comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caput est legis agrariȩ quo ut illi putant tentamini leniter quo
animo libertatis ur̃e diminutionem ferre possitis. lubet enim
tri.plebis qui eam legem tulerit creare decem uiros per tribus¬
septem decem ut quem nouem mribus fecerint: is decem uir sit.
Hic uero quam ob ẽam untium rerum ac legum sua hinc dux̃:
ri tribuno plebis hoc: quando nisi per xxxi. tribus creati sinit. Et¬
enim cum om̃s potestates inpia curationes ab uniuerso ppło ro.
ꝓficisci conuenit. tum ca profecto maxĩe quȩ constituunt᷑ ad ppli
fiuctum aliquem et cõmodum: in quo et uniũsi deligant quez
ppło ro. maxĩe consulturum putẽt. et unusquisq studio et suffra¬
gio suo uiam sibi ad bñficium impetrandũ munire possit. Hoc
re suffragiis. paucas tribus non certa conditione uius s sortis bn¬
ficio fortuitu ad usurpandam libertatem uocare. Item inquit eo¬

Expanded text:
caput est legis agrariae quo, ut illi putant, temptamini leviter quo caput est legis agrariae quo, ut illi putant, temptamini leviter quo animo libertatis vestrae deminutionem ferre possitis. iubet enim tribunum plebis qui eam legem tulerit creare xviros per tribus xvii, ut, quem viiii tribus fecerint, is xvir sit. hic quaero quam ob causam initium rerum ac legum suarum hinc duxri tribuno plebis ecquando nisi per xxxv tribus creati sint. etenim cum omnis potestates, imperia, curationes ab universo populo Romano proficisci convenit, tum eas profecto maxime quae constituuntur ad populi fructum aliquem et commodum, in quo et universi deligant quem populo Romano maxime consulturum putent, et unus quisque studio et suffragio suo viam sibi ad beneficium impetrandum munire possit. hoc niversum privare suffragiis, paucas tribus non certa condicione iuris, sed sortis beneficio fortuito ad usurpandam libertatem vocare. 'item,' inquit, 'eo
Abbreviated transcription (Latin):
anmoꝵ disuinctio dissensionem fecit. Itiq hoc animo legem sũ¬
psi in manus. ut cam cupem ẽẽ aptam ur̃is comodis: et ciusmodi
quam consul re. nõ orone pplaris et honeste et libent̾ posset defen¬
dere. Atq eoo a pͥmo capite legis usq ad extremum irpio quiri¬
tes nihil alud cogitatum nhil aliud susceptum nihil aliuod
um cõstituerent᷑ legis agrariȩ simulatiõe atq nomine. Sic cõ¬
firmo quirites hac lege agraria pulchra atq pplari dari uobi
nihil: condoari certis hominib omma ostentari ppłoro. agros.
cripi etiam libertatem. pruatoꝵ pccunias augeri. publicas exha¬
uram. mutabo meam sentiam. Sin insidias fieri libertati uestrȩ
simulatione largitionis intelligetis: nolitote dubitare plimo su¬
dore et sanguine maioꝵ ur̃orum partam uobisq traditam lib̾¬
tatem nullolabore ur̃o consule aduitore defendere. Primũ

Expanded text:
animorum disiunctio dissensionem facit. itaque hoc animo legem sumanimorum disiunctio dissensionem facit. itaque hoc animo legem sumpsi in manus ut eam cuperem esse aptam vestris commodis et eius modi quam consul re, non oratione popularis et honeste et libenter posset defendere. atque ego a primo capite legis usque ad extremum reperio, Quirites, nihil aliud cogitatum, nihil aliud susceptum, nihil aliud ni constituerentur legis agrariae simulatione atque nomine. sic confirmo, Quirites, hac lege agraria pulchra atque populari dari vobis nihil, condonari certis hominibus omnia, ostentari populo Romano agros, eripi etiam libertatem, privatorum pecunias augeri, publicas exhavestram, mutabo meam sententiam; sin insidias fieri libertati vestrae simulatione largitionis intellegetis, nolitote dubitare plurimo sudore et sanguine maiorum vestrorum partam vobisque traditam libertatem nullo vestro labore consule adiutore defendere. primum
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Hoc ille utrum insidiaꝵ causa fecerit an hoc genere elo¬
quẽtiȩ delectetur nescio. Tamen si qui acutiores inconcioneste¬
terant: De lege agraria nescioquid eum uoluisse dicẽ suspica¬
bantur. Aliquañdo tandem me designato lex in publicum
pponit᷑. Concurrunt uissu meo populares uno tempore librarii. de¬
scriptam legem ad me afferunt. omni hoc uobis rõne confirmare
possum quirites hoc animo me ad legendam legem cognoscendã¬
q uenisse: ut si cam uobis accominodatã atq utilem eẽ intellige¬
rem auctor cius atq aduitor ẽem. Non enuim natura. neq disci¬
dio neq odio penitus insito bellum nescio quod hẽt susceptum
cõsulatus cum tribunatu. quia persepe seditiosis atq improbis tr.
pł. bomi et sortes consules obstiterunt: et quia ins tribunicia non
nunqͣ libidimi restitit cõsulari. Non pot̾atum dissimilitudo: sed

Expanded text:
diceret. hoc ille utrum insidiarum causa fecerit, an hoc genere elodiceret. hoc ille utrum insidiarum causa fecerit, an hoc genere eloquentiae delectetur nescio. tametsi, qui acutiores in contione steterant, de lege agraria nescio quid voluisse eum dicere suspicabantur. aliquando tandem me designato lex in publicum proponitur. concurrunt iussu meo plures uno tempore librarii, descriptam legem ad me adferunt. omni hoc ratione vobis confirmare possum, Quirites, hoc animo me ad legendam legem cognoscendamque venisse ut, si eam vobis accommodatam atque utilem esse intellegerem, auctor eius atque adiutor essem. non enim natura neque discidio neque odio penitus insito bellum nescio quod habet susceptum consulatus cum tribunatu, quia persaepe seditiosis atque improbis tribunis plebis boni et fortes consules obstiterunt, et quia vis tribunicia non numquam libidini restitit consulari. non potestatum dissimilitudo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad suos coetus occultos noctem adunge̾ et solitudinem. quibus
rebus quanto in metu fueritis ex ur̃a sollicitudine in qua illis tp̃rib
fuistis facile assequi comectura poteramus. In eunt tandem magr̃a¬
tus tribuni plebis. contio expectatur publii Rulli.q et pͥnceps eãt
agrauȩ legis et truculentius se gerebat ꝗͣ cȩteri. lam designatus
alio uultu alio uocis sono. alio incessu eẽ meditabat᷑. Uestitu obso¬
letiore. corpore inculto et horrido: capilatior ꝗͣ ante:barbaq: ma¬
iore: ut oculis et aspectu denunciare omnib uim tribuniciam: ꝙ
minitari rei. p. uderet᷑. legem hominis concionemq expectamꝰ
lex initio nulla ꝓponit᷑. Condonem in pͥmis aduocari uib Sũma
cum expectatione concurritur. Explicat orõnem sane longam et
uerbis ualde bonis. Uum erat quod mihi uiciosum uidebatur.
q tanta ex freq̃ntia inueĩri nemo potuit qui intelligere poss ꝗd

Expanded text:
ad suos coetus occultos noctem adiungere et solitudinem. quibus ad suos coetus occultos noctem adiungere et solitudinem. quibus rebus quanto in metu fuerimus, ex vestra sollicitudine in qua illis temporibus fuistis facile adsequi coniectura poteritis. ineunt tandem magistratus tribuni plebis; contio exspectatur P. Rulli, quod et princeps erat agrariae legis et truculentius se gerebat quam ceteri. iam designatus alio voltu, alio vocis sono, alio incessu esse meditabatur, vestitu obsoletiore, corpore inculto et horrido, capillatior quam ante barbaque maiore, ut oculis et aspectu denuntiare omnibus vim tribuniciam et minitari rei publicae videretur. legem hominis contionemque exspectabam; lex initio nulla proponitur, contionem in pridie Idus advocari iubet. summa cum exspectatione concurritur. explicat orationem sane longam et verbis valde bonis. Vnum erat quod mihi vitiosum videbatur, quod tanta ex frequentia inveniri nemo potuit qui intellegere posset quid
Abbreviated transcription (Latin):
qui ut plerisq nefas ẽẽ arbitrer gracchos laudare: quoꝵ consi¬
liis sapientia legibus multas ẽẽ uideo rei. p. partes constitutas
ltaq ut initio mihi designato consuli nunciabat᷑ legem agrariã
trib pl. designatos conscribere cupiebam. quid cogitarent cogͦ¬
scere. Etenim arbitrabar quando eodem anno gerendi nobis es¬
sent magrãtus eẽ aliquam oportere inter nos rei p. bñ administr¬
dȩ societatem. Cum familiariter in eorum smonem me insinua¬
rem. ac darem. celabar excludebar. et cum ostenderem si lex u¬
tilis plebi ro. mihi uideret᷑ auctorem me. atq adiutorem futuꝵ
tam̃ asꝑnabant᷑ hanc liberalitatem meã. negabant me adduci
posse ut illam largitionem ꝓbarem: finem feci offerendi mei.
ne forte mea sedulitas aut insidiosa. aut impudẽs uideret᷑. int̾ea
non desistebant clam interse cõuenire: pͥuatos quosdam adhibẽ

Expanded text:
qui, ut plerique, nefas esse arbitrer Gracchos laudare, quorum consiqui, ut plerique, nefas esse arbitrer Gracchos laudare, quorum consiliis, sapientia, legibus multas esse video rei publicae partis constitutas. itaque, ut initio mihi designato consuli nuntiabatur legem agrariam tribunos plebis designatos conscribere, cupiebam quid cogitarent cognoscere; etenim arbitrabar, quoniam eodem anno gerendi nobis essent magistratus, esse aliquam oportere inter nos rei publicae bene administrandae societatem. Cum familiariter me in eorum sermonem insinuarem ac darem, celabar, excludebar, et, cum ostenderem, si lex utilis plebi Romanae mihi videretur, auctorem me atque adiutorem futurum, tamen aspernabantur hanc liberalitatem meam; negabant me adduci posse ut ullam largitionem probarem. finem feci offerendi mei ne forte mea sedulitas aut insidiosa aut impudens videretur. interea non desistebant clam inter se convenire, privatos quosdam adhibere,
Abbreviated transcription (Latin):
quodammõ in patrociniũ mei consulatus ẽẽ collata. Neq enim
ouirites illud uobis iocundum aut pplare debet uideri largitio ali¬
qua ꝓmulgata quȩ uerbis ostentari potest re uera sieri niss exhau¬
sto erario nullo pacto põt. Neq uero illa pplaria sunt existiman¬
da: iudiciorum ꝑturbationes rerum iudicataꝵ insirmationes r¬
stitutio damnatoꝵ. qui ciuitatum afflctaꝵ ꝑditis iam rebus ex¬
tremi exitiorum solent ẽẽ exitus. nec si qui agros ppłi ro.pollicen¬
tur si aliud quidem obscure molunt᷑ aliud spe ac specie simula¬
tionis ostentãt pplares existimãdi sunt. Nam uere dicam quirites¬
genus ip̃m legis agrariȩ uitupare non possum. Uenit enim mihi in
mẽtem duos clarissimos ingemosissimos. amãtissimos plebi romane
uiros. Tib. et. C. Gracchos plebem in agris publicis constituisse: qui a¬
gri a priuatis antea possidebant᷑. Non sum autem ego is cõsul

Expanded text:
quodam modo in patrocinium mei consulatus esse conlata? neque enim, quodam modo in patrocinium mei consulatus esse conlata? neque enim, Quirites, illud vobis iucundum aut populare debet videri, largitio aliqua promulgata, quae verbis ostentari potest, re vera fieri nisi exhausto aerario nullo pacto potest; neque vero illa popularia sunt existimanda, iudiciorum perturbationes, rerum iudicatarum infirmationes, restitutio damnatorum, qui civitatum adflictarum perditis iam rebus extremi exitiorum solent esse exitus; nec, si qui agros populo Romano pollicentur, si aliud quiddam obscure moliuntur, aliud spe ac specie simulationis ostentant, populares existimandi sunt. nam vere dicam, Quiritegenus ipsum legis agrariae vituperare non possum. venit enim mihi in mentem duos clarissimos, ingeniosissimos, amantissimos plebei Romanae viros, ti. et C. Gracchos, plebem in agris publicis constituisse, qui agri a privatis antea possidebantur. non sum autem ego is consul
Abbreviated transcription (Latin):
magr̃atu me ppłarem cõsulem futuꝵ. Quid eĩm est tam ppłare q̃ ⁊
pax: qua nõ mõ ei quib natura sensum dedit: sed etiam tecta. atq
agri mihi lȩtari uident᷑. Quid tam pplare ꝗͣ libertas: quam nõ solũ
ab hominib uerumetiam abestiis expeti atq omnib rebus antepo¬
ni uidetis: Quid tam pplare q̃ ocium: quod ita iocundum est ut et
uos et maiores ur̃i. et fortissimus quisq uir maximos labores suscipiẽ¬
dos putet: ut aliquando in ocio possit ẽẽ presertu in imꝑio ac digni¬
tate: qui idcirco etiam maiorib nis p̃cipuam laudem. gr̃amq debemꝰ
ꝙ corum labore est factum ut impune in ocio ẽẽ possemus. Quare ꝗ
possum non ẽẽ pplaris cum uideam hȩc omna quirites: pacem ex¬
ternam: libertatem ꝓpriam generis. ac nominis ur̃i. ocium dome¬
sticum. deniq omnia quȩ uobis cara atq ampla sunt in fidem et

Expanded text:
magistratu me popularem consulem futurum. quid enim est tam populare quam magistratu me popularem consulem futurum. quid enim est tam populare quam pax? qua non modo ei quibus natura sensum dedit sed etiam tecta atque agri mihi laetari videntur. quid tam populare quam libertas? quam non solum ab hominibus verum etiam a bestiis expeti atque omnibus rebus anteponi videtis. quid tam populare quam otium? quod ita iucundum est ut et vos et maiores vestri et fortissimus quisque vir maximos labores suscipiendos putet, ut aliquando in otio possit esse, praesertim in imperio ac dignitate. quin idcirco etiam maioribus nostris praecipuam laudem gratiamque debemus, quod eorum labore est factum uti impune in otio esse possemus. qua re qui possum non esse popularis, cum videam haec omnia, Quirites, pacem externam, libertatem propriam generis ac nominis vestri, otium domesticum, denique omnia quae vobis cara atque ampla sunt in fidem et
Abbreviated transcription (Latin):
gnus eiror ꝑp insidiosas nõnulloꝵ simulatiões: qui cum ppłi non
solum cõmoda. ueꝵ etiam salutem oppugnãt. et impeduĩt oratio¬
ne assequi uolunt ut ppłares eẽ uideantur. Ego qualem leł ia¬
nuariis. acceꝑim rem.p. ouirites intelligo. plenam sollicitudinis. i¬
plenã timoris: in qua nihil erat mali. nihil aduersi. qđ non boni me¬
tuerẽt. improbi expectarent. Omnia turbulenta consilia. contra hẽ
rei. p. statum. et contra ur̃m ocium partim iniri partun nobis cõsu¬
libus designatis inta ẽẽ dicebant᷑. Sublata erat de foro fides nõ icti
aliquo nouȩ calamitatis. s suspicione atq ꝑturbatiõe iudiciorum
infirmatiõe rerum iudicataꝵ nouȩ domĩatioes extraordinaria nõ
imꝑia sed regna quȩri putabant᷑. Quȩ cum ego non solum suspicãẽr
sed plane cernerem neq enim obscure gerebant᷑ dixi in senatu ĩ hoc

Expanded text:
gnus error propter insidiosas non nullorum simulationes qui, cum populi non gnus error propter insidiosas non nullorum simulationes qui, cum populi non solum commoda verum etiam salutem oppugnant et impediunt, oratione adsequi volunt ut populares esse videantur. ego qualem Kalendis Ianuariis acceperim rem publicam, Quirites, intellego, plenam sollicitudinis, plenam timoris; in qua nihil erat mali, nihil adversi quod non boni metuerent, improbi exspectarent; omnia turbulenta consilia contra hunc rei publicae statum et contra vestrum otium partim iniri, partim nobis consulibus designatis inita esse dicebantur; sublata erat de foro fides non ictu aliquo novae calamitatis, sed suspicione ac perturbatione iudiciorum, infirmatione rerum iudicatarum; novae dominationes, extraordinaria non imperia, sed regna quaeri putabantur. quae cum ego non solum suspicarer, sed plane cernerem—neque enim obscure gerebantur—dixi in senatu in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m de me factum cõsiliumq laudet᷑. Accedit etiam ille mihi sũ¬
mus labor ac difficillua rõ consulatus gerendi:q non cadem qͣ
supiorib cõsulib lege et cõditione utendum ẽẽ decreui: qui adi¬
tum huiuis loci. cõspectumq ur̃m partu magnope fugerunt: par¬
tim nõ uehem̃ter sequuti sunt. Ego aut non solum hoc in locoi
dicam ubi est id dictu facillumum: s in ip̃o senatu in quo c̃ẽ locus
hiuc uoci non uidebat᷑ pplarem me futuꝵ ẽe cõsulem pͥma illa
mea orone kalendis lanuarii dixi. Neq enim ullo mõ face̾ pos¬
sum ut cum me intelligam nõ hominũ potentium studio non
excellentib gratiis paucoꝵ. s uniu̾si ppli ro. uidicio cõsulem ita
fc̃m ut nobilissimis homĩb longe p̃ponerer. non et in hoc magra¬
tu et in omii uita ẽẽm pplaris. Sed mihi ad huuisce u̾bi uim
et interp̃tationem uehemter opus est ur̃a sapientia. uersat᷑ enim ma¬

Expanded text:
vestrum de me factum consiliumque laudetur. accedit etiam ille mihi sumvestrum de me factum consiliumque laudetur. accedit etiam ille mihi summus labor ac difficillima ratio consulatus gerendi, quod non eadem mihi qua superioribus consulibus lege et condicione utendum esse decrevi, qui aditum huius loci conspectumque vestrum partim magno opere fugerunt, partim non vehementer secuti sunt. ego autem non solum hoc in loco dicam ubi est id dictu facillimum, sed in ipso senatu in quo esse locus huic voci non videbatur popularem me futurum esse consulem prima illa mea oratione Kalendis Ianuariis dixi. neque enim ullo modo facere possum ut, cum me intellegam non hominum potentium studio, non excellentibus gratiis paucorum, sed universi populi Romani iudicio consulem ita factum ut nobilissimis hominibus longe praeponerer, non et in hoc magistratu et in omni vita videar esse popularis. sed mihi ad huius verbi vim et interpretationem vehementer opus est vestra sapientia. versatur enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ego tam insigne tam singulare ur̃mbñficium ꝯuirites cum
ad anumi mei fructum atq leticiam duco ẽẽ pinagnum. tum ad
curam sollicitudinemq multo maius. Uersant enim quirites in
animo meo multȩ et graues cogitationes quȩ mihi nullam par¬
tem neq diumȩ. neq nocturnȩ quictis impartiunt. Primũ tuẽdi
consulatus: quȩ cum omĩb est difficilis et magna rõ. tum uero m
p̃ter cȩt̾os cum errato nulla ueĩa recte facto exigua laus et ab in¬
uitis exp̃ssa ꝓponit᷑. Non dubitati fidele cõsilium. nõ laboranti
certum subsidium nobilitatis ondit᷑. Q si solus in diserimen ali¬
quod adducerer ferrem quirites ammo equiore. S mihi uiden¬
tur certi homines. si qua in re me nõ mõ consilio uerumetiam ca¬
su lapsum eẽ arbitrabuntꝰ uos uniu̾sos qui me ante tuleritis no
ita gerendum cõsulatum ut in omnib meis factis atq consiliis

Expanded text:
hoc ego tam insigne, tam singulare vestrum beneficium,Quirites, cum hoc ego tam insigne, tam singulare vestrum beneficium,Quirites, cum ad animi mei fructum atque laetitiam duco esse permagnum, tum ad curam sollicitudinemque multo magis. versantur enim, Quirites, in animo meo multae et graves cogitationes quae mihi nullam partem neque diurnae neque nocturnae quietis impertiunt, primum tuendi consulatus, quae cum omnibus est difficilis et magna ratio, tum vero mihi praeter ceteros cuius errato nulla venia, recte facto exigua laus et ab invitis expressa proponitur; non dubitanti fidele consilium, non laboranti certum subsidium nobilitatis ostenditur. quod si solus in discrimen aliquod adducerer, ferrem, Quirites, animo aequiore; sed mihi videntur certi homines, si qua in re me non modo consilio verum etiam casu lapsum esse arbitrabuntur, vos universos qui me antetuleritis nob esse duco quam non ita gerendum consulatum ut in omnibus meis factis atque consiliis
Abbreviated transcription (Latin):
ex omĩb nouis homib de quib memĩsse possuius qui cosula¬
tum petierim cum pͥmum licitum sit: cõsul factus sim eũ pͥirus
petierm ut ur̃ honos ad mei tp̃ris diem petitus non ad aliene
petitionis occasionem intceptus. nec diuiturnis p̾cibus efflagitatus
sed dignitate impetratus eẽ uideat᷑. Est aliud amplissimum qđ pau¬
loante cõmeoraui quintes:q hoc honore ex nouis homib pͥmu
me multis posthabitis affecistis:q pͥma petitione. ꝙ anno meo s
tam̃ magnificẽtius atq ornatius cẽ illo nihil pot. ꝙ meis comitiis
nõ tabellam uindicem tacite lib̾tatis: sed uocem uiuam prȩ uobis
indicem ur̃aꝵ erga me uoluntatũ ac studioꝵ tulistis. Itaq me nõ
extrema trib suffragioꝵ: sed pͥmi illi ur̃i cõcursus. neq singulȩ uo¬
ces p̃conum. sed una uoce uniuersus ppls ro. consulem declarauit:

Expanded text:
ex omnibus novis hominibus de quibus meminisse possimus, qui consulaex omnibus novis hominibus de quibus meminisse possimus, qui consulatum petierim cum primum licitum sit, consul factus sim cum primum petierim, ut vester honos ad mei temporis diem petitus, non ad alienae petitionis occasionem interceptus, nec diuturnis precibus efflagitatus, sed dignitate impetratus esse videatur. estillud amplissimum quod paulo ante commemoravi, Quirites, quod hoc honore ex novis hominibus primum me multis post annis adfecistis, quod prima petitione, quod anno meo, sed tamen magnificentius atque ornatius esse illo nihil potest, quod meis comitiis non tabellam vindicem tacitae libertatis, sed vocem vivam prae vobis indicem vestrarum erga me voluntatum ac studiorum tulistis. itaque me non extrema diribitio suffragiorum, sed primi illi vestri concursus, neque singulae voces praeconum, sed una vox universi populi Romani consulem declaravit.
Abbreviated transcription (Latin):
lerc dde tantis ur̃is benesiciis nullo mõ possum. Quare adhibebi¬
tur amc certa ratio atq moderatio dicendi. ut quid a uobis acee¬
perim cõ memorẽ. quare dignus ur̃o sũmo honore singlisin utr¬
cio sun ip̃e modice dicam: ut si neccẽ erit uos eosdem existimatos
nobilitis p̃sidiis firmatũ. atq omni rõne obuallatum tenebat me
Quce rescidistis: iurtutiq in postenim patere uoluistis. Neq t̾m
modo consulem qđ est ipm perse amplissimũ. sed ita fecistis quo
modo pauci nobiles in hac ciuitate cõsules facti sunt. nonos ũb
ine nemo. Nam ꝓfecto si recordari uolueritis de nouis homib
repietis eos qui sine repulsa consules facti sunt. diuiturno labdẽ
atq aliqua occasione eẽ factos cum multos annos post petissẽt
q p̾tores suissent. aliquãto inferuis q̃ per aetatem ac leges licet̃
qui aut annosuo petierint sine repulsa nõ ẽẽ factos. me ẽẽ unũ

Expanded text:
lere de tantis vestris beneficiis nullo modo possum. qua re adhibebilere de tantis vestris beneficiis nullo modo possum. qua re adhibebitur a me certa ratio moderatioque dicendi, ut quid a vobis acceperim commemorem, qua re dignus vestro summo honore singularique iudicio sim, ipse modice dicam, si necesse erit, vos eosdem existimaturos nobilitas praesidiis firmatum atque omni ratione obvallatum tenebat me duce rescidistis virtutique in posterum patere voluistis. neque me tantum modo consulem, quod est ipsum per sese amplissimum, sed ita fecistis quo modo pauci nobiles in hac civitate consules facti sunt, novus ante me nemo. nam profecto, si recordari volueritis de novis hominibus, reperietis eos qui sine repulsa consules facti sunt diuturno labore atque aliqua occasione esse factos, cum multis annis post petissent quam praetores fuissent, aliquanto serius quam per aetatem ac per leges liceret; qui autem anno suo petierint, sine repulsa non esse factos; me esse unum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os fuit eadem nunc longo interuallo rei.p. restituta ẽẽ iideat᷑.
St hoc in more positum ouirites institu¬
toq maioꝵ ut ei qui beneficio uestro
umagines familiȩ suȩ cõsequuti sunt. ei
pͥmam habcant oronem qua gram bnfi
cu ur̃ cum suoꝵ laude cõungant. Qua
in rõne nonnulli aliquãdo digni maio¬
rum loco repiunt plȩriq aut hoc psici¬
unt ut tantũ maiorib eorum edebitum
ee uideat᷑ unde etiam quod posteris deberetur aeclundaret. aubi
quidsem i puduos de meis maiorib dicendi facultas non datur.
non quo non tales fuerint quales nos ulorum sanguine cheuoris
disci plious q institutos uidetis sed q lauclis tolaris atci honoris
un lice catuenit. De me aut̃ ip̃o uercor ne arrogantis sit apuro
uos dicere in grati tacẽ. Nim et quib studiis. han̾e digintatem
consequutus dum memetip̃m cõmemorare perq̃ graue̾ est. etsi¬

Expanded text:
nostros fuit, eadem nunc longo intervallo rei publicae restituta esse videatur. nostros fuit, eadem nunc longo intervallo rei publicae restituta esse videatur. st hoc in more positum, Quirites, institutoque maiorum, ut ei qui beneficio vestro imagines familiae suae consecuti sunt eam primam habeant contionem, qua gratiam benefici vestri cum suorum laude coniungant. qua in oratione non nulli aliquando digni maiorum loco reperiuntur, plerique autem hoc perficiunt ut tantum maioribus eorum debitum esse videatur, unde etiam quod posteris solveretur redundaret. mihi, Quirites, apud vos de meis maioribus dicendi facultas non datur, non quo non tales fuerint qualis nos illorum sanguine creatos disciplinisque institutos videtis, sed quod laude populari atque honoris vestri luce caruerunt. de me autem ipso vereor ne adrogantis sit apud vos dicere, ingrati tacere. nam et quibus studiis hanc dignitatem consecutus sim memet ipsum commemorare perquam grave est, et si
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera: multa nefarioꝵ ciuium ꝑniciosa cõsilia. Nullum ext̾nũ
piculum est. Non rex nõ gens ulla non natio ꝑtimescẽda est. Inclu¬
sum malum intestinum ac domesticũ est. huic perse quisq nostru
mederi atq: hoc omnes sanare uelle debemus. Erratis si senatum ꝓ¬
bare ea quȩ dicunt᷑ a me putatis ppłm aut̃ ẽẽ in alia uoluntate.
Om̃s qui se incolumes uolent seq̃nt auctoritatem consulis. soluti
a cupiditatib liberi a delictis: cauti in piculis: nõ timidi in cotẽ¬
tionib. Ꝙ si quis ur̃m spe ducit᷑ se posse turbulenta orõne bonoĩ
uelificari suo pͥmum me cõsule id sꝑare desistat: deinde hẽat me
ip̃m sibi docum̃to quem equestri ortum loco cõsulem uidet. quȩ
uitȩ uia. facillime uiros bonos ad honorem dignitatemq per¬
tatem defendendam ꝓfitemini ꝑficiam ꝓfecto id quod res.p. ma
xime desiderat ut huius ordinis auctoritas quȩ apud maiores

Expanded text:
volnera, multa nefariorum civium perniciosa consilia; nullum externum volnera, multa nefariorum civium perniciosa consilia; nullum externum periculum est, non rex, non gens ulla, non natio pertimescenda est; inclusum malum, intestinum ac domesticum est. huic pro se quisque nostrum mederi atque hoc omnes sanare velle debemus. erratis, si senatum probare ea quae dicuntur a me putatis, populum autem esse in alia voluntate. omnes qui se incolumis volent sequentur auctoritatem consulis soluti a cupiditatibus, liberi a delictis, cauti in periculis, non timidi in contentionibus. quod si qui vestrum spe ducitur se posse turbulenta ratione honori velificari suo, primum me consule id sperare desistat, deinde habeat me ipsum sibi documento, quem equestri ortum loco consulem videt, quae vitae via facillime viros bonos ad honorem dignitatemque pertatem defendendam profitemini, perficiam profecto, id quod maxime res publica desiderat, ut huius ordinis auctoritas, quae apud maiores
Abbreviated transcription (Latin):
infidias patefecẽo quȩ ip̃i ppło ro. a ppłaribus tribunis pł fiant
ꝑtimescam credo ne mihi non liceat contra uos in contiõe consi¬
stere p̃sertim cum mihi deliberatum et cõstitutum sit ita gerere
cõsulatum quo uno mõ geri grauiter et libere põt. ut neq pro¬
uinciam. neq: honorem neq: ornamtum aliqđ. aut cõmodum
neq rem ullam quȩ atribunis plebis impedui possit appetiturus
sim. Dicit sreq̃ntissimo senatu consul callendis ianuariis sese si sta¬
tus hic rei.p. maneat neq: aliquod negocium extiterit: qđ hone¬
ste subterfugere nõ possit in ꝓuinciam nõ iturum. Sic me in hoc
cere: mihi iratum cõtemnere. G gbrem per deos ĩmortales colligi¬
te uos tribuni pl. deserite cos a quib nisi ꝓspicitis breui tpr desere¬
mini. cõspirate nobiscum cõsentite cum bonis. cõmunein rem.P.
cõmuni studio ato amore defendite. Multa sunt occulta rei. p.

Expanded text:
insidias quae ipsi populo Romano a popularibus tribunis plebis fiinsidias quae ipsi populo Romano a popularibus tribunis plebis fiant ostendero, pertimescam, credo, ne mihi non liceat contra vos in contione consistere, praesertim cum mihi deliberatum et constitutum sit ita gerere consulatum quo uno modo geri graviter et libere potest, ut neque provinciam neque honorem neque ornamentum aliquod aut commodum neque rem ullam quae a tribuno plebis impediri possit appetiturus sim. dicit frequentissimo senatu consul Kalendis Ianuariis sese, si status hic rei publicae maneat neque aliquod negotium exstiterit quod honeste subterfugere non possit, in provinciam non iturum. sic me in hoc cere, mihi iratum contemnere. quam ob rem, per deos immortalis! conligite vos, tribuni plebis, deserite eos a quibus, nisi prospicitis, brevi tempore deseremini, conspirate nobiscum, consentite cum bonis, communem rem publicam communi studio atque amore defendite. multa sunt occulta rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
nihil tam pplare. ꝗͣ pacem. ꝗͣ concordiam. ꝗͣ ocium reꝑiemus. Sollici¬
tam mihi ciuitatem suspicione suspensam metu. ꝑturbatam ur̃is le¬
gibus et contionib et seditionib tradidistis. spem improbis ostendi¬
stis timorem bonis iniecistis. fidem de foro: dignitatem de re.p. sustu¬
listis. hoc motu. atq hac ꝑturbatioẽ animoꝵ.atq rerum cum. ppło
ro. uox et auctoritas consulis repente intantis tenebris illux̾it: cum
onderit nihil ẽẽ metuẽdum nullum excitum nullam manũ nullas
colonias. nullam uenditionẽ uectigalium. nullum impium nouum
nullum regnum decemuirale. nullã alteram rõam neq aliam sedem
imꝑii nobis consulib futam sũmamq tranquillitatẽ pacis atq ocii
uerendum eredo nobis erit. ne ur̃a ista p̃clara lex agraria magis pplaĩs¬
ẽẽ uideat᷑: Cum uero scelera cõsilioꝵ uĩorum sraudemq legis ꝯ

Expanded text:
nihil tam populare quam pacem, quam concordiam, quam otium reperiemus. sollicinihil tam populare quam pacem, quam concordiam, quam otium reperiemus. sollicitam mihi civitatem suspicione, suspensam metu, perturbatam vestris legibus et contionibus et deductionibus tradidistis; spem improbis ostendistis, timorem bonis iniecistis, fidem de foro, dignitatem de re publica sustulistis. hoc motu atque hac perturbatione animorum atque rerum cum populo Romano vox et auctoritas consulis repente in tantis tenebris inluxerit, cum ostenderit nihil esse metuendum, nullum exercitum, nullam manum, nullas colonias, nullam venditionem vectigalium, nullum imperium novum, nullum regnum xvirale, nullam alteram Romam neque aliam sedem imperi nobis consulibus futuram summamque tranquillitatem pacis atque oti, verendum, credo, nobis erit ne vestra ista praeclara lex agraria magis populaesse videatur. Cum vero scelera consiliorum vestrorum fraudemque legis et
Abbreviated transcription (Latin):
maneat int̾missit. nõ cõquiescat. in pace niteat. in bello. nõ obsolescat.
Militem sustentet. hostem nõ ꝑtimescat. p̃termuto oẽm hanc orone
et concioĩ reseruo. De piculo salutis ac libertatis loquor. Quid ẽim
existimatis integrum nobis in re.p. fore. aut in nr̃a libertate ac dignita¬
te retinẽdum cum Rullus atq ii quos multo magis. ꝗͣ Rullum time¬
tis. cum omni egentium. atq: impboꝵ manu. cum omnib copiis cu
omni argento et auro. capuam et urbes circa capuam occuparint.
ca me consule expmere. quȩ contra rem. p. iam di cogitarint. Errastis
rulle uehem̃ter et tu. et nõnulli college tui qui spastis uos contra cõ¬
sulem u̾itate nõ ostentatioe popularem posse in cutenda re.p.ppłres
existimari. Lacesso uos. In concionẽ uoco.ppło ro. disceptatore uti uo¬
lo. Eteĩm ut cucumspiciamus omnia quȩ pplo grata atq: iocunda st̃

Expanded text:
maneat, intermissis non conquiescat, in pace niteat, in bello non obsolescat, maneat, intermissis non conquiescat, in pace niteat, in bello non obsolescat, militem sustentet, hostem non pertimescat; praetermitto omnem hanc orationem et contioni reservo; de periculo salutis ac libertatis loquor. quid enim existimatis integrum vobis in re publica fore aut in vestra libertate ac dignitate retinenda, cum Rullus atque ei quos multo magis quam Rullum timetis cum omni egentium atque improborum manu, cum omnibus copiis, cum omni argento et auro Capuam et urbis circa Capuam occuparint? ea me consule expromere quae contra rem publicam iam diu cogitarunt. Errastis, Rulle, vehementer et tu et non nulli conlegae tui qui sperastis vos contra consulem veritate, non ostentatione popularem posse in evertenda re publica populares existimari. lacesso vos, in contionem voco, populo Romano disceptatore uti volo. etenim, ut circumspiciamus omnia quae populo grata atque iucunda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
colonia. s oppomt̾. Atq quemadmõm armatꝰ dii ĩmortales: nam
bello punico quidquid potuit capua potuit ip̃a per sese. Nunc ões
urbes quȩ cucum capuam sunt a colonis per cosdem decem uiros cc¬
cupabunt᷑. Nanc eũm ob ẽãm ꝑmutit ip̃a lex in omniai quȩ ueliit op¬
pida. colonos ut decemuiri deducãt quos uelint. atq iis colonis a¬
grum cãpanum ac stellatem cãpum diuidi iubet. Non queror di¬
minutionem uectigalium. nõ flagicium huius iacturȩ. atq damni. p̃¬
termito illa quȩ nemo est quin grauissima et u̾issuna cõqueri possit.
nos caput patrimonii publici pulchrimam ppli ro. possessiõem sub¬
sidium annõe horrcum belli sub signo claustrisq rei.p. positum ue¬
ctigal seruare nõ potuisse. eum deniq nos agrum. p. Rullo concessisse
qui ager ip̃e per sese. et syllanȩ domĩatiom. et gracchoꝵ largitioni

Expanded text:
colonia, sed opponitur. at quem ad modum armatur, di immortales! nam colonia, sed opponitur. at quem ad modum armatur, di immortales! nam bello Punico quicquid potuit Capua, potuit ipsa per sese; nunc omnes urbes quae circum Capuam sunt a colonis per eosdem xviros occupabuntur; hanc enim ob causam permittit ipsa lex, in omnia quae velint oppida colonos ut xviri deducant quos velint. atque his colonis agrum Campanum et Stellatem campum dividi iubet. non queror deminutionem vectigalium, non flagitium huius iacturae atque damni, praetermitto illa quae nemo est quin gravissime et verissime conqueri possit, nos caput patrimoni publici, pulcherrimam populi Romani possessionem, subsidium annonae, horreum belli, sub signo claustrisque rei publicae positum vectigal servare non potuisse, eum denique nos agrum P. Rullo concessisse, qui ager ipse per sese et Sullanae dominationi et Gracchorum largitioni
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Et credo qua in urbe homĩes in ueti digiutate fortunaq
nati. copiam rerum moderate ferre nõ potuerunt: in ea isti ur̃i
satellites modeste insolẽtiam suam cõtinebunt. Maiores nĩ Ca¬
pua magrãtus. senatum cõsilium. cõmune. omĩa demq insigni
runt. non crudelitate. quid eĩm illis fuit dem̃tui: qui etiam ext̾¬
nis hostibus uictis sua sepissime reddiderunt: s cõsilio: ꝙ uide¬
bant si quod rei .p. uestigium illis moenib cõtineret᷑: urbem ip̃a
impio domicilium p̃bere posse. Uos hoc nisi euertere rem.p. cu¬
peretis ac uobis nouam domĩatioem comparare credo ꝗͣ perniciosa
eẽt non uideretis. Quid enim cauẽdum est in coloniis deducẽdis:
Si luxuries Annibalem ip̃m capuana corupit. Si suꝑbia nata inibi
ẽẽ ex campanoꝵ fastidio uidet᷑. Si p̃sidium nõ p̃ponit᷑ huic urbi ista

Expanded text:
buntur, et, credo, qua in urbe homines in vetere dignitate fortunaque buntur, et, credo, qua in urbe homines in vetere dignitate fortunaque nati copiam rerum moderate ferre non potuerunt, in ea isti vestri satellites modeste insolentiam suam continebunt. maiores nostri Capua magistratus, senatum, consilium commune, omnia denique insigniarunt, non crudelitate—quid enim illis fuit clementius qui etiam externis hostibus victis sua saepissime reddiderunt?—sed consilio, quod videbant, si quod rei publicae vestigium illis moenibus contineretur, urbem ipsam imperio domicilium praebere posse; vos haec, nisi evertere rem publicam cuperetis ac vobis novam dominationem comparare, credo, quam perniciosa essent non videretis. quid enim cavendum est in coloniis deducendis? si luxuries, Hannibalem ipsum Capua corrupit, si superbia, nata inibi esse haec ex Campanorum fastidio videtur, si praesidium, non praeponitur huic urbi ista
Abbreviated transcription (Latin):
silio salui ẽẽ possimus. Ouid uero totam italiam ur̃is coloniis com¬
plere uoluistis: Id cuiusmõi ẽet nemĩem ne nr̃m intellectuꝵ exi¬
stunatis: Scriptum est enim Quȩ in municipia quasq in colõi
itiliam militib suis occuparint nobis nõ mõ dignitatis retinẽde.
sed ne libertatis quidem iecupandę spes relinquat᷑. Atq hec a
me suspicionib et cõiectura coarquunt᷑. lam omĩs oĩum tollet̾
error. lam apte ondent sibi nomen huius rei .p. sedem urbis at¬
q impii. deniq hoc templum iouis optimi maxĩ. atq hane ar¬
cem oĩum gentium displicẽ. Capuam deduci colonos uolunt.
illam urbem huic urbi rursus opponẽ. uluc opes suas deferre et
impii nom̃ transferre cogitant. Qui locus ꝓpubertatem agroꝵ
abundantiãq rerum oĩum. supbiam et crudelitatem genuisse di¬
citur ibi ur̃ colom delecti ad omne facimis a decemiuris colloca¬

Expanded text:
silio salvi esse possimus. quod vero totam Italiam vestris coloniis comsilio salvi esse possimus. quod vero totam Italiam vestris coloniis complere voluistis, id cuius modi esset neminemne nostrum intellecturum existimavistis? scriptum est enim: 'Qvae in mvnicipia qvasqve in cItaliam militibus suis occuparint, nobis non modo dignitatis retinendae, verum ne libertatis quidem recuperandae spes relinquatur. atque haec a me suspicionibus et coniectura coarguuntur. iam omnis omnium tolletur error, iam aperte ostendent sibi nomen huius rei publicae, sedem urbis atque imperi, denique hoc templum Iovis optimi maximi atque hanc arcem omnium gentium displicere. Capuam deduci colonos volunt, illam urbem huic urbi rursus opponere, illuc opes suas deferre et imperi nomen transferre cogitant. qui locus propter ubertatem agrorum abundantiamque rerum omnium superbiam et crudelitatem genuisse dicitur, ibi nostri coloni delecti ad omne facinus a xviris conloca
Abbreviated transcription (Latin):
esto. nihil est qđ non emi possit si tantum des quantum uelit uẽ¬
ditor. Spoliemus orbem t̾rarum. Uendamus uectigalia. effũda¬
mus erarium ut locupletatis aut inuidiȩ̨. aut pestilentię posses¬
sorib agri tam̃ emant᷑. ouid tum: que erit in agris istis dedu¬
ctio: que totius rei ratio. atq descriptio: deducentꝰ inquit co¬
loniȩ. Quo: quoꝵ hominũ: in quȩ loca: Quis enim non uidet
in coloniis hec c̃ẽ considerãda. Tibi nos Rulle et istis tuis haꝵ
rerum machinatorib totam italiam inerinem tradituros existi¬
masti. quam p̃̾sidiis cõfirmaretis. coloniis occuparetis: omnib
uinculis deuinctam et constuctam teneretis: Ui enim cauet᷑ ne
in ianiculo coloniam cõstituatis: ne urbem hane urbe alia p̃mere
atq urgere possitis: Non ficiemus inquit. Puimum nescio. Dc̃in
timeo. postremo nõ cõmittam ut ur̃o beneficio potius. qͣ nr̃o con¬

Expanded text:
esto; nihil est quod non emi possit, si tantum des quantum velit venesto; nihil est quod non emi possit, si tantum des quantum velit venditor. spoliemus orbem terrarum, vendamus vectigalia, effundamus aerarium, ut locupletatis aut invidiae aut pestilentiae possessoribus agri tamen emantur. quid tum? quae erit in istos agros deductio, quae totius rei ratio atque descriptio? 'deducentur,' inquit, 'coloniae.' quot? quorum hominum? in quae loca? quis enim non videt in coloniis esse haec omnia consideranda? tibi nos, Rulle, et istis tuis harum omnium rerum machinatoribus totam Italiam inermem tradituros existimasti, quam praesidiis confirmaretis, coloniis occuparetis, omnibus vinclis devinctam et constrictam teneretis? Vbi enim cavetur ne in Ianiculo coloniam constituatis, ne urbem hanc urbe alia premere atque urgere possitis? 'non faciemus,' inquit. primum nescio, deinde timeo, postremo non committam ut vestro beneficio potius quam nostro con
Abbreviated transcription (Latin):
huius pecuniȩ inuidia. cõsumet᷑ enun in agroꝵ exemptionib. Opti¬
me. Ouis ergo emet agros istos: eidem decem uiri. Tu Rulle mis¬
sos enim facio cet̾os emes qđ uoles. uendes qđ noles. utrunq co¬
rum facies quãti uoles. Cauet enim uir optimus ne ematꝰ ab in¬
uito. Quasi uero non intelligamus ab inuito emere iniuriosum
ẽẽ. ab nõ inuito quȩ̨stuosum. Quantũ tibi agri uendet ut alios
omitam socer tuus: et si ego eius equitatem animi ꝓbe noui uẽ¬
det nõ inuitus. facient idem ceti. libent̾: ut possessionis inuidi¬
am pecunia cõmutẽt: accipiant qđ cupiunt. dent qđ retinere
uix possunt. Nunc ꝓspicite oĩum rerum infinitam atq into¬
lerindam licẽtiam. pecunia coacta est ad agros em̃dos i porro
ab inuitis non ement᷑. si cõsenserint possessores non uendere ꝗd
futurum est: referetur pecuma: non licet. exigetur: uetat. Uerũ

Expanded text:
huius pecuniae invidia; consumetur enim in agrorum emptionibus. optihuius pecuniae invidia; consumetur enim in agrorum emptionibus. optime. quis ergo emet agros istos? idem xviri; tu, Rulle,—missos enim facio ceteros—emes quod voles, vendes quod voles; utrumque horum facies quanti voles. cavet enim vir optimus ne emat ab invito. quasi vero non intellegamus ab invito emere iniuriosum esse, ab non invito quaestuosum. quantum tibi agri vendet, ut alios omittam, socer tuus, et, si ego eius aequitatem animi probe novi, vendet non invitus? facient idem ceteri libenter, ut possessionis invidiam pecunia commutent, accipiant quod cupiunt, dent quod retinere vix possunt. nunc perspicite omnium rerum infinitam atque intolerandam licentiam. pecunia coacta est ad agros emendos; ei porro ab invitis non ementur. si consenserint possessores non vendere, quid futurum est? referetur pecunia? non licet. exigetur? vetat. verum
Abbreviated transcription (Latin):
rant. In omnis impatores heredesq eorum quȩstionem suo iu¬
dicio compararant: sed mariam pecuniam se a fiusto ablaturos¬
arbitrant᷑. Quam cãm suscipe iurati uidices noluerũt. hanc isti decẽ¬
uiri suscepẽ. Id circo a iudicib fortasse p̃termissam ẽẽ arbitrant᷑ q
sit ip̃is reseruata. Deinde etiam in reliquum tp̃s diligentissime san¬
cit. ui qđ quisq impator hẽat pecunię: ꝓtinus ad decemuros de¬
serat. Hic tam̃ excipit pompeiũ. Simillie ut mihi uidet᷑ atq ut
ula lege qua pegrini roma eiiciunt gliucippus excipitur. Non eĩm
hac exceptione unus afficitur bnficio. sed unus p̾uat᷑ iniuria. Sed
cui manubias remutit huiꝰ uectigalia inuadit. lub eĩm pecumã
si qua post nos cõsules ex nouis uectigalib recipiat᷑. hac uti decẽ uios
quasi uero non intelligamus hȩc eos uectigalia quȩ en. pompcius
dis cõstractam. et coaceruatam pecumam decem uiralem: Minuet

Expanded text:
rant; in omnis imperatores heredesque eorum quaestionem suo iurant; in omnis imperatores heredesque eorum quaestionem suo iudicio comparant, sed maximam pecuniam se a Fausto ablaturosarbitrantur. quam causam suscipere iurati iudices noluerunt, hanc isti xviri susceperunt: idcirco a iudicibus fortasse praetermissam esse arbitrantur quod sit ipsis reservata. deinde etiam in reliquum tempus diligentissime sancit ut, quod quisque imperator habeat pecuniae, protinus ad xviros deferat. hic tamen excipit Pompeium simillime, ut mihi videtur, atque ut illa lege qua peregrini Roma eiciuntur Glaucippus excipitur. non enim hac exceptione unus adficitur beneficio, sed unus privatur iniuria. sed cui manubias remittit, in huius vectigalia invadit. iubet enim pecunia, si qua post nos consules ex novis vectigalibus recipiatur, hac uti xviros. quasi vero non intellegamus haec eos vectigalia quae Cn. Pompeius dis constructam et coacervatam pecuniam xviralem. minuetur
Abbreviated transcription (Latin):
dendis agris eos agro de quib cautum sit foedere. Hi sunt ĩ astica
qui ab hyempsale possident᷑. Hic quȩro si hyempsali satis cautu¬
est focdere. et recẽtoricus ager pͥuatus est quid attinet excipi: Sin
et foedus illud hẽt aliquam dubitatiõem et recentoricus dicit᷑ nõ
nunꝗͣ eẽ publicus quem putet existimatiꝵ duas cas in orbe t̾raꝵ
reꝑtas quib gratis parcẽt.: Nunc quisnam tam abstrusus usqͣ
numus uidetur quem non architecti huiusce legis olfecerint: Pro¬
uincias ciuitates liberas. socios amicos reges demq exhauriunt.
Adiouẽt manus uectigalib pplĩ ro. Non est satis. Audite uos ꝗ
amplissimo ppli̾ senatusq udicio excitus huistis. et bella gessistis
Quod ad quenq ꝑuenit: aut puenerit ex p̃da ex manubiis ex au¬
ro coronario. quod neq cõsumptũ in monum̃to neq: in erariu
relatum sit: id ad decem uiros referri uib. Hoc capite multa spe¬

Expanded text:
dendis agris eos agros de quibus cautum sit foedere. hi sunt in Africa, dendis agris eos agros de quibus cautum sit foedere. hi sunt in Africa, qui ab Hiempsale possidentur. hic quaero, si Hiempsali satis est cautum foedere et Recentoricus ager privatus est, quid attinuerit excipi; sin et foedus illud habet aliquam dubitationem et ager Recentoricus dicitur non numquam esse publicus, quem putet existimaturum duas causas in orbe terrarum repertas quibus gratis parceret. num quisnam tam abstrusus usquam nummus videtur quem non architecti huiusce legis olfecerint? provincias, civitates liberas, socios, amicos, reges denique exhauriunt, admovent manus vectigalibus populi Romani. non est satis. audite, audite vos qui amplissimo populi senatusque iudicio exercitus habuistis et bella gessistis: quod ad quemque pervenerit ex praeda, ex manubiis, ex auro coronario, quod neque consumptum in monumento neque in aerarium relatum sit, id ad xviros referri iubet! hoc capite multa spe
Abbreviated transcription (Latin):
eĩm quod uidebit᷑ publicum iudicare: qđ uidicarint uẽdere. Etiam
illud qđ homines sancti non facient: ut pecuniã accipiant ne uen¬
dant. tam̃ id iis ip̃m per legem licebit. Hinc uos quas spoliationes
quas pactiones quam deniq in om̃ib locis nundinationẽ uiris ic
foitunaꝵ fore putatis. Etenim qđ suꝑiore parte legis p̃funtũ fu¬
it Sylla et Pompeio cõsulib id rursus liberum infuntumq fece¬
runt. Iub eosdem decem uiros omnib agris publicis ꝑgrande ue¬
ctigal imponẽ ut idem possint et liberare agros quos cõmodum
sit: et quos ip̃is libeat publicare. Quo in iudicio ꝑspici nõ potest
utrum ueritas acerbior an benignitas questuosior sit futura. Sut
tam̃ in tota lege exceptiones duç nõ tam iniquȩ ꝗͣ suspiciosȩ. Ex¬
cipit in uectigali imponẽdo agrum recẽtoricum Siciliensem. In uẽ¬

Expanded text:
enim quod videbitur publicum iudicare, quod iudicarint vendere. etiam enim quod videbitur publicum iudicare, quod iudicarint vendere. etiam illud quod homines sancti non facient, ut pecuniam accipiant ne vendant, tamen id eis ipsum per legem licebit. hinc vos quas spoliationes, quas pactiones, quam denique in omnibus locis nundinationem iuris ac fortunarum fore putatis? etenim, quod superiore parte legis praefinitum fuit, 'Svlla et Pompeio consvlibvs,' id rursus liberum infinitumque fecerunt. iubet enim eosdem xviros omnibus agris publicis pergrande vectigal imponere, ut idem possint et liberare agros quos commodum sit et quos ipsis libeat publicare. quo in iudicio perspici non potest utrum severitas acerbior an benignitas quaestuosior sit futura. sunt tamen in tota lege exceptiones duae non tam iniquae quam suspiciosae. excipit enim in vectigali imponendo agrum Recentoricum Siciliensem, in ven
Abbreviated transcription (Latin):
atriis auctionariis potius ꝗͣ in triuiis: aut in compitis auctio¬
nent᷑. Hic ꝑmittit sua lege decemuiris: ut in quib commodũ
sit tenebris ut in qua uelint solitudine bona ppłi ro. possint di¬
uendere. lam illa omnib: in prouinciis regnis liberis. ppłis ꝗqͣ
acerba. qͣformidolosa ꝗͣ quȩstuosa concursatio decemuiralis
futura sit non uidetis. Hereditatum obeundaꝵ cã quib uos
legationes dedistis qui et p̾uatum ad negocium exiuenĩt: nõ ma¬
ximis opib: neq sũma auctoritate p̃diti. tamẽ auditis ꝓfecto ꝗͣ griues
eoium aduẽtus sociis m̃is ẽẽ soleant. Ꝙ obrem quid p̾utatis impẽ¬
dere hac lege omnib gentib t̾roris et mali: cum mutant᷑ in orbe
t̾rarum decemuui sũmo cum imꝑio. sũma cum auaricia infinita¬
q oĩum rerum cupiditate: quoꝵ cum aduẽtus graues cum fasces
fonmlolosi: tum uero iudicium ac potestas ert non ferenda. Licebit

Expanded text:
atriis auctionariis potius quam in triviis aut in compitis auctioatriis auctionariis potius quam in triviis aut in compitis auctionentur; hic permittit sua lege xviris ut in quibus commodum sit tenebris, ut in qua velint solitudine, bona populi Romani possint divendere. iam illa omnibus in provinciis, regnis, liberis populis quam acerba, quam formidolosa, quam quaestuosa concursatio xviralis futura sit, non videtis? hereditatum obeundarum causa quibus vos legationes dedistis, qui et privati et privatum ad negotium exierunt non maximis opibus neque summa auctoritate praediti, tamen auditis profecto quam graves eorum adventus sociis nostris esse soleant. quam ob rem quid putatis impendere hac lege omnibus gentibus terroris et mali, cum immittantur in orbem terrarum xviri summo cum imperio, summa cum avaritia infinitaque omnium rerum cupiditate? quorum cum adventus graves, cum fasces formidolosi, tum vero iudicium ac potestas erit non ferenda; licebit