comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tuic & ueteres oratores legendis & psente s aude¬
endi. Suꝑhaet. frequent̃ scribendũ. agendũ & cla¬
mandũ ẽ. his preb: oratoꝵ fiducia simulcum
facundia cõparat᷑. Incȩterisfere studus. uerũ
quȩrit. finis aut̃ oratoriȩ uirtutis ẽ ueri similia
docisse ł tantũ c̃tendisse ꝗtũ res passa sit aduictoriam
PRexixii querendũ qͦ genere orationis
uti debeat orator. atticoꝵ ne nob̵ sequenda sit
actio qͥbreues astrictiq ⁊ acress pure int̃
res ipsas aculeosq ũsantes qͥq affectũ ex occulto
petunt. An inutanda nob̾sit asinoꝵ licentia
qͥuagi ac fusi rapere potiꝰ affectib quã dispu¬
tationib: ꝑsuadere didicer. Sit tam̃ romanꝰ
orator. asiatico p̃ssior. attico copiosior
E Gouͦ ipsũ oratorẽ eligere arbitror & ꝓbare
genꝰ orationis qͦ magis capisuũ iuidicẽ senserit¬
e lit̃ apud eũ quẽ latior delectabit oratio alit̃ apud

Expanded text:
Huic et veteres oratores legendi sunt et praesentes audiHuic et veteres oratores legendi sunt et praesentes audiendi. Super haec frequenter scribendum, agendum, declamandum est: his enim rebus oratori fiducia simul cum facundia comparatur. In ceteris fere studiis verum quaeritur, finis autem oratoriae virtutis est verisimilia dixisse vel tantum contendisse, quantum res passa sit ad victoriam. Proxime quaerendum est quo genere orationis uti debeat orator: Atticorumne nobis sequenda sit dictio, qui breves adstrictique et acres sunt, pure inter res ipsas aculeosque versantes quique adfectum ex occulto petunt, an imitanda nobis sit Asianorum licentia, qui vagi ac fusi rapere potius adfectibus quam disputationibus persuadere didicerunt: sit tamen Romanus orator Asiatico pressior Attico copiosior. Ego vero ipsum oratorem eligere arbitror et probare genus orationis, quo magis capi suum iudicem senserit. Aliter apud eum, quem latior delectabit oratio, aliter apud
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteri sentiant. obee dicentib rethoricȩ
artis nimiã disciplinã. Nem̃to tam̃ ñ ante
tͥ hec ẽẽ cõpencha relegenda. quã ingeniũ
tuũ multa actulliana arte subegeris Ora¬
torus artib nemo instrui pot est. nisi eui¬
ingeniũ & frequens studĩ ẽ. Primũ dnimi
sic oport& quȩdã naturalis ad uidendis edis¬
cendasq respotentia tũ uox. latꝰ decor
ualitudo. frugalitas. laboris pacientia
Necessaria deinde orationũ frequens lectio
quȩ nos exẽplo conform&. Meq tarũ mͦ.
sed & historiarũ & carminũ & qͥb cõpositio
dicendi ñ in totũ trabenda ẽ. Nã ꝑlectionei :¬
spientiũ p̃cepta noscunt᷑. sine qͥb nihil suptile
neq magnificũ cogitari potest
u&is uͦ ci iulis neq: omittendũ studiũ est
nec penitꝰ appetendũ. Nã nec rudisẽẽ deb&
orator. & si se multũ uris scienti& dederit.
plurimũ de cultu orationis atq impetu amitt&

Expanded text:
ceteri sentiant - obesse dicentibus rhetoricae ceteri sentiant - obesse dicentibus rhetoricae artis nimiam disciplinam. Memento tamen non ante tibi haec esse compendia relegenda quam ingenium tuum multa ac Tulliana arte subegeris. Oratoriis artibus nemo instrui potest, nisi cuiingenium et frequens studium est. Primum animi sit oportet quaedam naturalis ad videndas ediscendasque res potentia: tum vox, latus, decor, valetudo, frugalitas, laboris patientia. Necessaria deinde orationum frequens lectio est, quae nos exemplo conformet, neque earum modo, sed et historiarum et carminum, ex quibus compositio dicendi non in totum trahenda est. Nam per lectiones sapientium praecepta noscuntur, sine quibus nihil subtile neque magnificum cogitari potest. Iuris vero civilis neque omittendum studium est nec penitus adpetendum; nam nec rudis esse debet orator, et si se multum iuris scientiae dederit, plurimum de cultu orationis adque impetu amittet.
Abbreviated transcription (Latin):
RECEPTA ARTIS RETHORI CAE
SUM MATIM COLLECTA DE MUI¬
II AC SIMTOMATA
AIULIO SEUERI ANO¬
ORSITAN ME USURPMOREM ARDUI
oꝑis atq rritilaboris desideri fateare qđ
hunc libellũ adte de arte dicendi scriptũ
miserĩ. cũ possis adũtere nihil me rhetorũ
p̃ceptis adiunxissẽ. sedquȩ in ipsis sparsim
legerã inquasdã sermonis angustias co¬
artasse. Deniq silaet qͥsquã digna estim&
que in manꝰ sumat. repperi& ea me de uete¬
rib ꝑstrinxissẽ. qͥb cotidie ad forense cãpũ
adolescentia imbuta ꝓludit. Iuoꝵ sinota
usẽ siluescentiũ uidelic& p̃ceptoꝵ. uideri
certe possũ plurima hs ademisse quam
addidisse. Nanq ueteres ita nob̵ dicendi
p̃cepta i Eliquer̃ ut &iã sui nominis sẽpi¬
ternã memoriã ꝓpagarent. Ego ñ ulliꝰ
famȩ cupidus sedimmensi laboris molestiã
considerans. considerans tͥ ad cõpendium
gr̃ mnasu forensis tramites constitui. quos
admemoriã reparandã facili lectione ꝑꝓcur¬

Expanded text:
ECEPTA ARTIS RHETORICAE SVMMATIM COLLECTA DE MVLTIS AC SYNTOMATA A IVLIO SEVERIANOorsitan me usurpatorem ardui operis atque inriti laboris, Desideri, fateare, quod hunc libellum ad te de arte dicendi scriptum miserim, cum possis advertere nihil me rhetorum praeceptis adiunxisse, sed quae in ipsis sparsim legeram, in quasdam sermonis angustias coartasse. Denique si haec quisquam digna existimet quae in manus sumat, reperiet ea me de veteribus perstrinxisse, quibus cotidie ad forensem campum adulescentia inbuta proludit. Quorum si nota vis est, silvescentium videlicet praeceptorum, videri certe possum plura his ademisse quam addidisse: namque veteres ita nobis dicendi praecepta reliquerunt, ut etiam sui nominis sempiternam memoriam propagarent. Ego, non ullius famae cupidus, sed immensi laboris molestiam considerans, certos tibi ad compendium gymnasii forensis tramites constitui, quos ad memoriam reparandam facili lectione percur
Abbreviated transcription (Latin):
cause incidunt. Cito tam̃ pͥncipus aptantur
ut miscđiam captent . cũ aut aduersariorũ
calũnias factiones. solitudinẽ suscepti ł ebra
tiꝰ infortunia memoramꝰ. ut ꝓuareno Amic
ciuitate. urgent. instant. in sequunt᷑ stido
multitudinẽ. pecunia ꝑiurio pugnant
orka species minuendi haec ẽ. ut eũ qͥ pulsu
attigisse qͥuulnerauit lesisse dicamꝰ. Utcuo
iN ores suas acoena Nłdeuntes at trestta:
et Hanq affectꝰ nisi uĩ animi habeat:
nullus nec ꝓderit inuentꝰ ut cicero de
eodẽ Vt dolere ut flere ut ardere uidean¬
diu ꝓsequendi Nlã lacrimis cõparati sant
quib nihil citius a rescit
SciRe aut̃ debes in om̃ib fere officus capit
ee artis decere qđ facias hoꝵ p̃terea nu¬

Expanded text:
causae incidunt. Cito tamen principiis aptantur, causae incidunt. Cito tamen principiis aptantur, ut misericordiam captent, cum aut adversariorum calumnias, factiones, solitudinem suscepti vel cetera eius infortunia memoramus, ut pro Vareno: «amici civitate urgent, istant, insecuntur, studio, multitudine, pecunia, periurio pugnant». Contra species minuendi haec est, ut eum qui pulsavit, attigisse, qui vulneravit, laesisse dicamus, ut Ci«uxores suas a cena redeuntes adtrectatas esse». Namque affectus nisi vim animi habeat, nullus est, nec proderit inventus, ut Cicero de eodem, ut dolere, ut flere, ut ardere videadiu prosequendi: nam lacrimis comparati sunt, quibus nihil citius arescit. Scire autem debes in omnibus fere officiis caput esse artis, decere quod facias. Horum praeterea n
Abbreviated transcription (Latin):
lifsimũ carnificẽ ciuiũ socioꝵq in ur̃m iudiciũ ad¬
tẽ crescit affectꝰ ut cũ unũ crim̃sit sen Idiximꝰ¬
tenti&e hic uerba unũ significantia. a ceruo qͦdã
congerunt᷑ ut ẽ. Quid enĩ tuus ille tubero de¬
strictꝰ in acie pharsalica gladiꝰ agebat. c̃uiꝰlatꝰ
inucro ille petebat. Qui sens erat armoꝵ tuoꝵ
quȩ cuamens. oculi. manꝰ ardor animi. qͥd cupie¬
bas qͥđ cptabas Ergo a libi congeries multoꝵ
eriminũ enumeratio ẽ. hic uniꝰ uerb facta mul¬
tiplicatio similit̃ Ad erat ianitor carceris
cartf& p̃toris mors terrorq scioꝵ. & ciuium
romanorum lictor sestivs
Afictꝰ tantoplus ual& quanto uerbͥ firmi¬
orib: extollit᷑. In argum̃tis enĩ enucleata
diligentia in affectib grandloqͥũ quer¬
tur
Sunt &iã aluloci cõmunes. qͥ magis ad causam
& periculi magnitudine ñ ex causa genere
ducunt᷑. Iuȩ tam̃ ñre ꝑtotã causã. sedin om̃e gnꝰ

Expanded text:
lissimum carnificem civium sociorumque in vestrum iudiciulissimum carnificem civium sociorumque in vestrum iudiciutem crescit affectus, ut, cum unum crimen sit, sententiae aut verba unum significantia acervo quodam congeruntur, ut est: «Quid enim tuus ille, Tubero, destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? Cuius latus mucro ille petebat? Qui sensus erat armorum tuorum? Quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? Quid cupiebas? Quid optabas?». Ergo alibi congeries multorum criminum enumeratio est, hic unius verbis facta multiplicatio. Similiter: «Aderat ianitor carceris, carnifex praetoris, mors terrorque sociorum et civium Romanorum, lictor Sextius». Affectus tanto plus valet, quanto verbis firmioribus extollitur: in argumentis enim enucleata diligentia,in affectibus grandiloquium quaeritur. Sunt etiam alii loci communes, qui magis ad causam ex periculi magnitudine, non ex causae genere ducuntur: qui tamen non per totam causam, sed in omne genus
Abbreviated transcription (Latin):
ABARBARIS gentib Si tu apud ꝑsas aut & tremi
india dephensũs uerres ad suppliciũ ducerere
qͥđ aliudclamares nisi teciuẽ ee romanũ & tibi
ignoto apud ignotos apud barluros in extremis
atq ultimis gentib: positos & reliqua
tẽ ab estiis & in animalib ut cicero deniq siñ
ad homines. uerũ adbestias aut &iã ut longiꝰꝓ
grediar si in aliqua desertissima solitudine ad
sexi ⁊ ad scopulos hȩc conqueri ac deplorare uel¬
lẽ. tam̃ om̃ia muta atq in animalia tanta tam
i digna rerum acerbitate mouerentur
Affecłus. hactenꝰ crescunt. ut cũ eũ qͥ sit cesus
occisũ qͥ sit imꝓb: latronẽ nominemꝰ si ex tollendũ
aliqͥđ fuerit. ampliora uerba ponenda scũ ipsis
nominib: ut cicero Nfurẽ sedereptorẽ Non ad¬
ulterũ sexpugnatorẽ pudicitiae. ñ sacrilegum
sed hostẽ sacroꝵ religionũq ñ sicariũ sederude¬

Expanded text:
A barbaris gentibus: «Si tu apud Persas aut in extrema A barbaris gentibus: «Si tu apud Persas aut in extrema India deprehensus, Verres, ad supplicium ducerere, quid aliud clamares nisi te civem esse Romanum? Et tibi ignoto apud ignotos, apud barbaros in extremis atque ultimis gentibus positos», et reliqua. Item a bestiis et inanimalibus, ut Cicero: «denique si non ad homines, verum ad bestias, aut etiam, ut longius progrediar, si in aliqua desertissima solitudine ad saxa et ad scopulos haec conqueri ac deplorare vellem, tamen omnia muta atque inanimalia tanta et tam indigna rerum acerbitate moverentur». Affectus hactenus crescunt, ut cum eum qui sit caesus, occisum, qui sit improbus, latronem nominemus. Si extollendum aliquid fuerit, ampliora verba ponenda sunt cum ipsis nominibus: ut Cicero: «Non furem, sed ereptorem, non adulterum, sed expugnatorem pudicitiae, non sacrilegum, sed hostem sacrorum religionumque, non sicarium, sed crude
Abbreviated transcription (Latin):
lȩsa dicãt᷑. Vt ẽ. N tu hoc loco gauiũ. ñ unũ hominẽ
ne scio quẽ . s cõmunẽ lib̵ tatẽ incrucẽ egisti
facultatib. El tomedes huiꝰ libidini nec adũ sar
poterat nec audebat. Erat enĩ p̃tor qͥ maximã
contrario. cicero miscdiam mou& cũ dic̃ fortis
⁊ animosos & se acrit̃ ipsos morti offerentes seruari
repugnanti ut cicero deantonio Auunculũ suũ
sceleratũ eẽ fatebat᷑ poena affectũ quȩ rebatur
minori ad maiꝰ. Seriu me bercule mei sime isto
mecuerent quote
pactor mecuunt omsciues tui. domũ meam
re linquendã putarẽ : Iutꝰ urbẽ ñ arbitraris:
A maiore adminꝰ qͦneq at henieusiũ gloriosissimȩ
dasses cũ mariplurimũ poterant. bellis sȩpe
conatȩ nunquã aspirare potuerunt. Eone
te pir. prrata penetrauit
A simili. Eriphrlã accepimꝰ in fabulis ea cupi¬
ditate. ut cũ uidiss& monile ut opinor ex auro
& gẽmis pulehritudine eiꝰ incensa. salutẽ uir ꝓ¬
der&: Similiter ẽ in quit istius cupiditas

Expanded text:
n unum hominem nescio quem, sed communem libertatem in crucem egisti». A facultatibus: «Cleomenes huius libidini nec adversari poterat nec audebat; erat enim praetor qui maximcontrario Cicero misericordiam movet, cum dicit: «Fortis et animosos et se acriter ipsos morti offerentes servari repugnanti, ut Cicero de Antonio: «Avunculum suum sceleratum esse fatebatur: poena adfectum querebatur». A minori ad maius: «Servi, mehercule, mei si me isto pacto metuerent, quo te metuunt omnes cives tui, domum meam relinquendam putarem: tu tibi urbem non arbitraris?». A maiore ad minus: «Quo neque Atheniensium gloriosissimae classes, cum mari plurimum poterant, bellis saepe conatae umquam aspirare potuerunt, eone te praetore pirata penetravit?». A simili: «Eryphilam accepimus in fabulis ea cupiditate, ut cum vidisset monile, ut opinor, ex auro et gemmis, pulchritudine eius incensa salutem viri proderet: similis est» inquit «istius cupiditas».
Abbreviated transcription (Latin):
sorore germana nefandũ stuprũfecisse. ⁊ quȩ seqr
RaMcũ odio cũ multa crimina congerimꝰ. Ut
cicero N furẽ sedeptorẽ. Non alterũ s Ex pugu¬
torẽ pudiatiae a reliqͣ qđ in pͥncipus sẽpiꝰ irritatis¬
Miscetthi mouemꝰ si abhis nos inpugnari dicinꝰ
quoꝵ duxilio tuti eẽ deberemꝰ. ut cicero ꝓ oppo
ł cũ alicuiꝰ calamitates cõmemoramꝰ cũ magnitu¬
dinẽ periculi ostendimꝰ. sicuti ꝓcornelio cicero
IUOREM Aut̃ simul cũ odio. ut calius inuati¬
ciniũ. cũ dic̃ Hominũ nĩte ciuitatis audacissurȩ
de factione diuitẽ sordidũ maledictũ accusoNi
& diuitiae defactione quȩ sita int̾positȩ sunt.
ut his iudices inuiderent
Mełẽ facere cicero tẽptat inuerrẽ cũ dit
Naliis iudicib: dã nariuerrẽ & senatũ iudiandi
potestatẽ a missurũ Adspẽ redit meodẽ laco

Expanded text:
sorore germana nefandum stuprum fecisse» et quae secuntur. sorore germana nefandum stuprum fecisse» et quae secuntur. Iram cum odio, cum multa crimina congerimus, ut Cicero: «non furem, sed ereptorem, non adulterum, sed expugnatorem pudicitiae» et reliqua, quod in principiis smovemus, si ab iis nos inpugnari dicimus, quorum auxilio tuti esse deberemus, ut Cicero pro Oppio; vel cum alicuius calamitates commemoramus, cum magnitudinem periculi ostendimus, sicuti pro Cornelio Cicero. Livorem autem simul cum odio, ut Calvus in Vatinium, cum dicit: «Hominem nostrae civitatis audacissimum, de factione divitem, sordidum, maledicum accuso». Nam et divitiae de factione quaesitae interpositae sunt, ut his iudices inviderent. Metum facere Cicero temptat in Verrem, cum ait:enim aliis iudicibus damnatum iri Verrem et senatum iudicandi potestatem amissurum. Ad spem r
Abbreviated transcription (Latin):
situdinis nõe leuaret᷑. ⁊ reliquatalia s. affectꝰ
aut̃ qͥde om̃i causi nascunt᷑ ꝑorationib reserũbunt
OMis pene drgumtatio moralẽ disputatione recipt .s
hominũ uel morũ consuetudine dr̃ ut acero hic
ego dubitẽ in eã disputationẽ in gredi que du
quȩ moralis fuerit sic porationes affectu fiug̃ meli¬
lores
ClceRo sane pomnẽ orationẽ affectũ inserat tła odi
odadiuidices turbat euersurũ fuisse rẽ .p. sed priꝰ
milone qͥ obstabat occiso Affectusnanq hii sunt lra
odiũ miscdia. liuor metus spes Odiũ simneira &x
ante acte uitx facinorib celligit᷑ Quoꝵ cõme¬
moratio adhoc fit iniudicio. ñ ut exinde nasci
causa uideat᷑ sedut odiosa uita hominis cõꝓbret᷑
Vt cicero qͥ flagitia clodi suꝑioris uita retexut
Cuiꝰ ne fandũ inqͥt adulteriũ inpulbinarib sc̃ssime
femmȩ cõp̃hender̃. eñ cuiꝰ supplicio senatꝰ sollẽp
religiones expiandas sȩpe censfuit. eũ quẽ cum

Expanded text:
et reliqua talia sunt. Affectus autem, qui de omni causa nascuntur, perorationibus reservabuntur. Omnis paene argumentatio moralem disputationem recipit, shominum vel morum consuetudine ducitur, ut Cicero: «Hic ego dubitem in eam disputationem ingredi, quae duquae moralis fuerit, sic perorationes affectu fiunt meliores. Cicero sane per omnem orationem affectum inserit. Nam odio Clodii iudices turbat, eversurum fuisse rem publicam, sed prius Milone, qui obstabat, occiso. Affectus namque hi sunt: ira, odium, misericordia, livor, metus, spes. Odium sine ira ex ante actae vitae facinoribus colligitur, quorum commemoratio ad hoc fit in iudicio, non ut exinde nasci causa videatur, sed ut odiosa vita hominis comprobetur, ut Cicero, qui flagitia Clodii superioris vitae retexuit. «Cuius nefandum» inquit «adulterium in pulvinaribus sanctissimae feminae comprehenderunt, eum, cuius supplicio senatus sollemnes religiones expiandas saepe censuit, eum, quem cum
Abbreviated transcription (Latin):
SITER UT ARATUS ABLO EE INCILIEES
putat ita nos rite coepturi abbonero uide
Nic enĩ quẽ ad modũ exoceano dic̃ ipse amne
partib exẽplũ & ortũ dedit. Hunc nemo in magnis
reb sublimitate. in paruss ꝓpͥetate suꝑ auerit
de laetꝰ ac p̃ss iocundus & grauis tũ copia tũ
breuitate mirabilis. nec poetica mͦ sed orato¬
ria uirtute enunentissimꝰ Nã ut de laudib

Expanded text:
r , ut Aratus ab Iove incipiendum putat, ita nos rite coepturi ab Homero uidemur. hic enim, quenadmodum ex Oceano dicit ipse omnipartibus exemplum et ortum dedit. hunc nemo in magnis rebus sublimitate, in parvis proprietate superaverit. idem laetus ac pressus, iucundus et gravis, tum copia tum brevitate mirabilis, nec poetica modo sed oratoria virtute eminentissimus. nam ut de laudib
Abbreviated transcription (Latin):
de questione fuiss& quam ꝓse esse ostendit
ARcrñtisũ om̃ib adusarũ respondere nẽ neces¬
sariũ f inẽ pñ habebit oratio & satisert ꝓpositionib
repugnasse. Nis sane argumtis. iEspondendum

Expanded text:
de quaestione fuisset, quam pro se esse contendit. de quaestione fuisset, quam pro se esse contendit. Argumentis vero omnibus adversarii respondere non est necessarium: finem enim non habebit oratio, et satis erit propositionibus repugnasse. His sane argumentis respondendum
Abbreviated transcription (Latin):
dibile faciamꝰ. Itẽ ꝓpositioni aduersaru sinatura
su incredibił fuerit. cũ quodã impetua nimi de
ridicula admiratione respondebimꝰ. Vt illud est
Septingenta milia passuũ biduo cursas. & respo
onuNiũ uolucrẽ. & infra Roniã transalpis biduo
ueniunt. Ohominẽ fortunatũ. qui eiꝰmodi nunti¬
os srupotiꝰ pegasos habeat
modis dut ñ ee id. dut ñ idõ nos uinci debere
Ropositis qͥb responsuri sumꝰ quȩ rendũ nobert
anint sẽ cõparata repugnanda sint. ut suis armis
corruan. Vt cicerode antonio Auunculũ suũ scelȩ¬
ratũ ee fatebat. poena affectũ querebat᷑ Itẽ ꝓcelio
Cur aut tã familiaris fuisti ut aurũ cõmodares aut
tã inimicꝰ ut uenenũ timeres: Similit̃ ꝓgallio. Vbi
accusator trespecunias obiec. Ibi enĩ dũ singila
int̾̃se cõparat. alterũ altero tulliꝰ deluit. Item
ultimũ erit docere qđ aduersariꝰ dexerit &iam
ꝓ nob̾ eẽ. ut ꝓmilone ci cero qđ lex ꝓmulgata

Expanded text:
dibilem faciamus; item propositioni adversarii, si natura sui incredibilis fuerit, cum quodam impetu animi ac ridicula admiratione respondebimus, ut illud est: «Septingenta milia passuum biduo cursa sunt», et o nuntium volucrem! » et infra: «Roma trans Alpes biduo veniunt. O hominem fortunatum, qui eius modi nuntios seu potius pegasos habeat!» modis: aut non esse id, aut non ideo nos vinci debere. Propositis quibus responsuri sumus, quaerendum nobis erit an inter se comparata repugnantia sint, ut suis armis conruant, ut Cicero de Antonio: «Avunculum suum sceleratum esse fatebatur: poena adfectum quaerebatur». Item pro Caelio: «Cur aut tam familiaris fuisti, ut aurum commodares? aut tam inimica, ut venenum timeres?». Similiter pro Gallio, ubi accusator reo pecunias obiecit; ibi enim dum singula inter se comparat, alterum altero Tullius diluit. Item utilissimum erit docere, quod adversarius dixerit, etiam pro nobis esse, ut pro Milone Cicero, quod lex promulgata
Abbreviated transcription (Latin):
irascendũ dicoei qui hominẽ occidit:
A ꝑsona dũ queror magis esse iugula tum
Ttempore cũ dicaluce pala. Asignis ut cicero
Te p̃tore siculi milites palinarũ stirpib pyratȩ
siculo frumento alebantur
A toto ad partes inuidia facta ẽ rẽp. uniũsa
taliũ. tecta urb̵. uitã om̃iũ ciuiũ. it aliã totã
ad exitium & uastitatem uoca s.

Expanded text:
irascendum dico ei, qui hominem occidit. A persona dum queror magistratum esse iugulatum. A tempore, cum dico 'luce, palam'. A signis, ut Cicero: «Te praetore Siculi milites palmarum stirpibus, piratae Siculo frumento alebantur». A toto ad partes invidia facta est: «Rem publicatalium, tecta urbis, vitam omnium civium, Italiam totam ad exitium et vastitate
Abbreviated transcription (Latin):
c&eris locis unde ⁊ argum̃ta sumunt᷑ Nec te
moueat. qđ hinc & argum̃ta ducisupͣretulerĩ:
Si quidẽ illa om̃ino circũstantia unde ad con¬
iuncendũ reũ drgum̃ta sumunt᷑. inde &iam
post quã crim̃ ꝓuocaueris. affectꝰ cõmouent᷑
̃e omia illud considerandũ. ut cũ aliqua
resnatura sui grauis fuerit. ipsa tantũ bla
inuidiã moueamꝰ. ne aliquas rationes alias
fferendo resquȩ ꝑ sẽ grauisẽ dubia uideat᷑
que nonnunquã sola repecatone augetur

Expanded text:
ceteris locis, unde et argumenta sumuntur. Nec te ceteris locis, unde et argumenta sumuntur. Nec te moveat, quod hinc et argumenta duci supra rettulerim, si quidem de illa omni circumstantia, unde ad convincendum reum argumenta sumuntur, inde etiam, postquam crimen probaveris, affectus commoventur. Ante omnia illud considerandum est, ut cum aliqua res natura sui gravis fuerit, ipsa tantum sola invidiam moveamus, ne aliquas rationes alias adferendo res, quae per se gravis est, dubia videatur, quae nonnumquam sola repetitione augetur
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitare iudices uelint
Attccłis sibi. Aliqͦtiens uicinis : ut cũ meedia
mouet᷑ stati& odiũ concitet᷑. Aut ubi utrunq
nest. alterũ tam̃ cõmouet᷑. aut liuore e&citat᷑
sitam̃ appareat. dut spednimꝰ uidicis sollit᷑a¬
bitur qͥ tam̃ affectꝰ certã sedẽ non habent
Nam ꝑ totã orationem spargendi suNt
CIcERo miscđiam mou& cũ dit Patres huqͦs
uidetis iacebant in limine. matresq miserȩ
ꝑ noctabant ad ostiũ carceris.
Adirã redit. dũ subicit. Ad erat ianitor carceris
carnifex p.r. mors terrorq sociorum
It ẽ admiscđiam redit. Non uita liberũ sed
mortis celeritatẽ p̃tiore dimere cogebian parentes
Atfestꝰ ct̃ maiorẽ gram habent. siex his moueant q̃iã¬
aloco a tepore. a signis a facultatib atoto ad
partes a partib ad totũ. a contrario. aminori
admaiꝰ. amaiori adminꝰ. a simili. & a b arbaris
gentib & abestus & in animalib ducit̾. ⁊ de

Expanded text:
deducantur a fide aut de odio, ut Cicero pro Caelio, cum dicit: «In quoddam odium sit iniustum vocatus», vel de movetur, statim et odium concitatur; aut ubi utrumque non est, alterum tamen commovetur; aut livor excitatur, si tamen appareat, aut spe animus iudicis sollicitabitur: qui tamen affectus certam sedem non habent; nam per totam orationem spargendi sunt. Cicero misericordiam movet, cum dicit: «Patres, hi, quos videtis, iacebant in limine, matresque miserae pernoctabant ad ostium carceris». Ad iram redit, dum subicit: «Aderat ianitor carceris, carnifex praetoris, mors terrorque sociorum». Item ad misericordiam redit: «Non vitam liberum, sed mortis celeritatem pretio redimere cogebantur parentes». tunc maiorem gratiam habent, si ex iis moveantloco, a tempore, a signis, a facultatibus, a toto ad partes, a partibus ad totum, a contrario, a minori ad maius, a maiori ad minus, a simili, et a barbaris gentibus et a bestiis et inanimalibus: ducitur et de
Abbreviated transcription (Latin):
Rursũ dũ narrat &xcedit. Iuoneq atheniensiũ inqͥt
glorosissimȩ classes cũ mariplurimũ poterant &
rdiqͣ. Rursũ adnarrationẽ redit : Tone inquit
prrata pene trauit : quo simul atq adiss&. ñ modo
alatere sed & atgo magnã partẽ urbrelinque¬
bat Rursũ ecedit. Siculosne milites. aratoꝵ ne
libos qͦrũ patres tantũ labore suo frumta exara
ecedit Ospectaculũ miserũ atq a cerbũ ludi¬
brio ee urb głam. Adnarrationẽ redit. Iostea quã
inportu in qͥt prratȩ ñ metu aliqͦ affecti sed sacie

Expanded text:
ensium» inquit «gloriosissimae classes, cum mari plurimum poterant», et reliqua. Rursum ad narrationem redit «eone» inquit «pirata penetravit? Quo simulatque adisset, non modo a latere, sed et a tergo magnam partem urbis relinquebat». Rursum excedit: «Siculosne milites, aratorumne liberos, quorum patres tantum labore suo frumenti exararexcedit: «O spectaculum miserum atque acerbum! Ludibrio esse urbis gloriam!» Ad narrationem redit: «Posteaquam e portu» inquit «piratae non metu aliquo adfecti, sed satie
Abbreviated transcription (Latin):
ut hac exerceat. Nonenĩ qs natura loqui. aut stud est
possumꝰ qđ ꝓpriũ nature .ẽ. id crco unde uiuimꝰ. S. si
sic ordinata sit uita nr̃a. ad om̃e substantiã rei familiaris
quȩrendã ut inde uuamꝰ id ẽ inde nob om̃a suggerant᷑
aduictũ merito uiꝰ ex exercitatione dr̃ Ite isi sit
habitꝰ ⁊ ñ in ipso habituagat uitã. ⁊ urtutẽ ora toriae
c̃secut it. erit habitꝰ ñ iuetꝰ Code modo ⁊ affectio ẽ
Si. ẽ ꝓtẽpr̃ id ẽ ꝓut res aliqua tulerit ut locꝰ fuerit

Expanded text:
ut haec exerceat. Non enim quia natura loqui aut studere possumus, quod proprium naturae est, idcirco et inde uiuimus: sed si sic ordinata sit uita nostra ad omnem substantiam rei familiaris quaerendam, ut inde uiuamus, id est inde nobis omnia suggerantur ad uictum, merito uictus ex exercitatione dicetur. Item et si sit habitus et non in ipso habitu agat uitam et uirtutem oratoriae consecutus sit, erit habitus, non uictus. Eodem modo et adfectio est, si pro tempore, id est prout res aliqua tulerit, locutus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ucȩteriqͦq idẽ faciant om̃inonillũ iudiciũ futurũ Postei
demonstrabit᷑ nesi iudicio qͥdẽ illa dãnata e& : inquã id
crimꝰ d reo conferat᷑. potuisse hc̃ ipsũ deilla supplicium
sumere qͣre cẽ indignũ. eũ qͥ nededãnata qͥdẽ poenas
sumere ipse potussa. de ea suppliciũ sũpsisse. quȩ ne
adducta qͥdẽ sit iniudiciũ Deinde postulabit. ut legẽ
qͣlege fecert ꝓserat De inde quead modũ incõꝑatione
p̃apiebamꝰ ut illud qđ cõꝑabat᷑ extenua ret᷑ ab accusi¬
tore quã maxime. sic in hoc gnre oportebit illiꝰe repã
inquẽ crim̃ transferet᷑. cũ huiꝰ muleficio qͥse iure fe¬
cissedicet cõpare Postea de monsoandũ ẽ ñ ex̃ illad
eiꝰmodi at obidhoc fieri c̃uenira Extrema. ut

Expanded text:
ceteri quoque idem faciant, omnino iudicium nullum futurum. postea demonstrabitur, ne si iudicio quidem illa damnata esset, in quam id crimen ab reo conferatur, potuisse hunc ipsum de illa supplicium sumere; quare esse indignum eum, qui ne de damnata quidem poenas sumere ipse potuisset, de ea supplicium sumpsisse, quae ne adducta quidem sit in iudicium. deinde postu- labit, ut legem, qua lege fecerit, proferat. deinde quem- admodum in comparatione praecipiebamus, ut illud, quod compararetur, extenuaretur ab accusatore quam maxime, sic in hoc genere oportebit illius culpam, in quem crimen transferatur, cum huius maleficio, qui se iure fecisse dicat, comparare. postea demonstran- dum est non esse illud eiusmodi, ut ob id hoc fieri con- venerit. extrema
Abbreviated transcription (Latin):
bulo recti hanc honestatis cõme morationẽ
scit᷑ tam̃ i dicendo seorsũ tractandu ÷ hocabillo
Heq eñĩ solũ laudis causarecta seqͥ c̃uenit. sed
silaus c̃seqͥt᷑ placitꝰ recteͥ appaendi uolundas
ũg erit demonstiandus rectũ ẽẽ. laudabile
ee demonstrabimꝰ Aut abidoneis hominib
ut si q̃res honestiori ordini placeus: qͥad&e
inubexteris nationib ꝓosterisq nr̃is.
ũ huiꝰ m̃ diuisio sit locoꝵ i csultatione breuit̃
apienoa t tociꝰ tractatio causȩ . Exordio licebic
at a pͥncipio ł abinsinuatiõ ł isđe rationibus
qͥb iudiciali causa. Sicui rertiomd &¬

Expanded text:
bulum recti, hanc honestatis commemorationem dscitur, tamen in dicendo seorsum tractandum est hoc ab illo: neque enim solum laudis causa rectum sequi convenit, sed si laus consequitur, duplicatur rectei adpetendi voluntas. Cum igitur erit demonstratum rectum esse, laudabile esse demonstrabimus aut ab idoneis hominibus - ut si qua res honestiori ordinei placeat, quae a ibus, exteris nationibus, posterisque nostris. Cum huiusmodi divisio sit locorum in consultatione, breviter aperienda erit totius tractatio causae. Exordiri licebit vel a principio vel ab insinuatione vel isdem rationibus, quibus in iudicialei causa. Si cuius rei
Abbreviated transcription (Latin):
turos eg suiłlterũ ꝓ dicturi sum̃ ostendem̃.
ut si nr̃m rationẽ tucã et̃ dicem. Iuisionie
utem᷑ iũ ⁊ c̃siliũ Nã qđ ĩ diẽ do reidilucide
magnificanda causa dolũ appellauimꝰ id em
dicendo honestiꝰ ẽ silĩ appellabimꝰ. Sirationis

Expanded text:
sumus, ostendemus. At si nostram rationem tutam esse dicemus, divisione utemur in vim et consilium. Nam quod in docendo rei dilucidae magnificandae causa dolum appellavimus, id in dicendo honestius consilium appellabimus. Si ration
Abbreviated transcription (Latin):
si quõ ad cuiq satis sigo stendemꝰ nimium
ꝓgredi dissuadebimꝰ mođu unicitiq rei
demonstraui. Nã ne moerit qͥcȩat᷑ auistute
recedendũ. Uerũ aut res nei mͦ dicat᷑. eẽ. ut
uir tutẽ possimꝰ egregiã exꝑiri. aut in con
himꝰ ignauiã ẽẽ ⁊ iertiã. ac p̃uã libalitatẽ
Quã pruqđͥtiã apella  ȩptã ⁊garrulã &¬

Expanded text:
si quoad cuique satis sit, ostendemus, nimium si quoad cuique satis sit, ostendemus, nimium progredi dissuadebimus, modum uni cuique rei demonstravi. Nam nemo erit, qui censeat a virtute recedendum; verum aut res non eiusmodi dicatur esse, ut virtutem possimus egregiam experiri, aut in contbimus ignaviam esse et inertiam, ac pravam liberalitatem; quam prudentiam appellarit, ineptam et garrulam
Abbreviated transcription (Latin):
patib iusticiȩ siq̃a rẽ ietione aut ĩcon¬
silio faciendã cetsȩbimꝰ iustã ẽẽ. ostendemꝰ:
c̃trariis ĩ iustã. Iti fi& ut idđe locis ⁊adsua¬
Sinfortetudinis retinende causa faciendũ qͥd¬
et̃. dicemꝰ ostendemꝰ res magnas ⁊cel sas
seqͥ. ⁊appaiopostere & itẽ res humiles
i dignas uiris fortib ł uiros fortes ꝓpt̃ea
cuepnere opostere: neo idoneas dignitate
sua iudicare. ltẽ abnulla re honesta ꝑiculi
aut laboris magnitudmȩ deduci oportert
aniqͥorẽ morẽ t̃pitudine hab̵i nullo
dolore cogi ut ab officio recedat᷑. Hilliꝰ
ppei ueritate m&uere mimicitus
qđ lib& ꝓpatria pirenłib hospicibus
amicis his reb qͣs iustitia colere cogit
adire ꝑiculũ ⁊ qẽ lib& susciꝑe laborem
Modestiȩ partehutem᷑ sinimias lipidines
honoris pecumȩ similiu ferũ uitu ꝑ abimꝰ
siunã qũq rẽcert natȩ t̃mino definiemꝰ

Expanded text:
partibus iustitiae si quam rem in contione aut in conpartibus iustitiae si quam rem in contione aut in consilio faciendam censebimus, iustam esse ostendemus, contrariis iniustam. Ita fiet, ut isdem locis et ad sua. CAPUT 5 Sin fortitudinis retinendae causa faciendum esse dicemus, ostendemus res magnas et celsas sequi et appeti oportere; et item res humiles et indignas viris fortibus  vel viros fortes propterea contemnere oportere nec idoneas dignitate sua iudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magnitudine deduci oportere; antiquiorem mortem turpitudine haberei; nullo dolore cogi, ut ab officio recedatur; nullius pro rei veritate metuere inimicitias; quodlibet pro patria, parentibus, hospitibus, amicis, iis rebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum et quemlibet suscipere laborem. Modestiae partibus utemur, si nimias libidines honoris, pecuniae, similium rerum vituperabimus; si unam quamque rem certo naturae termino definiemus;
Abbreviated transcription (Latin):
Aut siq̃ iure schortabim᷑ aliqͥd. cuuꝰ rei aliq̃a¬
addisciplinã scieisiã poterimꝰ hab̃̾e. quom̃
aut qͣ quidq ratiõ fieri oposteat:sisuade¬
bimꝰ qͥppiã cuiꝰ reigestȩ. aut p̃senłeᷤ aut
audita memoriã potimꝰ hb̵e. Qua in re.
facile idq uelimꝰ exẽplo allato ꝑsuadere
poddumꝰ. Iustitiȩ partib utem᷑ si aut in¬
noceq̃ũ aut suplie. ũ misereri dicłmus
opostere. Si ostendemꝰ merecłib grãm
referri c̃ uenire si demonstrabimꝰ ulcisc
malr meritos opostere sifidẽ magnope
ceisebimꝰ c̃ seruanda Sileges & miores
ciuitatis egregiȩ dicemꝰ opostere seruari.
si soci&ates atq amicitias studiose dicemꝰ coli
cuenire. si qđ ius ĩ parenłis deos. patriã nata
coparaũ idreligiose colenđu demonstrabimꝰ
Si bospituelieielas cognationes affincidres
castȩ colenda set̃ dicemͦ sine p̃tionec gr̃a
nec pieulo nec si multate auia recta de¬
Eqͣbile uis statui c̃uenire. hisatq hiui mͦ

Expanded text:
d, cuius rei aliquam disciplinam scientiam poterimus habere, quo modo aut qua quidque ratione fieri oporteat; aut si suadebimus quippiam, cuius rei gestae aut praesentem aut auditam memoriam poterimus habere: qua in re facile id, quod velimus, exemplo allato persuadere possumus. Iustitiae partibus utemur, si aut innocentium aut supplicium misereri dicemus oportere; si ostendemus bene merentibus gratiam referre convenire; si demonstrabimus ulcisci male meritos oportere; si fidem magnopere censebimus conservandam; si leges et mores civitatis egregie dicemus oportere servari; si societates atque amicitias studiose dicemus coli convenire; si, quod ius in parentis, deos, patriam natura conparavit, id religiose colendum demonstrabimus; si hospitia, clientelas, cognationes, adfinitates caste colenda esse dicemus; si nec pretio nec gratia nec periculo nec simultate a via recta osteaequabile ius statui convenire. His atque huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
separatĩ. Aut utrũq sumemꝰ c̃iunctȩ. Vis de¬
cernit᷑ ꝑ exercitꝰ classes. arma torm̃tareuo¬
cationes hominũ. ⁊ alias huiꝰmͦ res. Dol corai¬
idoneo tẽpore lo qͣm᷑ si qñdo dere militari
N onestares duudit᷑ i rectũ plaudabile. Pectũ
ẽ qđ cũ uirtute. Iofficiofit. Iadiuidit᷑ in pra¬
derłia iusticiã fortitudinẽ modestiã fru¬
denia ÷ calliditas q̃ ratione q̃dđã potest de

Expanded text:
separatim aut utrumque sumemus coniuncte. Vis decernitur per exercitus, classes, arma, tormenta, evocationes hominum et alias huiusmodi res. Dolus conidoneo tempore loquemur, si quando de re militari e velimus. Honesta res dividitur in rectum et laudabile. Rectum est, quod cum virtute et officio fit. Id dividitur in prudentiam, iustitiam, fortitudinem, modestiam. Prudentia est calliditas, quae ratione quadam
Abbreviated transcription (Latin):
Partĩ ꝓpt̃ se s̃ delibande ⁊ magis ꝓpt̃ ex¬
traneã causã ueniui ĩ consultationẽ.
ut si delib& senatꝰ bello italico sociis ciuntatẽ des
anñ. Nqͥb causis rei natura faci& delibationẽ
om̃is oratio ad ipsã rẽ accõmodabit᷑. Inqͥb
extranea  c̃fici& de lib̾ationẽ i his ex ipla
causa er̃ a daugend&e aut depͥmend& oñil

Expanded text:
se sunt deliberandae et magis propter extraneam causam veniunt in consultationem, ut si deliberet senatus bello Italico, sociis civitatem det, an non. In quibus causis rei natura faciet deliberationem, omnis oratio ad ipsam rem adcommodabitur; in quibus extranea causa conficiet deliberationem, in his ea ipsa causa erit adaugenda a
Abbreviated transcription (Latin):
sgnficent ut iracundir habitꝰ e urat affestionis¬
Et hac Vxt custudio ⁊ diligentia euenit. habitꝰ ẽ
Cũnaturalit̃ natura. Scudiũ ẽ aut̃ ł adipiscendi aliqiđ.
ł r&i nendi uoluntas id ẽ quo uł adipiscialiqiđ. ł re¬
tinereoptamꝰ ł ad eptareanemꝰ. Vlietꝰẽ ł qđ ipse ho¬
moaget ł qđ circa ipsũ agit᷑. Om̃a qua hab&. qua
qui assidua ac ꝑseueranti diligentia. it arhetoricã
ꝑcepit ut e ineo ꝓp&ua ers& habitũ c̃recutus est
S. qleiꝰ actũ sibi insitcuit adusũ uita. est idẽ in eadẽ re

Expanded text:
gnificent, ut iracundus habitus est, iratus adfectionisEt haec ὁρμή, cum studio et diligentia euenit, habitus est, cum naturaliter, natura. Studium est autem uel adipiscendi aliquid uel retinendi uoluntas, quo uel adipisci aliquid uel retinere optamus uel adepta retinemus. Victus est uel quod ipse homo agit uel quod circa ipsum agitur, omniaque habet, quae quia adsidua ac perseueranti diligentia ita rhetoricam percepit, ut ea in eo perpetua esset, habitum consecutus est; sed quia eius actum sibi instituit ad usum uitae, est
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥt᷑ scđs locus In quo ostendit᷑ su ncȩteris la
sias. eligiosissimas ꝑtineat. Unde in utile turo
ne fas eẽ doceat᷑. legi tã diligent̃ scriptar. ñ ertas¬
rari. De inde docendũ. qđ om̃a cauta in hac le
sint. ⁊ ꝓspecta. ⁊ &cepta. quȩ &cipienda ꝑ¬
spicienda cauendaq eẽ uidebant᷑ : Subiungit
tertiꝰ locꝰ. in quo docetꝰ hanc causi accipor

Expanded text:
s locus est, in quo ostenditur, si in ceteris legibus tissimas, religiosissimas pertineat, unde inutile, turpe, nefas esse doceatur legi tam diligenter scriptae non obtemperari. Deinde docendum quod omnia cauta in hac lege sint et prospecta et excepta, quae excipienda, prospicienda cauendaque uidebantur. Subiungitur tertius locus, in quo docetur hanc causam accipi non
Abbreviated transcription (Latin):
ni titur. uoluntate defendit. Sed huic ne lo cos
dat. ñ qͦ ad eiꝰ partes iã transierit. uerũ ut intel¬
ligamꝰ. c̃tra qͦs locos eꝰ quã se uoluntate defendit.
respondere possit. Aut causa assuptiua inferet
qm̃ cũ ad tẽpus uoluntas scripti accipienda ostem¬
dit̾. necessario ꝑ assuptiuȩ qualitatis speciẽ. arga¬
m̃ta sumunt᷑: Si aliud sensisse scriptor. aliud serp

Expanded text:
nititur, uoluntate defendit. Sed huic nunc locos nititur, uoluntate defendit. Sed huic nunc locos dat, non quo ad eius partes iam transierit, uerum ut intellegamus, contra quos locos eius qui se uoluntate defendit respondere possit. AVT CAVSA ADSVMPTIVA INFERETVR. Quoniam, cum ad tempus uoluntas scripti accipienda ostenditur, necessario per adsumptivae qualitatis speciem argumenta sumuntur. SI ALIVD SENSISSE SCRIPTOR,
Abbreviated transcription (Latin):
inferetꝰ. quã obrẽ scripto ñ eotueru. aut ñ opor¬
tuerit obtẽ ꝑari. Si aliud sensisse scriptor. aliud
scripsisse dicet᷑ is qͥ scripto utet᷑. haeo dic&. ñ opor¬
tere de eiꝰ uoluntate nos argum̃ tari. qͥne id facere
possemꝰ idiciũ nob̵ reliquit᷑ suȩ uoluntatis. Multa
cõmoda c̃se ꝗ si instituat᷑ ut a scriptorȩ reced at᷑¬
Nã ⁊ eos qui aliquid seribant. ñ eistimaturos id qđ
scripserint ratũ futurũ & eos qͥ uidicent certũ
qͥđ sequant᷑ nihil habituros si senel abscripto
recedere c̃sueuerint. Id si uoluntas scriptoris
c̃seruanda sit. se ñ ad ũ sarios a uoluntate eiꝰstare
Nã multo ꝓpiꝰ accedere ad scriptoris uoluntatẽ. eũ
qͥ & ipsiꝰ eã litteris int̾p̃tetur. quã illũ qͥ sen¬
tentiã scriptoris. ñ & ipsiꝰ scripto spect&. qđ ille
suae uoluntatis quasi imaginẽ reliquerit. sed
domesticis suspicionibus persorutetur.
tra aut̃ dicetur. ab eo qͥse c̃tra istũ ꝗͥ scripto

Expanded text:
inferetur, quamob- rem scripto non potuerit aut non oportuerit optem- perari. Si aliud sensisse scriptor, aliud scripsisse dicetur, is, qui scripto utetur, haec dicet: non oportere de eius voluntate nos argumentari, qui, ne id facere possemus, indicium nobis reliquerit suae voluntatis; multa in- commoda consequi, si instituatur, ut ab scripto rece- datnam et eos, qui aliquid scribant, non existi- maturos id, quod scripserint, ratum futurum, et eos, qui iudicent, certum, quod sequantur, nihil habituros, si semel ab scripto recedere consueverint. quodsi voluntas scriptoris conservanda sit, se, non adver- sarios, a voluntate eius stare. nam multo propius accedere ad scriptoris voluntatem eum, qui ex ipsius eam litteris interpretetur, quam illum, qui sententiam scriptoris non ex ipsius scripto spectet, quod ille suae voluntatis quasi imaginem reliquerit, sed domesticis suspicionibus perscrutetur.TRA AVTEM DICETVR. Ab eo qui se contra istum, qui scripto
Abbreviated transcription (Latin):
causã afferetis. quia sententia stabit. pͥmi
erit c̃tradicendũ. qua absurdu ñ negare
c̃tralegẽ fecisse. sed quare fecerit causam
Saliquã inuenire. Deinde controuersa eẽ om̃a. anti
solitos es accusatores uidicib ꝑsuadere ad fine et̃
alicui Cũpe eũ qͥ accus aretꝰ causã ꝓferre. quȩ eũ
ad peccandũ ĩpuliss&. nc̃ ipsũ reũ causi afferse. qͣre
deliquerit. Deinde hanc inducere partitionẽ.
cuiꝰ in singłas partes. mult& c̃ueniant argum̃¬
tationes. Primũ nulla inlege. ullã causa c̃tra
scriptũ accipi c̃uenire. deinde suncȩteris legi¬
b c̃uenire. hanc eẽ huiꝰ modi legẽ ut in ea ñ opor¬
teat. Postremo si in hac qͦq: lege oporteat. hanc
qͥdẽ causã accipiminime opor tere

Expanded text:
causam afferet is, qui a sententia stabit, pri- mum erit contra dicendum: quam absurdum non negare contra legem fecisse, sed, quare fecerit, cau- sam aliquam invenire; deinde conversa esse omnia: ante solitos esse accusatores iudicibus persuadere, ad- finem esse alicuius culpae eum, qui accusaretur, cau- sam proferre, quae eum ad peccandum impulisset;— nunc ipsum reum causam afferre, quare deliquerit. deinde hanc inducere partitionem, cuius in singulas partes multae convenient argumentationes: primum, nulla in lege ullam causam contra scriptum accipi con- venire; deinde, si in ceteris legibus conveniat, hanc esse eiusmodi legem, ut in ea non oporteat; postremo, si in hac quoque lege oporteat, hanc quidem causam accipi minime oportere
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ supͣdictas. c̃pensationis. ⁊ relationis remor
ccessionis eꝑlic& locos partis suȩ. ꝗnititꝰ ld

Expanded text:
 sunt compensationis et relationis, remotionis, concessionis, explicet locos partis suae qui scripto
Abbreviated transcription (Latin):
ponent᷑ simplicit̃ sine ulla exornatione.
ut ex hoc inuenta ipsa. ex superiore autẽ
expolitio inuentoꝵ porat᷑. Qucise hȩc
quȩ nc̃ p̃cipuant᷑ ad c̃firmationis & rep̃¬
hensionis pastes referre opor tebit
Aaĩs & de monstratiua & deliberalica
Ix iudicialis caiusti. peresse ÷ in aliqͦeoꝵ
quȩ ante exposita s̃ c̃stitutionis genere uno
plurib: ue uerset᷑. Noc quãquã ita ẽ. tam̃ cũ
corunit̃ quȩ dã deorib p̃cipipossint separa¬
tim quoq aliȩ scuiusq generis diuerse p̃cepti¬
ones Aliud enĩ laus. aliuduituperatio. aliud

Expanded text:
ponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc inventa ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc praecipientur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pluribusve versetur. hoc quamquam ita est, tamen cum communiter quaedam de omnibus praecipi possint, separatim quo- que aliae sunt cuiusque generis diversae praeceptiones. aliud enim laus, aliud vituperatio, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
eas reqͥrere mnꝰ ut ȩx his seriptoris uoluntas cog¬
noscerent᷑. Hec tam̃ epami ñde ꝑmitteremꝰ
nisi extra iudiciũ quidẽ ess&s utis nob̵senten¬
ti legis int̃ p̃taret᷑ nedũ nunc istũ paciam᷑.
cũ p̃stolexsit ñ exeo qđ a ꝑtossime scriptũ est
s exeo qđ sua cans& c̃utnit siriptoris uolun¬
tatẽ int̃ p̃tari Quodsi us indices legib: ob¬
tẽꝑare debetis ud facere ñ potestis nisud
qđ scriptũ ẽ. In lege seqͥ mini : quinistũ c̃tra
legẽ fecisse iudicetis  s assũptionis aut̃ app¬
batione p̃terita qua driꝑtita sitͥ fi& argu¬
m̃ tatio: Quisȩ pe numero nos ꝑfide sefeller
etx pratiom fidẽ habere ñ debemꝰ Siqiđ
enĩ ꝑfidio illoꝵ decrim̃ti acce perimꝰ ne mo
eri p̃t̃ nos i& ipsos quẽ iure accusare pos¬
simꝰ Ae pͥmo quidt̃ dec ipi in cõmodũ ẽ iterũ
stultũ t̃cio turpe Car taginiensis aut̃

Expanded text:
eas requireremus, ut ex iis scriptoris vo- luntas cognosceretur; nec tamen Epaminondae per- mitteremus, ne si extra iudicium quidem esset, ut is nobis sententiam legis interpretaretur, nedum nunc istum patiamur, cum praesto lex sitsed ex eo, quod suae causae convenit, scriptoris voluntatem interpretari. quodsi vos, iudices, legibus optemperare debetis et id facere non potestis, nisi id, quod scriptum est in lege, sequa- mini, quin istum contra legem fecisse iudicatis? assumptionis autem approbatione praeterita quadri- pertita sic fiet argumentatio: qui saepenumero nos per fidem fefellerunt, eorum orationi fidem habere non debemus. si quid enim perfidia illorum detrimenti acceperimus, nemo erit praeter nosmet ipsos, quem iure accusare possimus. ac primo quidem decipi in- commodum est; iterum, stultum; tertio, turpe. Cartha- ginienses aut
Abbreviated transcription (Latin):
dui potuit. h mͦ: dr̃. minꝰ borios ĩꝑatores ameliorib exer¬
cit᷑ acciꝑe solere s: orpandi ctusa simile suptũe. eratioi
litudo sumit᷑ ꝑ c̃trariũ. cũ eirei ꝙ pos ꝓbamꝰ aluꝙ rẽ¬
pegamꝰ eẽ similẽ. ut paulo ante cũ dͥecursorib ad sere¬
bat̃. ꝑ pegationẽ dicet᷑ ꝓbandi causa hmͦ. Neq
equus indomitꝰ ꝗuis bene nat᷑a cõpositꝰ sit idopieus
potest. et̃. Ad eas utilitates qdesiderant᷑ ab eqͦ. neq
homo in dortꝰ ꝙ uissit ingeniosꝰ ad uirtutẽ potest ꝑue

Expanded text:
do: «Dicitur minus bonos imperatores a melioribus exercitus accipere solere»; sed ornandi causa simile sumptum est, ut olitudo sumitur per contrarium, cum ei rei, quam nos egamus esse similem. ut paulo ante, cum de cursoribus adserebatur. Per negationem dicetur probandi causa hoc modo: «Neque equus indomitus, quamvis bene natura conpositus sit, idoneus potest esse ad eas utilitates, quae desiderantur ab equo; neque homo indoctus, quamvis sit ingeniosus, ad virtutem potest pe
Abbreviated transcription (Latin):
tamine currendi. Nita c̃uepit egerteri ut qͦ id ue¬
cesse sit uenire possis. s. ut ꝓ̃ditꝰ studio ⁊ uirib
ultro facile ꝓcurras. Nã ħ simile ẽ ut ceꝑtiꝰ intelli¬
gat᷑. mala ratione facile  qͥrep̃hendant eos qͥũb
causet pꝰ mortẽ amici lib̾os eiꝰ custodiant. ꝓpt̾ ea.
qđ incursore tantũ uelocitatis eẽ oporteat ut ef¬
ferat᷑ ustra finẽ.Ipamniciestantũ beniuolenTie

Expanded text:
tamine currendi, non ita convenit exerceri, ut, quoad necesse sit, venire possis, sed ut productus studio et viribus ultra facile procurras.» Nam hoc simile est, ut apertius intellegatur mala ratione facere, qui reprehendant eos, qui verbi causa post mortem amici liberos eius custodiant, propterea quod in cursore tantum velocitatis esse oporteat, ut efferatur ultra finem, in amico tantum benivolenti
Abbreviated transcription (Latin):
uatib ostentis ꝓdigiis. responsif similib: reb Itẽ ma¬
iorb nr̃ is regib cuutatib gentib hominib sapientissimis.
nissimũ an ad pares om̃ino fortuna corpore qđ iniqͥ fsi

Expanded text:
vatibus, ostentis, prodigiis, responsis, similibus rebus; item maioribus nostris, regibus, civitatibus, gentibus, hominibus sapientissimis, nissimum est; aut ad pares animo, fortuna, cor- pore, quod iniquissi
Abbreviated transcription (Latin):
in eoꝵ fide spẽ habe quoꝵ ꝑfidia tociens
deceptꝰnis s traq: apꝓbatione p̃terita
triꝑtita. fit h pacto Aut metuamꝰ carta¬
ginienses oport& siincolomis eosreli¬
querimus aut eoꝵ urbẽ diruamꝰ aut
m&s uere quidẽ ñ oport& Restat i gra¬

Expanded text:
in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis. Utraque approbatione praeterita tripertita fit, hoc pacto: aut metuamus Carthaginienses oportet, si incolumes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus. at metuere quidem non oportet. restat ig
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̃ c̃siderabit᷑. Quo ingenere euentis
quoq uidenđerit hoc ⁊ quid exiinaquaq re
soleat euenire. magnopere considerandũ
Vt metus. Laeticia titubatio. auaritia.
Quarta aut̃ parserat ex negocuis his quas

Expanded text:
diligenter considerabitur. quo in genere eventus quoque videndus erit, hoc est, quid ex quaque re soleat evenire, magno opere consi- derandum est, ut metus, laetitia, titubatio, audacia. Quarta autem pars rebus erat ex iis, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ autusis. aut exertitatio hominũ u
aꝑꝓͥbatio. aut offensio ex quib. ñ tũ qũ
elicitur aliqͥd suspicionis
c̃secuntur. Hlaecbreut̃ hic reporit. qm̃ iã in libro
primo tractatas: Acdicit in c̃iecturã om̃age¬
nerdincidere ñ om̃s partes. ut in c̃tinentia nego¬
tu. ante negociũ. in negocio post negociũ facta

Expanded text:
ficium aut usus aut exercitatio, hominum aut adprobatio aut offensio; ex quibus nonnumquam elicitur aliquid suspicionisconsecuntur. Haec breuiter hic repetit, quoniam iam in libro primo tractata sunt; ac dicit in coniecturam omnia genera incidere, non omnes partes, ut in continentia negotii, ante negotium, in negotio, post negotium facta