comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plexio .ẽ. ĩ firmanda. Aliud enĩ ꝗͣ. cogebat᷑ illatũ est.. Ac
nc̃ qͥdẽ qͦ faciliꝰ res cognosc̾et᷑. ꝑspicuo ac gͣndi uicio p̃ditũ
to posueris. Ambiguũ si ꝯcesseris. ex ea parte qͣ. ipse ĩ tel¬
lexeris. eã parcẽ si adu̾sariꝰ ad aliã partẽ ꝑ cõplexionem
uelit accõmodare: Smonstrare oportebit ñ ex eo quod
ipse ꝯcesseris. s ex eoq. ipse sũpserit. ꝯfici cõplexionẽ ad hc̃
modũ. Si pecuniȩ ĩ digetis: pecunã ñ habetis. Si pecumã
nhabetis. pauꝑes estis. Indigetis aũ pecunie. Mercatui e
selligebit᷑ si ꝓpt̃ ĩ opiam in egestate estis pecunã ñ habe¬
as. ⁊ idcuco ꝯcedebã. Cũ aũ hoc assũmebas. ĩdigetis enĩ
pecunie. illud accipiebã. Uultis aut̃ petuniȩ plus haħe.¬
ñ pecuniã ñ hab̾e. Sepe aũ oblitũ putant ꝙ. ꝯcesseris.
tũ. Deĩde ħ appbant plurimis ub. P assuinunt: ad illũ
aũ hereditas ueniebat. Deĩde ĩfeit᷑. Ille gͥ occidit. Ia ꝙ ex

Expanded text:
est. ac nunc quidem, quo facilius res cognosceretur, perspicuo et grandi vitio praeditum to concesseris. ambiguum si concesseris ex ea parte, quam ipse intellexeris, eam partem adversarius ad aliam partem per conplexionem velit accommodare, demonstrare oportebit non ex eo, quod ipse concesseris, sed ex eo, quod ille sumpserit, confici conplexionem, ad hunc modum: si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis; si pecuniam non habetis, pauperes estis: indigetis autem pecuniae; mer- caturae intelle- gebam: si propter inopiam in egestate estis, pecuniam non habetis, et idcirco concedebam; cum autem hoc sumebas: indigetis autem pecuniae, illud accipiebam: vultis autem pecuniae plus habeeum pecuniam non habere. saepe autem oblitum putant, quid con- cesseris, tum. deinde hoc adprobant plurimis verbis. post adsumunt: ad illum autem hereditas veniebat. de- inde infertur: ille igitur occidit; id quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla nois ꝯtrou̾sia. Huic gn̾i hermagoras partes. iiii.
supposuit. delibatm demonstrat̾m uidicͥale. negotiale:
Q eus ut nos putamꝰ ñ mediocrȩ peccatũ rephendendũ
uidet᷑. uerũ bui ne aut si taciti p̾teriemꝰ. sine causa ñ se¬
cuti iputem: aut si diutꝰ ĩ ħ ꝯstiterim. morã atq impe¬
dimtũ reliqͥs p̃ceptiꝰ itulisse uideam᷑. Pide lib̾atio ⁊ de

Expanded text:
sine ulla nominis controversia. huic generi Hermagoras partes quattuor subposuit, de- liberativam, demonstrativam, iuridicialem, negotialem. quod eius, ut nos putamus, non mediocre peccatum reprehendendum videtur, verum brevi, ne aut, si taciti praeterierimus, sine causa non secuti putemur aut, si diutius in hoc constiterimus, moram atque impedimen- tum reliq
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗͣ. partẽ adiungi possit. s ipsa seꝑaã longi tẽꝑis. ⁊
magne atq arduę cogitatiois ĩdigeat. Quare illa nob̾
alio ctꝑe. atq ad aliud ĩstitutũ si facultas erit explica¬
bunt᷑. Nc̃ his p̾ceptiõib rethoꝵ. ad usũ oratorium.ẽ.
dit᷑. sic ĩfirmabit᷑. ¶Cũ aũ ħis ꝯcessis cõplerio ex his ñ ꝯfi
ciet᷑. hec ert̃ ꝯsid̾anda. nũ aliud ꝯficiatur. aliud dicat᷑
hac uti arguiñtatiõe. Di uenisses ad exercitũ. ã tͥbunis mi¬
litarib uisus esses. Nõ es aũ uisus ab his. Nõ es gͥ ad er¬

Expanded text:
aliquam adiungi possit, sed ipsa separatim longi temporis et magnae atque arduae cognitionis in- digeat. quare illa nobis alio tempore atque ad aliud institutum, si facultas erit, explicabuntur; nunc his praeceptionibus rhetorum ad usum oratorium c infirmabitur. Cum autem his concessis conplexio ex his non con- ficitur, haec erunt consideranda: num aliud conficiatur, aliud dicaturhac uti argumentatione: si venisses ad exercitum, a tri- bunis militaribus visus esses; non es autem ab his visus: non e
Abbreviated transcription (Latin):
use. Aegib ñ obtemꝑasse. Iquattuor aũ partib ꝯstat
arguitatio. cũ aut ꝓponimꝰ. aut afsumunꝰ sine
appbatiõe. Id facẽ opꝰortet. cũ aut ꝓpositio ex se
trelligt aut assũptio ꝑspicua. ẽ. ⁊ hulli appbatiois
idiget. Propostiois appbatioe p̃tta. ꝗttuor erpaurab¬

Expanded text:
artibus constat argumentatio, cum aut proponimus aut assumimus sine approbatione. id facere oportet, cum aut propositio ex se intellegitur aut assumptio perspicua est et nullius approbationis indiget. propositionis approbatione praeterita qua
Abbreviated transcription (Latin):
uiro ꝯcubuit. ĩuentum ꝓferent. ñ expolicionẽ. ⁊o aũ
de expolitiõis partib loquim᷑. Nichił qͥ ad hãc re rõ illa
ꝑtinebit. Atq hac distintiõe. alia qͦ q̃ uidebunt᷑ officere
huic particiõi. ꝓpulsabimꝰ: si qͥ aut assũptionẽ aliqͣsido
tolli posse putent. aut ꝓpositionẽ : q̃ si qͥd habeat ꝓbabile
aut necessariũ. qͦ qͦm cõmoueat auditorẽ necesse. ẽ. qd̾

Expanded text:
viro concubuit, inventum proferent, non expolitionem; nos autem de expolitionis partibus loquimur. Nihil igitur ad hanc rem ratio illa pertinebit; atque hac distinctione alia quoque, quae videbuntur officere huic partitioni, propulsabimus, si quis aut assumptio- nem aliquando tolli posse putet aut propositionem. quae si quid habet probabile aut necessarium, quoquo modo commoveat auditorem n
Abbreviated transcription (Latin):
bationẽ. seꝑatã . ẽe. ab assũptiõe.Si qͣdã in arguinenta¬
tiõe satis. ẽ. uti assũptiõe.⁊ ñ oportet adiungere app¬
bationẽ assũptiõi. quadã aũ ĩ argum̃tatiõe infirma
.ẽ. assũptio. nisi adiuncta sit appͦbatio: seꝑatũ qͥddã. ẽ.
extͣ assũptionẽ apꝓbatio. Est autͥ argumientatio q̃dã
i q̃ assuptio ñ ĩdiget appbatiois: Seꝑata gͥ e. ab assupa

Expanded text:
atam esse ab assumptione. si quadam in argu- mentatione satis est uti assumptione et non oportet adiungere approbationem assumptioni, quadam autem in argumentatione infirma est assumptio, nisi adiuncta sit approbatio, separatum quiddam est extra assump- tionem approbatio. est autem argumentatio quaedam, in qua assumptio
Abbreviated transcription (Latin):
U ex uilitate rer .p. ꝯsidate. Quid enĩ mag̾is utile fuit
thebanis ꝗͣ lacedemonios opp̾mi: Quid magis epami¬
nanda thebanoꝵ ĩꝑatorẽ. quã uictõriȩ thebanoꝵ ꝯsu¬
leto deciut: Quid ħc tanta thebanoꝵ gła tã claro
atq exouato tropheo cariꝰ aut antiquiꝰ hab̾e ꝯuenite
Seripto ilidelicet legis omisso scriptoris sententiã ꝯsi¬
dare debebat. Atq ħ qͥdẽ satis ꝯsid̾atũ.ẽ: nullã. ẽẽ.
lege. nͭ rei .p. salitas causa scriptã. Sñmã gͥ am̃tiã

Expanded text:
 publicae considerate. quid magis utile fuit Thebanis quam Lacedaemonios opprimi? cui magis Epaminon- dam, Thebanorum imperatorem, quam victoriae The- banorum consulere decuit? quid hunc tanta Thebano- rum gloria, tam claro atque exornato tropaeo carius aut antiquius habere convenit? scripto videlicet legis omisso scriptoris sententiam considerare debebat. at hoc quidem satis consideratum est, nullam esse legem nisi rei publicae ca
Abbreviated transcription (Latin):
lis assiu̾ptio ⁊ assũptiõis appbatio dr̃. eandẽ s assũptionẽ
sola uidsi. Ita sit. ut ead̾e rde argum̃tatio tetata aliis tͥ¬
at᷑a. aliis qͥnq ꝑtita. eẽ. uideatur. Quare euenitut
distributa.ẽ. qͣm os ab aristotele ⁊ theofrasto ꝓfecti maxi
ħ ꝗ. ꝓ rocinationẽ expolit᷑. sũ me .ẽ. ab aristotele atq ã ꝑ¬
ipatheticis ⁊ theofrasto frequentatũ. deĩde ã rethorib his
qͥ elegantissimi atq artificiosissimi putati st̃. Quare aũt
nob illa magis particio ꝓbet᷑. dicendũ uidet᷑. ne temere se¬
cua putemur.⁊ b̃uit̾ dicendũ. ne ĩ hꝰmodi reb duiaꝰ ꝗͣ¬

Expanded text:
adsumptionis adprobatio dicatur, eandem sibi adsumptionem solam videri. ita fit, ut eadem ratione argumentatio tractata aliis tripertita, aliis quinquepertita videatur. quare evenit, utributa est, quam omnes ab Aristotele et Theophrasto profecti maxim ratiocina- tionem expolitur, summe est ab Aristotele atque a Peri- pateticis et Theophrasto frequentatum, deinde a rhetoribus iis, qui elegantissimi atque artificiosis- simi putati sunt. quare autem nobis illa magis partitio probetur, dicendum videtur, ne temere secuti putemur; et breviter dicendum, ne in huiusmodi rebus
Abbreviated transcription (Latin):
signũ ꝓͥum qͣ dͤ re agit᷑. ut cruorẽ cȩdis. Dc̃ĩd̾ factũ. ẽẽ
ꝗ. ñ op̾ortuerit. aut ñ factũ ꝙ. oportuerit. Postremo sci¬
se eũ de qͦ q̃rit᷑ eiꝰ rei legẽ ⁊ ꝯsuetudinem. Nã he res. sig¬
no st̃ atcͥbutȩ. Quas diligentiꝰ apiemꝰ. cũ seꝑatĩ de ipsa ꝯ¬
iecturali ꝯstitutioe dicemꝰ. Frgo. hoꝵ unũ ꝙ.q ĩ rephen¬
siõẽ aut ñ. eẽ. signo. aut parũ magno. ẽẽ: aut ã se potiꝰ
Q ab adu̾sariis stare. aut õino falso dici. aut ĩ aliam qͦ
suspicionẽ duci posse demonstrabit᷑. ¶Cũ aũ ꝑ cõꝑabili

Expanded text:
qua de agitur, ut cruorem caedis; deinde factum esse, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit; postremo scisse eum, de quo quaeritur, eius rei legem et consuetudinem. nam eae res sunt signo adtributae; quas diligentius aperiemus, cum separatim de ipsa coniecturali constitutione dicemus. ergo horum unum quodque in reprehensione aut non esse signo aut parum magno esse aut a se potius quam ab ad- versariis stare aut omnino falso dici aut in aliam quo- que suspicionem duci posse demonstrabitur. Cum autem pro conparabili
Abbreviated transcription (Latin):
ctate aut casu alic̾ hoĩs. aut negotii. ꝯfirmꝰat aut ĩfir¬
mat. Hoꝵ exẽpla ⁊ descriptiõeiꝰ. in p̾ceptis elocutionis
ꝯgnoscentur. Ac fons qͥdem ꝯfirmatiois ut facultas
tulit aptꝰ eͥ Nec minꝰ dilucide ꝗͣ minꝰ dilucidȩ rei na¬
tura ferebat demonstrat᷑. ẽ. Que ad modũ aut̃ q̃q ꝯsti¬
ĩ scripto u̾set᷑ tͣctari debeat. ⁊ q̃ in ꝗͣq argum̃tatioes ꝯ¬
ueniant:. singͣlatiꝰ in scdõ libro de uno qͦq n̾e dicemus.
In p̾sentia tantũmͦ numos ⁊ modos. ⁊ partes argum̾tandi
niri qͥdẽ oĩs ex his locis argum̃tatio pot̾it. ĩuenta exor¬
nari. ⁊ certas ĩ partes diftinguis ⁊ suauissimũ. ẽ. ⁊ sũ¬
me necessariũ. ⁊ ab artis seriptorib maxime .ẽ. ueglec

Expanded text:
is aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constiin scripto versabitur, tractari debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro de uno quoque ge- nere dicemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandiniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes distingui et suavissimum est et summe necessa
Abbreviated transcription (Latin):
stituit. Queso inqͥt. xęnofon. si uic inꝰ tuus equũ meli¬
orẽ hãt ꝗͣ. tuus.ẽ. tuũ ne equũ malis an iłuis : Illiꝰ ĩqͥt
Quid si fundũ meliorẽ hãt ꝗͣ. tuuꝰ. ẽ. utrũ talẽ tandem
fundũ hab̾e malis: Illũ ĩqͥt meliorẽ scilicet. Quid si uxo
egoniet dicã qͥd utq cogitetꝰ. Rã ⁊ tu mulier optimũ
uirũ mauis hab̾e. ⁊ tu xenofon urorẽ lectissimã maxime¬
uis. Quare nͥħ ꝑfeccritis ut neq uir melior. nec femina

Expanded text:
enophon, si vicinus tuus equum meliorem habeat, quam tuus est, tuumne equum malis an illius? illius, inquit. quid, si fundum meliorem habeat, quam tu ha- bes, utrum tandem fundum habere malis? illum, in- quit, meliorem scilicet. quid, si uxoegomet dicam, quid uterque cogitet. nam et tu, mulier, optumum virum vis habere et tu, Xenophon, uxorem vis. Quare nisi hoc perfeceritis, ut neque vir melior, neque femin
Abbreviated transcription (Latin):
aos ql errib tetaui aigumtotioes ĩ philos opħia mutus
liobscuris de qͥb certũ .ẽ. artificium ꝯstitutũ. Aerũ
illa nob abhorrere ab usu oratorio iisa ft̃. Quȩ ꝑtine aũ
a acendu ꝓnitam. ea nos cõmodiꝰ qͣm eetõs attendisse
hensio eꝑ qua arguitando adusarioꝵ ꝯfirmatio d¬

Expanded text:
s tractari argumen- tationes in philosophia multis et obscuris, de quibus certum est artificium constitutum. verum illa nobis abhorrere ab usu oratorio visa sunt. quae pertinere autem ad dicendum putamus, ea nos commodius quam ceteros adtendisseehensio est, per quam argumentando adver- sariorum confirmatio d
Abbreviated transcription (Latin):
tiões tͥb ex tẽꝑib ꝯsid̾abunt᷑. qͥd fecerit. aut qͥd sibi
accidit. aut qͥd dixerit.⁊ qͥd faciat. qͥd sibi accidat.
aut qͥd dicat. aut qͥd factunꝰ sit. qͥd ipsi casurũ sit.
qͣ sit usurꝰ orone. Ac ꝑsonis qͥdẽ hȩc uident᷑ eẽ at¬
tributa. PNegotiis aut q̃ st̃ attributa. partĩ sũt
ꝯtinentia cũ ipso negotio. partĩ in gestioe ne gotii
ꝯsid̾ant᷑. partĩ adiuncta negotio st̃. partĩ gestuꝰ ne¬
gotiũ ꝯlequunt᷑. Continentia st̃ cum ipso negotio
ea q̃ sẽꝑ fixa. ẽẽ. uident᷑ ad rẽ. neq ab ea posit̾ se
ꝑar̾i. ex his pͥma qͣdã .ẽ. buis cõplęxio totiꝰ negotii.
q̃ sũmã ꝯtinet facti. ħmͦ. Parentis occisio. patrię ꝑ¬
ditio. Deĩd̾ causa eiꝰ sũme. ꝑ qͣm. ⁊ qͣm obrẽ. ⁊ cuiu̾s
rei causa factũ sit q̃retur. Deĩd̾ añ gestã rẽ q̃ facta
st̃ ꝯtiuent᷑. usq ad ipsũ negotiũ. Deĩde ĩ ipso gerendo

Expanded text:
iderabuntur: quid fecerit aut quid ipsi acciderit aut quid dixerit; aut quid faciat, quid ipsi accidat, quid dicat; aut quid fac- turus sit, quid ipsi casurum sit, qua sit usurus oratione. Ac personis quidem haec videntur esse adtributa: negotiis autem quae sunt adtributa, partim sunt con- tinentia cum ipso negotio, partim in gestione negotii considerantur, partim adiuncta negotio sunt, partim negotium consequunter affixa esse videntur ad rem neque ab ea possunt se- parari. ex his prima est brevis conplexio totius neg- otii, quae summam continet facti, hoc modo: parentis occisio, patriae proditio; deinde causa eius summae, per quam et quam ob rem et cuius rei causa factum sit, quaeritur; deinde ante gestam rem quae facta sint continenter usque ad ipsum negotium; deinde, in ip
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nuꝑ gesta sint. q̃ scire pleriq possint. ⁊ itẽ q̃ ĩstent ĩ
ri qͥd otiꝰ. ⁊ quid seriꝰ fut᷑ũ sit. Et itẽ cõinunit᷑ ĩ tẽpe ꝑ
spiciendo. longinqͥtas eiꝰ ÷ ꝯsid̾anda. Nã sepe oportet
cõmetiri cũ tẽꝑe negotiũ: ⁊ uide. potuerit ne aut mag¬
tẽꝑis. habens in se alicꝰ rei idoneã faciendi. ⁊̃ ñ facien¬
dĩ oportunitatẽ. Quare cũ tẽꝑe ħ differt. Hã gñe qͥ¬
dẽ utrũq idẽ.ẽẽ. intelligit᷑. Serũ ĩ tẽꝑe spaciũ quodãmͦ
declarat᷑. ꝗ. ĩ auno. aut ĩ annis. aut ĩ aliqͣ anni parte spec¬
tat᷑. In occasiõe ad spatiũ tẽꝑis q̃dã faciendi oportuni¬
tas ĩtelligit᷑ adiuncta. Quare cũ gn̾e ide̾ sit. fit̾ aliud ꝙ
parce qͣdã ÷ specie ut diximꝰ differat. Hec distribuit᷑ ĩ tria
gn̾a. publicum. cõmune. singłare. IPublicũ. ẽ: ꝙ ciuitaᷤᷤ
uniu̾sa aliqͣ de causa freq̃ntat. ut ludi. dies festꝰ. bellũ.

Expanded text:
quae nuper gesta sint, quae scire plerique possunt; et item quae instent in ri, quid ocius et quid serius futurum sit. et item communiter in tempore per- spiciendo longinquitas eius est consideranda. nam saepe oportet commetiri cum tempore negotium et vi- dere, potueritne aut magtemporis habens in se alicuius rei idoneam faciendi aut non faciendi opportunitatem. quare cum tempore hoc differt: nam genere quidem utrumque idem esse intellegitur, verum in tempore spatium quo- dam modo declaratur, quod in annis aut in anno aut in aliqua anni parte spectatur, in occasione ad spatium temporis faciendi quaedam opportunitas intellegitur adiuncta. quare cum genere idem sit, fit aliud, quod parte quadam et specie, ut diximus, differat. haec distribuitur in tria genera: publicum, commune, sin- gulare. publicum est, quod civitas universa aliqua de causa frequentat, ut ludi, dies festus, bellum.
Abbreviated transcription (Latin):
quesuit. Peide eiꝰ faca qͥ sint principes ⁊ ĩuentores. qͥ de¬
nignuito utatis eĩ ⁊ iuentiois cõpbatores atq emuli. Deide
niꝗͣ de care. aut eiꝰ rei lex ⁊ ꝯsuetudo sit pactio. iudiciũ
seientia. artificiũ. Peide nat᷑a eiꝰ an euenire uulgo soleat.
anisolent᷑. ⁊ raro. Postea hões id sua auetoritate cõꝑba¬
re. an offendi ĩ his ꝯsueuerint. ⁊ ceta q̃ factũ aliqͥd̾ simi¬
le ꝯfesti. aut ex ttuallo solent ꝯsequi: Deide postremũ
aitendendũ. est. nũ qͣ res ex his reb q̃ posite st̃ ĩ partib
honestatis aut utilitatis ꝯseqͣntũr. de qͥb ĩ delib̾atõ gn̾e

Expanded text:
veniat; deinde eius facti qui sint principes et inven- tores, qui denique auctoritatis eius et inventionis com- probatores atque aemuli; deinde ecquae de ea re aut eius rei sit lex, consuetudo, pactio, iudicium, scientia, artificium; deinde natura eius, evenire vulgo soleat an insolenter et raro; postea homines id sua auctoritate comprobare an offendere in iis consueverint; et cetera, quae factum aliquid similiter confestim aut ex inter- vallo solent consequi. deinde postremo adtendendum est, num quae res ex iis rebus, quae positae sunt in par- tibus honestat
Abbreviated transcription (Latin):
trati sit educatꝰ. qͦs habuerit artiũ lib̾aliũ magist s.
qͦs uiuendi p̾ceptores. qͥb amicis utat᷑ qͦ ĩ negotio.
questu. artificio sit occupat᷑. qͦmͦ rẽ familiarẽ admi¬
nistret. qͣ ꝯsuetudine domestica sit. In fortuna qͥri¬
tur seruus sit. an lib̾. pecumosꝰ an tenuis. pͥuat᷑ an
cũ potestate. Si cũ potestate iure an n̾uria. felix.
clarꝰ. an qtͣ. qͣles liberos habeat. ut si de ñ uiuo qͥret᷑.
⁊ iã qͣli morte sit affect᷑ erit ꝯsicłandũ. Phabitũ aut̃
hẽ appellam̾ au̾ni aut corꝑis ꝯstantẽ ⁊ absolutã aliqͣ
in re ꝑfectionẽ. aut uirtutis. aut alicꝰ artis ꝑcepti

Expanded text:
tratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, tratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit. in fortuna quaeritur, servus sit an liber, pecuniosus an tenuis, privatus an cum potestate: si cum potestate, iure an iniuria; felix, clarus an con- tra; quales liberos habeat. ac si de non vivo quaeretur, etiam quali morte sit affectus, erit considerandum. habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem et absolutam aliqua in re
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ facilius. ẽ. Hȩ aut̃ parti diu̾ino. partĩ mortali
ĩ gn̾e u̾sant᷑. Mort̾aliũ aut̃. pars ĩ hõiũ. pars in besti¬
arũ gn̾e numerat᷑. Atq hõiũ genꝰ. ⁊ in sexu ꝯsid̾at᷑
uipile an muliebre sit. ⁊ ĩ natiõe. patͥa. ⁊ cognatio e¬
⁊ etate. Natiõe gͣuis. an barbarꝰ. patͥa. aithenensis.
an lacedemonieꝰ. Cognatioẽ. qͥb maiorib qͥb ꝯsangui¬
neis. Actate. puer an adolescens. natu gͣndior. añse¬
nex. Ptea cõmoda ⁊ ĩcõmoda ꝯsidant᷑ abꝰ nat᷑a data.
animo. aut corꝑi. ħ mͦ. Walens. an ĩbecillis. longͦ. an
buis. formosus an deformis. uelox an gardꝰ sit. acut᷑
an ebetior. memor an obliiosus. Com̃is. officiosꝰ. an
facet᷑. pudens. patiens. an qtͣ. ⁊ oĩno q̃ a nat᷑a data. a uui¬
cõꝑaut᷑. ad habitũ ꝑtinent: de qͦ pͦteriꝰ. ẽ. dicendum.
In uictu ꝯsidare op̾ortet. ap̃ quẽ. ⁊ qͦ more. ⁊ cuiꝰ arbi¬

Expanded text:
ilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- santur. mortalium autem pars in hominum, pars in bestiarum genere numerantur. atque hominum genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit, et in natione, patria, cognatione, aetate. natione, Graius an barbarus; patria, Atheniensis an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus consanguineis; aetate, puer an adulescens, natu grandior an senex. praeterea commoda et incommoda considerantur ab natura data animo aut corpori, hoc modo: valens an inbecillus, longus an brevis, formonsus an deformis, velox an tardus sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus, comis officiosus an infacetus, pudens, patiens an contra; et omnino quae a natura dantur ani est dicendum. in victu con- siderare oportet, apud quem et quo more et cuius arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuentũ aliqͦ exgnẽ rẽ aliꝗͣ. aut ꝓbabilit̾ offendens. aui
necessariȩ demonstrans. Necessario demonstrant᷑ e
iuiro ꝯcubuit. Hoc genꝰ argum̾tandi ꝙ. ĩ necessaria de¬
monstratiõe u̾sat᷑ maxime tͣctat᷑ ĩ dicendo. aut ꝑ cõ¬
plexionẽ. aut ꝑ enumerationẽ. aut ꝑ simplice̾ ꝯclu¬
mer̾o .ẽ: ĩ qͣ plurib reb  expositis ⁊ cęt̾is ĩfirmatis.
Nã sine causa. maleficiũ susceptũ ñ pot̃. ẽẽ. S neq ĩ¬
unicitie fuerũt. nec metꝰ ullus. nec spes ex morte il¬
lius alicuiꝰ cõmodi. neq ad amicũ hꝰ aliquẽ mors illiꝰ
mare fui: relinqͥtur. ut idq dicitis ñ mͦ nõ fece̾rim
s ne potuerĩ qͥdẽ facẽ. Atqħ diligent᷑ oportebit uide̾.

Expanded text:
inventum aliquo ex genere rem aliquam aut probabiliter ostendens aut ne- cessarie demonstrans. Necessarie demonstrantur eerit, cum viro concubuit. hoc genus argumentandi, quod in necessaria demonstratione versatur, maxime tractatur in dicendo aut per complexionem aut per enumera- tionem aut per simplicem conclumeratio est, in qua pluribus rebus expositis et ceteris infirmatis unam sine causa maleficium susceptum non potest esse; si neque inimicitiae fuerunt nec metus ullus nec spes ex morte illius alicuius commodi neque ad amicum huius aliquem mors illius mare fui, relinquitur, ut id, quod dicitis, non modo non fecerim, sed ne potuerim quidem facere. atque hoc diligenter oportebit vid
Abbreviated transcription (Latin):
tacebit᷑: elicienda . ẽ. responsio. aut qm tacit᷑nitas imi
tat᷑ ꝯcessionẽ: ꝑ eo ac si ꝯcessũ sit. ꝯclułe oportebit argu¬
nitationẽ. Ita fit ħ gñs argum̃tandi tͥꝑtitũ. Prima pͥar̾
ex similitudine ꝯstat unã. plurib ue. Alt̾a fit ex eo ꝙ.¬
ꝯcedi uolumꝰ. cuiꝰ causa similitudines adhibitȩ ft̃. Ter¬
tia ex ꝯclusione. q̃ aut ꝯfirmat ꝯcessionẽ. aut qͥd ex ea
esficiat᷑ ostendit. S qr ñ satis alicui uidet᷑ dilucide de¬
monstratũ. nͥ qͥd ex ciuili causaꝵ gne̾ exẽpli subiecerim᷑.
aut alit̾ ħ in sermone atq ĩ dicendo sit utendũ. s ut
loco nͥ monstret᷑ neq̃unt ꝯgnoscere. Ergo ĩ hac causa q̃
cũ paucos dies ipse ꝯtͣ legẽ exercitũ tenuiss. lacȩdemo

Expanded text:
elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imi- tatur confessionem, pro eo, ac si concessum sit, con- cludere oportebit argumentationem. ita fit hoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimus,aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut loco, nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac causa, quae cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lace
Abbreviated transcription (Latin):
aut corꝑis ex tẽꝑe aliqͣ d̾ causa cõmutatio. ut leticia.
cupidit᷑as. metꝰ molestia morb. debilitas. ⁊ alia qͣ
in eodẽ gn̾e reppiunt᷑. Studiũ ẽ. aut aĩ assidua
⁊ uehemens ad aliꝗͣ rem applicata cũ magna uo
luntate occupatio: ut philosophiȩ. poetriȩ. geo

Expanded text:
aut corporis ex tempore aliqua de causa commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus, debilitas et alia, quae in eodem genere re- periuntur. studium est autem animi assiduaet vehemens ad aliquam rem applicata magna cum voluptate occupatio ut philosophie poetrie» et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣde. ⁊ eau parte ex posuimꝰ. Exepla aut cuiꝰq gnĩs tũ cõ mo¬
d ex posituri sum̾. cũ ĩ unũ qdq eoꝵ argunitoꝵ copia da¬
bim Na argumtandi rõ dilucicdiorerit. cũ ⁊ ad ges sad
erepla canse stau potit accomodari.  Consltacioe causerre¬
ꝑtar statiꝰ placet ꝯsidare utrũ causa sit simplex an ꝯuiine¬
ba. Et si ꝯminieta erit. utrũ sit expluribꝰ qstioibꝰ iuneta. an
ex aliqͥ copatioa. Uiplex . e. qͥ ab soluta i seꝯtinet qͥttionẽ h¬

Expanded text:
tum commodius exposituri videamur, cum in unum quodque eorum argumentorum copiam dabimus; nam argumentandi ratio dilucidior erit, cum et ad genus et ad exemplum causae statim poterit accommodari. Constitutione causae reperta statim placet conside- rare, utrum causa sit simplex an iuncta; et si iuncta erit, utrum sit ex pluribus quaestionibus iuncta an ex aliqua conparatione. simplex est, quae absolutam in se continet
Abbreviated transcription (Latin):
di rõnib tͣctis ꝯfirmari oporteat. IOs res argunien¬
tando ꝯfirmant᷑. aut ex eoꝗ. ꝑsonis. aut ex eo ꝙ ne¬
gotiis . ẽ. attͥbutũ. Ac ꝑsonisꝰ has res attͥbutas puta¬
mus. Nom̃. Nat᷑am. Uictũ fortunã. habitũ. Affec¬
tionẽ. Studia. Consilia. facta. casꝰ. Oiatioẽs. Nom̃¬

Expanded text:
di rationibus tractis confirmari oporteat. Omnes res argumentando confirmantur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, casus, orationes. nom
Abbreviated transcription (Latin):
tio q̃ u̾sat᷑ ĩ ꝑsonis. eiusmodi. ẽ: ut in ea simul cũ
reb ipsis ꝑsonaꝵ sermones. ⁊ ai ꝑspici possint hoc
mͦ. enit ad me sepe clamitans. Quid agis mitio:
Cur ꝑdis adolescentẽ nob̾: Cur amat: Cur potat e Cur
tu ħis reb sũptꝰ suggeris: Nestitu nimio ĩdulges. ni¬
miũ ĩ ept᷑ es. smium ipse es dutꝰ. p̃t̃ ȩquũ. ⁊ bonunt.
Hoc ĩ genẽ narratiõĩs multa debet ĩ. eẽ. fectiuitas ꝯfec¬
ta ex reru uarietate. aĩmoꝵ dissimilitudiue. guitace
leuitate. spe. metu. suspiciõe. desiderio. dissisniuati¬
oue. errore. imscđia. fortunȩ cõmutatioe. isoato cõ¬
modo subita letitia iocundo exitu rer. erus
Nunc de narratioe ea ꝗͥ causȩ ꝯtinet expostaone dicẽ¬
dũ uidet᷑. Eportet igit catres habere resut̃ olue

Expanded text:
tio, quae versatur in personis, eiusmodi est, ut in ea simul cum tio, quae versatur in personis, eiusmodi est, ut in ea simul cum rebus ipsis personarum sermones et animi perspici possint, hoc modo: Venit ad me saepe clamitans: Quid agis, Micio? Cur perdis adulescentem nobis? cur amat? Cur potat? cur tu his rebus sumptum suggeris, Vestitu nimio indulges? nimium ineptus es. Nimium ipse est durus praeter aequumque et bonum. hoc in genere narrationis multa debet inesse festivitas, confecta ex rerum varietate, animorum dissimilitudine, gravitate, lenitate, spe, metu, suspicione, desiderio, dissimulatione, errore, misericordia, fortunae commu- tatione, insperato incommodo, subita laetitia, iucundo exitu rerum. verNunc de narratione ea, quae causae continet ex- positionem, dicendum videtur. oportet igitur eam tres habere res: ut brev
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinet᷑. Altũ genꝰ ĩ qͦ digressio aliqͣ extͣ causã. aut cͥmi¬
natiõis aut similitudinis. aut delectatiõis. ñ aliene
ab eo neggtio de qͦ agit᷑. aut ãplificatiõis causa ĩt̃ponit᷑.
Taptiui gen .ẽ. remotuꝰ a ciuilib causis .q. delectationis¬
causa ñ uttili cũ exercitatiõe dr ⁊ scribit᷑. Eiꝰ parteᷤᷤ
st᷑ duȩ. Quaꝵ alta ĩ negotiis. alt̾a ĩ ꝑsonis maxime u̾¬
sat᷑. Ea ꝙͣ ĩ negotioꝵ expositiõe põsita ẽ. tres ht̃ par¬
tes Fabulã. historiã. Argum̃tũ. E fabula .ẽ. ĩ qͣ nec
uere. nec ueri similes res ꝯtinent᷑. Cuiꝰ modi .ẽ. an¬
ꝓds ĩgentes alites uincti iugo. PHistoria .ẽ. gesta reᷤᷤ¬
⁊ ab etatis nr̃e memoria renlota. Qͦ genꝰ. huiꝰmodi¬
.ẽ. Appiꝰ ĩdix cartaginiensib bellũ. I arguĩtũ est
ficta res. q̃ tñ fieri potuit. Huiꝰ mod̾i apterentiũ.
Nã is pꝰqͣ excessit ex ephebis ososia. ¶Illa aũt narra¬

Expanded text:
tinetur; alterum, in quo digressio aliqua extra causam aut criminationis aut similitudinis aut delectationis non alienae ab eo negotio, quo de agitur, aut amplificationis causa interponitur. tertium gencausa non inutili cum exercitatione dicitur et scribitur. eius partes sunt duae, quarum altera in negotiis, altera in personis maxime versatur. ea, quae in negotiorum expositione posita est, tres habet partes: fabulam, historiam, argumen- tum. fabula est, in qua nec verae nec veri similes res continentur, cuiusmodi est: Angues ingentes alites, iuncti iugo historia est gesta res, ab aetatis nostrae memoria remota; quod genus: Appius indixit Cartha- giniensibus bellum. argumentum est ficta res, quae tamen fieri potuit. huiusmodi apud Terentium: Nam is postquam excessit ex ephebis, Sosia illa autem narra
Abbreviated transcription (Latin):
mũ dicas. aut cui potissimũ loco respondeas eũ adipr¬
dettaĩmo firmissimo ꝯtͣdice paratũr pleruq se pot te¬
mere assensisse . ꝗͣ illũ sine causa ꝯfidere arbts᷑ Sin
auditoris Nudium defatigatio ab alienabit a causa. te
buiꝰ ꝗͣ parat᷑ fueriᷤᷤ eẽ. dicturũ cõmodũ .e. polliceri. ñ
initaturũ adũsariũ. Sinres dabit. ñ uitile ẽ. ab aliqͣre
noua aut ridicła ĩciꝑe. aut exteꝑe q̃ nata sit. Qꝰ senꝰstre¬
pitu ac elamatiõe idiget. aut ia parata qͥ apologuu fa

Expanded text:
mum dicas aut cui potissimum loco respondeas, cum admirmum dicas aut cui potissimum loco respondeas, cum admirdet animo firmissimo contra dicere paratum, plerum- que se potius temere assensisse quam illum sine causa confidere arbitratur. Sin auditoris studium defatigatio abalienavit a causa, te brevius, quam paratus fueris, esse dicturum commodum est polliceri; non imitaturum adversarium. sin res dabit, non inutile est ab aliqua re nova aut ridicula incipere aut ex tempore quae nata sit, quod genus strepitu, acclam
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qd odit᷑ ad id ꝙ. dilig̾it auditoris animꝰ tͣducatur
ł aissmilare idte defensurũ. qd̾ existimeris defen¬
fumis Delnide dui iã mitior factꝰ erit auditor: ĩgcdi pede¬
tentti ĩ defensionẽ. ⁊ dice̾ ea q̃ ĩdigͥent᷑ adũsarii tͥ q in¬
strare nichil hoꝵ ad te ꝑtinere. ⁊ negare te qͥcꝗͣ. de ad¬
usariis dictirii. neq hoc neq illud ut neq aꝑte ledaᷤ
eos qͥ diligunt᷑. ⁊ cam̃ id obseure faciens. qͦ ad possis ali¬
enes ab his auditoꝵ uolinntatẽ. ⁊ aliquoꝵ uidiciũ simi¬
lide re aut auctoritate ꝓferre imitatioe dignã. Deide
eandẽ. aut ꝯsimilẽ. aut maiorẽ. ł minorẽ agi rẽ ĩ p̃̾sentia
demonstrare .¶ Sin oro adũsarioꝵ fidẽ uidebit᷑ auditorib
fecisse. idꝙ ei qͥ itelligit qͥbꝰ rebꝰ fides fiat facile ert cotꝰ¬
rũ polliceri autꝰ adũsari dictoꝰ exordiri. ⁊ ab eo potilli¬
mũ ꝗ ipse nuꝑrime dixerit. aut dubitatioe iti qͥs pri¬

Expanded text:
ab eo, quod odit, ad id, quod diligit, auditoris animus traducatur; et dissimulare te id defensurum, quod existimeris; deinde, cum iam mi- tior factus erit auditor, ingredi pedetemptim in defen- sionem et dicere ea, quae indignentur adversarii, tistrare, nihil eorum ad te pertinere et ne- gare quicquam de adversariis esse dicturum, neque hoc neque illud, ut neque aperte laedas eos, qui diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, alienes ab eis auditorum voluntatem; et aliquorum iudicium simili de re aut auctoritatem proferre imitatione dignam; deinde eandem aut consimilem aut maiorem aut minorem agi rem in praesenti demonstrare. Sin oratio adversariorum fidem videbitur auditoribus fecisse—id quod ei, qui intellegit, quibus rebus fides fiat, facile erit cogrimum te dicturum polliceri, aut ab adversarii dicto exordiri et ab eo potissimum, quod ille nuperrime dixerit, aut du- bitatione uti, quid pri
Abbreviated transcription (Latin):
atiͥbuta st̃. qret᷑ locꝰ. tẽpꝰ. modꝰ occasio. facultas. Nloc̾
ꝯsid̾at᷑. ĩ nͦ res gesta sit ex oportunitate qͣ iudetur
habuisse. ad negotiũ ad ministrandũ. Ea aũt opor¬
tunitas q̃rit᷑ ex magnitudine. ex ĩt̃uallo. longinqͥ¬
tate. ꝓpinqͥtate. solitudine. celebritate. natura
ipsuꝰ loci. ⁊ iucinitate toiꝰ regiõis. Ex his etiam
nꝰ. an ipsiꝰ de qͦ agitur locꝰ sit an fuerit. Tempꝰ aut. ẽ.

Expanded text:
at, quaeritur locus, tempus, modus, occasio, facultas. Locus consideratur, in quo res gesta sit, ex opportunitate, quam videtur habuisse ad negotium administrandum. Ea autem opportunitas quaeritur ex magnitudine, intervallo, longinquitate, propinquitate, solitudine, celebritate, natura ipsius loci et vicinitatis et totius regionis. Ex his etiam nus an ipsius, de quo agitur, loc
Abbreviated transcription (Latin):
parte orõns collocat᷑ ĩ qͦ res postulat. Quo de gn̾e age¬
mͣ tũ. cũ de dispositiõe dicemꝰ. Hã ħ ad dispositionẽ
ꝑtinent. PIoꝰ q̃madimnodũ causa postulat narrnt᷑.
eu aut id ꝙ. aduersario ꝓdest dilucide.⁊ ornate expo
Quare ut ħ uitiũ uitet᷑. oĩa torqnda st̃ ad comodum

Expanded text:
e agemus tum, cum de dispo- sitione dicemus; nam hoc ad dispositionem pertinet. non, quemadmodum causa postulat, narratur, cum aut id, quod adversario prodest, dilucide et ornate expo-quare, ut hoc vitium vitetur, omnia tor- quenda sunt ad commodum
Abbreviated transcription (Latin):
aoerit. si ĩ ea nidebuntur ĩ eẽ. ea ꝯsolent apparere
i ueritate. si ꝑsonaꝵ dignitates seruabunt᷑. si causȩ
factoꝵ excabut si fuisse facultates faciendi uidebit.
de qua qrit᷑ funse oftendet᷑. si res ⁊ ad eoꝵ qͥ agent na¬
curatiad uuli morẽ.⁊ ad eoꝵ qͥ audient opĩnionẽ
accomodabit᷑. ac ueri qͥde similis ex his r̃oib. ẽẽ. pote
tũ cũ ipsius rei geste expositio magnã excip̃ offensi¬
onẽ. Quã arguintando. ⁊ causa agendo lenri opor¬
cebit. Quod cũ accidit m̃brati oportebit rei gestȩ¬
unodare. pit uulue yi p̾sto medicam̃tũ sit. ⁊ odiũ sta¬
ti defensio initiget. Nichil ꝓdest narratio tũ cũ aut
ab adu̾sariis re exposita nr̃a nichil ĩt̾÷. it̾u̾ aut alio
m narrare. ut ab his qͥ auduit ita tenet᷑ negotiũ. ut
nra nichil ĩt sit eos alio pacto docẽ. Qd̃ cũ accidit oĩ

Expanded text:
atio, si in ea videbuntur inesse quae solent apparere in veritate; si personarum dignitates servabuntur; si causae factorum exstabunt; si fuisse facultates faciendi  Ms., fanarrabitur, fuisse ostendetur; si res et ad eorum, qui agent, naturam et ad vulgi morem et ad eorum, qui audient, opinionem accommodabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse pottum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partemmodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit et odium statim defensio mitiget. nihil prodest narratio tum, cum ab adversariis re exposita nostra nihil interest iterum aut alio modo narrare; aut ab iis, qui audiunt, ita tenetur negotium, ut nostra nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tiõe ducent᷑. si eoꝵ ĩertia. negligentia. ⁊ gnauia. desidio¬
sũ studiũ. ⁊ luxuriosũ otiũ ꝑferet᷑. ¶ab auditoꝵ ꝑso¬
na beniuolentia captabit᷑. si res ab his fortit̾. sapienter.
mansuete. gestȩ ꝓferent᷑. ut ue qͣ assentatio nimia sig¬
nificet᷑. Et side his qͣm honesta existimatio. qntaerle ipsis
aseis talictoleans expeitatio sit ostendet᷑.¶ Ab reb ipsis

Expanded text:
neglegentia, igna- via, desidioneglegentia, igna- via, desidiosum studium et luxuriosum otium profe- retur. ab auditorum persona benivolentia captabitur, si res ab iis fortiter, sapienter, mansuete gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetur, si de iis quam honesta existimatio quantaque eorum iudicii et auctoritatis exspectatio sit ostendetur; ab rebus, si
Abbreviated transcription (Latin):
tibus utendũ. ẽ. ut id qd̾ .e. augeat᷑. IIn obscuro causẽ ge¬
ne̾: ꝑ pͥncipiũ dociles auditores ꝑficere oportebit. Rss
qͣrtuor ex locis cõꝑat᷑. ab nr̃a. ab adu̾sarioꝵ. a iudicũ ꝑ¬
sona. a causa.Ab nr̃a: si de nr̃is factis ⁊ offociis sine ar¬
pogantia dicemus. si cͥmmina illata. ⁊ aliqͣs minus hones¬
taᷤᷤ suspiciões uectas diluemꝰ si q̃ ĩ cõmoda accidint. aut
q̃ ĩstent difficultates pferemꝰ. si p̾ce ⁊ obsecratiõe hu¬
mili ac supplici uteniur. Ab aduersarioꝵ. aut si eos
ĩ odiũ. aut ĩ iuidiã aut ĩ ꝯtẽptiõẽ adducemꝰ. In odium
ducent᷑. si ꝙ. eoꝵ spurce. suꝑbe. crudelit̾. malidiose factũ
ꝓferet᷑. In muidiam: siuis eoꝵ. potentia. diuitiȩ. cogna¬
tio. pecuniȩ ꝓferent᷑. atq eoꝵ usus arogans ⁊ ĩtolerabił.
ut his reb magis uideant᷑ qͣm cause sue ꝯfidẽ. In ꝯtẽp

Expanded text:
tibus utendum est, ut id, quod est, augeatur. in obscuro causae getibus utendum est, ut id, quod est, augeatur. in obscuro causae genere per principium dociles auditores efficere oportebit. Nunc quattuor ex locis comparatur: ab nostra, ab adversariorum, ab iudicum persona, a causa. ab nostra, si de nostris factis et officiis sine arrogantia dicemus; si crimina inlata et aliquas minus honestas suspiciones iniectas diluemus; si, quae incommoda acci- derint aut quae instent difficultates, proferemus; si prece et obsecratione humili ac supplici utemur. ab ad- versariorum autem, si eos aut in odium aut in invidiam aut in contemptionem adducemus. in odium ducentur, si quod eorum spurce, superbe, crudeliter, malitiose factum proferetur; in invidiam, si vis eorum, potentia, divitiae, cognatio pecuniae proferentur atque eorum usus arrogans et intolerabilis, ut his rebus magis vi- deantur quam causae su
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit᷑. i pͥncipiũ. ĩ ĩsinuationẽ. ¶Principiũ. ẽ. or̃o. ꝑspicue
⁊ ꝓtinꝰ ꝑficiens auditorẽ beniuolũ. aut docile. aut attentũ
Insinuatio . ẽ. or̃o qͣdam dissimulatiõe ⁊ circuitiõe obscure
subiens auditoris animũ. IIn admirabili ñe cause si nõ
omo ĩfesti st̃ airditores. pͥnicipio beniuolentiã cõparare
licebit. Sin eit̾ uehement᷑ ab alienati c̃fuge necesse
erit ad ĩsimulationẽ. Nla si ab iratis ꝑspicue par ⁊ be¬
niuolentia appetit᷑. ñ mͦ ea ñ ĩuenit᷑. s atiget᷑ atq iflãma¬
tur odiũ. ¶In humili aut gne̾ cause ꝯtẽꝑtiõis tollende
caisa necesse .ẽ. atrentu esficẽ auditorẽ. Ilnceps qñs cause
si dubiã iudicationẽ habebit. ab ipsa iudicatioẽ exordi¬
endũ .ẽ. Sinau̾t parte̾ t᷑piadinis partẽ honestatis ha
tiõe ĩcipiemꝰ. aut ã lege. aut ab aliqͣ firmissima rõne
nr̃e dictiois. Sin uti pͥncipio placebit. beniuolentiȩ par¬

Expanded text:
et insinuationem. principium est oratio perspicue et protinus perficiens auditorem benivolum aut docilem aut attentum. insinuatio est oratio quadam dissimu- latione et circumitione obscure subiens auditoris animum. In admirabili genere causae, si non omnino infesti auditores erunt, principio benivolentiam conparare li- cebit. sin erunt vehementer abalienati, confugere ne- cesse erit ad insinuationem. nam ab iratis si perspicue pax et benivolentia petitur, non modo ea non inve- nitur, sed ais tollendae causa ne- cesse est attentum efficere auditorem. anceps genus causae si dubiam iudicationem habebit, ab ipsa iudi- catione exordiendum est. sin autem partem turpitu- dinis, partem honestatis habtione incipiemus aut a lege aut ab aliqua firmissima ratione nostrae dictionis; sin uti prin- cipio placebit, benivolentiae par
Abbreviated transcription (Latin):
firmi dat ad recusandũ. foris aut aliquid defenfiotsis
imnꝰ. cõꝑatio. Conce̾sio ẽ: cũ reus id ꝙ factũ. ẽ. defendit.
s ut ignoscat᷑ postulat. Hȩc ĩ duã partẽ diuidit᷑. purga
paremouet᷑. Hec paxteᷤ ħt tres. Imprudentia. Casũ. Ne¬
celsitatu. ¶Repcatio e. cũ ⁊ peccasse. ⁊ ꝯsulto peccasse reꝰ¬
se ꝯficet᷑. ⁊ t̾n ut ignoscat᷑ postulat. Qđ genꝰ ꝑraro pot̾ ac¬
cide P Remotio cminis. ẽ cũ id cͥm̃ qd ĩfertur. ab se ⁊ ab
sua culparui. ⁊ potestate ĩ aliũ reꝰ remoue conat᷑. Ia du¬
plict̃ fleri pot᷑. si aut causa aut factũ ĩ aliũ tͣusferet᷑. Cau¬
la tusferetur. cũ aliena dr̃ ui ⁊ potestate factũ. Factũ aut.
Qu aliꝰ aut debuisse aut potuisse face̾ dr. NRelatio eminis

Expanded text:
firmi ad recusationem, foris autem aliquid defensionis aiminis, conparatio. concessio est, cum reus non id, quod factum est, defendit, sed ut ignoscapa remouetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est cum et peccasse et consulto peccasse re fitetur et tamen, ut ignoscatur, postulat; quod genus perraro potest accidere. remotio criminis est, cum id crimen, quod infertur, ab se et ab sua culpa et potestate in alium reus removere conatur. id dupliciter fieri pot- erit, si aut causa aut factum in alium transferetur. causa transferetur, cum aliena dicitur vi et potestate fac- tum, factum autem, cum alius aut debuisse aut potuisse facere dicitur. relatio criminis
Abbreviated transcription (Latin):
qrid̃ qd factũ sit aliud alii uideat᷑. ẽe. Siccireo aliꝰ alio nõe
d appellet: qͣre ĩ eiꝰmodi gnibꝰ diffinienda res erit u̾bis.
sbuit describenda. Ut siqͥs sacrũ ex pͥuato surripue¬
pit utoũ fut an sacrilegꝰ sit iudicandus Nã id cũ qͥri¬
tur. necẽse .ẽ. diffinre utrũq qͥd sit fur. qͥd sit sacͥlegus.¬

Expanded text:
id, quod factum sit, aliud alii videatur esse et idcirco alius alio nomine id appellet. quare in eiusmodi generibus definienda res erit verbis et breviter describenda, ut, si quis sacrum ex privato subripuerit, utrum fur an sacrilegus sit iudicandus; nam id cum quaeritur, nece
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝗꝙ pͥmũ gestũ erit ita pͥmũ exponetur. ⁊rȩ¬
rũ ac temꝑũ oydo seruabitur. ut ita narrent᷑
ut gestȩ res ert̃. aut ut potuisse geriuidebunt᷑.
Sic erit ꝯsiderandũ ne qͥd ꝑt᷑bate. ne qͥd ꝯtorte dicat᷑.
ue ꝗͣ ĩ aliã rẽ tͣnseat᷑ ne ab̾ ultimo repetat᷑. ne ad ex¬

Expanded text:
ue primum gestum erit, ita primum exponetur, et rerum ac temporum ordo servabitur, ut ita narrentur, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur. hic erit considerandum, ne quid perturbate, ne quid con- torte dicatur, ne quam in aliam rem transeatur, ne ab ultimo repetatur, ne ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
cutio. memoria ꝓnuutiatio. Inuentio .ẽ. expositio rerum
ueraꝵ excogitatio ł ueri similiũ. q̃ causã ꝓbabilẽ redda̾t.
Di̾positio ẽ. rerũ ĩuentaꝵ ĩ ordine̾ distributio. Elocutio. ẽ.
idoneoꝵ u̾boꝵ ⁊ sententiaꝵ adĩuentionẽ accõmodatio. Me¬
moria. ẽ. firma aĩmi rerũ ac u̾boꝵ adĩuentione̾ ꝑceptio.
Pronuntiatio .ẽ. ex rerũ ac u̾boꝵ dignitate uociꝰ ⁊ corporiᷤ
modatio. c his rebꝰ buit̾ ꝯstitutiᷤᷤ. eas r̾ones qͥbꝰ osted̾e

Expanded text:
cutio memoria pronuntiatio. Inuentio est excogitatio rerum uerarum aut uerisimilium, quae causam probabilem reddunt. Dispositio est rerum inuentarum in ordineidoneorum verborum et sententiarum ad inventionem accommodatio; memoria est firma animi rerum ac verborum ad inventionem perceptio; pronuntiatio est ex rerum et verborum dignitate vocis et corporis moderatio. Nunc his rebus breviter constitutis eas
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ex qͣ causa nascit᷑. ꝯstitutionẽ appellamꝰ. Constitutio . ẽ. pͥ¬
ma ꝯfliccio causaꝵ. ex depulsiõe ĩtentioĩs ꝑfecta ħ mͦ. Feciᷤ¬
causa firmat᷑. ꝯstitutio ꝯiect᷑alis habet᷑. Cũ aut nõis qr uis
uocabuli diffinenda. ẽ. u̾bis. ꝯstitutio diffinitiua nõat᷑. Cũ¬
uͦ qͣlis res sit qͥrit᷑. qr ⁊ de ui ⁊ de gn̾e negotii ꝯtrou̾sia. ẽ. ꝯsti¬
tutio gn̾alis appellat᷑. At cũ causa ex eo pendet qd ñ aut is
age̾ uidet᷑ q̃m oportet. aut ñ cũ eo qͥ cũ oportet. aut ñ ap̃

Expanded text:
onem, ex qua causa nascitur, consti- tutionem appellamus. constitutio est prima conflictio causarum ex depulsione intentionis profecta, hoc modo: feciscausa firmatur, con- stitutio coniecturalis appellatur. cum autem nominis, quia vis vocabuli definienda verbis est, constitutio dum qualis res sit quaeritur; et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio generalis uocatur. Cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere uidetur quem oportet, aut non cum eo quicum oportet, aut non apud
Abbreviated transcription (Latin):
NUS IN OUAONN SARS
ra. quod in his omnibus medicina uersat᷑. Itẽ quibus
in rebus uersatur ⁊ facultas oratoRia. eas res
materiam artis RethoRice Nominiamus
ouora optime po̾ise dice existimauit. hic i̾funitã ⁊ ĩm̃sam

Expanded text:
us, in qua omnis ars ra, quod in his omnis medicina versetur, item, quibus in rebus ver- satur ars et facultas oratoria, eas res materiam artis rhetoricae nominamus.oratorem op- time posse dicere existimavit; hic infinitam et inmensa
Abbreviated transcription (Latin):
matioe ⁊ ꝯfirmatiõe rõis nascit᷑ ꝯtͦiisia. Nã sit ea nõb expo¬
cari. Potuit enĩ sine tuo scelẽ illiꝰ factũ pumiyi. Ex hac
diductiõe rõis illa sũma nascit᷑ ꝯtrou̾sia. qͣm iudicatio¬
ne̾ appellamꝰ. Ea. ẽ. hm̃i. Rectũ ne fuerit ab oreste ma¬
tre occidi. cũ illa orestis patre̾ occidisset. Firmam̾tii . ẽ.
firmissima arguintatio defensioris. ⁊ aptissima ad iu¬
dicationẽ. ut si uelit orestes dicẽ. ciꝰmodi aimũ. eẽ. matri¬

Expanded text:
expotuit; potuit enim sine tuo scelere illius factum puniri. ex hac de- ductione rationis illa summa nascitur controversia, quam iudicationem appellamus. ea est huiusmodi: rec- tumne fuerit ab Oreste matrem occidi, cum illa Orestis patrem occidisset. firmamentum est firmissima argu- mentatio defensoris et appositissima ad iudicationem: ut si velit Orestes dicere eiusmodi animum matri
Abbreviated transcription (Latin):
.N .p. amantissimũ de sin ciuitatis eripuit. Sat᷑ninũ fide cap
domesticos parietes ⁊ uultũ parentis asꝑsit. Sulpitio cui pau

Expanded text:
 amantissimum subito de sinu civitatis eripuit. Saturninum fide capdomesticos parietes et voltum parentis aspersit. Sulpicio, qui pau
Abbreviated transcription (Latin):
HEREN NT BREITR
expos UIMUs quas causas oratorem reciꝑe
oporteret. Et in qͥbus officiis artis elaborare
ꝯueniret. Et ea officia ꝗͣ ro̾e facillime ꝯsequi
posset. Uerum qi neq de oĩb reb simul dici po¬
terat: de maximis reb pͥmũ scribendũ fuit. quo
cet̾a ÷ͥ faciliora cognitu uid̾ent᷑. Itaq nob placitũ. ẽ.
ut ea q̃ difficillima eẽnt: potissimũ scribemꝰ:
asaruo .iiͦi. gn̾a st̃. Demonstrat̾m. De¬
libat̾m. Iudiciale. Multo difficillimũ ÷¬
Iudiciale. Ergo id pͥmũ absoluemꝰ. Hoc ⁊ in pͥore
libro egimꝰ. cum de oratoris.U. officiis tͣctaremus

Expanded text:
Herenni, breviter exposuimus, quas causas recipere oratorem oporteret, et in quibus officiis artis elaborare conveniret, et ea officia qua ratione facillime consequi posset. Verum, quod neque de omnibus rebus simul dici poterat et de maximis rebus primum scribendum fuit, quo cetera tibi faciliora cognitu viderentur, ita nobis placitum est, ut ea, quae difficillima essent, potissimum conscriberemus. Causarum tria genera sunt: demonstrativum, deliberativum, iudiciale. Multo difficillimum iudiciale est; ergo id primum absolvimus hoc et priore libro. De oratoris o
Abbreviated transcription (Latin):
orionis pͥmũ scrib̾e ĩcepimꝰ. In pͥmo libro locitti sum
de Exordio. Narrõne. Hunsiõe. nec pluribꝰ ub
ꝙͣ necẽe fuit. Nec̾ minꝰ dilucide ꝙͣte uelle existimaba¬
mͦ. Nem ꝯiu̾ncte. de Confirmõe. & Cõfutõe dicendũ
fuit. Qͦre gn̾a ꝯstitutionũ. ⁊ earũ partẽ aꝑuimꝰ. Ex
quo simł oftendebat᷑ qͥmͦ ꝯstitutionẽ. ⁊ partẽ ꝯstit̾onis.

Expanded text:
orationis primum scribere incepimus: in primo libro locuti sumus de exordio, narratione, divisione, nec pluribus verbis, quam necesse fuit, nec minus dilucide, quam te velle existimabamus; deinde coniuncte de confirmatione et confutatione dicendum fuit. Quare genera constitutionum et earum partes aperuimus; ex quo simul osten
Abbreviated transcription (Latin):
stitons accõnsodare. Et itẽ qͣles argum̃toes quas greci
ephyrhtpemaoa appellant: sequi. & qͣles uitari oportet.
Quoꝵ utrũq ꝑtinet ⁊ ad ꝯfirmatioẽ. ⁊ ad ꝯfutatiõe. De¬

Expanded text:
utionis adcommodare; et item quales argumentationes, quas Graeci heremata appellant, sequi, quales veitari oporteret; quorum utrumque pertinet ad confirmationem et ad confutationem. De
Abbreviated transcription (Latin):
Alalleolꝰ iudicat᷑ ÷ mat̾m necasse. ei cdamnato statiꝰ folis¬
⁊ ĩ carcerẽ ductꝰ ÷. Qui defendbant eũ: tabulas ĩ carcer
affert̃. testam̃tũ ipso presente ꝯscribunt h̾edes qͦs ille n¬
bet. Testes rite affuert᷑. De illo suppliciũ paulo pꝰ sumtꝰ
Hi qͥ he̾des erant testam̃to: hẽditatẽ adeunt. Ex̃ mis
malleoli qͥ eu̾ obpugnau̾at ĩ eiꝰ ꝑicło: suã uocat he̾ditai¬

Expanded text:
Malleolus iudicatus est matrem necasse. Ei damnato statim folMalleolus iudicatus est matrem necasse. Ei damnato statim folulas in carcerem adferunt, testamentum ipso praesente conscribunt, testes recte adfuerunt; de illo supplicium sumitur. Ii, qui heredes erant testamento, hereditatem adeunt. Frater minor Malleoli, qui eum obpugnaverat in eius periculo, suam vocat heredita
Abbreviated transcription (Latin):
ntercedere. ille nicħominꝰ cistellã detulit. Cepio uͥ eum¬
spedunto ÷ quo seciꝰ ferat᷑. Accersit᷑ cepio maiestatis. Co¬
lir. aut iudices mutand qͥ reus ꝯdic. Hac parte ꝯstit̾õis
ge in iuticiis. nos in iuire cunli plerũq utimͦ. In hac
publica gͣ loco pͥuato clicat᷑ sustulisse: possit dr̾e cũ dif¬
sinitone sit usus ꝙͥ sit futum qͥ pecłatꝰ. sec̃ furti agi nꝰ
rit. ⁊ in publicis questionib cauetur legib: ut ante
si reo cõmodum sit: iuditiũ de accusatore fiat. utrum
modi. Di furiosus existat: agnatoꝵ gentiliũq in eo pe¬
cuniaq eiꝰ potestas esto. Et lex. Qui parentẽ necasse
iudicatꝰ erit. is obuolutꝰ ⁊ obligatꝰ corio deueat᷑ in pro¬
fiuentẽ. Et lex. Pat̾familias uti sr̃ familia pecunia¬
ue sua legauerit: ita ius esto. Et lex. Si pat̾familias tces¬
tus moritur. familia pecuniaq eiꝰ agnatoꝵ ⁊ gentiliũ esto

Expanded text:
intercedere, ille nihilominus sitellam detulit. Caepio, uintercedere, ille nihilominus sitellam detulit. Caepio, uimpedimento est, quo setius feratur: arcessitur Caepio maiestatis. Condum aut iudices mutandos reus dicit. Hac parte constitutionis Graeci in iudiciis, nos in iure civili plerumque utimur in hac publica de loco privato dicatur sustulisse, possit dicere, cum definitione sit usus quid sit furtum, quid peculatus: secum furti agi, non et in publicis quaestionibus cavetur legibus, ut ante, si reo commodum sit, iudicium de accusatore fiat, utrum iusmodi: Lex: si furiosus existet, adgnatum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. Et lex: qui parentem necasse iudicatus erit, ut is obvolutus et obligatus corio devehatur in profluentem. Et lex: paterfamilias uti super familia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. Et lex: si paterfamilias ‹intestato moritur, familia› pecuniaque eius agnatum gentilium esto.