comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pondera grauent᷑ sustinet. ipse uͦ ut p̾diximꝰ
puritatẽ suã. ⁊ sp̃ualitatẽ incorruptibiłe
possidet. neq purior neq sp̃ualior in luce ꝗͣ
ĩtenebͥs. neq subtilior. neq plꝰ ĩferiora se cor¬
pora penetrat ĩserenitatib qua ĩ ꝑturbati¬
onib suis. hinc aphilosophis g̾eoꝵ uocabulu
sibi atbutũ ẽ ꝯdignũ. Aer enim đr idẽ sp̃c.¬
ideoq simplex. ac sp̃uale corpꝰ aphisicis uo¬
citat᷑ qͦd ab his qͥolimpi montis uertice ascen¬
pot̃ exaltari. Qͦd aũ inferior pars eiꝰ aeris dico
uapores recip̃. ad mortaliũ animaliũ utilita¬
tẽ. quȩ absq flatu aerio uiuere ñ ualent. di¬
uina ꝓuidentia ad ministrante dispositũ ẽ.
Si enim simplicitas illiꝰ absq ulla humidita¬
te quadaq corpulentia int̾posita mortaliũ
corporũ pulmones inflaret. nequaquã ignea
natura quȩ cordibꝰ inẽ arderet. ac ꝑ hoc totum

Expanded text:
pondera graventur, sustinet; ipse vero, ut praediximus, pondera graventur, sustinet; ipse vero, ut praediximus, puritatem suam et spiritualitatem incorruptibilem possidet, neque purior neque spiritualior in luce, quam in tenebris, neque subtilior, neque plus inferiora se corpora penetrat in serenitatibus, quam in perturbationibus suis. Hinc a philosophis Graecorum vocabulum sibi attributum est condignum. Aer enim dicideoque simplex ac spirituale corpus a Physicis vocitatur, quod ab his, qui Olympi montis verticem ascenpotest exaltari. Quod autem inferior pars ejus, aëris dico, vapores recipit ad mortalium animalium utilitatem, quae absque flatu aëreo vivere non valent, divina providentia administrante dispositum est. Si enim simplicitas illius absque ulla humiditate quadamque corpulentia interposita mortalium corporum pulmones inflaret, nequaquam ignea natura, quae cordibus inest, arderet, ac per hoc totum
Abbreviated transcription (Latin):
exsuꝑioribꝰ teniutatẽ fulgiđa etheriȩ pu¬
ritati ꝓpͥnquã qͣ lucent accipiunt. illȩ ex
inferioribꝰ densitatẽ tenebrosam t̾renis sordibꝰ
simiłe qua luc̃e respuunt attͣhunt. ipse aer in
omnibꝰ suȩ semꝑ subtilitatis. ⁊ serenitatis in mo¬
biłe custodit qualitatẽ. nec ĩnubibꝰ corporascit
nec cũ ꝑtͣbationibꝰ quas suffert ꝑtͣbat᷑. lucis
capax ⁊ tenebrarũ. dũ sua nat᷑a neq luce
auget᷑. neq tenebͥs minuit᷑ calorẽ recip̃ ⁊ frig̃
du sub̃a ipsius nicħ calore neq frigore patit᷑.
corpulentia siqͥde qũa ext̾renis aquaticisq
uaporibꝰ accipͣ. calet ĩeo aut friget. ĩnubes
ꝯglobat᷑ uertit᷑. atq mouet᷑ inuentos. densa¬
tur ĩ pliias. imbresq coagulat᷑. ĩniues gran¬
dinesq. cȩt̾asq species qͣs exp̃dictis uaporibꝰ.
qͥs gͥci atmidas uocant nascentes. simplex ac
spũalis natura aeris donec ĩtrena. humidaq

Expanded text:
ex superioribus tenuitatem fulgidam, aethereae puex superioribus tenuitatem fulgidam, aethereae puritati propinquam, qua lucent, accipiunt; illae vero ex inferioribus densitatem tenebrosam, terrenis sordibus similem, qua lucem respuunt, attrahunt: ipse autem aer in omnibus suae semper subtilitatis et serenitatis immobilem custodit qualitatem, nec in nubibus corporascit, nec cum perturbationibus, quas suffert, perturbatur; lucis capax et tenebrarum, dum sua natura neque luce augetur, neque tenebris minuitur, calorem recipit et frigus, dum substantia ipsius nihil calore neque frigore patitur. Corpulentia siquidem, quam ex terrenis aquaticisque vaporibus accipit, calet in eo aut friget, in nubes conglobatur, vertitur atque movetur in ventos, densatur in pluvias imbresque, coagulatur in nives grandinesque, ceterasque species, quas ex praedictis vaporibus, quos Graeci ἀτμίδὰς vocant, nascentes simplex, at spiritualis natura aëris, donec in terrena humidaque
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃a ẽ. neq nat᷑ale accidens. neq uirtus na¬
uralis quadriformis qua rationalis anima
ornatur prudentiã dico. temperantiã. for¬
titudinẽ. iusticiã. neq harũ bicornis fons
tare longũ uidet᷑. ꝓpositoq alienũ. neq suꝑ¬
naturalis excellentia in effabilis đificationis
ultra omnẽ cͥaturã. qu̾a nec ocłs uidit. nec
auris audiũ. nec ĩcor hoĩs ascende pot̃. N enĩ
int̃ oĩa s suꝑoĩa cõputat᷑. nec intͣ potestates
nat᷑ȩ ꝯditȩ includit᷑ Et ne mireris qͦd dixi
humanã nat᷑am ꝯtrarioꝵ capacẽ esse. ex quibꝰ
nicħ patit᷑. neq suȩ simplicitatis serenitas
ꝑtͣbat᷑ accipe para digmata aeris. quo cir¬
cumfundimur ⁊ qͦspirantia. ⁊ respirantia
ꝑ pulmones ueluti ꝑfabrinos folles ignem
cordis semꝑ suflant. nulloq tẽꝑis momento
sopiri eum nat᷑a sinit animaliũ. lucidas
simul tetrasq fert nubes. illas quidem sola¬
ris radũ receptiuas. illas uͦrepulsiuas. ille

Expanded text:
a est, neque naturale accidens, neque virtus naturalis quadriformis, qua rationalis anima ornatur, prudentiam dico, temperantiam, fortitudinem, justitiam; neque harum bicornis fons,tare longum videtur, propositoque alienum; neque supernaturalis excellentia ineffabilis deificationis ultra omnem creaturam, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ia, sed super omnia comparatur; nec intra potestates naturae conditae includitur. Et ne mireris, quod dixi, humanam naturam contrariorum capacem esse, ex quibus nihil patitur, neque suae simplicitatis serenitas perturbatur, accipe paradigmata. Aer iste, quo circumfundimur, et quo spirantia et respirantia per pulmones veluti per fabrinos folles ignem cordis semper sufflant, nulloque temporis momento sopiri eum natura sinit animalium, lucidas simul tetrasque fert nubes, illas quidem solaris radii receptivas, illas vero repulsivas; illae
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ peccato iniciũ sũpsert̃. idoq simul cũ ip¬
samat̾ia qm ĩficiunt. ꝑibt̃. qñ ipsiꝰ humani.¬
tatis pͥma c̃ditio ab his omi̾bꝰ. similibꝰq fibi
gura ierłm pͣdicens. sc̃ificabo in qͥt eã ĩ igne
ardente. et deuorabit sic̃ fenũ materie̾. ig¬
nẽ appellans non ĩpios torquentẽ iustissima¬

Expanded text:
initium sumpserunt, ideoque simul cum ipsa materia, quam inficiunt, peribunt, quando ipsius humanitatis prima conditio ab his omnibus similibusque sibgura Jerusalem praedicens: Sanctificabo, inquit, eam in igne ardente, et devorabit sicut foenum materiem, igne
Abbreviated transcription (Latin):
ri. que ad modũ aliud ẽ eande humanã na¬
turã ĩsuã grãm qũa peccando ꝑdiderat. di¬
uinȩ uidelicet imaginis dignitatẽ restitui.
aliud uniꝰ cuiꝰq electoꝵ ꝓpͥã inbonis meri-¬
tis ꝯscientiã qͣ ĩhac uita deosuo ĩ oĩbꝰ seriue¬
r̃t. suꝑ omnẽ humanitatis uirtutẽ đificari.
tari. Ibi enĩ er̃ u ẽ ille quẽ ĩ hac uita dilexer̃.
⁊ semꝑ eũ uidere appetiuer̃. hĩc occurrit qͥncu¬
plex rationalis c̾aturȩ theoria. Prima enĩ specu¬
latio ipsiꝰ ẽ generali illa ⁊ cõmuni substantialiq
uirtute. qua om̃s hoĩes simul ⁊ semel ĩ pͥma eiꝰ
ꝯditioẽ eã participant. siue boni. siue mali. scđa
minũ excorporibꝰ generationẽ. tercia ĩ reditu
ipsiꝰ generalit̃ ꝑse ipsam ad angłicũ statũ quẽ
deseruit ĩhũc mundu sensibiłe cadens. Quar¬
ta ĩ his qͥeã participant. ⁊ ĩ hac mortali carne
uiuentes. se ipsos cõmunẽq suã nat᷑am. ac suꝑ oĩa

Expanded text:
quemadmodum aliud est, eandem humanam naturam in suam gratiam, quam peccando perdiderat, divinae videlicet imaginis dignitatem restitui, aliud uniuscujusque electorum propriam in bonis meritis conscientiam, qua in hac vita Deo suo in omnibus servierunt, super omnem humanitatis virtutem deificari, tari. Ibi enim erunt, ubi est ille, quem in hac vita dilexerunt, et semper eum videre appetiverunt. 32. Hinc occurrit quantuplex rationalis creaturae theoria. Prima enim speculatio ipsius est in generali illa et communi substantialique virtute, qua omnes homines simul et semel in prima ejus conditione eam participant, sive boni sint sive mali. Secunda Tertia in reditu ipsius generaliter per seipsam in angelicum statum, quem deseruit in hunc mundum sensibilem cadens. Quarta in his, qui eam participant, et in hac mortali carne viventes, seipsos communemque suam naturam, ac super omnia
Abbreviated transcription (Latin):
rie subiens natitate̾ ds scđm essentiã ⁊
di filiꝰ scđ̾m natam. ut natiuitatẽ ex corꝑibꝰ
destrueret corꝑalit᷑ nascit᷑ sine peccato ⁊
ex baptismate ĩsꝑitalitatẽ ĩ filiolitatẽ ꝓ nobis¬
ubire recepit natiuitate̾ đs natura. Adã
qͥppe ĩdificatione̾ ex sp̃u natiuitate̾ sponte
sua relinquens. natꝰ ẽ corꝑalit᷑ ĩ corruptioẽm
s h dãpnauit optimꝰ. ⁊ clemens. ꝓ nr̃o delicto
factꝰ homo.⁊ ẽdẽpnauit seipsũ nobis solus lib̾
petcato.⁊ ea corꝑibꝰ nasci dignatꝰ natiuitate
ĩ qua potentiã nrę̾ ẽdẽpnationis suꝑauit.
misticeq ĩ spũ direarit. natiuitatẽ: ⁊ corꝑalis
natiuitatis soluens ꝓ nobis ĩseipso uincula de¬
dit nobis potestate̾ ꝑnatiuitate̾ ex spũ filios
dei ꝓcarnis ⁊ sanguinis fieri credentibꝰ in
nomine eiꝰ. Et hec ẽ inuidia quamarime
ĩtra semetipsã diabolica punit᷑ iniqͥtas. Tor¬
quet᷑ enĩ magnã cõmune̾q resurrectionẽ

Expanded text:
rie subiens nativitatem, Deus secundum essentiam, et Dei Filius secundam naturam; ut nativitatem ex corporibus destrueret, corporaliter nascitur sine peccato, et ex baptismate in spiritualem filiolitatem pro nobis subire recepit nativitatem natura Deus. Adam quippe in deificationem ex spiritu nativitatem sponte sua relinquens, natus est corporaliter in corruptionem, sed hoc damnavit optimus et clemens pro nostro delicto factus homo, et condemnavit seipsum nobis solus liber peccato, et ex corporibus nasci dignatus nativitate, in qua potentiam nostrae condemnationis superavit, mysticaeque in spiritu direxit nativitatem, et corporalis nativitatis solvens pro nobis in seipso vincula, dedit nobis potestatem per nativitatem ex spiritu, filios Dei, pro carnis et sanguinis, fieri, credentibus in nomine ejus. Et haec est invidia, qua maxime intra semetipsam diabolica punitur iniquitas; torquetur enim, magnam communemque resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ desideriis dediti infixerant. ĩ illa die hoc ẽ
ĩ apparitiõe u̾itatis ꝑ ib̾t. qñ de his qͣuiuentes ĩ
carne cogitauerant resurrecturi ĩspu nicħ
ĩuenient. Qͥd enĩ ꝑsidꝰ uideus. arrogans hisma¬
helita. exorbatꝰ inpietate paganꝰ. de falsa feli¬
citate qũa sibi uana opinio ĩfut᷑a uita ꝓmittit.
ĩuen᷑n᷑ s̃ . Aut qnta tͥsticia. qͣntꝰ dolor quał fła¬
ma ꝑpetuȩ egestatis eos torqueb. qñ nicħ t̃ren&ꝵ

Expanded text:
 in illa die, hoc est, in apparitione veritatis peribunt, quando de his, quae viventes in carne cogitaverant, resurrecturi in spiritu nihil invenient. Quid enim perfidus Judaeus, arrogans Ismaelita, exorbatus impietate paganus de falsa felicitate, quam sibi vana opinio in futura vita promittit, inventuri sunt? Aut quanta tristitia, quantus dolor, qualis flamma perpetuae egestatis eo
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ gr̃ȩ qͤ solis uistis reposita ac p̃parata st̃
licet amore ĩ alia utta siue ĩsolis animabꝰ siue
receptis corporibꝰ uelut in extingubili flam-¬
ma ardeb̾t. đu illic ñ inuenient ea qͥbꝰ hic in¬
tẽperant̃ in hiabant. s eoꝵ uan as falsasq phan¬
tasias uideb̾t. qͣs cũ ueluti ueras res ꝯp̃hendere
uoluerint umbrarũ instar euanescent. qm̃
naturali subsistentia ñ fulciunt᷑. Erunt enĩ
sic̃ scͥptũ ẽ. uanitas uanitatũ. ⁊ oĩa uanitas. Ip¬
se er̃ cogitationes deqͥbꝰ psalmista ait. qͦd etiã

Expanded text:
is reposita ac praeparata sulicet amore in alia vita, sive in solis animabus sive receptis corporibus, velut inextinguibili flamma ardebunt, dum illic non invenient ea, quibus hic intemperanter inhiabant, sed eorum vanas falsasque phantasias videbunt, quas cum veluti veras res comprehendere voluerint, umbrarum instar evanescent, quoniam naturali subsistentia non fulciuntur. Erunt enim, sicut scriptum est: Vanitas vanitatum et omnia vanitas. Ipsae erunt cogit
Abbreviated transcription (Latin):
subsistit. nulliꝰ malis meritis impediunt᷑ ne
dent᷑: nulliꝰ bona merita p̾cedunt. qͥbꝰ pre.¬
stent᷑: om̃e meritũ p̾occupant. sola diuinȩ
bonitatis largiflua plenitudine om̃ibꝰ per
omĩa uniuersalit̾ in exhausta effusionema.¬
nant. in nullo augent᷑. in nullo minuunt᷑.
ȩqualit᷑ om̃ibꝰ inst et bonis et malis. a nullo
retrahunt᷑. et̾nalit̾ in om̃ibꝰ et substantia¬
lit᷑ ꝑmanebunt om̃i corruptione contra.¬
riaq passione absoluta.
At tam̃ s̃ ꝯtrariarũ qualitatũ bonarũ dico.
malarũq uoluntatũ. uirtutis. ignominiȩq
capatia. ⁊ bonȩ quide uoluntates. atq uir¬
tutes. ex nat᷑a. ⁊ gr̃a eis asst̃. prauȩ uͦ uolunta¬
tes obnoxii motus. qͥ uere ꝓpriȩq suꝑflua na¬
t᷑e dicunt᷑ exnulla causa naturali. seu suꝑ na¬
turali eis accidunt. ideoq extra se simul ⁊ in¬
tra se inpassibilit eossustinent. Nenĩ ex nat᷑a¬

Expanded text:
subsistit; nullius malis meritis impediuntur, ne subsistit; nullius malis meritis impediuntur, ne dentur; nullius bona merita praecedunt, quibus praestentur; omne meritum praeoccupant; sola divina bonitatis largiflua plenitudine omnibus per omnia universaliter inexhausta effusione manant; in nullo augentur; in nullo minuuntur; aequaliter omnibus insunt, et bonis et malis; a nullo retrahuntur; aeternaliter in omnibus et substantialiter permanebunt, omni corruptione contrariaque passione absoluta. Attamen sunt contrariarum qualitatum, bonarum dico malarumque voluntatum, virtutis ignominiaeque capacia. Et bonae quidem voluntates atque virtutes ex natura et gratia eis adsunt, pravae vero voluntatis obnoxii motus, qui vere proprieque superflua naturae dicuntur, ex nulla causa naturali seu supernaturali eis accidunt, ideoque extra se simul et intra se impassibiliter eos sustinent. Non enim ex nat
Abbreviated transcription (Latin):
đm doꝵ ĩ syon hoc ẽ ñ ꝑseipsũ. s in specula
diuinȩ phantasiȩ. tta ađo elongati sẽꝑ
descendent per diuersos uitioꝵ suorũ deᷤᷤ¬
census in ꝓfundu ignorantiȩ. inq tenebͣs
exteriores. in quibꝰ erit fletus et stridor
detiũ. in utͥsq tam̃ dico iͥustis ⁊ impus sal-¬
ua et itegra et inc̃taminata omniq
contraria passione libera erit et semꝑ
erit humana natura. utrisq erit similis.
corporũ sp̾ualitas. ablata om̃i animali-¬
tate. similis in corruptibilitas. subtracta
om̃i corruptione. simił nat᷑ȩ gła qͣndo au-¬
feret᷑ om̃is ꝯtum elia. simił eẽntia. simił ȩtͣ¬
nitas. bȩc st̃ in regeneratiõe gñalia nat᷑a¬
liaq bona totiꝰ humanitatiᷤ. om̃ibꝰq par-¬
ticipantibꝰ eã cõmunia. Hȩc st̃ data desur¬
sũ apatre luminũ descendetia. ĩ om̃s gñra-¬
lit̃ diffusa. quoꝵ participatione nemo ex¬
cludit᷑. nemo priuatur: q̃m nemo sine hiꝰ

Expanded text:
m in Sion, hoc est, non per seipsum, sed in speculo divinae phantasiae: ita a Deo elongati semper descendent per diversos vitiorum suorum descensus in profundum ignorantiae, inque tenebras exteriores, in quibus erit fletus et stridor dentium. In utrisque tamen, justis dico et impiis, salva, et integra, et incontaminata, omnique contraria passione libera erit et semper erit humana natura: utrisque erit similis corporum spiritualitas ablata omni animalitate, similis incorruptibilitas subtracta omni corruptione, similis naturae gloria, quando auferetur omnis contumelia, similis essentia, similis aeternitas. Haec sunt in regeneratione generalia naturaliaque bona totius humanitatis, omnibusque participantibus eam communia. Haec sunt data de sursum a Patre luminum descendentia, in omnes generaliter diffusa, quorum participatione nemo excluditur, nemo privatur, quoniam nemo sine his
Abbreviated transcription (Latin):
tutis defectꝰ. ꝑuersusq dñationis appetitꝰ.
sic̃ scͥptũ ẽ. Quid suꝑbit tͣra et cinis qm̃ ꝓu
cit intima sua. in uita sua: et iniciũ dr ñ
causa. qr pͥma ꝓgressio ẽ et manatio pri¬
mordialis peccati. in qͦ om̃s peccauert. At
si om̃ino nichil ẽ. qͥs sapiens ꝯstituerit ipsã
int̾ causas cũ in nullo nat᷑alit᷑ subsistat :
Puntt᷑ itaq irrationalis motꝰ ꝑuersȩ uołu¬
tatis in natura ronali. ipsa uidł nat᷑a ubiq¬

Expanded text:
rtutis defectus, perversusque dominationis appetitus, rtutis defectus, perversusque dominationis appetitus, sicut scriptum est: Quid superbit terra et cinis, quoniam projecit intima sua in vita sua? Et initium dicitur, non causa, quia prima progressio est et manatio primordialis peccati, in quo omnes peccaverunt. At si omnino nihil est, quis sapiens constituerit ipsam inter causas, cum in nullo naturaliter subsistat? Punitur itaque irrationabilis motus perversae voluntatis in natura rationabili, ipsa videli
Abbreviated transcription (Latin):
rans ex delicto separansq qđ fecit. inef¬
fabiliq modo in eo qđ fecit inpuncto
punit et ut ueriꝰ dicã puniri sinit qđ ñ
fecit. Non enĩ peccata naturalia st̃.s uo-¬
luntaria. Etenĩ causa totiꝰ peccati est.
siue in angło siue in homine ꝓpria ꝑuer-¬
saq uoluntas. Ipsius aut̃ ꝑuersȩ uolun-¬
tatis causa in naturalibꝰ motibꝰ rationa¬
lis et intellectualis creature non inueni¬
tur. Etenĩ bonu causa mali non potest
ẽẽ. In causalis itaq ẽ. omiq naturali ori.¬
gine carens. El inc illud mirabile etĩex¬
p̾lanabile oritur.quomͦ mala uoluntã
preuaricantiũ angłoꝵ. et hominũ đu
sit in causalis totiꝰ peccati tociusq pene
peccati causa efficax est. Et siqͥs dixerit
in itiũ om̃is peccati eẽ suꝑbiã. uideat
eã in natura rerũ non subsistere. neq enĩ
essentia ẽ neq uirtꝰ.neq oꝑatio. neq ac-
cidens ullũ naturale. est aut̃ intimȩu̾¬

Expanded text:
rans ex delicto, separansque, quod fecit, inefrans ex delicto, separansque, quod fecit, ineffabilique modo in eo, quod fecit, impunito punit, et ut verius dicam, puniri sinit, quod non fecit. Non enim peccata naturalia sunt, sed voluntaria. Etenim causa totius peccati est, sive in angelo, sive in homine, propria perversaque voluntas: ipsius autem perversae voluntatis causa in naturalibus motibus rationabilis et intellectualis creaturae non invenitur. Etenim bonum causa mali non potest esse; incausalis itaque est, omnique naturali origine carens. Hinc illud mirabile et inexplanabile oritur, quomodo mala voluntas praevaricantium angelorum et hominum, dum sit incausalis, totius peccati totiusque poenae peccati causa efficax est. Et si quis dixerit, initium omnis peccati esse superbiam, videat eam in natura rerum non subsistere. Neque enim essentia est, neqle; est autem intimae vi
Abbreviated transcription (Latin):
se puniri in his qui naturam bonã et
rationalem et inpassibiłe participante
et quẽ admođu mala uoluntas natu¬
rale bonũ non contaminat. ita etiã tor.¬
mentũ eius malȩ uoluntatis dico natu.¬
rale subiectũ cui accidit et in quo con¬
tinetur non torquet. Ipsa siquidena.¬
tura sicut libera ẽ penitꝰq absoluta.
ab om̃i peccato. ita uniuer saltt̃ libe¬
ra et absoluta ẽ ab om̃i pęna peccati. Nã
et scłariũ causaru̾ iudices si tam̃ non li-¬
bidine uindictȩ uerũ correctionis gr̾a
reos supplicus dignos examinant. nͥ na¬
turã in eis s delictũ torqueri appetuÑ.
Qũo uero delicta ꝑse naturali subiecto
segregata punire non possunt. ꝓpterea
corpus simul cũ delicto puniunt. Natu-¬
rarũ aut̃ optimꝰ conditor pussimus ꝓ-¬
uisor. iustissimꝰ delictoꝵ in his qui se
sꝑnunt aut nesciunt ultor. punit ĩna-¬
tura quã fecit delictũ. qđ non fecit. libe¬

Expanded text:
se puniri in his, qui naturam bonam et se puniri in his, qui naturam bonam et rationabilem et impassibilem participant? Et quemadmodum mala voluntas naturale bonum non contaminat, ita etiam tormentum ejus, malae voluntatis dico, naturale subjectum, cui accidit, et in quo continetur, non torquet. Ipsa siquidem natura, sicut libera est, penitusque absoluta ab omni peccato, ita universaliter libera et absoluta est ab omni poena peccati. Nam et secularium causarum judices, si tamen non libidine vindictae, verum correctionis gratia reos suppliciis dignos examinant, non naturam in eis, sed delictum torqueri appetunt. Quoniam vero delicta per se, naturali subjecto segregata, punire non possunt., propterea corpus simul cum delicto puniunt. Naturarum autem optimus conditor, piissimus provisor, justissimus delictorum in his, qui se spernunt aut nesciunt, ultor, punit in natura, quam fecit, delictum, quod non fecit, libe
Abbreviated transcription (Latin):
uel formarũ differentia non ex natura
euenit. s uel ex corruptione corporeȩ
integrttatis uł a quibusda accidentibꝰ
quȩ extrinsecꝰ adueniunt quasdaq sin¬
głis hominibꝰ differentias addunt. du
sit una spẽs et gn̾alis omnibꝰ ex natura
uniformit᷑ in pͦressa. U nussensus cor¬
poreus qͥnq ꝑtitus comunit᷑ om̃ibꝰ inẽ.
quãuis in multis ipstꝰ organa deficiãt.
oculos dico auresq cęt̾aq instrumenta.
in quibus exteriorꝰ sensus operat᷑. Quid di¬
cam de ratione et intellectu: nonne om¬
nibꝰ generalit᷑ insunt. quãuis non om̃seiᷤ
bene recteq utant᷑ . Multi si qͥd̾e nat᷑alibꝰ
bonis abutentes. ęt̾nȩ suȩ dampnationis
causas inuenerunt: similiaq manifesta
inditia cõmunionis in omnibꝰ humanȩ
naturȩ. Quȩ cũ ita sint. quis rite phi.¬
losophantiũ. pureq naturas rerũ in¬
spicientiũ non continuo ꝓnuntiat. irra-¬
tionales motus malarũ uoluntatũ pos.¬

Expanded text:
vel formarum differentia, non ex natura vel formarum differentia, non ex natura evenit, sed vel ex corruptione corporeae integritatis, vel quibusdam accidentibus, quae extrinsecus adveniunt, quasdamque singulis hominibus differentias addunt, dum sit una species et generalis omnibus ex natura uniformiter impressa. Unus sensus corporeus quinquepertitus communiter omnibus inest, quamvis in multis ipsius organa deficiant, oculos dico, auresque, ceteraque instrumenta, in quibus exterior sensus operatur. Quid dicam de ratione et intellectu? Nonne omnibus generaliter insunt, quamvis non omnes eis bene recteque utantur? Multi siquidem naturalibus bonis abutentes aeternae suae damnationis causas invenerunt. Similiaque manifesta indicia communionis in omnibus humanae naturae. Quae cum ita sint, quis recte philosophantium pureque naturas rerum inspicientium non continuo pronunciaret, irrationabiles motus malarum voluntatem pos
Abbreviated transcription (Latin):
tione . Nulle qͥppe tenebrȩ st̃ in natura
rerũ quȩ lumine ñ circũ scribant᷑. Si
enĩ in corporibꝰ st̃ quãuis longissime ꝓ-¬
tendant᷑. postremo tam̃ solari luce am¬
biunt᷑. si in spiritibꝰ quorũ tenebrȩ igno¬
rantia ueritatis st̃. sapientiȩ claritate
finẽ accipiunt. Similit̃ nulla absentia
est. quȩ non ab eo cuiꝰ absentia ẽ causã nas¬
cendi accipiant. Nã si lum̃ non p̾cesserit.
absentia quȩ tenebrȩ st̃. non sequet᷑. iđoq
ex uno gn̾e st̃ absentiȩ et res quarũ ab sen¬
tiȩ st̃. ut lux et tenebrȩ. sonꝰ et silentiũ. for¬
ma et informitas. cęteraq id genus .s
quis dignis laudibus imaginẽ dei de.¬
monstrare congruisue si militudinibꝰ
cõparare potest et ut cognoscas ȩqua¬
litatẽ humanitatis in omnibꝰ hominibꝰ.
intuere cõmunẽ speciẽ humanoꝵ corpoꝵ
Nullus enĩ homo alio homine humanior
est. Nã si aliqua deformitas contigerit.

Expanded text:
tione. Nullae quippe tenebrae sunt in natura tione. Nullae quippe tenebrae sunt in natura lumine non circumscribuntur. Si enim in corporibus sunt, quamvis longissime protendantur, postremo tamen solari luce ambiuntur. Si in spiritibus, quorum tenebrae ignorantia veritatis sunt, sapientiae claritate finem accipiunt. Similiter nulla absentia est, quae non ab eo, cujus absentia est, causam nascendi accipiat; nam si lumen non praecesserit, absentia ejus, quae tenebrae sunt, non sequetur. Ideoque ex uno genere sunt absentiae, et res, quarum absentiae sunt, ut lux et tenebrae, sonus et silentium, forma et informitas, ceteraque id genus. Sed quis dignis laudibus imaginem Dei demonstrare, congruisve similitudinibus comparare potest! Et ut cognoscas aequalitatem humanitatis in omnibus hominibus, intuere communem speciem humanorum corporum. Nullus enim homo alio homine humanior est; nam si aliqua deformitas contigerit,
Abbreviated transcription (Latin):
uebonisint siue mali. Nulliꝰ enĩ stulticia
repellit᷑. nulliꝰ malitia detinet᷑. nulliꝰ uitio
corrũpit᷑. sordibꝰ ue polluit᷑. pura in om̃ibꝰ.
in suꝑbis non inflat᷑. in pusillanimis ñta¬
bescit. in maioribꝰ corꝑibꝰ non ẽ maior.
neq in minoribus minor. ȩqualis in om̃ibꝰ.
ȩqualtt̃ in suos participes ꝓueniens. me¬
lior in bonis non est quã in malis. neq de¬
terior in malisꝗͣ in bonis. in integris cor¬
poribꝰ non ẽ integrior quã in his quȩ oc-¬
casione aliqua integritatẽ suã aut per¬
dunt aut non ad tingunt. Paꝑadis ma.
Solaris radiꝰ munda penetrat. & ĩmunda.
đu sit in om̃ibꝰ mundꝰ. neq purior inni¬
tidis quã in sordibꝰ inꝯtaminatꝰ. Est enĩ
in om̃ibꝰ quȩ illuminat. lucet in tenebͥs.
et mirabile dictu tenebras in se non sinit.
du tenebraꝵ causas intra se cõprehendat.
non sołu umbraꝵ uerũ etiã absentiaꝵ ra¬

Expanded text:
ve boni sint sive mali. Nullius enim stultitia ve boni sint sive mali. Nullius enim stultitia repellitur, nullius malitia detinetur, nullius vitio corrumpitur, sordibusve polluitur, pura in omnibus, in superbis non inflatur, in pusillanimis non tabescit, in majoribus corporibus non est major, neque in minoribus minor, aequalis in omnibus, aequaliter in suos participes proveniens, melior in bonis non est quam in malis, neque deterior in malis quam in bonis, in integris corporibus non est integrior, quam in his, quae occasione aliqua integritatem suam aut perdunt aut non attingunt. Paradigma: solaris radius munda penetrat et immunda, dum sit in omnibus mundus, neque purior in nitidis, quam in sordibus incontaminatus. Est enim in omnibus, quae illuminat, lucet in tenebris, et, mirabile dictu, tenebras in se non sinit, dum tenebrarum causas intra se comprehendit, non solum umbrarum, verum etiam absentiarum ra
Abbreviated transcription (Latin):
Nȩc nãq naturalis est nr̃a oꝑatio quȩ ñ extͣ
nos. sed intra nos constituta ẽ. Quid enĩnos¬
se appetimꝰ nisi causã nr̃am intra nos inef¬
fabili ꝓuidentia et ultra nos in cõprehen¬
nitas simplex quȩda et in rationibꝰ suis in
infinitũ multiplex creatura. quẽ ad moðu
et sua causa in se ipsa simplex ẽ. et plusꝗͣ
simplex et in occasionibꝰ rerũ ab ea factaꝵ
infinita et płꝰꝙ infinita. Est aut̃ eiꝰ sũm a
ac sola ꝑ se bonitas. cui simillima ẽ huma.¬
nitas. Ut enĩ illa tota ubiq inseipsa ẽ. ita
et ista qm simillima imago ẽ. ubiq in se¬
ipsa tota ẽ. Et quẽ ad modx diuina bonitaᷤ
in om̃ibꝰ participantibꝰ se tota est. et null¬
uis malicia seu stulticia seu ignorantia
ꝓhibetͣ penetrare uniuersitatẽ ab ea ꝯdi-¬
tam. ita humanitas in om̃s homines dif¬
fundit᷑. & tota in om̃ibꝰ ẽ. tota in singłis. si¬

Expanded text:
Haec namque est naturalis nostra operatio, quae non extra Haec namque est naturalis nostra operatio, quae non extra nos, sed intra nos constituta est. Quid enim nosse appetimus, nisi causam nostram intra nos ineffabili providentia, et ultra nos incomprehennitas simplex quaedam, et in rationibus suis in infinitum multiplex creatura, quemadmodum et sua causa in seipsa simplex est et plusquam simplex, et in occasionibus rerum ab ea factarum infinita et plusquam infinita. Est autem causa ejus summa ac sola per se bonitas, cui simillima est humanitas. Ut enim illa tota ubique in seipsa est, ita et ista, quoniam simillima imago est, ubique in seipsa tota est. Et quemadmodum divina bonitas in omnibus participantibus se tota est, et nullius malitia, seu stultitia, seu ignorantia prohibetur penetrare universitatem ab ea conditam: ita humanitas in omnes homines diffunditur, et tota in omnibus est, et tota in singulis, si
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑ abiłe particione in se ipsa carentẽ na-¬
tura subsistere: o. Non alit̾ existimo. Alio¬
quin imago non ẽ eiꝰ qui unꝰ & unitas in¬
seꝑabilis est et una essentia in tribꝰ subiis.
ad cuiꝰ imaginẽ tͥnitas quoq humanita¬
tis intelligitur quȩ ẽ ẽẽ: uelle: scire: ut sc̃s
augꝰtinꝰ in libris ꝯfessionũ suaꝵ disputat.
Beatꝰ aut̃ dionisiꝰ ario pagita eand̾e tͥnita-¬
tẽ essentiã. uirtutẽ. et oꝑationẽ ꝑdocet. nec
int̾ se dissonant nͥ in significationibꝰ uocabu lox
neq hoc in om̃ibꝰ. Ambo siqͥde ẽẽ dicunt. unꝰ
aut᷑ uelle alt̾ uirtutẽ. nec in hoc iuxta reru
speculationẽ int̾ se discrepant. Nulla enĩ¬
nat᷑alior et substantialior uirtꝰ est huma¬
nitatis quã bene uelle. Unꝰ aut̃ ait scire. al¬
ter oꝑationẽ. Et quȩ est rationalis naturȩ
oꝑatio. preter seipsã et đm suũ quantũ da-¬
tur sciri quia suꝑ at omnẽ scientiã scire :

Expanded text:
separabilemque, partitione in se ipsa carentem naseparabilemque, partitione in se ipsa carentem naturam subsistere? DISC. Non aliter existimo. Alioquin imago Dei non est, qui unus et unitas inseparabilis est, et una essentia in tribus substantiis, ad cujus imaginem trinitas quoque humanitatis intelligitur, quae est esse, velle, scire, ut sanctus Augustinus in libris Confessionum suarum disputat. Beatus autem Dionysius Areopagita eandem trinitatem essentiam, virtutem et operationem perdocet. Nec inter se dissonant, nisi in significationibus vocabulorum. Neque hoc in omnibus; ambo siquidem esse dicunt, unus autem velle, alter virtutem. Nec in hoc juxta rerum speculationem inter se discrepant; nulla eninaturalior et substantialior virtus est humanitatis, quam bene velle. Unus item ait scire, alter operationem. Et quae est rationabilis naturae operatio, praeter seipsam et Deum suum, quantum datur sciri, quis superat omnem scientiam, scire?
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses itẽ.ad tende tibi ipsi aitꝰ. ⁊ lege
ueluti in libro oꝑationũ animȩ histo¬
riam. Si enĩ nos ĩpsos nosse querere no-¬
lumꝰ. ꝓfecto ad id quod supra nos est cau¬¬
sam scił nr̃am redire non desideramꝰ: ac
ꝑ hoc in grabbatto carnalis materiȩ. mor¬
teq ignorantiȩ iacebimꝰ. Nulla qͥppe alia
uia est ad principalis exempli purissimã
contemplationẽ. pret̾ ꝓximȩ sibi suȩ ima-¬
ginis certissimã noticiã.Int̾ pͥncipiale
nãq exempłu imaginẽq &. similitudine̾
sui. hoc ẽ int̾ đm et humanitatẽ nulłu
int̾stitiũ constituditũ ẽ. Nanc rationẽ
intuentes greci humanitatẽ antromian
est sursũ seruans uisũ. Ad creatoris sui si¬
quide contẽplationẽ nulla alia int̃posita
creatura pret̾ humanitas creata est . m.
Age itaq dic queso. putasne ilła humani-¬
tatẽ inter quã et suũ creatorẽ nulla crea-¬
tura int̾cludit᷑. unã quanda simplicẽ in-¬

Expanded text:
Moyses item: Attende tibi ipsi, ait, et lege Moyses item: Attende tibi ipsi, ait, et lege veluti in libro, operationum animae historiam. Si enim nos ipsos nosse et quaerere nolumus, profecto ad id, quod supra nos est, causam scilicet nostram, redire non desideramus, ac per hoc in grabbato carnalis materiae morteque ignorantiae jacebimus. Nulla quippe alia via est ad principalis exempli purissimam contemplationem praeter proximae sibi suae imaginis certissimam notitiam. Inter principale namque exemplum imaginemque et similitudinem sui, hoc est inter Deum et humanitatem, nullum interstitium constitutum est. Hanc rationem intuentes Graeci humanitatem ἀνθρωπίαν est, sursum servans visum. Ad Creatoris sui siquidem contemplationem, nulla alia interposita creatura, humanitas creata est. MAG. Age itaque. Dic quaeso, putasne illam humanitatem, inter quam et suum Creatorem nulla creatura intercluditur, unam quandam simplicem, in
Abbreviated transcription (Latin):
priusꝗͣ suꝑbiret᷑ homine̾q deciꝑet. sẽꝑ
inmutabilit̾ absq ulla demptione in ea
manet manebitq in ȩt̾nũ. et qđ impietaᷤᷤ
quã suꝑbiendo ad traxerat penitꝰ ꝑibit.
ne diuinȩ bonitati coet̾na fieripossit. De
salute aut̃ eiꝰ aut conuersione seu ĩ cau-¬
sam suã reditu. ꝓpt̾ea nichil diffinire
scõx patrũ qui eã exposuere certã de
hoc auctoritatẽ habemꝰ.atq ido illam
obscuritatẽ silentio honorificamꝰ. nefor-¬
te quȩ extra nos st̃ querere conantes.
plus cadere inerrorẽ quã ascendere
in ueritatẽ nob̾ ꝯtingat. Proinde qđ extͣ
nos non ẽ. nat᷑am nr̃am dico duce dõ qͦ¬
rere debemꝰ .u. Ita oportet. Nã non sołu nos
ipsos non ꝓhibem᷑. uerũ etiã iubem qͤrere.
dicente salemone. Nisi cognoueris te ip-¬
sam. uade in uias gregũ. Non enĩ longe
abrutis animalibus distat. qͥ se ipsũ com-¬
munẽq humani gñis naturã ignorat.

Expanded text:
priusquam superbiret, hominemque deciperet, semper priusquam superbiret, hominemque deciperet, semper immutabiliter absque ulla demptione in ea manet, manebitque in aeternum, et quod impietas, quam superbiendo attraxerat, penitus peribit, ne divinae bonitati coaeterna fieri possit. De salute autem ejus, aut conversione, seu in causam suam reditu propterea nihil definire sanctorum Patrum, qui eam exposuere, certam de hoc auctoritatem habemus; atque ideo illam obscuritatem silentio honorificamus, ne forte, quae extra nos sunt, quaerere conantes, plus cadere in errorem, quam ascendere in veritatem nobis contingat. Proinde quod extra nos non est, nostram naturam dico, duce Deo quaerere debemus. DISC. Ita oportet. Nam non solum nos ipsos non prohibemur, verum etiam jubemur quaerere, dicente Salomone: Nisi cognoveris teipsum, vade in vias gregum. Non enim longe a brutis animalibus distat, qui seipsum communemque humani generis naturam ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ uerisimillimũ quãus m̃tis meȩ contuitx̃
adhuc fugere uideat᷑: utrũ tale quiddã ita
sit .m. Uerttas querentibꝰ se pie ac deuote
amat occurrere. seq ipsã aꝑire. et quȩ m̃tȩᷤ
eorũ fuguint ꝓdere. Deniq eam int᷑ nos qͦ¬
ramus rationali in cessu gradientes. et uicis-¬
sim me precedentẽ sequere. et ego te pregre-¬
dientẽ sequarꝰ .o. Precede. m. De reditu hu¬
manitatis omniũq quȩ in ipsa et propt̃ ip̃¬
sam facta st̃. in ipsa et cum ipsa in principi¬
um suũ tͣctamꝰ. Non enĩ nc̃ de substantia de-¬
monũ quam ꝯditor omniũ bonã et incor¬
ruptibiłe in eis fecit sermo nobis ẽ. utrũ
et ipsa purgata ꝯũtat᷑ ad pͥncipiũ suũ. qđ
preuaricando deseruit. an semꝑ a contẽ.¬
platione ueritatis sua ꝑuersitate exor¬
bata fugiat. Noc interim sołumꝰ adpuru
de ea cognoscimꝰ qđ non punit᷑ nec umꝗͣ
puniet᷑. et qđ dignitas suȩ pͥmȩ ꝯditioniᷤ

Expanded text:
erique simillimum. Quamvis mentis meae contuitum adhuc fugere videatur, utrum tale quiddam ita sit. MAG. Veritas quaerentibus se pie ac devote amat occurrere, seque ipsam aperire, et quae mentes eorum fugiunt, prodere. Denique eam inter nos quaeramus, rationabili incessu gradientes, et vicissim me praecedentem sequere, et ego te praegredientem subsequar. DISC. Praecede. 31. MAG. De reditu humanitatis, omniumque, quae in ipsa et propter ipsam facta sunt, in ipsa et cum ipsa in principium suum tractamus. Non enim nunc de substantia daemonum, quam conditor omnium bonam et incorruptibilem in eis fecit, sermo nobis est, utrum et ipsa purgata convertetur ad principium suum, quod praevaricando deseruit, an semper a contemplatione veritatis sua perversitate exorbitata fugiet. Hoc interim solummodo ad purum de ea cognoscimus, quod non punitur, nec unquam punietur, et quod dignitas suae primae conditionis,
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑ aseruitute. ĩ pͥncipiũ suũ dm̃ uidelicet
qui eꝰ pͥncipiũ omnium. ⁊ finis reuersura.
dum uisibilium ad ministratio circa gene¬
rationem ⁊ corruptionẽ finẽ accipiet: p̾er
magnã ut ait beatꝰ maximꝰ cõmuneq resur¬
rectionẽ: ꝗͣ gigñ ĩmortalitatẽ. hoĩem scd̾m
sub si stentiam ĩ mutabilẽ. noua nat᷑a eẽ ꝑ

Expanded text:
ur a servitute, in principium suum, Deum videlicet, qui est principium omnium et finis, reversura, dum visibilium administratio circa generationem et corruptionem finem accipiet per magnam, ut ait beatus Maximus, communemque resurrectionem, quae gignit in immortalitatem hominem secundum subsist
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽs dix̃ ꝑit᷑as. ñ aut̃ sub̃as. S qͣs cogitatio¬
nes ait uanas ꝑfecto rerũ sensibiliũ qͥbys
in hac uita ĩsano inhiant amore. phanta¬
sias qͣs irronabilibꝰ obcecatȩ ꝑ malitiã aĩȩ
affectibꝰ ad tͣħ̃t. qͥbꝰ phantasiis ipsi qͥ eas fing̃t
simillimi ert. Nullã qͥppe ueri soliditatẽ in¬
ueniẽt. s ueluti ĩ anibꝰ somniis torq̃nt᷑. Nine
de eo q aĩȩ adhuc ĩhac carne mortali ꝯstitutȩ
ñ alibi nͥ inphantasiis aut qͣsda ĩanes leticias
aut qͣsd̾a ĩanes pęnas patiant᷑. ĩ fut᷑a uͦ uita re-¬
ceptis corꝑibꝰ solida u̾itatis ꝯtẽplatiõe iꝰtigar¬
deb̾t. impu uͦ ĩanes rerũ sensiliũ imaginespa.¬
tientes flebunt. salua et ĩpunibili ĩutriq suba.¬

Expanded text:
ituras, non autem substantias. Sed quas cogitationes ait? Vanas profecto rerum sensibilium, quibus in hac vita insano inhiant amore, phantasias, quas irrationabilibus obcaecatae per malitiam animae affectibus attrahunt. Quibus phantasiis ipsi, qui eas fingunt, simillimi erunt. Nullam quippe vere veri soliditatem invenient, sed veluti inanibus somniis torquebuntur. Hde eo, quod animae adhuc in hac carne mortali constitutae, non alibi nisi in phantasiis, aut quasdam inanes laetitias, aut quasdam inanes poenas patiantur, in futura vero vita, receptis corporibus, solida veritatis contemplatione justi gaudebunt, impii vero inanes rerum sensibilium imagines patientes flebunt, salva et impunibili in utrisque sub
Abbreviated transcription (Latin):
naturaliũ bonoꝵx quȩ ex oditione sua at.¬
traxerat. patiet᷑ interitũ. Gaudet c̾tẽplati-¬
one u̾itatis in his qͥ ꝑfectã beatitudinẽ pos¬
sident: gaudet administͣtiõe sub̃ alitatis.
in his qͥ suoꝵ delictoꝵ pęnas soluunt. ĩ om̃ibꝰ
tota. ꝑ fecta. suo similis c̾atori. cunctis uiti¬
or sordibꝰ qͥbꝰ ĩ hac mortali carne ueluti
lepra qͣda deformari et uiolari extͥnsecꝰ
patit᷑ purgata. in pͥstinũ ꝯditiõis suȩ sta¬
tũ restitut᷑a reu̾tet᷑. redeptoris et suscepto.¬
ris sui gr̃a reuocata. Ninc dat᷑ ĩtelligi qin
nat᷑a rerũ pꝰmundi huiꝰ sensilisꝯsũmatio¬
nẽ nulla malitia. nulla mors corruptio.¬
nẽ ĩferens. nulla miseria fragiłe ĩ hac adhc
uita materiẽ ĩficiens relinquet᷑. Oĩa qͥppe
uisibilia ⁊ ĩuisibilia ĩsuis causisqͥescent:
sola uͦ illicita uołutas malox hõiu & angłoꝵ¬

Expanded text:
sua attraxerant, patiantur interitum; gaudet contemplatione veritatis in his, qui perfectam beatitudinem possident; gaudet administratione substantialitatis in his, qui suorum delictorum poenas solvunt; in omnibus tota, perfecta, suo similis Creatori, cunctis vitiorum sordibus, quibus in hac mortali carne veluti lepra quadam deformari et violari extrinsecus patitur, purgata, in pristinum conditionis suae statum restituta revertetur, redemptoris et susceptoris sui gratia revocata. Hinc datur intelligi, quod in natura rerum, post mundi hujus sensibilis consummationem, nulla malitia, nulla mors corruptionem inferens, nulla miseria fragilem in hac adhuc vita materiem inficiens relinquetur. Omnia quippe visibilia et invisibilia in suis causis quiescent; sola vero illicita voluntas malorum hominum et ang
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciis subiectũ qd oĩno ĩ nat᷑a rerũ ñ ĩtel¬
ligit᷑ ẽẽ. aũ qͦmͦ ĩpioꝵ torm̃ta nat᷑ali subie¬
cto qͣtorqueant posst̃ carere : m. Hodosa
nimis difficilisq ut dixisti ad soluendu ꝑple-¬
xio. In hac .ii. questione tͥa nob̾ occurr̃t.⁊ unũ
ex eis eligere. alia duo infirmare necesse ẽ.
Cogim̃ nãq fateri. aut ꝗͣ penitꝰ non ẽ ĩ rerũ
nat᷑a ꝑ se absq ullo subiecto posse puniri. et
tur. q ñ ĩ aliqͦ subsistit. aut qda nat᷑ale sub.¬
iectũ supplicia pati. qͣ ñminꝰ immoplꝰ rationi
et auctoritati ꝯtrariũ ẽe uides. om̃e qͥppe qͣ in
nat᷑a rerũ a sũmo bono substitutũ ẽ siue scđm¬
subam. siue scđ̾m accidens. diuina uisticia atq
pietate ꝓuida ꝓhibet᷑ puniri. ne uł tͥste mise¬
rumue in uniuersa e̾atura repp̾at᷑. aut puni-¬
ri q non ẽ tam in subiecto aliquo qͥ ẽ om̃ĩq
pęna liberũ punit᷑. Florũ triu elige qͥd seq̃nd̾y.

Expanded text:
se, quod omnino in natura rerum non intelligitur esse? Aut quomodo impiorum tormenta naturali subjecto, quod torqueant, possunt carere? MAG. Nodosa nimis difficilisque, ut dixisti, ad solvendum perplexio. In hac enim quaestione tria nobis occurrunt, et unum ex iis eligere, alia duo infirmare necesse est. Cogimur namque fateri, aut quod penitus non est in rerum natura, per se absque ullo subjecto posse puniri; et tur, quod non in aliquo subsistit?--aut quoddam naturale subjectum supplicia pati, quod non minus, imo plus rationi et auctoritati contrarium esse vides; omne quippe, quod in natura rerum a summo bono substitutum est, sive sntiam, sive secundum accidens, divina justitia atque pietate provida prohibetur puniri, ne quid triste miserumve in universa creatura reperiatur--aut puniri, quod non est, tamen in subjecto aliquo, quod est, omnique poena liberum punitur. Horum trium elige, quid sequendum.
Abbreviated transcription (Latin):
nas luent ȩt̃nas. ut ñ dic̃a de his qͥ fide catho¬
licã ꝓfttent᷑. carnalia tam̃ sibi. ⁊ localia. ⁊ tẽpo¬
ralia. ⁊ sensibilia bona fut᷑a ẽẽ existimant. simi¬
lit̃ &e de suppliciis infernalibꝰ arbitrant᷑. Ybi dat᷑
intelligi quod nicħ innat᷑a rerũ pȩnas patiet᷑.
p̃t̃ uanas inpiarũ animarũ cogitationes ĩse-¬
riis occasionẽ accept. Ut enĩ qͦd sepe diximꝰ ultͣ
õs nat᷑ales uirtutes iustoꝵ beatitudo ꝑ ꝯdito¬
ris grãm ex altabit᷑ ita infra omnẽ natura in¬

Expanded text:
nas luent aeternas, ut non dicam de his, qui fidem catholicam profitentur, carnalia tamen sibi et localia et temporalia et sensibilia bona futura esse existimant, similiter etiam de suppliciis infernalibus arbitrantur. Ubi datur intelligi, quod nihil in natura rerum poenas patietur, praeter vanas impiarum animarum cogitationes in seriis occasionem acceperunt. Ut enim, quod saepe diximus, ultra omnes naturales virtutes justorum beatitudo per conditoris gra
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ semꝑ ꝑibt. E inc illud mirabile. ⁊ ĩ explana¬
bile nascit᷑. at tñ uera ratiõe. diineq scͥpt᷑ȩ
oĩa nat᷑alia bona beatificant᷑ iusti. ac ueluti ex
ꝯtͣria parte infra eade nat᷑alia bona puniunt᷑
inpii.⁊ qͦmͦ nat᷑a illa quam boni participant. ⁊
mali ueluti medietas qͦđa ꝯstituit᷑. ita ut neq

Expanded text:
 peribunt? Hinc illud mirabile et inexplanabile nascitur. Attamen vera ratione, divinaeque Scripturae odo ultra omnia naturalia bona beatificantur justi, ac veluti ex contraria parte infra eadem naturalia bona puniuntur impii, et quomodo natura illa, quam et boni participant et mali, veluti medietas quaedam constituitur, ita ut n
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sp̃m ꝯu̾sa diuersarũ tñ qualitatũ capacẽ
fore. absq ulla destitutionis suȩ ꝑmutatio¬
ne aut ꝯtraria sibi passioe. ut enĩ aer iste
ex qͦ similitudinẽ quanda humanitatis acce¬
pimꝰ etherios desuꝑsplendores. deorsũ iͦ con¬
cretas ext̾ra ⁊ aqͣ recip̃ fumigationes. ita
humanitas ad imaginẽ di facta. irrationalibꝰ aũ
sius motibꝰ inamorẽ rerũ sensibiliũ inqͦ corpora
corruptibilia qͣ eã ad grauant miserabilit᷑ lap¬
sa. đu tẽpore regenerationis in antiquũ reuoca¬
bit᷑ statũ diinis radiis inse ⁊ supͣse splendentibꝰ
ĩ his qͥ dificabunt᷑ fulgeb̾. temporalium autẽ.
mortaliũq rerũ qͥbꝰ inhac uita inficit᷑ phan¬
tasticũ memoriã infrase ⁊ extͣ ĩ his qͥ omni
beatitudine pͥuabunt᷑ sustinebit. ñ ut ipsa in
se ipsa pęnas luat. ẜ ut illa quȩ contra uolun¬
tatẽ cͥatoris sui ad traxerat. extra ipsã dap¬
nent᷑. penitꝰq pereant. maliciã dico & ĩpie¬

Expanded text:
conversa; diversarum tamen qualitatum capacem fore absque ulla restitutionis suae permutatione aut contraria sibi passione. Ut enim aer iste, ex quo similitudinem quandam humanitatis accepimus, aethereos desuper splendores, deorsum vero concretas ex terra et aqua recipit fumigationes: ita humanitas, ad imaginem Dei facta, irrationabilibus autem suis motibus in amorem rerum sensibilium, inque corpora corruptibilia, quae eam aggravant, miserabiliter lapsa, dum tempore regenerationis in antiquum revocabitur statum, divinis radiis, in se et supra se splendentibus, in his qui deificabuntur fulgebit, temporalium vero mortaliumque rerum, quibus in hac vita inficitur, phantasticam memoriam infra se et extra in his, qui omni beatitudine privabuntur, sustinebit, non ut ipsa in seipsa poenas luat, sed ut illa, quae contra voluntatem Creatoris sui attraxerat, extra ipsam damnentur, penitusque pereant, malitiam dico, et impie
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fut᷑a impioꝵ torm̾ta ĩtelligenda st̃. s
adhuc quero ĩ qͣre debemꝰ ea credere: uł itel.¬
ligere fut᷑a eẽ. Non enĩ putandum ẽ subiec.¬
to aliqͦcarere. Accidentia quippe stͣ suppli-¬
cia. Si aut̃ nullũ accideris ẽ nͥ ĩ subiecto. ⁊ oẽ
subi ectũ resaliqͣ ẽ.ꝑ se subsistens. supplicia
gͥ ĩ subiecto aliqͦ ꝑse subsistente fut᷑a ee̾ ne.¬
cesse ẽ: Porro si omẽ qd̾ ꝑse subsistit. ab eo
qͥ omĩũ subsistentiũ causa e̾. substitutũ ẽ.
omẽ qͥppe qđ a causa omĩũ substitutũ ñ ẽ.
penitꝰ nichil ẽ̾.⁊ ĩnumero ex istentiũ. ñ sub¬
sistit. seqͥt᷑ ut s̃ aliqͣ sub̾a. ađo substituta

Expanded text:
enim futura impiorum tormenta intelligenda sunt: sed adhuc quaero, in qua re debemus ea credere, vel intelligere futura esse? Non enim putandum est subjecto aliquo carere; accidentia quippe sunt supplicia. Si autem nullum accidens est nisi in subjecto, et omne subjectum res aliqua est per se subsistens: supplicia igitur in subjecto aliquo per se subsistente futura esse necesse est. Porro, si omne, quod per se subsistit, ab eo, qui omnium subsistentium causa est, substitutum est; omne quippe, quod a causa omnium substitutum non est, penitus nihil est, et in numero existentium non subsistit: sequitur, ut in aliqua substantia a Deo substituta
Abbreviated transcription (Latin):
i᷑ hac adhuc mortali uita. ipsiꝰ aut̃ naturȩ.
tͥnitatẽ qͣ ẽ essentia uirtꝰ. oꝑatio. nec attinge¬
re. nec corrũpere posst᷑. qmuis eã oppugna¬
re uideant᷑. appetere. Hȩ aũt passiones st̃ ge¬
neratio ex corꝑibꝰ. ad similitudinẽ irraciona¬
etꝵ corruptioẽs. ⁊ extͣma omĩũ corꝑalis cõpa¬

Expanded text:
in hac adhuc mortali vita; ipsius autem naturae trinitatem, quae est essentia, virtus, operatio, nec attingere nec corrumpere possunt, quamvis eam oppugnare videantur appetere. Hae autem passiones sunt generatio ex corporibus ad similitudinem irrationaeorum corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ tͦpo diuinȩ sententiȩ ĩ cognitã omĩbꝰ ꝓfun¬
ditatẽ. ⁊ anĩadu̾te qd nc̃ ñ quero de qͣlitate
sppplicioꝵ.⁊ localitate. satis nãq ĩ suꝑioribꝰ
auctore ãbrosio suas ũ nulla corꝑalia. ł localia
ł sensibilia. uł temꝑalia fut᷑a.nec ĩ merito.
nã pꝰ c̃sũmationẽ mundi. neq corꝑalia. neq¬
sensibilia erunt. neq loca neq tẽꝑa ĩqͥbꝰ tor¬
mͣta ĩ telligant᷑ et̃ posse. hec enĩ omĩa finem
accipient cũ mundo. dũ finis fuerit omium
corporũ sꝑitalitas omĩũ locoꝵ sĩplicitas. om¬

Expanded text:
sententiae incognitam omnibus profunditatem. Et animadverte, quod nunc non quaero de qualitate suppliciorum et localitate. Satis namque in superioribus auctore Ambrosio suasum est, nulla corporalia vel localia vel sensibilia vel temporalia futura. Nec immerito; nam post consummationem mundi neque corpora sensibilia erunt, neque loca, neque tempora, in quibus tormenta intelligantur esse posse. Haec enim omnia finem accipient cum mundo, dum finis fuerit omnium corporum spiritualitas, omnium locorum simplicitas om
Abbreviated transcription (Latin):
apparttiones. scđm uniꝰcuiꝰq dificati altity-¬
dinẽ theoriȩ : impus uͦ mortaliũ rerũ sẽꝑ
ert̃ phantasiȩ.ac diuersȩ falsȩq species. se¬
cunđu diuersos malarũ suarũ cogitationũ
motus. Et quẽad mođu deificati ꝑ in nu-¬
merabiles diuinȩ contẽplationis gradꝰ as¬
cendent sic̃ scͥptũ ẽ. ibunt scĩ de uirtute

Expanded text:
icati altitudinem theoriae. Impiis vero mortalium rerum semper erunt phantasiae ac diversae falsaeque species, secundum diversos malarum suarum cogitationum motus. Et quemadmodum deificati per innumerabiles divinae contemplationis gradus ascendent, sicut scriptum est: I
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nulla tẽpalia spacia ĩtelligunt᷑. qm ĩse¬
ipsa ĩmutabilit̾ ꝑmanens suꝑ omĩã tẽꝑa nullo
tas existimet᷑ extraeũ qͥ solus ȩt̾nus eĩ⁊ ȩtͣnitas
Aut enĩ ĩ c̃cussa iustissimoꝵ eiꝰ iudicioꝵ seue.¬
ritas qͣ puniri sinit⁊ ĩ inpus ĩ reuocabilit᷑ qđ
nitatis nomine recte ronis oͣtuitu accipit᷑
qm nichildo coet̾nũ ẽ̾. aut ex diamet᷑ eͣtͣri.¬
ũ. Ipse siqͥdẽ solus ĩ his ꝗͣ ĩ ipso st̃. & felicit᷑

Expanded text:
tiam nulla temporalia spatia intelliguntur, quoniam in seipsa immutabiliter permanens, super omnia tempora, nullo tas existimetur extra eum, qui solus aeternus est et aeternitas. Aut enim inconcussa justissimorum ejus judiciorum severitas, qua puniri sinit in impiis irrevocabiliter quod rnitatis nomine rectae rationis contuitu accipitur, quoniam nihil Deo coaeternum est, aut ex diametro contrarium. Ipse siquidem solus in his, quae in ipso sunt, et feliciter