comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
E homine satis dictum habeo.
Nunc ut ad destinatum reuer¬
tamur ad locoꝵ cõmemoratio¬
nem. stilus dirigendus est/ Ator ideo pͥn¬
npaliter Italiã. tuius decus iã in urbe¬
contiginus. Bed italia tanta cura ab or̃bus
ductarprecipue a Cathone ut iam aiueni¬
ri non possit. qd̾ non ueterii auctoꝵ pͦ¬
sumpserit diligentia. Largiter inbeten¬
dem xtellentis terre materia suppeter¬
te du scriptores prestantidmmaepu¬
tant iocoꝵ salubritatẽ celi tempeniem.
uber tatẽ soli aprica collũ opatae¬
moꝵ. innoxios saltus. uitium olereẜ
prouentus nonalia pecuaria tos ami¬
nospacus tañtos. bifera molaria bi¬
tor hic uesubium flagrantis aiẽ sp̃u
uaporantem. tepentes fontib baias
colomas tã frequentes .tã assiduam
nouarum urbium gram itam clarua
decus ueterñ opidorꝵ/ que prmiuabo¬
uigenes aurninci. pelasgi Archades
Situir torius postremo exetie aduene.
et in sũma uictores Roma̧ni condide¬
runt Ad ħ littoꝵ portuosa orasq ꝑa¬

Expanded text:
e homine satis dictum habeo. Nunc, ut ad destinatum reuertamur, ad locorum commemorationem stilus dirigendus est atque adeo principaliter in Italiam, cuius decus iam in urbecontigimus. Sed Italia tanta cura ab omnibus dicta, praecipue M. Catone, ut iam inueniri non sit, quod non ueterum auctorum praesumpserit diligentia, largiter in laudem excellentis terrae materia suppetente, dum scriptores praestantissimi reputant locorum salubritatem, caeli temperiem, ubertatem soli, aprica collium, opaca nemorum, innoxios saltus, uitium olearumque prouentus, nobilia pecuaria, tot amnes, lacus tantos, bifera uiolaria; inter haec Vesubium flagrantis animae spiritu uaporatum, tepentes fontibus Baias, colonias tam frequentes, tam assiduam nouarum urbium gratiam, tam clarum decus ueterum oppidorum, quae primum Aborigines Aurunci Pelasgi Arcades Siculi, totius postremo Graeciae aduenae et in summa uictores Romani condiderunt; ad haec laterum portuosa, orasque pa
Abbreviated transcription (Latin):
picum. qd hercules in honorẽ attaui ma¬
tern pelopis ediderat intermissũ Isitus
filius eius instaurauit post excidium tro
tur olimpias prima ita .ui. mediis olimm¬
piadib interiectis quibus singłis amii qͣ¬
terni imputantur cum septima ceptante
Roma condita sit sic inter exortum ur¬
bis et troiam captã iure eẽ annos ccct᷑.
mo fuerint consules. Consulatu eor
et cc. olimpiadib erunt anm dcct .xx¬
ix. Riubus de uiĩ olimpiade aduectendis
quatuor et xp. anins olimpiadũ retro
ui. manifeste anii dict. et unus reli¬
ano pͥmo credi conditã. In qua regna

Expanded text:
mpicum, quod Hercules in honorem ataui materni Pelopis ediderat, intermissum Ifitus Eleus instaurauit post excidium Troitur olympias prima. Ita sex mediis olympiadibus interiectis, quibus singulis anni quaterni inputantur, cum septima coeptante Roma condita sit, inter exortum urbis et Troiam captam iure esse annos quadrimo fuerint consules, consulatu eoruet ducentis olympiadibus erunt anni octibus septima olympiade adnectendus quattuor et uiginti annis olympiadum retro sex, manifeste anni octingenti et unus relianno primo credi conditam. In qua regnat
Abbreviated transcription (Latin):
In Lacu agrigentino. olemy suꝑnatat
hoc pingue heret harundinum comis.
de assiduo uolutabro. Equarum capilla¬
mentis legitur unguentũ medicum ꝯtͣ
armentarios morbos. Nec longe inde
collis uultanius. in quo qui diuine rei
oꝑantur. ligna uitea suꝑ aras struunt
nͭ ignis apponitur in hant congeriem.
tum ꝓsitias intulerint. si adest deuõ i si
satrum probatur sarmenta licet iuti¬
dia sponte contipiunt. et nullo in fla¬
grante alitu. ab ip̃o noĩe fit actendiũ.
ibi epulantes alludit flãma/ que flepu¬
osis extessib uagabunda/ quẽ cũ tetige¬
rit non adurit. nec aliud est ꝙͣ yma¬
go mincia pdefecti rite uoti. Idem ager
Agrigentinus eructat limosas staturi¬
gmes/ et ut uene fontium sufficiunt
ruus sũminiftrandis ita in hac sicilie
parte solo mĩquam deficiente/ eterna rerec

Expanded text:
In lacu Agrigentino oleum supernatat; In lacu Agrigentino oleum supernatat; hoc pingue haeret harundinum comis de assiduo uolutabro, e quarum capillamentis legitur unguentum medicum contra armentarios morbos. Nec longe inde collis Vulcanius, in quo qui diuinae rei operantur ligna uitea super aras struunt nec ignis adponitur in hanc congeriem; cum prosicias intulerint, si adest deus, si sacrum probetur, sarmenta licet uiridia sponte concipiunt et nullo inflagrante halitu ab ipso numine fit accendium. Ibi epulantes adludit flamma, quae flexuosis excessibus uagabunda quem contigerit non adurit nec aliud est quam imago nuntia perfecti rite uoti. Idem ager Agrigentinus eructat limosas scaturrigines et ut uenae fontium sufficiunt riuis subministrandis, ita in hac Siciliae parte solo numquam deficiente aeterna reiec
Abbreviated transcription (Latin):
lacłomedixte fura in omnem sontim ti-¬
burih. seu precentorias facias. qua¬
q home esti ad puluinaria preciendi
siue naseas que foraminũ nimeris p¬
tentorias antecidunt seu puellatori¬
as/ quibus a sono clariore uocamen
datiu. siue gingriuas. que breuiores
licet subtilioribus tamen modis iuso¬
uant/ aut miluinas que ĩn accentus
epeunt acutissimos / aut ladias qͣs
et turauas dicunt/ uel corinthias. uł
Egyptias alias ue a musicis ꝑ diuer¬
sas officioꝵ et nominum speties iã¬
paratas. In alisma regione. fons
alias quietus et tranquallus cum so¬
letinꝰ si isonent tibie. exultabundꝰ
ad cantꝰ elenatur et quasi miret᷑
uotis dulcedinem. ul tra marxinos¬
margines intumes tit. ¶elonun stagnũ
tetio odore abigit propimantes. Imbi du¬
quo si sterilis sumpserit fecuda fiet.
Alterũ quẽ si fecunda hausorit uerti-¬
turim sterilitatem. utagnum petresiũ
serpentibus noxium est hõmini salutare

Expanded text:
accommodatissimae sunt in omnem sonum tibaccommodatissimae sunt in omnem sonum tibiarum, seu praecentorias facias, quarum locus est ad puluinaria praecinendi, siue uascas quae foraminum numeris praecentorias antecedunt, seu puellatorias quibus a sono clariore uocamen datur, siue gingrinas quae breuiores licet subtilioribus tamen modis insonant, aut miluinas quae in accentus exeunt acutissimos, aut Lydias quas et turarias dicunt, uel Corinthias uel Aegyptias aliasue a musicis per diuersas officiorum et nominum species separatas. In Halesina regione fons alias quietus et tranquillus cum siletur, si insonent tibiae, exultabundus ad cantus eleuatur, et quasi miretur uocis dulcedinem, ultra margines intumescit. Gelonium stagnum taetro odore abigit proximantes. Ibi quo si sterilis sumpserit fecundatur, alter quem si fecunda hauserit uertitur in sterilitatem. Stagnum Petrensium serpentibus noxium est, homini salutare.
Abbreviated transcription (Latin):
steutas iimerata est i ser b dletꝰ
nominaretur campus pioꝵ de drethu¬
sa et alpheo uerum est hactemisr med
conueniunt fons et anns fliminu
miratula abinde uaria sunt dianam.
qui ad camermam fluĩt si habitus im¬
pudice hauserit non coibunt in corpus
nnium later nineus/ et latex aque Apd̾
Regestanos helbesus in medio flumine
subita epestuacõe feruet: ac idem ꝙͥuis
dimissum ethua. nullus frigore antenenit
homereum. celestes mutant plage Ama¬
rus demq est. dum in aquilone fluit.
dultis. ibri ad meridiem flectit᷑ Quar¬
ta in aquis. tanta nonitas in salinis Sa¬
lem agrigentinum si iqm umperis dis¬
soluitim ustione Cui si liquor nque pr̃o¬
onanent. crepitat ueluti torreatur.¬
alansluadus uuenitim. Cacdia sali¬
m i ⁊mẽtalla que strant̾ agrigent¬
lꝰ antuueuur iphs proximantiã fũ¬
onco ecbudiatiu signa ad facietꝰ
honint ꝑ uobdee ⁊u. Termita ins lo¬
ieaimsast chaundinũ ferap. que

Expanded text:
steritas munerata est, ut sepulcri steritas munerata est, ut sepulcri nominaretur campus piorum. De Arethusa et Alpheo uerum est hactenus, quod conueniunt fons et amnis. Fluminum miracula abunde uaria sunt. Dianam qui ad Camerinam fluit si habitus inpudice hauserit, non coibunt in corpus unum latex uineus et latex aquae. Apud Segestanos Helbesus in medio flumine subita exaestuatione feruet. Acidem, quamuis dimissum Aetna nullus frigore anteuertit. Himeraeum caelestes mutant plagae; amarus denique est, dum in aquilonem fluit, dulcis ubi ad meridiem flectitur. Quanta in aquis, tanta nouitas in salinis. Salem Agrigentinum si igni iunxeris, dissoluitur ustione; cui si liquor aquae proximauerit, crepitat ueluti torreatur.translucidus inuenitur. Cetera salinarum metalla, quae sunt aut Agrigento aut Centuripis proximantia, funinc excuduntur signa ad facies hominum uel deorum. Thermitanis locis insula est harundinum ferax: hae
Abbreviated transcription (Latin):
des. Euitquid Sitilia gigiit. sine soli sine
hominis ingeno propium est his optia
iuditant᷑ nisi ꝙ fetus terre centuripi¬
no troto uincitur. hic primũ inuenta
Archimedes qui iuxta syderum disciplina
Machiariꝰ cõmentor fuit huic lais illa
que eligere patriã maluit ꝙͣ fateri. Cie¬
tem Eyclopum testantur nasti specus le¬
stugonimi sedes adhut sic uocantur. C¬
res inde magistra sationis fantuarre
hnc ibidem tampus hemiensis in floribꝰ
semper et in omm uermis die Eeuend
propter est demersum foramen qua di¬
te prem ad raptus libi epemnte famsr
est luce haustum. inter catiname Sy¬
ratusas certamen est de illustar̃ frm
memoria quo ꝵ noĩa sibi diuerso ꝑtes
adoptant. Di Catimentes aueiamuo a¬
phius fu̾it et amphiuenꝰ.di qd maligit
bnutuse emantiam ꝑurabims et dax¬
tonem. Catiuensis in regio tausam del¬
dit facto in quã sa tum ethine picen¬
dia protulissenti fuueres duo sublatos
parentes eneperut onter fluonco
illesi igmbꝰ. houm insmonam atapo¬

Expanded text:
quid Sicilia gignit siue soli siue hominis ingenio, proximum est his quae optima iudicantur, nisi quod fetu terrae Centuripino croco uincitur. Hic primum inuenta Archimedes qui iuxta siderum disciplinam machinarius commentor fuit; hinc Lais illa quae eligere patriam maluit quam fateri. Gentem Cyclopum testantur uasti specus; Laestrygonum sedes adhuc sic uocantur. Ceres inde magistra sationis fructuariae. Hic ibidem campus Hennensis in floribus semper et omni uernus die; quem propter est demersum foramen, qua Ditem patrem ad raptus Liberae exeuntem fama est lucem hausum. Inter Catinam et Syracusas certamen est de inlustrium fratrum memoria, quorum nomina sibi diversae partes adoptant: si Catinenses audiamus, Anapius fuit et Amphinomus: si quod malunt Syracusae, Emantiam putabimus et Critonem: Catinensis tamen regio causam dedit facto. In quam se cum Aetnae incendia protulissent, iuvenes duo sublatos parentes evexerunt inter flammas inlaesi ignibus. Horum memoriam ita po
Abbreviated transcription (Latin):
doma que inde flmis fontaners ꝑuert
insto largis. ta si edulio fu̾it nestienti¬
bꝰ. neritos contrahit deducit rictu ora
ut qui morte oppetunt intereant facie
ridentium. Contra quit quid aquars est
uarie cõmodis ẜuit / utagna piscolen¬
tissima. hiberne pluue in estiuam penu¬
uam reseruant᷑ Nam homo sardus. o¬
pemi plurmiã de ymbrido celo habet
Hoc collectaneum dapastit᷑ at sufficiat
usui ubi defecexut staturigines fon¬
tes calidi et salubres aliquot lotis
efferuescunt qui medelas afferunt
aut solidant ossa fracta aut abolent
a solifugis msertum uenenu atim
eriam ocularias dissipant egatudmnes
Sed qui otłis medenturiet ceareuenen
balent furibuo Iam quisq mouso citiet¬
baraptum negat lumina aquis attiet¬
tat nbipurium non estacerut clar¬
ns cefitata et captus eclis adme¬
i respiciamus ad ordinemiai¬
tp̃oꝵ uł locoꝵ post sardinom
res uocant bitule inno q
traq iiula in Romanu ardatuatun

Expanded text:
donia, quae in defluuiis fontaneis prouenit donia, quae in defluuiis fontaneis prouenit iusto largius. Ea si edulio fuerit nescientibus, neruos contrahit, diducit rictu ora, ut qui mortem oppetunt intereant facie ridentium. Contra quidquid aquarum est uarie commodis seruit. Stagna pisculentissima. Hibernae pluuiae in aestiuam penuriam reseruantur, nam homo Sardus opem plurimam de imbrido caelo habet: hoc collectaneum depascitur, ut sufficiat usui ubi defecerint scaturrigines. Fontes calidi et salubres aliquot locis efferuescunt, qui medelas afferunt aut solidant ossa fracta aut abolent a solifugis insertum uenenum aut etiam ocularias dissipant aegritudines. Sed qui oculis medentur, et coarguendis ualent furibus; nam quisquis sacramento raptum negat, lumina aquis adtrectat; ubi periurium non est, cernit clarnus caecitate, et captus oculis admisi respiciamus ad ordinem teporum uel locorum, post Sardiniam res uocant Siculae. Primo quod utraque insula in Romanum arbitratum
Abbreviated transcription (Latin):
apud crispum in qͦ
mari sita sit/ quos incolarum aucto¬
res habrari satrõ celebre est Richilgͦ
astinet ditere. nt sard̾ hercule. norato.
merturo procreati tum alter alibia
alter abusq tartesso hispanie in hoste
fines ꝑmeauissent a sardo terre co
Horatẽ. Nore opido. nomen datũ brap
aristeum regnando his ꝓpuũ in urbe
Caralis. quam condiderat ip̃e. comus¬
to pp̃io. ntruusq sangumiis. se iuges ul¬
q ad se gentes ad nnũ morẽ conuia¬
sse nꝑnini ex insolencia nichil ast¬
natas Sed ut h et iolaum qui ad ĩd
locoꝵ agros ibi iledit pret̾ eam et Ilien¬
ses et locrenses tranleam pardinia est
quidem absq serpentib ¶ Red qd aliis
loris serpeno hoc Solfuga sardis agus.
Ammal ꝑexignũ qͣm aranee forma soli¬
fugra dicta quõd diem fugiat In metallid
argentariis płima est nam folum illud
atgento diues est/ Occultum ereptat et
ꝑ aimprudencia suꝑsedentib pestẽ facit
¶luit ncõmodo accedit et herba dar¬

Expanded text:
apud Crispum, in quo mari sita sit, quos incolarum auctores habeat, satis celebre est. Nihil ergo attinet dicere ut Sardus Hercule, Norax Mercurio procreati cum alter a Libya, alter ab usque Tartesso Hispaniae in hosce fines permeauissent, a Sardo terrae, a Norace Norae oppido nomen datum, mox Aristaeum regnando his proximum in urbe Caralis, quam condiderat ipse coniuncto populo utriusque sanguinis, seiuges usque ad se gentes ad unum morem coniugasse, imperium ex insolentia nihil aspernatas. Sed ut haec et Iolaum, qui ad id locorum agros ibi insedit, praeterea et Ilienses et Locrenses transeamus, Sardinia est quidem absque serpentibus. Sed quod aliis locis serpens, hoc solifuga Sardis agris, animal perexiguum aranei forma, solifuga dicta quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, nam solum illud argenti diues est; occultim reptat et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Huic incommodo accedit et herba Sar
Abbreviated transcription (Latin):
scibus. Saturno. uenere. Marte. Mertu¬
rio. in storpione. sole ni tauro. Luna in
libra constitutis Et obseruatũ deinceps.
ne qua hostia. parilibus cederetur uit
dies iste a sanguine purus eet/ Cuiꝰ
significationem de partu Ilie tractam
uolunt Idem Romulus regnauit annos
mũ trumphum. et Actrom regi eoꝵ
detraxit spolia que Ioui feretrio pri¬
mus suspendit/ et opima dixit Rur¬
sus de Antemnatibus triumphauit
de Uehientibus terçio. apud caprie palu¬
deni. noms quintilib tomparere desiit
Ceteri reges quibus lotis habitauerũt.
ditemus Tatius in arce. ubi nũc est¬
edes iunonis monete. Qui anno quinto
postquã ingressus urbem fuerat a
Laurentibus interemptus septima et
ita appellatur. qui regnauit annis tri
us hostilius in Uelia ubi postea deo pena¬
tio edes facta est Qui regnauit annos
duos et .xxx. obiit olimpiade quinta ethi¬
Lmus supra cluũ pullium ad facultalẽ
placet conditã. Rictori.uiiĩ. Nepotne

Expanded text:
scibus, Saturno Venere Marte Mercuscibus, Saturno Venere Marte Mercurio in scorpione, Sole in tauro, Luna in libra constitutis. Et obseruatum deinceps, ne qua hostia Parilibus caederetur, ut dies iste a sanguine purus esset, cuius significationem de partu Iliae tractam uolunt. Idem Romulus regnauit annos mum triumphum, et Acroni regi eorum detraxit spolia, quae Ioui Feretrio primus suspendit et opima dixit. Rursum de Antemnatibus triumphauit, de Veientibus tertio. Apud Caprae paludem nonis Quintilibus apparere desiit. Ceteri reges quibus locis habitauerunt dicemus. Tatius in arce, ubi nunc aedes est Iunonis Monetae; qui anno quinto quam ingressus urbem fuerat a Laurentibus interemptus est. Septimita appellatur; qui regnauit annis tribus Hostilius in Velia, ubi postea deum Penatium aedes facta est; qui regnauit annos duos et triginta, obiit olympiade quinta et trilinus supra cliuum Pullium ad Fagutalem placet conditam, Pictori octaua, Nepoti et
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat profecti Reate. postmodũ ⁊elique¬
runt. Bunt qui uelint a Balatib ouium
mutata lr̃a. uel a pale postorali decua
ut Silemus probat a palantho yperborei
filia quã heitules ibi copressisse iusus est
nomen monti adeptatum. Bed quagͣ ista
siertongruant/ palam est. prosꝑo illi au¬
gurio deberi gloria Romani nomimde
maxime tum annoꝵ ratio faciat cardi¬
nech ueritati Nam ut affirmat Uarro
auctor diligentiss ius. Nomam condidit
Nomulus marte genitꝰ et Rhea Siluia
uel ut nõnulli marte et Ilia dictaq est
prnnũ Roma quadrata q̃d ad equilibri¬
um foret posita Ea mapit a silua q̃
est in area apolinis/ et ad suꝑtilium sta¬
laꝵ caci ħt̃ terminũ ubi tugurium
fuit faustuli. Ibr Romulus mansita¬
uit. Qui auspitato muroꝵ fundamen¬
ta iecit duo de uiqinti natus annos xi.
Nł maiĩ horam post stdam añ terciam
plenã sicut Lutius tarruntius prodidit
Mathematicoꝵ nobilissimus. Ioue in pi¬

Expanded text:
fecerat, profecti Reate postmodum reliquefecerat, profecti Reate postmodum reliquerunt. Sunt qui uelint a balatibus ouium mutata littera, uel a Pale pastorali dea, aut ut Silenus probat a Palantho Hyperborei filia, quam Hercules ibi conpressisse uisus est, nomen monti adoptatum. Sed quamquam ista sic congruant, palam est prospero illi augurio deberi gloriam Romani nominis, maxime cum annorum ratio faciat cardinem ueritati: nam, ut adfirmat Varro auctor diligentissimus, Romam condidit Romulus, Marte genitus et Rea Siluia, uel ut nonnulli Marte et Ilia; dictaque primum est Roma quadrata, quod ad aequilibrium foret posita. Ea incipit a silua quae est in area Apollinis, et ad supercilium scalarum Caci habet terminum, ubi tugurium fuit Faustuli. Ibi Romulus mansitauit, qui auspicato murorum fundamenta iecit duodeuiginti natus annos, XI k. Mai., hora post secundam ante tertiam plenam, sicut L. Tarruntius prodidit mathematicorum nobilissimus, Ioue in pi
Abbreviated transcription (Latin):
diis dotiit porticios Hoc sacillũ herculi
in boario foro est/ ini quo argumenta en
toniuuii. et maiestatis ipius remanena
Nam dinimitus neq mustis illo. neq cami¬
b ingressus est Etem tũ iunsteratione
sacrificolis daret magrũ di dicitur
impretatꝰ. clauã uero in aditu reliquisse.
tiuus olfatũ refugerunt tanes. Id usq
nunc durat. Edem etiã/ que Saturm
erarium fertiu. comites eius condiderus
in honore saturn. que cultore regionis
illius cognouerant extitisse. Idem et
montẽ Capitolinum. saturmum noia¬
uerunt Castelli quoq q̃d extitauernns⁊
porta appellauerunt Iaturmam que post¬
modũ pandana nontata est Parteçia infi¬
ma capitolini montis habitatulũ Carmen¬
ti fuit ubi carmentis nũt fanũ est a
qua carmentali porte nomen datũe Lala¬
tuim nemo dubitauerit/ quin archadas ha¬
bear auctores. a quib primũ pallanteuen
p origine habitatũ propter incomodum
uitine paludis quã preterfluens Tyberis

Expanded text:
diis, docuit Potitios, sacellum Herculi diis, docuit Potitios, sacellum Herculi in Boario foro est, in quo argumenta et conuiuii et maiestatis ipsius remanent. Nam divinitus neque muscis illo neque canibus ingressus est. Etenim cum viscerationem sacrificolis daret, Myiagrum deum dicitur inprecatus, clavam vero in aditu reliquisse, cuius olfactu refugerunt canes: id usque nunc durat. Aedem etiam, quae Saturni aerarium fertur, comites eius condiderunt in honorem Saturni, quem cultorem regionis illius cognoverant extitisse. montem Capitolinum Saturnium nominauerunt. Castelli quoque quod excitauerunt portam appellauerunt Saturniam, quae postmodum Pandana uocitata est. Pars etiam infima Capitolini montis habitaculum Carmentae fuit, ubi Carmentis nunc fanum est, a qua Carmentali portae nomen datum. Palatium nemo dubitauerit quin Arcadas habeat auctores, a quibus primum Pallanteum Aborigines habitarunt, propter incommodum uicinae paludis, quam praeterfluens Tiberis
Abbreviated transcription (Latin):
mbiguitatũ questiones extitauit
Nd quedam ibi multo ante Rom¬
nlum culta sunt. Quippe ante arã
hercules qͣm uouerat si amissas bo¬
ues reꝑisset. punito Caco patri muẽ¬
tori dicauit. Qui cacus habitauit
lonim cui salme nomen est ubi tra¬
gemina nunc porta. Hic ut Gelli¬
us tradit. tũ a charconte tyrrsos¬
no ad quẽ legatus uenerat ⁊misiu
miarsie regio cũ socio Megale fu¬
gre tustodie foret datus. frustratꝰ
uincula et unde uenerat redux/ p̃¬
sidiis ampliorib occupato circa uul¬
turnũ et Campaniam regno dũ
attrectare eciã ea andet que con¬
cesserant in archadum iuira/ duce hertule
qui tunc forte aderat oppressus est maga¬
lem sabm receꝑunt disciplinã augurat¬
di ab io docti Suo quoq nõi idem hertules
instituit aram que maxima apud pon¬
tifices habetur. tum se ex Nicostrate e¬
uandri matre. que a uatirino carmeritis
drã est ĩmortalem comꝑisset Conseptu
etiã. intra qd ritus sacroꝵ. factis boniti¬

Expanded text:
mbiguitatum quaestiones excitauit, uod quaedam ibi multo ante Romulum culta sint. Quippe aram Hercules, quam uouerat si amissas boues repperisset, punito Caco patri Inuentori dicauit. Qui Cacus habitauit locum, cui Salinae nomen est; ubi Trigemina nunc porta. Hic, ut Gellius tradidit, cum a Tarchone Tyrrheno, ad quem legatus uenerat missu Marsyae regis, socio Megale Phryge, custodiae foret datus, frustratus uincula et unde uenerat redux, praesidiis amplioribus occupato circa Vulturnum et Campaniam regno, dum adtrectare etiam ea audet, quae concesserant in Arcadum iura, duce Hercule qui tunc forte aderat oppressus est. Megalen Sabini receperunt, disciplinam augurandi ab eo docti. Suo quoque numini idem Hercules instituit aram, quae maxima apud pontifices habetur, cum se ex Nicostrate, Euandri matre, quae a uaticinio Carmentis dicta est, inmortalem conperisset. consaeptum etiam, intra quod ritus sacrorum, factis bouici
Abbreviated transcription (Latin):
agrens lui principatũ ita ingressus
esteut uiilancia eius nõ modo setu¬
rum nerum etiã tutũ imꝑium esses d¬
ad tempus ferme solũ reꝑtũ est quo płi¬
mũ et arma cessauerint et ingema
fioruerint scilicet ne inherti iustitia
Langueret uirtutis oꝑa bellis quiesten¬
tib Tunc eigo primũ cursus anti per¬
specta ratio est / que a rerz origine pro¬
funda caligine tegebatur:
Rndalite ante augustũ cesarẽ meuses¬

Expanded text:
principatum ita ingressus est, ut uigilantia illius non modo securum, uerum etiam tutum imperium esset. Quod tempus ferme solum repertum est, quo plurimum et arma cessauerint et ingenia floruerint, scilicet ne inerti iustitio langueret uirtutis opera, bellis quiescentibus. Tunc ergo primum cursus anni perspecta ratio, quae a rerum origine profunda caligine tegebatur. Nam ante Augustum Caesarem ince
Abbreviated transcription (Latin):
drillis et ippotanus refertum utriuq ad¬
hoc amis qui atro colore exit ꝑ intimas
et exuscas solitudines que torrente ꝑpe¬
tuo et sole nimio pluiquã ignito Nuuꝙͣ
ab estu uindicantur. hec de Athlante quẽ
mauri adderimi nominant. et hamonis
punici libri et nr̃i amales prodideru
Iuba etiã ptholomei filius qui utrii q
mauritanie regno potitis est uueto¬
mus quoq paulmus sũmam huic cogͥ¬
tioni imposuit manũ qui ultra Athlau¬
tem primus et pens solus romana
signa circuntulit. Mauritanea In¬

Expanded text:
dillis et hippopotamis refertum ultraque addillis et hippopotamis refertum ultraque adhuc amnis qui atro colore exit per intimas et exustas solitudines, quae torrente perpetuo et sole nimio plus quam ignito numquam ab aestu uindicantur. Haec de Atlante, quem Mauri Addirim nominant, et Hannonis Punici libri et nostri annales prodiderunt, Iuba etiam Ptotemaei filius qui utriusque Mauretaniae regno potitus est. Suetonius quoque Paulinus summam huic cognitioni inposuit manum, qui ultra Atlantem primus et paene solus Romana signa circumtulit. XXV E
Abbreviated transcription (Latin):
Enforbea copiosa cuius succus ad occularia
proficit claritatẽ nec mediocaiter ꝑcel¬
lit uimi uenenor Rertex semꝑ nualis
Baltus eius quadrupedes ac serpentes fere
et cunihis elephanti occupauerunt uilet
per diem uniuersus, nec smne errore secre¬
tus est Lncet nocturns ignibus choris
tur et cantus tibiarum et tymitus cin¬
balor⁊ Per oram maritimam alixo abest
quinq et ducentis milibus passuum Lixus
a gaditano freto. Centum xiĩ milibus hi¬
tatus añ ut indicat loci facies quon¬
dam cultu exertita in qua uiqͣ adhuc
uitis et palme extat uestigium / Apex. per¬
seo et herculi peruius / ceteris maccessus
Ita fidem ararum inscriptio palam facit.
Qua spectat occasum. inter ip̃m et flum̃̃
suum infames uestiĩs silue obsident anmes
cirta eun non tacendi. Qui licet separen¬
tur interuallis amplioribus transierunt
tñ in qddam athlantici noĩs ministeriuii.
a sano marino. haustu bambatu coco¬

Expanded text:
euphorbea copiosa, cuius sucus ad oculariam euphorbea copiosa, cuius sucus ad oculariam proficit claritatem nec mediocriter percellit uim uenenorum. Vertex semper niualis. Saltus eius quadrupedes ac serpentes ferae et cum his elephanti occupauerunt. Silet per diem uniuersus nec sine horrore secretus est, lucet nocturnis ignibus, choris tur et cantus tibiarum et tinnitus cymbalorum per oram maritimam. A Lixo abest quinque et ducentis milibus passuum, Lix a Gaditano freto centum duodecim milibus. Habitatus ante, ut indicat loci facies quondam cultu exercita, in qua usque adhuc uitis et palmae extat uestigium. Apex Perseo et Herculi peruius, ceteris inaccessus: ita fidem ararum inscriptio palam facit. Qua spectat occasum, inter ipsum et flumen suum infames bestiis siluae obsident. Amnes circa eum non tacendi, qui licet separentur interuallis amplioribus, transierunt tamen in quoddam Atlantici nominis ministerium, Asana marino haustu: Bambotum croco
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam. Uerum ultra frutices aure¬
os et metalla frondencia/ illud magis
mirum ꝙ solum inferiore licet libra dep̃s¬
sum nũquam accessu freti suꝑlabitur. sed
obstatulo naturalis repagulo in ipr̃s mar¬
emmibus heret unda. et intimis orarũ
Iuꝑtiliis sponte fluctꝰ ingrui resiscuntuii
Spectandum nmirum ingenio loci. pplanici¬
sala Oppidum ĩminet sale flinuini Ab
hoc ꝑ anctoloꝵ gentẽ iter est in athlanti¬
ças olitudines. ¶ Athlas mons est/ e
media harenaꝵ consurgit uastitate et
eductus in niciniam limaris circuli ultra
nubila caput condit. Qua ad occeanũ
extenditu. cui nomen ad se dedit asa¬
nat fontibus nemoribus inhorrescit
inpibus asꝑatur squalet ieumo humo.
nida nec herbida. Qua affricaui cont̾
uersus est felixi nascentib sponte fru¬
gibus arboribus proceris opacissimus
quarim odor grauis Come cupressi simi¬
les uestiuntui lanugine seritis uelleribꝰ
nichilo uiliore/ ¶In eo latere et herba

Expanded text:
memoriam. Verum ultra frutices aurememoriam. Verum ultra frutices aureos et metalla frondentia illud magis mirum, quod solum inferiore licet libra depressum numquam accessu freti superlabitur, sed obstaculo naturalis repaguli in ipsis marginibus haeret unda et intimis orarum superciliis sponte fluctus ingrui resistuntur; spectando nimirum ingenio loci planitiSala oppidum imminet Salae flumini. Ab hoc per Autolorum gentem iter est in Atlanticas solitudines. Atlas mons e media harenarum consurgit uastitate et eductus in uiciniam lunaris circuli ultra nubila caput condit; qua ad Oceanum extenditur, cui a se nomen dedit, manat fontibus, nemoribus inhorrescit, rupibus asperatur, squalet ieiunio, humo nuda nec herbida; qua Africam contra uersus est, felix nascentibus sponte frugibus, arboribus proceris opacissimus, quarum odor grauis, comae cupressi similes uestiuntur lanugine sericis uelleribus nihilo uiliore. In eo latere et herba
Abbreviated transcription (Latin):
libitum incipit platuit ut affricam
libiam diceremus/. Quidam tñ libiam
a libia epafi filia affricam autem
ab affro lybie et herculis filio potius dic¬
tam receꝑunt Lex quoq Coloma in eo¬
dem strattu ꝯstituta est. ubi Antei regia¬
qui implicandis explicandisq̃ nexibus humi
melius sciens uelut genitus matre terra
ibidem herculi uictus est/ Mam de hortis hes¬
peridum et puigili dracone, ne fame licen¬
cia uulneretur fides ratio hec est/ Flepuo¬
so meatu estuario in mare fertur. adeo si¬
nuosis lateribus tortuosum. ut in sentib
procul lapsus/ angueos fracta uertigme
mentiatur. Itaq q̃d ortis appellanere cir¬
cũdatur arborib unde pomoꝵ custodes
interpretantes struperunt iter ad menda¬
tium fabulandi. Ued ħ insula insinuata
smibus aluei recurrentis et in quibusdã¬
equoris spiris sita/ preter arbores olea¬
stri similes et aram sacram herculi alid
nichil prefert/ quo propaget uetustatis

Expanded text:
Libycum incipit, placuit ut Africam Libycum incipit, placuit ut Africam Libyam diceremus. Quidam tamen Libyam a Libya Epaphi filia, Africam autem ab Afro Libyis Hereulis filio potius dictam receperunt. Lix quoque colonia in eodem tractu constituta est, ubi Antaei regiaqui implicandis explicandisque nexibus humi melius sciens, uelut genitus matre terra, ibidem Herculi uictus est. Nam de hortis Hesperidum et peruigili dracone, ne famae licentia uulneretur fides, ratio haec est. Flexuoso meatu aestuarium e mari fertur adeo sinuosis lateribus tortuosum, ut uisentibus procul lapsus angueos fracta uertigine mentiatur; itaque quod hortos appellauere circumdat, unde pomorum custodes interpretantes struxerunt iter ad mendacium fabulandi. Sed haec insula, insinuata sinibus aluei recurrentis et in quibusdam aequoris spiris sita, praeter arbores oleastri similes et aram sacram Herculi aliud nihil praefert quo propaget uetustatis
Abbreviated transcription (Latin):
animal ẽẽ/ enmq ex uariis elementoꝵ
corporibus conglobatum. moueri ispratu
irgente. Rue itrnq diffusa y menbra
omnia. eterne molis uigorem eperceant. Sic
eͦ in corꝑibus nr̃is cõmertia sunt spirita¬
lia sita in profundis occeani quasdam.
mundi constitutas per quas emissi anhe¬
litus uel reducti. modo inf̾lent maria. mͦ
reuocent, At hi qui spderum secuntur di-¬
stiplinam. contendunt meatus istos, cõ¬
moneri Lnne tursibus adeo ut sic uicilli¬
tudines inter matiem aquarr et plem¬
tudinem respiciant ad auctꝰ eius/ nel elo¬
quia/ Neque codem semꝑ tp̃e. sed prout
illa aut mergatur aut surgat. uariant
se. alternantes recursus. Libia
e hispania epcursus in libiam Nam
bellone progressus qd Retice opidũ
est ultra interiacens fretum tria et
trigenta milia passuum tingi excipit
mauritame nunc colonia. sed cunuis an-¬
theus primꝰ auctor est, Porro q̃d in illo
ambitu Egiptium finitur pelagis et

Expanded text:
animal esse eumque ex uariis elementorum animal esse eumque ex uariis elementorum corporibus conglobatum moueri spiritu regente; quae utraque diffusa per membra omnia aeternae molis uigorem exerceant. Sicut ergo in corporibus nostris commercia sunt spiritalia, ita in profundis Oceani nares quasdam mundi constitutas, per quas emissi anhelitus uel reducti modo efflent maria, modo reuocent. At hi qui siderum sequuntur disciplinam contendunt meatus istos commoueri lunae cursibus, adeo ut sic uicissitudines inter maciem aquarum et plenitudinem respiciant ad auctus eius uel eliquia. Neque eodem semper tempore, sed prout illa aut mergatur aut surgat uariant se alternantes recursus. XXIV e Hispania excursus in Libyam; nam Baelone progressos, quod Baeticae oppidum est, ultra interiacens fretum trium et triginta milium passuum Tingi excipit, Mauretaniae nunc colonia, sed cuius Antaeus primus auctor est. Porro quod in illo ambitu Aegyptium finitur pelagus et
Abbreviated transcription (Latin):
antea appellatus. db ordine fluenti
propontis Egiptium pelagus asie dat᷑
Hallicum Europe/ affaicum. Libie. his
ut queq propima sunt uenerunt in
partes partium/ hec in gremiis terra¬
rum/ Oras aut extimas occeamis am¬
plectitur. qui a littoribus suis. arabitꝰ
persicus indicus. eons/ seritus hircanius.
caspius. Stithitus germanitus galli¬
cus Athlanticus. Libitus egiptius dicit᷑
Cuius accessus incrementa circa littora
indie uehementissime proruunt/ maxi¬
mosq ibi exitus faciunt Siue ꝙ suspen¬
sius altius sustollatur ui caloris/ Ben
ꝙ in ea parte orbis fontium et flumi¬
num. copiosa sit effutior . Dubitatur
etiam nunt quibus ex cautrs intume¬
stat nel quatenus cum suꝑflius sibti
fuerit rursus in se residat Nec i ob¬
scuro est plura pro ingemis disseren¬
tumi. potius ꝙ pro ueritatis fide exp̃ssa.
Bed omisso ancipiti. concurrentium que¬
stionum. has opimiones probatissimas
iuenimus Phisici aiunt mundr̃

Expanded text:
ante appellatus; ab ordine fluenti ante appellatus; ab ordine fluenti Propontis. Aegyptium pelagus Asiae datur, Gallicum Europae, Africum Libyae; his ut quaeque proxima sunt uenerunt in partes partium. Haec in gremiis terrarum. Oras autem extimas Oceanus amplectitur, qui a litoribus suis Arabicus Persicus Indicus Eous Sericus Hyrcanus Caspius Scythicus Germanicus Gallicus Atlanticus Libycus Aegyptius dicitur. Cuius accessus incrementa circa litora Indiae uehementissime proruunt maximosque ibi exitus faciunt, siue quod suspensius sustollatur ui caloris, seu quod in ea parte orbis et fontium et fluminum copia sit effusior. Dubitatur etiamnunc quibus ex causis intumescat uel quatenus, cum superfluus sibi fuerit, rursus in se residat. Nec in obscuro est plura pro ingeniis disserentium potius quam pro ueritatis fide expressa. Sed omisso ancipiti concurrentium quaestionum has opiniones probatissimas inuenimus. Physici aiunt mundum
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. et balearicus qui narbouensem
prouinciã gallicus mox ligusticus ¶
Ab eo ad Siciliam.tuscus quem greci.
ionium uel thirrenũ itali inferum uoci¬
tant/ a Sicilia Cretã uiq siculus indecre¬
ticus. qui in pamphiliam et Egiptum
ꝑtendit Que aquaꝵ moles torto in sep¬
tentrionem prius latere/ anfractibus
magnis iuxta grecias et illiricuny per
hellespontum in angustias stringitur pro¬
pontidis Que propontis turopam dsi¬
amq discriminans ad meotidem ꝑueit
Causas nominum non uniformis, dedit
ratio desiaticum et phenicumi/ a ꝓuinci¬
is dictum Ab insulis Carphatium. Ege¬
um. Icarium. balearicum. Cypriumi. A
gentibus Ausoniui. dalmaticũ. lign¬
stic tuscum. Ab oppidis adriatictum.
argolitum. corinthium tyrium. A casi¬
bus hominum / mirticum nel hellespõ¬
tum d menoria regis ionumi. d
bours transitu uel angustiis/ eciã mea¬
tibus/ boum periuis Bosphoros/ A
moribus accolarum Eux mus auxiii.

Expanded text:
fertur et Balearicus; qui Narbonensem fertur et Balearicus; qui Narbonensem prouinciam Gallicus; mox Ligusticus; ab eo ad Siciliam Tuscus, quem Graeci Ionium uel Tyrrhenum, Itali inferum uocitant; a Sicilia Cretam usque Siculus; inde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit; quae aquarum moles torto in septentrionem prius latere, anfractibus magnis iuxta Graecias et Hillyricum per Hellespontum in angustias stringitur Propontidis; quae Propontis Europam Asiamque discriminans ad Maeotidem peruenit. Causas nominum non uniformis dedit ratio. Asiaticum et Phoenicum a prouinciis dictum, ab insulis Carpathium Aegaeum Icarium Balearicum Cypricum; a gentibus Ausonium Dalmaticum Ligusticum Tuscum; ab oppidis Adriaticum Argolicum Corinthium Tyrium; a casibus hominum Myrteum uel Hellespontum; a memoria regis Ionium; a bouis transitu uel angustiis etiam meatibus boum peruiis Bosporos; a moribus accolarum Euxinus, Axinos
Abbreviated transcription (Latin):
tingenta stadia. serpentem non habet.
ut pote cuus terra serpentes fuget
Colubraria que sucronem uerlus est fera
est anquinibus Bocchoris regmu balea¬
res fuerint nsq ad euersionem feugum.
Cmntulis aialibus quondam coprose lo
capite betite ubi extiemus est noti orbis
terminus insu̾la contingenti septingentis
pedibus separatur Qnam tyrii a tubro
profetti mari Erithieam pem lingua
nimentis probatur Tamet se quidam
purent herculem bones ex alia insula
abduxisse/ que liusatinam contueturibed
Saditanum fictum a gadibus dictamia m¬
lanticuo estus in nr̃m mare distidumu
mittit orbis Iam occeamrs quem gndi
si mnoumant de celeritate ab octasn so¬
lis numpens leuo latere Eus opamira¬
dit affritam deptero ucissisq cadper
et. abina montib quas dicuut colup¬
nas herculis inter mauros frurditou
intermꝰ equoris nuxtus meditore aue¬
yo sunbus quos ad uisq ouenti ppelit
Noruiii. qui hupanias ꝑfundit hiberitꝰ

Expanded text:
tingenta stadia, serpentem non habet, tingenta stadia, serpentem non habet, utpote cuius terra serpentes fuget. Colubraria quae Sucronem uersus est feta est anguibus. Bocchoris regnum Baleares fuerunt, usque ad euersionem frugum cuniculis animalibus quondam copiosae. In capite Baeticae, ubi extremus est noti orbis terminus, insula continenti septingentis pedibus separatur, quam Tyrii a Rubro profecti mari Erythream, Poeni lingua numentis probatur, tametsi quidam putent Herculem boues ex alia insula abduxisse, quae Lusitaniam contuetur. Sed Gaditanum fretum, a Gadibus dictum, Atlanticos aestus in nostrum mare discidio inmittit orbis. Nam Oceanus, quem Graii sic nominant de celeritate, ab occasu solis inrumpens laeuo latere Europam radit, Africam dextero, scissisque Calpe et Abinna montibus quos dicunt columnas Herculis, inter Mauros funditur einterni aequoris, mixtus mediterraneis sinibus, quos ad usque orientem propellit. Horum qui Hispanias perfundit Hibericus
Abbreviated transcription (Latin):
ut occeanus gallicus et fons Septr̃triona¬
lis occeano athlantito et occa su termina¬
tus Ibr opidum olisipone ulixi condit᷑ ibi
tagus flumen . ¶Thagum ob harenas
auriferas ceteris pretulerunt/ In proximii
lisiponis eque lasciuiunt mira fetin¬
ditate Mam aspirante fauomo uento cõ¬
cipiunt. et sitientes uiros aurarũ Ipũ
maritantur hiberus amins toti hispa¬
me nomen dedit/ Betis prouincie utreq
nobiles/ Carthaginem apud hiberos/ que
mox colonia facta est/ peni condiderunt
Terragonem Etipiones ideo caput est
prouincie terraconensis ¶ Lusitanu
litus floret gẽma ceraumo płimũ q̃d
etiam indicis preferunt huius coraun
color est Epiropo qualitas igui proba¬
tur. quem si sine detrimento sui ꝑferat
aduersus uim fulgurũ creditur opitula¬
ri Cassiterides insule spectant aduersum
celtiberie latus plumbi fertiles/ et trez
fortune/ e quibus solum uocabulum signan¬
dum fuit/ Ebusus que ab iano abest sep¬

Expanded text:
nt Oceanus Gallicus et frons septentrionant Oceanus Gallicus et frons septentrionalis, Oceano Atlantico et occasu terminatis. Ibi oppidum Olisipone Vlixi conditum, ibi Tagus flumen. Tagum ob harenas auriferas ceteris praetulerunt. In proximis Olisiponis equae lasciuiunt mira fecunditate; nam aspiratae fauonii uento concipiunt et sitientes uiros aurarum spiritu maritantur. Hiberus amnis toti Hispaniae nomen dedit, Baetis prouinciae, uterque nobilis. Carthaginem apud Hiberos, quae mox colonia facta est, Poeni condiderunt, Tarraconem Scipiones; ideo caput est prouinciae Tarraconensis. Lusitanum litus floret gemma ceraunio plurimum, quod etiam Indicis praeferunt; huius ceraunii color est e pyropo; qualitas igni probatur; quem si sine detrimento sui perferat, aduersum uim fulgurum creditur opitulari. Cassiterides insulae spectant aduersum Celtiberiae latus, plumbi fertiles, et tres Fortunatae, e quibus solum uocabulum signandum fuit. Ebusus quae a Dianio abest sep
Abbreviated transcription (Latin):
euersos ad continentem. res hupa¬
menses uocant/ Terrarmin plaga
comparanda optimis. nulli post habẽ¬
da frugis et solis copia. Sme uinear
prouentus respicere/ siue arborarios̃
uelrs omũi materia affluit quecunq
aut precio ambiciosa est, aut usu ne¬
cessaria. Argentum uel auruin re¬
quir as: ht. ferrariis nũꝙͣ defecit
nec cedit uitibus uincit oleas diui¬
dua est prouinciis tribus Scdo puni¬
to bello. nr̃a facta est. Nichil in ea
otrosum nichil sterile. Riuitquid cu¬
iustũq modi negat messẽ. iuget pa¬
bulis. Et iam que arida sunt ab ste¬
rilitate. ⁊udentium materias nanti¬
cro subiuinistrant Non coquunt ibi
sales sed effodiunt/ depurgant in
minium. ĩminiunt intellas pulue¬
ris/ fucant uellera ut ad ruborem
merum depũtent cocci uenenũ. In
lusitania promontorium est/ qd arca¬
bru᷑ aliĩ olisiponense dicunt. hoc celu
terras. maria distinguit terris his¬
paine latus fuit celumn. et maria
hoc modo diuidit ꝙ a circuitu eius incipiu¬

Expanded text:
euersos ad continentem res Hispaienses uocant. Terrarum plaga conparanda optimis, nulli posthabenda frugis et soli copia, siue uinearum prouentus respicere siue arborarios uelis. Omni materia affluit, quaecumque aut pretio ambitiosa est aut usu necessaria. argentum uel aurum requiras, habet; ferrariis numquam defecit; non cedit uitibus, uincit olea. Diuidua est prouinciis tribus, secundo Punico bello nostra facta. Nihil in ea otiosum, nihil sterile: quicquid cuiuscumque modi negat messem, uiget pabulis; etiam quae arida sunt, ab sterilitate rudentum materias nauticis subministrant. Non coquunt ibi sales, sed effodiunt. Depurgant in minium nitellas pulueris. Fucant uellera, ut ad ruborem merum depotent cocci uenenum. In Lusitania promunturium est quod Artabrum alii, alii Olisiponense dicunt. Hoc caelum terras maria distinguit, terris Hispaniae latus finit; caelum et maria hoc modo diuidit, quod a circuitu eius incipiu
Abbreviated transcription (Latin):
inter marinos tanes plurimiũ delitestãt
gregatim natant/ Certus ex amini dux
est qlla si capta sit / etiã que euaseriuit
in plagas reuertuntur. Dat et india
margaritas dat et litus brittãnicum
Bicũt diuus Iulius thorace quẽ uene¬
di genitrici in tẽploeius dicauit. Ex
bristanntis margaritis fc̃m. subiecta
inst̾ptione intelligi noluit Iolliã palli¬
nam gai principis coningẽ. nulgatũ
est hãbuisse tuitam ex margaritis
se ptercio tunc quadringenties estima¬
tam. Cuius parande auaricie pater
ipius mamlius spoliatis orientis regio¬
nbus offendi sꝑanit C. cesare augusti
filium interdictaq amiticia printipis ue¬
neno interiit Illlud quoq expressit ue¬
tus diligentia. qd sillam primu tp̃ibus
romam illati sint umones :

Expanded text:
inter marinos canes plurimum delitescant. inter marinos canes plurimum delitescant. Gregatim natant; certus examini dux est; illa si capta sit, etiam quae euaserint in plagas reuertuntur. Dat et India margaritas, dat et litus Brittannicum: sicut diuus Iulius thoracem, quem Veneri Genetrici in templo eius dicauit, ex Brittannicis margaritis factum subiecta inscriptione intellegi uoluit. Lolliam Paulinam Gaii principis coniugem uulgatum est habuisse tunicam ex margaritis sestertio tunc quadringenties aestimatam; cuius parandae auaritie pater ipsius Manilius spoliatis Orientis regionibus offendit C. Caesarem Augusti filium interdictaque amicitia principis ueneno interiit. Illud quoque expressit uetus diligentia, quod Sullanis primum temporibus Romam inlati sunt uniones.
Abbreviated transcription (Latin):
innubilantur Ita magis de celo ꝙͣ
de mari partus habent deniq quoti¬
ens excipiunt matutim aerrs semen
fit clarior margarita. quotiens ues¬
pe fit obsturior/ quantoq hauserit
tanto magis proficit lapidũ magni¬
tudo. Si repente micauerit corusta¬
tio in tempestiuo metu cõprimunt᷑
clauseq subita formidine uitia contͣ¬
hunt abortiua. Aut einz ꝑparuili
fimt scrupuli. aut manes. Conchis
ip̃is inest sensus i partꝰ suos maculari
timent Cunq flagrantioribꝰ radiis ex¬
tandu̾it dies ne fucentur lapides so¬
lis calore subsidunt in profuidum. et se
gurgitib ab estu uindicant huic tnĩ proua¬
dencie etas opitulatur. Nam candor se¬
necta disꝑit/ et grandescentibus conch¬
is flauescit margarita in aquã mollis
est mno duratur epemptus. Anquam
duo simul repiuntur. inde umonibus
nomen datum. ultra semiuntiales muẽ¬
tas negant/ pistantiũ insidias timent
conche. unde est ut inter scopulos aut

Expanded text:
innubilantur. Ita magis de caelo quam innubilantur. Ita magis de caelo quam de mari partus habent. Denique quotiens excipiunt matutini aeris semen, fit clarior margarita, quotiens uespere, fit obscurior quantoque magis hauserit, tanto magis proficit lapidum magnitudo. Si repente micauerit coruscatio, intempestiuo metu conprimuntur clausaeque subita formidine uitia contrahunt abortiua; aut enim perparuuli fiunt scrupuli aut inanes. Conchis ipsis inest sensus: partus suos maculari timent cumque flagrantioribus radiis excanduit dies, ne fucentur lapides solis calore, subsidunt in profundum et se gurgitibus ab aestu uindicant. Huic tamen prouidentiae aetas opitulatur; nam candor senecta disperit et grandescentibus conchis flauescit margarita. In aqua mollis est unio, duratur exemptus. Numquam duo simul reperiuntur: inde unionibus nomen datum. Vltra semiunciales inuentos negant. Piscantium insidias timent conchae; unde est, ut aut inter scopulos aut
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent. quaꝵ tanta est magnitu¬
dont suꝑ facies eaꝵ domũ faciat
et imimerosam familiã non aitere¬
ceptet Maior pars insule huiꝰca¬
lore ambusta est / et in uastas defi¬
nt solitudines. Latus eus mare
alluit ꝑuiridi colore fruticosim ita
ut mbe arboꝵ pleruq gubernacłis
atterantu. Cernuntꝭ latirs seritũ
de montium suoꝵ iugrs. mirant
aurũ / et ad gram̃ potuloꝵ om̃i
gẽmaꝵ adhibent apparatu. Secant
marmora testitudmea uarietate ¶
Margaritas legunt pͣlimas maximasq̃
Conche sunt in quibus hoc genus lapi¬
dumi reguiritur. que certo auni tp̃e lu¬
puriante conceptu. sitiunt rorem ue¬
lut maritũ. Cuius desideris hiant et
tum maxime liquitur limaris ymber
oscitatione quadã haurimt humorẽ
cupitũ Iic concipunt grauideq fi¬
unt/ de sagine qualitate reddunt ha¬
bitus uinonũ Lam si purum fuerit
qd acceꝑint caudicant orbiculi. Si tur¬
bidumi aut pallore languent aut rufo

Expanded text:
gaudent, quarum tanta est magnitugaudent, quarum tanta est magnitudo, ut superficies earum domum faciat et numerosam familiam non arte receptet. Maior pars insulae huius calore ambusta est et in uastas deficit solitudines. Latus eius mare adluit peruiridi colore fruticosum, ita ut iubae arborum plerumque gubernaculis atterantur. Cernunt latus Sericum de montium suorum iugis. Mirantur aurum et ad gratiam poculorum omnium gemmarum adhibent apparatum. Secant marmora testudinea uarietate. Margaritas legunt plurimas maximasque. Conchae sunt, in quibus hoc genus lapidum requiritur, quae certo anni tempore luxuriante conceptu sitiunt rorem uelut maritum, cuius desiderio hiant; et cum maxime liquitur lunaris imber, oscitatione quadam hauriunt umorem cupitum: sic concipiunt grauidaeque fiunt. De saginae qualitate reddunt habitus unionum; nam si purum fuerit quod acceperint, candicant orbiculi, si turbidum, aut pallore languent aut rufo
Abbreviated transcription (Latin):
nis grauẽ/ Sed hoc in eo querit tui
liberi nulli. Main qui pater fuerit
etiã si uita spectetur non admittitur
ad regendum Et si forte dum regnat
pignus sustulit exuitur potestate.
Ideoq maxime custoditur ne fiat here¬
ditariũ regnũ. Deinde etiã si rex ma¬
ximã preferat equitate nolunt ei to¬
tum licere Quadraginta ergo rcõres
accipit. ne in caulis capitũ, solus in¬
dicet/ Quã ꝙͣ sic quoq si displicuerit
indicatum ad ppł̃m prouocatur At ꝙ
ceters uestitu syrmate/ Ut est habitus
quo liberum prem amiciri idemus
Qd si etia ip̃e in pcto aliquo arguit᷑
morte mulctatur. Non tamen ut cu¬
iusꝙ attrectetur manuised consensu
publico reꝵ om̃i interdicta ei facul¬
tate etiani colloquii ptas punto de¬
negatur. Cuiture student iminer¬
si uenatib indulgent Nec plebeias
agunt predas. quippe cum tygrides
aut elephanti tantum requirantur¬
¶ agaria quoq piscatiombꝰ inqui¬
et ant marinas q testudines caꝑe

Expanded text:
nnis grauem. Sed hoc in eo quaeritur, cui nnis grauem. Sed hoc in eo quaeritur, cui liberi nulli sunt; nam qui pater fuerit, etiamsi uita spectetur, non admittitur ad regendum; et si forte dum regnat pignus sustulit, exuitur potestate; idque eo maxime custoditur, ne fiat hereditarium regnum. Deinde etiamsi rex maximam praeferat aequitatem, nolunt ei totum licere: triginta ergo rectores accipit, ne in causis capitum solus iudicet; quamquam sic quoque si displicuerit iudicatum, ad populum prouocatur atque ceteris uestitur syrmate, ut est habitus, quo Liberum patrem amiciri uidemus. Quod si etiam ipse in peccato aliquo arguitur, morte multatur: non tamen ut cuiusquam attrectetur manu, sed consensu publico rerum omnium interdicta ei facultate; etiam conloquii potestas punito denegatur. Culturae student uniuersi. Venatibus indulgent nec plebeias agunt praedas, quippe cum tigrides aut elephanti tantum requirantur. Maria quoque piscationibus inquietant marinasque testudines capere