comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuentis hominis in corporeus sp̃s cenetur in corpore cur non pͥ
morte cũ in corporeussit spr &iũ incorporeo igne teneatur:
at que sentiendo Ignẽ nãque eo ipsopatitur qđ uiuet. Et quia
concre marise aspicit crematur. Sicquefit ut rescorporea lncor¬
poreã exurat . dũ exigniuisibili ardor acdolor inuisibilis trahitur
ut perignẽ corporeũ mens in corporea &iũ corpora flũma cruti¬
otur. Quũ uis colligere dictis euangelicis possumus : quia incendiũ
Anima non solũ uidendo sed & ium experiendo patiatur. Veritas
enĩ uoce diues mortuus in infernũ dicitur sepultus cuius anima
itte latarum ut intinguat extremũ digitisui inaquã & refriger
linguũ meã : quia crutior in hac flũma. Du mergo peccatorem
diuitẽ dã natũ ueritas inignibus ꝑhibet quis nam sapiens reꝓboru¬
Qui animas teneri ignibus neget VDUNUSSII GETIC SUE¬
nus quidẽ ẽ gehennȩ ignis sed nonuno modo om̃s crutiat

Expanded text:
iventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne teneatur? atque sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur quo videt, et quia concremari se aspicit concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisut per ignem corporeum mens incorporea, etiam incorporea flamma crucietur. Quamvis colligere dictis evangelicis possumus: quia incendium animarum non solum videndo, sed etiam experiendo patitur. Veritatis etenim voce, dives mortuus in inferno dicitur sepultus. Cujus anima Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum Veritas in ignem perhibet, quisnam sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Si autem quUnus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ aliqua que hic aguntur quaene cessarium ẽ eis nosse
et qđ necos sarium est ea nosse Nonsolum prȩsentia uel p̃terita
uerum &ium futura spũdi reuelante cognoscere. Sicut nononis
homines sed prophetae dum hic uiuerent cognoscebant: nec ipsi
omnia sed que illis eẽ reue landa dĩ ꝓuidentia iudicabat. X¬

Expanded text:
mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita, uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat.
Abbreviated transcription (Latin):
plena laetitia cũ nullũ tibi membrorũ corporis de est. Quodsitibi¬
qui membrum es nonuidetur eẽ ꝑfecta laetitia sidesit aliud
membrũ quanto magis dñs et saluator noster quica put totius corpor
non sibi ꝑfestã dicitꝰ eẽ laetitiũ donec aliquid ex membris de ẽẽ
quid agatur auiuis. Sed cum hic agitur poste a uero audire¬
possunt ab eis qui hino ad eos moriendo ꝑgunt non quide omnia
sed que sinuntur indicari. Quisinuntur &ium ista meminisse
etquȩ illos quibus haec indicant : Oporcet nos audire. Poss haec
ab angelis quirebus quȩ aguntur hic prestost audire alisquid
mortui quod unũquẽ que illorũ audire debere iudicat cui cunsta
subiecta sunt. Nisienim essent angeli quipossent inter eẽ uiuorũ
et mortuorũ Nlocis non dixis set dñs ihs̃ Contigit autẽ mori. Inope
illũ et auferri ab angelis insinu abrahe Possunt & iumsps¬

Expanded text:
perfecta laetitia, cum nullum tibi corporis membrum perfecta laetitia, cum nullum tibi corporis membrum qui membrum es, non videbitur esse perfecta laetitia, si desit aliud membrum, quanto magis Dominus et Salvator noster, qui caput est totius corporis, non sibi dicit perfectam esse laetitiam, donec aliquid ex membris deesse quid hic agatur, sed dum hic agitur, postea uero audire ab eis. qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.. possunt et ab , angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat, cui cuncta subiecta sunt. nisi enim essent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunc
Abbreviated transcription (Latin):
&ium mrstoritmallũ ł inultimũ diem dilatiludicii custoditur
num enum corpus ẽ qđiustificari expectatur. Vnum corpus est
quod resurgere dicitur iniudicio. Licet enimsint multa membra
sed unum corpus. Non potest oculus dicere manui non esmihi necessaria
tiamsis anussit oculus et non sit turbatus quantũ ꝑtinet aduidendum
side sunt ei reliqua membra quae erit oculo laetitia : Aut quȩ uide¬
bitur eẽ ꝑfectio simanus non habet. Sipedes desint autre liqua mẽ bra
nonad sint: : Quia etsi ẽ p̃cellens aliqua oculi gloria in eo maximȩ .e
ut uel ipse dux sit corporis nr̃i uel cecerorũ membrorũ nonde seratoffi¬
cuis. Hoc ãutemnos et perillũ eius ezechielis prophecae uisionẽ doce
putocum dicit. Congregandum ee os ados et iuncturã adiunctura
et neruos. et uenas et pellẽ acsingulũ locissuis ee reparanda. Deniq
abebis ergolaetitiã hacuita discedens si fueris scr. Sed tunc erit

Expanded text:
etiam, mysterium illud in ultimum diem dilati judicii custoditur: etiam, mysterium illud in ultimum diem dilati judicii custoditur: unum enim corpus est, quod justificari exspectatur, unum corpus est, quod resurgere dicitur in judicio; licet enim sint multa membra, sed unum corpus » . Non potest oculus dicere manui: Non es mihi necessaria. Etiamsi sanus sit oculus, et non sit turbatus, quantum pertinet ad videndum; si desint oculo reliqua membra, quae erit ei laetitia? aut quae videbitur esse perfectio, si manus non habeat, si pedes desint, aut reliqua membra non adsint? Quia etsi est aliqua oculi gloria, in eo maxime est, ut vel ipse dux sit corporis, vel caeterorum membrorum non deseratur officiis. Hoc autem nos et per illam Ezechielis visionem doceri puto, cum dicit congregandum esse os ad os, et juncturam ad juncturam, et nervos, et venas, ac singula locis suis esse reparanda. Denique Habebis ergo laetitiam de hac vita discedens, si fueris sanctus; sed tunc erit
Abbreviated transcription (Latin):
PERTECTALUTITIA DONEC PNRIS TRRORIBUS DOL
łhisita origenis doctor in suis doginatibus docet dicens
Neque enuĩ discedentes hinc scĩ lontinuo integta meritorũ suorũ
p̃mia consecuntur : Sedex pectant &iũ nos licet morantes huex
desides Non enimillis ẽ ꝑfocta laetitia donec ꝑerroribus uris
dolent et lugent nrã peccata Hoc fortasse mihi dicenti p̃ credas
uis enimegosum qui confirmare sententiã tanti doginatis audeam
sed ad hibeo horum testẽ. et dequo nom potest dubitari. Magister
em̃ gentiũ ẽ infide etueritate a postolus paulus. Ipseigitur adhe¬
breos scribens cũ enumerasset omnes scõs patres quiper fidẽ iustifi¬
catisunt addit post gmtua elium hoc. Sedisti inquti omnes testimo¬
nu habentos ꝑfidem nondũ ad secuti sunt reꝓmissionẽ dõ ꝓnobis
querentu Videsergo quia expectat adhuc abraham uttque ꝑ
expectant nos ut nobiscum ꝑfectã beatitudinẽ capiant Propt̃hoc

Expanded text:
perfecta laetitia, donec pro nostris erroribus dolent. De his ita Origenes doctor in suis dogmatibus docet, dicens: « Neque enim hinc discedentes sancti continuo integra meritorum suorum praemia consequuntur, sed exspectant etiam nos, licet morantes, licet desides. Non enim illis est perfecta laetitia, donec pro erroribus nostris dolent, et lugent peccata. Hoc fortasse mihi dicenti non credas: quis enim ego sum, qui confirmare sententiam tanti dogmatis audeam? Sed adhibeo horum testem, de quo non potest dubitari. Magister enim gentium est in fide et veritate Paulus apostolus. Ipse igitur ad Hebraeos scribens, cum enumerasset omnes sanctos qui per fidem justificati sunt, addit post omnia etiam hoc: Sed isti, inquit, omnes, testimonium habentes per fidem, nondum assecuti sunt repromissionem a Deo: Deo pro querentur . Vides ergo quia exspectat adhuc Abraham, ut quae mnes prophetae exspectant nos, ut nobiscum perfectam beatitudinem capiant. Propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut econtrario paulum et uiuum inpara drsũ raptũ eẽ
Idiuina scriptura testatur: Nam samuhel ꝓpheta defunctis
uiuo regi sauli &ium futura pͣdixit : Quamuis nonnull
noipsum fuisse qui potuis set magicis artibus euocari seda¬
liquẽ sp̃m tã malis operibus congruentẽ illius existiment simili¬
setraditur Et propter eloquii nonnulla similitudinẽ salomonis
pnunciatur contiheat In laude patrum quod samuhel & mor¬
tuus prophecauerit : Sed siet huic libro ex hebrȩorũ quia lneo
non est canone contradicitur: Quid demorse dicturisumus
quicerte inde utero nomiũ mortuus & in euangelio cumelia
quimortuus non est legitur apparuisse uiuentibus XXI¬

Expanded text:
sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similise traditur et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuentibus? Hi
Abbreviated transcription (Latin):
superstitum carorũ se familiaritas cõmendauit. Sic cotidie piorum
turba fidelium euocandis ab hoc saeculo elestis animabus se cõmictum
et ut sui semper sint memores poscit Necenim fides uiuentiũ id atran¬
seuntibus posceret si apud se incertum haberet quod innulloeos
possent iuuare post mortem. Sed quia tante austoritatis sollicitudo
non prȩterut. sequens rei simultotiens effeltus probauit Cũta
plerique uidentes amorientibus sibifiori petunt et sine dilationis
dam no ꝑcipiunt. H aec ergo omnis creditur : dehac obielta questi¬
uncula ratio. Quam et supsis uerbis ut est amaioribus euoluta
non inuenio ipsotamen sensu definita ab auc toribus puto quaqua
et si aliquid ex hoc abeis definitum reperero illorum potis¬

Expanded text:
superstitum charorum se familiaritas commendavit: sic se quotidie piorum turba fidelium evocandis ab hoc saeculo electis animabus committit, et ut semper sui sint memores, poscit. Nec enim fides viventium id a morientibus posceret, si apud se certum haberet, quod in nullo eos juvare possent post mortem. Sed quia tantae auctoritatis sollicitudo non praeterit, sequens rei multoties effectus probavit, cum ea quae plerique viventes a morientibus sibi fieri petunt, sine dilationis damno consequuntur. Haec ergo mihi videtur de hac objecta quaestiuncula ratio, quam etsi ipsis verbis, ut est a majoribus evoluta, non invenio, ipso tamen sensu definitam ab auctoribus puto, quanquam etsi aliquid ex hoc ab eis definitum reperero, illorum poti
Abbreviated transcription (Latin):
ac potus necessitas nulluerit. Que corruptioni tantum in hac uita
tribuitur Incorrupcioni uel in mortalitati: que post hanc
uitam est futura. Videtut & enim quod iuxta quod iulianus¬
pomerius ait omni corrupcione acmortalitate consũmata nonibi
erit ulla carnis infirmitas sod natura. Hi cergo ubi potest caro mo
cybunt ac potum iuuanda ẽ nemorti suc cumbant. Illa autẽ uita
ubi mori non poterit nihil requirit alienũ : quia in mortalẽ
nec famis potest nec sitis occidere. Quod sinobis est contrarium
illudꝰ obicitur. qđ postre surrestionem dñs cumsuis discipulis mandu
anducauit plane aitidem doctor dñs noster : norindigentia¬
sed potentia nec ut infirmitatẽ carnissuȩ consuler& sed ut

Expanded text:
ac potu ibi necessitas nulla erit, quae corruptioni tantum in hac vita ac potu ibi necessitas nulla erit, quae corruptioni tantum in hac vita tribuitur; nam incorruptione vel immortalitate, quae post hanc vitam futura est, utetur. Etenim juxta quod JulianusPomerius ait : « Omni corruptione ac mortalitate consumpta, non ibi erit ulla carnis infirmitas, sed natura. Hic ergo ubi potest caro mori, cibo ac potu juvanda est, ne morti succumbat; in illa autem vita ubi mori non poterit, nihil requiret alimoniae, quia immortalem nec fames potest nec sitis occidere. » Quod si nobis e contrario illud objicitur, quod post resurrectionem Dominus cum discipulis suis manducased potentia; nec ut infirmitati carnis suae consuleret, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimis uerbis aꝑtissime patet qđ ibi non sexus sed concu¬
bitus desit Nec carnis sit natura mutanda : sed eius concupiscentia
finienda Nã beatus agustinus hanc questionẽ insuis trastatib
uersans melius mihi ait sapere uidentur qui utrumq sexu resur¬
resturum eẽ nondubicant. Non enim ibi libidoerit que confus¬
onis ẽ causa Nũ prius quũ peccussent nuderant: et non confunde¬
bantur uir etfemina. Corporibus ergo illis uitia decraherentur
natura seruabatur. Non t̃ aut̃ uitium sexus femineus sednatura
que tunc quidõ a concubitu et a partu in munis erit. Quibus ita
p̃dicto uiro diges tuserit ut preceptor noster sacer eugenius doc&
inuisu . et cornullatenus inflelt& inuitia
in hoc sub: est corpore patitur. cũ merito corruptionis ac mor¬
talitatis iunguencia id ẽ uelut quedũ meditamenta p̃bent᷑
um autẽ falta fuerit resurreltio corporum. Insumen diibierbi

Expanded text:
sacratissimis verbis apertissime patet quod ibi non sexus, sed concusacratissimis verbis apertissime patet quod ibi non sexus, sed concubitus desit; nec carnis sit natura mutanda, sed ejus concupiscentia finienda. Nam et beatus Augustinus hanc quaestionem in suis tractatibus versans : « Melius mihi, ait, sapere videntur, qui utrumque sexum resurrecturum non dubitant. Non enim ibi libido erit, quae confusionis est causa. Nam priusquam peccassent nudi erant, et non confundebantur vir et femina. Corporibus ergo vitia detrahentur, natura servabitur. Non est autem vitium sexus femineus, sed natura, quae tunc quidem a concubitu et a partu erit immunis. » Quibus ita a praedicto viro digestis, erit, ut praeceptor noster sacer Eugenius Toleintuitum, et cor nullatenus inflectat ad vitiin hoc subest corpore, patitur, cum merito corruptionis ac immortalitatis suae languenti eidem velut quaedam medicamenta praebentur. Cum autem facta fuerit resurrectio corporum, in sumendo cibo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dam ius in corpore non corporis et uirtutis pulchritudo fulgebit
eprobi sane utrumunius stature andiuerse futuri sunt suꝑfluo
quȩritur quando in eis quiabeata luce & abillo decorȩ domus
eternȩ alienimanebunt statura quȩ decori solet ee exquirii
quia iuxta quod quidẽ sapiens Ait Vbierit dentiũ stridor eternus
e dncessabilis flecus in aniter queritur corporum decus
pfectũ omnes feminas inuiri sexu resurgere credunt. proeo
qđ uir exlimo muler uero exuiri latere factasit. Nos autem
catholicorũ magistrorum sententiis eruditi. hoc credimus hocte¬
Namxp̃s dñ demuliere cẽptatus que ammissis septẽ uiris quos ha¬
buerat hincipse quoq: transiss& cumquererec ab eo iresur¬
restione cueorũ potissimũ redderetur : respondit. Quodiu re¬
surreltione nec femine nubant nec uiri uxores accipiant Ex quib:

Expanded text:
quamvis quaedam in corpore, non corporis, sed virtutis pulchritudo fulgebitquamvis quaedam in corpore, non corporis, sed virtutis pulchritudo fulgebiteprobi sane utrum unius staturae an diversae futurae sint, superfluo quaeritur, quando in eis qui a beata luce et ab illo decore domus aeternae alieni manebunt, statura, quae decori esse solet non exquiritur, quia, juxta quod quidam sapiens ait, ubi erit dentium stridor, aeternusque et intolerabilis fletus, inaniter quaeritur corporum decus.perfectum , omnes feminas in virili sexu resurgere credunt, pro eo quod vir ex limo, mulier vero ex viri latere facta sit. Nos autem catholicorum magistrorum sententiis eruditi, hoc credimus, hoc teminus de muliere tentatus, quae amissis septem viris quos habuerat, hinc quoque ipsa transisset, cum quaereretur ab eo in resurrectione cui eorum potissimum redderetur, respondit: Quod in resurrectione nec feminae nubant, nec viri uxores accipiant . Ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta auit̃ modificabitur in uno quoque materios ut nec aliquid exeapereat
Et quod alicui defuerit. ille suppleat. quietiũ demhilo potuit quod uoluit
operari. Sia utẽ tẽporibus resurgentium rationabilis inae qualita sert
Sicut e uocum quibus cantus impletur: Hoc fiat cuiquã materia corpo¬
rassui quodethomini reddit angelis boetibus. etnihil in conueriens
eorũ ingerat sensibus
esurgente omniũ scõrũ corꝑora omnifelicitate etgloria inmor¬
talitatis sunt conspitua : Sicut̃ sine ulla corruptione difficul¬
tate uel honore Ita sine ulla deformitate. In quibus utait sc̃s
A&gustinus tanta felicitas quanta felicitas erit. Namidem ipse
quoque cicatrices in corporibus marterum posse quidẽ uideri doc&
sed sine ullo deformitatis incuitu idfieri ꝑ hib& Nonenim ide dostor
egregius dit De formitas inisdẽ corporibus sed dignitas erit: Et

Expanded text:
, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, , ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materia corporis sui, quod hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibusesurgent omnium sanctorum corpora, omni felicitate et gloria immortalitatis conspicua, sicut sine ulla corruptione, difficultate, onere, ita sine ulla deformitate. In quibus, ut ait sanctus Augustinus, tanta erit facilitas, quanta felicitas. Nam idem doctor ipsas quoque cicatrices in corporibus martyrum posse quidem videri docet, sed sine ullo deformitatis intuitu id fieri perhibet. « Non enim, ut idem doctor egregius ait , deformitas in eisdem corporibus, sed dignitas erit: et
Abbreviated transcription (Latin):
turam resurrestione parauit. aliquid de eẽ plenitudini naturȩ
nom poterit. Quod &iam prȩdictus doctos simihtor sieri et dobis quep¬
uecta aetate moriuntur adscruxit: dicens Ĩsquoque quihuic
inqua iuuenis fuit : debilitate senec tutis ab lata: Aut si hoc
magis congruit illi scło beato in quo om̃s scĩ sine ullo beatitu¬
dinis suȩ defectu uisur sunt. ut aliqua ȩtatum differentia
ibi futurisuN sic ibi erunt ut impedimenta aut dełorissitie
fine regnantibus non sint. Itemquẽ subiungit. Qđ de aetate
diximus hocidem destatura lic& intellegi. TRC
estatura corporis inqua om̃s generaliter resurrec¬
turitorruo sunt beatissimus agust inus mani¬
festa: Videtut discretione ꝓnuncians dic̃ None
consoquens ut ideo diuersa statura sit reuiuiscentiũ aut macricũ eadẽ
creatoris ut ineffigiesua cuius que proprietas discer nibilis similitudo
seruetur: inceteris autẽ corporibus bonis aequalia cuncta reddantur¬

Expanded text:
deesse plenitudini naturae non poterit. » Quod etiam praedictus doctor similiter fieri et de his qui provecta aetate moriuntur astruxit, dicens: « Is quoque qui hincte resurget in qua juvenis fuit, debilitate senectutis ablata. Aut si hoc magis congruit illi saeculo beato, in quo omnes sancti sine ullo beatitudinis suae defectu victuri sunt, ut aliqua aetatum differentia ibi futura sit, sic erit ibi, ut impedimento aut dedecori sine fine regnantibus non sit. » Itemque subjungit: « Quod de aetate diximus, hoc idem de statura licet intelligi. » Cstatura corporis in qua omnes resurrecturi sunt, beatus Augustinus manifesta dissertione pronuntians dicit : « Non est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium, quia fuerat diverscreatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur
Abbreviated transcription (Latin):
rare ꝓinimicis suis eo tẽpore animȩ beatorũ utait sc̃s grego¬
rius quopossint ad fructuosã poenitentiã eorũ cor c̃uer¬
tere atque ipsa conuersione saluari. Quidenim aliud
ꝓinimicis orandum .ẽ. Nisi hoc quod ait apłs Vt decillis ds̃
laqueis a quo capti tenentur. Ad ipsius uoluntatẽ & pro illis
tunc non orabitur. quiiam nulla tenus possunt adiustitiae
opera ab iniquitate cõmutari. Eadẽ itaque causa ẽ curnono¬
retur tunc ꝓ omnibus aeterno igne damnatis que nunc &ium
causa ẽ Cut non orer prodiabolo angelis que eius aeterno suppli¬
cio deputatis. Quae nunc &iũ causa ẽ ut nonorent sc̃ĩ homines
iusti conspectũ orationis suȩ meritis causari refugiunt. Qđ sinunc
quoque uiuentes iusti mortuis & dãnatis iniustis minimȩ conpa¬
tiuntur quando adhuç aliquid iudicabile desuacarne seꝑ pali
&iam ipsi nouerunt. Quanto districtius tunc in his quorũ torinta
respiciunt quando a bomniuitio corruptionis exuti ipsuia iusti¬

Expanded text:
pro inimicis suis eo tempore animae beatorum, ut ait beatus Gregorius, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimicis orandum est, nisi hoc quod ait Apostolus, ut det eis Deus laqueis, a quo tunc orabitur, qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari? Eadem itaque causa est cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc etiam causa est, ut non oretur pro diabolo, angelisque ejus aeterno supplicio deputatis. Quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines,  justi conspectu orationis suae meritum cassari refugiunt? Quod si nunc quoque viventes justi, mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverint: quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando ab omni vitae corruptione exuti, ipsi jam justi
Abbreviated transcription (Latin):
sn sa mse duiber iore illic habere credenchisunt ubi oueres corpotl
grauari non possunt. Nã uixta diuna sententia corposcotru¬
Fibilia rdgoauat amimam: Ergo anma que nunc corpore oriẽ
liberior corpore ab soluta efficitur Estigitur anine pmoere
etsonsus integor et memoria plena. Ergo anima que iliccerto
rotor dationis officio utitur ꝓximorũ dulcedinis recorda tui
rauerunt accipiant. Ilud quoque dico qđ cele berrimasit &
mnores eos sui eo preoptant. Sic marty ribus cummoriuntus¬

Expanded text:
nt, ubi onere corporali gravari non possunt. Nam juxta divinam sententiam, corpus corruptibile aggravat animam : ergo anima quae nunc corpore gravatur, liberior corpore absoluta efficitur. Est igitur animae post mortem et sensus integer, et memoria plena. Ergo anima quae illic certo recordationis officio utitur, proximorum dulcedinis recordatur. rium earum accipiatur. Illud quoque dico, quod celeberrima sit inemores eos sui esse praeoptat. Sic martyribus, cum morerentu
Abbreviated transcription (Latin):
suo quoque ortu imbres et tẽpestates excitant et maria terrasq:
ꝑturbant. Oriones autẽ significant᷑ martrres. nã sicut isti
nascuntur incelo tẽpore hiemis. ita in ecđa martrres ꝓcedunt
tẽpore ꝑsecutionis. Procedentibus orionibus mare turbat᷑ & terra
obortis uero martrribus terrenorũ et infideliũ cordatẽ pestate
laccantur. Luciferstellunitens que omniũ maxima dCLUIΠΕR¬
et durior eẽ uidetur Nũquẽ ad modũ solecduna ita ethaec umbra
facit Istaigitur orientẽ solẽ p̃cedit atq mane nuncians tenebras
nostis luminis sui fulgorẽ aspergit. Cuius figura exp̃s quiuelut

Expanded text:
, suoque ortu imbres et tempestates excitant, et maria terrasque , suoque ortu imbres et tempestates excitant, et maria terrasque perturbant. 9. Oriones autem significant martyres. Nam sicut isti nascuntur in coelo tempore hiemis, ita in Ecclesia martyres procedunt tempore persecutionis. Procedentibus Orionibus, mare turbatur et terra; obortis vero martyribus, terrenorum et infidelium corda tempestate jactantur. 10. Lucifer, stella nitens, quae ominum maxima et clarior esse videtur. Nam quemadmodum sol et luna, ita haec umbram facit. Ista igitur orientem solem praecedit, atque mane nuntians tenebras noctis lumine sui fulgoris dispergit. Cujus figura est
Abbreviated transcription (Latin):
apluralitate uocate sunt quia pluritatẽ greci a poto pliston uocantł appelł
aslatini uergilias appella uerunt eo qđ postuere exoriuntur &eo maus
eceteris p̃dicantur qđ his ex orientibus estas significa tur. Occiden¬
tibus hiẽps ostenditur qđ aliis poenitus non ẽ traditũ signis. Nisaut̃
stellis ab eo qđ septe sunt et splendidemicant scõsomnes sept i form
sp̃s uirtute fulgentes significantur. Ab eo autẽ qđ sibi uicinantur
sed nonse contingunt caritate pximos et tẽpore diuinos dĩ p̃dicatores
ostendit. Orionstella e. hic autẽ orionagladio MGRIOVE
dictus ẽ. Vnde &iũ eũ latani iugulũ uocant Sidus ut ui detur
armatũ et stollarũ luco terribile qđignorare magne difficultaus ẽ
Adeo quia quũ uis rude soculos tamen p̃fulgoris splendore inseipsorap
Hi quippe orie ones inipso pondere cẽporis hiemalis exoriuntur¬

Expanded text:
ex pluralitate vocatae sunt, quia pluralitatem Graeci πλειότητα appellant. Has ex pluralitate vocatae sunt, quia pluralitatem Graeci πλειότητα appellant. Has Latini Vergilias appellaverunt, eo quod vere oriantur, et eo magis caeteris praedicantur, quod his exorientibus aestas significatur, occidentibus hiems ostenditur, quod aliis penitus non est traditum signis. 7. His autem stellis, ab eo quod septem sunt et splendide micant, sancti omnes septiformi spiritus virtute fulgentes significantur; 40 ab eo autem quod sibi vicinantur, sed non se contingunt, charitate proximos, et tempore divisos Dei praedicatores ostendunt. 8. Orion stella est . Hic autem Orion gladius dictus est. Unde etiam eum Latini Jugulam vocant, sidus, ut videtur, armatum et stellarum luce terribile, quod ignorare magnae difficultatis est, adeo ut quamvis rudes oculos, tamen prae fulgoris splendore in seipsum rapiat. Hi quippe Oriones in ipso pondere temporis hiemalis exoriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
arcturus semꝑ inclinatur rursũq: erigitur. Itaecđa diuersis quide
aduersitatibus humilatur Eed mox consurgens speetuirtutibus
eleuatur. Et sicut ex tribus stellis et quat iuorꝰ septentrion ꝑficitur
ta et ecđu exfide trinitatis. et operationis quattuor uirtutum
principalium consũmitur exfide enim etoperibus homo iustificat᷑
Sootes stella ẽ que plaustrum ideft
septentrionẽ sequitur que &iũ ab antiquis arto filax dicitur
siueminor arctus. Ende etquidũ eã septentrione dixerunt. Hanc
ex pestant p̃cipue quina uigare noscuntur. De qualuc anus. uelox
lades sunt multe iuge stellȩ Vr quas iam &iũ botrũ appel¬
lamus amultitudine scollurũ nũetipse septem eẽ dicuntur
sed amplius quã sox nullus conspicere potost. Haec aboriente surgunt
etadꝓpinquante diei claritate stollurueius ordo distenditur Pliades autꝰ

Expanded text:
Arcturus semper inclinatur rursumque erigitur, ita et Ecclesia diversis quidem Arcturus semper inclinatur rursumque erigitur, ita et Ecclesia diversis quidem adversitatibus humiliatur, sed mox consurgens spe et virtutibus elevatur; et sicut ex tribus stellis et quatuor Septentrio efficitur, ita Ecclesia ex fide Trinitatis et operationibus quatuor virtutum principalium consummatur. Fide enim et operibus homo justificatur. 5. Bootes, stella est quae Plaustrum, id est Septentrionem sequitur, qui etiam ab antiquis Arctophylax dicitur, sive minor Arctos. Unde et quidam eam Septentrionem dixerunt. Hanc spectant praecipue qui navigare noscuntur. De qua Lucanus: . . . Pleiades sunt multae juges stellae quas etiam botrum appellamus a multitudine stellarum. Nam et ipsae septem esse dicuntur, sed amplius quam sex nullus conspicere potest. Haec ab oriente surgunt, et appropinquante diei claritate stellarum ejus ordo distenditur. Pleiades autem
Abbreviated transcription (Latin):
quifalsis opinionibus uocabula ista inastris ex hominũ nominibus uel
aliarũ creaturarũ uocabulis in posuer Ita eñi stellarũ quarundum
gentiliũ sapientes nomina sicut et dierũ indiderunt : Qđ uero
Hisdẽ nominibus sacrautitur scriptura noneorũ idtirco uanas
ad probat fabulas sed faciens ex rebus uisibiliũ rerũ figuras ea nom̃u
ꝓcognitione hominũ ponit que late sunt cognita ut quicquid incog̃¬
nitũ significat facilius ꝑid qđ ẽ cognitũ humanis sensibus in notescit
rcturus ille ẽquẽ latinisepton DARCIUIRO¬
trionẽ dicunt qui septẽ stellurũ radus fulgens in seipsore uolutus
rotatur quiideo plaustrũ uocatur : quia in modũ uehicul
axe consttutus seꝑuersatur et nũ quũ mergitur. seddum inseipso
uoluitur & noxfinitur ꝑ hunc arcturũ idẽ septentrionẽ eccłum
septetiaria uirtutẽ fulgentẽ intellegimus pã sicut in axe caeli

Expanded text:
qui falsis opinionibus vocabula ista in astris ex hominum nominibus, vel qui falsis opinionibus vocabula ista in astris ex hominum nominibus, vel aliarum creaturarum vocabulis imposuerunt. Ita enim stellarum quarumdam gentilium sapientes nomina, sicut et dierum, indiderunt. 2. Quod vero eisdem nominibus sacra utitur Scriptura, non eorum idcirco vanas approbat fabulas, sed faciens ex rebus visibilibus invisibilium rerum figuras ea nomina pro cognitione ponuntur quae late sunt cognita, ut quidquid incognitum significat, facilius per id quod est cognitum humanis sensibus innotescat. 3. Arcturus est ille quem Latini Septentrionem dicunt, qui septem stellarum radiis fulgens, in seipso revolutus rotatur, qui ideo Plaustrum vocatur, quia in modum vehiculi axe constitutus semper versatur, et nunquam mergitur. Sed dum in seipso volvitur, et nox finitur. 4. Per hunc Arcturum, id est Septentrionem, Ecclesiam septenario virtute fulgentem intelligimus. Nam sicut in axe coeli
Abbreviated transcription (Latin):
Itactomnis splendor scõrũ incõparatione gloriexpi quodũ modo
obscuratur. Etquẽ ad modũ stelle sibi differ cluritate . Ita iuistorũ
diuersitas meritorũ discretione DE LAPUSTEE LARU¬
alsa aute & uulguris opinio ẽ noctes stellas cadere cumscuim
ex etherȩ lapsos igniculos ire ꝑcelũ portariq uentis uagiq lum̃
sideris intari. Stellas aut̃ immobiles fixasq ꝑmunere iricelum
recipiies caedo labi noctisq ꝑ umbras Flummurũ longos albescere
sidera et sũmis &iã quȩ fixa tenentur astrapolis Ded hic poete uolun¬
tariȩ adopinionẽ uulgi secontuler̃. Secerũ philosoꝑhe quibus curee
pliudis et grrũ aroturu poteris dissipare. pũ quid ꝓducis luciferũ
Intẽporesuo etues perũ superfilios terre consurgere facis : & iterũ
alibiquifacit arcturũ &orionẽ et hiadus Haec nomin astellurũ
dũ inscripturis legimus uariis deliramentis poetarũ assensũ n p̃beam

Expanded text:
ita et omnis splendor sanctorum in comparatione gloriae Christi quodammodo ita et omnis splendor sanctorum in comparatione gloriae Christi quodammodo obscuratur. Et quemadmodum stellae sibi differunt claritate, ita justorum diversitas meritorum discretione. CAPUT  et vulgaris est, nocte stellas cadere, cum sciamus ex aethere lapsos igniculos ire per coelum, portarique 38 ventis, vagique lumen sideris imitari; stellas autem immobiles fixasque permanere in coePraecipites coelo labi, noctisque per umbras Flammarum longos a tergo albescere Sidera, et summis etiam quae fixa tenentur Astra polis. Sed hi poetae voluntarie ad opinionem vulgi se contulerunt. Caeterum philosophi, quibus curae est Pleiades, et gyrum Arcturi poteris dissipare? Nunquid producis Luciferum in tempore suo, et vesperum super filios terrae consurgere facis? Et iterum alibi: Qui facit Arcturum, et Orionem, et Hyadas. Haec nomina stellarum dum in Scripturis legimus vanis deliramentis assensum non praebeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
sui hisdem signis et partibus ueniunt pã luna totannis fertur
explere circulũ suũ. Mercurius annis x Iucifer annis .viii. Sol
atquescollurum positione subdita demonstrat figura
tellas non habere propriũ iumen seda sole ln luminaridicunt᷑
enĩ sedera obscurantur. Sole oriente non cadunt. nãdũ solortus sui
signa p̃miserit om̃s stellurũ ignes sub eius luminis fulgore euanescunt
tautp̃ter solis ignẽ nullius sideris splendor uideatur. Minc&iũ & sol
appellatur eo qđ solus appareat. Obscuratis cunctis sideribus. Necmiru
hoc desole cum&iũ plenaluna et tota nocte fulgente pleraq astra
qđ quundo solobiesto orbelune fuerit obscuratus cluriora incelo astra¬
stelle a sole inluminantur. Ita scĩ axp̃ogloria celestis regniglorificant᷑
Et sicut p̃fulgore solis & ui maxima luminis eius sidera obcundunt᷑

Expanded text:
sui iisdem signis et partibus veniunt. Nam luna octo annis fertur sui iisdem signis et partibus veniunt. Nam luna octo annis fertur explere circulum suum, Mercurius annis XXIII, Lucifer annis IX, 37 Sol atque stellarum positionem subdita demonstrat figura.1. Stellas non habere proprium lumen, sed a sole illuminari dicunt,iente sole celari. Omnia enim sidera obscurantur, sole oriente, non cadunt. Nam dum sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub ejus luminis fulgore evanescunt; ita ut praeter solis ignem nullus sideris splendor videatur. Hinc etiam et sol appellatus, eo quod solus appareat obscuratis cunctis sideribus. Nec mirum hoc de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque astra quod quando sol objecto orbe lunae fuerit obscuratus, clariora in coelo stellae a sole illuminantur, ita sancti a Christo gloria coelestis regni glorificantur. Et sicut prae fulgore solis et vi maxima luminis ejus sidera obtunduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
debent. Porro quinto cir oulo uespersidus dicitur conlocatũ qua illi
martis assignunt. Sext ofecontis stcollũ. quam iouis appellatꝰ
amsumo celo idẽ inmundi uertico. stella saturni s posita que quide
dũ summũ celũteneat. Sublimiorque sit omnibus natura tameneius
srigida fertur approbante uirgilio Prigida saturni sese quostella
recepcat Eaecautẽ sydera ertantia appelluntur. Nonqđ ipsa
errent sed qđ nos errantes faciant : quesidora grete planete dicun
nsoleenim ec luna omnia notitia ẽ ortus etoccusus adeo quia sol
ecluna discreto cursu eunt. Iste uero retrogradantur uel a nomala
efficiuntur. Idẽ quando particulus addunt et detrahunt. ceterũ
quando tantũ detrahunt retrogra dadicuntur: Statione autem
faciunt quando stant. Anniautẽ singulurũ stellurũ hi sunt quim
spera subiecta continentur. Quibur peractis ad reuersionẽ circu

Expanded text:
debent. Porro quinto circulo Pyrois sidus dicitur collocatum, quod illi debent. Porro quinto circulo Pyrois sidus dicitur collocatum, quod illi Marti assignant. Sexto Phaethontis stellam, quam Jovis appellant. Jam summo coelo, id est in mundi vertice, stella Saturni est posita, quae quidem dum summum coelum teneat, sublimiorque sit omnibus, natura tamen ejus frigida fertur, approbante Virgilio: Frigida Saturni sese quo stella receptet. 3. Haec autem sidera errantia appellantur, non quod ipsa errent, sed quod nos errantes faciant; quae sidera Graece planetae dicuntur. In sole enim et luna omnibus notitia est ortus et occasus, ideoque sol et luna directo cursu vehuntur. Ista vero retrogradantur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt; caeterum quando tantum detrahant, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt quando stant. 4. Anni autem singularum stellarum hi sunt qui in sphaera subjecta continentur. Quibus peractis ad reversionem circuli
Abbreviated transcription (Latin):
paritor oriuntur et nonsimul occidunt. Omnia aut suo tẽpore
adcursũ propriũ reuertuntur Radis autẽ solis ppedita srdera
a nomala fiunt autretrograda autstationaria iuxta qđ poeta
potentibus astra ire uetat cursusq uagos statione moratur
luna e constituta Ndeo proxima terris posita ut noote nobis faciius
lumen exibeat. Dehinc secundo circulo meturii stolla e conlocata
solis coleritati par sedũi quidã ut philo sophi dicunt contraria
Tertiocirculo lucifori circũ uectio ẽ que inde agentilibus uenius ẽ
dicta qđ inter quinque scellus plus lucis hubeat pã ut p̃diximus
quẽ ad modũ soletiuna ita et haecumbram facit. Quarto circulo
solis cursus ẽ conlocatus Qui pro inde quia ommnibus lucidior est
medius ẽ constitutus ut tã suꝑnis quu inferioribus iucem presta
Natione aut diuina sic constitutus ẽ qui a p̃clura omnia in medio esse

Expanded text:
pariter oriuntur, et non simul occidunt. Omnia autem suo tempore pariter oriuntur, et non simul occidunt. Omnia autem suo tempore ad cursum proprium revertuntur. Radiis autem solis praepedita sidera, aut anomala fiunt, aut retrograda, aut stationaria. Juxta quod et poeta  diem, radiisque potentibus astra Ire vetat, cursusque vagos statione moratur.luna est constituta. Ideo proxima terris posita, ut nocte nobis facilius lumen exhibeat. Dehinc secundo 36 circulo Mercurii stella collocata, soli celeritate par, sed vi quadam, ut philosophi dicunt, contraria. Tertio circulo Luciferi circumvectio est, inde a gentilibus Venus ita dicta, quod inter quinque stellas plus lucis habeat. Nam, ut praediximus, quemadmodum sol et luna, ita et haec umbram facit. 2. Quarto circulo solis cursus est collocatus, qui proinde, quia omnibus est lucidior, medius est constitutus, ut tam superioribus quam inferioribus lucem praestet. Ratione autem divina sic constitutus est, quia praeclara omnia in medio esse
Abbreviated transcription (Latin):
maiore fides duritate fulget atq in signbre lumine decorata
semet ipsum latius in toto orbe diffundit CNSUST ARC
feruntur. Ex coptis enĩ que uocantur his. Plunete id ẽ errantes
quenagis mouentur ordinibus cetere que a planes appellantu unoloco
free cũmundo uoluuntur. ¶deo aut planete idẽ errantes dicuntur
quiaꝑ totũ mundũ uario motudiscurrunt. Partibus autẽ dueris
Inter se mouentur sidera nãquedu superius queda inferius currut
nde ctilla queterris propinquiora sunt que maiora nobis uidomur
qua ea que circa caelu uoluuntur. Ponginquitate enimlo coru uisus
languescit Ninc accidit ut interuullo longe inter sedis tantium
circulorũ alia celerius alia tardius ad cursus sui exordiu re uertant
Nã que plũ sydera celerius exorta sorius occidere estimantur. Quedi
&iũ tardius ceteriss exortacitius ad occasũ ꝑueniurł quedu uero

Expanded text:
majore fidei claritate refulget, atque insigniori lumine decorata majore fidei claritate refulget, atque insigniori lumine decorata semetipsam latius in toto orbe diffundit. 35 CAPUT Xferuntur, exceptis his quae planetae vocantur, id est errantes, quae vagis moventur ordinibus. Caeterae, quae aplanes appellantur, uno loco fixae cum mundo volvuntur. Ideo autem planetae, id est errantes dicuntur, quia per totum mundum vario motu discurrunt. 2. Partibus autem diversis inter se moventur sidera. Nam quaedam superius, quaedam inferius currunt. Unde et illa quae terris propinquiora sunt, quasi majora nobis videntur quam ea quae circum coelum volvuntur. Longinquitate enim locorum visus languescit. Hinc accidit ut intervallo longe inter se distantium circulorum, alia celerius, alia tardius ad cursus sui exordium revertantur. 3. Nam quaedam sidera, celerius exorta, serius occidere existimantur; quaedam etiam, tardius caeteris exorta, citius ad occasum perveniunt. Quaedam vero
Abbreviated transcription (Latin):
uelumbra adeum non ꝑueniant. Patitur autẽ hoc quinta decima
iuna quousque quũ diucentrũ atq umbrã obstantis terrȩ exeat
uide atq solẽ uel a sole uideatur. Cansta tergo lunã & solis radiis
lumen accipere et dumobiectu terrȩ solẽ non aspexerit tuncdum
amittere Nũ dicunt stoici omnẽ terrũ montibus cluudi quor ũ
umbra fertur lunu subito nonapparere. Onde eclucunus ium
febe toto fratrẽ cum redderet orbetorrarũ. Dubito pertussa
ex palluit umbra. Piguruliter autẽ plune defectũ ecde psecui¬
ones intellegunturꝰ. Quando murtrrũ cedibus eteffũsione
sunguinis tũ quũ illo defectu et obscuratione quusi cruentam
faciem iuna uidetur ostendere ut a nomine xp̃iano terreant᷑
infirmi. Sed sicut ista post defectum p̃spicua in lustratione
durescit adeo ut nihil decrimenti sensis se uideatur Ita ecđu
postquũ ꝑ murtrrii confessionẽ suũ ꝓxp̃o sanguinem fuderit

Expanded text:
vel umbra, ad eam non perveniant. 2. Patitur autem hoc quintadecima vel umbra, ad eam non perveniant. 2. Patitur autem hoc quintadecima luna, quousque centrum atque umbram obstantis terrae exeat, videatque solem vel a sole videatur. Constat ergo lunam ex solis radiis lumen accipere, et dum objectu terrae solem non aspexerit, tunc lumen amittere. Nam dicunt stoici omnem terram montibus claudi, quorum umbra fertur luna subito non apparere. Unde Lucanus: Jam Phoebe totum fratri cum redderet orbem, Terrarum subita percussa expalluit umbra. 3. Figuraliter autem per lunae defectum Ecclesiae persecutiones intelliguntur quando martyrum caedibus et effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione, quasi cruentam faciem luna ostendere videtur, ut a nomine Christiano terreantur infirmi. Sed sicut ista post defectum perspicua illustratione clarescit, adeo ut nihil detrimenti sensisse videatur, ita Ecclesia, postquam per martyrum confessionem suum pro Christo sanguinem fuderit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diderunt cũ sacrilege factũ coniurationis. Dolille uerus horres¬
cens insertis in populo iudai coerrorũ tenebris paululũ sem&¬
ipsum postmortẽ abscondit. Nac decruce depositus sese in sepulchro
abditus obscurauit donec tertia die angustior solito huic mundo
id egentibus claritatis sue potentiũ p̃sentar& hac sicut sol inuirtute
sua refulgens tenebras operti seculi in luminaret
una non deficit sedobumbratur nec diminut ionẽ sontit corporis
sedo biectu obumbrantis terrȩ cusum patitur lumin is. N ancemꝰ
philosophi non hubere iumen propriũ sede andẽ asde in luminari
defendunt. Et quia eadimensione distata sole ut pmediũ terram
siquid directũ traiciatur contingere possit. solẽ subterra. Lunam
autẽ supra terra et quia usque adlunarẽ circulũ terrȩ umbra exter¬
ditur adeo euenit nonnũ quũ ut solis radii obitiente se moleterre

Expanded text:
perdiderunt, cum sacrilegae factum conjurationis sol iste verus horresperdiderunt, cum sacrilegae factum conjurationis sol iste verus horrescens, insertis in populo judaico errorum tenebris, paululum semetipsum per mortem abscondit, ac de cruce depositus, sese in sepulcro abditus obscuravit, donec tertia die augustior solito huic mundo, id est gentibus, claritatis suae potentiam praesentaret; ac sicut sol in virtute sua refulgens, tenebras operti saeculi illuminaret.. De lunae eclipsi. 1. Luna non deficit, sed obumbratur, nec diminutionem sentit corporis, sed objectu obumbrantis terrae casum patitur luminis. Hanc enim philosophi non habere lumen proprium, sed eamdem a sole illuminari defendunt; et quia ea dimensione distat a sole, ut per mediam terram si quid directum trajiciatur, contingere possit solem sub terram, lunam autem supra terram; et quia usque ad lunarem circulum umbrae terrae extenditur, ideo evenit nonnunquam ut solis radii, objiciente se mole terrae
Abbreviated transcription (Latin):
soli et tenebras totius orbis efficit qđ tamen intermenstruo contingit
Nantuncluna ineadẽ parte signi ẽ quusolueitur Ideoq fitilli pxima
etoppositionesui obscurari ab oculis nris iumeneius uideturꝰ ueluti
si aliquis oculis munũ ex pansum opponat. Quanto magis id fecerit eo
minus ille uideri poterit. quanto aut̃ proculdisces serit eo mugis illi
omũ poterunt apparere. Similiitaq ratione cũ ad solis locũ uellinea
luna peruenerit. Tunc pximaeius esse uidetur : et radioseius itacora
oculis nr̃is obturare ut sumen nonpossit eicere. Oũ aute luna ab eoloco
discesserit tunc sollumeneicit & ad oculos nr̃os transmittit. Quuꝑptꝰ
Ita soli obicitur luna sicut iune opponitur terra que utraq: lumina
cũ ad terras ñꝑueniuint defecis seputantur. Alii aut̃ dicunt defectum
interrupto aeterni federis cursu in solito turbata ordine suũ elem̃ta

Expanded text:
soli, et tenebras totius orbis efficit. Quod tantum intermenstruo contingit. soli, et tenebras totius orbis efficit. Quod tantum intermenstruo contingit. Nam tunc luna in eadem parte signi est qua sol vehitur, ideoque fit illi proxima, et oppositione sui obscurari ab oculis nostris lumen ejus videtur: veluti si aliquis oculis manum expansam opponat, quanto magis id fecerit, eo minus illa videri poterit; quanto autem procul discesserit, eo magis illi omnia potuerunt apparere. 2. Simili itaque ratione cum ad solis locum vel lineam luna pervenerit, tunc proxima ei esse videtur, et radios ejus ita coram oculis nostris obscurare, ut lumen non possint ejicere. Cum autem luna ab eo loco discesserit, tunc sol lumen ejicit, et ad oculos nostros transmittit. Quapropter ita soli objicitur luna, sicut lunae opponitur terra; quae utraque lumina cum ad terras non perveniunt, defecisse dicuntur. Alii autem dicunt defectum interrupto aeterni foederis cursu insolito, turbata ordinem suum elementa
Abbreviated transcription (Latin):
spmscm̃ totius ecđe conferuntur. Sopt ima aut̃ seniis & ui¬
cesima secunda somis in suiorbe media e cetere ꝓportionalei
d que facilius quã dosolo licet intellegere quia cũ a sole accipigliunt¬
et ita nobis iucere uideatur. pdamn õdubium eã moueri potius quĩ
stare Trris autẽ uicinalutia breuiori orbe conuertitur . & iter
tiquimenses in luna anrios aut in solis cursu posuer̃. Ita queluna
ꝓtrice nos dies. Quodenis uicibus suũ cursũ ꝑficiens consumit annũ Ecdm
aebreos aliquibus diebus adiestis secundũ roma nos bi sextosemel inqua¬
driennio unius diei adiestione celebrato cuius &iũ auginentis detrim̃tis
mira quadũ ꝓuidentiȩ arte omne qđ gignitur alituratq crescit pu &
defectũeius cõpatiuntur. edementa et ꝓcessu eius quȩ fueriđ ex inanita
comulantur ut animantiũ cerebrũ maritimorũ. Si quidẽ ecenum
ostre eque in augmentolune pleniores repperimferũrł
dũ deorsum adeundẽ signũ uellineã qua sołuehitur ꝑuenerit obicitse

Expanded text:
m toti Ecclesiae conferuntur. Septima autem semis, et vicesima secunda semis, in suo orbe media est. Caeterae proportiidque facilius quam de solis luce intelligitur. Quia cuita nobis lucere videatur, non est dubium eam moveri potius quam stare. Terris autem vicina luna breviori orbe convertitur, et iter t. Unde et antiqui menses in lunae, annos autem in solis cursu posuerunt. 2. Itaque luna per tricenos dies duodenis vicibus cursum perficiens, consummat annum secundum Hebraeos, aliquibus diebus adjectis; secundum Romanos, bissexto semel in quadriennio unius diei adjectione celebrato. Cujus etiam augmentis decrementisque, mira quadam Providentiae arte, omne quod gignitur, alitur atque crescit. Nam et defectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus quae fuerint exinanita cumulantur, ut animantium cerebrum maritimorum, siquidem echinus ostreaeque in augmento lunae pleniores reperiri feruntudum deorsum ad idem signum vel lineam qua sol vehitur, convenerit, objicit se
Abbreviated transcription (Latin):
cilore ds solite limtorre faciẽ spargustur Anubibus ergor a piunt
aque in cans etiterũ abipsis redouittut intertis sedsicut le dicut¬
ateles es posiorel. Dluuus co uuntut igre iolis eloialte dlicus
nibes uamous bus urdidetquehis de labertabus ꝑlauoas effundu¬

Expanded text:
calore dissolutae, in terrae faciem asperguntur. A nubibus ergo rapiuntur calore dissolutae, in terrae faciem asperguntur. A nubibus ergo rapiuntur aquae maris, et iterum ab ipsis reduntur in terras. Sed, sicut dit esse in pluviis, coquuntur igne solis. Alii autem dicunt nubes altius surgere. Atque iisdem labentibus pluvias effund