comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uera est ⁊⁊ achillẽ furtiui amoris latebus eductos perdixoit ad troiam. młaut
illi propͥũ aut huic maternũ profuit ingemiũ. lentis untus sduersa cõseluus
figmentũ om̃e discussit. nõ possunt bni insignes nisi ut excelsi montes occl¬
tari. cui singulare aliquid nature donũ est in perpetius laborib itate aget᷑
si negotiorũ turbines effugerit. illi eũ medias solitudines ꝓsequentur. par¬
uo magna nõ constant. quisquis es qui untutis spe illectꝰ eius contubermũ
concupiscis scito Re te maxnã optare neꝙ paruo parabile sed. ue topbenmiũ
postat in preciũ. Pioide ut quib magis forte delectaberis exemplis agã
Curiuo in ortulo manib suis culto. In ugellis sus Seriimis. Qiũtius atisla Pdot̾it
Cumillus in pace degere nec prectara gła muidiã cuiiũ ac eriliũ meuer insi edg

Expanded text:
vera est, et Achillem furtivi amoris latebris eductos perduxit ad Troiam; nil aut vera est, et Achillem furtivi amoris latebris eductos perduxit ad Troiam; nil aut illi proprium aut huic maternum profuit ingenium; lentis virtus adversa consiliis figmentum omne discussit; non possunt viri insignes nisi ut excelsi montes occultari. Cui singulare aliquod nature donum est, in perpetuis laboribus etatem aget; si negotiorum turbines effugerit, illi eum in medias solitudines persequentur. 12 Parvo magna non constant; quisquis es qui virtutis specie illectus eius contubernium concupiscis, scito rem te maximam optare neque parvo parabilem, sed que totum te poscat in precium; proinde ut quibus magis forte delectaberis exemplis agam Curius in ortulo manibus suis culto, in agellis suis Serranus Quintius Atilius, poterat Camillus in pace degere nec preclara gloria invidiam civium atque exilium mereri, nisi eos
Abbreviated transcription (Latin):
pro arbituo preceptionis inflecti hoc fibi suꝑ cetera incõmodũ accidit. ꝙ in ip̃o
confimo pubertatis me quod iuaberis auctore parmensi etĩa gynasio ere-¬
ptus ad curiã que Romana dr mecũuenit ubi prope Iam am̃ pdidit. nrepa¬
est ex propnio ẜ aut pͥnipũ aut sue Rerp. pendet ipio. multis sua nocet
nidustria. ⁊ta dico nocet no quos ad glam. sed quod d otiũ ac quietẽ soectat¬
sũmã liatorũ homi mextimabileq dulcedinẽ. C eiuestere poterat altidoo insi eũ
uirtus indomita no tantũ duodems labonb ut memorunt: s mae laloruan
gnib excerceret. Quescere poterat ulioes insi expleble desideriũ multa nõ¬
scendi cuntis illu littonb terus ꝙ iaptaret. luboriosa un tuo que possessoies suos
amorẽ admirationeꝙ conciliet hec est que ut uliõe similati furoris si ea famã

Expanded text:
pro arbitrio preceptoris “inflecti”. Hoc sibi super cetera incommodum accidit, quod in ipso pro arbitrio preceptoris “inflecti”. Hoc sibi super cetera incommodum accidit, quod in ipso confinio pubertatis, me — quod miraberis — auctore, parmensi etiam gimnasio ereptus, ad curiam que romana dicitur, mecum venit, ubi prope iam annum perdidit. placeret illud Horatii querenda pecunia primum Virtus post nummos, sed quia verebar ne siquid michi humanitus accidisset, meo presidio destitutum seva pausummam literatorum hominum inextimabilemque dulcedinem. 10 Quiescere poterat Alcides, nisi eum virtus indomita non tantum duodenis laboribus ut memorant, sed mille laborum generibus exerceret; quiescere poterat Ulixes, nisi inexplebile desiderium multa noscendi cuntis illum litoribus terrisque raptaret; laboriosa virtus que possessores suos amorem admirationemque conciliet. 11 Hec est que et Ulixem simulati furoris, si ea fama
Abbreviated transcription (Latin):
carus aut eꝙ bomi fieu cupiam ignorus.  is quide u scolis tius faito uotener
adanedu abferactuo apud Gibertũ parmensem io ignobile gramatita tane¬
quantulũ cepis eregit ingemo ue suspicor no malo Iudicare em nequeo
uta siue iuiltuo mei presentia siue ignorantie sue consciente tur fatanequeo
ecusis urers semp obsimatũ teneat silentiũ. Dnni eit in quo me no patitur
enure hoiem qnissũ uidi magis il sus abhouente. Semine orte aut pnertuit
preter dibrũ illũ uiicu hostem habet. uale inquieo incepistis ale ꝯerẽs¬
uere neqi omimn heroic̃u catime in manib est no agnegtiũ adolescenuedes tude te
est ammus sed nrm parme ac uerone ⁊ Interdũ Pataui altuo est Sepe ergo seꝯ
mordaciter iocari soleo. Uide ne fama suã ungilio euipias uicmo tuo. ille nutem
oculos in terrã deiciens subito rubore oofunditur. hoc saltẽ simulare non pocest
una gͥ spes est. Uerecundissimꝰ uidetur. ⁊ adhuc cereus est aptus ad om̃em habitũ

Expanded text:
carus aut quam bonum fieri cupiam, ignoras. Et is quidem a scolis tuis fato suo tener admodum abstractus, apud Gibertum Parmensem, non ignobilem grammaticum, aliquantulum temporis exegit. 2 Ingenio, ut suspicor, non malo — iudicare enim nequeo: ita sive vultus mei presentia sive ignorantie sue conscientia turbatur, ut sub oculis meis semper obstinatum teneat silentium —, unum est in quo me non patitur errare: hominem nullum vidi magis a literis abhorrentem; neminem odit aut metuit preter libruadolescentem describere est animus, sed nostrum. Parme ac Verone et interdum Patavi altus est; sepe ego secum mordaciter iocari soleo: ‘Vide ne famam suam Virgilio eripias vicino tuo’. 4 Ille autem oculos in terram deiciens subito rubore perfunditur; hoc saltem simulare non potest. Una igitur spes est: verecundissimus videtur et adhuc “cereus” est, aptus ad omnem habitum
Abbreviated transcription (Latin):
Sociates felicior platonis ꝙͣ plato Socratis couictu. sic ego tua multũ amicicia feli¬
desuis cepe affores quo onchil iuõ meo guncuis esss posset insi quia d̃o sic uspadeo
aut omei amans aut tui nenligens ut quod eneas patue pietati. orpheus
coius co. theseus amicicie prestitisse narrantiu. Id michi to prestare uelm ut
set on tantaua me sequaus. et ue scriptũ est destendas in inferñi uiueno. et
detidia umaso en cerio ascendant precco tue. q̃n ut soles deum quite mensa sua
dia na suses ftemiliuuiter assoquerio. ora queso ut emergam hme si qua est
uea. d supos Redeundi. Opto autem ut quicquid de me fata decieuerit. ma¬
uno Reuisendi propositum. cũ satio excusserm mcgis quod sciibi dicim e sset
muemi insi hoc xp̃m noui mchil esse quod seuberem. &r tam si hant cui asse

Expanded text:
Socrates felicior Platonis quam Plato Socratis convictu, sic ego tua multum amicitia feliSocrates felicior Platonis quam Plato Socratis convictu, sic ego tua multum amicitia felivelut ipse affores, quo nichil animo meo gratius esse posset, nisi quia non sum usqueadeo aut mei amans aut tui negligens, ut quod Eneas patrie pietati, Orpheus coniugio, Theseus amicitie prestitisse narrantur, id michi te prestare velim, ut scilicet in Tartarum me sequaris et, ut scriptum est, “descendas in infernum vivens”. 6 Dii letiora; malo in celum ascendant preces tue; quando, ut soles, “Deum” qui te mensa sua “dignatus” est, familiariter alloqueris, ora, queso, ut emergam hinc, siqua est via ad superos redeundi. Opto autem ut, quicquid de me fata decreverint, maximo revisendi propositum — cum satis excusserim, nichil quod scribi dignum esset inveni nisi hoc ipsum, novi nichil esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
gente uerecundia. ne aut cũ amicis ratione otii nõ habere quam habendã Cato
censut ut nosti. aut oio spernere uidear a quib ip̃e non spernor Tandem igitur in
his rebus magna diei parte consumpta surrexeram feras actiuus ad uẽspam.
dum ecce repente tua me dultis epla manu prehensum/ quod dici solet Retuyxit
ad calamũ. ⁊ scribere uissit quitquid in Buccam uenisset: ut ait Cicero. Uidebam
illa responso magnoꝑe non egere sed iuuabat colloqui. ⁊ horam fando tuadũce.
Illa quidem cota est amor ⁊ caritas. ⁊ fides ⁊ uibantas ⁊ lepos. chulta sunt
quib melus tacendo respondeas. Quid enim ut omittam cet̾a illi faciã pticle
ub̃i te felicem uocas qui oneo temꝑe uita fiueris. Cuud suauiꝰ quid amicius di¬
a potest Id fane de Socrate suo dicere solitus fertur plato. Alt qui ut multo

Expanded text:
gente verecundia ne aut cum amicis “rationem otii” non habere quam habendam Cato gente verecundia ne aut cum amicis “rationem otii” non habere quam habendam Cato censuit, ut nosti, aut omnino spernere videar a quibus ipse non spernor. 3 Tandem igitur in his rebus magna diei parte consumpta, surrexeram ferias acturus ad vesperam, dum ecce repente tua me dulcis epystola manu prehensum, quod dici solet, retraxit ad calamum et scribere iussit, “quicquid in buccam venisset”, ut ait Cicero. Videbam illam responso magnopere non egere, sed iuvabat colloqui et horam fando traducere; illa quidem tota est amor et caritas et fides et urbanitas et lepos; multa sunt quibus melius tacendo respondeas. 4 Quid enim, ut omittam cetera, illi faciam particule ubi te “felicem” vocas “qui meo tempore vita frueris”? quid suavius, quid amicius dici potest? id sane de Socrate suo dicere solitus fertur Plato; atqui ut multo
Abbreviated transcription (Latin):
nostrum in prefatum elicona perduxero qn eum otiosũ ac uacuũ in his ffegio¬
nib mactus sum. Ut si qñ posthac uel fati ui uel scudio uarietatis propellendiq
fastidii no qui dẽ huc. ꝙ oue uolente nũꝙͣ erit. ẜ illuc forte retranseam. canto/
teste in mediũ producto inter amicos patrios excusabilior fiam. uale o felix
qui Babilone occiduam nõ bidisti. bal apũl Aed frãcistum sanecoꝵ a postoloꝵ fumilio¬
unꝙͣ tam obstinato silentio deditus fui. quin facile tua melliflua ũox uo¬
cem michi poss excutere. Idꝙ cũ sepe alias tũ hodie sum exptus. sCedio
quidem affectus ⁊ in pͥmis Rerũ curialiũ fessus eiam. Alccesẜant familiares
eple ad anncos conciues ad externos quoq sub idem cempris plurime. ꝙuis
em muitus meliorib subduetũ curis non exiguũ in his tempus expendo. co¬

Expanded text:
nostrum in prefatum Elicona perduxero — quando eum otiosum ac vacuum in his regionostrum in prefatum Elicona perduxero — quando eum otiosum ac vacuum in his regionibus nactus sum — ut siquando posthac vel fati vi vel studio varietatis propellendique fastidii non quidem huc — quod me volente nunquam erit — sed illuc forte retranseam, tanto teste in medium producto inter amicos patrios excusabilior fiam. Vale, o felix, qui Babilonem occiduam non vidisti. Kal. Aprilis. 9 Ad Franciscum Sanctorum Apostolorum, familiuam tam obstinato silentio deditus fui quin facile tua melliflua vox vocem michi posset excutere; idque cum sepe alias tum hodie sum expertus. 2 Tedio quidem affectus et in primis rerum curialium fessus eram. Accesserant familiares epystole ad amicos concives, ad externos quoque sub idem tempus plurime; quamvis enim invitus, melioribus subductum curis non exiguum in his tempus expendo, co
Abbreviated transcription (Latin):
censoruo ille senex cuius senectutẽ cestimonio dõmendabat. Ilderant
cum quib ⁊ uere amicicie ⁊ optime Rei p. formam dabat. Ac ne in infuntũ i piar
extern Reges aderant Romanis cuubus intermixti. quos in capitalibus carsis
eicero idem diuina prorsus orõe defenderat. Quod autem noĩatim ad libellũ tuũ
attinet am̃ice ⁊ milo defensus et laterensis offensus. ⁊ Gilla excusatꝰ. ⁊ idopers
laudatus aderant. His equide aliisq id genus comitibus cuanquilla ⁊ iocunda et
felio rusticatio mea fuit. modo diuturmor fuisset mox em̃ michi iterũ ĩuito
Babilonicus uncus miectus est. retractusq sum ud inferos unde hec tibi nunc scubo.
Turba fecit occupationũ ut nec puero meo libellũ tuũ tuiseribendi copia. nec illi
interi Redeundi facultas ad te fuerit. neq prius futurã spero. ꝙͣ ambo pariter.
iñ stallam Redeamus. quem diem michi propinquũ spondeo si forensem prius

Expanded text:
censorius ille senex, cuius senectutem testimonio commendabat; aderant censorius ille senex, cuius senectutem testimonio commendabat; aderant cum quibus et vere amicitie et optime reipublice formam dabat; 9 ac ne in infinitum rapiar, externi reges aderant romanis civibus intermixti, quos in capitalibus causis Cicero idem divina prorsus oratione defenderat; quod autem nominatim ad libellum tuum attinet, amice, et Milo defensus et Laterensis offensus et Silla excusatus et Pompeius laudatus aderant. 10 His equidem aliisque id genus comitibus tranquilla et iocunda et felix rusticatio mea fuit, modo diuturnior fuisset; mox enim michi iterum invito babilonicus uncus iniectus est retractusque sum ad inferos, unde hec tibi nunc scribo. Turba fecit occupationum ut nec puero meo libellum tuum transcribendi copia nec illi interim redeundi ad te facultas fuerit; neque prius futuram spero quam ambo pariter in Italiam redeamus; 11 quem diem michi propinquum spondeo, si Forensem prius
Abbreviated transcription (Latin):
siluis cuibã nobiliũ curarum atq illustriũ comitũ calteruã nouit insere
Iunumeris claris ⁊ egregiis uiris comitatus erat comes meris. S ut sileam ꝑ¬
giaios. ex nr̃is aderant brutus. Atticus. herẽnus ciceronianis̃ minibus
insignes uderat uir dim doctissimꝯ .m. bairo. cũ quo Cicero op̃e uagus achade¬
mi cũ lrus subibat. Aderant cotta ⁊ uelleius ⁊ luciliꝰ ⁊balb cũ quib deoꝵ
naturam acri studio uestigabat. Ilderant Migidiꝰ. ⁊ Cratippus. cũ quib
secieta nature mũdi pͥncipiũ atq essentiã Rimabatiu. Aderat Q cicero
fiater. cũ quo diuinatione legesq tractabat᷑. Aderat mag̃r acero filius
nodũ uilis cui dictabat officia. quid honestũ. quid utile quenã incei hec
pa contentio. Aderant eloquentissum uni. Sulpitius. Crassus. ancho¬
mꝰ cũ quib oratorie institutionis scrutabatur. archanũ. Aderat catho

Expanded text:
silvis turbam nobilium curarum atque illustrium comitum cathervam novit inserere. silvis turbam nobilium curarum atque illustrium comitum cathervam novit inserere. 5 Innumeris claris et egregiis viris comitatus erat comes meus, sed ut sileam Graios, ex nostris aderant Brutus Athicus Herennius, cicerionanis muneribus insignes; aderat vir omnium doctissimus Marcus Varro, cum quo Cicero ipse vagus academicum rus subibat; aderant Cotta et Velleius et Lucilius Balbus, cum quibus deorum naturam acri studio vestigabat; 6 aderant Nigidius et Cratippus, cum quibus secreta nature, mundi principium atque essentiam, rimabatur; aderat Quintus Cicero frater, cum quo divinationem legesque tractabat; aderat Marcus Cicero filius, nondum vilis, cui dictabat officia, quid honestum quid utile quenam inter hec ipsa contentio; 7 aderant eloquentissimi viri Sulpitius Crassus Antonius, cum quibus oratorie institutionis scrutabatur archanum; aderat Cato
Abbreviated transcription (Latin):
Sicule cessurus arethuse. Repositiq riuis dulce silentiũ ac solitudo iocũdissima
secus iter publicũ euntib ad dexteram. Redeuntib ad sinstram sunt quod
ideo dixerim. ne mureris si tum uiatoi Cicero diuerticula licẽt amena nõ uidit.
Nemo quidem preteriens. nemo insi certo consilio uolens sciensꝙ eo pueĩt.
⁊ uel spectacło fontis illectus uel studendi otiandiꝙ proposito. quod ꝙͣ sit rarũ
intelligens. si uel poetarũ uel honestis om̃ino studiis uacantiũ aĩaduerteris
Raritatem delectari itaq michi uisus est cicero. ⁊ cupide mmecũ esse. decẽ ibi nẽpe
tranquillos atq otiosos dies egimꝰ. Illic em̃ musꝙͣ alibi extrã Italiã respi¬
io. hobet autem hoc precipiũ untus ⁊ solitudint desideriũ. c⁊ frequentie
fascidium demit. ⁊ uel densissimio turbis insuetam Requĩe. uel deẜtissimis

Expanded text:
sicule cessurus Arethuse, repositique ruris dulce silentium ac solitudo iocundissima sicule cessurus Arethuse, repositique ruris dulce silentium ac solitudo iocundissima secus iter publicum euntibus ad dexteram, redeuntibus ad sinistram sunt; quod ideo dixerim ne mireris si tum viator Cicero diverticula, licet amena, non vidit: 3 nemo quidem preteriens, nemo nisi certo consilio volens sciensque eo pervenit et vel spectaculo fontis illectus vel studendi otiandique proposito, quod quam sit rarum intelliges si vel poetarum vel honestis omnino studiis vacantium animadverteris raritatem. 4 Delectari itaque michi visus est Cicero et cupide mecum esse; decem ibi nempe tranquillos atque otiosos dies egimus; illic enim, nusquam alibi extra Italiam, respiro; habet autem hoc precipuum virtus: et solitudini desiderium et frequentie fastidium demit; et vel densissimis turbis insuetam requiem vel desertissimis
Abbreviated transcription (Latin):
nitar certe. Idq liberius me facturũ feliciꝯꝙ successuꝵ spero. cum pasfiones ex dĩo
audicitus coniuilse fuerint penitusq oñs exaruerint quib iam deo graĩs ꝑciq
interpellor. Reliquũ est ut quod in terrena bibe nequiimꝰ nos in celesti Ihrãn
si ante nõ simmur uideamꝯ. uale xͦ kal mart Suꝑ fluã Bbabilonis Adiaco¬
uibis muse strepitũ fugiens secessi. unaqͦ tiuuio Cicero attoiitus noui¬
tate loci. fassusq mĩꝙͣ se magis in arpmate sũo. Et uerbo eius utar gelidis cũ.¬
cunseptũ fluminib fuisse. ꝙͣ ad fontem Sorgie mecum fuit. olim puto Nar bo¬
nem petens loca illa nõ biderat ꝙͣꝙͣ Ei Plinio credimꝰ/ narbonensis si hodier¬
ne dimensioni stamus arelatensis prouincie loca sint. utcunq se habeat pro¬
uinciar ratio. fons ille celeberrmiꝰ. nec campane nimphe nisi fallor. nec

Expanded text:
7 Nitar certe, idque liberius me facturum feliciusque successurum spero cum passiones ex animo 7 Nitar certe, idque liberius me facturum feliciusque successurum spero cum passiones ex animo radicitus convulse fuerint penitusque omnes exaruerint, quibus iam Deo gratias parcius interpellor. Reliquum est ut quod in terrena urbe nequivimus, nos in celesti Ierusalem, si ante non sinimur, videamus. Vale. X Kal. Martias, “suvise strepitum fugiens secessi, unaque tuus Cicero attonitus novitate loci fassusque nunquam se magis “in Arpinate” quo, ut verbo eius utar, “gelidis” circumseptum “fluminibus” fuisse quam ad fontem Sorgie mecum fuit. Olim, puto, Narbonem petens loca illa non viderat, quanquam si Plinio credimus, Narbonensis, si hodierne dimensioni stamus, Arelatensis provincie loca sint. 2 Utcunque se habeat provinciarum ratio, fons ille celeberrimus, nec campane nimphe, nisi fallor, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ illa ⁊ morositate hospitis ⁊ innumis fortune Repagulis detinetur:. Q
si cuncta cessarent/ tamen satius uisum est illam domi manere. ⁊ cum etate
concoqui ac maturescere. ne si ante tempus exisset. pomorũ morẽ q̃ ĩmatã
Ramis deẜpuntur aspior euaderet nec ferret etatẽ. preẜtim cũ mee Reditꝰ
ess semes in publicũ egresse. ⁊ angenii mei incredibilis mutatio in dire
fieret. dehinc forte aliud consilii capiam. Incũbamq lima ultima. cã et
multa que Remorabantiu ablata st̃. ⁊ ego ansi fallor iam sum quicquid
ut essem ex alto ꝓmissum erat. ꝙͣius usq ad nouissimũ uite dĩe progͥdi
mõ desmã ꝙͫ sinar. nec despem pigre etiã magisterio senettutis doctior
ac melior fieri. quotidieq aliquid̃ addiscens senescere. si quo for sua studio
coaptaure mich Galeam. quod de seõpo senex ille sapientissima gloniatu

Expanded text:
Verum illa et morositate hospitis et innumeris fortune repagulis detinetur, que Verum illa et morositate hospitis et innumeris fortune repagulis detinetur, que si cunta cessarent, tamen satius visum est illam domi manere et cum etate concoqui ac maturescere, ne si ante tempus exiisset, pomorum more que immatura ramis decerpuntur, asperior evaderet nec ferret etatem, presertim cum nec reditus esset semel in publicum egresse, et ingenii mei incredibilis mutatio in dies fieret. 6 Dehinc forte aliud consilii capiam incumbamque “lima ultima”, nam et multa que remorabantur, “ablata” sunt et ego, nisi fallor, iam sum quicquid ut essem ex alto permissum erat, quamvis usque ad novissimum vite diem progredi non desinam quantum sinar, nec desperem pigre etiam magisterio senectutis doctior ac melior fieri, “quotidieque aliquid addiscens senescere”, siquo forsan studio coaptare michi valeam quod de se ipso senex ille sapientissimus gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uereor. ne priurienti ocello confricatio sit molesta. Neue si semel inceꝑo. mllm
Reo exitum iueniat. Id quidẽ quod nõ in ultimis aduersitatũ numeras. ut
me Rome oĩo mueneris. diuinitus factũ Reor. ne si congredi lieuiss ñ tẽpla
dei deuotione catholica. ẜ uibio ambitũ lustraremꝰ curiofitate ꝓpoetica/ nõ aĩe
curam agentes s negotiũ luirũ. quod lic sit iocundissimũ pabulũ incellectꝰ
nisi taren ad unũ uerũ fie redigatur. infinitũ quiddam ⁊ mane est. Po¬
teras sane si cardicatis mee meminisses mentis augiuo prriuidere. ꝙ me R¬
ma nõ iubilei pͥncipiũ ẜ finis adduceret. Quod ip̃m petitõi tue Responsũ
sit. ut scias me de africa ña. quam iure tuo posculas nõ mutasse consiliũ. si ẽĩ
unꝙͣ in lucem ueniet noli de fide promissi dubitare tuũ mite om̃ia lim̃ẽ petet.

Expanded text:
et vereor ne prurienti ocello confricatio sit molesta, neve si semel incepero, nullum et vereor ne prurienti ocello confricatio sit molesta, neve si semel incepero, nullum res exitum inveniat. 4 Id quidem quod non in ultimis adversitatum numeras, ut me Rome non inveneris, divinitus factum reor, ne si congredi licuisset, non templa Dei devotione catholica sed Urbis ambitum lustraremus curiositate poetica, non anime curam agentes sed negotium literarum, quod licet sit iocundissimum pabulum intellectus, nisi tamen ad unum verum finem redigatur, infinitum quiddam et inane est. Poteras sane, si tarditatis mee meminisses, mentis augurio providere quod me Romam non iubilei principium sed finis adduceret. 5 Quod ipsum petitioni tue responsum sit, ut scias me de Africa nostra, quam iure tuo postulas, non mutasse consilium; si enim unquam in lucem veniet, noli de fide promissi dubitare: tuum ante omnia limen petet.
Abbreviated transcription (Latin):
Siculũ quo nichil maius. nchil ornatius culat etas nr̃a. Ille qui nos uiuẽs
aĩo copularat. corꝑe disiunxit moriens. totũq ꝓpositum uite ñe mesta Recũ
mutatõe preuertit omittamꝰ aute tuictare que retractari uetat mexorabilis lex
nature ⁊ tacita patĩa feramꝰ. quod grauiꝰ fit lamentis. Rex ñi celo dignaerat.
tali Rege tellus indigna. Sibi Requuies post labore. nobis post Risum lacrime
dolor post gaudiu debebantur. Dnoq actu ⁊ ꝯp̃e suo iũgendꝰ aucton. ⁊ nos eia¬
mus ab muicem segregandi. Quam Rem Breui nꝑ carmine questus sum
quod in ep̃lio tuũ nomen habentib prohenii locũ tenet. Codem consilio illam
eple tue partem transeo. ubi patrie statum imẜias uerbis equantib pie pisus
ac miẜabiliter deplorasti. ⁊ ⁊am ⁊ nichil est quod tuis querimoniis addi q̃at

Expanded text:
Siculum, quo nichil maius nichil ornatius tulerat etas nostra. 2 Ille qui nos vivens Siculum, quo nichil maius nichil ornatius tulerat etas nostra. 2 Ille qui nos vivens animo copularat, corpore disiunxit moriens totumque propositum vite nostre mesta rerum mutatione prevertit. Omittamus autem tractare que retractari vetat inexorabilis lex nature, et tacita patientia feramus quod gravius fit lamentis. Rex noster celo dignus erat, tali rege tellus indigna; sibi requies post laborem, nobis post risum lacrime, dolor post gaudium debebantur, unoque actu et ipse suo iungendus auctori et nos eramus ab invicem segregandi. 3 Quam rem brevi nuper carmine questus sum, quod in epystolis tuum nomen habentibus prohemii locum tenet. Eodem consilio illam epystole tue partem transeo ubi patrie statum, miserias verbis equantibus, pie prorsus ac miserabiliter deplorasti; nam et nichil est quod tuis querimoniis addi queat
Abbreviated transcription (Latin):
terũ eõ se uio ee ut unꝙͣ romanũ pontificem in Reb propens non fatiget. ui¬
detur michi humanis cupiditatibro excelsioi uotis suis modũ posiusse nec
tam fortune sue ꝙͣ aio gratulandu. Rumores alios nosti. Rex siculuo dilatũ
dyadema percepit. interq eum ⁊ ungaricũ Regnatore par stm̃a et̾na cõueĩt
Papa mi a morte Reuertitiu ꝙͣ uis redeundo eodem propet. Ostiẽsis
autem dum hec tibi scribere. aiam agebat. qua dũ hec leges/ exalauert. qui
ut michi uidetur. matura sibi ac nature s acerba Reip̃. morte defungitur
se anno iubiles Rome non uidiss
querunt. ai Gallus latitante per. Italiam sequimitiu tinmñs proppe
integer cucunactuo est. Ita no solumodo suie drit s unite rroꝵe
scriptiue solatio prohibemur. hoc niuis in nobis habuit fortuna. ex quo die nos ĩtactos
pieteriens glutinũ nobis suauissimũ atꝙ dulcissimũ inimica mors rapuit Rege

Expanded text:
terum eo se animo esse ut unquam Romanum Pontificem in rebus propriis non fatiget; viterum eo se animo esse ut unquam Romanum Pontificem in rebus propriis non fatiget; videtur michi humanis cupiditatibus excelsior votis suis modum posuisse, nec tam fortune sue quam animo gratulandum. 8 Rumores alios nosti: rex Siculus dilatum dyadema percepit interque eum et Hungaricum regnatorem pax, utinam eterna, convenit; papa noster a morte revertitur, quamvis redeundo eodem properet; Ostiensis autem, dum hec tibi scriberem, animam agebat, quam dum hec leges, exhalaverit, qui ut michi videtur, matura sibi ac nature, sed acerba reipublice morte defungitur. se anno iubileo Rome non vidissetquerunt et in Galliis latitantem per Italiam sequuntur, annus prope integer circumactus est. Ita non solummodo vive vocis sed mute etiam scripture solatio prohibemur; hoc iuris in nobis habuit fortuna ex quo die nos intactos preteriens, glutinum nobis suavissimum atque dulcissimum inimica mors rapuit, regem
Abbreviated transcription (Latin):
bus tam familiariter. Id stupendũ. ꝙ cum inter sanctos ⁊ hiscoricos interq
pħos ⁊ poetas nobilissimũ illud tuũ uersaretur ingeniũ. canta uis amoris
est opuscla. siue bt dicam ueriꝰ nugas meas singlari quodã desiderio flagi¬
tares. Uerũ ita est natura. ut behementiꝰ tir̃os deformes. ꝙͣ alienos formosos
filios diligamus. nec mepte ab illaudato licet poeta dc̃m est suam cuiq spõ¬
sam michi meam suũ ciuq amore michi meũ. Tu quoq nunc pater optĩe
in Iudicio Rerũ mearũ no quis ego sim. s ꝙͣ tibi cõiunctꝰ attendis. Sane
ꝙ aliquos ex libellis memoratis optare te. s in ussu meo nolle eos asportare.
uillicus meris Refert nescio que teporẽ ardori tuo inpotũ iudicat. utere q̃so
in meͣ in qͣiͣ m̾eis reculis iure tuo. Postremo noueris me cõem dominũ
albauensem cum tius lris adisse. auꝰ Responsio est gratũ se habere quod scubio. ce¬

Expanded text:
bus tam familiariter. 5 Id stupendum, quod cum inter sanctos et historicos interqubus tam familiariter. 5 Id stupendum, quod cum inter sanctos et historicos interque philosophos et poetas nobilissimum illud tuum versaretur ingenium, — tanta vis amoris est — opuscula sive, ut dicam verius, nugas meas singulari quodam desiderio flagitares. Verum ita est natura ut vehementius nostros deformes quam alienos formosos filios diligamus, nec inepte ab illaudato licet poeta dictum est: Suam cuique sponsam, michi meam Suum cuique amorem, michi meum.; 6 Tu quoque nunc, pater optime, in iudicio rerum mearum non quis ego sim, sed quam tibi coniunctus attendis. Sane, quod aliquos ex libellis memoratis optare te, sed iniussu meo nolle eos asportare villicus meus refert, nescio quem teporem ardori tuo mixtum indicat; utere, queso, in me inque meis reculis iure tuo. 7 Postremo noveris me comunem dominum Albanensem cum tuis literis adiisse, cuius responsio est gratum se habere quod scribis; ce
Abbreviated transcription (Latin):
adeo essem propiquus ut pene uiuis uocibus possem excitari. Cauid igitur. Rerest:
An inter tot curarũ estus breue michi Ruris tui refrigeriũ iuidisti: si tale aliquid
suspicari prohibet spectatissima uirtus tua. In indignũ censiusti: s id amor notissis
uetat credi. uulgatũq de me tuũ utinã tam uerũ ꝙͣ mite iudiciũ et indulgens
An me uocatum uenire nolle credidisti. ẜ qn queso hanc supbie suspicionem merui
An uero labori meo an occupationib pepcsti. quod si ita est niinis me segnem
aut terrems equo cenacius inherentem extimas pace sit dictũ tua. Quocũ
me uerto. nescio quid occurrit. quod me minari cogat hoc consiliũ tuũ. de te
igitur apud te ip̃m quererer. insi miuriam michi illatã in libellis mis qͥ ibi
st̃ ut lre tue cestantur predulerter emendasses. quibuscum fiusti dieb ⁊ nocti¬

Expanded text:
essem adeo propinquus ut pene vivis possem vocibus excitari? 2 Quid igitur rei est? essem adeo propinquus ut pene vivis possem vocibus excitari? 2 Quid igitur rei est? an inter tot curarum estus breve michi ruris, tui refrigerium invidisti? sed tale aliquid suspicari prohibet spectatissima virtus tua. An indignum censuisti? sed id amor notissimus vetat credi vulgatumque de me tuum, utinam tam verum quam mite iudicium et indulgens. 3 An me vocatum venire nolle credidisti? sed quando, queso, hanc superbie suspitionem merui? an vero labori meo, an occupationibus pepercisti? quodsi ita est, nimis me segnem aut terrenis equo tenacius inherentem extimas. 4 Pace sit dictum tua, quocunque me verto, nescio quid occurrit quod me mirari cogat hoc consilium tuum. De te igitur apud te ipsum quererer, nisi iniuriam michi illatam in libellis nostris qui ibi sunt, ut litere tue testantur, predulciter emendasses; quibuscum fuisti diebus et nocti
Abbreviated transcription (Latin):
semb ultuna coporee spes salutis in morte sit ubi tame utcũq conualuerit
quod Iam fcm̃ esset ut puto insi medicorũ turba lo quaciũ uetuiss. diuitum
pestis nõ mimina. s extrema tunc Plimo eius parũp inspecto. confestim
uoluntati mos geretui tue ⁊ illud in quo quidẽ balde ut in Reb meis om̃ibus
spe ⁊ opinione decipis petitũ promissũq carmen accipies ⁊ dices. sic est ut
audiueram. multo plus est in expectationib ꝙͣ in Rob. uale menor mri
xuͦ kal februarnd philippũ cauallicensem ep̃m familiaris ep̃ła¬
n elicona nr̃m tran salpinũ qui est ad fontem Sorgie. iam senescẽtib
musis sacer uemire ibiqz me sie / quĩq dies agere potiusti. nec uenit
in mentem pater amantissime. dum ego tibsum uel amenissimis allis locis
uel aĩo sustem tuo ut ad me afficitui. dresse aliquid quod suppleu faciine potiuiss. cum

Expanded text:
senibus ultima corporee spes salutis in morte sit, ubi tamen utcunque convaluerit senibus ultima corporee spes salutis in morte sit, ubi tamen utcunque convaluerit — quod iam factum esset, ut puto, nisi medicorum turba loquacium vetuisset, divitum pestis non minima sed extrema — tunc Plinio eius parumper inspecto, confestim voluntati mos geretur tue, et illud, in quo quidem valde, ut in rebus meis omnibus, spe et opinione deciperis, petitum promissumque carmen accipies et dices: ‘Sic est ut audiveram: multo plus est in expectationibus quam in rebus’. Vale, memor nostri. XV Kal. Februarias. 6 Ad Philippum Cavallicensem epyscopum, familiaris en Elicona nostrum transalpinum, qui est ad fontem Sorgie iam senescentibus musis sacer, venire ibique me sine quinque dies agere potuisti? nec venit in mentem, pater amantissime, dum ego absum, vel amenissimis illis locis vel animo saltem tuo, ut ad me afficitur, deesse aliquid quod suppleri facillime potuisset, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tarq pro birib. ne unꝙͣ mibes excidat. qua silue medio tibi circũannietus
apparui. hactenus hec. forensem tuũ inmo meu ĩmo nr̃m ut ait ille. unum
ꝑ se amari dignissimũ. tota ut mente iubes suscipio. Utinã aliqua michi tãdẽ
aliter ꝙͣ uerbis retegendi amini detur occasio. uel si fato uetitũ est. utmam eq̃
ac tu. anm ille tacentis intelligat ⁊ faciet spero. In uersiculis autẽ ad te scriptis
quos tam ardenter efflagitas. scito Plimi secundi consillo opris esse. que Italia
excedens in patria sua. uerone scil ingenti birorũ illustriũ comitatũ acie di¬
misi. hic michi Plinius nusꝙͣ est nec alteri quod quidẽ ego nouerim isi
romano pontisici. Is autem ut fando audisti. ab ipo mortis uestibulo qͦ dudũ
p̾crpitanter. accesẜat. nunc pedetentim Redit. Cum puenerit ad salutem ꝙͣius

Expanded text:
tarque pro viribus ne unquam nubes excidat qua silve medio tibi circumamictus tarque pro viribus ne unquam nubes excidat qua silve medio tibi circumamictus apparui. Hactenus hec. 6 Forensem tuum, imo meum, imo nostrum, ut ait ille, virum per se amari dignissimum, tota, ut iubes, mente suscipio; utinam aliqua michi tandem aliter quam verbis retegendi animi detur occasio, vel si fato vetitum est, utinam eque ac tu animum ille tacentis intelligat! et faciet, spero. 7 In versiculis autem ad te scriptis, quos tam ardenter efflagitas, scito Plinii Secundi consilio opus esse, quem Italia excedens in patria sua, Verone scilicet, ingenti virorum illustrium comitatum acie dimisi. Hic michi Plinius nusquam est, nec alteri, quod quidem ego noverim, nisi Romano Pontifici; is autem, ut fando audisti, ab ipso mortis vestibulo, quo dudum precipitanter accesserat, nunc pedetentim redit. 8 Cum pervenerit ad salutem, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
fieri potest. non tibi ergo ẜ michi s aliis dicta siñt hec. equidẽ quo te sepius intu¬
cor. eo magis ⁊ muror ⁊ amplector/ ⁊ diligo eoq magis a te diligi gaudeo. tuoq
udicio michi ꝯp̃e sum carior defectibq meis interblandior. quasi nũꝙͣ tibi tali ui-¬
do possem esse tam carus. nsi aliquod in me lumen ami uidisses. quod ego qͥ
uicimor sum fateor nõ uideo. neq si acrius intenderis te uisurũ arbitior. insi qr
uerissimũ est. ꝙ qui amant ip̃i sibi somina fingunt. ut ungilio marone ⁊ Bu¬
colico pastoriũ carmen obiciam. Qud uis: erore tuo felix sum. que cũ amicis
fere omib mea sors est. nullus tamen error aio geo gratior. ꝙͣ tuus ulls ue
quẽ ⁊ magis sempiternũ belim. simul em̃ ⁊ coequeua erit anncicia. hoc mͥ
nõ dubito pͥstabit amor trius. hoc ingeniũ meũ. utar em̃ fortũa. eni¬

Expanded text:
fieri potest. 4 Non tibi ergo sed michi sed aliis dicta sint hec; equidem quo te sepius intufieri potest. 4 Non tibi ergo sed michi sed aliis dicta sint hec; equidem quo te sepius intueor, eo magis et miror et amplector et diligo eoque magis a te diligi gaudeo tuoque iudicio michi ipse sum carior defectibusque meis interblandior, quasi nunquam tibi tali viro possem esse tam carus, nisi aliquod in me lumen animi vidisses quod ego, qui vicinior sum, fateor, non video neque, si acrius intenderis, te visurum arbitror nisi quia verissimum est quod qui amant, ipsi sibi somnia fingunt, ut Virgilio Maronem et bucolico pastorium carmen obiciam. 5 Quid vis? errore tuo felix sum; que cum amicis fere omnibus mea sors est; nullus tamen error animo meo gratior quam tuus, nullus ve quem magis sempiternum velim; simul enim et coequeva erit amicitia. Hoc michi, non dubito, prestabit amor tuus, hoc ingenium meum; utar enim fortuna eni
Abbreviated transcription (Latin):
meis placet/ perpetius motus est. Quid ad hanc dixerim. multa mes loqͣ
ad que disertissimorũ etiam lingua nõ sufficit/ ⁊ Ciceromana facundia sicut
ego opior in illius pectore clarior fuit. ꝙͣ in aurib audientiũ. ⁊ mãtuani
uatio altior ingemo musa ꝙͣ calamo magnas res equare ẜmonib ⁊ uerbis
arte contextis animi latentis faciem oscendere. Is demũ puco supremus elo¬
quentie finis est/ cui dum humana mens inhiat sepe calle medio uicta subsi¬
scit. foce ego nunt aliquid quod aures impleret tuas optarem dicere
exemplar in aĩo est / nec ualeo tamen. mnra lingue mortalis imbetillitas
ad te perferre quod cupio. sed bn habet. ip̃e an meũ uides. ⁊ quod ibi scriptũ est ꝓle¬
gis. uocesq conceptas uel in silentio exaudis. ⁊ quod de paucis spero quicquid
tecũ loquor/ non tui instructio sed leuamen amini mei est/. Id sane stilo quolibet

Expanded text:
nicis placet, perpetuus motus est. 2 Quid ad hanc dixerim? multa mens loquitur nicis placet, perpetuus motus est. 2 Quid ad hanc dixerim? multa mens loquitur ad que disertissimorum etiam lingua non sufficit, et ciceroniana facundia, sicut ego opinor, in illius pectore clarior fuit quam in auribus audientium et mantuani vatis altior ingenio musa quam calamo. Magnas res equare sermonibus et verbis arte contextis animi faciem latentis ostendere, is demum, puto, supremus eloquentie finis est, cui dum humana mens inhiat, sepe calle medio victa subsistit. 3 Ecce ego nunc aliquid quod aures impleret tuas, optarem dicere; exemplar in animo est, nec valeo tamen — mira lingue mortalis imbecillitas! — ad te perferre quod cupio; sed bene habet: ipse animum meum vides et quod ibi scriptum est perlegis vocesque conceptas vel in silentio exaudis, et quod de paucis spero, quicquid tecum loquor, non tui instructio sed levamen animi mei est; id sane stilo quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
familiaritas poetatũ. quib uince delectaris in uulgus eruꝑint. tibi uero uel taci¬
ta conscientia canore utrũq collaudo ꝙ popłares meptias ⁊ nostas ⁊ calces Illud
prudenciã hoc nobilitatẽ animi tui dec. ueiũ ⁊ hec quoq maior res est/ ꝙͣ ut a p̾tere¬
unte tractanda sis/ ⁊ modesto nsi fallor est obruenda silentio. ne aut otiũ nẽm a
iactare Gideannr aut ignorantib insultare. Restat ut annoos saluere iubeas
quos moĩare nõ attinz nosti cor meu quib in locis habitat/ ⁊aros habet hoppi¬
tes s fidos Uale felir ⁊⁊ tene uulgaria  euindem familiaris¬
am celerans die inscripto epistolam claudebam. dũ ecce nuncius altera epła
tua Recens tanto puiore dulcior tantũq suauior quãtũ tempe crescit
amor/ nescitq consistere. nõ magis ꝙ̃ bbi ille habitat anima ciuꝰ ut plato¬

Expanded text:
familiaritas poetarum, quibus unice delectaris, in vulgus eruperint, tibi vero vel tacifamiliaritas poetarum, quibus unice delectaris, in vulgus eruperint, tibi vero vel tacita conscientia cariorem. Utrunque collaudo quod populares ineptias et noscas et calces; illud prudentiam, hoc nobilitatem animi tui decet. Verum et hec quoque maior res est quam ut a pretereunte tractanda sit, et modesto, nisi fallor, est obruenda silentio, ne aut otium nostrum iactare videamur aut ignorantibus insultare. 10 Restat ut amicos salvere iubeas, quos nominare non attinet; nosti cor meum quibus in locis habitat: raros habet hospites sed fidos. Vale felix, et temne vulgaria. Idibus Ianuariam celerans die inscripto epystolam claudebam, dum ecce nuntius alter et epystola tua recens tantum priore dulcior tantumque suavior quantum tempore crescit amor nescitque consistere, non magis quam ubi ille habitat, anima, cuius, ut Plato
Abbreviated transcription (Latin):
ia scrrpsi. quod ideo nondũ mitto. quia ut ex ordine huis mextucabilis eigastã
mentionẽ faceroẽ de morueterib laberinchis pͣus ibi mentio fcã est. ⁊ de ordine
dubito. neq modo quos consulam libri assunt. ⁊ paiũ fido memoriẽ. Pmi
que predulciter de amicicia tua seribis. qua nõ me solũ s om̃s ⁊ qͣ mͥ cari st̃
⁊ quib ego sũ carus ardentissima caritate complecteris. oneq post alpes ac ma¬
ria plusꝙͣ lincerõ ocłis plusꝙͣ aprinis aurib insigni quodã ⁊ uulgato aman-¬
tũ priuilegio. absente bsens audioq uidesꝙ. iiino bero bbilib p̃ns es / et sia
te tacente nota sunt michi. iuuat tame audne. net parriũ prospitati mee
cumulũ accessisse arbitror/ ex eodie quo me sie amare. in am̃ anduxisti. Sus
eple tue finẽ grauitei admodũ uerecũdeq scriptũ erat te uulgo uile. si rectio et

Expanded text:
iam scripsi, quod ideo nondum mitto quia ut ex ordine huius inextricabilis ergastuli iam scripsi, quod ideo nondum mitto quia ut ex ordine huius inextricabilis ergastuli mentionem facerem, de quattuor veteribus labyrinthis prius ibi mentio facta est, et de ordine dubito, neque modo quos consulam libri adsunt et parum fido memorie. 8 Proinde que predulciter de amicitia tua scribis, qua non me solum sed omnes et qui michi cari sunt et quibus ego sum carus, ardentissima caritate complecteris, meque post Alpes ac maria plusquam linceis oculis, plusquam aprinis auribus insigni quodam et vulgato amantum privilegio “absentem absens audisque videsque” — imo vero ubilibet presens es — etsi te tacente nota sunt, michi iuvat tamen audire, nec parvum prosperitati mee cumulum accessisse arbitror ex eo die quo me sic amare in animum induxisti. 9 Sub epystole tue finem graviter admodum verecundeque scriptum erat te vulgo vilem, si lectio et
Abbreviated transcription (Latin):
militia. ducatus apparuit inconsultus/ excellentissimi uerbũ ducis est. im
ut uideo abbas est cepidus. Ut lib tamen sua Res agitur. Ego emĩ huit p̃ter
labore. nchil uil expeto bel expecto le forsan poterunt prodesse quas
ab eodem nuꝑ extorsit carituras tua. Idapm̃ tñ in manib fortune sitũ
erit ⁊ magna pars rerũ. Optimus ⁊ suauissima presul nr̃ magno
nisu udiuuat. ⁊ Bonam spem habere iub. credo pluo fidei michi habens
q̃ abbas memoratus qui forte tam saneta est ut om̃s alios scelestos pucet .¶Tadis quẽ
stnre postilas ielrus negotii status ess. Sedeim qualecũq iãpridem r̾es exitũ ĩuẽisset
insi obstitiss morb pontificis maxini duiturnꝰ ac grauuis quo ut bideo imꝑatorũ
ae Regũ negotia retardantur. deoq Parcius indignor hie michi quoq lon¬
giorio mote causas tepuisse fortuña. ẜ indignor tamẽ. de qua re carmẽ tͥ breue

Expanded text:
militia, ducatus apparuit inconsultus. 4 Excellentissimi verbum ducis est: «”imilitia, ducatus apparuit inconsultus. 4 Excellentissimi verbum ducis est: «”iut video, abbas est tepidus, utlibet tamen sua res agitur. Ego enim hinc preter laborem nichil vel expeto vel expecto; litere forsan poterunt prodesse quas ab eodem nuper extorsit caritas tua; idipsum tamen in manibus fortune situm erit, ut magna pars rerum. 205 Optimus et suavissimus presul noster magno nisu adiuvat et bonam spem habere iubet, credo plus fidei michi habens quam abbas memoratus, qui forte tam sanctus est ut omnes alios scelestos putet. Talis quem scire postulas, illius negotii status est. 6 Sedenim qualemcunque iampridem res exitum invenisset, nisi obstitisset morbus Pontificis Maximi diuturnus ac gravis, quo, ut vides, imperatorum et regum negotia retardantur; ideoque parcius indignor hinc michi quoque longioris more causas texuisse fortunam, sed indignor tamen. 7 De qua re carmen tibi breve
Abbreviated transcription (Latin):
usqradeo delectat. quid futurũ Rear ubi illũ uidebimꝰ. qui et nos ⁊ annoos ⁊
ip̃m amcicie nome fecit. si seipm quisꝙ. siq alios tã obmxe amat si p̾t̾eũtib
ta iocunde utitur. qualiter is amandus fruendũq illo erit. qui auq ñm ⁊ quod
amet ⁊ quo amet. quo fruatur se. qua fruatu aiam̃ dedit. S meffabilis atq
ĩmensa Ros est ⁊ solo difficilis cogitatu. Ild ma descendo. Amici mei. quẽ tuum
fieri uelle dignatus es/ de quo queris negotiũ pendet adhuc. Is quidẽ unde auxi¬
liũ spabatiu. etsi honestũ om̃e promissum est debitũ. forte etiã debebatiũ. Albbas
Scis uallis umbrose per umbra fusce caliginis ⁊ simplicitatis insuese moffensa uni
sanctitate dixerim. uidetu michi quid decor propilo. quid fame conueniat nõ
uidisse/. Quippe dĩo bnũ est militis ⁊ ducis officiũ. ⁊ sepe cuiꝯ fuerat amimosa

Expanded text:
usqueadeo delectat, quid futurum rear ubi Illum videbimus qui et nos et amicos et usqueadeo delectat, quid futurum rear ubi Illum videbimus qui et nos et amicos et ipsum amicitie nomen fecit? si se ipsum quisque sique alios tam obnixe amat, si pretereuntibus tam iocunde utitur, qualiter Is amandus fruendumque Illo erit qui cuique nostrum et quod amet et quo amet, quo fruatur Se, qua fruatur animam dedit? sed ineffabilis atque immensa res est et solo difficilis cogitatu. Ad nostra descendo. 3 Amici mei quem tuum fieri velle dignatus es, de quo queris negotium pendet adhuc; is quidem unde auxilium sperabatur et si honestum omne promissum est debitum, forte etiam debebatur, abbas scilicet Vallis Umbrose, per umbram fusce caliginis et simplicitatis insulse — inoffensa viri sanctitate dixerim — videtur michi quid decori proprio, quid fame conveniat non vidisse; quippe non unum est militis et ducis officium et sepe cuius fuerat animosa
Abbreviated transcription (Latin):
agio oro te. pueros doces Reiꝙ. negotiũ agis. age ẜ te digniꝰ. ẜ melus puos
docebunt qui similes st̾ illis. ut enĩ buos dicere soletis. in similib facilis ⁊ prona
transfusio est. Tu fac potius quos uñi probent. ꝙͣ quod pueri mirentur. que
natura discreuit. cur confundis ingenia: Graro consilio monemui. quã quisꝙ
nouit artem in hac se excerrceat cui illud addidim. ut qui plures nouit eã p̾ferat
in qua gloriosius excercetur. Uale. bas aprilis lumon Refrãcistũ pͥorẽ scõ p¬
apostolorui ue florẽcia nõ unũ milit̾ ⁊ducis officiũ
iris aĩm meũ modis tuũ serenat eloquiũ. Magnũ spate felicitatis
iuidiciũ eius iꝙͣ quam post huiꝰ iniẜie terminũ prescolamu. cum
multa tũ precipue dixerim gaudiũ illud quod ex comcorũ mutius affectibus
⁊ ex optati comuctus iocunditate pcipimiꝰ. si enĩ amicu uel audire uẽl cernere

Expanded text:
 Quid enim agis, oro te? pueros doces, reipublice negotium agis. Age; sed te dignius sed melius pueros  Quid enim agis, oro te? pueros doces, reipublice negotium agis. Age; sed te dignius sed melius pueros docebunt qui similes sunt illis; ut enim vos dicere soletis, in similibus facilis et prona transfusio est. Tu fac potius quod viri probent quam quod pueri mirentur; que natura discrevit, cur confundis ingenia? graio consilio monemur: «quam quisque novit artem in hac se exerceat»; cui illud addiderim ut qui plures novit, eam preferat in qua gloriosius exercetur. Vale. Kal. Aprilis, Avinione. 4 Apostolorum de Florentia, non unum militis et ducis officium. 1 Miris animum meum modis tuum serenat eloquium. Magnum sperate felicitatis indicium, eius, inquam, quam post huius miserie terminum prestolamur, cum multa tum precipue dixerim gaudium illud quod ex amicorum mutuis affectibus et exoptati convictus iocunditate percipimus. 2 Si enim amicum vel audire vel cernere
Abbreviated transcription (Latin):
in qua nobile senescat ingeniũ. transitus est ille nõ terminꝰ. egregiũ uiatorem
nec uiarũ aspitas terret nec mulcet amenitas. ⁊ monte hispidũ transit. ⁊ pͣta
uirentia. totus in fine prominet. Pulchrũ spectaculũ argutulus adolescens ele¬
mentario sene ml turpius ut doctis senib placet. prestitisti illud. hoc caueto ne
prestes. meliuo est puerũ mori. ꝙͣ inter picula sonescente uiuere. Compater.
quidẽ tibi sed bene habet integia est etas. ⁊ adhuc mutandi consilu tempa hes
Ill̃is sine consolatione mmẜeor. qui etatem prope iam totã in gĩgnasio consumpẜunt qͣles
michi duos alit cmicos cisalpina gallia. claros uiros sed obscuo excertio semꝑ oppressos
Tibi bero etiam gratulor qui illud exniũ patrie me sidus ta ꝓpitiũ exꝑnio. Ille
em̃ unus un. est qui inglorio labon fiñe impon̾e uelit. ⁊ ualeat Surge ille ce uarat

Expanded text:
in qua nobile senescat ingenium; transitus est ille, non terminus. 19 Egregium viatorem in qua nobile senescat ingenium; transitus est ille, non terminus. 19 Egregium viatorem nec viarum asperitas terret nec mulcet amenitas et montem hispidum transit et prata virentia; totus in finem prominet. Pulcrum spectaculum argutulus adolescens, “elementario sene nil turpius”, ut doctis senibus placet; prestitisti illud, hoc caveto ne prestes; melius est puerum mori quam inter puerilia senescentem vivere. 20 Compaterer quidem tibi, sed bene habet; integra est etas et adhuc mutandi consilii tempus habes. Illis sine consolatione misereor qui etatem prope iam totam in hoc gimnasio consumpserunt, quales michi duos alit amicos Cisalpina Gallia, claros viros sed obscuro exercitio semper oppressos. Tibi vero etiam gratulor, qui illud eximium patrie nostre sidus tam propitium experiris; ille enim unus vir est qui inglorio labori finem imponere velit et valeat. Surge, ille te vocat;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pulius ⁊ strepitus. ⁊ sub ferula gementiũ clamor precib miotus ac laciimis
quib repueristere dulce est. quos pudet inter uiros uersari. piget inter equales
uiuere. inuat preesse minorib semꝑ habere quos terreant quos crutient. quos
affligant quib impent. qui eos oderunt dũ metuant Tirannnca ista uoluptas
est/ ⁊ que ferocem syracusii sems aun ꝓmulsit. ut memorant indignũ dignissi
solamen euilii. Tu autem uir modestissime meliorib incumbe uigiliis. quales
erant qui nos prima etate docuerunt. tales sine doceant iuuentutẽ. quales fue¬
runt in nos qui aĩos pͥmũ nĩos exemplis pulcuorib erexerunt tales simꝰ in po¬
steros. An ne cũ Romam duces eloquii Cicerone ac uirgiliũ sequi possis. plagosũ
sequi malis orbilui. adde ꝙ nec grãmatica nec septem ulla liberaliũ digna est

Expanded text:
et pulvis et strepitus et sub ferula gementium clamor precibus mixtus ac lacrimis, et pulvis et strepitus et sub ferula gementium clamor precibus mixtus ac lacrimis, quibus repuerescere dulce est, quos pudet inter viros versari, piget inter equales vivere, iuvat preesse minoribus, semper habere quos terreant, quos crucient, quos affligant, quibus imperent, qui eos “oderint dum metuant”. 17 Tyrannica ista voluptas est et que ferocem siracusii senis animum permulsit, ut memorant, indignum dignissimi solamen exilii. Tu autem, vir modestissime, melioribus incumbe vigiliis: quales erant qui nos prima etate docuerunt, tales sine doceant iuventutem; quales fuerunt in nos qui animos primum nostros exemplis pulcrioribus erexerunt, tales simus in posteros. 18 Anne cum romani duces eloquii Ciceronem ac Virgilium sequi possis, “plagosum” sequi malis “Orbilium”? Adde quod nec grammatica nec septem ulla liberalium digna est