comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libero ĩ pimitate ciꝰ rci &t sesterlia ducẽto
milia. It̾em decreuert uli gladiatore familee
capuã & cũcta iniuĩcipia distribuerentur
prociusq opib. Rome ꝑbotã urbe uigilie ⁊
crebe̾ hñtur his minores magrãtus preẽnt.
Quib reb ymota auitas alqͦ ĩmutata uibis
facies erat exsuma luxuria alqr letitia quas
duiturna quies peperat repentt om̃is hssitra
ĩuasit festinare trepidare neq lat noq auꝙͣ¬
ĩ oesserat affłictaie se se magnus supplices ad
oĩa pauere suꝑbia atq delitiis obmissis sibi
prĩtq diffidert. At Catilina aĩus crudelis
cade illa mouebat tamasi pfidia parabantur
et ip̃e legt plançia ĩf̾iogatiss erat al. Paulo.
Postecmo dissi mulandi cã aut sui cepigandi
sicut iurgio lacessitus foret in Senatũ u̾cĩt.
Tuc̃. M. Tullius cõsul siuo pñtia eiꝰ timens
siue ira cõmotus/ oratioẽ huit luculentam
Sed ubi ille accessit Catilina ut erat p̃parat

Expanded text:
atem eius rei et sestertia ducenta itemque decrevere, uti gladiatoriae familiae Capuam et in cetera municipia distribuerentur pro cuiusque opibus, Romae per totam urbem vigiliae haberentur iisque minores magistratus praeessent. Quibus rebus permota civitas atque inmutata urbis facies erat. Ex summa laetitia atque lascivia, quae diuturna quies pepererat, repente omnis tristitia invasit: festinare, trepidare, neque loco nequincesserat, afflictare sese, manus supplices ad ore pavere, superbia atque deliciis omissis sibi patriaeque diffidere. At Catilinae crudelis animus eadem illa movebat, tametsi praesidia parabantur et ipse lege Plautia interrogatus erat ab L. Paulo. Postremo dissimulandi causa aut sui expurgandi, sicut iurgio lacessitus foret, in senatum venit. Tum M. Tullius consul, sive praesentiam eius timens sive ira conmotus, orationem habuit luculentam Sed ubi ille adsedit Catilina, ut erat paratus
Abbreviated transcription (Latin):
bat. nihilominus in sontes sicuti sonbes circũ
manus aut aĩus. Gratuito pocius manus aut
crudelis erat. His aĩcis sociis ꝯfisus Catilina
simł ꝙ es alienũ ꝑ om̃es t̾ras ingens erat. et q
pleuq Sillani milites largius suo usi rapmaꝵ
et uictorie meõres ueteris cuule bellũ exoptabãt

Expanded text:
us suppetebat, nihilo minus insontis sicuti sontis circumvus suppetebat, nihilo minus insontis sicuti sontis circumvmanus aut animus, gratuito potius malus atque crudelis erat. His amicis sociisque confisus Catilina, simul quod aes alienum per omnis terras ingens erat et quod plerique Sullani milites largius suo usi rapinarum et victoriae veteris memores civile bellum exoptabant,
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. S cio fuisse nõ nullos ꝗita cxistimarẽt u¬
uentute que domũ Catilinẽ freq̃ntabat paru
honeste pidicitiã hũisse. Sed ex aliis reb mag̾
fecerat cũ Sgine nobili cũ sacerdote dee ueste:
alia cuiꝰ temoĩ cõtra uis fasq. Postremo Capłꝰ
amore Aureliehorestille ciuiꝰ p̃ter formã nemo
uñꝙͣ bonus laudauit : ꝙ ea illi nubere dubita¬
bat timens p̃uignũ adultũ etate / procerto tre¬
dit̾ necato filio uacuã domũ scelestis nuptiis
fecisse. Que ꝗdem res mihi ĩpͥmis uidetur cã fu
rus hoĩb infestus neq uigiliis neq quietibus
se turi poterat ita ꝯsciã metibe excita uexilut.
igit᷑ lo color eiꝰ exanguis fedi oculi incessus mõ
citus mõ tardus. prorsus infacie uultuq uecor¬
dia ĩerat. iuen Sed iuentute quã ut supͣ dixi¬
mus illeserat młtis modis ad mala facinora
edocebat. Ex illis testes si gnatoresq falsos adcõ

Expanded text:
ceret. scio fuisse nonnullos, qui ita existumarent iceret. scio fuisse nonnullos, qui ita existumarent iuventutem, quae domum Catilinae frequentabat, parum honeste pudicitiam habuisse; sed ex aliis rebus magifecerat, cum virgine nobili, cum sacerdote Vestae, alia huiusce modi contra ius fasque. postremo captus amore Aureliae Orestillae, quoius praeter formam nihil umquam bonus laudavit, quod ea nubere illi dubitabat timens privignum adulta aetate, pro certo creditur necato filio vacuam domum scelestis nuptiis fecisse. quae quidem res mihi in primis videtur causa fuis hominibusque infestus, neque vigiliis neque quietibus sedari poterat: ita conscientia mentem excitam vastabat. igitur colos ei exanguis, foedi ocus incessus: prorsus in facie vultuque vecordia inerat. Sed iuventutem, quam, ut supra diximus, illexerat, multis modis mala facinora edocebat. Ex illis testis signatoresque falsos commod
Abbreviated transcription (Latin):
cũq imipudicus adult ganeo manu uentre a¬
lea penta bõna priã lã cenauerat. quiq es alienũ
grande ꝯflauerat qͣuo flagitiosu aut facinus
redimeret. Prctera omẽs u̾ndiq parricide sacti¬
legi ꝯiũcti iudiciis aut pro stĩs uidiciũ tim̃tes
ad hoc quos manus aut lĩqua piurio sangiuẽ
cuuli alebat: postremo omes quos flagitiũ ege¬
stas ꝯscius aũis exagitabat. hii om̃es satiline ⁊
proximi familiaresq erãt. Quod siquis oẽ a
culp̃a uacuus maĩcitiã inciterat qͦtidiano u¬
su atq illecebris facile par similisq cetis effi¬
ticlutur. Sed maxĩe atoloscentiũ familicu̾tates
appetebat. Egoꝵ aĩ molles etate/ fluxi dolis haud
diffi culter capieluntur. Nam ut cuiq studiũ
ex etate flagrabat aliis scorta p̃bere: Aliis cangs
atq equos mercari postocmo neq sũptui neq mo¬
destie sue ꝑcere. dum illos obnoxios fidosq sibi fa¬

Expanded text:
uicumque inpudicus, adulter, ganeo manu, ventruicumque inpudicus, adulter, ganeo manu, ventre, pene bona patria laceraverat quique alienum aes grande conflaverat, quo flagitium aut facinus redimeret, praeterea omnes undique parricidae, sacrilegi, convicti iudiciis aut pro factis iudicium timentes, ad hoc, quos manus atque lingua periurio aut sanguine civili alebat, postremo omnes, quos flagitium, egestas, conscius animus exagitabat, ii Catilinae proxumi familiaresque erant. quod si quis etiam a culpa vacuos in amicitiam eius inciderat, cottidiano usu atque illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur. sed maxume adulescentium familiaritates adpetebat: eorum animi molles et aetate fluxi dolis haud difficulter capiebantur. nam ut quoiusque studium ex aetate flagrabat, aliis scorta praebere, aliis canes atque equos mercari; postremo neque sumptui neque modestiae suae parcere, dum illos obnoxios fidosque sibi fa
Abbreviated transcription (Latin):
credibilia st̃. Apriatis cõplurib sb̾uersos montes
maria ꝯstiuũcta eẽ quib mibi uidet᷑ ludibrio ⁊¬
fuisse diuitie: quas honeste hr̃e licebał abuti
ꝑturpitudine properabãt. Sed libido strupi ga¬
nec cet̾iq cultus nõ minor incesserat iurios
muliebria pati. mmulieres pudicitia inꝓpatulo
hĩt uescendi cã t̾ra mariq oĩa exqrere. Doc¬
mire pͥus ꝙpͣ sõni cupido eẽt. Non famẽ nõ fitĩ
neq frigus neq lassitudine opeuti. Set exqrẽ
omĩa oa luxu añ capere. Nec uiuẽtute ubi
familiares opes defecerant: facinora incen debãt.
Aminus imbutus malis artib haut facile libi¬
dinib carebat: eo ꝓfusius om̃ib motis q̃stui
atq sumptui deditus erat. Infanita itaq ⁊ ta¬
corrupta tiuitate Catilina r̾atus id qd̾ scũ fa¬
cilimũ erat oĩum flagitioꝵ atq facinorosoꝵ
circũ se tanꝙͣ stipatoꝵ catuas habebat. Nam q¬

Expanded text:
credibilia sunt: a privatis compluribus subvorsos montis, credibilia sunt: a privatis compluribus subvorsos montis, maria constrata esse? Quibus mihi videntur ludibrio fuisse divitiae: quippe, quas honeste habere licebat, abuti per turpitudinem properabant. Sed lubido stupri, ganeae ceterique cultus non minor incesserat: viri muliebria pati, mulieres pudicitiam in propatulo habere; vescendi causa terra marique omnia exquirere; dormire prius, quam somni cupido esset; non neque frigus neque lassitudinem opperiri, sed omnia luxu antecapere. Haec iuventutem, ubi familiares opes defecerant, ad facinora incendebant: animus imbutus malis artibus haud facile lubidinibus carebat; eo profusius omnibus modis quaestui atque sumptui deditus erat. In tanta tamque corrupta civitate Catilina, id quod factu facillumum erat, omnium flagitiorum atque facinorum circum se tamquam stipatorum catervas habebat. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
uati ⁊ p ͭ ͤ rapere: Delubra spõliare. satra profa¬
ꝑiũ potentia seq̃bat᷑. hebescere uirtus pauꝑtas
probro hr̃ĩ in nocentia promaliuolentia duci
cepit. lgͣ exdiuiliis iuuentutẽ luxuria atq
auaria cũ suꝑbia inuascre. Rapere cõsunie̾
sua ꝓupendere aliena cupere pudorẽ pudi¬
citiã diuina alq huãna pronuscuia nihil
pensi atq moderati haber̃. Operepretiũ ẽtu
domos alq uillas cogͦueris murbiũ modu
edificatas uisere templa deoꝵ q̃ nr̃i maiores
religiossissimi mortale fece̾re. Uerũ illi dełu¬
bra dedx pietate domos suas głia decorabãt¬
tleq uictis ꝗcꝙp p̃ter ĩuiriãe licentiã eripiebãt.¬
At hii contra ignauissimi hoĩes ꝓsũmũ scelus ca¬
omĩa sociis adimere que fortis̃simi uiri reliq̃re.¬
Pronide qiͣ iniuriã face̾ id demũ ẽẽ imꝑio uti.
Nam qd ea meõre que nõ his ꝗ uidere nemini

Expanded text:
ivatim et publice rapere, delubra spoliare, sacra profaivatim et publice rapere, delubra spoliare, sacra profaperium, potentia sequebatur, hebescere virtus, paupertas probro haberi, innocoepit: igitur ex divitiis iuventutem, luxuria atque avaritia cum superbia invasere. Rapere, consumere; sua parvi pendere, aliena cupere, pudorem, pudicitiam, divina atque humana promiscua; nihil pensi, neque moderati habere. Operae pretium est, cum domos atque villas cognoveris in urbium modum exaedificatas, visere templa Deorum, quae nostri maiores, religiosissimi mortales, fecere. Verum illi delubra deorum pietate, domos suas gneque victis quicquam praeter iniuriae licentiam eripiebant.At hi contra, ignavissumi homines, per summum scelus omnia ea sociis adimere, quae fortissumi viri victoreproinde quasi iniuriam facere id demum esset imperio uti. Nam quid ea memorem, quae nisi iis, qui videre, nemini
Abbreviated transcription (Latin):
ti erat.
Nam głiara /honorẽ imꝑiũ bonus ignauus eq̃ sibi
exoptant. Sed illeuera ua enititur. Huic qr bone
artes desunt dolis atq fallatiis cõtendit.Auaiͣ¬
tio pucume studiũ ht̃: quã nemo sapiens cõcͥu¬
piuit. Ea qiͣ malis uenenis inbuta corpus aĩui¬
q uirilem esfeminat. Semꝑ infitta insatiabis¬
lis est noq copia n ĩopia minuit᷑. Sed posꝙͣ
.L. silla armis recepta re .p. exbonis mitis
malos euentus hũit. rapete om̃es: trahere do.
mũ alius agros cupere neq modũ neq mole¬
stias uictores hr̃e fedͥa cruteliaq ĩ ciies faci¬
nora fecere. huc accedebał ꝙ.l. silla ex̾citum
quẽ in asia ductauerat qͦ sibi froũ face̾t ꝯ̃
morem maiorũ lueuriose nimisq liberałr
habuerat. loca amoeria uoluptaria facile in
ocio feroces militũ aĩos molliuerãt: ibiq pͥ¬
mũ insueuit ex̾citus ppłi .r. amare potare si¬
gna tabulas pictas uasa celata mirari ¶E a pͥ¬

Expanded text:
tem erat. Nam gloriam, honorem, imperium bonus et ignavus aeque sibi exoptant; sed ille vera via nititur, huic quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit. Avaritia pecuniae studium habet, quam nemo sapiens concupivit: ea quasi venenis malis imbuta corpus animumque virilem effeminat, semper infinita, insatiabilis est, neque copia neque inopia minuitur. Sed postquam L. Sulla armis recepta re publica bonis initiis malos eventus habuit, rapere omnes, omnes trahere, domum alius, alius agros cupere, neque modum neque modestiam victores habere, foeda crudeliaque in civis facinora facere. Huc accedebat, quod L. Sulla exercitum, quem in Asia ductaverat, quo sibi fidum faceret, contra morem maiorum luxuriose nimisque liberaliter habuerat. Loca amoena, voluptaria facile in otio ferocis militum animos molliverant. Ibi primum insuevit exercitus populi Romani amare, potare, signa, tabulas pictas, vasa caelata mirari, ea pr
Abbreviated transcription (Latin):
sule se initiũ agendi belli fcũru. Ad hec male¬
dc̃is increpat onĩes bonos. Suoꝵ unũ quẽq ꝑ
noĩans laudare. Ad moner̃ aliũ egestatis aliu
suam curx hr̃ent conuensum dͥimissit. Fuere ea
tempestate qui dicerent Catilina hĩta orõne cũ
ceret humani corpoĩs sanguinẽ uino mistu
in puteris circũ tulisse: Inde cum post execrationẽ
om̃es degustassent sicut in sollennib sacris ficĩ
care fecisse quõ iuter se magis fidi forent alius
alii tanti facinoĩs conscii. Non nulli ficta hec
& młta. alia p̃f̾ea existimabant ab his ꝗ Cicen¬
ns inuidiã que postra orta est leniri possesat¬
debãt
atrocitate scelens eoꝵ qui penas dedenaint. Nobis pa¬
uim ca res promagnitudine cõꝑta est. Sed ĩca
ꝯuiratioẽ fuit. Ꝙ. Curius natus haud obscuro
loco młłis flagitiis atq facinoĩb cooꝑtus: quẽ
censores a senatu cã probri amouerãt. huic hoĩ nõ
minor itanitas ꝙ̃ audatia inerat: neq reticere &a

Expanded text:
lem initium agundi facturum. ad hoc maledictis increpabat omnis bonos, suorum unum quemque nominans laudare: admonebat alium egestatis, aliumsuam curae haberent, conventum dimisit. fuere ea tempestate qui dicerent Catilinam oratione habita,geret, humani corporis sanguinem vino permixtum in pateris circumtulisse: inde quom post execrationem omnes degustavissent, sicuti in sollemnibus sacris fieri tare fecisse, quo inter se fidi magis forent alius alii tanti facinoris conscii. nonnulli ficta et haec et multa praeterea existumabant ab iis, qui Ciceronis invidiam quae postea orta est leniri credebant atrocitate sceleris eorum, qui poenas dederant. nobis ea res pro magnitudine parum comperta est. Sed in ea coniuratione fuit Q. Curius, natus haud obscuro loco, flagitiis atque facinoribus coopertus, quem censores senatu probri gratia moverant. huic homini non minor vanitas
Abbreviated transcription (Latin):
gentes sumptus strupo. corporis tollenauerat
Post ubi etas tnͦ questui q n luxurie moũm
fecerat es alienũ glande ꝯflauenunt. Por cas se
urbem incẽdeĩ uiros caꝵ uł ad iũger̃ sibi uł int̾¬
ficere.S ĩ hiis erat Semphronia q̃ multa sepe
uirilis audatic facinora ꝯmiscrat. Hec mulier
gnc alq forma p̃berrea uiro alq liberis satis
fortunata fuit bĩs greas atq latmis decta psa¬
llere ce psali t elegdntius ꝙͣ est necesse aliau¬

Expanded text:
gentis sgentis sestui neque luxuriae modum fecerat, aes alienum grande conflaverant. Per eas se urbem incendere, viros earum vel adiungere sibi vel interficere. Sed in iis erat Sempronia, quae multa saepe virilis audaciae facinora conmiserat. Haec mulier genere atque forma, praeterea viro atque liberis satis fortunata fuit; litteris Graecis et Latinis docta, psallere et saltare elegantius, quam necesse
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾at. Sed neq dicere neq facere quicꝙͣ pensi
habebał. Erat ei cũ fuliua nobili muliere strupi
uetus ꝯsuetudo: cui cum minus gratus eẽt quia
inopia mimus largiri poterat. re̾pente gloriãs
maria montes polliceri cepit: et minari int̾du¬
ut ferro sibi obnoxia foret. Postrertio. ferotitis
agitare/ ꝙͣ solitus erat. At fuliua exinsolentia
Curii cã cogruta tale ꝑiculũ rei publice haud
ꝑa res in primis studia hoĩum accedit adꝯsula¬
eẽt adeptus. Sed ubi peĩculum aduẽtꝰ in ui¬
dia et suꝑbia põt fuere. Ig̾ comitiis hitĩs de
clarantur. consules.M. Tulluis ce .C. anto¬
nius. Quod stũs pͥmo ppłres ꝯuirationis ꝯcit¬
sserat. Neq tñ Catiline furor minuebat᷑. Sed
indies plura agitare. Arma ꝑ italiã oporta
mutuo sumptã fesulas ad Malliuĩ quedã por¬
tare q postea princeps fuit belli faciendi. Ea
tempẽstate plurimos cuiꝰq gnis hoĩes asscuu¬
sse sibi dr᷑. Mulieres oẽ aliquot que primo ĩ¬

Expanded text:
s neque dicere neque facere quicquam pensi habebat. Erat ei cum Fulvia, muliere nobili, stupri vetus consuetudo. Cui cum minus gratus esset, quia inopia minus largiri poterat, repente glorians maria montisque polliceri coepit et minari interdum ferro, ni sibi obnoxia foret, postremo ferocius agitare, quam solitus erat. At Fulvia insolentiae Curi causa cognita tale periculum re publicae haud Ea res in primis studia hominum accendit ad consulavus adeptus foret. Sed ubi periculum advenit, invidia atque superbia post fuereclarantur M. Tullius et C. Antonius. Quod factum primo popularis coniurationis concusserat. Neque tamen Catilinae furor minuebatur, sed in dies plura agitare: arma per Italiam locis sumptum mutuam Faesulas ad Manlium quendam portare, qui postea princeps fuit belli faciundi. Ea tempestate plurumos cuiusque generis homines adscivisse sibi dicitur, mulieres etiam aliquot, quae primo in
Abbreviated transcription (Latin):
Rbem romara sicuti ego accepi: cõditeri at̃q
habuere ininitio Troiani. Quuenea duce
orrigines genus hoĩu agreste sine legib sine
mꝑio liberũ absolutũq. Hii postꝙỹ muna
myenia ꝯuenere dispari gnͣe dissimili lĩgna
alii alio mor̃ iuuentes incredibile cõmeoratũ
agr i   auctã satis prospera satis q poslẽns uite¬
batur sicuti pleraq mortaliũ sm̃tꝰ iiudia
exopulentia orta est. igͥ reges populiq frniti᷑¬
rni bello tentare. paucis ex amicis auxilio essẽ
Nam cełi metu ꝑculsi aꝑiculis ab grant. it
romari domi militieq ĩ tenti festinar pata
alnus aliũ hortari. hostib obiuã ire libertatẽ.
patriam parentesq armisꝰ tegere᷑. Post uͥ
picula iuirtute ppulerant. socus atq aĩcis ⁊¬
auxilia põtabant. Mlagisq in dandis ꝙͣ in ac¬
cipiendis bñficuis amuicitias parabint. Ĩnpi¬
ur legitimis nom̃ ĩꝑii regiĩ habebãt. Belecti
quib corpris annis infirmũ igneniũ sapi¬

Expanded text:
rbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani, qui Aenea duce origines, genus hominum agreste, sine legibus, sine imperio, liberum atque solutum. Hi postquam in una moenia convenere, dispari genere, dissimili lingua, alii alio more viventes, incredibile memoratu agris aucta satis prospera satisque pollens videbatur, sicuti pleraque mortalium habentur, invidia ex opulentia orta est. igitur reges populique finitumi bello temptare, pauci ex amicis auxilio esse: nam ceteri metu perculsi a periculis aberant. at Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire, libertatem patriam parentisque armis tegere. post ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant, magisque dandis quam accipiundis beneficiis amicitias parabant. imperium legitumum, nomen imperi regium habebant. delecti, quibus corpus annis infirmum, ingenium sapi
Abbreviated transcription (Latin):
in opia: fors es alienũ. Mala res. spes mł̃to ast¬
animam. Cui ĩgit᷑ expergesartũ. En illa liber¬
oculis sita sunt. Fortuna oĩa ea uictorib p̃mia
posuit. Nes tp̃s picula egestas belli spolia mag̾¬
fica magis ꝙ̃ mẽa or̃o uos hortent᷑. uel imꝑator
uł milite mo utuni. Neq aĩus neq corpus auo¬

Expanded text:
inopia, foris aes alienum, mala res, spes multo aspinopia, foris aes alienum, mala res, spes multo aspanimam? Quin igitur expergiscimini? En illa, iloculis sita sunt; fortuna omnia ea victoribus praemia posuit. Res, tempus, pericula, egestas, belli spolia magnifica magis quam oratio mea vos hortantur. Vel imperatore vel milite me utimini! Neque animus neque corpus a
Abbreviated transcription (Latin):
res. p inpaucoꝵ potentis uis atq dictioe ꝯscessit
sempͣ illis ⁊ es tetrarce uectigales c̃ẽ pp̃łi natioẽs
stipendia p̾ent̾ere. Ccłi om̃es streniu boni nobi¬
les atq ignobiles ulilgus fiumus: sine grã siñ
autoritatẽ his obnoxiꝰ quib si res .P. ualeret fo¬
rmidĩ cẽmus. Itaq omus grã potẽtia honoͬł di¬
uitie ap̃ illos sunt: Aut uͥ illi uolunt nobis
relinq̃re ꝑicula repulsas iudicia egestatem:
atq ĩ honestam ubialiene suꝑbie ludibrio fu¬
eritis ꝑ dedetus amittere. uerũm cĩi uero pdeũ
atq hoĩu fidera testor. uictoria ĩmanũ nobis
est. uiget ctas aĩus ualct: Contra illis añis atq
quas ꝓfundunt in extruendo mãĩ & mõtib co¬
eq̃ndis. Nobis rem familiare eẽ ad necessaria de¬
sse. Ellos binos domos aut ampłiꝰ cõtinare. łlo¬
uet̾a dirumũt Alia hedificant. Postremo oĩb
modis pecuniã fuihut. Uexãt cũ sua libidine
Diuitias suas iũcere neq̃unt. At nobis domi est

Expanded text:
 in paucorum potentium ius atque dicionem concessit, semper illis reges, tetrarchae vectigales esse, populi, nationes stipendia pendere; ceteri omnes, strenui, boni, nobiles atque ignobiles, vulgus fuimus, sine gratia, sine auctoritate, iis obnoxii, quibus, si res publica valeret, formidini essemus. Itaque omnis gratia, potentia, honos, divitiae apud illos sunt aut ubi illi volunt; nobis reliquere pericula, repulsas, iudicia, egestatem. eram atque inhonestam, ubi alienae superbiae ludibrio fueris, per dedecus amittere? Verum enim vero, pro deum atque hominum fidem, victoria in manu nobis est: viget aetas, animus valet; contra illis annis atqueprofundant in exstruendo mari et montibus coaequandis, nobis rem familiarem etiam ad necessaria deesse? Illos binas aut amplius domos continuare, nonova diruunt, alia aedificant, postremo omnibus modis pecuniam trahunt, vexant, tamen summa lubidine divitias suas vincere nequeunt. At nobis est domi
Abbreviated transcription (Latin):
q nobilitate putabant. Laud̾is auidi et pocu¬
nie liberales erãt: gła ingente diuitias ꝙ ho¬
nestas uolebant.Lemorare possem quibrm
do ceperunt. niͦ ea res longuis ab incepto traᷤᷤ¬
heretur. Sed profecto fortuna in om̃i dnãtur
ea res cũctas ex librome magiscꝙͣ ex uero ceͣ¬
lebrat. obscurat q.
themensium res geste sicut ego existimo
satis ample magnificeq fucre. uerũ ali¬
ꝑuenere scriptoꝵ magna ĩgenia ꝑ t̾raꝵ orbẽ
atheniensium scã ꝓmaxĩsꝰ celebrantur. Ita r¬
eoꝵ qui ea ferere uirtus tanta habet᷑ quãtũ
quisq maxĩe negociosus erat. Ingeniũ nẽõ
sine corpore excelut. Optimus quisq facere ꝙͣ
dicere et sua ab aliis bñfacta laudari ꝙͣ ip̃e
alioꝵ narrare malebat. I domi militieq bo¬
ni mores colebantur. Concordia maxĩa. mĩma
cũ hostib ex̾cebant. ciues cũ ciuib de uirtute

Expanded text:
mque nobilitatem putabant. Laudis avidi, pecumque nobilitatem putabant. Laudis avidi, pecuniae liberales erant, gloriam ingentem, divitias honestas volebant. Memorare possum, quibus in o ceperit, ni ea res longius nos ab incepto traheret. Sed profecto fortuna in omni re dominatur; ea res cunctas ex lubidine magis quam ex vero celebrat obscuratque. Atheniensium res gestae, sicuti ego aestumo, satis amplae magnificaeque fuere, verum aliprovenere ibi scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro maxumis celebrantur. Ita eorum, qui fecere, virtus tanta habetur, quantum quisque maxume negotiosus erat: ingenium nemo sine corpore exercebat, optumus quisque facere quam dicere, sua ab aliis bene facta laudari quam ipse aliorum narrare malebat. Igitur domi militiaeque boni mores colebantur; concordia maxuma, minuma cum hostibus exercebant, cives cum civibus de virtute
Abbreviated transcription (Latin):
dnãtioẽ se ꝯuertitmmutato more anniaa
impia binos iꝑabores sibi facere. Eo mp̃
minime posse putabant ꝑlicentiã insole¬
scere aĩu huãnu. Sed ea tem᷑pestate cepẽ¬
fe qe qiusq magis extollere magisq in¬
gneniũ in promptũ hr̃i. Nam regibus
boni ꝙ̃ mali suspectiores sunt. Semp his aliena
uirtus formidolosa est. Sed ciuitas in credibile est¬
Tanta cupido glorie mnlcesserat. lam primũ ui¬
uentus simul ac pc̾iens belli erat in castris ꝑ
laborem / usu miliam s discebał. magisq inde¬
coris armis et militarib equis ꝙͣ inscortis altp
ꝯueuiis libidinem habebatur. Igͥ talib uiris non
labor insolitus nõ locus ullus asper apł arduus
erat: nõ armatus hostis formudolosus. uirtus
omĩa domuerat. Sed głie maximũ certamen
int̾ ip̃os erat. Et sic quisq hostem ferire᷑ mu¬
rũ ascendẽ conspiti dũ tale facinus facẽ pro¬
perabãt. E a diuitias eaq bonã famã magna¬

Expanded text:
nemque se convortit, inmutato more annua imperia binosque imperatores sibi fecere: eo modo minume posse putabant per licentiam insolescere animum humanum. Sed ea tempestate coepere se quisque magis extollere magisque ingenium in promptu habere. Nam regibus boni quam mali suspectiores sunt semperque iis aliena virtus formidulosa est. Sed civitas incredibile tanta cupido gloriae incesserat. Iam primum iuventus, simul ac belli patiens erat, in castris per laborem usum militiae discebat magisque in decoris armis et militaribus equis quam in scortis atque conviviis lubidinem habebant. Igitur talibus viris non labor insolitus, non locus ullus asper aut arduus erat, non armatus hostis formidulosus: virtus omnia domuerat. Sed gloriae maxumum certamen inter ipsos erat: se quisque hostem ferire, murum ascendere, conspici, dum tale facinus faceret, properabat. Eas divitias, eam bonam famam magna
Abbreviated transcription (Latin):
merces uidebat᷑. tã postillauere pleriq ut p̃po¬
neret q̃ conditio belli foret que p̃mia armis
peteret. Quit ubiq opis aut spci hrẽnt. Tunc
Catilina polliceri cepit. labulas nou̾a ꝓscripti¬
oẽ locupͣsc̃tũ m gr̃atus Sacertocia rapinas
alla oĩa que bellum atq libito uictoꝵ ferti
Prcła cẽ in hyspania citeĩori Pisonem in la¬
uritania cũ ex̾citu P. Sithium Niccrinũ ꝯsi¬

Expanded text:
merces videbatur, tamen postulavere plerique, ut proponeret, quae condicio belli foret, quae praemia armis peterent, quid ubique opis aut spei haberent. Tum Catilina polliceri tabulas novas, proscriptionem locupletium, magistratus, sacerdotia, rapinas, alia omnia, quae bellum atque lubido victorum fert. Praeterea esse in Hispania citeriore Pisonem, in Mauretania cum exercitu P. Sittium Nucerinum, consi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑium inhostes pugnauerãt /qq tarduis reuo¬
tati bello excesserant. ꝙ̃ qui signa reliq̃re
aut pulsi loco cecere ausi erant. In pace uero
bñficiis magnis ꝙͣ metu imꝑum agitabãt.¬
lebant. Set ubi labore atq uistitia res .P. cre¬
uit: reges magni bello domiti natioẽs fere
⁊ ppłi igentes qui sb̾acti sunt. Rartago onu¬
la romani imꝑii astirpe młut. cũncta maĩa
t̾req patebant seuire fortuna ac misceri
omĩa cepit. Qui labores ꝑicula dubias alq
asꝑas res facile tollerauerãt. his ociũ diuitie¬
q optande. Aliis oneri miserie q fuere᷑ ĩ gͣ
pͦm pecurue deiũ imꝑii cupido treuił. Eaͦ qiͣ
materies oĩu maloꝵ fuert. Nam auaritiat
Pro his suꝑbiã crudelitater deos neglige̾// oiã
uenalia hr̃e edociuis. Ambitio mustos mor¬
tias inimcitiasq nõ exte ẜ ex comodo exi¬
stimare. magisq uultũ ꝙͣ ingenũ bonũ ⁊¬
hr̃e łec ꝓrimo paulatĩ cresce̾reͣ ⁊ int̾dum

Expanded text:
ium in hostem pugnaverant, quique tardius revocati praelio excesserant, quam qui signa relinquere, aut pulsi loco cedere ausi erant. Io pace vero, benesiciis magis, quam metu, imperium agir bantlebant. Sed, ubilabore, atque iustitia Resp. crevit, Reges magn, bello domiti; nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Carthago, aemu Romani ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque patebant, saevire fortuna ac miscere omnia coepit. qui labores, pericula, dubias atque asperas res facile toleraverant, iis otium divitiaeque, optanda alias, oneri miseriaeque fuere. igitur primo pecuniae, deinde imperi cupido crevit: ea quasi materies omnium malorum fuere. namque avaritia pro his superbiam, crudelitatem, deos neglegere, omnia venalia habere edocuit. ambitio multos mortias inimicitiasque non ex re sed ex commodo aestumare, magisque voltum quam ingenium bonum habere. haec primo paulatim crescere, interdum
Abbreviated transcription (Latin):
micum. Gn. Pompeio ꝯgnouerat. neq tã sena¬
tus proiuntiam muitus dederat: ꝗppe fedũ hoĩs
Nompeii forraidolosa erat. Sed is piso inproiũtia
abeꝗitib hisꝑanis quos in e̾citu ductabat iter fã¬
suꝑba crudelia barbaros nequisse pali. Aii aũt di
cunt E quites. G̃n. Pompeu uet̾es fidosq cdientes¬
ex uoluntate eiꝰ Pisonẽ aggressos. Nũꝙͣ hispanot
p̃t̾ea tale facinus fecisse. Sed impia fuisse seua
młta atea ꝑpessos. Nor cam re in medio relin¬
lbi eos quos pauloañ meõraui ꝯuenisse uidet
tam & si cũ singłis młta uerba sepe eerat᷑
tã inre fore cretens uniiersos appellar̃ & cohor¬
tari inabdita ꝑtem ediũ scressit. atq ibi om̃ib
arbitriis procul amatis or̃one huicemodi huit.
sset. spes magna dnãtioĩs in maĩb frustra fui¬
sset. Neq egoꝰ ꝑ ignauiã aut uana ĩ genia ĩ cer¬
ta procertis cãptarem. Sed qr mullis iꝰ magnis

Expanded text:
micum Cn. Pompeio cognoverat. Neque tamen senamicum Cn. Pompeio cognoverat. Neque tamen senatus provinciam invitus dederat; quippe foedum hominem Pompei formidulosa erat. Sed is Piso in provincia ab equitibus Hispanis, quos in exercitu ductabat, iter fa iniusta, superba, crudelia barbaros nequivisse pati; alii autem: equites illos, Cn. Pompei veteres fidosque clientis, voluntate eius Pisonem aggressos; numquam Hispanos praeterea tale facinus fecisse, sed imperia saeva multa antea perpessos. Nos eam rem in medio relinmoravi, convenisse videt, tametsi cum singulis multa saepe egerat, men in rem fore credens univorsos appellare et cohortari in abditam partem aedium secedit atque ibi omnibus arbitris procul amotis orationem huiusce modi habuit: sset; spes magna, dominatio in manibus frustra fuissent, neque ego per ignaviam aut vana ingenia incerta pro certis captarem. Sed quia multis et magnis
Abbreviated transcription (Latin):
dederant. Paulo post catilina pecuniaꝵ repetũ¬
daꝵ rełis phibitus erat ꝯsulatũ petere ꝙ infra
legitimos dies p̾rofiteiͣ nequerat. Enit eodẽ tpr̃e
.u. Piso adoloscens nobilis lunme audatie egens
mali mores stimulabant. Cũ hoc Ealilima at an¬
tonius circiter nonas decembris ꝯsilio coĩ paralũt
ꝯsules int̾ficere. lp̃i fascib correptis Pisonẽ cũ
ex̾citu ad obtinẽtus duas hyspanias parabant᷑ ⁊¬
mictere Ẽa re cõgnita rurẜo in nonas. febr. ꝯsi¬
liũ cedis trãstuleraat. lã tũ nõ ꝯsulib mõ s ple¬
riq senatorib pͥnifieri macbinabãtur. e nisi
catilina mafurasset procuria signũ sociis dar̃.
eo die post cõtita urbem . R. tar pessimũ fa¬
cinus ꝑpetratũ foret. qr nõ dum freq̃ntes ar¬
mati ꝯuenerãt. Ea res ꝯsiliũ diremit. Postea ⁊¬
Piso incit̾iorem hisparuam q̃stor ꝓpretore mi¬
ssus est adnitente. M.Crasso ꝙ eũ infestũ ini¬

Expanded text:
dederant. Post paulo Catilina pecuniarum repetundederant. Post paulo Catilina pecuniarum repetundarum reus prohibitus erat consulatum petere, quod intra legitumos dies profiteri nequiverat. Erat eodem tempore Cn. Piso, adulescens nobilis, summae audaciae, egensia atque mali mores stimulabant. Cum hoc Catilina et Autronius circiter Nonas Decembris consilio communicato consules interficere, ipsi fascibus correptis Pisonem cum exercitu ad obtinendas duas Hispanias mittere. Ea re cognita rursus in Nonas Februarias consilium caedis transtulerant. Iam tum non consulibus modo, sed plerisque senatoribus perniciem machinabantur. Quod ni Catilina maturasset pro curia signum sociis dare, eo die post conditam urbem Romam pessumum facinus patratum foret. Quia nondum frequentes armati convenerant, ea res consilium diremit. Postea Piso in citeriorem Hispaniam quaestor pro praetore missus est adnitente Crasso, quod eum infestum ini
Abbreviated transcription (Latin):
gulo ꝯsulib Primo sirgłos appellare Hortai
p antonius.L. cassiuis longimis .S. Cethegus. P. ẜ
Lecta .L. bestia. Q. curius. Pretira ex eqstri or¬
dineM. fuliuꝰ nobilior.l. statilius.P. Sabini¬
us capito .C. cornellius. Ad hoc młti excoloni¬
is &c murucipiis ꝯ domi nobiles erãt. Pretͥea ꝙͣt¬
plures paulo occultius eiꝰ ꝯsilii ꝑticipes nobiles
quos magis dnãtioĩs spes hortabatur ꝙ̃ ĩ opi aut
alia necessitudo.Ccterũ huiẽtus pleraci s maxiẽ
nobiliũ catiline inceptis fauebat: quib ĩ otio
uł magnifice uł mollitꝰ uiuere copia erat. Incerta
procertis bellũ ꝙͣ pace malebant.Fuere ite᷑ ea tẽ¬
pestate qui crederet.M. L. crassita nõ ignarũ
eiꝰ ꝯsilii fuisse qr. Gn. Pompeuis ĩiu̾sus ip̃i mag
tentiã crescer uoluisse: sirãł ꝯfisu si ꝯuiratio
ualuisset facilo ap̃ illos p̾ncipe sese fore. Sed ⁊
tulo ce. M. Lepido ꝯsulib. P Antoniꝰ c .P. Silla
designati ꝯsules legib ambiluꝰ int nogati penas

Expanded text:
gulo consulibus primo singulos appellare, hortari P. Autronius, L. Cassius Longinus, C. Cethegus, P. etM. Porcius Laeca, L. Bestia, Q. Curius; praeterea ex equestri ordine M. Fulvius Nobilior, L. Statilius, P. Gabinius Capito, C. Cornelius; ad hoc multi ex coloniis et municipiis domi nobiles. Erant praeterea complures paulo occultius consili huiusce participes nobiles, quos magis dominationis spes hortabatur quam inopia aut alia necessitudo. Ceterum iuventus pleraque, sed maxume nobilium, Catilinae inceptis favebat; quibus in otio vel magnifice vel molliter vivere copia erat, incerta pro certis, bellum quam pacem malebant. Fuere item ea tempestate, qui crederent M. Licinium Crassum non ignarum eius consili futentiam crescere, simul confisum, si coniuratio valuisset, facile apud illos principem se fore. Sed anTullo et M'. Lepido consulibus P. Autronius et P. Sulla designati consules legibus ambitus interrogati poenas
Abbreviated transcription (Latin):
asq pudicitia fucre. Pecume an fame minus
parceret haud facile discerneres/. Libidine sic ac̾¬
censa erat ut sepuis petẽt iiros ꝙͣ peteret / auiris
Sed casepe añ hac fidtm prodiderat. Creditum
obiurauerat. Cedis cõsia fuerał. Luxuua. abq
ĩ opia preceps abicrał. uerũ ĩgnenul eus erat¬

Expanded text:
atque pudicitia fuit; pecuniae an famae minus parceret, haud facile discerneres; lubido sic accensa, ut saepius peteret viros quam peteretur. Sed ea saepe antehac fidem prodiderat, creditum abiuraverat, caedis conscia fuerat; luxuria atque inopia praeceps abierat. Verum ingenium eius ha
Abbreviated transcription (Latin):
ad malliu ꝯͥtẽnd̾it hec uibi .R. cõꝑta¬
sũt senatꝰ catellma et malliu hostes iudicat.
Cetere mlntudi die statuit. ante ꝙͣ sine fiaude
liceret ab arms disces p̾rer reꝵꝰ capitaliu ꝯdẽ¬
pnatis. Prexua decerm̃t uti consules edelciu
habebãt. Antomus cu exẽciti tatellina ꝑseꝗ
pestate mͥ imperiu pol Ro młto maxime misera¬
bile uisu est: cũ usq adoctasu ab ortusolis emĩa
domita armis parae ẽt. ddomi otłu atq diuitie
q prima mortales putant affluerent fuere cͣiurs im̃
obus decretis senat extanta młtitudine neq pͣmio¬

Expanded text:
ad Manlium contendit. Haec ubi Romae compersunt, senatus Catilinam et Manlium hostis iudicat, ceterae multitudini diem statuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere praeter rerum capitalium condemnatis. Praeterea decernit, uti consules dilectum habeant, Antoniuspestate mihi imperium populi Romani multo maxime miserabile visum est. cui cum ad occasum ab ortu Solis omnia domita armis parerent; domi otium atque divitiae, quae prima mortales putant, affluerent: fuere tamen civeobus Senati decretis, ex tanta multitudine, neque pr
Abbreviated transcription (Latin):
rei p. capiunde. neq id quib moĩs asseq̃ro¬
tur dũ sibi regnũ pamarit qcꝙ̃ perisi habẽ¬
bat. agitabatur magis magis q aĩus ferox
ĩbpia rei familiaris et cõscĩa sceleꝵ que ⁊
utraq his artib auxerat quas supͣ incõra¬
ui. In citabant eum p̃terea corrũꝑ mor̃s
ciutatis quos pessima ac adiuersa inter
se mala luxuria atq auaritia uexabant.
inistituta maioꝵ domi militieq quõ re. p.¬

Expanded text:
publicae capiundae; neque id quibus modis adsequerepublicae capiundae; neque id quibus modis adsequeretur, dum sibi regnum pararet, quicquam pensi habebat. Agitabatur magis magisque in dies animus ferox inopia rei familiaris et conscientia scelerum, quae utraque iis artibus auxerat, quas supra memoravi. Incitabant praeterea corrupti civitatis mores, quos pessuma ac divorsa inter se mala, luxuria atque avaritia, vexabant. instituta maiorum domi militiaeque, quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
dio me mala ambitiõ detinuerat eode regre¬
ssus statui res gestas ppłi .xͥ carp̾tim ut queq
meõria digna uidebantur ꝑscribere: eo magis
mis ego incõrabile existimo sceleris atq ꝑiculi
nouitate deciuꝰ hoĩs morib pauca priũs expla¬
n anda sunt ꝙͣ initium narraridi faciam¬
UTIS Catilma Nobili Gñe Natus
fuit magna uiraĩ et corpoi̾s: sct ĩgneĩo
malo prauoqꝗ. Nuic ab atoloscentia
bella intestina cedes rapine discordia ciu¬
lis grata fuert. Ibiꝙ ĩuuẽtuti suã ex̾cuit.
corpꝰ paciens medie algoris uigilie suꝑͣ ꝙͣ
cuiꝙͣ credibile est. Animus audax /sb̾doliis¬
uarlus. ciĩ libet pei sirmilator. ac dissimu¬
lator. Alier appers siu pro fu̾lus Ardens
in cupiditatib. Satis eloquentic Parũ sapi¬
entie. U̾astiis aũis. In moderata in credibili¬
a ce nimis alta semꝑ cupiebant. Hũc põt¬
dnãtiõe .L. Sille libito maxia inuaserit

Expanded text:
dioque me ambitio mala detinuerat, eodem regredioque me ambitio mala detinuerat, eodem regressus statui res gestas populi Romani carptim, ut quaeque memoria digna videbantur, perscribere, eo magis,mis ego memorabile existumo sceleris atque periculi novitate. De cuius hominis moribus pauca prius explananda sunt, quam initium narrandi faciamL. Catilina, nobili genere natus, fuit magna vi et animi et corporis, sed ingenio malo pravobella intestina, cedes, rapine, discordia civilis grata fuere, ibique iuventutem suam exercuit; corpus patiens inedie, algoris, vigilie supra quam credibile est cuiquam; animus audax, subdovarius, cuiuslibet rei simulator ac dissimulator; alieni appetens, sui profusus; ardens in cupiditatibus, satis eloquentie, parum sapientie; vastus animus immoderata, incredibilia, nimis alta semper cupiebat»; «in eoa invaserat
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. licet. Et qui facert et qui facta eoꝵ scri¬
psereͣ ml̃ti laudanturi At mihi quites tamã
rephenderis maliuolentia et inuidia ẽẽ dĩcta
putant. u̾bi de magna uirtute atq gloria. bo¬
norũ memor es que sibi quisq facilia scũ
putant equo aĩo accipit supͣ ea ueluti ficta
pro faltis ducit. Sed ego aploscentulus in i¬
nitio sicuti pͣle̾riq a stidib ao rem pd̾latus
sum. Ibiq młta ad uersa sueͣ ¶am pro pudore
pro astmentia pro pirtute audatia largitio
auaria in me uigebant. Quc tam et si aĩm¬
us asꝑnebatur insolens malaꝵ artium: eñi.
inter tanta uitia in bectilla etas ambitione
corrupta tenebatur. At me cũ a yeliquis ma¬
lis morihus dissentire nihilominus honois
cupido eateq̃ ceteros fama alt ĩuidia ue¬
xabat Igit᷑ ubi aĩmus ex multis miseriis ałq
agrũ colento aut uenando ẜuilib officus in¬
tentum/ etatem agere. Sed a quo in cepto stu¬

Expanded text:
fieri licet; et qui fecere et qui facta aliorum scrifieri licet; et qui fecere et qui facta aliorum scripsere, multi laudantur. Ac mihi quidem, tametreprehenderis, malevolentia et invidia dicta putant, ubi de magna virtute atque gloria bonorum memores, quae sibi quisque facilia factu putat, aequo animo accipit, supra ea veluti ficta pro falsis ducit. Sed ego adulescentulus initio, sicuti plerique, studio ad rem publicam latus sum ibique mihi multa advorsa fuere. Nam pro pudore, pro abstinentia, pro virtute audacia, largitio, avaritia vigebant. Quae tametsi animus aspernabatur insolens malarum artium, tamen inter tanta vitia imbecilla aetas ambitione corrupta tenebatur; ac me, cum ab reliquorum malis moribus dissentirem, nihilo minus honoris cupido eadem, qua ceteros, fama atque invidia vexabat. Igitur ubi animus ex multis miseriis atque agrum colundo aut venando, servilibus officiis, intentum aetatem agere; sed, a quo incepto stu
Abbreviated transcription (Latin):
inmaxiõ inꝑio putare: Tum demũ periauo
atr negocur comꝑtũ est inbello phurrntule
ꝯmenũ posse. Quod si regũ atq ĩꝑitori ã¬
bai uxtus ita ĩpace ut ibello ualeret equa¬
bilius att ꝯstantius se seretio hnmatieqia¬
bercnt. Deq aluro alio ferri neq mutai ac
misciei oĩa terneres Nlam inpiu facile us
artib retmetur quibus ab initio ptũ est
uerun ubi prolabore desidia pro ꝯ̃finc̃tia
⁊ equitatt libito atq supbia ĩ uasere fortuã
simł cum moĩ̾b inmubat᷑. Itaq imꝑum semꝑ
ad optimũ quenq aminus bono trãsfertur. Euc
hoĩos arant nauigant. edificant uirtuti oĩa
parent. Sed młti mortales dediti uentri atq
sõno in docti mnculti qͣ iutam sicuti peregrinã¬
tes trãsiere. quib profẽcto contra nã cor pꝰ
frui aĩa uidetur. qui aliquo negotio intentꝰ
p̃clari facinoi̾s aut bonc artis farmã q̃rit.
Sed in magna copia reꝵ aliud aliis nã iter oñ¬

Expanded text:
in maxumo imperio putare, tum demum periculo atque negotiis compertum est in bello plurumum ingenium posse. quod si regum atque imperatorum animi virtus in pace ita ut in bello valeret, aequabilius atque constantius sese res humanae haberent, neque aliud alio ferri neque mutari ac misceri omnia cerneres. nam imperium facile iis artibus retinetur, quibus initio partum estVerum ubi pro labore desidia, pro continentia et aequitate lubido atque superbia invasere, fortuna simul cum moribus inmutatur. Ita imperium semper ad optumum quemque a minus bono transferetur. Quae homines arant, navigant, aedificant, virtuti omnia parent. Sed multi mortales, dediti ventri atque somno, indocti incultique vitam sicuti peregrinantes transiere; quibus profecto contra naturam corpus frui anima videtur, qui aliquo negotio intentus praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit. Sed in magna copia rerum aliud alii natura iter ost
Abbreviated transcription (Latin):
gis ulronur. Alterum nobis cum diis Alteru
cum belluis comune ẽ: Quo mihi rectus eẽ
am tirĩ q̃ maxĩe longam efficer̃t Nam
pnutiꝵ et formac glia fluxa atq fragilis est
pirtus elara et̾naq habetur. Sed dui magnũ
int meuales certamen fuit :etñ ui corpn
an aurtute animi res militaris magis proa᷑¬
derat: łlaro priusq incipias consulto & ubi
indigens alferũ alteris auxilio eget. igitur
mitio regesenam interris nomen ĩperii id pͥ¬
num fuit diuersi pars ingenium Alũ corpꝰ
ex̃celãt. etiã uita hoĩnu tũ sinc cupiditatt᷑
agilaibatur. Sira cuiq satis placelũt. Postra uõ¬

Expanded text:
gis utimur; alterum nobis cum dis, alterum cum beluis commune est. Quo mihi rectius vidam nostri quam maxume longam efficere. Nam divitiarum et formae gloria fluxa atque fragilis est, virtus clara aeternaque habetur. Sed diu magnum inter mortalis certamen fuit, vine corporis an virtute animi res militaris magis procederet. Nam et, prius quam incipias, consulto et, ubi indigens alterum alterius auxilio eget. Igitur initio reges nam in terris nomen imperi id primum fuit divorsi pars ingenium, alii corpus exercebant: etiam tum vita hominum sine cupiditate agitabatur; sua cuique satis place
Abbreviated transcription (Latin):
te post eas ceteꝵ exercim insb̾sidiis locat¬
tur. Rogat ut menuerit᷑ se cõtra latroẽs ĩ ex¬
mes ꝓ parria ꝓliberis ꝓ aris atq focis sins
tẽtare homo militaris ꝙ amplius ꝙͣ.xxx. ãnos
tribimnus aut p̃fettus aut legatus aut p̾tor
cu magna gła ĩ exercitu fuerat ꝓlexosq ipos
afactaq eoꝵ fortia nouerat: Ea ꝯme morado
t in cẽdere iubet. idẽq facit hostiu exe̾citus
ti posset. dtrĩq maximo clamore cu ĩ festico
singnis coͬriuit plla ob mictut. Gladiis res
geuinis uerera inpͥstine ui̾tuns. memores
quo munis acuter ĩstare alliaut nunidi
resistut maxima. ui tẽtatur intexea katilina
tu expedits ĩ prima acie uẽ sarͧi laborãtib
sucteirerẽ in fegros pro sautiie ercessere omĩa

Expanded text:
te, post eas ceterum exercitum in subsidiis locattur, rogat, ut meminerint se contra latrones inermis pro patria, pro liberis, pro aris atque focis suis certare. homo militaris, quod amplius annos triginta tribunus aut praefectus aut legatus aut praetor cum magna gloria in exercitu fuerat, plerosque ipsos factaque eorum fortia noverat: ea conmemorando ulatim incedere iubet; idem facit hostium exercitus. ti posset, maxumo clamore cum infestis signis concurrunt; pila omittunt, gladiis res geritur. veterani pristinae virtutis memores comminus acriter instare, illi haud timidi resistunt: maxuma vi certatur. interea Catilina cum expeditis in prima acie vorsari, laborantibus succurrere, integros pro sauciis arcessere, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
de .p. lẽtulo cetẽris q statueritis ꝓ te̾to hẽtote uos
simł de exertim knline & deoĩb cõi̾̃t᷑atis dece.¬
ner̃. Quãto attẽtius ea egeritis tanto illis aĩns
ĩ firmior exit. Si paulalu modo uos laguere
uiderit: ia omẽs feroces ad erũt. Nolire existi¬
mar̃ maiores nr̃os armis re .y. exparna ma¬
sed alia fuere que illos magnos fecere que nob
nulla st. Domi industria foris nistũͣ inꝑui ãñis
inꝯsulẽdo liber neq delicto neq libidim ob no¬
xiIIG. prohis nos hẽmus luxuriã arꝙ auari¬
tia publite egestatẽ priuan opulẽtia laudam
diuitias seꝗmur in crta. Intẽ bonos & malos¬
Oniia iͣnitis premia ambitio possidet. neq mi
bi domi uolupratib hic pecu̾e aut gr̾ẽ ẜunins
Eo fit ut inpens siat in uacua renr y. sed ego¬

Expanded text:
de P. Lentulo ceterisque statuetis, pro certo habetote vos de P. Lentulo ceterisque statuetis, pro certo habetote vos simul de exercitu Catilinae et de omnibus coniuratis decernere. quanto vos attentius ea agetis, tanto illis animus infirmior erit; si paulum modo vos languere viderint, iam omnes feroces aderunt. Nolite existumare maiores nostros armis rem publicam ex parva maquam illis est. sed alia fuere, quae illos magnos fecere, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulundo liber, neque delicto neque lubidini obnoxius. pro his nos habemus luxuriam atque avaritiam, publice egestatem, privatim opulentiam. laudamus divitias, sequimur inertnia uirtutis praemia ambitio possidet. Neque mibi domi uoluptatibus, hic pecuniae aut gratiae seruitis, eo fit ut impetus fiat in uacuam rem
Abbreviated transcription (Latin):
berales exsonoꝵ fortuis. Sint misericordes
ne nostru largiant̾: et du paucis sceleratis
parcũt bonos omẽs perditu eant. Bene et
cõposite . G. cesar paulo ante in hoc ordine de
uita ae mo disseruit credo falsa extͣmans ea que
de ĩferis memorantur diue̾so itinere malos abo¬
no loca tetra ĩ culta focda atq formidolosa hr̃e. lta¬
Q censint petin̾as eoꝵ ẽẽ publicandas & ip̃os
ꝑmiñcipia ĩ cudustodiis hñdos iudelicet nmẽs.
ne si Rome sit aut apopularib ꝯ uiratioĩs aut a
młtitudine cõducta ꝑiui eripiantũ. Q. uasi nqͣ
mali atq scelexati mĩmodo ĩurbe ꝙ nõ ꝑtoram
italia sit̃: aut no ibi pliis possit audatia. ubi ad
defẽtendu opeg minores sũt. Q uare uanum
equide hoc ꝯsiliu ẽ si ꝑiculu exillis metint uł
si intanto oĩu metu solus no amet. Eo magis
refert mhi atq uobis ninere. Quare quom

Expanded text:
berales ex sociorum fortunis, sint misericordes berales ex sociorum fortunis, sint misericordes nem nostrum largiantur et, dum paucis sceleratis parcunt, bonos omnis perditum eant. Bene et conposite C. Caesar paulo ante in hoc ordine de vita et morte disseruit, credo falsa existumans ea, quae de inferis memorantur: divorso itinere malos a bonis loca taetra, inculta, foeda atque formidulosa habere. itaque censuit pecunias eorum publicandas, ipsos per municipia in custodiis habendos, videlicet timens, ne, si Romae sint, aut a popularibus coniurationis aut a multitudine conducta per vim eripiantur; quasi vero mali atque scelesti tantummodo in urbe et non per totam Italiam sint, aut non ibi plus possit audacia, ubi ad defendundum opes minores sunt. quare vanum equidem hoc consilium est, si periculum ex illis metuit; si in tanto omnium metu solus non timet, eo magis refert me mihi atque vobis timere. qua re quom
Abbreviated transcription (Latin):
uillas singna tabulas uestras pluris prectiis ꝙͣ¬
re .p. fecistis. si isa cuiꝰtũq modi sit̃ que ample¬
yamini retinere si uoluptatibus uestris ociu¬
re .p. hĩc nõ aginr deuectigalibus: neq deso¬
dine feci. Sepe deluxuria et auaritia nospoꝵ
tiuiu questus su multos ꝙ mortales ea cau¬
sa aduersos habeo. qui mihi atq aĩmo meo nuͣ¬
llius unꝙͣ delicti grania fecissem haud facile
opulenna negligentia nostra iolle rabat. Hunc
uõ nõ id agitur boĩs ne an malis moribus ui¬
uamus. neq quãtu aut ꝙͥ magnifitu ĩ periũ¬
an nob̾ cu una hostiu futura sint. hic mihi quis¬
ꝙͣ mansuetudine ⁊ misericordia noĩat. lam pͥ¬
die equidez nos uera reꝵ nocabula ammisi¬
mis. quia aliena bona largiri libe̾tas: malarum
reꝵ audatia fortitudo uocatur. Eõ res.p. ĩ extre¬
mo sita est. Sint sane qm̃ ita se maiores habẽt li¬

Expanded text:
villas, signa, tabulas vostras pluris quam rem pvillas, signa, tabulas vostras pluris quam rem publicam fecistis: si ista, quoiuscumque modi sunt quae amplexamini, retinere, si voluptatibus vostris otiurem publicam. non agitur de vectigalibus neque de sodine feci, saepe de luxuria atque avaritia nostrorum civium questus sum, multosque mortalis ea causa advorsos habeo. qui mihi atque animo meo nullius umquam delicti gratiam fecissem, haud facile opulentia neglegentiam tolerabat. nunc vero non id agitur, bonisne an malis moribus vivamus, neque quantum aut quam magnificum imperiuan nobiscum una hostium futura sint. hic mihi quisquam mansuetudinem et misericordiam nominat. iam pridem equidem nos vera vocabula rerum amisimus: quia bona aliena largiri liberalitas, malarum rerum audacia fortitudo vocatur, eo res publica in extremo sita est. sint sane, quoniam ita se mores habent, li