comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ fere bonũ nemini cupiẽtẽ populatorẽqr
locorũ. Est p̾tẽa significator operis ad agricul¬
turã spectãtis m̃surationũ terraꝵ atq diuisi¬
onũ pegrinationũ longaꝵ ac laborios aru
sionũ mortuorũ ⁊ corũ reliquiaꝵ uitupacõnũ
ac latrociniorũ efossorũ ⁊̃ sepulchrorũ ⁊ iuspi¬
llonũ magorũ ⁊ iuliũ hou̾i ⁊ spadonũ. Que
qui facile uidebit cculatus hõ ⁊ pro pte ĩ seqͥnti
b ⁊̃ tangẽt᷑ nõ appono. S uidere supest ꝙͣtu
s aturno de quo sermo cõformia sĩt. Mestuᷤ at
fingit᷑ ut melãconica cõplexio ⁊ exilii tristicia
oñdat᷑. Senex ⁊ qui a tũc erat dũ pulsuo ẽ. et
quia tupis faciei sint senes ⁊ ut plurimũ fe¬
tidi oris et qr cõsilio ⁊ astucia qua sũme ualẽt
annosi ualuit ip̃e. Obuolutũ at capite ĩo uo¬
luere ut fuscũ sideris saturni aspectũ ⁊ fugic̾¬
tis hĩtũ ⁊ occultã saturninorũ sagatiã cogita¬

Expanded text:
bilem fere, bonum, nemini cupientem, populatoremque locorum. Est preterea significator operis ad agriculturam spectantis, mensurationum terrarum atque divisionum, peregrinationum longarum ac laboriosarum, sionum mortuorum et eorum reliquiarum, vituperationum ac latrociniorum, effossorum etiam sepulcrorum, et vispilionum, magorum, et vilium hominum et spadonum. Que facile videbit oculatus homo, et pro parte insequentibus etiam tangentur, non appono. Sed videre superest quantum Saturno, de quo sermo, conformia sint. Mestus autem fingitur, ut melanconica complexio et exilii tristitia ostendatur. Senex, et quia tunc erat dum pulsus est, et quia turpis faciei sint senes, et ut plurimum fetidioris, et quia consilio et astutia, qua summe valent annosi, valuit ipse. Obvolutum autem capite ideo voluere, ut fuscum syderis Saturni aspectum et fugientis habitum, et occultam Saturninorum sagaciam, cogita
Abbreviated transcription (Latin):
pellare deã. S de hac macrobius sat̾n alioꝵ
libro autoritate cornelii labeonis hac marã
dici dicit. eiqr sb̾ noĩe bone dee edẽ hal maias
dedicatã eãdẽq terrã ẽẽ.⁊ id occultiore ritu sa
crorũ doceri. Demũ eã opẽ bonã faunã ⁊ fatuã
põtificũ libris appellari. bona. qr bonorũ ou̾i
opẽ. qr eius auxilio uita cõstet. Satuã a fãdo

Expanded text:
pellare Deam. Sed de hac Macrobius Saturnaliorum pellare Deam. Sed de hac Macrobius Saturnaliorum libro, autoritate Cornelii Labeonis, hanc Maiam dici dicit; eique sub nomine Bone Dee edem Kal. Maias dedicatam, eandem terram esse, et id occultiore sacrorum ritu doceri. Demum eam Opem, Bonam, Faunam et Fatuam pontificum libris appellari. Bonam quod bonorum omnium Opem quod eius auxilio vita c
Abbreviated transcription (Latin):
regiũ clam iumi ollã ebiberet.⁊ ebria fc̃a era
uirgis mirteis ad mortẽ usq cecidit. postea
fc̃i penitẽs cũ desideriũ eiꝰ ferre nõ poss illi sa¬
cros detulisse honores. de fauno uo hoe ⁊ fau¬
na ꝙ dii fc̃ĩ sunt uidet᷑ testari seruiꝰ sic. Quidã
deus ẽ fatuclus huiꝰ uxor ẽ fatua idẽ faunus
⁊ eadẽ fauna. dcĩ ãt sunt faunus ⁊ fauna a
uaticinado.i. fando. unde ⁊ fatuos dicimꝰ ĩ cõsi¬
proxĩo supra dcu̾m ẽ fili a fuit pyti regiᷤ
⁊ coniunx fauni frĩs sui lactãcio teste. Et quic¬
quid crispus clodiꝰ minus honestũ de ca scribit
gabiᷤ bassus dicit eã fatuã nomĩatã ꝙ mu¬
lierib fata canere cõsuesset ut faunꝰ uiris.
Eãdẽ uarro scribit tante pudicitie fuisse ut
nemo illã dũ uixerit p̾ter suũ uirũ mas iu¬
derit nec nom̃ eius audierit. Et ĩo muliereᷤᷤ
illi ĩ operto sacrificare cõsueuerãt. ⁊ bonã ap¬

Expanded text:
regium clam vini ollam ebiberat, et ebria facta erat, regium clam vini ollam ebiberat, et ebria facta erat, virgis mirteis ad mortem usque cecidit, postea facti penitens, cum desiderium eius ferre non posset, illi sacros detulisse honores. De Fauno vero hoc, et Fauna quod dii facti sunt videtur testari Servius sic: Quidam deus est Fatuclus, huius uxor est Fatua; idem Faunus, et eadem Fauna dicti autem sunt Faunus et Fauna a vaticinando, id est fando, unde et fatuos dicimus inconsipra dictum est, filia fuit Pyci regis et coniunx Fauni, fratris sui, Lactantio teste. Et quicquid Crispus Clodius minus honestum de ea scribat, Gabius Bassus dicit eam Fatuam nominatam, quod mulieribus fata canere consuesset, ut Faunus viris. Eandem Varro scribit tante pudicitie fuisse, ut nemo illam, dum vixerit, preter suum virum, mas viderit, nec nomen eius audierit; et ideo mulieres illi in operto sacrificare consueverant, et Bonam ap
Abbreviated transcription (Latin):
pycũ quẽdã stercen fuisse filiũ. ⁊ aliũ pycũ filiũ
fuisse saturni. Huiꝰ i super ĩue̾tũ lusoriã pila
ĩ libro nͣalis hystorie plinius asserit fuisse.
De Fauno pyti filio. Qui genuit faunos sato¬
ros.panes ⁊ siluanos.Acum. ⁊ furimedontẽ
⁊ latinũ. et sccũdũ quosdã sentã faunã quã
Lu gius uolũt sororem fuisse et conuigem.
Aunus pyci fuit filus ut uirgilii testimo¬
nio patet dicentis. Accepimus fauno py¬
tus p̾r.⁊cͣ. hic ⁊̃ prĩ successit ĩ regͦ. de quo dicit
lactãcius ĩ libro diuinaꝵ istitucionũ pͥmo. Q
ut pompiliꝰ apud romanos ĩstitutor ĩeptaru
religionũ fuit. sic ante pompiliũ faunus ĩ la¬
tio qui ⁊ saturno auo nephari a sacra ꝯstitu¬
it. ⁊ sororem sua sentã faunã eãdẽq cõiuge
cõsecrauit. Quã ut crispus clodius ĩ eo liͦ quẽ
grece scripsit. dicit. eo ꝙ cõtra mores decusq

Expanded text:
Pycum quendam Stercen fuisse filium, et alium Pycum filium Pycum quendam Stercen fuisse filium, et alium Pycum filium fuisse Saturni. Huius insuper inventum lusoriam pilam in libro Naturalis hystorie Plinius asserit fuisse. CAP. XI. De Fauno Pyci filio, qui genuit Faunos, Satyros, Panes et Silvanos, Acim et Eurimedontem et Latinum et, secundum quosdam, Sentam Faunam, quam alii eius volunt sororem fuisse et coniugem. Faunus Pyci fuit filius, ut Virgilii testimonio patet, dicentis: Accepimus; Fauno Pycus pater etc. Hic etiam patri successit in regno. De quo dicit Lactantiusinlibro Divinarum institutionum primo: Quod ut Pompilius apud Romanus institutor ineptarum religionum fuit, sic ante Pompilium Faunus in Latio, qui et Saturno avo nepharia sacra Constituit, et sororem suam Sentam Faunam eandemque coniugem consecravit. Quam ut Crispus Clodius in eo libro, quem grecescripsit, dicit, eo quod contra mores decusque
Abbreviated transcription (Latin):
sentit retrahit. ⁊ adherẽtes un a secũ formicaᷤᷤ
micis similes sunt ⁊ ĩ suũ ut dcũ ẽ uertebat
comodũ. Augustinus ãt uͥ de cuutate dei da¬
to q̃ ad hystoriã spectãt qiͣ pocticã fictione
flocifaciat ĩcipit. Exortũ ẽ laurẽtũ regnu
ubi saturni filius pycus regnũ primꝰ accep̾.
Et paulo post sequit᷑. S hec poetica opinẽtur
ẽẽ figm̃ta ⁊ pyci pr̃e stercen potiꝰ fuisse asse¬
uerẽt a quo pitissimo agricola ĩuẽtũ ferũt
ut fimo anim aliũ agri fecũdarẽt᷑. qd̾ ab eiꝰ
noĩe stercus dcũm ẽ. Hunc quidã stercutui
uocatũ ferũt. qua ãt ex cã eũ satumũ appe¬
llare uoluerũt. Certe tñ hunc stercen seu ster¬
cutiũ merito agriculture fecerũt deũ. pytu
q simiłr euis filiũ. ⁊c̃. Et sic uidet ꝑ Augu¬
stinũ oñdi pycũ filiũ nõ fuisse saturni. S ane
cũ pyci plures eẽ potuerit. ⁊ augustino credez

Expanded text:
sentit, retrahit et adherentes una secum formicas, sentit, retrahit et adherentes una secum formicas, micis similes sunt, et in suum, ut dictum est, vertebat commodum. Augustinus autem, ubi De civitate dei, dato que ad hystoriam spectant, quasi poeticam fictionem floccifaciat incipit: Exortum est Laurentum regnum, ubi Saturni filius Pycus regnum primus accepit. Et paulo post sequitur: Sed hec poetica opinentur esse figmenta, et Pyci patrem Stercen potius fuisse asseverent, a quo peritissimo agricola inventum ferunt, ut fimo animalium agri fecundarentur, quod ab eius nomine stercus dictum est. Hunc quidam Stercutium vocatum ferunt, qua autem ex causa eum Saturnum appellare voluerunt. Certe tamen hunc Stercen seu Stercutium, merito agriculture fecerunt deum, Pycum quoque similiter eius filium etc. Et sic videtur per Augustinum ostendi Pycum filium non fuisse Saturni. Sane cum Pyci plures esse potuerint, et Augustino credimus
Abbreviated transcription (Latin):
noĩs uersus ẽ. Sanc ouidiꝰ a seruio discrepat
pycũ uirũ fuisse cyrciodicẽs. eũq dilexisse
pomona. et ob id cyrces çelo cõmota aurea
illũ tetigit nirga ⁊ ĩ pycũ auẽ mutauit.
Ioiꝰ autẽ fictioĩs effcu̾s talis a seruio ar¬
bĩtrari uidet᷑. pycũ scilic regẽ eo ĩ pycũ auẽ
mutatũ dici qr augur fuerit. ⁊ domi pytu
hũerit ꝑ quẽ futura p̾nosceret. ⁊ sic ĩ pontifi¬
rudis ẽẽt hõ a cyrce doctus eloquẽtissimꝰ fcũs
ẽ. qua eloquẽtia ĩ cõmodũ suũ mltos traxit
agrestes eosq sibi fecit obsequiosos. Et ob
id fictũ eũ in auc̃ sui nomĩs faisse cõuersu
Est enĩ pyco aui ĩter alias ꝓprictates hec. ut
cũ heit longissim ã lingua estiuo tpr̃e exqͥ¬
rit loca formicarũ plena ⁊ emissa ĩter eas
lingua patitur eas illã conscendere ⁊ mor¬
su p̾hendere. bande cũ illã formicaꝵ plenã

Expanded text:
nominis versus est. Sane Ovidius a Servio discrepat, nominis versus est. Sane Ovidius a Servio discrepat, Pycum virum fuisse Cyrcis dicens, eumque dilexisse Pomonam, et ob id Cyrces, zelo commota, aurea illum tetigit virga et in pycum avem mutavit. Huius autem fictionis effectus talis a Servio arbitrari videtur, Pycum scilicet regem eo in pycum avem mutatum dici, quia augur fuerit, et domi pycum habuerit per quem futura prenosceret, et sic in pontifirudis esset homo, ab ea doctus eloquentissimus factus est. Qua eloquentia in commodum suum multos traxit agrestes, eosque sibi fecit obsequiosos, et ob id fictum eum in avem sui nominis fuisse conversum. Est enim pyco avi inter alias proprietates hec, ut cum habeat longissimam linguam, estivo tempore exquirit loca formicarum plena, et emissa inter eas lingua, patitur eas illam conscendere, et morsu prehendere; tandem cum illam formicarum plenam
Abbreviated transcription (Latin):
taturũ mortẽ ⁊ se equã futurã. Que omĩa
euenere. B Ei huiꝰ significatũ põt ẽẽ cu
dicat theodõcius eã tethim achillis mr̃e
fuisse. ĩo ĩ equã uersã dici. quia genue̾i̾t equũ
.i. homĩez bellicosum uti achilles fuit. a furoͣe
cuiꝰ ⁊ ip̃a tethis ut dicit leontius aquaꝵ dea
nũcupata ẽ. Equi ãt ubiq ap̃ ãtiquos belloꝵ
erãt p̾sagiũ ut uirgiliꝰ dicit. Quatuor hic pͥ¬
mũ omen equos ĩgramie uidi. Bondẽtes la¬
te campũ candore niuali. Et pr ãchises bel¬
lũ ot̾ra hospita portas. Bello arm ãt᷑ equi be¬
s⁊ tirni filio. Qui genuit sannũ ⁊ senta¬
Ycus auxonie rex saturni fu fauna.¬
it filius ut asserere iuidet᷑ ouidiꝰ dũ dic̃.
Pycus i auxomiis proles saturni a t̾ris. Et¬
uirgili. Accepimus fauno pycus p̾r isq pr¬
cõugiũ. demũ ut ait ouidius cũdie quadã
uenaret᷑ a cyrce solis fili a uisus ⁊ amatꝰ ẽ.
Quã cũ ip̃e ꝑiupende̾t ab ea irata ĩ aue sin

Expanded text:
se equam futuram. Que omnia evenere. Rei huius significatum potest esse, cum dicat Theodontius eam Thetim Achillis matrem fuisse, ideo in equam versam dici, quia genuerit equum, id est hominem bellicosum, uti achilles fuit, a furore cuius et ipsta Thetis, ut dicit Leontius, aquarum dea nuncupata est. Equi autem ubique apud antiquos bellorum erant presagium, ut Virgilius dicit: Quattuor hic, primum omen, equos in gramine vidi Tondentes late campum, candore nivali. Et pater Anchises: bellum, o terra hospita, portas: Bello armantur equi, beVII Saturni filio, qui genuit Faycus, Auxonie rex, Saturni fuit filius, ut asserere videtur Ovidius, dum dicit: Pycus in Auxoniis, proles Saturnia, terris Virgilius: Accepimus; Fauno Pycus pater isque paconiugium. Demum, ut ait Ovidius, cum die quadam venaretur, a Circe, Solis filia, visus et adamatus est, quam cum ipse parvipenderet, ab ea irata in avem sui
Abbreviated transcription (Latin):
homies cepere ĩter se cãpos duudẽ̾ ⁊ ĩ unũ con¬
ueire ⁊ hum ano ritu uiue̾. ex quo auirgillio
dcũm ẽ. prima ceres unco terrã dimouit aratͦ
prima dedit fruges alim̃t.⁊q miti a t̾ris. pͥma
dedit leges cereris sũt omĩa munus.⁊c̃. pro¬
serpinã u̾o uicit spetiosissimã fuisse uirginẽ
cereris regine fili ã. Et ob ĩsignẽ eiꝰ pulchritu

Expanded text:
homines cepere inter se campos dividere, et in unum conhomines cepere inter se campos dividere, et in unum convenire, et humano ritu vivere; ex quo ab Ovidio dictum est: Prima Ceres unco terram dimovit aratro, Prima dedit fruges alimentaque mitia terris, Prima dedit leges: Cereris sunt omnia munus etc. Proserpinam vero dicit speciosissimam fuisse virginem Cereris regine filiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sic ⁊ segetũ ĩ humore terrestri. S ioius sen¬
tentia .i. celi dispoĩciõe agit᷑ ut post sextu
m̃sez qui ãni dimidiũ signat edsupos rede¬
at proserpina.i. segetũ hundãcia eo ꝙ adie
satioio seu am̃se ĩ m̃se septimo ĩcipiat spi¬
ce segetũ apparere ⁊ grana suscipẽ ⁊ ĩ maturi¬
tatẽ etiã deueĩre. Quc grana usq ad satõnis
noue tp̃us ap̃ superos cõmorãt᷑. Theodontius
ex cerere ista uetustissim ã refert hystoriã ex
qua uidet᷑ multũ cause fictioĩs superioris ⁊s¬
sũptũ ⁊ dicit. Cererẽ satumi filiã sycani regi
fuisse cõuigẽ ⁊ sicilic reginã ingenio daris¬
simo p̾ditã. Que cũ ꝑ ĩsula cerneret homĩes
uagos glandes ⁊ mala siluestria comedẽtes
nec ullis obnoxios legib prima ĩ sicili a t̾re
culturã excogitauit. ⁊ adĩuẽtis ĩstrum̃tis ru¬
ralib boues uixit ⁊ terris semĩ a dedit. ex quo

Expanded text:
sic et segetum in humore terrestri. Sed Iovis sensic et segetum in humore terrestri. Sed Iovis sententia, id est celi dispositione, agitur, ut post sextum mensem, qui anni dimidium signat, ad Superos redeat Proserpina, id est segetum habundantia, eo quod a die sationis seu a mense in mense septimo incipiant spice segetum apparere et grana suscipere, et in maturitatem etiam devenire, que grana usque ad sationis nove tempus apud superos commorantur. Theodontius ex Cerere ista vetustissimam refert hystoriam, ex qua videtur multum cause fictionis superioris assumptum, et dicit: Cererem Saturni filiam Sycani regis fuisse coniugem, et Sycilie reginam, ingenio clarissimo preditam. Que cum per insulam cerneret homines vagos glandes et mala silvestria comedentes, nec ullis obnoxios legibus, prima in Sycilia terre culturam excogitavit, et adinventis instrumentis ruralibus boves iunxit, et terris semina dedit, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩferiori terra enocãt᷑ ĩ altũ ⁊ su adet᷑ a ioue
cereri ut papauer a comedait .i. ut ĩ quietem
uadat. hñt eĩ papauera somni quietẽ p̾stare
ꝑ quã quietẽ ĩtermissio culture ĩtelligenda ẽ
ut possit terra ob ĩtermissionẽ emũctos hu¬
mores reassumere. Redire ãt ad supos rap¬
ta proserpina.i.hũndãti ⁊ frugũ nõ potest ĩ¬
cõtinẽti qr grana mali punici gustauerat
ꝑ que ĩtelligenda sũt ueget atiue uite prin¬
tipia q̃ tũc iniciãt᷑ qñ ex humore t̾re humec¬
tat᷑ ⁊ calefit semẽ uectũ ⁊ iñ putrefcũ ꝓsilit
ĩ radices quarũ opere segetes uegetãt. Que
prĩcipia io ꝑ grana m ali punici designãt᷑
ut intelligat᷑ qui a sanguini similia sĩt. sic̃
sãgius nutrim̃tũ ẽ aĩalis sẽsitiu. sic ⁊ illa
principia uegetatiui. ⁊ uti ut placet empe¬
docli ĩ sangiue uita cõsistit aĩaliũ sẽsituioꝵ

Expanded text:
inferiori terra evocantur in altum; et suadetur a Jove inferiori terra evocantur in altum; et suadetur a Jove Cereri ut papavera comedat, id est ut in quietem vadat, habent enim papavera somni quietem prestare, per quam quietem intermissio culture intelligenda est, ut possit terra ob intermissionem emunctos humores reassummere. Redire autem ad Superos rapta Proserpina, id est habundantia frugum, non potest incontinenti, quia grana mali punici  que intelligenda sunt vegetative vite principia, que tunc initiantur, quando ex humore terre humectatur et calefit semen iniectum, et inde putrefactum prosilit in radices, quarum opere segetes vegetantur. Que principia ideo per grana mali punici designantur, ut intelligatur, quia sanguini similia sint, sicut sanguis nutrimentum est animalis sensitivi, sic et illa principia vegetativi, et uti, ut placet Empedocli, in sanguine vita consistit animalium sensitivorum,
Abbreviated transcription (Latin):
peries agat ĩcremẽtũ hr̃e nõ potest ⁊ nͥ eiꝰdẽ
iuuet᷑ calore ĩ maturitatẽ ueire nõ poss. Iu¬
pp̃r autẽ ⁊ celi tẽperies ẽ ⁊ calor cuiꝰ ope suis¬
tẽporib ⁊ crescũt segetes ⁊ maturitate su¬
scipuĩt. Et sic ex ioue ⁊ cerere proserpin a na¬
scit᷑. Que tũc a plutone .i. terra rapit᷑. quãdo
semẽ sulcis ĩectũ nõ reddit᷑. qd̾ aliqñ cõtin¬
git ob nimiũ frequẽtatã sanconẽ ex qͣ adeo
bon ⁊ terra humore emũgit᷑ ut exhausta
nequeat dare ĩ iectis semĩb nutrim̃tũ. Hĩc
turbata ceres.l. agricultores qui terrei dici
possũt homĩes ĩstrum̃ta frãgit ruralia .i. fiu¬
stra operata cogͦscit. ⁊ negligit. ⁊ ulul atu fe¬
mineo.i. agricultorũ queresa ĩcensis facib
.i. exustione agrorũ per quã humores adu̾si
qui sũt circa terre suꝑficie exalãt. ⁊ utileᷤ ab

Expanded text:
peries agat, incrementum habere non potest, et nisi eiusdem peries agat, incrementum habere non potest, et nisi eiusdem iuvetur calore, in maturitatem venire non posset. Juppiter autetemporibus et crescunt segetes, et maturitatem suscipiunt; et sic ex Jove et Cerere Proserpina nascitur. Que tunc a Plutone, id est terra rapitur, quando semen sulcis iniectum non redditur, quod aliquando contingit ob nimium frequentatam sationem, ex qua adeo terra bono humore emungitur, ut exhausta nequeat dare iniectis seminibus nutrimentum. Hinc turbata Ceres, id est agricultores, qui terrei dici possunt homines, strumenta frangit ruralia, id est frustra operata cognoscit et negligit, et ululatu femineo, id est agricultorum querela, incensis facibus, id est exustione agrorum, per quam humores adversi, qui sunt circa terre superficiem, exalant, et utiles ab
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ Iasionẽ a ioue ĩuidia fulminatũ. Reciti¬
t̃ pretere⁊ ⁊ alia. Nos at sensũ eliciamꝰ ex
dcĩs. Est igit᷑ ceres aliqnͣ luna aliqnͣ tra
et nõ nũqua terre fructus ⁊ persepe femina
ex ioue proserpin a parit tũc terra ẽ ex qͣ
potiꝰ ĩo credit.a ẽ lun a terre filia quiadu ab
iferiori hemisperio ad superiꝰ ascendit uisuz
e priscis eã ex terra exire. ⁊ sic illã t̾re dixẽ
filiã. Hanc rapit pluto qui ⁊ terra ẽ. s infeiͣ¬
oris xmisperii. qñ post dies iugĩti ĩcipit so¬
le cadẽte nõ apparere.⁊ hic fit ut appareat
eã tantũdẽ eẽ apud hemisperiũ ĩferius ꝙͣtũ
apud superius ex quo sũptũ est fibulosum
illud iouẽ sanxisse ut anni mediũ apͥ infe¬
ros cũ uiro eẽt.⁊ tãtũ apud superos cũ mr̃e.
Sen aliter. Est quidẽ proserpina loco frugis
hñda que ex iacto sulcis semie nisi celi tẽ¬

Expanded text:
dem Iasionem a Jove invidia fulminatum. Recitadem Iasionem a Jove invidia fulminatum. Recitantur preterea et alia, nos autem sensum eliciamus ex dictis. Est igitur Ceres aliquando Luna, aliquando Terra, et nonnunquam terre fructus, et persepe femina,ex Jove Proserpinam parit, tunc Terra est, ex qua potius ideo credita est Luna Terre filia, quia, dum ab inferiori hemisperio ad superius ascendit, visum est priscis eam ex terra exire, et sic illam Terre dixere filiam. Hanc rapit Pluto, qui et terra est, sed inferioris hemisperii, quando post diem XV incipit sole cadente non apparere, et hinc fit ut appareat eam tantundem esse apud hemisperium inferius quantum apud superius, ex quo sumptum est fabulosum illud, Jovem sanxisse ut anni medium apud Inferos cum viro esset, et tantundem apud Superos cum matre. Seu aliter. Est quidem Proserpina loco frugis habenda, que ex iacto sulcis semine, nisi celi tem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Quib ille uictor orbẽ terraꝵ frugib
obseuit. postquã autẽ domũ rediit cepheus
rex cũ tãquã emulũ occidere conatus ẽ. S re
cogͥta iussu cercris triptholemo regnũ tradi¬
dit qui ibidẽ oppidũ cõstituit quod ex patris
sui noĩe appellauit eleusiũ. ⁊ cereri sacra pri¬
mus ĩstituit que thesmophoria greci nũcu¬
pauẽ. Ouidiꝰ u̾o dicit triptholemũ ĩfirmũ fu¬
isse puerũ ⁊ cui̾dã pauperis mulieris filiu
quẽ ceres ĩ retributione bñficii illũ curauit.
et demũ illi currũ tradidit ⁊ cũ frum̃to misit.
postremo ĩ stithia alynceo rege fere occisus
est. Quẽ ceres ĩ anim al sui noĩs trãsfõm ⁊¬
uit. Sũt ĩsup qui dicãt ⁊ homer potissĩe ĩ odi¬
ssea corerẽ Iasionẽ quẽdã amasse ⁊ se se illi
amiciti a ⁊ lecto iũxisse. Et leonciꝰ addebat ce¬
rerẽ ex Iasione plutonẽ filiũ peperisse. Et tã¬

Expanded text:
dedit. Quibus ille victor orbem terrarum frugibus dedit. Quibus ille victor orbem terrarum frugibus obsevit. Postquam autem domum rediit, Cepheus rex eum tanquam emulum occidere conatus est, sed, re cognita, iussu Cereris Triptolemo regnum tradidit, qui ibidem oppidum constituit, quod ex patris sui nomine appellavit Elusium, et Cerere sacra primus instituit, que thesmophoria Greci nuncupavere. Ovidius vero dicit Triptholemum infirmum fuisse puerum, et cuiusdam pauperis mulieris filium, quem Ceres in retribuitionem benificii illum curavit, et demum illi currum tradidit, et cum frumento misit. Postremo in Scithia a Lynceo rege fere occisus est. Quem Ceres in animal sui nominis transformavit. Sunt insuper qui dicant, et Omerus potissime in Odissea, Cererem Iasionem quendam amasse, et sese illi amicitia et lecto iunxisse. Et Leontius addebat Cererem ex Iasione Plutonem filium peperisse, et tan
Abbreviated transcription (Latin):
ros comedisset. s acusante ascalafo cõptũ
ẽ eã tria grana mali punici ex uindaio plu¬
tonis gustasse. Qua propter iuppͥr ad miti
sib anni proserpina cũ uiro eet. et totide
apud superos cũ mr̃e. Harrãt ĩ super ⁊ inter
alios lacta̾cius. ꝙ cũ perquirẽs ceres filiã
ad eleusiũ regẽ puenisset cuiꝰ erat uxor hy¬
onia et ea peperisset ꝓuulũ noĩe tripthole¬
mũ. quereret q illi nutrice̾. ultro se cererez
altricẽ in fantulo obtulisse. Et cũ suscepta
ẽẽt uolẽs alumnũ facere ĩ mortale̾ int̃du
lacte diuino nutriebat noctu clã igne obru¬
ebat.itaq p̾ter ꝙͣsoliti erãt mortales cre¬
scebat puer. Quod cũ miraret᷑ p̾r clã noctũ¬
no tpr̃e obseru auit quid ĩ puerũ nutrix a¬
geret. Et cũ uidiss eũ igne obrui excl ama¬
uit. ex quo irata ceres eleusiũ exaĩauit ac
triptholemo eternũ cõtulit bñficiũ. Nã fru¬
ges ei ꝓpagandas ⁊ currũ draconib iuĩctũ

Expanded text:
ros comedisset, sed, accusante Ascalapho, compertum est eam tria grana mali punici ex viridario Plutonis gustasse. Qua propter Juppiter ad Cermensibus anni Proserpina cum viro esset, et totidem apud Superos cum matre. Narrant insuper, et inter alios Lactantius, quod cum perquirens Ceres filiam ad Eleusium regem pervenisset, cuius erat uxor Hyonia, et ea peperisset parvulum nomine Tryptolemum, quereretque illi nutricem, ultro se Cererem altricem infantulo obtulisse, et cum suscepta esset volens alumnum facere immortalem, interdiu lacte divino nutriebat, noctu clam igne obruebat, itaque preter quam soliti erant mortales crescebat puer. Quod cum miraretur pater, clam nocturno tempore observavit, quid in puerum nutrix ageret, et cum vidisset eum igni obrui, exclamavit, ex quo irata Ceres Eleusium exanimavit, ac Triptolemo eternum contulit benificium; nam fruges ei propagandas et currum draconibus iunctum
Abbreviated transcription (Latin):
terrã attigerit. Et qui a cũ regali sceptro figu¬
ret᷑ sunt qui dicãt eã uinonis hr̃e potẽtiã. Et
alii eã arbitrari proserpinã eo ꝙ illi porca ob
depastas segetes sacrũ fiat. p̾terca eã nõ soro¬
re ⁊ cõiuge fauni ut quida dicũt s filia

Expanded text:
terram attigerint. Et quia, cum regali sceptro figuretur, sunt qui dicant eam Junonis habere potentiam. Et alii eam arbitrari Proserpinam, eo quod illi porca ob depastas segetes sacrum fiat. Preterea eam non sororem et coniugem Fauni, ut quidam dicunt, sed filiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Theodõtiꝰ ãt paululũ pleniꝰ dehoc ĩꝗt. Satur¬
no scilic ioue neptumnũ ⁊ plutonẽ fuisse
plutoni iuniori ĩ occiduã regͥ ꝑte regnare
apud ea loca ĩ quib postea mansere molossi
secus iferu mare. ⁊ is a circũ adiacẽtib regͦ¬
suo populis orcus appellatus ẽ. eo ꝙ senus
⁊ receptator scelestorũ ẽet hou̾i. ⁊ ꝙ ĩgẽti ca¬
ni suo quẽ cerberũ appellabat cõsuetus eet
uiuos hoies truçidados apponẽ. hic ꝓẜpinã
uirginc̾ siculã cũ ĩtercepisset rapuit ⁊ in re

Expanded text:
Theodontius autem paululum plenius de hoc inquit: SaturTheodontius autem paululum plenius de hoc inquit: Saturno scilicet Jovem, Neptunnum et Plutonem fuisse Plutoni iuniori in occiduam regni partem regnare, apud ea loca, in quibus postea mansere Molossi, secus inferum mare, et is a circumadiacentibsuo populis Orcus appellatus est, eo quod sevus et receptator scelestorum esset hominum, et quod ingenti cani suo, quem Cerberum appellabat, consuetus esset vivos homines trucidandos apponere. Hinc Proserpinam virginem Syculam, cum intercepisset, rapuit
Abbreviated transcription (Latin):
banus qĩ receptorẽ mortiũ qr recipiat qͣcũq
morte moriẽtes. EEbruũ p̾tẽa dcũm uolũt
nõ a febre ut multi stolide arbitrat᷑ s a lustͦ
quodã sacro aueterib ei costituto ꝑ qd̾ ma¬
nes purgari credebãt᷑. ⁊ hoc ĩ m̃se februarii
fiebat. et iñ m̃sis ille nomẽ sortitus ẽ. qd̾ a
macrobio ĩ libro satur alioꝵ dr̃ sic. Secũdũ
dicauit februo deo qui lustrationũ potens
credit᷑ lustrari eĩ eo m̃se ciuitatẽ necesse e¬
rat quo statuit ut iusta diis manib solue¬
rẽtur.⁊cͣ. His pͥlibatis quid hec fictio hysto¬
rie tegat apponẽdũ ẽ.Refert gͦ lactãtius de
plutone ĩ libro diunaꝵ ĩstitucionũ sic.frgo
illud ĩ uero ẽ ꝙ regnũ orbis ita ꝑtiti sortiti¬
q sũt. ut oriẽtis ĩpiũ iomi cederet. pluton cui
cognomẽ fuuit agesilao ꝑs occidẽtis obtigẽt
eo ꝙ plaga oriẽtis ex qua lux mortalibr da¬
t᷑ superior occidẽtis aut ĩ ferior uideatur. ⁊ ẽ.

Expanded text:
banus, quasi receptorem mortium, quia recipiat quacunque morte morientes. Februum preterea dictum volunt, non a febre, ut multi stolide arbitrantur, sed a lustro quodam sacro a veteribus ei constituto, per quod Manes purgari credebantur, et hoc in mense Februarii fiebat, et inde mensis ille nomen sortitus est, quod a Macrobio in libro Saturnaliorum dicitur sic: Secundum dicavit Februo deo, qui lustrationum potens creditur; lustrare autem eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut iuxta diis Manibus solverentur etc. His prelibatis, quid hec fictio hystorie tegat apponendum est. Refert ergo Lactantius de Plutone in libro Divinarum institutionum sic: Ergo illud in vero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut orientis imperium Jovi cederet, Plutoni, cui cognomen fuit Agesilao, pars occidentis obtingeret, eo quod plaga orientis, ex qua lux mortalibus datur superior, occidentis autem inferior videatur etc.
Abbreviated transcription (Latin):
strumta q̃ ad culturã terre ĩuenerat fregis¬
set filie cingulu comperit.⁊ ab arethusa ny¬
pha cercior fc̃a ẽ qm̃ illã apud iferos uidiss.
Que cũ ioui plutonis accus ass audatiam
ab eo eide primo suasũ ẽ ut papniera cõ¬
mederet. Que cũ fessa fecisset ĩ soporẽ solu¬
ta ẽ.Et cũ expergefcã astitisse iomi ab eo
hu̾it se fili ⁊̃ retrabere posse si nil apud ĩ fe

Expanded text:
strumenta, que ad culturam terre invenerat, fregisstrumenta, que ad culturam terre invenerat, fregisset, filie cingulum comperit, et ab Arethusa nynpha certior facta est, quoniam illam apud Inferos vidisset. Que cum Jovi Plutonis accusasset audaciam, ab eo eidem primo suasum est, ut papavera comederet. Que cum fessa fecisset, in soporem soluta est, et cum expergefacta astitisset Jovi, ab eo habuit se filiam rehabere posse, si nil apud Infe
Abbreviated transcription (Latin):
giliꝰ. In furias ignesq riuit .i. luxuriã. gͦ ⁊
hic calor a similitudie uesta uocari poterit.
nec oĩo erit a toto sensu fictioĩs huiꝰ ex̃neũ
cũ uestã dicamꝰ saturni filiã .i. saturitatis
ex qua saturitate nõ minꝰ orit᷑ uenereuᷤ igͥs
ꝙͣ uirgineus pudor. hãc romani sũme colu¬
erũt. ⁊ eius ĩ tẽplo obsequẽtib nirginib ꝑ¬
petuũ seruabãt ignẽ quẽ sẽper sũma cele¬
britate die prima marcii ĩ non ⁊bãt. ⁊ s acrũ
periori ⁊ notissima dea fiugũ ẽ ⁊ satur¬
nĩ filia atq opis ut ab ouidio supͣ monstra¬
tũ ẽ. hãc auit ioui frĩ suo placuisse. et ex eo
concepisse proserpinã. quã cũ rapuss plu¬
to nec reperiret᷑ a cerere dicũt eã accensis
facib ⁊ maximo cũ ululatu p uniu̾sũ orbẽ
exquisitã. demũ apud paludẽ cyanis ira¬
ta cũ rastros ⁊ aratra ⁊ cetera ruralia in¬

Expanded text:
gilius. In furias ignesque ruunt, id est luxuriam; ergo et gilius. In furias ignesque ruunt, id est luxuriam; ergo et hic calor a similitudine Vesta vocari poterit, nec omnino erit a toto sensu fictionis huius extraneum, cum Vestam dicamus Saturni filiam, id est saturitatis, ex qua saturitate non minus oritur venereus ignis, quam virgineus pudor. Hanc Romani summe coluerunt, et eius in templo obsequentibus virginibus perpetuum servabant ignem, quem semper summa celebritate die prima Martii innovabant, et sacrum periori, et notissima dea frugum est, et Saturni filia atque Opis, ut ab Ovidio supra monstratum est. Hanc aiunt Jovi fratri suo placuisse, et ex eo concepisse Proserpinam. Quam cum rapuisset Pluto, nec reperiretur a Cerere, dicunt eam accensis facibus et maximo cum ululatu per universum orbem exquisitam; demum apud paludem Cyanis irata, cum rastros et aratra et cetera ruralia in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ut supͣdcũm ẽ iouẽ natũ saturni aspectu
sb̾tractũ ⁊ ueste aue sue cõmendatũ ⁊ ab
ea clã nutritũ. dicũt ⁊ hãc apriapo ortorũ
deo fuisse dilectã quod credibile ẽ cũ dicat o¬
uidius. Nitimͦ ĩuetitũ cupimꝰ sẽperq negatũ.
uestã eĩ urginẽ uolũt ⁊ uirgines obsequio
suo deput auere romani quas sẽper eo ꝙ
cautiori seruarẽt᷑ custodia libidinosi appeti¬
uere. sen qui a absq igne .i. calore i aceat pri¬
apus. Huiꝰ p̃terea nũquã uisã dicũt effigie
quod dicũt co ꝙ ĩ cogͥta sit. Nã si flãmã uide¬
amus quã illi dicemus ẽẽ effigiẽ. dicit ĩsu¬
per augustinus ueteres nõ nũquã ⁊ uestã
dixisse uenerẽ. Qd̾ ⁊ si ĩ honestũ uideat᷑ uirgi¬
nez deturpare meretricis noie potuit hec fic¬
tio ronis aliquid hu̾isse. dicimus eĩ ĩ uene¬
rẽ seu libidinẽ ueniẽtes ĩ igne̾ ĩ currẽ. ut uir¬

Expanded text:
cum ut supra dictum est, Jovem natum Saturni aspectui cum ut supra dictum est, Jovem natum Saturni aspectui subtractum et Veste avie sue commendatum et ab ea clam nutritum. Dicunt et hanc a Priapo, ortorum deo, fuisse dilectam, quod credibile est, cum dicat Ovidius: Nitimur in vetitum cupimus semperque negatum. Vestam enim virginem volunt, et virgines obsequio suo deputavere Romani, quas semper eo quod cautiori servarentur custodia, libidinosi appetivere. Seu quia absque igne, id est calore, iaceat Priapus. Huius preterea nunquam visam dicunt effigiem, quod dicunt, eo quod incognita sit; nam si flammam videamus, quam illi dicemus esse effigiem? Dicit insuper Augustinus veteres non nunquam et Vestam dixisse Venerem, quod et si inhonestum videatur virginem deturpare meretricis nomine, potuit hec fictio rationis aliquid habuisse. Dicimus enim in Venerem, seu libidinem venientes, in ignem incurrere, ut Vir
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iterũ ⁊ ĩ infinitũ usq hãc ĩ iutã redituros. qd̾
remĩq creatã.Semine saturni tercia uesta fu
it. ⁊c̃. Et sic due fuere ueste saturni mr̃ ⁊ filia
Dehis cõfuse loquũt᷑ autores nõnũꝙͣ un ã po¬
nẽtes pro altera. Et iõ dicẽtes uestã terra eẽ
qui a florib ⁊ herbis uestit.a ẽ. de mr̃e sa turni
dcũm sũmẽdũ ẽ. Qñ ãt eã dicũt uirginẽ sa¬
turni filia designat᷑ quã ignẽ ẽe uoluere ut
ait ouidius. Nlec alud uestã ꝙͣ uiuã ĩtellige
flãma.tiataq de flama corpora nulla uides.
Iure ig̾ uirgo ẽ que semin a nulla remittit.
tlec rapit. ⁊ cͤ. Hãc dicit albentus nutricẽ fu¬
isse iouis exponẽs ꝙ ex igne ĩferiori celestis
alat᷑ ignis. Ego at cõtraniũ credo elem̃tatũ
scilic ab elemto quod sublimiꝰ ẽ nutriri. Io¬
uẽ at a uesta nutritũ adhystoriã ptine̾ reor

Expanded text:
et iterum et infinitum usque, hanc in vitam redituros, quod et iterum et infinitum usque, hanc in vitam redituros, quod remque creatam Semine Saturni tercia Vesta fuit etc. Et sic due fuere Veste, Saturni mater et filia. De his confuse loquuntur autores, non nunquam unam ponentes pro altera. Et ideo dicentes Vestam terram esse, quia floribus et herbis vestita est, de matre Saturni dictum sumendum est. Quando autem eam dicunt virginem, Saturni filia designatur, quam ignem esse voluere, ut ait Ovidius: Nec aliud Vestam, quam vivam intellige flammam, Nataque de flamma corpora nulla vides. Jure igitur virgo est, que semina nulla remittit, Nec rapit etc. Hanc dicit Albericus nutricem fuisse Jovis, exponens quod ex igne inferiori celestis alatur ignis. Ego autem contrarium credo, elementatum scilicet ab elemento, quod sublimius est nutriri. Jovem autem a Vesta nutritum ad hystoriam pertinere reor,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuicẽ redeñtes cõficuit ut si om̃es sĩt ĩprĩcipio
ractis ⁊ iñ cursũ ceperit qnͣcũq cõtigat cosdẽ
om̃es ĩ pricipio arietis ĩuicẽ reperiri annus
tũc magnus erit perfectꝰ. hoc fieri diũsim ode
put auerũt ãtiqui ut idez censorinꝰ oñdit. di¬
cit enĩ arrstarcũ putasse hũc ãnũ cõfici er an¬
nis uertẽtib .ii. ccccbexxiiii. Arethe uo dy¬
racinũ. ex.u.dlii. Heraclitũ ⁊ lynũ. ex.x. decc.
clionẽ ex .xͣ. dcccc lxxxiiii. Orpheũ. ex.cxx.
Cassandrũ ex tricies sexies centũ milib. Hec
ille. Tullius quidẽ arbitrari uidet᷑. ex.xũ. an
rẽtinus astrologi ãbo insignes. ex.xxxui.
expleri dicebãt. Ex his quippe apud quosda
exortus ẽ error asserẽtib eis si contigat sup¬
celestia corpora ĩ eñdẽ locũ uñ ał tursũ cepere
reuerti ⁊ reassume̾ cursũ eosdẽ de necessitate ꝓ¬
ductura effcũs quos al ꝓͥduxere. ⁊ sic nos iteꝵ

Expanded text:
 ut si omnes sint in principio Arietis, et inde cursum ceperint, quandocunque contingat eosdem omnes in principio Arietis invicem repperiri, annus tunc magnus erit perfectus. Hoc fieri diversimode putaverunt antiqui, ut idem Censorinus ostendit. Dicit enim Aristarcum putasse hunc annum confici ex annis vertentibus II cccclxxxiiii, Arethem vero Dyracinum ex vdlii, Heraclitum et Lynum ex xdccc, Clionem ex xdcccclxxxiiii, Orpheum ex cxx, Cassandrum ex tricies sexies centum milibus. Hec ille. Tullius quidem arbitrari videtur ex XV annisrentinus, astrologi ambo insignes, ex XXXVI expleri dicebant. Ex his quippe, apud quosdam exortus est error, asserentibus eis si contingat supercelestia corpora in eundem locum, unde alias cursum cepere, reverti et reassum quos alias produxere, et sic nos iterum
Abbreviated transcription (Latin):
dera collocatũ. S cũ sonet latine tp̃s ne i¬
deat᷑ ꝙ tempus nascat᷑ ex tpr̾e pro certa tprĩs
dimẽsione accipiendã puto. et qm greci a cro¬
ni cronicas uocãt libros gestorũ quos noᷤ uo¬
camus annales. Hãc dim̾sionẽ cronĩ uetẽs
ĩnũ intellexisse puto. quod ⁊̃ anni uet egip¬
tiorũ descriptio serpẽtarius stilie satis uidet᷑
oñde. Est enĩ serpentariꝰ ho serpẽtẽ in anibus
tenes ĩ se ĩmediũ circuli adeo reuolutũ ut de¬
traderentur ab yside uł mercurio. Et sic troni
erit ill.⁊ tpr̃is dim̃sio quã annũ uocitamꝰ. Ad
hũc ãnũ designandũ cẽsorinꝰ ĩ libro que de

Expanded text:
dera collocatum. Sed cum sonet latine tempus, ne videra collocatum. Sed cum sonet latine tempus, ne videatur quod tempus nascatur ex tempore, pro certa temporis dimensione accipiendam puto. Et quoniam Greci a Croni cronicas vocant libros gestorum, quos nos vocamus annales, hanc dimensionem Cronim veteres annum intellexisse puto, quod etiam anni vetus Egyptiorum descriptio, Serpentarius scilicet, satis videtur ostendere. Est enim Serpentarius homo serpentem manibus tenens in se in modum circuli adeo revolutum, ut detraderentur ab Yside vel Mercurio; et sic Cronis erit illa temporis dimensio, quam annum vocitamus. Ad hunc annum designandum Censorinus, in libr
Abbreviated transcription (Latin):
tes ip̃am mr̃e terrã ẽe mortalib appetẽ¬
dã. Et sic nõ deu̾ solũ ẽẽ satuͣnũ s ⁊̃ celu
un ⁊ cũ cõiuge agẽtẽ uolunt. phylocorus
i sup ut appareat nõ solũ ut iloꝵ hr̃ic fuisse
ĩ sani ã dicit saturo ⁊ opi primo ĩ attica sta¬
tuisse arã cecropẽ cosqz deos pro ioue t̾raq
coluisse statiusseq ut pr̃es familiaꝵ ⁊ frugi¬
b ⁊ fructib ĩchoatis passim cũ seriuis uescerẽ¬
t᷑. Sic ⁊ apollophanes comicus dicit ĩ epyco
cũ bucinis ⁊ terris earũ caudas ĩmersere uo¬
lẽtes ꝑ hoc ĩtelligi ꝙ ab eus ꝯmemoraciõe
ĩ nr̃m usq enũ hystoria dara sit. atq uoca¬
lis que añ eũ muta ⁊ obscura atq ĩcog̾ta
ẽ. qd̾ ꝑ ĩficionẽ caudaꝵ ĩtelligñt. Et hec de
Ronis ẜm barlaa filia fuit satuͣm. lac¬
taciꝰ u̾o nõ feminã s mare̾ dicit ⁊lati
scrpẽtariũ appellari ⁊ ab egiptiis ĩter sy¬

Expanded text:
tes ipsam matrem terram esse mortalibus appetentes ipsam matrem terram esse mortalibus appetendam. Et sic non deum solum esse Saturnum, sed etiam Celum una cum coniuge agentem volunt. Phylocorus insuper, ut appareat non solum Ytalorum hanc fuisse insaniam, dicit Saturno et Opi primo in Attica statuisse aram Cecropem, eosque deos pro Iove terramque coluisse, statuissetque ut patres familiarum et frugibus et fructibus inchoatis passim cum servis vescerentur. Sic et Apollophanes comicus dicit in epyco cum bucinis et terris earum caudas immersere, volentes per hoc intelligi, quod ab eius commemoratione in nostrum usque evum hystoria clara sit atque vocalis, que ante eum muta et obscura atque incognita est, quod per infixionem caudarum intelligunt. Et hec de fuit Saturni. Lactantius vero non feminam sed marem dicit et latine Serpentarium appellari, et ab Egyptiis inter sy
Abbreviated transcription (Latin):
tigit ut repente nusquã cõpare̾t. Quam ob
causã excogitauit Ianus ut i acrobiꝰ asse¬
rit honoꝵ eius augm̃tũ ac primo terrã õe
dicioĩ suc parẽtẽ saturniã noĩ auit. Aram
dem̃ cũ sacris tãquã deo condidit q̃ sat᷑na¬
lia appellauit uissitq eũ obseruari meriesta¬
te religioĩs qiͣ iute melioris autorẽ. Cuiꝰ rei
simul acrũ ĩdicio ẽ cui falcẽ ĩ signe messis
adiecit. Huic deo ĩsertiones surculoꝵ pomo¬
rũq educacioes ⁊ oĩ huiꝰ cemoĩ fertilium
tribuñt disciplinas. Et ut idẽ dicit macro¬
biꝰ hũc una cũ cõiuge nõ nullis psuasũ ce¬
lũ ⁊ terrã eẽ saturnũq a satu dcũm cuiꝰ cã
de celo ẽ.⁊ terrã opem. cuiꝰ opere hũ me uite
alim̃ta qͥrũt᷑. uł ab opere ꝑ quod fructus fru¬
gesq nascũt᷑. huic dee sedentes uota ꝯci¬
puit. terrãq de ĩdustri ⁊ tãgũt demõstran¬

Expanded text:
tigit ut repente nusquam compareret. Quam ob tigit ut repente nusquam compareret. Quam ob causam excogitavit Ianus, ut Macrobius asserit, honorum eius augmentum, ac primum terram omnem dicioni sue parentem Saturniam nominavit. Aram deinde cum sacris tanquam deo condidit, que Saturnalia appellavit, iussitque eum observari maiestate religionis, quasi vite melioris autorem. Cuius rei simulacrum eius indicio est, cui falcem, insigne messis, adiecit. Huic deo insertiones surculorum pomorumque educationes et omnium huiuscemodi fertilium tribuunt disciplinas. Et, ut idem dicit Macrobius, hunc una cum coniuge nonnullis persuasum celum et terram esse, Saturnumque a satu dictum, cuius causa de celo est, et terram Opem cuius ope humane vite alimenta queruntur, vel ab opere, per quod fructus frugesque nascuntur. Huic dee sedentes vota concipiunt, terramque de industria tangunt, demonstran
Abbreviated transcription (Latin):
un a cũ iano regnaret ⁊ uitin a coĩ opa cõ¬
structa hr̾ent oppida. Saturni ã scilic ⁊ Ia¬
niculũ aurea fuisse secula. eo ꝙ liba tũc ẽẽt
oĩb uita nemo seruus nemo alteri obnoxiͦ
nullũ ⁊ fert᷑ ĩ eiꝰ finib furtũ fcũm. nec sb̾ illo
fuit aliquid alicuiꝰ priuatũ. Nec signare so¬
lũ aut ꝑtiri limite cãpũ. Eis erat ĩ mediuĩ
querebĩt. Quã obrẽ respectu sequutorũ se¬
culorũ illa aurea dẽã sunt. Et romani apd̃
edẽ satum er ariuĩ publicũ ẽẽ uoluerũt ut
apud eũ loc aretur pecunia coĩs sb̃ qͦ fuissẽt
cuntis uniu̾sa coĩa. Insup ignaros docuit
arua colere. semina terris dare matura col¬
lige. ⁊ suo tpre stercorib agros fecũdare. ex
qͦ cũ ex reliquis officiis nullũ eet cõsequut᷑
cognomẽ sterculiꝰ appellatus ẽ deo tãto atq
tali ꝓfecto splendidu ⁊ ĩ signe nom̃. demũ
cũ ĩ multis hou̾i uitã ĩ melius redegisset cõ¬

Expanded text:
una cum Iano regnaret, et vicina communi opere constructa haberent oppida, Saturniam scilicet et Ianiculum, aurea fuisse secula, eo quod libera tunc esset omnibus vita, nemo servus, nemo alteri obnoxius, nullum etiam fertur in eius finibus furtum factum, nec sub illo fuit aliquid alicuius privatum. Nec signare solum aut partiri limite campum fas erat, in medium querebant. Quam ob rem respectu secutorum seculorum illa aurea dicta sunt. Et Romani apud edem Saturni erarium publicum esse voluerunt, ut apud eum locaretur pecunia communis, sub quo fuissent cunctis universa communia. Insuper ignaros docuit arva colere, semina terris dare, matura colligere, et suo tempore stercoribus agros fecundare, ex quo cum ex reliquis officiis nullum esset consecutus cognomen, Sterculius appellatus est. Deo tanto atque tali profecto splendidum et insigne nomen. Demum cum in multis hominum vitam in melius redegisset, con
Abbreviated transcription (Latin):
demõstrat hystoria ĩ qua sic scriptũ ẽ. deinde
tytan postquã resciuit saturno filios ꝓcreatoᷤᷤ
atq educatos ẽẽ clã se seducit secũ filios suos
qui tit. ani uocĩt᷑. frẽmq suũ saturnũ atq ope̾
cõp̾hendit atq muro circũ egit ⁊ custodia his
apposuit. Et post hec paululũ subdit᷑. Iouem ad

Expanded text:
demonstrat hystoria, in qua sic scriptum est: Deinde demonstrat hystoria, in qua sic scriptum est: Deinde Titan postquam resciuit Saturno filios procreatos atque educatos esse clam se, seducit secum filios suos qui Titani uocantur, fratremque suum Saturnum atque Opem conprehendit eosque muro circumegit et custodiam iis apponit
Abbreviated transcription (Latin):
turno iouẽ nõ suũ f alterius hois fuisse filiu
⁊ lapidẽ nũ cupatũ. quod forsã sic ẽ. Dicit eni
eusebius danco argis regnãte lapidẽ quẽdã
quosdã poterat regnare cepisse. De abscisione
genitaliũ quã quidã aioue saturno fc̃am uo¬
lunt satis supra uͥ de secũda uenere dcum ẽ.
SAturnũ aione regͦ pulsũ certissimũ hysto¬
riographi arbitrãt᷑. facinoris causã sacra de¬
clarat hystoria ĩ qua legit᷑ ꝙ cũ iupp̾r satũnũ
⁊ opim a tit anib captos liber ass. cõperit sorte
saturnus ꝙ regno pelleret᷑ a ioue.⁊ ĩo ad euitã¬
dã sortẽ ioui insidias tetendisse ut illũ occidẽt
Qd̾ cũ iupp̾r cõperisset contractis sortib arm⁊
ĩ eũ sũpsit. qui cũ nequiss resistere ⁊ ut uolũt
quidã ĩ flegra uictus aufugit. Qd̾ autẽ apud
ĩferos religatus fuerit a ioue falsum ẽẽ sacr

Expanded text:
ovem non suum, sed alterius hominis fuisse filium ovem non suum, sed alterius hominis fuisse filium et Lapidem nuncupatum, quod forsan sic est. Dicit enim Eusebius, Danao Argis regnante, Lapidem quendam  secundum quosdam poterat regnare cepisse. De abscisione genitalium, quam quidam a Jove Saturno factam volunt, satis supra, ubi de secunda Venere dictum est. Saturnum a Iove regno pulsum certissimum hystoriographi arbitrantur, facinoris causam Sacra declarat hystoria, in qua legitur, quod cum Iuppiter Saturnum et Opim a Tytanibus captos liberasset, comperit forte Saturnus quod regno pelleretur a Iove, et ideo ad evitandam sortem Iovi insidias tetendisse, ut illum occideret; quod cum Iuppiter comperisset, contractis copiis, arma in eum sumpsit. Qui cum nequiret resistere, et ut volunt quidam in Flegra victus, aufugit. Quod autem apud Inferos religatos fuerit a Iove falsum esse Sacra
Abbreviated transcription (Latin):
de fructib ãnuis e terra susceptis. Nã ꝓduc¬
te ĩtpr̃e fruges ex terra esto deuorẽt omnes
ĩtpr̃e.ab eodẽ tpr̃e agente deo anno sequẽti
reddũt᷑. Ob hãc fictionẽ ab ignaris minime
ĩtellectã a nõ nullis creditũ ẽ detestabilem
illũ sacrorũ ritũ apud quasdã barbaris na¬
ciões exortũ qͦ scilic saturno quidã nedum
alios s natos imolabãt ꝓprios qiͣ ad instar
illius acturi. a lacrobius antẽ dicit ĩ liͦ satur¬
naliorũ ꝙ hercules gerione superato sacru
hoc apud ytalos ĩ mutauit uissitq loco hũa¬
noru capitũ quib cõficiebat᷑ oscilla ad hu¬
man ã effigie ex cera cõpoĩti saturni aris
accensis lumĩb ĩponerẽt. quod postea diu ob¬
seruatũ ẽ. dicũt ĩsuper nato ioue loco eiꝰ sat᷑¬
no a cõuge lapidẽ on̾sũ. de quo dicit theodõ¬
tĩ eũ ipsũ lapidẽ fusse iouẽ ẜ mõstratur sa

Expanded text:
de fructibus annuis e terra susceptis; nam producde fructibus annuis e terra susceptis; nam producte in tempore fruges ex terra, esto devorentur, omnes in tempore, ab eodem tempore, agente deo, anno sequenti redduntur. Ob hanc fictionem ab ignaris minime intellectam, a nonnullis creditum est detestabilem illum sacrorum ritum apud quosdem barbaros nationes exortum, quo scilicet Saturno quidam, nedum alios, sed natos immolabant proprios, quasi ad instar illius acturi. Macrobius autem dicit in libro Saturnaliorum, quod Hercules, Gerione superato, sacrum hoc apud Ytalos immutavit, iussitque loco humanorum capitum, quibus conficiebatur, oscilla, ad humanam effigiem ex cera composita, Saturni aris accensis luminibus imponerent; quod postea diu observatum est. Dicunt insuper, nato Iove, loco eius Saturno a coniuge lapidem ostensum; de quo dicit Theodontius, eum ipsum lapidem fuisse Iove
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃em uranũ celũ appellauit ⁊ mr̃e terrã ut
hac mutaciõe nou̾iz fulgorẽ suc originis
ãpliaret.tcͣ. De opi autẽ cõuige mlt̾a supra
deĩ sunt. Eum deuorasse filios ⁊ euomisse de¬
mũ duplicẽ tetigit sensũ hystorialẽ scilicet
⁊nͣ ale. Nã ĩ sacra legit᷑ hostoria ut al dcũ
ẽ. quia saturnus ut retineret regnũ cum ty¬
tano frẽ pactionẽ huit occidendi om̃e mascu¬
linã prolẽ que a se gigneret᷑. uerũ qui nasce¬
bãt᷑ m asculi clã ab eo a cõiuge ẜuabãt᷑ eiq
pñtabãt᷑ femine. Et sic assũpti uidẽt᷑ filii ꝙͣtũ
ad saturnũ. et tũc emissi cũ ĩ ultionẽ suã ad¬
uersus trtanũ cõparuere. Cirea autẽ ñ alem
rõnẽ dicit sic cicero. Saturnꝰ ãt ẽ appellatu
ꝙ saturet᷑ annis. edere enĩ natos fingitur
qr cõsumit etas tpr̃is spatia annisq p̾titis
ĩsaciabilr̾ expletur.⁊c̃. Et hoc qu ĩtũ ad deuo¬
rationẽ filiorũ drũm. de emissioe aute̾ dicet᷑

Expanded text:
rem Uranum Celum appellavit et matrem Terram, ut hac mutatione nominum fulgorem sue originis ampliaret etc. De Opi autem coniuge multa supra dicta sunt. Eum devorasse filios et evomisse demum, duplicem tegit sensum, hystorialem scilicet, et naturalem. Nam in Sacra legitur hystoria, ut alias dictum est, quia Saturnus ut retineret regnum, cum Tytano fratre pactionem habuit occidendi omnem masculinam prolem, que a se gigneretur; verum qui nascebantur masculi clam ab eo a coniuge servabantur, eique presentabantur femine, et sic absumpti videntur filii quantum ad Saturnum, et tunc emisse cum in ultionem suam adversus Tytanum comparuere. Circa autem naturalem rationem dicit sic Cicero: Saturnus autem est appellatus, quod saturetur annis; edere enim natos fingitur, quia consumit etas temporis spatia, annisque preteritis insatiabiliter expletur etc. Et hoc quantum ad devorationem filiorum dictum; de emissione autem dicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
hi aliis uocabulis appellẽtur. qua ratiõe
⁊ mõtib ⁊ flumĩb noĩa scimus ĩposita
hec lactancius. Qui alibi dicit Emnĩ quitez¬
ĩ euemero nõ primũ dicit regnasse satur¬
nũ s uraniũ pre. Et alibi idem. Apparet gͦ
nõ ex celo natũ ẽe. quod fieri nõ põt. s ex co
homic cui urano nom̃ fuit. Qd̃ ẽe neru tri¬
megistus auctor ẽ qui cũ diceret ad modu
paucos extitisse ĩ quib ẽet ꝑfecta doctrina
in his uranũ saturnũ ⁊ mercuriũ noĩ auit
cognatos suos.⁊c̃. Quẽ uranũ celũ asat̾no
uocitatũ idẽ testatur lactãtiꝰ dicens. legi ĩsa

Expanded text:
haec prius aliis uocabulis appellarentur: qhaec prius aliis uocabulis appellarentur: qet montibus et fluminibus nomina scimus imposita. Hec Lactantius. Qui alibi dicit: Emnius quidein Evemero non primum dicit regnasse Saturnum, sed Uranium patrem. Et alibi idem: Apparet ergo non ex Celo natum esse, quod fieri non potest, sed ex eo homine, cui Urano nomen fuit; quod esse verum Trimegistus autor est, qui cum diceret admodum pauco extitisse, in quibus esset perfecta doctrina, in his Uranum, Saturnum, et Mercurium nominavit cognatos suos etc. Quem Uranum Celum a Saturno vocitatum idem testa