comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Denam non de nichilo ẽ.¬
nam ꝓprias causas habet qͣ¬
rum improuisus mopiãt᷑¬
q ꝯcursus casum uidetur
operatus. Nam nisi cultor
agri foderet humum. nisi ĩ¬
eo loco petuniam suam de¬
positor obruisset aurum ñ
esset inuentum.
¶Lec sunt igitur. Ostendit ꝙ¬

Expanded text:
uerum non de nihilo esoprias causas habet quarum inprouisus inopinatusque concursus casum uidetur operatus. Nam nisi cultor agri humum foderet, nisi eo loci pecuniam suam depositor obruisset, aurum non esset inuentum. Haec sunt igitur fortuit
Abbreviated transcription (Latin):
tus nam habet ꝓprias causas
quarum concursus mopiãtꝰ
atq improuisus .s. ab ipo qui
aliquid gerit uel facit causa
alterius rei uidetur operari ca¬

Expanded text:
habet proprias causas, quarum concursus inopinatus et improuisus, supple, ab eo qui aliquid fecit causa alterius rei, uidebitur operatus e
Abbreviated transcription (Latin):
per tũ a uersa sunt totaliter
Tum illa festino inquit
debitum prouussionis ex¬
soluere. uiam quoq tibi qͣ¬
in patriam reueharis aper¬
re. hec autem et si ꝑ utilia
cognitu. tamen a ꝓpositi nri
tramite paulisper auersa sũt.
uerendumqz est ne deus
fatigatus ad metiendunt
cere.

Expanded text:
per: quia non sunt totaliter Tum illa Festino, inquit, debitum promissionis absoluere uiamque tibi qua patriam reueharis aperire. Haec autem etsi perutilia cognitu tamen a propositi nostri tramite paulisper auersa sunt, uerendumque est ne deuiis fatigatus ad emetiendum cere
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ne id inꝙͣ prorsus uerea¬
re. Nam quietis nichil loco
fuerit ea quibus maxime
delector agnoscere. Simul
cum omne disputacionis
tue latus indubitata fide cõ¬
stitenit nichil de sequentibz
ambigatur.¬

Expanded text:
Ne id, inquam, prorsus uereare. Nam quietis mihi loco fuerit ea quibus maxime delector agnoscere, simul cum omne disputatione tuae latus indubitata fide constiterit, nihil de sequentibus ambigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gigando machia .i. in pugna
gigantum contra deos de qua
fatigatus rogauit herculem qͥ
post alios labores ad eum ueĩt
ut celum suꝑtaret qui se suppo¬
promeruit unde dicit ultimꝰ
supportauit celum collo irrefle
cules celũ supportat quia post mor¬
tem ath lantis qui est respira¬
timus labor quia theorica et si
dignitate precedit practicã tpr̃e
tamen posterior est quia prius
rice possit homo uacare. ¶Noꝙ

Expanded text:
giganthomantia, idest in pugna gigantum contra deos, de quaatigatus rogavit Herculem, qui post alios labores ad eum venit, ut celum supportaret, dum ipmeruit. Unde dicit: ultimusupportauit caelum collo irreflecules celum portat, quia post mortem Athlantis, que est respiratimus labor quia theorica, etsi dignitatem precedat praticam, tempore tamen est posterior. Quia prius rice possit homo vacare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ratus est et ne furtum pate̾t tra
querens armentum per mu-¬
gi tum unius bomis deprehendͭ
furtum et accedens ad speluncã
cacri ip̃ĩn attraxit et interfecit per
quem eciam placa est ira euan¬

Expanded text:
ratus est. Et ne furtum suum pateret, traxquerens armentum, per mugitum unius bovis deprehendit furtum. Accedensque ad speluncam Cacchi, ipsum extraxit et interfecit; per cuius mortem placata est ira Evan
Abbreviated transcription (Latin):
dit primo querit boecius quo¬
ens iuenit pondus auri de¬
fossi h ͦ s. inuentio auri cred̃r
¶Quonam inquam mõ
quociens ait aliquid cuiꝰ¬
piam rei gracia geritur a¬
liudͦ quibusdam de causis
fodiens humum deffossi
auri pondus inueĩat. hoc
igitur fortiitu quidem cre¬
ditur accidisse.
Derum non de nichilo. os

Expanded text:
i. Et quaerit Boethius: quonueniat pondus auri defossum, haec inuentio auri creditur — Quonam, inquam, modo? — Quotiens, ait, aliquid cuiuspiam rei gratia geritur aliudque quibusdam de causis. fodiens humum defossi auri pondus m- < veniat. Hoc igitur fortuito quidem creditur accidisse, verum non de nihilo es
Abbreviated transcription (Latin):
ginam inferm herculem chese¬
um ac alios iuros fortes sũpsit
uenientibus autem illis ad ĩteroᷤ
pita oportuit triplicari et sic eũ¬
ira laitu adimpleuit auras su¬
peras et sꝑsit illud uenenũ quod
in hystoria scolastica super libro
tem rapere proserpinam uxorẽ
orti deuorauit et theseum si non¬

Expanded text:
in uxorem, Herculem et Theseum et alios viros fortes assumpsit. Descendentibus autem illis ad inferos,pita oportuit triplicari. Quira latratu implevit auras superas, et sparsit illud venenum, quod in Ystoria scolastica, super libro m volentem rapere Proserpinam uxorem dicti Orci, devoravit, et Theseum devo
Abbreviated transcription (Latin):
ens de bello troiano decem an¬
antrum polipheĩ qui erat gy¬
gas maximus unicũ habens
occidit et comedit super quo cõ
predictus gygas ma cibo reple¬

Expanded text:
ens de bello Troiano, decem anantrum Poliphemi qui erat maximus gigas habens occidit et uorauit: super quo Ulysses pr
Abbreviated transcription (Latin):
uos feius uast o recu¬
As in antro.crol
Lersit imani polifemus
Ped tamen cecofuribund:
Quidium mestis lacͥinis
rependit.

Expanded text:
uos ferus uasto recubans in antro Mersit inmani Polyphemus Sed tamen caeco furibundus audium maestis lacrimis rependit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid igitur inꝙͣ. Nichil¬
ne est quod uel casus ul for¬
tuitum iure appellari queat
An est aliquid tam et si uul¬
gus lateat cui uocabula is¬
ta conueniant.
Aristotiles mens. Soluit q̃¬

Expanded text:
 Quid igitur, inquam, nihilne est quod uel casus uel fortuitum iure appellari queat? An est aliquid, tametsi uulgus lateat, cui uocabula ista conueniant? Aristoteles meus id, inq
Abbreviated transcription (Latin):
Derulem dur celebrant
labores.
Ille centauros domuit suꝑ¬
bos.
Abstulit seuo spolium le¬
Lixit et certis uolucres
sagittis.
Doma cementi rapuit dͣ¬
con.
Iureo leuain grauior
metallo.
Cerberum traxit triplici
cathena. n¬
Lictor iutem posuisse
Dabulum seus dũn qͣ¬
drigis.
dra cõbusto perut uene¬
ronte turpatus acheloꝰ
ia demersit pudibũda
trauit antheum libicis
harenis
Cathus euandri saciauit
Quosq pressur us foret
altus orbis.
Detiger spumis humeroᷤ
notauit.
ltunus celum labor ir¬
reflexo.
Dustulit collo preciumq
ltuni celi menut laboriᷤ¬
¶ Ite munc fortes ubi Ortatur¬

Expanded text:
Herculem duri celebrant labores: ille Centauros domuit superbos, abstulit saeuo spolium lefixit et certis uolucres sagittis, poma cernenti rapuit dconi aureo laeuam grauior metallo, Cerberum traxit triplici catena, uictor immitem posuisse pabulum saeuis dominum quadrigis, Hydra combusto periit uenefronte turpatus Achelous ora demersit pudibunda strauit Antaeum Libycis harenis, Cacus Euandri satiauit quosque pressurus foret altus orbis saetiger spumis umeros notauit; ultimus caelum labor inreflexo sustulit collo pretiumque ultimi caelum meruit laboris. Ite nunc, fortes, ubi celsa m
Abbreviated transcription (Latin):
ellabis qͥuis operatus
Ltorattudes frigie rumnis
ratris amissos thalamos.
ꝑiauit.
lledum graye dare uelai
dassi.
Optat et uentos redunit
cruore

Expanded text:
ella bis quinis operatus Vltor Atrides Phrygiae ruinis Fratris amissos thalamos piauit; Ille dum Graiae dare uela classi Optat et uentos redimit cruore,
Abbreviated transcription (Latin):
tum bona hoĩm rapiebat et
per rapinas eos depauperabat
ꝓpter quod dicitur hoĩes dedis¬
se in pabulum equis sius per
hertulem uero coactus est rapi¬
nam dimittere et de bonis ꝓpri

Expanded text:
 bona hominum rapiebat, et per rapinam ipsos depauperabat; propter quod dicitur dedisse homines in pabulum equis suis. Per Herculem vero coactus est rapinam dimittere, et de propri
Abbreviated transcription (Latin):
dracone idest sensualitate aufert
poma aurea idest acquirit deles¬
tacionem sapiencie que est posses¬
sio filiorum ath lantis .i. uirtũ¬
tum quas gignirat celestiũ cõ¬

Expanded text:
dracone, idest sensualitate, aufert poma aurea, idest acquirit delectationem sapientie, que est possessio filiarum Athlantis, idest virtutum quas gignit Athlas
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum autem hysto᷑ ue
ritatem ysion prius in grecia
centum milites adunauit qͥ¬
bus greciam infestaiit qui cũ
primum ab indoctis equis in

Expanded text:
Secundum autem veritatem istorie, Ysion primus in Grecia C milites adunavit, quibus Greciam infestabat; qui equites cum primum ab indoctis visi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dide igitur ne opuuonẽ
populi sequentes quoddam
ualde inopinabile confece¬
rimus. Quid inquam. Ex
his ait enĩ que concessa sũt
euenit eoꝵ quidem que sũt
uel in possessione uel in pro¬
uertu uel in adoptione uir¬
tutis oem quecumqz sit bo¬
nam. In improbitate uero
manentibus omnem pessi¬
main esse fortunam. Hoc
inꝙͣ uerum est tam et si ne¬
mo audeat confiter.¬
¶ Quare inquit ita subuin¬

Expanded text:
Vide igitur ne opinionem populi sequentes quiddam ualde inopinabile confecerimus. Quid? inquam. Ex his enim, ait, quae concessa sunt, euenit eorum quidem qui uel sunt uel in possessione uel in prouectu uel in adeptione uirtutis, omnem quaecumque sit bonam, in improbitate uero manentibus omnem pessimam esse fortunam. Hoc, inquam, uerum est, tametsi nemo audeat confiteri. Quare, inquit, ita ui
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis uirtus enim consistit
in medio. inter duo uicia extre¬
ma ad quorum unum impe¬
aduersa. uerbigͣ. aduersitas ĩ¬
ciam inter que consistit mediũ
uirtutis cuius excessus uel de¬
quidquid aut infra subsistit ide¬
a medio uirtutis deficiendo aut
ultra progreditur .s. medium
uirtutis excedendo habet contẽp¬

Expanded text:
uod uirtus consistit in medio inter duo uitia extrema, ad quorum unum impeaduersa: uerbi gratia: aduersitas imciam, inter quae consistit medium uirtutis, cuius excessus uel dequidquid infra subsistit a medio uirtutis deficiendo, aut ultra progreditur medium uirtutis excedendo, illud habet contemp
Abbreviated transcription (Latin):
.d. quid reliqua que cũ sit aspe
ra cohercet malos iusto suppli
mam omniũ que excogitari
Dis ne igitur inquit
paulisper uulgi sermonibs
accedamus. Ne nuium ue¬
lut abhũanitatis usu roces¬
sisse uideamur. Ut placeat
inꝙͣ. Nonne igitur bonũ
esse censes quod prodest. Ita
est inꝙͣ. Que uero aut excer¬
cet aut corrigit prodest. fate¬
or inꝙͣ bona igitur. Quidui
Sed hec eorum est qui uel ĩ
uirtute positi contra aspera
bellum gerunt uel a uicus
declinantes uirtutis iter ar¬
upiunt. Negare inꝙͣ neq̃o.
Quid uero iocunda que in
premiũ tribuitur bonis nũ
quanto uulgus malã esse
decernit. Nequaꝙͣ uerum u¬
ti est ita quoq esse optimã
censet. Quid reliqua que cũ
sit aspera et iusto supplicio
malos cohercet. Nuz bonain
populus putat. ymo orat
omnium inꝙͣ que excogita¬
ri possunt iudicat esse miser¬
uinam.
¶ Dide ꝑe igitur ne Ex hiis¬

Expanded text:
na quae punit, quae cum sit aspera et coerceat malos iusto supplicmam omnium quae excogitari Visne igitur, inquit, paulisper uulgi sermonibus acce- damus, ne nimium uelut ab humanitatis usu recessisse uideamur? Vt placet, inquam. Nonne igitur bonum censes esse quod prodest? – Ita est, inquam. – Quae uero aut exercet aut corrigit, prodest? – Fateor, inquam. – Bona igitur? –Quidni? – Sed haec eorum est qui uel in uirtute positi contra aspera bellum gerunt uel a uitiis declinantes uirtutis iter arripiunt. – Negare, inquam, nequeo. – Quid uero iucunda, quae in praemium tribuitur bonis, num uulgus malam esse decernit? – Nequaquam, uerum uti est ita quoque esse optimam censet. – Quid reliqua, quae cum sit aspera iusto supplicio malos cohercet, num bonam populus putat? – Immo omnium, inquam, quae excogitari possunt iudicat esse miserrimam. – Vide igitur ne opi
Abbreviated transcription (Latin):
mat suam exortacionem exẽ¬
plis iurorum fortium qui spre¬
tis uoluptatibus magnos sb̃¬
ierunt labores spe laudis et glie
in secunda ortatur ad eoꝵ imita

Expanded text:
mat suam exhortationem exemplo uirorum fortium qui spretis uoluptatibus magnos subierunt labores, spe laudis et gloriae. . Secundo hortatur nos ad imita
Abbreviated transcription (Latin):
maioribus interfectis populũ
captĩauit sicut autem narrato¬
nit ubi factus est uentus contra¬
rius super quo requisiti naute
dixerunt ꝙ non hẽret rex uen¬
tum prosperum nisi haberet dy¬
ficando cui licet hoc inideretur¬
pietatem paternam tñ suadẽ¬
te ulixe spe laudis et glorie su¬
per uutoria optinenda conscu¬
sit ut ei ĩmolaret quofacto
obtimerunt uentum ad uo

Expanded text:
maioribus interfectis populum captiuauit. Cum autem Agabi factus est ei uentus contrariudixerunt quod non haberet uentum prosperum nisi placaret Difiliam. Cui licet hoc uideretupietatem paternam, tamen suadente Ulysse spe laudis et gloriae super uictoria obtinenda consensit ut eam immolaret, quo facto obtinuit uentum pro
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quare inquit ita uir sa¬
piens moleste ferre non de¬
bet quociens infortune cer¬
tamen adducitur. ut uirũ
fortem non decet indignari
queciens increpuit bellicus
ro confirmande sapiencie
difficultas ip̃a est. Ex quo
eciam uirtus uocaturꝙ su¬
is iuribus intens non suꝑ¬
etur aduersis. Neq enim
nos in prouẽctu positi uͥtu¬
tis defluere delicus et emar¬
cescere uoluptate uenistis
p̾lium cũ omni fortuna
nunis acre conseritis. Ne
nes aut tristis opprimat.
aut iocunda corrumpat.
firmis medium uircbus
occupate. Quidquid aut ĩ¬
fra subsistit aut ultra prog̾¬
ditur habet contemptum
felicitatis. non habet p̾miũ
laboris. tõl¬
¶In uestra enimremouet ꝙͣ¬

Expanded text:
Quare, inquit, ita uir sapiens moleste ferre non debet, quotiens in fortunae certamen adducitur, ut uirum fortem non decet indignari, quotiens increpuit bellicus ro conformandae sapientiae, difficultas ipsa materia est. Ex quo etiam uirtus uocatur quod suis uiribus nitens non superetur aduersis. Neque enim uos in prouectu positi uirtutis diffluere deliciis et emarcescere uoluptate uenistis. Proelium cum omni fortuna nimis 1 acre conseritis, ne uos aut tristis opprimat aut iucunda corrumpat. Firmis medium uiribus occupate! Quidquid aut infra subsiste aut ultra progreditur, habet contemptum felicitatis, non habet praemium laboris. In uestra enim situm
Abbreviated transcription (Latin):
Am ne igitur uides
quid hec omnia que
diximus consequantur. Qͥ¬
nam prorsus esse fortunam
et qui inꝙͣ fieri potest. Atten¬
de inquit cũ omnis fortũa
uel iocunda uel aspera tũ re¬
murandi excercendi ue bo¬
nos puniendi corrigendi ue
improbos causa deferatur. Oĩs
bona quam uel nstam con¬
stat esse uel utilem. Nimis qͥ¬
dem inꝙͣ est bona racio. et si
quam paulo ante dociusti pro¬
uidenciam fatum ne conside¬
rem firmis uiribus est uixa
sentencia.
¶Ded eam si placeat. ostendit¬

Expanded text:
amne igitur uides quid haec omnia quae diximus consequatur? Qunam prorsus esse fortunam. Et qui id, inquam, fieri potest? Attende, inquit. Cum omnis fortuna uel iucunda uel aspera tum remunerandi exercendiue bonos tum puniendi corrigendiue improbos causa deferatur, obona, quam vel iustam constat esse vel utilem. — Nimis quidem, inquam, vera ratio et, si quam paulo ante docuisti providentiam fatumve considerem firmis viribus nixa sententia. Sed eam si placet, inter e
Abbreviated transcription (Latin):
S eam si placet inter
cas quas mopinabiles pau
sermo coĩs usurpat. Et qui¬
dem crebro quorumdam ma¬
lam dicit esse fortũam.

Expanded text:
 eam, si placet, inter eas quas inopinabiles paulsermo communis usurpat, et quidem crebro, quorumdam malam esse fortunam.
Abbreviated transcription (Latin):
natissime partibus sius et ne
facile dissoluantur resistunt.
Que uero liquencia ut aer at¬
q aqua facile quidem diuidẽ¬
tibus cedunt. S cito in ea
ursus a quibus sunt abscisa¬
redeunt relabuntur. Ignis ue¬
ro omnem refugit sectionem.

Expanded text:
nacissime partibus suis et ne nacissime partibus suis et ne facile dissoluantur resistunt. Quae uero liquentia ut aer atque aqua, facile quidem diuidentibus cedunt, sed cito in ea rursus a quibus sunt abscisa relabuntur, ignis uero omnem refugit sectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
laborat. Quid dicam ꝙ om̃s
ueluti in terras ore demerso
trahant alimenta radicib.
acper me medullas corticẽ¬
roburqz diffundunt. Quid
quod molissimum quidquid
sic medulla est interiore sem¬
per sede reconditur. Extra ue¬
ro quadam ligni furmitate
ultimus autem cortex adu̾¬
sum celi intemperiem qua¬
si malipaciens deffensor op¬
ponitur. Iam uero quanta ẽ
uere diligencia ut cuncta seĩe
multiplicata propagentur
Que oĩa non modo ad tẽpuᷤ
manendi. Uerum generan¬
di quoq quasi imꝑpetuum
permanendi ueluti quasdã
machinas esse quis nesciat.
Ea eciam que maĩata esse cre¬
duntur nonne quid suum
est quoq sili racione desiderãt
Cum cnim flãmas quidem
sursum leuitas uehit. Ter¬
ras ueoro deorsum pondus
de premut nisi ꝙ hec singulis lo¬
ca mociones q conueniunt.
Porro autem quod ciꝙͣ consẽ¬
taneum est id um̃quodq cõs¬
uat sicut ea que sunt innica
corrumpit. Iam uero que du¬
ra sunt ut lapides adherent te¬

Expanded text:
laborat. Quid quod omnes laborat. Quid quod omnes uelut in terras ore demerso trahunt alimenta radicibus ac per medullas robur corticemque diffundunt? Quid quod mollissimum quidque, sicuti medulla est, interiore semper sede reconditur, extra uero quadam ligni firmitate, ultimus autem cortex aduersum caeli intemperiem quasi mali patiens defensor opponitur? Iam uero quanta est naturae diligentia, ut cuncta semine multiplicat propagentur! Quae omnia non modo ad tempus manendi uerum generatim quoque quasi in perpetuum permanendi ueluti quasdam machinas esse quis nesciat? Ea etiam quae inanimata esse creduntur nonne quod suum est quaeque simili ratione desiderant? Cur enim flammas quidem sursum leuitas uenit, terras uero deorsum pondus deprimit, nisi quod haec singulis loca motionesque conueniunt? Porro autem quod cuique consentaneum est, id unumquodque conseruat, sicuti ea quae sunt inimica corrumpunt. Iam uero quae dura sunt ut lapides, adhaerent te
Abbreviated transcription (Latin):
¶Est igitur inquit ꝙ̃ in quã¬
tum naturaliter agat relicta
subsistendi appetencia uenire
ad interitum corrupcionemq
desideret. Si aĩalia inquam
considerem que hñt aliꝙͣ uo¬
lendi uolendiq naturam ni¬
chil muenio ꝙ nullis extra co¬
gentibus abiciãt manendi ĩ¬
tencionem et ad interitum spõ-¬
te festinẽt. Omne namqz ani¬
mal tueri salutem laborat mor¬
tem uero percuciemq deuitat.
Sz quid de herbis arboribusq.
quid de inaiatis oĩo consen¬
ciam rebz prorsus dubito. Atqͥ
non est quod de hoc quoqz possi
ambigere. Cum herbas atq
arbores intuearis primum
conuemientibus sibi innasci
locis ubi quantum earum na¬
tura queat cito exarescere atq
interire non possinit. Nam alie¬
quidam campis alie montib
oriuntur alias ferunt plaudes
alie saris herent aliarum fecũ
de stenles harene. Quas si ma¬
lia quispiam loca transferre co¬
natur arescunt. Sz dat cuiqz
nataͣ quod conuenit et nedũ
manere possunt incereant e¬

Expanded text:
Estne igitur, inquit, quod in quantum naturaliter agat relicta subsistendi appetentia uenire ad intentum corruptionemque desideret? Si animalia, inquam, considerem quae habent aliquam uolendi nolendique naturam, nihil inuenio quod nullis extra cogentibus abiciant manendi intentionem et ad interitum sponte festinent. Omne namque animal tueri salutem laborat, mortem uero perniciemque deuitat. Sed quid de herbis arboribusque, quid de inanimatis omnino consentiam rebus prorsus dubito. Atqui non est quod de hoc quoque possis ambigere, cum herbas atque arbores intuearis primum sibi conuenientibus innasci locis, ubi quantum earum natura queat cito exarescere atque interire non possint. Nam aliquidem campis aliae montibus oriuntur, alias ferunt paludes, aliae saxis haerent, aliarum fecundae sunt steriles harenae, quas si in alia quispiam loca transferre conetur, arescant. Sed dat cuique natura quod conuenit et ne, dum manere possunt, intereant, e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S unũ idipsum mõstra¬
iumus esse quod bonuin: et.
ita quidem. ẽ uncta ergo bo¬
num petunt quod quidem
ita describas licet bonum ip̃m
esse quod desideratur ab oĩb:
potest. nam uel ad nichilum
cuncta referuntur et uno ue¬
luti uertice destituta sine recto¬
re fluitabunt. Aut si quid est.
ad quod unuersa festinant

Expanded text:
Sed unum id ipsum monstrauimus esse quod bonum. – Ita quidem. – Cuncta igitur bonum petunt, quod quidem ita describas licet ipsum bonum esse quod desideretur ab omnibuspotest; nam uel ad nihil unum cuncta referuntur et uno ueluti uertice destituta sine rectore fluitabunt aut si quid est ad quod uniuersa festinant
Abbreviated transcription (Latin):
punt. secundo ostendit idem per
aliud signũ sumptum ex conser¬
uacione naturalis ꝓprietatis cu¬
iusmodi est continuitas quam
quelibet res naturalis conserua
stunt .s. per suam duriciẽ ne facile¬
.l. de facili dissoluantur que uero

Expanded text:
punt. Secundo probat illud per aliud signum sumptum ex conseruatione naturalis proprietatis: huiusmodi est continuitas quam quaelibet res naturalis nititur cstunt per suam duritiem ne facile dissoluantur: quae uero
Abbreviated transcription (Latin):
ssencior inquam cuncta
enun firmissimis racõi¬
bus nexa constãt. Tum illa.
quanti inquit existimabis
si bonum ip̃m quid sit agno¬
ueris. Infinito inquã si quidẽ
michi pariter deum quoqz qui
bonum est continget agnosce¬
re. Acqui hec uerissima inquit
racione patefaciam. Maneãt
modo que paulo ante cõcessa
sunt rarra manebunt.

Expanded text:
ssentior, inquam; cuncta enim firmissimis nexa rationibus constant. – Tum illa: Quanti, inquit, aestimabis, si bonum ipsum quid sit agnoueris? – Infinito, inquam, si quidem mihi pariter deum quoque, qui bonum est, continget agnoscere. – Atqui hoc uerissima, inquit, ratione patefaciam, maneant modo quae paulo ante conclusa sunt. – Manebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
permanet in una conninctione
membrorum inisitur .i. uidetur
tatem et desmit esse quod fuerat:
eoqz modo peraurrenti cetera pro¬
cul dubio as patebit unũquodo

Expanded text:
permanet in una forma coniunctione membrorum, tunc uisitur, idest uidetur tatem, corpus desinit esse quod fuerat. Eodem modo percurrenti cetera procul dubio patebit unumquodque
Abbreviated transcription (Latin):
tere ac permanere appetit id
umimi desiderat hoc enim sub¬
go inquit unũ desiderant cõ
sensi.
¶ Sed unum idip̃m resiũt
mus id unum esse quod bonũ¬
concludit suum intentum for¬
mando ex eo diffinicionẽ boni
d. igitur cuncta bonum petunt
quod quidem licet .i. licitum ẽ
ut ita describas bonum esse qd̃
desideretur ab oĩb ¶ Est autẽ¬

Expanded text:
tere ac permanere petit id tere ac permanere petit id unum esse desiderat; hoc enim subigitur, inquit, unum desiderant. – sensi. – Sed unum id ipsum mus esse quod bonuconcludit intentum formando definitionem boni, dicens: igitur cuncta bonum petunt: quod bonum licet, idest licitum est, ut ita describas: bonum est, quod desideratur ab omnibus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
¶Neq mnc nos de uolunta¬
sus aie cognoscentis motibz
s naturali intencione tracta¬
mus sicuti est ꝙ acceptas escas
sine cogitatõe transigimus ꝙ
in sompnospuritum ducimꝰ
nescientes. Nãn ĩ aĩalibus qͥ¬
dam manendi amor ex aĩe
uoluptatib uerum ex natu¬
re principus uenit. Nam sepe
mortem cogentibus causis
quam natura reformidat
uoluntas amplectitur. ẽ on¬
traq illud quo solo mortaliũ
renum durat diuturnitas gi¬
gnendi opus quod natura sẽ¬
per appetit interdum cohercet
uoluntas a deo hec sui caritas
non ex ammali mocione sed
ex natumli intencione pro¬
cedit. Dedit enum prouidẽcia
creatis a se rebus hanc uel
maxumam manendi cau¬
sam ut quo ad possunt na¬
turaliter manere desiderant.
Quare nichil est ꝙ ullo mo¬
do queas dubitare cuncta q̃
sunt appetere naturalr con¬
stanciam permanendi deui¬
tare ꝑuiciem. Confiteor ĩ ꝙͣ
nunc me indubitanter ceme¬
⁊ que dudum incerta uidebã¬
tur. e autem inquit subsis¬

Expanded text:
Neque nunc nos de uoluntariis animae cognoscentis motibus, sed de naturali intentione tractamus, sicuti est quod acceptas escas sine cogitatione transigimus, quod in somno spiritum ducimus nescientes. Nam ne in animalibus quidem manendi amor ex animae uoluntatibus, uerum ex naturae principiis uenit. Nam saepe mortem cogentibus causis, quam natura reformidat, uoluntas amplectitur, contraque illud quo solo mortalium rerum durat diuturnitas, gignendi opus, quod natura semper appetit, interdum cohercet uoluntas. Adeo haec sui caritas non ex animali motione, sed ex naturali intentione procedit; dedit enim prouidentia creatis a se rebus hanc uel maximam manendi causam ut quoad possunt naturaliter manere desiderent. Quare nihil est quod ullo modo queas dubitare cuncta quae sunt appetere naturaliter constantiam permanendi, deuitare perniciem. – Confiteor, inquam, nunc me indubitato cernere quae dudum incerta uidebantur. – Quod autem, inquit, subsis
Abbreviated transcription (Latin):
festinet sponte ad interitum ns¬
tueri salutem. mortem uero per
enĩ non sunt operaciones ita ma¬
nifeste subseriuentes appetitui
naturali manendi sicut in aĩa¬
libus que mouentur ad percipi¬

Expanded text:
nteritum tueri salutem laborat, mortem vero pernus non sunt operationes, ita manifeste subseruientes appetitui naturali permanendi, sicut in animalibus quae mouentur ad percipi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nonne inquit monstrai¬
mus ea que appetuntur a plu¬
ribus. Idarco uera perfectaq
bona non esse quoniamn a seĩ¬
uicem discreparent. Cumq
alteri abesset alterum plemĩ
absolutumqz bonum afferre
non posse. Tũ autem uerum
bonum fieri cum in unam
ueluti formam atq efficien¬
ciam colliguntur. ut que suf¬
ficiencia est eadem sit potenci¬
a reuerencia claritas atqz io¬
cunditas. Nisi uero unum at¬
qz idem omnia sint. nichil ha¬
bere. quo inter expectenda mu¬
nerentur. Demonstratum ẽ
inquam nec dubitari ullo mͦ
potest. Que igit᷑ cũ discrepant
bona sint mutatis fieri adep¬
tione contingit. Ita inquã
uidetur sz omne quod bonũ
est boni participacione bonumi
esse concedis an minie. Ita cOp
tet igitur idem esse unum at¬
q bonum sisi racione conce¬
das. E sidem namq substanci¬
a est corum quorum non est¬
naturaliter diuersus effectuᷤ

Expanded text:
Nonne, inquit, monstravimus ea quae appetuntur a pluribus, idcirco vera perfectaque bona non esse, quoniam a se invicem discreparent, cumque alteri abesset alterum, plenum, absolutumque bonum afferre non posse? tum autem verum 10 bonum fieri, cum in unam veluti formam, atque efficientiam colliguntur, ut quae sufficientia est, eadem sit potentia, reverentia, claritas, atque jucunditas: nisi vero unum, atque idem omnia sint, nihil habere, quo inter expetenda numerentur? Demonstratum est, inquam, nec dubitari ullo modo potest. Quae igitur, cum discrepant bona sint, unitatis fieri adeptione contingit? Ita, inquam, videtur. Sed omne quod bonum est, boni participatione bonum esse concedis, an minime? Ita est. Oportet igitur idem esse unum, atque bonum simili ratione concedas. 237 Eadem namque substantia est eorum, quorum naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
loci cõnaturalitate quia intalib
locis nascuntur ubi duicius pos
se primum .i. hͦ primũ signocũ ĩ
tucaris herbas aut arbores innasti
locis sibi conuenientibus nisi ꝙͣ¬
tum carum natura queat .i. in
sunt cito exarescere atq interire
oliue alie montibus oriuntur
sicut cipressi alias ferunt palu¬
si conetur transferre in alia loca

Expanded text:
locorum qualitate, quia in talibus locis nascuntur ubi diutius possse. Primum, idest primo signo, cum tu intuearis herbas atque arbores innasci locis sibi conuenientibus, ubi quantum earum natura, idest uigor sunt cito exarescere et interire, oliuae, aliae montibus, sicut cypressi, alias ferunt palu idest aliquis conetur transferre in alia loca,
Abbreviated transcription (Latin):
prima perfectio illiꝰ nature que
habet formam naturalem est
esse et ideo incdinacio cuiuslibet
rei naturas est ad suum esse hñ¬
dum si careat uel ad conseruan¬

Expanded text:
prima perfectio illius quod habet formam naturale est esse; ideo appetitus cuiuslibet rei naturalis est ad suum esse habendum si careat, uel ad conseruan
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti medulla in interiore recũ¬
ditur sede semper extra uero qua¬
dam ligni firmitate tuetur. et hoc¬
li paciens .i. potens sustinere ma
intemꝑiem celi .i. aeris. quar¬
to ponit quartum signum qd̃
ordinatur ad conseruacionem
non potest permanere in seipõ
unde dicit iam uero quanta est
diligencia nature ut cuncta pro¬
pagentur seĩe multiplicato. tu¬
supple considera que oĩa. s. scienci¬
ueluti quasdam machinas ma¬

Expanded text:
sicuti medulla est, interiore semper sede reconditur, extra vero quadam ligni firmitate, ultimus autli patienintemperiem caeli, idest aeris. Tunc ponit aliud signum quod ordinatur ad conseruationem non possit manere idem numero. Et dicit: iam uero quanta est diligentia naturae ut cuncta propagentur semine multiplicato, supple, considera. Quae omnitamquam quasdam machinas
Abbreviated transcription (Latin):
ex modo situacõnis ꝑcium secũ¬
dum conuenienciam ad attrac¬
cionem alimenti quo conserua
scilz herbe et arbores trahunt ali¬
menta a radicibus ueluti ore de
appetitum permanendi in eẽ. se¬
quod suĩtur ex dispõe parrium
ad probandum nocumentum

Expanded text:
ex modo situationis partium secundum conuenientiam ad attractionem alimenti quo conseruatbae et arbores trahunt alimenta radicibus uelut ore demepropter appetitum permanendi. quod sumitur de dispositione partium ad prohibendum
Abbreviated transcription (Latin):
¶osti igitur ne inquit om̃e
quod est tain diu manere at¬
q subsistere ꝙͣ dui sit unum
Sed interire atq disolui pa¬
riter atqz unum esse destiterit
Quonã modo ut fit in aĩali¬
bus inquit cum in unum co¬
eunt ac permanent anma
corpusq id aĩal uocatur. Cũ
uero hec unitas utriusq seꝑa¬
cione disoluitur interire nec
iam esse aĩal liquet. Ip̃m qͦz
corpus cum in una forma
membrorum coniunctione
tur. At si distribute segregate¬
ꝙ partes corporis distrarennt
unitatem desmet esse quod fu¬
erat. Eoq modo percurrẽti ce¬
tera procul dubio patebit sb̃¬
sistere unumquodqz dũ umnũ
est. e ui uero unum esse desi¬
tant interire. Considerãti
in quam michi plura mini¬
me aliud uidetur.

Expanded text:
ostine igitur, inquit, omne quod est tam diu manere atque subsistere quamdiu sit unum, sed interire atque dissolui pariter atque unum esse destiterit? – Quonam modo? – Vt in animalibus, inquit, cum in unum coeunt ac permanent anima corpusque id animal uocatur, cum uero haec unitas utriusque separatione dissoluitur interire nec iam esse animal liquet; ipsum quoque corpus cum in una forma membrorum coniunctione ies, at si distributae segregataeque partes corporis distraxerint unitatem desinit esse quod fuerat; eoque modo percurrenti cetera procul dubio patebit subsistere unumquodque dum unum est, cum uero unum esse desinit interire. – Consideranti, inquam, mihi plura minime aliud uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Postremo equo animo
tollerare oportet quitquid ĩtra
fortune aream gentur. Cum
semel ngo eis colla submise¬
ris. Ꝙ si manendi abeundiq
scribere legem uelis ei quã tu
tibi dominam sponte elegisti.
Nonne iniurius fueris et im¬
paciencia sortem exacerbis ꝙͣ
mutare non possis.¬
quo flatus impelleret promou̾e¬
nos inter se sterilesqz pensares

Expanded text:
Postremo aequo animo tolleres oportet quid intra fortunae aream geritur cum semel iugo eius colla submiseris. Quod si manendi abeundique scribere legem uelis ei, quam tu tibi dominam sponte elegisti, nonne iniurius fueris et impatientia sortem exacerbabis quam permutare non possisquo flatus impelleret promovennos sterilesque pensares
Abbreviated transcription (Latin):
chium uel sinus maris iuxta
nigrum potentem que est insu¬
la grecie cuius decursus est incer¬
tus quia modo est ad hanc ripã.
modo ad istam modo in medio
unde ꝓpter incertitudinem decͤ
sus est ꝙ frequenter ꝑeclitãtur
ibi naues et dicitur ab eu ꝙ est
bonum et uꝑa quasi bona ripa
incertus est ita et mutabilitas¬

Expanded text:
chium vel sinus maris iuxta Nigrum Pontem, qui est in insula Grecie, cuius decursus est incertus: modo est ad hanc ripam, modo ad aliam, modo in medio; inde pcursus frequenter periclitantur ibi naues: et dicitur ab eu quod est bonum, et ripa quasi bona ripa incertus, si
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus ĩ mesticiam luctumq
deicitur nisi ꝓpter aliquid no¬
uum uel musitatuz cõtingens
circa eũ. S mutacio fortune
non est aliquid nouum uel in¬
usitatum ergo enis mutacio
nullum debet deicere in doloiem

Expanded text:
nullus in moestitiam et luctum deiicitur nisi propter aliquid nouum uel inusitatum contingens circa ipsum. Sed mutatio fortunae non est aliquid nouum uel inusitatum; ergo eius mutatio nullum debet deiicere in dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed tempus est haurire te
aliquid ac degustare molle
atq iocundum quod ad in¬
teriora transmissum ualidi¬
oribus haustib iuam fecerit
adsit igitur rethorice suadela
dulcedinis que tunc tantũ
recto calle procedit cum nostͣ
instituta non deserit. cumq
hac musica laris nostri uenia
cula nnc grauiores nunc
leuiores modos succinat.

Expanded text:
 Sed tempus est, haurire te aliquid ac degustare molle, atque jucundum, quod ad interiora transmissum, validioribus haustibus viam fecerit. Adsit igitur rhetoricae suadela dulcedinis, quae tum tantum recto calle procedit, cum nostra instituta non deserit; cumque hac musica, Laris nostri vernula, 10 nunc leviores, nunc graviores modos succinat.
Abbreviated transcription (Latin):
habet blandissimam familiari
cuius principio loquitur boe
Ost hec paulisꝑ
obticuit atq ubi
aitencionem me¬
am modesta taci¬
turitate collegit. Sic exorsa
est si penitus egritudinis tue
causas habitumqz cognoui
fortune prioris affectu desideri-¬
o tabescis. ea tamen animi tu¬
i statum sicuti tu tibi fingis
mutata peruertit intelligo
multiformes illius prodigu
fucos et eo usq cum hiis qͤs
blandissimam familianita¬
tem dum intollerabili dolore
confundas quos insperata re-¬

Expanded text:
rcet blandissimam familiaritcuius sciliPost haec paulisper obticuit atque ubi attentionem meam modesta taciturnitate collegit sic exorsa est: Si penitus aegritudinis tuae causas habitumque cognoui, fortunae prioris affectu desiderioque tabescis; ea tantum animi tui sicuti tu tibi fingis mutata peruertit. Intellego multiformes illius prodigii fucos et eo usque cum his quos blandissimam familiaritatem, dum intolerabili dolore confundat quos insperata re
Abbreviated transcription (Latin):
tuna uidetur exhibere suis scilicz
hominibus qui bonis eius in¬
hyant magnum miraculum
quando aliquis subito uidetur
imitari de aduersitate in prospe¬

Expanded text:
tuna uidetur exhibere suis, idest hominibus, qui bonis eius inhiant, magnum miraculum, quando aliquis subito uidetur mutari de aduersitate in prospe
Abbreviated transcription (Latin):
¶Antu uero preciosam exti¬
mas habituram felicitatem
et cara tibi esse fortuna p̾sens
nec manendi fida et condisces¬
serit allatura merorem. Qd
si nec arbitrio retineri potest
et calamicosos fugiens facit
Quid est aliud fugax ꝙͣ futu¬
re quoddam calamitatis in¬
dicium. Neq enim quod ãte
oculos situm est sufficit intu¬
eri. Rerum exitus prudencia
metitur. eadem in alterutro
mutabilitas nec formidãdaᷤ
fortune iuinas nec exoptan¬
das facit esse blandicias.¬
tione temporalium submittit
at. unde sicut in iuste agit qui
uult imꝑonere legem domino
suo ita ip̃e uolens imponere le¬

Expanded text:
An vero tu pretiosam aestimas abituram felicitatem? et cara tibi est fortuna praesens nec manendi fida, et cum discesserit, allatura moerorem? Quod si nec ex arbitrio retineri potest, et calamitosos fugiens facit, quid est 15 aliud fugax, quam futurae quoddam calamitatis indicium? Neque enim quod ante oculos situm est, suffecerit intueri. Rerum exitus prudentia metitur: eademque in alterutro mutabilitas, nec formidandas fortunae minas, nec exoptandas facit esse blanditias.tione temporalium submittit toleret. Unde sicut iniuste agit qui uult imponere legem dominae suae, ita uolens imponere le
Abbreviated transcription (Latin):
rõ zcͣ ponit secundum persuasio¬
nem que huimodi ẽ illud non¬
est carum ꝙ non est mansnuiz
in suo recessu est afflictuium. s¬
fortuna est huius ergo non re
putanda preciosa uł cara qua¬
re nec de eius predicatione ml̾¬
tum est dolendum nec de eius
adepcione multum gaudendũ.¬
dicit ergo. an tu uero preciosam
estun as habituram felicitatem¬
et cara t̾ est fortuna presens .s. ꝑ
prosꝑitacem nec manendi fida¬
et cum discesserit allatura me
rorem quasi dicerct non deberet¬
estiman preciosa nec esse cara.¬
Et huius assignat causan ẽt
est quia talis est felicitas non ẽ
nisi indicium future miscrie. Iu¬

Expanded text:
te in maestitiam luctumque deiecit? Nouum, credo, aliquid inusitatumque uidisti. Tu fortunam putas erga te esse mutatam: erras. Hi semper eius mores sunt, ista natura. Seruauit circa te propriam potius in ipsa sui mutabilitate constantiam; talis erat cum blandiebatur, cum tibi falsae illecebris felicitatis alluderet. Deprehendisti caeci numinis ambiguos uultus. Quae sese adhuc uelat aliis, tota tibi prorsus innotuit. Si probas, utere moribus, ne queraris. Si perfidiam perhorrescis, sperne atque abice perniciosa ludentem; nam quae nunc tibi est tanti causa maeroris, haec isset. Reliquit enim te quam non re
Abbreviated transcription (Latin):
tium faliscum ab inuen¬
tors. constat autem pedibus tribꝰ
tubus continuis dactilicis secun
do et quarto trocheo uel spondeo it̃
bo uel piruichio. quia dixerat su
pra phylosophia ꝙ prius osten
sura esset que esset falsa felicitas¬
ut postea pateret que esset uera.¬
In isto metro cõmendat hunc¬
ordinem per exempla. et circa ħ
pla. secundo applicat ad ꝓpoĩtum

Expanded text:
mus, sed occupato ad imagines visu ipsam illam non potest intueri. — ? Tum ego: Fac, obsecro, et quae illa vera sit, sine cunctatione demonstra. — Faciam, inquit illa, tui causa libenter, sed quae tibi cauverbis atque informare conabor, ut ea perspecta, cum in contrariam partem flexeris oculosagnoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
am cantum illa finie¬
rat cum me audiendi
auidum stupentemqz
atentis adhuc aurib
canminis mulcedo defirerat.
Itaq paulo post. O inquam
suminuz lassorum solamen
animorum quãtum me uel
sentenciarum pondere uel ca¬
nendi eciam iocunditate refo¬
uisti a deo ut me iam post hec
imparem fortune ictibus esse
non arbitrez. Itaq remedia
que paulo ante a criora esse
dicebas non modo nõ perhor¬
resco s audiendi auidus uelx¬
menter efflagito.¬

Expanded text:
am cantum illa finiuerat, cum me audiendi auidum stupentemque arrectis adhuc auribus carminis mulcedo defixerat. Itaque paulo post: O, inquam, summum lassorum solamen animorum, quam tu me uel sententiarum pondere uel canendi etiam iucunditate refouisti, adeo ut iam me posthac imparem fortunae ictibus esse non arbitrer! Itaque remedia quae paulo acriora esse dicebas non modo non perhorresco, sed audiendi auidus uehementer efflagito.
Abbreviated transcription (Latin):
putat fantasmata occurrencia
esse ueras res de quibus sompui
putauit esse uerain felicitatem
que tamen non est. sed sunt que¬
dam sumilitudines uere felicitati
sicut fantasmata sompniorum
sunt silitudines renum. unde sb̃

Expanded text:
putat phantasmata sibi occurrentia esse ueras res de quibus somniatputauit esse ueram felicitatem quae tamen non est, sed tantum sunt quaedam similitudines uerae felicitatis, sicut phantasmata somniorum sunt similitudines rerum. Nota,
Abbreviated transcription (Latin):
si inquit cum uerba nr̃a taci¬
tus attentusq rapiebas. Cũ¬
q tue mentis habitum uł ex¬
pectaui uel quod est uerius
ip̃a perfici. Talia sunt quippe
que restant remedia ut degus-¬
tata quid̃ mordeant et interiꝰ
autem recepta dulcescant.

Expanded text:
si, inquit, cum uerba nostra tacitus attentusque rapiebas, eumque tuae mentis habitum uel exspectaui uel, quod est uerius, ipsa perfeci. Talia sunt quippe quae restant, ut degustata quidem mordeant, interius autem recepta dulcescant.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hinc iam fit illud fata¬
lis ordĩs insigne miracu¬
lum cum a sciente gerit᷑
qd̃ stupeant ignorantes.
Nam ut pauca que manife

Expanded text:
Hic iam fit illud fatalis ordinis insigne miraculum, cum ab sciente geritur quod stupeant ignorantes. Nam ut pauca, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cedamus ut aliquis possit disc¬
non poter it intueri illam inti¬
main temperiem .i. interiorem
condicionem uel qualitatem
.aĩoꝵ uelud solet dici in corpori
de corporibus quia quo adad pro¬
cile nescienti cur sanis corporibꝰ
hus quidem dulcia alus uero
amara conueniant .s. propter¬

Expanded text:
possit discpse poterit intueri illam intimam temperiem, idest interiorem conditionem et qualitatem animorum uelut solet dici in corporibde corporibus. Notandum, quod pronescienti cur sanis corporibus his quidem dulcia illis uero amara conueniant, cur aeg
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed sit aliquis ita bene
moratus ut de eo diuinum
iudicium pariter hũanũq
consenciat. Sed est ammi
unibus infirmus. Cui si qͥd
eueniat aduersi desmet cole
forsitan mocenciam per quã
non potuit retinere fortunã
parcit itaqz sapiens dispen¬
sacio ei quem deteriorem face
possit aduersitas. Ne cui nõ
conuenit laborare paciatur
Est alius cunctis urtutib
absolutus sanctusqz ac deo ꝓ¬
ximus hunc contingi quibꝰ¬
libet aduersi nefas prouiden¬
cia iudicat ideo ne corporeis
quidem morbis agitari sinat
Nam ut quidã me quoq ex¬

Expanded text:
 Sed sit aliquis ita bene moratus ut de eo diuinum iudicium pariter humanumque consentiat, sed est animi uiribus infirmus, cui si quid eueniat aduersi desinet colere forsitan innocentiam per quam non potuit retinere fortunam: parcit itaque sapiens dispensatio ei quem deteriorem facere possit aduersitas, ne cui non conuenit laborare patiatur. Est alius cunctis uirtutibus absolutus sanctusque ac deo proximus: hunc contingi quibuslibet aduersis nefas prouidentia iudicat adeo ut ne corporeis quidem morbis agitari sinat. Nam ut quidam me quoque ex
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quofit ut tam et si nobis
istum ordinem minime con¬
si derare ualentibus confusa
omnia perturbataq uideat᷑
Nichilominus tamen suus
modus ad bonum dirigens
cuncta disponit. Nichil est enĩ
ꝙ mali causa ne ab ipĩs qui¬
dem improbis fiat. Quos ut
uberrime demonstratum est
bonum querentes prauus er¬
ror auertit. Ne dum ordo de
sũmi boni cardine ꝓficiscens
a suo queꝙͣ deflectat exordio.
Que uero inquies ostendit¬

Expanded text:
Quo fit ut tametsi uobis hunc ordinem minime considerare ualentibus confusa omnia perturbataque uideantur, nihilo minus tamen suus modus ad bonum dirigens cuncta disponat. Nihil est enim quod mali causa ne ab ipsis quidem improbis fiat; quos, ut uberrime demonstratum est, bonum quaerentes prauus error auertit, nedum ordo de summi boni cardine proficiscens a suo quoquam deflectat exordio. Quae uero, inquies, potest
Abbreviated transcription (Latin):
¶am ut pauca que raci¬
na de diuina profundita¬
te perstringam. De hoc quẽ
iustissimum. ⁊ equi seruã¬
tissimũ putas oĩa scienti
prouidencie diuersũ uidet᷑
Et uictricem quidem cau¬
sam diis uicta uero catho

Expanded text:
am ut pauca, quana, de divina profunditate perstringam, de hoc, quem tu justissimum 20 et aequi servantissimum putas, omnia scienti Providentiae diversum videtur. Et victricem quidem causam diis, victam vero Catoni
Abbreviated transcription (Latin):
autem alius seruator bonorum
uel depulsor malorum ꝙͣ deus
rector ac mediator mentium. q.¬
ex alta specula prouidencie agno¬
scit quid unicuiqz honũ conue¬
niat ut quod nouit conuenire ac
aptus ad circũspiciendum un
de quia deus ꝑ prouidenciam
omnia circumspicit ideo secun¬
dum siłitudĩem ipsa prouidẽ¬

Expanded text:
uis alius conseruator est bonorum et depulsor malorum quam Deus rector et medicator mentium? Qex alta specula prouidentiae, ipse agnoscit quid unicuique conueniat: et quod nouit conuenire hoc aptus ad circumspiciendum: et quia Deus per prouidentiam omnia circumspicit, ideo similitudinarie ipsa prouiden
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qu igitur ea mentis inte¬
gritate hoĩes degunt ut qͦs
probos improbos censucunt
eos quoq uti existunant ẽẽ
neccesse sit. Atqz in hoc hoũn
iudicia depugnant. ut qͥs
alii premio alii supplicio di¬
gnos arbitrantur. Sed con¬
cedamus ut aliquis possit
bonos malos qz discernere.
Num igitur poterit intueri
illam intimã temperiẽ ue¬
luti incorporibus dici solet a¬
nimorum. Non enĩ dissile ẽ
miraculũ nescienti cur sani
corporibus huis quidẽ dulcia
hus uero a mara conueĩant
dam. quidam uero acͥbus ad¬
iuuãtur. Ad hoc medicus qui
sanitatis ip̃ius atq egritudi¬
nis modum temꝑamentũ¬
q dignoscit minime mira¬
tur. Quid uero aliud aĩoꝵ
salus uidetur ẽẽ ꝙͣ probitas
quid egritudo ꝙͣ uicia. Quiᷤ
autem alius quam uel sal¬
uator bonorum uel malorũ
depulsor ꝙͣ rector medicator
mencium deus. Qui cũ ex al¬
ta prouidencie specula respex̃
modat.¬
¶Hinc iam fit illud. conclu¬

Expanded text:
 igitur ea mentis integritate homines degunt, ut quos probos improbosve censuerint, eos quoque, uti existimant, esse necesse sit? Atqui qui in hoc hominum judicia depugnant et quos alii praemio, alii 5 supplicio dignos arbitrantur. Sed concedamus, ut aliquis possit bonos malosve discernere; num igitur poterit intueri illam intimam temperiem, veluti in corporibus dici solet, animorum? Non enim dissimile est miraculum nescienti cur sanis corporibus, his quidem dulcia, illis uero amara conueniant, ibus quidam uero acribus adiuuantur. At hoc medicus, qui sanitatis ipsius atque aegritudinis modum temperamentumque dinoscit, minime miratur. Quid uero aliud animorum salus uidetur esse quam probitas, quid aegritudo quam uitia? Quis autem alius uel seruator bonorum uel malorum depulsor quam rector ac medicator mentium deus? Qui cum ex alta prouidentiae specula respexitmodat.Hic iam fit illud fatal
Abbreviated transcription (Latin):
Que uero inquies potest
ulla miquior confusio ꝙͣ ut
bonis tũ aduersa tũ prosꝑa
malis etiam tũ optata tũ odi¬
osa contingant.
¶Nũ igitur ea. ostendit ꝙ in ta¬

Expanded text:
Quae vero, inquies, potest ulla iniquior esse confusio, quam ut bonis tum adversa. tum DrosDera, malis etiam tum optata. tum odiosa. contingant? Num igitur ea mentis int
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ita enĩ res optune gerũtur
si manens in diuina mẽte
simplicitas indeclinabilẽ
causarũ ordinem promat
hic uero ordo res mutabiles
et alioquin temere fluituraᷤ
ꝓpria in cõmutabilitate coh̾¬
cet.
¶Quo fit ut tam et ostendit¬

Expanded text:
 Ita enim res optime reguntur si manens in diuina mente simplicitas indeclinabilem causarum ordinem promat, hic uero ordo res mutabiles et alioquin temere fluituras propria incommutabilitate cohceat. Quo fit ut, tametsi
Abbreviated transcription (Latin):
ti
Hrac igitur quidquid ci-¬
tra spem uideas geri rebus
quidem rectus ordo est. Opi¬
nioni uero tue ꝑu̾sa ccłusio
¶Sed sit aliquis ita assignat¬
causas sꝑpales quare bonis et
malis indifferenter euẽĩunt m̃c
tum est. secundo excusat se ꝙ¬

Expanded text:
t. Hic igitur quicquid citra spem uideas geri rebus quidem rectus ordo est, opinioni uero tuae peruersa confusio. Sed sit aliquis ita causas speciales quare bonis et malis indifferenter eueniunt nunc uersa. Secundo excusat se