comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Insperata muina cõmotus momus mediam
inter plebem se se igerens huius modi dictis
excandescebat. ne uͦ tantis bacessiti miuris
o ciues. horũ istoꝵ procerum dementia etꝰmũ
ꝑferemus. Sint illi quidem malam suamin
rem: malũq incrucictũ : opum affluentia
& predarũ cumulis nobis humiliorib: quo¬
ad eoꝵ fata uelint. superiores nosq inno¬
centes ꝙ eoꝵ flagitia non probemus. od erit.
Fulgeant auro.& gemis: stent unguentis illi¬
buti dum & oium libidinũ sordibus delibuti
et immersi degant. Nos trita ueste. sudore
obsiti. semꝑ ne pessundabimur istoꝵ impu¬
dentia: semꝑ intolerabilem istoꝵ insolentiã
ꝑferemus : Non ergo licebit fortibus uiris.
ꝙ pauperessimus nrẽ gentis necessitudmeq
toniunctos hospites. istis ip̃is inuitis congredi.
O nefandam. et ꝑnitiosam nr̃e cois libertatis
labem: atq excidium. Arroganti imperio
dispellunt. suꝑbo impetu deturbant : nos uͦ

Expanded text:
Insperata iniuria commotus Momus, mediam Insperata iniuria commotus Momus, mediam inter plebem sese ingerens, huiusmodi dictis excandescebat: "Ne vero tantis lacessiti iniuriis, o cives, istorum procerum dementiam aeternum perferemus? Sint illi quidem, malam suam in rem, malumque in cruciatum, opum affluentia et praedarum cumulis nobis humilioribus quoad eorum fata velint, superiores, nosque innocentes, quod eorum flagitia non probemus, oderint; fulgeant auro et gemmis, stent unguentis illibuti, dum et omnium libidinum sordibus delibuti et immersi degant: nos trita veste, sudore obsiti, semperne pessundabimur istorum impudentia? Semper intolerabilem istorum insolentiam perferemus? Non ergo licebit fortibus viris, quod pauperes simus, nostrae gentis necessitudineque coniunctos hospites, istis ipsis invitis, congredi? O nefandam et perniciosam nostrae communis libertatis labem atque excidium! Arroganti imperio dispellunt, superbo impetu deturbant: nos vero
Abbreviated transcription (Latin):
Alomus insperato gaudio excitus tuncta polliceri
nihil non spondere: omnia abse deben dus ma¬
gnifice dese meritis deierando insutit. Intea
proceres primarieq matrone. incerquas sut
qui opinent᷑ affuisse herculem: liberũq paetẽ
natum semele mediumphidium. fresq ehin¬
daride̾s. atq item matutam cadmi filiam
carmentam cereremq: & istius modi. hi
plebe abacta. et una protruso momo. in tẽplũ
deam consolutatũ ingressi sunt. cumꝙ ce¬
pissent postere. ut bona uenia liceret nosse
essent ne quales aspectu & torporis habitu ui¬
derent᷑: orte ex deoꝵ gne : cumq rogare
obtestariq ꝑseuerarent. ut priuatim a puid se
hospitio diuerterent Nomus spe ad modũ
plenus & dearũ pntia fretus sese elatius
agitare ceperat ꝗͣ eẽt par. En imipitare
obuersaris detrectariq non cessabat. At mul¬
titudo isolentissimi huius unius a rrogantiã:
contumaciãq fastiditi e templo extrusere:

Expanded text:
Momus insperato gaudio excitus cuncta polliceri, Momus insperato gaudio excitus cuncta polliceri, nihil non spondere, omnia ab se deberi diis magnifice de se meritis deierando insistit. Interea proceres primariaeque matronae, inter quos sunt qui opinentur affuisse Herculem, Liberumque patrem natum Semele, Medium Fidium, fratresque Tindaridas atque item Matutam Cadmi filiam Carmentam, Cereremque et istiusmodi, hi, plebe abacta et una protruso Momo, in templum deam consalutatum ingressi sunt. Cumque caepissent poscere ut bona venia liceret nosse essentne, quales aspectu et corporis habitu viderentur, ortae ex deorum genere, cumque rogare obsecrarique perseverarent ut privatim apud se hospitio diverterent, Momus, admodum spe plenus et dearum praesentia fretus, sese elatius agitare caeperat quam esset par. Etenim imperitare, obversari detrectareque non cessabat: at multitudo, insolentissimi unius huius arrogantiam contumaciamque fastidita, e templo extrusere.
Abbreviated transcription (Latin):
non usq se omnibus prebere infensum : atq: in¬
uisum. obesse rebus agendis nimiũ ꝓperam
ee procliuẽ ad detrocitandũ loquacitatẽ. Nogare
ut poneret animos concitatos. temꝑaret iracũdie
Aborrere quiđe a suis tp̃ribus ut iniuriarum
tam obstinate memineret. Eo mentẽ intẽdat.
ut spectet quã queq in superos astruat. facilius
ea quidem in sui caput sint ruitura: ꝗͣ suꝑos
affectura. Repetat ip̃e secum quid assecutus
sit suis artibus. & uetere uiuendi more. Dolen¬
dum quidem ad id pene redactas eẽ momi ra-¬
tiones. ut qui uelit opitulari nequeat. Sed tñ
pro uetere gratia non defuisse cum publice. tũ
priuate Momi cause. Curasse ut superi mo¬
mi salute non negligãnt. curaturãq ut
bene merati accumula tissime referant. Modo
suas eẽ partes momus sentiat: ut in animis
hominũ suis uerbis labefactatã. & pene con¬
uulsam deorum opinionẽ. religioneq restituat.

Expanded text:
non usque se omnibus praebere infensum atque innon usque se omnibus praebere infensum atque invisum; obesse rebus agendis nimium properam et proclivem ad detractandum loquacitatem. Rogare ut poneret animos concitatos, temperaret iracundiae: abhorrere quidem a suis temporibus ut iniuriarum tam obstinate meminerit. Eo mentem intendat, ut spectet quam quaeque in superos astruat, facilius ea quidem in sui caput sint ruitura quam superos affectura. Repetat ipse secum quid assecutus sit suis artibus et vetere vivendi more: dolendum quidem ad id pene redactas esse Momi rationes, ut qui velit opitulari nequeat. Sed tamen pro vetere gratia non defuisse cum publice, tum private Momi causa curasse ut superi Momi salutem non negligant, curaturamque ut benemerenti accumulatissime referant, modo suas esse partes Momus sentiat ut in animis hominum suis verbis labefactatam et pene convulsam deorum opinionem religionemque restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
dea utinã inquit satis meminisset is quidem
nra se habitũ esse ex gente. non profecto sibi tãtas
cõmisisset renim ꝑturbationes. Uerũ accedut
ut lubet. his uerbis momus renuntiatis quã
in partẽ acciperet. non tenebat. oculis. uultu.
animisq se momnes partes uersabat. Tandem
curarũ plenus ad templi uestibulum adstitit.
Quo loci uix unum. aut alterum pre sui con¬
scientia uerbum poterat proferre. Sed ab dea
ꝑbenegne susceptus ip̃m se colligens. plura est
orsus dicere. Etenim ueterem cepit familiaritacẽ
mutua officia: sũmã erga deam bnĩuolentiam
commemorare : suas calamitates deplorare:
opem orare : seq modis omnibus commendatũ
facere. Dea ut fractum exulis animũ recre¬
aret: que ad rem ꝑtinere arbierabat mature
et grauiter pro loci temporisq natione respõdit.
Inter que non defuit illud: ut admoneret com¬
modius. tum profligato agi si desineret olim

Expanded text:
dea "Utinam" inquit "satis meminisset is quidem dea "Utinam" inquit "satis meminisset is quidem nostra se habitum esse ex gente! Non profecto sibi tantas commisisset rerum perturbationes. Verum accedat ut lubet". His verbis Momus nuntiatis quam in partem acciperet non tenebat: oculis, vultu animisque se in omnes partes versabat. Tandem curarum plenus ad templi vestibulum adstitit, quo loci vix unum aut alterum pro sui conscientia verbum poterat proferre: sed ab dea perbenigne susceptus, ipsum se colligens, plura est orsus dicere. Etenim veterem caepit familiaritatem, mutua officia, summam erga deam benivolentiam commemorare, suas calamitates deplorare, opem orare, seque modis omnibus commendatum facere. Dea ut fractum exulis animum recrearet, quae ad rem pertinere arbitrabatur, mature et graviter pro loci temporisque ratione respondit. Inter quae non defuit illud, ut admoneret commodius cum profligato agi si desineret olim
Abbreviated transcription (Latin):
illic ludoꝵ conan apparatus dethg̃at nãq
inter diuas puellas ingenio erat lausleiissi¬
mo. & oculoꝵ flagrantia prope modum im¬
modesta. Iamq ut se appeteret. illexerat
complurimos. quoꝵ cateruis entũ aduẽtãtib¬
diue pene obsidebant᷑. Enimalii fidibus cãtu
saltuue: alii palestra. alii opum diuitiaꝵq ostẽ.¬
tatione: deniq quisq qua plunmũ posset. polle¬
retq re placere laudi puelle adoriebatur. la¬
stiua laus omnibus ac presertim his: qui lauta
prestarent ueste: a menã offene se quantis potenat
artibus matre non recusante elaborabat : Tancos
momus offendisse riuales egre ferebat. sed qua de
re aduenisset soliatus quendam ex proxima
taberna mittit: qui urtuti des nuntiet. fore c̃ẽ
aliquẽ suegentis momum : qui se non inuitas
ꝑcupiat adire. Metuebat enim nesi nõ temp¬
tata & cognita dee inse gratia adiuisset. exclu¬
sus multitudini iudibrio haberetur. At uintus

Expanded text:
illic ludorum conari apparatus demiratur. Namque illic ludorum conari apparatus demiratur. Namque inter divas puellas ingenio erat Laus levissimo et oculorum flagrantia propemodum immodesta, iamque ut se appeterent illexerat complurimos, quorum catervis circum adventantibdivae pene obsidebantur. Etenim alii fidibus, cantu, saltuve, alii palaestra, alii opum divitiarumque ostentatione, denique quisque qua plurimum posset polleretque re placere Laudi puellae adoriebatur. Lasciva Laus omnibus, ac praesertim iis qui lauta praestarent veste, amoenam offerre se quantis poterat artibus, matre non recusante, elaborabat. Tantos Momus offendisse rivales aegre ferebat. Sed, qua de re advenisset sollicitus, quendam ex proxima taberna emittit, qui Virtuti deae nuntiet esse aliquem suae gentis, Momum, qui se non invitas percupiat adire: metuebat enim ne, si non tentata et cognita deae in se gratia adivisset exclusus multitudini ludibrio haberetur. At Virtus
Abbreviated transcription (Latin):
ut deam sibi conueniendam duceret. Itaq se¬
se dictis castigans. ponendi nimirum inquit
sunt miseris o mome fastus. seruandiq reb
feliciorbus grauitas: satis prodecore fiet
mome ubi te quoquo id queas pacto ex infimo
abiectoq loco in pristinam dignitatẽ uendices
neq tu hoc putato dedecere. cumagas. ut que
agas deceant. Nam est quidem sapientis pa¬
rere tempori. Quim& assentando supplican¬
doue conferet ad resmaiores capescendas ad¬
ditum parasse momo. Dices nequeo ẽẽ non
momus. nequeo non eẽ. qui semꝑ fuerim.
liber & constans. Esto sane ip̃mte ineus m
animo habeto quẽ uoles dum uultu. fronte
uerbisq eum te simules atq dissimulas : quẽ
usus postat. Et tuam qui tam belle id possis:
& illius qui id non recuset. rideto ieptias
huius modi fecum uersans momus cum ꝓpius
accessisset ad templum: tam repente tantam
illuc accursitasse multitudinẽ : tamq uarios

Expanded text:
ut deam sibi conveniendam duceret. Itaque seut deam sibi conveniendam duceret. Itaque sese dictis castigans "Ponendi nimirum" inquit "sunt miseris, o Mome, fastus, servandaque rebus felicioribus gravitas; satis pro decore fiet, Mome, ubi te, quoquo id queas pacto, ex infimo abiectoque loco in pristinam dignitatem vendices. Neque tu hoc putato dedecere, cum agas ut quae agas deceant. Nam est quidem sapientis parere tempori, quin et assentando supplicandove conferet ad res maiores capessendas aditum parasse Momo. Dices: esse nequeo non Momus; nequeo non esse qui semper fuerim, liber et constans. Esto sane: ipsum te intus in animo habeto quem voles, dum vultu, fronte verbisque eum te simules atque dissimules quem usus poscat. Et tuam, qui tam belle id possis, et illius, qui id non recuset, rideto ineptias". Huiusmodi secum versans Momus, cum propius accessisset ad templum, tam repente tantam illuc accursitasse multitudinem tamque varios
Abbreviated transcription (Latin):
plenus uaria menno pectore consilia uoluebat
Veniebat mmentẽ quid sibi eẽt cum iratis diuis
cause. senserat apud quos diuertisset mortales
lentos. Decis alia exparte meminerat solere
flecti precibus. At deorum legacum congredi
haud putabat fore utile exuli. ni forte id
multa fiat tum significatione animi penitus
deiesti atq demissi. Et supplicẽ prebere se mo¬
mus omnino ab suo instituto eẽ alienũ statue¬
bat Neq inuenebati quo pacto sibi ip̃e impar&
ut acris austeri: semꝑq infesti improperatoris
ꝑsonã poneret: quam quidem dudum susceptam
eterna ꝑuicacia seruasset. Alia exparte me¬
tuebat ne deam ip̃am alioquin facilem &
mitem sibi exasperatã redderet sua contu¬
macia. Et conuenire suis rationibus intel¬
ligebat hanc ab se fore non alienam: a qua
aliquid opis tonsiliiq sua in causa ẽẽt impetra¬
turus. Accedebat eo nouissimus erga laudẽ
mitus amor. Tandem in hoc irrupit ꝯsilii

Expanded text:
plenus varia intimo pectore consilia volvebat. plenus varia intimo pectore consilia volvebat. Veniebat in mentem quid sibi esset cum iratis divis causae. Senserat apud quod divertisset mortales lentos; deos alia ex parte meminerat solere flecti precibus. At deorum legatum congredi haud putabat fore utile exuli, ni forte id multa fiat cum significatione animi penitus deiecti atque demissi, et supplicem praebere se Momus omnino ab suo instituto esse alienum statuebat, neque inveniebat quo pacto sibi ipse imperaret ut acris, austeri semperque infesti improperatoris personam poneret, quam quidem dudum susceptam aeterna pervicacia servasset. Alia ex parte metuebat ne deam ipsam, alioquin facilem et mitem, sibi exasperatam redderet sua contumacia, et convenire suis rationibus intelligebat hanc ab se fore non alienam, a qua aliquid opis consiliique sua in causa esset impetraturus. Accedebat eo novissimus erga Laudem initus amor. Tandem in hoc irrupit consilii,
Abbreviated transcription (Latin):
spretis officinis tantũ aduentantiũ specimen
diutius contemplaturi: iterum atq iterum
sectabant᷑. Nonnulli intersectandũ pre ad¬
miratione obstupestebant. quo ad prope attoniti
redditi herebant. Vndiq confluebant ex
uicis: ex angiportibus. & matres & nurus
et senes. & omnis etas. Et quinam hospites.
et quid sibi uelint. instii mutuo ab insciis
sciscitando fatigabant. At dea composito
gradu & uultu multã pre se ferens admi¬
xtam cum dignitate facilitatẽ. lento motu
letoq suꝑcilio salutatrix ꝑ militarẽ uiam
ad giminasium: inde ad theaerũ : postremo
in edes publiciiuris hominũ subingressa
constitit. Senserat momus aduenisse deas
sed partim odio deoꝵ : tedioq rerũ suarũ
e conspectu diffugiebat. partim protul ꝙ¬
iusam laudem uirtutis filiam omniũ pulcher¬
rimam ardere incepisset seductus sectabatur.
Atq ut erat ingenio suspitiosissimo. sua fuisse
decs causa demissas interpretabat᷑: & curis

Expanded text:
spretis officinis tantum adventantium specimen spretis officinis tantum adventantium specimen diutius contemplaturi iterum atque iterum sectabantur; nonnulli inter sectandum prae admiratione obstupescebant, quoad prope attoniti redditi haerebant. Undique confluebant ex vicis, ex angiportibus et matres et nurus et senes et omnis aetas, et quinam hospites et quid sibi velint inscii mutuo ab insciis sciscitando fatigabantur. At dea, composito gradu et vultu, multa prae se ferens admixtam cum dignitate facilitatem, lento motu laetoque supercilio salutatrix per militarem viam ad gymnasium, inde ad theatrum, postremo in aedes Publici Iuris hominum subingressa constitit. Senserat Momus advenisse deas, sed partim odio deorum taedioque rerum suarum e conspectu diffugiebat, partim, quod procul visam Laudem Virtutis filiam, omnium pulcherrimam, ardere incepisset, seductus sectabatur. Atque, ut erat ingenio suspiciosissimo, sua fuisse deas causa demissas interpretabatur, et curis
Abbreviated transcription (Latin):
nubem candidissimã oiũm tonscenderunt
qua quidem ꝑ ethera procliue labentes ad t̾ras
delan deuenerunt. Hac uirtutis ꝓfectione
dii plurimũ recreari toto celo professi sunt.
neq defuturũ arguebant. quin tam predaris
fulta coadiutoribus dea uiolatã celicolarum
maiestatẽ ab impuri facmorosissimiq momi
iniuriis eẽt uendicatura. dea ut primum
appulit ad terras mirabile dictu. ꝙ̃ tum uni¬
uersa teraꝵ facies plausum letitiamq gesti¬
ret. sino quidaure. quid fontes. quid flu¬
mina: quid colles aduentu dee exhilarati
sint: uidebas Nores uel ip̃o preduro ex sicile
erumpere. prereuntiq dee late amdere : et
uenerando acclinare: omnesq suauitatum
delitias: ut odoratissimũ id iter redderent
expromere. Uidisses & tanoras alites ꝓpter
aduolitantes: circum ad plaudere pictis alis:
moduq uocis deos hospites consalutare. Quid
multa oium mortalium oculi diuinos ip̃os
aduultus contuendos intenti herebant. Multi

Expanded text:
nubem candidissimam omnium conscenderunt, nubem candidissimam omnium conscenderunt, qua quidem per aethera proclive labentes ad terras delati devenerunt. Hac Virtutis profectione dii plurimum recreari toto caelo professi sunt: neque defuturum arguebant quin, tam praeclaris fulta coadiutoribus, dea violatam caelicolarum maiestatem ab impuri facinorosissimique Momi iniuriis esset vendicatura. Dea ut primum appulit ad terras, mirabile dictu quantum universa terrarum facies plausu laetitiaque gestiret! Sino quid aurae, quid fontes, quid flumina, quid colles adventu deae exhilarati sint. Videbas flores vel ipso praeduro ex silice erumpere praetereuntique deae late arridere et venerando acclinare, omnesque suavitatum delitias, ut odoratissimum id iter redderent, expromere. Vidisses et canoras alites prope advolitantes circum applaudere pictis alis, motuque vocis deos hospites consalutare. Quid multa? Omnium mortalium oculi divinos ipsos ad vultus contuendos intenti haerebant. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mortaliũ maiestas tueret. Illa optimam
de se spem itanto deoꝵ discrimine pollicita.
quantũ ex tp̃re captari affuctis rebus cõsilii
potuit : mature iniuit. Quatuor dee uit¬
tutis filii aderant ad olescentes forme uenu-¬
state indolisq gratia : ac uultus proceritate:
morũq prestantia facile principes celicolaꝵ¬
uiuentutis. hos laute oratos secum dea
proficistens ducit: ꝑ quos. sm aliter nequeat
deorũ ueteres hospites proceres mortaliũ : hero¬
asq:: quos esse pulchroꝵ amatores meminenit.
moueat. Tanti erat momi conatus uelle
euertere. Ercam igitur edeam quadrato
reptantẽ agmine hinc triumphus . hnc tro¬
pheũs. duo uirtutis mares liberi pretextati
preibant. Virtus mater subinde media subse¬
quitur. Alatrem deam bine item puelle filie
laus atq posteritas consequebant᷑: Deoꝵ nũs
ad septimũ usq lapidem longo ordie conferii
deam egredientẽ comitati sunt. at legati illic

Expanded text:
immortalium maiestas tueretur. Illa, optimam immortalium maiestas tueretur. Illa, optimam de se spem in tanto deorum discrimine pollicita, quantum ex tempore captari afflictis rebus consilii potuit, mature inivit. Quatuor deae Virtutis filii aderant adolescentes, formae venustate indolisque gratia et vultus proceritate morumque praestantia facile principes caelicolarum iuventutis; hos laute ornatos secum dea proficiscens ducit, per quos, sin aliter nequeat, deorum veteres hospites, proceres mortalium heroasque, quos esse pulchrorum amatores meminerat, moveat: tanti erat Momi conatus velle evertere! Eccam igitur deam quadrato reptantem agmine: hinc Triumphus, hinc Trophaeus duo Virtutis mares liberi praetextati praeibant; Virtus mater subinde media subsequitur, matrem deam binae item puellae filiae Laus atque Posteritas consequebantur. Deorum numerus ad septimum usque lapidem longo ordine confertim deam egredientem comitati sunt. At legati illic
Abbreviated transcription (Latin):
plus enim detrim̃ti ex illius exilio diuoꝵ ordini
redundaturũ. ꝗͣ si gã rulum blacteronẽ. cui
nulli amplius credituri sint : domi ꝯtinuerint
Qđsi momi pena delectẽt᷑. esse quidẽ genus exilii
deterrimũ: ita inter suos uersari : ut oibus
muisus atq infensus sit. Tandem ex iouis
senatusq decreco uirtus dea ꝙ & aspectus
maiestate: & apud mortales auctoritate plu-¬
rimũ ualeret ad terraꝵ in colas ueluti in pro¬
uinciam sũma cum imperii potate demittit᷑.
mandaturq ut prouideat nequid deorum
respu᷑. detrim̃ti patiatur. Dea proficiscente
uniuersi ordmes comitandi gr̃a frequentes
ad fuere: tum & singuli senatores celicole
prout necessitudine aut familiaritate apud
proficistentẽ ualebant: soliciti ad monere
hortari. rogareq ut quibusq possit artibus
cõmuni inpericulo publicã ad salutẽ adiugilet
detq: operam ut cuiꝰ opedeoꝵ flamines ex¬
tarent. eius cura et diligentia sacrosancta

Expanded text:
plus enim detrimenti ex illius exilio divorum ordini plus enim detrimenti ex illius exilio divorum ordini redundaturum quam si garrulum blatteronem, cui nulli amplius credituri sint, domi continuerint; quod si Momi poena delectentur, esse quidem genus exilii deterrimum ita inter suos versari ut omnibus invisus atque infensus sit. Tandem ex Iovis senatusque decreto Virtus dea, quod et aspectus maiestate et apud mortales auctoritate plurimum valeret, ad terrarum incolas, veluti in provinciam, summa cum imperii potestate demittitur mandaturque ut provideat ne quid deorum respublica detrimenti patiatur. Dea proficiscente universi ordines comitandi gratia frequentes adfuere; tum et singuli senatores caelicolae, prout necessitudine aut familiaritate apud proficiscentem valebant, solliciti admonere, hortari rogareque ut quibus possit artibus communi in periculo publicam ad salutem advigilet detque operam ut cuius ope deorum flamines exstarent, eius cura et diligentia sacrosancta
Abbreviated transcription (Latin):
mutuo risere. atq re neglecta despectaq abi¬
ere. Superis id ad maiestatẽ deoꝵ conducere
nequicꝗͣ uisum est: ut discant homunculi in
quenꝗͣ diuoꝵ tam& si consceleratissimũ atq
penitus incognitum inferre manus. Alia ex
parte prospiciebant non defutuꝵ: quin ꝓpediẽ
momo ut ceperat. uindictam prosequente. ple¬
beq ignara & credula assentiente. pristi gen¬
tium ritus. & iusta diissacra collabefaictata
obliterarent᷑. Coacto ea dere senatu. deoꝵ
due proferebantur sme. Qna erat: in quam
quidẽ pedibus ibant cunti. ut ad superũ auc¬
ritatẽ dignitatẽq reuocandam grati aliqui
occeptiq homimibus miterent᷑ qui apud mor¬
talium animos quouis argum̃to in integrum
ueteres cerimonias ac deoꝵ ueneratio
nem restituerent: atq refirmarent. Altera
erat snĩa : in qua uariabat᷑ sed primarios
hẽbat auctores: ut momus. cuius iam tum
mores celicolis omnibus eẽnt cogniti. reuocaret᷑

Expanded text:
mutuo risere atque re neglecta despectaque abimutuo risere atque re neglecta despectaque abiere. Superis id ad maiestatem deorum conducere nequicquam visum est, ut discant homunculi in quemquam divorum tametsi consceleratissimum atque penitus incognitum inferre manus. Alia ex parte prospiciebant non defuturum quin propediem, Momo, ut caeperat, vindictam prosequente plebeque ignara et credula assentiente, prisci gentium ritus et iusta diis sacra labefactata obliterarentur. Coacto ea de re senatu deorum, duae proferebantur sententiae. Una erat, in quam quidem pedibus ibant cuncti, ut ad superum dignitatem auctoritatemque revocandam grati aliqui acceptique hominibus mitterentur, qui apud mortalium animos quovis argumento in integrum statas veteres cerimonias ac venerationem deorum restituerent atque refirmarent. Altera erat sententia, in qua variabatur, sed primarios habebat auctores, ut Momus, cuius iam tum mores caelicolis omnibus essent cogniti, revocaretur:
Abbreviated transcription (Latin):
ad maledicta utrinq prorũpere. postremo
ardescente rixa pugnis. unguibus. dentibue
obsematũ garrientis momi os obtundere : la¬
cerareq prosecutisunt. Iumultum suꝑue¬
nientes non nulli proceres sedauere. At
implorans dimidia deperdita barba fedatos
uultus ostentabat. Eam enĩ dum circum
hostium manibus obuallatus oppressusq fugã
meditaret᷑ : & cubito & umbone ualidus hũc
atq hunc deturbasset: pusillus quidam cinicꝰ
trepidantis momi ab collo pendens morsu bar¬
bam decerpserat. Proceres tantam barbato
homini illatam miunam prese moleste
ferre: sceleris auctores quentare. Sed cirtũ
satis explicite exaudiri homo nemo narrãs
poterat. Tandem tota intellecta historia.
ubi pusillum eum cinicum demorsorẽ aduc¬
tum reum conspicati sunt. & hominem
accepto pugno tõmaceratis oculis obscenũ
& intertonandum loqui maximis streatibus
demorse uorateq barbe pilos expuentem intuet᷑ :

Expanded text:
ad maledicta utrinque prorumpere. Postremo ad maledicta utrinque prorumpere. Postremo ardescente rixa pugnis, unguibus, dentibusve obstinatum garrientis Momi os obtundere lacerareque prosecuti sunt. Tumultum supervenientes nonnulli proceres sedavere. At implorans dimidia deperdita barba foedatos vultus ostentabat; eam enim, dum circum hostium manibus obvallatus oppressusque fugam meditaretur et cubito et umbone validus hunc atque hunc deturbasset, pusillus quidam cynicus trepidantis Momi ab collo pendens morsu barbam decerpserat. Proceres tantam barbato homini illatam iniuriam prae se moleste ferre, sceleris auctores quaeritare, sed circumssatis explicite exaudiri homo nemo narrans poterat. Tandem, tota intellecta historia, ubi pusillum eum cynicum demorsorem adductum reum conspicati sunt, et hominem accepto pugno commaceratis oculis obscenum et inter conandum loqui maximis screatibus demorsae vorataeque barbae pilos expuentem intuentur,
Abbreviated transcription (Latin):
in omni suscepta controuersia ꝑuicax. suã
durius tueri snĩam: negare deos: ac demũ
falli homines: qui quidem obistum. que celo
spectent. conuersionũ ambitum moti. p̃sides
deos ullos preter nam putent. Naturam
ꝗdem ultro ac sponte suesse erga genus hoiũ
mnato & suo uti officio: eamq haudusꝗ
egere nr̃is rebus: sed ne eam quidem nr̃is mo¬
ueri precibus. ac demũ frustra eos metui
deos: qui aut nulli sint. aut si sunt nimiꝵ
suapte natura benefici sunt. Disceptantiũ
pħoꝵ tumultu perciti superi: unde a celo
exaudiri uoces possent: ad rem spectandam
accursitarãt suspensi animis disputatiõis
euentum expectabant. Nunc momi respon¬
sus tristes. nunc ph̃oꝵ uocibus leti. Etenim
pł aduersus momũ concitati naͣ ambitiosi
mente arrogantes: usu uehem̃tes uti erant
altercatores. ꝑtinacius instabat. urgebãt
neq interdum conuitiis parcebant. Hinc

Expanded text:
in omni suscepta controversia pervicax, suam in omni suscepta controversia pervicax, suam durius tueri sententiam, negare deos, ac demum falli homines, qui quidem ob istum, quem caelo spectent, conversionum ambitum moti, praesides deos ullos praeter Naturam putent. Naturam quidem ultro ac sponte suesse erga genus hominum innato et suo uti officio, eamque haud usquam egere nostris rebus, sed ne eam quidem nostris moveri precibus, ac demum frustra eos metui deos qui aut nulli sint, aut si sint nimirum suapte natura benefici sunt. Disceptantium philosophorum tumultu perciti superi, unde a caelo exaudiri voces possent ad rem spectandam accursitarant suspensique animis disputationis eventum exspectabant, nunc Momi responsis tristes, nunc philosophorum vocibus laeti. Etenim philosophi adversus Momum concitati, natura ambitiosi, mente arrogantes, usu vehementes, uti erant, altercatores, pertinacius instabant, urgebant, neque interdum convitiis parcebant: hinc
Abbreviated transcription (Latin):
deorum & metu nequicꝗͣ esse: qđ se ampliꝰ
deos deputent. Interea momus uindictas
acrius prosequi. & oiũm philos ophantium
stolas disputando incessere non desistebat
Disputanti deo iamtum seu muidia seu gar¬
interpellabant: uexabant. Momus uͦ acer
durus oiũm impetũ magis peruicatia ꝗͣ iustis
uiribus solus sustinebat. Alii presidem mo¬
deratorẽq reruim unum eẽ aliquẽ arguebaet
alii paria paribus : & ĩmortalium numerũ
mortalium nuo respondere suadebãt. alii
mentem quandam omni terre crassitudine:
omini corruptibiliũ mortaliũꝙ reꝵ ꝯtagiõe
& cõmertio uacuam liberamq diuinarũ &
humanaꝵ esse rerũ alumnã. principemꝙ
demonstrabat. Alii uim quandam infusam
rebus. qua uniaensa moueant᷑. cuius ue qͣi
nidii quidam sint hominũ animi deum
putandum asserebant. Neq magis inter se
instituto omnes una aduensus momũ se se
infestos uaris modis obiciebant. Ille ut erat

Expanded text:
deorum et metu, nequicquam esse quod se amplius deorum et metu, nequicquam esse quod se amplius deos deputent. Interea Momus vindictas acrius prosequi, et omnium philosophantium scholas disputando incessere non desistebat. Disputanti deo iam tum seu invidia seu garinterpellabant, vexabant. Momus vero acer, durus, omnium impetum magis pervicacia quam iustis viribus solus sustinebat. Alii praesidem moderatoremque rerum unum esse aliquem arguebant; alii paria paribus, et inmortalium numerum mortalium numero respondere suadebant; alii mentem quandam omni terrae crassitudine, omni corruptibilium mortaliumque rerum contagione et commercio vacuam liberamque, divinarum et humanarum esse rerum alumnam principemque demonstrabant; alii vim quandam infusam rebus, qua universa moveantur, cuiusve quasi radii quidam sint hominum animi, Deum putandum asserebant; neque magis inter se instituto omnes una adversus Momum sese infestos variis modis obiiciebant. Ille, ut erat
Abbreviated transcription (Latin):
atq curandum consimili oporteat uia & mõ
regere atq gubernare. Neq tam malum com¬
periri nature opus: cui non sit intanto ꝓductaꝵ
rerum cumulo ad reliquorum usum & utili¬
tatem accõmodatissimus locus. Fungi id arco
queq a natura procreata sut certo p̃scriptoq
officio. seu bona illa quidem: seu mala pensent᷑
ab hominib: qñ quidem inuita repugnanteq
natura eadem ip̃a ꝑex se nihil possint. ulta
pensari peccata opinione. que peccata nõ sint.
Ludum eẽ nature houuim uitam. Itaq hisdi¬
cendi rationibus plerosq mortalium mouerat
momus: ut iam intermiti sacrificia: et so¬
lemnes antiquari cerimonie deoꝵq cultus pas¬
sim apud mortales deseri occiperẽt. Id ubi a
superis cognitũ est: fit ad iouis regiam con¬
curfus. Actum de rebus suis querunt᷑ opẽ
auxiliumq incituo ut fit. in ꝑditis rebus
alter ab altero exposcũt. Iamq se ꝓspicere
affirmant sublata apud homines opinione

Expanded text:
atque curandum consimili oporteat via et modo atque curandum consimili oporteat via et modo regere atque gubernare; neque tam malum comperiri Naturae opus, cui non sit in tanto productarum rerum cumulo ad reliquorum usum et utilitatem accommodatissimus locus: fungi idcirco quaecumque a Natura procreata sint certo praescriptoque officio, seu bona illa quidem, seu mala pensentur ab hominibus, quandoquidem invita repugnanteque Natura eadem ipsa per se nihil possint. Multa pensari peccata opinione, quae peccata non sint; ludum esse Naturae hominum vitam. Itaque his dicendi rationibus plerosque mortalium moverat Momus ut iam intermitti sacrificia et solemnes antiquari cerimoniae deorumque cultus passim apud mortales deseri occiperent. Id ubi a superis cognitum est, fit ad Iovis regiam concursus. Actum de rebus suis queruntur, opem auxiliumque mutuo ut fit in perditis rebus alter ab altero exposcunt, iamque se prospicere affirmant, sublata apud homines opinione
Abbreviated transcription (Latin):
Tum & phebi et martis & horum & itẽ hoꝵ
superum nefanda facinora uulgo asseuerabant᷑.
deniq ueris falsa miscebant᷑. & uulgatorum
indies scelerum numenis et fama multo ex¬
crescebat.: ut iam deorum dearumq caput
nullum non incestum flagitiisq perditũ hẽret᷑.
Post id philosophantis ꝑsona sumpta ut erat
barba promissa. toruo aspectu: ispido suꝑcilio:
eruci nutu & gestu ut ita loquar. fastuoso ꝑ
gymnasia non sine multoꝵ corona contiona¬
bundus disceptabat. Deonim uim aliud ne¬
quicꝗͣ esse ꝗͣ initum & penitus friuolum suꝑ¬
stitiosaꝵ mentium cõmentum. Nullos inue¬
niri deos presertim qui hoĩum rescurasse uelit
Vel tandem unum eẽ oium animantiũ cõmunẽ
deum naturam: cuius quidem sint opus. &
opera. non homines modo regere: uerum &
ium̃ta. & alites & pisces. & eius modi aĩantia.
que quidẽ consimili quadam. & coĩ factol rõe
ad motum ad sensum: ad se seq tuendum

Expanded text:
tum et Phoebi et Martis et horum et item horum tum et Phoebi et Martis et horum et item horum superum nefanda facinora vulgo asseverabantur. Denique veris falsa miscebantur et vulgatorum in dies scelerum numerus et fama multo excrescebat, ut iam deorum dearumque caput nullum non incestum flagitiisque perditum haberetur. Post id, philosophantis persona sumpta, ut erat barba promissa, torvo aspectu, hispido supercilio, truci nutu et gestu, ut ita loquar, fastuoso, per gymnasia non sine multorum corona concionabundus disceptabat deorum vim aliud nequicquam esse quam irritum et penitus frivolum superstitiosarum mentium commentum; nullos inveniri deos, praesertim qui hominum res curasse velint, vel tandem unum esse omnium animantium communem deum, Naturam, cuius quidem sint opus et opera non homines modo regere, verum et iumenta et alites et pisces et eiusmodi animantia, quae quidem consimili quadam et communi facta ratione ad motum, ad sensum, ad seseque tuendum
Abbreviated transcription (Latin):
sulendum statuit. Eridanum celi fluuium
citato gradu fugiens petebat. ꝙr inde sumpto
nauigio secundis aquis ad nr̃as hoium regiões
applicaret. Sed dum ab insequentiũ strepitu
sibi cauisse properat. inuoraginẽ multo hiatu
preruptam: que quidem celi puteus dicitur.
incautus coruit: illinc amisso flamine deoꝵ
insigni in solum etruscum quasi alter thages
irrupit. Eam gentem religioni maiorem in
modum deditam offendit. Suas idcuto pͥmas
suscepit partes: idq sibi unum indixit fore
negotium uindicte gracia: etruriam ab deoꝵ
cultu ad se obseritandum: imitandũq abdu¬
cere. Itaq nullũ erat uspiam deoꝵ cõmissũ
flagitium in eam diem: ouius momus di¬
ligentissimus ex quisitor non meminisset :¬
codicibusq ad notasset. Ergo obscenas quasq
superum fabulas. desumpea poetaꝵ persona
serio ue io coue ad multitudinẽ decantabat.
ouis audiebant᷑ in stolis. in theatris. intriuiis
adulteria: stupra. turpiaq amoris furta

Expanded text:
sulendum statuit. Eridanum caeli fluvium sulendum statuit. Eridanum caeli fluvium citato gradu fugiens petebat, quo inde sumpto navigio secundis aquis ad nostras hominum regiones applicaret. Sed, dum ab insequentium strepitu sibi cavisse properat, in voraginem multo hiatu praeruptam, quae quidem caeli puteus dicitur, incautus corruit: illinc, amisso flamine deorum insigni, in solum etruscum quasi alter Tages irrupit. Eam gentem religioni maiorem in modum deditam offendit: suas idcirco primas suscepit partes idque sibi unum indixit fore negotium, vindictae gratia Etruriam ab deorum cultu ad se observandum imitandumque abducere. Itaque nullum erat uspiam deorum commissum flagitium in eam diem, cuius Momus diligentissimus exquisitor non meminisset codicibusque adnotasset. Ergo obscenas quasque superum fabulas, desumpta poetarum persona, seriove iocove ad multitudinem decantabat. Iovis audiebantur in scholis, in theatris, in triviis adulteria, stupra turpiaque amoris furta;
Abbreviated transcription (Latin):
tendi regni suspitione cõmotus iupiter ꝙ iam
pridem alioꝵ causa eẽt erga momum occulte
factus iratior: nunc suis rationibus quãntum
coniectura prospiceret : paratum aduersarium
intuens sese acerbum miunaꝵ uindicem ex¬
hibuit. Irato ioue omnia atq omnia contre.¬
muere. obstupuere superi. Cogitur frequens
deoꝵ senatus. Iubentur proflua dea nymphaꝵ
alumna. Q uerina tp̃ris filia testificari. q̃
& momo dicta nuꝑ ad aram subaudissent. In¬
stituebat deum pater & houim rexiupiter so¬
lemni more diem reo dici: constitutisq iudicib
audiri causam: legitimoq uidicio litẽ ꝑcẽseri
Sed totis ab subseliis una oium eadẽq repente
oborta uox. publicum odium momum ma¬
iestatis teneri acclamauit. Y prehendendũ
sceleris obnoxiũ : yo & promethei loco uincien¬
dum. Tanta inimicoꝵ conspiratione: tantisq
inse unũ insurgentibus iraꝵ procellis. uomus
animis prostratus. & trepidans fuga sibi con¬

Expanded text:
tendi regni suspicione commotus Iuppiter, quod iam tendi regni suspicione commotus Iuppiter, quod iam pridem aliorum causa esset, erga Momum occulte factus iratior. Nunc suis rationibus quantum coniectura prospiceret paratum adversarium intuens, sese acerbum iniuriarum vindicem exhibuit. Irato Iove omnia atque omnia contremuere: obstupuere superi. Cogitur frequens deorum senatus: iubentur Proflua dea, nympharum alumna, et Verina, Temporis filia, testificari quae a Momo dicta nuper ad aram subaudissent. Instituebat deum pater et hominum rex Iuppiter solemni more diem reo dici, constitutisque iudicibus audiri causam, legitimoque iudicio litem percenseri. Sed tum totis ab subselliis una omnium eademque repente oborta vox publicum odium Momum maiestatis teneri acclamavit: io, prehendendum sceleris obnoxium! Io, et Promethei loco vinciendum! Tanta inimicorum conspiratione tantisque in se unum insurgentibus irarum procellis Momus animis prostratus et trepidans fuga sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
oblatam sortem non recuset. Te quidẽ inꝗt
fraus et si maxima queq mereri deputem:
tam̃ est aliquid tanta mre: quod ce quoq
posse cõmoueri arbitrer. Sed quidnã tum
nos uoͬ quanti uoles eẽ apudte: si forte da¬
bitur ut imperes: Mihi tumquit momus
altera eris iuno. hic fraus cepit collachri¬
mari. atqui nimirum inquit cui p̃libidine
que uelit liceant. huic nihil diutius cordi
est. Aliam tibi reperies amatam mome. Tibi
fraus: que te misere amet. erit fastidio.
his & plerisq huiusmodi ultro citroq dictis
coegit fraus iurare amantem ip̃amara se¬
se cum factus forte deoꝵ fuerit rex: frauđẽ
iunonis loco habituram. Posthec ad deaꝵ
cetum uictrix rediens uerĩnam & ꝓfiuam
arbieras bñ & docte subornat. quibus uerbis.
quo gestu. qua hora ad iouem quicquid ad arã
ex insidiis audissent. referant. Fiunt omnia
ex sententia. Atroci ergo ad se delata amit¬

Expanded text:
oblatam sortem non recuset?". "Te quidem" inquit oblatam sortem non recuset?". "Te quidem" inquit Fraus "etsi maxima quaeque mereri deputem, tamen est aliquid tanta in re, quo te quoque posse commoveri arbitrer. Sed quidnam tum? Nos vero quanti voles esse apud te, si forte dabitur ut imperes?". "Mihi tu" inquit Momus "altera eris Iuno". Hic Fraus caepit collacrimari: "Atqui nimirum" inquit "cui prae libidine quae velit liceant, huic nihil diutius cordi est. Aliam tibi reperies amatam, Mome: tibi Fraus, quae te misere amet, erit fastidio". His et plerisque huiusmodi ultro citroque dictis, coegit Fraus iurare amantem, ipsa in ara, sese cum factus forte deorum fuerit rex Fraudem Iunonis loco habiturum. Post haec ad dearum caetum victrix rediens Verinam et Profluam arbitras bene et docte subornat quibus verbis, quo gestu, qua hora ad Iovem quicquid ad aram ex insidiis audissent referant. Fiunt omnia ex sententia: atroci ergo ad se delata amit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmiseratione iamiam nr̃oꝵ impendentium
maloꝵ referam: Quis tamuecors. tam ob¬
tusi extat ingenii : quin istuc mentẽ adhibens
intelligat non defutuꝵ. ut nullis magis. ꝗͣ
te auctore o iupiter: tuiq ip̃ius proditorẽ
pereas. Tune fato tantamuim: & potatem
agendarum rerum. tanta cum uolubilitate
coniunctam dedesti: quod si semper ut
cepere. nouas rescupere. & posse astrorum
orbiumq ductores non desutent : quis hoc
non ꝑspicit futurum. ut olim quempiam
alium superis ditura sint regem: hen inꝗt
hic fraus. Regemne. Quidni inquit mo¬
mus: an tu iouem alium eẽ. ꝗͣ deum reris:
ꝙ deorũ sit rex: Mihi quod autumas
inquit fraus. fit non miuria uerisimile.
Uerum de quisnam tanto imperio dignum
se etiam iubentibus fatis deputet : o te
ridiculam inquit momus: tam ne eẽ deos
omnes animis modicos: et pusillos censes :
ut non aliquẽ inueniri credas: qui imꝑandi

Expanded text:
commiseratione iam iam nostrorum impendentium commiseratione iam iam nostrorum impendentium malorum referam? Quis tam vecors, tam obtusi exstat ingenii quin istuc mentem adhibens intelligat non defuturum ut nullis magis quam te auctore, o Iuppiter, tuique ipsius proditore pereas? Tune Fato tantam vim et potestatem agendarum rerum tanta cum volubilitate coniunctam dedisti? Quod si semper, ut caepere, novas res cupere et posse astrorum orbiumque ductores non desistent, quis hoc non perspicit futurum, ut olim quempiam alium superis daturi sint regem?". "Hen" inquit hic Fraus "regemne?". "Quidni?" inquit Momus "An tu Iovem alium esse quam deum reris, quod deorum sit rex?". "Mihi quod autumas" inquit Fraus "fit non iniuria verisimile. Verum et quisnam tanto imperio dignum se, etiam iubentibus fatis, deputet?". "O te ridiculam!" inquit Momus "Tamne esse deos omnes animis modicos et pusillos censes, ut non aliquem invenire credas, qui imperandi
Abbreviated transcription (Latin):
ter optimus maximus. homines factos esse
ut hrẽt quos nobis superis. seu iure seu iniu¬
ria subcenses: emulos ad inuidiam obiectaret
Post ubi antiquius duxit ueteribus in colis. ꝗͣ
aduentitie mortalium deorum multitudini
superas patere sedes: illier homines hr̃e sibi
uoluit: in quos suos irarum ȩstus ex aĩo
profunderet. in quos imani seuitia grassaret᷑:
Hinc fulgura: hinc tonitrua: hinc pestes: et
quod durius intolerabiliusq est: misens ho¬
minu animis curas. metusq: & quẽq exto¬
gitari. fingiq possint: mala ingessit: atq in
unum accumulauit. Alia ex parte si certa¬
re aduersus mala pigeat miseris reliquit.
quo se ex trudeli hoste munitissima tutissimaq
recipiant in castra. Mortem. Smuͦ certare
iuuat o inconsulte iupiter: qua te & iratũ:
& armatum deoꝵ principem superẽt: ho¬
munculis non ademisti. Patientiã. De or¬
bium igniumq prouincia quid est. quod sine

Expanded text:
ter optimus maximus homines factos esse, ter optimus maximus homines factos esse, ut haberet quos nobis superis, seu iure seu iniuria succensus, aemulos ad invidiam obiectaret; post, ubi antiquius duxit veteribus incolis quam adventitiae mortalium deorum multitudini superas patere sedes, illic homines habere sibi voluit, in quos suos irarum aestus ex animo profunderet, in quos ut immani saevitia grassaretur. Hinc fulgura, hinc tonitrua, hinc pestes et quod durius intolerabiliusque est miseris hominum animis, curas metusque et quaecumque excogitari fingique possint mala, ingessit atque in unum accumulavit. Alia ex parte, si certare adversus mala pigeat, miseris reliquit, quo se ex crudeli hoste munitissima tutissimaque recipiant in castra, mortem; sin vero certare iuvat, o inconsulte Iuppiter, qua te et iratum et armatum deorum principem superent, homunculis non ademisti patientiam! De orbium igniumque provincia quid est quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
ita. ut nihil supra: & nihil eque. Rectius
pro tua prudentia tu que dixisse uelim¬
intelligis ꝗͣ a me explicentur. Nec dea Tum
uiomus profesto inquit sentis uti res est. Sed nõ¬
dum satis apud me constat. stultine ea sint
principis opera magis. an ambitiosi. Nic dea
subridens & quid tum inquit utrunq illi forte
si adsit. non uitium inquã : sed consiliũ: sum
aiomus consilium ne inquit tu id: quod merã
sapiat stultitiam:. nuncupas: En bene con¬
stitutã renim ugendaꝵ rationem. loquar
que me decere arbitrer. O ꝗͣ commodius tum
deoꝵ republica ageret᷑. si maturius cõsilia
pensitarentur. Neq enim sat eit principem
pñti libidim ꝓspexisse. ni & que futura sint
ita utranq in partẽ ꝑpendent. atq. adduxerit
ut non aliena posthac: sed sua presertim sibi
uiuendum sit uti aiunt. quadra. Nel quid
hoc dementie in deoꝵ rege incessit : Stilicet
tum primũ maiorẽ in modum gaudebat iupi¬

Expanded text:
ita, ut nihil supra et nihil aeque. Rectius ita, ut nihil supra et nihil aeque. Rectius pro tua prudentia tu quae dixisse velimintelligis, quam a me explicentur". Haec dea. Tum Momus "Profecto" inquit "sentis uti res est. Sed nondum satis apud me constat stultine sint ea principis opera magis an ambitiosi". Hic dea subridens: "Et quid tum" inquit "utrumque, illi forte si adsit non vitium, inquam, sed consilium?". Tum Momus "Consiliumne" inquit "tu id quod meram sapiat stultitiam nuncupas? En bene constitutam rerum agendarum rationem! Loquar quae me decere arbitrer. O quam commodius cum deorum republica ageretur, si maturius consilia pensitarentur! Neque enim sat est principem praesenti libidini prospexisse, ni et quae futura sint ita utramque in partem perpenderit atque adduxerit, ut non aliena posthac, sed sua praesertim sibi vivendum sit ut aiunt quadra. Vel quid hoc dementiae deorum regi incessit? Scilicet tum primum maiorem in modum gaudebat Iuppi
Abbreviated transcription (Latin):
uti assideant humo: & aliud interse dissi.¬
mulantes latitent. Iouis enim causa paran.
que sic parent᷑. Promde rem sedulo exequãt
& tacite. que illic dicent᷑ auscultent: atq ad¬
notent. Compositis insidiis dea uultuhylari
adamantẽ propius accedit. Salutant mutuo
sese. post id cum paululum fraus obticuisset.
mox contracto supercilio. et quidnã inquit
mi mome : nũ & tu. ut uideor uidere de iouis
insuperos merito secusiatq uulgus hoc impe¬
ritum sentis: ne uͦ eadem una metum de
histe rebus statues: Non ausim ea cuiꝗͣ
profiteri : que sentio ni forte unitibi : quẽ
eque atq hosce oculos meos diligo Venim
quid me celem apud te: a quo me intelligã
in amore ita accipi prope: ut merita sum
mea simplicitate & fide : hei nos infelices.
qui quidem huic. ged dehis alias. at pul¬
chra ẽẽ iouis opera non inficior. tamet si
meminisse deceat queq princeps maximoꝵ
deorum aggrediatur. ea esse omnia oportere

Expanded text:
uti assideant humo et aliud inter se dissiuti assideant humo et aliud inter se dissimulantes latitent. Iovis enim causa parari quae sic parentur: proinde rem sedulo exequantur et tacite quae illic dicentur auscultent atque adnotent. Compositis insidiis, dea vultu hilari ad amantem propius accedit; salutant mutuo sese; post id cum paululum Fraus obticuisset, mox contracto supercilio "Et quidnam" inquit "mi Mome? Num et tu, ut videor videre, de Iovis in superos merito secus atque vulgus hoc imperitum sentis? Ne vero eadem una mecum de hisce rebus statues? Non ausim ea cuiquam profiteri quae sentio, ni forte uni tibi, quem aeque atque hosce oculos meos diligo. Verum quid me celem apud te, a quo me intelligam in amore ita accipi prope ut merita sum mea simplicitate et fide? Hei nos infelices, qui quidem huic... Sed de his alias. At pulchra esse opera Iovis non inficior, tametsi meminisse deceat quaeque princeps maximorum deorum aggrediatur ea esse omnia oportere
Abbreviated transcription (Latin):
exhibitis donis cȩlicole pro insigni suscepta
munificentia ordinibus confluebant: Iamq:
uniuersa immortaliit multitudo incredibilẽ
prȩse a lacritatẽ ferens ad regiam cõuenerat:
habitura gratias ioui: eoq loci quisq certatii
maximis laudibus rem prosequi aggrediebat
Recte enim pieq optimũ principem iouẽ pro
sua prudentia cȩlicolaꝵ ordini prouidisse
uno ore affirmabant. Solus momus uultu
tristi. gestu moroso: alteroq: sublato super¬
cilio hunc atq huno ad congratulandum
properantẽ : toruo obliquoq lumine despecta¬
bat. Sensit illico perfidia dea unicum erga
iimicum intenta momum eẽ aiõ in iouẽ
subinfenso. Id circo suas ad artes conuersa
que opus facto sint parat. Temporis enim
dei filiã uerĩnam: iouisq pellicẽ profluã:
quã eandẽ nymphaꝵ eẽ alumnã predicant:
ꝑximam post ad conuiualem aram: ad quã
fortassis adherebat: momns collocat. Iubetq

Expanded text:
exhibitis donis caelicolae, pro insigni suscepta exhibitis donis caelicolae, pro insigni suscepta munificentia, ordinibus confluebant iamque universa immortalium multitudo incredibilem prae se alacritatem ferens ad regiam convenerat habitura gratias Iovi. Eoque loci quisque certatim maximis laudibus rem prosequi aggrediebatur: recte enim pieque optimum principem Iovem pro sua prudentia caelicolarum ordini providisse uno ore affirmabant. Solus Momus, vultu tristi, gestu moroso alteroque sublato supercilio, hunc atque hunc ad congratulandum properantem torvo obliquoque lumine despectabat. Sensit illico perfida dea, unicum erga inimicum intenta, Momum esse animo in Iovem subinfenso. Idcirco suas ad artes conversa quae opus facto sint parat: Temporis enim dei filiam Verinam, Iovisque pellicem Profluam, quam eandem nympharum esse alumnam praedicant, ximam post ad convivalem aram, ad quam fortassis adhaerebat Momus, collocat iubetque