comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merciores atq negligentiores in earum custodia tͣ si suo
sudore acqui site prouenissent. Codem pacto qui fibi heditaᷤ
iure nobilitatem relictam arbitrantur. tarcliores ad q̃rendã
laudem lentescunt quocdam modo ac torpescunt. nec cõmo¬
uentur ad stuclia honesti. satis sibi ẽẽ dicentes ecentere
superiorum probitatem. quibus u̾o ꝓsualum fuerit. milla
insi propria uirtute & gloria nobilitatem possideri in flam¬
mabuntur arelore quodam ad ca efficiencla ex quibus elu¬
ceat i eis supiorum untus. Et siue sequantur exempla pa¬
rentum. suic aliis exemplo seeẽ uolent. adipiscentur uerã
nobilitatem. quam certe iuclicio clariorem ens qui suapte
natura ꝙ opere cultuq uirtutis fuerit nobilitatus. ꝙͣ qui
in iam parta fuccedit. Colenda est igitur lauienti p̃cete¬
ris rebus iurtus: que nos non tm̃ nobiles efficit s etiam be¬
atos. Reddiditq fama q memoria homi inimortales ab

Expanded text:
inertiores ac negligentiores in earum custodia quam si suo inertiores ac negligentiores in earum custodia quam si suo sudore acquisite pervenissent. Eodem pacto qui sibi hereditario nomine nobilitatem relictam arbitrantur, tardiores ad querendam laudem lentescunt quodammodo ac torpescunt nec commoventur ad studia honesti, satis sibi esse ducentes recensere superiorum probitatem. Quibus vero persuasum fuerit nullam, nisi propria virtute et gloria, nobilitatem possideri, inflammabuntur ardore quodam ad ea efficienda, ex quibus eluceat in eis superiorum virtus. Et sive sequentur exempla parentum sive aliis exemplo se esse volent, adipiscentur veram nobilitatem, quam certe iudico clariorem eius qui suapte natura et opere cultuque virtutis fuerit nobilitatus quam qui in iam parta succedit. Colenda est igitur, Laurenti, pre ceteris rebus virtus, que nos non tantum nobiles efficit, sed etiam beatos, redditque fama et memoria hominum immortales. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
satis presidii ad bene beateq uiuenclum. neq aliqͦ egrat.¬
perfectionem extra cam requirit. neq quicꝙͣ addi potest qͦ
untuosior efficiatur. Sapienter igitur stoia qui iurtuti
milla re extra se posita opus esse m̃licauerũt. ex q ca sola
uoluerunt procreare nobilitatem. E qui seau tenent. non
tam ueritatem. ꝙ uulgi opmionem uidentur sequi. Que
quidem sentencia preter ꝙ est uerissima. summam utili¬
tatem ute nr̃o uidetur afferre. Nlam si persuasum ent ho¬
mimibus honestate & bonis artibus nobilem fieri. eamq ue¬
ram c̃ẽ nobilitatem. quam sibi quisq recte agendo q̃sie¬
rit. non que sit alterius inclustria ꝙ labore parta exitabũ¬
tur. michi trecle magis ad uirtutem neq desidia consecti.
nichil agentes clignum laude in aliorum gloria acquiesce¬
mus. s ipi erigẽmur ad nobilitatis nsigina ꝑuestigãtla.
Licet uidere illos quibus diuicie absq labore suo obtiguerũt

Expanded text:
satis presidii ad bene beateque vivendum neque aliquo extesatis presidii ad bene beateque vivendum neque aliquo exteperfectionem extra eam requirit neque quicquam addi potest quo virtuosior efficiatur. 85 Sapienter igitur Stoici, qui virtuti nulla re extra se posita opus esse iudicaverunt exque ei sola voluerunt prodire nobilitatem; et qui secus tenent non tam veritatem quam vulgi opinionem videntur sequi. Que quidem sententia, preterquam quod est verissima, summam utilitatem vite nostre videtur afferre. Nam si persuasum erit hominibus honestate et bonis artibus nobilem fieri eamque veram esse nobilitatem quam sibi recte quisque agendo quesierit, non que sit alterius industria et labore parta, excitabimur, mihi crede, magis ad virtutem neque desidia confecti, nihil agentes dignum laude in aliorum gloria acquiescemus, sed ipsi erigemur ad nobilitatis insignia pervestiganda. 86 Licet videre illos quibus divitie absque labore suo obtigerunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui longe illo cloctrina inferior fuit. Uirtus ennn om̃ibus
est in promptu eius efficitur propria qui illam amplectitꝰ
orum locum putant successisse. eo sordidiores ꝙ̃ ceteri st̃¬
hndi. quo longus clut̾ant ab mntatione parentũ. Eqͥdẽ
libertum ciceronis tyronem nobiliorẽ censebo. qui patrom uͥ¬
tutibus inhesit. ꝙͣ filium desciscentem ab honestate pr̃na
Iam ꝙ uirtutem absꝙ externorum comitatu. midam. egen¬
teni. incomptam & tanꝙ̃ folitariam credis. uehementer
erras. Non eget alterus ope aut fortune admmiculis. q̃
omni ex parte perfecta sua met clignitate. cultu. decore tã¬
ꝙͣ regnia in siminio collocata resplendet. suoq fulgore totũ
orbem colluitrat. Quid enim illi opus est rebus exterius.
suis facultatibus. sun opibus. que ceteris prestant contenta ẽ
neq aliquo indiget opitulamento qđ extra eam positum exi¬
stat. egere eni defectus eẽ iudetur. ac uirtus cum in ea sit

Expanded text:
qui longe illo doctrina inferior fuit. 84 Virtus enim omnibus qui longe illo doctrina inferior fuit. 84 Virtus enim omnibus est in promptu. Eius efficitur propria, qui illam amplectiturorum locum putant successisse, eo sordidiores quam ceteri habendi sunt, quo longius distant ab imitatione parentum. Equidem libertum Ciceronis, Tironem, nobiliorem censebo, qui patroni virtutibus inhesit, quam filium desciscentem ab honestate paterna. Nam quod virtutem absque externorum comitatu nudam, egentem, incomptam et tamquam solitariam credis, vehementer erras. Non eget alterius ope aut fortune adminiculis virtus, que omni ex parte perfecta, sua vi et dignitate, cultu, decore tanquam regina in summo collocata resplendet suoque fulgore totum orbem collustrat. Quid enim est illi opus rebus externis? Suis facultatibus, suis opibus, que ceteris prestant, contenta est, neque aliquo indiget opitulamento quod extra eam positum existat. Egere enim defectus esse videtur. At virtus, cum in ea sit
Abbreviated transcription (Latin):
lemptoruns. qui qđ ipsi asseui nequeunt. t anꝙ̃ ab alus ac¬
ceperint. ign auie titulum p̾ferunt. puluerem enĩ solem fu¬
gientes ddelitescunt sub ymbraculis alioꝵ. ac cõmemiorãtes
priscorum uirtutes ip̃i in suis penitus obintescunt. At u̾o
patria om̃ibus eque lucet. Illi autem excolentissumn uiri
non magis filui ꝙͣ ceteris suimiitandi uestigia reliq̃re.
unen quicł qđ est in publico. licet pateat om̃ibus. magisi
lamien ei qui prope est lucet. ꝙͣ qui remotior. ⁊ta qui eorũ
laudi magis herebit nobilior euadet. ꝙͣ qui alonge respi¬
tiei. Et enmi sicut platoms & anistotilis non falus magisꝙ̃
Aliis doctoma & sapĩa profuit. ita suꝑiorũ uirtus non plus
filios ꝙ̃ me nobilitauit. si illius fuerumn mitator quare plus
aristotelice nobilitatis indicio participassẽ theofrascum. qͥ
illi m iscola & cloctrnia successit. ꝙͣ inchomathum filium

Expanded text:
lentorum, qui, quod ipsi assequi nequeunt, tanquam ab aliis aclentorum, qui, quod ipsi assequi nequeunt, tanquam ab aliis acceperint, ignavie titulum pre se ferunt. Pulverem enim solemque fugientes delitescunt sub umbraculis aliorum ac commemorantes priscorum virtutes ipsi in suis penitus obmutescunt. 83 At vero patria omnibus eque lucet. Illi autem excellentissimi viri non magis filiis quam ceteris sui imitandi vestigia reliquere. Lumen quidem quod est in publico, licet pateat omnibus, magis tamen ei, qui prope est, lucet quam qui remotior. Ita qui illorum laudi magis herebit nobilior evadet quam qui a longe respiciet. Et enim sicut Platonis et Aristotelis non filiis magis quam aliis doctrina et sapientia profuit, ita superiorum virtus non plus filios quam me nobilitabit, si illius fuerim imitator. Quare plus aristotelice nobilitatis iudico participasse Theophrastum, qui illi in scola et doctrina successit, quam Nichomacum filium,
Abbreviated transcription (Latin):
neq minus fortem appellabo. qui cum uiciis quẽ qui cum
hostibus bellum gerat. neq impudentiorem eum qui uite
sue cur sum ad honestatem dirigit. quiq que appetenda. q̃¬
ue fugienda sint didiscermt qͣ qui rei .p. cure intentus de
bello ac pade pro ip̃ius irtilitate consulat. phõs quoq & dectos
unos qui sius studiis & iugibiis ĩutam hõm̃i uarias ꝑ artes
ex coluerunt. quiq uł scriptis uł exemplo nobis ad nisfitu¬
encdos mores & iucia propulsanda profuerunt ꝙͣ̃tumuis ab¬
cliti non tm̃ nobiles s nobilissimos fuisse alycerim. Illud qͦ
ne nie ꝑtinacem putes. Utq tibi paulum morem geram con¬
cessero. aliquid splendoris & dignitatis in nos ex patria. &
maiorum gloria recdindare. ut eius quadam exporcumdã
participes posteri dicantur. S tamen id am mentem ad
rationem. flecto. quale sit non satis prospicio. Michi quidẽ
ea uidentur esse blandimenta quedam mertium ac somno¬

Expanded text:
neque minus fortem appellabo eum qui cum vitiis, quam qui cum neque minus fortem appellabo eum qui cum vitiis, quam qui cum hostibus, bellum gerat neque imprudentiorem eum qui vite sue cursum ad honestatem dirigit quique que appetenda queve fugienda sint didicerit, quam qui rei publice cure intentus de bello ac pace pro ipsius utilitate consultat. Philosophos quoque et doctos viros, qui suis studiis et vigiliis vitam hominum varias per artes excoluerunt quique vel scriptis vel exemplo nobis ad nobilitandos mores et vitia propulsanda profuerunt, quantumvis abditi, non tantum nobiles, sed nobilissimos fuisse dixerim. 82 Illud quoque, ne me pertinacem putes utque tibi paulo morem geram, concessero, aliquid splendoris et dignitatis in nos ex patria et maiorum gloria redundare, ut eius quadam ex portiuncula participes posteri dicantur. Sed tamen id, cum mentem ad rationem flecto, quale sit non satis perspicuo. Michi quidem ea videntur esse blandimenta quedam inertium et somno
Abbreviated transcription (Latin):
sius studiis contentus latebit in bibliotecula. sibi ipi pene
ignotus. uel ei qui sobrie.pic. caste. sapienter uiuens ab¬
ditus degit in uillula nullis homi sermonibus celebris
nullo nomine illustris: huic uirtutem concesserini. s mil¬
laniadesse nobilitatem. stucliosum uirtutis nõ nobilem
appellabo. Istam nobilitatem stoicorum pauci q̃runt. pau¬
ciores adipiscuntur. Ego autem illam appeto. illã laudo
quam con suetudo mortaliũ iam cludum confiriant.
neq tũ grecos tũ latmos arbitror ita mstios rerũ fuisse
ut hoc nomen intam multis usurparint. quos ałiued qͥdã
ꝙͣ untutem stoicorum reclelere nobiles crediderunt.
Ion inficiabor incolaui inquit cuiem egregum in sua cuu¬
tate honoribus ꝙ dignidate p̾clitum. si idem fuerit ser¬
uator honesti nobilem eẽ illum quoq adiungani qui ꝓcul
a rei .p. negociis untuti deditus sibi uaccat ꝙ bone menti.

Expanded text:
osopho, qui suis studiis contentus latebit in biblioteca sibi ipsi pene osopho, qui suis studiis contentus latebit in biblioteca sibi ipsi pene ignotus, vel ei qui sobrie, pie, caste, sapienter vivens abditus degit in villula, nullis hominum sermonibus celebris, nullo nomine illustris? Huic virtutem concesserim, sed nullam adesse nobilitatem: studiosum virtutis, non nobilem appellabo. Istam nobilitatem Stoicorum pauci querunt, pauciores adipiscuntur. Ego autem illam appeto, illam probo, quam consuetudo mortalium iamdudum confirmavit neque tum Grecos tum Latinos arbitror ita inscios rerum fuisse, ut hoc nomem in tam multis usurparint, quos aliud quiddam quam virtutem Stoicorum reddere nobiles crediderunt». 81 «Non inficiabor» Nicolaus inquit «civem egregium in sua civitate honoribus et dignitate preditum, si idem fuerit servator honesti, nobilem esse. Illum quoque adiungam, qui procul a rei publice negotiis virtuti deditus sibi vacat et bone menti;
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Piue autem nillus precessit acditus ad hõm famã
magno lumme opus erit ad illus trandum in qua natus
est obscuritatem. Maiori emm quadam clifficultate per
ignotum iter cogitur ꝓroficisci. Alter partam gloriam ꝓuo
eget ad amplitudinem q laudem. ꝙ qua uenit nobilitas
conscquendam. Istam uero incolae tuam istoicam uͥtutẽ
miclam egentem. s pene molestam que non ingreditur
ciuitates sed deserta iudetur ꝙ solitaria. licet multi lau¬
clauernit. tamen qui appetant pauci reperiuntur. Et ꝙͣuis
asola uirtute diu nobilitatem ueluit. fateantur. tamen
oportet insi cuulem uitam refugiant. multis illi opus c̃e
presidris. Ualitudine. opibus. patria. reliquisq rebus. in
quibus fortuna clominatur: quibus si p̾nata erit uita mor¬
talium. algebit ꝓfecto uirtus nr̃a ueluti sola atq egens.
neq in homi centum & cominunem usum ꝓdibit: ut
ex ea nata uielcatur nobilitas. quedam subrustica omĩ

Expanded text:
rem; huic autem, cui nullus precessit aditus ad hominum famam, rem; huic autem, cui nullus precessit aditus ad hominum famam, magno lumine opus erit ad illustrandam, in qua natus est, obscuritatem. Maiori enim quadam difficultate per ignotum iter cogimur proficisci. Alter partam gloriam parveget ad amplitudinem et laudem, ex qua venit nobilitas, consequendam. 79 Istam vero, Nicolae, tuam Stoicam virtutem nudam, egentem et pene molestam, que non ingreditur civitates, sed deserta videtur et solitaria, licet multi laudaverint, tamen qui appetant pauci reperiuntur et, quamvis a sola virtute duci nobilitatem velint, fateantur tamen oportet, nisi civilem vitam refugiant, multis illi opus esse presidiis, valitudine, opibus, patria reliquisque rebus, in quibus fortuna dominatur, quibus si privata erit vita mortalium, algebit profecto virtus vestra veluti sola atque egens neque in hominum cetum et communem usum prodibit, ut ex ea nata videatur nobilitas quedam subrustica omni
Abbreviated transcription (Latin):
macularit. profugabit nobilitatem partam non secus ac ra¬
trimonium si proligui fuerit ꝙ sumptibus profusus. Nul¬
lo autem pacto negandum est paternam nobilitatem mgra¬
re in filios o esse &s dici nobiles quorum nondum urtus
est cognita. Hoc ꝙ sentit Cicero in orone quam sexcio scͥpsut
inquiens. Uos q adosescentes qui nobiles estis. ad maiorũ
urorum mutationem excitabo. Uult sapientissimus cicero
ctiam illos nobiles cẽ qui nondum per eteitem paternarum
uirtutum imitatores essẽ potuerunt. At qui loquar enim qđ
sentio cicius appellabo nobilem qui excellentis parentes potest
refferre ip̃e uel paululum urtute ornatus. quasi qui obscu¬
ris maioribꝰ extiterit omm urtutum quem excellens priori
pate factus est aditus ad lucem. commenclatione maior qui
illo notissimos innulgus fecit. Ut pariuila queclam untu¬
tis lux in eo plurimũ it fulgeat. propter suꝑiorũ splendo¬

Expanded text:
macularit profligabit nobilitatem partam non secus ac pamacularit profligabit nobilitatem partam non secus ac patrimonium, si prodigus fuerit et sumptibus profusus. 78 Nullo enim pacto negandum est paternam nobilitatem migrare in filios et esse et dici nobiles quorum nondum virtus est cognita. Hoc et sentit Cicero in oratione quam pro Sextio scripsit inquiens: ‘vosque adolescentes, qui nobiles estis, ad maiorum vestrorum imitationem excitabo!’. Vult sapientissimus Cicero etiam illos nobiles esse, qui nondum per etatem paternarum virtutum imitatores esse potuerunt. Atqui - loquar enim quod sentio - citius appellabo nobilem qui excellentis parentes potest referre, ipse vel paululum virtute ornatus, quam qui obscuris maioribus extiterit omni virtutum genere excellens. Priori patefactus est aditus ad lucem commendatione maiorum, que illos notissimos in vulgus fecit, ut parvula quedam virtutis lux in eo plurimum refulgeat propter superiorum splendo
Abbreviated transcription (Latin):
biles efficiunt. Nam sicut glia uirtutis q recte factorũ est̃
comes. ita ex his progreditur splendor quidam. hoc est no¬
men ꝙ famam. non uulgaris que nobilitas appellatur.
uidentur prebere posteris. ꝙ paterne glone decus nob̾ tribu̾e
tanꝙͣ lumen quo cdariores nocioresq efficiamur. Quis enĩ
negarit nos ꝓgemtor uirtutibus recdi illustriores at nobi¬
liores. Ham si que agninis celebrari uolunnis memoria
postenitatis. nc̃ce ut ea commemoratio comenclatioq tanꝙ̃
in purentum ymagnies refulgeat in filios ael quos h̃ditatẽ
quoq glie transfunclere uoluerunt. Est profecto multorũ
opio nobilitatem quem almolum bona fortutta hẽditari¬
am nobis a parentibus rolinqui. que abicero ac retiuere in fi¬
liorum sit licentia ꝙ potestate. Nam qui maiorum uirtutes
& patrimonnini seruarit. nobilitate responelebit suꝑioribꝰ.
qui deterioribus stuchiis cleditus uiciis q flagiens uitam

Expanded text:
biles efficiunt. Nam sicut gloria et virtutis et recte factorum est biles efficiunt. Nam sicut gloria et virtutis et recte factorum est comes, ita ex his progreditur splendor quidam, hoc est nomen et fama non vulgaris, que nobilitas appellatur. videntur prebere posteris et paterne glorie decus nobis tribuere tanquam lumen, quo clariores notioresque efficiamur. Quis enim negarit nos progenitorum virtutibus reddi illustriores ac nobiliores? Nam si que agimus celebrari volumus memoria posteritatis, necesse est ut ea commemoratio commendatioque tanquam in parentum imagines refulgeat in filios, ad quos hereditatem quoque glorie transfundere voluerunt. Est profecto multorum opinio nobilitatem quemadmodum bona fortuita hereditariam nobis a parentibus relinqui, que tamen abicere ac retinere in filiorum sit licentia ac potestate. Nam qui maiorum virtutes et patrimonium servarit, nobilitate respondebit superioribus. Qui deterioribus studiis deditus vitiis et flagitiis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
gis patrie clecus & imperium: ꝙͣ sua uirtus nobilitauit. Mani
rerum gestarum glorie multi existunt participes. socm milides
& colitur cognitionem perducit. is solus es ⁊ particeps qui illu
infudauit. Nam prudenter sapienterq uiuens. non aluinde
s a seipo bona ute refert. accepta eius sunt. non proprie laudes
non ab alio mutuato qui uirtutum exceratio functus est. is
solus millo ex terno acliumento. sibi gloriam parit ex qua p̃¬
claram elicit nobilitatem.
um laurentius. et si ad cam inquit arbitrer spectare uirtutẽ
magnumq here ponlus. cũ non ip̃a sua om̃ia iudentur. s
ncc̃ẽ essẽ ut ei qui hoc nomme dignus uidcatur. alsint ex¬
terna qͦ que paulo ante reppellebas atria ymagiibus re¬
ferta. porticus theatra. ludi etiam populo facti. uenationes
& reliqua eiusmodi. per que nomen nr̃m cum laude uilge¬
tur. Hec enim claros et honore homi celebres prant q nõ¬

Expanded text:
gis patrie decus et imperium quam sua virtus nobilitavit. Nam gis patrie decus et imperium quam sua virtus nobilitavit. Nam rerum gestarum glorie multi existunt participes: sotii, milites, nostra servatur et colitur, cognitionem perducit, is solus est particeps, qui illis insudavit. Nam prudenter sapienterque vivens non aliunde, sed a se ipso bona vite refert accepta: eius sunt proprie laudes, non ab alio mutuate. Qui virtutum exercitio functus est, is solus nullo externo adiumento sibi gloriam parit, ex qua preclaram elicit nobilitatem». 76 Tum Laurentius: «Et si ad eam» inquit «arbitrer spectare virtutem magnumque habere pondus, tamen non in ipsa sita omnia videntur, sed necesse est ut ei, qui hoc nomine dignus videatur, adsint externa quoque, que paulo ante repellebas: atria imaginibus refercta, porticus, theatra, ludi etiam populo facti, venationes et reliqua eiusmodi, per que nomen nostrum cum laude vulgetur. Hec enim claros et in ore hominum celebres prestant ac no
Abbreviated transcription (Latin):
stram gliam uixit. Anmis facit nobilem. cui ex q̃cunq cõ¬
ditione sup̃ fortunam licet exurgere. Nec senece u̾ba quibꝰ
michi uidetur uir sapientissimis. tanꝙͣ ex apollinis oracłõ
nichil uerius excogitare aut dicere potuisse ꝙͣ illam ueram no¬
bilitatem quani uirtus prebeat & sapientia. eosq solos ce
nobiles. quibus uirtutum officia laudem subministrarunt
dignitatẽ. I uuenalis uero cum in satira quadam cõmu¬
nem ac uulgarem nobilitatis opinionem multis argũatis
reprobasset. rectam rationem secutus. neq ex hñ pendere
que tu pauloante recensebas ostendens hanc candem finam
affirniat. scribens solam atq unicani uirtutẽ nobilitatẽ
esse. Equidem cleantem phmi. qui aliquando rigandis or-¬
tis aquam traxit. & demetriam quem seneca in straniẽtis
cubantem cum iudet non p̾ceptorem s testem iurtutis ac ue¬
ritatis dicit nobiles. pericle & themistocle credidenn. quos ina¬

Expanded text:
stram gloriam vixit. Animus facit nobilem, cui ex quacumque constram gloriam vixit. Animus facit nobilem, cui ex quacumque conditione supra fortunam licet exurgere’. 74 Hec Senece verba, quibus mihi videtur vir sapientissimus tanquam ex Apollinis oracolo nihil verius excogitare aut dicere potuisse quam illam veram nobilitatem, quam virtus prebet et sapientia, eosque solos esse nobiles, quibus virtutum officia laudem subministrarunt et dignitatem. Iuvenalis vero, cum in satira quadam communem ac vulgarem nobilitatis opinionem multis argumentis reprobasset, rectam rationem secutus neque ex his pendere que tu paulo ante recensebas ostendens, hanc eandem sententiam affirmat, scribens solam atque unicam virtutem nobilitatem esse. 75 Equidem Cleantem philosophum, qui aliquando ad rigandos ortos aquam traxit, et Demetrium, quem Seneca in stramentis cubantem cum videt non preceptorem, sed testem virtutis ac veritatis dicit, nobiliores Pericle et Themistocle crediderim, quos ma
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc et cicero naster refert. & seneca ex stoicorum secta ph̾s excel¬
lens tum multis in locis tum maxime in quaclam ad lucillũ
epla ca quarta est. ꝙ quadragesima ut opinor. nobiliatis
fontem atq originem. annni uirtutibus assignat. Ait enmi
cum de nobilitate discereret. Bona urtus omimibus patet.
om̃s ad hoc sumus nobiles. Patricius socrates non fuit. Plato¬
nem non accepit phĩa nobilem sed fecit. Quis est̃ genosus:
ad uirtutem bñ anatura compositus. Hoc innim est intuẽdũ
Nam si ad uetera nos reuocas. nemo non inde est. ante qđ
nichil est. Ommnes si ad primam originem reuocentur. a chis
sunt aprimo mundi ortu usq ad hoc tp̃s ꝓluxit nos ex plen¬
didis sordidisq alterna series. Plato ait neminem regem nõ
ex seruis oriundum nemĩem non seruũ ex regibus. Non
facit nobilem atriitm famosis ymagimbus plemĩ nemo in no¬

Expanded text:
Hoc et Cicero noster refert et Seneca ex Stoycorum secta philosophus excelHoc et Cicero noster refert et Seneca ex Stoycorum secta philosophus excellens, cum multis in locis, tum maxime in quadam ad Lucilium epistola - ea quarta est et quadragesima, ut opinor – nobilitatis fontem atque originem animi virtutibus assignans. 73 Ait enim, cum de nobilitate dissereret: ‘bona mens omnibus patet, omnes ad hoc sumus nobiles. Patricius Socrates non fuit, Platonem non accepit philosophia nobilem, sed fecit. Quis est generosus? Ad virtutem bene a natura compositus. Hoc unum intuendum est. Nam si ad vetera nos revocas, nemo non inde est ante quod nihil est. Omnes, si ad primam originem revocentur, a diis sunt: a primo mundi ortu usque ad hoc tempus produxit nos ex splendidis sordidisque alterna series. Plato ait neminem regem non ex servis oriundum, neminem non servum ex regibus. Non facit nobilem atrium famosis imaginibus plenum. Nemo in no
Abbreviated transcription (Latin):
nos estimari ncc est. ꝙͣ eos qui nullis maiorũ submxi ue¬
stigiis sibi ip̃i ad iter uirtutis & glorie auctores extiterũt.
Quanto enim maioris hẽtur eclificare domũ ꝙͣ hĩtare aut
ornare edificatam. tanto prestabilius est atq excellentius
abse nobilitatem paratam possidere. ꝙͣ seruare ab aliis ac¬
ceptam. cum alter sius uiribus resplendeat & lumnie. alter
pre se ferat alienam. quare sole untuti nobilitatis palma tri¬
buenda est. Atria uero maiorum ymaginibus referta. por¬
ticus signis & tabulis ornatis. magnifice uille. templa con¬
structa. uaria donnus ornata plus admirationis aspicienti¬
bus ꝙͣ nobilitatis secum ferunt. Nunc anthistenes secutus
scripsit cosdem sibi uderi nobiles et uirtutis studiosos. in
sola uirtute nobilitatem constituens. Stoia hanc platonis
sentenciã complectuntur ꝙ solos sapientes nobiles ẽẽ uolũt.

Expanded text:
nos extimari necesse est quam eos qui nullis maiorum subnixi venos extimari necesse est quam eos qui nullis maiorum subnixi vestigiis sibi ipsi ad iter virtutis et glorie auctores extiterunt. Quanto enim maioris habetur edificare domum quam habitare aut ornare edificatam, tanto prestabilius est atque excellentius ab se partam nobilitatem possidere quam servare ab aliis acceptam, cum alter suis viribus et lumine resplendeat, alter pre se ferat alienum. 72 Quare soli virtuti palma nobilitatis tribuenda est. Atria vero maiorum imaginibus refercta, porticus signis ac tabulis ornate, magnifice ville, tempia constructa, varia domus ornamenta plus admirationis aspicientibus quam nobilitatis secum ferunt. Hunc Antistenes secutus scripsit eosdem sibi videri nobiles et virtutis studiosos, in sola virtute nobilitatem constituens. Stoici hanc Platonis sententiam complectuntur et solos sapientes nobiles esse volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sua iurtus & animi magnitudo nobilitatẽ donarit. quos so¬
los uult cẽ dignos ut nobiles appellentur. Platonis hec disio
illam ueram germanamq et suo robore nixam nobilitatẽ
mlicat. quam uirtus producit. Est enm nobilitas quasi
splenclor quidam ex uirtute progrediens. qui suos possesso¬
res illustrat. ex quacunq condditione emergentes. Nam uͥtꝰ
maiorum principatus gloria certaminũ & gestarum renuĩ
illorum bona sunt. illos ornant & insignes reddũt. qui
ea sibi suo labore suamdustria peperere. Nos uero laudem
& nobilitatem meremur nostris meritis non alienis. & hus
actiombus que ex nr̃a ꝓdeunt uoluntate. Quid enm ad
nes actinet que multis seculis ante nos nr̃o neq consilio neq
opere acta sunt. illa sius auctoribus lumen ꝙ gloriam pre¬
buerunt. nobis ad imitandũ patefecerũt uiam. quam si
seqͣnnur tanꝙ̃ parentum opibus sustulti. minores tamen

Expanded text:
sua virtus et animi magnitudo nobilitatem donarit, quos sosua virtus et animi magnitudo nobilitatem donarit, quos solos vult dignos esse, ut nobiles appellentur. Platonis hec divisio illam veram germanamque et suo robore nixam nobilitatem indicat, quam virtus producat. 71 Est enim nobilitas quasi splendor quidam ex virtute progrediens, qui suos possessores illustrat ex quacumque conditione emergentes. Nam virtus maiorum, principatus, gloria certaminum et gestarum rerum illorum bona sunt, illos ornant et insignes reddunt, qui ea sibi suo labore, sua industria peperere. Nos vero laudem et nobilitatem meremur nostris meritis, non alienis, et iis actionibus que ex nostra prodeunt voluntate. Quid enim ad nos attinet que multis seculis ante nos nostro neque consilio neque opere acta sunt? Illa suis auctoribus lumen et gloriam prebuerunt, nobis ad imitandum patefecerunt viam, quam si sequemur tanquam parentum opibus suffulti minoris tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ac mocdum ferre. reliqua ei subesse. ꝙ ab ea regi uoluerunt. hn
bonorum finẽ in honesto posuerunt. cuius stabilis ac manens
nrĩq est uiris possessio que nr̃o subiciuntur fortune labũtur
more fluminis. milla in parte firma omnibus infida hii ut
alia multa ita ꝙ hoc uerissime iuidentur chixisse nobilitatem
ex sola nasa uirtute. At qui huius sentencie actorem ac princi¬
pem uiclentur habuisse platonem cuus sapientia singularis ꝙ
pene diuina ommbus in rebus fuisse putatur. Hic cum q̃trifa¬
riam parciatur nobilitatem. ut in eius uita refert laertius dio¬
genes atq unam corum asserat. quibiis clari boni iustiq pa¬
rentes fuere. alteram parentes quorun potentes aut principes
extiterunt. terciam cum mĩ maiores fama ꝙ rebus bello ge¬
stis uel publicus certamimbus parta corona claruerunt qͣrtam
cam prantissimam omi scribit corum quibus nõ aliena sed

Expanded text:
ac modum ferre, reliqua ei subesse et ab ea regi voluerunt. Hi ac modum ferre, reliqua ei subesse et ab ea regi voluerunt. Hi bonorum finem in honesto posuerunt, cuius stabilis ac manens nostrique est iuris possessio. Que vero subiciuntur fortune labuntur more fluminis, nulla in parte firma, omnibus infida. Hi ut alia multa ita et hoc verissime videntur dixisse, nobilitatem ex sola nasci virtute. 70 Atqui huius sententie auctorem ac principem videntur habuisse Platonem, cuius sapientia singularis et pene divina omnibus in rebus fuisse putatur. Hic cum quadrifariam partiatur nobilitatem, ut in eius vita refert Laertius Diogenes, atque unam eorum asserat quibus clari, boni iustique parentes fuere, alteram parentes quorum potentes aut principes extiterunt, tertiam cum nostri maiores fama ac rebus bello gestis vel publicis certaminibus parta corona claruerunt, quartam eamque prestantissimam omnium scribit eorum quibus non aliena, sed
Abbreviated transcription (Latin):
et pluribus aliis a solis uirtutibus non acliuiciis uel ext̾mi
alis aliumentis nobilitatem concessam.
Ium laurentius hic nr inquit more suo om̃ibus contradicẽdi
ac cletrahendi artem professus. singulorum sentencias dã¬
nat. ip̃e nnchil affert. quo quid sentiat noscatur.
At id tua culpa acciclit. incolaus inquit qui pocius quiel non
sentirem ꝙ̃ quid sentirem dicendi materiã prebiusti. Nam
si que probem queris. facilis est explicatio. Non emni diogenes
sum ille ciuitas qui nobilitatem enidens dicebat illam esse ma
tur. Ego qui michi ĩimilior uero iudetur stoicorum sentenciã
laudo: qui cum omnibus in rebus que ad rectam uuendi ra
nobilitatem hauserunt. Hii non ad uulgarem auram. sed a
ueritati p̾scriptum ac normam rationis locute. nõ fortunam
rem fallacem ac dubiam. s uirtutem sequntur. ueluti c̾tam
recte uiuendi ducem ac magr̃am. illam ceteris prcessẽ rebus.

Expanded text:
et pluribus aliis a solis virtutibus, non a divitiis vel externis et pluribus aliis a solis virtutibus, non a divitiis vel externis aliis adiumentis nobilitatem concessam». 68 Tum Laurentius: «Hic noster» inquit «more suo omnibus contradicendi ac detrahendi artem professus singulorum sententias damnat, ipse nihil affert quo quid sentiat noscatur». 69 «At id tua culpa accidit» Nicolaus ait «qui potius quid non sentirem quam quid sentirem dicendi materiam prebuisti. Nam si que probem queris, facilis est explicatio. Non enim Diogenes sum ille Cinicus, qui nobilitatem irridens dicebat illam esse maltur. Ego, que michi similior vero videtur, Stoycorum sententiam laudo, qui tum omnibus in rebus, que ad rectam vivendi ranobilitatem hauserunt. Hi non ad vulgarem auram, sed ad veritatis prescriptum ac normam rationis locuti, non fortunam, rem fallacem ac dubiam, sed virtutem secuntur veluti certam recte vivendi ducem ac magistram. Illam ceteris preesse rebus
Abbreviated transcription (Latin):
gistratus. nilla imiperia. nullos triumphos. ueram nobilita¬
tem secum importare. insi hiis fuerit acdmixta. & tanꝙͣ re¬
num moderatarũ adiuncta uirtus. famam quidemq ue¬
luti glorie imibram secum in uulgus ferunt. S nobilitatis
laus petitur auirtute. Ista uero tua gemis patria maiores et
cetera que modo retulisti absq uirtute sunt tanꝙͣ̃ campa¬
nullarum insignia que clenotant ubi uendinitur uina. i¬
chil tamen ad eus suauitatem conferunt. uirtus cũ ex se ip̃a
subsistens. etiam absq istis adminiculis nobis patet ad nobi¬
litatem. ex infimo quoq graclu eruencdam. M. cathonem
priscum non patria. non gemis. non cliuicie. cusculi enĩ na¬
tus est. obscuro gn̾e.tenui censu. sed eximie plurieq uir¬
tutes nobilitarit.C. item marimis arpinas rusticamis¬
stis nobilitatem cepit. Sertorium qͦ uirum mirsinũ. plures
uirtutes insignem ac nobilem effecerunt. Uide igitur & hii

Expanded text:
gistratus, nulla Imperia, nullos triumphos veram nobilitagistratus, nulla Imperia, nullos triumphos veram nobilitatem secum importare, nisi his fuerit admixta et tamquam rerum moderatrix adiuncta virtus. Famam quidem et veluti glorie umbram secum in vulgus ferunt, sed nobilitatis laus paritur a virtute. Ista vero tua, genus, patria, maiores et cetera, que modo retulisti, absque virtute sunt tanquam cauponularum insignia, que denotant ubi vendantur vina, nichil tamen ad eius suavitatem conferentia. Virtus enim ex se ipsa subsistens etiam absque istis adminiculis nobis patet ad nobilitatem ex infimo quoque gradu eruendam. 67 M. Catonem priscum non patria, non genus, non divitie Tusculi enim natus est, obscuro genere, tenui censu, sed eximie plurimeque virtutes nobilitarunt. C. item Maristis nobivirtutes insignem ac nobilem effecerunt. Vides igitur et his
Abbreviated transcription (Latin):
tum nature in bocillitate corrupti. paupertatem in extre¬
mis ponicit malis. E cum plus equo cliuicias appetant. nul¬
lam sine eis ad uirtutem et bñ iuuendum uiam cedunt.
Sed nos hoc loco non ꝙ corrupta opimo loquatur querimꝰ
sed quid prominciet ueritas. que in eaquilem sententia
longe est ab aristotilis descriptione. Nam diuicie si recte
aduerteris. superbuni. impotentem. lasciuum. contumelio¬
sum promptiorem ad uoluptates ꝙ uicia solent hominẽ
recddero: quoel & ip̃e met sentiens scripsit. solere propter
diuicias fieri honnies cleteriores. Quare cum rarã societa¬
tem hẽant cun urtute: rarius gignent nobilitatẽ. Hoc
et ip̃e in politicis fatetur. dicens nobilitatem & iurtutẽ in pau¬
ais c̃ẽ. non addens cliuitias: que si quied nobilitarent. archa
ꝙ sacculus nobiliores essent possessore Illud insuꝑ asseu̾abo
nullas dignitates. nullos honores. millas res gestas. nullos ma¬

Expanded text:
tum nature imbecillitate corrupti, paupertatem in extretum nature imbecillitate corrupti, paupertatem in extremis ponunt malis et, cum plus equo divitias appetant, nullam sine eis ad virtutem et bene vivendum viam credunt. Sed nos hoc loco non quid corrupta opinio loquatur querimus, sed quid pronuntiet veritas, que mea quidem sententia longe abest ab Aristotelis descriptione. Nam divitie, si recte adverteris, superbum, impotentem, lascivum, contumeliosum, promptiorem ad voluptates et vitia solent hominem reddere, quod et ipsemet sentiens scripsit solere propter divitias fieri homines deteriores. Quare cum raram societatem habeant cum virtute, rarius gignunt nobilitatem. Hoc et ipse in Politicis fatetur dicens nobilitatem et virtutem in paucis esse, non addens divitias, que, si quid nobilitarent, arca et sacculus nobiliores essent possessore. 66 Illud insuper asseverabo, nullas dignitates, nullos honores, nullas res gestas, nullos ma
Abbreviated transcription (Latin):
illum uelutq in aciem educere uidentur. in q̃ eluscescẽ¬
uirtates queant. Utetur fortuno bonis tanꝙͣ instrum̃to
ael uite cursum & uirtutum usum neccessario confert illa
in amicorum subsidim in munificentiam. in patrie defen¬
sionem que uirtutes mance ac debiles absq obibus erunt.
nullum carum officium excercentes. Quid enim michi iute
commnunis sustentaculum presidii affert stoicorum liberali¬
tas in ip̃o annui affecta non opere collocata: Preclare igitͦ
aristotiles intelligens ad carum uirtutũ rationem in quibꝰ
cuilia uita uersatur. neccessarias ẽẽ fortunas quibus uir¬
tute preditus pruclenter utitur. Haud in merito existima¬
uit ad nobilitatem hominem cluuicias clebere cum uirtute
ẽẽ comunctas. Paupertas enim ꝙͣiuis amultis laudetur
Ioc inquit incolaus non illius culpa s uiciis hom̃ contingit
qui tum doctrina aristotilis deprauati cliuicias laudant

Expanded text:
illum et velut in aciem educere videntur, in qua elucesceillum et velut in aciem educere videntur, in qua elucescevirtutes queant. Utetur fortune bonis tanquam instrumento ad vite cursum et virtutum usum necessario: conferet illa in amicorum subsidium, in munificentiam, in patrie defensionem, que virtutes mance ac debiles absque opibus erunt, nullum earum officium exercentes. Quid enim mihi ad vite communis sustentaculum presidii prodest Stoicorum liberalitas in ipso animi affectu, non opere collocata? 64 Preclare igitur Aristoteles intelligens ad earum virtutum rationem, in quibus civilis vita versatur, necessarias esse fortunas, quibus virtute preditus prudenter utitur, haud immerito exstimavit ad nobilitandum hominem divitias debere cum virtute esse coniunctas. Paupertas enim, quamvis a multis laudetur,«Hoc» inquit Nicolaus «non illius culpa, sed vitio hominum contingit, qui cum doctrina Aristotelis depravati divitias laudantis,
Abbreviated transcription (Latin):
bilitas magnificencia qͦ ex qua nomen nr̃m & fama acl¬
moclum augetur.nulla erit absq fortune bomis patria. in¬
super plurĩmũ prestat p̾sidii ad nobilitatẽ. Senfit hoc the¬
mistodes cum siriphio iurganti. patrie illum non sua lau¬
de clarere respondit. neq̃ siriphiũ nobilem euadere potuis.¬
se. neq illum athemensem clarum aut nobilẽ unꝙͣ fuis¬
se futurum neq enim ex aliqͦ opidulo ꝓ fectus. eadem reꝵ
ytetur facultate ad głiam consequencsam. qua florentinꝰ
ciuis. neq etiam florentimus ex sola ciutate nobilitatẽ con¬
sequetur. Demis p̾terea multum opitulatur ad nobilitatẽ
triumphos decretos. que ad nobilitandos hom̃es. amplissi¬
mani materiã suppeditarunt. Necte gͦ sensut aristotiles
qui iurtutes suffultas diuiens noluit nobilitatẽ prebere.
Diuicie quicdem cmmi neq bone neq male. s ꝓ moclo ntẽtiũ
habeantur. Si ad uirum bonum peruenerint illustrare

Expanded text:
bilitas. Magnificentia quoque, ex qua nomen nostrum ac fama adbilitas. Magnificentia quoque, ex qua nomen nostrum ac fama admodum augetur, nulla erit absque fortune bonis. 62 Patria insuper plurimum prestat presidii ad nobilitatem. Sensit hoc Themistocles cum Seriphio iurganti patrie illum, non sua laude clarere, respondit neque se Siriphium nobilem evadere potuisse neque illum Atheniensem clarum aut nobilem unquam fuisse futurum. Neque enim ex aliquo oppidulo profectus eadem rerum utetur facultate ad gloriam consequendam qua Florentinus civis neque etiam Florentinus ex sola civitate nobilitatem assequetur. Genus preterea multum opitulatur ad nobilitatem.intias et triumphos decretos, que ad nobilitandos homines amplissimam materiam suppeditarunt. 63 Recte ergo sensit Aristoteles, qui virtutes suffultas divitiis voluit nobilitatem prebere. Divitie quidem, cum neque bone neque male, sed pro modo utentium habeantur, si ad bonum virum pervenerunt illustrare
Abbreviated transcription (Latin):
lant. hanc uerbo nr̃o recte generositatem dicemus. Qui eĩ
prisco & obiurtutem ac re gestas prec laro gn̾e nascelant
propter famlie ac gn̾is claritatem generosi ferebantur hoc
greci appellauerunt. Nos arebis gestis recteq factis. & ob ali¬
quam insignem laudem atq famani que propria sit hom̃is
alicuius nobiles recemus illi a bono gñe esse uolunt. nõ em̃
ab aliis s anobisietipis nobilitatem truhere uidemur. ut
ille putetur nobilis quem illustre & peruagatum aliquol
insigne & laude dignum facimis nobilitauit. Ut libet
de ui nominis sentias lamentiui ait. Ego aristotili herens
ad nobilitatem comparanclam non solũ uirtutẽ spectare arbi¬
tror. s diuicdas. genus. patriam corporis &s fortune adium̃ta
Nam diuiciis liberalitas grata om̃ibus iurtus in usũ deduci
ualet. Dello qͦ & pace in quibus peccumarum sumptus.
maxime sunt ncͣcii. gloria acquiritur. aqua descendit no¬

Expanded text:
lant. Hanc verbo nostro recte generositatem dicemus. Qui enim lant. Hanc verbo nostro recte generositatem dicemus. Qui enim prisco et ob virtutem ac res gestas preclaro genere nascebantur, propter familie ac generis claritatem generosi ferebantur, hocGreci appellaverunt. Nos a rebus gestis recteque factis ob aliquam insignem laudem atque famam, que propria sit alicuius hominis, nobiles vocamus. Illi a bono genere esse volunt. Non enim ab aliis, sed a nobismet ipsis nobilitatem trahere videmur, ut ille putetur nobilis quem illustre et pervagatum aliquod insigne et laude dignum facinus nobilitavit». 61 «Ut libet de vi nominis sentias,» Laurentius ait «ego Aristoteli herens ad nobilitatem comparandam non solum virtutem spectare arbitror, sed divitias, genus, patriam, corporis et fortune adiumenta. Nam divitiis liberalitas, grata omnibus virtus, in usum deduci valet. Bello quoque et pace, in quibus pecuniarum sumptus maxime sunt necessaria, gloria acquiritur, a qua descendit no
Abbreviated transcription (Latin):
continget ut nepotes fortune boms spoliati. longe clistent a
uita superiorum. ad hos nilla clescendit nobilitas. Iterum
pronepotes. si proauorum auorumq iurtutes et diuicias re¬
p̃ntent. nobilitate gaudebunt. igitur longa progeme excita¬
buntur ex eacdem familia. miñc nobiles. nũc ignobiles. nlla
certa serie. millo orcline p̃stituto. nichilq ad eam gn̾is noĩe
opitulante. Itaq facessant anobilitate. bona fortuna. resi¬
stabilis q arbitrii aliem. Nos ad cani ẽe arbitrenur. qđ si¬
cum existat in nr̃o arbitrio os potestate: neq nobis inuitis cõ¬
cedi aut eripi queat. Aristotilem uero cum de re . pu. scrib̾ẽt
existimo uel cõmunem opimonem secutum. uł plusꝙͣ pħni
fueris nichil te docto iuro dignum clixisse puto. sententiãq
aristotilis si unn uerbi grecĩ consideres. contendo esse ueris¬
smiani. Nlam quam latim nobilitatem. greci eugemã appel¬

Expanded text:
continget ut nepotes, fortune donis spoliati, longe distent a continget ut nepotes, fortune donis spoliati, longe distent a vita superiorum. Ad hos nulla descendet nobilitas. Rerum pronepotes, si proavorum avorumque virtutes et divitias representent, nobilitate gaudebunt. Igitur longa progenie excitabuntur ex eadem familia nunc nobiles nunc ignobiles, nulla certa serie, nullo ordine prestituto, nihilque ad eam generis nomine opitulante. Itaque facessant a nobilitate fortune, res instabilis et arbitrii alieni! Nos aliquid eam esse arbitremur quod situm existat in nostro iuditio et potestate neque nobis invitis concedi aut eripi queat. Aristotelem vero, cum de re publica scriberet, existimo vel communem opinionem secutum vel plusquam phifueris, nihil te docto viro dignum dixisse puro sententiamque Aristotelis, si vim verbi greci consideres, contendo esse verissimam. Nam quam Latini nobilitatem, Greci eugeniam appel
Abbreviated transcription (Latin):
titus ait luuius ingentia uicia equarent. priuabitur laude
nobilitatis: Si em̃m paria erant uicia & urtutes. neq no¬
bilis neq ignobilis fuit. Idem de pansama licet sentire. quẽ
in ommum uicia uariũ. tũ uiciis tũ uirtutibus deditũ tra¬
dunt. Uellem cliscere ab aristotile laurenti. hoc enĩ discendi
gra loquor quem eriginem ẽẽ nobilitatis uelit. si uirtutes
profert. fortassis assentiar si acdmittas. diuiciis audacter re¬
pugnabo. Nam cum hee sint fortune munera. q̃ ꝓ illius uo¬
sit opulentus cum uirtute aliquis dum uixit hic partem no¬
bilitatis cliuicias uidelicet. iurtus cum residebit penes paren¬
tem poterit ad filios transfene. qui si neq paternã iurtutẽ¬
sequentur & opes dissipabunt ignobiles uiuent. Sin uero
in fortumam & urtutes succedent. nobiles erunt. S cũ res
hõm sepius uarientur. nec in eodem statu diutius ꝑseuerẽt

Expanded text:
Titus ait Livius, ingentia vitia equarent, privabitur laude Titus ait Livius, ingentia vitia equarent, privabitur laude nobilitatis? Si enim paria erant vitia et virtutes, neque nobilis neque ignobilis fuit. Idem de Pausania licet sentire, quem in omni vita varium tum vitiis tum virtutibus deditum tradunt. Vellem discere ab Aristotele, Laurenti, hoc enim disserendi gratia loquor, quam originem esse nobilitatis velit: si virtutes solas proferet, fortassis adsentiar; si adiunctas divitiis, audacter repugnabo. 58 Nam cum he sint fortune munera, que pro illius vosit opulentus cum virtute aliquis, dum vixit: hic partem nobilitatis, divitias videlicet, virtus enim residebit penes parentem, poterit ad filios transferre, qui, si neque paternam virtutesequentur et opes dissipabunt, ignobiles vivent. Sin vero in fortunam et virtutes succedent, nobiles erunt. Sed cum res hominum sepe varientur nec in eodem statu diutius perseverent,
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq untus rara sit & cdifficilis & qui untuosi fuerunt pꝰ¬
modum aliquo turpi iudicio aut nnfamia aut flagicio no¬
tari possunt. Uiletur uirtus in ignoninam uersa antea
partam achiiutere nobilitatẽ. Themistoclis qui grecorũ oĩm
pace ꝙ bello facile habitus est princeps. priorem etatem ad¬
co flagiciis. iucnsq inquinatam ferunt. ut apre qui genero¬
sus erat. exheredaretur hoc tp̃re clidiscens apr̃is uirtute the¬
mistodes nobilitatem amisit. Ad meliorem clemele uitam
reuersus ob res p̾clarissime gestas ꝙ consecutas opes nobili ͭ ͤ
potitus est. s non integrã. cui paterne opes deffuerunt. hũc
rursus nobilitas deseruit cum amissis opibus clampnatus
proditionis. exul apatria partam głiam & laudem conspira¬
tione in patriam inquinauit. Quid dicemus de hambale
cluice omi prestantissimo: qui ortus ex tali familia tã insigni
parente. al eo clariut rebus gestis: an cum enis uirtutes ut

Expanded text:
cumque virtus rara sit ac difficilis et qui virtuosi fuerunt pocumque virtus rara sit ac difficilis et qui virtuosi fuerunt postmodum aliquo turpi iudicio aut infamia aut flagitio notari possint, videtur virtus in ignominiam versa antea partam amittere nobilitatem. 56 Themistoclis, qui Grecorum omnium pace et bello facile habitus est princeps, priorem etatem adeo flagitiis vitiisque inquinatam ferunt, ut a patre, qui generosus erat, exheredaretur: hoc tempore desciscens a patris virtute Themistocles nobilitatem amisit. Ad meliorem deinde vitam reversus ob res preclarissime gestas et consecutas opes nobilitate potitus est. Sed non integra: cum paterne opes defuerunt hunc rursus nobilitas deseruit, cum amissis opibus damnatus proditionis, exul a patria partam gloriam et laudem conspiratione in patriam inquinavit. 57 Quid dicemus de Hannibale, duce omnium prestantissimo, qui ortus ex tali familia, tam insigni parente, adeo claruit rebus gestis? An cum eius virtutes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nec in splendorem quidem subeunt nobilitatis. S ficut uͥ¬
tutis ita ꝑ nobilitatis sibi quisq existit auctor& opitex.
Si emin nobilitas successione traderetur. seruus neqͥssmiꝰ
astitus in aliquam amplam genteni heresq institutus bo¬
norum. nobilis cuaderet. q̃d nemo sane mentis affirmarit.
Generatio insuper medium est quo filii in lucem eclucuntur
ca si turpis aut l obscena fuerit ut pote adulterio. incestu.
stupro. quesita. ncquaꝙ̃ turꝑi medio nobilitas descendet
ad filios. in eo enim qđ fit miq. milla pote st admisceri
untus. neq quicꝙͣ qđ sit laudabile. per inquitatẽ igitꝰ
milla erit gn̾is laus. sua hec gͦ aristotelica nobilitas. tũ
nilla iucdetur existere. tum posteris non posse relinqui.
ꝙͣus si suam qͦ diffinitionem accipianus tñ aut mlli
aut pauci erunt. et hii ex interuallis nobiles. cũ enm per¬
raro accidat ut cum uirtute aͥnucie contrahant societatẽ

Expanded text:
ne in splendorem quidem subeunt nobilitatis, sed sicut vine in splendorem quidem subeunt nobilitatis, sed sicut virtutis ita et nobilitatis sibi quisque existit auctor et opifex. Si enim nobilitas successione traderetur, servus nequissimus ascitus in aliquam amplam gentem heresque institutus bonorum nobilis evaderet, quod nemo sane mentis affirmarit. 55 Generatio insuper medium est, quo filii in lucem educuntur. Ea si turpis aut obscura fuerit, ut pote adulterio, incestu, stupro quesita, nequaquam turpi medio nobilitas descendet ad filios. In eo enim quod fit inique nulla potest admisceri virtus neque quicquam quod sit laudabile. Per iniquitatem igitur nulla erit generis laus. Tua hec ergo aristotelica nobilitas tum nulla videtur existere, tum posteris non posse relinqui. Quamvis, si suam quoque definitionem accipiamus, tamen aut nulli aut pauci erunt, et ii ex intervallis, nobiles. Cum enim perraro accidat ut cum virtute divitie contrahant societatem
Abbreviated transcription (Latin):
sessorem. quem buctine cantus excitat: ita non eum qui pa¬
rentes preclaros enimeret. si qui siuis iuitutibus resplendet
nobilem appellabo. ⁊ tidem domũ pulcam udico non quã¬
fermosuis faber edificauit. sed que splendicla et suis ꝑtibꝰ
fuerit composita. Nem quidem militarem equitandi di¬
saplniam artesq eas que doctrina traduntur. possumis
edocere. uirtus milla parentum crudicione. s dnimo qͦdã
nimine fauoreq percipitur. ac serie occulta fatorum. licet
enin udere perinciosos ac nefarios uiros procoeasse filios.
omi laude & iurtute pr̃antes. Similiter illos qui fama il¬
lustri & summia głia claruerunt. genuisse eos qui sius fla¬
giens paternam laudem labefactarunt. Hiis neq parentũ
mititutio profuit ad uirtutem. neq illis quonimus clari
euaderent. paterna scelera obstitere. Itaq cum neq in uicio¬
rum neq in uirtutum hereditatẽ filii succedant parentibꝰ

Expanded text:
sessorem quem bucine cantus excitat, ita non eum qui pasessorem quem bucine cantus excitat, ita non eum qui parentes preclaros enumerat, sed qui suis virtutibus resplendet nobilem appellabo. Itidem domum pulchram iudicabo, non quaformosus faber edificavit, sed que splendida et suis partibus fuerit composita. 54 Rem quidem militarem, equitandi disciplinam artesque eas que doctrina traduntur possumus filios edocere: virtus nulla parentum eruditione, sed divino quodam numine favoreque percipitur ac serie occulta fatorum. Licet enim videre pernitiosos ac nefarios viros procreasse filios omni laude et virtutes prestantes: similiter illos, qui fama illustri et summa gloria claruerunt, genuisse eos, qui suis flagitiis paternam laudem labefactarunt. His neque parentum institutio profuit ad virtutem neque illis, quominus clari evaderent, paterna scelera obstitere. Itaque cum neque in vitiorum neque in virtutem hereditatem filii succedant parentibus,