comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e aũt sũt indices
iliganturr. In tanta enĩ reꝵ uarietate nec dici
adiendo poterant omĩa nec memoria cõtineri.
ĩe latine ⁊ grece ab hebreis uidentur exorte.
Ipud illos enĩ pͥus dictũ ẽ. aleph. dem̃ ex simili e¬
ingue litterã condidit. ut nosse possimus lingũa

Expanded text:
erae sunt indices alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri.e latine et grece ab Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili elingue literam condidit, ut nosse possimus linguam
Abbreviated transcription (Latin):
im̃pretatur additus. dixit enĩ lia qñ peꝑit eũ.
ĩ ãbigens de amore uiri. nũc mecũ erit uir m̃s
uia peperi ei tres filios. Leuia. lenia. ut donat᷑.
nare uolubili uersatur astutia. Leuian aũt in¬
t̃pretatur additam̃tũ eoꝵ. quoꝵ scilicet nͥ hõiũ
quib in paradiso semel culpã p̃uaricationis in¬
tulit. ⁊ hanc usq ad eĩnã mortẽ cotidie ꝑsuadẽ¬
do. addicit uł extendit: leui densis. uestis dicta

Expanded text:
pretatur additus vel assumptus. Dixit enim Lia quando peperit eum non ambigens de amore viri, ‘nunc mecum erit vir meus quia peperi ei tres filios’. Unde hic levita, idest mari volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum: quorum scilicet nisi hominum, quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidie persuadendo adjicit vel extendit.
Abbreviated transcription (Latin):
tas cutis squamosa lepide herbe similis. uñ ⁊ nom̃
sũpsit. Cuius color nunc innigredinẽ u̾titur nũc
in albor̃ẽ nc̃ in ruborẽ. in corpore hominis ita lepͣ
dinoscitur. si uariat̾i int̃ sanas cutis partes color
diu̾sus appareat. aut si ita se uͥq diffundat ut oĩa
unius coloris quãuis adulteri faciat. Lepra. albor¬
apruritu nimio ipĩus scabie dr̃. uñ ⁊ ꝑ .p. scribi de¬

Expanded text:
tas cutis squamosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dinoscitur: si variatim inter sanas cutis partes color diversus appareat, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamvis adulteri faciat. Ela pruritu nimio ipsius scabiei dictus; unde per p scribi de
Abbreviated transcription (Latin):
Iorro uox lectoris simplex erit ⁊ clara. ⁊ ad om̃e genuᷤ¬
irusticũ effugiens sonũ. ñ humilis nec adeo sublimis.
nec fracta uł tenera. nichilq femineũ sonans. neq cũ
motu corpoͬis. s tm̃ cũ grauitatis specie. Aurib enĩ et
cordib consulere deb lector. ñ oculis. ne potius ex
ip̃o expectatores magis quã auditores faciat. Uletus
opinio ẽ lectores ꝓnunciandi causa p̃cipuã curã uo¬
uis habuisse. ut ex audiri intumultu possint. Uñ ⁊ du¬
dĩ letores p̃cones urt̃ ꝓclamatores uocabant᷑. Letor

Expanded text:
Porro vox lectoris simplex erit, clara, ad omne prm et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta vel tenera, nihilque femineum sonans, neque cum tummodo cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis, ne potius ex seipso spectatores magis quam auditores faciat. Vetus opinio est lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possent. Unde et dudum lectores praecones vel proclamatores vocabantur
Abbreviated transcription (Latin):
nagis urina. Lentigo ẽ. uestigia maculaꝵ paruu¬
li in rotunditate formata aspecie lenticule dicta.
liuiscũ. dictũ ꝙ cuspis ipsius lentus sit ⁊ molt. Nã
iliũ desudat. cortex resinã. q̃ maxtim appellat᷑. Cuiꝰ
plurima ⁊ melior inuo insula gignit᷑. Lento uimi¬

Expanded text:
itur. Lentigo est vestigia macularum parvula, in rotunditate formata a specie lenticule dicta.Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebi
Abbreviated transcription (Latin):
plurimoꝵ delignatur cõsortiũ. qui ⁊̃ cibũ fastidit
ext̃nũ. ⁊ ipãs sue esce reliquias aduersatur. ꝓinde
naturalit̾ inẽ t̃ror. ut multa aiãntiũ que ꝓcelerita¬
te possint impetũ eius euadere. tugiente eius sonito
uelut quadã ui attonita atq ꝓstrata deficiant.¬

Expanded text:
gnatur consortium. qui etiam cibum fastidit hesternum, etiam ipsas suae escae reliquias auersatur. quae naturaliter inest terror, ut multa animantium, quae per celeritatem possent impetum eius euadere, rugientis eius sonitu uelut quadam ui
Abbreviated transcription (Latin):
succedentib erant ꝑmixte ⁊ in ordinate. Postea the
odosus minor augustus adsimilitudinẽ regoriani
⁊ hermogeniani codicẽ factũ ꝯstitutionũ: a constãti¬
ni tpr̃ib sub ꝓpͥo cuiusq imꝑatoris titulo disposuit.
quẽ a suo nõe theodosianũ uocant. Om̃s aũt leges aut¬

Expanded text:
succedentibus, eransuccedentibus, eranodosius minor augustus, ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani, codicem factum constitutionum, a Constantini temporibus, sub proprio cuiusque imperatoris titulo disposuit, que
Abbreviated transcription (Latin):
hebree pͥmus hominũ diuinas leges sacris litt̃is expli¬
cauit. Foroneus rex. grecis pͥmus leges iudiciaq cõsti¬
tuit. Mercurius trimegistus pͥmus leges egyptiis tradi¬
dit. Solon pͥmus leges atheniensib dedit. Ligurgu
pͥmus lacedemoniis ura ex apollinis auctoritate cõ¬
finxit. Numa põpilius qui romulo successit in regnũ
pͥmꝰ leges romanis edidit. dem̃ cũ ppłs sediciosos ma¬
gistratus ferre ñ poss: decẽ uiros legib scribendis cre¬
auit. qui leges ex libris salomonis in latinũ ẜ monẽ
tͣnslatas duodec̃i tabulis exposuer̃. Hii appius. claudiꝰ.
genutius. ueterius. iuius. manibius. sulpicius. sextius.
curatius. romulius. postumius. Hu dec̃e uiri legũ cõ¬
scribendaꝵ electi sunt. Leges aũt redigẽ in libris: pͥmꝰ
Paulatĩ aũt antiq leges uetustate atq incuria ex¬
oleuerunt. quaꝵ ⁊ si nullus ĩa usus noticia tñ necessa¬
ria uidet᷑. Noue a constantino cesare ceꝑunt.⁊ reliꝗs

Expanded text:
Hebraeaeo primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanis edidit; deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, Decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas duodecim tabulis exposuerunt. Fuerunt autem hi: Appius Claudius, Genucius, Veterius, Iulius, Manlius, Sulpicius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem redigere in libris primus Paulatim autem antiquae leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam usus est, notitia tamen necessaria videtur. Novae a Constantino Caesare coeperunt et reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
religant. Legumina alegendo dicta quasi elue
ueteres eni meliora queq legebant. sue qd in¬
nu legantur.i. colligantur. nec sectionẽ requict
Leguminũ plurima sunt gnͣa. E quib faba. li¬
cula. pisa. faselus. cicer. lupinus: gratiora inusu

Expanded text:
ibus. Legumina a legendo dicta, quasi electa: veteres enim meliora quaeque legebant: sive quod manu legantur, nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum, gratiora in usu
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ quoq imꝑatore. falcidius tribunus plebis legẽ
fecit ne quis plus in extraneis testam̃to legaret. quam
ut quarta pars suꝑeet heredib. ex cuius nõe lex falci¬

Expanded text:
eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falci
Abbreviated transcription (Latin):
usu. Om̃is aũt lex aut ꝑmittit aliquid: ut uir fortiᷤ
petat premiũ. aut uetat. ut sacraꝵ uirginũ nuptias
nulli petere liceat. aut punit: ut qui cedẽ fecerit: ca¬
pite plectatur. Facte sunt aũt leges ut eaꝵ metu⁊¬
humana coherceatur audacia. tutaq sit int ĩꝓbos
innocentia. ⁊ in ip̃is imꝓbis formidato supplicio: re¬
frenetur nocendi facultas. Legis enĩ p̃mio aut pena:¬
possibilis. scd̃m naturã. scđm consuctudinẽ patrie.
loco tp̃riq conueniens. necessaria. utilis. manifesta.
quoq ne aliquid ꝑ obscuritatẽ in captionẽ obtineat.
nullo priuato cõmodo. s ꝓ cõmuni cuuũ utilitate cõ¬
scripta. Quedã etiã leges dicunt᷑ ab his qui condider
ut consulares. tribunicie. iulie. cornelie. Nam ⁊ sub
tauiano cesare suffecti consules papius ⁊ põpeius
legẽ tulerũt que anõib eoꝵ appellat᷑ papia põpeia.
continens patrũ premia ꝓ suscipiendis liberis. Sub

Expanded text:
s Omnis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facultas. Erit autepossibilis, secundum consuetudinem patriae, loco temporive conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in cautione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate cons . Quaedam etiam leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
ñ miscentur occeani fluctib aut mari magno.⁊ di¬
cunt᷑ lacus ⁊ stagna. E aũt lacus receptaculũ in quo
a qua derinetur nec miscetur fluctib ut lacus a falti.
ut lacus benacus. ⁊ larius. ⁊ cẽti quos greti limen.i.
stagnos uocant. Nã fontes labunt᷑ in fluuios ⁊ flu¬
mina infreta discurrunt. Lacus stat in loco nec ꝓ¬
fluit. ⁊ dictus lacus quasi aque locus. Lacus. id̃e et
stagñu ubi inm̃sa aqua conuenit. Nã dictũ ẽ stag¬
nũ abeoꝙ illic aqua stet nec decurrat. R Gł. Lael.¬

Expanded text:
n miscentur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum, in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benacus, et caeteri, quos Graeci limenas, id est, stagna vocant. Nam fontes labuntur in fluvios, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit, et dictus lacus, quasi aquae locus. Lacus autem idem et stagnum, ubi immensa aqua convenit. Nam dictum est stagnum ab eo quod illic aqua stet, nec decurrat. La
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ. Ess. Laurus au̾bo laudis dicta. hac eñĩ cũ
laudib uictoꝵ capita coronabant᷑. Ap̃ antiquos
aũt laudea nõabatur. postea . d. littera sublata. e
subrogata. R. dicta ẽ laurꝰ. ut in auriculis que in
initio audicule dicte sunt.⁊ medidies ꝙ nũc meri¬
dies dr̃. Hanc arborẽ greti dafuem uocant. qd m̃¬
quã deponat uiriditatẽ. mn illa potius coronaban¬

Expanded text:
s. Laurus a verbo laudis dicta: hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur: postea d littera sublata, et subrogata r dicta est laurus: ut in auriculis, quae in initio audiculae dictae sunt: et medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci daphnem vocant: quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius
Abbreviated transcription (Latin):
ilitu ẽ quicꝗd int̃ homo loquitur int̃ decẽ ista p̃¬
dicam̃ta habetur ꝓfici etiã ad libros intelligendos
qui siue rethorib siue dialeticis applicant᷑. ħateias.¬

Expanded text:
dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem praedictum est, quidquid homo loquitur, inter decem praeitur. Proficit etiam ad libros intellegendos, qui siue rethoribus siue dialecticis applicantur. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
ilius stans intẽplo hodie infulatus disputando fa
abco ꝙ omĩs res ad scip̃am subsistat. Corpus enĩ subsi
stt ⁊ idõ substantia ẽ. illa uõ accidentia que in subsi¬
stnte atq subiecto sũt sub̃antia ñ sũt. qr ñ subsistũ¬
asubiecto. qͣsi de scipso ⁊ in ip̃o. uͥ enĩ dicit᷑ de subiecto
ubstantia ẽ. qͣsi dicat᷑ de subantia. uͥ aũt dicit᷑ in sub¬
uto: accidentia sunt. uł que accidunt insub̾antia. ut
quantitas. qualitas. uł figura. De subiecto gͥ gn̾a ⁊ sp̃es
atra usiã sunt. qͣntitas. ⁊ qualitas.⁊ situs. hec enĩ sñ
una ẽe ñ possunt. Extra usiã uõ sunt: locus. tp̃s.⁊ ha
dmis. int̾ ⁊ extͣ usiã: relatio. facere ⁊ pati. Appellatas
ũit kathegorias ẽe constat. qr ñ possunt nisi ex sub¬
atis agnosci. Quis eñĩ ꝗd sit hõ possit agnoscere nisi
liquẽ hominẽ sibi ponat añ oculos quasi subiectu
ĩi. hoc opus aristotilis intente legendũ ẽ quando sic̃

Expanded text:
illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando fatab eo, quod omnis res ad se ipsam sstit, et ideo substantia est, nimirum accidentia, quae in subsistente atque subjecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunsubiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera etintra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non posbitus; intra et extra usiam relatio, facere et pati. 14. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subjectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subjectum homini? 15. Hoc opus Aristotelis intente legendum est, quoniam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cabulũ traxit. Lacedemones. a lacedemone semele
filio dicti. hii diu ꝑseuerantes in bello contͣ mese¬
nios uentine. diuturnitate p̃lii spem ꝓlis amit¬
terent: p̃ceperunt ut uirgines coꝵ cũ iuuenib do¬
mi relictis ꝯcũberent. sicq ex ꝓmistuo uirginũ
maritaꝵ ꝯcubitu.auuenes deincertis parentib nati
ẽẽ ispartanos quos ⁊ lacedemonios. spartanos ũ
ꝑꝑ repentinos adu̾sos. chatinũ quasi de terra cont¬
ctos. ⁊ om̃i parte confluitos. ita uocatos. S Gł. la¬

Expanded text:
atur. 81. Lacedaemones a Lacedaemone, Semelae filio, dicti. Hi diu perseverantes in bello contra Messenios, veriti ne diuturnitate praelii spem prolis amitterent, praeceperunt ut virgines eorum cum juvenibus domi relictis concumberent, sicque ex pro miscuo virginum et maritorum concubitu juvenes de incertis parentibus natiesse Spartanos quos et Lacedaemones. Spartanos vero propter repentinos adversus Cadmum quasi de terra contractus, et ex omnia parte conflictus, ita vocatos. 82.
Abbreviated transcription (Latin):
edificiũ. qualis ẽ ap̃ cret̃a adedalo factus. uͥ fuit mino¬
taurꝰ inclusus. in quo siquis introierit sine globo lini
exitũ inuenire ñ ht. cuius edificii talis ẽ situs: ut aꝑi¬
entib fores tronitruũ intus terribile audiat̃. descen¬
ditur centenis ultra gradib intus simulacra ⁊ mostri¬
fice effigies inpartes diu̾sas tͣnsitus in nũi ꝑ tenebras
⁊ceta ad errorẽ ingredientiũ facta. ita ut demenbris
eius adluc̃e uenire impossibile det̃. Quatuor sũt aũt
quartus in italia. om̃s ita ꝯstructi: ut dissoluere eos
nec scła quidẽ possint. Płs. Lab̾intus. locus in cre
ta insula parietib obscuris circũtectis quẽ edificauit.

Expanded text:
edificium, qualis est apud Cretam a Dedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus; in quo si quis introierit sine glomere lini, exitum invenire non potest. Cuius edificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur; descenditur autem centenis ultra gradibus; intus simulacra et monstrifice effigies, in partes diversas transitus innumeri per tenebras, et cetera ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris eius ad lucem venire impossibile videatur. Quatuor autem sunt quartus in Ytalya; omnes ita constructi ut dissolvere eos nec secula quidem possint. Hucusque beatta insula, parietibus obscuris circumtextus, quem aedificauit
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ p̃ponitur causa ẽ. dũ discutitur iudiciũ. dũ finitur
iusticia. uocatũ aũt iudiciũ quasi iuris diccio. ⁊ iusticia
quasi iuris status. Iudiciũ aũt pͥus inquisitio uocabat᷑.
un ⁊ auctores iudicioꝵ ⁊ p̃positos q̃stores uł q̃sitores
uocamus. in om̃e aũt iuidiciũ sex ꝑsone querunt᷑ p

Expanded text:
eponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocam
Abbreviated transcription (Latin):
cuculle subtilis. Lacerna. palliũ fimbriatũ qd oli
soli milites utebant᷑. uñ ⁊ indistinguendis castren¬
si urbana que turba hos togatos illos lacernatos
uocabant. inde aũt lacerne quasi amputatis capi¬
tiis fimbriaꝵ neq ita laxis ut sunt penulaꝵ. La¬

Expanded text:
longis. Lacerna pallium fimbriatum, quo olim soli milites utebantur. Unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba, hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacerne, quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt penula
Abbreviated transcription (Latin):
is int̃pr̃ remissionis annus. est enĩ hebraicus ẜ mo
annis texitur. in quo clangebantur tube. ⁊ ad om̃s re¬
uetebatur antiqua possessio. debita absoluebant᷑. cõ¬
irmabant᷑ lib̾tates. hunc numeꝵ etiã in dieb pente¬
sten ⁊ ip̃i celebramus pꝰ dñi resurrectionẽ remis sa
pa ⁊ totius debiti cirographo euacuato. ab om̃i nexu

Expanded text:
pretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus et sermo , quadraginta novem annis texitur; in quo clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti
Abbreviated transcription (Latin):
ins cirtulus. uia que in sꝑa uidetur quasi alba.
a:⁊ merito resplendere. alii uõ uiã ẽe quã circuit
qui lacte alitur. lantans qui decipit. Lacteus. lacte
iͥ qd̾ habundantia lactis ex ub̃⁊. seu qr nutrientes
iminas implet. hec in uiris ueneris usu caret.

Expanded text:
teus circulus, uia, quae in sphaera uidetur quasi alba.  esse et merito resplendere, alii uero uiam esse, qua circuit qui lacte alitur, et lactans qui decipit: lactens lacte e, quia abundantia lactis exuberet, vel lacte nutrientes feminas implet: hec et in viris usum veneris coercet.
Abbreviated transcription (Latin):
habebit. dũ beatitudir̃e quã quisq bonꝰ p̃stolat᷑ acce¬
ꝑit sola ueritas uł kaitas met̃ñ ꝑseuerabit. ipã sola
utrũq ꝑducens ad xp̃m. ip̃a sola ꝑfruens gaudiũ sẽpi

Expanded text:
habebit, dum beatitudinem quam quisque bonus praestolatur accehabebit, dum beatitudinem quam quisque bonus praestolatur acceperit. Sola caritas in aeternum perseuerabit, ipsa sola utramque perducens ad Christum, ipsa sola perfruens gaudium sempi
Abbreviated transcription (Latin):
o int̃pr̃. quod duo inse liget. Nã dilectio aduob in¬
cipit. qd̾ ẽ amor dĩ ⁊ ꝓximi. dequa apłs. plenitudo in¬
quit legis ẽ dilectio. maior ẽ aũt hec om̃ib quia dilig̃.
⁊ credit. ⁊ sꝑat. qui aũt ñdiligit: quãuis multa bona
faciat frustra laborat. Om̃ĩs aũt dilectio carnalis: ñ di¬
lectio s mag̃ amor dici solz. dilectionis aũt nom̃ tm̃
⁊ spes ac karitas in huius uite tp̃ra ita copulant᷑: ut
altera sine alt̃a stare ñpossit. Deniq ueraciter credere
ñpossum. nisi ea que ꝓmissa sũt speremꝰ. nec poterimꝰ
sustinere promissa si desit fidci credulitas firma. nec ad¬
erit fructus spei uł stabilitas fidĩ nisi fu̾it ꝑfecta kari¬
tas xͥ. que ⁊ fide ut p̃cedat adiuuet ⁊ spem expectatiõe
corroboret. cuius speciale scd̾m apłm int̃ has uirtuteᷤᷤ
traditur pͥncipatũ ⁊ cultũ manet et̃m̃. Nam ⁊ fides
cessabit dũ futura que credunt̾ aduen̾int. ⁊ spes finẽ

Expanded text:
o interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit: quod est amor Dei et proximi. De qua Apostolus : Plenitudo, inquit, legis est dilectio. Major autem est haec omnibus: quia qui diligit, et credit, et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis, non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum dem tria in huius uitae tempore ita copulantur, ut altera sine altera esse non possit. Denique ueraciter credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremus; nec poterimus sustinere promissa, si desit fidei credulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem ut credat adiuuet et spem expectatione corroboret. Cuius speciale secundum Apostolum inter has uirtutes traditur principatus, et cultum manet aeternum. Nam et fides cessabit
Abbreviated transcription (Latin):
colore trabit. ꝙ sit albus liquor. leucos enĩ greai
albũ dicunt. cuius natura ex sanguine cõmutic
Nã pꝰ partũ: si quid sanguinis ñdũ fu̾it ut̃i nut¬
m̃tũ consũptũ. naturali meatu tͣnsit fluit in n¬
mas. ⁊ eaꝵ uirtute albescens: lactis accip̃ qualitad¬

Expanded text:
a colore trahit, quod sit albus liquor: λευκὸς enim Graece album dicunt: cuius natura ex sanguine commutatur. Nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento consumptum, naturali meatu fluit in mammas, et earum virtute albescens lactis accipit qualita
Abbreviated transcription (Latin):
r qsdũ demones qͣs dusios galli nuncupant assidue hanc¬
muindid ̃ ⁊ tc̃ptare ⁊ efficere plures talesq asseuerant. ut
b imbiendo passim cũ aĩalib. uñ ⁊ incubi dñr ab incũbẽde
iit stuprando. Sepe eñi ĩ probi existunt etiã mulierib. ⁊ ea¬
ñ pugunt ꝯcubitũ. qͦs demones galli dusios nuncupant.

Expanded text:
et quosdam daemones, quos Dusios Galli nuncupant, hanc assidue immunditiam et tentare et efficere, plures talesque asseverant, ut b ineundo passim cum animalibus: unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprando. Saepe enim improbi existunt mulieribus, et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nu
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ eius epusũ sibi querit. s qui aut appetens cibi
a pspiciens ẽ ꝑiculi q̃m cũ difficilis ẽ uenatio: tunc
c̃ꝓculosa. difficilis qr testis ualidiorib esca interior
peuditur. Nã ueluti maris quibdã mollicia canis
raceptis imꝑialis int̃pes natura munit. quã medio
staꝵ quodã sinu concauo nutrit ac fouet.⁊ quasi
n quadã ualle diffundit. ⁊ idõ uacua omnia tẽpta¬
nenta sunt cancro. quia aꝑire clausũ ostreũ nulla ui
ꝑet̃. ⁊ ꝑiculosũ ẽ si cella cius includatur. Ad argum̃ta
onfigit. ⁊ insidias noua fraude molitur. Itaq quia
om̃ia gnã delectatione mulcentur: explorat siqñ o
sntũ remotis in locis ab om̃i uento contra solis radi¬
is dipticũ illud suũ aꝑiat ⁊ reseret claustraꝵ ut li
acalculũ immittens impedit conclusionẽ ostrei.⁊
s aꝑta claustra reꝑiens totũ se inserit cellis. uisceraq
marilla ⁊ duo insinistra sunt. ⁊ dicti canini qr ad simi¬

Expanded text:
 ejus epulum sibi quaerit. Sed quia ut appetens cibi, ita prospiciens est periculi: quoniam cum difficilis est venatio, tum periculosa: difficilis, includitur; nam uelut muris quibusdam mollitiem carnis praecepti imperialis interpres natura muniuit, quam medio testarum quodam sinu concauo nutrit ac fouet et quasi in quadam ualle diffundit ; et ideo cassa omnia temptamenta sunt cancri, quia aperire clausum ostreum nulla ui potest, et periculosum est, si chelam eius includat —, ad argumenta. confugit et insidias nouomnia genera delectatione mulcentur, explorat si quando ostreum remotis in locis ab omni vento contra solis radios diptychum illud suum aperiat, et reseret claustra testarucalculum immitens, impedit conclusionem ostrei; ac sic aperta claustra reperiens, tuto inserit chelas, visceraque maxilla, et duo in sinistra sunt. Et dicti canini, quia ad simi
Abbreviated transcription (Latin):
cipalit substantie pͥmo dicte insunt atq claudunt.
ut qualis sit orator uł rusticus. niger aut candidus.
Relatio ẽ que refertur ad aliquid. cũ enĩ dr̃ filius de¬
monstratur ⁊ pat̾. Hec relatiua simul incipiunt. nũ
seruus ac dñs uno tp̃r exordiũ nõis sumunt. nec al

Expanded text:
cipaliter substantiae primo dictae sunt, insunt atque clauduntur, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumun
Abbreviated transcription (Latin):
solos constituta. constat aũt ius quiritiũ ex legib ⁊ ple¬
biscitis ꝯstitutionib pͥncipũ ⁊edictis siue prudentiã re¬
sponsis. Ius lib̾oꝵ ẽ ꝯiugũ sine lib̾is inuicẽ pro loco pi

Expanded text:
solos constituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plesolos constituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plebiscitis, constitutionibus principum et edictis, sive prudentium resp
Abbreviated transcription (Latin):
Ius gentiũ ẽ: sediũ occupatio. edificatio. munitio. bella.
captiuitas. seruitutes. post liminia. federa. paces. ĩ ducie.
legatoꝵ nõ uiolandoꝵ religio. conubia int̃ alienigenas
ꝓhibita. ⁊ ĩn ius gentiũ quia eo iure fere om̃s gentes utũt᷑.
Ius militare ẽ. belli inferendi sollẽpnitas. federis faciẽdi
nexus. signo dato egressio in hostẽ uł cõmissio. It̃e signo
dato receptio. Ite flagicii militaris disciplina. si locus de¬
seratur. It̾e stipendioꝵ modus. dignitatũ gradus. p̃mioꝵ
honor. ueluti cũ corone ut torques donantur. It̾e prede
diuisio. ⁊ ꝓꝑsonaꝵ qualitatib ⁊ laboͣib iusta diuisio.
It̃e pͥncipis porcio. Ius publicũ ẽ. in sacris. ⁊ sacerdotib. in¬
magistratib. Ius quiritiũ ẽ ꝓpͥe romanoꝵ quo nulli te¬
nentur nisi quirites.i. romani. tanquã de legitimis here¬
ditatib de cretionib. de tutelis. de usucapionib. q̃ iura

Expanded text:
Ius gentium est sedium occupatio, edificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, federa pacis, inducie, legatorum non violandorum religio, connubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. Ius militare est belli inferendi solemnitas, federis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio; item signo dato recessio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, premiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur; item prede decisio et pro personarum qualitatibus et laboris, iusta divisio ac principis portio. iritum . Ius Quiritum est proprie Romanorum, quo nulli tenentur nisi Quirites, id est Romani, tamquam de legitimis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, de usucapionibus; quae iu
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. dubitans ingaudio. ex hac gͦ causa nom̃ accep̃. Isa ac¬
enĩ int̃p̃tatur risus. Sciendũ aũt qd̾ quatuor inuet̃i testam̃¬
to absq ullo uelamine nõib suis an quã nascerent᷑ uocati

Expanded text:
os promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit Isaacos promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit Isaac, interpretatur enim risus. 4. Sciendum autem quod quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati
Abbreviated transcription (Latin):
i offensione uersentur ne pedẽ aliquis int̾serat ꝓrimu
itexturaꝵ aut teneris frigus irrepat. s hoc industrie
siciũ ꝓpe cõmune ẽ multis auib. illud uõ singłare est
in quo ẽ preclarior pietatis ⁊ prudentis intellectus ⁊ cogͥti
allos. siue cõpuncti: ht̃ qd̾dã medendi gñs quo possit
lumina int̃cepto uisui reformare. hisis. Irundo
ltda qd̃ cibos ñ sumit residens. s in aere capiat escas ⁊
edat. garrula auis. ⁊ ꝑtortaosos onbes ci flexuosos c̃cuito
ꝑuolans. ⁊ in nidis construendis elucandisq fetib soler¬
tissima. hñs ⁊̃ quiddã p̃scium. qd̾ lapsura deserat nec ap¬
petat culmina. Adiris quoq auib ñ impetitur nec um¬
quã p̃da ẽ. maria tͣnsuolat. ibiq hyeme cõmorat᷑. custo¬
uertatur. nouit pia auis annunciare aduentus sui testi¬
Isaac. ex risu nom̃ accepit. riserat eñĩ pat̾ qñ ei ꝓmissusẽ.

Expanded text:
ne offensione versentur, nec pedem aliquis interserat per rimulas ne offensione versentur, nec pedem aliquis interserat per rimulas texturarum, aut teneris frigus irrepat. Sed hoc industriae officium prope commune in quo est praeclara cura pietatis et prudentis intellectus et cognitoculos siue conpuncti, habet quoddam medendi genus, quo possint eorum lumina intercepto usui reformari. nemo.dicta, quod cibos non sumat residens, sed in aere capiat escas, et edat, garrula avis, et per tortuosos orbes et flexuosos circuitus pervolans, et in nidis construendis educandisque fetibus solertissima, habens etiam quiddam praescium, quod lapsura deserat nec appetat culmina, a diris quoque avibus non impetitur, nec unquam praeda est, maria transvolat, ibique hieme commoratur. 71. Tuuertatur, nouit etiam pia auis adnuntiare aduentus sui testiIsaac, ex risu nomen accepit. Riserat enim pater quando ei promissus est,
Abbreviated transcription (Latin):
uus amatrix domus. minuscula corpore. s egregia pia su¬
ilimis affectuq indigna reꝵ om̃iũ p̃ciosiores auro nidos
istruit q sapient̃ nidificat. Nidus enĩ sapientie p̃ciosi
st̃auro. Quid enĩ sapientius quã ⁊ uolandi uaga lib̾tate
pxtiatur.⁊ hominũ domiciliis paruulos suos ⁊ tecta cõ¬
m̃d. urbi sobolẽ nullus incurset. Nã illud ẽ pulcrũ ut apͥ¬
mo ortu pullos suos humane usui conu̾sationis acquie¬
sct. ⁊p̃stet ab inimicaꝵ auiũ insidiis tutiores. tñ illud ẽ
slaꝵ quod domos sibi sine ullo ad iutore tãquã artis ꝑi
ucõponat. Legit enĩ festucas ore easq luto illinit ut ꝯ¬
sutinare possit. s qr lutũ pedib ñ pot̾ deferre: sũmitatẽ
yemaꝵ aque infundit. ut facile his puluis adhereat. ⁊
sut limu quo paulatim festucas uł minutos surculos sͥ
colligat. atq herere faciat. eo gñe nidi totius fabrica in
stuit. ut quasi pauim̃to solo pulli eius intra edes suas si¬

Expanded text:
um. Hirundo minuscula corpore, sed egregie pio sublimis affectu, quae indiga rerum omnium pretiosiores auro nidos struit; quia sapienter nidificat. Nidus enim sapientiae potior est auro. Quid enim sapientius, quam ut et volandi vaga libertate potiatur, et hominum domiciliis parvulos suos et tecto commendet, ubi sobolem nullus incurset? Nam et illud est pulchrum; ut a primo ortu pullos suos humanae usu conversationis assuescat, et praestet ab inimicarum avium insidiis tutiores. Tum illud praeclarum, qua gratia domos sibi sine ullo adjutore tamquam artis perita componat. Legit enim festucas ore, easque luto illinit, ut conglutinare possit. Sed quia lutum pedibus non potest deferre, summitatem pennarum aquae infundit; ut facile his pulvis adhaereat, et fiat limus quo paulatim festucas vel minutos surculos sibi colligat, atque adhaerere faciat: eo genere nidi totius fabricam struit; ut quasi pavimenti solo pulli ejus intra aedes suas si
Abbreviated transcription (Latin):
rie locus audiui quendã exposuisse. ħaluarie locus.
in quo sepultus ẽ adũ. ⁊ idõ sic appellatus quia ibi an
uorabilis int̃pretatio ⁊ mulcens aurẽ ppłi nec tam̃
uera. Extra urbẽ enĩ ⁊ foris portã loca sunt inquib
truncantur capita dãpnatoꝵ. ⁊ kaluarie idẽ decol¬
ade tumulũ destillaret: int̃rogemꝰ eũ qr̃ ⁊ illi latrõ
in eodẽ loco crucifixi sunt. ex quo apparet Kaluaria
ñ sepulcrũ pmi hominis. s locũ significari decollati¬

Expanded text:
riae locus. Audivi quemdam exposuisse Calvariae locum, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum esse, quia ibi antorabilis interpretatio et mulcens aurem populi, nec tamen vera. Extra urbem enim et foras portam, loca sunt in quibus truncantur capita damnatorum, et Calvariae, id est, decolAdae tumulum stillaret, interrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sunt? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollato
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ap̃ romanos eoꝵ tm̃ pͥus fuit ap̃ qͦs sũma rei militaris ꝯ¬
sisteret. ⁊ idõ imꝑatores dicti ab imꝑando exercitui. s dum̃
dii duces titulis imꝑatoris fungẽnt᷑: senatus censuit. ut
hlet eñi fieri ut pͥmi regis nom̃ etiã reliqui possideant. sic̃
ap albanos ex siluii nõc om̃s reges albanoꝵ silini appel¬
ltisunt. sicut ꝑsas arsacide. ap̃ egrptios tolomci. ap̃ athe¬

Expanded text:
n apud Romanos, eorum tantum prius fuit apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui. Sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Solet etiam fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine, omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; apud Persas Arsacide; apud Egyptios Ptolomei; apud Athe
Abbreviated transcription (Latin):
q am̃ p̃ẽẽ ñ pot̃. Locus ẽ uͥ sit in foro. in platea.
so. sursũ. atq deorsũ. Partes quoq iste sex. duo
ist longe ⁊ ꝓpe. Tp̃s. ut hodie. heri. porro situs a
potion dictus. ut quis aut stet aut sedeat aut iaccat.
p̾abitus ab habendo aliquid dictus. ut hr̃e scientiã
q̃prehenditur. Iam uõ agere ⁊ pati: ab agentis ⁊ pati¬
sus significatione ꝯsistunt. Nã scribo: uocis actum
si q̃m facientis rẽ indicat. scribor patiens ẽ. qm̃ pa

Expanded text:
 aut jaceat. Locus est ubi sit, in foro, in platea. retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex duo habent, longe et prope. Tempus, ut, hodie, heri. positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiaconprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
eñi peꝑit cum lia: laudẽ dñi retulit dicens. Nunc super
hoc confitebor dño. ⁊ ob id uocatus ẽ iuida. aconfessione
alibi appellatus ẽ lebbeus fig̾atũ nom̃ ht̃ acorde ꝙ nos di¬
minutiue corculũ possumus appellare. ip̃e in alio eugłista
taddcus scribitur. quẽ eccłastica tradit historia missum
edissam ad abgarũ regẽ. Iudas scariothes. uł auico in
quo ortus ẽ. uł extribu isachar uocabulũ sũpsit quodã
p̃sagio futuri in condẽpnationẽ sui. isachar eñĩ int̃p̃r
merces. ut significarctur p̃ciũ ꝓditionis quo uendidit¬

Expanded text:
eperit eum Lia, laudem Domino retulit, dicens: Nunc super hoc confitebor Domino. Et ob id vocatus est Juda. A confessione alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a vico in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam pmerces, ut significaretur pretium proditionis, quo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
rchendant. ⁊ postea falsitate repudiata. inueniãt
Aañs suis etiã in latrones insilere nouerũt.⁊ extra¬
neoꝵ accessus ꝓhibere nocturnos ⁊ mori ꝓdñis ⁊ cõ¬
mori cũ dñis sunt parati. sepe etiã necis illate euidẽ¬
tia. Kanes ad redarguendos reos indicia ꝓdiderunt. ut
moto eoꝵ testimoniũ pleꝵq sit creditũ. Anthiocie
ferunt inremotiore parte urbis crepusculo necatũ
uirũ qui canẽ sibi ad iunct̃ũ haber. miles quidã p̃¬
dandi studio minister cedis extiterat. tectus ide tene¬
broso adhuc diei exordio in alias partes concesserat.
iacebat inhumatũ cadauer. frequens spectantiũ tur¬
ba astabat. canis questu lacrimabili dñi flebat erũnã.
forte is qui necẽ intulerat ut se ht̃ uersutia humani
ingenii quo uersandi in medio auctõitate p̃sũpta fi

Expanded text:
prehendant et postea falsitate repudiata inueniant prehendant et postea falsitate repudiata inueniant no etiam in latrones insilire nouerunt et extraneorum accessus prohibere nocturnos et mori pro dominis et commori cum dominis sint parati? saepe etiam necis inlatae euidentia canes ad redarguendos reos indicia prodiderunt, ut muto eorum testimonio plerumque sit creditum. Antiochiae ferunt in remotiore parte urbis crepuscolo necatum uirum, qui canem sibi adiunctum haberet. miles quidam praedandi studio minister caedis extiterat. tectus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partes concesserat: iacebat inhumatum cadauer, frequens spectantium uulgus adstabat, canis questu lacrimabili domini deflebat aerumnam. forte is qui necem intulerat, ut se habet uersutia humani ingenii, quo uersandi in medio auctontateauctori
Abbreviated transcription (Latin):
umo dubitauit. tñ si sensus eius uigor consideretur
consetur sciendi sagacitate uĩ sue rationis adscire. de¬
niq quod pauci ingiminasi is ꝯstituti qui tota indiscẽ¬
do uite longeuitate contriuerunt. uix potuer̃ cogno¬
scere. ut si longis moꝵ contentiones ꝯtexerent hoc na¬
urali canis eruditione cõprehendere facile poterit e¬
simari. nã ubi uestigiũ leporis ceruiq repererit atq
addiu̾ticulũ semite ueniͣt.⁊ quodã uiaꝵ cõpitũ qd ĩ
irtes plurimas scinditur obiciens singłaꝵ semitaꝵ
ciordia tacitus secũ ip̃e ꝑtractat uelut filogisticã uo¬
ĩ sagacitat̃e colligendis emittens: aut in hanc partẽ
nquit deflexit aut in illã. aut certe in hunc se anfra¬
ũ contulit. s si nec istã nec illã ingressus ẽ : suꝑẽ gͥ¬
uł in istã se partẽ sine dubitatione contulerit. quod
umines uix ꝓlixa cõposite artis meditationẽ cõpo¬
unt. hoc canib exnatura suppetit ut an m̃daciũ re¬

Expanded text:
nemo dubitauerit; tamen si sensus eius uigorem consideres, censes eum sentiendi sagacitate uim sibi rationis asciscere. denique quod pauci in orbem constituti, qui totam in discendo uitae longinquitatem contriuerint, uix potuerunt cognoscere, ut syllogismorum coniunctiones contexerent, hoc naturali canis eruditione conprehendere facile poterit aestimari. nam ubi uestigium ad diverticulum semitae venerit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in hunc se anfractum contulit: sed nec istam, nec illam ingressus est viam: sut in istam se partem sine dubitatione contulerit.\' quod homines uix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura subpetit, ut ante mendacium de
Abbreviated transcription (Latin):
iuuare hominis ẽ opꝰ aliꝗd conferentis. Sicut aũt in¬
fantia septimo anno finitur: quarto detimo uõ pueri¬
cia: ac dem̃n sequit̾ adulescentia q̃ duab ꝯstat ebdoma¬
anno usq ad uicesimũ octauũ. ita pꝰ hec succedens iuuẽ
tionẽ corporisq uirtutẽ. istas etas auicesimo octauo
anno exoritur ⁊ qͣdragesimo nono consumat᷑ qñ ⁊ in

Expanded text:
juvare hominis est opus aliquod conferentis. Sicut autfantia septimo anno finitur, quartodecimo pueritia; dehinc sequens adulescentia duabus constat ebdomaanno usque ad uicesimum octauum. Post haec succedens iuuenttionem corporisque uirtutem. Ista aetas a uicesimo octauo anno exoritur et quadragesimo nono consummatur, quando et in
Abbreviated transcription (Latin):
ronã accessit. ⁊ uelut miserans appropinquauit ad ca¬
dauer. Tunc canis sequestrato paulisꝑ questu doloris.
arma uindicte assũpsit. atq apprehensũ tenuit ⁊ ue¬
lut ephy logo quodã miserabile carm̃ ĩmurmurans
uniu̾sos conuertit in lacrimis. fidẽ ꝓbationis detulit.
qd̃ solũ tenuit ex plurimis neq dimisit. Deniq ꝑtur¬
batus ille qd̾ tã manifestus rei indice neq odi inimi¬
tione euacuare crim̃ diutius ñ potuit refellere. Itaq
qd̾ erat difficilius ultionẽ ꝓsecutus ẽ. quia defensio¬

Expanded text:
ronam et uelut miserans adpropinquauit ad funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque oditione evacuare, crimen diutius nequivit refellere. Itaque quod erat difficilius, ultionem persecutus est; quia defensio
Abbreviated transcription (Latin):
pollet ⁊ cogratione reꝵ aut qd agere debcs eligit. ut
animadu̾sione qd̾ inutile sit ꝯtempnat. Homo est¬
animal cũ dictũ est. sustantia hoĩs declarata ẽ. Est enĩ
ad hominẽ genꝰ animal. S qr late patebat adiecta est
species. Terrenũ. Iam exclusũ est idq aut ethereũ aut
humidũ. Diffẽntia u̾o ut bipes. que ꝓpt̾ animalia posi¬
taẽ. que multis pedib innitunt᷑. Itẽ rõnale ppt̃ illa
q̃ ratione indigẽt. mortale aũt ꝓpt̃ id qd̃ angłs ñ est.
postea diseretis atq reclusis adiectũ ẽ ꝓpͥum in parte

Expanded text:
pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His eanimal cum dictum est, substantia hominis declarata est. 103 Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adjecta est species, terrenum, et jam exclusum est id quod aut aethereum, aut humidum. Differentia vero, ut bipes, quae propter animalia posita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus non est. Postea discretis atque seclusis adiectum est proprium in parte
Abbreviated transcription (Latin):
aduicũ in liadẽ porrigitur. in quo uideoꝵ parit ac tyri¬
oꝵ cõmunis habitatio ẽ. latitudo aũt cius amonte liba¬
ni: usq ad trbiadis lacũ extenditur. In medio aũt uidec
ciuitas hicrosolima ẽ quasi umbilicus regionis tocius
terre. uariaꝵ opũ diues. frugib fertilis. aquis illustris.
opima balsamis. uñ scd̾m elem̃toꝵ gr̃am estimauer̃ iu¬
dei eam ꝓmissã pat̾b t̃rã fluentẽ lac ⁊ mel. quã hĩe ilt
decẽ tͥbuũ nom̃ imposuit. nã antea hebrei siue isrł nũcu¬
due tͥb que de stirpe uide reges habebant uidoꝵ nomen
sortiti sunt. reliqua pars decẽ tribuũ que in samaria regẽ
sibi ꝯstituit. ob ppłi magnitudinẽ pͥstinũ nom̃ retinuit

Expanded text:
ad vicum Juliadem porrigitur; in quo Judaeorum pariter ac Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem ejus a monte Libani usque ad Tiberiadis lacum extenditur. In medio autem Judaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis et totius terrae, variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis illustris, opima balsamis. Unde secundum elementorum gratiam existimaverunt Judaei eam promissam patribus terram fluentem melle et ldecem tribuum Hebreis imposuit. Nam antea Hebrei vel Israel dictdue tribus, que de stirpe Iuda reges habebant, Iudeorum nomen sortite sunt; reliqua pars decem tribuum, que in Samaria regem sibi constituit, ob populi magnitudinem pristinum nomen retinuit
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ int̃pretatur. Ioscianus ag̃tis dicta. alatinis herb
calicularis ꝙ caliculi eius infigura cantoꝵ nascant᷑. ut c
mala punica quoꝵ ora serrata sunt habentes intͥnsecus
semina papaueri similia. hec herba ⁊ insana uocatur ꝙ
usus eius ꝑiculosus ẽ. deniq si bibatur uł edat᷑ insanq

Expanded text:
dix Pontica. Hyoscyamos a Graecis dicta, a Latinis herba calicularis, quod caliculi eius in figuram cantarorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serrata sunt, habentes intrinsecus semina papaveris similia. Haec herba et insana vocatur, quia usus eius periculosus est: denique si bibatur vel edatur, insan
Abbreviated transcription (Latin):
ges ntebantur ⁊ cesares. forma eoꝵ patricios. calceos
romulus repperit. quatuoꝵ corrigiaꝵ assutaq lioq
hos soli patricii uehebant. luna aũt in eis ñ sideps
formã s notã centenarii numeri significabat. qd̃
initio patricii senatores centũ fuerunt. S Gł. had¬

Expanded text:
ges utebantur, et caesares. Forma eorum. 481 Patritios calceos Romulus reperit quatuor corrigiarum, assutaque luna. Iis soli patritii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patritii senatores centum fuerint. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
contextũ. Istrata dicta quasi uulgi pedib trita. lucretiꝰ.
strata que iã uulgi pedib detrita uiaꝵ uisa ẽ ⁊ dilapida
ta .i. lapidib serata. yͥmi aũt penidicunt̃ lapidib uias
serasse. postea romani eas ꝑ omẽm pene orbẽ disposue¬
quitatũ libro idõ appellatũ putat. qd̾ adu̾sus angłm re
stit̾it. ꝙ ego diligenter excutiens in hebreo penitus ĩue¬
nire non potui. ⁊ quidẽ me necesse ẽ opiniones querẽ
singłoꝵ. cũ ethimogiã noĩs exponat ip̃e qui posuit. Nõ
uocabitur inquit nom̃ tuũ iacob s isrł erit nom̃ tuũ.

Expanded text:
e . Strata dicta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et dilapidata, id est lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, postea Romani eas per omnem pene orbem disposuequitatum libro, Israel ideo appellatum putat, quod adversum Angelum steterit: quod ego diligenter excutiens, in Hebraeo penitus invenire non potui. Et 357 quid me necesse est opiniones quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat ipse qui posuit? Non vocabitur, inquit, nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
les uulcanũ auctorẽ dñt. fig̾alit̃ ꝓuulcano ign̾e significanteᷤᷤ
sine qͦ nullũ metalli genꝰ fundi extendiq pot̃. Nichil ẽ .ii. pe¬
ne qd igne ñ efficiatur. Alibi.ii. uitrũ. alibi argentũ. alibi
plũbũ. alibi mineũ. alibi pigm̃ta. alibi medicam̃ta. Igne
ꝑficit᷑. Igne cremato lapides cem̃ta ⁊ parietes ligant᷑. lapi¬
des nigros ignis coq̃ndo candificat. Ligna candida ur̃edo
offuscat. carbones ex prima fulgida nigros facit. de ligniᷤᷤ
duris fragiles. de putribilib imputbiles reddit. stricta sol¬
uit. soluta restringit. dura mollit. mollia dura reddit. ht̃ ⁊
medicaminis usũ. nã sepe uri ꝓdẽ. pestilentie qͦ que ob¬
scurati ope solis ꝯtrahitur auriliari certũ ẽ. ioꝑe qͦ aliud
gignit pͥmis ignib aliud scuis. aliud t̃tus. ht̃ qͦ ⁊ aliã inse¬
udicio apparet diumo. siue qui de celo fulm̃ astringit. siue
qui deterra ꝑuertices montiũ eructuat. Ignas aũt dictus qd̃

Expanded text:
ignificantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique potest. Nihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit. Igne igne aurum perficitur, igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque ejudicio apparet divino: sive qui de coelo fulmen astringit: sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
modi expectatione. Italia olim ag̃tis ppłis occupata.
magna gretia appellata ẽ. dem̃ aregis nomine sat̾ma
mox ẽ latiũ dicta eo ꝙ. idẽ saturnus aioue sedib sul¬
expulsus ibi latuerit. postremo ab italo siculoꝵ rege
ibi regnante italia nuncupata ẽ. cuius sitꝰ longitudit
ãplius quã latitudine acirtio in eurũ extendit᷑. ame¬
ridie tireno mari. ab aquilone adriatico diuiditul.
ab occiduo alpiũ uigis finitur. t̾ra om̃ib in reb pil¬
cherrima soli fertilitate. Iabuli ubtate gratissima.

Expanded text:
oniam. 18. Italia olim a Graecis populis occupata, magna Graecia appellata est; deinde a regis nomine Saturnia, mox et Latium dicta, eo quod, idem Saturnus, a Jove sedibus suis pulsus, ibi latuerit; postremo ab Italo, 162 Siculorum rege, ibi regnante, Italia nuncupata est. Cujus situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a Meridie Tyrrheno mari, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab Occiduo Alpium jugis finitur: terra in rebus omnibus pulcherrima, Soli fertilitate, pabuli ubertate gratissima.