comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliud inchoare nã nullus dubitat martiomense ut su pradiximus annum in choare
et hoc melius. aut certe quia potest unũ quodq: signũ et inchoare annũ et finire ut ap¬
rit annum dixerit scilicet suum Nametatauro usqi intaurũ et geminis usq: ad
geminos annus ẽ AVEΛSΟ aut emastroduplex lectio ẽ namalii aduerso legunt
cumcaneenim nascitur sirius qui .ẽ. terris aduersus dequolegimus ille sitiminor¬
bosq ferens mortalib: Aegris nascitur ut aduersosit pestifero et contrario mortalib:
si autem auerso legerimũs cum subaudiamus neces se ẽ ut atq: ixionii uentor ota cons¬
titit orbis id ẽ Cumuento ut sit sensus q uo tempore etiã canis cedens occidit cuma uerso
astro id .ẽ cumagro quae et ipsa media .ẽ sicut taurus. et apuppi oritur cui canemcons¬
Tempore enim quandotaurus cumsole ẽ etiamcanis adortũ festinat. quod aute mait¬

Expanded text:
aliud 'inchoare', nam nullus dubitat, Martio mense, ut supra diximus, annum inchoare aliud 'inchoare', nam nullus dubitat, Martio mense, ut supra diximus, annum inchoare — et hoc melius: aut certe quia potest unumquodque signum et inchoare annum et finire, ut 'aperit annum' dixerit, scilicet suum: nam et a tauro usque ad taurum, et a geminis usque ad geminos annus est. Ad v. 218 averso autem astro duplex lectio est, nam alii 'adverso' legunt: cum cane enim nascitur Sirius, qui est terris adversus, de quo legimus "ille sitim morbosque ferens mortalibus aegris nascitur", ut 'adverso' sit pestifero et contrario mortalibus. si autem 'averso' legerimus, 'cum' subaudiamus necesse est, ut "atque Ixionii vento rota constitit orbis", id est cum vento: ut sit sensus, quo tempore etiam canis cedens occidit cum averso astro, id est cum Argo, quae et ipsa media est, sicut taurus, et a puppi oritur: cui canem constempore enim, quo taurus cum sole e
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiae. SATIO sementis et declinatur sicut nauis MEDICA putres accipiunt
sulci ad ipsam herbã a postrofã fecit haec autemherba a medistans lata ẽ ingraeciã
quo tempore eaminuas erunt huius plena uenetia ẽ et ut dicit dyonisius trium foli¬
orum .ẽ. semperuiners quod autemait putres sulci naturã ipsius berbȩ respicit
Namuno anno frequenter seritur et postea aliquot annis sponte procreatur qđ
etiamsequens indicat uersus Nã dicendomilio uenit annuacura. ostendit medicȩcura
non eẽ annuã haec autem herba uulgodicitur scrlla CΑΝDI DVS. auratis aperit¬
cum cornib: annum .t. quo tempore annũ aperit taurus qui .ẽ. auratis cornib: nã
aperit cornib: non procedit non enĩ a capite sed adorsooritur id .ẽ. a mediosui. Vnde
incipit apparere Namea parte qualatus ẽ orit᷑ nona fronte aperit autemideo ait
aut quia a prilimense solintauro .ẽ. quocuncta a periunt᷑ et aliud .ẽ. a perir eannũ

Expanded text:
unt. satio sementis. et declinatur sicut 'navis'. medica putres accipiunt sulci ad ipsam herbam apostropham facit. haec autem herba a Medis translata est in Graeciam, quo tempore eam invaserunt. huius plena Venetia est. et, ut dicit Dionysius, trium foliorum est, semper virens. quod autem ait 'putres sulci', naturam ipsius herbae respicit: nam uno anno frequenter seritur, et sexies aut amplius secatur et postea aliquot annis sponte procreatur. quod etiam sequens indicat versus: nam dicendo 'milio venit annua cura' ostendit, Medicae curam non esse annuam. haec autem herba vulgo dicitur scylla. cum cornibus annum. t. quo tempore annum aperit taurus, qui est auratis cornibus. nam 'aperit cornibus' non procedit: non enim a capite, sed a dorso oritur, id est a medio sui, unde incipit apparere; nam ea parte, qua mutilatus est, oritur, non a fronte. 'aperit' autem ideo ait, aut quia aprili mense sol in tauro est, quo cuncta aperiuntur, — et aliud est 'aperire annum',
Abbreviated transcription (Latin):
de fectus nonquia uamaratione contingunt Namratiouna ẽ ut diximus sedqr
fectus quic ontingunt lunae quotiens terrae altitudo interueniens radus solis
caminluminari non patitur : A quibus dicitur lumena ccipeormaudeoremor e crris¬
cariolun teppinonsesia lidicunt uentum cẽ in concauis terraei ant enocus npam
uentumeredidut a lua quamdicunt gentilem subterris noueruetent simul odocũte
latentet rusnae sũ per posita cuneta concutiuntur EA Mara onaleas umes cant
eoo eet non diceret t umes cant sed tumuerit cum erup erunt ocennaniam pa ti noretes¬
hoa ret ocodicec eipimus qui perbis panias etgaillias in infonumea uos en prantemp¬
taloge ocpanum adquas ursus recurrit cuius reropinones lacanus in primo
tomonemoratdicens uentus ab extrcmo pclagus si cagee uolecet desclonot plaete¬
coemnt iensdeat duota secundo tdethros unda uage lunarib aeseuat horo s flãniget

Expanded text:
defectus, non quia varia ratione contingunt — nam ratio una est, ut diximus — , sedefectus, non quia varia ratione contingunt — nam ratio una est, ut diximus — , sefectus, qui contingunt lunae, quotiens terrae altitudo interveniens radiis solis eam inluminari non patitur, a quibus dicitur lumen accipere.  dicunt ventum esse in concavis terrae, qui motus etiam ventum credidit". alii aquam dicunt genitalem sub terris moveri et eas simul concutelatentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut hoc esset, non diceret 'tumescant', sed 'tumuerint', cum eruperunt Oceani maria. unde aestuaria Oceani accipimus, qui per Hispanias et Gallias in infinitum erumpit, contempta lege riparum, ad quas rursus recurrit: cuius rei opiniones Lucanus in primo commemorat, dicens "ventus ab extremo pelagus sic axe volutet destituatque ferens, an sidere mota secundo Tethyos unda vagae lunaribus aestuat horis, flammiger
Abbreviated transcription (Latin):
sontus mn urbibus non sunt Custaa ferarũbene ferarũ ad didit qnm̃ sunt in urbibis
iustrameretricum PΛΛΝoΕ as sucta s ut non urbana quac ẽ segnis et prodigia
tes CIA IIlos iustitia ex ct u. f hoc aratus dicitius titiam primo et in urbibus
posteatantum iagris fuis se ubi caminducit loquentem cur abscedatꝰ ernis ut uta
diu qua esitum ut rumphulosophide anrus ticitatis eet uita felicior unde nunodicitc
oriam sit plulo sophiam post ipsamrusticam uitanisuam autempersonã proquocũq
tus inarte poctieahocamet hocspernat quod promsi carminis auctor QAN¬
sucro fero poctaenim quasi musarũ sacerdos ẽ caeliqiuias aut artesut inuenigosa¬
qui nomodo tantum solde ficere nobis uidetur ⁊ uno scilicet cum plenaluna negi¬
oncens obstiterit radus et eos nobis fecerit non uideriunde uarios accipimus

Expanded text:
nitus in urbibus non sunt. lustra ferarum bene 'ferarum' addidit, quoniam sunt in urbibus nitus in urbibus non sunt. lustra ferarum bene 'ferarum' addidit, quoniam sunt in urbibus lustra meretricum. parvoque adsueta non ut urbana, quae est segnis et prodiga. tes. Ad v. 474 extrema per illos iustitia e. t. v. f. hoc Aratus dicit, iustitiam primo et in urbibus, postea tantum in agris fuisse, ubi eam inducit loquentem, cur abscedat e terris. Ad v. 475 me vero diu quaesitum est, utrum philosophiae, an rusticitatis esset vita felicior, unde nunc dicit primam esse philosophiam, post ipsam rusticam vitam. suam autem personam pro quocumque tius in arte poetica "hoc amet, hoc spernat promissi carminis auctorsacra fero poeta enim quasi musarum sacerdos est. Ad v. 477 caelique vias aut artes, ut "inveni gers varios atqui uno modo tantum sol deficere nobis videtur, tunc scilicet, cum luna plena e regione eius obstiterit radiis et eos nobis fecerit non videri: unde varios accipimus
Abbreviated transcription (Latin):
uera sicut rustica multum eniminter .e. inter uerum ecopinatũ malums eubonum Nude
in bollamtem ułcaat estitudine id ẽ. indicindepostes ornabantur uł lecculi
iubanus foribustestudinis inditerga sedent fuluo maculas distinctas maragdondun
rus eapud quos primũ usus inuentus ẽ. purpurae VINE No colore nec casialiquidi
ciu apua siab rbare de quasit unguentum mirae autemaitusus oluuiconrum pit
namoleumgeneralem usum habet quod cum in unguentum fuerit corruptumrei
tantum aptum et̃ incipit ET Niscia fallereuita aut quia in nocentes sunt. aut
quia immnobilis ẽ statusuitat corĩ urba norum en imfutura aut insidis aut pros
criotiom uariatur Vatis fundis fundus dicitur ab eo quod sit rerum omnium
Tubo inquesit& unde iuuenalis es peluncas similes ueris Frigida tempe tempesunt
oroprieloca a moena tes saliat abusiuecuius uis locia moenitas mollesqi s ubarbores

Expanded text:
vera, sicut rustica. multum enim interest inter verum et opinatum malum seu bonum: unde  pulchra testudine id est Indica, unde postes ornabantur vel lectuli: Lucanus "foribus testudinis Indae terga sedent fulvo maculas distincta smaragdo". Adriae, apud quos primum usus inventus est purpurae. veneno colore. Ad v. 466 nec casia liqvidi c. v. o. casia herba est, de qua fit unguentum. mire autem ait 'usus olivi corrumpitur'. nam oleum generalem usum habet: quod cum in unguentum fuerit corruptum, uni rei tantum aptum esse incipit. Ad v. 467 et nescia fallere vita aut quia innocentes sunt, aut quoniam inmobilis est status vitae eorum: urbanorum enim fortuna aut insidiis aut proscriptione variatur. Ad v. 468 latis fundis fundus dicitur ab eo, quod sit rerum omnium labore quaesita: unde Iuvenalis "et speluncas dissimiles veris". frigida tempe Tempe sunt proprie loca amoena Thessaliae, abusive cuiusvis loci amoenitas. Ad v. 470 mollesque sub arbore s
Abbreviated transcription (Latin):
Nancnoneo conparatio sedtrans latio sicutetiam in primif in edix imos auo ꝑleraq uolus
id corum dixinra hotoco carmini gcorgicofinem seicẽ faccurũn quod duoremornuims
in cocasmnlis sumt nono corgiciut etiaen in primahuius carminis partememor auimis¬
equoq magna pales inuocat deam pabuli dicturus deroni malibus sicut defrumen¬
eq abo urus etultisb: tarerem nuocauit et liberum saneuenie one radducri usum
ts seleum proeemios cut e usus in primo namaliud quod a mmo douneoa turlus ẽ
carinenpas ordo suulicet post complotum georgicumdeinde et iam seunum sitiscim
conce umior scribentibus ut iterationem procemulegentur neficiant it er dũ
coboesesum amettiuis fre quenter innouat principia ut on censan a gullis urbent
conpleris consutibus et ciceroinuernis qui in frumentaria concilutem ausli ionuside

Expanded text:
sane non est comparatio, sed translatio, sicut etiam in primi fine diximus. et plerumque volunt, ideo eum dixisse hoc loco carmini georgico finem se esse facturum, quod duo sequentes libri pastorales sunt, non georgici, ut etiam in prima huius carminis parte memoravimmagna pales invocat deam pabuli dicturus de animalibus, sicut de frumentis dicturus et vitibus Cererem invocavit et Liberum. sane non est mirandum, usum esse eum prooemio, sicut est usus in primo: nam aliud quodammodo inchoaturus est carmen, pastorale scilicet, post completum georgicum. deinde etiamsi unum sit, scimus concessum esse scribentibus, ut iteratione prooemii legentum reficiant interdum laborem: nam et Livius frequenter innovat principia, ut "incensa a Gallis urbe", ut "completis consulibus", et Cicero in Verrinis, qui in frumentaria conciliavit auditorum
Abbreviated transcription (Latin):
passiui futurum posuit VIRES suas qui a tenera uirgulta sadent religari fustib
ualidiorib: sicut supra ait deuitibus. uirib: eniti quarum et contemnere uentos
Fecunemus omne g: id .ẽ utilitate namomnis utilitas fetus c illuc autemtendit
laus ista siluarũ ut et probet non mirũ esse siet poma et oliuasine ulla cultura p̃¬
beantur et crescat uitium uituperatio. circaquas tantus inpenditur labor. Aui¬
aria secreta nemora quae aues frequentant Bacas autem sanguineas. accipim
minata Aut ille pecori frondem: id .ẽ. salices et genistae multi aut tiliae legunt:¬
undo & assae tibiae diunt᷑ quib canit᷑ sine chori uoce dicunt᷑ autẽ antes a lapidib¬

Expanded text:
passivi futurum posuit. Ad v. 427 vires suas quia tenera virgulta solent religari fustibus passivi futurum posuit. Ad v. 427 vires suas quia tenera virgulta solent religari fustibus validioribus, sicut supra ait de vitibus "viribus eniti quarum et contemnere ventos". Ad v. 429 fetv nemus omne g. id est utilitate; nam omnis utilitas fetus est. illuc autem tendit laus ista silvarum, ut et probet non mirum esse, si et poma et olivae sine ulla cultura praebeantur, et crescat vitium vituperatio, circa quas tantus inpenditur labor. Ad v. 430 aviaria secreta nemora, quae aves frequentant. 'bacas' autem 'sanguineas' accipimuminata. Ad unde et 'assae tibiae' dicuntur, quibus canitur sine chori voce. dicuntur autem antes a lapidib
Abbreviated transcription (Latin):
est oleis cid .ẽ. nulla alii non nulla legunt boc .ẽ. aliqua non ue uitibus nimia procur¬
uam expectant falcem ut putentur quod tamen ad curam refert anniuersariã
namneces se .ẽ. licet tar de oliuã putari RΑSTRΟSQ: tenaces ad fodiendum sci
adhuc paruȩ nimiai curã requirunt AVRASQ tulerunt ferre auras proprie
est as suescere aeris uarietati quae ob ẽ. rebus teneris nimiun: ipsa satis .t .e.d
.r .u.s. ui hocdicit Aratumoliuetum et oleis prodest et ex inde frumenta gignunt᷑
SVE ficit umorem scilicet subminis trat arborib: GRAUIUAS cumuomerefru¬
ges cum abundat nam hoc dicit subminis tratfruges uomere id .ẽ. per uomerẽ
ennius effudit uoces proprio cumpectore sancto id .ẽ. proprio e pectore nã
tionem: hochacre : nutritor aut pronutri nam pro actiui imperatiuo praesenti

Expanded text:
est oleis c. id est nulla. alii 'non nulla' legunt, hoc est aliqua, non, ut vitibus, nimiaest oleis c. id est nulla. alii 'non nulla' legunt, hoc est aliqua, non, ut vitibus, nimiavam expectant f. ut putentur: quod tamen ad curam refert anniversariam; nam necesse est, licet tarde, olivam putari. rastros tenaces ad fodiendum sciladhuc parvae nimiam curam requirunt. Ad v. 422 aurasque tulerunt 'ferre auras' proprie est adsuescere aeris varietati, quae obest rebus teneris nimium. Ad v. 423 ipsa satis tellus c. d. r. v. s. v. hoc dicit, aratum olivetum et oleis prodest et exinde frumenta gignuntur. Ad v. 424 sufficit umorem scilicet subministrat arboribus. gravidas cum vomere fruges 'cum' abundat; nam hoc dicit: subministrat fruges vomere, id est per vomerem: Ennius "effudit voces proprio cum pectore sancto", id est proprio pectore; nam  arationem. Ad v. 425 hoc hac re. nutritor autem pro 'nutri'; nam pro activi imperativo praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
nunt putate sunt nec falcem requirunt lam canit effectas extremos uinitor antes
melius ẽ effectos legere quam effectus ut qui damlegunt et antes alii extremos uine¬
arumordines accipiunt alii macerias quibus uinetaclud untur. quae maceriae fiunt
de as sis id ẽ siccis lapidibuss ẽminentioribus qui interponuntur ad maceriam susten
tandam Nam proprie antes sunt eminentes lapides uł columnae ultimae quibus fabri¬
giam etiam extremos ordines uinearũ possumus trahere qui antestant hoc autẽ
dicit iamcantat rusticus laborefinito tamende eẽ non potest quod exercere cir¬
caculturã uitium debeat EVLVIS Q mouendus genus ipsumculturat pulueratio¬
aermore suo cuius uarietas plerumq: laborem decipit rusticorũ et tacite ui detur
& monere quod a perte dix̃ inprimos acrificiis tempestates et̃ pellandas nonulla

Expanded text:
nunt putatae sunt nec falcem requirunt. Ad v. 417 iam canit effectus extremos vinitor antes nunt putatae sunt nec falcem requirunt. Ad v. 417 iam canit effectus extremos vinitor antes melius est 'effectus' legere, quam 'effectos', ut quidam legunt. et 'antes' alii extremos vinearum ordines accipiunt, alii macerias, quibus vineta cluduntur, quae maceriae fiunt de assis, id est siccis, lapidibus: unde et 'assae tibiaetandam: nam proprie antes sunt eminentes lapides vel columnae ultimae, quibus fabrigiam etiam extremos ordines vinearum possumus trahere, qui ante stant. hoc autem dicit: iam cantat rusticus labore finito; tamen deesse non potest, quod exercere circa culturam vitium debeat. et aer, more suo: cuius varietas plerumque laborem decipit rusticorum. et tacite videtur admonere, quod aperte dixit in primo, sacrificiis tempestates esse pellendas. Ad v. 420 non ulla
Abbreviated transcription (Latin):
fodit eho cani adlaboram primumte et conuenit ubcloro afruccumleg eudos uinumi
et anim factumd eu uis inmaturis cito acescit et hoclo cortret uitiumui tuperatiodus¬
et emfisactus mutin maturi colleeti dephraunt aut sicorũ faurrdi senpetor dina turauls
ubil sominus pereunt mamdicturus ÷ et iamma tursmne tundast i pyrcor diuis ⁊ole
tefolia solem admiotam quo possint uuac matur esecruden darum herbaru et fror¬
deums inndaine iaudaro ingentiaqura exiguum colito hocetiaea tontit in libris
Aafili sim delgriultura quo dideo dictum .e. ul quia in auer &i agrosin cult a tour
grites siduas. colito agrumminort̃ uł quod melius e botea it in ererno alternis
dem tonsas cesare nouales e ps. do quod fierinon potest nsoruersnt hodaud¬
matori serrasum ⁊dam et cato ut diximus et eicero una ccomemieis obhoclauta
pratdrala cifundiaiuł quo d ut donatus quoq dicit etiam non culta praestant
cet circa aliatamen prouitibus exercentur INCVLTIQΕ .C .s. quasi cum in dignatione

Expanded text:
fodito hoc est ad laborem primum te esse convenit, ultimum ad fructus legendos: vinum enim factum de uvis inmaturis cito acescit. et hoc loco inest vitium vituperatio, quarum fructus aut inmaturi collecti depereunt, aut si eorum fuerit expectata maturitas, nihilo minus pereunt; nam dicturus est "et iam mapta folia solem admittant, quo possint uvae maturescere. Ad v. ndium secandarum. laudato ingentia rura exigvum colito hoc etiam Cato ait in libris ad filium de agricultura. quod ideo dictum est, vel quia maiores agros incultos 'ruraingentes silvas, colito agrum minorem: vel, quod melius est, quia ait in primo "alternis idem tonsas cessare novales et segnem maiora terrarum; nam et Cato, ut diximus, et Cicero in oeconomicis ob hoc laudat praedia latifundia: vel quod, ut dicit Donatus, etiam non culta praestant cet circa alia, tamen pro vitibus exercentur. Ad v. 415 incultique e. c. s. quasi cum indignatione
Abbreviated transcription (Latin):
AoCATITA positarum scilicet uitiumii actare aut embidentes ad comminuendas
pertinent glebas: ELECTERE luctantes ÷ u. scum quadã moderatione ducere¬
netenera adhuc uirgulta concutiant IEUES calamos nitidos dicit autem et
Sequitabulata: ł abulata sunt rami effusiores et inplanatendentes non in alti¬
sensus hic e teneris adhucuitibus. nondum .ẽ. falcis acies necessariu si acie
sub audimus uirgulta. Et sit ipsa uirgulta nondum falcis acietemptanda sunt

Expanded text:
capita positarum scilicet vitium. 'iactare' autem 'bidentes' ad comminuendas pertinet glebas. ne tenera adhuc virgulta concutiant. Ad v. 358 leves calamos nitidos. dicit autem et i. Ad v. 361 seqvi tabulata tabulata sunt rami effusiores et in plana tendentes, non in altisensus hic est: teneris adhuc vitibus, nondum est falcis acies necessaria: si 'acie', subaudimus virgulta, ut sit, ipsa virgulta nondum falcis acie temptanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
haec ẽ si contra solem feratur et corruptum non sit manum ferentis exurit : ST̃E
frondentes achanti arbor inaegrptosemper frondens ut oliua laurus a¬
ut foliis .d .t .s : ap̃ aethiopiamindos et seres. sunt quidã in arborib: uermes
et bombrces appellantur qui in araneorũ morem tenu is sima fila deducunt
unde .ẽ sericũ namlanam arbor eã non possumus accipere quae ubiq: pro¬
nas quae ẽ iuxta oceanum haeo ẽ. extremis inus orbis DEEECTANT¬

Expanded text:
haec est, si contra solem feratur et corruptum non sit, manum ferentis exurit. semper haec est, si contra solem feratur et corruptum non sit, manum ferentis exurit. semper frondentis acanthi arbor in Aegypto, semper frondens, ut oliva, laurus; a 121 velleraque ut foliis d. t. s. apud Aethiopiam, Indos et Seras sunt quidam in arboribus vermes et bombyces appellantur, qui in aranearum morem tenuissima fila deducunt, unde est sericum: nam lanam arboream non possumus accipere, quae ubique pronas, quae est iuxta Oceanum: hinc est 'extremi sinus orbis'. A
Abbreviated transcription (Latin):
extremum orbem cumsuis cultorib: domitũ nã sub audimus cũ et pertransitum
maies tatem romanilaudat imperiil EΟAS domos arabum arabia panchaia
sabeorũ gens eadem .ẽ ap̃ quamtus nascitur ut solis ẽ. turea uirga sabeis Itẽ tor
turiferis panchaia pinguis harenis plautus : arabi cͥoturxe : ETICTOSQ gelomos
ut it aliam quaero patriã SOLA in dianigrũ fertebenum atqui et in aegrpto
nascitur sed indiam omnem plagã aethiopiae accipiamus sane et haechebemus
et hochebenũ dicitur hao neutrousus ẽ. Lucanus uero ait hebenus mareotica
uastos non operit potes hȩb enus autem arbor ẽ quaecȩsa durescit in lapidem
arbor ipsa opobalsamum sucus collectus ex arbore ns̃ otioc dicitur sucus xi
lobalsamum lignũ ipsius arboris  Probatio autẽ opobalsami ut dicit plinius

Expanded text:
extremum orbem cum suis cultoribus domitum: nam subaudimus 'cum'. et per transitum extremum orbem cum suis cultoribus domitum: nam subaudimus 'cum'. et per transitum maiestatem Romani laudat imperii. Ad v. 115 eoasque domos arabum Arabia, Panchaia, Sabaeorum gens eadem est, apud quam tus nascitur, ut "solis est turea virga Sabaeis", item "totaque turiferis Panchaia pinguis harenis", Plautus "Arabico ture". pictosque gelonos ut "Italiam quaero patriam". sola india nigrum f. h. atqui et in Aegypto nascitur; sed Indiam omnem plagam Aethiopiae accipiamus. sane et 'haec hebenus' et 'hoc hebenum' dicitur. hic neutro usus est, Lucanus vero ait "hebenus Mareotica vastos non operit postes". hebenus autem arbor est, quae caesa durescit in lapidem.arbor ipsa, opobalsamum sucus collectus ex arbore — nam ὀπός dicitur sucus — , xylobalsamum lignum ipsius arboris. probatio autem opobalsami, ut dicit Plinius,
Abbreviated transcription (Latin):
dentib: qui in honor ẽ alicuius surgere consueuer. REXΙESE faneus delucilio hoc
ad solã pertinet speciem ETMEΝIS accepta secundis grata et sacrificiis et mensis
quam multae species nec n .q s : scit apud diuersos lecta eẽ in munerabilia uitiũ genera
quibus offensus ait colligeretantauitium genera nec utile .ẽ. n ec possibile qui enim
conatur uniuersa cognoscere debet etiamin possibilia scire ut .ẽ arenarũ uł fluctuũ
que f .r : aut ad superiora pertinet ut talis sit sensus non prod ẽ nos secuncta uitium
genera nec enimomnia procreantur in omnib: terris: CRASSIS paludibus lutosis
naturaliter LITORA myrtetis E locum posuit proipsis arborib: sicut salictum
pros alicib: nãmrrictum ẽ locus arbor ipsa mrrtus uocatur. Dqque aꝑtos b hinc

Expanded text:
dentibus, qui in honorem alicuius surgere consueverunt. rex ipse phanaeus de Lucilio hoc dentibus, qui in honorem alicuius surgere consueverunt. rex ipse phanaeus de Lucilio hoc ad solam pertinet speciem. Ad v. 101 dis et mensis accepta secundis grata et sacrificiis et mensis quam multae species nec n. q. s. scit apud diversos lecta esse innumerabilia vitium genera: quibus offensus ait, colligere tanta vitium genera nec utile est nec possibile. qui enim conatur universa cognoscere, debet etiam inpossibilia scire, ut est harenarum vel fluctuum que ferat regio": aut ad superiora pertinet, ut talis sit sensus: non prodest nosse cuncta vitium genera; nec enim omnia procreantur in omnibus terris. Ad v. 110 crassis paludibus lutosis naturaliter. Ad v. 112 litora myrtetis laetissima locum posuit pro ipsis arboribus, sicut salictum pro salicibus: nam myrtetum est locus, arbor ipsa myrtus vocatur. denique apertos b. a
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. caedit uinus ⁊ molius et faneus quodsi a pertedicatur ẽ utrumq uitiosum
tamenuinus degrae cotraxit Nã .o. in oc dicunt pleraq autẽ subaudiri quae ap¬
te nonpossumus dicere : Et ipse alib docet dicens de allecto nec dextrae erranti
deus afuit et salluscius quiait qui a sercorio triplices insidiae peridoneos saltꝰ
posite erant: prima et sub audiendũ reliquit insidia. quod p&enitus dicere non
possumus Alii autem ad superiora referunt ut quibus non aduina referamus
sed aduites ut sit quibus uitib cedit ⁊ molius et faneus montes uitib consiti et .ẽ.
figura qualis illa in aeneide mepuer ascanius capitisq in iuria cariquẽ regno
hesperiȩ fraudes scilicet ascaniũ nonquem caput :tmolus mons ẽ ciliciaefaneus mons
in promuneturio chiidictus a faneorege: ut autemas surgit cedit si tractum ẽ. ase¬

Expanded text:
id est cedit, 'vinus Tmolius et Phanaeus': quod si aperte dicatur, est utrumque vitiosum id est cedit, 'vinus Tmolius et Phanaeus': quod si aperte dicatur, est utrumque vitiosum — tamen 'vinus' de Graeco traxit, nam οἶνος dicunt. pleraque autem subaudiri, quae aperte non possumus dicere, et ipse alibi docet, dicens de Allecto "nec dextrae erranti deus afuit", et Sallustius, qui ait "quis a Sertorio triplices insidiae per idoneos saltus positae erant: prima" et subaudiendum reliquit 'insidia', quod penitus dicere non possumus. alii autem ad superiora referunt, ut 'quibus' non ad vina referamus, sed ad vites, ut sit 'quibus vitibus cedit Tmolius et Phanaeus, montes vitibus consiti': et est figura, qualis illa in Aeneide "me puer Ascanius capitisque iniuria cari, quem regno Hesperiae fraudo", scilicet Ascanium, non quem caput. et Tmolius mons est Ciliciae, Phanaeus mons in promuntorio Chii, dictus a Phanaeo rege. ut autem 'assurgit' cedit sit, tractum est a se
Abbreviated transcription (Latin):
coloris pracciaeq: haeccitomaturescunt Vnde et praeciae dictae sunt quasi preco¬
quae quod ante alias coquantur quote carmine dicam rethica hatic uuamca¬
top̃cipue laudat in libris quos scripsit adfiliũ Contracatullus eam uituperat:
ecdicit nulli rei eẽ . aptã miraturq:cur eam laudauerit cato sciens ergo utrũq
falernis licetsis acatone laudata ł cimenui note cãpano p̃ferre non debes: Cellis aut̃
a pothecis dicit Nãcellas uinarias dicimus et falernus mons cãpaniae ẽ. in quo
optimauina nascuntur: sunt et is amineae uites firmis simauina a mineũ uinum
dictum ẽ quasi sineminio id ẽ rubore Nam album ẽ sane amineũ diciuersus pro¬
bat : quistare non potest si aminneum dixerimus :t molius as surgit quibus et
rex ipse faneus Duplex .ẽ. hocloco expositio Nam alii uolunt sineuitio in subau¬
ditione eẽ posita quae apertedicere nompossumus: ut sit quib uinis as surgit

Expanded text:
coloris: preciaeque hae cito maturescunt: unde et preciae dictae sunt, quasi praecocoloris: preciaeque hae cito maturescunt: unde et preciae dictae sunt, quasi praecoquae, quod ante alias coquantur. quo te carmine dicam raetica hanc uvam Cato praecipue laudat in libris, quos scripsit ad filium; contra Catullus eam vituperat et dicit nulli rei esse aptam, miraturque cur eam laudaverit Cato. sciens ergo utrumque falernis licet sis a Catone laudata, tamen vino te Campano praeferre non debes. 'cellis' autem apothecis dicit; nam cellas vinarias dicimus. et Falernus mons Campaniae est, in quo optima vina nascuntur. Ad v. 97 sunt et aminneae vites firmissima vina aminneum vinum dictum est quasi sine minio, id est rubore; nam album est. sane aminneum dici versus probat, qui stare non potest, si amineum dixerimus. et aliter: rex ipse phanaeus duplex est hoc loco expositio. nam alii volunt sine vitio in subauditione esse posita quae aperte dicere non possumus, ut sit 'quibus vinis assurgit',
Abbreviated transcription (Latin):
MHAOΝΑΕΠΙ ΜΗΑΟΝ Crustumus crustumia sunt pira ex parte rubenta ab
quo duolã impleant dicta sunt Vndeet in uolare dicimus non eadem arbonib piutto id¬
aegrptiat mareotis enĩ pras .ẽ. aegrpti et dicendo albas ostendit eẽ etiã purpunrta
uł alterius coloris: pinguibus haeterris h .l. illa eꝓ inguib: thasiae Leui oribimaneodu¬
des nãor dinem positum sequimur cuma perte aliquid non commemoratur pas so
psithia utilior Beneutilior ut ostendat etiã dealiauua pos sepas sumfieri sed melius
depsithia Eas sum autemdicitur apatiendo Nãdecoquitur mustũ et indefit passu
Ninc de fruetum dictum ẽ. quod de fraudatur et quasi fraudem patitur. Tenuisq
lageos quaclatinae leporaria dicitur: Tenuis autem penetrabilis quaecito descen
dit aduenas temptatur a pedes olim .u .q.l. Terentius neq pes neq mensuumos¬
ficium facit olim autem ad uerbium .ẽ. cuius libet temporis purpureae purpures

Expanded text:
pro 'Crustuminis'. Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab quod manum impleant, dicta sunt, unde et 'involare' dicimus. volema autem Aegyptiae; Mareotis enim pars est Aegypti. et dicendo albas ostendit esse etiam purpureas vel alterius coloris. Ad v. 92 pingvibus hae t. h. l. i. pinguibus Thasiae, levioribus Mareotides: nam ordinem positum sequimur, cum aperte aliquid non commemoratur. Ad v. 93 passo psithia utilior bene 'utilior', ut ostendat etiam de alia uva posse passum fieri, sed melius de psithia. passum autem dicitur a patiendo; nam decoquitur mustum et inde fit passum. hinc defrutum dictum est, quod defraudatur et quasi fraudem patitur. tenvisque lageos quae latine leporaria dicitur. 'tenuis' autem penetrabilis, quae cito descendit ad venas. Ad v. 94 temptatura pedes olim v. q. l. Terentius "neque pes neque mens suum officium facit". 'olim' autem adverbium est cuiuslibet temporis. Ad v. 95 purpureae purpurei
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quamcum amatã priapus perse queretur. illadeorũ mis eratione in arborem
uersa ẽ. quaeuulgo faba siriacadicitur VNAM in faciem in eandem similitudinẽ¬
orchades a graeca etimologia sed obscena id ẽ. atesticulis radioliuae a longinqui
enimex se oleum non facit AMARA autembaccha uiridi ut atq: apio crines or¬
natus amaro Nã de pausia uiride oleum fit. Vnde contradulce dicitur nonuiridi
miferȩ arbores Namalcinousr ex feacum fuit diligens cultor hortorũ unde per
eius siluas arbores pomiferas intelligimus dequo homerus ait quod haberet

Expanded text:
fuit. quam cum amatam Priapus persequerefuit. quam cum amatam Priapus persequereuersa est, quae uulgo faba S Ad v. 86 orchades a graeca etymologia, sed obscena, id est a testiculis. radii olivae a longinquitenim ex se oleum non facit. 'amara' autem 'baca' viridi, ut "atque apio crines ornatus amaro"; nam de pausia viride oleum fit: unde contra dulce dicitur non viridemiferae arbores: nam Alcinous, rex Phaeacum, fuit diligens cultor hortorum, unde per eius silvas arbores pomiferas intellegimus: de quo Homerus ait, quod haberet
Abbreviated transcription (Latin):
uis sit gos finalitatis tamenratione producitur Pagos enim incipit graecus ẽe
nominatiuus singularis non pluralis trt̃ accusatiuus alii neutrũ probant . et it a
accipiunt castaneae fagos piriflore ornus incanuit ut similiter fagos nominate
sed eamꝰ quae ingenti labore colligitur. aut hoc dicit non .ẽ. id ẽ in serere quod e toculos
inponere quarum rerũ discretionem hocloco commemorat sicut nos diximus supra
cludunt: quia ait aliena ex arbore et .ẽ mutatio ideo nonait hic includunt. Siccicero
includuntur in carcerem condemnati: utiq: qui illuc fuerant aliunde deducti inoles¬
cere concrescereCΥΝΦreiN miratasq nouas frondes et i .s. pi ingens fantasia
Sanemiratasq legendum ẽ ut stet uersus : Praeter eagenus haudunum: Doc et nuno
etiã in singulis arborumspecieb: eẽ aliquã uarietatem : lotoq: lotos nrmpha quaedã

Expanded text:
vis sit 'gos', finalitatis tamen ratione producitur; 'fagos' enim incipit graecus esse vis sit 'gos', finalitatis tamen ratione producitur; 'fagos' enim incipit graecus esse nominativus singularis, non pluralis noster accusativus. alii neutrum probant et ita accipiunt 'castaneae fagos, piri flore ornus incanuit', ut similiter sed ea quae ingenti labore colligitur; aut hoc dicit: non est idem inserere, quod et oculos inponere, quarum rerum discretionem hoc loco commemorat, sicut nos diximus supra.cludunt quia ait 'aliena ex arbore' et est mutatio, ideo non ait 'hic includunt': sic Cicero "includuntur in carcerem condemnati, utique qui illuc fuerant aliunde deductirculis. Ad v. 82 miratastque novas frondes et n. s. p. ingens phantasia. sane 'miratastque' legendum est, ut stet versus. Ad v. 83 praeterea genus haud unum docet nunc etiam in singulis arborum speciebus esse aliquam varietatem. Ad v. 84 lotoque Lotos nympha quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
tus horidã uersus dactilicus nam malequidã horrens legunt horrida autem hispida
ctiam transit adinsitionem quae duplex ẽ Namaut insitio dicituriẽ cumfis sotrun¬
cosurculus fecundae arboris. stereli inseritur. aut oculorũ inpositio cum inciso cortice
libro alienae arboris germen inserimus: STERILES platanimalos ges sereiu dicit
quid inquã arborem debeamus inserere In arbutonucẽ in platano malum in fago cas¬
taneam inorno pirum sed castaneȩ fagos eget expositione non enim incas tanea fer¬
tili infecunda fagus inseritur : Vnde aut rpalage .ẽ ut casteneae fagos sit profagi
castaneas. aut .ẽ. mut anda distinctio ut sit et steriles platanimalos gessere ualen¬
tes castane ae id ẽ infecundat arbores platani fortes ramos castaneae portauerum
fagos ornusq incanuit albo flore piri secundum quamdis tinctionẽ fagos licet bre¬

Expanded text:
tus horrida versus dactylicus: nam male quidam 'horrens' legunt. 'horrida' autem hispida. tus horrida versus dactylicus: nam male quidam 'horrens' legunt. 'horrida' autem hispida. et iam transit ad insitionem, quae duplex est: nam aut insitio dicitur, cum, fisso trunco, surculus fecundae arboris sterili inseritur, aut oculorum inpositio, cum, inciso cortice, libro alienae arboris germen inserimus. Ad v. 70 steriles platani malos gessere v. dicit quid in quam arborem debeamus inserere: in arbuto nucem, in platano malum, in fago castaneam, in orno pirum. sed 'castaneae fagos' eget expositione; non enim in castanea fertili infecunda fagus inseritur: unde aut hypallage est, ut 'castaneae fagos' sit pro 'fagi castaneas'; aut est mutanda distinctio, ut sit 'et steriles platani malos gessere valentes castaneae', — id est infecundae arbores platani fortes ramos castaneae portaverunt — 'fagos ornusque incanuit albo flore piri': secundum quam distinctionem 'fagos', licet bre
Abbreviated transcription (Latin):
quos inuenit in dustria dicendo autem melius os tendit etip̃ alias arbores extrui¬
quo fonsiproereari saneodea ẽ arbor ipsa unde diriuatio e oleum oliuauero
fructus ipscunde oliuũ dicitur . Legimus ta menoliat̃ et de arbore ut in cumbenste¬
pafiae muit emueneria apa foinsula in quauenus colitur . huic autemmyrtus conse¬
erato ẽ ut quodhate arbor gaudet litorib et uenus demaridicit᷑ procreata uł quod
ut medicorũ indicant libri haec arbor apta ẽ. mulierũ necessitatib: plurimis
Aluedurae legunt quasi non durae ut paulo post en odes trunci idẽ sine nodis utce
modominu entis non augentis habeat significationem sane corrli propriȩ dicuntur
Nã auellanȩ auellino campaniae oppido ubi abundant nominataesunt HERCVLE AE¬
AΛDVA palma aut alta aut ad quam difficile ꝑuenitur CASVS abies uisuramari¬

Expanded text:
quos invenit industria. dicendo autem 'melius' ostendit etiam alias arbores ex trunquos invenit industria. dicendo autem 'melius' ostendit etiam alias arbores ex truncis posse procreari. sane olea est arbor ipsa, unde derivatio est oleum; oliva vero fructus ipse, unde olivum dicitur. legimus tamen olivam et de arbore, ut "incumbens te'Paphiae' autem Veneriae, a Papho insula, in qua Venus colitur. huic autem myrtus consecrata est, vel quod haec arbor gaudet litoribus et Venus de mari dicitur procreata, vel quod, ut medicorum indicant libri, haec arbor apta est mulierum necessitatibus plurimisalii 'edurae' legunt, quasi non durae, ut paulo post "enodes trunci", id est sine nodis, ut 'e' modo minuentis, non augentis habeat significationem. sane coryli proprie dicuntur: nam abellanae ab Abellino Campaniae oppido, ubi abundant, nominatae sunt. Aardva palma aut alta, aut ad quam difficile pervenitur. Ad v. 68 casus abies visura mari
Abbreviated transcription (Latin):
hins ea quip pesolonatur sub e niã naturadicta ẽ. ab eo quod nasci aliquid faciat mire
autem au sub & id .ẽ in ẽ. latenter namnon apparet unde epicureidicunt nibil eẽ qđ
non babeat apiginem sui nam hoc ẽ. gigni de nihilo nihilũ nib possereuerti SCRO
So bnos scrobes generedicimus masculi nolicet lucanus dixerit contra artem
trins lata ẜttut T A quae ferre potest si ei umbra non noceat EoMAQ dege
nerant: modo Degenerant uertuntur in prius alias in melius : poma autem arborũ
ix semine enocreatarũ dicit quas constatstr anlatȩ aut insitae fuerunt non respon¬
perarbore saneracemus .e. botrionis pras et botrio graecum .ẽ. et sichic uuã prouitȩ
quia suprreauteruditur osi ceoo adix olea ginaligno et iamnedit ad eos modos

Expanded text:
hinc est 'quippe solo natura subest'. nam natura dicta est ab eo, quod nasci aliquid faciat. mire hinc est 'quippe solo natura subest'. nam natura dicta est ab eo, quod nasci aliquid faciat. mire autem ait 'subest', id est inest latenter; nam non apparet: unde Epicurei dicunt nihil esse, quod non habeat originem sui; nam hoc est "gigni de nihilo nihilum: in nihilum nil posse reverti". Ad v. 50 scrobibus nos 'scrobes' genere dicimus masculino, licet Lucanus dixerit contra artem  translata. Ad v. 56 ferentem quae ferre potest, si ei umbra non noceat. Adnerant modo 'degenerant' vertuntur in peius; alias in melius. 'poma' autem arborum ex semine procreatarum dicit, quas constat, nisi translatae aut insitae fuerint, non responst fructum pro arbore. sane racemus botryonis est pars, et botryo graecum est. et sic hic uvam pro vite quia supra ait "truditur e sicco radix oleagina ligno". et iam redit ad eos modos,
Abbreviated transcription (Latin):
totoer st metenatis aurib eesiuslcar minis breuĩter hlanditure bo alit̃ acci piun
constat mecenitem fum belit terarũ priferitum et pruralt composuis se carimi¬
constarnge ce augus fucaesaris gestadeserprituquod testatur horatias edi censi tudi
collaminacium ut hes nunediat inceptumqi una decurnelabere. Paca mdeste et
collabis ordamus bise tunim qua entuseribis et. constet ingentco soneur muiter
carmen etlarussit et tortun denx plicare non possum. debesta menfauere oinorb
uigium set udletionem potest neferren  amhac dicit faueto principio ut humili¬
simblicibus lonuedutem ex orsa dicit prohemia longe repetita quae constat. eẽ uis
tioiumgenerũ quaesuper memorauerat arborũ scilicet sponte natarũ procreatarũ
ex senttpereransitum remfisi catetigit a semenesum salicis dicitur in fecunditatẽ
mulieribus gigneren e suera ait et glaucacanentia frodesalicta IATA et fortia¬
nus icumuiter rerũ omniũ mater .ẽ. terra et uni uersa intrase continet semina

Expanded text:
evitate blanditur. alii aliter accipiunt: constat Maecenatem fuisse litterarum peritum et plura composuisse carmina -nam etiam Augusti Caesaris gesta descripsit, quod testatur Horatius dicens "tuque colla minacium" — , ut hoc nunc dicat: 'inceptumque una decurre laborem', id est adesto et simul scribamus; licet enim quae tu scribis esse constet ingentia, meum autem carmen et breve sit et totum id explicare non possim, debes tamen favere minoriavigium et ad lectionem potest referri; nam hoc dicit: faveto principio vel humiliambagibus. 'longa' autem 'exorsa' dicit prooemia longe repetita, quae constat esse vittrium generum, quae supra memoraverat, arborum scilicet sponte natarum, procreatarumtia. et per transitum rem physicam tetigit: nam semen esum salicis dicitur infecunditatem mulieribus gignere, et supra ait "et glauca canentia fronde salictamus, naturaliter rerum omnium mater est terra et universa intra se continet semina:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ TΑRΝASIA laurus a parnaso monte apollini consecrato HOSΝAT VRΑ
modos primum dedit: beneprimũ Namut etiã supra diximus fauor naturae fuit
etiã ad alios inueniendos Contra naturã enimnibilbominũ inuentum ualer et:¬
hoc inter ẽ Namplantesunt raptat de arborib: plantaria uero quae exsemunib
nata cumradicib: et terra propria trans feruntur ut et uiua sua plantariatea
enus fit autemho deoluso eeminto quarumsiccistipites sec canturdusq. adic¬

Expanded text:
tum est. parnasia laurus a Parnaso monte Apollini consecrato. Ad v. 20 htum est. parnasia laurus a Parnaso monte Apollini consecrato. Ad v. 20 hos natura modos primum dedit bene 'primum': nam ut etiam supra diximus, favor naturae fuit etiam ad alios inveniendos; contra naturam enim nihil hominum inventum valerethoc interest: nam plantae sunt raptae de arboribus, plantaria vero, quae ex seminibus nata cum radicibus et terra propria transferuntur, ut "et viva sua plantaria termus. fit autem hoc de oliva et myrto, quarum sicci stipites secantur usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
Buene autemait et glauca et canentia Nã salixabuna parte alba ẽ abalterauue¬
proiecto uł ab auib: uł ab hominib neincipiat eẽ industriae: habita egrais oracula
quercus Nã in dodoneo nemore arbores dantes responsa fuis se dicuntur Nlabutoe
autem grais ut quasi noncredens dix̃ uł quasi it alus quilocailla nescuret ul reuera
quondam habitat qui a illo tempore iamsilebant pullulat mira in singulis ẽ. pro¬
pratasi haait spontesua ueniunt surgunt deseminep ullulant abradicibus cum
CtCaSis haeccerasus hiscaerasis facit: sanecerasus ciuitas e ponti quianicum
deles set Lucullus genus hoc pomi inde aduex et aciuitate cerasium appella uit
Namarbor cerasus pomumcerasiũ dicitur hoc autemetiã antelucullũ erat inito¬
lia seddurũ et cornum appellabatur quod postea mixto nomine cornocerasium dic¬

Expanded text:
bene autem ait et 'glauca' et 'canentia'; nam salix ab una parte alba est, ab altera vibene autem ait et 'glauca' et 'canentia'; nam salix ab una parte alba est, ab altera viproiecto, vel ab avibus, vel ab hominibus, ne incipiat esse industriae. quercus nam in Dodonaeo nemore arbores, dantes responsa, fuisse dicuntur. 'habitae' autem 'Grais' vel quasi non credens dixit, vel quasi Italus, qui loca illa nesciret: vel re vera quondam 'habitae', quia illo tempore iam silebant. Ad v. 17 pullulat mira in singulis est proprietas: nam ait 'sponte sua veniunt', 'surgunt de semine', 'pullulant ab radicibus'. Ad v. 18 ut cerasis 'haec cerasus, his cerasis' facit. sane Cerasus civitas est Ponti, quam cum delesset Lucullus, genus hoc pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit: nam arbor cerasus, pomum cerasium dicitur. hoc autem etiam ante Lucullum erat in Italia, sed durum, et cornum appellabatur: quod postea mixto nomine cornocerasium dic
Abbreviated transcription (Latin):
tibiflor et agers in honoremtuũ exultatꝰ et lactus ẽ niam autum nalitompore reuera
dosum: VIΗDE ΜIR cumuin demiam numerosingulari dicimus. unius annisignfica¬
iusr cumplura lomultorũ ut mes sem et mes ses hiemem ethiemes Eaecenim semedtan¬
tum annis quibus q contingunt : Aultita men uolunt uindemiam eẽ totius onbis generalit̃
um damias singula rũ partium ut plus significet singularis numeriis qua meolaroi s fueut
plur ẽ cumdicimus perterra pluit quamper gerra spluit ł underum omnente limeltee
dundius abusiue dixerit musta sed hoc ille plus fecit quod et mustis dicit. Cumut diximus
&peandarũ arborum natur aliter Triasunt genera aut enimsuas ponte nascuntur
quo camet semperad uerbium ueniunt orescunt ut illicueniunt felieius uuae Cã
atrix ut mollesiler arboris genus ẽ et notandum genus neutrũ de arborie. quodic̃

Expanded text:
tibi floret ager in honorem tuum exultat et laetus est: nam autumnali tempore re vera tibi floret ager in honorem tuum exultat et laetus est: nam autumnali tempore re vera rondosum'. Ad v. 6 vindemia cum vindemiam numero singulari dicimus, unius anni significamus; cum plurali, multorum, ut messem et messes, hiemem et hiemes: haec enim semel tantum annis quibusque contingunt. multi tamen volunt vindemiam esse totius orbis generaliter, vindemias singularum partium, ut plus significet singularis numerus, quam pluralis, sicut plus est cum dicimus 'per terram pluit', quam 'per terras pluit': tunc enim omne elementum, Ovidius abusive dixerit musta. sed hoc ille plus fecit, quod et 'mustis' dixit, cum, ut diximus, v. e. n. c. creandarum arborum naturaliter tria sunt genera. aut enim sua sponte nascuntur, quo caret semper adverbium. veniunt crescunt, ut "illic veniunt felicius uvae". cam creatrix. Ad v. 12 ut molle siler arboris genus est. et notandum genus neutrum de arbore, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
actenus aruorũ cultus et .s.o. mirei terauit illum uersum quid faciat lactas
segetes quo sidere terrã in hoc autem libro exequitur culturã agraconsitdqui
omnium arborũ continet genera Et sciendum ẽ uirgiliũ uites quoqr ardemus ult ou¬
re ut ne setius omnis in ungism̃ arborib positis secto uialimite quadret Et bactenosest olũ¬
tuiolumt uinafensor ationis ẽ et ẽ ad uerbium significans bucusq: Aluiduas puncesuolu
pio nomen et aduerbium ut sit tenus hacsicut et crurumtenus amento ꝓ.io. sed melibines
inorolo quitur r auites p̃cipuȩ sunt licet et aliarum arborũ faciet commemoneneeore
centis oliuȩ res enim diuduratura tardius crescit hucpater olenee : Paterlicet generals¬
sit omniuid corũ tamen propriae lilg o semper cohaeret tamliber pater uocatus leneus
Autematiot er ameor dicitur id ẽ alacu nam quod donatus dicit ab eo quod mentẽ
deliniat non procedit Nec enim potest grecum nomen latinã etimologiam recipere

Expanded text:
actenus aruorum et reliqua. Mire iterauit illum uersum: ‘Quid faciat laetas segetes, quo sidere terram". in hoc autem libro exsequitur culturam agri consiti, qui omnium arborum continet genera. et sciendum est, Vergilium vites quoque arbores dicere, ut "nec setius omnis in unguem arboribus positis secto via limite quadret". et 'hactenus', ut multi volunt, una pars orationis est, et est adverbium significans 'hucusque'. alii duas partes volunt, pronomen et adverbium, ut sit 'tenus hac', sicut "et crurum tenus a mento palearia pendent"; libro loquitur: nam vites praecipuae sunt, licet et aliarum arborum faciat commemorationem.rent. Tarde. Res enim diu duratura tardius crescit. Oliuae. Olsit omnium deorum, tamen proprie Libero semper cohaeret: nam Liber pater vocatur. Lenaeus autem ἀπὸ τῆς ληνοῦ dicitur, id est a lacu: nam quod Donatus dicit ab eo, quod mentem deleniat, non procedit; nec enim potest Graecum nomen Latinam etymologiam recipere. Ad v. 5
Abbreviated transcription (Latin):
cimerinindr pampr ouerbiumhoenatun e iupus in fabula quotiens super uenas edededus
cuncta silueruntꝰ  Sianoris hicie quiet ocnus dictus .e. dequoaut nde qos fani mo et cor¬
mnatus litusoifilius aiis conditor mantuae: Dictus autem bianendes auabatamt ee cur
funt ipst in giongicis sed tamen et quernas glandes tunc st rangeneet elunea ueuienius uer
enimauteismontusols aut cumocca sumutatur frequenter: quodin aeneidat etta s ipius

Expanded text:
lupus: unde etiam proverbium hoc natum est 'lupus in fabula', quotiens supervenit ille, de quo cuncta siluerunt. antus et Tusci filius amnis — , conditor Mantuae. dictus autem Bianor est, quasi animo et cortiunt: ipse in georgicis sed tamen et quernas glandes tunc stringere tempus . Ad v. 62 tamen enim aut cum ortu solis aut cum occasu mutatur frequenter, quod in Aeneide etiam saepius
Abbreviated transcription (Latin):
uenationem łT MΛGΝOS canib: circumdares altus male autemde aucupio quidam
res puunt totum referentes aduenationem et dicunt fallere uisco prouisceratione
positum constat enim luparios carnib: tinctis ueneno lupos necare quodideo non pro¬
cedit quia hocui scum huius uiscifacit sicut templũ templi unde ẽ. et fallere uis couis¬
cus uero id ẽ caro uisceris facit ut pecus pecoris et side carne loquebatur uisceredebuit
dicerelucrecius permixtus uiscere sanguis i temipse uis cus gignis anguem que eerear

Expanded text:
venationem 'et magnos canibus circumdare saltus'. male autem de aucupio quidam hoc venationem 'et magnos canibus circumdare saltus'. male autem de aucupio quidam hoc respuunt, totum referentes ad venationem, et dicunt, 'fallere visco' pro visceratione positum; constat enim luparios carnibus tinctis veneno lupos necare. quod ideo non procedit, quia 'hoc viscum huius visci' facit, sicut 'templum templi', unde est et 'fallere visco'; 'viscus' vero, id est caro, 'visceris' facit, ut 'pecus pecoris', et si de carne loquebatur, 'viscere' debuit dicere: Lucretius "permixtus viscere sanguis", item ipse "viscus gigni sanguenque crear