comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam stilus se u̾tat. ¶ Longobardi
francoꝵ defunctusz. Cui successit
karolus eius filius qui cutides ap¬
pellabatur. qui młtas uictorias fa-¬
ciens reliquit duos filios eiusdem
aule regie prlcipes.s. karolũ magñ
et pipinũ. s karolus relicta secłi
põpa cassinensis monachus ⁊ ef¬
eẽt inutilis ⁊ remissus: cõsuluit pi¬
pinus zachariã papã an ille deb̾et
qui bene rem publicã g̾eret. Qua
rensione franci aĩati hildericum¬
cũ arnulphus rex longobarcorum
eccãm romanã suis possessionrbz ⁊
dĩio spoliasset. Steph̃s. ppͣ̃. qui ⁊ acha-¬
rie successerat ad pipinũ regẽ fran¬
cie ꝯͣ longobardos auxiliũ petiturꝰ
cepit. ut ecc̃e romane oĩa p̾dia que
abstulerat reddidit. ip̃am ãplius

Expanded text:
Longobardi Francorum, defunctus est, cui successit Karolus, filius eius, qui Cutides appellatur. Qui multas victorias faciens reliquit duos filios, eiusdem aule regie principes Karolum magnum et Pippinum. Sed Karolus magnus relicta seculi pompa Cassinensis monachus est efesset inutilis et remissus, consuluit Pippinus Zachariam papam, an ille deberet qui bene rem publicam gereret. Qua responsione Franci animati cum Aistulphus rex Longobardorum ecclesiam Romanam suis possessionibus et dominio spoliasset, Stephanus papa, qui Zacharie successerat, ad Pippinum regem Francie contra Longobardos auxilium petiturus cepit, ut ecclesie Romane omnia predia, que abstulerat, redderet et ipsam amplius
Abbreviated transcription (Latin):
regnauerat a sui pucia scĩ dyo¬
nisiũ in magna uen̾atione hr̃e
cepit. Nam et qñ lotharii prĩs sui
irã meruerat: ad ecc̃am sci dỹonisi
ꝯtinue fugietat. ¶Cũ gͦ fcs̃ iã rex¬
diciũ rapta fuit. et multi suarum
ecc̃aꝵ expoliationẽ obiciebant eidẽ.
¶Cũ gͦ mali ãgłi iã ad penas cã ra
pere uellent. affiit b̃s̃ dyonisius. ⁊
eiꝰ ĩt̾uẽtu lib̾atusz. ⁊ penã euasit. for¬
te .n. eius aĩa ad corpus eiꝰ redit: ⁊
ibi penitentiã egit. ¶Clodoneꝰ rex
corpus scĩ dyonisii minꝰ religiose
discooperiens: os brachii eius fregit.
te eiul oculi galigassent: hebat ut
aiũt quendam ductorẽ a quo per
uillas et casteua se duci faciebat:
dã uice dũ ꝑ quandã ualiẽ magniᷤ
lapidib plenã trãsirẽt: eiꝰ discipulꝰ
nem silenter et auide expectabãt.
¶Tunc ille feruent̾ p̾dicare ĩcipiẽs.
set: mox ut aiũt alta uoce lapides
appellatur. Uł ut alii asserũt: ei
angli ixuderũt beneu en erabił pat̾

Expanded text:
etur, a sui puericia sanctum Dyonisium in magna veneracione habere cepit, nam et quando Satharii, patris sui, iram metuebat, ad ecclesiam sancti Dyonisii continuo fugiebat. Cum ergo factus iam rexdicium rapta fuit et multi sancti suarum ecclesiarum exspoliacionem obiciebant ‹eidem; cum ergo mali angeli iam ad penas rapere eam vellent, affuit beatus Dyonisius› et eius interventu libte eius anima ad corpus rediit et ibi penitenciam egit. Childericus rex corpus sancti Dyonisii minus religiose discooperiens os brachii eius fregit te eius oculi caligassent, habebat, ut aiunt quidam, ductorem, a quo per villas et castella se duci faciebat dam vice dum per quandam vallem magnam lapidibus plenam transiret, eius discipulus nem silenter et avide expectarent. Tunc ille frequenter predicare incipiens, set, mox, ut aiunt, alta voce lapides appellatur vel, ut alii asserunt, ei angeli responderunt: »Bene venerabi
Abbreviated transcription (Latin):
cuit de moysaica lege acceperat¬
acceꝑat sepe. Nãq sarraceni se
lauant. et maxĩe cũ orare debent.
uerenda sua. manꝰ. brachia. faciẽ.
et os. et oĩa m̃bra corporis abluũt:
ut mũdius orare possint. ¶ Oran¬
tes autẽ unũ confitent᷑ deũ. qui
nullũ eqͣlẽ uł similẽ hẽat. esdẽꝙ¬
qua nigrũ ab albo distinguere

Expanded text:
ltas de mosayca lege accepit. Sepe nanque Sarraceni se lavant, et maxime cum orare debent. Verenda enim sua manus, brachia, faciem, et os et omnia membra corporis abluunt, ut mundius orent. Orantes autem unum confitentur Deum, qui nullum equalem vel similem habeat. qua nigrum ab albo distinguere
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ de litorib occean parte septẽtonis
egressa. cũ de ĩsula scandinaria per
lesloꝵ multa certamina diu̾saꝵ¬
q terraꝵ circuitus. tandẽ pãnoniã
deuenisset. ultra ñ audẽs ꝓcedere.
sedẽ ibi ĩ ca perpetue hĩtationis insti¬

Expanded text:
que de littoribus occeani parte septentrionali egressa, cum de insula Scandinavia per bellorum multa certamina diversorumque circuitus tandem Pannoniam devenisset, ultra non audens procedere, sedem sibi in ea perpetue mansionis insti
Abbreviated transcription (Latin):
sarracen. carnes porcinas nõ co¬
medũt. Cuiꝰ rõnẽ cum uellet ma¬
hõmethꝰ assignare dixit qr ex fimo
cameli porcus post diluuiũ fu̾it
procreatus. et ido tanꝙͣ ĩmũdus a
mũdo ppło ẽ uitandꝰ. cũ x̾anis aũt

Expanded text:
ur, carnesque porcinas non comedunt. Cuius rei rationem cum vellet Machumeth populo assignare, dixit quod ex fimo cameli porcus post diluvium fuerit procreatus; et ideo, tanquam immundus, a mundo populo est vitandus. Cum Christ
Abbreviated transcription (Latin):
dã oblata fuisset. ⁊ ille eã qͣi demulcẽdo¬
tang̾et ⁊ cõtractaret. quidã adolescẽs¬
hoc uidens: ad coeuos sues ridẽdo dix̃.
uidete qũo ille senex cũ auicula sic̾
recognoscens iuuenẽ ad se uocauit.
et quid ĩ manu ten̾et ĩquisiuit. Cui
cũ se arcũ ten̾e dic̾et: ait. quid ĩde fa¬
cis: ⁊ iuuenis. Aues inde ac bestiaᷤ
sagittamus. Cui apłs. Qualiter.
Quare fili arcũ distendisti: ⁊ille a¬
it. Quia si diutius tensus teneret᷑
ad iacienta ia cula i firmior redceret.
fieret. si sꝑ ĩ suo rigore persistẽs fra¬
gilitati tue interdum condescendere
recusaret᷑. Nam ⁊ aquila cũctis a¬
iub celsius uolat. ⁊ solẽ cdariꝰ con¬
spicit. ⁊ tñ nateͣ necessitate ad ima
descendit. sic ⁊ hũanus aĩmꝰ. cum se
modicum a cõtẽplatõe retrahit creb̃
ĩnouatõe ardẽtius ad celestia tendit.¬

Expanded text:
 oblata et ille eam manu demulcendo tractaret, quidam adolescens uidens ad coeuos suos ridendo dixit: «Videte quomodo ille senex cum auicula sicut cognoscens, iuvenem ad se vocavit et, quid in manu teneret, requisivit. Cui cum se arcum tenere diceret, ait: «Quid inde facis?». Et iuvenis: «Aves inde ac bestias sagittamus». Cui apostolus: «Qualiter?». «Quare, fili, arcum distendisti?». Cui iuvenis: «Quia, si diutius tenderetur, ad iacienda iacula infirmior reddereturfieret, si semper in suo rigore persistens fragilitati sue interdum condescendere recusaret. Nam et aquila cunctis avibus celsius volat et solem clarius conspicit, et tamen nature necessitate ad ima descendit. Sic et humanus animus, cum se modicum a contemplatione retrahit, crebra innovatione ardentius, ad celestia tendit
Abbreviated transcription (Latin):
ut parcet oculis. et eos seruare eunͣ¬
gelice lectioni aiebat. Turbãdaz fa¬
cies quã ꝯtͣ dei p̾ceptũ purpurisso
⁊ cerissa et stibio seꝑe depinxi. affli¬
gendũ corpus qd̃ młtis uacauit de¬
liciis longius risus ꝓpetuo ꝯpẽsãdꝰ
est fletu mollia lintheamina ⁊ se¬
rica p̾ciosissia asꝑitate cilicii ꝯmu¬
tanda. Que uiro et scło placui: nc̃¬

Expanded text:
t eos seruaret euangelicae lectioni, aiebat: \'turpanda est facies, quam contra dei praeceptum purpurisso et cerussa et stibio saepe depinxi; adfligendum corpus, quod multis uacauit deliciis; longus risus perpeti conpensandus est fletu; mollia. linteamina et serica pretiosissima asperitate cilicii conmutanda. quae uiro et saeculo placui, n
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. et os stomachũ significaret ⁊
mr̃is dolorẽ crucis niteret᷑ imp̾ssione
linire superabat affectũ et credulam
mentẽ per cutis iusc̾a ꝯsternabant.
aĩoq uincẽs fragilitatẽ corporis iũ¬
rit̾. ⁊ cũ amaret hystoriam. ⁊ istud ue¬
ritatis dicet fũdam̃tũ magis seq̃la¬
tur ĩtelligẽtiã spũalẽ ⁊ hoc culmen
edificationẽ cause ꝓtegebat. loquar
⁊ aliis qd̃ forsitã emulis uideat᷑ cre¬
dulũ hebreã lĩguã quã ego ab ado¬
lescentia multo labore et sudore ex ꝑ-¬
te didisci et ĩfatigabłi meditatõe nõ
desero ne ip̃e ab ip̃a deserar. dice uolu¬
it ⁊ consecutaz. ita ut psalmos cane

Expanded text:
ta est — et, cum os stomachumque signaret et ta est — et, cum os stomachumque signaret et matris dolorem crucis niteretur inpressione lenire, superabat affectus et credulam mentem parentis uiscera consternabant animoque uincens fragilitate corporis uinriter et, cum amaret historiam et illud ueritatis diceret fundamentum, magis sequebatur intellegentiam spiritalem et hoc culmine aedificationem animae protegeet aliud, quod forsitan aemulis uideatur incredulum: Hebraeam linguam, quam ego ab adulescentia multo labore ac sudore ex parte didici et infatigabili meditatione non desero, ne ipse ab ea deserar, discere uoluit et consecuta est ita, ut psalmos He
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ delictũ. cũ aliis languẽtibz large
preb̾et oĩa in esũ qͦ exib̾et carnium.
Si qñ ipã egrotasset sibi nõ ĩdulgebat.
et in eoꝙ inequalis uidebatur. qd̾ in
aliis clem̃tiã ĩ se duritiã cõmutabat.
¶Referã ꝙ expertus sũ mense iulio
feruentissimis estibz incidit ĩ ardorẽ
febris: et post desperationẽ cũ dĩ mĩa
respirasset. ⁊ medici suaderẽt ob refe¬
ctionẽ corporis uino ẽẽ opus tenui ⁊
pauo. ne aquã bilens in ydropẽ u̾t̾e¬
tur. Et ego clã beatũ papã epypha¬
nũ roga rem: ut eã mou̾et. ĩmo cõ¬
pelleret uinũ bibe: ut erat prudenᷤ
et sollercis ĩgenii. Statĩ sensit ĩsidias
et subridẽs ĩ eu ẽẽ qd̃ ille dicet ĩtima¬
uit ¶Qd pła: Cũ bs põtifex post mł¬
ta hortam̃ta exisset foras q̃renti
mͥ qͥd egisset: respõdit tm̃ profeci ut
seui hoĩs persuaserit pene ne bibam
b frãgebat᷑ maxĩe lib̾oꝵ. Nã et in
uiri et filiorũ dormitione sꝑ periclita¬

Expanded text:
? cumque aliis languentibus large praeberet omnia et esum quoque exhiberet carnium, si quando ipsa aegrotasset, sibi non indulgebat et in eo inaequilis uidebatur, quod in aliis clementiam in se duritia conmutabat.referam, quod expertus sum. mense Iulio feruentissimis aestibus incidit m ardorem febris et, post desperationem cum dei misericordia respirasset et medici suaderent ob refectionem corporis uino opus esse tenui et paruo, ne aqua m bibens in hydropem uerteretur, et ego clam beatum papam Epiphanium rogarem, ut eam moneret, immo conpelleret uinum bibere, ut erat prudens et sollertis ingenii, statim sensit insidias et subridens meum esse, quod ille diceret, intimauit. quid plura? cum beatus pontifex post multa hortamenta exisset foras, quaerenti mihi, quid egisset, respondit: \'tantum profeci, ut seni homini paene persuaserit, ne uinum bibambus frangebatur, maxime liberorum — nam et in uiri et filiorum dormitione semper periclita
Abbreviated transcription (Latin):
dĩi cõdiretur. uenerabilis filia eius¬
uͥgo eustochiũ ablatata sr̃ matrẽ su¬
am abstrahi parẽtẽ ñ poterat deoscu¬
lari. oculis herere. uultui totũ corpꝰ
ãꝑlexari. ⁊ se cũ mr̃e uelle sepeliri.
¶Testis ÷ ihx ne unũ quidẽ mĩmũ

Expanded text:
crimas. uenerabilis uirgo filia eius Eustochium quasi ablactata super matrem suam abstrahi a parente non poterat: deosculari oculos, haerere uultui, totum corpus amplexari et se cum matre uelle sepeliri. Testis est Iesus ne unum quidem nummum
Abbreviated transcription (Latin):
clamãti. an doleret aliꝙͣ gcͤo smnone.
rendit nichil hr̃e se molestie. s om̃a
quieta et transqͥlla respice. Post ħ̾
obmutuit ⁊ clausis oculis .q. hũa¬
na despic̾et usq ad exaspirationẽ
latẽtiũ ĩ heremo cellula sua tenuit
ꝙͣ uͥginũ cubidoꝵ secreta tenuerũt
sacrilegiũ putabat. qui nõ tali fe¬
mine ultimũ nõ reddidisset offici

Expanded text:
inclamanti, an doleret aliquid, Graeco sermone respondit nihil se habere molestiae, sed omnia quieta et tranquilla perspicere. post haec obmutuit et clausis oculis, quasi iam humana despiceret, usque ad expirationem latentium in heremo cellula sua tenuit? quam uirginum cubiculorum secreta texerunt? sacrilegium putabat, qui non tali feminae ultimum reddidisset offici
Abbreviated transcription (Latin):
predicare suꝑfluus iudear ĩ qua ⁊̃
cũ scl̃aris eẽt oiu rome matrona¬
rũ exẽplũ fuit. q̃ se ita gessit. Ut
meũ cũ largiendo eẽt ꝓfusissior ar¬
guebam Illud profereus de apło.
Non ut aliis refrigeriũ. nob̾ aũt tri

Expanded text:
praedicare, superfluus uidear. in qua etiam, cum saecularis esset, omnium Romae matronarum exemplum fuit; quae ita se gessit, ut meum: cur in largiendo esset profusior, arguebam illud proferens de apostolo: non ut aliis refrigerium, uobis autem tr
Abbreviated transcription (Latin):
huc usz ꝓperis nauigauimꝰ uentis.
et crispantia maris equora labens
carina sulcauit. Nũc ĩ scopulis in¬
culis paulã narrare moriẽtẽ. Incidit
in grauissĩam ualitudinẽ ĩmo q̃d
optabat ĩueĩt ut nos deseret. ⁊ dño
rem. sen tiebat prudẽtissia fesarũ
adesse mortẽ ⁊ frigẽte iã corporis parte
atq membroꝵ solũ aĩe torporẽ ĩ scõ¬
⁊ sacro corpore palpitare. ⁊ nichloꝰ

Expanded text:
ue prosperis nauigauimus uentis et crispantia maris aequora labens carina sulcauit; nunc in scopulos inculis Paulam narrare morientem? incidit in grauissimam ualitudinem, immo, quod optabat, inuenit, ut nos desereret et et domino rem? Sentiebat prudentissima feminarum adesse mortem, et frigente alia parte corporis atque membrorum, solum animae teporem in sacro pectore palpitare, nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
cũdia ⁊ sermone ꝑcussino dissoluebat
Testẽ ĩuocans dñm se pro illiꝰ noĩe
cũcta fac̾e ⁊ hoc hr̃e uoti. ut mẽdi¬
cans ip̃a moreret᷑ ac unũ minimũ
filie non dimittet. ⁊ fun̾e suo alie¬
na syndone ĩuolu̾et᷑ ad extremũ ĩ¬
ferebat ¶Ego si petiero multos ĩue-¬
niam: qͥ mͥ tribuant. Iste mẽdicãs
no tribuere si mortuus fu̾it a qͦ eiꝰ

Expanded text:
recundia et sermone parcissimo dissoluebat testem inuocans dominum se pro illius nomine cuncta facere et hoc habere uoti, ut mendicans ipsa moreretur, ut unum nummum filiae non dimitteret et in funere suo aliena sindone inuolueretur. ad extremum mterebat: ego, si petiero, multos mueniam, qui mihi tribuant; iste mendicans no tribuere, et mortuus fuerit, a quo eius
Abbreviated transcription (Latin):
deiecit. ut qͥ eã nidisset ⁊ ꝓ celeb̾tate
noĩs uide gessisset ipãm ẽẽ ñ cred̾et.
sed ãcillarũ ultimã. ⁊ cũ frequẽtib
choris uirginũ cingeret᷑ ueste ⁊ uo¬
ce et hĩtu. ⁊ ĩcessu mĩma oĩũ erat.
¶Nũꝙͣ post uiri mortẽ usz ad diem dor¬
mitionis sue cũ illo co nullo come¬
dit uiro. qͣmus eũ sanccũ ⁊ ĩ ponti fi¬
neã uir periclitãs adiit. mollia etiã
ĩ grauissĩa febri lectuli strata ñ hũit.
s sr̃ durissimã humũ stratis cilicio¬
lis quiescebat. si tñ illa qͥes dici debeat
q̃ iugibꝰ pene oronibz dies noctesq

Expanded text:
celebritate nominis uidere gestisset, ipsam esse non crederet, sed ancillarum ultimam. et cum frequentibus choris uirginum cingeretur, et ueste et uoce et habitu et incessu minima omnium erat. numquam post uiri mortem usque ad diem dormitionis suae cum ullo comedit uiro, quamuis eum sanctum et in pontifineas nisi periclitans non adiit. mollia etiam in grauissima febri lectuli strata non habuit, sed super durissimam humum stratis ciliciolis quiescebat, si tamen illa quies dicenda est, quae iugibus\'paene orationibus dies noctesque
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ caro fcm̃z. Paruulos ĩt̾fectoꝰ.
h̾odẽ seuientẽ. ioseph ⁊ mariã fugi¬
entes ĩ egyptũ. mixtisq gaudio
lacrimis loq̃bat᷑. Salue bethleem.
domus panis ĩ qua natꝰ est panis
qui de celo descendit. Salue effra
in tab̾naculũ eiꝰ. adorabimꝰ ĩ loco
ubi steterũt pedes eiꝰ. Et ego misera
et peccatͥe digna fũ iudicata deoscu¬
lari p̾sepe ĩ quo dñs parnulꝰ uagiit
orare ĩ spelũca. Uirgo puerpera de¬
um fudit infãtẽ. Hec reqͥes mea:

Expanded text:
 est, paruulos interfectos, Herodem saeuientem, Ioseph et Mariam fugientes in Aegyptum. mixtisque gaudio lacrimis loquebatur: \'salue, Bethlem, domus panis, in qua natus est ille panis, qui de caelo descendit. salue, Ephrain tabernacula eius; adorabimus in loco, ubi steterunt pedes eius. et ego, misera atque peLcatrix, digna sum iudicata deosculari praesepe, in quo dominus paruulus uagiit, orare in spelunca, in qua uirgo puerpera deum fudit infantem ? haec requies mea,
Abbreviated transcription (Latin):
angłin qͥ custos fuit ⁊ comes admi-¬
rabilis feĩe me nichil in gr̃a nil dice¬
ĩ dre laudãtiũ. s qd̾ dicturus sũ ꝓ te¬
stimonio minꝰ eius eẽ meritis. Uolt
lector breuiter eiꝰ scire uirtutes om̃c
suos pauꝑes pauperior ip̃a dimisit.
Et sic̃ ĩt młtas gẽmas p̾ciosa gẽma
micat. Iubar solis paruos igniculos
stellarũ obruit ⁊ obscurat. Ita cũctoꝵ
uirtutes ⁊ potẽtiã: su a hũilitate supe¬
rauit. minimaq fuit ĩt̾ om̃s: ut oĩ¬
um maior eẽt. ⁊ qnͣto plus se deicie¬
bat: tãto mag̃ axͦ suo sbleualatur.
fugiendo głam. głam m̾ebat᷑. q̃ iurtu¬
deserens: appetit cõtẽptores. hec cũ Uͤ¬

Expanded text:
angelum, qui custos fuit et comes admirabilis feminae, me nihil in gratia, nihil more laudantium, sed, quidquid dicturus sum, pro testimonio dicelector bremter eius scire uirtutes ? omnes suos pauperes pauperior ipsa dimisit.et sicut inter multas gemmas pretiosissima gemma micat et iubar solis paruos igniculos stellarum obruit et obscurat, ita cunctorum uirtutes et potentias sua humilitate superauit minimaque fuit inter omnes, ut omnium maior esset, et quanto se plus deiciebat, tanto magis a Christo subleuabatfugiendo gloriam, gloriam merebatur, qudeserens appetit contemptores. Saeculi ho
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ suarũ pãmachiũ reliqͥt h̾edem.
ad ꝙ̃ sr eiꝰ obitu paruũ lilellũ edidinꝰ.
Eustochiũ qui nc̃ ĩ scĩs locis uirgitatiᷤ
et ecc̃e monile p̾ciosissimũ est rufimã
q̃ ĩ maturo fun̾e piis mxĩs animũ
ꝯsternauit. ⁊ thorochiũ postꝙͣ parere
desut. ut ĩtelligẽs eã nõ seruire uoluis¬
se offitio cõingali. s mariti desid̾io
qui mares optabat libos obedisse.
¶Postꝙͣ uir mortuusz: ita eũ plã¬
xit. ut ꝓpe ip̃a moreret᷑. ita se ꝯnͣtit
ad d̾i seruitutẽ: ut mortẽ eius iuide¬
retur optasse. ¶Quid gͦ referã-
ãple ⁊ nobil domꝰ. ⁊ qͦndam opulen¬
tissime õs pene diuitias ĩ pauperes

Expanded text:
arum Pammachium reliquit heredem, ad quem super obitu eius paruum libellum edidimus, Eustochimñ, quae nunc in sanctis locis uirginitatis et ecclesiae monile pretiosissimum est, Rufinam, quae inmaturo funere pium matris animum consternauit, et Toxotium, post quem parere desiuit, ut intellegeres eam non diu seruire uoluisse officio coniugali, sed mariti desiderio, qui mares optabat liberos, oboedisse —, postquam uir mortuus est, ita eum planxit, ut prope ipsa moreretur, ita se conuertit ad domini seruitutem, ut mortem eius uideretur optasse. quid ergo referam amplae et nobilis domus et quondam opulentissimae omnes paene diuitias in pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
nandũ. plures uͥgiẽs qͣs ex diuersis
prouĩciis cõgregauerat tã nobłes
ꝙͣ mediocres ⁊ infimi gen̾is in tres
turmas ⁊ monasteria diuisit. ita d̾¬
taxat. ut ĩ oꝑe et cibo separate psal¬
mis et orõnib iũgerẽtur iurgan¬
tes inter se sermone lenissio federa¬
bat lasciuientem adolescentularsi
carnẽ crebris et duplicatis frange¬
lat ieiuniis. malens eis stomachũ

Expanded text:
andum, plures uirgines, quas e diuersis prouinciis congregarat, tam nobiles quam medii et infimi generis, in tres turmas monasteriaque diuisit, ita dumtaxat, ut in opere et cibo separatae psalmodiis et orationibus iungerenturtes inter se, sermone lenissimo foederabat. Lascivientem adolescentularum carnem crebris et duplicatis frangebat jejuniis, malens eis stomachum
Abbreviated transcription (Latin):
Et me audiẽte iurabat cern̾e se fid̾i
ocuł ĩfãtẽ pãnis ĩuolutũ uagiẽ¬
tem ĩ presepe. deũ magos adorãtes.
stellam fulgentẽ desuper mrẽm uͥgi¬
nẽ nutricium sedulũ pastores no¬
cte ueniẽtes ut uid̾ent u̾bũ qd̾ fcm
erat. ⁊̃ tũc iohis euͣngłiste prĩcipiũ

Expanded text:
 me audiente iurabat cernere se fidei oculis infantem pannis inuolutum uagientem in praesepe, deum magos adorantes, stellam fulgentem desuper, matrem uirginem, nutricium sedulum, pastores nocte uenien-tes, ut uiderent uerbum, quod factum erat
Abbreviated transcription (Latin):
desere cogitabat. ¶Quid ultra diffo.
descendit ad portũ. frẽ cognatis. affi¬
iã carbasa tẽdebãt᷑. ⁊ remoꝵ ductu ma¬
gis ĩ altũ ꝑtrahȩbat᷑. pariuis toxochiꝰ
supplices manus tẽdebat in lictore
rufina nubilis ut suas expectaret
nuptias tacẽs fletib obseruabat. ⁊
pietatẽ in filios pietatẽ in d̾o sperans
nesciebat se matrem ut xͥ se ꝓbaret
patiebat᷑. ĩmo gaudens animꝰ appete
bat et amorẽ filiorũ maiorẽ in dm̃
amore cõtẽpnes ĩ scola eustachio q̃
et ꝓpoĩti ⁊ nauigatõis eius comes e¬
rat. adquiescebat. sulcabat. It̾m na¬
uis mare et cũctis qui cũ ea ueheban¬
tur littora respiciẽtib. illa u̾ses te¬
nebat oculos. ne uid̾et qd̾ sñ tormẽ¬

Expanded text:
derio nauigabat. quid ultra differo ? descendit ad portam fratre, cognatis, affiJam carbasa tendebantur, et remorum ductu navis in altum protrahebatur. Parvus Toxotius supplices manus tendebat in littore. Ruffina jam nubilis, ut suas exspectaret nuptias, tacens fletibus obsecrabat. Et pietatem in filios, pietate in Deum superans. Nesciebat se matrem, ut Christi probaret patiebatur, immo gaudens animus adpete- Ibat et amorem filiorum maiore in deum amore contemnens in sola Eustochio, quae et propositi et nauigationis eius comes erat, adquiescebat. sulcabat interim nauis mare et cunctis, qui cum ea uehebantur, litora respicientibus illa auersos tenebat oculos, ne uideret, quos sine tormen
Abbreviated transcription (Latin):
nuliã eiꝰ optime nou̾at premissis
apparitorib iussisset parari p̾toriũ
elegit hiũlẽ cellulã. et cũcta loca tã¬
to arcore ac studio circuibat. ⁊ nͥ ad
reliq̃ festinaret a pͥmis nõ posset ab¬
duci. ¶Prostrataq añ crucẽ qͣi pẽ¬
dẽtẽ dum̃ cern̾et adorabat. Ingressaq
sepultrũ resurrectionis oscustibatur
lapidẽ quẽ ab ostio monũti amo¬
uerat. Angelus ⁊ ip̃m corporis locu ĩ
qͦ doꝰ iacuerat .q. sitiẽs desid̾atas aqͣs
fidei ore lãbebat. Quid ibi lacrimar̃

Expanded text:
emissis apparitoribus iussisset parari praetorium, elegit humilem cellulam et cuncta loca tanto ardore ac studio circumiuit, ut, nisi ad reliqua festinaret, a primis non posset abduci, prostrataque ante crucem, quasi pendentem dominum cerneret, adorabat. ingressa sepulchrum resurrectionis osculabatur lapidem, quem ab ostio sepulchri amouerat angelus, et ipsum corporis locum, in quo dominus iacuerat, quasi sitiens desideratas aquas fide, ore lambebat. q
Abbreviated transcription (Latin):
bs̃ laurẽtiꝰ breui uł sĩplici passione pe¬
rimit᷑. Nã qui gladio ꝑcutit᷑: semel
moritur. Qui ĩ flãmarum camino
m̾git᷑. uno ĩpetu lib̾at᷑. Hic aũt lõga
et multiplici pena cruciat᷑. ut mors
ei nõ desit ad suppliciũ et desit ad fi¬
suarũ deambulasse flãmis. ⁊ igneos
Si quidẽ illi ĩ penarũ suarũ flãmis
deambulabant. hic ĩ ip̃o supplicii sui
igne discũbit: illi uestigis pedũ con¬
culcauerũt incendia. Iste laterũ su-¬
orũ diffusione restrinxit. Illi stãtes¬

Expanded text:
s Laurentius cita vel simplici passione perimitur. Nam qui gladio percutitur, semel moritur; qui in flammarum camino mergitur, uno impetu liberatur: hic autem longa et multiplici poena cruciatur; ut mors ei non desit ad supplicium, et desit ad fisuarum deambulasse flammis, et igneos siquidem illi in poenarum suarum flammis ambulabant; hic et in ipso supplicii sui igne discumbit: illi vestigiis pedum conculcaverunt incendia; iste laterum suorum diffusione restinguit. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
utilior est forma ꝙͣ mͣriũ. eloquẽtia
facilis ad exorandũ fit rõ efficax. ad
suadendũ ualidiora tñ sũt exempla:
ꝙͣ uerba. et plus est opere doce: ꝙͣ uoce.
in quo excellentissĩe gemine doctri¬
ne bs̃ martyr laurẽtius ꝙͣ głosa pol¬

Expanded text:
utilior forma quam martyrum. Eloquentia sit facilis ad exorandum; sit ratio efficax ad suadendum; validiora tamen sunt exempla quam verba; et plus est opere docere quam voce. CAP. II. In quo excellentissimo genere doctrinae beatus martyr Laurentius, cujus p
Abbreviated transcription (Latin):
marũ ministris õe mũdane ĩ ci ĩ sa-
nis extixit incendiũ. et adhoc usq
Dyalolica profectt ĩtentõ. ut et uir fi¬
celis ad iuril sui deum głosũ ascẽde¬
eit. et crudelitas perseꝙ̃tiũ cũ siuis igui¬

Expanded text:
marum ministris, omne mundanae insaniae refrixit incendium; et ad hoc usque diabolica profecit intentio, ut et vir fidelis ad Deum suum gloriosus ascenderet, et crudelitas persequentium cum suis igni
Abbreviated transcription (Latin):
ad scelũ assuetũ ꝑgẽs ⁊ corã altari
uellet transire: in aquã decidẽs expi¬
rauit. cuiꝰ aĩam cũ demones rapuis¬
sent: affuerũt angłi ut eã liberarent¬
me primũ salutabat: et rediens siłi
fatiebat. qd̾ si dicitis uob̾ uim fĩ. po¬
namus in iuditõ ssimi regis. Cũq de
hoc corã dño disputarẽt. placuit ei
ut aĩa ad corpꝰ rediret. et de suis acti¬
bus penit̾et. Int̾ea frẽs uidẽtes ma¬
tutinas deferri differri. sacristã q̃rũt:
et usq ad fluuiũ ꝑgentes sb̃mersũ ĩ
aqͣ reperuĩt. Cũq extracto corpore secũ¬
qͥd fcm̃ fu̾at mirarẽt᷑. Ille repente ad¬
uitã rediit. et rem gestã referẽs: uitã
ĩ bonis operib ꝯsũmauit. ¶Miles qͥ

Expanded text:
coram altari uuium uellet transire, in aquam decidens expirauit. Cuius animam cum demones rapuissent, affuerunt et angeli ut eam liberarentme primum salutabat et rediens similiter faciebat. Quod si dicitis uim fieri uobis ponamus in iudicio summi regis». Cumque de hoc coram domino disceptarent, placuit ei ut anima ad corpus rediret et de suis actibus peniteret. Interea fratres uidentes matutinas differri sacristam querunt et usque ad fluuium pergentes mersum in aqua reperiunt. Et cum extracto corpore quid factum fuerat mirarentur, ille repente reuixit et rem gestam referens, uitam in
Abbreviated transcription (Latin):
peres. claudos ⁊ cecos collegit. ⁊ eos
tauit dicens. Ecce isti sr̃ thesauri et̾¬
ni qui nũꝙͣ minuũtur: s crescũt.
qui in singłis disꝑgũt. ⁊ ĩ oĩb inue¬
niuntur. hoꝵ .n. manꝰ chesauros ĩ

Expanded text:
peres, claudos et cecos collegit, quibustavit dicens: «Ecce isti sunt thesauri eterni, qui nunquam minuuntur, sed crescunt, qui in singulis disperguntur et in omnibus inven
Abbreviated transcription (Latin):
priusꝙͣ cibũ sum̃et. uenientes mili¬
dixit. Nũꝙͥ et tu magus fr̃s es: qui
corpus laurentii abstulisti. Cui ỹpo¬
litus. Hoc feci nõ qͣi magus: s ut xp̃¬
anus. ¶Tunc decius furore repletus.

Expanded text:
 milinquid et tu magus factus es, quia corpus Laurentii abstulisti?». Respondit Ypolitus: «Hoc feci non ut magus, sed ut christianus». Tunc Decius furore repletus
Abbreviated transcription (Latin):
corruptõ. ut sit sꝑ ĩcorrupta quã tãta
ꝑfudit gr̃a. sit integra uinẽs q̃ oiũ
ĩ tegrã perfectãq genuit uitã. sic cũ
illo ꝙ̃ in suo gessit ut̾o. sic apd̃ illũ
illa q̃ genuit fouit et aluit illũ mͦ

Expanded text:
 tanta perfudit gratia; sit integriter vivens quae omnium integram perfectamque genuit vitam; sit cum illo quem in suo gessit utero, sit apud illum illa quae genuit, fovit et aluit illum Mar
Abbreviated transcription (Latin):
et multa u̾lerũ ĩsectione concisus
sb̃iecco precipit igne torq̃ri. ut ꝑ cra¬
tem ferreã q̃ iam de feruore continuo
uim ĩ se hrẽt urendi diu̾soꝵ alterna
mutatione m̃broꝵ fieret cruciatus
uehem̃tio et penaril productõ. So fuᷤ¬

Expanded text:
et multa verberum sectione conscissos subjecto praecipit igne torreri: ut per cratem ferream, quae jam de fervore continuo vim in se haberet urendi, conversorum alterna mutatione membrorum, fieret cruciatus vehementior et poena productior.
Abbreviated transcription (Latin):
nouo admirationis gn̾e. alius illum
torq̃t. et alii seuientes torm̃ta pefici¬
unt deuotiorẽ laurentiũ saluatori
supplicia atrociora fecerũt ¶Qnͣtũ¬
xp̃i magnanimitate concaluit. ut
despectis ꝓpriis corporis cruciatibus
insanissio tortori suo triũphatis eius
ignibus letus illuderet. ¶Quarto¬

Expanded text:
Novo admirationis genere alius illum torquet, et alii saevientis tormenta proficiunt. Devotiorem Laurentium Salvatori supplicia atrociora feceruntChristi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: ver
Abbreviated transcription (Latin):
mitto filios meos. ad mortẽ ultro
tendentes. quos si mͥ hostes aufer¬
rent ꝑ media sequerer bella rapto¬
carnifices rogantur ut feriant. uita
optatur ut percat. mors inuitatur
ut ueniat. Nouus gͥ hic luctus. noua
miseria in qua natorũ iuuentus
sponte amittitur. et parentũ mise¬
randa cogitur senectus ut iuuat.

Expanded text:
mitto filios ad mortem ultro properantes, quos si mihi hostes auferrent, per medias sequerer acies bellatocarnifex rogatur ut feriat, vita optatur ut pereat, mors invitatur ut veniat. Novus hic luctus est; nova miseria, in qua natorum juventus sponte amittitur, et parentum miseranda cogitur senectus ut vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
h̾ uita in se sperantes fefellit. se ex¬
pectantes decepit. de se presumentes
irrisit. et ita nullum omnino se¬
cretum reddidit: ut oĩb ꝓbetur ẽẽ
ut pereat. iracũdũ ut seuiat. men¬
dacem ut fallat. Ipã ĩperat cͥmĩa.¬

Expanded text:
m mundi in se credentes fefellit, omnes se exspectantes decepit, cunctos de se praesumentes irrisit, et ita nullum omnino certum reddidit, ut omnibus probetur fuisse ut rapiat; iracundum, ut saeviat; mendacem, ut fallat. Ipsa inter con
Abbreviated transcription (Latin):
ceris. ungle. stridensq flãma. lami
naq ip̃a penaꝵ ultĩa mors xp̃ianis.
brachiis sursũ ac deorsũ extẽdit cõpa¬
go donec ossiũ duuilsa m̃bratim
retectũ palpitet respondebat. H mi¬
les dei miles cruẽtas ĩcrepãs ꝙ fixa
nõ ꝓfidius ĩtraret arcus ungłaz.

Expanded text:
cer, ungulae, Stridensque flammis lamina, Atque ipsa poenarum ultima, Mors Christianis brachiis, Sursum ac deorsum extendite, 993 Compago donec ossuum Divulsa membratim retectum palpitet. Ridebat haec miles Dei, Manus cruentas increpans, Quod fixa non profundius Intraret artus ung
Abbreviated transcription (Latin):
soluan ex uoto. seua penitudoz nõ
iudicis timuisse conspectũ. munera
ur̃a fugata mellis ꝑmixta dulcedine
male credulis mẽtib uenena parturi¬
unt. cupiditas ur̃a osa hñdo nil possi¬
det. qr diabolicis artib obligata mi¬

Expanded text:
soluamus ex uoto. Sera penitudo est sub iudicis timuisse conspectum. Munera uestra sucari mellis permixta dulcedine male credulis mentibus uenena parturiunt. Cupiditas uestra omnia habendo nil possidet, quia dyabolicis artibus obligata mi
Abbreviated transcription (Latin):
cuius latitudo dicit᷑ ĩ transu̾so ligno
quo extendũtͤ manus. Lõgitudo a
terca usz ad ip̃ãm latitudinẽ. quo
manib ĩfra totũ corpꝰ affigitur.
⁊iltitudo a latitudine usq sursum.¬

Expanded text:
cujus latitudo dicitur in transverso ligno, quo extenduntur manus; longitudo, a terra usque ad ipsam latitudinem, quo a manibus et infra totum corpus affigitur; altitudo, a latitudine sursum
Abbreviated transcription (Latin):
tytũ filiũ suũ in obsidione ierłm̃
legit᷑ audiẽs patrẽ suũ ĩ ĩperiũ sb̃li¬
matũ tãto gaudio ⁊ exultatõe reple-¬
tur. ꝙ n̾uoꝵ contractione ex frigidi¬
tate corrũpit᷑ ⁊ alt̾o crure debilitatiꝰ
per aliũ torq̃tur. Iosephus a̾ audiẽs
tytũ in infirmitate laborare causã
morbi ⁊ morbũ ⁊ tp̃s morbi diligẽt
ĩquirit. Causa nescitur: morbz ig¬
cis młta cõiecit. ⁊ ex tp̃e morbũ et
cãm ĩueĩt. Sciens gaudio ⁊ leticia
suꝑabũdãti debilitatus fuit. Aĩadu̾

Expanded text:
Titum filium suum in obsidione Hierusalem. Titum filium suum in obsidione Hierusalem. gitur, audiens patrem suum in imperium sublimatum, tanto gaudio et exultatione repletur, quod nervorum contractione ex frigiditate corripitur et altero crure debilitatus paralisy torquetur. Iosephus autem audiens infirmitate laborare, causam morbi et morbum et tempus morbi diligenter inquirit. Causa nescitur, morbus igcis multa coniecit et ex tempore morbum et causam invenit, sciens, quod gaudio et leticia superhabundari et debilitatus
Abbreviated transcription (Latin):
non recuso: si grã tui uitã cõsuare
ualeo. ¶Eũc iosephus uni famili¬
sibi uita donaret᷑ petiit. ⁊ qd̾ petiit:
ĩpetrauit. Cũ ã añ uaspasianũ io¬
sephus cẽt adouctus: dix̾ ei naspasi-¬
anus. Mortẽ meruisset: si hꝰ petitõ¬
nib lib̾atus non eẽs. Et iosephus
Si qͥd ꝑperã actũ ẽ: ĩ meliꝰ cõmutari
potest. Et uaspasianꝰ. Qui iũctus
E. qͥd fac̾e potest. I iosephꝰ. aliqͥd¬
face poto: si dcĩs meis aures tuasͤ
demulsero. Et uaspasianus. Conce¬
dat᷑ ut u̾bis ĩh̾eas. ⁊ qͥcqͥd loni dicturꝰ
es pacifice audiatur. Et iosephus.
Imperator romanꝰ ĩtiit: ⁊ senatus
ĩperatorẽ te facit. I uaspasianus.
Si ꝓph̃a es qͣre ñ es uaticinatꝰ huic
ciuitati ꝙ mee subiciende sit ditõni
Et iosephus per .xl. dies ħ eis p̾dixi.
Int̾ea legati romanoꝵ ueniũt ad ua-¬
spasianũ ĩperiũ sb̃limatũ asserunt.
sublimatõe. Reliquit a̾ uaspasianꝰ

Expanded text:
non recuso, sed gratia tui vitam conservare non recuso, sed gratia tui vitam conservare valeo. Tunc Josephus uni familionaretur, petiit; et quod petiit, impetravit. Cum autem ante Vespasianum Josephus esset adductus, dixit ei Vespasianus: Mortem meruisses, si hujus petitionibus liberatus non esses. Josephus: Si quid perperam actum est, in melius commutari potest. Et Vespasianus: Qui victus est, quid facere potest? facere potero, si dictis meis aures tuas demulsero. Et Vespasianus: Concedatur, ut verbis inhereas, et quicquid boni dicturus est, pacifice audiatur. Et Iosephus: Imperator interiit, et senatus imperatorem te fecit. Et Vespasianus: Si propheta es, quare non es vaticinatus huic civitati, quod mee subicienda sit dictioni? Et Iosephus: Per XL dies hoc eis predixi. Interrea legati Romanorum veniunt, Vespasianum imperatorem sublimatum asserunt, sublimatione. Reliquit autem Vespasianus
Abbreviated transcription (Latin):
cidiũ ciuitatis. assũptis .xi. uidesᷤ
sb̾t̾raneã domũ ĩtrauit ubi qͣdridu¬
pho malebant ibi dẽ mori: ꝙ uaspa¬
spasiano se subic̾e seruituti. Uolebãt¬
q se mutuo ĩt̾fic̾e. ⁊ sanguinẽ suũ
in sacficiũ d̾o cõferre. ⁊ qm̃ iosephꝰ
ĩt̾eos erat dignior. uolebãt ei pri¬
mitus occid̾e. ut eiꝰ effusione sãgni-¬
nis deuscitiꝰ placaret᷑. uł ut ĩ croni¬
ca dr᷑. Ido mutuo se ĩt̾fic̾e uolebãt:
ne darẽt᷑ in maĩb romanorũ. at
iudicẽ mortis ⁊ sacficii se constituit.
et qͥs pͥor alio occisurꝰ eẽt ĩt̾ binos
⁊ binos sortẽ mitti iussit. Missis
itaz sortib: sors ñc unũ. nũc aliũ
morti tradidit. don ec uẽtũ ÷ ad ulti¬
mũ: cũ quo iosephus sortes missu¬
rus fuit. ¶Euñc iosephus hõ strenu-¬
us ⁊ agił gladiũ illi abstulit. ⁊ quid
magis eligeret uita . s. aut mortem
requisiuit. ut et sine dela tõe eligere
p̾cepit. Et ille timens rendit. Uiu̾e

Expanded text:
cidium civitatis, assumptis undecim Judaeis, subterraneam domum intravit, ubi quatridupho malebant ibidem mori quam Vespasiani se subjicere servituti. Volebant se mutuo interficere, et sanguinem in sacrificium Deo offerre. Et quoniam Iosephus inter eos erat dignior, volebant eum primitus occidere, ut eius effusione sanguinis Deus citius placaretur, vel, ut cronica dicit, ideo mutuo se interficere volebant, ne darentur in manibus Romanorum. At judicem mortis et sacrificii se constituit; et quis prior alio occisurus esset, inter binos et binos sortem mittere jussit. Missis itaque sortibus, sors nunc unum, nunc alium morti tradidit, donec ventum est ad ultimum, cum quo Josephus sortes missurus fuit. Tunc Josephus homo strenuus et agilis gladium illi abstulit, et quid magis eligeret, vitam scilicet aut mortem, requisivit, et ut sine dilatione eligeret, praecepit. Et ille timens respondit: Vivere
Abbreviated transcription (Latin):
posset ꝙͣ caro sacrificii nr̃i corpus
offerat᷑. ¶ Idẽ ip̃e unꝰ utrĩq mediator
per sacrificiũ pacis recõcilias nos deo.
unũ cũ ip̃o man̾et. cui offe̾bat unũ
in se facet ꝓ quib offerebat. unꝰ ip̃e
eẽt qui offerebat. ⁊ qd̃ offerebat.¬

Expanded text:
posset quam caro sacrificii nostri corpus eofferatur. Idem ipse unus utriusque mediator per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret, cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat; unus ipse esset, qui offerebat
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo. Negatur ꝑ ĩsipientiam
sapia. per iniquitatẽ iusticia. per
mendatiũ u̾itas. per turpitudinẽ
sc̃itas. ꝑ ĩbecillitatẽ aĩ fortituto.
et quotiẽscũq m̃tim᷑ uiciis at pec¬

Expanded text:
fortitudo. Negatur per insipientiam sapientia, per iniquitatem justitia, per mendacium veritas, per turpitudinem sanctitas, per imbecillitatem animi fortitudo. Et quotiescumque vincimur vitiis atque pec
Abbreviated transcription (Latin):
Si apłi ⁊ m̃res adhuc ĩ corpore poĩti
posunt orare pro cet̾is qñ de ãd huc debe¬
rent ẽẽ solliciti ꝙͣto magis post co¬
ronas uictorias ⁊ triũphos. Unus
hõ moyses ex sexentis militib ar¬

Expanded text:
i et martyres adhuc in corpore constituti possunt orare pro caeteris, quando de se adhuc debent esse solliciti, quanto magis post coronas, victorias et triumphos! Unus homo Moyses sexcentis millibus ar
Abbreviated transcription (Latin):
uendo ĩfirmũ. ĩ colendo letũ laboraui.¬
¶ Scis dñe qͦtiens a p̾itate cõtẽplatõis
retrahere me intendebat. quotiens a
dulcissĩe quietis suosõpno me excita¬
re ostendebat. quãtũ ⁊ quotiẽs dolorẽ ĩ¬
gerebat. ¶Quid gͥ tãdiu potui benignis¬
sime pugnari restiti. ⁊ tua ope sr̃aui. ⁊
reici a te pio ⁊ iusto remun̾atore po¬
sco ne mͥ idult cõm̃des: s depositũ red¬
do ¶Com̃ta alii ꝙͣ illi ultra ñ ĩpedias i
resurrecturu seruet ⁊ reddat. ⁊ ip̃m qͦz me
ritũ sui laboris recipiat. t̾re ilbõ cõm̃da.
ut me ãplius uigilare nõ oporteat. ⁊¬
me libere ad te fontẽ ĩ deficientis gaudii
tend̾e anxientem nõ iã retrahat. nec

Expanded text:
omando superbum laboravi. Scis, Domine, quoties a puritate contemplationis me retrahere conabatur, quoties a dulcissimae quietis somno me excitare contendebat, quantum et quoties dolorem ingerebat. Qui igitur tam diu, pater benignissime, pugnanti restiti, et tua ope superavi et vici, a te pio et justo remuneratore posco, ne mihi ultra commendes, sed depositum reddo. Commenda alii quem illud ultra non impediat, et resurrecturum servemeritum sui laboris recipiat. Terrae me commenda, ut me amplius vigilare non oporteat, et libere ad te fontem indeficientis gaudii tendere anxiantem me non retrahat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
exultans su scipias me discipulum eiꝰ
qui pependit ĩ te. qr amator tuus sꝑ fui
et desideraui te ãplecti. O bona crux q̃
decorẽ ⁊ pulchritudinẽ de m̃bris dñi sus¬
cepisti diu desid̾ata. sollicite amata sñ
int̾missione q̃sita. ⁊ aliqñ concupiscẽ¬
ti aĩo p̾parata: accipe me ab hoĩbus. et
redde me magr̃o mes. ut per te me recipi¬
at: qui per te me redenut. Et h̾dicens: se¬

Expanded text:
exaltans suscipias me discipulum ejus qui pependit in te, quia amator tuus semper fui, et desideravi te amplecti. O bona crux, quae decorem et pulchritudinem de membris Domini suscepisti: diu desiderata, sollicite amata, sine intermissione quaesita, et aliquando concupiscenti animo praeparata! Accipe me ab hominibus, et redde me Magistro meo, ut per te me recipat, qui per te me redemit. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
maret puniret᷑. ¶Tercia: ut quicũz
parte dimidia pͥuaretur. ¶Quarta:
ut sic̃ ĩperator rome. sic romanus
ut nullus nͥ de licẽtia sui antistitis
pis se lam̃tablr̃ accusauit ¶Post¬
modũ arrepto bidẽte ad fũdam̃tum¬
ecc̃e basilice construendũ frã pͥmus

Expanded text:
rit puniretur. Tertia ut quicumque parte dimidia priuaretur. Quarta ut sicut imperator Rome sic etiam Romanus ut nullus nisi de licentia sui antistitis pis se lamentabiliter accusavit. Postmodum, accepto bidente, ad fundamentum basilice construende terram primus
Abbreviated transcription (Latin):
ego quiduultis: Et illi. Uenimusut
occidaris. ⁊ ultra uiuere ñ ualebis.
Quib ille dixit. Ego ꝓd̾o mori parat᷑¬
sũ ⁊ ꝓ defensione iustitie ⁊ pro ecc̃e li¬
b̾tate. Si gͦ meq̃ritis: ex parte dĩ oĩpo¬
tentis ⁊ sb̃ anachemate ꝓhibeo. ne
horũ cuiꝙͣ aliqͣtenus noceatis. deo ⁊¬

Expanded text:
ego, quid vultis?», et illi «Volumus ut occidaris et ultra vivere non valebis». Quibus ille dixit: «Ego sum pro Deo mori paratus et pro defensione iustitie et pro ecclesie libertate. Si igitur me queritis, ex parte Dei omnipotentis et sub anathemate prohibeo ne horum cuiquam aliquatenus noceatis». Item
Abbreviated transcription (Latin):
ni ĩperii de fonte nascitur pietatis qͥ
hnͣc ⁊̃ legem dedit ut capitali sẽtẽcie
subderetur. quicũq in bello aliquẽ occi
mus alienis. ¶Quid ꝓdest barbaroᷤ
superasse: si crudelitate uincamur.
Nam uicisse extrancas nationes
iurium est bellantiũ ppłoꝵ. Uincere
aũt uitia et pcc̃a iurtus est morum.
In illis gͦ plus fortõres nos existimꝰ
illis. In hiis u̾o nob̾ipĩs fortiores
sumꝰ. qui .n. fuit in isto certamĩe su¬
peratus. uictoriã obtinet uictus.Ui¬
ctor .n. post triũphũ uĩcit᷑. si etiã pi¬
ctas ab ĩpietate suꝑatur. uincat gͦ
pietas in isto congressu. ¶ Bene oĩ

Expanded text:
ni imperii de fonte nascitur pietatis, que hanc etiam legem dedit ut capitali sententia puniretur quicunque in bello aliquem occidmus alienis? Quid iuvat barbaros superasse, si a crudelitate vincamur? Nam vicisse extraneas nationes virtus est bellantium populorum. Vincere autem vitia et peccata virtus est morum. In illis ergo preliis fortiores nos extitimus illis. In hiis vero nobis ipsis ur? Qui enim fuerit in isto certamine superatus, uictoriam obtinet uictus; uictor enim post triumphum uincitur si pietas ab impietate superatur. Vincat ergo pietas in hoc c
Abbreviated transcription (Latin):
cilio et ieuiniis mactat᷑. nõ solum
enĩ cilitium ꝓ camisia deferebat. s
etiã femoralia cilicina us ad poplicẽ
baiulabat: Scĩtatẽ aũt suã ita sub¬
tilit̾ occultabat. ut saluo sꝑ honesta¬
tis rigore sb̃ decentia uestiũ ⁊ apparatu
utensiliũ concordaret morib sigulo¬
rum. ¶Tresdeci pauperũ pedes quotidie
curuatis genibz abluebat. ⁊ refectos
datis culilet .iiiͦiͦ. argenteis remitte¬

Expanded text:
cilitio et ieiuniis maceratur. Non solum enim cilicium pro camisia deferebat, sed etiam femoralia cilicina usque ad poplitem baiulabat. Sanctitatem autem suam ita subtiliter occultabat, ut, salvo semper honestatis rigore, sub decentia vestium et apparatu utensilium concordaret moribus singulorum. Tredecim pauperum pedes cotidie curvatis genibus abluebat, et refectos, datis cuilibet IIII argenteis, remitte
Abbreviated transcription (Latin):
suis pũi redd̾ent᷑. et dona płima ⁊ ĩfim¬
ta uehicula p̾lerentͤ. sicq mr̃es que
ei dicẽtes. qm̃ exhorriusti effusionem
tem syraptũ lacitat accersire hic tͥ pi¬
scinam ostendet ĩ qua ĩmersus tercio
ab oĩ curabilis lepre morbo. Tu uero¬
xp̃o hanc uicissitudinẽ reddas. ut yxo¬
lorũ tẽpla diruas: xͥ restaures ecc̃as.
et eius deinceps cultor fias. ¶Ennigi¬
lans gͥ constantinus statĩ misit mi
dus presentatur. Cui constantinꝰ¬

Expanded text:
suis matribus redderentur et dona plurima ac etiam vehicula preberentur. Sicque matres, quent dicentes: Quoniam exhorruisti effusionem tem Siraptim latitat accersire hic tibi piscinam ostendet, in qua immersus tertio ab omni curaberis lepre morbo. Tu vero hanc vicissitudinem Christo reddas, ut ydolorum templa diruas, Christi restaures ecclesias, et eius deinceps cultor fias. Evigilans igitur Constantinus statim misit ad dus presentatur. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
ad romã cũ bestiis. tra mariq depu¬
gno die ac nocte cõnexus ⁊ colliga¬
tus .x. leopardis militib ductor
ad cuiꝰ custodiã datius qͥ ex bñficuᷤ
nr̃is seueriores fuĩt. s ego eoꝵ neqͥ¬
tiis magis erudior. Osaluata res
nullis forefec̾int timeãt cõtingere
corpus meũ. quinimo ⁊ si tũc come¬
dentur. ego iũ faciã. ego me ĩgerã.
Date q̃so ueniã ego noui qͥd me expe¬
diat ignes. cruces. bestie. dispersiones
supplicia dĩa arte qͥsita cõflẽt᷑. dũ mͦ¬

Expanded text:
ue Romam cum bestiis terra marique depugno die ac nocte, connexus et colligatus decem leopardis, militibus dico ad custodiam datis, qui et beneficiis nostris saeviores fiunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior, nec tanullis fecerunt, timeant contingere corpus meum; quinimo, et si cunctabuntur, ego vim faciam, ego me ingeram. Date, quaeso, veniam: ego qui ignes, cruces, bestiae, dispersiones  supplicia, diaboli arte quaesita, compleantur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ualere aduersũ te ¶ Ecce .n. quicꝙͥ
tu facis: ⁊ ego facio. Ieinas tu. ⁊
ego penitus non cometo. Uigilas tu:
⁊ ego non dormio. Unũ est solũmͦ
in quo superas me. ¶Et dix abbas.¬

Expanded text:
valere adversus te possum. Ecce enim quidquid tu facis, et ego facio; jejunas tu, et ego penitus non comedo, vigilas tu, et ego omnino non dormio. Unum est autem solum in quo me superas. Et dicit ei abbas
Abbreviated transcription (Latin):
tumultuentis se audisse: reu̾tẽs ex¬
posuit. ¶Et cũ circa eũ ugilaret.
finẽ eius expectãs. media nocte it̾m¬
se renũtiasset: mox nimua claritas
quã ĩ predc̃s p̾sbr̃ sufferre nõ poc̾at:¬

Expanded text:
ciuitatis se audisse reuertens exposuit. Et cum iuxta eum uigilaret, finem eius expectans, media nocte se renuntiat, mox nimia claritas quam etiam presbyter sufferre non pot
Abbreviated transcription (Latin):
patiaris incestũ saccilegii: qͥ ñ pallꝰ es
furtũ. bñdicatur. Nũc nom̃ tuũ usq
ad adulfiũ neni: iurgo discedã . uix
cõpleu̾at ordem: ⁊ ecce uir miles specie
terribilis irrupit. Quẽadm̃ uirgo tre¬
ĩmenor lcõnis. ⁊ daniel ĩqͥt. supplici
uit. Ne uerearis aĩa ⁊ tales solent
matres face̾. Ouirgo fides tua: sal
uã te fecit. Cui miles. Queso ne pa¬
ueas soror. frat huc ueni saluare
aiãm ñ ꝑd̾e. serua me. ut ip̃a saluis¬
eris. qͣi adult̾ ĩgressus si uis ut mͣr¬

Expanded text:
ris incestum sacrilegii, qui non passus es furtum. Benedicatur et nunc nomen tuum; ut quae ad adulterium veni, virgo discedam. 28. Vix compleverat precem, et ecce vir militis specie terribilis irrupit. Quemadmodum eum virgo treimmemor lectionis: Et Daniel, inquit, suppliciuvit. Ne vereare, anima, talis solet martyres facere. O virgo, fides tua te salvam fecit! 29. Cui miles: Ne, quaeso, paveas, soror. Frater huc veni salvare animam, non perdere. Serva me, ut ipsa serveris. Quasi adulter ingressus, si vis, m
Abbreviated transcription (Latin):
tu mortẽ non recusauit. ¶Cũ ducẽ¬
tur amicus reu̾sus seruicẽ sb̃stituit
colla sb̃iecit ¶Tunc admiratꝰ ty¬
rãnus cariorẽ phĩs amicitia ꝙͣ iu
tam fuisse p̾cinit ut ip̃e ab ipĩs qͦs
dãpnau̾at ĩ amiciciã reciperet᷑.
Tanta uirtus ẽẽ grãm ut et tyran¬
nũ inclinaret digna laude: sed mi
mici. Isti cogniti. Illi tyrãno se obtu¬
lerũt. Isti tyrãnis plurib ħ ceudeli
inter illos in uno obnoxia necessi¬
tas. In hiis ambroꝰ. uoluptas lib̾a
hoc qͦ isti prudẽtiores ꝙ illi studii
sui finis amicicie gr̃ã Isti corona
mrii. Ili .n. certauert̃ hoĩb. Isti deo¬

Expanded text:
no mortem non recusavit. Cum ducereno mortem non recusavit. Cum duceretur, amicus revertitur, cervicem substituit, colla subjecit. Tunc admiratus tyrannus chariorem philosophis amicitiam quam vitam fuisse; petivit ut ipse ab his quos damnaverat, in amicitiam reciperetur. Tantam virtutis esse gratiam, ut et tyrannum inclinaret. 35. Digna laude, sed minmici, isti incogniti: illi tyranno uni se obtulerunt, isti tyrannis pluribus, hoc etiainter illos in uno obnoxia necessitas, in his amborum voluntas libera. Hoc quoque isti prudentiores, quod illis studii sui finis amicitiae gratia, istis corona martyrii; illi enim certaverunt hominibus, isti Deo