comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
totum est siue artis siue animaduersionis siue consuetudinis nos¬
se regiones intta quas uenere et ꝑuestiges quod quaras pdibi eris
locum omnem cogitatione scepseris. si modo usum rerum ꝑcallueĩs.
nilul te essugiet atq omne quod ent inre occurret atq incidet. Et
cum ad inueuiendum in dicendo itia sinit acuien deinde ratio q̃m
licet si uolumus appellemus artem t̾tium diligentia. non possum e¬
quidem non ingenio pͥmas concedere. s tam̃ ip̃m ingenium dili¬
gentia etiam ex tarditate incitat. diligentia inꝙͣ quacum omnibꝰ
in rebus tum in causis defendendis: p̾lurimum ualet. haec p̃cipue
colenda est nobis haec semꝑ adhibenda. hac nihil est quod non
assequatur. causa ut penitus quod mitio dixi. nota sit. Diligentia
est ut adusarium aitente audiamus. atq ut cius non solum sentẽ¬
tus. sed etiam uerba omnia ꝑcipiamus: uultus deniq perspiciamꝰ

Expanded text:
totum est sive artis sive animadversionis sive consuetudinis nostotum est sive artis sive animadversionis sive consuetudinis nosse regiones, intra quas venere et pervestiges, quod quaeras: ubi eum locum omnem cogitatione saepseris, si modo usum rerum percallueris, nihil te effugiet atque omne, quod erit in re, occurret atque incidet. Et sic, cum ad inveniendum in dicendo tria sint: acumen, deinde ratio, quam licet, si volumus, appellemus artem, tertium diligentia, non possum equidem non ingenio primas concedere, sed tamen ipsum ingenium diligentia etiam ex tarditate incitat; diligentia, inquam, quae cum omnibus in rebus tum in causis defendendis plurimum valet. Haec praecipue colenda est nobis; haec semper adhibenda; haec nihil est quod non adsequatur: causa ut penitus, quod initio dixi, nota sit, diligentia est; ut adversarium attente audiamus atque ut eius non solum sententias sed etiam verba omnia excipiamus, vultus denique perspiciamus
Abbreviated transcription (Latin):
paucitate. ut eam materiem orationis quae cuiusq ẽẽt genens studio¬
si qui eent dicendi. omnib locis descriptam. instructam orratamq
comp̾hienderent. rebus clico et sententiis. ea ui. ut sua uerba pani¬
eut que semper satis ornata mihi quidͥem uiden solent si enusruot
sint ut ea res ip̃a peperisse uideatur. Ae siuetum quaenius. quosd
mbi quidem ui deatur nihil enim aliud affirmare possum niu nẽ¬
tenti am et opinionem meam hoc instrumentum canu. et gene¬
rum uniuersoꝵ in forum deferre debemus. neq ut queeq: res dela¬
t ad nos ent tum deniq scrutari locos ex quibus argumnta etia¬
mus. quae quidem omnib qui ea medioeriter mõ consderarint re
studio adhubito et usu pertractata ẽẽ possunt. sed tum animus re¬
ferendus est ad ea capita et ad illos quos sxpe um appellami locos
ex quib omnia ad omnem orationem inuenta ducunt. Atq hoc

Expanded text:
paucitate, ut eam materiem orationis, quae cuiusque esset generis, studiopaucitate, ut eam materiem orationis, quae cuiusque esset generis, studiosi qui essent dicendi, omnibus locis discriptam, instructam ornatamque comprehenderent, rebus dico et sententiis. Ea vi sua verba parient, quae semper satis ornata mihi quidem videri solent, si eius modi sunt, ut ea res ipsa peperisse videatur; ac si verum quaeritis, quod mihi quidem videatur —nihil enim aliud adfirmare possum nisi sententiam et opinionem meam—hoc instrumentum causarum et generum universorum in forum deferre debemus neque, ut quaeque res delata ad nos erit, tum denique scrutari locos, ex quibus argumenta eruamus; quae quidem omnibus, qui ea mediocriter modo considerarint, studio adhibito et usu pertractata esse possunt; sed tamen animus referendus est ad ea capita et ad illos, quos saepe iam appellavi, locos, ex quibus omnia ad omnem orationem inventa ducuntur, atque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
seluoqnocium solitudinemq contulert. Lam d quidemsexs
iniqui te atiulus et eo audiui. eum diceret sibi certum ẽẽ a uidlicius
oil dicedere: sed ut ip̃i soleo dicere. non licebita seqꝵi enim
epesllorxisuira suum scepe a bonis uiris fiustra implorari patieturro.¬
equia equo anmo ferat cuutad. que si uoce i. crallicurebut o¬
nemento quodam se spoliatam putabit. Nam herle inquit ã¬
tonus si hrec uere a catulo clicta sunt tibi mecum in eoclem ese
cmnimuolenter et pertere mõ inquit antoni. quod enorsa re libce
camenistroseitans sapientia simulatqi ad eam confugers poliber¬
tateen uendicabit El uius quidem loci. quem m̃o sum enoius
hic est simns inquit antonius: quoniam intelligitur noni horniue
mnut erbilib personis. neq in infimta temporum uaietatei sea
in generum causis atq naturis omnia sita eẽ. quae in dubuut uoca¬
rentur Genera autem ẽẽ diffinita non solum numero. secd et saud io¬

Expanded text:
am id quidem saepe' inquit Catulus 'ex eo audivi, cum diceret sibi iam certum esse a iudiciis causisque discedere; sed, ut ipsi soleo dicere, non licebit; neque enim auxilium suum saepe a viris bonis frustra implorari patietur neque id aequo animo feret civitas, quae si voce L. Crassi carebit, ornamento quodam se spoliatam putabit.' 'Nam hercle,' inquit Antonius 'si haec vere a Catulo dicta sunt, tibi mecum in eodem est Crassus leniter et 'pertexe modo,' inquit 'Antoni, quod exorsus es; me tamen ista oscitans sapientia, simul atque ad eam confugero, in libertatem vindicabit.' 'Huius quidem loci, quem modo sum exorsus, hic est finis,' inquit Antonius; 'quoniam intellegeretur non in hominum innumerabilibus personis neque in infinita temporum varietate, sed in generum causis atque naturis omnia sita esse, quae in dubium vocarentur, genera autem esse definita non solum numero, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nobis considerabis et nos industriae fructus ex tua conscientia
capiemus et tute nrãm diligentiam laudabis: tuaq perceptiõe
latabere. Tu scientior eris praeceptorum artificio. nos ala criores
ad reliquum persoluendum. Uerum haec futura satis scio. te enim
non ignoro. Sed nos deinceps ad reliqua praecepta transeamus:
ut id id quod libentissime faciemus: tuae uoluntati rectissime mo

Expanded text:
nobis considerabis, et nos industriae fructus ex tua conscientia nobis considerabis, et nos industriae fructus ex tua conscientia capiemus, et tute nostram diligentiam laudabis, tua perceptione laetabere: tu scientior eris praeceptorum artificii, nos alacriores ad relicum persolvendum. Verum haec futura satis scio; te enim non ignoro. Nos deinceps ad cetera praecepta transeamus, ut, quod libentissime faciamus, tuae rectissime vo
Abbreviated transcription (Latin):
enumerabimus et ostendemus. Si supplicamus et nos sub corũ
quorum misericordiam captabimus potestatem subuciemus
i quod nostris proximis. parentibus. liberis cxtens necessa¬
riis casurum sit pꝑ nr̃as calamitates aperiemus et simul osten¬
demus illorum nos sollicitudine et miseria non nostris incõmo¬
dis dolere. Si de claementia. humanitate misericordia nostra
qua in alios usi suimus aperiemus. Si nos semper aut dui in ma¬
lis fuisse ostendemus. si nr̃m fatum. aut fortunam conquerem̃
Si animum nostrum fortem patientem in commodorum ostend¬
mus futurum. Commiserationem breuem ẽẽ oportet. nihil eni:
lachryma citius arescit. Eere locos obscurissimos totius artisicu
tractauimus in hoc libro. quapp hiuc uolumini modus hic sit. Re¬
liquas p̃ceptiones quoad indebitur intertium librum tranfferemꝰ.
Haec si ut conquisite conscripsimus ita diligenter nobiscum et siẽ

Expanded text:
enumerabimus et ostendemus: si supplicabimus et nos sub eorum, enumerabimus et ostendemus: si supplicabimus et nos sub eorum, quorum misericordiam captabimus, potestatem subiciemus: si, quid nostris parentibus, liberis, ceteris necessariis casurum sit propter nostras calamitates, aperiemus, et simul ostendemus illorum nos sollicitudine et miseria, non nostris incommodis dolere: si de clementia, humanitate, misericordia nostra, qua in alios usi sumus, aperiemus: si nos semper aut diu in malis fuisse ostendemus: si nostrum fatum aut fortunam conqueremur: si animum nostrum fortem, patientem incommodorum ostendemus futurum. Conmiserationem brevem esse oportet. Nihil enim lacrima citius arescit. Fere locos obscurissimos totius artificii tractavimus in hoc libro; quapropter huic volumini modus hic sit: reliquas praeceptiones, quoad videbitur, in tertium librum transferemus. Haec si, ut conquisite conscripsimus, ita tu diligenter et nobiscum et sine
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannicum ẽẽ. Quod genus iniuria mulierum: aut carum reru
aliquid: quarum rerum causa bella suscipiuntur et cum hostibus d̃
uita dimicatur. O ctauus locus est quo ostendimus non uulgare:
sed singulare ẽẽ maleficium spurcum. nefarium inusitatum: quo
maturius et atrocius undicandum est. Nonus locus est qui con¬
stat ex peccatorum comparatione: quasi cum dicemus ẽẽ maui
egestatem: alterum pp intempantem superbiam fiat. Decimus lo¬
cus est per quem omnia quae in gerendo negocio acta sunt: quę¬
q rem consequi solent exponemus acriter et criminose et diligẽt᷑
ut agi res. et geri negocium uideatur rerum consequentium e
lsericordia commouebitur auditoribus si uariam fortuna¬
rum commutationem dicenius. Si ostẽdemꝰ in quibus cõ¬
modis fuimus: quibusq in commodis simus comparatione. Si
quae nobis futura sint in commoda nisi causam obtinuerimus

Expanded text:
tyrannicum esse: quod genus iniuria mulierum, aut earum rerum tyrannicum esse: quod genus iniuria mulierum, aut earum rerum aliquid, quarum rerum causa bella suscipiuntur et cum hostibus de vita dimicatur. Octavus locus est, quo ostendimus non vulgare sed singulare esse maleficium, spurcum, nefarium, inusitatum: quo maturius et atrocius vindicandum est. Nonus locus ‹est qui› constat ex peccatorum conparatione, quasi cum dicemus maius esse egestatem, alterum propter intemperantem superbiam fiat. Decimus locus est, per quem omnia, quae in negotio gerundo acta sunt quaeque rem consequi solent, exputamus acriter et criminose et diligenter, ut agi res et geri negotium videatur rerum consequentium enCAPUT 50 Misericordia commovebitur auditoribus, si variam fortunarum commutationem dicemus: si ostendemus, ‹in quibus commodis fuerimus› quibusque incommodis simus, conparatione: si, quae nobis futura sint, nisi causam optinuerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui his rebus omnibus antecelluntur. Tertius locus est quo per¬
contamur quid sit euenturum si omnib idem concedatur: et ea re
neglecta ostendemus quid periculorum atq incommodorum cõ¬
sequatur. Quartus locus est quo demonstratur si huic remissum¬
fuerit multos alacriores ad maleficium futuros: quos adhuc expec¬
ctatio iudicii remoratur. Quintus locus est per quem ostendius
si semel a sententia aliter iudicatum sit: nullam rem fore quae in cõ¬
gere possit. Quo in loco non incomiõm erit uti caeterarum reꝵ
comparatione ut ostendamus alias res posse aut uetustate seda¬
ri. aut consilio corrigi. huius rei aut lenienclae aut cortigenclae rẽ¬
nullam adiumento futuram. Sextus est locus cum ostendimus
ex consulto factum: et dicimus uoluntario facinori nullam excu¬
sationem impnidentia et ustam deprecationem paratam. Septi¬
mus locus est quo ostendimus tetrum facinus crudele. nefarium

Expanded text:
qui his omnibus rebus antecelluntur. Tertius locus est, quo perqui his omnibus rebus antecelluntur. Tertius locus est, quo percontamur, quid sit eventurum, si omnibus idem concedatur; et ea re neglecta ostendemus quid periculorum atque incommodorum consequatur. Quartus locus est, quo demonstratur, si huic sit permissum, multos alacriores ad maleficium futuros, quod adhoc expectatio iudicii remoratur. Quintus locus est, quom ostendimus, si semel aliter iudicatum sit, nullam rem fore, quae incomgere possit. Quo in loco non incommodum erit uti ceterarum rerum conparatione, ut ostendamus alias res posse aut vetustate sedari aut consilio corrigi, huius rei aut leniendae aut corrigendae nullam rem adiumento futuram. CAPUT 49 Sextus est locus, quom ostendimus et consulto factum, et dicimus voluntario facinori nullam sationem, inprudentiae et iustam deprecationem paratam. Septimus locus est, quo ostendimus taetrum facinus, crudele, nefarium,
Abbreviated transcription (Latin):
initium enumerationis sumendum est a diuisione. deinde breuiter
et ordine exponendae res sunt: quae tractatȩ erunt in confirmatione
et confutatione.
Mplificatio est. quae per communem locum instigationis audi¬
torum causa sumitur. loci cõmunes ex decem p̃ceptis commo¬
dissime sumuntur adaugendi criminis causa. Primus locus sumitur
ab auctoritate. cum comiemoramus quantae curae ea res fuerit dus im¬
mortalibus: aut maioribus nr̃is. regibus. ciuitatibus. nationibus:
hominibus sapientissimis senatui. Item maxime quomõ de his le¬
gibus sancitum sit. Secundus locus est cum consideramus illae res
de quibus criminamur ad quos ꝑtineant: utrum ad omnes quod at̾¬
cissimum est: an ad superiores: quod genus hi sunt a quibus aue¬
tontatis locus cõmunis sumitur: an ad pares. hoc est in cisdemi
partibus animi. corponis. fortunarum positos. an ad inferiores

Expanded text:
initium enumerationis sumendum est a divisione. Deinde ordine initium enumerationis sumendum est a divisione. Deinde ordine breviter exponendae res sunt, quae tractatae erunt in confirmatione et confutatione. Amplificatio est res, quae per locum communem instigationis auditorum causa sumitur. Loci communis ex decem praeceptis commodissume sumentur adaugendi criminis causa. CAPUT 48 Primus locus sumitur ab auctoritate, cum commemoramus, quantae curae ea res fuerit diis inmortalibus aut maioribus nostris, regibus, civitatibus, nationibus, hominibus sapientissimis, senatui; item maxime, quo modo de his rebus legibus sanctum sit. Secundus locus est, ‹cum› consideramus, illae res, de quibus criminamur, ad quos pertineant: utrum ad omnes, quod atrocissimum est; an ad superiores, quod genus ii sunt, a quibus auctoritatis locus communis sumitur; an ad pares, hoc est, in isdem partibus animi, corporis, fortunarum positos; an ad inferiores,
Abbreviated transcription (Latin):
relinquit. ut intelligatur. quid propositum in argumentatione
sit deinde quid ratione. quid confirmatione. quid tota argu
m̃tatione demonstratum.
Onclusiones quae apud graecos epilogi nominantur tri¬
partitȩ sunt: nam constant ex enumeratione. amplifi¬
catione. et commiseratione. In quatuor locis uti pos¬
sumus conclusionibus. In principio secundum narrationem: se¬
cundum firmissimam arguinentationem. in condusione:
Numeratio est per quam colligius et cõmonemus quibus de reb
uerba fecermus breuiter. ut renouetur. non redintegretur oratio
et ordine quidquid ent dictum referamus: ut auditor si memoriae
mandauerit ad id quod ip̃c meminerit reducatur. Item curandum ẽ
ne aut ab exordio: aut a narratione repetatur orationis enumeratio
ficta enu et dedita opera comparata oratio uidebitur ẽẽ artificii
significandi. ingenu uenditandi. memoriae ostentandae causa. Quapp

Expanded text:
relinquit, ut intellegatur, quid propositum in argumentatione relinquit, ut intellegatur, quid propositum in argumentatione sit, quid deinde ratione, ‹quid› rationis confirmatione, quid tota argumentatione demonstratum. CAPUT 47 Conclusiones, quae apud Graecos epilogi nominantur, tripertitae sunt. Nam constant ex enumeratione, amplificatione, et conmiseratione. Quattuor locis uti possumus ‹conclusionibus: in› principio, secundum narrationem, secundum firmissimam argumentationem, in conclusione. numeratio est, per quam colligimus et commonemus, quibus de rebus verba fecerimus, breviter, ut renovetur, non redintegretur oratio: et ordine, ut quicquid erit dictum, referemus, ut auditor, si memoriae mandaverit, ad idem, quod ipse meminerit, reducatur. Item curandum est, ne aut ab exordio aut narratione repetatur orationis enumeratio. Ficta enim et dedita opera conparata oratio videbitur esse artificii significandi, ingenii venditandi, memoriae ostendendae causa. Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliqua parte dissimile est: nec hẽt parem rationem comparatio¬
nis aut sibi ip̃i obest qui affert. Exemplum uiciosum est: si aut
falsum est ita ut reprȩhiendatur : aut si mprobum ut non sit imi¬
tandum:. aut mauis aut minus ꝗͣ refipostulabit. Res iudicata ui¬
ciose profertur: si aut dissimili de re proferetur: aut de eare qua
de controueisia non est: aut si improba: aut ciusmodi. ut aut
plures: aut magis idoneȩ res iudicatȩ ab aduersariis proferri pos¬
sint. Item uiciosum est quod aduersarii factum ẽẽ consiteantur
de eo argumentari. et planum facere. factum ẽẽ. nam id augeri
oportet. Item uiciosum est id augere quod conuenit cioceri hoc
mõ. ut si quis quem arguat hominem occidisse: et ante ꝗͣ satis
idoneas argumentationes attulent. augeat peccatum: et dicat
nihil indignius ẽẽ ꝗͣ hominem occidisse: non enim utrum in¬
dignum an non: sed factum ne sit quaeritur.

Expanded text:
de aliqua parte dissimile est, nec habet parem rationem conparatiode aliqua parte dissimile est, nec habet parem rationem conparationis, aut sibi ipsi obest qui adfert. Exemplum vitiosum est, si aut falsum est, ut reprehendatur, aut inprobum, ut non sit imitandum, aut maius aut minus, quam res postulat. Res iudicata vitiose proferetur, si aut dissimili de re proferetur, ‹aut› de ea re, qua de controversia non est, aut inproba, aut eiusmodi, ut aut plures aut magis idoneae res iudicatae ab adversariis proferri possint. Item vitiosum est id, quod adversarii factum esse confiteantur, de eo argumentari et planum facere factum esse; nam id augeri oportet. Item vitiosum est id augere, quod convenit docere, hoc modo: ut si quis quem arguat hominem occidisse et, antequam satis idoneas argumentationes attulerit, augeat peccatum et dicat nihil indignius esse quam hominem occidere. Non enim, utrum indignum sit an non, sed, factumne sit, quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Item uiciosum est de nomine et uocabulo eius rei contro¬
uersiam struere. quam rem consuetudo optime põt diudicaẽ
uelut Sulpicius qui intercesserat ne exules quibus causam di¬
cere non licuiss reducerentur: sed idem posterius mutata uo¬
luntate cum eandem legem ferret: aliam se ferre dicebat ꝑꝑ
nominum cõmutationem. nam non exules: sed ui eiectos ĩ
reducere se aiebat. proinde quasi id fuisset in controu̾sia
quo illi nomine a populo romano appellarentur: aut proinde qiͣ
non omnes: quibus aqua et igni interdictum est exules appel¬
lentur. Uerum illi fortasse ignoscimus si cum causa fecit. nos tn
Uoniam exornatio constat ex similibus et exemplis et ã¬
plificationib et rebus iudicatis: et cȩteris rebus quae ꝑti¬
nent ad ex agendam et collocupletandam argum̃tationem: quȩ
sunt his rebus uicia consideremus. Simile uiciosum est: id quod

Expanded text:
ris. Item vitiosum est de nomine et vocabulo controris. Item vitiosum est de nomine et vocabulo controversiam struere, quam rem consuetudo optime potest iudicare; velut Sulpicius, qui intercesserat, ne exulis, quibus causam dicere non licuisset, reducerentur, idem posterius inmutata voluntate, cum eandem legem ferret, alio se ferre dicebat propter nominum commutationem: nam non exules, sed vi eiectos se reducere aiebat. Proinde quasi id fuisset in controversia, quo illi nomine appellarentur, aut proinde quasi non omnes, quibus aqua et igni interdictum est, exules appellentur. Verum illi fortasse ignoscimus, si cum causa fecit; nos tamAPUT 46 Quoniam exornatio constat ex similibus et exemplis et amplificationibus ‹et rebus iudicatis› et ceteris rebus, quae pertinent ad exaugendam et conlocupletandam argumentationem, quae sint his rebus vitia consideremus. Simile vitiosum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cupatus. ut multi faciunt. ut uenenum datum uicio non me¬
diocri consuctetur. non enim factum ne sit quaritur. sed a
quo factum sit. Item uiciosum est in comparandis rebus al¬
teram rem efferre de re altera mentionem non facere: aut negli¬
gentius disputare: ut si comparetur utrum satius sit ppłm fru¬
mentum accipere: an non accipere. Quae commoda sint in al¬
tera re curet enunciare: et quae in altera incommocda. uelut
dep̃ssa praetereat: aut ea quae minima sint cdicat. Item uicio¬
sum est in rebus comparandis necẽe putari alteram rem uitu¬
perari cum alteram laudes. Quod genus si quaeratur utris ma¬
ppło ro. profuerint: et is qui dicat: alteros laedat. non enim
neceẽ est si alteros praponas: alteros uituperare. Fieri enim po¬
test ut cum alteros magis lauclaueris: aliquam altenis par¬
tem laudis attribuas. ne cupide pugnasse contra u̾itatem pute¬

Expanded text:
cupatus, ut multi faciunt, venenum datum, vitio non mecupatus, ut multi faciunt, venenum datum, vitio non mediocri conflictetur. Non enim factumne sit quaeritur, sed a quo factum sit. CAPUT 45 Item vitiosum est in conparandis rebus alteram rem efferre, de re altera mentionem non facere aut neglegentius disputare: ut si cum conparetur, utrum satius sit populum frumentum accipere an non accipere, quae commoda sint in altera re vera, curet, enumeret; quae in altera incommoda sint et quae velit depressa, praetereat aut ea, quae minima sint, dicat. Item vitiosum est in rebus conparandis necesse putari alteram rem vituperari, cum alteram laudes: quod genus, si quaeratur, utris maei publicae populi Romani profuerint, et is, qui dicat, alteros laedat. Non enim necesse est, si alteros praeponas, alteros vituperare: fieri enim potest, ut, quom alteros magis laudaris, aliquam alteris partem laudis adtribuas, ne cupide depugnasse contra veritatem pute
Abbreviated transcription (Latin):
um Zechus cum Amphione: quorum controuersia cumde mu¬
sica inducta est disputatio: in sapientiae rauonem et uirtutis uti¬
litatem consumitur. Item considerandum est ne aliud accusato¬
ns cuminatio contineat. aliud defensons rano purget. quodl se¬
pe consulto multi ab reo faciunt angustiis causa coacti. uti quis
cum accusetur ambitu magistratum petisse. ab imꝑatoribus sxpe
numero dicat apud exercitum donatum se ẽẽ. Hoc si diligenter
in oratione aduersanonim obseruauerimus: sxpe deprahendemꝰ¬
dium quodpiam uituperare ꝓꝑ eorum uicia qui in eo studio st̃.
ueluti qui rhetoricam uituꝑant pꝑ alicuius oratons uituꝑandã
uitam. Item uiciosum est ex eo quod perperam factum cẽ con
stet putare ostendi a quo homine factum sit hoc mõ. Mortuum
deformatum tumore praeditum corpore decoloratum suisse cõ¬
stat. Ergo ueneno necatus est. Deinde si sit usq adeo in eo oc¬

Expanded text:
faciunt Zethus cum Amphione, quorum controversia de mufaciunt Zethus cum Amphione, quorum controversia de musica inducta disputatione in sapientiae rationem et virtutis utilitatem consumitur. Item considerandum est, ne aliud accusatoris criminatio contineat, aliud defensoris purgatio purget, quod saepe consulto multi ab reo faciunt angustiis causae coacti; ut si quis, cum accusetur ambitu magistratum petisse, ab imperatoribus saepe numero apud exercitum  donatum esse. Hoc si diligenter in oratione adversariorum observaverimus, saepdium quodpiam vituperare propter eorum vitia, ‹qui› in eo studio sunt: veluti qui rhetoricam vituperant propter alicuius oratoris vituperandam vitam. Item vitiosum est ex eo, quia perperam factum constet esse, putari ostendi a certo homine factum esse, hoc modo: «Mortuum deformatum, tumore praeditum, corpore decoloratum constat fuisse: ergo veneno necatus est.» Deinde, si sit usque in eo oc
Abbreviated transcription (Latin):
dicere hoc modo. Qua causa accusem hunc: tum id disputan¬
do euoluere. nam si ueretur quid eum accusem: qui est probus.
Si inuerecundum anumi ingenium possidet. quid eum accusem
qui id pai auditu estimet: Non incommoda ratione iudetͤ
sibi ostendisse quare non accuset. Quid postea: quid ait. Nuc
ego te ab summo iam detexam exordio. Item uiciosum est qͥ
dicitur contra uidicis uoluntatem aut eorum qui audiunt. Si
aut partes quibus illi student: aut homines quos illi caros hñt
laedantur: aut aliquo eiusmõi uicio laeditur. iuditoris uoluntas:
Item uiciosum est non omnes res confumare quas pollicitus sis ĩ
expositione. Item uerendum est nede alia re dicatur cum alia de
re controuersia sit. inq huiusmõi uicio considerandum est ne a¬
ut ad rem adcdatur quidlam: aut quippiam de re detrahatur: a¬
ut tota causa mutata in aliam causam deriueturꝰ uti apud pacuui

Expanded text:
dicere, hoc modo: Qua causa accusem hunc? tum id exputandicere, hoc modo: Qua causa accusem hunc? tum id exputando evolvere: Nam si veretur, quid eum accuses, qui est probus? Sin inverecundum animi ingenium possidet, Quid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? Non incommoda ratione videtur sibi ostendisse, quare non accusaret. Quid postea? Quid ait? Nunc ego te ab summo iam detexam exordio. CAPUT 43 Item vitiosum est, quod dicitur contra iudicis voluntatem aut eorum, qui audiunt, si aut partes, quibus illi student, aut homines, quos illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur auditoris voluntas. Item vitiosum est non omnis res confirmare, quas pollicitus sis in expositione. Item verendum est, ne de alia re dicatur, cum alia de re controversia sit; inque eiusmodi vitio considerandum est, ne aut ad rem addatur quid aut quippiam de re detrahatur, aut tota causa mutata in aliam causam derivetur; uti apud Pacuvium
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium ẽẽ. ꝙ furtum fecerit. Item uiciosum est controuer¬
sia controuersiam dissoluere hoc mõ. non conuenit censores istũ
uobis satisfacere: ex eoq ait se non potuisse adẽẽ ita ut uiratus fue¬
rat. Ꝙ si ad exercitum non ueniss id ne tribuno militum diceret
hoc ideo uiciosum est.q non expedita aut uidicata res: sed impe¬
dita et in simili controuersia posita exempli loco profertur: Itẽ
uiciosum est. cum id de quo summa controuersia est. parum expe¬
ditur: et quasi transactum sit relinquitur hoc m̃o. Aperte fatur
dictio si intelligas. tali iubet dari arma. qualis is qui gessit fuit
potui si studeamus pergamo: qux ego profiteor ẽẽ mea. me e¬
nun xquum est fiui fraternis arinis. mihiq adiudicarier uel ꝙ
propinquus. uel q euis uirtutis axmulus sum. Item uiciosum est
ip̃m sibi in sua ratione dissentire: et contra ea quae ante dixerit.

Expanded text:
testimonium esse, quod sibi furtum fecerit. Item vitiosum est controvertestimonium esse, quod sibi furtum fecerit. Item vitiosum est controversiam controversia dissolvere, hoc modo: «Non convenit, censores, istum vobis satis facere, quod ait se non potuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset, idemne tribuno militum diceret?» Hoc ideo vitiosum est, quia non expedita aut iudicata res, sed inpedita et in simili controversia posita exempli loco profertur. CAPUT 42 Item vitiosum est, cum id, de quo summa controversia est, parum expeditur et, quasi transactum sit, relinquitur, hoc modo: Aperte fatur dictio, sei intellegas: Tali ‹dari arma, qualis qui gessit› fuit, Iubet, potiri si studeamus Pergamum. Quem ego me profiteor esse: me est aecum frui Fraternis ‹armis› mihique adiudicarier, Vel quod propinquus vel quod virtute aemulus. Item vitiosum est ipsum sibi in sua oratione dissentire et contra atque ante dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
nunc te desertum ab omnibus summo periculo solus ut restituam
paro. Item uiciosum est. quod in aliam partem ac dictum sit põt
accipi. Id est huiusmõi. ut si quis potens ac factiosus in conciõe
dixcrit. satius est uti regibus. ꝗͣ malis legibus. Nam hoc tamet si
rei augendae causa potest sine malicia dici: tamen ꝑꝑ potentiam
eius qui dicit non dicitur sine atroci suspicione. tem uiciosum ẽ
Ut si quis dicat iniuriam eẽ nullam nisi quae ex pulsatione aut
conuicio constet. Uulgares sunt quae nihilominus in aliam rem
transferri possunt. ut si quis dicat. Quadruplator ut breuiter scri¬
bam capitalis est. est enim improbus et pestifer ciuis. Nam nihi¬
lo magis quacdmuplatons q̃ furis. q̃ sicaru: aut proditoris anulit
diffinitionem. Item uiciosum est pro argumento sumere. quod
in disquisitione positum est: ut si quis quem surti arguat. eum

Expanded text:
nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ‹ut› restituam nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ‹ut› restituam paro. Item vitiosum est, quod in aliam partem ac dictum sit potest accipi. Id est huiusmodi, ut si quis ‹potens ac factiosus in contione› dixerit: «Satius est uti regibus, quam uti malis legibus.» Nam et hoc, tametsi rei augendae causa potest sine malitia dici, tamen propter potentiam eius, qui dicit, non dicitur sine atroci suspicione. CAPUT 41 Item vi‹ut› si quis dicat iniuriam esse nullam, nisi quae ex pulsatione aut convicio constet. Vulgares sunt, quae nihilominus in aliam rem transferri possunt, ut si quis dicat: «Quadruplator, ut breviter scribam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis, quam sicarii aut proditoris attulit definitionem. Item vitiosum est pro argumento sumere, quod in disquisitione positum est; ut si quis quem furti arguat et it
Abbreviated transcription (Latin):
ductus peccauit aut adolescentia. aut amore. Huiuscemõi enim d̾¬
p̃catio. si probabitur impune maxima in peccata dilabentur. Item
uiciosum est. cum id pro certo sumitur quod inter omnes non con¬
stat: quod etiam nunc in controuersia est hoc mõ. Eho tu dii quib
est potestas. motus suꝑum atq inferum. pacem inter se conciliant
conferunt concordiam. nam ita pro suo iure hoc exemplo usum cres¬
pontem ennius induxit: quasi iam satis certis rationibus ita ẽẽ demõ¬
strasset. Item uiciosum est quod iam quasi sero. atq acto negocio.
dici uidetur hoc modo. In mentem mihi si uenisset quirites non cõ¬
misissem ut in hunc locum res ueniret. nam hoc aut hoc fecissem: sed
me tum haec ratio fugit. Item uiciosum est cum id quod in aperto
delictum positum est. tamen aliqua tegitur leui defensione hoc
modo. Cum te expetebant omnes. forentissimo in regno reliqui

Expanded text:
ductus peccavit aut adulescentia aut amore.» Huiuscemodi enim deductus peccavit aut adulescentia aut amore.» Huiuscemodi enim deprecationes si probabuntur, inpune maxima peccata dilabentur. Item vitiosum est, quom id pro certo sumitur quod inter omnes constat, quod etiam nunc in controversia, hoc modo: Ehotu, dii, quibus est potestas motus superum atque inferum, Pacem enim inter sese conciliant, conferunt concordiam. Nam ita pro suo iure hoc exemplo utentem Chrespontem Ennius induxit, quasi iam satis certis rationibus ita esse demonstrasset. CAPUT 40 Item vitiosum est, quod iam quasi sero atque acto negotio dici videtur, hoc modo: «In mentem mihi si venisset, Quiritis, non commisissem, ut in hunc locum res veniret, nam hoc aut hoc fecissem; sed me tum haec ratio fugit.» Item vitiosum est, quom id, quod in aperto delicto positum est, tamen aliqua tegitur defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes, florentissimo Regno reliqui:
Abbreviated transcription (Latin):
plici parte repixhendetur. si ex duplici conclusione altenutra pas
diluitur hoc modo. Nam si improbum ẽẽ crespontem existima¬
bas. cur me huius locabas nuptiis: Duxi probum erraui. post
di conclusionis duplex est. acutior illa sũperior: facilior haec poste¬
nor ad excogitandum. Item uiciosa est confirmatio rationis. cũ¬
ea re quae plura significat abutimur pro certo unius rei signo hoc
modo. Neccẽ est quoniam pallet egrotasse: aut necẽe est peperisse
quoniam sustinet puerum infantem. Nam haec sua sponte certa
signa non sunt. Si non extera quoq similia concurrant. ꝙ si cõ¬
currennt nonnihil illiusmõi signa ad augent suspicionem. Itẽ
uiciosum est quando quidem uel in alium uel in eum ip̃m qui
olicit id quod in aduersarium dicitur põt conuenire hoc modo
Miseri sunt qui uxores ducunt. At tu duxisti alteram. Item ui¬
ciosum est id quod uulgarem h̃t̃ defensionem hoc mõ. Iracundia in¬

Expanded text:
plici parte reprehendetur, sei ex duplici conclusione alterutra pars plici parte reprehendetur, sei ex duplici conclusione alterutra pars diluitur, hoc modo: Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Duxi probum, Erravi. Post di conclusionis duplex est; auctior illa superior, facilior haec posterior ad excogitandum. Item vitiosa confirmatio est rationis, cuea re, quae plures res significat, abutimur pro certo unius rei signo, hoc modo: «Necesse est, quoniam pallet, aegrotasse»; aut «Necesse est peperisse, quoniam sustinet puerum infantem.» Nam haec sua sponte certa signa non habent: sin cetera quoque similia concurrunt, nocurrunt, nonnihil illiusmodi signa adaugent suspicionem. Item vitiosum est, quod vel in alium vel ‹in› eum ipsum, qui dicit - quod in adversarium dicit - potest convenire, hoc modo: Miseri sunt, si uxores ducunt. At tu duxisti alteram.» Item vitiosum est id, quod vulgarem habet defensionem, hoc modo: «Iracundia de
Abbreviated transcription (Latin):
Item infirma est: quae uel alii expositionis põt accõmodari ut
facit pacuuius qui eandem affert rationem: quare caeca eadem
N confirmatione rationis multa et uitanda in nr̃a: et obs¬
uanda in aduersarionim oratione sunt uicia: proptereaq
diligentius consideranda. ꝙ accurata confirmatio rationis. to¬
tam urehementissime comprobat argumentationem. Utuntur
igitur studiosi in confirmanda ratione duplici conclusione hoc
modo. Inunia abste afficior indigna pater. Nam si improbũ
ẽẽ Crespontem existimabas cur me huius locabas nuptiis: sin
est probus: cur talem iuitam inuitum cogis relinquere: Quae
hoc mõ condudentur: aut ex contrario conuertentur: aut ex sĩ¬
plici parte repraehendentur. Ex contrario hoc modo. nulla
te indigna nata afficio iniuria. Si probus est collocaui: sin¬
autem est improbus diuortio liberabo te incommodis. Ex sĩ¬

Expanded text:
Item infirma› ratio est, quae vel alii expositioni potest adcommodari, ut Item infirma› ratio est, quae vel alii expositioni potest adcommodari, ut facit Pacuvius, qui eandem adfert rationem, quare caeca, eander. CAPUT 38 In confirmatione rationis multa et vitanda in nostra et observanda in adversariorum oratione sunt vitia proptereaque diligentius consideranda, quod adcurata confirmatio rationis totam vehementissime conprobat argumentationem. Utuntur igitur studiosei in confirmanda ratione duplici conclusione hoc modo: Iniuria abs te adficior indigna, pater; Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Sin est probus, Cur talem invitam invitum cogis linquere? Quae hoc modo concludentur, aut ex contrario convertentur aut ex simplici parte reprehendentur. Ex contrario hoc modo: Nulla te indigna, nata, adficio iniuria. Si probus est, te locavi; sin est inprobus, Divortio te liberabo incommodis. Ex sim
Abbreviated transcription (Latin):
gis uerissimile eẽ auint ꝙ usus re ip̃a abse expiendo edocet. ue¬
lut orestes mõ fuit rex factus est mendicus. naufragio nempe
Nam hic pacuuius infirma ratione utiturꝰ: cum ait uerius ẽẽ teme¬
ritate ꝗͣ fortuna resgeri. Nam utraq opinone phõrum fieri potuit
uidetur pro ratione afferri s. idem quod in expositione dictum ẽ
magnis et multis incommodis afflictantur pꝑ immensam pecuĩs
cupiditatem. Nam hic aliis uerbis idem per rationem dicitur
quod dictum est per expositionem. Item infirma ratio est. quae
minus idoneam ꝗͣ res postulat causam subiicit expositiom hoc mͦ
Utilis est sapientia proptereaꝙ qui sapientes sunt pietatem colere
consueuerunt. Item utile est amicos ueros hẽre. hẽas enim quibꝰ¬
cum iocan possis. Nam in huiusmõi rationibus. non uniuer¬
sa neq absoluta: sed extenuta ratione expositio confirmatur.

Expanded text:
gis veri simile esse usus reapse experiundo edocet: Vegis veri simile esse usus reapse experiundo edocet: Velut Orestes modo fuit rex, factust mendicus modo. Naufragio nempe Nam hic Pacuvius infirma ratione utitur, cum ait verius esse temeritate quam fortuna res geri. Nam utraque opinione philosophorum fieri potuit, o est, cum videtur pro ratione adferri, sed idem dicit, quod in expositione dictum est, magnis et multis incommodis conflictantur propter inmensam pecuniae cupiditatem.» Nam hic aliis verbis idem per rationem dicitur, quod dictum est per expositionem. Item infirma ratio est, quae minus idoneam, quam res postulat, causam subicit expositionis, hoc modo: «Utilis est sapientia, propterea quod qui sapientes sunt, pietatem colere consuerunt.» Item: «Utile est amicos veros habere: habeas enim quibuscum iocari possis.» Nam in huiusmodi rationibus non universa neque absoluta, sed extenuata ‹ratione expositio confirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
expositum est: uelut apud plautum. Amicum castigare ob
meritam noxam immane est facinus: uerum in aetate utile ⁊
conducibile. Haec expositio est: uideamus quae ratio afferat᷑
Nam ego amicum meum hodie non castigabo pro cõmissa
noxa. Et eo quod facturus est ip̃e. non eo quod sieri conuenit
utile quid sit ratiocinatur. U ana ratio est quae ex falsa causa
constat hoc modo. fimor fugiendus non est. nam eo uerissiã
cordiam atq desidiam. nam hae rationes in falsae ẽẽnt: expositi
uius. Fortunam insanam ẽẽ. et caecam et biutam phibent phĩ
impulerit fore: eo cadere fortunam autumant. Caecam ob eam
rem ẽẽ autumant: quia nihil cernat. quo sese applicet. insanam
autem aiunt. quia atrox. incerta insaciabilis sit. Biutam quia
dignum. neq indignum nequeat internoscere. Sunt alii au
temꝰ phĩ qui contra foitunam negant ullam ẽẽ miserationem.¬
aut humanitatem. sed temeritate omnia regi autumant. id ma¬

Expanded text:
expositum est, velut apud Plautum: Amicum castigare ob expositum est, velut apud Plautum: Amicum castigare ob meritam noxiam Inmune est facinus, verum in aetate utile Et conducibile. Haec expositio est. Videamus, quae ratio adferatur: nam ego amicum hodie meum Concastigabo pro commerita noxia. Ex eo, quod ipse facturus est, non ex eo, quod fieri convenit, utile quid sit, ratiocinatur. Vana ratio est, quae ex falsa causa constat, hoc modo: «Amor fugiendus non est: nam ex eo verissima cordiam atque desidiam.» Nam hae rationes nisi falsae essent, expositvius: Fortunam insanam esse et caecam et brutam perhibent philosophi inpulerit Fors, eo cadere Fortunam autumant. Caecam ob eam rem esse iterant, quia nihil cernat, quo sese adplicet; Insanam autem ‹esse› aiunt, quia atrox, incerta instabilisque sit; Brutam, quia dignum atque indignum nequeat internoscere. Sunt autem alii philosophi, qui contra Fortunam negant Ullam misera in aetate esse: Temeritatem esse autumant. Id ma
Abbreviated transcription (Latin):
ditates. ĩmensae porro cupiditates infunta ĩmoderatae sunt: hre
pariunt auariciam: auaricia porro hominem quoduis ad male¬
sicium impellit. Ergo auaricia inducti aduersarii nr̃i hoc inter
se facinus admiserunt. hic id quod extremum dictum est satis
fuit exponere ne Ennium et caeteros poetas imitemur. quibus
hoc mõ loqui concessum est. Utinam ne in nemore pellio secu¬
tibus eaese cecidissent abiegnȩ ad terram trabes ne uide nauis
inchoandae exordium cepisset quȩ nunc nominatur argos: qͣ
duͦs imperio regis pelliae per dolum. nam nunꝗͣ hera errãs
mea medea efferret pedem de domo. Nam hic satis erat di¬
saucia. Ergo hac quoq: ab ultima repetitione in expositioni¬
bus magnopere suꝑsedendum est. non enim rep̃hensione ĩ¬
data uel pꝑ infirmitatem uel pꝑ uanitatem. Infirma
ratio est. quae non necessario ostendit ita ẽẽ quem admom

Expanded text:
ditates. Inmensae porro cupiditates infinitae, inmoderatae sunt. Haec ditates. Inmensae porro cupiditates infinitae, inmoderatae sunt. Haec pariunt ‹avaritiam.› Avaritia porro hominem ad quod vis maleficium impellit. Ergo avaritia inducti adversarii nostri hoc in se facinus admiserunt.» Hic id, quod extremum dictum est, satis fuit exponere, ne Ennium et ceteros poetas imitemur, quibus hoc modo loqui concessum est: Utinam ne in nemore Pelio securibus Caesae accidissent abiegnae ad terram trabes, Neve inde navis inchoandi exordium Cepisset, quae nunc nominatur nomine Argchis, imperio regis Peliae, per dolum: Nam numquam ‹era› errans mea ‹domo› efferret pedem. Nam hic satis erat dire saevo saucia Ergo hac quoque ab ultimo repetitione in expositionibus magnopere supersedendum est. Non enim † reprehensiondata vel propter infirmitatem vel propter vanitatem. Infirma ratio est, quae non necessario ostendit ita esse, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
frgo hoc quoq: uitandum est in expositione ne quando cum
omnia collegisse iudeamur aliquam idoneam partem reliqueri¬
mus. Item uiciosa expositio est quae constat ex falsa enumera¬
tione: ut si cum plura sunt. pauciora dicamus hoc modo. Duae reᷤ
sunt uidelicet. quae omnes ad maleficium impellunt luxuria
et auaricia. Quid amor inquit ei quispiam. quid ambitio
quid irreligio quid mortis metus quid imperii cupiditas.
quid deniqͦ alia multa. Item falsa enumeratio est cum pauci¬
ora sunt. et plura dicimus hoc mõ. Tres sunt res quae omnes
sollicitent homines metus cupiditas agritudo. Satis enim fu¬
erat dixisse metum. cupiditatem: quoniam aegritudinem. cũ
utraq re coniunctam ẽẽ necẽe est. Item uiciosa est expositio q̃
nimium longe repetitur hoc modo. Omnium malorum stulti
cia mater est.atq: materies: quae prae alus parit immensas cupi¬

Expanded text:
Ergo hoc quoque vitandum est in expositione, ne quando, cum Ergo hoc quoque vitandum est in expositione, ne quando, cum omnia collegisse videamur, aliquam idoneam partem reliquerimus. CAPUT 34 Item vitiosa expositio est, quae constat ex falsa enumeratione, si aut, cum plura sunt, pauciora dicamus, hoc modo: «Duae res sunt, iudices, quae omnes ad maleficium inpellant, luxuries et avaritia.» «Quid amor?» inquiet quispiam, «Quid ambitio? Quid religio? Quid metus mortis? Quid imperii cupiditas? Quid denique alia permulta?» Item falsa enumeratio est, cum pauciora sunt et plura dicimus, hoc modo: «Tres res sunt, quae omnes homines sollicitent, metus, cupiditas, aegritudo.» Satis enim fuerat dixisse metum, cupiditatem, quoniam aegritudinem cum utraque re coniunctam esse necesse est. Item vitiosa expositio est, quae nimium longe repetitur, hoc modo: «Omnium malorum stultitia est mater atque materies. Ea parit inmensas cupi
Abbreviated transcription (Latin):
do fien aut posse fieri intelligatur:. Item uiciosa expositio est cum¬
omnes res ostendius nos collegisse et aliquam rem idoneam p̃¬
tenmus hoc mõ. Quoniam igitur hominem occisum constati
eẽ. necẽe est aut a praedonibus: aut ab inmicis occisum ẽẽ: a¬
ut abste: quoniam ille haeredem testamento ex parte faciebat
praedones in illo loco uisi nunqͣ sunt: inunicum nullum huit
Relinquitur si neq a praedonibus neq ab inimicis occisus est
q alteri non erant. alteros non hẽbat: ut abste sit interemptꝰ
Nam in huiusmoĩ expositione rep̃hensione utemur. si quos p̃¬
ter eos quos ille dixerit potusse suscipere maleficium ostendem᷑ꝰ
uelut in hoc exemplo. Cum dixerit necẽẽ est aut a praedonibus: a¬
ut ab inimicis aut a nobis ẽẽ occisum. dicemus potuisse uel a fa¬
milia uel a cohȩredibus nr̃is. Cum hoc modo illonm collectiõe

Expanded text:
do fieri aut posse modo fieri intellegatur. Item vitiosa expositio est, cumdo fieri aut posse modo fieri intellegatur. Item vitiosa expositio est, cumomnes res ostendemus nos collegisse et aliquam rem idoneam praeterimus, hoc modo: «Quoniam igitur hominem occisum constat esse, necesse est aut a praedonibus aut ab inimicis occisum esse aut abs te, quem ille heredem testamento ex parte faciebat. Praedones in illo loco visi numquam sunt, inimicum nullum habebat: relinquitur, si neque a praedonibus neque ab inimicis occisus est, quod alteri non erant, alteros non habebat, ut abs te sit interemptus.» Nam in huiuscemodi expositione reprehensione utemur, si quos praeterquam quos ille conlegerit, potuisse suscipere maleficium ostenderimus: velut in hoc exemplo, cum dixerit necesse esse aut a praedonibus aut ab inimicis aut a nobis occisum esse, dicemus: potuisse vel a familia vel a coheredibus nostris. Cum hoc modo illorum conlectionem
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ut et ip̃i ab his uiciis recedere: ac aduersarioium argumen¬
tationes. hac p̃ceptione in omnibus partibus temptare: et ab a¬
liqua parte labefactare possimus.
omnes confertur id quod non necessario est omnib attri¬
butum ut si quis hoc mõ exponat. Omnes qui in paupertate sũt
malunt maleficio parare diuitias: ꝗͣ officio paupertatem tueri. Si
quis hoc mõ exposuerit argumentationem ut non curet quarere
qualis ratio aut rationis confirmatio sit ipãm facile reprachendemꝰ
expositionem cum ostendemus id quod in aliquo paupere impro¬
bo sit: in omnes pauperes falso et iniuria conferri. Item uiciosa
expositio est cum id quod raro fit. fieri omnino negatur hoc modo
Nemo põt uno aspectu neq prateriens in amorem incidere. Nam
cum non nemo deuenerit in amorem uno aspectu: et cum ille dixe
rit neminem ominino nihil differt raro id fieri: dummõ aliquan¬

Expanded text:
mus, ut et ipsi ab his vitiis recedere, et adversariorum argumenmus, ut et ipsi ab his vitiis recedere, et adversariorum argumentationes hac praeceptione in omnibus partibus temptare et ab aliqua parte labefactare possimus. omnes confertur id, quod non necessario est omnibus adtributum; ut si quis hoc modo exponat: «Omnes, qui in paupertate sunt, malunt maleficio parare divitias, quam officio paupertatem tueri.» Si qui hoc modo exposuerit argumentationem, ut non curet quaerere, qualis ratio aut rationis confirmatio sit, ipsam facile reprehendemus expositionem, cum ostendemus, id, quod in aliquo paupere inprobo sit, in omnes pauperes falso et iniuria conferri. CAPUT 33 Item vitiosa expositio est, cum id, quod raro fit, fieri omnino negatur, hoc modo: «Nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere.» Nam cum nonnemo devenerit in amorem uno aspectu, et cum ille neminem dixerit, omnino nihil differt raro id fieri, dummodo aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
complexione supeisedendum est. In omni argumentatione. de dua¬
bus partibus postremis. haec quam exposui ratio est hñda. Ergo am¬
plissima est argumentatio quinq partita. breuissima tripartita medio¬
cris sublata aut exomatione. aut complexione quadripartita
ab aduersario rep̾hendi põt idq ꝑtinet ad causam: Alterũ
quod tamessi nugatorium est. tamen non indiget rep̃hensiõe
Quae sint quae repraehensione confutari conueniat: quae uero taci¬
te contemni atq uitari sine rep̃hensione. si exemplum subiecero
intelligere dilucide poteris. Haec cognitio uiciosaium argumen¬
tationum duplicem utilitatem affert. nam et uitare in argum¬
tatione uicium admonebit: et ab aliis non uitatum. commode re¬
praehendere docebit. Quoniam igitur ostendimus perfectam ⁊
plaenam argumentationem ex quinq partibus constare: in una
quaq parte argumentationis. quae uicia uitanda sint considere¬

Expanded text:
conplexione supersedendum est. In omni argumentatione de duaconplexione supersedendum est. In omni argumentatione de duabus partibus postremis haec, quam exposui, ratio est habenda. Ergo amplissima est argumentatio quinquepertita; brevissima est tripertita; mediocris sublata aut exornatione aut conplexione quadripertita.ab adversario reprehendi potest, id quod pertinet ad causam: alterum, quod tametsi nugatorium est, tamen non indiget reprehensionis. ‹Quae sint, quae reprehensione confutari conveniat, quae tacite contemni atque vitari sine reprehensione, nis›i exempla subiecero, intellegere dilucide non poteris. Haec cognitio vitiosarum argumentationum duplicem utilitatem adferet. Nam et vitare in argumentatione vitium admonebit et ab aliis non vitatum commode reprehendere docebit. Quoniam igitur ostendimus perfectam et plenam argumentationem ex quinque partibus constare, in una quaque parte argumentationis quae vitia vitanda sunt considere