comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leris. Nã cõmissura decipit. usq eo mira arte nat᷑ȩ. qͦd a simillimo incep̃: in dissimillimo desi¬
nit. Quid gͦ istic duo colores faciunt. lucis atq umbre. tã innumꝰ abiliũ ratio reddenda sit:
Quidã tta existimant arcũ fieri. In ea parce in qͣ iã pluit. singła stillicidia pluiuȩ cadentis sin¬
gula eẽ specula. A singłis gͥ reddi imaginẽ solis. At contͣ ingens stagnũ ñ ãpliꝰ habebit qͣ unam
maginem. Quare: qͥa om̃is circuiscͥpta leuitas. & circũdata suis finibꝰ speculũ ẽ. Itaq piscinã
ingentis magnitudinis. insertis parietibꝰ diuide. totidẽ illa habebit imagines solis: qͦt lac̾ habu̾it.
Relinque illã sic̃ ẽ diffusa. semel tͥ imaginẽ reddec. Nicħ referc: ꝗͣ eciguus sit humor. aut lacꝰ

Expanded text:
leris: nam commissura decipit, usque eo mira arte naturae; quod a simillimo coepit, in dissimillimo desileris: nam commissura decipit, usque eo mira arte naturae; quod a simillimo coepit, in dissimillimo desinit. Quid ergo istic duo colores faciunt lucis atque umbrae, cum innumerabilium ratio reddenda sit? Quidam ita existimant arcum fieri: in ea parte, in qua iam pluit, singula stillicidia pluuiae cadentis singula esse specula, a singulis ergo reddi imaginem imaginem. Quare? Quia omnis circumscripta leuitas et circumdata suis finibus speculum est. Itaque piscinam ingentis magnitudinis insertis parietibus diuide, totidem illa habebit imagines solis, quot lacus habuerit; relinque illam sic ut est: diffusa semel tibi imaginem reddet. Nihil refert, quam exiguus sit umor aut lacus:
Abbreviated transcription (Latin):
licidia quȩ solẽ tͣnsmittant: quȩdã mag̃ coacta quã ut tͣnsluceant. Itaq ab illis fulgorẽ red¬
di ab his umbrã. Et sic itriꝰq int̾cursu effici arcũ: in qͦ pars fulgeat. quȩ solẽ rcipit. pars ob¬
scutior sit: quȩ exclusit & ex se umbrã ꝓximis fecit. hoc ita eẽ quidã negant. Pot̾at enĩ uerũ
uideri. si arcꝰ duos tm̃ habeat colores. si ex lumine umbraq constaret. S nc̃ diu̾si niteant c̃ mille
colores: Transitꝰ ipse tam̃ spectantia lumina fallit. Usq adeo qͦd tang̃ idem ẽ : tam̃ ultima di-¬
stant. Uidemꝰ in eo aliqͥd flãmei. aliqͥd lutei. aliqͥd cerulei. & alia in picturȩ modũ subtilibus
lineis ducta. ut ait poeta. Andissimiles colores sint scire non possis. nͥ cũ pͥmis extrema contu¬

Expanded text:
licidia, quae solem transmittant, quaedam magis coacta, quam ut transluceant: itaque ab illis fulgorem redlicidia, quae solem transmittant, quaedam magis coacta, quam ut transluceant: itaque ab illis fulgorem reddi, ab his umbram, et sic utriusque intercursu effici arcum, in quo pars fulgeat, quae solem recipit, pars obscurior sit, quae exclusit et ex se umbram proximis fecit. Hoc ita esse quidam negant. Poterat enim uerum uideri, si arcus duos tantum haberet colores, si ex lumine umbraque constaret: sed nunc, "diuersi niteant cum mille colores, transitus ipse tamen spectantia lumina fallit: usque adeo quod tangit idem est, tamen ultima distant'. Videmus in eo aliquid flammei aliquid lutei aliquid caerulei et alia in picturae modum subtilibus lineis ducta, ut ait poeta, an dissimiles colores sint, scire non possis, nisi cum primis extrema contu
Abbreviated transcription (Latin):
sũmissiores. & quȩdã crassiores: ꝗͣ ut solẽ tͣnsmitant. aliȩ ĩbecilliores ꝗͣ ut excludant. Hȩc
meq litas alt̾nis lucẽ umbrãq ꝑmiscet. & exp̃mit illã mirabilẽ arcꝰ uarietatẽ. Alt̾a causa
arq eiusmo di recidit᷑. Uidemꝰ cũ fistula aliq̃ loco rupta ẽ. aꝗͣ ꝑ tenue foram̃ didi. q̃ sparsa
cont᷑ sole oblique positũ: faciẽ arcꝰ repsentat. Idem uideb accide. si q̃n uolueris obseruare
sullonẽ. cũ os aqua impleuit: & uestim̃ta tendicuł diducta leuit̾ asꝑgit: apparet uarioᷤᷤ
edi colores in illo aere asꝑso: qͣles fulgere in arcu solent. Hinꝰ rei causam in humore ẽẽ : ne du-¬
bitauis. Nfit enĩ unꝗͣ are. ñͥ nubilo. S queramꝰ q̃ ad modũ fiat. ¶ Quidã aiunt eẽ aliqͣstil¬

Expanded text:
summissiores, quaedam crassiores, quam ut solem transmittant, aliae imbecilliores, quam ut excludant, haec summissiores, quaedam crassiores, quam ut solem transmittant, aliae imbecilliores, quam ut excludant, haec inaequalitas alternis lucem umbramque permiscet et exprimit illam mirabilem arcus uarietatem. Altera cauarcus eiusmodi redditur: uidemus, cum fistula aliquo loco rupta est, aquam per tenue foramen elidi, quae sparsa contra solem oblique positum faciem arcus repraesentat. Idem uidebis accidere, si quando uolueris obseruare fullonem: cum os aqua impleuit et uestimenta tendiculis diducta leuiter aspergit, apparet uarios edi colores in illo aere asperso, quales fulgere in arcu solent. Huius rei causam in umore esse ne dubitaueris non fit enim umquam arcus nisi nubilo; sed quaeramus, quemadmodum fiat. Quidam aiunt esse aliqua stil
Abbreviated transcription (Latin):
tatꝰ ab illo: calfactꝰq solutior. Lunȩ inertioruis est. ideoq faciliꝰ a circũposito aere sustine.¬
tur. Eque cȩta sid̾a infirma sunt. nec ꝑrũpe aera ui sua possunt. Excipit᷑ itaq illoꝵ imago.
& in mat̾ia solidiore ac minꝰ cedente seruat᷑. Debet enĩ aer nec tã spissus eẽ. ut exludatac
sumoueat a se lum̃ ĩmissũ. nec tã tenus aut solutꝰ. ut nullã uenientib ndiis morã p̃beat.
hec noctib tẽpatã contingit. cũ sidã cͥcũiectũ aera luce leni ñ pugnacit̾ nec asꝑe feruint.
spissiorẽq ꝙͣ solet eẽ int̾du inficiunt. At cont᷑ arcꝰ nocte ñ fit. aut admodũ raro. qͥa luna
ñ habet timn uiriũ ut nubes tͣnseat. & illis colorẽ subfundat. q̃lem accipiunt sole ꝑistictȩ.
Sic enĩ formã arcꝰ discoloris efficiunt: quia aliȩ partes in nubibꝰ tumidiores sunt: aliȩ

Expanded text:
tatus ab illo calefactusque solutior: lunae inertior uis est ideoque facilius a circumposito aere sustinetatus ab illo calefactusque solutior: lunae inertior uis est ideoque facilius a circumposito aere sustinetur; aeque cetera sidera infirma sunt nec perrumpere aera ui sua possunt: excipitur itaque illorum imago et in materia solidiore ac minus cedente seruatur. Debet enim aer nec tam spissus esse, ut excludat ac summoueat a se lumen immissum, nec tam tenuis aut solutus, ut nullam uenientibus radiis moram praebeat. Haec noctibus temperatura contingit, cum sidera circumiectum aera luce leni non pugnaciter nec aspere feriunt spissioremque, quam solet esse interdiu, inficiunt. At contra arcus nocte non fit aut admodum raro, quia luna non habet tantum uirium, ut nubes transeat et illis colorem suffundat, qualem accipiunt sole perstrictae. Sic enim formam arcus discoloris efficiunt: quia aliae partes in nubibus tumidiores sunt aliae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. uñ findunt᷑. Si ruptȩ pluribꝰ locis sunt: tẽpestas fit. Quare id accidat: ex his quȩ iã
expofui intelligi pot̃. Nam si facies uniu̾sa subsedit: apparet cẽꝑatũ eẽ aera.& sic placidum.
Si ab una parte int̾tisa ẽ: apparet ĩ aera incũb̾e. & ideo illa regio uentũ dabit. At cum
undiq lacerata & concerpta ẽ. manifestũ c̃ a pluribꝰ partib ĩ illã umpetũ fieri. & inqͥetũ
aera hinc atq illinc adsilire. Itaq ex hac constantia cȩli tã multa tẽptantis. & undiq
laborantis. apparet futura tẽpestas uentoꝵ pluriũ. Heȩ coronȩ noctib fere circa lunam
& alias stellas notabunt᷑. Int̾dui: raro. Adeo ut quidã ex grecis negauĩnt omĩno eas fieri:
cũ illos hystoriȩ coarguant. Causa aũ raritatis bȩc ẽ. q̃d solis fortiꝰ lum̃ ẽ. & aer ipse agi¬

Expanded text:
est, unde finduntur; si ruptae pluribus locis surît, tempestas fit. Quare id accidat, ex his, quae iam est, unde finduntur; si ruptae pluribus locis surît, tempestas fit. Quare id accidat, ex his, quae iam exposui, intellegi potest. Nam si facies uniuersa subsedit, apparet temperatum esse aera, et sic placidum; si ab una parte intercisa est, apparet inde aera incumbere: et ideo illa regio uentum dabit. At cum undique lacerata et concerpta est, manifestum est a pluribus partibus in illam impetum fieri et inquietum aera hinc atque illinc assilire: itaque ex hac inconstantia caeli tam multa temptantis et undique laborantis apparet futura tempestas uentorum plurium. Hae coronae noctibus fere circa lunam et alias stellas notantur, interdiu raro, adeo ut quidam ex Graecis negauerint omnino eas fieri, cum illos historiae coarguant. Causa autem raritatis haec est, quod solis fortius lumen est et aer ipse agi
Abbreviated transcription (Latin):
uentos quidem. His argum̃tis ⁊ illud adice. nunꝗͣ coronã colligi ñ stabiliaere. & pigro
g illud sidus talem effigiẽ circũ dabit. nͥ cũ aer erit densus aiq imotꝰ. & obhoc custodieus maĩ¬
dentẽ in se rotundi lincã luminis. lec sine causa. Repete enĩ exemplũ qd pauloan tposur la¬
pillꝰ in piscinã aut lacũ & alligatã aqͣm missus: circulos fac̾ innumerabiles. At hoc idem nͣ
faciet in flumine. Quare : qͥa omnẽ figurã fugiens aqͣ disturbat. Idem gͦ in acre euentt. ut
ille qͥ manet possit figurari. At ille q rapit᷑ & curric: ñdec sui potestatẽ. & omnẽ ictum
uenientt̃q formã ex eo turbet. Heȩ de qͥbꝰ dixi coronȩ cũ delapsȩ sunt eqͣlit̃. & in semet
ipsȩ euanuert̃: significat᷑ qͥes aeris. & otiũ. & tͣnqͥllitas. Cũ ob unã partẽ cessert᷑: illine uent

Expanded text:
uentos quidem. His argumentis et illud adice, numquam coronam colligi nisi stabili aere et pigro uentos quidem. His argumentis et illud adice, numquam coronam colligi nisi stabili aere et pigro ergo ullum sidus talem sibi efligiem circumdabit, nisi cum aer erit densus atque immotus et ob hoc custodiens incidentem in se rotundi lineam luminis. Nec sine causa; repete enim exemplum, quod paulo ante' proposui: lapillus in piscinam aut lacum et alligatam aquam missus circulos facit innumerabiles; at hoc idem non faciet in flumine quare? Quia omnem figuram fugiens aqua disturbat: idem ergo in aere euenit, ut ille, qui manet, possit figurari, at ille, qui rapitur et currit, non det sui potestatem et omnem ictum uenientemque formam ex eo turbet. Hae, de quibus dixi, coronae cum dilapsae sunt aequaliter et in semet ipsae euanuerunt, significatur quies
Abbreviated transcription (Latin):
impellit S m̃ẽ aũ lum̃ rotundũ ẽ. Gͣ & aer in hunc modũ lumine ꝑcussus exibit. db hoc tales
splendores greci areas uocauert̾. qͥa fere uerendis frugibꝰ destinata loca: rotunda st. Nest aitẽ
qͦd eristimemiꝰ istas suie areȩ. siue corone sunt. ĩ uitina sider̃ fieri. Plurimũ enĩ absiitc. qui
cingere ea ce coronare uideant᷑. Non longe a t̾ra fit talis effigies. Quã uisus nr̃ sollta idaus¬
litate deceptꝰ. circa ipsum sidꝰ pittat positã. In uiciia aũ stellar & solis. nicħ tale fieri pot̃
qͥa illic tenius echer ẽ. Nã formȩ c̃sus demũ spisisq corꝑibꝰ impͥmi solent. in subtlit ñ hpcc
ubi consistant aut hereant. In balucis qͦq circa lucernã tale qͥdda aspici solet. ob acris dei¬
corone ꝑit. Si a septẽtrione discessit: aqͥlo erit. Si ab occidente: fauoniꝰ. Qd argunitũ cant᷑
eam partẽ celi has fieri coronas: int᷑ ꝗͣuenti qͦq eẽ solent. Suꝑiora ñ hñt coronas: quia ne

Expanded text:
impellit; omne autem lumen rotundum est: ergo et aer in hunc modum lumine percussus exibit. Ob hoc tales splendores Graeci areas uocauerunt, quia fere terendis frugibus destinata loca rotunda sunt. Non est autem, quod existimemus istas, siue areae siue coronae sunt, in uicinia siderum fieri. Plurimum enim ab his abstint, quamuis cingere ea et coronare uideantur: non longe a terra fit talis effigies, quam uisus noster solita imbecillitate deceptus circa ipsum sidus putat positam. In uicinia autem stellarum et solis nihil tale fieri potest, quia illic tenuis aether est. Nam formae crassis demum spissisque corporibus imprimi solent, in subtilibus non habent, ubi consistant aut haereant: in balneis quoque circa lucernam tale quiddam aspici solet ob aeris dencoronae periit: si a septemtrione discessit, aquilo erit, si ab occidente, fauonius. Quod argumentum est intra eam partem caeli has fieri coronas, intra quam uenti quoque esse solent: superiora non habent coronas, quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
stans: sic mirabilis ẽ. Circa t̾ras plurimũ audet. płimũ patit᷑. Exagitat: & ex¬
agitat᷑. Nec tñ eodem mͦ totꝰ afficit᷑. s alit̾ alibi. & partib¬

Expanded text:
stans ac mutabilis est. Circa terras plurimum audet, plurimum patitur, exagitat stans ac mutabilis est. Circa terras plurimum audet, plurimum patitur, exagitat gitatur; nec tamen eodem modo totus afficit
Abbreviated transcription (Latin):
conferas: qͣntũ ad siccitatẽ tenuitatẽq ꝑtineat. Cęt̾m ut᷑q parte frigidior. Nã suꝑiora eiꝰ calo¬
rem uicinoꝵ sidm sentiunt: inferiora qͦq tepent. Primum t̾rar̃ alitu qͥ multũ secũ calidi
affert. deiñ qͥa radii solis replicant᷑. & qͣusq redire potuer̾. id duplicato calore benigniꝰ fo¬
uent. Deiñ ẽ illo sp̃u q̃ om̃ibꝰ animalibꝰ arbustisq ac satis: calidꝰ ẽ. Nicħ enĩ uiueret sine
calore. Adice nc̃ ignes ñ tm̃ manufactos & cercos. s oꝑtos t̾ris. qͦr̃ aliqͥ cruꝑunt: innumera¬
biles & obscuro & condito flagrant semꝑ. Hȩc tot partes eiꝰ fertiles rer hñt qͥddã teporis.
qm qñ sterile frigꝰ ẽ: calor ogignit. Media gͦ pars aeris abbis sũmota: in frigore suo ma¬
net. Natura enĩ aeris gelida ẽ. Quia cũ sic diuisus sit: iã sui parte maxime uariꝰ & incon¬

Expanded text:
conferas, quantum ad siccitatem tenuitatemque pertinet, ceterum utraque parte frigidior. Nam superiora eius caloconferas, quantum ad siccitatem tenuitatemque pertinet, ceterum utraque parte frigidior. Nam superiora eius calorem uicinorum siderum sentiunt. Inferiora quoque tepent; primum terrarum halitu, qui multum secum calidi affert; deinde quia radii solis replicantur et, quousque redire potuerunt, id duplicato calore benignius fouent; deinde etiam illo spiritu qui omnibus animalibus arbustisque ac satis calidus est, nihil enim uiueret sine calore. Adice nunc ignes, non tantum manufactos et certos, sed opertos terris, quorum aliqui eruperunt, innumerabiles in obscuro et condito flagrant semper. Hae tot partes eius fertiles rerum habent quiddam teporis, quoniam quidem sterile frigus est, calor gignit. Media ergo pars aeris ab his summota in frigore suo manet; natura enim aeris gelida est. CAPUT 11 Qui cum sic diuisus sit, ima sui parte maxime uarius et incon
Abbreviated transcription (Latin):
s resilit. Quẽ admodũ. nͥ sp̃u referiente: Uox aũ qua ratione ꝑ parietũ munim̃ta tͣnsmittit᷑. nͥ
qͦd solido aer qͦq inẽ. qͥ sonũ extrinsecꝰ missum & accipit & remittit: Scilicet sp̃u ñ aꝑta tantũ
intendens. s & abqͥita & inclusa. Qͦd illi facere expeditũ ẽ. qͥa nusꝗͣ diuisũ ẽ. s ꝑ illa ipsa qͥbꝰ sepa¬
rari uidet᷑: coit secũ. Int̾ponas licet muros. & mediã altitudinẽ montiũ: ꝑ omĩa ista phibetur
in t̾rã usq diffusus ẽ. Agilior qͥdem tenuiorq & altior t̾ris: nec minꝰ aquis. Cęc̾m ȩchere spissior
grauiorq: frigidꝰ ꝑ se & obscurꝰ. lum̃ illi calorq aliunde sunt: s ñ ꝑ omẽ spaciũ sui similis est.
sa & caliginosa ẽ. qͥa t̾renas exhalationes receptat. Media pars acris tẽꝑatior. si sũmis unisq

Expanded text:
sed resilit; quemadmodum, nisi spiritu referiente? Vox autem qua ratione per parietum munimenta transmittitur, nisi sed resilit; quemadmodum, nisi spiritu referiente? Vox autem qua ratione per parietum munimenta transmittitur, nisi quod solido quoque aer inest, qui sonum extrinsecus missum et accipit et remittit, scilicet spiritu non aperta tantum intendens, sed etiam abdita et inclusa, quod illi facere expeditum est, quia nusquam diuisus est sed per illa ipsa quibus separari uidetur coit secum? Interponas licet muros et mediam altitudinem montium, per omnia ista prohibetur in terram usque diffusus est, aggilior quidem tenuiorque et altior terris nec minus aquis, ceterum aethere spissior grauiorque, frigidus per se et obscurus. Lumen illi calorque aliunde sunt. Sed non per omne spatium sui similis est; sa et caliginosa est, quia terrenas exhalationes receptat; media pars temperatior, si summis imisque
Abbreviated transcription (Latin):
iactari t̾rã. cũ montib tecta murosq. magnas cũ ppłis urbes. cũ totis maria litorib: Ostendit
una totas urbes simul ꝑcutit. lum̃ ñ paulatĩ ꝓrepit: s semel uniu̾sis rebꝰ infundit᷑. Aqua aũ:
ꝗ̃ admodũ sine sp̃u possec intendi: Ni qͥd dubitas. qͥn sparsio illa quȩ ex fundam̃tis mediȩ hare¬
nȩ crescens ĩ sũmã usq amphiteatri altitudinẽ ꝑuenit. cũ intentione aquȩ fiat. Atq̃ nec manꝰ
nec ullũ aliud torm̃tũ aquã pot᷑ mittere aut agere: quã sp̃s. Huic se comodat. hoc attollitur
in serto & cogente. Contͣ naturã suã multa conat᷑. & ascendit nata defluere. Quid: Nauigia
sarcina dep̾ssa par̃ ostendunt ñ aquã sibi resistere. qͦminꝰ mergant᷑. s sp̃m: Aqͣ enĩ cederet
nec posset ponda sustinere. nͥ ipsa sustineretur. Discꝰ ex loco suꝑiore in piscinã miss: ñ descendit

Expanded text:
iactari terram cum montibus, tecta murosque, magnas cum populis urbes, cum totis maria litoribus? CAPUT 9 iactari terram cum montibus, tecta murosque, magnas cum populis urbes, cum totis maria litoribus? CAPUT 9 una totas urbes simul percutit; lumen non paulatim prorepit sed semel uniuersis rebus infunditur. Aqua autem quemadmodum sine spiritu posset intendi? Numquid dubitas quin sparsio illa quae ex fundamentis mediae harenae crescens in summam usque amphitheatri altitudinem peruenit cum intentione aquae flat? Atqui nec manus nec ullum aliud tormentum aquam potest mittere aut agere quam spiritus; huic se commodat; hoc attollitur inserto et cogente; contra naturam suam multa conatur et ascendit, nata defluere. Quid? Nauigia sarcina depressa parum ostendunt non aquam sibi resistere, quo minus mergantur, sed spiritum? Aqua enim cederet nec posset pondera sustinere, nisi ipsa sustineretur. Discus ex loco superiore in piscinam missus non descendit,
Abbreviated transcription (Latin):
illa ꝗͣ sp̃s: Qd ẽ aliud. qͦ animꝰ nr̃ agitet᷑: Qͥs eẽt illi motꝰ. nͥ intentio: Quȩ intentio. ñ ex unitate:
Quȩ unitas. nͥ ħ eẽt ĩ aere:. Quid aũ aliud ꝓducit fruges. & segetẽ ĩbecillam ac uirentẽ. erigit arbo
in particulas diducunt. tra ut illi inane ꝑmisceant. Argum̃tũ aũ existimant ñ pleni corꝑis: s
multũ uacui habentis. qͦd auibꝰ in illo tã facilis motꝰ: qͦd maximis minimisq ꝑ illũ tͣnscursꝰ est.
S fallunt᷑. Nam aquar̃ qͦq simił facilitas ẽ. Nec de unitate illoꝵ dubiũ ẽ. quȩ sic corꝑa accipi¬
unt. ut semꝑ in contͣriũ acceptis refluant. Hanc nr̃i circũstantiã: greci anteꝑistas appellant.
Quȩ ĩ aere qͦq sic̃ in aqua fit. Circũsistit enĩ omẽ corpꝰ. a qͦ ĩpellit᷑. Nicħ gͦ opꝰ erit admixto
intentũ. Dicimꝰ enĩ eodem mͦ non posse quicꝗͣ ab alio moueri. nͥ aliqͥd fuerit mobile ex semet.

Expanded text:
itus? Quid est aliud quo animus noster agitetur? Quis est illi motus nisi intentio? Quae intentio nisi ex unitate? Quae unitas, nisi haec esset in aere? Quid autem aliud producit fruges et segetem imbecillam ac uirentes exigit arborin particulas diducunt ita ut illi inane permisceant. Argumentum autem existimant non pleni corporis sed multum uacui habentis quod auibus in illo tain facilis motus, quod maximis minimisque per illum transcursus est. Sed falluntur. Nam aquarum quoque similis facilitas est, nec de unitate illarum dubium est, quae sic corpora accipiunt ut semper in contrarium acceptis refluant; hanc nostri circumstantiam, Graeci g–antiperistasin appellant. Quae in aere quoque sicut in aqua fit; circumsistit enim omne corpus a quo impellitur. Nihil ergo opus erit admixto intentum, – dicimus enim eodem modo non posse quicquam ab alio moueri, nisi aliquid fuerit mobile ex semet;
Abbreviated transcription (Latin):
mortua ac debilis : Imo enĩ si sedulo ad u̾tas ipsȩ qͦq aues ꝑ t̾restre animal ñ aeriũ rectiꝰ
ꝑhibeant᷑. Semꝑ enĩ illis uictꝰ oĩs ĩ t̾ra. ibid̃ pabulũ. ibidẽ cubile. tm̃ qͦd aera pximũ t̾re
disseramꝰ. õ trena neqͥꝙͣ. deu̾gunt enĩ pondẽ. s ne flãmida ne sursũ u̾sus calore rapiant᷑.

Expanded text:
mortua ac debilis? Immo enim si sedulo aduertas, ipsae quoque aues per terrestre animal, non aërium rectius mortua ac debilis? Immo enim si sedulo aduertas, ipsae quoque aues per terrestre animal, non aërium rectius perhibeantur. Enim semper illis uictus omnis in terra, ibidem pabulum, ibidem cubile, tantum quod aëra proximum terrae disseramus. Igitur terrena nequaquam—deuergant enim pondere—sed nec flammida, ne sursum uersus calore rapiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ĩ igni u̾sari. cũ eo exoriri: cũq eo extingui. Pret̾ea cũ tot uaga sid̾a ut iã pͥꝰ dictũ ẽ cur¬
su ĩ ethere.i. ĩ ipso liqͥdissimo ignis ardore cõpareant. cur hoc solũ.iiii. elem̃toꝵ. aer scilicet
qͦd tãto spacio int̾sitũ ÷ cassũ ab om̃ibꝰ desertũ a cultoribꝰ suis nata patẽt᷑. qͥn ĩ eo qͦq aere
aĩalia gignẽt: ut ĩ igni flãmida. ĩ unda fluxa. ĩ t̾ra glebulenta. Nã qͥd qͥ aues aeri attͥ¬
buet. falsũ sententiȩ mitissimo dixis. qͥppe q̃ aues nulla ear̃ ultͣ olimpi ũticẽ sullimat᷑. Qͥ
stadia. altitudo fastigii ñ ȩqͥꝑat cũ sit aeris agĩ ĩm̃sũ usq ad citimã lunȩ felicẽq porro
ad sũmũ olimpi u̾ticẽ int̾iacet. qͥd tandẽ uacabit ne aĩalib suis atq erit ista naturȩ pars

Expanded text:
suum in igni deuersari, cum eo exoriri cumque eo extingui,—praeterea cum totiuga sidera, ut iam prius dictum est, sursuum in igni deuersari, cum eo exoriri cumque eo extingui,—praeterea cum totiuga sidera, ut iam prius dictum est, sursum in aethere, id est in ipso liquidissimo ignis ardore, conpareant, cur hoc solum quartum elementum aëris, quod tanto spatio intersitum est, cassum ab omnibus, desertum a cultoribus suis natura pateretur, quin in eo quoque aëria animalia gignerentur, ut in igni flammida, in unda fluxa, in terra glebulenta? Nam quidem qui aues aëri attribuet, falsum sententiae meritissimo dixeris, quippe quae aues nulla earum ultra Olympi uerticem sublimatur. Qui , ‹decem› stadia altitudo fastigii non aequiperat, cum sit aëris agmen inmensum usque ad citimam lunae helicem, quae porro ad summum Olympi uerticem interiacet? Quid tandem? Vacabitne animalibus suis atque erit ista naturae pars
Abbreviated transcription (Latin):
luminet᷑ a capite. pͦtremo cuncta ariolũ p̾sagia. tuschoꝵ piacula. fulg̾atoꝵ bidentalia.
carmina sibilłar̃. q̃ oĩa ut dixi mediȩ q̃piã potestates int̾ hoĩes ac deos obeunt. Neq enĩ ꝑ ma¬
iestate dm̃ celestiũ fuerit: ut eoꝵ qͥsꝗͣ uł hãnibał sõniũ pingat. uł flaminio hostiã corroget. uł
attionauio nauẽ uelificet. uł sibillȩ fatiloqͥa u̾sificet. uł tarqͥnio uelit apicẽ raꝑe. s redde.
seruio uͦ ĩflãmare u̾ticẽ nec exurere. N ÷ oꝑȩ diis suꝑis ad ħ descende. medioꝵs diuoꝵ ista sor¬
ticio ÷ qͥ ĩ aeris plagis t̾rȩ cont̾minis. nec nimis confinibꝰ cęlo ꝑin u̾sant᷑. ut ĩ qͣcq partȩ na-¬
aristotiles auctor ẽ. ĩ fornacibꝰ flagntibꝰ q̃dã ꝓpͥa aĩalia pennulis apta uolitare. totũq euum

Expanded text:
luminetur a capite; postremo cuncta hariolorum praesagia, Tuscorum piacula, fulguratorum bidentalia, luminetur a capite; postremo cuncta hariolorum praesagia, Tuscorum piacula, fulguratorum bidentalia, carmina Sibyllarum. Quae omnia, ut dixi, mediae quaepiam potestates inter homines ac deos obeunt. Neque enim pro maiestate deum caelestium fuerit, ut eorum quisquam uel Hannibali somnium fingat uel Flaminio hostiam conruget uel Attio Nauio nauem uelificet uel Sibyllae fatiloquia uersificet uel Tarquinio uelit apicem rapere sed reddere, Seruio uero inflammare uerticem nec exurere. Non est operae diis superis ad haec descendere: mediorum diuorum ista sortitio est, qui in aëris plagis terrae contermiAristoteles auctor est in fornacibus flagrantibus quaedam propria animalia, pennulis apta uolitare totumque aeuum
Abbreviated transcription (Latin):
suppeticias ceu qͥdã utriꝰq int̾ptes ⁊ salutigeri. ꝑ hos eosdem ut plato ĩ simposio autumat
cuncta denuntiata ⁊ magoꝵ uana miracula omẽsq p̾sagioꝵ sp̃es regunt᷑. Eoꝵ qͥppe de nũo
landis. uł p̾pctibꝰ gub̃nandis. uł oscinibꝰ erudiendis. uł uatibꝰ inspirandis. uł fulminibꝰ iacu¬
landis. uł nubibꝰ choruscandis. cet̾isq adeo ꝑ quȩ futura dinoscimꝰ. Quȩ cuncta cȩlestiũ uo
luntate ⁊ mune̾ ⁊ auctoritate s demonũ obseqͥo ⁊ oꝑa ⁊ ministio fieri arbitͣndũ ẽ. Horũ¬
enĩ munꝰ ⁊ oꝑa atq cura ÷ ut hãnibali sõnia orbitatẽ oculi cõminarent᷑. Flaminio ex¬
tispicia ꝑicłm cladis p̃dicent. attionauio auguria miracłm cotis addicant. ita ut ñ nul¬
lis regni futi᷑ signa p̾currant. ut tarqͥniꝰ pͥscꝰ aq̾la obumbret᷑. ab apice seruiꝰ tulliꝰ fiãma col¬

Expanded text:
suppetias ceu quidam utriusque interpretes et salutigeri. Per hos eosdem, ut Plato in Symposio autumat, suppetias ceu quidam utriusque interpretes et salutigeri. Per hos eosdem, ut Plato in Symposio autumat, cuncta denuntiata et magorum uaria miracula omnesque praesagiorum species reguntur. Eorum quippe de numero landis uel praepetibus gubernandis uel oscinibus erudiendis uel uatibus inspirandis uel fulminibus iaculandis uel nubibus coruscandis ceterisque adeo, per quae futura dinoscimus. Qluntate et numine et autoritate, sed angelorum obsequio et opera et ministerio fieri arbitrandum eue opera atque cura est, ut Hannibali somnia orbitatem oculi comminarentur, Flaminio extispicia periculum cladis praedicant, Attio Nauio auguria miraculum cotis addicant; item ut nonnullis regni futuri signa praecurrant, ut Tarquinius Priscus aquila obumbretur ab apice, Seruius Tullius flamma con
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sit sũmi dõꝵ hic honor ꝓpriꝰ. Nã ⁊ iusuirandũ iouis uirandũ dr̃. ut ait enniꝰ. Qͥd gͥ cen¬
ses uirabo ꝑ iouẽ lapidẽ romano uetustissimo ritu: Atq si platonis uera sententia ÷. nũꝙͣ
ꝓ scutentia sua mea uoce: ñ usq ad eo inqͥt seiunctos ⁊ alienatos a nob dõs p̃dico. ut neuo¬
ta qͥd nr̃a ad illos arbitrer ꝑuenire. Neq enĩ ipsa sacͣ rer̃ humanar̃ s contrectatione sola
remoiũ. Cet̾m s̃ quedã diuinȩ mediȩ potestates int̾ sũmũ ethera ⁊ infimas t̾ras ĩ isto int̾siti
acris spacio ꝑ qͣs ⁊ desid̾ia nr̃a ⁊ desid̾ia nr̃a ⁊ mit᷑a comeant. Hos greci noĩe demones
nuncupant. int̾ cęlicolasq uectores hĩc p̃cũ iñ donoꝵ. qͥ ultͦ citͦ portant. hĩc peticiones inde

Expanded text:
cum sit summi deorum hic honor proprius. Nam et ius iurandum Iouis iurandum dicitur, ut ait Ennius. Quid igitur cencum sit summi deorum hic honor proprius. Nam et ius iurandum Iouis iurandum dicitur, ut ait Ennius. Quid igitur censes? Iurabo per Iouem lapidem Romano uetustissimo ritu? Atque si Platonis uera sententia est, numquam derit enim Plato pro sententia sua mea uoce—non usque adeo, inquit, seiunctos et alienatos a nobis deos praedico, ut ne uota quidem nostra ad illos arbitrer peruenire. Neque enim illos a cura rerum humanarum, sed contrectatione sola remoui. Ceterum sunt quaedam diuinae mediae potestates inter summum aethera et infimas terras in isto intersitae aëris spatio, per quas et desideria nostra et merita ad eos commeant. Hos Graeci nomine daemonas nuncupant, inter ‹terricolas› caelicolasque uectores hinc precum inde donorum, qui ultro citro portant hinc petitiones inde
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliato rt. quẽ fautorẽ bonis. quẽ adũsatorẽ malis ĩ om̃ĩ uita ciebo. que dentiq. q uodo
fnogiltossi i e utri iuando ar bitrũ adbibebo÷ Ani ut ũgilianꝰ ascanꝰ: ꝑ caput hoc iuro
ꝑ qͦd pat̾ añ solebat. At enĩ ouile oiule pat̾ tuus hoc iure iurando uti pot̾at int̾ troianos stir¬
pe cognatos. ⁊ fortasse an int̾ grecos p̾lio cognitos. At enĩ int̾ rutulos recens cognitos si nemo
huic capiti credidit. qͥs ꝓ te d̾s fidẽ dicet: An ut se ferocissimo metentio dͥext᷑ ⁊ telũ. qͥppeħ
sola aduenãt qͥbꝰ ꝓpugnabat. dextͣ mͥ d̾s ⁊ telũ qͦd missile libro. Apagesis tã cruentos dõs de¬
xtrã cedibꝰ fessã telũq sanguine rubiginosũ. Utrũq idoneũ ñ ÷ ꝑladiures neue ꝑ ista iuret᷑.¬

Expanded text:
auxiliatorem, quem fautorem bonis, quem aduersatorem malis in omni uita ciebo? Quem denique, quod auxiliatorem, quem fautorem bonis, quem aduersatorem malis in omni uita ciebo? Quem denique, quod frequentissimum est, iuri iurando arbitrum adhibebo? An ut Vergilianus Ascanius per caput hoc iuro, per quod pater ante solebat? At enim, o Iule, pater tuus hoc iure iurando uti poterat inter Troianos stirpe cognatos et fortasse an inter Graecos proelio cognitos; at enim inter Rutulos recens cognitos si nemo huic capiti crediderit, quis pro te deus fidem dicet? An ut se ferocissimo Mezentio dextra et telum? Quippe haec sola aduenerat, quibus propugnabat: dextra mihi deus et telum, quod missile libro. Apagesis tam cruentos deos, dextram caedibus fessam telumque sanguine robiginosum: utrumque idoneum non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sq ad regñi mitabilẽ suggestũ ⁊ pendulũ tͥbunal euectus ⁊ raro aditꝰ ⁊ longe rerno¬
tis arbtris in qͥbusdã dignitatis sue penetlibꝰ degens. parit enĩ conũsatio contẽetũ ra¬
ritas conciliat admirationẽ. Qo gͦ orator obiecerit aliqͥ pͦ istã celestẽ qͥd̾ s pene in hu¬
manã tuã sententia faciã. Si oĩno hoies a dus ĩmortalibꝰ ꝓcul repellunt᷑. atq ita in hec
t̾rȩ tartara relegant᷑. ut om̃is sit illis adu̾sus celestes dos cõmunio denegata. nec qsqm
eos celitũ nũo uelut pastor uł equtnio uł hos q̃ cetu balantiũ uł ĩhiantiũ uł mugientiũ
greges int̾uisat qͥ ferocis modẽt᷑ morbidis medeat᷑ egenis opttulet᷑. nullꝰ inqsas hi poris¬
nis rebꝰ intuenit. Cui gͥ p̾ces allegabo. cui uotũ nũcupabo. cui uiccmã cedã. quẽ miseris

Expanded text:
et usque ad regni nutabilem suggestum et pendulum tribunal euectus est, raro aditu sit, longe remoet usque ad regni nutabilem suggestum et pendulum tribunal euectus est, raro aditu sit, longe remotis arbitris in quibusdam dignitatis suae penetralibus degens. Parit enim conuersatio contemptum, raritas conciliat admirationem. caput 5 Quid igitur, orator, obiecerit aliqui, post istam caelestem quidem sed paene inhumanam tuam sententiam faciam, si omnino homines a diis inmortalibus procul repelluntur atque ita in haec terrae tartara relegantur, ut omnis sit illis aduersus caelestes deos communio denegata nec quisquam eos e caelitum numero uelut pastor uel equiso uel busequa ceu balantium uel hinnientium uel mugientium greges interuisat, qui ferocibus moderetur, morbidis medeatur, egenis opituletur? Nullus, inquis, deus humanis rebus interuenit: cui igitur preces allegabo? Cui uotum nuncupabo? Cui uictimam caedam? Quem miseris
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominibꝰ płimũ differentes. loci sublimitate. uitȩ ꝑpetuitate. nate ꝑfectioẽ. nullo int̾
se ppinq̃ cõmunicatsꝰ ẽ ea habitacła. sũma infimis. tanta int̾capedo fastigi dispescat. ub
u iuacitas illic et̾na ⁊ indefecta sit. ħ caduca ⁊ succisiua. ⁊ ingenia illa ad beatitudinẽ sub¬
limata sint: ħ ad miserias infimata. Qo gͥ nullone conexu natũ se iunait. s ĩ diunã
As miscet᷑ hoibꝰ. s hoc p̃ cipuũ eoꝵ sublimitatis specim̃÷ qͦd nulla attrectatiõẽ nr̃a ꝯtami¬
nant᷑. Pars eoꝵ tm̃m̾ obtitu hebeti uisunt᷑ ut sida. de qͦr ad huc ⁊ magnitudiner ⁊ colo¬
ribꝰ hoĩes ambigunt. cec̃ aũ solo intellectu neq ꝓmpto noscunt᷑. Qd qͥdẽ mirari suꝑ
aus ĩmortalibꝰ neꝗã congruerit: cũ aliqͥ ⁊ int̾ hoĩes qͥ fortune munere opulentia elatꝰ

Expanded text:
ab hominibus plurimum differentis loci sublimitate, uitae perpetuitate, naturae perfectione, nullo inter ab hominibus plurimum differentis loci sublimitate, uitae perpetuitate, naturae perfectione, nullo inter se propinquo communicatu, cum et habitacula summa ab infimis tanta intercapedo fastigii dispescat et uiuacitas illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, et ingenia illa ad beatitudinem sublimata sint, haec ad miserias infimata. Quid igitur? Nullone conexu natura se uinxit, sed in diuindeus miscetur hominibus, sed hoc praecipuum eorum sublimitatis specimen est, quod nulla adtrectatione nostra contaminantur. Pars eorum tantummodo obtutu hebeti uisuntur, ut sidera, de quorum adhuc et magnitudine et coloribus homines ambigunt, ceteri autem solo intellectu neque prompto noscuntur. Quod quidem mirari super diis inmortalibus nequaquam congruerit, cum alioquin et inter homines, qui fortunae munere opulenti elatus
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽq orõnẽ de celo in t̾ra deuocabo. in qͣ p̃cipuũ aĩal hoĩes sumꝰ. qͣꝗͣ pleriq se ĩ curia disci
pline sta ĩ oibꝰ erroribꝰ ac piacularibꝰ depͥuau̾int: sccłibꝰ imbuert̃t. ⁊ ꝓpe gcesa mansuetudine
gins sui ĩmane efferarit : ut possit uidi nullũ aĩal in t̾ris hoĩe postrentꝰ. S nc̃ n de erroꝵs
ãmortalibꝰ animis. moribundis m̃bris. leuibꝰ ⁊ axiis m̃tibꝰ. brutis ⁊ obuoxiis corꝑibꝰ. dissa¬
milluis moribꝰ. similibꝰ erroribꝰ. ꝑuicaci audatia. ꝑtinaci spe. casso labore. fortuna caduca.
singillatiꝰ mortales. cuncti tam̃ uniu̾so gn̾e ꝑpetui. uicissim sufficienda ꝓle mutabiles. uolipo¬
eri tepe tara sapĩa. etta morte. q̃rula uita t̾ras ĩcolunt. Habetis int̾im bina aĩalia dos

Expanded text:
tandemque orationem de caelo in ttandemque orationem de caelo in tplinae ita omnibus erroribus ac piacularibus deprauauerint, sceleribus inbuerint et prope exesa mansuetudine generis sui inmane efferarint, ut possit uideri nullum animal in terris homine postremius. Sed nunc non de errorum inmortalibus animis, moribundis membris, leuibus et anxiis mentibus, brutis et obnoxiis corporibus, dissimillimis moribus, similibus erroribus, peruicaci audacia, pertinaci spe, casso labore, fortuna caduca, singillatim mortales, cunctim tamen uniuerso genere perpetui, uicissim sufficienda prole mutabiles, uolucri tempore, tarda sapientia, cita morte, querula uita, terras incolunt. Habetis interim bina animalia: deos
Abbreviated transcription (Latin):
toa ipitoꝵ uana scitudinis pͣua ũs rõnis. mops religiõĩs. ĩpos u̾tatis. scrupulosisimo cul¬
cuinsolentissimos p̃cĩ d̃os negligit. pars ĩ suꝑsticio ẽ. pars ĩ contẽptu. timida uł cunida hos
copatio se sese bona ⁊ ad oĩa cõpetentia s ꝓmpto facili simplici lib̃e. absoluto. Qcĩ pare
cuma om̃ũ rer̃ da dñator atq auctor÷ solutũ ab om̃ĩbꝰ nexibꝰ patiendi aliq̃d gerendiue
muliq iite ad alicuꝰ rei mutua obstrictũ. Cur gͦ nc̃ dicẽ exordiar eũ plato celesti facundia
piditꝰ eq pabibia diis ĩmortalibdisserens freq̃ntissime p̾dicet hc̃ solũ mauestatis in crelibili
qidã nimietate ⁊ inesfabili. ñ posse penuria sermonis humani qͣiuis orõne uł modice
cophnidi uix sapientibꝰ uiris cũ se uigori animi ꝗͣtũ licuit a corꝑe mouert̾ scelleccum
ubi ꝓ amplitudine rei suppeccre. faciã rebꝰ mediocͥtatẽ meã ĩ longe suꝑantib receptui caũ

Expanded text:
atis, scrupulosissimo cultu, insolentissimo spretu deos neglegit, pars in superstitione, pars in contemptu timida uel tumida. Hos cipatione sed ex sese bonas et ad omnia conpetentia sibi ui omnium rerum dominator atque auctor est, solutum ab omnibus nexibus patiendi aliquid gerendiue, nulla uice ad alicuius rei munia obstrictum, cur ergo nunc dicere exordiar, cum Plato caelesti facundia praeditus, aequiperabilia diis inmortalibus disserens, frequentissime praedicet hunc solum maiestatis incredibili quadam nimietate et ineffabili non posse penuria sermonis humani quauis oratione uel modice conprehendi, uix sapientibus uiris, cum se uigore animi, quantum licuit, a corpore remouerunt, intellectum uerba pro amplitudine rei suppetere, fac iam rebus mediocritatem meam in longe superantibus receptui canam
Abbreviated transcription (Latin):
suioi si pladro pausapientes uiri ad ariolos ⁊ oracła curstent. At ñ apud homer̃ ut quedũs
ingenti s eculo cdariꝰ atnis. hec duo ditributa. seors diunatoĩs secrł sapĩe officia. Ad s̃ duo
cosumina tonꝰ etereitꝰ qissident agam̃non regno pollens ⁊ achilles bello potens. Acsidãt᷑ s ilnu
falundia laudatꝰ ⁊ ꝑitia memoratꝰ. qͥ atridȩ suꝑbiã s ⁊ pelide ferocia so peseas iũ ero eos au¬
cilioiibu⁊ aipoliuĩ. mens ⁊ manꝰ animꝰ ⁊ gladiꝰ: Eñuꝰ cũ ab aulide aesidibꝰ ⁊ obsesstis ab te

Expanded text:
quibus etiam sapientes uiri ad hariolos et oracula cursitent. An non apud Homerum, ut quodam ingenti speculo, clarius cernis haec duo distributa, seorsus diuinationis, seorsus sapientiae officia? Nam cum duo columina totius exercitus dissident, Agamemnon regno pollens et Achilles bello potens, desideraturque uir facundia laudatus et peritia memoratus, qui Atridae superbiam sedet, Pelidae ferociam conpescat atque eos auconsilium et auxilium, mens et manus, animus et gladius? Enimuero cum ab Aulide desidibus et obsessi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ biue spom recipiattis ⁊t cẽ quida colores qͥ ge int̾uallo u suã ostendunt. Pnr purã hanõ
quo meliors saturiorq: eo altiꝰoportet teneas. ut fulgore suũ teneat. Non tam̃ ideo n habet
colore ila: qͥa q̃ optimũ habet. ñ qͣmn̾cũꝙ ecplicat᷑ ostendit. In eadẽ sententia sũ eͥ possido¬
nius: ut are iudice fieri nube formata. in modũ concaui speculi & irtundi. eui forma sit
partis e puła secta. Hoc pbari nͥ geometee aduiuerint ñ pot̃. qͥ argaustis nicd dubis relent¬
quentibs aecenit solis illam eẽ effigiẽ. ñ similẽ. Nleq enĩ om̃ia aduersus specula tespondent.
Si que uidẽ extimescas. tanta deformitate corruptã faciẽ usentiũ reddunt. seruata sins¬
ltudur in peiꝰ. St᷑ qͥ cu uidis: placerte pͥ iures tuȩ possunt. in tm laceraetui ereseunt. & do tuis

Expanded text:
 quidam colores, qui ex interuallo uim suam ostendunt: purpuram Tyriam, quo melior est saturiorque, eo altius oportet teneas, ut fulgorem suum intendat. Non tamen ideo non habet colorem illa, quia, quem optimum habet, non quomodocumque explicatur ostendit." In eadem sententia sum qua Posidonius, ut arcum iudicem fieri nube formata in modum concaui speculi et rotundi, cui forma sit partis e pila secta. Hoc probari, nisi geometrae adiuuerint, non potest, qui argumentis nihil dubii relinquentibus docent solis illam esse effigiem non similem. Neque enim ommia ad uerum specula respondent. Sunt, quae uidere extimescas tantam deformitatem corrupta facie uisentium reddunt, seruata similitudine in peius; sunt, quae cum uideris, placere tibi uires tuae possint in tantum lacerti crescunt
Abbreviated transcription (Latin):
aer ĩ homorẽ. S nichilominꝰ ñ sine humore. & aera & aqͣm: fac̃ t̾ra. S ñ mag̃ unꝗͣ sine¬

Expanded text:
aer in umorem sed nihilominus non sine umore est; et aera et aquam facit terra sed non magis uaer in umorem sed nihilominus non sine umore est; et aera et aquam facit terra sed non magis u
Abbreviated transcription (Latin):
Hec qͦq qcqͥs effiauit: qͥa ñ libo aerȩ concipit᷑. cͥssescit ꝑtinꝰ. & in humorẽ conũtit᷑. Habes pri
aqͣ ienis ex aere. Ex igne aer. Qre gͦ. ñ ex t̾ra fiat aqua÷ Quȩ si in alia mitabilł ẽ. &̃ & in
aqͥm Imimo maxime in hãc. Utͣq enĩ cognata res ẽ. utͣq gͣuis. ut᷑q densa. ut᷑q in extremũ
mundi copulsa. Ex aqͣ t̾ra fit. cur ñ aqͣ siat e t̾ta: At magna flumina st̃. Cũ uid̃ĩs qͣnta sunt:
rurs et qͥnto ꝓdeant aspice. Miraris cũ labant᷑ assidue. q̃dã uͦ concitata rapiant᷑. qd p̾sto sit
constititas examinat. ne portionũ eqͥtate turbata mundꝰ p̃pond̃et. Oĩa ĩ oĩb st̃. Non tm
aer in ignẽ tͣnsit.s nunꝗͣ sine igne ẽ. Detrahe illi calorẽ: rigescłt. stabit. durabit᷑. tͥnsiet

Expanded text:
Haec quoque quicquid efflauit, quia non libero aere concipitur, crassescit protinus et in umorem conuertitur: habes primHaec quoque quicquid efflauit, quia non libero aere concipitur, crassescit protinus et in umorem conuertitur: habes primua aer, ex aere aqua, ignis ex aere, ex igne aer: quare ergo non ex terra fiat aqua? quae si in alia mutabilis, est etiam in aquam, immo maxime in hanc: utraque enim cognata res est, utraque grauis, utraque densa, utraque in extremum mundi compulsa. Ex aqua terra fit: cur non aqua fiat e terra? At magna flumina sunt. Cum uideris quanta sint, rursus ex quanto prodeant adspice. Miraris, cum labantur assidue, quaedam uero concitata rapiantur, quod praesto sit constitutas examinat, ne portionum aequitate turbata mundus praeponderet. Omnia in omnibus sunt: non tantum aer in ignem transit sed numquam sine igne est detrahe illi calorem: rigescet, stabit, durabitur; transit
Abbreviated transcription (Latin):
sic intiora t̾rar habundare aquis dulcib nec minꝰ illas stagnare ꝗ apud nos occeanũ &
susꝰ eiꝰ. ĩmo eo latiꝰ. qͥa plus t̾ra ĩ altũ ꝑatet. Gͣ ex illa ꝓfunda copia. isti ãnes agerunt᷑.
Q qͥd miraris si t̾ra det̾ctos ñ sentit. cũ adiectos maria ñ sentiant: Quibꝰda ħ placet
causa. Aiunt hab̾e t̾rã intͣ se recessus cauos: & multũ sp̃s. q̃ necessario frigescit uine¬
bra gͣu p̾ssus. Dein piger & ĩmotꝰ: in aꝗͣ cũ se desut ferre coniitit᷑. Quc̃ad modũ sup nos¬
mittatio aeris imbrem facit: ita infia tras flum̃ aut riuũ. Sup nos ñ pot̾stare segnis
diu & graus. Aliqĩt enĩ sole teuuat᷑. aliqñ uentis expandit᷑. Itaq int̾ualla magna
ertoritata densitas. Semꝑ gͦ p̾bebit fonti aut flumini causas. P lacet nob̾ t̾rã cẽ mutabilẽ

Expanded text:
sic interiora terrarum abundare aquis dulcibus nec minus illas late stagnare quam apud nos oceanum et sic interiora terrarum abundare aquis dulcibus nec minus illas late stagnare quam apud nos oceanum et sinus eius, immo eo latius, quo plus terra in altum patet. Ergo ex illa profunda copia isti amnes egeruntur: quos quid miraris, si terra detractos non sentit, cum adiectos maria non sentiant? Quibusdam haec placet causa: aiunt habere terram intra se recessus cauos et multum spiritus, qui necessario frigescit umbra graui pressus, deinde piger et immotus in aquam, cum se desiit ferre, conuertitur: quemadmodum supmutatio aeris imbrem facit, ita infra terras flumen aut riuum; supra nos non potest stare segnis diu et grauis aliquando enim sole tenuatur, aliquando uentis expanditur, itaque interualla magna ernum, inexercitata densitas; semper ergo praebebit fonti aut flumini causas. Placet nobis terram esse mutabilem.
Abbreviated transcription (Latin):
augent᷑ amnes: qͥa totos ĩ se t̾ra sitiens trahit. Qͥd qͥd quȩdã flumitia erũpuit saxis & montibꝰ
His qͥd conferent pluuiş q̃ ꝑ nudas rupes deferunt᷑. nec hñt t̾rã cui insidant : Adice qͣd siccisi¬
mis locis. putei ĩ altũ acti ult᷑ ducentoꝵs aut trecentoꝵ pedũ spacũ. inueniunt aquar ub̾es
uenas. in ea altitudine ĩ ꝗͣ aqua ñ penetrat. ut scias illic ñ cęlestẽ ee nec collecticu humo¬
rẽ. s q̃d dici solet uuã aquã. Ilo qͦq argum̃to ħ opinio refellit᷑. qͣd qͥdã fontes ĩ siumo
montis cacumine redundant. Apparet illos sursũ agi: aut ibi concipi. cũ om̃is pluuiał
aqua decurrat. Quidã existimant q̃ admodũ ĩ ext̾iori parte t̾tar uastȩ paluaes iacent.
magniq & nauigabiles lacꝰ. q̃ ad modũ ĩgenti spacio maria porrecta st̃. infusa uallib

Expanded text:
augentur amnes, quia totos in se terra sitiens trahit. Quid, quod quaedam flumina erumpunt saxis et montibus? augentur amnes, quia totos in se terra sitiens trahit. Quid, quod quaedam flumina erumpunt saxis et montibus? His quid conferent pluuiae, quae per nudas rupes deferuntur nec habent terram, cui insidant? Adice quod siccissimis locis putei in altum acti ultra ducentorum aut trecentorum pedum spatium inueniunt aquarum uberes uenas in ea altitudine, in quam aqua non penetrat, ut scias illic non caelestem esse nec collecticium umorem, sed, quod dici solet, uiuam aquam. Illo quoque argumento haec opinio refellitur, quod quidam fontes in summo montis cacumine redundant: apparet illos sursum agi aut ibi concipi, cum omnis pluuialis aqua decurrat. CAPUT 8 Quidam existimant, quemadmodum in exteriore parte terrarum uastae paludes iacent magnique et nauigabiles lacus, quemadmodum ingenti spatio maria porrecta sunt infusa uallibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. qͥa feruida nata celi sit: & pene semꝑ estiua. Squalidȩ itaq sine arbore. sine cultore hare¬
nȩ iacent. raris imbrib sparsȩ. qͥs statĩ cõbibt̃. At cont᷑: constat germaniã galliãq & ꝓxime ab illis
hoc multa posse dici uides. ꝑrimũ ego tͥ uinear diligens fossor affirmo: nullã pluuiiã &ẽ tã magniã
quȩ t̾a ult decẽ ĩ altinidinẽ pedes madefaciat. Dis humor intͣ pͥmã crustã consumit᷑. ec ĩ inferi¬
ora descendit. Qmͦ gͦ imber suggerere pot̾ amnibꝰ uires. qͥ sũmã huimũ tinguit : Pars maior eiꝰ
ꝑ fluminũ alucos: in mare aufert᷑. Exiguũ ẽ qͦd sorbeat t̾ra. Plec id seruat. Aut eni arida ẽ. & ab¬
sumit ĩ se qͥcqͥd infusũ ẽ: aut saciata si qͥd supͣ desidiũ cecidit: sxludit. Et io pͥmis imbribꝰ ñ

Expanded text:
tes, quia feruida natura caeli sit et paene semper aestiua; squalidae itaque sine arbore, sine cultore haretes, quia feruida natura caeli sit et paene semper aestiua; squalidae itaque sine arbore, sine cultore harenae iacent raris imbribus sparsae, quos statim combibunt. At contra constat Germaniam Galliamque et proxime ab illis hoc multa posse dici uides. Primum ego tibi uinearum diligens fossor affirmo nullam pluuiam esse tam magnam, quae terram ultra decem in altitudinem pedes madefaciat; omnis umor intra primam crustam consumitur nec in inferiora descendit: quomodo ergo imber suggerere potest amnibus uires, qui summam humum tinguit? Pars maior eius per fluminum alueos in mare aufertur; exiguum est quod sorbeat terra, nec id seruat: aut enim arida est et absumit in se quicquid infusum est, aut satiata, si quid supra desiderium cecidit, excludit, et ideo primis imbribus non
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ñ sennit. Qͥd ẽ qͦd illã aut sic impleui̾t. ut pbe tm̃ ex recondito possit. aut subin sic suppleat:
Quãcũq rationẽ reddiꝰ erimꝰ de flumine: eadem riuoꝵ ac fontiũ ẽrit. Quidã iudicant t̾ram.
qͥcqͥd a quar̾ emisit rursus acciꝑe. & ob hoc maria ñ crescere. qͥa qͣd influxit. ñ in suũ u̾tunt. s
ꝓtinꝰ reddunt. Occulto enĩ iti ere subit t̾ras. & palã uenit. Secreto reu̾tit᷑. colat̾q in t̃asitu
mare. qͦd ꝑ multiplices t̾rar̃ anfractꝰ uerb̾atũ amaritudinẽ ponit & p̃uitatẽ. in tanta soli uari¬
id ilã rursus emittẽ. Et hoc argum̃ti loco pont̃. qͦd paucissima flumina inhis st̃ locis. quibꝰ
rarꝰ ẽ inber. Ideo siccas aiunt ethiopiȩ solitudines cẽ: paucosq inueniri ĩ itiore affrica fon¬

Expanded text:
terra non sentit. Quid est, quod illam aut sic impleuerit, ut praebere tantum ex recondito possit, aut subinde sic suppleat? terra non sentit. Quid est, quod illam aut sic impleuerit, ut praebere tantum ex recondito possit, aut subinde sic suppleat? Quamcumque rationem reddiderimus de flumine, eadem erit riuorum ac fontium. CAPUT 5 Quidam iudicant terram quicquid aquarum emisit rursus accipere et ob hoc maria non crescere, quia quod influxit, non in suum uertunt sed protinus reddunt. Occulto enim itinere subit terras et palam uenit, secreto reuertitur, colaturque in transitu mare, quod per multiplices terrarum anfractus euerberatum amaritudinem ponit et prauitatem: in tanta soli uariid illam rursus emittere et hoc argumenti loco ponunt, quod paucissima flumina in his sunt locis, quibus rarus est imber. Ideo siccas aiunt Aethiopiae solitudines esse paucosque inueniri in interiore Africa fon
Abbreviated transcription (Latin):
Deiñ pondis. leues & graues st̃. Deiñ coloris: purȩ st̃. turbidȩ. cerulcȩ. lucidȩ. Dein salubrstatis.
st̃ eni utiles. st morifere. st̃ que cogant᷑ in lapidẽ. Qugdã tenues: quȩdã pingues Quedam
alunt. quȩdã sine ulla bibentis ope t̾nseunt. q̃dam haustȩ fȩcunditatẽ affert. Ut stet aqua
aitt fuat. loci posttio efficit. In deuexo. fluit: in plano & deuexo: conainet᷑ & stagnat. Aliqͥn
in adu̾sũ sp̃u ĩpellit᷑. Iẽ cogit᷑: ñ fluit. Colligit᷑ ex imbrib: ex suo fonte natuia ẽ. Nich tam̃ phibet
eodẽ loco aqͣm colligi: & nasci. Qd in fucino uidemꝰ in quẽ montes circũiecti qͥcqͥs fudit Aiuiua
ȩceat. M iram᷑ qd accessionẽ fluminũ maria ñ setiant. E que mirandũ ẽ. qͣd dedm̃tũ ereuntiũ

Expanded text:
deinde ponderis: leues et graues sunt; deinde coloris: purae sunt, turbiddeinde ponderis: leues et graues sunt; deinde coloris: purae sunt, turbidsunt enim utiles, sunt mortiferae, sunt quae cogantur in lapidem, quaedam tenues, quaedam pingues; quaedam alunt, quaedam sine ulla bibentis ope transeunt, quaedam haustae fecunditatem afferunt. Ut stet aqua aut fluat, loci positio eficit: in deuexo fluit, in plano et defosso continetur et stagnat. Aliquando in aduersum spiritu impellitur: tunc cogitur, non fluit. Colligitur ex imbribus, ex suo fonte natiua est. Nihil tamen prohibet eodem loco aquam colligi et nasci; quod in Fucino uidemus, in quem montes circumiecti, quicquid fudit pluuia, exeat. Miramur, quod accessionem fluminum maria non sentiant; aeque mirandum est, quod detrimentum exeuntium