comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gati figunt. Exercitꝰ uͦ nimiũ ext̾ritꝰ. cępit hac illacq
fuctuare: putans Rollonẽ adẽe. Ebalus uͦ huiꝰ rei t̾rorę
domũ cuiꝰdã fullonis expetiit. atq diu inea delituit. Exer¬
citus aut̃ lucescente aurora. montẽ uidens hostibꝰ uacuũ:
eos ꝓseqͥt᷑. eo usq qͦ morabant᷑. Northmanni uͦ innumera¬
bilia animalia quȩ secũ addurerant stati occider̃. atq
tergora dimidia animaliũ di¬
animaliũ diripientes. & excori¬
antes. excadaueribꝰ ipsis castrũ. cirta fecer. ponentesq uñ
suꝑ aliũ coria sanguinolenta forinsecꝰ aueller. ne equi
stupidi eqͥtesq mirantes appropinquarent. Franci uͦ &
burgundiones ꝓsecuti eos cũ ad.eẽnt: castellũq ex corpo¬
rib equoꝵ. bou̾m. asinoꝵ. caprarũq & bidentiũ conseptũ.
trogoraq sanguinolenta forinsetꝰ pendentia uidissent:
dixer adinuice. Quis inuadet istos: Qui uultͫ perdere.

Expanded text:
gati figunt. Exercitus vero nimium exterritus coepit hac illacque gati figunt. Exercitus vero nimium exterritus coepit hac illacque fluctuare, putans Rollonem adesse. Ebalus vero hujus rei terrore domum cujusdam fullonis expetiit, atque diu in ea delituit. Exercitus autem, lucescente aurora, montem videns hostibus vacuum, eos prosequitur quousque morabantur. Nortmanni vero innumerabilia animalia, quae secum adduxerant, statim occiderunt; tergora dimidia animalium diripientes et excoriantes, ex cadaveribus ipsis castrum circa se fecerunt; ponentesque unum super alium, coria sanguinolenta forinsecus avellerunt, ne equi stupidi equitesque mirantes appropinquarent. Franci vero et Burgundiones prosecuti eos cum adessent, castellumque ex corporibus equorum, boum, asinarum, caprarumque et bidentium conseptum, tergoraque forinsecus pendentia vidissent, dixerunt ad invicem: « Quis invadet istos? qui vult vitam perdere,
Abbreviated transcription (Latin):
castra pͥncipũ. duritq debellando eos. transeamꝰ ꝑ mediũ
illoꝵ: & festinemꝰ aggredi seniorẽ nr̃m. & sic euademꝰ mortis ꝑi¬
culũ. Responder̃. Congruũ nob & salubre scđm qđ accidit das
consiliũ. A eliꝰ ÷ nob̃ ita agere. scilicet aut elabi aut mori. q̃
hic morari nosq uiuos conp̾hendi: & pęnis diuersis affligi.
Iccirco obscure noctis conticinio. descender̃ quidã demorte:
& ꝑtentoria clam transeuntes. ultraq uenientes: cęꝑunt
forinsecꝰ clangere. troreq repentinũ eis incutere. Ceteri
uͦ cũ magno tumultu magnoq scutoꝵ fragore elabentes
uelocit de monte: inuaser Ricardũ tentoriis soporatum.
Sieq ferocit̾ p̾liantes. & ꝑmediũ exercitũ transmeantes: uiã
quã Rollo tenuit ci tatis gressibꝰ libati ꝑgunt. atq suꝑ
othura uenientes. loco alto palude circũdato. gressũ fati¬

Expanded text:
castra principum, duriterque debellando eos, transeamus per medium castra principum, duriterque debellando eos, transeamus per medium illorum, et festinemus aggredi seniorem nostrum, et sic evademus mortis periculum. » Responderunt: « Congruum nobis et salubre secundum quod accidit, das consilium. Melius est nobis ita agere, scilicet aut elabi, aut mori, quam hic morari, nosque vivos comprehendi, et poenis diversis affligi. » Idcirco obscurae noctis conticinio descenderunt quidam de monte, et per tentoria clam transeuntes ultraque venientes, coeperunt forinsecus tubis clangere, terroremque repentinum eis incutere. Caeteri vero cum magno tumultu, magnoque scutorum fragore elabentes velociter de monte, invaserunt Richardum tentoriis soporatum. Sicque ferociter praeliantes, et per medium exercitum transmeantes, viam quam Rollo tenuit citatis gressibus liberati pergunt; atque super Othuram venientes, loco alto palude circumdato gressum fati
Abbreviated transcription (Latin):
parietes & sepes illis abstuler̃. & se ex illis circũdãdo mu¬
nier. Popłs nãq francoꝵ expectabat fine nirgioꝵ. Elualus
I uidens qđ non ꝓficeret ei initũ cęrtam̃. uenit adricardũ
ducẽ incãpo pͥlii castra metante. Tc̃ exercitꝰ montẽ circũ¬
sepsit. ne poss& ullus elabi. Uidentes aut̃ daci se circum¬
septos plebe. dixer adinuicẽ. Si expectet᷑ forte dies futurꝰ.
om̃s gladio intimem᷑. Frisonũ qͥdã de gente natꝰ qͥerat illiᷤ
accredit᷑. dix mortẽ timentibꝰ. Dabo consiliũ. uob ꝓfuturũ.
Intẽpeste noctis silentio. qͥdã nr̃oꝵ decacumine montis
dam descendant. & forinsecꝰ circa tẽptoria bucina clan
Illi nãq audito clangore tubarũ. autumantes ad ẽẽ. Rollonẽ
nr̃m ducẽ: formi dolosi stupidiq atq pauicti fugitabunt hac
ill acq diuisi. Nos uͦ de monte descendentes. irruamꝰ super

Expanded text:
parietes et sepes illis abstulerunt et se ex illis circumdando muparietes et sepes illis abstulerunt et se ex illis circumdando munierunt. Populus vero Francorum exspectabat finem jurgiorum. Ebalus igitur videns quod non proficeret ei initum certamen, venit ad Richardum ducem in campo praelii castra metantem. Tunc exercitus montem circumsepsit, ne posset ullus elabi. Videntes autem Daci se circumseptos plebe, dixerunt ad invicem: Si exspectetur forte dies futurus, omnes gladio interimemur. Frisonum quidam de gente natus, qui erat illis accreditus, dixit mortem timentibus: « Dabo consilium vobis profuturum. Intempestae noctis siclam descendant, et forinsecus circa tentoriae buccina clangant. Illi namque audito clangore tubarum, autumantes adesse Rollonem nostrum ducem, formidolosi stupidique, atque pavidi fugitabunt, huc illucque divisi. Nos vero de monte descendentes irruamus super
Abbreviated transcription (Latin):
pło. quã abẽẽ.p̃lio. Tunc franci & burgundiones. dixerunt
adebalũ sine re querulũ. Ad huc expectat te aliqͥd certa¬
minis. qͦ potes te tuosq cito experiri. Consida northman¬
nos plio fugatos. cacum montis causa p̾sidii aggressos. Pre¬
cipita ꝗͣ eos amonte. eoꝵq suꝑbiã elide. Uindica sanguinẽ
francoꝵ & burgundionũ: hoc cãpo heu ꝓdolor iacentium.
Sentiant te mͦ aduenisse. qͥ głant᷑ se ꝑiculũ mortis euasisse.
His gͥ dictis ebalus inuadit northmannos. in monte nimiũ
ext̾ritos. E balus aut̃ ascendebat montẽ cũ suis. daci uero
resistebant ei iaculis. Ebalus iacebat eo missilia. daci uero
uiolabant eos iaculis. Ebalidȩ tẽptabant ascen¬
de cacum montis. Rollonide p̃cipitabant eos usq adbasim
montis. E balide sepes & parietes quos daci ad capiendam
ciuitatẽ fecerant ad montẽ deportauer̃. daci uͦ eosdem

Expanded text:
pulo quam abesse praelio. » Tunc Franci et Burgundiones dixerunt pulo quam abesse praelio. » Tunc Franci et Burgundiones dixerunt ad Ebalum sine re querulum. « Adhuc exspectat te aliquid certaminis, quo potes te tuosque experiri. Considera Northmannos praelio fugatos, cacumen montis causa praesidii aggressos. Praecipita ergo eos a monte, eorumque superbiam elide. Vindica sanguinem Francorum et Burgundionum, hoc campo, heu dolor! jacentium. Sentiant te modo advenisse, qui gloriantur se periculum mortis evasisse. » His igitur dictis, Ebalus invadit Northmannos in monte nimium exterritos. Ebalus autem ascendebat montem cum suis, Daci vero resistebant ei jaculis. Ebalus jaciebat eo missilia, Daci vero violabant eos jaculis. Ebalidae tentabant ascendere cacumen montis, Rollonidae praecipitabant eos usque ad basim montis. Ebalidae sepes et parietes, quas Daci ad capiendam civitatem fecerunt, ad montem deportaverunt. Daci vero eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
ac paganoꝵ̾ pluribꝰ: stabat ut̃q inp̾lio exercitꝰ. mutuans
uitã alt̾nis ictibꝰ: cũ subito waltelmꝰ ep̃s quasi missã cele¬
braturus infulatꝰ. baiulansq crucẽ atq tunicã sacre scę
mariȩ uirginis inmanibꝰ: ꝓsequente clero cũ cnubꝰ. ferratisa
acieb constipatꝰ : exiliens deciuitate. paganoꝵ tra telis
uerberat: & muchronibꝰ. Cernens aut̃ se rollo int̾ utruq
erercitũ stare. seq non p̃ualere. s suos de crescere: transiens ꝑ
mediũ illoꝵ. cepit abeis declinare: ne pocuparet᷑ morte. Q uę¬
dam acies paganoꝵ euadens forte p̃lii ꝑiculũ. adleugas per¬
uenit: & montis excella subiit. Fimto igit᷑ tali epã magno
certamine belli. ebalus uesꝑe aduenit cũ suis: Francosq &
burgundiones imp̃cat᷑. nimis me ꝓnichilo duxistis: quando
pliũ sine me inchoastis. Blasphemabor acunctis gentibꝰ. que
auditurȩ sunt hos euentꝰ. Prohdolor. mallẽ mori cũ isto po¬

Expanded text:
ganorum pluribus stabat uterque in praelio exercitus, mutuans vitam alternis ictibus; cum subito Guvaltelmus episcopus quasi missam celebraturus, infulatus bajulansque crucem atque tunicam sacrosanctae Mariae virginis in manibus, prosequente clero cum civibus, ferratisque aciebus constipatus, exsiliens de civitate, paganorum terga telis verberat et mucronibus. Cernens autem se Rollo inter utrumque exercitum stare, seque non praevalere, suosque decrescere, transiens per medium illorum, coepit ab eis declinare, ne praeoccuparetur morte. dam acies paganorum evadens forte praelii periculum ad Leugas pervenit, et montis excelsa subiit. Finito igitur tali et tam magno certamine belli, Ebalus vespere advenit cum suis, Francosque et Burgundiones imprecatur nimis: « Me pro nihilo duxistis, quando praelium sine me inchoastis. Blasphemabor a cunctis gentibus, quae auditurae sunt hos eventus. Proh dolor! mallem mori cum isto po
Abbreviated transcription (Latin):
scisq denominatis desid o partẽ istius t̾rȩ darȩ. ut dignent᷑
mͥ inauxiliũ subuenire. Ad hȩc franco. Consilio diuinitus
inspirato iteris. congrirũq tͥ his septẽ dieb qͥbꝰ albatis cris¬
matis & olei uestibꝰ es indutꝰ fieri. Dedit itaq Rotb̾tꝰ pͥmo

Expanded text:
sanctisque denominatis, desidero partem istius terrae dare, ut dignentur sanctisque denominatis, desidero partem istius terrae dare, ut dignentur mihi in auxilium subvenire. » Franco: « Consilio divinitus inspirato uteris, congruumque est tibi his septem diebus, quibus albatis chrismatis et olei vesti
Abbreviated transcription (Latin):
urbio ciuitatis istiꝰ. est monasteriũ sc̃i Petri apłors pͥncipis
nomine consecratũ: in qͦ recubabat istiꝰ urbis uenerabilis ar¬
chiep̃s nomine Audoenꝰ. signis & uirtutibꝰ nimiũ choruseus.
b metũ tui aduentꝰ. ad frantiã ẽ. deportatꝰ. Simegias qͦ pri
accessisti. est tẽplũ sc̃i Petri: regni celoꝵ clarigeri meri¬
tis suffragatũ. Plures sunt ȩccłiȩ intua ditione positȩ. setł
he sunt p̾cipue. Tunc Rotb̃tꝰ. In confinio nr̃e pocestatis. qͥs
sc̃s potentior meritis habet᷑: Franco adhȩc. Sc̃s dionisius
natione grecꝰ. ꝑ scm̃ Paulũ ad fidẽ catholicã conuersus: post¬
ea abeato clem̃te Petri apłi successore frantiȩ ad p̃dicandũ
transmissus: multa flagella paganoꝵ ꝑpessus. diuq ub̾atꝰ.
adultimũ ꝓ amore dĩ hebetatis securibus capite plexus.
Tunc Rotbt᷑. Anteꝗͣ diuidat᷑ t̾ra meis pͥncipibꝰ dõ & sc̃ę marie

Expanded text:
urbio civitatis istius est monasterium sancti Petri apostolorum principis urbio civitatis istius est monasterium sancti Petri apostolorum principis nomine consecratum; in quo recubabat istius urbis venerabilis archiepiscopus nomine Audenus, signis et virtutibus nimium coruscans, ob metum tui adventus ad Franciam est deportatus. Gimegias, quo prius accessisti, est templum sancti Petri, regnum coelorum clavigeri meritis suffragatum. Plures sunt ecclesiae in tua ditione positae, sed hae sunt praecipuae. » Tunc Rotbertus: « In confinio nostrae potestatis quis sanctus potentior meritis habetur? » Franco: « Sanctus Dionysius natione Graecus, per sanctum Paulum ad fidem catholicam conversus, postea a beato Clemente Petri apostoli successore Franciae ad praedicandum transmissus, multa flagella paganorum perpessus, diuque verberatus, ad ultimum pro amore Dei hebetatis securibus capite plexus. » Tunc Rotbertus: « Antequam dividatur terra meis principibus, Deo et sanctae Mariae,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ totiꝰ regni: insuꝑ t̾rã de nonuinatã. quatinꝰ ipsã teneret
&possidet. heredibusq tradẽt. & ꝑcurricula cunctoꝵ annoꝵ
successio nepotũ. in ꝑgenies ꝓgenierũ hab̾et & excoleret.
is ut dictũ ÷ expletis. rex harolus ad sua remeauit: Rotbtꝰ
& franco eũ Rollone remanserunt. Anno gͥ adnĩ nr̃i¬
ibu xꝑi incarnatione nongentes imo duodecimo: tranco
arehiep̃s catbolica fide sacro scẽ Trinitatis imbutũ nollo¬
nẽ baptirauit. duxq francoꝵ Rotb̾tꝰ defonte saluatoris
eũ suscepit. nom̃q suũ ei inposuit: magnisq muneribus
& donis honorifice ditauit. Rotbtꝰ aut̃ qͥ & Rollo comites
suos & milites omnẽq manũ exercitꝰ sui baptizari fecit.
atq. x p̃iane religionis fide ꝑp̃dicationes instrui. Hinc
conuocato francone ep̃o. quȩ ȩccliȩ ueneratiores in sua terra
habent᷑ sciscitat᷑. & que potentiores merito & patrocinioᷤ qi
changłi michaeł paradisi p̃positi nomine p̾titulata. In sub¬

Expanded text:
 totius regni, insuper terram denominatam, quatenus ipsam teneret et possideret, haeredibusque traderet, et per curricula cunctorum annorum successio nepotum in progenies progenierum haberet et excoleret. His, ut dictum est, expletis, rex Carolus ad sua remeavit. Rotbertus et Franco cum Rollone remansit. APOSTROPHA AD Risti incarnatione nongentesimo duodecimo, Franco archiepiscopus catholica fide sacrosanctae Trinitatis imbutum Rollonem baptizavit, duxque Francorum Rotbertus de fonte Salvatoris eum suscepit, nomenque suum ei imposuit, magnisque muneribus et donis honorifice ditavit. Rotbertus autem, qui et Rollo, comites suos et milites omnemque manum exercitus sui baptizari fecit, atque Christianae religionis fidei per praedicationes instrui. Hinc convocato Francone episcopo, quae ecclesiae veneratiores in sua terra haberentur sciscitatur, et quae potentiores merito et patrocinio sanchangeli Michaelis paradisi praepositi nomine praetitulata. In sub
Abbreviated transcription (Latin):
afflixit. Nidens aut̃ qđ urbẽ non caꝑet. crepusculo noc¬
tis naues uelis ornauit: parisiusq dereliquit. atq angloꝵ
trã citiꝰ quã potuit cũ legato regis alstemi ꝑuenit: ipsũq¬

Expanded text:
afflixit. Videns autem quod urbem non caperet, crepusculo nocafflixit. Videns autem quod urbem non caperet, crepusculo noctis naves velis ornavit, Parisiusque dereliquit, atque Anglorum terram citius quam potuit, cum legato regis Alstemi pervenit. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
pacificus. pepigistis mutui adiutorii fedus. ut qui urm
indigeret adiu̾torio: alteriꝰ muniret᷑ suffragio. & qͥurm̃¬
ret. Qua ꝓpt̾ inopinato iugo ꝑfidoꝵ angloꝵ p̾sus. excel¬
lentẽ suꝑ omĩa potentiã tuã pͣcat. ut succurras ei uelotiꝰ.
quia angli te poccupatũ scientes negotio francisci belli.
non putant te subuenturũ ꝓpiꝰ meo semori. Rollo uͦ
legato Regis qđ necesse erat tribuit. eiq truduũ iussit
expectare. Principibꝰq aduocatis. quid acturꝰ sit suꝑ hoc
negotio cȩpit inqͥrere. Stat̾̃iq misit ad pͥncipes ciutatiꝰ
ut aut eã illi redłent: aut obsides darent. aut se ad de¬
feꝰ sionẽ p̃pararent. Qiuies aut̃ noluer̃ urbẽ ei reddere.
nec obsides dare: sed festinant se contra diei uenturi ad¬
p̃lia p̃parare. Diluculo uͦ Rollo continui conflicti teꝑe
consurgens. certam̃ diurnũ iniit: ciuesq tota die p̾lus

Expanded text:
pacificus, pepigisti mutui adjutorii foedus, ut qui vestrum pacificus, pepigisti mutui adjutorii foedus, ut qui vestrum indigeret adjutorio, alterius muniretur suffragio; et quemret. Quapropter inopinato jugo perfidorum Anglorum pressus, excellentem super omnia potentiam tuam precatur, ut succurras ei velocius, quia Angli te praeoccupatum scientes negotio Francisci belli, non putant te subventurum proprius meo seniori. Rollo vero legato regis quod necesse erat tribuit, eique triduum jussit exspectare. Principibusque advocatis, quid acturus sit super hoc negotio, coepit inquirere. Statimque misit ad principes civitatis, ut aut eam illi redderent, aut obsides darent, aut se ad defensionem praepararent. Cives autem noluerunt urbem ei reddere, nec obsides dare; sed festinant se contra diei venturi praelia praeparare. Diluculo vero Rollo continui conflicti tempore consurgens, certamen diurnum iniit, civesque tota die praeliis
Abbreviated transcription (Latin):
a deuastauer: parisiusq reuener̾. Talibꝰ itaq ext̾rite¬
gͥs plurimȩ frantię. tributa soluebant Rolloni: pluri¬
me uͦ resistebant ei. Angli uͦ audientes qđ rollo pari¬
siacã urbẽ obsedisset. rebusq franciscis implicitus¬
impediret᷑: atq estimantes qđ amico suo regi altemo
inadiutoriũ non subueniret. tenorẽ fidĩ respuentes:
ceꝑunt arrogant̃ in solescere. contraq regẽ importu¬
nis bellis feritantes dimicare. Terra uͦ anglisca exer¬
citu regis & obstantiũ sibi deuastabat᷑: publica res af
flicta adnullabat᷑: militesq regis. & obstantiũ uarn
interitꝰ morte poccubat᷑. Igit᷑ alstemꝰ rex xp̃ianissi¬
mus. cũ non hab̾et unde arrogantiȩ angloꝵ resisteret.
misit quedã comitẽ ad rollonẽ circa muros parifiacę
urbis debellantẽ. Qui ad eũ uenien s. submisso uultu
intulit dicens. Rex angloꝵ alstemꝰ. carũ in extricabilis
amicitiȩ tͥ munꝰ. Quondã dñe mi tu & alstemꝰ rex angloꝵ

Expanded text:
 devastaverunt, Parisiusque revenerunt. Talibus itaque exterritae plurimae gentes Franciae, tributa solvebant Rolloni, plurimae vero resistebant ei. Angli vero audientes quod Rollo Parisiacam urbem obsedisset, rebusque Franciscis impediretur, atque aestimantes quod amico suo regi Alstemo in adjutorium non subveniret, tenorem fidei respuentes, coeperunt arroganter insolescere, contraque regem importunis bellis feritantes dimicare. Terra Anglisca exercitu regis et obstantium sibi devastabatur, publica res malis afflicta annullabatur. Militesque regis, et obstianissimus, cum non haberet unde arrogantiae Anglorum resisteret, misit quemdam comitem ad Rollonem circa muros Parisiacae urbis debellantem. Qui ad eum veniens, submisso vultu intulit dicens: Rex Anglorum Alstemus carum inextricabilis amicitiae tibi munus. Quondam, domine mi, tu et Alstemus rex Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
respondens ramoldo comiti. mor hȩc intulit. Si antẽ
triduũ reqͥsisses ame consiliũ: cogitatione dep̾hensũ darẽ
tibi. Iantũ mitte legatos ad illos. qͥd dicant sciscitaturos.
Hastignꝰ respondit. Non ibo solus. Miser aut̃ duos milites
cũ illo. dascissȩ linguȩ ꝑitos. Qui uenientes. suꝑ ripã flumi¬
nis steter̃ dicentes. Regiȩ potestatis comites mandant uob
Quo nomine ur senior fungit᷑: Responder. Nullo. quia
equalis potestatis sumꝰ. Tc̃ hastignꝰ scire uolens qͥd dese di¬
cerent dix̃. Cuiꝰ fama huc aduecti aduenistise Si unquã
deqͦdã hastigno ur̃e patriȩ nato huc cũ plurimo milite ad¬
nauigato aliqd audistis: Responder. Audiimi. Ille enim
hono homine auspicatus est: bonoq initio cepit. sed malũ finẽ
exitũq sortitus ẽ. Iterũ iastignꝰ. Uitis harolo regi frantiȩ
colla submittere. eiuisq seruitio incobe. atq abeo qua pluri

Expanded text:
respondens Ragnoldo comiti mox haec intulit: « Si ante respondens Ragnoldo comiti mox haec intulit: « Si ante triduum requisisses a me consilium, cogitatione deprehensum darem tibi. Tantum mitte legatos ad illos, quid dicant sciscitaturos. » Alstignus respondit: « Non ibo solus. » Miserunt autem duo milites cum eo, Daciscae linguae peritos. Qui venientes super ripam fluminis, steterunt dicentes: « Regiae potestatis comites mandant vobis, Quo nomine vester senior fungitur? » Responderunt: « Nullo, quia aequalis potestatis sumus. » Tunc Alstignus scire volens quid de se dicerent, dixit: « Cujus fama huc advecti advenistis? Si unquam de quodam Alstigno vestrae patriae nato, huc cum plurimo milite adnavigato aliquid audistis? » Responderunt: « Audivimus. Ille enim bono omine auspicatus est, bonoque initio coepit; sed malum finem exitumque sortitus est. » Iterum Alstignus: « Vultis Carolo Franciae regi colla submittere, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tiemꝰ: hancq sorti nr̃e uendicabimꝰ: finitimarũ gentiũ o̾pida
uicos & castra atq urbes p̾liis adqͥremꝰ: ut reqescere possint
turme post terga nr̃a se posite. Forsan int̾p̃tatio tuȩ usioi.
uertet᷑ infinib istis. Rollo gͥ suꝑ responsis suoꝵ lȩtꝰ. arotomo
diuulsis nauibꝰ subuehit᷑ ad archas usq quȩ asdans dr. Ilico
fama quid rerũ usquã agit᷑ conscia. cõpita frantiȩ agressa:
intimat ad ẽẽ. norhmannos. sequanȩ alueo innumerabili
multitudine coadunatos. Franci uͦ illoꝵ aduentu ueluti re¬
pentino thonitrus sono stupefacti: conuocato hastigno
ꝑ uasore olim francie. congregatoq inmense multitudiuis
exercitu: uener̃ suꝑ othurȩ fluminis decursii. lunc ramold̃
pͥnceps totiꝰ francie. dix̃ hastigno incentori totiꝰ nequitiȩ.
Tu ista gente ꝓcreatꝰ. da nob consiliũ suꝑ his rebꝰ. Hastignꝰ

Expanded text:
ciemus, hancque sorti nostrae vindicabimus. Finitimarum gentium oppida, ciemus, hancque sorti nostrae vindicabimus. Finitimarum gentium oppida, vicos, et castra atque urbes praeliis adquiremus, ut requiescere possint turmae post terga nostra sepositae. Forsan interpretatio tuae visionis vertetur in finibus istis. » Rollo igitur super responsis suorum laetus, a Rotomo divulsis navibus subvehitur ad Archas usque, quae Asdans dicitur. Illico fama quid rerum usquam agitur conscia, compita Franciae aggressa, intimat adesse Normannos, Sequanae alveo innumerabili multitudine coadunatos. Franci vero illorum adventu, veluti repentino tonitru sono stupefacti, convocato Alstigno pervasore olim Franciae, congregato immensae multitudinis exercitu, venerunt super Othurae fluminis decursum. Tunc Ragnoldus princeps totius Franciae dixit Alstigno incentori totius nequitiae: « Tu ista gente procreatus da nobis consilium super his rebus: » Alstignus
Abbreviated transcription (Latin):
uulgus: dedit ep̃o sue fidĩ tenore securitatẽ. H incq gres¬
tũ ꝓfut᷑e sibi naiuigationis agitans. Notomo uenit: por¬
teq cui innera ⁊ ȩccłia sc̃i martini naues plurimo milite
fecondas adhesit. Glasse aut descendens celeriq gressu
lustrans urbẽ: udit disiectas moles eꝰ. auulsaq tẽplos
sara: ecclas fundam̃to emotas. murosq hinc inde disrup¬
tos: paruãq manũ & mermẽ. cępit animo herere. Inq
uno intuitu uisũ defigere. reminiscens uisionis qu. u¬
pncipib: querit sagaci m̃te consilio suoꝵ. qͥd sili sir
fatiendũ. Aunc sui quasi futuroꝵ p̾scn. diuinȩq inspiratiois
p̃sagio imbuti. dixert unia uoce Rolloni. Hec t̾ra copia fru¬
gii om̃iũ fecunda. arboribꝰ nemorosa: fluminibꝰ piscibꝰ reple¬
tis discriminata. uenatu diu̾sarũ ferarũ suffitient copiosa.
sed armigeris militibꝰ uacua. Nos hanc potestati nr̃ȩ subi¬

Expanded text:
vulgus, dedit episcopo suae fidei tenore securitatem. Hincque gresvulgus, dedit episcopo suae fidei tenore securitatem. Hincque gressum profuturae sibi navigationis agitans, Rotomo venit, portaeque, cui innexa est ecclesia S. Martini, naves plurimo milite fecundas adhaesit. Classe autem descendens, celerique gressu lustrans urbem, vidit disjectas moles ejus, avulsaque templorum saxa, ecclesias fundamento emotas, murosque hinc inde disruptos, parvamque manum et inermem, coepitque animo haerere, inque unione intuitu visum defigere, reminiscens visionis quam viprincipibus quaerit sagaci mente consilio suorum quid sibi sit faciendum. Tunc sui quasi futurorum praescii, divinaeque inspirationis praesagio imbuti, dixerunt viva voce Rolloni: « Haec terra copia frugum omnium fecunda, arboribus nemorosa, fluminibus pisce repletis discriminata, venatu diversarum ferarum sufficienter copiosa, sed armigeris militibus vacua. Nos hanc potestati nostrae subji
Abbreviated transcription (Latin):
uerberata scđm discrimina lune: mundantis maris pelago
se inmittit. aggrediens nauibꝰ Sim̾egias uenit. Uidensq
seĩ petri monasteriũ monachilis habitationis domibꝰ ai¬
ornatũ. semq reputans. eȩ. locũ. morari illic d tulit: sed
ulitra flum̃ adcapellã sc̃i uedasti naues applicuit. corp̃q
cuidã ureginis nomine hameltrudis. qđ secũ asportauerat
suꝑ altare sẽi uedasti posinit. huicq capelle ex nomine
uirginis nom̃ sempit̾ñ mnbesit. Dr̃q ille locꝰ ad scãm ha¬
meltrudẽ ab incolis. Audientes gͥ pauꝑes homines ĩopesq
mertatores Rotomo cõmorantes. illiꝰq regionis habitato¬
res. copiosam multitudinẽ northmannors ad ẽẽ. Simegias.
uenerunt unanimes ad franconẽ ep̃m Rotomagensem.
consult̾i qͥd agerent. Franco uͦ statim misit ad R ollonẽ
ut daret sibi pagoq manentibꝰ securitatẽ. Rollo uero
copiens qđ in urbe nec infinibꝰ eiꝰ moraret᷑ nisi inerme

Expanded text:
verberato secundum discrimina Lunae, inundantis maris pelago verberato secundum discrimina Lunae, inundantis maris pelago se immittit, aggrediens navibus Gimeias venit, vidensque S. Petri monasterium monachilis habitationis domibus adornatum, sanctumque reputans esse locum, morari illic distulit; sed ultra flumen ad capellam S. Vedasti naves applicuit; corpusque cujusdam virginis nomine Hameltrudis, quod secum adportaverat, super altare S. Vedasti posuit, huicque capellae ex nomine virginis nomen sempiternum inhaesit. Diciturque ille locus ad sanctum Hameltrudem ab incolis. Audientes igitur pauperes homines, inopesque mercatores Rotomo commorantes, illiusque regionis habitatores, copiosam multitudinem Normannorum adesse Gimegias, venerunt unanimes ad Franconem episcopum Rothomagensem, consulturi quid agerent. Franco vero statim misit ad Rollonem, ut daret sibi pagoque manentibus securitatem. Rollo vero comperiens quod in urbe nec in finibus ejus moraretur nisi inerme
Abbreviated transcription (Latin):
& frisonibꝰ contra me : Si seuire modo uoles. armoꝵ spi¬
di ꝓmalis. quȩ mͥ sine re intulisti. Uxor tua & pͥncipes
uxori. Hinc mansuescens reqͥesce. & nullatenꝰ sit discor¬
dia : sed sẽpit̾na int̾ me & te pax & amicitia. His dictis.
Rameri crura soluunt᷑ cõpedibꝰ. Statiq Rollo sibi
deratũ. muneribꝰq & donis p̾maximis ditatũ: qͥn etiã
reddita medietate legatoꝵ munerũ. ad uxorẽ suam
lȩtũ remisit rameriũ. His talit pace sedatis. Rolio
memore ensionis: seꝑq sꝑans ad futurũ sibi qđ uidat insonnis.
qui de debeat agere solers inquirit. Nuno ÷ octingeoten¬
mossesto ab incarnatione dñi nobilis Rollo consultii fide¬
lium suor librauit uela uentis nauigeris. fluminis sc̃aldi
alireu deserens. atq ꝑmenso ponto qua sequana cerileo
gurgite ꝓspiciusq cursibus fluens. odoriferasq excellentiũ
uegbeit berlus lambens. fluctuq inflatiore maris sepe re¬

Expanded text:
et Frisonibus contra me? Si saevire modo voles, armorum spiet Frisonibus contra me? Si saevire modo voles, armorum spidi pro malis quae mihi sine re intulisti. Uxor tua et principes  remittam. Hinc mansuescens requiesce, et nullatenus sit discordia, sed sempiterna inter me et te pax et amicitia. » His dictis, Rainerii crura solvuntur compedibus. Statimque Rollo sibi deratum muneribusque et donis praemaximis ditatum, quin etiam reddita medietate legatorum munerum, ad uxorem suam laetum remisit Raginerum. His taliter pace sedatis, Rollo memor visionis, semperque sperans affuturum sibi quod viderat in somnis, quid debeat agere solers inquirit. APOSTROPHA. Romo sexto ab incarnatione Domini, nobilis Rollo consultu fidelium suorum libravit vela ventis navigeris, fluminis Scaldi alveum deserens, atque permenso ponto qua Sequana caeruleo gurgite, perspicuisque cursibus fluens, odoriferasque excellentium riparum herbas lambens, fluctuque inflatiore maris saepe re
Abbreviated transcription (Latin):
reddet᷑ tibi Raineriꝰ s decollabit᷑: nisi reddideris pͥus meos
comites mͥ. insuꝑ dedis qͥcqͥd auri ẽ. & argenti sui ducaminiᷤᷤ
cũ iuram̃to xꝑianȩ religionis: quinętiã tributũ istiꝰ regioĩ
Mox coniunx Rainerui lugubri legatione afflicta. comites
captos Rolloni remisit: aurũq & argentũ qđ usꝗͣ inuenire
potuit. qͥn etiã illud qđ erat sacris altaribꝰ concessũ. parit
uectigal illiꝰ ducaminis cũiure iurando qđ plus metalli
non haberet nec exigere posset: supplicib uerb &dep̾ca¬
tiuis misit ad Rollonẽ: ut redd&e sibi suũ uirũ. Ip̃se aur
motꝰ pietate uocibq supplicit᷑ p̾cantiũ: ad se fȩc̃ uenire
longicolli Raineriũ. uerb̃q pacificis affat᷑ eũ. Raiere dur
milesq asꝑrime. regũq & ducũ atq comitũ suꝑbosatus san¬
guine. qͥd łͥ fecerã olim iniuriȩ. ꝓpt̾ qͥd p̾liatꝰ es ẽ uualgri

Expanded text:
reddetur Rainerius tibi, sed decollabitur, nisi reddideris prius meos reddetur Rainerius tibi, sed decollabitur, nisi reddideris prius meos comites, mihi insuper dederis quidquid auri et argenti sui ducaminis, cum juramento Christianae religionis, quinetiam tributum istius regionis. » Mox conjux Rainerii lugubri legatione afflicta, comites captos Rolloni remisit, aurumque et argentum quod usquam invenire potuit. Quin etiam illud quod erat sacris altaribus concessum, pariterque vectigal illius ducaminis, cum jurejurando quod plus metalli non haberet nec exigere posset, supplicibus verbis et deprecativis misit ad Rollonem, ut rederet sibi suum virum. Ipse vero motus pietate, vocibusque suppliciter petentium, ad se fecit venire Longi Colli Rainerium, verbisque pacificis affatur eum: « Rainere dux, milesque asperrime, regumque et ducum atque comitum superbo satus sanguine; quid tibi feceram olim injuriae, propter quod praeliatus es cum Walgris
Abbreviated transcription (Latin):
ad quandã abbatia nomine condat᷑u. Raginerꝰ uͥ multa
p̾lia contra eũ fec̃. sed ex om̃ibꝰ Rollo uictor potens extitit.
Deuastabat᷑ t̾ra. utriusq exec̾itꝰ mala ꝑpessa.Pre ualida
fames exorit᷑. quia t̾ra aratro non scindit᷑. Uulgus penu¬
ria afflgit᷑. fame bellisq aterit᷑. diffidunt uuere cuncti.
salute uctus pͥuati. Quadã gͥdie Ramero loco insidiarũ¬
clã cũmorante. suꝑ dacos cupienti irruere: daci eũ hinc
inde congressi ualuerunt: eũq nimiũ debellantẽ mancipar̃.
uinctũq adRollonẽ duxer̃. Ipsa naq die. Rameride dacorũ
ut caꝑent aliqͦs latebris cõmorantes: inuaser quodeci milites
p̃cipuos Rollonis: & constanti uirtute ceper̃. Tumc uxor Rai¬
nerii flens & eiulans. suꝑ eo conuocatis pͥncipibꝰ suis: misit
ad Rollone. ut ꝑ.xͦii. comitib captis: redđ& sibi suũ seniorẽ.
Ilico Rollo suscepta legatione: remisit ad eũ dicens. Non

Expanded text:
ad quamdam abbatiam dictam nomine Condatum. Rainerius vero multa praelia contra eum fecit, sed ex omnibus Rollo victor potens exstitit. Devastabatur terra, utriusque exercitus mala perpessa. Praevalida fames exoritur, quia terra aratro non scinditur. Vulgus penuria affligitur, fame bellisque atteritur. Diffidunt vivere cuncti, salute victus privati. Quadam igitur die Rainerio loco insidiarum commorante, clam super Dacos cupiente irruere, Daci eum hinc inde congesti vallaverunt, eumque nimium debellantem manciparunt, vinctumque ad Rollonem duxerunt. Ipsa namque die Raineridae, Dacorum ut caperent aliquos latebris commorantes, invaserunt XII milites praecipuos Rollonis et constanti virtute ceperunt. Tunc uxor Raineri flens et ejulans super eo, convocatis principibus suis misit ad Rollonem, ut pro XII comitibus captis redderet sibi suum seniorem. Illico Rollo, suscepta legatione, remisit ad eam dicens: « Non
Abbreviated transcription (Latin):
custante parisius obsidione Rollo baiocas uenit. eãq ino¬
lent᷑ cȩpit: totãq funditꝰ subuertit. captiuosq & p̃dã
totiꝰ regionis sibi uendicauit. Quin ȩtiã quondã popam
uirginẽ spetie decore. suꝑbo sanguine concretã p̃ualen¬
tis pͥncipis berengarii filiã. secũ letꝰ addux: eãq sibi co¬
nubio asciuit. & ex ea filiũ nomine willmũ genuit.
eniq residens circũ parisius. misit ebroicas exercitũ.

Expanded text:
cumstante Parisius obsidione, Rollo Baiocas petit, eamque viocumstante Parisius obsidione, Rollo Baiocas petit, eamque violenter cepit, totum funditus subvertit, captivosque et praedam totius regionis sibi vindicavit. Quin etiam quamdam Poppam virginem, specie decoram, superbo sanguine concretam, praevalentis principis Berengarii filiam secum laetus adduxit, eamque sibi connubio ascivit, et ex ea filium nomine Guillelmum gennit. Den
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ suis dix̃. Age. ñc nauigemꝰ parisiꝰ. ciuesq qͥ p̾lia fuger
reqͥramꝰ. Igit᷑ northmanni ripa mellensis naues diuel¬
ler̃. parisiusq circũdantes obsedert̃. & p̾dã illiꝰ ꝓuintię
adopsidionẽ uerter̃. Morante dui Rollone inparisiꝰ
opsidione. defitiebat p̃da longinqͥs regionibꝰ rapta.
Ilico northinanni baiocense pagũ expetunt. totãq
p̾dã rapientes: ciuitatẽ oppugnare cȩper̃. Qiues aut̃ ne mo-¬
rerent᷑ hostilit̾ eis restiter̃. bothonẽ p̃cipuũ northinannoꝵ
comitẽ ceper. Northianni debothone dolentes. misert̃
quid dicerent abaiocenses. Sireddideritis nob bothonẽ. da¬
bimꝰ uob̾ uniꝰ amnii securitatẽ Paiocenses consilio ducti:
dixer admincẽ. Melius: nob spatio uniꝰ anm reqͥescere.
qua ꝑ uno comite totũ p̃liis ducere. Data gͥ securitate.
reddider bothonẽ asꝑrimũ milite. Transacto uͦ anno. cir¬

Expanded text:
libus suis dixit: Age, nunc navigemus Parisius, civesque qui praelia fugerunt libus suis dixit: Age, nunc navigemus Parisius, civesque qui praelia fugerunt requiramus. Igitur Nortmanni ripa Mellendis naves divellerunt, Parisiusque circumdantes obsederunt, et praedam illius provinciae ad obsidionem verterunt. Morante diu Rollone in Parisius obsidione, deficiebat praeda longinquis regionibus rapta. Illico Nortmanni Baiogacensem pagum expetunt, totamque praedam rapientes, civitatem oppugnare coeperunt. Cives autem ne morerentur hostiliter eis restiterunt, Bothonem praecipuum Northmannorum comitem ceperunt. Northmanni de Bothone dolentes, miserunt qui dicerent ad Baiocacenses: Si reddideritis nobis Bothonem, dabimus vobis unius anni securitatem. Baiocacenses consilio ducti dixerunt ad invicem: « Melius est nobis spatio unius anni requiescere, quam pro uno comite totum praeliis ducere. » Data igitur securitate, reddiderunt Bothonem asperrimum militem. Transacto vero anno, cir
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ. Hȩc exortante duce rollone dimisso munimine
auulse t̾rȩ: celeri cursu nauigantes: p̾occupauerunt
medensis habitatores. Quã int̾fectis principibꝰ cito sub¬
uertunt. totãq ꝓuintiã deuastarunt. Ramoldus uͦ
comes congregato maiore exercitu pͥore: it̾um conat᷑
eos inuadere. Northmanni aut̃ se conglobantes. stricti
accubauer se: ut paruissima putaret᷑ suma eoꝵ. Ilico
Ramoldus in ut bellũ: suȩ sorti ñ ꝑfuturũ. Daci uͦ ꝑaciẽ
Rainoldi inconuulse ꝑgentes. ꝑsfernebant duris uerbe¬
ribꝰ plures. Uidens aut Ramnoldus suos deficere: cępit
celeri cursu fugere. Cui qͥdã piscator sequanȩ attributꝰ
Rolloni obinaiit ei. teloq transubatũ ocçidit. Rainol¬
dide suũ seniorẽ uidentes mortuũ. fugã torquentes
nimiũ eqͦs expetiuer̃. Tẽ Rollo ꝑsequens eos multos oc¬
cidit. pluresq captos ad naues dedirĩ. Conuocatisq fide¬

Expanded text:
illorum. » Haec exhortante duce Rollone, dimisso munimine illorum. » Haec exhortante duce Rollone, dimisso munimine avulsae terrae, celeri cursu navigantes, praeoccupaverunt Mellendis habitatores Quam, interfectis principibus, cito subvertunt, totamque provinciam devastarunt. Ragnoldus vero comes, congregato majore exercitu priore, iterum conatur eos invadere. Normanni autem se conglobantes strictim accubitaverunt se, ut parvissima putaretur summa eorum. Illico Ragnoldus init bellum, suae sorti non profuturum. Daci vero per aciem Ragnoldi inconvulse pergentes, prosternebant duris verberibus plures. Videns autem Ragnoldus suos deficere, coepit celeri cursu fugere. Cui quidam piscator Sequanae attributus Rolloni, obviavit ei, teloque transverberatum occidit. Ragnoldidae suum seniorem videntes mortuum, fugam torquentes nimium, equos expetiverunt. Tunc Rollo persequens eos, multos occidit, pluresque captos ad naves deduxit. Convocatisque fide
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis naues. dacosq in muniminȩ auulsȩ t̾re uiden¬
tes. amplũ porte a ditũ solũ inuaser̃. Daci uͦ intrinsee
binc &e inde ꝑplanitiẽ castri acubitar̃: atq scutis sero¬
oꝑuer. Rot̾bland̾ signifer ramoldi cũ atiȩ quã pibat
rercitiũ uolent̃ paditũ mire ꝓlixitatis amplũ suꝑ eos
irruit. & debellare eos cepit. Daci uͦ exurgentes. Rothlandũ
in mom̃to intemert: & eiꝰ sequaces. Ramoldus & hastignus¬
cȩt̾iq comites illuc cunctos mortuos considantes:
tga uertentes. fugã expetiuer̾ hilares. Extimplo uollo
conuocatis de hostili fugatione reu̾sis. dix. Quid mali egi¬
mus contra francos: Eur nos adsalier: Quã obre nos
occide maluer̃: Illoꝵ ẽ. initiũ mali. culpa inuadentis:
non obstantis p̃sũptio occidere uolentis. non defendentis.
Quicqͥd mali contra illos hinc egerimꝰ. offensione suoꝵ
Reddamus talionẽ cumulatis miniũ malis ꝓ offensis

Expanded text:
fluminis naves, Dacosque in munimine avulsae terrae videnfluminis naves, Dacosque in munimine avulsae terrae videntes, amplum portae aditum solum invaserunt. Daci vero intrinsecus hinc et inde per planitiem castri accubitarunt, atque scutis se cooperuerunt. Rotlandus signifer Ragnoldi, cum acie quam praeibat exercituum, violenter per aditum mirae prolixitatis amplum super eos irruit, et debellare eos coepit. Daci vero exsurgentes Rotlandum in momento interemerunt, et ejus sequaces. Ragnoldus et Alstignusterique comites illic cunctos mortuos considerantes, terga vertentes, fugam expetiverunt hilares. Extemplo Rollo, convocatis de hostili fugatione reversis, dixit: « Quid mali egimus contra Francos? Cur nos adsallierunt? Quamobrem nos occidere maluerunt? Illorum est initium mali, culpa invadentis, non obstantis: praesumptio occidere volentis, non defendentis. Quidquid mali contra illos hinc egerimus, offensione factReddamus talionem cumulatis nimium malis pro offensis
Abbreviated transcription (Latin):
nudie. Qui uob uidet᷑: Bellũ ne mitiabim̃: Uos ex illo
gente estis. uos arte p̾liandi more dacoꝵ non ignoratis.
dici qͥd simꝰ facturi. Te hastigiꝰ uenenifera uulpinaq
ai de suffultꝰ. exercitũ affat᷑. Uec gens uuenilis etatis
lore robustissima. armis edocta. p̃liaq quã plurima
ecpte: sucncudet᷑. magnũ ꝑiculũ nob generabit. Tunc
dͥalai fi ancisci agminis signifer. nomine Rothlantus.
dexisse fertur: Qud hinic consulitis: Nlũꝗ lupo Iiupis.
nec uulpis uulpe capiet᷑. His uerbis incitatus dix̃ hastignꝰ
A modo ame bellũ non blasphemabit᷑. Int̾im Rollo & qui
cũ Ilo erant fecer̃ sibi munimꝰ & obstaculũ in modum
costra. munientes se ꝑ gyrũ aulse t̾rȩ aggere. locoq
por te telinquentes spatiũ ꝓlire amplitudinis. qđ appi¬
ret adiẽpus usq istius diei. Franci si diluculo ueneruint
ad eccłiam scĩ Germani: ibiq missã audientes participan¬
lir compe & sanguie xp̃i. Abhinc ȩqͥtantes. inripa

Expanded text:
 Quid vobis videtur: Bellumne initiabitur? Vos ex illorum gente estis, vos artem praeliandi more Dacorum non ignoratis. Dicite quid sumus facturi? » Tunc Alstignus veneni fera, vulpina arte suffultus, exercitum affatur: « Haec gens juvenilis aetatis flore robustissima, armis edocta, praeliaque quam plurima experta si invadetur, magnum periculum nobis generabitur. » Tunc quidam Francisci agminis signifer nomine Rotlandus dixisse fertur: « Quid huic consulitis? Nunquam lupo lupus nec vulpis vulpe capietur. » His verbis incitatus dixit Alstignus: « Amodo a me bellum non blasphemabitur. » Interim Rollo, et qui cum eo erant, fecerunt sibi munimen, et obstaculum in modum castri, munientes se per gyrum avulsae terrae aggere, locoque portae relinquentes spatium prolixae amplitudinis, quod apparet ad tempus usque istius diei. Franci vero diluculo venerunt ad ecclesiam S. Germani ibique missam audientes participantur corpore et sanguine Christi. Abhinc equitantes, in ripa
Abbreviated transcription (Latin):
De mani gla oriuntur. In obedientia. Iactantia.
ypocrisis. Contentiones. ꝑtinatie. Discordie. No¬
uitatum presumptiones.
De inuidia. Odium. susurratõ. Detractõ. exultatio
in adu̾sis proximi. Affuctio in prosperis illius.
De ira: rixe. tumor mentis. Contumelie. Ciamor.
Indignatio.Blasphemie.
De tristicia. Malicia. Rancor. pusillanimitas. desꝑa¬

Expanded text:
De vana gloria oriuntur inobedientia, jactantia, hypocrisis, contentiones, pertinacia, discordiae, novitatum praesumptiones. De invidia nascitur odium, susurratio, detractio, exsultatio in adversis proximi, afflictio in prosperis. De ira oriuntur rixae, tumor mentis, contumeliae, clamor, indignatio, blasphemiae. De tristitia nascitur malitia, rancor, pusillanimitas, des
Abbreviated transcription (Latin):
ad uirilia labitur. que profecto cum molestia de¬
decoris intumescunt. ponderosus ergo est qui to¬
tis cogitationib ad lasciuuiam defluens. pondus
turpitudinis gestat in corde. in ⁊ quamuus pua
non exerceat oꝑa. ab hiis tñ non euellitur ⁊̃ mente.
nec ad usus boni operis in aperto ualer assurgere
quia grauat hunc in absconditis opus turpẽ.¬
Quisquis ergo quolib hoꝵ uitio subcĩgitur. ql¬
nes offerre dño prohibetur. nec profc̃o deluere ali¬
ena delicta ualet. is ꝙ̃ ad huc propria deuastant.

Expanded text:
ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dead virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus 14 ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. Nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia graQuisquis ergo quolibet horum vitio subjicitur, panes Domino offerre prohibetur, nec profecto diluere aliena delicta valet is, quem adhuc propria devastant.
Abbreviated transcription (Latin):
mensura dulatatur. Impetigo quippe sine dolore cor¬
pus occupat. ⁊ absq tedio occupari excrescens. mem¬
brorum decorem fedat. quia ⁊ auaritia capti ãmũ
dum quasi delectat exulcãt. dum adipiscenda q̃ ne¬
ptia cogitationi obicit ad inimicitias accend̾. et
dolorem in uulnere non facit.quia estuanti aĩo ex
culpa habundantiam promittit. sed decor mem¬
brorum perditur. quia aliarum ꝙͦ iuitutum ꝑ
hanc pulcritudo deprauatur. ⁊ quasi totũ corpus
exasperat quia per uniuersa uitia animarum uir¬
tutes supplantat: paulo atestante. qui ait ad thi¬
motheum. Radix omnium maloꝵ est cupiditas.
Pond̾osus est qui t᷑pitudinem non ex̾cet opere. s tn
ab hac cogitatione continua sine moderatione gra¬
uatur inmente: quia nequaꝙͣ quidem. usq ad opꝰ
nefarium rapitur s eius animus uoluptate lux¬
urie sine ullo repugnationis stimulo delestatur.
uicium quippe est ponderis cum humor uiscerum

Expanded text:
mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore cormensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia captivam animam, dum quasi delectat, exulcerat, dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo depravatur, et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat. Paulo attestante, qui aiait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est, qui turpitudinem non exercet opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente; qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum
Abbreviated transcription (Latin):
tis apprehendit. Si autem se candorem iusticie.
perne cognitionis excludit ⁊ eo claritatem ueri lu¬
minis nequaꝙͣ penetrat: quo se apud se ꝑ arro¬
gantiam exaltat. sicut de quibdam dicitur in e¬
pła ad Ro. dicentes enim se esse sapientes stulti fa¬
di sunt. Iugem uͦ scabiem ht̃ cui carnis petulan¬
iuscerum ad cutem trahitur. per quam recte luxu¬
ria designatur. qr si cordis temptatio usq ad opera¬
nonem prosilit. nimium feruor intimus usq ad
cutis scabiem prorumpit. ⁊ foris iam corpus sau-¬
ciat: quia dum incogitatione uoluptas non re
riginem paulus curabat abstergẽ. cũ dicebat ad coꝵ¬
Temptatio uos non apprehendat nͥ hũa: ac si aꝑte
dicẽt. hũanum quippe est in corde temptationem
ppeti. demoniacum uero est in temptationis certa¬
mine. ⁊ in operatione superari. Impetiginem qͦ
habet in corpore quisquis auaritia uastatur in
mente. que si m̃ paruis non ꝯpescitur. nimirũ sñ

Expanded text:
tis apprehendit; si autem candorem sibi justitiae, tis apprehendit; si autem candorem sibi justitiae, pernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat quo se apud se per arrogantiam exaltat; sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur; quia, si cordis delectatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit, et foris jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non repriginem Paulus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Ac si aperte diceret: Humanrpeti, daemoniacum vero est in tentationis certamine in operatione superari. § 9. Impetiginem quoque habet in corpore quisquis avaritia vastatur in mente, quae si in parvis non compescitur, nimirum sine
Abbreviated transcription (Latin):
Lippus uͦ est. cuius quidem ingenium ad cogni¬
tionem ueritatis emicat. s tñ ħ carnalia opera
obscurant. In lippis quidem oculis pupille sane
sunt. s hũore defluente infirmantes palpebre
grossescunt quorum quidem quia infusione
crebra att̾itur. ⁊ acies pupille uitiatur. ⁊ sunt
ñnulli quorum sensum carnalis uite operatio
sausiat qui uidere recta subtiłr per ingenium
poterant. sed usu prauorum actuum caligant᷑
Lippus itaq est cuius sensum natura exacuit.
s conuersationis prauitas confundit. cui bñ ꝑ
angelum dicitur in apocał. Collirio munge o¬
culos tuos ut uideas. Collirio quippe oculos
ut uideamus inungimus. cum ad cognoscendã
ueri luminis claritatem. intellectus nr̃i aciem
me dicamine bone operationis adiuuamus
sapientie siue iusticie cecatur. Pupilla namq
oculi nigͣ uidet. albuginem tola̾ns non uidet. qr
iudelicet sensus huãe cogitationis sistultum se uł¬
peccatorem intelligit. cognitoẽm intime clarita¬

Expanded text:
Lippus namque est, cujus quidem ingenium ad agnitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmatae palpebrae grossescunt. Quae quia infusione crebra atteruntur, acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravorum actuum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos, ut videas . Collyrio quippe oculos, ut videamus, inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem medicamine bonae operationis adjuvamus.sapientiae, sive justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra, videt: albuginem tolerans, nihil videt: quia videlicet sensus humanae cogitationis, si stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem intimae clarita
Abbreviated transcription (Latin):
rabunt cathems ⁊ auita tẽpora ienouabunt. Exin pͦ
in quartũ de quarto in tercium de t̾cio in scd̾m ota¬
bit᷑ pollex in oleo. Sextꝰ hyb̾nie menia subu̾tet. ⁊ ne¬
mora in planitiẽ mitabit. Diu̾sas portiones in unũ
reducet ⁊ capite leonis coronabitur. principium eius
uago affectin subiacebit. s finis ip̃iꝰ ad suꝑos cõuolabit.
R enouabit namq beatoꝵ sedes per patrias ⁊ pastores ĩ
congrius sius locis locabit. Duas urbes duob palliis
induet. ⁊ uirginea munera uirginib donabit. Prome¬
rebit᷑ inde fauorem tonantis ⁊ int̾ beatos collo cabit᷑.
Egrediet᷑ ex eo lĩx penetrans om̃ia q̃ ruine ꝓpͥe gentis
ĩniinebit. ꝑ illam eni utramq insulam amittet ueus¬
tria ⁊ p̾stina dignitate spoliabit᷑. Demde reu̾tẽt᷑ ciuesi ĩsi

Expanded text:
rabunt catenis, et avita tempora renovabunt. Exinde de primo rabunt catenis, et avita tempora renovabunt. Exinde de primo in quartum, de quarto in tertium, de tertio in secundum, rorabitur pollex in oleo. Sextus Hiberniae moenia subvertet, et nemora in planitiem mutabit. Diversas portiones in unum reducet, capite leonis coronabitur, principium ejus vago affectui succumbet; sed finis ipsius ad superos convolabit. Renovabit namque beatorum sedes per patrias, et pastores in congruis locis locabit. Duas urbes palliis induet, et virginea munera virginibus donabit. Promerebitur inde favorem Tonantis, et inter beatos coronabitur. Egredietur ex eo lues penetrans omnia, qua ruina propriae gentis imminebit. Per illam enim utramque insulam amittet Neustria, et pristina dignitate spoliabitur. Deinde revertentur cives in i