comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cors: erga om̃s fraterno distentus affe¬
ctu. Offendiculum quis paciebatur.
& paulus infirmabat᷑. Scandaliraba¬
tur alius: & paulus urebat᷑. Sed do¬
cendi enumerem studium ac labo¬
rem. sed curarum uarietatem. sed le¬
nitatem dicam. & iterum austerita¬
tem aut ex utroq temꝑamentũ. ut
neq multa asꝑitate exulceraret. neq
nimia benignitate resolueret: leges
dat seruis & dñis. pͥncipib & subiec̾¬
tis. uiris & mulierib parentib &
liberis. nuptis & innuptis continen¬
tibus & luxuriosis: sapientib & insi¬
pientib. circumcisioni & p̃putio. ec¬
clesiȩ ꝙ scło. sp̃ui & carni. ꝓ aliis qͥ¬
dem lȩtatur & gr̃as agit. alios uero
castigat & corripit. alios gaudium &
coronam nominat. alios uero stul¬
ticiȩ notat: cum aliis quidem bene
currentib currit. alios autem male
currentes refrenat ꝙ reuocat: nunc
seꝑat de eccłia. nunc recipit & caritate
confirmat. nunc luget aliquos. nunc lȩ¬

Expanded text:
cors, erga omnes fraterno distentus affecors, erga omnes fraterno distentus affectu: offendiculum quis patiebatur, et Paulus infirmabatur; scandalizabatur alius, et Paulus urebatur. 54. Sed docendi enumerem studium ac laborem? sed cura­ rum uarietatem? sed lenitatem dicam et iterum austeritatem aut ex utroque temperamentum, ut neque multa .asperitate exulceraret neque nimia benignitate resolueret? leges dat seruis et dominis, principibus et subiectis, uiris et mulieribus, parentibus et liberis, nuptis et innuptis, continentibus et luxuriosis, sapientibus et insipientibus, circumcisioni et prae- putio, ecclesiae et saeculo, spiritui et carni. pro aliis quidem laetatur et gratias agit, alios uero castigat et corripit; alios gaudium et coronam nominat, alios uero stultitiae notat; cum aliis quidem bene currentibus currit, alios autem male currentes refrenat et reuocat. nunc separat de ecclesia, nunc recipit et caritatem confirmat; nunc luget aliquos, nunc lae
Abbreviated transcription (Latin):
Ideamus gͦ. quid paulꝰ
enumerare labores. ꝙ
uigilias. in siti. ꝙ fa¬
me. miserias toleratas.
infrigore & nuditate:
omitto illos extrinsecus insidiantes.
intrinsecus resistentes: omitt̃o ꝑsecuti¬
ones. iudaica consilia. carceres. uin¬
cula. accusatores. iudicia cõtidiana
& momentaneas mortes. qđ in sporta
ꝑ murum dimissus est. quod lapidatꝰ
est. quod uirgis cesus est: omitto circui¬
tus orbis terrȩ. ꝑicula in mari. ꝑicula
in terris. diei ac noctis ꝓfundum. naufra¬
gia. ꝑicula fluminum. ꝑicła latronum.
ꝑicula ex genere. picula in falsis frĩb.
manuum labore uictum quesitum.
sine sumpti euanglm. qđ theatrum
factus est & hominib & angłis is qui
medius d̃ĩ & hominum consistebat.
ꝓhominib quidem agones & certa¬
mina sustinens. do autem substantia¬
lem popłm comparans & ad quirens.
preter hȩc gͦ omnia qui digne eloqui¬
& exponere ualeat cotidianam ꝓ sin¬
gulis ꝓuidentiam. & sollicitudinem
om̃ium eccłarum: Erga om̃s miseri

Expanded text:
ideamus ergo quid Paulus enumerare labores et uigilias, in siti et fame miserias toleratas, in frigore et nuditate; omitto illos extrin. secus insidiantes, intrinsecus resistentes; omitto persecutiones, Iudaica concilia, carceres, uincula, accusatores, iudicia, cotti­ dianas et momentarias mortes; quod in sporta per murum demissus est, quod lapidatus est, quod uirgis caesus est; omitto circuitus orbis terrae, pericula in mari, pericula in terris, diei ac noctis profundum, naufragia, pericula fluminum, pericula latronum, pericula ex genere, pericula in falsis fratri- - bus, manuum labore uictum quaesitum, sine sumptu euange­ lium; quod theatrum factus est et hominibus et angelis is qui medius dei et hominum consistebat, pro hominibus quidem agones et certamina sustinens, deo autem substantialem popu- lum conparans et adquirens. praeter haec ergo omnia quis digne exponere ualeat cottidianam pro singulis prouidentiam et sollicitudinem omnium ecclesiarum? erga omnes miseri­
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ipse possessio. si scłm relinquamꝰ.
si possessioni terrene labiliq renuntie¬
mus. si hereditatem caducoꝵ respuamꝰ:
si uiuentes de scło exeamus. Quȩ enimF
merces est. & mortius corporib & exe¬
unte anima dissolutis. scłm reliquisse
Carendum est gͥ eo : ꝑ contemptum eiꝰ.
Nesciendum est ignoratione uoluntatũ
suarum. Moriendum nobis est ineo:
dum non ei uruimus. Scit paulus
iam non se sibi uiuere dicens. Quod
enim uiuo iam non ego uiuo: uiuit

Expanded text:
nobis ipse possessio, si saeculum relinquamus, 325 nobis ipse possessio, si saeculum relinquamus, 325 si possessionis terrenae labi renuntiemus, si haereditatem caducorum respuamus, si viventes de saeculo exeamus. Quae enim merces est, emortuis corporibus et exeunte anima dissolutis saecarendum est eo per contemptum eius. nesciendum est ignoratione uoluptatum suarum. moriendum nobis in eo est, dum non ei uiuimus. scit Paulus iam non se sibi uiuere dicens: quod enim uiuo, iam non ego uiuo, uiuit
Abbreviated transcription (Latin):
portio. Humanarum gͥ hereditatum
mͦ: portionem quȩ melior est ꝙ quȩ
utilior eligamꝰ. Si circa terrena patͥ¬
monia sua uic oheredum diuisione
quisq nititur sordem commodioris por-¬
tionis appetere quanto ꝓpensiori cura
ligere Centuplum dñs ꝓmittit: &
centuplum non infuturum sed in p̃-¬
sens. Eternoꝵ autem bonoꝵ: imm̃sa
est & infinita retributio. Cęterum sub
diffinitione centupli: presentiꝰ mensura
concluditur. Ego autem ambigo utrũ
hoc centuplum: petri excesserit portio.
randum nẽ in hoc scł̃o relictis om̃ibus
scłi reb centuplum minus est. Et enĩ
nobis ds portio est: qui ait. E in habi¬
tabo in his. Non gͦ centupli premium
est: ut in hoc terreno corpusculo nr̃o
ds in habitet Sed quid dico habitet
Ait & ipse. Et ambulabo in his. Patens
deo est fides pͥectoris. & ampla possessio:
ut in habitet & in ambulet. Sed qui mn
habitat. & qui in ambulat. quid terciũ
nobis abeo portionem: ut simus dei ha¬
bitatio. Et dum in nobis ambulat sit

Expanded text:
id. --Humanarum igitur haereditatum modo, portionem quae melior est et quae utilior eligamus. Si circa terrena patrimonia sua in cohaeredum divisione quis nititur sortem commodioris portionis appetere, quanto propensiore cura ligemus? Centuplum Dominus promittit: et centuplum non in aeternum, sed in praesens. Aeternorum autem bonorum immensa et infinita retributio est: caeterum sub definitione centupli, praesentium mensura concluditur. Ego autem ambigo utrum hoc centuplum Petri excesserit portio. randum nunc in hoc saeculo relictis omnibus saeculi rebus, centuplum munus est. est enim nobis deus portio, qui ait: et inhabitabo in his. non ergo centupli praemium est, ut in hoc terreno corpusculo nostro deus habitet? sed quid dico habitet? ait et ipse: et ambulabo in his. patens deo est fidelis pectoris et ampla possessio. ut inhabitet, ut ahabitat, qui inambulat, quid tertium nobis ab eo portionem, ut simus Deo habitatio; et dum in nobis ambulat, sit
Abbreviated transcription (Latin):
eminit euangłii p̃¬
dicator ille petrus.
nullam sibi esse porti¬
onem possessionis hu¬
manȩ: cum oranti ali¬
moniam respondit.
Aurum & argentum non est mͥ: qđ au-¬
tem habeo hoc tibi do. Quid istud est¬
beate petre qđ possides: Renuntiaueras
om̃ib: dõ tuo dicens. Ecce nos xeliqͥm᷑
nobis:  Et tibi ille responderat. Amen
dico uobis quod uos qui secuti estis¬
me. in regeneratione cum sederit filiꝰ¬
tis suꝑ duodecim thronos. iudican-¬
tes duodecim tribus isrł. Et exemplo
ur̃o cȩteris relinquentib cuncta spop̃õ¬
derat quod centuplum acciꝑent: &¬
de hinc uitam eternam possessuri es-¬
sent. Quid ẽ gͥ istud petre qd habes:
Habes plane: & non audeo dicere plus
te centuplo obtinere: dico tamen sine
multiplicatione calculi possidere. Dicis
O felix possessio: õꝑfecta di portio. Ñ
terrena largiris. sed naturȩ opus re¬
pendis: & uitiosi partus dampna re-
stauras. Claudum natum ꝓgredi iu-¬
bes: & uirum multȩ ȩtatis. incessu

Expanded text:
eminit et Evangelii praedicator ille Petrus, nullam sibi esse portionem possessionis humanae, cum oranti alimoniam respondit, Aurum et argentum non est mihi; quod autem habeo, hoc tibi do . Quid est istud, Petre, quod possides? renuntiaueras omnibus domino tuo dicens: ecce nos omnia dernobis? et tibi ille responderat: amen dico uobis. quod uos, qui secuti me estis, in regeneratione sedebititis super duodecim thronos iudicantes duodecim tribus Israhel. et exemplo uestro ceteris relinquentibus cuncta spoponderat, quod et centuplum acciperent et dehinc uitam sent. Quid est igitur istud, Petre, quod habes? Habes plane, et non audeo dicere plus te centuplo obtinere: dico tamen te sine multiplicatione calculi possidere. Dicis O felix possessio, o perfecta Dei portio! Non terrena largiris, sed naturae opes rependis, et vitiosi partus damnstauras.. claudum natum ingredi iubes et multae aetatis uirum incessu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Beati qui esuriunt & fitiunt iu¬
sticiam : qm̃ ipsi saturabunt᷑. Nichil hȩc
esuritio corporeum. nichil expetit sitis
ista terrenum: sed iusticiȩ bono deside¬
rat saturari. & in om̃ium occultoꝵ in¬
troducta secretum. ipso dño optat im¬
pleri. felix mens quȩ hunc concupiscit
cybum. & ad talem estuat potũ. Qũe
utiq non expeteret. si nichil de eius
suauitate gustasset. Audiendo autẽ
& in amorem castissimȩ uoluntatis
exarsit: ut spretis om̃ib temporalib.
ad edendam bibendamq iusticiam to¬
to accenderetur affectu: & illius pͥmi
mandati apprehenderet ueritatem di¬
centis. diliges dñm dm̃ tuum ex toto
corde tuo. & ex tota mente tua & ex
tota uirtute tua: qm̃ nichil est aliud

Expanded text:
dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate gustasset. Audiens autem det in amorem castissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
rena in habitatio deprimit sensum
multa cogitantem: qm̃ habitatori suo
non reluctabitur terra. nec immodera-¬
tum aliquio contra imꝑium sui recto¬
ris audebit. Possidebunt enim illam
mites pace ꝑpetua. & nichil umquam
de eoꝵ iure minuetur. cum corruptibi-¬

Expanded text:
rena inhabitatio deprimit sensum rena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem : quoniam habitatori suo non reluctabitur terra, nec immoderatum aliquid contra imperium sui rectoris audebit. Possidebunt enim illam mites 370 pace perpetua, et nihil umquam de eorum jure minuetur, cum corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
magis plangendus est faciens malig¬
na. quam paciens: quia in rustum
stum autem tolerantia ducit ad głam.
ipsi hereditate possid ebunt terram.
Mitibus atq mansuetis. humilib
ac modestis. & ad om̃ium in iuriarũ
tolerantiam p̃paratis : possidenda
terra ꝓmittitur. Nec parua estimanda
est hȩc aut uilis hereditas. tanquam
a celesti habitatione discreta sit: cum
regnum cȩloꝵ non alii intelligantur
intrare. Terra gͦ ꝓmissa mitib & in
possessione danda mansuetis. caro sc̃oꝵ
est: quȩ ob humilitatis meritum feli¬
ci resurrectione mutabitur. & immor-¬
talitatis gła uestietur: in nullo iam
sp̃ui futura contraria. sed cum uoli¬
tate animi ꝑfectȩ unitatis habitura
consensum. Tunc enim exterior ho¬
mo interioris hominis erit quieta
& intemerata possessio: tunc mens
uidendo deo intenta nullis corporeȩ
infirmitatis impedietur obstaculis:
nec iam dici necesse erit. corpus quod
corrumpit᷑ aggrauat animam & ter-¬

Expanded text:
magis plangendus est faciens maligmagis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum stum autem tolerantia ducit ad gloriaipsi haereditate possidebunt terram . Mitibus atque mansuetis, humilibus ac modestis, et ad omnium injuriarum tolerantiam praeparatis possidenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum coelorum non alii intelligantur intrare. Terra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sanctorum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immortalitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura consensum. Tunc enim exterior homo interioris hominis erit quieta et intemerata possessio; tunc mens videndo Deo intenta nullis corporeae infirmitatis impedietur obstaculis, nec jam dici necesse erit: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et ter
Abbreviated transcription (Latin):
apłi ob eiusdem curationis mirationis¬
q miraculum crediderunt. Et ille
pauꝑ qui non habebat quod peten¬
ti daret. tantam dedit diuinȩ gr̃e lar¬
gitatem: ut quemadmodum unum
hominem redinteguit in pedib. si ͤ tot
milia credentium sanaret in cordib:
faceretq eos in xp̃o alacres quos in
iudaica ꝑfidia inuenerat claudicantes.
Post p̃dicationem huius felicissime pau¬
ꝑtatis: addidit dñs dicens. Beati qui
lugent: qm̃ ipsi consolabuntur. Luc¬
tus hic dilectissum cui consolatio ȩter-¬
na ꝓmitttur: non est cum huius
mundi affectione communis: nec bea¬
tum quemquam faciunt ista lamenta
quȩ totius humani generis deplo¬
ratione funduntur. Alia ratio est scoꝵ
gemituum: alia beatarum causa la-¬
crimarum. Religiosa tristicia. aut
alienum peccatum luget. aut ꝓpriũ.
nec de hoc dolet quod diuina iusticia¬
iusticia agitur: sed de eo meret quod
humana iniquitate committit᷑. llbi

Expanded text:
Apostoli ob ejusdem curationisApostoli ob ejusdem curationis miraculum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes.Post praedicationem hujus felicissimae paupertatis, 369 addidit Dominus, dicens: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Luctus hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, non est cum mundi hujus afflictione communis; nec beatum quemquam faciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ra piscium in piscatores hominum
alacri conuers ione mutati sunt: &¬
multos sui similes fidi suȩ imitatione
fecerunt. quando illis primitiuis eccłiȩ
credentium. Qui uniuersis rebus suis
possessionibq distractis. ꝑ deuotissimã
pauꝑtatem bonis ditabantur ȩternis
& ex apłica p̾dicatione gaudebant ni-¬
chil habere de mundo & omnia possi¬
elemosina posceretur. argentum in qͥt
& aurum non est mͥ: quod autem ha¬
beo hoc do tibi. In nomine iħu xp̃i
narareni: surge & ambula. Quid hac
humilitate sublimius: quid hac pau¬
ꝑtate locupletius: Non habet p̃sidia
pecuniȩ: sed habet dona naturȩ. Qũe
debilem edidit mater ex utero: sanũ
petrus fecit ex uerbo. Et qui imagi¬
nem cęsaris in nummo non dedit:
imaginem xp̃i in homine reforma¬
uit. Huius autem thesauri opibus
non solum ille adiutus est. cui gres¬
sus est redditus. sed etiam quinq mi¬
lia uirorum quȩ tunc ad exhortationẽ

Expanded text:
ra piscium in piscatores hominum ra piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quando illis primitivis Ecclesiacredentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possieleemosyna posceretur, Argentum, inquit, et aurum non est mihi, quod autem habeo, hoc tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem
Abbreviated transcription (Latin):
in digentia facultatum. Dubitari au¬
tem non potest quod humilitatis istiꝰ
bonum facilius pauꝑes quam diuites
assequantur: dum & illis intenuitate
amica est mansuetudo. & istis indiui¬
tiis familiaris elatio. Uerumptamen
& in plerisq diuitib inuenitur hic
animus. qui habundantia sua non
ad tumorem suꝑbiȩ. sed ad oꝑa benig¬
nitatis utatur: idq prolucris maxi¬
mis numeret. quod ad releuandam mi¬
seriam alieni laboris impenderit.
Omni generi atq ordini hominum
datur in hac uirtute consortium. qͥa
possunt ẽẽ ꝓposito pares. & impares
censu. Nec inter est quantum sint in
spiritalib bonis inueniuntur equales.
b̾eata gͥ illa pauꝑtas. quȩ rerum tem¬
poralium amore non capitur. nec mũ¬
di opib augeri appetit: sed cęlestib
bonis ditescere concupiscit. Huius no¬
bis magnanime pauꝑtatis exemplum
omnia sua sine differentia relinquen¬
tes ad uocem cęlestis magistri a captu¬

Expanded text:
indigentia facultatum. Dubitari auindigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in spiritalibus bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere concupiscit. CAP. III. Hujus nobis magnanimae paupertatis exemplum omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captu
Abbreviated transcription (Latin):
bo leges meas in sensu ipsoꝵ: & in cor¬
de ipsoꝵ scribam eas. Qui gͦ locutus
fuerat moysi. locutus est & apłis : &
in cordib discipłoꝵ uelox scribentis
uerbi manus noui testamenti decreta
condebat: nulla ut quondam circũ¬
fusa nubium crassitudine: neq ꝑter¬
ribiles sonos atq fulgores popło ab
accessu montis absterrito: sed paten¬
te ad aures circum stantium tranqͥl¬
litate colloquii. ut ꝑ gr̃ȩ lenitatem.
remoueretur legis asꝑitas: & sp̃s ad¬
optionis. auferret formidinem serui
ad ȩternam beatitudinem ꝑuenire de¬
siderant. gradus felicissime ascensionis
ambiguum. si dicens beati pauꝑes. ni¬
chil adderet de intelligenda pauꝑum
qualitate: & sufficere uideretur ad
ꝑ merendum regnum cȩloꝵ. ea sola
inopia quam multi sub dura & gra
ui necessitate paciuntur. Sed cum ait
beati pauꝑes sp̃u. ostendit eis regnũ
cęloꝵ tribuendum: quos humilitas
commendat animoꝵ magis quam

Expanded text:
bo leges meas in sensu ipsorum, et in corbo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃o euangelium reg-¬
ni. & diuersos ꝑ totam
galilȩam curante languo¬
res. in omnem syriam se uirtutum eiꝰ
fama diffuderat: & multe ex uniuer¬
sa uidȩa turbȩ ad cęlestem medicum
confluebant. Quia enim tarda est
humanȩ ignorantiȩ fides ad credenda
quȩ non uidet. & sꝑanda quȩ nescit:
oportebat diuina eruditione firman¬
dos corporeis beneficiis & uisibilibus
miraculis incitari: ut cuius tam be¬
nignam ex ꝑiebant᷑ potentiam. non am¬
bigerent salutarem ẽẽ doctrinam.
Ut ergo exteriores medelas dñs ad
remedia interiora tranfferret. & post sa¬
nitates corpoꝵ. curationes oꝑaretur ani¬
marum: segregatus a circumstantib
turbis secessum uicini montis ascendit:
aduocatis apłis quos sublimioribus
institutis ab edito mysticȩ sedis imbuer&¬
& ex ipsa loci atq oꝑis qualitate signi¬
ficans se esse qui moysen quondam suo
fuisset dignatus alloquio. Illic quidem
ter ribiliore iusticia. hic autem sacratio¬
re clementia: ut impleretur quod fue

Expanded text:
isto Evangelium regni, et diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut impleretur quod fuer
Abbreviated transcription (Latin):
a carnali generatione non diuidit.
Qui autem semꝑ mente cum do st̃
solliciti seruare unitatem sp̃s in
uinculo pacis. numquam ab ȩter¬
na lege dissentiunt. fideli or atione
dicentes. fiat uoluntas tua sicut in cęlo
& in terra: hi sunt pacifici hi bene una-¬
mines sc̃ȩq concordes. uocandi ȩterno
hoc merebitur dilectio dĩ. & dilectio ꝓx¬
imi. ut nullas iam aduersitates sen¬
tiat. nulla scandala ꝑtimescat: sed fini¬
to omnium temptationum certamine
intranquillissima d̃i pace requiescat:
ꝑ dñm nr̃m iħm xp̃m. qui cum patre

Expanded text:
a carnali generatione non dividit. a carnali generatione non dividit. Qui autem semper cum Deo mente sunt solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis , 372 numquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli oratione dicentes: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vocandi aeterno hoc merebitur dilectio Dei et dilectio proximi, ut nullas jam adversitates sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace requiescat, per Dominum nostrum, qui cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
plationis obtineat. Merito hȩc beati¬
tudo. cordis ꝓmittitur puritati: splen¬
dorem enim luminis ueri. sordens aci¬
es uidẽ non poterit. Et quod erit iocun¬
ditas mentib nitidis: hoc erit pena
maculosis. Declinentur gͦ terrenarum
caligines uanitatum & ab omĩ squalore
iniquitatis interiores oculi tergantur:
ut serenus intuitus tanta d̃i uisione
pascatur. Ad hoc enim ꝓmerendum.
Geatitudo ista dilectissimi. non cuius¬
libet confessionis. nec qualiscumq
concordiȩ est. sed illius de qua apłs
dicit: pacem habete ad dm̃. & de qua
dicit ꝓpħa dauid: pax multa diligẽ
tissima amicitiarum uincula. & in¬
discrete similitudines animoꝵ non
ueraciter sibi uendicant. si non cũ
dei uoluntate concordant. Extra di¬
gnitatem pacis sunt: imꝓbarum
parilitates cupiditatum. federa scele¬
rum & pacta uitioꝵ. Amor mundi
cum dĩ amore non congruit. nec ad
societatẽm filioꝵ di ꝑuenit : qui se

Expanded text:
plationis obtineat. Merito haec beatiplationis obtineat. Merito haec beatitudo cordis promittitur puritati. Splendorem enim veri luminis sordens acies videre non poterit; et quod erit jucunditas mentibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines vanitatum, et ab omni squalore iniquitatis oculi tergantur interiores, ut serenus intuitus tanta Dei visione pascatur. Ad hoc enim promerendum ii Dei vocabuntur . Beatitudo ista, dilectissimi, non cujuslibet consensionis, nec qualiscumque concordiae est, sed illius de qua dicit Apostolus: Pacem habete ad Deum : et de qua dicit propheta David: Pax multa diligentctissima amicitiarum vincula, et indiscretae similitudines animorum non veraciter sibi vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. Extra dignitatem hujus pacis sunt improbarum parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
plinarũ artib ad q̃ p̾mia uoceris intelli¬
ge. Misericordem te miscđia. iustum
uult eẽ iusticia. ut in creatura sua
creator appareat : & inspeculo cordis
humani ꝑlineas imitationis expres¬
sa dei imago resplendeat. Secura esto
oꝑantium fides. aderunt tibi deside¬
ria tua : & ħis quȩ amas sine fine po
nia munda sunt: ad eam quoq bea¬
titudinem quȩ consequenter est ꝓmis¬
gna felicitas dilectissimi. cui tantũ
premium p̾paratur. Quid gͦ est ha¬
bere cor mundum. nisi eis quȩ supra
dictȩ sunt studere uirtutib  Nidere
autem dm̃ quante sit beatitudinis:
quȩ mens conciꝑe. quȩ lingua ua¬
leat explicare  Et tamen hoc conse¬
quetur. cum trans formabitur hu¬
mana natura: ut non iam ꝑspecu¬
lum neq in enigmate. sed facie ad faci¬
em ipsam quam nullus hominum
uidere potuit sicuti est uideat ditatẽ:
& quod oculus non uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascendit.
ꝑ ineffabile gaudium ȩternȩ contem¬

Expanded text:
plinarum artibus ad quae praemia voceris intellige. Misericordem te misericordia, justum vult te esse justitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine fine potnia munda sunt, ad eam quoque beatitudinem, quae consequenter est promisgna felicitas, dilectissimi, cui tantum praemium praeparatur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Videre autem Deum quantae sit beatitudinis, quae mens concipere, quae lingua valeat explicare? Et tamen hoc consequetur, cum transformabitur humana natura, ut non jam per speculum, neque in aenigmate, sed facie ad faciem , ipsam quam nullus hominum videre potuit , sicuti est, videat Deitatem: et quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , per ineffabile gaudium aeternae contem
Abbreviated transcription (Latin):
sione contempnit. Unde ait ꝓpħa. Ob¬
scurentur ocłi eoꝵ ne uideant: & dor¬
cit. semꝑ custodit obtutib: & quadã
graduum suoꝵ uicinitate complecti¬
tur. Et quanto eum ille popłs prauo
itinere post se relinquit: tanto eum
iste directo cursu festinat attingere.

Expanded text:
sione contemnit; unde ait propheta: Obsione contemnit; unde ait propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorcit, semper custodit obtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere.
Abbreviated transcription (Latin):
puritatem. Uinum plane est sp̃uale:¬
de illa uua quȩ ꝓsalute om̃ium pe-¬
pendit in ligno. Sicut enim botrus
redditurus uinum. prius in uinea
quadam naturȩ arte suspenditur.
ita & xp̃e editurus uinum sp̃uale
martyrii in cruce quadam ꝓuiden¬
tia diuinitatis aptat᷑. Ipse est plane
botrus: quẽ duo exploratores illi. hoc
est iħunaue & caleph filius iephone
in phalanga ad filios isrł ꝓpr̃iis hu¬
meris detulerunt. Quod quidem
factum: iam p̃figurabat aduentum
dñi saluatoris. Nam hotrus in pha¬
langa suspensus: in cruce xp̃c appẽ¬
langa uuam. duo popłi demonstrant᷑.
xp̃ianus utiq uel iudeus. Et sicut
mos est portantium unus p̾cedens¬
& alter subsequens: ita prior iudeoꝵ
pꝰ se. qͦd quadã dorsi auersione contem¬
pͥnit. qui autẽ sequit᷑ semꝑ id oculis ꝑ¬
spicit. semꝑ custodit obtutib. semꝑ cor¬
poris uicinitate potitur. ita iudȩus &
sum eum ponens quadam dorsi auer¬

Expanded text:
puritatem. Vinum plane est spiritualpuritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appentantes uvam, duo populi demonstrabantur: Christianus utique, et Judaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judaeors, quadam dorsi aversione contemnit; qui autem sequitur semper id oculis perspicit, semper custodit obtutibus, semper corporis vicinitate potitur; 257 ita ergo Jsum eum ponens quadam dorsi aver
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ cypriani festiuitatem sicut
om̃ib notum est. hodie cȩle¬
bramus: & natali sicut dicunt
imminente iundemiȩ. natalem
eius martyrii ꝓcuramus. Conueni¬
unt gͥ uota nr̃a. uel mundi. Muñ¬
dus uindemiarum ubertate lȩta-
est. Sicut enim uuarum ex pressio¬
ne uinum funditur: ita & scõꝵ mar-¬
tyrio uini uice sanguis effunditur:
nisi qđ uua temporales fructus pre-¬
stat passio sempiternos. Recte gͦ mar¬
tẏrium uindemiis comparat᷑. Ha¬
bet enim & ebrietatẽ suam. habet
& calicem suum: de quo dicit pro-¬
pheta dauid. Et calix m̃s in ebrians
quam p̃clarus est. Et ip̃se dñs in
passionis suȩ exitu constitutꝰ ait. Pat̃
Recte inquam calix mai trio cõparat᷑:
quia sicut calix cum bibitur. omĩs
humor noxius uini calore decoquit᷑.
ita & martyrii poculum cum hau¬
ritur. om̃s peccatoꝵ feces passionis
gła temꝑant᷑. Uinum gͦ quoodam
salutare martẏrii est. quod cordi lȩ¬
ticiam prestat: calorem fidĩ & animȩ

Expanded text:
i Cypriani festivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum ubertate laetatuest; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: PateRecte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria temperantur. Vinum ergo quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, animae
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis nondum ualentem. corde cre¬
dere ad iusticiam. & ore confiteri ad salu¬
tem. Totum hoc fit ꝑuerbum. de quo
oñs ait. Iam uos mundi estis: ꝓpter
uerbum quod locutꝰ sum uobis. Mane
te inqͥt in me: & ego in uobis. Non eo
mͦ illi in ipso: sicut ipse in illis. Utrũq
enim ꝓdest: non ipsi sed illis. Ita sunt¬
quippe in uite palmites. ut uiti ñ con¬
ferant: sed in de accipiant. unde uiuant.
Ita uero uitis ẽ inpalmitib ut uitale
alimentum suͥ ministret eis: non sumat
ab eis. Ac ꝑhoc & manentẽ in se habere
utrũq non xp̃o. Nam prcciso palmite.¬
potest de uiua radice alius pullulare: qͥ
autẽ precisus ẽ sine radice non potest uiue
re. Deniq adiungit & dicit. Sicut palmeᷤᷤ
non potest ferre fructũ a se m& ipso nisi m̃a¬
serit in uite : sic nec uos nisi in me manse¬
ritis. Magna gr̃e commendatio. fr̃s mei.
Corda instruit humilium: ora obstruxit
suꝑboꝵ. Ecce cui si audent respondeant.

Expanded text:
quantumvis nondum valentem corde crequantumvis nondum valentem corde credere ad iusticiam et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait: 'lam vos mundi estis propter verbum, quod locutus sum vobis'. Sete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere utrumque, non Christo. Nam prpotest de viva radice alius pullulare. Qui autem praecisus est, sine radice non potest vivecut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant,
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ & homines. Scdm hoc gͥ recte
possumus dicere. qd cũ ad naturã di non
ꝑtineat humana natura: ad ꝑsonã tam̃
unigeniti filii d̃ĩ: ꝑ grãm ꝑtinet huma¬
na natura. Et tanta gr̃a ut nulla sit
maior: nulla prorsus ȩqualis. Neq enĩ
illam susceptionẽ hominis ulla merita
p̾cesserunt: sed ab illa susceptione merita
eiꝰ cuncta ceperunt. Manet gͦ filius indi-¬
lectione qua eum dilexit pater: & iđo ser-¬
uauit p̃cepta eiꝰ. Quid est enĩ & ille homo:
nisi qd ds susceptor ẽ eiꝰ: D̃s enim erat uer-¬
bum: unigenitus gignenti coeternus.
Sed ut mediator daret᷑ nobis: ꝑ in effa¬
bilem gr̃am uerbum caro factũ ẽ & ha¬

Expanded text:
apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura; et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus , Deus enim erat Verbum, Unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
que humilib patet: suꝑbos latet. Sed qͥd ui
illud ẽ qđ adiungit. sicut & ego patris
mei precepta seruaui: & maneo in eiꝰ di¬
lectione : Utiq etiam hic hanc dilectio¬
nem patris intelligi uoluit: qua eum
diligit pater. Ita quippe dixerat. Sicut
dilexit me pater: & ego dilexi uos. Atq
his uerbis. illa subiunxit. Manete indi¬
lectione mea: illa ꝓculdubio qͣ dilexi
uos. Ergo quod ait etiã de patre. maneo
in eius dilectione: illa scilic& accipienda
est. qua dilexit eũ pater. Sed num quid
& hic gr̃a intelligenda ẽ qua pater dili¬
git filiũ: sicut gr̃a est qua nos diligit
filius. cum simus nos filii grã ñ natura:
unigenitus autem natura non gr̃a:
An hoc etiam in ipso filio ad hominem
referendũ est.Ita sane. Lam dicendo si¬
cut dilexit me pater & ego dilexi uos:
grãm mediatoris ostendit. Mediator au¬
tem di & hominum: non inquantum
gitur. Et iħe ꝓficiebat sapientia & gr̃a.¬

Expanded text:
quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illud est quod adjungit: Sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneo in ejus dilectione? Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit, qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexit eum Pater. Sed numquid et hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius: cum simus nos filii gratia, non natura; Unigenitus autem natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane. Nam dicendo, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, gratiam mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum gitur, Et Jesus proficiebat sapientia et a
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est. hinc apparebit qđ in di¬
lectione mea manebitis si mea p̾cepta ser-
uabitis: ut nemo se fallat dicendo qđ eũ
diligat si eiꝰ p̃cepta non seruet. Nam in tã¬
tum eũ diligimꝰ: in quantum eius p̃cepta
seruamꝰ. In quantũ autẽ minus seruamꝰ
minus diligimꝰ: quamuis quod ait ma-¬
nete indilectione mea non apparet qua
dixerit dilectionẽ: utrũ qua eum diligi¬
mus. an qua ipse nos diligit: sed ex uer¬
bo suꝑiore dinoscit᷑. Dixerat quippe. &
ego dilexi uos. Cui uerbo: continuo sub¬
iunxit. Manete in dilectione mea. Illa gͦ.
qua dilexit eos. Quid est gͦ manete in di¬
lectione mea: nisi manete in gr̃a mea:.
Et quid est si precepta mea seruaueritis.
manebitis in dilectione mea: nisi ex hoc
scietis quod indilectione mea qua uos
diligo manebitis. si mea precepta serua¬
bitis :. Non gͦ ut nos diligat prius eius
precepta seruamus: sed nisi nos diligat
p̃cepta eiꝰ seruare non possumꝰ. Hec ẽ gr̃a

Expanded text:
Hoc est, hinc apparebit quod in diHoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum auminus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, si praecepta mea servaveris, manebitis in dilectione mea, nisi, hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia
Abbreviated transcription (Latin):
qm ipse prior dilexit nos. Quod autem
ait. sicut dilexit me pater & ego dilexi
uos: non ȩqualitatem nature ostendit
nr̃e & sue. sicut est patris & ipsius: sed
cum dicit. Diligit me pater: & ego uos.
Nam pater utiq diligit & nos. sed in ipso:
quia in hoc głificat᷑ pater ut fructum
afferamus in uitȩ hoc est infilio: & effici¬
I amur eiꝰ discipłi. Manete inqͥt indilecti¬
one mea. Quomͦ manebimꝰ: Audi quid
sequat᷑. Si p̾cepta mea in quit seruaueri¬
⁊tis: manebitis in dilectione mea. Dilectio
facit precepta seruari: an p̾cepta serua¬
ta faciunt dilectionem Sed quis am¬
bigat. qđ dilectio precedit: Unde enim
p̃cepta seruet non habet: qui non diligit.
Quod gͦ ait si precepta mea seruaueritis.
manebitis in dilectione mea: ostendit ñ
unde dilectio generet᷑ sed unde monstret.
Tanquã diceret. Nolite: uos putare manere
in dilectione mea: si non seruatis p̃cepta
mea. Si enim seruaueritis manebitis

Expanded text:
quoniam ipse prior dilexit nos . Quod autem quoniam ipse prior dilexit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed cum dicit, me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. 3. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis.
Abbreviated transcription (Latin):
głificatꝰ est d̾s pater ut fructum pluri¬
rimum afferamꝰ & efficiam xp̃i discipłi.¬
non hoc nr̃e głe tribuamus: tanquã hoc
ex nobis ipsis habeamus. Eius ẽ enĩ hec gr̃a
& ido in hoc non nr̃a sed eiꝰ ẽ gła. Unde &
alibi cum dixisset. sic luceat lum̃ ur̃m cor̃a
hominib ut uideant bona ur̃a oꝑa. ne ã
sem& ipsis putarent ẽẽ bona oꝑa sua: mox
addidit. Et głificent patrem ur̃m qui in cȩ¬
lis est. In hoc enĩ głificat᷑ pater ut fructũ
plurimum afferamꝰ. & efficiam᷑ xp̃i disci¬
pubt. A quo efficiam᷑: nisi ab illo cuiꝰ mise¬
ricordia preuenit nos: Ipsius enim sumꝰ
figmentum: creati in xp̃o ĩu: in oꝑib
bonis. Sicut dilexit me pater inquit: &
ego dilexi uos. Manete indilectione mea.
Ecce unde nobis sunt oꝑa bona. Nam un¬
de nobis essent: nisi quia fides ꝑ dilectio¬
nem oꝑatur: Unde autẽ diligeremꝰ: nͥ
pͥus diligerem : Aꝑtissime hoc in epła sua
iste euangłista dixit. Nos diligꝰ mͦ dm̃:

Expanded text:
glorificatus est Deus Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipulinon hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia: et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
cimus: pater nrͣ qui es in cęlis. Abhuiꝰ
orationis uerbis & sensib non recedam᷑
petitionib nris: & quicqͥd petimꝰ fiet
nobis. Tunc enim dicenda sunt uerba
eiꝰ in nobis manere: qͣndo facim᷑ quȩ p̃ce¬
ꝑit. & diligimꝰ quȩ ꝓmisit. Quando autẽ
uerba eiꝰ manent in memoria nec inue-¬
niunt᷑ in uita: non computat᷑ palmes
in uitȩ. quia uitam non attrahit ex
radice. Ad hanc differentiam ualet qͦd
scͥptum est: memoria retinentib man¬
data eiꝰ. ut faciant ea. Multi enĩ memo¬
ria retinent ut contempnant. uel &ĩã
derideant. aut obpugnent ea. In his
uerba xp̃i non manent: quia tangunt
quodammͦ non coherent. Et id̃o illis ñ
erunt in beneficium: sed in testimoniũ.
Et quia sic insunt eis ut non maneant
in eis: ad hoc tenent᷑ ab eis ut iudicent᷑

Expanded text:
qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̃as. & lapidas eos qui ad te mittuntur.
Omnia futura ante ꝓspiciens dñs p̃uidit
etiam ruinam ciuitatis illius. & plagã
quȩ a romanis uentura fuerat suꝑ popłm
illum: icło extollens lamentũ lugebat
ab illis: & qui adhuc post modum fue¬
rat effundendus. Sed non tantum do¬
lebat de iniuria scoꝵ suoꝵ. sciens qua
nali: sed de illoꝵ interitu flebat: & in

Expanded text:
prophetas, et lapidas eos qui ad te mittuntur . Omnia futura ante prospiciens Dominus praevidit etiam ruinam civitatis illius, et plagam quae a Romanis ventura fuerat super populum illum. Ideo extollens lamentum lugebat ab illis, et qui adhuc postmodum fuerat effundendus Sed non tantum dolebat de injuria sanctorum suorum, sciens qualnali: sed de illorum interitu flebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Loquat᷑ ioħs & dicat. Ego uox cla¬
mantis in deserto. uox erat: quia uerbi
dei sp̃u replebat᷑. Quia sicut sermo uocis
quodamͦ ministerio ac uehiculo ad audi¬
entem aloquente transmittitur: ita ille
xp̃m sonans. uerbi erat minister ac por¬

Expanded text:
t. Loquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia Verbi Dei spiritu replebatur. Sicut sermo vocis quodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente transmittitur; ita ille Christum sonans, Verbi erat minister et por
Abbreviated transcription (Latin):
commendabat. Sic enim dixerat. Uerba
quȩ ego loquor uobis ame ipso non loqͦr
hater audẽ in me manens facit oꝑa ipse.
Quȩ oꝑa tunc dicebat: nisi uerba quȩ
loquebat᷑ : Audiebant & credebant illi.
& eoꝵ dem uerboꝵ fructus erat fides il¬
loꝵ. Uerumtamen euangłitantib dis¬
cipulis. non tam pauci quã illi erant:
sed gentes etiam crediderunt. Hec st̃
sine dubitatione maiora. Nec tamen
ait maiora hoꝵ facietis. ut solos apłos
ea putaremꝰ esse facturos: sed qui cre¬
dit in me in qͥt oꝑa quȩ ego facio & ipse
faciet: & maiora horum faciet.

Expanded text:
rat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet.
Abbreviated transcription (Latin):
loquor: Ei quippe tribuit qd facit:
de quo ipse est qui facit. Pater eñi d̃s
non est de aliquo: filiꝰ autẽ ds̃. ẽ qui dẽ
patͥ ȩqualis. sed de patre do. Id̾o ille ds.
sed ñ de deo. & lumen sed non de lumi¬
ne: iste uͦ d̾s de d̃o. lumen de lumine.
Deniq adiungit & dicit. Non creditis.
quia ego in patre & pater in me estͦ
Alioquin ꝓpter oꝑa ipsa credite. Antes
solus philippus arguebat᷑: nunc autem
non eum ibi solum fuisse qͥ arguendꝰ ẽẽt
ostendit᷑. Propter oꝑa ipsa inquit credi¬
te: quia ego in patre. & pater inmeẽ.
Neq enĩ si scꝑati essemͦ: in seꝑabiliter oꝑa¬
ri ulla ratione possemꝰ. Sed qͥd ẽ quod se¬
quitur. am̃ am̃ dico uobis. qui credit
in me oꝑa quȩ ego facio & ipse faciet: &

Expanded text:
loquor? Ei quippe tribuit qloquor? Ei quippe tribuit qde quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. Denique adjungit et ait: Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est? Alioqui propter opera ipsa credite. Ante solus Philippus arguebatur; nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur; propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim si separati essemus inseparabiliter operari ulla ratione possemus, sed quid est quod sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio