comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nulceo. magnanimũ mors ĩportuna robertũ
Intẽpestiue muoo subtrax̃ cegenti.
Et mͥ p̃ repta penitus dulcedine uite
Speratũ tibi clausit iter. quo tramite ꝑges
Infelix. mõstrabo uã. nõ atria luctu
turbida funereo nõ dulcia lumĩã ꝯdary
Parthe no pea petes. tepi di noua saxa se pulezi
Tristis adi. lacrimisq riga. cũ underis illit
Ingentem exiguã regem tellure iacẽtem
Te sibi iuuenti ꝓmissam redo̾e sepulcro
Ac cineri ꝑsolue sacto. nã spiritus astra
Iam repetẽs. terrasq retro despẽtat ĩ hertes
Sceptra caduca fugit. mortales neglit actus
Ille tñ quãꝙꝙͣ regni diadema relicti
Rideat. ⁊ curas uetores nimiosq laboros
honoresq hominũ Solio mistitus ab alto.
Nos nisi falior amat. nr̃i mitissimus olim
Arbiter ingenii. quotenis sydere rapto
heu heu quã uereor. nequid tibi durior ctag
Obstrepat ⁊ titulis̃ in sulcet ceca decoris
hospes pieridũ nr̃o iã solus in euo

Expanded text:
Mulceo, magnanimum Mors importuna Robertum Mulceo, magnanimum Mors importuna Robertum Intempestive mundo subtraxit egenti; Et michi prerepta penitus dulcedine vite, Speratum tibi clausit iter. Quo tramite perges, Infelix? Monstrabo viam. Non atria luctu Turbida funereo, non dulcia limina quondam Parthenopea petes. Tepidi nova saxa sepulcri Tristis adi lacrimisque riga. Cum videris illic Ingentem exigua regem tellure iacentem, Te sibi viventi promissam redde sepulto Ac cineri persolve sacro: nam spiritus astra Iam repetens, terrasque retro despectat inertes; Sceptra caduca fugit, mortales negligit actus. Ille tamen, quamquam regni diadema relicti Rideat et curas veteres, nimiosque labores Erroresque hominum solio miseratus ab alto, Nos, nisi fallor, amat; nostri mitissimus olim Arbiter ingenii. Quo terris sidere rapto Heu heu quam vereor ne quid tibi durior etas Obstrepat et titulis insultet ceca decoris! Hospes Pyeridum nostro iam solus in evo
Abbreviated transcription (Latin):
Egit honoratum sub tanto auctore triũphũ
Post alii atq alii. studio cortante secuti.
p̃e ego tercentũ labentibus ordine lustris
dumosam tẽptare uã ⁊ uestigia rara
uiribus imparibus fidins. ut cũq ꝑ egi
frondib atq loco simul ⁊ ccgnonuẽ dlaro
Heroñ uetorũ tantos imitatus honores
Irrita negdaꝰ ficrẽt psagia uatis
Nũc ego nõ ausim uos hñc ad tristia diȩ
mͦ leta uocate
Quin potius longe fugite atq aduertite uultus
Certe cego uobiscũ fugiã tristesq q̃ uclas
In uide ꝑcerũ crimen culpãq scnatus
Nõ referã. ppħ q icphas. ac sponte receptũ
Exiliũ mortẽq ducs titulũq colẽtis
Aspera marmereo sub scri ptaq iurgia busto.
Nec me morẽt alii. mͥ nã certissima mẽs d̃
hic metã posuisse operi paciarꝙ nec ũꝙͣ
Carmuinre tã mesto sacras maculare sorotes
Onca nõ pario michi ꝯsa mata labore
Affrica. dum crescit. dũ te reloges q comq̃qr

Expanded text:
Egit honoratum sub tanto auctore triumphum. Egit honoratum sub tanto auctore triumphum. Post alii atque alii studio certante secuti. Ipse ego ter centum labentibus ordine lustris Dumosam tentare viam et vestigia rara Viribus imparibus fidens utcumque peregi, Frondibus atque loco simul et cognomine claro Heroum veterum tantos imitatus honores, Irrita ne Grai fierent presagia vatis. Nunc ego non ausim vos hinc ad tristia, Dive, do leta vocare. Quin potius longe fugite atque avertite vultus. Certe ego vobiscum fugiam tristesque querelas Invidie, procerum crimen culpamque Senatus Non referam, populique nefas ac sponte receptum Exilium mortemque ducis titulumque dolentis Aspera marmoreo subscriptaque iurgia busto. Hec memorent alii: michi nam certissima mens est Hic metam posuisse operi; patiarque nec unquam Carmine tam mesto sacras maculare Sorores. O mea non parvo michi consummata labore Africa! dum crescis, dum te comens relegensque
Abbreviated transcription (Latin):
sum tube ⁊ horrisonis uactucia dassica late
ꝑ stre puere mõis trciuere teltibrids unde
Ac crrcũ pauet om̃e nemus fragor orridus albam
Argolicũq quatit tiburigelidũq sorate
Et p̃nestinis rigidas incollibus arces.
Sic tandem in sueto capitolia celsa triũpho
Ingreditire. gratesq dois ꝑ soluit amicis.
In mẽsumq auri mõtem ĩ getes q recõdit
Thesauros ã templa ieius. tepusq ꝑ om̃tor
Ditauit patriã. sibi se cognomine solo
Contẽtus nichil hic ꝓprias ĩ bexit ĩ esdem edes.
Nec dubiũ quin ad rtliquos ꝑ bella triũphos
Strauerit eust biã. atq orbis patefecerit brbi
Imperiũ. pnouit neminẽ cartagine uicta
Subdere colla migo/ dominosq agnosce/ mud
Nomanggibello comitos ppłmq quirini.
Ip̃e coronatus lauro frondente ꝑ brbem
Letus iit totã. trã peia rupe reuersus
Enmius ad dextram uictoris tpa fronde
Substringẽs parih. scuoioro/ alme q poesis

Expanded text:
Tum tube et horrisonis victricia classica late Tum tube et horrisonis victricia classica late Perstrepuere modis: tremuerunt Tybridis unde Ac circum pavet omne nemus; fragor horridus Albam Argolicumque quatit Tibur gelidumque Soracte Et Prenestinis rigidas in collibus arces. Sic tandem insueto Capitolia celsa triumpho Ingreditur, gratesque deis persolvit amicis; Immensumque auri montem ingentesque recondit Thesauros in templa Iovis, tempusque per Ditavit patriam. Sibi sed cognomine solo Contentus nichil hic proprias invexit in edes. Nec dubium quin ad reliquos per bella triumphos Straverit ense viam atque Orbis patefecerit Urbi Imperium: puduit neminem Carthagine victa Subdere colla iugo, dominosque agnoscere mundi Romanos bello indomitos populumque Quirini. Ipse coronatus lauro frondente per urbem Letus iit totam Tarpeia rupe reversus. Ennius ad dextram victoris, tempora fronde Substringens parili, studiorum almeque Poesis
Abbreviated transcription (Latin):
Indignos prĩc aspectu ⁊ tellure sepulcti
Ante ebur/ ⁊ radians aurũ ⁊ p̃ciosa surpellex
Et uestes ostro insignes / penitusq potẽtũ
Diuitie recgũ pompã celebrante belintur
Inde graus chipei. p̃reptaq fortibus arna
Signaq ⁊ horrentes gales cͥsteq trcm̃tes
Post tristes dicuntur cqui. domitiq elephãtes
De missa ceruice ggraues / pucrilia crecum
Nilia fuinduntur turba ostrepuit ĩ sciaretũ
bellua barbarico/ quod tanta ueniret aborbe
Hĩc ⁊ illĩc romana a cies erepta ⁊ nephado
Seruitio letũq canẽs ex morctriũ phũ
Concelebrat. ncqueut oculos satiare uidendo
Seruatore suo. pͥor it terrentius hors
Culeo. uir clarus. latia tuẽ urbe sȩnatus soiator
Libertꝰ uelut hic carũ coluisse patronũ
Scipiadã fortur uitã obsequiosus ã om̃o.
Ultimus it uictor latiis exercitus ar mis
Atq equidũ eꝗtũ poditũq acits uelut obuiꝰ qs
hanibal ĩ pͥmo uenturus limine totra.

Expanded text:
Indignos patrie aspectu et tellure sepulcri. Indignos patrie aspectu et tellure sepulcri. Ante ebur et radians aurum et pretiosa supellex Et vestes ostro insignes penitusque potentum Divitie regum pompa celebrante vehuntur. Inde graves clipei prereptaque fortibus arma Signaque et horrentes galee cristeque trementes; Post tristes ducuntur equi domitique elephantes Demissa cervice graves. Puerilia circum Milia funduntur: turba obstrepit inscia rerum, Bellua Barbarico quod tanta veniret ab orbe. Hinc illinc Romana acies erepta nefando Servitio letumque canens ex more triumphum Concelebrat, nequeuntque oculos satiare videndo Servatore suo. Prior it Terentius horum Culleo: vir clarus, Latia tunc urbe senator, Libertus veluti carum coluisse patronum Scipiadam fertur vitam obsequiosus in omnem. Ultimus it victor. Latiis exercitus armis Atque equitum peditumque acies, velut obvius esset Hanibal in primo venturus limine contra,
Abbreviated transcription (Latin):
Post tergum manib captiui tristia bulggi
Drccedũt. macedum ꝓteres qͦ bella philippus
fouerat auxilio. sopater dux pͥmus ⁊ ir̃m
Sangumne ꝯtingens ecgem mestissimus abat.
Post om̃ĩs legio granibus ꝯnepa eathenig
Inseꝗtur. Tum ꝑtealia spectacula magni
Si facis mifanda habitu. nãq obruta uinclis
Maiestas. lacrimis pectus terrãd rigabat.
flensq retro ad magnũ referetat lumiã erebro
humida uictorẽ. quale spreuiss amicũ
Mente notãs tacita. preter tot dura ruine¬
Angebat muscrũ pudor angens turba suore
Rogia ꝯsequitur tremulo uestigia gressu
hĩc meriti ciues / laquois gens ꝑfida iustis
Penore ꝑ plexa uenit/ pulcherrima rome
Menia suspiciens dux frater hanbalis illis
Primus erat. Maure subeut̃ ꝑ agmina getes
Gilloꝵ q manus. ytalus nãq orom̃e ĩ illo
Nemo fuit. digna meritos mu̾tauerat om̃s
Norte simul terrcq hostili mãdancrat afre.

Expanded text:
Post tergum manibus captivi tristia vulgi Post tergum manibus captivi tristia vulgi Procedunt: Macedum proceres, quo bella Philippus Foverat auxilio: Sopater dux primus et ipsum Sanguine contingens regem mestissimus ibat; Post omnis legio gravibus connexa cathenis Insequitur. Tum parte alia spectacula magni Siphacis: miseranda habitu namque obruta vinclis Maiestas lacrimis pectus terramque rigabat Flensque retro ad magnum referebat lumina crebro Humida victorem: qualem sprevisset amicum Mente notans tacita. Preter tot dura ruineAngebat miserum pudor. Ingens turba suorum Regia consequitur tremulo vestigia gressu. Hinc meriti cives, laqueis gens perfida iustis Penorum perplexa venit, pulcerrima Rome Menia suspiciens: dox frater Hanibalis illis Primus erat; Maure subeunt post agmina gentis Gallorumque manus; Italus namque ordine in illo Nemo fuit: digna meritos mulctaverat omnes Morte simul, terreque hostes mandaverat Afre
Abbreviated transcription (Latin):
Stare queat donec prĩs sõ menia betum ẽ.
Et luxit sperata dies tompusq triũ phi.
hic quo caliope.quãꝙͣ subfine uocetis
Dextra ueni. seroq ftiueis assiste labori.
Pulcrior ausonio nũꝙͣ surexerat orbi
Tlla dies. roseo uultu suffusa rubore
phebeos frenabat/ agons aurora liugales
Letior ip̃e quidem solito/ ⁊ formosior alte
Apenninigene spectans de uertice silue
Conueniũt ꝓxeres. portis ruit obuia turta
dexus uterq frcquẽs. ctas so ꝓripit oĩs
Oñs honos/ oĩsq gradus substerutur ciuro
Qm̃e solt̃. ⁊ uariis resplendent pulpita gẽmis.
surpura ꝑ uicos sporsa ẽ.⁊ purpura tectis
Od tentu faccura uiris uictoribus umubras
Inde scnũ miti descendũt agnua uuiltu
hĩc iuuenũ phalerata phalãx ĩ limĩẽ pͥmo
Exceptura ducem. fticie subit ille ẜena.
ardua purpureo residens sua menia curru
Et niueis ĩuectus cquis generisq stechat
Etherei frans alma fidem. Tum milia uinctus

Expanded text:
Stare queant; donec patrie sub menia ventum est Stare queant; donec patrie sub menia ventum est Et luxit sperata dies tempusque triumphi. Hic quoque, Calliope, quamquam sub fine voceris, Dextra veni seroque favens assiste labori. Pulcrior Ausonio nunquam surrexerat orbi Ulla dies. Roseo vultum suffusa rubore Phebeos frenabat agens Aurora iugales; Letior ipse quidem solito et formosior alte Appenninigene spectans de vertice silve. Conveniunt proceres, portis ruit obvia turba. Sexus uterque frequens, etas se proripit omnis, Omnis honor omnisque gradus: substernitur auro Omne solum et variis resplendent pulpita gemmis. Purpura per vicos sparsa est et purpura tectis Obtentu factura viris victoribus umbras. Inde senum miti descendunt agmina vultu, Hinc iuvenum phalerata phalanx in limine primo Exceptura ducem. Facie subit ille serena Ardua purpureo residens sua menia curru Et niveis invectus equis; generisque ferebat Etherei frons alma fidem. Tum milia vinctis
Abbreviated transcription (Latin):
Inuigilat. laxisq datũ requi escere nautis.
Remigis ut stropitus siluit stridorq eudẽtũ
Scipio mitis ait. seu st̾. scu talia fingis.
dulcia sũt faiteor. sensusq ⁊ pectora mulcẽt
Illũ equidem ia nẽ uiuenc̃ oꝵ nouũq poett̃
Complector. tibi nc̃ uisam ꝯ̃dãq parc̃ti
ꝑmissũd mͥ gemino sponsore ꝓfecto
Diligo qͣuisquis erit . si nullus diligo nullũ.
Dixerat. ⁊ facili p̃bebãt corpora sonno.
Sol pelago rediẽs ubi pͥmũ emet sit eoo
Ingentegq ꝓcul i actabat carbasus umbras
Litora / ꝓspicũt alacres lilibeia naute.
Trinacriãq pari ꝯcordts boce salutat.
Iam drepanũ p̃teruecti iãq om̃e remẽsi
Inde latus siculum solide telluris inaruis
Ut pͥmũ posit  pedes pulcher rima rura
Uerrestri sccure uia nõ carmine nr̃o
Letitia ytalie. nõ occursantia passim
Agmina uictori : ppłi nõ urbibus austis
Seruata grates ꝓlibertate canc̃tes

Expanded text:
Invigilat, lassisque datum requiescere nautis. Invigilat, lassisque datum requiescere nautis. Remigis ut strepitus siluit stridorque rudentum, Scipio mitis ait: "Seu sunt, seu talia fingis, Dulcia sunt, fateor, sensusque et pectora mulcent. Illum equidem iam nunc iuvenemque novumque poetam Complector, tibi nunc visum quondamque parenti, Promissumque michi gemino sponsore profecto Diligo, quisquis erit; si nullus, diligo nullum." Dixerat, et facili prebebant corpora somno. Sol pelago rediens ubi primum emersit Eoo, Ingentesque procul iactabat carbasus umbras, Litora prospiciunt alacres Lilibeia naute Trinacriamque pari concordes voce salutant. Iam Drepanum pretervecti iamque omne remensi Inde latus Siculum, solide telluris in arvis Ut primum posuere pedes, pulcerrima rura Terrestri secuere via. Non carmine nostro Letitia Italie, non occursantia passim Agmina victori, populi non urbibus haustis Servata grates pro libertate canentes
Abbreviated transcription (Latin):
Respice dux inquit que sit umbracula ruris
Effigiesq sui. nãq hĩc ad talia pͥmũ
Eriget ingeniũ/. uariis mox ꝑtiborbis
Et cerra pelaggoq uagus ꝯcepta ꝑannos
desperata sinet. uix rerũ turbine tãdem
Ex plicitus magno transibit plurima cursu.
Singula mirabar. uix auditaq salute
Substulerat grauis ille oculos. ⁊ uerba paraba ⁊
Cũ matutino litui cdangore repẽte
Excatior uisus / sonnusq rccessit ĩ ang.
Teq aciem bideo mediis educere campis
Sublimẽ hortantẽq duces. ⁊ signa mouc̃tem
Ennius interea dũ talibus ore diẜtus
Equorcũ ꝑ mulcet iter / iã fessos hanelos
Phobus athalanteo recreabat gurgite currus
Ano aliter ꝙͣ quil placidis ꝑ plana quaorigis
uectus / ⁊ in riguo ꝑfusus mẽbra sopore
Lon sentit transire diẽ. langãq repẽte
de creuisse uiã stupet. ⁊ bix crcdulus audit
hesperio lenis cephirus ẜgebat abaxe
Uela lenat dassis tũ destro tramite ꝓre

Expanded text:
'Respice' dux inquit 'que sint umbracula ruris 'Respice' dux inquit 'que sint umbracula ruris Effigiesque sui. Namque hic ad talia primum Eriget ingenium; varius mox partibus Orbis Et terra pelagoque vagus concepta per annos Desperata sinet. Vix rerum turbine tandem Explicitus magno transibit plurima cursu'. Singula mirabar, vix auditaque salute Sustulerat gravis ille oculos et dicta parabat, Cum matutino litui clangore repente Excutior visis, somnusque recessit inanis, Teque aciem video mediis educere campis Sublimem hortantemque viros et signa moventem." Ennius, interea, dum talibus ore disertus Equoreum permulcet iter - iam fessus hanelos Phebus Athlanteo recreabat gurgite currus - Haud aliter quam qui levibus per plana quadrigis Vectus et irriguo perfusus membra sopore Non sentit transire diem longamque repente Decrevisse viam stupet et vix credulus audit, Hesperio levus Zephirus surgebat ab axe. Vela levat classis; tum dextro tramite prore
Abbreviated transcription (Latin):
ic quoq magnor laudes scudiosus auors
Digeret/ oxtrema relegẽs ab orrigine fortes
Romulidas. uestrũq genus ẜmont soluto
Ystoricusi titulosq uiris. ⁊ noĩa redat
In medio effulggons. nec corpore paruus eodem
Magius erit seipio. se que ip̃e fatebitur ultro
Plus nulli debere uiro. at siuita manebit
Longior. ⁊ nullo preucrtet turbine ceptũ
Impetus alter iter. tũc ampla uolumina cernes
Magnarũ rerũ uario distincta colore
Intempus ꝑ ducta suũ. quis cũcta renarret
Que clausa sub mẽte gerit. pͥulsabat anclo
Pectore uisendi cupidus/ cu pidugq loquẽdi
Interea ⁊ magnũs quis credere posset homctũ
Dulcibus optabãt berbis inponere metam
Iam michi carus erat te ꝑꝑ ⁊ alta rclatum
Cctera ꝓecdo sensimn prorriorq pam̃ꝑ
Conspicios curis grauidũ sub flore iuuc̃te
Et calamo herente biridiꝙ ĩ ggramine septui
Arboribus uariis nitidissima flumina iuxͣ
Ac gelidos interfontes rupesq p̃altas

Expanded text:
Hic quoque magnorum laudes studiosus avorum Hic quoque magnorum laudes studiosus avorum Digeret extrema relegens ab origine fortes Romulidas, vestrumque genus sermone soluto Historicus, titulosque urbis et nomina reddet. In medio effulgens nec corpore parvus eodem Magnus erit Scipio; seque ipse fatebitur ultro Plus nulli debere viro. At si vita manebit Longior, et nullo prevertet turbine ceptum Impetus alter iter, tunc ampla volumina cernes Magnarum rerum vario distincta colore In tempus perducta suum. Quis cunta renarret Que clausa sub mente gerit?'. Pulsabar hanelo Pectore, visendi cupidus cupidusque loquendi Interea, et magnum - quis credere posset? - Homerum Dulcibus optabam verbis imponere metam. Iam michi carus erat te propter et alta relatu Cetera. Procedo sensim propiorque parumper Conspicio curis gravidum sub flore iuvente Et calamo herentem viridique in gramine septum Arboribus variis nitidissima flumina iuxta Ac gelidos inter fontes rupesque prealtas.
Abbreviated transcription (Latin):
Quãtus eget laudum stimulis. ẜoq triũpho.
Hic tandem ascendet capitolia ur̃a/ nec ip̃m
Nundus in ers studiisq aliis tuẽ ebria turba
Terrebit. quin insigni frondentia lauro
Tempora descendẽs / referat comitante senatu.
Hic modo tantus amor tanta ẽ reuerẽtia lauri
Om̃ib ey siluis iã nũc sibi gratior una ẽ
Del phica / ⁊ãq nouas discit ꝯnectere frondes.
Serta gerens. Iam uenturi p̃sagia multẽt.
Iste se nescenti tantũ illo intẽpore rome
Carior annose. quãtũ ꝯtingere mr̃i
filius ille solet quẽ post lactimosa sepultra
Natoꝵ. uidue sterilis tandem actuit aliiis.
Illa quide q̃ iã lustris niltale ducẽtis
uiderit hũc magno spectabit leta fauore.
Laurca dũ capiet. dũ tempłis serta relinquẽt
sutiasq suas stãs affiget ad aras.
Florentina om̃is magis ut sit grata ꝓpago
Idem unus tibi roma dabit. noc ꝓtinus urbt̃
Peniteat tusci funcasse ad gurgitis undam.

Expanded text:
Quantus aget laudum stimulus! seroque triumpho Quantus aget laudum stimulus! seroque triumpho Hic tandem ascendet Capitolia vestra, nec ipsum Mundus iners studiisque aliis tunc ebria turba Terrebit quin insigni florentia lauro Tempora descendens referat comitante Senatu. Hinc modo tantus amor, tanta est reverentia lauri. Omnibus ex silvis iam nunc sibi gratior una est Delphica; iamque novas discit connectere frondes Serta gerens; iam venturi presagia mulcent. Iste senescenti tantum illo in tempore Rome Carior, annose quantum contingere matri Filius ille solet, quem post lacrimosa sepulcra Natorum vidue sterilis tandem attulit alvus. Illa quidem, que iam lustris nil tale ducentis Viderit, hunc magno spectabit leta favore, Laurea dum capiet, dum templis serta relinquet Primitiasque suas sanctas affiget ad aras. Florentina omnis magis ut sit grata propago Idem unus tibi, Roma, dabit, nec protinus urbem Peniteat Tusci fundasse ad gurgitis undam.
Abbreviated transcription (Latin):
Aspexi iuuenem. dux ocarissime quisnã ẽ
Quẽ udes teneras inter ꝯsistere lauros.
Et uiridante comas / meditãte ĩ tingete ramo.
Nescio quid nisi fallor eni sub pectore bersat.
Egregiũq altum q nimis. Non falleris ĩ quie
Agnosco iuuenen sera degente ne potum.
Quc̃ rogio italie. quẽ ue bitimo ꝓferret etas
Hũc tibi tusca dabit latis florc̃tia muxs
Nomulea radice oriẽs. uebs inclita ꝯdam.
Nũc nichil. ut ue queas ortus ꝯfinia nosse
diuitis / exiguus muros in terluet nibes
Arnus in ausonie discendẽs litora pist.
Ille diu ꝓfugas reuccabit carmine ꝑisas missas
Tempus in extreniũi. ueteresq elicone sorores
Restituet. uario quãus agitãte tu multu.
frrincisco cui nom erit . qui grandia facta
uidisti que cuc̃ta oculis. ceũ corpus ĩ unũ
Stringet ⁊ hispanas acioslibicq labores.
Scipadãq tuũ. tituluꝰ q pocmatis illi
affaca. quin ctiã in geni fiducia quata¬

Expanded text:
Aspexi iuvenem -: 'Dux o carissime, quisnam est, Aspexi iuvenem -: 'Dux o carissime, quisnam est, Quem video teneras inter consistere lauros' Et viridante comas meditantem incingere ramo? Nescio quid, nisi fallor, enim sub pectore versat Egregiumque altumque nimis'. 'Non falleris' inquit: 'Agnosco iuvenem sera de gente nepotum, Quem regio Italie, quemve ultima proferet etas. Hunc tibi Tusca dabit latis Florentia muris Romulea radice oriens, urbs inclita quondam, Nunc nichil. Utve queas ortus confinia nosse, Divitis egregius muros interluet urbis Arnus in Ausonie descendens litora Pise. Ille diu profugas revocabit carmine Musas Tempus in extremum, veteresque Elicone Sorores Restituet, vario quamvis agitante tumultu; Francisco cui nomen erit; qui grandia facta, Vidisti que cunta oculis, ceu corpus in unum Colliget: Hispanas acies Libieque labores Scipiadamque tuum: titulusque poematis illi AFRICA. Quin etiam ingeniu fiducia quanta
Abbreviated transcription (Latin):
Ant pclago scopiilos. quos nõ michi lumĩe ceito
Monstraris cernenda aliis loncinqua dedisti
Ip̃c ꝓpinqua uidc̃s mi mime mitacila ic̃ta
Quanta mce. Ezo diffusa ecce ꝓfundo
Cicladas. hĩc niro uideo quot litore flexus
Hellespontiato. tu me ne quis ip̃e tueri
Restituisse alios quib hec archana uidetẽ.
de sine iussa dei solitis honerare q̃ relis.
aortauis mãq ista hoiũm stultissi ma litẽ
Iusta facit quecũꝙ facit s nosce̾ ⁊ cũta
uestra nequit grauitas sub opacis carcoris ũbra.
Quã multis nocuere oculi uisusq uagari
Compulit. ⁊ cepto forsan semouit honesto
Hinc eͥa sponte quidem. grauis ut nocitã q multisꝗs
Sarcina deposita ẽ.quin hic modo ꝓ gimus ultraᷤ
Tu cetũ ne sperne ducẽ.fortasse bidebis
Multa aĩo placitura tuo. nec cura futuri
Sollicitet caus. qm̃ lux crastina campos
Sanguine penoꝵ lutio uictore/ rigabit
Y sequor angario letus

Expanded text:
Aut pelago scopulos, quos non michi lumine certo Aut pelago scopulos, quos non michi lumine certo Monstraris? Cernenda aliis longinqua dedisti, Ipse propinqua videns minime? Miracula menti Quanta mee! Egeo diffusas ecce profundo Cicladas hinc numero; video quot litore flexus Hellespontiaco: tu me nequis ipse tueri, Restituisse alios quibus hec archana viderem? Desine iussa Dei solitis onerare querelis, Mortalis! Namque iste hominum stultissima lis est. Iusta facit quecumque facit. Sed noscere cunta Vestra nequit gravitas sub opaci carceris umbra. Quam multis nocuere oculi visusque vagari Compulit et cepto forsan semovit honesto! Hinc ea sponte quidem, gravis ut nocituraque multis, Sarcina deposita est. Quin hinc modo pergimus ultra? Tu cecum ne sperne ducem. Fortasse videbis Multa animo placitura tuo. Nec cura futuri Solicitet casus. Quoniam lux crastina campos Sanguine Penorum Latio victore rigabit'. Prosequor augurio letus.
Abbreviated transcription (Latin):
Atupat ancipitẽ / graicq hec more ꝓfatur
Sal ue care michi latie tellurgs amice
Unice. quodq diu botis aiõq petisti
Aspice qualis erat ꝯdam dũ uixit hometus
Huc ego bix tandem reẜato carcere ditis
E mersi tacite ꝑ rũ pens uiscera terre
Pcubui uolmq pedes ꝯtingeꝰ ꝓmus.
umbra fuit / nudeq heserũt oscula terre.
Surge in quid mecũ exe quonã dignꝰ es ult
Congredere ac tẽpus habes tam sepe legato
Colloquio satiare mecũ meo. Tum ꝓtinui ardens
Exurgo. gentisꝙ ĩgens o gla dixi
Argolice sumu q dccũs.quis talia tanto
Su pplicia inflixit: sacre quis lumina frõtis
Natureq duces rapuit: tantũq noco
Sustinint mũdo Non hie creditus olim
Tuncea quin acies aĩo ccursabat amãt
uisq cculis in mensa tuis quos grecia portus
Dines habet. emino late circũflua ponto
Ques colles / que rura colit. que uallioi lmis
Antra tonẽs. que nã frondosa cacumia silues

Expanded text:
Occupat ancipitem Graioque hec more profatur: Occupat ancipitem Graioque hec more profatur: 'Salve, care michi Latie telluris amice Unice! quodque diu votis animoque petisti, Aspice qualis erat quondam dum vixit Homerus. Huc ego vix tandem reserato carcere Ditis Emersi, tacite perrumpens viscera terre'. Procubui voluique pedes contingere pronus: Umbra fuit nudeque heserunt oscula terre. 'Surge' ait 'et mecum ex equo, nam dignus es, ultro Congredere et, dum tempus habes, tam sepe negato Colloquio satiare meo'. Tum protinus ardens Exsurgo 'Gentisque ingens o gloria' dixi 'Argolice summumque decus, quis talia tanto Supplitia inflixit? Sacre quis lumina frontis Natureque duces rapuit, tantumque nocere Sustinuit mundo? Non hic michi creditus olim: Lincea quin acies animo occursabat amanti Visque oculis immensa tuis. Quos Grecia portus Dives habet gemino late circumflua ponto; Quos colles, que rura colit, que vallibus imis Antra tenet, quenam frondosa cacumina silvis
Abbreviated transcription (Latin):
Presct̃q aĩo ficta sub ymagine feci.
hxe sinc nulla dies abiit. nox nulla siñ illo.
Ille brtues cenas ĩ longũ te axit ⁊idem
Nunc longam beciuaet uiam nc̃ tramite plano
Sdocinł rigegi trãsire cacumina menitis
dnios quitqiub̃ agons aullo disto me sicũ¬
Sopitus uigilas que ꝙ fui. nottẽa dic̃d.
Hic mͥ nũe etiã dubii sub tẽpore belli
Affuit ĩ sonnis. quis sonnũ dixerit illũ
Peringil astribam. fracta nã pace sub armi
Umña feruebãt. seroq in castra reuer sus
Contingeras ammus iubeas si uera fateti
Nõ timui. tñ indubio spes fessa pependit
Cura animũ tenuit. quid ꝑdcie q secũ postera ferret.
Tot motus cdausura dies. hie nocte sub alta
Aspicio aduentare senem quẽ rarategebant
frustra toge ⁊ cauis in mista ⁊ squalida barba
Sedibus exierãt oculi. caua frontis ymago
ł prrorẽ in culta cũ maiestate ferebat.
diugui. tũc ille manu si miliq uidenti

Expanded text:
Presentemque animo ficta sub ymagine feci. Presentemque animo ficta sub ymagine feci. Hoc sine nulla dies abiit, nox nulla sine illo. Ille breves cenas in longum traxit, et idem Nunc longam breviare viam, nunc tramite plano Edocuit rigidi transire cacumina montis: Denique quicquid agens, nullo discrimine secuSopitus vigilansque fui, noctemque diemque. Hic michi nunc etiam dubii sub tempore belli Affuit in somnis. Quis somnum dixerit illum? Pervigil astabam. Fracta nam pace sub armis Omnia fervebant; seroque in castra reversus Contigeras animum. Iubeas si vera fateri, Non timui; tamen in dubio spes fessa pependit Cura animum tenuit, quid secum postera ferret Tot motus clausura dies. Hic nocte sub alta Aspicio adventare senem, quem rara tegebant Frusta toge et canis immixta et squalida barba. Sedibus exierant oculi. Cava frontis ymago Horrorem inculta cum maiestate ferebat. Dirigui. Tunc ille manu similisque videnti
Abbreviated transcription (Latin):
Et longo smone feras. ꝑtemq diei
et partes pelagi minnc̃s. łuc̃ ille coactus
Incipit. hic om̃s tenuerũt mur mura naute
Et comites siluere ducis uestigia fame
Rara sequens. quãtum licuit ꝑ secula retro
Omĩa ꝑ iugiliꝰ studio uagus ip̃e cucuras.
Donce ad extremas/ aĩo rapiente tenebras
Duentũ yͥmosq uiros quos fama ꝑenni
fessa uia longe̾ ignotos post terga reliquit
Hie quisquis ierito fulgens fuit obuius illũ
Am plexu tenuisse aũrr in gla sum̃a ẽ
gͥnq locũ cari semꝑ coluisse pentis
Pecipue illustres calamo florente poctas
Admisi atq yma cordis sub ꝑte locani.
Nilib extantis. unus m suñus homerus
unus iridet quod suspiciã qd̾ mirer amẽq
Ille michi e celo uenies̃ tã sepe uidetur
Ut stupeã potuissem hoĩem sic alta tenere.
Astroꝵ sic nosse uias sic di riata terre
Qui l añ nouos reges ⁊ tp̃ra rome
floruerit. tñ hoc ĩ tep̃us mẽte reduxi

Expanded text:
Et longo sermone feras, partemque diei Et longo sermone feras, partemque diei Et partes pelagi minuens.» Tunc ille coactus Incipit - hic omnes tenuerunt murmura naute Et comites siluere ducis -: «Vestigia Fame Rara sequens, quantum licuit per secula retro Omnia pervigili studio vagus ipse cucurri, Donec aPerventum primosque viros, quos Fama perenni Fessa via longe ignotos post terga reliquit. Hic quisquis merito fulgens fuit obvius, illum Amplexu tenuisse animi michi gloria summa est Inque locum cari semper coluisse parentis. Precipue illustres calamo florente poetas Admisi atque ima cordis sub parte locavi. Milibus ex tantis unus michi summus Homerus, Unus habet quod suspiciam, quod mirer amemque. Ille michi e celo veniens tam sepe videtur, Ut stupeam potuisse hominem sic alta tenere, Astrorum sic nosse vias, sic climata terre! Qui licet ante novos reges et tempora Rome Floruerit, tamen hoc in tempus mente reduxi
Abbreviated transcription (Latin):
Partici pes nos esse tibi. sigla bello
Nec minus ĩ genio ꝯstat. patiere uirc̃ti
fronde ouces uatesq simul satra tõpora tigat
Inmortale decus luror ĩ mortalis utriq
Indicat. ⁊ longe ꝓmictit tpra uite.
Hĩc deus ĩ gonii Lauros amat almus ap̃ollo
Pieridũ solitus cithera moderate choreas
Incola crirco totiẽs duxisse subantro
retrrea hac frondem/ rapido nõ fulmẽ uexet
Iuppites excunctis talemq mexetur honorẽ
Laurus ethereo tanta ẽ clemẽtia rege¬
Iam fame quos fulmen erit nͥ sola uetustas
Sinĩa ꝑsternc̃s hnũe gla nr̃a pauorem
nõ habet atq idco spernc̃tis fulmĩa frondss
Serta gerit sanctosq legit destipite ramos.
dixerat. at scipio sub ridons omĩa mulcet
S ledis brenitate tua.⁊ dum dulcuis ĩter
Ista sonãt medio sitientes calle ⁊clinqus
Drge age nã nullũ iã litus cernitur ⁊ sol
Iransiuit celi iediũ. tu dulcia ꝓme
uerba quibus mens alma scatet: placidoq uolẽtes

Expanded text:
Participes nos esse tibi. Si gloria bello, Participes nos esse tibi. Si gloria bello, Nec minus ingenio constat, patiere virenti Fronde duces vatesque simul sacra tempora cingant. Immortale decus viror immortalis utrisque Indicat et longe promittit tempora vite. Hinc deus ingenii lauros amat almus Apollo, Pyeridum solitus cithara modulante choreas Incola Cirreo totiens duxisse sub antro. Preterea hanc frondem rapido non fulmine vexat Iupiter ex cuntis, talemque meretur honorem LaurusIam fame quod fulmen erit, nisi sola vetustas Omnia prosternens? Hunc gloria nostra pavorem Non habet, atque ideo spernentis fulmina frondis Serta gerit sanctoque legit de stipite ramos.» Dixerat. At Scipio subridens: «Omnia mulcent; Sed ledis brevitate tua; et dum dulcius inter Ista sonant, medio sitientes calle relinquis. Ergo age! nam nullum iam litus cernitur, et sol Transivit celi medium. Tu dulcia prome Verba, quibus mens alma scatet, placidoque volentes
Abbreviated transcription (Latin):
Diligat eter nos uates. ⁊ carmina sacra.
At nũc qd nr̃o postis ẜmone docori
Accipe ꝙͣ brcuidus. nõ illa licentia batũ est
Quã multis placiusse palẽ c̃
Seripturũ iccisse prius frrmissima ueri
fundamẽta decet. quibus inde ĩmixus amena
Et uaria sub nube põt abscondere st se
Lectori longum cumulãs placidũq laborẽ
Qiesitu asperior. quo sit sentẽtia unũ
dulcior inuentu. quidꝗd labor ystoriaꝵ ẽ.
uicquid hirtutũ cultus. documentaq uite
Naturre studiũ. quicꝗd̾ licuisse poctis
Crcde sub ignoto tñ ut celentur amictu.
Nuda alibi ꝯtenui frustentire lumina utlo
Interdũq palã bonãt. fugiatq uicissim.
Qui figit quodcũq refert. noͣ ille pocte
Nomĩe censendus. nec uatis honore. s uno
loĩc mendatis. potens hĩc ꝑ pendere quicquid
Scirc poctis. nr̃i que sit mensura laborig
Et latos fines. ⁊ quãta licentia nobis
Laurca restat ad huc. ciuus dignare parũꝑ

Expanded text:
Diligat eternos vates et carmina sacra. Diligat eternos vates et carmina sacra. At nunc quod nostro poscis sermone doceri, Accipe quam brevibus. Non illa licentia vatum est Quam multis placuisse palam est. Scripturum iecisse prius firmissima veri Fundamenta decet, quibus inde innixus amena Et varia sub nube potest abscondere sese, Lectori longum cumulans placidumque laborem, Quesitu asperior quo sit sententia, verum Dulcior inventu. Quicquid labor historiarum est Quicquid virtutum cultus documentaque vite, Nature studium quicquid, licuisse poetis Crede: sub ignoto tamen ut celentur amictu, Nuda alibi, et tenui frustrentur lumina velo, Interdumque palam veniant, fugiantque vicissim. Qui fingit quodcumque refert, non ille poete Nomine censendus, nec vatis honore, sed uno Nomine mendacis. Potes hinc perpendere quicquid Scire petis: nostri que sit mensura laboris, Et latos fines, et quanta licentia nobis. Laurea restat adhuc: cuius dignare parumper
Abbreviated transcription (Latin):
Enripides. aut quos claro cagnomine giai
Concelebrat. alio noħ me carmine aic
Si dicendus cro. quin quod te postimus ĩ quit
Scipio ꝓsequere ⁊ que sunt ꝓmissa portis
famoseq rei/ ceteros agnosterc fines
Te liccãt mõstrãte michi. ꝗd laurca signet
Tan ducib claris  ꝙͣ uatib addita sacris
Neue tibi ĩdignus uidcar cui talia forte
Narrentur. nobis aium dulcedine quada
Pulcta monit. ⁊ cõtinius hoc pectus ab armis
Dulcia ꝯcussum placide capit otia lingue
Ille aũt nulla ẽ fateor tam dura feroxq
Pens ait alme ducũ. cui nõ sit pulcra uoluptas
Interdũ curas inter uiteq labores
Pierios audisse moros. dulcesq deaꝵ
Inreysisse choros. seniz hec ꝓcordia nũꝙͣͣ
Amusis auersa reor/. nõ talibus astris
lam magnũ genusse birũ na uideturr.
Errass. si ciui dederat cupidissima fame
Pectora musarũ nõ ingessi ss amorẽ.
Nuuisquis emz se magna uioet gessisẜe/ necesse e

Expanded text:
Euripides aut quos claro cognomine Grai Euripides aut quos claro cognomine Grai Concelebrant. Alio nolim me carmine dici, Si dicendus ero. Quin quod te poscimus» inquit Scipio «prosequere; et que sint permissa poetis, Famoseque rei certos agnoscere fines Te liceat monstrante michi: quid laurea signet Tam ducibus claris quam vatibus addita sacris. Neve tibi indignus videar cui talia forte Narrentur, nobis animum dulcedine quadam Pulcra movent, et continuis hoc pectus ab armis Dulcia concussum placide capit otia lingue.» Ille autem «Nulla est, fateor, tam dura feroxque Mens» ait «alme ducum, cui non sit pulcra voluptas Interdum curas inter viteque labores Pyerios audisse modos dulcesque dearum Irrepsisse choros. Sed enim hec precordia nunquam A Musis aversa reor. Non talibus astris Tam magnum genuisse virum Natura videtur. Errasset, si cui dederat cupidissima fame Pectora, Musarum non ingessisset amorem. Quisquis enim se magna videt gessisse, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Nondum ꝓpositam ualuit ꝯtingere metã
Nuꝑ abexigius radicibus orta nec ante
Cognita ꝑ latiũ. argolicis ꝯtenta colonis.
Hoc igitur metũ in dignãs sub mẽte mouebã
Precones meritos tua ꝙ notissima uirtus
Nd habitura foret. macedũ rex magnus amici
forte uidens saxũ eacidetitulosq sepulcri.
fortunate inquit iu uenis. cui noĩs illum
Preconẽ re perire fuit nõ parua ꝑ ꝓfetto
Est claris fortuna uiris huisse poctam
Altisonis qui carminib cumulare decorẽ
Uixtutis queat egregie. moni m̃taq laudũ
At tibi sume ducũ. daro quo nullus hometo ẽl/
Diggnior. ĩ reliquis blanda inq hoc durior uno
Ne solum fortuna dedit. currentib amius
Nascetur forsan digno qui car mine celo
Efferat emcritas laudes. ⁊ fortia facta
Et cui mellifluo melius resonãtia plectro
Calio pe det fila lire. uocẽq sonorã
Parce p̃cor uerbis tibi nõ me iudice uates
Ne onlus. noc iure tibi p̃ponitur altus

Expanded text:
Nondum propositam valuit contingere metam, Nondum propositam valuit contingere metam, Nuper ab exiguis radicibus orta, nec ante Cognita per Latium, Argolicis contenta colonis. Hoc igitur mecum indignans sub mente movebam, Precones meritos tua quod notissima virtus Non habitura foret. Macedum rex magnus amici Forte videns saxum Eacide titulosque sepulcri, 'Fortunate' inquit 'iuvenis, cui nominis illum Preconem reperire fuit!' Non parva profecto Est claris fortuna viris habuisse poetam Altisonis qui carminibus cumulare decorem Virtutis queat egregie monimentaque laudum. At tibi, summe ducum, claro quo nullus Homero est Dignior, in reliquis blanda inque hoc durior uno Me solum Fortuna dedit. Currentibus annis Nascetur forsan digno qui carmine celo Efferat emeritas laudes et fortia facta Et cui mellifluo melius resonantia plectro Calliope det fila lire vocemque sonoram.» «Parce, precor, verbis: tibi non, me iudice, vates Meonius nec iure tibi preponitur altus
Abbreviated transcription (Latin):
Quidue iubes. Equide tacito m̃o pectore mecũ
Uoluebam. ꝙ nulla ferent iã scła maius
Eximie uirtutis opus ꝙͣ nr̃a qd etas
Leta uidet. nullusq umꝙͣ subm̃te mouebit
prande aliquid/ cui nõ magnaᷤ spes ĩ ter honestũ
Nom̃ nrore sonet. qui nõ uentu tus ad actũ
Scipiade meminisse uelit. ꝓmundi nultus
Non cupiat uidisse tuos. maiorq sepuleri
Post cineres te faima manet a uetalia liuor
Carpit eniz iat mors ĩ uidiã ꝯsamit ⁊ arct.
Ao ꝓcul a bustis abigit tua gla pͥdem
Uicerat hãc pestem Iamq altas tuta pauras
fugit humum morbos q hoĩum. moresq malignos.
Seq parem tulit almã deis. tñ ecce sup̃mũ
Incremẽta diem/ fame tibi multa datutũ
Ymisi exꝑtus. quaꝵ ip̃e a morte reccdes
Longius: hoc maior meritũ te fama sequet᷑.
Tempore crescet honos ꝑq ultima scla mũdi
Clarus etis. uirtus qm̃ nõ altius ibit
descensum uereor. S nr̃a ꝑitia fandi

Expanded text:
Quidve iubes? Equidem tacito modo pectore mecum Quidve iubes? Equidem tacito modo pectore mecum Volvebam quod nulla ferent iam secula maius Eximie virtutis opus, quam nostra quod etas Leta videt, nullusque unquam sub mente movebit Grande aliquid, cui non, magnas spes inter, honestum Nomen in ore sonet, qui non venturus ad actum Scipiade meminisse velit, pro munere vultus Non cupiat vidisse tuos. Maiorque sepulcri Post cineres te fama manet. Mortalia Livor Carpit enim; at Mors Invidiam consumit et arcet Ac procul a bustis abigit. Tua gloria pridem Vicerat hanc pestem, iamque altas tuta per auras Fugit humum morbosque hominum moresque malignos, Seque parem tulit alma deis. Tamen ecce supremum Incrementa diem fame tibi multa daturum Promisi expertus; quoque ipse a morte recedes Longius, hoc maior meritum te fama sequetur. Tempore crescet honos perque ultima secula mundi Clarus eris. Virtus quoniam non altius ibit: Descensus vereor. Sed nostra peritia fandi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic hostile fretrũ. sic cuncta elemẽta uideres
Obsequo mulcere ducem. Iam litora longe
Siffrica liquebãt a lacres ⁊ bella canẽtes
Ibant. ac ualido frangebãt renuge fluctus.
Purpe ducis media tacitus ineditaĩq sedebat
Ennius assiduus rerũ testisq comesq
Scipio quẽ tandom agreditur. uerbisq benignis
Excitat incipics nũꝙͣ ne silentia rũpes :
Qmͥ multoro solam̃ dulce laboꝵ
fare p̃cor. nã ꝑ petuis tabentia curis
sectora nr̃a uides placido fimone leuare
Ille soles. faciesq mõ tm̃ ora resolne.
Si tibi nascenti quo polles sũmus apollo
Ingeniũ celeste dedit si turba deaꝵ
Castalio infontem de mer sum gurgite lauit
Elicone sacro. collesq oduxit ĩ altos
Ecalamũ ⁊ uocẽ tribiit / mẽtemq ꝓrete.
Ennius auditis caput extulit. atq ita fatur.
Oflos ytaue iuuenis stiepisq deoro
Certa fides quid nc̃ uoͣ nr̃o placet ore moueti

Expanded text:
Sic hostile fretum, sic cunta elementa videres Sic hostile fretum, sic cunta elementa videres Obsequio mulcere ducem. Iam litora longe Africa linquebant alacres et bella canentes Ibant ac valido frangebant remige fluetus. Puppe ducis media tacitus meditansque sedebat Ennius, assiduus rerum testisque comesque; Scipio quem tandem aggreditur verbisque benignis Excitat incipiens: «Nunquamne silentia rumpes, O michi multorum solamen dulce laborum? Fare, precor; nam perpetuis tabentia curis Pectora nostra vides. Placido sermone levare Illa soles; faciesque modo, tantum ora resolve, Si tibi nascenti, quo polles, summus Apollo Ingenium celeste dedit, si turba dearum Castalio infantem demersum gurgite lavit Ex Elicone sacro, collesque eduxit in altos, Et calamum et vocem tribuit mentemque poete.» 9 Ennius auditis caput extulit atque ita fatur: «O flos Italie, iuvenis, stirpisque deorum Certa fides, quid nunc nostro placet ore moveri,
Abbreviated transcription (Latin):
Scipio ꝑ uent᷑ paulũ subsistit. ⁊ om̃s
Imperat hosciles flanus ab sũmere purpes
Nõ ałr a tante pelaggo fluxere faiuille
Aut tixtis extimuit late torrẽtib undis
defc̃m. nõdum currus optata pater
Lora puer rapuit phebus ⁊ ctheta fla mis
Accondit mũdũq uac̃ si scła rctro
muã ꝑ curris. sola hec incendia sensit
Neptũnus inetuẽda sibi. nõ punica ꝯ da
Romanis facib bello ꝯ sũpta pͥore
Sparthanisq p̾us nõ acthica litore classis
usto si racuso tãtas dedit equore flãmas
Tor puerãt miẜa ciues fua daña gemẽtes
hud aliter ꝙͣ si subito p̃dulcia cũctis
Conuigia ⁊ nati. atq arces ⁊ templa deor
Ipam cartago flamis arderet in illis.
Cipio ꝓuectus pelago ⁊ omanaq cdassis
Iam placidũ sulcabat iter. nõ rauta ꝓcellis
E quora feruetãt/ uentisq silentibus bndas
Uictorem sensisse putes. tranquillior illis
Uultus erat. celo facies ꝯposta sereno.

Expanded text:
Scipio provectus paulum subsistit et omnes Scipio provectus paulum subsistit et omnes Imperat hostiles flammis absumere puppes. Non alias tante; pelago fulsere faville Aut Thetis extimuit late torrentibus undis Defectum, non dum currus optata paterni Lora puer rapuit Phebeus et ethera flammis Accendit mundumque vagis. Si secula retro Omnia percurris, sola hec incendia sensit Neptunus metuenda sibi: non Punica quondam Romanis facibus bello consumpta priore Spartanisque prius, non Attica litore classis Usta Syracusio tantas dedit equore flammas. Torpuerant miseri cives sua damna gementes, Haud aliter quam si subito predulcia cuntis, Coniugia et nati atque arces et templa deorum Ipsaque Carthago flammis arderet in illis. Scipio provectus pelago Romanaque classis Iam placidum sultabat iter. Non rauca procellis Equora fervebant; ventisque silentibus undas Victorem sensisse putes. Tranquillior illis Vultus erat, celo facies composta sereno.
Abbreviated transcription (Latin):
Bis docuit fortuna uiros. diictite tandem
Equorcas tẽptare uas disctimina quãta
Precidam quãtũq mali quãtũq labors
Exucrã lassem. que uos ꝑcuncta furẽtes
Litora raptabat que uobis pͥma malorꝭ
Materiã dedit au soniisq ã cũbere regnis¬
Com pulit. ac tumidos docuit trascendere fluctus
hecbr̃ĩs fortasse oculis spectacula dira
Si fueri̾t. cohibete aĩos m̃brũq putate
Ascindi uite infestum. satis ampla tenctig
Regnoro spatia / ⁊ septi ꝯfinia mũdi.
Sat terris errare licet funesta uolurptas.
Curarũ ẽ hxĩ statui succorieͣ ur̃o
Consulate. ⁊ nobis curãq auferte mctũq
Hanibal. rabiẽq suam sibi linquite soli:
Si quid erit dũbii q̃d publica fata mouebũt
hos audite senes. di x̃ destͣasq p̃hendit
Illoꝵ. ambo aũt deflexis genibus bna
Ante ducis cecidere pedes. hinᶜ massimꝰ hriño.
hasdrubal hĩe hedus tata iã classe soluta

Expanded text:
Bis docuit Fortuna viros. Dimittite tandem Bis docuit Fortuna viros. Dimittite tandem Equoreas tentare vias: discrimina quanta Precidam, quantumque mali quantumque laborum! Exuram classem, que vos per cunta furentes Litora raptabat, que vobis prima malorum Materiam dedit Ausoniisque incuCompulit ac timidos docuit transcendere fluctus. Hec vestris fortasse oculis spectacula dira Si fuerint, cohibete animos, membrumque putate Abscindi vite infestum. Satis ampla tenetis Regnorum spatia et secti confinia mundi. Sat terris errare licet. Funesta voluptas Curarum est homini: statui succurrite vestro; Consulite et nobis, curamque auferte metumque Hanibalis, rabiemque suam sibi linquite soli. Si quid erit dubii quod publica fata monebunt, Hos audite senes.» Dixit dextrasque prehendit Illorum: ambo autem deflexis genibus una Ante ducis cecidere pedes, hinc maximus Hanno, Hasdrubal hinc Hedus. Tota iam classe soluta,
Abbreviated transcription (Latin):
Extremũ in litus penoꝵ ⁊ supplice turba
Uictorem mirãt᷑ suum quos ille benigne
Di grediens / dictis postremo affatur amicis.
Niuito ꝯtonti proprio. memoregq deor
uiuite. nec cecos iterũ furor ĩuiduis arma
Induat Imperiũ antiquis stat finib ãpluri.
Et leges patria cũ libertate relicte
Gloria sit quãꝙͣ latũ ĩperitare ꝙ orbem
Tutius ẽ parare bonis. michi eredito bobes
In longgũ quesita dies ꝗes nos dura labor
Sarçina sollicitos ullo si ne fine tenebit.
Hostis crit quicũ ꝙͣ usꝙͣ nudauerit ensem
Qui noua bella manu belloꝵ aut uerba monebuit.
Cura laborq grauis scelerũ censura porbem
At nobis tranquilla salus. sinc litibus ullis
Nsidiũ in nobis nisi tennitis om̃e paratũ
Sem ꝓ erit/. penos inter nostrũq senatũ
Sponsor ego. placicam tandem ꝯdiscite uita.
Sumit placatas mẽtes. de ponite fetrũ
Ex amimis. tales tanto nisi turbine frustra

Expanded text:
Extremum in litus Penorum et supplice turba Extremum in litus Penorum et supplice turba Victorem mirante suum; quos ille benigne Digrediens dictis postremum affatur amicis: "Vivite contenti proprio, memoresque deorum Vivite, nec cecos iterum Furor invidus arma Induat. Imperium antiquis stat finibus amplum Et leges patria cum libertate relicte. Gloria sit quamquam latum imperitare per orbem, Tutius est parere bonis: michi credite, vobis In longum quesita quies; nos dura laborum Sarcina solicitos ullo sine fine tenebit. Hostis erit quicumque usquam nudaverit ensem, Qui nova bella manu, bellorum aut verba movebit. Cura laborque gravis scelerum censura per orbem; At vobis tranquilla salus sine litibus ullis: Presidium in nobis, nisi temnitis, omne paratum Semper erit. Penos inter nostrumque senatum Sponsor ego. Placidam tandem condiscite vitam: Sumite placatas mentes, deponite ferrum Ex animis; tales tanto nisi turbine frustra
Abbreviated transcription (Latin):
Terga sius dextrcq ducũ iugũtur ĩ exmes.
Rursus ĩ ytaliã reditũ ⁊ firmãte senatu
Acta ducis. pax ĩ libros relata uetusto
Nore patrũ legesq dite iurataq uerba
Scipio longeuo gandens posuisse labori
Iam finẽ reditũq parans ĩ premia totꝰ
uertitut/ ac laudes ⁊ dona ingentia soluit
Militibus cirtham si facisq omĩa regi
Donat. ⁊ e meritũ regni confinibus ultro
Ampliat inmensit. uictos exfedere dãnat
Reddere res regi sotio pactũq tributũ
Soluere romanis. hĩc ad ꝯdigna reuersus
Surplicia ⁊ iustas uario discrimine penas
Nitius in ẜuos egit. ẜuile putauit
Esse fuggam. nõ nosse fidem.quicũq reꝑtus
Liber militie deẜtor ꝓtimis ille ẽ
Supplicio extremo affectus . qui iura fideq̃
Tempore tam dubio iurataq liquerit arma.
Romanos crucib rigidis dedit atq latinis
Abscidit merita trepidantia colla sccuri
his actis cdassem soluit/ comitante senatu

Expanded text:
Terga suis dextreque ducum iunguntur inermes. Terga suis dextreque ducum iunguntur inermes. Rursus in Italiam reditum et firmante Senatu Acta ducis, pax in libros relata vetusto More patrum, legesque date iurataque verba. Scipio longevo gaudens posuisse labori Iam finem, reditumque parans, in premia totus Vertitur, ac laudes et dona ingentia solvit Militibus. Cirtham Siphacisque omnia regi Donat et emeritum regni confinibus ultro Ampliat immensis; victos ex federe damnat Reddere res regi socio pactumque tributum Solvere Romanis. Hinc ad condigna reversus Supplicia et iustas vario discrimine penas, Mitius in servos egit: servile putavit Esse fugam, non nosse fidem. Quicumque repertus Liber militie desertor, protinus ille est Supplicio extremo affectus: qui iura fidemque Tempore tam dubio iurataque liquerit arma, Romanos crucibus rigidus dedit, atque Latinis Abscidit merita trepidantia colla securi. His actis, classem solvit comitante senatu
Abbreviated transcription (Latin):
Inlibiã ꝑfetre iubet si federa pacis
firma forent / nullis p̃tiis ꝓmunere solo
Reddendos patrie/. Cunctis sic rite ꝑactis
hasd̾rubal in uise ꝯdam nũc menia care
urbis amica retro ⁊ ediens hat uoce salutat.
urb accepta deis. caput orbis ⁊ unita mũd
Gloria. terra ferax daroro sola uiroro
O patria armipotons diuũ domus optima rerũ
Roma dale. ⁊ ã letus cã quotũ q uocabũt
fata senẽ uidi quãtum uisurus ⁊̃ orbe
hoe fueram. dixit tũ tibridis hostia linqũs
Nauicgat ĩ patriã uictor captiuaq secũ
Agnina mictuntur liceat tetrestria celo
Equare eternis mortalia maxͣ parius.
Sic ꝓpe descendens celo sua uiincla ⁊ csoluit
Captuus antiqua petens ⁊tartara fregit
uore deus sccũ i mpatriã miseranda ⁊ educes
Agnina.⁊ exaustas longis cruciatib limbras.
Scipio pacifico redeunteᷤ suscipit ore.
Dax ppłis duciby placet. fedusq ferit᷑
Ante aras testesq deos. ceseq litritur

Expanded text:
In Libiam perferre iubet, si federa pacis In Libiam perferre iubet, si federa pacis Firma forent, nullis pretiis, pro munere solo Reddendos patrie. Cuntis sic rite peractis, Hasdrubal invise quondam, nunc menia care Urbis amica retro rediens hac voce salutat: "Urbs accepta deis, caput Orbis et unica mundi Gloria, terra ferax, clarorum sola virorum O patria armipotens, divum domus, optima rerum, Roma, vale! iam letus eam quocumque vocabunt Fata senem. Vidi quantum visurus in orbe Hoc fueram." Dixit: tum Tybridis ostia linquens Navigat in patriam, victor, captivaque secum Agmina mittuntur. Liceat terrestria celo Equare, eternis mortalia, maxima parvis: Sic prope descendens celo sua vincla resolvit Captivis antiqua potens et Tartara fregit Voce Deus secum in patriam miseranda reducens Agmina et exhaustas longis cruciatibus umbras. Scipio pacifico redeuntem suscipit ore. Pax populis ducibusque placet, fedusque feritur Ante aras testesque deos, ceseque litantur