comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot̃ deiure querit᷑ ut ꝓ eo qui
peccranã priuatã de tẽplo sustulit
sac̾legii agitur de sacͥlegio cog¬
noscitis ut index intelligat id
unũ eẽ officii sui querere au id
ꝙ obicitur sacͥlegiũ sit. Itẽ ĩ cãis
obscuris aut multiplicib n ͨ fẽ
qñ eciã ut mag̃ moueat mouet
autẽ si protinus sb̾texãturaliqͣ
q̃ prosint lex aꝑte scͥpta ẽ ut ꝑegͥ¬
mis quimurũ ascend̾it mortẽ
multetar peg̾nũ te eẽ c̾tũ ẽ qui
ascẽd̾is murũ nõ querieur qui
sẽp ẽ nͥ ut tepumiri oporteat. hec
enĩ propositio cõcessionẽ adu̾sa¬
rii premit et quedãmõ iudicã¬
di morã tollit nec indicat q̃onẽ
s adiuuat. sũt a̾ ꝓpo̾itões et sĩ¬
guntur ut cũ socrates accãtꝰ ẽ
et corrũpet inuẽtutẽ et nouas
suꝑstitiões ĩrroduce̾t et sĩgula
ex plurib colligũt᷑ ut cũ lega¬
tio male gesta obicit eschini
ꝙ mẽtitus sit ꝙ nicħ ex madati
fec̾it ꝙ moratꝰ sit ꝙ muña ac¬

Expanded text:
 et de fine quaeritur, ut pro eo, qui pecuniam privatam de templo sustulit, sacrilegii agitur, de sacrilegio cognoscitis, ut iudex intelligat id unum esse officii sui, quaerere an id quod obiicitur sacrilegium sit. item in causis obscuris aut multiplicibus, nec sequando etiam ut magis moveat. movet autem, si protinus subtexantur aliqua, quae prosint. lex aperte scripta est ut peregrinus qui murum ascenderit morte multetur; peregrinum te esse cerium est; quin ascenderis murum, non quaeritur; quid superest, nisi ut te puniri oporteat? haec enim propositio confessionem adversarii premit et quodammodo iudicandi moram tollit, nec indicat quaestionem sed adiuvat. sunt autem propositiones et simguntur, ut cum Socrates accusatus est, quod corrumperet iuventutem et novas superstitiones introduceret; et singula ex pluribus colliguntur, ut cum legatio male gesta obiicitur Aeschini, quod mentitus sit, quod nihil ex mandatis fecerit, quod moratus sit, quod munera ac
Abbreviated transcription (Latin):
suonib ceteris quas ueras eẽ
lateor set in hec gn̾a recide̾
Dã si iudicẽ beniuolu attẽtũ
docilẽ hẽo quidãplius debeã
optare nõ reꝑio cũ metꝰ ipẽ qui
mayĩ euidetur eẽ exͣ hec et at¬
rẽtũ iudicẽ faciat et abadu¬
ĩs tauore deterieat pͣm qmiñ¬

Expanded text:
 quas veras esse fateor, sed in haec genera recidere. nam si iudicem benevolum, attentum, docilem habeo, quid amplius debeam optare, non reperio; cum metus ipse, qui maxime videtur esse extra haec, et attentum iudicem faciat et ab adverso favore deterreat. verum quon
Abbreviated transcription (Latin):
scure trãscẽde̾ ẽ optimũ. si u̾o lõ¬
gior sequet᷑ ac pplexa mag̾ expo
fecit paulo lõgius exordiũ rei de
moleste paciamini pͥncipiis enĩ
cognitis multo faciliꝰ extremaĩ¬
celligetis. hec fere sũt mͥ de exor¬
dio cõꝑta.

Expanded text:
scure transcendere est optimum. si vero lonscure transcendere est optimum. si vero longior sequetur ac perplexa magis exposfecit: paulo longius exordium rei demmoleste patiamini; principiis enim cognitis multo facilius extrema intelligetis. haec fere sunt mihi de exordio comperta.
Abbreviated transcription (Latin):
cã ẽ sua quibor ꝑtib dãda. pre¬
facio ẽ ut audite nũc reliqua et
trãseo nũc illuc s ĩ ip̃is eciã pro¬
bõib multa fingũtur ꝓhemii
uice ut facit ticero procluẽtio
dicturus ꝯͣ censores pro mutena
cũ ẜuio excusat u̾m id frequẽtiꝰ
ẽ ꝙͣ ut exẽplo cõfirmãdũ sit. qͦ¬
ciẽs̃ autẽ ꝓ hei̾o fu̾imꝰ usi tũ siue
ad expõm trãsibit siue protinꝰ ad
probatiõm id debebit in pͥnꝰ posa
ciũ frequẽtiũ pot̾it.illa u̾õ frigida
et pũlis ẽ et in scolis affectio et
ip̃etransitꝰ effitiat aliquẽ utiq
sẽtentiã et huius uelut prestipi¬
e plausũ petat ut ouidius lasciui
excusare necessitas põt res diu̾sis¬
simas in spẽm unius corꝑis coui¬
gẽtẽ oratori u̾o quid ẽ necesse sur¬
riꝑe hãc transg̾ssionẽ et iudicẽ
fallẽ quintordini reꝵ a ĩmũ ĩten¬
ꝑs expositionis si iudex natrati
nõ dũ sciet qua pp̃ ut nõ abrup¬
te cadeͣ in narrationẽ ita nõ ob¬

Expanded text:
a est, sua quibusque partibus danda praefatio est, ut audite nunc reliqua, et transeo nunc illuc. Sed in ipsis etiam probationibus multa funguntur prooemii vice, ut facit Cicero pro Cluentio dicturus contra censores, pro Murena, cum se Servio excusat. verum id frequentius est, quam ut exemplis confirmandum sit. quotiens autem prooemio fuerimus usi, tum sive ad expositionem transibimus sive protinus ad probationem, id debebit in principio tium sequentium poterit. illa vero frigida et puerilis est in scholis adfectatio, ut ipse transitus efficiat aliquam utique sententiam et huius velut praestigiae plausum petat, ut Ovidius lascivirexcusare necessitas potest res diversissimas in speciem unius corporis colligentem. oratori vero quid est necesse surripere hanc transgressionem et iudicem fallere, qui, ut ordini rerum animum intens expositionis, si iudex narrari nondum sciet. quapropter , ut non abrupte cadere in narrationem, ita non ob
Abbreviated transcription (Latin):
rubero ꝙ ẽ accusatori marime
optãdũ. illo eĩ mo pressit atq ĩ
cidet quid nõ salustius de recto
ad ciceronẽ ĩ quẽ ip̃m dicebat
usus ẽ principio. et quid̾ prroti¬
nus grauiter er ĩ quo aĩo ma¬
ledicta tua paterer in tullii sic
ocero fec̾at ĩ carilmã quousq
tãdẽ abute̾ ac nequis ãpostrotẽ
miretur idẽ cicero pro scaum ãbi¬
cus reo q̃ cã ẽ ĩ cõmẽtaris. Na
bis eũdẽ defẽdit prosopopeia lo¬
quẽtis proreo utitur ꝓ rabirio
u̾o postumo eodẽq scauro reo re¬
petũdarũ eciã exẽplis ꝓduẽtio
ut mõ ostedipartitioe nõ tũ
hec quia ponũt bñ alũ fie̾i̾ pas¬
sim faciẽda sũt s quociẽs p̾cep¬
tũ uc̾i̾t rõ qu̾o et similitudĩe dũ
breuis et tralatione atq aliis
tropis q̃ oĩa cauti illi ac diligẽ¬
tes ꝓ hñt utem ᷑ int̾im si cui dĩa
illa proligatio ironia de qua pan¬
lo ãte dix̾am displicet.alia exor¬
res ca̾s accõmodari põt.uulgare

Expanded text:
Tubero, quod est accusatori maxime optandum. illo enim modo pressit atque incidit. quid ? non Sallustius derecto ad Ciceronem, in quem ipsum dicebat, usus est principio, et quidem protinus? graviter et iniquo animo maledicta tua paterer, Marce Tulli, sicut Cicero fecerat in Catilillam: quo usque tandem abutere? ac , ne quis apostrophen miretur, idem Cicero pro Scauro ambitus reo, quae causa est in commentariis nam bis eundem defendit, prosopopoeia loquentis pro reo utitur, pro Rabirio vero Postumo eodemque Scauro reo repetundarum etiam exemplis, pro Cluentio ut modo ostendi partitione. Non tamen haec, quia possunt bene aliquando fieri, passim facienda sunt, sed quotiens praectum vicerit ratio; quomodo et similitudine, dum brevi, et translatione atque aliis tropis quae omnia cauti illi ac diligentes prohibent utemur interim, nisi cui divina ilia pro Ligario ironia, de qua paulo ante dixeram, displicet. alia exorres causas accommodari potest, vulgare
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Nã ꝓsus est hoc mag̃ ẜm na¬
turã cõfitẽdũ ẽ ut eos aslocam᷑
potissimũ quos cõciliare nobis
studemus int̾im tñ et ẽ ħ ꝓhe¬
mio necessarius sẽsus aliquis
et is acrior sit atq uehemẽtior
accidat quo iure aut quãta sr̃¬
stitiõe ꝓhebeni᷑ dare ꝑ hãc fi¬
gurã snie uires. neq eĩ istud
scͥptores artiũ quia nõ liceat

Expanded text:
ti. nam prorsus esse hoc magis secundum naturam confitendum est, ut eos alloquamur potissimum, quos conciliare nobis studemus. interim tamen et est prooemio necessarius sensus aliquis, et hic acrior fit atque vehementior accidat. quo iure aut qua tanta superstitione prohibeamur dare per hanc figuram sententiae vires? neque enim istud scriptores artium, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
latũ. neaut aboleta netustate aͭ
apoetita lnĩa sũptũ ĩ pͥnꝰ dep̾hẽda¬
tur.nõ dũ eĩ recepti sumus et cus¬
todit nos recẽs audientiũ ĩrẽtio
mag̾ cõciliatis aĩs eriã calẽtib
hec lib̾tas feretur maxĩeq cũ ĩ
locos fu̾imꝰ ĩgressi quoꝵ natura¬
lis ub̾tas lĩa n̾bi notare cirtũ¬
fuse nicore nõ patet᷑:nͨ angumẽ¬
tis autẽ nec locis nec nantitioni
siłis eẽ ĩ prohemio deb or̃o. Neq
ramẽ deducta semꝑ ac circũlata
s sepe simpliciatq ĩ laborãte siłis
Nec nͣbis uultuq nimia promit¬
tẽs dissimulata ei̾ et ut greci di
sepe sumpit. s hec ꝓut forati aĩ¬
mũiudicũ expediet turbaiͣ me¬
moria uł cõtinnãdi. u̾ba faculta¬
redestitui nũꝙͣ turpiꝰ cũ uitiosũ
ꝓhemiu possit uideri catatritosa
sacies. et pellimus certe gub̾na¬
tor qui nauẽ dũ portũ egreditm
petteq et ĩ fames desidant. Ri¬
dẽdi u̾o qui uelut leges prohe¬

Expanded text:
latum, ne aut ab obsoleta vetustate aut poetica licentia sumptum in principio deprehendatur. nondum enim recepti sumus, et custodit nos recens audientium intentio; magis conciliatis animis et iam calentibus haec libertas feretur, maximeque cum in locos fuerimus ingressi, quorum naturalis ubertas licentiam verbi notari circumfuso nitore non patitur. nec argumentis autem nec locis nec narrationi similis esse in prooemio debet oratio, neque tamen deducta semper atque circumlita, sed saepe simplici atque illaboratae similis, nec verbis vultuque nimia promittens. dissimusaepe surrepit. Sed haec, prout formari animum iudicum expediet. turbari memoria vel continuandi verba facultate destitui nusquam turpius, cum vitiosum prooemium possit videri cicatricosa facies, et pessimus certe gubernator qui navem, dum portu egreditur, pectaeque et infames desiderant. ridendi vero, qui velut legem prooe
Abbreviated transcription (Latin):
nõ exordio. Nã iud et in narra¬
tiõe nõ nũꝙͣ et ĩ argumẽtis ut
accẽdant et ut faueãt rogamꝰ
quo prodigus uelud dormitã¬
tes eos excitari putabat quale
ẽ cũ .c. uaremus quia familia
anchariana occisus ẽ ħ queso

Expanded text:
non exordio. nam indices et in narratione nonnunquam et in argumentis ut attendant et ut faveant rogamus, quo Prodicus velut dormitantes eos excitari putabat, quale est: tum C. Varenus, is qui a familia Anchariana occisus est — ho
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eciã qũo ꝑsiti facillĩe possĩt
hec adiciout duturus incue¬
atur qui apud que̾ pro quo ꝯͣ
quẽ quo temꝑe quo loco quo
rerũ statu quã uulgi fama di¬
cẽdũ sit quidiuditẽ sẽtire cre¬
dibile sit antequã incipinits
tũ quidant deside̾mus aut de¬
p̾cemur ip̃a illud natura docet
ut sciat quid pͥmũ dicẽdũ sir

Expanded text:
ici facillime possint, hoc adiicio, ut dicturus intueatur, quid, apud quem, pro quo, contra quem, quo tempore, quo loco, quo rerum statu, qua vulgi fama dicendum sit, quid iudicem sentire credibile sit, antequam incipimus, tum quid aut desideremus aut deprecemur. ipsa illum natura eo ducet, ut sciat, quid primum dicendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ũ ẽ ĩfororatũ ut sit ydoneus
sue rei quisq defẽlor. declamacui¬
rꝰ autẽ maxĩe põitas ĩ affectis
cãs ꝓpriis psõis debet indi̾e. Ini
sũt eĩ qui mãdari nõ pñt n ͨ eadẽ
ĩꝑfertur alieni animi qua susmot.¬
hiis eciã cãis de insinuatõne
uidr᷑ opꝰ eẽ si aduͣsarii actio iudi¬
cũ aiõs occupauit. si dirẽd̾ ap̃
fatigatos ẽ quoꝵ alt̾ũ ꝓmictẽ
donras probões et adũsas elu¬
reficit aĩos er u̾decũq petita
iuditi uolũtas beuat te diunõ
inucilis ẽ eciã rõ occupãdi que
uidentur obsiare ut cicero dicit
scrre se minari quoldã qui is qui
ꝑ tos ãnos defed̾it multos le¬
serit nemine ad accusãdũ uer¬
rẽ descẽd̾it. de m̃ ostẽdit hanc¬

Expanded text:
it idoneus suae rei quisque defensor. declamaturus autem maxime positas in adfectibus causas propriis personis debet induere. hi sunt enim, qui mandari non possunt, nec eadem vi profertur alieni animi qua sui motuhis etiam de causis insinuatione videtur opus esse, si adversarii actio iudicum animos occupavit, si dicendum apud fatigatos est; quorum alterum promittendo nostras probationes et adversas elureficit animos et undecunque petita iudicis voluptas levat taedium. Non inutilis etiam est ratio occupandi quae videntur obstare, ut Cicero dicit, scire se mirari quosdam, quod is, qui per tot annos defenderit multos, laeserit neminem, ad accusandum Verre
Abbreviated transcription (Latin):
cusatoraccõe p̾scripseris fiducia
ipã solet opimõ arrogãtie labo¬
rare faciũt fauorẽ er illa pene ꝯ¬
munia nõ tñ obmittẽda uł idõ
ne occupẽtur optare ab hoĩari
rogare sollicitũ age̾ quia plerũ¬
q attentũ udicẽ facit si res agi
uid  noua magna atrox ꝑtinẽs
ad exẽplũ p̾cipue tñ si iudex aut
aĩmus sepe metu admo̾itõe p̾¬
cib uantate deniq si id ꝓfutu¬
rñ credemꝰ adorrãdus ẽ sũt et il¬
la excitãdis ad audiẽdũ nõ in¬
tilia si nos neq din moraturos
neq exͣ cãm dicturos exislimẽt
docile sme dubio et ħ ip̃a p̾stat
artetio. s et illud si brenit᷑ et di¬
luçider sumã rei de qua cognos¬

Expanded text:
cusator praescripserit. fiducia ipsa solet opinione arrogantiae laborare. faciunt favorem et ilia paene communia non tamen omittenda, vel ideo ne occupentur, optare, abominari, rogare, sollicitum agere; quia plerumque attentum iudicem facit, si res agi videatur nova, magna, atrox, pertinens ad exemplum, praecipue tamen, si iudex aut animus spe, metu, admonitione, precibus, vanitate denique, si id profuturum credimus, agitandus est. sunt et illa excitandis ad audiendum non inutilia, si nos neque diu moraturos neque extra causam dicturos existiment. docilem sine dubio et haec ipsa praestat attentio; sed et illud,si breviter et dilucide summam rei,de qua cognos
Abbreviated transcription (Latin):
cãe gn̾e nõ possit ĩ sinuatio
surrepat aĩmꝰ maxĩe uͥsors cãe ñ
satis honesta ẽ uł qui res sit im¬
proba uł ciuiaab hõib parũ pro¬
betur aut si facie qꝰ ipã p̃mit᷑
uł ĩuidiosa cõsistẽtis ex diu̾so pa¬
troni aut pr̃uł miserabił senis
ceci infantis et quid̾ quib adu̾¬
sus hec modis sit medẽdũ. nͣbo¬
sius tradũt mat̾i̾asq ip̃is figt̃
et ad morẽ actionũ ꝓsequũt᷑. s
hec cũ ornatur ex cãis quoꝵ spẽs¬
cõsequi om̃s nõ possumiꝰ nͥ gn̾ałr

Expanded text:
causae genere non possit, insinuatio surrepat animis, maxime ubi frons causae non satis honesta est, vel quia res sit improba vel quia hominibus parum probetur, aut si facie quoque ipsa premitur vel invidiosa consistentis ex diverso patroni aut patris vel miserabili senis, caeci, infantis. et quidem quibus adversus haec modis sit medendum, verbosius tradunt materiasque sibi ipsi fingunt et ad morem actionum persequuntur; sed hae cum oriantur ex causis, quarum spec
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ ut ad agendũ magna at
honesta rõne aut eciã netessita¬
te citressisse nideantur setut pꝰ¬
cipua in hoc dicẽtis aũttas. si oĩs
ĩ suheũdo negocio suspitio sordiũ
ant odiorum aut abitionis affu¬
ers ita enicdã ĩ hiis quo cõmẽda¬
pleraq messile ꝓhennia. ẽ ei na¬
turalis fauor pro laborãtib et in¬
dex religiosiis libe̾tissime prõnũ
audit quẽ instĩe sue mininte tim
inde illa uetũ ctͣ occultã di eloquẽ

Expanded text:
dum est, ut ad agendum magna atque honesta ratione aut etiam necessitate accessisse videantur. Sed ut praecipua in hoc dicentis auctoritas, si omnis in subeundo negotio suspicio sordium aut odiorum aut ambitionis afuerit, ita quaedam in his quoque commendapleraque Messalae prooemia. est enim naturalis favor pro laborantibus, et iudex religiosus libentissime patronum audit, quem iustitiae suae minime timet. inde illa veterum circa occultandam eloqu
Abbreviated transcription (Latin):
o locabũtur q̃ sũt porro ĩ ca̾is fa¬
uorabiles enu̾are nõ e necesse q̃
et mãĩfã erũt cognita cuinsq cõ¬
trou̾sie cõdicione et oĩacolligi ĩ
tãta re litiũ uarietate nõ pñt. ut
aurẽ ħ iuenire et augẽ ita ꝙ ledit
aut oĩo repelle̾ aut certe minũ e
ex cã ẽ miseratio quo alñ ex eadẽ
ueĩt siue quid passi simiꝰ graue
siue passuri neq eĩ sũ ĩ hac opĩone
qua quidã ut eo distare ꝓhemiũ
et defũctos excitare et pignora
eoꝵ producẽ q̃ minus exordiis
miserabilẽ see uincamur exitũ
ira adnͣsarioꝵ suꝑbũ si nic̾int uti¬
le ẽ credi. s ex hiis quo q̃ nõ sũt
sis duci prohemia solẽt. ꝑ sõis ap¬
plicãtur nõ pignora mõ de quib
sup̃dixi s propinquitates amici¬
cie int̾mi regiones eciã ciuitaresq
et si quid aliud eius quẽ defẽdi¬
mus cãu ledi põt.ad cãm extra
prodeiotato hĩtus ũde ꝓmilone
opinio. inĩ ĩ uerrẽ. deinceps ne

Expanded text:
o locabuntur. quae sint porro in causis favorabilia, enumerare non est necesse, quia et manifesta erunt cognita cuiusque controversiae condicione et omnia colligi in tanta litium varietate non possunt. ut autem haec invenire et augere, ita quod laedit aut omnino repellere aut certe minuere ex causa est. miseratio quoque aliquando ex eadem venit, sive quid passi sumus grave sive passuri. neque enim sum in hac opinione, qua quidam, ut eo distare prooemium et defunctos excitare et pignora reorum producere; quae minus in exordiis miserabilem, si vincamur, exitum, ita adversariorum superbum, si vicerint, utile est credi. Sed ex iis quoque, quae non sunt sis, duci prooemia solent. personis applicantur non pignora modo, de quibus supra dixi, sed propinquitates, amicitiae, interim regiones etiam civitatesque, et si quid aliud eius quem defendimus casu laedi potest. ad causam extra pro Deiotaro; habitus, unde pro Milone; opinio, unde in Verrem; deinceps, ne
Abbreviated transcription (Latin):
deatur adicitur pe. ꝙ alii hu¬
milialii admirabili sb̾iciũt
ĩ obscuro docilẽ ĩ hñili attẽtũ
parare debemꝰ. Nã honestũ qͥ¬
dẽ ad cõciliatiõm satis ꝑ sena¬
let ĩ admirabili et empi re

Expanded text:
detur adiici turpe, quod alii humili, alii admirabili subiiciuntin obscuro docilem, in humili attentum parare debemus. nam honestum quidem ad conciliationem satis per se valet, admira
Abbreviated transcription (Latin):
pue domo nidebit indexcutu¬
lisse. metꝰ eciã nõ nũꝙͣ ẽ ad mo¬
nẽdus ut citero ꝓ milone ne ar¬
ma põpei dispoĩta cõtra se putarẽt
la borauit nõ nũquã adhibẽdũ ut
idem in uerrẽ facit. sec adhibẽdi
modꝰ alt̾ ille frequẽs er fauorabilis
tur corruptis accusatiõm. et id qui¬
dẽ ĩ cõsilio ãpliore ut cũq tociꝰ nã
et mali inhibẽtur et boni gaudẽt
apd̾ singulos u̾o nũꝙͣ suaserĩ
gis ꝙͣ appłłare eciã si id quo sepe
ntile ẽ aut ãte quã ꝓnũciet reu̾
face̾. Nã et minan et deferre eciã
nc̃ orator põt si cã cõciliãdi nobis
indicis mat̾i̾ã dabit ex hac potis¬
simũ aliquãusũ principn quã
maxĩe fauorabilia uidebũt de¬

Expanded text:
m domo videbitur iudex attulisse. metus etiam nonnunquam est amovendus, ut Cicero pro Milone, ne arma Pompeii disposita contra se putarent, laboravit; nonnunquam adhibendus, ut idem in Verrem facit. Sed adhibendi modus alter ille frequens et favorabilis:tur corruptis accusationem, et id quidem in consilio ampliore utcunque tutius; nam et mali inhibentur et boni gaudent; apud singulos vero nunquam suaserim, gis quam appellare, etiamsi id quoque saepe utile est, aut, antequam pronuntiet, reum facere; nam et minari et deferre etiam non orator potest. si causa conciliandi nobis iudicis materiam dabit, ex hac potissimum aliqua in usum principii, quae maxime favorabilia videbuntur, de
Abbreviated transcription (Latin):
sẽtẽ qonẽ ꝑtin̾e aut emẽdari pos¬
se pnĩa aut satis iam punita ui¬
deantur. Ideoq agre aduocato ꝙͣ
litigatori faciliꝰ quia et landat
siue arrogantie crimie et aliqnͣ
ntiłr eciã reprehendẽ põt. Nã se

Expanded text:
stionem pertinere aut emendari posse paenitentia aut satis iam punita videantur. ideoque agere advocato quam litigatori facilius, quia et laudat sine arrogantiae crimine et aliquando utiliter etiam reprehendere potest. nam se
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ adusa i dicũ uolumtate nõ pos¬
sit.Pa ĩ iudice̾ ne quid dicat᷑ nõ
mõ̾palã s ꝙ oi̾o ĩtelligi possit stul¬
tũ erat mon̾e nͥ fĩet.et ei partis ad¬
u̾ ꝯpronus dabit exordio matiã
ĩtim cũ honore si eloquẽtiã eius
ad gr̃am nos tim̾t singẽdo ut ea
suspecta sint iudici fec̾imus ĩt̾im
nus prourbinie heredibꝰ labienũ
adu̾satii patronũ ĩcꝰ argumeta

Expanded text:
 adversa iudicum voluntate non possunt. nam in iudicem ne quid dicatur non modo palam sed quod omnino intelligi possit, stultum erat monere, nisi fieret. etiam partis adversae patronus dabit exordio materiam, interim cum honore, si eloquentiam eius et gratiam nos timere fingendo, ut ea suspecta sint iudici, fecerimus, interim nius pro Vrbiniae heredibus Labienum adversarii
Abbreviated transcription (Latin):
mur beniguolẽtiã aut aꝑsõis
duci aut a cãis accepimꝰ
s ꝑsõarũ nõ ẽ ut pleriq
re exlitigatore et aduͣsario et
iudici. Nã exordiũ duci. nõ nũ¬
quã eciã abactore cãe solet ꝙͣ¬
quã enĩ pauciora de se ipõ dicit
et peius plurimũ tñ ad oĩa mo¬
menti e ĩ ħ po̾itũsi uir bonus cr̃¬
ditur. lit ei cõtĩget ut nõstudi¬
ũ aduocati uideatur afferre set
pene testis fidẽ quarꝰ i p̾mis ex¬
istimetur uenisse ad agẽdũ duc¬
tus officiouł cognationis uł a¬
mititie maxĩeq si ficͣi pot̾is rei¬

Expanded text:
olentiam aut a personis ducimus aut a causis accipimus. Sed personarum non est, ut plerique litigatore et adversario et iudice. nam exordium duci nonnunquam etiam ab actore causae solet. quanquam enim pauciora de se ipso dicit et parcius, plurimum tamen ad omnia momenti est in hoc positum, si vir bonus creditur. sic enim continget, ut non studium advocati videatur adferre sed paene testis fidem. Quare in primis existimetur venisse ad agendum ductus officio vel cognationis vel amicitiae maximeque, si fieri poterit, rei
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfelicib mi̾am ꝓ lesis seu̾ita¬
cẽ et słr ceteraiores quo si
fre̾i põt iudicis uelim nosse nã
prout asꝑi.lenes iocũdi. graues
duri remissierũt aut assumt ĩ
cãs naturas eoꝵ q̃ cõpetẽt aut
mit gare qua it pug nabũt opor¬
tobit. accidinantẽ int̾im ħ quo

Expanded text:
isericordiam, pro laesis severitatem et similiter cetera. mores quoque, si fieri potest, iudicis velim nosse. nam prout asperi, lenes, iucundi, graves, duri, remissi erunt, aut adsumere in causam naturas eorum, qua competent, aut mitigare, qua repugnabunt, oportebit. accidit
Abbreviated transcription (Latin):
dici alib nõ possit multũ gr̃e
exordio ẽ ꝙ ab attõe du̾se par¬
tis matĩã trabit. hoc ipõ ꝙ nõ
copõitũ domi. set ibi atq exre
natu et facilitate fama ĩgenii
auget et facie simplicis sũpti¬
q et proximo sermõis fidẽ q
acquirit adeout eciã si reliqua
scͥpta atq elaborata sinit en̾ ple¬
riimq indeatur tota et tẽporał
or̃o. enius iniciũ nich p̾paratũ
uero ꝓhemiũ decebit.et sẽtẽti¬
arũ et cõpõitionis et uocis et
uultus.⁊nodestia adeo ut ĩ gnͣe
cãe et iã ĩdubitabilis fidutia
seip̃a animũ ex̾ce̾ nõ delear. od
enĩ iudex fere lirigãtis securita¬
tẽ cũq ius suũ intelligat tacitꝰ
reu̾ent postulat nec minꝰ diligẽ¬
ter ne suspcĩ simus ulla ꝑte uicã¬

Expanded text:
dici alibi non possit. Multum gratiae exordio est, quod ab actione diversae partis materiam trahit, hoc ipso, quod non compositum domi, sed ibi atque ex re natum, et facilitate famam ingenii auget et facie simplicis sumptique ex proximo sermonis fidem quoque adquirit; adeo ut, etiamsi reliqua scripta atque elaborata sint, tamen plerumque videatur tota extemporalis oratio, cuius initium nihil praeparati vero prooemium decebit et sententiarum et compositionis et vocis et vultus modestia, adeo ut in genere causae etiam indubitabili fiducia se ipsa nimium exserere non debeat. odit enim iudex fere litigantis securitatem, cumque ius suum intelligat, tacitus reverentiam postulat. nec minus diligenter ne suspecti simus illa parte vita
Abbreviated transcription (Latin):
prolesis dr id cũ sit utile alñ
nc̃ adeclamatorib quibuidã
pene semꝑ assimitur qui fas
nõ uutãt nͥ a cõtrario icipe ne¬
gãt appollodorũ secut tres eẽ

Expanded text:
r. id cum sit utile aliquando, nunc a declamatoribus quibusdam paene semper adsumitur, qui fas non putant nisi a contrario incipere. negant Apollodorum secuti tris esse,
Abbreviated transcription (Latin):
diutis impugnari solet. Nã et
potẽtes sequir ĩnuidia et huuĩ¬
les abiectoses cõtentio et tur
ac mimẽda ut expediet. ħ enĩ
oraroris ẽ illa cãe indicẽ cõtilia¬
bimus no̾ nobis nõ tnĩ laudãdo
cũ ꝙ et fie̾i cũ mo̾ d et ẽ eñ ꝑti¬

Expanded text:
ductis impugnari solet. nam et potentes sequitur invidia et humiles abiectosque contemptus et turpaut minuenda, ut expediet. hoc enim oratoris est, illa causae. iudicem conciliabimus nobis non tantum laudando eum, quod et fieri cum modo debet et est t
Abbreviated transcription (Latin):
cognou̾it prosit uicio seq ĩ lio¬
lis facimus quod exordio sẽp
sit utimur qͣi cim iudex ia noũ¬
litis exponitur.s ĩ foro quoq ꝯ¬
rĩge̾ istud print pioꝵ gomis secũ¬
dis actiõib põt primis quidẽ ra
mo ũꝙͣ nͥ forte apud eñ cuires ali¬
u̾de iã nota sit dicimꝰ cã pͥncipis
nulla alia ẽ quã ut auditorẽ
quo sit nobis in cet̾i̾s ꝑtib ac¬
comodatior preparemus id fi¬
eri trib maxĩe reb ĩt̾ actores
plurimos constat ii beniuolũat¬
rentũ docilẽ fec̾imꝰ nõ quia isti
nõ ꝑ totã actione̾ sint custodie¬
da. set quia iniciis p̾cipue neces

Expanded text:
cognoverit, possit; vitioseque in scholis facimus, quod exordio semper sic utimur, quasi causam iudex iam novelitis exponitur Sed in foro quoque contingere istud principiorum genus secundis actionibus potest; primis quidem raro unquam, nisi forte apud eum, cui res iam aliunde nota sit, dicimus. causa principii nulla alia est, quam ut auditorem, quo sit nobis in ceteris partibus accommodatior, praeparemus. id fieri tribus maxime rebus inter auctores plurimos constat, si benevolum, attentum, docilem fecerimus, non quia ista non per totam actionem sint custodienda, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
q mutãdũ. s ãte hos simplicior ad¬
huc rõ loquẽdi fuit. ego uo he lumi¬
na orõis uelut oculos quosdã eẽ elo¬
quẽtie credo s neq oculos eẽ toto cor¬
ꝑe uelim ne cetera mẽbra offm̃ suũ
ꝑdãt. et si necesse sit ueterẽ illũ hor¬
rorẽ dicẽdi malĩ ꝙͣ istã noua lnĩam¬

Expanded text:
 mutandum? sed ante hos simplicior adhuc ratio loquendi fuit. ego vero haec lumina orationis velut oculos quosdam esse eloquentiae credo. sed neque oculos esse toto corpore velim, ne cetera membra officium suum perdant; et, si necesse sit, veterem illum horrorem dicendi malim quam istam novam li
Abbreviated transcription (Latin):
cũ res ip̃a de qua loquẽdũ ẽ na¬
turalẽ modũ excessit cõced
aĩ ãulius dre quia dici qua̾tũ
stat orõ. s de ħ satis quia eũdẽ
locũ plenius ĩ eo libro qͦ cãs
correpre eloquẽtie reddebamꝰ
tractauimus.

Expanded text:
cum res ipsa, de qua loquendum est, naturalem modum excessit. conceditur enim amplius dicere, quia dici, quantum stat oratio. sed de hoc satis, quia eundem locum plenius id eo libro, quo causas corruptae eloquentiae reddebamus, tractavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ĩ propriũ erit necesitate
rustici gẽmã ĩuitib quid eiꝰ di¬
cẽnt aliud et sitire segetes et
fruitꝰ laborare necessitate nos
durũ hõiem aut asꝑũ. So ei
priũ erat q daremꝰ hiis affeit¬
onib nomẽiã ĩcẽsũ ira et ĩfla¬
matũ cupiditate et lapsũ errore
significãdi gr̾a. Nichil eiꝰ houi
suis ubis ꝙͣ hiis arcessitis mag̃
gñis caritatẽ et cõtionũ pro¬
cellas et eloquẽtie flumĩa ue
acero pro milone clodiũ fõte
gł̾ie eius uocat et alio loco se¬
getẽ ac materiẽ q̃da̾ ⁊̃ parũ spe¬
ciosa dictu ꝑ hãc explicãt᷑ hoc
faciũt nimione luxu obtusior
usus sit genitali aruo et sulcrs
oblimet merces̃. ⁊ totũ a̾ me¬
ut leonẽ trãslatio cũ dico de ho¬
mĩe leo ẽ huius uis oĩs quadru¬
plex maxie uidet cũ ĩ reb aĩali¬
b aliud ꝓ alo ponit᷑ ut de agi¬
tatore gub̾na cor magna cõtor¬
sit equũ uia ut liuius scipionẽ
a catone ac latrati lolitũ refert

Expanded text:
tur, improprium erit. necessitate rustici gemmam id vitibus quid enim dicerent aliud?, et sitire segetes et fructus laborare; necessitate nos durum hominem aut asperum; non enim proprium erat, quod daremus his adfectibus, nomen. iam incensum ira et inflammatum cupiditate et lapsum errore significandi gratia; nihil enim horum suis verbis quam his arcessitis magisgeneris claritatem et contionum procellas et eloquentiae fulmina, ut Cicero pro Milone Clodium fontem gloriae eius vocat et alio loco segetem ac materiem. quaedam etiam parum speciosa dictu per hanc explicantur: hoc faciunt, nimio ne luxu obtunsior usus sit genitali arvo et sulcos oblimet inertes. | totum autem meut leonem; translatio, cum dico de homine, leo est. huius vis omnis quadruplex maxime videtur: cum id rebus animalibus aliud pro alio ponitur, ut de agitatore, gubernator magna contorsit equum vi; aut ut Livius Scipionem a Catone adlatrari solitum refert.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ita ẽ ab ip̃a nobis cõcessa natu¬
ra ut ĩ docti quo ac nõ sẽtientes ea
frequẽt̾ urãtur tũ ita iocũdaate
iitida ut ĩ or̃oe qualib clara pro¬
uͥo cũ line eluceat. Neq eĩ uulga¬
ns̃ ẽẽ neq huilis nͨ ĩ sua uis at rec¬
te mõ abscita põt.Copia quo ẜmo¬
ns auget ꝑmittẽto aut mutuari

Expanded text:
 ita est ab ipsa nobis concessa natura, ut indocti quoque ac non sentientes ea frequenter utantur, tum ita iucunda atque nitida, ut id oratione quamlibet clara proprio tamen lumine eluceat. neque enim vulgaris esse neque humilis nec insuavis apte ac recte modo adscita potest. copiam quoque sermonis auget
Abbreviated transcription (Latin):
orpus ẽ ũbi uł sermonis a
pomia sigrisicatiõe ĩ aliã cũ
iffure mutatis curaꝙ̃ ĩ explicabi¬
lis et gramaticis ĩt̾ ipõs et phile¬
sophis pugna ẽ cĩ sit gnͣa q̃ spẽs qui¬

Expanded text:
opus est verbi vel sermonis a propria significatione id aliam cum virtute mutatio. circa quem inexplicabilis et grammaticis inter ipsos et philosophis pugna est, quae sint genera, quae speci
Abbreviated transcription (Latin):
toto et partib. s iã nõ pi̾s p̾¬
cipimus ut accepto gn̾e spẽs ĩ¬
tellig̾e nõ possint ut modicꝰ a̾
atq oportunus eius usus illus¬
trat orõm ita frequẽs et obscu¬
rat et redio cõplet. Cõtimius
u̾o ĩ allegoriã et enigmata exit.
re sũt. ⁊̃ quedã et huĩles trãsla¬
tiões ut id de quo mõ dixi. sax¬
ea ẽ uerruca et sordide. Nõ eĩ si
cicero recte fẽtmã rei publice
dixit feditatẽ hoĩm significãs
idcirto probẽ. illud quo uete¬
ris oratoris ꝑsecuisti rei publi¬
ce. uomicas. Optimeq cicero
demõstrat cauendũ ne sit defor¬
mis trãslatio qualis ẽ. nã ip̃is
eiꝰ utar exẽplis castra tã morte
similis quoꝵ exẽpla iinuĩ fre¬
quẽter dep̾hendet qui scierit
hec uitia eẽ. s copia quo mod̾
egͥssa uiriosa ẽ precipue ĩ eatẽ
spetie sũt et dure id ẽ alõginqͥ

Expanded text:
toto et a partibus. sed iam non pueris praecipimus, ut accepto genere species intelligere non possint. Vt modicus autem atque opportunus eius usus illustrat orationem, ita frequens et obscurat et taedio complet, continuus vero id allegorias et aenigmata exit. sunt etiam quaedam et humiles translationes, ut id de quo modo dixi, saxea est verruca, et sordidae. non enim, si Cicero recte sentinam rei publicae dixit, foeditatem hominum significans, idcirco probem illud quoque veteris oratoris, persecuisti rei publicae vomicas. optimeque Cicero demonstrat cavendum, ne sit deformis translatio, qualis est—nam ipsis eius utar exemplis— castratam morte similis. quorum exempla nimium frequenter deprehendet, qui scierit haec vitia esse. sed copia quoque modum egressa vitiosa est, praecipue id eadem specie. sunt et durae, id est a lo
Abbreviated transcription (Latin):
dã ĩ sula multos et crudeles trrã¬
nos. s quoddã nouũ mõstrũ ex
uet̾e̾ illa ĩmai̾tate q̃ ĩ hindẽ u̾sata
arbitror. n ͨ pauciora sũt gn̾a mi¬
nuẽdi uix ossib herẽt et ꝙ cicero
c̃ĩ quoda io culari libelo sudñ
uecto uocat quẽ possim mitte̾ fũ¬
dã tñ excidẽt qua caua fũda pat
s huiꝰ quo rei fuet᷑ mẽ sura qdt¬
tũ eẽ d uit modũ nec alia uia
referre plurima hĩc orta ui¬
tia cũ p̾ẜtim mĩme fuit ig¬
nota et obscura mon̾e sacis
ẽ mẽtiri hyꝑbolẽ nͨita ut
mẽdacio fallere uelit qͦ ma¬
gis ĩrue̾dũ ẽ quonsq decrat
excollẽ ꝙ nobis nõ ceduur
puri̾t hec res frequẽtissĩe ad
risũ qui fieaptatꝰ ẽ urbanua¬
cis sin alit̾ stulcine nomẽas¬
sequit. e ã ĩusu uulgo quot

Expanded text:
dam insula multos et crudeles tyrandam insula multos et crudeles tyrannos, sed quoddam novum monstrum ex vetere illa immanitate, quae id isdem versata arbitror. nec pauciora sunt genera minuendi: vix ossibus haerent, et quod Cicero id quodam ioculari libello, fundum Vetto uocat, quem possit mittere funda; ni tamen exciderit, qua cava funda patet. Sed huius quoque rei servetur mensura  debet ultra modum, nec alia via referre plurima hinc orta vitia, cum praesertim minime sint ignota et obscura. monere satis est mentiri hyperbolen nec ita, ut mendacio fallere velit. quo magis intuendum est, quousque deceat extollere quod nobis non creditur. pervenit haec res frequentissime ad risum; qui si captatus est, urbanitatis, sin aliter, stultitiae nomen assequitur. est autem id usu vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
aut eiꝰ plꝰ eco diciniꝰ uomẽs frus¬
tis escuic̃tis gremiũ suui eotu
ĩ celũ scopuli. aut res ꝑ siłitudinẽ
ocior alis.aut signis quas quib¬
dã illa uł intacte segctis ꝑ sũma
uolaret gramina nec teneras cur¬
su lesisset aristas. uł trãslatione
nt ip̃m illud uolaret. crescit ĩ t̾i
yꝑboli alia ĩ suꝑ addita ut ciccro
ĩaconiũ dicit q̃ charibdis tã uoraꝵ
charibdi dico q̃ si fuit suit aĩal unũ
oceanꝰ mediꝰ lidius nixnidet᷑ tot
res tã dissipatas tã distãtib ĩ locis
põitas tã cito absorbe̾ potuisse. Ex¬
quisitã u̾o figurã huiꝰ iti rep̾hen¬
disse ap̃ principẽ iuicoꝵpidami ui¬
deor ĩ libro quẽ sc̾psit hympnus.
hiis nãq herculis ĩpetũ adu̾sꝰ me¬
ropas qui ĩ insula coadicũt᷑ habi¬
tasse nõ igni nec uẽtis nec mari
cero illa cõposuit ĩ uerrẽ usãbar᷑
ĩ licilia lõgo ĩt̾uallo nẽ dionisius
ille nec phalaris tulit eĩ illa quo̾¬

Expanded text:
o dicimus, ut vomens frustis esculentis gremium suum et totum | caelum scopuli; aut res per similitudinem ocior alis; aut signis quasi quibusdam, illa vel intactae segetis per summa volaret gramina nec teneras cursu laesisset aristas; vel translatione, ut ipsum illud volaret. crescit interim hyperbole alia insuper addita, ut Cicero id Antonium dicet, quae Charybdis tam vorax? charybdin dico? quae si fuit, fuit animal unum: Oceanus, medias fidius, vix videtur tot res, tam dissipatas, tam distantibus id locis positas, tam cito absorbere potuisse. exquisitam vero figuram huius rei deprehendisse apud principem Lyricorum Pindarum videor id libro, quem inscripsit ὕμνους. is namque Herculis impetum adversus Meropas, qui id insula Coo dicuntur habitasse, non igni nec ventis nec mari, cero illa composuit id Verrem versabatur id Sicilia longo intervallo alter non Dionysius ille nec Phalaris tulit enim illa quon
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hiis ãnotalse cõstãti quosdã gr̃a
sigficatõis quosdã decoris alsimri
et eẽ alios ĩ. uibis propriis alios in
nãslatis u̾tiq formas nõ u̾borũ
mõ s ⁊ ic̃suũ et cõpõnis. quare mͥ
uidẽtur etdasse qui nõ alios credide
neretur neq illud ignoro ĩ hiisdẽ
fere qui significãdi gr̃a adhibẽt᷑
eẽ et ornatũ set nõ idẽ accidet cõtͣ¬

Expanded text:
his adnotasse contenti, quosdam gratia significationis quosdam decoris assumi, et esse alios id verbis propriis alios id tralatis, vertique formas non verborum modo sed et sensuum et compositionis. quare mihi videntur errasse, qui non alios crediderneretur. neque illud ignoro, id iisdem fere, qui significandi gratia adhibentur, esse et ornatum; sed non idem accidet cont
Abbreviated transcription (Latin):
alioqum nec scͥbent s redeamue
ad iudiciũ et retrattemꝰ suspeo¬
tã faciliratẽ sic scͥpsisse salustũ
accepimus et sane maĩfm̃ ẽ et
iã ex oꝑe ipõ labor uirgiliũ quo
paucissimos die cõposuisse ũsus
auctorẽ uariis oratoris quidẽ alia
cõditio ẽ. itaq hãc morã et solli¬
citudinẽ initiis imꝑo Nã pͥmũ s
time scribamꝰ celeritatẽ dabit
cõsuetudo paulatĩ res faciliꝰ seos¬
tẽdẽt uͣba respõdebũt cõpositio se¬
quet᷑ͥ cu̾cta deniq ut ĩ familiabe
ne instituta ĩ officio er̃. sũma hec
ime tñ cũ facultas illa cõtig̾it re¬
sistamꝰ ut prouideamus efferam
efferẽtes equos frenis quibusdã
coherceamꝰ ꝙ nõ tã morã faciet ꝙͣ
nouos impetꝰ dabũt dabit. neq
eiꝰ rursꝰ eos qui robur aliquid ĩ sti¬
lo fecerãt ad ĩfelicẽ calũpniãdi se
penã alligãdos puto.nã quo suffi¬
cẽ officiis cimlib possit qui sigulis

Expanded text:
nec scriberentur. sed redeamus ad iudicium et retractemus suspectam facilitate. sic scripsisse Sallustium accepimus, et sane manifestus est etiam ex opere ipso labor. vergilium quoque paucissimos die composuisse versus auctor est Varius. oratoris quidem alia condicio est; itaque hanc moram et sollicituditime scribamus; celeritatem dabit consuetudo. paulatim res facilius se ostendent, verba respondebunt, compositio sequetur, cuncta denique ut in familia bene instituta in officio erunt. summa haime, cum facultas illa contigerit, resistamus ut provideamus et efferentes equos frenis quibusdam coerceamus; quod non tam moram faciet quam novos impetus dabit. neque enim rursus eos, qui robur aliquod in stilo fecerint, ad infelicem calumniandi se poenam alligandos puto. nam quomodo sufficere offici
Abbreviated transcription (Latin):
tationi uideãt᷑ data a diuc¬
toriã spectẽt quidagat᷑ pro¬
rãdi qua eius probãdi ac re¬
fellẽdi quãta in affectib oĩs
ipã popularis utilitatis gr̃a
sequit᷑ nõ cũ artessit᷑ hec si ꝑ¬
uiderimus cũ uere imitab᷑¬
uiur. qui u̾o. ĩ propriã hiis
bona adiecerit ut suppleat
q̃ deerãt cirtũcidat si quid
redũdabit is erit quẽ que¬
rimus pfectus orator quẽ
nit cõsummari potisimũ
oportebat cũ tãto plura ex¬
ẽpla bñ dicẽdi supsũt quã
illi qui adhuc sũmi sũt coͣ¬
tigerũt. nã erit hec quoq
laus eoꝵ ut priores supai¬
seler posteros docuisse dicãt᷑¬
A hec quid auyibia ex¬
tu secꝰ adhiletin. ĩ hiis

Expanded text:
deantur data, ad victoriam spectent; quid agatur prorandi, quae vis probandi ac refellendi, quanta in adfectibus omnis ipsa popularis utilitatis gratia sequitur, non cum arcessitur. haec si perviderimus, tum vere imitabimur. qui vero etiam propria his bona adiecerit, ut suppleat quae deerant, circumcidat, si quid redundabit, is erit, quem quaerimus, perfectus orator; quem nunc consummari potissimum oporteat, cum tanto plura exempla bene dicendi supersint quam illis, qui adhuc summi sunt, contigerunt. nam erit haec quoque laus eorum, ut priores superasse, posteros docuisse dicantaec quidem auxilia extrinsecus adhibentur; in iis
Abbreviated transcription (Latin):
niq ut semł ꝙ ẽ potẽtissimũ
dicã secrecũ ꝙ̾ dictãdo perit at¬
q lib̾um arbitris locũ et ꝙͣ al¬
tissimũ sileciũ scͥbẽtib maxĩe
cõuẽire et nẽo dubitau̾it. nõ
tũ protinuis audiẽdi qui cre
dũt aptissiã ĩ ħ ne mora siluasq
ꝙ illa celi lib̾tas locoꝵq amei̾¬
cas sblimẽcãmũ et beatiorẽ
spm̃ parẽt. mͥ certe iocũdꝰ hic
mag̾ ꝙͣ studioꝵ hortator uide¬
t᷑ eẽ secessus / nãq illa q̃ ip̃a de¬
lectãt necesse ẽ auocẽt ab ĩtẽ¬
tione oꝑis deninati. Neq eĩ se
bona fide ĩ multa simł ĩtẽdere

Expanded text:
nique ut semel quod est potentissimum nique ut semel quod est potentissimum dicam, secretum in dictando perit. atque liberum arbitris locum et quam altissimum silentium scribentibus maxime convenire nemo dubitaverit. non tamen protinus audidunt aptissima in hoc nemora silvasque, quod illa celi libertas locorumque amenitas sublimem animum et beatiorem spiritum parent; michi certe iucundus hic magis quam studiorum hortator videtur esse secessus. Namque illa que ipsa delectant necesse. est avocent ab intentione operis destinati, neque enim se bona fid
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationi morã nõ cõseꝙ̃s
celeritatẽ eiꝰ manꝰ ille cui dit¬
tamꝰ urget atq ĩt̾im pucet . ⁊̃
du bitare aut resisr̾e aut muta¬
re quasi cõsciũ ĩ firmitatis nr̃e
timẽtis quo fit ut nõ rudia tm̃
et fortuita s ĩpropͥa ĩt̾im dũ
sola ẽ cõnectẽdi sermõis cupi¬
ditas effluãt q̃ nec scribẽtiu
curã nec dicẽtiũ impetũ cõse¬
quãt᷑. at idẽ ille qui excipit si tar¬
dior ĩscribẽdo aut ĩcertior ĩ le¬
gẽdo uelut offẽsator fuit. i hi¬
betur cursus atq oĩs q̃ erat ꝯ¬
cepte mẽtis ĩtẽtio mora et ĩt̾¬
dũ iracũdia excutit᷑. tũ illa q̃
aptiorẽ aĩ motũ sequũt q̃q ip̃a
aĩmũ quodãmõ cõcitãt quoꝵ ẽ
iactate manũ torqͦre uultũ st̃
mł et ĩt̾im obiurgare q̃q ꝑsi¬
us norat cũ leuit̾ dicẽdi gemis
significat nec pluceu᷑ ĩquit ce¬
dit nͨ demorsos sapit ãguis.
⁊̃ ridicula sũt nͥ cũ soli sumꝰde

Expanded text:
gitationi moram non consequens celeritatem eius manus; ille cui dictamus urget, atque interim pudet etiam dubitare aut resistere aut mutare quasi conscium infirmitatis nostrae timentes. quo fit, ut non rudia tantum et fortuita, sed impropria interim, dum sola est connectendi sermonis cupiditas, effluant, quae nec scribentium curam nec dicentium impetum consequantur. at idem ille, qui excipit, si tardior in scribendo aut incertior in intellegendo velut offensator fuit, inhibetur cursus, atque omnis quae erat concepta mentis intentio mora et interdum iracundia excutitur. tum illa, quae altiorem animi motum sequuntur quaeque ipsa animum quodammodo concitant, quorum est iactare nanu interim obiurgare, quaeque Persius notat, cum leviter dicendi genus significat, nec pluteum, inquit, caedit nec demorsos sapit unguis, etiam ridicula sunt, nisi cum soli sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ et ex guonichil prospu pas¬
sas ico debat ne aliud uatre
÷ tes silortu noctis et clausũ cu
litas necessaria ẽ cũ reꝑa ab ip̃a
reꝓnatura ad quietẽ resectĩoo
nodis data ⁊ acerrimũ labore᷑
deerit. obstat eni diligẽtie sori¬
 bẽdi et fatigatio et abunde si
uacet lucis spatia sufficiũt. ou. ⁊ ⁊̃¬
patos ĩ noctẽ necessitas agit.
etñ lucubratio quotiẽs ad eã¬
 ĩtegri ac refecte uenimꝰ opti¬
nũ secreri genꝰ s silẽtiũ ei se¬
cessus et u̾diq lib̾ animꝰ ut it̃
maxĩe optãdaita nõ sẽꝑ pñt
cõting̾e / ideoq nõ statĩ si quid
obscrepet ebitiẽdi codices ͣ
et deplorãdꝰ dies um ĩ cõmo¬
dis repugnãdũ et hic saciedꝰ
usus ut oĩa qͦ ĩpediẽt ui̾cat ĩ¬
tẽtio c̾sitota mẽte ĩ ciꝰ ip̃m
direx̾is nichil eoꝵ q̃ ocius uł¬

Expanded text:
vox et ex quo nihil prospici posset, recondebat ne aliud agere ntes silentium noctis et clausum cublitas, necessaria est, cum tempora ab ipsa rerum natura ad quietem refectionemque nobis data in acerrimum laborer deerit. obstat enim diligentiae scribendi etiam fatigatio, et abunde, si vacet, lucis spatia sufficiunt; occupatos in noctem necessitas agit. est tamen lucubratio, quotiens ad eam integri ac refecti venimus, optimum secreti genus. sed silentium et secessus et undique liber animus ut sunt maxime optanda, ita non semper possunt contingere, ideoque non statim, si quid obset deplorandus dies, verum incomodis repugnandum et hic faciendus usus, ut omnia que impedient vincat intentio; quam si tota mente in opus ipsum direx
Abbreviated transcription (Latin):
ri salustiũ atq thͣr erdidem su¬
ꝑ ãt tristes ac ieiuni polionẽ enui¬
lãtur.otiosi et suppim si quid mo̾
lõgius ciitũdux̾ũt uita ita cire¬
ronẽ locuturũ fuisse. Nouera qͦs¬
dã qui se pulchre exp̾ssisse gonꝰ
uidentur si ĩ clausula potuine̾t
eẽ uideatur. gͦ pͥmũ ẽ ut qp imii¬
caturꝰ ẽ quis q ĩtelligat et quar̾
bonũ sit sciat ¶ tũ ĩ iuscipiẽdo onͣe
cõsulat suas uires. Na q̃da sũt
ĩmitabłia quib aut ĩfirmitas
nature nõ suffitias aut diuisitas
repugnet ne cui :enue igeniũ
exit sola uelut fortia et abripta
qͥui forte quidꝰ et ĩ domitũ amore
sb̾riliratis et uĩ sua ꝑdiriet ele¬
gãtiã quã cupit nõ sequat m
chil ẽ ei̾ tã ĩ cecẽs ꝙͣ cũ molliadu¬
re fiu̾t atq ego illi p̾ceprori quẽ
ĩstiruerã ĩ libro secũdo tedidi
nõ ea sola docẽda eẽ adq̃ quẽdis¬

Expanded text:
ri, Sallustium atque Thucydidem suri, Sallustium atque Thucydidem suerant; tristes ac ieiuni Pollionem aemulantur: otiosi et supini, si quid modo longius circumduxerunt, iurant ita Ciceronem locuturum fuisse. noveram quosdam, qui se viderentur, si in clausula posuissent esse videatur. ergo primum est, ut quod imitaturus est quisque intelligat et quare bonum sit sciat. tum in suscipiendo onere consulat suas vires. nam quaedam sunt imitabilia, quibus aut infirmitas naturae non sufficiat aut diversitas repugnet. ne , cui tenue ingenium erit, sola velit fortia et abrupta; cui forte quidem, sed indomitum, amore subtilitatis et vim suam perdat et elegantiam quam cupit non persequatur; nihil est enim tam indecens, quam cum mollia dure fiunt. atque ego illi praeceptori, quem institueram in libro secundo, credidi non ea sola docenda esse, ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
utinã tãbona imitãces dice¬
rẽt mnelius ꝙͣ mala peiꝰ dicãt
Pet no salte̾ hiis quib ad eni¬
cada uitia indicii satis fuit
sufficiat imaginẽ uirtutis
eftĩge et solã ut dix̾im artẽ
uł potius illas epicuri siguras
q̃ sũmis corporib dicit esftu¬
: ere. ħ̾ a̾ hiis accĩt qui nõ ĩno¬
spectis penitꝰ uirtutib ad pͥ¬
mũ se uelut aspettũ orõis ap¬
tarũtet cũ hiis felicissie̾ cessit
ĩmitatio ũb̾atq nu̾is sũt nõ mł.¬
tũ diffe̾ntes uĩ dicẽdi acq ĩuẽ¬
tionis nõ assequũt᷑. s pleꝵ q de¬
clinãt ĩ peius et proxia uirtuci¬
b uitia cõp̾hẽdũt fiũtq ꝓ grã¬
dib tumidi pressis exiles fortib
remerarii letis corrupti cõpõitis
exulantes simplicib neglurẽtes¬
⁊ deoq qui orride atq ĩco põite
quidlibet illud frigidũ et ĩane
exculerũt ãtiquis seꝑares credt᷑.
qui carẽt cultuatq setẽtiis atti
cil sil qui p̾cisis cõcluso̾ib obscu¬

Expanded text:
bona imitantes dicerent melius quam mala peius dicunt. nec vero saltem iis, quibus ad evitanda vitia iudicii satis fuit, sufficiat imaginem virtutis effingere et solam, ut sic dixerim, cutem vel potius illas Epicuri figuras, quas e summis corporibus dicit effluere. hoc autem his accidit, qui non introspectis penitus virtutibus ad primum se velut aspectum orationis aptarunt; et cum iis felicissime cessit imitatio, verbis atque numeris sunt non multum differentes, vim dicendi atque inventionis non adsequuntur, sed plerumque declinant in peius et proxima virtutibus vitia comprehendunt fiuntque pro grandibus tumidi, pressis exiles, fortibus temerarii, laetis corrupti, compositis exultantes, simplicibus negligentes. ideoque qui horride atque incomposite quidlibet illud frigidum et inane extulerunt, antiquis se pares credunt; qui carent cultu atque sententiis, Attici scilicet; qui praecisis conclusionibus obscu
Abbreviated transcription (Latin):
possit sum saceltũ ĩ tãta rei dist̃i¬
cultate unũ intuẽtesius aliqͣ
pluru tona ponamꝰ ate oculss
ut alino ex cuio herecit.et que
quidq loto ueniat aptenꝰ. ¶⁊m̃

Expanded text:
possit, suum facere: tum in tanta rei difficultate unum intuentes, vix aliqplurium bona ponamus ante oculos, ut aliud ex alio haereat, et quo quidque leco conveniat, apt
Abbreviated transcription (Latin):
tor quaꝙͣ eĩa q̃ recta sũt uelit eẽ
ĩ suis auditoribꝰ ꝙͣ pieniisia ĩ eo
tũ eui naturi obsiare uicerit la¬
borabit. ¶ Ad quo nitadũ ĩ quo
magna ps errat ne ĩ orõe poetas
nobis et hystorcos ĩ illis oꝑib
mrarores aut erclamatores i ii¬
tãdos puteniꝰ. sua cuiq ꝓpõ lex
suus decorẽ. Nec cõmedia ĩ cot᷑¬
nes assurgit/ nec cõtragedia so¬
cro ingreditut. ht̃ tñ oĩs eloquẽ¬
c̃ Etiã hoc solet ĩcõmodi actideͬ
hiis qui se uni alieui gnͣi dedide¬
muaint s aspitas hiis placuit ali¬
cuiꝰ hãt ⁊̃ ĩ leui ac remissio cãꝵ
gn̾e nõ ouant si tenitas aut
inditas ⁊ aspis granib q̃ cãis

Expanded text:
quae recta sunt, velit esse in suis auditoribus quam plenissima in eo tamen cui naturam obstare viderit. laborabit. 6. Id quoque vitandum in quo magna pars errat ne in oratione Poetas nobis et Historicos, in illorum operibus Oratores aut de clamatores imitandos putemus. Sua cuique proposita lex, suus decor est Nec Comoedia in cothurnos assurgit, nec contra Tragoedia socco ingreditur. Habet tamen omnis eloquen. etiam hoc solet incommodi accidere iis, qui se uni alicui generi dediderunt, ut, si asperitas iis placuit alicuius, hanc etiam in leni ac remisso causarum genere non exuant; si tenuitas ac iucunditas, in asperis gravibusque causis