comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃tũ si piste serantur. Nec ꝓtinus.
Ritico nichil est fertilius. Hoc eina¬
tura tribuit. qm̃ es maxime alebat
hominẽ. ut pote cũ emodio sisit aptũ
solum quale. inbizatio. africȩ campo
centeni quinquageni modii reddant᷑.
Misit ex eo loco diuo augusto ꝓcurator
eius ex uno grano uix credibile dic¬
ea re eple. Misit et nero
ni similiter. ecc. Lx. stipulas ex uno
grano. Cũ centesimo quidem et le¬
ontini siciliȩ campifundunt. aliiq
et tota boenca. et inpͥmis egyptus
fertilissima tritici gen̾a. ramosum
aut qͦd centigraniũ uocant. Inuentꝰ
faciunt. Color eiꝰ candidus. Huic
simile est masia greciaq erisunum.
idemq erat nisi pinguis eẽt qͦd apud
nos uocant trionũ medicaminibus
ad num̾andũ potius quã frugibys.
÷et orminũ agretis dictum. s cimino
simile. Seritur cum sisima hec et tiri¬
one. Nullũ aĩal uescitur iurentibus.
om̃iũ. Facilis quippe et ruria spicã

Expanded text:
frumentum, si pistae serantur, nec protinus, frumentum, si pistae serantur, nec protinus, ritico nihil est fertilius — hoc ei natura tribuit, quoniam eo maxime alebat hominem —, utpote cum e modio, si sit aptum solum, quale in Byzacio Africae campo, centeni quinquageni modii reddantur. misit ex eo loco divo Augusto procurator eius ex uno grano, vix credibile dice floris modio p. XVI. 90 pretium huic ni similiter CCCLX stipulas ex uno grano. cum centesimo quidem et Leassibus amplius, siligini castratae duplum. et tota Baetica et in primis Aegyptus. fertilissima tritici genera ramosum ac quod centigranium vocant. inventus faciunt; colos eius candidus. huic simile est in Asia Graeciaque erysimum, idemque erat, nisi pinguius esset, quod apud nos vocant irionem, medicaminibus adnumerandum potius quam frugibus. et horminum Graecis dictum, sed cumino simile; seritur cum sesama. hac et irione nullum animal vescitur virentibus. omnium facilis, quippe Etruria spicam
Abbreviated transcription (Latin):
linatã xXuII. pondo panis reddere uisa
xuIII. t̃cia.xix. cũ triente et scd̾ari pa¬
nis quinas se libras. totidem cibarii et
iligo nũquã maturescit parit᷑: nec ul¬
la segetũ minus dilationẽ patit᷑ ꝓpter
teneritatem. Hisq mature ꝓtinus granũ
dimutentibus s minꝰ quã cetera frum̃¬
ta instipula ꝑiclitatur. qm̃ semꝑ rectã
habet spicam. nȩc rorẽ continet quiru¬
biginẽ faciat. Ex africa dulcissimus
panis ip̃a spissior quã far. ⁊ maior spi¬
ca eadem et ponderosior. Raro modios
grani. nã xui. libras implet. Exterit᷑
ingrecia difficulter. Obid ium̃tis dari
abhomero dictam. Hȩc eñi est quã ohy¬
ram uocat. Padem in egypto facilis. fer¬
tilisq. Far sine arista est. Itẽ syligo. ex¬
cepta ea quȩ laconica appellatur. Adici¬
& tragos. Externa omĩa aboriente in¬
uectȩ orira similia. Tiphe &pisa eiꝰde
generis. exqua fit in nr̃o orbe orira.
apud grecos ẽ. &. yxia. traduntq eã
typben. cũ sint degeneres redire ad

Expanded text:
atam XVII p. panis reddere, bix XVIII, ter XIX cum triente et secundarii panis quinas selibras, totidem cibarii et go numquam maturescit pariter, nec ulla segetum minus dilationem patitur propter teneritatem, iis quae maturuere protinus granum dimittentibus. sed minus quam cetera frumenta in stipula periclitatur, quoniam semper rectam habet spicam nec rorem continet, qui robiginem faciat. 92 Ex arinca dulcissimus panis. ipsa spissior quam far, et maior spica, eadem et ponderosior. raro modius grani non XVI libras implet. exteritur in Graecia difficulter, ob id iumentis dari ab Homero dicta. haec enim est quam olyram vocat. eadem in Aegypto facilis fertilisque. 93 Far sine arista est, item siligo, excepta quae Laconica appellatur. adici tragos, externa omnia, ab oriente invectae oryzae similia. tiphe et ipsa eiusdem est generis, ex qua fit in nostro orbe oryza. apud Graecos est et zea, traduntque eam ac tiphen, cum sint degeneres, redire ad
Abbreviated transcription (Latin):
et quociens refloruit. Io sexies eue¬
nit ꝑ annos. cũ minimũ quater. In
sem̃ maturescere ꝓhibenda ẽ. quia
pabulũ utilius est usq adtrunatum
Ueruo seri debet. liberariq ceteris
herbis. Ad trunatũ in aruis ad solum
radi. ita relique herbe remediũ imii¬
cum. & aratro sepiꝰ uertendo. donec
om̃s aliȩ radices intereant. dari ñ
ad satietatẽ debet. ne replere sangui¬
nẽ necesse sit. Et uiridis utilior
est. Arescit surcu lose. ac postrem
puluerẽ inutilem ex tenuatim.
et ip̃i pͥncipatus datur: in pabulis
affatĩ diximus int̾ frutices. et ñe fi¬
gũ om̃iũ uatu ra ꝑagenda ẽ: cuiꝰ
imparte demodiis qͦ dicatur.¬

Expanded text:
et quotiens refloruit. id sexies eveet quotiens refloruit. id sexies evenit per annos, cum minimum, quater. in semen maturescere prohibenda est, quia pabulum utilius est usque ad trimatum. verno sariri debet liberarique ceteris herbis, ad trimatum marris ad solum radi. ita reliquae herbae intereunt sicum in aratro, saepius vertendo, donec omnes aliae radices intereant. dari non ad satietatem debet, ne nem necesse sit. et viridis utilior est. arescit surculose ac postremo in pulverem inutilem extenuatur. et ipsi principatus datur in pabulis, adfatim diximus inter frutices. et nunc frugum omnium natura peragenda est, cuius in parte de morbis q
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝑsarũ que darius intulit. sed
uel impͥmis dicen. d̾a tantados. et cũ
ex uno sato amplius quã tricenis an¬
nis duret. Simił. ẽ. trifolio. caules.
foliis: qui geniculata qͥc qͥd in caule ad¬
surgit folia contrahuntur. Unũ de ea
et citiso uolum̃ apluribꝰ con fusum.
Solum in quo seratur. elapidatũ pur¬
gatũq subigitur autumno. Mox a¬
tatũ et occatũ integit᷑ erate iterũ
ac. tertio quinis diebus interpositis.
et fimo addito. Poscit aũt sicũ sucosũq
uł riguũ. Ita p̃parato. serit᷑ mense
maio. Alias prunis obnoxia. Opus
est densitate seminis omĩa occupari.
int̾ nascentesq herbas ex cludi. Id
prestant in iugera modia uicena in
mouendã ne adurat. terraq ꝓtinus
integi debet. Si sit humidũ solũ her¬
bosũ ue. uincitur: et desciscit impra¬
tum. Iõ ꝓtinꝰ altitudinẽ unciali her¬
bis om̃ibus lib̾anda est. Manii potiꝰ
qua sarculo secatur incipiens florere:

Expanded text:
la Persarum, quae Darius intulit, sed la Persarum, quae Darius intulit, sed vel in primis dicenda tanta dos est, cum ex uno satu amplius quam tricenis annis duret. similis est trifolio caule foliisque , geniculata. quidquid in caule adsurgit, folia contrahuntur . unum de ea et cytiso volumen Amphilochus conposuit. solum, in quo seratur, elapidatum purgatumque subigitur autumno, mox aratum et occatum integitur crate iterum ac tertium, quinis diebus interpositis et fimo addito . poscit autem siccum sucosumque vel riguum. ita praeparato seritur mense Maio, alias pruinis obnoxia. opus est densitate seminis omnia occupari internascentesque herbas excludi—id praestant in iugera modi III — et cavendum ne adurat sol, terraque protinus integi debet. si sit umidum solum herbosumve, vincitur et desciscit in pratum. ideo protinus altitudine unciali herbis omnibus liberanda est, manu potius quam sarculo. secatur incipiens florere
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ euis .⁊ tñ sic qͦ in gratissimum
uentri est. Nascitur qualicũq solo cũ
centesimo grano. ipsũq ꝓlȩtaminẽ est.
recrim̃tis farris p̃denda seritur ad¬
mixta aliqñ et uitia. E adem in afri¬
ca fit exordeo. omĩa hȩc pabula dege¬
nerans qui ex leguminibꝰ. quȩ uocat᷑
cracca. In tantũ columbis grata. ut
pastas ea. negent fugitiuas illius
loci fieriz.
pud antiquos erat pabuli genus
quod cato ocinũ uocat. quo sistebant
aliũ bubus. Iderat epabulis segete
uir ⁊ de desecte antequã gelaret. Sura
mamalius alit̾ id interp̃tãtur.
.&. tradit fabę modios .x. uitiȩ duos. tan¬
dũdem eruilie inuigero autũno mis¬
ceri et seri solitas. Meliꝰ et aue na gre¬
ca cui ñ cadit sem̃ admixto. Hoc
uocitatũ ocinũ. boũq causa se ri so¬
litum. uarro appella tam acele rita¬
te ꝓueniendi. agreco qd̾ oceos dicunt.
edica externa etiam de Mediea.¬

Expanded text:
tudinem eius, et tamen sic quoque ingratissimum tudinem eius, et tamen sic quoque ingratissimum ventri est. nascitur qualicumque solo cum centesimo grano, ipsumque pro laetamine est. recrementis farris praedensa seritur, admixta aliquando et vicia. eadem in Africa fit ex hordeo. omnia haec pabularia, degeneransque ex leguminibus quae vocatur cracca, in tantum columbis grata, ut pastas ea negent fugitivas illius loci fieri. xlii 143 Apud antiquos erat pabuli genus, quod Cato ocinum vocat, quo sistebant alvom bubus. id erat e pabuli segete viride desectum, antequam generaret. Sura Mamilius aliter id interpretatur et tradit fabae modios x, viciae II, tantundem erviliae in iugero autumno misceri et seri solitos, melius et avena Graeca, cui non cadit semen, admixta. hoc vocitatum ocinum boumque causa seri solitum . Varro appellatum a celeritate proveniendi e Graeco, quod ὠκέως dicunt. Medica externa etiam Graecia
Abbreviated transcription (Latin):
palea. ceteris p̃fertur. Uitibus p̃ripit
sucum. languescuntq si in arbustis sera¬
ec erui ope rosa cura est. Hoc am¬
pli us quã uitia runcatur. et ipsũ
medi caminis uĩ optinens. Quippe cũ
diuũ augustum curatũ epłis ipsius
memoria existat. Sufficiunt singłis
boũ uigis quini mõdi sati. Marcio
mense satũ. noxi  um ẽẽ. bubus aiunt.
Itẽ autũno grau.s iddinosum. in noxi¬
um aũt fieri. pri Emo uere ꝑsatum.
t sicilia hoc est synui grecũ scari¬
phatione seritur. ñ altiore quatu¬
or digi .torũ sulco: quantoq penis trac¬
tatur.  tanto ꝓuenit meliꝰ. Rarũ dic¬
tu ẽẽ. aliquid. cui ꝓfit neglegencia.
Id aũt qͦd secale ac frago appeslatur.
occari tantũ desiderat. Secare tauri¬
ni sub alpibꝰ asiam uocant teterrimitm.
s tm̃ ad arcendã famen. scd̃a s gracili sti¬
pula. nigritia triste. pondere p̃cipuũ.
ad miscet᷑ huic far ut mitiget amari¬

Expanded text:
palea ceteris praefertur. vitibus praeripit palea ceteris praefertur. vitibus praeripit sucum, languescuntque, si in arbusto seraNec ervi operosa cura est. hoc amplius quam vicia runcatur, et ipsum medicaminis vim optinens, quippe cum divom Augustum curatum epistulis ipsius memoria exstet. sufficiunt singulis boum iugis modi quini sati. Martio mense satum noxium esse bobus aiunt, item autumno gravedinosum, innoxium autem fieri primo vere satum. Et silicia, hoc est fenum Graecum, scariphatione seritur, non altiore quattuor digitorum sulco, quantoque peius tractatur, tanto provenit melius. rarum dictu esse aliquid, cui prosit neglegentia. id autem, quod secale ac farrago appellatur, occari tantum desiderat. xl 141 Secale Tauri sub Alpibus asiam vocant, deterrimum et tantum ad arcendam famem, fecunda, sed gracili stipula, nigritia triste, pondere praecipuum. admiscetur huic far, ut mitiget amari
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ ꝓtinus secuti obruant imbres. Ab om¬
nibꝰ aĩalibꝰ amaritudine sua tutũ. P le¬
rũq tam̃ leui sulco integunt exdensi¬
ore terra. Rubricã maxine amat. Ad
hanc alendam post terciũ florẽ uerti
debet insabulo. Post scd̃m C retosa
bouẽ itnũ modii singłi satiant. ualidũq
prestant. qñ .&̃. impositũ puerorũ uẽ¬
tribus ꝓremedio est. Condi infumo
maxime conuenit: qm̃ in humido
uermiculi umbilicum eiꝰ insterilita¬
tẽ castrant. Si depastũ sit in fronde.
sulco sata. Non saritur. ñ stercoratur.¬
I nec aliud quã de occatur. Ratioĩs
eiꝰ tria tempora. Circa occasũ arcturi.
ut decenbri mense pascat. Cum optime
seritur. insem̃ eque. Namq fert de pasta.
Scd̾a satio mense ianuario est nouissi¬
nia martio. Tũ adfrondem utilissima.
Siccitatẽ ex om̃ib quȩ serunt᷑ maxi¬
me amat. Non asꝑnat᷑ &̃. am bro¬
sa ex semue eiꝰ. Si lecta. matu rad ẽ

Expanded text:
si non protinus secuti obruant imbres, ab omsi non protinus secuti obruant imbres, ab omnibus animalibus amaritudine sua tutum, plerumque tamen levi sulco integunt. ex densiore terra rubricam maxime amat. ad hanc alendam post tertium florem verti debet, in sabulo post secundum. cretosa bovem unum modii singuli satiant validumque praestant, quando etiam inpositum puerorum ventribus pro remedio est. condi in fumo maxime convenit, quoniam in umido vermiculi umbilicum eius in sterilitatem castrant. si depastum sit in fronde, sulco sata non saritur, non stercoratur nec aliud quam deoccatur. sationis eius tria tempora: circa occasum arcturi, ut Decembri mense pascat. tum optime seritur in semen. aeque namque fert depasta. secunda satio mense Ianuario est, novissima Martio, tum ad frondem utilissima. 138 siccitatem ex omnibus, quae seruntur, maxime amat. non aspernatur etiam umbrosa. ex semine eius, si lecta matura est,
Abbreviated transcription (Latin):
um serantur. mire ꝓuenire. Seruntur
et uere. in calidis ath humidis.
gulas habenti cõmunis. Remedium
eiis ne metentes fugiat exiliendo. ut
ab mbre tollatur. Nec ulliꝰ quȩ seritur
Ter p̃terea floret. terrã amat. t̾ra atq
oꝑiri non uult. et inũ hoc seritur ñ
arato si fuerit maxime sabulosa et sie¬
ca atq etiã harenosa. Coli utiq non
iilt. Tellurẽ adeo amat. ut quã uis
fruçtecto solo coactum int̾ folia ue¬
presq ad terrã tam̃ radice ꝑueniat.
P inguescere hoc satu arua uineasq
diximus. Itaq ad eo ñ eget fimo. ut
optimi uicẽ rep̃sentet. nichilq aliud.
Nullo impenctio constat. ut qͦd ne seren¬
di quidem gr̃a opus sit ad ferre ꝓtinꝰ
seritur exaruo. Ac ne spargi quidem
postulat decidens sponte. Primũq
om̃iũ seritur. nouissimũ tollitur.
Utrũq septẽbri fere mense. quia si nõ
ante cesserit hiem̃e frigoribꝰ obnoxiũ ẽ.
Impune p̃terea iacet uł derelictũ. etiã

Expanded text:
um serantur, mire provenire. seruntur um serantur, mire provenire. seruntur et vere in calidis atque umidis. gulas habenti communis. remedium eius, ne metentes fugiat exiliendo, ut ab imbre tollatur. nec ullius quae seruntuter praeterea floret. terram amat terraque operiri non vult. 134 et unum hoc seritur non arato. quaerit maxime sabulosa et sicca atque etiam harenosa. coli utique non vult. tellurem adeo amat, ut, quamvis frutectoso solo coiectum inter folia vepresque, ad terram tamen radice perveniat. pinguescere hoc satu arva vineasque diximus; itaque adeo non eget fimo, ut optimi vicem repraesentet, nihilque aliud nullo inpendio constat, ut quod ne serendi quidem gratia opus sit adferre: 135 protinus seritur ex area ac ne spargi quidem postulat decidens sponte. primumque omnium seritur, novissimum tollitur, utrumque Septembri fere mense, quia, si non antecessit hiemem, frigoribus obnoxium est. inpune praeterea iacet, vel derelictum etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Terciã speciem siluestrẽ appellaue¬
re. in longitudinẽ radice ꝓcurrente
raphani similitudine & folio anguloso
scabroq suco acri. qui circa messem ex¬
ceptus oculos purgat. medet᷑ͣ caligini.¬
ad misto lacte mulierum. Frigore dul¬
ciora fieri existimantur ⁊ grancliora te¬
ꝑore infolia exeunt. Palma in ursino a¬
gro nascentibus. taxatio in libras sester¬
tii singłi &. inpenuria bii. Proximos
tura gaudent. eque frigidis serunt᷑.
et dñ lł marcias in uigero sextarii qͥ¬
tuor. Diligentiores quinto sulco rapum
seri ubent. rapã iĩii. utroq stercorato.
aya letiora fieri de Rapa.¬
si palea seminaret᷑. Serere nudũ uo¬
lunt. p̃cantẽ sibi &. uicini serere se. Satꝰ
utriq generi iustus int̾ duorũ nomi¬
nũ dies festos neptuni atq uulcani. fer̃q
subtili obseruatione. quota liuna ꝓceden¬
te hieme nix pͥma ceciderit. si totidem
luminũ die intra p̃dictũ tẽporis spaci¬

Expanded text:
ri. tertiam speciem silvestrem appellaveri. tertiam speciem silvestrem appellavere, in longitudinem radice procurrente, raphani similitudine et folio anguloso scabroque, suco acri, qui circa messem exceptus oculos purget medeadmixto lacte mulierum. frigore dulciora fieri existimantur et grandiora. tepore in folia exeunt. palma in Nursino agro nascentibus — taxatio in libras sesterti singuli et in penuria bini —, proxima tura: gaudent aeque frigidis. seruntur et ante kalendas Martias, in iugero sextarii IIII. diligentiores quinto sulco napum seri iubent, rapa quarto, utrumque stercorato, rapa laetiora fieri, si cum palea semen inaretur. serere nudum volunt precantem sibi et vicinis serere se. 132 satus utrique generi iustus inter duorum numinum dies festos, Neptuni atque Volcani, feruntque subtili observatione, quota luna praecedente hieme nix prima ceciderit, si totidem luminum die intra praedictum temporis spati
Abbreviated transcription (Latin):
quadrupedes et fronte eorũ gaudent.
hõi nonminore rapatiorũ suis horis
gr̃a quã cunarũ flauidorũ qͦ et inhor¬
reis enecatorum uł maiore quã uiren¬
tiũ. ipa uͦ so durãt. uin sua t̾ra serua
T n pea passo pene ad aliũ uentũ. fam̃q
sentiri ꝓhibent auino atq messe. Tertiꝰ
hic transpadanis fructꝰ terrã ñ moros
elegit. pene uͥ nichil altud seri possit.
Nebulis et prumis astigore ultro aluntt᷑.
amplitudine mirabili uidi x. libras ex¬
cedencia. Incibis quidema nr̃is pluribus
modis cõm̃dãt᷑. ditrantq ad alia.
etiau coloribus picta p̃t suũ seium
seralis purpureo qͦ. Neq aliud in cibis
tuigui decet. G enera eorũ greci duo
prima fecere. masculinũ femininũq et ea
serendi modi ex eodem semine. Densiore
eñĩ satu masculescere. Item interra df¬
ficili senien prestantiꝰ quo subtilius
Species uͦ om̃iũĩ tres. Aut eñi in latitu¬
diñe fundi. aut in rotunditatẽ globa¬

Expanded text:
quadripedes et fronde eorum gaudent, et quadripedes et fronde eorum gaudent, et homini non minore rapiciorum suis horis gratia quam cymarum, flavidorum quoque et in horreis enecatorum vel maiore quam virentium. ipsa vero durant et in sua terra servata et postea passa paene ad alium proventum , famemque sentiri prohibent. a vino atque messe tertius hic Transpadanis fructus. terram non morose eli- git, paene ubi nihil aliud seri possit. nebulis et pruinis ac frigore ultro aluntur, amplitudine mirabili; vidi XL libras excedentia. in cibis quidem nostris pluribus modis commendantur , durantque ad alia etiam coloribus picta praeter suum sex aliis, purpureo quoque. neque aliud in cibis tingui decet. genera eorum Graeci duo prima fecere, masculinum femininumque, et ea serendi modo ex eodem semine: densiore enim satu masculescere , item in terra difficili. semen praestantius quo subtilius. species vero omnium tres. aut enim in latitudinem fundi, aut in rotunditatem globa
Abbreviated transcription (Latin):
t et colunbinũ qͦd alii ueneriũ
appel: lont. candidũ. rotundũ. leue arien¬
tino minus qd religio pͥuigilis adbibet.
Iminuti ciceris inequalis. angulosi. ue¬
luti pisum. Dulcissimũ aũt id. qd̾ eruo si¬
millunuĩ. firmiꝰq qͦd nigrũ et rufum. qua
ris leguininũ longe. ⁊ adfigurã semi
nis late. Piso cilnidrathiȩ passio locorũ
eũ ip̃is manducent granis. serere eos qua
uelis terra licet. abidibus octobris in
bł Nouebris. Legumina cũ matures¬
cere ceperint rapienda sunt. qm̃ cito ex¬
luint. latentq cũ decidere. sic̃ ilupinũ
de rapis dixisse conueniat intranscur¬
su ea attigere nr̃i paulo diligentius gre¬
ci. ̾ ipsi tñ in ter ortensia si ustus or¬
do fiat afrum̃to ꝓtinus aut corte faba di¬
cendis. qñ alii usus p̃stantior abbis ñ est.
Añ omia namq cunctis animalibꝰ nascũ¬
tur nec in nouissimis satiant ruris alitĩ
ẜ genera. magisq si decoquantur aqua

Expanded text:
est et columbinum, quod alii Venerium est et columbinum, quod alii Venerium appellant, candidum, rotundum, leve, arietino minus, quod religio pervigiliis adhibet. minuti ciceris, inaequalis, angulosi, veluti pisum, dulcissimum autem id quod ervo simillimum, firmiusque quod nigrum et rufum quam ris leguminum longae et ad figuram nis. latae, piso cylindratae. passiolorum cum ipsis manduntur granis. serere eos qua velis terra licet ab idibus Octobr. in kal. Novembris. legumina, cum maturescere coeperunt, rapienda sunt, quoniam cito exiliunt latentque, cum decidere, sicut et lupinum. de rapis dixisse conveniat— in transcursu ea attigere nostri, paulo diligentius Graeci, et ipsi tamen inter hortensia—si iustus ordo fiat, a frumento protinus aut certe faba dicendis, quando alius usus praestantior ab iis non est. Ante omnia namque cunctis animalibus nascuntur, nec in novissimis satiant ruris alitum quoque genera, magisque si decoquantur aqua.
Abbreviated transcription (Latin):
milis caput papaueri colore roseo.
In eo fabȩ ñ supra tricena. folia am¬
pla. fructꝰ ip̃e amarus et odore. s ra-¬
dix ꝑquã lata. in colarũ cibis cruda
et omnino decocta. harundinũ radi¬
cibus similis. Nascit᷑ et insiria cili
lens. et in grecia pisum. de Lente.¬
ens. amat solũ tenuem magis qͣm
pinguȩ. celũ utiq siccũ. Du̾o ge¬
nera euis egypto. alterũ rotundius
nigriꝰq. alterũ sua figura. uñ uario
usu translatũ est in lenticulas nom̃.
Inuenio apud auctorẽ. equanimita¬
tem fieri uescentibusic ea.
isum: in apricis seri DePiso.¬
debet. frigorũ impatientissimum.
Iõ initalia ⁊ in austeriore cęlo ñ ni¬
si uerno tp̃r. terra facili soluta.
gigni cũ salsilagine. Iõ solũ urit.
nec nisi made factum pridie seri de¬
bet. Differentiȩ plures. magnitudi¬
ne. colore. figura. sapore. E st enĩ ari¬
etino capiti simile. uñ ita appeslatur.
albũ. nigrumq.

Expanded text:
milis; caput papaveri, colore roseo, milis; caput papaveri, colore roseo, in eo fabae non supra tricenas; folia ampla, fructus ipse amarus et odore, sed radix perquam grata incolarum cibis, cruda et omni modo cocta, harundinum radicibus similis. nascitur et in Syria Ciliclens et in Graecia pisum. lens amat solum tenue magis quam pingue, caelum utique siccum. duo genera eius Aegypto, alterum rotundius nigriusque, alterum sua figura, unde vario usu tralatum est in lenticulas nomen. invenio apud auctores aequanimitatem fieri vescentibus ea. pisum in apricis seri debet frigorum inpatientissimum. ideo in Italia et in austeriore caelo non nisi verno tempore terra facili, soluta.gigni cum salsilagine, ideo solum urit nec nisi madefactum pridie seri debet. differentiae plures, magnitudine, colore, figura, sapore. est enim arietino capiti simile, unde ita appellatur, album nigrumque;
Abbreviated transcription (Latin):
tyberia. eodemq bis anno nascitur.
Rapitur om̃e aprima statĩ maturita.
festinantius quã cet̾a. Fragili enĩ
stipula et tenuissima palea granũ con¬
tinetur. Mleliorẽ etiam polentã fieri
tradunt. si ñ ex cocta mat̾itate tollatur

Expanded text:
tiberia, eodemque anno bis nascitur. tiberia, eodemque anno bis nascitur. rapitur omne a prima statim maturitate festinantius quam cetera. fragili enim stipula et tenuissima palea granum continetur. meliorem etiam polentam fieri tradunt, si non excocta maturitate tollatur
Abbreviated transcription (Latin):
priusquã acescat. Linteo aut sportis
siecatũ tegulȩ infunditur illite fer¬
mento. atq ita in sole densat᷑. ł ost
chiũ maxime laudatur creticum.
nox egyptiũ. Probat᷑ aũt leuiore et
leuitate. atq ut recens sit. Ia et cato¬
nis dictua apud nos. Ordei farma
e ad medendũ utunt᷑. mirũq inusu
niuitoꝵ ignibus durato ac ÷ postea
moltto. offisq humana manũ demis¬
binos ordines habent. quȩdã plures
usq ad senos. Grauo ip̃i aliqͥd differen¬
tiȩ longius leuiꝰq aut breuiꝰ. aut r¬
tundiᷤ candidi ingriꝰ. uł cui purpu¬
rea est. ultimo adpolentã contra tem¬
pestates candido maxima infirmitas.
Ordeũ frugũ. om̃iũ mollissimum est.
Ueri ñ uolet nisi in sicca et soluta tra
ac nͥ leta palea exoptimis. Stram̃to
uero. nullũ cõparatur. Ordeũ ex om̃i
frum̃to minime calamitosũ. qui añ
tollitur quã triticũ occupet rubigo.
taq sapientes agricole. triticũ cibari

Expanded text:
priusquam acescat, linteo aut sportis priusquam acescat, linteo aut sportis saccatum tegulae infunditur inlitae fermento, atque ita in sole densatur. post Chium maxime laudatur Creticum, mox Aegyptium—probatur autem levore et levitate atque ut recens sit—, iam et Catoni dictum apud nos. Hordei farina et ad medendum utuntur, mirumque in usu iumentorum ignibus durato ac postea molito offisque humana manu demisbinos ordines habent, quaedam plures usque ad senos. grano ipsi aliquot differentiae: longius leviusque aut brevius ac rotundius, candidius nigriusve, cui purpura est opimo ad polentam. contra tempestates candido maxima infirmitas. 79 hordeum frugum omnium mollissimum est. seri non volt nisi in sicca et soluta terra ac nisi laeta. palea ex optimis, stramento vero nullum conparatur. hordeum ex omni frumento minime calamitosum, quia ante tollitur quam triticum occupet rubigo — itaque sapientes agricolae triticum cibarii
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝙ̃. emilio panẽ exoͥrdeo antiquis usi¬
tatũ uita dampnauit. quadrupeclumq
refectibus est. cum tisanȩ mñ usus ualidis¬
simus saluberrimq tantopere ꝓbetuꝵ.
Unũ laudibus eius uolum̃ dicauit hy¬
pocrates: e clarissimis medicine scientie.
isane bonitas de tisana¬
p̃cipua uticensi. Inegẏpto uͦ est quȩ
fiat exhordeo. cui sunt bini anguli. In
boetica. et africa. genꝰ exquo fiat hor¬
dei. Glabũ appellat turraius. Idem ol¬
ran & orygan eadem ẽẽ. existimant.
Lisanȩ conficiendȩ uulgata ratio est.
sit in campania dũ tarat & egypto.
tritico ac siligine: et optimũ est tri¬
mestre. Inuentio euis chyo insulȩ de¬
betur.⁊ hodie laudatissimũ. Iñ est
appellatũ abeo qͦd sine mola fiat. Pro¬
xinũ trimestri qͦd eminime pondero¬
so tritico madescit. dulci aqua in lig¬
neis uasis ita ut integatur: quinqͥes
ua die muteta. O elius si et in nochu.
ura ut misceatur parit emollitum.

Expanded text:
atque etiam milio. Panem ex hordeo antiquis usiatque etiam milio. Panem ex hordeo antiquis usitatum vita damnavit, quadripedumque fere cibus est, cum tisanae inde usus validissimus saluberrimusque tanto opere probetur. unum laudibus eius volumen dicavit Hippocrates e clarissimis medicinae scientia. tisanae bonitas praecipua Uticensi. in Aegypto vero est quae fiat ex hordeo, cui sunt bini anguli . in Baetica et Africa genus, ex quo fiat, hordei glabrum appellat Turranius. idem olyran et oryzan eandem esse existimat. tisanae conficiendae volfit, in Campania dumtaxat et Aegypto, tritico ac siligine, sed optimum e trimestri. inventio eius Chio insulae debetur; et hodie laudatissimum inde. est appellatum ab eo quod sine mola fiat. proximum trimestri quod e minime ponderoso tritico. madescit dulci aqua in ligneis vasis, ita ut integatur quinquies in die mutata; alius, si et noctu, ita ut misceatur pariter. 77 emollitum
Abbreviated transcription (Latin):
tudo cubitalis. flos purpureus. radix
gẽmeȩ rotunditatis. Antiqͥssimũ in cy¬
bis ordeum. sic̃ añ mensiũ ritũ menan¬
dro auctore apparet. et gladiatorum
cognomine qͥ ordiarii uocabantur.
greci ñ aliunde p̃ferunt. Pluribus
fit hec modis. Greci ꝑfusũ aqua orde¬
um siccant nocte una. ac postero die fri¬
gunt. dep molis frangunt. Sunt qui
uebem̃tiꝰ tostũ rursus exigua aqra
asꝑgant. siccent priusquã molant. Alii uͦ
iuirentibus spicis decussũ ordeũ recens
purgant. madidũq impila tundunt atq
in corbibus eluunt. ac siccatũ sole rursꝰ
tundunt. &. purgatũ molunt. Quocũq
aũt genere s̃parato. uicenis ordei libris.
ternas seminis lini et coriandri selibra.
salisq acetabulo torrentes ante omĩa mis¬
cent in mola. Qui ditiꝰ uolunt seruare.
cũ polline ac furfuribus suis. condunt
nouis fic tilibus. Italia sine ꝑfusione tostũ
in subtilem farinã molit. Isdem acdditis

Expanded text:
tudo cubitalis, flos purpureus, radix tudo cubitalis, flos purpureus, radix gemmeae rotunditatis. Antiquissimum in cibis hordeum, sicut Atheniensium ritu Menandro auctore apparet et gladiatorum cognomine , qui hordearii vocabantur. eci non aliunde praeferunt. pluribus fit haec modis. Graeci perfusum aqua hordeum siccant nocte una ac postero die frigunt, dein molis frangunt. sunt qui vehementius tostum rursus exigua aqua adspergant et siccent, priusquam virentibus spicis decussum hordeum recens purgant madidumque in pila tundunt atque in corbibus eluunt ac siccatum sole rursus tundunt et purgatum molunt . quocumque autem genere praeparato vicenis hordei libris ternas seminis lini et coriandri selibram salisque acetabulum, torrentes omnia ante, miscent in mola. qui diutius volunt servare, cum polline ac furfuribus suis condunt novis fictilibus. Italia sine perfusione tostum in subtilem farinam molit, isdem additis
Abbreviated transcription (Latin):
inuenat detinentibus terras niuibus.
Q uod tertio fere satũ mense ⁊⁊ in reliquo
orbe metitur. Totis hoc alpibus notum.
et hiemalibus ꝓuincus. Nullũ hoc fru¬
mento letius. Uni calamũ p̃t̾ẽa. nec usquã
plus ẽẽ. ponderis. et furfurib carere. Uti¬
tur eo ⁊ sicilia ⁊achaia montuosis utraq
partibus euboea qͦ circa caristũ. Intantũ
fallitur columella. qui ne trimestre quidẽ
ꝓpriũ genꝰ existimauerit esse. cũ sit an¬
tiquissimi. Greci. setamon uocaNt.
Tradunt inbactris grana tante mag¬
nitudinis fieri. ut singła spicas nr̃as
Rimũ ex om̃ibꝰ frum̃tis seritur orde¬
um. U abimꝰ et dies serendo cuiq ge¬
neri. natura singłorũ exposita. Orde¬
um indi satiuũ ⁊filuestre. inquo panis
apud eos p̃cipuus. Italici maxime quidẽ
oriza gaudent. exqua tisanã conficiunt.
quã reliqui mortales exordeo. Orizȩ fo¬
lia carnosa porro similia. s latiora. alti¬

Expanded text:
invenit detinentibus terras nivibus, invenit detinentibus terras nivibus, quod tertio fere a satu mense, cum et in reliquo orbe, metitur. totis hoc Alpibus notum, et hiemalibus provinciis nullum hoc frumento laetius, unicalamum praeterea nec usquam plus esse ponderis et furfuribus carere. utitur eo et Sicilia et Achaia, montuosis utraque partibus, Euboea quoque circa Carystum. in tantum fallitur Columella, qui ne trimestris quidem proprium genus existimaverit esse, cum sit antiquissimum. Graeci setanion vocant. tradunt in Bactris grana tantae magnitudinis fieri, ut singula spicas nostras Primum ex omnibus frumentis seritur hordeum. dabimus et dies serendo cuique generi natura singulorum exposita. hordeum Indis sativum et silvestre, ex quo panis apud eos praecipuus et alica. maxume quidem oryza gaudent, ex qua tisanam conficiunt, quam reliqui mortales ex hordeo. oryzae folia carnosa, porro similia, sed latiora , alti
Abbreviated transcription (Latin):
militari tertia portio ad grani pondus
accedat. et tercia sicut optimũ frum̃tũ
ẽẽ. quod in subactũ congium aquȩ capiat.
Qiuibꝰdã generibus ꝑse pondꝰ sicut balia¬
rico modio tritici panis pondo trigĩta¬
qͥnq reddit. quibꝰdã inpinis mistis mͣci¬
prio & alexandrino.xx. ꝓpe libras ñ exce¬
dentibus. Cypriũ fuscũ est. panẽq nigrũ
facit. Itaq miscef᷑ alexandrimĩ candidũ.
adicit. Marina aqua subigi qͦd pleriq ma
ritimis locis faciunt occasionẽ lucrandi
salis itilissimũ. Nõ alia decausa oportuni¬
ora menbris corpora existunt.
Gallia hispania frum̃to impotũ resolu¬
to quib diximꝰ generibꝰ spuma ita con¬
creta ꝓferm̃to utuntur. Qua decausa. le¬
uior ulł quã cetis panis est. differentia ẽ.¬
et calami. Crassior quippe. melioris est
generis. Plurimis tunicis trachiũ tri¬
ticũ uestitur. obnimia frigora illi plage
exquisitũ. Eadem causa & trimenstria

Expanded text:
militari tertia portio ad grani pondus militari tertia portio ad grani pondus accedat, sicut optumum frumentum esse, quod in subactum congium aquae capiat. quibusdam generibus per se pondus , sicut Baliarico: modio tritici panis p???. XXXV reddit; quibusdam binis mixtis, ut Cyprio et Alexandrino XX prope libras non excedentibus. Cyprium fuscum est panemque nigrum facit, itaque miscetur Alexandrinum candidum, adicit. marina aqua subigi, quod plerique in maritimis locis faciunt occasione lucrandi salis, inutilissimum. non alia de causa opportuniora morbis corpora existunt. Galliae et Hispaniae frumento in potum resoluto quibus diximus generibus spuma ita concreta pro fermento utuntur, qua de causa levior illis quam ceteris panis. 69 Est differentia et calami, crassior quippe melioris est generis. plurimis tunicis Thracium triticum vestitur ob nimia frigora illi plagae exquisitum. eadem causa et trimenstre
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ multo egeret alimñto. Hec fuere sen¬
tente alexandro maguo regnante cum
clarissima fuit grecia: atq mtoto orbe
terrarũ potentissima. Ita tñ ut ante
sophocles poeta infabula tryptolemo. Fru¬
mentũ italicũ añ cuncta laudauerim.
ad uerbũ translata sententia. et fortuna¬
tã italiã frum̃to carere candido. quȩ lauᷤ
peculiaris hodieq italico ẽ. Quo magis
admuor. posteros grecoꝵ nullã mentionẽ
huiꝰ fecisse frum̃ti. Nunc ex his generi¬
bus quȩ rome inuehuntur lenissimum
est gallicum. atq chersonenso aduectum.
Quippe ñ excectunt modium uicinas libiaᷤᷤ
siliqui granũ ipsum pondere. Et sardi¬
nia addicit sex hbras. alexandrinũ et tri¬
entes. hoc ⁊ siculi ponꝰ. B oeticũ totã librã.
addit africũ &. dodrantes. Intrapadana
italia scio uicinas quinas libras farris
modios pondere circa clusiũ isenas. Lex
corte nat᷑e est ut in quocũq gen̾e pane

Expanded text:
quoniam multo egeret alimento. 65 haec fuere senquoniam multo egeret alimento. 65 haec fuere sententiae Alexandro Magno regnante, cum clarissima fuit Graecia atque in toto orbe terrarum potentissima, ita tamen ut ante Sophocles poeta in fabula Triptolemo frumentum Italicum ante cuncta laudaverit, ad verbum tralata sententia: et fortunatam Italiam frumento serere candido. quae laus peculiaris hodieque Italico est; quo magis admiror posteros Graecorum nullam mentionem huius fecisse frumenti. 66 Nunc ex his generibus, quae Romam invehuntur, levissimum est Gallicum atque Chersonneso advectum, quippe non excedunt modii vicenas libras, si quis granum ipsum ponderet. Sardum adicit selibram, Alexandrinum et trientem—hoc et Siculi pondus—, Baeticum totam libram addit, Africum et dodrantem. in transpadana Italia scio vicenas quinas libras farris modios pendere, circa Clusium et senas. lex certa naturae, ut in quocumque genere pani
Abbreviated transcription (Latin):
allie &ͦ suũ genus farris dedere. qͦd illie
bracẽ uocant᷑. apud nos sandalam. uiti¬
dissum grani. Et alia differentia. qͥd fe¬
ne quaternis libris plus reddit ramis.
qua far aluid. P opłm romanũ ferretm̃¬
afrum̃to trecentis annis usũ uarrius tra¬
dait. ⁊ alitici gen̾a plura quȩ fecere gen¬
tes italico nullũ equidem cõparauerim
candore. ac pondere. quo maxime decer¬
nitur. Montanis mͦ. cõparet᷑ italiȩ agris
externum in quo pͥncipatũ teniit uoe¬
tia dem sicilia. mor africa. Gertui p onõ
euan tracyo serio. deiñ negyptis. athseta¬
run cũ decteto. qͥuorũ capacitas unnitis
similis quo diximꝰ ordine infercerat.
sSiorcia et ponticũ laudauit. qo initalia
nonꝑuenit. Ex om̃i eodem genere gra¬
na ptuilit. oracontion uste lepant et seli¬
misiũ argum̃to crassissim calami. Itas
puigui solo hȩc gen̾a ad signabat. Leuis¬
mi calami in humidis seri ibebat.

Expanded text:
Galliae quoque suum genus farris dedere, quod illic Galliae quoque suum genus farris dedere, quod illic bracem vocant, apud nos scandalam, nitidissimi grani. est et alia differentia, quod fere quad. populum Romanum farre tantum e frumento CCC annis usum Verrius tradit. xii 63 Tritici genera plura, quae fecere gentes. Italico nullum equidem comparaverim candore ac pondere, quo maxime decernitur. montanis modo comparetur Italiae agris externum, in quo principatum tenuit Boeotia, dein Sicilia, mox Africa. tertium pondus erat Thracio, Syrio, deinde et Aegyptio, athletarum cum decreto, quorum capacitas iumentis similis quem diximus ordinem fecerat. Graecia et Ponticum laudavit, quod in Italiam non pervenit. 64 ex omni autem genere grani praetulit dracontian et strangian et Selinusium argumento crassissimi calami. itaque pingui solo haec genera adsignabat. levismi calami, in umidis seri iubebat,
Abbreviated transcription (Latin):
x.ꝑficitur. Oiliũ ⁊ panicũ et sesima
&: om̃a estiua .xi. diebus maturannur
agna terre celiq diferentia. Inegyp
Neñi: hoideũ sexto asatu mense. fru¬
mita septuuo metuntur in hellade
Hordeunt impeloponenso ectalo. et
lr uinta ẽ fanũ tardiꝰ grana instipu¬
la cruito textu spicantur. Infaba le¬
guminbuss alteriis la teribus
sili quantur. Fortiora hieme ftuina
plures. hondeũ maximȩ middĩ. et ara¬
cas. ⁊ p̃cipue aduena. Calamꝰ altior
frum̃to quã bordeo arista mordacior
hordes Inarea exteruntur triticio
qualiter moliuntur. quia tosta ñ sunt
E diuieriso far. miliũ. panicũ. pirgari n
toslo ñ pposunt. Itay hȩc cũ suis follica¬
bes seruntur cruda. ⁊ far muagnulis suss
inũ ex his hord̾eum raro excedit. qudecĩ
libras. ⁊ faba ug̃iti duo. Ponderosiꝰ farc
magis et ianũ triticum. farma egyp.¬
D e uoaly̾ra conficitur. Terciũ genus spice
þoc ibi est.

Expanded text:
XL perficitur. milium et panicum et sesama XL perficitur. milium et panicum et sesama et omnia aestiva XL diebus maturantur caelique differentia. in Aegypto enim hordeum sexto a satu mense, frumenta septumo metuntur, in hellade VII hordeum, in peloponneso octavo, et frumenta etiamnum tardius. grana in stipula crinito textu spicantur. In faba leguminibusque alternis lateribus siliquantur. fortiora contra hiemesplures. hordeum maxime nudum et arinca, set praecipue avena. calamus altior frumento quam hordeo, arista mordacior hordeo. in area exteruntur triticum qualiter moluntur, quia tosta non sunt. e diverso far, milium, panicum purgari nisi tosta non possunt. itaque haec cum suis folliculis seruntur cruda. et far in vaginulis suis  Levissimum ex his hordeum raro excedit XV libras et faba XXII. ponderosius far magisque etiamnum triticum. far in Aegypto ex olyra conficitur. tertium genus spicae hoc ibi est.
Abbreviated transcription (Latin):
qua legumina surculosa sunt. E r hĩo
ramosa. cicer. eruũ lens. Quorũdã cadii¬
les spargunt᷑ int̾ra si ñ babeant ad mini¬
culum uit piscandũ. nͥ habuere aut de¬
ceriora fiuint. Leguminũ uni causis faba
sola. U nus et lupinis. et ceteris ramosꝰ
p̃tenui surculo: om̃ib uͦ fistulosis. foliũ
quedã abradice mittunt. quędã a cacumi¬
scabra sunt. ceteris leuia. Multificia
contra fabe. cicere. piso. Frum̃tis foluum
barũ dinaceum. fabe rotunda. ⁊ magna
leguminum parte. Longiora iulie et
piso. pasiolis uenosa. sesimȩ. cetrioni. san¬
guinea. Cadunt folia iupino tm̃ ipapaue
eruũ accicer s duitissime faba xł diebꝰ.
Non aũt singłis capita diu. qm̃ alio c̃e¬
sinente alud in cipit. nec tota seges sic̃
sis diebus & abuna primũ parte pau¬
latum Nore sub iuncte. fr̾unta rum
defloruere craslescunt. maturantur
cui pluriuiũ diehus x. Item faba.
Paucissunis cicer. Idem̃ asem̃ti diebus

Expanded text:
qua legumina surculosa sunt. Ex his qua legumina surculosa sunt. Ex his ramosa cicer, ervum, lens. Quorundam caules sparguntur in terram, si non habeant adminiculum; at pisa scandunt, si habuere, aut deteriora fiunt. Leguminum unicaulis faba sola, unus et lupino, sed...., ceteris ramosis praetenui surculo, omnibus vero fistulosis. folium quaedam ab radice emittunt, quaedam a cacumiscabra sunt, ceteris levia—, multifolia contra faba, cicer, pisum. Frumentis folium harundinaceum, fabae rotunda et magnae leguminum parti, longiora erviliae et piso, phasiolis venosa, sesamae et irioni sanguinea. cadunt folia lupino tantum ervum ac cicer, sed diutissime faba, XL diebus, non autem singuli scapi tamdiu, quoniam alio desinente alius incipit, nec tota seges, sicut sis diebus et ab ima primum parte, paulatim flore subeunte. 60 Frumenta cum defloruere, crassescunt maturanturque, cum plurimum, diebus XL, item faba, paucissimis cicer. id enim a sementi diebus
Abbreviated transcription (Latin):
Lx. pondo panis emodio reducunt. mo¬
diũq pultis ex tribus sextariis madi¬
dis. Miliũ intra łos .x. annos ex india in
italiã inuectum est nigro colore am¬
plum grano arundineũ culmo adoles¬
cit ad pedes altitudine uui. p̃grandi¬
bus culmis. lobas uocant om̃iũ fru¬
gũ fertilissimũ. Ex uno grano. sexta¬
rii terni gignuntur. Seri debet in
humidis. frum̃ta quidam intertio
genu spicã incipiunt concipere. quȩdã
inquarto. s etiam nũ occultã. Genicu¬
la aũt sunt tritico quat̾na farris sena.
hordeo octona. s ñ añ supra dictum
geiuculorũ numerũ conceptus est
spicȩ. Qui ut spem sui fecerit. quatu¬
or aut quinq tardissime diebus flore¬
re meppiunt. totidemq aͣpaulo pluribꝰ
defiorescunt. Hordea uͦ. cũ tar dissime sep
tem. Uarro quat̃ nouenis diebus fruges
ab solui tradit. et mense nono mete. fã
bȩ infolia exeunt. ac d̾einde caulis emit¬
tunt millis distinctũ internodis. Reli¬

Expanded text:
LX pondo panis e modio reducunt moLX pondo panis e modio reducunt modiumque pultis ex tribus sextariis madidis. 55 milium intra hos X annos ex India in Italiam invectum est nigrum colore, amplum grano, harundineum culmo. adolescit ad pedes altitudine VII, praegrandibus comis — iubas vocant —, omnium frugum fertilissimum. ex uno grano sextarii terni gignuntur. seri debet in umidis. 56 Frumenta quaedam in tertio genu spicam incipiunt concipere, quaedam in quarto, sed etiamnum occultam. genicula autem sunt tritico quaterna, farri sena, hordeo octona. sed non ante supra dictum geniculorum numerum conceptus est spicae, qui ut spem sui fecit, IIII aut V tardissime diebus florere incipiunt totidemque aut paulo pluribus deflorescunt, hordea vero, cum tardissime, diebus VII. Varro quater novenis diebus fruges absolvi tradit et mense nono meti. 57 Fabae in folia exeunt ac deinde caulem emittunt nullis distinctum internodiis. Reli
Abbreviated transcription (Latin):
uerno tempore fastigantur instipu¬
lam. quȩ sunt hib̾ni generis. At miliũ
et panitiũ inculĩ geniculatũ et con¬
cauum. Semina uͦ inferulaceũ om̃ium
saturorũ fructus aut spicis continet᷑
aut tritici ordei. miuniturq uallo aris
liquis ut leguminũ. aut uasculis ut
sisume ac papaueris. Miliũ et panicum
tantũ ꝓmdiuiso ⁊ paruis auibus expo¬
sitũ est. Indefensa quippe menbranis
continetur. Panicũ apaniculis dictum.
cacumine languide nutante paulatĩ
extenuata culmo pene insurculum
p̃densis aceruatur granis cũ longissi¬
ma pedali obfamiliȩ come granũ cõple¬
re fibriato capillo curuantur. Sunt
et panico gen̾a mamosa epano paruis
racemata paniculis: ⁊ cacumine gemino.
quin et colore distinguntur. candido. ni¬
gro. rufo. etiã purpureo. De ẜane.¬
Sanis multifariȩ et emilio. Fit epani¬
cio rarus. s nullũ ponderosiꝰ frum̃¬
to est. aut qͦd coquendo magis crescat.

Expanded text:
verno tempore fastigantur in stipuverno tempore fastigantur in stipulam quae sunt hiberni generis, at milium et panicum in culmum geniculatum et concavum, sesama vero in ferulaceum. 53 omnium satorum fructus aut spicis continetur, ut tritici, hordei, muniturque vallo aristliquis, ut leguminum, aut vasculis, ut sesamae ac papaveris. milium et panicum tantum pro indiviso et parvis avibus expositum est; indefensum quippe membranis continetur. Panicum a paniculis dictum, cacumine languide nutante, paulatim extenuato culmo paene in surculum, praedensis acervatur granis, cum longissima, pedali phoba. milio comae granum complexae fimbriato capillo curvantur. 54 sunt et panico genera mammosa, e pano parvis racemata paniculis, et cacumine gemino; quin et colore distinguntur candido, nigro, rufo, etiam purpureo. panis multifariam et e milio fit, e panico rarus; sed nullum ponderosius frumentum est aut quod coquendo magis crescat.
Abbreviated transcription (Latin):
grecia et mnasia. omĩa uergiliarũ occa¬
lu seruntur. Quedã aũt ut̾roq tempore
initalia. Exhis quędã ex tercio ueris. ali¬
qui uernã miliũ panicum. lentẽ cicer
alicã appellant. Sem̃tiuã aut̃ triticum.
ordeũ. fabam. rapã. Et intritici genere
pars aliqua pabuli est quadrupedũ cau¬
sa sati ut farrago: iinleguminibus ut
uitia. At cõmune quadrupedũ homi¬
nũq usui lupinũ. Legumina omĩa sĩ¬
gulas habent radices pͣter fabam. easꝙ
surculosas. quia ñ inmulta diuidunt᷑.
Altissimas aũt cicer. frum̃ta multis ra¬
dicant᷑ fibris. Sine ramis erumpit apri¬
mo satu ordeũ die septimo. Legumen
quarto. uł cum tardissime septimo.
egypto.tertio die. Exordeo alterũ ca¬
pud grani in radicẽ exit. alterũ inher¬
bam. quȩ et prior floret radicẽ crassior
pars grani fundit. teniuor florẽ. cete¬
ris seminibus eadem pars. ⁊ radicẽ et
florẽt. frum̃ta hieme in herba sunt.

Expanded text:
Graecia et in Asia omnia a vergiliarum occaGraecia et in Asia omnia a vergiliarum occasu seruntur, quaedam autem utroque tempore in Italia, ex his quaedam et tertio veris. 50 aliqui verna milium, panicum, lentem, cicer, alicam appellant, sementiva autem triticum, hordeum, fabam, rapam. et in tritici genere pars aliqua pabuli est quadripedum causa sati, ut farrago, et in leguminibus, ut vicia; ad communem quadripedum hominumque usum lupinum. 51 Legumina omnia singulas habent radices praeter fabam, easque surculosas, quia non in multa dividuntur, altissimas autem cicer. frumenta multis radicantur fibris sine ramis. erumpit a primo satu hordeum die septimo, legumen quarto vel, cum tardissime, septimo, Aegypto tertio die. ex hordeo alterum caput grani in radicem exit, alterum in herbam, quae et prior floret. radicem crassior pars grani fundit, tenuior florem, ceteris seminibus eadem pars et radicem et florem. 52 Frumenta hieme in herba sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
raua rũ fossione concidi. atq siccari diti¬
lissimũ est: fossas aũt retusis locis aꝑtasre¬
linqu. insolitione terra sepibus firmari.
berepeibus aut supinis lateribus ꝓcum¬
bere. quasdam obcecari. et inalias diri¬
Sli m aiores potencioresq. Sit oc s ⁊ cafio
silice u garea. sternor aũt carum binus
utri lapidibꝰ is.ta tumulari. et alio
supurtegi. Silue extirpande ratiomnems
democritꝰ ꝓdidit. lupii flore in suco es¬
cite uno die macerato. sparsisq radicibꝰ.¬
⁊ qm̃ pparatus est ager. nała nẽ indica
bitur frugum. Sunt aũt dua ꝓ prima
carũ genera frum̃ta ut triticum ordeũ.
et legumina ut faba. cicer. differentia
notior. quã ut in dicari deceat. Frum̃
diuisa. Hib̾na quȩ circa uergiliarum
occasũ sata terra ꝑhienẽ nutriuntur
ut triticum. ordeum. estiua quȩ estate
añ uergiliarũ exortũ seruntur ut
milium. pauitiũ. sesima. urminu mir¬
lio. italie dũ taxat ritu. Alioquin in

Expanded text:
rem agrum fossis concidi atque siccari utirem agrum fossis concidi atque siccari utilissimum est, fossas autem cretosis locis apertas relinqui, in solutiore terra saepibus firmari vel proclivibus ac supinis lateribus procumbere; quasdam obcaecari et in alias dirigi maiores patentioresque et, si sit occasio, silice vel glarea sterni, ora autem earum binis utrimque lapidibsuperintegi. silvae extirpandae rationem Democritus prodidit, lupini flore in suco cicutae uno die macerato sparsisque radicibum praeparatus est ager, nunc indicabitur natura frugum. sunt autem duo prima earum genera: frumenta, ut triticum, hordeum, et legumina, ut faba, cicer. differentia notior, quam ut indicari deceat. x 49divisa: hiberna, quae circa vergiliarum occasum sata terra per hiemem nutriuntur, ut triticum, hordeum; aestiva, quae aestate ante vergiliarum exortum seruntur, ut milium, panicum, sesama, horminum, irio, Italiae dumtaxat ritu. alioquin in
Abbreviated transcription (Latin):
fecto oꝑa uimpensa cultura constat.
et iõ maiores fernlissimũ in agra ocu¬
lũ dñi ẽẽ. dixerunt. Reliqua p̃cepra
mamus nulli ẽẽ. dubios. Int̾ pͥma idem
cauet ne familiȩ malȩ sint. Nichil sera
faciendũ in agri cultura om̃s censent.
tum suo queq tẽpore facienda. et ter¬
Io p̃cepto p̃termissa frustra reuocari.
De terra cariosa execratio catonis abii¬
de uidicata est. quãqũa p̃clicere ñ cessa
siuicqͥd ꝑasellũ fieri potest. iuilissime
constat. Felix biennuo moritur si frondẽ
agere ñ patiaris. id efficacissime contin¬
git germinantis ramis baculos decussis.
Sucus eñĩ ex ipsa defluens. necat radi¬
ses aliunt ncirta solsticiũ auulsas nõ
renasci. nec harundine sectas aut erara¬
tas uom̃i barundine imposita. similiter
et har undinẽ exarari felice uomeri
unposta p̃cipiunt. Iunco fuccus ager
uerti ꝑala debet. at insaroso bidentibꝰ.
Fratecta ioni aptime tollunt᷑. Humidio¬

Expanded text:
fecto opera, non inpensa, cultura constat, fecto opera, non inpensa, cultura constat, et ideo maiores fertilissimum in agro oculum domini esse dixerunt. 44 Reliqua praecepta mamus nulli esse dubias. — Inter prima idem cavet, ne familiae male sit. — Nihil sero faciendum in agricultura omnes censent, iterumque suo quaeque tempore facienda, et tertio praecepto praetermissa frustra revocari. — De terra cariosa execratio Catonis abunde indicata est, quamquam praedicere non cessaid per asellum fieri potest, vilissime constat. — 45 Filex biennio moritur, si frondem agere non patiaris. id efficacissime contingit germinantis ramis baculo decussis; sucus enim ex ipsa defluens necat radices. aiunt et circa solstitium avolsas non renasci nec harundine sectas aut exaratas vomeri harundine inposita. similiter et harundinem exarari filice vomeri inposita praecipiunt .—Iuncosus ager verti pala debet aut in saxoso bidentibus. frutecta igni optime tolluntur. umidio