comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lassatͤ. deinq omns bonunum
incursus breis. Nec ullum oĩo
bellii mortalium ĩmortale est.
cum auctoribus sus int̾ridat o¬
portet et suis ipsum uirribus ex¬
tinguatur. uicia spacio temporis
augentur. et exerticio roborant.
et quo plus uocueruit incipiũt
plus necete. Nemo crudelior qmͣ
qui diu fuit. N emo taii tito lu¬
rurie succumbit qmͣ qui sepe suc¬
cubuit. Multis ex actibus fiunt
et assuescendo curuescius ut
puos un terram steruere promp-¬
tum sit. Sic euo crescit auari¬
cia. Sic senum ꝑtincicior ambi¬
cio est. Sic et reliquis pestibus
processus est suus. Ne ue mori
ũquĩ moribus possit egcorum
intempies facit Cum hus hosti¬
bus res est nobis quibus uou
modo non resistimus. s faueniꝰ
et ultro uros miugilos fercum
damius. Qumi eciam mrx dictu
si leutestere cepennt irritamrꝰ
illos quasi uiuius miserum fie¬
ri sit sumina miseria. quod pas¬
nichil obscemus sol uidet. ¶ De
quibusdam legnuus atq in

Expanded text:
lassatur; denique omnis hominum lassatur; denique omnis hominum incursus brevis nec ullum omnino bellum mortalium immortale est; cum auctoribus suis intercidat oportet et suis ipsum viribus extinguatur. 6 Vitia spatio temporis augentur et exercitio roborantur, et quo plus nocuerint, incipiunt plus nocere; nemo crudelior quam qui diu fuit, nemo tam cito luxurie succumbit quam qui sepe succubuit. Multis ex actibus habitus fiunt, et assuescendo curvescimus, ut pronos in terram sternere promptum sit. Sic evo crescit avaritia, sic senum pertinacior ambitio est, sic et reliquis pestibus processus est suus, neve mori unquam morbus possit, egrorum intemperies facit. 7 Cum his hostibus res est nobis, quibus non modo non resistimus sed favemus, et ultro nostros in iugulos ferrum damus; quin etiam, mirum dictu, si lentescere ceperint, irritamus illos, quasi minus miserum fieri sit summa miseria; quod pasnichil obscenius sol videt, de quibusdam legimus atque in
Abbreviated transcription (Latin):
rum. delires eciam senes nostris
nuenibus admotos sapere ad
niuidiam putes. et felices dicas
ꝙ pridie nati fuit. Sic mũdus
in dies ad extrema p̾cipitans se¬
cum omnia in det̾ius tralit .i.
berius cesar. ad nos nichil perti
forsan occurrat illud senece ubi
fallor quod ad mores actinet. nl¬
la unqmͣ dignius questa est. Istd̾
non omiserum quod ab aman¬
tibus sese et sua cuncta miran¬
tibus oppomi posse uideo. Nõ sũ
uestius italie uuluerum que
nunc que ue olim perpessa iam
malis indurunt et callum creb̾s
cicatritibus suꝑduxit ꝙͣ ꝙͣ non
italia tantum sed terrarum or¬
dis ab origine clades tulit ĩnu¬
meras. Quid enin est aliud bre¬
ius hec uita qmͣ mors longior.
Quid aliud terrena habitatio ꝙͣ
grauis seruicii fedus carcet et
uigis mesticie ceca donius¶ Scio.
s aliuid est ab hostibus. Alid a
niciis obsideti uigeri. p̾mi .uni. ue¬
xari. deficit aliquando bostis ex¬
ternus. et ipse cilium fatigaudo

Expanded text:
rum. Deliros etiam senes nostris rum. Deliros etiam senes nostris iuvenibus admotos sapere ad invidiam putes, et felices dicas quod pridie nati sint. 3 Sic mundus in dies ad extrema precipitans secum omnia in deterius trahit; berius Cesar, «ad nos nichil pertinforsan occurrat illud Senece ubi fallor, quod ad mores attinet, nulla unquam dignius questa est. Illud non omiserim, quod ab amantibus se se et sua cunta mirantibus opponi posse video. Non sum nescius Italie vulnerum, que nunc que ve olim perpessa; iam malis induruit et callum crebris cicatricibus superduxit; quanquam non Italia tantum sed terrarum orbis ab origine clades tulit innumeras. 5 Quid vero est aliud brevis hec vita quam mors longior? quid aliud terrena habitatio quam gravis servitii fedus carcer et iugis mestitie ceca domus? Scio, sed aliud est ab hostibus, aliud a vitiis obsideri urgeri premi uri vastari. Deficit aliquando hostis externus, et ipse alium fatigando
Abbreviated transcription (Latin):
Id Aeriũ morandũ feroluuensem
pñtis eratis execracio et sequẽtis
omen quantaq sit auei uis.
curis obses¬
gociis et
posum cũc¬
ta que in¬
deo nec a¬
liter qmͣ
fessus at¬
q audus ceruus solet ad mubro¬
sum fontem ad solitudinem un¬
de latratu cauum sequatiũ pul¬
sus sum atq ad silencrum aspi¬
mutem epła tua parump au̾¬
tit. que tam longa utinami fu¬
isset ut qd̃ ad erignum tempꝰ
fecit rerum me presencium obli¬
usti in perpetuum coegisset. Ita
enim me seculi nrĩ miratorem
scito ut nix fuisse aliquid nulla
etate mserius aut extremius
putem. unum me solatur ꝙ si
nasci oportuit et penitus neces¬
sarium fuit. ut mexorabilis do¬
to nos ad predurum ite husꝰ
lunen impelleret nec prius mn
lucem erumpere datum erat
minus inaili fu̾it nunc natos
esse qm̃ postea talia de posteni¬
tate comecto. crepido utinam lu¬
dar augutio. s hanc michui spem
de se urã tribinit iunentus. Ea
uidoles . liii mores sunt. Is uoto¬
rum modus. Is termius studio¬

Expanded text:
Ad Nerium Morandum Foroliviensem, presentis etatis execratio et sequentis omen quantaque sit auri vis. curis obsesgotiis et perosum cunta que video, nec aliter quam fessus atque aridus cervus solet ad umbrosum fontem, ad solitudinem, unde latratu canum sequacium pulsus sum, atque ad silentium aspirantem epystola tua parumper avertit, que tam longa utinam fuisset, ut, quod ad exiguum tempus fecit, rerum me presentium oblivisci in perpetuum coegisset. Ita enim me seculi nostri miratorem scito, ut vix fuisse aliquid ulla etate miserius aut extremius putem. 2 Unum me solatur, quod si nasci oportuit — et penitus necessarium fuit ut inexorabilis Cloto nos ad predurum vite huius limen impelleret — nec prius in lucem erumpere datum erat, minus mali fuerit nunc natos esse quam postea; talia de posteritate coniecto. Trepido utinam ludar augurio; sed hanc michi spem de se nostra tribuit iuventus: ea indoles, hi mores sunt, is votorum modus, is terminus studio
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝙ tibi ueuit in mentem ut ħ
diceres et tuo stilo et meis mo¬
ribus aliena. infi forte silenci¬
um meum equo longius fate¬
or castigare boc supplicio uolui¬
sti. qmͣi iuste non disputo omĩs
apud me tunti uni castigacio¬
modo. sed grata. sed iocunda. s
dulcis. At si mei memmisses
quem tui tibi fuigis oblitum
quibus diuiciis traustormatũ.¬
⁊ ion hoc conceptun ascriberes. s
nature. ⁊ Iota tibi pridem tardi¬
tas mea est. et occupacio ⁊ cure
q̃ incliuata iam die crede michi
uatoribus acciores esse solent.
rccedit q penuria inuniciorum.
Quͣius enim tu michi mitor o¬
quam exquisitissumam edium.
isolitamq magnificentiau
obieceris. Ego tñ adhuc ambro¬
su hospes sumi. Et in extremo ci¬
uitatis augulo sepe eciam rure
aibditus quid agat urbs nescio.
Tu u̾o iam uale teq si potes ad
credendum coge me nec diuitẽ
esse nec mopem. et quisquis sĩ
qmͣilibet non dicam tacitus sed
unuitus fuerim tuum esse credi¬

Expanded text:
do quid tibi venit in mentem ut hec do quid tibi venit in mentem ut hec diceres et tuo stilo et meis moribus aliena, nisi forte silentium meum equo longius, fateor, castigare hoc supplicio voluisti; quam iuste non disputo: omnis apud me tanti viri castigatiomodo iusta sed grata sed iocunda sed dulcis. 22 At si mei meminisses, quem tui tibi fingis oblitum,quibus divitiis transformatum, non hoc contemptui ascriberes sed nature. Nota tibi pridem tarditas mea est, et occupatio, et cure, que inclinata iam die, crede michi, viatoribus acriores esse solent. 23 Accedit et penuria nuntiorum; quamvis enim tu michi miror quam exquisitissimam edium insolitamque magnificentiam obieceris, ego tamen adhuc Ambrosii hospes sum et in extremo civitatis angulo, sepe etiam rure abditus, quid agat urbs nescio. Tu vero iam vale, teque, si potes, ad credendum coge me nec divitem esse nec inopem, et quisquis sim, quamlibet non dicam tacitus sed mutus fuerim, tuum esse. Medi
Abbreviated transcription (Latin):
tas rerum maior et ua imuor
u dies cui illud maticum quere¬
batur. heu quͣi u̾.a sunt prou̾bia.
Illud insiguit᷑. multos modios
salis suul edendos esse ut a¬
uicitie nunius expletum sit.
ergo ego hanc ue opunonus ĩ¬
uiriam uerui. ut aut propter
opes. quantum ius affluerent.
suꝑdirem: quia scilicet plurium
debitor u̾udieq patencior fac¬
tus essem. Quo alcius ascendis¬
sem eo grunus casurus aut
propter paupertatem nõ dicã
te queni iiter omnes coetane¬
es tuos suigulari quadam uene¬
racione complexus sum. sed
quenicumq despicerem. Cum
contra. sepe nniero post dunci¬
as despererim quos aute suspe¬
rerami atq colueram. Non qr
per se uł contempnende diuicie
uł amabilis sit pauꝑtas cum
a plis hec init̾ indifferencia nu¬
merare didicerim. Sed quia qd̾
obseruatio longua me docuit.
Multis adu̾sitas fuit scola uir-¬
tutum. prosperitas uiciorum.
¶Uerum ego scribendo iam
fessus sum. nec uimus inquirẽ¬

Expanded text:
tas rerum maior et via minor tas rerum maior et via minor in dies, cui illud viaticum querebatur. 19 Heu quam vera sunt proverbia, illud insigniter, multos modios salis simul edendos esse ut amicitie munus expletum sit. Ergo ego hanc tue opinionis iniuriam merui, ut aut propter opes, quantumvis affluerent, superbirem, quia scilicet plurium debitor invidieque patentior factus essem, quo altius ascendissem eo gravius casurus; aut propter paupertatem, non dicam te, quem inter omnes coetaneos tuos singulari quadam veneratione complexus sum, sed quemcunque despicerem; 20 cum contra sepenumero post divitias despexerim quos ante suspexeram atque colueram, non quia per se vel contemnende divitie vel amabilis sit paupertas, cum a philosophis hec inter indifferentia numerare didicerim, sed quia, quod observatio longa me docuit, multis adversitas fuit scola virtutum, prosperitas vitiorum? 21 Verum ego scribendo iam fessus sum, nec minus inquiren
Abbreviated transcription (Latin):
archois griphibus uellum ge¬
ram. ¶ Et hec quidem de opibꝰ
meis de quibus hercle nunqmͣ
lcqui cogitaueram dicta sunt.
In quarum extimacione si a u̾o
forsitan tua deflexit opinio fa¬
me decepta uestigiis nõ mirer.
ꝙ et tempus et locus et iꝑsa
rei natura errorem peperisse po
status italicarum. Et litetꝭont̾
p̾sentes rei familiaris extima¬
cio eo soleat esse difficilior quo
facilior est uel iactancia mor
uel falsam flet auaricia pau
ipsius oblinone prolapsus sis
prorsum untri satis ⁊ stupere
non possum: ⁊is enim qd̾ uti¬
nam racione non exp̾ssa dice¬
res ut michi liberum reliquis¬
ses dictum tuum. qd̾ cupidissi¬
me facerem excusarem. Sed di¬
tis te ꝓpt̾ tuam pauptatem. q̃
ut est gemis et untus quoniod¬
teami esse possit non intelligo
michi contemptibilem effectũ
si duis placet ꝓpt̾ meas diuicias
quibus ut audisti nec egeo nec
habundo quibusq post hac mi
ns uel habundare posse indeor
uel egere ꝙ micdi et incuriosi¬

Expanded text:
arthois griphibus bellum gearthois griphibus bellum geram? 17 Et hec quidem de opibus meis, de quibus hercle nunquam loqui cogitaveram, dicta sint, in quarum extimatione, si a vero forsitan tua deflexit opinio fame decepta vestigiis, non mirer, quod et tempus et locus et ipsa rei natura errorem peperisse potstatus italicarum, et, licet inter presentes, rei familiaris extimatio eo solet esse difficilior, quo facilior est vel iactantia mortvel falsam flet avaritia paupipsius oblivione prolapsus sis, prorsum mirari satis et stupere non possum. Ais enim — quod utinam ratione non expressa diceres, ut michi liberum reliquisses dictum tuum, quod cupidissime facerem, excusare, sed dicis — te propter tuam paupertatem, que, ut est genus et virtus, quomodtecum esse possit non intelligo, michi contemptibilem effectum; si diis placet, propter meas divitias, quibus, ut audisti, nec egeo nec abundo quibusque posthac minus ac minus vel abundare posse videor vel egere, quod michi et incuriosi
Abbreviated transcription (Latin):
iuititur fortuna cui cum psal¬
mista oliu dixi. deus meus es
tu. In mauibus tius sortes mee.
abunde. barge. munfice. et si
non forte cupiditatibus at pro¬
fecto necessitatibus est consul¬
tum meis. Illi gracias deo qui
nulto u̾nis qm̃ maroneus il¬
le tyti deus nobis ocia fecit a¬
deo cleuient̾ et in utraniq par¬
tem equabiliter ut anumm
nec areus mopia nec exundas
copia fatiget sed ime illinc eqͥs
u fallor spacus abesse me gaude
unt egentibus. Quiq nõ ultimꝰ
opuni fructus est urunt ĩiudos
plius auream uocat. Credo ut
sic optinam probet int̾ illos
quibus il auro melius esse ꝑ¬
suasum est. hec ergo optima.
hec uere aurea dõ prestaute ob¬
tigit. ut tu saltem et mei ama¬
tor. et uirtutis huic statui gra¬
tulens. non insulces. aut detra¬
has. Ego autem si ne hac qui¬
dem sorte coutentus sim quo
progrediar: ubi metam figa:
seu quid restatr insi ut inter a¬
rismapos unus gentis astitus
uno seu uerius millo oculo cũ

Expanded text:
innititur fortuna, cui cum Psalinnititur fortuna, cui cum Psalmista olim dixi: «Deus meus es tu, in manibus tuis sortes mee». 15 Abunde, large, munifice, etsi non forte cupiditatibus, at profecto necessitatibus est consultum meis, illi gratias Deo qui multo verius quam maroneus ille Tytiri deus, nobis hec otia fecit, adeo clementer et in utranque partem equabiliter ut animum nec arens inopia nec exundans copia fatiget, sed hinc illinc equis, ni fallor, spatiis abesse me gaudeaunt egentibus, quique non ultimus opum fructus est, urunt invidos plius “auream” vocat, credo ut sic optimam probet inter illos quibus nil auro melius esse persuasum est. Hec ergo rerum optima, hec vere aurea Deo prestante obtigit, ut tu saltem et mei amator et virtutis, huic statui gratuleris, non insultes aut detrahas. Ego autem si ne hac quidem sorte contentus sim, quo progrediar? ubi metam figam? seu quid restat, nisi ut inter Arimaspos in ius gentis ascitus uno seu verius nullo oculo cum
Abbreviated transcription (Latin):
accrenisse ociosoq ac sedenti ĩ¬
gestum quod multis occupatis
solicitis q negatum est. quãtũ
uo sinul amini sumptus accre¬
uerit id nempe nõ extimant qͥ
obliquis oculis omne aliem pa¬
trimonii metientes auginen¬
tum que semꝑ eis exigna indẽ¬
tur detrimenta nõ nunuerant.
Illis ego mnl amplius quos sa¬
tis sua torquet inuibie. ¶Tibi
autem cui inte mee rõnem red¬
ditam ac probatam uelmi hoc
preterca dixerim plusculimi
et prouentus. et plusculum ẽ
impẽsu. Sub aum exitum at¬
tricior rubiginosior laxior est
crumena. non plenor. Itaq tã¬
to iam tempore int̾ diuicias ex¬
cicto uulla re dicior insi aliquot
annorum accessione et concep
ciores. Neq tamen ista sit acci¬
pies quasi me fortune penitear
aut uulgi more do contra illã
querimoniis actingar manibꝰ
ꝙ et illam uulgo aliquid ma¬
gnũ dici uere aut nich̾ esse per
se ipsam magns auctoribus
fidem habui et illi uni mea oĩs

Expanded text:
accrevisse, otiosoque ac sedenti inaccrevisse, otiosoque ac sedenti ingestum quod multis occupatis solicitisque negatum est; quantum vero simul annui sumptus accreverit, id nempe non extimant qui obliquis oculis omne alieni patrimonii metientes augmentum, que semper eis exigua videntur detrimenta non numerant. 13 Illis ego nil amplius, quos satis sua torquet invidia; tibi autem, cui vite mee rationem redditam ac probatam velim, hoc preterea dixerim: plusculum est proventus et plusculum est impense; sub anni exitum attritior, rubiginosior, laxior est crumena, non plenior. Itaque, tanto iam tempore inter divitias exacto, nulla re ditior, nisi aliquot annorum accessione et contemptiores. Neque tamen ista sic accipies quasi me fortune peniteat aut vulgi more contra illam querimoniis accingar inanibus, quod et illam vulgo aliquid magnum dici, vere autem nichil esse per se ipsam magnis auctoribus fidem habui, et Illi uni mea omnis
Abbreviated transcription (Latin):
isam publice uiuitatis in¬
fannam non euasit. uauitas
uinitatum. et omina uani¬
tas. de quo pndem breue opꝰ¬
culum in eo more stiloq nec
elaboratoq penitus nec ne¬
glecto scribere aggressus mi¬
plessem utiq insi quia tra¬
benda res uisa est q noui ua¬
iq aliquid cottidie ꝯffert
inta hominum. unde inmor
nomen inserm. destituente
quidem me mat̾ia nõ affec
tu qmͣꝙͣ illustres em nostri
muos attigissem non dicam
te ne tibi quod placatus nõ
soleo mitus adulari uidear
at certe nec patruum nec pa¬
trem tuum silencio oppressu¬
nis fuenm. ⁊Iolu qutem ꝑ
tum paucis nommib claris
tam prgul tantasq ꝑ tene¬
bras stilum ferre ideoq nel
matene nel labori parceus
longe ante hoc seculum histo¬
tie lumtem statui ac defrxi.
¶Pronide qr ut diri obiec¬
tum muchi abs te crimen il¬
lud geniuiũ uestis ac nomĩs
ominino non capio ut his
omissis ad intellecta respõ
me luseris. Inficiari nequeo
michi nescio quid amim censꝰ

Expanded text:
ipsam publice vanitatis inipsam publice vanitatis infamiam non evasit: «vanitas vanitatum et omnia vanitas». 10 De quo pridem breve opusculum meo more stiloque nec elaborato penitus nec neglecto scribere aggressus, implessem utique, nisi quia trahenda res visa est, quod novi vanique aliquid quotidie affert vita hominum, unde maior nomen inserui, destituente quidem me materia, non affectu; quanquam si illustres evi nostri viros attigissem, non dicam te — ne tibi, quod placatus non soleo, iratus adulari videar — at certe nec patruum nec patrem tuum silentio oppressurus fuerim. Nolui autem pro tam paucis nominibus claris tam procul tantasque per tenebras stilum ferre; ideoque vel materie vel labori parcens longe ante hoc seculum historie limitem statui ac defixi. 12 Proinde quia, ut dixi, obiectum michi abs te crimen illud geminum vestis ac nominis omnino non capio, ut his omissis ad intellecta respondme luseris. Infitiari nequeo michi nescio quid annui census
Abbreviated transcription (Latin):
serit dicerem expressius insi
apud te ipsum loquerer qui
sed haic plane sentencia. Et
sic dicis ut ludens ualeas ui¬
den insi quia obuire nunis
et seno stilum figis. me alt̾¬
nante et u̾sante res huma¬
uas fato ad magnas diuicias
eubectum celsioris status. et
edificiorum insigni quadam
elegancia gloriantem. te fati
iosins inaemençia ex alciore
fastigio exulem citq mopẽ
sed modesto uictu ueste humi¬
n subinoturoꝵ ibrem tecto
et lare ꝑo prorsus eriguo cõ¬
tentum ad litus studii Dono
um tempestatum pelago ue
Nec satis id fuerat uisi ilud
rum tuorum in hac saltem
telligere ne quiuisse protiteor
Sicut nec illud ubi ais. arto¬
rem me descaipsisse nauitatũ
tun insertum esse tuum nom̃
audietis. ¶ Ego uero descrip¬
sisse me uanitatum arborem
millam scio insi quia si uerũ
recognosçere ac faten non pi¬
get quicquid scribunus cuit
aut certe magna ee parte
uguitas est. Et ut cut ille qͥ
cum omuĩ sua sapiencia uanc

Expanded text:
erserit, dicerem expressius, nisi erserit, dicerem expressius, nisi apud te ipsum loquerer, quised hac plane sententia — et sic dicis ut ludens valeas videri, nisi quia obnixe nimis et serio stilum figis — me, alternante et versante res humanas fato, ad magnas divitias evectum celsioris status et edificiorum insigni quadam elegantia gloriantem, 7 te fati ipsius inclementia ex altiore fastigio exulem atque inopem, sed modesto victu, veste humili, submoturoque imbrem tecto et lare prorsus exiguo contentum, ad litus Studii bononum tempestatum pelago velNec satis id fuerat, nisi illurum tuorum in hac saltem telligere nequivisse profiteor. 9 Sicut nec illud ubi ais arborem me descripsisse vanitatum, cui insertum esse tuum nomen audieris. Ego vero descripsisse me vanitatum arborem nullam scio, nisi quia si verum recognoscere ac fateri non piget, quicquid scribimus aut laut certe magna ex parte, vanitas est et ut ait ille qui cum omni sua sapientia hanc
Abbreviated transcription (Latin):
lende cura fũit quo studio q¬
bus actibus ad solidum cibũ
te aliquando lacte ꝓuererm.
qm̃ demq semꝑ te i primis
habuerun ꝑiti etmenori t̾ di¬
ligencia prosecutus est. Ego
autem fateor ni amore ces¬
surus nomini in profectu in¬
chil omnino mchi arrogo
gotum in te quantũcuniq est
quod pro tempore multum
esse gnitulor non ego insi for¬
te gandendo et mirando ⁊ lau¬
dando qui acces stumili gene¬
rosis aminis esse solent nõ ꝙ
saam. alter quitumq morta¬
num s diuma largitas et in¬
eis labor ardentisq uis inge¬
im tui fecit. Quod cum ita sit
gmudeo tamen tibi alit̾ uidĩ.
et delatam falsis licet ex ta¬
uulis tante glorie hereditatẽ
non nuntus adeo. Itaq quic¬
quid in re sit hac tua a tergo
pelictarum rerum cominemo¬
racione tam sedula et hoc ta¬
u tuo testimomo de me nichil
qumo meo dulcius. nichil
poterat esse Iociudius. ¶ S
uans michi dulcedinem quã¬
ta protinus amaritudo resꝑ¬

Expanded text:
lende cura fuerit, quo studio, qlende cura fuerit, quo studio, quibus artibus ad solidum cibum te a liquido lacte provexerim, quam denique semper te in primis habuerim, pia et memori diligentia prosecutus es. 4 Ego autem, fateor, in amore cessurus nemini, in profectu nichil omnino michi arrogo. Totum in te quantumcunque est, quod pro tempore multum esse gratulor, non ego, nisi forte gaudendo et mirando et laudando, qui acres stimuli generosis animis esse solent, non, quod sciam, alter quicunque mortalium, sed divina largitas et iugis labor ardentisque vis ingenii tui fecit. 5 Quod cum ita sit, gaudeo tamen tibi aliter videri, et delatam, falsis licet ex tabulis, tante glorie hereditatem non invitus adeo. Itaque quicquid in re sit, hac tua a tergo relictarum rerum commemoratione tam sedula et hoc tali tuo testimonio de me nichil animo meo dulcius, nichil poterat esse iocundius; sed hanc michi dulcedinem quanta protinus amaritudo resp
Abbreviated transcription (Latin):
et meas illuc ꝓpeninites anet¬
terit. unie ⁊ uale. mediolam.
.iiiͦ. idus aprił. propere.
Ad agapitũ de colũna iuniorem
płe principium tue le¬
tus legi. progressum
mestus. exitimi incertꝰ
scupens ounuia usq adeo ut
pene in sompnus me legisse
trederem. tam uarie huc illuc
hiautem stilo aminum egisti
ut nec quid ammi scubenti t̾
esset nec quam in partem su¬
spensum lectorem depositurus
esses uitlegendum presagite
possem. Quid ius dicamꝰ Nõ¬
dum michi uideor exprectus.
adhuc sompino. Nec quem sen¬
sum tius ex dictis eliciam scio
Sic amata dulcibus. leta in¬
stibus. obscuris clara. dubus
cecta ꝑ misces ut fel melle cõ¬
fu suin hausisse me suspicer
aut nectar absintio aut si qͣ
usquͣ est rerum sumlis mix¬
tura que gustum linquat am¬
biguum. Sed iam formatum
huiusmodi quo potasti aminã
dulciora tuis e fortibus eeps
ta michi ꝑ id tempus egregie
tue indolis excitande adinã¬
de atq omnibus modis actoł¬

Expanded text:
et meas illuc properantes averet meas illuc properantes averterit. Vive et Vale. Mediolani, III Idus Aprilis, propere. 8 Ad Agapitum de Columna e principium tue letus legi, progressum mestus, exitum incertus, stupens omnia usqueadeo ut pene in somniis me legisse crederem; tam varie huc illuc hiantem stilo animum egisti, ut nec quid animi scribenti tibi esset nec quam in partem suspensum lectorem depositurus esses, inter legendum presagire possem. 2 Quid vis dicam? Nondum michi videor experrectus, adhuc somnio, nec quem sensum tuis ex dictis eliciam scio; sic amara dulcibus, leta tristibus, obscuris clara, dubiis certa permisces, ut fel melle confusum hausisse me suspicer aut nectar absinthio, aut siqua usquam est rerum similis mixtura, que gustum linquat ambiguum. Sed iam farmacum huiusmodi, quo potasti animam dulciora tuis e fontibus expecnta michi per id tempus egregie tue indolis excitande adiuvande atque omnibus modis attol
Abbreviated transcription (Latin):
igitur. et dimissa auimi meiꝰ
parte aurnis substiti donec lic¬
tens suns illum non eriguam
ancipitis me partem emensũ
padumq et comites sup̃ soli-¬
tum timndo nunc ore feruen¬
tes euasisse didici. ⁊ iou ante
cum auino ꝯueturus ꝙͣ cum
sius aut tuis litceris in patriã
peruenisse didicero. transims¬
so enm rege fluminũ supest
pat moncium apẽmins cuiꝰ
sibi uga substraint oro ille qͥ
solus respicit t̾ram et facit e¬
am tremere. tangit moutes. et
fumigant. ¶ Hestat ut fate
totum amicicie nr̃e tempus ad
calculum trahis. aut ego fal-¬
lor aut tu michi niuiero lite¬
tarum adhuc debitor manes.
Si quidem inter ungellas me¬
as quas eplãs quidam uocãt
quasq mninc maxime cuiusdã
ingemosi dominis et cuncidi-¬
gitis coaceruo nullius ferme
qi tium crebrius noniẽ erit.
licet uel tua nel mea nel am¬
borum sors sinuul intemperãs
et mepta. ⁊ Iec sui potus appe¬
tens quorumdam scolasticorũ
sitis multas ut audio tuas huc

Expanded text:
igitur, et dimissa “animi mei” igitur, et dimissa “animi mei” parte, anxius substiti, donec literis suis illum non exiguam ancipitis vie partem emensum Padumque et comites supra solitum tumido nunc ore ferventes evasisse didici; non ante tamen animo quieturus quam cum suis aut tuis literis in patriam pervenisse didicero. Transmisso enim rege fluminum, superest pater montium Apenninus, cuius sibi iuga substraverit, oro, Ille qui solus «respicit terram et facit eam tremere, tangit montes et fumigant». 5 Restat ut fateatotum amicitie nostre tempus ad calculum trahis, aut ego fallor aut tu michi numero literarum adhuc debitor manes. 6 Siquidem inter nugellas meas, quas epystolas quidam vocant quasque nunc maxime cuiusdam ingeniosi hominis et amici digitis coacervo, nullius ferme quam tuum crebrius nomen erit, licet vel tua vel mea vel amborum sors, simul intemperans et inepta nec sui potus appetens quorundam scolasticorum sitis, multas, ut audio, tuas huc
Abbreviated transcription (Latin):
speculas meas nouit. uale irr̃i
memor. Ad eundem
Un tuam fateor legere¬
insus epłam sum. sed
Aacci. tum quo iocans ce¬
ĩar. uereri uiquit michi uideris
ue maiores belli tui sint qmͣ ip̃e
es. Saue que illi defuit tibi adẽ
medioctis et elegans statura. si¬
bi ergo uel ludicra. tibi que naz
tante breuitatis excusacio iusta
est Se quid loquor prouidisti eĩ.
et omem hanc catumpinam
in angustias temporis reietisti.
literis meis absolutum leg̾is ⁊
unia illius nĩ uoce cogirouetis.
quem saluere ibeo. Cuusq uc̃
longuam ad laboris lustoriam
ul aliud dico. insi ꝙ penitet et
pudet et miseret. uirum a me
et meis mio suis laribus tam ad¬
u̾so tempore duuisisse. S urge¬
bat uoluntas ens cui prorsus
obiniti nefas credidi. Et si nimaces
amas. grauidum celum. tubida
in fabulis phetontem febus
mestior dimisit. S quid agerẽ
cum amito quando nec horum
alter cum nepote aliquid. uec
alter cum filio potuisset: Cessi

Expanded text:
speculas meas novit. Vale, nostri speculas meas novit. Vale, nostri memor. 7 Ad eundem. 1 Non tuam, fateor, legereisus epystolam sum, sed Flacci, cum quo iocans Cesar: «Vereri» inquit, «michi videris ne maiores libelli tui sint quam ipse es». Sane que illi defuit, tibi adest, mediocris et elegans statura; sibi ergo vel ludicra, tibi quenam tante brevitatis excusatio iusta est? Sed quid loquor? providisti enim et omnem hanc calumniam in angustias temporis reiecisti. literis meis absolutum legeris, et viva illius nostri voce cognoveris, quem salvere iubeo, cuiusque nunc longam ad laboris historiam nil aliud dico, nisi quod penitet et pudet et miseret talem virum a me et meis, imo suis, laribus tam adverso tempore dimisisse. 3 Sed urgebat voluntas eius, cui prorsus obniti nefas credidi, etsi minaces auras, gravidum celum, turbidain fabulis Phetontem Phebus mestior dimisit; sed quid agerem cum amico, quando nec horum alter cum nepote aliquid, nec alter cum filio potuisset? 4 Cessi
Abbreviated transcription (Latin):
fectum quoq libectas int̾iit.
Promde nuꝑ patauo rediens
illuc enim ex negocio ieram
et si uenecicis ex ocio petus¬
sem in ip̃o itiuere formosissi¬
mas duas ac gemellas quas
nouissime partu uno fecim
nus reperi non malorũ qui¬
dem hominum sed quos mi¬
rari ista magis stupeam ꝙͣ
si talpa speculum mercetur
Alas bos. asellus cỹtliaram. ne¬
dimiculum suma. fucum corius.
et quid putais. letus abii qnͣdo
fumilie hertiscũde iudicio una
illis. altera michi cessit in par¬
tem. qui tuo solus elogio scrip¬
unce causam pollicitus silencui
causas solui. Multa nunc etiã
scripturus nisi quia temporũ
premor angustus quas ipse mͥ.
simus conuictus. cui si breuitas
dempta esset preter te unũ in¬
chil defuit. ⁊ ion sensi blandos ⁊
tacitos dies labi. Sed quod cala¬
mo uetitum uiua uox peraget.
hunc ergo audies pleua fidẽ. qui
omĩno quid cogitem et quid a¬
gam que uita mea sit. demq qͥ
me totum. et ommes reculas ac

Expanded text:
fectuum quoque libertas interiit. fectuum quoque libertas interiit. 6 Proinde nuper Patavo rediens, illuc enim ex negotio ieram, etsi Venetias ex otio petiissem, in ipso itinere formosissimas duas ac gemellas, quas novissime partu uno fecundnus repperi, non malorum quidem hominum sed quos mirari ista magis stupeam, quam si talpa speculum mercetur, alas bos, asellus citharam, redimiculum simia, fucum corvus. Et quid putas? Letus abii quando familie herciscunde iudicio una illis, altera michi cessit in partem, qui tuo solus elogio scripmice, causam pollicitus, silentii causas solvi, multa nunc etiam scripturus, nisi quia temporum premor angustiis, quas ipse michsimus convictus, cui si brevitas dempta esset, preter te unum nichil defuit. Non sensi blandos et tacitos dies labi; sed quod calamo vetitum, viva vox peraget. Hunc ergo audies plena fide, qui omnino quid cogitem et quid agam, que vita mea sit, denique qui me totum et omnes reculas ac
Abbreviated transcription (Latin):
roc tempus qd̃ tacitum nire tuo
quereris aliqua me dictasse q̃
teligens mittenda non censuu.¬
⁊ len aliam ob rem insi quia i¬
nus uera. minis libera isa erãt
sius qmͣ duo hec ueritas ⁊ liber¬
tas. Itaq preferendum duxi
reditus silentio ledere qmͣ mul¬
ta milia eorum homnnum quos
michi iam pridem sola u̾itas
hostes fecit rursus infẽse uocis
aculeo uuluerare. quoꝵq nõ¬
nullis cruente ci catrices non¬
dum herẽt nondum uetustor
dolor uuluerum resedit. Nee¬
illud. ¶ Nec illud inter pret̾¬
eunda posuerim quod sepius
questi summus. Eplis quidem
tius stili decus obstare ne ad
me intacte ne ue inisi post lon¬
gum tempus uemiant. nec
stili meo s apicum raram et
isolitam quãdam formam
innc rerum at u̾borum gracia.
ceu natina specie iugenii. hĩc
digitorum aduenticio ornatu
ammnum simul oculosq mul¬
centibus. Contra autem meis
ad te ire uolentib quid obstet
nescio tũ id sciam plurimas
me misisse que talle medio me¬

Expanded text:
hoc tempus, quod tacitum iure tuo quereris, aliqua me dictasse, que relegens mittenda non censui, non aliam ob rem nisi quia nimis vera nimis libera visa erantsius quam duo hec, veritas et libertas. 3 Itaque preferendum duxi reditus, silentio ledere, quam multa milia eorum hominum, quos michi iampridem sola veritas hostes fecit, rursus infeste vocis aculeo vulnerare, quorumque nonnullis cruente cicatrices nondum herent, nondum vetustorum dolor vulnerum resedit. 4 Nec illud inter pretereunda posuerim, quod sepius questi sumus, epystolis quidem tuis stili decus obstare ne ad me intacte, neve nisi post longum tempus veniant; nec stili modo sed apicum raram et insolitam quandam formam, hinc rerum ac verborum gratia, ceu nativa specie ingenii, hinc digitorum adventitio ornatu animum simul oculosque mulcentibus. 5 Contra autem meis ad te ire volentibus quid obstet, nescio, cum id sciam plurimas me misisse que calle medio
Abbreviated transcription (Latin):
menta nec aminus. hebes cala¬
mus. atramentum glaciale pa¬
pirus squalida. manus rigens.
tempus intractabile siue exem¬
plo quod usq ad religionem ut
dicitur. et horrorem uersu aĩ¬
mum fecit insignem ⁊ Iunqmͣ
enini in memoria hominum
nitet alpes et alpeminũ tan¬
ta uis nimum incubuit mag̃
uostris in urbidus domorum
magna in agris arborum stra¬
ges. magne ucrodio mortaliũ¬

Expanded text:
menta nec animus: hebes calamenta nec animus: hebes calamus, atramentum glaciale, papirus squalida, manus rigens, tempus intractabile sine exemplo, quod usque ad religionem, ut dicitur, et horrorem versum, annum fecit insignem; nunquam enim in memoria hominum inter Alpes et Apenninum tanta vis nivium incubuit. 4 Magna nostris in urbibus domorum, magna in agris arborum strages, magne utrobique mortaliu
Abbreviated transcription (Latin):
non laboro. Quid te agere oporte¬
at et quid loqui pietas ipsa et tã
longi amoris recordacio suul a¬
mici frons conspecta monstrabit.
In illius oculis leges quod uͨ ego
possum dictare nec cicero. uale
cit ut solito tardior ad scci¬
bendum sim. at ne forte aliam
susꝑiceris. occupatio illa uetus s
assidue repullulans studiorũ
meorum. in quã non seuilit̾ te¬
pesco sed iuuemilit̾ inardesco mi¬
rum cum michi omina fastidio
sint. illa una siue tedu sensu no¬
ua michi in dies oblectamenta
congemmat. hodie primum mͥ
udeor cepisse. Impletur ad litte¬
ram in me quod ait ille uir sapi¬
ens. cum consumaunt homo tũc
incipiet. Et cum quieu̾̃it tunc o¬
perabitur. Accessit ab sencia lon¬
gior. Magna si quidem ꝑte brume
huius et patam et in augulo ue¬
uetorum ut lumi u̾bo utar mo¬
ram trari. hoc ipso die et hac ho¬
ra mediolanum redii fessus et
uentis ac frigoribus adustus.
⁊Ion sunt ad sccibendum instru¬

Expanded text:
non laboro. Quid te agere oportenon laboro. Quid te agere oporteat et quid loqui, pietas ipsa et tam longi amoris recordatio, simul amici frons conspecta monstrabit; in illius oculis leges quod nec ego possim dictare nec Cicero. Vale.cit ut solito tardior ad scribendum sim; ac ne forte aliam suspiceris, occupatio illa vetus sed assidue repullulans studiorum meorum, in quam non seniliter tepesco sed iuveniliter inardesco. Mirum: cum michi omnia fastidio sint, illa una sine tedii sensu nova michi in dies oblectamenta congeminat. Hodie primum michi videor cepisse; impletur ad literam in me quod ait ille vir sapiens: «cum consummaverit homo tunc incipiet, et cum quieverit tunc operabitur». 2 Accessit absentia longior; magna siquidem parte brume huius et Patavi et in «angulo Venetorum», ut Livii verbo utar, moram traxi; hoc ipso die et hac hora Mediolanum redii, fessus et ventis ac frigoribus adustus. 3 Non sunt ad scribendum instru
Abbreviated transcription (Latin):
qui me premit urit torquet et
cruciat michi ꝙ̃ pͥmum eximas.¬
¶ Et si me diligis aut unꝙͣ
dilexisti illico auteqmͣ hee lr̃e
e manib tius abscessetint. So¬
cratem ipsum miraculo tante
huius tue uuitacionis attoni¬
tum et fortuue ẽt nunc iratũ
sue uel adeas uel açers as. hoc
precor. hoc satis est. Conuemite
modo distractos q auimos uul¬
tusq concrahite neue alt̾utrũ
qd ualde amastis horrescite. Et
in idipsum. neu iuscera mea
cambus lamanda discerpite
Nunc uidebo si me diligitis ut
fcaa est. Quicquid ałiud scci¬
beres insi fuctum esset quod po¬
stulo carus tibi din falso sum
creditus. ¶Si conuenisse
non audiam uoti certus eua¬
sero ut quem tibi atuitum ab¬
stulit aliena ꝑfidia restituat
fides mea. Nullas sussurronu
ucces. Nullas trarum reliqͥas
tnuebo. multa uit absentes audet
undie murinur. magna autez
int̾iuissi congressus efficacia est.
lianc solam precor. hoc unum ago.
Id si michi prestiteris. de reliquis

Expanded text:
qui me premit urit torquet et qui me premit urit torquet et cruciat, michi quamprimum eximas, et si me diligis aut unquam dilexisti, illico, antequam he litere e manibus tuis abscesserint, Socratem ipsum miraculo tante huius tue mutationis attonitum et fortune nunc iratum sue, vel adeas vel accersas. 27 Hoc precor, hoc satis est. Convenite modo distractosque animos vultusque contrahite neve alterutrum, quod valde amastis, horrescite, et in id ipsum, neu viscera mea canibus lanianda discerpite. Nunc videbo si me diligis, ut fama est; quicquid aliud scribes, nisi factum esse quod postulo, carus tibi diu falso sum creditus; 28 sin convenisse vos audiam, voti certus evasero, ut quem tibi amicum abstulit aliena perfidia, restituat fides mea. Nullas susurronum voces, nullas irarum reliquias timebo; multa inter absentes audet invidie murmur, magna autem intermissi congressus efficacia est: hanc solam precor, hoc unum ago; id si michi prestiteris, de reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
et insi in te fallor exaudies xo¬
gd igitur obsecro. odtestor. a diu¬
ro ꝑ amicicie fidem. ꝑ mutua
cantatem qua nisti usꝙ̃ cred̾e
uidelimiur. ꝑ quicquid int̾ nos
pumi sanctum fidum iocundũ
amabile fuit unqm̃ aut esse
potest. uel si hoc parum est per
memoriam illius modo glorio¬
sissimi ducis ur̃i qui licẽt ob exi¬
muam uereq cesaream amun
magintudinem Iulius cesar di¬
ci meruisset a nobis u̾a tamen
patne pietate camullus ur̃orũ
temporum fuit aut scipio. p q
illustcis s heu minium caduce
faulie natorum eius ur̃i dũ
deo placuit amantissimorum
nobisq predulcium et carorũ
pignorum. Et suꝑ onnia ꝑ sem¬
ꝑ michi flendi semp memora¬
uilis a scarui nr̃i prorsus heroy¬
cam uereq nobilem anmam
que festino abitu uon uostra
modo s rome s italie spem fefel¬
lit et florem prisce mlitie re¬
nascentis acerba morte prese¬
cuit. ꝑ hos inqmͣ ꝑ me. ꝑ teniet
ipsum oro te ut hunc scrupulũ

Expanded text:
et nisi in te fallor, exaudies. Roet nisi in te fallor, exaudies. Rogo igitur, obsecro obtestor adiuro, per amicitie fidem, per mutuam caritatem, qua nulli usquam cedere videbamur, per quicquid inter nos pium sanctum fidum iocundum amabile fuit unquam aut esse potest, vel si hoc parum est, per memoriam illius modo gloriosissimi ducis nostri, qui licet ob eximiam vereque cesaream animi magnitudinem Iulius Cesar dici meruisset a nobis, 25 vera tamen patrie pietate Camillus nostrorum temporum fuit aut Scipio, perque, illustris sed heu nimium caduce familie, natorum eius, nostri dum Deo placuit amantissimorum nobisque predulcium et carorum pignorum, et super omnia per semper michi flendi, semper memorabilis Ascanii nostri prorsus heroycam vereque nobilem animam, que festino abitu non nostram modo, sed Rome sed Italie spem fefellit, 26 et florem prisce militie renascentis acerba, morte presecuit; per hos, inquam, per me, per temet ipsum oro te ut hunc scrupulum,
Abbreviated transcription (Latin):
me. miltas adhuc literas di¬
gitis suus scriptas si diligenter
excuterem inuenire possen. ĩ
quibus aꝑtissime profitetur
me alni aiuicim in curia
non habere uisi te uinm. Reli¬
quos qui fuerunt uel uita uł
patria uel officio decessisse. te
promotorem. te perpetinii ad¬
uitorem uotat meatum rerum.
te solum esse cuius fides illa cẽ¬
munia temporis et ab sencie
dompna non senciat. de hiis ⁊
borum similibus et antiquas
et nouas illius litteras habes
huius ego sibi sum testis. Si
furtifer ille hiis contrarias li¬
terus iuudit uestio. Sed hoc scio
ꝙ ad me littere non ueneruti¬
¶ Tu quidem cui ꝓocius fidez
hcibeas ai accusori falso et ne¬
qm̃ an fideli et uero exculato¬
ni ipse uideris. Spero tamen
apud te non ultunm fidei lo¬
cum habiturum esse suspiriũ
meum. O amgutissime leli qd̃
tibi per tot terras et ꝑ media
alpim uga ꝑios affectus me¬
es et has auxias ac solicitas
uoces ꝑfert. aludies me mi leli.

Expanded text:
me. Multas adhuc literas dime. Multas adhuc literas digitis suis scriptas, si diligenter excuterem, invenire possem, in quibus apertissime profitetur me alium amicum in curia non habere, nisi te unum; reliquos qui fuerint vel vita vel patria vel officio decessisse; te promotorem, te perpetuum adiutorem vocat mearum rerum; te solum esse, cuius fides illa comunia temporis et absentie damna non sentiat. 23 De his et horum similibus et antiquas et novas illius literas habeo: huius ego sibi sum testis. Si furcifer ille his contrarias literas vidit, nescio; sed hoc scio, quod ad me litere non venerunt. Tu quidem cui potius fidem habeas, an accusatori falso et nequam an fideli et vero excusatori, ipse videris. Spero tamen apud te non ultimum fidei locum habiturum esse suspirium meum, o amantissime Leli, quod tibi per tot terras et per media Alpium iuga pios affectus meos et has anxias ac solicitas voces perfert. 24 Audies me, mi Leli,
Abbreviated transcription (Latin):
et amicicie studii et inte
integritas merebatur uigĩti
octo annus et amplius ama¬
uit te qd̾ preter unumi nẽo
me melius nouit ut unus ne-¬
dulo una hora pancis te sibi
falsis u̾bis enperet. nec enꝑet
modo sed de aunco et fratre
dulcissimo durum hostem face¬
ret. da ueniam frater. ⁊on de¬
duit hoc accidere me uiuo ut
non modo sine causa sed qñta¬
lbet quoq cum tam tanta di¬
stictio fieret animoꝵ. quos
et proprio amore cominictos
et uisto mee recordacionis in¬
sepambiles arbitrabar. ¶ Nũc
quid fra agam frater. nelcio.
et demu testor ad suspiandimi
ue dicam lacrimandum ꝓmor
um qm̃ ad loquendum. ita me
pturbacio ur̃a ꝑturbat et conctu¬
nt. loquar tamen utruniq qd
in ammo est. Possem satrauẽ¬
tis pagniam implere. Sed quia
sepe minus creditur multa i¬
mntibus. simplici u̾bo meo si
mereor et si tibi placuerit fidẽ
dibis. ⁊ Iunqm sortites de te
iali aliquid locutus ẽ michi.
dona autem sic multa sepissi¬

Expanded text:
et amicitie studium et vite et amicitie studium et vite integritas merebatur. 20 Viginti octo annis et amplius amavit te, quod preter te unum nemo me melius novit, ut unus nebulo una hora paucis te sibi falsis verbis eriperet, nec eriperet modo, sed de amico et fratre dulcissimo durum hostem faceret? Da veniam, frater; non debuit hoc accidere posse me vivo, ut non modo sine causa, sed quantalibet quoque cum causa tanta distractio fieret animorum, quos et proprio amore coniunctos et visco mee recordationis inseparabiles arbitrabar. 21 Nunc quid agam, frater, nescio, et Deum testor, ad suspirandum ne dicam lacrimandum pronior sum quam ad loquendum; ita me perturbatio vestra perturbat et concutit. Loquar tamen utcunque quod in animo est; possem sacramentis paginam implere, sed quia sepe minus creditur multa iurantibus, simplici verbo meo, si mereor et si tibi placuerit, fidem dabis. 22 Nunquam Socrates de te mali aliquid locutus est michi, bona autem sic multa sepissi
Abbreviated transcription (Latin):
bo sepe cõmemoro. alexandri
Macedonis qui licet ĩ reliquis
temeritate p̾cipiti in hoc uuo
constantia tunta fuit. ꝙ aun
eger aunco medico tempatũ
poculum accepturus interim
non curuscumq hominis sed
mcigmi alterius amnci literas
accepiuẽt. quibus medici illiꝰ¬
ui pacem uecem suam multo
auro ab hoste corrupti cauere
uenem insidias monebatur
litteras quidem legit ac rem
pressit. donec qui accusabatur
pro nuisterio erequendo in
cubiculum regis ingresso illi¬
co rex assurgens et leua lite¬
ras tenens dextra poculum in¬
cunctantꝰ arcipuit. atq hausit
uicrepide legendasq mox lite¬
ras unuorenti stupentiq medi¬
co dedit dignus ob hoc ipsum
qui ut tunt sic semp suorum
cib insidiis tutus esset. ¶ Huc
itaq rem deduco ut amiti cri¬
men audire uelle tupe sit cre¬
dere u̾o posse turpissinum. Et
quisquis in amici uita fidem
delatoris examiuat ip̃se iam
amicicia parum faustus socra¬
tes in qͣ uo maxime felie ẽẽt

Expanded text:
bo, sepe commemoro, Alexandri bo, sepe commemoro, Alexandri Macedonis, qui licet in reliquis temeritate precipiti, in hoc uno constantia tanta fuit quod cum eger ab amico medico temperatum poculum accepturus, interim non cuiuscunque hominis sed magni alterius amici literas accepisset, quibus medici illius in necem suam multo auro ab hoste corrupti cavere veneni insidias monebatur, 18 literas quidem legit ac rem pressit donec qui accusabatur, pro ministerio exequendo in cubiculum regis ingresso, illico rex assurgens et leva literas tenens dextra poculum incuntanter arripuit atque hausit intrepide, legendasque mox literas innocenti stupentique medico dedit, dignus ob hoc ipsum qui ut tunc sic semper suorum ab insidiis tutus esset. 19 Huc itaque rem deduco, ut amici crimen audire velle turpe sit, credere vero posse turpissimum; et quisquis in amici vita fidem damicitia parum faustus Socrates, in qua ut maxime felix esset,
Abbreviated transcription (Latin):
enum amicicie glutino ungã¬
tur animi et e duobus ut di¬
citur unum fiat par est ut quã
quisq de se ip̃o eandem de ami¬
co sꝑem concipiat. Multo ergo
melius multoq iustius apud
tullium lelius consilium illud
et hominis opere et scipionis
auctoritate redarguit. Cuius
ut nomnus sic trmorum et a¬
micicie successorem eandem
qua ille fuit dicet esse sentẽ¬
cia. Nec amando odium cogi¬
tare. sed sic amare ut odisse ne¬
quedam et diuina res est aĩ¬
cicia. s simplex magne cõsul¬
tacionis egens. sed uiius. au¬
teqmͣ diligas eligendum esti
cum elegeris diligendum. p᷑t
dilectionem electio sera est. Ac¬
cum agere ueteri prou̾bio pro¬
hibenur ⁊ Iullus ex inde suspi¬
tionibus. ⁊zullus odio locus. in¬
chil deuq reluiqui est unisi a¬
mare. Quomodo u̾o illim ames
hodie quem cogites cras odisse.
¶Iure igitur et responsum
illud platonicum laudatur
cims supra mencio est. Et fac¬
tum illud quod qm̃ ualde pro¬

Expanded text:
enim amicitie glutino iunganenim amicitie glutino iungantur animi et e duobus, ut dicitur, unum fiat, par est ut quam quisque de se ipso, eandem de amico spem concipiat. Multo ergo melius multoque iustius apud Tullium Lelius consilium illud et rationis ope et Scipionis autoritate redarguit; cuius ut nominis sic te morum et amicitie successorem, eadem qua ille fuit, decet esse sententia, nec amando odium cogitare, sed sic amare ut odisse nequedam et divina res est amicitia sed simplex, magne consultationis egens sed unius: antequam diligas, eligendum est; cum elegeris, diligendum; post dilectionem electio sera est; “actum agere veteri proverbio” prohibemur; nullus exinde suspitionibus, nullus odio locus, nichil denique reliqui est nisi amare. Quomodo vero illum ames hodie, quem cogites cras odisse? 17 Iure igitur et responsum illud platonicum laudatur, cuius supra mentio est, et factum illud, quod quoniam valde pro
Abbreviated transcription (Latin):
nii penitus preter accusatoris
nonien atq uiudiam sr̾esset.
¶ Possunt ni leli possunt dici
ista. Est enim effrene es huma¬
num curu nullum eq̃ auimal fre¬
no egeat. dici omimia possunt. Cre¬
di onmua non debent. dicam qd̾
sencio. ⁊ Iec audiri. ueti aunci in
quibus danssinu semꝑ ⁊ iua
enini lelũ nomen fuit. surdas
delatoribus aures habent. atq
ouiia respuunt que ue amici¬
cie sunt aduersa. ⁊eq enun sa¬
tis est falsa respuere. hac una ĩ
te ueri falsiq discrecio inboẽsta
est. Quicquid adu̾sus amici fidẽ
dicitur fide carcat necesse est¬
⁊ Iuniqmͣ ex quo seiel de auuico
decreneris de amnicicia dubitã¬
dum erit. alioqum ppetuo nu¬
tabit amicicie fundamentum
fides. Iniq consilium. Siantis
a ualerio laudatum quo mo¬
uenuir. sic amare ut aliqũdo
osim. In meretricio forsan a¬
mare locum hẽat ab amicicia
relegentut. quam cum nisi ĩt̾
bones esse nou posse omniuni
geuer et indecora uafricies ex

Expanded text:
nil penitus preter accusatoris nil penitus preter accusatoris nomen atque invidiam superesset? 12 Possunt, mi Leli, possunt dici ista — est enim effrene os humanum, cum nullum eque animal freno egeat — dici omnia possunt, credi omnia non debent; dicam quod sentio, nec audiri. Veri amici, in quibus clarissimum semper et maximum Lelii nomen fuit, surdas delatoribus aures habent atque omnia respuunt que vere amicitie sunt adversa. 13 Neque enim satis est falsa respuere; hac una in re veri falsique discretio inhonesta est. Quicquid adversus amici fidem dicitur, fide careat necesse est; nunquam ex quo semel de amico decreveris, de amicitia dubitandum erit; alioquin perpetuo nutabit amicitie fundamentum, fides. 14 Itaque consilium Biantis a Valerio laudatum, quo monemur sic “amare ut aliquando osuri”, in meretricio forsan amore locum habeat, ab amicitia relegetur; quam cum “nisi inter bonos esse non posse” omnium gener et indecora vafrities exc
Abbreviated transcription (Latin):
Iio quidem tibi crede qui aui¬
nos moresq ommũ nr̃tu non
alitet qm proprios tuos nosti.
Et forissis eo amplius quo ꝓ¬
fundius et incorruptius aliena
cognostimus qmͣ nr̃a. T̃ibi crede
non aln. u̾itati crede tecum intͦ
in animo colloquenti non ĩ au¬
ribus obscrepenti ꝑfidie delato¬
tum. Crede inqm et ut spero iã
credis ꝙ nec socrates de quo quͣi
male scriberet. Et si de omnib.
rmꝙͣ de te. Et si de te aliis: nũ¬
qmͣ icni. Queris caulani: scit
ꝙ ego non crederem. pociusq sͥ
nascerer qmͣ tibi. ¶ Uere hoc
dicam. duo estis quibus omnia
so quod ꝓpositum illi qui mea ou¬
ma plaue uouit ignotum esse
non poterat. Qua igitur cecita¬
te ammi uir cautus et si odisset
utiq cuius audeo dicere nec tibi
nec alii uł tenissima suspicio
unqm̃ fuit. auideret ad tribiuial
infestum trahere ospicue fame
reum quem u̾ite s ercusaret iu¬
dex. nec iustrumeiia nec testes
expectatutus absolueret. uudes

Expanded text:
imo equidem tibi crede, qui aniimo equidem tibi crede, qui animos moresque omnium nostrum non aliter quam proprios tuos nosti, et fortassis eo amplius quo profundius et incorruptius aliena cognoscimus quam nostra; tibi crede non alii, veritati crede tecum intus in animo colloquenti, non in auribus obstrepenti perfidie delatorum; crede, inquam — et ut spero iam credis — quod nec Socrates de quoquam male scriberet, et si de omnibus, nunquam de te, et si de te aliis, nunquam michi. 10 Queris causam? Scit quod ego non crederem potiusque sibi irascerer quam tibi. Vere hoc dicam: duo estis quibus omnia so; quod propositum illi, qui mea omnia plane novit, ignotum esse non poterat. 11 Qua igitur cecitate animi vir cautus, etsi odisset utique — cuius, audeo dicere, nec tibi nec alii vel tenuissima suspitio unquam fuit — auderet ad tribunal infestum trahere conspicue fame reum, quem veritas excusaret, iudex nec instrumenta nec testes expectaturus absolveret, unde sibi