comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. nec ulla boꝵ ponis ꝯtrou̾sia
sit. ħ cãu lib̾ale iulitiu statim
explicand̾ eit. ¶Qui pupillo ꝯ¬
trou̾siam facit. si simł cũ eo in
ponẽ missus ẽ. ali cũ eo exbois

Expanded text:
esse nec ulla bonorum controuersia sit, hoc casu liberale iudicium statim explicandum erit.Qui pupillo controuersiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodũ illud. ut ꝑ inde ac si
nullã ꝯtrou̾siam pate̾t᷑ inpu¬
bes boꝵ p̾onẽ accipiat. alia caẽ
cognitio illa utrũ differri de¬
beat intp̃s ꝓub̾tatis cogͥtio. an
rep̃sñtari. hoc aut̃ diligẽtissiui
p̃tori examinãd̾ ẽ.an expediat
pupillo rep̃ sñtai̾ cogͥtte. anpo¬
tiꝰ differi intp̃s ꝓub̾tatis.⁊ nu
trou̾sia. aut mutabt̃ ꝯsiliũ. aũ
decedant. aut ꝓpt̃ tꝑis intual¬
lum nõ eãdẽ fidẽ habeb̾t. uł
finge eẽ anũ obstetoe. ł anͨcil

Expanded text:
commodum illud, ut, perinde atque si nullam controuersiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et trouersia aut mutabunt consilium aut decedent aut propter temporis interuallum non eandem fidem habebunt: uel finge esse anum ob
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗ se solum filiũ dicat an
⁊ scͫ Nam si solũ sedicat᷑ fili¬
um. dicendũ ẽ debe̾ ꝯtrou̾sia
ad utͥusq pub̾tatẽ diffẽre. sĩ
petitor.siũ poss o̾r sit. Siu̾o alt̾
se solum. alt̾ se licat. si quidẽ

Expanded text:
quisque se solum filium dicat an et se. nam si se solum dicat filium, dicendum est debere controuersiam ad utriusque pubertatem differr‹i›, siue pe titor siue possessor sit. si uero alter s
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ ⁊ equitatẽ. ¶Hec aute
Po intra ãnũ dat᷑. Sicuti ordi¬
nũ dant᷑. S opor tebit hũc ꝗ
se filium dicit. nõ solũ carbo
patrẽ suũ decessisse scit. ⁊ fa¬

Expanded text:
et aequitatem.Haec autem possessio intra annum datur, sicuti ordinum dantur.Sed oportebit hunc, qui se filium dicit, non solum Carbonpatrem suum decessisse scit et fa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bõĩs curator datus ẽ. possũt
ad cũatore ꝑtineat. ¶ Id tͥco
curare. ł siꝗs alius ẽ qui nõ e¬
iure utim. li id̾ cu̾ator ⁊ boĩs nẽ
sꝑat se successurũ. diligẽtiꝰ atq
siñ quib se sustin̾e ⁊ ad ꝑtu
usq ꝓcłutiꝰ nõ possit. sumẽ eꝑ

Expanded text:
ator datus est, possunt ad curatorem pertineat. idcirco curare uel si quis alius est, qui non eiure utimur, ut idem curator et bonis et sperat se successurum, diligentius atque sine quibus fetus sustineri et ad partum usque produci non possit, sumere ex
Abbreviated transcription (Latin):
na filii sui defũcti ꝑtine̾ debeͥ
intp̃s pub̾tatis differi. iuł. ait.
quia ncͥl int̾ẽ suo an hrditaio
nõie ꝯtrou̾siã hec faciat pla¬
ne simat̃ nõ negat. hc̃ quoq
defuncti filiũ eẽ. id̾ cͥcoq ꝑte
dimidiam hrclitatis solam sibi
uẽclicet exbõis pat̃nis. nõ eitͣ
iudiciũ intp̃s pub̾tatis diffe̾nd̃.
Non enĩ depat̃nis bois inpube̾iͣ¬

Expanded text:
e debere: in tempus pubertatis differri Iulianus ait, quia nihil interest, suo an hereditario nomine controuersiam faciat. plane si mater concedat hunc quoque defuncti filium esse idcircoque partem dimidiam hereditatis solam sibi uindicet ex bonis paternis, non erit iudicium in tempus pubertatis differendum: non enim de paternis,
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ut mag̃ dãpnũ patiat᷑ pu¬
pillus qd̾ cli ffẽturꝰ cogͥtio. quã
ge pupillum satis dare ñ posse.
posse subtrah̾e̾ nouare.m̾oliͣ.
aut. stulti aut iniꝗ. p̃tois eiͣt
rem intp̃s pub̾tatis  di ffe̾re. cũ
sũmo incomodo. cui ꝯsultũ ue
statu ꝑ iclitẽt᷑. añ ꝙ se tueri
possint. Cetmͣ . si ꝑdoneos hãt
a quib defẽdant᷑. ⁊ tam expe¬
ditã cãm ut ip̃oꝵ int̾sit ma¬
ture De ea iudicari ⁊ tutcͬes eo¬
rum iucdicio exꝑiri uolũt. ñ
D adu̾sus pnpillos obẜ uari
ꝙ p̃ ip̃is excogitatũ ẽ. ⁊ pñdere
Istatus eoꝵ. cum iam possit in
ta cam op̾tinu̾it. potĩt ad hͨ
suꝑ ẽẽ status qõ. ut puta . si
clicat᷑ aut nõ ẽẽ ex ip̃o defunc¬
to cõceptus. aut exip̃o quide

Expanded text:
ta, ut magis damnum patiatur pupillus, quod differtur cognitio, quam ge pupillum satisdare non posse posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut iniqui praetoris erit rem in tempus pubertatis differre cum summo eius incommodo, cui consultum uelstatu periclitentur, antequam se tueri possint.Ceterum si idoneos habeant, a quibus defendantur, et tam expeditam causam, ut ipsorum intersit mature de ea iudicari, et tutores eorum iudicio experiri uolunt: non debet aduersus pupillos obseruari, quod pro ipsis excogitatum est, et pendere status eorum, cum iam possit indta causam optinuerit, poterit adhuc superesse status quaestio, ut puta si dicatur aut non esse ex ipso defunct
Abbreviated transcription (Latin):
si filius nõ ẽ ł repellitur qiͣ exh¬
eredatꝰ. ⁊ si filius ẽẽ uide̾at᷑. i¬
si forte postumꝰ inꝗt ẽ hrs eiꝰ
institutꝰ ⁊ natus neget᷑ eẽ filiꝰ
S subiectus ẽẽ clicet᷑. Quo caũ
eius ꝑtis tm̃ danda ei᷑ ẽ Roꝵ .p̾.¬

Expanded text:
si filius non est, uel repellitur quasi exheredatus, etsi filius esse uideatur: nisi forte postumus, inquit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius partis tantum danda est ei bo
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł. Qui duos . filios hebat.
altm exhis emacipauit. nepotẽ
exeo inpotãte retinuit. ¶ Emã¬
cipatus filiũ substulit. ⁊ apatre
quid si int̾sit emãcipatũ qͦ exqͣ

Expanded text:
rum.Qui duos filios habebat, alterum ex his emancipauit, nepotem ex eo in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exquid intersit, si emancipatum quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
niet. ut filius hãt dimidũ ꝑte
hrditatis ex quo nepotes nõ sũt.
alius. semissẽ cũ filiis suis. ita
ut quadrãtẽ hrditatis ip̃e feat.
quadrans in liłos eius diuidat᷑
S ⁊ si ambo filiĩ emãçipat sit̃.¬
⁊ hãnt singłi nepotes eueniet. uiͥ
singłi insĩgłos semissẽ cũ nepo¬
tib suis. diuidãt ita ut ip̃i ꝗdẽ
quadrãtes ferant. nepotes aut
resicluos quadrãtes. Et si alt̾ du¬
os filios alt̾ tres hat. quadrans
unus int̾ duos alius int̾ tres
diuidat᷑. ¶ Si quis exnepotib¬
nõ ad patrẽ eius. s mag̃ adfrẽ
ꝑtineat. S ⁊ si omẽs nepotes o¬
mittant. ꝑatruo nichil ace̾scet.
s soli pat᷑. Qd̾ ⁊ sipat᷑ omiẜit.
tũc patruo acͥcrescet.¶Emãcipa¬
tus filius si ꝗͥdẽ nepotes ĩ anipo¬
si sint nepotes: uolut eũ p̃tor fĩ¬
lus suis qui sint ĩpotãte soł cõ¬
fere. Meĩto qr ueniendo ad bor¬

Expanded text:
niet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes non sunt, aut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius diuidatur. sed si ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis dividant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius inter tres dividitur. Si quis ex nepotibnon ad patrem eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet.Emancipatus filius si quidem nepotes in aui posi sint nepotes, uoluit eum praetor filiis suis qui sunt in potestate solis conferre, merito, quia ueniendo ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵꝰ pͦo accipe manẽte eo ut si
uelit auus. sibi ꝑ nepotes acꝗri.
bona sua ꝯferat. aut nepotes
emãcipet. ut sibi emołĩtũ
pat̃ne heclitatis acquirãt. idq
diuus marcus rescͥsit.

Expanded text:
nem accipere, manente eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque ita diuus Marcus rescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
nã ł mag̃ ꝯsułndũ ẽ his quib
maius ꝑiełm intedi tur.na
sialit obẜuet᷑. inũeta eĩt rato
ꝙ̃ ad mod̾ audatissimꝰ quisq
maiore iniuria inpub̾em affi¬
ciat. ꝙ ⁊ plu̾a ⁊ gͣuiora de eo
m̃tiat᷑. S ⁊ si ip̃e defũctus ẜuꝰ

Expanded text:
is quibus maius periculum intenditur. nam si aliter obseruetur, inuenta erit ratio, quemadmodum audacissimus quisque maiore iniuria inpuberem adficiat, quod et plura et grauiora de eo mentiatur.Sed et si ipse defunctus seruus
Abbreviated transcription (Latin):
state manẽs. ł exhrdatꝰ ł ĩstitut᷑
tẽ. suĩ emãcipatũ a̾bona aui neq̃
uocai̾ n uocãdũ eẽ scenͣ. ait. tͥõ¬
tiens enĩ nepoti. ꝯsulendũ ẽ. qͦ¬
tiens inpõtate retẽtus ẽ. ꝑatͣ e¬
mãcipato. libos igͥ ĩ familia eẽ
oportet. ut huic edcõ locꝰ sit eiꝰ.

Expanded text:
exheredatus uel institutus tem siue emancipatum ad bona aui neque uocari neque uocandum esse Scaeuola ait: totiens enim nepoti consulendum est, quotiens in potestate retentus est patre emancipato. liberos igitur in familia esse oportet, ut huic edicto locus sit, eius
Abbreviated transcription (Latin):
diam hat. reli ꝙͣ lib̾i euis. hisqr dũ¬
taxat bona sua ꝯferat. ¶ħ edic¬
fum equissimũ ẽ. ut neq emãcipa¬
tus.solus ueniat.⁊ excluda̾t ne¬
potes in potate manẽtes. ueq ne¬
potes iure potãtis obiciant᷑ patri
suo.⁊ ĩ adoptõe datꝰ filiꝰ ⁊ h̾rs in¬
stitutꝰ. ad hec edictũ ꝑtinz. u ei
nĩgat᷑ nepos. ꝗ ĩ aui sui põtãte

Expanded text:
i eius hisque dumtaxat bona sua conferat.Hoc edictum aequissimum est, ut neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo.Et in adoptionem datus filius et heres institutus ad hoc edictum pertinet, ut ei iungatur nepo
Abbreviated transcription (Latin):
płumq aũ nõ petit᷑ aũ tardiꝰ
petit᷑. aut ẜuis dat᷑. Sermꝰ adie¬
bat res hrditais hrdẽ ĩ stittũ
ł substitũtũ obsigna̾re ñ debe
custodia salua ẽẽ nõ possũt. cu¬
stodẽ abħrde ponẽd̾. ut puta pe¬
cois. ⁊ sinõ dum messis iñdemi¬
aue fcã sit. ut si fu̾it ꝯtrou̾¬
sia. ꝙͣtu diminui oportet. arbi¬
trũ dand̾/ Cũratc̃e aũt ꝯstit¬
to. ħ om̃ia cessare puto. ꝯsc̾bẽ
tam̃ cu̾atori d. ⁊ uẽdẽti ⁊ inuẽ¬
tai̾um reꝵ faciẽti. ¶ Eam diu
aut̃ uẽt̾ in pͥone ẽẽ d. ꝙͣ diu a

Expanded text:
etitur aut tardius petitur aut serius datur, Seruius aiebat res hereditarias heredem institutum uel substitutum obsignare non debercustodia salua esse non possunt, custodem ab herede ponendum ut puta pris, et si nondum messis uindemiaue facta sit: et si fuerit controuersia, quantum deminui oporteat, arbitrum dandum.Curatore autem constituto haec omnia cessare puto: conscribere tamen curatori debent et uendenti et inuentarium rerum facienti.Tamdiu autem uenter in posse
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Ext̾neo põstumo hrde ĩsti¬
tuto. nõ alit̃ uẽt̾ inposõnẽ mit¬
tit᷑. nͥ mat̾ aliũde. se aleg̾e ñ po¬
sit. ne forte ei qui natus boꝵ
possor̾ futurꝰ ẽ denegasse alim̃ta

Expanded text:
ost‹u›mo herede instituto non aliter uenter in possessionem mittitur, nisi mater aliunde se alere non possit, ne forte ei, qui natus bonorum possessor futurus est, denegasse alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
cipati patͥs mitti possit. ⁊ rectissiẽ
eclictũ admittit repelli debeat.
Est eĩ equissimũ ꝑtui ꝯsuli. qui
temꝰ. ¶Si filus inadoptõe datꝰ
decesẜit p̃gnãte uxc̃e. tũc dem̃
adoptator defuc̃tꝰ fui̾t. mittetur
uẽt᷑ in possõne aui adoptiui. Si a¬
utẽ ⁊̃ in eius qui ĩ adoptõe dednͣt
filiũ. mittet᷑ uideamꝰ. Et si ħ nepoᷤ
postumꝰ. ħrs ab auo naͣli ĩ stitut᷑ sit.
intotũ repelli uẽt̾ d. nãq natus
sol pat exnouo edcõ ĩgi. Et ge

Expanded text:
cipati patris mitti possit. et rectissime edictum admittit, repelli debeat: est enim aequissimum partui consuli, qui ttemus.Si filius in adoptionem datus decesserit praegnate uxore, tunc deinde adoptator defunctus fuerit, mittetur uenter in possessionem aui adoptiui. sed an etiam in eius, qui in adoptionem dederat filium, mittetur, uideamus: et si hic nepos postumus heres ab auo naturali institutus siin totum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et ge
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstitutis sit p̃titus. uẽt᷑ a substit¬
tis exhrdatus. uiuis institutis: nut
gat mittend̾.qr adeũ gͣclũ deuolii¬
ta hrclitas ẽ. aquo exhrdatꝰ ẽ¶Si
filiꝰ ib hostib caꝑt̾ sit. uxo eĩ p̃g

Expanded text:
institutis praeteritus sit uenter, a substitutis exheredatus, uiuis institutis mittegat mittendum, quia ad eum gradum deuoluta hereditas est, a quo exheredatus est.Si filius ab hostibus captus sit, uxor eius p
Abbreviated transcription (Latin):
alii ꝯĩta ẽ stipło.dicẽdũ ẽ cessa¬
re collatõe. Et si tm̃ ꝓmissa
sit dos. collatio eiꝰ fiet: ¶ Si sit¬
tata neptis. sit̾. ⁊ filiꝰ. nõ pͥat
eoꝵ. neptis. om̃e dotẽ filu fr̃
collatura ẽ. Emãcipata añt nep¬
tis. dotẽ ⁊ bona sua soli nepoti.
nõ ⁊̃ patruo ꝯferet. S si sit
neptis sola. ñ ⁊̃ nepos exeod̾.
tũc ꝯfe̾t᷑ patruo. Itẽq nepoti
ł nepti exalio. S ⁊ si due nep¬
tes sĩt exdiu̾sis filiis. ꝯferẽt
⁊̃ inuicẽ ⁊ patruo. Si exeodẽ¬

Expanded text:
aesita est stipulatio, dicendum est cessare collationem. etsi tantum promissa sit dos, collatio eius fiet.Si sit neptis, sit et filius non pater eorum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo conferet. Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti vel nepti ex alio. Sed et si duae neptes sint ex diversis filiis, conferent et invicem et patruo, si ex eode
Abbreviated transcription (Latin):
fet ut̃ pat̃ rogar ndet᷑.⁊ id̾o si fuioᷤ
rgat᷑ sit pat᷑. p̾mortẽ suã ꝙ ad se.
ꝑuen̾it. exlegato. ur moitate.fi.¬
lio relictis restituẽ. isq uiuo patie
decedat. om̃imodo patr̃ẽ idre tẽp¬

Expanded text:
ed ut pater rogari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater post mortem suam, quod ad se peruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id reten
Abbreviated transcription (Latin):
actũ fit. ⁊ solutũalt̃ ubet᷑. quasi si
duo rei ꝓmitt̾ndiansoliõ obliga¬
libeꝵ ei̾t er ab altuͣtro reliquũ pe¬
tẽ. id̾ erit ⁊ si alt̃ partẽ soluiss.¬
¶ Si ita legatũ sit. lecticanos. uiiii
aut phis in hõies singlõscertam¬
recinam. uttũ legatariꝰ nolapãtẽ

Expanded text:
si duo rei promittendi in solidum obligaliberum cui erit ab alterutro reliquum petere. idem erit et si alter partem solvisset. Si ita legatum sit: "lecticarios octo aut pro his in homines singulos certamam, utrum legatarius vol
Abbreviated transcription (Latin):
ictepimus utrum dotis nomine
insiex alia causa et uidetur de eo¬
debitore dictum qui dotis nomi¬
ne ex ꝓmisit. illud ad h ͨ sub est
utr ante nupcias anpost nup¬
cas id fcm̃ sit multum enim ĩ¬
ter ẽe uidetur. Nam si secustis.
nupcus id fc̃m est dote iam ꝯsti¬
tuta maritus accepto ferendo
tem nupcie sequerentur. detut¬

Expanded text:
 utrum dotis nomine an et si alia ex causa? et videtur ddebitore dictum, qui dotis nomine promisit. illud adhuc subest, utrum ante nuptias an post nuptias id factum sit: multum enim interesse videtur. nam si secutis nuptiis id factum est, dote iam constituta maritus accepto ferendo m nuptiae sequerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
bit etiam si pr ꝓmisit picłin res¬
pice ad maritum q. fend nõest
debebit igitur młris ẽc piculũ
necenim ꝗsqmͣ iudex ꝓprus air
rib audiet mlrem dicentem
cur prem q de suo dotempiis¬
it ñ urẜit ad sołonem. multomi¬

Expanded text:
bit etiam si pater promisit, periculum respicere ad maritum: quod ferendum non est. debebit igitur mulieris esse periculum: nec enim quicquam iudex propriis auribus audiet mulierem dicentem, cur patrem, qui de suo dotem promisit, non urserit ad exsolutionem, multo mi
Abbreviated transcription (Latin):
Nne udend̾ est an marito mu
uer lussit accepto ferre oblige̾.
et putem obligarimandati ac¬
tions et hoc ip̃m in dotem ꝯu̾ti.
qd̃ młr in dote mandati iudo
obligata est. et qd dicitur muli¬
eri rem pire ꝯsequens est. Nam
si cepit uelle de dote cum debi¬
tore age̾. ip̃a secum de beb̾ ꝯpen¬
Iserua ẜuo qiͣ dotem dederit. de¬
inde ꝯstante diunctione ad lib̾¬
tatem ambo ꝑuenerint peculio
eis non adempto et ineadem
diunctione ꝑseu̾auerunt itai
res moderetur ut siqua ex rebi
corpalib uelud indotem tpr
uitutis datis extiterint uide¬
antur ea tacite in dotem ꝯu̾sa.
ut earum estimacio mulieride¬
beatur. ¶Sz si spadom mulier mi¬
psit distinguend̃ arbitror castra¬
tus fuerit nec ne ut etiam castra¬
to dicas  dotem nonee meo qui
castratus non est qr est m̃m̃ et

Expanded text:
ne uidendum est, an marito mulier, quae iussit accepto ferri, obligetur. et putem obligari mandati actione et hoc ipsum in dotem conuerti, quod mulier mandati iudicio obligata est. et quod dicitur rem mulieri perire, consequens est: nam si coeperit uelle de dote agere, ipsa secum debebit compenserua seruo quasi dotem dederit, deinde constante coniunctione ad libertatem ambo peruenerint peculio eis non adempto et in eadem coniunctione permanserint, ita res mode‹re›tur, ut, si quae ex rebus corporalibus uelut in dotem tempore seruitutis datis exstiterint, uideantur ea tacite in dotem conuersa, ut earum aestimatio mulieri debeatur. Si spadoni mulier nubserit, distinguendum arbitror, castratus fuerit necne, ut in castrato dicas dotem non esse: in eo qui castratus non est, quia est mat
Abbreviated transcription (Latin):
cio luciano in hec uerba. si mulr
ꝗdotem dederit post diuorcium
rursus in mr̃imonum redut nõ
reuocatis instrumentis non du¬
utiq non indotem redire ĩ mm̃¬
uoluerit sins ꝑtib fungi quasi renouatado
bbligantur ciius cumq sexus ꝯditio¬
nis qr sint. s si nupcie secute non fiuint ex
stipulatu agi non potest. iagis enim
res quam uerba intuenda sunt saccepti¬
quoq latione dos ꝯstituitur. cum debi
tori marito accepto feratur dotis ꝯsti¬
tuende causa. ¶Si. Adebitore mulieris
sub ꝯdõne dos ꝓmictatur: et postea et añ¬
quam maritus petere possz debitor soluẽ¬
do ẽẽ desierit. magis piculum ad mulie¬
rem ptinere placet. nec enim ꝗdem ide¬
ri marit nom̃ ꝯsecutum eo temꝑe quo exi¬
g̾e non potuit. ꝙ si iam tunc debitor cũ.
culum uiriẽẽ qd sciens tale nom̃ secutus.
uidetur quale mobligatione fuit. ¶ Si
debitor mulierisdotem ꝓmiẜit et mulierẽ
heredem reliquerit. labeo pinde Undum
ait. ac si mulieru p̃a dotem ꝓmisiss cuiꝰ

Expanded text:
io Lucriano in haec verba: "Si mulier, quae dotem dederat, post divortium rursus in matrimonium redit non revocatis instrumentis, non duutique non indotata redire in muoluit, partibus suis fungi quasi renouata dobligantur, cuiuscumque sexus condicionisque sint. Sed si nuptiae secutae non fuerint, ex stipulatu agi non potest: magis enim res quam uerba intuenda sunt. Accepti quoque latione dos constitori marito acceptum feratur dotis constituendae causa. Si a debitore mulieris sub condicione dos promittatur et postea, sed antequam maritus petere posset, debitor solvedo esse desierit, magis periculum ad mulierem pertinere placet: nec enim uideri maritum nomen secutum eo tempore, quo exigere non poterit. quod si iam tunc debitor, cum culum uiri esse, quod sciens tale nomen secutus videretur, quale initio obligationis fuerit. Si debitor mulieris dotem promiserit et mulierem heredem reliquerit, Labeo perinde habendum ait, ac si mulier ipsa dotem promisisset. c
Abbreviated transcription (Latin):
biss pr̃ puelle idaurum ĩ dotẽ
turo appendit deinde mortuae
mat si inseya ĩuita ue uxore ui
id aurx ĩdotem decliss. iauz id
aui b̃rdis mr̃is. uẽtlicariq po¬
test. et omĩno rẽ indotem uno

Expanded text:
pater puellae id aurum in dotem uiro adpendit: dein mortua est mater. si inscia inuitaue uxore uir id aurum in dotem dedisset, manet id aurum heredis matris uindicarique potest et eo minorem dotem
Abbreviated transcription (Latin):
Iertrancus sit ꝗ dotem pmisit
is ꝗ defunctus sit facultatibr ĩpu¬
tabr maritocureur ñ duenit ma¬
rime siex ncͣcitate nõ ex uolunta¬
te dotem ꝓmisit. Nam si donan
nõ p̾cipitauit ad solutdem qui
donauit quemgs nud ꝙ face pos¬

Expanded text:
extraneus sit qui dotem promisit isque defectus sit facultatibus, imputabitur marito, cur eum non convenerit, maxime si ex necessitate, non ex voluntate dotem prominon praecipitauit ad solutionem qui donauerat quemque in id quod facere pos
Abbreviated transcription (Latin):
datum ĩpupilli ꝑsonam sine tuto¬
ris auctoritateusq adeo ut sietiam
pubes fcus dolum aut culpam ami¬
sit hac actione nõ teneatur que ab
micio non ꝯstitit. Nulus.¬

Expanded text:
datum in pupilli persona sine tutoris auctoritate, usque adeo ut, etiamsi pubes factus dolum aut culpam admiserit, hac actione non tenetur, quia ab initio non constitit. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ferendus nõ est dñs ꝓcuratori
mlitem mouendã uel pͥecumam
suscipiẽdam. Quienim suo noĩe
utiles actiones habent rite cas

Expanded text:
ferendus non est dominus procuratori in litem movendam vel pecuniam suscipiendam: qui enim suo nomine utiles actiones habet, rite eas
Abbreviated transcription (Latin):
seꝗtur ꝯdemynatio qnͣtiea res ẽ.
¶ deo autem hic et ĩnitus cã actõe
certa qntitas ñ adicitur. ut possit
ꝑꝯtumatiã suam tanti reus cõ¬
dempnari qnͣti actor inlitẽ iura¬
uerit. s offitio iudicis debet mutͣ¬
q actione taxatione iudicis ius¬
urandũ refrenari. ¶ Nontũ sẽp
in hoc iudicio arbitrium iudicis.
danduest. Quid enĩ si mamifestum
sit rẽ restitin nõ posse. ueluti si ẜuus
dolo traditus defunctus sit. Ideoq
ꝓtinus ꝯdepnari debeat et mid ꝙ
int sit actoris. ¶S si dominꝰ ꝓprie¬
tatis insulam cinus usus fruct
legatus erat incenderit. ñ est de
dolo actio qm alie ex hoc oriũtur
actiones. ¶De eo quisciens ꝯmo¬
dass pondera falsa ut uenditors
emptori merces appenderet Eba¬
tius dedolodabat actõnẽ. atqnͣ
si maiora pondera ꝯmodauit id
ꝙ ampliꝰ m̾cis datum ẽ repeti ꝑ¬
ꝯditionẽ potest. Si minora ut re¬
liqua merx deturexẽpto agipo¬
test. nisi ea ꝯd̾one merx uenit ut

Expanded text:
ti ea res est. ideo autem et hic et in metus causa actione certa quantitas non adicitur, ut possit per contumaciam suam tanti reus condemnari, quanti actor in litem iurauerit: sed officio iudicis debet in utraque actione taxatione iusiurandum refrenari.Non tamen semper in hoc iudicio arbitrio iudicis dandum est: quid enim si manifestum sit restitui non posse veluti si servus dolo malo traditus defunctus sit ideoque protinus condemnari debeat in id quod intersit actoris? Si dominus proprietatis insulam, cuius usus fructus legatus erat, incenderit, non est de dolo actio, quoniam aliae ex hoc oriuntur actiones. De eo qui sciens commodasset pondera, ut venditor emptori merces adpenderet, Trebatius de dolo dabat actionem. atquin si maiora pondera commodavit, id quod amplius mercis datum est repeti condictione potest, si minora, ut reliqua merx detur ex empto agi potest: nisi si ea condictione merx venit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
timinos ip̃e possidet. sciens cñ a
lamͣ ꝑtem c̾tam se nõ posside̾ nõ
norauit emptorẽ. auexempto
niditio teneatur.cum hec genera¬
li adiectio ad ea que sp̃alit̾ no¬
uit q uencliclit nec excepit ꝑtin̾e
no debeat. ne alioqu emptor capi¬
atur ꝗ fortasse sihoc cognouiss.s
empturus nõ eẽt. ułminoris ẽp¬
urus eẽt.si t̾cioratus de loco c̾to
suiss. cum hoc et apud uet̾es sit
lebuntur. et enm iuris actores
renderunt. sic̾tus uẽclitor ꝗbus¬
dam ꝑsonis c̾tas ẜuitutes debe̾¬

Expanded text:
e possedit, sciens tamen aliquam partem certam se non possidere non certiorauerit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter nouit qui uendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor cap‹i›atur, qui fortasse, si hoc cognouisset, uel empturus non esset uel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo fuisset: cum hoc et apud ueteres sitbebuntur': etenim iuris auctores responderunt, si certus uenditor quibusdam personis certas
Abbreviated transcription (Latin):
Iea res qm exempto p̾stare debeam
michi ui adempta fuit. qmͣuis eam
de eius p̾stari a me emptorioporte¬
at qr custoclia aduisus ium parum
ꝑficit actiones autem eas nõ solumi¬
tuo arbitrio s etiam ꝑiculo tuo tibi
p̾stare debebo ut omne lucrum acd
dispenlium tesequatur et nõ solu
ꝙ ipe peum acꝗsiui pstare debeo s¬

Expanded text:
ea res, quam ex empto praestare debebam, ui mihi adempta fuerit: quamuis eam dae eius praestari a m‹e› emptori oporteat, quia custodia aduersus uim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebo, ut omne lucrum ac dispendium te sequatur. Et non solum quod ipse per eum adquisii praestare debeo, s
Abbreviated transcription (Latin):
imprudens ab h̾rdeemit. actione
exempto potit ꝯseq emptor p̾cium
ti ꝓriusqm̃ tibi tradetur furtum mi¬
chi fecit qm̃ius ea res quam sb̾ripint
int̾ierit. inchilomiinus retentione
eo nomine expeculio mehĩturuma
ait idẽm ip̃o iire obid fcm̃ minutu¬
ditus furtum michi feciss aut om¬
nino xlitionem eo nomine depecu¬
lio nõ br̃em aut eatenus habem q̃¬
tenus ex refurtiua auctum peculiũ
fuiss. tñ ĩposito et retentionem me
hiturum. et si omne peculium penes
te sit. uł qiͣ plus debito solu̾im posse
me ulice. secundum que dicendumẽ
si nmimos quos ẜuus iste michis
subrripu̾at tuignorans furtiuos
ee qĩ peculiares ademeris et ꝯsump
michi uendidis et prius quam eiũ¬
catur utilit̾ me exempto acturum
putauit mid qnͣti mea int̾sit meã
ẽe fc̾am qmͣuis enim alioqn u̾msit
uenlitorẽ hactenus tem ut rẽem
Eptori h̾re liceat.non etiam ut eius
fatiat. qr tndolum malsi ab ee p̾sta¬

Expanded text:
imprudens ab herede emit: actione ex empto poterit consequi emptor pretium, ti, priusquam tibi traderetur, furtum mihi fecit. quamuis e‹a› res quam subripuit interierit, nihilo minus retentionem eo nomine ex peculio me habiturum ait, id est ipso iure ob id factum minutsi iam traditus furtum mihi fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de peculio non haberem aut eatenus haberem, quatenus ex re furtiua auctum peculium fuisset, tamen in proposito et retentionem me habiturum et, si omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito soluerim posse me condicere. secundum quae dicendum: si nummos, quos seruus iste mihi subripuerat, tu ignorans furtiuos esse quasi peculiares ademeris et consummihi uendideris, etiam priusquam euincatur utiliter me ex empto acturum putauit in id, quanti mea intersit meam esse factam: quamuis enim alioquin uerum sit uenditorem hactenus teneri, ut rem emptori habere liceat, non etiam ut eius faciat, quia tamen dolum malum abesse praesta
Abbreviated transcription (Latin):
et id ꝙ emptoriam tunc tibitra
traclito ẜuoacꝗsiturus fuisset.
¶Utqr nr̃meande rememit a nõ
dño cumemptio uenditõ qsme
dolo malofieret. traclita q est
sũ ab eodem emmius sũ ab alo
atq alio is ex nobis tuencdus
tis iniquiis pondib accepiss
Sut ĩ mocdum me fallet ul emp¬
tor circumscriptus sit auedite¬
re poindeb minorib. pomp̃a
bit actionem qua ꝯtetus ẽe por¬
res empte sũt. de singulis exẽ¬
to et uenclito agi potest. Idem.

Expanded text:
et id, quod emptor iam tunc sibi tradito seruo adquisiturus fuisset. Uterque nostrum eandem rem emit a non domino, cum emptio uenditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: siue ab eodem emimus siue ab alio atque alio, is ex nobis tuendus etis iniquis ponderibus accepisset, ut in modo me falleret, uel emptor circumscriptus sit a uenditore ponderibus minoribus, Pomponius bit actionem, qua contentus esse pores emptae sint, de singulis ex empto et uendito agi potest. 34 Ide
Abbreviated transcription (Latin):
primo. apd cclitorem eisis et ideo et primo
restitinobligationemetadu̾sus eum.
oart. autem̃ notat eẽ aliqm diffenciã
utꝵ hoc agatur. ut abmicio mulier mal¬
tius locum subdatur. et honus debito¬
ris aquo obligationemtransferrec¬
ditor uolunt suscipiat. an u̾o qͣi debit̾e
tinctionem ĩprim anissionecum qͣiͣde¬
bitrix delegata ẽ exceptionem ei senatꝰ
dsulti marcels nõ daret s ꝯdempnata uł
ante ꝯdempnationem ꝯdr̃e utiq eia
quo delegata ẽ potituel ꝙ ab est ei. ul
si nondum ab est libationem. ¶Inter¬
dum intercedenti mulieriet ꝯdictio

Expanded text:
Primo apud creditorem eius, et ideo et Primo restitui obligationem et adversus eum. Marcellus autem notat esse aliquam differentiam, utrum hoc agatur, ut ab initio mulier in alterius locum subdatur et onus debitoris, a quo obligationem transferre creditor voluit, suscipiat, an vero quasi debitrix tinctionem in prima visione, ubi quasi debitrix delegata est, exceptionem ei senatus consulti Marcellus non daret: sed condemnata vel ante condemnationem condicere utique ei a quo delegata est poterit vel quod ei abest vel, si nondum abest, liberationem. Interdum intercedenti mulieri et condictio
Abbreviated transcription (Latin):
sis possit petitor elig̾e ut sibipre¬
cia iusure prestentur. ¶Ait sena¬
tus placere aqbr petita brditas
fiuuss. et si ad u̾sus eos iudicatũ
eẽt precia que adeos remx exhroi¬
tate uendicaꝵ ꝑuenissent. et si añ
petitam h̾̃rditatem depis sent di¬
miute ue eent restituere de bere.
¶Done fidei possor siuendideriti
res brditarias siue exegit preciũ
siue nõ. qr ħ̃t actionem debebit
precium prestare s ubi h̃t actõ¬
nem sufficiet eum actionem p̃s¬
tare. ¶S si uendid̾it ieictare
restituit qd̃ accepit. nõ uidebit᷑
ad eum ꝑuenie. quãqmͣ poss
dicinec abmicio precium uenire
qr nõ fuit res hrditaria que distcͣ¬
ta est. S ⁊ si senatus rerei ex br¬
ditate distractaꝵ nõ b̾rditariaꝵ

Expanded text:
sis possit petitor eligere, ut sibi pretia et usurae praestentur. Ait senatus: "placere, a quibus petita hereditas fuisset, si adversus eos iudicatum esset, pretia, quae ad eos rerum ex hereditate venpetitam hereditatem deperissent deminutaeue essent, restituere debere.' bonae fidei possessor si uendiderit res hereditarias, siue exegit pretium siue non, quia habet actionem, debebit pretium praestare: sed ubi habet actionem, sufficiet eum actiones praestare.Sed si uendidit et euicta re restituit quod accepit, non uidebitur ad eum peruenisse: quamquam possit dici nec ab initio pretium uenire, quia non fuit res hereditaria quae distracta est: sed etsi senatus rerum ex hereditate distractarum, non hereditaria
Abbreviated transcription (Latin):
petere. quasi ͥ ip̃am acqsieriti
posẜonem ueluti ꝑcolonam ꝓ¬
ponebatur quocletiam incoa¬
gro qui donabatur fuisset cũ
ẽpła micteretur. que res suffi¬
ciebat ad traclitam posẜonem
licet dluctio non interueniss.
alienum possideres fructus ñ
collegisti nichil eius funclifr¬
uctuum nomine tedare opor¬
tet. paulus mumo queritur.
sieius fructus idcirco factus

Expanded text:
petere, quasi per ipsam adquisierit possessionem ueluti per colonam. proponebatur, quod etiam in eo agro qui donabatur fuisset, cum epistula emitteretur: quae res sufficiebat ad traditam possessionem, licet conductio non interuenisset.alienum possideres, fructum non coegisti, nihil eius fundi fructuum nomine te dare oportet. paulus. immo, quaeritur: huius fructus idcirco factus
Abbreviated transcription (Latin):
et ait uulgo c̾litum. reonem qr hoc
fac̾e ut siq̃s ex re altius stipuletur
ꝑtemeidum taxat queri ꝑtem do¬
mino. Ꝙ si nominatim sic sit scip¬
ulatus nec dubitari debere qn ad¬
icto nomine solidum ei q̃ratur. Id̃¬
qAit. et si iussueius stipłetur qm̃
iussum ꝓ nomine accipimus. Idẽ
tendimus. ¶Quod asi diximus ex
re fructuaru ul ex opis sius possis
acqrere utir tunc locum bat. quo¬
ciens iure legati ususfr̾ sit ꝯstitut

Expanded text:
et ait volgo creditum rationemque hoc facere, ut si ex re alterius stipuletur, partem ei dumtaxat quaeri, partem domino: quod si nominatim sit stipulatus, nec dubitari debere, quin adiecto nomine solidum ei quaeratur. idemque ait et si iussu eius stipuletur, quoniam iussum pro nomine accipimus. idem tendimus. Quod autem diximus ex re fructuarii vel ex operis posse adquirere, utrum tunc locum habeat, quotiens iure legati usus fructus si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietario acqrit exemplo ẜutio
coĩs q̃ stiplando remaiti ex domims
cuius res est nichil agit q̃minrem
suam stipłando ꝗs nchil agit al¬
ti stipłando acqrit solilum. ¶Iul.¬
codem libro scripsit si ẜuo fructua¬
rius opas eius locauit mehilag¬
it namsi exre mea iiqd a me stip¬
ulatus sit nichil agit. nõ mag̾ꝙ
ẜuus alienus bona fide michi ẜ¬
uiens id faciendo  domino qcq̃mi
acqrit Simili modo ait necqden
sirem meam ame fructuario ꝯdu¬
cat me nõ obligabit ⁊ reglarit dif¬
finit. qd̃ qs ab auo stipulando michi
acqrit id ame stipulando nichila¬
git nsi forteinqͥt nominatim do¬
mino suo stipuletur a me uelꝰdu¬
cat. ¶Siduos fructuarios ꝓponas

Expanded text:
prietario, ipsi adquirit exemplo servi communis, qui stipulando rem alteri ex dominis cuius res est, nihil agit, quoniam rem suam stipulando quis nihil agit, alteri stipulando adquirit solidum. Ieodem libro scripsit: si seruo fructuarius operas eius locauerit, nihil agit: nam et si ex re mea, inquit, a me stipulatus sit, nihil agit, non magis quam seruus alienus bona fide mihi seruiens idem agendo domino quicquam adquirit. simili modo, ait, ne quidem si rem meam a me fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando mihi adquirit, id a me stipulando nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat.Si duos fructuarios proponas
Abbreviated transcription (Latin):
Iduorum fũdorum uẽditor seꝑatim
de modo cuiusꝙ ꝓnũciauit et ita utre¬
ꝙ uno p̾ciotradid̾it. et altĩ aliqd desit.
qmͣiuis in alto ex supet. forte si dixit imũ
sĩt. et de hus ita apd̃ labeo nem relatũ
ẽ.S anexceptio doli mali uenclito¬
ri ꝓfutrira sit pot̾ dubitari. utiq sicxi¬
ginis modus siue desit. et plus inuine¬
ĩs h̾atur qm mre ꝓmissum ẽ an nõ fac̃
dolo ꝗ nire ꝑpetuo utitur nec enm id
q amplius in modo agri ĩuenitur ꝙͣ
alioqn dictũ est ad ꝯpẽdiũ uẽclitoris
s emptoris ꝑtinet. et tunc tenetur uẽ¬
ditorcum minor modus inuenitur
iudeamus tñ ne nulla querela sit em¬
potoris e ĩeodem fũdo ciplus iueni¬
atur ĩumea qmͣ inprato cum uniu̾¬
sus modus dstat similis qo ẽẽ potest ei
que ĩ duob fũdis agiatata ẽ. et siꝗs
duos statu lib̾os uno p̾cio uendat. et
dicat unum .x. dare iussũ ꝗ .xu. dare¬
bic tenebitr exempto actione qmuis

Expanded text:
duorum fundorum uenditor separatim de modo cuiusque pronuntiauerit et ita utrumque uno pretio tradiderit, et alteri aliquid des‹i›t, quamuis in altero exsuperet, forte si dixit unum sint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modus siluae des‹i›t et plus in uineis habeat, quam repromissum est. an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? nec enim hic quod amplius in modo inuenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium uenditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur uenditor, cum minor modus inuenitur. uideamus tamen, ne nulla querella sit emptoris in eodem fundo, si plus inueniat in uinea quam in prato, cum uniuersus modus constat. similis quaestio esse potest ei, quae in duobus fundis agitata est et si quis duos statuliberos uno pretio uendat et dicat unum decem dare iussum, qui quinhic tenebitur ex empto actione, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
Iꝗs crediderit pecuniam ⁊ pac¬
tus sit ut quatenus fac̾e pos¬
sit debitoreatenus agat an
pactum ualeat ⁊ magis est ħ
pactum ualere. nec enim mi¬
ꝓbum est siꝗs hactenus desi¬
derat ꝯueniri quatenus fa
depositi.ꝯmod̾ati ⁊ locati ⁊ ce¬
turũ pactum ne facias furemi
gittuus fiat ne ita negglign
rͣuimiut fur efficiatur sicut
n. ẜuicorruptiactio locimi
habet ita pocest. ⁊̃ hecactiolo¬
cumhre que ad non corrum

Expanded text:
is crediderit pecuniam et pactus sit ut, quatenus facere possit debitor, eatenus agat: an pactum ualeat? et magis est hoc pactum ualere. nec enim improbum e‹s›t, si quis hactenus desideret conueniri, quatenus facdepositi, commodati et locati et ceoc pactum: 'ne facias fu‹rem gitiuus fiat: ne ita neglegas seruum, ut fur efficiatur. sicut enim serui corrupti actio locum habet, ita potest etiam haec pactio locum habere, quae ad non corrump
Abbreviated transcription (Latin):
uenit extimandus est ut pu¬
ta quantitas cransactionis.
Nametiam ex modo fides trãs¬
actionis existimatur moclus
Aut ꝓpric eius qui trasigita
arbitrandus est ⁊ ualitudĩe
nam alias cum puero nam
Allas cum uiuene alias cum
sene trãsigi palamest sconstat
enim alimenta cum uita fi¬
niri. ¶ S ⁊ ꝑsonarum ꝯtem¬
platio habenda est. ħ est cui
intesunt hi qb alimenta
relicta sunt utix frugiuite
hu sunt qui alas sufficere sibi

Expanded text:
uenit, aestimandus est: ut puta quantitas transactionis. nam etiam ex modo fides transactionis aestimabitur. modus autem pro aetate eius, qui transigit, arbitrandus est et ualetudine: nam alias cum puero, alias cum iuuene, alias cum sene transigi palam est: constat enim alimenta cum uita finiri. Sed et personarum contemplatio habenda est, hoc est, cuius uitae sint hi, quibus alimenta relicta sunt: utrum frugi uitae hi sint, qui alias sufficere s
Abbreviated transcription (Latin):
suitutes suntqr nichil inci¬
nor inter est non ualet uluti
ne pfundum tuum eas aut¬
ne ibi dsistat et ideo si michi
cedas ius tibi non esse fundo
tuo tuti fru nichil agitur
Alit atq sixedas michi ius
tibi non eẽ fundo tuo. Iquam
quere minuienue Iquͣe mec
gr̃a. ¶Suitutum non ea na¬
tura est.ut aliqd facia ꝗs uel¬
uti iuridaria tollat.aut a me¬
morem ꝓspectum p̾stet. aut ĩ
hocut misuopingat.s ut aliqd
nemsuitutis dari sicut ip̃ius
fundi nomie utilis petitio da¬
meo ad quem uectigalis fũ.¬
dus ytinet. POmponꝰ.¬

Expanded text:
 nihil vicinorum interest, non valet, veluti ne per fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi concedas ius tibi non esse fundo tuo uti frui, nihil agitur: aliter atque si concedas mihi ius tibi non esse in fundo tuo aquam quaerere minuendae aquae meae gratia. Servitutium non ea natura est, ut aliquid faciat quis, veluti viridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid nem servitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio daeo, ad quem vectigalis fundus
Abbreviated transcription (French):
lpm. notat momnib ẜuitu¬
tibꝰ que aditione dfuse sint
snsum e doli exceptionemi
nocituram legatrio sinon
fundo quem qs̃ uen boł.
dit surtutem impomi. et si

Expanded text:
 notat. In omnibus servitutibus, quae aditione confusae sunt, responsum est doli exceptionem nocituram legatario, si nofundo, quem quis vendat, vitutem imponi, et si
Abbreviated transcription (Latin):
Repti uerba bec sunt. ¶ Domi¬
nor ꝗdem po̾tatem ĩ ẜuos suo ᷤᷤ
illibatãl eẽ oportet. nec cuiqm
hominũ ius suũ detrahi. s do¬
inmoꝵ ꝗdem int̾ est. ne auxcili¬
intolłabilem ĩniriam de nege
milia iulu sabim ad scatutã
dfugerũt ut si uł duriꝰ hitos
qmequum ẽ uł ĩfami uł ĩiur¬
adrianus membriciam qmdã
mironam ĩ qnquẽniũ relegaut¬

Expanded text:
i verba haec sunt : ‘ Dominorum quidem potestatem in suos servos illibatam esse oportet nec cuiquam hominum ius suum detrahi. sed dominorum interest, ne auxiliintolerabilem iniuriam denegetumilia Iulii Sabini ad statuam confugerunt, et si vel durius habitos quam aequum est vel infami iniurHadrianus Vmbriciam quandam matronam in quinquennium relega
Abbreviated transcription (Latin):
dicat nullum eẽ arbitrium necco
eumq ea mente ꝗd ꝓnũciat ut
scd̃m id discedere eos atota ꝯtio¬
u̾sia uelit. ¶ S si deplurib reb
sit arbitrium receptum. nsiom¬
nes ꝯtrou̾sias fimerit non inidef¬

Expanded text:
dicat, nullum esse arbitrium, nec ceum, qui ea mente quid pronuntiat, ut secundum id discedere eos a tota controuersia uelit. sed si de pluribus rebus sit arbiterium receptum, nisi omnes controuersias finierit, non uide
Abbreviated transcription (Latin):
et siꝗs eg̾it ita demum ꝯsumiti
publicam actionem. si non ꝑcol¬
lusionem actumsit. ¶ Si lib̾tus
defente pr̃ono uirauit se liber¬
tum non ẽe ratum bndum est
ius uirandum. ut nec oꝑaꝵe peti¬
tio nec bonoꝵ posẜo. Itra tabu¬
las dan debeat. ¶Si uirauero
alsum fructum michi dare oꝑ¬
si caueam bom uiri arbitratui
tu restituturum. O Aius.
dum etiam post iusiurandum
ex actum ꝑmicti ꝯstitutiomibꝰ
principumexintegro cãm ag̾e
siꝗs noua instrumenta se iͥue¬
nisse dicat qb nunc solis usurꝯ
sit. S hee ꝯstitutiones tunc in¬

Expanded text:
et si quis egerit, ita demum consumit publicam actionem, si non per collusionem actum sit. Si libertus deferente patrono iuravit se libertum non esse, ratum habendum est iusiurandum, ut nec operarum petitio nec bonorum possessio contra tabulas dari debeat. Si iuravero usum fructum mihi dari opsi caueam boni uiri arbitratu tu restituturum. 31 Gaiusdum etiam post iusiurandum exactum permitti constitutionibus principum ex integro causam agere, si quis noua instrumenta se inuenisse dicat, quibus nunc solis usurus sit. sed hae constitutiones tunc
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc ad actum nequis agat
no rescindenda. ¶ Si anteaditã
hrditatem paciscaturquis cum
creclitorib ut minus soluatur
pactumualiturumest. S siẜ iu
sit qui paciscatur priusquamli¬
bertatem ⁊ h̃rditatem adipisca¬
tur.qr subconditione heres scrip¬
tus fuerit. non ꝓfuturum pac
tos paciscentes prius quam se
minmisceant putat recte se ꝑaci¬
ci qd̾ et uerumest. Idemet mer¬
dato adierit. etiam mandati
putat eumh̃re actionem. ini¬
inẜuitute pactus est neg̾at mĩ¬
cellus qͣm non solet ei ꝓficere si
quid meintute egerit post liber¬
tatem qd̃ in pactiexceptione a¬
ad mittendum est s an ueldo¬
li ci ꝓsit exceptio. queritur. Mar¬
cellus. insimilib speb licet antor
dubitauit. tamen ad misit ut
puta si filiusfa. ħrs institutus
pactus est cum creditoribus hr¬
ditarus et emancipatus adut
h̾rditatem. et dicidoli eum pos¬
se utiexceptione. Idem ꝓbat.
.i. si filius inuo patre cum creclite

Expanded text:
de hoc adactum ne quis agat modo rescindenda.Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus soluatur, pactum ualiturum est.Sed si seruus sit, qui pa‹ci›scitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, quia sub condicione heres scriptus fuerat, non profuturum pacttos, paciscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod verum est. idem et in exditorum adierit, etiam mandati putat eum habere actionem. in seruitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in seruitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione admittendum est. sed an uel doli ei prosit exceptio, quaeritur.Marcellus in similibus speciebus licet antea dubitauit, tamen admisit: ut puta filius familias heres institutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius uiuo patre cum credit
Abbreviated transcription (Latin):
ce causa abesse non potest pre¬
ter hanc autem exceptonẽ
cetere qr cominimes sunt
res ue dies qmͣ in iudiciosis¬
ti se reus ꝓmisit secum agẽ¬
di potestatem fecerit noc ac¬
toris ius ex mora deterius fac¬
tumsit ꝯsequens est dici defen¬
Nseruus in iudicio se sisti pro¬
mictat non comnictitur sti¬
pulatio neq meum neꝙ in
fideuissoremeius. ¶Si plu¬
rium seruorum nomiȩ iu¬
dicio sistendicausa noua sti¬
płatione ꝓmittatur penar
quidem mtegram conmicti
licet unus status nonsit la¬
beo ait. quia uerumsit om̃s
statos non esseuerum siꝓi
rata portõne uus offerat᷑
pena exceptione doliusurũ
cum qui ex hac stipłatione
qui iam tempore liberatus¬
est esse dicebatur qr iam actõ¬
ne forte non tenebitur actio
mme danda est ut uł exibe¬
ameum ul defendamuti
ueritas inquiratur. ¶Homo
sisti ꝓmissus ante diem do¬
lo ꝓmissoris ꝑut certo iure

Expanded text:
cae causa abesse non potest. praeter hanc autem exceptionem ceterae, quia communes sunt, resue dies, quam iudicio sisti se reus promisit, secum agendi potestatem fecerit nec actoris ius ex mora deterius factum sit, consequens est dici defenseruus iudicio se sisti promittat, non committitur stipulatio neque in eum neque in fideiussores eius.Si plurium seruorum nomine iudicio sistendi causa una stipulatione promittatur, poenam quidem integram committi, licet unus status non sit, Labeo ait, quia uerum sit omnes statos non esse: uerum si pro rata unius offeratur poena, exceptione doli usurum eum, qui ex hac stipulationequi iam tempore liberatus esse dicebatur, quia iam actione forte non tenebatur: actio in me danda est, ut uel exhibeam eum uel defendam, ut ueritas inquiratur.Homo sisti promissus ante diem dolo promissoris periit: certo iure
Abbreviated transcription (Latin):
ti posse quam dies ueniat. to¬
taenim stipulatio in diem col¬
lata uidetur. ¶ Ꝙuid in iri¬
aix acturus est stipłatus er¬
at ante litem ꝯtestatamut at

Expanded text:
ti posse, quam dies venerit: tota enim stipulatio in diem collata videtur. Qui iniuriarum acturus est, stipulatus erat ante litem contestatam ut a
Abbreviated transcription (Latin):
uersitate ꝓposuit pretorsubici¬
turactio singularium rerui
pecitionis. que sp̃alis uirem
rebus mobilibustam anima¬
libus quam mhus quequima
carent. et inhus que solo continẽ¬
tur. ¶Per hanc autem actioe
libere ꝑsone quesunt iris nr̃i.
ut puta liberi quisunt in potes¬
tate non petuntur. Igitur. Aut
preuidicus. aut interdictis. aut
cognitione pretoria. et ita pom
ad iectucnͣ qs uendicet. Siqͥs ita
petit filium suum uel ĩpotesta¬
te ex iure romano uidetur mi¬
chi et pomp̃. ꝯsentire recte eum

Expanded text:
uersitate propositae sunt, subicitur actio singularum rerum petitionis.Quae specialis in rem rebus mobilibus, tam animalibus quam his quae anima carent, et in his quae solo continentur.Per hanc autem actionem liberae personae, quae sunt iuris nostri, ut puta liberi qui sunt in potestate, non petuntur: petuntur igitur aut praeiudiciis aut interdictis aut cognitione praetoria, et ita Pompadiecta causa quis uindicet: si quis ita petit 'filium suum' uel 'in potestate ex iure Romano', uidetur mihi et pomponius consentire recte eum
Abbreviated transcription (Latin):
ti cedentem substitus sic PAuł.
testatorhĩtationem exhoc fecit. uł si
taberne et dietam fecerit. dñdumest
usumfr̃. extinctum. ꝓinde et si hys¬
trionis reliquerit uͣsumfr̃. et eum
ad aliud musterium transtulerit
ssem fecit. et decesit. stipulam que ĩ
messem iacet brdis eius ẽẽ labeo a¬
it.spicam que t̾ra teneatur domini
fundi ẽẽ fructum quoq ꝑcipi. spica
aut feno ceso Aut una adempta aũ
extussaolea quanius nondumtri
tricum frumentum autoleum fac¬
tum uel uindemia coacta sit. S ut
uere est qd̃ deolea extussa scripsit ita
aliterobseruand de ea olea que ꝑse
decidit. Iuł. ait. fructuaru fructuaris
fructus tunc fiericumeos ꝓceꝑit.
bone fidei autem possoris moxqmͣ
te relique cause uł ꝓꝑte int̾itum u

Expanded text:
ti cedentem substitutus sit. 12 testator habitationem hoc fecerit, uel si tabernae et diaetam fecerit, dicendum est usum fructum extinctum. Proinde et si histrionis reliquerit usum fructum et eum ad aliud ministerium transtulerit, ssem fecit et decessit, stipulam, quae in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, domini fundi esse fructumque percipi spica aut faeno caeso aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructuarii fructus tunc fieri, cum eos perceperit, bonae fidei autem possessoris, mox qute reliquae causae uel pro parte interitum us
Abbreviated transcription (Latin):
que aprincipe uel senatus ꝑ¬
pomp̃. querit. et putat de ea
restitutione sensisse qmͣ prin¬
ceps ⁊ senatus indulsit. mu
Siꝗs deceptus sit cetis ꝙ sp̃e¬
so iudicio ꝯdẽpnatus ꝑmi
tegrũ restitutionem fu̾it ab¬
solutus. pomp̃. putat. hunc
intamia eximi. ¶Demde a¬
dicit pretor. ꝓ alio ne postulẽt
psonis. subtitulo de mius uo¬
cando plenius diximus. i¬
Item adiecit liberis uesuis s
fr̃e.sorore.uxore.socero.socru
genero. nuru. uictrico. nou̾¬
ca. priuigno. priuigna. pupi¬
lo.pupula.furioso. furiosa.i
istis quoq ꝑsonis curatord

Expanded text:
quae a principe uel a senatu?Pomponius quaerit: et putat de ea restitutione sensum, quam princeps uel senatus indulsit. an si quis deceptus sit, ceterisque specieso iudicio condemnatus per in integrum restitutionem fuerit absolutus, Pomponius putat hunc infamia eximi.Deinde adicit praetor: 'Pro alio ne postulent uibus personis sub titulo de in ius uocando plenius diximus.Item adicit: 'liberisue suis, fratre sorore, uxore, socero socru, genero nuru, uitrico nouerca, p‹r›iuigno priuigna, pupillo pupilla, ‹furioso› furiosa,' istis quoque personis curator
Abbreviated transcription (Latin):
eis ꝯtinentur minus musu freq̃n¬
tatur huius eĩm ꝑsonis extra or¬
dinem ius dicitur ex senatus⁊
sultis ⁊ principalib ꝯstitution¬
bus. ¶Hoc autem capite adiuua¬
tur.ĩ primis huq metus causa.¬

Expanded text:
ei continentur, minus in usu frequentatur: huiusmodi enim personis extra ordinem ius dicitur ex senatus consultis et principalibus constitutionibus. Hoc autem capite adiuvantur in primis hi, qui metus causa