comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
r. ius est non obligari fitemus¬
loreo na instiplone cauetur n
petituri eum. turꝰ deeare ac¬
copericio persecurio sis. et ra¬
tumbituru oes adiinos ea res
ptinedit. hic em̃ quiꝑcurator¬

Expanded text:
rius est non obligari fideiussores: nam in stipulatione cauetur non petiturum eum, cuius de ea re actio petitio persecutio sit, et ratum habituros omnes, ad quos ea res pertine
Abbreviated transcription (Latin):
um qui itauenit ut intrac̾tu ip̾e
miaunuttetur curdies pr̃ande lib̾¬
tatis ueinit uiuente uenditore et
psenante mead̾e uolntatẽ pinde
hr̃di ac si .abeo aquo debuit mau̾¬
mitti mau̾missus ẽet mortuo. uiẽ¬

Expanded text:
um, qui ita uenit, ut intra tempus manumitteretur, cum dies praestandae libertatis uenerit uiuente ueperseverante in eadem voluntate, perinde haberi, ac si ab eo, a quo debuit manumitti, manumissus esset: mortuo aute
Abbreviated transcription (Latin):
uustranda re.p. cum sũptu
sũtirulo dignitatis sb̾ims.¬
uarium mnuitiones p̾dioꝵ
collat̾ones nonꝑsone.ser
locor mun̾a sunt ¶De hono¬
ribus sine muiubus g̾endis.
or siue mu̾is ad m̾stratio
sine origo natalium faculta¬

Expanded text:
cum sumptu sine titulo dignitatis subimus.Uiarum munitiones, praediorum collationes non personae, sed locorum munera sunt.De honoribus siue muneribus gerendis cor siue muneris administratio: item origo natalium: faculta
Abbreviated transcription (Latin):
cionem accipe possumus.
et cognitione. et mrcc̾onẽ¬
¶ Contmietes ꝓuĩcias acciꝑe
debemus eas q̃ ytalice m̃cte
sunit. ut puta gallia et pros¬
u̾ciam. siciliaꝵ/ mag̾ mnͣt̾cõ¬
tinentes accipe nosor. q̾¬

Expanded text:
ionem' accipere possumus et cognitionem et iurisdictionem. 'Continentes prouinc‹ias›' accipere debemus eas, quae Italiae iunctae sunt, ut puta Galliam: sed et prouinciam Siciliam magis inter continentes accipere nos
Abbreviated transcription (French):
tinetur. sine. idiectione pond̾i
mnuneri. et mensure.stipłatut
eẽm ui si insuia: edificari nõ
de monstrato  loco. ul fundur

Expanded text:
tinetur sine adiectione ponderis numeri mensurae stipulatus essem, uel insulam aedificari non demonstrato loco, uel fundu
Abbreviated transcription (Latin):
rerum mobiliur ꝯstitutũ
sest usucapiantur et nõ pot̾
recte utieo tenpe quo me
dificio fuerũt namquem¬
adm eas solas et seꝑatas ab
edificio non possedistis sic
nec penes te singule aut se

Expanded text:
rerum mobilium constitutum est, usucapiantur. et non pote‹s› recte uti eo tempore, quo in aedificio fuerunt: nam quemadmodum eas solas et separatas ab aedificio non possedisti, sic nec penes te singulae aut se
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cet̾ẽ d incrimĩe sb̾s criptõ
q̃res adid inueta est. ne
cuzsciat młta sibi. acc̃atõ
act̾ari et ita diꝰ pius sai

Expanded text:
scriptio. quae res ad id inventa est, ne cum sciat inultam sibi accusationem accusari, et ita divus Pius Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Idiuͣ inc̾tum sit hr̃s existurꝰs
nec nesit. causa cognita p¬
mitti oportebit bona rei sua¬
nde causa possidi. et suta rẽsꝰ.
urgat uł ꝯdiciobonũ etiam
hoc erit xedend̾ ut curator
constituature. Iaulus.¬
⁊ Ills extreditdribusesi ait eeͣ
hrdibus intratempa sͥ predti¬
tuta delib̾et adire hiditatem
alt̾ u̾o neget se adituru uid¬
as qui delib̾et utrum agnoscat
ꝑteni sułam anno ignoscat.

Expanded text:
diu incertum sit, heres extaturus nec ne sit, causa cognita permitti oportebit bona rei seruandae causa possidere, et, si ita res urgueat uel condicio bon‹or›um, etiam hoc erit concedendum, ut curator constituatur 9 Paulus unus ex creditoribus. Si alter ex heredibus intra tempora sibi praestituta deliberet adire hereditatem, alter uero neget se aditurum, uidis qui deliberat utrum adgnoscat partem suam an non adgnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
tolo fec̾it quoninꝰ possideret
bona euis possidenda et uen¬
denda sunt. ¶ Dñius quor prꝰ
inpsona eius qui br̃ditatem
possidens coplansui non fa.¬
siebat. s put inpossonenre¬

Expanded text:
dolo fecit, quo minus possideret, bona eius possidenda et uendenda sunt. Diuus quoque Pius in persona eius, qui hereditatem possidens copiam sui non faciebat, rescripsit in posse
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾o te sisti et insi stetis ipocẽ¬
taurũ dari ꝓinde erit atq.
site sisti solũ m̃õ scipulatus
ẽc̃m. ¶ possum utilr ateita
stipulari noĩe ticute solutu¬

Expanded text:
'te sisti? nisi steteris, hippocentaurum dari?' proinde erit, atque 'te sisti' solummodo stipulatus essem. Possum utiliter a te ita stipulari: 'Titii nomine te solutu
Abbreviated transcription (Latin):
nutione exemptus est ob¬
ligõne ale non lib̾.itur iuł.¬
tñ eiuz int̾est uttu res ip̃a
soluatur. anꝑsona libetur.
curpsonaub̾atur. manẽte
obligone. alt̾ duxat oblig¬
atus et ĩo si.iqua et igni m¬

Expanded text:
nutione exemptus est obligatione, alter non liberatur. multum enim interest, utrum res ipsa soluatur an persona liberetur. cum persona liberatur manente obligatione, alter durat obligatus: et ideo si aqua et igni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditionẽ accepit ne inquã
maĩmtt̾etur ¶ Suis ant̾ nũ¬
nuis redeptus et sitotum p̾ci¬
ip̃uis accesẜit aliquid ut re¬
pleri p̾ciuz possit uł siquid
luo mito acquisiu̾it dñdu
est lib̾tatem ꝯ pet̾e q̃. si ꝑtem

Expanded text:
dicionem acceperat, ne umquam manumitteretur. Suis autem nummis redemptus etsi totum pretiipsius accesserit aliquid, ut repleri pretium possit, uel si quid suo merito adquisierit, dicendum est libertatem competere. Quod si partem
Abbreviated transcription (Latin):
eos fidi ꝯmissariam lib̾tatem as¬
cribe qui fid̾i ꝯmissũ pecinariũ
possunt demiquere et principis
ẜuo uł inuicipit uł cuius altius
fidi ꝯmissio lib̾tas ascripta ualet.
sit mefficar et fortassis qs dixii

Expanded text:
commissariam libertatem adscribere, qui fideicommissum pecuniarium possunt relinquere. Et principis seruo uel municipii et cuius alterius fideicommissa libertas adscripta ualet. sit inefficax. et fortassis quis dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
rum. quos q̃que critates
sͥuendicant p̃sidum ꝓuĩci¬
arum cognitio est eu̾ntũ
qui se negat icolam esse
debere. ĩ cuinc cura est ea ci¬
iitas aqua uocatur adinun̾a.¬

Expanded text:
rum, quos quaeque ciuitates sibi uindicant, praesidum prouinciarum cognitio est. cum tamen se quis negat incolam esse, debet, sub cuius cura est ea ciuitas, a qua uocatur ad mun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuitu ptim quo .i. tornela
tenentur quilegatu sibifi¬
int̃ filuir et ẜ nur et ex̃nem
testm̃n scribentes hoc intͥest.
noui pena cessat et capi pot̃

Expanded text:
ornelia tenentur, qui sibi legatum fideiInter filium et seruum et extraneum testamentum scribentes hoc interest,noui', poena cessat et capi potest,
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ uł furtũ ui sacrilegm̃ sit.
ut capiteluend̾. uił inore su
pplicio ¶Epc decuit emasorẽ
afurtiuo. et estractor̃e in furẽ
diirnũ anocturno. ¶Qual

Expanded text:
idem vel furtum vel sacrilegium sit, et capite luendum, pplicio. Tempus discernit emansorem a fugitiuo et effractorem uel furem diurnum a nocturno. Qual
Abbreviated transcription (Latin):
rcellus recte estimabat si id
qd̾ mͥ solut̾ est fiscus abstu¬
ut. non ꝯpet̾e pignor libati¬
oñe neqr diffentiar. admitẽ¬
daree extimo intẽe putaciũ
id ip̃m qd̾ solut est atendere

Expanded text:
rcellus recte existimabat, si id quod mihi solutum est fiscus abstulit, non competere pignorum liberationem. neque differentiam admittendam esse existimo interesse putantium, id ipsum q
Abbreviated transcription (Latin):
ibus peccm̃ar debebat. cñ eẽr
fiscidebitor soluit mͥ q̃ debe¬
bat post̾a fiscus iure suo usꝰ
abstulit m pecũ.a qͥrebatur
anlibata essent pienora ma

Expanded text:
ibus pecuniam debebat, cum esset fisci debitor, soluit mihi quae debebat: postea fiscus iure suo usus abstulit mihi pecuniam. quaerebatur, an liberata essent pignora. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
equalr tribuãt. m̾̃ito iusu
sui defentionis gr̾a adstatu
as imagines pͥncipu ꝯfug̾e
insisiquis ex ĩcul. ui̾custor¬
ia detentus apotentioribus
uenia tribuenda est./ neã ad
statuas uł imagines quis cõ¬
fugiat cenatus censuit. eum¬
qr qui iagnie cesaris inm
idiar alt̾ius p̾culiss ĩ inncu

Expanded text:
to uisum sui defensionis gratia ad statuas uel imagines principum confugere: nisi si quis ex uinculis uel custodia detentus a potentioribus uenia tribuenda est. ne autem ad statuas uel imagines quis confugiat, senatus censuit: eumque, qui imaginem Caesaris in inuidiam alterius praetulisset, in u
Abbreviated transcription (Latin):
oẽs quifustibus cedi ꝓhibe̾¬
Itur eandẽ hr̃e honoris reu̾¬
entia d quã de curiones
eur quẽ pͥncipales ꝯstitio¬
nes fustibus sb̃ici ꝓhiguer
in metaliũ dari posse.¶Di¬

Expanded text:
omnes, qui fustibus caedi prohibentur, eandem habere honoris reuerentiam debent, quam decuriones eum, quem principales constitutiones fustibus subici prohibuerunt, in metallum dari posse. D
Abbreviated transcription (Latin):
sh inr̾eñs qualem hr desolo.
pł ine si adu̾sus supficiariu
uent uendicare dicend ester¬
ceptione eum remouend in
tc̃m tłat ałnam cui damus. ac¬
cione et erõ exceptione ꝯpetͥe
Anłto mag̾ quis dixit. ¶ Si soli
postor sr̃ ficies euicit᷑ eꝯssimũ
erit buenire ei uł exstipnlata
te eslictlõne ii cre exempioĩs¬

Expanded text:
lo. plane si aduersus superficiarium uelit uindicare, dicendum est exceptione utendum in factum data: nam cui damus actionem, eidem et exceptionem competere multo magis quis dixerit.Si soli possessori superficies euincatur, aequissimum erit subuenire ei uel ex stipulatu de euictione uel certe ex empto a
Abbreviated transcription (Latin):
oo pubem in hoc ett̾m mcid̾e
dicend non est. qui fli crim̃e
Nux possit ten̾icum dolus ma¬
Aus meametate̾ noncadit.¬
¶Siei filio qui. ap̾hostes est. ascͥ¬
psit pr̃ legatur dicendur est
reu̾so eo m̃cite in pena senatꝰ
ꝯsulti .ꝙ. subi decesẜit. ĩ nocens
pr̾ existimeturs et si emacipa¬
tofilio ascribat recte id facier
item mad optionẽ datontẽ
sisuo cui mora fec̾it infid̾i cõ¬
mussaria lb̾tate p̾standa as¬
cripsit. dicend̾ est ex̃ siñ.am¬

Expanded text:
puberem in hoc edictum incidere dicendum non est, quoniam falsi crimine uix possit teneri, cum dolus malus in eam aetatem non cadit.Si ei filio, qui apud hostes est, adscripserit pater legatum, dicendum est reuerso eo incidere in poenam senatus consulti: quod si ibi decesserit, innocens pater existimatur.Sed et si emancipato filio adscribit, recte id faciet: item in adoptionem dato.Item si seruo, cui moram fecit in fideicommissaria libertate praestanda, adscripserit, dicendum est extra
Abbreviated transcription (Latin):
stor corpus. aut litis estim¬
acione p̾stit̾it. care cioi ꝓ¬
derit. qr ncħ̾ petitoris int̾¬
tus expret̾ito dolo p̾stitis
Nich̾ cares posẜori ꝓderit.

Expanded text:
sor corpus aut litis aestimationem praestitit, ea res tibi proderit, quia nihil petitoris intetus ex praeterito dolo praestiteris, nihil ea res possessori proderit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui restator torre sosisendo
esse ap̾ pretorẽ dreat. et cum
Strou̾sia et ꝯputatio difficili¬
or ẽẽt arbit̾ datus fu̾it. saluo
officio eum absoluturum

Expanded text:
r forte solvendo esse apud praetorem dixerat et, cum controversia et conputatio difficilior esset, arbiter datus fuerit, salvo officio eum absoluturum:
Abbreviated transcription (Latin):
Onfatͣctir qui egrat ꝟ
nisi ius ignor merit. ¶ Demꝰ¬
uł ait cͣonfessumc̾tũm sede¬
be legatum oĩ mõ d. spnand
cetiam si inrer natura non¬
et ꝓent

Expanded text:
on fatetur qui errat, nisi ius ignorauit. 3 nus ait confessum certum se debere legatum omnimodo damnandum, etiam si in rerum natura nonet et
Abbreviated transcription (Latin):
in nucͤtas quostacio it uẽ naui¬
gn det̾ius sit n ti ac ¶fumen
ariuo mag̾tudine discͥuende
aut existimatione circuincol¬
entium. ¶tem flũnnũ quedã
sunt phẽnia. quedar
torrenti.asphene est. ꝙ semꝑ fluͣ¬

Expanded text:
ittas, quo statio iterue nauigio deterior sit fiat'.Flumen a riuo magnitudine discernendum est aut existimatione circumcolentium.Item fluminum quaedam sunt perennia, quaedam torrentia. perenne est, quod semper flu
Abbreviated transcription (Latin):
status hoestior qͣ mortis tempe
fuisse extimabatur uendicari
non ꝓhibetur. id circo et siquis
in fuituter moriatur post qnq̃n¬
mum lib̾decessisse ꝓbari pot̾it¬

Expanded text:
status honestior, quam mortis tempore fuisse existimabatur, uindicari non prohibetur. idcirco et si quis in seruitute moriatur, post quinquennium liber decessisse probari pot
Abbreviated transcription (Latin):
oratatestibus ꝓlatis ab soluno
secutafũit. mancipioꝵ quoq
mortua fu̾it estimatio Retur
secuta nõ dãpnatione que sr̃¬
sunt publicant᷑. ¶Cum de fło¬

Expanded text:
orata testibus prolatis absolutio secuta fuerit, mancipiorum, quae mortua sunt, aestimatio habetur: secuta vero damnatione quae supersunt publicantur. Cum de f
Abbreviated transcription (Latin):
s qui opemfurtu̾faciẽti
fert. niiꝙͣ manitestus est.
itaq accidit. ut is quidem
qui openitulit. nec mani¬
qui dep̾bensus est ob ead̾e
rem. maĩfesti teneatur.

Expanded text:
 qui opem furtum facienti fert, numquam manifestus est: itaque accidit, ut is quidem, qui opem tulit, furti nec maniqui deprehensus est, ob eandem rem manifesti teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
simiłr inqd officio iudicis
¶Stinebrͣ ut cau̾e adusarium
turũ edificantinec ĩ factu¬
rum eaq rõe actenus is qui
rẽ non defend̾et pumetur
ut de iuresuo ꝓbare neccͣe
bret id em̃ẽe ꝑtitoris ꝑtes

Expanded text:
 officio iudicis continebitur, ut cauere aduersarium turum nec aedificanti uim facturum. eaque ratione hactenus is, qui rem non defenderet, punietur, ut ‹de› iure suo probare necesse haberet: id enim esse petitoris partes
Abbreviated transcription (Latin):
itum hat alt̾uis sit quar cuĩ
ciandica uendidisse domu
prem ue domus fint con¬
uictus. ut emptor us uen

Expanded text:
habeat, alterius sit, quam cuius tiandi causa uendidisse domum partemue domus fuerit conuictus: ut emptor et uen
Abbreviated transcription (Latin):
fin spectat ut dirupte dom
adno extruantur. ¶Domũ
sũptu publico extructam
si dñs ad tempus peciũam
ipensam cum usuris res¬
Diarum ediu dñs ex alus
usum conu̾tit. nonsolũ
sicontignatio quaio susti¬
nebitur orictur exꝑte cauͤ
edium inquar usum con¬
ũsum erit carum fiet. s ⁊ͥ
si transusa contignatiotota
ii.aliaꝵ ediu pietib sedebit
s et sab̾ in libro postiorum
scribit binaꝵ edium dũm
ucriusq porti cũ sup po¬
suisse inque cam aditu ex
alus edibus dato alt̾as edes
suitute honis porticus sũa¬
de en poĩtauendidisse . to¬
tam porticũ carum edimm
plongitudine utriusq do¬
mus extensa ẽet transuerse

Expanded text:
fficium spectat, ut dirutae domus a dominis extruantur. Domum sumptu publico extructam, si dominus ad tempus pecuniam impensam cum usuris resnarum aedium dominus ex aliis usum convertit, non solum si contignatio, qua id sustinebitur, orietur ex parte earum aedium, in quarum usum conversum erit, earum fiet, sed etiam si transversa contignatio tota in aliarum aedium parietibus sedebit. sed et Labeo in libris posteriorum scribit binarum aedium dominum utrisque porticum superposuisse inque eam aditu ex alteris aedibus dato alteras aedes servitute oneris porticus servandae imposita vendidisse: totam porticum earum aedium per longitudinem utriusque domus extensa esset transversae
Abbreviated transcription (Latin):
diturꝰ ei qui desid̾ass. ił qui
ostendiss r̾esua anfurti te¬
neatur. et non puto obliga
facere ut libeliũ ꝓponant cõ¬
tinentẽ in uei̾sse se. et redeli¬
turũei qui desidamͣt buer¬
go ostendũt se non aĩo furã
qd. ¶Si quis sponte relecit

Expanded text:
diturus ei qui desiderasset uel qui ostendisset rem suam, an furti obligetur. et non puto obligar hoc facere, ut libellum proponant continentem inuenisse se et redditurum ei qui desiderauerit: hi ergo ostendunt non furandi animo quid.Si quis sponte rem ieci
Abbreviated transcription (Latin):
or accepit. debitoriste tur̾
furti. et m̃uui debitoris exͣ¬
sirem meamqituam tibi
traditoscienti meam esse.
mag̾ est furtu te fac̾e. si lu¬
crandi aĩo idfec̾ic ¶Si ẜuus

Expanded text:
ccepit, debitori iste tenetur furti et nummi debitoris erunt.Si rem meam quasi tuam tibi tradidero scienti meam esse, magis est furtum te facere, si lucrandi animo id feceris.Si s
Abbreviated transcription (Latin):
qomeo est. an ꝓdelicto hitũ
sic.ut et si quid̾e delinquẽdi
aĩo iactauit ꝙ płmͣq crede¬
nd̃ est. cumsciat piturum¬
eum. qui ĩuei̾t suum fecir.¬
nec furti tur̾. siu̾o non hoc¬
aio. s hoc ut si saluũ fi̾ithret¬
ei qui lueĩt. auferenḋest et
fiscit hoc qui muei̾c. et aĩo¬
furanditen. furti turzem¬
Ao si hoc aĩo ut salnũfacer

Expanded text:
eo est, an pro derelicto habitum sit. et si quidem derelinquentis animo iactauit, quod plerumque credendum est, cum sciat periturum, qui inuenit suum fecinec furti tenetur. si uero non hocimo, sed hoc, ut, si saluum fuerit, haberetqui inuenit auferendum est, et i scit hoc qui inuenit et animofurandi tenet, furti tenetur. enro si hoc animo, ut saluum faceret
Abbreviated transcription (Latin):
distucto uerasit. ut si hac
mete ei dedit nũunos debit¬
or ut eos c̾clitori ꝑferret pro¬
curator ã eos int̾cipiat u̾asit.
na et maner m̃um debitor¬
icu ꝓcurator eos nou eius
noĩe accepir. cuis eos debitor
tantosine dubio furtum
moeun furtu facere ait
uolũtate dm̃ eos accipiẽdo¬
s sus qui indebitũ accipieb¬
at delegai̾it soluend̾ non
erit furti acciosieo absẽte
solutum sir cet̾u si p̃sente
Salia causa est. et furtu fe̾cir.¬
si quis nich inpsona sua me¬
titus est. s u̾bis fraud̾e ad hi¬
buit fallax est. mag̾ꝙͣ qui
furtum fac̾. ut puta sidix̾it
qͥse locuplete̾. si n mͣcem se
collaturu ꝙ accepit. si fid̾m¬
stores idoneos daturũ. uł pe
de dolo d abr. ¶Dau alienu
qͣd iacenͣs Iucrifaciendi ca
Austulit furti obstringiͣ sie
sit cuiꝯ sit sine ignorauit m¬
cħ em̃ ad furtũ minuendũ
fac̾ q cuiꝰsit ignoret. ¶D si

Expanded text:
distinctione uera sit, ut, si hac mente ei dederit nummos debitor, ut eos creditori perferret, procurator autem eos intercipiat, uera sit: nam et manent nummi debitoris, cum procurator eos non eius nomine accepit, cuius eos debitor ctando sine dubio furtum modo eum furtum facere ait uoluntate domini eos accipiendo.Si is, qui indebitum accipiebat, delegauerit soluendum, non erit furti actio, ‹si› eo absente solutum sit: ceterum si praesente, alia causa est et furtum fecit.Si quis nihil in persona sua mentitus est, sed uerbis fraudem adhibuit, fallax est magis quam furtum facit: ut puta si dixit se locupletem, si in mercem se collocaturum quod accepit, si fideiussores idoneos daturum uel pecde dolo dabitur.Qui alienum quid iacens lucri faciendi causa sustulit, furti obstringitur, siue scit cuius sit siue ignorauit: nihil enim ad furtum minuendum facit, quod cuius sit ignoret.Quod s
Abbreviated transcription (Latin):
hũo. nec eñi furtum fit. nͥ
quippe curplaceat sabimi ex
cassii siña existima̾tiu statĩ
dereliqmmus ⁊ sinon lir
telictum. put ułit tñ delic

Expanded text:
o: nec enim furtum fit, nisi quippe cum placeat Sabini et Cassii sententia existimantium statim derelinquimus.Sed si non fuit derelictum,
Abbreviated transcription (Latin):
dubitet creditor. anu ip¬
fideuissores soluendo sunt:
cus patus sit offerre cautioe.
ut suo piculo cet̾i fidenissor¬
res ꝯuemantur in ꝑtẽ dico
uissore: qui idouei esse di¬
cuntur p̾sto suit nec em̃
semp facilis est nois ẽptio
cum mim̾atio cotius debi¬
ti non sit mexpedito ¶Ita
demu uit̾ fidenissores diui¬
dintur accio. si non infĩ¬
cienturnam nificiantib e
auxiliur diuisionis non ẽ
indulgend ¶ filius .f. ꝓ pre

Expanded text:
dubitet creditor, an fideiussores solvendo sint, tus paratus sit offerre cautionem, ut suo periculo confideiussores conveniantur, in parte dico iussores, qui idonei esse dicuntur, praesto sint: nec enim semper facilis est nominis emptio, cum numeratio totius debiti non sit in expedito. Ita demum inter fideiussores dividitur actio, si non infitientur: nam infitiantibus auxilium divisionis non est indulgendum. Filius familias
Abbreviated transcription (Latin):
int̾sit mea ñ rapidicend̃
est ꝯpet̾e in hãc actionem
ut ñ dñiu accipiam s illõ
solum si exbonis meis. hocẽ
re clam fcãm. exhind̾e cai̾s
hr̃e me istam actione dicet
aliquis at qui obre de poĩta
furti action̾e non hemus
s io adclidi si nit̾sit nr̃a non
ẽe raptam.nam et furti actio¬
ne habeo/si mred̾ poita cul¬
pam quor reꝓinisi uił p̾cium
de poĩs non qͣi m̃ced̾e acͣcipi¬
utiliꝰ dicend̾ est et sicess actõ
et eum qui rapũit.cuz illecelz
suũ delictu. hic publicet et
ca emerit. hec q rapte sint.qr
inbonis meis hee st̃.Rnsum¬

Expanded text:
it mea non rapi: dicendum est competere mihi hanc actionem, ut non dominium accipiamus, sed illud solum, ‹quod› ex bonis meis, hoc esre clam facta, ex hisdem causis habere me hanc actionem. dicet aliquis: adquin ob rem depositam furti actionem non habemus. sed ideo addidi 'si intersit nostra non esse raptam': nam et furti actionem habeo, si in re deposita culpam quoque repromissi uel pretium depositionis non quasi mercedem accepi.Utilius dicendum est et si cesset actio fet eum qui rapit, cum ille celet suum delictum, hic publicet et causa emerit eaeque raptae sint, quia in bonis meis hae su
Abbreviated transcription (Latin):
stias itaq net̾amis datur. nec
ta in mu̾itas etiam meis ci¬
uitatibus ap̾qͣs incole sunt
ualet nec labe sacratur. ¶Siqs
eoꝵ uolu̾tate sua honorem

Expanded text:
stias itaque ueteranus datur nec fta immunitas etiam in eis ciuitatibus, apud qu‹a›s incolae sunt, ualet: nec labefactatur, si quis eorum uoluntate sua honorem
Abbreviated transcription (Latin):
i mortis cansares donataz
est. et conualuit. qui doa p̾¬
uit uidend̃ anh̾at irem
acciones et siquidẽ quis sic
donauit. ut si mors contig¬
est.sine dubio donator
pofit rem uendicare mo

Expanded text:
mortis causa res donata est et conualuit qui donauit, uidendum, an habeat in rem actionem. et si quidem quis sic donauit, ut, si mors contigest, sine dubio donator poterit rem uindicare: mo
Abbreviated transcription (Latin):
Uunculo suo debi Marẽ.¬
cori mortis ca donaturus
que debebat itascripsit ta¬
bule uł cirographũ u̾cũq
sint manes esse. n: euf.i so¬
lue debere. quero an hr̃s¬
eius sipecumã ab auũculo
de fũcti petat. excepnione

Expanded text:
uunculo suo debitori mortis causa donaturus quae debebat ita scripsit tabulae uel chirographum tot ubicumque sunt, inanes esse neque eum soluere debere: quaero, an heredes, si pecuniam ab auunculo defuncti petant, exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
reꝯmittat᷑ stipło obrem ñ
defensam. nam et plures
dare ꝓcurarore ne d̃fensiop
ples recissa iꝯmodo alique
afficiat actorẽ Aluid est nur̃¬
dibus actoris quibꝰ nctͣitas.
non in põit᷑ ut pununtigẽt¬
¶Illudsciend est ibi tunc ce
defendenda ut recte defen¬
daturubi debet ags. HDe

Expanded text:
committatur stipulatio ob rem non defensam: nam et plures dare procuratorem, ne defensio per plures scissa incommodo aliquo adficiat actorem. aliud est in heredibus actoris, quibus necessitas non imponitur, ut per unum litigent.Illud sciendum est ibi rem esse defendendam, ut recte defendatur, ubi debet agi. 6 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
iude inagtũ eius refluere solet
si ea palus aqua pluua am¬
pliatur eaq aqua repulsa
eoope agrisu uicino noce¬
tione cogeturtolłe. ¶De

Expanded text:
ude in agrum eius refluere solet, si ea palus aqua pluuia ampliatur eaque aqua repulsa eo opere agris uicini nocetione cogetur tollere. De
Abbreviated transcription (Latin):
cetum si dedit ẜuur aut fili¬
um fa. ex quibus cais de pecu¬
lio actio nondatur. uł muli¬
ere que auxilio senatus con¬
sulti utitur dicend est nõ
este inpletam sacis datois
stipiouem. plane si non ido¬
neum fidenislorem dedir.¬

Expanded text:
ceterum si dederit seruum aut filium familias, ex quibus causis de peculio actio non datur, uel mulierem, quae auxilio senatus consulti utitur, dicendum est non esse impletam satisdationis stipulationem. plane si non idoneum fideiussorem deder
Abbreviated transcription (Latin):
crem. sinuo sine indice inde¬
nd̃ an repetiotio ulla ꝯpetat
ei. q. si is ignorau̾it. filia uero
scierit tenebitur filla. si u̾o ut¬
qr scierit utq̃ tenebitur. at si
uent̾ scierit quid ami estim anc
nichominus infilia: danda

Expanded text:
rem: sin uero sine iudice, uidendum, an ulla repetitio competat ei. quod si is ignorauerit, filia autem scierit, tenebitur filia: si uero uterque scierit, uterque tenebitur. at si neuter scierit, quidam existimant nihilo minus in filiam dandam
Abbreviated transcription (Latin):
psuos in quibus usũfructum
hẽmiitem phoies libos et ẜuos
alienos quos bona fide posside¬
mus dequibus singłis diligẽ

Expanded text:
uos, in quibus usumfructum habemus; item per homines liberos et seruos alienos, quos bona fide possidemus. de quibus singulis dilige
Abbreviated transcription (Latin):
non anerea agi potit qm de
lbtate iuditatu fu̾it ꝙ. siẜii¬
sit iudicatus ĩ utił sit stipło¬
cuiet. actor cintatis nec ip̾
caur nec magr umu̾sitatis
nec curator boĩs consensu
creditorum datus. Dem.

Expanded text:
t, quam de libertate iudicatum fuerit, quisit iudicatus, inutilis fit stipcauet: actor ciuitatis nec ipse cauet, nec magister uniuersitatis, nec curator bonis consensu creditorum datus. 10 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsignatã oportet quosbsecuro
statim adub̾tate̾ ꝓuenitisnonẽ
statu lib̾cui libtas ntam lõgn
tp̃ecollataest.ut eotp̃r is qui ma¬
umissꝰ est. uiu̾e non possit. aut si
tam difficiłe ĩmo pene in possibi¬
łe ꝯditione adiec̾it ut aliũde ealib̾¬
tas atting̾e non possit ułutisihr̃di¬

Expanded text:
atam oportet, qu‹o› subsecuto statim ad libertatem peruenit. Non est statuliber, cui libertas in tam longum tempus collata est, ut eo tempore is qui manumissus est uiuere non possit: aut si tam difficilem, immo paene inpossibilem condicionem adiecerit, ut aliunde ea libertas optingere non possit, ueluti si
Abbreviated transcription (Latin):
iustatã inpedimieto fu̾it quo
¶Immus ẜuiat et huano in pu¬
canda st̃. ẜuire est nobis inte¬
egros qui cupientes ẜiire
nob̾ ꝑp adusam ualitudine
inpediuntur. ¶Item si .x. hr̾di
dare uissus fu̾it. hr̃s etiam ꝑ
ptes accipe fauore lib̾tatis co¬
gendus est ¶Item lib̾ ẽẽ uisrꝰ

Expanded text:
to fuerit, quo minus seruiat, et hi anno imputandi sunt: seruire enim nobis inteaegros, qui cupientes seruire propter aduersam ualetudinem impediuntur. Item si decem heredi dare iussus fuerit, heres etiam per partes accipere fauore libertatis cogendus est. Ita l
Abbreviated transcription (Latin):
ma ciũ ẜuitus int̾missione
tpris diuisa e estia a ea est q̃
estate sola utiexpedic sicuri¬
po dicimiꝰ uestunta estiua saltur
ti estiuo: castraestiua. quibus
sꝙ erudito utentis. et exnatura
rdðima discm inamsisit ea aqua
Pt  ⁊ ppetuo duci possit. ego a est¬
erx s atthanc aꝙͣ esse egtiuamxursus¬
uios sicasit aqua q̃ non isicitate¬

Expanded text:
 cuius seruitus intermissione temporis diuisa est. aestiua autem ea est, aestate sola uti expedit, sicu dicimus uestimenta aestiua, saltus aestiuos, castra aestiua, quibus m ex proposito utentis et ex natura idiana discerni: nam si sit ea aqua, quae perpetuo duci possit, ego tamen aestest hanc aquam esse aestiuam: rursum si ea sit aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾clictu restitutorur est. et ꝓ¬
Aua aqua nonsłã est qcotidie
ducitur. s ea quaquis cocidie
poss uti si uell quãꝙͣ cotidianã
nictlu peme duc̾e non exped¬
iat et si poss duci. ¶ duo ã sunͣt
gu̾a aquaru est cotidrana et
estiua cotidiaua ab estiua dif

Expanded text:
interdum restitutorium est et pautem aqua non illa est, quae cottidie ducitur, sed ea, qua quis cottidie possit uti, si uellet: quamquam cottidianam interdum hieme ducere non expediat, etsi possit duci. Duo autem genera sunt aquarum: est cottidiana, est et aestiua. cottidiana ab aestiua usu
Abbreviated transcription (Latin):
est.cin eĩ dubiur est etiam
hũc diciposse cornelia cõ¬
ueniri ¶ pret̾ea illo spectat
dici c̾tum d̾ mniuria quã
pastus qi sie. ut exq̃litate
iniurie sciamꝰ an inproñ

Expanded text:
est: cui enim dubium est etiam hunc dici posse Cornelia conueniri? Praeterea illo spectat dici certum de iniuria, quam passus quis sit, ut ex qualitate iniuriae sciamus, an in patron
Abbreviated transcription (Latin):
tu octide liceat itẽ si filia
maritus ueleno us aliqua
ignonũ.a nõtatus est. et recti
dice᷑.eos is octidendi hr̃e.
qui nire prĩs mariti ne. acc̃a¬
uxore sua dep̾bensir. queni
aut nolit ant uonliceat oc¬
cid̾e. retiñe phoras diurnas
nocturnasqꝯtinuas. non

Expanded text:
tum occidere liceat? item si filia maritus leno uel aliqua ignominia notatus est? et rectius dicetur eos ius occidendi habere, qui iure patris maritiue accusauxore sua deprehensum, quem aut nolit aut non liceat occidere, retinere horas diurnas nocturnasque continuas non
Abbreviated transcription (Latin):
postonem. uł ignorantemr¬
nlum est quius rei forsitam
isla rõest. ꝙ rer mobilirr ne¬
glecta. atq amiss.a custodia
quauis eas nemo alius mua

Expanded text:
sionem vel ignorantem responsum est. cuius rei forsitan illa ratio est, quod rerum mobilium neglecta atque omissa custodia, quamvis eas nemo alius
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus mouet qr fini¬
tatutela est. l recipare spe¬
tur et puto posse agigũa¬
lr sciend̃ est ex quib ca̾is
dixinus tutele agi non
posse exhisdẽ caĩs nec exsti¬
płatu rem caluam fore
curator datus nongeitit
cuxam ꝯsequẽs est dr̃e sti¬
płonem non ꝯmitti. set
eadem bic erũt dicenda
q̃ intutore diximus. ¶to

Expanded text:
uideamus. mouet, quia finita tutela est, licet reciperari speretur: et puto posse agi. Generaliter sciendum est: ex quibus causis diximus tutelae agi non posse, ex isdem causis ne ex stipulatu rem saluam fore curator datus non gesserit curam, consequens erit dicere stipulationem non committi: sed eadem hic erunt dicenda, quae in tutore diximus
Abbreviated transcription (Latin):
agentibus ut diuidaturac¬
tĩo inpetrre possũc. pupillo
nongente qui non ip̃e ꝯrit
si inturdrem icidit etio¬
Stum solui po
reni iudicatam itati dies
cedit. s ex accio in tp̃e reo
pucipali induitu diffet.
lres sitio constat fideuisees
exmpsatu uidicatũ solurão

Expanded text:
agentibus, ut diuidatur actio, impetrare possunt: pupillo uero agente, qui non ipse contraxit, sed in tutorem incidit et igtum solui post rem iudicatam statim dies cedit, sed exactio in tempus reo principali indultum differtures sit, ideo constat fideiussores ex stipulatu iudicatum solui no
Abbreviated transcription (Latin):
strensi acꝯsuuc fecisle dicet᷑.
de pettulio accion̾e pati et si
sponte paciatur.at quilibet
defensor sat̾dando filio niso¬
lid̃ non pectuno temus de fen¬
de debeat. s et ens filui noĩe
non alit̾ mou̾e actiones pot̃

Expanded text:
stris adquisiit, fecisse dicetur, de peculio actionem pati: et, si sponte patiatur, ut quilibet defensor satisdato filium in solidum, non peculio tenus defendere deb‹e›t. sed et eius filii nomine non aliter mouere ac
Abbreviated transcription (Latin):
Aligmas uirgas instituendi
esalicticã defir̾it. hecqr anquã
radices eg̾it suctidant᷑. aut e¬
uellant᷑. recte põp. scrib non
posse igi de arboribus succisis
exseminarioi. stirpituf arb¬

Expanded text:
saligneas uirgas instituendi salicti causa defixerit haeque, antequam radices coegerint, succidantur aut euellantur, recte Pomponius scripsit non posse agi de arboribus succisis,ex seminario, id est stirpitus arb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat. labo ⁊ ea m arbore recte
ta est.ut repom possiastir pes
olee arborem ẽe mag̾ est.smme
lameg̾ñt radices sine ñdͣu¬
õiu igͥ harũ arbor quas enuñ¬
Erte non dubitatur.si adhuc
lideo tenere sĩt utherbe loco
est de glabare sb̾cecareest sb̾¬
seciũste. non em̃ pot̾it cecio¬
isse intlłigiqui ferra secuss¬

Expanded text:
bat.Labeo etiam eam arborem recte ta est, ut poni possit.Stirpes oleae arbores esse magis est, siue iam egerunt radices siue nondum.Omnium igitur harum arborum, quas enumeerte non dubitatur, si adhuc adeo tenerum sit, ut herbae loco est deglabrare. subsecare est subsecuisse: non enim poterat cecidisse intellegi, qui serra secuisse
Abbreviated transcription (Latin):
patione non posse itaerit acc¬
piend ut ultra quq̾nnum
post adition̾e nuxand̾ sepatio
non postuletur. ¶ de hus aut̾
notio. et ulliꝰ altilis. hoc est eiuis
qui sepationẽ nidulturus est.¬
¶ Siquis pignus ab hr̾de accep¬
it. non est ei xedenda sepatio
qieum secutus sit. nzenim:
sonam secutus est.¶Quesitũ
est si forte ꝑles tut creditore
quidami secur hrdei qutõa
nonlecuti. et hn qui hitem
secuti non st̾ impetpaunt.
nuttant qui secutisunt. ecpu¬
creditoribis hr̃dis miandos

Expanded text:
i non posse, ita erit accipiendum, ut ultra quinquennium post aditionem numerandum separatio non postuletur. De his autem notio, nullius alterius, hoc est eius, qui separationem indulturus est. Si quis pignus ab here‹de› acceperit, non est ei concedenda separatio, quasi eum secutus sit: neque enim e, heredis personam secutus est. Quaesitum est, si forte sint plures creditores, quidam secuti heredem, quidam non secuti, et hi, qui heredem secuti non sunt, impetrauerint mittant, qui secuti sunt. et pucreditoribus heredis numerandos
Abbreviated transcription (Latin):
sepation̾e ponorum impetra¬
uer̃. et inͣueniatur non ido¬
nea hr̃ditas hr̃s aut̃ idoneus.
non pot̾unt reuci adhr̃dem
s eĩ ꝙ semel postulau̾int sta¬
re debent.¶Sr sipost impetii¬
tam seꝑatione aliquid hr̃cos
acquisierit. siquidem ex
hrditate. admitti de bebunt
adid ꝙ acquisitum est. isli
qui sepatione impetrauerit.
s sulli satisfactu fuitꝙ. supẽ¬
tribuetur. ꝓpriis hr̃dis credi¬
toribus at uexalia causabrs
rdis et bona secuti sunt qĩ
defuncti bona uendiderini
que augmenta non possuit

Expanded text:
separationem bonorum impetrauerunt et inueniatur non idonea hereditas, heres autem idoneus: non poterunt reuerti ad heredem, sed eo, quod semel postulauerunt, stare debent. sed si post impetratam separationem aliquid heres adquisierit, si quidem ex hereditate, admitti debebunt ad id quod adquisitum est illi qui separationem impetrauerunt: sed si illis satisfactum fuerit, qutribuetur propriis heredis creditoribus. at si ex alia causa heres heredis et bona secuti sunt et quasi defuncti bona uendiderunt, quae augmenta non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
masuerint bona pocius de fũc¬
ti sibisepari hr̃dis aut̾ credi¬
toribus hoc imputari non
possunt ut si creditores defũc¬
ti desiterent ut etiam inbois
hr̃dis sb̃stituantur non sunt
audiendi. sepatio eñ quan

Expanded text:
maluerint bona potius defuncti sibi separari, heredis autem creditoribus hoc imputari non possit. at si creditores defuncti desiderent, ut etiam in bonis heredis substituantur, non sunt audiendi: separatio enim, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mun̾is tollcitudine sustinẽt
s̃r et curatores qui ad collige¬
ndos cuntatuz publicos red¬
ditus eligisolent ꝑsonali
muni sb̾uigantur. ¶Uni quor
qui custodes ediũ uł archo¬
te uł logographi. ił tabula¬
ruuł xeno pariochimii inq¬
bus dam cuutatibus uł lim¬
inarch̾e uł curatores ad extͥ¬
buenda uł reficienda hedifi¬
cia.ꝑ.sue palacia.siue naua
ricam erogent ex quifacien¬
dis ui reficiendis namibus uͥ
c̃ta peccũia camelarus dari
dr.ut solo corpis mst̾io ob¬
ligentur.hos ex alio ordine
nocari. nec ulla excusatione
nb̾ari. insi sola lesi et inutił
corpis. et infirmitate sp̃alr̃
sit exp̾sumlegati quor qui
ad sacrũ pͥncipis mittuntur
ratores ꝑsonaiemiꝰ meñt

Expanded text:
muneris sollicitudinem sustinent. Sed et curatores, qui ad colligendos civitatium publicos reditus eligi solent, personali munere subiugantur. Hi quoque, qui custodes aedium vel archeotae vel logographi vel tabularii vel xenoparochi ut in qbusdam ciuitatibus uel limenarchae uel curatores ad extruenda uel reficienda aedificia publica siue palatia siue naualricam erogent, et qui faciendis uel reficiendis nauibus, ubcerta pecunia camelariis dari debet, ut solo corporis ministerio obligentur. hos ex albi ordine uocari nec ulla excusatione liberari, nisi sola laesi et inutilis corporis et infirmitate, specialiter sit expressum. Legati quoque, qui ad sacrarium principis mittuntur,ratores personale mun
Abbreviated transcription (Latin):
uitios pti unitasit. cetũ si
modica pticula ediu ampli¬
ssimaꝵ uncui fac̾er quale
erat dr̃e totas edes iubendi
possite euncui dapin ĩfecti
nͥtauetur cũ sint ãplissĩe. ⁊t̾u
qd dicemꝰ si msula.adiacens
domiu uicurfaciat. utrum

Expanded text:
uitiosae parti unita est. ceterum si modica portiuncula aedium amplissimarum uitium faceret, quale erat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caueretur, cum sint amplissimae? Item quid dicemus, si insula adiacens domui uitium faciat, utrum in
Abbreviated transcription (Latin):
pridie klas iumas mortuus eẽt
arbitrari non pocuis: et. iuiq.
tempus post mortem eius opi
pficiendo supfiuss: et ppe mod̾
etiam si añ kłas iumias futur¬
ur esse cepit opus. nñ eauidier

Expanded text:
pridie kalendas Iunias mortuus esset, arbitrari non potuisset et aliquod tempus post mortem eius operi perficiendo superfuisset. et propemodum etiam si ante kalendas Iunias futurum esse coepit opus ante eam diem
Abbreviated transcription (Latin):
ex furto sibi restitm desi¬
derat fidenissore obligare
non pot et qui alieno hor¬
tati ad furtum taciend̾̃

Expanded text:
ex furto sibi restituiderat, fideiussorem obligare non possit, et qui alieno hortatu ad furtum faciend
Abbreviated transcription (Latin):
primum sibi conpetit. seq̃ tẽ
ig̾e patiaturułutisidebitor
uł uxorem deꝓpͥetate rei in
totem accepte. aũ possorue¬
ditorem deꝓpͥetate rei em̃pte.
scit cohrdem sun ag̾e. uel
uti uent ppͥa actione. uł defe¬
ntione utatur. non pot. is u̾o
os uidicate sb̾ mouetur.qr ex
sonaagentis bu̾it iudicatũ
est. ¶A. met silibtus mens

Expanded text:
primum sibi competit, sequentem agere patiatur, veluti si creditor vel uxorem de proprietate rei in dote acceptae, aut possessor venditorem de proprietate rei emptae: scit coheredem suum agere, uti velit propria actione vel defensione utatur, non potest: is vos iudicatae summovetur, quia ex sona agentis habuit, iudicatum est. nam et si libertus meus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥhii qui muicem sibi mo¬
rtis cansadonainint pitei
deceseũt uenturus hr̃s re¬
petit. qr neutꝰ alt̾i ir̃ uixit.
idem iuris est si pit̾ maritꝰ
et uxor sibi donau̾it. Der
ut nuo cau renocetur cã
donandi mag̾ est. quam

Expanded text:
i qui inuicem sibi mortis causa donauerunt pariter decesserunt, neutrius heres repetet, quia neuter alteri superuixit. idem iuris est, si pariter, maritus et uxor sibi donauerunt. 27ut nullo casu reuocetur, causa donandi magis est quam
Abbreviated transcription (Latin):
re q̃ refectiom nectia sũt. iong¬
Nori itme uelit. aportaie ut de¬
¶lorem cãm eundi faciat inpu¬
aie ei usfie̾t qr ip̃e sibi inpedu¬
ꝑte igri et sine ĩ ꝯmodo dñi fũ¬
di inpensam apportare id egit¬
g ut ali apte. ipportaret ĩpune ei
uifi recte placͣuit. ¶ hoc inccdic¬
tum nousolũ ip̾i sum etiam:
suctessoribus quo: esse dandu
uou est amoigend. emptori
Quo: dabitur et memptorem

Expanded text:
ngiori itinere uelit adportare, ut deteriorem causam eundi faciat, impune ei uis fiet, quia ipse sibi impediparte agri sine incommodo domini fundi impensam adportare, id egit ut alia parte adportet, impune ei uim fieri recte placuit.Hoc interdictum non solum ipsi, uerum successoribus quoque esse dandum non est ambigendum: emptori qu
Abbreviated transcription (Latin):
Lator accipe noluiss. ¶Atẽ
insum est siquis cursub¬
reptus sibi ẜuus ẽẽt. sub
ꝯditione stipulatus est¬
fint quicqd furẽ facere
oporcetnam et fur aꝯdic

Expanded text:
lator accipere noluisset. Idem responsum est, si quis, cum subreptus sibi servus esset, sub condicione stipulatus fuerit quidquid furem dare facere oportet: nam et fur condic
Abbreviated transcription (Latin):
uit c̃te reisignificatiua. cu io
bonunisic.at cum optimum
quis q stipłatur. id stipłari in¬
telligitur. cuius conita: prin¬
cipase grad̃ bonitatisbẽt. quer
res efficit ut ea appeliatio cͥte¬
rei significatiua sit. ¶Fundi
fructus qui infundo tuscula¬
no natierũt. darisibistipłit

Expanded text:
it certae rei significatiua, cum id, bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi significatiua sit. Fundi fructus, qui in fundo Tusculano nati erunt, dari sibi stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
essestiplonem dicend̃ est ergo
siquis fund sinc ꝓpͥa appellan¬
noie. aic unuifrumentũ ue
siune qͣlitate dari sibi stipłatur.
sit tricici affriciboii. modior
c. uiiui campani boni ampho
quo fic ut com appenatio nõ¬

Expanded text:
o si qui fundum sine propria appellatnomine aut uinum frumentumue sine qualitate dari sibi stipulatur,sit 'tritici Africi boni modios centum' 'uini Campani boni amphorquo fit, ut boni appellatio no
Abbreviated transcription (Latin):
seius dr dare spondes et qui
at uł extesto c̃tum debeatur:
ꝙͣ us iste sp̃es uix seꝑari possĩt
uissore: c̃tum uideant᷑ ꝓmitte.
simo et is ꝓ quo obligatur cer¬
tum debeat. cu. alioqu it⁊ inito

Expanded text:
Seius debet, dare spondes?' et qui at uel ex testamento certum debeatur. quamuis istae species uix separari possint iussores certum uidentur promittere, si modo et is, pro quo obligentur, certum debeat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipses sunt eisdẽ locidm̃
unde aqua ducitur om̃iu
uoluntat̾e esse seͣquendam
non ambigitur miquimi
em̃ uisũ est uolũtatẽ inuꝰ
ex modica forie pticula diñ
p̾iudicium sc̃us fac̾oan tñ
sb̾se qui uolũtas possit uide

Expanded text:
es sint eiusdem loci domini, u‹n›de aqua ducitur, omnium uoluntatem esse sequendam non ambigitur: iniquum enim uisum est uoluntatem unius ex modica forte portiuncula domini praeiudicium sociis facere.An tamen subsequi uoluntas possit, uide
Abbreviated transcription (Latin):
qr dolescenti br̃s extitit. i¬
traꝯsfitutii tp̃e saluũ erit.
¶Iaturał obligo ut peciũe
nũatione. ita isto pco. uel
I sustinebatur ꝯuentionis
fideuissor quẽ pũpillus de¬
dit. ex istis caĩs ubari dicitꝰ
qitum est an ita stipłari
qͥs poilit in auit filio meo
non inꝯmode pot̾ adhibi
distinctio. ut filio quidem
stipłante patris tt̃ adicitur.
latus intelligitur cum:
ip̃e sibi stipłatus non est. et
inꝓpoito manifestu est. ñ
obligoit s solutionis grã
filupsonam adiectam

Expanded text:
titit, intra constitutum tempus salvum erit. Naturalis obligatio ut pecuniae numeratione, ita iusto pacto vel  sustinebatur, conventionis fideiussor, quem pupillus dedit, ex istis causis liberari dicitur. Quaesitum est, an ita stipulari quis possit: "mihi aut filio meonon incommode potest adhiberi distinctio, ut filio quidem stipulante patris tunc adiciatur latus intellegitur, cum ipsi sibi stipulatus non est, et in proposito manifestum est non obligationis, sed solutionis gratia filii personam
Abbreviated transcription (Latin):
me noie si ad diem soluta ũ
esset penauti assol ab oꝑas eiꝰ
qui eam pecu̾ia pet̾et instipso¬
ne erat deducta is qui eam pe¬
cũiam peteb at ꝑte ex. icta pete
desierat deinde int̾poito tpre
intpellare istitũat ꝯsultus

Expanded text:
e nomine, si ad diem soluta non esset, poena uti adsolet ob operas eius qui eam pecuniam peteret in stipulationem erat deducta: is qui eam pecuniam petebat parte exacta petere desierat, deinde interposito tempore interpellare instituerat. consultus
Abbreviated transcription (Latin):
quam si ꝑdebitorem nonste¬
fiss quominꝰ solu̾et. alioum
dicend est. sus qui int̾pellare
cepiss .u.ilitudine in peditus
int̾pellare desia: penã non cõ¬
nucti ¶ De illo sane pot̾ dubi¬
tari si m t̾pellatus moramipe¬

Expanded text:
itorem non stetisset, quo minus solueret: alioquin dicendum et si is, qui interpellare coepisset, ualetudine impeditus interpellare desisset, poenam non committi. de illo sane potest dubitari, si interpellatus ip
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatem uł bonorum poss.o¬
nem agnitam uoluntas eius:¬
accomodata est legatario ut:
possit̾er inttlictum cess ꝙ̃ si an
aditam br̃ditatem uonoꝵ ue
posẜ oñe agnitam. hoc ftm est
recti̾dicetur. eam uolũtatem

Expanded text:
reditatem uel bonorum possessionem adgnitam uoluntas accommodata est legatario, ut possideret, interdictum cesset: quod si ante aditam hereditatem bonorumue possessionem adgnitam hoc factum est, rectius dicetur eam uoluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
si alio gn̾e legati umerhr̃dib
legatum sit. nam et hic dicen¬
dum est ꝓ eapte qua hr̃s est ce¬
saare me̾dictum. ¶Raut̃ ait̾
pretor.aut dolo desut possidere
sic actipe debemius sidesut facui¬
tatemhr̾e restituendi undeest

Expanded text:
redibus legatum sit: nam et hic dicendum est pro ea parte, qua heres est, cessare interdictum.Quod ait praetor 'aut dolo desiit possidere', sic accipere debemus 'desiit facultatem habere restituendi'.Unde est
Abbreviated transcription (Latin):
ces m̃es posside id illi restit᷑u¬
i hoc int̃tlictum restitũtoriũ
est. et ad uiu̾sigitem bonoꝵ
non ad fuĩgulas res ptineͬtet
appellatur quoꝵ bonorum et
tores hr̃ditarii nontenent᷑.
s tiũcorporum possores usp¬
quoꝵ legatoru nipp¬

Expanded text:
d illi restituas". Hoc interdictum restitutorium est et ad universitatem bonorum, non ad singulas res pertinet et appellatur "quorum bonorum" ettores hereditarii non tenentur, sed tantum corporum possessQVOD LEGATORVM Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
stipłer scrim auenur ẽe nec
ne sufficit ẽ me putare tunr
esse. cum soluis. inemptione
soluitur nec potest ꝓeptore
usucape qui non emu̾t nec ꝓ
Iquid est surrepturz ¶abeo.¬
Id usucapi non potest anqͣm
indm̃ potatem puenerit pai

Expanded text:
stipulor, sciam alienum esse nec ne: sufficit enim me putare tuum esse, cum soluis: in emptionesoluitur: nec potest pro emptore usucapere, qui non emit, nec pro i quid est subreptum, id usucapi non potest, antequam in domini potestatem peruenerit. Paulus:
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃ lib̾um ub̾ esto sic est atq sidicet
sticus si incapitolium non ascẽ¬
derolibesto. namet hr̃s sic msti¬

Expanded text:
e, liber esto': sic est atque si diceret: 'Stichus, si in Capitolium non ascendero, liber esto': nam et heres sic insti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuictationest. sicut nec ei qui
non possidet auccoris posro ac¬
ced̾e pot̾aitem adiciendu est.
uñ emstraut uũ isemut. cui
tuemend̃ mandau̾as. et ꝙͣ ap̃
fuit itadanda est mͥ si aut uol¬
untate prĩs dm̃i ue aut cum
ad nũstrationẽ peculu hr̃et. nẽ¬
didit.it̾ danda est ei actessio
cureo tp̃r quo ap̃pupillũ fuit

Expanded text:
coniuncta non est, sicut nec ei, qui non possidet, auctoris possessio accedere potest. Item adiciendum est, unde emisti, aut unde is emit, cui tu emendum mandaveras, et quod apud fuit ita danda est mihi, si aut uoluntate patris dominiue aut cum administrationem peculii haberet uendidit. Item danda est accessio cum eo, quod apud pupillum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
usucepisse ind̾atur.s. ne post
legitimũ tp̃e offe̾ndi p̃cu pͥori
dũo facstas sir iudeam. aam
octurit qd̾e ꝯstitutio q̃de rede¬
ptis lataest enm redim̾tis ẜmũ
facit et ꝙ meũ est iã usucape
me intesligi non pot̾. rursꝰ
turꝯstitutio non detiorem
meliorẽ effec̾it p̃imi ius bõe
fid̾i eptoris uetustissimum
usucapi potuiss. mch erosti¬
tutõe dño suꝑ ẽe rectedicet᷑.¬
maũmittendo at̾ utrũdesunt

Expanded text:
st legitimum tempus offerendi pretii priori domino facultas sit, uideamus. nam occurrit, quod constitutio, quae de redemptis lata est, eum redimentis seruum facit, et quod meum iam usucapere me intellegi non potest. rursum cum constitutio non deteriorem meliorem effecerit, peremi ius bonae fidei emptoris uetustissimum usucapi potuisset, nihil ex constitutione domino superesse recte dicetur.Manumittendo autem utrum desinit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓier̾ et pecuĩar petas extat ñue
et accilicun siũa dicentiũ it.a
esse excipiend̾. si int̾ me et te
non ꝯuenit ut soluta pecum.i
umones reddancur si est uus
aluũta reddat. et siquis. iliꝰ

Expanded text:
perierint et pecuniam petas. exstat Neruae et Atilicini sententia dicentium ita esse excipiendum: 'si inter me et te non conuenit, ut soluta pecunia uniones mihi reddantur': sed est uerius alimenta reddat et si quis alius
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit. anemptor exstipłam
possit expiri et offilius putat
si uenditor noĩs ꝑatus non sit
redd̾e quãtu ab emptore. acde¬
pit. non nociturã exceptionẽ
dol. i. et puto sĩam offili uar

Expanded text:
abstulit, an emptor ex stipulatu possit experiri? et Ofilius putat, si uenditor nominis paratus non sit reddere, quantum ab emptore acceperit, non nocituram exceptionem doli mali: et puto sententiam Ofilii uer