comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
negares aperiusti quidẽ ꝙ precipiendũ uideretur
haberi eĩ dixisti racionẽ oportere hominũ rei tpiis
ne quidlocus de grauitate decerperet ꝙ quidẽ in
primus a crasso obseruari solet s hoc preceptum
peetermittẽdũ ẽ faceciaꝵ cũ hus nichil opus sit
nos autẽ quo utamur cũ opus sit querimꝰ ut mad¬
uersariũ et maxime si eiꝯ stulticia poterit agitari in
testẽ stultũ cupidũ leuem si facile homines audituri
ior ẽ q̃ua apparet in respondẽdo et hũanitatis est
responsio. Uidemur eĩ quietuxi fuisse nisi eẽmꝰ lace¬
ssiti ut in ip̃a ista cõcione nichil fere dtm̃ ẽ ab hoc
ꝙ ꝗdẽ facieniꝯ dictũ uideret᷑ ꝙ nõ pronocatus
respond̾it / erat autẽ tanta in domicio granitas tãta
auctoritas ut ꝙ cẽt ab eo obiectũ lepore magis lau¬
dandũ leuandũ quã cõtencione frãgendũ uid̾et᷑
Tum sulpitiꝯ quid igitur pacienur inquit cesare
qui ꝙͣ qͣ .l. crasso facecias conceserit tamẽ multo

Expanded text:
negares, aperuisti quiddam, quod praecipiendum videretur: haberi enim dixisti rationem oportere hominum, rei, temporis, ne quid iocus de gravitate decerperet; quod quidem in primis a Crasso observari solet. Sed hoc praeceptum praetermittendarum est facetiarum, cum eis nihil opus sit; nos autem quo modo utamur, cum opus sit, quaerimus, ut in adversarium et maxime, si eius stultitia poterit agitari; in testem stultum, cupidum, levem, si facile homines audituri ior est, quae apparet in respondendo, et humanitatis est responsio; videmur enim quieturi fuisse, nisi essemus lacessiti, ut in ipsa ista contione nihil fere dictum est ab hoc, quod quidem facetius dictum videretur, quod non provocatus responderit; erat autem tanta in Domitio gravitas, tanta auctoritas, ut, quod esset ab eo obiectum, lepore magis levandum quam contentione frangendum videretur.' Tum Sulpicius 'quid igitur? Patiemur' inquit 'Caesarem, qui quamquam M. Crasso facetias concedit, tamen multo
Abbreviated transcription (Latin):
doccior inpdote tũ eciam audacior factus iã
ad iocandũ non eĩ uereor ne quis me isto ge¬
iere leuidre iam putet quoniã quidẽ tu fabricios michi
auctores et affricanos maximos. Catones lepidos pro¬
tulisti. Sed habetis ea que audire uultis ex me de quibus
quidẽ accuratiꝯ dicendũ et cogitandũ fuit nam cetera
taciliora sunt atq ex hus que dc̃a sunt ueliqua nascunt᷑
do quo ad fac̾e potui persecutꝰ cũ et argumẽta cãe et
ꝗd mali. Nulla ẽĩ fere põt res indisceptacõer dicendi

Expanded text:
doctior per te, tum etiam audacior factus iam ad iocandum; non enim vereor ne quis me in isto genere leviorem iam putet, quoniam quidem tu Fabricios mihi auctores et Africanos, Maximos, Catones, Lepidos protulisti. Sed habetis ea, quae vultis ex me audire, de quibus quidem accuratius dicendum et cogitandum fuit; nam cetera faciliora sunt atque ex eis, quae dicta sunt, reliqua nascuntur do, quoad facere potui, persecutus, cum et argumenta causae et boni, quid mali; nulla enim fere potest res in dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
aiebat ẽẽ oꝑtẽ. Tum ille loquabat᷑ inquit catulꝰ p̾ẜcĩ
cum ita dicat ip̃e ut ambrosia alendꝰ ẽẽ uid eatur
uerũ te cesar audiamꝯ ut anconi relica uideamꝰ. Et
antomꝰ ꝑ pauca mͥ quidẽ restant in quit S taonẽ defe.¬
ssus iam labore atq itinere disputacõis mee requiesca
incesaris ẜmone qͣi ĩ alico poportuno diuersorio

Expanded text:
aiebat esse oportere.' Tum ille 'iocabatur' inquit 'Catulus, praesertim aiebat esse oportere.' Tum ille 'iocabatur' inquit 'Catulus, praesertim cum ita dicat ipse, ut ambrosia alendus esse videatur. Verum te, Caesar, audiamus, ut Antoni reliqua videamus.' Et Antonius 'perpauca quidem mihi restant,' inquit 'sed tamen defessus iam labore atque itinere disputationis meae requiescam in Caesaris sermone quasi in aliquo peropportuno deversorio
Abbreviated transcription (Latin):
sit obseruacõ quedã ut ip̃e dixit eaꝵ reꝵ q̃ ĩ dicẽ¬
do ualent q̃ si eloquetes fac̾e possint quis eẽt non
eloquẽs. quis eĩ hoc uel nõ facile uel certe aliquo
modo posset ediserere ¶Sed ego in hiis preceptis
hanc uini et han utilitatẽ ẽẽ arbitror. non ut ad xe¬
periendũ ꝙ dicamꝰ arte dutamur s ut ea q̃ nat᷑a
que studio que exercitatõe consequimur aut recta
sputes de hoc toto iocandi genere quid sencias ne qua
forte dicendi pars quomã ita uoliusti in hoc talicetu atq
i tam accurato sermone preterita ẽẽ uideatur ¶ Ego
uero inquit ille qm̃ collectã a conuia ciasse exigis nõ
omittam ut si defugexĩ tibi cãmaliquã recusandi dem
ꝙͣ ꝓͣ soleo sepe mixari eoꝵ impudẽcia qui agunt ĩ cena
gestũ inspectãte roscio quis eĩ se se cõmou̾e põt cuius
ille uicia non uideat sic ego nunc crasso audiẽte pͥmũ
loquar de faceciis et docebo siusut auint oratorẽ eã

Expanded text:
 observatio quaedam est, ut ipse dixit, earum rerum, quae in dicendo valent; quae si eloquentis facere posset, quis esset non eloquens? Quis enim haec non vel facile vel certe aliquo modo posset ediscere? Sed ego in his praeceptis hanc vim et hanc utilitatem esse arbitror, non ut ad reperiendum quod dicamus, arte ducamur sed ut ea, quae natura, quae studio, quae exercitatione consequimur, aut rectasputes de hoc toto iocandi genere quid sentias, ne qua forte dicendi pars, quoniam ita voluistis, in hoc tali coetu atque in tam accurato sermone praeterita esse videatur.' 'Ego vero,' inquit ille 'quoniam conlectam a conviva, Crasse, exigis, non committam ut, si defugerim, tibi causam aliquam recusandi dem. Quamquam soleo saepe mirari eorum impudentiam, qui agunt in scaena gestum inspectante Roscio; quis enim sese commovere potest, cuius ille vitia non videat? Sic ego nunc, Crasso audiente, primum loquar de facetiis et docebo sus, ut aiunt, oratorem eum,
Abbreviated transcription (Latin):
ta aut ecĩa urbana ĩnumerabilia aut ex imia cõtẽciõe
lepore ac festuntate condicior ¶ Quare tibi ancom utqͣ
assencior et multũ facecias in dicendo prodesse sepe et
easarte nullo mõ posse tradi. Illud quidẽ admixor te
nobis in eo genere tribuisse tantũ nõ huiꝯ rei qͦq palam
insi interdũ in hoc crasso paulũ nuudexẽ. Nam eẽ ꝙuis
facetũ atq falsum non minꝯ ẽ ꝑse ip̃m muidẽdũ s ꝙ

Expanded text:
ta autem et urbana innumerabilia vel ex una contione ta autem et urbana innumerabilia vel ex una contione lepore et festivitate conditior. Qua re tibi, Antoni, utrumque adsentior et multum facetias in dicendo prodesse saepe et eas arte nullo modo posse tradi: illud quidem admiror, te nobis in eo genere tribuisse tantum et non huius rei quoque 'nisi interdum in hoc Crasso paulum inviderem; nam esse quamvis facetum atque salsum non nimis est per se ipsum invidendum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
bruti libri in tiburti predus forte assedimꝰ ego et .II.
filiꝯ ubi sunt hu fundi beute quos tibi pat̾ publitis comẽ¬
quartũ librum conposuiss et sic ecia inbalneis locũ cũ
filio scriptũ reliquiss ¶ Quis est igit̾ qui nõ fateatur
hoc lepore et huis facecus nõ minꝯ ẽẽ refutatũ bruto
xixcturꝰ q̃ usu una . proh dii in mortales q̃ fuit illa ꝙͣta
uis qͣ in expectata ꝙͣ repentina cũ coniẽctis oculis ge¬
stu omni et inminẽti sũma grauitate et celexitate uexboꝵ
brute quid sedes quid ilła annu patei nunciare uistuo
quid illis oĩb quoꝵ imagines duci uides ¶Quid maioribi
tius ꝗd ł bruto qui hunc populũ dñatu regioliberauit
ꝗd te ag̾e tui rei tui głie cii uirtute stud̾e patrimomo ne
augendo ad idñõ ẽ nobilitatis s facese nichl supẽ libidines
uocis ac lingue omne ĩ istũ t̾pissimũ calũpme q̃stu cõtulisti

Expanded text:
Bruti libri—"in Tiburti forte adsedimus ego et Marcus Bruti libri—"in Tiburti forte adsedimus ego et Marcus filius." "Ubi sunt hi fundi, Brute, quos tibi pater publicis commenquartum librum composuisset et se etiam in balneis lotum cum filio scriptum reliquisset." Quis est igitur qui non fateatur hoc lepore atque his facetiis non minus refutatum esse rretur anus Iunia. Pro di immortales, quae fuit illa, quanta vis! quam inexspectata! quam repentina! cum coniectis oculis, gestu omni ei imminenti, summa gravitate et celeritate verborum "Brute, quid sedes? Quid illam anum patri nuntiare vis tuo? Quid illis omnibus, quorum imagines duci vides? Quid maioribus tuis? Quid L. Bruto, qui hunc populum dominatu regio liberavit? Quid te agere? Cui rei, cui gloriae, cui virtuti studere? Patrimonione augendo? At id non est nobilitatis. Sed fac esse, nihil superest; libidines t, quicquid est vocis ac linguae, omne in istum turpissimum calumniae quaestum contulisti!
Abbreviated transcription (Latin):
nulli aculer concumeliaꝵ in erant causam illam disputa¬
tionẽ q lusit. sic mbruto quem oderat et quẽ dignũ
contumelia udicabac utroq geñe pugnauit qͣ mulca
de balneis quos miper ille uendidexat qua mulcade
amisso patrinonio dixit. atq illa breuuia cũ ille dicores
nimim̃abilia fuerunt s non minꝯ iocunda illa perpetua
Cum emm brutus duos lectores excitass et alteri de
coloma narbone ciassi oronẽ legendã dediss alcide
legendos dedit ex libro primo forte euenit ut ĩ p̾uer¬
uati eẽmꝰ brute testifitatur pat̾ se tibi p̾uenatẽ fundem
reliquisse. dende exlibro secundo in albano exaaꝯ ego
et M. filiꝰ sapiẽs uidelicet homo cum premis nostre cin¬
tatis norat hunc gurgitẽ metuebat ne cũ huis nnchil esset
ei xelictũ putaretur. ¶Tum ex libro tercio in quo finẽ scri¬
bendi fecit. Tot eĩ ut audimi sceuola dicere. sunt ueri

Expanded text:
nulli aculei contumeliarum inerant, causam illam disputanulli aculei contumeliarum inerant, causam illam disputationemque elusit, sic in Bruto, quem oderat et quem dignum contumelia iudicabat, utroque genere pugnavit. Quam multa de balneis, quas nuper ille vendiderat, quam multa de amisso patrimonio dixit! Atque illa brevia, cum ille diceret Innumerabilia alia fuerunt, sed non minus iucunda illa perpetua: cum enim Brutus duo lectores excitasset et alteri de colonia Narbonensi Crassi orationem legendam dedisset, alteri delegendos dedit. Ex libro primo: "forte evenit ut in Privernati essemus." "Brute, testificatur pater se tibi Privernatem fundum reliquisse." Deinde ex libro secundo: "in Albano eramus ego et Marcus filius." "Sapiens videlicet homo cum primis nostrae civitatis norat hunc gurgitem; metuebat ne, cum is nihil haberet, nihil esse ei relictum putaretur." Tum ex libro tertio, in quo finem scribendi fecit—tot enim, ut audivi Scaevolam dicere, sunt veri
Abbreviated transcription (Latin):
et uultuet uoce et ip̃o genere sermonis. Tum uero in hoͦ
altero dicacitatis ꝗd habet ars loci quoniã ante illud fa¬
cete dictũ emissum herere debeat quã cogitari potuisse
uideatur ¶Quid eĩ hic meꝯ frater abarte adiuuari po¬
tuit cum ab anconio intexrogatus quid latrda et fuxem se
uidere respondit ¶Quid in õi oraçione crassꝮ uel apd
leporis excellens et illo ꝙ inperꝑetiutate sermonis et hoc
ꝙ inceleritate ac dicto est ¶Nam hec perpetua ĩ sce¬
uolam tuxiana deffensio tota redundauit. Ilaxitatem
conseruat suam ꝙ ẽ in hom̃bꝰ facetis et dicacib diffĩcili¬
mum hr̃e hominum racionẽ et temꝑorũ et ea que octrãt
tũ salsissime dici possunt tenexe. Itaq non nulli ridi¬
culi homines hoc ipsum non insulse intexpretant᷑ eĩ aut
tencat hee s bonadicta que salsa sint yam eadicta salsa¬
appellantur propio iam nomine ¶ Sedut i sceuolam
conticuit ea crassꝯ atq ĩ illo altero genere iquo non

Expanded text:
et vultu et voce et ipso genere sermonis tum vero in hoc altero dicacitatis quid habet ars loci, cum ante illud facete dictum emissum haerere debeat, quam cogitari potuisse videatur? Quid enim hic meus frater ab arte adiuvari potuit, cum a Philippo interrogatus quid latraret, furem se videre respondit? Quid in omni oratione Crassus vel apuleporis excellens: et illo, quod in perpetuitate sermonis, et hoc, quod in celeritate atque dicto est. Nam haec perpetua contra Scaevolam Curiana defensio tota redundavit hilaritate qconservabat suam; quod est hominibus facetis et dicacibus difficillimum, habere hominum rationem et temporum et ea, quae occurrunt, cum salsissime dici possunt, tenere; itaque non nulli ridiculi homines hoc ipsum non insulse interpretantur; dicereteneat; haec scilicet bona dicta, quae salsa sint; nam ea dicta appellantur proprio iam nomine. Sed ut in Scaevola continuit ea Crassus atque in illo altero genere, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
rias partes facultatẽ ex husdẽ suppedicari locis s ar¬
gumẽto resistendũ ẽ aut hus que conprobandi eiꝯ
rtuisa sumunt᷑ xep̃hendẽdis aut demõstrando id ꝙ cõ¬
cdudẽ illi uelint non effici expropõitis uec ẽẽ ꝯsequẽs
uti si ita non refellas afferendũ ẽ m̃ꝯtria parte ꝙ sit
aut grauiꝯ aut eque graue. illa autẽ que aut cociliaci¬
oms cã leuit aut ꝑmotiõĩs uehemetꝰ agintur qͣriis co¬
mocõib efferenda sunt ut odio beniuolencia ut misi¬
cordia miuidia tollatur. Suauis aute ẽ et uehement᷑
sepe utilis locus et facecie que eciam si alio oĩa trahi
arte possunt. Nature sunt propia certe neque ulla
artẽ Desiderant in quib tu longe alus me asma cesu¬

Expanded text:
rias partis facultatem ex eisdem suppeditari locis. Sed arrias partis facultatem ex eisdem suppeditari locis. Sed argumento resistendum est aut eis, quae comprobandi eius causa sumuntur, reprehendendis aut demonstrando, id, quod concludere illi velint, non effici ex propositis nec esse consequens, aut, si ita non refellas, adferendum est in contrariam partem, quod aut gravius aut aeque grave. Illa autem, quae aut conciliationis causa leniter aut permotionis vehementer aguntur, contrariis commotionibus auferenda sunt, ut odio benevolentia, ut misericordia invidia tollatur. Suavis autem est et vehementer saepe utilis iocus et facetiae; quae, etiam si alia omnia tradi arte possunt, naturae sunt propria certe neque ullam artem desiderant: in quibus tu longe aliis mea s
Abbreviated transcription (Latin):
ad hanc uim acerrimã qua cosdẽ excitamꝰ ĩ fluat opꝑo¬
rtet aliquid. Et ex hac ui non nũꝙͣ aĩ aliquid in flamiã¬
aspexitas concentõis oracioĩs ip̃i hũamtate ꝯditur. remi
et hoc ꝙ ad iutam et mortẽ accomodatur et principia
tarda sunt et exitus tñ spissi et producti ẽẽ debent nam
neq ad silendum statim ẽ ad genus illud orois abest ẽĩ
totum acã et hoĩes priꝗ illud ip̃m qd̾ propium sui iuditu
¶ Argunẽtũ rõis ip̃a cõfirmat que simłatq emissa est
haderescit. Illud autẽgenꝰ or̃ois nõ cognicionẽ indicis
s magis pertirbacõe reꝗeit quã consequi  si multa et
uacia et copiosa et siłi or̃one et cõtencione accionis
nemo põt quare qui autẽ brenit̾ aut submisse dicũt
docere iudicem possunt edmouere nõ possunt in quo
sunt oĩa ¶ Iam illud pexspiciũ ẽ omniũ roꝵ ĩ cõtra¬

Expanded text:
ad hanc vim acerrimam, qua eosdem excitamus, influat opoad hanc vim acerrimam, qua eosdem excitamus, influat oportet aliquid, et ex hac vi non numquam animi aliquid inflanasperitas contentionis oratoris ipsius humanitate conditur, remiset hoc, quod ad vitam et mores accommodatur, et principia tarda sunt et exitus item spissi et producti esse debent. Nam neque adsiliendum statim est ad genus illud orationis; abest enim totum a causa et homines prius ipsum illud, quod proprium sui iudici : argumentum ratio ipsa confirmat idque, simul atque emissum est, adhaerescit; illud autem genus orationis non cognitionem iudicis, sed magis perturbationem requirit, quam consequi nisi multa et varia et copiosa oratione et simili contentione actionis nemo potest; qua re qui aut breviter aut summisse dicunt, docere iudicem possunt, commovere non possunt; in quo sunt omnia. Iam illud perspicuum est, omnium rerum in contra
Abbreviated transcription (Latin):
que sucongloriã peperisse uideantur¶Taniẽ et si ea no
sit miqua merces periculi tamen in ea non delectarit
totamq abicere ac deponere oĩaqr perficiendu ẽ qm̃
plexiq sunt inuidi maxime q hoc ẽ cõe uiciũ et ꝑpetũu
imudetur eĩ prestanti florentiq fortune ut hec opĩo
im̾atur et illa excellẽs opĩoe fortũa cũ laborib et
miserus permͥxta uideatur ¶ Ad misericordĩa mouet᷑
si is qui aiudit ad duci põt ut illa que de altero deplorẽ
ad suas res uenocet quas aut attulerit acerbas aut ti¬
meat aut intuens aliũ crebo ad se ip̃m uenertat᷑ et cũ
dolenter cum afflicta et prostrata uirtus maxi luctu¬
osa est ut illa altera pars dr̃onisq probitatis comen¬
dacionis bom uiri debet spẽs tueri. lenis ut sepe iã dixi
atq submisso sit hec que suscipitur aboratore ad conu¬
tudo. Nam si ex illa lentate qua concilianur hus ꝗaudiũt

Expanded text:
eumque, si quam gloriam peperisse videatur, tamen etsi ea non eumque, si quam gloriam peperisse videatur, tamen etsi ea non sit iniqua merces periculi, tamen ea non delectari totamque abicere atque deponere; omninoque perficiendum est, quoniam plerique sunt invidi maximeque hoc est commune vitium et perpetuum, invidetur autem praestanti florentique fortunae, ut haec opinio minuatur et illa excellens opinione fortuna cum laboribus et miseriis permixta esse videatur. Iam misericordia movetur, si is, qui audit, adduci potest ut illa, quae de altero deplorentur, ad suas res revocet, quas aut tulerit acerbas aut timeat, ut intuens alium crebro ad se ipsum revertatur; et cum dolenter, tum adflicta et prostrata virtus maxime luctuosa est. Et ut illa altera pars orationis, quae probitatis commendatione boni viri debet speciem tueri, lenis, ut saepe iam dixi, atque summissa, sic haec, quae suscipitur ab oratore ad commutudo; nam et ex illa lenitate, qua conciliamur eis, qui audiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
atq glona cui maxine inudexi solet ninis eferre
uideamur atq cisdens ex locis et ĩ alios odum statũ¬
ere discemo et anobis ac nostris dimouere ¶Eadẽ
hos genera sunt tractanda ĩ iracundia uł excitã¬
debuerit aut in re p tumertitatur sinon tam acerbum
odium tñ aut muidie aut odii nõ disimilis offensio. Itẽ
timor incutitur aut ex ip̃oꝵ periculis / aut ex cõibterror
una cõ ẽ sper leticie ¶Sed haud scam doi acerrimus lõge
sit oninũ motus muidie nec nunus uiriũ opus sit in ea
cõprimenda qua mexcicada linident aute hoĩes maxiͤ
parib haud inferiorib. Inuidet᷑ sepe uehemet̾ et eo
magis si intollerantiꝯ se iactant et equabilitatẽ cõis iuris
prestancia dignitatis aut fortune sue transeunt. que si in¬
flamanda sũt maxime dicendũ ẽ non ẽẽ uirtute parata
deinde eciam uitiis atq pectatis tum si exunt honestiora
culis ẽẽ parata. nec ad suũ comodũ si adalioꝵ ẽẽ collatã

Expanded text:
t gloriam, cui maxime invideri solet, nimis efferre videamur. Atque iisdem his ex locis, et odium in alios struere discemus, et a nobis ac nostris dimovere. Eademque haec genera tractanda sunt in iracundia, vel excitandebuerit, aut in Rempubl. tum excitatur, si non tam acerbum odium, tamen, aut invidiae, aut odii non dissimilis offensio. Item timor incutitur, aut ex ipsorum periculis, aut ex communibus. Par tiae, molestiae. Sed haud sciam, an acerrimus longe sit omnium motus invidiae. Nec minus virium opus sit, in ea comprimenda, quam in excitanda Invident autem homines maxime am superioribus invidetur saepe vehementer et eo magis, si intolerantius se iactant et aequabilitatem communis iuris praestantia dignitatis aut fortunae suae transeunt; quae si inflammanda sunt, maxime dicendum est non esse virtute parata, deinde etiam vitiis atque peccatis, tum, si erunt honestiora culis esse parta nec ad suum commodum, sed ad aliorum esse conlata;
Abbreviated transcription (Latin):
libeos ẽẽ uidissem perridiculos non nullã spez ĩuena
pesse me ex hus aliquid dicexe. Inuen autem ridic¬
sa et falsa multa grecoꝵ nam et siculi yi es genere
et xodiĩ et bisci et preter ceteros aticii ex celłunt
inichri quidẽ nullo mõ uidecur doctrina istis rebus
posse teadi ¶Et eĩ cum duo genera sint faceciaru
altexum equabilit̾ in omne sermone fusum altern
pex atutum et breue ilsa aueterib superior caulla
hec altera dicatitas nonu̾ata ẽ: leue noniẽ habat uariq

Expanded text:
non nullam in spem veneram posse me ex eis aliquid discere; inveni autem ridicula et salsa multa Graecorum; nam et Siculi in eo genere et Rhodii et Byzantii et praeter ceteros Attici excellunt; mihi quidem nullo modo videtur doctrina ista res posse tradi. Etenim cum duo genera sint facetiarum, alterum aequabiliter in omni sermone fusum, alterum peracutum et breve, illa a veteribus superior cavillatio, haec altera dicacitas nominata est. Leve nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ista sapĩa ac tuis auxibꝰ. An tu inquit ille si deistis
cõibꝰ ac peruoͥgatis uix huic etati audiendũ putas
ctiã ne illa neglig̾e possimꝰ que tu oratori cognosc¬
et incitarent᷑ et reprimerẽtur de hrstoria de anti¬
reꝵ in tua prudencia sciebam in ẽẽ .In oratoris uer
instrumento tam lautam suppellectilẽ nunꝙͣ uide

Expanded text:
ista sapientia ac tuis auribus.' 'Ain tu?' inquit ille: 'si de istis ista sapientia ac tuis auribus.' 'Ain tu?' inquit ille: 'si de istis communibus et pervagatis vix huic aetati audiendum putas, etiamne illa neglegere possumus, quae tu oratori cognoscet incitarentur et reprimerentur, de historia, de antim et copiam rerum in tua prudentia sciebam inesse; in oratoris vero instrumento tam lautam supellectilem numquam vide
Abbreviated transcription (Latin):
llocet ¶Ego uero inquit cocta ate peto sceuola me eĩ
ut hunc sulpiciũ inpediti pudor ab hoĩe omniũ grauissi¬
mo qui genꝯ huiꝰ disputacõis semꝑcõtempẜit. hoc que isti
forsitan pueroꝵ elemetã uideant᷑ exquirere. ¶Sedtu
coartauit et per anguste refersit in or̃one sua dilatet
nobis atq explicet. ¶Ego me hercle inquit mutius an¬
tea ur̃a magis has causa uolebam ꝙͣ mea neq enim ta¬
ntopere hanc atrasso disputacionẽ desiderabã ꝙͣtoꝑe
etiam causa rogo ut qũ tantũ habemꝰ ocii. ꝙͣtũ iam.
nobis diu non contigit ne graueris ex hedificari opus ꝙ
iustitiusti formã enim totiꝯ neguocii opmionẽ melios¬
em maiorẽq uideo quã uehent probo tum uero in¬
niquit crassꝰ mirari satis non queo et̃ te hec sceuola de¬
siderare que neq ego ita teneo uti qui doceret ne¬
q sunt eiꝯ genexis ut si optĩe tenerem digna eẽnt

Expanded text:
nlocet.' 'Ego vero' inquit Cotta 'a te peto, Scaevola:—me enim nlocet.' 'Ego vero' inquit Cotta 'a te peto, Scaevola:—me enim et hunc Sulpicium impedit pudor ab homine omnium gravissimo, qui genus huius modi disputationis semper contempserit, haec, quae isti forsitan puerorum elementa videantur, exquirere:—sed tu coartavit et peranguste refersit in oratione sua, dilatet nobis atque explicet.' 'Ego me hercule' inquit Mucius 'antea vestra magis hoc causa volebam, quam mea; neque enim tanto opere hanc a Crasso disputationem desiderabam, quantote iam causa rogo, ut, quoniam tantum habemus oti, quantum iam diu nobis non contigit, ne graveris exaedificare id opus, quod instituisti: formam enim totius negoti opinione meliorem maioremque video, quam vehementer probo.' 'Enimvero' inquit Crassus 'mirari satis non queo etiam te haec, Scaevola, desiderare, quae neque ego ita teneo, uti ei, qui docent, neque sunt eius generis, ut, si optime tenerem, digna essent
Abbreviated transcription (Latin):
Um sceuols quid ẽ cocta inquit ꝙ tacetis ina¬
chil ne uobis in mentẽ uenit ꝙ prcterea.
acrasso requiratis. ¶ Id me hercle inquit ip̃m attendo.
tantus enm concursus uerboꝵ fuit et sic euolauit oracio
non explicato neq propõito argento neq tabulis ac sig¬
mis pro palam collatis. Sed iis õibꝰ multis maginificis q
rebus constructis ac reconditis sic in oracione trassi du¬
itias atq ornamenta ciꝯ ingenii per quedã in uolutra
atq integumiẽta perspexi. sed ea contemplari cũ cuperẽ
dĩo ignorare quid possideat neq plane nosse atq iuidi¬
se ¶ Quin tuigitur facis: Idem inquit sceuola ꝙ fat̾is
si in aliquam domũ plenam ornametoꝵ uel muillã ue¬
nisses si ea sepõita ut ditis eẽnt tu qui ualde spectandi
cupidus esses non dubitares rogare dominũ ut profere
iuberet presertĩ si eẽt familiaris. siłr nunc petes acrasso
aspeximꝰ quicꝙͣ in lucem proferat ac suo quidq ĩ loco co¬

Expanded text:
um Scaevola 'quid est, Cotta?' inquit 'quid tacetis? Nihilne vobis in mentem venit, quod praeterea Crasso requiratis?' 'Id me hercule' inquit 'ipsum attendo: tantus enim cursus verborum fuit et sic evolavit oratio, non explicata veste neque proposito argento neque tabulis et signis propalam conlocatis, sed his omnibus multis magnificisque rebus constructis ac reconditis; sic modo in oratione Crassi divitias atque ornamenta eius ingeni per quaedam involucra atque integumenta perspexi, sed ea contemplari cum cuperem, me omnino ignorare, quid possideat, neque plane nosse atque vidisse.' 'Quin tu igitur facis idem,' inquit Scaevola 'quod faceres, si in aliquam domum plenam ornamentorum villamve venisses? Si ea seposita, ut dicis, essent, tu, qui valde spectandi cupidus esses, non dubitares rogare dominum, ut proferri iuberet, praesertim si esset familiaris: similiter nunc petes a Crasso, m aspeximus, in lucem proferat et suo quidque in loco co
Abbreviated transcription (Latin):
tur penitus se dedit quin omnen illaꝵ arcium pene ĩ fuutã
uiin et materiem scie cogicione comprehederit. uere mͥ
hoc uideo esse dicturus ex oĩbus hiis que in haꝵ arcium
liberalissimis studiis sint doctrinisq uersati minimam co
in quo pro raro exoritur aliquis excellens sidiligenter et
uciores quam poete boni reꝑirentur: ꝙ hoc eciam mira¬
biluis debet uideri. quia ceteraꝵ arcium studia fere con¬
ditis atq abditis fontibus hauriuntur: Dicendi autem om¬
nis racio in medio posita cõi quodam in usu atq in hom¬
mum more et ẜmone uersatur ut inceteris id maxime
excellat ꝙ longissime sit ab inperitoꝵ ĩtelligencia sensu¬
q disumctum¶In dicendo autem uicium uel maxinum
est auulgari genere or̃onis atq aconsuetudine cõis sensꝯ
ab horere: ac ne illud quidẽ uere dici põt. aut pluresce¬
teris inseriuxe aut maiore delectacione aut spe liberiore

Expanded text:
tur, penitus se dedit, quin omnem illarum artium paene infinitam tur, penitus se dedit, quin omnem illarum artium paene infinitam vim et materiem scientia et cognitione comprehenderit? Vere mihi hoc videor esse dicturus, ex omnibus eis, qui in harum artium liberalissimis studiis sint doctrinisque versati, minimam copin quo perraro exoritur aliquis excellens, si diligenter euciores oratores quam poetae boni reperientur. Quod hoc etiam mirabilius debet videri, quia ceterarum artium studia fere reconditis atque abditis e fontibus hauriuntur, dicendi autem omnis ratio in medio posita communi quodam in usu atque in hominum ore et sermone versatur, ut in ceteris id maxime excellat, quod longissime sit ab imperitorum intellegentia sensuque disiunctum, in dicendo autem vitium vel maximum sit a vulgari genere orationis atque a consuetudine communis sensus abhorrere. Ac ne illud quidem vere dici potest aut pluris ceteris inservire aut maiore delectatione aut spe uberiore
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa arcium genera. circumspiciatq qui in hus floruerunt
ꝙͣ q multi sunt. facilime quanta oratoꝵ sit et semp fuerit
paucitas iudicabit⁊ Neq eĩ te fugit ominum laudataꝵ
artium procreaticem ꝙͣdam et quasi parentẽ eam quã phi¬
losophiam greci uocanti ab õĩbus doctissimis iudicari. in qͥ
difficile ẽ numerare quot uiri quanta scĩa quantaq in sius
studiis uarietate et copia fuerunt. qui non una alica inre
se paratim claborassent. sed onmia queꝯ possent uel scĩe
per uestigatione uel disserendi racione comprenderunt.
Quis ignorat hii qui mathematici uocantur quanta in
obscuritatẽ reꝵ et ꝙ recondita in arte et multiplici subtili¬
q uersentur : quo tamen in genere ita multi perfectiq
homines extiterunt. ut nemo fere studiusse scĩe uehemẽcia
uideatur. qñ quod uoluerit consecutus sit: Quis nusitus.
quis huic studio lrãꝵ quot profitent᷑ ei qui gramatiti uocan¬

Expanded text:
ipsa artium genera circumspiciatque, qui in eis floruerint ipsa artium genera circumspiciatque, qui in eis floruerint quamque multi sint; sic facillime, quanta oratorum sit et semper fuerit paucitas, iudicabit. Neque enim te fugit omnium laudatarum artium procreatricem quandam et quasi parentem eam, quam filosofi/an Graeci vocant, ab hominibus doctissimis iudicari; in qua difficile est enumerare quot viri quanta scientia quantaque in suis studiis varietate et copia fuerint, qui non una aliqua in re separatim elaborarint, sed omnia, quaecumque possent, vel scientiae pervestigatione vel disserendi ratione comprehenderint. Quis ignorat, ei, qui mathematici vocantur, quanta in obscuritate rerum et quam recondita in arte et multiplici subtilique versentur? Quo tamen in genere ita multi perfecti homines exstiterunt, ut nemo fere studuisse ei scientiae vehementius videatur, quin quod voluerit consecutus sit. Quis musicis, quis huic studio litterarum, quod profitentur ei, qui grammatici vocan
Abbreviated transcription (Latin):
¶ michi quidem sepe nuniero summos homi¬
nes at sũmis ingeniis preditos intuenti que¬
rendum elle uisum est: quid esset cur plures
in omnibus rebus quam in dicendo ad mirabiles extitisse¬
nt: Nam quocunq te anmo et cogitatione conuerter¬
i : permultos et excellentes in quocunq genere uidebis non
mediocrium arcium sed prope maximaꝵ⁊ Quis enm
est qui siclaroꝵ hominum scienciam reꝵ gestaꝵ uel utili¬
tatem uel magintudinem metiri uelit. non ante ponati
oratori imꝑatorem: Quis autem dubitet quin belli du¬
ces ex hac cuutate prestantisimos pene in numerabiles. di
cendo autem excellentes uix paucos proferre possimus:
Ian uero consilio ac sapiencia qui regere ac gubernare
rem .p. possint multi uostra plures patruni memoriaatq
eciam maioꝵ extiterunt. ꝙͣ boni perdiu nulli. uir autem
singulis etatibul singuli tollerabiles oratores inuenirentur.
racionem ꝙͣ cum imperatoris laude aut cũ boni senatoris
prudencia comparandam putet. conuertat animum ad ea

Expanded text:
 mihi quidem saepenumero in summos homines, ac summis ingeniis praeditos intuenti, quaerendum esse visum est; quid esset, cur plures in omnibus artibus, quam in dicendo admirabiles exstitissent. Nam quocumque te animo et cogitatione converteris, permultos excellentes in quoque genere videbis, non mediocrium artium, sed prope maximarum III. Quis enim est, qui, si clarorum hominum scientiam, rerum gestarum vel utilitate, vel magnitudine metiri velit, non anteponat Oratori Imperatorem? Quis autem dubitet, quin belli duces ex hac una civitate praestantissimos pene innumerabiles, in dicendo autem excellentes vix paucos proferre possimus? iam vero, consilio, ac sapientia: Qui regere, ac gubernare rempublicam possent, multi nostra, plures patrum memoria, atque etiam maiorum exstiterunt, cum boni perdiu nulli, vix aurem singulis aetatibus singuli tolerabiles Oratores invenirentur. orationem, quam cum Imperatoris laude, aut cum prudentia comparandam putet, convertat animum ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendo semꝑ patuit eũ tũ uero tibi nunꝙͣ eloquentie ma¬
iorem tribui laudem ꝙͣ hũanitatis qr nunc te utił ma¬
uimeq uei deniq desugerẽ cam disputacionẽ ad quã te
duo excellentes ingeniis adolesçẽtes cuꝑiunt acced̾e mi¬

Expanded text:
dicendo semper putavi deum, tum vero tibi numquam eloquentiae madicendo semper putavi deum, tum vero tibi numquam eloquentiae maiorem tribui laudem quam humanitatis; qua nunc te uti vel maxime decet neque defugere eam disputationem, ad quam te duo excellentes ingeniis adulescentes cupiunt accede
Abbreviated transcription (Latin):
sa neq tam noua de qua non se oĩa que dici possint pro¬
fiteantur ẽẽ dicturos. ¶Quod si te cocta arbitiarer aut
te sulpiti dc hus rebꝰ audioe uelle ad duxissem hic gre¬
cum abquem qui uos istiꝯ modi disputacionibꝰ delectar¬
et ¶ Quod nec nunc quidẽ difficile factu est. Eest eĩ ap̃d
M. pisonem adolescentẽ huic studio deditũ sũmo homo
ingenio nr̃iq cupidissimꝰ perrpateticꝰ scaseas homo nb
sanc familiaris et ut inter homines ꝑexitos constare uid̾o
lescentibꝯ crasse ot qui non ut greci cotidianã lo quacita¬
tatẽ sine usu neq ex scolis catme nam requirunt ex hõie.
omnũ sapientissimꝰ atq eloquentissimo atq ex eo qui nõ
in libellis s in maxinis causis et in hoc domicilis imperii
et glorie sit consilio lingua q princeps cuiꝯ uestigia ꝗ¬
persequi cupiunt eiꝰ sñia siscitant᷑ ¶ Equidẽ tetunĩ

Expanded text:
sa neque tam nova, de qua se non omnia, quae dici possint, prosa neque tam nova, de qua se non omnia, quae dici possint, profiteantur esse dicturos. Quod si te, Cotta, arbitrarer aut te, Sulpici, de eis rebus audire velle, adduxissem huc Graecum aliquem, qui nos istius modi disputationibus delectaret; quod ne nunc quidem difficile factu est: est enim apud M. Pisonem adulescentem iam huic studio deditum, summo homo ingenio nostrique cupidissimus, Peripateticus Staseas, homo nobis sane familiaris et, ut inter homines peritos constare video, lescentibus, Crasse, qui non Graeci alicuius cotidianam loquacitatem sine usu neque ex scholis cantilenam requirunt, sed ex homine omnium sapientissimo atque eloquentissimo atque ex eo, qui non in libellis, sed in maximis causis et in hoc domicilio imperi et gloriae sit consilio linguaque princeps, cuius vestigia persequi cupiunt, eius sententiam sciscitantur. Equidem te cum in
Abbreviated transcription (Latin):
q. ¶ Tum ille non ꝙ tu non poteris aut nescies quis no¬
strum tam in pude̾s est qui se scire aut posse postulet
iam non ista condicione dum liceat negare posse ꝙ nõ
potero et fateri nescire ꝙ nesciam. licet inquit crassꝰ ur̃o¬
suit quid sencias queximꝰ exisciẽs ne aretẽ aliꝙͣ ẽẽ dicendi
ocioso et loquaci et fortasse docto atq erudito questiun¬
culam de qua meo arbitratu loquar põitis:. Quando eĩ
me ista curasse aut cogitasse arbitramini. et non semper
reuississe pociꝯ eoꝵ hominũ in pudenciã qui ꝙ inscola
asse dissent exmaxima homunũ frequencia dicere auuderent
si quis quid que reret quod primum fexunt leontinũ fecisse
ꝗoegiam qui ꝑmagnũ quiddam sucipere ac profiteri uide¬
batur cum se ad oĩa de quibꝯ qiusq audire uellet sepdratũ
denuntiareti postca uero uulgo hoc facere cepexũt ho¬
Dieq faciunt: ut nulla sit ues neq tanta neq tam inprdui¬

Expanded text:
qve.' Tum ille 'nam quod tu non poteris aut nescies, quis noqve.' Tum ille 'nam quod tu non poteris aut nescies, quis nostrum tam impudens est qui se scire aut posse postulet?' 'Iam vero ista condicione, dum mihi liceat negare posse quod non potero et fateri nescire quod nesciam, licet' inquit Crassusuit, quid sentias, quaerimus, existimesne artem aliquam esse dicendi?Graeculo otioso et loquaci et fortasse docto atque erudito quaestiunculam, de qua meo arbitratu loquar, ponitis? Quando enim me ista curasse aut cogitasse arbitramini et non semper inrisisse potius eorum hominum impudentiam, qui cum in schola adsedissent, ex magna hominum frequentia dicere iuberent, si quis quid quaereret? Quod primum ferunt Leontinum fecisse Gorgiam, qui permagnum quiddam suscipere ac profiteri videbatur, cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet, esse paratum denuntiaret; postea vero vulgo hoc facere coeperunt hodieque faciunt, ut nulla sit res neque tanta neque tam improvi
Abbreviated transcription (Latin):
ge achademie illi adiicio tuũq hoc illi suburbanũ gignasi¬
un ante ponam. ¶Tum ille ueroymo inquit sulpici rog¬
emꝯ anithomũ qui et ꝑõt facere ꝙ requixis et consueuit ut
to dudio dicere. ¶Name quidẽ fateor agenere hoc toto.
serinonis xefugisse et tibi cupientiatq instanti sepissime.
negasse. Ut tu pulo ante dixisti ꝙ ego non superbia neq ĩ¬
huanitate faciebam neq ut tuo studio rectissimo atq
optimo non obsequi uellem presertim cum te unũ ex õiba
ad dicendũ maxime uatũ aptũ q cognouissen: s me herdẽ
istiꝯ disputations in solencia atq eaꝵ ueꝵ que quasi marte
debatur ut oĩo de hiis uebꝯ crassa loqueretur assecuti su¬
ma de reliꝗo. Iami nostra culpa fuerit. si te insioĩa que per¬
cuntati eximꝰ explicaris demiserimꝰ ¶De hiis credo rebꝰ
inquit crassꝰ ut incercioribꝰ scribi solet quibꝰ sciam poto¬

Expanded text:
ge Academiae illi ac Lycio tuum hoc suburbanum gymnasige Academiae illi ac Lycio tuum hoc suburbanum gymnasium anteponam.' Tum ille 'immo vero,' inquit 'Sulpici, rogemus Antonium, qui et potest facere, quod requiris, et consuevit, ut te audio dicere: nam me quidem fateor semper a genere hoc toto sermonis refugisse et tibi cupienti atque instanti saepissime negasse, ut tute paulo ante dixisti; quod ego non superbia neque inhumanitate faciebam neque quod tuo studio rectissimo atque optimo non obsequi vellem, praesertim cum te unum ex omnibus ad dicendum maxime natum aptumque cognossem, sed me hercule istius disputationis insolentia atque earum rerum, quae quasi in arte imum nobis videbatur, ut omnino de his rebus, Crasse, loquerere, adsecuti sumus, de reliquo iam nostra culpa fuerit, si te, nisi omnia, quae percontati erimus, explicaris, dimiserimus.' 'De eis, credo, rebus,' inquit Crassus 'ut in cretionibus scribi solet: qvibvs sciam potero
Abbreviated transcription (Latin):
Ot loco sulpiciꝰ in speranti inquit michi et cocte¬
s ualde optanti utriq nr̃m cecidit ut in istum
sermonẽ crasse delabðremini nobis eĩ huic ue¬
mentibꝰ̃ satis iocundũ fore uidebat᷑ si cum uos derebꝰ alus
lo querenni. tamen nos aliꝙͥ exsermone ur̃o memoria dig¬
uenixetis uix optandũ nobis uidebatur: Ego eĩ qui ab incu¬
nte etate incensus eẽ studio utriusq urũm. crassi non
etiam amore cum ab eo nusꝙͣ dicederẽ uerbũ exeo nun¬
ꝙͣ elicere potui de ui ac ratione dicẽdi cum et per me
ip̃m egissem et perdrusum sepe tentassem ¶Quo nige¬
nere tu anthõi uera loquar nunꝙͣ michi pertuntanti aut
querenti aliꝙ de fiusti et ꝑsepe meq soleres in dicendo
ob sernare docuisti ¶ Nunc quoniam uterq ur̃m pate
ut caque sentitis de omni gen̾e dicendi subtilit̾ prose¬
quamini ¶ Quod quidẽ si erit anobis imparatũ magnam
habeo trasse huit palestre ac tusculano tuo graciam et lon¬

Expanded text:
oc loco Sulpicius 'insperanti' inquit 'mihi et Cottaesed valde optanti utrique nostrum cecidit, ut in istum sermonem, Crasse, delaberemini; nobis enim huc venientibus satis iucundum fore videbatur, si, cum vos de rebus aliis loqueremini, tamen nos aliquid ex sermone vestro memoria digveniretis, vix optandum nobis videbatur. Ego enim, qui ab ineunte aetate incensus essem studio utriusque vestrum, Crassi vero etiam amore, cum ab eo nusquam discederem, verbum ex eo numquam elicere potui de vi ac ratione dicendi, cum et per me ipsum egissem et per Drusum saepe temptassem; quo in genere tu, Antoni,—vere loquar—numquam mihi percontanti aut quaerenti aliquid defuisti et persaepe me, quae soleres in dicendo observare, docuisti. Nunc, quoniam uterque vestrum put ea, quae sentitis de omni genere dicendi, subtiliter persequamini; quod quidem si erit a vobis impetratum, magnam habebo, Crasse, huic palaestrae et Tusculano tuo gratiam et lon
Abbreviated transcription (Latin):
eptum me eẽ mimimne uellem quem quidẽ nunc meaꝵ ĩ epci¬
aꝵ testem et spectacorẽ fortua constituit. nam quidẽ est
meptiꝯ quã de dicendo dicere tum ip̃m dicere nunꝙͣ sit
non meptum insi cum ẽ necessariũ ¶ Perge uero inquit.
crasse muciꝯ istam eĩ culpam quam uereris ego prestabo.

Expanded text:
eptum esse me minime vellem—quem quidem nunc mearum ineptieptum esse me minime vellem—quem quidem nunc mearum ineptiarum testem et spectatorem fortuna constituit: nam quid est ineptius quam de dicendo dicere, cum ipsum dicere numquam sit non ineptum, nisi cum est necessarium?' 'Perge vero,' inquit 'Crasse,' Mucius; 'istam enim culpam, quam vereris, ego praestabo.
Abbreviated transcription (Latin):
re crasso dixit q neq ita amplecteretur artem ut .ii. so¬
lerent qui omnem artem uini dicendi in artem ponerẽt
aret ¶Sed existimo inquit gratum teus crasse fc̃urum
si illa exposueris que ꝓutas ad dicendũ plus ꝙͣ ip̃am artẽ
posse prodesse ¶Dicam cquidẽ quoniã institui pecam¬
q a nobis inquit ne has incas in epcias afferatis quãꝙͣ mo¬
dexabor ip̃e nec ut quidã magr̃ atq artifex s quasi unꝯ
exoratoꝵ mimexo atq ex forensi usu homo mediocris
neq oĩo rudis uidear non ip̃e ame aliquid proĩsisse sed
fortuito in sexmonã incidisse. Equidẽ quo peterẽ ma¬
gistexatũ solebam in pensando dimit̾e ame sceuolã cũ
ei ita dicerem me uelle ẽẽ in eptum id erat peterẽbla¬
ndiꝯ ꝙ insi inepte fieret bene non posse fieri hunc sẽꝑ¬
autem udicaui ẽẽ hominẽ unũ ex oĩbꝰ quo presente ego in¬

Expanded text:
ri Crasso dixit, quod neque ita amplecteretur artem, ut ei sori Crasso dixit, quod neque ita amplecteretur artem, ut ei solerent, qui omnem vim dicendi in arte ponerent, aret. 'Sed existimo' inquit 'gratum te his, Crasse, facturum, si ista exposueris quae putas ad dicendum plus quam ipsam artem posse prodesse.' 'Dicam equidem, quoniam institui, petamque a vobis,' inquit 'ne has meas ineptias efferatis; quamquam moderabor ipse, ne ut quidam magister atque artifex, sed quasi unus ex togatorum numero atque ex forensi usu homo mediocris neque omnino rudis videar non ipse a me aliquid promisisse, sed fortuito in sermonem vestrum incidisse. Equidem cum peterem magistratum, solebam in prensando dimittere a me Scaevolam, cum ita ei dicerem, me velle esse ineptum, id erat, petere blandius, quod, nisi inepte fieret, bene non posset fieri;—hunc autem esse unum hominem ex omnibus, quo praesente ego in
Abbreviated transcription (Latin):
bor breuit mõ quid quaq de re senciã dicere¬
at prinũ illud quoniami auctoxitatẽ tuam negligere sceuola
fas michi non ẽẽ puto respondeo michi dicendi aut nulla
axtem aut pextenuẽ uidexi. s omnem contencionẽ incerho¬
mines doctos i uerbis contrau̾sia põita/. ¶Iam si ars ista di¬
ffinitur ut paulo ante deposuit anthoniꝰ ex rebꝰ põitis ꝑspe¬
ctis plane q cognitis atq ab op̃ionis arbitrio seuinctis scĩaq
conp̾hensis non mͥ ur̃ ars oratorũ ulla ¶ Sunt eĩ uaria ad
uulgarẽ populare q sensum accomodata dĩa genera hiua
forensis nr̃e. dictiois ¶Sm autẽ eaque obseruata sunt in
usu ac racione dicendi hec ab oibꝰ callidis et peritis aĩa¬
duersa ac notata uerbis definita generibꝯ illustrata pa¬
rtibꝰ distributa sunt id ꝙͥ uideo pociꝯ se fieri non intolli¬
go quã ob rem non siminꝰ illa subtili diffinicione ac uul¬
gari op̃ione ars ẽẽ uideatur ¶Sed siue ars est siue art¬

Expanded text:
e re sentiam, dicereAc primum illud—quoniam auctoritatem tuam neglegere, Scaevola, fas mihi non esse puto—respondeo, mihi dicendi aut nullam artem aut pertenuem videri, sed omnem esse contentionem inter homines doctos in verbi controversia positam. Nam si ars ita definitur, ut paulo ante exposuit Antonius, ex rebus penitus perspectis planeque cognitis atque ab opinionis arbitrio seiunctis scientiaque comprehensis, non mihi videtur ars oratoris esse ulla; sunt enim varia et ad vulgarem popularemque sensum accommodata omnia genera huius forensis nostrae dictionis. Sin autem ea, quae observata sunt in usu ac tractatione dicendi, haec ab hominibus callidis ac peritis animadversa ac notata, verbis definita, generibus inlustrata, partibus distributa sunt—id quod video potuisse fieri—, non intellego, quam ob rem non, si minus illa subtili definitione, at hac vulgari opinione ars esse videatur. Sed sive est ars sive art
Abbreviated transcription (Latin):
uasti atq agrestes ut eciam si ingenus atq arte ualeãt
tamẽ in. oratoꝵ numerũ uenire non possunt ¶Sunt
autem ita in eisdẽ rebꝰ abiles ita nature muneribꝰ or¬
ati ut non nati s ab alico deo electi eẽ uideantur
Magnũ quoddã ẽ onus atq munus suscipere atq prifi¬
texi se ẽẽ omnibꝯ silentibꝰ unũ maxinus de rebꝰ magno
iII conuetũ hominũ audiendũ adest enim fere nemo qui¬
non acuciꝯ atq acriꝯ uicia iudicet ꝙͣ recta uideat. ita
ꝯuuc ꝙͥ est in quo offenditur id ecĩa illa que laudanda
sunt obruit ¶ Heq hic in eam siuami disputo ut homines
adolescentes si aͥd naturale forte non habeant oĩo ad
Discendi studio detraherẽ ¶Quis enum non uidet. C
celio equali meo magno honori fuisse oĩo illã ip̃am quam¬
cunq assequi potuerit in dicendo mediocritatẽ. a¬
ius ur̃m equalem q uariũ uastũ hominẽ atq fedũ non

Expanded text:
vasti atque agrestes, ut, etiam si ingeniis atque arte valeant, vasti atque agrestes, ut, etiam si ingeniis atque arte valeant, tamen in oratorum numerum venire non possint; sunt autem quidam ita in eisdem rebus habiles, ita naturae muneribus ornati, ut non nati, sed ab aliquo deo ficti esse videantur. Magnum quoddam est onus atque munus suscipere atque profiteri se esse, omnibus silentibus, unum maximis de rebus magno in conventu hominum audiendum; adest enim fere nemo, quin acutius atque acrius vitia in dicente quam recta videat; ita quicquid est, in quo offenditur, id etiam illa, quae laudanda sunt, obruit. Neque haec in eam sententiam disputo, ut homines adulescentis, si quid naturale forte non habeant, omnino a dicendi studio deterream: quis enim non videt C. Coelio, aequali meo, magno honori fuisse, homini novo, illam ipsam, quamcumque adsequi potuerat, in dicendo mediocritatem? Quis vestrum aequalem, Q. Varium, vastum hominem atque foedum, non
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ paulo ante dixit anthonuis scriptoribꝰ ar¬
tis uõnem dicendi et uiam s naturã defuisse. Nam et aĩ
atq ingemiꝰ celeres quidã motus ẽẽ debent qui ad cogitã¬
dum acuti eti ad explicandũ ornandũq sint uberes et ad
memorĩa frrmi atq diuturni. Et si quis est qui hec puta
arte accipi posse id falsum est. preclare enm res se hãt
si sic accendi ac promoueri arte possint inseri quidẽ acdo¬
maxi arte non possunt oĩa sunt sunt eĩ illa dona nature.¬
Quid de illis dicam que certe cum ip̃o hõie nascuntur lin¬
aue solucio uocis sonꝰ latera auxes conformacõ quedã et
figura tociꝰ oris atq corporis ¶Neq eĩ hec ita dico ut ars
aliquos linxe non possiti. neq eĩ ignoro et que bona sint
sieri meliora posse doctrina et que non optiã alico modo
acuitũ coxigi posse.. Sed sunt quidã aut ita lingua he¬
sitantes. aut ita uoce ab soni aut ita uultu motuq corpori

Expanded text:
quibus paulo ante dixit Antonius, scriptoribus artis rationem dicendi et viam, sed naturam defuisse; nam et animi atque ingeni celeres quidam motus esse debent, qui et ad excogitandum acuti et ad explicandum ornandumque sint uberes et ad memoriam firmi atque diuturni; et si quis est qui haec putet arte accipi posse,—quod falsum est; praeclare enim res se habeat, si haec accendi aut commoveri arte possint; inseri quidem et donari ab arte non possunt; omnia sunt enim illa dona naturae—quid de illis dicam, quae certe cum ipso homine nascuntur, linguae solutio, vocis sonus, latera, vires, conformatio quaedam et figura totius oris et corporis? Neque enim haec ita dico, ut ars aliquos limare non possit —neque enim ignoro, et quae bona sint, fieri meliora posse doctrina, et, quae non optima, aliquo modo acui tamen et corrigi posse—, sed sunt quidam aut ita lingua haesitantes aut ita voce absoni aut ita vultu motuque corporis
Abbreviated transcription (Latin):
et studio gramore acriore quem nos sumꝯ atq fiumꝯet ocio
ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atq ĩ¬
dustxia superiore cũ se ad audiendũ legendũ scribendum¬
q dedexit existat talis orator qualem queximꝰ qui iure.
non solum disertus s eciam eloquẽs dici possit qui tamen
mea sentencia aut hic est iam crassꝰ aut si quis par fue¬
uitꝰ ingemo plura q ꝙͣ hic et audiexit et lectitaxit et sc¬

Expanded text:
et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superiore, cum se ad audiendum legendum scribendumque dederit, exsistat talis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea sententia aut hic est iam Crassus aut, si quis pari fuerit ingenio pluraque quam hic et audierit et lectitarit et sc