comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuerant ¶Tanꝙͣ hec sit .n. m.f. Iam quasi
ad se recurrit ⁊ illud qd̾ supͣ audit respicit.
Amor nõ talia curat. Amadriades nymphe¬
fuit illa quã erisithicon occidit. Qu cũ ar¬
borẽ incideret. ⁊ uox in de erupit ⁊ sanguis.
sicut docet ouidius. Driades nõ sut que inter
ꝗa dixerat mixtis lustrabo me nala nymphis.
Nec carmina nobis.i.p. Quia dixerat. Car¬
mina pastoris siculi modulabor auena. Ipse
rursus.c. s. Ppter illud. Iam michi ꝑ rupes
nõ posse. nec si hebrũ thracie fluuiũ mediis
frigorib bibat. nec si estibus nimiis fuerit
mardenti ꝓuincia. Dicit autẽ boc scdm phy¬
sicos qui morbos aut acontrariis aut asimilib
semus pascamus. Hec saterit. iam ad musas¬
hac re occupatus minime canerẽ. Allegoricos
aũt significat se ꝯposuisse hũc libellũ tenuissi

Expanded text:
am haec sit n. m. f. iam quasi ad se recurrit et illud, quod supra audiit, respicit Amor non talia curat . Ad v. 62 iam nefuit illa, quam Erysichthon occidit: qui cum arborem incideret, et vox inde erupit et sanguis, sicut docet Ovidius. dryades vero sunt quae inter quia dixerat 'mixtis lustrabo Maenala nymphis'. nec carmina nobis ipsa placent quia dixerat 'carmina pastoris Siculi modulabor avena'. Ad v. 63 ipsae rursus c. s. propter illud 'iam mihi per rupes non posse, nec si Hebrum, Thraciae fluvium, mediis frigoribus bibat, nec si aestibus nimiis fuerit in ardenti provincia. dicit autem hoc secundum physicos, qui morbos aut a contrariis aut a similibusemus pascamus, hac re occupatus, minime canerem. allegoricos autem significat se composuisse hunc libellum tenuissim
Abbreviated transcription (Latin):
sis ꝯseerati. Aome agamppe Nominatiui
sũt singulares. A gamppe autẽ fons est boetie
que ⁊ aome dicitur. Aome autẽ breuis est .ni.
pe. deserta. Menalus autẽ ⁊ liceus montes
ca gallum eius amorẽ stupentes. Sensus
autẽ est. sicut oues ogalle circa te stare non
penitet. ita nec te illaꝵ peniteat. nam etia
adonis quõdam ouiũ exstitit pastor. ⁊ qd̃
ait nr̃i. miscuit suam ꝑsonam. ut frequẽter
facere ꝯsueuit. Nam integrũ. tui nec penitet
dicit. nec tu erubeseas bucolica scͥbere. Adonis
ne sic dicimus. Nam adon nusꝙͣ lectũ est

Expanded text:
i. Ad v. 12 aonie aganippe nominativi sunt singulares. Aganippe autem fons est Boeotiae, quae et Aonia dicitur. 'Aonie' autem brevis fit 'ni',pe deserta. Maenalus autem et Lycaeus montes ca Gallum, eius amorem stupentes. sensus autem est: sicut oves, o Galle, circa te stare non paenitet, ita nec te illarum paeniteat; nam etiam Adonis quondam ovium extitit pastor. et quod ait 'nostri', miscuit suam personam, ut frequenter facere consuevit: nam erat integrum 'tui nec paenitet dicit: nec tu erubescas bucolica scribere. Ad v. ne sic dicimus: nam 'Adon' nusquam lectum est
Abbreviated transcription (Latin):
na demorari. Nuc insanus amor hine usq¬
ad finẽ amatoris inꝯstantia exprimit᷑ cui
electa displicent statim¶Tela inter media.
a.ii.d. h. Ex affectu amantis ubi se ẽẽ putat.
ubi amica est. ut mesit meũ animũ. Nec
tresin dictũ est. nec sit miebi credere Idest
stinere. Me sine sola.ui. hinc est. Sola domo
condita uersu.c.p. s. i.a. Euboea insula est
ĩ qua calchis ciuitas est de qua fuit enforion
quẽ transtulit gallus. ⁊ hoc dic̃.ibo ⁊ theocritio
stilo canam carmina euforionis. Spelea gre¬
ce ait ꝓspeluncis. Crescent ille. Quasi ei iteꝵ
displicet ne cũ arboribus eiꝰ crescant amores.

Expanded text:
na demorari? na demorari? ad finem amatoris inconstantia exprimitur, cui electa displicent statim. Ad v. 45 tela inter media atque a. d. h. ex affectu amantis ibi se esse putat, ubi amica est, ut 'me' sit 'meum animum'. Ad thesin dictum est 'nec sit mihi credere', id est stinere. Ad v. 48 me sine sola vides hinc est sola domo c. v. c. p. s. m. a. Euboea insula est, in qua est Chalcis civitas, de qua fuit Euphorion, quem transtulit Gallus. et hoc dicit: ibo et Theocritio stilo canam carmina Euphorionis. alii s. Ad v. 54 crescent illae quasi ei iterum displicet, ne cum arboribus eius crescant amores.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ turpis. Tua cura licoris. Pene irrisorie
dictũ est. tua cura. Idẽ ꝓqua tu ita es sollici¬
tus te reliquit. ⁊ bene cũ alii int̾rogent qua¬
si deus appollo diuinat. Per que horrida
solent eĩ numina pleꝵq se rusticis offerre.
Unde est. satis est potuisse uideri. Notãdum
dicit ad amatorem uenire. Nam apollo
amauit daphnum. pan siringam. siluamis
cupraessum. Sanguineis ebuli bacis. i.
theris similitudinẽ. a ether autẽ est iupit̾
Unde etiã triũpbantes. qui hñt oĩa ĩsignia¬
iouis. sceptrũ. palmat᷑am. Unde ait iuuena¬
lis. Intunica iouis. faciem qꝗ delubrica
Alii tamen supiorib uingũt. s melius ut
sic legamus. tam̃ cantabitis ut sit sensus.
licet ego duro amore ꝯsumar. tam̃ erit so¬
latium. ꝗa meus am or erit ur̃a cãtilena quã¬
doq. Ossa quiescant. Nam se dicit mori
bus ubi su̾t meretrices tam̃ pulcre ꝙͣ ꝑfide
furoris est. Hic gelidi fontes.hic.m.p.l.
Ac sidiceret ꝗd te inuat inter frigora galligͤa¬

Expanded text:
sanare. tua cura lycoris paene inrisorie dictum est 'tua cura', id est pro qua tu ita es sollicitus, te reliquit. et bene cum alii interrogent, quasi deus Apollo divinat. Ad v. 23 perque horrida solent numina plerumque se rusticis offerre: unde est satis est potuisse videri . notandum dicit ad amatorem venire: nam Apollo amavit Daphnen, Pan Syringa, Silvanus Cupressum. Ad v. 27 sangvineis e. b. m. theris similitudinem: aether autem est Iuppiter. unde etiam triumphantes, qui habent omnia Iovis insignia, sceptrum, palmatam — unde ait Iuvenalis in tunica Iovis — , faciem quoque de rubrica alii 'tamen' superioribus iungunt; sed melius ut sic legamus 'tamen cantabitis', ut sit sensus: licet ego duro amore consumar, tamen erit solacium, quia meus amor erit vestra cantilena quandoque. bus, ubi sunt meretrices tam pulchrae quam pefuerit. Ad v. 42 hic gelidi fontes hic m. p. l. ac si diceret: quid te iuvat inter frigora Gallica
Abbreviated transcription (Latin):
ci.f.p.ii. Ite domũ sature ueñ. h.i.c. Berecũ¬
de se capellaꝵ dicit eẽ custodẽ. Idẽ uilissimoꝵ
aĩaliu. Nam bucolica seribens debuit se dice¬
re boum ẽẽ poͣstorem s uitans arrogantiã
uitimũ se uoluit ẽẽ principem ĩ scͥbẽdis bucoli¬

Expanded text:
. 77 ite domum saturae v. h. i. c. verecunde se capellarum dicit esse pastorem, id est vilissimorum animalium: nam bucolica scribens, debuit se dicere boum esse pastorem; sed vitans arrogantiam, ultimum se voluit esse, non principem in scribendis bucoli
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ or adhanc eglogam transtulit. Saltus
habuere puelle naides. Nymphas simpliciter
accipiamus. Nam si pprie loqueret᷑ ore ades
diceret. Naides eĩ fontiũ. oredes montiũ nym¬
phe sũt. Sane ꝗa diximus easdẽ ẽẽ nympbas
quas etiã musas. uidetur hoc dicere. Quia si
cũ ip̃o fuissent muse. Idẽ si dedisset operam
scribendis carminib. nõ ieidisset intãtas

Expanded text:
ordinem ad hanc eclogam transtulit. saltus habuere puellae n. naidas nymphas simpliciter accipiamus: nam si proprie loqueretur, oreades diceret; naides enim fontium, oreades montium nymphae sunt. sane quia diximus easdem esse nymphas, quas etiam musas, videtur hoc dicere, quia, si cum ipso fuissent musae, id est si dedisset operam scribendis carminibus, non incidisset in tantas
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qd̾ michi laboriosũ est. Nam seribere apd̃
poctas ludus est. Ut ⁊ ip̃m ludere que uellem¬
riosam. silicet ut nympba uirginitate ga¬
udens prestes deamioribus cantilenam. Unde
⁊ rogat dicens. Concede. ⁊ uerecũde pauca
postulat. ⁊ cam adiurat.⁊ iam si tibi eũ fluctuᷤ
subter labere sicanos. ꝑ arethusam autẽ musã
siculam. Idẽ bucolicũ theocritiũ ĩ nocat cariñ
Sane arethusam scd̾m latinitatẽ ĩpenultĩa
h̾t accentũ Sedm̃ rationẽ grecã intertia afi
quãtũ adgalli ꝑtinet scͥpta. que ut supra dixi¬
mus desuo amore ꝯposuit. Sie tibi ꝯfluctus¬
subter labere sicanos. Uaria eĩ oppinio est. Nã
alu dieut ad rethusam uypbam filicet alfe¬
um elide uenire ꝑmaria scd̃m quos dirit. al¬
feũ fama est huc edilis amnem. Alii dicũt
ip̃am arethusam iam fonte mutatam al¬
pheũ fugere. ⁊ de elide adsiciliam uenire.
qd̃ nũc est secutus ¶ Doris amara. Mater

Expanded text:
non quod mihi laboriosum est — nam scribere apud non quod mihi laboriosum est — nam scribere apud poetas ludus est, ut et ipsum ludere quae vellemriosam, scilicet ut nympha, virginitate gaudens, praestes de amoribus cantilenam. unde et rogat, dicens 'concede', et verecunde 'pauca' postulat et eam adiurat etiam 'sic tibi cum fluctus subterlabere Sicanos'. per Arethusam autem musam Siculam, id est bucolicum Theocritium invocat carmen. sane 'Arethusa' secundum latinitatem in paenultima habet accentum, secundum rationem graecam in tertia a fiquantum ad Galli pertinet scripta, quae, ut supra diximus, de suo amore composuit. ipsa qu nam alii dicunt, ad Arethusam, nympham Siciliae, Alphede Elide venire per maria, secundum quos dixit Alpheum fama est huc Elidis amnem ; alii dicunt ipsam Arethusam iam in fontem mutatam Alpheum fugere et de Elide ad Siciliam venire, quod nunc est secutus.
Abbreviated transcription (Latin):
xtremum hunc arethusa michi. c.l.
gallus ante omẽs primus egypti p̃fectꝰ
fuit pocta eximius. nã enforionem ut supra
diximus transtulit in latinũ sermonem ⁊
amorũ suoꝵ decytheride scripsit libros qua¬
tuor. hic primo in amicus augusti cesaris
fuit. postea cũ ueniss insuspitionẽ ꝙ ꝯtra
eũ ꝯuiraret occisus est. fuit autẽ amicus
uirgilii adeo. ut quartus georgicoꝵ amedio
usq ad finẽ laudes eus teneret. ꝙ postea
retricem liberatam uolumni que eo spreto
antoniũ euntẽ adgallias est secuta ꝓpter
qd̃ dolorem galli nũc uidetur ꝯsolari uirgi¬
lus. Nec uos debet mouere qd cũ mutaue¬
rit partẽ quarti georgicoꝵ hanc eglogani
sic reliquit. Nam licet ꝯsoletur mea gal¬
lum. tam̃ altius intuenti uituperatio est.
Nam ⁊ gallo inpatientia turpis amoris ostẽ¬
ditur. ⁊ aperte hic antonius carpitur inimi¬
cus augusti. quẽ ꝯtra romanũ morẽ ertheriᷤᷤ
in castra est comitata. Extremũ laborem.

Expanded text:
xtremum hunc arethusa m. c. l. Gallus, ante omnes primus Aegypti praefectus, fuit poeta eximius; nam et Euphorionem, ut supra diximus, transtulit in latinum sermonem, et amorum suorum de Cytheride scripsit libros quattuor. hic primo in amicitiis Augusti Caesaris fuit: postea cum venisset in suspicionem, quod contra eum coniuraret, occisus est. fuit autem amicus Vergilii adeo, ut quartus georgicorum a medio usque ad finem eius laudes teneret: quas postea retricem, libertam Volumnii, quae, eo spreto, Antonium euntem ad Gallias est secuta: propter quod dolorem Galli nunc videtur consolari Vergilius. nec nos debet movere quod, cum mutaverit partem quarti georgicorum, hanc eclogam sic reliquit: nam licet consoletur in ea Gallum, tamen altius intuenti vituperatio est; nam et in Gallo inpatientia turpis amoris ostenditur, et aperte hic Antonius carpitur, inimicus Augusti, quem contra Romanum morem Cytheris est in castra comitata. 'extremum laborem'
Abbreviated transcription (Latin):
hõies pascebant᷑. hec ergo tacta. id̾ afflata. ⁊
leuiter fulminata. ut eicero tactus etiã ille
ꝗ hanc urbem ꝯdidit. romulus significabat
motu imꝑatoris posse agros eoꝵ perire apd̃
quos fulminate sũt arbores. Nam agri causa
uictus sũt sic̃ olim querens. Quod aũt̃ ait
tactas. ostendit tp̾rale fore dãpnũ quale pa¬
tiunt᷑ arbores. leuit̾ fulminate. Et bene pre¬
dicere quasi loqui ⁊ prediuinare. cũ ita mani¬
sare interrogatus roma describat. Et aut si¬
plicitate utitur rustica. ut ordinẽ narratioĩs
plenũ nõ teneat. s ꝑ longas ambages adin¬
ter rogata descendat. Aut certe ꝗa nullus q
ꝯtinetur ẽ sine ea re que ꝯtinet. nec potest
ulla ꝑsona ẽẽ sine loco. Uñ necesse habuit
int̾ogatus de cesare locũ describere in quo eũ
uiderat. Est aũt longu ypbaton. urbem quã
dicu̾t romã. bic illũ iudi meliboee. Stultus

Expanded text:
homines pascebantur. haec ergo tacta, id est adflata et homines pascebantur. haec ergo tacta, id est adflata et leviter fulminata, ut Cicero tactus etiam ille qui hanc urbem condidit Romulus , significabat nutu imperatoris posse agros eorum perire, apud quos fulminatae sunt arbores: nam agri causa victus sunt, sicut olim quercus. quod autem ait 'tactas', ostendit temporale fore damnum, quale patiuntur arbores leviter fulminatae. et bene 'praedicere', quasi loqui et praedivinare, cum ita manir, cur de Caesare interrogatus, Romam describat. et aut simplicitate utitur rustica, ut ordinem narrationis plenum non teneat, sed per longas ambages ad interrogata descendat: aut certe quia nullus, qui continetur, est sine ea re, quae continet, nec potest ulla persona esse sine loco: unde necesse habuit interrogatus de Caesare locum describere, in quo eum viderat. est autem longum hyperbaton 'urbem quam dicunt Romam. hic illum vidi Meliboee.' Ad v. 20 stultus
Abbreviated transcription (Latin):
aliene ex inuidia uenire uideat᷑ dic̃ se admi
agris. Turbamur sine ulla discretiõe culpe. ł
meriti. ⁊ inuidiose tp̾ra augusti carpit latent.
Sane uera lectio est turbatur. ut sit ĩpsonale
ꝙ adom̃es ptin et generalit̾. Nam mantuano¬
rum fuerat comunis expulsio. Si eĩ turbam̃
legeris. uidet᷑ ad paucos referre ¶Protenus.
porro tenus longe. Unde est afinib paulo
post. At nos hinc alii sitientes ibimuo afros.
Ager. ⁊ corpore ⁊ aĩo eger de̾. Ut egram nulli
Reparatio eĩ gregis insexu utroq ꝯsistit. Si¬
lice in nuda. Ad hoc ꝑtinet in premissa in¬
teriectio dolentis. Nam solent herbas subster¬
nere. Ut ip̃e ingeorgicis dicit. Et mlta durã
positionẽ. sicut secludite curas. ꝓ excludite.i
sus bie est. ꝑdituros nos q̃nq agros res mani¬
festa predicebat. s nos mentis in prudẽtia in¬
p. q. Mire ꝯpositũ auguriuz. Nam quercus
intutela ionis est. et huiꝰ arboris fructu olim

Expanded text:
alienae ex invidia venire videatur. et dicit se admiralienae ex invidia venire videatur. et dicit se admiragris turbamur sine ulla discretione culpae vel meriti. et invidiose tempora Augusti carpit latenter. sane vera lectio est 'turbatur', ut sit inpersonale, quod ad omnes pertinet generaliter: nam Mantuanorum fuerat communis expulsio. si enim 'turbamur' legeris, videtur ad paucos referri. Ad v. 13 protenus porro tenus, longe a finibus: unde et paulo post at nos hinc alii sitientes ibimus Afros . aeger et corpore et animo aeger dicitur, ut aegram nulli reparatio enim gregis in sexu utroque consistit. silice in nuda ad hoc pertinet praemissa dolentis interiectio: nam solent herbas substernere, ut ipse in georgicis dicit et multa duram positionem, sicut secludite curas pro 'excludite'sus hic est: perdituros nos quandoque agros, res manifesta praedicebat, sed nosse mentis inprudentia nep. q. mire compositum augurium: nam quercus in tutela Iovis est, et huius arboris fructu olim
Abbreviated transcription (Latin):
amorib cantet ¶ Namq erit ille miehi sẽꝑ
deus. Iteratio ip̃a exclusit adulationis colore¬
Sẽꝑ id̾ post mortẽ ⁊ dũ uint. Alii eĩ ĩꝑatores
post mortẽ in numerũ referũtur deoꝵ. Au¬
gustus templa uiuus emeruit. Noratuis pre¬
senti tibi maturos largimur honores. Iurã¬
das tuũ ꝑnom̃ ponimus aras. Sie lucanus
sepe incoat. s ꝯstat sepe pascua mutare pa¬
stores. sic ⁊̃ ingeorgicis legimus. Itaq pecus
longe indeẜta sine ullis hospicus tantu cãpi
iacet᷑. Unde necesse est pastores totiens aras
imbuere quotiens mutauerint pascua. In ue¬
nimꝰ etiã apud antiqores imbuere ee̾ nõ in co¬
are. s ꝑfundere ⁊ madefacere Sed̾m ꝙ absolu¬
Ludere. scribere. ut carmina quilusi pastorũ.
horatius. poscimur ut si quid uacui subũbra
lusimus tecũ ¶Calamo agresti. Rustico. stilo
ror magis. ne freques ĩterrogatio felicitatis

Expanded text:
amoribus cantet. Ad v. 7 namque erit ille mihi semper amoribus cantet. Ad v. 7 namque erit ille mihi semper deus et iteratio ipsa exclusit adulationis coloreest post mortem et dum vivit. alii enim imperatores post mortem in numerum referuntur deorum, Augustus templa vivus emeruit: Horatius praesenti tibi maturos largimur honores iurandasque tuum per nomen ponimus aras . sic Lucanus saepe inchoat. sed constat saepe pascua mutare pastores, sicut etiam in georgicis legimus itque pecus longa in deserta sine ullis hospitiis; tantum campi iacet : unde necesse est pastores totiens aras inbuere, quotiens mutaverint pascua. invenimus etiam apud antiquiores, inbuere esse non inchoare, sed perfundere et madefacere: secundum quod absolunae . Ad v. 10 ludere scribere, ut carmina qui lusi pastorum : Horatius poscimur. siquid vacui sub umbra lusimus tecum . calamo agresti rustico stilo, . m. m. ne frequens interrogatio felicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
allegoria est honestissima. quasi sub arbore
glandifera que fuit uictus causa. Antea eĩz
hoĩes glandib uescebant᷑. Unde etiã fagus
cere laces sub umbra fagi mnagris tins tuas
retentans possessiones quib aleris. sic̃ etiam
glandib alebant᷑ ante mortales. ¶Tu patule
cim̃ ¶ Tenui auena. Culmo stryula. unde
rustici plerũq cantare ꝯsueuerũt. Alibi stri¬
auena. stili genus humilis latenter osten¬
dit. quo ut supͣ dictũ est inbucolico utitur¬
¶ Meditaris. qd̾ g̾ci. Meao tio dicunt ꝑ antisto¬
chen meditor dixerut latini.l. et cs. int̾oũ
sibi inuicẽ cedũt. Unde. ⁊ sella ꝓsedda dicit᷑
geret ¶ Lentus. otiosus. ut qui nũc lenti
cõpositũ doces siluas resonare. ⁊ melius est. ut
simplicit̾ intelligamꝰ. Male eĩ qdã allegoria
uolũt. tu carmen de urbe roma ꝯponis cele¬
brandũ om̃ib gentib. Plus eĩ stupet moli¬
boeus. sille ita securus est. ut tantũ desius

Expanded text:
allegoria est honestissima, quasi sub arbore allegoria est honestissima, quasi sub arbore glandifera, quae fuit victus causa: antea enim homines glandibus vescebantur, unde etiam fagus cere: iaces sub umbra fagi in agris tuis, tuas retentans possessiones, quibus aleris, sicut etiam glandibus alebantur ante mortales. tu patulae carmen. tenvi avena culmo, stipula, unde rustici plerumque cantare consuerunt: alibi strido autem 'tenui avena', stili genus humilis latenter ostendit, quo, ut supra dictum est, in bucolicis utitur. meditaris quod Graeci μελετῶ dicunt, per antistoechon 'meditor' dixerunt Latini: l enim et d interdum sibi invicem cedunt, unde et 'sella' pro sedda dicitur geret . lentus otiosus, ut qui nunc lenti compositum doces silvas sonare. et melius est, ut simpliciter intellegamus: male enim quidam allegoriam volunt, tu carmen de urbe Roma componis celebrandum omnibus gentibus. plus enim stupet Meliboeus, si ille ita securus est, ut tantum de suis
Abbreviated transcription (Latin):
tytirus dr̃ aries maior. qui gregẽ ante ire cõ¬
sueuit. sic̃ etiã ĩ comediis inuenimꝰ. Nam
pãpbilus est totũ amans gliceriũ quasi dulcis
mulier philomela amabilis ꝑsone siẽ supͣ dixi
rustice sũt ⁊ simplicitate gaudẽtes. Unde nihil
inbio urbanũ nibil declamatoriũ ĩuenitur.
s ex re rustica sũt om̃ia negotia. cõparatiẽes
⁊ siqua sũt talia. Hĩc est ꝙ annos afructibus
ꝯputat. Ut post aliquot mea regna uidens
mirabor aristas. hinc etiã ille ꝯparatioes sũt
Nã neq me tantũ ueniẽtis sibilus austri. nec
ꝑcussa iuiuãt fluctũ tã lictora nec que saxosas
curus ⁊ otiosus clare oꝑã cantilene. Alt̾
uero quomodo cũ gregibus ex suis pellitur
finib. Qui cũ tytirũ respexisset iacentẽ ita
locutus est. Et hoc loco tytirũ subꝑsona uir¬
gilii debemꝰ accipere. Nõ tam̃ ubiq s tatũ ubi
exigit e ratio. Qd̾ aũt eũ sb̃ fago dieit iacere

Expanded text:
tityrus dicitur aries maior, qui gregem anteire contityrus dicitur aries maior, qui gregem anteire consuevit: sicut etiam in comoediis invenimus; nam Pamphilus est totum amans, Glycerium quasi dulcis mulier, Philumena amabilis. personae, sicut supra dixi, rusticae sunt et simplicitate gaudentes: unde nihil in his urbanum, nihil declamatorium invenitur; sed ex re rustica sunt omnia negotia, comparationes et si qua sunt alia. hinc est, quod annos a fructibus computat, ut post aliquot mea regna videns mirabor aristas , hinc etiam illae comparationes sunt nam neque me tantum venientis sibilus austri nec percussa iuvant fluctu tam litora nec quae saxosas curus et otiosus dare operam cantilenae, alter vero quomodo cum gregibus ex suis pellitur finibus: qui cum Tityrum respexisset iacentem, ita locutus est. et hoc loco Tityri sub persona Vergilium debemus accipere; non tamen ubique, sed tantum ubi exigit ratio. quod autem eum sub fago dicit iacere,
Abbreviated transcription (Latin):
insilem theologia. uel ut erinsertis altiorib
rebus posset placere. uel ꝗa tot uarietates im¬
plere nõ poterat. Pocte uitã ĩ eneide diximus
Ecplanatio opis in sequẽtib ꝯprobabitur.
Sane scienduz uirgiliuz.xxuiii. annoꝵ scri¬
psisse bucolica. Uñ etiã ip̃e infine georgicoꝵ
Audaxq iuẽta trtire te patule cec̾im subteg¬
mine fagi. Et dic̃ donatus ꝙ etiã ĩ poete me¬
morauimꝰ uita inscͥbendis carmĩb naturalẽ
ordinẽ secutũ ẽẽ uirgiliũ. Primo eĩ pastora¬
lis fuit in mõtib uita. post agrieulture a
amor. inde belloꝵ cura successit. Notandũ
ꝗꝗ bucolica ł grorgica eũ apud grecos ĩ fine
bãt accentũ. apud nos ĩtertia afine babere. Nã
ut ĩ ultima sit latinitas uetat. Ut inpenulti¬
ma nõ sit brenitatis efficit ratio. Etiã hoc sci¬
endũ ⁊ ꝑsonas huiꝰ oꝑis exmaiore parte nõa
de reb rusticis habere ꝯficta. ut meliboeus.

Expanded text:
in Sileni theologia, vel ut ex insertis altioribus in Sileni theologia, vel ut ex insertis altioribus rebus posset placere, vel quia tot varietates implere non poterat. poetae vitam in Aeneide diximus. operis explanatio in sequentibus comprobabitur. sane sciendum Vergilium xxviii. annorum scripsisse bucolica, unde etiam ipse in fine georgicorum audaxque iuventa, Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi . et dicit Donatus, quod etiam in poetae memoravimus vita, in scribendis carminibus naturalem ordinem secutum esse Vergilium: primo enim pastoralis fuit in montibus vita, post agriculturae amor, inde bellorum cura successit. notandum quoque, bucolica vel georgica, cum apud Graecos in fine habeant accentum, apud nos in tertia a fine habere: nam ut in ultima sit, latinitas vetat, ut in paenultima non sit, brevitatis efficit ratio. etiam hoc sciendum, et personas huius operis ex maiore parte nomina de rebus rusticis habere conficta, ut Meliboeus,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde est allegoricos est ip̃e aries nũe ⁊̃ uellera
siccat. Pdostea abaugusto missis triũ uiris ⁊ ip̃i
ĩteger ager est redditus. et mantuanis ꝓparte
hie est ꝙ eũ ĩprima egloga legimus recipisse
agrũ. Postea eũ querelãte ĩuenimꝰ ut audieras
⁊ fama fuit s carmina tãtũ nr̃a ualẽt lycida
tela inter marcia quãtũ chaonias dicũt aqla
ueniẽte colũbas. Nec numerus hic dubius ẽ
nec ordo libroꝵ qppe cũ unus sit liber de eglogis
multi dubitãt. Que licet decẽ sint ĩcertũ tñ est
quo ordine seͥpte sint. Pleriq duas certas
uolut ip̃i testimonio ultimã. ut extremũ bũe¬
tytire te patule cecini subtegmine fagi. Alii
primã illa uolu̾t. Prima siracusio dignata
est ludere uersu. Sane sciendũ ui eglogas
ẽẽ meras rusticas quas theocritus decem b̃t
hic intrib abucolico carmine s cũ exeusatio¬
ne discessit. Ut ingenethliatico salonini. ⁊

Expanded text:
unde est allegoricos ipse aries etiam nunc vellera unde est allegoricos ipse aries etiam nunc vellera siccat . postea ab Augusto missis tribus viris et ipsi integer ager est redditus et Mantuanis pro parte. hinc est, quod cum in prima ecloga legimus eum recepisse agrum, postea eum querelantem invenimus, ut audieras, et fama fuit; sed carmina tantum nostra valent, Lycida, tela inter Martia, quantum Chaonias dicunt aquila veniente columbas . nec numerus hic dubius est nec ordo librorum, quippe cum unus sit liber: de eclogis multi dubitant, quae licet decem sint, incertum tamen est, quo ordine scriptae sint. plerique duas certas volunt ipsius testimonio, ultimam, ut extremum Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi ; alii primam illam volunt prima Syracosio dignata est ludere versu . sane sciendum, vii. eclogas esse meras rusticas, quas Theocritus x. habet. hic in tribus a bucolico carmine, sed cum excusatione discessit, ut in genethliaco Salonini et
Abbreviated transcription (Latin):
miscet figuras quas perite pleꝵq etiã extecen¬
ti u̾sib fãcit quos abillo dictos ostat eẽ simplicit̾
hoc aut fit poetica urbanitate. Sic uuenalis
actoris arunci spoliũ. Nam uirgilu u̾sũ deba¬
sta dictũ figurate adspeculũ trãstulit. Et cã
seͥbendoꝵ bũcolicoꝵ hec est. cũ post uͦi rõ mãr¬
die ĩsenatu cesarẽ augustus filius eius ꝯtra
pẽcussores patrio ⁊ antoniũ ciuilia bella moni¬
sset. uictoria potitus cremonẽsiũ agros ꝗꝯtra
eũ senserant militib suis dedit. q cũ nõ suffi¬
cerẽt etiã mãtuanoꝵ ussit distribui. nõ ꝓpt̾
culpam s ꝓpt̾ uicinitatẽ Unde ẽ mãtua ue mi¬
sere nimiu uicina cremone. ꝑdito gͦ agro
uirgilius romã uenit.⁊ potentiũ fauore me¬
ruit ut agrum suum solus recipet. adquẽ acci¬
piendũ ꝓfectus abãrio centurione q eũ tenebat
pene ẽ interẽptus nisi se p̃cipitasset ĩminciũ

Expanded text:
miscet figuras, quas perite plerumque etiam ex Theocrimiscet figuras, quas perite plerumque etiam ex Theocriti versibus facit, quos ab illo dictos constat esse simpliciter. hoc autem fit poetica urbanitate: sic Iuvenalis Actoris Aurunci spolium ; nam Vergilii versum de hasta dictum figurate ad speculum transtulit. et causa scribendorum bucolicorum haec est: cum post odie in senatu Caesarem Augustus eius filius contra percussores patris et Antonium civilia bella movisset, victoria potitus Cremonensium agros, qui contra eum senserant, militibus suis dedit. qui cum non sufficerent, etiam Mantuanorum iussit distribui, non propter culpam, sed propter vicinitatem, unde est Mantua vae miserae nimium vicina Cremonae . perdito ergo agro Vergilius Romam venit et potentium favore meruit, ut agrum suum solus reciperet. ad quem accipiendum profectus, ab Arrio centurione, qui eum tenebat, paene est interemptus, nisi se praecipitasset in Mincium:
Abbreviated transcription (Latin):
debet quarto pede terminare partẽ or̃onis. q
pes si sit dactilus meliorẽ efficit u̾sũ. Ut nos
patrie fines ⁊ dulcia. Primus etiã pes secũdũ
donatũ et dactilus ẽẽ debet ⁊ t̾minare parte
or̃omis. Ut tytire quã legẽ teocritus uebem̃t̾
obẜuat. uirgilius nõ adeo. Ille eĩ ĩpaueiᷤᷤ u̾sib
abista ratione deuiauit. hic eã ĩpaueis secutus
est. Terentianus cũ de hoc metro diceret. pba¬
ruus hoc pollet sicule telluris arumins
alumnus. Noster raros eo pastor maro. In¬
tentio poete hec est. ut imitetur theocritũ sira¬
cusanũ meliorẽ moscho ⁊ ceteris ꝙ bucoli¬
Icam scͥpserũt. Unde est siracusio dignata
est ludere uersu nostra ne. Et aliqb locis ꝓ
alegoriã agit gratias augusto. alus nobilib
quoꝵ fauore amissũ agrũ recepit. in qua re
tãtũ dissentit atheocrito. Ille eĩ ubiq sim¬
plex est. bic necessitate ꝯpulsus aliqb locis

Expanded text:
debet quarto pede terminare partem orationis: qui debet quarto pede terminare partem orationis: qui pes si sit dactylus, meliorem efficit versum, ut nos patriae fines et dulcia . primus etiam pes secundum Donatum et dactylus esse debet et terminare partem orationis, ut Tityre . quam legem Theocritus vehementer observat, Vergilius non adeo; ille enim in paucis versibus ab ista ratione deviavit, hic eam in paucis secutus est: Terentianus cum de hoc metro diceret plurimus hoc pollet Siculae telluris alumnus , noster rarus eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut imitetur Theocritum Syracusanum, meliorem Moscho et ceteris qui bucolica scripserunt, — unde est prima Syracosio dignata est ludere versu nostra — et aliquibus locis per allegoriam agat gratias Augusto vel aliis nobilibus, quorum favore amissum agrum recepit. in qua re tantum dissentit a Theocrito: ille enim ubique simplex est, hic necessitate compulsus aliquibus locis
Abbreviated transcription (Latin):
ali dieu̾t eo tp̾re quo uerses psaꝵ rex ĩ uasit gre¬
ciã cũ om̃s ꝯtra muros literẽt nec possẽt more
sticos ⁊ ĩeiꝰ honorẽ ymnos dixisse. Unde natũ
ermen bucolicũ etas posterior elimauit. Alii
dicut orestem eũ diane facilidis si mulaerũ
raptũ er scithia adueberet adsiciliam ẽẽ tẽpe¬
state delatum ꝯpleto anno diane festũ cele¬
brasse ymnis. collectis nautis sius ⁊ aliquib
pastorib ꝯuocatis. et exinde ꝓmãsisse apud ru¬
sticos ꝯsuetudinẽ hanc. Alii nõ diane sed
apollinomio ꝯ secratũ carm̃ hoc uolũt. ꝙ tp̾re
admeti regis pauit armẽta. Alii rusticis nu¬
minib apastorib dicatũ hoc asseru̾t carmen
ut pani faunis nĩpbis ac satyris. Et hie est
medius. grãdiloquus. quos om̃s ĩ hoc ĩueĩmꝰ
poeta. Mam ĩ enede grãdiloquũ ht. Ingeorgi¬
cis mediũ. Inbucolicis hũilẽ ꝓqualitate ne
simplicitate gandentes aqb nichil altũ debet
reqri. Adhibẽtur aũt adearmen bucolicũ hec.

Expanded text:
i dicunt eo tempore, quo Xerxes, Persarum rex, invasit Graeciam, cum omnes intra muros laterent nec possent more sticos et in eius honorem hymnos dixisse: unde natum carmen bucolicum aetas posterior elimavit. alii dicunt Orestem, cum Dianae Facelitidis simulacrum raptum ex Scythia adveheret et ad Siciliam esset tempestate delatus, completo anno Dianae festum celebrasse hymnis, collectis nautis suis et aliquibus pastoribus convocatis, et exinde permansisse apud rusticos consuetudinem. alii non Dianae, sed Apollini Nomio consecratum carmen hoc volunt, quo tempore Admeti regis pavit armenta. alii rusticis numinibus a pastoribus dicatum hoc asserunt carmen, ut Pani, faunis, nymphis ac satyris. et hic est medius, grandiloquus: quos omnes in hoc invenimus poeta. nam in Aeneide grandiloquum habet, in georgicis medium, in bucolicis humilem pro qualitate simplicitate gaudentes, a quibus nihil altum debet requiri. adhibetur autem ad carmen bucolicum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
antilene filiũ. hunc oaxen increta opidum
ꝯdidisse. qd̾ suo noĩe noĩauit. Ut uarro
ait. quos magnos tutele partus adueta do¬
lore. ⁊ geminis eupiens dolorẽ oarida pal¬
mis scindere dicta penitus subripuit. Diuisoᷤ
quia olim uincta fuit orbi terraꝵ britãnia.
est eĩ reposita in oceano septẽtrionali. et apoetiᷤᷤ
quasi rusticus ꝑ aristas numerat annos.
Mea regna ubi donatus sum. uł senem  dicit
agros suos receptuꝵ. Impius miles iratus.
Noualia. Id̾ noua que ꝑ singulos annos no¬
uant᷑ ꝑ semina. Habebit in spe ponit᷑. Insere
sibi met ip̃i imperat. Felix. quasi iam diu
ex clusũ ẽẽ. ⁊ uidet se nõ hre illud qd̾ taurus
utitur. Unmosa. Id̾ drisidi. que cũ pascitur.
spinosa pendet. Carmina. Id̾ ꝗ secñdo. libet
aristũ canere canẽti possessione. Ortisum.
Id̾ genus fruticis uł herba. que nascitur in
saporẽ nã capris dulces sũt. Mitia matura

Expanded text:
Anchialae filius; hunc Oaxen in Creta oppidum Anchialae filius; hunc Oaxen in Creta oppidum condidisse, quod suo nomine nominavit. Vt Varro ait: Quos magnos Tantale partus adducta dolore et geminis cupiens dolorem Oaxida palmis scindere dicta. PENITVS subripuit. DIVISOS idest quia olim iuncta fuit orbi terrarum Britannia. Est enim insula reposita in Oceano septemtrionali et a poetis quasi rusticus per aristas numerat annos. MEA REGNA idest, ubi dominatus sum, vel senem se dicit agros suos recepturum. IMPIVS MILES idest iratus NOVALIA idest nova, quae per singulos annos novantur per semina. HABEBIT idest in spe ponitur. INSERE idest semet imperat. FELIX quasi iam diu exclusum esse et invidet se non habere illud, quo taurus utitur. DVMOSA idest drisidi, quod capra, cum pascitur, spinosa pendet. CARMINA idest quia non libet aristum canere sua carenti possessione. CYTISVM idest genusaporem; nam capris dulces sunt. MITIA idest matura,
Abbreviated transcription (Latin):
mare tirrenũ longe penitusq palũbes reliꝗt¬
Gemere. canere. ꝓprie de turture qd̾ declina
aeria turtur cessabit. Et plautus. tibi obiustos
more. Et pisces sine aqua uiuẽt. hoc ẽ ante
reꝵ natura mutabit᷑ quã nos cesarẽ poterimꝰ
quent. Per erratis errore ꝯfusis. Amborum
milites parthoꝵ germanie flumen biberũt.
Illius uilii cesiris. Labatur. respuatur uł ob¬
luuoni ta tradatur ¶Ararim. arar fluuiuᷤ
gallie fluens in flumen rodanũ. Tygris
prius partũ exarare bibiturũ. germanũ ex
tygride quã sibliuuonẽ futurã de nõ diuisi
agri cesaris benefficio. Sitientes ibimus
ad fros. tropus sinedoche abafris eĩ libiam
que aqua indiget ĩtelligi uult. Seithia
albam dixit. Nam oaxis fluuius mesopo¬
tanne uelocitate utitur. Qui rapiẽs albam
terram turbulẽtus efficitur. Uel oaris fluuiꝰ
scithie in creta in sula nõ est. s aqua cretei
coloris ẽ. Oaxen philestenes ait. apollinis ⁊

Expanded text:
mare Tyrrhenum longe penitusque palumbes relimare Tyrrhenum longe penitusque palumbes religemere canere: proprie de turture. turtur et m'aeria turtur cessabit', et Plautus tibi obustos more et pisces sine aqua vivent, hoc est ante rerum natura mutabitur, quam nos Caesarem poterimus quent. PERERRATIS errore confusis. AMBORVM milites Ararim, Germaniae flumen, biberunt. ILLIVS idest Iulii Caesaris. LABATVR idest respuatur vel oblivioni tradatur. ARARIM idest Arar, fluvius Galliae, fluens in flumen Rodanum. TIGRIS prius Parthum ex Arare bibiturum, Germanum ex Tigride, quam sibi oblivionem futuram non divisi agri Caesaris beneficio. SITIENTIS IBIMVS AFROS idest tropus synecdoche. Ab Afris enim Libyamquae aqua eget, intellegi vult. SCYTHIAM albam dixit. Nam Oaxis fluvius Mesopotamiae et velocitate utitur, qui rapiens albam terram turbulentus efficitur, vel Oaxis fluvius Scythiae: in Creta insula non est, sed aqua cretacei coloris est. OAXEN. Philisthenes ait: Apollinis et
Abbreviated transcription (Latin):
pluralis. quasi graues. Inter flumina padũ.
ꝓuemore ꝙ om̃ib aꝗs nymple sũt p̃sidẽtes.
Opacũ. Utrũ ꝓ opacis locis incertũ. An pro
ualde frigidu. Nam unũ est frigus hieme.
inactica ubi optimũ mel nascit᷑. Depasta
florem. Depastum florem habens ¶Salieti
uirgulti genus. eo ꝙ salit ⁊ surgit cito. Hic
uocat rusticũ addulcia que sũt in reb quib
delectat. In ire. dormire. ¶Frondator. Id̾ ru¬
sticus uel ꝙ deflorib nascit᷑. Nam tria genera
sũt frondatõꝵ. grondator ꝗ arbores ãputat .⁊
frondib manipulos facit hiemis tpre aĩalib
ad pastũ offerẽdos. Et ꝗ manib uitiũ folia ue¬
llit. ꝙ arbor solis uuam maturiorem reddat
Ad auras. Id̾ indie. Rauce. Id̾ brongidi. Pa
lũbes. colũbe quas uulgo tetas uocat. ⁊ nõ
dicunt᷑ latine. s multoꝵ auctoritas latinũ
facit. Cicero in eia que talamasta dicitur. Iã

Expanded text:
pluralis, quasi graves. Ad v. 51 inter flumina Padum pluralis, quasi graves. Ad v. 51 inter flumina Padum quia omnibus aquis nymphae sunt praesidentes.opacum utrum 'opacis locis', incertum, an pro 'valde frigidum': nam unum frigus est hieme, in Attica, ubi optimum mel nascitur. depasta florem depastum florem habens. salicti virgulti genus, eo quod salit et surgit cito. hic vocat rusticum delectatur. INIRE idest dormire. FRONDATOR idest rusticus vel quod de floribus nascitur. Nam tria genera sunt frondatorum; frondator, qui arbores amputat, et, qui frondibus manipulos facit hiemis tempore animalibus ad pastum offerendos, et, qui manibus vitium folia avellit, quo ardor solis uvam maturiorem reddat. AD AVRAS idest in die. RAVCAE idest brongidi. PAidest columbae, quas vulgus tetas vocat, et non dicuntur Latine, sed multorum auctoritas Latinum fecit. Cicero in elegia, quae Talamasta inscribitur: Iam
Abbreviated transcription (Latin):
exrusticoꝵ labore. ⁊ inhis rustici ⁊ derident̃
uus geus est. Qui brenis est quotienscũq
nt̃s. is. terminat᷑ ut amaryllis pieris. hora
res. hoc uirgilii psone ꝯuenit. ¶ Mesta a¬
marilli. De est tibi. que nemine letabatur
poeta ¶ Cui pendere poma. id̾ tibi. laudari ate
roma. id senatores gontes poete. Arbusta. fru¬
uitio. seruitiũ est ꝯditionis inditiũ. ¶Licebat
Id̾ nec de esse officio poteram ¶Iuuenẽ. cesarẽ
eĩ senatus. ne quis eũ pueꝵ diceret. ne maiestaᷤ̃
tanti imperu minueret᷑. ¶ Dies. Id̾ principia¬
mensiũ. ułidus om̃iu mẽsiũ. gumant. sa
crificant ¶Responsũ primus dedit. Idest ꝑ¬
misit libere uiuere. Primus. Id ante quẽ
nullus sit. Pascite. Id̾ ut ante eratis pueri.
sic ⁊ modo pascite inpace. Fortunate senex.
Nõ ad etatem uirgilui refert. sed adfortunatũ
p̾sago usus est u̾bo ¶ Et tibi magna satis.
ordo est. Magna satis pascua. ¶Quãuis lapiᷤ

Expanded text:
ex rusticorum labore, in his rustici et deridentur ex rusticorum labore, in his rustici et deridentur vus Graecus est, qui brevis est, quotienscumque nominativus 'is' terminatur, ut 'Amaryllis' 'Pieris': Horatres hoc Vergilii personae convenit. maesta amarylli quae nemine laetabatur poeta. cui pendere id est tibi: laudari a teRoma. Ad v. 39 fontes senatores. arbusta fruvitio servitium est condicionis indicium. licebat id est nec deesse officio poteram. Ad v. 42 ivuenem rat enim senatus, nequis eum puerum diceret, ne maiestas tanti imperii minueretur. Ad v. 43 mensium vel Idus omnium mensium. FVMANT idest sacrificant. RESPONSVM PRIMVS DEDIT idest permisit libere vivere. PRIMVS idest ante quem nullus sit. PASCITE idest ut ante eratis pueri, sic et modo pascite in pace. FORTVNATE SENEX idest non ad aetatem Virgilii refert, sed ad fortunam futuram praesago usus verbo. ET TIBI MAGNA SATIS idest ordo: magna satis pascua. QVAMVIS LAPIS
Abbreviated transcription (Latin):
culii aũt aut antiq dixit. ꝗa om̃e patrimo¬
niũ apud maiores peculiũ dicebatur apeco¬
rib. in qͥb coꝵ ꝯstabat uniu̾sa substãtia. Uñ
etiã pecunia dicta est apeculio. Aut certe. ⁊ hoc
ad morsũ tp̾rum ꝑtinet. Nam modo ẜui tan¬
tũ peculiũ dicimus. Ut ĩuidiose patrimoniũ
suu dixerit peculiũ. acsi ẜuus e̾e̾t. quia se diu
apud mantuã ẜuisse memorauit. Sane pe¬
culi ꝓ peculii ꝑsineresin dictũ est. ¶ Eriret
uictima septis. Septa ꝓprie sũt loca in campo
marcio inclusa tabulis tabulatis in qb stans
ppłs romanus. suffragia ferre ꝯsueuerat. Sed
qm̾ hec septa similia sũt ouilib. duo hec in¬
uicẽ ꝓse ponũtur. Ut hoc loco septa ꝓomlibus
posuit. Itẽ lucanus eꝯtra. Et misere macu¬
lauit ouilia rome. Inuenalis. antiquo que
prima surgit ouili. Sane pinguis melius
aduictunã quã adcaseum refertur. In grate
urbi. Quia cũ alimẽta ciuitatib prestentur

Expanded text:
culi' autem aut antique dixit, quia omne patrimoculi' autem aut antique dixit, quia omne patrimonium apud maiores peculium dicebatur a pecoribus, in quibus eorum constabat universa substantia, unde etiam pecunia dicta est a peculio: aut certe et hoc ad morsum temporum pertinet; nam modo servi tantum peculium dicimus, ut invidiose patrimonium suum dixerit peculium, ac si servus esset, quia se diu apud Mantuam servisse memoravit. sane 'peculi' pro 'peculii' per synaeresin dictum est. Ad v. 33 exiret victima saeptis saepta proprie sunt loca in campo Martio inclusa tabulatis, in quibus stans populus Romanus suffragia ferre consueverat. sed quoniam haec saepta similia sunt ovilibus, duo haec invicem pro se ponuntur, ut hoc loco saepta pro ovilibus posuit, item Lucanus econtra et miserae maculavit ovilia Romae , Iuvenalis antiquo quae proxima surgit ovili . sane 'pinguis' melius ad victimam, quam ad caseum refertur. Ad v. 34 ingratae urbi quia cum alimenta civitatibus praestentur
Abbreviated transcription (Latin):
nam. ⁊ bene eandidior libertas. Ut intelli
libertas aspexerit. Id̾ qño cepit secare barbã.
et relicta agathea amarillidis amore deti¬
neri. Allegoricos aũt hoc dicit. Postꝙͣ relic¬
ta mantua romã me ꝯtuli. Nam galathe¬
am mantuam uult ẽẽ. romam. amarillida.
Et bene tp̾ra quasi rusticus ꝯputat abarbe
sectione ¶ Longo post tpre. Aut a caismos ẽ.
Antiqui eĩ post ante cireũ. etiã ablatiuo iun¬
gebant. qd̾ bodie face̾ minine possumus.
Aut longo post. una pars est oratioĩs. Ut sit
sensus uenit tpͥre longo post. si c̃ multo minꝰ¬
nia multo magis. post modo horatius. post¬
modo qd michi obsit clare młtũq locuto.
Et longo post. Ut post posita uideatur ẽe p̃pot̾o
⁊ in unitatẽ coacta. ¶ fatebor eĩz. hoc ꝑparen¬
tesin dietũ est. ¶ Nec spes libertatis erat nec
cura peculi. nec sperare poterã libertatẽ in op¬
pressa ciuitate. nec hr̃e curã patrimonii. Pe¬

Expanded text:
nam. et bene 'candidior libertas', ut intellenam. et bene 'candidior libertas', ut intellelibertas aspexerit, id est quando coepit secare barbam, et relicta Galatea Amaryllidis amore detineri. allegoricos autem hoc dicit, postquam relicta Mantua Romam me contuli: nam Galateam Mantuam vult esse, Romam Amaryllida. et bene tempora, quasi rusticus, computat a barbae sectione. longo post tempore aut archaismos est; antiqui enim 'post' 'ante' 'circum' etiam ablativo iungebant, quod hodie facere minime possumus: aut 'longopost' una pars est orationis, ut sit sensus, venit tempore longopost, sicut multominus, multomagis, postmodo: Horatius postmodo, quod mi obsit, clare multumque locuto . et 'longopost', ut postposita videatur esse praepositio et in unitatem coacta. Ad v. 31 fatebor enim hoc per parenthesin dictum est. Ad v. 32 nec spes libertatis erat nec cura peculi nec sperare poteram libertatem in oppressa civitate, nec habere curam patrimonii. 'pe
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ carere uult ẜuitute. hic hr̾e liberã uitã ꝓsuo
silicet arbitrio agere. sic̃ eĩ nẽ birgilius sũb per¬
sona tytiri dicit. se amore libertatis romam
uenire ꝯpulsũ. Et item latenter carpit tp̾ra
qb libertas nõ nisi inurbe roma erat aut cer¬
te simplicit̾ intelligamus boc loco tytirum.
sic̃ pastorẽ locutum. Nam ubiq eũ theceritꝰ
mercennariũ inducit. Item uirgilius tytire
dũ redeo breuis est uia pasce capellas. Que
sera tam̃ respexit inertem. Desidem. nõ se re¬
quirẽtem. Nam culpat suã mnerciam qd̾ nõ
ante romã ierit. ⁊ sit usus puer libertate
post ꝙͣ tondenti barba cadebat. Aut mutatio
psone est. Ut quẽdã rusticũ accipramus lo¬
quẽtem nõ uirgiliũ ꝑ allegoriam. Nam
ut diximus .xxuiii. annoꝵ scͥpsit bucolica.
ant certe est mutanda distinctio. ut sit nõ
barba candior s libertas. Nam.xxuiii an¬
noꝵ barbam potest qui uis metere. s nõ ca¬

Expanded text:
enim carere vult servitute, hic habere liberam vitam, pro suo enim carere vult servitute, hic habere liberam vitam, pro suo scilicet arbitrio agere: sicut nunc Vergilius sub persona Tityri dicit se amore libertatis Romam venire compulsum, et item latenter carpit tempora, quibus libertas non nisi in urbe Roma erat. aut certe simpliciter intellegamus hoc loco Tityrum sicut pastorem locutum: nam ubique eum Theocritus mercennarium inducit, item Vergilius, ut Tityre dum redeo, brevis est via, pasce capellas . quae sera tamen respexit inertem desidem, se non requirentem. nam culpat suam inertiam, quod non ante Romam ierit et sit usus puer libertate,postqvam tondenti barba c. aut mutatio personae est, ut quendam rusticum accipiamus loquentem, non Vergilium per allegoriam; nam, ut diximus, xxviii. annorum scripsit bucolica: aut certe est mutanda distinctio, ut sit non barba candidior, sed libertas; nam xxviii. annorum barbam potest quivis metere, sed non ca
Abbreviated transcription (Latin):
uelut quẽdã alterũ mũdũ. aut quoddã celu
ĩ quo deũ cesarẽ uidit. Qui eĩ ꝯparat cani ca¬
tulum. ł edum capelle. magnitudinis facit
nõ generis differentiã. Qui au̾t dicit leo ma¬
ior est cane. Et generis facit ⁊ magnitudinis
differẽtiã. sic̃ nũc de urbe romana fec̃. Puta¬
bã inꝗt ante ita romã ꝯparãdã ẽẽ aliis eiuita¬
tib ut solet edus capre ꝯparari. Nã ꝙͣuis ma¬
ui eã etiã genere distare. Nã est sedes deoꝵ.
hoc aũt eñ dicere ille ꝯpbat u̾sus. Quãtũ len¬
ta solent ĩter iuiburna cupressi. Nam iuiburnũ
breuissimũ est. cupressus arbor ẽ maxima. hoc
aũt genꝰ argumẽtatioĩs ⁊ apud aristotilẽ lectũ
est ⁊ apud ciceronẽ. Conponere ꝯparare.
¶ Et que tanta fuit. Que tanta. Ad magnum
eĩ aliꝗd nunia necessitas uenire ꝯpellit. Uñ
quasi mirat᷑ bõiem rusticum romã uidere
potuisse ¶Libertas. Amor libertatis. Et aliter
dic̃ ẜuns libertatẽ cupio. Alit̾ ingenuus. Ille

Expanded text:
velut quendam alterum mundum aut quoddam caelum, in qua deum Caesarem vidit. qui enim comparat cani catulum vel haedum capellae, magnitudinis facit, non generis differentiam; qui autem dicit, leo maior est cane, et generis facit et magnitudinis differentiam, sicut nunc de urbe Roma fecit. putabam, inquit, ante, ita Romam comparandam esse aliis civitatibus, ut solet haedus caprae comparari; nam quamvis mavi eam etiam genere distare; nam est sedes deorum. hoc autem eum dicere, ille comprobat versus 'quantum lenta solent inter viburna cupressi': nam viburnum brevissimum est, cupressus vero arbor est maxima. hoc autem genus argumentationis et apud Aristotelem lectum est, et apud Ciceronem. componere comparare.t romam t. c. v. 'quae tanta'; ad magnum enim aliquid nimia necessitas venire compellit: unde quasi miratur hominem rusticum Romam videre potuisse. Ad v. 27 libertas amor libertatis. et aliter dicit servus, libertatem cupio, aliter ingenuus: ille
Abbreviated transcription (Latin):
nascentẽ ornate poetam. Baccar nõ herba ẽ
que fascinũ depellit. Ut baceare frontẽ cĩgi¬
te ne uati noceat mala lingua futuro. ꝑ qd̾
pulcrii indicat puerũ. Ridenti achanto.
lacte referent. Quid eĩ est aptus infantib
magnos.ma. leones. Bona usus est modera¬
tione. dicens. Erũt ꝗdẽ magni leones. s mi¬
lum. quib infintes iacere ꝯsuerũt uł loca
inꝗb nascũtur quasi cynabula. Nam cyn
tam dicit. que om̃ib nota est. sed illam sar¬
doam que apiastri similis boĩes decipit. uel
aconita. Ut nec miseros fallunt aconita legẽ¬
est suauissimi o doris. que tantũ in assyria
que erunt heroum laudes. Tui uirtutes pa¬

Expanded text:
crescentem ornate poetam . baccar vero herba est crescentem ornate poetam . baccar vero herba est quae fascinum pellit, ut baccare frontem cingite, ne vati noceat mala lingua futuro : per quod pulchrum indicat puerum. Ad v. 20 ridenti acantho lacte d. referent quid enim est aptius infantibus magnos m. a. leones bona usus est moderatione, dicens: erunt quidem magni leones, sed mili, in quibus infantes iacere consuerunt: vel loca, in quibus nascuntur, quasi cynabula: nam κύειtam dicit, quae omnibus nota est, sed illam Sardoam, quae apiastri similis homines decipit: vel aconita ut nec miseros fallunt aconita legenest suavissimi odoris, quae tantum in Assyria quae erunt heroum laudes, tui pa
Abbreviated transcription (Latin):
ponpei in freto si ciliensi. ꝯtra brutũ ⁊ cassi¬
um intesalia. ꝯtra antonium ⁊ eleopatrã
ad nichilũ deducta uestigia. ⁊ nõ dicit iani
irrita soluent terras formidine. s fient
irrita. ⁊ soluẽt terras timore. Pderpetua autẽ
est. longa. Ille deum. ii. a. sient supra arti¬
fitiose laudem ꝯfundit. Ut possit ẽẽ comu¬
nis. Nam ad quẽ uis potest referri ille. uł ad
augustum. uł ad saloninũ. Peceatũ reget¬
patrus.ii.o. uł augustus cesaris. uł saloninꝰ
pollionis uirtute. peccatũ orbẽ tenebit. et
Rethorice digesta laudatio. nõ eĩ in ꝓuide
in pͥncipio uniuersa ꝯsũpsit. s paulãtim
fecit laudẽ cũ etate ꝓcedere. Munuscula.
Bene in reb minoris etatis usus est dimi
uagantes. Unde antiqui lyrici dixerut. Flexi¬
pedes ederas. ꝙ hac atq illac uagantur. Mi¬
re aũt puerũ laudat ex ipsis munerib. Nã
edere in dicant futuꝵ poctã.ut pastores edera

Expanded text:
Pompei, in freto Siciliensi; contra Brutum et CassiPompei, in freto Siciliensi; contra Brutum et Cassium in Thessalia; contra Antonium et Cleopatram ad nihilum deducta vestigia; et non dicit 'iam irrita solvent terras formidine', sed 'fient irrita et solvent terras timore'. perpetva autem est longa. Ad v. 15 ille deum v. a. sicut supra, artificiose laudem confundit, ut possit esse communis: nam ad quemvis potest referri 'ille', vel ad Augustum, vel ad Saloninum. Ad patriis v. o. vel Augustus Caesaris, vel Saloninus Pollionis virtute pacatum orbem tenebit. et rhetorice digesta laudatio: non enim inprovide in principio universa consumpsit, sed paulatim fecit laudem cum aetate procedere. munuscula bene in rebus minoris aetatis usus est diminvagantes: unde antiqui lyrici dixerunt flexipedes hederas, quod hac atque illac vagan- tur. mire autem puerum laudat ex ipsis muneribus: nam hederae indicant futurum poetam, ut pastores hedera