comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ furti. in illa a pistola quã tibi misi.
Morei onĩ igt aethicȩ surripuisti. Tepldtoni
aut̃ in ꝗt manci pare. ꝓ feminaꝵ dileta pͥone.
Seruituns uł furti: te ꝗdẽ ñ defen disti.
S⁊ fur᷑ et latro ᷠ ͤ te pocius tacendo clamasti.
Et illi soli seruire. cuiꝰ regulas et p̃cepta te
in arca uidimꝰ seruare. Non uͦ dõ : potius ma¬
mone: Bene ũo c̃cessisti. ab ipsa ꝗdẽ ętate
in qua peccandi potestatĩs sũssisti. ⁊̃ furto et la¬
trocuno creuisti. Suiꝰ enĩ defor mitas. de¬
spectꝰ et rusticitas : feminas ab amore deiece¬
rat: multa furari oportu erat. Ut quas for¬
mae nobilitas ñ elicer⁊. p̃crũ ut solz cor¬
rũ peret. et ꝗ m̃broꝵ de formitate.
colli loñgitu dine capitilni mia ret taudine
tociũ uult̃ rusticitate. brachioꝵ assidua
de fricacione manuũ prunigine. Incessus
nimia insultacione. bis et cȩteris utriq: sexui¬
uiris ⁊ mulierib: nimiũ displice as: ut tuum

Expanded text:
autem furti in illa aepistola quam tibi misi. autem furti in illa aepistola quam tibi misi. Mores enim, inquit, aethicę surripuisti. Te Plutoni autem inquit mancipare pro feminarum dilectione. Servitutis vel furti te quidem non defendisti, set furem et latronem te pocius tacendo clamasti et illi soli servire, cuius regulas et precepta te in arca vidimus servare, non vero deo potius mamone. Bene vero concessisti: ab ipsa quidem ętate, in qua peccandi potestatem sumpsisti, in furto et latrocinio crevisti. Cuius enim deformitas, despectus et rusticitas feminas ab amore deiecerat, multa furari oportuerat, ut, quas formae nobilitas non eliceret, precium ut solet cor|rumperet. Et qui membrorum deformitate, colli longitudine, capitis nimia rectitudine, tocius vultus rusticitate, brachiorum assidua defricacione, manuum prurigine, incessus nimia insultacione, his et cęteris, viris et mulieribus nimium displiceas, ut tuum
Abbreviated transcription (Latin):
laudes dõ reddebant᷑ : ꝗa alit̃ sponsa seducere:
ñ poteras : foras portas auitatis ad domũ cui¬
dã tu militis. sub uxoris nõ e duxeras
quã ibi singularẽ clauseras. suĩ clauĩ tecũ
rexcras. Ineundo ũo tardã obuiaueras
Qui cũ te ostentaueras. clauĩ quã reduxeras.
iactando monstraueras : Ndã ille callidus
tibi arripuit. Quã uidie illa habere ñ po¬
te ras. In sequente uõ nocte diu desidera¬
tũ. expletuꝵ de si deriũ . frigidȩ enĩ naturȩ
nisi magno dici uł noctis spacio huiꝰ modi
ne gocium ne ꝗs ꝑficere. frat̾ tuus ado et
dñs iã ab ipsis rumorib: suspectꝰ. iã sua ꝓui¬
dentia cautꝰ. teita custo diuit : ut ab eo sepa¬
rari ñ licuit. Ille ꝗdã igit᷑ ꝗtibi ob uiauerat:
clauẽ diuul serat: abut i trauit. & dibi ege¬
rit: dicere ñ expedit. Mane enĩ tantũ ẽ¬
xiuit. Tota nocte stetit. tantũ ad aurotas
rediit. Ord ibi : hoc sit in uob: Argueris

Expanded text:
laudes deo reddebantur. Quia aliter sponsam seducere laudes deo reddebantur. Quia aliter sponsam seducere non poteras, foras portas civitatis ad domum cuiusdam tui militis sub uxoris nomine duxeras, quam ibi singularem clauseras, cuius clavim tecum reduxeras. In eundo vero cuidam obviaveras, cui, cum te ostentaveras, clavim quam reduxeras iactando monstraveras. Quidam ille callidus tibi arripuit, quam in die illa habere non po|teras. Insequente vero nocte diu desideratum expleturum desiderium, frigidę enim naturę nisi magno diei vel noctis spacio huiusmodi negocium nequis perficere. Frater tuus Ado et dominus, iam ab ipsis rumoribus suspectus, iam sua providentia cautus te ita custodivit, ut ab eo separari non licuit. Ille quidam igitur, qui tibi obviaverat, clavem divulserat, abiit, intravit. Quid ibi egerit, dicere non expedit. Mane enim tantum exivit, tota nocte stetit, tantum ad auroras rediit. Quid ibi, hoc sit in vobis. III Argueris
Abbreviated transcription (Latin):
cepi fieret. Ut quocũq diuerteres. ꝙ cũq
inciperes. me ã tecũ diligenciã sc̃ꝑ tineres
Te enĩ tuãq domũ talib placuit custodib
munire: ut nichiltuũ michipos sit latere
Nichilfacis : Nichil molliris Nũ quã tẽptas
cere au dieras: tuũ secretũ teneri sensenas
pauc factꝰ tamdẽ sfugeras. Ec casiones quas
ipsa ad tuã ab hominationẽ inuenerat .re¬
tracta ueras. Utrũ donare cã ante nup¬
tias. autire dimit tere sic̃ eret: quo igrũ
melius delberiue ras: &ẽ teidẽ ꝑsuean
statueras. Et ꝓ qua ammã ꝑdideras: pilla
etiã donare liceat. Illã igit᷑ desponsauoris
duos marsaricios ꝑcartã sibi madi decas do¬
naciont̃ iante nuptias. Ipsacũ nichil habuit
S e ipsã indotẽ c̃tulit. Ire re conciliant᷑
Basia reuocant᷑. Dul ces ãplexus recuperant᷑
Istisunt dies quos obseruare debemus
dtdũ hoc in e desis cantabat᷑. matutire

Expanded text:
cepi fieret, ut, quocumque diverteres, quodcumque cepi fieret, ut, quocumque diverteres, quodcumque inciperes, meam tecum diligenciam semper timeres. Te enim tuamque domum talibus placuit custodibus munire, ut nichil tuum michi possit latere. Nichil facis, nichil molliris, numquam temptas, cere audieras, tuum secretum teneri senseras, pavefactus tandem effugeras. Occasiones, quas | ipsa ad tuam abhominationem invenerat, retractaveras. Utrum donare eam ante nuptias aut rem dimittere sicut erat, quo‹rum ut›rum melius deliberaveras. Rem tandem perficere statueras, ut pro qua animam perdideras, pro illa etiam donare liceat. Illam igitur desponsaveras, duos marsaricios per cartam sibi tradideras, donacionem ante nuptias. Ipsa cum nichil habuit, se ipsam in dotem contulit. Ire reconciliantur, basia revocantur, dulces amplexus recuperantur, Isti sunt dies, quos observare debemus, ut dum hoc in ecclesiis cantabatur, matutine
Abbreviated transcription (Latin):
donacionẽ ote nupcias. Querit desponsari
prius quã nubat. Quã cũ osculando ullẽ eli¬
cere: damans inꝗt. Recedȩt. dũ enĩ
hõis es łosfetit. B irba mordet. Spuniant la¬
bra. Con spuis alloꝗa. Tolle inꝗt tolle. meo
lateri adherere. Sub hac tali c̃ tencione :¬
i noctt̃ adhucsu defess ducere. Itaergo exirẽ
ñ erit de orde apparere. Ne uersus ergo esad
cã quã inuenisti eãdẽ. Aduxorẽ de uerteras
quã tirannũ inueneras. Et ut pͥuꝰ. ⁊ mͦ nichil.
Tuergo ita existi nichil ut ꝗpͥnꝰ intrusti ullus:
nc̃ miser euisti nullus. cũ cu cullato capite donũ¬
eueras : cucullo enĩ tuo faciẽ operueras ĩ
niniciũ ñstibi occurrerat. Notilan¬
de inꝗt caueas. stultũ ꝙ uideo ieeꝵ incurras
laue uiꝗt denuo iicurras periculũ uanũ ꝙ
uideo ãplius ꝗdc̃ siue neris: aut morte Aũ¬
mul ctaberis. aut legitino pede curtaberis
Uide ergo dico nedeas p̃cipio: Noc idõ p̃¬

Expanded text:
donacionem ante nupcias, quęrit desponsari, donacionem ante nupcias, quęrit desponsari, priusquam nubat. Quam cum osculando vellem elicere, clamans inquit: „Recede. Dum enim hominis es, hos fetet, barba mordet, spumant labra, conspuis alloquia. Tolle, inquit, tolle meo lateri adherere." Sub hac tali contencione| noctem adhuc sum defessus ducere. Ita ergo exirem, non erit deinde apparere.' Reversus ergo es ad eam, quam invenisti eandem. Ad uxorem deverteras, quam tirannum inveneras, et ut prius et modo nichil. Tu ergo ita existi nichil: ut qui prius intrasti ullus, nunc miser existi nullus. Unde cum cucullato capite exieras – cucullo enim tuo faciem operueras –, nuncius meus tibi occurrerat. 'Rotilande, inquit, caveas, stultum quod video iterum incurras. Cave, inquit, denuo incurras periculum vanum quod video. Amplius quidem si veneris, aut morte mulctaberis aut legitimo pede curtaberis. Vide ergo, dico, ne redeas, precipio.' II Hoc ideo pre
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis sine dotilib instrumentis. affecci¬
onc maritabi uxorem duxerit. non aude¬
at sine causa legib cognita repudiũ amit¬
Si ꝗs diuinis tactis scripturis. iur auerit
mulieri legitimã se eam uxorẽ habitu
dosi nulla scriptura alia oiter posita hit.
is afflictꝰ uigili is: obseruasse ꝑdit cũ obser¬
uare de finit. Ms enĩ nũcius. obseruator
tuus inħ ut in omnib: ad ostiũs uenit.
Tussiit. Pulsauit. quo cũ ueneras : subspecie
lenonis clamauit Iã uenias ĩꝗt. nimiũ ro¬
tilande moraris. Ñ ultra stabo. uadã si ste¬
teris ultra. Pone finẽ iocis. ex eas. Camꝰ
oportet diescit : Non dum inꝗs possũ exi¬
re. domũ utdicis ñ ẽ redire. Illusus enĩ femi¬
nea ui et fraude. suta exiero. ñ appare¬
bo de uide. Nulta enĩ irhac nocte feci.
Nichil uͦ demũ ꝑstci. Multasũ passus uta ge¬
rẽ s⁊ nisi ad huc istttero: potus egi ut pa¬
it rer. Itaq: ut patere : passussũ nec illud
ũmiseregero nisi &dnisi: Nicbilsũ seq tenĩ

Expanded text:
Si quis sine dotalibus instrumentis, affectione maritali uxorem duxerit, non audeat sine causa legibus cognita repudium ei mitis divinis tactis scripturis iuraverit mulieri, legitimam se eam uxorem habiturdos, nulla scriptura alia interposita sit. is afflictus vigiliis observasse perdit, cum observare desinit. Meus enim nuncius, observator tuus in hoc ut in omnibus, ad hostium venit, tussiit, pulsavit. Quo cum veneras, sub specie lenonis clamavit: 'Iam venias, inquit, nimium, Rotilande, moraris. Non ultra stabo, vadam, si steteris ultra. Pone finem iocis, exeas, eamus oportet, diescit.' 'Nondum, inquis, possum exire, domum ut dicis non est redire. Illusus enim feminea vi et fraude si ita exiero, non apparebo deinde. Multa enim in hac nocte feci, nichil vero demum perfeci. Multa sum passus, ut agerem, sed nisi adhuc institero, potius egi, ut paterer. Itáque, ut paterer, passus sum nec illud miser egero; quod nisi, nichil sum. Petit enim
Abbreviated transcription (Latin):
mamione. Ađ si ñ michi .o. aperib: credite Inscrip¬
turis enĩ legimiꝰ. Euiꝰ opera facimꝰ illius et seriu
tatẽ ꝗdẽ arbririi ãmis sisse. iã eniã exne¬
cessitate peccare. . agister enĩ et dñs¬

Expanded text:
mamoné. Quod si non michi, operibus credite. In scripmamoné. Quod si non michi, operibus credite. In scripturis enim legimus: cuius opera facimus, illius et servi tatem quidem arbitrii ammississe, iam etiam ex necessitate peccare. Magister enim et d
Abbreviated transcription (Latin):
domũ secũ circueras. ħ tam̃ stio. Mant ante pͥ¬
mã occidit. Ilatibinup talȩta cetitit. Iidie
oũ lla nimiũ risit: ab illa itaq dinouera cui as
osidua educacio c̃ fecerat. Iaq: liberauerasquã
alterius pattꝰ p̃merait. & qua nescio c̃fiden¬
tia : ñ futuro. st p̃sorti uitã negasti homini
Qd ucre dant᷑ cercius : ipsũ ꝗfecit udim.
O: diuinã pi enatẽ. lio mint̃ ꝑ dits simũ
talib: facinoris obnoxiũ. ad huc qͦq uiuere.
iuis in quã simił magstro tuo diabolo.
aquo ac ce peras. quę tua de uocio iã diu
cȩperat. Ab illo enĩ didiceras que post inqͣ
exercuit uolũtas. omĩa ꝗd ẽ adi abolo ꝗte clau¬
sisianu is portauit in domd̃. Vbi miser ingnaris
heu de in fanticulpgo. Ibi ꝗdẽ macularis et dema¬
leficio : excantat᷑ enĩ mat᷑ ꝓficidio ut patrari
ꝗdẽ possit facinꝰ occulciũ : dormit mat᷑ Perit
natꝰ Oicidit᷑ in noxiuꝰ: ide etiã seruus es

Expanded text:
domum secum circueras. Hoc tamen scio: mane ante prdomum secum circueras. Hoc tamen scio: mane ante primam occidit. Illa tibi nupta lęta extitit, in die enim illa nimium risit. Ab illa itaque dimoveras, cuius assidua educacio confecerat, itaque liberaveras, quam alterius partus premerat. Qui, qua nescio confidentia, non futuro sed presenti vitam negasti homini. Quod ut credatur cercius: ipsum qui fecit vidimus. O divinam pietatem, hominem perditissimum talibus facinoris obnoxium adhuc quoque vivere! Vivis, inquam, similis magistro tuo diabolo, a quo acceperas, quę tua devocio iam diu cęperat. Ab illo enim didiceras, que post iniqua exercuit voluntas, omnia quidem a diabolo, qui te clausis ianuis portavit in domum. Ubi miser inquinaris heu de infanticidio, ibi quidem macularis et de maleficio. Excantatur enim mater pro filicidio, ut patrari quidem possit facinus occulcius. Dormit mater, perit natus, occiditur innoxius. VI Unde etiam servus es
Abbreviated transcription (Latin):
rat: sẽꝑ ꝗdẽ doleis aputte que relã deponebat.
Adteriro de currebat. quã par uuli edu catio
detine bat. ũ uͦ tandẽ poterit : ipsa ꝗdẽueñ.
si quando : inlittu gaudebat. In dolore enĩ
toranodt supirat. ꝙ extã frequenti usu. d
tã parnũ de uenerat. Quiꝰ rei causa ad carnanũ
iuefis. ut manꝰ quã ibi merderas iã ad istiuꝰ
ospiciũ ducas. Quocũ uenisti : clausis uanu is
intrasti. elaso ꝗ dẽ hostio s⁊ nescio qm̃o Intras¬
se enĩ scio. Minime aut̃ quomͦ. Sidi. Testimoniũ
ꝑ ibeo. Prȩsag̾ enĩ tui male ficii. tãdiu tt custo¬
diui. donei causã ⁊ finẽ cognio ui. Illico igit᷑ ir¬
trasti. Mortuã munũ foras exeruisti. Ad caput
illiũ cuiꝰ te filius mo lesta uerat: abscon disti.
Pueꝵ decunabuł traxisti. In mediã domũ por¬
tasti hȩc enĩ ꝑ ipsas parietis uidebã fixuras.
N uꝰ ꝑspeaeraĩ ꝗdilli oitulle rus. p̃ter quĩ ꝙ totaẽ

Expanded text:
rat, semper quidem dolens aput te querelam deponebat. rat, semper quidem dolens aput te querelam deponebat. Ad te raro decurrebat, quam parvuli educatio detinebat. Cum vero tandem poterat, ipsa quidem Venus, si quando, in luctu gaudebat. In dolore enim tota nocte suspirat, quod ex tam frequenti usu ad tam parvum devenerat. Cuius rei causa ad carnarium iveras, ut manus, quam ibi incideras, iam ad istius ospicium ducas. Quo cum venisti, clausis ianuis intrasti, clauso quidem hostio, sed nescio quomodo. Intrasse enim scio, minime autem quomodo. Vidi, testimonium peribeo: pręsagus enim tui maleficii tamdiu te custodivi, donec causam et finem cognovi. Illico igitur intrasti, mortuam manum foras exeruisti, ad caput illius, cuius te filius molestaverat, abscondisti. Puerum de cunabulis traxisti, in mediam domum portasti. Hęc enim per ipsas parietis videbam fixuras.lli intulleras, preterquam quod totam
Abbreviated transcription (Latin):
he duti. etaliũ ibicognorimꝰ. quẽ mͦ poł ponimꝰ.
Corporib: itaq carmario reuoluts: ad huereho¬
cents: tabe etiã manantis : mon cuidã uicidistis
Qui at maortonẽ uical cea absconditi Itđq mi¬
ribils rin inꝰ recessisa. erã eni ibi uiuioa
dili gen̾ c̃side rans : ꝗ̃ facercus om̃ia. Ent ꝗppe
dias cũ ꝗdẽ ostꝰ ibi quã inciuntite minꝰ ebu¬
lierat. Hocte uͦ ueni ete ad illiũ hospiciũ ue¬
nisti. cun tbi filia nubit. Quã cunuꝑ ante
domũ c̃ fr̃ ił auserassi guidonis. metũ. et cũ
fr̃e ȩpyscopi iuonis: ipsa p̃tereunte stares. cõ¬
lore pͥus de signasti. Post uͦ int̾ rogatꝰ : tibinu¬
sisse respondisti. Qd cñtã fade ñ crediderã:
girardus iuonis michi fide strerat. ubi enĩ di¬
xerat. Cui uͦ nipte ꝗdã erat paruulꝰ. dire
fue no uerce: filius. Quẽ die et noctt custodi¬
r : ut uniuer sas uires iã i illo cõsumer:. Di¬
mittere itaq cũ ñ audebat. Pertare cũ ñ pote¬

Expanded text:
endimus et alium ibi cognovimus, quem modo postponimus. Corporibus itaque in carnario revolutis adhuc recentis, tabe etiam manantis manus cuiusdam incidistis. Quam ut mantonem in calcea abscondisti, itáque mirabilis trimanus recessisti. Eram enim ibi in vinea diligenter considerans, quę faceretis dem estus ibi quam in civitate minus ebulierat. Nocte vero veniente ad illius hospicium venisti, cuius tibi filia nubit. Quam, cum nuper ante domum confratris tui crassi Guidonis mecum et cum fratre ępyscopi Ivonis ipsa pretereunte stares, colore prius designasti, post vero interrogatus tibi nupsisse respondisti. Quod cum tam facile non credideram, Girardus Ivonis michi fidem fecerat, ubi enim dixerat. Cui vero nupte quidam erat parvulus, dire sue noverce filius, quem die et nocte custodiret, ut universas vires iam in illo consumeret. Dimittere itaque cum non audebat, portare cum non pote
Abbreviated transcription (Latin):
iatandẽ peniau O. bonũ oratoro cir¬
cũ cidi undigosua baracione. Quȩ miichi
igtar obiccisti uicia dupliciter ꝓpulsit
faculiasr ethorica. et quȩ in medi recisti
facinora duplicit̃ illd obuiat insebni¬
maelouuetia nostros. dũ bonos mores
straumꝰ at ꝑ heccutraq iam me nul¬
lus sir uitis locus. Ad urattaq: uicia res¬

Expanded text:
 circumcidi undique suam horacionem. Que michi igitur obiecisti vicia, dupliciter propulsat facultas rethorica et, quę in me direxisti facinora, dupliciter illis obviat ANSELMINA eloquentia. Nostros enim bonos mores stravimus, ut per hec utraque iam in me nullus sit viciis locus. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ra quȩ si cõmitterẽ : abiectio plebis existerẽ q¬
Disiforte tibi commiserã: tuȩq dileccioni
hȩc ut licis credi derã fidẽ quã ꝓmis cras male
ꝗdẽ lese ras. Fidem cor rupisti. dm̃ offendisti.
onimã dãpnasti. cũ nisi p̃missa fide : cuiq talia
ñ eẽt ꝗdẽ credere. Nullus iã ergo c̃fidat tibi de¬
nuo cui iacet fides ꝑdita ꝑ iurio. Nullus tibi
ꝗ quã sit ĩ ausus credere: cũ dm̃ et ꝓximũ
nicare cũ quos deberes diugt ouios eptius
mica łiinc tibi fidesiuor iterulla. Credere
itiq uł ñ creoire gigutne tbi sunt uidiq

Expanded text:
ra, quę si committerem, abiectio plebis existerem. Sed si forte commiseram tuęque dileccioni hęc ut dicis credideram, fidem quam promiseras male quidem leseras. Fidem corrupisti, deum offendisti, animam dampnasti, cum nisi premissa fide cuique talia non esset quidem credere. Nullus iam ergo confidat tibi denuo, cui iacet fides perdita periurio. Nullus tibi quicquam sit iam ausus credere, cum deum et proximum nicare, cum quos deberes diligere illos potius inimica: hinc tibi fides iam erit nulla. Credere itaque vel non credere: angustie tibi sunt undique.
Abbreviated transcription (Latin):
giciosi. Sine quã mauditã. libidine
bilẽ pietatt᷑ hunis in tolle abilem. tol¬
causarũ generib:ꝰ
insolo iudici ali.
quoat facultas
tulitilit ad huc ꝓ¬
ducti sumꝰ. Ut ꝙ
de illo precipimur
imultis et laciorib uoluminib
a pluribimis ꝗdẽ arciũ scripto¬
rib:: in hoc paruo opere subsecu¬
ti sumꝰ. ut racionẽ precepcionis:
ad excercitationẽ cõmoda remus
racionis: et quȩ̨ ꝑ magna tẽpoꝵ
spacia. multo sudore. nimi a
in stancia. considerantur
tandẽ runto
labore quesita. ani¬
inad uertant᷑ hic
ꝗdẽ parua quadã
ditigencia. Iudicia¬
le enĩ causã. uꝗ nr̃o hurc pen negocio
suscepimus materiã. Causa aut̃ posita
ut e ordirem cõmodius cause genꝰ ẽside¬
rauimꝰ. letera uͦ offician adoracionẽ ꝗdẽ:

Expanded text:
 inauditam, libidinem bilem pietatem huius intollerabilem tolcausarum generibus, in solo iudiciali, quoad facultas tulit, adhuc producti sumus, ut quod de illo precipimur in multis et lacioribus voluminibus a plurimis quidem arcium scriptoribus, in hoc parvo opere subsecuti sumus, ut racionem precepcionis ad excercitationem commodaremus racionis, et quę per magna temporum spacia multo sudore, nimia | instancia considerantur tandem tanto labore quesita, animadvertantur hic quidem parva quadam diligencia. Iudicialem enim causam nostro huic negocio suscepimus materiam. Causa autem posita, ut exordiremur commodius, cause genus consideravimus, cetera vero officia ad oracionem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
carreo cione de tertor uideriscot lit
ueretius uł quisi iude us ufelix : Uiciosa ru
uestra ut uidrts oriuo fnc̃ eiã adquẽ tendt
hescio Et quasi latro uidet᷑ sus pensar qu cir
que fuisti usus neutra tindens ittruro
pititur potius. Nunc onim luidis tunc
quoqi sit lonbiguã ad quid tendas atdibei¬
ter abse uaros uulgare illuo omia mũbro s¬
berur nocares ucontt̃. Raudasti cũ edticũ¬

Expanded text:
correccione deterior videris velut aereticus vel quasi Iudeus infelix. VII Viciosa itaque vestra ut auditisoraciofinem etiam ad quem tendat nescio. Et quasi latro videtur suspensa, que que fuisti usus, neutra tandem utram patitur potius. Nunc enim laudas, nunc quoque sit ambiguum ad quid tendas, ut diligenter observares vulgare illud: omnia membra shertem vocares et amentem. Laudasti, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
loserit. alu ill co uise que batur et ÷ od erat¬
Adme itaq cũ siulus accesisti: misue tudidtus
pime et religionis plarimũ indua istinitcũ
insuꝑnã potestate illã curã intellexeras t
re uer enor ĩ meũ llico suilus accederes uime
& imatre meã : medio lanense ecdesã Qđ
ibibene aperiusti. cũ unt uersos ei filios turpisi¬
ma uenere not isti. &t illud tibi iotis limum

Expanded text:
lexerat, illum illico insequebatur et oderatAd me itaque cum Saulus accessisti, mansuetudinis in me et religionis plurimum induxisti, ut, cum in supernam potestatem illam curam intellexeras et reverenciam meam, illico Saulus accederes in me et in matrem meam, Mediolanensem aecclesiam. Quod ibi bene aperuisti, cum universos eius filios turpisima venere notasti et illud tibi notissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit particio uestra. Singulis
tandem ita ex plicitis ñ dũ tam̃ ꝑ orasse
uide ris. Sednimie uiuidia telo ꝑ culsus
et ob trectacione quod uiciosum est ex¬
tra parcionem incur risti dicero: & pisto lȩ
aittẽ nontuȩ. Quod autem ui tandã sũ opere
eẽt: pars ibi uora ali am am plectitur. Et quasi
di uersa ac dissimilis: in eadẽ secum parti crone
ponit. Tibi enĩ tuae restituã legacionis me

Expanded text:
vestra. VI Singulis tandem ita explicitis nondum tamen perorasse videris, sed nimiae invidiae telo perculsus et obtrectatione, quod viciosum est, extra particionem incurristi dicere: 'aepistolę autem non tuę'. Quod autem vitandum sumopere esset: pars ibi una aliam amplectitur et quasi diversa ac dissimilis in eadem secum particione ponitur. 'Tib
Abbreviated transcription (Latin):
danas huius sȩculi in firmi tates. me cun homini¬
bus com morantem. ut di xistis preter homi nes
hoc est  inc tos suos ex tulit. Uensos aut̃
uestre qu saluta tionis. in doninum Fice¬
ROMeM uor at gu unt offensio nue Dumqũẽ in
nr̃is oracionibus ciuerdũ peẽent uestra sibi
tu it : uestra in solentia sibi arripuri. uitia ꝗdẽ di¬
xit esse certissima. com mune commuta bile et cetera
Que duo est salu tatio uestra. est enĩ com mune.
Qui me con morit melius non tangere clamo.
Ni chul omi nus enin in ues tram quam me aoncau¬
san po test con ue nire. Alte rum aut̃: commu¬
tabi le Rebis et in signis torã caitaberis urbe.
Le ui qui dẽ muta tione: ex contraria dicitur
parte. Qius crgo pre cepti in silutatione uesra &¬
trans gre di mi nĩ. in ilbum offensionis non ar¬
gut: a mentia est credi. Frõ illius igitur redu¬
cenda gratia: rodatur oportit silutatio uestrr.
Et of fen dis se confite amini in prudortia. Non
uõ casu potius in sciouia. estram freter

Expanded text:
danas huius sęculi infirmitates me cum hominibus commorantem ut dixistis preter homines, hoc est ad sanctos suos extulit. IV VERSUS autem vestrę quidam salutationis in dominum CICERONEM vos arguunt offensionis, dum, que in nostris oracionibus cavenda predicavit, vestra sibi ribus vetuit, vestra insolentia sibi arripuit. Vitia quidem dixit esse certissima commune, commutabile et cetera. Que duo est salutatio vestra. Est enim commune: Qui me commorit, melius non tangere clamo. Nichilominus enim in vestram quam meam causam potest convenire. Alterum autem commutabile: Flebis et insignis tota cantaberis urbe. Levi quidem mutatione ex contraria dicitur parte. Cuius ergo precepta in salutatione vestra transgredimini, in illum offensionis non argui, amentia est credi. Pro illius igitur reducenda gratia radatur oportet salutatio vestra, et offendisse confiteamini inprudentia, non vero casu, potius inscientia. V Vestram, frater,
Abbreviated transcription (Latin):
par cione seruari deberent: omnia de pra¬
uasti faeta enĩ parͬtione. non sin gulas
par tes illico accedis ex pli care. Sed alia¬
rum parti cionum mul ti tudine oracionẽ
quam illustrem deberes reddere. potius
uideris confunderes In quarum
multi tu dine. duas enume rasti partes.
obicta purgafe. et duplicit̃ ꝓpulsare quas in tota
oracione non fossumꝰ cogrose re. Quid com¬
miser̃. nescio. ac et  rarum ꝗdem ne: imo¬
usti collegio. et ꝙ̃ cũ: ceteris meruę

Expanded text:
servari deberent, omnia depravasti. Facta enim partitione non singulas partes illico accedis explicare, sed aliarum particionum multitudine oracionem, quam illustrem deberes reddere, potius videris confundere. In quarum | multitudine duas enumerasti partes: 'obiecta purgare' et 'dupliciter propulsare', quas in tota oracione non possumus cognoscere. Quid commiserunt nescio, a cetaerarum quidem removisti collegio. Et quę c
Abbreviated transcription (Latin):
obicta purgafẽ. et duplicit̃ ꝓpulsare quas intora
õ racione non fossumꝰ cogrosere. Quid com¬
mise r̃ nescio. ac et t rarum ꝗdemne: mo¬
iusti collegio. et q̃ cũceteris merue oure
uocari cum cxteris ñ meruer unt abso .u. Vlui.
ut multi sunt uocati pauci uero electi.
othice enim furtum : et plutonis execrabi ledo¬
minium quȩ tibi obiecimus nec negasti
ꝗ dẽ sed  coꝵ nichil michi obie esti.
Qu es autem prrgare igressus es. uie propul¬
sasti sĩpliciter. nedum ut promisisti dupli¬
citer. Uaga itaque et uiciosa. quod uult

Expanded text:
s in tota oracione non possumus cognoscere. Quid commiserunt nescio, a cetaerarum quidem removisti collegio. Et quę cum ceteris meruere vocari, cum caeteris non meruerunt absolvi, ut multi sunt vocati, pauci vero electi. Ethice enim furtum et Plutonis execrabile dominium, quę tibi obiecimus, nec negasti quidem, sed et eorum nichil michi obiecisti. Quae autem purgare ingressus es, vix propulsasti simpliciter, nedum ut promisisti duplici
Abbreviated transcription (Latin):
nes do onui quan posu isti alter non que qua
bcisti potest qui dẽ fiale intelle guitoret
uiceraon stu di a ut sunt tibi penȩ om masta
luadẽ nostram in illo posu isti em bigu comer
dum ius quan simue ne rimus: poriui ꝑse quendũ
Frin cipium itaque uestrȩ legacioras. quat ola
na mile illud rã duit. aud cum se nudũ corgienit
cum adam se abscon dert uolue. cum nȩi eo peri¬
ro mata sibi inue nintẽ re poturt. dosstitu istis¬
b  gratas rese rimus. ꝗcta me eon su tuuttis
um hominibus: ut tamenl prȩ lm nbui
łp. Ceterũ autẽ identidẽ uudiciale. secuido
caltati. ut in iudicio sic ĩ senata ⁊ ic̃cione ĩ te
sit ꝑorare. Sicq ꝑtria uolumina. trina. ꝓce¬
dant qusirũ gencra. Utꝙ de illis habemꝰ acicc¬
rone uł ermagora. plurimisq arciũ. p̃cep¬
torib illoꝵ multis et ã plis uoluminib: hoc
ex illis
nr̃o hure opculo com̃dare ñ grauabi¬
mur
Et ꝗc ꝗd de arte rethorica usquã p̃oi¬
hic ex arte inte ꝑsoluetur.

Expanded text:
nti', ambiguam posuisti. Aliter namque quam dixisti potest quidem facile intellegi. Et preter viciorum studia, ut sunt tibi pene omnia, laudem nostram in illo posuisti ambiguam. dum, usquam si invenerimus, potius persequendum. Principium itaque vestrę legacionis oratoria tia male illud induit. Quod cum se nudum cognovit, cum Adam se abscondere voluit, cum nec cum eo perizomata sibi invenire potuit. Nos tamen vobis gratias referimus, qui ita me constituistis cum hominibus, ut tamen prę omnibus re, ceterum autem identidem iudiciale secundo rcultati ut in iudicio sic in senatu et in concione in te sit perorare. Sicque per tria volumina trina procedant causarum genera, ut quod de illis habemus a Cicerone vel Ermagora plurimisque arcium preceptoribus illorum multis et amplis voluminibus, hoc ex illis nostro huic opusculo comendare non gravabimur. Et quicquid de arte rethorica usquam precihic ex arte in te persolvetur.
Abbreviated transcription (Latin):
anselorus. Quȩ ꝗdẽ pudor per sua de ret
reprime re sed eoꝵ im mani tas cogit ex pͥ¬
mere. ues tretamen prius ae pistolȩ bre¬
uite notitis uicis. que net rethori reharta net
oritorioratorẽ mittere de cuti dra do auon: pos¬

Expanded text:
ANSELMUS. Quę quidem pudor persuaderet ANSELMUS. Quę quidem pudor persuaderet reprimere, sed eorum immanitas cogit exprimere. Vestrę tamen prius aepystolę breviter notatis viciis, quae nec rethori rethorem nec oratori oratorem mittere decui
Abbreviated transcription (Latin):
ut huius modi ridi culum : in sultationem dis¬
ferret in ipsim. Ut dum risui in cum berent:
insul tart desinerent. Ita que e ua de ret
clamorẽ tantũ: quẽ caput fecerat incla¬
mandũ. Quor sũ hec ad te frater rotilan¬
de. qui ita tibi pro ui disti. ut quȩ tibi o¬
bicienda cogno ueras: mi chi o biceres. et
quibus apuericia ob tem pe rasti: illami¬
chi uicia impro perares ut ꝑ hu ius modi
obier ta: que ex pet tabas differres obici¬
enda. i taque euaderes quo quo modo: quini¬
si quo quo modo : ne scires quidẽ quo modo
Nos uero oratores quibus facultas est
subitas criminauones: et huius modi obtret¬
tationes a no bis uel ab alus in liuius modire¬
tor quere homines: ꝑ tulli anã ꝗ dẽ remo¬
nonem in uosre mouebimus. fa tile enĩ re¬
ducemus ea ad pro priam do num cui sine ꝗb
nullum est funda mentum. Eoce le ra etiã¬
alia que in uobis cognoscimus. Ine fanda ꝗ¬
dẽ. sed qui& into berabiliaꝰ non tacebit

Expanded text:
ut huiusmodi ridiculum insultationem differret in ipsum, ut, dum risui incumberent, insultare desinerent, itáque evaderet clamorem tantum quem caput fecerat inclamandum. Quorsum hec? Ad te, frater Rotilande, qui ita tibi providisti, ut quę tibi obicienda cognoveras michi obiceres, et quibus a puericia obtemperasti illa michi vicia improperares, ut per huiusmodi obiecta quae expectabas differres obicienda, itáque evaderes quoquomodo, qui nisi quoquomodo, nescires quidem quomodo. II Nos vero oratores, quibus facultas est subitas etiam criminaciones et huiusmodi obtrectationes a nobis vel ab aliis in huiusmodi retorquere homines, per Tullianam quidem remotionem in vos removebimus. Facile enim reducemus ea ad propriam domum, cui sine quibus nullum est fundamentum. Scelera etiaalia que in vobis cognoscimus nefanda quidem sed quia intolerabilia, non tacebit
Abbreviated transcription (Latin):
ut po tu imus ex positis: uiciaquę michi
bollatdo de mor dio la nensi cderro ob ieci: sti: poceus
inte cor rigepe de bu isli. Et cognita facultate
& ni mio stu dio pet candi. po tius ite quã in
tanta no bi litee te me dio la nensis cle ri. Qui gnĩ
in suis scrine is ipsam doc tri nã pec candi inclu¬
serat: de quiaͥ diabo licã ar tẽ illã. quasi sacro¬
scm̃ habeat: si quod tale scelus forte in ter
ho nu nes um quam fuerat: his quippe me li us
om nibus po tuerat. Et qui sẽ ꝑ uiciis & neꝗ¬
ciȩ studuerat: insce lere. & male fiuis apueri¬
cia cre uerat. si quis tale sce lus for te cõmi¬
se rat. pre cae terisis quippe de buerat. Utꝗ

Expanded text:
ut potuimus expositis, vicia, quę michi ut potuimus expositis, vicia, quę michi et Mediolanensi clero obiecisti, pocius | in te corrigere debuisti et cognita facultate et nimio studio peccandi potius in te quam in tanta nobilitate Mediolanensis cleri. Qui enim in suis scrineis ipsam doctrinam peccandi incluserat et qui diabolicam artem illam quasi sacrosanctum habeat, si quod tale scelus forte inter homines umquam fuerat, his quippe melius omnibus potuerat. Et qui semper viciis et nequicię studuerat, in scelere et maleficiis a puericia creverat, si quis tale scelus forte commiserat, pre caeteris is quippe debuerat. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
neram. uircũ. ubiq. Ma nꝰ duxerã. quo cũ que
uõ me uerte ram. scoꝵ uł uirginũ nullam inue¬
nerã. Uel si fortas se ullã: inueni quippe nu quã
Si gnũ scẽ crucis. meae tandẽ sp̃onti in si xeram.
Mi serere mei ds̃. Mira enĩ uiderã. De li bera¬
re tandẽ caperam: ut si nobis liberum standi
uł re de undi concederetur arbri trium. Atrũ
cũ sc̃s quam cũ uirginibus mallẽ libentius.
Torta enim in utrisques digni tas: tanta suaui¬
tas : ut ex. dutrisu: que utrã eliȩge  non poterã.
Ut si essit possibile. quã uo utra potius
cũ utris que. Sed quia ne cessi tate quadam naturȩ
non li cet frui. sẽ piterna illa be ati tudine.
uo lui cũ utra quȩ a non conpo dii cũ utris que
Deli be ralu cum uirgi nibus. quia non cum
spi ritibus: Fsꝗ is isi tar. ita habitis. sce¬
lera de ma le ficia ut apatre tuo audiuimus.
quȩ. etiam prius cogno uimus: bre uiter

Expanded text:
neram. Circum ubique manus duxeram, quocumque neram. Circum ubique manus duxeram, quocumque vero me verteram, sanctorum vel virginum nullam inveneram, vel si fortasse ullam, inveni quippe nusquam. Signum sancte crucis meae tandem fronti infixeram – miserere mei, deus! – mira enim videram. Deliberare tandem caeperam, ut si nobis liberum standi vel redeundi concederetur arbitrium, utrum cum sanctis quam cum virginibus mallem libentius. Tanta enim in utrisque dignitas, tanta suavitas, ut ex utrisque utram eligere non poteram, ut, si esset possibile, quam cum utra pocius cum utrisque. Sed quia necessitate quadam naturę non licet frui sempiterna illa beatitudine, volui cum utra, quia non potui cum utrisque. Deliberavi cum virginibus, quia non cum spiritibus. VI HIS IGITUR ita habitis – scelera et maleficia ut a patre tuo audivimus, quę etiam prius cognovimus – breviter
Abbreviated transcription (Latin):
re tur re thorica. Me di um autem pettoris.
dia lerti ca. pe dibus uõ: ad he sit grãmatica
Sci uõ illico manus inme in iecerunt. Noster
est iuue nis dixerunt. Poti us noster uirgi¬
nes responderunt. Cor po re umi enĩ rũ in cor¬
pore is: mortale cũ in. mor talib non esse
consis tere: oi xit dialer tica. Quem e ñ lac¬
ta ui mus insua in fanua. Quẽ in ipsa cibaui¬
mus ad hole scentia. noster est iuuenuis dixit
re thorica. Ue ra quip pẽ sunt hęc iurat
grã matica. Mec in lysi is quidem sunt de cli¬
nan di loca. Non masculsia nii. uł se minini
luc de bentur genera. potius uõ in exelsis
o san na. In tanto tta que cla more &e
dis si den cia. rediit sp̃s: carore ui xit mea
Et in noster est non est nr̃ huius modo
ꝗde contra uersia. cõ moti quippe st̃ omnia
menbra mea. Inter homi nes enĩ redactus sum.
qui ab hominibus. atg̨lestis uir tutib raptus
sum. ab eoꝵ quidẽ am plexu. me inlerto in ue¬

Expanded text:
retur rethorica, medium autem pectoris retur rethorica, medium autem pectoris dialectica, pedibus vero adhesit grammatica. Sancti vero illico manus in me iniecerunt, 'Noster est iuvenis' dixerunt. 'Potius noster' virgines responderunt. Corporeum enim cum incorporeis, mortale cum inmortalibus non esse consistere dixit dialectica. 'Quem enim lactavimus in sua infancia, quem in ipsa cibavimus adholescentia, noster est iuvenis' dixit rethorica. 'Vera quippe sunt hęc', iurat grammatica, 'nec in Elysiis quidem sunt declinandi loca, non masculini vel feminini hic debentur genera, potius vero in exelsis osanna'. V In tanto itaque clamore et dissidencia rediit spiritus, caro revixit mea, et in 'Noster est', 'Non est noster' huiusmodi| quidem contraversia commota quippe sunt omnia menbra mea. Inter homines enim redactus sum, qui ab hominibus a cęlestis virtutibus raptus sum. Ab eorum quidem amplexu me in lecto inve
Abbreviated transcription (Latin):
tes: iam quasi infra redũ. Lau des igitur quas
ame acceperas. aut im reddas: reddactus int̃
besti as. uł quod ex petimus. iam opor tet re¬
de as. Per geni ti uum & dati uim &e abso¬
luatũ ablati uum. his arte disce den tibus: non
erunt in possessio ne tua. Primi tiuũ uł de¬
ri uatiuum. di mi ni tiuũ uł possessi uumn. Ac¬
tiiũ uł passi uum. Transi tiuũ uł re tran¬
siti uitn. Nec ãmodo frũeris grã uerboꝵ
ano: amas. doceo doces lego legis. hues
uolo. uis. et heume misera. eris ut in in¬
fantia. quem nesciet quo que. Nomi nati uo
hec musa.
Om̃ibus tandẽ orationibus. abitis. ui dentesta¬
men ad huc detine ri osculis et am ple xibus. sanc¬
torum : fece runt in me im pe tum. Ut sic me
ar reptum. duce rent in ui tun. quem non pote¬
rant gratum. Et sic pocius quam se des elysie.
Exul tapet ter ra Letarentur ter rigene
ANSel MYO quidẽ ad illos redire. me itaq
inua serunt una. Ut colla qui dẽ am plecte¬

Expanded text:
tes iam quasi infra redigi. Landes igitur, quas tes iam quasi infra redigi. Landes igitur, quas a me acceperas, aut iam reddas reddactus inter bestias, vel quod expetimus iam oportet redeas.' 'Per genitivum et dativum et absolutum ablativum his a te discedentibus non erunt in possessione tua primitivum vel derivativum, diminitivum vel possessivum, activum vel passivum, transitivum vel retransitivum, nec amodo frueris gratia verborum: amo amas, doceo doces, lego legis, sum es, volo vis, et heu me miseram, eris ut in infantia, quem nesciet quoque nominativo hec Musa.' – Omnibus tandem orationibus habitis videntes tamen adhuc detineri osculis et amplexibus sanctorum fecerunt in me impetum, ut sic me arreptum ducerent invitum, quem non poterant gratum, et sic pocius quam sedes Elysię exultaret terra, letarentur terrigene ANSELMVM quidem ad illos redire. Me itaque invaserunt uńa, ut colla quidem amplecte
Abbreviated transcription (Latin):
Me nos ad huc deseras ca rissi me. cũ nullus erit
poste. cui nos de solatas ui de aris relinque re
NUec quidẽ relin que musuos. Quore lioło: rebor¬
que mur et nos. Sed siste teris: estabi mus & nos
tescum. Et eris odio om̃i bus homi nibus ꝓpt̃
no men tu um noftrum. Eri mus enim ꝑdite
de terra ui ũen cium: Sux ista sinẽ fece raf cũ
alia sic ceperat. Cuius sta tura quan tum
re mit titur ab ista tantu iitendi tur abalia
Aue ut post ꝑ cepimus: nofbra suit re tiorica.
Te indo cendo quia non est laborare : ex statione
cũ spiritibus. quãtum dero ges morta libus.
bre utter ex ponimus. In iudi ci is quidẽ. inse¬
natu uelin concione: ne mini post teꝰ.erit ꝑor¬
rare. Cum e qui de ini qui. perut cogns tio
utilis uel honesti. Ubi sum ma. debi causa. Ubicon¬
sti tutio: dibi ratio: fir mamentuon. Nus quam
iudi łio. G. dannũ nulli conpa randum. homi¬
nes bestiis elocucionis digni tate prestan¬

Expanded text:
Ne nos adhuc deseras , carissime, cum nullus erit Ne nos adhuc deseras , carissime, cum nullus erit pos te, cui nos desolatas videaris relinquere. Nec quidem relinquemus vos, quo relicto relinquemur et nos. Sed si steteris, stabimus et nos tecum, et eris odio omnibus hominibus propter nomen nostrum, erimus enim perdite de terra vivencium.' Vix ista finem fecerat, cum alia sic ceperat, cuius statura quantum | remittitur ab ista, tantum intenditur ab alia, quę ut post percepimus nostra fuit rethorica. 'Te in docendo quia non est laborare, ex statione cum spiritibus quantum deroges mortalibus, breviter exponimus. In iudiciis quidem, in senatu vel in concione nemini post te erit perorrare, cum equi et iniqui periit et cognitio utilis vel honesti. Ubi summa, ubi causa, ubi constitutio, ubi ratio, firmamentum, nusquam iudicacio. O dannum nulli conparandum, homines bestiis elocucionis dignitate prestan
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa pulsa re sidera. Que ut post cogno ui mus
fuit di abectica. hec ꝗdẽ tris tissima. huiuis¬
cmodi dabat uerba. Quid bic facet. Nuid mo¬
raris patrone ae gre gie: cur nos diu de relictas iam
uide ris desesere: cũ ue ni sti. curste tisti dux
nos ter in clite. Cui for san de solatas ui deris rei¬
lin quere: Quis in ue nire. Quis iudi care. Mius¬
quã ne sci & post te: on nume. Quis naturã proposice¬
nũ scie ꝑpen dere. Quis probabilia aso ꝑ histi cis. cadẽ¬
que anesessariis cogno sco re: aui p̃ t̃ te forsam erit
posse. cate gorias di uidere ubi. tatta Quan do.
facere. pati. Si tus. Habere: Cui tan tauis in
syllogis mis erit. eui tanta potestas pro ban di. uł
in pro bandi quid uis: Post te qui dem. nullus er
se est non fieri. Qua sun pos si bile est esse. ne¬
cesse est non esse. est aut̃ inpossibile. ne cesse igit᷑
non ẽẽ. Auxergo noster incli te. et pitro ne.
e gregiae. Non dum si placet desera mur ate.

Expanded text:
ipsa pulsare sidera, que ut post cognovimus ipsa pulsare sidera, que ut post cognovimus fuit dialectica. hec quidem tristissima huiusmodi dabat verba: 'Quid hic facis, quid mo|raris, patrone aegregie? Cur nos diu derelictas iam videris deserere? Cur venisti, cur stetisti, dux noster inclite, cui forsan desolatas videris relinquere? Quis invenire, quis iudicare, quisquamne sciet post te? Minime. Quis naturam proposicionum sciet perpendere, quis probabilia a sophisticis eademque a necessariis cognoscere? Cui preter te forsan erit posse categorias dividere: ubi, quando, facere, pati, situs, habere? Cui tanta vis in syllogismis erit, cui tanta potestas probandi vel inprobandi quidvis? Post te quidem nullus eritse est non fieri, quia, si inpossibile est esse, necesse est non esse: est autem inpossibile, necesse igitur non esse. Dux ergo noster inclite et patrone egregiae, nondum, si placet, deseramur a te.
Abbreviated transcription (Latin):
um qd ibi caderat. quod cũ se cum putauerat.
grã bi cor duli tibi reli que rat. ut sine gauerit.
ad luc mon ftrare possis. & ꝗb multa postea cõ¬
misit. mal taq ab ipso ꝑ fec ta uidi quȩ diuino c̃ se¬
gladio ferienda timui In te rĩ dũ hȩc narrabat. ꝗad
plurima huius madi intende bat. plurimus ordo scõꝵ
surrexerat. et undiq conuene rat: Quoꝵ om̃iun
in me uiderã oculos. Quicum iã circũ uenirent
in ter roga ui qui essent: ad quid tandẽ ue ni¬
rent. Parentes in quit tui sunt hi. quem cun iã
diu uide ruit. tan dẽ cognoue nirint. Quod
pacis osculũ tibiferre uo lunt. adhoc quidem
ue niunt. Tandẽ ergo. alii colla ample xi.
alii inme ut potuere in missi: uix osculari
de si ne ram. et ce tres uir gines for mosi si mas
da man tes & arcentes nobis. curnos anilme:
de seris: cur nos de sola tas relin quis: Auarũ.
Uina erat longisimal. ut ui de re tur uertioe.

Expanded text:
um quod ibi caeciderat, quod, cum secum putaverat, um quod ibi caeciderat, quod, cum secum putaverat, gratia bicorduli tibi reliquerat, ut, si negaverit, adhuc monstrare possis. – Ex quibus multa postea commisit. Multáque ab ipso perfecta vidi, quę divino gladio ferienda timui.' IV Interim dum hęc narrabat, qui ad plurima huiusmodi intendebat, plurimus ordo sanctorum surrexerat et undique convenerat, quorum omnium in me videram oculos. Qui cum iam circumvenirent, interrogavi, qui essent, ad quid tandem venirent. 'Parentes, inquit, tui sunt hi; quem cum iam diu viderint, tandem cognoverint. Quod pacis osculum tibi ferre volunt, ad hoc quidem veniunt.' Tandem ergo alii colla amplexi, alii in me ut potuere inmissi. Vix osculari desineram, ecce tres virgines formosissimas clamantes et dicentes nobis: 'Cur nos, ANSELME, deseris? Cur nos desolatas relinquis?' Quarum una erat longissima, ut videretur vertice
Abbreviated transcription (Latin):
redderet: ꝗ hȩc & cetera sibi traderet. uadã in ꝗt
itaq cuius fuerint : e uocare. Quorũ siquis reditus
ꝑ illũ esse poterit: consulere. Ad scm̃ igitur bar¬
tho lome ũ ubi aq̃ dilu ui one. assiduo flumi nis
uertigine monu menta aꝑta sunt Pte pli sassũ
est: noc t̾uiuit ut solitus est. Quid: sepultũ
de se peli uit. mortuũ diabo lica arte suscita.¬
uit. oior tuũ homi nẽ qua sihomi nẽ reddidit
Sur git enĩ. Spirat. lo ꝗ tur. Et disceptat. uas
illud sacra tũ. quasi si mu lacrũ fecit demo¬
num. ꝑlas ma xp̃i. pre clarũ illud opus dñs. fe¬
cit taber naculum mamone sui. Abita tandẽexit
oracione ad illũ: se qd non habe bat respon dit
du̾rum. et facilẽ illius pro mi sit reditum.
quod intuis scrine is erat inclusum. Tandẽ aduo¬
lit. Quod promisit ex pleuerat ut qd postea quȩ¬
siueras : ultra inue nire non poteras. p̃ t̃ unũ foli¬

Expanded text:
redderet, qui hęc et cetera sibi traderet. „Vadam, inquit, redderet, qui hęc et cetera sibi traderet. „Vadam, inquit, itaque cuius fuerint evocare, quorum si quis reditus per illum esse poterit, consulere." Ad sanctum igitur Bartholomeum, ubi aquę diluvione, assiduo fluminis vertigine monumenta aperta sunt, paries templi scissus est, noctu ivit ut solitus est. Quid? Sepultum desepelivit, mortuum diabolica arte suscitavit, mortuum hominem quasi hominem reddidit. Surgit enim, spirat, loquitur et disceptat. Vas illud sacratum quasi simulacrum fecit demonum; plasma Christi, preclarum illud opus domini, fecit tabernaculum mamone sui. Abita tandem oracione ad illum, se quod non habebat respondit daturum et facilem illius promisit reditum, | quod in tuis scrineis erat inclusum. Tandem advolat; quod promisit expleverat, ut quod postea quęsiveras, ultra invenire non poteras, preter unum foli
Abbreviated transcription (Latin):
ad illum ut se pius. iue ras: precȩ teris tuis
scola ribus te cũ sẽ ꝑ du xeras. Itaq pue rib bus
Ldo nis corruptũ : ad hec ne fanda ille xerat. cuui
ꝓmit tendo plu ri ma bo nus orator tan dem
ꝑ suo serat. Ipse autẽ ne quis si mus nesciotius
cor rettus correitio nibus: an hoc forsan al¬
teri cõmit teret puerulus. ut res digista
erat ꝑsenserat. Qua re quod sibi promi serit.
har sibi occasio ne de tor serat. et ut u triusq sta¬
tittũ inue ne rat plurima quę debuerat. iã sibi de¬
tra xerat. pue ru lus traq simulans ista negle¬
ge re. donec ut prius. sibi uideretur considere. in
hu ius modi tandẽ seruritate qua ter nionẽ unũ
surri puit nigro mantiȩ. Quẽ tibi du xit ut si ne¬
gare uelit : ad huc mon strare pos sis. ludens igitur
seesse illu sum magis tamen doluit in lusio nedãnũ
Me rens dolum pueruli: magis tamen karacterib:
ꝑditis. ꝗasi ꝑ deret: nullũ de in plutoni fructum

Expanded text:
ad illum ut sepius iveras, pre caeteris tuis ad illum ut sepius iveras, pre caeteris tuis scolaribus tecum semper duxeras. Itáque puerilibus donis corruptum ad hęc nefanda illexerat, cui promittendo plurima bonus orator tandem persuaserat. Ipse autem nequissimus, nescio tuis correctus correctionibus an hoc forsan alteri committeret puerulus, ut res digesta erat, persenserat. Quare quod sibi promiserat | hac sibi occasione detorserat et, ut utriusque statutum invenerat, plurima quę debuerat iam sibi detraxerat. Puerulus itaque simulans ista neglegere, donec ut prius sibi videretur confidere, in huiusmodi tandem securitate quaternionem unum surripuit nigromantię, quem tibi duxit, ut, si negare velit, adhuc monstrare possis. Videns igitur se esse illusum, magis tamen doluit inlusione damnum; merens dolum pueruli, magis tamen karacteribus perditis, quia, si perderet, nullum dein Plutoni fructum
Abbreviated transcription (Latin):
du xit. Quẽ ibr fac ta fouea ad me dium
cor poris se pe liur. Fostea uẽ mul tarũ
pe tra rum ex aggeratione: quasi quodã
muro ar eñ de dit. Tenui fossa tandem p
cincxit. Nares & oculas aeri fumo tota noc be cru¬
ciauit. uibilus ia cres uerbis toti noc te ad auro¬
ras ugilauit. Ut est faus ad obe scen tulus inloro
isto: sic pa elłe in amore mer. Ut est pre cinctus
muro &e fossa. Sic & ille dilertione mea: et ut o¬
culi consu mun tur fu mo: ita puellulȩ absces su
meo. Cũ quib uerbis. heo dicebat hebraica. ub po¬
MłNd. Que si non credis ad scrinium illius
ua das. In ui uis angu lopixidẽ li gne am quam
ab ali is rebus iue ni eñs re motã. aperi as. ubi
hȩt scripta & alia inue nes nimia. Mlane uõ ni¬
mi is ui gili is af flie tͥus: ni mio cruciatua fectũ
om̃ia tibi pandit pue rulus. Erat enĩ tuus
disci pulus: Res ut erat: ex posuit. So laci umsci¬
licet noctur ni laboris. Eem cum forte

Expanded text:
duxit, quem ibi facta fovea ad medium duxit, quem ibi facta fovea ad medium corporis sepelivit. Postea vero multarum petrarum exaggeratione quasi quodam muro circumdedit, tenui fossa tandem per- | cincxit. Nares et oculos acri fumo tota nocte cruciavit. Ubi his sacris verbis tota nocte ad auroras vigilavit: "Ut est fixus adolescentulus in loco isto, sic puellę in amore meo. Ut est precinctus muro et fossa, sic et ille dilectione mea. Et ut oculi consumuntur fumo, ita puellulę abscessu meo." Cum quibus verbis hec dicebat Hebraica vel poQue si non credis, ad scrinium illius vadas, in cuius angulo pixidem ligneam quam ab aliis rebus invenies remotam aperias, ubi hęc scripta et alia invenies nimia. Mane vero nimiis vigiliis afflictus, nimio cruciatu afectus omnia tibi pandit puerulus. Erat enim tuus discipulus. Res ut erat exposuit, solacium scilicet nocturni laboris. Quem, cum forte
Abbreviated transcription (Latin):
si os maera. Quod ꝗa alte rius oris opposicione
non de tine batur. deti neri pu tans: preme¬
bat i maginẽ potius. Na le inquit iu uenis ex
illa quidẽ frpe uxor me a fuit et uere iu et illis
qud tua ipsa imago proluxit.. Uxori igitur
mee. eidẽ & a mi uetiue hec ut man da uõ dicas.
luius sce le ratissimo filio si forte poteris. suuir¬
ras. Pro ut fuerit posse : ado mesti ca rabie cauere.
Aqua nisi caue rre  cũ illa ꝗdẽ peribit. estenim
sibi natus unũ: oñui um ipse uiuencium steleratis¬
simus. Pepe rit ꝙia filium. suũ & parentũ di¬
bri em. Quẽ ego moriens: pannuis dimi si inuolu¬
tum. Qui cũ om̃s scelere de malo fiuo preuellit.
mi ror cur ulum terra sutine at. Et cũ p̃om¬
ni bus ualo at in ne ꝗua: curim illi non ape c̃i¬
riatur terra: Male sicus ꝗdẽ ille qua dam
noe te ciui tatẽ exut: ad pratũ quoa sũ iołus
di ci mus. ꝑ uone. Quan dã se cũm pueru lũ

Expanded text:
si hos in aera. Quod quia alterius oris opposicione si hos in aera. Quod quia alterius oris opposicione non detinebatur, detineri putans premebat imaginem potius. 'Vale, inquit, iuvenis, ex illa quidem stirpe uxor mea fuit et vere tu ex illis, quod tua ipsa imago preluxit. Uxori igitur mee, eidem et amitę tuę, hęc ut mandavero dicas. Cuius sceleratissimo filio, si forte poteris, sucurras, prout fuerit posse a domestica rabie cavere, a qua nisi caverit, cum illa quidem peribit. Est enim sibi natus unus omnium ipse vivencium sceleratissimus. Peperit ipsa filium, suum et parentum obprobrium, quem ego moriens pannis dimisi involutum. Qui cum omnes scelere et maleficio precellat, miror, eur illum terra sustineat, et cum pre omnibus valeat in nequitia, cur iam illi non aperiatur terra. – Maleficus quidem ille quadam nocte civitatem exiit, ad pratum quod sancti Iohannis dicimus pervenit. Quendam secum puerulum