comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senatu sentenciis cum optima cito
consentiant. Quid multis apud
ppłm contionib cum dere ꝑ nõ
imꝑiti et multi delibent. Sed sa¬
pientiss et unus. Quid uolunta¬
riis accusationib: cum tam raro
et tam ꝑce pecaur: Quid inuidi¬
õsis & excellentib mom defẽnsi¬
onibrcum clementiã cognosce¬
tis obuiam piditantib eat Cre¬
dite opũ & in qͣtum opus est dix¬
tessimi uiri Si aũt tios prioribus
sȩclis aut isti quos miram̃ lus ne¬
tiessent ac deus aliquis uitas
in edoquentia neq illis modus
modus et temꝑamentũ defuss et
Nunc qm̃ nemo eod tempore as¬
saqui pot magnam famam et ⁊¬
magnã ꝗetem huius sȩculi sui
ꝗsq cuta obirectationẽ alterius

Expanded text:
senatii sententiis, cum optimi cito consentiant? quid multis apud populum concionibus, cum de rep. non imperiti et multi deliberent, sed sapientissimus et unus quid voluntariis accusationibus, cum tam raro et tam parce peccetur? Quid invidiosis et excedentibus modum defensionibus, cum clementia cognoscentis obviam periclitantibus eat? Credite optimi, et in quantum opus est disertissimi viri, si aut vos prioribus saeculis, aut isti quos miramur, his nati essent, ac Deus aliquis vitas in eloquentia, neque illis modus et temperamentum defuisset. Nunc quoniam nemo eodem tempore assequi potest magnam famam, et magnam quietem, bonis saeculi sui quisque, citra obtrectationem alterius,
Abbreviated transcription (Latin):
ulut expulsam regno suo. ut ꝗ̃
olim omnium artium dicũt pul¬
hietrimo comitatu pectora imple¬
bat nunc citcuncisa et amputa¬
ta sine apparatu sine honoe pe¬
ne dixerim sine ingenuitate qiͣ
una ex sõdissimis artificiis disca¬
tur. Ergo hanc pͥmã et p̃cipuam
cãm arbitat᷑ cur tantum abeloq̃
stes desiderant᷑ quos potiores no¬
mĩabo q̃ ap̃ grętos demosthenem
quẽ studiosissimũ platonis au
ditorem fuisse memoriȩ proditũ
est. Et Cicero his ut opinoͬ ueͬbis

Expanded text:
velut expulsam regno suo: ut quae velut expulsam regno suo: ut quae olim omnium artium domina pulcherrimo comitatu pectora implebat, nunc circumcisa et amputate, sine apparatu, sine honore, poene dixerim sine ingenuitate, quasi una ex sordidissimis artificiis discatur. Ergo hanc primam et praecipuam causam arbitror, cur tantum ab eloquestes desiderantur, quos potiores nominabo quam apud Graecos Demosthenen? quem studiosissimum Platonis au ditorem fuisse memoriae proditum e
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa requirit᷑ nec quisq̃ respond¬
at. sufficet& ut ad tempus sim¬
plex quidam et unifome docer¬
mus. Printum aũt aliter utim
propriis aliter cõmodatis. Longe¬
q interesse manifestum est pos¬
sideat ꝗsquȩ profeit an mutuetꝰ
Deinde ipsa multaꝵ artiũ sciẽtia
et̃ aliud agentes nos ornat atq
ubi minime credas emin& et ex¬
cellit idque nõ doctus modo et
prudens auditõ sa et̃ ppłs intel¬
ligit ac statimita laude ꝓsequit
aut legitime studuisse ut ꝑom̃s
eloquentię numõs isse. et ut de¬
niq oratorem et̃ fateat᷑ quem
nõ posse alitet existtͣ nec extitis¬
in aciem om̃ib atmis instruc.¬
tus sit in foꝵ om̃ib artib arma¬
tus exietit qđ adeo neglige̾ abhoꝵ
foeda ac pudenda uicia dephen¬
dant᷑ ut ignorã leges nõ teneãt.
S C ius ciuitatis ultro detideãt
Sapĩȩ uõ studium et precepta
ptudentium penitus refomidã
in paucissimos sensus a angustã
sentencias dectudant eloquentiã

Expanded text:
respondeat: Sufficit ut ad tempus simplex quiddam et uniforme doceamur. Primum enim aliter utimur propriis, aliter commodatis: longeque interesse manifestum est, possideat quis quae profert, an mutuetur. Deinde ipsa multarum artium scientia etiam aliud agentes nos ornant, atque ubi minime credas eminet et excellit. Idque non doctus modo et prudens auditor, sed etiam populus intelligit: ac statim ita laude prosequitur, ut legitime studuisse, ut per omnes eloquentiae numeros isse, ut denique oratorem etiam fateatur. quem non posse aliter exsistere, nec extitisin aciem omnibus armis instructus, sic in forum omnibus artibus armatus exierit, quod adeo negligitur ab hfoeda et pudenda vitia deprehendantur, ut ignorent leges, non teneant S C. ius civitatis ultro derideant: sapientiae vero studium et praecepta prudentium penitus reformident: in paucissimos sensus et angustas sencentias detrudant eloquentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝗuoẽtib uebis ꝑsequunt̃ cumi
ad ueros iudices uentum estu
Rem cogitate nihil humile nihl
abiectum eloqui poterat magna
eloquentia sic flãma matetia a¬
lit᷑ et motib excitat᷑ et urẽdo da¬
rescit. Fademratio innt᷑a quoq
ciuitate antiquoꝵ eloquentiam
puex̾. Nam et si hoꝵ q tempotũ
oratore ea consequuti sunt quę
compoĩta et quieia & beata ie p.
imbui fas erat tñ ista ꝑturbatõe
aclicentia pleraq sibi asseq uide¬
bant᷑ Cum mixtis om̃ib et mo
suaderi poterat:. Hinc leges assi¬
dus dt p̾opulare nom̃. hinc cõtio¬
nec migtantiũ pene pnoctantiũ
inrostris huanc accusationes potẽ¬

Expanded text:
ngentibus verbis persequantur: cum ad veros iudices ventum est rem cogitare: nihil humile, nihil abiectum eloqui poterat. 4. Magna eloquentia, sicut flamma, materia alitur, et motibus excitatur, et urendo clarescit. Eadem ratio in nostra quoque civitate antiquorum eloquentiam provexit. Nam etsi horum queque temporum oratores ea consecuti sunt, quae composita t quieta, et beata rep. tribui fas erat: tamen ista pertut batione ac licentia plura sibi assequi videbantur. Cum mixtis omnibus et moersuaderi poterat: Hinc leges assiduae, populare nomen, hinc conciones magistratuum poene pernoctantium in rostris, hinc accusationes poten
Abbreviated transcription (Latin):
noqłstia gaupcat sa est magna i¬
st& notabilis loquentia a lumna
tum sine obsequis sine seuĩtate.
cõtumar temerana arrogas q
inbeaecostitutis ciuitatib nõ out
Quem n oratorem lacedȩmonũ
quem cretensem accipimus q̃k
cuntatum scuerios duciplinaset
Nostra q ciuita don errauit de¬
nec se ꝑtib & disstionibaet di¬
cordiis confecit Donet nulla fu¬
tulit sine dubio ualẽtiorẽ eloq¬
tiã sicuti Domitius aget haba
quasdam herbas latictos sed nec
uita rei ꝑ gracchoꝵ el oquentia
fuu ut pateret᷑ ꝙ leges net bona
sõma eloquẽnę Cicero tali eutus
pesauͭ. Sic q quod suꝑest antiq
oratorib foꝵ non emeodare nec
tem nrãm uenis nisi quod aut ui¬
cinus ppłs au domestiea discot¬
dia agitat Qiam protuntiam
tuemu nisi spoliatam ue atãq
Atqui molius fuissa nõ quen q̃
uendiare Quod si inueniret᷑
aliq̃ cieutas inqua nemo pecca

Expanded text:
modestia gaudeat: sed magna ista et notabilis eloquentia, alumna tum, sine obsequio, sine servitute, contumax, temeraria, arrogans, quae in bene constitutis civitatibus non oritur. Quem enim oratorem Lacedaemonium, quem Cretensem accepimus? quarum civitatum severissima disciplina, et Nostra quoque civitas donecerravit, donec se partibus et dissensionibus, et discordiis confecit, donec nulla futulit sine dubio valentiorem eloquentiam, sicut indomitus ager habet quasdam herbas laetiores. Sed nec tanti Reip Gracchorum eloquentia fuit, ut pa teretur et leges: nec bonae formam eloquentiae Cicero tali exitu pensavit. Sic quoque quod superest antiquis oratoribus, forum non emendare, nectram venit, nisi quod aut vicinus populus, aut domestica discordia agitat: quam provinciam tuemur, nisi spoliatam vexatamque? Atqui melius fuisset non queri, quam iudicari. Quod si inveniretur aliqua civitas, in qua nemo pecca
Abbreviated transcription (Latin):
poetas nemo notui bonos pauci qn
enĩ rarissimaꝵ recuationum fama
in totam ubem penettat metrum¬
prescrum ne ad id quid̾ confugẽ¬
possis qđ pletisq pattoemant tã
ꝗͣ minus obnoxium sic̾ offendẽ
porarum q̃ oratoꝵ studium es
feruesca studium nuis pulchẽ
rimȩ naturȩ tuȩ nec pro amico
aliquo sed quod piculosius est
pro Catone offendes nec accusa¬
t᷑ offensa necessitudine officii¬
aut fide aduocationis. aut sõtui¬
t et subie dictionis impetu me
ditatus uideris aut elegisse ꝑso
nam notabilem et cũ auetorita
te dicturam. Sentio ꝗd respõdẽi
poss hinc ingentis ex his assesus
hisic inipois auditorus pictipue lar¬

Expanded text:
Poetas nemo novit, bonos pauci. Quando Poetas nemo novit, bonos pauci. Quando enim rarissimarum recitationum fama in totam urbem penetrat? neet quamcumque aliam speciem eloquentia nabeat, anteponendam ceteris aliarum artium studiis credo. sed tecum mihi Materne res est, quod cum natura tua in ipsam te arcem eloquentiae ferat,errare mavis, et summa adeptus, in levioribus subsistis. Ut si in Graecia natus esses, ubi Iudicras quoque artes exercere honestum est, ac si tibi Nicostrati robur ac vires Dii dedissent, non paterer immanes illos ad pugnam natos lacertos, levitate iaculi, aut iactu disci vanescere: sic nunc te ab auditoriis et theatris, in forum et ad causas, et ad vera proelia voco.
Abbreviated transcription (Latin):
dignent᷑ audire et ne id quid̾ gratiꝰ.
nam t domum mutuat᷑ et audi¬
torium extruit et subselia cõducit¬
& libellos dispgit ut beatiss recitati¬
one eius euentus prosequat. omnis
illa laus intra unum aut alterũ
diem uelut in herba uel flore pet¬
cepta ad nullam certam et solidã
ꝑuenit stugem: nec aut amiciciã
inde refert aut clientellam aut
mansuꝵ in animo cuiusꝙ̃ benefi¬
cium s& clamorem uagum et uo¬
ces in anes eł gaudium uolucte.
Laudauimus nuꝑ ut miram et
eximiam uespasiani liberalitatẽ
quod quingenta sestertia basso
ponass& pulhrum id quidem
indulgentiam principis ingenio
pe et essicẽ uelint telinquenda cõ¬
uersatio amicoꝵ et iuicundita. u¬
bis deserenda caera officia at quȩ
ipsi dicunt in nemora et lucos i
in solitudinem recedendum est
Ue opinio quid et fama cui soli
seuiunt et quod unum essẽ p̃ciũ
omes su labores fatent. adq̃ poe¬
tas ꝗͣ oratores sęquit᷑ qm̃ i edioctiꝰ

Expanded text:
dignentur audire, et ne id quidem gratis, dignentur audire, et ne id quidem gratis, nam et domum mutuatur, et auditorium exstruit, et subsellia conducit, et libellos dispergit: et ut beatissimus recitationem eius eventus prosequatur: omnis illa laus ulera unum aut alterum diem, velut in herba el flore praecepta, ad nullam certam et solidam pervenit frugem: nec aut amicitiam inde refert, aut clientelam, aut mansumm in animo cuiusquam beneficium, sed clamorem vagum, et voces inanes, et gaudium volucre. Laudavimus nuper ut miram et eximiam Vespasiani liberalitatem, quod quingenta sestertia Basso donasset. Pulchrum id quidem, indulgentiam Principis ingenio re, et efficere velint, relinquenda conversatio amicorum, et iucunditas urbis, deserenda cetera officia, utque ipsi dicunt, in nemora et lucos, id est, in solitudine recedendum est. Nec opinio quidem et fama, cui soli serviunt, et quod unum esse pretium omnis sui laboris fatentur, aeque Poetas quam Oratores sequitur. quoniam mediocres
Abbreviated transcription (Latin):
carmina et uẽsus quib totã ui¬
tam maternus insumẽ optat
inde nuonũs flux̾ oratio neq
dignitatem ullam auctoribus
conciliant neq uilitates alunt
Uoluptatẽ autem breuem lau¬
dem inanem et inftuctuosam
consequunt. lic& hȩc ip̃a et quę
deindẽ diclutus sum aures tua
Guatetne resp̃uant. Crebro est
si apud te agamemnõ aut lason
discite loquit quis io domũ de¬
fensus e tibi obligatus redit ꝙ
Saleium nrũm eytegium poctã
uel si lioc hon orificentius est pie¬
datissimũ ciatem deducit aut
salutat aut prosequit Nempe
si amicus si propinquus sideĩq
in aliquod negotium inciderit
ad hũc secundum ituit& aui
ad ie materne. nõ ꝗa posa es
neq ut pro eo uẽs us facias. hi n
basso domi nascunt᷑ pulhti qđ
et iucundi quoꝵ tñ hic exitus ẽ
Ut cum toto anno ꝑ omnes dies
magna noctium ꝑit unũ librũ
extulit & lucubrauit Rogare ul¬
tto ei ambue cogant᷑ ut sint qui

Expanded text:
Carmina et versus, quibus totam viCarmina et versus, quibus totam vitam Maternus insumere optat inde enim omnis fluxit oratio neque dignitatem ullam auctoribus suis conciliant, neque utilitates alunt: voluptatem autem brevem, laudem inanem, et infructuosam consequuntur. Licer haec ipsa, et quae deinde dicturus, aurestuae, ô Materne, respuant, cui bono est, si apud te Agamemnon, aut Iason diserte loquitur? quis ideo domum defensus, et tibi obligatus redit? quis Saleium nostrum egregium Poetam, vel si hoc honorificentius est praeclarissimum Vatem deducit, aut falutat, aut prosequitur? Nempe si amicus eius, si propinquus, si denique ipse in aliquod negotium inciderit, ad hunc secundum tecurret, aut ad te Materne, non qui Poeta es, neque ut pro eo versus facias. Hi enim Basso domi nascuntur, pulchri quidem et iucundi, quorum tamen hic exitus est, ut cum toto annoper omnes dies, magna noctium parte, unum librum excudit et elucubravit, rogare ultro et ambire cogatur, ut sint qui
Abbreviated transcription (Latin):
talium sine substantia faculta¬
tum neutet morib egregius alt
habitu quoq corporis contẽptus
ꝑ multos iam annos potenus si
principes fori nũc principes ĩ cx¬
saris amicicia agunt feruntq
cuncta atq ab ipso principe cum
quadam reuerentia diliguntur
Quia uespasianus uenerabilis se¬
nex et patientissimus uir bene
intelligit et xteros quid amicos
suos niti quȩ ab ipso acceperint
quȩq ip̃is accum ulate t in alio
congecete prõptum est Marcellũ
aũtꝰ et c rispum attulisse ad ami¬
ciciam suam quid nõ ã principes
accepine nec accipi possit minilũ
intertot ac tanta locum obtinent
imagines attali et statuȩ qͣnep
ip̃a tamẽ negligunt tam hercuale
ꝗ̃ diuiciȩ et opes quas facilius iue¬
nito qui utups q̃ qui fastidiat
his igitut et honorib it ornamẽ¬
tis et facultatib refectas domos
coꝵ uidemus qui se abincunte
adolescentia caĩus forensibus &
oratorio studio dedecunt. Nam

Expanded text:
talium, sine substantia facultatalium, sine substantia facultatum, neuter moribus egregius, alter habitu quoque corporis contemptus, per multos iam annos potentissimprincipes fori; nunc principes in Caesaris amicitia agunt feruntque cuncta: atque ab ipso Principe cum quadam reverentia dillguntur. Quia Vespasianus venerabilis senex et patientissimus veri, bene intelligit, ceteros quidem amicos suos niti iis, quae ab ipso acceperint, quaeque ipsi accumulare, et in alios congerere promptum est: Marcellum autem et Crispium, attulisse amicitiam suam, quod non a Principe acceperint, nec accipi possit. Minimum inter tot et tanta locum obtinent imagines, ac tituli et statuae quet neque ipsa tamen negliguntur: tam hercule quam divitiae et opes, quas facilius invenies, qui vituperet, quam fastidiat. His igitur honoribus, et ornamentis, et facultatibus, refertas domos eorum videmus, qui se ab ineunte adolescentia caussis forensibus et oratorio studio dederunt. 5. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ratores principum tueri et defen¬
dẽ datꝰ Tum mihi supͣtribunatiꝰ
it praturas et consulatus ascendẽ
alio orit̾ nec in codicillis datur
nec cum grã uenit quid fama et
laus cuiuꝰ attis cum oratoꝵ gliã
comꝑanda est: qui nõ illusttis &¬
in uthe solum negociosos et reba
intentos sed ẽt̃ apud iuuenes et
adolescentes quib
& indoles est et bona spes sui ꝙͦr
nomina prius parentes Liberis
suis ingerunt. quo sapius uol¬
gus quõs impitum et tunicatus
hic populus ttanseuntis nomĩe
nicipus & cosoniis suis auditos
usq fõtunarahamines in genit
uirib pulnerint sed habetiut
supradixi pr̃optiamm et qua nõ
auditu cognoscenda saloculis
spectanda habetemuo Nam qs
sordidius et abiectius nati sũt
quosꝙͣ notabilio pauptas et an¬
gustia ereptum nascentes eos cir¬
cunsteterunt eo clariora et adde¬
mostrãdam oratoria eloquẽtia
dtilitatem illustriora exempla
sunt qd sine cõmendatione na¬

Expanded text:
ratores Prmcipum tueri et defenratores Prmcipum tueri et defendere datur. Tum mihi supra tribunatus, et praeturas, et consulatus ascendere alio oritur, nec in codicillis datur, nec cum gratia evenit. Quae fama et laus cuiusvis artis cum Oratorum gloria comparanda est, qui non illustres in urbe solum apud negotiosos et rebus intentos, sed etiam apud iuvenes et adolescentes, quibus morum indoles est, et bona spessui? quorum nomina prius parentes liberis suis ingerunt? quos saepius vul. gus imperitum et tunicatus hic populus transeuntes nomine nicipiis et Coloniis suis auditosingenii viribus pervenerint. Sed haec, ut supra dixi, proxima, et quae non auditu cognosceuda, sed oculis spectanda haberemus. Nam quo sordidius et abiectius nati sunt, quoque notabilior paupertas et angustia rerum nascentes eos circumsteterunt, eo clariora et ad demonstrandam oratoriae eloquentiae utilitatem illustriora exempla sunt. quod sine commendatione na
Abbreviated transcription (Latin):
tiora et tantum ip̃is orantibus
nota maiora sunt siue accuratã
meditatãq affert orationẽ ł st
quiddam sicut ipsius dictiõĩs
ita gaudii pondus et constanta
siue nouam et retentẽ curã non
sine aliqua itepidatione animiꝰ
auulerit ip̃a sollicitudo cõmẽ¬
dat euentum et lenocinat᷑ uolap¬
tati s& &xtemporalis audaciȩ atq
ipius temeritatis uel pratipua.
iucunditas est. Namingenio qs
sicut in agro q̃ ꝗ̃ alia diuscrant
atq claborentur gratiora tame
q̃ sua sponte nascunt. Equidẽ
ut deme ipse fateat nõ cum diẽ
Laetiorem eyi quo mihi latuscla¬
uus oblatils est uel quo homo no¬
uus et inciuitate minime fauo¬
rabili nactus quęsturã aut iti¬
bunatum: aut̃ praturã accepi
ꝗ̃ eos ꝗb mihi pro medioctitate.
huius ꝗ̃tulȩtunq indicendo fa¬
cultatis aut reum prospe defen¬
dere aut apud centũ uiros cãm
aliꝗ̃ felicitẽ orare: aut apud pͥn¬
cipem ip̃os illos libertos et procu¬

Expanded text:
tiora, et tantum ipsis orantibus tiora, et tantum ipsis orantibus nota, maiora sunt. Sive accuratam meditatamque affert orationem; est quoddam sicut ipsius dictionis, ita gaudii pondus et constantia. Sive novam et recentem curam non sine aliqua trepidatione animus attulerit; ipse solicitudo commendat eventum, et lenocinatur voluptati. Sed extemporalis audaciae, atque ipsius temeritatis vel praecipua iucunditas est. Nam ingenio quoque, sicut in agro, quam quam alia diu serantur atque claborentur, gratiora tamen, quae sua sponte nascuntur. Equidem ut de me ipso fatear, non eum diem laetiorem egi, quo mihi latus clavus oblatus est, vel quo homo novus, et in civitate minime favorabili natus, quaesturam, aut tribunatum, aut praeturam accepi: quam eos, quibus mihi pro mediocritate huius quantulaecumque in dicendo facultatis, aut reum prospere defendere, aut apud centumviros causam aliquam feliciter orare, apud Principem ipsos illos libertos et procu
Abbreviated transcription (Latin):
censco cuiuo icundita nõ uinso
alione momiento sed oĩb propo
diebo lt prope om̃ib liotis con¬
uoit. Quuid n dulcius libero ⁊
ingenuo aĩo et ad uoluptateeho¬
nestas nato. q̃ uidẽ plenã semꝑ
et srequentem domũ concursu
splendidissimoꝵ hominũ idq
scut nõ pecuni& nõ orbitati neq
officuis alicuius administrandi
iuuenem et paupecem ut aut
sua aui amicoꝵ discrimĩa cou¬
mendent Ullane tanta ingẽtiũ
opum ac magnę potenti& uolup¬
tas ꝗ̃ spectare homines ueteres
A senes et totius orbis grã subnixos
in suma reꝵ omnium abudan¬
ta Confĩtentes id quod optimũ
sit se nõ hahe Iamuo̾ qui toga¬
toꝵ comitasus et egressus q̃ ĩpu¬
spẽs quȩ in iudiciis uenetatio
quod gaudium consurgendi as¬
sistendiq inter tacentes in unũ¬
conuẽsos cohire ppłm et circũ fũ¬
di coram et accipe affectũ Qua¬
temꝙ oratõ induxeĩt uulgata di¬
centium gaudia et impitor et ꝙͦ
oculis expoĩta ꝑcensco illa secre¬

Expanded text:
 iucunditas non uno alioque memento, sed omnibus prope diebus, et prope omnibus horis contingit. Quid enim dulcius libero et ingenuo animo, et ad voluptates honestas nato, quam videre plenam semper et frequentem domum concursu splendidissimorum hominum? idque scire non pecuniae, non orbitati, neque officii alicuius administrationi, iuvenem et pauperem, ut aut sua, aut amicorum discrimina commendent. ullane tanta ingentium opum ac magnae potentiae voluptas, quam spectare homines veteres, et senes, et totius orbis gratia subnixos, in summa omnium rerum abundantia confitentes id, quod optimum sit, se non habere? Iam vero qui togatorum comitatus et egressus! quae in iudiciis veneratio! quod gaudium consurgendi assistendiqueinter tacentes, in unuconversos! coire populum, et circumfundi coram, et accipere affectum quemcumque Oratorinduerit! vulgata dicentium gaudia, et imperitorum quoque oculis exposita, percenseo. Illa secre
Abbreviated transcription (Latin):
pistant indignant᷑ quod ailiga¬
ticum adulatione nec imꝑantib
unꝗͣ satis serui uident᷑ net nobis
satõ liberi quȩ hec sũma ierum
potentia est tantum posse libeti
solent me uo dulces ut ungiliu
ait musȩ remotum a solicitudũ¬
nibus et cutis et necessitate quo¬
tidie aliꝗd contra aĩum facies
in illa sacra illosq fontes ferant.
nec insanũ ultra et lubricũ foru
famãꝗ pallentem trepidus exꝑiã
Non me fremitus salutantum.
nẽc anhelãs libettus &citet nec in¬
dectus fututi testm̃ pro pignore sci¬
bam nec plus habeam q̃ quod pos¬
sim cui uelim relinque. qñq enĩ
fatalis et meus dies ueniet statuꝗs¬
qꝙ tumulo ñ moestus & attox sa
hylaris et coronatus. et pro memo¬
tia mei nec consulat quisꝗ̃ nͨ roga¬

Expanded text:
praestant, indignantur? quod alligapraestant, indignantur? quod alligati cum adulatione, nec imperantibus unquam satis servi videntur, nec nobis satis liberi? Quae haec summa eorum potentia est? tantum posse liberti solent? Me vero dulces, ut Virgilius ait. Musae, remotum a sollicitudinibus, et curis et necessitate quotidie aliquid contra animum faciendi, in illa sacra, illosque fontes ferant: nec insanum ultra et lubricum forum famamque pallentem trepidus experiar. non me fremitus salutantium, nec anhelans libertus excitet: nec incertus futuri, testamentum pro pignore scribam: nec plus habeam, quam quod possim cui velim relinquere, quandocumque fatalis et meus dies veneit, statuatque tumulo non maestus et atrox, sed hilaris et coronatus: et pro memoria mei, nec consulat quisquam nec rog
Abbreviated transcription (Latin):
rem honorem hometo q̃ demosihe¬
ni apud postetos nec angustiorib¬
tetis famam euripidis aut sopho¬
dis ꝗ̃ lysiȩ aut hyꝑidis inludi
plures hodie reꝑies qui cicerois
gliam ꝗͣ uirgilũ detract& Ne ul¬
sus asinii aut messalę liber tam
illustris est q̃ medea ouidii aui
Uari thieste. Ac ne fõtunam ꝙ
uatum et illud felix contabẽniũ
compare timuerim cum inquieta
et anxia oratoꝵ uita licet illos cẽ
gilii secessum in quo tum neque
augusti epłe testis ip̃e populus ꝗ
auditis intheatꝰ uersib uirgilii
sũrex̾ uniuersus et forte presetẽ
spectantẽq uirgilium ueneta¬
tus est sic qĩ augustum nent̃is
quidem temporib secundus
pomponius a phiro homicio uel
dignitate uit& uel ꝓpetuitate
famȩ cesserit. Nam Crispus et
Marcellus ad quoꝵ exempla me
uocus quid habent in hac presẽti
fõtuna concupistendum an qđ
timent an quod timent᷑ quos cũ
quoð idie aliqui rogent hi ꝗbus

Expanded text:
rem honorem Homero quam Demostherem honorem Homero quam Demostheni apud posteros: nec angstioribusterminis famam Euripidis, aut Sophoclis, quam Lysiae aut Hyperidis includi. plures hodie reperies, qui Ciceronis gloriam, quam Virgilii detractent. Nec ullus Asinii aut Messallae libertam illustris est, quam Medea Ovidii, aut Varii Thyestes. Acne fortunam quidem Vatum, et infelix illud contubernium, comparare timuerim cum inquiera et anxia Oratorum vita. Licet illos certgilii secessum, in quo tamen neque Augusti epistolae, testis ipse populus, qui auditis in theatro versibus Virgilii, surrexit universus, et forte praesentem spectantemque Virgilium veneratus est, sic quasi Augustum. Nenostris quidem temporibus, Secundus Pomponius Afro Domitio vel dignitate vitae, vel perpetuitate famae cesserit. Nam Crispus et marcellus, ad quorum exempla me vocas, quid ha bent in haec praesenti sortuna concupiscendum? an quod timent, an quod timentu? quod cum quotidic aliquidrogentur, hi, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
praecipuos cã minũ fructus nu¬
merẽ quod nec instrepitu nec
sedente añ hostium litigatore.
nec inter sõdes ac lacrimas reoꝵ
cõponunt᷑ sed secedit aius in loca.
pura atq in nocẽtia fruet̃q sedi¬
i sacris hat eloquẽtiȩ pͥmordia¬
liec penaralia heo primum ht̃r
cułtuq cõmoda mõtalib in illa
casta d nullis contacta uiciis pe¬
ctora in fluxͥ sic oracula loq̃bãt᷑
Nam lucrosȩ huius et sanguinã¬
tis eloquẽtiȩ usus retens et malis
morib natus atq ut tu dicebas
minum impos poetis et uatibus
abundat qui benefacta caner&
nõ quimale admissa defenderã
deõs quoꝵ profẽre responsa et ĩ¬
teresse epulis fecebant heinde ꝗ¬
apud illos di geiutos sacrosq tege
intet quos neminem causidicorũ
s& orphea aclinum ac se intro¬
spicẽ altius uelis ip̃m apolinem
accepimus uel si hȩ fabulosa ni¬
mis et composita uident illud
certe mihi concedis aper nõ mino¬

Expanded text:
praecipuos carminum fructus nupraecipuos carminum fructus numerem. quod nec in strepitu, nec sedente ante ostium litigatore, nec inter sordes ac lacrimas reorum componuntur; sed secedit animus in loca pura atque innocentia, fruiturque sedibus sacris. Haec eloquentiae primordiahaec penetralia: hoc primum habitu cultuque commoda mortalibus, in illa casta atque nullis contacta vitiis pectora influxit. Sic oracula loquebantur. Nam lucro sae huius et sanguinantis eloquentiae usus, recens, et malis moribus natus, atque, uttu dicebas minum inops, Poetis et Vatibus abundat, qui benefacta caperent, non qui mala admissa defenderentDeos, quorum proferre responsa et interesse epulis ferebantur: Deinde apud illos Diis genitos sacrosque reges, inter quos neminem causidicorum, sed Orphea ac Linum, ac si introspicere altius velis, ipsum Apollinem accepimus. Vel si haec fabulosa nimis, et composita videntur, illud certe mihi concedis, Aper, non mino
Abbreviated transcription (Latin):
enim arbitrabarut a laudatiõe.
eoꝵ digressus detractar& poetas
atꝑcarminum studiui prostã¬
nerit artt quadam mitiguus. dõ¬
cedendo hic qu cũs agłins poene
in caũis agendis esficẽ ut sisõ
talle possum ita recitatione ira¬
goediaꝵ et ingredi famã auspi¬
catus sum. Cum quid innecone
improbam et studioꝵ quoq sacta
prophanãtem uaticinii potentiã
fregi hodie siꝗd in nobis noticię
ac nomĩs est magis arbitõ cãmi¬
num qͣ orationum gliã partum
ac me deiungẽ a forensi labore
constitui necꝰ comitatus istos et
egressus aut stequẽtiam saluta¬
cionũ concupisco nõ magis ꝗ̃ acta
c imagines quȩ et̃ iam me nolẽ¬
te in domũ meam itruperunt
Nam st atum cuiusq ad securita¬
tem melius innocentia tueo qua
eloquentia nec uereõ ne milia¬
unꝗ uerba in senatu nisi pro al¬
tetius discrimine facienda sĩ.
Nemora uõ et luci et secretũ ipu
qđ apet increpabat tantã mih
afferunt uoluptatem ut intec

Expanded text:
e arbitrabar, ut a laudatione Oratorum digressus Aper detrectaret Poetas, atque carminum studium prosterneret: arte quadam mitigavit, concedendo his, qui causas agere non possent, in causis agendis efficetasse possum, ita recitatione tragoediarum ingredi famam auspicatus sum, tum quidem cum in Nerone improbam et studiorum quoque sacra profanantem vaticinii potentiam fregi. Hodie si quid in nobis notitiae ac nominis est, magis ar bitror carminum, quam orationum gloria partum. ac iam me deiungere a forensi labore constitui, nec comitatus istos et egressus, aut fiequentiam salutationum concupisco: non magis quam aera et imagines, quae etiam me nolente in domum meam irruperunt. Nam statum cuiusque ac securitatem meliusinnocentia tueor, quam eloquentia, nec vereor, ne hi unquam verba in Senatu, nisi pro alterius discrimine facienda sint. Nemora vero, et luci, et secretum ipsum, quodAper increpabat, tantam mihi afferunt voluptatem, ut inter
Abbreviated transcription (Latin):
rius dum amplissimã quãque
sectat᷑ ne alium in ulla locum
ꝗ̃ operandi postea renũciauit fõ¬
rõ. partim pudore ꝑtim moetu
Nam cum in lite quadã cẽtum¬
uirali aduẽsario quẽ ut impiũ
et gaꝑentes incessabat iusiurand
quasi ꝑ figurã sic obtuliss& iura
ꝑ patris mrisq cineres ꝗ incõditi
ĩac& et alia in hũc modũ. Arti
inuidia negocium assłrit ecrut¬
sum cognitioe cedis mediolani
apud ł piscne procos defendẽ
Laudantiũ uece ita excanduisse¬
et ut de plicato italix statu quasi
iterum informã prouincia redi¬
geraur. M insup brutũ cuius sta¬
tua in conspectu erat inuocaret
legum ac libertatis auctorẽ et uĩ¬
dicem pene poenas luit Iam at̃
senio᷑ obuiciun uomiex nouariã
rediit cõuocataq plebe caũis ꝑp
ꝗ̃s mori destina ls diu acmore cõ¬
cionãtis redditis abstinuit cibo¬

Expanded text:
rius, dum amplissimam quamque rius, dum amplissimam quamque sectatur, nec alium in ulla locum quam perorandi. Postea renuntiavit Foro partim pudore, partim metu; nam cum in lite quadam centumvirali, adversario, quem ut impium erga parentes incessebat, ius iurandum quasi per figuram sic optulisset: "Iura per patris matrisque cineres, qui inconditi iacent!" et alia in hunc modinvidia negotium afflixit. Et rursus in cognitione caedis Mediolani apud L. Pisonem proconsulem defendens laudantium voces, et ita excanduisset, ut deplorato Italiae statu, quasi iterum in formam provinciae redigeretur, M. insuper Brutum, cuius statua in conspectu erat, invocaret legum ac libertatis auctorem et vindicem, paene poenas luit. Iam autem senior ob vitium vomicae Novariam rediit, convocataque plebe causis, propter quas mori destinasset, diu ac more contionantis redditis, abstinuit cibo
Abbreviated transcription (Latin):
At qͣta merces rhietori est data
scite rei p uulnera Duomillia
iugeꝵ campilcontini Sexto clo¬
dio thetori assignati et quidem
iniinuni ut tanta mercede nihͥ
sapere disceres¬
ALUS albunius silus nouariensis
cum adilitate in patria fungeret᷑
nuntiabat pedib ẽ tribunali ita¬
ctus est. quod indigne ferẽs statĩ
contendit ad põtam & in de Rouã
Receptusq in planci oratoris cõ¬
tubẽnium cui declamaturo mos
erat prius aliquẽ qui ante dic&
excitare. suscepit eas ꝑtes itaque
impleuit ut planco silentium ꝑ¬
ponẽt nõ audenti in comꝑationẽ
se dimittẽ. Sed ex eo clarus propͥa.
auditoriã instituit solitus propo¬
sita controuersia sedens incipere
it calore demũ proueetus consut¬
gẽ ac ꝑorart delamare aut gemẽ
uario modo splendide atq ado¬
tante᷑. Tum ne usqueqͣq schola¬
sticus existimaretur circuncise ac
sordide & tantũ modo triuialib
uerbis egit & causas uerius & ra¬

Expanded text:
dicere. At quanta merces rhetori est data! dicere. At quanta merces rhetori est data! scite rei p. vulnera. Duo milia iugerum campi Leontini Sex. Clodio rhetori assignasti et quidem immunia, ut tanta mercede nihil sapere disceres." C. Albucius Silus, Novariensis, cum aedilitate in patria fungereturra quos pronuntiabat pedibus e tribunali detractus est. Quod indigne ferens, statim contendit ad portam et inde Romam, receptusque in Planci oratoris contubernium, cui declamaturo mos erat prius aliquem qui ante diceret excitare, suscepit eas partes, atque ita implevit ut Planco silentium imponeret, non audenti in comparationem se demittere. Sed ex eo clarus, propria auditoria instituit, solitus proposita controversia sedens incipere, et calore demum provectus consurgere ac perorare, declamare autem genere vario: modo splendide atque adornate, tum, ne usque quaque scholasticus existimaretur, circumcise ac sordide et tantum non trivialibus verbis. Egit et causas, verum ra
Abbreviated transcription (Latin):
nium libertinoꝵ ut Cornelius
nepos opinat᷑ scribẽ historiam
orsus nõnisi ab honestiss ꝙͦ scri¬
bi solitam ad id tempus Epidi̾
respondit uaurici esse discipulũ
dius ortum se ab epidio nũcino p̃¬
dicabat. quẽ ferunt olim pͥncipa.¬
tum in fonte flumis sarni pau¬
lo post cum cõnib extitisse ac sta¬
tim nõ compisse in numeroque
deorum habitum
EXTUS Clodius esicilia la¬
tinȩ simul gręcęq eloquentiae
professor male oculauis & dicat
par oculoꝵ in amicicia M An¬
conii triũ uiti extitisse se aiebat.
ciusd uxorem Fuluiam cui alitra
bucca inflatiõ erat acumẽ stili
tentare dix̾. nec eominus imo uł
magis obhoc anconio gratus a
q̃lio mox consule ingens et̃ con¬
giãnim accepͭ ut ei inphilippi¬
oie citẽro obicit
Tbrut ioli causa magistrum
suffragio tuo et competitoꝵ tuoꝵ¬
& hietotem concessisti ut inquem
uella dicer& falsum oĩo hoĩem
sed materia facilis et in tuos dicẽ

Expanded text:
nium libertinorum, ut Cornelius nium libertinorum, ut Cornelius Nepos opinatur, scribere historiam orsus, nonnisi ab honestissimo quoque scribi solitam ad id tempus. M. Epidius, respondit Isaurici esse discipulum dius ortum se ab Epidio Nucerino praedicabat, quem ferunt olim praecipitatum in fontem fluminis Sarni, paulo post cum cornibus taureis exstitisse, ac statim non comparuisse in numeroque deorum habitum. Sextus Clodius, e Sicilia, Latinae simul Graecaeque eloquentiae professor, male oculatus et dicax, par oculorum in amicitia M. Antonii triumviri extrisse se aiebat; eiusdem uxorem Fulviam, cui altera bucca inflatior erat, acumen stili tentare dixit, nec eo minus, immo vel magis ob hoc Antonio gratus. A quo mox consule ingens etiam congiarium accepit, ut ei in "Philippicis" Cicero obicit: "Adhibes ioci causa magistrum, suffragio tuo et compotorum tuorum rhetorem, cui concessisti ut in te quae vellet diceret, salsum omnino hominem, sed materia facilis in te et in tuos dicta
Abbreviated transcription (Latin):
UETUS plocius Gallus de hoc
Cicero in epla ad M. titinnium
sic refert Equidem memoria te¬
neo pueis nobis primũ latine do¬
cere coepisse Nocium quendam
ad quem cum fier& concursus
qđ studiosissimus quisq apud
cum exercera ur dolebã mihi iđ
nõ licere Contnebar aũt doctis¬
simoꝵ uiroꝵ auctoritate ꝗͥ existi¬
mabant grȩcis exẽtitationib ali
melius ingenia posse hũc eund̾
Nam dixtissime uix̾ M. celius
in orõne quã pro se de ui habuit
significabat dictasse acratiõ ac¬
cusatori suo actionẽ subiratoque
deridens ut inflatũ ac leuem et
sordidum¬
LUCTU SUoltacllius pilutuo set¬
UCIUSUoltacilius pilutus sec¬
uisse dicit᷑ atq ẽt̃ hostiarius ue¬
tere more in cathiena fuisse donͤ
obingenium ac studium litera¬
rum manumissus accusantipa¬
trono subscripsit. demñ Rhetori¬
cam professus. Ex pompeium
magnum docuit pattisq cius
res gestas nec minus ipĩus cõplu¬
ribꝰ libris exposuit Primus ou¬

Expanded text:
L. Plotius Gallus. De hoc L. Plotius Gallus. De hoc Cicero in epistola ad M. Titinnium sic refert: "Equidem memoria teneo, pueris nobis primum Latine docere coepisse Plotium quendam. Ad quem cum fieret concursus, quod studiosissimus quisque apud eum exerceretur, dolebam mihi idem non licere. Continebar autem doctissimorum hominum auctoritate, qui existimabant Graecis exercita­tionibus ali melius ingenia posse." Hunc eundem nam diutissime vixit M. Caelius in oratione, quam pro se de vi habuit, significat11 dictasse Atratino, accusatori suo, actionem; subtractoque  appellat, deridens ut inflatum ac levem et sordidumL. Voltacilius Plotus seoltacilius Plotus servisse dicitur atque etiam ostiarius vetere more in catena fuisse, donec ob ingenium ac studium litterarum manumissus, accusanti patrono subscripsit. Deinde rhetoricam professus, Cn. Pompeium Magnum docuit, patrisque eius res gestas, nec minus ipsius, compluribus libris exposuit; primus om
Abbreviated transcription (Latin):
tradebant̃ sicun sane nõ nulla ea
usq ad huc aui ex ueritate ac te
siqua fõte recẽs accidisset Itaque
Locoꝵ ẽt appellationib additis
alienũ fuerit unam et altetã exẽ¬
plicã ad uẽbum refetre ꝑstiuo
tempõe adulescentes urbani cum
hostiam ueniss&, lutus ingressi
piscatõe ttahentes rete adietunb
& pepigerunt bolum qͥti emecẽt.
numos soluerunt diũ expecta¬
uerũt dum retia extrahetentur
Aliqñ extractis piscis nullus fui
sed porca auri obsuta tũ emptõe
bolum suum aiunt piscatores suũ
Uenalien cum Brundusii gregem
uenalium emnaui educerã fomo¬
so& pretioso puo quod portitores
uerebant bullam et pretextãtogã
imposuẽ facile fallaciam cęlait
puert qđ dnĩ uoluntate fuĩt liber
in libertate olim aũt eas appella¬
tiones oręti Synthesis uocabant
mox controuersias ꝗdem sed aut
fictas aut iudiciales Illustres prp¬
fessoret & quoꝵ memoria aliqua
extat. Nontemt̃ alii reꝑient ꝗͣ de
quibus tradam unu

Expanded text:
trahebantur, sicut sane nonnullae usque adhuc, aut ex veritate ac re, si qua forte recens accidisset; itaque locorum etiam appella­tionibus additis non alienum fuerit unam et alteram exempli causa ad verbum referre. Aestivo tempore adolescentes urbani cum Ostiam venissent, litus ingressi, piscatores trahentes rete adierunt et pepigerunt, bolum quanti emerent; nummos solverunt; diu exspectaverunt, dum retia extraherentur; aliquando extractis, piscis nullus affuit, sed sporta auri obsuta. Tum emptores bolum suum aiunt, piscatores suum. Venalici cum Brundisi gregem venalium e navi educerent, formoso et pretioso puero, quod portitores verebantur, bullam et praetextam togam imposuerunt; facile fallaciam celarunt. puer, quod domini voluntate fuerit liber, in libertatem. Olim autem eas appellationes Graeca synthesis vocabant: mox controversias quidem, sed aut fictas aut iudiciales. Illustres professores, et quorum memoria aliqua exstet, non temere alii reperientur quam de quibus tradam.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc interim probane contẽtus sũ
nõ esse unũ eloquẽtę uultũ sed
illis qͦ quos uocatis anciquos plũes
spẽ deprendit. Nec statim dettius
esse quod diuẽsumẽ uitioautẽ
malignitatis humãe uectta sẽꝑ
ĩ laude pũtia infastidio esse Nã
dubitamus inuẽtos ꝗ pro Catõe
a ppium catũ magis mitarent᷑
Satis constat nec cĩcerõi qđ obire¬
ctatões defuisse. ꝗb inflatus et
tumẽs nec sũtis pressus sup̃ modũ
exultãs et suꝑfluẽs et paꝵ anti¬
quus uidecet Hegisti utiq et cal¬
ui et bruti ad cioitonẽ missas epi¬
stolas ex ꝗbo facile est deprehẽpẽ
Caluũ quid̾ cicerõi uisum exãguẽ
ac tritum: brutũ aũt ociosũ atꝑ
disiũctum. Rursusq Ciceronem
a caluo qđ male audiuisse tanq̃
solutum e enẽuem a brudautem
ut ip̃ius uẽbis utã tanꝗͣ fractũ et¬

Expanded text:
entus sum, non esse unum Eloquentiae vultum. Sed in illis quoque quos vocatis antiquos, plures species deprehendi: nec statim deterius esse quod diversum est: vitio autem malignitatis humanae vetera semper in laude, praesentia in fastidio esse. Num dubitamus in ventos qui pro Catone Appium Coecum magis mirarentur? satis constat nec Ciceroni quidem obtrectatores defuisse, quibus inflatus et tumens, nec satis pressus, supra modum exsultans, et superfluens, et parum antiquus videretur. Legisti utique et Calvi, et Bruti, ad Ciceronem missas epistolas, ex quibus facile est deprehendere, Calvum quidem Ciceroni visum exsanguem, attritum, Brutum autem otiosum atque disiunctum. Rursumque Ciceronem a Calvo quidem male audivisse, tamquam solutum, et enervem: a Bruto autem, utipsius verbis utar, tamquam fractum, at
Abbreviated transcription (Latin):
sectant᷑ nõ solum audite sed ẽt re¬
feĩe domum aliquid illustre a
dignum memoria uolunt. Tra
uintias suas scribunt siue ĩ scus
aliq arguta et breui sentencia
essulsuᷤ siue locus exquisito et
poeties culiu enituit: exercetũ .n.¬
ex Oratũ et Uirgilii et lucani sa¬
tratio prolatus. hoꝵ igit auribus
a iudicib obtemꝑan nr̃oꝵ ora¬
toꝵ xtas pulchrio et ornatior eq¬
titũ. Neq ideo minus efficace
sunt oratione nr̃ȩ quia ad autes
iudicantium cũ uoluptate pie¬
ueniunt Quid n si infirmiora
hoꝵ tempoꝵ templa credas quia.
non rudi cemẽto et in fõnicibus
tegulisq exiiunt᷑ sed marmore

Expanded text:
sectanctantur, non solun, audire, sed etiam resectanctantur, non solun, audire, sed etiam referre domum aliquid illustre et dignum memoria volunt. Tradvincias suas scribunt, sive in suis aliquis arguta, et brevi sententia effulsit, sive locus exquisito et poetico cultu enituit. Exigitur enimex Horatii, et Virgilii, et Lucani sacrario prolatus. Horum igitur auribus et iudiciis obtemperans nostrtas pulchrior et ornatior extitit. Neque ideo minus efficaces sunt orationes nostrae, quia ad aures iudicantium cum voluptate perveniunt, Quid enim si infirmiora horum temporum templa credas, quia non rudi coemento, et informibus tegulis exstruuntur, sed marmore
Abbreviated transcription (Latin):
unt t̾empora sed consistũt nec
expectandũ hñt oratorẽ dum illi
libeat de ip̃o negotio dicẽ sed
sepe ultro admonã atq alio trãs¬
gredientem reuocãt Quis nunc¬
litudinis sue p̃fintẽ qualia st¬
fere pͥncipia conuni. Quisq qr¬
que in uertẽ libreo expectauit
Qdi txceptiõe et fõmula ꝑpeti¬
etur illa immensa uolumĩa quę
pro.M ⁊ ullio. aut. A. cecinna
legimus. prętũtit hoc tempõe
iudex dicentẽ et nisi aut cutsu
arguis̃ oꝵ aut colõe sentẽtiaꝵ
aut nitore et cultu descriptionũ
inuitatus et cotuptus est auẽsatꝰ
dicentem. uulgus quoq assistẽ¬
tium et affluens et uagus audi¬
tõ assueuit iam exigẽ Peticiam
et pulchritudinẽ orͣoĩs. nec ma¬
ꝯis ꝑfect in iudiciis testem et im¬
pexam antiquitatẽ ꝗͣ siqs ĩ sce¬
na roscii aut Tur pionis aut am¬
biiui exprime̾ ꝯestus uelit iã uoͣ
iuuenes et ip̃a studioꝵ incude
poĩti ꝙ profcelus sui cã oratores

Expanded text:
unt tempora, sed constituunt, nec unt tempora, sed constituunt, nec exspectandum habent oratorem, dum illi libeat de ipso negotio dicere, sed saepe ultro admonent, atque alio transgredientem revocant et qualia santfere principia Corvini. Quis quinque in Verrem libros exspectaverit? Quis de exceptione et formula perpetietur illa immensa volumina, quae pro M. Tullio aut A. Caecini legimus? praecurrit hoc tempore iudex dicentem, et nisi auc cursu argumentorum, aut colore sententiarum, aut nitore et cultu descriptionum invitatus et corruptus est. aversatur dicentem. 3. Vulgus quoque assistentium, et affluens et vagus audito, assuevit iam exigere laetitiam et pulchritudinem orationis; nec magis perfert in iudiciis tristem et impexam antiquitatem, quam si quis in scena Roscii aut Turipionis Ambivii exprimere gestus velit. Iam vero iuvenes et in ipsa studiorum, incude positi, qui profectus sui caussa oratores
Abbreviated transcription (Latin):
sium quẽ reum faciũt. quẽ pꝰ af¬
fimãt flexis ̃ ab illa ueter̃ atq di¬
cendi uia directa nõ insinitate
ingenĩ nͨ inscina. Praꝵx transtulis¬
Prior isit ppłs ut imꝑitus et rudis
impitissimaꝵ orationũ spatia at
id ipm laudabat si dicendoq dic̃
&imẽt. Ita uõ longa principiorũ
prepatio et nãrationis altę repeti¬
tio series et multaꝵ diuisionum
ostentatio et mille argumẽtorũ
gnã et quicꝗd aliuđ attidissis
nẽmagorȩ et apollodori libris prę¬
cipit᷑ in honõe erat & siq odora¬
tus phiam atq &x ea locum aliquẽ
orͣoni suȩ insetẽt incęlũ laudib
ferebat᷑ Nec nuꝵ erat .n. hęc noua
uulgatis ĩam om̃ib cũ uix ĩ cõtiã
quisꝗͣ assistat qui clementis studioꝵ
a si nõn instructus at cẽte mnibutᷤᷤ
sit Nouis it exquisitis eloquentiȩ
itmerib opus est ꝑ quę oratõfa¬
stidium auriũ effugiat. utiq ap̃
eos iudices ꝗui et potate nõ uire
et legib cognoscunt: et nec accipi¬

Expanded text:
sium Severum faciunt, quem primum affirmant flexisse ab illa vetere, atque dicendi via directa: non infirmitate ingenii, nec inscitia literarum, transtulisprior iste populus, ut imperitus et rudis, imperitissimarum orationum spatia: atque idipsum laudi dabatur, si dicendo quis diem eximeret. Ita vero longa principiorum praeparatio, et narrationis alte repetita series, et multat um divisionum osten tatio, et mille argumentorum gradus, et quidquid aliud aridissimis Hermagorae, et Apollodori libris praecipitur, in honore erat: et siquis odoratus philosophiam, atque ex ea locum aliquem orationi suae insereret, in caelum laudibus ferebatur. Nec mirum, erant enim haec nova perunlgatis iam omnibus, cum vix in cortina quisquam assistat, qui elementis studiorum ersi non instructus, aut certe imbutus sit, novis et exquisitis eloquentiae itineribus opus est, per quae orator fastidium aurium effugiat, utique apud eos iudices qui vi aut potestate non iure et legibus cognoscunt, et nec accipi
Abbreviated transcription (Latin):
ne .c. cxsati ut ꝑꝑ magnitudi¬
nem cognitionis et occupationes
recum minus in eloquentia effe¬
ceĩt ꝗͣ diuinũ eius ingenium po¬
stula bat. tam hecde qͣ Brutum
phiȩ suȩ rel inquamus. nã in ota¬
tionib minorem cose fama et̃ al
miratões eius fatẽur nisi fõte ꝗꝗͣ
aut Casaris pto decio samnite aui
ꝑtuti pro Deiotato rege cęterosq
ciusdam lentidius at̃ tempotis
Libros legit nisi ꝗ et cãmĩa corł
mirat᷑ fecetũt n. et carmĩa ĩ bi¬
bliothietas retuler̃t nõ melius ꝗͣ
Cicexo et felicius ꝗa illos fecisse pau¬
Menenios et appios studuisse . pa.¬
cuuiũ cęrte & a ctium nõ solum
tragoediis sed et̃ or̃onib suis exp̃s¬
sit adeo durus et siccus. Oratio
aũt sic̾ coͣpus hoĩs ea demũ pul¬
cra est inqua nõ eminẽt uenȩin ͤ
ossa numerant᷑ sed temꝑatus ac
bonus sanguis implet mebra et
exurgit toris ip̃os q neruos robũ
tegit et decoͣ commendat Nolo
coruinum insequi ꝗa nuꝑ ip̃m¬

Expanded text:
ne C. Caesari, ut propter magnitudinem cogitationum, et occupationes rerum minus eloquentia effecerit, quam divinum eius ingenium postulabat: tam hercule quam Brutum philosophiae relinquamus. Nam in orationibus minorem esse fama sua, etiam admiratores eius fatentur. nisi forte quisquam aut Cesaris pro Decio Samnite, aut Bruti pro Deiotaro Rege, ceterosque eiusdem lentitudinis, ac teporis libros legit, nisi qui et car mina eorundem miratur, fecerunt enim et carmina, et in Bibliothecas retulerunt, non melius quam Cicero, at felicius, quia illos fecisse pauMenenios et Appios studuisse. Pacuvium certe, et Attium, non solum tragoediis, sed etiam orationibus suis expressi:, adeo durus et siccus est. Oratio autem, sicut corpus hominis, ea demum pulchra est, in qua non eminent venae, nec ossa numerantur: sed temperatus ac bonus sanguis implet membra et exsurgit toris, ipsos quoque nervos rubore tegit, et decore commendat. Nolo Corvinum insequi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
famalie nõ eotmn uolo tectõ trgi
qđ imbrem acuentum arccat᷑
s& et̃ qđ uisum et oculos delecta
nõ ea solum instrui suppellect¬
le quȩ necessariis usib sufficit
s& sit in appatati eius et aurum
et gẽmȩ ut sumt̾ in manus aut
aspicẽ sȩpius liceat quedam uõ
procul arcentꝰ ut iam obliterata
et olentia nullam sit uerbũ uł
rubigine infestom nulli ssus
tarda et meri stius tura ĩ more
amnalium componat fugiat for¬
dam et insulsam scũtilitatem
uariet compaitionem nec om̃es
clausulas uno et eod̾ modode

Expanded text:
familiae, non eo tantum volo tecto tegi, familiae, non eo tantum volo tecto tegi, quod imbrem ac ventum arceat, sed etiam quod visum, et oculos delectet: non easolum instrui supellectile quae necessariis usibus sufficiat; sed sit in apparatu eius et aurum, et gemmae sumere in manus, aspicere saepius liceat: quaedam vero procul arceantur, utiam oblitterata, et olentia: nullum sit verbum velut rubigine infectum, nulli sensus tarda et inerri structura, in morem annalium, componantur: fugrat foedam et insulsam scurrilitatem, variet compositionem, nec omnes clausulas uno et eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
tu cadem pugna cum aqualibꝰ
suis fuit quȩ mihi uobiscũ estir
Illi n antiquos mitabant᷑ ĩpaet
suoꝵ tempor eloquentiam antepo¬
nebat nec ulla it magioeius dem
etatis oratores prȩtũtit ꝗ̃ iudicio
Primus n excoluit orationẽ pri¬
mus ex uerbis delectum adhabuit
et compoitioni atem locosq latt¬
ores attentauit t quasdam senta¬
cias inuenit utiq inhis orationibꝰ
quas seniõ iam et iuxta finem ui¬
te composuit id est postq̃ magia
profecetat tisuꝑ et exꝑimentis di¬
dicerat quod optimum dicendi
genus est nam ꝑtiores eius or̃oẽs
non carent uicis antiquitatolẽ¬
tus est in principis longuo ĩ nã¬
rationib ociosus circa &cessus
Tarde cõmousut rato incalest
pauci sensus oꝑt ⁊ cũ quodam
lumine terminat᷑ Uihil &x tem¬
pore nͥ refert̃ possis et uelut in
rudi edificio timus sane patieo
et duraturus sed nõ sati & polu¬
tus et splendens łoo aũt pratorẽ
sic locupletem ac laudatũ pr̃et

Expanded text:
cui eadem pugna cum aequalibus suis fuit, quae mihi vobiscum est. Illi enim antiquos mirabantur, ipse suorum temporum eloquentiam anteponebat. nec ulla re magis eiusdem aetatis oratores praecurrit quam iudicio. Primus enim excoluit orationem, primus et verbis delectum adhibuit, et compositioni artem: locosque laetiores attentavit, et quasdam sententias invenit: vutique in his orationibus quas senior iam et iuxta finem vitae composuit, id est, postquam magis profecerat, usuque et experimentis didicerat quod optimum dicendi genus esset. Nam priores eius orationes, non carent vitiis antiquitatis. Lentus est in principiis, longus in narrrationibus, otiosus circa excessus: tarde commovetur, raro incalescit: pauci sensus optimi, et cum quodam lumine terminantur. Nihil excerpere, nihil referre possis: et velut in rudi aedificio, firmus sane paries et duraturus, sed non satis expolitus et splendens. Egoautem oratorem, sicut locupletem ac laudatum patrem