comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plena et quo oꝑa eius tam ꝓ saica ꝙͣ
uetta que plura extant tanto pplẽdõe
refulgẽt tanta suanitate redolent tãto
florido oruatu spectabilia saut ⁊ le pore
sononciũ uerbonũ melliflua ⁊ siuãrũ
succo muira i capisa ut celestis iugemi
artisicio pocius quã hũam pabrestan
credant Quid multa dixorni ꝓfecto
hominẽ suꝑat ꝙ in longñ mortaliũ
bires excedit neq ego hãs laudes p̃dico
ꝙ̃ antiquũ horẽm ⁊ longis aute soculis
depuc̃tũ quie dem quymo dũ deo plucet
uiuẽtis atq salentis mec̾ta reporo quẽ

Expanded text:
plena. Ex quo opera eius tam prosaica quam plena. Ex quo opera eius tam prosaica quam metrica, que plura extant, tanto splendore refulgent, tanta suavitate redolent, tanto florido ornatu spectabilia sunt, et lepore sonantium verborum melliflua, et sententiarum succo mirabili sapida, ut celestis ingenii artificio potius quam humano fabrefacta credantur! Quid multa dixerim? Profecto hominem superat, et in longum mortalium vires excedit. Neque ego has laudes predico, quasi antiquum hominem et longis ante seculis defunctum conmendem, quin imo, dum deo placet, viventis a
Abbreviated transcription (Latin):
quilsi suũ gloriũ augẽtes solitite in¬
uicant nõ absq uirtutis p̃apue testĩo
ista ꝓueniũt ⁊ nos birtnosos bibe pel¬
ondos platonẽ uoluisse credemus O
stolidumcapitulum possem de oracio
flacto persis uolcerano de Iuueuale
aquinate multa dicẽ ꝑ que patẽt liqui¬
do mẽtis platonis nõ fuisse tales urbe
pellendos sed trahit anĩs ut uisa ingẽ¬
r̃ ⁊ que nulla tergmerfitate ab iscis
negari posuit apponã Credam ne ngi
go tante demẽcie fuisse platonem
ut sn. petrarcham bube pellendũ ꝯsue¬
rit quia inuẽtutesua celibem uititm
ducons a deo mepte ueneris spuncicias
horret ut noscontibus illũ scissunũ
it exemplar honesti onꝰ mẽ daciũ̃ le¬
talis est hoscis qui uitiorũ eũ execra¬
tor est ⁊ uenerabile ueritatꝭ facͣrũ
uirentũ decus ⁊ leticia ⁊ catholice sc̃i¬
tatis noria puis mitis acq deuotus
2adeo uecundus ut iudicet᷑ parchoni¬
as altͦ Est insuꝑ poete glorra facultatis
orator suauis atq facundus cui cñ

Expanded text:
gentes, sollicite indicant. Non absque virtutis precipue testimonio ista proveniunt, et nos virtuosos urbe pellendos Platonem iussisse credemus? O stolidum capitulum! Possem de Oratio Flacco, de Persio Vulterrano, de Iuvenale Aquinate multa dicere, per que pateret liquido mentis Platonis non fuisse tales urbe pellendos; sed trahit animus, ut visa ingeram, et, que nulla tergiversatione ab istis negari possint, apponam. Credamne igitur ego tante dementie fuisse Platonem, ut Franciscum Petrarcam urbe pellendum censuerit? Qui, a iuventute sua celibem vitam ducens, adeo inepte Veneris spurcitias horret, ut noscentibus illum sanctissimum sit exemplar honesti, cuius mendacium letalis est hostis, qui viciorum omnium execrator est, et venerabile veritatis sacrarium, virtutum decus et letitia, et catholice sanctitatis norma; pius, mitis, atque devotus, et adeo verecundus, ut iudicetur parthenias alter. Est et insuper poetice gloria facultatis, orator suavis atque facundus, cui cum
Abbreviated transcription (Latin):
prem becitãt et sepissime eorũ latores
ut illas maioi beueracõe dignas facent
⁊ quedam satro tesciõ sc̃o roborarent int̾
eas nõ ñꝙͣ hameri carmũa nuisenẽ et
in fyne ꝑhenm codiais iusciam yliadis
legit᷑ carmẽ ⁊ in eodem sub titulo de
iusticia ⁊ iure sit ⁊ de ꝯtrahenda emp¬
cione ⁊ de legatis ⁊ fidei qmiissis ⁊ aliis
locis ut nanꝰ credentes pũt in padeita
pisana cognoste᷑ hũc insuꝑ in suũ cuie
plures gtorũ egregie ciuitates es ẽt
mortuo ⁊ paupero uolue̾ ⁊ de l̾int ͭ
se monẽ litigium ut ꝯpħendi pt̃ libido
liquido ꝑ uerba cyteronis in orõne ꝑ ar¬
chia. dum dicit homenũ colophonii dicũt
cuẽ eẽ sum chii suũ bendicãt Salami¬
ini repetũt Simiu uers suũ esse con

Expanded text:
patrem vocitant, et sepissime eorum latores, patrem vocitant, et sepissime eorum latores, ut illas maiori veneratione dignas facerent, et quodam sacro sancto testimonio roborarent, inter eas non nunquam Omeri carmina miscuere, ut in fine prohemii codicis Iustiniani Yliadis legitur carmen, et in eodem sub titulo de iustitia et iure, sic et de contrahenda emptione, et de legatis et fidei conmissis, et aliis locis, ut minus credentes possunt in pandecta Pisana cognoscere. Hunc insuper in suum civem plures Grecorum egregie civitates, eo etiam mortuo et paupere, voluere, et de hoc inter se movere litigium, ut comprendi potest liquido per verba Ciceronis in oratione pro Archia, dum dicit: Omerum Colophonii civem dicunt esse suum, Chii suum vindicant, Salaminii re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑftr ⁊ in ũ euo poeta clarissimꝰ. nõne
spreta bubilone occidentali atqz ponti¬
fias ingrrun deuinolecia quã onts fere
lentonũ erbis cant̾uũ alioruq pũcipio
in dalle clansam a biit ing s insuonem
gallis solitudine lotu ubi sorgia fouciu
res crit ⁊ ibidem omez fore ploridam
iuẽtutõ suã uillici suius ꝯtencꝰ ob¬
requis meditando atq ꝯponondo ꝯsñꝙ it
fecit equidem scant bescigia scabutꝙ
dui ꝑua doinꝰ ⁊ ortulus ⁊ dum des pla¬
cet tostes uiuut plum Siengo ne plu¬
res recitem sc̃ ẽ mĩme edepol oportu¬
nũ est ut inhoc quis laberes nupendat
ut abeñtes ultro poetas erbibus pellat
dellem ego tamẽ ab istis audire nuĩquid
platonẽ dum liberũ sue rei pub. fsit
in que hoc mandut᷑ ꝙ isti auĩt intelles¬
isse de houiero saliez si orbs illi placir¬
ret um dibe puisse pellendum nescio
quid rũsuri suit Ego aut̃ nõ credo cum
de deo multa laudanda n legerĩ. hũc
em̃ facrati sune cesatꝭ leges oñu u̾tutũ

Expanded text:
tro evo poeta clarissimus, nonne, spreta Babilone occidentali atque pontificis maximi benivolentia, quam omnes fere leatorum orbis cardinum aliorumque principum, in vallem clausam abiit, insignem Gallie solitudine locum, ubi Sorgia, fontium rex, oritur, et ibidem omnem fere floridam iuventutem suam, villici unius contentus obsequio, meditando ecit equidem, stant vestigia stabuntque diu, parva domus et ortulus, et, dum deo placet, testes vivunt plurimi! Si ergo, ne plures recitem, sic est, minime edepol oportunum est, ut in hoc quis labores impendat, ut abeuntes ultro poetas urbibus pellat. Vellem ego tamen ab istis audire, nunquiddum librum sue Reipublice scripsit, in quo hoc mandatur, quod isti aiunt, intellexisse de Homero, scilicet, si urbs illi placuisset, eum urbe fuisse pellendum ? Nescio, quid responsuri sint, ego autem non credo, cum de eo multa laudanda iam legerim. Hunc enim sacratissime Cesarum leges omnium virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
solum no reiectum flanus ut iubet
nssũ s cũ diligencia sernatũ tracta¬
tũ atq guscatũ a fulgẽtio doctore atq
pontifice catholico ut apparet es ĩ libro
quẽ unthologiar nũcupat ip̃e in quo
elegancissuus scilo desc̃psit poetanum
sabulas exponendo Equo mõ Angusti¬
nũ toetorẽ egregnĩ comꝑient non
herraurte poesum nec poetita tariuiã
quͦ ymo solertidigilantia seudiusie ⁊
uitollexisse. quod uolentes negare nõ
possent cũ sepissume in suis uolũbus
scus qo uirggiliũ aliosq poetas inducat
dis titulo noiat Sic ut iterũ dixenĩ

Expanded text:
solum non reiectum flammis, ut iubent, solum non reiectum flammis, ut iubent, inmissum, sed cum diligentia servatum, tractatum, atque gustatum a Fulgentio doctore atque pontifice catholico, ut apparet eo in libro, quem Mithologiarum nuncupat ipse, in quo elegantissimo stilo descripsit poetarum fabulas, exponendo. Equo modo Augustinum, doctorem egregium, comperient non horruisse poesim, nec poetica carmina, quin imo solerti vigilantia studuisse, et intellexisse; quod, volentes negare, non possent, cum sepissime in suis voluminibus sanctus homo Virgilium aliosque poetas inducat;s laudis titulo nominat, Sic, ut iterum dixerim,
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑmittant nũt aut supost in extre¬
niũ harto clamorem paxillum acraus
instandũ atq ꝑlirius quĩ ea es celeber¬
rum atq scissimi hõĩs auctoi̾tate p̃ce¬
dencia oñia firmar se se credut. dacũt
etiam firmatid aduertissent ⁊ potissume
uli dan puatũ comitor spunciciẽ atq
abiectam semel et iterũ añ iam dirimꝰ
Si quĩ nulla poetarũ fc̃i discinetione
ĩmidencio offuscati caligne ⁊ in quostũq
ceti irrunt ꝑpłsanda eorũ ignania est
epłas si uoluia iõninti Shanc eandem
dampuatos poetas uolunt seudiose
legissent ĩuenissẽt ꝑfecto uerborum
hõc a Iõmins declaratũ ⁊ eius sensum
appoitum atq abiectionem quã fuciut
esse solutam ⁊ potissime et figura nuu¬
lieris captine raro capite deposita beste
resectis bugnibus ⁊ pilis ablatis ifrahe¬
lite iurionio copułade Et si religiosioes
atꝙ delicatiores sc̃is doctoribus esse no
ueluit comꝑiẽt hñc demonũ cibũ. nõ

Expanded text:
permittant. Nunc autem superest in extrepermittant. Nunc autem superest in extremum horum clamorem paxillum acrius instandum atque prolixius, quoniam ea celeberrimi atque sanctissimi hominis autoritate precedentia omnia firmasse etiam firmatum advertissent, et potissime ubi damnatam comicorum spurcitiem atque abiectam semel et iterum ante iam diximus. Sed quoniam, nulla poetarum facta distinctione, invidentie offuscati caligine, in quoscunque ceci irruunt, propulsanda eorum ignavia ulas, si volumina Ieronimi, si hanc eandem, toritate damnatos poetas volunt, studiose legissent, invenissent profecto verbum hoc a Ieronimo declaratum, et eius sensum appositum, atque obiectionem, quam faciunt, esse solutam, et potissime ex figura mulieris captive, raso capite, deposita veste, resectis unguibus et pilis ablatis, Israelite matrimonio copulande. Et si religiosiores atque delicatiores sanctis doctoribus esse non velint, comperient, hunc demonum cibum, non
Abbreviated transcription (Latin):
horrestiitꝰ atq de testando dam pnanns
llici socrates hanoratur plato colit
arstotiles ut de reliquis suiã qui oñs
ue gentiles ⁊ ꝑsope dampnatis oẜĩoni¬
bus erroirei hor̃es homerus ab obun¬
gacõnibꝰ nr̃is pollit̾ dampuat᷑ exiodꝰ
Maro despiciatur atq plactus quorũ
fugmẽta ił aliud̃ senciũt quã disputa¬
cõnes illorũ Quorũ quĩ dognia tude
Et et hus esto cũ difficultate nõ parie
⁊ingenio quedũ pu̾tis lia sumꝑserũt
masi intellem̃ cõmendant. poetarũ bẽ
qñ st̃pta negligut ⁊ sit nõ intelligũt.
despiciũt ⁊ ꝯdempnant attamen quid¬
quid clamitent quidquid latrẽt. quis¬
pta si barbaronũ gesta si hereticorũ
ꝑfidia lei rut ⁊ poetarũ uoluã absq
piaculo legi teneri audiriq pñe mẽ¬
te taiẽ integra atq atq ꝯstanti uesi
p̃ aliquid in ortodoram diteut ficem
tamꝙͣ ab illa ettĩ se loctores labe sucta

Expanded text:
horrescimus, atque detestando damnamus horrescimus, atque detestando damnamus ? Extollitur Socrates, honoratur Plato, colitur Aristotiles, ut de reliquis sinam, qui omnes fuere gentiles et persepe damnatis opinionibus erronei homines; Homerus ab obiurgatoribus nostris pellitur, damnatur Exiodus, Maro despicitur atque Flaccus, quorum figmenta nil aliudtiones illorum. Quorum quoniam dogma student et ex his, esto cum difficultate, non patiente ingenio, quedam principiola sumpserunt, quasi intellectum conmendant! Poetarum vero quoniam scripta negligunt, et sic non intelligunt, despiciunt, et condemnant. Attamen quicquid clamitent, quicquid latrent, quicophorum scripta, si barbarorum gesta, si hereticorum perfidia legi possunt, et poetarum volumina absque piaculo legi, teneri, audirique possunt, mente tamen integra atque constanti, ne, si quando aliquid in orto doxam dicerent fidem, tanquam ab illa exteri se lectores labefactari
Abbreviated transcription (Latin):
piciendi fuit peete nephariũ fore sĩ
uideris margaricũ et luco colligẽ.
quasi astergibile lutũ illam miuꝰ pe¬
cerit pciosam Nec eruboscat int̾p̃tes
hu hac psũptuora ac guali ꝓhibicõne
sua uelle ex beritate fieri mẽdaciũ
fidrberit aliqũ po eta ymo eos dixisse
oto denegant ore indiculũ est andire
berbũ bom̃aliqũ dixisse portas mt̃
esto aduersus ꝯstienciã paulo añ malos
esse concesserim cd fonte nõ mullio
p̃ter gentiliciã maculam mul inhonestre
ure posset obici uerbũ bonũ dite ne¬
quenisse uocat᷑ eciã nõ nũꝙͣ a sacris hoĩ¬
lus in testuuoniũ diabolus ĩnocasse.¬
trat fidissua est poesis. si minꝰ recte
senciat illa. nõ potuit rem̃ ista ẜuasse
pedissequa est dñe bestigia nuitet᷑
necesse est si deuiet illa ⁊ hec ut ethor¬
bitet a necossitate togitur quid ergo cũ
gentilos pħos allegemꝰ ore pleno eorsq¬
aũcte firmeniꝰ dc̃a poetarũ poetasq

Expanded text:
piciendi sint poete, nepharium fore, si piciendi sint poete, nepharium fore, si videris, margaritam ex luto colligere, quasi astergibile lutum illam minus fecerit preciosam. Nec erubescunt interpretes hi hac presumptuosa atque generali prohibitione sua velle ex veritate fieri mendacium, si dixerit aliquando poeta, imo eos dixisse toto denegant ore! Ridiculum est audire verbum bonum aliquando dixisse, poetas autem, esto adversus conscientiam paulo ante malos esse concesserim, cum forte non nullis preter gentilitiam maculam nil inhonestum iure posset obici, verbum bonum dicere nequivisse. Vocatur etiam non nunquam a sacris hominibus in testimonium dyabolustrix fidissima est poesis; si minus recte sentiat illa, non potuit rectum ista servasse. Pedissequa est, domine vestigia imitetur necesse est; si deviet illa, et hec, ut exorbitet, a necessitate cogitur. Quid ergo, cum gentiles phylosophos allegemus ore pleno eorautoritate firmemus dicta poetarum poetasque
Abbreviated transcription (Latin):
supplicia inferentẽ. poetis sonoro car¬
nũ hes eadem scripsisse nephas ⁊ irre¬
iissibile lectori carie est patori eidẽ
ꝯcessum in aulis regum ⁊ nobiliũ ons¬
rũ auiores Reterꝭ deerũ scelera hom̃q
a quibuscuꝙs pro libito iutueri ꝑmurrid
est portarũ mẽta ornacius liuita liĩs
plus a saprentib lecta bobut mentes
inficiant quã preta ab ignaris iuppecta
Dud urulta geficio futeor bolens si pos¬
sum aduertẽ quib uirib qua potẽciã
luon edar ⁊ ignorãtia hos boatores
iitam grandem demẽtiã tuerit iuipel¬
lere Sare saltem debuerãt quiã sas
electieuis tescatꝰ est scre malũ małio
uõ etro ẜ oꝑari ⁊ ip̃i nonissimi p̃cepto¬
res credo ne a suis mulierculis prnden¬
tiores habrant᷑ ⁊ inde puignioe̾s con¬
sequãtur offas nõ uen̾tur dice̾ nedu
dicam scire s poetas lege̾ ꝑmcrosissimũ
erre O fascioud audire etiã si om̃o des¬

Expanded text:
supplicia inferentem; poetis sonoro carsupplicia inferentem; poetis sonoro carmine hec eadem scripsisse nephas, et irremissibile lectori crimen est. Pictori eidem concessum, in aulis regum et nobilium virorum amores veterum, deorum scelera hominuma quibuscunque pro libito intueri permissum est; poetarum inventa, ornatis linita licteris, plus a sapientibus lecta volunt mentes inficiant, quam picta ab ignaris inspecta. Quid multa ? Deficio, fateor, volens, si possem, advertere, quibus viribus, qua potentia, livor edax et ignorantia hos boatores in tam grandem dementiam potuerit impellere. Scire saltem debuerant, quia vas electionis testatus est, soperari; et ipsi novissimi preceptores, credo, ut a suis mulierculis prudentiores habeantur, et inde pinguiores consequantur offas, non verentur dicere, nedum dicam scire, sed poetas legere perniciosissimum esse! O fastidium audire, etiam si omnino des
Abbreviated transcription (Latin):
efele serũ no onis nec semꝑ eadem
rahunur affectiõne Et sit nõ ur̃ꝙͣ
barbaros audire ipsos si uelimꝰ susaipe¬
burbares eis hospitalitatẽ exhibẽ eis
si petant ius dice̾ cũ eis amĩcicias nui¬
ab hus uiris doctissus ꝓ hibemur
Mariche arrui pelasgnq ⁊ alior hẽsi¬
arcarũ epecrubiles errores ut uostaniꝰ
retuo ꝓhibet quͦ scrntem᷑ uersus aut̃
legisse̾ poeticos horrendũ uchn clari¬
tant yuo betale cmen est creculatacͥo
iu quadrumis ut pliuitĩ inhonescos lu¬
dos agentes inppicẽ possiuꝰ hiscones
in quimis turpia cauẽtes audire nebie¬
leues in popnis lenoues iulupanaib
bsuspheniãtes ꝙ pati. icͨ ob is in tartara
thuu̾ poetita ligisse permata nes et̾m
regui pacit extorres pactori Etiã iñ sa¬
cras edibus fas est pige̾ t̾rerbeũ canẽ
dicis obpuante liuia charonẽ nautã
acherõtis bada sultantẽ eriuas yoris
actiuetas accensisq armatas pacibꝰ ip̃m
plutoiuẽ infelicis regni puicipẽ dũpuatis

Expanded text:
e; verum non omnes, nec semper eadem trahimur affectione, et sic non nunquam barbaros audire, ipsos, si velimus,susciperebarbaros, eis hospitalitatem exhibere, eis, si petant, ius dicere, cum eis amicitias iunab his viris doctissimis prohibemur! Manichei, Arrii, Pelasgiique, et aliorum heresiarcarum execrabiles errores ut noscamus, nemo prohibct, quin scrutemur; versus autem legisse poeticos, horrendum, ut hi clamitant, imo letale crimen est! Ioculatores in quadruviis ut plurimum inhonestos ludos agentes inspicere possumus, hystriones in conviviis turpia canentes audire, nebulones in popinis, lenones in lupanaribus blasfemantesque pati, nec ob id in Tartara trahimur; poetica legisse poemata nos eterni regni facit extorres! Pictori etiam in sacris edibus fas est pingere Tricerberum canem, Ditis observantem limina, Charonem nautam, Acherontis vada sulcantem, Erinas ydris accinctas accensisque armatas facibus, ipsum Plutonem, infelicis regni principum, damnatis
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic horũ ignorãtiũ oꝑe ⁊ inqͤtate
ꝯsecuntꝰ celebres biri ignonumam
quã nĩme mernẽ S sporo bidebit
quale sit hoc tam mex piabile malum qd
hu ꝯuucti clamitant si teneant᷑ si dide¬
aut̃ aut legant̾ caruuã peta poetanõ
Que horũ ꝯtineãt libri que inaleant
que dampuent que doceant, iom gatis
idar declaratũ est S eis omissis uolo
aduersus beritatẽ hes scelesta enũã¬

Expanded text:
Et sic horum ignorantium opere et iniquitate Et sic horum ignorantium opere et iniquitate consequuntur celebres viri ignominiam, quam minime meruere. Sed spero, videbit  possumus, quale sit hoc tam inexpiabile malum, quod hi conmitti clamitant, si teneantur, si videantur, aut legantur carmina poetarum. Que horum contineant libri, que suadeant, que damnent, que doceant, iam satis supra declamatum est. Sed eis omissis, volo, adversus veritatem hos scelesta omnia
Abbreviated transcription (Latin):
regiuĩ exules in et̾uũ facũt post he
aucto clamore Iouimũ intescẽ aduocãt
enq diceatem ait in epła ad dami
de filio ꝑdigo demonũ cibus st̃ carina
pertarũ ⁊ huis ac similibꝰ multis toto
guete᷑ ignaros auditores intonant
pietas ẽ prisca fides O dei paciencia.
grandis quid pateris Condrerũ qdi¬
tore iu erectas turres quid incelsos ber¬
tite mõtes fuliuiã torques hũ ti sune
pater hũ feriendi sunt qui dolora laigna
atꝙ mẽdaci aliorũ ⁊ ꝑrepe in nocuorũ
exicis sibi auoupaut manẽ gloriã me¬
dici ar errores sues terrategunt hu
ꝓhibicõnib atq płanus suas conant᷑
ignorantias ocoultate Cous simpler
henio hos audiat qũ arbitret᷑ poetas
ꝑmicio sissimes esse hoĩes duum nõis
hostes ꝯtuberuales demonũ ĩites
maleficos scelestis semꝑ bacantes iꝑba
Quibus nilla bouat auciũ cura nul¬
la pretas nulla fides aut scĩtas fit

Expanded text:
regni exules in eternum faciunt. Post hec, regni exules in eternum faciunt. Post hec, aucto clamore, Ieronimum in testem invocant, eumque dicentem aiunt in epistula ad Damasum de filio prodigo: Demonum cibus sunt carmina poetarum! Et his ac similibus multis toto gucture ignaros auditores intonant. O pietas, o prisca fides, o dei patientia grandis, quid pateris ? Quid, rerum conditor, in erectas turres, quid in celsos vertice montes fulmina torques? Hi, sanctissime pater, hi feriendi sunt, qui dolosa lingua atque mendaci aliorum et persepe innocuorum exitio sibi inanem aucupantur gloriam! Medici errores suos terra tegunt, hi prohibitionibus atque flammis suas conantur ignorantias occultare. Quis simplex homo hos audiat, quin arbitretur poetas perniciosissimos esse homines, divini nominis hostes, contubernales demonum, inmites, maleficos, scelestis semper vacantes operibus, quibus nulla bonarum artium cura, nulla pietas, nulla fides aut sanctitas sit?
Abbreviated transcription (Latin):
crepitꝰ sonores budatũ rmores mon¬
cũ ci itudines ⁊ neniorũ bmbras acq
discns fliuinũ a deo d aꝑto dest̃ptos
ut ea ip̃a parius in literalis carmumũ
mosse aubigrent᷑ in hor ego poetas erre
symias ꝯpitebon ꝙ ego honorabibssum̃
reor ꝙpus m id scilz arte conari quod
talibus age̾ si possent ut nos una secũ
epissume tecantes alienũ pruritũ cul
quen libros legere poetarui mo i
equitatis ymo nuquitatis ar bit̾¬
fetida labie cupientes poeticine¬
miis erc̾iumnũ quilsi panca in illud
dixerit altisono in suꝑ clamitat huic
inde ꝑt bratu Ouisignes biri ⁊ diuino
redempti sang̃ne e gratus des ppłus
si qua pietas si quadenorie si quis uane
religionis amor si quis dei cunor bebis
esc hos infanstos portanũ libros abi¬
cite planus exurate et uentis yuandes
exhibete omẽs. ees enĩ hr̃ẽ domi. eos
legẽ eos eciã ullonis uelle inte exicia¬
le cͤmen est aias le tali beueno in¬
cuit nos intarcae᷑ trahũt ⁊ celestis

Expanded text:
sonoros undarum rumores, montium celsitudines, et nemorum umbras, atque discursus fluminum adeo apte descriptos, ut ea ipsa parvis in licterulis carminum inesse arbitrentur. In hoc ego poetas esse symias confitebor, quod ego honorabilissimum reor opus, in id scilicet arte conari, quodtalibus, agere si possent, ut nos una secum sepissime tentantes alienum pruritum scale exitiale crimen libros legere poetarum. Hi equitatis, imo iniquitatis arbitrfervida rabie cupientes poetici nominis exterminium, quasi pauca in illud dixerint, altisono insuper clamitant hinc inde boatu: o insignes viri, o divino redempti sanguine, o gratus deo populus, si qua pietas, si qua devotio, si quis Christiane religionis amor, si quis dei timor vobis est, hos infaustos poetarum libros abicite, flammis exurite, et ventis servandos exhibete cineres! Eos enim habere domi, eos legere, eos etiam ullo modo velle videre, exitiale crimen est! Animas letali veneno inficiunt, vos in Tartara trahunt, et celestis
Abbreviated transcription (Latin):
res uolunt pcom uł turpe arbittus est
legirre atq drdicisse peotarũ cariũa Insu¬
ret ꝑscrtẽt quid sc̃peit dyonisins ar¬
ropagita pauli discipulus ⁊ xp̃i manta.
egregius in sus Ierarchie celestis libro
x intẽcione quippe dicit ꝓsequit᷑ atq
ꝓbat diinã theologiã poetitis ficcõnibꝰ
uti iitꝰ alia ita dicens Etem̃ ualde artificia¬
litꝰ theologia poeticis sacius fermacõnibꝰ
⁊ no figuratis intelltibus usa est. nr̃m
maus anagogitas sauetas sc̾pturas et
alia multa q̃ ad hanc siuã sub̃sequut ⁊¬

Expanded text:
e arbitratus est e arbitratus est legisse atque didicisse poetarum carmina. Insuper perscrutentur, quid scripserit Dyonisius Ariopagita Pauli discipulus et Christi martir egregius, in suo Ierarchie celestis libro. Ex intentione quippe dicit, prosequitur atque probat divinam theologiam poeticis fictionibus uti, inter alia ita dicens: Et enim valde artificialiter theologia poeticis sacris formationibus in non figuratis intellectibus usa est, nostrmans anagogicas sanctas scripturas; et alia multa, que ad hanc sententiam subsequu
Abbreviated transcription (Latin):
gñt canta poetarũ carium diligẽcia
scuduisse ꝑciperent atq ẜuasse mouio ͤ
ut iul fere absq eorũ testĩo fmasse
uideat᷑ uideant si non credunt int̾
alia libri eius hebraicarũ qõnũ ꝑlogũ
et aduertant nũquid eum totũ ter¬
renculnũ fuisse senciat uideant nĩquid
sepissume oraciũ atq uingiliu sibi qͦ¬
dãmodo asẜtores inducat ⁊ nõ polum hes
q nnquid in ea iit̾ illuitres uiros un. dec̃¬
tus poetas quos ip̃i tanto clamoe̾ cõfr̃o¬
de si possunit conãt᷑ enue̾t porrosi nes
rit ⁊ uouerit Iuuemẽt quepe eum
nõ fascidisse in ariopago adufus ache¬
mẽsur obstiuationẽ disputantẽ uti
testĩo poetarũ eumq alibi menandei
cemiti carmũe usum dum dixit Corrũ¬
punt mores bonos colloquia mala. Et
epreueuidis poete si menũ allegat ner¬
situlũ qui aduersus hos aptissime dici
poscet ditens Cretenses seurꝑ mẽdaces
mle bestie uentris pigri ⁊ sic nõ qui ad
celũ usꝑ terciũ raptus est ꝙ isti sauccio¬

Expanded text:
diligentia studuisse percipient, atque servasse memorie, ut nil fere absque eorum testimonio firmasse videatur. Videant, si non credunt, inter alia libri eius Hebraicarum questionum prologum, et advertant, nunquid eum totum Terrentianum fuisse sentiant, videant, nunquid sepissime Horatium atque Virgilium sibi quodammodo assertores inducat, et non solum hos, menturque, nunquid in ea inter illustres viros vir doctus poetas, quos ipsi tanto clamore confundere, si possint conantur, enumeret. Porro, si nerit et noverit. Invenient quippe eum non fastidisse, in Ariopago adversus Atheniensium obstinationem disputantem, uti testimonio poetarum, eumque alibi Menandri comici carmine usum, dum dixit: Corrumpunt mores bonos coloquia mala! Et Epimenidis poete, si memini, allegat versiculum, qui adversus hos aptissime dici posset, dicens: Cretenses semper mendaces, male bestie, ventres pigri! Et sic non, qui ad celum us
Abbreviated transcription (Latin):
ad int̾nicionẽ huiꝰ ebectionis apponat
quo noĩe bocanda suit ea q̃ ꝑ Ioħem
ewbangelistam in apocalipsi mira cum
muarestate sousum ẜ oĩo ꝑsepe prima
facie dissona uitati Coiso ip̃e Iohanes quo
alia alnq qui eodem stilo dei magnalia
uelauere. Ego quidem mendatia aut
mẽdates eciam si licet dicẽ nõ auderẽ
Saio tame dicet ꝙ egomet in ꝑte dcur¬

Expanded text:
ectionis apponam, quo nomine vocanda sint ea, que per Iohannem Evangelistam in Apocalipsi mira cum maiestate sensuum, sed omnino persepe prima facie dissona veritati? quo ipse Iohannes? quo alia aliique, qui eodem stilo dei magnalia velavere? Ego quidem mendacia aut mendaces, etiam si liceret, dicere non auderem. Scio tamen, dice
Abbreviated transcription (Latin):
tułe quã patrã arbit᷑bant᷑ religiõne
ittiones ebideꝰ gratissimos ⁊ qmẽ dabi¬
les uters ꝓrepe geutes fructus Si quis
uide quero ego hos elegantissimos Rai¬
matores dicãnt uñ qnid issis ꝑhibitica
as ałiquu seteri sen uoua doctua ro¬
rẽtuorã scelera quo bellẽt̃ in salbde¬
sebẽ nõ eqͥuidem reor uec eciã ⁊pians
fingenti dũmõ fane intelłerd sictis adĩ¬
sus tatholicam bei̾tatẽ ex enterata is¬

Expanded text:
tulere, quam sacram arbitrabantur, religionem, fictiones edidere, gratissimos et conmendabiles utero persepe gerentes fructus. Sed quid inde? Queso ego hos elegantissimos clamatores, dicant, nunquid illis prohibitum sit ab aliqua veteri seu nova doctrina, deorum suorum scelera, quo vellent, in stilo describere? Non equidem reor, nec etiam christiano fingenti, dum modo sane intellecta fictio adversus catholicam veritatem exenterata
Abbreviated transcription (Latin):
ueluit agnostẽ Et omissis hemeri mome¬
tis qui ob grecas lras latnus ninꝰ fanu¬
liaris si belut legant ⁊ ꝑlegant que
suit in eueida ad pacientiã laborũ enier¬
gediũ exhortationes euee ad socios. Ccs
ardor illi pulcre ꝑ leluer mortis pro
salute prĩe fuit Aueenga patrẽ me¬
tas que humeris ꝑardentes budiq do¬
mos ⁊ ruentia templa ꝑ que me dios
hostes ⁊ nulle uolantia tera deuexit in
tutũ Core in athuneuidẽ hostem cremẽ¬
tia Quoᵈ rebur. aĩ ad illudendas fran¬
gendasq amoris petulci catheuas Que
usticia atq inisiceñ cirta amitoset
exteros in exhibendis humeribꝰ bene me¬
ritis ludis in aniuor sario anchisis prĩs
apud acestẽ ꝑact uie prudencia qua¬
ta c̾cũ spectio iu destensu adiuferos.
Que genitoris ad enm suasionis ad
gleman Qre eius iingendis aunoicns
solercia quã gñdis io uitas fidesq i

Expanded text:
velint, agnoscere. Et, omissis Homeri monivelint, agnoscere. Et, omissis Homeri monitis, qui ob Grecas licteras Latinis minus familiaris est, si velint, legant et perlegant, que sint in Eneida ad patientiam laborum emergentium exhortationes Enee ad socios, quis ardor illi pulchre per vulnera mortis pro salute patrie fuerit, que erga patrem pietas, quem humeris per ardentes undique domos et ruentia templa, perque medios hostes et mille volantia tela devexit in tutum, que in Achemenidem hostem clementia, quod robur animi ad illudendas frangendasque amoris petulci catenas, que iustitia atque munificentia circa amicos et exteros in exhibendis muneribus bene meritis, ludis in anniversario Anchisis patris apud Acestem peractis, que prudentia, quanta circumspectio in descensu ad Inferos, que genitoris ad eum suasiones ad gloriam, que eius in iungendis amicitiis solertia, quam grandis comitas fidesque in
Abbreviated transcription (Latin):
forte inquient sacro inspirãte spũ cũ
senerũ/. in poctas ferre decretũ. possi¬
bile dicere i crederẽ scũi spiritu tam
spuradas nedum inhĩtare s intͣre aĩas
Oscelus ipur ⁊ ereuabile malum
deti uidatenũtas andẽ recu natum in
ꝓpaculo de coloibus ferre suĩa sc olim
ut in asides ueuerandi faciũt audini
theroneũ a pud argnios ligurgn apud
lace demon es iinoem apud cretonses
⁊ apud irmidones eucũ actitare poli¬
tos s ut es beniã qͦ st ans quid quid isti
renerẽdi idices blateront nõ sunt ut
ip̃i bolunt peete t̾mi suasores quͤyns
si sana mẽte ⁊ nõ liuore inrano ꝑaiti eo
legantꝰ uolmã impulsores iementur
nũt suanissum nñc acerrnm ꝑ etigẽcia
temporũ in birtutes qd ne tam pancis
berbis bideam ꝓbasse ꝯtentus libet aure
obstrepenciũ ecules appone̾ altem pari¬
a Ex quibus possuit beritatẽ hauc si

Expanded text:
Forte inquient Sacro inspirante Spiritu tam Forte inquient Sacro inspirante Spiritu tam severum se in poetas ferre decretum. Possibile dicerem, si crederem Sanctum Spiritum tam spurcidas nedum inhabitare, sed intrare animas. O scelus impium, o exacrabile malum, o detestanda temeritas, audere cecum natum in propatulo de coloribus ferre sententiam! Sic olim, ut isti presides venerandi faciunt, audivi Phoroneum apud Argivos, Lygurgum apud Lacedemones, Mynoem apud Cretenses, et apud Mirmidones Eacum factitare solitos. Sed, ut eo veniam, quo fert animus, quicquid isti reverendi iudices blaterent, non sunt, ut ipsi volunt, poete criminum suasores; quin imo, si sana mente et non livore insano perciti eorum legantur volumina, impulsores invenientur nunc suavissimi nunc acerrimi, pro exigentia temporis, in virtutes! Quod ne tam paucis verbis videar probasse contentus, libet ante obstrepentium oculos apponere saltem pauca, ex quibus possint veritatem hanc, si
Abbreviated transcription (Latin):
si motu ꝓp̃o longe execrabilius obloquẽ¬
tem Non mẽciar deus nouit res inclite
erat ut tũt bisum erat uir iste a deo poe¬
tici nẽĩs hoscis infostus ut illud nõ u
stomachans ꝑferre uideret᷑ qdbbiminꝰ
honescati sue oportunũ erat oĩcdit.
nã mane quedam in gu̾ali studio nr̃o
legeus in thatedra sacrũ Ioħtis elbange¬
liũ auditoribus muleis. Cum fortuito
in hoc initidisset nomẽ attensa pacie
plaieis oculis ⁊ alciori solido bote tocꝰ
frendeus iulta in poetas ouoraa ditit
⁊ postremo ut eius apparẽt iusticia inquit
⁊ fere iuraiẽto firmauit se neq bidisre
ueꝙ suꝙͣ aliquẽ ex poetariẽ libris di¬
de beluispe O saucte deus quid ignari
scñri sunt si sit alias eruditus hons
ne lequistultius ab insano uellom ego
sre si nõ didorũt si nõ tognouoruĩt
si iudioribus bacant hu censores eggii
Unde portas t̾mmũ suaiores agnosemiet
Caud circa eis inceg̾ra lotrant Cad
non ydonei in dices de incog̃tis laturi

Expanded text:
sed motu proprio longe exacrabilius obloquentem. Non mentior, deus novit, rex inclite! Erat, ut tunc visum est, vir iste adeo poetici nominis hostis infestus, ut illud non nisi stomachans proferre videretur, quod, ubi minus honestati sue oportunum erat, ostendit. Nam mane quodam in generali studio nostro, legens in cathedra sacrum Iohannis Evangelium auditoribus multis, cum fortuito in hoc incidisset nomen, accensa facie, flammeis oculis, et altiori solito voce, totus frendens multa in poetas enormia dixit; et postremo, ut eius appareret iustitia, inquit et fere iuramento firmavit, se neque vidisse, nec unquam aliquem ex poetarum libris videre voluisse. O sancte deus! Quid ignari dicturi sunt, si sic alias eruditus homo,t? Poterat ne loqui stultius ab insano? Vellem ego scire, si non viderunt, si non cognoverunt, si maioribus vacant hi censores egregii, unde poetas criminum suasores agnoscunt? Quid circa eis incognita latrant? Quid non ydonei iudices, de incognitis laturi
Abbreviated transcription (Latin):
nrũ qͦ nĩme ridiculum ess honesti quide
ut plłim̃ hoĩes fuere pħi ⁊ bonarũ ar¬
aũ reꝓiores Sed falliuit᷑ indecti nam
si satis intellige̾nt poetarũ taruuã ad¬
uertorent ees nõ symias s ex es phor¬

Expanded text:
 minime ridiculum esset; honesti quidem, ut plurimum, homines fuere phylosophi et bonarum artium repertores. Sed falluntur indocti, nam, si satis intelligerent poetarum carmina, adverterent eos non symias, sed ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo a prindentibꝰ tollerar dum cͦue̾nt
ab iguaris et biris conspicius ridicła
ꝯsic̃i colgo cum passium ꝑ t̾ma asini infu¬
lati ⁊ falerati sues ac ex quo mans
gne̾ belue fuubratis necuõ ⁊ uana¬
tis pellibus iusedentes amati cõmant᷑
facile / ex quibus decencius quis solẽs
posset ꝯfriugi talia Si bero credẽte
Asserũt aut arrudent utͥqͣ tam scolide

Expanded text:
animo a prudentibus tolerari, dum cernerent animo a prudentibus tolerari, dum cernerent ab ignaris ex viris conspicuis ridicula confici vulgo, cum passim per trivia asini infulati, et falerati sues, ac, ex quo mavis genere, belue, fimbriatis nec non et variatis pellibus incedentes amicti, comperiantur facile, ex quibus decentius quis volens posset confingere talia. Si vero credentes asserunt, aut irrident, utrumque tam stolide
Abbreviated transcription (Latin):
obiectum sit qui illum ignominose se¬
duccoiẽ direre nõ tamẽ somꝑ ĩ małar
ꝓtẽ sumẽdũ sore nequine̾ enĩ ilło abu¬
tentes infandi hoĩes bim beterẽ purri¬
puisse. potest em̃ qũꝙ in bonã ꝑte sinn
reduce̾ Nam remcurãtos pastoriam
as infectis armentis nond infectos
egtudure boues sedurisse folertis pasto¬
ris est et sic nõ nũꝙͣ eruditi hoĩnes
geuerasos aĩõs ab huis morbo sutiarũ
laborant suis seducut iomĩtis Caion¬
sum peetas illustres seduce̾ sepissime
tredulos reor ⁊ eos pace̾ mełiores a
hn seducti tractiq suo non portatũ ini¬
hn aduerte pestem hant ab ignaris
cedulis ⁊ hes loquates corriꝑe ac adeo
iustrne ut exemꝑlae tuo Seluit plus
ymas p̃terea pħorũ ex hns nõ
nulli qui se cetis p̃ferunt dicũt
. Ie portas berũ nõ satis cercũ habeo
an ut honũbus risum intuciãt̃ uti nõ
mẽtis nequicia ut irrideant istud eno¬
mant pͦmũ quippe debet indignãti

Expanded text:
obiectum sit, qui illum ignominiose seductorem dixere, non tamen semper in malam partem sumendum fore. Nequivere enim illi abutentes infandi homines vim veterem surripuisse; potest enim quandoque in bonam partem sumi seducere, nam rem curantes pastoriam ab infectis armentis non dum infectos egritudine boves seduxisse, solertis pastores est; et sic non nunquam eruditi homines generosos animos ab his, qui morbo viciorum laborant, suis seducunt monitis. Quorsum poetas illustres sepissime seducere credulos reor, et eos facere meliores, ubi hi, seducti tractique suo, non poetarum mi O bone Iesu, averte pestem hanc ab ignaris credulis, et hos loquaces corripe, ac adeo instrue, ut exemplo tuo velint prius ymias preterea phylosophorum ex his non nulli, qui se ceteris preferunt, dicunt esse poetas! Verum non satis certum habeo, an ut hominibus risum incutiant, uti non mentis nequitia, ut irrideant, istud evomant. Primum quippe deberet indignanti
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ multos esse deos c̃ ꝯstet bitate
certissua bnũ tñi esse ⁊ illũ berĩ atq
euũpotentẽ adͣdẽtes uirgilud̃ latinorĩ
poetarũ pn̾cipen recitasse didonis histo
ꝙ in essetq eorũ bociferacõnes insipi¬
dab uitate retunde̾t Cond ergo: Rebar
in p̃cedentib loco huic m̃disse sutis dñ
usi poete suit ⁊ ꝓꝑter quid satis late
cestͦ ꝓsi G in hane materia iterũ re¬
deundum est. dico portas uti isti bolut
nõ esse mẽ datos. Est eñ mendaciũ
idicio meo fallacia queda smmillua
uitati ꝑ quã a nõ nillis berũ oppꝰut᷑¬

Expanded text:
dicere multos esse deos, cum constet veritate dicere multos esse deos, cum constet veritate certissima unum tantum esse et illum verum atque omnipotentem, addentes Virgilium, Latinorum poetarum principem, recitasse Dydonis hystorque, ni esset, qui eorum vociferationes insipidas veritate retunderet. Quid ergo? Rebar in precedentibus loco huic respondisse satis, dum, usi poete sint, et propter quid, satis late descripsi. Sed si in hanc materiam iterum redeundum est, dico poetas, uti isti volunt, non esse mendaces. Est enim mendacium iudicio meo fallacia quedam simillima veritati, per quam a non nullis verum opp
Abbreviated transcription (Latin):
raciusq puant᷑ at idem abi s. francista
tescat᷑ Dond multa Di huis obtusũ ingeni¬
nur ist inherciã suam nõ poetas reaar.¬
guant nec aĩnersus eos frmolis infistãt
latiatibus a quib secu optime accũ est
puis eni in luũẽ ne funstͣ fatigent ig¬
uari ab ira rerũ fucie terior mitus
est retrahant gͦ gradum in tꝑe pocuus
quã corpore ingeniy fatigato incedẽtes
atiant cũ ruboe̾ ropulsam ⁊ ut iterĩ
diterim uolentibus incellige̾ ⁊ netus
ambignos euodaẽ legendũ est insisteu¬
dũ uigilantibus atq int̾rogandũ ⁊ om̃i
uis pmenr eẽbri biros Et si nõ bua bia
pt quis ꝓueuire quo eupit iutret alterã
Et si obscent obices arripiat ałiam do¬
uec si balitẽ suit bre uires luccdũ illi
appareat qued pͥmo uidebat᷑ obscurũ
mouitu Et hͦᵒ eodem ante porcos ꝑue
Eudates pterea insultãtes hii di¬
cunt esse poetas ⁊ hunt locum
conant᷑ dalidis si possunt formaẽ rõmbꝰ
aentes qd sepe dem̃est eos in suis

Expanded text:
dem, ubi supra, Franciscus testatur. Quid multa? Si his obtusum ingenium est, inertiam suam, non poetas redarguant, nec adversus eos frivolis insistant latratibus, a quibus secum optime actum est. Primo enim in limine, ne frustra fatigent ignari, ab ipsa rerum facie terror iniectus est; retrahant ergo gradum in tempore, potius quam, torpore ingenii fatigato incedentes, patiantur cum rubore repulsam. Et ut iterum dixerim, volentibus intelligere et nexus ambiguos enoda atque interrogandum, et omni modo premende cerebri vires! Et si non una via potest quis pervenire, quo cupit, intret alteram, et, si obstent obices, arripiat aliam, donec, si valiture sint vires, lucidum illi appareat, quod primo videbatur obscurum. monitu, et hoc eodem ante porcos proiMendaces preterea insultantes hi dicunt esse poetas, et hunc locum conantur validis, si possint, firmare rationibus, aientes, quod sepe dictum est, eos in suis
Abbreviated transcription (Latin):
sumlem didoins historie ꝙ ut paule ante
ciũ est beteri iuscituto poetis concedit᷑
posset tamen quis dignus rt ious et
fensan tir ip̃e pu̾teps ꝑquirẽ ad quid hͦ
iccrnũ erat uirgilio Cuint digne rñ¬
sum sit dico eum in hͦ. a quadruplici ta
tractũ p̃mo ut in eo scilo que eneida iup¬
erat poetieñ sequẽt more ⁊ potissime
homeri einꝰ fant in es poenate mutta¬
tor Nain poete nõ ut ut hiscoriggͣ phi
saciũt qui aquodam c̾to pu̾cipio opus exor¬
diũt suũ ⁊ ꝯtiuna atq ordiuata rerũ
Gescarũ destͤpcione in fmẽ usq reducũt
ꝙ cerunꝰ fecisse lucanũ. Coiamos cau¬
sam multi eum pecus met̾tũ historis¬
graphum quã poetam ex isciat uerũ
artificrs quedam longe maiore aut arta
medĩ hiscorie aut aliqũ fore cirea fiẽ
nicohant qued intendut ⁊ sibi adiuenũt
causam recitaudi quod ex p̃cedentibꝰ omi¬
sisse didebant᷑ ut in odisfea honerꝰ qui

Expanded text:
similem Dydonis hystorie; quod, ut paulo ante similem Dydonis hystorie; quod, ut paulo ante dictum est, veteri instituto poetis conceditur. Posset tamen quis dignus responsione et forsan tu ipse, princeps, perquirere: ad quid hoc necessarium erat Virgilio? Cui ut digne responsum sit, dico eum in hoc a quadruplici causa tractum. Primo, ut in eo stilo, quem in Eneida sumpserat, poeticum sequeretur morem, et potissime Homeri, cuius fuit in eo poemate imitator. Nam poete non, ut hystoriographi, faciunt, qui a quodam certo principio opus exordiuntur suum, et continua atque ordinata rerum gestarum descriptione in finem usque deducunt quod cernimus fecisse Lucanum, quam ob caussam multi eum potius metricum hystoriographum quam poetam existimant, verum artificio quodam longe maiori aut circa medium hystorie, aut aliquando fere circa finem inchoant, quod intendunt, et sibi adinveniunt causam recitandi, quod ex precedentibus omisisse videbantur; ut in Odissea Homerus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pt̃ esto nõ endem nota labefac¬
tauri iunt qui iguorãtia ex cusabili pec¬
cane qua qui crassa ⁊ suꝑuia ut dc̃m ẽ
n ilos e solum eqrauas ẜ eciã legnm
auste itas haut ex cusaros et ii p. est nocã
medatiy nõ int̾rtit Et si ueluit eis omo
quecũq modo mẽdates ego ilłos socios ad¬
dam phos aristetilẽ platonẽ socrate alioa
ques ip̃i sume colunt eodem sontes c̾̃e
Ex tellent reor hn censores optin iterio
ueles i celum in ꝑ salteio psallentes et
athara qiũ us̃ fatis pleue ꝑticula suit a
mun esuertionis ieiccta deat  uisipidi
si młiti duo parma ꝯfracta sit noidũ loco
meta est acies integra. Non ego exultẽt
es meminerĩt qm̃ tepissime ꝯtusi nolẽtes
cesserant Quod añt birgilio obicũt falo
euoluit qui pne lit prudeus reeitare
didous hiscoriã. sciebat eĩ ut taliũ doc¬
muliere eamq mnani ꝑpꝰa mori malliurre
ꝓͣ infirũ pio pectoi castimonie ꝓpõitum

Expanded text:
potest, esto non eadem nota labefactandi sinit, qui ignorantia excusabili peccavere, quam qui crassa et supina, ut dictum est, cum illos non solum equitas, sed etiam legum austeritas habeat excusatos; et, si sic est, notam mendacii non incurrunt. Et si velint eos omnino quomodocunque mendaces, ego illis socios addam phylosophos Aristotelem, Platonem, Socratem, aliosque, quos ipsi summe colunt, eodem sontes crimine. Extollent, reor, hi censores optimi iterum voces in celum, in psalterio psallantes et cithara, quoniam non satis plene particula unica huius obiectionis reiecta videatur. O insipidi, si militi uno parma confracta sit, non dum loco mota est acies integra; non ergo exultent, sed meminerint, quoniam sepissime contusi nolentes cesserint! Quod autem Virgilio obiciunt, falsum est. Noluit quippe vir prudens recitare Dydonis hystoriam; sciebat enim, ut talium docmulierem, eamque manu propria mori maluisse, quam infixum pio pectori castimonie propositum
Abbreviated transcription (Latin):
fictionũ a ymagiiũ tegine ꝓtulerũt
Et sie quos semdens plato unbe pel¬
lendos infferat ⁊ adu̾sus quos hu nr̃
uĩtatis ug̃nari clamitant iam extͦaiãti
sunt ⁊ abiecti. derũ ut aliquid hus re¬
Ihenseribus nrĩs ꝑtieule obiectionis.
alcere rũsum sit dico si aute mitam
pugnã prudentes quius iulecis forui
posrent acueiis insperistont, uidissent
ꝑfc̃o ꝙ ip̃i poetis gentiliuus obiciũt ĩ
se r̾torqueri telum nec ionẽ nũt celi
Deũ / nuc echeris ignẽ mñt aquila nũc
hoĩem seu quibus maius fornus a poetis
de spcũ iuirarent᷑ si meminissent ip¬
nẽ nũc leonem nue ẜpentẽ uũt agn
uuiẽ Gernẽ uuĩt eciã lapidem a sacris
de scbi lrĩs Et reodenimõ benerã dissunã
iuatrẽ uram eccłesiam quã aliqio mu¬
quos ⁊ de uirgne genitte ⁊ de huaui
generis hoste nue menũ legisse sepis¬
sune de nõmi multiplicitate qͥd dcũ
hẽo istud idem ĩ nabilia fore apud nostros
des accbiitur ⁊ cotidem marie birgnit

Expanded text:
tegmine protulerunt. Et sic, quos semideus Plato urbe pellendos iusserat, et adversus quos hi nostri veritatis ignari clamitant, iam exterminati sunt et abiecti. Verum ut aliquid his responsoribus nostris particule obiectionis altere responsum sit, dico, si ante initam pugnam prudentes, quibus in locis feriri possent, acutius inspexissent, vidissent profecto, quod ipsi poetis gentilibus obiciunt, in se retorqueri telum, nec Iovem nunc celi deum, nunc etheris ignem, nunc aquilam, nunc hominem, seu quibus mavis formis a poetis descriptum mirarentur, si meminissent ipnem, nunc leonem, nunc serpentem, nunc agnum, nunc vermem, nunc etiam lapidem a sacris describi licteris. Et eodem modo venerandissimam matrem nostram ecclesiam, quam aliquando muquod et de Virgine genitrice et de humani generis hoste memini legisse sepissime. De nominum multiplicitate, quod dicam, habeo istud idem! Innumerabilia fere apud nostros deo attribuuntur, et totidem Marie virgini
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendũ sit q̃ nspeccine pancis opponut
si de socris lrĩs q̃ om̃ibus sunt apposite na¬
cionibus seutiñt᷑ si scrsan ueluit duriciẽ
textus figuras dictõnũ aut or̃onũ coloẽs
⁊ ꝑe gnorũ uocabuloru incog̃tam a se pul¬
critudinẽ dãpuasse ⁊ huie ꝑoetas obsanas
dit isse Cond aliud dicam nõ habes insi
ut gramaticales iterũ scolas repetant pe¬
tagogi ferulam subeant studiant discãt¬
ꝙ quid ueterũ anͣcte arta talia poetis
licẽcie datũ scrupulosiusq scrutent᷑ p̃tꝰ
eolggaria atq comestica q̃ sunit eciã ꝑeg̾nia
S quid talibꝰ nsto pantioribꝰ dirisse
poteram agant ut exnto beteri nõum atq
gnõsum iugeniũ induant ⁊ quod eis mẽ
uidet᷑ obscurũ tuc faminare uitebit᷑ et
aꝑtũ Nec indigescã intellectꝰ sui grossiciẽ
palliare se credant priscorĩ oratorũ p̃cep¬
co ciiꝰ ub dubito semꝑ memores fuisse
poetas Sed aduertanit qm̃ ꝑ orando alit̾

Expanded text:
sentiendum sit, que respective paucis apponuntur, sentiendum sit, que respective paucis apponuntur, si de sacris licteris, que omnibus sunt apposite nationibus, sentiuntur. Si forsan velint duriciem textus, figuras dictionum, aut orationum colores, et peregrinorum vocabulorum incognitam a se pulchritudinem damnasse, et hinc poetas obscuros dixisse, quid aliud dicam, non habeo, nisi ut gramaticales iterum scolas repetant, pedagogi ferulam subeant, studeant discantque, quid veterum autoritate circa talia poetis licentie datum, scrupulosiusque scrutentur, preter vulgaria atque domestica que sint etiam peregrina! Sed quid talibus insto? Paucioribus dixi novum atque generosum ingenium induant, et quod eis nunc videtur obscurum, tunc familiare videbitur et apertum. Nec indigestam intellectus sui grossiciem palliare se credant priscorum oratorum precepto, cuius non dubitem semper memores fuisse poetas, sed advertant, quoniam perorando aliter
Abbreviated transcription (Latin):
eui saua mens est debet pro certissimo
arbitrari doid ꝑ anguscinũ iulibro
celestis Ihułm uiͦ. firmari uidet᷑ dũ
dicit diimi ẜuonis obseuritas eciã ad
⁊ ulucẽ notitie ꝓducit dum alius eum
sit alius sit intelligit. Et alibi augns¬
tiꝰ idom suꝑ psalmo .C. xxui ͣ dicĩt
Ideo porte ob̾seurius positũ est ut młtos
intelleus genẽt ⁊ diciores discedant
hoĩes qui ciansum ĩneuerñt ꝙ mltis moĩs
aperiret᷑ ꝙͣ si uno mõ aptũ m̃enirent
Et ut eiusdem angustim testimonio adh ͤ
aduius recalatratores amplius utar dt
senciãt quĩ qd ip̃e ꝓ obseuritatib satrars
get᷑ red ut ebceat accepturũ rc̃. Eti ne
ampliori utat᷑ sacrerũ hõii arcahoc at¬
testatione nols fascisñ uncant hu audie
quĩ idem uelun de obscuritatib ꝑeetarũ
sentiri qued dedĩs ab angustino sentit
quyimo ut exfricata paululũ frante uolo
asiderent obsiscentes quãto mag de hus

Expanded text:
cui sana mens est, debet pro certissimo cui sana mens est, debet pro certissimo arbitrari. Quod per Augustinum in libro Celestis Ierusalem XI firmare videtur, dum dicit: Divini sermonis obscuritas etiam ad et in lucem notitie producit, dum alius eum sic, alius sic intelligit. Et alibi Augustinus idem super Psalmo CXXVI dicit: Ideo forte obscurius positum est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, qui clausum invenerunt, quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Et ut eiusdem Augustini testimonio adhuc adversus recalcitratores amplius utar, ut sentiant, quoniam, quod ipse pro obscuritatibus sacrarum getur, sed ut exerceat accepturum etc. Et, ne ampliori utar sacrorum hominum circa hoc attestatione, nolo fastidium ducant hi audire, quoniam idem velim de obscuritatibus poetarum sentiri, quod de divinis ab Augustino sentitur; quin imo ut, exfricata paululum fronte, volo considerent obsistentes, quanto magis de his