comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deus tuus ds̃ unus est. Scilicet ut et kini¬
tas sit. et unus dñs ds̃ sit. Fides apud gre¬
cos de kinitate hoc modo est. Vna usia. ac
sidicat una natura. aut una essentia. Tresi
postasis quod resonat inlatinũ uel tresꝑ
sonas ud tres substantias. Nam latinitas
ꝓprie ñ dicit de deo nisi essentiã. Substanti¬
am uero ñ ꝓprie dici sed abusiue. qm̃ uere
substantia apud grecos. ꝑsona intelligitur
tantur. ab eo quod dnĩ uoluntatẽ popłis
nunciant Angłoꝵ aũt uocabulũ officii
nomen ẽ. ñ nature. Semꝑ enĩ sp̃s st̃. sedcũ
mittunt᷑ uocantur angeli. Quibus ideo
pictorum licencia penñas facit ut celerem
eoꝵ in cuncta discursũ significet. Sicut et
iuxta fabulas poctarum uenti pennas ha¬
bere dicunt᷑ ꝓpter uelocitatẽ scilicet. Unde
rum sacre scripturȩ testant᷑. Id est angeli
archangeli. throm. dnãtiones. uirtutẽs. pͥn¬
cipatiis et potestates cherubin et seraphin.
Quorum officioꝵ uocabula cur ita dicta

Expanded text:
Deus tuus Deus unus est,' scilicet ut et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est: una οὐσία, ac si dicat una natura aut una essentia: tres ὑποστάσεις, quod resonat in Latinum vel tres personas vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo nisi essentiam; substantiam vero non proprie dicit, sed abusive; quoniam vere substantia apud Graecos persona intellegitur,tantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntiant. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper enim spiritus sunt, sed cum mittuntur, vocantur angeli. Quibus ideo pictorum licentia pinnas faciunt, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et iuxta fabulas poetarum venti pinnas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet. Unde rum sacrae Scripturae testantur, id est angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, prinestates, principatus, cherubin et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita sint
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam substantiã significant. quia unũ
sunt Appellatiua uero pater et filiꝰ et
spiritus scẽs̃ ingenitus et genitus et ꝓcedens.
Fadem et relãtiua quȩ se adinuicem refe¬
runtur. Cum enim dicit᷑ ds̃ essentia est.
quia ad seipsum dicit᷑. Cũ uero dicitur
pater et filius et sp̃s sc̃s̃. relatiue dicunt᷑.
quia ad se inuicem referunt᷑. Nam pat̾
non adseipsum sed ad filium relatiuc dicit᷑.
quia est ei filius. Sic et filius relatiue dicit᷑.
quia est ei pater. Sic et sp̃s scs̃. quia . ẽ patris
filiiq sp̃s. lis enim appellatiomibꝰ hoc signi¬
ficatur quod ad se mincem referunt᷑. ñ ĩpsa
substantia qua unum sunt. Promde Rini¬
tas in relatiuis ꝑsonarum nominibus est.
Deitas non triplicat᷑. sed in singularitatẽ
est: quia si triplicat᷑. duoꝵ indũcimꝰ plurali¬
tatem. Nomen aũt dẽꝵ in angłis et scĩs
hominibus ideo pluraliter dicit᷑. ꝓpter qͦd

Expanded text:
ipsam substantiam significant, quia unum ipsam substantiam significant, quia unum sunt. Appellativa vero, Pater et Filius et Spiritus sanctus, ingenitus et genitus et procedens: eadem et relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim dicitur Deus, essentia est, quia ad seipsum dicitur: cum vero dicitur Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, relative dicuntur, quia ad se invicem renon ad se ipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei filius: sic et Filius relative dicitur, quia est ei pater: sic et Spiritus sanctus, quia est Patris Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
et necesse ñ habetis ut aliqͥs doceat uos. sca
sicut unctio eiꝰ docet uos de omĩbus. Ipse ẽ¬
quod fiat totũ unum ex quibusdã tribus
quasi triunitas. ut memoria. intelligen¬
cia et uoluntas. in quibus mens habet in
se quandam imaginem diuine Emitatis.
Nam dum tria sint unum sunt. qͥa et sin¬
gula in se manent. et omĩa in omĩbꝰ. Pat̃
ĩgitur et filius et sp̃s sc̃s trinitas et unitas.
Iacm enim unũ. idem et tria. In natura
unum. in personis tria. Unum ꝓ pt̃ ma¬
iestatis cõmunionem . tria ꝓpter persona¬
rum proprietatẽ. Nam alius pater. alius
filius. alius sp̃s sc̃s. Sed alius quidẽ ñ ali¬
ud.quia pariter simplȩx pariterq incõ¬
iutabile bonũ et cocternũ. Pater solus
non est de alio. ideo solus appellat᷑ ingr¬
nicus. Filius solus de patre est nat̾. ideo
solus dicitur unigenitus. Sõs sc̃s solus de
patre et filio ꝑcẽdit. ideo solus amborũ

Expanded text:
et necesse non habetis, ut aliquis doceat vos, sed et necesse non habetis, ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omni re . Ipse quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas; ut memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent et omnia in omnibus. Pater igitur et Filius et Spiritus sanctus trinitas et unitas. Idem enim unum, idem et tria. In natura unum, in personis tria. Unum propter majestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus, sed alius quidem non aliud, quia pariter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus: Filius solus de Patre est natus, ideo solus dicitur genitus: solus Spiritus sanctus de Patre et Filio procedit, ideo solus amborum
Abbreviated transcription (Latin):
sum suȩ lucis imꝑtiat. tantis in inisteriũ
sui muneris tribuat. et ipse nichilominꝰ
insui integritate ꝑmaneat. Sp̃s sc̃s no¬
mine aquẽ appellat᷑ in exangłio. año cla¬
mante et dicente. Si quis sitit ueniat ad
me et bibat. qui credit in me flumina agͥ
uuę fluent de uentre eiꝰ. Exangłista aũt
exposuit unde diceret. Sequutꝰ ẽnĩ ait. hoc
autem dicebat de sp̃u quẽ accepturi erant
credentes in eũ. Sed aliud est aqua sacra¬
menti. aliud aqua quȩ significat sp̃m dĩ
Aqua enim sacramenti uisibilis ẽ. aqua
spiritus inuisibilis est. Ista abluit corpꝰ
ct significat qͦd fit in anima. Per illũ aũt
spiritum scm̃: ipsa amina mundat᷑ et sagi
stante apłõ. quia sicut oleũ naturali pon¬
dere suꝑfertur omĩ liquori.ita inpͥncipio
suꝑferebatur sp̃s scs̃ aquis. Unde et dr̃so
leo exultationis hoc est spũ scõ fuisse legitur
quam accepistis ab eo ꝑmaneat in uobis.

Expanded text:
sum suae lucis impertiat, tantis ministerium sum suae lucis impertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sui integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur in Evangelio, Domino clamante et dicente: « Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Evangelista autem exposuit unde diceret. Secutus enim ait: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum 28. Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua, quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visi bilis est; aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima; per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginstante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exsultationis, hoc est, Spiritu sancto fuisse legitur quam accepistis ab eo, permaneat in vobis;
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝑbaptisinuĩ in xp̃o morim᷑ et renas¬
cnur. ita spu signamur qui est digitꝰ dei
et spũale signaculum. Sp̃s scs̃ iccirco in
columbe specie uenisse scribit᷑. ut natura
eiꝰ ꝑ auem simplicitatis et innocentie decda¬
rarctur. Unde et dñs. Estote inqͥt simpli
cessicut columbe. Hȩc enim auis corpora¬
liter ipso felle caret. habens tantũ in nocen¬
tiam et amorem. Sp̃s sc̃s inde nomine ig¬
nis appellatur ꝓeo quod in apłoꝵ actibus
et insedit suꝑ unũquẽq cõꝵ. Propterea au¬
tem diuersarum linguarum grãm apłis
dedit. ut idonei efficerent᷑ fiadium erudi
tione populoꝵ. Q uod uero supra singu¬
los corum sedisse memorat᷑ id cause ẽ. ũt in¬
telligatur ꝑ plures ñ finsse aunsus. sed man¬
sisse in singulis totus. sicut fere ignibus mos
csi. Hanc enim habet naturã ĩgnis accen¬
sus ut quanti ad eũ quanti ad crinẽ pur¬
purei splendoris eiꝰ aspererint: tantis in¬

Expanded text:
autem per baptismum in Christo morimur, et renasautem per baptismum in Christo morimur, et renascimur, ita spiritu signamur, qui est Digitus Dei et spirituale signaculum. Spiritus sanctus idcirco in Columbae specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde, et Dominus: Estote, inquit, simces sicut columbae.' Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur, pro eo quod in Apostolorum Acet insedit super unumquemque eorum. Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, tione populorum. quod uero supra singulos sedisse memoratur, id causae est, ut intellegatur per plurales non fuisse diuisus, sed mansisse in sinest. Hanc enim habet naturam ignis accensus ut quanti ad eum quantique ad crinem purpurei splendoris ejus aspexerint, tantis vi
Abbreviated transcription (Latin):
uult dimictit. Nam peccata sine sp̃u scõ
non donant᷑. Sp̃s sc̃s inde ꝓprie caritas
nuncupatur. uel quia naturaliter cos a
quibus ꝓcedit c̃iungit. et se unũ cũ eifet
ostendit. uel quia in nobis id agit. ut in
deo maneamus et ipse in nobis. Unde et
in donis dĩ nichil maiꝰ est caritate. et nullũ
est maius donum dĩ quã sp̃s scs̃. Ipse ẽ. et
gratia quȩ quia non meritis nr̃is sed uo¬
luntate diuina gratis dat᷑. inde gr̃ã nun¬
cupatur. Sicut aũt unicum dei uerbum
proprie uocamus nomine sapienciȩ cũ sit
in libris euangelii aptissime dcclarat᷑. Cũ
enim unus exangłista dixisset indigito dĩ
eitio demonia. alius hoc idem ita dĩxit in
spiritu dei citio demonia. Unde et digito dĩ
scripta lex est data die quinquagesimo ab
occisione agni. et die quinquagesimo uenit
tus cum patre et filio significetur. Vndeet
idem sp̃s diuidens singulis ꝓut uult. Sic̃

Expanded text:
vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto non donantur. Spiritus sanctus inde proprie caritas nuncupatur, vel quia naturaliter eos, a quibus procedit, coniungit et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donum Dei quam Spiritus sanctus. Ipse est et gratia, quae quia non meritis nostris, sed voluntate divina gratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine Sapientiae, cum sit in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia. Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquoccisione agni, et die quinquagesimo venit tus cum Patre et Filio significetur. Unde et idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
na quȩ de unitatis eiꝰ plemtudine particu¬
latim quiq ut digni sunt c̃sequi ꝓmeren¬
tur. Ipse enĩ sp̃s sãpiencie et intellectꝰ. sp̃s c̃¬
silii et fortitudinis. sp̃s scientiȩ et pictatis.¬
spiritus timoris dñi. Sp̃s aũt principalis
in psalmo quinquagesimo legit᷑ ubi quia
tercio sp̃s repetitur non nulli trinitatẽ in¬
uidetur restare ut sp̃s sit. Intelligunt er¬
go ibi non nulli trinitatem significarĩ. In
spiritu principali patrem. in spũ rectofi
num dicitur coquod dat᷑. Adando enim
donum est nuncupatum. Noti ssimum
dedisse sp̃m scm. quo credentes impleti lin¬
guis om̃ium gentiũ loquebant᷑. In tantũ
autem donũm dei. ẽ: in quantũ dat᷑ cis qͥ
ꝑcum diligunt dm̃ Apud se aũt ds̃ ẽ a
pud nos aũt donum est. sed salutis sempi¬
terne sp̃s sc̃s̃ donum est distribuens singo¬
lis put uult grãrum dona. Nam et ꝓpħe¬
tiãs quibus uult imꝑtit. et peccata quibꝰ

Expanded text:
na quae de divinitatis ejus plenitudine particuna quae de divinitatis ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatisSpiritus timoris Domini. Spiritus autem principalis in Psalmo quinquagesimo legitur, ubi quia tertio spiritus repetitur, nonnulli Trinitatem invidetur restare ut spiritus sit. Intellegunt enim ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem: in Spiritu recto Finum dicitur, eo quod datur. A dando enim donum est nuncupatum. Notissimum dedisse Spiritum sanctum, quo credentes inpleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est: apud nos donum est; sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens singulis, prout vult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus
Abbreviated transcription (Latin):
pere etiam et angelus intelligit᷑. Dictum
est enim de illo: et quȩ uentũra st̃ annun¬
ciabit uobis. Et utiq angłs grece. latine
nuncius interpretatur. Undẽ et duo an¬
geli apparuerunt loth. in quibꝰ ds̾ singu¬
lariter appellat᷑. Quos intelligimus filiũ
et sp̃m sc̃m. Nam pater nunquã legit᷑
ne consolatio appellat᷑. Up̃c enĩm eũ apo¬
stolis lugentibus misit. postquã ab eoꝵ
oculis ipse in celũ ascendit. Consolator enĩ
tristibus mittit᷑. scđm illam eiꝰdem dñi sen-¬
tentiam. beati lugentes qm̃ ipsi c̃solabunt᷑.
Ipse etiam dixit. tunc lugebunt filii sponsi
cum ab eis ablatus fuerit sponsus. Itẽ para¬
clytus. ꝑ eo qͦd c̃solationẽ prestet animabꝰ
que gauhum temporale amittunt. Alii
paradytum latine oratorem uel aduoca¬
tum interpretant᷑. Ipse enim sp̃s sc̃s dicit.
ipse docet ꝑ ipsum dat᷑ sermo sapientie ab
ipso script̾ura scã inspirata. ẽ. Ideo sp̃s
sanctus septiformis nuncupatꝰ ꝓpter do¬

Expanded text:
pere etiam et angelus intelligitur; dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intelligimus Filium et Spiritum sanctum; nam Pater nunquam legitur ne consolatio appellatur. Christus enim eum Apostolis loculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dicit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paraclitus, pro eo quod consolationem praestat animis qui gaudium temporale amittunt. Alii paraclitum Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit: Ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura inspirata est. Ideo Spiritus sanctus septiformis nuncupatur, propter do
Abbreviated transcription (Latin):
duo. ss. ponebant. ut hilarissat ꝓ hilaritat.¬
ꝓ y uero .i. scribebant ¶Vncuiq aũt litte¬
re tria accidunt. Nomen. figura. potestas.
re signetur. Potestas:. quȩ uocalis quȩ conso¬
ut .a. prior sit sequens .b. A. aũt inomĩbus
gentibus ideo prima est litterarũ. ꝓ eo qͦd
ipsa prior nascentibus uocem aꝑiat. Nomi
na litterarum gentes ex sono ꝓpriȩ lingue
dederunt. notatis oris sonis atq discretis. Nã
postquam eas animaduerterunt: et nomi¬
na illis et figuras imposuerumt. E iguras aũt
partim ex placito. partim ex sonõ litterarũ
formauerunt. ut puta. .i.et .o. quarũ umꝰ
sicut exilis sonus. ita tenuis uirgulã. Alteriꝰ
pingins sonus. sicut et plana figurã. Inter¬
figuram litterarum et apicem ueteres dixe¬
runt. Apicem dictum: ꝓpter hoc quod lon¬
ge sit apedibus. et in cacumine littere ap¬
ponatur. Est enim linea iacens suꝑlitterã
equaliter ducta. Eigura aũt: qua tota lit¬

Expanded text:
duo ss ponebant, ut hilarissat; prduo ss ponebant, ut hilarissat; pro y vero u scribebant. 16. Unicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo re signetur; potestas, quae vocalis, quae consout a prior sit, sequens b. A autem in omnibus gentibus ideo prima est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. 17. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt, notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras imposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt, ut 12 puta i, et o, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula; alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Potefiguras litterarum et apicem veteres dixerunt, apicem dictum propter quod longe sit a pedibus, et in cacumine litterae adponatur. Est enim linea iacens super litteram aequaliter ducta. Figura autem, qua tota lit
Abbreviated transcription (Latin):
litteram saluiis ludi magister primꝰ latims
adiecit. ut in sono discrimen faceret duarum
litterarum .c. et .q. Quȩ idco suꝑuacua dici¬
tur. quia exceptis kalendis suꝑflua iudicat᷑.
Per G liniuersa exprimimus . O. litterã nec
greci resonant nec hebrei. Exceptis enĩ lati¬
nis hanc nulla alia lingua habet. Hȩc prius
non erat Vnde et ipsa suꝑuacua est uocata.
quia ꝑ .c. cuncta ueteres scripserunt. Xlicte¬
ra usq ad augusti tempus nundũ apud lati¬
nos erat. et dĩgne hoc tempore quo xp̃i nom̃
innotuit. quod ꝑ eam quȩ crucis signũ figu¬
rat scriptitat᷑. Dudum autem ꝓ ea .c et .s scri¬
bebant. Unde et duplęx uocatur quia ꝓc. et
.s. ponitur. Hinc et ex eisdem litteris cõposi
tum nomen habet. Agrecis duas litteras
mutuauit latinitas .r̃. et ⁊. ꝓpter nomina
scilicet greca. Et heȩ apud romanos usq
ad augusti tempus ñ scribebant᷑. sed ꝓ.z.

Expanded text:
litteram Salvius ludimagister primus Latinis litteram Salvius ludimagister primus Latinis adiecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exprimimus. Q litteram nec Graeci resonant, nec Hebraei. Exceptis enim Latinis hanc nulla alia lingua habet. Haec prius non erat. Unde et ipsa supervacua est vocata quia per C cuncta veteres scripserunt. X littera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat, et digne hoc tempore, quo Christi nomen innotuit, quod per eam, quae crucis signum figurat, scriptitatur, sed pro ea C et S scribebant, unde et duplex vocatur, quia pro C et S ponitur, undetum nomen habet. 15. A Graecis duas litteras mutuavit Latinitas, y et z, propter nomina, scilicet, Graeca. Et hae apud Romanos usque ad Augusti tempus non scribebantur; sed pro z
Abbreviated transcription (Latin):
ad cuniꝰ similitudinem conuctas uocales di¬
gammon appellari grãmatici uoluerunt ut
uotum. uirgo. Inter semiuocales aũt quedã
liquidȩ dicunt᷑ ꝓpterea quia interdũ in
una sillaba postposite aliis consonantib de¬
ficiunt. et ametro excludunt᷑. Ex quibꝰ duç
apud latinos liquescunt .l.et.r. ut fragor.
flatus. Reliquȩ uero .m. et n. apud grẽcos li¬
quescunt ut mnesteus. Decem et septẽ aũt
latinis litteris uetus scriptura constabat. un¬
de et legitime nominant᷑. illa ratione scilicet
uel quod ab .e. uocali incipiunt et in mutũ
sonum desinant. ut sunt semiuocales. uel qͦd
a suo sono incipiant. et inuocalem .e. desinant.
adiccta postea est. Unde et aplerisq aspira¬
tio putatur esse non littera. Que ꝓinde as¬
pirationis nota dicit᷑. quia uocem eleuat as¬
piratio enim est sonus uberius eleuatꝰ. cuiꝰ con¬
traria est prosodia sonus equaliter flexus . ħ.

Expanded text:
ad cuius similitudinem coniunctas vocales diad cuius similitudinem coniunctas vocales digammon appellari grammatici voluerunt, ut 'votum', 'virgo'. Inter semivocales autem quaedam liquidae dicuntur propterea, quia interdum in una syllaba postpositae aliis consonantibus deficiunt et a metro excluduntur. Ex quibus duae apud Latinos liquescunt L et R, ut 'fragor', 'flatus'. Reliquae M et N apud Graecos liquescunt: ut 'Mnestheus'. Decem et septem autem Latinis litteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae nominantur illa ratione, scilicet vel quod ab E vocali incipiunt et in mutum sonum desinunt, ut sunt consonantes, vel quod a suo sono incipiunt et in vocalem E desinunt, adiecta postea est. Unde et a plerisque aspiratio putatur esse, non littera, quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cuius contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. K
Abbreviated transcription (Latin):
tur. C onsonantes ideo habent᷑. quia interdũ
habent post se uocales in hisdem sillabis con¬
stitutas ut ianus. uates. habentur ꝓ consonan¬
tibus. Mediȩ aũt iccirco dicuntur. qm̃ natu¬
raliter sole medium sonum habent. ut ilus. unꝰ
uates. Solȩ enim aliter sonant. aliter iunctȩ
.l.uero ꝓpterca interdum duplex dicit᷑. quia
quotienscũq inter duas uocales inuenitur ꝓ
duabus consonantibus habet᷑. ut troia. Gemi¬
nat᷑ enim ibi sonꝰ ciꝰ. U. quoq lictera ꝓinde in¬
terdum nichil est. quia alicubi nec uocalis nec
consonans est. ut quis. Uocalis enim ñ est: qͥa
.i. sequit᷑. Consonans ñ est: quia .q. precedit. Ide¬
oq quando nec uocalis nec consonans est: sine
dubio nichil est. Eadem et digãmon agrecis
uocatur. quando sibimet aliisq uocalibꝰ un¬
gitur. quȩ ideo digãmon dicit᷑ quia duplex
est instar .F. littere. quȩ duplicem gãmã habet.

Expanded text:
tur. Consonantes ideo habentur, quia interdum tur. Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in hisdem syllabis constitutas, ut 'Ianus', 'vates', et habentur pro consonantibus. Mediae autem idcirco dicuntur, quoniam naturaliter solae medium sonum habent, ut 'illius', us'. Solae enim aliter sonant, aliter iunctae. I vero propterea interdum duplex dicitur, quia quotienscumque inter duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut 'Troia'. Geminatur enim ibi sonus eius. V quoque littera proinde interdum nihil est, quia alicubi nec vocalis nec consonans est, ut quis. Vocalis enim non est, quia I sequitur; consonans non est, quia Q praecedit. Ideoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digammon a Graecis vocatur, quando sibimet aliisque vocalibus iungitur: quest instar F litterae, quae duplicem Gammam habet,
Abbreviated transcription (Latin):
uocem impleant. et ꝑ se sillabam faciant. nul¬
la adherente consonante. Consonantes sunt
quȩ diuerso motu linguę uel impressione la¬
broꝵ efficiunt᷑. Et uocatę consonantes quia
ꝑse ñ sonant. sed iuncte uocalibus consonam
ħ s in diabus partibus duidunt᷑ in semiuosa¬
libus et in mutis. Semiuocales dictȩ eo quod qͥd¬
dam semis de uocalibus habeant. Ab .e. quippe
uocali incipiunt. et desinunt innaturalẽ so-
iectis sibi uocalibus nequaquã erumpunt. Si
enim eis extremum uocalis detraxeris sonũ:
inclusum litterę murmur sonabit. ut .b.c.d.
et cetere ¶ocales aũt et semiuo cales et mutas.
a ueteribus sonas et semisonas et insonas dic¬
tas. Inter uocales aũt .i. et .u. apud grãma¬
ticos uarids habent significationes. Nã modo
uocales sunt. modo sẽmiuocaleĩ. modo medie
sunt. Uocales ideoseete quia sole positȩ silla¬
bas faciunt. et aliis consonantibus conungim¬

Expanded text:
vocem inpleant, et per se syllabam faciant nulvocem inpleant, et per se syllabam faciant nulla adhaerente consonante. Consonantes sunt, quae diverso motu linguae vel inpressione labrorum efficiuntur. Et vocatae consonantes quia per se non sonant, sed iunctis vocalibus consonant. Haec in duabus partibus dividuntur: in semivocalibus et in mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab E quippe vocali incipiunt, et desinunt in naturalem sonuiectis sibi vocalibus nequaquam erumpunt. Si enim eis extremum vocalis detraxeris sonum, inclusum litterae murmur sonabit ut B, G, D et ceterae. Vocales autem et semivocales et mutas a veteribus sonas et semisonas et insonas dictas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocales, modo mediae sunt. Vocales ideo sunt, quia solae positae syllabas faciunt et aliis consonantibus coniungun
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi scribunt delta: uocat᷑ in numeris ipsoꝵ
quatuor. Et sic om̃s litterȩ apud eos nume¬
ros habent¶ Latini aũt numeros ad litteras
non computant. sed sola uerba cõponunt.¬
exceptis aliquibus q̃ numeros figura demon¬
strant. ut .c. ꝓ centum .d. ꝓ quingentis .i. ꝓ
q et .xͣ. que infigura crucẽ significat. et in
ras carmentis nimpha prima italis tradidit
Carmentis aũt dicta: quia carminibus fu¬
tura canebat. Cetcrũ ꝓprie uocata nicost̃¬
ta.Litterę aũt cõmunes sunt aut libera¬
les Communes dicte: quia multi eis in cõ¬
mune utunt᷑ ut inscribere et legerẽ. Libe¬
rales. quia eas tantũ illi nouerunt qͥ libros
conscribunt. recteq loquendi dictandiq
rationem sciunt ¶Litterarum duplex modꝰ
est. Diuiduntur enim principaliter in du¬
as partes: inuocales et consonantes. Uocales st̃:
quȩ directo hẏatu fauciũ sine ulla collisione
uarie emittunt᷑. Et dictę uocales quod ꝑse

Expanded text:
ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba coexceptis aliquibus, que numeros figura demonstrant, ut C pro centum, D pro quingentis, I pro  et figura crucem significat et in ras Carmentis nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vocata est Nicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales et consonantes. Vocales sunt quae directo hiatu faucium sine ulla conlisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se
Abbreviated transcription (Latin):
mina quos supplicio afficiebant. Et dicit᷑
et habet ꝑ medium telum. idest mortis sig¬
num. Dẽ qua quidam ait sO multũ antẽ a¬
lias infelix littera thethas Tercia tay figuram
demonstrans dm̃ce crucis. Vnde et hebraicȩ sig¬
num interpretat᷑. de quo dictũ est in ezechiẽ¬
le ꝑ angelum. transi ꝑ medium ierłm. et signa
lax̾ in fronte uiroꝵ gementiũ et dolentium.
Reliquas uero duas sũmam et ultimã sibi uin¬
dicat. xp̃c. Ipse enim principium ipse et fi¬
nis dicens. ego sum. A.co. Concurrentib enim
insc inincem alfa ad cõ. usq deuoluit᷑. et rur¬
sus .co. ad alfa replicat᷑. ut ostenderet inse dñs
et mitii decursum ad finem. et finis decursũ
adinitium. Om̃s aũt littere apud grecos et
uerba componunt. et numeros faciunt. Nã
alfa littera: apud eos uocat᷑ in numeris unũ
Ubi aũt scribunt beta. uocat᷑ duo. Vbi scri¬
bunt gamma: uocat᷑ innumeris ipsoꝵ tria.

Expanded text:
mina quos supplicio afficiebant. Et dicitur mina quos supplicio afficiebant. Et dicitur et habet per medium telum, id est, mortis signum. De qua quidam sic ait: O multum ante alias infelix littera theta! 9. Tertia T, figuram demonstrans Dominicae crucis: unde, 6 et Hebraice SIGNUM interpretatur; de qua dictum est, in Ezechiele, angelo: Transi per mediam Jerusalem, et signa thau in frontes virorum gementium, et dolentium. Reliquas vero duas, summam, et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis, dicens: Ego sum alpha et ω: concurrentibus enim in se invicem alpha ad ω usque devolvitur, et rursus ω ad alpha replicatur: ut ostenderet in se Dominus, et initii decursum ad finem, et finis decursum ad initium. 10. Omnes autem litterae apud Graecos et verba componunt et numeros faciunt. Nam alpha littera apud eos vocatur iUbi autem scribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres;
Abbreviated transcription (Latin):
carum litterarum usum primi fenices inuene
ni si creditur ausi. mansuram rudibus uocẽ
signare figuris. Hinc est quod et foemccto
colore libroꝵ capita scribunt᷑. quia ab ipsis
littere initium habuerunt. Cathinos ageno¬
ris filius grecas litteras eͥfenice ingreciã decẽ
tres adiecit. N .x .co. Postquem simonidesmi
goras samius ad exẽplũ intę humane primꝰ
formauit. Ciꝰ uirgula subterior primam
etatem significat. Incertam quippe. et quę
adhuc se nec uiciis nec uirtutibus dedit. Bi¬
uium aũt quod suꝑest ab adolescentia in ci¬
pit. Cuius dextra pars ardua est: sed adbe¬
atam uitam tendens. Sinistra facilior: sed
adlabem interitumq deducens. De qua sic
persius art Et tͥ quȩ samius deduxit litte¬
ra ramos. surgentem dextro monstrauit li¬
mite callem ¶ Quinq aũt esse apud grecos
mysticas litteras. Primam.ỹ. quȩ humanã
uitam significat de qua nunc diximꝰ. E se
litteram thetam apponebant ad eoꝵ no¬

Expanded text:
carum litterarum usum primi Phoenices invencarum litterarum usum primi Phoenices invenae si creditur, ausi mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est quod et Phoeniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab ipsis litterae initium habuerunt. Caris filius, grecas literas a Phenicia in Greciam, decem tres adiecit, η, χ, ω. Post quem Simonides algoras samius ad exemplum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem signiadhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit; cujus dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem, interitumque deducens. De qua sic Persius ait: Et tibi quae Samios deduxit littera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. 8. Quinque autem esse apud Graecos mysticas litteras. Prima Υ, quae humanam vitam significat, de qua nunc diximus. Secuices eamdem litteram theta apponebant ad eorum no
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Littere latinȩ et grecȩ. ab hebrtis in
dentur exortȩ. Apud illos enim prius dictũ
est aleph. Deinde ex simili eninciatione a
pud grecos tractum est alpha. inde apud
latinos .a. Translator enim ex simili sono al¬
teruis lingue licteram condidit ut nosse
possemus linguam hebraicam omĩum lin¬
guarum et litterarum esse matrem. Sed he¬
brci uiginti duo elementa litterarũ scđdm
ueteris testamenti libros utuntur. Greci uͦ in¬
ginti quatuor. Latini enim inter utrãq lin¬
guam ꝓgredientes. uiginti tria elementa ha¬
bent¶Hebrcoꝵ litteras alege cepisse ꝑ moỹ¬
senSyroꝵ aũt et chaldeoꝵ ꝑ abraham̃. Un¬
de et cum hebreis et numero et sono concor¬
dant. solis caracteribus discrepant Egypti¬
oꝵ litteras isis regina in achi filia de grecia
ueniens in egẏptũm repperit. et egẏptiis tra¬
didit. Apud egẏ̃ptios aũt: alias habuisse litte¬
ras sacerdotes: alias uulgus. Sacerdotales. p¬

Expanded text:
rentur. Litrentur. Litdentur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enuncpud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntur; Graeci vero viginti quattuor. Latini enim inter utramque linguam progredientes viginti tria elementa habent. Hebraeorum litteras a Lege coepisse per Moysen: Syrorum autem et Chaldaeorum per Abraham. Unde et cum Hebraeis et numero et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachis filia, de Graecia veniens in Aegyptum, repperit et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdotales ἱ
Abbreviated transcription (Latin):
ex est aer ictus sensibilis auditu. qͣntũ
inipso est. Omĩs uer aut articulata .ẽ.
aut confusa . Articulata est hominũ. Confusa
animalium. Articulata est que scribi pot̾.
Cenfusa quę scribi non potest. De lititris.
rimordia G̃rammatice artis littere com¬
nunes existunt: quas librarii et calcu¬
latores sequunt᷑ quarum disciplina uelut qͥ¬
dam grãmaticȩ artis infancia est. Unde et
eam uarro litterationem uocat. Littere aũt
sunt indices rerum. signa uerboꝵ. Quibus
tanta uis est. ut nobis dicta absentũ sineuo¬
ce loquantur. Uerba enim ꝑ oculos ñ ꝑ au¬
res introducunt. Usus litterarum reꝑtus ẽ.¬
propter memoriam uariarum rerũ. Nam
ne obliuione fugiant. litteris alligant᷑. In
tanta enim rerum uarietate nec disci audi¬
endo poterant omĩa. nec memoria c̃tineri.
Litterȩ dicte quasi legittere. quod iter le¬
gentibus prestent. uel quod in legendo ite¬

Expanded text:
Vox est aer ictus sensibilis auditu, quantum Vox est aer ictus sensibilis auditu, quantum in ipso est. Omnis vox, aut est articulata, aut confusa. Articulata est hominum, confusa animalium. Articulata est quae scribi potest, confusa quae scribi non potest. CAPUT XVI. rimordia grammaticae artis litterae communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce loquantur. Verba enim per oculos non per aures introducunt. Usus litterarum repertus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. Litterae autem dictae quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo ite
Abbreviated transcription (Latin):
tiuȩ dicte:. quia disumngunt res aut ꝑsona
tego aut tu faciamꝰ. Subumctiue dicun¬
r:quia sub uingunt᷑ ut .q. Dicimꝰ enĩ regiqᷤ
co. Expletiue dicte quia expłent ꝓpositã
la et puta.Si hoc non uis: saltem illud fac.
Dommimes nominantur. quia ubi uis po
sales dicunt᷑ a causa eoquod aliquid cogitent
icere. ut puta occido illũ qusa habet aurũ
isq utit᷑ in faciendo. et quo modo eũ occi¬
natur et uerbis. Accusatiue aũt et a¬
blatiue prepositiones acasibus quibus seri¬
unt dictȩ. Loquelares uero. quia loquelis id
est uerbis semꝑ coherent. nec aliquid ualent
solȩ positȩ. ut di dis. Conunctȩ uero uerbis fi¬
guram faciunt. ut diduco. distraho. De inter
interiecta. id est interposita. affectũ cõmoti
animi exprimit. Sicut cum dicit᷑ ab exul¬
tante uah. adolente heu. ab irascente hem.
a timente ei. Quȩ uoces quarũcũq lingua¬
rum ꝓpriȩ sunt. nec in aliam linguã facile
transferuntuꝵ:

Expanded text:
tivae dictae, quia disiungunt res aut personas, tivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique 3. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, si hoc non vis, saltem illud fac. Communes nominantur, quia ubivis ponusales dicuntur a causa, eo quod aliquid cogunt facere, ut puta, occido illum quia habet aurum:quisque utitur in faciendo, ut, quomodo eum occnatur, et verbis. Accusativae autem, et ablativae praepositiones a casibus quibus serviunt dictae. Loquelares vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram faciunt, ut diduco, distraho. CAPUT XIVinterjecta, id est, interposita, affectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
um est: lege uerbum. Inde gͦ dictum aduerbiũ:
quod semꝑ uerbo iunctum adimpleat᷑. Uerbũ
enim solum sensum implet: ut scribo. Aduerbi¬
um aũt sine uerbo ñ habet plenã significatio¬
nem: ut hodie. Adicis illi uerbum hodie scribo:
t iuncto uerbo implesti sensũ. De participio.
articipium dictum. quod nominis et
uerbi capiat partes: quasi particapi¬
um. A nomine enim uindicat sibi genera et
casus. A uerbo tempora et significationes b
utrisq numerum et figuram. De conuine
omunctio dicta. quod sensus tione.¬
sententiasq coniungat. Hec enĩ ꝑse
Nichil ualet. sed in copulatione sermonũ qͦsi
quoddam exibet glutinum. Aut enĩ nomina
sociat ut axgestinus et iheronimus. aut u̾¬
Ua ut scribit et legit. Una aũt uis omĩum si¬
e copulent siue disiungant. Copulatiue au¬
tem coniunctiones dictȩ. eoqͦd sensum uel
Personas coniungant: ut ego et tu eamꝰ ad
drum̃. Ipsum . &: sensum coniungͣit. Disiuns¬

Expanded text:
um est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, um est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De participio . Participium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunc
Abbreviated transcription (Latin):
personalis uero uel ꝓ nominis persona: uel
nominis. Coniugat᷑io dicit᷑ eo quod ꝑ cã ad
unum sonum multa coniungant᷑. Docet
enim in quam sillabam ȩxeat futurum tem¬
pus: ne ꝑ imperitiam quis dicat legebo ꝓ
legam̃. ħ arum prima et scda mittunt fu̾¬
tũrum tempus inbo et inbor. Tercia in am
et mar. Genera uerboꝵ ideo dicta quia gis¬
nunt. Nam actiuo adicis .r. et gignit passi¬
uum̃. R ursum passiuo admns: et parit acti¬
uum. Ipsa aũt actiua dicunt᷑ quia agunt.
ut uerbero. Et passiua quia paciunt. ut
uerberor. Neutralia. quia nec agunt nec pati¬
untur ut iacco. sedeo. Iis si .r. litterã adicis. ñ
sunt latina. Cõmunia dicunt᷑: quia et agunt
et patiunt᷑. ut amplector. Hȩc similiter depo¬
sita .r. lictera: latina non sunt. Deponentia
uero dicunt᷑. quia deponunt futuri tẽporis
participium a significatione passiua quod exit¬
indus. ut gloriandus:
dat. ot puta bene lege. Bene aduerbi¬

Expanded text:
personalis vero vel pronominis personam vel personalis vero vel pronominis personam vel nominis. Coniugatio dicitur eo, quod per eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' et in 'ar'. Genera verborum ideo dicta, quia gignant. Nam activo adicis R et gignit passivum; rursum passivo adimis R et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur quia aguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod exitin 'dus', ut 'gloriandus'.dat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbi
Abbreviated transcription (Latin):
lectito. clamito. Formȩ enim sensum tenent.
Modi: declinationem. Nam nescis quid sit de¬
clinatio: nisi prius didiceris quid sit sensus I lo¬
di dicti: ab eo quc̃admodũ sint in suis significa¬
tionibus. Indicatiuus em̃ modus dicit᷑ quia sig¬
nificationem habet indicantis. ut lego. Impe¬
ratiuus. quia sonum habet imperantis. ut le
utinam legerem. Comunctiuus. quia ei comun¬
gitur aliquid. ut loquutio plena sit. Nã qͥn¬
do dicis cum clamem. pendet sensus. Quoa
si dicã cum clameni quare putas qͦd taceam:
plemis est. sensus. Infinitiuus dicit᷑ eo qͦd tem¬
pora definiens ꝑsonam uerbi non definit. ut
clamare. clamasse. Cui si adiungas ꝑsonam
clamare debeo. debes. debet: fit quasi finitum.
Imꝑsonalis dicitur. quia indiget ꝑsonis no¬
minis uel ꝓnominis ut legitur a addis ꝑso¬
nam. amẽ ate. ab illo. et plene sentit᷑. sed in¬
finitus modus ꝑsonam tantũ uerbi eget. Im¬

Expanded text:
'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indicantis, ut 'lego'. Inperativus, quia sonum habet inperantis, ut 'legmus, ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. Sed infinitus modus personam tantum verbi eget: in
Abbreviated transcription (Latin):
tis signa: quibus homines cogitationes suas
inucem loquendo demonstrant. Sic̃ aũt
nomen significat personam: ita uerbũ fac¬
tumidictumq ꝑsonẽ. In ꝑsona uerbi. agen¬
tis et pacientis sigraficatio est. Nam scribo.
personȩ factum est. Item scribor: ñ ꝑ sone
factum indicat. sed eiꝰ aquo patit᷑. Uerbo¬
rum genera duo sunt: grãmaticoꝵ atq
rethos Grãmaticoꝵ.: in tria cadunt tem¬
porã. Preteritum. Instans. Futurũ. ut fe¬
cit facit. faciet Rethorum aũt. uniuersa
oratio uerba dicunt᷑. ueluti uerbis bonis nosce¬
pit. uerba bona habuit. Ubi non tantũ sunt¬
uerba quȩ in tria cadunt tempora: sed unu̾¬
sa oratio est.Uerboꝵ species sunt: formȩ. mo¬
forment. Per has enm ostendimus quid aga¬
mus. Nam meditatiua dicta est a meditan¬
tis sensu: ut lecturio. id est legere uolo. Inchoa¬
tiua. post meditationem ab inchoantis indicio.
ut calesco. Erequentatiua. asepius agendo ut

Expanded text:
tis signa, quibus homines cogitationes suas tis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, moforment. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tem iis demonstramus: ut hic. hȩc. hoc. Quȩ
tria et articuli nominant᷑. Articuli autẽ
dicti: quod nominibus artant᷑. id est colli¬
gantur. cum dicimus hic orator. Inter ar¬
ticulum aũt et ꝓ nomen hoc inter est. quod
articulus cunc est cum nomini iungit᷑ ut
hic sapiens. Cum uero ñ coniungit᷑. demõ¬
stratiuum ꝓnomen est. ut hic et hec et hoc.
Omĩa aũt ꝓnomina aut primigema aut
deductiua sunt. Primigenia dicta sunt. qͥa
aliunde originem ñ trahunt. Hec inginti¬
et unum st̃. F ita tria: ego .tu. ille. Infimi¬
ta septem. quis. qualis. talis. quantus. tan¬
tus. quotus. totus. Minus quam finita: sex.
meus. tius sinis. noster uester. Heliqua aũt
deductiua dicunt᷑. quia ex istis deducta at¬
q composita existunt. ut quispiam. aliqͥs
et reliqua
DE UeRBO
exbum dictũ eoquod uerberato aere
sonat. ud quod bec pars frequenter
in oratione uersctur. Sunt aũt uerba men¬

Expanded text:
tem his demonstramus, ut hic, haec, hoc, quae tem his demonstramus, ut hic, haec, hoc, quae tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum autem, et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, cum nomini jungitur, ut hic sapiens. Cum vero non conjungitur, demonstrativum pronomen est, ut hic, et haec, et hoc. 5. Omnia autem pronomina, aut primigenia, aut deductiva sunt. Primigenia dicta sunt, quia aliunde originem non trahunt. Haec viginti unum sunt. Finita tria: ego, tu, ille. Infinita septem: quis, qualis, talis, quantus, tantus, quotus, totus. Minus qmeus', 'tuus', 'suus', 'noster', 'vester'. Reliqua autem deductiva dicuntur, quia ex istis deducta atque conposita existunt, ut 'quispiam', 'aliquis', et reliqua. De verbo . Verbum dictum eo, quod verberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba men
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum dum iterat᷑. Nam cũ dicimꝰ uirgiliꝰ
scripsit bucolicã. addimus ꝓnom̃. ipsẽ sc̃p¬
sit et grorgicam. Sicq uarictas significati¬
onis et fastidium tollit: et ornatum inducit.
Pronomina aũt: aut finta sunt aut in¬
finita. Finita ꝓ nomina dicta: eoqͦd defini¬
unt certam ꝑsonam. ut ego. Me enĩ statim¬
intelligis Infinita dicuntur: quia ñ sunt
certȩ ꝑsone. De absentibus emm dicit᷑ et in¬
certis. ut quis. quę. quod. Mmus quã fim-¬
ta appellantur. quia cõmemorationẽ faci¬
unt note ꝑsonę. ut ipse iste. Certũ . ẽ. enĩ de
quo dicit᷑. Possessiua uocantur. eo quod ali¬
quid nos possidere ostendunt. Nam cũ dico
meus. tuus. defimo aliquid esse meum uel
tuum. R̾clatiua dicunt᷑. quia ad interroga¬
tionem referuntur. ut quis est: Respondet᷑.
is est. Demonstratiua: eo quod habent demõ¬
strantis significationem. Aliquem enĩ p̃sen¬

Expanded text:
ipsum, dum iteratur. Nam cum dicimus: Virgilius ipsum, dum iteratur. Nam cum dicimus: Virgilius scripsit Bucolica, addimus pronomen, ipse scripsit et Georgica; sic varietas significationis, et fastidium tollit, et ornatum inducit. 2. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta, eo quod definiunt certam intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicitur et incertis, ut 'quis', 'quae', 'quod'. Minus quam finita appellantur quia commemorationem faciunt notae personae, ut 'ipse', 'iste'. Certum est enim de quo dicitur. Possessiva vocantur eo, quod aliquid nos possidere ostendunt. Nam dum dico 'meus', 'tuus', definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut 'quis est?' respondetur, 'is est'. Demonstrativa, eo quod habent demostrantis significationem. Aliquem enim praesen
Abbreviated transcription (Latin):
a cadendo dicti ꝑ eos enim inflexa nomina ua¬
riantur et cadunt¶ Nominatiuus casus dic¬
tus. quia ꝑ cum aliquid nominamus ut hic
magister. Genitiuus. quia ꝑ eum genꝰ cuiꝰq
querimus. ut huiꝰ magistri filius. uel qͦd rem
significamus ut huiꝰ magistri. Datiuus qͥa
per eum nos dare alicuĩ aliquid demonst᷑¬
mus. ut da huic magistro Nccusatuus. qͥa
ꝑ cum aliquem accusamus. ut accuso hc̃
magistrum. Uocatiuus. quia ꝑ cum aliquẽ
uocamus. ut omagister. Ablatiuus. quia ꝑ
cum nos auferre aliquid cinquã significa¬
mus. ut aufer amagistro. Ex aptota nomi¬
na dicta. eoquod ꝑsex casuis uarietates ha¬
bent. ut est unus. Pentaptota quod tantũ
in quinq casibus uariant᷑. ut doctus. Tetrap¬
tota. quod tantum in quatuor casibus de¬
clinentur. ut latus. Triptota. quod tantũ
intribus ut templũ. Diptota. quod tantũ
in duobus. ut iuppiter. Monoptota. quod
nominis ponit᷑. ne fastidiũ faciat nom̃

Expanded text:
a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina vaa cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur et cadunt. Nominativus casus dictus quia per eum aliquid nominamus, ut 'hic magister'. Genetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huius magistri filius', vel quod rem significamus, ut 'huius magistri liber'. Dativus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quatclinantur, ut latus. Triptota, quod tantum in tribus, ut templum. Diptota, quod tantum in duobus, ut Jupiter. Monoptota, quod nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen