comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutandam .R .p. sic habeto.¶ Om̃ib qui patͥã
conseruauerint ad iuuerint auxerint certum
est eẽ incelo definitum locum. Ubi beati euo fru-¬
antur frua sempiterno. Et paulo post hunc certũ locũ
qͥ sit designansiait. S sic scipio at hic tuus auus. ut ego qͥ te
genui. iusticiã cole & pi&atẽ. Quȩ cũ iniparẽtib magna ẽ.
& ꝓpinqͥs. tũ in patͥa maxinia ẽ. Ea uita uia ẽ in celũ. & in
huno enĩ eoꝵ qͥ iã uixere. & corpore laxati
incolunt locum illũ quem uides signifieans
galaxiam. Sciendum ⁊ enim ꝙ locus ĩqͦ

Expanded text:
ublicam, sic habeto: omnibus qui patriam conservaverint adiuverint auxerint, certum esse in celo diffinitum locum, ubi beati evo piterno fruantur.» Et paulo post hunc certum locum qui sit designans ait: «Sed sic, Scipio, ut auus hic tuus, ut ego qui te genui, iustitiam cole et pietatem quae, cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est. Ea uita uia est in caelum et in hunc coetum eorum qui iam uixere et corpore laxati illum incolunt locum quem uides», significans γαλαξίαν. Sciendum est enim quod locus i
Abbreviated transcription (Latin):
& uita ẽ ẽẽ cum suꝑis. facile discernis. quȩ mors
animȩ. quȩ uita credenda sit. si ꝯstiterit qui
locus habendus sit inferoꝵ. ut anima dum ad
hunc truditur mori. cum ab hoc ꝓcul est
uita frui. & uere suꝑesse credatur. Et quia totũ
tractatum quem ueterũ sapientia de in uesti¬
gatione huiꝰ questiõĩs agitauit. in hac latentem
uerboꝵ paucitate reꝑies. ex om̃ib aliqua quib
nos de rei quã querimꝰ ab solutione sufficit ãmo¬
neri : amore breuitatis excerpsimꝰ: Antequam
studium philosophiȩ circa naturȩ̨ inquisitiõe
ad tantũ uigoris adolescer&. qui ꝑ diuersas gen¬
tes auctores constituendis sacris cerimoniarum
fuerunt: aliud eẽ inferos negauerunt quam ipsa
corpora. quib inclusȩ animȩ carcerem fedum te¬
nebris. horredum sordib eruore patiuntur. hoc
animȩ sepulerum. hȩc ditis ꝯcaua. hec inferos
uocauerunt. & om̃ia quȩ illic esse credidit fabu¬
losa ꝑsuasio. in nobis met apsis i. in iꝑsis huma¬

Expanded text:
 uita est esse cum superis, facile discernis quae mors animae, quae uita credenda sit, si constiterit qui locus habendus sit inferorum, ut anima, dum ad hunc truditur, mori, cum ab hoc procul est, uita frui et uere superesse credatur. Et quia totum tractatum quem ueterum sapientia de inuestigatione huius quaestionis agitauit, in hac latentem uerborum paucitate reperies, ex omnibus aliqua, quibus nos de rei quam quaerimus absolutione sufficiet admoneri, amore breuitatis excerpsimus. Antequam studium philosophiae circa naturae inquisitionem ad tantum uigoris adolesceret, qui per diuersas gentes auctores constituendis sacris caerimoniarum fuerunt, aliud esse inferos negauerunt quam ipsa corpora, quibus inclusae animae carcerem foedum tenebris, horrendum sordibus et cruore patiuntur. Hoc animae sepulcrum, hoc Ditis concaua, hoc inferos uocauerunt, et omnia quae illic esse credidit fabulosa persuasio, in nobismet ipsis et in ipsis huma
Abbreviated transcription (Latin):
ad lanc ꝑuenit. ꝗ̃ int̾ris uita uocitat᷑. Descensus uͦ ipsius qͦ am̾a
decelo in huiꝰ iutȩ inferna delabit᷑. sic ordo dirigit᷑. E odiacũ

Expanded text:
ad hanc peruenit quae in terris uita uocitatur. Descensus uero ipsius, quo anima de caelo in huius uitae inferna delabitur, sic ordo digeritur. Zodiacu
Abbreviated transcription (Latin):
afilio regno potito inuncula proiectus. Quod
genus totum philosophi nescire malunt. Aut
sacrarum rerum notio sub pio figmentorum uela¬
mine. honestis ⁊ tecta reb. ⁊ uestita nominibus.
ennunciatur: et hoc est solum figmenti genus.
quod cautrodediuinis rebus philosophantis ad¬
mittit. Cum igitur nullam disputationi pariat
iniuriam. ł er index. uel sompnians affricanus.
sed rerum sacrarum enunciano in tegra sui di¬
gnitate. his sit terta nominib accus atorͦ tan¬
dem edoctus a fabulis fabulosa secernẽ conꝗ¬
escat. Sciendum est autem non in omẽm
disputationem philosophos ad mittere fabulosa
ułlicita: ẜ his uti solent. ł cum de anima.
uł cũ de etheriis. aeriisue potestatib. uel de
ceteris diis locuntur. Ceterum cum as sus¬
mum dm̃ ⁊ principem omnium qui apud
tur tractatus se audet attollere: uel ad mentẽ
quam greci tuyti apellant. originales rerũ
speties que idee dicte sunt cõtinentem. ex
sũmo natam ⁊ profectam deo. cum de̾is in quã

Expanded text:
filio regni potito in uincla coniectus — quod genus totum philosophi nescire malunt; aut sacrarum rerum notio sub pio figmentorum uelamine honestis et tecta rebus et uestita nominibus enuntiatur. Et hoc est solum figmenti genus quod cautio de diuinis rebus philosophantis admittit. Cum igitur nullam disputationi pariat iniuriam uel Er index uel somnians Africanus, sed rerum sacrarum enuntiatio integra sui dignitate his sit tecta nominibus, accusator tandem edoctus a fabulis fabulosa secernere conquiescat. Sciendum est tamen non in omnem disputationem philosophos admittere fabulosa uel licita, sed his uti solent cum uel de anima uel de aeriis aetheriisue potestatibus uel de ceteris dis loquuntur. Ceterum cum ad summum et principem omnium deum, qui apud tur, tractatus se audet attollere, uel ad mentem, quam Graeci νοῦν appellant, originales rerum species, quae ἰδέαι dictae sunt, continentem, ex summo natam et profectam deo, cum de his, inqua
Abbreviated transcription (Latin):
sa : ñ unus reperitur modus per sigmentum
uera referendi. Aut eni᷑ conte utio narrationis
ꝑturpia et indigna numinibus ac monstro
similia componitur: ut dũ adulteri saturnus
pudenda celii patris abscidens. et ipse rursus

Expanded text:
sa, non unus reperitur modus per figmentum sa, non unus reperitur modus per figmentum uera referendi. Aut enim contextio narrationis per turpia et indigna numinibus ac monstro similia componitur, ut di adulteri, Saturnus pudenda Caeli patris abscidens et ipse rursus
Abbreviated transcription (Latin):
arbiter se exercut. ł apuleuun non numquam
lusisse miramur. Hoc totum fabularum genus.
quod solas aurium delitias prositetur: esacrario
suo in nutͥcum cunas sapientie tractatꝰ. eli¬
minat. Exhis autem quȩ ad quandam uirtutis
spetiem intellectum legentis hortãtur fit
secunda discretio. Inquibusdã enĩ ⁊ argumentũ
exficto locatur. ⁊ ꝑmendatia ipse relationis ordo
contexitur. ut sunt ille esopi fabale elegan¬
tia fictionis illustres AIt in aliis quidem ar
gumentum fundatur uerisoliditate . sed hec
fertur: &e hoc iã uocatur narratio fabulosa.¬
⁊ non fabula. ut sunt corimoniarũ sacra.
ut esiodi et orpher. que de deorum progenie
actuue narrantur. ut nistica phitagoreorũ
sensa proferuntur. Ex hac ergo secda diui¬
sione quam diximus: aphilosõphie libris
prior speties que concepta defalso perfalsum
narratur. aliena est. sequens maliam diuisio
nem rursus scissa diuiditur. Nam cum ueritas
argumento sub est. solaq fit narratio fabulo¬

Expanded text:
Arbiter exercuit uel Apuleium non numquam lusisse miramur. Hoc totum fabularum genus, quod solas aurium delicias profitetur, e sacrario suo in nutricum cunas sapientiae tractatus eliminat. Ex his autem quae ad quandam uirtutum speciem intellectum legentis hortantur fit secunda discretio. In quibusdam enim et argumentum ex ficto locatur et per mendacia ipse relationis ordo contexitur, ut sunt illae Aesopi fabulae elegantia fictionis illustres, at in aliis argumentum quidem fundatur ueri soliditate, sed haec fertur, et hoc iam uocatur narratio fabulosa, non fabula, ut sunt caerimoniarum sacra, ut Hesiodi et Orphei quae de deorum progenie actuue narrantur, ut mystica Pythagoreorum sensa referuntur. Ergo ex hac secunda diuisione quam diximus, a philosophiae libris prior species, quae concepta de falso per falsum narratur, aliena est. Sequens in aliam rursus discretionem scissa diuiditur: nam cum ueritas argumento subest solaque fit narratio fabulo
Abbreviated transcription (Latin):
labentibꝰ. Unde & sapioni de am̃is heatoꝵ ostenso lacteo:
dictũ ẽ. huic ꝓfecti huc reuertunt᷑. Gͦ descensarȩ cũ ad huc
in crancro st̃. qͣm illic positȩ necdũ lacteũ reliq̃r̃. adhic in
nũo s̃ deoꝵ. cũ uͦ ad leonẽ labendo ꝑuenerint : illio ydicio¬
nis futurȩ auspicant᷑ exordiũ: & qł in leone sũt rudim̃ta

Expanded text:
labentibus. Vnde et Scipioni de animis beatorum ostenso lacteo dictum est: «hinc profecti huc reuertuntur.» Ergo descensurae cum adhuc in Cancro sunt, quoniam illic positae necdum lacteum reliquerunt, adhuc in numero sunt deorum. Cum uero ad Leonem labendo peruenerint, illic condicionis futurae auspicantur exordium. Et quia in Leone sunt rudimenta
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ corporum consistit. cum his duab addit᷑¬
altitudo: fit enĩ trib dim̃sionib impletis corpꝰ
tessera que cubus uocatur. Siuero ñ unius
partis s totius uelis corꝑis suꝑfitiem cogitare.
quod ꝓponamus eẽ quadratũ. utd euno exem
octo anguli colliguntur. Quod animadũtis
sispͣ unũ quadratum. quale prius diximus.
alt̾um tale altius ĩpositum. mente conspitias:
ut altntudo que illi plano deerat. adiciatur.
fiatq tribus dimensionib impletis corpus solidũ.
cubus uocatur. Tehis apparet octonariũ num
solidum corpusiẽẽ ⁊ hab̾i. Siquidẽ unum
apud geometras puncti locum tenent. Duo. linee

Expanded text:
autem corporum constat cum his duabus additaltitudo: fit enim tribus dimensionibus impletis corpus tessera quae κύβος uocatur. Si uero non unius partis, sed totius uelis corporis superficiem cogitare, quod proponamus esse quadratum, ut de uno quod octo anguli colliguntur. Quod animaduertis si super unum quadratum, quale prius diximus, alterum tale altius impositum mente conspicias, ut altitudo quae illi plano deerat adiciatur fiatque tribus dimensionibus impletis corpus solidum κύβος uocatur. Ex his apparet octonarium numerum solidum corpus et esse et haberi. Si quidem unum apud geometras puncti locum obtinet, duo line
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eiꝰue sepulturã. ł locũ in qͦ iniecta manꝰ ẽ ꝑuagant᷑. cũ contra
illȩ ammȩ quę se in hac uita a uinculis corporis phẏ¬
losophiȩ morte dissoluunt: ad huc extante corpore. celo
& sy derib inferantur: & ideo illã solã de uoluntariis mor-

Expanded text:
corpus eiusue sepulturam uel locum in quo iniecta manus est peruagantur, cum contra corpus eiusue sepulturam uel locum in quo iniecta manus est peruagantur, cum contra illae animae, quae se in hac uita a uinculis corporis philosophiae morte dissoluunt, adhuc extante corpore caelo et sideribus inserantur. Et ideo illam solam de uoluntariis mor
Abbreviated transcription (Latin):
expectandĩ ẽẽ nat᷑am. &has causas huiꝰ aꝑiens sanctionis quas exusureru̾
rit. N enĩ uitari penã fortui a discessione. s crescere. Hocqͦ addit nos
c̃e indonimio daꝵ qͦrũ tutela. ⁊ ꝓuidentia gub̾nam᷑. Nicbil aũ ẽẽ
in uito dno dehisquȩ possid&: ex eo loco inqͦsuũ ꝯstituerat auferendum.¬
&. sic̃ qͥ mancipio uitã extorqua. alieno crimine nõ carebit. ita eũ qͥ s finem
dño nec dũ iubente quesiuerit. ñ absolutionẽ c̃seqͥ. s reatũ. Hec platoniȩ
sectȩ semina altiꝰ plotinꝰ exseqͥtur. O port& inquit am̃am pꝰ hominem
Lib̾am eẽ ñ patit᷑. Ꝙ eñ s̃stia sponte necẽ cõparat. aut ꝑ tesus necessitatiꝰ.
aut meti cuiꝰꝗͣ. adi descendit. aut dio. quȩ om̃ia int᷑ passiones ħntur.
tẽ deb̾e a it am̃ȩ or ꝑre solutionẽ cẽ ñ unculũ. Exitu aũ aneto am̃am
cirta arpꝰ magis magisq uincri: &reu̾a ido sic eitortȩ am̃e dui curta

Expanded text:
expectandam esse naturam, et has causas huius aperiens sanctionis quas ex usu rerurit: non enim uitari poenam furtiua discessione, sed crescere. Hoc quoque addit, nos esse in dominio dei, cuius tutela et prouidentia gubernamur; nihil autem esse inuito domino deEt sicut qui vitam mancipio extorquet alieno, crimine non carebit, ita eum qui finemno necdum iubente quaesiuerit, non absolutionem consequi sed reatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Oportet, inquit, animam post hominem liberam esse non patitur. Qui enim sibi sua sponte necem comparat, aut pertaesus necessitatis aut metu cuiusquam ad hoc descendit aut odio, quae omnia inter passiones habentur. tem debere ait animae a corpore solutionem esse, non uinculum; exitu autem coacto animam circa corpus mag
Abbreviated transcription (Latin):
sibi scipio eẽ uidetur perquietem lacteus
circulus est. qui galaxias uocatur: siquide
hĩ ͣ  uerbis inprincipio utitur. O stendebat
autem cartaginem de exelso & pleno stellarũ
illustri & claro quodam loco. Etpost paulopost
apertius dicit. Erat aͣutem his splendidissimo
candore inter flamas circus elucens. quem
uos ut agͣis accepistis orbem lacteum nuncu¬
patis. Exquo om̃a michi contemplanti precla
ra ⁊ mirabilia michi uidebantur. e deboc
quidem galaxia cum de circulis loquemur
plenius disseremꝰ. S iam quoniam inter libros
quos de r.p. cicero. quosq prius plato scripse¬
rat. quȩ differentia. que similitudo habeatur
expressimus: & cur operi suo uel plato eris
inditium ł cicero sõniũ scipionis asciuerit:
quidue sit ab epycureis obiectum platoni uł
que ad modũ debł calumpnia refellatur: etꝗb
tractatib philosophi ad misceant: uel aquib
penitus excludant fabulosa retulimus: adieci¬
musq post hec necessario. genera om̃iũ ima¬

Expanded text:
se Scipio per quietem, lacteus circulus est, qui γαλαξίας uocatur, siquidem his uerbis in principio utitur: «Ostendebat autem Carthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco.» Et paulo post apertius dicit : «Erat autem is splendcandore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuncupatis; ex quo omnia mihi contemplanti praeclara ra et mirabilia uidebantur.» Et de hoc quidem γαλαξίᾳ, cum de circulis loquemur, plenius disseremus. Sed iam quoniam, inter libros quos de re publica Cicero quosque prius Plato scripserat, quae differentia, quae similitudo habeatur expressimus, et cur operi suo uel Plato Eris indicium uel Cicero somnium Scipionis adsciuerit, quidue sit ab Epicureis obiectum Platoni uel quemadmodum debilis calumnia refellatur, et quibus tractatibus philosophi admisceant uel a quibus penitus excludant fabulosa rettulimus, adiecimusque post haec necessario genera omnium ima
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ. ipsumq propositum. quem greci clo¬
NUN uocant. ante quam uerba inspitiantur.
temptemus aperire. & ͥ eo ꝑtinere propositum
presentis operis asseramus. ficut iam inprinci¬
pio huiuis sermonis astruximus. Ut animas

Expanded text:
mentem ipsumque propositum, quem Graeci σκomentem ipsumque propositum, quem Graeci σκoπόν uocant, antequam uerba inspiciantur, temptemus aperire et eo pertinere propositum praesentis operis adseramus, sicut etiam in principio huius sermonis adstruximus, ut animas
Abbreviated transcription (Latin):
sub eadem diuisione descriptã. Latet ĩꝗt
omẽ uerum: hoc tam̃ anim a cum ab offitiis
corporis sõno eiꝰ pauldlũ libera est. int̾̃dũ
aspicit. non numquam tendit aciem. nec
tamꝰ per uenit. Et cum aspicit ñ tamen
lib̾o ⁊ directo lumine uidet. S int̾iecto uela¬
mine. quod nexus naturȩ caligantis obducit:
Et hoc innatura cẽ idem uirgiluis asserit
dicens. Aspice. namq omẽm que nunc obd¬
cta tuenti. mortales hebetat uisus tibi &ꝰ hu-¬
mida nubes crrtũ caligatnubem cripiam. Hoc
uelam̃ cũ inquiete aduerum usq aciem amime
introspicientis admitit. de cornu creditur.
cuius ista natura est. ut tenuatũ uisui per¬
uium fiat. Cum autem auero ebetat: ac
repellit obtuͥtum: ebur putatur. cuiis corpꝰ
ita natura densetum est. ut ad quamius
extremitatẽ tenuitatis erasũ. nullo uisu ad ul¬
teriora tendente penetret᷑.¬
Ractatis gñib e modis ad quos refertur som

Expanded text:
sub eadem diuisione descriptum: «Latet, inquit, sub eadem diuisione descriptum: «Latet, inquit, omne uerum. Hoc tamen anima cum ab officiis corporis sοmnο eius paululum libera est, interdum aspicit, nonnumquam tendit aciem nec tamen peruenit, et, cum aspicit, tamen non libero et directo lumine uidet, sed interiecto uelamine, quod nexus naturae caligantis obducit.» Et hoc in natura esse idem Vergilius asserit, dicens: aspice —namque omnem quae nunc obducta tuenti mortales hebetat uisus tibi et umida circum caligat nubem eripiam. ... Hoc uelamen cum in quiete ad uerum usque aciem animae introspicientis admittit, de cornu creditur, cuius ista natura est ut tenuatum uisui peruium sit; cum autem a uero hebetat ac repellit obtutum, ebur putatur, cuius corpus ita natura densetum est ut ad quamuis extremitatem tenuitatis erasum nullo uisu ad ulteriora tendente penetretur. Tractatis generibus et modis ad quos somnium Scipi
Abbreviated transcription (Latin):
agamenon sompnium quod deinstruendo p̾lio
uiderat publicaret: nestor qui non minus
ipse prudentia. quam omĩs iuuentꝰ uiribus
iuuit exercitũ : concilians fidem relatis.
Destatu inquit publico rredendum ẽreg̾o sono.
quod si alter uidisset repudiaremus ut futile
 non abre erat ut scipio ⁊ si necdũ adeptus
tunc suerat consulatum. nec erat rector exer¬
citus. cartaginis sompniaret interitum.
cuis erat auctor suturus. audir&eq uictoriã
benefitio suopublicandam: uideret tẽ serreta
nature. uir non minꝰ philosophia quã uirtu¬
te precellens.¶His assertis: quia suꝑuis falsi¬
tatis in somniorũ uirgilium testem citantes. eiꝰ¬
uersus fecimus mentionem. eruti degemunaꝵ
sominii descriptione portarũ. Siquis for¬
te querere uelit. cur porta exebore falsis.
& ecornu ueris sit deputata: instruetur apor
phirio doctore. qui incomentariis suis.
hec in eundem locum dicit. ab homero

Expanded text:
Agamemnon somnium quod de instruendo proelio Agamemnon somnium quod de instruendo proelio uiderat publicaret, Nestor, qui non minus ipse prudentia quam omnis iuuenta uiribus iuuit exercitum, concilians fidem relatis: «De statu, inquit, publico credendum regio somnio, quod, si alter uidisset, repudiaremus ut futile.» Sed non ab re erat ut Scipio, etsi necdum adeptus tunc fuerat consulatum nec erat rector exercitus, Carthaginis somniaret interitum cuius erat auctor futurus audiretque uictoriam beneficio suo publicam, uideret etiam secreta naturae, uir non minus philosophia quam uirtute praecellens. His adsertis, quia superius falsitatis insomniorum Vergilium testem citantes, uersus fecimus mentionem eruti de geminarum somnii descriptione portarum, si quis forte quaerere uelit cur porta ex ebore falsis et e cornu ueris sit deputata, instruetur auctore Porphyrio, qui in commentariis suis haec in eundem locum dicit ab Homero
Abbreviated transcription (Latin):
Est propriũ. quia ad suꝑa ipse ꝑductꝰ est. ⁊ dese
futura cognouit. Est alienum. quod quem statũ
alioꝵ animȩ̨ sortitę sint deprehendit. Cõmie¬
ẽquod eadem loca tamsibi quam cet̾ĩs eius dem
meriti. didicit preparari. Publicum. quod uicto¬
riã patriȩ.⁊ cartaginis interitũ cagnouit: &¬
capitolinũ triumphum. ac sollicitudinem futȩ̃
seditionis agnouit. Generale. quod celum cęliq
circulos. conuersionisq concentum. uiuo ad huc
homini noua & incognita. stellarum etiam ac
luminũ motus. terręq omnis situm. suspiciend
ł despitiendo concepit. Necdici potest non
aptũ suisse scipionis ꝑsonȩ somniũ. quod & gene¬
rale eẽt. & publicum. quia necdum illi contigis¬
set amplissimus magistratus. ĩmo cum ad hue
utipsedicit pene miles haberenr. Auint enĩ
non habenda pro ueris destatu ciuitatis sõnia:
nisi que rector eius. magistratusue uidisseñt.

Expanded text:
est proprium, quod ad supera ipse perductus est et de se est proprium, quod ad supera ipse perductus est et de se futura cognouit; est alienum, quod quem statum aliorum animae sortitae sint deprehendit; commume, quod eadem loca tam sibi quam ceteris eiusdem meriti didicit praeparari; publicum, quod uictoriam patriae et Carthaginis interitum et Capitolinum triumphum ac sοllicitudinem futurae seditionis agnouit; generale, quod caelum caelique circulos conuersionisque concentum, uiuo adhuc homini noua et incognita, stellarum etiam ac luminum motus terraeque omnis situm suspiciendo uel despiciendo concepit. Nec dici potest non aptum fuisse Scipionis personae somnium quod et generale esset et publicum quia necdum illi contigisset amplissimus magistratus, immo cum adhuc, ut ipse dicit, paene miles haberetur. Aiunt enim non habenda pro ueris de statu ciuitatis somnia nisi quae rector eius magistratusue uidisset, au
Abbreviated transcription (Latin):
Alienũ cum aliũ. Cõmune cumse una cum abo.
P ublicum est.cum ciuitati foro¬
ue.uel theatro.seu quib libet publicis menibus
actib ue triste. uel letum quid estimataccȩdisse.
Generale ÷ cum circa solis orbem. lunaremue globũ.
seu alia sid̾a.uel celum. ommesue terras. aliquid
somniat innouatum. Hoc ergo quod scipio seuidisse
retulit. ⁊ tria illa que sola ꝓbabilia sunt gnã
principalitaus. amplectitur: ⁊ om̃s ipsuis sompnuii
speties atimgit. Est enim oraculũ. quia paulus
⁊ africanus uterq parens. scĩ. grauesq ambo per¬
sonȩ.nec alieni asacerdotio: quqͥd illi euenturum eẽt
denunciauerunt. Est uisio. quia loca ipsa in quibus
post corpus. ł qualis futurus eẽt aspęxit. Est
som pniu. quia rerum que illi narratę sunt
altitudo tecta profunditate. sapientiȩ non
potest nobis nisi scientia int̾p̃tationis apperiri.
Ad ipsus quoq sompnii speties omnes referturꝵ.

Expanded text:
alienum cum alium, commune cum se una cum alio; alienum cum alium, commune cum se una cum alio; publicum est, cum ciuitati foroue uel theatro seu quibuslibet publicis moenibus actibusue triste uel laetum quid aestimat accidisse; generale est, cum circa solis orbem lunaremue globum seu alia sidera uel caelum omnesue terras aliquid somniat innouatum. Hoc ergo quod Scipio uidisse se rettulit et tria illa quae sola probabilia sunt genera principalitatis amplectitur, et omnes ipsius somnii species adtingit. Est enim oraculum, quia Paulus et Africanus uterque parens, sancti grauesque ambo nec alieni a sacerdotio, quid illi euenturum esset denuntiauerunt. Est uisio, quia loca ipsa in quibus post corpus uel qualis futurus esset aspexit. Est somnium, quia rerum quae illi narratae sunt altitudo, tecta profunditate prudentiae, non potest nobis nisi scientia interpretationis aperiri. Ad ipsius quoque somnii species omnes refertur:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinationis instruiur. Et hec ÷ oraculum
quidem : cum in sonis parens. ł sc̃a alia
grauisq ꝑsona. seu sacerdos. uel etiam deus.
aꝑte euenturũ. uł non euenturũ. faciendum
quid.uitandumue. denuncrat.¶isio ẽ autem
cumquis id uidet. quod eodem modo quo ap¬
paruerat eueniat. amicum ꝑ egre comorantẽ.
quem non cogitabat. iuisus sibi est reuersum uide.
⁊ ꝓcetlenti obuius. quẽ uiderat uenit mamplexꝰ.
Depositum in quiete suscepit. ⁊ matutinꝰ ei precator
occurrit. mandans peccunie tutela.⁊ sidei custodiȩ
celandã comittens. Sompniũ ꝓprie uocatur quod tegit
figuris. ⁊ uelat ambagibus. non nisi interpretatiõe
intelligendam significationem rer quę demonstra¬
tur. Quod quale sit non a nobis exponendum est.
cũ hoc unusꝗsq ex usu quid sit agnoscat. Huus.u.
sunt speties. aut enĩ ꝓprium. aut alienum. aut
cõmune. aut publicum.aut generale est. Propriũ
est cum se quis facientẽ. patientẽue somniat aliꝗd.

Expanded text:
diuinationis instruimur. Et est oraculum quidem cum in somnis parens uel alia sancta grauisque persona seu sacerdos uel etiam deus aperte euenturum quid aut non euenturum, faciendum uitandumue denuntiat. Visio est autem cum id quis uidet quod eodem modo quo apparuerat eueniet. Amicum peregre commorantem quem non cogitabat uisus sibi est reuersum uidere, et procedenti οbuius quem uiderat uenit in amplexus. Depositum in quiete suscepit et matutinus ei precator occurrit mandans pecuniae tutelam et fidae custodiae celanda committens. Somnium proprie uocatur quod tegit figuris et uelat ambagibus non nisi interpretatione intellegendam significationem rei quae demonstratur, quod quale sit non a nobis exponendum est, cum hoc unusquisque ex usu quid sit agnoscat. Huius quinque sunt species: aut enim proprium aut alienum aut commune aut publicum aut generale est. Proprium est, cum se quis facientem patientemue aliquid somniat,
Abbreviated transcription (Latin):
animã ubiꝰq integra. & semꝑ indiidua.
continuationem potestatis optineat: Hȩc
demonade. castigatius quã se copia sugge¬
rebat. Nec te remordeat. quod cum onũ
numero preesse uideatur. inconiunctione
precipue septenarii predicetur. Nulli enĩ
aptius uingitur. monas incorrupta: quam
uirginitatis opiio inoleuit: ut pallas qͦq
uocitetur. Nam uirgo creditur. quia nullũ
exse parit num̃ duplicatus. qui intra denariũ
cõhartetur. quem primũ liitem constat
ẽẽ numeroꝵ. Pallas ideo quia exsolius monadi
fetu &e multiplicatione ꝓcessit. sicut minerua¬
quoq sola exuno parente nata ꝑhibetur
eNARIUS uõ qui cum uno coniuintus septe¬
nariũ facit. uarie ac multiplicis rationis ł¬
religionis & potentiȩ ÷. Primũ quod solus ex om̃ib
numeris qui intra .x. sunt. exsuis partib con

Expanded text:
animam ubique integra et semper indiuidua, continuationem potestatis obtineat. Haec de monade castigatius quam se copia suggerebat. Nec te remordeat quod, cum omni numero praeesse uideatur, in coniunctione praecipue septenarii praptius iungitur monas incorrupta quam uuirginitatis inoleuit ut Pallas quoque uocitetur. Nam uirgo creditur quia nullum ex se parit numerum duplicatus qui intra denarium coartetur, quem primum limitem constat esse numerorum; Pallas ideo quia ex solius monadis fetu et multiplicatione processit, sicut Minerua sola ex uno parente nata perhibetur. Senarius uero, qui cum uno coniunctus septenarium facit, uariae ac multiplicis religionis et potentiae est, primum quod, solus ex omnibus numeris qui intra decem sunt, de suis partibus con
Abbreviated transcription (Latin):
ita lacteus circulꝰ obliquę circumflexionis occursu ambiendo
ꝯplectit᷑ :ut cũ qua duo tͦpica signa capͥcornꝰ & cancer ferunt.
nt᷑ secc&. Has solis portas phisici uocauer̃ : qr inutraq. oburante
solsticio. ultiꝰ soł inhpbet᷑ accessio &fit ei regressus adzonȩ
urã. cuiꝰ t̾minos numquã reliquit. Phasportas am̃ȩ decęlo uitras

Expanded text:
ita lacteus circulus obliquae circumflexionis occursu ambiendo complectitur ut eum qua duo tropica signa, Capricornus et Cancer, feruntur, intersecet. Has solis portas physici uocauerunt, quia in utraque obuiante solstitio ulterius solis inhibetur accessio, et fit ei regressus ad zonae uiam cuius terminos numquam relinquit. Per has portas animae de caelo i
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatẽ exipsa nat᷑a regionis o sublimitatis imnationem̃
meruerunt. Ad ħ uͦ trena corꝑra am̃a ipsa deducit᷑. & ido mori cre¬
ditar. cum inducã regionẽ & in sedẽ mortalitatis irudit᷑. ł indu¬
ditur. Nec te moueat ꝗ de am̃a quã eẽ in mortalẽ dicimꝰ. mortẽ totiẽs
nominamꝰ.: Et enĩ sua morte am̃a ñ extinguit᷑ sadtẽpꝰ obruit᷑.
nec temporali dimensione. beneficid̃ ꝑp& uitats eximit᷑. cũ rurby
ecorꝑre. ubi meruerit c̃tagione uitioꝵ penitꝰ elimata piugari. ad
ꝑbennis uitȩ lucẽ restitata in integrũ. reu̾tat᷑. P lene ut arbi¬
tror de uita & morte am̃ȩ diffinicio liqu&. quã de abditis philosopbrȩ
cedit beatis. & ꝓmissione in mortalitatis am̾atus. tã głosi spẽ tãq.
inditã. magis mag̃q. firmaũ. uiso patre: deqꝰ utrũ uiuere cũ ad huc

Expanded text:
mortalitatem ex ipsa natura regionis et sublimitatis imitatione meruerunt. Ad haec uero terrena corpora anima ipsa deducitur et ideo mori creditur, cum in caducam regionem et in sedem mortalitatis includitur. Nec te moueat quod de anima, quam esse immortalem dicimus, mortem totiens nominamus. Et enim sua morte anima non extinguitur, sed ad tempus obruitur, nec temporali demersione beneficium perpetuitatis eximitur, cum rursus e corpore, ubi meruerit contagione uitiorum penitus elimata purgari, ad perennis uitae lucem restituta in integrum reuertatur. Plene, ut arbitror, de uita et morte animae definitio liquet, quam de adytis philosophiae  in praemium cedit beatis, et promissione immortalitatis animatus, tam gloriosam spem tamque inclitam magis magisque firmauit uiso pa
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmictas excepit. notȩ imp̃ssione signatꝰ ẽ. obseruatũq
quãdu suꝑ t̾rã ita solis orb̃ integer apparer&. ut imi
eiꝰ suntas adhuc ouronti uider& insidere. & mox
locꝰ ad quẽ umbͣ tunc in uase nugrauerat. ad notatꝰ :
habitaq dimensione int̾ ambas umbrarũ notas que
integrũ solis orbẽ .i. diametrũ natę de. dirab eius
sumitatib metiunt᷑. parᷤ nona reꝑta ẽ eiꝰ spacii qd̾ a
sũmo uasis labro usq ad horę pͥmę lineã contin&ur.
& ex ħ constitit qud̃ incursu soliᷤ unã tẽpr̃is ęqͥnoc ttaliᷤᷤ
horã factat. rep&itꝰ nouies orb eiꝰ accessꝰ Et quia
conuersio cęlestis hemisꝑii ꝑactis horis .xii. diẽ cõdit.
nouies autͣ duodem efficiunt .c. uiii. sine dubio soliᷤ
drametros centesima ⁊ octaua par hemiꝑii eqͥnoc tiał
ẽ. Ergo totiꝰ equinocttaliᷤᷤ circuli. ducentesima sexta

Expanded text:
primitias excepit notae impressione signatus est, obseruatumque primitias excepit notae impressione signatus est, obseruatumque quamdiu super terram ita solis orbis integer appareret, ut ima eius summitas adhuc horizonti uideretur insidere. Et mox locus ad quem umbra tunc in uase migrauerat adnotatus est, habitaque dimensione inter ambas umbrarum notas, quae integrum solis orbem, id est diametrum, natae de duabus eius summitatibus metiuntur, pars nona reperta est eius spatii quod a summo uasis labro usque ad horae primae lineam continetur. Et ex hoc constitit quod in cursu solis unam temporis aequinoctialis horam faciat repetitus nouies orbis eius accessus, et quia conuersio caelestis hemisphaerii, peractis horis duodecim, diem condit, nouies autem duodeni efficiunt centum octo, sine dubio solis diametros centesima et octaua pars hemisphaerii aequinoctialis est. Ergo totius aequinoctialis circuli ducentesima sexta
Abbreviated transcription (Latin):
equioe lrali die ante solis ortũ equabilit locatũ est
saxeũ uas in hemisꝑii speciẽ. cauata ambicione curira¬
tũ infra ꝑ lineas designato.xii. diei. horarũ numnero.
quas stili ꝓminentis umbͣ cũ transitu soliᷤᷤ p̃teundo
distinguit. F oc ẽ aut̃ ut sciamꝰ huiꝰmodi irasis officiũ
ut tanto tempore a pͥore eiꝰ extremitate. ad alt̾am usq
stidi uinbra ꝑciuirat. quanto sol mediceatẽ celi ab ortu
ioccasũ. unius scilic& hemisꝑii conuersione moeitur.
tã totiꝰ celi integͣ cõuersio diẽ noc dẽq concludit. &
ideo conslat quantũ sol ii cuculo suo. tantũ inħ uasi
umbrã meate. ł uic gͥ equabilit̾ collocato. circa
tempꝰ solis ortui ꝓpinquantis. inhesit diligens obseruã¬
ns obtutꝰ. & cũ ad pͥmũ solis radiũ quẽ de se emisit pͥma
sumuas erb em̃gens umbra stili decidens sumitate.
pmã curui labri emiuentiã contigit.: locꝰ ipse qͥ umbrȩ

Expanded text:
Aequinoctiali die, ante solis ortum, aequabiliter locatum est Aequinoctiali die, ante solis ortum, aequabiliter locatum est saxeum uas, in hemisphaerii speciem cauata ambitione curuatum, infra per lineas designato duodecim diei horarum numero quas stili prominentis umbra cum transitu solis praetereundo distinguit. Hoc est autem, ut scimus, huius modi uasis officium, ut tanto tempore a priore eius extremitate ad alteram usque stili umbra percurrat quanto sol medietatem caeli ab ortu in occasum, unius scilicet hemisphaerii conuersione, metitur. Nam totius caeli integra conuersio diem noctemque concludit, et ideo constat quantum sol in circulo suo, tantum in hoc uase umbram meare. Huic igitur aequabiliter collocato, circa tempus solis ortui propinquantis, inhaesit diligens obseruantis obtutus, et cum, ad primum solis radium quem de se emisit prima summitas orbis emergens, umbra, de stili decidens summitate, primam curui labri eminentiam contigit, locus ipse qui umbrae
Abbreviated transcription (Latin):
integͣ circuli ꝑ quẽ̾ sol cuirit diametroᷤᷤ inuenit᷑. Dupli¬
catis gͥ illis q̃dragies oc tiõs. cententenis milib stadioꝵ.
integͣ erit diametroᷤ celestis circuli nonagies sexies cente¬
nis milib stadioꝵ. & inuenta diametros facile m̃surã
nob̾ ipsiꝰ quoq ambitꝰ ꝓdit. Hanc enĩ funtã quȩ dia¬
metrosi fecit. debes ter multiplicare. adiec ta parte
UIIͦ. ut sepe tã dictũ ẽ. & ita inuenies totiꝰ cirtuli. ꝑ
quẽ sol cuirit ambitũ stadioꝵ hub̾e tretencies cente¬
circuli modꝰ ꝑ que sol eirit.: uel. diamaeri eiꝰ ostendit.
Nunc qua soliꝰ eẽ mensurt. uel quẽ ad modũ illi prudenti¬
simi uiri cõphenderint indicem. Nã sicut ex trena
umbrã potuit circuli ꝑ que sol meat dephendi magni¬
tudo ita ꝑ ipsũ circulũ menstra solis inuenta est. a¬
ꝓrudentissimis. inhunc modĩ ꝑcedente inquisitionᷤᷤ ĩgenio.

Expanded text:
integra circuli per quem sol currit diametros inuenitur. Dupliintegra circuli per quem sol currit diametros inuenitur. Duplicatis igitur illis quadragies octies centenis milibus, erit integra διάμετρος caelestis circuli nonagies sexies centenis milibus stadiorum, et inuenta διάμετρος facile mensuram nobis ipsius quoque ambitus prodit. Hanc enim summam quae διάμετρον fecit debes ter multiplicare, adiecta parte septima, ut saepe iam dictum est; et ita inuenies totius circuli per quem sol currit ambitum stadiorum habere trecenties centecirculi modus per quem sol currit uel diametri eius ostenditur, nunc quam solis esse mensuram uel quemadmodum illi prudentissimi deprehenderint indicemus. Nam sicut ex terrena umbra potuit circuli per quem sol meat deprehendi magnitudo, ita per ipsum circulum mensura solis inuenta est, in hunc modum procedente inquisitionis ingenio.
Abbreviated transcription (Latin):
usto ꝓlixius uolum̃ oͣstendere. Sciendũ & ħ quđ ũbra
t̾rȩ quã sol pꝰ occasũ in inferiore hemisꝑio cuirens sursũ
cogit emitti. ex quã supͣ t̾rã fit abscuritaᷤᷤ.q̃ nox uocat᷑.
metros ht̃. & hanc longitudine ad ipsũ circulũ ꝑ quem
sol cuirit erecta exclusione luminiᷤᷤ in t̾rã tenebras.
constre qͥd possit sexagies multiplicata colligere. Unde
his p̃libatis ad tractũ mensurarũ quas ꝓmisit oratio
diametro ⁊ circulo regłarit᷑ diximꝰ. Ꝙ quia ad efficien¬
dam t̾renȩ umbrȩ longitudinẽ. non ambitꝰ t̾rȩ s dia-¬
metri multiplicanda ẽ: ipsa ẽ enĩ quã sursũ constat
nu milta stadioꝵ ẽẽ a t̾ra usq ad solis cursũ. qͦ umbrã
t̾rȩ diximꝰ ꝑuenire. Teira aut̃ in medio celestiᷤᷤ circuli
ꝑquẽ sol cuirit. ut centron locata ẽ. Ergo m̃sura t̾renȩ
umbrȩ. medietatẽ diametri celestis efficioe. Et si ab altera
quoq parte t̾rȩ. par usq ad eundẽ circulũ m̃sura tendatꝰ

Expanded text:
usto prolixius uolumen extendere. Sciendum et hoc, quod umbra terrae quam sol post occasum in inferiore hemisphaerio currens sursum cogit emitti, ex qua super terram fit obscuritas quae nox uocatur, et, et hac longitudine ad ipsum circulum per quem sol currit erecta, exclusione luminis tenebras in terra constet quid possit sexagies multiplicata colligere; unde, his praelibatis, ad tractatum mensurarum quas promisit oratio diametro et circulo regulariter diximus. Et quia ad efficiendam terrenae umbrae longitudinem non ambitus terrae, sed diametri mensura multiplicanda est — ipsa est enim quam sursum constat na milia stadiorum esse a terra usque ad solis cursum, quo umbram terrae diximus peruenire. Terra autem in medio caelestis circuli per quem sol currit ut centron locata est; ergo mensura terrenae umbrae medietatem diametri caelestis efficiet, et si ab altera quoque parte terrae par usque ad eundem circulum mensura tendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
certas sibi partes decreuer̃ in ipso arto constituere. &
diusionib ad notare. ut certa ẽẽnt locoꝵ nõa in quib
eas morari. uel de quib exisse. ad quȩ ue rursꝰ eẽ uenturas
⁊ sibi inuicẽ nunctarent. ⁊ ad posteros noscenda tͣnsiit̾ent.
Duob gͥ uasis eneis p̃paratis. quoꝵ alterũ fundꝰ erat ĩ modũ
clepsidre ꝑforat. illud quđ erat integrũ uacuũ subiecer.
pleno aq altero suꝑ posito s meatu suꝑiori ante munito¬

Expanded text:
certas sibi partes decreuerunt in ipso circo constituere et certas sibi partes decreuerunt in ipso circo constituere et diuisionibus adnotare, ut certa essent locorum nomina in quibus eas morari uel de quibus exisse ad quaeue rursus esse uenturas et sibi in uicem nuntiarent et ad posteros noscenda transmitterent. Duobus igitur uasis aeneis praeparatis, quorum alteri fundus erat in modum clepsydrae foratus, illud quod erat integrum uacuum subiecerunt, pleno aq
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ in qui& circi celestis .xii. partes aut inuenit. aut fecit.
maxime cũ nulla occulis subiciantur exordia fuigura
factũ referens quo ueterib & temptata est tam disficilis ⁊
effecta diuusio. Egiptioꝵ enĩ retro maiores. quos constat
pͥmos om̃iũ celũ scrutari. ⁊ metiri ausos. postꝗͣ ꝑp&uę
apud se serenitatis obseqͥo celũ semꝑ suspet tu lib̾a intueuteᷤᷤ
dep̃bender̃ uniuersis uel stellis uel fyderis infixis celo solas
cũ sole & luna.U.stellas uagari. Nec has tamen ꝑ om̃s celi
partes passim ac sine certa eiroris sui lege discuirere. nũꝗͣ
demq ad septentrionalẽ uerticẽ douiare. numꝗͣ ad australis
poli unta demergi. s intra uniꝰ obliꝗͥ circi limitẽ om̃s hab̾e
eundẽ locũ ꝑuenire tẽprib rursũ ex his accedere. retro agr
alias uideriq stare non umꝙͣ. Postꝗ̃ hȩc inꝗͣ. int̾ eas agi uiscit᷑

Expanded text:
uero,» inquiet, «circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit, uero,» inquiet, «circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit, maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularfactum referens quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primos omnium caelum scrutari et metiri ausos, postquam, perpetuae apud se serenitatis obsequio caelum semper suspectu libero intuentes, deprehenderunt, uniuersis uel stellis uel sideribus infixis caelo, solas cum sole et luna quinque stellas uagari, nec has tamen per omnes caeli partes passim ac sine certa erroris sui lege discurrere, numquam denique ad septentrionalem uerticem deuiare, numquam ad australis poli ima demergi, sed intra unius obliqui circi limitem omnes habereundem locum peruenire temporibus, rursum ex his alias accedere, retro agi alias, uiderique stare nonnumquam; postquam haec, inquam, inter eas agi uiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽq signa. aliȩ tempr̃e longiore. aliȩ breuiore ꝑcuirat᷑.
Quotiens enĩ plures orbes intra se locant᷑. sic᷑ maximꝰ est ille
qͥ pͥmꝰ ẽ & minimꝰ qͥ locũ ultimũ ten&e. ita de mediis qui
sũmo ꝓpͥor est. inferiorib maior qui uicimor ẽ ultimo.
quȩ ꝑ spacia longiora discuir. ambitũ suũ tẽprẽ ꝓliri cõficiũt.
quȩ ꝑ angusta breuiore. Constat enĩ nullã int̾ eas celerius
cet̾is. tardius ue ꝓcede. s cũ sit om̃ib idẽ modꝰ meandi
tantã eiꝰ diuersitatẽ tẽpr̃is sola spacioꝵ diuersitas facit.
Nã ut de mediis nũc p̃t̾ mitamꝰ. ne eadẽ sepe repetantur.
alter est minimꝰ. Ergo & cęt̾arũ singulę ꝓspacii sui modo.
tempꝰ ineandi aut extendunt aut contrahunt. Hloca diligẽs
rerũ discussor. inueri& qud̃ reqͥrat. Inspectis enĩ zodiaci
notis quas monstrat in p̾sidiũ fidei aduocata descriptio: quis

Expanded text:
eademque signa aliae tempore longiore, aliae breuiore percurrant. eademque signa aliae tempore longiore, aliae breuiore percurrant. Quotiens enim plures orbes intra se locantur, sicut maximus est ille qui primus est et minimus qui locum ultimum tenet, ita de mediis qui summo propior est, inferioribus maior, qui uicinior est ultimo, quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. Constitit enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere, sed, cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut de mediis nunc praetermittamus, ne eadem saepe repetantur, alter est minimus. Ergo et ceterarum singulae pro spatii sui modo tempus meandi aut extendunt aut contrahunt. Hoc loco diligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio, «quis
Abbreviated transcription (Latin):
diuidatur: sitq spaciũ quđ int᷑.a. &.b. cdaudit᷑. ari&i deputatũ.¬
i quđ int᷑ b. & .c. tauro. Tquđ int̾.c.⁊ͣ. geminis. ł cancro quod
sequitur ei reliqͥs ꝑ ordinẽ exera. His constitutis iã de sin¬
głis zodiaci notis & lit̾is singulȩ deorsũ lineę ꝑ om̃s circulos
ad ultimũ usq ducant᷑. ꝓcul dubio ꝑom̃s orbes singuloᷤᷤ in¬
in duodenaᷤᷤ parteᷤᷤ
diuid& transitus
linearũ. In qͦcũq
gͥ circulo. seu
sol illo. seu lura.
uel de nagis
quecũq dicuirat.¬
cũ ad spactum
uenerit qud̃ int̃
lineas clauditꝰ.
ab. a ⁊ b. notis
& lit̾is diffluenteᷤᷤ
quia illic spaciũ¬
ari&is in zodiaco
designatũ iuꝑ uerticẽ sic̃ descripsimꝰ. habebit. Similit̾ in quã¬
cũq nigͣuerit partẽ. in signo sub qͦ fuerit eẽ dicoeur. atq hȩc
descriptio eodẽ cõpendio nos docebit. cur eundẽ zodia cum

Expanded text:
diuidatur, sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputatumdiuidatur, sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputatum, quod inter B et C Tauro, quod inter C et D Geminis, Cancro quod sequitur, et reliquis per ordinem cetera. His constitutis, iam de singulis zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per orbes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. In quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis aecumque discurrat,cum ad spatium uenerit quod inter lineas clauditur ab A et B notis et litteris defluentes, quia illic cArietis in zodiaco designatum super uerticem, sicut descripsimus, habebit. Similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fuerit esse dicetur. Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ cũ zodiacꝰ unꝰ sit. & his const& celo syderib in.¬
foxis: quẽ ad modũ inferioꝵ sꝑarũ stellȩ in signiᷤᷤ zodiaci
meare dicantꝰ. Nec longũ ẽ inuenire rationẽ. q̃ in ipso
uestibulo excubat questionis. Uerũ ẽ enĩ neq lunã ue
neq de iragis ullã ita in zodiaco feiri. ut eoꝵ sẏdibus
admisceantur. s in illo signo eẽ una queq ꝑhib& quod
habuerit supͣ uerticẽ. in ea quȩ illi subiecta ẽ. circuli
sui regione disciurens. qr singłarũ sꝑarũ circuloᷤᷤ. in .xii.
partes eque uti zodiacũ ratio diuisit. & quę in eã partẽ
circuli sui uenerit quę sub parte zodiaci ẽ arieti de¬
putata in ipsũ ari&ẽ uenisse conceditꝰ. simulq obser¬
uatio in singłas parteᷤᷤ migrantib stellis tenetur. Et qr
facilior ad intellec tũ ꝑ oculos uia ẽ. id qud̃ sermo
intra hunc. uii. orbes locentur. & zodiacꝰ ab.a. ꝑ ordinem
assixis notis quib ascribent᷑ literȩ sequentes: in partes.xii.

Expanded text:
acus unus sit et is constet caelo sideribus infixis, quemadmodum inferiorum sphaerarum stellae in signis zodiaci meare dicantur. Nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestibulo excubat quaestionis. Verum est enim neque solem lunamue neque de uagis ullam ita in signis zodiaci ferri ut eorum sideribus misceantur, sed in illo signo esse unaquaeque perhibetur quod habuerit super uerticem, in ea quae illi subiecta est circuli sui regione discurrens, quia singularum sphaerarum circulos in duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. Et quia facilior ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo Intra hunc septem alii orbes locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, in partes duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
uolenta collisio. S is sonꝰ qui ex qualicũq aeriᷤᷤ hic tu
nascitur. aut dulce quiddã in aure ᷤ. ⁊ musicũ defert.
aut ineput aut asꝑũ sonat. Nam si hic tũ obseruatio
nũoꝵ certa mod̾etur. cõpositũ sibiq consentiens mo¬
dulamen educitur. At cũ increpat tumultuarra.⁊
nullis modis gubitata collisio. fragor turbidꝰ & incon¬
ditꝰ offendit auditũ. In celo aut̃ constat nichil fortuitũ¬

Expanded text:
olenta conlisio. Sed is sonus, qui ex qualicumque aeris ictu nascitur, aut dulce quiddam in aures et musicum defert, aut ineptum et asperum personat. Nam si ictum obseruatio numerorum certa moderetur, compositum sibique consentiens modulamen educitur; at cum increpat tumultuaria et nullis modis gubernata collisio, fragor turbidus et inconditus offendit auditum. In caelo autem constat nihil fortuitu
Abbreviated transcription (Latin):
nichil tumultuariũ ꝓuenire. s uniuersa illic diuinis legib
& statuta rationẽ ꝓcedere. Ex his in expugnabili ratiotinatione

Expanded text:
nihil tumultuarium prouenire, sed uniuersa illic diuinis legibus et stata ratione procedere. Ex his inexpugnabili ratiocinatione
Abbreviated transcription (Latin):
laquitur. & armonię suꝑr̃ pandit archanũ: ph. ꝑsicȩ
secreta cõmemorat. At ciasi de motu & inmortalitate
animę disputat. cui nichil constat messe corporeñ. cuiꝰq
essentiam nullus sens s sola ratio dep̾hendit: illic as
alutudinẽ phy losophię. ad loicã rationalis ascendit.
Sere igitur ꝓnunciandũ est: nichil ħ apere ꝑfec luis.
quo unuersa phe losophiȩ continetur id ⁊ eGUITA:¬

Expanded text:
loquitur et harmoniae superum pandit arcanum, physicae loquitur et harmoniae superum pandit arcanum, physicae secreta commemorat. At cum de motu et immortalitate animae disputat, cui nihil constat inesse corporeum cuiusque essentiam nullus sensus sed sola ratio deprehendit, illic ad altitudinem philosophiae rationalis ascendit. Vere igitur pronuntiandum est nihil hoc opere perfectius, quo uniuersa philosophiae continetur i
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur. Quȩ uͦ corpoꝵ illecebris ut suis sedib inherẽt.
quanto ab illis iolentius separantur. tanto ad suꝑa
serius reuertuntur. Siam sine sompnio cohibita
disputatione faciamꝰ. hoc adiecto quđ cõclusionem
docebit.Quia cini sint totius phrs losophiȩ tres par¬
tes: moyalis. ⁊ naturalis. & rationalis. & sit moralis
quȩ doc& moꝵ elimatã ꝑfectionẽ. Naturalis quȩ de
diuinis corporib disputat. Rationalis cũ de incorpo¬
reis sermo est. quȩ mens sala complec litur. Nullam
de trib tulliꝰ in hoc sompno pr&emisit. Nam illa ad
uirtutes amoreꝙ patrię. & ad contẽptũ gloriȩ adhorta¬
tio: quid aliud cenin&. insi ethicę phe losophiȩ iusti¬
tuta moralia:. Cũ iꝰ uel desꝑarũ modo uel de noui¬
tate siue magninidine syderũ. deq principatu solis
& circis celestib eingulisq ĩrestrib & occean situ

Expanded text:
tuntur, quae uero corporum illecebris ut suis sedibus inhaerent, tuntur, quae uero corporum illecebris ut suis sedibus inhaerent, quanto ab illis uiolentius separantur, tanto ad supera serius reuertuntur. Sed iam finem somnio cohibita disputatione faciamus, hoc adiecto quod conclusionem decebit, quia, cum sint totius philosophiae tres partes, moralis, naturalis et rationalis, et sit moralis quae docet morum elimatam perfectionem, naturalis quae de diuinis corporibus disputat, rationalis cum de incorporeis sermo est quae mens sola complectitur, nullam de tribus Tullius in hoc somnio praetermisit. Nam illa ad uirtutes amoremque patriae et ad contemptum gloriae adhortatio quid aliud continet nisi ethicae philosophiae instituta moralia? Cum uero uel de sphaerarum modo uel de nouitate siue magnitudine siderum deque principatu solis et circis caelestibus cingulisque terrestribus et Oceani situ
Abbreviated transcription (Latin):
de ca quę extra er̃ contemplans quã se matime ie a
illã dicit mortẽ phrylosophantib appetendã. ex qua fit ut
ad buc in corpore posui. corpus ut alienã sarcuiã in quan¬
iũ patitur natura despiciant. & facile nunc atq oportu¬
ne uirtutes suad&. postquã quanta ⁊ quã diuina
p̾mia uirtutib debeantur edixit. S quia int̾ leges quoq
illa inꝑfecła dr̃. inqua nulla deuantib pena sancitur.
ideo in conclusione oꝑis. penã sancit extra hȩc precepta
unuentib Quẽ locũ. ERille platonicus copiosius exetut
est scła infinita dinumerans. quib nocentũ animę in
easdẽ penus sepe retolutȩ sero de tartaris ꝑmiituntur
emergere: & ad naturę suȩ pͥncipia quđ est celũ tandẽ
impetrata purgatione remeare. Necesse est enĩ umem
anina ad origuus suȩ sedẽ reuerii. S quę corpꝰ tãqͣ
ꝑegrinȩ incolunt. cito post corpꝰ uelut ad pat̾am reuer.¬

Expanded text:
et ea que extra erunt contemplans quam maxime se a et ea que extra erunt contemplans quam maxime se a illam dicit mortem philosophantibus appetendam; ex qua fit ut, adhuc in corpore positi, corpus ut alienam sarcinam, in quantum patitur natura, despiciant. Et facile nunc atque opportune uirtutes suadet, postquam quanta et quam diuina praemia uirtutibus debeantur edixit. Sed quia inter leges quoque illa imperfecta dicitur in qua nulla deuiantibus poena sancitur, ideo in conclusione operis poenam sancit extra haec praecepta uiuentibus; quem locum Er ille Platonicus copiosius exsecutus est, saecula infinita dinumerans quibus nocentum animae, in easdem poenas saepe reuolutae, sero de Tartaris permittuntur emergere et ad naturae suae principia, quod est caelum, tandem impetrata purgatione remeare. Necesse est enim omnem animam ad originis suae sedem reuerti; sed quae corpus tamquam peregrinae incolunt, cito post corpus uelut ad patriam reuer