comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quit. Inter periculłm uoluptatis: & experimentum salubritatis ma¬
guq̃ adducor nõ quidem irrectratabilem sententiam proferens:
Cantandi dico consuetudinem approbare in ecclesia ut ꝑer oblect a¬
menta aurium infirmior animus in affectu pietatis assurgat: tñ
qͣum mihi accidit ut me amplius cantus ꝗͣ res que cantatur i̾noueat
penaliter me peccare confiteor: & tunc mallem non audire cantantẽ¬
fanorum debere musicam fugere.Si quid mde utile ad intelligen¬
das sacras scripturas capere potuerimus. nec ad eorũ theatricas nu¬
gas cõuerti: si aliquid de cytharis & de organis quod ad spiritualia capi¬
enda ualeat disputemus: neq .n. & litterai discere nõ debuimus. Quia
earum deum dicũt esse Mercurium aut quia usticię uirtuti templa
dedicarunt: & que corde gestanda sunt m lapidibus adorare maluerũt
propterea nobis iusticie uirtus tugienda est. Qui uero ex spiritu & ore fit

Expanded text:
inter periculum voluptatis, et experimentum salubritatis, magisque adducor, non quidem irretractabilem sententiam proferens, cantandi consuetudinem approbare in Ecclesia, ut per oblectamenta aurium infirmior animus in affectum pietatis assurgat: tamen cum mihi accidit ut me amplius cantus quam res quae canitur moveat, poenaliter me peccare confiteor, et tunc mallem non audire cantantefanorum debemus musicam fugere, si quid inde utile ad intellegendas sanctas scripturas rapere potuerimus, nec ad illorum theatricas nugas conuerti, si aliquid de citharis et de organis, quod ad spiritalia capienda ualeat, disputemus. neque enim et litteras discere non debuimus, quia earum deum dicunt esse Mercurium, aut quia Iustitiae Virtutique templa dedicauerunt et quae corde gestanda sunt in lapidibus adorare maluerunt, propterea nobis iustitia uirtusque fugienda est. immo uero quisquis bonus
Abbreviated transcription (Latin):
nati:ut eolius qui animi tempestates sedat sonumq tam placa¬
tis attribuit. Iascius qui intellectum obtusis acũt᷑: & terreno
desiderio grauatis cȩlestium bonorum appetentia operator in¬
dulgei. Lilius qui contranimiias anime curas tediaq reptus
renuissione reparat: & oblectatione corroborat. Itidem enim

Expanded text:
at. Aeolius animi tempestates tranquillat somnumque iam placatis attribuit. Iastius intellectum obtusis acuit et terreno desiderio gravatis caelestium appetentiam bonorum operator indulget. Lydius contra nimias curas animae taediaque repertus remissione reparat et oblectatione corrob
Abbreviated transcription (Latin):
horrentem nouimus. Nam ut de illo scriptum est: genus eloquendi
secutus elegans & temperatum prȩcipuam curam ddixit sensum animi
quã aptusime expͥmere: & amicos ixrisit uerba insolita & obscura cap¬
tantes & hostem increpuit ut insanum ea scribentem quę ad miratio
tio obruendus: quem ut appareat suum cuiq iuditium fore medium
ca constituit. Ita non speruendus auctor Tres enim uult esse eloquẽ
brosamq & exilientem dicit : & ubi minime expectes relicturam. Siue

Expanded text:
em, qui, ut de illo scribitur, genus eloquendi secutus est elegans et temperatum, precipuamque curam duxit sensum animi quam apertissime exprimere, et amicos irrisit verba insolita et obscura captantes, et hostem increpuit, ut insanum, ea scribentem, que mirentur idetur, quem, ut appareat suum cuique iudicium fore, medium ca constituit. Ita non spernendus auctor neminem de premissis sex prebrosam et exilientem” dicit “et ubi minime expectes relicturam”.
Abbreviated transcription (Latin):
Senoni pħio sał. Ego fortuna me ꝗdem & gloria uitam tuam aniter¬
te existimo cȩtegꝰ disciplinis studiisq liberalibus & perfecta foelicita¬
te quam tu te possides longe abste precelli sentio. Quo arta te orare
statui uti ad me proficiscaris iid mihi persuadens te prȩces meas mini¬
me irritas fieri passurum. Tu igitur modis omnibus enitere ut tuoꝵ
contubernio fruamur. hoc prdcerto habens te non meitantum̃. sed
omnium simul Macedonum eruditorem fore. Nam quilacedonie

Expanded text:
Zenoni philosopho. Ego fortuna me quidem et gloria vitam tuam anteire existimo: caeterum disciplinis studiisque liberalibus, et perfecta felicitate, quam tu possides, longe abs te praecelli sentio. Quocirca te orare statui, uti ad me proficiscaris, id mihi persuadens, te preces meas minime irritas fieri passurum. Tu igitur modis omnibus enitere, ut tuo contubernio fruamur: certo sciens non mei tantum, sed omnium simu
Abbreviated transcription (Latin):
superstitione p̃merentur ut illos deos colerent quos uidebant sibi
uoliusse scenitas turpidines consecrari suȩ tamen dignitatis memo¬
res ac pudoris actores talium fabularum haud ꝗꝗ honorauere
duxereꝰ genus id hominum nõ modo honore ciuium reliquorũ
carere. Sed &̃ tribi ammoueri notatione censoria uoluerunt
Iam ꝗͣꝗͣ ibi actus musici & prudentissimi seculi dicta floruerint
etas tamen subsequens miscens ludicra priscorum inuenta trax¬
it ad uitia & q honeste causa delectationis repertum: erat aduo¬
luptates corporeas precipitatis mentibus impulerũt quo factũ ẽ¬
ut paulatim honestissime discipline improborum consortia fugie¬
tes ueretunda se exinde consideratione subtraherent. Et consulte

Expanded text:
superstitione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant sibi voluisse scenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatis memores ac pudoris, actores talium fabularum nequaquam honoraverducerent, genus id hominum non modo honore ciuium reliquorum carere, sed etiam tribu moueri notatione censoria uolueruntantur. Ibi actus musicus et prudentissimi saeculi dicta florueruntetas subsequens miscens lubrica  Jur., ludicra priscorum inventa traxit ad vitia, et quod honestae causa delectationis repertum est, ad voluptates corporeas praecipitatis mentibus impulerunt. Hos ritus st, ut honestissimae disciplinae improborum consortia fugientes verecunda se exinde consideratione subtraherent. Tragoe
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis. Nuius ꝙ tyrannidis & eloquentiȩ successor fericles dicendo tam
similis fuit ut quu hunc audirent illum se audire arbitrarentur: si modo
unꝗͣ eumm audire contigiss&. Hoc tamen :ste pręstantior. ꝙ alter eloquen¬
tiam armis adiuueratꝰ. Huic eloquentia sola satis fuit ad imperium: quod
& diuturnũ gessit & magnificum. Quadraginta enim annos Rem ꝓ. te¬
nuit eodemqͦ tempore & urbanis rebus prętiuit & bellicis mermis ip̃e. sec
tam armata fultus eloquentia dictu mirabile. ut cum aduersus orinium sali¬
tem dicer& cum uoluptate sumina omnium audiretur. Quid Altibiades¬

Expanded text:
 Huius et tyrannidis et eloquentie successor Pericles dicendo tam similis fuit, ut qui hunc audiret, illum audire se crederet, si modo unquam audivisset. Hoc tamen iste valentior, quod alter eloquentiam armis adiuverat, huic sola lingua suffecit ad imperium. 2 Quod et diuturnum gessit et magnificum: quadraginta enim annos rempublicam tenuit; eodemque tempore et urbanis rebus prefuit et bellicis, inermis ipse, sed tam armata fultus eloquentia ut, cum adversus omnium salutem diceret, cum delectatione tamen ab omnibus audiretur
Abbreviated transcription (Latin):
siue a poetis essent illa conficta siue flagitia eorum uera cõmemora¬
rentur & agerentur in theatris atq ab eorum cultoribus utinã so¬
lo risu ac non & imitatione digna uderentur: quale est illud apđd¬

Expanded text:
siue a poetis essent illa conficta, siue flagitia eorum uera commemorasiue a poetis essent illa conficta, siue flagitia eorum uera commemorarentur et agerentur in theatris adque ab eorum cultoribus utinam solo risu, ac non etiam imitatione digna uiderentur. Nimis enim
Abbreviated transcription (Latin):
quenꝗͣ. Horatius lusit amabiliter donec tam seuiis apertam mra¬
biem uerti coepit iocus at ꝑ honestas ire domios impune minax
doluere cruento dente lacessiti fuit intactis quoq cura cõditio¬
ne super comuni quin & lex penaq data malo que noll& carmi¬
aliud genus dictaminis adorti sunt: Ibi eĩ satyra sũpsit exordiũ
que a satyris quos in iocis semper petulantes deos scimus esse uo¬
citata est: & qui aliunde nomen praue putant. Hec igitur sat
ra huiusmodi fuit ut in ea quis duro ueluti & agrestiꝰ ioco de
uiciis ciuium tamen sine ullo proprui nominis titulo carmen ess
quod item genus comȩdiȩ multis obfuit poetis: cum insuspitio¬
nem potentibus ciuibus uenissent illorum facta descripsissem
peius at deformasse genus stile carminis. Hoc igitur malo coat¬
ti sũt omittere satyrꝰam: & aliud genus carminis hoc est nouã¬
licere uoluerũt: qum uiderent suis diis ateepta & grata esse obꝓbria
non tantũ hominum uerum & ipsorum deorum inscenicis fabulis

Expanded text:
er annos lusit amabiliter, donec iam saevus apertam in rabiem coepit verti iocus et per honestas ire domos impune minax, doluere cruento dente lacessiti; fuit intactis quoque cura condicione super communi; quin etiam lex poenaque lata, malo quae nollet carmialiud genus fabulae, id est satyra, sumpsit exordium, quae a satyris, quos in iocis semper ac petulantes deos scilus esse, uocitata est, etsi alii aliunde nomen praue putant habere. Haec satyra igitur eiusmodi fuit, ut in ea quamuis duro et uelut agresti ioco de uitiis ciuium, tamen sine ullo proprii nominis titulo, carmen esset. Quod item genus comoediae multis obfuit poetis, cum in suspicionem potentibus ciuium uenissent illorum facta descripsisse in peius ac deformasse genus stilo carminis. Quod primus Lucti omittere satyram aliud genus carminis, νέαν κωμῳδίαν, hoc est noualicere uoluerunt, cum uiderent dis suis accepta et grata esse obprobria non tantum hominum, uerum et ipsorum deorum in scaenicis fabulis,
Abbreviated transcription (Latin):
uastitafe nominata quȩ concauis repercussionibus roborata talẽ
sonum uidetur efficere ut pene ab homine non uideatur exire
erigitur autem in hircinoi pedes quia siquis inter pastores tali uo¬
ce placuiss& capri munere donabatur. uel ꝙ hirco ornabatur int̾
musto solenne p̃mium cantoribus erat: uelꝙ ora sua fecibus per¬
liniebant scenici ante usum personarum ab hechilo repertũ. fex .n
grȩce dicitur .G. & his quidem causis tragoedie nomen inuentũ¬

Expanded text:
vastitate nominatur; quae concavis repercussionibus roborata, talem sonum videtur efficere, ut pene ab homine non credatur exire. Erigitur autem in hircinos pedes, quia si quis inter pastores tali voce placuisset, capri munere donabatur. Comoedia a pagis dicta sollemne praemium cantatoribus fuerat, uel quod ora sua faecibus perlinebant scaenici ante usum personarum ab Aeschylo repertum: faeces enim Graece dicuntur τρύγες. Et his quidem causis tragoediae nomen inuentu
Abbreviated transcription (Latin):
iudico neminem omnium tot & tanta quanta sint in crassõ habiusse ornamẽ¬
ta dicendi. Idem M. Antonio testis adest siquidem cum quodam in loco de hoc
deq superiore simul loquens dixerit fuisse utrumq tum studio & ingenio
& doctrina prestantem omnibus: tum insuo gene̾te perfectum. Ut neq in
Antonio de essa ornatus orationis: neq in crasso redundaret. Alio tamiene
loco omnium quos ipse auoliss& eloquentissimũ ait Antonium: quasi de in¬
dustria dubium relinquens: quotantarum laudum stateram potissimum in¬
clinar&. UeR fama huius uulgatior uidetur cui multum adiecit nouissimul
dies quo inigrauit e uita. In ila enim tempestate Mariana ubi nullus miseri¬
cordie portus erat iussĩ scelerum ministri Anconium trucidare. Ubi domum

Expanded text:
iudico, neminem omnium tot et tanta quanta sint in Crasso habuisse ornameniudico, neminem omnium tot et tanta quanta sint in Crasso habuisse ornamenta dicendi». 23 1 Idem Marco Antonio testis adest. Siquidem vero cum in quodam loco de hoc deque superiore simul loquens dixerit «fuisse utrunque cum studio et ingenio et doctrina prestantem omnibus tum in suo genere perfectum, ut neque in Antonio deesset ornatus orationis neque in Crasso redundaret», alio tamen loco “omnium quos” ipse “audivisset eloquentissimum” ait “Antonium”, quasi de industria dubium relinquens quo tantarum laudum stateram potissimum inclinaret. 2 Sed fama huius vulgatior videtur, cui multum addidit novissimus dies vite. In illa enim tempestate mariana ubi nullus misericordie portus erat, iussi scelerum ministri Antonium occidere cum
Abbreviated transcription (Latin):
giam. L crassi fatundiam si aliunde nesciremus hinc licer& intessi¬
gere: & in libris de oratore.M. Cicero mortem eius magnificentis¬
sime deplorans. Omnes illum semꝑ eloquentia paricis uero ante obuũ
diebus se se & uicisse cõmemorat. Certatin quoq se cum eloquentie
studiosis ad eum locum quem nouissime pedibĩs ille calcauerat. Post
ipsius mortem rediisse captum dulcedine & retordatione sermonis.
quem ex eo nuper audierat: & uelut iterum auditu&. Ad dit & id
um Crasso singulariter contigisse: ut quotiens peroraret. totiens solito altius ac sine
exemplo locutus uidereturꝰ. Frum uero quia fama huiui aliquanto apud uulgus
ignotior est: non alienum existimaui duo &̃ M. Tulii licta subutire quibui de
Hac re precunctis habenda fides est. namq apud eum ita scriptũ inuenio. Cras¬
sõ dicente Nemo tam atrogans: qui similiter sẽ umꝗ̃ dicturum esse confide¬
ret. Et iterum omnibus auditis oratoribus sine ullã dubitatione: sic statuo &

Expanded text:
giam Lucii Crassi facundiam si aliunde nesciremus, hinc liceret intelligere, quod in libris De oratore Marcus Cicero mortem eius magnificentissime deplorans, “omnes” illum “semper” eloquentia, paucis vero ante obitum diebus se se etiam vicisse commemorat; certatim quoque se cum eloquentie studiosis ad eum locum quem novissime pedibus ille calcaverat post ipsius mortem rediisse, captis dulcedine ac recordatione sermonis quem ex eo nuper audierant et velut iterum audituris. 2 Addit etiam uni Crasso singulariter contigisse ut quotiens peroraret, totiens solito altius ac sine exemplo locutus videretur. Enimvero quia fama huius aliquanto apud vulgus ignotior est, non alienum extimavi duo testimonia afferre illius cui de hac re pre cunctis habenda fides est. 3 Apud Ciceronem ita scriptum video: «Crasso dicente nemo tam arrogans qui similiter se unquam dicturum esse confideret». Et iterum: «Omnibus auditis oratoribus sine ulla dubitatione sic statuo et
Abbreviated transcription (Latin):
prȩ reptus uideretur poł quã accusationem ut duetonius inquit haud¬
dubie principibus patronis adnumeratus est. Enumerare possemꝗ
bus prȩliis eius oratio ita militum animos incenderit: ut periculi ois
immemores lȩti &̃ & exultantes in ferrum ruerent. Quas ingentis
exercitus seditiones compresserit. Quot armatorũ milia solus & iner¬
mis oratione terruerit: usq adeo ut ad nutum perorantis inuenti sic̃
& qui colla porrigerent & qui ferirent. Qui uero gemer& nemo nisi

Expanded text:
prereptus videretur. «Post quam accusationem» ut Suetonius idem ait, «haudprereptus videretur. «Post quam accusationem» ut Suetonius idem ait, «hauddubie principibus patronis adnumeratuquibus preliis oratio eius ita militum animos inflammaverit, ut periculi omnia immemores, leti etiam et exultantes in ferrum ruerent, quas ingentis exercitus seditiones voce compresserit, quot armatorum milia solus et inermis oratione terruerit usqueadeo, ut ad nutum perorantis inventi sint et qui colla porrigerent et qui ferirent, qui gemeret nemo, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tum armis: nihil son ausurum Catilinam in ermis exterruit
at de incendio urbis & ciuium sanguine cogitantem trusit in
ripuit ruine Quo merito pͥmus omnium: ut inquit Plinius pa¬
rens patriȩ ãppellatus: ut qui pͥmus in toga triumphum linguȩꝗ
lauream meruit facundie litterarumꝗ latinatum ȩquȩ parens omnium
triumphos lauream adeptus maiorem ꝗͣtum plus est ingenui Roma¬
ni terminoi in tantum promouisse: ꝗͣ imperii. Addidit etiam cęsarẽ
dictatorem ipsius quondam Ciceronis hostem de eo talia scripiisse. Ex
excessit eloquio: Accusator namq Dolobellȩ plusq̃ militare sit mu¬
nus summi oratoris offitium impleuit: in qua quidem actusatione
extorqueri sibi causam optimam L Cocte fatrocinio questus est qͦ
uerbo facundie uim expressit: ut Ualerio uidetur nimiruuerbum
extorquere hanc uim hab&: ut reus ille non ex facili: sed ex arctissio
quidem indissolubiliq laqueo uerbi: Ubi Cȩsareo eloquio uictus erat

Expanded text:
tum armis nichilque non ausurum Catilinam inermis exterruit et de incendio urbis ac civium sanguine cogitantem trusit in ripuit ruine. 4 Quo merito «primus omnium» ut testatur Plinius, «parens patrie appellatus, primus in toga triumphum lingueque lauream meruit, facundie literarumque latinarum parens, omnium triumphorum lauream adeptus maiorem,» ut idem ait, «quanto plus est ingenii romani terminos in tantum promovisse quam imperii». Addit etiam Cesarem dictatorem, ipsius quondam Ciceronis hostem, de eo talia scripsisse, ex excessit». 2 Accusator Dolabelle, plusquam militaris summi oratoris officium implevit. In qua quidem «accusatione ‘extorqueri’ sibi causam optimam Lucii Cotte patrocinio» questus est; quo verbo «vim facundie proprie expressit», ut Valerio videtur: et nimirum verbum ‘extorquere’ hanc vim habet ut reus ille non ex facili et ad utrumlibet se habente, sed ex arctissimo quidem indissolubilique laqueo, ubi cesareo eloquio vinctus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tus incumbit Introgressus interea unus ex militibus Romanis
inter rapine sitim & Imperatorii precepti memoriam esita¬
bundus stricto mucrone supra uerticem cogitantis ut nomen
suum ederet iubebat. Sed is cui oculos atq aures ingens ani¬
sascitanti certum aliquid respondere non curans opposita ꝗn¬
nimo tantum manu ne puluerem sibi suum confunder& obse¬
uius morti misertus Dux Ro immunitatem frustra sibi destina¬
tam in affines eius transtulit sibiq quod unicum supererat

Expanded text:
tus impendebat. 7 Introgressus interea unus ex militibus romanis, inter rapine sitim et imperatorii precepti memoriam hesitabundus, elato mucrone supra verticem cogitantis, ut nomen suum ederet iubebat. At is, cui oculos atque aures ingens anictanti certum aliquid respondere non valens, opposita tantum manu ne pulverem sibi suum confunderet obseius mortem miseratus dux romanus immunitatem frustra sibi destinatam in affines eius transtulit, sibi vero — quod unum supererat
Abbreviated transcription (Latin):
cuilisq ⁊udem belli tulit estus marma Exs aris augͥ. non responsura lacer¬
tñ inde sunuil primum me dimisere philippi dectus humilem pennis ĩ¬
op̃emq paterni Et laxis & funcli paupertas impulit. audax: ut uersus face¬
moris pertida magnanimi contudit arma iubbe. Dux mihi cesar erat
lus quo meruisse tribunus. Qlorior osficio prefuit ille meo. hancego
militia sedem. tu pate parasti Inter bisquinos usus honore uiros qͣd s.

Expanded text:
ilisque rudem belli tulit aestus in arma Caesaris Augusti non responsura lacertis. unde simul primum me dimisere Philippi, decisis humilem pennis inopemque paterni et laris et fundi, paupertas impulit audax ut versus facein oris perfida magnanimi contudit arma Iubae. dux mihi Caesar erat, sub quo meruisse tribunus glorior: officio praefuit ille meo. hanc ego militia sedem, tu pace parasti, inter bis quinos usus honore viros.
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes egisse asserentes: quam si duxissent exeratus gessissent ho¬
nores: leges tulissent: nec solum palmas & coronas his tribui oportere¬
sed & ecernitriumphos & inter deorum sedes eos dedicandes uidicari
um regina rerumoratio hac quã modo duximus¬
duplex sit orationis ratio & in altera sermosit ĩ al¬
tera contentio: non est id quidem dubium ꝗnorati
ea est enim quam eloquentiam dicimus. Sed tamen difficile dictu ẽ
quantopere conciliet animos comitas affabilitasq sermonis. Exstãt
epistole Philippi ad alexandrum. Ancipatris ad cassandrum Et An¬
gna multitudinis animos ad beniuolentiam alliciant: militesq b̾
blando appellando sermone deliniant. Qux aũt in multitudine
cũ contentione habetur oratio ea sȩpe uniu̾sam ita excitat gloriam¬

Expanded text:
aiora egisse, quam si duxissent exercitus, gessissent honores, leges tulissent. Quas sed etiam decerni triumphos et inter deorum sedes eos dedicandos iudicarium regina rerum oratio, ut non modo iduplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera contentio, non est id quidem dubium, quin coea est enim, quam eloquentiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos comitas affabilitasque sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Angna multitudinis animos ad benivolentiam alliciant militesque blande appellando sermone deliniant. Quae autem in multitudine cum contentione habetur oratio, ea saepe universam excitat gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
intolleranda suꝑbia detrahentem omnibus non audiuit. Pythagore
Empedocli. Timocrati quem amicum lic& totis uoluminibus laderas¬
se traditur: Qđ in phylosophia paululum a se siusq insanis opinionib
discordar&. Democritum: a quo quȩ sciebat inpħilosophiçiis cuncta di¬
dicerat: & quem exigua mutatione uerbos in omnibus sequebatur
hunc acrius inurebat: nempe qui magistro caruisse gloriaretur
& uideri uellet. Secuti sunt in hac cletrahendi libidine epicurum
Aethrodorus atq Hermacus supradictos quoq phylosophos lacerã¬
tes: nec ullius ihagnitudini parcentes aut głoriȩ: qñidem Epicurꝰ¬

Expanded text:
traque detrahentem omnibus non audivit, Pithagore, Empedocli, Timocrati, quem, amicum licet, totis voluminibus lacerasse traditur, quod in philosophia paululum a se suisque insanis opinionibus discordardicerat, et quem exigua mutatione verborum in omnibus sequebatur, hunc acrius infamabat, nempe qui magistro caruisse gloriaretur et videri vellet. Secuti sunt in hac detrahendi libidine preceptorem suum Metrodorus atque Hermacus, supradictos quoque philosophos lacerantes, nec ullius magnitudini parcentes aut glorie. Fuit e
Abbreviated transcription (Latin):
iam &ibrantes gladios incruentos uaginis redderent. at asũmo furore protinus
ad sũmã misericd̾rdiam conciderent Huius est &̃ ille ad persuadendũ efficax
at̾tus orationis ciuus moratore suo aliisq in loas memunt Cicero: q̃uin enim
Aquilium. qui cosfuerit & Dux apud Senatum & Fopulum Clarus: Omnitandẽ
honore Spoliatum & ad extrema fallacis fortune pręcipitatum senem in capitali
causa defindera: in medio orationis. ardore & detormem squallentemq reum
substulit. putremq eius discindens tunicam: ac generosi quasdam tũc miserã¬
di pectoris cicatrices indicibus ostent.ans simulq ad C. Marium: qui inter ad¬
stantes erat uersus & ut college dudum misereretur multis cum lachrimis
ostentans misericordiam omnium conatauit. Utq ad exteros prolabatur

Expanded text:
iam et uibrantes gladios cruore uacuos uaginis reddiderunt. quibus digressisatum nefarium adimplesset. 3 Huius est ille ad persuadendum efficax actus oratorius cuius in Oratore suo meminit Cicero. Cum enim Manium Aquilium, qui consul fuerat et dux apud senatum et populum clarus, omni tandem honore spoliatum et ad extrema fortune precipitatum senem in capitali causa defenderet, in medio orationis ardore deformem squalentemque reum sustulit, putremque eius discindens tunicam ac generosi quondam tunc miserandi pectoris cicatrices iudicibus ostentans, simulque ad Gaium Marium, qui inter astantes erat, versus et ut college dudum sui misereretur multis cum lacrimis obtestans, misericordiam omnium concitavit. 24 1 Admirandum lector
Abbreviated transcription (Latin):
grasse produntur. Quod elegantia Regũ cureq opus egregium fuissẽ
uit liuius: Quem Seneca catpit. non id elegantię cureq regie opus di¬
tens sed studiose luxuriȩ immo nȩ id quidem sed se ipsum conͦquisitie
spect acułis inaniter ostentantis. Et liuii tamen dictum & ẜtholomei
fac̾tum. ut cũꝗ fors. m regie opes extusant & in longum publicis usibꝰ
tamen certe laude dignissimus: qui sacras literas nõ utilei modo sede
necessarias sumina diligentia atq impensa pex electosadtantũ ꝯpus
uiros ingraecam linguam ex hebreo fonte tranfudit. Parem cura a¬
tislimo acedonum Regẽ deuicte. De hinc Luculus epontica preda.
Nuoq inhoc Domitianus: qui liberalia studia lic& imperii initio neg¬
exemplaribus undiq petitis missisq alexandriam. ꝗ describerent e¬

Expanded text:
rserunt; quod elegantie regum cureque opus egregium fuisse ait Livius, quem Seneca reprehendit, non id elegantie cureque regie opus dicens sed studiose luxurie, immo ne id quidem, sed seipsam conquisitis spectaculis inaniter ostentantis. Et Livii tamen dictum et Ptolemei factum, utrumque forsitan regie opes excusent; et in longum publicis usibus  certe laudabilis, quod sacras literas mundo non utiles modo, sed necessarias, summa diligentia atque impensa per electos ad tantum opus viros in Grecam linguam ex Hebraico fonte transfudit. At quid Macedonum rege devicto: deinde Lucullus e pontica preda, um innocue euaderent. Liberalia studia imperii initio negre curasset, exemplaribus undique petitis missisque Alexandream qui describerent e
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis suis questus est. In Scythia nobis quĩquennis olympia facta est.
am tempus lustri transĩt in alterius perstat enim fortuna tenax uotiłꝙ
malignum Opposuit nostris inuidiosã pedem. Exhis autem & utriusq
hauriebat: quȩ uel prȩceptouel exemploᷤ. ad eruditionẽ uita motq e
legantiam ꝑtiner& pͥuate uel publice discipline. Haec & memorĩter
mmotata tenens cum res exiger& uł amicos. uel notos exercitus. uel
prouintiales. aut urbanos magistratus tali annotatione ad uerbũ ex¬

Expanded text:
uam tua vota valet. in Scythia nobis quinquennis Olympias acta est: iam tempus lustri transit in alterius. perstat enim fortuna tenax, votisque malignum opponit nostris insidiosa pedem. certus eras hauriebat que vel precepto vel exemplo ad eruditionem vite morumque elegantiam pertinent private vel publice discipline; hec et diligenter annotata servabat et cum res exigeret vel amicos vel totos exercitus vel provinciales aut urbanos magistratus illorum interie
Abbreviated transcription (Latin):
me itritas fieri passurum. Tu igicur modis omnibus enitere ut tuos
contubernio fruamur. hoc procerto habens te non meitantum. sed
omnium simul Macedonum eruditoremfore. Nam quiMacedonie
regem erudit atq ad uirtutem imbuit. eum & subditos quosq in¬
struere ad fortitudinem & probitatem certum est. Nam ci̾usmo¬
difuerit Dux tales ut plurimum subditos fieri necesse est. Nec ab re

Expanded text:
o contubernio fruamur: certo sciens non mei tantum, sed omnium simul Macedonum eruditorem fore. Nam qui Macedoniae regem erudit, atque in virtutem imbuit, eum et subditos quosque instruere ad fortitudinem et probitatem certum est. Nam cujusmodi fuerit dux, tales ut plurimum subditos fieri necesse
Abbreviated transcription (Latin):
.xXIIII rerum gestarum Maleoli autem teli genus figuratur hac specie. sa¬
guta est Cannea: inter spiculum & arundinem multifido ferro coagmen¬
rata: quȩ in muliebris coli formam quo nentur lintea stamina concauat᷑
uentre subtiliter & plurifariam patens atq in alueo ipso ignem cum aliqͦ
suscipit alimento: Et si emissa lentius arcu inualido. arcus ictu enim rapi
bus alii stuppam picemq & Maleolos ferentes tota collucente flammis a¬

Expanded text:
patefacit ingentes. Malleoli autem, teli genus, figurantur hac specie: sagitta est cannea inter spiculum et harundinem multifido ferro coagmentata, quae in muliebris coli formam, quo nentur lintea stamina, concavatur ventre subtiliter et plurifariam patens atque in alveo ipso ignem cum aliquo suscipit alimento. Et si emissa lentius arcu invalido — arcus ictu enim rapidbus, alii stuppam picemque et malleolos ferentes, tota collucente flammis a
Abbreviated transcription (Latin):
perturbati ordines & impeditus inter cursu suorum usus prelongarum ha¬
starum Sarissas Macedones uocant: Intulere signa Romane legiones. Idem
stam. quam exiguus modica capitis declinatione uitauit atq ipse infestam
Sarissam equo calcaribus concito in melio Barbari gutture ita fixit. ur per
catucem eminere Eecipititus et equo barbatus adhuc tamen repugnibit sed
ille extractam ex uulnere hastam rursus in os dicigit.

Expanded text:
perturbati ordines et impeditus intercursu suorum usus praelongarum hastarum — sarisas Macedones vocant —, intulere signa Romanae legiones et stam: quam Erigyius modica capitis declinatione evitavit atque ipse infestam sarisam equo calcaribus concitato in medio barbari gutture ita fixit, ut per rvicem emineret. Praecipitatus ex equo barbarus adhuc tamen repugnabat. Sed illе extractam e vulnere hastam rursus in os dirigit.
Abbreviated transcription (Latin):
pugnus. cubitus Cathapulta. hume rus aries: Cathapultam etiam orga¬
nis trium cubitorum : ꝗ Cathapulta mittitur. Uictruuius li .x. ex ratione
grauitatis proporriones sum muntur quemadmodum Cathapultis de lon¬
ris mobilis omnia munimenta orbis superans altitudine agebatur hor¬
tator aderat. quȩ cum ad mota Cathapultis Ballistisq per omnia tabu¬
lata dispositis muros defensoribus nudasser:

Expanded text:
pugnus, cubitus catapultast mihi, umerus aries, tum gnis trium cubitorum, quod catapulta mittitur. Ennius Ann. gravitatis proportiones sumuntur, quemadmodum catapultis de lonris mobilis, omnia munimenta urbis superans altitudine, agebatur hortator aderat. quae cum admota catapultis ballistisque per omnia tabulata dispositis muros defensoribus nudasset,
Abbreviated transcription (Latin):
hastili ab ligneo & cȩtero terreri pixter ꝗͣ ad extremum unde ferrum
ex tabat id sicut in pilo quadratum stuppa circum ligabant liniebantque
pice ferrum autem tres in longum habebat pedes: ut cum armis transfi
gere corpus posset: sed id maxime si exisset in scuto nec penetrasset it
corpus pauorem faciebat. ꝙ cum medium accensum mittęretur conceptũ¬
que ipso motu multo maiorem ignem ferret arma a mitti cogebat nudũ¬
que militem ad in sequentes ictus prȩbebat.

Expanded text:
hastili oblongo, et cetera tereti, praeterquam, ad extremum, unde ferrum exstabat. Id sicut in pilo quadratum stupa circumhgabant, linebantque picc. Ferrum autem tres in gere corpus posset. sed id maxime, etiamsi haesisset in scuto nec penetrasset in corpus, pauorem faciebat quod, cum medium accensum mitteretur conceptumque ipso motu multo maiorem ignem ferret, arma omitti cogebat nudumque militem ad insequentes ictus praebebat.
Abbreviated transcription (Latin):
pseol nuus eru ab ur.con. Gallus uelut moles suꝑne iminens proiet sle uõ
omtoiui aluenientis arma hostis uanum cesim cum ingenti sonitis ensim dciecit
Romantus mnucadne subrepto cum scuto scutum ꝑtulis ser eniciorensis quer ceie ie
enuscdrem bot nic eront ifite dispares ac dissimiles gladii. Callis preiergii sꝗs seuta
ii xcroribo itrisputio punctim migis ꝗ̃ cesim assucto petere. hostem. breuitate habi¬

Expanded text:
pendentibus, Gallus uelut moles superne imminens proiecto laeua scuto in aduenientis arma hostis uanum caesim cum ingenti sonitu ensem deiecit; Romanus mucrone subrecto, cum scuto scutum imum perculisset totoque corpore eiusdem formae fere erant, dispares ac dissimiles gladii, Gallis praelongi ac sine mucronibus, Hispano, punctim magis quam caesim adsueto petere hostem, breuitate habi
Abbreviated transcription (Latin):
eCa ea secando dicta est .i. gladius breuis: quo maxĩe utunt᷑ qui apud ltalos latroci¬
onem Siccarios om̃es uocamus: qui cȩdem telo quocunq commiserinT¬
uel qua suine cultrum sanguinarium dictum esse uelꝙ ad clunes dependet
uel quod clunes bestiarum diudit¬
don folido. uincto ad capulum argento auroq fixo clauis eneis ere cyprio. quo

Expanded text:
ca a secando dicta. Est enim gladius brevis quo maxime utuntur qui apud Italos latrocionem sicarios etiam omnes vocamus, qui caedem telo quocunque commiserintunaclum cultrum sanguinarium dictum, vel quia ad clunes dependit, vel quia clunes hostiarum divido, solido, vincto ad capulum argento auroque fixum, clavis aeneis, aere Cyprio, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc quap notare contentus sum ne arti quorundam culpa peruicatium per¬
plexe uidear & ipse questionem addidisse
fuga completa uidit. Cato ipse ad ẜam legionem quȩ in subsidio posita erat reuehit᷑
& signa pre se ferri plenoq gradu ad castra hostium oppugnantia succedere iubet
siquis dextra ordinem auidius procurrit & ipse inter equites Spata percutit &Tri¬

Expanded text:
sed hoc quoque notare contentus sum, ne arti culpa quorundam pervicacium perplexae videar et ipse quaestionem addidissefuga completa vidit Cato, ipse ad secundam legionem, quae in subsidio posita erat, revehitur et signa proferri plenoque gradu ad castra hostium oppugnanda succedere iubet. si quis extra ordinem avidius procurrit, et ipse interequitans sparo percutit et tri
Abbreviated transcription (Latin):
R Curtius li .x. Sed preter clipeum euis putrem & ar.¬
cus duos scithicos a Acinacem nihil reperit. Nieronymuslii contra io¬
uimianum. Strato Regulus sidonis manu propͥa se uolens confodere. ne
iraminentib Persis sudibcio feret gladium quem arripuerat cit cũ spe
Baos inoseliui m pauidus exspectabat aduentum : quem iam iamq capiend
Uor incelligens extorsit acinacem e manu & latus eius transiser aereuit

Expanded text:
rant —, sed praeter clipeum eius putrem et arcus duos Scythicos et acinacem nihil repperit. Ceterum corona it. 45. Strato regulus Sinodis manu propria se volens confodere, ne imminentibus Persis ludibrio forctans, hostium pavidus exspectabat adventum. Quem jam jamque capiendum uxor intelligens, extorsit acinacem de manu, et latus ejus transverberavit
Abbreviated transcription (Latin):
qua etaondis scestibus in gemiscuns nonꝰ ꝙ doleant denarcoua fecutuduer sect
quia profunelerdla uoce omne corpus incendit uenitq oliga uhremneti seta¬
dit iiiidic de inide locutus in medio geminos im mani pondere ceitus proie¬
ob duibr e cet etie imn prelia suetus terre manũ duroq in pendleres reschis i terie
obstu puert a mcaĩ tantoꝵ ingenta septem terga douos ntenesei urachia aet eo
anehisiacleis ponelus oe qipla huc illuc uinclone imineorta uotuat alasatisuins
manus manib pugnamq lacessuñ. Idem in eodem Durosq reducta librauit dextra
media inter cornuã Cestus arduus efractoq illisit in ossa cerebro. Statius Et didici quo
peonei arma rotatu: quo me sagete sua gesa citent̃. quoturbine cestum sauromate
SCULPONE AS etiam dici uolueruñ cestus plumbo illigatos unde & Neui. inphilem¬
poro comedia. Isculponeis bactuenda huic suñ lat̾a plumbo. Plautus in cassina Simi¬
li modo ait Meluis isculponeis quib bactuatur tibi os senex nequissime

Expanded text:
actandis caestibus ingemescunt, non quod doleant animove succumbant, sed quia profundenda voce omne corpus intenditur venitque plaga vehementmoror. Sic deinde locutus in medium geminos immani pondere caestus proiecit, quibus acer Eryx in proelia suetus ferre manum, duroque intendere brachia tergo. Obstipuere animi: tantorum ingentia septem terga boum plumbo insuto Anchisiades et pondus et ipsa huc illuc vinclorum immensa voluminamanus manibus, pugnamque lacessunt. Ille pedum melior media inter cornua caestus, arduus, effractoque inlisit in ossa cerebro. sternitur ePaeones arma rotatu, quo Macetae sua gaesa citent, quo turbine contum SauromateSculponeas dici uoluerunt cestus plumbo ligatos; unde et Neuius in Philemporo comedia ait: ‘Sculponeis battenda huic sunt latera probe’ et Plautus in Cassina simili modo ait: ‘Melius sculponeas, quibus battuatur tibi os, senex nequissime
Abbreviated transcription (Latin):
quos erant greti qui Dyosippo studebañ Macedo iusta arma sumpserat ereum cli¬
peum: quem Sarissam uocant leua tenens dextra lanceam gladioq cinctucs
ueluti cum pluribus dimicaturue¬
HOLOs grecum est & propͥe est ueluti scutum breue. quod in medio tecto est: in
quo trabes coeunt̃: & ad quod dona suspendi consueuerant Statius .ii. the. Nic ego¬
maior pugnas uultusq tremendos Magnanimũ effigam Regũ figamq superbis
Arma tolis. queq ipse modo quesita reuexi Sanguitie queq dabis captis Tritonia thebis.¬

Expanded text:
quos erant Graeci, Dioxippo studebant. Macedo iusta arma sumpserat, aereum clipeum hastamque — sarisam vocant — laeva tenens, dextera lanceam gladioque cinctus, velut cum pluribus simul dimicaturuHOLO tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt, ad quod dona suspendi consueverant. Bene autem maiorum pugnas vultusque tremendos magnanimum effingam regum, figamque superbis arma tholis, quaeque ipse meo quaesita revexi sanguine, quaeque dabis captis, Tritonia, Thebis
Abbreviated transcription (Latin):
de trinitate in reꝵ .ni. nũo non facit plutalitatẽ unitatum repetitio: ut si de e¬
oelem dicam Gladius unus. aucto unus ł nsis unus potest.ti unus ett uocabulics
laclius a nosci hec u unititum iteratio potius est non numeratio. uelut si ita di¬
carnos Etisis muceo Qladius tepetitio quȩdam eius non numeratio diuer sorum
uelut Se ddiecare. Fol sol sol non etes soles effecerim sed de uno totiens predicaue

Expanded text:
ralitatem; in rerum uero numero non facit pluralitatem unitatum repetitio, uel si de eodem dicam gladius unus mucro unus ensis unus. Potest enim unus tot uocabulis ladius agnosci; haec enim unitatum iteratio potius est non numeratio, uelut si ita dicamus ensis mucro gladius, repetitio quaedam est eiusdem non numeratio diuersorum, uelut si dicam sol sol sol, non tres soles effecerim, sed de uno totiens praedicaue
Abbreviated transcription (Latin):
nicis fuisse iulius Higinus in li .ii. urbium non paucis uerdis piobat. Morem uero
eiciolis fiusse uno tmͤmodo pedẽ calceato in bellum ire ostendit clarissimus Cu¬
ripides scciptor tragicus in cuius tragedia que meleager inscribit̃ nuntius indu¬
comi describens. quo quisꝙ habitu fuerit ex ducibo: qui id aprum. capienductu
eus comprobetur non reticebimus tem ꝑaucissimis notano reprehens uiti ⁊ ira¬
pidem aͥb Aristotele .ii. de Poetis libro: qui ignorantiam istius Euri tidis fuise
contendit. Etholos .n. non leuum pedem nudum hr̃e sed dexttum  ne fussie¬
Euryporde a uctore q̃ Aristotele uti maluisse constat. Nam ut herignorauerit Uir
catũ antie dotus minime crediderim iure aũt pretulit Eurypide. Est ningers
ei cũ gretaq tragediaꝵ scriptorib familiaritis qͥ ex młtis dictis eius licet opinari¬

Expanded text:
nicis fuisse Iulius Hyginus in libro secundo urbium non paucis verbis probat. Morem vero nicis fuisse Iulius Hyginus in libro secundo urbium non paucis verbis probat. Morem vero Aetolis fuisse uno tantum modo pede calceato in bellum ire ostendit clarissimus scriptor Euripides tragicus, in cuius tragoedia quae Meleager inscribitur nuntius inducitur describens quo quisque habitu fuerit ex ducibus qui ad aprum capiendum gis comprobetur, non reticebimus rem paucissimis notam, reprehensum Euripidem ab Aristotele, qui ignorantiam istud Euripidis fuisse contendit, Aetolos enim non laevum pedem nudum habere sed dextrum. Quod ne adfirEuripide auctore quam Aristotele uti maluisse: nam ut haec ignoraverit vir tam anxie doctus minime crediderim. Iure autem praetulit Euripidem: est enim ingens ei cum Graecarum tragoediarum scriptoribus familiaritas, quod vel
Abbreviated transcription (Latin):
in li .uii. Uirgilii illi uersus quib hernici populi & eoꝵ nobilissimi ut tunc era
ciuitas anagnia enumerant᷑ Quos diues anagnia pascit: quos amasene pater
non illis omnibus arma nec clipei currusue sonant pars maxima glandic
liuentis plumbi spargit pars spicula gestat. Bina manu fuluosq lupi de celle
galeros łegmen hñt capiti. uestigia nuda sinistri instituere pedis crudus tegu
altera pero hunc morem in ltalia fuisse ut uno pede calceato & altero nudoi¬
retur ad bellum nusꝗ̃ ad huic ꝙͥ sciam reperi sed eam grecoꝵx nonnullis consue¬
tudinem fuisse locupleti auctoritate iam palam faciam. In qua qem it mirari est
Poete inelyti ocultissimam diligentiam: qui cum legisset hernicos quos est ara¬
gnia apelasgis oriundos appellatosq ita apelasgo quodam duce suo: qui terni¬
cus nomi nabatur morem quem de Etholia legerat hernicis assignauit: qui
suñ uetus colonia pelasgoꝵ & hernicum ꝗem hominem pelasgum Ducem her¬

Expanded text:
in libro septimo illi versus quibus Hernici populi et eorum nobilissima, ut tunc erat, civitas Anagnia enumerantur: quos dives Anagnia pascit, quos Amasene pater: non illis omnibus arma nec clipei currusve sonant, pars maxima glandis liventis plumbi spargit, pars spicula gestat bina manu fulvosque lupi de pelle galeros tegmen habent capiti, vestigia nuda sinistri instituere pedis, crudus tegit altera pero. Hunc morem in Italia fuisse ut uno pede calceato, altero nudo iretur ad bellum, nusquam adhuc quod sciam repperi; sed eam Graecorum nonnullis consuetudinem fuisse locupleti auctore iam palam faciam. In qua quidem re mirari est poetae huius occultissimam diligentiam, qui cum legisset Hernicos, quorum est Anagnia, a Pelasgis oriundos appellatosque ita a quodam Pelasgo duce suo, qui Hernicus nominabatur, morem quem de Aetolia legerat Hernicis adsignavit, qui sunt vetus colonia Pelasgorum. Et Hernicum quidem hominem Pelasgum ducem Her
Abbreviated transcription (Latin):
sul dum iuris ordinem sequit᷑ id agit: ut cum omnib legib Romanũ impũ
corruat. egomet me priuatus uoluntati uestre Ducem offero ac deinde leuam
munum aperte toge circumdedit. sublataq dextra proclamauit. Qui rem .p.¬
saluam esse uult me sequatur
OCA candida eademq cretata inqua Candidati .i. Magistratũ petentes ambiebañ
addita creta: quo candidior in signiorq esset Utq Magistr.atuũ huius modi com¬

Expanded text:
sul, dum iuris ordinem sequitur, id agit, ut cum omnibus legibus Romanum imperium corruat, egomet me priuatus uoluntati uestrae ducem offero', ac deinde laeuam manum ima parte togae circumdedit sublataqsaluam esse uult, me sequaturoga candida, eademque cretata, in qua candidati, id est, magistratum petentes ambiebant, addita creta, quo candidior, insigniorque esset. Cicero o
Abbreviated transcription (Latin):
ita getunt᷑ apte ut si usus foret abiectis onerib ex peditis armis ut membrii
tesq fuere & lapides & item siluai fragmina rami & flammeq ignes postq
surł cognita pͥmum. posterius ferri uis est erisq reperta Et prior eris erat q̃ ferrꝰ
arma dnt᷑ armis piope.i. humeris dependentia: ut scurum gladius pugio
sicca cum ea quib procul prȩliamur tela dicant᷑. Armatos cicero proe
cina si latine loqui uolumus: quos appellare uere possumus opinor eos qui
scutis telisq parati ornatiq suñ. Quid ig̃r si glebis aut saxis aut fustibus
aliquem de fundo precipitem egeris iussusq sis. quem hominib ar matis
deieteris restituere. restituisse dicis te uerba si ualentisi cause non ratione sed
uocib ponderantur me auctore dicito uinces profecto non fuisse ar matoseo
qu saꝵ i ulcerent. qui de terra ipsi tollerent non esse arma cespites neq gle¬
bis non fuisse armatos eos. qui prȩtereuntes ramum defringerent. urboris

Expanded text:
ita geruntur apte, ut siususforet, abiectis oneribus expeditis armis, ut membris tesque fuerunt et lapides et item silvarum fragmina rami et flamma atque ignes, post quam sunt cognita primum. posterius ferri vis est aerisque reperta. et prior aeris erat quam ferri r ab armis, id est humeris, dependentia, ut scutum, gladius, pugio, sica: ut ea, quibus procul proeliamur, tela. Armita dicebatur si Latine loqui volumus, quos appellare vere possumus? opinor eos qui scutis telisque parati ornatique sunt. quid igitur? si glebis aut saxis aut fustibus aliquem de fundo praecipitem egeris iussusque sis, quem hominibus armatis deieceris, restituere, restituisse te dices? verba si valent, si causae non ratione sed vocibus ponderantur, me auctore dicito. vinces profecto non fuisse armatos eos qui saxa iacerent quae de terra ipsi tollerent, non esse arma caespites neque glebas; non fuisse armatos eos qui praetereuntes ramum defringerent arboris;
Abbreviated transcription (Latin):
Rerum gestarum .xxiiii. assistit inquit artifex contemplabilis & subtiliter
apponit in temones cauamine sagittam ligneam spiculo maiore congluti
percita in terno pulsu a Ballista ex oculis aduolat interdum nimio ardo¬
re sincillans & euenit sepius: ut anteꝗͣ telum cernatur dolor letale uulnus
agnoscat. Idem .xxU. Tum aptate ligneis sagittis Baliste flexu stridore
torquebantur creberrima spicula funditantes. Hieronymus li .i. contra¬
louĩn. Ballista quanto plus rerrahitur. tanto fortius mittitur. Luc in .ii¬

Expanded text:
rum prope unam assistit artifex contemplabilis, et subtiliter apponit in temonis cavamine, sagittam ligneam spiculo maiore conglutinpercita interno pulsu a ballista ex oculis avolat, interdum nimio ardore scintillans, et evenit saepius ut antequam telum cernatur, dolor letale vulnus ant, tum aptatae ligneis sagittis ballistae flexu stridoreque torquebantur creberrima spicula funditantes et scorpioni. Ballista quanto plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
elles uestros: qui uestros campos pascuns placide Ex hoc carmĩe cũ procurandi
gracia dies unus rebus diuinis impensus esset postridie Senatus consultũ cactuã¬
est. Uti decem uiri quo magis instruerent de ludis a pollini igendis req di¬
uina recte facienda libros Sibillinos adicens: in quib cũ eadem repta nuncia¬
tum esset censueruñ patres apolloni ludos uouendos faciendosq inq earem
duodecim milia eris prȩtori & duas hostias maiores dari deceuirisq ptęceptũ
ue gceco ritu idest capite operti hisce hostiis sactũ faceren apollini boue. au¬
rato & capris duab aibis auratis latone boue femina aurata hos ludos incir¬
co populus coronatus spectare iussus erat. Matrone supplicare uulgus apertis
latiuis inpropatulis epulabat̃ celeberq clies is om̃i cerimonia& genere habebat᷑¬

Expanded text:
elles vestros qui vestros campos pascunt placide. Ex hoc carmine cum procurandi elles vestros qui vestros campos pascunt placide. Ex hoc carmine cum procurandi gratia dies unus rebus divinis impensus esset, postea senatus consultum factum: uti decemviri, quo magis instruerentur de ludis Apollini agundis reque divina recte facienda, libros Sibyllinos adirent. In quibus cum eadem reperta nuntiatum esset, censuerunt Patres: Apollini ludos vovendos faciendosque, inque eam rem duodecim milia aeris praetori et duas hostias maiores dari, decemvirisque praeceptum: ut Graeco ritu hisce hostiis sacrum facerent, Apollini bove aurato et capris duabus albis auratis, Latonae bove femina aurata. Ludos in circo pianuis in propatulo epulati sunt celeberque dies omni caerimoniarum genere fuit
Abbreviated transcription (Latin):
erads memorat᷑ priore carmĩe Cannensis predicta clades in hec propemodũ uet¬
ba erat. Amnem troigenam Romane fuge Cannam ne tȩ alienigene ccgcũ ir
cumpo Diomedis conserere manus. secd neq credes tu mihi donec sanguine cam¬
pum uultaꝙ milia occisa tua deferret amnis in pontum magnũ ectua frugife¬
ra piscib atq auib feris ꝙ quȩ incoluas terras his fluat esca cato tua Nlam mi¬
hi ita lupiter fatus en Diomedis argiui campum & cannam fluitiet: qui mi¬
litaueratit in bis locis iuxta atꝙ ipsam cladem agnoscebant: Tum altea deindi
carmen inuentũ est ita scciptũ. hostem Romani si ex agro expellere ultu
uomicam que gentiũ uenit longe apollini uouendos censeo lucdos :qui quot¬
arpis comiter ã pollini fiat̃ his ludis faciendis preerit stetoris qui uis populo
plebis labit sumũ diem uiri greco ritu hostiis sao sacra facdant hus potat
facietis gaudebitis semꝑ fietq res .p. uestra melior. Nam is dies eetinguet plu¬

Expanded text:
priore carmine Cannensis praedicta clades in haec fere uerba erat: 'amnem, Troiugena, fuge Cannam, ne te alienigenae cogant in campo Diomedis conserere manus. sed neque credes tu mihi, donec compleris sanguine campum, multaque milia occisa tua deferet amnis in pontum magnum ex terra frugifera; piscibus atque auibus ferisque quae incolunt terras iis fuat esca caro tua; nam mihi ita Iuppiter fatus est.' et Diomedis Argiui campos et Cannam flumen ii qui militauerant in iis locis iuxta atque ipsam cladem agnoscebant. tum alterum atum, inventum esse ita scriptum: Hostem, Romani, si ex agro expellere vultis, vomicam quae gentium venit longe, Apollini censeo vovendos ludos qui quotannis comiter Apollini fiant. His ludis faciendis praesit is praetor qui ius populo plebique dabit summum: decemviri Graeco ritu hostiis sacra faciant. Hoc si recte facietis, gaudebitis semper fietque res publica melior: nam is divus extinguet perdu