comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ba amen et alleliia. nec grecis. nec latinis nec
barbaris licet insuam linguam omĩno trans¬
ferre. uel alia lingua annunciare. Nam qͦm¬
uis interpretari possint: ꝓpter sanctiorẽ tam̃
auctoritatem seruata est ab apłis iiis ꝓpriȩ
linguȩ antiquitas. Tanto enim sacra st̃ nomi¬
na: ut etiam ioħes in apocalipsin referat se spu
reuelante uidisse et audisse uocem celestis exer¬
citus tanquam uocem aquarũ multarũ et tho¬
nitruum ualidoꝵ. dicentiũ amen et allelina.
Ac ꝑ hoc sic oportet interris utraq dici sicut
in cęlo resonant. Osanna in alterus lingue in¬
terpretationem in toto transire ñ potest. Osi emĩ
saliifica interpretatur. anna interiectio est
motũ animi significans sub deprecantis affec¬
tu. In tegre autem dicit᷑ osianna. quod nos cor¬
rupta media uocali littera et elisa dicimus
osanna sicut fit inuersibus cum scandimꝰ. Lit¬
cera enim prima uerbi sequentis extremam

Expanded text:
ba amen et alleluia, nec Graecis, nec Latinis, nec ba amen et alleluia, nec Graecis, nec Latinis, nec barbaris, licet in suam linguam omnino transferre, vel alia lingua enuntiare. Nam quamvis interpretari possint, propter sanctiorem tamen auctoritatem servata est ab apostolis in iis propriae linguae antiquitas. 21. Tanto enim sacra sunt nomina, ut etiam Joannes in Apocalypsi referat se, Spiritu revelante, vidisse et audivisse vocem coelestis exercitus tanquam vocem aquarum multarum, et tonitruum validorum dicentium amen et alleluia; ac per hoc sic oportet in terris utraque dici sicut in coelo resonant. 22. Osianna in alterius linguae interpretationem in toto transire 283 non potest. Osi enim salvifica interpmotum animi significans sub deprecantis affectu. Integre autem dicitur osianna, quod nos corrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit in versibus cum scandimus. Littera enim prima verbi sequentis extremam
Abbreviated transcription (Latin):
copulatio ita  Aiapsalma disiunctio earũ. ubi
quedam requies distinctę continuationisos¬
lendit᷑. Unde illud ꝓbabile est ñ comungen¬
das sententias in psallendo. ubi diapsalma in¬
terposita fucrit. quia ideo interponit᷑. ut con¬
uersio sensuum uel personarum esse noscatur.
Imnus est canticum laudantium. quod de
greco inlatinum laus interpretat᷑. ꝓeo qͦd sit
carmen leticie et laudis ꝓpriȩ aũt rmi st̃
continentes laudem aĩ. Si ergo sit laus et non
dei: non est ymnus. Si sit et laus et deilaus. et
non cantetur: ñ est rmnus. Si gͦ et in laudem
dei dicitur et cantatur: tunc est ymnus. Cui
contrarium est trenum. quod est carmenla¬
menti et funeris Alleluia duoꝵ uerboꝵ int̾¬
pretatio est hoc est laus dĩ. et est hebreũ. la e
nim unum est de .x. nominibus quibus apud
hebreos ds̃ uocat᷑. Amen significat uere siue fi¬
deliter quod et ipsum hebreũ est. Que duo uer¬

Expanded text:
copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscantur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae et laudis. Proprie autem hymni sunt continentes laudem Dei. Si ergo sit laus et non sit Dei, non est hymnus: si sit et laus et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Si ergo et in laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnus. Cui contrarium est threnum, quod est carmen lamenti et funeris. Alleluia duorum verborum interpretatio est, hoc est laus Dnim unum est de decem nominibus quibus apud Hebraeos Deus vocatur. 20. Amen significat vere, sive fideliter, quod et ipsum Hebraeum est. Quae duo ver
Abbreviated transcription (Latin):
citur quia cantat᷑ ad psalterium. quo usũ
esse daind ꝓpħam in magno misterio ꝓdit hi¬
storia. Hęcꝰ aũt duo. in quibusdam psalmoꝵ ti¬
tulis uixta musicam artem alternatim sibi ap¬
ponuntur. Nam canticum psalmi est: cũ id qd
organim modulat᷑. uex postea cantantis eloqͥ¬
tur. Esalmus uero canticum quod humanauor
preloquitꝰ. ars organi modulantis imitat᷑. ꝑsal¬
mus autem a psalterio dicit᷑ unde nec mos est
ex alio oꝑe eum componi. Tres aũt gradus st̃
incantando. Primus succentoris secundus in¬
centoris. tercius accentoris. Diapsalma quidã
hebreum uerbum esse uolunt. quo significatur
semꝑ. idest quod illa quibus hoc interponitur
sempicerna esse confirment. Quidam uero gre¬
cum uerbum existimant. quo significat᷑ int̾¬
uallum psallendi. Ut psalma sit qͦd psallit᷑.
diapsalma uero interpositũ inpsallendo silen¬
tium. Ut quẽ ad modũ simpsalma dicit᷑ uocis

Expanded text:
citur qui cantatur ad Psalterium, quod usum citur qui cantatur ad Psalterium, quod usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem a psalterio dicitur, unde nec mos est ex alio opere eum conponi. Tres autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper; id est, quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirment. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt a concordia quȩ incaritate consi¬
stit. quia si caritatem non habeat. respon¬
dere conuementer ñ potest. Cum aũt unꝰ
canit grece monadia. latinȩ sicimum dicit᷑.
Cum uero duo canunt. bicimũ appellatur.
Cum multi: chorus. Nam choreas. ludicrum
cantilenȩ uel saltationes classium sunt. An¬
tiphona ex greco interpretat᷑ uox recipca.
duobus scilicet choris alternatim psallentib
ordine cõmutato. siue de uno ad unũ. quadl
gepus psallendi greci muenisse tradimtur
Hesponsoria itali tradiderunt. que in de
responsoria cantiis uocant. quod alio desi¬
nente. id alter respondeat. Inter responso
ria aũt et antiphonam hoc differt quod
in responsoriis unus uersũ dicit. In antipho¬
nis aũt. uersibus alternant chori. Lectio
dicitur. quia non cantatur ut psalmusł
P̃mnus sed legit᷑ tantũ. Illic enĩ modulati¬
o. hic sola ꝓnunciatio queritꝰ. Canticũ est
uer cantantis in leticiam. Psalmus añt di¬

Expanded text:
dixerunt a concordia, quae in caritate considixerunt a concordia, quae in caritate consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sicinium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur; cum multi, chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae vel saltationes classium sunt. Antiphona ex Graeco interpretatur vox reciproca; duobus sordine commutato, sive de uno ad unum: quod genus psallendi Graecos invenisse tradunt. Responsoria Itali tradiderunt, quae inde responsoria canentes vocant, quod alio desinente, id alter resporios autem et antiphonam hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur quia non cantatur, ut psalmus vel hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitiam. Psalmus autem di
Abbreviated transcription (Latin):
sic speraret infinem: iam dies dñĩcus quictꝓ
puum illud. quod in sacris diuinisq re¬
bus habet᷑. Officium aũt ab efficiendo dictũ
quasi efficium. ꝓpter decorem sermonis una
mutata littera. Uel certe ut quisq illa aga
quȩ nulli officiant. sed ꝓsint omĩbus. Uesper¬
timm officium est in noccis initio uocatum
abstella uespere. quȩ surgit oriente nocte. Mua¬
tutinum uero officium ẽst inlucis initio ab
stella lucifero appellatum que orit᷑ inchoan¬
tt mane. Quoꝵs duoꝵ tempoꝵ significatio¬
ne ostendit᷑. ut die ac nocte semꝑ ds̃ laudit᷑
Missa tempore sacrificii est. quando caticu¬
mini foras mittunt᷑. clamante leuita. Si qͥs
missa quia sacramentis altaris interesse non
possunt qui nundum regenerati noscunt᷑.
Chorus est multitudo insacris collectꝰ Etdi¬
ctus chorus quod initio in modũ coronȩ cutũ
arasstarent. et ita psallerent. Alii chorum

Expanded text:
speraret in finem, iam dies Dominicus, id essperaret in finem, iam dies Dominicus, id espuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levita: 'Si quimissa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. atq initiũ noui. ac ueteris cessatio te¬
stamenti declarat᷑ S abbatũ ab hebreis ex in¬
ter pretatione uocabuli sui requies nomina¬
tur. quod ds̃ inipso ꝑfecto mundo reqͥeuis¬
set. Si quidem et co die requieuit dñs insepul¬
chro. ut quietis illiꝰ misterium confirmaret.
quod iudeis obseruandum in umbra futuri
preceptum est. Sed postquam. xp̃c in sepul¬
tura sua eiꝰ figuram adimpleuit. obseruatio
eiꝰ quieuit. Dnĩcus dies ꝓinde uocat᷑. quia in
eo resurrectionis dñi nr̃i gaudium celebrat᷑.
Qui dies ñ iudeis sed xp̃ians in resurrectione
dñi declaratus est. et ex illo habere cepit festi¬
uitatem suam. Illis enim solum celebrandũ
sabbatũ traditum est: quia erat antea reqͥes
mortuoꝵ. Nesurrectio aũt nullus erat. qui
resurgens amortius ñ moreret᷑. Post quam
autem facta est talis resurrectio incorpore
dni ut preiret incapite eccłiȩ qͦd corpus ecde¬

Expanded text:
tur, atque initium novi et veteris testamenti cetur, atque initium novi et veteris testamenti cessatio declaratur. Sabbatum ab Hebraeis ex interpretatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysterium confirmaret; quod Iudaeis observandum in umbra futuri praeceptum est. Sed postquam Christus in sepultura sua eius figuram adinplevit, observatio eius quievit. Dominicus dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebratur. Qui dies non Iudaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo habere coepit festivitatem suam. Illis enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum; resurrectio autem nullius erat qui resurgens a mortuis non moreretur. Postquam autem facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae quod corpus Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
psalterio dicit᷑. Canite in uitio mensis cuba.
indic insignis solemnitatis ur̃e. Encenia. ẽ. no¬
ua tempłi edificatio. grece enim cenon dicit᷑
nouum. Quando enim aliqͥd nouum dedica¬
tur encenia dicitur. Hanc dedicationis tẽpli
solemnitatem iudei octobrio mense colebãt.
sellum sedisse ꝑhbxt᷑. Tunc gradiens cũ ramis
palmarum multitudo pleb̃nm obiuam ei.
clamauerunt osanna benedictus qui uenit
in nomine dni rex isrł. Uulgus aũt ideo hc̃
diem capitilauium uocant. quia tunc moris
est lauandi capita infantũ qui ungendi st̃.
ne obseruatione quadragesimȩ sordidata ad
lum competentibus traditur. ꝓpter confinẽ
dñicę paschȩ solemintatẽ. ut qui iam ad dĩ
gratiam ꝑcipiendam festinant. fidem quã
confiteantur agnoscant. Cena dm̃ca dicta
est: eoquod in eo die saluator pascha cũ suis
discipulis fecerit. quod usq hodic sicut ẽ tra¬
ditum celebrat᷑. scm̃q in eo ħ̾crisina confici¬

Expanded text:
psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestrae . Encaenia, nova templi dedicatio. Graece enim καινὸν dicitur novum. Quando enim aliquid novum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi solemnitatem Judaei Octobri mense celebrant. sellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. 14. Vulgus autem ideo eum diem Capitilavium vocant, quia tunc moris est lavandi capita infantium, qui ungendi sunt, ne observatione quadragesimae sordidata ad lum competentibus traditur propter confinem dominicae Paschae solemnitatem: ut qui jam ad Dei gratiam percipiendam festinant fidem, quam confiteantur, agnoscant. Coena Dominica dicta est, eo quod in eo die Salvator pascha cum suis discipulis fecerit; quod et hodieque, sicut est traditum, celebratur, sanctumque in eo chrisma confici
Abbreviated transcription (Latin):
credentium gentium. Quo dĩe et dm̃ci bap̃¬
tismatis sacramentum. et ꝑmutate in uinũ
aque. factoꝵ ꝑ dñm signoꝵ principia eiti¬
terunt. Duc sunt autem epiphaniȩ. Pri¬
ma in qua natus xp̃c pastoribus hebreorũ
angelo nunciante apparuit. Secunda in qͥ
ex gentium populisstella indice presepis
cinabula magos adoraturos eribuit. Sce¬
nophegia solemnitas hebreoꝵ. de greco in la¬
tinum tabernaculoꝵ dedicatio interpreta¬
tur. quę celebrabatur aiuieis inmemoriam
expeditionis cum abegẏ pto ꝓmoti intaber¬
naculis agebant. et ex eo scenophegia. Scena
enim grec̃e tabernaculũ dicit᷑. quẽ solemn¬
tas apud hebreos septembrio mense celebra¬
batur. Neomenia apud nos halende Apud
hebreos aũt quia scđm lunarem cursum m̃¬
ses supputantur. et grece mene luna appel
latur. inde ncomenia. idest noua luna. Erãt
enuim apud hebreos ipsi dies halendarũ ex¬
legali insticutione solemnes. de quibus in

Expanded text:
credentium gentium. Quo die et Dominici bapcredentium gentium. Quo die et Dominici baptismatis sacramentum et permutatae in vinum aquae, factorum per Dominum signorum principia extiterunt. Duae sunt autem epiphaniae: prima, in qua natus Christus et pastoribus Hebraeorum angelo nuntiante apparuit; secunda, in qua ex gentium populis stella indice praesepis cunabula Magos adoraturos exhibuit. Scenopegia sollemnitas Hebraeorum, de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur; quae celebrabatur a Iudaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo scenopegia. Σκηνὴ enim Graece tabernaculum dicitur. Quae sollemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebrabatur. Neomenia apud nos kalendae, apud Hebraeos autem, quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece μήνη luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum elegali institutione solemnes, de quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
estiuitas dicta afestis diebuis quasi festi¬
ditas. eo quod ineis sola diuina resfit.
quibus contrarii sunt fasti in quibus ius fat᷑.
id est dicitur. Solemnitas asacris dicit᷑ ita sus¬
cepta ut mutari ob religionem ñ debeat. aso¬
lito id est firmo atq ołio nominata. Uel ab¬
Ut lex. et quod soleat fieri in anno. Celebri¬
tas aũt uocatur quod non ibi terrena. sed
om̃ium prima est̃. de cinus uocabulo iã suꝑiꝰ
dictum est. Pencecostes sicut et pascha apud
hebreos celebris dieserat. quod post .u. acca¬
das pasche celebrabatur. unde et uocabulũ
sumpsit. Penta enim grece: quinq In quo
die scđ̾m legẽ panesꝓpõsitionis de nouis fru¬
gibus offerebantur. cuiꝰ figuram anmis iube¬
leus in testamento ueterĩ gessit. quȩ nunc
ittrum per futuram repiomissionis et ger¬
nam requiem prefigurat᷑. Epiphania grece.
latine apparitio siue manifestatio uocatur.
Eo enum dic xp̃c sideris indicio magis appa
ruit adorandus. quod fuit figura p̃rimitiȩ

Expanded text:
estivitas dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id est dicitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat, ab †solito†, id est firmo atque solido nominata. vel x eo, quod soleat fieri in anno. Celebritas autem vocatur quod non ibi terrena, sed omnium prima est, de cujus vocabulo jam superius dictum est. Pentecosten, sicut et pascha, apud Hebraeos celebris dies erat, quod post quinque decadas paschae celebratur, unde et vocabulum sumpsit. Pente enim Graece quinque. In quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur: cujus figuram annus jubilaeus in Testamento Veteri gessit, quae nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis aruit adorandus. Quod fuit figura primitiae
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Collecti st̃ enĩ in hac ciuitate ad¬
uersus sc̃m filiũ tuũ quẽ unxisti. ñ uti¬
q olco urisibili sed gr̃ę dono. quod uisibi¬
li significat᷑ unguento. Non est aũt sal¬
uatoris ꝓpriũ nomen. xp̃c. sed cõmunis
nuncupatio potestatis. Dum enim dicit᷑
xp̃s. cõmune dignitatis nomen est. Dũ
nec in aliqua gente fint nͥ tantũ in illo
rũs erat. Messias aũt hebraice dicitur.
grece.xp̃c. latina aũt loquutione unctꝰ.
Ihesus hebraice grece sother. latine aũt
salutaris siue saluator interpritat᷑. ꝓ eo qͦd
cunccis gentibus salucifer uenit. E̾thimo

Expanded text:
Collecti sunt enim in hac civitate adCollecti sunt enim in hac civitate adversus sanctum Filium tuum, quem uncxisti': non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non est autem Salvatoris proprium nomen Christus, sed communis nuncupatio potestatis. Dum enim dicitur Christus, commune dignitatis nomen est; dum nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo rus erat. Messias autem Hebraice dicitur, Graece Christus, Latina autem locutione unctus. Iesus Hebraice, Graece σωτήρ, Latine autem salutaris sive salvator interpretatur, pro eo quod cunctis gentibus salutif
Abbreviated transcription (Latin):
et si ascendero incelũ tu ibi es. quod ađ
locum. Nam et in ꝓpha plaustri portan¬
tis fenum species add dm̃ dicit᷑ et hȩc omĩa
ꝑ figuram ds̃. quia nichil est hoꝵ ad ꝓpͥe¬
tatem substantie eiꝰ. Ie Filio dei¬
ipse dei patris unigenitus filius dũ esset eqͣ¬
lis patri. ꝓpter salutem nrãm formã serui
accepit. Proinde quedam nomina in illo
ex diuinitatis substancia. quedam ex dispen
est unctus. Preceptum enim fuerat iude¬
is ut sacrũ conficerent unguentũ. qͦ ꝑun¬
gui possent ii qui uocabant᷑ ad sacerdoti¬
um uel ad regnũ. Et sicut nunc regibus
indumentum̃ purpure: insigne. ẽ. regię
dignitatis: sic illis unctio sacriunguenti
nomen ac potestatem regiam conferebat.
et̃ in de xxp̃i dicti achrifinate qͦd est unc¬
tio. Nam chrisma grece latine unctio
nuncupatur. Quẽ etiã dño nom̃ accõ¬
modauit facta spualis. quia sp̃ũ unctꝰ
est adõ patre. sicut in actibus apłoꝵ di¬

Expanded text:
et, Si ascendero in coelum, tu ibi es, quod ad et, Si ascendero in coelum, tu ibi es, quod ad locum. 40. Nam et in propheta, plaustri portantis fenum species ad Deum dicitur. Et haec omnia per figuram Deus, quia nihil est horum ad protatem substantiae eipse Dei Patris Unigenitus Filius, dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensest, unctus. 300 Praeceptum enim fuerat Judaeis ut sacrum conficerent unguentum quo perungi possent ii qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum; et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat, et inde christi dicti a chrismate, quod est unctio. 3. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam Domino nomen accommodavit facta spiritualis, quia spiritu unctus est a Deo Patre, sicut dicitur in Actibus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
quod et ꝓpħa dicit. Iurauit dñs exercitu¬
um ꝑ animã suam. Non qͦd ds̃ animam
habeat. sed hoc nr̃o narrat affectũ. Nam et
facies dei inscripturis scĩs. ñ caro sed diui¬
na cognitio intelligitur. eadem ratione
qua ꝑ̃ faciem conspectam quisq cognos¬
citur. Hoc enim in oratione dicit dẽo. ostẽ¬
de nobis faciem tuam. ac sidicat᷑. da no¬
bis cognitionem tuã. Sic et uestigia dĩ
dicunt᷑ quia nunc ds̃ ꝑ speculũ agnosci¬
in futurũ facie ad faciem quibusq electis
presentabit᷑ ut ipsam speciẽ contẽplen¬
tur cuiꝰ nunc uestigia cõprehendere co¬
nantur. hoc est quod uideri ꝑ speculũ
dicitur. Nam et situs et habitus et locus
et tempus in dm̃ ñ ꝓprie sed ꝑ similitudi¬
nem translate dicuntur. Quippe sede¬
re suꝑ cherubim dicitur. quod est ad si¬
tum. et abyssum tanquã uestimentum
amictus quod est ad habitum. et anni
tui ñ deficient quod ad tempus ꝑtinet.

Expanded text:
quod propheta dicit: Juravit Dominus exercituquod propheta dicit: Juravit Dominus exercituum per animam suam ; non quod Deus animam habeat, sed quod nostro narrat affectu. Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intelligitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione dicitur Deo: Ostende nobis faciem tuam ; ac si diceretur: Da nobis cognitionem tuam. Sic et vestigia Dei dicuntur, quod nunc Deus per speculum cognosciin futurum facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicuntur. 39. Nam, et situs, et habitus, et locus, et tempus in Deum non proprie, sed per similitudinem translate dicuntur, quippe sedere super cherubim dicitur, quod est ad situm; et abyssus, tanquam vestimentum, amictus ejus, quod est ad habitum; et, Anni tui non deficient, quod ad tempus pertinet;
Abbreviated transcription (Latin):
a deo traxerit. Ipse et unus quia diuidi
non potest. uel quia nichil aluid esse pat̃
quod tantumdem capiat potestatis. hes
igitur quȩ de dõ dicta sunt ad totã ꝑtinẽt
trintatem ꝓpter unam et cocternã sub¬
stantiam. siue inpatre suie infilio eiꝰ unige¬
into in forma dĩ. siuȩ in spũ scõ qui unꝰ sp̃s
Et dei patris. et filii eiꝰ unigeniti. Sunt et
quedam uocabula ex usu tr̃o aldm̃ sũpta
de membris nr̃is. siue de inferioribus. Et qͥa
inꝓpria natura iminsibilis et incorporeus
est ꝑefficientiis tamen causarum in ipsore¬
rum species asscribunt᷑. ut more logunti¬
onis nr̃ẽ facilius seipsum insinuet. Ut qͥa
omnia uidet dicatur oculus. et ꝓpt̾ qͦd
audit omĩa dicatur auris. Froeo autẽ
quod auertitur ambulat. ꝓ eo qͦd spectat
stat. Sic et in ceteris hoꝵ similibus ab hu¬
manis mentibus trahitꝰ similitudo addm̃
sicut est obliuiscens et memorans. Hincẽ.

Expanded text:
a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantundem capiat potestatis. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis sicut est obliviscens et memorans. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
so est essenci aliter est. excepto quod relacur
ad quãcũq ꝑsonam est. Sũme bonus. quia
in cõmutabilis est. Creatura uero bonũ sed
non sũmum . ẽ. quia mutabilis est. et dũ sit
quidem bonum non tamen potest esse e
summũ. Incorporeus aũt ud incorporalis
ideo dicitꝰ᷑ deus. ut sp̃s credat᷑ uel intelliga¬
tur esse non corpus. Nam dum dicit᷑ sp̃s. a
cuncta concludit ipse anullo condudit᷑.
sed omĩa intra eiꝰ omĩpotentiã coartant᷑.
Perfectus dicitur quia nichil e possit adia
At tamen de consũmatione alicuiꝰ faca per¬
fectio dicitur. Ocus aũt qui non est factus.
quo modo est perfectus: Sed hoc uocabu¬
lum de usu nr̃o sũpsit humana inopia. sic̃
et Reliqua uerba: quatinus id qͦd inesfabi¬
le est utcũq dici posset. qm̃ de deo nichil
digne humanus sermo dicit. sicut st̃ et alia.
Orcator dictus. ꝓ totiꝰ mundi rebus ab ioso¬
creatis. Nichil enim est quod ñ originamn

Expanded text:
so est, essentialiter est, excepto quod relative so est, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcumque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. Incorporeus autem vel incorporalis ideo dicitur Deus, ut spiritus credatur vel intellegatur esse, non corpus. Nam dum dicitur spiritucuncta concludit, ipse a nullo concluditur; sed omnia intra eius omnipotentiam coartantur. Perfectus dicitur quia nihil ei possiEt tamen de consummatione alicujus facti perfectio dicitur: Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcunque dici possit: quomodo Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab icreatis. Nihil enim est quod non originem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ substantiam suam apparint oculis mor¬
talium trinitas. nisi ꝑspeciem subiectȩ cre¬
aturȩ eiꝰdemq corporee. Nam nemo pot̾
ipsam manifestationem essenciȩ dĩ uidere.
et uiuere: sicut et dictũ ẽ. moysi. U nde ct
de querendus est. Impassibilis. quia nullisꝑ
turbationibus afficitur. quibus fragilitas hu̾¬
mana succũbit. Non enim attingunt eũ ul¬
lȩ passiones. ut libido. iracundia. cupiditas
timor. meror. inuidia. et cetera quibus mens
humana turbatur. Sed cũ dicitur dm̃ iras¬
ci. aut telare. aut dolere. nr̃o usu dicit᷑ꝰ. Apͣ
dm̃ enim ꝑturbatio nulla est. apud quem
non aliuqd est ipse et aliud quod in ipso ast.
sicut in homine cuiꝰ est aliud esse. et aliudsa¬
perẽ. Nam et esse potest et sapiens non esse.
Deus aũt habet essentiam habet et sapien¬
tiam. fed quod habet hoc et est. et omĩa unꝰ
est. ac ꝓinde simplex est quia. non meo ali¬
quid accidentis est. sed et quod est et qͦd imp¬

Expanded text:
per substantiam suam apparuit oculis morper substantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subjectae creaturae, ejusdemque corporeae; nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre, et vivere, sicut et dictum est Moysi. Unde et Jde quaerendus est. 24. Impassibilis est, quia nullis perturbationibus afficitur quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, et caethumana turbatur. Sed cum dicitur Deus irasci, aut zelari, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim perturbatio nulla est, apud quem non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est; sicut in homine, cujus aliud est esse, et aliud sapere, nam et esse pDeus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quae habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ip
Abbreviated transcription (Latin):
tatur et uertit᷑ sed in ipsa sua substantia qͥc¬
quid alio modo nunc est. aut fuit. scđm
id quod destitit esse quod erat. mortalis uti¬
q deprehendit᷑. Ac ꝑ hoc solus ds̃ dicitur
immortalis. quia solus incõmutabilis. In¬
corruptibilis appellat᷑ quia corrũpi et dis¬
solui non pot̃. nec diuidi. Quic quid eñ ca¬
pit diuisionem. et inceritũ capit.Ille nec
dindi potest nec interire. inde incorrupti¬
bilis est. Incõmutabilis est quia semꝑ ma¬
net et mutari nescit. nec ꝓficit quiã ꝑfec¬
tus est. nec deficit quia eternus est. A ter¬
nus est: quia sine tempore est. Non enim
habet initium neq finem. Hinc et sempi¬
termuis eoquod semꝑ eternus. Aquibusdã
autem ȩternus ab ehere credit᷑ dictꝰ qm̃cȩ
lum sedes eiꝰ habetur. Unde est illud elũ
Nam una eademq res dicit᷑. siue dicat᷑ et̾¬
nus ds̃ siue ĩmortalis. siue incorruptibilis.
siue ĩmutabilis. Inuisibilis. quia nunquã

Expanded text:
tatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidtatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur; ac per hoc solus Deus dicitur inmortalis, quia solus incommutabilis. Incorruptibilis appellatur quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille nec dividi potest nec interire; inde incorruptibilis est. Incommutabilis est quia semper manet et mutari nescit. Nec proficit, quia perfectus est, nec deficit, quia aeternus est. Aeternus est, quia sine tempore est. Non enim habet initium neque finem. Hinc et sempternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternus ab aethere creditur dictus, quoniam caelum sedes eius habetur. Unde est illud Ps. nam una eademque res dicitur, sive dicatur aeternus Deus, sive inmortalis, sive incorruptibilis, sive inmutabilis. In
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos in dõ ponit᷑. ioth. he .uax. het ia cst
duabus ia. quȩ duplicata ieffabile illudet
gloriosum dĩ nomen efficiunt. Dicit᷑ aũt in¬
esfabilis non quia dici ñ potest. sed quia fini¬
ri sensu et intellectu humano mullatenꝰ po¬
cest et idco quia de eo nichil digne dici po
test. ineffabilis est. Decimum saddai idest
potest. sed afaciendo quod uult. ñ paciendo
quod non uult. Quod si ei accideret. neqͦꝙͣ
esset omp̃s. Facit enim quicquid uult. et inͥ
quȩ ubiq sunt. solus enim totius mũdi ha¬
bet imꝑium̃. Dicuntur aũt et alia quedã
indm̃ substanti aliter nomina. ot ĩmorta¬
lis. incorruptibilis. incõmutabilis. eternus.
Unde et merito cunctȩ p̃ponit᷑ creaturȩ.
Immortalis sicut de eo scriptum est qͥ so
bilitas ñ inconuemienter mortalitas dicit᷑.
secundum quã et anima dicit᷑ mori ñ qͥa
INcorpus. in aliquam alterã substantiã mu¬

Expanded text:
Hebraeos in Deo ponitur: iod, he, vau, he, id est Hebraeos in Deo ponitur: iod, he, vau, he, id est duabus ia: quae duplicata ineffabile illud et gloriosum nomen Dei efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest: et ideo quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum Saddai, id eso quod omnia potest, sed a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accideret, nequaquam esset omnipotens; facit enim quidquid vult, et indequae ubique sunt; solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut inmortalis, incorruptibilis, incommutabilis, aeternus. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. Inmortalis, sicut de eo scriptum est 1 Timbilitas non inconvenienter mortalitas dicitur; secundum quam et anima dicitur mori, non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mu
Abbreviated transcription (Latin):
respondit ego sum qui sum. et dices filiisis¬
rahel. qui est misit me aduos. Tanꝗͦ in eiꝰ
comparatione qui uere est quia in cõmu¬
tabilis est ea q̃ cõmutabilia facta sc̃ quasi
non sint. Quod enm dicit᷑ fuit: ñ est et qͦa.
dicit᷑ erit: nundum est. Deus aũt essȩ noͣ¬
uit. fuisse et futurum esse ñ nouit. Solus
enim pater cũ filio et spũ scõ ueraciter est.
cuius essentiȩ cõparatũ esse nr̃m. ñ c̾e̾. est. Un¬
de et in colloquio dicimꝰ. uiuit ds̃ quia es¬
sencia uita unnt quã mors ñ habet. Septi¬
mum adonai. quod generaliter incerpreta¬
tur dñs. quod dñctur creaturę cunctę. uel
quod creatura omis dnãtui eiꝰ deseruiat. Dñs
ergo et ds̃. uel quod dñetur omĩbus: uel qͦd
timeatur acunctis. Occalium ia. quod indõ
tantum ponit᷑ quod etiam in alleliua inno¬
uissima sillaba sonat. Nonum tetragramma¬
ton hoc est .iiii. litterarum. quod ꝓprie apͣ

Expanded text:
respondit: Ego sum, qui sum: et dices filiis Isrespondit: Ego sum, qui sum: et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos ; tanquam in ejus comparatione qui vere est, quia incommutabilis est, ea quae commutabilia sunt quasi non sint. Quod enim dicitur, fuit, non est; et quod dicitur, erit, nondum est. Deus autem tantum esse novit: fuisse et futurum esse non novit. Solus autem Pater cum Filio et Spiritu sancto veraciter est: cujus essentiae comparatum esse nostrum non esse est. Unde et in colloquio dicimus: Vivit Deus, qui essentia vivit quam mors non habet. Septimum, Adonai, quod generaliter interpretatur, Dominus: quo dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis dominatui ejus deserviat. Dominus ergo et Deus vel quod dominetur omnibus, vel quod timeatur a cunctis. Octavum, ia, quod in Deo tantum ponitur: quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum, tetragrammaton, hoc est quatuor litterarum, quod proprie apud
Abbreviated transcription (Latin):
sabaoth quod uertit᷑ in latinũ exercitiiũ
siue uirtutum. de quo inpsalmo ab angłis
dicitur. Qͥs est iste rex głie: Dñs uirtucum.
Sunt enim in huiꝰ modi ordinatione uirtu¬
ces multę. ut angłi. archangłi. principat᷑
et potestates. cunctiq celestis miliciȩ ordi¬
nes. quoꝵ tamen ille dñs est. Om̃s enĩ subip¬
so sunt. eiꝰq dnãtui subiacent. Quintum
elion. quod interpretatꝰ in latinũ excelsus.
quia supra celos est sicut scriptũ ẽ. de eo ex¬
celsus dñs supra cęlos głia eiꝰ. Excelsus aũt
dictus ꝓualde celsus. ex̃ enim ꝓualde poni¬
tur. sicut eximius quasi ualde eminens.
Sextum hẽie. id est qui est. Deus enĩ solusqͥa
eternus est. hoc est quia exordiũ ñ habet.
essencie uerę nomen tenct. Hoc enim nom̃
ad scm̃ moysen ꝑ angłm ẽ delatũ. Queren¬
ti enim quod esset nomen eiꝰ qui eũ ꝑgere p̃¬
cipiebat ad populũ ex egỹpto liberandum.

Expanded text:
Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum, Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum, sive virtutum, de quo in psalmo ab angelis dicitur: Quis est iste rex gloriae, Dominus virtutum . Sunt enim in hujusmodi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus, et potestates, cunctique coelestis militiae ordines, quorum tamen et ille Dominus est; omnes enim sub ipso sunt, ejusque dominatui subjacent. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, qui supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi vaSextum, Ieie, id est qui est. Deus enim solus, quia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum. Quaerenti enim quod esset nomen ejus qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum,
Abbreviated transcription (Latin):
uir cruditissimus. et
multarum linguarum
pericus. hebreoꝵ nominũ
int̾pretationẽ pri¬
mus in latinã lin¬
guam conuertit.
ex quibus ꝓ breui¬
tate pretermissis mul
ami. Uocabuloꝵ enim expositio satisindi¬
cat quid uelint intelligi. Habent enim
quandam ex ꝓpriis caũsis nominũ ratio¬
nem. In principio aũt decẽ nomina pom¬
mus quibus apud hebreos ds̃ uocatur. Pri¬
mum apud hebreos dĩ nomen heli dicit᷑.
quod alii dm̃. alii eghimologiã eiꝰ exprim̃¬
tes schiros id est fortem intẽrpretati sunt.
ideo quod nulla infirmitate oppruitur.
sed fortis est et sufficiens ad omĩa ꝑpetranda.
Secundum nomen helor̃. Terciũ heloc qͦa
utrumq in latinium ads̃ dicit᷑. Est aũt no.¬
men in latum ex greca appellatione tͣns
lentibus sit timor. Deus aũt ꝓprie nom̃
est trinitatis. ꝑtinens ad patrem et filium
et sp̃m scm̃. Ad quam kinitatẽ etiã rdi¬
qua quȩ indeo infra sunt posita uocabu¬
la referuntur. Quartum nomen dĩ dicit᷑

Expanded text:
vir eruditissimus et multarum linguarum peritus, Hebraeorum nominum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multdui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decem nomina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Primum apud Hebraeos Dei nomen El dicitur; quod alii Deum, alii etymologiam eius exprimentes ἰσχυρὸς, id est fortem interpretati sunt, ideo quod nulla infirsed fortis est et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, Eloim; tertium, Eloe: quod utrumque in Latinum Deus dicitur. Quod nomen in Latinum est ex Graeca appellatione transllentibus sit timor. Deus autem proprie nomen est Trinitatis, pertinens ad Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Ad quam Trinitatem etiam reliqua, quae in Deo infra sunt positala referuntur. Quartum nomen Dei dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
natione aquitanus. atq uictorinus. am¬
plificatis eiꝰdem festiuitatis rationib mul¬
tiplices circulos ediderunt. Cuiꝰ quidẽ rati¬
onem beatissimus cirillus alexandrine ur¬
bis episcopus in nonaginta quinq annos ꝑ
quinquies decem noĩnes calculans. quoto ħa¬
lendarum die uel luna debeat paschalis
solemnitas celebrari sũma breuitate nota¬
uit. Ciclum aũt uocatum. eo quod in orbe
digestum sit. et quasi in circulo dispositum.
ordinem complectat᷑ annoꝵ. sine uarietate
et sine ulla ardẽ Unde factum est ut cuiq
materiȩ carmina simplici formitate facta
ciclica uocarent᷑. Hinc et laterculum dictũ.
quod ordinem habeat stratum annorum.

Expanded text:
natione Aquitanus atque Victorius, amnatione Aquitanus atque Victorius, amplificatis eiusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cuius quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandriae urbis episcopus in nonaginta quinque annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum.
Abbreviated transcription (Latin):
si qua sunt concilia quȩ scĩ patres sp̃u dĩple¬
ni sanxerunt post nstoꝵ quatuor auctoritatẽ.
omni manent stabilita uigore. quoꝵ gesta in
hoc opere condita continẽnt᷑. Sinodum aũt
ex greco. interpretari comitatum uel c̾etum.
Concilii uero nomen tractũ ex more Roma¬
no. Tempore enim quo cause agebant᷑ con¬
ueniebant om̃s inunũ. cõmuniq intentio¬
ne tractabant. Unde et concilium a cõmu¬
i intentione dictum. quasi consiliũ. nam
cilia oculorum st̃. Unde et considiũ id est¬
consilium .d. in .l. lictera transcunte. Cetus
uero conuentus est uel congregatio. acocun¬
do idest conueniendo inunum. unde et con¬
uentum est nuncupatum. sicut conuentꝰ
cctus. uel conciliũ a societate multoꝵ munũ.
ciclum yppolitus episcopus temporibꝰ
alexandri imꝑatoris primus conscripsit P
quem ꝓbatissimi auctores. exsebius cesarien¬
sis. Ihcophilus alęxandrinus. Prosper quoq

Expanded text:
si qua sunt concilia quae sancti Patres spiritu Dei plesi qua sunt concilia quae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quattuor auctoritatem omni manent stabilita vigore, quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum autem ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim, quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum communique intentione tractabant. Unde et concilium a communi intentione dictum, quasi comcilium. Nam cilia oculorum sunt. Unde et considium covero conventus est vel congregatio, a coeundo, id est conveniendo in unum. Unde et conventum est nuncupatum, sicut conventus coetus vel concilium, a societate multorum in unum. cyclum Hippolytus episcopus temporibus Alexandri imperatoris primus conscripsit. Post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque
Abbreviated transcription (Latin):
deum esse negantem condẽnans. consub¬
stantialem patri et filio sp̃m sc̃m demon¬
strauit. dans simboli formam quẽ tota gͦ¬
corum et latinoꝵ confessio in eccłiis p̃dicat.
Tercia sinodus cffesiana prima ducentoꝵ
episcopoꝵ sub iumore theodosio augusto
edita. quȩ nestorium duas ꝑsonas in xp̃o
asserentem iusto anathemate condẽna¬
uit. ostendens manere induabus naturis
nodus calcedonensis sexcentoꝵ triginta
sacerdotum sub Marciano principe habi
ta est. in qua euticen constantinopolita¬
num abbatem. uerbi dei et carnis unã
naturã ꝓnunciantem. et ciꝰ defensorẽ di¬
oscorum quondam alexandrinum episco¬
pum. et ipsum rursum nestoriũ cũ reliqͥs
hereticis una patrũ sentencia predãnauit.
predicans eadem sinodus. xp̃m dm̃ sic na¬
tum de uirgine. ut in eam substantiã et
diuinȩ etħumanȩ confiteamur naturȩ.
He sunt quatuor sinodi principales fidei
doctrinam plenissime predicantes. Sed et

Expanded text:
Deum esse negantem, condemnans, consubDeum esse negantem, condemnans, consubstantialem Patri et Filio sanctum Spiritum demonstravit, dans symboli formam, quam tota Graecorum et Latinorum confessio in Ecclesiis praedicat. 8. Tertia synodus Ephesina prima, ducentorum episcoporum sub juniore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo asserentem justo anathemate condemnavit, ostendens manere in duabus naturis nodus Chalcedonensis sexcentorum triginta saceta est, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et eius defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursum Nestorium cum reliquis haereticis una Patrum sententia condemnavit; praedicans eadem synodus Christum Dominum sic natum de Virgine, ut in eo substantiam et divinae et humanae confiteamur naturae. Haec sunt quattuor synodi principales, fidei doctrinam plenissime praedicantes; sed et
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus nãq annis ꝑsequucione feruen
te. docendarum plebium minime dabatur
pis in unum conuenire nsi tempore supra¬
dicti imperatoris. Ipse enim dedit facul¬
tatem xp̃ianis libere congregari. Sub hoc
ȩtiam sci patres in concilio niceno de omĩ or¬
be terrarum conuenientes. uixta fidẽ exan¬
gelicam et apostolicam scđ̾m post aposto¬
autem concilia quatuor esse uenerabiles si¬
nodos quȩ totam principaliter fidem cõ
plectuntur. quasi quatuor exangłia ud
totidem parady si flumina. Harum pͥor
nicena sinodis trecentoꝵ decem et octo
episcopoꝵ constantino augusto imperan¬
te ꝑacta est. in qua arriane ꝑfidiȩ condẽ¬
nata blasphemia quã de inęqualitate scẽ
Kinitatis idem arrius asserebat consubstan¬
tialem deo patri dm̃ filium eadem scã si¬
nodus ꝑ simbolum definiuit. Secunda si¬
nodus centum quinquaginta patrũ sub
cheodosio semore constantinopolim con¬
gregata est. quȩ macedonium sp̃m scm̃

Expanded text:
dentibus namque annis, persecutionedentibus namque annis, persecutionete docendarum plebium minime dabatur ntia episcopis in unum conveniendi, nisi temporibus supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregandi. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes juxta fidem evangelicam et apostolicam, secundum, post apostoautem concilia quatuor sunt venerabiles synodi, quae totam principlectuntur, quasi quatuor Evangelia, vel totidem paradisi flumina. 6. Harum prima Nicaena synodus trecentorum octodecim episcoporum Constantino Augusto imperante peracta est. In qua Arianae perfidiae damnata blasphemia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis idem Arius asserebat; consubstantialem Deo Patri, 265 Deum Filium eadem sancta synodus per symbolum definivit. 7. Secunda synodus centum quinquaginta Patrum sub Theodosio seniore Constantinopoli congregata est, quae Macedonium, Spiritum Sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
numeris subdita est era quedam minio no¬
cata. quȩ indicat in quoto canone positus
sit numerus. cui subiecta est era. Uerbi grã.
Siest era prima: in primo canone. Si secim¬
da: in secundo. Si tercia: intercio. et sic ꝑ
ordinem usq ad decimum ꝑuenios. Si g
aperto quolibet ex angłio placuerit scĩre
qui reliquoꝵ exangelistarum similia dixe¬
runt. assumes adiacentem numerũ capitu¬
li. et requires ipsum numerum in suo cano¬
ne quem indicat. ibiq inuenies quod et qͥ
dixerint. et ita demum in corpore inquisi¬
ta loca quȩ exipsis numeris indicantur.
per singula euangłia de eisdem dixisse mue
anon autem grece. latine regula
nuncipatur. Regula aut̃ dicta qͦd
tete ducit. nec aliquando aliorsũ trahit.
Alii dixerunt regulam dictam uel qͦd re
gat. uel quod nor̃mam recte uiuendi prebe¬
at uel quod distortum prauumq quid cor¬
rigat Canones aũt gnãlium conciliorũ a
temporibus constantim ceꝑunt. In prece¬

Expanded text:
numeris subdita est area quaedam in imo nonumeris subdita est area quaedam in imo notata, quae indicat in quo canone positus sit numerus, cui subjecta est area. Verbi gratia: Si est area prima in primo canone. Si secunda in secundo, si tertia in tertio, et sic per ordinem usque ad decimum pervenies. Si igitur aperto quolibet Evangelio placuerit scire, qui reliquorum evangelistarum similia dixerint, assumes adjacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, et ibi invenies, qui et quid dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur per singula Evangelia de eisdem dixisse invem. Canon autem Graece, Latine regula interpretatur. Regula autem dicta, quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii digat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum, pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praece
Abbreviated transcription (Latin):
ore magistri. Sceda carta sine aspiratio¬
ne: a scindendo dicta est. Sed alii eam cum
anones exangłiorum amino .xu.¬
nius alexandriȩ primus exeogitauit¬
quem postea eusebius cesariensis sẽquutus.
plenius composuit. Qui ideo facti sunt. ut
ꝑeos inuenire et scire possimus. qui reliqͥs
exangelistarum similia aut ꝓpria dixerunt.
Sunt autem numero decem. Quoꝵ primꝰ
continet numeros in quibus quatuor eadem
dixerunt. Matheus. Marcus. Lucas. Ioħes.
Secundis in quibus tres. Matheus. Marcus.
lucas. Tercius in quibustres. Matheus. lu¬
cas. Ioħes. Quartus in quibus tres. Matheꝰ.
Marcus. loħes. Quintus in quibus duo. ma¬
cheus. lucas. Sextus in quibus duo. Mathe¬
us. Marcus. Septimus in quibus duo. ma¬
theus. Iohannes. Octauus inquibus duo.
lucas. Marcus. Nonus in quibus duo. lucas.
lohes. Decimus inquibus singuli eoꝵ ꝓpͥa
quedam dixerunt. quoꝵ expositio hȩc est.
Per singulos enim eangelistas numerus
quidam capitulis affixũs adiacet. quibus

Expanded text:
one . scida charta sine adspiratione a scindendo dicta est: sed alii eam cum Canones Evangeliorum Ammonius Alexandriae primus excogitavit, postea Eusebius Caesariensis secutus plenius composuit; qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus, qui reliquorum evangelistarum similia aut propria dixerunt. Sunt autem numero decem, quorum primus continet numeros, in quibus quatuor eadem dixerunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. Secundus in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Joannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Joannes. Quintus, in quibus duo: Marcus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Joannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Joannes. Decimus, in quibus singuli eorum propria quaedam dixerunt. Quorum expositio haec est. Per singulos enim evangelistas numerus quidem capitulis affixus adjacet, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
lunaris emensio. ratiomi solis ęquet᷑ Lu¬
na enim uxta cursum suum . xxuiiii. se¬
mis dies lucere dinoscit᷑. et fiunt in annũ
lumares dies ccclini. Remanent ad cursum
anni solaris dies undecĩ qͦs egyptii aditi¬
unt. unde et adiectiones uocant᷑. Absq iis
non inuenies lunam quota sit in quolibet
anno. et mense et die. Iste epacte semꝑ un
dccuno kalendas aprilis repꝑiuntur in ca¬
dem luna que fuerit co die. Continent᷑
autem circulo decemnouenali. Sed cũ ad
.xex. Sed inde reuerteris ut .ri. ꝓnuncies.

Expanded text:
lunaris emensio rationi solis aequetur. Lulunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemnovenali; sed cum ad triginta, sed inde reverteris, ut undecim pronunties.