comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Signa bellorum dicuntur. quod ex his
hxercitus & pugnandi et uictoriae recep¬
au accipit symbolum. Nã aut ꝑuocem
ubae aut ꝑsimbolum anmonetur exer¬
cicus. legionum principalia signa aqͥlȩ.
dracones. & pilae. aquilȩ ideo quod eadẽ
aus iouis. in armis auspicio fuerit. Nam
dumn idem iotis aduersus titanas proficis¬
eretur. aquilã ei inauspicio apparuisse
ferione quam ille proiidicio uietorite
acceptam tiute lae sue auspicatur eam
legioni signum dedit quo factum est
ut deinceps militum signis cominitteret᷑
Cuius meminit lucanus dicens. Signa
pares aquilas & pila minantia pilis.
Draconũ signa ab apolline morte pitho¬
nis serpentis incͥoata sunt. Dehinc agre¬
cis & romanis in bello gestaricoeperunt.
Pilam insigno constituisse fertur agus¬
tus. propternationes sibi incuncto orbe
sub iectas ut malus siguram orbis osteni¬
deret. Vexillum et ipsud signis bellicũ.
Tractum nomen habens aueli deminuti¬
one quasi uexillum. Subromulo autem

Expanded text:
Signa bellorum dicuntur, quod ex iis exercitus, et pugnandi, et victoriae, et receptus accipit symbolum. Nam aut per vocem tubae, aut per symbolon admonetur exercitus. Legionum principalia signa aquilae, dracones, et pilae. 2. Aquilae ideo, quod eadem avis Jovis in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Jovis adversus Titanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparuisse ferunt, quam ille pro indicio victoriae acceptam tutelae suae auspicatus eam legioni signum dedit, quo factum est ut deinceps militum signa comitaretur. Cujus meminit Lucanus dicens: Signa pares aquilas, et pila minantia pilis 3. Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis et Romanis in bello gestari coeperunt. 4. Pilam in signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subjectas, ut melius figuram orbis ostenderet. 5. Vexillum, et ipsum signum bellicum tractum nomen habens a 377 veli diminutione, quasi velillum. Sub Romulo autem
Abbreviated transcription (Latin):
num uitiis. sedet demonum iussis insti¬
utti sunt. Proinde inhil et̃. debet xp̃ia
harene cum luxoria ludi. Dm̃ enĩnegat
quitalia p̃sumit. fidei xp̃ianȩ p̃uaricator
effectus quidenuo appetit. quod in lauacro
um pridem renuntiauit id est diabolo¬
a pompis et operibus eius .UIII. DEMEA

Expanded text:
num vitiis, sed de daemonum jussis instinum vitiis, sed de daemonum jussis instituta sunt. Proinde nihil esse debet Christianarenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus, qui id denuo appetit quod in lavacro jam pridem renuntiavit, id est, diabolo, pompis et operibus ejus. CAPUT LX.
Abbreviated transcription (Latin):
superaret. Quae armaturȩ pugnabat
neptuno tridentis causi. IIII
Secutor ab in sequendo retiarũ
dictus. gestabat enĩ cuspidem et massam
plumbetm qua etiduersariꝰ iaculum in¬
pediret ut antequam ille feriret rete
iste exsuperaret. haec armatura sacra¬
ta erat uuleano. Ignis enimsemper in¬
sequitur ideoq eum retiario compone¬
bitur. quia ignis et aqua semꝑ interse ini¬
mica sunt. DE LAQUEATORINUS U¬
iqueiriorum pugna erat fugientes
inludo homines iniecte laqueo inpe¬
ditos. consecutosque prostrare. amictos
umbone pelliceo. UIDEUELETIBUS
Ueletum pugna erat ut ultro citroque
tela obiectarent. erat enĩ eorum uaria
pugna &spectantibus gratior. quam
reliqua. Ueletes iũt nuncupatus siue
auolittitione siue aciuitate & rusticoꝵ
quie neletes uocabatur . UII. DUFERA
Temissas bestias iuuenes excipere
pugnare aduersus eas ultroneo fune¬
iec quippespectacula erudelitatis
& inspectio uanitatum. non solum homi¬

Expanded text:
superaret. Quae armatura pugnabat superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno tridentis causa. § 55 De secutoribus. Secutor ab insequendo retiarium dictus. Gestabat enim cuspidem et massam plumbeam, quae adversarii iaculum inpediret, ut antequam ille feriret rete, iste exsuperaret. Haec armatura sacrata erat Vulcano. Ignis enim semper insequitur, ideoque cum retiario componebatur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. § 56 De laqueariis. Laqueariorum pugna erat fugientes in ludo homines iniecto laqueo inpeditos consecutosque prostrare amictos umbone pellicio. § 57 De velitibus. Velitum pugna erat ut ultro citroque tela obiectarent. Erat enim eorum varia pugna et spectantibus gratior quam reliqua: velites autem nuncupatos sive a volitatione, sive a civitate Etruscorum quae Veles vocabaturt emissas bestias juvenes excipere, et pugnare adversus eas, ultroneo funeatione. 1. Haec quippe spectacula crudelitatis, et inspectio vanitatum non solum homi
Abbreviated transcription (Latin):
discantꝰ. & modo interse aut gladus aut
pugnis ceriintes. modo contrabestias ince¬
dentes. ubi ponodio sed p̃mio inlecti subeur¬
ex duobus teatrissit factum. Nam anfihea¬
trum rotundum est. theatrum uero ex mo¬
dio anfiteatrum est semi circuli figuram
habens
eneragladiatorum plura. Quorũ pri¬
mus ludus equestrium Duo enĩ equites
p̃cedentibus prius signis militaribus una
a porta orientis. alter ab occidentis ꝓcede¬
bant in equis albis cumgaleis aureis mino¬
ribus et abilioribus armis. Sicque atroci
ꝑseuerantia prouirtute sua iniebant pug¬
nã. dimicantes quousq alter in alterius
morte prosiliret. Vt haberet quicaderet
casum. gloriam qui peruneret. Quce ar¬
matura pugnabat martis duellu causa
III DERETIARIIS
etiarius ab armature genere inglidi¬
atorio ludo. contra alterum pugnantem
referebat occulte rete quod iaculum ap¬
pellatur. ut aduersarium cuspide insis¬
tente operiret. implicitum que uiribuss

Expanded text:
discant, et modo inter se aut gladiis aut discant, et modo inter se aut gladiis aut pugnis certantes, modo contra bestias incedentes; ubi non odio, sed praemio inlecti subeuex duobus theatris sit factum, nam amphitheatrum rotundum est, theatrum vero ex medio amphitheatro est, semicirculi figuram habensGenera gladiatorum plura, quorum primum ludus equestrium. Duo enim equites, praecedentibus prius signis mia parte orientis, alter ab occidentis procedebant in equis albis cum aureis galeis minoribus et habilioribus armis; sicque atroci perseverantia pro virtute sua iniebant pugnam, dimicantes quousque alter in alterius morte prosiliret, ut haberet qui caderet casum, gloriam qui perimeret. Quae armatura pugnabat Martis Duellii causa. § 54 De retiariis. Retiarius ab armaturae genere. In gladiatorio ludo contra alterum pugnantem ferebat occulte rete, quod iaculum appellatur, ut adversarium cuspide insistente operiret, inplicitumque viribus
Abbreviated transcription (Latin):
his torics & res gesta demonstrabant
dicti aũt histriones siue quod ab his tria
id genus si ad duetum siue quod ꝓplexas
historiis fabulas exprimerent. quasihis
Uimi sunt dicti greca appellatione
quod rerum humantirum sint imitato¬
res. Nam habebant suum auctorem
quiaintequam mimum agerent fabu¬
lam pronuntiarent. Nam fabulae
itt componebantur a poetis ut aptissi¬
uarrodicit abircadesalio quẽ eneas in ita¬
liam secum adduxit. quique primo docu¬
it romanos adulescentes nobiles saltare.
neris patrocinium. quae priuatt et propria
sunt scenȩ degestu & corporis flexu. Hã
molliciam libero & ueneri immolabant.
llli ꝑsexum illi ꝑfluxum dissoluti. Quae
uero ibi uocibus & modis et organis & liris
transiguntur appolline et musis & miner¬
uas & mercurios patronos habent. Qđ
mphitheatrum locus est spectiaculi
ubi pugnant gladiatores: & inde lu¬
dum gladiatorium dictum quod ineo iu¬
uenes usum armorum diuerso motu con¬

Expanded text:
historias et res gestas demonstrabant. historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones, sive quod ab Istria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi histimis. 1. Mimi sunt dicti Graeca appellatione, quod rerum humanarum sint imitatores. Nam habebant suum auctorem, qui antequam mimum agerent, fabulam pronuntiaret. Nam fabulae ita componebantur a poetis, ut aptissiarro dicit ab Arcade Salio, quem Aeneas in Italiam secum adduxit, quique primo docuit Romanos adolescentes nobiles saltare. neris patrocinium, quae privata et propria sunt scenae de gestu et corporis flexu. Nam mollitiem Libero et Veneri immolabant, illi per sexum, illi per flexum, dissolutis. 2. Quae vero ibi vocibus, et modis, et organis, et lyris transiguntur, Apollines et Musas, et Minervas, et Mercurios patronos habent. QuoAmphitheatrum locus est spectaculi, ubi pugnant gladiatores. Et inde ludum gladiatorium dictum quod in eo iuvenes usum armorum diverso motu con
Abbreviated transcription (Latin):
erat instrumenta. Vnde et apud hebreos
tabernaculorum dedicatio asimilitudi¬
ne domiciliorum xiiipaqiria appel¬
labantur .III. DEORCIS TRA
rcis traaũt pulpitus erat scaene ubi
saltttor agere posset aut duo inter se dispu¬
tare. ubi enim poete comediet tragoedi.
ad certamen conscendebant. his canenti¬
bus alii gestus edebant .IIII. DETRIGO¬
Officia scenica tragoedi cometbis
di temelici. histriones. mimi. et saltato¬
res. Tragoedisunt quiantiqua gesta atq
facmnora sceleratorum regum. luc tuoso
carmine spectante populo concinebad.
qui priuatorum homixum actadic¬
tis aut gestu cantabant atq stupra uir¬
ginum et amores meretricum insuis
fabulis exprimebant. UI dete uelicis
Temelici aũt erant musicis scenici. qui
in organis & liris & ertharis p̃canebint.
Et dicti te melici quod olim in orcis tra
Sistriones sunt quimuliebri in ẜus¬
dum̃to gestu inpudicarum feminarum
exprimebant. hi aũt saltando & iam

Expanded text:
erat instructa. Unde et apud Hebraeos erat instructa. Unde et apud Hebraeos tabernaculorum dedicatio a similitudine domiciliorum σκενοπήγια appellabantur. § 44 De orchestra. Orchestra autem pulpitus erat scenae, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poetae comoedi et tragoedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant. Officia scenica: tragoedi, comoedi, thymelici, histriones, mimi et saltatorefacinora sceleratorum regum luctuosa carmine spectante populo concinebant.qui privatorum hominum acta dictis aut gestu cantabant, atque stupra virginum et amores meretricum in suis fabulis exprimebant. § 47 De thymelicis. Thymelici autem erant musici in organis, et lyris, et citharis, praecinebant. Et dicti thymelici, quod olim in orchestra 1. Histriones sunt qui muliebri indumento gestus impudicarum feminarum exprimebant: ii autem saltando etiam
Abbreviated transcription (Latin):
heatrum est quoscenai includitur. semi¬
Icirculi fuguram habens in quostantes
omines incipiunt. Cuius forma primum
rotunda erat. sicut amphiteatri. postei
gonedio amphiteatro t̾eatrum fac tum¬
est. Theatrum autem abspectaculo
ineo populus stitns desuꝑ atq spectans
lidos contẽplaretur. Idem uerothea¬
trum. idem et prostibulum eoquod
post ludos exactos meretrices ubi
ostirentur. Idem & lupanar uocatũ
abeisdem meretricibus quae propter
uulgati corporis leuitatem lupe nun¬
cupabantur. Nã lupe meretricessurł
iripacitate uocatȩ quodadse rapiant
miseros & ad prȩhendant. Lupanaria
enim a paganis constitucti sunt utpu¬
dor mulierum infelicium ibi publicare¬
dir & ludibrio haberentur tamhi qui fa¬
cerent quãq paterentur .II. DeSCCNA
Scera aũt erat locus infratheatrum
nmodum domus instructa cumpulpitto
lupulpitus orcis tra uocabatur ubi
cantabant comiti traiei atq saltabant
striones & mimi. Dictt cũt scena greca
appellatione eoquod inspeciemdomus

Expanded text:
heatrum est, quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cujus forma primum rotunda erat sicut amphitheatrum: postea ex medio amphitheatro theatrum factum. Theatrum autem a spectaculo in eo populus stans desuper atque spectans ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum, eo quod post ludos exactos meretrices ibi prostrarentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, quae propter vulgati corporis levitatem lupae nuncupabantur: nam lupae meretrices sunt a rapacitate vocatae, quod ad se rapiant miseros et adprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur, et ludibrio haberentur tam hi qui facerent quam qui paterentur. § 43 De scena. Scena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orchestra vocabatur; ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena Graeca appellatione, eo quod in speciem domus
Abbreviated transcription (Latin):
lorum mutita ẽ. & unionem canem: Irionẽ
actus tesserarum ita apertis aleatoribus
componitur ut afferat quoduoluerit
ut putti senionem quieis iniactu boni
affert. Uittnt aũt canem. quia dãpnosus
est. Vnum enim significat .UIII. DECAL
ne mouente. partim uage. ideo alios or¬
dinarios. alios uagos appellant. At uero
quimoueri omnino non possunt incitos
dicunt. Vnde et egentes homines inciti uo¬
cantur. quibus spes ultra procedendinul
& odium et dãpna rerum. Vnde & aliquan¬
haec aut̃ & isferi aferendo uel feriendo
dicta dequarum genere et pondere. Dor¬
catiussic tradidit. Neutu parce pilos
uiuaces condere cerui. Vncia donecerit
gemina suꝑ addita librȩ. Interspecies
pilarum sunt trigonaria & arenata.
Trigonaria ẽ quaintres luditur Arenata
qua ingrege. Dum excirculo adstantiũ
expectantiumq emissa ultra iustum
spatium pilam excipere lususq in ire cor¬
sueuerunt. Cubittilem lusum appellant

Expanded text:
lorum 412 mutata est, et unionem CANEM, trionem lorum 412 mutata est, et unionem CANEM, trionem serarum. 1. Jactus tesserarum ita a peritis aleatoribus componitur, ut afferat quod voluerit, ut puta senionem, qui eis jactu bonum affert. Vitant autem canem, quia damnosus est, unum enim significat. CAPUT LXVII.ne moventur, partim vage. Ideo alios ordinarios, alios vagos appellant. At vero qui moveri omnino non possunt 413 incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulet odium, et damna rerum, unde et aliquanHaec et sphaera a ferendo, vel feriendo dicta, de quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminae superaddita librae. 2. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est, qua inter tres luditur. Arenata, qua in grege dum ex circulo astantium spectantiumque emissa, ultra justum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant,
Abbreviated transcription (Latin):
lta idest lusus tabulae DEIBIII
Linuenta a grecis inocio troiam belli
aquodam milite alea nomine. iquo et
ars nomen accepit. labula luditur.
pirgo calculis tesserisque .iI. DIPIRGIS
irgus dictus quod ꝑ eum tessere ꝑ¬
gant siue quod turris speciem habeat
lenes sint & rotundi. Vnde et calculus
dr̃ lapis breuis quisine molestia sui
breuitate calcatur. Item calculi. quod
alii lepusculos uocant. eo quod exilien
do discurrunt. Olim autem tesserȩ
iacula appellabantur. aiaciendo.
ce ꝑallegoriam hanc artem exercere
& sub quadam rerum similitudine
fingere. Nanitribus tesseris ludere
perhibent ꝓpter tria sȩculi tempori.
p̃sentia. p̃terita. & futura. quia non stint
sed decurrunt. Sed et ipsas uias senarus
locis distinctas ꝓpt̾ aetates hominũ.
Ternarus lineis ꝓpter tẽpora argumex¬
ttintur. Inde & tabulã ternis discriptã
dicunt lineis . UI.
ueteres anumero uocabatur. ut unio. trio.
quatrio senio. Postea appellatiosi pgu¬

Expanded text:
Alea, id est lusus tabulae, inventa a Graecis in otio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo et ars nomen accepit. Tabula luditur pyrgo, calculis tesserisque. § 61 De pyrgis. Pyrgus dictus quod per eum tesserae pergant, sive quod turris speciem habeat. lenes sint et rotundi. Unde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod alii lepusculos vocant, eo quod exdo discurrunt. Olim autem tesserae jacula appellabantur a jaciendo. per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere perhibent propter tria saeculi tempora; praeterita, praesentia et futura, quia non stant, sed decurrunt. Sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis descriptam dicunt lineis. CAPUTeteres a numero vocabatur, ut unio, binio, trio, quatrio, quinio, senio. Postea appellatio singu
Abbreviated transcription (Latin):
in principio fuerit firmitte ꝑseuerit.
Antiquicipressi ramos properoguin
constituere solebant. ut odorem cada¬
uerum dum urentur opprimerent
iocunditate odoris sui. Iuniperus grece
diciti si ue quod ibamplo inangustum
sinit ut ignis siue quod eonceptũ diu
teñeat ignem ad eo ucsi prunȩ ex eius
cinere fuerint cooꝑtȩ. usq ad annũ
ꝑueniant. Piro enim apud grecos ig¬
nis dr̃ Iuniperus aũt alia par ua
alia magna est: Ebenus ininchia &
aethiopia nascitur quaecesa du res¬
cit in lapidem. Cuius lignũ nigrũ
est & cotex leius ut lauri. Sedindicũ
maculosum est in paruulis distinctio¬
nibus albis acfuluis. aethiopicum
uero quod p̾stantius accipitur innul¬
lo est maculatum sedest nigrum lene
& corneum. Est aut̃ mare otida palus
in india unde euenus uenit. lucamis
euenus mare otida inquit. Euenus aũt¬
increpundis inligatur ut infantem
uisunigra non terreanit. Placanus
alatitudine foliorum dicta uel quod ar¬

Expanded text:
in principio fuerit firmitate perseverat. in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim apud Graecos ignis dicitur. Iuniperus autem alia parva, alia magna est. Aethiopia nascitur, quae caesa durescit in lapidem, cujus lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis. Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est 336 maculatum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. Platanus, a latitudine foliorum dicta, vel quod ip
Abbreviated transcription (Latin):
celsum promineat. Cuius patura expers
est terrens humaris. ac proinde abilis
fiunt. hanc quidam gaillicam uoeant
ꝓpt̃ candorem ẽ. aũt sinepodo. Cedrus
cu ius folu ad cipressi similitudinem ha¬
bent. Lignum uero iocundi odoris est¬
& diudurans. nec atinea umquã extermi
tus est. scilicet propt̃ durabilem ꝓpetu¬
ittitem. Vnde & in templis ꝓpter diutur¬
nuttem ex hoc ligno lacunaria fiunt
huius ligni resinam cedria dr̃ quaeiucon¬
seruandis libris adeo estutilis ꝑluuitiex
ea. nec tinetis paciantur. nec tẽpare con¬
senecant. pascitur merecta a frica atque
siria. Cipssus grece dr̃ quod eaput eius
a rotunditate in acumen erigicur Vnde
&eonouocatur idest alta rotunditas. hine
& fruetus eius conus quia rotundictis eius
talis est ut conum imitetur. Vnde et eoni
poene proximã habet uirtucem templo
rumque trabibus aptum. in penetrabili
solidicate piumquamoneri cedit. sedea qus

Expanded text:
celsum promineat. Cuius natura expers celsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, ac proinde habilis fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem. Est autem sine nodo. Cedrus,cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec a tinea umquam extermintus; scilicet propter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶνος vocatur, id est alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetur: unde etVirg. pene proximam habet virtutem; templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
nes uxerint eybũque sũpserint ȩscãq
ibuerint. Nam ȩsculus abaescadicta. fa¬
ais uero a greco uocabulum trahit Fige
cni corrupttie siliquã uocaant ftideo
yrtcis ttile nomen accepit. eo quod ligni
tus fructus sit dulcis. Xplon quippe
pecidicunt lignum ili condulce: Huius
irboris pomosucus exp̃ssus aciatia agre¬
es dr. Pisticia quod cortex pomieius nardi
pstri odorem referat. Pinus arbor picea
lbicumine foliorum uocata. Pinnumenĩ
bntiqui acutum pominabant. Einũ autẽ
quam nos piceam dicimus eoquod desudet
picem. Nam & speciae differunt. Ingerma¬
mae autem insulis huius arboris lacrima
elecgrum gignit gutta enĩ defluens rigore
lepore in solitudine durescit & gemimã
facit. Dequalittite sua et nomenaccipiens
idsucinum eoquod sucussit arboris: Pinus
creditur quꝓdec̃ cunctis quae subea seruan¬
tur. sicut ficus pocere omibus Abies diecta
quod p̃ceteris arboribus eat longe & inex¬

Expanded text:
mines vixerint, cibumque sumpserint, escamque mines vixerint, cibumque sumpserint, escamque habuerint. Nam aesculus ab esca dicta, fagus vero a Graeco vocabulum traxit; φάγειν Latini corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit dulcis. Χύλον quippe dicunt lignum, γλυκὺ dulce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in ex
Abbreviated transcription (Latin):
arbusta sequentia p̃uenit. Abellanȩ ab
ab ellario campaniae oppido ubi haibuna
cognominatȩ sunt. Haec agrecis pontice
appellantur eo quod cirea ponticũ maro
habundant. Castaneã latini agreco app¬
lant uocabulo hanc enĩ greci eastanȩ uo¬
cant eo quod fructus eius genuni in modi
testiculorum intrafolliculum recondias
quidũ eiciuntur quasi cas trantus lucs
bn simul ut excissa fuerit tamquaum sil
rxpululare consueuit. Ilexabelecto
dua huius enim arboris fruecum homi¬
s primum aduictum sibielegerunt. un
et poeiti. Morctiles primi ruecabant
ꝑcure glandem. Prius enimquã frum̃
abeties arbor exqua ualidissimus cortȩx
indrius extralitur: & ideo appellatai su¬
es eoquod fructus eius sues edunt. por¬
num enum alimentti sunt non hominum.
deta suberies quasi subedies. Facus et es¬
dus ar bores glandifere ideo uocatȩ cre¬
untur quod harum fructibus olun ho¬

Expanded text:
arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enim Graeci καστανίαν vocant, propter quod fructus eius gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt: unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumet. 27. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus ejus sues edunt; porcorum enim sunt alimenta, non hominum, et dicta suberies, quasi subedies. 28. Fagus et aesculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod harum fructibus olim ho
Abbreviated transcription (Latin):
lant ab altitudine quia non est breuis u
morus. Nux. appellatt. quod umbra
uł stillicidium foliorum eius. proximis
arboribus noceat: hanc alio nomine lati
iugulandem uocant. quasi iouis glande
Fuit enim haec arbor consecratt ioui. cuu
pomum tantã ium habet. ut missa incer
suspectos herbarum uel fungorum erbo
quicquid ineis uirulentum ẽ. ex sudet¬
& rapicit & extinguat. Nuces aut̃ gener.¬
liter dicuntur omũ poma tecta coriodu¬
ore ut pineae nuces ab allanȩ glandes
castaneae. amigdalȩ. hinc et nuclei dio¬
ti quod sint duo coriorecti. At contrapo¬
ma omĩci mollia. mala dicta. sedcum ad¬
tione terrarum in quibus antea natti suno
ut ꝑsica punica maticana eidonia & ce¬
tera. Amigdala grecum nomen quȩlat¬
ne nux longa uocatur. hanc alii nucid
uocant quasiminorem pucem: Dequi
uirgilius cum senux plurima silus inda¬
et inflorem. Cunctis enim arboribus
prior se flore uestit. & ad inferenda poma

Expanded text:
lant ab altitudine, quia non est brevis, ut lant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. vocant, quasi minorem nucem. De qua Virgilius : . . . . . Cum se nux plurima silvis Induet in floreprior se flore convestit, et ad inferenda poma
Abbreviated transcription (Latin):
ilicomergitur. & cuminlimo aliquandiu
iacuerit. deinde suꝑficiem sus tollitur
uersa uice patura. quando made factum
debuit humoris pondere residere. Antea
athlete ficis alebantur priusquã eos exer¬
cittitos pithagoras ad carnis usum quifor¬
tior erbus est transtulisset. A senibus in er¬
bo sȩpius sũptti ficus. rugas eorum fertur
distendere. Iauros quoq ferocissimos ad
fici arborẽ conligatos repente mansues¬
ceredicunt. Caprificus appellatit eo
quod parietes quibus innascitur carpit
rumpit enim et prodit ex lacebris quibus
conceptaest. Alii caprificum putant
dictum eo quod ficus arbor eius remedio
fecundetur. Morus agrecis uocati
quã latini rubum appellant eo quod
fructus ueluirgultum eius rubet. Est
deserto pastorum fames ac penuria
confouetur huius folia suꝑiaccaita ser¬
penti.fertur interimi. Sicomorus
sicut morus greca pomina sunt. Dieca
autem sicomorus eo quod sit folium
simile more. hanc latini celsaim apr¬

Expanded text:
ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini celsam appel
Abbreviated transcription (Latin):
habeant eius poma. Pirus uocata uide¬
tur quod inignis speciem deformata
est nam hoc genus pomi abamplo ir¬
cipit. & inangustum finit sicut ignis.
multȩ species ex quibus crustumia supł
pira ex parte rubentia. ab oppido crus¬
tumio nominata. Poma piriuim̃tis im¬
positt. uelsi pauca uehement̃ oneposci¬
ẽẽ. dicuntur. Cerasus aceraso ponti uo¬
cita. Nam lucullus cumcȩrasum ciui¬
tatem pontideleuisset. Hoc genus po¬
mi inde aduexit & ad ciuitate cerassiũ
appellauit: Arbor aut̃ cerasus. pomũ
cerassium dr̃ Hoc etiam etante lucul¬
lum era inittilia sed durum. unde & cornus
appellata est. Est aut̃ arbor apta cistilibus.
Vnde uirgilius bona bello cornus. Ficus
latine a fecunditate uocatur. feratior ẽ. enĩ
arboribus caeteris. Namter quaterque si n¬
gulos annos generat fructum alq altero
maturescente. alter aboritur. Hinc et cari¬
cȩ. acopia nominatȩ. Ficus aegyptia fecun
dior fertur cuius lignum inaquã missum

Expanded text:
habeant ejus poma. 15. Pyrus vocata videhabeant ejus poma. 15. Pyrus vocata videtur, quod in ignis speciem deformata est, nam hoc genus pomi ab amplo incipit, et in angustum finit, sicut ignis. multae species, ex quibus Crustumia sunt pyra ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma pyri jumentis imposita, vel si pauca, vehementer onerosa dicuntur esse. 16. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus, cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde avexit, et a civitate Cerasum appellavit. Arbor autem Cerasus, pomum cerasum dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum, unde et Cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibus, unde et Virgilius: Bona bello cornus. Latine a fecunditate vocatur. Feracior est enim arboribus caeteris. Nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente, alter oboritur, hinc et caricdior fertur, cuius lignum in aquam missum
Abbreviated transcription (Latin):
rens comestibilem maiorem piperegus¬
di suauem. Vnde & mella uocataẽ. Coqui¬
mella quã latini obcolorem prinum uocant:
ali amultitudine enixi fructus pixam
ippellant. Cuius generis damascira
nelior adamesco oppido unde prius as¬
poriti cuest diect. Cuius solum pomum.
stomachum mederi probatur. Nã cete¬
ra Noxia perhibentur haecsola arbor
gumini gluttinosũ & compactiuum
distillat. quoet medici & scriptores utunt᷑
Oleo mella nascitur in palmaria siriae
ciuitaite: exeo uti appellata quod extrun¬
co oleum defluat incrassitudine mellis
sapore suaui. Pomelida sorbo. similis medio¬
cris arbor & flore candido dicta quod dul¬
cedo sit eius fructus et acuto sapore com¬
mixta. haec arbor aetatedurat exigua.
Mlelosos arbor in africa. punica lingua
uocata exqua profluit lentus sucus.
quia loco ammoniacus nominatur.
Mles pila arbor spinosa fructusimili¬
tudine malorum sed paulo breuiore
unde et appellata quodbibulȩ formulã

Expanded text:
rens comestibilem, majorem pipere, gusrens comestibilem, majorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. 10. Coccimela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cujus generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta; cujus solum pomum stomacho mederi probatur, nam caetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutinosum, et compactivum distillat, quo et medici et scOleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor, et flore candidulo, dicta, quod dulcedine sit ejus fructus, et acuto sapore commistus. Haec arbor aetate durat exigua. 13. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus succus, quia a loco Ammoniacus nominatur. 14. Mespilus arbor spinosa, fructu similis malorum, sed paulo breviore, unde et appellata, quod pilulae formam
Abbreviated transcription (Latin):
ut melica repotius non alere uideatis
Malum ꝑsicum. ciuus breuis ad mnos
ia concessciest. Irium generum fertur. ẽẽ.
durace nus armeniacus & ꝑsicus. Durace¬
us poncupatus eoquod pomum eius in
ustum a quo rem referat. Armenia cus
dĩ. quod primum genus eius ad uectum
sc ab armenia. Persicum uocatum quod
tam arborem primus in aegypto seuerit
psus. a quose oriundos ptolomei fere:¬
unt. haec in ꝑsida fructum generat
nter fectorum.: Apud nos aũt iocundum
iesuaue horum aliud p̃cocax. aliud uo¬
citur aestiuum. Medica arbor. cuius¬
nomen &iam carminibus mantuanis
nelaruit: asporttca primũ amedis
uinde et uoccibulum sũpsit. hanc greci
qodeius pomum ac folia cedri odorem
feferat. Malum eius inimicũ uenenis.
cum tradat ex illa foueri animam: haec
rbor omĩ pene tempora plenaest pomis
quaeineci partim matura. partim acer
quã greci laton appellant quae uulgo
propter formam & colores faba sirica
dr̃ Arbor ẽ. enim magna fructum fe¬

Expanded text:
ut medicare potius, non alere videatur.a ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius brevis admodum vita concessa est, trium generum fertur esse: duracenum, Armeniacum et Persicum. Duracenum nuncupatur eo quod pomum eius in gustu acorem referat. Armeniacum dicitur quod primum genus eius ab Armenia sit advectum. Persicum vocatum, quod eam arborem primus in Aegypto severit Perseus, a quo se oriundos Ptolemaei ferebant. Haec in Perside fructum generat interfectorium, apud nos autem jucundum, ac suavem. Horum aliud praecox, aliud vocatur aestinomen etiam carminibus Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis; unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci quod eius pomum ac folia cedri odorem referant. Malum eius inimicum venenis; cum tradat ex illo foveri animam. Haec arbor omni pene tempore plena est pomis, quae in ea partim maturquam Graeci loton appellant, quae vulgo propter formam et colorem faba Syriaca dicitur. Arbor est enim magna, fructum fe
Abbreviated transcription (Latin):
cidonitm excuiꝰ pomo cidopucũ con¬
tur. fit quoque ex ea et uinũ quolang¬
tium desideria falluntur. Nam specd
& gustu & odor cuius libet uiniueter
imaginem rep̃sentat. Malomellum
adulcedine appellata quod fructus
mellis saporem habeat uel quod inma
seruetur. unde et quidam. Si tibicics¬
pio saturata cidonia melle. Ponenta
dicas haec melli mella placet. Alis
punicum dici et quod expunica regi¬
ne sit genus eius trans latũ. idem ea
logranatum eo quod intra corticis r¬
tunditatem granorum contineat
multitudinem: Arbor aut̃ malus g
patti generis feminini Pomũ uera
neutrum generis est. Flores malon
agrecis appellati sunt: quitines lai
caducam uocant. Agrestium aũt nu¬
rum flores. greci balaustion appe¬
lauerunt. quorum alii albi. alii pues¬
purei. alii rosei reperiuntur similes
floribus mali punici. Negant medis
mali punici cibo corpora nr̃a nutrir
sedideo sic oppinantur utendum:

Expanded text:
Cydoniam, ex cujus pomo cydonitum conficiCydoniam, ex cujus pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum, quo languentium desideria falluntur. Nam specie, et gustu, et odore cujuslibet vini veteris imaginem repraesentat. 5. Melimelum a dulcedine appellatum, quod fructus ejus mellis saporem habeat, vel quod in melle servetur, unde et quidam: Si tibi Cecropio saturata Cydonia melle Ponentur dicas: haec melimela placent. 6. Malum Punicum dicitur, eo quod ex Punica regione sit genus ejus 328 translatum. Idem et malogranatum eo quod inter corticis rotunditatem granorum contineat multitudanata est generis feminini; pomum vero neutri est generis. Flores malorum a Graecis appellati sunt κύτινος; Latini caducum vocant. Agrestium autem malorum flores Graeci βαλαύστιον appellaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum
Abbreviated transcription (Latin):
thebaici. qui& hicolai: Alumucales quos
greci cariatos uocant. Laurus a uerbo
laudis dicta. Hanc enĩ cũ laudibus uic¬
torum capita coronabantur. Apud anti¬
quos aũt laudea nominabatur. postea
d. litera sublati & sub rogata .r. dicta.
est laurus. ut mauriculis quaeitio audi¬
cule dictesunt et medidies qui nune meri¬
dies dr̃: Hanc arborem. greci dasnem
uocant eo quod numquam deponat uiri¬
ditaten. inde illa potius uictorem coro¬
nantur. Sola quoque haec arbor uulgo
fulminari minime creditur. Malus
agrecis dicca quod sic fructus eius pomo¬
rum oniium rotundissimus. Vnde et
haec sunt uera mala qua euehementer
rocunda sunt. Ma la maciana a loco
uocatt unde prius adueccasunt: Nãmul¬
tȩ arbores. nomina ex prouinciis ues
lius amantibus quidex malo quaeri so
ostendit. Malatidonia nomensũpsit
oppido quod est in insula ereta dequa¬
ci dicere solent urbium cretensiũm

Expanded text:
Thebaici, qui et Nicolai. Alii nucales, quos Thebaici, qui et Nicolai. Alii nucales, quos Graeci caryotas vocant. 2. Laurus a verbo laudis dicta. Hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur, postea d littera sublata, et subrogata r, dicta est laurus, ut in auriculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci δάφνην vocant, 327 quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius victores coronantur. Sola quoque arbor haec vulgo fulminari minime creditur. 3. Malum a Graecis dictum, quod sit fructus ejus pomorum omnium rotundissimus. Unde et haec sunt vera mala quae vehementer rotunda sunt. Malum Matianum a loco vocatum unde prius advectum est. Nam multae arbores nomina ex provinciis et clius amantibus quid ex malo quaeri soleat ostendit. 4. Mala Cydonia nomen sumpserunt ex oppido, quod est in insula Creta, de qua dicere solent Graeci urbium Cretensium matrem
Abbreviated transcription (Latin):
adustum quem uulgus titionẽ appellanł
extractum focosemiustum & extinecum.
quis quiliae stipulȩ inmixtȩ surculis ac
foluis aridis. Sunt auc̃ pur gm̃ ta terra ũ.
Caries putredo lignorum dictum: hoc po¬
men quod eueniat lignis uir tute carenti¬
bus capIT.uIi. DEPROPRIIS
NOMINIBUS ARBORUAA
alma dictti. quia manus uictricis or¬
nitus est. uł quod oppansis ramis inmodũ
palmȩ hominis esteñ arbor insignȩ uic
toriae proceroq ac decoro uirgulto diut᷑¬
nisq uestita frondibus et folia sua sine
ulla successione conseruans. hanc greci
foenicẽ dicunt quod diu durat ex pomine
auis illius arabiae quae multis annis ui¬
uere ꝑhibetur. Quaedũ in multis locis
nascatur non inom̃ibus. fructus ꝑficit
maturicticem: Frequenter autẽ in aegr̃ p¬
to et syria. Fructus aũt cdictili adigitoꝵs
similitudine nuncupatisunt. quorum & iã
& nomina uariantur. Nam alii appellan¬
tur palmulae s miles miro pallani. Alii

Expanded text:
adustum, quem vulgus titionem appellant, adustum, quem vulgus titionem appellant, extractum foco, semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae inmixtae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum. Caries putredo lignorum, dictum hoc nomen quod eveniat lignis virtute carentibus. § 7 De propriis nominibus arborum. Palma dicta quia manus victricis ornatus est, vel quod oppansis est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne vitoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione servans; hanc Graeci phoenicem dicunt, quod diu duret, ex similitudine avis illius Arabiae, quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem. Frequenter autem in Aegypto et Syria. Fructus autem ejus dactyli, a digitorum similitudine nuncupati sunt, quorum etiam et nomina variantur. Nam alii appellantur palmulae similes myrobelani. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
as undest adnos hoc piomen ꝑdiriuati¬
onem trans latum. Flores nominati quod
cito defluanc dearboribus quasi fluores
quod cito soluantur in his enum duplex
gracia coloris & odoris austros enĩ flores
soluuntur. zephiro fiunt. Germen dicimꝰ
surculum praegnantem a generando.
unde et germinatio Fructus nomen acce¬
pit a fruminȩ. idest eminente gutturis
parte quatuescimur. Vnde et fruges. fruc¬
tus aũt propriȩ dicuntur . agrorum. & ar¬
borum quibus utique utimur Inanima¬
libus uero abusiue & trans latiue uocari
fructum. Pomadiecai abopimo. idest
acopicie ubertate. Matura dicuntur
quici capitisunt ad manducandum. sic et
in matura quia priusquam matura fi¬
ant dura sunt ad manducandum. Lig¬
nadicta quia ciecensa conuertuntur in lu
tula atollendo nuncupata. Fomes est hastu¬
la quae ab arboribus excutitur recisione
authastulȩ ambustę aut ligna cauata
nuncupatti a fungis nomine accepto qđ

Expanded text:
tur, inde est ad nos hoc nomen per derivatitur, inde est ad nos hoc nomen per derivationem translatum. 21. Flores nominati, quod cito defluant de arboribus, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia: coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, Zephyro fiunt. 22. Germen dicimus surculum praegnantem, a gerendo; unde et germinatio. 23. Fructus nomen accepit a frumine, id est, eminente gutturis parte, qua vescimur. Inde et fruges. Fructus autem proprie dicuntur agrorum, et arborum, quibus utique utimur. In animalibus vero abusive et translative vocamus fructum. 24. Poma dicta ab opimo, id est, a copiae ubertate. Matura 325 dicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et immatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. 25. Ligna dicta, quia incensa convertuntur in lumtula a tollendo nuncupata, quasi abstula. Fomes est hastula quae ab arboribus excutitur recisione, aut hastulae ambustae, aut ligna cavatana cavata; a fungis nomen acceptum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
etuis aũt cortex quod corio lignum tegit
Ierc̃. corticis pars interior dictus alibera
antice. Idest ablato. Est enĩ medium qͥd¬
im inter lignum & corticem. Ramisunt
nde trunco manant sicut aramusculis
teri surculi ap̃cisione serrae puncupati
argultum est quod deradice pullulat.
imus quidcipso robore arboris. Vlirga
tuederamis. Proprue aũt uirgultum
ppellatur quodad radicem arboris pas¬
tur. et quasi inutilem ab agricolis am¬
utitur. & hine dictum uirgultum quia
turga tollitur. Uirga uel auirtute dr̃¬
quodium inse multum habeat uel auiri¬
litate uelquici pacis indiciũ. ẽ. quod ui
drat unde in hac utuntur magi adpla¬
candos interse serpentes & ideirco in ea
ios suscinexet in ligatos hanc etiam philo¬
sopli aeroges & magistri & riuntii & lega¬
fautuncur. Plagella dicuntur ut p̃diximus
sanme arborum pcrtes ab eo quod crebros
uentorum sustinent flatus. Cimais uoca

Expanded text:
dictus autem cortex quod corio lignum tegat. dictus autem cortex quod corio lignum tegat. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est ablato: est enim medium quiddam inter lignum et corticem. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramusculis cetera. Surculi a praecisione serrae nuncupati. Virgultum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur quod ad radicem arboris nascitur et quasi inutile ab agricolis amputatur. Et hinc dictum virgultum, quia ex virga tollitur. Virga autequod vim in se multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legati utuntur. 19. Flagella dicuntur, ut praediximus, summae arborum partes, ab eo quod crebros ventorum sustinent flatus. 20. Cymas vo
Abbreviated transcription (Latin):
ter nemarũ tenebras. Saltus est dense
arborum aliti uocatt hoc nomine coquo
exiliat in altum et in sublimi consurga
Auiaria secrett nemora dictt quo dib
aues frequentant. Recidiua arborur
sunt quaealiis sectis repululant. Alu
cidiua arborum eadendo dicunt qu
post casum pascitur. Alii arecidendo
repulando dixerunt. Ergo recidium
inmittitur. Plantȩ sunt de arboribus
Plantaria uero quac exseminibus nac
sunt cum radicibus & a terra propria:
feruntur. Cespites frucicessunc qua
cuspites uelquasi cirea pedes. Frond
cusa umbrarum. Oculi nodisunt exqui
srondes exeunt. Radix appellatur
aquasi radiis quibusdam fixa terris
osunda dimergitur. Namfisci dieunt
emesse altitudinem radicum et arborũ.
i ridicem aisimilitudine radiorũ dictã
fant uelquiasieradatur non repullulat
ncus est secitura arboris insistens radi
Corticem ueteres corucem uocabant.

Expanded text:
propter nemorum tenebras. Saltus est densitas propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta vocata hoc nomine eo quod exsiliat in altum, et in sublime consurgaAviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixerunt. Ergo recidivum, ubi inmittitur. Plantae sunt de arboribus; plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt cum radicibus et a terra propria transferuntur. Cespites frutices sunt, quasi cuspides, vel quasi circa pedes. Fronde; sunt autem causa umbrarum. Oculi nodi sunt ex quibus frondes exeunt. Radix appellatur quod quasi radiis quibusdam fixa terris in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia, si eradatur, non repullulat. Truncus est statura arboris insistens radici. Corticem veteres corucem vocabant:
Abbreviated transcription (Latin):
herba prius oritur dehine confott surgit
inarborem. & infra paraũ tempus quam
herbam uideras arbus tam suscipis. Ar¬
busta arbor nouella etcenera inqua inser¬
tio fieri potest. & diciti arbusta quasi arbo¬
ris hasta. Alu arbustum locũ inquo arbo¬
ressunt uolunt accipere sicut salietum sie
Arbor aut̃ & fructifera & scerilis Arl
aut̃ ponnisi fructifera. Genere aut̃ s
no arbores dicimus. Poma uero neutro
Frucex breuis ẽ appellatus quod terra
det tegat. Cuius plurale nom̃ frucecco
bor alttiest. Siluci uero spissum nemꝰebn
Siluadictti quasi exsilua quodibi ligna
dantur. Namgreciaxilon lignumdico
Multa enĩ latina nomina grecam edi
minibus nuncupatum quici paganid¬
consecrabant. Sunt enim nemora arb
maiores umbrosȩ frondibus. Lucuse
densins rborum solo lucem detrahens
pus antifrasis eoquod nonluceat siue ala¬
eo quod ineo lucebant funalia uel cera

Expanded text:
herba prius oritur, dehinc confota surgit herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem no arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam Graeci ξύλον lignum dicunt. Multa enim Latina nomina Graecam plenuminibus nuncupatum, quia paganiconstituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, per antiphrasin, eo quod non luceat, sive a luce quod in eo lucebant funalia, vel cerei
Abbreviated transcription (Latin):
inde hoc sumens quod multum uimfluat.
Siriaca uelquia desiria allatt uelquia pi¬
graẽ. Multa aũt genera uitium sunt quae
tamen inmutatione loci & qualitatem et
pomĩ cimittunt: Uicibus int̾cetera. genera
magis istaconueniunt oblaqueatio pota¬
tio propaginacio fossio. Oblaquȩare est
circa codicẽ terram aperire & uelut lacus
efficere hoc aliqui exeodicare appellant.
Potare .ẽ. uirgam exuite suꝑuacuam rescci¬
re cuiꝰ flagellis luxoriat. Pottire enĩ dr̃
purgire idest amputire. Iraducere trans¬
ducere Propagintre uero flagellumui¬
tis terrae suminersums ternere & quasi por¬
ro pangere. Hinc propagines i propagta¬
re & protendere dietȩ. Fodere uero foue¬
am facere quasi fouere. DEARBORIBUS
Irborum nomen siue herbarum abaruis
inflexum ereditur eoquod terris fixis
radicibus adheretnt. Ultraq aũt ideo sibi
pene similic sunt quia exuno alterum gig¬
puitur. Nãdum sem̃tem interrã iaceris.

Expanded text:
inde hoc sumens, quod multum vini fluat. inde hoc sumens, quod multum vini fluat. Syriaca, vel quia de Syria allata, vel quia nigra est. 29. Multa autem genera vitium sunt, quae tamen mutatione loci et qualitatem et nomen amittunt. 30. Vitibus inter caetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, ptio, propaginatio, fossio. Oblaqueare est circa codicem terram aperire et velut lacus efficere: hoc aliqui excodicare appellant. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cuius flagellis luxuriat; putare enim dicitur purgare, id est amputare. Traducere, transducere. Propaginare vero, flagellum vitis terrae submersum sternere et quasi porro pangere. Hinc propagines, a propagare et protendere dictae. Fodere vero est foveam facere, quasi fovere. De arboribus . Arborum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris,