comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueraq beatitudinem unum at¬
ita est inquam. ex quo conclu
dere sirbstanciam quoq dei sitã
esse in ip̃o bono nec usquã alio .i.¬
¶Tuius uero cã qͥd expetit id
maxime uidetur optari. Uetu¬
ti si salutis causa quispiam ue¬
lit equitare. Non causa equitã¬
di motum desiderat ꝙͣ saluti
effectum. Cum igitur oĩa
boni gracia petantur non il¬
la pocius ꝙͣ bonũ ip̃m deside¬
ratur ab hoĩbus. S pp̃ qd̃ ce¬
tera optantur beatitudinem
esse concessimus. Quare sic so
la queritur quoq beatitudo ex
quo liquido apparet ip̃ĩus bo-¬
ni et beatitudinis unam atz
eãdem esse substanciam. Ni
chil in deo cur dissentire quis¬
piam possit. S deum uerã¬
q beatitudinem bnum atq
idem esse demonstraumus.
Ita est inꝙͣ securo igitur cõclu¬
dere licet dei quoq rasi in ip̃õ
bono nec usꝙͣ alio sitam esse
substanciam.

Expanded text:
ueram beatitudinem esita est inquam. Ex quo concluddere, substantiam Dei sitam esse in ipso bono, nec usque alio, iCuius uero causa quid expetitur id maxime uidetur optari, ueluti si salutis causa quispiam uelit equitare, non tam equitandi motum desiderat quam salutis effectum. Cum igitur omnia boni gratia petantur, non illa potius quam bonum ipsum desideratur ab omnibus. Sed propter quod cetera optantur beatitudinem esse concessimus quare sic quoque sola quaeritur beatitudo. Ex quo liquido apparet ipsius boni et beatitudinis unam atque eandem esse substantiam. – Nihil uideo cur dissentire quispiam possit. – Sed deum ueramque beatitudinem unum atque idem esse monstrauimus. – Ita, inquam. – Securo igitur concludere licet dei quoque in ipso bono nec usquam alio sitam esse substantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
tum desiderii ꝙͣ quod appetitur ꝓp̃¬
pp̃ aliud sicut finis plusꝙͣ illud qd¬
idest non tantũ desiderat motũ e
tantur idest assequantur gracia
boni non illa poaius desiderantur
ab omnib ꝙͣ ip̃m bonum liptho

Expanded text:
d quod appetitur prer aliud: sicut finis plus influit qidest non tantum desiderat motum eqtantur, idest appetantur gratia boni, illa non potius desiderantur ab omnibus quam ipsum bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
infallibiliter concludit in eo .s. dõ
perfectum bonum quoq esse nã
nisi tale sit .i. nisi deus sit tale¬
potent esse princeps omniũ retũ¬
fectum bonum erit aliꝙͣ prestan¬
priora minus integris .i. perfectis.¬
prodeat. idest procedat in infinitũ¬

Expanded text:
infallibiliter concludat, in eo esse perfectum bonum, nam ni, idest nisi Deus sit talepoterit esse princeps omnium refectum bonum, erit aliquid praestanpriora minus integris, idest perfectisprocedat i
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quo uero inquit hĩtet ita
considera deum rerum oim
ri queat id quo melius nichil
est bonum esse quis dubitet
perfectum bonum est uera beati¬
tudo sed in deo est perfectũ bonum
ergo in deo est uera beatitudo. mĩo¬

Expanded text:
 Quo uero, inquit, habitet, ita considera. Deum rerum omnium ri queat, id quo melius nihil est bonum esse quis dubitet? perfectum tudo: sed in Deo est perfectum bonum; ergo in Deo est uera beatitudo. Un
Abbreviated transcription (Latin):
cipio melior poterit existere.
Quare quod omnium prin¬
cipium sit ideciam substãcia
sima racione conluserim:
Rectissime in quã s sũmͫ botĩ
beatitudinem esse concessum
est. Ita est inꝙͣ igitur inquit
deum esse ip̃am beatitudinẽ
neccesse est confiteri nec p̾posi¬
tis ĩꝙ̃ pͥorib refragari queo.
Et illis hoc illatũ consequẽs
esse perspicio. Respice inquit
an hĩc quoq idẽ firmius ap¬
probetur ꝙ duo sũma bona
que a se diuersa sĩt ẽẽ nõ possũt
Et enun que discrepant bona
non esse alterum ꝙ sit alt̾m li¬
quet. Quare neutrũ poterit es¬
se perfectum cum alterut alte¬
rum deest. M quod perfectũ
non sit id summum non eẽ
manifestum est. Nullo modo
igitur que sunt sũma bona
ca possunt esse diuersa. Atqui
et beatitudinem et deum sum¬
Quare ip̃am neccesse est sum¬
main esse beatitudinem que
sit sũma diuinitas. Nichil iꝙͣ
nec terpsa uenus nec hac racõe
firmis nec deo dignius con¬

Expanded text:
cipio melior poterit exsistere; cipio melior poterit exsistere; quare quod omnium principium sit id etiam sui substantia sima ratione concluserim. – Rectissime, inquam. – Sed summum bonum beatitudinem esse concessum est. – Ita est, inquam. – Igitur, inquit, deum esse ipsam beatitudinem necesse est confiteri. – Nec propositis, inquam, prioribus refragari queo et illis hoc inlatum consequens esse perspicio. – Respice, inquit, an hinc quoque idem firmius approbetur, quod duo summa bona quae a se diuersa sint esse non possunt. Etenim quae discrepant bona non esse alterum quod sit alterum liquet; quare neutrum poterit esse perfectum, cum alterutri alterum deest. Sed quod perfectum non sit id summum non esse manifestum est; nullo modo igitur quae summa sunt bona ea possunt esse diuersa. Atqui et beatitudinem et deum sumquare ipsam necesse est summam esse beatitudinem quae sit summa diuinitas. – Nihil, inquam, nec reapse uerius nec ratiocinatione firmius nec deo dignius con
Abbreviated transcription (Latin):
¶S queso inquit te inde ꝙͣ id
sancte atqz inuolabiliter pro¬
bes ꝙ boni sũmisũmũ deũ dixinꝰ
esse plenissimũ. Quonam in¬
ꝙͣ modo ne hũc rerum oĩm pa¬
trem illud sũmum bonum q ͦ
plenus esse perhibetur uel extrĩ¬
secus accepisse uel ita naturali¬
ter habere presumas quasi ha¬
bentis dei habite q beatitudĩs
diuersam cogites esse substanci¬
am. Nam si extrinsecus accep¬
tum putes prestancius id qd̃
dederit ab eo quod acceꝑit existi¬
mare possis Sz hunc esse reꝵ
omnium precellentissimum
dignissime confitemur. Quod
si natura quidem ĩ est illd̃sz ra¬
cõne diuersum cum de rerum
principe loquamur deo fingat
qui potest quis hec diuersa con¬
iuxent postremo quod. a
qualibet re diuersum est idño
Cillud a quo intelligitur esse
diuersum. Quare qd a sũmo
bono ẽ diuersum sui natura
illud suminum bonum nõ
est. Quod nefas de eo est cogi-¬
tare quo nichil constat non
prestancius. Omnino enim
nullius rei natura suo prin-¬

Expanded text:
Sed quaeso, inquit, te uide quam id sancte atque inuiolabiliter probes quod boni summi summum deum diximus esse plenissimum. Quonam, inquam, modo? Ne hunc rerum omnium patrem illud summum bonum quo plenus esse perhibetur uel extrinsecus accepisse uel ita naturaliter habere praesumas, quasi habentis dei habitaeque beatitudinis diuersam cogites esse substantiam. Nam si extrinsecus acceptum putes, praestantius id quod dederit ab eo quod acceperit existimare possis. Sed hunc esse rerum omnium praecellentissimum dignissime confitemur. Quod si natura quidem inest, sed est ratione diuersum, cum de rerum principe loquamur deo, fingat qui potest: quis haec diuersa coniunxerit? Postremo quod a qualibet re diuersum est, id non est illud a quo intellegitur esse diuersum. Quare quod a. summo bono diuersum est sui natura, id summum bonum non est; quod nefas est de eo cogitare, quo nihil constat esse praestantius. Omnino enim nullius rei natura suo prin
Abbreviated transcription (Latin):
pe si hec omnia mẽbra beatitudĩs¬
forent discreparent quoqz a se in¬
uicemhec est enuim natura parri¬
um ut diuersa componant unũ
bri omnia ista non eiunt unum
mẽbrũ. et tunc sequitur beatitu¬
dinem componi oni ex uno mẽ¬
bro quod est impossibile et hoc est
quod dicit alioquin .i. si aliter di¬
catͤ .s. ꝙ non sunt mẽbra s unũ
mebrum uidebitur beatitudo cõ
iuncta esse cum uno mẽbro quod

Expanded text:
 Si haec omnia forent membra beatitudinis, tunc discreparent a seinuicem: haec enim est natura partium, ut diuersa componant unum bri, omnia erunt unum membrum: et tunc sequitur beatitudinem componi ex uno membro: quod est impossibile. Et hoc est quod dicit: alioquin, idest si aliter dicatur quod non sunt membra, sed unum membrum, uidebitur beatitudo esse coniuncta ex uno membro quod
Abbreviated transcription (Latin):
duuiersũ aqualibet re id non est il
quare quod sui natura diuersum
secundum naturam est ab eo se¬
quitur ꝙ deus non sit sũmum
bonũ ꝙ nephas est cogitare de
deo quo nichil constat esse pres¬

Expanded text:
diuersum a qualibet re, illud non est illr, esse diuersum. Quare quod sui natura diuersum secundum naturam est diuersum ab eo; sequitur quod Deus non sit summum bonum: quod nefas est cogitare de Deo, quo nihil constat esse praes
Abbreviated transcription (Latin):
fitendum est sumum bomim
plenissimum esse sũmi perfecti¬
qz boni et ita patet minor racio
muiꝰ prosa ꝯ. perfectum bonum
esse ueram beatitudĩem sitã igi¬
esse sitam in sũmo deo cui assen¬
ta uerort bonum esse deũ
racio demonstrat ut perfectũ
quoq in eo ratto bonum esse
cõuicat. Nam in tale sit rerũ
omnium princeps eẽ nõ pot̾it.
Eut enĩ eo prestancius aliqͥd
perfectum possidens bonum ꝙ
hoc prius atqz antiquius esse
uideatur. Omnia namq per¬
fecta minus integrs esse prio
radaruerunt. Qre ne in infini¬
tum racio prodeat contitendũ
est lummum deum simi persti¬
qz boni plenissimum esse. Sz¬
perfectum bonũ ueram esse be-¬
atitudinem constitiumus. ue¬
ramisit᷑ beatitudinem in
sumo deo sitã esse ncc̃e est. Acci¬
pio inquam nec est quod cõ-¬
tradici ullo modo queat. E

Expanded text:
fitendum est summum Deum esse plenissimum summi et perfecti boni. Et sic patet minor rationnona prosa, perfectum bonum esse ueram beatitudinem: igiem sitam esse in summo Deo; cui Boetta vero bonum esse deum ratio demonstrat, ut perfectum quoque in eo bonum esse convincat. Nam ni tale sit, rerum omnium princeps esse non poterit; erit enim eo praestantius aliquid perfectum possidens bonum, quod hoc prius atque antiquius esse videatur; omnia namque perfecta minus integris priora esse claruerunt. Quare ne in infinitum ratio prodeat, confitendum est summum deum summi perfectique boni esse plenissimum; sed perfectum bonum veram esse beatitudinem constituimus: veram igitur beatitudinem in summo deo sitam esse necesse est. — Accipio, inquam, nec est. Quod contra dici ullo modo queat. -
Abbreviated transcription (Latin):
sil̾itudĩem impͥmerent in mẽ¬
te ita ꝙ mens solum se haberet
in ratione pacientis et res extra
in rõe agentis ex quo sequitur ꝙ
paciens trahatur ad drĩam agẽ¬
tis et non econuerso quia cogni¬
cio sequitur naturam rei cog¬
nite et non cognoscentis quõd

Expanded text:
similitudines imprimant in mentem, ita ut mens solum se habeat in ratione patientis, et res extra in ratione agentis. Ex quo sequitur, cum patiens trahatur ad naturam agentis et non e conuerso, quod cognitio sequeretur naturam rei cognitae et non nat
Abbreviated transcription (Latin):
Tuis si libeat fuu
utũpno pocius sua
achus munera cõtulit
ignat tempora proprus
nec patitur misceri uices ut .s.

Expanded text:
uis si libeat frui; autumno potius sua Bacchus munera contulit. Signat teDeus patitur misceri uices, idest
Abbreviated transcription (Latin):
um phebi radus.
raue cancri sydus ĩ¬
estuat.
Tum qui larga negantibꝰ.
ulcis semina credidit
lusus cẽris fide.
uernas ꝑgat ad arbores.
Secundum exemplum poĩt¬
de floribus quos fiustra quent¬
homo tempore hyemali cum eoꝵ
tempus sit in uere. unde dicit lctu

Expanded text:
um Phoebi radiis graue Cancri sidus inaestuat, tum qui larga negantibus sulcis semina credidit elusus Cereris fide quernas pergat ad arbores.secundum exemplum de floribus quos homo frustra quaerit tempore hyemali, cum tempus eorum sit in uere. Unde dicitur in
Abbreviated transcription (Latin):
cula est stella que ⁊ syrius dicitͦ
estiuis mensibus in medio cẽ¬
tur calor enis et dissoluuntur
corpora et uaporant. unde et ex
ip̃a stella dies caniculares dicũ¬
tur quando et moleste sunt pur¬
gaciones canis autem uocatur
pp̃ quod corpora morbo afficiat
siue pp̃ flãme candorem ꝙ enis¬
numero sit ut pre ceteris lucem
uideatur ita quo magis eam cog¬
noscerent syrion notauenint.

Expanded text:
cula aestuale sidus, quae et Syrius dicitur. Aestivis mensibus in medio centur calor ipsius, et dissolvuntur corpora, et vaporantur. Unde, et ipsi stellae dies Caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur, propterea quod corpora morbo afficiat, sive propter flammae candorem, quae hujusmodi sit, ut prae caeteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Syrion appellarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia certo fine gub̾nã
¶erito rector cohibere modo.
ã cur tantas lubrica uer¬
sãt.
ortuna uices premit in
ebita sceleri noxia penais
t puersi resident celso.
ores solio scãqz calcant.a
Inusta uice colla nocentes
atet obscuris cõdita uͥtus
¶lara tenebris iustusq tu¬
uit crimen iniqui.
il peruiria nil nocet ipĩs
raus mendaci computa
colore.
ed cum libuit uiribus
uti.
Iuos in numeri metuũt
populi.
re reges.

Expanded text:
Omnia certo fine gubernasmerito rector cohibere modo. Nam cur tantas lubrica uersat Fortuna uices? Premit insontes debita sceleri noxia pena, at peruersi resident celso mores solio sanctaque calcant iniusta uice colla nocentes. Latet obscuris condita uirtus clara tenebris iustusque tulit crimen iniqui. Nil periuria, nil nocet illis fraus mendacii compta colore, sed cum libuit uiribus uti, quos innumeri metuunt populi re reges.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Tua uis uarum temperat
annum.
t quas boree spiritus au¬
fert
Heuehat mutis zephinis
frondes.
Queq semina arturus ui
yrius altas urat segetes
ichil ãtiqua lege solutũ.
inquit ꝓprie stacõis opꝰ.¬

Expanded text:
 Tua uis uarium temperat annum, ut quas Boree spiritus aufert referat mitis Zephirus frondes, queque Arcturus semina Syrius altas urat segetes: Nichil antiqua lege solutum linquit proprie stationis op
Abbreviated transcription (Latin):
stium dicit arturus sydus est
post caudam maioris urse posi¬
tum in signo boete. unde arturus
in boctis precordis collata est.
Oritur autem artiuus autũp¬

Expanded text:
st. Arcturus sidus est post caudam majoris Ursae positum in signo Bootis, unde Arcturus  Bootis praecordiis conlocatus est. Oritur autem Autum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tu frondiflue fuigore bru-¬
tringis lucem breuiore
mora.
u cum feruida uenerit es-¬
tas.
giles noctis diuidis horas¬

Expanded text:
Tu frondifluae frigore bruStringis lucem breuiore mora: Tu, cum feruida uenerit aestas, Agiles nocti diuidis horas
Abbreviated transcription (Latin):
manorum magis subderetur rr¬
gi theodorico dicitur quemdam
gistratum ut una cum boecio rẽ¬
publicam regeret cuius nequici¬
am detestatus boecius recusauit
sibi associari pro quo multis in¬

Expanded text:
tebit si nullis honoribus inclaresTheodoricus uoluit quemdam gistratum, ut una cum Boethio rempublicam regeret: cuius nequitiam Boethius detestatus, recusauit sibi associari: propter quod Bo
Abbreviated transcription (Latin):
possumus iudicare dignos reue¬
rencia ob honore idest illos dig¬
indignos ipis honoribus idest
at si quem sapiencia preditum.
tum nũ posses eum uel reueren¬
cia uel ea qua preditus est sapiẽ¬
qa non dignum putare et quia¬

Expanded text:
possumus iudicare dignos reuerentia ob honores, idest propter digindignos ipsis honoribus, idest At si quem sapientia praeditum um posses eum uel reuerentia uel ea qua est praeditus sapientia non dignum putare? Min
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgitur reuerendos facere
nequeunt dignitates si ultrõ
improboruz contagione sorde
scunt si mutacione temporuz
splẽdere desimint si gencium
extimacione ulescunt quidẽ
et quod in se expectende pulcri¬
tudinis habeãt ne dum alus
prestant.¬

Expanded text:
igitur reuerendos facere nequeunt dignitates, si ultro improborum coscunt, 4 si mutatione temporum splendere desinunt, si gentium extimatione vilescunt, quid est quod in se expetende pulcritudinis habeant, nedum aliis prestent
Abbreviated transcription (Latin):
dium erat utiliter consulere rei
ca prefectura quid abiectius ut
enim paulo ante diximus ꝙ ni
chil habet ꝓprii decous opinione
utenciun minc splendorem ac¬
cipit nunc amittit.N
ed hoc apud exteras nacõ¬
nes inter eos uero apud qͥs
orte sunt. Num perpetuo per¬
durant. At qui p̾fetura ma-¬
gna olum potestas. Nunc ĩa¬
ne nomen. et senatorum cen¬
sus grauis sarcina. Si quis
quondam populi curassent
ãnonam magnus habebat᷑
Nunc ea prefectura quid abie¬
caus ut enim paulo ante di¬
rimus ꝙ nichil habet ꝓprii de¬
coris opinione utencium
minc splendorem accipit
nunc amictit
dictis epiᵈ ͦ dicens igitur. Si dig¬
nitates nequeunt facere reueren¬
dos ut patet ex prima uia ulti¬
mo si sordescunt contagione im¬
proborum ut patet ex secunda
uia si desmnunt splendere muta¬
cione temporum ut docet tertia¬
uia. quid est ꝙ babeãt in se expe¬
tende scilicet desiderande pulcritu¬
dinis nec non alus prestent quasi

Expanded text:
icet utiliter consulere reipea praefectura quid abiectius? ut enim paulo ante diximus, quod nihil habet proprii decoris. opinione utentium nunc splendorem accipit, nunc amittit. Sed hoc apud exteras nationes: inter eos uero apud quos ortae sunt num perpetuo perdurant? Atqui praetura magna olim potestas, nunc inane nomen et senatorii census grauis sarcina; si quis quondam populi curasset annonam magnus habebatur, nunc ea praefectura quid abiectius? Vt enim paulo ante diximus, quod nihil habet proprii decoris, opinione utentium nunc splendorem accipit, nunc amittitepilogat, dicens: igitur si dignitates nequeunt facere reuerendos, ut patet ex prima uia; si sordescunt contagione, idest uitio improborum, ut patet ex secunda uia; si desinunt splendere mutatione temporum, ut docet uia: quid est quod habeant in se expetendae, idest desiderandae pulchritudinis, nedum aliis praestent? Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tqz ut agnoscas illamue¬
rain reuerenciam per has umn¬
bratiles dignitates non posse
multiplici consulatu fructus ĩ
barbaras nationes forte deue¬
nerit uenerandum ne barba¬
tis honor facier. At qui si hoc
naturale munus dignitatibꝰ
foret ab officio suo quoquo gen¬
cium nullo modo cessaret. sicut
ignis ubiq terauim numꝙͣ
incalere desistit. Sz quoniain
ideis non ꝓpria uis hominuz¬
sed fallax anectit opinio uane¬
scunt illico cum ad eos uener̃t.
Qui dignitates eas esse non
extimant.

Expanded text:
tque ut agnoscas ueram illam reuerentiam per has umbratiles dignitates non posse multiplici consulatu functus in barbaras nationes forte deuenerit, uenerandumne barbaris honor faciet? Atqui si hoc naturale munus dignitatibus foret, ab officio suo quoquo gentium nullo modo cessarent, sicut ignis ubique terrarum numquam tamen calere desistit, sed quoniam id eis non propria uis sed hominum fallax adnectit opinio, uanescunt ilico, cum ad eos uenerint qui dignitates -eas esse non aestimant.
Abbreviated transcription (Latin):
ca primun potest formari tal
racio illud quod adueniens nõ
confert et quod abiens non auf¬
fert hominem non facit uere ho¬
norabilem s dignitates et ma¬
ei cui adueniunt nec tollunt
si non adueniunt ergo ⁊c̃. mi¬

Expanded text:
a potest formari talis ratio. Illud quod adueniens alicui non confert et non adueniens non aufert honorem, illud non facit uere honorabilem: sed dignitates  cui adueniunt, nec tollunt si non adueniunt; ergo etc. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
lisper leuioribus mediocribꝰ¬
qz fomentis attenuare temp¬
tabo ut dimotis tenebris fal¬
lacium affectionum que .s. fal¬
¶ Sed quoniam fumiori-¬
bus remedus nũdum tem¬
pus est et eam mencium cõ¬
stat esse naturam ut quoci¬
ens abiecerit ueras falsis
opinionibus induantur
ex quibus orta perturbatio¬
num caligo. uerum illum
confundit intuitum hanc
paulisꝑ leuibus mediocribꝰ¬
q fomentis attenuare tẽp¬
tabo. ut dunotis fallacium af¬
fectionum tenebris splendorẽ
uere lucis possis agnoscere.

Expanded text:
lisper lenibus mediocribusque fomentis at-tenuare temptabo, ut dimotis fallacium affectionum tenebris spl. Sed quoniam firmioribus remediis nondum tempus est et eam ruentium constat esse naturam, ut quotiens abiecerint ueras falsis opinionibus induantur ex quibus orta perturbationum caligo uerum illum confundit intuitum, hanc paulisper lenibus mediocribusque fomentis at-tenuare temptabo, ut dimotis fallacium affectionum tenebris splendorem uerae lucis possis agnoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quare plenissime uel egre¬
tudinis tue racionem uel ad¬
itum reconciliande sospita¬
tis inueni. Nam quoniam
tui obliione confunderis en
ulem te et expoliatum pro¬
prus bonis esse doliusti. qm̃
uero quis sit rerum finis ig¬
noras. nequã hommes atq
nephanos potentes felicesq
arbitrans. quoniam uero qͥ¬
bus guberaculis munduᷤ
regatur oblitus es. has fortu
narum uices estimas sine
rectore fluitare. magne non
ad morbum modo uerum
ad interitum quoq cause st̃.
nngente principali mẽbro

Expanded text:
Quare plenissime uel aegritudinis tuae rationem uel aditum reconciliandae sospitatis inueni. Nam quoniam tui obliuione confunderis, et exsulem te et exspoliatum propriis bonis esse doluisti; quoniam uero quis sit rerum finis ignoras, nequam homines atque nefarios potentes felicesque arbitraris; quoniam uero quibus gubernaculis mundus regatunarum uices aestimas sine rectore fluitare—magnae non ad morbum modo uerum ad interitum quoque causae. uigente principali membro
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed sospitatis auctori gra¬
tes refero quod te nondum
totum natura destituit habe¬
mus maximum tue fomi¬
tem salutis ueram de mũdi
gubernatione salutis senten¬
ciam. ꝙ eam non casuumte¬
meritati sed diuine rationi
subditam esse credis nichil i¬
gitur pertimescas iam tibi
ex hac minima stintilla ui¬
talis calor illuxent.¬

Expanded text:
 Sed sospitatis auctori grates, quod te nondum totum natura destituit. Habemus maximum tuae fomitem 10 salutis, veram de mundi gubernatione sententiam, quod eam non casuum temeritati, sed divinae rationi subditam credis. 87 Nihil igitur pertimescas. Jam tibi ex hac minima scintillula vitalis calor illuxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dape autem uehement̾ ad¬
miror cur intain salubri sentẽ¬
cia locatus egrotes uerum alci¬
us perscrutemur. Nescio qu d
abesse coniecto. sed dic michi qͦ¬
niam mundum regi a deo ñ
ãbigis quibus eciam gub̾na¬
culis mundus regatur adũtiᷤ¬
nis tue sentenciam nosco ne¬
dum ad inquisita respondere

Expanded text:
 Papae autem, uehementer ammiror cur in tam salubri sententia locatus aegrotes. Verum altius perscrutemur; nescio quid abesse coniecto. Sed dic mihi, quoniam deo mundum regi non ambigis, quibus etiam gubernaculis regatur aduertinis tuae sententiam nosco, nedum ad inquisita respondere
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uerum hu perturbacionũ
mores ea ualencia est ut mouc¬
re qui dem loco hominem possĩt
conuellere autem sibiqz totũ
eetirpare non possint. E¬

Expanded text:
 Verum hi perturbationum mores, ea ualentia est, ut mouere quidem loco hominem possint, conuellere autem sibique totum exstirpare non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed boc quoqz responderas ue¬
lun hominem ne te esse menui¬
nisti. boetius Quid ni inquam
Quid igitur homo sit poteris ne
proferie. boetius hoccine interro¬
gas an esse me scian raciona¬
le animal atqz mortale. Scio
et id me esse confited : et illa pa¬

Expanded text:
 Sed hoc quoque respondeas velim, hominemne te esse meministi. — Quidni, inquam, Quid igitur homo sit, poterisne proferre? — Hocine interrogas, an esse me sciam rationale animal atque mortale? Scio et. id me esse confiteor. — Et illa
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Phyã. ¶at qui scis unde
cuncta processerint. ¶ Tuecius.¬
di philosophiͣ ⁊ qui fien potest
ut principio cognito quis sit
reuun fuus ignores.¬

Expanded text:
betavit. At qui scis, unde cuncta processerint? Novi,respondi. Et qui fieri potest, ut principio cognito, quis sit rerum finis, ignores
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ igitur pateus ne
inc pauculis rogacioni¬
bus statum tue mentis actin¬
gere atq tẽptare ut qui mo¬
dus sit tue curationis intelli¬
gan boecius Tu uero arbitra¬
tu inquam tuo que nobis
uoles ut responsurum roga¬
to.¬

Expanded text:
rimum igitur paterisne me pauculis rogationibus statum tuae mentis attingere atque temptare, ut qui modus sit tuae curationis intellegam? – Tu uero arbitratu, inquam, tuo quae uoles ut responsurum rogato.
Abbreviated transcription (Latin):
bens successionem uel mutabilita¬
tem annexam et est idem ꝙ eter¬
secundum quam deus est causa-
temporis sicut enu per suum esse
ẽ causa auusubet ese et per suã
bonitatem causa cuiuslibet boni
ita per suam duracionem esse cau¬
sa cunislibet duracionis si autem¬

Expanded text:
bens successionem uel mutabilitatem annexam: et est idem quod aetersecundum quam Deus est causa temporis. Sicut enim Deus per suum esse est causa cuiuslibet esse, et per suam bonitatem est causa cuiuslibet boni, ita per suam durationem est causa cuiuslibet durationis. Not
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et tu quidem de tius inꝯ
ne bonum menitis uera quid̃
sed pro multitudine gestorũ
tibi pauca dixisti de obiectorũ
tibi uel honestate uel falsitate
cunctis nota memorasti desce¬
leribus fraudibusqz delatoꝵ
recte quidem strictim attigen¬
dum putasti ꝙ ea melius u¬
beriusq recognoscentis om¬
nia uulgi ore celebrentur. In¬
crepiusti eciam uebementer
inisti factum senatus. de no¬
stra eciam criminatione dolu¬
isti lese quoqz opinionis dãp¬
na fleuisti. Postremus aduer¬
sus fortunam dolo: incãduit
conquestus qz non equa me¬
terras quoqz pax regẽt uota
posiusti.¬

Expanded text:
 Et tu quidem de tuis in commune bonum meritis uera quidem, sed pro multitudine gestorum tibi pauca dixisti. De obiectorum tibi uel honestate uel falsitate cunctis nota memorasti. De sceleribus fraudibusque delatorum recte tu quidem strictim attingendum putasti, quod ea melius uberiusque recognoscentis omnia uulgi ore celebrentur. Increpuisti etiam uehementer iniusti factum senatus. De nostra etiam criminatione doluisti, laesae quoque opinionis damna fleuisti. Postremus aduersum fortunam dolor incanduit conquestusque non aequa mecaelum terras quoque pax regeret, uota posuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ An ignoras illam tue cuu¬
tatis antiquissimam legem
qua sanctitum est ei ius exu¬
lare non esse quisquis in ca
sedem fundare maluerit. Naz
qui uallo ac munimine con¬
tinetur. Nullus metus est ne
exul esse mereatur. At quisqͥs
inhĩtare eam uelle deserit pa¬
riter desinit ⁊ mereri.¬

Expanded text:
 An ignoras illam tuae ciuitatis antiquissimam legem qua sanctum est ei ius exsulare non esse quisquis in ea sedem fundare maluerit? Nam qui uallo eius ac munimine continetur, nullus metus est ne exsul esse mereatur; at quisquis inhabitare eam uelle desierit pariter desinit etia
Abbreviated transcription (Latin):
Ec ubi contuniato do¬
lore delatraui illa mul¬
tu placido nichilqz meis que¬
stibus mota. Cum te inquit
mestum lacumantemq ui¬
dissem. illico te esse miserum ex
ulemq cognoui. sed quam id
longinquum esset exiliũ nisi
tua prodidisset oratio nesciebaz
Sed tu quam procul a patria
non quidem pulsus es sed obei¬
rasti. At si te pulsum estimari
maius. Te pocius ip̃e pepulist
Nam id quidem de te cuiquam
nũquam fas fuisset.

Expanded text:
ec ubi continuato dolore deblateravi, illa vultu placido, nihilque meis questibus mota: Cum te, inquit, moestum lacrymantemqudissem, illico miserum, 72 exsulemque cognovi. Sed quam id longinquum esset exsilium, nisi tua prodidisset oratio, nesciebam. Sed tu procul a patria non quidem pulsus es, sed aberrasti. At si te pulsum existimari mavis, te potius ipse pepulisti. Nam id quidem de te nunquam cuiquam fas fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
¶At qui uideo inꝙͣ nec opibus
sufficienciam nec regnis poten
ciam nec celebritatem gloria.
Nec leticiã uolupta. posse contin-¬
gere.
An eciam causas assignat phi

Expanded text:
– Atqui uideo, inquam, nec opibus sufficientiam nec regnis potentus nec celebritatem gloria nec laetitiam uoluptatibus posse contingere. – An etiam causas cur i
Abbreviated transcription (Latin):
¶At qui in quam uel ceto ꝑspi¬
cua est. Eamq tu paulo ante
monstrasti dum false causas
apeure conaberis. Nam nisi fa¬
uor ea uera est et perfecta felici¬
tas que sufficientẽ potentem re¬
uerendum celebrem letumqz
aĩaduertisse cognoscasqz unũ
horum quoniam idem cũcta
sunt ueraciter prestare potest
hanc esse plenam beatitudinẽ
sine ambenignitate cognosco.

Expanded text:
aec, inquam, uel caeco perspicua est eamque tu paulo ante monstrasti dum falsae causas aperire conaris. Nam nisi fallor, ea uera est et perfecta felicitas quae sufficientem, potentem, reuerendum, celebrem laetumque animaduertisse cognoscas, quae unum horum, quoniam idem cuncta sunt, ueraciter praestare potest, hanc esse plenam beatitudinem sine ambiguitate cognosco.
Abbreviated transcription (Latin):
uerentur parentes quia sunt princi¬
pium sui ẽe et serui dominos quia
osos quia sunt principia regulan¬
cia uitam politicam potencia aũt
dicit racionem principii unde illud
est maxĩe pnͣ. quod est potissimum
et iõ huius est reuerentissimum.¬

Expanded text:
uerentur parentes, quia sunt principium esse eorum, et serui dominos, quiaosos, quia sunt principia gubernantia uitam politicam. Potentia autem dicit rationem principii. Unde illud est maxime principium quod est potentissimum; et ideo tale reuerendissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶D te alumpne hac opinione
felicem. Si quidem hoc a diece¬
ris. Quidnã in quã esse ne ali¬
quid in hiis mortalibus cadu¬
cisqz rebus putas quod huius
modi statum possit afferre mĩe
plius desideretur. Ostensum est
hic igitur uel ymagines ueri bos¬
ni bont uel imperfeta quedam
bona mortalibus uidentur ue¬
rum autem atq perfectum. be¬
num conferre non possunt asse¬

Expanded text:
 te, alumne, hac opinione felicem, si quidem hoc, inquit, adieceris! – Quidnam? Inquam. – Essene aliquid in his mortalibus caducisque rebus putas quod huius modi statum possit afferre? – Miplius desideretur, ostensum est. – Haec igitur uel imagines ueri boni uel imperfecta quaedam bona dare mortalibus uidentur, uerum autem atque perfectum bonum conferre non possunt. – Asse
Abbreviated transcription (Latin):
An eciam causas cur ita
sit deprehendisti. T̃enui quidẽ
ueluti innula michi uideor
intueri. Sed ex te aꝑcus cog¬
noscere malim. At qui prõptis¬
sima racio est. Q enim simp
est indiuisumqz natura. Id
error hũanus separat ⁊ a n̾o
atq ꝑfecto ad falsum imper-¬
fectum̃q perducit.A¬

Expanded text:
An etiam causas cur id ita sit deprehendisti? – Tenui quidem ueluti rimula mihi uideor intueri, sed ex te apertius cognoscere malim. – Atqui promptissima ratio est. Quod enim simplex est indiuisumque natura, id error humanus separat et a uero atque perfecto ad falsum imperfectumque traducit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igitur inquam si qͥs
Sũmam quidem beatitudĩs¬
ille uelit. Sed un in hiis eam
reperiet que demonstraumus
id ꝙ pollicentur non posse con¬

Expanded text:
Quid igitur? inquam, si quis summam quidem ille beatitudinis velit: sed num in his eam reperiet, quae demonstravimus, id, quod pollicentur, non posse con
Abbreviated transcription (Latin):
nullum exordium rite fundatur
¶ Sed cum uti intimo platonis
inquit nr̃o placet minimis re¬
debeat implorari quid nunc
faciendum censes ut istius sũ¬
mur muecandum inquam
lum rite fundatur exordium.
Recte inquit acsimul ita modu¬
lata est.

Expanded text:
nullum exordium rite fundatur. Sed cum, uti in Timaeo Platoni, inquit, nostro placet, in minimis qudebeat implorari, quid nunc faciendum censes, ut illius summur? Invocandum, inquam, lum rite fundatur 35 exordium. Recte, inquit; ac simul ita modulata est.
Abbreviated transcription (Latin):
uoribus tribus nichil differre
fateamur. Consequitur inꝙͣ.
darum atqz reuerendum nõne
lxc constat esseletissimum. S
onde huic inꝙͣ tali meror ullus
obrepat nec cogitare quid̃ possũ.
Quare plenum esse leticie si qui¬
dem superiora manebunt ncc̃e ẽ
confiteri. At qui illud quoqz ꝑ en

Expanded text:
rioribus tribus nihil differre rioribus tribus nihil differre fateamur. Consequitur, inquaclarum atque reuerendum, nonne hoc etiam constat esse laetissimum? Sed unde huic, inquam, tali maeror ullus obrepat ne cogitare quidem possum; quare plenum esse laetitiae, si quidem superiora manebunt, necesse est confiteri. Atqui illud quoque per
Abbreviated transcription (Latin):
¶ An tu arbitrars ꝙ nichilo in¬
digeat egere potencia. Minime
inꝙͣ recte tu quidem. Nam si qͥd
est quod in ulla re mibecillioris
ualencie sit in hoc presidio necc̃e
est egeat alieno. Ita est inꝙͣ. Igit᷑
sufficiencie potencie qz una est ca¬
demq natura sic udetur. Ꝙ ue¬
ro hunismodi sit spernendũ ne
esse censes. Ancontra rerum oĩ¬
um ueneracione dignissimuuz.
At hoc inꝙͣ non dubitari qui¬
dem potest. Addamus ergo suffi¬
ciencie potencieq reuerenciam
ut hec tria unum esse iudicemꝰ.
Addamus si quidem uera uolu¬
mus confiteu. Quid uero ĩquit
obscurum ne hoc atqz ignobile
cẽses esse an omni celebritate
cdaussimũ. Considera ueronz
nichilo indigere quo potentis¬
simum quod honore dignissi¬
mum esse concessum est egere
claritudine quam sibi prestare
nõ possit. Atq ob id aliqua ex ꝑ¬
te uideatur abiectius. Non pos¬
sum inꝙͣ qn hoc uti est ita eciaz
celebemimum esse confitear. Cõ¬
sequens est ergo clantudĩe supe¬

Expanded text:
 An tu arbitraris quod nihilo indigeat egere potentia? Minime, inquam. Recte tu quidem. Nam si quid est quod in ulla re inbecillioris ualentiae sit, in hac praesidio necesse est egeat alieno. Ita est, inquam. Igitur sufficientiae potentiaeque una est eademque natura. Sic uidetur. Quod uero huiusmodi sit, spernendumne esse censes an contra rerum omnium ueneratione dignissimum? At hoc, inquam, ne dubitari quidem potest. Addamus igitur sufficientiae potentiaeque reuerentiam, ut haec tria unum esse iudicemus. Addamus, si quidem uera nolumus confiteri. Quid uero, inquit, obscurumne hoc atque ignobile censes esse an omni celebritate clarissimum? Considera uero, ne quod nihilo indigere, quod potentissimum, quod honore dignissimum esse concessum est, egere claritudine quam sibi praestare non possit atque ob id aliqua ex parte uideatur abiectius. Non possum, inquam, quin hoc uti est ita etiam celeberrimum esse confitear. Consequens igitur est ut claritudinem supe
Abbreviated transcription (Latin):
flecte nunc o boeci intuitum men
¶ De flecte nunc in aduersum
mentis intuitum. Ibi enĩ na¬
turam quam promisimus sta¬
tu uidebis.

Expanded text:
 nunc deflecte intuitum mentis : deflecte nunc in adversum mentis intuitum; ibi enim veram, quam promisimus, statim videbis.
Abbreviated transcription (Latin):
cuus causa est quia ꝙͣuis deus
prodigi multum aurum diffun
deus. libens excipiat. uota supple¬
hominum et ornet audos .i. cupi¬
dos claus honoribus. tamen iã
ꝑta .i. adquisita uł possessa nil ui¬
dentur. s seua rapacitas uorans

Expanded text:
uerelas: et quamuis Deus prodigi multum aurum diffundens ipse Deus libens excipiat uota hominum et ornet auidos, idest cupidos claris honoribus, tamen iam parta, idest acquisita et possessa nil uidentur eis: sed saeua rapacitas uorans
Abbreviated transcription (Latin):
reau̾ũt ⁊ opes et opum furio¬
sa cupido.
Et cum possideãt plurima
plura petunt
Querere ut absumant absũp¬
ta req̃uirere certant.
Atqz ipsis uicuis sunt alimen¬
tauices.

Expanded text:
et opes et opum fursa cupido, et, cum possideant plurima, plura petunt, quaerere, ut absumant, absumpta requirere certant, atque ipsae vitiis sunt alimenta vices.
Abbreviated transcription (Latin):
uel anapesto ꝙͣus raro. secũdo
dactilo. terrio spondeo trocheo. In
fortuna de merplebili cupidita¬
stelliferis noctibus quibus appa¬
haut pro non. Ideo humanum
do ꝓponere miserias querelas.¬

Expanded text:
o, secundo dactylo, tertio spondaeo uel trochaeo. In conqueritur de inexpleta cupiditastelliferis noctibus, et ipsahaud pro non ideo humanum do proponere miseras querelas
Abbreviated transcription (Latin):
epyciclus cutulus paruius cuiꝰ
centium est in ciraunferencia
orbis defferentis. Nunc autem
per cum sole ita ꝙ si protrahatur
linea acentro terre per centrum
epycidi ueneris ad firmamen
ab co. Cum autem uenus fera¬
tur in cutuitu epycicti. aliquã¬

Expanded text:
epicyclum circulus paruus cuius centrum est in circumferentia orbis deferentis. Nunc autem est cum sole; ita quod si protrahatur linea a centro terrae per centrum epicycli Veneris ad firmamentab eo: cum autem Venus feratur in circuitu epicycli, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
tendit docens ꝙ prouenit ex natu¬
rali inclinacione que nulli auf¬
ferri potest. unde dicit in quo sellz
appetitu boni et beatitudinis fa¬
cile monstratur quanta sit uis
minum de summo bono ꝙ sit¬
n quo quanta sit natu-¬
re ius facile monstratur cuz
licet uarie dissidentesqz sentẽ¬
cie. tamen indiligendo bõt
finem consentunt

Expanded text:
naturalis inclinationis quae nulli auferri potest; et dicit: in quo, scilicet appetitu boni uel beatitudinis, facile monstratur quanta sit uis minum de summo bono, in quo quanta sit naturae uis facile monstratur, cum licet uariae dissidentesque sententiae tamen in diligendo boni fine consentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uibus omnibus solam be¬
atitudinem desiderari liquet.
Nam ꝙ quisoz pre ceteris pe
finimus. Quare beatum esse
iudicat statum quem pre cete¬
ris quisq desiderat.¬

Expanded text:
uibus omnibus solam beatitudinem desiderari liquet. Nam quod quisque prae caeteris petinivimus. Quare beatum esse judicat statum, quem prae caeteris quisque desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ded sequestrari nequit qͥn
omnne quod excellentissimum
sit id eciam udeatur esse claris¬
simũ. An non esse anxiam tl¬
temqz beatitudinem nec dolo¬
ribus molestusqz subiectam.
Quid attinet dicere quando ĩ
minimis quoq rebus id appe¬
titur quod habere friuq dilectet.
at qui hec sunt que adipisci bo¬
mines uolunt eaq de causa
diuicias dignitates regna.
gloriam uoluptates q deside¬
rant quia per hec sibi sufficien¬
ciam reuerenciam potenciam
celebritatem. leticiamqz credũt.

Expanded text:
Sed sequestrari nequit quin omne quod excellentissimum sit id etiam uideatur esse clarissimum. Nam non esse anxiam tristemque beatitudinem nec doloribus molestiisque subiectam quid attinet dicere, quando in minimis quoque rebus id appetitur quod habere fruique delectet? Atqui haec sunt quae adipisci homines uolunt eaque de causa diuitias, dignitates, regna, gloriam uoluptatesque desiderant quod per haec sibi sufficientiam, reuerentiam, potentiam, celebritate
Abbreviated transcription (Latin):
i dest obscurante desiderio presen¬
cium bonorum tamen repetit
.s. ꝑ naturalem inclinationem
summum bonum sed ignorat
quomodo repetat uelut ebrius. s.
ignorat quo tramite reuertat᷑

Expanded text:
idest obscurata, supple, desiderio praesentium bonorum, tamen semper repetit per naturalem inclinationem summum bonum: sed ignorat quomodo illud repetat; uelut ebrius, qui ignorat quo tramite, idest
Abbreviated transcription (Latin):
on enum uidentur hii er¬
rare qui nichilo indigere ni¬
tuntur. at qui non est alicid eꝑ
que perficere beatitudinẽ possit
quam copiosus bonorumom¬
nium status. Nec alieni egens
sed sibi ip̃i sufficiens. nũ uero
labuntur hii qui ꝙ sit optimũ
id eciam reuerencie cultum di¬
gnissimum putant.
laborat intencio. an in bonis ñ
est nuumeranda potencia
Quid igitur nũ imbecillum ac
sine uibus extimandum est
quod ommubus constat esse
prestancius. An claritudo iuli
pendenda est.¬
nequit quin omne quod excellẽ¬
tissimum sit id eciam summuz¬
bomin qued udeatur esse claris¬
simum nam noir esse auxiam tͥ¬
stemqz beatitudinem nec dolorib

Expanded text:
 enim videntur errare hi qui nihilo indigere nituntur? Atqui non est aliud, quod aeque perficere beatitudinem possit, quam copiosus bonorum omnium status, nec alieni egens, sed sibi ipse sufficiens. Num vero labuntur hi qui quod sit optimum, id etiam reverentiae 10 cultu dignissimum putant? laborat intentio. An in bonis non est numeranda potentia? Quid igitur? Num imbecillum ac sine viribus aestimandum est, quod omnibus rebus constat esse praestantius? An claritudo nihili pendenda estnequit, quin omne quod excellentissimum sit, id etiam videatur esse clarissimum. Nam non esse anxiam trist
Abbreviated transcription (Latin):
derantur.
Habes igitur ante oculos¬
propositam fere formam fe-¬
licitatis humane opes ho-¬
nores pontenciam. gloriaz
uoluptates Que quidem sola
considerans epycurus conse
quenter sibi summũ bonũ
uoluptatem esse constituit
ꝙ cetera omnia iocundita¬
tẽ aĩo uideantur afferre.¬
te ꝙ homines predicto modo er¬
rent tamen eorum intencio est¬
ꝙ semper ad ueram beatitudiez¬

Expanded text:
derat. Habes igitur ante oculospropositam fere formam felicitatis humanae: opes, honores, potentiam, gloriam. voluptates. Quae quidem sola considerans Epicurus con-. sequenter sibi summum bonum voluptatem esse constituit, quod cetera omnia iucunditatem animo videantur afferre.t homines in praedicto modo errent, tamen eorum intentio semper fertur ad ueram beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ficienciam omnem in diuiciis et
in hoc errabant Alui uero iudi¬
is putantes scilicet ĩ honoribus
temporalibus ueram dignitatẽ-
consistere et in hoc errabant. ¶Sũt
supple ali qui suminum bonuz
constituunt in summa potencia¬

Expanded text:
ficientiam esse in diuitiis: et in hoc errabant. Alii uero suibus, putantes in honoribus temporalibus ueram dignitatem consistere; et in hoc errabant. Sunt alii qui summum bonum constituant in summa potentia
Abbreviated transcription (Latin):
phus primo ethicorum dicit ꝙ
egrotans quidam sanitatem mẽ¬
dicus autem diuicias conscu aũt
sibi ipĩs ignorancie eos qͥ mag¬
num aliquid et super se dicũt ad¬
mirantur. secundum igiturꝙ
erant in diuersis bonis fortune¬
omnia sub predictis quinq cõ¬

Expanded text:
in primo Ethicorum dicit, quod aegrotans sanitatem, medicus diuitias, conscii autem sibiipsis ignorantiae, eos qui magnum aliquod habent supra se admirantur; secundum ergo diuitas ponebatur in diuersis bonis fortunn sub praedictis bonis quinque com
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ defectum rationis quomodo ad
aliquomodo in generali saunt
et agnoscunt suminũ bonum et
naturaliter inclinantur in id
taiquam in principium a quo
ꝓcesserunt. Sed in ebriati amore
temporalium bonorum nesciũt
quomodo ad illud principium¬
ed ad hominum studia reu̾¬
tor quorum animus et si cali¬
gante memoria tamensũmũ
bonuz repetit. Sed uelut ebriꝰ
domum quo tramite reuerta¬
tur ignorat.

Expanded text:
opter defectum rationis nescit quomodo ad aliquo modo in generali sciunt et cognoscunt summum bonum et naturaliter inclinantur ad illud tamquam ad principium a quo processerunt; sed inebriati amore temporalium bonorum nesciunt quomodo ad id peruenianted ad hominum studia revertor: quorum animus, et si caligante memoria, tamen bonum summum 5 repetit, sed velut ebrius, domum quo tramite revertatur, ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
Lam uero corporis bona
promptum est ut ad suꝑiora
referantur. Robur enum mag-¬
nitudo que uidetur prestare ua¬
lenciam pulcritudo atq uelo¬
citas celebritatem salubritas
uoluptatem.¬

Expanded text:
am uero corporis bona promptum est ut ad superiora referantur. Robur enim magnitudoque uidetur praestare ualentiam, pulchritudo atque uelocitas celebritatem, salubritas uoluptatem
Abbreviated transcription (Latin):
cunditatem afferant tamen non
sunt computandi inter bona for¬
tune. tum enĩ amicicia uirtus¬
sit oportet ꝙ amici uirtute acqui¬
rantur ꝙ autem uirtute acqui¬
utur eciam urtute conseruatur
test esse reliqum uero ꝙ cadit sb̃¬

Expanded text:
iucunditatem, tamen non sunt computandi inter bona fortunae. Cum enim amicitia sit uirtus, oportet quod amici uirtute acquirantur: quod autem uirtute acquiritur per uirtutem conseruatur, test esse
Abbreviated transcription (Latin):
uorum quidam alii sũ¬
mum bonum esse nichilo in¬
digere credentes ut diuiciis
affluant elaborant. ¶Alii
uero bonũ ꝙ sit dignissimũ
ueneracione nidicantes a¬
deptis honoribus reuerendi
ciuibus sius esse nituntur.
¶Sunt qui summum
bonum in summa potencia
esse constituant hu uel reg¬
nare ip̃i uolunt uel regnan¬
tibus adherere conantur ẽt
quibus optimũ quidem da¬
ritas uidetur hu uel belli iel pa¬
cis artibus gloriosum nomẽ
ppagarefestinant. ¶ Plurimi
uero boni frctum gaudioleti¬
ciaq meciuntur hu felicissim¬
un putant uoluptate deflu̾e.¬

Expanded text:
uorum quidem alii summum bonum esse nihilo indigere credentes, ut diuitiis affluant elaborant, alii uero bonum quod sit dignissimum ueneratione iudicantes adeptis honoribus reuerendi ciuibus suis esse nituntur. Sunt qui summum bonum in summa potentia esse constituant; hi uel regnare ipsi uolunt uel regnantibus adhaerere conantur. At quibus optimum quiddam claritas uidetur, hi uel belli uel pacis artibus gloriosum nomen propagare festinant. Plurimi uero boni fructum gaudio laetitiaque metiuntur; hi felicissimum putant uoluptate difflu
Abbreviated transcription (Latin):
thaͦ dicit ergo duri labores sus¬
faciunt herculem cuius prini
nem centaurorum .d. ille scilz
herules domuit centauros su¬
stra sunt ex medietate equi qͦs
ducta aut natura talia producat
patet in uita bĩ pauli heremite

Expanded text:
 dicens: duri labores assreddunt Herculem. Cuius ponit nem Centaurorum, dicens: iste Hercules domuit Centauros sucta sunt ex medietate homines ducta, aut natura talia etiam monpatet in vita beati Pauli Primi heremite.
Abbreviated transcription (Latin):
quõ casus cadit sub ordine pro¬
uidencie dictum est enĩin diffi¬
nicione casus ꝙ prouenit ex
causis confluentibz ꝙ autem
cause confluant hoc prouenit
ex ordine prouidencie unde dicit
causas uero concurrere atqz cõ
et locis sius.
¶ Concurrere uero atqz con¬
fluere causas facit ordo ille
in euitabili connexione ꝓ¬
cedens. Qui ce prouidencie
fonte descendens cuncta su¬
is locis temporibusqz dis¬
ponit.

Expanded text:
us casualis cadit sub ordine prouidentiae. Dictum est enim quod casus prouenit ex causis confluentibus. Quod autem causae confluant, hoc prouenit ex ordine prouidentiae. Unde dicit: causas uero concurrere et confluet locis.  concurrere uero atque confluere causas facit ordo ille ineuitabili conexione procedens, qui de prouidentiae fonte descendens cuncta suis locis temporibusque disponit.
Abbreviated transcription (Latin):
Tum illa morem inqmͣ
geram tibi. Simulq sic ex¬
orsa est. Si quidem inquit
aliquis euentum temerari
o motu nullaq causarũ
cõnexione productum casũ
esse diffiniat nichil oĩo ca¬
sum esse confirmo. Et pret̾
subiecte rei significacionẽ ĩ¬
anem prorsus uocẽ esse dec̃¬
no.¬
¶ Quis enun cohercente ꝓbat¬

Expanded text:
Tum illa: Morem, inquit, geram tibi; simulque sic exorsa est. Si quidem, inquit, aliquis eventum temerario 10 motu, nullaque causarum connexione productum, casum esse definiat, nihil omnino casum esse csubiectae rei significationem inanem prorsus uocem esse decerno. Quis enim coercente
Abbreviated transcription (Latin):
Dxe igitur sunt fortuiti
cause compendu ꝙ ex obuuᷤ
sibi et affluentibus causis
non ex gerentis intencione
prouenit. neq eĩ uel qui au¬
rum obruit uel qui agrum
exertuit ut ea pecunia reperi¬
retur intendit. S uti dixi
quo ille obriit hunc effodis¬
se conuenit atqz concurrit.¬
¶ Licet igitur diffinire. Soluit¬

Expanded text:
 igitur fortuiti causae compendii, quod ex obviis sibi et confluentibus causis, non ex gerentis intentione 10 provenit. Neque enim, vel qui aurum obruit, vel qui agrum exercuit, ut ea pecunia reperiretur, intendit, sed, uti dixi, quo ille obruit, hunc fodisse convenit, atque concurrit. Licet igitur definire casu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Licet igitur diffinire casũ
esse mopmatum ex conflu¬
entibus causis in hus que
ob aliquid geruntur euen¬
tum.
¶Concurrere uero ostendit ha¬

Expanded text:
Licet igitur definire casum esse inopinatum ex confluentibus causis in his quae ob aliquid geruntur euentum; concurrere uero atque co
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quis enun cohercẽte m or¬
dinem cuncta deo locus esse
ullus temeritati reliquus
potest: Nam nichil ex nichi¬
lo existere uera sentencia est
cui nemo ũquam ueterum
refragatus est. Qmͣꝙͣ id ni¬
chil nõ de operante principi¬
o. s de materiali subiectoh
est omnium de natura ra¬
cionum quasi quoddam ie¬
cerint fundamentum. At si
nullis ex causis aliquid ori¬
atur id de nichilo ortum ẽẽ
uidebitur. O si hoc fieri neqͥt
nec casum quidem huius¬
modi esse possibile est qualẽ
paulo ante diffiniuimus:

Expanded text:
Quis enim coercente in ordinem cuncta deo locus esse ullus temeritati reliquus potest? Nam nihil ex nihilo exsistere uera. sententia, est cui nemo umquam ueterum refragatus est, quamquam id illi non de operante principio, sed de materiali subiecto hoc omnium de natura rationum quasi quoddam iecerint fundamentum. At si nullis ex causis aliquid oriatur, id de nihilo ortum esse uidebitur. Quod si hoc fieri nequit, ne casum quidem huiusmodi esse possibile est qualem paulo ante definiuimus.