comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dicant federa. quib ⁊̃ cũ hoste de¬
uincit᷑ fides. Indicant nocoẽs. aĩad¬
u̾siones q censorũ. Qui nulla ḋre
diligentius qm̃ d̾ iure nirando ĩdi¬
cant .i. manlio.a. f. cũ dictator fuiss
m. pomponiꝰ . t .r.p. diẽ dicit ꝙ is ⁊
rancos sibi dies ad dictaturã ge¬
rendam addidiss Criminabatur
⁊̃ ꝙ titũ filiũ qui postea est torqua¬
tus appellatꝰ ab õib. religass ⁊ ruri
habitare nississ qd̾ cũ audinisset
adolescens filiꝰ negociũ exhibi̾ pa¬
tri accurrisse romam. Et cũ p̾ma lu
rum ad se aliquid stra prẽm at¬
bitraret᷑ surretit ełctulo. remons¬
q arbit̾s ad se adolesdentẽ iissit
uenire. At ille ut ẽ ingressꝰ ꝯfesti
gladui distrĩ xit.. iuraut q se
illũ statĩ int̾fectire. nisi uisuran
dũ dediss se patrem nuissũ ce fcũ¬
ꝵ. Iurauit hoc terrore coactus põ¬
poniꝰ. rem ad ppłm detulit. docii

Expanded text:
indicant foedera, quibus etiam cum hoste deindicant foedera, quibus etiam cum hoste devincitur fides, indicant notiones animadversionesque censorum, qui nulla de re diligentius quam de iure iurando iudicabant. L. Manlio A. f., cum dictator fuisset, M. Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is paucos sibi dies ad dictaturam gerendam addidisset; criminabatur etiam, quod Titum filium, qui postea est Torquatus appellatus, ab hominibus relegasset et ruri habitare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium exhiberi patri, accurrisse Romam et cum primo lucallaturum ad se aliquid contra patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit,
Abbreviated transcription (Latin):
esset p̾cãte lex nõ est. hic ea queui¬
debat᷑ utilitas plus ualuit ꝙͣ ho¬
nestas. ap̃ suꝑiores utilitatis spẽs
Quod maximũ ĩ eo ẽ. id rep̃hendi¬
tis. nõ enĩ suo iudicio stetit s sus¬
cepit cansã. ut ess in diciũ senatus
Cuiꝰ nsi ip̃e auctor fuiss. captiui
ꝓfecto penis recdoiti essent ita in¬
columis ĩpatria regulus stetisser
Qõ quia patrie nõ utile putau
id circo sibi honcstũ ⁊ sentire illa
⁊ pati credidit. nam qd̾aiunt qd̾
ualde utile sit. id fieri honestum
ĩmo uo esse nõ fieri. Est enĩ utile
utile honestu. s qr honestũ utile.
Qrͣ ex multis mirabilib exẽplis
Haut facile quis dixit hoc exẽplo
aut landabiliꝰ aut pr̃antiꝰ s exto¬
ta hac laude reguli. unũ illudest.
admiracione dignũ. qd̾ captiuos
retinendos censuit. Nam ꝙ rediit
nob̾ nõ ãmirabile nidet᷑. Illis qd̾
tempib alit̾ facẽ nõ potuit. Itaq
uoluerunt. Id indicant leges in
duodecĩ tabuł. indicant satrate

Expanded text:
e accepta lex non est. Hic ea, quae videbatur utilitas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit causam, ut esset iudicium senatus; cui nisi ipse auctor fuisset, captivi profecto Poenis redditi essent; ita incolumis in patria Regulus restitisset. Quod quia patriae non utile putavit, idcirco sibi honestum et sentire illa et pati credidit. Nam quod aiunt, quod valde utile sit, id fieri honestum, immo vero esse, non fieri. Est enim nihil utile, honestum, sed, quia honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinendos censuit. Nam quod rediit, nobis nunc mirabile videtur, illis quidem temporibus aliter facere non potuit; itaque voluerunt. Id indicant leges in duodecim tabulis, indicant sacratae,
Abbreviated transcription (Latin):
sentencia uiraris. sicut u̾bis ꝯcipit᷑
more nr̃o.id nõ faceͣ piuriũ ẽ. scite
cm̃ curipides. inraui lingua mẽtẽ
ĩuirat᷑a gero. Regulus u̾o ñ debuit.
condiciones pactionesq bellicas ⁊
hostiles ꝑturbare puirio. Cum iusto
enĩ ⁊ legittimo hoste res gerebatur.
adu̾sus quẽ ⁊ totũ iꝰ feciale. ⁊ multa
sunt uira cõia. Q ni ita ess. nũqͣ
claros uiros senatus iĩctos hosti
postumꝰ cũ iteꝵ consules eẽnt. qui
cũ male pugnatũ ap̃ caudiũ esset.
legionib nrĩs subuigũ missis pa¬
cem cũ sap̃nicib fec̾ant dediti sũt
hiis. In uissu enĩ ppłi senatus q fe¬
cerãt. Eõdẽq tempe tiberius minu¬
erant.ꝙ eoꝵ aucce paxerat facta de¬
diti s̾ ut pax sãntũ repudiaret᷑ at¬
q hui dedicionis ip̃e postumus
qui debebat᷑ suasor ⁊ auctor fuit.
qd idẽ multis amius post . gmanti¬
nus. qui cũ numãtinis quib cum
siñ senatus auct̃e fedus fecerat de¬

Expanded text:
bis concipitur more nostro, id non facere periurium est. Scite enim Euripides: Iurávi lingua, méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset, numquam claros viros senaPostumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque fecerant. Eodemque tempore Ti. Nurnicicta, dediti sunt, ut pax Samnitium repudiaretur; atque huius deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit. Quod idem multis annis post C. Mancinus, qui, ut Numantinis, quibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, de
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mediocrem. s haud scio an g̃
fic causa cruciatũ sb̃iei̾t uolũtmu
Nam quidẽ aiunt minimadma
sc. an ẽ ullũ maiꝰ malũ turpitudĩe.
Aesi ideformitate corpis bab¬
Alquid offensionis. quanta illas
prauacio ⁊ feditas turpificati aĩ d
uideri. Itaq neruosius qui ista dis¬
sert̃.solũ audent malũ dice̾ id qd̾
turpe sit. qui aut̃ remissius. hii cñ
nõ dubitant simũ malũ diccͣ nã
ulud qui dẽ neq dedi neq do ĩfide

Expanded text:
an graficii causa cruciatum subierit voluntarium? Nam quod aiunt: minima urpitudine? quae si in deformitate corpoquid offensionis, quanta illa depravatio et foeditas turpificati animi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sit, qui autem remissius, ii tamen non dubitant summum malum dicere. Nam illud quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ. tot ꝑicula maxios duceᷤᷤ
eũ maxĩc p̃m̃tia ꝯtẽpsit. tot op¬
positas difficultates.q ad p̾mã
nint. adice ut idem patrẽ reũ de¬
fendat ⁊ ꝯspiratiom mimicorũ
raptas belli ure opes tradat.⁊
ꝙ est militarib uris speciosissi
mũ ilł spoliis ⁊̃ hostib saciet. Si
adhuc parũ ẽ adice ut ꝓuicias ⁊
ex̃ ordinania impia ꝯtimuet adite
ut dirutis urbib maximis roma¬
ni impii sinc emulo adortusoc¬
casusq uenturi defensor ⁊ ꝯditor
maiorẽ nobilitatẽ nobili uito
qu gnandi uulgare beneticiu
iucerat eximia pietas. ⁊ uirtus
ip̃i urbi nescio utrũ maiꝰ p̃sidiũ
afferens an decus. denide si hoc
paꝵ est finge aliqua tormenta
patris discussisse. tinge in se tͣnstu¬
usse ucet tibi in qnͣtum uens ex¬
⁊̃ quib dedisse se nescit. In quo cõ¬
sortem ħt. in quo spectarat legẽ
pat᷑am p̃mia patrum domus ae
familie ppctuitatẽ. omĩa potius
qm̃ eũ cui dabat. Quid siquiosi¬

Expanded text:
ad patrem, tot pericula maximos duces eum maxime prementia contempsit, tot oppositas difficultates, quod ad prluit ? Adice, ut idem patrem reum defendat et conspirationi inimicorum raptas belli iure opes tradat et, quod est militaribus viris speciosissi spoliis etiam hostilibus faciat. Si adhuc parum est, adice, ut provincias et extraordinaria imperia continuet, adice, ut dirutis maximis urbibus Romani imperii sine aemulo ad ortus occasusque venturi defensor et conditor maiorem nobilitatem nobili viro quin generandi vulgare beneficium vicerit eximia pietas et virtus ipsi urbi nescio utrum maius praesidium adferens an decus ? Deinde, si hoc parum est, finge aliquem tormenta patris discussisse, finge in se transtulisse. Licet tibi, in quantum velis, exetiam quibus dedisse se nescit, in quo consortem habet, in quo spectavit legem, patriam, praemia patrum, domus ac familiae perpetuitatem, omnia potius quam eum, cui dabat. Quid ? si quis sa
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ erit ult̾ius aliqd. ex qͦ origĩs
ꝓeime origo descendat.at qui ne¬
mo dicit me pł debeͣ ignotis. et
ultra memoria põitis maiorib.
qͣ pat̾. plus aut̃ debeo si hoc ip̃m
ꝙ genuit me pat̾ neus maiorib
debet. Quicꝗd p̃stiti patri.⁊ simag¬
nũ ẽ. intra estimaccẽm patcrin
muncris ẽ. qr ñ essem si ñ gemus¬
s. Isto mͦ etiã si quis patrem icũ
egrũ ac morituꝵ sanami̾t. inchil
p̃stare ei potero. q nõ bñtĩcio eiꝰ
minꝰ sit. ñ enĩ genuiss me pater.
uͥẜuatus ess. S uide ne illud ueiͣ¬
lis sit estimari. an idꝙ potuit et
id ꝙ fecit meũ sit. meaꝵ ninum
mee uoluntatis. ⁊llud ꝙ uatꝰ sũ¬

Expanded text:
enim erit ulterius aliquid, ex quo originis enim erit ulterius aliquid, ex quo originis proximae origo descendat. Atqui nemo dicet me plus debere ignotis et ultra memoriam positis maioribus quam patri; plus autem debeo, si hoc ipsum, quod genuit me pater meus, maioribus debet. " Quidquid praestiti patri, etiam si magnum est, infra aestimationem paterni muneris est, quia non esset, si non genuisset." Isto modo etiam, si quis patrem meum aegrum ac moriturum sanaverit, nihil praestare ei potero, quod non beneficio eius minus sit ; non enim genuisset me pater, nisi sanatus esset. Sed vide, ne illud verius sit aestimari, an id, quod potui, et id, quod feci, meum sit, mearum virium, meae voluntatis. Illud, qu
Abbreviated transcription (Latin):
minime partes sunt coꝵ que gig¬
nunt. Aspice renum aspice eufra¬
ten. om̃es demq inclitos amneᷤ
Quid sũt ũ illos illic uñ effluũt
estimes: quitqd ẽ quo timentur
quo nõiant᷑ in ꝓcessu ꝑauerunt.
ramoꝵ latissime fusas. qnͣtulum
ẽbiis oꝑatũ illud. ꝙ radix temu
tis sius templa. ⁊ illa urbis menia.¬
tn que infirmam̃tũ totiꝰ opis iac¬
ta sunt. latent. Idem inceti̾s eue¬
it prnicipia sua semp sequens
magnitudo arguet. Nõ potuissem
ꝯcqmͣ dsequi nisi parentũ bñficiũ
sũ. niniꝰ ẽ eo sine quo ꝯsecutus nõ
eẽm. nisi me nutrix alusset ĩfan¬
tem nich̾ eoꝵ que ꝯsilio ac manu
gero facere potuissẽ. ne in hãc emer¬
qere nõis claritatẽ qmͣ cuuli ac
militari indust̾a merui. Nunqd
tn iõ maxĩs opib p̾feres nutri¬
cis officiũ. At quid int̾ẽ cũ eque
sine pat̾s bñticio qm̃ sine mitri¬
tis. nõ potuerim adultiora ꝓce¬
possũ debeo: cogita nõ eẽ micii
mei patrẽ. nc anũ quidẽ. semp

Expanded text:
artes sunt eorum, quae gignunt. Adspice Rhenum, adspice Euphraten, omnes denique inclutos amnes. Quid sunt, si illos illic, unde effluunt, aestimes ? Quidquid est, quo timentur, quo nominantur, in processu paraverunt. rum, latissime fusas. Quantulum est his comparatum illud, quod radix tenui tis suis templa excelsa urbis ; tamen, quae in firmamentum totius operis iacta sunt, latent. Idem in ceteris evenit; principia sua semper sequens magnitudo obruet. Non potuissem quicquam consequi, nisi parentum beneficium sum, minus est eo, sine quo consecutus non essem. Nisi me nutrix aluisset infantem, nihil eorum, quae consilio ac manu gero, facere potuissem nec in hanc emergere nominis claritatem, quam civili ac militari industria merui ; numquid tamen ideo maximis operibus praeferes nutricis officium ? Atqui quid interest, cum aeque sine patris beneficio quam sine nutricis non potuerim ad ulteriora procepossum, debeo, cogita non esse initium mei patrem, ne avum quidem ; semper
Abbreviated transcription (Latin):
abicunt aĩos. q̃ qui ĩꝓbe tollut.
sulliqr ad calcandos alios parati¬
ores. qmͣ qui ꝯtumelias faceͣ ac¬
cipiendo didicerunt dicendabec
fuerũt.ad otundenda insolenciã
hõinũ exfortuna pendentiũ. iudi¬
candumq ius bnficii dandi ẜius
ut afiliis qͦr iudicarent᷑. Queritur
enĩ an aliqñ libi̾ maiora bñficia
dare parentib sius possint ꝙͣ acte¬
pit. Ilud ꝯcedit᷑. multos filios
maiores potentioresq extituse q
parentes suos. eque illud ꝯcedit¬
meliores fuisse. qd̾ si ostat. pot̾¬

Expanded text:
abiciunt animos, quam qui improbe tollunt, abiciunt animos, quam qui improbe tollunt, nullique ad calcandos alios paratiores, quam qui contumelias facere accipiendo didicerunt. Dicenda haec fuerunt ad contundendam insolentiam hominum ex fortuna pendentium vindicandumque ius beneficii dandi servis, ut filiis quoque vindicaretur. Quaeritur enim, an aliquando, liberi maiora beneficia dare parentibus suis possint, quam acceperint. Illud conceditur multos filios maiores potentioresque extitisse quam parentes suos ; aeque et illud meliores fuisse. Quod si constat, pot
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾aꝵ genciũ honũes engiteau¬
sordidi iacet. tnͣsiite. Ex pectat noᷤ
insũmo magna nobilitas. Quid
supbia intant᷑a uanitatẽ attollimͦ
ut beneficia aẜius in dignemur
accipe. ut sortẽ eoꝵ expecttmꝰ obli¬
ti meritoꝵ. Seruũ tu queq̃ uocas
libi dinis ⁊ gule ẜuus. ⁊ adulter
ĩmo adult̾aꝵ cõmune mancipiũ.
Sernũ nocas quẽꝙͣ tu. quo tandẽ
abistis gerulis rapis cubile istḋ
tuũ cutumferentib. Quote penu¬
lati nõ nulli tũ quidẽ nõ uulga¬
rem cultũ subornati. quoiꝗͣ te
isti efferũt ad hostiũ alitusꝰ hosti¬
arii. adortos alicuiꝰ ne ordinatiũ
quid̃ h̃ñtis offiũ. Et dem̃ negas
tibi aẜ no tuo bñfitiũ dari posse.
cui osculũ aliem ẜ̃m bñficium ẽ
Que est tanta aninu discordia.
Codem tp̃re ẜuos ḋspicis ⁊ colis.
impiosus intͣ lumẽ atq ĩpotens
humilis foris. et tam ꝯtemptꝰ
q̃ dtempnis. neq enĩ ulli mag̃

Expanded text:
exterarum gentium homines, erigite auexterarum gentium homines, erigite ausordidi iacet, transilite ; expectat vos in summo magna nobilitas. Quid superbia in tantam vanitatem attollimur, ut beneficia a servis indignemur accipere et sortem eorum spectemus obliti meritorum ? Servum tu quemquam vocas, libidinis et gulae servus et adulterae, immo adulterarum commune mancipium ? Servum vocas quemquam tu ? Quo tandem ab istis gerulis raperis cubile istud tuum circumferentibus ? Quo te penulati in militum quidem non vulgarem cultum subornati, quo, inquam, te isti efferunt ? Ad ostium alicuius ostiarii, ad hortos alicuius, ne ordinarium quidem habentis officium ; et deinde negas tibi a servo tuo beneficium dari posse, cui osculum alieni servi beneficium est ? Quae est tanta animi discordia ? Eodem tempore servos despicis et colis, imperiosus intra limen atque impotens, humilis foris et tam contemptus quam contemnens. Neque enim ulli magis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ cdemencie adiecit. quicũq hoc
audierit exemplũ. ncc̃e ẽ cesarci
laudet.s cũ ẜnũ an landauerit sõ
expectas ut tibi narrẽ mau̾missũ
exempla nõ dubiũ ẽ qn bnficr
cius ꝑsona rẽ minuat. ꝙͣ ꝑsonam
res ip̃a cohonestet. eadẽ omĩbpn̾¬
cipia. eatẽq origo. Nemo alt̾o nobi¬
hor. insi cui rectiꝰ ingemũ. ⁊ artib
bonis apti. Qui imagies mat̾o
exponũt. ⁊ nomĩa familie suc lon¬
go ordine. ac multis soematũ illi¬
gata flexuris inpte pͥma ediũ col¬
locant. nõ noti magis qmͣ nobi¬
les sũt. unus õĩm parens mũdꝰ
ẽ. Siuc ꝑ splendidos. suic ꝑsordi¬
dos gradus. adhũc pͥma cuiꝰꝙori¬
go pdutit᷑. Nõ est quo te isti detipi¬
ant. Qui cũ maiores retenset̾ uͥ¬
cumꝙ nom̃ illustre fecit᷑. illo dñ
fugnint. Neminẽ despexis ⁊̃ si c̾ca
illum obsoleta sũt nomĩa. ⁊ panĩ
indulgente aduitã fortima. siue

Expanded text:
tatem clementiae adiecit. Quicumque hoc tatem clementiae adiecit. Quicumque hoc audierit exemplum, necesse est Caesarem laudet, sed cum servum ante laudaverit. Non expectas, ut tibi narrem manu missumexempla num dubium est, quin beneficium tius persona rem minuat, quam personam res ipsa cohonestet ? Eadem omnibus principia eademque origo ; nemo altero nobilior, nisi cui rectius ingenium et artibus bonis aptius. Qui imagines in atrio exponunt et nomina familiae suae longo ordine ac multis stemmatum inligata flexuris in parte prima aedium collocant, non noti magis quam nobiles sunt ? Unus omnium parens mundus est, sive per splendidos sive per sordidos gradus ad hunc prima cuiusque origo perdueitur. Non est, quod te isti decipiant, qui, cum maiores suos recensent, ubicumque nomen inlustre defecit, illo deum infuleiunt. Neminem despexeris, etiam si circa illum obsoleta sunt nomina et parum indulgente adiuta fortuna. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
cat. et illum ꝯuuam nocabit.
S⁊ib diuo angusto ñdũ hoĩmib
u̾ba sua piculosa crant siam mo¬
lesta. Rnfsus uir ordis senatorii ĩ
t̾ cenam optauerat necesar saluꝰ
rediret exca pegrinacione q̃ pabat¬
⁊ adiecerat idem om̃es ⁊ tauros
⁊ utulos optare. fucrunt qui illa
diligenter audirent. ⁊t pͥmũ di¬
luxit ẜnus qui cenanti ad pedes
steterat. narrat que int̾ cenã ebri¬
ns dixiss. hortatur ut cesarẽ octu¬
pet atq ip̃e se deferat. Usus ꝯsi¬
uo descendenti cesari occiurit. ⁊ cũ
mała mientẽ habuisse se p̾dic iura¬
sł iout inse ⁊ nnf̾i̾lios suos retide¬
ret optanit et cesarẽ ut ignoscet
sibi. rediretq in gr̾am secu roga¬
uit cũdixiss se cesar faceͣ. nemo m
quit credet te mecũ in gr̃ani redis¬
se nisi aliquid mͥ donanis. petitꝙ
nõ fastidiendã a ꝓpicio sũmã et
impetrauit. cesar ait. Mea c̾a da¬
bo oꝑam. ne miꝗ̃ tibi irascar hone¬
ste fecit cesar. ꝙ ignouit. ꝙ lib̾ali¬

Expanded text:
vocabit. Sub divo Augusto nondum hominibus verba sua periculosa erant, iam molesta. Rufus, vir ordinis senatorii, r cenam optaverat, ne Caesar salvus rediret ex ea peregrinatione, quam parabat; et adiecerat idem omnes et tauros et vitulos optare. Fuerunt, qui illa diligenter audirent. Ut primum diluxit, servus, qui cenanti ad pedes steterat, narrat, quae inter cenam ebrius dixisset, et hortatur, ut Caesarem occupet atque ipse se deferat. Usus consilio descendenti Caesari occurrit et, cum malam mentem habuisse se pridie iurasset, id ut in se et in filios suos redderet, optavit et Caesarem, ut ignosceret sibi rediretque in gratiam secum, rogavit. Cum dixisset se Caesar facere : " Nemo," inquit, " credet te mecum in gratiam redisse, nisi aliquid mihi donaveris," petitque non fastidiendam etiam a propitio summam et impetravit. Caesar ait : " Mea causa dabo operam, ne umquam tibi irascar ! " Honeste fecit Caesar, quod ignovit, quod liberali
Abbreviated transcription (Latin):
cia.aut belntis reb ⁊ patri qͦ i
gentẽ circũfundẽt famã. tenebẽ¬
q nataliũ suoꝵ clara liice discu¬
teret. nõ inestim abile in parẽtes
inscũ socͣtes expirare ñ patitur.
Cetos enuare longũ est. qui du
posteris. Utrũ maiꝰ bñficiũ de¬
dit.m agrippe pat̾. ne post ag̾r¬
pã quid notus. an patri dedit
agrippa. nauali corona ĩsignis.
unicum adeptus int̾ dona mi¬
litaria decus. qui tot murbe ma
patri dins ang̾. quauis illum
nmbra adoptini patris abscõdit.
qnͣtam cepiss uoluptatẽ. si illum
post de uellata arma ciuulia indis¬
s secure paci p̃sidentẽ ñ ag̾scens
bonũ suũ. nec satis credens. quo¬
uirũ indomo sua nasci quid nc̃
cctõs ꝓscquar. quos iã ꝯsũpsisset
obliuio ñ illos filioꝵ głia ⁊ tene¬
bris criuss ⁊ ad huc m luce reti¬
qua retuli exempla ñ dũ sat̃fa¬
cumt. ncc uñticia parentũ suoꝵ
sup nincunt. capit t̾n hec natũa

Expanded text:
tia aut bellicis rebus et patri quoque tia aut bellicis rebus et patri quoque ingentem circumfunderet famam tenebrasque natalium suorum clara luce discuteret, non inaestimabile in parentes niscum Socrates expirare non patitur. Ceteros enumerare longum est, qui durdit posteris. Utrum maius beneficium dedit M. Agrippae pater ne post Agrippam quidem notus, an patri dedit Agrippa navali corona insignis, unicum adeptus inter dona militaria decus, qui tot in urbe mpatri divus Augustus, quamvis illum umbra adoptivi patris abscondit ? Quantam cepisset voluptatem, si illum post debellata arma civilia vidisset securae paci praesidentem, non adgnoscens bonum suum nec satis credens, quovirum in domo sua nasci ! Quid nunc ceteros prosequar, quos iam consumpsisset oblivio, nisi illos filiorum gloria e tenebris eruisset et adhuc in luce retiquae rettuli, exempla nondum satis faciunt nec beneficia parentium suorum superiaciunt, capit t
Abbreviated transcription (Latin):
tume exptem rõnis genusti. onꝰ
alienũ. uis scire qmͣ ñ sit magnũ
beneficium uitam sic dare. ex po¬
suisse ẽ. Nempe inuiria erat genu¬
isse. quicqd colligo minimũ esse
bñficiũ patris in atrisq ꝯcubitum
nisi accesserit alia que ꝑsequeren¬
tur hoc iiciũ mimctis. ⁊ aliisof¬
ficiis ratum facẽnt. Nõ ẽ bonum
potui ⁊ male. Ita hoc t̾m est tium
nudam. egentem ꝯsilii. et idut
magnũ bonũ iactas. cogita te mͥ
ĩputate muscaꝵ ac u̾miũ bonu.
denide ut nichil aliud dicã qͣ uo¬
nis artib me studusse. ut cursũ
ad rectũ iter uite dirigerẽ. inip̃o be¬
neficio tuo. maiꝰ qm̃ ꝙͦ dederas re¬
dedisti. ego tibi filiũ qualẽ gemi¬
isse gaudens. aluit me pat̾. si id̃
p̃sto plus reddo. qr nõ t̾m ali se
s a fuio ali gaudr. ⁊ maiorem er
aĩo nco qm exip̃a re ꝑcipit no¬
luptatẽ Illius alimĩta ad corpus
t̃m meũ puenerunt. Quid siqs
ĩtantũ ꝓcesserit ut aut eloquen¬
cia ꝑgentes notesccret ant iusti¬

Expanded text:
tu me expertem rationis genuisti, onus alienum. Vis scire, quam non sit magnum beneficium vitam sic dare ? Exposuisses ; nempe iniuria erat genuisse ! Quo quid colligo ? Minimum esse beneficium patris matrisque concubitum, nisi accesserunt alia, quae prosequerentur hoc initium muneris et aliis officiis ratum facerent. Non est bonum potui et male ; ita hoc tantum est tuum, nudam, egentem consilii, et id ut magnum bonum iactas, cogita te mihi imputare muscarum ac vermium bonum. Deinde, ut nihil aliud dicam, quam bonis artibus me studuisse et cursum ad rectum iter vitae direxisse, in ipso beneficio tuo maius, quam quod dederas, rededisti, ego tibi filium, qualem genuisse gauderes. Aluit me pater. Si idem praesto, plus reddo, quia non tantum ali se, sed a filio ali gaudet et maiorem ex animo meo quam ex ipsa re percipit voluptatem, illius alimenta ad corpus tantum meum pervenerunt. Quid ? si quis in tantum processit, ut aut eloquentia per gentes notesceret aut iusti
Abbreviated transcription (Latin):
lis eripuerunt. qui ex infimo ad
q ignobili. mĩqͣ tacendo scłis de¬
terunt. Nulla ui u̾boꝵ nuam
genii facultate expͥmi pot qͣtu
oͣpus sit. qmͣ laudabile qͣq ñꝙͣ¬
a memoria hominũ eriturr posse
hoc dite̾. parentib meis paruites¬
fui ne beneficiis uincerer. Certa¬
te obsetro uos. ⁊ fessi qͦ restitute
aciem. felices qui uicerint feli¬
ces qui uintent᷑. Quid eo fortu
nacius sene.qui om̃ib u̾q p̃di¬
cabit a fino suo uñficiis uictu.
Quid aut̾ est infclicius qmͣ ibi

Expanded text:
lis eripuerint, qui ex infimo ad lis eripuerint, qui ex infimo ad que ignobili numquam tacendos saeculis dederint. Nulla vi verborum, nulla ingenii facultate exprimi potest, quantum opus sit, quam laudabile quamque numquam memoria hominum exiturum, posse hoc dicere : ' Parentibus meis parui, cesfui, ne beneficiis vincerer. ' Certate, obsecro vos, et fessi quoque restituite aciem. Felices, qui vincent, felices, qui vincentur natius sene, qui omnibus ubique praedicabit a filio se suo beneficiis victum ? Quid autem est felicius quam ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti p̃lio supass hostem. pre¬
miũ belli ad patrẽ transtulit. ⁊ ĩ¬
piũ illi crp̾ tradidit. hoc ẽ regnu
nolle regnare cũ possis.uicit prẽ
ĩpiosũ quid̃ mãli. qui cũ ante ad
tempꝰ relegat᷑ ess apatre. obado¬
lescentiã bnitã ⁊ ebetẽ ad t̾bunũ
plebis qui pat̾ suo dixerat diem
uenit petitoq tempe qd̾ ille dede¬
rat spans fore ꝓditorẽ parentis ĩ¬
uisi. q̃ bene nc̾iuisse se deuiuene
credebat. cuiꝰ exilium ꝓ gͣuissiõ
cͥmine int̾ alia Mãlĩo obicie¬
bat. Nactus adolescens secretũ
stringit occultatũ simi ferrũ Et
insi uiras inquit ce diem patri
remissuꝵ. hoc te gladio tͣnifodi¬
am. in tua potestate ẽ utrum pat̾
meus accusatoreni ñ heat. Pira¬
uit tribunꝰ. nec fefellit. ⁊ cãm ac¬
cionis remisse ꝯcioni reddidit.
Nulli alii licuit ĩpune tribunũ
ĩ ordinẽ redigcit alia ex iliis exͦ
sunt coꝵ qui parentes suos picũ¬

Expanded text:
ingenti proelio superasset hostem, praeingenti proelio superasset hostem, praemium belli ad patrem transtulit et imperium illi Cypri tradidit. Hoc est regnum nolle regnare, cum possis. " Vicit patrem imperiosum quidem Manlius, qui, eum ante ad tempus relegatus esset a patre ob adulescentiam brutam et hebetem, ad tribunum plebis, qui patri suo diem dixerat, venit ; petito tempore, quod ille dederat sperans fore proditorem parentis invisi, et bene meruisse se de iuvene credebat, cuius exilium pro gravissimo crimine inter alia Manlio obiciebat, nanctus adulescens secretum stringit occultatum sinu ferrum et : ' Nisi iuras,' inquit, ' te diem patri remissuruin, hoc te gladio transfodiam. In tua potestate est, utro modo pater meus accusatorem non habeat.' Iuravit tribunus nec fefellit et causam actionis omissae contioni reddidit. Nulli alii licuit impune tribunum in ordinem redigere. Alia ex aliis exempla sunt eorum, qui parentes suos pericu
Abbreviated transcription (Latin):
dumite mͦ aĩmũ qualẽ decet. ⁊ de¬
ficeͣ nolite ut nĩcatis optantes.
Nlec desunt tam pulchro c̾tamim
duces. qui ad similia uos cohor¬
tantͦ ac ꝑuestigia sua ire aduicto¬
riam sepe iam ꝑatam exparẽtib
ibeant. Nicit encas patrẽ ipse
ciꝰ infancia leue tutũq gestamẽ.
Grauẽ semo ꝑmedia hostium ẽ¬
agnima.⁊ ꝑcadentis cuta se urbis
ruinã ferens cũ ꝯplexus sacraac
penates deos religiosus senex nõ
simplici uadentem sartina p̃me¬
ret. tulit illũ ꝑignes. ⁊ quid ñ pie¬
tas pot̾. ꝑtulit colendũq int̾ cõ¬
ditores romami impii posuit.
Uicere siculi iuuenes. cũ ethua
maiore ui ꝑagitata inurbes. m
agros. in magnã insule partem
effudiss incendiũ. uexerũt parẽ¬
tes suos. discessisse creditũ est ig¬
nes. et utmq fłima recedente. li¬
mitẽ adaptum ꝑ quẽ tͣnscurrẽnt
uuienes dignissu. qui magna
tuto auderent. uicit antigonꝰ. q cũ

Expanded text:
Sumite modo animum, qualem decet, et deSumite modo animum, qualem decet, et deficere nolite : vincetis optantes. Nec desunt tam pulchro certamini duces, qui ad similia vos cohortentur ac per vestigia sua ire ad victoriam saepe iam partam ex parentibus iubeant. " Vicit Aeneas patrem, ipse eius in infantia leve tutumque gestamen, gravem senio per media hostium agmina et per cadentis circa se urbis ruinas ferens, cum complexus sacra ac penates deos religiosus senex non simplici vadentem sarcina premeret ; tulit illum per ignes et quid non pietas potest ? pertulit colendumque inter conditores Romani imperii posuit. " Vicere Siculi iuvenes : cum Aetna maiore vi peragitata in urbes, in agros, in magnam insulae partem effudisset incendium, vexerunt parentes suos ; discessisse creditum est ignes et utrimque flamma recedente limitem adapertum, per quem transcurrerent iuvenes dignissimi, qui magna tuto auderent. " Vicit Antigonus, qui, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ssent que illam cucrent᷑. filiꝰ pat̾
si dedit uitam. dedit cã que nlłi
desid̾aret auxiliũ inhoc ut ꝑma¬
nẽt. Ergomiaiꝰ bñficiũ accepit a
filio pat̾. qui uitam accepit. qmͣ
ip̃e illi dedit. hec nõ destruunt pa¬
rentũ uenãtionẽ. ne detiores ił
lbõs faciũt.⁊ mo etiã meliores.
Natͣa enĩ głosa u̾tus ẽ. ⁊ anteie
pores cupit. Alacrior erit pictas
lad recddenda bñficia cũ iũcẽdis
se cuenerit. ⁊ ip̃is patrib id uolẽ¬
inquib nr̃o bono ñcinur uñ
c̃tamẽtam optabile. Unde tantã
felicitatẽ parentib ut fatentur¬
sc ip̃os lib̾oꝵ bñficiis mipares.
Nisi hoc ita iudicamꝰ extusacionẽ
damus lib̾is. ⁊ illos segniores ad
referend̾a gr̃am facim. quib sti¬
mulos adiceͣ debemꝰ ⁊ dice̾ hoc agi¬
te optimi unienes. ꝓposita ẽ i¬
t̾ parentes ac hib̃os honcsta ꝯten¬
tio. dedcrint maiora an recepint.
Nõ iõ icerunt qr occupauerunt.

Expanded text:
ssent, quae illam tuerentur ; filius patri ssent, quae illam tuerentur ; filius patri si dedit vitam, dedit eam, quae nullius desideraret auxilium in hoc, ut permaneret ; ergo maius beneficium accepit a filio pater, qui vitam accepit, quam ipse illi dedit. Haec non destruunt parentium venerationem nec deteriores illis liberos faciunt, immo etiam meliores ; natura enim gloriosa virtus est et anteire priores cupit. Alacrior erit pietas, si ad reddenda beneficia eum vincendi spe venerit. Ipsis patribus id volenin quibus nostro bono vincimur. Unde certamen tam optabile ? Unde tantam felicitatem parentibus, ut fateantur ipsos liberorum beneficiis impares ? Nisi hoc ita iudicamus, excusationem damus liberis et illos segniores ad referendam gratiam facimus, quibus stimulos adicere debemus et dicere : " Hoc agite, optimi iuvenes ! Proposita est inter parentes ac liberos honesta contentio, dederint maiora an receperint. Non ideo vicerunt, quia occupaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ciã nũc qui dedit alicui uitam.
si semel et it̾m lib̾atus ẽ mortis pi¬
culo. maiꝰ accepit bñficiũ q̃ dedit
maiꝰ bñficiũ accipe qͣ dedit. Qui
bñficiũ accipit inaiꝰ accipit. quo
magis eo nidiget. magis aut̃ in¬
diget uita qui niuit qͣ qui natꝰ
nõ ẽ. ut qui ne indigere quidẽ
oĩo possit. maiꝰ ergo bñficiũ acci¬
pit pat̾.si uitam afilio accipit. qͣ
insi accepiss. nulla dare bñficia
uitam alicui dederunt. Nõ potu¬
issent eĩ referre gr̃am. nͥ uit᷑a acte¬
pissent.ergo nec medico in maiꝰ
gr̃am referri pot̃. Solet enĩ medi¬
cus uitam dare nec naute si nau¬
fragiũ sustulit. at qui⁊ hoꝵ ⁊ ali¬
or qui aliquo mõ nob̾ uitã dede¬
runt beneficia uinci possunt gͦ q
patrũ possunt. Siquis m bñt᷑m̃¬
dedit. ꝙ multoꝵ bnfĩciis adiu¬
landũ ess. ego aut̃ bñficiũ dedi
id qd̾ milliꝰ egeret adiitorio. ma¬
iꝰ dedi qmͣ accepi: pat̾ filio uitam
dedit pituram nisi multa accessi¬

Expanded text:
cui vitam, si et semel et iterum liberatus est mortis periculo, maius accepit beneficium quam dedit. maius beneficium accipere quam dedit. Qui beneficium accipit, maius accipit, quo magis eo indiget. Magis autem indiget vita, qui vivit, quam qui natus non est, ut qui ne indigere quidem omnino possit ; maius ergo beneficium accipit pater, si vitam a filio accipit, quanisi accepisset, nulla dare beneficia vitam alicui dederunt ; non potuissent enim referre gratiam, nisi vitam accepissent. Ergo nec medico gratia in maius referri potest solet enim et medicus vitam dare, nec nautae, si naufragum sustulit. Atqui et horum et aliorum, qui aliquo modo nobis vitam dederunt, beneficia vinci possunt ; ergo et patrum possunt. Si quis m beneficiis adiuvandum esset, ego autem illi beneficium dedi id, quod nullius egeret adiutorio, maius dedi quam accepi. Pater filio vitam dedit perituram, nisi multa accessi
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit. ⁊ dũ anulos eiꝰ sͥ aptas¬
s ac uestem in duiss. spiculatorib
occurrit. nichilq se dep̃cari qͦ mi¬
nus ĩpata pagerẽt dixit. ⁊ deinde
ceruicem porrexit. quanti ẽ ꝓdũo
tate. item ĩueniri inpublica ꝑfidi¬
a fidẽlem cũ p̾ma ꝓdicioms ĩgen¬
cia ostẽdant᷑. p̃miũ tid̾i mortẽ ꝯcupi
Subtib̾io cesare fuit accusandi fre¬
qñs ⁊ pene publica rabies. que oĩ
cunli bello grauiꝰ togatã ciuitatẽ
ꝯfecit. Excipiebat᷑ ebrioꝵ ẜmo. sim¬
plicitas iocanciũ. Nichil erat cu¬
tũ. omĩs seuiendi placebat occa¬
sio. nec iam rcoꝵ expectabant᷑ cuẽ¬
cus cũ ess unꝰ. Cenabat paulꝰ p̃tori
in ꝯiuuio quoda imagmẽ ciberiii
cesaris hũs eccipa ⁊ enimẽte gemi¬
ma. Rem in eptissimã feccro. si nũc
u̾ba quesiero. quẽadm dicã illũ ma¬
cella sũpsisse. Qd̾ factũ simul ⁊ ma¬

Expanded text:
abscondit et, cum anulos eius sibi aptasset ac vestem induisset, speculatoribus occurrit nihilque se deprecari, quo minus imperata peragerent, dixit et deinde cervicem porrexit. Quanti viri est tate mitem inveniri, in publica perfidia fidelem ! cum praemia proditionis ingentia ostendantur, praemium fidei mortem concupiSub Tib. Caesare fuit accusandi frequens et paene publica rabies, quae omni civili bello gravius togatam civitatem confecit ; excipiebatur ebriorum sermo, simplicitas iocantium ; nihil erat tutum ; omnis saeviendi placebat occasio, nec iam reorum expectabantur eventus, cum esset unus. Cenabat Paulus praetorius in convivio quodam imaginem Tib. Caesaris habens ectypa et eminente gemma. Rem ineptissimam fecero, si nunc verba quaesiero, quemadmodum dicam illum matellam sumpsisse ; quod factum simul
Abbreviated transcription (Latin):
qr pͥmũ est. Seruaui patrẽ ineum
⁊ad sũmã ꝓuexi dignitatẽ. et pn¬
cipem nrbis sue feci. nec t̾m reb
ame gestis nobilit aui. s ip̃i qͦr
gerendaꝵ ingentẽ ac tutã minus¬
da nasci satis ẽ.S si ad bñuiuen¬
dũ minima porcio ẽ uiue̾ et id
tribusti.ꝙ cũ feris mͥ et aĩalib
quibꝰdã mininuis. quibdã eciã
fedissimis cõe ẽ noli tibi asserere
ꝙ nõ extuis bñficiis. eciã si ñ sinc
tuis oritur. puta me uit᷑a ꝓuita
reddidisse. sic quoq munꝰ cuũ inci
cũ eigo dedenĩ sercienti. cũ senciẽs
me dare cũ uitam tibi nõ uolup¬
tatis mec cansa. aut cͥte ꝓuolupta¬
te dederim. cũ tanto maiꝰ sit retiẽ¬
re sp̃m qmͣ accipe.qnͣto leuiꝰ mori

Expanded text:
quia primus est. Servavi patrem meum et ad summam provexi dignitatem et principem urbis suae feci nec tantum rebus a me gestis nobilitavi, sed ipsi quoque gerendarum ingentem ac facida nasci satis est ; sed si ad bene vivendum minima portio est vivere et id tribuisti, quod cum feris mihi et animalibus quibusdam minimis, quibusdam etiam foedissimis commune est, noli tibi adserere, quod non ex tuis beneficiis, etiam si non sine tuis, oritur." Puta me vitam pro vita reddidisse. Sic quoque munus tuum vici, cum ego dederim sentiente cum sentiens me dare, cum vitam tibi non voluptatis meae causa aut certe per voluptatem dederim, cum tanto maius sit retinere spiritum quam accip
Abbreviated transcription (Latin):
no audisse dicebat. Id si ita ẽ ut
optimi cuiꝰq animꝰ ĩ morte facilli¬
me euolet. tanq̃ ecustodia. uĩdis¬
ꝓ corporeis. cui censemiꝰ cursũ ad
deos facilliorẽ fuisse qm scpioi.
Auo circa merere ħ ciꝰ euẽtu ue̾or.
neiuidi magis ꝙͣ amici sit.

Expanded text:
no audisse dicebat. id si ita est, ut optimi cuiusque animus in morte facillime evolet tanquam e custodia vinclisque corporis, cui censemus cursum ad deos faciliorem fuisse quam Scipioni? quocirca maerere hoc eius eventu vereor ne invidi magi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ ⁊̃ futura bella deleuit at dã
de morib facillimis. depietatt.
niatrẽ. lib̾alitate in so ores. boil¬
tate in suos. iustitia momeseo
ta sũt uobis. Quã ant ciuita a¬
rus fuerit merore funens ue¬
catũ ẽ Quid ig̾. hunc rautor l
noꝵ accessio iuuare potiussa q
nectus enĩ quãus nõ st qial
ut memim catonẽ uno a mel
obrem inta quidem talis feit l
fortuna uł głia. ut nichi poisilꝰ
dere Moriendi sensũ celet ai
stulit. quo de genẽ i erais ite

Expanded text:
 futura bella delevit? quid dicam de moribus facillimis, de pietate in matrem, liberalitate in sorores, bonitate in suos, iustitia in omnis? nota sunt vobis. quam autem civitati carus fuerit, maerore funeris indicatum est. quid igitur hunc paucorum annorum accessio iuvare potuisset? senectus enim quamvis non sit gravis, ut memini Catonem anno ante ob rem vita quidem talis fuit vel fortuna vel gloria, ut nihil posset accedere; moriendi autem sensum celeritas abstulit. quo de genere mortis difficile
Abbreviated transcription (Latin):
ne ante ponas catoni istũ quidẽ
ip̃m quẽ appollo ut us sapientis¬
simũ iudicanit. Hurꝰ enĩ facta
uuius dicta euenta laudantur
enĩ tali amico orbatꝰ qualisu
arbitror nemo erit unquã ⁊ nt
confirmare possũ. nemo certe fu¬
it. S nõ egeo medicina. meipse
consolor. maxime illo solacio qd
eo errore careo quo amicoꝵ dces¬
su pleriq angi solent. Nichilem̃¬
niali accidisse scipiom puto siqo
accidit. mͥ accidit. Siuis aut̃ mꝯ¬
modis granit̾ anginõ amicui̇
s se ip̃m amantis ẽ Cũ illo nͣo
sũmam spem ciuiũ qua deco ia
puero habuerant ꝯtimio adels¬
cens in credibili u̾tute supaut
Qui consulatũ petint mĩqua
t̾cũs ẽ consul bis. pͥmũ ante ip̃s
iteꝵ sibi suo tempe.r.ꝑ. pene sers

Expanded text:
istum quidem ipsum, quem Apollo, ut ais, sapientissimum iudicavit; huius enim facta, illius dicta laudantur.enim tali amico orbatus, qualis, ut arbitror, nemo umquam erit, ut confirmare possum, nemo certe fuit. sed non egeo medicina: me ipse consolor et maxime illo solacio, quod eo errore careo, quo amicorum decessu plerique angi solent. nihil mali accidisse Scipioni puto; mihi accidit, si quid accidit; suis autem incommodis graviter angi non amicum, sed se ipsum amantis est. cum illo vero summam spem civium, quam de eo iam puero habuerant, continuo adulescens incredibili virtute superavit; qui consulatum petivit numquam, factus consul est bis, primum ante tempus, iterum sibi su
Abbreviated transcription (Latin):
ene mertis dificil
dictu ẽ. ꝓ honũes susꝑicent᷑ uide¬
o scpiom ex multis dieb quos
uita celeb̾rimos letissimos  ui¬
dent. illũ diem clarissimũ fuisse.
aĩ senatu dimisso. domũ reductꝰ
anespeꝵ ẽ apatrib conscriptis
psi romani sociis ⁊ latinis p̾die
qua ex cessit cuita. Ut etta alto

Expanded text:
e mortis difficile dictu est; quid homines suspicentur vide. Scipioni ex multis diebus, quos in vita celeberrimos laetissimosque viderit, illum diem clarissimum fuisse, cum senatu dimisso domum reductus ad vesperum est a patribus conscriptis, populo Romano, sociis et Latinis, pridie quam excessit e vita, u
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ corpib animos int̾ire. atq oĩa
morte deleri. plus ap̃ me antiqͦꝵ
ꝙ nõ fecissent ꝓ fecto si nichil ad
eos ꝑtinere arbit̾rent᷑. uł eoꝵ qui
ihas t̾ra fuerunt. magnãq g̾ciã¬
erudierũt. que nũc quidẽ delcta
ẽ tũflorebat institutis ⁊ p̃ceptis
sius crudierunt. uł eius qui apol¬
iiis oraculo sapientissimꝰ uidi¬
citꝰ ẽ. Qui nõ tũ hoc. nõ cũ illud
hominũ esse diuinos. hiisq cum
ex corꝑe excessissent. reditũ in celũ
pate. optimoq ⁊ instissimo cuiq
erpeditissimũ ꝙ idẽ scipiomi uide¬

Expanded text:
imul animos interire atque omnia morte deleri. plus apud me antiquoquod non fecissent, profecto, si nihil ad eos pertinere arbitrarentur, vel eorum qui in hac terra fuerunt magnamque Graeciam, quae nunc quidem deleta est, tum florebat, institutis et praeceptis suis erudierunt, vel eius, qui Apollinis oraculo sapientissimus est iudicatus, qui non tum hoc tum illud, hominum esse divinos eisque, cum ex corpore excessissent, reditum in caelum patere optimoque et iustissimo cuique expeditissimum. quod idem Scipioni vide
Abbreviated transcription (Latin):
ns. cũ sũmi uri tũ amicisimi mor¬
de ferre mod̾rate. nec potuisse nõ
ꝯmomi. nec fuisse id tue humaĩta¬
legio nõ affuisses ĩnalitudinem
respõdeo cãm nõ mesticiam fuisse.
DEcte tu quidem Leliusn
ciũ ab isto officio qd̾ semp uẜpaui
cũ ualerẽ abduci i ꝯmodo mo de¬
bmi. nec ullo casu arbitror hac con¬
stanti homim posse stinge. ut ulla
int̾missio fiat officii. Tuaut̃ t̃nm
agnosco. nec postulo facis amite.
s ut mͥ uideris. nõ recte iuditas
decatone. Aut enĩ nemo fuit sapi¬
ens. qd quidẽ magis credo. aut
si quis quã. ille sapicns fut. r̾no
mõ ut ana omittã mortẽ fiui tu¬
lit: cieminerã paulũ. iuderã gatĩ.¬

Expanded text:
ris cum summi viri tum amicissimi morris cum summi viri tum amicissimi morte ferre moderate; nec potuisse non commoveri, nec fuisse id humanitalegio nostro non affuisses, valetudinem respondeo causam, non maestitiam fuisse. Recte tu quidem, enim ab isto officio, quod semper usurpavi cum valerem, abduci incommodo meo debui, nec ullo casu arbitror hoc constanti homini posse contingere, ut ulla intermissio fiat offici. tu autem, Fanagnosco nec postulo, facis amice, sed, ut mihi videris, non recte iudicas de Catone. aut enim nemo, quod quidem magis credo, aut, si quisquam, ille sapiens fuit. quo modo, ut alia omittam, mortem fili tulit! memineram Paulum, videra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in senatu ⁊ inforo uł ꝓuisa prudẽ¬
t᷑. uracta constant̾ uł responsa ac¬
hebat insenectute sapientis. Te
aut̃ ano quod̾amõ nõ solũ natũa
⁊ morib ueꝵ eciam studio ⁊ doctri¬
na esse sapientem. nec sic̾ uulgus
s ut eruditi solent appellare sapien¬
tem. qualẽ in reliqua grecia nemi¬
nẽ. Nam qui septem appellantur
eos qui ista sb̾tilius quert̾ ĩ nũo
sapientũ nõ hñt. Athenis unũ ac¬
cepimꝰ. ⁊ eũ quidẽ eciã appollinis o¬
raculo sapientissimũ nidicatum.
hanc eẽ inte sapiãm existimant
ut omĩa tuamte posita eẽ ducas.
humanos casus mitute ĩferiores
putes. Itaq ex me querũt crebro.
itẽ ex hoc sceuola. quonã pacto n¬
mortẽ affricam feras.eoq magis.
ꝙ ꝓrimis nonis. cũ in ortos decii
bruti auguris. ꝯmẽtandi cã utas¬
solet uenissemꝰ. tu nõ affuisti. qui
diligentissime semꝑ illũ diẽ ⁊ illd̾
Nerunt quidẽ celi. leli multi
ut ẽ a fanmo dc̃m. s ego id

Expanded text:
 in senatu et in foro vel provisa prudenter vel acta constanter vel responsa anomen iam habebat in senectute sapientis. Te autem alio quodam modo non solum natura et moribus, verum etiam studio et doctrina esse sapientem, nec sicut volgus, sed ut eruditi solent appellare sapientem, qualem in Graecia reliqua neminem—nam qui septem appellantur, eos qui ista subtilius quaerunt in numero sapientium non habent—Athenis unum accepimus et eum quidem etiam Apollinis oraculo sapientissimum iudicatum. hanc esse in te sapientiam existimant, ut omnia tua in te posita esse ducas humanosque casus virtute inferiores putes. itaque ex me quaerunt, credo ex hoc item Scaevola, quonam pacto mortem Africani feras, eoque magis quod proximis Nonis, cum in hortos D. Bruti auguris commentandi causa, ut assolet, venissemus, tu non affuisti, qui diligentissime semper ilium diem et illud erunt quidem, C. Laeli, multum, ut est a Fannio dictum, sed ego id
Abbreviated transcription (Latin):
Uere aut̃ si uolumꝰ uidicare ml¬
te res extiterũt urbane maioro
clarioresq qmͣ bellice Qunus̃
enĩ themistodes iure landetͦ
sit eius nomẽ quã solonis du¬
strius. citet᷑q salamis claille
testis uictorie. que ante ponii
ꝯsilio solonis ei quo pͥmũ costi¬

Expanded text:
dicare, multae res exstiterunt urbanae maiores clarioresque quam bellicae. Quamvis enim Themistocles iure laudetur et sit eius nomen quam Solonis illustrius citcturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponatur consilio Solonis ei, quo primum consti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pat̾a pati ess. Idem głie iacturam
bello. multaq feciss egregie. uertit
ad extremuz oĩa.cũ consilio nõ pa¬
ruit eoꝵ. qui cdassez ab argiuis
remouendam. nec cũ athenensibus
dimicãdũ putabant. Quib ille re¬
spondit. lacedemonios classe illa a¬
missa aliã ꝑare posse. se fugẽ siñ suo
ḋ decore nõ posse¶Icq ħ quiḋ lacede¬
moniis plaga mediecris. Illa pesti¬
fera. qua dũ demobrotꝰ ĩuidiam
timẽs dũtemẽ cũ Epanimũda ꝯflixiss
lacedemomoꝵ opes corruerũt qñ¬
to qntus maximꝰ meliꝰ d̾ quo enmꝰ.
unꝰ hõ nob̾ cũctando restituit rem
Nõ enĩ rumores ponebat añ salutẽ
gͦ postq mag̃q uiri nẽ gła claret. Qd
genꝰ peccandi uitandũ ẽ. ⁊ in reb
urbanis. St̃ enĩ qui qd̾ sentunit
⁊ si optimũ sit. tñ ĩuidie metu non
audent dicere. Omĩno qui rei
p. ꝓfut᷑i sunt. duo platonis p̃cep¬
ca teneant/ unũ ut utilitate cini¬
uni sic tueant᷑. ut quecũq agunt

Expanded text:
pro patria parati essent, iidem gloriae iacturam bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicandum putabant; quibus ille respondit Lacedaemonios classe illa amissa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset, Lacedaemoniorum opes corruerunt. Quanto Q. Maximus melius! de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebat ante salutem. Ergo postque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urbanis. Setiamsi optimum sit, tamen invidiae metu non audent dicere. 4. Omnino, qui Reip. praefuturi sunt, duo Platonis praecepta teneant; unum, ut utilitatem civium sic tucantur, ut quidquid agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sepe dico ̃ tnͣquillitas natoe
curitas. Si quid̃ nec anxi
multa patent meoꝵ uita qͥ fo¬
tuna feriat. ⁊ quo minꝰ multis
rebo egent. Et qr siqd adus

Expanded text:
saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem nec anxiimulta patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, s
Abbreviated transcription (Latin):
despet ꝑꝑ ignaniã. Animis cõt¬
negociis pͥusꝙͣ aggrediare adbi¬
benda ẽ prepacio diligens.
Sed cum płiq arbitrent᷑ ies ba¬
licas maiores eẽ qmͣ urbaoe
minuenda ẽ ħ opimio. Multia
bella sepe quesiuerũt pꝑ glicai¬

Expanded text:
aut nimis confnegotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio. Multi enim bella saepe quaesiverunt p
Abbreviated transcription (Latin):
aece pueris nob̾. m. scaurꝰ .G.
mario. neq̃ cũ u̾sarem᷑ in reꝑ. q ca¬
tulus. Gñ pompeio cede̾ iudebatur.
pari enĩ sũt foris arma. nͥ ẽ ssi¬
mãtia. rei p. ꝓfuit. q̃ eo tpre ꝓ. na¬
uadi solere ab imꝓbis ⁊ ĩuidis
audio. Cedant arma toge. ꝯcedat
liurea sigue. ut enĩ alios omittã

Expanded text:
e, pueris nobis, M. Scaurus, C. Mario; neque cum versaremur in rep. Q. Catulus On. Cn. Pompeio cedere videbatur. parva enim sunt forisarma, nisi est consimantia reip. profuit, quam eodem tempore P. Naquod invadi solere ab improbis et invidis audio: Cedant arma togae, concedat laurea laudi. Ut enim alios omittam,
Abbreviated transcription (Latin):
ture discedas nicħ̾ a dignitate sapi¬
entis. rdbusti aĩ ẽ. magneq constã¬
ciesnõ est aut̃ consentaneũ. ꝗ metu
nõ frangat᷑. eũ frangi cupiditate.
Nec qui inuictũ se a labore p̃stitit.
uinci auoluptate qua obrem et
hec uidenda. ⁊pecune fugienda
cupiditas. Nichil enĩ est tam angu¬
sti aĩ. t̾aq parni. qũa amare diuiti¬
as nichil honestiꝰ magnifitencius¬
q. quã pecunã contẽpnẽ si nõ ha¬
beas. Si h̾cas ad brĩficencia lib̾a¬
litatẽq conferre. Cauenda ecia ẽ
głic cupiditas. ut sup̃dixi. Eripit
enĩ lib̾tatem ꝓ qua magnanimis
uiris omĩb deb esse contentio. n
u̾o impia expetenda ac potiꝰ aut ñ
accipienda int̾du. aut deponenda
nõ nũquam. uacandum aut̃ oĩ est
aĩ ꝑcurbacione tũ cupiditate ⁊ me¬
tu. Tũ ⁊̃ egritudine ⁊ uoluptate
constanciã. tũ eciam dignitatem¬
¶ nulti autẽ sũt ⁊ fuerunt qui eã
qmͣ dico tͣnquillitatẽ expetentes

Expanded text:
sapientis, robusti animi est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, nihil honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, si habeas, ad beneficentiam liberalitatemque conferre. Cavenda etiam est gloriae cupiditas, ut supra dixi; eripit enim libertatem, pro qua magnanimis viris omnis debet esse contentio. Nee vero imperia expetenda ac potius aut non accipienda interdum aut deponenda non numquam. Vacandum autem omni est animi perturbatione, cum cupiditate et metu, tum etiam aegritudine et voluptate constantiam, tum etiam dignitatem. Multi autem, et sunt, et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem e
Abbreviated transcription (Latin):
sudiq ponendũ ẽ Om̃o illd ho¬
lestĩ. ꝙ exaĩo excelso magnificoq
serms aĩ efficit᷑ nõ corpis iuirib¬
Ex̾cendui. aut̾ corpꝰ ⁊ ita afficiendũ ẽ.
ut obedire ꝯsilio rõmq possit ĩ exc¬
quendis negociis. ⁊ in labore tollerã¬
do. honestũ aut̃ id ꝙ exquirmiꝰ totũ
ẽ positũ ĩ aĩ cura ⁊ cogitatõẽ. In quo ñ
minorẽ utilitatẽ affer̾ ꝗ togati rei
fecta bella sũt. nõ nũꝙͣ ⁊̃ illaca. ñ
.m. catomis bellũ t̾ciũ pimicũ. Inqͦ
⁊ mortui ualuit aucͣcas. Qre ex¬
petenda quid̃e mag̃ ẽ dc̾nendi racio.
ꝙͣ dec̾tandi fortitudo. S cauendu.
ne id bellandi mag̾ fuga. q̃ utilita¬
tis rõne fatiam. ¶bellũ aũt ita susci¬
piat᷑ ut nch aliid insi pax quesita
uideat᷑ Fortis aut̃ aĩ ⁊ constantis
ẽ. nõ pturbari ĩ reb aspis. nec cuml¬
tu añ de gͣdu deici. ut d̾r. s p̾senti.aĩo
uti ⁊ consilio. neca rõne discedere.

Expanded text:
studiique ponendum est. Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribuercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione; in quo non minorem utilitatem afferunt, qui togati rei fecta bella sunt, non numquam etiam illata, ut M. Catonis bellum tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis fuga quam utilitatis ratione faciamus. Bellum autem ita suscipiatur, ut nihil aliud nisi pax quaesita videatur. Fortis vero animi et constantis est non perturbari in rebus asperis nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur, sed praesenti animo uti et consilio nec a ratione discedere.