comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plo ꝙ̃ radiꝰ cb go induplo magis est ce¬
tenuatꝰ s cxtenua ͦ radii facit uidere rem
minorẽ ge indaplo deket apparere res mi
nor euudem ꝙtitatis ꝑ radiu ca ꝙͣ ꝑ radi¬
ũ ꝓ c b ꝙ flm̾ est qr apparet eiusdem ꝙ̃tita¬
tis post centu pedum et post .l. eadem de

Expanded text:
plo quam radius CB; ergo in duplo magis est explo quam radius CB; ergo in duplo magis est extenuatus. Sed extenuatio radii facit videri rem minorem; ergo in duplo debet apparere minor res eiusdem quantitatis per radium CA quam per radium CB, quod falsum est, quia apparet eiusdem quantitatis post centum pedes et post quinquaginta.
Abbreviated transcription (Latin):
oculo egrediens ꝑuus est g ͦ mietꝰ luĩ tociꝰ
emisꝑii amittet uirtutẽ gͦ nõ erit uidens
in multo liue cũ uidere sit u̾tus eꝰ si forte di¬
cat᷑ ꝙ ꝑuũ inquantitate et multũ in u̾tute
contĩgit qr mĩme ꝑtes croci suit c̃ nũnis
aque ubiq in toto aut ꝑ infectione et gnõ
sui coloris et saporis in aquam p̃ter ꝙ sba
a suꝑficie alic quantitatis aque que est extra
illam uideat᷑ in colore croci ita ꝙ color a fando
et medio spucio ꝑ spisitudinẽ aque rsliltat
suꝑ iquam sicut forma suꝑ speculum sig̃ rade
miscrat᷑ luce extibri uno istoꝵ mõꝵ miscebr̃¬
ei si p̾mo mõ tiẽ radius diidr̃ in mĩma et
luce emuperii p̃ter hoc qr aliquis accipiat ab
aliqua re funcli gͦ nõ erit utilis ad rẽ uisã
ꝑcipiendam si g ͦ mõ tuc̃ raadiꝰ quidẽ unus
ꝑtĩgit ad rem p̃cer alicꝰ in se mienom s m̃i
r̾sultat lumẽ iadii in liuẽ mũdi sicut forma
ad spuiciu centũ pedum b.aut̃ res uisa euisdẽ

Expanded text:
oculo egrediens parvus est; ergo mixtus lumini totius hemisphaerii amittet virtutem; ergo non erit videns in multo lumine, cum videre sit virtus eius. Si forte dicatur quod parvum in quantitate et multum in virtutecontingit, quod minimae partes croci sunt cum minimis aquae ubique in toto, aut per infectionem et generationem sui coloris et saporis in aqua, praeter quoda superficie alicuius quantitatis aquae, et aqua, quae est extra illam, videatur in colore croci, ita quod color a fundo et medio spatio secundum spissitudinem aquae resultet super aquam sicut forma super speculum. Si igitur radius miscetur luci extei. Si primo modo, tunc radius dividitur in minima, et luce hemisphaerii, praeter hoc quod aliquid accipiat ab aliqua re mundi; ergo non erit utilis ad rem visam percipiendam. Si quarto modo, tunc radius quidem unus pertingit ad rem praeter alicuius in se mresultat lumen radii in lumine mundi sicut forma ad spatium centum pedum; B autem res visa eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
nim et ita nõ r̃nũaat insi indiuisibile aliquid
et nũ ꝙͣ magnitudinẽ aliquã uel figuram si
dica᷑ ꝙ disc̾urrit sicut drumet̾ moł contraiste
Discursur est s mn tractũ puc̾ti suꝑ magnita nẽ
uisam In maguitudine aut̃ uisa sũt nif̾iuita
puc̾ta g ͦ nũ ꝙͣ totam uel aliquã ꝑtem magni¬

Expanded text:
 et ita non renuntiat nisi indivisibile aliquid et numquam magnitudinem vel figuram. Si dicatur quod discurrit sicut diameter mobilis, contra : Iste discursus est secundum tactum puncti super magnitudinem visam; in magnitudine autem visa sunt infinita pu
Abbreviated transcription (Latin):
p ponamꝰ tenebras cẽ usq ad stellas stel¬
lasꝰ aut̃ ẽẽ in liuẽ tuc̃ rradiusꝰ egrediens ab
oculo sine admuxtione luas cetendit᷑ usq
ad stellas et iõ p̾mo ꝯmisce᷑ liũ et hoc est inpos¬
sibile ut p̾us probatum est ut corpꝰ tani sub¬

Expanded text:
 esse tenebras usque ad stellas, stellas autem esse in lumine, tunc radius egrediens ab oculo sine admixtione lucis extenditur usque ad stellas, et ibi primo commiscetur lumini. Et hoc est impossibile, ut prius probatum est, quod corpus tam sub
Abbreviated transcription (Latin):
in qualibet ꝑte sui ipĩꝰ aut multima tr̃ si m q̃¬
libet sit ocułꝰ a specilũ aut̃ b. et sic oppo᷑ s pcculo
suꝑ quã est ⁊flexio radii aspeculo c res aut̃ le¬
uata a. sup̃ spetulũ ita ꝙ nõ appareat in speculo
sit d. sicut uides in figura sit. aũt alia linca dcã
a nid secans radiu ⁊flecum ab. me suꝑpuc̃¬
tum e inde sic radius egredit᷑ ab anib et r̾flec¬
nũciat speculum et ꝑ puctum ⁊ alcxi radii suꝑ c¬
⁊̃ nũaat rem uisam ce̾ speculum et qr raidius
madens inspeculum cõtigit radiui reflexum
nnspeculo pucto suꝑ speculũ apparet forma c ni
U speculo cũ igr̃ radiꝰ ⁊ flceus qui est b.c sen
a d gͦ ibi acapiet formãd s radiꝰ b.c contĩgͭ
radium a .b. in puc̾tob. ꝙ est suꝑ speculum gͦ
inpucto illo ⁊̾mĩciabit formam d sicut formã
c gͦ illua ꝙ nõ oppo᷑ speculo apparet in spe¬

Expanded text:
in qualibet parte sui ipsius, aut in ultima tantum. Si in qualibet, sit oculus A, speculum autem B, et sit opposita speculo, super quam est reflexio radii a speculo, C, res autem levata supra speculum, ita quod non appareat in speculo, sit D, sicut vides in figura. Sit autem alia linea ducta ab A in D secans radium reflexum AB in C super punctum E. Inde sic: Radius egreditur ab A in B et reflecngit speculumrenuntiat rem visam extra speculum. Et quia radius incidens in speculum contingit radium reflexum in puncto super speculum, apparet forma C in B speculo; igitur cum radius reflexus, qui est BC, sentAD; ergo ibi accipiet formam D. Sed radius BE contingit radium AB in puncto B, quod est super speculum; ergo in puncto illo renuntiabit formam D sicut formam C. Ergo id quod non opponitur speculo, apparet in spe
Abbreviated transcription (Latin):
non continuus᷑ ab extremitate linee tangentis co
ꝙ ꝑtes tacte nõ hnit᷑ ulri ͣł cũ linea tringente gͦ
radrꝰ emusꝰ nũꝙͣ ipp̾hendet aliquid ꝯtinuum
ni rõne continui Si aut̃ neutrun tangit et
tamẽ sentit et r̾nũciat oculo hoc erit abilirdum
sicut si aliquis dicat sesentire iuanu absasa que
unꝙͣ tetigit tangibile ⁊ I aut̃ conuĩgit᷑ uniet
et seꝑat᷑ ab alio aut gͦ tuc̃ conui ᷑ oculo et seꝑa᷑

Expanded text:
tate lineae tangentis, eo quod partes tacti non habent ultimum cum linea tangente; ergo radius emissus numquam apprehendet aliquid continuum in ratione continui. Si autem neutrum tangit et tamen sentit et renuntiat oculo, hoc erit absurdum, sicut si aliquis dicat se sentire manu abscisa, quae numquam tetigit tangibile. Si autem coniungitur uni et separatur ab alio, aut
Abbreviated transcription (Latin):
oaili s picanndis i et lieã a mcẽ dyame¬
iriũ dentri oculis desaibam etiam c̾ulũ ꝑb. lmi¬
nop qui sut puraiudis ocili b et signabo cẽ¬
nũ eꝰ qͥ et continuabo lineas ad oculum b sic̃
fet in alio airculo inde sic iste ꝑppraiides be¬
mĩ oculor uidebit ꝙ est irisꝰ alteꝵ ꝙ flm̾ est¬
aut peuetiat ut ꝑ se mucẽ et tuc̃tria corpora
suit̃ ni codẽ loco s due ppramnides et aer qui fuit
ibi p̃us quoꝵ ꝙlibet est mpos ᷝ ͤ gͦ nulle mõ
conĩgit uificari aliquã istaꝵ ꝓpõnũ licet aut̃¬

Expanded text:
ilicet pyramidis, I, et lineam AI esse diametrum centri oculi. | Describam etiam circulum per KLMNOP, qui sit pyramidis oculi B, et signabo centrum eius Q, et continuabo lineas ad oculum B, sicut feci in alio circulo. Inde sic: Istae pyramides veter oculorum videbit, quod est aut penetrat, ut per se invicem, et tunc tria corpora sunt in eodem loco, scilicet duae pyramides et aër, qui fuit ibi prius, quorum quodlibet est impossibile. Ergo nullo modo contingit verificari aliquam istarum positionum; licet aut
Abbreviated transcription (Latin):
e .b. denide protiaha᷑ lica a e. in cõtinuum
et sili protraki᷑ lmea eb cum gͥ liuee ab
codem puncto i manguli pronacte tanto ma¬
gis distent ꝙͣto magis protrahunt᷑ liee e¬
uident᷑ sub eodẽ triangulo tum a bꝰͦ producãt
aut̃ itm̃ duas lineas a pucto e ũ est ceniru¬
m carculi infines magnituduus uisibil que
sunt e d et faciam triangulũ e. dc gͦce
et de sunt linee sub codem puc̃to trianguli
ducte gͦ pͣto magis ꝓtrahũ᷑ tanto płus dis¬
ꝙ ꝑ quantitatem ipiꝰ s ab et cd sut̃ mag¬
miudines equales go lince ce et de secabt
ab. signabe igr̃ loca sectionis duabus kĩs
suo toto miõr erit angulꝰ moculo e fg ꝙͣe¬
plus dutans ꝙ̃ sub quo uide᷑ murꝰ distas¬
⁊t eniã si ula ꝑ quãtitatẽ sint equalia ex hoc

Expanded text:
EB; deinde protrahatur linea EA in continuum, EB; deinde protrahatur linea EA in continuum, et similiter protrahatur linea EB. Cum igitur lineae ab eodem puncto trianguli protractae tanto magis distent, quanto magis protrahuntur, lineae Evidentur sub eodem triangulo cum AB. Producam autem iterum duas lineas a puncto E, ubi est centrum oculi, in fines magnitudinis visibilis, qui sunt CD, et faciam triangulum ECD; ergo CE et DE sunt lineae ab eodem puncto trianguli ductae; ergo quanto magis protrahuntur , tanto plus disper quantitatem ipsius. Sed AB et CD sunt magnitudines aequales; ergo lineae CE et DE secabunt AB. Signabo igitur loca sectionis duabus littesuo toto, minor erit angulus in oculo EFG quplus distans, quam sub quo videtur minus distans, etiam si illa per quantitatem sint aequalia . Ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
yno oculo diu clauso uel exçecato foramẽ ala
excecato et meliꝰ uidere oculum ꝙ̃ p̾us uidit.¬
De uisu ꝙ oculo posito in centro ouli concnu
uidebit scipiñ oculꝰ uisu d centrun a ꝑifaria
r̃flexo et cum in centro nihil mueniat insi ocu
ente. ad ipm̃ uidebit oculus se i magna quã¬
titate maiore ꝙͣ est si aut̃ distat uidebit se mi
culo facit angulurti cepansum magnũ ad dis¬
taus aut̃ nimorẽ et ad max ͤ dictans iininũ
proba᷑ eni in p̾s enlidis monũ trangulo maxĩ
tas appireat ẜ̃m quãtitatẽ anguli tuanguli uł
piramidis qui eit in oculo uel pot̾ ce̾ alia causa
msi qr radii ab oculo egrediũ ᷑ et qr isti proba¬
tionẽ mulcũ inmitũ᷑ aspectui ponaniꝰ ad hoc
demõstrationẽ et figuram sit itaq e oculus
ab. aut̃ res uisa ꝑ dutanaã unsꝰ cubiti distas
ab oculo c d. res aũt alia uisibil ni quãtitate
equali ad. a .b. s distans ꝑ duplu spicii ab
oculo e producant᷑ aut̃ lince due ab ocalo in

Expanded text:
uno oculo diu clauso vel excaecato ‘foramen uveexcaecato, et melius videre oculum alium de visu quod oculo posito in centro speculi concavi videbit seipsum oculus visu ad centrum a peripheria reflexo, et cum in centro nihil inveniat nisi ocuente ad ipsum videbit se oculus in magna quantitate maiorem quam est. Si autem distat, videbit se minculo facit angulum expansum magnum, ad distans autem minorem, et ad maxime distans minimum. Probatur enim in primo Euclidis in omni triangulo matas appareat secundum quantitatem anguli trianguli vel pyramidis, qui est in oculo, non potest esse alia causa nisi quia radii ab oculo egrediuntur. Et quia huic probationi multum innituntur aspectivi, ponamus ad hoc demonstrationem et figuram. Sit itaque E oculus, AB autem res visa per distantiam unius cubiti distans ab oculo, CD autem sit res alia visibilis in quantitate aequalis ad AB et distans per duplum spatii ab oculo E. Producantur autem lineae duae ab oculo in
Abbreviated transcription (Latin):
est pͣ que possunt ctiã a uolentibꝰ fingere
assignari nĩ ꝙ linea r̾nũaaret de reuisa ẜ̾m
puc̾tum cxtremũ et nõ s̃m mediu Item sit
a oculus uidens b speculũ c aut̃ illud specu¬
lum illi dyamenaili. eppositu sic enĩ apparebit
speculum in speculo goradius be erit raduis

Expanded text:
ea, quae posset etiam a volentibus fingere assignari causa quod linea renuntiaret de re visa secundum punctum extremum et non secundum media? Item, sit A oculus videns B speculum, C autem aliud speculum illi diametraliter oppositum; sic enim apparebit speculum in speculo. Ergo radius AB erit radius
Abbreviated transcription (Latin):
et paciens sũt ꝓporcionata querat᷑ go qua
est inaideus in rẽ cuiꝰ forma appuret in spe¬
culo oportet ad hoc ꝙ ap̃phendat formã ꝙ
paciat᷑ a radio qui ĩflecti᷑ inrẽ uisam in
speculo in pucto contactꝰ ⁊adioꝵ suꝑ speculũ
et querat᷑ causa actionrs et passionis sm nãzͣ¬

Expanded text:
et patiens sunt proportionata. Quaeratur ergo, qua est incidens in rem, cuius forma apparet in speculo, oportet ad hoc quod apprehendat formam, quod patiatur a radio , qui reflectitur in rem visam in speculo in puncto contactus radiorum super speculum. Et quaeratur causa actionis et passionis s
Abbreviated transcription (Latin):
ter cidit iadius suꝑ a. ita ꝙ illi oculi cxr oppo ᷝ ͦ dirtẽ
se uideant linca s ab altero cor cgressa suꝑ ⁊ liquũ
et eos ͦ isti radii tñ sunt mterduo puc̃ta a. et b
liquo si dicat᷑ ꝙ slut due s obuiant sibi in medio
Coñ in medio contĩł se puc̃ta illax lincaꝵ aut
gᵈ unacedit alii ex̃ ⁊ cĩtudinẽ aut unamtrat in
alteram aut biriq sictat alterã si una cedit alii
gd quecũ cedit oblique cadit suꝑ oculis uisum gͦ
suꝑe. nõ faciet duos angulos ⁊ cõs et hoc est
ꝯ̃ poĩtum .N aut̃ una mtrat in aliam hoc erit

Expanded text:
 illi oculi ex opposito directe se videant, linea scilicet ab altero eorum egressa super reliquum et e converso . Isti radii tantum sunt inter duo puncta A et B; liquo. Si dicatur quod sint duae, sed obviant sibi in medio, contra: In medio ergo contingunt se puncta illarum linearum; aut ergo una cedit alii extra rectitudinem, aut una intrat in alteram, aut utraque sistit alteram. Si una cedit | alii, ergo quaecumque cedit, oblique cadit super oculum visum; ergo super eum non faciet duos angulos rectos, et hoc est contra positum. Si autem una intrat in
Abbreviated transcription (Latin):
de nuõ tłoꝵ hñtiu leuẽ suꝑficiem gͦ infi¬
maes diat᷑ multiplicari ⁊̃ flexio gͦ ctiam
cra in suꝑfiaebus ꝑuis planis et sicut in bi¬
tro et tristallo contritis in puluerem et qrͣ
latitudinis ꝙͣ sit extremitas linee sigͥ cetre¬
micas liuee suff̾iat ad ydolum consequend̾
nõ oporteret hrẽ aliquod maiꝰ in quo acapiet
ydolum ꝙͣ sit ipã extremutas linee n ͨ pot̾ dia¬

Expanded text:
 habentium levem superficiem; ergo infinities debet multiplicari reflexio; ergo etiam cra in superficiebus parvis planis, sicut in vitro et crystallo contritis in pulverem, et quare latitudinis quam sit extremitas lineae. Si igitur extremitas lineae sufficit ad idolum consequendum, non oporteret habere aliquod maius, in quo accipiet idolum, quam sit ipsa extremitas lineae. Nec pot
Abbreviated transcription (Latin):
cato radio multiplicat᷑ aeris illiuãtio gͦ si ali¬
quis stat iuix̃ multos aꝑtor oculos habentes
ue cos meliꝰ ridebit ꝙͣ in alio loco p̃ ẜm
hoc hñs debilem uisum cõuic̃tus ei qui h ui¬
tes stent in tenebris słł aez illuãbit᷑ que oĩa
flã et absurda sunt geͦ radiꝰ egrediens non
est accus̃ illuans acrem. pͣ hoc eẽt ꝗ̃ positõ

Expanded text:
cato radio multiplicatur aëris illuminatio; ergo si aliquis stet iuxta multos apertos oculos habentes, iuxta eos melius videbithoc habens debilem visum coniunctus ei qui habet vites stent simul in tenebris, aër illuminabitur. Quae omnia falsa et absurda sunt. Ergo radius egrediens non es
Abbreviated transcription (Latin):
lum oculi gꝰ ista illuiãbit ⁊em bisam qr inpe¬
dit gibbosicas oculi gͦ res uisa in cetremi¬
tatibꝰ suis que sunt iux̃ c̾cuniferentiam pira¬
mis egredientis ab oculo nõ illuã ͬ insi a dua¬
bus ꝑtibus oculi aĩ gͥ uirtii uisuia sit n liuẽ
egrediente ut ipẽ dicit minor eut u̾tus in ea
que nõ subsunt centro oculi ꝙͣ meo que cadt̃
sub ipõ iste gͥ sũt̃ poes aspectuioꝵ/. Mi ꝯ̃ p̾a

Expanded text:
lum oculi; ergo ista non illuminabit rem visam, quia impedit gibbositas oculi; ergo res visa in extremitatibus suis, quae sunt iuxta circumferentiam pyramidis egredientis ab oculo, non illuminatur nisi a duabus partibus oculi. Cum igitur virtus visiva sit in lumine egrediente, ut ipse dicit, minor erit virtus in ea quae non subsunt centro oculi, quam in ea quae cadunt sub ipso. Istae igit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uis̾ uisuia amibo uiuãt ad meliꝰ bidere
ita ꝙ sit idem nro go radiꝰ macre ceñs nõ
estidem in locũ radło qui est in oculo g ͦ senti¬
re radii maere nõ est sentrte radii in oculo
g ͦ ꝑ pũtiure radii nõ fict iuidicu de re bisi ł
apud iudentẽ gͦ ad pisum nõ prodest radius
a zadio madente i speculo co ꝙ diuersa sũt
sba utrorũq gͦ apphendere uniꝰ nõ est app̃¬
hendere altiꝰ gͦ etiam apphiensa ab ipĩs crũt̃
seꝑata si miꝰ app̾hendit formã rei ut inqͥut̃

Expanded text:
et vis visiva ambo iuvant ad melius videre; od sit idem numero; ergo radius in aëre existens non est idem numero cum radio, qui est in oculo. Ergo sentire radii in aëre non est sentire radii in oculo; ergo per sentire radii non fiet iudicium de re visibili apud videntem ; ergo ad visum non prodest radius.a radio incidente in speculo, eo quod diversa sunt subiecta utrorumque; ergo apprehendere unius non est apprehendere alterius; ergo etiam apprehensa ab ipsis erunt separata. Sed unus apprehendit formam rei
Abbreviated transcription (Latin):
xui de aiãlibo et ꝑ se p ꝓpo̾ ꝙ nõ tangit non
lis radius si aut̃ tangit᷑ bisibile et nõ uisũ gͦ
nũ ꝙͣ ⁊̃ tũciat uisui de uisibili et siciteꝵ erit in¬
utilis pͣ cius̃ corpꝰ cũ corꝑe alio nõ est in codem
loco go si radiꝰ est corpꝰ cum aere medio non
erit n codem loco gͦ op ꝙ totus aer et tota

Expanded text:
n lis radius. Si autem tangit visibile et non visum, ergo numquam renuntiat visui de visibili, et sic iterum erit inutilis. Praeterea, corpus cum corpore alio non est in eodem loco; ergo si radius est corpus, cum aëre medio non erit
Abbreviated transcription (Latin):
si aut̃ sit mediu paciens tuc̃ patit᷑ inniutatiõi
sensił et sie uisus fit nitus suscien suscipiendo
cũ sit accũs linea egredient ꝙ quale faat acrẽ
aer erit senciens et bidens ꝑ illud accñs cũ oĩa¬
radiu cẽ corpꝰ sufficaant oppo̾ de hoc que ad
aliud nõ induemiꝰ ins̾ut nullꝰ eoꝵ raleat cõ¬
pit dimidui tocꝰ spere go totu illud lumẽ̾ fuit
ni ꝑuo oculo hoc aut̃ absurdum eit ꝙ lumen
mplens mũdum simł egredia ab oculo pͣ. aut¬

Expanded text:
st medium patiens, tunc patitur immutatione sensibilis, et sic visus fit intus suscipiendo, cum sit accidens linea egrediens, quod qualem facit aërem, aër erit sentiens et videns per illud accradium esse corpus, sufficiant opposita de hoc, quae ad aliud non induximus nisi ut nullus eorum valeat conpit dimidium totius sphaerae; ergo totum illud lumen fuit in parvo oculo. Hoc autem absurdum est quod lumen implens mundum simul egrediatur ab oculo. Praet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃apue in tye iy huĩdo uident ymagnẽ suã
coram oculis sius hoc aut̃ nõ pot̃ eẽ nisi quia
cũ radiis egredientibꝰ ab oculo et figura e¬
gredit᷑ in radio uidente go̾ radiꝰ egredit᷑ ab
oculo et putꝯ uislua in radio ita ꝙ supponit
seꝑat᷑ ab oculo qr nos bidemꝰ in li uel aliquo
loco certissime dep̃bendimꝰ hanc lica suꝑ quã
cadit centrum puamis et miꝰ deprehendimꝰ
que magis accedit ad c̾cumferenciã lusis ꝙ̃to¬

Expanded text:
imaginem suam coram oculis suis; hoc autem non potest esse nisi quia cum radiis egredientibus ab oculo figura egreditur in radio vidente; ergo radius egreditur ab oculo et virtus visiva in radio, ita quod supponit separatur ab oculo , quia nos videntes in libro vel in aliquo loco certissime deprehendimus hanc litteram, super quam cadit centrum pyramidis; et minus deprehenditur, quae magis accidit ad c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrce hac ꝙ linca e g ꝑpendiculariter cadit᷑
ni iẽ uisam ab oculo ĩ h. aut̃ nõ oppoint᷑ cẽ¬
tro co ꝙ liuea e h. oculo nõ est appendicula¬
ris si oblique beniẽs cum igr̃ bisus sit ad
oppom̃ ⁊cã maior erit ad lineã ꝑpendicula
oculi sed pocrꝰ nansit suꝑ oniexuni oaii fiaicus
ocilum contingenae suꝑ centrũ oculi gͦ nõ oppo
centro oculi gͦ res que esti cadens suꝑ cetra ar

Expanded text:
c quod linea EG perpendiculariter cadit in rem visam ab oculo; H autem non opponitur centro, eo quod linea EH oculo non est perpendicularis, sed oblique veniens. Cum igitur visus sit ad oppositionem rectam , maior erit ad lineam perpendicularoculi, sed potius transit super convexum oculi faciens angulum contingentiae super centrum oculi; ergo non opponitur centro oculi
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ ꝓpinquissimu est centio oculi ⁊ inoto autẽ
centro eo ꝙ longrꝰ distant minꝰ pident᷑ sit em̃
ocili centrum e res̾. uit᷑ uisa sit a .b. auꝰ po
cadens sub centro oculi sit e si gͥ duca̾ abe
me façiet duos angulos rectos ducam ctiã
trianguli duo sic sunt ꝙ urerq h unũ an¬
gulum rectũ qui estc et alios duos acutos¬
latus opponit maiori angulo gͦ laca ea lõ¬
grꝰ est latere c.e. in miangulo uno eł latus
eb. longrꝰ est latere e e ni triangulo abo
gc a magis distat ab e ꝙͣc. et sili b mages

Expanded text:
propinquissimum est centro oculi; remota autem a centro, eo quod longius distant, minus videntur. Sit enim oculi centrum E, | res autem visa sit AB, cuius pars cadens sub centro oculi sit C. Si igitur ducatin C faciet duos angulos rectos. Ducam etiam trianguli sic sunt quod uterque habet unum angulum rectum, qui est C, et alios duos acutoslatus opponitur maiori angulo; ergo latus EA longius est latere EC in triangulo uno, et latus EB longius est latere EC in triangulo alio; ergo A magis distat ab E quam C, et similiter B magis
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ꝑ inmutationẽ. ad oculũ uidebit᷑ arrulꝰ ꝗ
in eadem suꝑficie est in oculo uidente ꝙ sic pr̃o¬
ba᷑ sit c̾culus a b. c d et oculꝰ bidens sit e. et
gͦ sun figuram generat in ipõ s̃ ꝑspicuũ con¬
rinuũ eit ad oculum e gͦ ꝑfpicuũ in mutabit

Expanded text:
mutationem ad oculum, videbitur circulus, qui in eadem superficie est cum oculo vidente. Quod sic probatur: Sit circulus ABCD et oculus videns sit E; et ergo sui figuram generat in ipso. Sed perspicuum continuum est ad oculum E; ergo perspicuum immutabit
Abbreviated transcription (Latin):
dio s m se et sicappetunt bonũ nẽ dmp
nati et in qpatione. cd puersam boluntate¬
t sic non appetiuit ip̃iñ si poceꝰ ꝑuersam u¬
ad ꝑuersam uolasitate in et quo ad hoc di¬
iunt synde̾s exigui siłr dampnati appetũt
si ꝯꝑatione ad calpam uel uise et p̾mo mõ
appetunt eam dicunt ein ꝙ poaꝰ uolunt eẽ
in penis cũ cuilpa et poc̃õ ꝙͣ sine penis et sine

Expanded text:
in se, et sic appetunt bonum naturae damnati; et in comparatione ad perversam voluntatemt sic non appetunt ipsum, sed potius perversam voluntatem, et quoad hoc dicunt synderesim exstingui. Siratione ad culpam, vel | in se. Et primo modo appetunt eam. Dicunt enim quod potius volunt esse in poenis cum culpa et peccato quam sine poenis esse et sine
Abbreviated transcription (Latin):
bru inferioribꝰ usq ad uerticem ꝑtingit
qñ castam silsitudinem mentis diffidentie
morb corrũpit casta aut̃ celsicudo mentis
est celsitudo synderesis gᵈ synderesis corrũ
Item fomes et synderelis ꝑ melmationes
suas hñt se mõ oppo ͭ ͦ s inelma ͦ fomitis
mn aliquo homine in toto est ꝯtineta sicut
quid maneret in dampnatis cũ non pos¬
sit extrahere a malei uoliuitate uela pena
Slutio quidam añ nos dixerit ad hoc

Expanded text:
bris inferioribus usque ad verticem pertingit, quando castam celsitudinem mentis diffidentiae morbus corrumpit’. Casta autem celsitudo mentis est celsitudo synderesis; ergo synderesis corrump2 Item, fomes et synderesis per inclinationes suas habent se modo opposito; sed inclinatio fomitis in aliquo homine in toto est exstincta, sicquid maneret in damnatis, cum non posset retrahere a mala voluntate vel a poena? Solutio: Quidam ante nos dixerunt ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in dampnatis ad maiꝰ tormentum non cĩ
ꝑtia pena est corrosio bermis hoc enĩ facit mmi¬
ꝑio pios q̃ semetipos gemere et serã pinãn
more horribili et mirabunt᷑ in subitatõe iusꝑate
Cilutis bonoꝵ gementes p̃anguara sp̃s̃ incra¬

Expanded text:
in damnatis ad maius tormentum, non enim parva poena est corrosio vermis; haec enim facit impios intra semetipsos gemere et seram paenitemore horribili et mirabuntur in subitatione insperatae salutis bonorum gementes prae angustia spir
Abbreviated transcription (Latin):
li et ⁊̃cipit ⁊ꝰ uelaniones sompniales ab ipĩs tͦ
etia accipit᷑ in pnͦ mathei ubi angelꝰ r̃uela¬
uit ioseph in sompniis ut acciperet in aria
conugem suã et iteꝵ tribꝰ magis ut ꝓ alia
uiam r̾dirẽt in ĩgionẽ suã et iteꝵ ut maria¬
cũ ioseph iret in egiptu  et iii ut ⁊duet in
ude.mi ¶ et iteꝵ hoc accipit᷑ in sompinis baliã
qui cadens aꝑtos habuit oculos et ⁊̃cepit ⁊̃ae¬
lationem aboms et malis angelis fili ni sdp̃
fide digñ exposuerut sompniu et in libro iu¬
dicu ubi umꝰ de madiamtis uidit ꝙ ranis
subaneriaꝰ exordõ uoluebu᷑ in castris madiã
et sabuertit tabertiaculu et t̾re funditus coe¬
sub libro aꝵ ordinata que cum nõ poisunt hre
dictã Item oĩs sciã post ignorancia eit ab
aliquo agente intellai sciã sompinal de fu¬
turo est scã accepta post igno rancu go erit
ab aliquo agente inrellcuĩ pma ꝓbat᷑ ꝑhoc ꝙ¬

Expanded text:
li, et recipit revelationes somniales ab ipsis. Hoc etiam accipitur in principio matthaei, ubi angelus revelavit Ioseph in somniis, ut acciperet Mariam | coniugem suam; et iterum tribus magis, ut per aliam viam redirent in regionem suam; et ite iret in Aegyptum; et quarto, ut rediret in Iudaeam. Et iterum hoc accipitur in somniis Balaam, ‘qui cadens apertos habuit oculos’, et accepit revelationes a bonis et malis angelis. Similiter infide dignum exposuit somnium. Et in libro iudicum, ubi unus de Madianitis vidit quod panis subcinericius ex hordeo volvebatur in castris Madian et subvertit tabernaculum ‘et terrae funditus coaesub libero arbitrio ordinata, quae cum non possint habere danam. Item, omnis scientia post ignorantiam est ab aliquo agente intellectu; scientia somnialis de futuro est scientia accepta post ignorantiam; ergo erit ab aliquo agente intellectu. Prima pro
Abbreviated transcription (Latin):
gmem refertur hoc ad tres ꝑsonas in una
di.ude᷑ supponi aliquid nõ creatum sicut
plut obicctio et sicut explanat hilariꝰ dic̃
et nrani hoc sustulit ⁊ abitulit incelligẽnpã
singularis ⁊ intlłm quo intellige̾᷑᷑ deus

Expanded text:
nem, refertur hoc ad tres personas in una detur supponi aliquid non creatum, sicut probat obiectio , et sicut explanat Hilarius. Dicet ‘nostram’, hoc sustulit, idest abstulit intelligentiam singularis, idest inte
Abbreviated transcription (Latin):
culo aliud est ymago dei in filio et aliud in
creatura rõnali et tunc qrͣ si homo factꝰ sit ad
ymagiem que est filius uel aliam ymagiez
et uide᷑ ꝙ ad filiu ymago emĩ creata referri l
lium uel ad ymaginem hoc etiam uide᷑ accipi
ex mõ loquenłi qui est ingeñ. ubi diat fa¬
niamꝰ homiriẽ ad ymagniẽ et siłitudinẽ¬

Expanded text:
 aliud est imago dei in filio, et aliud in creatura rationali. Et tunc quaeritur, si homo factus sit ad imaginem quae est filius, vel ad aliam imaginem . Et videtur quod ad filium. Imago enim creata referri hablium ut ad imaginem. 10 Hoc etiam videtur accipi ex modo loquendi, qui est in genesi, ubi dicit ‘Faciamus hominem ad imaginem et similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
s equalicas siłitudo et ymigo ita ꝙ siłitudo re¬
ferat᷑. ad colorem et picturam equalitas aucem
id quantitatem et staturam ymago. uit̃ ad ad
configurationem membroꝵ et ꝓpornonem
similitudo aut̃ ponit᷑ in digfmitione eo ꝙ

Expanded text:
equalitas et similitudo et imago, ita quod similitudo referatur ad colorem et picturam, aequalitas autem ad quantitatem et staturam, imago autem ad configurationem membrorum et proportionem; similitudo autem ponitur in diffinitione, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
gnic mareatã ⁊ non ymaginẽ irratami nisi
aliquis uelit extendẽ ea que ponũ ᷑ in difmitio¬
ne ꝓp̾e̾ go sumpta diffmicione sic incelligit᷑
cum dicit hylariꝰ ymago est rei ad rem p̾mũ
ipm̃ ꝑ generationem refertur filurs cũ uero
dicit ymagmata intellit actum imitandi qui
mporta᷑ ex̾ rõne noĩs gencratiomis et filii ge¬
ueratum em et filius hñt intellĩ actu yan¬
tantis in eenaialibꝰ et nã et spẽ Onns emi
filus ꝯuenit cum prẽ in eeñaalib omibꝰ et
tota nã et spẽ cũ uõ hilanꝰ dict indistreta
incellit conueniẽtia filii am prẽ in noaone
ꝯuis spiritionis qua pr̃ et fllius sunt unũ
pn̾cipium spũs scĩ et qua nocione dictuntus
intellit ꝯuemiẽtiam filii ammi pr̃e nonm̃
in hoc ꝙ filiuꝰ est si ctiam ꝙ uerbum est ex¬
fertur ad assequenaia namͣ ut dicit dam̃ .i. ad
si hoc ifertur ad diunam p̃dlicatione in
qͣ non sunt accũtia nec qualitates accipiet᷑

Expanded text:
ginem increatam et non imaginem creatam, nisi aliquis velit extendere ea quae ponuntur in diffinitione. Proprie ergo sumpta diffinitione sic intelligitur: Cum dicit Hilarius ‘imago est rei ad rem’, primum ipsum per generationem refertur filius. Cum vero dicit ‘ imaginata ’, intelligit actum imitandi, qui importatur ex ratione nominis generationis et filii. Generatum enim et filius habent intellectum actu imitantis in essentialibus et natura et specie, omnis enim filiusius dicit ‘indiscreta’, intelligit convenientiam filii cum patre in notione communis spirationis, qua pater et filius sunt unum principium spiritus sancti, et qua notione distinctus intelligit convenientiam filii cum patre non tantum in hoc quod filius est, sed etiam quod verbum est exfertur ad assequentia naturam, ut dicit Damascenus, si hoc refertur ad divinam praedicationem, in qua non sunt accidentia nec qualitates, accipietur
Abbreviated transcription (Latin):
int connementiã inqualitate p̃apue in illi spẽ
que est forma uel cuza aliquiel constans figa
Equalitas quementiam ponit in quantitate
nuementiam dicit in toto ꝙ ymitari põt cete¬
riꝰ et ꝓpter hoc ambo claudunt᷑ in incellcũ y¬

Expanded text:
iam in qualitate, praecipue in illa specie quae est ‘forma vel circa aliquid constans figura’. Aequalitas convenientiam ponit in quantitate, convenientiam dicit in toto quod imitari potest exterius, et propter hoc ambo clauduntur in intellectu i
Abbreviated transcription (Latin):
nã est calida item ii aliquo loco frigido nã
cxñte in cerebro nel sanguiẽ qui cc̃ illud in
uenis exñte subtili et po᷑ de facili auẽ infri¬
gidabili cibi frigiditas infngidati p loomi
infirmanaa reumata facere soletin homĩbꝰ
ad adiutoriuĩ sanitatis facta est spes odoratus
uirtute calidum mã eit frrgidi cerebrumt
aut̃ srigidius et huĩduis omñbꝰ ꝑtibus
corporis supple pn̾aipalibus. Item ħ cxp̃sse
dicit hoc idem aꝵ in libro xbiii ͦ de omma¬
libus siłr instrm̃ olfactus et bisus hnt̃ aoꝑ¬
toruiz et cxeunt a sins marumẽtis sicut.aiqͣ
a canalibꝰ cũ grͥ neruꝰ nõ cooꝑia᷑ in croꝑ torio¬

Expanded text:
st’. Item, in alio loco: ‘Frigido natura existente in cerebro et sanguine, qui circa illud in venis, existente subtili et puro, de facili autem infrigidabili, cibi fumositas infrigidata propter locum infirmantia rheumata facere solet hominibus, ad adiutorium autem sanitatis facta est species odoratus’virtute calidum materia est frigidi; cerebrum autem frigidius et humidius omnibus partibus corporis’, supple: principalibus. Item, expresse dicit hoc idem Aristoteles in libro xviii de | animalibus sic: ‘Instrumentum olfactus et visus habent coopertorium, et exeunt a suis instrumentis sicut aqua a canalibus’. Cum ergo nervus non coo
Abbreviated transcription (Latin):
ra qualitate et in ⁊ liqua contrarietatẽ illa defa¬
corrumpr̃ et talis conueniẽcia nõ debet eẽmt̃
homo dolere caput ꝑp ninuã siccitatem core¬
bri sicur in fumo carbonũ et ꝑp hoc etiã carbo¬
nes resꝑgant᷑ s sale uel uino ut huidum salie
uel uim ⁊ solutum ex ipĩs temperet sicatatẽ
illiꝰ raporisꝰ ꝙ nõ ninis eesiccet cerebr et iõ
nã ordinauit contrarietatẽ inter cerebrũ et odo

Expanded text:
ra qualitate et in reliqua contrarietatem , illa de facorrumpitur. Et talis convenientia non debuit esse ienter incipit homo dolere caput propter nimiam siccitatem cerebri, sicut in fumo carbonum, et propter hoc etiam carbones resperguntur sale vel vino, ut humidum salis vel vini resolutum ex ipsis temperet siccitatem illius vaporis, quod non nimis exsiccet cerebrum. Et ideo natura ordinavit contrarietatem inter cerebru
Abbreviated transcription (Latin):
fuitatem descendentẽ a capite ꝓꝑ alteru
inspire᷑ aer aer enĩ inspuritus liat ce magna
ꝑ tẽ descendat ad pulmonem et ad poctus tñ
in aliqua ꝑte ascendit ad cerebrum ut minget
calorem cerebri accũtilem que ascendit in ipm̃
ex menbris mitritiuis et spiritualibas ꝑ ininix¬
tos̾ ant̃ odores et raporiferor officit᷑ aer louior
ꝑpͣ calorẽ iuporum et abilis ad ascendendum
et ꝙͣtum ad hoc temꝑat nalem frigiditatem
et hiuiditatẽ cerebri ꝑtes aut̃ am̃riores cere
qr ssimiłia sunt comis mamillarumi et in aiãlibꝰ
respirintibus ꝑꝑ molliaem cerebri et purita¬
tem hñr cooꝑtoria siaat oculi molles sed diffẽ¬
runt in hõc accoptoripꝰ oculi ꝙ non sunt
mobiles ꝑse si oportet ꝙ eleuentur ꝑ ipetu
nciem cerebri coꝵ que nõ sufficit ꝑ se ad conseruã
p̾mo octupant᷑ organa sẜuũ et imutã᷑ et qr cal

Expanded text:
uitatem descendentem a capite, quod per alteram inspiretur aër. Aër enim inspiratus licet ex magna parte descendat ad pulmonem et ad pectus, tamen in aliqua parte ascendit ad cerebrum, ut mitiget calorem cerebri accidentalem, qui ascendit in ipsum ex membris nutritivis et spiritualibus. Per immixtos autem odores et vaporiferos efficitur aër levior propter calorem vaporum et habilis ad ascendendum, et quantum ad hoc temperat naturalem frigiditatem et humiditatem cerebri . Partes autem anteriores cerebquia similia sunt conis mamillarum, et in animalibus respirantibus propter mollitiem cerebri et puritatem habent coopertoria sicut oculi molles, sed differunt in hoc a coopertoriis oculi, quod non sunt mobiles per se, sed oportet quod eleventur per impetum duritiam cerebri eorum, quae sufficit per se ad conservandprimo occupantur organa sensuum et immutantur, et quia talis
Abbreviated transcription (Latin):
nata est cuiꝰ libet sẜ̃us cuiꝰ quidem igr̃ est ui¬
sus hoc est uulbile cum aũt ꝯria nata suit trãs¬
cũ odor transmutans olfactum sic in calidosic¬
co raporatiuo actu erit org.aũ transmutabile
ab ipõ actu humidũ et frigidum si aut̃ obici᷑¬

Expanded text:
nata est cuiuslibet sensus; cuius quidem igitur est visus, hoc est visibile’. Cum autem contraria nata sint transcum odor transmutans olfactum sit in calido sicco vaporativo actu, erit organum transmutabile ab ipso actu frigidum et humidum. Si autem obici
Abbreviated transcription (Latin):
erit p̾mũ nstim olfactus ꝑs̃ cerebu et ideo
paret ꝙ nitit᷑ ille qui fecit. mothomiã quã dic̃
ad nasum et penetrat nares in suis pĩncu¬
lis s neruꝰ ille nõ facit in sẜ̾̃m olfactus sed
est sb̃us olfactus ħ est qr edor ẜm suũ cẽ nãle

Expanded text:
trumentum olfactus pars cerebri. Et ideo patet quod mentitur ille, qui fecit anatomiam , quam dicit ad nasum et penetrat ad nares in suis panniculis, sed nervus ille non facit ibi sensum olfactus, sedest sensus olfactus, haec est, quia odor secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dicit sic neruus faciens sẜ̾m nasat᷑ ab. añtiori
ꝙ est inagis haĩdum faciens motũ a poctĩori
qͣetiam est magis siccum et a medulla nascim
diat᷑ is ⁊ͦ nerui sensibiles dirigunt᷑ ad duaꝰ
carimclas nariui que dependent ad modum
sẜus qr sensibile tactus fund.amẽtum omum
alioꝵ sẜ̾uũ et sũt̃ hec berba post multas rõnes
Umpnꝰ est in p̃mo quo sentit aĩa in p̾mo or¬
tus et cum tactus sit i nerno sẜ̾tiuo oportet
oms̾ alios sẜ̾us fundari in ipõ ꝑ neruũ aliqdẽ
et ita olfacta fundatus erit in nemo Item¬

Expanded text:
Nervus faciens sensum nascitur ab anteriori , quod est magis humidum, et faciens motum a posteriori , quod est magis siccum, et a medulla nascuntdicitur : ‘Duo nervi sensibiles diriguntur ad duas carunculas narium, quae dependent ad modum sensus, quia sensibile tactus fundamentum est omnium aliorum sensuum . Et sunt haec verba post multas rationes: ‘Somnus est in primo, quo sentit omnia - in primo ortus; et cum tactus sit in nervo sensitivo, oportet omnes alios sensus fundari in ipso per nervum aliquem; et ita olfactus fundatus erit in ne
Abbreviated transcription (Latin):
polfactus et ius ordinata n
duabus̃ caruculis añrioris ꝑtis cerebri siłi¬
bus mamillaꝵ capitibꝰ ad apphendendum illd
qd̃ otfẽ offeit ei aer attractus de oclore quiẽ
ꝑmutatione que fit ce corpore alorifero Itemal¬
gazel olfactira sis ẜ plrrugm que est induabꝰ
carũculis cerebri que sunt stimles sũmitatibus

Expanded text:
olfactus est vis ordinata in duabus carunculis anterioris partis cerebri similibus mamillarum capitibus ad apprehendendum id quod offert ei aër attractus de odore, qui espermutatione , quae fit ex corpore odorifero’. Item, Algazel: ‘Olfactus fit per virtutem, quae est in duabus carunculis cerebri, quae sunt similes summita- tibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ añ pectatum potiit homo nõ mori s ꝑ
pocm̃ factus est ꝙ nõ posset non mori iuxta
huc qui. si post pecatã ꝯmedisset de ligno
uite et ꝯtiriuasset uitam utrum eandem in¬
mortalitatẽ habuisse̾t ꝙͣ p̾us et uide᷑ ꝙ sic
p̃ma enĩ in mortalitas fuit in statu aialis et¬

Expanded text:
quod ante peccatum potuit homo non mori, sed per peccatum factus est, ut non posset non mori. Iuxta hoc quaeritur, si post peccatum comedisset de ligno vitae et continuasset vitam, utrum eandem immortalitatem habuisset quam prius. Et videtur quod sic. Prima enim immortalitas fuit in statu | animalis
Abbreviated transcription (Latin):
catum induxit mortem ꝑ hoc auertit amimiã
ab in ꝯnutabili uita cum gͦ hoc sit in hoc pcc̃o
omẽ peccatum induxisset mortem p̃ qr̃ de
s impũ manibꝰ et uerbis acquisierunt cã
mors enĩ est instrm̃ iusticie indicantis ꝙͣ deꝰ
fecit eam Item dicit amos ꝓpha non est ma¬
tellr de malo pene gͦ omis pena a deo est
facta. ultrus etiam qui᷑ qua iusticia posteri
condempnati sunt morte pr̃ em̃ non porta¬
bit niquitatẽ filii n ͨ filius portabit iqui¬
tatem pris dicit dñs/ Solutio do al p̃m¬
sum ligni uite non fuisset ablata mortalicas
oportebit enĩ mori ꝙͣtul fuisset prolonga¬
ta s uita ante transitũ ad gloriam et hec est

Expanded text:
nduxit mortem per hoc quod avertit animam ab incommutabili vita. Cum ergo hoc sit in omni peccato, omne peccatum induxisset mortem. 6 Praetsed ‘impii manibus et verbis accersierunt eam’. Mors enim est instrumentum iustitiae vindicantis, quam deus od deus fecit eam. Item dicit Amos propheta: ‘Si est matelligitur de malo poenae; ergo omnis poena est a deo facta. 7 Ulterius etiam quaeritur, qua iustitia posteri condemnati sint morte. ‘Pater enim non portabit iniquitatem filii, nec filius portabit iniquitatem patris’, dicit dominus. Solutio: 1esum ligni vitae non fuisset ablata mortalitas, oporteret enim mori quantumlibet fuisset prolongata vita ante transitum ad gloriam. Et haec est
Abbreviated transcription (Latin):
nõ generat aiãlia neq apparet sustentata ut sus¬
tentere᷑ in ubus humidis aut sicas et p̃ter hũc
calor solis et calor aiãlis sunt nicorꝑe et non
in ẜmate tm̃ s in qualibet suꝑfluitate alioꝵ suꝑ¬
fluitatũ nẽ appellat suꝑfluitatẽ hic hiꝰ mãni¬

Expanded text:
non generat animalia neque apparet sustentata nisi sustentetur in rebus humidis aut siccis; et praeter hanc calor solis et calor animalis sunt in corpore et non in spermate tantum, sed in qualibet superfluitate aliarum superfluitatu
Abbreviated transcription (Latin):
defens motũ et mobile Contͣ hoc est ꝙ mł
aut̃ nõ est aer ut dñt nͨ corpꝰ coloratũ qr hoc
non tram̃t ꝑ aere aera go erit ibi aliquod cor¬
pus preter coloratũ et aerem et oculum ꝙ est
ꝯͣ sensum Item ꝓbutũ est in uiii ͦ phisicoꝵ
ꝙ licet motꝰ curtuli qui est declãtio non lubeat

Expanded text:
ferens motum et mobile, contra hoc est quod nihil autem non est aër, ut dicunt, nec corpus coloratum, quia hoc non transit per aëra; ergo erit ibi aliquod corpus praeter coloratum et aërem et oculum, quod est contra sensum. Item probatum est in viii physicorum quod licet motus circuli, qui est circulatio, non hab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣrio in qͣriu alteratio uero sẜ̾uũ et mediorũ
est de p̾natione ni habitum et ꝑ hoc p solutio
ad om̃s illas demonstrationes inductas qr om¬
nes ille inducũ᷑ ac si alteratio medii sit alte
illiꝰ est ibi s nõ ꝑ actu me̾ ⁊ei colorate et iõ¬

Expanded text:
ontrarium, alteratio vero sensuum et mediorum est de privatione ad habitum. Et per hoc patet solutio ad omnes illas demonstrationes inductas, quia omnes illae inducuntur ac si alteratio medii sit alterillius est ibi, sed non per actum materiae rei coloratae; et i
Abbreviated transcription (Latin):
oculo sicut in tĩo s in medio sicut in uia et
ꝑꝑ hoc etiam in oculo est aliquo mõ ut mac¬
tu s in medio sicut in potencia ⁊c̃
de uisu ex par

Expanded text:
oculo sicut in termino, sed in medio sicut in via, et propter hoc etiam in oculo est aliquo modo ut in actu, sed in medio sicut in potentia. De visu ex par
Abbreviated transcription (Latin):
tione sĩt emĩ a oculus uersus orientem posicu
s aspiciens ad occidentem b aꝰ oculꝰ poĩto u̾slis
occidentem s aspiciens ad oriẽtem et sit dictan¬
usq ad oculum poĩtu moppo ͭ ͦ ce ꝑte occiden¬
tis ce ꝑte aũt occidentis sit d ingrũ corpus be¬
henientus ingredinis minutas acrẽ usq ad ocu¬
lum poĩtu uersus oriẽten et distent ista corꝑa

Expanded text:
tionem . Sit enim A oculus versus orientem positus, sed aspiciens ad occidentem, B autem oculus positus versus occidentem, sed aspiciens ad orientem; et sit distanusque ad oculum positum in opposito ex parte occidentis . Ex parte autem occidentis sit D nigrum corpus vehementis nigredinis immutans aërem usque ad oculum versus orientem. Et distent ista corpora
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑrꝰ corpe hoc est aut̃ est traniꝑencia que
est aptitudo ubiq ⁊̃cipiendi sp̃em̃ uis̃bilem
ubi opponit᷑ rer̾ colorita sim actũ lucidi dico
aut̃ aptitudinem ⁊̃̾cipiendi ut deferens ⁊̃ ap̃
et nõ ut ĩcipit ut tenẽs et hoc est ꝙ uolũt
quidam dicere ꝙ insibilia sut̃ in medio ut
in potencia motas et nõ int̾i̾o etactu et ꝑẜ¬

Expanded text:
superius corpore. Haec autem est transparentia, quae est aptitudo ubique recipiendi speciem visibilem, ubi opponitur res colorata secundum actum lucidi. Dico autem aptitudinem recipiendi ut deferens recipit, et non ut recipit tenens. Et hoc est quod volunt quidam dicere quod visibilia sunt in medio ut in potentia motus, et non ut in termino et actu; et
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊̃ mouet ipm̃ a tẽperamẽto sue complexio¬
is et r̃soluit ꝑtem euis subtile in fumũ ꝯͣ
⁊ soluta mapiuit᷑ constare et inspissari magis
ꝑtes̾ grosse sict habe᷑ in 4ͦ methe ᷑ de coa¬
gulatis a calido et inpniguats cuni aut̃ m
spissat᷑ sic huĩdum crictallinũ nõ erit suidep¬
tibile spũs uisibilis qui uenit a cerebro per
tenebris et postea cũ pena nispiaut̃ ualde
dens caler em̃ nalis et spus diffundit᷑ in
organis sensuũ et multiplicã᷑ in cis duabꝰ
de causis qͣꝵ una est cẽciciũ in oꝑibꝰ sen¬
suũ cẽciciũ enĩ muluiplicit calore m et calor
multiplicatus attrahit spnĩ et inde fit ꝙ
spũs magis multiplicat᷑ i uuo sẜ̾u ꝙͣ m

Expanded text:
ipsum a temperamento suae complexionis et resolvit partem eius subtiliorem in fumum, qua resoluta incipiunt constare et inspissari partes magis grossae, sicut habetur in iv meteororum de coagulatis a calido et impinguatis. Cum autem inspissatur sic humidum crystallinum, non erit susceptibile spiritus visibilis, qui venit a cerebro per  fuerunt in tenebris et postea cum poena inspiciunt valde dens; calor enim naturalis et in eis duabus de causis. Quarum una est exercitium in operibus sensuum. Exercitium enim multiplicat calorem et calor multiplicatus attrahit spiritum, et inde fit quod spiritus magis multiplicatur in uno sensu quam
Abbreviated transcription (Latin):
sensibilia ned ctiã ce toto ut p ꝑ ceperimẽtũ Si
enĩ pitrũ purũ et clarũ accipiat᷑ et infunda᷑. aigẽ¬
tũ uiuũ et suppona᷑ sub sole fiet magna ⁊ Rlexio
ad sũꝑfiaem uitri et motus fiet illiꝰ ⁊ flecionis ex
motu argenti unu et si aliquis dui cogat᷑ aspicere
in ergastulo et postea emittũ᷑ ctiam res et ix.¬
ualde et balde allus non possunt aspicere nisicũ
pena magna In omĩbꝰ aut̃ cõfundit᷑ uisus ce
uspectii ad rotã solis Iẜ hoc quidam bolucunt
dicere ꝙ qñ dicit auerr qp spẽs uisibiles sũt in

Expanded text:
per experimentum : Si enim vitrum purum et clarum accipiatur et infundatur argentum vivum et ponatur sub sole, fiet magna reflexio ad superficiem vitri et motus fiet illius reflexionis ex motu argenti vivi, et si aliquis diu cogatur aspicere in ergastulo et postea emittuntur, etiam res valde albas non possunt aspicere nisi cum magna poena. In omnibus autem confunditur visus ex aspectu ad rotam solis. Propter hoc quidam volunt dice
Abbreviated transcription (Latin):
diuida᷑ enii cutulus ꝑ drametrũ et sit puc̃ta
contactus dyametri. Aet b. et d fit mobile
motum ex a nib. ꝑ unũ senuctulum et trãs¬
eat ꝑb et iudat in al a ꝑ aliũ semictulum e
aut̃ sit mobile ce a ꝑ aliũ semnicatulu et¬
transeando ꝑb uemiat nra ista duo mota oc¬
current sibi nrb. et bnũ sistit motũ altĩꝰ co
motuꝰ unꝰ sicit alteꝵ transire et sic neuter
oculus inmutabit᷑ qr unꝰ nõ ꝑmittet alteꝵ
transure ad oculũ si forte dicat᷑ ꝙ unꝰ dedi¬
nat ab alio in ocursum ex hoc se᷑ illud icõ¬
ueniens ꝙ color uniꝰ cor̾ nõ uidebit᷑ dirime¬
trali ꝯ̃ coloratũ s potiꝰ ce trausuerso sic em̃
albũ corpus a et oculꝰ ospoĩto illi dyametra¬
liter fit b. et spaciũ dyanieni sit c .d. ẽ ingrum
aut̃ corpus oppoĩtum albo ꝑ drametrum sit
f. et oculus uidens ipm̃ oppositas oculo uiden¬
ti album ꝑ drametiũ sit g. si gͦ ingrũ dechinat
ab albe tuẽ declinabit extra mensura dyametri

Expanded text:
Dividatur enim circulus per diametrum et sint puncta contactus diametri A et B; et D sit mobile motum ex A in B per unum semicirculum, et transeat per B et vadat in A per alium semicirculum; C autem sit mobile etranseundo per B veniat in A. Ista duo mota occurrent sibi in B, et unum sistet motum alterius, eo motus unus sistet alterum, et sic neuter oculus immutabitur, quia unus non permittet alium transire ad oculum. Si forte dicatur quod unus declinat ab alio in occursu, ex hoc sequitur illud inconveniens quod color unius eorum non videbitur diametraliter contra coloratum, sed potius ex transverso. Sit enim album corpus A, et oculus oppositus illi diametraliter sit B, et spatium diametri sit CDE, nigrum autem corpus oppositum albo per diametrum sit F, et oculus videns ipsum oppositus oculo videnti album per diametrum sit G. Si ergo nigrum declinat ab albo, tunc declinabit extra mensuram diametri
Abbreviated transcription (Latin):
calor sit aperitiuis poroꝵ facit facilem discur¬
sum spicituũ ad sẜim illũ et ꝑ oppo ͫ diu
manentes in tenebris nõ hñt̃ ex̾acium
uisus n ͨ aiã est intenta oꝑibus bisus et
ꝑꝑ hoc subtrabr spũs pisibilis ab oculis et
intrare msi paꝵ et paulatim et iõ riud uĩ¬
cit᷑ et ledit᷑ ab albo cecellenti ex hoc pi¬

Expanded text:
calor sit apertivus pororum, facit facilem discursum spirituum ad sensum illum. Et per oppositum diu manentes in tenebris non habent exercitium visus, nec anima est intenta in operibus visus; et hoc subtrahitur spiritus visibilis ab oculis et intrare nisi parum et paulatim, et ideo vincitur et laeditur ab excellenti
Abbreviated transcription (Latin):
ab algazele in sua phic a ubi sic dicit᷑ spus est cor¬
pus subtile compositu ee ruporibꝰ huõꝵ cuiꝰ se¬
des est cor et ipẽ est uehiculum uirtutũ uitalui
et aiãliũ ꝑ quẽ uirtutes sens̃biles et motue
transeunt in sua miłr̃a dicut̃ gͥ ꝙ qr sp̃ũs ille cõ

Expanded text:
ab | Algazele in sua physica, ubi dicit sic: ‘Spiritus est corpus subtile compositum ex vaporibus humorum, cuius sedes est cor, et ipse est vehiculum virtutum vitalium et animalium, per quem virtutes sensibiles et motivae transeunt in su
Abbreviated transcription (Latin):
bruta hnt libertatẽ iudicandi et appetendi s
quecumq hñt libertitem talem possunt absti¬
nere a delcabilibus et nõ abstmere bruraba¬
bent talem libertatem gͦ bruta possunt absti¬
nere et nõ abstinere omr̃s enĩ abstinençia a
delcãbilibus est a rõne ut dicit aꝵ ͭ gͦ brura¬

Expanded text:
bruta libertatem habent iudicandi et appetendi; sed quaecumque habent libertatem talem, possunt abstinere a delectabilibus et non abstinere; bruta habent talem libertatem; ergo bruta possunt abstinere et non abstinere; omnis autem abstinentia a delectabilibus est a ratione, ut dicit Ar
Abbreviated transcription (Latin):
pn̾apu in moribꝰ lib̾tas etiã appetitii cõ¬
sitit in hoc ꝙ h facultatem mam andi
se in iudicatũ uel dedinancdi ab ip̃õ et hc̃
non sunt in brutis iudiciu enĩbrutoꝵ nõ
est nisi indelcãbili et nõ eleua᷑ ad iudicui
honesti et ꝑꝑ hoc ipiũ nõ est ab solute libm
ex obligatione enĩ mẽ i qua est siat m
organo cogit᷑ ad sũtendum i ꝑticulari
et sensi ᷝ ͥ bono siłr appetitus ex organo in q
est obligat᷑ ad bonũ ut nũc uel ni ad malum

Expanded text:
pium in moribus . Libertas etiam appetitus consistit in hoc quod facultatem habet inclinandi se in iudicatum, vel declinandi ab ipso. Et haec non sunt in brutis. Iudicium enim brutorum non est nisi de delectabili et non elevatur ad iudicium honesti, et propter hoc ipsum non est absolute liberum; ex obligatione enim materiae, in qua est sicut in organo, cogitur ad sistendum in particulari et sensibili bono. Similiter appetitus ex organo in quo est, obligatur ad bonum ut nunc vel malum