comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aoͥ aequinocio uerno ad uergiliatum exortum & sanis ortum & nuigres contt
acimo uuidam ita determinant ueterem semel a iuindemia ante biunum
cum ali ab laqueire & stertoraie satis putent. Iterumq ab idib aprils an-¬
teꝙͣ concipiat. hoc est mn .uiͦ. idus maias. demde piius ꝙ̃ florere incipiat &
cum defioruerit & uariante se uua. peritiores affremant sl iusto scepi¬
us fodiatur in tantum tenerescere acinos ut rumpantur Ruae fodimitur
ance feuentes horas diei odiendes sonuerit sicut lutum neii arro nz
fodere fosione pulutrem excitatum oͥntra soles nebulas qͥ prodese pem
pinatio uerna inconfeno ab idib maiis intra dies .x ntiq anceꝗͣ flore¬
re incipiat & eti infra iugum debere fieri. De sequente uarant siue sentẽtiȩ
cum defleruerit aliqui pampiandum putant. alii sub ipsa matirritate.
sed de his praecyepta satonis deternent. Namq & putationum tradenda

Expanded text:
ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente acino. 189 quidam ita determinant: veterem semel a vindemia ante brumam, cum alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus Aprilibus, antequam concipiat, hoc est in VI idus Maias; dein prius quam florere incipiat et cum defloruerit et variante se uva. peritiores adfirmant, si iusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit, sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione pulverem excitatum contra soles nebulasque prodesse. 190 Pampinatio verna in confesso est ab idibus Maiis, intra dies X, utique antequam florere incipiat, et eam infra iugum debere fieri. de sequente variant sententiae. cum defloruerit, aliqui pampinandum putant, alii sub ipsa maturitate. sed de his Catonis praecepta decernent. namque et putationum tradenda
Abbreviated transcription (Latin):
tib ut ilissimum. mixtura emm generum & in uino non modo in
musto discors aut si misceantur non alia ꝙͣ pariter matures centia iungi
necessarium iuga altiora quo laetior agit & quo planior. Item roscido
nebuloso minusq uentoso cenueniunt. Contra humiliera gracili ꝙ arido
aesuoso uentisq exposito. Iuga ad pedamentum q̃ artis mo nodo uinci¬
ri oportere uitem leui contineri quae genera uitium est in quali olo
taelos essent sonserenda cum fimumeraremus naturas earum & uinoꝵ
docuimus de reliquo cultu uehementer ambigitur. pleriq aestate totipost
singulos rores cum fodi iuibent uineam alii uetant gernamantem. Deui¬
ti enim oculos tractuq intantum deteri & ob id arcendum procul onmie
quidem petus sed maxime lanatum. quoniam facilline auferat gemmas
muricos & pubescente uua tastros satisq essex meam ter anno enfidi

Expanded text:
ctus utilissimum — mixtura enim generum etiam in vino, non modo in ctus utilissimum — mixtura enim generum etiam in vino, non modo in musto, discors — aut, si misceantur, non alia quam pariter maturescentia iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior ager et quo planior, item roscido, nebuloso minusque ventoso conveniunt, contra humiliora gracili et arido et aestuoso ventisque exposito. iuga ad pedamentum quam artissimo nodo vinciri oportet, vitem levi contineri. quae genera vitium et in quali solo caeloque essent conserenda, cum enumeraremus naturas earum et vinorum, docuimus. 188 De reliquo cultu vehementer ambigitur. plerique aestate tota post singulos rores confodi iubent vineam, alii vetant gemmantem; decuti enim oculos tractuque intrantium deteri, et ob id arcendum procul omne quidem pecus, sed maxime lanatum, quoniam facillime auferat gemmas. inimicos et pubescente uva rastros, satisque esse vineam ter anno confodi,
Abbreviated transcription (Latin):
e recta sirgece. saieterai al primordia eadem duidi autem amputato¬
ue pollicis m̃ aequali xamie undiq ne praegrau& fructus paete ali¬
qua obite idem deprimens priohibebit in excesum emicare huic ui¬
neae trum pedum t altitudo ex caelfior muitar seteris a quinto chim
ne excedat hominis longitudinem iustam. his quaq quae stauguneur
in terra breui ad mitandum aueas ircumnoant scrdid per ambitus
factis ne uagi palmites iter se pugnent occursantes maiorq pare tas¬
rarum ita supina in tellure uiidemiam metit. Sicquulem & in affrica
q in cerypto syriaq ac tota Asia ꝙ multis locis firropae hic mos p̾eruals.
Ibi ergo iuxta terram somprimi deb uitis eodem medo & tempore nutri¬
ta radice. quo miugata iunea ut semper tantum polles relinquantur
fertiu solo cum trid gemimis graciliore quinis praestatq multos ese qꝙͣ
longos quae de natura soli diximus tanto potentiora sentientur quan¬
to proprior fuerit uia ttriae. renera separari ac singulis onseri tra¬

Expanded text:
a primordio eadem, dividi autem putatione pollices in aequali examine undique, ne praegravet fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in excelsum emicare. huic vineae trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam. 185 iis quoque, quae sparguntur in terra, breves ad limitandum caveas circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure vindemiam metit, siquidem et in Africa et in Aegypto Syriaque ac tota Asia et multis locis Europae hic mos praevalet. 186 ibi ergo iuxta terram conprimi debet vitis, eodem modo et tempore nutrita radice, quo in iugata vinea, ut semper pollices tantum relinquantur, fertili solo cum tribus gemmis, graciliore binis, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto potentiora sentientur, quanto propior fuerit uva terrae. 187 Genera separari ac singulis conseri tra
Abbreviated transcription (Latin):
mina censerg in latinam iinguam transferendo cum iam. M. sito gras¬
coepta condiciset peritisq linguas punicaȩ dandum negotium: in quo
pragesit onniis uir claussimae familiae. becius sylliis sapientia
uitȩ annum agens de ea re prodendum putauĩt

Expanded text:
mina censeret in Latinam linguam transferenda, cum iam M. Cato praemina censeret in Latinam linguam transferenda, cum iam M. Cato praecepta condidisset, 23 peritisque Punicae dandum negotium, in quo praecessit omnes vir clarissimae familiae D. Silanus. sapientiae vitae annum agens de ea re prodendum putavit
Abbreviated transcription (Latin):
lantur. sincnato uiator attulit dictaturam Et quidem ut traditire uo¬
do plenas nor a moram uela corpus inguit ait prostoruim s eratus pa¬
puliq Roͣ mandato: Iaues tum etiam iuatores erane quod ipsuim no
men inditum est subinde & ex agus senatum ducesq arcescentib At
nunc eadem illa uincti pedes danmnatas manus infcriptiq. uuitus
exercent non tam sirida tellurre quae parens appellatur coliq dicit᷑
ꝗͣ ipso honore hinc astumpto ut non inuita ea & inclignata credatur
id fieri. Sed nos miraniure ergastulorum non eadem emolumenta
esse quac fueriuit imperatoru. Iritur de cultura agii praecipere pͥn.¬
cipale fuit etiam apud exteros si quidem ꝙ reges fecere hierophilo¬
metor attalus archelaus & duces xenophon & poeis etiam mago cui
quiddem tantum honorem senatus noster attribuit archagine capta a ut
cum regulis aphrycas bibuothetas donare̾ uinus eius duo de .xxx. uolu¬

Expanded text:
lantur, Cincinnato viator attulit dictaturam et quidem, ut traditur, nulantur, Cincinnato viator attulit dictaturam et quidem, ut traditur, nudo, plenoque nuntius morarum: Vela corpus, inquit, ut perferam senatus populique Romanmen inditum est subinde ex agris senatum ducesque arcessentibus. at nunc eadem illa vincti pedes, damnatae manus inscriptique vultus exercent, non tam surda tellure, quae parens appellatur colique dicitur et ipso honore his absumpto, ut non invita ea et indignante credatur id fieri. et nos miramur ergastulorum non eadem emolumenta esse, quae fuerint imperatorum! v 22 Igitur de cultura agri praecipere principale fuit etiam apud exteros, siquidem et reges fecere, Hiero, Philometor, Attalus, Archelaus, et duces, Xenophon et Poenus etiam Mago, cui quidem tantum honorem senatus noster habuit Carthagine capta, ut, cum regulis Africae bibliothecas donaret, unius eius duodetriginta volu
Abbreviated transcription (Latin):
centium uitinos. quippe etiam legis stolonis licmii in cluso mado quingentoꝵ
iugerum & ipse sua lege canmatus cum sultituta filii persona amplius possi¬
derẽ luxuriantis iam rei pu fuit ista mensura. M. quidem sirrii post trium¬
phos inmensumq terraꝵ adiectum imperio nota oncio est pernitiosum in¬
telligi siuem cui septem iugera non essent satis haec autem mensurra ple¬
beui post exactos reges assignata est quaenam ergo tantae ubertatis causa
erat Ipsorum tmic manib imperatorum colebantut agri ut fas esse crede¬
ne gauilente terra Nomere laureato. & trumphali oratore. Sine illi each
sura semina tractabant. qua bella eademq diligentia arua disponebant
qua astra siue honestis manibi omma laetius proueniunt: quoncams
curiosius funt. Serentem inuenerunt dati honores seranum irnde o¬
gnomen aranti quatto sua uigera in uaticimo. quas prata quintia appel¬

Expanded text:
centium vicinos, quippe etiam lege Stolonis Licini incluso modo quingentorum centium vicinos, quippe etiam lege Stolonis Licini incluso modo quingentorum iugerum , et ipso sua lege damnato, cum substituta filii persona amplius possideret. luxuriantis iam rei p. fuit ista mensura. Mani quidem Curi post triumphos inmensumque terrarum adiectum imperio nota contio est: perniciosum intellegi civem, cui septem iugera non essent satis. haec autem mensura plebei post exactos reges adsignata est. quaenam ergo tantae ubertatis causa erat? ipsorum tunc manibus imperatorum colebantur agri, ut fas est credere, gaudente terra vomere laureato et triumphali aratore, sive illi eadem cura semina tractabant, qua bella, eademque diligentia arva disponebant, qua castra, sive honestis manibus omnia laetius proveniunt, quoniam et curiosius fiunt. serentem invenerunt dati honores Serranum , unde ei et cognomen. aranti quattuor sua iugera in Vaticano, quae prata Quintia appel
Abbreviated transcription (Latin):
ciebant fruges nulla prouinciarum pascente Italiam uerumnetiam anno¬
nae uiutas incredibilis erat. Mlannius martius aedilis plebis primum
frumento populo modio assib donauit lutius miutius augiriinus qui
Spiruum melium soarguerat farrris practium in tribi nuincmis ad asse
redesit undecimus plebeii tribunus: Qua decnusa statua ei extra portu
trigeminam a popuio stipe colatos statuta est: Trebus in aedilitate assie
popuio frumentum praestitit. Quam obcausam eei statuae in sapitolio
ac palatio dicatat funt. Ipse sugpraemo die populi inimeris portatus in
rogum est. Terum quo anno mater deum aduecta romae est maiore
ctor est cum .l. metellus in triumpho plurimos duxit elephantos assib
singulis farus modios fuise. Item uiii congios ficiq sictae post .xxx
olei post .x. sarms post .xii. Nec elatifundiis singniorum contĩgebat ar¬

Expanded text:
ciebant fruges nulla provinciarum pascente Italiam, verum etiam annociebant fruges nulla provinciarum pascente Italiam, verum etiam annonae vilitas incredibilis erat. Manius Marcius aedilis plebis primum frumentum populo in modios assibus datavit. L. Minucius Augurinus, qui Spurium Maelium coarguerat, farris pretium in trinis nundinis ad assem redegit undecimus plebei tribunus, qua de causa statua ei extra portam Trigeminam a populo stipe conlata statuta est. 16 Seius in aedilitate assibus populo frumentum praestitit, quam ob causam et ei statuae in Capitolio ac Palatio dicatae sunt, ipse supremo die populi umeris portatus in rogum est. quo vero anno Mater deum advecta Romam est, maiorem 17 M. Varro auctor est, cum L. Metellus in triumpho plurimos duxit elephantos, assibus singulis farris modios fuisse, item vini congios ficique siccae pondo XXX, olei pondo X, carnis pondo XII. nec e latifundiis singulorum conti
Abbreviated transcription (Latin):
natro quasitam furtim notu pauisst ac secuisse priberi .xi. tabuis sapi¬
tale erat suspensimq ereri necari iubebant grauius ꝗͣ in homicidio con¬
uinctum in pubem praetoris arbitratu uerberari noxam ue duplionem¬
ue decermi Iam distinctio honosq siitatis ipsius non alunde erat. Rusticas
trio lauilatissime eorum qui rura haberent Urbce uero in quas tr̃as¬
ferii gnominia es& defidie probro Itas quattuor solae erant a partibi
urbis in quas habitabant suburana palatina ollia exquilina. Nundinis
urbem resuscitabant & ideo somitia nundinis habere non licebat ne plege
rustita auotaretur. & uies sominuss instramentis erat. Gloriam demq
ipsam a farus honore adoriam appellabant aequidem etiam uerda pri¬
scat signiticationis admior. Ita enim est in sommentariis pontisicum
augurio sanario agendo dies consituantur prius qͣ fenmenta ix uagnus

Expanded text:
ratro quaesitam furtim noctu pavisse ac secuisse puberi XII tabulis capiratro quaesitam furtim noctu pavisse ac secuisse puberi XII tabulis capital erat, suspensumque Cereri necari iubebant gravius quam in homicidio convictum, inpubem praetoris arbitratu verberari noxiamve duplionemve decerni. 13 iam distinctio honosque civitatis ipsius non aliunde erat. rusticae tribus laudatissimae eorum, qui rura haberent, urbanae vero, in quas transferri ignominia esset, desidiae probro. itaque quattuor solae erant, a partibus urbis, in quis habitabant, Suburana, Palatina, Collina, Esquilina. nundinis urbem revisitabant et ideo comitia nundinis habere non licebat, ne plebes rustica avocaretur. 14 quies somnusque in stramentis erat. gloriam denique ipsam a farris honore adoriam appellabant. equidem ipsa etiam verba priscae significationis admiror; ita enim est in commentariis pontificum: Augurio canario agendo dies constituantur, priusquam frumenta vaginis
Abbreviated transcription (Latin):
cognomina etiam prima. Inde pilumiꝰ qui pilum pistrinis muene¬
rant. pisones ⁊ pisendo. Iam fabiorum lentulorum siceronum ut quis¬
ꝙ aliquod optime genus fererꝙ iuniorum famiuiam bubutom no¬
minarunt sui bubi optims utebature: quin & in sacris nil religiosius
sonfederationis uincuio erat. nouaeq nuptas farreum praeterebant.
agrrem male colere sensorium probrum iudicabant. Atq ut recert
stimantur hĩc & locupletes dicebantire loti: hoc est agri plenos petunia
ipsa a pecore appellabantur etrantnum in tabulis censoriis pastua
dicuntur onnua ex quib populus reditus habs qr diu hoc solum:
uectigai fuerat. Mluictatio quoq non nisi cuium boumq impendio
dicebatur. Non omittenda priscarum legum beniuolentia. sautrm
quppe est ne bouem prius ꝗͣ ouem nommaret qui mdicerꝵ mul¬
tam. ludos boum causa celeorantes bubetios uotabant. Seruius
rex ouium boumq estigie primum gra signauit frigen quide¬

Expanded text:
cognomina etiam prima inde: Pilumni, qui pilum pistrinis invenecognomina etiam prima inde: Pilumni, qui pilum pistrinis invenerat, Pisonis a pisendo, iam Fabiorum , Lentulorum, Ciceronum, ut quisque aliquod optime genus sereret. Iuniorum e familia Bubulcum nominarunt, qui bubus optime utebatur. quin et in sacris niconfarreationis vinculo erat, novaeque nuptae farreum praeferebant. 11 agrum male colere censorium probrum iudicabatur, atque, ut refestimabantur. hinc et locupletes dicebant loci, hoc est agri, plenos. pecunia ipsa a pecore appellabatur. etiam nunc in tabulis censoriis pascua dicuntur omnia, ex quibus populus reditus habet, quia diu hoc solum vectigal fuerat. multatio quoque non nisi ovium boumque inpendio dicebatur, non omittenda priscarum legum benivolentia: cautum quippe est, ne bovem prius quam ovem nominaret, qui indiceret multam. 12 ludos boum causa celebrantes Bubetios vocabant. Servius rex ovium boumque effigie primum aes signavit. frugem quide
Abbreviated transcription (Latin):
stituit deos fruge colere & mola salsa supplicare. ati. ut auctordor emi¬
na far torrere. quoniam tostum cibo falubius ese. Ia uno modo conse¬
cutum statuendo non ese putum adrem diuinam nisi eostum. Is & fornacalia¬
tuna calua nistituit farris torrendi ferias & aeq religiosos termiios
agiorum. hos enim deos tnnc maxime nouerant seramq a ferendo
segestam a segitib appellabant quarum simuacra in crrco udemus. Te¬
tiam ex his nominace sub tecto eo religio ett: ac ne degustabant qui.¬
dem nouas fruges aut uina antegͣ sacerdotes primitias libassent.
I EtRUM uocabatur quad uno iugo houm in die exarari posse ͭ letus
in quo boues agerentirre cum aratro uno impetu iusto. hic erat cxx ps¬
du. duplicatusq: in longitudine iugerim faciebat. Dona amplissi¬
ma inperatoꝵ ac fortium suuum quantum quis uno die plurimumr
sicum arauisset Item quartarii faris aut emimae sonferente populo¬

Expanded text:
stituit deos fruge colere et mola salsa supplicare atque, ut auctor est Hemistituit deos fruge colere et mola salsa supplicare atque, ut auctor est Hemina, far torrere, quoniam tostum cibo salubrius esset, id uno modo consecutus, statuendo non esse purum ad rem divinam nisi tostum. 8 is et Fornacalia instituit farris torrendi ferias et aeque religiosas Terminis agrorum. hos enim deos tum maxime noverant, Seiamque a serendo, Segestam a segetibus appellabant, quarum simulacra in circo videmus — tertiam ex his nominare sub tecto religio est —, ac ne degustabant quidem novas fruges aut vina, antequam sacerdotes primitias libassent. ur, quod uno iugo boum in die exarari posset; actus, in quo boves agerentur cum aratro uno impeto iusto. hic erat CXX pedum duplicatusque in longitudinem iugerem faciebat. dona amplissima imperatorum ac fortium civium quantum quis uno die plurimum circumaravisset, item quartarii farris aut heminae
Abbreviated transcription (Latin):
plures bonos genuit ut fruges quanto fertilior n his quas iuuant
aiuntq. quoꝵ extimatione & gaudio nos quoq relictis exustionis
suae istis hominum turbis pergemus ex sorde solore uitam. eoq con¬
stantus quo opere nod maior q̃ funs grata expotienue quipe sr¬
no sitca rura est agrestiq usus. sed quib uitas sonst& honosq ap̃
priscos maxniis fuerit.¬
ARUORUAI sacerdoces Romulus soeimnus instituit seqi .xiiᵒ fratrem ap¬
pelauit inter ilos ab larientia nutrice sua genitus picra orona
quae uicta alba collgaretur in sacerdotio ei pro religiosisimo insigni
data. quas prima apud Romanos fuit sorona honosq is non nisiui¬
ta fintur & exules etiam captosq comitatur. Ema tunc iugera po¬
pulo. Roͣ ᵒͦ. satis erant nulliq maiorem modum attribuit quoser¬
uos paulo ante principis Neronis sontento hinis spacĩi uridariis pisci¬
nas iuuat habere maiores gratuq. fi non aliquem suimas Numa in¬

Expanded text:
plures bonos genuit ut fruges! quanto fertilior in his, quae iuvent plures bonos genuit ut fruges! quanto fertilior in his, quae iuvent alantque! quorum aestimatione et gaudio nos quoque, relictis exustioni suae istis hominum rubis, pergemus excolere vitam eoque constantius, quo operae nobis maior quam famae gratia expetitur. quippe sermo circa rura est agrestesque usus, sed quibus vita constet honosque apud priscos maximus fuerit.Arvorum sacerdotes Romulus in primis instituit seque duodecimum fratrem appellavit inter illos Acca Larentia nutrice sua genitos, spicea corona, quae vitta alba colligaretur, sacerdotio ei pro religiosissimo insigni data; quae prima apud Romanos fuit corona, honosque is non nisi vita finitur et exules etiam captosque comitatur. 7 bina tunc iugera p. R. satis erant, nullique maiorem modum adtribuit, quo servorum paulo ante principis Neronis contento huius spatii viridiariis? piscinas iuvat maiores habere, gratumque, si non aliquem culinas. Numa in
Abbreviated transcription (Latin):
tingimus & ferro ipsi noceritius aliquid damus dos & flimia infici¬
mus q rerum naturas eiementa. Ipsum quoq quo uiuitur acrem in
pernitiem uertimus. Neq est ut putemus ignorarui ea ab amimalib quae
praeparauerint sontra serpentium dinitationes quae post practium
ad medendum excogitarent indicauimus. Hec ab ullo praeter hominẽ
ueneno pugnatur alieno. Fateamue ergo culpam ne his quidem quae
nascuntur sontenti. steram quando plira eorum genera humana
manu fiunt qui non & honiuis quaedaͤm q uenena nascuntur atra¬
hominum ceu serpentium higua uibrat: tabesq animi ontracta adn¬
rit culpantium omnia ac dirarum alitum modo tenebris quoq uis &
ipsarum noctium quieti inuidentium gemita quae sola uox eorum est
ut inauspicatarum animantium uice obuii quoq uetent agere aut
prodese uite. nec ullum aliud alominati spiritus prtemium nouere
ꝙͣ odisse omnia. Uerum & in hoc eadem naturue mayestas quanto

Expanded text:
tinguimus ac ferro ipsi nocentius aliquid damus, nos et flumina inficitinguimus ac ferro ipsi nocentius aliquid damus, nos et flumina inficimus et rerum naturae elementa, ipsumque quo vivitur in perniciem vertimus. neque est, ut putemus ignorari ea ab animalibus; quae praepararent contra serpentium dimicationes, quae post proelium ad medendum excogitarent, indicavimus. nec ab ullo praeter hominem veneno pugnatur alieno. 4 fateamur ergo culpam ne iis quidem, quae nascuntur, contenti; etenim quanto plura eorum genera humana manu fiunt! quid? non et homines quidem ut venena nascuntur? atra ceu serpentium lingua vibrat tabesque animi contacta adurit culpantium omnia ac dirarum alitum modo tenebris quoque suis et ipsarum noctium quieti invidentium gemitu, quae sola vox eorum est, ut inauspicatarum animantium vice obvii quoque vetent agere aut prodesse vitae. nec ullum aliud abominati spiritus praemium novere quam odisse omnia. 5 verum et in hoc eadem naturae maiestas. quanto
Abbreviated transcription (Latin):
& inguendo harrimdinum fisurae Idem abores religiosas lucosq fuca
di permisit sacrificio prius facto. suius rei rationem notionemq eodem
Uolumme tradidit
torumq. Iuc quȩq alia praeter arbores aut
frutices benigna tellure praeueniunt uelper
se tantum herbarum immnensa sontempla¬
tione si quis istimg uarietatem numeꝵ
salutis ac uoliptatis hominum gratia gignit. Qua mn parte primum oũ
patrocmari terrat & adesse omnium parenti uiuat ꝙͣ ꝗͣ inter initia
operis defensae : quoniam tamen ipsa materia intus accedit ad reputa¬
tionem eiusdem parentis ex noxiam nostris eam sriminib urgemus
nostramq culpam illi t̃ preninis genuit denera & quis inuenit illa pre¬
ter homiiem. sauere a c fugere alitib feasq satis est atq cum arbore
apri dentium sictas. stianto ad nocendum praȩparare se minalia qđ¬
tamen eorum excrepto homine taela sua uenuenis suis tingit : s sagittas

Expanded text:
ungenda harundinum fissurae. idem aungenda harundinum fissurae. idem aidi permisit, sacrificio prius facto, cuius rationem precationemque eodem volumine tradiditflorum quaeque alia praeter arbores aut frutices benigna tellure proveniunt, vel per se tantum herbarum inmensa contemplatione, si quis aestimet varietatem, numerum, salutis aut voluptatis hominum gratia gignit. qua in patrocinari terrae et adesse cunctorum parenti iuvat, quamquam inter initia operis defensae. quoniam tamen ipsa materia accedimus ad reputationem eiusdem parientis et noxia: nostris eam criminibus urguemus nostramque culpam illi inputamus. genuit venena. set quis invenit illa praeter hominem? cavere ac refugere alitibus ferisque satis est. atque cum arbore apri dentium sicas, sciantque ad nocendum praeparare se animalia, qtamen eorum excepto homine et tela sua venenis tinguit? 3 nos et sagittas
Abbreviated transcription (Latin):
quod ne accidit fales cum suit ecacutas fibrina pelle detegunt
atq ita putant aut sanguine ursmo hni uolunt post putatio.¬
nem easdem. Sunt arborum peltes ꝙ formicas has abigunt iu¬
brica ac pice liquida perunctis caudicidi. uecnon& pisce suspenr¬
so uixta in unum locum ongregant: aut iugino trito cumoleo
radices liniunt. Muiti & has & talpas amurca necant. sontraque
erucas & mala ne putrescant lacerti uiuidis feue sacimina tangi in¬
bent. pruuatim autem sontra erucas ambiti arbores singulas a nue-¬
liere incitati mensis nudis pedib retincta. Item ne quod amiinal pastu
maiefico de cerpat fronuem funo boum diluto aspargi folia quoties ym¬
ber nittueniat. quoniam obluntur ita uirus medicaminis. Alixa
quaedam ex cogitante solertia humana quippe cum auerti gran¬
aies sarmine er credant pleriq uius uerba inserere non aepni¬
den seuio ausm. ̃ q̃ a satrne prodita sontra luxata menbrara

Expanded text:
quod ne accidat, falces, cum sint exacutae, fibrina pelle detergent quod ne accidat, falces, cum sint exacutae, fibrina pelle detergent atque ita putant aut sanguine ursino linunt post putationem easdem. sunt arborum pestes et formicae. has abigunt rubrica ac pice liquida perunctis caudicibus , nec non et pisce suspenso iuxta in unum locum congregant aut lupino trito cum oleo radices linunt. multi et has et talpas amurca necant, contraque urucas et, ne mala putrescant , lacerti viridis felle tangi cacumina iubent, privatim autem contra urucasambiri arbores singulas a muliere incitati mensis, nudis pedibus, recincta. item ne quod animal pastu malefico decerpat frondem, fimo boum diluto spargi folia, quotiens imber interveniat, quoniam abluatur ita virus medicaminis, mira quaedam excogitante sollertia humana, quippe cum averti grandines carmine credant plerique, cuius verba inserere non equidem serio ausim, quamquam a Catone proditis contra luxata membra
Abbreviated transcription (Latin):
menfurae quoq distributione ad maiorum arborum radices am¬
phoram: ad minorum urnam amurcae & aquae portione aequa
ablaqueatis prius radicib paulatim affundi iubens . In. olea hoc amipli¬
us framentis ante ricampositis. Item fico huiuis praccipue uecs¬
rem teriam aggregari radicib. Itã futurim ut non decidantgros¬
si maiorq fecunditas nec stabra proueniat. Simili mado ne conuol.¬
uolus fiat in uinea amurcae congios duos detoqni in crassitudins
mellis rresusq cubitum in his tertia parte & sulphuris quarta sus.
di usq quo exardestat. sub tetto hoc uites creca capita ac sub brachi¬
is ungui ita non fore Conueluolum. Quidam contenti sunt fimo hu¬
ius mixturas suffire uineas ꝑo flatu continuo triduo pleriq non¬
minus auxilii & aimenti arbitrautar in criia quam sato dadi¬
ta in amurca mnodo pari aquas portione quoniam per se noce¬
at Alqui uolucre appeliant anmal pie rodens pubescentes uuas

Expanded text:
mensurae quoque distimensurae quoque distiphoram, ad minorum urnam, amurcae et aquae portione aequa, ablaqueatis prius radicibus paulatim, adfundi iubens, in olea hoc amplius stramentis ante circumpositis, item fico; huius praecipue vere terram adaggerari radicibus; ita futurum, ut non decidant grossi maiorque fecunditas nec scabra proveniat. 264 simili modo, ne convolvolus fiat in vinea, amurcae congios duos decoqui in crassitudinem mellis, rursusque cum bituminis tertia parte et sulpuris quarta sub diu coqui, quoniam exardescat sub tecto. hoc vites circa capita ac sub bracchiis ungui; ita non fore convolvolum. quidam contenti sunt fumo huius mixturae suffire vineas minus auxilii et alimenti arbitrantur in urina quam Cato in amurca, addita modo pari aquae portione, quoniam per se noceat. aliqui volucre appellant animal praerodens pubescentes uvas.
Abbreviated transcription (Latin):
IUAEDAM poena emendantur aut morsu excitantur ut palma &
leneisti Salis enrim aquis alintar salis dum ꝙ suis sea leruioram
habent Iaeo fiti aperguntur igcta ne fiant Vermmnosae neue radi¬
ces putrescant: quin & uitium radicib aquam salsam iubent affun¬
di fi suit lachrymosae. Si uero fructus earum decidant meren ace¬
to aspargi ipsasq illum aut sandaraca si putrescat ua. Si uero fertue
non funt aceto acri subacto sinere lrigariatq oblini quod si fructum
non matirrent prius marescentem praccisau ab radice plagam fi¬
brasq aceto acri & urina uetusta madefacere atq eo luto obruere sue¬
pe fodere. olearum si parum promisere fructus nudatas radices hyber¬
no frigore opponunt eaq castigatione proficiunt. Ommia haec an¬
nua saeli ratione constant & aliquando sec̃ius poscuntut aliquaudo
celerius. Netuon iguis aliquib prodest ut haruncdini. Ambusta nanq
dentior mitiorq firigit. sato & medicamenta quaedam somponit

Expanded text:
uaedam poena emendantur aut morsu excitantur, ut palmae ac lentisci; salsis enim aquis aluntur. salis vim et cineres , sed leniorem, habent; ideo ficis adsperguntur rutaeque , ne fiant vermiosae neve radices putrescant . quin et vitium radicibus aquam salsam iubent adfundi , si sint lacrimosae; si vero fructus earum decidant, cinerem aceto conspergi ipsasque inlini aut sandaraca, si putrescat uva; si vero fertiles non sint, aceto acri subacto cinere rigari atque oblini; quod si fructum non maturent prius inarescentem, praecisarum ad radices plagam fibrasque aceto acri et urina vetusta madefacere atque eo luto obruere, saepe fodere. olearum, si parum promisere fructus , nudatas radices hiberno frigori opponunt, eaque castigatione proficiunt. omnia haec annua caeli ratione constant et aliquando serius poscuntur, aliquando celerius. nec non ignis aliquis prodest, ut harundini. ambusta namque densior mitiorque surgit. Cato et medicamenta quaedam conponit,
Abbreviated transcription (Latin):
re rostra uti uetis. Tertium in solo facii nec toto porratim dentui. sas
exigna supide in rostro latior. haec quarto generi exacutior in nucro¬
nem fastigata eodenis gladio scnidens solim & acie laterum radices hec¬
barum secans non pridem muentum in retia galiat duas adelerimt ro¬
tiuas quod genii uocant plauinoratim. suspit uꝙ efigiem palae ha¬
b& Serunt ita non niss culta terra & fere noua. lacitudo uome¬
ris cespites uersat semens protinus iniicut. sratesq dentatas siꝑ¬
trahunt. Nec sarienda sunt hoc modo sata sed proteus binis ternis¬
q sic arant. Ino iugo boum censeri anno facilis soli quadragena in
gera difficilis tricena ig iustum est

Expanded text:
re rostrati vectis. tertium in solo facili, nec toto porrectum dentali, sed re rostrati vectis. tertium in solo facili, nec toto porrectum dentali, sed exigua cuspide in rostro. latior haec quarto generi et acutior in mucronem fastigata eodemque gladio scindens solum et acie laterum radices herbarum secans. non pridem inventum in Raetia Galliae duas addere tali rotulas, quod genus vocant plaumorati. cuspis effigiem palae habet. serunt ita non nisi culta terra et fere nova. latitudo vomeris caespites versat. semen protinus iniciunt cratesque dentatas supertrahunt. nec sarienda sunt hoc modo sata, sed protelis binis ternisque sic arant. uno boum gera, difficilis tricena iustum est
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Vulgo credebatur a decesu eius serere solitos. mox sues impeliere
uestigis semma deprimeretes & madido solo & credo antiquitus facti
et abiecta prius semina iñ hino degrassi ammnis hoc fit noueribii mense
nicipiente. ac postea pauci runcant quad botanismon uorant. Reliqua
pars uon nisi cum falce arua iufit paulo ante N aprilis peragitur au
tum qͣ palustus aegyptus somils ratio sed foeititas mcior babylomies¬
ac seleactias fuphrut atq trgri ietagnantib quoniam ibi rgandi mocdus
mani temperatur syria quos tenuui fuico sum mutiftriam in staulia ato¬
ni boues ad singulos uomeres anhelent. In omni quidem parte culta¬
rae sed in hac maxeime ualq oratulim uluod quidq iegio patiatur
proscindatur terram setans futurisq siutis uestigia praeriscribene inciui¬
ris quas resupimus in araendo mordeat uomer. Aiterum genus est iuga.¬

Expanded text:
cet. vulgo credebatur a decessu eius serere solitos, mox sues inpellere cet. vulgo credebatur a decessu eius serere solitos, mox sues inpellere vestigiis semina deprimentes in madido solo, et credo antiquitus factitest abiecta prius semina in limo degressi amnis. hoc fit Novembri mense incipiente, postea pauci runcant — botanismon vocant —, reliqua pars non nisi cum falce arva visit paulo ante kal. Apriles. peragiturtum, quoniam palustris Aegyptus. similis ratio, sed felicitas maior Babyloniae Seleuciae, Euphrate atque Tigri restagnantibus, quoniam rigandi modus ibi manu temperatur. Syria quoque tenui sulco arat, cum multifariam in Italia octoni boves ad singulos vomeres anhelent. in omni quidem parte culturae, sed in hac maxime valet oraculum illud: quid quaeque regio patiatur. proscindatur, terram secans futurisque sulcis vestigia praescribens incisuris, quas resupinus in arando mordeat vomer. alterun genus est volga
Abbreviated transcription (Latin):
scit lenuor tetra densiorq tritico in le loco humui far adoreum potiusg̃tr
ticum seretur: Temperato & trititum &badeum soles robustius sed mĩ¬
nus redaunt triticum far e filigo se syetosurm & ulgino sium solim sor¬
tiuntur.
ST & in frugib ostentum femel quod deguidem inuenerim actidit p elo
eti sornelio sons quo anno fuperatus estꝰ Annibal. in arberib eim tũc
nata prodomtur frumenta
Et quoniam de fragum tertuts dima generie abimde dͥgemus ninede
arandi ratione dicemus. Ante omnia aegypti facilitate sommemorata
Nulus ibi soloni uice fungens euagari iicipit ut dixynus a solticio aut
noua hina ac primo lente demae uehementius q̃ duiin leone sol est¬
mox pigrescit in urrginem transgreso atq in libra resia Si .xii. u
bita non exceseut sames certa et nec minus si .xui. Superabit Tm¬
to enim tardius detidit quanto abundantius treuit. & semertem ar¬

Expanded text:
scit —, laetior terra densiorque tritico. 166 in loco umidiore far adoreum potius quam scit —, laetior terra densiorque tritico. 166 in loco umidiore far adoreum potius quam triticum seretur, temperato et triticum et hordeum. colles robustius, sed minus reddunt triticum. far, siligo et cretosum et uliginosum solum patiuntur. gibus ostentum semel, quod equidem invenerim , accidit P. Aelio Cn. Cornelio cos., quo anno superatus est Hannibal. in arboribus enim tum nota produntur frumenta. Et quoniam de frugum terraeque generibus abunde diximus, nunc de arandi ratione dicemus, ante omnia Aegypti facilitate conmemorata. Nilus ibi coloni vice fungens evagari incipit, ut diximus, a solstitio ac nova luna, primo lente, dein vehementius, qumox pigrescit in virginem transgresso atque in libra residit. 168 si XII cubita non excessit, fames certa est, nec minus si XVI exsuperavit. tanto enim tardius decedit, quanto abundantius crevit, et sementem ar
Abbreviated transcription (Latin):
EETUR atonis hete sentencia in agro sriso & lneto frumentam
seri Si uero nebulosus est fit erdem raphanus milium panicum In frigido &
a quoso mimis prus serendium. postea in sailido. in solo autem rubracoso ue gus¬
lo ue harenoso. Si non sit aquesum iupmum. In sreta s rubrica & aquosiere
agro adoreum. in fucto gi non heboso nec umbroso tu triticum in solo ualdo
fibam uiciam uero ꝙͣ minime aquoso herbidoq Suiginem & trititum in apeo
to loco edito ut sole q diuti fime torieantur sblera lentem in frutato & iubri¬
coso qui non sit herbidus Ordeam mn nouali & iaruo quod resibue pos¬
sit fieri Trimestre ubi sementem maturam facere non possit: &cuius missi¬
quae non multo indigꝵ fuctu tit extisus ꝙ ciato. Exceetis segimimib quae
uellintur e teria quae non subsetaneur. unde & legimina appeliata qr ita
leguntur. fn piigni autem quae cibi funt maioris ut olus triticum guigo
luium Sic̃ ergo tenue solum ocded dabitur. Minus enim abmenti radix po¬

Expanded text:
r Catonis haec sententia est: in agro crasso et laeto frumentum seri, si vero nebulosus sit idem, rapa, raphanos, milium, panicum. in frigido, aquoso prius serendum , postea in calido, in solo autem rubricoso vel pullo vel hagro adoreum; in sicco et non herboso nec umbroso triticum; 164 in solo valido fabam; viciam vero quam minime aquoso herbidoque; siliginem et triticum in loco aperto, edito, qui sole quam diutissime torreatur; lentem in rudecto et rubricoso, qui non sit herbidus; hordeum in novali et in arvo, quod restibile possit fieri; trimestre, ubi sementem maturam facere non possis et cuius crassiquae non multo indigent suco, ut cytisus et cicere excepto legumina quae velluntur e terra, non subsecantur — unde et legumina appellata, quia ita leguntur —, in pingui autem quae cibi sunt maioris, ut olus, triticum, siligo, linum. sic ergo tenue solum hordeo dabitur — minus enim alimenti radix po
Abbreviated transcription (Latin):
eius si lecta matura est palea caectris prefertur. Ditibi praeripit licu
languescuntq si in arbustis seraturr
I E Cerui operosa cura esb hoc amplius ꝗxͣ in uicia ruincatur & ipsim me¬
dicaminis uim obtinens.  uippe per eum dium augustum curaturepi¬
stolis ipsus memoria ex istat Sufficiunt singnus bouin iugis modi qui¬
ni sati. Martio mense satum noxium ese bud aiunt. Item autumino
grauidinosum. innoxium antem fieri primo uere satum

Expanded text:
eius, si lecta matura est, palea ceteris praefertur. vitibus praeripit sucum, eius, si lecta matura est, palea ceteris praefertur. vitibus praeripit sucum, languescuntque, si in arbusto seratur. c ervi operosa cura est. hoc amplius quam vicia runcatur, et ipsum medicaminis vim optinens, quippe cum divom Augustum curatum epistulis ipsius memoria exstet. sufficiunt singulis boum iugis modi quini sati. Martio mense satum noxium esse bobus aiunt, item autumno gravedinosum, innoxium autem fieri primo vere satum
Abbreviated transcription (Latin):
amat dd hauc alendam post tertium florem uerti deb in sabulo post fecũ¬
dum. Cretosa tantum iimosaq odit e in his non prouenit. Maceratum ca¬
lida aqua homini in cibo est. Nam bouem unum modii singuli satiant
ualidumq praestaut: Iuaͣndom etiam impositum pneroꝵ uentrib pro
remedio est sondi in fumo maxmne sonueuit ꝗ in humido uermicnli
umblitum & in sterilitatem sastrant. Iuo si depastim sit in fronde maca¬
ri protinus solum est opus.
Ticia pinguescamt auea nec ipra agricols operosa uno sulo sata non sar¬
ritur non sfercoratur. nec aliud ꝙͣ deoctat᷑ Sationis enus tria tempord.
irca occasum arctira ut decembri mense pastat tunc optime seritur in
semen. aeq nomq fect de pasta. Secunda satio mense ianuario est nouui¬
sima martio tum ad frondem utilissima. sicata sictitatem ex onnibus
quae seruntur maxime amat non aspernatur ꝙ̃ urabrosa se semne

Expanded text:
amat. ad hanc alendam post tertium florem verti debet, in sabulo post secunamat. ad hanc alendam post tertium florem verti debet, in sabulo post secundum. cretosa tantum limosaque odit et in his non provenit. 136 maceratum calida aqua homini quoque in cibo est. nam bovem unum modii singuli satiant validumque praestant, quando etiam inpositum puerorum ventribus pro remedio est. condi in fumo maxime convenit, quoniam in umido vermiculi umbilicum eius in sterilitatem castrant. si depastum sit in fronde, inarari protinus solum opus icia pinguescunt arva, nec ipsa agricolis operosa. uno sulco sata non saritur, non stercoratur nec aliud quam deoccatur. sationis eius tria tempora: circa occasum arcturi, ut Decembri mense pascat. tum optime seritur in semen. aeque namque fert depasta. secunda satio mense Ianuario est, novissima Martio, tum ad frondem utilissima. 138 siccitatem ex omnibus, quae seruntur, maxime amat. non aspernatur etiam umbrosa. ex semine
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab ymbre tollatut: nec ullius quae serantur natura assensi terrae mira
colis etiam nubilo demonstrat ter practerea florq terram amat terraq
bulosa & sicta at. etiam harenosa coli utiq uon iuilt telluriem adeo amat
ut qͣuis fruteto solo coattum inter folia uepraesq ad terram tamen ⁊a¬
dices perueniat. priguescere hoc satu arua uineasꝙ diximus Itas adeo
non eg& fimo ut optini uicem repraesenta trihilȩ aliud nullo imper¬
dio onstat ut quad ue serendi quidem gratia opus sit afferie protrius seri¬
postulat detidens sponte primiunq ommnium seritut nouissimum tollit
strunq septenibri fere mense qr si non antece serit hyemem frigoribus
ob noxium est. Impune praeterea iac& uel dderelidum etiam si non proti¬
nus setuti obtuant ymbres ab onnid animalib amarituchne sua tutum.
plerunq tamen leui fulo integunt ex densiore terra Fubucam maximȩ

Expanded text:
ut ab imbre tollatur. nec ullius quae seruntur natura ad sensum . . . . teut ab imbre tollatur. nec ullius quae seruntur natura ad sensum . . . . tecolis etiam nubilo demonstrat. ter praeterea floret. terram amat terraqubulosa et sicca atque etiam harenosa. coli utique non vult. tellurem adeo amat, ut, quamvis frutectoso solo coiectum inter folia vepresque, ad terram tamen radice perveniat. pinguescere hoc satu arva vineasque diximus; itaque adeo non eget fimo, ut optimi vicem repraesentet, nihilque aliud nullo inpendio constat, ut quod ne serendi quidem gratia opus sit adferre: 135 propostulat decidens sponte. primumque omnium seritur, novissimum tollitur, utrumque Septembri fere mense, quia, si non antecessit hiemem, frigoribus obnoxium est. inpune praeterea iacet, vel derelictum etiam, si non protinus secuti obruant imbres, ab omnibus animalibus amaritudine sua tutum, plerumque tamen levi sulco integunt. ex densiore terra rubricam maxime
Abbreviated transcription (Latin):
scabroq suco acri. hui cuica messem excoeptus oculos purgat medetutq
caligii admixto late mulierum: Frigore dulciora fieri existimantur
& grandiora tepore in folia exeunt palma in mrsmo agro nascentibus.
Taxatio in libr sesterti singuli ꝙ in penuria bini proxima in aigido na
dii seruntur & ante. Rł. martias in iugero sextarii.iiii. diligentiore . Cͦ
suico napum seri iubent. Rapa .iii. utros stertorato. Raga laetiora fieu
si palea seminetur. Serere nudum uolunt prattantem sibi ꝙ uicinis
serere se. Satus utriq generi iustus inter duorum numinum dies fe¬
stos Neptumii atq gultani. Feruntq fubtili obseruatione quota limna
praecedente hyeme tlix prima seciderit si totidem luminum die intra
predictum tempoeris spacium serantur mire prouenire. Seruntur
& uere in calidis atq humidis.¬
nngulas habenti ominimi Rerie dum eis ne metente fugiat exiliendo

Expanded text:
scabroque, suco acri, qui circa messem exceptus oculos purget medeaturque scabroque, suco acri, qui circa messem exceptus oculos purget medeaturque caligiet grandiora. tepore in folia exeunt. palma in Nursino agro nascentibus — taxatio in libras sesterti singuli et in penuria bini —, proxima in Algido natdis. seruntur et ante kalendas Martias, in iugero sextarii IIII. diligentiores quinto sulco napum seri iubent, rapa quarto, utrumque stercorato, rapa laetiora fieri, si cum palea semen inaretur. serere nudum volunt precantem sibi et vicinis serere se. 132 satus utrique generi iustus inter duorum numinum dies festos, Neptuni atque Volcani, feruntque subtili observatione, quota luna praecedente hieme nix prima ceciderit, si totidem luminum die intra praedictum temporis spatium serantur, mire provenire. seruntur et vere in calidis atque umidis.ungulas habenti communis. remedium eius, ne metentes fugiat exiliendo,
Abbreviated transcription (Latin):
& in sua terra seruata & post a passo pene ad alum prouentum famemq
sentiri prohibent a uino atq mesle Tertius hic transpadanis fructus tee¬
ra non morose elegit pene ubi nihil aliua seri possit. Nebulis & prumuis a
frigore uitro aluntur amplitudine miradili. Uidi. xl libras excedentia
in cibis quidem nostris plirribi modis sommendantur durantq: ad auas
sinapis acrimonia domita etiam ciorib picta praeter suum sex alis puipn
reoqͦ neq aliud in cibis tingui det&. Senera eorum graeci duo prima fece¬
re masculinum foemeninumq & ea serendi modo ex eodem semine der¬
siore enim :atu masciescere. Item in terra dificili semen praestantius
quo subtilius speties uero omnium tres aut enim in latituchinem findi
aut in rotunditatem globati. Textiam spetiem suuestrem appellauere in
longitudinem radice procurrente raphani similitudie & felio anguloso

Expanded text:
 in sua terra servata et postea passa paene ad alium proventum , famemque  in sua terra servata et postea passa paene ad alium proventum , famemque sentiri prohibent. a vino atque messe tertius hic Transpadanis fructus. terram non morose eli- git, paene ubi nihil aliud seri possit. nebulis et pruinis ac frigore ultro aluntur, amplitudine mirabili; vidi XL libras excedentia. in cibis quidem nostris pluribus modis commendantur , durantque ad alia sinapis acrimonia domita, etiam coloribus picta praeter suum sex aliis, purpureo quoque. neque aliud in cibis tingui decet. genera eorum Graeci duo prima fecere, masculinum femininumque, et ea serendi modo ex eodem semine: densiore enim satu masculescere , item in terra difficili. semen praestantius quo subtilius. species vero omnium tres. aut enim in latitudinem fundi, aut in rotunditatem globari. tertiam speciem silvestrem appellavere, in longitudinem radice procurrente, raphani similitudine et folio anguloso
Abbreviated transcription (Latin):
Siligure rotundos sceri coters lezanmnum longe ꝙ as figuran sera¬
nis late. piio cylindratas fasiolos cumipsis mandimt granis serere eos
qua uelis terrailicet ab idib octobrs in .Rl. Nouembres legumina an
maturescere soeperiint rapienda sunt. quoniam cito exiliunt latent¬
q o cum decidere sicut & lupinum¬
Uam̃ẽZ priuns de rapis dixisse sonuemiat in trans cuisu eai attigere no¬
stri paulo diligentius graeti q iesi tamen inter ortensia. Si iustus oroo
fiat a frumento protinus aut certe faba dicendis quando aliis pruestin¬
tior usus ab his non esti Aute omnia namq cunctis anmalibi nastum.¬
tur. nec in nouisimis satiant turis alitum ꝗͣ grana magisq si dero¬
quantur aqua. Quadiupedes & fronde eorum gaudent g homimi non
minor est rapitiorum suis horis gratia ꝙͣ cimarum flindorinquas.
& in orieis enetatoium uel maioe ꝗͣ iuirentium. Ipsa uero durant¬

Expanded text:
Siliquae rotundae ciceri, ceteris leguminum Iongae et ad figuram semiSiliquae rotundae ciceri, ceteris leguminum Iongae et ad figuram seminis. latae, piso cylindratae. passiolorum cum ipsis manduntur granis. serere eos qua velis terra licet ab idibus Octobr. in kal. Novembris. legumina, cum maturescere coeperunt, rapienda sunt, quoniam cito exiliunt latentque, cum decidere, sicut et lupinumuamquam prius de rapis dixisse conveniat— in transcursu ea attigere nostri, paulo diligentius Graeci, et ipsi tamen inter hortensia—si iustus ordo fiat, a frumento protinus aut certe faba dicendis, quando alius usus praestantior ab iis non est. Ante omnia namque cunctis animalibus nascuntur, nec in novissimis satiant ruris alitum quoque genera, magisque si decoquantur aqua. quadripedes et fronde eorum gaudent, et homini non minore rapiciorum suis horis gratia quam cymarum, flavidorum quoque et in horreis enecatorum vel maiore quam virentium. ipsa vero durant et
Abbreviated transcription (Latin):
tammo uere serunt᷑ lens & in graetia pisum lens amat solum tenue ma.¬
gisqgͣ pingue. saelum utis sictum. duo genera eius aegypto Aletrum rotin¬
dius nigriusq alterum sua figirra. unde uario usu translatom est in lar¬
ticulas nomen. Inuenio apua auctorem aequanimitatem fieri ue centib
ea pisum in apcicis seri deb frigorum impacientiss imum Ideoq in stalia
in austeuore caelo non nis uerno tempore terra facili ac soluita sice¬
ris natura est gigni cum sabilagie. Ideo solum iuit. neo nisi madera¬
tum pridie seri deb Diferenciae plmes magnitudm̃s colore figura
sapore. Et enim arietino sapiti fimile: nde ita appellatur. Albimm
grumq est q solumbinum quod ali ueneriu uocant candianm ro¬
tindam leue arietino minus quod religio periugilis aahioꝵ. Et s sicr¬
cula minuti siceris maequalisꝰ angulosa ueluti pisum Dulcisimum au

Expanded text:
tumno vereve seruntur lens et in Graecia pisum. lens amat solum tenue matumno vereve seruntur lens et in Graecia pisum. lens amat solum tenue magis quam pingue, caelum utique siccum. duo genera eius Aegypto, alterum rotundius nigriusque, alterum sua figura, unde vario usu tralatum est in lenticulas nomen. invenio apud auctores aequanimitatem fieri vescentibus ea. pisum in apricis seri debet frigorum inpatientissimum. ideo in Italia et in austeriore caelo non nisi verno tempore terra facili, soluta. xxxii 124 Ciceris natura est gigni cum salsilagine, ideo solum urit nec nisi madefactum pridie seri debet. differentiae plures, magnitudine, colore, figura, sapore. est enim arietino capiti simile, unde ita appellatur, album nigrumque; est et columbinum, quod alii Venerium appellant, candidum, rotundum, leve, arietino minus, quod religio pervigiliis adhibet. est et cicercula minuti ciceris, inaequalis, angulosi, veluti pisum, dulcissimum