comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
malitis. Nam si illa labes ac flãma
rei .p. scuĩ illum pesciferũ et funes.¬
tum tribunacũ quẽ equite hũana
tueri non potest diuina religione
defenderit: Alie ceriome nobis
erunt. Alii antiscites deorũ ĩmorta¬
liũ. Alii int̾p̃tes religionũ reqͥrẽdi.
sa ab illis deserta ab alis ꝓdica
gesca sunt rescindunt: erit causa
cur consiliũ maloꝵ in amplissimis
uiris ad sacerdocia diligendis iure
ac merito laudare possimd. S qm̃
ille demens si ca que ꝑ hos dies ego
in senatu de re sensi uitup asset ali¬
quem se aditum ad anres urãs esse
habiturum putauit: omieta ordi¬
nem dicendi meuz. respondebo ho¬
minis furiosi nõ orõm qua ille nti
non potest: s cõuicio curꝰ ex̾citaci¬
one cũ in tolorabili petulancia tũ
ecia diuturna impunitate mum¬
uit. Ac pͥmũ illud a te homine
uesano ac furioso requiro. que te
tanta pena tuorũ scelerũ flagicio¬
rũq uexet. ut hos tales uiros q

Expanded text:
malitis. nam si illa labes ac flamma malitis. nam si illa labes ac flamma rei publicae suum illum pestiferum et funestum tribunatum, quem aequitate humana tueri non potest, divina religione defenderit, aliae caerimoniae nobis erunt, alii antistites deorum immortalium, alii interpretes religionum requirendi; sa, ab aliis deserta, ab aliis prodita gesta sunt rescinduntur, erit causa cur consilium maiorum in amplissimis viris ad sacerdotia deligendis iure ac merito laudare possimus. sed quoniam ille demens, si ea quae per hos dies ego in senatu de re publica sensi vituperasset, aliquem se aditum ad auris vestras esse habiturum putavit, omittam ordinem dicendi meum: respondebo hominis furiosi non orationi, qua ille uti non potest, sed convicio, cuius exercitationem cum intolerabili petulantia tum etiam diuturna impunitate munivit. ac primum illud a te, homine vesano ac furioso, requiro, quae te tanta poena tuorum scelerum flagitiorumque vexet ut hos talis viros,—qui
Abbreviated transcription (Latin):
in consiliis de re p. ledendis lib̾ta
tem. nec in ꝑferendo labore idu¬
stria: nec in pr̃is comodis augẽ¬
dis gratam anmi beniuolenciar
futuram. atq hec cura quirites
erit infixa animo meo sempiterna
ut cum uob qui apud me deorum
immortaliũ uimi et numẽ tenetis.
tũ posteris urĩs cũctisq gentibus
dignissimꝰ ex ciuitate uidear. que
suam dignitatem nõ posse se tenere
insi me recupasset cũctis suffra¬
giis iudicauit
seruarent. Qd̾ si ullo tempore ma¬
gna causa sacerdotum populi. R i
dicio ac ꝑtãte uersata est. hec ꝑ¬
fecto tanta est ut oĩb rei. ꝑ. digni¬
tas oĩu ciuu salus. uita. libertas.
are. foci. dii penates. bon fortune.
donicilia ur̃e sapiẽ fider potestat
comissa creditaq esse uideant. Uo¬
bis hodierno die constituendũ est
utrum post hac amẽtis ac ꝑditos
magistratus imꝑborũ ac scełator
cuuũ p̾sidio nudare. An ecia deo¬
rum ĩmortaliũ religione armare

Expanded text:
in consiliis de re publin consiliis de re publtem nec in perferendo labore industriam nec in vestris commodis augendis grati animi benivolentiam defuturam. atque haec cura, Quirites, erit infixa animo meo sempiterna, ut cum vobis, qui apud me deorum immortalium vim et numen tenetis, tum posteris vestris cunctisque gentibus dignissimus ea civitate videar quae suam dignitatem non posse se tenere, nisi me reciperasset, cunctis suffragiis iudicavitservarent. quod si ullo tempore magna causa in sacerdotum populi Romani iudicio ac potestate versata est, haec profecto tanta est ut omnis rei publicae dignitas, omnium civium salus, vita, libertas, arae, foci, di penates, bona, fortunae, domicilia vestrae sapientiae, fidei, potestati commissa creditaque esse videantur. vobis hodierno die constituendum est utrum posthac amentis ac perditos magistratus improborum ac sceleratorum civium praesidio nudare, an etiam deorum immortalium religione armare
Abbreviated transcription (Latin):
ros ꝓiunciarũ reuocando domũ
feram qmͣq amodum mimicorũ
iiurias crudelitatemq ꝑ sequar.
Et enĩ ulciscende miurie facilior
racio est qmͣ beneficii iemunerãdi.
ꝓpterea qd̾ suꝑiorem esse contra mi¬
probos minᵈ est negocii qm̃ bonis
exequati. Tum eciaz ne tam ne¬
cessariũ quidez est male m̾itis qmͣ
optime mitis referre qd̾ debeas.
teneri uł uetustate sedari beneme¬
ritos colas. nec exorati fas est ne
neqz equũ est tempore et die me¬
moriaz beneficii defimre. Postre¬
mo qui in ulciscendo remillior fu
qñta uos in me contulistis remu¬
nerandis est tardior neq solum
ingratus qd̾ ipm̃ gͣue est: uerum
eciam impius appelletur necesse
ẽ. atq in officio psoluẽdo dissiłis
est racio. et peciũa debita. ꝓꝑterca
qdꝰ pecuma qui retinet non dissol¬
uit. qͥ reddidit non habet. grãm
et qui retulit habet. et qui hab
in referenda autem gra hoc uobis
repimieto semꝑq prestabo. mͥ neos

Expanded text:
res provinciarum revocando domum res provinciarum revocando domum feram quam quem ad modum inimicorum iniurias crudelitatemque persequar. etenim ulciscendae iniuriae facilior ratio est quam benefici remunerandi, propterea quod superiorem esse contra improbos minus est negoti quam bonis exaequari. tum etiam ne tam necessarium quidem est male meritis quam optime meritis referre quod debeas. contineri vel vetustate sedari; bene meritos ne colas, nec exorari fas est, neneque aequum est tempore et die memoriam benefici definire. postremo qui in ulciscendo remissior fuiquanta vos in me contulistis remunerandis est tardior, neque solum ingratus, quod ipsum grave est, verum etiam impius appelletur necesse est. atque in officio persolvendo dissimilis est ratio pecuniae debitae, propterea quod pecuniam qui retinet non dissolvit, qui reddidit non habet: gratiam et qui rettulit habet, et qui habetin referenda autem gratia hoc vobis repromitto semperque praestabo, mihi neque
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ille qua re plurimũ potuit ea
ipsa re mimicos suos ultus est
armis. Ego qua consueui utar.
locus est huic in pace atq ocio.
qmqͣ ille animo irato nichil insi
de imiias ulciscendis agebat. ego
de ipĩs iniieis tãtũ qnͣtũ michi
res . p. ꝑmittit cogitabo. Dem¬
q quirites. qm̃ me quatuor om̃o
hõiu genera iolarunt. unũ eorũ
qui odio rei .p. qd̾ eam ip̃is cõuictis
conseruaras imimicissimi mͥ fuerũt
alterũ qui ꝑ simulacione annacie¬
nefarie ꝓdiderũt. terciuz qui cũ
propter inhercia sua eadem as¬
sequi nõ possent inuiderẽt laudi ⁊
dignitati mee. Quartũ qui cum
custodes rei .p. esse debuerũt salu¬
tem mea. ltatũ ciuitatis. dignita¬
tem eius imꝑii qd̾ erat penes ipõs
uendiderũt. sic uleiscar facmorũ
lingula quẽ admodũ a quibusq sũ
bene regendo ꝑfidos amicos nicħ̾
credendo atq oiã cauendo muidos
u̾tuti et glorie seruiendo mercato¬

Expanded text:
quod ille, qua re plurimum potuit, ea quod ille, qua re plurimum potuit, ea ipsa re inimicos suos ultus est, armis, ego qua consuevi utar olocus est, huic in pace atque otio. quamquam ille animo irato nihil nisi de inimicis ulciscendis agebat, ego de ipsis amicis tantum quantum mihi res publica permittit cogitabo. denique, Quirites, quoniam me quattuor omnino hominum genera violarunt, unum eorum qui odio rei publicae, quod eam ipsis invitis conservaram, inimicissimi mihi fuerunt, alterum, qui per simulationem amiciqui cum propter inertiam suam eadem adsequi non possent, inviderunt laudi et dignitati meae, quartum, qui cum custodes rei publicae esse deberent, salutem meam, statum civitatis, dignitatem eius imperi quod erat penes ipsos vendiderunt: sic ulciscar facinora singula, quem ad modum a quibusque sum bene gerendo, perfidos amicos nihil credendo atque omnia cavendo, invidos virtuti et gloriae serviendo, mercato
Abbreviated transcription (Latin):
um .c. mariũ quẽ nob̾ quasi ali¬
qua facali necessitate nõ solũ cũ
his qui hec delere uoluissent s
ecia cũ fortuna belli gerendũ fuit¬
cum camen uidi cũ esset sũma
senectute nõ m ͦ nõ infracto aĩo
propter magnitudine calamita¬
tis s confirmato atq renouato.
quẽ egomet dice̾ audiui tũ se fu¬
isse miserũ si careret patria qmͣ
obsidione lib̾auisset. cũ sua bona
possideri ab immicis ac diripi au¬
diret. cũ adolescent filiũ uidẽt
eiusdem sociu calamitatis. cũ
in paludibꝰ de merlus cõcurlu
ac miẜicordia minturnẽliũ corp
ac uitam suam ꝯleruarit. cum
ꝑua nauicula ꝑuectus in africã.
quib regna ipse dederat. Ad cos
mops lupplexq uenisset. recte¬
ꝑ auero sua dignitate le non co¬
missutũ ut cũ ea que amiserat
sibi rescituta eslent u̾tutem ammi
non haberet quã nuĩqͣ ꝑdidisset.
l hoc intet me acq illũ int̾ elt

Expanded text:
um, C. Marium,—quoniam nobis quasi alium, C. Marium,—quoniam nobis quasi aliqua fatali necessitate non solum cum iis qui haec delere voluissent, sed etiam cum fortuna belligerandum fuit,—eum tamen vidi, cum esset summa senectute, non modo non infracto animo propter magnitudinem calamitatis, sed confirmato atque renovato. quem egomet dicere audivi tum se fuisse miserum cum careret patria quam obsidione liberavisset, cum sua bona possideri ab inimicis ac diripi audiret, cum adulescentem filium videret eiusdem socium calamitatis, cum in paludibus demersus concursu ac misericordia Minturnensium corpus ac vitam suam conservaret, cum parva navicula pervectus in Africam, quibus regna ipse dederat, ad eos inops supplexque venisset: reciperata vero sua dignitate se non commissurum ut, cum ea quae amiserat sibi restituta essent, virtutem animi non haberet quam numquam perdidisset. sed hoc inter me atque illum interest,
Abbreviated transcription (Latin):
qui rem.p. hac auctoritate senatꝰ.
tanca consensione ytalie. tanto stu¬
dio bonorũ oĩu cũ agente p. len¬
tulo consencientibꝰ ceteris ma¬
giseratib. Dep̾cante Gñ. pompe¬
io oĩbus hõĩb fauentib dis den¬
q ĩmortalib frugũ ub̾tate copia
uilitate reditũ meũ cõꝓbantibus.
uob̾ qnͣtũ facere possum quirites
pollicebor. Primũ qua scĩssum¬
scĩssimi hoiẽs pietate erga deos im¬
mortales esse soleant eadem erga
eque mͥ gͣue et scm̃ ac deorũ ĩmorta¬
liũ in omĩ uita futurũ. Deinde
qm̃ me in ciuitate res .p. ipsa dedu¬
xit nullo me loco rei .p. defuturũ.
Qd̾ si quis existimat me aut uo¬
luntate esse mutata aut debilita¬
ta uirtute aut animo fracto. uehe¬
menter errat. mͥ qd potuit us
et miuria et scelatus hõĩuz furor
detrah̾e eripuit. Abstulit dissipa¬
uit. qd̾ uiro forti adnni nõ potelt.
Ideo manet et ꝑmanebit. Uidi ego
fortissimũ uiru mum̾cipem me¬

Expanded text:
Quirites, hac auctoritate senatus, Quirites, hac auctoritate senatus, tanta consensione Italiae, tanto studio bonorum omnium, causam agente P. Lentulo, consentientibus ceteris magistratibus, deprecante Cn. Pompeio, omnibus hominibus faventibus, dis denique immortalibus frugum ubertate copia vilitate reditum meum comprobantibus, vobis quantum facere possum, Quirites, pollicebor: primum, qua sanctissimi homines pietate erga deos immortalis esse soleant, eadem me erga aeque mihi grave et sanctum ac deorum immortalium in omni vita futurum: deinde, quoniam me in civitatem res publica ipsa reduxit, nullo me loco rei publicae defuturum. quod si quis existimat me aut voluntate esse mutata aut debilitata virtute aut animo fracto, vehementer errat. mihi quod potuit vis et iniuria et sceleratorum hominum furor detrahere, eripuit, abstulit, dissipavit: quod viro forti adimi non potest, id omne manet et permanebit. vidi ego fortissimum virum, municipem me
Abbreviated transcription (Latin):
cantũ debeo qnͣtũ homine hoĩ debe̾
uix fas est. Huid ꝯsilia .P. lentulus
sentencia senatus auctoritatẽ uos se¬
cuti in eo loco in quo urĩs benefici¬
is fueram isdem centuriis quibꝰ cõ¬
locaratis reposiustis. eodem tẽpore
audistis. codem ex loco sũmos uiros
ornatissimos atq amplissimos ho¬
mines prinapes ciuitatis omẽs cõ¬
sularis om̃es p̃torios eadem dice̾
ut oĩ testĩonio ꝑ me unũ rẽ .p.
cõseruatam elle constaret. Itaq
cũ p. seruilius grauissimꝰ uir et
ornatissimꝰ ciuis dixisset oꝑa me¬
a rem ꝑ. incolumẽ. magistratibus
deiceps tradica dixerũt in eadem
sentencia ceteri. s audistis eo tꝑre
clarissini biri. nõ solũ auctorita¬
tem s ecia testioniũ .l. gelli qui
quia sua dassem ad temptata ma¬
gno cũ luo ꝑiculo pene sensit dix ͭ
in concione ur̃m si ego cos cũ fui
non fuissem rem p. fundicus in¬
teritura fuisse. En ego teltĩoniis

Expanded text:
tantum debeo quantum hominem homini debere tantum debeo quantum hominem homini debere vix fas est. huius consilia, P. Lentuli sententiam, senatus auctoritatem vos secuti me in eo loco, in quo vestris beneficiis fueram, isdem centuriis quibus conlocaratis reposuistis. eodem tempore audistis eodem ex loco summos viros, ornatissimos atque amplissimos homines, principes civitatis, omnis consularis, omnis praetorios eadem dicere, ut omnium testimonio per me unum rem publicam conservatam esse constaret. itaque cum P. Servilius, gravissimus vir et ornatissimus civis, dixisset opera mea rem publicam incolumem magistratibus deinceps traditam, dixerunt in eandem sententiam ceteri. sed audistis eo tempore clarissimi viri non solum auctoritatem, sed etiam testimonium, L. Gelli: qui quia suam classem adtemptatam magno cum suo periculo paene sensit, dixit in contione vestrum, si ego consul cum fui non fuissem, rem publicam funditus interituram fuisse. en ego tot testimoniis,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ornati ꝓducti ad uos ab ea¬
dem non solum ad me cõseruãdũ
uos cohortati sunt. s ecia rerum
mearum gestarũ auctores. testes.
laudatores fuerũt: quorũ prmm¬
ceps ad cohortandos uos ⁊ ad ro¬
gandos fuit. Gñ. pompeiuis uir
oĩu qui sunt. fuerũt. erũt. u̾tu¬
te. sapiã. gloria princeps : qͥ mi
unus um pͥuato amico eadem
oĩa dedit que uniu̾se rei .p. salu
tem. ociũ. dignitatem. Cuiꝰ orõ
fuit quẽ ad modũ accepit triꝑ¬
tita. Pͥmũ uos docuit meis cõ¬
siliis rem .p. esse seruatã causã¬
q mea cũ comumi salute cõĩxit.
hortatusq est ut auctoritatem se¬
natus. statũ enuitatis. fortunas
ciuis bene meriti defenderetis. cũ
me in ꝑorando posuit uos rogari a
senatũ. rogari ab equitib .xͦ. roga¬
ri ab ycalia cũcta. Deinde ipse
ad extremũ pro mea uos salute nõ
rogauit solum. uerũ ecia obsecra¬
uit. Huic ego homini Quiritel

Expanded text:
sunt ornati, producti ad vos ab eosunt ornati, producti ad vos ab eodem, non solum ad me conservandum vos cohortati sunt, sed etiam rerum mearum gestarum auctores testes laudatores fuerunt. quorum princeps ad cohortandos vos et ad rogandos fuit Cn. Pompeius, vir omnium qui sunt, fuerunt, erunt, virtute sapientia gloria princeps: qui mihi unus uni privato amico eadem omnia dedit quae universae rei putem, otium, dignitatem. cuius oratio fuit, quem ad modum accepi, tripertita; primum vos docuit meis consiliis rem publicam esse servatam, causamque meam cum communi salute coniunxit, hortatusque est ut auctoritatem senatus, statum civitatis, fortunas civis bene meriti defenderetis; tum me in perorando posuit vos rogari a senatu, rogari ab equitibus Romanis, rogari ab Italia cuncta, deinde ipse ad extremum pro mea vos salute non rogavit solum verum etiam obsecravit. huic ego homini, Quirites,
Abbreviated transcription (Latin):
taui. Itaq neq re .p. extermina¬
ta. mͥ locũ in hac urbe ẽẽ duxi.
nec si illa restitueret᷑ dubicaui
quin me secũ ip̃a reduceret. Dn
ego cum michi esset exploratissi¬
mũ.p. lentulũ ꝓximo anno. cos.
futurũ qui illis ipĩs rei .p. ꝑicu
bitarem quin is me cõfectũ cõsu¬
larib uulnerib consulare me¬
dicina ad salutem reduc̾e̾t. Hoc
duce collega autẽ eius clementis¬
simo atqs optimo uiro primo nõ
adu̾sante post ecia adiuuãte re¬
liqui magrãtus pene omẽs fue¬
runt defensores salutis mee.T.
beniuolencia et diuino studio
extiterũt. eodenq p. lentulo au¬
ctore et pariter referente collega
frequẽtissimꝰ senatus uno dissẽ¬
ciente nullo intercedente digni¬
tatem mea quib potuit u̾bis
amplissimis ornauit. salutẽ uo¬
bis muncipiis. coloniis oĩbus
cõmendauit. Ita me nudũ aꝓpĩ
ta est. Deniq omẽs qui uris ma¬
ximis beneficiis honoribusq

Expanded text:
tavi. itaque neque re publica exterminatavi. itaque neque re publica exterminata mihi locum in hac urbe esse duxi, nec, si illa restitueretur, dubitavi quin me secum ipsa reduceret. an ego, cum mihi esset exploratissimum P. Lentulum proximo anno consulem futurum, qui illis ipsis rei publicae bitarem quin is me confectum consularibus vulneribus consulari medicina ad salutem reduceret? hoc duce, conlega autem eius, clementissimo atque optimo viro, primo non adversante, post etiam adiuvante, reliqui magistratus paene omnes fuerunt defensores salutis meae; ebenivolentia et divino studio exstiterunt; eodemque P. Lentulo auctore et pariter referente conlega frequentissimus senatus, uno dissentiente, nullo intercedente, dignitatem meam quibus potuit verbis amplissimis ornavit, salutem vobis municipiis coloniis omnibus commendavit. ita me nudum a propta est, denique omnes qui vestris maximis beneficiis honoribusque
Abbreviated transcription (Latin):
uelte uobis supplicare edictis atq
imperiis uetarent᷑ cũ om̃ ꝓuĩcia¬
rum pacaone secũ oiã cũ oĩbus
foederare conciliacione grãrũ san¬
guine meo saucirent. cũ omẽtꝰ
boni non recularent qui ul pro
me uł mecũ perirent armis de¬
certare pro mea salute. nolui.
qd̾ et uincere et uinci luctuosũ
rei p. fore putaui. At mumia me¬
i mense ianuario cũ de me age̾tꝰ
corporibus ciuiũ truadatis. flu̾e
sangiũs meũ reditũ int̾dudendũ
putauerũt. Itaq cũ ego absum:
eam rem p. habuistis ut eque
me atq illa relcituẽda putaretis.
Ego autem in qua ciuitate nicħ
ualeret lenatus oĩs elset impumi¬
tas. nulla iudicia. uis et ferrũ in
foro u̾saret᷑ cũ pͥuati parietis p̃
sidio non legum tuerent᷑. Tr̃. pl.
ad magrãtuũ domos cũ ferro et fa¬
cibus iret᷑ consulis fasces frange¬
rent᷑. deorũ immortaliũ templã
incenderent᷑ rem .p. esse nullaz pu¬

Expanded text:
veste vobis supplicare edictis atque veste vobis supplicare edictis atque imperiis vetarentur, cum omnium provinciarum pactiones, cum omnia cum omnibus foedera reconciliationesque gratiarum sanguine meo sancirentur, cum omnes boni non recusarent quin vel pro me vel mecum perirent, armis decertare pro mea salute nolui, quod et vincere et vinci luctuosum rei publicae fore putavi. at inimici mei, mense Ianuario cum de me ageretur, corporibus civium trucidatis flumine sanguinis meum reditum intercludendum putaverunt. itaque, dum ego absum, eam rem publicam habuistis ut aeque me atque illam restituendam putaretis. ego autem in qua civitate nihil valeret senatus, omnis esset impunitas, nulla iudicia, vis et ferrum in foro versaretur, cum privati parietum se praesidio non legum tuerentur, tribuni ad magistratuum domos cum ferro et facibus iretur, consulis fasces frangerentur, deorum immortalium templa incenderentur, rem publicam esse nullam pu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nõ milli arbitrant᷑. s ut pate¬
factũ est in augenda mercede cõsũ¬
ꝑta est. Postea res acta est in se¬
natu alia nulla cũ uatiis racioni¬
b impediret᷑ et uolũtate tamen
ꝑfecta senatus causa apud uos mẽ¬
se ianario deferebat᷑. Hic tãtũ
int̾fuit int̾ me et iuncos meos.
ego cum hommes in tribunale au¬
relio palam conscribi centuriari¬
q uidissem: cũ intelligerem uetes
ad spem cedis catiline copias esse
reuocatas. cum uiderem ex ea ꝑ¬
te homines cuius ꝑtis nol ul prin¬
cipes nũabam ᷑ ꝑtim qd̾ michi in¬
uiderent ꝑtim qd sibi timerent
aut ꝓditores esse aut desertores la¬
lutis mee: cũ duo consules empti
paccione ꝓuĩciarũ auctores se mi¬
micis rei .p. tradidissent. cũ egeltatẽ.
auaricia libidines suas uiderent
ex pleri non posse. nͥ cõscrictũ dome¬
scicis hostib dedissent cũ senatus.
equites. R flere pro me ac mutata

Expanded text:
dum non nulli arbitrabantur, sed, ut patedum non nulli arbitrabantur, sed, ut patefactum est, in augenda mercede consumpta est. postea res acta est in senatu alia nulla: cum variis rationibus impediretur, voluntate tamen perspecta senatus, causa ad vos mense Ianuario deferebatur. hic tantum interfuit inter me et inimicos meos. ego, cum homines in tribunali Aurelio palam conscribi centuriarique vidissem, cum intellegerem veteres ad spem caedis Catilinae copias esse revocatas, cum viderem ex ea parte homines, cuius partis nos vel principes numerabamur, partim quod mihi inviderent, partim quod sibi timerent, aut proditores esse aut desertores salutis meae, cum duo consules empti pactione provinciarum auctores se inimicis rei publicae tradidissent, cum egestatem avaritiam libidines suas viderent expleri non posse nisi me constrictum domesticis hostibus dedidissent, cum senatus equitesque Romani flere pro me ac mutata
Abbreviated transcription (Latin):
cos nũqͣͣ de.Q. mietello nõ mͦ .c. ma¬
rius qui erat mimicus et ne is qͥ¬
dem qui secutus est. M. Anchomus
nomo eloquẽtissimꝰ cũ a albino col¬
lega senatum aut ppłm est cohor¬
tatus. At ꝓ me suꝑiores quos sẽꝑ
ut referrent flagitati sunt. s ueri¬
ti sunt ne gre causa sacere uiderẽt.
qd̃ alter m ͥ affinis erat. Alterius
causam capitis receꝑam. Qui ꝓ¬
ui̾ciaꝵ foedere remati totũ illũ an¬
nũ querellas senatus. luctũ bono
implorauit.P. lentulus. cos. parẽs
Deus salus nr̃e uite. fortune. mẽo¬
rie. nominis simul ac de solem de
religione retulit nichil hũanaꝵ
rerum sibi prius qmͣ de me agẽ¬
dum iudicauit. Atqz eo die confe¬
ego maximis benefiais questorem
consul ornaram. cũ et cũctus ordo ⁊
multi eum sũmi uiti orapent et
cii. oppius socer optimꝰ uir ad
pedes flens iaceret noctemq sibi
ad deliberandũ postulasset. que de¬
libacio non in reddenda quẽ admo¬

Expanded text:
consul, numquam de Q. Metello non modo C. Maconsul, numquam de Q. Metello non modo C. Marius, qui erat inimicus, sed ne is quidem qui secutus est, M. Antonius, homo eloquentissimus, cum A. Albino conlega senatum aut populum est cohortatus; at pro me superiores consules semper ut referrent flagitati sunt; sed veriti sunt ne gratiae causa facere viderentur, quod alter mihi adfinis erat, alterius causam capitis receperam; qui provinciarum foedere infrenati totum illum annum querelas senatus, luctum bonorimploravit, P. Lentulus consul, parens, deus, salus nostrae vitae, fortunae, memoriae, nominis, simul ac de sollemni deorum religione rettulit, nihil humanarum rerum sibi prius quam de me agendum iudicavit. atque eo die confeego maximis beneficiis quaestorem consul ornaram, cum et cunctus ordo et multi eum summi viri orarent, et Cn. Oppius socer, optimus vir, ad pedes flens iaceret, noctem sibi ad deliberandum postulasset; quae deliberatio non in reddenda, quem ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
de p. popilio clarissimo ac fortali¬
mo uiro. nũqͣ de.q. mecello nobi¬
lissimo et constantissimo ciue nũqͥͣs
de .c. mario cultode ciuitatis acq
imperii uri in senatũ mencio facta
est. tribuniciis suꝑiores illi toga¬
cionib nulla auctoritate senatus
sunt restituti. Marius uͦ non m ͦ
nõ a senatu s ecia opp̃sso senatu
est restitutus. nec rerũ gestarũ me¬
moria in reditu .c. marii s exercitus
acq arma ualuerũt. At de me ut
ualuerũt semꝑ senatus flagitauit
et coloniarũ factus est. ac me in
prĩam ter suis decretis italia cũcta
reuocauit. Illi inimias intertectis
magna cuuũ cede facta reducti sũt.
ego iis a quib eiectus sũ ꝓ uicias
optinẽtib. iniiico autem optimo
rente reductus lum. cum is imic
qui ad meam ꝑinciem uocem sua
comunibus hostib p̾buisset si ri-¬
tu dunitaxat uiue̾t: requidez inf
omẽs mortuos mandatus esset. Nũ¬
qͣz de popilio .l. optimius fortissimꝰ

Expanded text:
de P. Popilio, clarissimo ac fortisside P. Popilio, clarissimo ac fortissimo viro, numquam de Q. Metello, nobilissimo et constantissimo cive, numquam de C. Mario, custode civitatis atque imperi vestri, in senatu mentio facta est. tribuniciis superiores illi rogationibus nulla auctoritate senatus sunt restituti, Marius vero non modo non a senatu sed etiam oppresso senatu est restitutus. nec rerum gestarum memoria in reditu C. Mari sed exercitus atque arma valuerunt; at de me ut valeret semper senatus flagitavit,otus municipiorum et coloniarum factus est; at me in patriam ter suis decretis Italia cuncta revocavit. illi inimicis interfectis magna civium caede facta reducti sunt: ego iis a quibus eiectus sum provincias obtinentibus, inimico autem, optimo rente reductus sum, cum is inimicus, qui ad meam perniciem vocem suam communibus hostibus praebuisset, spiritu dumtaxat viveret, re quidem infra omnis mortuos amandatus esset. numquam de P. Popilio L. Opimius, fortissimus
Abbreviated transcription (Latin):
pulchro quide se a me esse seiuĩctũ
Pro me p̃sente senatul hoĩuq p̃¬
terea .xx ͨͥ mił. uestem mutauerũt.
pro eo absento uinus squalorẽ sor¬
desq iudistis. Unus hic quidem
in foro posset esse mͥ pietate filius.
muẽtus est beneficio parens. amore
idem qui semper fuit frater. Nam
cõuigis misere squalor et luctus ac¬
q optime filie meror assiduus. filii¬
q ꝑui desideriũ mei lac̾meq pue¬
riles. Aut itmerib necessariis aut
magna ꝑte lectis ac tenebris dti¬
nebant᷑. Quare hoc maius est
ur̃m in nos ꝓmitũ. qd̾ nõ multitudĩ
ꝓpinquorũ. s nobismetipĩs nos red¬
didistis. S quẽadmodu propinq
quos ego ꝑare non potui mͥ ad de¬
p̾candam calamitatem mea nõ fu¬
erũt. sic illud qd̾ mea uirtus p̃sta¬
re debuit adiutores auctores horca¬
coresq ad me restituendũ. Ita młti
fuerũt ut longe suꝑiores omes hac
dignitate copiaq suꝑarem. Nũꝙͥ

Expanded text:
pulcro quidem se a me esse seiunctum. pulcro quidem se a me esse seiunctum. pro me praesente senatus hominumque praeterea viginti milia vestem mutaverunt, pro eodem me absente unius squalorem sordisque vidistis. Vnus hic, qui quidem in foro posset esse, mihi pietate filius inventus est, beneficio parens, amore idem qui semper fuit frater. nam coniugis miserae squalor et luctus atque optimae filiae maeror adsiduus filique parvi desiderium mei lacrimaeque pueriles aut itineribus necessariis aut magnam partem tectis ac tenebris continebantur. qua re hoc maius est vestrum in nos promeritum, quod non multitudini propinquorum sed nobismet ipsis nos reddidistis. sed quem ad modum propinqui, quos ego parare non potui, mihi ad deprecandam calamitatem meam non fuerunt, sic—illud quod mea virtus praestare debuit—adiutores auctores hortatoresque ad me restituendum ita multi fuerunt ut longe superiores omnis hac dignitate copiaque superarem. numquam
Abbreviated transcription (Latin):
gnitas maximeq relgelte nõ sa¬
tis ualent. tñ illi pietas ꝓpinqͦrũ.
p̾ces adolescenciũ. squalor maioꝵ
ueteres clarissimos consulares hac
ura prũmq memoria tercuis au¬
te me ꝯsularis subit indignissimã
forcuna p̾stantissima suã gloria.
dissimilis fuit racio. Non emm
ille dep̾cacione rediit: s in dis¬
cessu ciuiũ exercitu se armisq
reuocauit. At me nudũ a ꝓpin¬
quis nulla cognacione munitu.
nullo armoꝵ ac tumultus metu
c.pisonis generi mei diuina q̃¬
dam et maudita auctoritas ac¬
q u̾tul frĩsq milerrimui atq op¬
tum cocidiane lacrime sordesq
lugubres a uobis dep̾cate sunt.
frater erat unus qui suo squalore
urõs oculos inflecteret. qui suo
fletu desideriũ mei memoriãq
reuocaret. Qui statuerat qui¬
rites si uos me sibi nõ reddidisse¬
tis eandem subire fortuna tãto
in me amore extitit ut negaret
fas esse nõ mͦ domicilio. s ne se-¬

Expanded text:
gnitas maximaeque res gestae non sagnitas maximaeque res gestae non satis valerent, tamen fili pietas, propinquorum preces, adulescentium squalor, maiorveteres clarissimos consularis, hac vestra patrumque memoria, tertius ante me consularis subiit indignissimam fortunam praestantissima sua gloria, dissimilis fuit ratio; non enim ille deprecatione rediit, sed in discessu civium exercitu se armisque revocavit. at me nudum a propinquis, nulla cognatione munitum, nullo armorum ac tumultus metu, C. Pisonis, generi mei, divina quaedam et inaudita auctoritas atque virtus, fratrisque miserrimi atque optimi cotidianae lacrimae sordesque lugubres a vobis deprecatae sunt. frater erat unus qui suo squalore vestros oculos inflecteret, qui suo fletu desiderium mei memoriamque renovaret; qui statuerat, Quirites, si vos me sibi non reddidissetis, eandem subire fortunam; tanto in me amore exstitit ut negaret fas esse non modo domicilio, sed ne se
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝯsecuti sumꝰ. insi ur̃a uolũtas
fuisset oĩbus duinis muneribus
caruerimꝰ. Urõs demq honores
quos eramꝰ gradatim singulos as¬
secuti. nũc a uobis uiu̾sos hẽmꝰ.
ut qnͣtũ antea ꝑentib. qnͣtũ diis ĩ¬
mortalibꝰ. qnͣtũ uob̾metipis: tm̃
hoc tempore uinu̾sũ cũcto ppło
in scudiis uris tanta animorũ de¬
dãta est uoluntas. ut nõ solũ ca¬
lamitatem inichi detraxisle s eci¬
am dignicatem auxille uide amini.
Non enim ꝓ meo reditu ut ꝓ .p.
popili nobilissimi hoĩs adolescẽ¬
tes filii et multi p̾terea cogniti at¬
q adfines dep̾cati sunt. Non ut
tus consularis lũma auctoritate
uir nõ c. metellus tensorius. nõ
corum liberi. nõ. N. metellus ne¬
pos qui tum consulatũ petebat.
non sororũ filii luculli seruilii. sti¬
piones. ꝑmulti enim tum metelli
aut metellarũ liberi pro .Q. metel¬
li reditu uobis ac prĩb urĩs sup¬
plicauerũt. Qd̾si ipĩus sũma di¬

Expanded text:
ta consecuti sumus: nisi vestra voluntas ta consecuti sumus: nisi vestra voluntas fuisset, omnibus divinis muneribus careremus. vestros denique honores, quos eramus gradatim singulos adsecuti, nunc a vobis universos habemus, ut quantum antea parentibus, quantum dis immortalibus, qusum cuncto populin studiis vestris tanta animorum declarata est voluntas ut non solum calamitatem mihi detraxisse, sed etiam dignitatem auxisse videamini. non enim pro meo reditu ut pro P. Popili, nobilissimi hominis, adulescentes filii et multi praeterea cognati atque adfines deprecati sunt, non ut tus consularis, summa auctoritate vir, non C. Metellus censorius, non eorum liberi, non Q. Metellus Nepos, qui tum consulatum petebat, non sororum filii, Luculli, Servilii, Scipiones; permulti enim tum Metelli aut Metellarum liberi pro Q. Metelli reditu vobis ac patribus vestris supplicaverunt. quod si ipsius summa di
Abbreviated transcription (Latin):
qui egraui morbo recreati sunt
qmͣ qui nũqͣz egro corpore fuerũt.
sic hec oia desiderata magis qmͣ
allidue ꝑcepta delectant. Qͦtsũ
gͣ hec disputo. quorsũ ut intelli¬
gere possitis nemine umqͣ tã¬
ta eloquẽcia fuisse. neq tam diuĩo
atq inctedibili gen̾e̾ dicendi qui
ura magnitudine multitudinẽ¬
q bencficiorũ quã in me fremq
meũ et liberos nr̃os contulistis
nõ mͦ aug̾e̾ aut ornare oracione
s enu̾are aut consequi possit:
Apentib id qd̾ necesse erat pu
sum procreatus. Auob̾ natus
sum consularis. Illi mͥ frcm̃ in co¬
gnitũ qualis futurus esset dede¬
rũt: uos spectatũ et in credibili pi¬
etate cognitũ reddidiltis. Nem .p.
illis accepi temporibꝰ. eam que
pene annssa ẽ a uob̾ iam recupa¬
ui. quã aliquãdo omẽs unius oꝑa
ẜuatam iudicauerũt. dii ĩmorles
mͥ liberos dederũt. uos reddidistis.
multa p̃terea adis ĩmorlib opta¬

Expanded text:
qui e gravi morbo recreati sunt qui e gravi morbo recreati sunt quam qui numquam aegro corpore fuerunt, sic haec omnia desiderata magis quam adsidue percepta delectant. quorsum igitur haec disputo? quorsum? ut intellegere possitis neminem umquam tanta eloquentia fuisse, neque tam divino atque incredibili genere dicendi, qui vestram magnitudinem multitudinemque beneficiorum quae in me fratremque meum et liberos nostros contulistis non modo augere aut ornare oratione, sed enumerare aut consequi possit. A parentibus, id quod necesse erat, parvus sum procreatus, a vobis natus sum consularis. illi mihi fratrem incognitum qualis futurus esset dederunt, vos spectatum et incredibili pietate cognitum reddidistis. rem publicam illis accepi temporibus eam quae paene amissa est, a vobis eam reciperavi quam aliquando omnes unius opera servatam iudicaverunt. di immortales mihi liberos dederunt, vos reddidistis. multa praeterea a dis immortalibus opta
Abbreviated transcription (Latin):
cundius. quã mͥ meus frater. non
tam id senciebam cũ fruebar q tũ
cũ catebam. et postea quã uos me
illi et mͥ eũ reddidistis. res fann¬
liaris sua quẽq delectat: relique
mee fortune recuꝑate plus michi
nũc uoluptatis afferũt qmͣ tũ in¬
colomitatis afferebãt. Anncicie.
consuetudines. uicimtates. clien¬
tele. ludi demq et dies festi quid
haberent uoluptatis carendo ma¬
gis intellexi qm fruendo. Iam u̾o
honos. dignitas. locus ordo. bene
ma uisa sunt. tamẽ ea mĩc reno¬
uata illustriora uident᷑ qͣ si ob¬
scura non ẽẽnt: Ip̃a autem prĩa
dii ĩmortales dici uix potest qͥd
caritatis. quid uoluptatis habet
que species ytalie. que celebritas
oppidorũ. que forma regionũ. qui
agri. que fruges. que pulcritudo
urbis. que hũanitas ciuium. que
rei .p. dignitas. que urã maiestas.
quib ego oĩbus antea rebꝯ sic fru¬
ebar. ut nemo magis: Sic cãq
bona ualitudo iocundior est his

Expanded text:
cundius quam mihi meus frater: non cundius quam mihi meus frater: non tam id sentiebam cum fruebar quam tum cum carebam, et postea quam vos me illi et mihi eum reddidistis. res familiaris sua quemque delectat: reliquae meae fortunae reciperatae plus mihi nunc voluptatis adferunt quam tum incolumes adferebant. amicitiae, consuetudines, vicinitates, clientelae, ludi denique et dies festi quid haberent voluptatis carendo magis intellexi quam fruendo. iam vero honos, dignitas, locus, ordo, beneflarissima visa sunt, tamen ea nunc renovata inlustriora videntur quam si obscurata non essent. ipsa autem patria, di immortales! dici vix potest quid caritatis, quid voluptatis habeat; quae species Italiae, quae celebritas oppidorum, quae forma regionum, qui agri, quae fruges, quae pulchritudo urbis, quae humanitas civium, quae rei publicae dignitas, quae vestra maiestas! quibus ego omnibus antea rebus sic fruebar ut nemo magis; sed tamquam bona valetudo iucundior est iis
Abbreviated transcription (Latin):
uitate deficeret. Hoc si aiõ in uos
uberosq urõs fuissem. ut aliquã¬
do uos prẽsq cõscriptos ycaliãq
uniu̾lam memoria mei mmiẜicor¬
diaq desideriũ tene̾t. eius deuoci¬
ons me esse cõiũctũ iuidicio deo¬
rum ĩmortaliũ: teltimono senatus.¬
rum. beneficio diuino ĩmortaliq ue¬
sero maxime letor. quirites. et si
nichil est homini magis optandũ
qm ꝓsꝑa equabilis ꝑpetuaq for¬
tuna. secũdus uite sine ulla offensio¬
ne cursus. tamen si mͥ tnͣquilla et
placata oĩa fuissent incredibili qͥ¬
Dam et pene duuã qua nũc ur̃o
beneficio fruor. letieie uoluptate
caruissem. Quid dulcius hoĩum
generi ab natura datũ est quã su
cuiq liberi. mͥ uo̾ et ꝓpter indul¬
gencia mea. et propter excellẽs
eorum ingenium uita sunt ea cari¬
ores tamen nõ tanta uoluptate e¬
rant suscepti qnͣta nũc sunt resti¬
tuci: Nichil cuiqͣ fuit umqͣ io¬

Expanded text:
vitate defigerent,—hoc si animo in vos vitate defigerent,—hoc si animo in vos liberosque vestros fuissem, ut aliquando vos patresque conscriptos Italiamque universam memoria mei misericordia desideriumque teneret: eius devotionis me esse convictum iudicio deorum immortalium, testimonio senatusrum, beneficio divino immortalique vestro maxime laetor. namque, Quirites, etsi nihil est homini magis optandum quam prospera aequabilis perpetuaque fortuna secundo vitae sine ulla offensione cursu, tamen, si mihi tranquilla et placata omnia fuissent, incredibili quadam et paene divina, qua nunc vestro beneficio fruor, laetitiae voluptate caruissem. quid dulcius hominum generi ab natura datum est quam sui cuique liberi? mihi vero et propter indulgentiam meam et propter excellens eorum ingenium vita sunt mea cariores: tamen non tanta voluptate erant suscepti quanta nunc sunt restituti. nihil cuiquam fuit umquam iu
Abbreviated transcription (Latin):
populi R cõuocacio. nullus yta
cipiorũ et colomarũ extiterũt.
Qua re cum me urã auctoritas
arcellerit. populus R. cq̃uoca¬
rit. res .p. implerit: It alia cũ¬
cta pene suis humeris repor
te mea non fuerũt. ea non hẽa
que iple p̃stare possim p̃sertim
cum illa amissa recuꝑarim u̾¬
tutem et fidem nũqͣ amiserim.
Uod p̃catus a Ioue optĩo
maximo cecerisq diis ĩ¬
mortalibꝰ. sum Quirites
eo tempore cũ me fortuãsq meas
pro ur̃a incolomitate ocio con¬
cordiaq deuoui. ut si meas ra¬
ciones umqͣ ur̃e saluti antepo¬
suissem. sempiterna poena su¬
stinerem mea uolũtate susceptã
sin et ea que ante gesseram cõhũa¬
de ciuitatis causa gessissem. et il¬
lam miseram ꝓfectione urẽ sa¬
lutis grã suscepissem. ut qd̾ odiũ
sccłati hoĩes et audaces in rem .p.
et in om̃es bonos conceptũ iã diu
cõtinerent. id in me uno pocus
q̃s in optimo quoq et umusa ci¬

Expanded text:
populi Romani convocatio, nullus Itapopuli Romani convocatio, nullus Itacipiorum et coloniarum exstiterunt. qua re, cum me vestra auctoritas arcessierit, populus Romanus vocarit, res publica implorarit, Italia cuncta paene suis umeris reportte mea non fuerunt, ea non habeam quae ipse praestare possim, praesertim cum illa amissa reciperarim, virtutem et fidem numquam amiserim.uod precatus a Iove optimo maximo ceterisque dis immortalibus sum, Quirites, eo tempore cum me fortunasque meas pro vestra incolumitate otio concordiaque devovi, ut, si meas rationes umquam vestrae saluti anteposuissem, sempiternam poenam sustinerem mea voluntate susceptam, sin et ea quae ante gesseram conservandae civitatis causa gessissem et illam miseram profectionem vestrae salutis gratia suscepissem, ut quod odium scelerati homines et audaces in rem publicam et in omnis bonos conceptum iam diu continerent, id in me uno potius quam in optimo quoque et universa ci
Abbreviated transcription (Latin):
tunaz atqz eidem sibi domiciliiz
et uite et mortis deposcet: tamẽ
nũqͣ nec magnitudinez negocii n ͨ
solitudinez suam. nec uim inimi¬
corum ac tela ꝑtimuit. Alter fu¬
it ꝓpugnator in carũ fortunarñ
et deffensor assidiuis sũma u̾tute
et pietate .c. pilo gener. qui mi¬
nas minas inimicorũ meorum.
qui inimicicias affinis mei ꝓpĩ.¬
qui sui conlulis. qui pontũ et
bithymã questor pre mea salute
neglexit. Nichil umq senatus
de .p. popilio decreuit. nũꝙ in
Hoc ordine Q. metello mẽcio fa-¬
cta est Tribumciis sũt illi roga¬
cionib. interfectis inimicis dem.¬
q restituti. cum alter eorũ sena¬
tui paruisset. Alter uimi cedemq
tugillet. Nam .c. quidem Haciꝰ
qui hac hõiu memoria tercius
ante me consularis tempestate
ciuili ex pulsus est: non m ͦ a se¬
natu non est rescitutus. s reditu
suo senatum cũctũ pene deleuit.
Nulla de illis magratuũ cõsen¬
sio. nulla ad rem ꝑ. defendendã

Expanded text:
tunam atque idem sibi domicilium tunam atque idem sibi domicilium et vitae et mortis deposcere, tamen numquam nec magnitudinem negoti nec solitudinem suam nec vim inimicorum ac tela pertimuit. alter fuit propugnator mearum fortunarum et defensor adsiduus, summa virtute et pietate, C. Piso gener, qui minas inimicorum meorum, qui inimicitias adfinis mei, propinqui sui, consulis, qui Pontum et Bithyniam quaestor prae mea salute neglexit. nihil umquam senatus de P. Popilio decrevit, numquam in hoc ordine de Q. Metello mentio facta est: tribuniciis sunt illi rogationibus interfectis inimicis denique restituti, cum alter eorum senatui paruisset, alter vim caedemque fugisset. nam C. quidem Marius, qui hac hominum memoria tertius ante me consularis tempestate civili expulsus est, non modo a senatu non est restitutus, sed reditu suo senatum cunctum paene delevit. nulla de illis magistratuum consensio, nulla ad rem publicam defendendam
Abbreviated transcription (Latin):
meũ frang̾e̾ aut debilitare possit
cuius ipãm calamitatem nõ modo
nullius delicti s eciam diuinorum
ini rem .p. beneficiorum testem esse
uideatis. Nam importata est quia
delenderam ciuitatem et mea uolũ¬
cate suscepta est ne a me defensa
resͣ .p. ꝑeundem me extremũ in
discrimen uocaret. Pro me non
ut pro publio popilio nobilissiõ
hoĩe adolescentes filii nõ ꝓpiqͦ
et clarissimo uiro sꝑectata iam ado¬
lescencia filius. ñ.I. ⁊ .c. metelli
consulares nõ corum liberi. nõ.Q.
metellus nepos qui tũ consulatũ
petebat. nõ luculli seruilii scipio¬
nes metellorũ filii flentes ac sordi¬
dati populo .r. supplicauerũt. sed
unus frater qui in me pietate fi¬
lius consiliis parens amore ut e¬
rat trater inuẽtul est squalore et
lacrimis et cotidianis p̾cibus de¬
sideriũ mei noĩs renouari et rerũ
gestarum memoriam usurpari co¬
egit. Nui cũ statuisset insi per
uos recuꝑasset eandam subire for¬

Expanded text:
meum frangere aut debilitare possit, meum frangere aut debilitare possit, cuius ipsam calamitatem non modo nullius delicti, sed etiam divinorum in rem publicam beneficiorum testem esse videatis? nam importata est quia defenderam civitatem, et mea voluntate suscepta est, ne a me defensa res publica per eundem me extremum in discrimen vocaretur. pro me non ut pro P. Popilio, nobilissimo homine, adulescentes filii, non propiet clarissimo viro, spectata iam adulescentia filius, non L. et C. Metelli, consulares, non eorum liberi, non Q. Metellus Nepos, qui tum consulatum petebat, non Luculli, Servilii, Scipiones, Metellarum filii flentes ac sordidati populo Romano supplicaverunt; sed unus frater, qui in me pietate filius, consiliis parens, amore, ut erat, frater inventus est, squalore et lacrimis et cotidianis precibus desiderium mei nominis renovari et rerum gestarum memoriam usurpari coegit. qui cum statuisset, nisi per vos me reciperasset, eandem subire for
Abbreviated transcription (Latin):
tauit Necũ leges. mecũ questioẽs.
mecũ iura magrãtuũ. mecũ sena¬
tus auctoritas. mecũ libertas. me¬
cũ ecia frugũ ubertas. mecũ deo¬
⁊um et hoĩu scĩtates omẽs et re¬
ligiones afuerũt. Que si semper
abessent magis urãs fortunad̾ luge¬
rem q desiderarem meas. Smali¬
quãdo reuocarent᷑. intelligeba
mͥ cũ illis una esse redeũdũ. Ciuꝰ
mei lensus certislimꝰ cestis est
Hic idem qui custos capitis fuit
Cñ. plãcius qui oĩbus ꝓiũcialib
ornamẽtis cõmodisq depositis to¬
tam suam questuram in me susteͬ¬
tando et ꝯseruãdo collocauit. Q
certe erit in parentis cũ fuerit q̃¬
stor non imperii s doloris mei. Qua
cũ re .pͥ. restitutus non modo mea
defendenda nichil minuas de liber¬
tate mea p̃stma s ecia ad angebo
Et em̃ si eam tũ defendebam cum
m aliquid illa debebat. quid mĩc me
face oportet cũ ego illi plurimu
debeo. Nam quid est qd̾ aminũ

Expanded text:
tavit. mecum leges, mecum quaestiones, tavit. mecum leges, mecum quaestiones, mecum iura magistratuum, mecum senatus auctoritas, mecum libertas, mecum etiam frugum ubertas, mecum deorum et hominum sanctitates omnes et religiones afuerunt. quae si semper abessent, magis vestras fortunas lugerem quam desiderarem meas; sin aliquando revocarentur, intellegebam mihi cum illis una esse redeundum. cuius mei sensus certissimus testis est hic idem qui custos capitis fuit, Cn. Plancius, qui omnibus provincialibus ornamentis commodisque depositis totam suam quaesturam in me sustentando et conservando conlocavit. qui certe erit in parentis, cum fuerit consors non imperi sed doloris mei. quacum re publica restitutus, non modo in ea defendenda nihil minuam de libertate mea pristina, sed etiam adaugebo. etenim si eam tum defendebam cum mihi aliquid illa debebat, quid nunc me facere oportet cum ego illi plurimum debeo? nam quid est quod animum
Abbreviated transcription (Latin):
auctorib fortillimis uiris. me ui
ar mis̾q defend̾e : nec nĩ ille ipse
anim. idem mens nob̃ nõ in cogni¬
tus defuit. l uideba siuicssem p̃¬
sentem adu̾sariũ mimu multos in
alios esse uincendos. Si uictus
essem multis bonis et ꝓme ⁊ me¬
cum ecia post me esse ꝑeũdũ tri¬
bunciiq sangiuĩs ultores esse pñtis
mee mortis poenas iudicio et poste¬
ritati reẜuari. Nolui cũ cõsul cõ¬
mune salutem sine ferro defendis¬
sem mea pͥuatus armis̾ defende̾.
bonosq uiros luge̾ maliu meas
fortunas quã suis desꝑare. Ac si
solus essem interfectus mͥ turpe.
si cũ multis rei .p. funestũ fore ui¬
debat᷑. Qd̾ si mͥ et̾na esse erũpnã
ꝓpositam arbitrarer morte me ipẽ
pocius q sempiterno dolore mul¬
tassem. S tũ uiderem me diucuis
q ipãm rem .p. ex hac urbe afu¬
turũ neq ego illa ext̾minata mͥ
remanẽdu putaui et illa simul
atq reuocata me secũ ꝑit̾ repor¬

Expanded text:
toribus fortissimis viris me vi armisque defendere, nec mihi ipsi ille animus idem meus vobis non incognitus defuit. sed videbam, si vicissem praesentem adversarium, nimium multos mihi alios esse vincendos; si victus essem, multis bonis et pro me et mecum etiam post me esse pereundum, tribuniciique sanguinis ultores esse praesentis, meae mortis poenas iudicio et posteritati reservari. nolui, cum consul communem salutem sine ferro defendissem, meam privatus armis defendere, bonosque viros lugere malui meas fortunas quam suis desperare; ac, si solus essem interfectus, mihi turpe, si cum multis, rei publicae funestum fore videbatur. quod si mihi aeternam esse aerumnam propositam arbitrarer, morte me ipse potius quam sempiterno dolore multassem. sed cum viderem me non diutius quam ipsam rem publicam ex hac urbe afuturum, neque ego illa exterminata mihi remanendum putavi, et illa, simul atque revocata est, me secum pariter repor
Abbreviated transcription (Latin):
xit animo equo rei .ꝑ. causa dese¬
rit nullas beniuolenciaz insignez
in re p. declarat. Qui autem ea
relinquit rei p. causa a quib cũ
sũmo dolore diuellit: ei cara pa¬
tria est. cuius salutem caritati
anteponit suorũ. Quare dirũ¬
patur licet ista furia atq audi¬

Expanded text:
xit animo aequo rei publicae causa desexit animo aequo rei publicae causa deserit, nullam benivolentiam insignem in rem publicam declarat; qui autem ea relinquit rei publicae causa a quibus cum summo dolore divellitur, ei cara patria est, cuius salutem caritati anteponit suorum. qua re dirumpatur licet ista furia atqu
Abbreviated transcription (Latin):
tare possum inficiare me esse ho¬
minez et cõmunẽ nature senlũ
repudiare. Tu no neq illud me¬
um fct̃m laudabile nec benefici
rerem. eamq amimi duriciam
sic̃ corporis qd̾ cũ urit᷑ nõ sentit.
scupore pociusq u̾tutẽ putarẽ
susciꝑe tantos animi dolores. At¬
q ea que capta urbe accidunt
uictil. scante urbe unũ ꝑpeti.
et iam se uidere distrahi a cõple¬
xu suorũ. Discurbare tecta. diri¬
pi fortunas. patrie demq causa
patrias ipãm amittere. spoliari
populi Re. beneficiis amplissimis:
p̾cipitari ex altissimo dignitatis
gradu uidere p̃textos inimicos nõ¬
dũ morte cõplorata arbitria pe¬
tentes funecis. Hec oiã subire cõ¬
seruãdorũ ciuiu causa. Atq ita
cum dolenter assis. non tam sapi¬
ens qmͣ hi qui nchil curant. s
tam amãs tuorũ ac tui qmͣ cõmu¬
m̾s hũanitas posculat: ea laus
p̃lara atq diuina. Nam qui
ea que nũq cara ac iocunda du¬

Expanded text:
rare possum, infitiari me esse horare possum, infitiari me esse hominem et communem naturae sensum repudiare? tum vero neque illud meum factum laudabile nec beneficiurerem, eamque animi duritiam, sicut corporis, quod cum uritur non sentit, stuporem potius quam virtutem putarem. suscipere tantos animi dolores, atque ea quae capta urbe accidunt victis stante urbe unum perpeti, et iam se videre distrahi a complexu suorum, disturbari tecta, diripi fortunas, patriae denique causa patriam ipsam amittere, spoliari populi Romani beneficiis amplissimis, praecipitari ex altissimo dignitatis gradu, videre praetextatos inimicos nondum morte complorata arbitria petentis funeris: haec omnia subire conservandorum civium causa, atque id cum dolenter adsis non tam sapiens quam ii qui nihil curant, sed tam amans tuorum ac tui quam communis humanitas postulat, ea laus praeclara atque divina est. nam qui ea quae numquam cara ac iucunda du