comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litis speb releuata finsse auctorie
maioretate ꝗ acqeuit tunctem¬
pis snĩe dicebat totam debere li
tidesiderat cet̾is sp̃eb nõ coher
nichil ꝓpom cur atota sm̃a recedi
Ator postulans audiendꝰ nt. ¶Si
b ħrditate prĩs etatis bñfitio in

Expanded text:
litis speciebus releuata fuisse, actor maior aetate, qui adquieuit tunc temporis sententiae, dicebat totam debere littui desiderat, ceteris speciebus non cohaeret, nihil proponi, cur a tota sententia recedi actor postulans audiendus est.Si hereditate p
Abbreviated transcription (Latin):
liti renũtiare udetur. Cum et si
bonore posẜomis tempus largi¬
retur. electo iuditio defimcti re¬
pudiatum bñfm̃ pretoris existi
tem abstmendi cã mĩtegir resti¬
tutafint suos h̾rditarios ex fidi¬
ꝯmisso ab ea recte manumissos
tinenda depende qm iure optĩo
ꝯsecut udẽtur. Nam ⁊si ꝗdam ex
c̃ditoribꝰ pecimiã suam añ restõ¬
tellexissent ẽẽ minorem ꝑ seu̾aue¬
runt ĩ.ad mĩstratõe meclio tẽꝑe
post ꝓbatam etatem. añ ĩpletu.¬

Expanded text:
liti renuntiare videtur, cum et si bonorum possessionis tempus largiretur, electo iudicio defuncti repudiatum beneficium praetoris existimtem abstinendi causa in integrum restituta fuerit, servos hereditarios ex fideicommisso ab ea recte manumissos tinenda dependere, quam iure optimo consecuti videntur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutiotellexissent esse minorem perseveraverunt in administratione: medio tempore post probatam aetatem ante impletu
Abbreviated transcription (Latin):
Nistrumentis queꝗs nõ exi¬
bet actori ꝑmictitur in litem in¬
rare qͣnͣti sua it̾ est ꝓferriut tã¬
cti ꝯdempnetur reus Idꝙ etiam

Expanded text:
instrumentis, quae quis non exhibet, actori permittitur in litem iurare, quanti sua interest ea proferri, ut tanti condemnetur reus: idque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tru manifestasit. ¶Iuł. ait si eũ
infamaiint litigatores. nõ om¬
ni modo pretorem debere eum ex¬
cusare s ciuisa cognita idem ait

Expanded text:
tri manifesta sit. Iulianus ait, si eum infamauerunt litigatores, non omnimodo praetorem debere eum excusare, sed causa cognita. Idem et
Abbreviated transcription (Latin):
ciarum renẜ est ex die nupcia¬
rum ãnum ẽẽ numand̾. ne si
alit̾ obẜuaremus si intra an¬
num nupcie fc̃e nõ sunt. inden
possit dos ex ea obligatio deben.¬
¶Socer genero suo sic legau̾at
pecumam gener pete debere
ex actam acceptam legatis re¬
fferri.s diuorcio fco de dote
actonem mulieri reddenda

Expanded text:
um est ex die nuptiarum annum esse numerandum, ne, si aliter obseruaremus, si intra annum nuptiae factae non sint, uideri possit dos ex ea obligatione deberiSocer genero suo sic legaveratpecuniam generum petere debere, exactam acceptam legatis referri, sed divortio facto de dote actione mulieri reddendam
Abbreviated transcription (Latin):
potest hrs usunifr̾. alulegare. que
res facit ut si ꝯdicio extitit meilegͣ¬
ti usustr. abh̾rde relictus fimatur
quod siego usumfr̾. amiẜo nõ reũ¬
tetur ad segatarium cui ab brde pu¬
re legatus fuerat. qr ex diu̾sis testa
reꝓprietas aut sub ꝯdone ticio le¬
gat᷑a fũ̾it expendente ꝯdone domi¬
nium ꝓprietatis acqsieris. deinde

Expanded text:
potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede relictus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non reuertetur ad legatarium, cui ab herede pure legatus fuerat, quia ex diuersis testamroprietas autem sub condicione Titio legata fuerit, pendente condicione dominium proprietat
Abbreviated transcription (Latin):
prietutem acquiris ius omne
ditatem legatus usuefr. fiust .
fr ad te transire nec int̾ire qi mi
tatd dominio qr nec dies antece¬
ẜit. qmͣ tuh̾rs extiteris G aui¬
tantum utatur.qr existimet se
usum tantim h̾re. an usunfr
retineat. ⁊ siqdemsciens se usu
fr̃. hre tantu. uti uelit nichi
ommus et frinuidetur. Siuen
turs exeo ꝙ putaat se habere
geturet aratum mea induca¬
tur ciuitas ẽẽ desut ut ꝑasiaẽ
cartago ideoq qi morte desinet
sit. ⁊ illa transmare ꝓfecta sit.i
stituto temꝑe ad Amictendi
usum ab fuit. maritus uerode¬
mu ususfuerit retmẽt nichilo
minus usumquem ad modii
si familiam suam in domo reli¬
qͥsset eãq pegrinaretur. et hoci
magis dicencdum est. si uxore
indõmo reliquerit maritus
cum ip̃i marito usus domus le
ne uł mari mundatus fũit a¬
mictitur ucusfr̃. cum etiam pps
ꝓprietas eo casu amictatur. ac
nec piscando qdem retmere po¬
nit restitur ꝓprietas ita ⁊ usum

Expanded text:
prietatem adquiris, ius omne reditatem legatus usus fructus fuifructum ad te transire nec interire quasi mutato dominio, quia nec dies ante cesserit, quam tu heres extiteris. Gaitantum utatur, quia existimet se usum tantum habere, an usum fructum retineat? et si quidem sciens se usum fructum habere tantum uti uelit, nihilo minus et frui uidetur: si uero tur, sed ex eo quod putauit se haberegetur et aratrum in ea inducatur, ciuitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi morte desinit sit et illa trans mare profecta sit et constituto tempore ad amittendum usum afuerit, maritus uero domo usus fuerit, retinetur nihilo minus usus, quemadmodum si familiam suam in domu reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legne uel mari inundatus fuerit, amittitur usus fructus, cum etiam ipsa proprietas eo casu amittatur: ac ne piscando quidem retinere ponit, restituitur proprietas, ita et usum
Abbreviated transcription (Latin):
mintegiꝵ restituam hec clausula
euenire potuerunt. ꝗ diferrenti
restitutionis auxilium. nec sigił¬
latim enuinari potũnt. ut quoci¬
ens eqtas restitutionem suggit.
ad h̃nc clausulamerit descenden¬
dum. ut puta legatõne ꝗs ꝓcniii

Expanded text:
integrum restituam.' haec clausula euenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione qui
Abbreviated transcription (Latin):
le eoꝙ ĩm̃m̃o collocata ip̃i tu¬
tori suo uł filio eius senatus
releganddumcensuit. ¶Sena¬
cus ꝯsulto quo ꝓ hibentur tu¬
tores et filu eoꝵ pupillas suaᷤ
reclde ꝯpellutur. ¶ Butor aut

Expanded text:
onium collocata ipsi tutori suo vel filio eius est, senatus relegandum censuit. Senatus consulti, quo prohibentur tutores et filii eorum pupillas suas reddere compelluntur. Tutor aut
Abbreviated transcription (Latin):
sit adopcionem mantieis impeclire. et¬
quasi ꝑꝑ hoc intponatur ut ratio tute¬
le redoende cobibeatur:quam causam
ꝓbibitionis nuipciaꝵ ꝯtrabendarum
oracio diui marci ꝯtinet. ¶ Et siqs cu¬
rator neutri bonis datus sit ꝓbibitio¬
nemeius dem senatus ꝯsulti ĩducit.
Namethic d reonemredde. nec spacium
ad mĩstratioius mouere nos debet qr ne
ĩtutore nec icuratore dicimus discrimẽ
niaioris aut minoris temporis quo pa
pille tutelamticius ad mĩstrauit uł cu¬
rator negocia gessit eaq ñdum recepta
Rone decessit filia h̾rde relictaq̃ritur an
eam filio suo possit cicius collocare in
cui obligatus ẽẽt ex aliqua reone ꝓbi¬
betur sibifilio ꝙ suo ꝯiunge. ¶Si is qpu
piliam abstinet bonis pris sui ronemi
enis rei prestare debet. et sic fieri potest. ut
si i dsuicius hoc fecerit. et hoc noĩe ꝯdẽp¬
naridebeat. s et si optime ꝯsilio usus sit
uendo pat̾e ius decesẜat. nichilominus
nuptie.nam qbñ tutelam exfide admi¬

Expanded text:
sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis nuptiarum contrahendarum oratio divi Marci continet. Et si quis curator ventri bonisque datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere. nec spatium administrationis movere nos debet, quia nein tutore nec curatore discrimen maioris aut minoris temporis, quo inesse.Si puellae tutelam Titius administrauit uel curator negotia gessit eaque nondum recepta ratione decessit filia herede relicta, quaerenti, an eam filio suo posset Titius collocare in cui obligatus esset ex aliqua ratione, prohibetur sibi filioque suo coniungere.Sed et is, qui pupillam abstinet bonis patris sui, rationem eius rei praestare debet et fieri potest, ut etsi inconsultius hoc fecerit, et hoc nomine condemnari debeat. sed et si optimo consilio usus sit uendo pater eius decesserat, nihilo minus nuptiae: nam qui bene tutelam e
Abbreviated transcription (Latin):
uodcm̃ est. an et adopcio ĩpeditur.qd̃
mag̾ dñdum ẽ et sicurator dumgerit
curam adotait marituieius puel¬
le cius curator est. Nanfinita iam tu¬
tcia nupta puetla alu uereor ne lon

Expanded text:
to dictum est an adoptio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptauerit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii uereor, ne lon
Abbreviated transcription (Latin):
palam delinquentes uterrantes inaiori
penaertusanturclam ꝯ inictentes ut
tumacos ꝯplectuntur. PAu. Denire

Expanded text:
palam delinquentes ut errantes maiore poena excusantur, clam committentes ut contumaces plectuntur. III DE IVRE
Abbreviated transcription (Latin):
que forte ñ dedolo s que ex ne¬
cessitatem ꝯtigit nõ excsari
nupcias ĩpediri excusatoe ꝓco¬
ne uxorem tutor pupillam sua
ducat. tñ intlligend̾ est nec de
despondi posse. namque duci
potest nire despondetur sqder¬
go si adoptiuus filius tutori
duxit pupillam illicite. poste¬
ꝙ emancipatus fu̾it.credend
est deadopcius emãcipatis
natum nꝯsensisseqr post emũ¬
cipationẽ in totũ adoptiue fu

Expanded text:
quae forte non dolo, sed quae ex necessitate contingit, non excusari vel nuptias impediri excusatione recene uxorem tutor pupillam suam ducat, tamen intellegendum est ne dedesponderi potest: nam quae duci potest, iure despondetur. Quid ergo si adoptivus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptivis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in
Abbreviated transcription (Latin):
Uamqmͣ i arbitrio mr̃is ¶Dem
pr ec uoluit cui nuptui filia
munis collocaretur frustratũ
Iab eatutor datus eligitur neq
emm ĩtelligitur prde ꝑsonatu¬
toris cogitassecũ ideo maxime
nñem pretulit. ne filie nupcias
tutori ꝯmict̾et. ¶ Mulier lib̾to
uiri proni sui mala reone duun¬
gitur. ¶Tutor q Roes curato¬
ri recflidit pueliam sua ansti¬
tutũ tempo etatis eius uxorẽ
ducenec mrem exalio mrio

Expanded text:
uam in arbitrio matris pater esse voluerit, cui nuptum filia communis collocaretur, frustra tamen ab ea tutor datus eligetur: neque enim intellegitur pater de persona tutoris cogitasse, cum ideo maxime matrem praetulit, ne filiae nuptias tutori committeret. Mulier liberto viri ac patroni sui mala ratione coniungitur. Tutor, qui rationes curatori reddidit, puellam suam ante constitutum tempus aetatis eius uxorem ducere nec matrem ex alio m
Abbreviated transcription (Latin):
habitationem legatam quocd est ue¬
Re planesidixiss testator usum bĩtã¬
di causa nõ dubitaremus qnualet.
Otrumaut uiuus ãm sit itato
anusq ad uitam apud ueteres q̃¬
situm est et rutilius doneciiat

Expanded text:
habitationem legatam, quod est uerum. plane si dixisset testator 'usum habitandi causa', non dubitaremus, quin ualeret. Utrum autem unius anni sit habitatio an usque ad uitam, apud ueteres quaesitum est: et Rutilius donec uiuat
Abbreviated transcription (Latin):
abco simlatione demencie oeci¬
sam potes de modo euis pene di¬
siminare cum satis ip̃o furore.
puniatur. et tn diligentius custo¬
diendus erit ac si putabis etiam
uinculo coh̾cendus quoniami
tamad penam qm ad tutelam
eius ⁊ securitatem ꝓximoꝵ ꝑtine¬
bit. ¶ Siuo ut plereq asoiet ĩ¬
teruall qͥb dam sensu samorẽ
ne forteco mom̃to scelus admi¬
ẜit nec morbo eius danda est ue¬
ma. diligenter explorabis ⁊ si
ꝗd tale ꝯperis ꝯsules nos ut exis¬
timemus an ꝑĩmanitatem faci¬
noris sicut possit uideri sentire
misit supplicio afficiendus sit.
¶Cum aut exlitis tius cognouim
talicum loco atqo ordine ẽt̃. ut a
sus uł etiã ĩ ꝓpria iulla custolia

Expanded text:
ab eo simulatione dementiae occisam: †potes de modo poenae eius dissimulare, cum satis furore ipso puniatur. et tamen diligentius custodiendus erit ac, si putabis, etiam uinculo coercendus, quoniam tam ad poenam quam ad tutelam eius et securitatem proximorum pertinebit. si uero, ut plerumque adsolet, interuallis quibusdam sensu saniore, non forte eo momento scelus admiserit nec morbo eius danda est uen‹i›a, diligenter explorabis et si quid tale compereris, consules nos, ut aestimemus, an per immanitatem facinoris, si, cum posset uideri sentire, commiserit, supplicio adficiendus sit. cum autem ex litteris tuis cognouerimus tali eum loco atque ordine esse, ut a suis uel etiam in propria uilla custodi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt uocaius ⁊ causã tante negli¬
gencie excuseris ⁊ ĩunum quẽq
eoꝵ ꝓut tibi leuariuł honerari:
todes furiosis ñ ad hoc solũ ad¬
hibentur. ne qd̃ ꝑniciosus ip̃i ĩ
se moliantur s ne alius quoq
exicio sint. qd̃ sic omictura non
ĩm̃ito culpe eoꝵ ad scribend est
ꝗ negligentores ĩ offõ suo fu̾it

Expanded text:
esset, uocaueris et causam tantae neglegentiae excusseris et in unumquemque eorum, prout tibi leuari uel onerari ceris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, sed ne aliis quoque exitio sint: quod si committatur, non immerito culpae eorum adscribendum est, qui neglegentiore
Abbreviated transcription (Latin):
dametiã pollicitationes uẽclitorẽ non
obligãt. suta ĩꝓmpturos sit ut eami
eptor nõ ignorauit. uelutisiꝗs homi¬
nem luminib effossis emat. et desa¬
nitate scipuletur nam decet̾a ꝑte cor¬
poris pocius stipulatus indeqm de eo ĩ
eo ꝗ madiose obscure dissimulat.

Expanded text:
pollicitationes uenditorem non obligant, si ita in promptu res sit, ut eam emptor non ignorauerit, ueluti si quis hominem luminibus effossis emat et de sanitate stipuletur: nam de cetera parte corporis pot‹iu›s stipulatus uidetur, quam de eo, in ui insidiose obscure dissimulat.
Abbreviated transcription (Latin):
at qd sit ẽptu rogass ut eet is sibi ept
sieum libass:dũ modo hic an klas iuli¬
as lib̾ass: q̃sitũ est an utilr ag̾e poss exẽp¬
si id actũ est ut in oĩ modo intra kłas
lib̾et. nec sub ꝯditiõe ẽptio fcã ĩtelligit
uelutisil modo ẽptor in t̾rogau̾itent
mith̃i fũdus eptus ita ut eum.

Expanded text:
is sibi emptus, si eum liberasset, dummodo ante kalendas Iulias liberaret, quaesitum est, an utiliter agere possit ex empsi id actum est, ut omni modo intra kalenliberet, nec sub condicione emptio facta intellegetur, ueluti si hoc modo emptor interrogauerit: 'erit mihi fundus e
Abbreviated transcription (Latin):
.i. adu̾sus reieius posẜorem liceti
cum eo nõ sit cͣcͣtum. ut putarem
ammore enustiet alui uendicdisti
potest desiderare int̾dum adu̾sus
posẜorem restitui ne rem suam ꝑ¬
dant uł resua carcat. Et hec ułcog¬
nitione pretoria uł recissa aliena¬
tione dato inrem utili iudicio.n.¬
rursus eum alienau̾it. siꝗdem ẽp¬
tor sequẽs scit rem ita gestam res¬
titutionem adu̾sus eum facien¬
dam. Si ignorau̾it ⁊ prior emptor
soluendo eet nõesse faciendam Si
uero nõ ess soluendo equius esse

Expanded text:
 aduersus rei eius possessorem, licet cum eo non sit contractum. ut puta rem a minore emisti et alii uendidisti: potest desiderare interdum aduersus possessorem restitui, ne rem suam perdat uel re sua careat, et hoc uel cognitione praetoria uel rescissa alienatione dato in rem iudicio.Porursus eum alienavit, si quidem emptor sequens scit rem ita gestam, restitutionem adversus eum faciendam: si ignoravit et prior emptor solvendo esset, non esse faciendam: sin vero non esset solvendo, aequius esse
Abbreviated transcription (Latin):
legis ẜ ꝗdencapitulum idesue¬
tudinem abut. ¶Tertio autem
capite at eademlex acqlia ceta¬
rum preter reꝵ hominemet pe¬
cutem occisum siꝗs alteri damp
esto s̃i ꝗs igitur non occidit bomi¬
nem uel pocudem. S usẜit freg̾it
raperit sme dubio ex hus u̾bis  le¬
gis  agenderit. ¶Proinde si facẽ
suo meo obiecis et eum adusis
tenebis michi. ¶ Item si arbustũ
meum ueluillam meam incende¬
ris acqlie actionem hebo. ¶Siqs
ignis etiam ad uicim insulã ꝑue¬
nerit acqlia tenebitur etiamui¬
cino  riminus etiam in quilims te¬
nebitur.ob res cor exustas Gi
formcarius sius coloni ad for¬
nacem obdormiss et uilla fu̾it
exustaner. scribit. ex locato duẽ¬
tum prestare debere si negligẽs
meligendis ministus fuit. Cete¬
rum si aliuis ignem subiecit for

Expanded text:
quidem capitulum in desuetudinem abiit. Tertio autem capite ait eadem lex Aquilia: 'Ceterarum rerum praeter hominem et pecudem occisos si quis alteri damnuesto'. Si quis igitur non occiderit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi. Item si arbustum meum uel uillam meam incenderis, Aquiliae actionem habebo. Si quis ignis etiam ad uicin‹i› insulam peruenerit, Aquilia tenebitur etiam uicino: non minus etiam inquilinis tenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius seruus coloni ad fornacem obdormisset et uilla fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conuentum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si alius ignem subiecerit for
Abbreviated transcription (Latin):
mminis .i. meus et tuus eiui
icum octiderit legi acquilie lo¬
cus erit adiisuis te situa uolu̾ta¬
te fecitet ita ꝓculumertimasse
ut senis refert. Quodsi nõ uolũ¬
tate tua fecit cęssare noxalemac¬
cionem ne sit ĩpotestate sinut
sisuus ꝯinunis meus et tuus sit
ocisus as uo ticu celsus scribit. ll¬
ter ex dominis agentem aut li¬
tis extimationem ꝯsecuturr ꝓp
te aut noxe decdiei insolidum op¬
ortereqr hec res  diuisionem no
tis dominus tenetur:. Is u̾o cubo¬
na fide ẜut nontenetur. S an

Expanded text:
id est meus et tuus, seruum meum occiderit, legi Aquiliae locus est aduersus te, si tua uoluntate fecit: et ita Proculum existimasse Urseius refert. quod si non uoluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate serui, ut seruus communis meus et tuus sit occisus a seruo Titii, Celsus scribit alterum ex dominis agentem aut litis aestimationem consecuturum pro parte aut noxae dedi ei in solidum oportere, quia haec res diuisionem non ine dominus tenetur, is uero cui bona fide seruit non tenetu
Abbreviated transcription (Latin):
solutum acceꝑit. alii porro mort¬
dicum uel in solutum dederit.
pillo ueleum a se lib̾auit et eũ
cui creclid̾it obligatum hebit
uelse abeo lib̾aiut. Namom¬
ninoq alienam pecuniamcie¬
dendicausadat ꝯsumpta eaht
obligatum eum ꝗ accepit itẽ

Expanded text:
solutum acceperat, alii porro in creditum uel in solutum dederit, gatur uel eum a se liberabit et eum cui dederit obligatum habebit uel se ab eo liberabit. nam omnino qui alienam pecuniam credendi causa dat, consumpta ea habet obligatum eum qui acceperit: ite
Abbreviated transcription (Latin):
I dolo actiderit eĩus ꝗ uerba facie¬
Ibat ꝓeo qui delib̾tate ꝯtendebt
quo mĩnis presente adu̾sario
scd̃m lib̾tatem ꝓmitietur puto
statim de dolod̾andam meum
actõnem qr semel ꝓlib̾tate dic̾.¬
tam snĩam retractari ñ oportet.¬
pet̾em eo quoq nomine iudiciũ
acceptũ est falso michi ꝑsuasisti
tãquam eam pecuniam ẜuo meo
antꝓcuratori soluisses eoq modo
ꝯsecutus es ut me ꝯsenciente ab
solu̾eris. querentib nob̃ an inte
iuditium doli dari debeat. pla¬
cuit de dolo act̾onem ñdariquia
alio modo succurri michi potest
Nam ex integro ag̾e̾ possũ et si obi¬
ciatur exceptio reiudicate . repli

Expanded text:
i dolo acciderit eius, qui verba faciebat pro eo, qui de libertate contendebat, quo minus praesente adversario secundum libertatem pronuntietur, puto statim de dolo dandam in eum actionem, quia semel pro libertate dictam sententiam retractari non oportet.terem eoque nomine iudicium acceptum est, falso mihi persuasisti, tamquam eam pecuniam seruo meo aut procuratori soluisses, eoque modo consecutus e‹s›, ut consentiente me absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae, repl
Abbreviated transcription (Latin):
Ilegntarius cuisupra mouis.¬
dum legis falcidie legatũ sit h̃r¬
di ad huc ignorãti sub̾am h̾rdi¬
tatis. ultro iure uirando uł quadã
alia fallacia ꝑsuaẜit tãquã sat̃
ħunde ꝙ ad solida legata soluẽ¬
da sufficiat ħ̾rditas. atq. ⁊deo mͦ
solida legata fu̾it ꝯsecutus dat᷑
de dolo actio. pm̃.¬

Expanded text:
legatarius, cui supra modum legis Falcidiae legatum est, heredi adhuc ignoranti substantiam hereditatis ultro iurando vel quadam alia fallacia persuaserit, tamquam satis abundeque ad solida legata solvenda sufficiat hereditas, atque eo modo solida legata fuerit consecutus: datur de dolo actio.
Abbreviated transcription (Latin):
tas corruptas q reddat. dicitur legẽ
acqliam locum b̾re. qd dim̃dendumc̃
et si ex lege pignus cepit Giꝗd tamẽ

Expanded text:
tas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege pignus cepit. si quid tame
Abbreviated transcription (Latin):
Undus ꝗdotis nomine soc̾otraditus
fu̾it cum socer filium ex aliqua ꝑte h̾rdẽ
debet ut eacaͣ filu sit inqua futura esset
sidos ꝑp̾ceptionem legata fuiss. quare f¬
fructus post litem ꝯtest̾. ꝑcepti ad eum re¬
digendi sunt hĩta reone ĩpensar. Qui
totam b̾rditatem possideo. et ego exꝑte
dimidia h̃rdem ẽẽ ꝯfiteor.s aꝯminno¬
ne discedere uolo impetrare  debeo  fami

Expanded text:
ui dotis nomine socero traditus fuerit, cum socer filium ex aliqua parte hereddebet, ut ea causa filii sit, in qua futura esset, si dos per praeceptionem legata fuisset. quare fructus post litem contestatam percepti ad eum redigendi sunt habita ratione impensarum: qui totam hereditatem pos‹s›ideo et te ex parte dimidia heredem esse confiteor, sed a communione discedere uolo, impetrare debeo familia
Abbreviated transcription (Latin):
id faces cautum sit. ¶ Siptui
fund̾ us est michi aquam nue
ducetacite ħ iira secunturut
reficere  michiriuum liceat. ut
ad ire qmͣ ꝓximo possim. ad ieñ¬
ciendum eum ego fabriq mel

Expanded text:
id faceres cautum sit. Si prope tuum fundum ius est mihi aquam rivo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi rivum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique
Abbreviated transcription (Latin):
intradendo dix̾it fund̾ticio ẜiire cũ
ei non ẜuit esset autem obligatus
uenclitor ticio ad ẜuitutem prestã
daman agere possit ex uendito ut
emptor finitutem impompaciat
possit ticio ruitutem uendere eque
agere ꝑmictend̾. hec ita demum sire¬
cipiende ẜuitutis graid intraditiõe
ex pressumest. Ceteꝵsiꝗs inquit ueri¬
tus nesintus ticio debeatur. Ideo hoc
excepit. non erit exuendito ictio si
binas ht. sp̾es ẜuitutis exprimenda
est ne si generaliter ẜinre dictumer¬
it. aut nichil ualeat. qr mc̾tumsit.
que ẜuitus excepta sit. Aut omnis
eluitus imponi debeat. Unter posi¬
tis quoꝙ aliems edib suitus mipo¬
in potest ueluti ut alcius tollere us
non tollere liceat ułetiam suterde¬
beaturut ita ꝯualescat si medus ecsi¬
b ẜuitus postea imposita fint sici
ti ꝑpliuni predia ẜintus imponi
ctiam diusis tꝑrib potest. qmqmͣ
dici potest sitria predia ꝯtinualam.
etextremum tibitradam. ułtuo ul

Expanded text:
in tradendo dixerit fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur Titio seruitutem uendere, aeque agere permittendum. haec ita demum, si recipiendae seruitutis gratia id in traditione expressum est: ceterum si quis, inquit, ueritus, ne seruitus Titio debeatur, ideo hoc excepit, non erit ex uendito actio, sibinas habet, species seruitutis exprimenda est, ne, si generaliter seruire dictum erit, aut nihil ualeat, quia incertum sit, quae seruitus excepta sit, aut omnis seruitus imponi debeat. Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, ueluti ut altius tollere uel non tollere liceat uel etiam si iter debeatur, ut ita conualescat, si mediis aedibus seruitus postea imposita fuerit: sicuti per plurium praedia seruitus imponi etiam diuersis temporibus potest. quamquam dici potest, si tria praedia continua habeam et extremum tibi trad‹a›m, uel tuo uel
Abbreviated transcription (Latin):
officiat. uelus paciatur eum tignũ
ĩpariete minictere. uel stillicidia ad¬
usus cum b̾re. uelut paciatur inci

Expanded text:
officiat, uel ut patiatur eum tignum in parietem immittere, uel stillicidia aduersus eum habere, uel ut patiatur uici
Abbreviated transcription (Latin):
berem mfulas dũob ertem
momento tradido uidencum
c in sintus aituitris impositri
ualeat. q. alienis ꝗdem ecubue
net nrponi nec acqr f utus po¬
destis: antetraditionem pagto
suis magis. acqrit uel imponi

Expanded text:
berem insulas, duobus eodem momento tradidero, uidendum est, an seruitus alterutris imposita ualeat quia alienis quidem aedibus nec imponi nec adquiri seruitus potest. sed ante traditionem peractam suis
Abbreviated transcription (Latin):
quominus ĩ potestate bret aco
locum b̾at naoxał. siex dolocis
acciderit ut cess noxil actio fo.¬
te siẜuo suo fugam mandaii
an⁊si possit nichilominus cu
alio agi. qd̾ accidit cum alle nat
manumissus ue est . Q uocdest
uerius niquo casue lectioẽ acto¬
ris cum quo uelit ag̾e. Iul. i
tem ait de eo q manumisit side

Expanded text:
quo minus in potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si servo suo fugam mandavit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumissusve est. quod est verius: in quo casu electio est actoris, cum quo velit agere. Iulianus autem ait de eo qui manumissit, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditio qr nondum totos ꝯsũp¬
tos ꝯperam. ¶Siẜuus  omu¬
nis .x. cclid̾it p̾uto siue ad imi¬
nistratio ẜuo xcessa ẽ. siue non
et ꝯsummantur numim in
qnq ꝯpet̾e actionem. Nam
et si ꝯmunes tibi numinos cre¬

Expanded text:
dico, quia nondum totos consumptos compereram. Si seruus communis decem crediderit, puto, siue administratio seruo concessa est, siue non et consu‹m›antur nummi, quinum competere actionem: nam et si
Abbreviated transcription (Latin):
non magis qmͣsidomum ad sta¬
tionem iumentorum locau̾it aũ
si stabulumquoderat domus
uimentis et charucis uaccans
pristino locauerit. Pauł.¬

Expanded text:
non magis quam si domum ad stationem iumentorum locauerit, aut si stabulum quod erat domus iumentis et carruchis uacans, pistrino locauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Seuin ꝗmutius accipiendis:
pecimus ꝓcuratorem p̾posut ũ¬
lis adexemplum nstitorie
uabituractio. ꝙ eque facient̾̃
eritet si ꝓcurator soluendo sit ꝗ sti¬
pulanti pecuniam p̾misit. ¶ Si do¬
minus qsuum institorem apd̃
mensam pecumis accipiendis
hint post lib̾tatem quoq datam
idest ꝓlib̾tum negocium ex̃cuit
uariẽtate status nõ mutabitur
ꝑiculicausa. ¶ Tabne p̾positus
apre filius m̃cum causa mutu¬
ampecumam accepit ꝓ eo pat̾
fidenssit etiam ĩ institoriam ab co
petetur cum accepte pecume sp̃e
sidembendo negocio tab̾ne miscu¬
erit. ¶ Seruus pecimmus tm̃ fene¬
randis p̃positus ꝑint cessionem
es Alienum suscipiens ut institor
pecunie clite dtra eum ꝗ delega¬
int actio q̃sita est. S Ceuoł.¬
tuius tminalis remagens oc

Expanded text:
ui mutuis accipiendis pecuniis procuratorem praeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit. Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur periculi causa. Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo negotio tabernae miscuerit. Seruus pecuniis tantum faenerandis praepositus per intercessionem aes alienum suscipiens ut institorem pecuniae creditae contra eum qui delegavit actio quaesita est. Scaevotavius Terminalis rem agens Oc
Abbreviated transcription (Latin):
bo debebatur. Nam pentes quaꝑ
eius dem pupille ibi sepulti sunt
s tutores distrahere fund̾ uolu̾t
ego non ꝯsencio. s portionemme¬
am possidere malo cumunuii¬
tatemenie non possim et uelim
ꝓ meo arbitrio exeꝗ nis religioi

Expanded text:
 debebatur, nam parentes quoque eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum uolunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum uniuersitatem emere non possim et uelim pro meo arbitrio exsequi ius religio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eninterminiqꝗ singlos filde
seꝑabant obẜuaridebent. si deme¬
stratio fimum nouos fines int
regundoꝵ illud obfuandumã
qd̃ ad exemplum quod ammode
eius legis scriptumẽ qm athen
solonem dicitur tulisse.Nmilie¬

Expanded text:
non enim termini, qui singulos fundos sep‹a›rabant, obseruari debent, sed demonstratio adfinium nouos fines interegundorum illud obseruandum esse, quod ad exemplum quodammodo eius legis scriptum est, quam Athenis Solonem dicitur tulisse: nam i
Abbreviated transcription (Latin):
Iqs putans sibi cumticio fundum ꝯmu¬
nem ẽẽ fructus ꝑceꝑit uel sumptims
fecit cumess cum alio dĩs agi pot̾it u¬
tili ꝯmunidundundo iudicio. quare
et si fund̾ tuum ticius alienau̾it. licet
hic omumdundundo iudicio locus
nonsit. qr acoĩone discessum ẽ utili tñ
locus futurus est ꝙ datur deprestatõ¬
nibr quociens dĩs esse desut. ¶Siue au¬
tem locando fund̾ ꝯmimen siue colẽ¬
do defundo ꝯmuni ꝗd socius ꝯsecutus
sit mum dundundo iudicio tenebr.
et siꝗdem ꝯmuni nomine id fecit ne¬
ꝙ luciꝵ neq dampnum sentire eum
oportet si uero non ꝯmuni nomine s
ut lucretur solus magis ẽẽ oportet. ut
dampnum ad ip̃m respiciat. hocaũt
ideo prestat ꝯmuni diuidundo iudicio

Expanded text:
is putans sibi cum Titio fundum communem esse fructus perceperit uel sumptum fecerit, cum esset cum alio communis, agi poterit utili communi diuidundo iudicio. Quare et si fundum Titius alienauerit, licet hic communi diuidundo iudicio locus non sit, quia a communione discessum est, utili tamen locum futurum, quod datur de praestationibus, quotiens communis esse desiit. Siue autem locando fundum communem siue colendo de fundo communi quid socius consecutus sit, communi diuidundo iudicio tenebitur, et si quidem communi nomine id fecit, neque lucrum neque damnum sentire eum oportet, si uero non communi nomine, sed ut lucretur solus, magis esse oportet, ‹ut› damnum ad ipsum respiciat. hoc autem ideo praestat communi diuidundo iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
Itigntores ierunt mox D
udeũdem abitꝵ reclierint. pre¬
torem nõ debere eum cogere mt
eos disceptare ꝗ ei ꝯtumeliam
hanc fecerunt ut eum sꝑnerẽt
et Alia res iice pene sqs arbitri
snĩe non steterit ꝓmissa sit. et ita põ¬
ponꝰ.scribit. ¶Quid ergo sires a¬
pud arbitix de posite sint eo pac¬
tout eidaret ꝗ uicerit. uł ita eam
rem daret si nõ peatur sm̃e anco¬
gendus sit sm̃iam dicẽ. et puto
cogendum tantum dem ⁊ si quã¬
titas certa ad hoc apd̃ eum depo¬
natur. ꝓinde et si alt̾ remalt̾ pe¬
cuniamstipulanti ꝓmiẜit ple¬
num ꝯꝓmissumẽ et ideo cogend
siñamꝰ dic̾e. ¶ nterdum ut põ¬
poñ. scribit recte nudo pacto fi¬
et ꝯpmissum. ut puta si ambo
debitores fuerint ⁊ pacti sint ne
petant ꝙ sibi debetur q̃ snĩe arbi¬
non cogendum arbitꝵesm̃am
dr̃e si alter penam ꝓmisit alt̾
nõ. ¶ Idem dicit et si sub ꝯdone
fuerit pena ꝯꝓmissa ueluti si
spondes milia. Nonem̃ prius

Expanded text:
itigatores ierint, mox ad eundem arbitrum redierint, praetorem non debere eum cogere inter eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et alia res uice poen‹ae›, si quis arbitri sententia non steterit, promissa sit: et ita Pomponius scribit. quid ergo, si res apud arbitrum depositae sunt eo pacto, ut ei daret qui uicerit, uel ut eam rem daret, si non pareatur sententiae, an cogendus sit sententiam dicere? et puto cogendum. tantundem et si quantitas certa ad hoc apud eum deponatur. proinde et si alter rem, alter pecuniam stipulanti promiserit, plenum compromissum est et cogetur sententiam dicere.Interdum, ut Pomponius scribit, recte nudo pacto fiet compromissum, ut puta si ambo debitores fuerunt et pacti sunt, ne petat quod sibi debetur qui sententiae arbinon re, si alter promiserit, alter non. idem dicit, et si sub condicione fuerit poena compromissa, ueluti 'si tot milia': non enim prius
Abbreviated transcription (Latin):
uisa relicta sit ualebit utiq et cet̾aꝵdi¬
uisio. et pot̾it iter omun dundundo¬
uidicio  agi deea que indunsa mansit¬
¶ Sicut autem ip̃ius reidiuisio uenit in
ꝯmumdundundo iudicio itaetiam p̾s¬
tationes ueniunt et ideosiqs ĩpensas
fec̾it dsequatur. s si noncum ip̃o socio
agat. se cum b̾rde socu labeo recte existi¬
mat impensas et fructus adefuncto
ꝑceptos uenire. plane fructus ante ꝑce¬
pti qmres ꝯmimis ẽẽt uel sumptus ante
fc̃i momundiuidundo iudicium non

Expanded text:
uisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum diuisio et poterit iterum communi diuidundo agi de ea quae indiuisa mansit. Sicut autem ipsius rei diuisio uenit in communi diuidundo iudicio, ita etiam praestationes ueniunt: et ideo si quis impensas fecerit, consequatur. sed si non cum ipso socio agat, sed cum herede socii, Labeo recte existimat impensas et fructus a defuncto perceptos uenire. plane fructus ante percept‹i›, quam res communis esset, uel sumptus ante facti in communi diuidundo iudicium non
Abbreviated transcription (Latin):
Dusus snñam arbitrifit. si pete¬
turabeo a quo arbit̾ peti uetiit
Quid ergo si afide iusore eius pe¬
taturan pena ꝯmictatur. et pute
ꝯmicti. et ita sabb̃. scripsit .G. Nã
sicum fideiussore ⁊ꝓmisit. et a
reo petatur. niͣchil int̾sit fideius¬
⁊soris non ꝯmictetur. Pauł.¬
Iꝗs remdequa ꝯpmissum sit ĩri¬
dicium delucat qdam dñt preto¬
rem nõ interuenire ad cogend
non potest ẽẽ atq si solutum es
set ꝯꝓͥmissum. s si hoc optinueri
futinx ẽ ut ĩpotestate ens qm̃ pe¬
intet ꝯpmisisse sit ꝯꝓiissumelu¬
dere. Ergo adu̾sus eum pena cõ¬
mictenda est lite apd̃ iudicem
fit. sisme dolo malo stipulantis
titur stipulatio. neqs dolisi p̾¬
adiciatur.ut siꝗd dolo mea refac¬
tumsit. ex stipulatu ꝯuenniꝗ
dolo fecit potest. et ideo si arbitre
ꝗs corrupit. uel pecunia. uł ambi¬
tione uł aduocatum diuse ꝑtis ul

Expanded text:
sus sententiam arbitri fit, si petatur ab eo a quo arbiter peti uetuit. quid ergo si a fideiussore eius petatur, an poena committatur? et puto committi, et ita Sabinus scribit: nam si cum fideiussore compromisi et a reo petatur, nisi intersit fideiussoris, non committetur. is rem, de qua compromissum sit, in iudicium deducat, quidam dicunt praetorem non interuenire ad cogendunon potest esse, atque si solutum est compromissum. sed si hoc optinuerit, futurum est, ut in potestate eius, quem paenitet compromississe, sit compromissum eludere. ergo aduersus eum poena committenda est lite apud iudicem fit, si sine dolo malo stipulantis titur stipulatio, ne quis doli sui pradiciatur 'ut si quid dolo in ea re factum sit', ex stipulatu conueniri qui dolo fecit potest: et ideo si arbitrum quis corrupit uel pecunia uel ambitione, uel aduocatum diuersae partis, uel
Abbreviated transcription (Latin):
pnatus. ꝯmuni diuidundo uł familie
b̾cisconde iudicio adu̾sus eos exꝑiet᷑.
ante noxale sane iudium acceptumi
pot̾it suam ꝑtem cedendo securitatẽ
exꝑiri fortassis nec ꝯmum dundim¬
do ag̾e potest eius maleticu nomine
qd̾ ante ꝯmunionem ꝯmissumẽ qd
si nõ põt euidenti in nuria afficietur.¬
Hmimis familia uel ꝯmunis ẜuus
furtum fecerit alto ex dñis sciente is
ꝗ scit omĩm nomine tenebitur. et ꝯuẽ¬
tus alt̾in quoq  lib̾at nec asocio ꝗcqmͣ
debebit ꝯseꝗ sui enim fcĩ nomine pe¬
nam muit. Qd̾ sus ꝗ ignoraũ simplũ
prestit̾it a socio simplum ꝯseq̃tur. Id̾.
Et et eo nomine cum socio ag̾e põfit
qd ẜuum cõem det̾iorem fecit. Quem
orem feciss. Ceter si nchil pret̾ea po¬
st noxe dedicionem cõe hebit ꝓsoco.
uel si socu nõ fuerint in factum agipe

Expanded text:
mnatus, communi diuidundo uel familiae erciscundae iudicio aduersus eos experietur. ante noxale sane iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem experiri. fortassis nec communi diuidundo agere possit eius maleficii nomine, quod ante communionem admissum est: quod si non potmmunis familia uel comm‹u›nis seruus furtum fecerit altero ex dominis sciente, is qui scit omnium nomine tenebitur et conuentus alterum quoque liberat nec a socio quicquam debebit consequi: sui enim facti nomine poenam meruit. quod si is qui ignorauit duplum praestiterit, a socied et eo nomine agere cum socio poterit, quod seruum communem deteriorem fecit, quemaorem fecisset. ceterum si nihil praeterea post noxae deditionem commune habebit, pro socio uel, si socii non fuerunt, in fac
Abbreviated transcription (Latin):
¶lane ex hus qued an sunt ꝑso¬
nales que nec ad exemplum tra¬
hunturnamꝙ princeps. Alicui
obmñita in duisit uł si quã penã
irrogauit. uel si cui sũ exemplo
sb̾uenit ꝑsonam ñ egreditur.
dis euidens ẽẽ utilitas debet. ut
recedatur ab eo iure qd̃ diuequ¬
um insumest. Ibol¬

Expanded text:
lane ex his quaedam sunt personales nec ad exemplum trahuntur: nam quae princeps alicui ob merita indulsit uel si quam poenam irrogauit uel si cui sine exemplo subuenit, personam non egreditur.dis euidens esse utilitas debet, ut recedatur ab eo iure, quod diu aequum uisum est. 3 Iauol
Abbreviated transcription (Latin):
fit ab futur: qmius nõ nõqmeiobicu
possit qr potuit et ꝑ aliũ societatẽ adi¬
mĩstrare uel socio ꝯmict̾e. s hoc nõ ali¬
as nisi ualde sit ydoneus socius. aut
facilis ab futuro ꝑsocietatis ahum

Expanded text:
sit afuturus: quamuis nonnumquam ei obici possit, quia potuit et per alium societatem administrare uel socio committere: sed hoc non alias, nisi ualde sit idoneus socius aut facilis afuturo etiam per alium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatus michi fuerit rem ullam
debitoris uł pecuniam debita:
ñ ab ip̃o sibi spontedatam sinc
ullo iudice tenicrem possidere

Expanded text:
batus mihi fuerit, rem ullam debitoris vel pecuniam debitam, non ab ipso sibi sponte datam, sine ullo iudice temere possidere
Abbreviated transcription (Latin):
circa pecunam creditam. Namsi
debitorem meuitibi iusseroda¬
re pecuniamoblignis michiqmͣ¬
ius meos nummos nõ acceꝑis
¶Quid igitur ĩduab ꝑsomis re¬
cipituret hoc meadem ꝑsona re¬
cipiendum erit utcum excausa
mandatipecumam michi  debeas
et ꝯuemt ut c̃cliti nomine eam re¬
tineas uideatur michidata pecu¬
miaetame ad te ꝑfecta. PNuł.

Expanded text:
circa pecuniam creditam. nam si tibi debitorem meum iussero dare pecuniam, obligaris mihi, quamuis meos nummos non acceperis. quod igitur in duabus personis recipitur, hoc et in eadem persona recipiendum est, ut, cum ex causa mandati pecuniam mihi debeas et conuenerit, ut crediti nomine eam retineas, uideatur mihi data pecunia et a me ad te profecta.
Abbreviated transcription (Latin):
Nsumma admonendisumus. qd sipost
inc̃itum reiꝯmunis is cui aliqd ex coĩo¬
ne pr̃ari oportet eo nomine agere uelit i

Expanded text:
summa admonendi sumus, quod, si post interitum rei communis is, cui aliquid ex communione praestari oportet, eo nomine agere uelit
Abbreviated transcription (Latin):
uni qd̾ maritus uxoripend̾it
et qd uxor marito prestat ĩ mo
in ꝯgruens ẽ et ccͣ sexus natur¬
am. et si forte maritus abuxo¬
restiplatus annuũ id sit. decer¬
dumerit ex orone donatoemꝰ
nalescere. ¶Dem.

Expanded text:
um, quod maritus uxori pendit et quod uxor marito praestat, immo incongruens est et contra sexus naturam. Et si forte maritus ab uxore stipulatus sit id annuum decesendum erit ex oratione donationem conualescere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem suam recte. amministrare non poturt
Alioqn si potuit h̃t neg̾oꝵ gestoꝵ actionẽ
eaq ꝑte tenetur. ¶ Si qd post acceptum
ꝯmuni diuidundo iudicium fu̾it impẽ¬
sum nerua recte existimat et hoc uenis

Expanded text:
tem suam recte administrare non potuit: alioquin si potuit, habet negotiorum gestorum actionem eaque tenetur.Si quid post acceptum communi diuidundo iudicium fuerit impensum, Nerua recte existimat etiam hoc ueni
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Int̾ ꝯmodatum aũ et utend̾ datum
labeo ꝗdem ait tm̃ interẽe qnͣtumĩ¬
tergenus et sp̃em. ¶Commodari
autem rem mobilem nõ etiam solr
utendam dari etiam soli s ut aꝑpet
ꝓprie ꝯmodata res dicitur etiam que

Expanded text:
modatum autem et utendum datum Labeo quidem ait tantum interesse, quantum inter genus et speciem: commodari enim rem mobilem, non etiam soli, utendam dari etiam soli. sed ut apparet, proprie commodata res dicitur et qu
Abbreviated transcription (Latin):
PUcius ticius seior E Ceuola¬
ebitor decessit hu ꝑ suaẜunt pu¬
blio meino ꝙ hrditas ad eum
exhiditate iucuticu nichil ꝑ¬
uenit a nex scriptura ꝓposita de
ostituta pecunia dueniri possit.
et anexceptione doliuti possit.
sendi nec ciuilẽ eo nomine actõ

Expanded text:
ucius Titius Seiorum debitor decessit: hi persuaserunt Publio Maeuio, quod hereditas ad eum ex hereditate Lucii Titi nihil peruenerit, an ex scriptura proposita de constituta pecunia conueniri possit et an doli exceptione uti possit. respondit nec ciuilem eo
Abbreviated transcription (Latin):
ueeided̾it siue ꝗd eo temꝑe dolo eius
substractumẽ iudicium nõ dabo In
eumꝗ alee ludende causa umu ĩtulit
utiq que res erit ammadũtam. ¶Si
Sraptoꝵ nõ denegabitur actio. Suscep¬
Storememidumtaxat ꝓhibint um¬
dicari nõ et collusores qu amius et bu
ĩ digni ẽe uideantur. ¶ Item notand̾
qd̃ susceptorem uerbatum ꝗdem et
dampnum passum ubicumꝙ et quan¬
do cumq nõ uindicat. Uer furtum dãp¬
num domiet eo temꝑequo ea ludeba¬
tione domicilio nos acciꝑe debere cer¬
tum est. ¶Quod autem pretornegat
se furti actionem datur. uideamus
ut: ad penalem actionem solam ꝑ¬
tineat anet si ad exibend̃ uelit agere.
uel uendicare uel ꝯdic̾e et ẽ relacum
apud pompõ. solum modo penalem
actionem denegadam. ꝙ non puto ue

Expanded text:
us subtractum est, iudicium non dabo. in eum, qui aleae ludendae causa vim intulerit, uti quaeque res erit, animadvertam". Si raptorum non denegabitur actio: susceptorem enim dumtaxat prohibuit vindicari, non et collusores, quamvis et hi indigni videantur. Item notandum, quod susceptorem verberatum quidem et damnum passum ubicumque et quandocumque non vindicat: verum furtum factum domi et eo tempore quo alea ludebatione et domicilio nos accipere debere certum est. Quod autem praetor negat se furti actionem daturum, videamus utrum ad poenalem actionem solam pertineat an et si ad exhibendum velit agere vel vindicare vel condicere. et est relatum apud Pomponium solummodo poenalem action
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et ⁊ interpellatur qͦͤ ¶Ulianus.
minus smñam dicat. q nchil co¬
ram furioso fieri intelligitur. gt̃
si furiosus curatorem h̾t uł hu̾it
ad huc litigio pendente potest pre¬
sente curatore sm̃a dici. ¶ Arbit̾¬
Radẽe litigatores uł ꝑ m̃icium ul
pepłam iub̃e pot̾it. ¶ Si ab alt̾a
dum taxat ꝑte u̾rdis m̃cio ꝯphẽ¬
sa fuit. ꝯꝓmissum soluetur mor¬
te cuius ꝙ ex litigatorib. sicut
solueretur alt̾o mortuo. si neut

Expanded text:
 et interpellatur, quo minus sententiam dicat, quia nihil coram furioso fieri intellegitur. quod si furiosus curatorem habet uel habuerit adhuc litigio pendente, potest praesente curatore sententia dici.Arbiter adesse litigatores uel per nuntium uel epistulam iubere potest.Si ab altera dumtaxat parte heredis msa fuerit, compromissum soluetur morte cuiusque ex litigatoribus, sicut solueretur altero mortuo, si neut
Abbreviated transcription (Latin):
Rocurator est. qui alie¬
na negocia mandato
dñi ad ministrat. ¶Drõ¬
trator autem uelomnium
rer uelumus reiẽẽ potest. cõ¬
putant unius rei mandatum
cuscipientem ꝓcuratorẽ esse. si¬
cut nec is qdem qrem ꝑferen¬
dum suscepit ꝓpric ꝓcurator ap¬
pellatur. Sr ũius est eum quoꝙ
ꝓcuratorem ẽẽ. et ꝗ adunami¬
remdatus sit. ¶Usus Aũt ꝓ
curatoris ꝑqm necessarius est
nolunt. uł nõ possunt. saltimꝑ
alios possunt uel agere. uelcõ¬
uenin. ¶Dari aũt ꝓcuratori
etiam absens potest. Puł.
telligitur. et is ratum hnt. ii
ffuriosus nõ est hͣndus absenti
lõco qr meo animus de est ut

Expanded text:
rocurator est qui aliena negotia mandatu domini administrat. Procurator autem uel omnium rerum uel unius rei esse potest conputent unius rei mandatum suscipientem procuratorem esse: sicuti ne is quidem, qui rem perferendum suscepit, proprie procurator appellatur. sed uerius est eum quoque procuratorem erem datus sit.Usus autem procuratoris perquam necessarius est, nolunt uel non possunt, per alios possint vel agere vel conveniri. Dari autem procurator et absens potest, Paulutellegetur et is ratum habuerit. Furiosus non est habendus absentis loco, quia in eo animus deest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Rgentum ꝯmodatum sitã ydoneo
ẜuo meo tradidissem ad te ꝑfe̾ndum.
ut nõ debuit ꝗs estimare futui ut aꝗ
bodam malis hominib decipetur. tu¬
Ium non meum detrimẽtum eꝵx si idi
mali homines int̾cepissent. Affric̃.¬
Em michi ꝯmodastieamdẽ subripu¬
istidemde cum ꝯmodati ag̾es. nec ate
scirem rem ẽe subreptam. iudex med
dempnauit. et solui postea uꝑi ate rẽ
ẽẽ subrepreptam. q̃situm ẽque michi
tecum actio sit. Rendi furti ꝗdem ñ
cium utile michi fore. mexcitũ tu¬
b̃nanalibo uasa utenda ꝯmumꝑi
culo  decliac  deinde meus ẜuus subr¬
reptis hus ad hostes ꝑfugit et postea
sine uasis receptus est h̾ituꝵ me ꝯmo
utendoam ⁊ modauero eaq̃ aẜuo meo
subripiatur ag̾e̾ mecum possis fur¬
ti serui nomine. PAuł.
furtmi fec̾it. utie sufficiat ꝯtraria cõ¬
modati actio. quemad̃m ꝯpetit si ꝗd
incurationem ẜui impendisti. an fur

Expanded text:
Argentum commodatum si tam idoneo servo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis hominibus deciperetur, tuum, non meum detrimentum erit, si id mali homines intercepissent. Africem mihi commodasti: eandem subripuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit et solui: postea comperi a te esse subreptam: quaesitum est, quae mihi tecum actio sit. respondit furti quidem non cium utile mihi fore.In exercitu contubernalibus uasa utenda communi periculo dedi ac deinde meus seruus subreptis his ad hostes profug‹it› et postea sine uasis receptus est. habiturum me utendam commodauero eaque a seruo meo subripiatur, agere mecum furti possis servi nomine. Paulusfurtum fecerit, utrum sufficiat contraria commodati actio quemadmodum competit, si quid in curationem servi impendisti an fur
Abbreviated transcription (Latin):
ocd iłi ꝯiniuo uescendicã ponitur in
eamrem familia ludere ꝑmictitur. ¶ Si¬
Etius uelfiliusfa. uictus fũit pr̃i ueldo¬
mino ꝯpetit repetitio. Item siẜuus pecum
agitur s non amplius cogendus est qmͣ¬

Expanded text:
od in conuiuio uescendi causa ponitur, in eam rem familia ludere permittitur.Si seruus uel filius familias uictus fuerit, patri uel domino competit repetitio. item si seruus accagitur: sed non amplius cogendus est
Abbreviated transcription (Latin):
tulat postea appuit eumꝗ ĩ
asra erat antea decessisse insti¬
tuto exꝑte dimidia h̾rde ꝓci¬
intore suo ⁊ expte alio q̾situm
c̃quemadm pecunia ex brdi¬
d̾ate petenda esset. rensimiẽ ab
pecuma pecifuss que ad ꝓcu¬
ratoremex uendone pueniss pe¬
teeos oporte et nichilominus
ptemdimidiam hyrditatis a
cohrde eius  ita fore siue oĩs ea
pecuma penes eum ꝗꝓcurator
fuiss residet ut omnem ꝑ iidi¬
cem abeodem recuparent siuc
rectlidiss ipͥm exdimidia ꝑte et
exlimidia cobrdem eius ꝯdẽp

Expanded text:
tulerat: postea apparuerit eum qui in Asia erat antea decessisse instituto ex parte dimidia herede procuratore suo et ex parte alio. quaesitum est, quemadmodum pecunia ex hereditate petenda esset. respon‹s›um epecunia fuisset quae ad procuratorem ex uenditione peruenisset, petere eos oportere: et nihilo minus partem dimidiam hereditatis a coheredibus eius. ita fore, siue omnis ea pecunia penes eum qui procurator fuisset resideret, ut omnem per iudicem ab eodem recuperarent, siue reddidisset, ipsum ex dimidia parte et ex dimidia cohe
Abbreviated transcription (Latin):
so testõ pr̃is alt exlib̾is exh̾rda¬
tis ageret. qr retisso testõ alt̾ quo¬
q ad successionem ab intestato
uocatur ⁊ ideo unu̾sam brdito¬
tem nõ recte uendicass. ¶Hic
sioptinũit utetur reiudicate
filium ĩrebohumanis eẽ mĩs
cum fac̾et intestatum cclidit.
¶Cumctͣ testamentum ut in¬
offõsum iudicatur test̾i ficõe
h̾uisse defunctus ñcclitur nõ
idem ꝓband̾ est si b̾rde ñ rentẽ¬

Expanded text:
stamento patris alter ex liberis exheredatis ageret, quia rescisso testamento alter quoque ad successionem ab intestato uocatur, et ideo uniuersam hereditatem non recte uindicasset: hic si optinuerit, uteretur rei iudicatae filium in rebus humanis esse nunc, cum facerent intestatum, crediderint. Cum contra testamentum ut inofficiosum iudicatur, testamenti factionem habuisse defunctus non creditur. non idem probandum est, si herede non re