comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In reb uͦ si esspoita ee absq studio nr̃o ĩ quẽcũq ĩcrde̾nt nobie
ueluti diuitie diuitẽ reddent his absentib ignobiles fiemo q
pacto sepiꝰ cũ ip̃is reba nob migraret nobilitas. ⁊ ib tãꝗͣ in
antiquũ hospitiũ sua sponte rediret. Ex ꝗb apeet niħ eẽ hanc
nõe cogitans ñ uiđo curhec ĩ anis fabella ado exoleueit. aut
ꝗd boniꝰ uł utilitatis hãt hec q̃ dr̃ mnobilitas cur tanti ab horb̃¬
pendi debeat mẽat᷑. Non .ii. nos sapiẽtes efticit nͥ doctos nõ
pruđntes ñ uistos nꝰ fortuãtas nih ꝯfert adc̾ꝑis ualitudie
nih ad formã nih ad uite honestatẽ: umbra nestio q̃ sb̃os¬
cura mtes nr̃as uexat. somniss siłima: q̃cũ dõmiẽtes talsie
imagib satis exagitarnt imani reddũt᷑ excitatis. Stamaco
ãt ꝑsepe cuꝰ ĩaliquas p̾dicatores sue nobilitatis ĩero. uuros septas
rudes otiosos quos nil płis facio ꝗͣ quẽpiã exins cantorib ꝙunti

Expanded text:
n rebus vero si esset posita, ee absque studio nostro in quemcumque inciderent: nobilem veluti divitie divitem redderent; his absentibus, ignobiles fieremus. Quo pacto sepius cum ipsis rebus a nobis migraret nobilitas et iterum tanquam in antiquum hospitium sua sponte rediret. 42 Ex quibus apparet nihilctione cogitans non video cur hec inanis fabella adeo exoleverit aut quid boni vel utilitatis habeat hec, que dicitur nobilitas, cur tanti ab hominpendi mereatur. Non enim nos sapientes efficit, non doctos, non prudentes, non iustos, non fotatem, umbra nescio que suboscura mentes nostras vexat, somniis simillima, que cum dormientes falsis imaginibus satis exagitarint, inania redduntur excitatis. Stomacor autem persepe, cum in aliquos predicatores sue nobilitatis incurro, viros ineptos, rudes, otiosos, quos nil pluris facio quam quempiam ex his cantoribus qui in
Abbreviated transcription (Latin):
ioquar .n. ꝙ senitio eitiq appellabo nobile̾ ꝗ excellẽtis ꝑentes
pẽ refere ip̃e uł palilulu ũtute armatꝰ q̃ ꝗ eboscuris maiorib
extitit oi ũtutũ qnͣe ꝑxcdlens pori patefactꝰ ẽ aditꝰ ad lucem
illustrãda ĩqua natꝰ ẽ obscuitate̾: maiori. n. quada difticul¬
tate ꝑ ignotũ iter cogiur ꝓficisci. alt parta głia paruo
labore sustẽtat. alt̾ cũ obscurtate etãs plimo terpe mitola¬
bore oꝑa diligẽti eget ad amglitudie ⁊ taude ex qͣ uenit
nobilitas ꝯseg̃ndam. Ssta uͦ nicoiae tuã storcã ũtutẽ nuda

Expanded text:
oquar enim quod sentio - citius appellabo nobilem qui excellentis parentes potest referre, ipse vel paululum virtute ornatus, quam qui obscuris maioribus extiterit omni virtutum genere excellens. Priori patefactus est aditus ad lucem illustrandam, in qua natus est, obscuritatem. Maiori enim quadam difficultate per ignotum iter cogimur proficisci. labore sustentat, alter cum obscuritate certans plurimo, tempore, multo labore, opera diligenti eget ad amplitudinem et laudem, ex qua venit nobilitas, consequendam. 79 Istam vero, Nicolae, tuam Stoicam virtutem nudam,
Abbreviated transcription (Latin):
litatis ĩpotat ea siꝗa magis diuituꝰ q̃ nabiliai iunt̾ ĩ signia. Ha
gallicam initatri eãq nobilitate riui uillis rusticis. ac nemorib
instã: ⁊ itẽ alamanica mõtana ⁊ latrocinio ĩtenta aureano¬
bilitate reicio. No n. solitudie aut otro ignauo. uł opuꝰ mag̾tudiẽ
ũtutis studio ꝯparãdã sapiẽtes censent. quã mag̾ ĩ urbib et
hoiu cetu exe̾ceͣ possumꝰ ꝗ̃ int̾ feras: ĩ solitudĩe ⁊ agrestium
ꝯmẽtio. Illađ uͦ absdissiũ ẽ hudũ. dona aut ꝯcessioes pͥncirũ
nobilitate̾ largiri. aut nobiles asseꝗ ĩpatoria ĩ aula u̾santͣ. po¬
ssut ẜrcipes eibmõi hoĩes diuites redde̾. aut extolle aliqͦ pͥncipa¬
tu. nobilẽ uͦ nihilio mags ꝗ̃ prudntẽ honestũ sapiẽte prĩt effict᷑
siqds̃ nꝰ exe̾nsecus nobilitas ꝓueit: s a ꝓp̾a dsce̾dit u̾tute que
tł pͥncipuꝰ munera nõ admiscet᷑ hec gͥ tãta tamq ꝑuagata ie¬

Expanded text:
a si quidem magis divitum quam nobilium videntur insignia. 37 Nam Gallicam Britannicamque nobilitatem ruri, villis rusticis ac nemoribus insertam et item Alamannicam montanam et latrocinio intentam a vera nobilitate reicio. Non enim solitudine aut otio ignavo vel opum magnitudine, sed virtutis studio comparandam sapientes censent, quatudine et agrestium commercio. Illud vero absurdissimum est habendum dona aut concessiones principum nobilitatem largiri aut nobiles esse, qui imperatoria in aula versantur. Possunt principes eiusmodi homines divites reddere aut extollere aliquo principatu, nobilem vero nihilomagis quam prudentem, honestum, sapientem possunt efficere, si quidem non extrinsecus nobilitas provenit, sed a propria descendit virtute, que inter principum munera non admiscetur. Hec igitur tanta tamqu
Abbreviated transcription (Latin):
aquã traxit ⁊ demetriũ quẽ seneta ĩ stramentis cubantẽt
cũ uidet nꝰ p̾ceptore̾ s teste̾ u̾tutis ac ueritatis dicie nobi¬
liores pericie & Themistotle credidri. quos mags prie de¬
cus  ĩpiũ q̃ sua ũta nobilitauit: nã rer gestaꝵ głie exi¬
sudauit. Na pđne sapiẽtꝰq uiuẽs n aliude s a se ip̃o to¬
nauite sfet aitepta. Euis st ꝓpe lauds ñ ab alio mutua¬
te q ututa exetitio fuctꝯ ẽ is solo nłło exe̾no adium̃to sibi
głia parit: ex qͣ p̃clara elicit nobilitateꝰ. tũ laue̾ntiꝯ ⁊ si
ad ea ĩꝗt arbitrẽ spectare ũtutẽ magnũ q here pondus tnꝰ¬
uidar. ad sit exe̾na qͦ. q̃ paulo añ r̾pellebas. atriã ima¬
gib refercta . porticus theatra. iudi et ypło facti Ueriatio¬
nes & rliqua eiusmoꝰ ꝑ que̾ nomꝰ nr̃ cũ laude uulget
hec n. claros iore hõiu celebres pstãt ac uobiles effi

Expanded text:
aquam traxit, et Demetrium, quem Seneca in stramentis cubantem cum videt non preceptorem, sed testem virtutis ac veritatis dicit, nobiliores Pericle et Themistocle crediderim, quos magis patrie decus et imperium quam sua virtus nobilitavit. Nam rerum gestasudavit. Nam prudenter sapienterque vivens non aliunde, sed a se ipso bona vite refert accepta: eius sunt proprie laudes, nte. Qui virtutum exercitio functus est, is solus nullo externo adiumento sibi gloriam parit, ex qua preclaram elicit nobilitatem». 76 Tum Laurentius: «Et si ad eam» inquit «arbitrer spectare virtutem magnumque habere pondus, tvideatur, adsint externa quoque, que paulo ante repellebas: atria imaginibus refercta, porticus, theatra, ludi etiam populo facti, venationes et reliqua eiusmodi, per que nomen nostrum cum laude vulgetur. Hec enim claros et in ore hominum celebres prestant ac nobiles effi
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝗ̃ ex triũphalib ꝯsulanb senatorisq uiris loga stirpe orgi¬
ne trahebãt equest ordo hẽbat̾ populariuꝰ loco młt tnꝰ exeo
ob res uł pace ut bello egregie gestas: erãe suis postis p̾ncipiũ
gñis nobilitãdi.q. Maniũ ⁊ marcũ tulliũ ñ nobilitauit genus
maxie uidmo eos ꝗ loga sene maiores suos eqst dig̾tate fia¬
gtos ferãt. assentirt᷑ forsan aliquẽ eos nobilitatt. gͣdũ adeptos
siq bellis ĩminixti ꝙ susceptũ nom̃ r̾grit eg̾giũ facinꝰ edidi¬
sseait. Otiosis uͦ ac ꝓcil ab oiꝰ eq̃stri mune̾ ꝯstitutis nib aureum

Expanded text:
longa stirpe originem trahebant. Equester ordo habebatur popularium loco: multi tamen ex eo ob res vel pace vel bello egregie gestas erant suis posteris principium generis nobilitandi. C. Marium et Marcum Tullium non nobilitavit genus, maxime videmus eos qui longa serie maiores suos equestri dignitate functos ferant. Assentirer forsan aliquem eos nobilitatis gradum adeptos, si quod bellis immixti, quod susceptum nomen requirit, egregium facinus edidissent. Otiosis vero ac procul ab oriri e
Abbreviated transcription (Latin):
tes hoꝵ oꝑa cũ sĩt longe ab ornatu uestiũ diu̾sa fictita q̃da
catura qͥstũ face̾ tantũ a nobilitatis splendore ymotos ꝗͣtũ obscu¬
stre nuerũ siã nobilitate̾ eius moiꝰ ꝯmẽoratioe̾ extollut in¬
scii ꝗͣ pariũ et sit nobilitas extiãnda. Nũꝗͣ n. is ordo apd pristos
locũ nobilitatis aut nomꝰ tenuit: ut ad modũ mirẽ nostin ab
eoꝵ opioe differe E queste nãq ordo apd̾ romanos ñ cẽsebat᷑
it nobiles. ꝗpye ꝗ ex maiorꝰ pte miblicã em̃dis exigẽdusq ue¬

Expanded text:
ertes: horum opera cum sint longe ab ornato vestium diversa, fictitia quedam catura questum facere, tantum ab nobilitatis splendore remotos quantum obscustrem numerum suam nobilitatem eiusmodi commemoratione extollunt, inscii quam parvi ea sic nobilitas extimanda. Numquam enim is ordo apud priscos locum nobilitatis aut nomen tenuit, ut admodum mirer nos tantum ab eorum opinione differre. Equester namque ordo apud Romanos non censebatur inter nobiles
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ appetũt. ñ ĩpͥncipata s ĩ iltute ⁊ bt̾̃a uita collocata
ĩtłligãt. hãc om̃s p̾ncipatũ pauci adipisci possũt᷑. Sed
ia tẽpꝰ admon ut ne simꝰ u̾bosiores. hic iñ nr̃ siꝙ
puiblicis curis. q̃ maxiẽ studiis adu̾sant̾. siq pͥoo ꝯtẽt
quod doctoꝵ hoiũ u̾tus r̾grit. posteritatis meorie ua¬
caret tũ uere felicis nom meretũ. Nõ tñ ueor si trã¬
ꝗlliorib rebus uti unꝗͣ licebit. ꝗn ꝙ suasimꝰ eẽ nos
alinꝰ el ꝑsuasuros. Que cũ essent dicta & diei estus
remissior esset distessimug:

Expanded text:
tem appetunt, non in principatu, sed in virtute et beata vita collocatam intelligant. Hanc omnes, principatum pauci adipisci possunt. 103 Sed iam tempus admonet, ut ne simus verbosiores. Hic tamen nosterpublicis curis, que maxime studiis adversantur, sique parvo contentus, quod doctorum hominum virtus requirit, posteritatis memorie vacaret, tum vere felicis nomen mereretur. Non tamen vereor, si tranquillioribus rebus uti unquam licebit, quin quod suasimus, esse nos aliquando ei persuasuros». Que cum essent dicta et diei estus remissior esset, discessimus.
Abbreviated transcription (Latin):
catione nobilẽ dicãt maioꝵ enꝰ auctoritatẽ ⁊ gnis insigrua
ꝯmeo̾rantes. S hec otiosoꝵ atq ieitũ studia aues&̃ faras sectandi
si magis nobilitatẽ ydolet q̃ uene aleat feraꝵ ꝗb oblestãt᷑ cu¬
bilia prestat c̾te opus rusticuꝰ fate more p̾stoꝵ quonĩda atq
optĩoꝵ uiroꝵ ꝗ̃ uelut ĩ sanos at fanaticos disere ꝑ neõra ⁊ salta
feraꝵ ritu Nõ st hec uituꝑanda nobilib si laxandi aĩ cã. ñ dis¬
nonlitatis iditia existimat᷑ s signa ex p̾sse dmẽtie iaz uͦ eqs

Expanded text:
cant, maiorum tantum auctoritatem et generis insignia commemorantes. Sed hec otiosorum atque inertum studia aves et feras sectandi non magis nobilitatem redolent quam bene oleant ferarum quibus oblectantur cubilia. 33 Prestat certe opus rusticum facere more priscorum quorundam atque optimorum virorum quam velut insanos ac fanaticos discurrere per nemora et saltus ferarum ritu. Non sunt hec vituperanda nobilibus, si laxandi animi causa, non disnobilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
siõe traclẽtũ suus neꝗsimiꝯ ascitꝰ ĩ aliquã amplã fẽte
heresq ĩstituta bonoꝵ nobilis euadẽt. ꝙ nẽo sane m̃tis affir¬
marit. Generatio ĩsuȩ mediũ ẽ quo filis ĩ luce̾ educuntũ
ea si tpis aut obscura fuĩt ut pote adultio. i cestu. scupro. q̃¬
sita. nequaꝗ̃ t̾pi medio nobilitas dstendet ad filios. In eo

Expanded text:
simus ascitus in aliquam amplam gentem heresque institutus bonorum nobilis evaderet, quod nemo sane mentis affirmarit. 55 Generatio insuper medium est, quo filii in lucem educuntur. Ea si turpis aut obscura fuerit, ut pote adulterio, incestu, stupro quesita, nequaquam turpi medio nobilitas descendet ad filios. In eo
Abbreviated transcription (Latin):
nobile̾ appellabo: itrd domũ plchra iudicabo ñ quã farmo¬
sus faber edificauit: s ꝙ̃ spledida & siuis ꝑtib fuit apoita. Rẽ
qđ militarẽ. eqͥtandi disciplinã. artesq eas q̃ dactna tradiit᷑
pessumꝰ filios edoce᷑. Urtꝯ nłła pentũ eruditiõe s dino
qͦda niue tauoreq ꝑcipit᷑ ac serie occulta fatorp. Licet .n
iude ꝑrutiosos ac netarios uiros ꝓcasle tilios oi laude et
u̾tute p̾stãtes: siłit illos ꝗ fama illustri suma głia cla¬
ruert. genuisse eos ꝗ suis flagitiis pat̾nã laud labetas¬
tarut: hisni ꝑeritũ estitutio ꝓfuit ad u̾tutẽ : n illis quo¬
minꝯ dari euadent pat̾na scelera abstite᷑. Ita eũ neq

Expanded text:
nobilem appellabo. Itidem domum pulchram iudicabo, non quam formosus faber edificavit, sed que splendida et suis partibus fuerit composita. 54 Rem quidem militarem, equitandi disciplinam artesque eas que doctrina traduntur possumus filios edocere: virtus nulla parentum eruditione, sed divino quodam numine favoreque percipitur ac serie occulta fatorum. Licet enim videre pernitiosos ac nefarios viros procreasse filios omni laude et virtutes prestantes: similiter illos, qui fama illustri et summa gloria claruerunt, genuisse eos, qui suis flagitiis paternam laudem labefactarunt. His neque parentum institutio profuit ad virtutem neque illis, quominus clari evaderent, paterna scelera obstitere. Itaque cum neque
Abbreviated transcription (Latin):
uolutate tenet᷑ & donari ⁊ auferi a fartuã nobilitas po¬
sset. S sit opuletꝰ cũ utute aliꝗs dũ uixit. hic ꝑte̾ nobi¬
litatis diuitias iuielic u̾tꝯ .i. residebit penes parenites¬
pabut ignobiles uiuẽt. sinuͦ t̃ fortunã ꝓ ũtutes suctedẽt
nobiles eit. S cu̾ res hoĩs sepe uarie̾t᷑ ñ ĩ eod̾ statu

Expanded text:
posset. Sed sit opulentus cum virtute aliquis, dum vixit: hic partem nobilitatis, divitias videlicet, virtus enim residebit penes parentepabunt, ignobiles vivent. Sin vero in fortunam et virtutes succedent, nobiles erunt. Sed cum res hominum sepe va
Abbreviated transcription (Latin):
gria e uenetoꝵ ꝯsuedudo. it quos nobilitat uelute tactio q̃dam
ab r̾liqͦ pͥpͦ distĩcta nic̾cat̾a oĩs exc̾cet: ea qͦ q̃ eq̾stris ordinis
doctũ ac sapietẽ. eũ pares ꝯte̾pnat tumore nobilitatis. at ego
malle̾ apulei asiuã ꝗ̃ aut talis eẽ aut ortus ex eo cui minus
q̃ a sello senss aut pđntie mẽ. atq hionit scipia mẽtate dant
opam n ea a nobiliũ exe̾citio existrant alienã: Qđ at nusꝗͦ¬

Expanded text:
nobilitas, veluti factio quedam, ab reliquo populo distincta mercaturam omnis exercet, ea quoque que equestris ordinis doctum ac sapientem, cum pre se contemnat tumore nobilitatis. At ego mallem Apulei me asinum quam aut talis essem aut ortus ex eo cui minus quam asello sensus aut prudentie inest. Atque hi omnes precipuam mercature dant operam neque eam a nobilium exercitio existimant alienam. Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ diuuitiis maluerut uł nobilitate canusse uł p̾clusisse suis
postis nobilitatis it : s sit nobilis secũdũ aristotelẽ ꝗ expentib
utuosis oriat᷑ ac diuitib ip̃e qͦ pr̃nã u̾tutẽ ⁊ opes ꝗsecuta at¬
tende q̃ ex aristotelis diffiõe ablditas sbsequat᷑. Na cũ cđitie
sit hona faituita q̃ dari x aufẽri qũt erit ĩ fartue ar¬
bitrio sita nobilitas. qm̃ ab eũtib capiis ꝓ illa ex ꝑte simł
cũ đitiis abibit rurso illis r̾deũtib r̾integ̾bit᷑ & si saluis
more uagabũda quedares fiet. nlłiꝯ ĩ drbitrio sita. At si
ex fenore rapinis speliis ciuiuꝰ ꝓscriptiõe & stele᷑ fortue ꝓ¬

Expanded text:
quam divitiis maluerunt, vel nobilitate caruisse vel preclusisse suis posteris nobilitatis iter? 51 Sed sit nobilis secundum Aristotelem, qui ex parentibus virtuosis oriatur ac divitibus, ipse quoque paternam virtutem et opes consecutus. Attende que ex Aristotelis definitione absurditas subsequatur. Nam cum divitie sint bona fortuita, que dari et auferri queunt, erit in fortune arbitrio sita nobilitas, quoniam abeuntibus copiis et illa ex parte simul cum divitiis abibit, rursus illis redeuntíbus reintegrabitur. Quod si salvis more vagabunda quedam res fiet nullius in arbitrio sita. At si ex fenore, rapinis, spoliis, civium proscriptione et scelere fortune p
Abbreviated transcription (Latin):
tatis opio : Neapolitani ꝗ p̃cefis nobilitatẽ p̃se ferut : eã ĩ dħidia
at ignauia callocar uidnt᷑. Nulli .n. rei p̾t̾ ꝗͣ inerti otio ĩtenti
seđndo at eifitãdo ex suis possessioĩb uitã đgũt. Nefas ẽ nobi¬
li rei rustice aut sius roib ꝯgnoscedis aꝑa dare. sedntes in
atriis aut obegtando tẽpꝯ terũt: et si iꝓbi assddiq funt. dũ¬
mõ p̾scis domib orti. se nobiles ꝓfitẽt̾ Me̾cat̾a ue re̾ t̾pissi¬
mam uilissia q exorret adeo fastu nobilitatis tumbes: ut ꝗͥtũ¬
uis egenꝯ atq inops eitiꝯ fame ĩteriret ꝗ̃ filiã uł opulẽtissĩa nie¬
catori mat̾moĩs collotaret. maulutq furtis ⁊ latro cinio ꝗ̃ hone

Expanded text:
 ceteris nobilitatem pre se ferunt, eam in desidia atque ignavia collocare videntur. Nulli enim rei preter quam inerti otio intenti sedendo atque oscitando ex suis possessionibus vitam degunt. Nefas est nobili rei rustice aut suis rationibus cognoscendis operam dare: sedentes in atriis aut obequitando tempus terunt. Etiam si improbi assurdique fuerint, dummodo priscis domibus orti se nobiles profitentur. Mercaturam ut rem turpissimam vilissimamque exhorrent, adeo fastu nobilitatis tumentes ut, quantumvis egenus atque inops, citius fame interiret quam filiam vel opulentissimo merca
Abbreviated transcription (Latin):
nicolas ĩꝗt siꝗ sigͣ ⁊ tabłas donii hñt nobilitate̾ ex eo ꝯsecũt᷑
młto mageꝰ sculptares. pictoresq nobilitatis ĩ sig̾b cebis añ iret
feneatores qͦ si eẽnt ditissĩ ac ĩmagrãtu ĩpiis q ꝯscituti ꝗ̃tu¬
iuiꝰs ĩꝓbi nefariiq nobiles euade̾nt: qͦniħ ĩdigniꝰ dici pt̾ ꝗͣ
flagitiis uł rapinis aut aliqͦ t̾pi qͥstu aditũ sibi que̾pia pateta¬
ce̾ ad nobilitate. Tu Laurẽtiꝯ ⁊ statuarios ĩꝗt at pictor̾s quos
ars sua telebres at ĩsignes rddidit: opulẽtos ĩ suꝑ ex reim̃
tũq ꝯtracta maxis qͦ facinorib notos si u̾bũ ũpexeis redte
doct̾naꝰ x sciã singłare .Q. cicꝰo sebens ad fre̾ d petitioe
st ĩ ꝗt ta qne ĩsianes ꝗ̃ uitiss nobiles. Nobilẽ .n. antiꝗ appella¬
bat᷑ eũ ꝗ ob aliquã p̾cipuã re̾ notꝰ uulgatꝰ q & aliqͦ facto
arteq ĩsignis eãt ⁊ s moe̾ hoiu celebris. cito nr̃ erat

Expanded text:
it «si, qui signa et tabulas domi habent, nobilitatem ex eo consecuntur, multo magis sculptores pictoresque nobilitatis insignibus ceteris anteirent. Feneratores quoque, si essent ditissimi ac in magistratu imperiisque constituti, quantumvis improbi nefariique, nobiles evaderent; quo nihil indignius dici potest quam flagitiis vel rapinis aut aliquo turpi questu aditum sibi quempiam patefacere ad nobilitatem». 9 Tum Laurentius: «Et statuarios» inquit «ac pictores, quos ars sua celebres atque insignes reddidit, opulentos insuper ex re undecumque contracta, maximis quoque facinoribus notos, si verbum inspexeris recte doctrinam et scientam singularem. Q. Cicero scribens ad fratrem de petitione itiis nobiles'. 10 Nobilem enim antiqui appellabant eum qui ob aliquam precipuam rem notus vulgatusque et aliquo facto arteque insignis erat et sermone hominum celebris. Cicero nost
Abbreviated transcription (Latin):
mare̾ tuũ oib adu̾sandi sit cepisti ꝑme obtues licebit. nõ
ĩpedia qͦminꝯ tͥ obsequais. ne ueti tͦ ĩstituto r̾pugnes. sed
ut ad aristatelẽ recleamꝯ: is in u politicoꝵ libro sebit nobi¬
litatẽ ee ututẽ x antiquas diuitias. & alio ĩ laco nobiles ui¬
deri dixit ꝗb existeͬnt ututes & diuitie ꝓgenitoꝵo uidesq¬

Expanded text:
«morem tuum omnibus adversandi, sicut cepisti, per me observes licebit: non impediam quominus tibi obsequaris, ne veteri tuo instituto repugnes. Sed ut ad Aristotelem redeamus, is in quinto Politicorum libro scribit nobilitatem esse virtutem et antiquas divitias, et alio in loco nobiles videri dixit quibus existerent virtutes et divitie progenitorum. Vides
Abbreviated transcription (Latin):
tar ĩdidisse ꝑfc̾iora ĩꝗrẽdi. Eocđ pacto hũc meũ libellu
existio alicuiꝯ ĩgeiu erectuꝵ. ꝙ ea q̃ dnob aut p̾t̾missa
aut e̾rata ꝯfueint. reddat sua diugẽtia meliora. ꝙ ut
utilitatẽ coẽ. hoc n maxie mͦ latine lingue spledore
ac detus augebit dissentiũ ĩdustria: mͥ q ĩ pͥmis grãs
aget ꝗ meis ieptiis illos ad se̾be̾di scudiũ & laudđ ꝓuoca¬
riz. Alectorib at ueia peto: sinĩ cã quã uł rei dignitas
aut opio eoꝵ r̾grit scĩa & elegantiã p̾stiti. Malui .n. ruditer
atq indocte q̃ nihil scribe̾. p̾stim ociosꝯ & ea de reccuiꝯ ex¬
timatõe pauenuđ nt̾ recta sentire. Ad te uͦ iurũ hac nr̃a eta¬

Expanded text:
iora inquirendi. Eodem pacto hunc meum libellum existimo alicuius ingenium erecturum, qui ea que a nobis aut pretermissa aut errata cognoverit reddat sua diligentia meliora. Quod ut utilitatem communem: hoc enim maxime modo Latine lingue splendorem ac decus augebit disserentium industria mihique in primis gratias agent, qui meis ineptiis illos ad scribendi studium et laudem provocarim. 4 A lectoribus autem veniam peto, si non eam, quam vel rei dignitas aut opinio eorum requirit, scientiam et elegantiam prestiti. Malui enim ruditer atque indocte quam nihil scribere, presertim ociosus et ea de re in cuius extimatione pauci videntur recta sentire. Ad te vero, virum hac nostra eta
Abbreviated transcription (Latin):
audius tuꝰ uł maxi̾e dudũ dis tissios mͥq sũma faiłiarita¬
Am cũ dim ex urbe ĩ prĩq secexasse aerisimirandi
gra. uenerũt eođ rogatu meo doctissĩ mͥq amicissim
uir hicholas nicolus ⁊ laurẽtia dmedicis qos ad id pellexe¬
raz p̾cipue ñ nłłoꝵ qꝰ ex urbe aduexera signoꝵ oñtatione
ni cũ eẽnt iortulo quẽ pereg̾nis abusda mãmoi̾t cele¬
bre redde cupieba paruule suppelectilis inditio riđns cus
ocłos c̃ciltuliss lauintiꝯ ħ hospes nr̃ ĩ ꝗt cũ legerit fuisse mo¬
ris antiꝗ apd p̾scos illos excellentis uiros : ut domos: uillas or¬
tos porticus gimnasia uariis signis tabulisq maioꝵ qͦ statu
marmoꝵ yliquiis nobile̾ redde᷑ ut rei nouitate aliqͦ eius
ad postos istis r̾b głia emanaret. Si hoc appetit iicolas ĩ ꝗt
aliũ de erue̾da ẽ mat̾ia nobilitatis: ñ ex signis ⁊ ma̾mnoꝵ fra¬
gm̃tis mutis ⁊ uiro sapiẽti ñ admodĩ appetẽdis. ex aĩo

Expanded text:
ma familiarita5 Nam cum olim ex Urbe in patriam secessissem aeris mutandi gratia, venerunt eodem rogatu meo doctissimi mihique amicissimi viri Nicolaus Nicolus et Laurentius de Medicis, quos ad id pellexeram precipue nonnullorum, que ex Urbe advexeram, signorum ostentatione. Hi cum essent in hortulo, quem peregrinis quibusdam marmoribus celebrem reddere cupiebam parvule suppellectilis inditio, ridens, cum oculos circumtulisset, Laurentius: «Hic hospes noster» inquit «cum legerit fuisse moris antiqui apud priscos illos excellentis viros, ut domos, villas, hortos, porticus, gymnasia variis signis tabulisque maiorum quoque marmorum reliquiis nobilem reddere, ut rei novitate aliqua eius ad posteros istis rebus gloria emanaret». 6 «Si hoc appetit» Nicolaus inquit «aliunde eruenda est materia nobilitatis, non ex signis et marmorum fragmentis, mutis
Abbreviated transcription (Latin):
sꝵ coma magrãtib ĩ suꝑ atq ĩꝑiis ꝑari nobilitate̾ uid mus
etiã ĩ eis qnĩ alio clarẽt ornamito iltutũ eaq ab egregiis
igeniis ⁊ appetita & culta leginiꝰ. Na ꝯstat et p̾scos doctissiõs
iuros t̃ sig̃s ⁊ tabłis ꝯꝑandis ꝓbimuꝰ oꝑis studiiq posiusse. ciceo
ipe uarno aristateles tetiq cũ gͥti tũ latini ĩ signes oĩ doe

Expanded text:
 insuper atque imperiis parari nobilitatem videmus etiam in eis qui non alio clarent ornamento virtutum eaque ab egregiis ingeniis et appetita et culta legimus. Nam constat etiam priscos doctissimos viros in signis et tabulis comparandis plurimum operis studiique posuisse. Cicero ipse, Varro, Aristoteles cet
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Mihi ꝗđ cũ eiꝰ maxĩe fauit fortuã cũ p̾cipue exps
felicitatis fuisse uide. Na cũ uitiis potẽtiã addẽt: cũ ĩ sanioͣ

Expanded text:
fuit. Mihi quidem, cum ci maxime favit fortuna, tum precipue expers fuit. Mihi quidem, cum ci maxime favit fortuna, tum precipue expers felicitatis fuisse videtur. Nam, cum vitiis potent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗnũ adscitus ess qiꝰ nefas ducẽt absq nefario facinore ĩ¬
perate pͥmũ prẽ admod̾senẽ tũ fres om̃s occidi ĩ pauit
Deim supioꝵ cladib addidit filii adulti nect̃. uericꝯ ne
gnũ florntissui accepiss. r̾gia q ꝯgnatoꝵ at amicoꝵ cede
fedass& furiis postmod ac d̾m̃tia agitatꝰ. ueste squalida. ꝓ¬
missa barba. capillo neglecto omissa rgii administtione
pmuꝰ fodiedo serẽdoq orto tũ erare artis studio se đdit ere
nate iura tã tetris ta atrocib flagitiis uiolarũt s an tu int̃
tot ⁊in feda atq ĩmania facinora: ullũ r̾sidẽ felicitatis
uestigius muitas : gesfelix extitit Alexander magno ꝗ r̃gni
futi auspicia iecit frĩs carani mõte : ꝗ amicoꝵ ꝑit̾ atq mi¬
micoꝵ pestis pr̃nis amicis c̃delissiẽ octisis predo g̃ntiũ ac
rꝰgnoꝵ pestis ñ mag̾ uino q̃ sang̾e huão ĩebriatoi solitus

Expanded text:
gnum adscitus esset, quasi nefas duceret absque nefario facinore imgnum adscitus esset, quasi nefas duceret absque nefario facinore imperare, primum patrem admodum senem, tum fratres omnes occidi imperavit. Deinde superiorum cladibus addidit filiignum florentissimum accepisset regiamque cognatorum atque amicorum cede fedasset, furiis postmodum ac dementia agitatus, veste squalida, promissa barba, capillo neglecto, omissa regni administratione, primum fodiendo serendoque orto, tum erarie artis studi se dedit, erenature iura tam tetris, tam atrocibus flagitiis violarunt? An tu, inter tot et tam feda atque immania facinora, ullum residere felicitatis vestigium putas? 77 Quam felix extitit Alexander Magnus? Qui regni futuri auspicia iecit fratris Carani morte, qui amicorum pariter atque inimicorum pestis, paternis amicis crudelissime occisis, predo gentium ac regnorum pestis, non magis vino quam sanguine humano inebriari solitus
Abbreviated transcription (Latin):
rãno ꝗ posimod pueros corĩthi cũ maior frib natu a mili¬
tib ad r̃quũ assũptꝰ ess p̾mo auiculos. tũ uͦ fres e medio
abstulit. Ytolomeꝯ egypti rex cogmĩto philopat. pr̃e ac
mĩe ĩ t̾fectis addita et fr̃is ac sororis cede r̾gno potitꝰ est
had̾ dissiłe fuit secelus nicomedis bithinie r̾gis ꝗ prẽ regͦ
spoliatuꝰ ꝑemiit. Eođ ducto furor ale egypti rͦx ptolomeus
cũ ꝑꝑ młtiplices tdelitates ꝗb crassatꝰ ĩ młtos fuãt timẽt
ne ppłs maiorẽ natu filiũ odio sui r̾gno p̾fice̾t. illũuita
pͥuauit. alt̾m filiũ iuniorẽ. ex cleopatra uxore ead q so¬
rore geĩtu. die natali ĩ m̾bra discerptũ int̾ epulas ⁊ ꝯ¬
uiuas cleopatre obtulit. Nõ infior ĩpietate fuit filiꝯ eu¬
cratidis bacanoꝵ r̃gis. quẽ uctoreꝰ ab indis redeuntem
pticeps rgni factus int̾fecit. Adicit his ex et̾bile scelus traha¬
tis rgis parthoꝵ ꝗ cũ a pre orade solus ex t̾gĩta frĩb ĩ re¬

Expanded text:
ros docuit Corinthi, cum maior fratribus natu a militibus ad regnum assumptus esset, primo avunculos, tum vero fratres e medio abstulit. Ptolemeus, Egypti rex, cognomento Philopater, patre ac matre interfectis, addita etiam fratris ac sororis cede, regno potitus est. Haud dissimile fuit scelus Nicomedis, Bithinie regis, qui patrem regno spoliatum peremit. 75 Eodem ductus furore, alter Egypti rex Ptolomeus, cum propter multiplices crudelitates, quibus grassatus in multos fuerat, timeret ne populus maiorem natu filium odio sui regno preficeret, illum vita privavit. Alterum filium iuniorem, ex Cleopatra uxore eademque sorore genitum, die natali in membra discerptum, inter epulas et convivas Cleopatre obtulit. Non inferior impietate fuit filius Eucratidis, Bactrianorum regis, quem victorem ab Indis redeuntem particeps regni factus interfecit. Adicitur his execrabile scelus Frahatis, regis Parthorum, qui, cum a patre Orade solus ex triginta fratribus in re
Abbreviated transcription (Latin):
Silus
uersus oi tũbis generose uolunx ñ dausa repostis pondera
thesauris patrio ñ regia quonda prefulgens ebore. et pos¬
sessa mapalia soli ꝓfuint. ꝗd rapta uiuãt᷑ ꝗd ge̾tib auri hũ¬
q̃ extinda sitis : mͦi quẽ fortua fouẽdo: Congestis opib donisq
refersit opimis Nudũ tartarea portabit nauita cimba. hic¬

Expanded text:
simus arui occumbis, generose Volunx, nec clausa repostis pondera thesauris patrio nec regia quondam praefulgens ebore et possessa mapalia soli profuerunt. quid rapta iuuant, quid gentibus auri numquam extincta sitis? modo quem Fortuna fouendo congestis opibus donisque refersit opimis, nudum Tartarea portabit nauita cumba. I
Abbreviated transcription (Latin):
tes st uite felicis q̃ a pͥncipũ donuicliis excliuse: siqñ casa
aut erore limen ĩg̾diũt᷑. euestigio aufuge̾ cogũtꝰ. ꝑtrite
morib mĩstris artib ꝗb apd̾ eos uiuit.Cu p̾uatis uͦ cum
ĩ eis uigeat studia sapie ⁊ doct̾ne. cũ lr̃aꝵ otio octupẽt᷑¬
q at̃o r̾motꝰ ab ambitioe. lib̾ a cupiditate suis ꝯtentꝯẽ
nꝰ appetes aliena. libẽtꝰ u̾sant̾. ⁊ felies rddũt suos cultors
iri .n. soli u̾tutis it̾ ꝯgͦuert᷑. hi bñuiuedi pꝰcepta nob tradia¬

Expanded text:
ices sunt vite felicis, que, a principum domiciliis excluse, si quando casu ices sunt vite felicis, que, a principum domiciliis excluse, si quando casu aut errore limen ingrediuntur, e vestigio aufugere coguntur, perterrite moribus, ministris, artibus, quibus apud eos vivitur. Cum privatis vero, cum in eis vigeant studia sapientie et doctrine, cum litt remotus ab ambitione, liber a cupiditate, suis contentus est, non appetens aliena, libenter versantur et felices reddunt suos cultores. Hi enim soli virtutis iter cognoverunt, hi bene vivendi precepta nobis tradid
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ eẽ xꝑta. hãt & lucianꝯ ĩ suo Menippo suĩa ꝓbat. Me¬
nipiis n cũ adolesces iegiss apd homeꝵ hesiodũq ⁊ alios
poetas deoꝵ bella acdult̾ia furta. rapinas stupra aliaq
eiustemõi mala facinora. edebat ea licita eẽ at honesta. po
cũ audiss ea a legũ latorib tanꝙͣ ⁊̃ honesta ⁊ t̾pia suis san¬
stioib ꝓ hiberi mc̃tꝰ aĩ utri rctis sentirẽt phos adiit. ut
ab eis sciscitaretꝰ qͥna ess uita opt̾ia. S cũ illos qͦ ꝯspiceret
ad mod̾ sibi ip̃is dissẽtiẽtes. na hi uoluptate̾ hi uacuitates
efficẽ uolit ictor młto ꝗͣ antea. at diffisꝗ uiuoꝵ sapĩa
motuos ꝯsulẽ đ tuit. Igie ad ĩferos penefiit sciscitaturus
pͥmo cũ id nefas eẽ scitu respõdiss tand mollitꝰ menippiũ¬
bis ad aure inssans apd p̾uatos uros optia uitã hoc felicita¬
ꝓcul a r̃gũ culmĩe ⁊ fastigio ĩpandi sirtutesn estactu¬

Expanded text:
tatem esse repertam. Hanc et Lucianus in suo Menippo sententiam probat. Menippus enim, cum adolescens legisset apud Homerum Hesiodumque et alios poetas deorum bella, adulteria, furta, rapinas, stupra aliaque eiuscemodi mala facinora, credebat ea licita esse atque honesta, cum audisset ea a legum latoribus, tanquam inhonesta et turpia, suis sanctionibus prohiberi, incertus animi utri rectius sentirent, philosophos adiit, ut ab eis sciscitaretur quenam esset vita optima. Sed, cum illos quoque conspiceret admodum sibi ipsis dissentientes - nam hi voluptatem, hi vacuitatem tior multo quam antea ac diffisus vivorum sapientia, mortuos consulere decrevit. Igitur ad inferos penetravit, sciscitaturus primo cum id nefas esse scitu respondisset, tandem, mollitus Menippi verbis, ad aurem insusurrans, apud privatos viros optimam vitam - hoc est felicitaprocul a regum culmine et fastigio imperandi. Virtutes enim effectr
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtus uͦ sordidos. miszos ĩcultos afflictos. & uariis aiꝰ moͣbis
laborãtes quoꝵ uita nͥ sc̾ptoꝵ splendor actedẽt. ꝑpetuosi¬
p̃scͥptũ alt̾iꝯ ẽ uiuẽdũ. neq uͦ ip̃e solꝯẽ felicitatis expers
s iis oĩb ꝗ p̾ncipib dicati niħsibi libers uite ylinquũt
ut ea asseqͣnt qb potiti młto sit ꝗ̃ antea misziores pͥmũ
digtates quas adipiscũt᷑ cũ he nib ũtutis secũ põte̾t fe¬
licitatis st̾ uacue nihominꝰ opes ac dĩtie: ꝗb tiõres: cure

Expanded text:
afflictos et variis animi morbis laborantes, quorum vita, nisi scriptorum splendor accederet, perpetuo siprescriptum alterius est vivendum. Neque vero ipse solus est felicitatis expers, sed ii omnes qui, principibus dicati, nihil sibi libere vite relinquunt, ut ea assequantur quibus potiti multo sint quam antea miseriores. Primum dignitates quas adipiscuntur, cum he nihil virtutis secum portent, felicitatis sunt vacue. Nichilominus opes ac divitie, quibus timores, c
Abbreviated transcription (Latin):
ob pͥncipis ꝯsuetudie̾ ac famulatu nobilitatis titulo potiũtur.
appellat᷑q iceps nobiles. Apd̾ nr̃os uͦ pͥncipes ismos soleuit ut
potifex ĩꝑato᷑ reges pͥncipes piulegio  l̃is fatant nobiles nł
hñfico efferũt᷑ ut ex eis pote̾tior rguuꝰ occupet urib amoꝵ
fretus. Teueros insuꝑ ci supiosres sarmatas arma nobilitant
Nam ꝗ ordies dducũt ditati prediis nobiles dicũt ip̃i qͦ ex suico
maiori ex ꝑte ad militia adsciti. pueri .n. ẽpti p̾tio militiã con¬
discũt ĩ qua excelle̾ parit nobilitate̾. tanta gͦ ut de iliqs suea
uarietas tataq moꝵ ⁊e hõies dissẽsio nũꝗdñ cogit fateri nos
qmꝰ tã disparib mõis obsuat᷑ nłła eẽ c̾tã tãꝗͣ nobilitatis fr̃mu¬
la quã possis amplecti : am̃ siꝗd ea ẽ origie aliꝗͣ hẽre fuda¬

Expanded text:
ob principis consuetudinem ac famulatum nobilitatis titulo potiuntur appellanturque deinceps nobiles. Apud nostros vero principes is mos inolevit, ut pontifex, imperator, reges, principes privilegio et litteris faciant nobiles nulbeneficio efferuntur, ut ex eis potentior regnum occupet viribus armorum fretus. Teucros insuper et superiores Sarmatas arma nobilitant. Nam qui ordines ducunt, ditati prediis, nobiles dicuntur, ipsi quoque ex servicio maiori ex parte ad militiam adsciti: pueri enim empti pretio militiam condiscunt, in qua excellere parit nobilitatem. 26 Tanta ergo, ut de reliquis sileam, varietas tantaque morum inter homines dissensio numquid non cogit fateri nos, quoniam tam disparibus modis observatur, nullam esse certam tamquam nobilitatis fomulam quam possis amplecti, quoniam, si quid ea est, originem aliquam habere funda
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas asꝑnãda nob sit ac peĩtꝰ fugie̾da: Nã cuꝰ iudamus
pͥncipes ꝑti ira ⁊ libidie feruidos ꝑtis sang̾e ⁊ suoꝵ cede
esferatos: alios cupiditate ambitioeq flag̾ntes. alios aflictos
tiore hoc suspitiõe metũq dubios illos tõm̃tis fciatu ꝙ ho¬
mĩu sceruẽtes qͦs da uoluptatib luuria q đ flue. hos
ignauia torpe om̃s amicis đstitutos ine adulatoꝵ assentatorli¬
q t̾ba stupe̾. ñ nłłi curis extedãt̾. suos alienos. domĩsticos
suspectos hant. hos belli rabies assũpsit alii ueno ꝑierit᷑ młti
aut filioꝵ aut aĩcoꝵ fraudib sit đleti. alii uariis fortũe flu¬
tib iactati ułła ꝗete nłlo otio patiãt ꝓfecto niħ p̃t dubis nr̃ĩt
płib ꝯflictati molestiis. đfatigato aĩo. m̃te igeta ñ suos ali¬
ut cũ iꝑio ⁊ opib hũndẽt felicitatis ĩopia urgeat̾ : facessat
gͥ a nob elliꝰ appetita. ⁊ dnoꝵ qͦ ꝯsuetudo n ilł ꝯmittaniꝯ¬

Expanded text:
ac penitus fugienda? Nam, cum videamus principes partim ira et libidine fervidos, partim sanguine et suorum cede efferatos, alios cupiditate ambitioneque flagrantes, alios afflictos timore, hos suspitione metuque dubios, illos tormentis cruciatuque hominum sevientes, quosdam voluptatibus luxuriaque diffluere, hos ignavia torpere, e, <cum> nonnulli curis exedantur, suos, alienos, domesticos suspectos habeant, hos belli rabies absumpserit, alii veneno perierint, multi aut filiorum aut amicorum fraudibus sint deleti, alii, variis fortune fluctibus iactati, nulla quiete, nullo otio potiantur: profecto nihil potest dubii nostpluribus conflictati molestiis, defatigato animo, mente inquieta, non suo, sed aliut, cum imperio et opibus abundent, felicitatis inopia urgeantur? Facessat igitur a nobis illius appetitus et do
Abbreviated transcription (Latin):
adiuẽti. hĩe iura: leges ⁊ r̃ꝵ publicaꝵ gub̾nacła emana¬
rũt. ab his r̾ꝵ oiu q̃ ad iuctũ ꝗ̃ ad cltũ c̾pis. ꝗ̃ ad dig̾tate
q̃ ad tutelã ꝙ̃ ad mores spectãt᷑ origo ducit᷑. hoꝵ ꝯsiliis scd̃i
fartua modrate ferre docem. forti dio adu̾sa. hoꝵ studii
cura. uigiliis aĩ moboꝵ medela. cͦꝑu eg̾tantiũ salus ĩ uẽ¬
assecũt᷑. posthitis .n. atq abiectis opib imꝑiis dig̾tatib con¬
tẽptis ditiis ĩ excolenda mr̃e u̾tutũ pħĩa ĩ r̾ꝵ occultaꝵ ꝑ¬

Expanded text:
nacula emanarunt, ab his rerum omnium, que ad victum, que ad cultum corporis, que ad dignitatem, que ad tutelam, que ad mores spectant, origo ducitur. Horum consiliis secundam fortunam moderate ferre docemur, forti animo adversam. Horum studiis, cura, vigiliis, animi morborum medela, corporum egrotantium salus invenassecuntur. Posthabitis enim atque abiectis opibus, imperiis, dignitatibus, contemptis divitiis, in excolenda matre virtutum philosophia,
Abbreviated transcription (Latin):
ab r̾liꝗs. Rege̾ istũ ꝯstitue. ⁊ bono ut aiebas publico cia¬
cante̾: agẽte̾q oĩa ꝗ̃ boni pͥncipis offic̾ũ r̾grit. felix
dicet ea .s. felicitate qua scudus fartũe e̾sus appłatur
nłła rõe noĩabo. aiũ .n. ꝗetũ libu. felicitas sequit
⁊ oĩ ꝑt̾batiõe uacuũ. At uͦ pͥncipes tot curis uigi¬
liis. molestiis anxietatib solicituđib. angorib dis¬
trahũt̾ ut lacer auũs ac fessus nihꝰ ꝗetis ꝓcipiẽs nu¬
lla ĩre admittat felicitatẽ. Illa ip̃a quã in uułgo
felicitactꝰ op̃iant᷑ ĩfelix ẽ. Niħ inꝗt seneta ĩ feliciꝯ ẽ eo cui nob
unꝗͣ euẽĩt adi̾si. ⁊ alio ĩ loco magͤ ĩfelicitatis tutelã ut niħ de
fut̾o tiẽat᷑ eẽ solicitã sebit: moleq sua p̾mi. Qidꝙ eiusa nodi
felicitas tenebris ꝗbusoa nos obfũdit caligiẽ q m̃ti obieꝰ: qͣ
ueri uiuẽdi at ex recta rõe iudicãdi facłtate p̃uamũ. nũ

Expanded text:
ab reliquis. Regem istum constitue et bono, ut aiebas, publico vacantem agentemque omnia, que boni principis officium requirit: felix dicetur, ea scilicet felicitate qua secundus fortune cursus appellatur. atione nominabo. Animum enim quietum, liberum felicitar sequitur et omni perturbatione vacuum. At vero principes tot curis, vigiliis, molestiis, anxietatibus, solicitudinibus, angoribus distrahuntur, ut lacer animus ac fessus, nihil quietis percipiens, nullam in se admittat felicitatem. 85 Illa ipsa, quam vulgo felicitatem opinantur, infelix est. Nihil - inquit Seneca - infelicius est eo, cui nihil unquam evenit adversi. Et, alio in loco, magne felicitatis tutelam, ut nihil de futuro timeatur, esse solicitam scribit moleque sua premi. Quid quod eiusmodi felicitas tenebris quibusdam nos obfundit caliginemque menti obicit, qua veri vivendi atque ex recta ratione iudicandi facultat
Abbreviated transcription (Latin):
sarim̃tes pͥncipũ uiđmꝯ maĩfesto arguũt p̾ncipes om̃is
ꝗͥda ĩfelicitatis ꝯditiõe dannatos. Nec mͥ ĩ ꝯstãs stultoꝵ opĩo
aut uulgi temeitas si qͦ nłł ꝯsiliũ nłła rõ uiget aliꝗdaffert

Expanded text:
ssari mentes principum videmus, manifesto arguunt principes omnis ssari mentes principum videmus, manifesto arguunt principes omnis quadam infelicitatis conditione damnatos. 91 Nec michi inconstans stultorum opinio aut vulgi t
Abbreviated transcription (Latin):
xie tnꝰ p̃ncipib uau̾tutis ig̾ta E. qꝵ cogitatiões alio aflectere
rgna cogut q̃ ad u̾tutis ĩ dagatioe Ita tũ illi bti existĩant quos
nlla pandi cupido dtins tũ illos etas oĩt btissiõs putauit ꝗb dei
miu̾ficẽtia largita ẽ ut ĩgna uere felicitati postponẽtes: u̾tu¬
tẽ ⁊ br̃as uita potiore̾ insignib ĩpii iudicare̾t. Na ii ꝗb r̾gni
ñ pt̃. hoc mͦ eqͥboniꝰ ac mal erũt ĩselices. Nequͦ arbitro ef¬
tragediã qͥndã et᷑ calamitatũ plena: exq̃ młti actus ꝯfici po¬
ssct ad r̾psentãdã tãquã ĩ theatro eoꝵ ĩ felicitatẽ. Nã uaris
casus ro dubia rgna suspesa ĩdiẽ atq ĩ stabilis fortuna:
anceps ꝯsilioꝵ eue̾tꝰ adulatoꝵ fraus. anibitio amuitoꝵ do¬
mesticoꝵ ꝓditioẽs ĩsidie filioꝵ uxoꝵ ꝑfidia ĩ eta frũ uo¬
lũtas dubia młtoꝵ fides leuitas uulgi. belloꝵ ĩctus finis
pax suspecta: ip̃a r̃gna solicitudo. ⁊ anxii metus ꝗb r̃b qua¬

Expanded text:
ationes alio deflectere regna cogunt quam ad virtutis indagationem. Itaque tum illi beati existimantur, quos nulla imperandi cupido detinet, tum illos etas omnis beatissimos putavit, quibus Dei munificentia largita est ut, regna vere felicitati postponentes, virtutem et beatam vitam potiorem insignibus imperii iudicarent. Nam ii, quibus regni non potest. Hoc modo eque boni ac mali erunt infelices. 90 Neque vero arbitror eftragediam quandam esse calamitatum plenam, ex qua multi actus ntandam tanquam in theatro eorum infelicitatem. Nam vani casus rerum, dubia regna, suspensa in diem atque instabilis fortuna, anceps consiliorum eventus, adulatorum fraus, ambitio amicorum, domesticorum proditiones, insidie filiorum, uxorum perfidia, incerta fratrum voluntas, dubia multorum fides, levitas vulgi, bellorum incertus finis, pax suspecta, ipsa regni solicitudo et anxii metus, quibus rebus qua
Abbreviated transcription (Latin):
rie ha cũ biges x lydoꝵ ꝗ sibi p̾cetis fortuãtissimo uide¬
uat apollie ꝯsulusset ꝗs eo t̾ye felix eib ꝯtẽpsit oraculũ
r̾gias oppes atq aꝑpatꝯ. ⁊ agaluꝰ sendã archade̾ ꝑiuih riuͥs
cultorẽ ꝗ metas agelli sui nũ ꝗͣ cupiditate excessat felices
iudicauit. r p̃ssit apollo r̾gis suꝑbiã ⁊ ꝗse felicissiũs oium
arbitrabat a rustico ag̾tultore dei iudico suꝑato ẽ : ꝗ nłlu¬

Expanded text:
ex Lydorum, qui sibi pre ceteris fortunatissimus videbatur, Apollinem consuluisset, quis eo tempore felix esset, contempsit oraculum regias opes atque apparatus et Aglaum quendam Archadem, parvuli ruris cultorem, qui metas agelli sui nunquam cupiditate excesserat, felicem iudicavit. Repressit Apollo regis superbiam et, qui se felicissimum omnium arbitrabatur, a rustico agri cultore dei iudicio superatus est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
at illi iũtati se oĩo ĩfesti. cũ niħ nͥ ꝙ libeat eoꝵ aures patĩat
s utilitas suꝑat maliuolẽtiã. ꝯt̾ritꝰ .n. ad eostanq̃ ad auri fadi
eis e laudari coliq ab adulatõib. ⁊ iis quos adulator̃s ueluti
canes ad iat̾ndũ alũt bonos ⁊iutatis cultores peĩtꝰ r̾spiuĩt
cũ aliena sit eis ũtꝰ suspecta. Triplx .n. ut p̾ncipũ felicitat
ꝯgͦseatis genꝗ hoiũ ẽ eis maxĩe acteptũ ac faiłiare. hos int

Expanded text:
at illi veritati sunt omnino infesti, cum nihil nisi quod libeat eorum aures patiantused utilitas superat malivolentiam. Coneis est laudari colique ab adulatoribus et iis quos veluti canes ad latrandum alunt. Bonos et veritatis cultores penitus respuunt, cum aliena sit eis virtus suspecta. 59 Triplex enim, ut principum felicitatem cognoscatis, genus hominum est eis maxime acceptum ac f
Abbreviated transcription (Latin):
daz. S diuino qͦda mune̾ suffulti ꝗda ñ p̾ncipatus
oꝑa aut fauore s nutu donoq dei pclari ac felices eua¬
sere. pauci tñ quos equus amauit iupit̾. aut ardñs eue¬
xit ad ethera u̾tꝰ. Dei in. ꝓiudntia ut fides nr̃a ałn
stabilita a ꝑsetutiõe ꝯꝗescte. bonos quosda eẽ uoluit
quoꝵ au̾cte fides roboraree. ha ꝙ dauid regẽ noĩa¬
sti. ⁊ alios ꝗb silis uita ꝯtigit ñ possumꝰ de iis ꝙ̃ occulto¬

Expanded text:
dam. Sed divino quodam munere suffulti, quidam, non principatus dam. Sed divino quodam munere suffulti, quidam, non principatus opera aut favore, sed nutu et dono Dei, preclari ac felices evasere. Pauci tamen, quos equus amavit Iupiter aut ardens evexit ad ethera virtus. Dei enim providentia, ut fides nostra aliquando stabilita a persecutione conquiesceret, bonos quosdam esse voluit, quorum auctoritate fides roborarctur. Nam, quod David regem nominasti et alios, quibus similis vita
Abbreviated transcription (Latin):
młtos p̾ncipes collegit. ⁊ eoꝵ exp̃ssit uitia. De bõĩs uͦ aut eoꝵ
paulo añ r̾tulit carolꝯ : ⁊ dauid rege̾ plesq ex hebreis.
xe nr̃is optios ꝗđ illos p̾ncipes. archadiuꝰ. honoriũ. Tn eo¬
dosiũ carolũ magnũ: młtosq p̾t̾a uite scionia ⁊ oiu ũtu¬
tũ gñe illustres : Qd oppones robto r̾gi neapolitano. qͣ
nr̃i maiores mođstũ p̾ncipẽ ⁊ felicẽ r̾gẽ iudicarũt. de
qͦ petrarcha nr̃ mlta se̾pssit ĩ eiꝰ ꝯnidatioe : Caue hos in¬
felices dixeris: ne nĩs peruicax iuđaris. Nõ ab nuo hicolas
aĩꝗt młta extitisse ĩmłtis pͥncipib laudãda. s felicitatẽ
distrahũt᷑. ꝙ potuit eẽ felix. cũ fu̾it auailsimꝯ: ac sꝑ aed
cumuladũ auruꝰ intẽtꝰ : ꝙ adeo appetũt ut oĩa apdeum
funt uenalia. tm̃ uͦ auri argentiq ĩ erario ꝯdidit. ut ho¬
die qͦ ꝗ ditissiũ que̾piã dsignare uelit. eo loco locuples¬

Expanded text:
a, de bonis vero aut eorum paulo ante retulit Carolus, et David regem, pluresque ex Hebreis, et e nostris optimos quidem illos principes Archadium, Honorium, Theodosium, Carolum magnum multosque preterea vite sanctimonia et omni virtutum genere illustres? Quid oppones Roberto regi Neapolitano, quem nostri maiores modestum principem et felicem regem iudicarunt, de quo Petrarcha noster multa scripsit in eius commetidationem? Cave hos infelices dixeris, ne nimis pervicax videaris». 81 «Non abnuo» Nicolaus inquit «multa extitisse in multis principibus laudanda, sed felicdistrahuntur, qui potuit esse felix, cum fuerit avarissimus ac semper ad cumulandum aurum intentus? Quod adeo appetivit, ut omnia apud eum fuerint venalia. Tantum vero auri argentique in erario condidit, ut hodie quoque, qui ditissimum quempiam designare velit, eo locuplec
Abbreviated transcription (Latin):
iudiera. iustita suãda salusoiũ ꝓc̾anda. sb̃ditoꝵ ĩ iurie
ꝓpłsande rõ belli ac pacis hrida. otio ꝯsulẽduꝰ. uni oiũm
cura gerida. mali t̾rendi penaq afficendi. boni fmnio alli¬
rẽdi. huit uite tã solicite. tã occupate. tã ĩquiete tã mole¬
ste taz uariis r̾b distracte ꝙ̃ felicitat t̾bui p̃t̃ : hũc ego
ueluti alt ixoniarote affixũ. potiꝰ uetigine m̃tis agita¬
otiuꝰ sibi ⁊ ꝗetẽ tantoꝑe expetet hec antochũ rege̾ asye potẽ¬
tissiu quẽ scipio bello uictũ suꝑauit uit taurũ mõts r̾gnar̾

Expanded text:
iudicia, iustitia servanda, salus omnium procuranda, subditorum iniurie propulsande, ratio belli ac pacis habenda, otio consulendum, uni omnium cura gerenda, mali terrendi penaque afficiendi, boni premio alliciendi. Huic vite tam solicite, tam occupate, tam inquiete, tam moleste, tam variis rebus distratte, que felicitas, tribui potest? Hunc ego veluti altotium sibi et quietem tantopere expeteret. Hec Antiochum, regem Asie potentissimum, quem Scipio bello victum superavit, ultra Taurum montem regnare
Abbreviated transcription (Latin):
se is quo neapoli uir tenui censu. ad que̾da ex p̾mori¬
buis apd̾ r̾ginã p̾ncipib spe qm̃ abeo accersitꝰ ess ma¬
iora q̃das ꝯsegndi S haud diutiꝯ actola eiꝯ urbis fuit: tũ
ꝯtẽptus sui ĩ patiẽs tũ offensꝰ p̾ncipis illiꝯ morib. Itaq
florẽtia rusus eqͦ dc̃o pauꝑtatẽ culit. at aulas đinceps¬

Expanded text:
se is quoque Neapolim, vir tenui censu, ad quemdam ex primorise is quoque Neapolim, vir tenui censu, ad quemdam ex primoribus apud reginam principibus, spe, quoniam ab eo accersitus esset, maiora quedam consequendi. Sed haud diutius accola eius urbis fuit, tum contemptus sui impatiens, tum offensus principis illius moribus. Itaque Florentiam reversus, equo animo pau
Abbreviated transcription (Latin):
lentissimq oĩq laude dignissimus cũ młta pagrass loca
ta uir p̃scis ilł sapĩa atq eloq̃ntia ꝯꝑandus. cuiꝰ ingeio
hec nr̃a huaitatis studia q̃ młtis seculis sopita iacuerũt
adeo excitata st̾ ut p̾orẽ ferme dig̾tatẽ ac uires rꝰcuꝑa¬
rint. pbestũ italiea. p̾ncipes alebat. s p̾stabat unꝰ orb ho¬
nore potẽtia dig̾tate robtus rex neapolitanꝰ. ad quẽ
cũ petrarcha accessiss tenui honore susceptꝰ. oĩa .n. re¬
gi eius uiri u̾tute erãt antigora. tantũ uiatico adiuitus
ad laureã ĩ urbe suscipnẽda romani ueit. Acceptaq lau¬
rea ĩ iulla p̾uata m̾liori uite aditus. sp̃tis pͥncipib ꝯse¬
nuit uͥ & dfuctꝰ ẽ. Ead ferme etate ⁊ Ioħes Bocta¬
tius uir singłaris ingenis s doctna ĩ parsuꝑiorib florũ
cuiꝰ płimi extãt libri ad ĩstitutioe lege̾tiũ editi. Contulit

Expanded text:
lentissimus omnique laude dignissimus, cum multa peragrasset loca lentissimus omnique laude dignissimus, cum multa peragrasset loca ca, vir priscis illis sapientia atque eloquentia comparandus, cuius ingenio hec nostra humanitatis studia, que multis seculis sopita iacuerunt, adeo excitata sunt, ut priorem ferme dignitatem ac vires recuperarint. Plures tum Italia principes alebat, sed prestabat unus omnibus honore, potentia, dignitate, Robertus rex Neapolitanus, ad quem cum Petrarcha accessisset, tenui honore susceptus - omnia enim regi eius viri virtute erant antiquiora -, tantum viatico adiutus, ad lauream in urbe suscipiendam Romam venit, acceptaque laurea, in villa privata meliori vite deditus, spretis principibus, consenuit, ubi et defunctus est. Eadem ferme etate et Iohannes Bocacius, vir singularis ingenii sed doctrina impar superioribus, floruit, cuius plurimi extant libri ad institutionem legentium editi. Contulit