comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
so co mutabiles essont diabolus nonutique cecidisser Mutabilitatõ
Itaque nature suffragat in illis contẽplatio creatoris. Inde et pri¬
uatus ẽ a postata angelus dũ fortitu dine suã nonadõ. sed ase ualut
custodiri. Ante omne creaturã angeli factisunt dum dictum est
fiatlux Deipsis dicit scriptura: prior omnium creata ẽ sapientia
Hux enĩ dicuntur participando lucis aeternȩ. Sapientia uero dicumt
genitȩ inherendo sapientiȩ. Etdum sint mutabi les natura nontam
siniteos contẽplatio mutari diuina. Ante omne mundi creati¬
onẽ : creati sunt angeli. Et ante omnẽ creationẽ angelorũ diabolis
conditus ẽ sicut scriptũ ẽ Ipse ẽ enim principium uiarum dĩ¬
Inde et ad conparationẽ angelorũ archatigelus appellatus est.
Srius enĩ creatus extitit ordinis p̃latione. Nontẽporis quantitate
it aut sine reparatione laberetur. Cuius p̃lationis excellentiã

Expanded text:
incommutabiles essent, diabolus utique non cecidisset. Mutabilitatem incommutabiles essent, diabolus utique non cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffragat in illis contemplatio Creatoris. Inde et privatus est apostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodire. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux. De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia. Lux enim dicuntur, participando lucis aeternae: sapientiae vero dicuntur, ignitae inhaerendo sapientiae. Et cum sint mutabiles natura, non tamen sinit eos contemplatio mutari divina. Ante omnem creationem mundi, creati sunt angeli, et ante omnem creationem angelorum, diabolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viarum DUnde et ad comparationem angelorum archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. ita ut sine reparatione laberetur. Cujus praelationis excellentiam
Abbreviated transcription (Latin):
descit in tormentũ aduersus iniustos et lenior est adbene faciendũ
his qui in dm̃ confidunt. Nonerit caro subiesta animȩ. nec uitia
rationi sianimus non e subdicus conditori. Tunc autẽ recte subi¬
tiuntur nobis omnia que subnos sunt sinos subi cimuri aquonob
illa subiecta sunt. Nam et que uidontur. cẽ subiesta ei quidõ
subiestus non ẽ ille potius subicitureis quisuam uoluntatom
subiungat amori earum que sibi existimat¬
ngel orũ nonẽ uera offici ẽ nonnaturae. Nã sodm naturam
sp̃s nuncupatur. ꝗdando enĩ decelis ad ad nuncia ndũ hominib mittunt:
exipsa adnunciatione angeli nominantur natura enĩ sp̃s sunt. Tuncauit¬
angoliuortantur: quando mittuntur. patura angelorũ mutabilis est
quie liustaillis mutabilitas innatura sed faciteos in corruptos caritas
sempiterna Gratia non natura ẽõ in cõmutabiles angolos pãsinatur

Expanded text:
descit in tormentum, adversus injustos, et lenior est ad benefaciendum descit in tormentum, adversus injustos, et lenior est ad benefaciendum his qui in Deo confidunt. 134 11. Non erit caro subjecta animae, nec vitium rationi, si animus non est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui Deo subjectus non est, ille potius subjicitur eis, qui suam voluntatem subjugat amori eorum quae sibi sngelorum nomen officii est, et non nature. Nam secundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de celis ad annunciandum hominibus mittuntur, ex ipsa annunciacione angeli nominantur. Natura enim spangeli vocantur quando mittuntur. 2. Natura angelorum mutabilis est, quia inest illis mutabilitas in natura; sed facit eos incorruptos charitas se
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur mala partim nob̵ seuiunt origine partim culpa. Mala dicũts
multa increaturis ꝑuersi ut ignẽ quia urit ut ferrũ quia octidit ut fera
quia mordet. Sed cõmoda ipsorũ non intendens homo accussat inillis
qđ sibi debet potius inputari cuius que propeccato ista effestas. noxia
que illi omni ex parte fuerant ante peccatũ subiecta Nostro uitio
non sua natura nobis mala sunt eaque nobis nocent. Nã lux cum sit
bona infirmis oculis noxia ẽ. et tunc oculorũ uitiũ non lucis est: Sic &
cetera cũ creaturarũ stimulis. et elementorũ aduersitatibus homo
uerberatur peccatihoc exigero poenam. Vt dõ suporbiens homo
eaquȩ in fra ipsosunt patiatur aduersa Vnde et in sapientia
legitur ꝓdõ pugnauit cum eo orbis terrarũ contra in sensatos
Merito ergo peccatorũ hoc actum ẽ ut naturaliter prospera
mutentur homini in aduersis. Vnde et salomon, Creatura exar¬

Expanded text:
videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. Cum creaturarum stimulis et elementorum adversitatibus homo verberatur, peccati hoc exigere poenam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde et in Sapientia legitur pro Deo: Pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos. Merito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exar
Abbreviated transcription (Latin):
poi uoluntate malã ipsamala uoluntas testis e naturȩ bone
uae litantt testatur. eam ee bonã ut illũ dĩ ꝓmalo nonrelinquas
laultta & reditur ab hereticis mentẽ ado uitia adiabolo
fusso creata Inde et abipsis duȩnatura bonaolnala ꝓptamet
seduitia natura non sunt. Qdumuere adiubolo snscatamer
Modus iste &liam inuerbis esse comperitur. Quimodus antiteta dicitur
qđ latine oppositã uel contra positũ nominatur. It fit pulchrȩ locutio
quando mox contraria prosperis proferuntur. Ita in rebus ꝑmixtũ est
malũ ut naturȩ bonũ ad conparationẽ excelleret mali. Siradas suꝑciliũ
hominis paruam rem demis sed iatius corporis ingeris foeditatẽ: Ita
et unuersitate creaturȩ si extremũ uermiculũ natura mala dixeris : uni¬
uersȩ creaturȩ in iuriã facis. Cunctamala ꝑpeccatum primi hominis
ꝓpdena sunt trans lata Inuniuersũgenus humanũ. Pro lnde quecũq

Expanded text:
propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium natura non est; et dum vere a diabolo sit, non tamen Modus iste etiam in verbis esse comperitur. Qui modus antitheton Graece dicitur, quod Latine oppositum, vel contrapositum nominatur 133, et fit pulchra locutio, quando mox contraria positis proferuntur. Ita et in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad comparationem excellerhominis, parvam rem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem; ita et in universitate creaturae est: si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
uiluerunt Ideoq sic diuina scrutare opera : ut semper ea cogites
quando et ipsa que increaturis uidentur eẽ poenalia si bene utanc̃
bona ec prospera sunt : simaleutantur noceant. Ita ergo penden¬
da ẽ creatura ex nrõ usu nonbono ex suanatura ualde flants¬
alum adiabolo non ẽ creatũ sedinuentũ Etideo nihil ẽ¬
malum quiasinedõ factum e nihil Os̃ aute malũ rifec
nonquia alicubi aut aliquando erat malum unde fier&
diabolus malus Sed quia uitium ẽ dum esset angeius bonus suꝑ¬
biendo effostus ẽ malus et ide oreste dicitur abeo inuentũmal
Aut cõmutabilis utcreatura ẽ Malũ uero Ideonatura nulla ẽ
quia accedondo inbonã naturã efficite ã uitiosam Quae dum
discedit natura manet & malum qđinerat nus quã ẽ. Execo
qđł uitium no c& nature agnoscitur. Vitium natura nonitẽ
quia nihibqđ naturale e noc&. Dumnatura bona dap̃natun

Expanded text:
viluerunt. Ideoque sic divina scrutare opera, ut semper ea cogites viluerunt. Ideoque sic divina scrutare opera, ut semper ea cogites quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene utantur, et bona, et prospera sunt, si male utantur, nocent. Ita ergo perpendenda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura valde alum a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo nihil esmalum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum maaut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uide at laud& que pernos sicut illud nonestis uos
loquitur. Ita uid& et laudat pernos. Sedperse perenniter
acsempiternȩ uid& pernos uero temporaliter. At tende
uniuersaliter creaturam in principio ualdebona uocari
singulariter uero tantũ bona. Quia & membra corporis
cumsint singulabona malus tame bonũ faciunt dũsin¬
gula omnia ualdebonum corpus efficiunt. Decor elomer¬
torum omnium. inpulchro etapto consistit sedpulhrũ ẽẽ
qđ per seipsũ ẽ pulhrum ut homo exanima & membris
omnibus constans. Aptum uero eẽ ut uestimentũ ut iusti
deoq: hominẽ dici pulchrum adse quia non uestimento & uiltui ẽ
homno necessarius sed ista homini ⁊ deo aut̃ illa apta quia non sibi sic̃
meno pecessaria. Hoc et deceteris elementorũ naturis dicendum
muictaque sunt et facta sunt mira ualde sunt sed consuetudine

Expanded text:
ipse videat, laudetque per nos, sicut est illud: Non estis voipse videat, laudetque per nos, sicut est illud: Non estis voloquitur, ita videt et laudat per nos; sed per se perenniter ac sempiterne videt, per nos vero temporaliter. 17. Attende universaliter creaturam in principio valde bonam vocari, singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut data, non sibimet necessaria. Hoc et de caeteris elementorum naturis dicendum est. 19. Cuncta quae sunt, et facta sunt, mira valde sunt, sed consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
ognitio uero sua inseipsa ad conpensationẽ cognitionis illius que e
indõ quia longe inferior ẽ uespera nominatur. Ideoq: post ues pera
mane fiebat quiadũ suã in cognitionẽ sibi satis facere Ñagnoscer&
ut se plenius nos sepotuisse ad dm̃ ẽe referebat oreatura
ut seddies agnoscendo melius fier& Nonsic quem ad modũ
nos transitorie dicimus fiat aliquid sic dr̃ dixit fiat caelum
Nprincipio illudenim sempiterne in uerbo unico dictum est
i transitorie dictum ẽ adõfiat Erat utique creatura aliqua
unde lamtalis fier&uox Sed quia ante quũ dicer& fiat nulla
extitit creatura ipsud fiat qđ dictum ẽ in ae ternitate uerbi
non inuocis sono enuntiatum ẽ. Non septies adõuisa septies¬
que laudata ẽ creatura que ante quã fieror perfefte ab illo
ẽ uisa. Sed dum nos singula uidentes laudamus tamquum

Expanded text:
Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se agnoscendo melius fieret. 131 15. Non sic quemadmodum nos transitorie dicimus, fiat aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs dicitur sp̃s quia dĩ donũ ẽ in quosubsistentes requiescimus atq
ꝓtegendo nos semper ferturbonis. Vna queq natura suo pondere
nititur. Ignis autẽ et oleum merio superiora semper appętuni
Dies priorfactus angelisunt. quorũ propter unitatẽ irasinuandam
nondies primus sed dies dictus ẽ unus. Itid circo repetitur semꝑ
in ex secutione creature. Quidies hoc ẽ natura angelorũ quando
creaturã ipsam contẽplabatur quod ad modũ uesperas cebat p̃ aut̃
pmanendo in eius creaturȩ constituti. sed laudemeius addm̃ referais
eamque melius indiuina ratione conspiciens Continuo mane fiebat
i uero ꝑmaner& neglesto creatore : increaturȩ aspectu lam non
uespera sed nox utique fier&t. Oumse creatura melius indõ quũ inso
ipsa nouerit ipsa sui cognitio que maior indõ ẽ dies et lux dicitur:

Expanded text:
sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei in quo subsistentes requiescimus, atque sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo nos superfertur nobis. 12. Unaquaeque natura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito superiora semper appetunt, tus probatur. 13. Dies prior factus angeli sunt, quorum propter unitatem insinuandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est, natura angelorum, quando creaturam ipsam contemplabantur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
simulsunt: sedille adquem pertinet cantus prior ẽ id ẽ sonus uate¬
ria ex quacaelum terra que formata ẽ. Ideo in formis uocata est
quia nondum exea formataerant. formari restabant. Verũ psa
creator ut faceret. quandoq uoluit reseruauit. Nonex hoc substantio
habere credende sunt tenebrȩ quia dicit dñs ꝓ prophetã. Egodtr
formans lucẽ et creans tenebras sed quia angolica natura que non et
prȩuaricata lux dicitur . Illa autẽ quȩ prȩuaricata ẽ tenebrarum
nomine nuncupatur. Vnde et in principio lux a tenebris diuiditur
ratã. caeli terrȩque creaturã Ideo nominatur ingenesi sp̃sscr
ut quia super ferrieum dicioportebat ante illa nominarentur
quorũ creator sp̃s scs̃ superferri diceretur. Qđ et apostolus indica
dũ suꝑ eminentẽ uiam caritatis demonstrat. Ideo superferri aquis

Expanded text:
simul sunt, sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. 7. Matesimul sunt, sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. 7. Materia ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ea formata erant quae formari restabant, verum ipsa Creator, ut faceret, quando voluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantiam babere credendae sunt tenebrae, quia dicit Dominus per prophetam: Ego Dominus formans lucem, et creans tenebras ; sed quia angelica natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata est tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. ratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante illa nominarentur quorum creator Spiritus sanctus superferri diceretur. Quod et Apostolus indicat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. 11. Ideo superferri aquis
Abbreviated transcription (Latin):
minuitur Frustradicitur ꝑtanta retrotẽpora dõ uocanie
noua ꝓmundo faciendo orta fuis set cogitatio quando ltosuo
maneres aeter no consilio huiusmuridi constructio nec terupus
ante principiũ sedȩ ternitas fuerit. Tempus uero substitutione
area ture ionerea tura coepit atẽpore. Quidam auit. Quidfa
uoluntas exorta non ẽ : Quia et si in remundus nonera uublae¬
terna tamenratione et consilio semper erat Nictetde uidam
quia subito uoluti facere ds̃ mundum quo dante nonfecit quoluy¬
tate di inmutari arbitrantes quia aliquando uoluit qđ aliqnonã
non uolurt. Quibus respondendũ ẽ. Volunta sdĩdis e quia net
Vtique aeternus : & in cõmutabilis ẽ . Hoc e ergo uolunta soius matenes
ex qua formatus ẽ mundus origine nontẽpore. Resa se fasta sgenes
ut sonus cantum. Prior enim ẽ sonus cantu quia suauitas cantile nes
ad sonũ uocis Non sonus pertinet ad suauitatẽ. Ac per hoc ut rumque

Expanded text:
minuitur. 3. Frustra dicitur per tanta retro tempora Deo vacanti minuitur. 3. Frustra dicitur per tanta retro tempora Deo vacanti novam pro mundo faciendo ortam fuisse cogitationem, quando in suo aeterno maneret consilio hujus mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternitas. Tempus vero a substitutione creaturae, non creatura coepeo exorta non est, quia etsi in re mundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio semper erat. 5. Dicunt quidam: Quid subito voluit Deus facere mundum, quem ante non facit? Voluntatem Dei immutari arbitrantes, qui aliquando voluit quod aliquando non voluit. Quibus respondendum est: Voluntas Dei Deus est, quitique aeternum et incommutabile est. Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac per hoc utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
tempus creatura. in principio tamen mundi factum esse
credendũ ẽ Ideo ergo principiũ dicitur qđ ex ipso coep̃ rerum
uniuer sarũ exordium Nullum spatium corpofaliter habent tẽpora
quia ante absodunt pene quã ueniant Ideoq inrebus nullus stats
& tem porũ quia coleri creature metu mutantu iienuntu a mnu sieiũ
teous e nec unis annus unũ tõpus ẽ pecunus mensis ununitempes et
ucadies necharta. Quia dum haec ominia particulis accidunt suis arde¬
futura ex pectando. Speramus igitur aduenientia Intuenus p̃sen¬
tia recolimus transeuncia. Haec nonita indm̃ sunt eui simul
omnia ad sunt
ł lomo aut es reru unuier si tate conpositus altesil donno
quodamodo ereatus estmundus Ratiomundi deuno
consideranda ẽ homine Nã sicut perdimensiones ae tatũ adfic
hunsiuergitur : Itaotmundus perhoc quod distenditur te poirer
deficit qui a unde homo at quemundus crescȩre uidetur Iude uterq

Expanded text:
tempus creatura, in principio tamen mundi factum esse credendum est. Ideo ergo principium dicitur, quod ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent tempora, quia ante abscedunt pene quam veniant. Ideoque in rebus nullus status est temporum, quia celeri creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis accedunt suis, et defutura exspectando. Speramus igitur advenientia, intuemur praesentia, recolimus transeuntia. Haec non ita in Deo sunt, cui simul omnia adsunt. at. Homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodam modo creatus est mundus. 2. Ratio mundi de uno consideranda est homine. Nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus crescere videtur, inde uterque
Abbreviated transcription (Latin):
gustis seut septima regula ẽ dediabolo etenis corscuntur
quasope dicuntur ipsius capiti que suo magisconueniũ
porpori. Sepe uero eius uidentur dicta mem brorũ & non¬
nisi capiti congruunt. Sicut inesaia ubidum contrababi boni
hoc ẽ contra diabolicorpus multa dixis set sermo poheticn
nursus ad cuput idẽ ad diubolum oraculis sontencio leruat
dicens Quomodo caecidisti decaelolucifer quimane orarutis :¬

Expanded text:
. 18. Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quia saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori; saepe vero ejus videntur dicta membrorum, et nonnisi capiti congruunt. Sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, hoc est, contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est, ad diabolum, oraculi sententiam derivat, dicens: Quomodo cecidisti de
Abbreviated transcription (Latin):
currere faciũ aegrpcios aduersus aegrptios regnũ aduersus
regnũ cumaegr pͥtus ꝓonmulta regna sed unum habuis se
scribatur regnum Quinta regula ẽ detẽporibus ꝑquugi
aut pars maxima tẽporis perpartẽ maiorẽ intelligitus di

Expanded text:
currere faciam Aegyptios adversuscurrere faciam Aegyptios adversusregnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
oportest fidẽ comerea et spiritalitor leger ntelbogere otuarta
turcui et carinintollegatur omnem contingereruodt̃a qũ¬
licet aduersus unũ ciuitatẽ bab: loniũ ꝑesaium propheca conis¬
dñs conmine cur tumen dum contta ea loquitur transit ad gonus
despecie et conuertit contratotũ mundũ sermone : Certe sinon
diceret aduersus orbem non adderet infrageneraliter et disꝑdã
oninem terra etuisitabo super urbes mala etcetera quȩ sequitur
idinternetionẽ mundi ꝑtinentia. Vnde et dicie: Hoc est
consilium qđ cogitaui super omnẽ terrã et haec e manus exten
supoms gentes ÷tempostquã subpersona bubrloniȩ arguit
uniuersũ mundum rursus adeandẽ quasi de genere adspetie
reuertitur dicens quȩ eidẽ oiuitati specialiter contigerunt
cceego suscitubo supereos medos. Namregnante balthusur
amedis obtenta ẽbubrlonia Sicet inonus aegypti ex ꝑsona
eiusdẽ totum torum uult intellegere mundũ Dicendo & con¬

Expanded text:
gere. 7. Quarta tur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mulicet adversus unam civitatem Babyloniam per Isaiam prophetam Dominus comminetur; tamen dum contra eam loquitur, transit ad genus de specie, et convertit contra totum mundum sermonem. Certe si non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaliter, ut disperdat omnem, terram et visitabo super orbis mala , et caetera quae sequuntur ad intentionem mundconsilium quod cogitavi super omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiteEcce ego suscitabo super eos Medos. Nam regnante Balthasar, a Medis est obtenta Babylonia. 11. Sic et onus Aegypti ex persona ejusdem totum vult intelligere mundum, dicendo: Et con
Abbreviated transcription (Latin):
homine in omnes eius filios propagata. Vt quinoluit cumdõ
ẽẽ unitus. essec insemet ipso diuisus Etqui lmperaNti dr̃o
nol qẽ subiestus stier sibimet rebellis atque contrarius Vnde
uarie ꝑdiuer sabumanum defluxit genus dum sõ ab una ftabiliseo¬
que manente diuinitatis soliditate subttax Nandum opus
q d dibie sappetit quasi ut ibi iam requiem mentis infigat dũe
ponsufficit mutata intentione ad alias at que alias astio nei
oansit seuique ꝑdiuersa requiẽ solidã querit nec inueni sila¬
bord̃ miser etuarietate uiuit et uacuus arequit inamnas luaus
cuat icutio bilisas nensit homini concroata sed pro morito piuns
puaricationis illi accessit lam tamen naturalis fastarẽ quia prite¬
naliter aprimo homine sicut &l mors in oinos honainestiansin¬

Expanded text:
homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde varie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes homines transi
Abbreviated transcription (Latin):
etesuo simus croatisunt e sppecialiter ueroꝰ poste a mulior dela¬
tere uiri formata ẽ Paritor ergo conditisunt utriq ne
ters uuid ner non paritor tõporis unitate. Viradimaginẽ di
factus e muler adimagine uiri formata ẽ. Vnde &r illi
leginaturȩ subiecta ẽ. Item uir propter semetipsũ factus ẽ
mulier obadiutoriũ uiri creata ẽ. Nomo ꝓp̃ter peccatum
tunc traditus ẽ diabolo quando audiuit terra es & in terrã
ibis: Tunc enĩ dictũ ẽ diabolo terra manducabis. Vnde et pro¬
phetauit serpenti puluis paniseius Serpens enim diabolus
puluis impi et ipsi sunt crbus diaboli. Quia praua uoluntate
adima collubimur reste adbene agendũ cum labore c̃surgimi
Quod nonita e& si delestatio flagiti primorũ hominum
non persuasis set. Quibus adbene uiuendũ tantũ uelle suffi¬
ceret et sine difficultate statim astio obtemperar& Diui¬
sio et pugna ut sit in hominis animo. Poena peccati ẽ exprimo

Expanded text:
et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc traditus est diabolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ dicitur cogitatio Rerum omnium thesaurus memorat
Ipsa ẽ erim custas rebus inuentis ipsa cogitatis De qua adiquida
difficile ẽ aliquẽ disputare qui a grandis eius perplexitas est
et animus ipsa ẽ : Imago a sensibus corporis remota sue specie
similitudinẽ relinquit᷑ in memoria Similitudinẽ autõ non ꝑima¬
gines sicut cetera sed sicut gaudium sine imagine reminiscimi
Oũ obliuionẽ memoramus non perse ipsam ad e. Qđ si perse
umque esse memoriã. Nullũ autẽ animalis irrationalis intel¬
leocum in esse nisi hominẽ tantum preditum rationi C&eris
enim in ipsa qualitate considerationis suȩ sensus carnis nomintelle¬
gentia mentis e
iliidĩ perfectanatiuitas nec coepit oe nec de sut pecp̃te¬
ritasit sidesic et noc inperfesta si ad hucfit. Sed sit ȩterna
sitetporfesta quatinus in eanatiuitate aeternitas & ꝑfec¬

Expanded text:
tum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. tum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; beatitudinem autem non per imagines sicut caetera, sed sicut gaudium sine imagine reminiscimur. Dum oblivionem memoramus, non per seipsam adest. Quod si per seumque esse memoriam, nullum autem animalibus irrationabilibus intellectum inesse, nisi homini tantum praedito ratione. Caeteris enim in ipsa qualitate considerationis suae sensus carnis, non intelligentia mentis eilii Dei perfecta nativitas, nec coepit esse, nec desiit, ne praeterita sit, si desiit, et ne imperfecta sit, si adhuc fit; sed sicut aeterna, sic et perfecta, quatenus in ea nativitate aeternitas et perfec
Abbreviated transcription (Latin):
sedsẽ non intuetur. Aliarum enim rerũ origines speties & mag¬
ntudines p̃spicit dese autẽ tanta ueri ignorantia hficitr a
ut inbis omnibus nihil certius contẽ pletur. Nomo quimiraris
syderum altitudinẽ et maris ꝓfunditate animitui ab essum
intia et iirare si potes Multa cogitantes sine sensu carnis
etsine imaginibus uiuis aninio tantũ cernentes I tuemur
memoria quemente sibieas figente tenemus Multa quoq
intellegimus sensu que lingua explere non possumus In noxior
eẽ infantes opere non ẽẽ innoxios cogitatione qui amotum
inus s eriuit miente nondũ possunt ex plere inopere Ac perhoc
nonidiar toas õ inbecillis non animus Adnutũ enim uoluntetis
noudum optẽ perat illis fragilitas corporis ne cõpontindanre poss
sicut cogita tione mouentur. Ex causauocabulũ sortnta e cogita¬
tio. Cogendo enĩ animũ reminiscere qđ memoriȩ cõmenda¬

Expanded text:
sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magsese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere posssicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commenda
Abbreviated transcription (Latin):
onuirtute non sensu corporis: sed ratione mentis ex col¬
limus animalibus ceteris. Prorebus corporeis utend
sufficit sensus carnis non prospiritalibus capiendis
Inlecti autẽ homines usucorpore arũ rerum : nihil putant¬
eẽ aliter nisi prȩter quã carnissensu concipiunt: Sic p̃cellẽti
sibi corporei sensus diuersitate locorũ Ita sibimet et uirtute
sentiendi p̃cellunt. Nã prestantior ẽ odoratus sapori
et positione loci et senciendi longinquitate . Sic aures odo¬
ratu. Longius enim audimus : quamodoramus. Sicoculi
auribus Pongius enim uidemus : quã audimus. Animus autt
et loco et merito his uniuersis sensibus suꝑfertur : In arteenĩ
capitis comstitutus qđ illi corporaliter non ad tingunt iste intel¬
lec tualiter contuetur. Amplius excellit oculorũ sensus ceteris
sensibus quando quidẽ que adalios ꝑtinent sensus uide dicamus
Veluticum dicimus uide quo modo sanat uide quo modo sapit¬
sic et cetera. Quem ad modũ oculus. Ita et animus cetera uid&

Expanded text:
on virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis excellimus animalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum nihil putant aliter esse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quandoquidem quae ad alios pertinent sensus inde dicamus, veluti cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide quomodo sapit, etc. 4. Quemadmodum oculus, ita et animus caetera videt,
Abbreviated transcription (Latin):
Imnia sub caelo ꝓ p̃ter hominẽ factast homodit
propter seipsũ inde etomnia ꝑfigurã adeius similitudinẽ refe¬
runtur. Comunia homini omnia naturalia eẽ cumomnib: reb
que constant et in homine omnia contineri. atq in eo omniũ
rerũ naturã consistere. Vniuersitati creaturȩ homomagna
quedã portio ost Tantoq gradu ẽ. ceteris excellentior
quanto diuine imagine uicinior. Quantũ ceteris creaturs
pͥminet homo dignitate uirtutis ex ipsa reuerentia discitur
Preationis dumoͥninia dixitds̃ fiat et facta sunt crearo uero
hominẽ quadã eterm consili deliberatione uoluerit dicens
aciamur hominẽ adinmaginẽ et similitudinẽ nrano do merito

Expanded text:
mnia sub coelo propter hominem facta sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et s
Abbreviated transcription (Latin):
u agis e inridondum. Gentiles etheretierdea nima dispatara
donantur: Sed quomodo deilla aliquid recto sentire polsuues
quiauctorẽ ad cuius imaginẽ facta ẽ non noueruntu E tideo
nulta etrore indigna dixerunt Mutabilis ẽ anima filo¬
callt ÷ sedtẽ poraliter suis affestionibus Corpus autetr
edoco et tẽpore mutabilis : quia et tẽporemutatur auaum
mutabilitas cogitationũ. Que uarietas male mitta aions
tunt menti iuhere quanido abaeternorum contepletosse
piminus homo etedens i illo stare noluit aquomale res es flu
conmixtione carnis quaretine tur indusa Exenimeius
parte uertitur ad peccandi infirmitatẽ salomorin docerer
partuieorruptibile adgrauat animã etdeprimit terrena
in hubitatio sensum multa cogitantem

Expanded text:
magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tempore mutabile est, quia et tempore mutatur, et lmutabilitas cogitationum. Quae varietas malae motionis tunc menti inhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit, commistione carnis, qua retinetur inclusa. Ex ejus enim 146 parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salomone docente: Corpus corruptibile aggravat animam, et deprimit terrena inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
hominis nomen accopit. Sicut & apostoius inter cartis nie
dicio aniimã noncarnẽ conditã ot̃ addi imaginoi : Malgergo
aquibusdũ creditur anima hominis oẽ corporta Que pro id adu
maginẽ facta ẽ ut si non in cõmutabilis ut ds̃osiet tamon in an¬
porea ut dĩ existeret. Sicut angeli Ita eranime Nabemt enr
initium finẽ nullum. Num quedã in rebus temporalia sunt que da
ꝑpetua quedam uero sempiterna Temporalia sunt quibus in est
ortus et obitus. Perpetua quibus ortus nonterminus. Sempi¬
ternȩ quibus necortus : nec terminus Arimã non eẽ parte
diuine substantiȩ uelnature . nec esie eã prius quam corpori
misceatur sed tunt eã creari quando e corpuscreatur cui
admisci uidetur. Phrlo soporũ sententiȩ dicunt eẽ animum
prius quã nascatur incorpore. Qđ uerum nullis ad probatur
indicus Saniutrum antea fuissenus necipsi nouimus nec quis
hominũ dicat habemus Non eergo quȩ rendũ qđ que nspdcar

Expanded text:
ccepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit animam, non carnem, conditam esse ad Dei imaginem. Male ergo a quibusdam creditur animam hominis esse corpoream, quae propter id ad Dei imaginem facta est, ut si non incommutabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut Deus existeret. 145 3. Sicut angeli, ita et animae; habent enim initium, finem vero nullum. Nam quaedam in rebus temporalia sunt, quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus, non terminus; sempiterna, quibus nec ortus, nec terminus. 4. Animam non esse partem divinae substantiae, vel naturae; nec esse eam priusquam corpori misceatur, constat; sed tunc eam creari, quando et corpus creatur, cui admisceri videtur. Philosophorum sententiae dicunt esse animam, priusquam nascatur in corpore. Quod verum esse nullis approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo
Abbreviated transcription (Latin):
existunt. Id ẽ siue quas a paganis pertulit in martr
resistendo Sc̃a eccła catholica sicut male uiuentes insepati¬
enter tolerat: Itamale credentes a serepellit. Sca ecclesia
contragentilium atque hereticorum ꝓuicatiã sumopere
sapientiam et pacientiã studet. Sed exercetur sapientia
cum tẽptatur uerbis exercetur pacientia cum tẽ ptatur
gladiis Causa prauitatis heretice doctrina ẽ propagata
ecđȩ Namantea simplici tantundẽ fide uigebat. Hereti¬
corum igͥitur occasione propagatisunt doctores infide et per
acumen heresium ecclesiȩ magistri creuerunt. N amtunc
clurius manifestatur ueritatis assertio quando patuerit
que libet dissensio. Sc̃a ecclesia ideodicitur catholica proeo
idumiuers aliter ꝑomnẽ sitmundũ diffusa. Nam hereticorũ ecde
in partibus mundi cobartantur. łaec uero intoto orbe disfur
expanditur parlo aitestanto a postolo: Gratias in quit agodo pom

Expanded text:
existunt, id est sive quos a paganis pertulit in martyrresistendo. Sancta Ecclesia Catholica sicut male viventes in se tolerat patienter, ita male credentes a se repellit. Sancta Ecclesia contra gentilium atque haereticorum pervicaciam, summopere sapientiae et patientiae studet. Sed exercetur sapientia cum tentatur verbis; exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa pravitatis haereticae doctrinis propagata est Ecclesia. Nam antea simplici tantumdem fide vigebat. Haereticorum igitur occacumina haeresum Ecclesiae magistri creverunt. Nam tunc clarius manifestatur veritatis assertio, quando patuerit quaelibet dissensio. 6. Sancta Ecclesia ideo dicitur catholica, pro eo quod universaliter per omnem sit mundum diffusa. Nam haereticorum Ecclesiae in partibus mundi coarctantur, haec vero in toto orbe diffusa expanditur, Paulo attestante apostolo: Gratias inquit ago Deo m
Abbreviated transcription (Latin):
Animũ nanũmittant etsine detrimento ardeant & sine inte
tamenueris modis &iũ sp̃s incorporeos posse poena corpo¬
ralis igiis affligi sispr̃ hominum &iũ ipsi ꝓfesto licor pore
et nunc potuerunt indudi corpora libus membris & tunc potu
ide postaliqua dicit. At uero gehenna illa que &liã stagnũ ignis
et sulphuris dicta ẽ corporeus ignis erit et crutiubit corporani
dã natorũ aut hominũ autedemonũ Sed solida hominuni deria
domoriũ aut tantũ hominũ corpora cum spiritibus demones

Expanded text:
animam non amittant, et sine detrimento ardeant, et sine interanimam non amittant, et sine detrimento ardeant, et sine intertamen ueris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis adfligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris idem post aliqua dicit: « At vero gehenna illa, quae etiam stagnum ignis et sulphuris dicta est, corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut hominum, aut daemonum; sed solida hominum, aeria daemonum: aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones
Abbreviated transcription (Latin):
GDINIGNEM IMPIORŨ CORPORADURAENT
ABS CUE SUI CONSUMB FIONE
c̃s agustinus multis etuarus exemplũ generibus agens. id ꝓcerto
asseuerasse dinoscitur : qđ impiorũ corpora absque sui consump¬
tione et aeterne sempiternis ignibus ardent: Etea ipsa corpora
combus taignis non absumat quia et sempiter noigni ardebuntꝰ
et mori omnino non poterunt. Quidait idem doctor ostendã unde
conuincantur in creduli posse humana corpora animata atque¬
uiuentia non solum numquũ morte dissolui: Sedinaeter norum
quoque ignium durare tormentis: Item postaliqua dic̃. Animus
cuius pͣsentia corpus uiuit. et regitur. et dolorẽ patipotest:
et mori nompatest. Ece inuenta res ẽ Quae cũ sensũ dolorshabeat :
nincirtalis ẽ Hocigitur erit tunc&liũ in corporibus dumnatorũ
qđ nunc oẽ scimus in animis omnium. Qđcum itasit quid ad huc nob
ait rerũ poscuntur exempla quibus doceamus non ee incredi¬
bile ut hominum corpora sempiterno supplicio punitura & igne

Expanded text:
in igne impiorum corpora durent absque sui consumptione. Sanctus Augustinus multis et variis exemplorum generibus agens , id pro certo asseverasse dignoscitur, quod impiorum corpora absque sui consumptione et sempiterno igne ardeant, et ea ipsa corpora combustio ignium non absumat; quia et sempiterno igne ardebunt, et mori omnino non poterunt. « Quid igitur? » ait idem doctor . « Ostendam unde convincantur increduli posse humana corpora animata non solum nunquam morte dissolvi, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis. » Item post aliqua dicit : « Anima cujus praesentia corpus vivit et regitur, et dolorem pati potest et mori omnino non potest. Ecce inventa res est, quae cum sensum doloris habeat, immortalis est. Hoc igitur erit tunc in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Quod cum ita sit, quid adhuc nobis, ait , rerum poscuntur exempla, quibus doceamur non esse incredibile ut hominum corpora sempiterno igne damnata, et in igne
Abbreviated transcription (Latin):
optemus H anc cogitationẽ nram̃ ds̃ uideat hoc ꝓ positumꝰ
mentis et fidei xpr aspiciat daturus eis caritatissilȩ ampliora
pmia quorum dirca sefuerint desideria maiora: XU¬

Expanded text:
 contingat, optemus. Hanc cogitationem nostram Deus videat, hoc propositum  contingat, optemus. Hanc cogitationem nostram Deus videat, hoc propositum mentis et fidei Christus aspiciat, daturus eis claritatis suae ampliora praemia, quorum circa se fuerint desideria majora.
Abbreviated transcription (Latin):
et luqueis saeculuribus exsolutos para drso restituit¬
etregno. Quis non peregre constitutus proper& inpatria
regredi :  Qquis non ad suos nauigare festinans uentu
prosperũ cupidus optaret : ut uelociter caros licere
amplecti patriam nostram paradr sum cõputenius.
Parentes patriarchus hubere lam coepimus. Quidr̃ ꝓpe¬
ramus & currimus ut patriam nram uidere ut parentes
salutare possimus: Al agnus illic carorum numerus expestat
parentum fratrum filiorum frequens nos et copiosa turba
esiderat iam desua incolomitate secura adhuc denr̃a saluto
sollicita: Adhorum conspectum et conplexum uenire quanta
otillis et nobis in commune laetitia est : Qualis illic caeles¬
tium regnorũ uoluntas sine t̃imore moriendi ȩtaeternitate
uiuendi quã summa ẽ. et per petua felicitas : illica postolorũ
gluriosus chorus illic̃ prophecarum exultantiũ numerus ilhe¬
marterum numerabilis pbpulus. Adhos auida cupiditatõ ꝓpe¬

Expanded text:
et let let regno. quis non peregre constitutus properet in patriam regredi? quis non ad suos nauigare festinans uentum prosperum cupidius optet, ut uelociter caros liceat amplecti? patriam nparentes patriarchas habere iam coepimus: quid non properamus et currimus, ut patriam nostram uidere, ut parentes salutare possimus? magnus illic nos carorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat iam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. ad horum conspectum et conplexum uenire quanta et illis et nobis in commune laetitia est, qualis illic caelestium regnorum uoluptas sine timore moriendi et cum aeternitate uiuendi quam summa et perpetua felicitas! illic apostolorum glmartyrum innumerabilis populus. Ad hos avida cupiditate prope
Abbreviated transcription (Latin):
semper faciendum fuerit dĩ seruis. nunc fieri multomagis
debet corruente lummundo et malorũ infestantiũ turbi¬
nibus obsesso : Vt qui cernimus coepisse lumgrauia & scimus
imminere grauiora: Lucrũ maximũ cõputemus sustinc
uelocius recedamus. Siin habitaculotuo parietes uetus¬
tate nutarent: tecta desuꝑ tremerent : domus lamfati¬
gata. lamlupsa aedificiis senectute labentibus ruina
ꝓxima minaretur nonne omni cele tritate migrares:
Sinauigantete turbida et ꝓcellosa tempestas fluctibus
uiolentius excitatis denuntiaret futura naufragia ÑNe
portum uelociter peteres : mundus &ium nutat & labit
et ruinam sui noniam senes tute rerum sed fine testatur :
ettu non dõ gratius agis : nontibi gratuluris quod exitu
maturiore subtractus ruinis et naufragiis & plugis
imminentibus exuaris : Item amplect᷑amus diemꝰ
qui signat singulis domicilia sua : quinos istinc ereptos

Expanded text:
semper faciendum fuerit Dei servis, nunc fieri multo magis semper faciendum fuerit Dei servis, nunc fieri multo magis debet, corruente jam mundo, et malorum infestantium turbinibus obsesso: ut qui cernimus coepisse jam gravia, et scimus imminere graviora, lucrum maximum deputemus, si istinc velocius recedamus. Si in habitaculo tuo parietes vetustate nutarent, tecta desuper tremerent, domus jam fatigata, jam lassa, aedificiis senectute labentibus, ruinam proximam minaretur, nonne omni celeritate migrares? Si navigante te, turbida et procellosa tempestas, fluctibus violentius excitatis, pronuntiaret futura naufragia, nonne portum velociter peteres? Mundus ecce nutat et labitur, et ruinam sui non senectute rerum, sed fine testatur: et tu non Deo gratias agis? non tibi gratularis quod exitu maturiore subtractus, ruinis et naufragiis et plagis imminentibus exueris? » Item: « Amplectamur diem, qui assignat singulos domicilio suo: qui nos istinc ereptos,
Abbreviated transcription (Latin):
et tẽporaliitinere decurso ad aeterna trans gressus : Quisr¬
admeliora festinet : quis non mutari et reformari ad xpi
spetiem et ad cȩlescis gratiȩ dignitatẽ citius ex optet
tẽ uenturus ad xp̃i sedem et ad regnorũ caelestiũ claritate
lugere non debet et plangere. Sed potius secundũ pollici
latione gaudere : Item eius ẽ inmundo diuuelle manere
quẽ mundus oblectat quem saeculũ blundiens atq decipietis
ille cebris ter rene uoluptatis inuitat: Porro qđ mundus
oderit xp̃ianum quid amasbum quiteodit et non magis sequeris
xp̃m quite redemit et diligit.  Itẽ mente integra. fidȩ
firina uirtute robusta paratiꝰ ad omnẽ uoluntatẽ simus dĩ
Pauore mortalitatis excluso in mortalitate quae se quitur
cogitomus. Hoc nos oftendamius ee qđ credimus nec carorũ
iuge amus excessum. Etcum arcersionis proprie dies uenerit.
incunctanter et libenter ad dñm ipsouotante ueniamus Qdcũ

Expanded text:
et teet tead meliora festinet? Quis non immutari et reformari ad Christi speciem, et ad coelestis gratiae dignitatem citius exoptet? » Item: « Venturus ad Christi sedem, et ad regnorum coelestium claritatem, lugere non debet et plangere, sed potius secundum pollicitlatione gaudere . » Item: « Ejus est in mundo diu manere velle, quem mundus oblectat, quem saeculum blandiens atque decipiens, illecebris terrenae voluptatis invitat. Porro cum mundus oderit Christianum, quid amas eum qui te odit, et non magis sequeris Christum qui te redemit et diligit ? » Item: « Mente integra, fide firma, virtute mentis robusta, parati ad omnem voluntatem Dei simus: pavore mortalitatis excluso, immortalitatem, quae sequitur, cogitemus. Hoc nos ostendamus esse, quod credimus, ut nec charorum lugeamus excessum, et cum accersionis propriae dies venerit, incunctanter et libenter ad Dominum, ipso vocante, perveniamus. Quod cum