comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tarditate ingenii perdere.¬
Nam contra. plures repies¬
et faciles incogitando. et
ad discendũ promptos.¬
Quippe id est homini naͣle: pueroꝵ
equi ad cursum: ad seniciã fere gignũ:
Ita nobis ꝓpͥa est mentis agita ͦ. atq
solertia. Onde origo ãnni celestis credr̃.
euetes uero ⁊ indociles nõ magis std̃
naturam hom̃s edunt᷑. ꝙͣ prodigio¬
sa corꝑa. et monstris insigmia. Sed
hii pauti ad mod̾ fuerũti Aegiᵗᵘ
quod n pueris/ elucet⁊ spes
plurimorũ.c.. que cũ emorit etate:
maĩfestum est. non naturã defecisse:
sed curani. Prestat tñ in genio alius
alium: concedo. sed plus efficiatꝭ ãt
minus. Nemo tñ reꝑitur qui sit stu
timis ut erit parens factus. acrem
ꝙͣ maxime curã speifuturi oratoris¬
impendat. Ante oimĩa ne sit bitiosus
sermo nutricib. quas sifieri posset.
sapientes. Chrysippus optanite certe
ꝓͣntu res pateret ptimas eligi uõ¬
suit. Et moꝵ quid in hiis. haud du¬

Expanded text:
tarditate ingenii perdere.tarditate ingenii perdere.nam contra plures reperet faciles in excogitando et  discendum promptos.quippe id est homini naturale; equi ad cursum, ad saevitiam ferae gignuntur; ita nobis propria est mentis agitatio atque sollertia, unde origo animi caelestis creditur. hebetes vero et indociles non magis secundum naturam homines eduntur quam prodigiosa corpora et monstris insignia, sed hi pauci admodum fuerunt. argumentum quod in pueris elucet spes plurimorum, quae cum emoritur aetate, manifestum est, non naturam defecisse sed curam. praestat tamen ingenio alius alium. concedo ; sed plus efficiet aut minus; nemo reperitur, qui sit studit, protinus ut erit parens factus, acrem quam maxime curam speiimpendar. Ante omnia, ne sit viriosus sermonutricibus, quas, si sieri posset, sapientes fieri Chrysippus optavit, certe quantum res pateretur, optimas eligi voluit. Et morum quidem in his haud du
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter omña demõstrando. Ilainsi
Mͣntuz de quaq re dici potest pros eqͣm.
finis oꝑis non reꝑietur ¶llud tamẽ
in pͥmĩs testand est. nichil p̾cepta ar
artes balere nisi adiuuante natura.
Euap̃p. ei cui deerit ingeniũ. nõ mag̃
het stͥpta sunt.ꝙͣ de agroꝵ cultu steri¬
libus terris: Sunt et atia ingenita
tuiq adiumẽta: uox: latus patiens la¬
boris: ualitudo: constantia. decor: q̃
si modita obtigerũt.pñt rõne ampli¬
ari: Sed nõnumnꝙͣ ita desunte ut bona
etiã ingenii studiiq corrũpant. sicut
et hec ip̃a sine dottore perito studio ꝑti-¬
naci stribendi: legendi. dicendi: młta
et cõtinua exercitatiõs ꝑ se nichł ꝓsũt:¬
gitur nato filio. pater spem de illo
primũ ꝙͣ optimã capiat: ita diligen¬
tior a principiis fieti falsa em̃ est que¬
rella parcissimis hom̃ib uim ꝑcipiẽdi
que tradant᷑. esse concessam.¬
Plerosq dero laborẽ. ac tp̃a¬

Expanded text:
breviter omnia demonstraturi. nam si breviter omnia demonstraturi. nam si quantum de quaque re dici potest persequamur, finis operis non reperietur. illud tamen in primis testandum est, nihil praecepta atque artes valere nisi adiuvante natura. quapropter ei, cui deerit ingenium, non magis haec scripta sint quam de agrorum cultu sterilibus terris. sunt et alia ingenita cuique adiumenta, vox, latus patiens laboris, valetudo, constantia, decor; quae si modica obtigerunt, possunt ratione ampliari, sed nonnunquam ita desunt, ut bona etiam ingenii studiique corrumpant; sicut et haec ipsa sine doctore perito, studio pertinaci, scribendi, legendi, dicendi multa et continua exercitatione per se nihgitur nato filio pater spem de illo primum quam optimam capiat, ita diligentior a principiis fiet. falsa enim est querela, paucissimis hominibus vim percipiendi, quae tradantur, esse concessam,plerosque vero laborem ac t
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ. Quinq deinceps ĩuentioni: nã¬
et huic disposio subnigr̃. Quatuor
elocitiomi. cinus ꝑtem mẽoria ac
pronũciatio ueniũt. dabunt᷑. Oinis
acredet in quo nobis orator ip̃e infer¬
mandus est. bt qui mores eius: que in su¬
scipiendis: discendis. agendis causis̾ raͦ
quod eloquencie gemus: quis agendi
debeat esse finis.: que potefinem studia.
ꝙͣtum nr̃a ualebit infiruitas disse¬
remus. Hnis omĩib admiscebit᷑. Cut
quisq lacũs postulabit docendi raato.
que nõ eoꝵ modo stientia: quib sołis
quid nom̃ artis dederũt studiosos infer¬
nat. Et ut sic dixerim ins ip̃m retho .
interpretat᷑ sed alere facundia. urres
angere eleꝙͣncie possit. Nam plerũq
mde ille artes niia subtilitatis
ostensione frangũt.atq concidunt.
quideͥpd est in or̃one geno̾sins. et
om̃em sũc ingenii bibant: et
ossa detegunt:que eoi ut esse ⁊ astͥn¬
gi neruis suis debent: sit corꝑe oꝑienda
putabamus: in hos .xii. libros cõtuli.

Expanded text:
bimus. quinque deinceps inventioni nam huic et dispositio subiungitur, quattuor elocutioni, in cuius partem memoria ac pronuntiatio veniunt, dabuntur. unus accedet, in quo nobis orator ipse informandus est, ubi, qui mores eius, quae in suscipiendis, discendis, agendis causis ratio, quod eloquentiae genus, quis agendi debeat esse finis, quae post fine studia, quantum nostra valebit infirmitas, disseremus. his omnibus admiscebitur, ut quisque locus postulabit, docendi ratio, quae non eorum modo scicntia, quibus solis quidam nomen artis dederunt, studiosos instruat et ut sic dixerim ius ipsum rhetorices interpretetur, sed alere facundiam, vires augere eloquentiae possit. nam plerumque nudae illae artes nimia subtilitatis adfectatione frangunt atque concidunt quidquid est in oratione generosius, et omnem sucum ingenii bibunt et ossa detegunt: quae ut esse et adstringi nervis suis debent, sic corpore operieputabamus, in hos duodecim libros contulimus
Abbreviated transcription (Latin):
oiatoris componi ad similitu
saltationis uolo. s subẽe aliquid
ex hac exercitatiõe pin̾li. unde
nos non id agentes furtim decor
ille distentib. tditꝰ perseqͣtur.¬
si distenda sint heci eod tp̃e. tñ¬
ñ tradi omĩa et ꝑcipi possint.
Negant eniĩ quid. qr ꝯfundat᷑
aĩiꝰ. ac fatiget᷑ tot distiplinis
in duu̾sum tendentib ad quas
nec meus. n ͦ corpus. rec dies.
Ip̃e suffitiat. et si maxime patia᷑
het etas robustier. pin̾les annos
onerari nõ oporteat. G nõs satis
ꝓspiciũt. ꝓͣtuinatuara humaĩ
ingemi ualeat. q̃ ita est agilis.
et uelox sit in omem partẽ. ut ita
dixerim spectat uit ne possit qͥd
aqͣiid agere tm̃ unũ. In plura
uero non eod die modo. s eod tpĩs
moniẽto. uim suamimpendat.
Ac uero citharedi non smmł ⁊ mẽo ͤ
et sono uotis et pli̾mis flexibus
seruiut. cũ interim alios neruos
Dextra ꝑcurrũt. alios leua tͣħũt.
continent. prebent. ne pes qͥd̾ orci¬

Expanded text:
oratoris componi ad similitudinem oratoris componi ad similitudinem saltationis volo, sed subesse aliquid ex hac exercitatione puerili, unde nos non id agentes furtim decor ille discentibus traditus prosequsi discenda sint haec, eodem tempore tamen tradi omnia et percipi possint. negant enim quidam, quia confundatur animus ac fatigetur tot disciplinis in diversum tendentibus, ad quas nec mens nec corpus nec dies ipse sufficiat, et si maxime patiatur hoc aetas robustior, pueriles annos onerari non oporteat. sed non satis perspiciunt, quantum natura humani ingenii valeat; quae ita est agilis ac velox, sic in omnem partem, ut ita dixerim, spectat, ut ne possit quidem aliquid agere tantum unum, in plura vero non eodem die modo, sed eodem temporis momento vim suam intendat. an vero citharoedi non simul et memoriae et sono vocis et plurimis flexibus serviunt, cum interim alios nervos dextra percurrunt, alios laeva trahunt, continent, praebent, ne pes quidem oti
Abbreviated transcription (Latin):
and ẽ distere. Cum i̾sitim hec
chironomia q̃ est in noĩe ip̃o de¬
claratur lex gestus. et ab illis
tp̃ib heroitis orta sit. et a sũmis
grecie uiris et ab ip̃o ysocrate.
ꝓb̃ata. aplatone qͦ in ꝑte ciui¬
lium poĩta uirtutũ. et crisippo
in p̾ceptis de libr̾oꝵ educatiõe ꝯpoͣͥ
nõ dimissa. Nam lacedemonios
quid̃ etiam saltamẽ quãd. tãꝙͣ
ad uella qͦ utilem hũisse inter
exercitatioẽs accepimꝰ. Neq id
u̾eterib rõanis de decori fuit. Ar¬
gumẽtum 3. sac̾dotum noĩe. ac
Religione durans ad hoc tp̃s sal¬
tatio. Et illa in t̾cio ciceronis de
or atore libro Uerba crassi quibus
p̾cepit. ut oratorutat᷑. laterũ
inclinatiõe forti ac uirili. non a
stena et histonib s ab armis. at
etiam a palastra cuiꝰ distipline
usus in nr̃am usq etatẽ sñ repre¬
hensione destendit. A me tñ neci
ultra pui̾les ãnos retinebit᷑. nec
in huis ip̃ĩs duu. Neq enĩ gestum

Expanded text:
andum est discere, cum praesertim haec andum est discere, cum praesertim haec chironomia, quae est, ut nomine ipso declaratur, lex gestus, et ab illis temporibus heroicis orta sit et a summis Graeciae viris atque ipso etiam Socrate probata, a Platone quoque in parte civilium posita virtutum et a Chrysippo in praeceptis de liberorum educatione compositis non omissa. nam Lacedaemonios quidem etiam saltationem quandam tanquam ad bella quoque utilem habuisse inter exercitationes accepimus. neque id veteribus Romanis dedecori fuit; argumentum est sacerdotum nomine ac religione durans ad hoc tempus saltatio, et illa in tertio Ciceronis de Oratore libro verba Crassi, quibus praecipit, ut orator utatur laterum inclinatione forti ac virili, non a scena et histrionibus sed ab armis aut etiam a palaestra; cuius disciplinae usus in nostram usque aetatem sine reprehensione descendit. A me tamen nec ultra pueriles annos retinebitur nec in his ipsis diu. neque enim gestum
Abbreviated transcription (Latin):
quacõcitatioe ꝯsinagat ira. qͥ.
flexus deceat miseratiõem. qd̾
ita optime faciet siceteros ex co-¬
mediis e legerit locos/ et ad hor
maxnne ydoneos. id ẽ actionib
similes Idem aũt nõ ad ꝓnũciãd
modo ut̾ilissimi berũ ad augẽd
qͦ eloꝙͣtiam maxime accõmodati
erũt. Et h̃ dum ĩfirma etas ma¬
iora nõ capiet. Ceterũ cũ lege
orões oportebit. cũ uirtutes eaꝵ
iam sentiet. tum mͥ. diligẽs aͥs
ac ꝑitus assistat. neq solum
lectiõe formet. uerũ etiã edite̾
illos quid Rep̾hendendes puto.
qui paulũ etiã palestinis baca¬
uerũt. Non de hus loquor qͥb
pars uite in oleo. pars in uino
ꝯsumitur. qui corꝑin cura mẽ¬
temobrueꝵͭ hos enĩ a bẽe ab
eo quẽ institiumꝰ ꝙͣ longissime
uelim. szet nomen est idem hus
aqͥb gestus motusq for̃at᷑. uiti
recta sint brachia . n ͨ indocte.
Rustice manꝰ. ne status indecorꝰ
ne qͣ. in proferendis pedibus
certe qd face̾ oporteat nõ indign¬

Expanded text:
qua concitatione consurgat ira, qui flexus deceat miserationem. quod ita optime faciet, si certos ex comoediis elegerit locos et ad hoc maxime idoneos, id est, actionibus similes. iidem autem non ad pronuntiandum modo utilissimi verum ad augendam quoque eloquentiam maxime accommodati erunt. et haec, dum infirma aetas maiora non capiet; ceterum, cum legere orationes oportebit, cum virtutes earum iam sentiet, tum mihi diligens aliquis ac peritus adsistat, neque solum lectionem formet, verum ediscere etiam illos quidem reprehendendos puto, qui paulum etiam palaestricis vacaverunt. non de his loquor, quibus pars vitae in oleo, pars in vino consumitur, qui corporum cura mentem obruerunt hos enim abesse ab eo quem instituimus quam longissime velim; sed nomen est idem iis, a quibus gestus motusque formantur, ut recta sint brachia, ne indoctae rusticae manus, ne status indecorus, ne qua in proferendis pedibus certe, quod facere oporteat, non indign
Abbreviated transcription (Latin):
multi et acquirãt. dũ sit locupletior
a̾s sordide mercis negociator. et
plus uoci sue deu̾eat pͦco. Ne belim
quid lectorẽ dari mͥ. quid studia
Referant ꝯputaturũ. qui uoꝰ ygi :¬
nem ip̃am elaꝙͣcie diuina quad
mente ꝯceꝑit. qͥq illam ut ait
Ignobłis tragicꝰ Reginã rerũ
oronem ponet añ ocłos. fructũq
nõ exstipe aduocationũ. s ex aĩo
suo et ꝯtemplatiõe ac stiã petet
ipetuũ. illum nec fortune sbm
facile ꝑsuadebit sͥiut tp̃a que¬
⁊ sp̾taculis campo tesseris occõsis
Deniq sermoĩb. ne dicam sonmo.
et cõuntioꝵ mora ꝯterũt. geomiet ͤ
potius ac musito impendat. ꝙͣto
plus delettatioĩs hĩturꝰ ꝙͣ ex illis
ĩeruditis uoluptatib. dedit emĩ
hoc prouidencia hõib mumꝰ. ut
hõẽsta magis iuuarẽt. s nos hec
ip̃a dulcedo longiꝰ duxit: Hac thenꝰ
piat puer. Instituendꝰ ẽ. Aximus
liber uelut nouũ sumes exordiũ.

Expanded text:
multi et adquirant, dum sit locupletior multi et adquirant, dum sit locupletior aliquis sordidae mercis negotiator et plus voci suae debeat praeco. nec velim quidem lectorem dari mihi quid studia referant computaturum. qui vero imaginem ipsam eloquentiae divina quadam mente conceperit, quique illam ut ait non ignobilis tragicus reginam rerum orationem ponet ante oculos, fructumque non ex stipe advocationum sed ex animo suo et contemplatione ac scientia petet perpetuum illum nec fortunae subiectum, facile persuadebit sibi, ut tempora, quae spectaculis, campo, tesseris, otiosis denique sermonibus, ne dicam somno et conviviorum mora conteruntur, geometrae potius ac musico impendat, quanto plus delectationis habiturus quam ex illis ineruditis voluptatibus. dedit enim hoc providentia hominibus munus, ut honesta magis iuvarent. sed nos haec ipsa dulcedo longius duxit. hactenus piat, puer instituendus est; proximus liber velut novum sumet exordium
Abbreviated transcription (Latin):
ne distentis am̃i tedio auertat.
quibꝰ potius studiis ħ tpõꝵ uelut
subsiciua donabimꝰ. Nam nec ego
ꝯsirmi studentẽ. in hiis artib uolo.
net modulet᷑. at musitis notis
cantica excipiat .m. utiq ad mu-¬
nitissima usq geomet̾e oꝑa destẽdat.
õ comedũ in promĩciando. nec
saltatorem in gestu facio. Quesi
omĩa exigerem. suppeditabat tñ
tp̃s. songa est eñ que distit etas.
et ego nõ de tardis ingenis loqͦr
Deniq cur in hus om̃ib q̃ distĩda
oratori futuro picto eminuit
plato qui nõ contentꝰ distiplinis
qͣs p̾stare poterãt athene, non
pictagoreoꝵ ad quos in ytaliam
nanigauerat. Egipti q sac̾detes
adiit. atq eoꝵ archana ꝑdidicit
Difficultatꝭ prõcinia preteximꝰ
segnicie. Neq enĩ nobis operis
amor est. ner qr sit hoẽsta at Reꝵ
pulcherrima eloꝙͣtia petit᷑. ipsa.
s ad uillem bsum / et serdidũ luc.
accingini᷑. dicãt sine hus in foro

Expanded text:
ne discentis animum taedio avertat, ne discentis animum taedio avertat, quibus potius studiis haec temporum velut subsiciva donabimus? nam nec ego consumi studentem in his artibus volo, nec moduletur aut musicis notis cantica excipiat, nec utique ad minutissima usque geometriae opera descendat, non comoedum in pronuntiando nec saltatorem in gestu facio; quae si omnia exigerem, suppeditabat tamen tempus. longa est enim, quae discit, aetas, et ego non de tardis ingeniis loquor. denique cur in his omnibus, quae discenda oratori futuro puto, eminuit Plato? qui non contentus disciplinis, quas praestare poterant Athenae, non Pythagoreorum, ad quos in Italiam navigaverat, Aegypti quoque sacerdotes adiit atque eorum arcana perdidicit. difficultatis patrocinia praeteximus segnitiae. neque enim nobis operis amor est, nec, quia sit honesta ac rerum pulcherrima eloquentia, petitur ipsa, sed ad venalem usum et sordidum lucrum accingimur. dicant sine his in foro
Abbreviated transcription (Latin):
laboris natura ĩ ꝑuis.ꝙͣ iuuenibus.
uidel ut corꝑa infanciũ n ͨ. casꝰ quo
in t̾ram totiens deferũt᷑. tam gͣuit᷑.
afflig. nͨ illa ꝑ manꝰ et genua reptaͦ /
nͨ pꝰ breue ip̃s ꝯtinui lusa. ⁊ tociꝰ diei
cursus q pondꝰ illis abest / nͨ. se ipsi
conatu mouẽtire . n ͨ. suo usustudiis.
insistunt: s sorando se tũiͦ. p̾stant nõ
similitꝰ fatigant᷑. Pret̾ea scdm aᵘ ͫ
etatis illꝰ facilitatẽ. uelut simp ͫ
dicentis sequũtur .mi . que iã egmit
metũitur. Abest illis adhuc etiam
laboris iudiciũ. pͥoroo ut freꝙͣter
experti sumꝰ minꝰ afficit sensus
futigatio. ꝙͣ cogitatio. s ne tpĩs
quid unꝙͣ plus exit. qr hiis etatib
onũs in audiendo ꝓfectus est. Cũ
ad stillum secedet. cũ pnerabit ip̃e/ ͦͣ¬
asiquid atq ꝯponet. tũc inchoare
heci studia uelnon uacabit. ul nõ
libebit. Ergo cũ gramatitꝰ totũ¬
diem occupare nõ possit .n. debeat.

Expanded text:
laboris natura pueris quam iuvenibus. laboris natura pueris quam iuvenibus. videlicet , ut corpora infantium nec casus, quo in terram totiens deferuntur, tam graviter adfligit nec illa per manus et genua reptatio nec post breve tempus continui lusus et totius diei discursus, quia pondus illis abest nec sese ipsi conatu moventur nec suo nisu studiis insistunt, sed formandos se tantummodo praestant, non similiter fatigantur. praeterea secundum aliam aetatis illius facilitatem velut simplicius docentes sequuntur nec quae iam egerint metiuntur. abest illis adhuc etiam laboris iudicium. porro , ut frequenter experti sumus, minus adficit sensus fatigatio quam cogitatio. sed ne temporis quidem unquam plus erit, quia his aetatibus omnis in audiendo profectus est. cum ad stilum secedet, cum generabit ipse aliquid atque componet, tum inchoare haec studia vel non vacabit vel non libebit. ergo cum grammaticus totum occupare diem non possit nec debeat,
Abbreviated transcription (Latin):
colis. ne arua simł et uineta. ⁊ oleas.
et arbustum colant: pratis. ⁊ pcorib.
et ortis et aluearib accõmodẽt curã.¬
Cur ip̃i aͥd foren sib negocuis aꝙͥ desi
dorns amicoꝵ / ad rõnb doestutꝭ. aͥd
cure corꝑis. nõ nichil uoluptatibus
cothidie damꝰ Quaꝵ nos uria Ror qłib
nichi int̾uttentes fatigaret. Adeo.
faciliꝰ ẽ multa fat̾e̾ ꝙͣ. dñi Illud quid̃
mĩme uerend est. ne laborẽ studioꝵ
pinꝰ difficiliꝰ talerẽt. Neq enĩ ulła etas
minꝰ fatigat᷑. mirũ sit forsitan sed
exꝑimẽtis deprendas. Nam ⁊ docili¬
ora sũt ingenia pͥusꝙͣ obditrueꝵͭ
Id uel hoc argumẽtop. ꝙ intͣ. bien¬
milio instante oĩa fere loquũt᷑. Ac
nouitiis nr̃is ꝑ quot ãnos famo latinꝰ
Repugi : magis stias si quẽ iã robustũ
instituere lr̃is ceꝑis nõ sine cã dici
.siaronaseic. eos qui in sua quidq
arte optime faciãt. Et patiẽtior est

Expanded text:
icolis, ne arva simul et vineta et oleas icolis, ne arva simul et vineta et oleas et arbustum colant, ne pratis et pecoribus et hortis et alvearibus avibusqulut sub uno conatu tam diversa parent simul, cur non pluribus curis horas partiamur? cum curae corporis, nonnihil voluptatibus cotidie damus? quarum nos una res quaelibet nihil intermittentes fatigaret. adeo facilius est multa facere quam diu. illud quidem minime verendum est, ne laborem studiorum pueri difficilius tolerent, neque enim ulla aetas minus fatigatur. mirum sit forsitan, sed experimentis deprehendas. nam et dociliora sunt ingenia, priusquam obduruerunt. id vel hoc argumento patet, quod intra biennullo instante, omnia fere loquuntur; at noviciis nostris per quot annos sermo Latinus repugnat. magis scias, si quem iam robustum instituere litteris coeperis, non sine causa dici παιδομαθεῖς eos, qui in sua quidque arte optime faciant. et patientior est
Abbreviated transcription (Latin):
gestus. promĩciatio. uultꝰ motꝰ
desideret : Que si delut sub uno co¬
natu tam diu̾sa parẽt simi. cur
nõ plĩs curas horis patiam᷑. cũ
p̾sertim Reficiat aĩos at Reparet
Ua ñ rietas ip̃a. contraq sit aliqñ
Sifficiliꝰ in labore uno ꝑsenerare:
Ideo et stillus lectioẽ requiestit.
et ip̃iꝰ lectionis tediũ uicib leuat᷑
ꝙͣlibet multa egerimꝰ quod tam̃
modo recentes sumꝰ ad id qd ĩcipimꝰ
Giis nõ obtundi possit si ꝑ totum
Siem cincũq artis unũ magẽm
ferat: mutatiõe Recreabit᷑. Sici
in cibis qͦrdiu̾sitate reficĩ str̃ãchꝰ
et pli̾s minore fastidio alit᷑. at̃
ditant isti nͥ. que sit illa ratio
distendi. graͭ ͦ. solo deẜuiamꝰ. deinde
geomet̾e tm̃. Omictamꝰ int̾im quod
didicimiꝰ. mox tnͣseamꝰ ad musicũ.
excidant pͥora et cũ latinis stude¬
bimꝰ lr̃is. nõ reppiciamꝰ ad gͣtas.
et ut semel fuciam nichilfaciamꝰ nͥ.
noissimũ.Cur nõ idem suademꝰ at̃¬

Expanded text:
gestus, pronuntiatio, vultus, motus desiderentur? quae si velut sub uno conatu tam diversa parent simul, cur non pluribus curis horas partiamur? cum praesertim reficiat animos ac reparet varietas ipsa, contraque sit aliquanto difficilius in labore uno perseverare. ideo et stilus lectione requiescit, et ipsius lectionis taedium vicibus levatur. quamlibet multa egerimus, quodam tamen modo recentes sumus ad id quod incipimus. quis non obtundi potest, si per totum diem cuiuscunque artis unum magistrum ferat? mutatione recreabitur sicut in cibis, quorum diversitate reficitur stomachus et pluribus minore fastidio alitur. aut dicant isti mihi, quae sit alia ratio discendi. grammatico soli deserviamus, deinde geometrae tantum, omittamus interim quod didicimus? mox transeamus ad musicum, excidant priora? et cum Latinis studebimus litteris, non respiciamus ad Graecas, et, ut semel finiam, nihil faciamus nisi novissimum? cur non idem suademus agr
Abbreviated transcription (Latin):
qui hãc q partem distipline dili¬
henter ꝑceꝑint p̃t de phłis loqͦr q
qͦyfons ip̃e socͣtes iam senex In¬
flitin liram nõ exubestebat duces
maxiinos et fidib et tibiis ceci-¬
insse traditum. Exercitꝰ lacedem¬
omoꝵ musicis accensos modis.
Qud aũt aliud in nrĩs legionib
cormi aꝰ tube fatiũt: Quoꝵ cõcentꝰ
ꝙͣto est uehemencior tñ Romͣmna

Expanded text:
qui hanc quoque partem disciplinae diliqui hanc quoque partem disciplinae diligentequorum fons ipse Socrates iam senex institui lyra non erubescebat? duces maximos et fidibus et tibiis cecinisse traditum et exercitus Lacedaemoniorum musicis accensos modis. quid autem aliud in nostris legionibus cornua ac tubae faciunt? quorum concentus quanto est vehementior, tantum Rom
Abbreviated transcription (Latin):
Lagrestes aĩos ad miratiõe muel¬
ceret non feras mõs saxa ecl
siluasq duxisse posteritatis mẽo ͤ
traditum est. Et tiagenes auc.¬
tor est oĩm in lr̃s studioꝵ ãtiqͥs¬
simam musicem extitisse. Et
testĩonio sũt clarissinũ poete.
ap̃ quos int̾. Regalia cõmuia
laudes herouin as deoꝵ ad citharã
canebant᷑. Yopas uero ille u̾gilii
nõne canit. Exrantem lunã. solis¬
q labores. et cetera quib certe
palam ꝯfir̾t auttor eminẽtissimꝰ
misicem etꝭcũ diuĩaꝵ etꝭ rerũ.
opis fuit. ac sñ om taliũ stien ᷑.
nõ pt ẽẽ ꝑfecta eloꝙͣncia. Atq
claros noĩe sapiẽ uiros nemo
Dubitaint studiosos imuisice s fuisse.
cũ pĩctagoras atq eũ secitti acce¬
ptam sine dubio antiquitꝰ opi¬
monem uulgauerint. Mũdũ em
sit lira iuitata. Net illa modo
cõtenti dissimiliũ ꝯcordia quã
motib dedeꝵ. Nam plato cum.
in aliis quibusꝰ tum p̾cipue In
timeo ne intłigi quid nͥ. ab hiis

Expanded text:
agrestes animos admiratione mulceret, non feras modo sed saxa etiam silvasque duxisse posteritatis memoriae traditum est. itaque et Timagenes auctor est, omnium in litteris studiorum antiquissimam musicen extitisse, et testimonio sunt clarissimi poetae, apud quos inter regalia convivia laudes heroum ac deorum ad citharam canebantur. lopas vero ille Vergilii nonne canit errantem lunam solisque labores et cetera? quibus certe palam confirmat auctor eminentissimus, musicen cum divinarum etiam rerum operis fuit, ac sine omnium talium scientia non potest esse perfecta eloquentia. atque claros nomine sapientiae viros, nemo dubitaverit, studiosos musices fuisse, cum Pythagoras atque eum secuti acceptam sine dubio antiquitus opinionem vulgaverint, mundum sit lyra imitata, nec illa modo contenti dissimilium concordia, quam motibus dederint. nam Plato, cum in aliis quibusdam tum praecipue in Timaeo, ne intelligi quidem nisi ab iis,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃e sonis enũcientur. qͣrpd̾ enĩ
uel exilitate uel pinguedine
res parũ efficimꝰ. et aliis non
dissimilib s qͣi hebetiorib ꝑnui¬
stenes q laborau ͭ. labda succedit.
Net uerba in faucib patiet᷑. au¬
dixi. nec oris ĩanitatẽ Resonare.
n ͨ. qd mĩme simoni puro queiat
simplicẽ uocis naturã pleniore
quol sono circũlinire.  greci
appellatur cantꝰ tibiaꝵ q̃ pͦclusis
quib clarestũt foramĩb. Recto ͦ
exitu gͣuiorem sp̃m reddũt. Cu-¬
rabunt etiam ne exline silb̃e
intercidãt. ut ꝑrs ibi simonis ut
quotiens exclimand exit lateris
conatus sit ille. nõ capitꝭ. ut
gestus ad uocem uultꝰ ad gestiꝰ
accõmodetur. Obsuand̃ exit
etiam ut recta sitifacies dicẽtis.
ue. labra detorqueat᷑. ne modit
hiatus uictum distindat. ne
suppinꝰ uultꝰ. ne deietti in trã
oculi. ne milmata utrol ceruix
nam frons plis generib p̾cat.

Expanded text:
litterae sonis enuntientur. quarundam enim litterae sonis enuntientur. quarundam enim vel exilitate vel pinguitudine res parum efficimus et aliis non dissimilibus sed quasi hebetioribus permsthenes quoque laboravit, Labda succedit nec verba in faucibus patietur audiri nec oris inanitate resonare nec, quod minime sermoni puro conveniat, simplicem vocis naturam pleniore quodam sono circumliniri, quod Graeci appellatur cantus tibiarum, quae praeclusis quibus clarescunt foraminibus, recto modo exitu graviorem spiritum reddunt. curabit etiam, ne extremae syllabae intercidant, ut par sibi sermo sit, ut, quotiens exclamandum erit, lateris conatus sit ille non capitis, ut gestus ad vocem, vultus ad gestum accommodetur. observandum erit etiam, ut recta sit facies dicentis, ne labra distorqueantur, ne immodicus hiatus rictum discindat, ne supinus vultus, ne deiecti in terram oculi, ne inclinata utrolibet cervix. nam frons pluribus generibus peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
solui solere. Ut si est oratori quod
ꝓximꝰ demõstrabit liber de oĩb̾
reb distendum. nulloͦ. sñ geom¬
etria ẽẽ possit orator. De pͥma
andum ẽ ãquid comedoqͦ.
ciandi stĩam futurꝰ orator desi-¬
derat. Non emĩ pum quẽ in hoci¬
loco instituimꝰ ãt feminee uocis
exilitate frangi uolo. ãt senilit᷑
tremere. ne uicia ebrietatis ef¬
fingat. nec seruili uermilitate
imbuatur . nͨ. amoris auaritie
metus distat affectum. q̃ neq
oratori sũt nctiͣa. et mẽtem p̾ci¬
pue inetate pͥma tenerã adhuc
et Rudem inficiũt. Nam freꝗͣms
imitatio tnͣsiti mores. Nec
gestus quid om̃is ac motꝰ a
orator. plimũ tñ aberit astenico.
nec uultu .n. manu . nͨ. ex cursi¬
onib niniꝰ. Nam si ꝙͣ. in hũs
ars est dicenciũ/ ea pͥmaẽ. ne
ars ẽe uĩdeat᷑. Guod est it. huiꝰ
doctoris officiũ. In pͥmis uicia
si qua sint oris emandet. ut ex¬
pressa sint uerba. Ut suis queq̃.

Expanded text:
solvi solere; ut, si est oratori quod solvi solere; ut, si est oratori quod proximus demonstrabit liber de omnibus rebus dicendum, nullo modo sine geometria esse possit orator. dadandum aliquid comoedo quoque, tiandi scientiam futurus orator desiderat. non enim puerum, quem in hoc instituimus, aut femineae vocis exilitate frangi volo aut seniliter tremere. nec vitia ebrietatis effingat neque servili vernilitate imbuatur nec amoris, avaritiae, metus discat adfectum; quae neque oratori sunt necessaria et mentem, praecipue in aetate prima teneram adhuc et rudem, inficiunt. nam frequens imitatio transit in mores. ne gestus quidem omnis ac motus a orator, plurimum tamen aberit a scenico, nec vultu nec manu nec excursionibus nimius. nam si qua in his ars est dicentium, ea prima est, ne ars esse videatur. quod est igitur huius doctoris officium? in primis vitia si qua sunt oris emendet, ut expressa sint verba, ut suis quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
Sistimꝰ nichil ẽẽ mordinatum.
atq fortuitũ. qd ip̃m nõnũꝙͣ per¬
tinere adoratorẽ p̃t̃. Anuoro cũ
ꝑicles atheniens solis obstura.
territos. Redditis eiꝰ rei caĩs metu
liberauit. at cũ supitius ille gallꝰ
in exercitꝰ .l. pauli de lune deffec ͥ
disseruit. ne ueͬ ꝓdigio diuĩtꝰ
facto militũ añni t̾rerent᷑. non
uidet᷑. ẽẽ usus oratoris officio. E
si mitias in sicilia stiuiss nõ eod
cõs isus metu pulcherrimum
athemẽsiũ exertitũ perdidisset.
Sicut dion cũ ad destruẽdã deonisii
lirãnidem uenit. nõ est tłi caũ
deterritꝰ. Sint exẽpla lic usꝰ
uellici tnͣsseamꝰ. usq ꝙ archimedes
unꝰ obsidionẽ siracusoꝵ ĩlõgiꝰ
traxit. Illud utiq Iam ꝓpͥum ad
efficiend̃ qd int̾cẽdimꝰ plimas
quões quib difficilior alia rõe
explicatio est. ut de rõne uidẽdi
de sectione infinitum de celeri ͭ ͤ
augenda. lmearib illie ꝓbatioib

Expanded text:
discimus nihil esse inordinatum discimus nihil esse inordinatum atque fortuitum; quod ipsum nonnunquam pertinere ad oratorem potest. an vero, cum Pericles Athenienses solis obscuratione territos redditis eius rei causis metu liberavit, aut cum Sulpicius ille Gallus in exercitu L. Paulli de lunae defectione disseruit, ne velut prodigio divinitus facto militum animi terrerentur, non videtur usus esse oratoris officio? quod si Nicias in Sicilia scisset, non eodem confusus metu pulcherrimum Atheniensium exercitum perdidisset; sicut Dion, cum ad destruendam Dionysii tyrannidem venit, non est tali casu deterritus. sint extra licet usus bellici, transeamusque, quod Archimedes unus obsidionem Syracusarum in longius traxit. illud utique iam proprium ad efficiendum quod intendimus, plurimas quaestiones, quibus difficilior alia ratione explicatio est, ut de ratione dividendi, de sectione in infinitum, de celeritate augenda, linearibus illis probationibus
Abbreviated transcription (Latin):
pedes ẽẽdimidioq in latitiⁿ ͫ
patere nõ fere quisꝙͣ est .qͥ. igͦret.
et qui sit circuitꝰ. et ꝙͣtũ campi
claudat icollige̾ expeditũ. At
centem et octogemi in qmͣq ꝑtẽ
pedes Idem spaciũ exͥmitatis. sed
multo ampliꝰ cluse qͣtuor liueis
areã faciũt. Id si ꝯputare quem
oram int᷑. centũ exũt. At si qͥni
deni ꝑ latera qͥui in fronte sut
exilło qd amplettĩt. qrtam de ducẽt
eod̃ circũ duttu. Si uero porretti
utrinq uñ uicemi singłis distẽt
uñ plures intus qͣd ratos hẽbũt.
ꝙͣ ꝑ quot longitudo ducet᷑. que
circũ ibit aut̃. linea enusd̃ spacii
exit. cuiꝰ ea q̃ centũ cõtinet. Ita
tudini ꝙͦ pibit. Ergo etiã id fiei
p̃t̃ ut maiore circuitu minor
lori amplitudo claudas᷑ ħ in plaĩs.
Nam ĩ collib uallibq. et iam
ĩperito p plus soli ẽẽ ꝙͣ celi Iuid
qd se ead geomet᷑a tollit ad rõe¬
usq mũdi In qͣ. cũ syderũ certos
cõstitutosq cursus muis doceti.

Expanded text:
pedes esse dimidioque in latitudinem patere, non fere quisquam est qui ignoret, et qui sit circuitus et quantum campi claudat, colligere expeditum. at centeni et octogeni in quamque partem pedes idem spatium extremitatis sed multo amplius clausae quattuor lineis areae faciunt. id si computare quem oram, intra centum erunt. at si quini deni per latera, quini in fronte sint, ex illo, quod amplectuntur, quartam deducent eodem circumductu. si vero porrecti utrinque undeviceni singulis distent, non plures intus quadratos habebunt, quam per quot longitudo ducetur; quae circumibit autem linea, eiusdem spatii erit, cuius ea quae centum continet. ita tudini quoque peribit. ergo etiam id fieri potest, ut maiore circuitu minor loci amplitudo claudatur. haec in planis. nam in collibus vallibusque etiam imperito patet plus soli esse quam caeli. quid quod se eadusque mundi? in qua, cum siderum certos constitutosque cursus numeris docet,
Abbreviated transcription (Latin):
netur parsit nccͣe est. At id flm
est Mam pͥmũ refertcuiꝰ sit fore.
Ille cipcuitꝰ. Rephensiq ageomie¬
exis sunt historici qui m agͥtuⁿ ͤ
insularũ satis sigͥficari naui¬
est. Ideoq illa circũtuprẽs linea
si efficiet orbem. q̃ fora ẽ. in plaĩs
max . ꝑfecta. ampłiꝰ spaciũ comp¬
leccetur. ꝙͣ si qͣsratum parib
oris efficiat. flursus quadiata
fangulis. i angła ip̃a plus eqͥs

Expanded text:
par sit necesse est. at id falsum est. nam plurimum refert, cuius sit formae ille circuitus; reprehensique a geometris sunt historici, qui magnitudinem insularum satis significari naviest. ideoque illa circumcurrens linea si efficiet orbem, quae forma est in planis maxime perfecta, amplius spatium complectetur quam si quadratum paribus oris efficiat, rursus quadrata triangulis, triangula ipsa plus aequis
Abbreviated transcription (Latin):
Iinqui ꝯsentient. De. Geometria.¬
sem teneris etatib. agitari
nãq nõs et acui ingẽiaiet celeri¬
tatem ꝑtipiendi Benire inde ꝯcedũt.
S prodesse eã nõ ut ceteras artis
cũ pepte sint si cũ distat᷑: existimãt.
Io bulgaris opimio. n. sine causa
sũmi uiri etiam impẽsam huic
tiencie oꝑam dedeꝵ . Nam cũ sit geo-
Sico si crota sũmas trepidat. s si di¬
gitoꝵ saltem inc̾to at̾ indecoro ge¬
stui a cõputatiõe dissentit. Iudicat᷑.
indoctꝰ illauero siearis ratio. ⁊ ip̃a
quid cadis freꝙͣter in cãs. llam de
ternñs mẽsirisq sũt lites. s hñt

Expanded text:
ui consentient? in geometrialem teneris aetatibus. agitari namque animos et acui ingenia et celeritatem percipiendi venire inde concedunt, sed prodesse eam non ut ceteras artes, cum perceptae sint, sed cum discatur, existimant: ea vulgaris opinio est. nec sine causa summi viri etiam impensam huic scientiae operam dederunt. nam cum sit geomedico, si circa summas trepidat, sed si digitorum saltem incerto aut indecoro gestu a computatione dissentit, iudicatur indoctus. ilia vero linearis ratio et ipsa quidem cadit frequenter in causas nam de terminis mensuris
Abbreviated transcription (Latin):
in scenis effeminata. et inpuditꝭ
modis fracta nõ ex parte mĩma.
si quid in nobis uirilis Roboris ma¬
nebat excidit. s qua laudes fortiũ
canebant᷑. qͣsq ip̃i fortes canebãt.
Net psalteria. et spadicas ⁊̃ uirgi¬
nib probis recusanda s cogͥtiõe
affectꝰ pluximũ ualẽt. Alam et pic¬

Expanded text:
in scenis effeminata et impudicis in scenis effeminata et impudicis modis fracta non ex parte minima, si quid in nobis virilis roboris manebat, excidit, sed qua laudes fortium canebantur, quaque ipsi fortes canebant; nec psalteria et spadicas, etiam virginibus prolis recusanda, sed cognitionem adfectus plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
peti pt̃. In qͦ. ꝑs actionis nõ mĩma
consistit. Quade Re sepoitꝰ ⁊ nos̃
locus agendꝰ hẽbit in pͥmis curã
uotis orator. quid tam imuisices
est. ut non interim ꝯtenti simꝰ.
oratoris. cui cõcionanti cõsistes
post eũ musitꝰ fistulam. quam
debet̾᷑ intendi nĩstrabat. hec
ei cura int̾ rb̃i simas actiones
uel t̾renti optimates. ueliam
etiam crassiore ut uocantsmuisa
dubitanẽ huiꝰ utilitatꝭ exim̾e̾.
uam poetas certe legendos ora¬
tori futuro concesserint. Num
ig. hu sine musice. At si qͥs tam
cetus aĩ est. ut de aliis dubitet.
illos certe qͥ. carmiã ad lixam
cõposuerũt.ħ. dintiꝰ fopẽt dicenda.
si hoc studiũ uelut nonuĩ p̾ciperẽ.
Cum uero antiquitꝰ usq a chirone
atq achile ad nỹa tp̃a ap̃. omẽs
qui modo legitimã legitinã di-¬
stiplmã nõ sint perosi durauerit.
nõ est ꝯmittend ut illa dubia
fatiam deffenssionis solicitudine.
Qͣuis aut satis Iam ex ip̃is qͥb̾
sum modo q̃sus exemplis. credam

Expanded text:
peti potest; in quo pars actionis non minima consistit, qua de re sepositus nobis est locus. age , non habebit imprimis curam vocis orator? quid tam musicesest. uno interim contenti simus oratoris, cui contionanti consistens post eum musicus fistula, quam deberet intendi, monstrabat. haec ei cura inter turbidissimas actiones vel terrenti optimates vel iam etiam crassiore, ut vocant, Musa dubitationem huius utilitatis eximere. nam poetas certe legendos oratori futuro concesserint: num igitur hi sine musice? ac si quis tam caecus animi est, ut de allis dubitet, illos certe, qui carmina ad lyram composuerunt. haec diutius forent dicenda, si hoc studium velut novum praeciperem. cum vero antiquitus usque a Chirone atque Achille ad nostra tempora apud omnes, qui modo legitimam disciplinam non sint perosi, duraverit, non est committendum, ut illa dubia faciam defensionis sollicitudine. quamvis autem satis iam ex ipsis, quibus sum modo usus, exemplis credam e
Abbreviated transcription (Latin):
infantib delectacõm suũ quodd̃
carmen assignat. Est etiam non
ĩexudite ad declamand ficta ma¬
teria in ꝯͣ ponit. tibitem .qͥ. sacͥ¬
ficanti phig̾ium cecinerat. acto
ilło in ĩsaniam et ꝓp̾cipitia delato
accusari ꝙ cã mortꝭ extiter . q̃ue
si diti d ab oratore .nͥ. dici citra

Expanded text:
infantibus, adlectationi suum quoddam carmen assignat. est etiam non inerudite ad declamandum ficta materia, in qua ponitur tibicen, qui sacrificanti Phrygium cecinerat, acto illo in insaniam et per praecipitia delato accusari, quod causa mortis extiterit; quae si dici debet ab oratore nec dici citra
Abbreviated transcription (Latin):
ceratine. at crocodilline possĩt
fac̾e sapientem. s qr illũ ne in
mĩmis qͥd opporteat falli. Siłr
oratorẽ qui d ẽẽ sapiens nõ
geometres faciet. ãt musitꝰ
artes ut sit ꝯsũmatꝰ Iuuabt̃.
Nisi forte ͦ antidotum qͥd atq
alia q̃ ocłis. at uulueribus
medent᷑. ex mĩtis at interim
ꝯͣriis qͦ inter se effectib ꝯpoĩ
una mixtura bua que nulli
eaꝵp simłis est. quib constat:

Expanded text:
ceratinae aut crocodilinae possint ceratinae aut crocodilinae possint facere sapientem, sed quia illum ne in minimis quidem oporteat falli. similiter oratorem, qui delet esse sapiens, non geometres faciet aut musicus artes, ut sit consummatus, iuvabunt. nisi forte antidotus quidem atque alia, quae oculis aut vulneribus medentur, ex multis atque interim contrariis quoque inter se effectibus componi illa mixtura, quae nulli earum similis est, ex quibus constat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ distpsmaꝵ studia ingre diẽda
sũt. Que qi ip̃e ⁊ artes sũt. et
ẽẽ ꝑfecte sine orandi stĩa possũt.
net cruisꝰ ad efficiend̃ oratorem
satis ualent sole. An sint huit
ad agendam cãm/ dicendam ue
Sata sinea ꝯstitui tͥangła. eqͥs
laterib possint. Et quo meliꝰ uel
deffendet reum. uel reget ꝯsilia.
qui crthare sonos noib et spaciis
distixerit ; Emimerẽt .⁊. forta¬
sse multos ꝙͣlib utiles foro qui
neq geometren audierĩt. nec
imisitos. nͥ. hac cõi uoluptate.
aunũ intłigãt. auib ego pͥmũ¬
libro freꝙͣtiꝰ testat᷑᷑ nõ enĩ a nõs
institui oratorẽ quisit. at fuit᷑
s ymaginẽ quand accepisse nos
aĩo ꝑfecti illiꝰ ex muilla ꝑte ces¬
santis. Nam ⁊ sapientẽ for̃antes
eum qui sit futurꝰ ꝯsũmatus
undiq. et ut dicũt mortalis qͥd
deꝰ nõ modo cognitiõe celestiũ.
uel mortaliũ putant in truẽd̃
estimes ducũt. sicit ex quisitas
interim ambiguitates. quia

Expanded text:
inarum studia ingredienda sunt, quae, quia et ipsae artes sunt et esse perfectae sine orandi scientia possunt nec rursus ad efficiendum oratorem satis valent solae, an sint huic ad agendam causam dicendamve data linea constitui triangula aequis lateribus possint? aut quo melius vel defendet reum vel reget consilia, qui citharae sonos nominibus et spatiis distinxerit? enumerent etiam fortasse multos quamlibet utiles foro, qui nec geometren audierint nec musicos nisi hac communi voluptate aurium intelligant. quibus ego primulibro frequentius testatur, non eum a nobis institui oratorem, qui sit aut fuerit, sed imaginem quandam concepisse nos animo perfecti illius et nulla parte cessantis. nam et sapientem formantes eum, qui sit futurus consummatus undique et, ut dicunt, mortalis quidam deus, non modo cognitione caelestium vel mortalium putant instruendumpsa demum aestimes, ducunt sicut exquisitas interim ambiguitates; non quia
Abbreviated transcription (Latin):
caĩb ducti. etꝭ pͥmas sͥ. positiões
nõ inuẽire s mutare ꝑmittãt.
ut cũ ebur/ et Robur ita dicta
boris et ebopis. Sulphur aũt
siam fecerũt. qd nõ minꝰ est
licenciosum.ꝙͣ si sułphiri ⁊ gut¬
mediam. qr eẽt eboris et roboris.
sicut anthoniꝰ gnipho q̃. Robur
qd et ebur. atq ecꝭ marinur ẽẽ¬
fatetur. uerũ fieri uult. ex hiis
ebura. Robura. marmura. O¬
si aĩadu̾terẽt lp̃aꝵ affinitatem.
strrẽt sic ab eo qd̾ est Robur. Roboris
fieri. quo ͦ ab eo qd . miles. simes.
militis. limites. Iudex uindex.
iudicis. uindicis. et q̃ supͣ. iam
dicebam positioẽs in longe diui̾¬
sas figuras ꝑ oͥquos casꝯ exeut̾.
ut uirgo. Iuno. fusus. lusus. cu¬
pis. puppis. ⁊ mille aͦ. cũ ild a
etiã accidat. ut q̃d̾ etiã płarit.
nõ dicant᷑ q̃d̾ cont᷑: singłari
statim positiõib toto mittent᷑.

Expanded text:
casibus ducti etiam primas sibi positiones casibus ducti etiam primas sibi positiones non invenire sed mutare permittunt: ut cum ebur et robur, ita dicta boris et eboris, sulpur autem roversiam fecerunt. quod non minus est licentiosum, quam si sulpuri et gutmediam, quia esset eboris et roboris; sicut Antonius Gnipho, qui robur quidem et ebur atque etiam marmur fatetur esse, verum fieri vult ex his robura, ebura, marmura. quodsi animadverterent litterarum adfinitatem, scirent sic ab eo, quod est robur, roboris fieri, quomodo ab eo, quod est miles limes, militis limitis, index vindex, iudicis vindicis, et quae supra iam dicebam, similes positiones in longe diversas figures per obliquos casus exeunt, ut virgo Iuno, lusus lusus, cuspis puppis et mille alia? cum illud etiam accidat, ut quaedam pluraliter non dicantur, quaedam contra singulari statim
Abbreviated transcription (Latin):
dicãt ꝙͣͣ audatter. liczõs oratores
aliud sequãt᷑. et emicauit non
emicuit. ⁊ conire. nõ coire. his
ꝑmictamꝰ et audiuisse. et stutisse.
et tͥbimale. et facilit᷑. dr̃e. fgalis
q sit aput illos nõ frugi. Nam
quo alio ͦ fiet frugilitas: Idem
centũ milia mĩmũ. et fide̾ deũ
et decori syuiebamꝰ sicut ĩ plim̾is
q̃ tulliꝰ in oratore diuine ut oĩa
exeq̃tur. S augustꝰ qͦ in epłis
ad cesarem st̾ptis emẽdat. ꝙ is
calidũ dr̃e ꝙͣ caldum malit. nõ
qr id nõ sit latinũ. sqr sit odĩosum.
et ut ip̃e gͣco uerbe sigͥficauit. pe¬
iani. solam putant. quã ego mĩme
excludo. Quid enĩ tam nctmͣ ꝙͣ c̾ta.
ad licet. diu etꝭ mutantib repug¬
nand. si abolita atq abrogata re
in ea aspiratiõe et ꝓducta scdã sulba
salutauit. Auete. est enĩ ⁊ caleface̾
Necta est hͨ bia. quis negat : ⁊ adiacz
et mollior. eti onagr̃a. Ego tñ
non alio magis angor ꝙͣ ꝙ oͥqͥs¬

Expanded text:
dicant quam audacter, licet omnes oratores aliud sequantur, et emicavit non emicuit et conire non coire. his permittamus et audivisse et sciuisse et tribunale et faciliter dicere; frugalis quoque sit apud illos non fugi, nam quo alio modo fiet frugalitas? iidem centum milia nummum et fidem Deum et decori serviebamus, sicut in plurimis, quae M. Tullius in Oratore divine ut omnia exequitur. sed Augustus quoque in episaesarem scriptis emendat, quod is calidum dicere quam caldum malit, non quia id non sit Latinum sed quia sit odiosum et, ut ipse Graeco verbo significavit, πεπειαν solam putant, quam ego minime excludo. quid enim tam necessarium qua iudico, quoad licet, diu etiam mutantibus repugnandum; sed abolita atque abrogata retine aspiratione et producta secunda syllaba salutarit  avere est enim et calefacere recta est haec via; quis negat? sed adiacet et mollior et magis trita. ego tamen non alio magis angor, q
Abbreviated transcription (Latin):
Sicerem sectatus qd infuntũ erat
s ut maxime nitĩa. Nũt de cetis
artib quibus instruendos pͥusꝙͣ
rethori tradant᷑. pu̾os existimo.
strictim subiũgani. ut efficiatur

Expanded text:
m sectatus, quod infinitum erat, sed ut maxime necessaria; nunc de ceteris artibus, quibus instituendos, priusquam rhetori tradantur, pueros existimo, strictim subiungam, ut efficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
xpeioiec. ut milio quẽ uitulum
assueuãt ferre thaurũ ferebat.
In huis om̃ib et declamatio ꝑ eqss
ducr̃ casus et tam factoꝵ ꝙͣ dictoꝵ
ratio est. Naruaciũculas a poetis
celebratas noticie causa/ nõ eloꝙͣ ͤ
tractandas puto. Cetera maioris
oꝑis at spẽ. latim p̾ceptores relin¬

Expanded text:
 ut Milo , quem vitulum adsueuerat ferre, taurum ferebat. in his omnibus et declinatio per eosdem ducitur casus, et tam factorum quam dictorum ratio est. narratiunculas a poetis celebratas notitiae causa non eloquentiae tractandas puto. cetera maioris operis ac spiritus Latini rhetores relin
Abbreviated transcription (Latin):
floꝵ ac suctoꝵ gene̾ ꝑficiunt.
Nos innabim᷑. si or̃o qua nithl
artib eget. q̃ etiam cũ se non
ostendũt in dicendo. nͨ ferunt᷑
uim tñ occultam suggeꝵᵗ. et
huis disertꝰ. ast ego oratorem
uolo. uion młtum adiciũt s eq̃

Expanded text:
unt: nos mirabimur, si oratio, qua nihil artibus egeat, quae, etiam cum se non ostendunt in dicendo nec proferunt, vim tamen occultam suggerunt et iis disertus : sed ego oratorem volo. non multum adiiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
est box. Acͣuologia ꝑsonis cõtinet.
Chriaꝵ pla̾ genera tradũt᷑. unum
simile sentencie qd est poĩtum ĩ boce
simplicidixͭ ille. at dice̾ solebat.
Alterum qd est in hendendo int̾rogãs
huit nõ dissimile. cũ quis dix isset
aliꝙͥ uel fetiss. etiam in ip̃oꝵ fc̃is
ẽẽ. chriam putãt. ut crates cum.
indoctum pu̾m uidisset. pedagegũ

Expanded text:
est vox, ethologia personis continetur. chriarum plura genera traduntur: unum simile sententiae, quod est positum in voce simplici, dixit ille, aut, dicere solebat; alterum, quod est in respondendo, interrogatus tium huic non dissimile, cum quis dixisset aliquid, vel fecisset. etiam in ipsorum factis esse chriam putant, ut crates , cum indoctum puerum vidisset, paedagogum
Abbreviated transcription (Latin):
cure qued̃ dicendi p̾mordia qͥb
etatis nond̃ rethorem capiẽtis
instituant. Igr̃ esopi fabellas
q̃ fabulis nutriculaꝵ ꝓxime
ccedus narrare simone puzo.
et nichil se supͣ. modũ extollente
Denĩ eand gracilitatem stilo exi¬
gere condistat. uersus pͥmo solue̾.
Mox mutatis uerbis interpͨtaiꝰ
tum par apharasi iudatiꝰ uerte᷑
qͣ. et brĩare qued et ex ornare sal¬
uo modo poete sensũ ꝑmittitur.
Quod opꝰ etiam ꝯsũmatis ꝓfes¬
sorib difficile /qͥ. ꝯmode t̃ctaiit. cinicũq
distendo sufficiet. Sentenͤ. qͦr et

Expanded text:
curae quaedam dicendi primordia, quibus curae quaedam dicendi primordia, quibus aetates nondum rhetorem capientes instituant. igitur Aesopi fabellas, quae fabulis nutricularum proxime succedunt, narrare sermone puro et nihil se supra modum extollente, deinde eandem gracilitatem stilo exigere condiscant; versus primo solvere, mox mutatis verbis interpretari, tum paraphrasi audacius vertere, qua et breviare quaedam et exornare salvo modo poetae sensu permittitur. quod opus etiam consummatis professoribus difficile qui commode tractaverit, cuicunque discendo sufficiet. sente
Abbreviated transcription (Latin):
cõtemptissimeꝵ hõun est dixerit
at mue miserie. ati iactancie
manis est. et detinet. ãt obruit.
nrgenia melius aliis uacatura
Nam qui om̃is etiã indignas let ͤ
stidas extutit. auili bus pͦ falłis
acõmodare oꝑam p̃t. At qui plen
sũt eiꝰ moĩ impedimẽtis gͣmaticoꝵ
ꝯmẽtarii uix ip̃is qui ꝯposuerł. sate
noti. Nai didimo qͦ. nemo pla̾ slpsit
accidisse cõꝑtum z̃. ut cũ historie ex
retur liber qui eam ꝯtinebat. Quod
euenit p̾t̾ipue in fablosis usqr ad deri
probissimo cuiq pleraq fingendi
licencia est. adeo ut delibas totis et
auctorib ut sucturrit mẽciant᷑. tuto.
qr inuemiri qui nuĩꝙͣ fuere nõ pñt.
nam in notiorib freꝙͣtissime depren¬
duntur a curiosis Ex quo mͥ. inter
uirtutes gramatici hẽbit᷑ aͥqͣ nestire.
quas hec ꝓfessio pollicetur.
id est ratio loquẽdi. et enariaͦ. aut¬
torum qͣrs illam med̾iodicen. hãc
historicen uocant. Adiciamꝰ tñ eoꝵ

Expanded text:
contemptissimorum hominum dixerit, contemptissimorum hominum dixerit, aut nimiae miseriae aut inanis iactantiae est et detinet atque obruit ingenia melius aliis uacatura. nam qui omnes etiam indignas lectione scidas excutit, anilibus quoque fabulis accommodare operam potest. atqui pleni sunt huiusmodi impedimentis grammaticorum commentarii, vix ipsis qui composuerunt satis noti. nam DidyMo, quo nemo plura scripsit, accidisse compertum est, ut, cum historiae retur liber, qui eam continebat. quod evenit praecipue in fabulosis usque ad deridprobissimo cuique pleraque fingendi licentia est, adeo ut de libris totis et auctoribus, ut succurrit, mentiantur tuto, quia inveniri qui nunquam fuere non possunt: nam in notioribus frequentissime deprehenduntur a curiosis. ex quo mihi inter virtutes grammatici habebitur aliqua nescire. quas haec professio pollicetur, id est ratio loquendi et enarratio auctorum, quarum illam methodicen hanc historicen vocant. adiiciamus tamen eorum