comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oratorem eum: quem quia catulus nuꝑ audisset. foenum alios.¬
batur inquit catulus p̃sertim cum ita dicat ip̃e ut ambrosia alen
dus uideat᷑. Uerum te caesar audiamus ut antoni reliqua uid¬
amus. Et antonius ꝑpauca mihi quidem restant inquit: sed
tam̃ iam defessus labore atq itinere disputationis meae requi¬
escamin caesaris sermone: quasi in aliquo per opportuno diu̾so¬
rio. Atqui inquit iulus nonnimis liberale hospitium meum
dices. nam te inuiam simulac ꝑpaulum gustaris extrudam et
euciam. Ac ne diutius uos demorer. de omni isto genẽ quio
sentiam perbreuiter exponam. De risu quinq: sunt quae quae¬
rantur: unum quid sit: alterum unde sit: tertium sit ne orato¬
ris uelle risum mou̾e. quartum quatenus. quintum quae sint
genera ridiculi. Atq illud primum quid sit ip̃e risus. quoi
pacto concitetur: ubi sit: quomõ existat: atq ita repente erũpat

Expanded text:
oratorem eum, quem cum Catulus nuper audisset, faenum aloratorem eum, quem cum Catulus nuper audisset, faenum albatur' inquit 'Catulus, praesertim cum ita dicat ipse, ut ambrosia alendus esse videatur. Verum te, Caesar, audiamus, ut Antoni reliqua videamus.' Et Antonius 'perpauca quidem mihi restant,' inquit 'sed tamen defessus iam labore atque itinere disputationis meae requiescam in Caesaris sermone quasi in aliquo peropportuno deversorio.' 'Atqui' inquit Iulius 'non nimis liberale hospitium meum dices; nam te in viam, simul ac perpaulum gustaris, extrudam et eiciam. Ac ne diutius vos demorer, de omni isto genere quid sentiam perbreviter exponam. De risu quinque sunt, quae quaerantur: unum, quid sit; alterum, unde sit; tertium, sitne oratoris risum velle movere; quartum, quatenus; quintum, quae sint genera ridiculi. Atque illud primum, quid sit ipse risus, quo pacto concitetur, ubi sit, quo modo exsistat atque ita repente erumpat,
Abbreviated transcription (Latin):
ars ulla sit obseruatio quaedam est ut ip̃e dixit earum rerum q̃¬
in dicendo ualent: quae si eloquentes facere posset. quis ẽẽt non elo¬
quens: Quis enim kȩc uel non facile. uel certe aliquo mõ posset
ediscere. Sed ego in his praeceptis hanc uim et hanc utilitatem
ẽẽ arbitror: non ut ad reꝑiendum quod dicamus arte ducamur
casar ego quoq hoc ate peto ut tibi si uidetur disputes de hoc
toto iocandi genere quid sentias. Ne qua forte dicendi pars
quoniam ita uoluisti in hoc tali coetu atq in tam accurato ser¬
mone p̃terita eẽ uideatur. Ego uero inquit ille qm̃ collecta
a conuiua crasse exigis non cõmittam ut si defugerim causam
aliquam tibi recusandi dem. quanqͣ soleo sape mirari eorum õ¬
impudentiam qui agunt inscaena gestum inspectante roscio. &
enim sese cõmouere põt cuius ille uicia non uideat: Sic ego nc̃
crasso audiente: pͥmum loquar de facetiis. et docedo sus ut ãiunt

Expanded text:
ars ulla sit: observatio quaedam est, ut ipse dixit, earum rerum,ars ulla sit: observatio quaedam est, ut ipse dixit, earum rerum,in dicendo valent; quae si eloquentis facere posset, quis esset non eloquens? Quis enim haec non vel facile vel certe aliquo modo posset ediscere? Sed ego in his praeceptis hanc vim et hanc utilitatem esse arbitror, non ut ad reperiendum quod dicamus, arte ducamur Caesar, ego quoque hoc a te peto, ut, si tibi videtur, disputes de hoc toto iocandi genere quid sentias, ne qua forte dicendi pars, quoniam ita voluistis, in hoc tali coetu atque in tam accurato sermone praeterita esse videatur.' 'Ego vero,' inquit ille 'quoniam conlectam a conviva, Crasse, exigis, non committam ut, si defugerim, tibi causam aliquam recusandi dem. Quamquam soleo saepe mirari eorum impudentiam, qui agunt in scaena gestum inspectante Roscio; quis enim sese commovere potest, cuius ille vitia non videat? Sic ego nunc, Crasso audiente, primum loquar de facetiis et docebo sus, ut aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ quae priores. nam et ingenii celeritas maior est. quae apparet
in respondendo. et humanitatis est responsio. uidemur enim
quieturi fuisse: nisi ẽẽmus lacessiti: ut in ip̃a ista concione: nil
fere dictum est ab hoc. quod quidem facetius dictum uideret᷑
qđ non prouocatus responderit. Erat aut̃ tanta in domitio gra¬
uitas: tanta auctoritas: ut quod eẽt ab eo obiectum. lepore ma¬
gis leuandum ꝗ contentione frangendum uideret᷑. Tum sul¬
picius. quid igitur patiemur inquit caesarem. qui quanqͣ.l. craᷤ¬
so facetias concedit. tam̃ multo in eo studio magis ip̃e laborat
non explicare nobis totum genus hoc iocandi quale sit. et unde
ducatur. p̃sertim cum tantam uim et utilitatem salis et urbani¬
tatis ẽẽ fateatur. Quid si inquit iuluis assentior antonio dicẽ¬
ti nullam eẽ artem salis. Hic cum sulpicius reticuisset quasi uͦ
inquit crassus horum ip̃oꝵ de quib antonius iam diu loquitũ

Expanded text:
quam quae priores, nam et ingeni celeritas maior est, quae apparet quam quae priores, nam et ingeni celeritas maior est, quae apparet in respondendo, et humanitatis est responsio; videmur enim quieturi fuisse, nisi essemus lacessiti, ut in ipsa ista contione nihil fere dictum est ab hoc, quod quidem facetius dictum videretur, quod non provocatus responderit; erat autem tanta in Domitio gravitas, tanta auctoritas, ut, quod esset ab eo obiectum, lepore magis levandum quam contentione frangendum videretur.' Tum Sulpicius 'quid igitur? Patiemur' inquit 'Caesarem, qui quamquam M. Crasso facetias concedit, tamen multo in eo studio magis ipse elaborat, non explicare nobis totum genus hoc iocandi quale sit et unde ducatur; praesertim cum tantam vim et utilitatem salis et urbanitatis esse fateatur?' 'Quid, si' inquit Iulius 'adsentior Antonio dicenti nullam esse artem salis?' Hic cum Sulpicius reticuisset, 'quasi vero' inquit Crassus 'horum ipsorum, de quibus Antonius iam diu loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
crasso paululum inuiderem. Nam ẽẽ quemuis facetum atque
salsum. non nimis est per se ip̃m inuidendum. Sed qui omniũ
sit uenustissimus et urbanissimus. eum omnium grauissimu
et seuerissimum et eẽ. et uideri quod isti contigit uni. id mihi
uix ferendum uidebatur. Hic cum arrisisset ipe crassus: attam̃
inquit antonius. cum artem ẽẽ facetiarum ullam negares. ape¬
ruisti quidlam quod p̃cipiendum uideretur. hẽri enim dixi¬
sti rationem oportere hominum. rei. temporis. ne quid iocus
de grauitate decerꝑet. quod quidem in pͥmis a crasso obserua¬
ri solet. Sed hoc praceptum praetermittendum est facetiaru
cum his nihil opus sit. Nos aut̃ quomõ utamur cum opus sit
quaerimus ut in adu̾sarium. et maxime si eius stulticia poterit
agitari in testem stultum. trepidum leuem: si facile homines a¬
ndituri udebunt᷑. Omnino probabilius quae lacessiti dicimus

Expanded text:
Crasso paulum inviderem; nam esse quamvis facetum atque Crasso paulum inviderem; nam esse quamvis facetum atque salsum non nimis est per se ipsum invidendum; sed cum omnium sit venustissimus et urbanissimus, omnium gravissimum et severissimum et esse et videri, quod isti contigit uni, id mihi vix ferendum videbatur.' Hic cum adrisisset ipse Crassus, 'ac tamen,' inquit Antonius 'cum artem esse facetiarum, Iuli, ullam negares, aperuisti quiddam, quod praecipiendum videretur: haberi enim dixisti rationem oportere hominum, rei, temporis, ne quid iocus de gravitate decerperet; quod quidem in primis a Crasso observari solet. Sed hoc praeceptum praetermittendarum est facetiarum, cum eis nihil opus sit; nos autem quo modo utamur, cum opus sit, quaerimus, ut in adversarium et maxime, si eius stultitia poterit agitari; in testem stultum, cupidum, levem, si facile homines audituri videbuntur. Omnino probabiliora sunt, quae lacessiti dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentiae quae nulla est inte: et quidquid est uocis ac lingie
omme istud in turpissimum calum niae quaestum contulisti. Tu
lucem aspicere audes: tu hos intueri: tu in foro. tu in urbe. tu in
ciuium ẽẽ conspectum: tu illam mortuam: tu imagines ip̃as non
phorrescis: quibus non mõ umnitandis: sed ne collocandis tibi lo¬
cum ullum reliquisti. Sed haec tragica atq diuina. Faceta au¬
tem etiam urbana innumerabilia haud ex una concione inemi¬
nistis. Nec enim maior concio unꝗ fuit nec apud ppłm grauior
oratio q̃ huius contra collegam in censura nuper. neq lepore
et festiuitate conditior. Quare tibi antoni utrunq assentior. et ml¬
tur facetias in dicendo prodẽẽ saepe. et eas arte nullo mõ posse tra¬
di et illud quidem admiror te nobis in eo genere tribuisse tantũ
et non huius rei quoq palmam cit caeterarum crasso detulisse.i
Tum antonius. ego uero ita fecissem inquit nisi interdum in hoc

Expanded text:
eloquentiae? Quae neque est in te, et, quicquid est vocis ac linguae, eloquentiae? Quae neque est in te, et, quicquid est vocis ac linguae, omne in istum turpissimum calumniae quaestum contulisti! Tu lucem aspicere audes? Tu hos intueri? Tu in foro, tu in urbe, tu in civium esse conspectu? Tu illam mortuam, tu imagines ipsas non perhorrescis? Quibus non modo imitandis, sed ne conlocandis quidem tibi locum ullum reliquisti." Sed haec tragica atque divina; faceta autem et urbana innumerabilia vel ex una contione meministis; nec enim maior contentio umquam fuit nec apud populum gravior oratio quam huius contra conlegam in censura nuper neque lepore et festivitate conditior. Qua re tibi, Antoni, utrumque adsentior et multum facetias in dicendo prodesse saepe et eas arte nullo modo posse tradi: illud quidem admiror, te nobis in eo genere tribuisse tantum et non huius rei quoque palmam ut ceterarum Crasso detulisse.' Tum Antonius 'ego vero ita fecissem,' inquit 'nisi interdum in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quiss. Quis igitur qui non fateatur hoc lepore atq his facetus ñ
minus refutatum ẽẽ brutum ꝗͣ illis tragoedis. quas egit idem cũ
casu in eadem causa funere efferretur anus uinia prohoꝰ du unmo¬
tales. quae fuit illa: quanta uis: ꝗͣiexpectata: q̃ repentina: cum cõ¬
iectis oculis gestu omni ĩminenti sũma grauitate et celeritate uẽ¬
borum: Brute quid sedes: quid illam anum patri nunciare uis
tuo: quid illis omnib quoꝵ imagines uides duci maiorib tuis.
Quid.L. bruto. qui hunc ppłm dominatu regio liberauit: quid
te agere: cui rei: cui gloriae: cui uirtuti studere: patrimonio ne
augendo: at id non est nobilitatis. sed fac eẽ. nihil supest libidi¬
nes ᷤ totum dissipauerunt. An uiri ciuili: Est paternum. Sed di¬
cet te cum aedes uaenderes ne in rutis quidem et caesis solium tͥ
paternum reliquisse. An rei militari: qui nunꝗͣ castra uideris: ã

Expanded text:
quisset." Quis est igitur qui non fateatur hoc lepore atque his facetiis non quisset." Quis est igitur qui non fateatur hoc lepore atque his facetiis non minus refutatum esse Brutum quam illis tragoediis, quas egit idem, cum casu in eadem causa efferretur anus Iunia. Pro di immortales, quae fuit illa, quanta vis! quam inexspectata! quam repentina! cum coniectis oculis, gestu omni ei imminenti, summa gravitate et celeritate verborum "Brute, quid sedes? Quid illam anum patri nuntiare vis tuo? Quid illis omnibus, quorum imagines duci vides? Quid maioribus tuis? Quid L. Bruto, qui hunc populum dominatu regio liberavit? Quid te agere? Cui rei, cui gloriae, cui virtuti studere? Patrimonione augendo? At id non est nobilitatis. Sed fac esse, nihil superest; libidines totum dissipaverunt. An iuri civili? Est paternum. Sed dicet te, cum aedis venderes, ne in rutis quidem et caesis solium tibi paternum recepisse. An rei militari? Qui numquam castra videris! An
Abbreviated transcription (Latin):
et alteri de colonia narbonensi erassi orõnem legendam dedisset.¬
alteri de lege seruilia. et cum contraria inter sese dere.p. capita cõtu¬
lissent nr̃ hic facetissime tres patris bruti de iure ciuili libellos tribus
legendos dedit. Ex libro pͥmo forte euenit ut in priuernati ẽẽmus
Brute testificatur pater se tibi priuernatem fundum reliquisse. Dcĩ¬
dde ex libro secundo in albano eramus ego et filius. Sapiens uidel
homo. cum primis nr̃ae ciuitatis. norat hunc gurgitem inetuebat
finem scribendi fecit tot enim ut audiui scauolam dicere sunt ue¬
n bruti libri intiburte forte assedunus ego et. M.filius. ubi sunt
hi fundi brute. quos tibi pater publicis cͦõmentariis consignatos
reliquit: Ꝙ nisi puberem te inquit iam hẽret quartum sibrum
composiuss et sic etiam in balneis locum cum filio scriptum reli¬

Expanded text:
et alteri de colonia Narbonensi Crassi orationem legendam dedisset,et alteri de colonia Narbonensi Crassi orationem legendam dedisset,alteri de lege Servilia, et cum contraria inter sese de re publica capita contulisset, noster hic facetissime tris patris Bruti de iure civili libellos tribus legendos dedit. Ex libro primo: "forte evenit ut in Privernati essemus." "Brute, testificatur pater se tibi Privernatem fundum reliquisse." Deinde ex libro secundo: "in Albano eramus ego et Marcus filius." "Sapiens videlicet homo cum primis nostrae civitatis norat hunc gurgitem; metuebat finem scribendi fecit—tot enim, ut audivi Scaevolam dicere, sunt veri Bruti libri—"in Tiburti forte adsedimus ego et Marcus filius." "Ubi sunt hi fundi, Brute, quos tibi pater publicis commentariis consignatos reliquit? Quod nisi puberem te, inquit, iam haberet, quartum librum composuisset et se etiam in balneis lotum cum filio scriptum reli
Abbreviated transcription (Latin):
qua occurrant. cum salsissime dici possunt tenere. Itaq nõnulli
ridiculi homines hoc ip̃m non insulse interp̃tant᷑. dicere enim a¬
iunt ennium flamam a sapiente facilius ore in ardente oppͥmi.
qͣ bene dicta teneat. haec scil bene dicta quae salsa sint. Nam ea
clicta salsa appellantur proprio iam nomine. Sed ut in scȩuola
continuit ea crassus.atq in illo altero genere: in quo nulli aculei
contumeliaꝵ inerant cãm illam. disputationemq lusit: sic in
biuto quem oderat. et quem dignum contumelia iudicabat utͦ¬
q gnẽ pugnauit. ꝗ multa de balncis. quas nuꝑ ille uaendiderat
q̃multa de amisso patrimonio dixit: Atq illa breuia: cum ille
diceret se sine causa sudare: minime inquit. mõ enim inquit exi¬
sti de balneis. innumerabilia huiuscemoĩ fuerunt. Sed non minꝰ
iocunda illa perpetua. Cum enim brutus duos lectores excitass

Expanded text:
quae occurrunt, cum salsissime dici possunt, tenere; itaque non nulli quae occurrunt, cum salsissime dici possunt, tenere; itaque non nulli ridiculi homines hoc ipsum non insulse interpretantur; dicere enim aiunt Ennium, flammam a sapiente facilius ore in ardente opprimi, quam bona dicta teneat; haec scilicet bona dicta, quae salsa sint; nam ea dicta appellantur proprio iam nomine. Sed ut in Scaevola continuit ea Crassus atque in illo altero genere, in quo nulli aculei contumeliarum inerant, causam illam disputationemque elusit, sic in Bruto, quem oderat et quem dignum contumelia iudicabat, utroque genere pugnavit. Quam multa de balneis, quas nuper ille vendiderat, quam multa de amisso patrimonio dixit! Atque illa brevia, cum ille diceret se sine causa sudare, "minime" inquit "modo enim existi de balneis." Innumerabilia alia fuerunt, sed non minus iucunda illa perpetua: cum enim Brutus duo lectores excitasset
Abbreviated transcription (Latin):
ue enim est totum hoc risum mouere. Uerumtamen ut dicis antͦ¬
ni multum in causis persaepe lepore et facetus profici uidi. sed cu
illo in genere ꝑpetuae festiuitatis ars non desideratur. Natura eĩz
tis. quid hẽt ars loci: cum ante illud facete dictum emissum hȩ¬
rere debeat. q̃ cogitari potuisse uideat᷑. Quid enim hic meusi
frater ab arte aduiuari potuit: cum a philippo interrogatus ꝗd
latraret. furem se uidere respondit: Quid in omni oratione o¬
crassus uel apud centumuiros contra scȩuolam uel contra ac¬
cusatorem brutum. cum pro en. plancio diceret: nam id qđ
tu mihi tribuis antoni. crasso est oinni sententia concedẽdu.
et illo quod inperpetuitate sermonis et hoc quod in celeritate. atq
dicto est. Nam hac perpetua in scauolam curiana defensio tota
gnitati: in quo ip̃o conseruabat suam: quod est hominib facetis ⁊
dicacibus difficillimum hẽre hominum rõnem et tempoꝵ et ea

Expanded text:
ve enim est totum hoc risum movere. Verum tamen, ut dicis, Antove enim est totum hoc risum movere. Verum tamen, ut dicis, Antoni, multum in causis persaepe lepore et facetiis profici vidi. Sed cum illo in genere perpetuae festivitatis ars non desideretur natura enim tis quid habet ars loci, cum ante illud facete dictum emissum haerere debeat, quam cogitari potuisse videatur? Quid enim hic meus frater ab arte adiuvari potuit, cum a Philippo interrogatus quid latraret, furem se videre respondit? Quid in omni oratione Crassus vel apud centum viros contra Scaevolam vel contra accusatorem Brutum, cum pro Cn. Plancio diceret? Nam id, quod tu mihi tribuis, Antoni, Crasso est omnium sententia concedendum; et illo, quod in perpetuitate sermonis, et hoc, quod in celeritate atque dicto est. Nam haec perpetua contra Scaevolam Curiana defensio tota gnitati, in quo ipse conservabat suam; quod est hominibus facetis et dicacibus difficillimum, habere hominum rationem et temporum et ea,
Abbreviated transcription (Latin):
artem salis: aut si qua est. eam tu potissimum docebis. Ego
uero inquit omni de re: facilius puto eẽ ab homine non in urb̃¬
no. ꝗ de us ipĩs facetiis disputari. Itaq cum quosdam graecos
inscriptos libros eẽ uidissem de ridiculis. nonnullam in spemi
ueneram posse me ex iis aliquid discere. Inueni aũt ridicula et
salsa multa graecorum. nam et siculi in eo gne̾ et rhodii. et birã¬
tu. et p̃ter cxteros aitici excellunt. S qui e̾ius rei rationem quã¬
dam conati sunt. artemq tradere: sic insulsi extiterunt: ut nihil
alud eonim nisi ip̃a insulsitas rideatur. Quare mihi quidem nul¬
lo mõ uidetur doctrina ista res posse tradi. Etenim cum duo ge¬
nera sint facetiarum: alterum equabiliter in oinni sermone fu¬
sum: alterum pacutum et breue. Illa a ueteribus supior cauillatio: h
altera dicacitas nominata est. leue nomen hẽt utraq res. quippe. le¬

Expanded text:
artem salis aut, si qua est, eam tu potissimum nos docere.' 'Ego artem salis aut, si qua est, eam tu potissimum nos docere.' 'Ego vero,' inquit 'omni de re facilius puto esse ab homine non inurbano, quam de ipsis facetiis disputari. Itaque cum quosdam Graecos inscriptos libros esse vidissem de ridiculis, non nullam in spem veneram posse me ex eis aliquid discere; inveni autem ridicula et salsa multa Graecorum; nam et Siculi in eo genere et Rhodii et Byzantii et praeter ceteros Attici excellunt; sed qui eius rei rationem quandam conati sunt artemque tradere, sic insulsi exstiterunt, ut nihil aliud eorum nisi ipsa insulsitas rideatur; qua re mihi quidem nullo modo videtur doctrina ista res posse tradi. Etenim cum duo genera sint facetiarum, alterum aequabiliter in omni sermone fusum, alterum peracutum et breve, illa a veteribus superior cavillatio, haec altera dicacitas nominata est. Leve nomen habet utraque res. Quippe; le
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt. in quo sunt omnia. Iam illud ꝑspicuum est
omnium rerum in contrarias partes facultatem ex usdem sup¬
peditari locis. Sed argum̃to resistendum est: aut us quae com¬
probandi eius causa sumunt᷑ rep̾hendendis: aut demonstran¬
do id quod conludere illi uelint non effici ex propositis nec
eẽ consequens: aut si ita non refellas afferendum est in contraiͣ¬
am partem quod sit aut grauius. aut aque graue. Illa autem
quae aut conciliationis causa leniter. aut ꝑmotionis uxhemẽ¬
ter agunt᷑ contrariis cõmotionib efferenda sunt: ut odio beni¬
uolentia: ut misericordia inuidia tollatur. D uauis aut ẽ
et uaehem̃ter sape utilis locus et facetiae: quae etiam si alia õĩa
tradi arte possunt. naturae sunt propria certe: neq ullam artez
desiderant. In quibus tu longe aliis mea sententia caesar ex¬
cellis: quo magis mihi etiamꝰ aut testis ẽẽ potes. nullam esse

Expanded text:
non possunt; in quo sunt omnia. Iam illud perspicuum est, non possunt; in quo sunt omnia. Iam illud perspicuum est, omnium rerum in contrarias partis facultatem ex eisdem suppeditari locis. Sed argumento resistendum est aut eis, quae comprobandi eius causa sumuntur, reprehendendis aut demonstrando, id, quod concludere illi velint, non effici ex propositis nec esse consequens, aut, si ita non refellas, adferendum est in contrariam partem, quod sit aut gravius aut aeque grave. Illa autem, quae aut conciliationis causa leniter aut permotionis vehementer aguntur, contrariis commotionibus auferenda sunt, ut odio benevolentia, ut misericordia invidia tollatur. Suavis autem est et vehementer saepe utilis iocus et facetiae; quae, etiam si alia omnia tradi arte possunt, naturae sunt propria certe neque ullam artem desiderant: in quibus tu longe aliis mea sententia, Caesar, excellis; quo magis mihi etiam aut testis esse potes nullam esse
Abbreviated transcription (Latin):
uitam et mores accõmodat᷑. et pͥncipia tarda sunt. et exitus tamẽ
spissi. et producti ẽẽ debent. Nam neq adsiliendum statim esti
ad illud genus orationis. ab est enim totum a causa. et homines
prus ip̃m illud quod proprium sui iudicũ est. audire desiderant.¬
Nec cum in eam rationem ingressus sis celeriter discedẽdu: est. nõ
enim sicut argum̃tum simulatq positum est arripitur. alteru:¬
q: et tertium poscitur. ita misericordiam. aut inuidiam. aut ira¬
cundiam simulatq intuleris possis cõmouere. argum̃tum ra¬
tio ip̃a confirmat: quae simulatq emissa est adhȩrescit. Illud
aũt genus orationis. non cognitionem iudicis. sed magis ꝑtũ¬
bationem requirit. quam consequi nisi multa et uaria et copio¬
sa oratione. et contentione actionis nemo põt. Quare qui aut
breuiter aut sũmisse dicunt. docere iudicem possunt. mouere

Expanded text:
vitam et mores accommodatur, et principia tarda sunt et exitus item vitam et mores accommodatur, et principia tarda sunt et exitus item spissi et producti esse debent. Nam neque adsiliendum statim est ad genus illud orationis; abest enim totum a causa et homines prius ipsum illud, quod proprium sui iudici est, audire desiderantnec cum in eam rationem ingressus sis, celeriter discedendum est; non enim, sicut argumentum, simul atque positum est, adripitur alterumque et tertium poscitur, ita misericordiam aut invidiam aut iracundiam, simul atque intuleris, possis commovere: argumentum ratio ipsa confirmat idque, simul atque emissum est, adhaerescit; illud autem genus orationis non cognitionem iudicis, sed magis perturbationem requirit, quam consequi nisi multa et varia et copiosa oratione et simili contentione actionis nemo potest; qua re qui aut breviter aut summisse dicunt, docere iudicem possunt, commovere
Abbreviated transcription (Latin):
cta et prostrata uirtus. maxime luctuosa est. Et ut illa altera
pars orationis. quae probitatis cõmendatione boni uiri. deb spe¬
tiem tueri. lenis ut sape iam dixi atq summissa. si haec qua su¬
scipitur ab oratore ad cõmutandos animos. atq omni oratione
fiectendos. intenta ac uaehemens eẽ debr. Sed est quaedamĩ
his duob generib quorum alterum lene: alterum uȩhemẽs
cẽ uolumus. difficilis ad distinquendum similitudo. Nam et
ex illa lenitate: qua conciliamur iis qui audiunt. ad hanc uim
acerrimam. qua eosdem excitamus insiuat oportet aliquid.
et ex hac ui non nunq̃ animi aliquid insiuendum est illi lenita¬
ti. Neq est ulla temꝑatior oratio. qͣ illa in qua asꝑitas contenti¬
onis oratoris ipĩus humanitate conditur. remissio aut̃ lenitatis
quacdam grauitate: et contentione firmat᷑. in utroq aũt genere
dicendi. et illo. in quo uis atq contentio quaerit᷑: et hoc quod ad

Expanded text:
cta et prostrata virtus maxime luctuosa est. Et ut illa altera cta et prostrata virtus maxime luctuosa est. Et ut illa altera pars orationis, quae probitatis commendatione boni viri debet speciem tueri, lenis, ut saepe iam dixi, atque summissa, sic haec, quae suscipitur ab oratore ad commutandos animos atque omni ratione flectendos, intenta ac vehemens esse debet. Sed est quaedam in his duobus generibus, quorum alterum lene, alterum vehemens esse volumus, difficilis ad distinguendum similitudo; nam et ex illa lenitate, qua conciliamur eis, qui audiunt, ad hanc vim acerrimam, qua eosdem excitamus, influat oportet aliquid, et ex hac vi non numquam animi aliquid inflandum est illi lenitati; neque est ulla temperatior oratio quam illa, in qua asperitas contentionis oratoris ipsius humanitate conditur, remissio autem lenitatis quadam gravitate et contentione firmatur. In utroque autem genere dicendi et illo, in quo vis atque contentio quaeritur, et hoc, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
tanti ulla merita. quanta insolentia hominis: quantumq fastioi¬
iuim ad secdandum aũt aut magno illa labore magnisq ꝑiculis
ẽẽ parta. nec ad suum cõmodum: sed ad aliorum cẽ collata. seseque
si quam głiam peperisse uideatur: tametsi ea non sit aqua merces ꝑicu¬
li. tamen ea non delectari. totamq abiicere. atq deponere. Omnino¬
q: ꝑficiendum est. quoniam plaeriq sunt inuidi. maximeq hoc
est cõmune uicium. et perpetuum: Inuidet᷑ aut̃ p̃stanti. forentiq
fortunx ut haec opinio minuat: et illa excellens opinione fortuna
cum laboribus et miseriis. ꝑmixta ẽẽ uideatur. Iam misericordia
mouet: si is qui audit adduci põt. ut illa quae de altero deplorent᷑
ad suas res reuocet: quas aut tulerit acerbas. aut timeat. aut intu¬
ens alium crebro ad se ip̃m reu̾tatur. Ita cum singuli casus huma¬
narum miseriaꝵ grauiter accipiant᷑. si dicunt᷑ dolenter: tum affl¬

Expanded text:
tanta illa merita, quantam insolentiam hominis quantumque fastidtanta illa merita, quantam insolentiam hominis quantumque fastidium; ad sedandum autem, magno illa labore, magnis periculis esse parta nec ad suum commodum, sed ad aliorum esse conlata; eumque, si quam gloriam peperisse videatur, tamen etsi ea non sit iniqua merces periculi, tamen ea non delectari totamque abicere atque deponere; omninoque perficiendum est, quoniam plerique sunt invidi maximeque hoc est commune vitium et perpetuum, invidetur autem praestanti florentique fortunae, ut haec opinio minuatur et illa excellens opinione fortuna cum laboribus et miseriis permixta esse videatur. Iam misericordia movetur, si is, qui audit, adduci potest ut illa, quae de altero deplorentur, ad suas res revocet, quas aut tulerit acerbas aut timeat, ut intuens alium crebro ad se ipsum revertatur; et cum singuli casus humanarum miseriarum graviter accipiuntur, si dicuntur dolenter, tum adfli
Abbreviated transcription (Latin):
minime quisq debuerit: aut in rem.p. cum excitatur: si nõ tã
acerbum oclium tamen aut inuidiae: aut odii non dissimilis of¬
fensio. Item timor incutitur aut ex ip̃orum ꝑiculis. aut ex cõ¬
munib. Int̾ior est ille proprius: sed hic quoq cõmunis ad eã¬
dem similitudinem est pducendus. Par atq una est ratio.
spei. laticia: molestiax. Sed haud sciam an acerrimus sit oĩ¬
um motus inuidix: nec minus uirium opus sit in ea compͥm̃
da ꝗͣ excitanda. Inuident aũt homines maxime paribus. a
infenoribus cum se relictos sentiunt. Illos aut̃ dolent euolasse.
Sedetiam supioribus inuidetur saepe uaehement. et eo magis. si
intollerantius se iactant: et xquabilitatem comunis iuns prre¬
stantia dignitatis. aut fortunae suce transeunt. Quae si inftamanda st̃
maxime dicendum est. non ẽẽ uirtute parta. deinde etiam uitus at¬
q peccatis. Tum si erunt honestiora. atq grauiora: tamen non esse

Expanded text:
minime quisque debuerit, aut in rem publicam, tum excitatur, si non tam minime quisque debuerit, aut in rem publicam, tum excitatur, si non tam acerbum odium, tamen aut invidiae aut odi non dissimilis offensio; item timor incutitur aut ex ipsorum periculis aut ex communibus: interior est ille proprius; sed hic quoque communis ad eandem similitudinem est perducendus. Par atque una ratio est spei, laetitiae, molestiae; sed haud sciam an acerrimus longe sit omnium motus invidiae nec minus virium opus sit in ea comprimenda quam in excitanda. Invident autem homines maxime paribus aut inferioribus, cum se relictos sentiunt, illos autem dolent evolasse; sed etiam superioribus invidetur saepe vehementer et eo magis, si intolerantius se iactant et aequabilitatem communis iuris praestantia dignitatis aut fortunae suae transeunt; quae si inflammanda sunt, maxime dicendum est non esse virtute parata, deinde etiam vitiis atque peccatis, tum, si erunt honestiora atque graviora, tamen non esse
Abbreviated transcription (Latin):
gis conciliat: illa uirtutis defensio caritatem. Plusq proficit
si ponitur spes utilitatis futurae ꝗͣ praeteriti bñficui cõmemoa¬
tio. Enitendum est ut ostendas in ea re quam defendas aut
dignitatem ẽẽ. aut utilitatem: eumq cui concilies hunc amo¬
rem significes nihil ad utilitatem suam retulisse. ac nihul omĩo
fecisse cͤausa sua. Inuidet̾ enim cõmodis hominum iporum.
studus aut eorum certe moderatis fauetur. Uidendumq hoc
loco est. ne quos ob bñfacta diligi uolemus. eorum laudem
atq gloriam. cui maxime inuideri solet. nimis efferre uidea¬
mur. Atq eisdem iis ex locis. et in alios odium struere disce¬
mus. et a nobis. ac nr̃ĩs dimouere. E ademq hac genera st̃
tractanda in iracundia uel excitanda uel sedanda. Nam si qõ
ip̃is qui audiunt ꝑniciosum aut inutile sit id factum augeas:
odium creatur: sin quod aut inbonos uiros: aut ini eos in quos

Expanded text:
gis conciliat, illa virtutis defensio caritatem; plusque proficit, gis conciliat, illa virtutis defensio caritatem; plusque proficit, si proponitur spes utilitatis futurae quam praeteriti benefici commemoratio. Enitendum est ut ostendas in ea re, quam defendas, aut dignitatem esse aut utilitatem, eumque, cui concilies hunc amorem, significes nihil ad utilitafecissesua causa. Invidetur enim commodis hominum ipsorum, studiis autem eorum ceteris commodandi favetur. Videndumque hoc loco est ne, quos ob benefacta diligi volemus, eorum laudem atque gloriam, cui maxime invideri solet, nimis efferre videamur; atque eisdem his ex locis et in alios odium struere discemus et a nobis ac nostris demovere; eademque haec genera sunt tractanda in iracundia vel excitanda vel sedanda; nam si, quod ipsis, qui audiunt, perniciosum aut inutile sit, id factum augeas, odium creatur; sin, quod aut in bonos viros aut in eos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
sequi in dicendo quaeq maxime spectare solemus. docuit eĩ
um nos longa uita. ususq renim maximaꝵ ut quibus rebus ani¬
mi hominum mouerent: teneremus. Et pͥmum quidem consid¬
rare soleo postulet ne causa. nam neq paruis in rebus adhibend
sunt hae faces dicendi neq ita animats hominib ut nibil ad eo¬
rum mentes orͣone flectendas proficere possimus. ne aut urisione a¬
odio digni putemur. Si aut tragoedias agamus in nugis. aut cõ¬
uellere adoriamur ea quæ non possint commoueri.Nam qͦ¬
niam haec fere sunt in iudicum animis: aut quicunq illi erunt
apud quos agemus oratione mollienda. amor. odium. iracũdia
inuidia. misericordia spes. laeticia. timor molestia. Sentimus
amorem conciliari si id uelle uideamur qđ sit utile ip̃is apud
quos agas defendere: Si aut pro bonis uiris: aut certe pro us ꝗ
illis boni atq utiles sint laborare. Nanq haec res amorem ma¬

Expanded text:
sequi in dicendo quaeque maxime spectare solemus; docuit enim sequi in dicendo quaeque maxime spectare solemus; docuit enim iam nos longa vita ususque rerum maximami hominum moverentur, teneremus. Equidem primum considerare soleo, postuletne causa? nam neque parvis in rebus adhibendae sunt hae dicendi; neque ita animatis hominibus, ut nihil ad rum mentes orodio digni putemur, si aut tragoedias agamus in nugis aut convellere adoriamur ea, quae non possint commoveri. Iam quoniam haec fere maxime sunt in iudicum animis aut, quicumque illi erunt, apud quos agemus, oratione molienda, amor odium iracundia, invidia misericordia, spes laetitia, timor molestia: sentimus amorem conciliari, si id iure videamur, quod sit utile ipsis, apud quos agamus, defendere, aut si pro bonis viris aut certe pro eis, qui illis boni atque utiles sint, laborare, namque haec res amorem ma
Abbreviated transcription (Latin):
quam tibi p̾mum munisti ad audiendum uiam: Ecce aut̃ cum
nhil aliud te ꝓfecisse arbitrarer nisi ut homines tibi ciuem imp¬
bum defendenti. ignoscendum pꝑ necessitudinem arbitrarentur
serpere occulte coepisti. nihil tum aliis suspicantib. Me uero iã
ꝑtimescente: ut illam non norbani seditionem. s ppłi ro. iracund¬
am. neq eam iniustam s meritam ac debitam fuisse defenderes
Deinde qui locus abste p̃termissus est in cȩpionẽ: ut tu illa oĩa
odio. inuidia. misericordia miscuisti: neq hoc solum in defen¬
sione sed etiam in caeteris meis testibus. scauroq: quoꝵ tu testi¬
monia non refellendo sed ad eundem impetum ppłi confugiẽ¬
do refutasti. Qux cum abste mõ cõmemorarentur. equidemi
nulla p̃cepta desiderabam. Istam enim ipãm demõstrationem
defensionum tuarum abste ip̃o cõmemoratam eẽ doctrinam i
non mediocrem puto.
Tqui si ita placet inquit antonius trademus etiam quae nos

Expanded text:
Quam tibi primum munisti ad te audiendum viam. Ecce autem, cum Quam tibi primum munisti ad te audiendum viam. Ecce autem, cum te nihil aliud profecisse arbitrarer, nisi ut homines tibi civem improbum defendenti ignoscendum propter necessitudinem arbitrarentur, serpere occulte coepisti, nihil dum aliis suspicantibus, me vero iam pertimescente, ut illam non Norbani seditionem, sed populi Romani iracundiam neque eam iniustam, sed meritam ac debitam fuisse defenderes. Deinde qui locus a te praetermissus est in Caepionem? Ut tu illa omnia odio, invidia, misericordia miscuisti! Neque haec solum in defensione, sed etiam in Scauro ceterisque meis testibus, quorum testimonia non refellendo, sed ad eundem impetum populi confugiendo refutasti; quae cum abs te modo commemorarentur, equidem nulla praecepta desiderabam; ipsam tamen istam demonstrationem defensionum tuarum abs te ipso commemoratam doctrinam esse non mediocrem puto.' 'Atqui, si ita placet,' inquit Antonius 'trademus etiam, quae nos
Abbreviated transcription (Latin):
strinxi: atq attigi his duabus orationib. quarum altera cõmenda¬
tionem hẽt: altera concitationem. quae minime p̃ceptis artium sũt
perpolitae: Omnis est a me illa causa tractata. ut et acerrimus ini
cepionis inuidia renouanda. et in meis moribus erga meos neces¬
sauos declarandis mansuetissimus uiderer. Ita magis affectis aĩ
uidicum ꝗͣ doctis tua sulpici est a nobis tum accusatio uicta. S ic
Sulpicus uere hodie inquit antoni ista cõmemoras. nam ego nib
unꝗͣ uidi. quod tam ẽ manib elaberetur. ꝗͣ mihi tum est elapsa il¬
la causa. Cum enim quemadmõm dixisti. tibi ego non iudicium
sed incendium tradidissem. quod tuum pͥncipuum du ĩmortales
fuit: qui timor: quae dubitatio: quanta hesitatio. tractusq uer¬
borum: Tum illud initio quod tibi unum ad ignoscendum hõi¬
nes dabant tenuisti. te pro homine ꝑnecessario quaestore tuo dicẽ

Expanded text:
strinxi atque attigi; his duabus partibus orationis, quarum altera commendastrinxi atque attigi; his duabus partibus orationis, quarum altera commendationem habet, altera concitationem, quae minime praeceptis artium sunt perpolitae, omnis est a me illa causa tractata, ut et acerrimus in Caepionis invidia renovanda et in meis moribus erga meos necessarios declarandis mansuetissimus viderer: ita magis adfectis animis iudicum quam doctis, tua, Sulpici, est a nobis tum accusatio victa.' Hic Sulpicius, 'vere hercle,' inquit 'Antoni, ista commemoras; nam ego nihil umquam vidi, quod tam e manibus elaberetur, quam mihi tum est elapsa illsed incendium tradidissem, quod tuum principium, di immortales, fuit! qui timor! quae dubitatio, quanta haesitatio tractusque verborum! Ut tu illud initio, quod tibi unum ad ignoscendum homines dabant, tenuisti, te pro homine pernecessario, quaestore tuo, dicere!
Abbreviated transcription (Latin):
uel ocdio proprio in cxpione ad cãm nr̃am conuert̾am: tum admi¬
scere huic gni orationis uaxehem̃ti. atq atroci. genus illud alterum
de quo ante disputaui lenitatis et mansuetudinis coepi: meq dix¬
pro meo sodali. qui mihi in liberum locum more maioꝵ eẽ deberet
et pro mea omni fama prope fortunisq decernẽ. Nihil mihi ad
existimationem turpius. nihil ad dolorem acerbius accidere pos¬
se ꝗͣsi is. qui saepe alienissimis a me: sed meis tam̃ ciuibus saluti
existimarer fuisse. sodali meo auxilium ferre non potuissem. pete¬
bam a iudicib ut illud etati mexe: ut honorib ut rebus gestis cõ
causis intellexissent. omnia me semper pro amicoꝵ periculis ni¬
hil unꝗͣ pro me ip̃o dep̃catum. Sic in illa ip̃a defensione: atq
ciusa quod ẽẽ in arte positum uidebat᷑ ut de lege apulleia cdli¬
cerem. ut quid cẽt minuere maiestatem explicarem. perqͣ breuiter ꝑ¬

Expanded text:
vel odio proprio in Caepionem ad causam nostram converteram, tum admivel odio proprio in Caepionem ad causam nostram converteram, tum admiscere huic generi orationis vehementi atque atroci genus illud alterum, de quo ante disputavi, lenitatis et mansuetudinis coepi: me pro meo sodali, qui mihi in liberum loco more maiorum esse deberet, et pro mea omni fama prope fortunisque decernere; nihil mihi ad existimationem turpius, nihil ad dolorem acerbius accidere posse, quam si is, qui saepe alienissimis a me, sed meis tamen civibus saluti existimarer fuisse, sodali meo auxilium ferre non potuissem. Petebam a iudicibus ut illud aetati meae, ut honoribus, ut rebus gestis, si si in aliis causis intellexissent omnia me semper pro amicorum periculis, nihil umquam pro me ipso deprecatum. Sic in illa omni defensione atque causa, quod esse in arte positum videbatur, ut de lege Appuleia dicerem, ut quid esset minuere maiestatem explicarem, perquam breviter per
Abbreviated transcription (Latin):
dissensione potuisse. At si illae seditiones saluti huic ciuitatii
fuissent: non continuo si quis motus ppli factus eẽt id .c. nor
ppło ro. concessum ẽẽt ut iure incitatus uideretur id quod doce¬
bam saepe ẽẽ concessum nullam illa causa iustiorem fuisse. Tum
omnem orationem traduxi. et conuerti ad increpandam capio¬
nis fugam in deplorandum interitum ex̾citus. sic et eorum do¬
lorem qui iugebant suos orõ ne resticabam. et animos equitum romͣ¬
norum apuodꝰ quos tum iudices causa agebatur. ad. Q. cxepionis
odium quo erant ip̃i ꝑꝑuidicia. ab alienati. renouabam atq reuo¬
cabam. Quod ubi sensi me in possessionem iudicũ. ac defensionis
meȩ constitisse: ꝙ et ppłi beniuolentiam mihi conciliaram. cuius ius
etiam cum seditionis coniunctione defenderam. et iudicum anĩos
totos uel calamitate ciuitatis. uel luctu. ac desiderio propinquoꝵ

Expanded text:
dissensione potuisse; ac, si illae seditiones saluti huic civitati dissensione potuisse; ac, si illae seditiones saluti huic civitati fuissent, non continuo, si quis motus populi factus esset, id C. Norbpopulo Romano concessum esset ut iure incitatus videretur, id quod docebam saepe esse concessum, nullam illa causa iustiorem fuisse. Tum omnem orationem traduxi et converti in increpandam Caepionis fugam, in deplorandum interitum exercitus: sic et eorum dolorem, qui lugebant suos, oratione refricabam et animos equitum Romanorum, apud quos tum iudices causa agebatur, ad Q. Caepionis odium, a quo erant ipsi propter iudicia abalienati, renovabam. Quod ubi sensi me in possessionem iudici ac defensionis meae constitisse, quod et populi benevolentiam mihi conciliaram, cuius ius etiam cum seditionis coniunctione defenderam, et iudicum animos totos vel calamitate civitatis vel luctu ac desiderio propinquorum
Abbreviated transcription (Latin):
ter sediciosum ciuem. et in hominis consularis calamitate cru¬
delem posse defendere. Erant optimi ciues iudices bonorumi
uitorum forum phenum: uix ut mihi tenuis quaedam uenia
daretur excusationis ꝙ tum eum defenderem. qui mihi legatũ
fuisset. Hic ego quid dicam me artem aliꝗͣ adhibuisse: quid
fecerim narrabo. si placuerit. uos meam defensionem in aliquͦ
artis loco repouetis. Omnium seditionum genera. uitia. picula¬
collegi: eamq: orationem. ex omni rei .p. nr̃ae temporum uarieta¬
te rep̾etii: conclusiq ita ut dicerem. et si oms moleste semper sedi¬
tiones fussent. iustas tam̃ fuisse non nullas et prope necessarias.
tum illa quae mõ crassus cõmemorabat egi. neq reges ex hac
ciuitate exigi neq tribunos pl. creari. neq plebiscit̾is totiens
consularem potãtem minui. neq prouocationem patronam il¬
lam ciuitatis. ac uindicem libertatis ppłi ro. dari. sine nobiliu

Expanded text:
rer seditiosum civem et in hominis consularis calamitate crurer seditiosum civem et in hominis consularis calamitate crudelem posse defendere. Erant optimi cives iudices, bonorum virorum plenum forum, vix ut mihi tenuis quaedam venia daretur excusationis, quod tamen eum defenderem, qui mihi quaestor fuisset. Hic ego quid dicam me artem aliquam adhibuisse? Quid fecerim, narrabo; si placuerit, vos meam defensionem in aliquo artis loco reponetis. Omnium seditionum genera, vitia, periculconlegi eamque orationem ex omni rei publicae nostrae temporum varietate repetivi conclusique ita, ut dicerem, etsi omnes semper molestae seditiones fuissent, iustas tamen fuisse non nullas et prope necessarias. Tum illa, quae modo Crassus commemorabat, egi: neque reges ex hac civitate exigi neque tribunos plebis creari neque plebiscitis totiens consularem potestatem minui neque provocationem, patronam illam civitatis ac vindicem libertatis, populo Romano dari sine nobilium
Abbreviated transcription (Latin):
modo non miserabilis: sed etiam irridenda fuiss oratio mea. ꝙͣ
obrem hoc uos doceo sulpici. bonus ego uidelicet. atq eruditus
magr ut in dicendo irasci. ut dolere utꝰ staere possitis. Quanꝗͣ te
quidem quid ego hoc doceam: qui in accusando sodali et quaestͦ¬
re meo. tantum incendium non oratione solum: sed multo etiam
magis ui et dolore: et ardore animi concitaras. ut ego ad id restin¬
guen̾dum uix conarer accedere. Habueras enimꝰ tumomnia ĩ
cͦuusa suꝑiora. uim fugam. lapidationem. ciudelitatem tribuni¬
tam in capionis graui. miserabiliq casu. in udicium uocabas.
deude pͥncipem et senatus et ciuitatis. M. amylium lapide ꝑ¬
cussum ẽẽ constabat. ui pulsum etemplo.l. coitam. et.T. di¬
dium. cum intercedere uellent rogationi. nemo pot̾at negare.
Accedat: ut haec tu adolescens: pro re.p. quaeti summa cum di¬
gnitate existimareris: ego homo censorius. uix satis honeste iuiõ¬

Expanded text:
modo non miserabilis, sed etiam inridenda fuisset oratio mea. Quam modo non miserabilis, sed etiam inridenda fuisset oratio mea. Quam ob rem hoc vos doceo, Sulpici, bonus ego videlicet atque eruditus magister, ut in dicendo irasci, ut dolere, ut flere possitis. Quamquam te quidem quid hoc doceam, qui in accusando sodali meo tantum incendium non oratione solum, sed etiam multo magis vi et dolore et ardore animi concitaras, ut ego ad id restinguendum vix conarer accedere? Habueras enim tu omnia in causa superiora: vim, fugam, lapidationem, crudelitatem tribuniciam in Caepionis gravi miserabilique casu in iudicium vocabas; deinde principem et senatus et civitatis, M. Aemilium, lapide percussum esse constabat; vi pulsum e templo L. Cottam et T. Didium, cum intercedere vellent rogationi, nemo poterat negare. Accedebat ut haec tu adulescens pro re publica queri summa cum dignitate existimarere; ego, homo censorius, vix satis honeste vide
Abbreviated transcription (Latin):
rim sine magno dolore fecisse. Quem enim ego consulem fuisse
impatorem ornatum a senatu ouantem in capitolium ascendisse
meminissem. hunc cum afflictum. debilitatum maerentem in sũ¬
mum discumen adductum uiderem. non prius sum conatus mi¬
sencordiam aliis cõmouere. ꝗͣ misericordia sum ip̃e captus. Sensi
equidem tum magnoꝑe moueri iudices cum excitaui maestu
ac sordidatum senem et cum ista feci. quae tu crasse laudas. nõ
arte. de qua quid loquar nescio: sed motu magno animi. ac do¬
lore: ut discinderem tunicam: ut cicatices ostenderem. Cum cauiᷤ
marius mȩrorem orationis mexe: praesens. ac sedens. multum
lachrimis suis adiuuaret. Cumq ego illum crebro appellans
collegam ei suum cõmendarem atq ip̃m aduocatum ad cõmu¬
nem u̾ꝑatoꝵ fortunam defendendam inuocarem. non fuit ħ
deorum et hoĩum et ciuium. et sociorum imploratio. Quibus
omnib uerbis quax a me tum sunt hĩta si dolor abfuiss meus ñ

Expanded text:
consulem fuisse, imperatorem ornatum a senatu, ovantem in Capitolium ascendisse meminissem, hunc cum adflictum, debilitatum, maerentem, in summum discrimen adductum viderem, non prius sum conatus misericordiam aliis commovere quam misericordia sum ipse captus. Sensi equidem tum magno opere moveri iudices, cum excitavi maestum ac sordidatum senem et cum ista feci, quae tu, Crasse, laudas, non arte, de qua quid loquar nescio, sed motu magno animi ac dolore, ut discinderem tunicam, ut cicatrices ostenderem. Cum C. Marius maerorem orationis meae praesens ac sedens multum lacrimis suis adiuvaret cumque ego illum crebro appellans conlegam ei suum commendarem atque ipsum advocatum ad communem imperatorum fortunam defendendam invocarem, non fuit haec que deorum et hominum et civium et sociorum imploratio; quibus omnibus verbis, quae a me tum sunt habita, si dolor afuisset meus, non
Abbreviated transcription (Latin):
enim non tam acutum ꝗͣ necessarium. magisq monitoris non fatuͥ
ꝗͣ eruditi magrĩ hoc enim pͥmum p̃cipiemus. quascunq causas e¬
rit tractaturus: ut eas diligenter. penitusq cognoscat. Hoc in lu¬
do non p̾cipitur. faciles enim causae ad pueros deferuntur. lex pe¬
reginum uetat in murum ascendere. ascendit. hostem repu¬
lit accusatur: nihil est negocii. eiusmõi causam cognoscere. Re

Expanded text:
enim non tam acutum quam necessarium magisque monitoris non fatui enim non tam acutum quam necessarium magisque monitoris non fatui quam eruditi magistri—hoc ei primum praecipiemus, quascumque causas erit tractaturus, ut eas diligenter penitusque cognoscat. Hoc in ludo non praecipitur; faciles enim causae ad pueros deferuntur; lex peregrinum vetat in murum ascendere; ascendit; hostis reppulit: accusatur. Nihil est negoti eius modi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et suapte natura quod uelint. sine cuiusꝗ̃ similitudine conseqͣn¬
tur: quod et in uobis anunaduerti recte põt casar et cotta: quoru
alter inusitatum nrĩs quidem oratoribus leporem quendam et salẽ
alter acutissimum. et subtilissimum dicendi genus est consecutus.:
Neq uero ur̃ aequalis curio. patre mea sententia uel eloquentissimo
temporib illis quenꝗͣ mihi magnoꝑe uidetur imitari: qui tamen
uerborum grauitate. et elegantia et copia. suam quandam exp̃ssit
quasi formam figuramq olicendi. Quod ego maxime iudicare po¬
tui in ea causa. quam ille contra me apud centum uiros pro frĩbus
Cossus dixit. In qua nihil illi defuit. quod non mõ copiosus. s etia
sapiens orator hẽre deberet.
Erum aliquando ut ad causas deducamus illum quem con¬
stituimus: et eas quidem in quibus plusculum negocii est
iudiciorum atq litium. Riserit aliquis fortasse hoc p̃ceptum. est

Expanded text:
tur et suapte natura, quod velint, sine cuiusquam similitudine consequantur et suapte natura, quod velint, sine cuiusquam similitudine consequantur; quod et in vobis animadverti recte potest, Caesar et Cotta; quorum alter inusitatum nostris quidem oratoribus leporem quendam et salem, alter acutissimum et subtilissimum dicendi genus est consecutus; neque vero vester aequalis C. Curio, patre mea sententia vel eloquentissimo temporibus illis, quemquam mihi magno opere videtur imitari; qui tamen verborum gravitate et elegantia et copia suam quandam expressit quasi formam figuramque dicendi; quod ego maxime iudicare potui in ea causa, quam ille contra me apud centumviros pro fratribus Cossis dixit; in qua nihil illi defuit, quod non modo copiosus, sed etiam sapiens orator habere deberet. Verum ut aliquando ad causas deducamus illum, quem constituimus, et eas quidem, in quibus plusculum negoti est, iudiciorum atque litium—riserit aliquis fortasse hoc praeceptum; est