine amatores
sapientie int̾pretant᷑. Et enĩ philo¬
apitagora fertur exortum. Nam dũ
antea g̾ci uet̾es sophistas id est sapiẽ¬
tes aut docbores sapientie. semetip¬
dos iactantius nominarent. iste in¬
t̾rogatus. quid ꝓfit̾etur uecundo no¬
mine philosophũ idest amatorem
sapientie se eẽ respondit: qm̃ sapi¬
entem ꝓftti. Arrogantissimũ uide¬
batur. Ita deioeps post̾is placuit.
ut quarttalib de teb ad sapientiã
pertinentib doctrina quisq uel s
uel aliis ud̾etur excelłe. non nisi
philo sopħꝰ uocaretur. Idem aitem
philosophi tͥplici gen̾e diuidut᷑.
siam aut phisici sunt. aut ethici
aut logici. phisici didi. qr de natu¬
ris tractant. satura quippe g̾ce.
tuns ⁊ morib rationẽ adiungũt.
si sunt autẽ ethici in heresib sius.
habentes quidẽ nomina exaucto
rib ut platonici epicurei. pichago¬
rici. alii a locis conuenticuloꝵ⁊
stationũ suaꝵ. ut ꝑ ipatetici. stoi¬
ci. achademichi. platonici a plato¬

Expanded text:
cantur, qui Latine amatores sapientiae interpretantur. Est enim Philoa Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graeceturis et moribus rationem adiungunt. si sunt autem et hi in heresibus suis, habentes quedam ribus, ut Platonici, Epicurei, Pythagorici; alii a locis conventiculorum, et stationum suarum, ut Peripathetici, Stoici, Academici. 7. Platonici a Plato
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab spiendore aeris uocat᷑.
sic̃ ⁊ aurũ ⁊ argentũ. Apud
autiqͦs autẽ pͥor eris ꝙͣ terri co¬
gnitꝰ usus. Cre qͥppe pͥus ꝓscm¬
debant t̾ram. ere ceramina bel¬
li gebant. Eratos inpcio magis es.
aur̃ uͦ ⁊̃ argentilm ꝓpt̾ inutilita¬
tem reiciebant᷑. Nũc u̾isi uice ia¬
oet es. aurũ sũmo oessit honore
Sic uoluẽda etas. ꝯmutat tẽ¬
pora uerũ. ⁊ qd fuit ĩp̾cio fit
nullo deniq honore. Usus ens
p̾ea tnͣsiit in simulacͥs. in uasis
medificioꝵ structuris. maxĩe
⁊ ad ꝑpetuitatẽ monum̃toꝵ etiã
publice in eis. constitões scͥpde
sũt. cipũ es in cip nnsula p rc̃
reptũ. unde ⁊ uocatũ factũ
ex ͣ lapide eroso ꝙ̃ cadnuã uo¬
oant. ⁊ ẽ ductile. huic si addat᷑
plubũ colore purpureo fie. au
ricalcũ dictũ qd̾ et splendorẽ
auri ⁊ duriciã eris possideat. E
autẽ nom̃ cõpositũ ex lingua
latira ⁊ g̾ca. es eñi ẜmone gͦ¬
⁊ igne młdo ac medicamĩb ꝑ

Expanded text:
 ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur. Nunc versa vicecet aes, aurum in summum cessit honorem; sic volvenda aetas commutat tempora rerum. Et quod fuit in pretio, fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris, maxime et ad perpetuitatem monimentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. 2. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum: factum ex lapide eroso, quam Cadmiam vocant, et est ductile; huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. 3. Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca. Aes enim sermone Gret igne multo, ac medicaminibus
Abbreviated transcription (Latin):
fũditur. hoc ⁊ caldariũ ꝙ tm̃-
fundit᷑. siã malleis fragile ẽ.
Siqͥdẽ om̃e es diligẽtiꝰ purgatis
igne uitiis exooctisq regła¬
re efficitur. Cãpañ quo int̾
gen a eris uocatur a camparua
ꝓbatissim̃. es om̃e frigõre
magno meliꝰ fundit᷑. es ru¬
biginẽ cełius trahit. nͥ oleo
perungatur. Seruari autẽ id
optime eciã iti liqͥda pice tra¬
dunt. Int̾ omĩa medauia es uo¬
oalissimũ est. Imaxĩe potesça¬
tis id̾o ⁊̃ enea limina. Unde ⁊ uͥ
nitur ĩ metalloꝵ eris atq ar¬
genti fornatib desinente t̾uto¬
re. namq ut ip̃e lapis ex q fit
es catnra uocat᷑. sic ruesus ĩ
fornacib existit ⁊ noĩs siuori¬
ginẽ recipit. Eris flos sit si¬
ue gignitur conflationib re¬
soluto atq reliquato ere suꝑfu¬
sa frigida aqͣ. repentina enĩdẽ
lamine eree suꝑuas aceti asꝑ¬
rimi sarmẽtis suꝑpositis atq
diccillãtib qd̾ ex eõ cecidit ĩ ip

Expanded text:
funditur. Hoc et caldarium quod tantum funditur. Hoc et caldarium quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea limina; unde et Venitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit, et nominis sui originem recipit. 13. Aeris flos fit, seu gignitur, conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim denlaminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositae, atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ip
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hano ciuitatẽ hãmbal oepiꝰ¬
set ⁊ om̃s statuas eneas ⁊ au¬
reas ⁊ argenteas ĩ unũ rogũ
congͤssit.⁊ eas incendit. Ita
ex hac ꝯmixtõe fabͥ suctile¬
rũt. ⁊ fecũt parab sides. sic oo¬
rinthea nada st̃. ex omĩb in
unũ. nͨ hoc nec illd. Uñ ⁊ usq
in hodierũ diẽ siue ex ip̃o si¬
ue eximitatõne eiꝰ. es corin¬
theũ uł corĩthea uasa dñr. hꝰ¬
sũt tͥa gn̾a. Candid̾ unũ ad
argente nctorẽ ficcedens. Alte¬
rũ in qͦ ip̃ius auri fulua na¬
toꝵ tẽꝑies. Coronariũ ex duc¬
tili ere tenuat᷑ ĩ laminas
tauroꝵ felle tinctũ sp̃em au¬
ni ĩcoronia. histrioñ p̾bet. ũ¬
de ⁊ appellatũ. piropĩ̃ igneus
color uocauit. sãq in singłas
uncias eris additis auri scci¬
puł senis p̾tenui bractea igne¬
scit. flãmacq mitat᷑. undei
pirropũ dr̃. Regulare es dr̃
qd ab aliis ductile appellat᷑.
quale omne cipriũ est. duc
tur. sicut conͣt fusile qd̃ tantũ

Expanded text:
 hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ducttur, sicut contra fusile qui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dens ĩm̾git᷑ . qͥ utclior fiat sic̃ bir¬
bił in hispania ĩ tirassinacomꝰ. ⁊̃
italia ĩ acuendo. ferro oleo delectior
fit acies. uñ ⁊ tenuiora ferram̃ta
oleo restringi mos ẽ ne aqͣ ĩ fra¬
gulitatẽ durent᷑. Aferpo sangnis
humañ sese ulcisat᷑. Contactũ
namq cełiꝰ rubiginẽ trahit cũ
ferro magnes lapis concordia ht̃.
Sola eñĩ hec mat̾ia uĩ ab hoo lapi¬
de accipit. reti q longo tp̃r. Ex
eodẽ lapide architetꝰ qͥdam ale¬
xand̾e templũ cõcamercuit. uñ
⁊ĩ eo simul acrũ ferro in aere pẽ¬
d̾e uidet᷑. ferrũ accensũ igni. nͥ
duret᷑ ictib corrũpit᷑. Rubens̃ ñ
ẽ habile ad tindend̾. neꝙ aũ ꝙͣ
albesc̾e incipiat aceto uł a lumi¬
tie illitũ ferrũ. fit eris simile. p¬
pgam̃ta ferri rubigo ⁊̃scoria. rubigo
eit uiciuĩ rodens ferrũ uł segetes qͣi
uodigo murata una lit̾ta. hec ⁊ eru

Expanded text:
dens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bildens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta ferri, rubigo et scoria. Robigo est vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aeru
Abbreviated transcription (Latin):
errũ dictum qd̾. de ferpo.
condat. soẽ ⁊calebs a caubre flu¬
mine ubi ferrũ optima acie
temꝑat᷑. Unde ⁊ abͥsiue dr̃ calebs
ip̃a mat̾ies. ut uulnifioꝰ calibs.
ferri usus post alia metalla re¬
Ta ẽ. siã u̾de ꝑdẽ tellus tractabat᷑
unde modo cruor effũdit᷑. Nullum
aũ corpꝰ. tam densis int̾ se cohe¬
rentib ⁊ implicitis elem̃tis quã
fertũ. unde inest illi duricia cũ
frigore. ferri audẽ metallũ pene
palma serico fenco ferro datur
seres eñi ho cum uestib suis pel¬
lb ꝙ miccũt. Scd̾a particon. ne¬
ꝙ alia gen̾a ferre ex mera acie tẽ¬
ꝑant᷑. Cet̾is enĩ admiscet᷑ mollior
cõplex᷑. diffe̾ntia fem płima iuxͣ
t̾re genꝰ. Nlam aliud molle plũ bo¬
aptũ. aliud fragile. ⁊ erosũ cul¬
ture t̾re conueniẽs. aliud breui¬
tate sola placet. cdauis q oaliga¬
riis. aliud rubiginẽ cełius len¬
do apte uocabło ĩposito. Aquaꝵ
t sũma diffentia ẽ qͥb ferrũ cã¬

Expanded text:
errum dictum, quod farra, condat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie peratur. Unde et abusive dicitur chalybs ipsa materies, ut: Vulnificusque chalybs. 2. Ferri usus post alia metalla reecies. Nam unde prius tellus tractabatur, inde 293 modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et implicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico, neque alia genera ferri ex mera acie temperantur. Caeteris enim admiscetur mollior complexus. 3. Differentia ferri plurima juxta terrae genus. Naptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum can
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Circũluuiũ. locus quẽ aqͣ circũ
luit. Alluuiũ consũptio ripaꝵ ex a¬
quis. Margo est extrema ꝑs cuiꝰli¬
bet loci. ut puta maris. unde ⁊ nom
accepit. Maritima quasi maris ĩti¬
ma. ostia ab ingssu ⁊̃ exitu fluminis
dicta in mari. Contin ẽs ꝓpetua t̾¬
ra. nec ullo mari disc̾ca qm g̾ci
pecus est fosca sub t̾ra a quã
lunca latine. spiracula appellata
omnua loca pestiferi sp̃c quẽ g̾ci
huiꝰcemͦ locum. ⁊ spiracula ex eo
tnͣslata a feris quaꝵdͥ auiditas.
oris ald aꝑtione monstrat᷑. ꝓfũ¬
dum ꝓpͥe quasi cuiꝰ porro sit fun¬
sum uel deorsum dr̃. ut mare¬
ac t̾ra celũq ꝓfund̾. baratr̃
nimie altitudĩs nom̃ ẽ. ⁊ dictum
baratrũ quasi uorago. atra sci¬
lic a ꝓfunditate e reb inf̾i̾oꝵ
ꝓfunditas atq recessus. Stix

Expanded text:
dit.' Circumluvium locus qdit.' Circumluvium locus qluit; adluvium consumptio riparum ex aquis. Margo est pars cuiuslibet loci, utputa maris; unde et nomen accepit. Maritima quasi maris intima. Ostia ab ingressu et exitu fluminis dicta in mari. Continens perpetua tra nec ullo mari discreta, quem Gioribus. Specus est fossa sub terra qua luncae Latine. Spiracula appellata omnia loca pestiferi spiritus, quae huiuscemodi locum; et spiracula ex eo pertio, translata a feris quarum aviditas oris adapertione monstratur. Profundum proprie quasi cuius porro sit funsum vel deorsum diciturac terras caelumque profundum. Baratrum nimiae altitudinis nomen est: et dictum baratrum quasi vorago atra, scilicet a profunditate. Erebus inferorum profunditas atque recessus. Styx
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ex soluit᷑. Inde ediam ni¬
cħ pͥstantes ĩmunes uocantur. a¬
prica loca que sole gaudent qiͣ¬
oꝑta celo aprico contraria. lubͥcũ
dici locum ab eo qd̃ ibi quic labitur
⁊ lubricum dr̃. non qdꝰ labitur. s
in quo labitur. Estiua sunt loca
umibrosa quib ꝑ estatẽ uitant pe¬
si patuere estiua licei. Naualia sũt
loca ubi naues fabͥcantir. hoc ⁊ textͥ¬
nũ uocatur. Statio ẽ ubi naues
stant ad tempꝰ. portꝰ ubi hiemãt.
Importunũ autẽ in qͦ nullũ refugi¬
um quasi nullus portꝰ. portus aũ
locus est ab accessu uentoꝵ remo¬
tus ubi hib̾na oppon̾e solent. ⁊ por¬
tus dictus a deportandis cõmertiis.
hunc uet̾es abauilandis m̃cib bai¬
aa uocabant. illa declinatione. abaia
baias . ẜ amilia familias. littꝰ ẽ t̾ra
aque ⁊ mari uicina. ⁊ dictũ litꝰ. quia
fluctu elitur. uł qd̾ aqͣ alluit᷑. Cice¬
ro in topicis. litus est qd̃ fluctus. eli¬

Expanded text:
fructus exsolvitur. Inde etiam nifructus exsolvitur. Inde etiam nihil praestantes inmunes vocantur. Aprica loca quae sole gaudent, qoperto caelo, aprico contraria. Lubricum dici locum ab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur non quod labitur, sed in quo labitur. Aestiva sunt loca umbrosa, quibus per aestatem vitant pesi patuere aestiva Lycaei. Navalia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et textrinum vocatur. Statio est ubi ad tempus stant naves; portus, ubi hiemant; inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Litus est terra aquae et mari vicina: et dictum litus quia fluctu eliditur, vel quod aqua adluitur. Cicero in Topicis 32: 'Litus est qua fluctus elu
Abbreviated transcription (Latin):
breuia dicta a fauciũ similitrdi¬
ne quasi faces. Confrages loca ĩ
sunt loca sctu aspera. unde ⁊ sca¬
bies dr̃ a corꝑis asꝑitate. lustra
obscura latibula feraꝵ ⁊ lupoꝵ
cubilia sunt. Unde ⁊ lupanatia lu¬
parum iiustrantur. lucꝰ est locꝰ
densis arborib septus. solo lucẽ
detrahens. potest ⁊ aconlucendo
erebris luminib dici que cbri ꝓ¬
pt̾ religionẽ gentiliũ cultũq fi¬
ebant. deserta uocata qr non serũ¬
tur. ⁊ ideo quasi deserint᷑. ut st̃
loca siluarũ ⁊ montiũ. contͣria u¬
b̾iaꝵ t̾rarum ubi sunt ubrime
glebe deuia sunt loca sec̾ta ⁊ abdi-¬
ta quasi extoa uiam. Ipsa sunt ⁊
inina. Inde ⁊ auiaria decreda loca
⁊ auia remota aut dantum adibi
rubent auiaria baccis. Amena lo¬
ca. uarro dicta ait. eo qd̃ solum a¬
morem p̾stant. ⁊ ad se amanda al¬
liciant. Uerriꝰ flaccꝰ qd̾ sine mim̾e
suit. nec qͥcqmͣ in hus officii qͣia mu¬
nia hoc ẽ sc̃i fructu. unde nullus

Expanded text:
brevia, dicta a faucium similitudibrevia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. Confrages loca in sunt loca situ aspera. Unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia sunt. Unde et lupanaria luparum inlustrantur. Lucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a conlucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter religionem gentilium cultumque fiebant. Deserta vocata quia non seruntur et ideloca silvarum et montium, contraria uberrimarum terrarum, ubi sunt uberrimae glebae. Devia sunt loca secreta et abdita, quasi extra viam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreta loca et a via remota, aut tantum adibilrubent aviaria bacis. Amoena loca Varro dicta ait eo quod solum amorem praestant et ad se amanda adliciant. Verrius Flaccus, quod sine munere sint nec quicquam his officia, quasi amunia, hoc est sine fructu, unde nullus
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatã. id̾oq dictus est susti¬
nuiste celum. ob eruditionẽ gͥ
discipline ⁊ scientiã celi. nomẽ
eius in montẽ affrice diriuatũ
est qui nc̃ athlans cognominat᷑.
qui ꝑp̃ aaltitudinẽ suam qͣi oeli
machinam atq astra sustentare ui¬
sit a u̾bo. Nam galloꝵ lingua alpẽ
uis qͣsi tumens tellꝰ. Item tumulꝰ
t̾ra congesta ubi nulla memoria
est. ualles sunt humilia loca qua¬
si uulsa. huic ⁊ conualles dep̾ssa
loca t̾raꝵ iit̾ montes. Campꝰ est t̾¬
raꝵ planies. Dictus autẽ campꝰ
ꝙ breuis est sit pedib nec erectus
ut montes. s patens ⁊ spacio luo
ca ethimologia. Cartu enĩ gͥor bre¬
uedicit᷑. Solum ẽ om̃e qd̃ sustin
a soliditate dcm̃ scilic unde ⁊ de ma
ri uirgiliꝰ ait. Subtrahit᷑ q solũ.
saltus sunt uasta ⁊ sa uestͥa loca uͥ
arbores exiliunt in altũ. Fauces
sunt aiditus angustoꝵ locoꝵ uccer¬
arduos montes loca angustia et

Expanded text:
cogitatam; ideoque dictus est susticogitatam; ideoque dictus est sustinuisse caelum. Ob eruditionem igitur disciplinae et scientiam caeli nomen eius in montem Africae derivatum est, qui nunc Athlans cognominatur: qui propter altitudinem suam quasi caeli machinam atque astra sustentare visit a verbo. Nam Gallorum lingua 'alpesvis, quasi tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum inter montes. Campus est terrarum planities. Dictus autem campus quod brevis sit pedibus, nec erectus, ut montes, sed patens et spatio suo aeca etymologia; χαμαὶ enim Graeci breve dicunt. Solum est omne quod sustinet, a soliditri Virgilius ait: Subtrahiturque solum. 25. Saltus sunt vasta et silvestria loca, ubi arbores exsiliunt in altum. 26. Fauces sunt aarduos montes, loca angusta et