comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formatũ. ĩ quãdã formã designatũ ⁊ ꝯpositũ.
dicit aut in fulmine nõ ꝑ fectã partẽ iam po¬
lita fusse¶Toto genitor que plurima celo
toto celo. idest abonũ parte celi nã dicũt
fisici de quĩdeci partib celi iaci fulmina.
que aut qualia. ut hunc ego teuriale aspi¬
cio. idest tale. ergo hoc dicit. faciebant ful¬
men in eodem similitudinẽ que iuppiter
facit toto celo. hoc est de diuersis partibus
celi silicet.xu. ¶ Tris imbris torti radios
cõstricti ⁊ coacti ingrandine̾. Status siccos
quos asper hiactu presolidat boreas ⁊ scien¬
dũ hoc eũ uelle ostendere toto anno iaci
fulmen. Nã ꝑ hos perifrasis tẽpora ostendit
anni totuis. que ⁊ quatuor ẽẽ externs mẽ¬
sibus hr̾e manifestũ est. unde dicit tris mi¬
bris torti radios. hoc est radios grandinis.
que habundat ꝑhiemẽ. ¶ Tris nubis aquo¬
se. hoe est ueris quo tẽpore nimie sũt plunuie
Ut ⁊ ruit imbriferũ uer¶Rutuli tris igns

Expanded text:
 in quandam formam designatum et conpositum. Dicit autem in fulmine partem non perfectam, partem iam politam fuisse. TOTO GENITOR QVAE PLVRIMA CAELO ‘toto caelo’, id est ab omni parte caeli: nam dicunt physici de sedecim partibus caeli iaci fulmina. ‘Quae’ autem qualia, ut «hunc ego te, Euryale, aspicio», id est talem. Ergo hoc dicit: faciebant fulmen in eorum similitudinem, quae Iuppiter iacit toto caelo, hoc est de diversis partibus caeli, scilicet sedecim. TRIS IMBRIS TORTI RADIOS constricti et coacti in grandinem: Statius «sicco quos asper hiatu praesolidat Boreas». Et sciendum hoc eum velle ostendere, toto anno iaci fulmen: nam per has periphrasis tempora ostendit anni totius, quae et quattuor esse et ternos menses habere manifestum est: unde dicit ‘tris imbris torti radios’, hoc est grandinis, quae abundat per hiemem; ‘tris nubis aquosae’, hoc est veris, quo tempore nimiae sunt pluviae, ut «et ruit imbriferum ver»; ‘rutili tris ignis’,
Abbreviated transcription (Latin):
cini montes resultabant aut certe ethuea
quasi ethue dixit. ¶ Auditi referũt gemitus.
hecho. ⁊ breuit̾ sigͥficauit stricture ealibũ. strie¬
tura est terra ferri in massa coacta. calibes
ut calibes nudi ferrũ uirosaq pontus castorea
Un de modo calibis posuit stricturas ꝓferri mas¬
sis ¶ Hoc tum. idest huc tum. ⁊ hoc ꝓ huc po¬
suit scd̃m antiquũ morẽ. nã autea hoc adu̾biũ
loci fuit qd̾ nũc abel aboleuit. nã crebro inan¬
tiquis lectionib inuenit᷑. sic̃ in epistolis ꝓbat
uerrius flaccus. exẽplis. auctoritate. ratione.
dicens in adu̾bio pro .u.o. plerũq maiores po¬
nere ꝯsuetuis ⁊ sie ꝑ huc hoc ueteres dicere so¬
lebant. sicut ꝓ illuc illo dicimꝰ unde ⁊ iam
hoc longũ ẽẽ apparet sicut illo dicimꝰ pillue po¬
nitur. ¶ Brontesq. ꝗd facturi sint exomĩbus
docet. nͥam brontes atomtru dictus est ¶ Ste¬

Expanded text:
cini montes resultabant: aut certe ‘Aetnaea’ cini montes resultabant: aut certe ‘Aetnaea’ quasi Aetnae dixit. AVDITI REFERVNT GEMITVS echo breviter significavit. STRICTVRAE CHALYBVM strictura est terra ferri in massam coacta. Chalybes m, ut ipse «at Chalybes nudi ferrum virosaque Pontus castorea»: unde modo ‘Chalybum’ posuit ‘stricturas’ pro ferri massis. HOC TVNC id est huc tum. Et ‘hoc’ pro ‘huc’ posuit secundum antiquum morem: nam antea ‘hoc’ adverbium loci fuit, quod nunc abolevit: nam crebro in antiquis lectionibus invenitur, sicut in epistulis probat Verrius Flaccus exemplis auctoritate ratione, dicens in adverbiis pro ‘u’ ‘o’ plerumque maiores ponere consuetos. Et sic pro ‘huc’ ‘hoc’ veteres dicere solebant, sicut pro ‘illuc’ ‘illo’ dicimus: unde etiam ‘hoc’ o longum esse apparet, sicut ‘illo’, quod pro ‘illuc’ ponitur. BRONTESQVE quid facturi sint ex nominibus docet: nam Brontes a tonitru dictus est, Ste
Abbreviated transcription (Latin):
loso. alii sic legut. tenuiq minerua ĩposituᷤ
idest cui hec necessitas est fataliter data.
¶octem addens operi. ꝑ transitũ ostendit
noctem ẽe partem diẽi. ¶Exercet penso. fa¬
tigat. terentiꝰ. primo hec uitã parce ac duri¬
qd̾ ꝑaerẽ uolet. ignis enĩ nubib nascit᷑. und̾
etiã homerus dicit eũ de aere precipitatũ in
terras. quod om̃e fulmen de aere cadit qd̾ ꝗa
crebro iulẽnũ insilam iacitur. ideo in ea dr̃
cecidisse uulcanus. claudus au̾t dicit᷑ quia ꝑ
naturã nũꝙͣ rectus est ignis. ¶ Ad fabrilia
dura. ⁊ excontrariis epithetis fecit ornatũ
dicens. mollib extractis surexit adopera fa
fisi logia est. cur uuleanꝰ in bis locis officinã
hr̃e fingatur inter ethuã ⁊ libaren silicet ppt̾
ignẽ ⁊ uentos que apta sũt fabris. Aeolian
in quib eolus ĩperauit. ¶Antra ethenea tonãt
magnitudiuẽ ittuũ ostendit quib ⁊ iam ui¬

Expanded text:
loso». Alii sic legunt ‘tenuique Minerva inpositum’, loso». Alii sic legunt ‘tenuique Minerva inpositum’, id est cui haec est necessitas fataliter data. NOCTEM ADDENS OPERI per transitum ostendit noctem esse partem diei. EXERCET PENSO fatigat: Terentius «primo haec vitam parce ac duriquod per aerem volet; ignis enim e nubibus nascitur. Vnde etiam Homerus dicit eum de aere praecipitatum in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Quod quia crebro in Lemnum insulam iacitur, ideo in eam dicitur cecidisse Vulcanus. Claudus autem dicitur, quia per naturam numquam rectus est ignis. AD FABRILIA dura. Et ex contrariis epithetis fecit ornatum, dicens ‘mollibus e stratis surrexit ad opera fabVE E. L. physiologia est, cur Vulcanus in his locis officinam habere fingatur inter Aetnam et Liparen: scilicet propter ignem et ventos, quae apta sunt fabris. ‘Aeoliamin quibus Aeolus imperavit. ANTRA AETNAEA TONANT magnitudinem ictuum ostendit, quibus etiam vi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpellu̾t aĩe lintea tracie. un de ⁊ aĩa dicitur
que scdm̃ aliquos uentus. ut atq ĩuentos
uita recessit ¶Precando uirib ĩ dubitare
tuis. idest dubitare. nã an. uacat.⁊ hoc dicit
pretiũ iinietas postulationis significat du¬
bitationẽ. ¶Conuigis ĩ fusus gremio. hoc est
ante ꝯubuit ⁊ sic quieuit. probus uero ⁊ car¬
minius p̃ sensũ eacenfaton infusu legunt
Ut sit sensus dormiit cũ ꝯuige dormiente
Idest petiit soporẽ infusũ. ⁊ iam ꝯuigis grenuo¬
¶ Curriculo. tẽpore modo. alias loco. alias offi¬
cio ¶ Colo. hũc sequimur. nã huiꝰcoli dicimꝰ
nõ ut statius huiꝰ colus. ¶ Tenuiq mineͬua.
nõ filo tenui. sed paruo pretio lanifitii ⁊ alii
hie distingu̾t ⁊ subandũt mox est aut pla¬
cet ut sit sensus cui tollerare colo uitam te¬
nuiq minerua mox est uł placet. ⁊ sic in¬
ferũt ĩpositũ cinerẽ ⁊ sopitos. s.i. aut ⁊ ꝯtra
oratus incedis ꝑignes subpositos cuieri do¬

Expanded text:
ima’ dicitur, quae secundum aliquos ventus est, ut «atque in ventos vita recessit». PRECANDO VIRIBVS INDVBITARE TVIS id est dubitare, nam ‘in’ vacat. Et hoc dicit: precum nimietas postulationis significat dubitationem. CONIVGIS INFVSVS GREMIO hoc est ante concubuit et sic quievit. Probus vero et Carminius propter sensum cacenphaton ‘infusum’ legunt, ut sit sensus: dormiit cum coniuge dormiente, id est petiit soporem infusum etiam coniugis gremio. CVRRICVLO tempore modo; alias loco, alias officio. COLO hunc sequimur: nam ‘huius coli’ dicimus, non ut Statius ‘huius colus’. TENVIQVE MINERVA non filo tenui, sed parvo pretio lanificii. Et alii hic distinguunt et subaudiunt ‘mos est’ aut ‘placet’, ut sit sensus ‘cui tolerare colo vitam tenuique Minerva mos est’ vel ‘placet’ et sic inferunt «inpositum cinerem et sopitos s. ignes’, ut e contra Horatius «incedis per ignes suppositos cineri do
Abbreviated transcription (Latin):
peon tertuis. Unciq puer monstrator ara¬
tri. Alii triptolemũ. alii osirim nolunt.
neralit̾ ait puer. Nam nõ unus aratr
toto orbe monstrauit s diuersi in diuersis
c. Siluanus deus siluaꝵ est. hic amauit
pueꝵ cybarissum noĩe. qui habeba mansue¬
tissima ceruã. Hanc cũ siluanus nescius
nescius occidisset puer est extinctus dolore
quẽ amator deus in cipressum arborẽ nõis
eiꝰ uertit. quã ꝓsolatio portare dr̾. Diq. deeq¬

Expanded text:
 19 uncique puer monstrator aratri alii Triptolemum, alii Osirim volunt: neraliter ait ‘puer’, quia non unus aratrum in toto orbe monstrauit, sed diuersi. Puer. . Siluanus deus est siluarum. Hic amauit puerum, Cyparissum nomine, qui habebat mansuetissimam ceruam; hanc cum Siluanus nescius occidisset, puer extinctus est dolore. Quem amator deus in cypressum arborem nominis eius conuertit, quam pro solacio portare dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad omẽs ꝑtinet᷑ terras. s adsolũ sitũ ytalie.
Tibi res antique laudis ⁊ artis ingredior.
cũ de ytalia diceret. Quid faciat letas sege¬
tes. Que res terras pingues efficiat. Namꝰ¬
segetem modo ꝓterra posuit. Sic alibi horre¬
scit tristis strictis seges sentib. Pingnes autẽ
efficit terras sic̃ paulopost dicturus est. cinis
intermissio arandi. incensio stipulaꝵ. sterto¬
ratio. Unde etiã letas ait. Nam fimus ꝗ per
agros iacitur. uulgo letamen uocatur.⁊¬

Expanded text:
ad omnes pertinent terras, sed ad solum situm Italiae, ad omnes pertinent terras, sed ad solum situm Italiae, Tibi res antiquae usque ingredior, cum de Italia diceret. Quid faciat laetas segetes, quid terras pingues efficiat. segetem modo pro terra posuit: sic alibi "horrescit strictis seges ensibus". pingues autem efficit terras, ut paulo post dicturus est, cinis, intermissio arandi, incensio stipularum, stercoratio. unde etiam 'laetas' ait; nam fimus, qui per agros iacitur, vulgo laetamen vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sationalis aut ꝯsitus Idẽ aptus arboribus.
Ant pascuus ꝗ herbis tantũ ⁊ aĩalib uacat.
Aut floridus in quo sũt orti apibus ꝯgru¬
entes ⁊ floribus. Male autẽ qͥdam georgi¬
coꝵ duos tantũ eẽ asserũt libros. dicentes
georgiam eẽ ⁊ n cepron Idẽ terre operam
quã primi duo ꝯtinent libri. nesciẽtes ter¬
tiũ ⁊ quartũ licet georgicã nõ bãnt. tam̃
adutilitatẽ rusticam ꝑtinere. Nam ⁊ peco¬
ra ⁊ apes hr̃e studii est rustici licet possimꝰ
agri culturã etiã inbis duob sequẽtib in¬
uenire. Nam ⁊ farrago sine cultura non
nascitur. ⁊ in bortis colendis nõ minorem
circa terras ꝯstat impendi laborẽ ⁊ hii libri
didascalici sũt. Unde necesse est ut ad aliquẽ
scribant᷑. Nam p̾ceptũ ⁊ doctoris ⁊ discipuli
ꝑsonam requirit. Un de admecenatẽ scͥpsit
Sicut hesiodus adꝑsem. lu cretius ad mem¬
miũ. Sane agriculture huiꝰ sũt p̃cepta. nõ

Expanded text:
sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. male autem quidam georgicorum duos tantum esse adserunt libros, dicentes georgiam esse γῆς ἔργον , id est terrae operam, quam primi duo continent libri — nescientes tertium et quartum, licet georgiam non habeant, tamen ad utilitatem rusticam pertinere; nam et pecora et apes habere studii est rustici. licet possimus agriculturam etiam in his duobus sequentibus invenire: nam et farrago sine cultura non nascitur, et in hortis colendis non minorem circa terras constat inpendi laborem. et hi libri didascalici sunt, unde necesse est, ut ad aliquem scribantur; nam praeceptum et doctoris et discipuli personam requirit: unde ad Maecenatem scribit sicut Hesiodus ad Persen, Lucretius ad Memmium. sane agriculturae huius praecepta non
Abbreviated transcription (Latin):
sigilius in operibus suis diuersos scutꝰ
est poetas. homerũ in eneide quẽ licet
Longo interuallo secutus est tamen Theo¬
critũ inbucolicis a quo nõ longe abest. Esio¬
dũ inhis libris quẽ penitus reliquit. Hic
autẽ esiodus fuit deascra insula qui scripsit
ad fratrem suũ persen librũ. Q.uem apellauit
ꝯtinet quẽ admodũ agri. ⁊ ꝗbus tp̾ribus sũt
colendi. cuiꝰ titulũ transferre noluit sic̃ buco¬
licoꝵ transtulit sicut eneidem appellauit ad
imitationẽ odisseae. Tamen eũ ꝑ perifra sin
primo exprimit u̾ su dicens. Indicabo quo
opere ⁊ ꝗbus tp̾ribus ager colendus sit. In¬
genti autẽ egit arte. Ut potentiam nobis
sui indicaret ingenii. coartando lata ⁊ angu¬
stiora dilatando. Nam cũ homeri ⁊ theocriti
inbreuitate scͥpta collegerit Unũ hesiodi li¬
brũ diuisit in quatuor. Qd ratione nõ car
Nam om̃is terra ut etiã uarro docet quadri¬
fariam diuidit. Aut eĩ aruus est ager. Idẽ

Expanded text:
gilius in operibus suis diversos secutus est poetas: Homerum in Aeneide, quem licet longo intervallo, secutus est tamen; Theocritum in bucolicis, a quo non longe abest; Hesiodum in his libris, quem penitus reliquit. hic autem Hesiodus fuit de Ascra insula. qui scripsit ad fratrem suum Persen librum, quem appellavit continet, quemadmodum agri et quibus temporibus sint colendi. cuius titulum transferre noluit, sicut bucolicorum transtulit, sicuti Aeneidem appellavit ad imitationem Odyssiae: tamen eum per periphrasin primo exprimit versu, dicens: indicabo, quo opere et quibus temporibus ager colendus sit. ingenti autem egit arte, ut potentiam nobis sui indicaret ingenii coartando lata et angustiora dilatando. nam cum Homeri et Theocriti in brevitatem scripta collegerit, unum Hesiodi librum divisit in quattuor. quod ratione non caret. nam omnis terra, ut etiam Varro docet, quadrifariam dividitur: aut enim arvus est ager, id est
Abbreviated transcription (Latin):
bosũ bis debere arari. semel uerno tẽpore
ut. ⁊ herbe adhuc tenere ⁊ sine semine
auellant᷑. ⁊ estatis calore. uł suꝑfluus bu¬
mor siccent᷑ uł glebaꝵ putrefiat durities.
⁊ semel autũnali cũ seminib. Agrũ uõ
tenuẽ ⁊sterilẽ autũnali tantũ tp̃re arãdũ.
ne si etiã uerno araueris exignus eius

Expanded text:
bosum, bis debere arari: semel verno tempore, bosum, bis debere arari: semel verno tempore, ut et herbae adhuc tenerae et sine semine avellantur, et aestatis calore vel superfluus umor siccetur vel glebarum putrefiat durities, et semel autumnali arandum cum seminibus: agrum vero tenuem et sterilem autumnali tantum tempore arandum, n
Abbreviated transcription (Latin):
bant̾. Quintilis ⁊ sextilis mutati sũt po¬
ĩ ternos menses. qui ip̃oꝵ tẽpoꝵ talẽ facuĩt
discretionẽ. Ut primo mense ueris nouũ
dicatur uer. scdõ adultũ. Tertio preceps.
sicut etiã salustius dicit ubiq Item noua¬
extrema sub occasũ hiemis.i.u.s. Sane
sciendũ exenofontẽ scͥpsisse unũ librũ eco¬
nomicũ. cuiꝰ pars ultima agriculturam
ꝯtinet. De qua ꝑte multa ad hoc opus
uirgilius transtulit. sicut etiã degeorgicis
margonis. afri. catonis. uarronis.ciceronis
quoq libro tertio e conomicoꝵ qui agri¬
culturã ꝯtinet. Nam primus p̾cepta h̃t
quẽadmodum foris pater familias. Illud
quoq sciendũ est inhis libris nõ ẽẽ obseu¬
ritatẽ inquestionib. sicut in eneide. nisi
in paucis admodũ locis. S in hoc tantũ
ẽẽ difficultatẽ. Ut res positas id intelliga¬
prima quoq eius p̃cepta signifieant. Nã
hoc dicit. agrũ fertilem. Ide pinguẽ ⁊ her¬

Expanded text:
batur. quintilis et sextilis mutati sunt pobatur. quintilis et sextilis mutati sunt poin ternos menses, qui ipsorum temporum talem faciunt discretionem, ut primo mense veris novum dicatur ver, secundo adultum, tertio praeceps, sicut etiam Sallustius dicit ubique. item nova a"extremae sub casum hiemis i. v. s". sane sciendum Xenophontem scripsisse unum librum oeconomicum, cuius pars ultima agriculturam continet: de qua parte multa ad suum hoc opus Vergilius transtulit, sicut etiam de georgicis Magonis Afri, Catonis, Varronis, Ciceronis quoque libro tertio oeconomicorum, qui agriculturam continet: nam primus praecepta haquemadmodum foris pater familias. illud quoque sciendum est, in his libris non esse obscuritatem in quaestionibus sicut in Aeneide, nisi in paucis admodum locis; sed in hoc tantum esse difficultatem, ut res positas intellegaprima quoque eius praecepta significant. nam hoc dicit, agrum fertilem, id est pinguem et her
Abbreviated transcription (Latin):
ros miseratus rusticos aduua. ut mecũ
ignaros intelligas. Aut rusticis ignaris faue
mecũ. ⁊ dẽ quib etiã ego his scriptis colla¬
turus sum. Aut mecũ ignaros agricolas
uiuus diuinos honores emeruit. Nere
nouo gelidus canis. cũ in.h. loquit᷑. Nouũ
martius. ⁊ sciendũ decẽ tantũ mẽses fuisse
apud maiores. martiũ autẽ anni principiũ
habere uoluerũt ꝓpter martẽ sue gentis
tẽpore aperieus. Maius amaia. Iu nius
a iinone. Quãꝙͣ alii amaiorib ⁊ iumiori¬
bus hos duos menses uelint ẽẽ noĩatos..
Nam antea ppłs romanus incenturias iu¬
nioꝵ ⁊ senioꝵ diuisus fuerat. Reliqui a nu¬
mero numerabant᷑. quintilis. sextilis. septẽ¬
ber uł ottober. nouẽber. decẽber. ⁊ hi erant
tantũ decẽ menses. duo uõ ꝓpter rationẽ
signoꝵ anni inter calabantur. qui postea
a Iano ⁊ a februo noĩati sũt. Februus
au̾t est ditis pater cui eo menise sacrifica¬

Expanded text:
ros miseratus rusticos iuva, ut ‛mecum ros miseratus rusticos iuva, ut ‛mecum ignaros' intellegas: aut rusticis ignaris fave mecum, id est quibus etiam ego his scriptis plurimum conlaturus sum: aut mecum ignaros agricolas vivus divinos honores emeruit. Ad v. 43 vere novo gelidus canis cum m. v. liqvitur novum Martius. et sciendum est, decem tantum menses fuisse apud maiores. Martium autem anni principium habere voluerunt propter Martem suae gentis tepore aperiens; Maius a Maia; Iunius a Iunone, quamquam alii a maioribus et iunioribus hos duos menses velint esse nominatos: nam antea populus Romanus in centurias iuniorum et seniorum divisus fuerat. reliqui iam a numero nominabantur quintilis, sextilis, september, october, november, december. et hi erant tantum decem menses: duo vero propter rationem signorum anni intercalabantur, qui postea a Iano et a Februo nominati sunt. Februus autem est Ditis pater, cui eo mense sacrifica
Abbreviated transcription (Latin):
licet preferant᷑ inferi agrecis poetis. Nec
repetita sequi curet proserpina matrẽ. Ce¬
res cũ raptã aplutone ꝓserpinã filiam diu
que sisset. tandẽ aliqñ eam ẽẽ apud ĩferos
cõperit. P qua re cũ iouis ĩplorasset auxiliũ
ille respondit posse eam reuerti. si nichil
apud in feros gustasset. Illa autẽ punici
mali in elisio grana gustauerat. quã rem
ascalaphis stigis filius ꝓdidit. Unde ꝓserpina
ad superos nõ potuit. Hinc ait lucanus.
que te detinet intennea pes. Quã necessi¬
tatẽ modo uirgilius ꝓserpine tribuit uo¬
luntati. Sane ceres aioue postea meruisse
dr᷑. Ut ꝓserpina sex eẽt cũ matre mensib
sex cũ marito. Qd ideo fingit᷑. ꝗa ꝓserpina
ip̃a est que ⁊ luna que toto anno sex mẽ¬
sibus cresit. ⁊ sex deficit. silicet ꝑsingulos
menses quĩdenis diebus. Ut crescens apud
superos de ficiens apud inferos ẽẽ uideatur.
Audacibus annue ceptis. Herecũde quas
uires extenuat. Ignarosq iue mecum.

Expanded text:
ri a Graecis poetis. Ad v. 39 nec repetita seqvi curet proserpina matrem Ceres cum raptam a Plutone Proserpinam filiam diu quaesisset, tandem aliquando eam esse apud inferos comperit. pro qua re cum Iovis implorasset auxilium, ille respondit posse eam reverti, si nihil apud inferos gustavisset. illa autem iam Punici mali in Elysio grana gustaverat. quam rem Ascalaphus, Stygis filius, prodidit: unde Proserpina ad superos remeare non potuit. hinc ait Lucanus "quae te detineant Hennaea dapes". quam necessitatem modo Vergilius Proserpinae tribuit voluntati. sane Ceres a Iove postea meruisse dicitur, ut Proserpina sex esset cum matre mensibus, sex cum marito: quod ideo fingitur, quia Proserpina ipsa est, quae et Luna, quae toto anno sex mensibus crescit et sex deficit, scilicet per singulos menses quindenis diebus, ut crescens apud superos, deficiens apud inferos esse videatur. AVDACIBVS ADNVE COEPTIS. Verecunde suas vires extenuat. IGNAROSQVE VIAE MECVM
Abbreviated transcription (Latin):
sit serenitas que duo tepora: ꝓu̾no habeantur
scd̾m emielui rationẽ ut diximus. uernali
uõ estiuo tẽpore ut sint pluuie que ⁊ ip̾a
duo tẽpora ꝓuiderant. Tamen si diligenter
hec que ꝑ naturã nõ sũt quo possit utriusq
tẽporis asperitas mitigari. ⁊ estatis calor
pluuiis. ⁊ frigus hyemis serenitatis tẽpore.

Expanded text:
sit serenitas — quae duo tempora pro uno habebantur sit serenitas — quae duo tempora pro uno habebantur secundum hemicyclii rationem, ut diximus, — vernali vero et aestivo tempore ut sint pluviae, quae et ipsa duo tempora pro uno erant. tamen si diligenter haec quae per naturam non sunt, quo possit utriusque temporis asperitas mitigari, et aestatis calor pluviis, et frigus hiemis serenitatis tepore.
Abbreviated transcription (Latin):
orate serenas. duo sũt solstitia. unũ estiuum.
UIII. Nł Iuliarũ die quo tẽpore remeare sol
adinferiores incipit circulos. ⁊ aliud hrema¬
le.uiii. hł ianuariaꝵ die. quo tẽpore sol al¬
tiores incipit circulos petere. Unde bremalis
solstitu dies minimus sicut festim maximꝰ
inuenit᷑. Uidet᷑ ergo ꝯtrariũ ẽẽ qd̾ dicit.
optate plumias ꝑsolstitia. ⁊ ꝑ hiemem sereni¬
tatem. Cũ diximus unũ estiuũ fit. ⁊ aliud
hiemale solstitiũ. S sciendũ modo annum
ĩ quatuor partes ẽẽ diuisũ Induo solstitia ⁊
duo equinotia. Unũ uernale ⁊ aliud autũ¬
nale. que greci eien Meꝑiae uocant. Sũt
aut̃ hec .uiii. hł. apriliũ. ⁊ uni. Kł. octobriũ
die. qui annus olim ĩ duas tantũ partes di¬
uidebat᷑. hoc est in estiuum ⁊ ĩ hyemale sol¬
stitiũ. In duo hemisperia ut ĩtelligamus oĩa
cũ tẽpora uoluisse ꝯplecti. nam hoc dicit op¬
tandũ rusticis ut autũnali ⁊ hiemali tẽpore

Expanded text:
optare. nam duo sunt solstitia: unum aestivum viii. K#1123. Iuliarum die, quo tempore remeare sol ad inferiores incipit circulos, et aliud hiemale viii. K#1123. Ianuariarum die, quo tempore sol altiores incipit circulos petere: unde hiemalis solstitii dies minimus, sicut aestivi maximus invenitur. videtur ergo contrarium esse quod dicit, optate pluvias per solstitia et per hiemem serenitatem, cum, ut diximus, unum aestivum sit et aliud hiemale solstitium. sed sciendum, modo annum in quattuor d autumnale, quae Graeci ἰσημε RI/AS vocant — sunt autem haec viii. K#1123. aprilium et viii. K#1123. octobrium die —: qui annus olim in duas tantum partes dividebatur, hoc est in aestivum et hiemale solstitium, in duo hemisphaeria: ut intellegamus omnia eum tempora voluisse complecti. nam hoc dicit: optandum rusticis, ut autumnali et hiemali tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo qd̾ incursu urinam facuit. ¶ Continuo
Iam transit ad fabulam. ⁊ poetice dicit ista
tum primũ statuta. que abinitio mũdi
ꝯstat fuisse. Unde homines nati durũ ge¬
nus. Ex pressit toiacion. Idẽ causatiuum
Nam ⁊ grece populi. Aa oi. dicunt᷑. alapi¬
dibus. Ergo age .t. pingue solũ. Iam
anni. hoc est qd̾ dixit uere nouo ¶ Pulue
rulenta.s. m. s.e. Que glebas soluit in
puluerem. ⁊ reddit causam cur hoc debeat
fieri. Maturi autẽ solibus est uehement̾
autumnali tẽpore quo arcturus orit᷑. Et
sciendũ ꝗa sub p̃positio quãdo tp̾s sigͥficat
accnsatiuo gaudet. Ut hoc loco sub arcturũ
Idẽ cirea arcturũ. Itẽ Aut ubi sublucem

Expanded text:
ideo, quod in cursu urinam faciunt. Ad v. 60 continvo ideo, quod in cursu urinam faciunt. Ad v. 60 continvo iam transit ad fabulam et poetice dicit, ista tum primum statuta, quae ab initio mundi constat fuisse. Ad v. 63 unde homines nati durum genus expressit τὸ αἴτιον, id est causativum; nam et graece populi λαοὶ dicuntur a lapidibus. ergo age terrae pingue solum iam anni hoc est quod dixit "vere novo". erulenta c. m. s. a. quae glaebas solvit in pulverem. et reddit causam, cur hoc debeat fieri. 'maturis' autem 'solibus' est vehementibus, autumnali tempore, quo arcturus oritur. et sciendum quia 'sub' praepositio, quando tempus si- gnificat, accusativo gaudet, ut hoc loco 'sub arcturum', id est circa arcturum, item "aut ubi sub lucem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam legimus. brontesq steropesq ⁊ nudꝰ
menbra piragmon. ¶Nirdsaq pontus ca¬
storea sibri. canes sũt pontici quoꝵ testo¬
nes apti sũt medicaminib. ꝓpter quos
ubi se senserint requiri eos secant. De
his cicero. redimũt se ea parte corporis
ꝓpter quã maxime expetuntur. Iuuenał.
Qui se eu nuchũ fac̃ cupiens euadere dãno
testiculi. Castores aute acastrando dicti st̃
Uirosa autẽ uenenata. Nam licet sint mł¬
tis remedio. tam̃ pregnãtes eoꝵ odore. ab¬
iciũt ⁊ egerunt partum. Et uirosa dicta
abeo qd̾ est uirus. Alii fortia accipiũt a
uiribus ¶ Eliadũ palmas epyros equarũ.
ypalage est. Nam hec dicit. Epyros creat
equas optimas que apd̾ elidẽ palmas me¬
rentur. In iouis olympici curuli certa¬
mine. Sane epyros grece ꝓfert. Unde etiã
.e. habet accentũ. Nam si latinũ ẽẽt epyros.
pi.hr̾et quia longa est. Nec mireris aquas
currere. Nam ut dicit plinius uelociores sũt

Expanded text:
nam legimus "Brontesque Steropesque et nudus nam legimus "Brontesque Steropesque et nudus membra Pyracmon". virosaque pontus castorea fibri canes sunt Pontici, quorum testones apti sunt medicaminibus: propter quos ubi se senserint requiri, eos secant. de his Cicero "redimunt se ea parte corporis, propter quam maxime expetuntur", Iuvenalis "qui se eunuchum ipse facit, cupiens evadere damno testiculi". castores autem a castrando dicti sunt. 'virosa' autem venenata: nam licet sint multis remedio, tamen praegnantes eorum odore abiciunt et egerunt partum. et 'virosa' dicta ab eo, quod est virus; alii fortia accipiunt a viribus. Ad v. 59 eliadum palmas epiros eqvarum hypallage est, nam hoc dicit: Epiros creat equas optimas, quae apud Elidem palmas merentur in Iovis Olympici curuli certamine. sane 'Epiros' graece profertur, unde etiam E' habet accentum: nam si latinum esset 'Epirus', 'pi' haberet, quia longa est. nec mireris equas currere: nam, ut dicit Plinius, velociores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicens. si una ꝓuĩcia ferra nõ p̃t omĩa
quãto magis unus ager. Imolus mons ẽ¬
cilicie in quo nascit᷑ crocũ p̾cipue que lo¬
ca ꝯmemorat ubi plus ꝓuenit ⁊ melius
aliꝗd. Nam crocum ⁊ inafrica nascitur.
s nõ tale nec tantũ quantũ uł quale in
fuerũt elefantes s meliores in india.
Hinc est qd̾ ait terentius. elephantis quẽ
sua tura sabei. Sabei ppli sũt uixta siriã
ce Bece. quod apud eos tus nascit᷑ quo
deos placamus. Moles autẽ ideo ait uł qd̾
subaere clementiore sũt. Nam ut ait luca¬
nus. Quicqd adeo os tractus mũdiq tẽpore
ibi ture mollit gentes clemẽtia celi. aut
certe alexander macedo dicit᷑ obsenos de
exercitu suo segregatos illic ꝯdidisse. Sane
tus modo sine aspiratione dicimus. Nam
qd̾ displicuit. Tura eĩ atundendo dicta
ẽẽ uoluerũt. aglebis tunsis cũ ꝗb dicit̃
fluens dearborib coalescere. At chalibes
aut ndi uere ꝓpͥter ferri cedendi studiũ

Expanded text:
hoc dicens: si una provincia ferre non potest omnia, quanto magis unus ager? tmolus mons Ciliciae, in quo nascitur crocum praecipue: nam loca commemorat, ubi plus provenit et melius aliquid. nam crocum et in Africa nascitur, sed non tale nec tantum, quantum vel quale in fuerunt elephanti, sed meliores in India. hinc est quod ait Terentius "elephantis quem sua tura sabaei Sabaei populi sunt iuxta Syriam σέβεσθαι, quod apud eos tus nascitur, quo deos placamus. 'molles' autem ideo ait, vel quod sub aere clementiore sunt — nam ut ait Lucanus "quicquid ad eoos tractus mundique teporem ibitur, emollit gentes clementia caeli" —: aut certe quia Alexander Macedo dicitur obscenos omnes de exercitu suo segregatos illic condidisse. sane 'tus' modo sine aspiratione dicimus; nam : quod displicuit; tura enim a tundendo dicta esse voluerunt, a glebis tunsis, cum quibus dicitur fluens de arboribus coalescere. aliaut vere nudi propter ferri caedendi studium;
Abbreviated transcription (Latin):
ue inde occultas uires. Inde Idẽ exigni. Orcul¬
tas autẽ archanas quadã ratione celatas. In
haoc autẽ sensu sequit᷑ eracliti oppinionẽ qui
dieit omĩa exigne procreari quẽ nũe terris
ip̃e sed humor. sed terra desudat. Unde ex¬
spiramẽta. Breues cauernas ꝑ quas sudor
emanat que tenuitate sui nõ possũt uideri¬
aut epiteton est aquaꝵ. Sic alibi. aut in
aquas tenues delapsus abibit. Aut boree pe
netrabile frigus adurat. Adurat ad solem
⁊ ad frigus ꝑtinet. Nam uno ẜmone duo
calor frigoris est principiũ. Unde quasi
unus effectus est ⁊ frigoris ⁊ caloris. Ra¬
stris ⁊ hos rastros dicimus ⁊ hec rastra. le¬
gimus eĩ atistos rastros interea depone in
terentio. Itẽ rastra que ⁊ incuruis euum
rubuere legiones. ⁊ rastra dicta ꝗa terrã ra¬
du̾t. Glebas in hertes. pigras. mehil creantes
crates. ad agroꝵ silicet exeeͣrationẽ. ¶ Slaua¬

Expanded text:
e inde occultas vires 'inde' id est ex igni; 'occultas' autem arcana quadam ratione celatas. in hoc autem sensu sequitur Heracliti opinionem, qui dicit omnia ex igni procreari, quem nunc terris ipse umor, sed terra desudat: unde 'exspiramenta breves cavernas, per quas sudor emanat, quae tenuitate sui non possunt videriaut epitheton est aquarum: sic alibi "aut in aquas tenues di- lapsus abibit". alii 'tenuenetrabile frigus adurat 'adurat' et ad solem et ad frigus pertinet: nam uno sermone ducalor frigoris est principium: unde quasi unus effectus est et frigoris et caloris. stris et 'hos rastros' dicimus et 'haec rastra'; legimus enim "at istos rastros interea depone" in Terentio, item "rastraque et incurvi saevum rubuere ligones". et rastra dicta, quia terram radunt. glebas inertes pigras, nihil creantes.crates ad agrorum scilicet exaequationem. cra
Abbreviated transcription (Latin):
ne quicꝙͣ Idẽ nõ sine causa. Nam semp due
negatiue unã ꝯfirmationẽ faciĩt. Unde ma
ne te tristẽ sentiat. Si eĩ hoc est. dicit. bide ut
rũpat aratro silicet autumnali tẽpore quo iã
cũ seminib aratur. Nam ut hoc p̃cipit. ut eũ
denuo aramus. Tũc ꝑ obliquũ atral aratra

Expanded text:
neqviqvam id est non sine causa: nam semper duae negativae unam confirmativam faciunt: unde malne te tristem sentiat" — si enim hoc est, dicit, vide ut p. a. scilicet autumnali tempore, quo iam cum seminibus aratur. nam hoc praecipit, ut cum denuo aramus, tunc per obliquum aratra
Abbreviated transcription (Latin):
ut mercurii sint uirgo ⁊ gemini. ueneris li¬
bra ⁊ taurus. martis scorpius ⁊ aries. Iouis
sagitarius ⁊ piscis. Saturni capricornus et
aquarius. Unde ꝑ hec loca syderũ augustũ ⁊
fortem ꝓpter scorpiũ Idẽ martis domiciliũ ⁊
iustũ ꝓpter libram.⁊ prudẽtẽ ꝓpter iucinam
uuginẽ. Idẽ mereuru domiciliũ fore signi
catur. Pandit᷑ ip̃e tibi. Ordo est. qua locus
ip̃e tibi pandit. Tibi autẽ in tuum honorẽ¬
⁊ gratiã. Ardens scorpius. Ardens ad illud
refert̃ quia martis est domiciliũ. Nam s¬
scorpii tẽpus frigidũ est. qppe cuiꝰ nouẽber
qui scorpiũ dicũt spatium duoꝵ signoꝵ te
facilem cursum. cetera eĩ ꝑ parentesin dicta
goricos dicit. illũ. nec debere mori uelle. nec

Expanded text:
ut Mercurii sint virgo et gemini, Veneris liut Mercurii sint virgo et gemini, Veneris libra et taurus, Martis scorpius et aries, Iovis sagittarius et pisces, Saturni capricornus et aquarius. unde per haec loca siderum Augustum et fortem propter scorpium, id est Martis domicilium, et iustum propter libram et prudentem propter vicinam virginem, id est Mercurii domicilium, fore signiatur. PANDITVR IPSE TIBI. Ordo est: qua locus ipse tibi panditur. ‛Tibi’ autem, quasi in 35 ardens scorpius 'ardens' ad illud refertur, quia Martis est domicilium: nam scorpii tempus frigidum est, quippe cuius november qui scorpium dicunt spatium duorum signorumfacilem cursum': cetera enim per parenthesin dicta goricos dicit illum nec debere mori velle nec
Abbreviated transcription (Latin):
Tardis sy dus te mensib. a. Idẽ estiuis.
¶Qua locus herigonem inter chelas .q. s. Egip¬
tii duodecim eẽ asserũt signa. Caldei nõ undeci
Nam scorpiũ ⁊ libram unũ signũ accipiũt.
Chele eĩ scorpii libram facui̾t. Itẽ caldei uo¬
lũt equales ẽẽ partes ĩ oĩbus signis. s ꝓqua¬
litate sui alud signũ.xx. alud xl. habere.
cũ egiptii tricenas ẽẽ partes oĩbus uelint.
¶Modo ergo scd̃m caldeos locutus est dicens
posse eñ habere locũ inter scorpiũ ⁊ uirginẽ.
Nam erigonẽ. ip̃a est uirgo. Sciendũ de inde
est uoluisse maiores inhis signis ẽẽ deoꝵ do¬
micilia. ⁊ solis est leo. lune uõ cancer. cete¬
roꝵ uõ quĩq planetaꝵ bina sut signa. ꝓut
se ratio siderũ sequit᷑. Nam pͥmus circulus
aterra. luna est. Scd̾s mercurii. t̾tius uene¬
ris. Quartus solis. Quintus martis. Sextus
iouis. Saturmi ultimus. Sed remotis sole
⁊ luna. quoꝵ sũt donicilia leo ⁊ cancer hi

Expanded text:
tardis sidus te mensibus addas, qua locus Erigonen inter Chelasque setii duodecim esse adserunt signa, Chaldaei vero undecim: nam scorpium et libram unum signum accipiunt, chelae enim scorpii libram faciunt. iidem Chaldaei nolunt aequales esse partes in omnibus signis, sed pro qualitate sui aliud signum xx, aliud xl habere, cum Aegyptii tricenas esse partes in omnibus velint. modo ergo secundum Chaldaeos locutus est, dicens posse eum habere locum inter scorpium et virginem; nam Erigone ipsa est virgo. sciendum deinde est voluisse maiores in his signis esse deorum domicilia. et Solis est leo, Lunae vero cancer, ceterorum vero quinque planetarum bina sunt signa, prout se ratio siderum sequitur. nam primus circulus a terra Lunae est, secundus Mercurii, tertius Veneris, quartus Solis, quintus Martis, sextus Iovis, Saturni ultimus. sed remotis Sole et Luna, quorum sunt domicilia leo et cancer, hi
Abbreviated transcription (Latin):
pollux quia eoꝵ uelocissime stelle sũt
eui .p.c. aristeũ inuocat Idẽ appollinis ⁊
cirenis filiũ quẽ hesiodus dicit apollinẽ
pastoralẽ. Hic ut etiã Salustius docet post
laniatũ a canteonem filiũ matris instinctũ¬
ti thebas reliquit. ⁊ cheam insulã re tenuit
primo adhuc hoĩb uacuam postea ea relic¬
ta cũ dedalo adsardiniam transitũ fecit

Expanded text:
Pollux, quia eorum uelocissime stelle sunt, Pollux, quia eorum uelocissime stelle sunt, cui p. c. Aristaeum invocat, id est Apollinis et Cyrenes filium, quem Hesiodus dicit Apollinem pastoralem. hic, ut etiam Sallustius docet, post laniatum a canibus Actaeonem filium matris instinctu Thebas reliquit et Ceam insulam tenuit primo, adhuc hominibus vacuam: postea, ea relicta, cum Daedalo ad Sardiniam transitum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
faum. Idẽ ꝓpitia. ut nec tam p̾sentes alibi
cognoscere diuos quoꝵ p̃sentia fauor est ⁊
bene de diuersis rebus rebus dicturus diuer¬
sa inuocat numina. gerte simul faumq pedẽ¬
g̃erte. aut simul uenite. aut date carmini me¬
o facilitatem. qd̾ utͥq pedib ꝯtinet᷑. ut sit. fer¬
neptunus ⁊ minerua de athenaꝵ nomine
ꝯtenderent. Placuit diis ut eius noĩe cuu¬
tas appellaretur. qui munus melus mortali¬
bus obtulisset. Tũc neptunus pcusso lito
re equũ aĩal bellis aptũ ꝓduxit. Minerua
iacta hasta oliuam creauit. que res melior
ꝯprobata ⁊ pacis insigne. Ut autẽ modo
neptunũ inuocet. causa eiꝰ muneris facit.
quia de equis est dicturus intertio. Alioqn
ĩ congruũ est si deagricultura locurus num̃
in uocet maris. Equũ autẽ aneptuno pro¬
genitum. Alii serthium Alii scyronem.
Alii arionem dicũt fuisse noĩatũ. ⁊ ideo de¬
equu inuenisse quia uelor est eiꝰ num̃
⁊ mobile sient mare. Ande etiã castor ⁊

Expanded text:
f. id est propitia, ut "nec tam praesentes alibi cognoscere divos", quorum praesentia favor est. et bene de diversis rebus dicturus diversa invocat numina. ferte' aut simul venite, aut date carmini meo facilitatem, quod utique pedibus continetur, ut sit 'ferNeptunus et Minerua de Athenarum nomine contenderent, placuit diis ut eius nomine appellarentur, qui munus melius mortalibus obtulissent. Tunc Neptunus pre equum, animal bellis aptum, produxit; Minerva iacta hasta olivam creavit, quae res est melior conprobata et pacis insigne. ut autem modo Neptunum invocet, causa eius muneris facit, quia de equis est dicturus in tertio: alioquin incongruum est, si de agricultura locuturus numen invocet maris. equum autem a Neptuno progenitum alii Scythium, alii Scyronem, alii Arionem dicunt fuisse nominatum. et ideo dequum inuenisse quia uelox est eius numen et mobile sicut mare, unde etiam Castor et
Abbreviated transcription (Latin):
Liquit᷑ liquor cũ nom̃ est. li. breius est
cũ adu̾bũ uenerit ꝓducitur. Ut liquor
⁊ flatu arua laxantur. que fuerut preclu¬
pendet ex alio. Nam altius inpressum
aratrũ boues cogit ingemitũ qd̾ gngenꝰ
arationis pingui ꝯuenit terre. Nã ꝯtra
paulo post de infecũda terra dicturus est
Tenui saterit suspendere sulco. ¶Michi
ꝯuiuiis. Aut michi. hoc est rustico amã¬
ti terras. ⁊ taurũ bouẽ fortissimũ accipimꝰ
Nam tauri difficile ad aratra iunguntur.
Ateritus splendescere uomer. Lucretius
occulto de crescit uomer in aruo. Dicimꝰ¬

Expanded text:
liqvitur 'liquor' cum nomen est, 'li' brevis est; cum ad verbum venerit, producitur, ut 'liquor' i flatu arva laxantur, quae fuerant praeclupendet ex alio; nam altius inpressum aratrum boves cogit in gemitum: quod genus arationis pingui convenit terrae; nam econtra paulo post de infecunda terra dicturus est "tenui sat erit suspendere sulco". 'mihi'conviviis": aut 'mihi' hoc est rustico amanti terras. et taurum bovem fortissimum accipimus; nam tauri difficile ad aratra iunguntur. Ad v. 46 attritus splendescere vomer Lucretius "occulto decrescit vomer in arvo
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes uescebantur. ⁊ modo spetiẽ ꝓ genere¬
ponitur posuit. Nõ eĩ in epiro tantũ fue¬
runt glandes. aut desolo acheloo hõies
potare ꝯsueuerant. Sane acheloia non
pret̾ rationẽ dix̃. Nam sicut orpheus
docet. generalit̾ a quã ueteres acheloum
uocabant. S quia spetialiter quidã flu¬
uius acheolus dr̃. aut speties est ꝓgenẽ
aut scd̾m antiquitatẽ est locutus. Pui

Expanded text:
e vescebantur. Et modo speciem pro genere posuit; non enim in Epiro tantum glandes fuerunt aut de solo Achelonio homines potare consueverant. sane 'Acheloia' non praeter rationem dixit: nam, sicut Orpheus docet, generaliter aquam veteres Acheloum vocabant. sed quia specialiter quidam fluvius Achelous dicitur, aut species est pro genere, aut secundum antiq
Abbreviated transcription (Latin):
modo terram accipe ab equalitate dictam.
diuersis subiacent locis. diuersi preualent
uenti. ⁊ hoc dic̃. debes scire ager eui uento
subiaceat. Narium celi prediscere morem
Idẽ aeris. Lucretius in hoc celo q dr᷑ aer. ⁊ boc
dic̃. Debes etiã qualitatẽ celi nosse. Utrum
est ager ⁊ quẽadmodũ a maiorib cultus sit.
⁊ quid melius ferre ꝯsueuerit. Namq ba¬
bitꝰ locoꝵ possibilitates accipimus. Denĩt.¬

Expanded text:
modo terram accipe, ab aequalitate dictam, ventos quia diversis locis diversi praevalent venti. et hoc dicit: debes scire, ager cui vento subiaceat. varium caeli praediscere morem id est aeris: Lucretius "in hoc caelo qui dicitur aer". et hoc dicit: debes etiam caeli qualitatem nosse, utrum est, ager et quemadmodum a maioribus cultus sit et quid melius ferre consueverit: namque 'habitus locorum' possibilitates vel nat
Abbreviated transcription (Latin):
ues. ⁊ dicit post hec frumenta ferenda serenda¬
nõ ẽẽ. Nam licet manu legant᷑ ⁊ sint inter
legumina uiribus tam̃ frumentis exequãtur
Letheo ꝑfusa .p. somno. Plena obliuionis.
Nam ceres ioue admonente dicit᷑. cibo papa¬
ueris orbitatis oblita. ⁊ re uera papauer gi¬
gnit soporem. Alternis facilis labor. Redit
rursus ad preceptũ qd̾ scit ẽẽ precipuũ. Idẽ ad
fertili. effectos ꝑagros. contina fertilitate
lassatos sicut etiã frequẽti partu effecta dr̾ mu¬
lier. Cinerem imundũ ad discretionẽ illius
quo utunt᷑ puelle. Requiescent fetibus.a.¬
Nõ eĩ roborant᷑ qd̾ intermissio efficit aratio¬
nis. Quam rem rursus repetit dicendo. Nec
nulla interea est inarate gratia terte. Nam
¶ Incendere profuit a. Nõ agros sed ea que in
agris sũt Idẽ stipulas uł quis qlias. Idẽ purga¬
menta terraꝵ. Nam ut uidemus si magris
qui incendendi sũt desint stipule. aliunde

Expanded text:
uer et dicit post haec frumenta non esse serendauer et dicit post haec frumenta non esse serenda; nam licet manu legantur, et sint inter legumina, uiribus tamen frumentis aequantur. Lethaeo, idest plena obliuionis; nam Ceres Ioue admonente dicitur cibo papaueris orbitatis oblita, et reuera papauer gignit soporem; rursus ad praeceptum, quod scit esse praecipuum, id est ad v. 81 effetos per agros continua fertilitate lassatos, sicut etiam frequenti partu effeta dicitur mulier. cinerem inmundum ad discretionem illius, quo utuntur puellae. iacnon etiam roborantur, quod intermissio efficit arationis. quam rem rursus repetit dicendo 'nec nulla interea est inaratae gratia terrae', id. iagris sunt, id est stipulas vel quisquilias, id est purgamenta terrarum: nam, ut videmus, si in agris, qui incendendi sunt, desint stipulae, aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
scere campũ ut redeat inuires priores.¬
¶Sane sciendũ ⁊ ciceronẽ indialogis ⁊ cete¬
ros phylosophos tractare. nõ ꝗd debeat fieri
sed quid potissimũ fieri. quã rẽ uirgiluis
nũc sequit᷑. Nam cũ dicat multa reme¬
dia agroꝵ recreandoꝵ. preponit oĩbus inter¬
in issionẽ. Unde eam rem frequet̾ iterats
cogit angustia ibi frumenta sere. Unde
legumina sustulisti. Aut si tibi est opus
frumento. stercorare. sparge cinerem. uł
incende stipulas ¶Sidere. modio anno.
rit accipimus. ut letus homo. Idẽ hylaris.
Letum pecus Idẽ pingue. Letum legum̃
ut diximus fertile. ⁊ legum̃ dr̃ qd̾ manu
legat᷑. nec sectionẽ requirit. frumẽta uõ sũt
om̃ia que ex se emittũt aristas. Nam qd̾
ait supͣ farra frumenta accipimꝰ. speties est¬
ait tenuis. Nam uitia uix ad triplicẽ puenit
fructũ. cũ alia legumina ꝑuectum habeant
felicissimũ ⁊ fertilem ¶ Tristisq lupini. Ama¬
campũ.s. Bene excersit linũ. Auenas. papa¬

Expanded text:
scere campusane sciendum et Ciceronem in dialogis et ceteros philosophos tractare, non quid debeat fieri, sed quid potissimum fieri. quam rem Vergilius nunc sequitur; nam cum dicat multa remedia agrorum recreandorum, praeponit omnibus intermissionem: unde eam rem frequenter iteratcogit angustia, ibi frumenta sere, unde legumina sustulisti: aut si tibi opus est frumento, stercora, sparge cinerem vel incende stipulas. 'sidere' modo anno. rit accipe, ut 'laetus homo', id est hilaris; 'laetum pecus', id est pingue; 'laetum legumen', ut diximus, fertile. et legumen dicitur quod manu legatur nec sectionem requirat; frumenta vero sunt omnia quae ex se emittunt aristas. nam quod ait supra 'farra', frumenta accipimus; species estait ‛tenuis’, nam vicia vix ad triplicem fructum pervenit, cum alia legumina proventum habeant felicissimum et fertilem. TRISTIS LVPINI qauera. Bene excerpsit linum, auenas, papa
Abbreviated transcription (Latin):
maris an celi imperiũ possidere. Tempestatuq¬
myrto. que in honore est ueneris aqua au¬
magna. quasi melior sit futurus. ⁊ Rep.¬
tuno ⁊ ceteris diis marinis. Tbile. ĩsula
est oceam inter septẽtrionalem ⁊ eccidentalẽ
plagam ultra britaniã. Tuber nam or cadas

Expanded text:
maris an caeli imperium possidere. ET Tmaris an caeli imperium possidere. ET Tmyrto quae in honore est Veneris, a qua Aumarinos, quasi melior sit futurus et Neptuno et ceteris diis marinis. thyle insula est Oceani inter septemtrionalem et occidentalem plagam, ultra Britanniam, Hiberniam, Orcadas
Abbreviated transcription (Latin):
c.I.C.II. Iam adulat᷑ adangustũ quẽ inter
deos inuocat. Nec totũ tam̃ dandu est adu¬
lationi. s ueritati. Nam cũ omẽs ĩperatores
post mortem sint inter deos relati augustus
uiuus diuinos honores emeruit. Qd̾ etiã
oratius testatur dicens. presenti tibi matu¬
ros largunur honores. Iurandas tuũ ꝑnom̃
ponimus aras. Und̾ male quidã eulpant
uirgiliũ dicentes eũ auiditate laudandi
citum. Idẽ mox interitum augusto optasse
Cũ cum ꝯstet adrem que tũc fiebat respexi¬
sse. Possumus tam̃ mor ꝓ post accipere. ut
Oratius. mox daturos ꝓgeniem uitiosiorem
Idẽ postea. Post potest ⁊ mox aduite huma¬
ne breuitatem referri. Nam ip̃e ait moc
Sane sciendum mire eũ laudasse. ꝙ ait.
Quẽ mox sint habitura deoꝵ in certũ est.¬
Idẽ nõ dũ scimus. Quis oeus ẽȩ uelis Nã
deũ fieri maximũ est In potestate hr̃e quis
deus uelis fieri plus ẽẽ ꝙͣ maximũ ꝯstat.¬
¶ Arbes ne inuisere cesar. Utrũ uelis terraꝵ an

Expanded text:
rris". et iam adulatur Augustum, quem inter deos invocat. nec totum tamen dandum est adulationi, sed et veritati: nam cum omnes imperatores post mortem sint inter deos relati, Augustus vivus divinos honores emeruit, quod etiam Horatius testatur, dicens "praesenti tibi maturos largimur honores iurandasque tuum per numen ponimus aras". unde male quidam culpant Vergilium, dicentes eum aviditate laudandi citum interitum Augusto optasse, cum eum constet ad rem, quae tunc fiebat, respexisse. possumus tamen 'mox' pro 'post' accipere, ut Horatius "mox daturos progeniem vitiosiorem", id est postea. potest et 'mox' ad vitae humanae brevitatem referri: nam ipse ait in dsane sciendum mire eum laudasse, quod ait 'quem mox quae sint habitura deorum idest nondum scimus, qui Deus esse velis. Nam Deum fieri, maximum est; in potestate habere, quis Deus velis fieri, plus esse, quam maximum, constat. VRBISNE INVISERE CAESAR idest utrum velis terrarum an
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uomeris facit. Illa seges demũ. Seges¬
spetialiter. Uotis respondet. Im mane est
ꝙ ait uotis. Nam plerũq plus optamus
Bisqͦ solem bis frigora sensit. Que bis
⁊ dieꝵ calorem ⁊ noctiũ senserit frigora
ꝑ qd̾ duplicẽ ostendit arationẽ. uernalem
⁊ aictũnalem. Nec eĩ ad tp̾ra estatis .ł. hiemis
re ferri possumus. qd̾ ait bis solem. bis fri¬
gora quia nõ sũt in italia uno anno due
estates. ⁊ due hiemes sic̃ geometre dicu̾t ẽẽ
ĩ quadã parte indye in ynsula taprobane.s¬

Expanded text:
una segesspecialiter. votis respondet inmane est, quod ait 'votis': nam plerumque plus optamus, quae solem bis frigora sensit quae bis et dierum calorem et noctium senserit frigora: per quod duplicem ostendit arationem, vernalem et autumnalem. nec enim ad tempora aestatis vel hiemis referre possumus, quod ait 'bis solem, bis frigora', quia non sunt in Italia in uno anno duae aestates et duae hiemes, sicut geometrae dicunt esse in quadam parte Ind
Abbreviated transcription (Latin):
in indigita mentis inueniunt᷑. Idẽ in libris
pontificalibus. qui ⁊ nõia deoꝵ ⁊ orationes
ip̃oꝵ nominũ ꝯtinent. que etiã uarro dic̃
Nam ut supra diximus. noĩa numinibus
ex officiis ꝯstant inposita. uerbi causa. ut
auocatione deus uocator dicatur. asarritio¬
ne sarritor. astercoratione sterquiunus.

Expanded text:
in indigitamentis inveniuntur, idest in libris pontificalibus, qui et nomina Deorum et rationes ipsorum nominum continent, quae etiam Varro dicit. nam, ut supra diximus, nomina numinibus ex officiis constat inposita, verbi causa ut ab occatione deus Occator dicatur, a sarritione Sarritor, a stercoratione Sterculinius,
Abbreviated transcription (Latin):
officioꝵ nr̃oꝵ uariis noĩb appellantur.
Unde eundem solem. eundem liberum.
eundem appollinem uocant. Item lunã
eandẽ dianam. eandẽ cererem. eandem
unonẽ. eandẽ ꝓserpinam dicunt. scd̾m
quos psole ⁊ luna liberum ⁊ cererem in¬
cursu cor tp̾ra ꝯputant᷑. Nam ꝑ lunã
mensis. ⁊ ꝑsolem annus ostenditur.¬

Expanded text:
ostrorum variis nominibus appellatur: unde eundem Solem, eundem Liberum, eundem Apollinem vocant; item Lunam eandem Dianam, eandem Cererem, eandem Iunonem, eandem Proserpinam dicunt. secundum quos pro Sole et Luna Liberum et Cererem incursu tempora computantur; nam per lunam mensis, per solem annus ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ytalie situm locutus est. In qua uites altius
eleuant᷑. Sic alibi. nõ eadem arborib pen
c.h.s.p. Aut insequenti effexegesis est. Ut
hoc sit. qui cultus habendo sit pecori. quid
que cura bouu̾. aut certe catherochen ait
boues. ⁊ postea intulit cetera. ut maius aĩal
separaret aminorib. sic̃ de boĩb facit dicens
Reliquias danaum atq.i. a.Habendo. dũ

Expanded text:
Italiae situm locutus est, in qua vites altius elevantur. Sic alibi: Non eadem vin. In sequenti epexegesis est, ut hoc sit ‛qui cultus habendus sit pecori’, quod est ‛quae cura boum’: aut certe κατ' ἐξοχήν ait boves et postea intulit cetera pecora, ut maius animal separaret a minoribus, sicut de hominibus facit dicens: relliquias Danaum atque i. A. HABENDO dum