comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tandum.: nam que oro alia hoĩs uita ẽ. aut
quid aliud agens ab aĩalibus brutis differt.
preclare Cicero docto uiro inquit uiuere ẽ
cogitare inhanc rem: non urbem aliquam
non theatrum: sed agrum locum prorsus y¬
doneum: in suꝑ & inclinante diei comodissi¬
mum tpũs elegerat: Nullus enim locus: nulla
pars etatis apcior meditanti ꝙ & agrestis soli¬
tudo & Iuuenili feruore pre terito relictisq
ut ita dixerim a tergo meridiams horis pla¬
cacioris uite tranquillitas iamuergentis ad
maximus iacob quando scalam.
illam celotenus erectam: ascendentesq & des¬
cendentes angelos.& inuixum scale dnmn ui¬
dit: ubi fuisse illum opinamur qm̃ magna in
urbe: qui pulcra domo qmͣ locuplete cubiculo
Erat ille non modo procul aburbibus: sed eciã
procul adomo: ut enu ipiũs Iosephi uerba
non mutem: propter odium prounci alium
apud nullum quidem succedere uoluit sed
sub dumo iacębat: capud suuĩ lapidibus sub¬

Expanded text:
tandum. Nam que, oro, alia hominis vita est, aut tandum. Nam que, oro, alia hominis vita est, aut quid aliud agens ab animalibus brutis differt? Preclare Cicero: «Docto viro» inquit «vivere est cogitare». In hanc rem, non urbem aliquam, non theatrum, sed agrum, locum prorsus ydoneum, insuper et inclinate diei commodissimum tempus elegerat. Nullus enim locus, nulla pars etatis aptior meditanti, quam et agrestis solitudo et, iuvenili fervore preterito relictisque, ut ita dixerim, a tergo meridianis horis, placatioris vite tranquillitas iam vergentis admaximus Iacob, quando scalam illam celotenus erectam, ascendentesque et descendentes angelos, et innixum scale Dominum vidit? ubi fuisse illum opinamur, quam magna in urbe, quam pulcra domo, quam locuplete cubiculo? Erat ille non modo procul ab urbibus, sed etiam procul domo; ut enim ipsius Iosephi verba non mutem, «propter odium provincialium apud nullum quidem succedere voluit, sed sub divo iacebat, caput suum lapidibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
bi deterra longinqua fecunda uxor
ad uecta est: Quid putas ayebat. Erat fors an
inforo ꝑorabat causas Ex ercebat iudicia: eme¬
bat aliquid aut uendebat clabat mutuũ uł pos¬
cebat: uel datum exigebat acceptumq solue¬
bat: Ni hil horum omino: Quid ergo: de¬
ambulabat inquit eo tempore ꝑuiam que
ducit ad puteum cuius nomẽ euiuentis. &
us dixerunt: Sed creator solis rerumq oĩm
ut psalmista loquitur: fons uite est: quo nõ
dormiendo. non ꝑ inuia gradiendo: sed ꝑ
uiam de ambulando puenitur: Et sequitur
habitabat enim interra australi & egressus
fuerat ad meditandum in agro inclinata iam
die ubi filit̾ nihil ȩst. quod misterio uacare
putem: Habitabat enim interra australi t̾ra
hiuli & deuexa & clara & ethȩrei solis uici¬
nitate preferuida & egressus erat: undere¬
ris: nisi extra corporis sui domum Egressus
inꝙͣ extra se ipmn & miserie mortalis ergas¬
tulum: non ad infame ocium: sel ad mnedi¬

Expanded text:
bi de terra longinqua fecunda uxor bi de terra longinqua fecunda uxor advecta est, quid putas agebat? erat forsan in foro, perorabat causas, exercebat iudicia, emebat aliquid aut vendebat, dabat mutuum vel poscebat, vel datum exigebat acceptumque solvebat? Nichil horum omnino. Quid igitur? «Deambulabat» inquit «eo tempore, per viam que ducit ad puteum, cuius nomen est viventis et us dixerunt, sed creator solis et siderum reut Psalmista loquitur, «fons vite» est: quo non dormiendo nec per invia gradiendo sed per viam deambulando pervenitur. Et sequitur: «Habitabat enim in terra australi, et egressus fuerat ad meditandum in agro, inclinata iam die». Ubi similiter nichil est, quod misterio vacare putem: habitabat enim in terra australi, terra humili et devexa, et clara et etherei solis vicinitate prefervida. Et egressus erat: unde reris, nisi extra corporis sui domum? egressus, inquam, extra seipsum et miserie mortalis ergastulum, non ad infame otium sed ad medi
Abbreviated transcription (Latin):
suspicemur: non equidem fubatratis laquea¬
ribus tectorum Sed subquercus umbra glan¬
difere rurale conuiuium celebratum est : Et ille
certe. Sanc tissimus atq diuino omni fauore dig¬
inssimus uir fuit tante obediencie: ut dum
dei uissis obsequitur unigenito filio non par¬
ceret: Ut reliqua laudum eius sileam: deqͥb
dicendi tempiis forte aliud alterq locus opor¬
tumor dabitur ex quibus om̃ibus inime mirũ
sit: si talem uirum arctuis est amplexa diuini¬
tas. Illud magnum: ꝙ suo merito ancilla eiꝰ
egipcia fugiens ab angelo reuocata &iterum
in extremis posita atq desperans rursus aban¬
gelo recreata est: Et ut ad propositũ spec tet
Alterum iuxta fontem aque alter subter unã
arborem: utrũq certe insolitudine gestum
est ut ne id mirum sit infantem suũ: quem fu¬
ge comitem gestabat. in solitudie seruatũ
celestisq bencficĩi memorem & ipsum post
solitarium ȩuasisse
Uid hoc patre satus ysaac: quando si¬

Expanded text:
suspicemur, non equidem sub auratis laqueasuspicemur, non equidem sub auratis laquearibus tectorum, sed sub quercus umbra glandifere rurale convivium celebratum est. Et ille certe sanctissimus atque omni divino favore dignissimus vir fuit, tante obedientie ut, dum Dei iussis obsequitur, unigenito filio non parceret, ut reliqua laudum eius sileam, de quibus dicendi tempus forte aliud, alterque locus oportunior dabitur. Ex quibus omnibus minime mirum sit, si talem virum arctius est amplexa divinitas. Illud magnum, quod suo merito ancilla eius egiptia fugiens ab angelo revocata et, iterum in extremis posita atque desperans, rursus ab angelo recreata est. Et ut ad propositum spectet, alterum iuxta fontem aque, alterum subter unam arborem, utrunque certe in solitudine gestum est, ut ne id mirum sit infantem suum, quem fuge comitem gestabat, in solitudine servatum celestisque beneficii memorem, et ipsum post solitarium evasisse. Quid hoc patre satus Isaac? quando si
Abbreviated transcription (Latin):
parens. generis hũani: ꝙͣ diu folus fuit
nemo felicior. mox ut comitatus. nemo
miserior. solus stetit: comitatus ruit: solus be¬
ate ciuis patrie comitatus infelicis exilii peregri¬
nus solus in requie & gaudio: comitatus inlaꝰ¬
boribus de doloribus multis: deniq solus inmor¬
talis fuerat iunge sociam mortalis efficitur
Iam tunc clarum & insigne presagium. quid
de societate feminea sperare posterita deberet
Ed ne inlimine heream. magnus ille
multarumq gencium pater abraam
bernaculis: inq conuallibus collocuitorem deũ
meruit. & promissa illa magnifica que uigit
in nobis extremis. utinamq non pessimis hõim
implentur Idem non in aula cortinis obsita &
uillis instrata crispantibus: sed in solo herbido
& agresti utq geneseos textus habet in cõual¬
le: ut Iosphus illicem in abre sedebat: qñ dignꝯ
est habitus: dei angelos habere conuuas nse¬
ue quid forte aliud. qͣm̃ quod u̾ba sonant

Expanded text:
parens generis humani, quandiu solus fuit, parens generis humani, quandiu solus fuit, nemo felicior; mox ut comitatus, nemo miserior: solus stetit, comitatus ruit; solus beate civis patrie, comitatus infelicis exilii peregrinus; solus in requie et gaudio, comitatus in laboribus et doloribus multis; denique solus immortalis fuerat, iunge sotiam, mortalis efficitur. Iam tunc clarum et insigne presagium, quid de societate feminea sperare posteritas deberet. Sed ne in limine heream, magnus ille multarumque gentium pater Abrahambernaculis inque convallibus collocutorem Deum meruit et promissa illa magnifica, que iugiter in nobis, extremis utinamque non pessimis hominum, implentur. Idem non in aula cortinis obsita et villis instrata crispantibus, sed in solo herbido et agresti, utque Geneseos textus habet in convalle, ut Iosephus ad Ilicem Mambre sedebat, quando dignus est habitus Dei angelos habere convivas. Neve quid forte aliud quam quod verba sonant
Abbreviated transcription (Latin):
cyprum in insulam sius moribus. longe dissi¬
milem: cuius tamen una rupens duri iuri ruri
propoito cõueniret: ubi locum nactus terribi¬
lem ualde s criptoris proconisq sui hyeronimi
uerbum ponam. ac semotum substitit Et ut cũc¬
tis eum ne furtim dilaberetur obseruantibus
ꝙ uno in loco dui illum non posse consistere
publice persuasum erat ibidem laborum uite
finem habuit quem in terris imitatus fuerat
ad celos imitatuis antonium. His igitur breui
ad modum & succinta conmemoracõe prete¬
ritis ut dicam sic atq sepositis &. reliquis silen¬
cio obrutis quotqt sunt id genus. quibus sola
heremus celum fuit in terris. que copiosa &. a¬
mena & uaria & penetrabilis. atq ignea lciõ
est: & que preriose mati̾e stilum habens ac ma¬
gnis texta ingeniis natura pariter atq arte¬
delectet: aliquot exempla minus trita. perse¬
creciores scupturarum recessus: spersa r̃ colliga
Tut ap̾mis ordiar adam publicus ilie

Expanded text:
Cyprum insulam suis moribus longe dissiCyprum insulam suis moribus longe dissimilem, cuius tamen una rupes duro viri proposito conveniret, ubi locum nactus «terribilem valde», ut scriptoris preconisque sui Ieronimi verbum ponam, ac «semotum» substitit. Et ut, cuntis eum ne furtim dilaberetur observantibus, quod uno in loco diu illum non posse subsistere publice persuasum erat, ibidem laborum vite finem habuit, quem in terris imitatus fuerat ad celos secutus Antonium. His igitur brevi admodum et succincta commemoratione preteritis, ut sic dicam, atque sepositis et reliquis silentio obrutis, quotquot sunt id genus, quibus sola heremus celum fuit in terris — que copiosa et amena et varia et penetrabilis atque ignea lectio est et que, preciose materie filum habens ac magnis texta ingeniis, natura pariter atque artedelectet —, aliquot exempla minus trita, per secretiores scripturarum recessus sparsa, recolligam. 2 Et ut a primis ordiar, Adam, publicus ille
Abbreviated transcription (Latin):
plius hoĩm milia iter eius impedire : Quo do¬
lore cum media prope confũptus eẽt populo pa¬
ciente sed dolente & prosequente tandem
abiit in profundissimas solitũdines. & ad an¬
tonii locum qui paulo ante tanto uacuus habi¬
tatore remanserat peruȩniẽs atq ibi discipulis
eius inuentis: auditu flebile: pium dictu a
uidissime cuncta ꝑquirens ortulum eius &
lectulum unde ad celum felix ille conscende¬
rat. inuisit: Atq in eo dulcis quedam tanti
uiri memoria procubuit: ipsum recenti uelud
antonii accubitu calentem: sepe complectes
atq deosculans: quodq non tam lcĩone ꝙͣ opi¬
mone fretus addiderim alienum stratum su¬
is lacrimis rigans At inde alias atq alias solitu¬
curreret interdum eciam ad barbaras naciones
clam de creu̾it proficisci: ubi nec intellcũs nec
cogintus respiraret: ut eadem fama nominis
eum persequente p̾mo quidem in siciliam na¬
uigarit. Inde in dalmaciam postremo aut in

Expanded text:
plius hominum milia iter eius impediere. Quo doplius hominum milia iter eius impediere. Quo dolore cum inedia pene consumptus esset, populo patiente sed dolente et prosequente, tandem abiit in profundissimas solitudines, et ad Antonii locum, qui paulo ante tanto vacuus habitatore remanserat, perveniens atque ibi discipulis eius inventis — auditu flebile, pium dictu — avidissime cunta perquirens, ortulum eius et lectulum unde ad celum felix ille conscenderat invisit, atque in eo dulci quadam tanti viri memoria procubuit, ipsum recenti velut Antonii accubitu calentem sepe complectens atque deosculans, quodque non tam lectione quam opinione fretus addiderim, alienum stratum suis lacrimis rigans. Ut inde alias atque alias solitucurreret, interdum etiam ad barbaras nationes clam decreverit proficisci, ubi nec intellectus nec cognitus respiraret. Ut eadem fama nominis eum persequente, primo quidem in Siciliam navigarit, inde in Dalmatiam, postremo autem in
Abbreviated transcription (Latin):
suam uellet absconditam: nequa uł gelielum
cinerem mundam fauoris aura contingeret
adeo nobilitatus & gloriosuis effectus ẽ: ut xp̃us
homũculum suum egipciace solitudinis la¬
tebris abditum & ut ipsius Atanasii heredis
atq hystorici sui uerbis utar alio pene orbe ce¬
latum Affrice. hispanie Eallie stalie Illirico
ip̃i eciam que urbium capud ẽ Rome ut exor¬
dio promiserat demonstrarit: Non exequar ut
insolitudinem quoq fugit hylarion Antonii
uirtutum nobilis emulus fama uiri primum.
mox bimestri obseruacoe uite eius ac monitis
presentiq concius exemplo ubi ab adolescen¬
cia semum ꝑ seuerans brume p̾mum & estatis
intemperiem angusto tugurio post autem cella
nihil angustiore neq tam domus ꝙ sepulcri
speriem habentem. subiouit: ut inde dun
aduiri nomen turbis coeuntibus &. solitudie
una multarum urbium inquieta negociis fu¬
gam meditaretur recognita decem ex eoam¬

Expanded text:
suam vellet absconditam, nequa vel gelidum suam vellet absconditam, nequa vel gelidum cinerem mundani favoris aura contingeret, adeo nobilitatus et gloriosus effectus est, ut Cristus homunculum suum egiptiace solitudinis latebris abditum, et, ut ipsius Athanasii heredis atque historici sui verbis utar, «alio pene orbe celatum, Africe, Hispanie, Gallie, Italie, Illirico, ipsi etiam que urbium caput est Rome, ut in exordio promiserat», demonstrarit. Non exequar ut in solitudinem quoque fugit Hilarion, Antonii virtutum nobilis emulus, fama viri primum, mox bimestri observatione vite eius ac monitis presentique concitus exemplo, ubi ab adolescentia in senium perseverans, brume primum et estatis intemperiem angusto tuguriolo, post autem cella nichil augustiore neque tam domus quam sepulchri speciem habente, submovit. Ut inde dum, ad viri nomen turbis coeuntibus et solitudine una multarum urbium inquieta negotiis, fugam meditaretur, re cognita, decem et eo am
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gauisi: ut tot iam spĩtalibus bellis uictor
tot uisibilium hostium exercitibus triumpha¬
tus: cum ad nonagesimũ uite annum ꝑueniss
ex nullo uspiam ap̃parente hoim: se iam solum
here micalam cogitaret: multo uetustiorem atq
remociorem solifudims incolam alterius: pati¬
lum thebeum querere ad monitus reuelacõe
noc turna paruit:. queliuit inuenit.horrificis
in itinere p̾mum monstris inuentis: ut congres¬
sis tandem & post longum silencium collocũtis
adripam fontis exigui &. ueteris umbram palme
seuerissima inspecilunca: missus e celo panis unꝯ
duobus xpĩ fortissimis ueteranis multo ĩ eiumo
ex haustis habunde suffecerit: demiq ut paucis
post diebus mestus animi multisq cum fletibus
hospes paulum sepeliuit in effodienda humo
leonum unguibus insueto pietatis officio ad¬
uitus: Ad fumam qͣlr indesertis latitans &in
tantum omĩs glorie fugitãs ut sepulturã quaq

Expanded text:
sunt gavisi. Ut tot iam spiritalibus bellis victor, sunt gavisi. Ut tot iam spiritalibus bellis victor, tot invisibilium hostium exercitibus triumphatis, cum ad nonagesimum vite annum pervenisset et, nullo uspiam apparente hominum, se iam solum heremicolam cogitaret, multo vetustiorem atque remotiorem solitudinis incolam alterius, Paulum Thebeum, querere admonitus revelatione nocturna, paruit: quesivit, invenit, horrificis in itinere primum monstris inventis. Ut congressis tandem et post longum silentium collocutis, ad ripam fontis exigui et veteris umbram palme, secretissima in spelunca, missus e celo panis unus duobus Cristi fortissimis veteranis, multo ieiunio exhaustis, abunde suffecerit. Denique ut paucis post diebus mestus animi multisque cum fletibus hospes Paulum sepelivit, in effodienda humo leonum unguibus insueto pietatis officio adiutus. Ad summam, qualiter in desertis latitans, et in tantum omnis glorie fugitans ut sepulturam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
sibi in anis głe aut alicui erroris & false cuiuspiã
de se opiõnis materia. esse posset: dum paucis
pamibris prouuiatico assumptis adripã fluminis¬
sederet fugam cogitans uox adeum deceloftã
est Quenam uõ uox: illa forsitan: fuge solitu¬
dinem urbes cole. locus hic tedii. ille gaudii lo¬
cus & quietis All exandriam pete: inpatriam
tuam redi: & non pocius illa uox fuit si quiescẽ
cupis Anchoni uade nunc ad in interius deser¬
tum cui mox obtemꝑans oblato diuinitus iuaꝵ
duce profectus est ut in deserto manẽs & semꝑ
inacie armatus om̃es demonum uicit insultꝰ
ut phia mundiq sapĩa tumidum nomen abhu¬
mili & illitterato seniculo ualidissimis atq cla¬
rissimis rõibus confutata atq calcata ẽ ut eum
romani Impatores miraculo fame eius illecti fa¬
miliarib ad illum epistolis quasi prẽm uenerati
& ꝙ responso dignati essent uehementissue

Expanded text:
sibi inanis glorie, aut alicui erroris et false cuiuspiam sibi inanis glorie, aut alicui erroris et false cuiuspiam de se opinionis materia esse posset, dum paucis panibus pro viatico assumptis, ad ripam fluminissederet fugam cogitans, vox ad eum de celo facta est. Quenam vero vox? Illa forsitan: «Fuge solitudinem, urbes cole; locus hic tedii, ille gaudii locus et quietis; Alexandriam pete, in patriam tuam redi»? Et non potius illa vox fuit: «Si quiescere cupis, Antoni, vade nunc ad interius desertum»? Cui mox obtemperans, oblato divinitus viarum duce, profectus est. Ut in deserto manens, et semper in acie armatus, omnes demonum vicit insultus; ut philosophia mundique sapientia, tumidum nomen, ab humili et illiterato seniculo validissimis atque clarissimis rationibus confutata atque calcata est. Ut eum romani imperatores, miraculo fame eius illecti, familiaribus ad illum epystolis quasi patrem venerati et, quod responso dignati essent, vehementissime
Abbreviated transcription (Latin):
rum pͥmordaciter atq acriter. Seu ysaac monach¬
um illius impietatem duum cõminacõe iudicii
retũdentem: Seu macedonium uigi siluestris
habitatorem: uirum infimte simplicitatis atq
constancie ad frenãdum pii quidem sed irritati
principis impetum montis euertice descendẽte
Non accepsenam sexaginta annis incellam recõ¬
ditum semper tacitum nulliuisum: Non zeuma
aut didimum ambos cecos illustres. ac uidencium
ac piorum om̃e munus implentes Alteium uo &
lris clarum: Non deniq innũabiles alios quoꝵ
uł noĩa non capiunt libri. Postremo ut sũma eciã
quia promulgata erant omisisse me noueris non
insistam eloqui: ut ad huc inhospitam: ac pene
solis heremum notam feris. orientalium atq
horrensium monachorum princeps antonius
penetrauit ut crebres cente fama nõĩs: & adgr̃a
sanitatum turbis egroꝵ confluentibus: tedio
affectus & metuens ne tanta illa celebritas aut

Expanded text:
rum premordaciter atque acriter; seu Isaac monachrum premordaciter atque acriter; seu Isaac monachum, illius impietatem divini comminatione iudicii retundentem; seu Macedonium iugi silvestris habitatorem, virum infinite simplicitatis atque constantie, ad frenandum pii quidem sed irati principis impetum montis e vertice descendentem. Non Acepsenam sexaginta annis in cella reconditum, semper tacitum, nulli visum. Non Ceumatium aut Didimum, ambos cecos illustres, et videntium ac piorum omne munus implentes, alterum vero insuper et literis clarum; non denique innumerabiles alios, quorum vel nomina non capiunt libri. Postremo ut summa etiam, quia pervulgata erant, omisisse me noveris, non insistam eloqui ut adhuc inhospitam ac pene solis heremum notam feris, orientalium atque orientium monachorum princeps, Antonius penetravit; ut, crebrescente fama nominis et ad gratiam sanitatum turbis egrorum confluentibus, tedio affectus, et metuens ne tanta illa celebritas aut
Abbreviated transcription (Latin):
gentem & celesti gr̃a .&. terreni principis amici¬
cia insignem: Non teonem iitem ac modestũ
hoĩem & iuramenti expertem & mendacii insci¬
um & triginta annorum uigi silencio insuina
oĩm fere liarum erudicione mirabilem: Non
thebaydis in colam appollinem qui quadragĩta
annis in intima solitudine abditus nec sic latuit
miraculorum fulgore tandem proditus: Non
benyamyn senem ydropicum morbo clariun&
cum interim egrotantes sibi adductos eximie
curaret de sua enormi licet egri tudine non curã¬
tem: solantemq alios atq orantem ut proaĩa ora¬
rent sua non procorpore: addito u̾bo illo inemo¬
rabili Corpus enim. hoc aiebat & dum sanum
ęsset ihil mihi profuit: Non epyphamiun. que
famosuumm prius hemicolam solitudo epm̃ cipro
dedit: Non seua fratem in opem ac panno sum
seniculum quem pietas fideiq zelus espeluncis
in urbes medias eduxit Imꝑatori impio responsu¬

Expanded text:
gentem, et celesti gratia et terrena principis amicigentem, et celesti gratia et terrena principis amicitia insignem; non Theonem mitem ac modestum hominem et iuramenti expertem et mendacii inscium, et triginta annorum iugi silentio in summa omnium fere literarum eruditione mirabilem; non Thebaidis incolam Apollinem, qui quadraginta annis in intima solitudine abditus, nec sic latuit, miraculorum fulgore tandem proditus; non Beniamin senem ydropicum, morbo clarum, et cum interim egrotantes sibi adductos eximie curaret, de sua enormi licet egritudine non curantem, solantemque alios atque orantem ut pro anima orarent sua non pro corpore; addito verbo illo memorabili: «Corpus enim hoc» aiebat «et dum sanum esset, nichil michi profuit». Non Epiphanium quem famosum prius heremicolam, solitudo epyscopum Cypro dedit; non seu Afratem inopem ac pannosum seniculum, quem pietas fideique zelus e speluncis in urbes medias eduxit, imperatori impio responsu
Abbreviated transcription (Latin):
cunc gerebat cum eum uidimus monasteriũ eius
nullus in trauit. Aduenientibus uo̾ ꝑ fenestram se
uidendũ prebebat: Non describam habitaculum
helye monachi prope cunctis mirabiliꝰ: ut defer¬
tum horrendum ut solitudo uastissima R. nullis
equanda sermõibus ut speculunca scrupea ut as¬
per ad illam .&. angustus trames. quiq uł suspesos
pedes lederet uł intentos ad euncium oculos frus¬
traretur ut illic corpore tremulus sed aĩo constas
senex ex centum & detem aimis: quos habebat e¬
tatis totos septuaginta trans egerat Cogitabis autẽ
ꝑte ip̃m. quantus & hic solitarie iure magister
esse potuerit: qui tm̃ in eostudio taꝙ̃ continuam
tempus ex egisset. cum nr̃i hoĩes ambicionem &
auaricie stulium. ne dicam popinas urbium
ac tabernas &. lupanaria reliquisse uł triduo orã¬
de suppliciũ arbitrentur: Non in medium tͣham
Eurichianum illum c̾ca olimphum bythyme de¬

Expanded text:
tunc gerebat cum eum vidimus, monasterium eius tunc gerebat cum eum vidimus, monasterium eius nullus intraverit; advenientibus vero per fenestram se videndum prebebat». Non describam habitaculum Helie monachi, prope cuntis mirabilius, ut desertum horrendum, ut solitudo vastissima et nullis equanda sermonibus, ut spelunca scrupea, ut asper ad illam et angustus trames, quique vel suspensos pedes lederet, vel intentos adeuntium oculos frustraretur, ut illic corpore tremulus, sed animo constans, senex ex centum ac decem annis quos habebat etatis, totos septuaginta transegerat. Cogitabis autem per te ipsum, quantus et hic solitarie vite magister esse potuerit, qui tantum in eo studio tamque continuum tempus exegisset, cum nostri homines ambitionem et avaritie studium, ne dicam popinas urbium ac tabernas et lupanaria, reliquisse vel triduo grande supplicium opinentur. Non in medium traham Eutichianum illum, circa Olimpum Bithinie de
Abbreviated transcription (Latin):
sco tamq uenturi prescio si quid depresentibis
& expertis creditur. Accipe quid idem hic de so¬
litudine senserit: Nequid enim me proposito fa¬
uentem inmutasse quisnam credat ipã eius cierha
subsepsi ab hiis relata qui exore loquentis accepe¬
rant: Multum inquit prodest. setrecior habita¬
cio & solitaria conu̾sacio & iteꝵ. Ad effugienda
picula inꝗt ul lapsum & conquiredam dẽi giam
atq ipiũs diuinitatis eminenciorem noticiam ca¬
piendam: plurimum prodest secrecior cõuerfacio
& heremi interioris habitacio. Utq quod u̾bo do¬
cebat fac to comprobasse eum scias Ipse hyeronimꝰ
horum que inserui u̾borum sẽptor. hunc iohanem
inquit uidimus in thebaydis partibus inheremo
que ad iacet ciuitati ligo in rupe quadam montis
ardui cõmanentem. Ascensus ad eum difficił aditꝰ
monasterii eitis obstructus & clausus: itaut aqua¬
dragesimo etatis anno usq ad nonagesimũ quem

Expanded text:
sancto, tamque venturi prescio, siquid de presentibus sancto, tamque venturi prescio, siquid de presentibus et expertis creditur, accipe quid hic idem de solitudine senserit: nequid enim me proposito faventem immutasse quisquam credat, ipsa eius verba subscripsi, ab his relata qui ex ore loquentis acceperant. «Multum» inquit «prodest secretior habitatio et solitaria conversatio». Et iterum «Ad effugienda pericula» inquit «vel lapsum et conquirendam Dei gratiam, atque ipsius divinitatis evidentiorem notitiam capiendam, plurimum prodest secretior conversatio et heremi interioris habitatio». Utque quod verbo docebat facto probasse eum scias, ipse Ieronimus, horum que inserui verborum scriptor, «hunc Iohannem» inquit «vidimus in Thebaidis partibus in heremo, que adiacet civitati Lygo, in rupe quadam montis ardui commanentem: ascensus ad eum difficilis, aditus monasterii eius obstructus et clausus, ita ut a quadragesimo etatis anno usque ad nonagesimum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Malcus ĩmitis dñ gregem pauit: quo in specii si¬
mulata cum conuige latuit: & leena protrepidis
decertante furorem heri persequẽtis euasit Hon
ostendo qua Iohannes Egipeius uirtute clariut
quãtaq prescĩa futuroꝵ Aquo tam longe posico
Teodosus imꝑator anceps aĩ responsa de posceret
& consilio solitarii pauperis armatus pia & max¬
ima & incredibilia bella conficeret Aquo alter
quoq licet inferior dux Romanus graui ȩthio¬
pum incursu infimitaq multitudie atq aliquot
in faustis congressibus exterritus cum prelium de¬
trectaret & in eo statu non ꝑ int̾nũcios sed pns
ipe iurum dei proconsilio adisset: & spem certe
uictore erectus prefixa eciam pũgne dieꝙq
& uictor hostiles predas ageret & suorũ respre¬
reptas ab hoste reueheret & imꝑatoris si grãm
mereretur iuit iam securus pugnauit strauit hos¬
tem. spolia retulit grãm est adeptus Cui uiro tam

Expanded text:
Malcus immitis domini gregem pavit, quo in specu siMalcus immitis domini gregem pavit, quo in specu simulata cum coniuge latuit et, leena pro trepidis decertante, furorem heri persequentis evasit. Non ostendam qua Iohannes Egitius virtute claruerit, quantaque prescientia futurorum, a quo tam longe posito Theodosius imperator anceps animi responsa deposceret, et consilio solitarii pauperis armatus, pia sed maxima et incredibilia bella conficeret. A quo alter quoque licet inferior dux romanus, gravi Ethiopum incursu infinitaque multitudine atque aliquot infaustis congressibus exterritus, cum prelium detrectaret et in eo statu non per internuntios, sed presens ipse virum Dei pro consilio adiisset, ad spem certe victorie erectus, prefixa etiam pugne die, quodque et victor hostiles predas ageret, et suorum res prereptas ab hoste reveheret, et imperatoris sui gratiam mereretur, ivit iam securus, pugnavit, stravit hostem, spolia retulit, gratiam est adeptus. Cui viro tam
Abbreviated transcription (Latin):
imus & xpĩ amator s. siumet contemptor euasent
simplex cognomẽ nactus exmoribus. dum cõuictũ
fugiens uxoris adultere. solitudinem peciisset in
tantam familiaritatem xp̃iq grãm uenit ut spi¬
rituũ principem impurorum: quem ase pelli nõ
posse Antonius fateretur ille de obsesso pectore
purissima quidem & efficacissima prece depellet
Non exponam quas temptaciones corporis atq
animi solitarii senes uicerint: Pachonius ac S̾te¬
phanus: Non inquiram quo consilio pãphiucius
tres dei amicos exurbibus ad deserta perduxit
quasi ad tuciorem & deo propinquiorẽ locum
Qua uirtutis ad miracione monachoꝵ turbas
insolitudinem traxit helpidius Qua caritate
Serapion bis se hoĩm seruũ fecit: ut dñs seruos pec¬
cati seruicio liberaret: Non narrabo pietatem dy¬
acom Effren prioris constanciam sudores odolii
misericordem. in nocencii seueritatem.: Euagrii in¬
dustriam ac labores nõ scrutabor qua i solitudie

Expanded text:
imus et Cristi amator et suimet contemptor evaserit. imus et Cristi amator et suimet contemptor evaserit. Simplex, cognomen nactus ex moribus, dum convictum fugiens uxoris adultere, solitudinem petiisset, in tantam familiaritatem Cristique gratiam venit, ut spirituum principem impurorum, quem a se pelli non posse Antonius fateretur, ille de obsesso pectore purissima quidem et efficacissima prece depelleret. Non exponam quas tentationes corporis atque animi solitarii senes vicerint Pachomius ac Stephanus; non inquiram quo consilio Paphnutius tres Dei amicos ex urbibus ad deserta perduxit, quasi ad tutiorem et Deo propinquiorem locum; qua virtutis admiratione monachorum turbas in solitudinem traxit Helpidius; qua caritate Serapion bis se hominum servum fecit, ut dominos suos peccati servitio liberaret. Non narrabo pietatem dyaconi Effren, Pioris constantiam, sudores Adolii, misericordem Innocentii severitatem, Evagrii industriam ac labores; non scrutabor qua in solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ad celum euntĩbois tredecim inde dierum spacio
semotus Anconius uidit: non referam. qualem eo¬
dem in monte uitam duxerit: aut cambo ille. q
cautis in responsionibus a non nullis scriptoribus
ip̃i quo non tantũ conꝑat᷑ anthonio. sed prefer¬
tur. aut discipuliis euis unus exmultif. Anthonius
quem dum studiũ ac noticia lraꝵ sacraꝵ clarũ
aliter non ualens. captũq se cernens: ne solitu¬
dine priuaretur aurem sibi presecuit: sic saltem
pontificio futurus in habilis Cum nec ea quide
arte proficeret minatus urgentibus si prestarẽt
linguã se ꝓpter quam ea sibi importuũtas fieret
abscissurum: Non loquar felices solitudines utu¬
usq Mlacharii in quibus mirabilium patratores
operum alter ad nonagesimũ. alter al centefimũ
uite annum uenit Nõn attingam qualr Mloyse
us ethiops de latrone factus est presbiter solitauꝰ
xp̃ĩ seruus Quałr arsenius e senatore głoso max¬

Expanded text:
ad celum euntem tredecim inde dierum spatio ad celum euntem tredecim inde dierum spatio semotus Antonius vidit. Non referam qualem eodem in monte vitam duxerit, aut Pambo ille, qui cautis in responsionibus a nonnullis scriptoribus ipsi quoque non tantum comparatur Antonio sed prefertur, aut discipulus eius, unus ex multis, Amonius, quem dum studium ac notitia literarum sacrarum aliter non valens captumque se cernens, ne solitudine privaretur, aurem sibi presecuit, sic saltem pontificio futurus inhabilis, cum nec ea quidem arte proficeret, minatus urgentibus, si perstarent, linguam se propter quam ea sibi importunitas fieret abscissurum. Non loquar felices solitudines utriusque Macharii, in quibus mirabilium patratores operum, alter ad nonagesimum, alter ad centesimum vite annum venit. Non attingam qualiter Moyses quidam Ethiops de latrone factus est presbiter, solitarius Cristi servus. Qualiter Arsenius e senatore glorioso max
Abbreviated transcription (Latin):
Encio tame alhuc aliquid
le esse. & uideo nunc eciam
quid exspectes: Rem suapte
natura ualidam exemplis ar¬
mari. longa est historia qui
pħi aut poetȩ. quo sese alci¬
us attollerent pͥmũ pedem in
& longior: qui urbes spontaneo damnantes exilio
sacra fuipñcia solitudinem illustrarũt: Dequibus
si ex accius loqui uelim non possum nõ inculcare no¬
tissima. etenim hac in parte quod incognitũ ẽ tibi
illud ne exspec taueris ut transcribam tibi. quas
uocant patrum uitas: Quem libri titulum sũpsisse
nros a Marco uarrone arbitror: qui & ip̃e deuitis
patrum scripserat sed alio quodam mõ: nõ tam in¬
flammandis deuocione animis: qm̃ noticie reꝵ
studens: non dicam qua inspecũla lũca se sexagin¬
ta annos latuit dorotheus: ut pacet amõ cõuige
dimissa q̃ secum cõtinencia uurginali dui uixerat
solus reliquũ uiuere tempus indeserto ntrie nsõ¬
tis habitans: nouissime felicem deo aiam reddi¬
dit: quam comitantibus &. gaudentibus angelis

Expanded text:
entio tamen adhuc aliquid deesse, et video nunc etiam quid expectes: rem suapte natura validam exemplis armari. Longa est historia qui philosophi aut poete, quo se se altius attollerent, primum pedem in r et notior et longior, qui urbes spontaneo damnantes exilio, sacra sui presentia solitudinem illustrarunt. De quibus, si exactius loqui velim, non possum non inculcare notissima; etenim hac in parte quid incognitum est tibi? Illud ne expectaveris, ut transcribam tibi, quas vocant patrum vitas. Quem libri titulum sumpsisse nostros a Marco Varrone arbitror, qui et ipse de vitis patrum scripserat, sed alio quodam modo, non tam inflammandis devotione animis quam notitie rerum studens. Non dicam qua in spelunca sexaginta annos latuit Dorotheus; ut pater Amon, coniuge dimissa que secum continentia virginali diu vixerat, solus reliquum vite tempus in deserto Nitrie montis habitans, novissime felicem Deo animam reddidit, quam, comitantibus et gaudentibus angelis,
Abbreviated transcription (Latin):
sub obtentu profectionis honeste etͥnũ exili¬
um elegit quẽ ut imitari uellemus & si nõ
ꝗetis amor at faltem turbe odiũ psuasisse
debuerat: Ꝙ ꝙͣ non desit exemplum minꝰ
notum sed deuotũ mag̾ Cronii fenicis monachi
qui solitudinem ingressus orauit neunquã
inde discederet multaq ꝑseuerãcia sibi pres¬
titit ne irrite p̃ces ẽẽnt: Etirpande solicitudi¬
num cause sunt frangendiq quinos tenent
uinci rõpẽdusq pons at̾go neqͣ fuge ułredi¬
tus spes suꝑsit. Hicã eñ tibi nõ qđ palladius
exẽploꝵ taliũ ystoricõs dixisse sibi Iohannem
scͥbit egipciũ heremitã: illũ cuiꝰ supramencio
est hĩta Epũs enim inquit es futurꝰ ppłi mũq
t̾bulacionũ hĩturꝰ es ac laboꝵ: siigit᷑ istauis
fugere nolixlinquẽ solitudies nrãs nullꝰ eĩ te
unideẜtis degentem locis epm̃ faciet hec pallacdio
Iohes Ego autem tibi deepãtu nihil. Iameĩ es

Expanded text:
sub obtentu profectionis honeste, eternum exilisub obtentu profectionis honeste, eternum exilium elegit, quem ut imitari vellemus, etsi non quietis amor, at saltem turbe odium persuasisse debuerat. Quanquam non desit exemplum minus notum, sed devotum magis, Cronii Fenicis monachi, qui solitudinem ingressus oravit ne unquam inde discederet, multaque perseverantia sibi prestitit ne irrite preces essene. Extirpande solicitudinum cause sunt, frangendique qui nos tenent unci, rumpendusque pons a tergo, nequa fuge vel reditus spes supersit. Dicam enim tibi non quod Palladius, exemplorum talium historicus, dixisse sibi Iohannem scribit Egiptium heremitam illum, cuius supra mentio est habita. «Epyscopus» enim inquit «es futurus plurimumque tribulationum habiturus es ac laborum; si igitur ista vis fugere, noli relinquere solitudines nostras. Nullus enim te in desertis degentem locis epyscopum faciet». Hec Palladio Iohannes. Ego autem tibi de epyscopatu nichil; iam enim es
Abbreviated transcription (Latin):
sim oĩbꝰ ꝑsuadere potueris qđ intend. aut
ꝗs tade in urbibus residebit Uide ergo ne
Si qde om̃s inde nugaiunt c̾tam ẽẽ mutande
sentencie rõe solitudines dẜendas q̃ iã solitu¬
dĩes nõ erũt eoq ꝑtirius r̾deũdũ unde oĩste¬
dii pater inquies ppłus abscesẜit: Sed beneht̃
nõ hi st̾ hoũ mores: neq tam patulas uulgꝰ
a̾ tã faciles honestis cõsiliis aures p̃bet. Paucis
ut̃ ꝑsuaserim: nec uo̾ par ẽ oĩb unã uitam
p̃ser tĩ solitariã suadẽ: nec ego loquor oĩbꝰ s¬
t.s mͥ. & his paricis ꝗb hec rara cõueniunt
Nob certe si nõ uulgi uotes sed naturã nram
sequimur nihil ẽ aptiꝰ: linquam ꝯurbẽ nõ
redeũdi aĩo ne poĩta ad aratrũ manurespi¬
ciamꝯ retro sed precemur pociꝰ ne unꝗͣ ad
ingratum deq oĩbus honis male meritũ pp̃ł
r̾ũtamur qđ fecisse lentulus traditur is qui

Expanded text:
sim omnibus persuadere potueris quod intendis? Aut sim omnibus persuadere potueris quod intendis? Aut quis tandem in urbibus residebit? Vide ergo ne siquidem omnes inde migraverint, certam esse mutande sententie rationem: solitudines deserendas, que iam solitudines non erunt, eoque protinus redeundum unde omnis tedii pater, inquies popellus, abscesserit. Sed bene habet; non hi sunt hominum mores neque tam patulas vulgus aut tam faciles honestis consiliis aures prebet; paucis utinam persuaserim. Nec vero par est omnibus unam vitam et presertim solitariam suadere, nec ego loquor omnibust his paucis quibus hec rara conveniunt. Nobis certe, si non vulgi voces sed naturam nostram sequimur, nichil est aptius. Linquamus urbem non redeundi animo, ne posita ad aratrum manu respiciamus retro; sed precemur potius ne unquam ad ingratum deque omnibus bonis male meritum populum revertamur. Quod fecisse Lentulus traditur, is qui,
Abbreviated transcription (Latin):
turum & socium studii qͣsiturũ: Quib satis
ut arbitror libro supiore responsũ ẽ: Nam nec
ego nisi in hoc mihi plene cum tulio cõueniret
solitudis ac studii sociũ uno uł socios & q̃ren¬
dos dicerẽ & colendes Et hecigitur & q̃ ob
uiandũ nob similia t̾hi solent teneo & dẜta
solitudine Afratẽ cuiꝰ sup̃meminimus &
Iulianum illum famosissimũ he̾mitã antioch¬
iam & famosiorem anthoniũ Alex andri¬
am urbesq alias peciisse nescius uerũ id nõ
motu ꝓpo seu leui qͣlibet excã. sed ꝓgraui
necessitate sumoq fidei discrume gestũ
noui sic scriptum ẽ: Sciebant illi sacratissi
uiri ꝗd tpr̃is unicuiq cõgrueret & qñ opꝰ
eẽt frui quietem: qñ necess ariũ solitudim
p̃ponẽ ciuitates. Ian rõ prope ridiculũ qđ
p̾inissis accumulant: Qłq presenti mihi se¬
pius obiectũ scio: Qd enĩ fiet inꝗũt. si pas¬

Expanded text:
turum et sotium studii quesiturum. Quibus satis, turum et sotium studii quesiturum. Quibus satis, ut arbitror, libro superiore responsum est. Nam nec ego, nisi in hoc michi plene cum Tullio conveniret, solitudinis ac studii sotium, imo vel sotios, et querendos dicerem et colendos. Et hec igitur, et que ad obviandum nobis similia trahi solent, teneo: et deserta solitudine Afratem, cuius supra meminimus, et Iulianum illum famosissimum heremitam Antiochiam et famosiorem Antonium Alexandriam urbesque alias petiisse non sum nescius; verum id non motu proprio seu levi qualibet ex causa, sed pro gravi necessitate summoque fidei discrimine gestum novi. Sic enim scriptum est; sciebant illi sacratissimi viri quid tempori unicuique congrueret, et quando opus esset frui quiete, quando necessarium solitudini preponere civitates. Iam id prope ridiculum, quod premissis accumulant, quodque presenti michi sepius obiectum scio. Quis enim fiet, inquiunt, si pas
Abbreviated transcription (Latin):
rursum obstrepi soleat: Nam pͥmo de
scripturis sacris nobis facerenitũt᷑ in uidiam
uesoli quia cũ ce ciderit nõ ht̃ subleuantem¬
se: Et melius est duos simul eẽ ꝙͣ unũ hab̾ent
enun emolumentum societatis sue. Et q̃ sunt
id genus plurima: Qđ oĩo non dicerent siꝗd
ego senciam & quid loquar attenderẽt: De¬
inde Anstotelicum illud obiciũt uͥ ait uł ꝙ na¬
turaliter sociale aial est hõ uł qđ ꝗ aliis non cõi¬
cat aut bestia est aut deus: qiͣ ego uł odium
indicam uł focietatem om̃e hoiu int̾dicam
uł anceps sit electio ꝗd eẽ mali anbestia an
deus. hoc ẽ bestial homo an cliuinus uir Cice¬
ronianum p̃tea nobis illud inmurmurãt: ubi
uõ anecessitate qđ quibusdam uisum ẽẽt: sed
anatura ꝑfeam houim societatẽ nõ semel dis¬
seruisse conteptus rei hiuiꝰ argumẽtũ attulit
optimũ quẽq licet omĩbus copiis suffultum
&oĩs netessitatis exꝑtẽ tñ & solitudinẽ fugi¬

Expanded text:
rursum obstrepi soleat. Nam primo de rursum obstrepi soleat. Nam primo de Scripturis Sacris nobis facere nituntur invidiam. «Ve soli, quia cum ceciderit non habet sublevantemse», et «melius est duos simul esse quam unum, habent enim emolumentum societatis sue» et que sunt id genus plurima. Quod omnino non dicerent, si quid ego sentiam et quid loquar attenderent. Deinde aristotelicum illud obiciunt, ubi ait vel quod naturaliter sociale animal est homo, vel quod qui aliis non comunicat aut bestia est aut deus; quasi ego vel odium indicam, vel societatem omnium hominum interdicam, vel anceps sit electio quid esse malim an bestia an deus, hoc est bestialis homo an divinus vir. Ciceronianum preterea nobis illud immurmurant ubi, non a necessitate, quod quibusdam visum esset, sed a natura profectam hominum societatem non semel disseruisse contentus, rei huius argumentum attulit: optimum quenque licet omnibus copiis suffultum et omnis necessitatis expertem, tamen et solitudinem fugi
Abbreviated transcription (Latin):
pe ꝗprius ante baptisiũ qđ difficilius est
ĩplesset in adolescencia ĩq ipã milicia uit᷑q
religiosis adu̾sa consiliis sic uiuẽs ut iam
tune sicut inuita eius scriptũ ẽ non miles
sed monachus putaretur: Et alter menas
cui natalis idem qui martino est t̾renam ce¬
lesti malicia non in urhe sed in heremopmu¬
tauit Et huc quoq dem dustria dilatus Gre¬
gorius na zãçenus ut Ieronimus testatur uiuo
se epm̃ in loco suo ordinans ruri uitam mona¬
chi ex̾cuit. Cuiꝰ ute qnͣtꝰ illi semꝑ amor fue¬
rit hinc elicis. ꝙ iam ante subrecentem ex A¬
themensi auditorio digressum : Basilium cesa¬
uensem famosum cõpatriotam & collegam
atq ut fama securus augustinus ait ẽs carne
germanũ sium ecathedra magistũ dtractũ
ubi ille r̾trotorichã florentissime docebat in¬
iecta manu ad solitudĩem & ad meliora studia
insigni quadam amoris fiducia & auctoritate
uelio autem transuso quid ad u̾sus hec¬

Expanded text:
pe qui prius ante baptismum quod difficilius est pe qui prius ante baptismum quod difficilius est implesset, in adolescentia inque ipsa militia utraque religiosis adversa consiliis sic vivens, ut iam tunc, sicut in vita eius scriptum est, «non miles sed monachus putaretur». Et alter Menas, cui natalis idem qui Martino est, terrenam celesti militia non in urbe sed in heremo permutavit. Et huc quoque de industria dilatus Gregorius Nazanzenus, ut Ieronimus testatur, «vivo se, epyscopum in suo loco ordinans, ruri vitam monachi exercuit». Cuius vite quantus illi semper amor fuerit, hinc elicis, quod iam ante, sub recentem ex atheniensi auditorio digressum, Basilium Cesariensem famosum compatriotam et collegam atque, ut famam secutus Augustinus ait, etiam carne germanum suum e cathedra magisterii detractum, ubi ille rethoricam florentissime docebat, iniecta manu ad solitudinem et ad meliora studia insigni quadam amoris fiducia et autoritate udio autem e transverso, quid adversus hec
Abbreviated transcription (Latin):
regum thalamos pontificũq aulas carceres &
molestos laqueos dicas. Qđ si forte omĩa q̃
aĩos tenent abdicare uundum possumꝰ: Id eĩ
unum est exeorum gñe queprius incipiunt
hoĩes docere ꝙͣ discere At saltem anicam nõb
solitudinem faciamus: qđ nullo uetante ꝑ¬
mittitur: inq illam cum oĩbus fortunarum
nr̃aꝵ sarcinulis cõmigremus: Quibus cum
fortiter carere posse cepimus tũ demũ plenali¬
bertas erit & securũ gaudium. Intẽa ut res
sunt nusq certe quiecius uic turi sumus: neq
eium ul quia diffidantã olmixe ago uel tãto
u̾borum inisu ꝗcꝙͣ tibi durũ aut graue suadeo
cũ & altitudinem aĩ tui norĩ: & siue huiꝰ siue
arctioris ue clarissimi tibiq notissum duces
te notaui hũc uite modũ ut ex suꝑioribus lin¬
quet in pleuit simul & solitarii requiem am¬
plexiis & epĩ dignitatem retinens ut iure suo
Genadius & monacũ & epiñ illum uocet: nẽ¬

Expanded text:
regum thalamos pontificumque aulas carceres et regum thalamos pontificumque aulas carceres et molestos laqueos ducas. Quodsi forte omnia, que animos tenent, abdicare nondum possumus — id enim unum est ex eorum genere, que prius incipiunt homines docere quam discere —, at saltem amicam nobis solitudinem faciamus, quod nullo vetante permittimur, inque illam cum omnibus fortunarum nostrarum sarcinulis commigremus; quibus cum fortiter carere posse ceperimus, tum demum plena libertas erit et securum gaudium. Interea, ut res sunt, nusquam certe quietius victuri sumus. Neque enim vel quia diffidam tam obnixe ago, vel tanto verborum nisu quicquam tibi durum aut grave suadeo, cum et altitudinem animi tui norim, et sive huius sive arctioris vie clarissimi tibique notissimi duces te notavi, hunc vite modum, ut ex superioribus liquet, implevit, simul et solitarii requiem amplexus et epyscopi dignitatem retinens, ut iure suo Gennadius et monachum et epyscopum illum vocet: nem
Abbreviated transcription (Latin):
ris Adu̾sus ydram ces ẽ nob. nullꝰ ẽ finis: nisi
repullulancia capita ingenio p̃cidamꝯ hercu¬
leo: Ego solus esse non tin possum: sed iam ce¬
pi facile ꝑseueraturus: sitantus mihi solitarie
uedux & comes accesserit: Non modo eiĩ mee
ꝗetis ad uitor sed ut qł maior ẽ. quomilibet e¬
nũciem ip̃e quies inea: nec tiñ solitudis solam̃
sed ip̃e quodam solitudo mea eris: tũc ue plene¬
q solitarius uidehor: dum tecum ero: precessi
ego te tentauiq uadum sequere saltem qui
precedere debiusti En quasi dubio torrẽte trãs¬
misso ripa clamãs abadu̾sa ut intrepide trans¬
eas edico: Nihil omo ꝑiculi est: &. ubi primo
pedes tenui scrupea oiã atq suspecta: hic ame¬
na & secura denũcio si dubitas si cũctaris ipẽ
transeo & uestigia retro obseruata sequor: ut
uirgilius ait: ut siliget manu prehensũ ad
hec te lora ꝑducam: quibus cum assueueris

Expanded text:
ris; adversus ydram res est nobis; nullus erit finis, nisi ris; adversus ydram res est nobis; nullus erit finis, nisi repullulantia capita ingenio precidamus herculeo. Ego solus esse non tantum possum, sed iam cepi, facile perseveraturus, si tantus michi solitarie vie dux et comes accesserit. Non modo enim mee quietis adiutor sed, ut quod in animo est quomodolibet enuntiem, ipse quies mea; nec tantum solitudinis solamen, sed ipse quodammodo solitudo mea eris; tunc vere pleneque solitarius videbor, dum tecum ero. Precessi ego te tentavique vadum; sequere saltem qui precedere debuisti. En quasi dubio torrente transmisso, ripa clamans ab adversa, ut intrepide transeas edico. Nichil omnino periculi est, et ubi primo pedes tenui scrupea omnia atque suspecta, hic amena et secura denuntio. Si dubitas, si cuntaris, ipse retranseo et «vestigia retro observata sequor», ut Virgilius ait, ut scilicet manu prehensum ad hec te loca perducam, quibus cum assueveris,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ut letus ac liber sis contẽptus ipe p̃stabit
Hoc pocius cogitandũ ẽ igitur: qualit̾ difficul¬
tates has fugias ꝙͣ qualiter explices. Uide ĩ ꝙͣ
urilem sentenciã puerile dem̃ trahi põt. Sed
ociũ magnas opes ostentãtem sꝑnendo morta¬
lia frenandoq cupidines & nature inodestiã
estimando conpendiariũ it̾ aduẽas diuicias cõ¬
discamus. re eĩ uera tñ om̃bus u̾itutem inten¬
tibus tũ uł maxĩe propoĩto nr̃o inimica cupi¬
ditas ẽ. nã nec finẽ ht̃ ullũ : & cumulando
snꝑ uacua inpedimentũ q̃rit huic uite cuip̃¬
sidiũ pollicetur. quã nõ onustam s expedita
atq agilem esse oportet nempe cũ constet mł¬
tis ꝗ oĩa posse uidebat᷑ ne hoc unũ possent
opum potenciãq magͥtudinem obstitisse:
Tibi ml obstat nisi qđ minime suspicor ip̃ẽ tͥ
obstes. potes eꝗelem: potes modo nõ fingulos
nodos soluere. ꝙ simul omẽs amputare in alue¬

Expanded text:
hinc, ut letus ac liber sis contemptus ipse prestabit. hinc, ut letus ac liber sis contemptus ipse prestabit. Hoc potius cogitandum est igitur, qualiter difficultates has fugias, quam qualiter explices. Vide in quam virilem sententiam puerile dictum trahi potest. Sed otium magnas opes ostentantem, et spernendo mortalia frenandoque cupidines et nature modestiam extimando, compendiarium iter ad veras divitias condiscamus. Re enim vera cum omnibus ad virtutem nitentibus tum vel maxime proposito nostro inimica cupiditas est; nam nec finem habet ullum et cumulando supervacua impedimentum querit huic vite, cui presidium pollicetur, quam non honustam sed expeditam atque agilem esse oportet; nempe cum constet multis, qui omnia posse videbantur, ne hoc unum possent opum potentieque magnitudinem obstitisse. Tibi nil obstat nisi, quod minime suspicor, ipse tibi obstes; potes equidem, potes, modo non singulos nodos solvere quam simul omnes amputare malue