comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thexauros aliquos argumentoꝵ notatos haba trm̃ ea que
sunt certurũ caułarum propͥa tagemul. In cõiectirea ig̃ cũ
est ĩficiqͥndo ⁊eus accusatori. hec prma duo sũt l accusato¬
rem pro omi actore & petitore appello possiit .ii. &. sine actu¬
satione in causis hec eadem edtron̾siaꝵ genera u̾sari. Srhec
duo st̃ e pͥma ẽa & euent᷑ c̃a appello ronen efficiendi. e¬
uentũ id ꝙꝙ est effectũ. Atq ip̃a ꝗͥrm particio cãrr paulo ante
in suasionis locis distubuta ẽ que ti. ĩ cõsilio capiendo futi
tp̃ris pͥcipiebant᷑ ꝙobrẽ aut utilitate uidetent᷑ habitura a¬
ut efficiendi frcultatem. Eadem ꝗ de facto arguinẽtabit col¬
ligere debebit. ꝗobre & aut illa illi quẽ argiũt fiuisse de ab
eõ effici potuisse demonstia utilitans cõiecnira monet si illa
Parguit᷑ aut spe bouoꝵ aut maloꝵ met fecisse dicat᷑. quod

Expanded text:
thesauros aliquos argumentorum notatos habet tamen ea quae thesauros aliquos argumentorum notatos habet tamen ea quae sunt certarum causarum propria tangemus. in coniectura igitur, cum est in infitiando reus, accusatori haec prima duo sunt—sed accusatorem pro omni actore et petitore appello; possunt enim etiam sine accusatione in causis haec eadem controversiarum genera versari—, sed haec duo sunt ei prima, causa et events. Causam appello rationem efficiendi, eventum id quod est effectum. Atque ipsa quidem partitio causarum paulo ante in suasionis locis distributa est. quae enim in consilio capiendo futuri temporis praecipiebantur, quam ob rem aut utilitatem viderentur habitura aut efficiendi facultatem, eadem, qui de facto argumentabitur, conligere debebit, quam ob rem et utilia illi, quem arguet, fuisse et ab eo effici potuisse demonstret. Vtilitatis coniectura movetur, si illud quod arguitur aut spe bonorum aut malorum metu fecisse dicitur; quod
Abbreviated transcription (Latin):
id coreoui sccipto nõ põt ne ĩdefiuitoem dem ueni& gen̾e
scupti tp̃uis nam & si u̾bũ aliqͥ ex scripto definiendũ ũst qͣ
iim habeat. ut cũ ex testamẽto qͥ sit penus aut ex luge penu
querit᷑ que sũt tupta tesa no̾ scũpti genus s u̾bi inter p̾totio
cõtrou̾siam fucit eũ aũt ad plura significant᷑. scupto ꝑo u̾bi
aut r̾iborũ ambiguitate ut liceat ri q̃ cõtadicat & tiahere
significatoem scrĩp̃ti quo expediat ac uelit aut si ambigue
scuptũ uosit uel ad u̾bi uolũptatem & fñtia scuptoris ad¬
duce uel alio se radem de re cõtrario scupto defendere ti diłten¬
tatio & scupti co̾tentoe̾ exigit ut in ambiguis disceptet᷑. qͥ ma¬
xie significet᷑ ut scupti iententieq cõtẽntior Ueru poniusi¬
dex sẽquat in co̾trariis scuptis utrum magis coproban dum
sit disceptatio aut cũ ẽe cõstituta propoi̾ta ẽẽ deb oratori. qͦ
om̃es argumentatoes repente ex inuenuendi locis cõiciant᷑ Qa

Expanded text:
id coargui scripto non potest. Ne in definitionem quidem venit genere script ipsius. Nam etiam si verbum aliquod ex scripto definiendum est quam vim habeat, ut cum ex testamentis quid sit penus aut cum ex lege praedi quaeritur quae sint ruta caesa, non scripti genus, sed verbi interpretatio controversiam facaut verborum ambiguitatem, ut liceat ei qui contra dicat eo trahere significationem scripti, quo expediat ac velit; aut, si ambigue scriptum non sit, vel a verbis voluntatem et sententiam scriptoris abducere vel alio se eadem de re contrarie scripto defendere, tum disceptatio ex scripti contentione exsistit, ut in ambiguis disceptetur quid maxime significetur, in scripti sententiaeque contentione utrum potius iudex sequatur, in contrariis scriptis utrum magis comprobandum sit. Disceptatio autem cum est constituta, propositum esse debet oratori, quo omnes argumentationes repetitae ex inveniendi locis coiciantur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
dieta sint si aut prabim: aũt ĩco̾staut aut ĩcredibilitor dicta
sũt uit & alitr ab alio dicta sb̾nlit rphenduuit Cicero
Eyeronia tibi restat pars gr̃onuis ꝙ pota ĩ poraudo ẽ de qua
sane uelun audire Tuł. Faclior elt explicatio por̃onis.
na e̾ diuisa in duas partes aroplificatiẽ anguiidi autem¬

Expanded text:
dicta sunt, si aut ambigue aut inconstanter aut incredibiliter dicta sunt aut etiam aliter ab alio dicta, subtiliter reprehenduntur. C. Extrema tibi restat pars orationis quae posita in perorando est, de qua sane velim audire. P. Facilior est explicatio perorationis. Nam est divisa in duas partis, amplificationem e
Abbreviated transcription (Latin):
idem utium maxie ĩ petoratoe faciendu alteri freque̾tatre ar¬
gumẽtoꝵ & coaceruatoe uniuersa. alteri si plane cã redat¬
ĩam uideor quẽ admodũ cõrectura tactanda ẽ mic de fi¬
tiõe audiamꝰ Tulius Coĩa dant᷑ in isto geuere accusatori de¬
fensoriq p̾cepta. Uterq ei de fuuendo describendoq u̾bo ma¬
gis ad Rensum iudicis opimiõeq penettabit. & uterq ad ex¬

Expanded text:
quidem utrique maxime in peroratione faciendum; alteri frequentatione arquidem utrique maxime in peroratione faciendum; alteri frequentatione argumentorum et coacervatione universa; alteri, si plane causam redareor quem ad modum coniectura tractanda sit. Nunc de definitione audiamus. P. Communia dantur in isto genere accusatori defensorique praecepta. Vter enim definiendo describendoque verbo magis ad sensum iudicis opinionemque penetrarit et uter ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cõtiu sulute̾ uad te debe̾ Testiũq &x qͥstionũ genus imiuersũ
& ꝙ poterit ĩ singuilis ex rep̾hentionis lois de qr an dictũ
ẽ refellet᷑. Harũ causatũ pͥncipia suspiciosa acterbitate ab
accusatore ponent᷑. de ĩciabitq coe ĩsidiaꝵ piculũ excitabũ¬
turq aĩ ut attendant᷑ areo aut q̾rele coflati cimĩs collbo¬
taꝵq suspicionũ & accusators insidic & item cõc piculu
piofert᷑: cũq ad miẜi cordiã allicient᷑ & modice beniuolentie
iudicũ colliget᷑. Harratio aut accułatoris erit q ĩmẽbiatim
gesti uegociĩ suspiciosa explicatio spatsis omib ar guinens ob¬
scuranis defensioib. Defensotis aũt pͥtecitis aut obscirans. sus¬
picionũ argumẽtis rerũ ipaꝵ euentꝰ erũt casusq naraudi Iu
cofirmmandis aũt m̾is arguinẽtatõib ĩ firinadisq coriariis sepe
erũt accusatoti. inotus aĩoꝵ ĩcitandi reo mitigandi atq hoł

Expanded text:
ue et quaestionum genus universum et quod poterit in singulis ex reprehensionis locis de quibus ante dictum est refellet. harum causarum principia suspiciosa ad acerbitatem ab accusatore ponentur, denuntiabiturque commune insidiarum periculum excitabunturque animi, ut attendant. A reo autem querella conflati criminis conlectarumque suspicionum et accusatoris insidiae et item commune periculum proferetur animique ad misericordiam adlicientur et modice benevolentia iudicum conligetur. Narratio autem accusatoris erit quasi membratim gesti negoti suspiciosa explicatio, sparsis omnibus argumentis, obscuratis defensionibus. Defensori aut praeteritis aut obscuratis suspicionum argumentis, rerum ipsarum eventus erunt casusque narrandi. in confirmandis autem nostris argumentationibus infirmandisque contrariis saepe erunt accusatori motus animorum incitandi, reo mitigandi. Atque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ea que trausferũt᷑ aut ĩmutant᷑. aut ea ꝙ tãꝙͣ abu¬
cicero Halio de simplicib uerbis. nũc de cõiunetre quero¬
Tulius Numneri qͥam sũt in corunctioe seruandi cõsecutoẽ¬
q uerborũ. Numeros au̾t res ip̾e metiunt᷑ ne aut no cõ¬
pleas uerbis quod proposueris aut redundes cõsecutio
ediunctis quod nõ est consequens uitupandũ est. coĩa aũt
simpliciũ cõuinctoꝵq hee sunt quq qi lumina dilli¬
cidum breue brobabile illustre suaue dillucidũ fiet ustta¬
tis uerbis propriis dispoĩtis ⁊ rcu̾scriptio̾e cõcisa aut int¬
missicẽ aut cocisice̾ u̾borũ Obsturũ au̾t aut longitudiẽ
cuit cõtractõe or̾onis aut ambiguitate aut in flexui. aut
ĩinutatoe uerboꝵ. Preuitas au̾t coficitur simplicib u̾bis
serael una quaq re dicenda nulli rei nisi ut dillueide di¬
cas seruiendo probabile au̾t genus est or̃onis. si no uimis

Expanded text:
sunt ea quae transferuntur aut inmutantur, aut ea quibus tamquam abusunt ea quae transferuntur aut inmutantur, aut ea quibus tamquam abuC. Habeo de simplicibus verbis, nunc de coniunctione quaero. P. Numeri quidam sunt in coniunctione servandi consecutioque verborum. Numeros aures ipsae metiuntur, ne aut non compleas verbis quod proposueris aut redundes. Consecutio inum, sic in coniunctis quod non est consequens vituperandum est. communia autem simplicium coniunctorumque haec sunt quinque quasi lumina, dilucidum breve probabile inlustre suave. Dilucidum fiet usitatis verbis propriis dispositis, aut circumscriptione conclusa aut intermissione aut concisione verborum; obscurum autem aut longitudine aut contractione orationis aut ambiguitate aut inflexione atque immutatione verborum. Brevitas autem conficitur simplicibus verbis, semel una quaque re dicenda, nulli rei nisi ut dilucide dicas serviendo. Probabile autem genus est orationis, si non nimis est
Abbreviated transcription (Latin):
utitur & uehemeunus in porando. e ei propoi̾tu ut iratũ
Ora longe secuꝰ pͥncipia sumenda ad beninolentia eõcili¬
Cicero  iꝑueigit ordinem couuandi quẽ uoluraꝰ tenero
unul. Tulius Non sane na auditoris aures moderant
ratori prudenti. &x prouido. & quod respinit ĩmutandũ
cicero Expone deinceps. que ip̃ius orotionis uerborũ q
ncepta sint Tulius Unum igit᷑ genus est eloquẽdi sua sponte
tio collocanda est & simplicia u̾ba partim natiua st̃ ꝑtiz
reꝑta natiua ea que significata sũt. scusu repta que ex his
factast & nouata ad similitudie aut imitatoe aut ĩ flo¬
xionem. aut adiunctoe uerborũ. atq c̾ ełt hec distine¬
uo ui nerius altera nã tractatoe altera. Natura ut sint
ailtera sonantiora grandiora. liuiora oe quodam̃o nitidi¬
ora. alia cõtra. Tractatoe aũt cũ aut propria sumuntur
rerũ uocabula. aut deriuata ad nõm aut noua aut pris¬
ca aut ab oratore madificata & ĩflexa quolãmodo qͣlia

Expanded text:
itum, ut iratum nia longe secus. Principia sumenda ad benevolentiam conciliC. Semperne igitur ordinem conlocandi quem volumus tenere possumus? P. Non sane; nam auditoris aures moderantur oratori prudenti et provido: eae quod respuunt immutandum est. C. Expone deinceps quae ipsius orationis verborumque praecepta sint. P. Vnum genus est eloquendi sua sponte tio conlocanda est. Et simplicia verba partim nativa sunt partim reperta. Nativa ea, quae significata sunt sensu; reperta, quae ex eis facta sunt et novata aut similitudine aut imitatione aut inflexione aut adiunctione verborum. atque etiam est haec distinctio in verbis; altera natura, tractatione altera. Natura, ut sint alia sonantiora grandiora leviora et quodam modo nitidiora, alia contra; tractatione autem, cum aut prppria sumuntur rerum vocabula aut addita ad nomen aut nova aut prisca aut ab oratore modificata et inflexa quodam modo; qualia
Abbreviated transcription (Latin):
sonantium & linium demde couinetoe que neꝙ lipoi habrat
cccirisus neq disinctos atq hiatas. & sit circu̾sttĩpia ne len
anfractuꝰ s ad spiritum uocis apto habeatq similinuidies
equalitatemq u̾borũ tũ ex cõtrariis sumpta uerbis niut u̾ba
parib pama respondeat. relataq ad idem uerhu or eminat
ac duplicata: uel &̾ sepius itrata ponant᷑ Costructicq uerlne¬

Expanded text:
habeat concursus neque diiunctos atque hiantis et sit circumscripta non longo anfractu sed ad spiritum vocis apto habeatque similitudinem aequalitatemque verborum, cum ex contrariis sumpta verbis verba paribus paria respondeant relataque ad idem verbum et geminata ac duplicata vel etiam saepius iterata ponantur constructioque ve
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit in reopecuna absoluto ⁊ursusq reuocato pͥuaricatoe
accusator ẽẽ diffiniat omẽm iudicii coruptellã profecta ab
eo defensor aũt no̾ omẽu s tatũ inodo accusatoris corup¬
tellã ab reo sit ergo hec cõtentio pͥmũ u̾boꝵ. In quo & si
propͥus accedit ad cõsuctudĩem mẽtemq sermonis defenso¬
us diffiuitio in accusator sententia legis nitet᷑ negat ei̾ pro¬
bri opportete cos ꝗ leges scripsetint ne tatũ habet᷑ uidiciu
si totũ coruptũ sit si unus accusator corruptus sit ño ⁊estin¬
dere utit᷑ eꝗtate utilitate equa si scribenda lex sit queq eum
coplecteret᷑ in uidiciis coͣruptis ea u̾bo uno p̾uaticatois cophen¬
disse dicit defensor aũt testat᷑ consurtudinem sermonis u̾bi
qͣm ex contrario repetit qua ĩ cõuerso açcusatore cui con
dctusatore soleat dari iudici & ex noie ip̃o ꝗdđ significat eii
qui corratiis calsis quaĩ uatiis poĩtus ẽe uideat᷑ S hiuc tã

Expanded text:
soluto rursusque revocato praevaricationem accusator esse definiat omnem iudici corruptelam ab reo, defensor autem non omnem, sed tantum modo accusatoris corruptelam ab reo, sit ergo haec contentio primum verborum, in quo, etiam si propius accedat ad consuetudinem mentemque sermonis defensoris definitio, tamen accusator sententia legis nitetur; negat enim probari oportere eos qui leges scripserint, ne ratum haberetur iudicium, si totum corruptum sit , si unus accusator corruptus sit, non rescindere; nititur aequitate utilitate quasi scribenda lex sit, quaeque tum complecteretur in iudiciis corruptis, ea verbo uno praevaricationis comprehendisse dicit; defensor autem testatur consuetudinem sermonis verbique vim ex contrario repetit quasi converso accusatore, cui cond ea littera de accusatore soleat dari iudici, et ex nomine ipso, quod significat eum qui in contrariis causis quasi vare positus esse videatur. Sed huic ta
Abbreviated transcription (Latin):
si cumat uberior eẽ non possit. habeat᷑ sane orator. s de mi¬
norib magno aũt oratori & illo mado sepe ditc̾dũ ẽ in
tali geuere ẽarũ ita fit ut demostenes certe possit sumisse
dicere elate lysias fortasse nõ possit. S si eodem modo pui¬
tant exercitu in foro & ĩ omĩb templis q̃ cicũ forũ sunt
collocato dici pro aulone deciusse ut si de re pͥuata ad unii
iudicem diteremus ium eloquentie sua facultate nõ rei na
ineciunt᷑. Quare qui nõ nulloꝵ sermo iã increpuit parti
atisti. eis res ip̃a respond& cũ aut nõ adhibeant᷑ ađ cau¬
sas aut adhibiti derideant᷑. Nam si ziderent᷑ essor id ipum
Athicoꝵ s ꝗdici a nobis athico mote uolũt ipi aũt seno
oratores ẽẽ ꝓfitent᷑. sic eus auti habe ĩtelligonꝰq indiciũ
tãꝙ ad pictiuã proba̾da adhibeut᷑ &̾ Iuscis faciendi cu

Expanded text:
de minoribus; magno autem oratori etiam illo modo saepe dicendum est in tali genere causarum. ita fit ut Demosthenes certe possit sum misse dicere, elate Lysias fortasse non possit. Sed si eodem modo putant exercitu in foro et in omnibus templis, quae circum forum sunt, conlocato dici pro Milone decuisse, ut si de re privata ad unum iudicem diceremus, vim eloquentiae sua facultate, non rei natura metiuntur. qua re quosatis enim eis res ipsa respondet, cum aut non adhibeantur ad causas aut adhibiti derideantur; nam si riderentur, esset id ipsum Atticorum. Sed qui dici a nobis Attico more volunt, ipsi autem se non oratores esse profitentur, si teretes auris habent intellegensque iudicium, t
Abbreviated transcription (Latin):
ualuerũt sani & sicti dũttixat habeant᷑ s ita ut pallestute
spaciari isisto ut liccat no ab olimpiis corona petant ꝗ quo
careant oiñi uicio nõ st co̾tenti qua ĩ bona ualitudine sui
ur lacertos sanguinem qͥrant quãdami & suauitate colois
cos imitemur siꝰ possumus siminus illos potius ꝗ ĩcorrupta
lanitate sunt ꝙ est propͥum athicoꝵ ꝙͣ eos quoꝵ uciosa
habundantia ẽ quale Ałia multos tulit ꝙ comode facie

Expanded text:
valuerunt, sani et sicci dumtaxat habeantur, sed ita ut palaestritae; spatiari in xysto ut liceat, non ab Olympiis coronam petant. Qui cum careant omni vitio, non sunt contenti quasi bona valetudine, sed viris lacertos sanguinem quaerunt, quandam etiam suavitatem coloris. Eos imi- temur, si possumus; si minus, illos potius qui incorrupta sanitate sunt, quod est proprium Atticorum, quam eos quorum vitiosa abundantia est, qualis Asia m
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ debebũt. Non .n. simpplex ut ad iudicem uenit orator s hor¬
tator atq actor. quare proponere qua mẽte dirat ꝗͥ uelit qͥe
de reb clicturussit deb hortari q̃ a se breuiter dicent᷑ aiudien¬
dumn Tota aũt oratio simplex & grauis & sententiis dibo
orenatior ẽe. Citero. Ꝙ ius cognoui iam laudatois. e suasionis
locos. nunc q uidiciis accomodati st expecto atq nobis genus res¬
tare unũ pͥuto. Tulius. Recte intelligis atq eiul qu genrris fi¬
nis ẽ eꝗtas que nõ simplicitꝰ spoctat᷑. s ex cõparatoe nonunꝙͥ

Expanded text:
esse debebunt. Non enim supplex ut ad iudicem venit orator, sed horesse debebunt. Non enim supplex ut ad iudicem venit orator, sed hortator atque actor. Qua re proponere qua mente dicat, quid velit, quibus de rebus dicturus sit debet hortarique ad se breviter dicentem audiendum. Tota autem oratio simplex et gravis et sententiis debet ornatior esse quam verbis. C. Cognovi iam laudationis et suasionis locos. Nunc quae iudiciis accommodata sint exspecto; idque nobis genus restare unum puto. P. Recte intellegis. Atque eius quidem generis finis est aequitas; quae non simpliciter spectat
Abbreviated transcription (Latin):
ut quo loco aut ꝙͥ facultanb arinocũ peccunie socioru caꝵ¬
ue xeꝵ que ad quãq res efficiendã ꝑtinent possimus uti req
aut efficiendi difficultates efferende neq aliis ex p̾ceptis s isde ex
suasionis locis uterq uo ad augendũ hat exemplorũ aũt rice̾̃¬
cium quo nociora sint aut ueterũ quo plus auctoritaus habxant
copiam. inaxieq sic in hoc geuere meditatus ut possit uel btilia
ae necelłaria sepe honestis uel hec illis anferre. Ad comouendos
aut aĩos maxi̾e proficient si incitandi erũt huimodi sententie
qͥ aut ad explendas cupiditates aut ad odiu̾ sanãduĩ aut ad uucistẽ¬
das iniurias ꝑtinebũt Sin au̾t rephendendi de incerto statu for¬
tune dubiisq euentib rerũ futurarũ & de xetingudis suis fortu¬
nissi erunt secũde. si aũt aduorse de piculo cõmouendi. Atq hic
qͥem ꝑ oratoi̾s sũt loci pͥncipia aut in sententiis diceudis breuia

Expanded text:
t quo loco aut quibus facultatibus armorum pecuniae sociorum earumve rerum quae ad quamque rem efficiendam pertinent possimus uti requaut efficiendi difficultates efferendae, neque aliis ex praeceptis, sed eisdem ex suasionis locis. vterque vero ad augendum habeat exemplorum aut recentium, quo notiora sint, aut veterum, quo plus auctoritatis habeant, copiam; maximeque sit in hoc genere meditatus, ut possit vel utilia ac necessaria saepe honestis vel haec illis anteferre. Ad commovendos autem animos maxime proficient, si incitandi erunt, eius modi sententiae quae aut ad explendas cupiditates aut ad odium satiandum aut ad ulciscendas iniurias pertinebunt. Sin autem reprimendi, de incerto statu fortunae dubiisque eventis rerum futurarum et de retinendis suis fortunis, si erunt secundae, sin autem adversae, de periculo commonendi. Atque hi quidem perorationis sunt loci. Principia autem in sententiis dicendis brevia
Abbreviated transcription (Latin):
dinem aptis ind nõ uerbuni pro uerbo necesse habui re¬
dere s genues omius u̾boꝵ uimq seruaui. Non.it. ea me
anumerare lectori putaui oportere s taꝙͣ appendere hiela¬
bor mneus hec asseꝗtur ut nr̃i hoĩes qͥ ab illis exigant ꝗ se athi¬
cos uolunt & ad quã eos quaĩ formula dicendi reuocent ĩ¬
telligant. S exouiet᷑ tuchidides. eius ei Qam eboquẽtiam

Expanded text:
 non verbum pro verbo necesse habui reddere, sed genus omne verborum vimque servavi. Non enim ea me adnumerare lectori putavi oportere, sed tam- quam appendere. hic labor meus hoc adsequetur, ut nostri homines quid ab illis exigant, qui se Atticos volunt, et ad quam eos quasi formulam dicendi revocent intellegant. 'Sed exorietur Thucyd
Abbreviated transcription (Latin):
tra locus audatiã temeritati nõ prudentie e̾ẽ couinetara
Atq hec qͥem de arouniẽtis. Sin auterit & testiu facultas
pͥmni genus ip̃in erit laudandũ dicendu neargre netis
tenecet tenus ip̃in sua cautioe effecisse testes effiugere uon
dictũ dictũ ẽ deinde argumento &̾ firmo qr tam sepełal¬
suĩ est posse tecte nõ ciedi uiro bono & firmo sine uicioiu¬
dicis non posse nõ credi atq & si obscuritatel erũt aut te¬
nueł dicendũ erit nõ ẽẽ ex fortuna fidem ponderadami
aut coł ẽẽ huiꝰ tei locupletissios testes ꝗ id ꝙͥ agat᷑ facibe sci¬
re possint. Sin qͥstiones habite aut postulatoeł ut habeante
cã adiuuabut cõfiriãdũ pͥmũ genus erit qͥstionũ ditẽ¬
dum de ui doloris. de opinione inaioꝵ qui remtotã nili
probassent certe tepudiassoꝵ de institutis atheniensium¬
ce Rodioruꝰ doctissimoꝵ homĩum ap quos & id ꝙ accerbis¬

Expanded text:
tra locus, audaciam temeritati, non prudentiae esse coniunctam. atque haec quidem de argumentis. Sin autem erit etiam testium facultas, primum genus erit ipsum laudandum dicendumque, ne argumentis teneretur reus, ipsum sua cautione effecisse, testis effugere non dictum est—; deinde argumento etiam firmo, quia tamen saepe falsum est, posse recte non credi; viro bono et firmo sine vitio iudicis non posse non credi. Atque etiam, si obscuri testes erunt aut tenues, dicendum erit non esse ex fortuna fidem ponderandam aut eos esse cuiusque rei locupletissimos tests, qui id, quod agatur, facillime scire possint. Sin quaestiones habitae aut postulatio, ut habeantur, causam adiuvabunt, confirmandum primum genus erit quaestionum; dicendum de vi doloris, de opinione maiorum, qui rem totam, nisi probassent, certe repudiassent; de institutis Atheniensium, Rhodiorum, doctissimorum hominum, apud quos etiam—i
Abbreviated transcription (Latin):
iea formã causarũ in qͦ qͣle ꝗͥ sit ambigit᷑. de qua dicturi suꝰ
qͥ in eꝗtate & ĩ iure maxi̾e consistit sn oĩb iꝯͣ causis tres
sunt gradus ex ꝙ bnus aliq̾ capiendus ẽ si płures no qͥas ad
ambigi põt id ꝙ argue̾re negel tale ẽẽ quale ille dieat & rre¬
tum ẽẽ ꝙ feccris co̾cedendũ ut defendas. Ita pͥmus ille sanis
& qi coflicno cũ aduersario cõiectura quadã secũduiꝰ aut difi¬
uitioc. aut descuptoe atq ĩformatoe a̾bi tercius eque cx u̾bi¬
xxecti & humani ad dignoscendũ disputatõe tractandum ẽ

Expanded text:
in eam formam causarum, in qua quale quid sit ambigitur, de qua dicturi sumus, in eam formam causarum, in qua quale quid sit ambigitur, de qua dicturi sumus, quae in aequitate et in iure maxime consistit. in omnibus igitur causis tres sunt gradus, ex quibus unus aliquis capiendus est, si pluris non queas, ad ambigi potest, id quod arguare neges tale esse quale ille dicat et rectum esse quod feceris concedendumve defendas. ita primus ille status et quasi conflictio cum adversario coniectura quadam, secundus autem definitione aut descriptione atque informatione verbi, tertius aequi et recti et human
Abbreviated transcription (Latin):
us atq eqssimũ sit qͥrit᷑. Quas ad cauias facultates petiuit᷑
argumentatõnũ exhis de d mox dicet̃ egtatis locis atq &e
at̾e iudiciũ de costituendo ip̃o iudicio sol& eͣe cotentio ui sit
ne accio illi qui agit aut id ne sit aut nimiuꝰ ẽe desiexit. aut
tum ipis uidiciis ꝑmagnũ sepe habent pondus quo ira diciitur
plus petistis. non fuit tua peticio nõ ame nõ hac lege nõ hił u̾bi ᷤᷤ
no hoe uidicio quarũ c̃ãru genus ẽ poi̾tu r̾ iniurẽ ciuili ꝙ est
in pͥuatarũ & publicarũ rer lege aut more poĩtu cuiussciẽ¬
tia neglecta ah oratoi̾b plerisq nobis addiciendũ necessaria ui¬
det᷑. Quare de cõstituendis actioib accipiendis sube undis ue
iudiciis de excipienda nꝗtate accione de coparanda rꝗtate qͣ
tamen ante iuditium tractanda uident᷑ paulũ ea separo a u¬
diciis tempore magis augendi ꝙͣ dissimilitudine generis. Ha
omĩa q̃ de iure ciiuili auit de equo &e bono disceptat᷑ cadiuit

Expanded text:
acultas petitur argumentationum ex eis de quibus mox dicetur aequitatis locis. atque etiam ante iudicium de constituendo ipso iudicio solet esse contentio, cum aut sitne actio illi qui agit aut iamne sit aut num iam esse desierit aut tamen in ipsis iudiciis permagnum saepe habent pondus, cum ita dicitur: Plus petisti; sero petisti; non fuit tua petitio; non a me, non hac lege, non his verbis, non hoc iudicio. quarum causarum genus est positum in iure civili, quod est in privatarum et publicarum rerum lege aut more positum; cuius scientia neglecta ab oratoribus plerisque nobis ad dicendum necessaria videtur. Qua re de constituendis actionibus, de capiendis subeundisve iudiciis, de excipienda iniquitate actionis, de comparanda aequitate, quod tamen ante iudicium tractanda videantur, paulurn ea separo a iudiciis tempore magis agendi quam dissimilitudine generis. Nam omnia quae de iure civili aut de aequo et bono disceptantur cadunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut tellũ ut uestigium ut ciuor ut ãpiehensu aliqͥ ꝙ abla¬
tum exeptũ uẽ udeat᷑ ut responsum ĩ constauter ut ĩusi¬
cuit tremor aut scuptũ aut obsignatũ aut depoĩtu ꝯppiã
Hec ri talla st. que aut in re ip̃a aut tã aũ ꝙ factũ est aut
postra suspiciosum cumen efficiant q̃ si nõ exut tãm causis
ip̃is efficiendi facultatib niti opportebit aduuicta illa dis¬
putatoe comuni no fuisse illii tam amente ut ĩdicia facti
aut fugera aut oecultate nõ posset aut si aueo dici potuent

Expanded text:
t cruor, ut deprehensum aliquid quod ablatum ereptumve videatur, ut responsum inconstanter, ut haesiut tremor, ut scriptum aut. obsignatum aut depositum quippiam. Haec enim talia sunt, quae aut in re ipsa aut etiam ante quam factum est aut postea suspiciosum crimen efficiant. quae si non erunt, tamen causis ipsis et efficiendi facultatibus niti oportebit, adiuncta illa disputatione communi, non fuisse ilium tam amentem, ut indicia facti aut effugere aut occultare non posset, ut ita apert
Abbreviated transcription (Latin):
iustus nõ tubuni accio marestas aũt qͣm ẽ magnitudo qͥlam
ropuli ⁊omani in eius maiestate cie iure minuendo auctapo
pr. ad sedicioem uorauit. existet illa disceptanio minuerit ne
omiu & cõseruande tei pr. causa relatũq audano r̃ ne scede¬
ratissimũ qͥem ciuem sine iudicio iure ullo negare poruistus
ut̃ illa disceptatio potuerit ne ⁊ecte salutis ⁊ei pr ea ciuera eñ
sorem ciuitatis indemnatũ necare. Ita disceptatoẽs he ꝗͥ in his
sultatonũ forma ratio̾eq ueuoca̾t᷑. S ĩ grauissirus firmamẽ¬
tis & illa ponenda st̃ si que exscupto legis aut testarar̃ti aut

Expanded text:
it , non tribuni actio; maiestas autem, quoniam est magnitude quaedam populi Romani in eius potestate ac iure retinendo, aucta pm ad seditionem vocavit; exsistet illa disceptatio: Minueritne omnium et conservandae rei publicae causa, relatumque ab Decio est: Ne sceleratissimum quidem civem sine iudicio iure ullo necare potuisti, oritur illa disceptatio: Potueritne recte salutis rei publicae causa civem eversorem civitatis indemnatum necare ? Ita disceptationes eae, quae in his sultationum formam rationemque revocantur. sed in gravissimis firmamenti
Abbreviated transcription (Latin):
eã q̃ afferrut a reo ad tecusandũ depellendi cruninis ea que
nisi c̾ẽt ꝗͥ deffendero no haberoe firmanic̃tũ aũt ꝙ cotra ad
labefectandũ rõem refert᷑ sinc accusatoe stare nõ posso. Ex ni¬
tioi̾s au̾t qꝵ firmamenti cõflictõe & quasi cõcursir qͥstio ꝓsiᷝ
exorit᷑ quã disceptatoe uoco ĩ qua qͥ ueniat ĩ uddicium &
de quo ꝗ olisceꝑtet᷑ queri solaꝵ. Na̾ pͥma adu̾sarioꝵ cõtenno
diffusani ht qͥstionem ut i̾coiectura cepit ne pecunias deciꝰ.
Indesinitoe minuerit ne maiestate Norbanus Incꝗtate iure¬
ne cõciderit Opimius grachũ. Hec que pͥmã cõtentioe̾ni hũt
ex arguendo & resistendo lata ut dixi &e cõfusa sunt rõuũ¬
o cõfirmamẽtoꝵ. cõtentio adducit in angustũ disceptatõein
ea ĩcdiectira nulla e̾. Nemo ei riꝰ ꝗͥ negat factũ põt aut de¬
b&ꝵ aut soloꝵ reddere rõe Itaq unis causis cadem & pͥma

Expanded text:
ad recusandum depellendi criminis causa, quae nisi esset, quid defenderet non haberet; firmamentun autem, quod contra ad labefactandam rationed refertur, sine quo accusatio stare non posset. ex rationis autem et ex firmamenti conflictione et quasi concursu quaestio quaedam exoritur, quam disceptationem voco; in qua quid veniat in iudicium et de quo disceptetur quaeri solet. Nam prima adversariorum contentio diffusam habet quaestionem, ut in coniectura: Ceperitne pecunias Decius; in definitione: Minueritne maiestatem Norbanus; in aequitate: Iurene occiderit Opimius Gracchum. Haec, quae primam contentionem habent ex arguendo et resistendo, lata, ut dixi, et fusa sunt. Rationum et firmamentorum contentio adducit in angustum disceptationem. Ea in coniectura nulla est. Nemo enim eius quod negat factum potest aut debet aut solet reddere rationem. Itaque in his causis eadem et prima
Abbreviated transcription (Latin):
das qͥstiões & meditata puerilis. tũ dicenda tũ faciẽda fidesdi¬
lugenter essa & sine cupiditate qͥstiõe dicta qͥ qͥstionu sar mue¬
mentif &coiectura ponderanda. Itq hec accusatois fere mẽ¬
bra fere st̃. defensionis au̾t pͥmũ ĩforinatio c̾ꝵ aut. nom
fuuisse aut tantũ aut nõ sibi soli aut cõmodius potuisse ideni
cõseꝗ no his se eẽ morib nõ eã uitã aut nullos aĩ motus.
num tp̃us aut locũ nõ idoneum aut multos arbitos quoꝵ
ciedere nemnini aut nõ seta cectũ ut id suscipera quad &¬
cultare nõ possa ncq ta amentem ut penas ue iudicia co¬
temnet. consequentla au̾t dilluoꝵ exporiendo nõ ẽe illa eta
uidicia facti que etia nullo admullo cosequi posse eosistet¬

Expanded text:
das quaestiones, et meditata puerilisque dicenda. Tum facienda fides diligenter esse et sine cupiditate quaesitum dictaque quaestionis argumentis et coniectura ponderanda. Atque haec accusationis fere membra sunt. defensionis autem primum infirmatio causarum, aut non fuisse aut non tantas aut non sibi soli aut commodius potuisse idem consequi, aut non eis se esse moribus, non ea vita, aut nullos animi motus num tempus aut locum non idoneum aut multos arbitros, quorum crederet nemini, aut non se tam apertum, ut id susciperet, quod occultare non posset, neque tam amentem, ut poenas ac iudicia contemneret. consequentia autem diluet exponendo non esse illa certa indicia facti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ꝙͣ xͥ caritate ip̃a tãm amore maxie cõtiuenit᷑. Iu his igit᷑ reb
cum bona sint faicile est intellecta que sũt cõtraria. R siso
optima tenere posłemus haud sane qm qͥem ea ꝑspicur sunt¬

Expanded text:
 etiam caritate ipsa tamen amore maxime continentur. In his igitur rebus  etiam caritate ipsa tamen amore maxime continentur. In his igitur rebus cum bona sint, facile est intellectu quae sint contraria. quod si semper optima tenere possemus, haud sane, quoniam quidem ea pers
Abbreviated transcription (Latin):
udondũ & ẽ ꝙͣ fucile possit nã que ꝑdifficilia st̃ pinde habe̾da
necessariu aliqͥ uidebit᷑ Uidendũ tam erit ꝙͣ sir id mnagiiuni
od ni pmagni interest pro necessario seꝑe habe̾ Ita cũ co̾stat
genus hoc cãꝵ.ex suasioe & dissuasioe suasgri propoit᷑ simplex
iatio si urile ẽ o fieri possit si fiat dissuasori duplex una si inu
infirma sat ẽ quare : qu̾i in his u̾sat᷑ om̃e ebñliuꝰ duob de u¬
tilitate añ dicamus qͥ in discernendis bonis malisq u̾sat houo¬
rũ cũt partim necessaria st̃ partim utilia. ut pudiciria liber¬
tus ut liberi cõiuges germani parentes. partim no uecessaria
quoꝵ alia st ꝑ se expetenda ut ra q̾ sita st̃ in offiriis. atq
spectat᷑ in amciciis. amicicie au̾t xaritate & amore cernũt᷑.
na deorũ tũ pareutũ patcieq cultus xoꝵq hominui ꝗ aut
sapientia aut opib excelliit ad caritatẽ xeferi solent. Cõiuges
aũt & liberos & fratres & alii quos usus familiaritasq cõiunxu¬

Expanded text:
uam facile possit. Nam quae perdifficilia sunt, perinde habenda necessarium aliquid videbitur, videndum tamen erit quam sit id magnum. Quod enim permagni interest pro necessario saepe habetur. itaque cum constet genus hoc causarum ex suasione et dissuasione, suasori proponitur simplex ratio: si et utile est et fieri potest, fiat; dissuasori duplex: una, si non infirmare sat est. Qua re quoniam 86 in his versatur omne consilium duobus, de utilitate ante dicamus, quae in discemendis bonis malisque versatur. Bonorum autem partim necessaria sunt ut vita pudicitia libertas, ut liberi coniuges germani parentes, partim non necessaria; quorum alia sunt per se expetenda, ut ea quae sita sunt in officiis atque spectatur in amicitiis. Amicitiae autem caritate et amore cernuntur. Nam cum deorum tum parentum patriaeque cultus eorumque hominum qui aut sapientia aut opibus excellunt ad caritatem referri solent. Coniuges autem et liberi et fratres et alii quos usus familiaritasque coniunx
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq deliberatoes efficit ne cuit opportuna ꝑꝑ diguitutẽ aue
honesta ꝑputilitate ⁊elinquãt᷑. Ad hanc difficultate explica¬
dam p̾cepta referamus. Et qm u̾o ad ueritate solu s & ad
opiniones eorũ ꝗ audiunt accomodanda r̾ͥ otͣo hoc pͥmu
ĩtelligamus hominuiꝰ ẽẽ duo genera alterii indoctir & agreste
ꝙ anferat semꝑ utilitatem honestati. Alterũ huniauũ ũ poli¬
nĩd reb omib diguitaitem iuponat. Itaq hiuic generi laus lo¬
uos eloria fides iustĩcia omiusq uirtus. Illi autem alteri qͥstus eno¬
lumentu fructiũq propoit᷑ Utq &e uoluptas quę inaxĩe ẽ in ini¬

Expanded text:
lerumque deliberationes efficit, ne aut opportuna propter dignitatem aut honesta propter utilitatem relinquantur, ad hanc difficultatem explicandam praecepta referamus. et quoniam non ad veritatem solum, sed etiam ad opiniones eorum qui audiunt accommodanda est oratio, hoc primum intellegamus, hominum esse duo genera, alterum indoctum et agreste, quod anteferat semper utilitatem honestati, alterum humanum et poliquod rebus omnibus dignitatem anteponat. Itaque huic generi laus honos gloria fides iustitia omnisque virtus, illis autem alteris quaestus emolumentum fructusque proponitur. Atque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gioniem suꝑsticio. & lentatem inolicia ai & uecũdiam timidi¬
Pimilaa uident᷑ ea q̾ sinit in codem genere nimia. obre
omis ius laudandi & uituꝑandi ex ħis sumet᷑ uittutũ uido¬
cumq parrib. S in toto qi cõtextu oi̾onũ. hec erũt illustrri
da inaxime que ad modũ qq genetatus que adinodũ educatꝰ
Que admodũ iustitutus moratusq fuerit & ꝗͥ cui mnaguuĩ aut
icrdibile acciderit maxĩeqsi id dirunitus accidisso potue¬
ur uideri. tñ ꝗ̃ ꝗsq senserit dixexit geserit ad ea q̃ piorpi̾ta st̃
uretutũ genera acomodabũt᷑ Ex illisq ĩuidendis locis causo¬

Expanded text:
gionem superstitio et lenitatem mollitia animi et verecundiam timidisimilia videntur ea quae sunt in eodem genere nimia. quam ob rem omnis vis laudandi et vituperandi ex his sumetur virtutum vitiorumque partibus; sed in toto quasi conteda maxime, quem ad modum quisque generatus, quem ad modum educatus, quem ad modum institutus moratusque fuerit; et si quid cui magnum aut incredibile accident maximeque si id divinitus accidisse potuerit videri; tum quae quisque senserit dixerit gesserit ad ea quae proposita sunt virtutum genera accommodabuntur, ex illisque inveniendi locis caus
Abbreviated transcription (Latin):
fructisemolumentta uoluptates euitatir̃sq dolorii proferat᷑ addã¬
tur & co̾tumelie atq ignominir Nemo eiz tã agrestis eꝰ quẽ nõ
si ip̃a honestas minus eo̾tumelia tãm & dedecis mnagnoperr
solura & ꝑfecta pse alia ad aliꝗͥ aduuiauis oe efficiendi soia
q̃da cuu̾us generis uaria ę & sepe aut maior aut mior.¬

Expanded text:
sque dolorum proferantur; addantur etiam contumeliae atque ignominiae. Nemo est enim tam agrestis quem non si ipsa honestas minus, contumelia tamen et dedecus magnopere absoluta et perfecta per se, alia ad aliquid adiuvans et efficiendi socia quaedam; cuius vis generis varia est et saepe aut maior aut minor
Abbreviated transcription (Latin):
iussimus sq acerine sequr neq solũ honestis ⁊eb s & neces¬
sariis aĩtpouit in suaderido cũ ei generi hoi̾u cdsalui des sepela
udanda est & illud udendunie̾ qͣto magis hoĩes mala fugiãt ꝙͥ
sequat bona. uã neq honesta tã expetut ꝙ deuitant t̃p̃ia. quis
enim honoter: quis gloria : quis laudes : quis ullũ dicus tam
umꝙ expatĩt ꝗͣ ugnomiĩ infamia cõnimeliã dedocus fugit qͥ¬
runi rerum dolor est erauiꝰꝰ Est genus hoiu ad honestate na¬
tũ malo cultu prauisq opinioib cotruptii Quaro in color¬
tando atq suadendo. propoitu qͥem nobis erit illud ut dotua.
quare boua eoseq malaq uitare possimus S ap hoies briicꝰ
iustitutos plurimũ de laude.x honestate dicemus. mnaxinieq

Expanded text:
issimus quisque acerrime sequitur neque solum honestis rebus sed etiam necessariis anteponit, in suadendo, cum ei generi hominum consilium des, saepe sane laudanda est. et illud videndum est quanto magis homines mala fugiant quam sequantur bona. Nam neque honesta tam expetunt quam devitant turpia. Quis enim honorem, quis gloriam, quis laudem, quis ullum decus tam umquam expetivit, quam ignominiam infamiam contumeliam dedecus fugit? Quarum rerum dolor est gravis testis genus hominum ad honestatem natum malo cultu pravisque opinionibus esse corruptum. Qua re in cohortando atque suadendo propositum quidem nobis erit illud, ut doceamus qua re bona consequi malaque vitare possimus; sed apud homines bene institutos plurimum de laude et de honestate dicemus maximeque
Abbreviated transcription (Latin):
Cicero Actepi eis didiciq breuitir nosolũ q̃madiriadũla idarem.
alterũ s oꝵ que id modum eniteter ut possem iute ipclaudari.
Hide amius ugit᷑ deĩceps ĩsentenria dicenda quã uia & q̃ p̾cepri
tencamus Tuliusit igin deliberando fuus utilitas ad quã
referiit᷑ oniĩa in cõscilio ddando sententiaq dicenda utilia pͥ¬
inast̾ suascri aut dissuasori uidenda ꝗ aut polsit sieri aut uõ
possit or ꝗͥ aut necesse sit aut nõ necelse. na & si qͥ effici nõ põt
deliberatio tollitur qͣuis utile est si qͥ uecelser. Necesse aute¬

Expanded text:
C. Accepi ista didicique breviter non solum quem ad modum laudarem alterum, sed etiam quem ad modum eniterer, ut possem iure ipse laudari. Videamus igitur deinceps in sententia dicenda quam viam et quae praecepta teneamus. P. Est igitur in deliberando finis utilitas, ad quem ita referuntur omnia in consilio dando sententiaque dicenda, ut illa prima sint suasori aut dissuasori videnda, quid aut possit fieri aut non possit et quid aut necesse sit aut non necesse. Nam et, si quid effici non potest, deliberatio tollitur, quamvis sit utile; et, si quid necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
motus aĩoꝵ colloꝗa psonarũ dolores iracondias mens len¬
cias eupiditates. s sani ad reliqua peamus CiceroNempe ea
sequunt᷑ que ad facienda fidem ꝑti̾nent Tuliusita ẽ q̃ ꝗde
ĩ confirinatoe & in rep̾hensioe̾ auudiuit᷑ na in cofirmã¬

Expanded text:
motus animorum, conloquia personarum, dolores iracundias metus laetmotus animorum, conloquia personarum, dolores iracundias metus laetitias cupiditates. Sed iam ad reliqua pergamus. C. Nempe ea sequuntur, quae ad faciendam fidem pertinent. P. Ita est: quae quidem in confirmationem et in reprehensionem divi
Abbreviated transcription (Latin):
que taudẽ obseruada sũt Tulius Ei naratio ẽ rerũ expliea¬
tio & qͥdam ꝯi sedeiꝰ & fundamẽtũ. costituende fidei. ea sunt
in easeruãda marĩe qͥ & in reliquis fere dicendi partib que
literq naramus. nenissariũ ẽ s assumimus & suauitatem
ergo ad illucide narandũ cadẽ illa supiora explanãdi il
lũstrandiq p̾cepta ⁊epetemus inꝗbus sit breuitas raq sepil¬
sume ĩ narrator laudat᷑ de qua supra dictũ ẽ. ꝓeobabilis au̾t
erit si ꝓsonuis si tp̃rib łi locis ra qͦ naraibunt᷑ co̾sentient si
cuiꝰq facti & euntꝰ cã ponet᷑ si testata dici uidebũt᷑ sicũ
hominũ opinioe auctoritate si cũ lege cũ more eũ religi¬
oue co̾uincta. si probitas mirrantis significabit᷑ si antiꝗtas
si memorie ot̾onis u̾itas & uite fideł. Suaiis aũt narranio
est qͥ ht admiratoes explicatoes exitus inopinaios si iterpoituᷤ

Expanded text:
quae tandem observanda sunt? P. Quoniam narratio est rerum explicaquae tandem observanda sunt? P. Quoniam narratio est rerum explicatio et quaedam quasi sedes et fundamentum constituendae fidei, ea sunt in ea servanda maxime, quae etiam in reliquis fere dicendi partibus; quliterque narremus necessarium est, sed adsumimus etiam suavitatem. ergo ad dilucide narrandum eadem illa superiora explanandi et inlustrandi praecepta repetemus, in quibus sit brevitas ea quae saepissime in narratione laudatur, de qua supra dictum est. Probabilis autem erit, si personis, si temporibus, si locis ea quae narrabuntur consentient; si cuiusque facti et eventi causa ponetur; si testata dici videbuntur, si cum hominum opinione auctoritate, si cum lege, cum more, cum religione coniuncta; si probitas narrantis significabitur, si antiquitas, si memoria, si orationis veritas et vitae fides. Suavis autem narratio est quae habet admirationes exspectationes exitus inopinatos, interpositos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiant aliqua. c̃oiunetis aut cã cut spe significanda
oꝵ si in nos aliqͦd odium offensice collocata sit ea tollenda
minuenda ue aut dilluendo aut extenuando aut cõpensan
aut depͥcando letelligrur aut ut audiam̃ & itẽ attente
ab reb ip̃is ordiendu est   fticillitue discit auditor & qͥ
si dofinias si diudas si neq prudentia uus iinpedias cõfusi¬
one partiu neq mnemoriã mulunidine que mox denara¬
ticẽ dilliccida dicent᷑ oy eado & huc poterut reete feri. Ut
attertr aũt audiamur trium recũ aliqͣ cosequem. Na̾ aun y¬
magria qda p̾ponenuis. aut necessaria aut ediuncta cum
ip̃mi aut res aut locus. aut interuentꝰ alicui aut iͥnter¬
pellatio ab adu̾sario aut dictũ aliqđ. o maxir ĩpropanͦ
dederit occaxioe nobis ut dicamus aliꝗͥ ad tp̾s apte ue re¬
linquamꝰ & q̾ suo loco de amplificator dicemus multa ex
his poterũt ad pͥucipiorui pͥcepta traufferi sicoro Quid ĩ uarara

Expanded text:
ceptant aliqua coniunctionis aut causa aut spe significanda; et si in nos aliquod odium offensiove conlata sit, ea tollenda minuendave aut diluendo aut extenuando aut compensanaut deprecando. intellegenter autem ut audiamur et item attente, ab ipsis rebus ordiendum est. Sed facillime discit auditor et quid si definias, si dividas, si neque prudentiam eius impedias confusione partium nec memoriam multitudine; quaeque mox de narratione dilucida dicentur, eadem etiam huc poterunt recte transferri. vt attente autem audiamur, trium rerum aliqua consequemur; nam aut magna quaedam proponemus aut necessaria aut coniuncta cum  quando tempus ipsum aut res aut locus aut interventus alicuius aut interpellatio aut ab adversario dictum aliquod et maxime in perorando dederit occasionem nobis, ut dicamus aliquid ad tempus apte, ne relinquamus; et, quae suo loco de amplificatione dicemus, multa ex eis poterunt ad principiorum praecepta transferri. C. Quid, in narratione
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑe dicendũ ẽ sciet argunenta rerum ẽẽ ꝓpͥ̾a testimonia
aũt uoluntatũ utendumq exemplis si qs testib creditũ u̾o̾ sit.
& de singulis testib si naͣ uarii si leuel cũ ignom̃a. si spes
si metus si iracu̾dia si misericordia ĩpulsi in pͥmio si grͣa
adducti coparandiq quo mo supiore auctoritate testium
ꝙͥus tamen creditũ non sit sepe & questioib resistendũ si &
dolore fugientes multi iutormentis emẽtiti ꝑsepe sint inoriq
malueriut falsũ fatendo ꝙ uerũ ĩficiañdo dolore &̾ sua¬
uta neglexerit. ut eoł ꝗ hił cariores ꝙͥ sibi ip̃i eẽnt liberarẽt
Alii aũtem aut na corporis. aut cõsuetudine dolendi aut
metu supplicii aut mortis uim tormẽtorũ petulerũt. alii e¬
mentiti st̾ in eos quos oderant. Atq hec exemplisꝰ firmanda
sũt. Neq ẽ obscurii qu qͣuia in utraq parte sunt exempla. ide

Expanded text:
saepe dicendum est et argumenta rerum esse propria, testimonia saepe dicendum est et argumenta rerum esse propria, testimonia autem voluntatum; utendumque exemplis, si quis testibus creditum non sit; et de singulis testibus, si natura vani, si leves, si cum ignominia, si spe, si metu, si iracundia, si misericordia impulsi, si praemio, si gratia adducti; comparandique cum superiore auctoritate testium, quibus tamen creditum non sit. saepe etiam quaestionibus resistendum est, quod et dolorem fugientes multi in tormentis ementiti persaepe sint morique maluerint falsum fatendo quam verum infitiando dolere; mutam neglexerint, ut eos qui eis cariores quam ipsi sibi essent liberarent; alii autem aut natura corporis aut consuetudine dolendi aut metu supplici ac mortis vim tormentorum pertulerint; alii ementiti sint in eos quos oderant. Atque haec exemplis firmanda sunt. neque est obscurum quin, quoniam in utramque partem sunt exempla et item
Abbreviated transcription (Latin):
firinatis ad ꝓpoĩtu sele retulit atq cõduxit. Illa aut al¬
tera argumentatio qi retro & contra pͥus sũinit q̃ nult
ia q̃ cõfirinat drnide ia ꝗd proponendum fuit ꝑmotis cuĩs
iacet ad exrrentum s &̾ illa uiarictas in argumentando. & no
ĩ iocauda distinctio est cũ interogamus eos metipsos. aut pene¬
tam̃ aut impamus. aut optamus q̃ sut cũ aliis ꝯpluribus
sententiauui argumeta. Pitare.iutem similinidiue poterimꝰ¬
hoc m̾o uo semp̾ a p̾poĩto ordientes & si nõ oĩa disputando
cõfirmabiinus. breuiterꝙ interdũ qͥ erũt satis apta ponisꝰ
qđ q ex his efficiet᷑ si id apertũ nõ halebimꝰ uecelse ẽ semp
cõxludere. EiteroQiud illa que sine arte appellaut : que iã du¬
nec ĩdig&̾̃ nec eo dicũtur sine arte ꝙ ita sunt. S qđ ra non
parit õratoris ars. s foris ad se delata tamen arte tracta ma¬
xime intestib. nã o de toto gene̾ testiũ ꝙ ia sit ĩfirmum

Expanded text:
firmatis ad propositum sese rettulit atque conclusit. Illa autem altera argumentatio quasi retro et contra prius sumit quae vult eaque confirmat, deinde id quod proponendum fruit permotis animis iacit ad extremum. est etiam illa varietas in argumentando et non iniucunda distinctio, ut cum interrogamus nosmet ipsos aut percontamur aut imperamus aut optamus, quae sunt cum aliis compluribus sententiarum ornamenta. Vitare autem similitudinem poterimus, non semper a proposito ordientes; et si nconfirmabimus breviterque interdum quae erunt satis aperta ponemus; quodque ex eis efficietur, si id apertum, non habebimus necesse semper concludere. C. Quid illa quae sine arte appellantur, quae iam duero indigent nec eo dicuntur sine arte, quod ita sint, sed quod ea non parit oratoris ars, sed foris ad se delata tamen arte tractat, et maxime in testibus. nam et de toto genere testium quam id sit infirmum
Abbreviated transcription (Latin):
dieũ ut equoꝵ uenandi. aut armoꝵ in coĩb prepe maiora stu¬
didan aliquo genere uirtuns p̾cipue colendo aut duurus re¬
hus diferuiendo aut parentib amicis hospitib p̾cipue atq ĩ¬
Pigniter diligendis. atq hec dͥem uirtutu uiciorũ aut sũt gene¬
rã eotraria Cernerda au̾t st̃ diligenter ne fallant ea nõs uicia
qua uirtutem uident᷑ imitati nam o prudentia malicia ay tũ¬
pantia imaniras in uoluptatib asguands & magnitdino

Expanded text:
equorum, ut venandi, ut armorum; in communibus propensiora studia in aliquo genere virtutis praecipue colendo aut divinis rebus deserviendo aut parentibus amicis hospitibus praecipue atque insigniter diligendis. Atque haec quidem virtutum. Vitiorum autem sunt genera contraria. cernenda autem sunt diligenter, ne fallant ea nos vitia quae virtutem videntur imitari. Nam et prudentiam malitia et temperantiam immanitas in voluptatib
Abbreviated transcription (Latin):
peres es̃t iusticia dr. Eaq erça deoi teligio erga parentes pietas
uuloo au̾t bonitas creditisin reb fides in moderatõr aĩ ĩ uten¬
doleuatas ainicicia ĩ beniuolentia nõiat᷑. Atq he demi u̾tutes
cormimr in agendo. Sĩt au̾t alie qͣi ministre comitesq sapi¬
entie quarum altera q̾ fit ĩ disputanͦ uera ati falsa pusq
poitis ꝗ sequat᷑ distingunit oꝵ mdicat qͥ uirtuꝰ omĩs in rõe sci¬
ent aq disputãdi simi ẽst. Altrra au̾t criaroria. Hichil e̾ti ap
eloquetia nisi copiose loquens sapientia ꝗͥ ex rodem hausta
gene̾ quo illa qͥ in disputando e̾ ulrrior aut qͥ latior & ad motꝰ
aĩoꝵ uulgiq sensus ac cõmodatior custos u̾o uirtutũ omniũ.
dedecuis fugieiis laudemq maxie eosequens uerecudia est.
Atq hi deni su̾t fere q̃i ꝗda̾ habituł ai̾ sic affecti oꝵ co̾situti utsuit

Expanded text:
pars est, iustitia dicitur eaque erga deos religio, erga parentes pietas vulgo autem bonitas , creditis in rebus fides, in moderatione animi advertendi lenitas, amicitia in benevolentia nominatur. atque hae quidem virtutes cernuntur in agendo. 'Sunt autem aliae quasi ministrae comitesque sapientiae; quarum altera quae sint in disputando vera atque falsa quibusque positis quid sequatur distinguit et iudicat, quae virtus omnis in ratione scientiaque disputandi sita est, altera autem oratoria. nihil est enim aliud eloquentia nisi copiose loquens sapientia; quae ex eodem hausta genere, quo illa quae in disputando, est uberior atque latior et ad motus animorum vulgique sensus accommodatior. Custos vero virtutum omnium dedecus fugiens laudemque maxime consequens verecundia est. Atque hi quidem sunt