comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit uridicialis uocatur. harum c̃arum propria argumenta ex
his sumpta locis. quos exposuimus in p̃ceptis oratoriis explic̾¬
ta sunt. Refutatio aut̃ accusationis. in qua est depulsio cͥminiᷤ
stit quasi ad repugnandum congressa defensio. Atq etiam ĩ
deliberationibus et laudationibus udem existunt status. Nam
negantur sȩpe futura: quae ab aliquo in sententia dicta sunt
fore. Si aut omnino fieri non possunt: aut sine summa diffi¬
cultate non possunt. in qua argumentatione status coniectu¬
ralis existit. At cum aliquid de honestate utilitate aquitate
disseritur: deq iis rebus: quae iis sunt contrarie incurrunt stat
aut iuris aut nominis. Quod idem comingit in laudationibꝰ
Nam aut negari põt id factum ẽẽ quod laudetur: aut non eo
nomine afficiendum. quo laudator affecerit: aut omnino nõ
ẽẽ laudabile: quod non recte. non iure factum sit. quibus oĩbꝰ

Expanded text:
sit, iuridicialis vocetur. harum causarum propria argumenta ex sit, iuridicialis vocetur. harum causarum propria argumenta ex eis sumpta locis quos exposuimus in praeceptis oratoriis explicata sunt. refutatio autem accusationis, in qua est depulsio criminisstit quasi ad repugnandum con- gressa defensio. Atque in deliberationibus etiam et lauda- tionibus idem exsistunt status. Nam et negantur saepe ea futura quae ab aliquo in sententia dicta sunt fore, si aut omnino fieri non possint aut sine summa difficultate non possint; in qua argumentatione status coniecturalis exsistit; aut cum aliquid de utilitate honestate aequitate disseritur deque eis rebus quae his sunt contrariae incurrunt status aut iuris aut nominis; quod idem contingit in laudationibus. Nam aut negari potest id factum esse quod laudetur, aut non eo nomine adficiendum quo laudator adfecerit, aut omnino non esse laudabile quod non recte, non iure factum sit. Quibus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur ẽẽ. una ad superos deos: altera ad manes. tertia ad hõĩ
nes. prima pietas: secunda sanctitas. tertia iusticia aut aequitas
nominat᷑. De proposito satis multa. deinceps de causis pau¬
ciora dicenda sunt. plaeraq sunt enim ei cum proposito comuia
Ria sunt genera causarum. iudicii. deliberationis. lauda¬
tionis. quarum fines ip̃i declarant quibus utendum lociꝰ
sit. Nam iudicii finis est ius: ex quo etiam nomen. luris autem
partes tunc exposita cum axquitatis. Deliberandi finis utilitas cu
finis honestas. de qua item est ante dictum.D ed diffinitae q̃¬
stiones a suis quoq locis quasi propriis instituunt᷑ in accusationez
sator psonat arguat facti. defensor aliquid opponat de tribus
aut non ẽẽ factum: aut si sit factum. aliud eius facti nomen esse
aut iure ẽẽ factum. Itaq aut inficialis. aut coniecturalis pͥmai
appellatur. diffinitiua altera. Tertia ꝗͣuis molestum hoc nomen

Expanded text:
dicitur esse: una ad superos deos, altera ad manes, tertia ad homines dicitur esse: una ad superos deos, altera ad manes, tertia ad homines pertinere. Prima pietas, secunda sanctitas, tertia justitia atque aequitas nominantur. De proposito satis multa; deinceps de causa pauciora dicenda sunt, pleraque enim sunt ei cum proposito communia. Tria sunt genera causarum, judicii, deliberationis, laudationis; quarum fines ipsi declarant quibus utendum locis sit. Nam iudici finis est ius, ex quo etiam nomen. Iuris autem partes tum expositae, cum aequitatis. Deliber- andi finis utilitas, cufinis honestas, de qua item est ante dictum. sed definitae quaestiones a suis quaeque locis quasi propriis instruuntur, ... quae in accsator personam arguat facti, defensor aliquid opponat de tribus: aut non esse factum aut, si sit factum, aliud eius facti nomen esse aut iure esse factum. Itaque aut infitialis aut coniecturalis prima appelletur, definitiva altera, tertia, quamvis molestum nomen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
huic repugnat: illi non repugnat: aut si huic rei haec. illius alia i¬
causa est. aut si ex alio. hoc ex alio illud effectum est: ex quouis
horu id de quo quaeritur idem ne an aliud sit inueniri põt. Ao
tertium genus quaestionis. in quo quale sit quaeritur in compar᷑¬
tione ea cadunt quae paulo ante in comparationis loco enumera¬
ta sunt. In illud autem genus in quo de expetendo fugiendoq
quaeritur. adhibent ea quae sunt animi aut corporis: aut extẽna
commoda uel incõmoda. Itemq cum de honesto tupiq quȩ¬
ritur ad animi bona uel mala. omnis dirigenda est oratio. Cũ
autem d equo et iniquo disseritur. aquitatis loci colliguntur.
hi connumerantur bipartito. natura et instituto. Natura partes
hẽt duas tuitionem sui. et ulciscendi uis. Institutio aũt aequita
tis tripartita est. Una pars legitima est: altera conueniens. terti᷑
moris uetustate firmata. Atq: etiam rursus equitas tripartita

Expanded text:
rei repugnat, illi non repugnat; aut si huic rei haec, illius alia rei repugnat, illi non repugnat; aut si huic rei haec, illius alia causa est; aut si ex alio hoc, ex alio illud effectum est: ex quovis horum id de quo quaeritur idemne an aliud sit inveniri potest. ad tertium genus quaestionis, in quo quale sit quaeritur, in comparationem ea cadunt quae paulo ante in comparationis loco enumerata sunt. In illud autem genus in quo de expetendo fugiendoque quaeritur adhibentur ea quae sunt aut animi aut corporis aut externa vel commoda vel incommoda. Item- que cum de honesto turpique quaeritur, ad animi bona aut mala omnis oratio dirigenda est. cum autem de aequo et iniquo disseritur, aequitatis loci conligentur. Hi cernuntur bipertito, et natura et instituto. Natura partes htis tripartita est: una pars legitima est, altera conveniens, tertia moris vetustate confirmata. Atque etiam rursus aequitas tripartita
Abbreviated transcription (Latin):
transferunt᷑. Loci aũt qui ad quascunq quaestiones accõmo¬
dati sunt. deinceps sunt uidendi. Omnes illi quidem quos su¬
pra diximus. ad plarasq sunt: sed alii ad alias ut doci aptiores.
Ad coniecturam igitur maxime apta quae ex causis: qua ex effe¬
ctis quae ex coniunctis sumi possunt. Ad diffinitionem aũt̃ ꝑti¬
net ratio et scientia diffiniendi. Atq huic generi finitimum ẽ il¬
lud quod appellari de eodem et altero diximus. quod genus fõ¬
ma quaedam diffinitionis est.Si enim quaeratur idem ne per¬
tinacia sit. et perseuerantia defunctionib udicandum est. Locii
autem conuenient in cius gnĩs quaestionem. Consequentes. ante¬
cedentes. repugnantes. adiunctis etiam duob his qui sumuntur
ex causis et effectis. Nam si hancrem illa sequitur: hanc aũt non
sequitur: aut si huic res illa antecedit. huic non antecedit: aut si i

Expanded text:
transferuntur. Loci autem qui ad quasque quaestiones accommotransferuntur. Loci autem qui ad quasque quaestiones accommodati sunt, deinceps est videndum. Omnes illi quidem ad plerasque, sed alii ad alias, ut diximus, aptiores. Ad conjecturam igitur maxime apta quae ex causis, quae ex effectis, quae ex conjunctis sumi possunt. Ad diffinitionem autem pertinet ratio et scientia definiendi; atque huic generi finitimum est illud quod appellari de eodem et altero diximus, quod genus forma quaedam definitionis est. Si enim quaeratur idemne sit pertinacia et perseverantia, definitionibus judicandum est. Loci autem convenient in ejus generis quaestionem, consequentes, antecedentes, repugnantes, adjunctis etiam duobus iis qui sumuntur ex causis et effectis. Nam si hanc rem illa sequitur, hanc non sequitur; aut si huic rei illa antecedit, huic non antecedit; aut si huic
Abbreviated transcription (Latin):
honesto et turpi. honestum ne sit pro patria mori. Ex altero aũt
genere qđ erat bipartitum. unum est. de eodem et alio. ut si q̃ra
tur quid inter amicum sit et assentatorem. regem et tyrannum
Alterum de maiore et minore: ut si quaeratur eloquentia pliuis
sit an uiris ciuilis scientia. De cognitionis quaestionib hactenu̾
Actionis quaestiones reliquae sunt. quarum duo sunt genera. ii¬
num ad officium: alterum ad motum animi uel gignendum uł
sedandum planeue tollendum. Ad officium sic cum quaeritur
suscipiendi ne sint liberi. Ad mouendos animos cum fiunt colior¬
tationes ad defendendam rem. p. ad głiam et ad laudem. Quo
ex genere querela incitationes. miseranonesq flaebiles. Rursus¬
q: oratio. tum iracondiam restringens. tum metum eripiens. tu
exultantem laeticiam comprimens: tum agritudinem abstergẽs.
Haec cum in piopositis quaestionib genera sint eadem in causas

Expanded text:
honesto et turpi: Honestumne sit pro patria mori? Ex altero autem honesto et turpi: Honestumne sit pro patria mori? Ex altero autem genere quod erat bipartitum, unum est de eodem et alio, ut si quaeratur quid intersit inter amicum et assentatorem, regem et tyrannum. Alterum de majore et minore, ut si quaeratur: Eloquentiane pluris sit, an juris civilis scientia? De cognitionis quaestionibus hactenus. Actionis reliquae sunt, quarum duo sunt genera, unum ad officium, alterum ad motum animi vel gignendum vel sedandum, planeve tollendum. Ad officium sic, cum quaeritur: Suscipiendine sint liberi? Ad movendos animos, cum fiunt cohortationes ad defendendam rempublicam, ad gloriam et ad laudem. Quo ex genere sunt querelae incitationes miserationesque flebiles. Rursusque oratio, tum iracundiam restinguens, tum metum eripiens, tum exsultantem laetitiam comprimens, tum aegritudinem abstergens. Haec cum in propositis quaestionibus genera sint, eadem in causas
Abbreviated transcription (Latin):
enim sunt diffinitioni attributa. Additur etiam descriptio qͣm
graeci uocant. Notio sic quaeritur. Sit ne id eq¬
xquum quod eiꝰ qui plus põt. utile est. P roprietas sic. in homi¬
ne solum caclat: an etiam in belluas aegritudo. Diuisio et eodẽ
mõ partitio sic. Tria ne generabonorum sint. Descriptio qualis
sit auarus. qualis assentator. caeteraq ciusdem gnĩs. in quib na
et uita deserbitur. Cum aũt quaeritur quale quid sit: aut sĩ¬
pliciter quaerit̾: aut comparate. Simpliciter expetenda ne sit glĩa.
comparate. p̃ponenda ne sit diuitiis glĩa. Simplicium tia genera
sunt. de expetendo fugiendoq de aequo et iniquo. de honesto⁊
turpi. Comparationum aut̃ duo. unum de eodem et alio. et al¬
terum de maiore et minore: De expetendo et fugiendo huius¬
mõi. Si expetendae diuitiae: fugienda pauꝑtas. De aequo et i¬
niquo. Equum ne sit ulcisci a quocunq inuiri am accepis. De

Expanded text:
enim sunt definitioni attributa. Additur etiam descriptio, quaenim sunt definitioni attributa. Additur etiam descriptio, quam Graeci ὑπογραφήν vocant. Notio sic quaeritur, Sitne id aequum quod ei qui plus potest utile est? Proprietas sic, In hominemne solum cadat, an etiam in belluas aegritudo? Divisio et eodem pacto partitio sic, Triane genera bonorum sint? Descriptio, qualis sit avarus, qualis assentator, caeteraque ejusdem generis, in quibus et natura et vita describitur. Cum autem quaeritur quale quid sit, aut simpliciter quaeritur, aut comparate: simpliciter, Expetendane sit gloria? comparate, Praeponendane sit divitiis gloria? Simplicium tria genera sunt, expetendo fugiendoque, de aequo et iniquo, de honesto turpi. Comparationum autem duo, unum de eodem et alio, alterum de majore et minore. De expetendo et fugiendo hujusmodi: Si expetendae divitiae, si fugienda paupertas. De aequo et iniquo: Aequumne sit ulcisci a quocunque injuriam acceperis? De
Abbreviated transcription (Latin):
nis aut huiusmõi exempla sunt: sit ne sapientis ad rem .p. acce¬
dere. Cognitionis quaestiones tripartitȩ sunt. Cum an sit: aut
quid sit: aut quale sit quaeritur: harum pͥma coniectura. secũda
diffinitione: tertia uiris et in uiriȩ distinctione explicatur. Con
iecturae ratio in quatuor partes distributa est. Quarum est una
cum quaeritur sit ne aliquid. altera unde ortum sit. tertia quae
id causa effecerit: quarta in qua de mutatione rei quaeritur. Siti¬
nec ne sit. et quidnam honestum sit. et quid aquum. re uerai
an haec tantum in opinione sint. Unde autem sit ortum: ut
cum quaeritur natura an doctrina possit effici uirtus. Causa a¬
utem efficiens sic: ut cum quaeritur quibus rebus eloquentia
efficiatur. De cõmutatione aũt sic. possit ne eloquentia cõmu¬
tatione aliqua in infantiam conuerti. Cum quid sit quaerit᷑
notio explicanda est. et proprietas et diuisio. et partitio. haec

Expanded text:
nis autem hujusmodi exempla sunt: Sitne sapientis ad rempublicam accenis autem hujusmodi exempla sunt: Sitne sapientis ad rempublicam accedere? Cognitionis quaestiones tripartitae sunt, cum an sit, aut quid sit, aut quale sit, quaeritur. Harum primum conjectura, secundum definitione, tertium juris et injuriae distinctione expiecturae ratio in quattuor partes distributa est, quarum una est cum quaeritur sitne aliquid; altera unde ortum sit; tertia quae id causa effecerit; quarta. in qua de commutatione rei quaeritur. Sitne sic: ecquidnam sit honestum, ecquid aequum re vera; an haec tantum in opinione sint . Vnde autem sit ortum: ut cum quaeritur, natura an doctrina possit effici virtus. Causa autem efficiefficiatur? De commutatione sic, Possitne eloquentia commutatione aliqua converti in infantiam? Cum autem quid sit quaeritur, notio explicanda est, et proprietas, et divisio, et partitio; haec
Abbreviated transcription (Latin):
quanõn aliquis locus incurrat: nec fere onmes licos
incidere in omnem quxestionem. sed quibusdam questionibus
alios aptiores locos. Quaestionum duo sunt genera: alterum
infinitum: alterum definitum. Definitum est quod hypothe
sin graeci: nos causam: insinitum quod thesim illi appellant: nos
propositum possumus nominare. Causa certis personis. locis tẽ¬
poribus. actionibus. negociis cernitur: aut in omnibus: aut ini
plaerisq eorum. propositum autem in aliquo corum aut in plu¬
nbus. nec tamen in maximis. Itaq propositum pars est causa
sed omnis quaestio earum aliqua de re est quib caus& continent̃
aut una: aut plurib. aut nonnunꝗͣ omnib:
Uestionum autem quacunq de re sint. duo sunt gnã. unũ
cognitionis: alterum alterum actionis. Cognitionis sunt hȩ
quarum finis est scientia. Ut si quaeratur natura ne ius profectũ
sit: an ab aliqua quasi traditione hominum et pactione. Actio¬

Expanded text:
qua non aliquis locus incurrat, nec fere omnes locos qua non aliquis locus incurrat, nec fere omnes locos incidere in omnem quaestionem, et quibusdam quaestionibus quibusdam esse alios aptiores locos. Quaestionum duo sunt genera, alterum infinitum, definitum alterum. Desin Graeci, nos causam; infinitum quod qe/sin illi appellant, nos propositum possumus nominare. causa certis personis locis temporibus actionibus negotiis cernitur aut in omnibus aut in plerisque eorum, propositum autem aut in aliquo eorum aut in pluribus nec tamen in maximis. Itaque propositum pars est causaSed omnis quaestio earum aliqua de re est quibus causae continentur, aut una, aut pluribus, aut nonnunquam omnibus. Quaestionum autem quacunque de re sint, duo sunt genera, unum cognitionis, alterum actionis. Cognitionis sunt hae quarum finis est scientia, ut si quaeratur: A natura jus profectum sit, an ab aliqua quasi conditione hominum et pactione? Actio
Abbreviated transcription (Latin):
tus. deinde ciusdem acris sonitus et ardores multanimq reꝵ
in terra portenta. atq etiam per exta inuenta praesensio. Ado¬
mientibus quoq multa significata uisis. quibus ex locis sum
interdum solent ad sidem faciendam testimonia deorum. In
homine uirtus opinio. ualet plurimum. Opinio autem est. nõ
modo eos uirtutem hẽre: qui hẽnt: sed cos etiam qui hẽre uidcã¬
tur. Itaq quos ingenio: quos studio: quos doctrina praeditos
uident: quorumq uitam constantem. et probatam ut Catonis.
lelii. scipionis. aliorumq plurimorum uident: eos ẽẽ renturi
quales se ip̃i ueluit. Nec solum eos censent tales eẽ qui mbo¬
nonbus populi req p. uersantur: sed et oratores et phas et po¬
etas. et historicos ex quorum et dictis et scriptis saepe audroritã
petitur ad faciendam fidem:
xpositis omnibus argum entandi locis illud primum
intelligendum est nec ullam ẽẽ disputationem: m

Expanded text:
tus; deinde eiusdem aeris sonitus et ardores multarumque rerum tus; deinde eiusdem aeris sonitus et ardores multarumque rerum in terra portenta atque etiam per exta inventa praesensio; a dormientibus quoque multa significata visis. Quibus ex locis sumi interdum solent ad fidem faciendam testimonia deorum. in homine virtutis opinio valet plurimum. Opinio est autem non modo eos virtutem habere qui habeant, sed eos etiam qui habere videantur. Itaque quos ingenio, quos studio, quos docvident, quorumque viam constantem et probatam, ut Catonis, Laelii, Scipionis aliorumque plurium, videntur eis esse quales se ipsi velint. Nec solum eos censent tales esse qui in honoribus populi reque publica versantur, sed et oratores, et philosophos, et poetas, et historicos, ex quorum et dictis et scriptis saepe auctoritas petitur ad faciendam fidem. Expositis omnibus argumentandi locis, illud primum intelligendum est, nec ullam esse disputationem, in
Abbreviated transcription (Latin):
patefactis in iudiciumq perlatis ille rei capitalis uire damnatus
est. Huic simile quiddam de lacedemonio pausania accepimusi
Concuisio infortuitorum talis est: ut si interuentum est casu cum
aut ageretur aliquid quod proferendum non ẽet: aut diceretur:
In hoc genere etiam illa est in palamedem coniecta suspicionum ꝓ¬
ditionis multitudo. Quod genus refutare interdum ueritas uix po¬
test. Huius est etiam genens fama uulgi quoddam multitudinis te¬
stimonium. Quae autem uirtute sidem faciunt: ea bipartita sunt
ex quibus alteium natura ualet: alterum industria. deorum enum
uitus natura excellit: hominum autem industria. Diuina hȩci
fere sunt testimonia pumum oratonis oracula enim ex co ip̃o ap¬
pellata sunt: ꝙ in est ii deorum oratio. deinde rerum in quibus
sunt quasi quaedam opera diuina. primum ip̃e mundus eiusq
omnis ordo et ornatus. deinceps aerii uolatus auium atq can¬

Expanded text:
patefactis in iudiciumque prolatis ille rei capitalis iure damnatus patefactis in iudiciumque prolatis ille rei capitalis iure damnatus est. Huic simile quiddam de Lacedaemonio Pausania accepi- mus. concursio autem fortuitorum talis est, ut si interventum est casu, cum aut ageretur aliquid quod proferendum non esset, aut diceretur. In hoc genere etiam illa est in Palamedem coniecta suspicionum proditionis multitudo; quod genus refutare interdum veritas vix potest. Huius etiam est generis fama vulgi, quoddam multitudinis testi- monium. Quae autem virtute fidem faciunt ea bipertita sunt; ex quibus alterum natura valet alterum industria. Deorum enim virtus natura excellit, hominum autem industria. divina haec fere sunt testimonia: primum orationis — oracula enim ex eo ipso appellata sunt, quod inest in his deorum oratio—; deinde rerum, in quibus insunt quasi quaedam opera divina: primum ipse mundus eiusque omnis ordo et ornatus; deinceps aerii volatus avium atque can
Abbreviated transcription (Latin):
cies uirtutis est: tamen interdum confirmatur fides. si ars quȩ¬
dam adhibetur: magna enim est uis ad persuadendum scien¬
tiae: aut usus plaerunq enim creditur iis qui experti sunt.Ha¬
cit etiam necessitas sidem: qua tum a corporibus: tum ab animiᷤ
nascitur. Nam et uerberibus. tormentis. igni fatigati. quae di¬
cunt. ea uidetur ueritas ip̃a dicere. et quae a perturbationibus
animi dolore: cupiditate. iracundia. metu: qui a necessitatis
uim habent afferunt auctoritatem et fidem. Cuius generisi
etiam illa sunt. ex quibus non nunꝗͣ uerum inuenitur: puericia
somnus imprudentia uinolentia. insania. Nam et pueri saepe
indicauernt aliquid ad quod pertineret ignan. et per somni¬
um uinum insaniam multa saepe patefacta sunt multi etiam in res
odiosas imprudenter inciderunt: ut Staterio nuper accidit: qui ea
locutus est bonis uins subauscultantibus pariete interposito: quibꝰ

Expanded text:
cies virtutis est, tamen interdum confirmatur fides, si aut ars quaecies virtutis est, tamen interdum confirmatur fides, si aut ars quaedam adhibetur magna enim est vis ad persuadendum scientiae, aut usus. Plerumque enim creditur iis qui experti sunt. Facit etiam necessitas fidem, quae tum a corporibus, tum ab animis nascitur. Nam et verberibus torti, et igni fatigati quae dicunt, ea videtur veritas ipsa dicere, et quae a perturbationibus animi sunt, dolore, cupiditate, iravim habent, adferunt auctoritatem et fidem. cuius generis etiam illa sunt ex quibus verum non numquam invenitur, pueritia somnus imprudentia vinolentia insania. Nam et parvi saepe indicaverunt aliquid, quo id pertineret ignari, et per somnum vinum insaniam multa saepe patefacta sunt. Multi etiam in res odiosas imprudenter inciderunt, ut Staieno nuper accidit, qui ea locutus est bonis viris subauscultantibus pariete interposito, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
se possimus.N aec ergo argumentatio: quae dicitur artis ex ꝑs
in testimonio posita est. Testimonium autem nunc dicimus esse
quod ab aliqua re externa sumitur ad faciendam fidem. peisona¬
autem non qualiscunq testimonii pondus hẽat. ad faciendam e¬
num fidem auctoritas quaritur. Sed auctoritatem aut natuͬa
aut tempus affert. Naturae auctoritas in uirtute est maxime:
In tempore autem multa sunt quae afferant auctoritatem. Inge¬
nium. opes. xtas. fortuna. ars. usus. necessitas concursio etiam n¬
nonnunqͣ rerum fortuitarum. Nam et ingeniosos et opulẽtos
et aetatis spacio probatos dignos quibus credatur putant. Non
recte fortasse. Sed uulgi opinio mutari uix pot. ad eamq omĩa
duigunt et qui iudicant et qui aestimant. Qui enim his artibus
quas dixi excellunt: ip̃a uirtute uidentur excellere: Sed et reli¬
quis quoq rebus quas modo enumeraui quanꝗͣ in iis nulla spe¬

Expanded text:
se possimus. haec ergo argumentatio, quae dicitur artis expers, se possimus. haec ergo argumentatio, quae dicitur artis expers, in testimonio posita est. Testimonium autem nunc dicimus omne quod ab aliqua re externa sumitur ad faciendam fidem. Peautem non qualiscunque testimonii pondus habet; ad faciendam enim fidem auctoritas quaeritur; sed auctoritatem aut natura, aut tempus affert: naturae auctoritas in virtute inest maxime; in tempore autem multa sunt quae afferant auctoritatem, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio etiam nonnunquam rerum fortuitarum. Nam et ingeniosos, et opulentos, et aetatis spatio probatos, dignos quibus credatur putant, non recte fortasse, sed vulgi opinio mutari vix potest, ad eamque omnia dirigunt, et qui judicant, et qui existimant. Qui enim his rebus quas dixi, excellunt, ipsa virtute videntur excellere. Sed reliquis quoque rebus quas modo enumeravi, quanquam in iis nulla spe
Abbreviated transcription (Latin):
igitur quod sequitur. Igitur perfecta est omnis argumentorm
inueniendorum praeceptio: ut cum profectus sis adiffuntione a
partitione anotatione a coniugatis. a genere. a formis. asimili¬
tudine: a differentia. a contrariis ab adiunctis. a consequentibꝰ
ab antecedentibus. a repugnantib. a causis. ab effectis a compa¬
ratione maiorum minoium parium. nulla praeterea sedes argu¬
menti quaerenda sit.
Ed quoniam a principio ita diuisimus: ut alios locos dicere¬
mus in eo ip̃o de quo ambigitur herere de quibus satis est
dictum. alios assumi extrinsecus: de his pauca dicamus. Et si ea
nihil omnino ad ur̃as disputationes pertinent: sed tamen totaz
rem efficiamus. quando quidem coepimus. Neq enim tu is
es quem nihil nisi ius ciuile delectet. Et quoniamadte haec
ita scrbuntur: ut etiam in aliorum manus sint uentura: detur
opera ut quamplurimum us quos recta studia delectant ꝓdes¬

Expanded text:
t; quod sequitur igitur. Perfecta est omnis argumentorum t; quod sequitur igitur. Perfecta est omnis argumentorum invenien- dorum praeceptio, ut, cum profectus sis a definitione, a partitione, a notatione, a coniugatis, a genere, a formis, a similitudine, a differentia, a contrariis, ab adiunctis, a consequentibus, ab antecedentibus, a repugnantibus, a causis, ab effectis, a comparatione maiorum minorum parium, nulla praeterea sedes argumenti quaerenda sit. sed quoniam ita a principio divisimus, ut alios locos diceremus in eo ipso de quo ambigitur haerere, de quibus satis est dictum, alios adsumi extrinsecus, de eis pauca dicamus, etsi ea nihil omnino ad vestras disputationes pertinent; sed tamen totam rem efficiamus, quandoquidem coepimus. Neque enim tu is es quem nihil nisi ius civile delectet, et quoniam haec ita ad te scribuntur, ut etiam in aliorum manus sint ventura, detur opera, ut quam plurimum eis quos recta studia delectant prodes
Abbreviated transcription (Latin):
partibus. ratione utentia rationis expertibus. uoluntaria neces¬
sariis. animata in animatis. naturalia non naturalibus. artificio¬
sa non artificiosis. Uis autem in comparatione sic cernitur. Efsi
ꝗͣ quae egent aliis. Quae in nr̃a. ꝗ quae in aliorum potestate sũt.
Stabilia incertis. Quax eripi non possunt iis quae possunt. Af¬
sectio autem ad res aliquas est huiusmodi. principum comino¬
da maiora ꝗ̃ reliquorum. Itemq quae iocundiora. quae plurib
probata. quae ab optimo quoque laudata. atque ut hoee in cõ¬
paratione meliora: sic deteriora: qua sunt his contraria. Pa¬
rium autem comparatio. nec elationem hẽt. nec summissione
est enim aqualis. Multa autem sunt qua equalitate ip̃a cõ¬
parantur: qux ita fere concluduntur. Si consilio iuiuare ciue̾
et auxilio. equa in laude ponendum est pari gloria debent eẽ
ii qui consulunt. et ii qui defendunt. atqui quod primum est¬

Expanded text:
partibus, ratione utentia rationis experti- bus, voluntaria necespartibus, ratione utentia rationis experti- bus, voluntaria necessariis, animata inanimis, naturalia non naturalibus, artificiosa non artificiosis. vis autem in comparatione sic cemitur: efficiquam quae egent aliis; quae in nostra quam quae in aliorum potestate sunt; stabilia incertis; quae eripi non possunt eis quae possunt. Adfectio autem ad res aliquas est huius modi: principum commoda maiora quam reliquorum; itemque quae iucundi- ora, quae pluribus probata, quae ab optimo quoque laudata. Atque ut haec in comparatione meliora, sic deteriora quae eis sunt contraria. parium autem comparatio nec elationem habet nec summissionem; est enim aequalis. Multa autem sunt quae aequalitate ipsa comparantur; quae ita fere con- cluduntur: Si consilio iuvare cives et auxilio aequa in laude ponendum est, pari gloria debent esse ei qui consu- lunt et ei qui defendunt; at quod primum, es
Abbreviated transcription (Latin):
nis locu̾s. Cuus genus. et exemplum supra positum est ut ce¬
teroru. Nunc explicanda tractatio est. Comparantur igitur ea
quae aut maiora aut minora: aut paria dicuntur. in quibus spe¬
Ctantur haec. numerus. sp̃ẽs. uis. quaedam etiam ad res aliquas
affectio. Numero sic comparabuntur plurabona: ut paucioribꝰ
bonis anteponantur. pauciora mala malis pluribus. diuturni¬
ora bona breuioribus. longe et late peruagata angustis. ex ꝗ¬
bus plura bona propagentur. quaque plures imitentur et faciãt
S p̃os autem comparantur: ut anteponantur. quae propter se
expetenda sunt: us quae propter aliud. et ut iinata. atq inusita¬
ta assumptis. atq aduenticiis. integra contaminatis. iocunda n¬
minus iocundis. honestas ip̃is etiam utilibus. produna. labori¬
osis. necessaria non necessarus. sua alienis. rara uulgaribus. desi¬
derabilia is: quibus facile carere possis. perfecta inchoatis. tota

Expanded text:
nis locus, cuius genus et ex- emplum supra positum est ut cenis locus, cuius genus et ex- emplum supra positum est ut ceterorum; nunc explicanda tractatio est. Comparantur igitur ea quae aut maiora aut minora aut paria dicuntur; in quibus spectantur haec: numerus species vis, quaedam etiam ad res aliquas adfectio. numero sic comparabuntur, plura bona ut paucioribus bonis anteponantur, pauciora mala malis pluribus, diuturniora bona brevioribus, longe et late pervagata angustis, ex quibus plura bona propagentur quaeque plures imitentur et faciant. Specie autem comparantur, ut anteponantur quae propter se expetenda sunt eis quae propter aliud et ut innata atque insita adsumptis atque adventiciis, integra contaminatis, iucunda minus iucundis, honesta ipsis etiam utilibus, proclivia laboriosis, necessaria non necessariis, sua alienis, rara vulgaribus, desiderabilia eis quibus facile carere possis, perfecta incohatis, tota
Abbreviated transcription (Latin):
bent. Illi enim dolum malum. illi sidem bonam. illi equum¬
et bonum. illi quid socium socio: quid eum qui negocia aliea
curasset: ei cuius ea negocia fuissent. quid qui mandasset. eũ¬
ue cui mandatum eẽt. alterum alteri praestare oporteat. quid
uirum uxori: quid uxorem uiro: traliderunt. licebit igitur
diligenter cognitis argum̃toꝵ locis. non mõ oratoribus et phi¬
losophis: sed iuris etiam peritis copiose de consultationibus su¬
is disputare. Coniunctus huic causaꝵ loco locus ille est.
qui efficitur ex causis. Ut enim causa effectum indicat: sic qͥ
effectum est. quae fuerat causa demonstrat. hic locus suppedi¬
tare solet oratoribus et poetis. saepeetiam phĩs:S: iis qui orna¬
te et copiose loqui possunt. mirabilem copiam dicendi cum d̾¬
nunciant. quid ex qua re sit futurum. Causarum enim cogni¬
tio. cognitionem euentoꝵ facit. Reliquis est comparatio¬

Expanded text:
bent. Illi dolum malum, illi fidem bonam, illi aequumbent. Illi dolum malum, illi fidem bonam, illi aequum bonum, illi quid socium socio, quid eum qui negotia aliena curasset ei' cuius ea negotia fuissent, quid eum qui mandasset, eumve cui mandatum esset, alterum alteri praestare oporteret, quid virum uxori, quid uxorem viro tradiderunt. Licebit igitur diligenter argumentorum cognitis locis non modo oratoribus et philosophis, sed iuris etiam peritis copiose de consultationibus suis disputare. coniunctus huic causarum loco ille locus est qui efficitur ex causis. Vt enim causa quid sit effectum indicat, sic quod effectum est quae fuerit causa demonstrat. Hic locus suppeditare solet oratoribus et poetis, saepe etiam philosophis, sed eis qui ornate et copiose loqui possunt, mirabilem copiam dicendi, cum denuntiant quid ex quaque re sit futurum. Causarum enim cognitio cognitionem even- torum facit. Reliquus est comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
onem. atq imprudentiam perturbationes animi: quae quã¬
ꝗͣ sint uoluntarie obiurgatione enim et admonitione deiici¬
untur. tamen hẽnt tantos motus: ut ea quae uoluntaria sunt
aut necessaria interdum certe ignorata uideantur.Toto ig
loco causarum explicato. et earum differentia. in magnis quide
causis uel oratorum. uel phorum. magna argumentorum sup¬
petit copia. In uestris autem si non uberior. ati fortasse subtili¬
or. priuata enim iudicia maximar quidem rerum in iuriscõsul¬
torum. mihi uidentur ẽẽ prudentia. Nam et ad sunt multu
et adhibentur in consilia. et patronis diligentibus ad eorum pru¬
dentiam confugientib astus ministrant. In omnibus igitur iu¬
diciis in quibus ex fide bona est. additum plurimus causarũ
usus est ubi inter bonos bene agier oportet. In primisq in ar¬
bitrio rei uxoriae: in quo est quid equius melius parati ẽẽ de¬

Expanded text:
onem atque imprudentiam perturbationes animi; quae quamonem atque imprudentiam perturbationes animi; quae quamquam sunt voluntariae—obiurgatione enim et admon- itione deiciuntur—tamen habent tantbs motus, ut ea quae voluntaria sunt aut necessaria interdum aut certe ignorata videantur. toto igitur loco causarum explicate, ex earum differentia in magnis quidem causis vel oratorum vel philosophorum magna argumentorum suppetit copia; in vestris autem si non uberior, at fortasse subtilior. Privata enim iudicia maximarum quidem rerum in iuris consultorum mihi videntur esse prudentia. Nam et adsunt multum et adhibentur in consilia et patronis diligentibus ad eorum prudentiam confugientibus hastas ministrant. in omnibus igitur eis iudiciis, in quibus EX FIDE BONA est additum, ubi vero etiam VT INTER BONOS BENE AGIER OPORTET in primisque in arbitrio rei uxoriae, in quo est QVOD EIVS AEQVIVS MELIVS, parati eis esse de
Abbreviated transcription (Latin):
horum tempoꝵ tueat. Habitu. ut facile et cito irascatur. natã
ut uicium in dies crescat. arte ut benc pingat. casu ut prospere
nauiget. Nihil horum sine causa. nec quicqͣ omnino. Sed huiꝰ
modiꝰ causa non necessariȩ. Omnium autem causarum in aliisi¬
est constantia: in alus non inest. in natura. et in arte constantia ẽ.
in exteris nulla. Sed tamen earum causaꝵ quae non sunt con¬
stantes. alix sunt ꝑspicuae: alix latent. Perspicux sunt: qua appe¬
titionem animi. iudiciumq tangunt. Latent: qua subiecta st̃
fortunx. Cum enim nihil sine causa fiat. hoc ip̃m est fortun&e euẽ¬
tus. obscuri ciusa. quoe latenter efficitur. E nam ut eaqire fut¬
partim sunt ignorata. partim uoluntaria ignorata quae neces¬
sitate effecta sunt. Uoluntaria. quae consilio. Quae autem for
lueris fortunae. Ex quo aries ille subiicitur in ur̃is actionibus
si taelum manu fugit. magis ꝗͣ iecit. Cadunt etiam in ignorati¬

Expanded text:
horum temporum timeat; habitu, ut qui facile et cito irascitur; natura, horum temporum timeat; habitu, ut qui facile et cito irascitur; natura, ut vitium in dies crescat; arte, ut bene pingat; casu, ut prospere naviget. Nihil horum sine causa nec quidquam omnino; sed huius modi causae non necessariae. omnium autem causarum in aliis inest con- stantia, in aliis non inest. In natura et in arte constantia est, in ceteris nulla. sed tamen earum causarum quae non sunt constantes aliae sunt perspicuae, aliae latent. Perspicuae sunt quae appetitionem animi iudiciumque tangunt; latent quae subiectae sunt fortunae. Cum enim nihil sine causa fiat, hoc ipsum est fortunae eventus; obscura causa et latenter efficitur. Etiam ea quae fiupartim sunt ignorata partim voluntaria; ignorata, quae necessitate effecta sunt; voluntaria, quae consilio. quae autem fortlueris fortunae. Ex quo ARIES SVBICITVR ille in vestris actionibus: SI TELVM MANV FVGIT MAGIS QVAM IECIT. Cadunt etiam in ignora- ti
Abbreviated transcription (Latin):
errorem afferre non fere solet. hoc autem sine quo non efficitur
saepe conturbat. Non autem si sine parentib filii ẽẽ non possĩt
sine quo non fit. ab eo in quo certe fit᷑ diligenter est separandũ
lllud enim est tanꝗͣ utinam ne in nemore pelio caesa securibus
ad terram cecidissent abiegnae trabes. Nisi enim cecidissent abie
guae ad terram trabes argos illa facta non ẽẽt. Nec tamen fuit ini
his trabibus efficiendi uis necessaria. At cum in aiacis nauem cͥs
crispisulcans igneum fulmen iniectum est: inflamatur nauis:
necessano. Atq etiam est causarum dissimilitudo ꝙ alie sũt
ut sine ulla appetitione animi. sine uoluntate: sine opinione
suum quasi opus efficiant. uelut omne intereat quod ortum.
sit: alix autem aut uoluntate efficiuntur: aut perturbatione a¬
nimi: aut habitu. aut natura aut arte aut casu. Uoluntate. ut
cum tu hunc libellum legis. perturbatione. ut si quis euentum

Expanded text:
errorem adferre non fere solet; hoc autem sine quo non efficitur errorem adferre non fere solet; hoc autem sine quo non efficitur saepe conturbat. Non enim, si sine parentibus filii esse non possuntsine quo non fit, ab eo in quo certe fit diligenter est separandum. Illud enim est tamquam utinam ne iad terram cecidissent abiegnae gnae ad terram trabes, Argo illa facta non esset, nec tamen fuit in hic trabibus efficiendi vis neccrispisulcans igneum fulmen iniectum est, inflammatur navis necessario. atque etiam est causarum dissimilitudo, quod aliae sunt, ut sine ulla appetitione animi, sine voluntate, sine opinione suum quasi opus efficiant, vel ut omne intereat quod ortum sit; aliae autem aut voluntate efficiunt aut perturbatione animi aut habitu aut natura aut arte aut casu: voluntate, ut tu, cum hunc libellum legis; perturbatione, ut si quis eventum
Abbreviated transcription (Latin):
riae: ferramenta. et caetera generis ciusdem. alia autem praecũ
sionem quancdam adhibent ad efficiendum. et quaedam af¬
feiunt per se adiumenta. et si non necessaria: ut amori cõgreᷤ¬
sio causam attulerit. amor flagitio. Ex hoc genere causarum
ex xtemitate pendentium fat̾um astoieis nẽctitur. Atque ut
carum causarum sine quib effici non põt genera diuisi: sic etiã
efficientium diuidi possunt. Sunt enim aliȩ causa quae plae
efficiant nulla re adiuuante. aliae quae adiuuari uelint: ut
sapientia efficit sapientes sola per se beatos. Efficiat nec ne so¬
la per se: quaestio est. Quare cum in disputatione inciderit ca¬
usa efficiens. aliquid necessario sine dubitatione licebit. quod effi¬
citur ab ea causa concludere. Cum aut erit talis causa: ut in ea nõ
sit efficiendi necessitas: necessaria condusio non sequitur. Atq
illud quidem genus causarumq hẽat uim efficiendi necessariã

Expanded text:
ria ferramenta et cetera generis eiusdem; alia autem praecur- ria ferramenta et cetera generis eiusdem; alia autem praecur- sionem quandam adhibent ad efficiendum et quaedam adferunt per se adiuvantia, etsi non necessaria, ut: Amori congressio causam attulerat, amor flagitio. Ex hoc genere causarum ex aeternitate pendentium fatum a Stoicis nectitur. Atque ut earum causarum sine quibus effici non potest genera divisi, sic etiam efficientium dividi possunt. Sunt enim aliae causae quae plane efficiant nulla re adiuvante, aliae quae adiuvari velint, ut: Sapientia efficit sapientis sola per se; beatos efficiat necne sola per sese quaestio est. qua re cum in disputationem incident causa efficiens aliquid necessario, sine dubitatione licebit quod efficitur ab ea caiisa concludere. cum autem erit talis causa, ut in ea non sit efficiendi necessitas, necessaria conclusio non sequitur. Atque illud quidem genus causarum quod habet vim efficiendi necessariam
Abbreviated transcription (Latin):
illud. hoc aũt est. non igitur illud. hic modus est sextus. Septi¬
mus aũt. Non hoc est et illud. non aũt hoc illud igitur. Ex his
modis conclusiones innumerabiles nascuntur. in quo est fere
tota dialectica. S ne hae quidem quas exposui ad hanc institu¬
tionem necessariae. P roximus est locus reium efficientiu
quae causae appellantur: deinde rerum effectarum ab efficienti¬
bus causis. Eorum exempla ut reliquorum locorum paulo ãn
posui. Et quidem ex iure ciuili. sed haec patent latius. Cau¬
sarum igitur genera sunt duo. unum quod ui sua id quod sb̃
eam subiectum est certe efficit: ut ignis accendit: alterum qđ
naturam efficiendi non hẽat: sed sine quo effici non possit: ut si
quis es in statua uelit dicere causam.ꝙ sine eo non possit effici.
Nuius genens causarum sine quo non efficitur. alia sunt q¬
eta. nihil agentia. stolida quodamiõ: ut locus. tempus. mate¬

Expanded text:
illud; hoc autem; non igitur illud. Hic modus est sextus. Septiillud; hoc autem; non igitur illud. Hic modus est sextus. Septimus autem: Non et hoc et illud; non autem hoc; illud igitur. Ex eis modis conclusiones innumerabiles nascuntur, in quo est tota fere dialektikh/. Sed ne hae quidem quas exposui ad hanc institutionem necessariae. proximus est locus rerum efficientium, quae causae appellantur; deinde rerum effectarum ab efficientibus causis. Harum exempla, ut reliquorum locorum, paulo ante posui equidem ex iure civili; sed haec patent latius. causarum enim genera duo sunt; unum, quod vi sua id quod sub eam vim subiectum est certe efficit, ut Ignis accendit; alterum, quod naturam efficiendi non habet sed sine.quo effici non possit, ut si quis aes statue causam velit dicere, quod sine eo non possit effici. huius generis causarum, sine quo non efficitur, alia sunt quieta, nihil agentia, stolida quodam modo, ut locus tempus mate
Abbreviated transcription (Latin):
neris sunt haec. hunc metuere: alterum in metu non ponere. Eam
quam nihil accusas damnas. bene quam meritam cẽ existimas ma¬
le mereri. Id quod scis prodest nihil. id quod nescis obest. Hoc dissẽn¬
di genus attingit omnino ur̃as quoq in respondendo disputatiões.
S phorum magis. quib est cum oratoribus illa ex repugnantibus
sententiis cõmunis conclusio: quae a dialecticis tertius modus a rhe
toribus entimema nuncupatur. Reliqui di alecticorum mõi plures
sunt: qui ex disiunctionib constant aut hoc: aut illud. hoc aut̃ est.
non igitur illud. ltemq aut hoc. aut illud. non aut̃ hoc. illudigit᷑.
Quae conclusiones idcirco ratae sunt. q in disiunctione plus uno ue¬
rum ẽẽ non põt. Atq ex his conclusionib quas supra scripsi pri¬
or quartus. posterior quintus a dialccticis modus appellatur. d¬
inde adedunt coniunctionum negantiam sic. Non et hoc est. et

Expanded text:
neris haec sunt: hoc metuere, alterum in metu non ponere! eam neris haec sunt: hoc metuere, alterum in metu non ponere! eam quam nihil accusas damnas, bene quam meritam esse autumas male merere? id quod scis prodest nihil; id quod nescis obest? hoc disserendi genus attingit omnino vestras quoque in respondendo disputationes, sed philosophorum magis, quibus est cum oratoribus illa ex repugnantibus sententiis communis conclusio quae a dialecticis tertius modus, a rhe- toribus enqu/mhma dicitur. Reliqui dialecticorum modi plures sunt, qui ex disiunctionibus constant: Aut hoc aut illud; hoc autem; non igitur illud. Itemque: Aut hoc aut illud; non autem hoc; illud igitur. Quae conclusiones idcirco ratae sunt quod in disiunctione plus uno verum esse non potest. atque ex eis conclusionibus quas supra scripsi prior quartus posterior quintus a dialecticis modus appellatur. Deinde addunt coniunctionum negantiam sic: Non et hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
rata pecunia argentum. legata igitur non est. an illo mõ. num si
legatum argentum est. non est legata numerata pecunia. legatũ
autem argentum est. legata igitur numerata pecunia est. Appel¬
lant aũt clialectici eam conclusionem argum̃ti in qua cum pri¬
mum sumpseris consequitur id quod annexum est. primum cõ¬
clusionis mõm. Cum id quod annexum est negaris: ut id quoq
cui fuerit annexum negandum sit secundus appellatur modus¬
concludendi. Cum autem aliqua coniuncta neganis. et iis alia
negatio rursus adiungitur: et ex iis primum sumpseris: ut qđ̃i
relinquitur tollendum sit: is tertius appellatur condusionis mo¬
dus. Ex hoc illa rhetorum sunt ex contrariis conclusa. qua ip̃i
ne poetatum nomen esficit apud grecos suum. sic cum omnis
sententia entimema dicatur quia uidetur. ea quae ex contrariis cõ¬
ficiatur acutissima. sola proprie nomen cõmune possidet. Eius ge¬

Expanded text:
erata pecunia argentum; legata igitur est; an illo modo: Non et erata pecunia argentum; legata igitur est; an illo modo: Non et legatum argentum est et non est legata numerata pecunia. Legatum autem argentum est; legata igitur numerata pecunia est? appellant autem dialectici eam conclusionem argummum assumpseris, consequitur id quod annexum est, primum conclusionis modum; cum id quod annexum est negaris, ut id quoque cui fuerit annexum negandum sit, secundus appellatur concludendi modus; cum autem aliqua conjuncta negaris, et his alia negatio rursus adjungitur, et ex his primum sumpseris, ut quod relinquitur tollendum sit, is tertius appellatur conclusionis modus. Ex hoc illa rhetorum ex contne poetarum nomen efficit apud Graecos suum, sic, cum omnis sententia enqu/mhma dicatur, quia videtur ea quae ex contrariis conficitur acutissima, sola proprie nomen commune possedit. Eius ge
Abbreviated transcription (Latin):
mouere. Deinceps est locus dialeticorum propius ex conseq̃d
tibus. et antecedentib et repugnantib qui etiam ab adiunctis lon¬
non semper eueniunt. Consequentia aut̃ semper. Ea enim dicͦ
consequentia. quae rem necessario consequunt᷑. Itemq et antece
dentia et repugnantia. Quidquid enim sequitur quanq rem:
id coheret cum re hecessario. et quid quid repugnat: id eiusmodi
est: ut coercere nunqͣ possit. Cum tripartito igitur distribuatũ
locus hic in consequutionem. antecessionem repugnantiam. re¬
periendi argum̃ti locus simplex est. Nam quid interest. cum hoc
sumpseris pecuniam numeratam mulieri deberi cui sit omne¬
argentum legatum. utrum hoc mõ concludas argumtum. Si pe¬
cunia signata argentum est legata est mulien. Est aũt pecunia si¬
gnata argentum legata igitur est. An illo mõ si numerata pecuĩa
non est legata. non est numerata pecunia argentum. est aut̃ num¬

Expanded text:
movere. deinceps est locus dialecticorum proprius ex consequen- movere. deinceps est locus dialecticorum proprius ex consequen- tibus et antecedentibus et repugnantibus. Nam coniuncta, non semper eveniunt. Consequentia autem semper. Ea enim dico consequentia quae rem necessardentia et repugnantia. Quidquid enim sequitur quamque rem, id cohaeret cum re necessario; et quidquid repugnat, id eius modi est ut cohaerere numquam possit. cum tripertito igitur distribuatur locus hic, in consecutionem antecessionem repugnantiam, reperiendi argumenti locus simplex est, tractandi triplex. Nam quid interest, cum hoc sumpseris, pecuniam numeratam mulieri deberi cui sit argentum omne legatum, utrum hoc modo concludas argumentum: Si pecunia signata argentum est, legata est mulieri. Est autem pecunia signata argentum. Legata igitur est; an illo modo: Si numerata pecunia non est legata, non est numerata pecunia argentum. Est autem num
Abbreviated transcription (Latin):
quid omnino fieri possit. Ac loci quidem ip̃ius. forma talis est.
Admonet autem hic locus ut quaeratur quid ante rem quid cu
re: quid post rem. nihil hoc ad ius.ad ciceronem inquiebat gallꝰ
noster. si quis ad eum quid tale retulerat: ut de facto quareretur.
Tu tamen patiare nullum a me artis institutae locum praeteriri:
ne si nihil nisi quod ad te ꝑtineat scribendum putabis nimium te
amare uideare. Ex igitur magna ex partelocus hic oratorius: non mͦ
non iurisconsultorum. sed ne ph̃oꝵ quidem. Ante rem enim quȩ¬
rintur quae talia sunt apparatus colloquia locus institutum con¬
uiuium. Cum re aũt pedum crepitus. strepitus hominum. corpoꝵ
umbrae: et si quid eiusmoĩ. At post rem. rubor. palor titubatio.
si qua alia signa conturbationis. et conscientiae: praeterea restinctꝰ
ignis. gladius ciuentus. et caetera quae suspicionem facti possunt

Expanded text:
quid omnino fieri possit. ac loci quidem ipsius forma talis est. quid omnino fieri possit. ac loci quidem ipsius forma talis est. Admonet autem hic locus, ut quaeratur quid ante rem, quid cum re, quid post rem evenerit. 'Nihil hoc ad ius; ad Ciceronem,' inquiebat Gallus noster, si quis ad eum quid tale rettulerat, ut de facto quaereretur. Tu tamen patiere nullum a me artis institutae locum prae- teriri; ne, si nihil nisi quod ad te pertineat scribendum putabis, nimium te amare videare. Est igitur magna ex parte locus hic oratorius non modo non iuris consultorum, sed ne philosophorum quidem. ante rem enim quaeruntur quae talia sunt: apparatus conloquia locus constitutum convivium; cum re autem: pedum crepitus, strepitus hominum, corporum umbrae et si quid eius modi; at post rem: pallor rubor titubatio, si qua alia signa conturbationis et conscientiae, praeterea restinctus ignis, gladius cruentus ceteraque quae suspicionem facti possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut dignitas. indignitas. humanitas. inhumanitas. et cȩteragni̾s eiuᷤ¬
dem. Quoꝵ tractatio est eadem quae supiorum quae aduersa dixi
Nam alia quoq sunt contrauoꝵ genera. uelut ea quae cum aliqͦ
conferuntur: ut duplum. simplum multa. pauca. longum. bre¬
ue. maius.minus. Sunt etiam ualde contraria alia. quae ap¬
graece contraria agentib. ut si
hoc est: illus non est. Quid enim opus exemplo est: tantum in¬
telligantur in argumento quaerendo. contrariis omnib contraia
non conuenire. Abadiunctis autem posui equidem exem¬
plum pauloante: multa scilicet adiungi. quae suscipienda ẽẽnt. si
statuissemus ex edicto praetoris. secundum eas tabulas possessiõe:
dari. quas is instituisset. cui testamenti factio nulla ẽẽt. Sed locus
hic magis ad coniecturales causas. quae uersantur in iudiciis ua¬
let. cumꝰ quaeritur quid aut sit: aut euenerit: aut futurum sit. auͭ

Expanded text:
 dignitas indignitas, humanitas inhumanitas, et cetera generis eius dignitas indignitas, humanitas inhumanitas, et cetera generis eiusdem, quorum tractactio est eadem quae superiorum quae adversa dixi. nam alia quoque sunt contrariorum genera, velut ea quae cum aliquo conferuntur, ut duplum simplum, multa pauca, longum breve, maius minus. Sunt etiam illa valde contraria quae apGraece, contraria aientibus: Si hoc est, illud non est. Quid enim opus exemplo est? Tantum intellegatur, in argumento quaerendo contrariis omnibus contraria non convenire. ab adiunctis autem posui equidem exemplum paulo ante, multa adiungi, quae suscipienda essent si statuissemus ex edicto secundum eas tabulas possessionem dari, quas is instituisset cui testamenti factio nulla esset. Sed locus hic magis ad coniecturales causas, quae versantur in iudiciis, valet, cum quaeritur quid aut sit aut evenerit aut futurum sit aut