comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imponit᷑ . Hinc etiã quod irrationabilib:
animantib: utimur ad eas resquas ꝑhomi¬
nes agine fariũ .ẽ. Nã utiq: dignus ẽ fur
quosdã pati aliquid det& quod alios face¬
re non deceat ministeria quedã sunt me¬
dia quibus digna in lungunt᷑ officia ut eis
utens ipsa lustitia non solũ talia patiqueq
cũ et ae gẏptii deceptione digni essent et
populus isrł pro illa a&ate generis hu¬
mani intali adhuc morũ gradu constitu¬
tus esset ut non in digne hostẽ deciper &
factũ ẽ ut iuberet ds̃ ł potius pro illorũ
cupiditate permitteret ut uasa aurca
& argentea quib: adhucterreni regni
appetitores inhiabant. Petenter abae¬
gyptiis non reddituri et acciperent qua¬
si reddituri quã & mercedẽ tãdiutur ni
laboris atq: operis protaliũ animarũ
gradunon in iustã ds̃ esseuoluit et poenã
illorũ quos digne fecit amittere id quod
reddere debuerunt. Non ltaq: ds̃ decep¬

Expanded text:
imponitur. Hinc est etiam quod irrationalibus imponitur. Hinc est etiam quod irrationalibus animantibus utimur ad eas res quas per homines agi nefarium est. Nam utique dignus est fur quosdam pati aliquid deceat, quod alios facere non deceat; ministeria quaedam sunt media, quibus digna injunguntur officia; ut eis utens ipsa justitia, non solum talia pati quemque cum et Aegyptii deceptione digni essent, et populus Israel pro illa aetate generis humani in tali adhuc gradu morum constitutus esset, ut non indigne hostem deciperet; factum est ut juberet Deus, vel potius pro illorum cupiditate permitteret, ut vasa aurea et argentea, quibus adhuc terreni regni appetitores inhiabant, et peterent ab Aegyptiis non reddituri, et acciperent quasi reddituri . Quam et mercedem tam diuturni laboris atque operis pro talium animarum gradu non injustam Deus esse voluit, et poenam illorum quos digne fecit amittere id quod reddere debuerunt. Non itaque Deus decep
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ultro tales partes imponicũlȩtitia pos¬
tulauit. Quibdã enĩ scripturarũ locisa ꝑ¬
tius aliquid exponit̃ quod deligens et pius
lector etiã aliis locis in quib: minus a perit᷑
intelligat. Dñs enĩ nr̃tsicad salutẽ animarũ
diuinos libros scõspũ moderatus ẽ ut non so¬
lũmanifestis pascere sed etiã obscuris ex¬
ercere nos uellet. Ex hacigit᷑ in effabili
atq: sublimirerũ adminis tratione que fit
diuinã pro uidentiã quasitransscripta ẽ
naturalis lex in animã rationalẽ ut eriip¬
sauitȩ huius conuersatione morib:q: ter¬
renis homines taliũ distributionũ imagi¬
nesseruent. Hino ẽ quod iudex dãpnatũ
ꝑcutere indignũ sua ꝑsona et nefarium
iudicat eius tamen iussu hoc facit carnifex
qui sua cupiditate sicordinatus est in officio
ut ꝑcutiat legũ moderatione dãpnatum
principẽ ł aduocatũ aut aliquẽ in offici¬
osuo cui taleminis teriũ non conuenient̃

Expanded text:
sibi ultro tales partes imponi cum laetitia possibi ultro tales partes imponi cum laetitia postulavit . Quibusdam enim Scripturarum locis apertius aliquid exponitur, quod diligens et pius lector etiam in aliis locis, in quibus minus aperitur, intelligat. Deus enim noster sic ad salutem animarum divinos libros Spiritu sancto moderatus est, ut non solum manifestis pascere, sed etiam obscuris exercere nos vellet. Ex hac igitur ineffabili atque sublimi rerum administratione, quae fit per divinam providentiam, quasi transcripta est naturalis lex in animam rationalem, ut in ipsa vitae hujus conversatione moribusque terrenis homines talium distributionum imagines servent. Hinc est quod judex damnatum percutere indignum sua persona et nefarium judicat: ejus tamen jussu hoc facit carnifex, qui pro sua cupiditate sic ordinatus est in officio, ut percutiat legum moderatione damnatum,principem vel advocatum, aut aliquem in officio suo, cui tale ministerium non convenienter
Abbreviated transcription (Latin):
nis tamen digna distribuens qm̃ hoc quoq ꝑ¬
tin& adiustitiã &ueritatẽ utit᷑ animis pro
meritis et dignitatibus quȩ sunt ingradibus
eorũ ut siquis quã dignus ẽ decipi nonsolũ ꝑse
ipsũ non eũ decipiat sed neq ꝑtalẽ homi nẽ
quiiã congruenter deligit et custodire ꝑ¬
sistit sit inoreuro est est non non neq per
angłm cui non conuenit ꝑsona fallaciȩ sed
aut ꝑ talẽ hominẽ qui nondũ se huĩ modicu¬
piditatib exuit. aut ꝑtalẽ angelũ qui pro
suae uoluntatis ꝑuersitate uł ad uindictã
peccatorũ ł ad exercitationẽ purgationẽq
eorũ qui scđm dm̃ renascunt᷑ in infimis na¬
turȩ gradib: ordinatus ẽ. legimus enĩdecep¬
tũ regẽ falso uaticinio pseudo proph&arũ.
& italegimꝰ ut neq sine diuino iudicio factũ
inueniamus qm̃ dignus erat ille sic decipi.
neq ꝑ eũ angłm quẽ deceptionis officiũ susci¬
pere nondeceret sed ꝑ angłmerror is qui

Expanded text:
nis tamen digna distribuens quoniam hoc quoque pertinet ad justitiam et veritatem, utitur animis pro meritis et dignitatibus, quae sunt in gradibus earum, ut si quisquam dignus est decipi, non solum per se ipsum eum non decipiat, sed neque per talem hominem, qui jam congruenter diligit, et custodire persistit, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non; neque per angelum, cui non convenit persona fallaciae: sed aut per talem hominem, qui nondum se hujusmodi cupiditatibus exuit; aut per talem angelum, qui pro speccatorum, vel ad exercitationem purgationemque eorum qui secundum Deum renascuntur, in infimis naturae gradibus ordinatus est. Legimus enim deceptum regem falso vaticinio pseudoprophetarum: et ita legimus, ut neque sine divino judicio factum inveniamus, quoniam dignus erat ille sic decipi; neque per eum angelum, quem deceptionis officium suscipere non deceret; sed per angelum erroris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uti cũ pactũ aliquodsit. Detẽporalipace
quas indutias uocant & non seruat᷑ fides &
c&a talia multo ẽ. purgatior sumiȩq: illi
uirtuti propinquior quiquanquã uelit hos¬
tẽ decipere non eũ tamen decipit nisi auc¬
toritate diuina. Osenĩ nouit ł solus uł certe

Expanded text:
luti cum pactum aliquod fit de temporali pace, luti cum pactum aliquod fit de temporali pace, quas inducias vocant, et non servatur fides, et caetera talia; multo est purgatior summaeque illi virtuti propinquior, qui quanquam velit hostem decipere, non eum tamen decipit nisi auctoritate divina. Deus enim novit vel solus, vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorũ promissũ .ẽ. magna aut uirtus est
hȩc implere maiora quib: deb& hoc p̃miũ
regnũ enĩcȩlorũ uimpatit̃ & quiuim faci¬
unt deripiunt illud. querendũ ẽ. quibus
in quib: utiq gradib: inueniunt᷑ illi quibus
adhuc terrenũ regnũ promittebatur.
quo promisso tã quã paruuli proluderent
& ab unodõ qui ẽ omniũ dñs interim inter¬
renis gaudiis quibus adhuc inhiabant impe¬
tratis inde proficientes et sp̃u crescentes
auderent etiã sperare cȩlestia. sicut ergo
sũma & propediuina uirtus ẽ neminẽ de¬
cipere sic ultimũ uitiũ ẽ. que lib& decipere.
Ab hoc ultimouitio ad illã sumã uirtutẽ
tendentibus gradus ẽ neminẽ quidẽ ł amicũ
ł ignotũ sed tamen in imicũ aliquando deci¬
pere. unde illud ettã a po&a dictũ prope
lã prouerbii consu&udinẽ obtenuit. Do¬
lus anuirtus quis in hoste requirat. sed qm̃ &
ipse hostis potest plerunq: in iuste decipi uł¬

Expanded text:
coelorum promissum est; magna autem virtus est coelorum promissum est; magna autem virtus est haec implere majora, quibus debetur hoc praemium; Regnum enim coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud : quaerin quibus utique gradibus inveniuntur illi, quibus adhuc terrenum regnum promittebatur, quo promisso tanquam parvuli praeluderent, et ab uno Deo, qui est omnium Dominus, interim terrenis gaudiis, quibus adhuc inhiabant, impetratis, inde proficientes et spiritu crescentes auderent etiam sperare coelestia. Sicut ergo summa et prope divina virtus est, neminem decipere; sic ultimum vitium est, quemlibet decipere. Ab hoc ultimo vitio ad illam summam virtutem tendentibus gradus est, neminem quidem vel amicum, vel ignotum, sed tamen inimicum aliquando decipere. Unde etiam illud a poeta dictum prope jam proverbii consuetudinem obtinuit: Dolus, an virtus, quis in hoste requirat? Sed quoniam et ipse hostis potest plerumque injuste decipi, ve
Abbreviated transcription (Latin):
Iuisquis duorũ testamentor ũ dispensatio¬
nes protẽporũ congruentia generis humani
tũ existimo intelligit quid priori a &atigone¬
ris humaniquid posteriori conueniat.
Diuina enĩ prouidentia pulchrȩ om̃a mode¬
rate ita uniuersa generationũ series ab
adã usq ad sinẽ sđia dministrat᷑ tanquã
unius hominis apueritia usq: insenectu tẽ
tẽporis sui tractatũ a&atis gradib cermi¬
nantis. &ideo uirtutũ etiã građ inmorib¬
donec uenia t̃ ad sũmã hominis ꝑfectãq
uirtutẽ oportet eũ distingere is quidiuinis
lectionib: piũ animũ intendit. nefortecũ
inuenerit aliquando paruus parua aliqñ¬
domaiora maiorib: imperari reputans in
cõparatione maiorũ poccata esse illa que
minora sunt non arbitr& decuisse ut talia ds̃
hominib: imperaret. sed nunc deuirtutũ gra¬
dib:nimis longũ ẽ disputare. Verũ tamen
re quod dictũ ẽ. sit inor euro. est est non ñ
sed quia hoc eis imperatũ. ẽ. quib: lã regnũ

Expanded text:
uisquis duorum Testamentorum dispensationes, pro temporum congruentia, generis humani tum existimo, intelligit quid proprie priori aetati generis humani, quid posteriori conveniat. Divina enim providentia pulchre omnia moderante, ita universa generationum series ab Adam usque ad finem saeculi administratur, tanquam unius hominis a pueritia usque ad senectutem temporis sui tractum aetatis gradibus terminantis. Et ideo virtutum etiam gra ad summam hominis perfectamque virtutem, oportet eum distinguere, qui divinis lectionibus pium animum intendit: ne forte cum invenerit aliquando parvis parva, aliquando majora majoribus imperari, reputans in comparatione majorum peccata esse illa quae minora sunt, non arbitretur decuisse ut talia Deus hominibus imperaret. Sed nunc de virtutum gradibus nimis longum est disputare. Verumtamen re quod dictum est, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non . Sed quia hoc eis imperatum est, quibus jam regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Neme quis quã cũ ad ea uenero que
requiro nihil me deanima uelscientia
uel fide tenere arbitretur. Certus
enimsum animã nulla dĩculpa nulla
dĩ necessitate uel sua sed propria uo¬
luntate inpeccatũ esse collapsã Nec
liberari posse decorpore mortis hu¬
ius uel suae uoluntatis uir tute tanquã
sibi ad hoc sufficiente uel ipsiuscor¬
ullam ingenere humanocui nonsit
necessarius ad liberationẽ mediator
enim sine gratia mediatoris et sacra¬
mento eius inqualibet corporis a&a¬
te decorpore exierit et inpoenas
futurã et inultimo iudicio recepturã
corpus ad poenã si aũt post generatio¬
nẽ humanã quae facta est exadã re¬
generatur inxp̃o ad eius ꝑtinens soci¬
etatẽ et requiem post mortẽ corpo¬
ris habiturã et corpus adgloriã re¬
cepturam.
neo. Nunc accipe obsecrote qui drequi¬
rã et noli me spernere si nontesꝑnat
qui pronobis dignatus ẽ sperni. Quae¬
ro ubi contraxerit anima. reatum

Expanded text:
ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corullam in genere humano, cui non sit necessarius ad liberationem mediator quaecumque autem sine gratia mediatoris et sacramento eius in qualibet corporis aetate de corpore exierit, et in poena futuram et in ultimo iudicio recepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. neo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum,
Abbreviated transcription (Latin):
simulesse non posset si ꝑ illas ita de¬
funderctur ut uidemus corpora de fu¬
sa ꝑspatia locorũ ut minoribus suis
partibus minora occupent et ampli¬
oribus ampliora qua propter siani
ma corpus essedicenda est non est
certe corpus quale ter renũ est aut
quale humidũ. aut aereũ. aut aethere¬
ũ. Om̃a quippetalia maiora sunt in
maioribus locis et minora inminori¬
bus et nihileorũ inaliqua sui parte
totũ ad est. Sed ut sunt partes locorũ
Ita occupantur partibus corporũ
Vnde intelligitur anima siue corpus
siue incorporea dicenda sit propriã
quanda habere naturã Omnibus his
mundanȩ molis elementis excellenti¬
ore substantia creatã. Queuera citer
non possit inaliqua fantasia corporaliũ
imaginũ quas ꝑcarnis sensus percipi¬
mus cogitari sedmente intelligi uitaq
sentiri. Neque hec pro inde loquor ut
teque tibi nota sunt doceam. sed ut ape¬
riã firmissime quiddeanima teneã

Expanded text:
simul esse non posset, si per illas ita disimul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus amma corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam,
Abbreviated transcription (Latin):
Pertotũ quippecor pus quod animat
non localide fusione sed quadã uitali
intensione porrigitur. Nã ꝑ omnes
eius particulas totasimul idẽ nec minor
inminoribus nec maior inmaioribus
sed hoc ali cubi instantius alicubi remis¬
sius et inomnibus tota et insingulisto¬
ta est. Neq enim aliter quod in cor po¬
re etiã toto non sentit tamentota sen¬
tit. Nã cũ ex iguo puncto in carne uiua
aliquid tangitur quã uis locus ille
non solũ totius corporis non sit sed uix
incor pore uideatur animã tamen
totã non latet. neq: id quod sentitur
ꝑcorporis cuncta discurrit sedibi
tantum sentitur ubifit. Vnde ergo
ad totã mox ꝑuenit quod non intoto fit
nisiquia et ibi tota est ubi fit nec intota
ubi fit alterã deserit. Viuunt enim
& illa epresente ubinihil tale factũ est.
quod si fieret et utrunq: simul fieret¬
sisimul utrũq: totũ pariter non late¬
ret. Pro inde et in omnibus simul et
insingulis particulis corporis sui tota

Expanded text:
per totum quippe corpus, quod animat, per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissius et inta est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota
Abbreviated transcription (Latin):
itaq natura in cõmo tabilis que aliquo
modo aliqua parte aliqua causa mo¬
tabilis est. Om̃ uero nefas est nisi uere
sũ meque incõmotabilẽ credere.
Non est igitur anima parsdi. In cor¬
poream quoque esse animã et si diffi¬
cile tardioribus ꝑsuaderi potest mihi
tamen fateor esse persua sum. sed ne
uerbi eius uersiã uel suꝑ fluo faciã
uel merito patiar qm̃ cumdere con¬
stat non est opus certare de nomine
sicorpus est omnisubstantia uel essen¬
tia uel aliquid aptius nuncuparipo¬
test id quod aliquomodo inseipsocor¬
pus est anima Item si eã solã incorpo¬
reã plact appellare natura que sũ me
in cõmotabilis et ubique tota est corpus
est anima qm̃tale aliquad ipsa non est
Porrosicor pus non est nisi quod ꝑloci
spatiũ aliqualongitudine. latitũdine
altitudine itasistit᷑ uel mouetur ut
maiore sui parte maiorẽ locũ occupet
etbreuiore breuiorẽ minus que sit in
parte qua intoto. non ẽ corpus anima

Expanded text:
itaque natura incommutabilis, quae aliquo itaque natura incommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, aliqua parte mutabilis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. porro, si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longitudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima.
Abbreviated transcription (Latin):
bilis esset. quod si esset non deficeret
inde terius nec proficeret in meli¬
us. Nec aliquid uel insemet ipsa uł
inciperet habere quod non habe¬
bat uel desinere habere quod non¬
habebat quantũ ad eius ipsius affecti¬
onẽ ꝑtinet. Quã uero aliter sehabeat
non opus est extrinsecus testimonio
quis quis selpsũ aduertit agnoscit
Frustra aut dicitur ab eis qui animã
dĩ esse partẽ uolunt hanc eius labẽ
actur pitudinẽ quã uidemus in nequis¬
simis hominibus hancdeniq: infirmita¬
tẽ et aegritudinẽ quã sentimus in om¬
nibus hominibus non ex ipsa illi esse
sed excorpore. quid inter est unde
aegrotet quasi esset in cõmotabilis
unde libet aegrotare non posset.
Nã quoduere in cõmotabile est in¬
corruptibile nullius rei accessu com¬
motari uel corrũpi potest. Alio quin
achilles tantu sicut fabulȩ fertur
sed omnis caro esset inuulnerabilis
sinullus ei casus accederet. Non est

Expanded text:
bilis esset. quod si esset, nec deficeret bilis esset. quod si esset, nec deficeret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel desineret habere, quod habebat, quantum ad eius ipsius affectiones pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quam sentimus in omnibus hominibus, non ex ipsa illi esse, sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset incommutabilis, unde libet aegrotare non posset ? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est
Abbreviated transcription (Latin):
et fide agendi et alacritate obedien¬
di et exercitatione pere grinandi.
Vbiergo istũ iuuenẽ exꝑtus sũ eũ
ipsũ esse qualẽ adño petebã dubitare¬
non potui. Accipelgitur qm̃mi hi
peto aperire acdiserere non gra¬
ueris.
questio de anima multos mouet in
quibus me esse confiteor. Nã qui
de anima firmissime teneã non tace¬
bo. De inde subiungã quidmihi ad¬
huc expediriuelim. Anima hominis
immortalis est secundũ quendã mo¬
dũ suum . non enim omnimodo sicuti
ds̃ De quodictũ est quod solus habet
immortalitatẽ. Nã de animȩ mor¬
tibus scã scriptura multa comme mo¬
rat. Vnde illud ẽ. Sinemortuos se¬
peliant mortuos suos. sed quod ita
moritur alienata auita dĩ ut tamen
innatura sua uiuere non omninode¬
sistat. Ita mortalis ex aliqua causa
inuenitur ut etiam immortalis non
sineratione dicatur . Non est pars
dĩ anima. si enim hoc esset omnimo¬
do in cõmotabilis atq: incorrupti¬

Expanded text:
et fide agendi et alacritate oboedienet fide agendi et alacritate oboediendi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitare non potui. Accipe igitur, quae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem — nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: sine mortuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque incorrupti
Abbreviated transcription (Latin):
honore conpresbiter nr̃thorosius
uigil ingenio paratus eloquio flagrans
studio utileuas indomũ dñi esse desi¬
derans ad refellendas falsas ꝑnitio¬
sasq: doctrinas que animas hispano¬
rum multo infelicius quã corpora
barbaricus gladius trucida uerat
Nã inde adnosusq: ab oceanilittore
properauit fama. excitus quod a me
posset dehisquescire uellet quic¬
quid uellet audire. neq nullũ cȩpit
aduentus sui fructũ. Primũ nede
multũ fame crederet. De inde docui
hominẽ quod potui quod aũt non po¬
tui undediscere posset ad monui.
Atq: ut adteiret hortatus sum qua
in re consiliũ uel p̃ceptũ meũ cũliben¬
ter et obedienter audir et rogauieũ
ut abste ueniens ꝑ nos ad propriã
remaneret regionẽ. Quã eius polli¬
citationẽ tenens occasionẽ mihi
adño credidi esse concessã quatibi
scriberem dehis queꝑte scirecupio.
querebã enim que ad temitte rem
nec mihi facile occurrebat idoneus

Expanded text:
honore conpresbyter noster Orosius, honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius, quam corpora barbaricus gladius, trucidarunt. nam inde ad nos usque ab oceani littore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum, primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus
Abbreviated transcription (Latin):
AN I M A E.
nm dm̃ nostrũ quinos uoca uit
Insuum regnũ et gloriã etrogaui
et rogo ut hoc quod ad tescribo sce
frater ieronime consulenste dehis
que nescio fructuosũ nobis esse uelit
Quanquã enimte multo quã egosũ
a&ate maiorẽ tamen et iam ipse lã
senex consulo sed ad discendũ quod
opus est nulla mihi a& assera uideri
potest. quia et si senes magis decet do¬
cere quã discere magistamendiscere
qua quid doceant̃ ignorare. Nihil
equidẽ molestius fero in omnibus¬
angustiis meis quas patior indifficilli¬
misquestionibus quã in tã longin quo
tua etaritatis absentiã ut uix possum
measdare uel accipere litteras tuas
ꝑ inter ualla non dierum non mensiũ
sedaliquot annorũ. Cũ sifieri possec
cotidie p̃sentẽ te habere uellem cũ
quoloquerer quic quid uellem nec
id eotamen non debui facere quod po¬
tui si non potui totũ quod uolui. Ecce
uenit ad mequidã religiosus iuuenis¬
p̃ fatholica pace frater aetate filius

Expanded text:
ANIMAE. Deum nostrum, qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibusangustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate filius,
Abbreviated transcription (Latin):
ternã uitã desideriũ conuertere no¬
luerint quis aũt nouit quid paruulis
dequorũ crutiatibus duritia maiorũ
contundit aut exerc& fides aut mise¬
ricordia probat᷑. Quis ergonouit quid¬
in ipsis paruulis insecreto iudiciorũ su¬
orũ bonȩ conpensationis reser uet ds̃

Expanded text:
ternam vitam desiderium convertere noternam vitam desiderium convertere noluerint? Quis autem novit quid parvulis, de quorum cruciatibus duritia majorum contunditur, aut exercetur fides, aut misericordia probatur; quis ergo novit quid ipsis parvulis in secreto judiciorum suorum bonae comp
Abbreviated transcription (Latin):
tur dixi aliquid in libris illis delibero
arbitrio quod quale sit et curmihi in
ista quã habemus inmanibus questione
non sufficiat intimabo. et eũ ipso deter¬
tio libro locũ scriptũ his litteris inferã
nã ita sehabet. Decrutiatibus aũt cor
mȩ quibus animantur non prius quã
ipsi homines essecȩperunt maior que¬
rela et qua simisericors deponisolet
cũ dicit᷑ quid mali fecerunt ut ista pate¬
rent᷑ quasi posiit esse innocentiȩ meri
tũ anteqũa quisq: nocere aliquid pos¬
sit . cũ aut bonialiquid operat᷑ dr̃ in
emendationẽ maiorũ cũpar uulorũ
suorũ quicis carisunt corpora dolori
ac mortibus flagellant᷑ curista non
fiant quando cũ transierint prononsa¬
tis factiserunt inquibus facta sunt.
Propter quos aũt facta sunt aut meli¬
ores sunt sitẽ poribus in cõmodisemen¬
dati rectius elegerunt uiuere aut ex¬
cusationẽ futuri iudicii supplicionon
habebunt siuitȩ huius angoribus ad ac¬

Expanded text:
tur, dixi, aliquid in libris illis de libero tur, dixi, aliquid in libris illis de libero arbitrio . Quod quale sit, et cur mihi in ista, quam habemus in manibus quaestione, non sufficiat, intimabo, et eum ipsum de tertio libro locum excerptum his litteris inseram; nam ita se habet: De cruciatibus autem cormae quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, major querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur, Quid mali fecerunt, ut ista paterentur? Quasi possit esse meritum innocentiae, ante quam quisque nocere aliquid possit. Cum autem boni aliquid operatur Deus in emendatione majorum, cum parvulorum suorum, qui eis cari sunt, doloriac mortibus flagellantur; cur ista non fiant, quando cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt: propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati, rectius elegerint vivere, aut excusationem in futuri judicii supplicio non habebunt, si vitae hujus angoribus ad ae
Abbreviated transcription (Latin):
te quid dicã quẽ quidẽ in paruulis latet
sed ab ipsis exordiis naturalibus dictũ
apparet in grandibus quorũ non nul¬
litã tardi et obliuiosi sunt ut nec pri¬
ma quidẽ discere litterarũ elimenta
potuerunt. quidã uoro tantȩ sunt
fatuitatis ut non multum a pecorib: differant
quos muriones uulgouocant. responde¬
tur fortasse corpora hoo faciunt
Sed nunquid scđm hanc sententiã qua
defendi uolumus anima sibi corpus eligit
et ineligendo dũ falleret᷑ errauit aut
cũ incorpus cogeret᷑ intrare necssita¬
tenascendi alia corpora p̃occupantib
animarũ turbis ipsa aliudnon inuenit.
et sicut inspectaculo aliquolocũ lta car¬
nẽ nũqua uoluit sed qua ualuit occupa¬
uit. Nũ quid hȩc et alia uel dicerepossu¬
mus uel sentire debemus. Doce igitur
quid sentire quid dicere debemus ut con¬
quidem non de ingeniis sed saltim de poe¬
nis paruulor ũ quas in hacuita patiun¬

Expanded text:
te, quid dicam; quae quidem in parvulis latet, te, quid dicam; quae quidem in parvulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ducta, apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliviosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint: quidam vero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant; quos moriones vulgo vocant. Respondetur fortasse, corpora hoc faciunt. Sed numquid secundum hanc sententiam quam defendi volumus, anima sibi corpus elegit, et in eligendo cum falleretur, erravit? aut cum in corpus cogeretur 1008 intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis, ipsa aliud non invenit, et sicut in spectaculo aliquo locum, ita carnem non quam voluit, sed quam valuit, occupavit? Numquid haec et talia vel dicere possumus, vel sentire debemus? Doce igitur quid sentire, quid dicere debeamus, ut con» 18. « Ego quidem non de ingeniis, sed saltem de poenis parvulorum, quas in hac vita patiun
Abbreviated transcription (Latin):
excellentioribus et siuitiosis sicuti aꝑtis¬
sime in eugło uidemus porcos adusum
desideratum concessos esse dȩ monibus
hoc et de homine recte possimus dicere.
Animal est enim sedrationale et simor¬
taleanima est enim rationalis in illis
membris quae tantis afflictionibus poe¬
nas luit. Ds bonus est. ds̃ iustus. ds̃omni po¬
tens est hoc dubitare omninodementis. ẽ
Tantorumergomalorũ quae fiunt in par¬
uulis causa iusta dicat᷑ nimphe cũ maiores
ista patiunt᷑ solemus dicere sicut in iob
merita ex animari: aut sicut in herode
peccata puniri. et dequibus exẽplis
quedã dĩ manifesta esse uoluit alia
que obscura sunt hominũ conlectare
conceditur sed hoc inmaioribus. Depar¬
uulis aũt quid respondeamus edisere
si poenistantis nulla in eis sunt punien¬
da peccata. nã utiq nulla ẽ in illis a&a¬
tibus examinanda iustitia. De ingenio¬
rũ uero diuersitate immo absor dita¬

Expanded text:
excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertisexcellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est ratmembris, quae tantis afflictionibus poenas luit. deus bonus est, deus iustus est, deus omnipotens est; hoc dubitare omnino dementis est tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in lob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uquae obscura sunt homini conjectare conceditur, sed hoc in majoribus. De parvulis autem quid respondeamus edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata. Nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda justitia. » 17. « De ingeniorum vero diversitate, imo absurdita
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ds̃. Hec etalia que possũ sicuti possũ
dico aduersus eos qui hanc opinionẽ qua
credunt᷑ animȩ sicuti illa una singulis fi¬
crilabe facta reconant᷑ sedcũ ad poc¬
nasuentũ ẽ paruulorũ magnis mihi
crede coartor anguiti is nec quid res¬
pondeã pror sus inuenio. non solũ cas
poenas dico quas habet. post hancuitã
illa dã pnatio quonecesse est trahant᷑
sidecor pore exierint sinexp̃ianigra¬
tia sacramenti: sed eas ipsas que in hac
uita dolentibus nobis uersant᷑ ante ocu¬
los quas enumerare siuelim post tempus¬
me qua exẽpla deficient languescunt
aegritũ dinibus. torquent᷑ doloribus
fame et siti cruciant᷑ debilitant᷑ mẽbris.
sine ulla sua mala causa iuste patiantur
Non enim diti fas ẽ aut ista ignorante
dõ fieri aut eũ non posse resistere faci¬
entibus aut iniuste ista ł facere uel ꝑmitte¬
re. Nunquinnã sicuti animalia irrationa¬
bilia. recte dicimus in usus darinaturis

Expanded text:
nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis
Abbreviated transcription (Latin):
quasi adergastilia huius modi ius te
posse ꝑduci non me mouet multa cogi¬
tantẽ quibus hec possit calumnia refu¬
tari et quod ipse respondisti. non esse
uitiũ seminantis intritico quod furto
dicitur esse sublatũ. sed in eo qui fru¬
menta furatus est nec idcir co terrã
non debuisse gremio suo germina con¬
fouere quia sator immunda eaproie¬
cerit manu eligantissima similitudo ẽ
quã & anteqũa legerem nullas mihi
obiectio ista de adulterinis foctibus in
hac questione faciebat angustias gene¬
raliter intuenti multabona dm̃face¬
re etiã de nr̃is malis nrisq peccatis.
Animalis aut cuius cunq creatio si
habeat prudentẽ piũq: considerato¬
rẽ ineffabilẽ laude creatori excitat
quanto magis creatio non cuĩus lib&
animalis sed hominis. Si aũt causa
creandi querctur nullacitius & meli¬
us respondetur nisi quia om̃is creatura
bona est. et quid dignius quã bona faci¬
atds̃bonus que nemopotest facere

Expanded text:
quasi ad ergastula huius modi iuste quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico, quod furto dicitur esse sublatum, sed in eo, qui frumenta furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio, si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto manimalis, sed hominis! Si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura Dei bona est. Et quid dignius, quam ut bona faciat Deus bonus, quae nemo potest facere
Abbreviated transcription (Latin):
usqũa modulatio p̃cognita. Et p̃finita
de poscit pareterire ꝑmittit. Hoc cũ
etiã de arboris folio dixerim et denr̃o¬
rũnumero capillorũ quanto magis
de hominis ortu et occasu. Cuius tẽpo¬
ralis uita breuius productius uenon
tenditur. quã dĩ dispositor tẽporũ nouit
uniuersi tatismoderamine consonare.
Id etiã quod aiunt. Omne quod intẽpore
cepit esse immortale esse non posse
quia om̃a orta occidunt et aucta se¬
nescunt ut eo modo credi cogantanimũ
humanũ ideo esse immortalẽ quod ante
om̃a tẽpora sit creatus non mouet fidẽ
nr̃am. ut enimalia taceã cȩpit esse in
tẽpore immortalitas carnis xp̃ique
tamenlã non morit᷑ et morsei ultra
non dominabitur. Illuduero quod in
libro aduersus rufinũ posuisti quosdã
huic sententiȩ calumniari quod hñda¬
re animas adulterinis conceptibus ui¬
deat᷑ indignũ. Vnde conant᷑ astruere
meritis geste ante carnẽ uitȩ animas

Expanded text:
us, quam modulatio praecognita et praefinita us, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non quia omnia orta occidunt, et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant, animum humanum ideo esse immortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non movet fidem nostram. Ut enim alia taceam, coepit esse in tempore immortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas
Abbreviated transcription (Latin):
moderatione istarelinquere quẽ scimus
omnibus tẽporaliter trans euntibus
rebus ubi sunt etiã animaliũ ortus et
obitus cursũ ornatissimũ atq: ordina¬
tissimũ dare. sed nos ita sentire non pos¬
se quasi sentire mus dilectatione in ef¬
fabili mulceremur. Non enimfrus tra
numero se scłm. undemusica id ẽ scientia
sensus uel modolandi adammonitionẽ
magne rei etiã mortalibus rationales
habentibus animas dĩ largitate conces¬
sa est. Vnde si homofacien di artifex
carminis nouit quas quibus moras uoci¬
bus tribuat. ut illud quod canitur dece¬
dentibus acsuccedentibus sonis pulcher¬
rimȩ currat et transeat. Quanto ma¬
gis dĩ cuius sapientia ꝑ quã facit omnia
longe omnibus artibus p̃ferenda est
nulla innaturis nascentibus et occiden¬
tibus tẽporũ spatia que tã quã syllabȩ
acuerba ad particulas huius scđiꝑti¬
nent. In hoc labentiũ rerũ tanquã mi¬
rabilicanti co uel breuius uel producti¬

Expanded text:
moderationi ista relinquere, quem scimus moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel producti
Abbreviated transcription (Latin):
ante carnẽ cõmissis carneis uinculis
cõpedire sed nouas creare singulas
singulis suã cuiq: nascenti non aliquid
faceredicitur quod ante non fecerat
Iã enim sex todie fecerat hominẽ acd
imaginẽ suã quodutiq secundũ anima
rationalẽ fecis selegitur hoc et nunc
facit non instituendo quod nonerat
sed multiplicando quoderat. Vnde et
illud uerũ est quod a rebusque non
erant instituen dis requieuit Et hoc
uerum est quod non solũ gubernando
quȩ fecit uerũ etiã aliquid quod nondĩ
sed quodiã creauerat numerosiuscrean¬
do usq dũ operat᷑ uel sic uel alio quolib&
modo Excamus ab eo quod nobis obucit᷑
derequiedĩ ab operibus suis ne propterca
non creda musnunc usq fierianimas no¬
uas non exilla una sed sicut illã unã nã
quod dicit᷑ quare facit animas eis quos
nouit cito morituros possimus responde¬
reparentũ hino peccata uel conuincił
flagellari. possumus etiã rectȩ illius

Expanded text:
ante carnem commissis carneis uinculis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius
Abbreviated transcription (Latin):
et faceret̃ quicquid faceret. Itautrun¬
q uerum esse monstrat᷑ et quod dic¬
tũ est requi euit ab operibus suis.
et quod dictũ est usq: nunc operatur
necredatur modo ds̃ sicut illã unã no¬
uas animas que nonerant facere. sed
ex illa una quelã erat eas creare uel
exfonte aliquorũ thesauro quodam
que tunc fecit eas mittere facile res¬
pondetur etiã illis sex diebus multa dm̃
creasse ex his naturis quas lã creauerat
sicuti abaquis alites et pisces. exterra
aut arbores foenũ animalia sed qđ
ea que nonerant tunc fecerit mani¬
festũ ẽ nulla enim erat auis nullus
piscis nulla arbor nullũ animal. et
bone intelligitur ab hiscreatis requi¬
euis se que nonerant et creatasunt.
id ẽ cessasse ne ultra quae nonerant
crearentur. sed nunc quod dicitur
animas non innescio quo fonte existen¬
tesmittere non de seipsotã quã suas
particulas irrorare nec de illa una
originalitertrahere. nec prodelictis

Expanded text:
et faceret, quicquid faceret. ita utrumet faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc operat u ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi indã pnationẽ trahi Obsetro
te quomodo hec opinio defendit᷑ qua
creduntur animȩ non exilla una pri¬
mihominis fieri om̃s sed sicut illa una
uni. Ita singulis singulae. Eauero quȩ
dicunt᷑ alia eius hanc opinionẽ facile
sũma uerit ds̃ om̃a opera sua uidie et
septimorequieuit si nouas adhucani¬
mas creat quibus sidixerimus quod
ex euangelio insupra dicta epistola
posuisti pater m̃susq nunc operat᷑¬
reliq̃ Respondent operat dictũ est
institutas eas amminis trando non no¬
uas instituendo naturas nescriptur ȩ
geneseos contradicat᷑ ubi aꝑtissime
Legit᷑ consũ masse dm̃ om̃a opera sua
Nã et quod eũ scriptũ est requi euisse
utiq: acreandis nouis creaturis intel¬
ligendũ ẽ non aguber nandis quia
tunc ea quenoner ant fecit aquibus
facien dis requieuit quia consũmaue¬
rat om̃a que ante qũa essent uidit ẽe
facienda ut deincepsnonea que non
erant sed ex hisque lã erant crearet

Expanded text:
non nisi in damnationem trahi, obsecro non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile summauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet
Abbreviated transcription (Latin):
cantis in adã ex quocaro est propagata
peccati. Aut si non peccant. qua lustitia
creatoris ita peccato obligantur ali¬
eno cũ ex inde propagatis mẽbris
mortalibus inseruntur ut ea snisi per
ecđam subuentũ fuerit dãpnatio con¬
sequatur cum inearũ potestate sit ut
eis possit gratia baptismi subuenire
Tot igitur animarũ milia. que in mor¬
tibus par uulorũ sine indulgentia xp̃i¬
anisa cramenti decor poribus exeunt
qua a equitate dãpnantur. sinouae
creatȩ nullo suo p̃cedente peccato.
seduoluntate creatoris nascentibus
singulȩ singulis adheserunt quibus
eas animandis ille creauit et dedit.
quiutiq nouerat quod una quaq ea
earũ nulla sua culpa. sincbaptismoxp̃i
decorpore fuerat exitura. qm̃igitur
neq dedõ possumus dicere quoduel co¬
gat animas fieri pecca trices uel puniat
innocentes neq negare fas nobis est
eas que sinexp̃isa cramento cũdecor¬
poribus exierint etiã paruulorum

Expanded text:
cantes in Adam, ex quo caro est propagata cantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? quoniam igitur neque de deo possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum,