comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd hc tempore qnͣ unũ pulmentũ datur in cena ad iussũ abbĩs
eldomadarius coquine cellarariũ aduuare poterit. et cũ seruitori¬
lus reficere. Ubi uero sũt quatuor eldomadarii coquine duo ser¬
mant ꝑ diem integrũ. ubi duo: unus similiter seruiat. Si longe
fuerint ab oratorio possunt si necesse fuerit laborare post signum
ad uesꝑas. scu ad quãlibet horam pulsatũ qd̃ nũꝙͣ alio tempore
fien debet. Uesꝑis ibi cautatis eant ad monasteriũ. Qd̃ si recesse
fũit poterit prior quosdã ibi relinquere. qui fñ a ceria seruitorum
deesse non debent. Quod tũc quidem raro. sed alio tꝑe nũꝙͣ fiat.
Qui monachos suos ad grangias dirigit uideat omĩmodis qͣn¬
nus illuc cundo uel uide redeundo maximeq ibi remorando. silen¬
tiũ seruent. Sideat etiam ut preparatas habeant domos ubi possĩt
honeste ordinateq simul comedere simul etiã dormire. et singuli

Expanded text:
quod hoc tempore quando unum pulmentum datur in coena ad jussum abbatis: quod hoc tempore quando unum pulmentum datur in coena ad jussum abbatis: hebdomadarius coquinae cellerarium adjuvare poterit et cum servitoribus reficere. Ubi vero sunt quatuor hebdomadarii coquinae, duo serviant per diem integrum: ubi duo, unus similiter serviat. Si longe fuerint ab oratorio, possunt, si necesse fuerit, laborare post signum ad Vesperas seu ad quamlibet horam pulsatum: quod nunquam alio tempore fieri debet. Vesperis ibi cantatis, eant ad monasterium. Quod si necesse fuerit, poterit prior quosdam ibi relinquere; qui tamen a coena servitorum deesse non debent: quod tunc quidem raro, sed alio tempore nunquam fiat. Qui monachus suos ad grangias dirigit, videat omnibus modis quatenus illic eundo vel inde redeundo, maximeque ibi remorando silentium servent. Videat etiam ut praeparatas habeant domos ubi possint honeste ordinateque simul comedere: simul etiam dormire: et singuli
Abbreviated transcription (Latin):
quib laboramus et uigiliis sc̃oꝵ: conuentus missam audire deb.
His temporibus solet conuentus usq ad sextam laborare. Et
ante pͥmam si opus fuerit exire et extra monasteriũ prandere et
dornire si necesse fuerit. cocus et lector mixtũ sumere. Qui autẽ
in abbatia remanent et in refectorio comedũt semꝑ in ecclesia
gr̃as referant. preter seruitores. Unicuiq in die libra panis com¬
nuis et dimidia dau potest ubi opus fucrit et distribui sin
prout tempus et locus exegerit. Noc tempore exceptis dieb quib
fratres uacant lectioni. unũ pulmentũ habemus ad prandiũ
⁊ alterũ ad cenam si fieri potest. Lac si habuerit conuentus siue
catũ siue crudum pro uno generalium pulmentorũ reputabit᷑
D melle autem nũquam et nusꝙͣ fiat genale. nisi id abb̃i uisũ
fu̾it pro pulmentorũ penuria et mellis abundantia. Et notand̃

Expanded text:
quibus laboramus et vigiliis sanctorum, conventus missam audire debet. quibus laboramus et vigiliis sanctorum, conventus missam audire debet. His temporibus solet conventus usque ad Sextam laborare. Et ante Primam si opus fuerit exire, et extra monasterium prandere et dormire, si necesse fuerit, cocus et lector mistum sumere. Qui autem in abbatia remanent et in refectorio comedunt, semper in Ecclesia gratias referant praeter servitores. Unicuique in die libra panis communis et dimidia dari potest ubi opus fuerit, et distribui singulis prout tempus et locus exegerit. Hoc tempore exceptis diebus, quibus fratres vacant lectioni, unum pulmentum habeant ad prandium, et alterum ad coenam si fieri potest. Lac si habuerit convontus sive coctum sive crudum, pro uno generalium pulmentorum reputabitur. De melle autem nunquam et nusquam fiat generale, nisi id abbati visum fuerit pro pulmentorum penuria, et mellis abundantia. Et notandum
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos et minister preparent se statim post capitulũ ad ca-¬
nendam missam ad quã conuentus tempore secationis potest inter¬
esse. et missas priuatas cantare dũ illa cantatur. si abbati uel priori
uisum fuerit. In uigiliis autem et festis xiiͣ. lectionũ qui priuatĩ
cantare debent non nisi post offerendam incipiant. Et missa ĩ ꝯuẽtu
cantata statim exeant ad laboreni. Tempore uero messionis ad hãc
missam qñ conuentus non ad est adiuuare debent minuti. et ĩfir¬
mi extra chorum. et de infirmitorio. ꝑ omĩa sc̃om̃ gradus suos sicut
necesse fuerit. Qua cantata ip̃i ministri insimul congregati. seỹtur
alios ad laborem. Prior autem prouideat quomodo sciant quo cõ-¬
uentũ sequi debeant et quis eos illuc ducat. Utroq uero tempore
mane missa cantata. si pluit licet monachis post terciam esse in
lectione. et missas priuatas celebrare si tamen abbati uel priori
bisum fuerit. Et sciendũ quod in omĩb xiiͦ. lectionũ solemnita ͦ

Expanded text:
sacerdos et ministri praeparent se statim post capitulum ad canendam missam: ad quam conventus tempore secationis potest interesse, et missas privatas cantare dum illa cantatur, si abbati vel priori visum fuerit. In vigiliis autem et festis duodecim Lectionum qui privatim cantare debent, non nisi post offerendam incipiant. Et missa in conventu cantata statim exeant ad laborem. Tempore vero messionis ad hanc missam quando conventus non adest, adjuvare debent minuti et infirmi extra chorum, et de infirmitorio per omnia secundum gradus suos sicut necesse fuerit. Qua cantata ipsi ministri insimul congregati sequantur alios ad laborem. Prior autem provideat quomodo sciant quo conventum sequi debeant et quis eos illuc ducat. Utroque vero tempore mane missa cantata si pluit, licet monachis post Tertiam esse in lectione: et missas privatas celebrare, si tamen abbati vel priori visum fuerit. Et sciendum quod in omnibus duodecim Lectionum solemnitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
t niuitatoriũ. ⁊ alter chorus subiũgat. et laudabilis ⁊ sic fiai
⁊ totus ab utroq choro simul decantetur. Sed ĩ sine predictorum
tractuũ. ambo chori simul cantent. ceteros tractus totus in simul cõ
dicatur tractus. exceptis sabbatis iiii. tp̃m. et uigilia pentecostes. ⁊ mis¬
is defunctoꝵ p̾cipuis ⁊ pͥuatis. sed nec ĩ matutinalib missis ĩ
ꝓpter missam de festo. post terciã non repetenda. Nam pͥuatis dieb
⁊ Dñe exaudi or̃onem Feria iiii. ante pascha: ꝓ qualibet solẽni ͭ ͤ
non omittũtui. Tractus qui alternatĩ dicũtur in illo choro in quo
est inuitatoriũ incipiantur. Alios tractus. cantor uel qui euis
missam gerit officiũ. inquocũq choro fuerit incipiat¬

Expanded text:
nvitatorii: et alter chorus subjungat, Et laudabilis, etc., et sillo qui incipit: et totus ab utroque choro simul decantetur; sed et in fine praedictorum Tractuum, ambo chori simul cantent: caeteros Tractus totus simul chorus dragesimam dicatur Tractus, exceptis Sabbatis Quatuor Temporum, et Vigiliis Pentecostes et missis defunctorum praecipuis et privatis; sed nec in matutinalibus missis Dopropter missam de festo, post Tertiam non repetenda. Nam privatis diebuet, Domine, exaudi orationem: Feria quarta ante Pascha pro qualibet solemnitate non omittuntur. Tractus qui alternatim canuntur, in illo choro in quo est Invitatorium incipiantur. Alios Tractus cantor vel qui ejus ad missam gerit officium in quocunque choro sit incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
uero de refectione diximus etiam ip̃i teneant qui ea die redeũt qua
egressi sũt. Qui tamen sollicite prouideant ut ad pͥmã semꝑ refecti¬
onem ueniant. Et sciendũ quod in quacũq abbatiarũ nr̃i ordinis
monachus uel conuersus nostri ordĩs uenerit. ꝑ omĩa sicut ĩ suo¬
nasterio ordinẽ suũ tenebit. In ecclĩa tamen psalmũ aut arti¬
plouã non imponat. lectionẽ uel responsoriũ non dicat. nec qͥ cꝙͣ
obediencia sua nichil faciet. Prior tamen post prioran illius loci
pͥmũ locum terebit.

Expanded text:
vero de refectione diximus, etiam ipsi teneant qui ea die redeunt qua vero de refectione diximus, etiam ipsi teneant qui ea die redeunt qua egressi sunt: qui tamen sollicite provideant ut ad primam semper refectionem veniant. Et sciendum quod in quacunque abbatiarum nostri ordinis monachus vel conversus nostri ordinis venerit, per omnia sicut in monasterio suo ordinem tenebit. In ecclesia tamen psalmum aut Antiphonam non imponat, lectionem vel responsorium non dicat, nec quidquaobedientia sua nihil faciet. Prior tamen post priorem illius loci primum locum tenebit.
Abbreviated transcription (Latin):
trare debeat. si annuerit intret. et uersum dicat sub silencio. stans et in¬
diuans sicut in conuentu fieri solet. beuedictionem dicat. nec tamen
signũ crucis faciat. Sc autem ut ad utrũq prandiũ ita et ad utr̃ãq
anam. equae semꝑ custodiat excepto quod ad seruitorũ refectionẽ in¬
trandi signũ non faciat. Quod si ad refectionẽ ipsorum seruitorũ
udius uenerit. non eũ expectent nec eis discedentib ip̃e se mouea
Sinuliter propter conuentũ si ad biberes uenerint uel ꝓpter signũ
collationis non se moueat: sic tamen ut ad collationem ante finẽ
ueniat. Quod si ad signũ collationis uel ad ipsam collationem ue-¬
nerit. statim conuentui se iũgat. cũ eis compleat. et post completori
edat. Si ad completoriũ uenerit. similiter faciat. Si post
completoriũ similiter comedat. et sic sibi in capitulo cõpleat. Qd̾

Expanded text:
trare debeat, si annuerit, intret et versum dicat sub silentio, stans et intrare debeat, si annuerit, intret et versum dicat sub silentio, stans et inclinans sicut in conventu fieri solet, benedictionem dicat, nec tamen signum crucis faciat. Hoc autem ad utrumque prandium et ad utramque coenam aeque semper custodiat, excepto quod ad servitorum refectionem intrandi signum non faciat. Quod si ad refectionem ipsorum servitorum tardius venerit, non eum exspectent, nec eis discedentibus ipse se moveat. Similiter propter conventum si ad biberes venerit, vel propter signum collationis, non se moveat: sic tamen ut ad collationem ante finem veniat. Quod si ad signum collationis vel ad ipsam collationem venerit, statim conventui se jungat, cum eis compleat, et post Completorium comedat. Si ad Completorium venerit, similiter faciat: si post completorium, similiter comedat, et sic ibi in capitulo compleat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
portare uoluerit. liceat ei tantũ obseruet ne sint preciosa uel curiosa.
Porro rediens domũ. nisi eadem qua exiit die redierit mox ad or̃onẽ
cat. Ingressurus oratoriũ. aqua se benedicta asꝑgat. or̃onem in choro
si conuentũ ibidem non inuenerit pronus uel prostratus scdm̃ tẽpꝰ
faciat. Quod si inuenerit non tamen canonicam horam dicentem:
re debet. uel sociandus psallentibz. si ante gloriã uenit. uel si post: ad
graduni satisfacturus nisi iam kyriel̃ dici inuenerit. Si ostiũ ora¬
torii obseratũ inuenerit: ibidem oret. Si intra curiam monasterii
fuerit dum signũ pulsatur in ecclĩa ad refectionẽ: uersum perdet si
non occurrerit. Si mense campanam pulsari inuenerit: diuertat in
efectoriũ ut cũ aliis uersum incipiat. Quẽ si iam ceptũ inuener
oratum uadat. Post orationem facto signo coco uel cellarario an in¬

Expanded text:
portare voluerit, liceat ei: tantum observet ne sint pretiosa vel curiosa. portare voluerit, liceat ei: tantum observet ne sint pretiosa vel curiosa. Porro rediens domum, nisi eadem qua exiit die redierit, mox ad orationem eat. Ingressurus oratorium aqua se benedicta aspergat: orationem in choro si conventum non invenerit pronus vel prostratus secundum tempus faciat; quod si invenerit, non tamen canonicam horam dicentem, are debet, vel sociandus psallentibus, si ante Gloria venerit: vel si post, ad gradum satisfacturus, nisi jam Kyrie eleison dici invenerit. Si ostium oratorii obseratum invenerit, ibidem oret. Si intra curiam monasterii fuerit dum signum pulsatur in ecclesia ad refectionem, versum perdet si non occurrerit. Si mensae campanam pulsari invenerit, divertat in refectorium, ut cum aliis versum incipiat: quem si jam inceptum invenerit, oratum vadat. Post orationem facto signo coco vel cellerario an in
Abbreviated transcription (Latin):
ro in uiã ante terciã in estate. aut reuertenti post terciã usq ad nonã
in hyeme licet missam cantare uel audire in dieb iauniorũ. ⁊ festis
xii. lectionũ. et in septimana pasche et pentecostes. et natiuitate diũ
et in precipius defunctorũ officiis. I ciunia consuctudinaria tã estate
quã hyeme iuxta consuetudinẽ teneat. nisi forte abbas quispiuam
eũ secum prandere fecerit: et hoc in suis tm̃i monasteriis aut quilibet
quib uidelicet in ordine nr̃o cybis tantum quadragesimalib uesci
mos est. iuxta morem custodiat. Ad mensam nõ loquatur. sagiũe
non uescatur. ĩ plums nõ iaccat. nisi forte stramen uel aliud tale
quid suꝑ quod iaceat sine magno labore aut sũptu habere nõ possit.
Et sciendũ quod tamt abbates quã monachi sagũ quod uulgo dicit
tũ secum possunt deferre et ceruical. Qui autem pro strato sacci

Expanded text:
ro in viam ante Tertiam in aestate, aut revertenti post Tertiam usque ad Nonam ro in viam ante Tertiam in aestate, aut revertenti post Tertiam usque ad Nonam in hieme, licet missam cantare vel audire in diebus jejuniorum et festis duodecim Lectionum, et in septimana Paschae et Pentecostes, et Nativitate Domini, et praecipuis defunctorum officiis. Jejunia consuetudinaria tam aestate quam hieme juxta consuetudinem teneant, nisi forte abbas quispiam eum secum prandere fecerit, et hoc in suis tantummodo monasteriis, aut quilibetquibus videlicet in ordine nostro cibis tantum quadragesimalibus vesci mos est, juxta morem custodiat: ad mensam non loquatur: sagimine non vescatur: in plumis non jaceat, nisi forte stramen vel aliud tale quid super quod jaceat sine magno labore aut sumptu habere non possit. Et sciendum quod tam abbates quam monachi sagum, quod vulgo dicitur stratum, secum possunt deferre et cervical. Qui autem pro strato sagum
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ nemuni sine licencia loquatur. Dicturus horas ꝑ uiã si dies
ꝓsteruendi fu̾it. in terram or̃oni incũbat. Dicens gloria pr̃i rursum
genua flectat silenciũ tenens: quousq locatus ceptam ꝓseqͣtur horã
Tam die quam nocte dũ non equitauerit. stans horas si nõ multũ
grauatur dicat. Qui uero ad grangias uel ad cellaria siue ad aliꝙͣ
habitacionẽ domus illius de qua exit uadit. nisi se extra ꝑ noctatur
crediderit benedictionem non accipiat. Similiter et qui inde redit. nͥ
extra ꝑuoctatus fuerit siue in uilla comederit. Benedictiones autẽ
dande suꝑ egredientes in uã et reuertentes dicantur cadem uoce qua
collecta hore canouice dicta fuerit. preter ad laudes et ad uesperas. Et
sciendũ quod solis hospitib accepta benedictione egrediendi. licet ms¬
san cantare ante euangeliũ misse conuentus. Abbati quoq egressu¬

Expanded text:
sterium nemini sine licentia loquatur. Dicturus horas per diem si dies sterium nemini sine licentia loquatur. Dicturus horas per diem si dies prosternendi fuerit, in terram orationi incumbat dicens Gloria Patri, rursum genua flectat, silentium tenens quousque locatus ceptam prosequatur horam. Tam die quam nocte dum non aequitaverit, stans horas si non multum gravatur, dicat. Qui vero ad grangias vel ad cellaria, sive ad aliquam habitationem domus illius de qua exit, vadit, nisi se extra pernoctaturum crediderit, benedictionem non accipiat. Similiter et qui inde redit, nisi extra pernoctatus fuerit sive in villa comederit. Benedictiones autem dandae superegre dientes in via et revertentes, dicantur eadem voce, qua collecta horae canonicae dicta fuerit praeter ad Laudes et ad Vesperas. Et sciendum quod solis hospitibus accepta benedictione egrediendi licet missam cantare ante Evangelium missae conventus. Abbati quoque egressu
Abbreviated transcription (Latin):
utilitate monasterii. Dirigendus uero ad laudes nisi
quando statim subsequitur p̾ma. et ad ceteras horas p̾ter completori¬
ũ pͥuatis etiam dieb ad nocturnos potest accipere benedictionẽ. Quã
accepturus ꝑgens ad gradũ et circũuoluens se scdm tempus uel se
incuruet: uel prosternatur. Reuersus uero nõ circumuoluat se. sed
onũ tye prosternatur. Si cũ abbate fu̾it exieus siue reuertens ad be¬
nedictionem seu ad orationẽ. post completoriũ siuie ad satisfactiões
post gloriam pͥmi psalmi. post albatem semꝑ se collocet. Qui si ma-¬
iorem missam expectare nequiuerit ad matutinalem cõmunicare po¬
terit. Quẽ si intra monasterii portam pͥmũ hore canonice signũ
capituli siue collationis preoccupauit: reuertatur. Egrediens
monasterio nõ comedat ante portam monasterii. nec alicubi infra
dimidiam leugam a monasterio. Transeunti autem et ea die non
ingressuro. liceat. E grediens uero siue et regrediens: intra mona¬

Expanded text:
utilitate monasterii. Dirigendus vero ad Laudes, nisi quando statim subsequitur Prima, et ad caeteras horas praeter Completorium privatis etiam diebus ad Nocturnos potest accipere benedictionem, quam accepturus surgat pergens ad gradum, et circumvolvens se secundum tempus, vel se inclinet vel prosternatur. Reversus vero non circumvolvat se, sed omni tempore prosternatur. Si cum abbate fuerit exiens sive revertens, ad benedictionem seu ad orationem post Completorium, sive ad satisfactionem post Gloria psalmi primi, post abbatem semper se collocet. Qui si majorem missam exspectare nequiverit, ad matutinalem communicare poterit. Quem si intra monasterii portam primum horae canonicae signum, vel capituli sive collationis praeoccupaverit, revertatur. Egrediens de monasterio non comedat ante portam monasterii, nec alicubi infra dimidiam leucam a monasterio: transeunti autem, et eadem die non regressuro liceat. Egrediens vero sive etiam regrediens, intra mona
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrata est ĩ ꝯgruũ. si scĩ patris benedicti cuiꝰ ampletebatur ⁊¬
stituta imitaretur et exempla. Porro a prĩcipio cũ nouos ĩ ramor
nonella cepisset pullulare plantacio. uencrabilis pater stephs sa¬
gacitate ꝑuigili mire prouiderat discrctionis scrptũ tanquam
putacionis ferramentũ. ad precidendos iudelicet scismatũ surcu¬
los qui qũq succrescentes mutue pacis exorturũ prefocare poterãt
fructũ. Unde et scriptũ illud cartam caritatis cõpetenter uoluit
nominari. quod ca tantũ que sunt caritatis tota eius series re-¬
doleat. ita ut pene nil aliud ubiq fui prosequi uideatur. quã
ueniusi quicquã debeatis. nisi ut iniucem diligatis. Que qͣde
carta sicut ab eodem patre digesta. et a prefatis .xxͣ. abbatib con¬
furmata. sigilli quoq apostolici auctoritate munita est. largiꝰ
continet ea que diximus. sed nos sũmam tm̃ eorũ hic breuiter

Expanded text:
arbitrata est in congruum, si sancti patris Benedicti, cujus amplectebatur inarbitrata est in congruum, si sancti patris Benedicti, cujus amplectebatur instituta, imitaretur et exempla. Porro a principio, cum novos in ramos novella cepisset pullulare plantatio, venerabilis pater Stephanus sagacitate pervigili mire providerat discretionis scriptum, tamquam putationis ferramentum, ad precidendos videlicet scismatum surculum, qui quandoque succrescentes, mutue pacis exorturum prefocare poterant fructum. Unde et scriptum illud cartam caritatis competenter voluit nominari, quod ea tantum, que sunt caritatis, tota ejus series redoleat, ita ut pene nil aliud ubique sui prosequi videatur, quod nemini quicquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. Que quidem carta, sicut ab eodem patre digesta et a prefatis viginti abbatibus confirmata, sigilli quoque apostolici auctoritate munita est, largius continet ea, que diximus; sed nos summam tantum eorum hic breviter
Abbreviated transcription (Latin):
des. uicuuis quippe hoĩb uite quidẽ in eis honorãtib sanctitate.
sed abhorrentib austeritatẽ. et ita resilientib ab illoꝵ imitacie
quib appropĩquabant deuotione. deus cui facile est. de exiguis
pancis facere multa. multorũ preter spem ad ip̃oꝵ imitacionem
excitauit corda. ita ut ĩ cella probandi nouicioꝵ tam cderici quã
laici. et ip̃i scdm̃ scculũ. nobiles atq potentes .xxͣx. parit̾ coabitarẽt.
Ex qua celica uisitacione. tam subita. tani leta. letari non ĩncri¬
to iã tandẽ cepit sterilis que nõ pariebat. qm̃ multi facti sũt deler
te filii. Nec cessauit ei deus in dies multiplicare gentẽ magnifi¬
care leticiam. donec tam de siuis quã de filiis filioꝵ suor uigniti
infra ãnos circiter xii. de solis patrib monasterioꝵ tanꝙͣ nouella
oliuarũ in cirtuitu mense sue leta mater conspiceret. Non erã

Expanded text:
redes. Vicinis quippe hominibus vite quidem in eis honorantibus sanctitatem, redes. Vicinis quippe hominibus vite quidem in eis honorantibus sanctitatem, sed abhorrentibus austeritatem, et ita resilientibus ab illorum imitatione, quibus appropinquabant devotione; Deus, cui facile est de exiguis magna, de paucis facere multa, multorum preter spem ad ipsorum imitationem excitavit corda, ita ut in cella probandi noviciorum, tam clerici quam laici, et ipsi secundum seculum nobiles atque potentes, triginta pariter cohabitarent. Ex qua celica visitatione tam subita, tam leta, letari non immerito jam tandem cepit sterilis, que non pariebat, quoniam multi facti sunt filii deserte. Nec cessavit ei Deus in dies multiplicare gentem, magnificare leticiam, donec tam suis, quam de filiis filiorum suorum viginti infra annos circiter duodecim de solis patribus monasteriorum, tamquam novella olivarum in circuitu mense sue leta mater conspiceret. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
loco substitueretur. Hoc sane inter utrãq eclesiam scquestre pa¬
cis gratia retento. et apłica auctoritate ꝯfirmato. ut exeo iã tꝑre
uentra illarum utriuslibet monachũ ad habitandũ sine cõmẽ¬
daciõe regulari susciꝑet. Quo fct̃o nouũ monasteriũ noui prĩs
sollicitudine ⁊ ĩdustria. ĩ breui non mediocriter deo cooꝑant
albericus suꝑne uocationis brauiũ ad quod ibidẽ per nouem ã
nos non inuacuũ decimo apprehendit. Cui successit domi᷑ stepls
homo natione anglicus. religionis pauꝑtatis. disciplineq regu¬
laris ardentissimus amator. fidelissimus emulator In huius uẽ
dieb uerũ esse patuit quod scriptũ est. Oruili dñi suꝑ iustos. et
auies eiꝰ ad preces cor. Nam cũ pusillus grex hoc solũ plangeret
quod pusillus eẽt. hoc solũ inetuerent. et metuerent pene usq ad
desꝑationẽ xp̃i pauꝑes sue se non posse relinquere pauꝑtatis he¬

Expanded text:
loco substitueretur; hoc sane inter utramque ecclesiam, sequestre paloco substitueretur; hoc sane inter utramque ecclesiam, sequestre pacis gratia retento et apostolica auctoritate confirmato, ut ex eo jam tempore neutra illarum utriuslibet monachum ad habitandum sine commendatione regulari susciperet. Quo facto, novum monasterium novi patris sollicitudine et industria in brevi, non mediocriter Deo cooperanercie, superne vocationis bravium, ad quod ibidem per novem annos non in vacuum cucurrit, decimo apprehendit. Cui successit domnus Stephanus, homo natione Anglicus, religionis, paupertatis, disciplineque regularis ardentissimus amator, fidelissimus emulator. In hujus vere diebus verum esse patuit, quod scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus ad preces eorum. Nam pusillus grex hoc solum plangeret, quod pusillus esset, hoc solum, inquam, metuerent, et metuerent pene usque ad desperationem Christi pauperes, sue se non posse relinquere paupertatis he
Abbreviated transcription (Latin):
spũ ꝯceperũt. Igitur post multos labores ac nimias difficultates
diti usterciũ deuenerũt. Locũ tunc scilicet horroris et uaste solitu¬
duus. Sed milites xp̃i loci asꝑitatẽ ab arto proposito qd̵ iam
ais soncipant non discedere iudicantes. ut uere sibi diunitꝰ
quratũ tam gratũ habuere locũ quam earum propositum.
nno itaq¬
tiesis ep̃e. neenõ et darissumi pr̃icipis odonis burgũdie ducis fre¬
si e fil io auttoritate roborati inuentã heremĩ in abbiamt con¬
sraoere apaiuit p̾fato alie roberto ab illiꝰ diccesis ep̃o uidelicet ca¬
bilonẽsi suscipiẽte curam u̾gãq pastoralem. cetens sirb ip̃o in
es lo firmantib stabilitatẽ. At uo pꝰ nõ multũ tpris sc̃m
pape urbani scł iussu walterii cabilonẽsis ep̃i licentia ⁊ assesu
molisiũ reduceretur. ⁊ albericus uir religiosus et scũs in ipsiꝰ

Expanded text:
spiritu conceperunt. Igitur post multos labores ac nimias difficultates,spiritu conceperunt. Igitur post multos labores ac nimias difficultates,titi, Cistercium devenerunt, locum tunc scilicet horroris et vaste solitudinis. Sed milites Christi, loci asperitatem ab arto proposito, quod jam animo conceperant, non dissidere judicantes, ut vere sibi divinitus preparatum, tam gratum habuere Anno itaqnensis episcopi, nec non et clarissimi principis, Odonis Burgundie ducis, freti consilio, auctoritate roborati, inventam heremum in abbatiam constituere ceperunt, prefato abbate Roberto ab illius diocesis episcopo, videlicet Cabilonense, suscipiente curam virgamque pastoralem, ceteris sub ipso in eodem loco firmantibus stabilitatem. At vero post non multum temporis factum pape Urbani secundi jussu, Walterii Cabilonensis episcopi licentia et assensu, Molismum reduceretur, et Albericus, vir religiosus et sanctus, in ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
in ep̃atu lingonensi situm noscitur esse ceniobiũ noĩe molisiꝰ
fama celeberrimũ. religione conspicuũ. Dee asui exordio ma¬
gnis sub breui tꝑre diuina cdemencia sue gratie munerib il¬
lustrauit. iuxis illustrib nobilitauit. necminus amplũ posses¬
siomibus ꝙͣ cdarũ uirtutib reddidit. Ecterũ quia possessionib
nrtutibusq diuturna nõ solet esse socictas: hoc quidã ex illa
sa ꝯgregacione uiri nimirũ sapientes. altius ĩtelligentes. eleger̃t
potius studiis celestib occupari. quã terrenis ĩplicari negorus:
Unde et mox u̾tutũ amatores. de pauꝑtate fecũda uiroꝵ cogitare
cperũt. Simulq aduertentes ibidem ac si sancte honesteq uiue¬
retur. iuiꝰ tñ pro sui desiderio atq proposito ip̃am quã professi
sucrant regulã obseruari. locũtur alterutrũ. qd̾ singulos mouet pa¬
una cũ patre ipiꝰ monasterii beate uidelicet memorie. Noberto e¬
gussi. cõmuni consilio. cõmuni ꝑficere nitũtur assensu. qd uno

Expanded text:
iscopatu Lingonensi situm noscitur esse cenobium nomine Molismus, fama celeberrimum, religione conspicuum. Hoc a sui exordio magnis sub brevi tempore divina clementia sue gratie muneribus illustravit, viris illustribus nobilitavit, nec minus amplum possessionibus, quam clarum virtutibus reddidit. Ceterum quia possessionibus virtutibusque diuturna non solet esse societas, hoc quidam ex illa sancta congregatione viri nimirum sapientes altius intelligentes, elegerunt potius studiis celestibus occupari, quam terrenis implicari negotiis. Unde et mox virtutum amatores de paupertate facunda virorum cogitare ceperunt. Simulque advertentes, ibidem, etsi sancte honesteque viveretur, minus tamen pro sui desiderio atque proposito ipsam, quam professi fuerant, regulam observari, locuntur alterutrum, quod singulos movet, pauna cum patre ipsius monasterii, beate videlicet memorie Roberto, egressi, communi consilio, communi perficere nituntur assensu, quod uno
Abbreviated transcription (Latin):
bbas uel monachus nr̃i ordinis si in ep̃m eligatur nũꝙͣ
consentiat sine assensu abbatis sui. et cisterciensis capituli. nͥ
forte a domino papa cogatu¬
itur. Qd̃ mouachi uel conu̾si in alia

Expanded text:
bbas vel monachus nostri ordinis, si in episcopum eligatur, nunquam consentiat sine assensu abbatis sui et Cisterciensis capituli, nisi forte a domino papa cogatuI. Quod monachi vel conversi in alia
Abbreviated transcription (Latin):
si antequã conuentus exeat ad mensas redierit. qd̵ comessurꝰ erat
comedat. quẽ nec cõuentus expectet. nec ip̃e si surrexerit propter hoc
comdere desinat. Quod si postquã conuentus exierit reuertitur. non
seruitores expectet. sed statim comedat et dicto u̾su sub silencio dis-¬
cedat. Si contigerit ut aliquem uomentem aut sanguine fluentẽ
seruitor corũ non uiderit. significet ei quicũq uiderit. De¬

Expanded text:
si antequam conventus exeat, ad mensam redierit: quod comesturus erat si antequam conventus exeat, ad mensam redierit: quod comesturus erat comedat; quem nec conventus exspectet, nec ipse si surrexerit propter hoc comedere desinat. Quod si postquam conventus exierit, revertitur: non servitores exspectet, sed statim comedat et dicto versu sub silentio, discedat. Si contigerit ut aliquem vomentem, aut sanguinem fluentem servitor eorum non viderit: significet ei quicunque viderit.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis de naribus fluxerit: afferatur ei aqua in pbri¬
um a seruitorib ad sanguiem recipiendũ et ad se lauandũ. Qd̃
si ministris contigerit. extra chorũ similiter eis seruiatur. Alias
autẽ quotiens alicui hoc uel etiam uomitus contigĩt frater cui
hoc opus inuĩctum est. sequatur eum euntem in claustrũ. et si
nox fu̾it cũ lumine adsistat ei. ⁊ seruiat donee ablictus in chorum
reuertatur. Quod si uenite exultemus uel pͥmus ꝑsalmus alteri
hore tunc in ecclĩa cantatur ad gloriã reuertatur in chorũ. Qua
dicta citius ad eũ redeat Ille uero si ad glĩam non fuerit et incon¬
uentu hoc ei contigerit: non satisfaciens eat in stallũ suũ. Qd̃ si
extra conuentũ ei contigit. non quidem ad gradũ satisfatiat. sed ue¬
niens ꝑ mediũ chorum aute abbatem facto signo necessitatis sue. in
stallum suũ redeat. Quod si in refectorio contigit scruitor eius non
inde exeat sed coco uel cellarario ut eũ adiuuent significet. Ille uo̾

Expanded text:
sanguis de naribus fluxerit, afferatur ei aqua in presbyterium a servitoribus ad sanguinem recipiendum et ad se lavandum: quod si ministris contigerit, extra chorum eis similiter serviatur. Alias autem quoties alicui hoc vel etiam vomitus contigerit, frater, cui hoc opus injunctum est, sequatur eum euntem in Claustrum: et si nox fuerit, cum lumine assistat ei et serviat: donec ablutus in chorum revertatur. Quod si Venite, exsultemus vel primus psalmus alterius horae tunc in ecclesia canitur, ad Gloria revertatur in chorum. Qua dicta citius ad eum redeat. Ille vero si ad Gloria non fuerit, et in conventu hoc ei contigerit, non satisfaciens eat in stallum suum. Quod si extra conventum ei contigerit, non quidem ad gradum satisfaciat: sed veniens per medium chorum ante abbatem facto signo necessitatis suae, in stallum suum redeat. Quod si in refectorio contigerit, servitor ejus non inde redeat: sed coco vel cellerario ut eum adjuvent significet. Ille vero
Abbreviated transcription (Latin):
signũ in eccl̃ia tribus ictibus ante sextã. Si autem
neumii. totidem post sextam. Quo audito mense lector et coci
ueniant in refectoriũ. Quod si alter defuerit: qui presens est nõ
cũ expectet. Si ambo ad erunt. qui inferioris gradus est. dicat be¬
nedicite. Qui maioris benedicens dicat. largitor omniũ bonoꝵ
beuedicat ꝙybum et potũ seruorũ suoꝵ. Post mixtũ dicat bnus¬
adolescentes qui ante terciã mixtũ sumũt. Mensura mixti sit:
quaita pars libre panis. et iii. pars emine uini. Sumpto itaq
mixto siquid residuũ fuerit. referant panem in archam ⁊ uinũ
in uas. Et sciendum qd̃ a capite ieuinii usq ad pascha exceptis
dominicis diebus. et in tribus dieb rogationũ. et quatuor tꝑm.
it uigiliis domini et scõrum mixtũ non sumitur. Qual¬

Expanded text:
signum in ecclesia tribus ictibus ante Sextam. Si autem jejunii, totidem post Sextam. Quo audite mensae lector et cocus veniant in refectorium: quod si alter defuerit, qui praesens est non eum exspectet. Si ambo aderint, qui inferioris gradus est dicat Benedicite: qui majoris, benedicens dicat Largitor omnium bonorum benedicat cibum et potum servorum suorum. Post mistum dicat adolescentes qui ante Tertiam mistum sumunt. Mensura misti sit quarta pars librae panis et tertia pars heminae vini. Sumpto itaque misto si quid residuum fuerit, referant panem in arcam et vinum in vas. Et sciendum quod a Capite Jejunii usque ad Pascha exceptis Dominicis diebus et tribus diebus Rogationum, et quatuor Temporum, et Vigiliis et Domini et sanctorum, mi
Abbreviated transcription (Latin):
et sa crista uiderit ad uenisse tempus quo regulariter circa diẽ
laudes sunt cauende. candelam unã accendat. ac ĩ pͥmo gradu
p̃sbiterii suꝑ candelabrũ ponat. sicq signo. feria quĩta. feria uõ
uĩ. et salbõ: tabula uocentur fratres ad horam. Interĩ uero dum
hymuꝰ illius hore canitur. omĩa luminaria ecclesie a secretario
excepta illa p̾dicta candela extingantur. Dũ cantor antiphonã
id benedictus inceperit: etiam illam candelam idẽ sacrista e
quã illa ad benedictus extinguatur ĩ absconsa occultari debet
ad collectam dicendã in choꝵ deferat

Expanded text:
et sacrista viderit advenisse tempus, quo regulariter circa diem et sacrista viderit advenisse tempus, quo regulariter circa diem Laudes sunt canendae: candelam unam accendat, ac in primo gradu presbyterii super candelabrum ponat, sicque, signo feria quinta, Feria vero sexta et Sabbato tabula vocentur fratres ad horam. Interim vero dum hymnus illius horae canitur omnia luminaria ecclesiae a secretario excepta illa praedicta candela exstinguantur. Dum cantor Antiphonam ad Benedictus incoeperit, etiam candelam illam idem sacrintem quae antea quam illa ad Benedictus exstinguatur, in absconsa occultari debet: ad Collectam dicendam in chorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ glĩa tibi dñe. dicit᷑. Ad passiones ferie tercie. et ferie
quarte. dñs uobiscũ dr̃: s gli̾a tibi dñe non dr̃. feria autem .ui.
nec dñs uobiscũ: nec gloria tibi dñe. dicitur. Et qñ non dicitur ad
issionẽ gloria tibi dñe. non se muniũt fratres signo crucis
De feria quarta ante pascha. Capłm . .xiix.¬
iiii. ante pascha post uesperas regulares. officiũ pro defũit᷑
cũ suis antiphoĩs ⁊ collc̃ĩs sicut aliis dicatur. Cortina post cõple
feria .u. ante pascha usq ad feriã scd̃am post octauas pa¬
che nul agitur pro defunctis. excepta cotidiana missa.
quã tamen intermittimus ĩ die parasceue. ⁊ sequenti sabbato.
et die pasche. in qua tñ die ebdomadarius cotidiane misse can
tans de resurrectione: dicat collit̃am. inclina dũẽ. ⁊ si tricenariũ
fuerit. subiũgat deus cui propriũ est.
eria .u. et ui. et sabbõ ante pascha. postꝙͣ nocturna lauᷤ
ꝑacta fu̾it: et fratres ad luminaria in capitulo sederĩt:

Expanded text:
 Gloria tibi, Domine, dicitur. Ad Passiones feriae tertiae et feriae quartae, Dominus vobiscum dicitur. sed Gloria tibi, Domine non dicitur. Feria autem sexta nec Dominus vobiscum, nec Gloria tibi, Domine, dicitur. Et quando non dicitur ad Passionem Gloria tibi Domine: non se muniunt fratres signo crucis. De feria quarta ante Pascha. Feria quarta ante Pascha post Vesperas regulares officium pro defunctis cum suis Antiphonis et Collectis sicut aliis diebus dicatur. Cortina post CompletFeria quinta ante Pascha usque ad feriam secundam post octavam Paschae; nihil agatur pro defunctis; excepta quotidiana missa, quam tamen intermittimus in die Parasceve et sequenti Sabbato et die Paschae, in qua tamen die hebdomadarius quotidianae missae Tricenarium fuerit, subjungat, Deus cui proprium est. Feria quinta et sexta et Sabbato ante Pascha, postquam nocturna laus peracta fuerit, et fratres ad luminaria in claustro sederint,
Abbreviated transcription (Latin):
i qua abbatia in anno a patre suo abbate domus
unde exiuit non fuerit uisitata per se uel per aliũ. in cõmu¬
ni capło cisterciensi. abbas eius hoc notificet. interrogante id cõ¬
uniter eo qui presidet in caplõ. Queratur etiam si quis
abbatũ. ⁊ auditis excusationib corũ qui forte pro infirmitate
uenire non potuerũt. de cetero nemo celauerit si quẽ eorum qͥ
eo anno uenire debuerant ab esse cognouerit. nec sine graui
animaduersione id pretereatur.

Expanded text:
iqua abbatia in anno a patre suo abbate domus unde exivit non fuerit visitata vel per se vel per alium, in communi capitulo Cisterciensi abbas ejus hoc notificet interrogante id communiter eo qui praesidet in capitulo. Quaeratur etiam si quis deest abbatum, et auditis excusationibus eorum qui forte pro infirmitate venire non potuerunt de caetero nemo celaverit, si quem eorum qui eo anno venire debuerant abesse cognoverit, nec sine gravi animadversione id praetereatur.
Abbreviated transcription (Latin):
stent facie ad faciem usq post p̾mũ agnus dei. et tunc petant ue¬
niam unusquisq in loco suo flectentes genua preter ministros al¬
taris. et facta tanta mora ut dici possit unũ pater nr̃. incipiat cã¬
tor scõm agnus dei. Qd̃ si dies fu̾it prosternendi. dicto sc̃s sc̃s in¬
imbant suꝑ formas quousq respondeant ⁊ cũ spũ tuo post pe¬
diũ sit semꝑ uobiscum. ⁊ deuide faciant sicut modo diximus.

Expanded text:
stent facie ad faciem usque post primum Agnus Dei. Et tunc petant vestent facie ad faciem usque post primum Agnus Dei. Et tunc petant veniam unusquisque in loco suo flectentes genua, praeter ministros altaris: et facta tanta mora ut dici possit unum Pater noster, incipiat cantor secundum Agnus Dei. Quod si dies fuerit prosternendi, dicto Sanctus, incumbant super formas quousque respondeant, Et cum spiritu tuo post Pax Domini. Deinde faciant sicut modo diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
acies suas ad altare. et signent se cũ dixerint gloria tibi dñ
Quod si credo in unũ deum dicendũ fuerit. cantore subiũgente
patrem omĩpotentem: uertat se chorus contra chorum. Et cum ue¬
uerint ad homo factus est. petant ueniam sicut in festis dieb.
Et cũ dixerint adoratur: inclinent se. erigentes se ad et conglifi¬
catur. Et cũ dixerint et uitam futuri scl̃i: reducant facies ad al¬
tare. Cantore autem incipiente offerendã. conuertant se stantes
sieut ante erant. Qua cantata. uertant se iterũ ad altare. donec
ita usq ad sc̃s sc̃s. Postea conuertantur et indinent se chorus cõ
se. et signent se. cũ dixerint in noĩe dñi. et dicto extremo osanna
in excessis. uersis uultibus ad altare. stent ita usq ad ꝑ omĩa
ecula seculorum. et tũc reclinent se suꝑ nũas. donec respondear
t cũ spũ tuo. post pax dni sit semꝑ uobiscũ. Moxq surgentes

Expanded text:
facies suas ad altare, et signent se cum dixerint Gloria tibi, Domine: facies suas ad altare, et signent se cum dixerint Gloria tibi, Domine: quod si Credo in unum Deum dicendum est, cantore subjungente, Patrem omnipotentem, vertat se chorus contra chorum. Et cum venerint ad Homo factus est, petant veniam sicut in festis diebus. Et cum dixerint Adoratur, inclinent se, erigentes se ad Et conglorificatur. Et cum dixerint Et vitam futuri saeculi, reducant facies ad altare. Cantore autem incipiente Offerendam, convertant se stantes sicut ante erant. Qua cantata, vertant se iterum ad altare, donec ita usque ad Sanctus. Postea convertantur et inclinent se chorus contse, et signent se cum dixerint in nomine Domini: et dicto extremo Hosanna in excelsis, versis vultibus ad altare stent ita usque ad Per omnia saecula saeculorum, et tunc reclinent se super misericordias donec respondeant, Et cum spiritu tuo post Pax Domini sit semper. Moxque surgentes,
Abbreviated transcription (Latin):
edeat qui uoluerit. ⁊ post scũs usq ad finem misse. preter agu
dei. In omnibz precipius festiuitatib sicuti et ceteris dieb respon¬
soriũ. et allã cantantur cõmuniter. ab utroq choro In fine uero res¬
ponsoriũ. et uersuũ ad omnes missas totũ neuma dicatur propter
dissonantias cuitandes. Sriendũ etiam quia quociens unũ solum
allã siue dicatur responsoriũ siue nõ. ad missã dicitur primũ neu¬
na de allã intermittatur s post uersũ in repeticione. idem allã
suo ncunate. integre cauatur. Cum uero duo uel plura alla in una
nussa dicuntur cũ sius neumatib integre sine repeticione canãtur:
excepto co quod proxinũ est cuangelio: quia repetitur. Et notãd
qd̃ in ugilia pasche et pentecostes. Unũ solum allã dr̃ sed non
repetitur. Ad finem uero cantus ante euangeliũ reducant fr̃es

Expanded text:
sedeat qui voluerit, et post Sanctus usque ad finem missae, praeter Agnus sedeat qui voluerit, et post Sanctus usque ad finem missae, praeter Agnus Dei. In omnibus praecipuis festivitatibus, sicuti et caeteris diebus, Responsoria et Alleluia cantantur communiter ab utroque choro. In fine vero Responsoriorum et Versuum ad omnes missas totum neuma dicatur propter dissonantias evitandas. Sciendum etiam quia quoties unum solum Alleluia, sive dicatur Responsorium sive non, ad missam dicitur: primum neuma de Alleluia intermittatur, sed post versum in repetitione idem Alleluia cum suo neumate integro cantatur. Cum vero duo vel plura Alleluia in una missa dicuntur, cum suis neumatibus integre sine repetitione canantur, excepto eo quod proximum est Evangelio, quia repetitur. Et notandum quod in Vigilia Paschae et Pentecostes, unum solum Alleluia dicitur sed non repetitur. Ad finem vero cantus ante Evangelium, reducant fratres
Abbreviated transcription (Latin):
quibus due misse celebrande sunt: in scd̃a missa kyrie
leyson incipiatur in illo choro in quo est inuitatoriũ. In p̾ma
bero nussa: inchoctur ĩ altero. In natiuitate dñi. ad missam de
note: in choro inuitatorii incipiatur. Quo fiunito: conuertant
se ad altare. Si sacerdos dixerit gloria in excelsis deo. dum cantor
incipit. et in terra pax hominibus bone uoluntatis. reducãt nultꝰ
sicut erant. Cũ autem dixerint adoramus te incuruent se erigentes
se ad glorificamus te. et similiter inclinent ad suscipe deprecationem
ostram. ad cum sco spũ uero. signantes se. conuertantur ad al
et cũ responderit ⁊ cũ sp̃u tuo. post dñs uobiscũ: reclinent se super
misericordias. donec inchoetur epła. Et tunc surgentes. stent usq
ad cuangeliũ sicut stabant dũ cantabant introitũ. Interim tamẽ
ad maiorem missam ꝑmissũ est sedere simul si uoluerint. Ad missã
uero matutinalem post pͥmũ dñs uobiscũ usq ad cuangelium

Expanded text:
quibus duae missae celebrandae sunt, in secunda missa Kyrie eleison incipiatur in illo choro in quo est Invitatorium: in prima vero missa inchoetur in altero. In Nativitate Domini ad missam de nocte in choro Invitatorii incipiatur. Quo finito, convertant se ad altare. Si sacerdos dixerit Gloria in excelsis Deo, dum cantor incipit, Et in terra pax hominibus bonae voluntatis reducant vultus sicut erant. Cum autem dixerint Adoramus te, incurvent se, erigentes se ad Glorificamus te, et similiter inclinent ad Suscipe deprecationem nostram. Ad Cum sancto Spiritu vero signent se et convertantur ad altare, et cum responderint Et cum spiritu tuo, post Dominus vobiscum, reclinent se super misericordias donec inchoetur Epistola. Et tunc surgentes stent usque ad Evangelium sicut stabant dum cantabant Introitum. Interim tamen ad majorem missam permissum est sedere simul si voluerint. Ad missam vero matutinalem post primum Dominus vobiscum usque ad Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
ablutis manib cũ subdiacono stet ubi stare solet ad collectas: do¬
nec cõmunicaturus accedere debeat ad altare. Pax diũ nec dicetur
nec dabitur nec uenia a conuentu petetur. nec agnus dei cãtabr̃.
Dem̃i abbas et ministri cõmunicent. Interim fratres habeant fa¬
cies u̾sas ad altare. Et post ꝙͣ ministri cõmunicauerint conuẽtꝰ
exeat. pedesq suos calciamentis muniant. Aqua autem ĩ claustͦ
a cellarario calida sit procurata. ut qui uoluerit pedes ablue̾ possit
Sacrista uero ante uesꝑani pallas auferat de altari. Deuide pulsa¬
ta tabula uesꝑe celebrentur. et laici fratres refectionis hora. eccle¬
siam mundent. monachiq ĩ refectorio more seruitorum gracias
reddant. et predicti fratres laici. post completoriũ claustrũ et ca¬

Expanded text:
ablutis manibus cum subdiacono stet ubi stare solet ad Collectas, doablutis manibus cum subdiacono stet ubi stare solet ad Collectas, donec communicaturus accedere debeat ad altare. Pax Domini nec dicetur, nec dabitur, nec venia a conventu petetur, nec Agnus Dei cantabitur. Deinde abbas et ministri communicent. Interim fratres habeant facies versas ad altare. Et postquam ministri communicaverint, conventus exeat, pedesque suos calciamentis muniat. Aqua autem in claustro a cellerario calida sit procurata, ut qui voluerit pedes abluere possit. Sacrista vero ante Vesperam pallas auferat de altari. Deinde pulsata tabula vesperae celebrentur. Et laici fratres refectionis hora ecclesiam mundent. Monachique in refectorio more servitorum gratias reddant: et praedicti fratres laici post Completorium claustrum et ca
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dero suerant ad altare cũ subdiacono sicut erant nudis pedib
acndant. t or̃onem faciant confessionẽq dicant. Quo fc̃o: diaconꝰ¬
corꝑale suꝑ altare ponat a sacrista pͥus suꝑ ministeriũ positũ.
Abbas uero corpus dñi cũ uasculo in quo est ad altare deferens
uixta corporale ponat. et cũ diaconus calicẽ cũ uino aq̃ nuxto
abbati oblatum suꝑ altare uti ad missam solitũ est ordinau̾it.
abbas incenso prius adhibito. deinde aperto uasculo digitos suos
lauet et extractam de uasculo sanctam cõmunionẽ suꝑ corꝑale
ponat. et tum nec corꝑe diũ. nec calice leuato mediocri uoce dicat
oremus preceptis salutaribz moniti et diuina .in. et libera nos
in tres partes diuidat: ac postea ꝑ omĩa secula seculoꝵ submis¬
sa uoce dicat. atqz cunctis respondentib amẽ. ip̃e unan partem
calicem mittat. nichil dicens. Porro diaconus facta fhurifi

Expanded text:
quae deposuerant ad altare cum subdiacono sicut erant, nudis pedibus quae deposuerant ad altare cum subdiacono sicut erant, nudis pedibus accedant, et orationem faciant, confessionemque dicant. Quo facto diaconcorporale super altare ponat a sacrista prius super ministerium positum. Abbas vero corpus Dominicum cum vasculo in quo est, ad altare deferens juxta corporale ponat: et cum diaconus calicem cum vino aqua misto abbati oblatum super altare, uti ad missam solitum est, ordinaverit, abbas incenso prius adhibito, deinde aperto vasculo digitos suos lavet, et extractam de vasculo sanctam Communionem super corporale ponat. Et tunc nec corpore Domini, nec calice levato, mediocri voce dicat, Oremus. Praeceptis salutaribus moniti et Libera nos, quaesumus, in tres partes dividat, ac postea, Per omnia saecula saeculorum, submissa voce dicat, atque cunctis respondentibus, Amen, ipse unam partem in calicem mittat nihil dicens. Porro diaconus facta thurificatione,
Abbreviated transcription (Latin):
ultib ad altare. sedeat tñ qui uoluerit. Portarius u̾o̾ ip̃a h
ueniat et adoret et recedat. moxq ad portam redeat. Et sciendũ
quod illũ ordinẽ quem ad pacem et cõmunionem. accedentes ser¬
uant. ĩ adoranda et ĩ osculanda cruce seruare debeant. Interim
autẽ cantus ad hoc ꝑtinens officiũ ꝑsoluatur. Et sciendũ quod
liceat plures cruces ad adorandũ tam monachis quã conũsis
alia altaria ꝓus abbas ordinauerit exhiberi. Et dũ hec agũ
pͥor aliam crucẽ cũ reuerencia. comitante illũ sacrista uel alio fr̃e
quẽ signo uocauerit hospitib si affuerint et familie extra chorũ.
adorandam presentet. Post ꝙ̃ igr om̃s adorauerint. qui cruce tenẽt
leuantes eam inchoent antipham. Suꝑ omĩa ligna. et ꝓtinus
conuentus econtra ueniã petat. Monachi auteni crucem. in suũ
luꝑ altare restituant locũ. Tñc abbas et diaconus resumptis

Expanded text:
vultibus ad altare: sedeat tamen qui voluerit. Portarius vero ipsa hora vultibus ad altare: sedeat tamen qui voluerit. Portarius vero ipsa hora veniat et adoret, et recedat: moxque ad portam redeat. Et sciendum quod illum ordinem, quem ad pacem et communionem accedentes servant, in adoranda et osculanda cruce servare debeant. Interim autem cantus ad hoc pertinens officium persolvatur. Et sciendum quod liceat plures. cruces ad adorandum tam monachis quam conversis ad alia altaria prout abbas ordinaverit exhibere. Et dum haec aguntur prior aliam crucem cum reverentia comitante illum sacrista, vel alio fratre quem signo vocaverit, hospitibus si affuerint et familiae extra chorum ad adorandum praesentet. Postquam igitur omnes adoraverint, qui crucem tenent levantes eam inchoent Antiphonam, Super omnia et protinus conventus econtra veniam petat. Monachi autem crucem in suum super altare locum restituant. Tunc abbas et diaconus resumptis,