comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ it̃ alt̃ quiplus debeodicere ma¬
xime tullia nelo queris ut hoc faciant
ista coniunctit ad uerbia qđ sol& fa¬
cere comparectiuus & suꝑlatiuus gra¬
dus. Put aillemaneuenit nescioqui
matariusuenit. Debemꝰdicere mag
maneuenit : Itẽ alt̃ maturis simeuent
debemꝰdicere maxime maneuenit :
aut certemane uenit : tar dius pescio
temalter tandissime uenit. quidebemꝰ
dicere minimem aneuenit. ergo ad¬
uerbia in quib: ñ possumꝰ in uenire con¬
paractionẽ ut possint habere ł signifi¬
cationẽ conparationis deb& istahabe¬
re aduerbia idest magis & maxime ad
augendum ł minuendumminꝰ &inin me
gule eẽ & nostimorẽ mulierũ dũmo¬
nis a positiuo diminutiuũ primũ primu¬
lums a conparctiuo longius longius
ud est nisi aduerbium: Nonpotest ẽẽ
ꝓnom̃ aut pasticipiũ sed statima duer¬
bium fac̃. Pronom̃ ẽ. siest ꝓ nom̃bene
Sinonẽ aduerbiũ est. Omnis passora¬

Expanded text:
quitur; item alter qui plus, debeo dicere: maquitur; item alter qui plus, debeo dicere: maxime Tulliane loquitur, ut hoc faciant ista coniuncta aduerbia, quod solet facere conparatiuus et superlatiuus. puta ille mane uenit; nescio qui maturius uenit, debemus dicere: magis mane; item alter maturissime uenit, debemus dicere: maxime mane uenit. aut certe mane uenit; tardius nescio  mane uenit; item alter tardissime uenit: quid debemus dicere? minime mane uenit. ergo ea aduerbia, in quibus non possumus inuenire conparationem, ut possint habere uel significationem conparationis, debent ista habere aduerbia, id est magis et maxime ad augendum, gule esse? et nosti mores mulierum: / dum monis a positiuo diminutiuum primum primulum, a conparatiuo longius longiuscud est nisi aduerbium; non potest esse pronomen aut participium, sed statim aduerbium facit. pronomen est: si est pronomen, bene; si non est, aduerbium est. omnis pars ora
Abbreviated transcription (Latin):
essepos s̃ quinacrees sepos s̃ quincaelo
Nam &ider comanare dicim qͥe qͥd def¬
fluit ꝑ totũ. putamanat sermo manat
Fluuius usurpant᷑ista ergo qm̃ diestuñ
primũ ꝑtotũ effluit: quandonascit᷑ ap¬
pellat᷑ mane quasi qđeman& et effluat
Si indehab& & hi mologiã. ñ podestre¬
cipere comparctionẽ: Dixim t eaad¬
uerbiar &ipere conparactionẽ quae
originẽ ducunt a nominib: r&c ipientib:
conparctionẽ siue amanandosiuea
manib: dictũ uolueris mane si ue illud siue
illud nonr & ipit conparactionẽ. Ergo
manus nemodic̃: Quidergo cũ opus
fuerit ag significatioñ quid faciemꝰ ad
xime Adminuendã minꝰ & minime
Nutacicero facinde aduerbiũ cicero¬
niane tullius tulliane. Ergo s̃ aduer¬
bia quae conpanactionẽ nonrecipiun
sed egent significatioñ conparaetionis
quidergofaciemꝰ ita debemloqui Pu¬
ta ist &ullianeloquit᷑ : est alt̃ quiualde
tullia neloquit᷑ dicomagistulliane lo¬

Expanded text:
esse possunt, qui in aëre esse possunt, qui in caelo. nam idcirco manare dicimus, quicquid effluit per totum, puta manat sermo, manat fluuius. usurpantur ista. ergo quoniam dies tunc primum per totum effluit, quando nascitur, appellatur mane, quasi quod emanet et effluat. si inde habet etymologiam, non potest recipere conparationem. diximus enim ea aduerbia recipere conparationem, quae originem ducunt a nominibus recipientibus conparationem. siue a manando siue a manibus dictum uolueris mane, siue illud siue illud, non recipit conparationem. ergo manius nemo dicit. quid ergo? cum opus fuerit hac significatione, quid faciemus? ad xime, ad minuendam minus et minime. puta Cicero, fac inde aduerbium, Ciceroniane; Tullius Tulliane. ergo sunt aduerbia quae conparationem non recipiunt, sed egent significatione conparationis. quid ergo faciemus? ita debemus loqui, puta iste Tulliane loquitur; est alter qui ualde Tulliane loquatur, dico: magis Tulliane lo
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ¶Mane it ñ possũ dicere qđ cdi¬
cunt multimanius. Quidergodicimꝰ
in istis nominib: unde appar & qm̃ solocis¬
mͥ est. prima qm̃manenour &cipitcon¬
parctionem manius mane dicit᷑ matu¬
tinum dempꝰ: T ractum ẽ ab illis reb ma¬

Expanded text:
nem. mane, non possumus dicere quod dinem. mane, non possumus dicere quod dicunt multi, manius. quid ergo dicimus in istis nominibus? unde apparet quoniam soloecismus est? primo quoniam mane non recipit conparationem manius. mane dicitur matutinum tempus. mane tractum est ab illis rebus, ma
Abbreviated transcription (Latin):
bo ñr &cipiunt conparactionẽ. qm̃ uerbũ ñ
r &cipit conparictionẽ. Vt puta cursim
strictim. ñr &cipiunt comparetionẽ : qm̃du¬
cunt originẽ a uerbo qđ uerbũ non raci¬
pit conpapactionẽ quidilla aduerbia
siputa illa ad uerbia originẽ lucunt a
coniunctioñ : non recipiunt conparati¬
oñe. Ergoca aduerbia recipiuntẽ¬
parctionem quae ducunt originẽ a no¬
minib: ripientib: conparoetionẽ &
istaipsa aduerbia quaer &cipiunt conpa¬
rationẽ in positiuo unã regulam habent
in conparactiuo illam quã diximus regulã
in deꝓbamus dehocipso nomiñ bene mel¬
us optime non est breue ut scia s regulã
suꝑlatiui undeuenerit siue acorrepti
uopositiuo siue a ꝓducto nihilominus
illa regulaman& er goita schabent re¬
galae in positiuo duae sunt regulae Iuc
conpaste tiuouna ÷ Suntali qua aduer¬
bia quae nonr ecipiunt conparaetionẽ
& uolumus inipsis facere conparactio¬

Expanded text:
bo, non recipiunt conparationem, quoniam uerbum non bo, non recipiunt conparationem, quoniam uerbum non recipit conparationem. ut puta cursim strictim non recipiunt conparationem, quoniam ducunt originem a uerbo, quod uerbum non recipit conparationem. quid illa aduerbia,si puta illa aduerbia originem ducant a coniunctione? non recipiunt conparationem. ergo ea aduerbia recipiunt conparationem, quae ducunt originem a nominibus recipientibus conparationem. et ista ipsa aduerbia, quae recipiunt conparationem, in positiuo  unam regulam habent. in conparatiuo illam quam diximus regulam inde probamus de hoc ipso nomine bene melius optime. non est breue, ut scias regulam superlatiui, unde uenerit, siue a correpto positiuo, siue a producto; nihilo minus illa regula remanet. ergo ita se habent regulae. in positiuo duae sunt regulae, in conparatiuo una est. sunt aliqua aduerbia quae non recipiunt conparationem, et uolumus in ipsis facere conparatio
Abbreviated transcription (Latin):
dicere adintro ad foris ut aꝑtius ad lo¬
cũ significes Nouim ł quia ad locũ signifi¬
cat ego debeodicere ad intro ut aꝑtius
signisꝰ ces ad locũ sed hoc nequaquã pos¬
sum facere &utim̃ sin ep̃positioñ &qñdo
sit significatio uel in loco ł deloco: de
uerbis indellegis Accidit &ã con¬
parectio aduerbus onparatio¬
nis aduerbiorũ tressunt. Aut eũ posi¬
tiuũ gracdum reipiunt aut conpara¬
tiuũ aut suꝑlatiuũ. Primoscire debes
non omnia aduerbiar&ipere conpa¬
rationes sed ea qua ducunt originem
a nominib: r &cipientib: conpartione
Non omnea duerbiũr &ipit conparo¬
tione : sedid aduerbium recipit conpa¬
ractionem uenita nominib: recipientib
conparationem: Puta doctus r&ipit
conparxtionẽ docte doctius: Eaergo
aduerbia r&c ipiunt conparaetionẽ
quȩ ducuntoriginẽ a nominib: r&cipien¬
tibus comparactionẽ. Quidergosecunt᷑
illa aduerbia quaeducuntoriginẽ auer¬

Expanded text:
dicere ad intro, ad foras, ut apertius ad lodicere ad intro, ad foras, ut apertius ad locum significes. nouimus enim quia ad ad locum significat. ergo debes dicere ad intro, ut apertius significes ad locum. sed hoc nequaquam possumus facere, et utimur sine praepositione. et quando sit significatio uel in loco uel de loco, de uerbis intellegis. accidit etiam conparatio aduerbiis. conparationes aduerbiorum tres sunt: aut enim positiuum gradum recipiunt aut conparatiuum aut superlatiuum. primum scire debes non omnia aduerbia recipere conparationes, sed ea quae ducunt originem a nominibus recipientibus conparationem. non omne aduerbium recipit conparationem, sed id aduerbium, quod recipit conparationem, uenit a nominibus recipientibus conparationem. puta doctus recipit conparationem, docte doctius. ea ergo aduerbia recipiunt conparationem, quae ducunt originem a nominibus recipientibus conparationem. quid ergo sequitur? illa aduerbia, quae ducunt originem a uer
Abbreviated transcription (Latin):
gere ambiguae enim sunt & incesta
sed colligere de uerbis coniunctis. Uer¬
ba enim coniuncta n&es sehabent a ꝑ¬
ta facere : Aduerbia ergo modoitꝰ
siin loco est uel foris in locõe uescis siuer¬
ba coniunxeris iamintellegis qualias̃
utrũ in loco andeloco. si dixeris ex eoue¬
nio : intellegunt᷑ delocõeẽ si dixeris
sedere eẽ dormire : omnia ista in loco
significant: Poris uenio foris exeo qͥdic̃
uenio quidic̃ &xeo : non significandnlo¬
co. sed deloco Non tam̃ debemlungere
p̃positiones. Namsi uolueris iungere tem¬
tauerunt it pleriq: sicloqui. cogote iun¬
gere cũ his cum quib: nonuis. dicesmihi de¬
beo dicere deintus deforis udungas p̃po¬
sitiones Er go usurpaillud & aliqua sic
dic adintro & adforis cogoteergo & i
nes qm̃de: significat deloco ẽẽ: entpu
ta deintus & deforis, Ergosi hoc ẽ utideo
dicant addendam eẽ p̃positionẽ qm̃
significat deloco aperte. Ego cogote

Expanded text:
gere ambigua enim sunt et incerta. gere ambigua enim sunt et incerta. sed collige de uerbis coniunctis. uerba enim coniuncta necesse habent aperta facere aduerbia. ergo modo intus, si in loco est, uel foris, si in loco est, nescis; si uerba coniunxeris, iam intellegis, qualia sunt, utrum in loco, an de loco. si dixeris exeo uenio, intelleguntur de loco esse. si dixeris sedere esse dormire, omnia ista in loco significant. foris uenio, foris exeo: qui dicit uenio, qui dicit exeo, non significat in loco, sed de loco. non tamen debemus iungere praepositiones. nam si uolueris iungere temptauerunt enim plerique sic loqui, cogo te iungere cum iis cum quibus non uis. dicis mihi, debeo dicere de intus, de foris, ut iungas praepositiones. ergo usurpa illud et aliqua sic dic, ad intro et ad foras. cogo te ergo etnes, quoniam de significat de loco esse, de intus et de foris. ergo si hoc est, ut ideo dicant addendam esse praepositionem, quoniam significat de loco aperte, ego cogo te
Abbreviated transcription (Latin):
foris uenio poliiungere p̃positiones
uon enim possumdicere deintus. multi t
quasi causa cõmunis elocutionis italocun¬
tur deintus ueni & dicunt ideo debet dei.in¬
gi ut signific& deloco. sedideotunoli
iungere namstultumẽ quidenimopus
est ut deiungas ut significes deloco: quia
ueni nonest in locohocipsuduenit signifi¬
cattibi qm̃ non est inloco sed deloco Er¬
goscire debes qm̃ista ipsa aduerbia
quae suinaturoc aliquid non &x plican
quidsi gnificent ꝑ coniunctionẽ uerbo¬
nentis st ergo & ints ꝑmanentis ẽ:
Intus uenio intus nescis cui sit significa¬
tionis : uenio cuiꝰ ẽsignificationis De
loco ergo & intus deloco ẽ. Intro & foras
in dubitabilit̃ ad locũ signifi cant. ut intro
uado fora suado Intus uero &foris ñsig¬
nificantad locũ sed significant duas res
in loco & deloco. Quando aũsignificentin
loco quando deloco. noli deipsis intelle¬

Expanded text:
foris uenio. noli iungere praepositiones. foris uenio. noli iungere praepositiones. non enim possum dicere de intus. multi enim quasi causa communis elocutionis ita locuntur, de intus uenio, et dicunt, ideo debet de iungi, ut significet de loco. sed ideo tu noli iungere: nam stultum est. quid enim opus est ut de iungas, ut significes de loco? quia uenio non est in loco, hoc ipsum uenio significat tibi quoniam non est in loco, sed de loco. ergo scire debes quoniam ista ipsa aduerbia, quae sui natura aliquid non explicant, quid significent, per coniunctionem uerbonentis est. ergo et intus permanentis est. intus uenio: intus nescio cuius sit significationis. uenio cuius est significationis? de loco. ergo et intus de loco est. intro et foras indubitabiliter ad locum significant, ut intro uado, foras uado. intus uero et foris non significant ad locum, sed significant duas res, in loco et de loco. quando autem significent in loco, quando de loco, noli de ipsis intelle
Abbreviated transcription (Latin):
uide reꝓducas ultimã syllabã & dicas
llec esuia latininultima sillaba accen¬
tum nonhabent. Sed nefortedicas qua¬
reergo dicimꝰ istuc. sedistũ ꝑ apoco¬
pendicimus maiores eni nostriplenas
habebant elocutiones sic &istuc quasi¬
stuce sic est fac quasi face. Gunta duer¬
bia quae dubia sunt quẽ admodum di¬
camus intro anintus foraes anforis
sed hoc int̃ ẽ : qđ intur& foris duasha¬
bent significationes intro & foras unam
habent significationem puta introfo¬
ras ad locum est utrũq puta intro
uado itemfora suado sed n&c esseha¬
bent utrumq significationem habere
Intusuero & foris geminã habent sig¬
nificationem in loco intur. foris est&
deloco puta quouadis ad locum ester¬
go quouadis forasua do benedicimus qm̃
ad locumẽ utrũq: intus uero & foris
gemimã habent significationem. delo¬
co& in loco quomodo intus sum foris
sum: deloco quo modo ẽ intus ꝓceo

Expanded text:
uide ne producas ultimam syllabam et dicas uide ne producas ultimam syllabam et dicas illô, quia Latini in ultima syllaba accentum non habent. sed ne forte dicas, quare ergo dicimus istûc? sed illud per apocopen dicimus. maiores enim nostri plenas habebant elocutiones: sic est istuc quasi istuce sic est fac quasi face. sunt aduerbia quae dubia sunt, quem ad modum dicamus, intro an intus, foras an foris. sed hoc interest, quod intus et foris duas habent significationes, intro et foras unam habent significationem. puta intro foras, ad locum est utrumque, puta intro uado, item foras uado. sed necesse habet utrumque unam significationem habere {intus ergo et foris geminam habent significationem, in loco intus, foris est; et de loco}. puta quo uadis? ad locum est. ergo quo uadis? foras uado bene dicimus, quoniam ad locum est utrumque. intus uero et foris geminam habent significationem. de loco et in loco. in loco quo modo? intus sum, foris sum. de loco quo modo est? intus exeo,
Abbreviated transcription (Latin):
P. incipit eẽ solo cismus ibi qui dicit¬
ꝓficiscitur: aut ꝑ man& sine dubio per¬
manentis ẽ ibi estergo binon deb&
tener e uerbũ nisi quoduerbũ : in loco
signific&: putastat ꝑ manet quiescit
uta stat ꝑman& ibi quie scit ibised&
uerbicausa. Si autẽ uellis adiungere
huica duerbio uerbumillud qđ hab&
significationem euntis incipit eẽ so¬
locismus Iamenimibielusẽ quiue¬
niteo eiusest adhuc quiꝓficiscitur:
Quomodo possunt ista consentire
Ergo debemus scire esse aliquaper
locum & sunt qua drifariȩ diuisa ad
locum sunt hec huc illuc illo. Deistis pu¬
ta italo quere. Hucueni illouade
hucueni illouade ad locum s̃ista Inlo¬
coe suntista hicibi illic: delo cor̃ ista
Hinc illincinde : sunt &iamalia aduer¬
bia : sedista sunt quae i nusu sunt posita
Ergo sunt quisi gnificant in locohicillic
illue benedicimus non sed uenio illac
perlocumest. Eo illo benedicimus: sed

Expanded text:
sa, incipit esse soloecismus. ibi quid? prsa, incipit esse soloecismus. ibi quid? proficiscitur, aut permanet? sine dubio permanentis est ibi. ergo ibi non debet tenere uerbum, nisi quod uerbum in loco significet, puta stat permanet quiescit. puta stat ibi, permanet ibi, quiescit ibi, sedet uerbi causa. si autem uelis coniungere huic aduerbio uerbum illud quod habet significationem euntis, incipit esse soloecismus: iam enim ibi eius est qui uenit, eo eius est adhuc qui proficiscitur. quo modo possunt ista consentire? ergo debemus scire esse aliqua perlocum; et sunt quadrifariam diuisa. ad locum sunt haec, huc illuc illo; de istis puta ita loquere, huc ueni, illo uade; ad locum sunt ista: in loco sunt ista, hic ibi illic: de loco sunt ista, hinc illinc inde. sunt etiam alia aduerbia, sed ista sunt quae in usu sunt posita. ergo sunt quae significant in loco, hic illic illuc bene dicimus, sed non uenio illac; <illac> per locum est. eo illo bene dicimus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non iunges in loco nisi rei quae ẽ in loci
Noniungis deloco nisi rei quaeẽ deloco
moniungis ab loco nsi rei quae ẽ abloco¬
quere puta duas partesorationis quȩ
significenti demsi aduerbiũ alo coest
utilla quae iungit᷑ deb& habere signisi¬
cationis que a loco iungit᷑: put a autadlo¬
cum signific& & illa pars qua ei lungit᷑
deb&significationẽ iungere ad locum
Ante quã dicam aliquid deregulao
emplo collige: huc&illuc quo modo
tibuudent᷑ a diocũ aninlocum. Quando
deohue illuc si ne dubio a ellocũid est
secheuntis id est huc &illuc. Da&iam
uerba quacidem significent euntis: ut
puta pficiscor ĩdeononẽ ꝑ manentis sig
ta huc eo illuceo: Namilluc & huc ad
locũ est idesteuntes ad locũ & eo eun¬
tis ad locũ ẽ : Er goita debes iungere
quare Namad uerbium & uerbũ simi¬
lit̃ adlocum euntes hab& significationẽ
C&erũ si duo uolueris iungere diuer¬

Expanded text:
quoniam non iungis in loco nisi rei quae est in loco, quoniam non iungis in loco nisi rei quae est in loco, non iungis de loco nisi rei quae est de loco, non iungis ad locum nisi rei quae est ad locum, puta duas partes orationis quae significant idem. si aduerbium a loco est, et illa quae iungitur debet habere significationem quae a loco iungitur; quando autem ad locum significat, et illa pars quae iungitur ei debet significationem iungere ad locum. antequam dicam aliquid de regula, exemplo collige. huc et illuc quo modo tibi uidentur, ad locum an in loco? quando dico huc illuc, sine dubio ad locum, id est permanentis, id est huc et illuc, da etiam uerba quae idem significent, euntis. ut puta proficiscor non est permanentis signta huc eo, illuc eo: nam et huc illuc ad locum est, id est euntis ad locum, et eo euntis ad locum est. ergo ita debes iungere. quare? nam et aduerbium et uerbum similiter ad locum euntis habet significationem. ceterum si duo uolueris iungere diuer
Abbreviated transcription (Latin):
datiuum hiclugubris hiu̾lu gubris
huiclugubri lugubrit̃ debuit facere
sed tam̃ maluit lugubre dicere :¬
Ergo & hictalis ẽ elocutio qualis
&ibi Aduerbioaccidun¬
tria significatio comparatio figura.
Significationes aduerbiorũ multȩs̃:
Vegistis illas in prima parte artos
sunt qua&emp̃ significant ut hodie. SuNt¬
alia quae significant numerũ ut duotres
Alia quae ostantes ut heia Alia quae ꝓhi¬
bentis ut ne Alia qua e negantis ut non
& omnia quaehab&is scripta in ipsis ar¬
tib: Sunt aduerbia semꝑ finita tã loci
quã temporis ut puta hic modo Qui
ubi locum non significat. quidic̃ quando
tempꝰ nonsignificat ꝓtema duerbia
locorum tria sunt ista sunt quae plerũq
non diligent̃ inspecta facile faciunt so¬
locismas : Non enimpassim debemꝰ que¬
cũq uerba istislo calibus ad uerbus iun¬
gere sed prorerũ qualitade debemꝰ &iã
uerba coniungere Ideo inuentȩ sunt elo¬
cutiones ꝓpt̃ istã causam. Scire debes

Expanded text:
datiuum, hic lugubris huius lugubris datiuum, hic lugubris huius lugubris huic lugubri lugubriter debuerat facere, sed tamen maluit lugubre. ergo et hic talis est elocutio, qualis et ibi. aduerbio tria accidunt, significatio conparatio figura. significationes aduerbiorum multae sunt; legistis illas in prima parte artis. sunt quae tempus significant, ut hodie; sunt quae significant numerum, ut semel bis; alia hortantis, ut heia; alia prohibentis, ut ne; alia negantis, ut non, et omnia quae habetis scripta in ipsis artibus. sunt aduerbia semper finita tam loci quam temporis, ut puta hic modo: quiubi, locum non significat; qui dicit quando, tempus non significat. item aduerbia locorum tria sunt: ista sunt quae plerumque non diligenter inspecta facile faciunt soloecismos. non enim passim debemus quaecumque uerba istis localibus aduerbiis iungere, sed pro rerum qualitate debemus etiam uerba coniungere. ideo inuentae sunt elocutiones propter istam causam. scire debemus
Abbreviated transcription (Latin):
it a sedeb& nasciut h tegersit datiuus
& sit accipiat si llabã & quid nullas Inue¬
nimus regulas contrcrias: dicitinuer¬
mus ptamplerumq: inuenio datiuũ
o terminatũ &nln lominꝰ ad uerbiũ int̃
exiens uthuic duro durit̃ legimꝰ. Itẽ
aliquotier idemdatiuus ẽ &idemad¬
uerbium uullã rationẽmutata ut fal¬
aduerbiũ est &datiuus ẽcasus. Hic se¬
dulus hui sedulihuic sedulo aduerbiũ
est &cdatiuus ẽ er gofalso sedulo &
datiui possunt c̃ẽ & aduerbia posseẽ
sed tam̃ discr&ionem accipiunt &
sensu. Si dicas falsoloqueris tale
est acsidicas maleloqueris ergo
quomodo ad uerbiũ estsidicas fal¬
sohominie pistolã dedinduiẽe aduer¬
bium sed nom̃. taleẽ enĩ acsidicerom
in doc tohomini epistolam dedi: Ergo
ꝓsensuhi tellegis quando sit aduerbiũ
quando nom̃. c&erũ quantũ ad hui¬
tum ꝑtin& similias. Ite maliquoties i
terminatus ẽ datiuus & ad uerbium
non int̃ exut sed in econuestit. Ec ce

Expanded text:
a datiuo debet nasci, ut integer sit datiuus et sic accipiat syllabam. et quid? nullas inuenimus regulas contrarias? dicit, inuenimus. nam plerumque inuenio datiuum o terminatum, et nihilo minus aduerbium in ter exiens, ut huic duro duriter. legimus item quod aliquotiens idem datiuus est et idem aduerbium nulla ratione mutata, ut faladuerbium est, et datiuus est casus: hic sedulus huius seduli huic sedulo; sedulo aduerbium est, et datiuus est. ergo falso sedulo et datiui possunt esse, et aduerbia possunt esse. sed tamen discretionem accipiunt ex sensu. si dicas: falso loqueris, tale est ac si dicas: male loqueris. ergo modo aduerbium est. si dicas: falso homini epistolam dedi, noli esse aduerbium, sed nomen. tale est enim, ac si dicerem: indocto homini epistolam dedi. ergo per sensum intellegis, quando sit aduerbium, quando nomen. ceterum, quantum ad exitum pertinet, similia sunt. item aliquotiens i terminatus est datiuus, et aduerbium non in ter exit, sed i in e conuertit: ecce s
Abbreviated transcription (Latin):
bemus regulam aliquã inuenire: estre¬
gula omnia aduerbia quae inter ex eunt
saluodatiuo sic exeunt id ÷ seruant da¬
tiuũ integrũ. puta docili : adistũdatiuũ
ad deter nulla sillaba sublata docilido¬
cilit̃ agili ad de illucter agilit̃ & ꝑ man&
illedatiuur integer & sic accipit sillabã
Econtrario que resihic possit fierifacili

Expanded text:
bemus regulam aliquam inuenire, est rebemus regulam aliquam inuenire, est regula: omnia aduerbia quae in ter exeunt saluo datiuo sic exeunt, id est seruant datiuum integrum. puta docili, ad istum datiuum adde ter nulla syllaba sublata, docili dociliter; agili, adde illuc ter, agiliter. et permanet ille datiuus integer, et sic accipit syllabam. e contrario quaere, si hic possit fieri. facili
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus nomina potius cẽ ꝓaduerbiis po¬
sita quã eẽ aduerbia non debemꝰha e di¬
cerc eẽ aduerbia sed nomina ꝓaduerbiis
posita & quȩ locutione ut iͥmur dicit ta¬
li inuenimus apud uergilium tales elocuti¬
ones horrendum clamattoruũ resonat.
Quan dodicimus toruum resonat : tale ÷
acsidicas torueresonant: Quando dico
horsendum clamat : tale ẽ acsidicã hor¬
rendeclamat. Ergo quando dico facile
locutus ẽ : taleẽ acsi dicã facilit̃ locutꝰ ÷
ut sit nom̃ ꝓaduerbio : Difficile tale est
acsidicam difficilit̃ & quid debemdice¬
re nomina potius ẽẽ ꝓaduerbis & quaes
legitima ad uerbia facilit̃ & difficilit̃ qua¬
difficult̃ sed potius difficilit̃ prima ꝓpt̃
illam causam quasi dixeris difficult̃ cogo
tedicere facult̃. Siaũ dicis facilit̃: ne¬
cessehabes dicere difficilit̃. Altera res
confirmatur dealterxre : qm̃ indeutiq:
originem sumunt: sed nefortedicas de¬

Expanded text:
dicimus nomina potius esse pro aduerbiis podicimus nomina potius esse pro aduerbiis posita, quam esse aduerbia: non debemus haec dicere esse aduerbia, sed nomina pro aduerbiis posita. et qua elocutione utimur? dicit tali: inuenimus apud Vergilium tales elocutiones: horrendum clamat, toruum resonant. quando dicimus toruum resonant, tale est ac si dicam torue resonant. quando dico horrendum clamat, tale est ac si dicam horrende clamat. ergo quando dico: facile locutus est, tale est ac si dicam: faciliter locutus, ut sit nomen pro aduerbio. difficile tale est ac si dicam difficiliter. et quid debemus dicere? nomina potius esse pro aduerbiis. et quae sunt legitima aduerbia? faciliter et difficiliter. qua sed potius difficiliter? primum propter illam causam, quia, si dixeris difficulter, cogo te dicere faculter; si autem dicis faciliter, necesse habes dicere difficiliter; altera res confirmatur de altera re, quoniam inde utique originem sumunt. sed ne forte dicas, de
Abbreviated transcription (Latin):
usurpata sunt dio. unũ a terentio unũ aci¬
cerone hic durus hui durihuicduro du¬
ro dure fac̃. hic in humanus hui mhumani hu¬
icinhumano in humane debuit dicere : &
tam̃ in humanit̃ dix̃ & hoc potius debem
scqui illa enĩ potius auctoritatir s̃: Omnia
enĩ aduerbia quae adatiuo singular iin
adatiuo singłriueniunt i terminata ut
puta huic facili facilit̃ agiliagilit̃: Eien¬
unt in questionẽ illa duo facile & dificile¬
est puta sidicas illud intellegit᷑ sed difici¬
le taleest acsidicas intellegitur sed ma¬
leintellegitur difficile ergo malebene
aduerbia sunt incunctanter : Ergo
difficile aduerbium erit. redia drati¬
onem & non est aduerbium: Nam hic
difficilis huius difficilis huic difficili : de¬
b& aduerbium int̃ exire difficilit̃ N&
difficultes podestẽẽ sed dificilit̃: er¬
gouides qm̃ int̃ exire deb& similit̃fa¬
cibi: quomododeb& & ire hic facilis hu
ius facibs huic facili facilit̃, quidergo

Expanded text:
usurpata sunt duo, unum a Terentio, unum a Ciusurpata sunt duo, unum a Terentio, unum a Cicerone: hic durus huius duri huic duro, dure facit; hic inhumanus huius inhumani huic inhumano, inhumane debuit dicere, et tamen inhumaniter dixit. et hoc potius debemus sequi; illa enim potius in auctoritate sunt. omnia enim nomina quae datiuo singulari in a datiuo singulari ueniunt i terminato, ut puta huic facili faciliter, agili agiliter. ueniunt in quaestionem illa duo, facile et difficile. puta si dicas: illud intellegitur, sed difficile, tale est ac si dicas: intellegitur, sed male intellegitur. ergo male bene aduerbia sunt; incunctanter ergo et difficile aduerbium erit. sed redi ad rationem, et non est aduerbium. nam hic difficilis huius difficilis huic difficili, debet aduerbium in ter exire, difficiliter; nec difficulter potest esse, sed difficiliter. ergo uides quoniam in ter exire debet. similiter facile: quoius facilis huic facili, faciliter. quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑ ea aduerbia quara seor iuntur ne¬
cesseh abent breuia ẽẽ. Peliqua uero
omnia ꝓducunt᷑ & haec firma ẽ regula
omnino: Quidergo dicimꝰ deipsisad¬
uerbiis quidhanchabererationẽ quan¬
do exeant inter quando ine. Namin¬
de in dubitationẽ uener̃ erentius dicit
durit̃ In aliis omnib: legimꝰ dure : cice¬
rodix̃ inilla testia oratione respondit
mane debemus dicere: Ergo qm̃ in
uenimus aduerbia aliquando int̃ & euntia
aliqñ in .e. ab una diriuatioñ : idcirconees¬
sariȩ s̃ regulae & aitsic Omniaa duerbia que
oriunt᷑ a nomine quere hoc ipsud nom̃ qua¬
lesit : & tunc indellegis quẽ admodũ cur¬
rant ipsa aduerbia quandodãt singłis
o fuerit derminatus : in .e. mit tit aduerbiũ
quando aũ dat̃ singłis .i. terminat᷑ : u&cesse
hab& intermitdere : putasidicas huicdoc¬
to: fac̃ docte huicclaro fac̃clare huicad¬
minaendo admirende : Ergoilla aduerbia

Expanded text:
rantur et ea aduerbia quae a se oriuntur nerantur et ea aduerbia quae a se oriuntur necesse habent breuia esse. reliqua uero omnia producuntur. et haec firma est regula omnino. quid ergo dicimus de istis aduerbiis? quid? hanc habere rationem, quando exeant in ter, quando in e. nam inde in dubitationem uenerunt. Terentius dicit duriter; in aliis omnibus legimus dure. Cicero dicit in illa tertia oratione respondit mane debemus dicere. ergo quoniam inuenimus aduerbia aliquando in ter exeuntia, aliquando in e ab una deriuatione, idcirco necessariae sunt regulae. et ait sic, omnia aduerbia quae oriuntur a nomine, quaere hoc ipsum nomen quale sit, et tunc intellegis, quem ad modum currant ipsa aduerbia. quando datiuus singularis o fuerit terminatus, in e mittit aduerbium; quando autem datiuus singularis i terminatur, necesse habet in ter mittere. puta si dicas huic docto, docte facit, huic claro facit clare, huic admirando admirande. ergo illa aduerbia
Abbreviated transcription (Latin):
tim Authi.R. utestbieuit̃ Authi.S.
ut funditus istae sunt regula tractat deduab:
regulis optime . Aduerbia qua in e e eunt
aliquando ꝓducunt᷑ aliquando corripiun¬
tur : Di camus difinitionẽ ut sciam quando
ꝓducta .e. terminat᷑ aduerbiũ &aitsic
Omnia aduerbia e. t̃minata ꝓducunt᷑
ominia penit ergo ad uerbia aliquando
lis aduerbia .e. terminata corripiunt᷑
qua e non conparaent᷑ ut puta rite facin¬
de ad uerbium rite ñ fac̃ritius ritis sime
Aduerbium qđ non conparat᷑ siñ dubio
breueest: Itẽ qđ male conpartur ut
est bene. Nemo it dicit benebeniur benis¬
sime sed benemelius optime id ÷ qđ ꝑ a
nomalia conparat᷑ Itẽ qđ a senascit᷑
nam & hoc corripit᷑ ut puta inpune cor¬
ripit᷑ Nemo i dic̃ inpunius. Sepe & hic
e. correpta est nemo enĩ dic̃ sepius unde
appar & qm̃ ista conepta s̃: Aꝑres sunt
isteregulae ea aduerbia quae non conpa¬
rantur ea aduerbia quaemaleconpa¬

Expanded text:
tim; aut in r, ut breuiter; aut in s, tim; aut in r, ut breuiter; aut in s, ut est funditus. istae sunt regulae. tractat de duabus regulis optime. aduerbia quae in e exeunt aliquando producuntur, aliquando corripiuntur. dicamus definitionem, ut sciamus, quando producta e terminatur aduerbium. et ait sic, omnia aduerbia e terminata producuntur, omnia penitus. ergo aduerbia {aliquando} lis. aduerbia e terminata corripiuntur, quae non conparantur, ut puta ritus; fac inde aduerbium rite, non facit ritius ritissime. aduerbium quod non conparatur sine dubio breue est. item quod male conparatur, ut est bene nemo enim dicit benius benissime, sed bene melius optime, id est quod per anomaliam conparatur. item quod a se nascitur; nam et hoc corripitur. ut puta inpune corripitur; nemo enim dicit inpunus: saepe, et hic e correpta est; nemo enim dicit saepus. unde apparet quoniam ista correpta sunt. tres sunt istae regulae: ea aduerbia quae non conparantur et ea aduerbia quae male conpa
Abbreviated transcription (Latin):
curro curris nemodicit current̃: Ergo
ista omnia non possunt facereaduerbia
debemur hocre quirere. Colligeergo un¬
denascantur aduerbia. nascuntur a
nomine ꝓprio ut tullius tulliane. ab ap¬
pellatiue ut doctus docte. aꝓ nomine ut
meatim tuatim: Auo cabulo ut hostiumhos¬
tiatim: Auerbostringo strictim. Ano¬
mine & non in ꝓbarunt ut est indulgent̃
Aduerbia autem quaea nomine ueniunt
in has &x euntlit derces. aut in .a. sed ꝓduc¬
ta utuna. Aut in eꝓductum ut doctus doc¬
te. aut he correptã ut bene. authi. ut
ues peri. heri. Scireautem debes qm̃bis¬
legimus hereheri tam̃ illudinusum magis
herilegimus & here: Auth .o. ut falso ã
in .u. ut noctu. Ergo autha ex eunt pro¬
ducta utuna authe ꝑducta ut docte
aut hie correpta. ut bene Authi. sem
ꝑ ꝓducta ut estues periheri. Authio.
semꝑ ꝓductum ut falso Autho semꝑ
correptum ut modo. Aut hi .u. semper
ꝓductum ut noctu. Nith .m. ut eststric¬

Expanded text:
curro currens, nemo dicit currenter. ergo curro currens, nemo dicit currenter. ergo ista omnia non possunt facere aduerbia. debemus ergo hoc requirere. collige ergo unde nascantur aduerbia. nascuntur a nomine proprio, ut Tullius Tulliane; ab appellatiuo, ut doctus docte; a pronomine, ut meatim tuatim; a uocabulo, ut ostium ostiatim; a uerbo, stringo strictim. a nomine et  non inprobarunt, ut est indulgenter. aduerbia autem quae a nomine ueniunt in has exeunt litteras: aut in a, sed product, ut una; aut in e productam, ut docte; aut in e correptam, ut rite; aut in i, ut uesperi; legimus here; heri tamen illud in usu, magis heri legimus, haut here}; aut in o, ut falso; aut in u, ut noctu. ergo aut in a exeunt productam, ut una; aut in e productam, ut docte; aut in e correptam, ut bene; aut in i semper productam, ut est uesperi heri; aut in o semper productam, ut falso; aut in o semper correptam, ut modo; aut in u semper productam, ut noctu; aut in m, ut stric
Abbreviated transcription (Latin):
ratio nomini accidit : nũ quã par¬
tic ipio: Ergo quando indulgentior
fecit nonuideor diriuationẽ istam
aduerbii trachere participio : sed
trocherea nomine. est tam̃ualidior
quae ꝓbat. non eẽ pasticipiũ quare ꝓbat
non eẽ participiũ. Omne participi¬
um dempus hab& sine dubio. Quando
dico indulgent̃ f&ci: cuiꝰ temporis ẽ
Numquid significat aut p̃sens tempꝰ
ãp̃teritũ tempus ã futurũ. Cuiuis
temporis ẽ. puta indulgent̃ indul¬
gent̃ facturus sum in dulgent̃ feci in¬
dulgent̃ fecio Eccequare indulgen¬
ter congruit omnib Aemporib
sed indulgens p̃sentis temporis ẽ tantũ
Ergo quomodo potest fieriut parti¬
cipiũ p̃sentis temporis faciataduerbi¬
um congruensomnib: temporib: Vnd
appar& qm̃ non est uerbi simile sedori¬
ginem ducit a nomine : Plamuisscire
non facitaduerbium I ego uerbũ est fac
inde participiũ legens sine dubio non facit
legent̃. scribo scribis nemo dicit scribent̃

Expanded text:
ratio enim nomini accidit, numquam parratio enim nomini accidit, numquam participio. ergo quando indulgentior fecit, non uideor deriuationem istam aduerbii trahere a participio, sed trahere a nomine. est tamen ualidior res quae probat non esse participium. quae res probat non esse participium? omne participium tempustemporis est? numquid significat aut praesens tempus aut praeteritum tempus aut futurum? cuiusuis temporis est, puta indulgenter facturus sum, indulgenter feci, indulgenter facio. ecce {quare} indulgenter congruit omnibus temporibus. sed indulgens praesentis temporis est tantum. ergo quo modo potest fieri ut participium praesentis temporis faciat aduerbium congruens omnibus temporibus? unde apparet quoniam non est uerbi simile, sed originem ducit a nomine. num uis scire? non facit aduerbium. lego uerbum, fac inde participium legens, sine dubio non facit legenter; scribo scribens, nemo dicit scribenter;
Abbreviated transcription (Latin):
paries. Omnia istauocabula s̃ exon¬
trario si dixeris doctus clarus ista
ipsa qm̃ pos sunt in hominẽcadere :¬
& in rem animalem cadere. nomina
suntͥ uocabula ergorerũ sunt in ani¬
maliũ ꝓprie hostiũ hostiatim. hostia¬
timtotũ oppidũ conpillatim
tema uerbo utcursimstrictim : Ano¬
mine & uerbo simul ped &emtim q̃si
pes & teneo ab eo qđ ẽpes & teneo utrũ¬
q: factũ est ped &emtim id ÷ sensim siñ
int̃misione. Itẽ indulgens indulgent̃
ait &cepastic ipionascit᷑ idemecce
aduerbiũ qđ a participionatũ est ne¬
gant om̃r : solus donatus aud&s dicere
sum sit consiliũ acaꝓc&erũ reuera ñ
sed decipit᷑ nomine & ideohoc putat
ticipia. id circo indulgeo indulgens
dulgens potestẽe & nom̃. Vndeap¬
par& quia potest cẽ & nom̃ conpa¬
rationẽ recipit fac̃ indulgentior
indulgentissim Si pasticipiũ e& ñ
reciper& conparationẽ. Eonpa¬

Expanded text:
paries, omnia ista uocabula sunt. e conparies, omnia ista uocabula sunt. e contrario si dixeris doctus clarus, ista ipsa quoniam possunt et in hominem cadere et in rem inanimalem cadere, nomina sunt. uocabula ergo rerum sunt inanimalium propria. ostium ostiatim: «ostiatim totum oppidum compilatim». item a uerbo, cursim strictim. a nomine et uerbo simul, pedetemtim quasi pes et teneo ab eo quod est pes et teneo; utrimque factum est pedetemtim, id est sensim sine intermissione. item indulgens indulgenter ait, ecce a participio nascitur, id est ecce aduerbium quod a participio natum est. negant omnes; solus Donatus audet hoc dicere; sumpsit consilium a Capro. ceterum re uera non et decipitur nomine, et ideo hoc putat. em> et participia. idcirco indulgeo indulgens dulgens potest esse et nomen. unde apparet quoniam potest et nomen esse? conparationem recipit; facit enim indulgentior indulgentissimus. si participium esset, non reciperet conparationem: conpa
Abbreviated transcription (Latin):
terentius terentiane. sed dixeris iste
loquit᷑ terentiane: cũ ceperit significare
deillo quim&y scripsit quẽ ad modum
habes dicere terentianus illedicit᷑ siue¬
lis diriuationemfacere : num quid seqͥt᷑
roctio ista sed hoc contentũ est causa
eufoniȩ malesonante : Ergo a duerbia
aut a nominib: nascuntur ut tullius tul¬
liane aut ab apellatiuis ut doctus doc¬
te clarusclare : Aut auo cabulo uthos¬
tium hostiatim ab solutũ est in appella¬
tiuis nulla dubitatio est. autcertȩ ꝓno¬
nunae. meus meatim tuus tuatim. & ni¬
hilaliud significat meatimtuatim nisi
meomore tuomore. Putameatimfe¬
usti. quid est meatimfecisti. id ÷ meomore
tuatim fecisti idest tuomore : Itẽ a
uocabulo ut hostium hostiatim: sed &
hostium nom̃ est: Quidergo int̃ est qđ
dic̃ nomen & uocabulum Quid int̃ ẽ
qđ nom̃ uult eẽ animalis: uocabulũ : uult
ẽẽ rei inanimalis. puta hostiũ fenestra

Expanded text:
Terentius Terentiane. sed si dixeris: iste Terentius Terentiane. sed si dixeris: iste loquitur Terentiane, cum coeperis significare de illo qui metra scripsit, quem ad modum habes dicere? Terentianus ille dicitur; si uelis deriuationem inde facere, numquid sequitur rationem istam? sed hoc contemptum est causa euphoniae {male sonant}. ergo aduerbia aut a nominibus propriis nascuntur, ut Tullius Tulliane, aut ab appellatiuis, ut doctus docte, clarus clare, aut a uocabulo, ut ostium ostiatim {absolutum est, in appellatiuis nulla dubitatio est}; aut certe a pronomine, meus meatim, tuus tuatim. et nihil aliud significat meatim tuatim nisi meo more, tuo more. puta meatim fecisti: quid est meatim fecisti? id est meo more; tuatim fecisti, id est tuo more. item a uocabulo, ut ostium ostiatim. sed et ostium nomen est. quid ergo interest, quod dicit nomen et uocabulum? quid interest? quod nomen uult esse animalis, uocabulum uult esse rei inanimalis. puta ostium f
Abbreviated transcription (Latin):
ergotene istamregulam: Omnia ad¬
uerbia quae ꝑ diriuationẽ pascunt᷑ ue¬
cessehabent crescere: melius ẽsicres¬
cant que si secundum numerũ syllaba¬
rum fiant: Putatullius trissellabũ ẽ
crescit in diriuatione tulliane . Vir¬
sunt. Oratius oratiante: Debei ad¬
uerbium qđ nascit᷑ aliunde crescere
Diriuatio aũplerũq crescit: plerũ¬
q noncrescit . ut diximꝰ oratius oratia
lex oratie & cequales hab& silla¬
bas lic& sit illa diriuatio ergohi diri¬
uatioñ quando puta nom̃ diruatur
denomine. potest & sillaba crescere
& non crescere: Ad uerbiũ autẽ q̃ñ
diriuatur a nomine deb&crescere
Ergohoratiane debemus dicere
ꝑ eufoniam contrarias̃ ut hocipsud
terrentiane: Terentia nus dicit᷑ quime¬
trax scripsit & terentius dr̃ qͥ comediar
scripsit : fac diriuationẽ ab utroq pu¬
tasi dicasistilo cunt᷑ terrentiane idest
quomodo derrentius qui comedias scripsit

Expanded text:
ergo tene istam regulam. omnia adergo tene istam regulam. omnia aduerbia quae per deriuationem nascuntur necesse habent crescere {melius est, si crescant, quam si secundum numerum syllabarum fiant}. puta Tullius trisyllabum est, crescit in deriuatione, Tulliane; Versunt; Horatius Horatiane. debet aduerbium quod nascitur aliunde crescere. deriuatio autem plerumque crescit, plerumque non crescit, ut diximus, Horatius {Horatia}, lex Horatia; ecce aequales habet syllabas, licet sit illa deriuatio. ergo in deriuatione, quando puta nomen deriuatur de nomine, potest et syllaba crescere et non crescere. aduerbium autem quando deriuatur de nomine, debet crescere. ergo Horatiane debemus dicere per euphoniam contraria sunt, ut hoc ipsum Terentiane. Terentianus quidem dicitur qui metra scripsit, et Terentius dicitur qui comoedias scripsit. fac deriuationem ab utroque puta si dicas: iste loquitur Terentiane, id est quo modo Terentius, qui comoedias scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
Namoratius non dixithor notim sed
hornifrumenti & horna frugelares
ꝓ eo quodest hornatina fruge: Ergo
hornoest annop̃sente : Illa ueroque
aliun deoriginem sumunt abistis reb:
trahunt᷑ Aut a nomine propͥo aut a no¬
mine appellatiuo aut a uerbo Auta no¬
mine euerbo. auta pronomine &¬
aduerbio aut a participio : Omiza
aduerbia quae aliun de originem sum nt
abistisueniunt . ł a nomine ꝓprio ł ap
pellatiuo. Aꝓprio tullius tulliande
uergilius uergiliane oratius ora¬
tiane. N nomine propͥo inistis aduerbi¬
is magna difficultas ẽ quomodonascun¬
tur utrum oratia dix̃dicamus anora¬
tiane dix̃ utrumtulleclix̃ antullia ñ
Inueniamus enimaliqua in diriuatio¬
ne quae hanc naturoosequantur . Pu¬
talex tullia dicitur pondicitur l&xtul¬
liana l. exoratia dicit᷑ non diciturlex
orrtiana Siergo diriuatio ita seha¬
diriuatur tale ẽẽ debuit & debuimus
dicere oratiae dixisti sed ẽ regula:

Expanded text:
, Horatius non dicit hornotini sed , Horatius non dicit hornotini sed horni frumenti, «et horna fruge Lares», pro eo quod est hornotina fruge. ergo horno est anno praesente. alia uero, quae aliunde originem sumunt, ab istis rebus trahuntur, aut a nomine proprio, aut a nomine appellatiuo, aut a uerbo, aut a nomine et uerbo, aut a pronomine aduerbio}, aut a participio. omnia aduerbia, quae aliunde originem sumunt, ab istis rebus ueniunt: uel a nomine proprio uel ab appellatiuo, a proprio Tullius Tulliane, Vergilius Vergiliane, Horatius Horatiane. a nomine proprio: in istis aduerbiis magna difficultas est, quo modo nascuntur, utrum Horatie dixit dicamus, an Horatiane dixit, utrum Tullie dixit, an Tulliane. inuenimus enim aliqua in deriuatione, quae hanc naturam sequantur: puta lex Tullia dicitur, non dicitur lex Tulliana; lex Horatia dicitur, non dicitur lex Horatiana. si ergo deriuatio ita se hatione deriuatur, tale esse debuit, et debuimus dicere: Horatie dixisti. sed est regula;
Abbreviated transcription (Latin):
tur doctus docte hab& originẽ: Er¬
go sunt qua aliun de originem sumut᷑
Illa qua a s coriginem sumunt : non
possunt habererationẽ quasi quia
prima origorationecar&. Idcirco
s. llaba ł naturali t̃ longae uelnatu¬
ralit̃ breuis carentroctione qm̃pͥ
ma origo est non potest inrationẽ
cadere nisi qđ ꝑ diriuationẽ fit :
Quod aũ principio originis ẽ ponhab&
rationem. Ergo a duerbia illa quae a
senascuntur rationecarent. Sed pro
uenta fuer int ita habes dicere : Illa
uero quae aliundeoriginem sumuit
haec in arteueniunt. Aduerbia sun
quaea senascunt᷑ ut cras horno: homo
hocanno puta siuelis dicere hodiefi&
quando dicir hodiefi&. ad diem p̃sentẽ
alit̃ non hodie sed hoc anno debesdice¬
re: putahorno factũ est id ÷ hoc annͦ
Inde &iam frugesornotine dicuntur:
Legistis infrumentaria quantũ cũq
frumentihor notiniqxarauer̃: Quã¬
quã cicero hornatim frumenti dicit¬

Expanded text:
tur, doctus docte {habet originem}. ertur, doctus docte {habet originem}. ergo sunt quae aliunde originem sumunt. illa quae a se originem sumunt non possunt habere rationem. quare? quia prima origo ratione caret. idcirco syllabae uel naturaliter longae uel naturaliter breues carent ratione, quoniam prima origo est. non potest in rationem cadere, nisi quod per deriuationem fit; quod autem principium originis est non habet rationem. ergo aduerbia illa quae a se nascuntur ratione carent, sed prout inuenta fuerint, ita habes dicere. illa uero quae aliunde originem sumunt, haec in artem ueniunt. aduerbia sunt quae a se nascuntur, ut cras horno. horno est hoc anno. puta si uelis dicere: hoc die fiet, quando dicis: hodie fiet, ad diem praesentem aliter non hodie sed horno debes dicere, puta horno factum est, id est hoc anno. inde etiam fruges hornotinae dicuntur: legistis in frumentaria«quantumcumque frumenti hornotini exarauerunt». quamquam Cicero «hornotini frumenti» dicit
Abbreviated transcription (Latin):
N ampotest eẽ uerbũ &
noneẽ aduerbiũ Econtrario non podest
eẽ aduerbiũ siñ uerbo. Et puta qñ dico
orator f&it plena ẽ elocutio. Orator
nom̃ fecit uerbũ est. & c̃hoclocoaduer¬
biũ non est tam̃plena ÷ elocutio: Ergo
potest eẽplenaelocutio ubi sit nom̃ & uer¬
bum &iam sinon sitaduerbiũ : Econtra¬
rio ubiẽ aduerbium : ñ ante potẽ eẽelo¬
cutionisi sequatur uerbum: Putaora¬
ris uerbum. Ergoideo dictũ ẽ aduerbiũ
qm̃ non potestec̃ sine uerbo. Nequi tibidi¬
cat econtra ideo ẽẽ uerbum qm̃aduer¬
bium sequit᷑ Ergo ad uerbiũ ẽ parsora¬
tionis dicta : qm̃ semꝑ sequi t᷑ uerbum
Aduerbia omnia aut aseoriunt᷑: aut
ab aliis partibusuenunt. Plurimas
aduerbia quaenatirolit̃ a senata sur̃
lurima sunt quae aliundeor iginem
ducunt Naturo lit̃ a senascuntur
ita crasnũ quidhab& originẽ unde
ueniat non hab&. Hodie uero hab&
originem undueniat: hodie quasi hoc
die: Doctus hab& originẽ undenasca¬

Expanded text:
potest esse uerbum et non esse aduerbium; e contrario non potest esse aduerbium sine uerbo. ut puta quando dico: orator fecit, plena est elocutio: orator nomen, fecit uerbum est; ecce hoc loco aduerbium non est, et tamen plena est elopotest esse plena elocutio, ubi sit nomen et uerbum, etiamsi non sit aduerbium. e contrario ubi est aduerbium, non ante potest esse elocutio, nisi sequatur uerbum. puta oraris uerbum. ergo ideo dictum est aduerbium, quoniam non potest esse sine uerbo. nequi tibi dicat e contrario ideo esse uerbum, quoniam aduerbium sequitur. ergo aduerbium est pars orationis dicta, quoniam semper sequitur uerbum. aduerbia omnia aut a se oriuntur, aut ab aliis partibus ueniunt. plurima sunt aduerbia quae naturaliter a se nata sunt, plurima sunt quae aliunde originem ducunt. naturaliter a se nascuntur ita, cras. numquid habet originem, unde ueniat? non habet. hodie uero habet originem, unde ueniat, hodie quasi hoc die. docte habet originem, unde nasci
Abbreviated transcription (Latin):
participiũ hab& a nomine partes hab&
a uerbopartes : Ideo dicit᷑ participiũ
quasi particapium, Ante quã tracte¬
mus hocipsud pasticipiũ : debesscire
discr&ionem participi ipsius a nomiñ
plurima enim sunt pasticipia eadem
& nomina faciunti grauissima con¬
fusionẽ. Plerumq proponit᷑ nob̵ &
dicit᷑ amans que pars ÷ or &uidemus¬
cr&ionemipsamꝑ omnia participia
reipsas differentias. Presenspastici¬
pium cũ nomineh ab & cognationem
ut ẽ amans. Nama mans potest &
ques eaccusatiuũ casum si nom̃ fuerit ge¬
n&iuũ sequere. Putaamans illũ hoc
feci modo participiũẽ. Amans illius
modo nom̃ est: Ergoquando accusa¬
dasimilia itadico amansillũ hoc feci
quẽ ad modũ dico legens docens scri¬
bens : legens illũ lioc feci: docensillum
admodũ dico doctorillius & ami¬
tiescũq utimͦ gen&iuo eritnom̃
Ecceli abes discr&ionẽ p̃sentis pastici¬
pu & nominis : Est discr&io p̃teriti

Expanded text:
participium habet a nomine partes, habet participium habet a nomine partes, habet a uerbo partes. ideo dicitur participium, quasi particapium. antequam tractemus hoc ipsum participium, debes scire discretionem participii ipsius a nomine. plurima enim sunt participia eadem et nomina, et faciunt grauissimam confusionem. plerumque proponitur nobis et dicitur: amans quae pars est cretionem ipsam per omnia participia. re ipsas differentias. praesens participium cum nomine habet cognationem, ut est amans. nam amans potest etquere accusatiuum; si nomen fuerit, genetiuum sequere. puta amans illum hoc feci, modo participium est; amans illius, modo nomen est. ergo quando accusada similia. ita dico: amans illum hoc feci, quem ad modum dico legens docens scribens, legens illum hoc feci, docens illum ad modum dico doctor illius et amitienscumque utimur genetiuo, erit nomen. ecce habes discretionem praesentis participii et nominis. est discretio praeteriti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inperitiã quinimmo hoc pruden¬
ter fecit & docte. Maiores nostri
hoc ipsud mañ uoluer̃ habere genꝰ
Dũmanenouũ. Nouũ gen̾est Nũqͥd
potẽ genꝰadiungiaduerbio Ergo
siiungit᷑ nomini : lãmane no m̃erit
docile hic docilis huidocilis huicclo¬
cili hunc docile odocił abhoc do¬
mari. Ergoquẽ ad modũ dico ama¬
ri: sic possumdicereamaniuenit
sed hodie nonpos sum̃ dicere inte¬
rimsiuolueris dicere itadicis sed
tam̃ ñ debes qm̃tua alia elocutio ẽ:
INCIPIT DePARtcipio.
Lera quedicit quȩ & in su¬
periore arte memorũ
pleraq addit. Partici
pium ÷ parsorationis ab eo qđ
partem capi& nominis pastẽ uerbi
uit si qui dicat legens scribens cur¬
rens istapar ticipiar̃ : Nã hent haec
Nam & casus nomini accidit & genꝰnomin
accidit: Qt̃ dempora & significationes
h abent haec duo uerbr̃ nã &c temip̃ uerbo
acciđ signisicatio uerbo acciđ Ergo

Expanded text:
per inperitiam; quin immo hoc prudenper inperitiam; quin immo hoc prudenter fecit et docte. maiores nostri hoc ipsum mane uoluerunt habere genus: «dum mane nouum». nouum genus est. numquid potest genus adiungi aduerbio? ergo si iungitur nomini, iam mane nomen est. docile. hic docilis huius docilis huic docili hunc docilem o docilis ab hoc domari. ergo quem ad modum dico a mari, sic possum dicere: a mani uenit. sed hodie non possumus dicere. interim si uolueris dicere ita, dices; sed tamen non debes, quoniam tua alia locutio est. de aduerbio de participio pleraque dicit quae et in superiore arte memorauit, pleraque addit. participium dictum est pars orationis ab eo, quod partem capiat nominis, partem uerbi, ut siqui dicat legens scribens currens; ista participia sunt. nam habent haec nam et casus nomini accidit, et genus nomini accidit. quod tempora et significationes habet, haec duo uerbi sunt: nam tempus uerbo accidit, significatio uerbo accidit. ergo