comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grecorum fabulam eros fuit nuncupatꝰ. Hoc
uidelicet ulut mysticũ significante fabula qͦd
acr uinoni deputet᷑. ubi uolunt herdas habita¬
re. quo nomine appellant alicuiꝰ meriti am
mas defunctorum quasi aeroas idest uiros ac¬
rios. et celo dignos. ꝓpter sapientiã et fortitudi¬
nem. Penates gentiles dicebant om̃s deos qͦs do¬
mi colebant. Et penates dicti quod ẽc̾nt. in pe¬
netrabilibus id est insecretis. h dĩ quo modo
uocabant᷑ uel que nomina habuerint ignora¬
tur. Manes deos mortuoꝵ dicunt. quoꝵ pote¬
statem inter luam et terram asserunt. aqͥbꝰ
et mane dictũ existimant. quos putant hab̾c
qui manes. idest rarus est. Manes dictos. siue qͥa
late manant ꝑ auras. siuie quia mites st̃ in ma¬
nibus. contrario nomine hoc appellant᷑. Apu¬
leius aũt ait cos cata antifrasin dici manes hoc
est mites ac modestos cum sint terribiles et ĩ¬
manes. ut parcas. ut cumenidas. Laruas ex

Expanded text:
Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appimas defunctorum, quasi aeroas, id est, viros aerios et coelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est, in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, qui manus, id est, rarus est: manes dictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex
Abbreviated transcription (Latin):
positum singulis et statutũ auint Niunt et
tres furias. feminas crinitas serpentibus ꝓpter
tres affectus qui in animis hominũ multas ꝑ¬
turbationes gignunt. et interdũ cogunt ita
delinquere. ut nec famẽ nec periculi sui respec¬
tum habere ꝑmictant. Ira quȩ uindictã cu¬
pit. cupiditas que desiderat opes. libido quȩ ap¬
petit uoluptates. Quȩ idco furic appellantur
quod stimulis suis mentem feriant. et quictã c̾c̾.
non sinant. Nunfas deas aquarũ putant. dic¬
tas anubibus. Pam ex nubibus aquę. unde di
limfarum. Ipsas aũt dicunt et musas. qllas E
nufas. Nec ĩmerito. Ham aquę motus. iti¬
sicem efficit. Nimfarũ apud gentiles uaria st̃
uocabula. Himphas quippe montiũ oreades
dicunt. Siluarũ. driades. Fontiũ amadria¬
des. campoꝵ maides. maris naides. Eroas di¬
cunt aumone traxisse nomen. Grece enĩ iuno
eroa appellatur. et ideo nescio qͥs filiusciꝰ scđm

Expanded text:
positum singulis et statutum aiunt. Aiunt et positum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum delinquere, ut nec famae, nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit; cupiditas, quae desiderat opes; libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, quietam esse non sinant. 96. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus; nam ex nubibus aquae, unde derumina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, nec immerito, nam aquae motus musicem efficit. 97. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula, Nymphas quippe montium dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas dicunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio quis filius eius secundum
Abbreviated transcription (Latin):
fuso. digitisq fila ex lana torquentibus ꝓpter
tria tempora. Preteritũ. qͦd infuso iã nctũ atq
inuolutum .ẽ. Presens qͦd inter digitos nentistͣ¬
hitur. Futurum in lana quę colo ĩplicata est.
et quod adhuic ꝑdigitos nentis adfusũ. tanquã
presens ad preteritũ trahiciendum. ẽ. Parcas ca
ta antifrasin appellatas. quod minune parcant.
quas tresesse uoluerunt. Unam quȩ uitã hõĩs
ordiat᷑. alteram quȩ contexat. terciã q̃ rũpat.
Incipimus cnuim cũ nascimur. sumꝰ cũ uiumꝰ.
desumus cũ interimus. Forcunã a fortuitis no¬
men habere dicunt. quasi deañ quandã reshu¬
manas uariis casibus et fortuiti filludentẽ. un¬
de et cecã appellant. eo qͦd passim in quossibet
incurrens. sine ullo examine meritoꝵ et adbo¬
nos et ad malosucnit. Fatum aũt afortuna
scparant. et fortuna quasi sit iniis quȩ fortu¬
itu ueniunt. nulla palã causa. Fatũ uero ap¬

Expanded text:
fuso digitisque fila ex lana torquentibus propter fuso digitisque fila ex lana torquentibus propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso jam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos nentis trahitur: futurum in lana, quae colo implicata est, et quod adhuc per digitos nentis ad fusum, tanquam praesens ad praeteritum, trajiciendum est. Parcas dicunt cata antiphrasin appellatas, quod minime parcant, quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim, cum nascimur: sumus, cum vivimus: desumus, cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem. Unde et caecam appellant eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuito veniunt, nulla palam causa, Fatum vero ap
Abbreviated transcription (Latin):
cisenim consulebant᷑ apaganis. et responsa illis
non signis sed uocibus dabant. Geniũ aũt dict̃
quod quasi ium habeat omĩum rerũ gignen¬
darum. seu agignendis liberis. unde et gcmi¬
ales lecti dicebantꝰ a gentibus. qui nouo ma¬
ritosternebant᷑. Hȩc et alia sunt gentiliũ fabu¬
losa figmenta. quȩ interpretata sic habent᷑.
ut ea non intellecta dãnabiliter camen ado
rent. Fatum aũt dicunt esse quicqͥa dii fant᷑.
quicquid iuppiter fatur Nfando igit᷑ fatũ
dicunt id est aloquendo. quod nisi hoc nom̃
iam in alia re soleret intelligi. quo corda ho¬
minum nolumus inclinare. rationabilit̾ pos¬
seinus a fando fatũ appellare. Non enĩ abnu¬
enim dictũ . ẽ. semel loquutꝰ .ẽ. incelligit᷑ ĩmo¬
biliter hoc est in cõmutabiliter ẽ. loquutꝰ. sic̃
nouit incõmutabilit̃ omĩa quȩ futura st̃ et quȩ
ipse facturufẽ. Tria aũt fata fingunt. incolo et

Expanded text:
cis enim consulebantur a paganis, et responsa illis cis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. 88. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. 89. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habent, ut ea non inrent. Fatum autem dicunt esse quidquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est a loquendo. Quod nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possumus a fando fatum appellare. Non enim abnuenim dictum est, 'semel locutus est,' intellegitur inmobiliter, hoc est incommutabiliter est locutus; sicut novit incommutabiliter omnia, quae futura sunt, et ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et
Abbreviated transcription (Latin):
colere instituit. ꝓpter quod et terrã eiꝰ nomi¬
ne appellauerunt. Serapis omĩum maximꝰ
egyptioꝵ ds̃ . ipse ẽ apis rex argiuoꝵ. Qui na¬
uibus transuectus in egẏptũ. cũ ibidem mortu¬
iis fuisset serapis appellatus est ꝓpterea qͥa
archa in qua mortuus ponit᷑. quã sarcofa¬
gum uocant soros dicit᷑ grece. et ibi eũ uenera¬
ri scpultum ceperunt priꝰꝗͣ templũ eiꝰ esset in¬
structum: ueluit soror et apis. Sorapis primo.
Acinde una littera cõmutata. serapis dictus ẽ.
Apis fuit apud egyptios taurus serapi c̃secra¬
tus. et ab eo ita cognominatus. quẽ egẏptus in¬
instar numinis colebat. eo qͦd de futuris daret
quedam manifesta signa: Apparebat enim
in memphis. quẽ centũ antistices ꝓsequebant᷑.
et repente ulut limphatici precinebant. Hu¬
ius capitis imaginem sibi inheremo iudei fe
uoce ñ signis ostendere uiderent᷑ futura. In lu¬

Expanded text:
colere instituit; propter quod et terram eius nomicolere instituit; propter quod et terram eius nomine appellaverunt. Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Aegyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis appellatus est; propterea quia arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, σορὸς dicitur Graece, et ibi eum venerari sepultum coeperunt, priusquam templum eius esset instructum. Velut σορὸς et Apis, Sorapis primo, deinde una littera commutata Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa; apparebat enim in Memphi. Quem centum antistites prosequebantur, et repente velut lymphatici praecinebant: hujus capitis imaginem sibi in eremo Judaei fedicti, quod voce non signis ostendere viderentur futura; in lu
Abbreviated transcription (Latin):
inflaminat. Pan dicunt greci latini siluanũ
dm̃ rusticoꝵ. quẽ innature similitudinẽ
formauerunt. Vnde et pan dictus.c̃. id est
omne. Fingunt enim cum ex unuersalie¬
lementoꝵ specie. Habet enim cornua insimi¬
litudinem radiorũ solis et lunę. distinctã ma¬
culis habet pellem: ꝓpter cęli sidera. Rubet
eiꝰ facies ad similitudinem echeris. Fistulã sep¬
tem calamoꝵ gestat ꝓpter armoniã celi.
in qua septem sunt somi. et septẽ discrimina
uocum. Uillosus est. quia tellus cũ uestita
est agitucntibus. Pars ciꝰ inftrior feda est ꝓpt̃
arbores. et feras. et pecudes. Caprinas ungu¬
las habet. ut soliditatẽ terrę ostendat. quẽ uo¬
lunt rerum et totiꝰ naturȩ deum. Unde et pan
quasi omĩa dicunt. Isis lingua egỹptioꝵ terra
appellatur. quã isin uolunt esse. Fuit aũt isis
regina egyptioꝵ. inachis regis filia. que de gre¬
ciã uomens egyptios litteras docuit. et t̾ras

Expanded text:
inflammat. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum inflammat. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum deum rusticorum, quem in naturae similitudinem formaverunt: unde et pan dictus est, id est, omne: fingunt enim eum ex universali elementolitudine radiorum solis et lune. Distinctam maculis habet pellem, propter celi sydera. Rubet eius facies, ad similitudinem etheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam celi, in qua septem sunt soni et septem discrimina vocum. Villosus est, quia tellus convestita est. A genibus pars ejus inferior foeda est propter arbores et feras et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terrae ostendat. Quem vocant rerum et totius naturae Deum. Unde pan, quasi omappellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Aegyptiorum, Inachis regis filia, quae de Graecia veniens Aegyptios litteras docuit, et terras
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. Quod aũt fingunt saturnũ cȩlõ
patri genitalia abscidisse. et sanguinẽ fluris¬
se in mari.atq co spuma maris concreta ue¬
nus nata est. Illud aiũnt quod ꝑ coitũ salsi
humoris substantia . ẽ. Et inde affrodin ue¬
que ex succo uiscerũ liquido salsoq constat.
Ideo aũt uenerem uulcani dicunt uxorẽ. qͥa
uenerium officiũ ñ nisi calore consistit. Unde
est. Frigidus inuenerẽ senior. Nam qͦd satur¬
nus dicitur patri cͣdõ uirilia ãputasse quę
in mare cadentia uenerem creauerunt. idco
fingitur. quia nisi humor de celo int̾rã descen¬
derit. nichil creat᷑. Cupidinẽ uocatũ fertur
ꝓpter amorẽ. Est enim demon fornicationis.
Qui ideo alatus pingitur. quia nichil aman¬
tibus leuius. nichil mutabiliꝰ inuenit᷑. Pugr
pingitur . quia stultus ẽ. et irrationabilis a¬
mor. Sagictã et facem tenere fingit᷑. Sagit¬
tam: quia amor cor uulnerat. Facẽ: quia

Expanded text:
vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Coelo vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Coelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fudisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est: illud aiunt, quod coitus salsi humoris substantia est, et inde affrodin qui ex succo viscerum liquido salsoque constat. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia venereum officium non sine calore consistit; unde est: Frigidus in Venerem senior. Nam quod Saturnus dicitur patri Coelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, id ideo fingitur, quia nisi humor de coelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis, qui ideo alatus pingitur: quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et irrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur: sagittam, quia amor cor vulnerat: facem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. quia sine ratione nichil potest c̃ti¬
neri. Que ratio quia ex solo animo nascit᷑.
anmũq putant esse in capite et cerebro.
ideo eã dicunt de capite iouis esse natã quia
sensus sapientis qui inuenit omĩa incapite
est. In cuiꝰ pectore ideo caput gorgonis fingi¬
tur. quod illic ẽ. omĩs prudentia que c̃fun¬
dit alios. et ĩꝑitos ac sareos cõꝓbat. qͦd et
iñ antiquis ĩꝑatoꝵ statuis cernimꝰ. In me¬
dio pectore lorica ꝓpter insinuandã sapi¬
entiam et uirtutem. Hȩc minerua et trico¬
niã dicitur. Triton enim affrice palus est.
circa quam fertur uirginali apparuissega¬
te. ꝓpter quam tritonia nuncupata.ẽ. Unde
et tanto ꝓclimꝰ dea credita. quanto minꝰ ori¬
go eiꝰ innotunt. Pallas aũt dicta uel ab insula
pallene intrachia in qua nutrita est. uel a
uel quod pallantem gigantẽ occiderit. Uene¬
rem exinde dicunt nuncupatam. quod sine
uiro femina uirgo esse ñ desinat. Hanc gre

Expanded text:
tantur, quia sine ratione nihil potest contitantur, quia sine ratione nihil potest contineri. 72. Quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Jovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia in capite est. 73. In cujus pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios, et imperitos ac saxeos comprobat, quod, et in antiquis imperatorum statuis cernimus in medio pectore loricae, propter insinuandam sapientiam et virtutem. 74. Haec Minerva, et Tritonia dicitur. Triton enim Africae palus est, circa quam fertur virginali apparuisse aetate, propter quod Tritonia nuncupata est. Unde et tanto proclivius dea credita, quanto minus origo ejus innotuit. 75. Pallas autem dicta, vel ab insula Pallene in Thracia, in qua nutrita est; vel ἀπvel, quod Pallantem gigantem occiderit. 390 76. Venerem exinde dicunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse
Abbreviated transcription (Latin):
possit ex eo. quippe qui omĩa quȩ arripucrit
absumat. Ouidius in fastis. Nec tu aliud ue¬
stam quã uiuã intellige flãmam. nataq
de flãma corpora nulla uides. Propterea et
uirgines ei seruire dicunt. co qͦd sicut ex uir¬
ginẽ. ita nichil ex igne nascatur. Iunonẽ di¬
cunt quasi ianonem id est ianuam ꝓ purga¬
tionibus feminarum. co quod quasi portas
matrum natoꝵ pandat. et nubentiũ ma¬
ritis. Sed hoc philosophi. Poctȩ aũt iunonẽ
iouis asserunt sororẽ et coniugẽ. Ignẽ enĩet
acrem ioucm: aquam et terrã iunonẽ int̾¬
pretant᷑. Quoꝵ duoꝵ ꝑmixtione uniũsa
gignuntur. Et sororem dicunt: qͦd mundi
pars est. Coniugẽ: quod cõmixta concordat.
Ninerua apud grecos athenas dicit᷑ id est
femina. apud latinos aũt mineruã uoca¬
tam quasi deam . et munus arciũ uariarũ.
Hanc enĩ inuentricẽ multoꝵ ingenioꝵ ꝑhi¬
bent. et inde eam artem et rationẽ int̾pre¬

Expanded text:
possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ovidius in Fastis6, 291: Nec tu aliud Vestam quam vivam intellege flammam; nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Iunonem Iovis adserunt sororem et coniugem: ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur; quorum duorum permixtione universa gignuntur. Et sororem dicunt quod mundi pars est; coniugem, quod commixta concordat. inerva apud Graecos ἀθήνη dicitur, id est, femina. Apud Latinos autem Minervam vocatam, quasi Deam et munus artium variarum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent, et inde eam artem et rationem interpre
Abbreviated transcription (Latin):
coronam. ostendit suꝑpositas terrę ciuitates
quasi insignitas turribus p̃stare. Quoa̾ scdes
finguntur circa eã. quia cũ omĩa moueant᷑.
ipsam ñ moueri. Qd cormmbantes eꝰ ministri
cum strictis gladiis esse finguntur. ut signifi¬
cetur om̃s ꝓ terra sua debere pugnare. Qs
gallos huic deȩ ut seruirent fecerunt. signi¬
ficart qui semine indigeant terrã sequi op¬
portere. an ea quippe omĩa reppire. Quod
se apud eam iactant. p̃cipit᷑ inquiunt ut qͥ
terram colunt ne sedeant. Semꝑ enun esse qͦd
agant. Cimbaloꝵ aũt ęreoꝵ sonitus. ferram̃¬
torum crepitus. incolendos agros. Et ideo erea
quod terram antiqui aere colebant priꝰquã
ferrum esset inuentum. Eandem uestã e ig¬
nem esse ꝑhibent. quia terram ignẽ habere
non dubium est ut ex echna uulcanoq dat᷑
intelligi. Et ideo uirginem putant: quia ig¬
nis inuiolabile sit elementum. nichilq nasci

Expanded text:
coronam, ostendit superpositas terrae civitates coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eandem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intellegi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci
Abbreviated transcription (Latin):
tes eam nominibus plurimis. Dicunt etiã
cam et opem. quod oꝑc indior fiat terra. Fro¬
serpinam quod ex ea ꝓserpiant fruges. Uestã.
quod herbis uel uarus uestita sit rebus. uel a
iia sua stando E andem et tellurẽ et matrẽ
magnam fingunt. turritam cũ tỹmpano
et gallo et strepitu cimbaloꝵ. Matrẽ uoca¬
tam coquod plurima pariat. Magnã. qͦd ci¬
bum gignat. Almam quia uniuersa am¬
maliã fr̃uctibus suis alit. Est enĩ alimentoꝵ
nutrix terra. Quod simulachrũ eiꝰ cũ claui
fingitur quia tellus hieme claudit᷑. uere aꝑi¬
tur ut fruges nascant᷑. Quod timpanũ ha¬
bet significare uolunt orbem terre. Quod
curru uchi dicit᷑. quia ipsa. ẽ. terra quȩ pen¬
det inaere. Quod sustinet᷑ rotis. qͥa inundꝰ
rotatur et uolubilis. ẽ. Quod leones illi su¬
bitiunt mansuctos. ut ostendant nullũge¬
nus esse terre tamferũ. quod ñ subigi possit
aut suꝑari ab ea. Qsͦ in capite turritã gestat

Expanded text:
tes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam tes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod cibum gignat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Quod simulacrum eius cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat
Abbreviated transcription (Latin):
inagnitudo terrebat. Hunc apollo sagitarũ
itibus sternens nominis quoq spolia reporta¬
uit ut phitius uocaret᷑. unde et ob insignein¬
ctoriȩ phitia sacra celebranda c̃stituit. Dia¬
nam quoq germanã eiꝰ similit̾ limã et uia¬
rum presidem aiunt. unde et uirginẽ eã uolunt
quod uia nichil pariat. et ideo ambo sagittas
habere fingunt. quod ipsa duo sidera dẽ celo ra¬
dios usq ad terras emitant. Dianam aũt uoca¬
tam quasi duanam. quod luna et die et nocte ap¬
pareat. Ipsam et lucinam asseuerant. eo quod
luceat. Eand em et triuiam eoqͦd tribꝰ funga¬
tur figuris. De qua uirgilius. Ria uirginis
ora dianȩ. Quia ẽadem luna. cadem dĩana. ea¬
dem ꝓserpina uocatur. Sed cũ luna fingitꝰ᷑
calamos latonia uirgo est. cũ subnixa sedet
solio. plutonia coniuix. Latonia aũt diana.
eo quod latonȩ fuerit filia. Cererem idest t̾rã
a creandis frugibus asserunt dictã. appellan¬

Expanded text:
magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo sidera de caelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et Triviam, eo quod tribus fungatur figuris. De qua VergiliusAen. 4, 511: Tria virginis ora Dianae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum Luna fingiturPcalamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellan
Abbreviated transcription (Latin):
et tria sint genera consuctudinũ. sicut scitarũ
ubi et femine et uiri inpugnam cunt Ama¬
conum ubi sole femine Romanoꝵ aliarũq
gentium ubi soli mares. Item martem quasi
eftectorem mortiũ. Nam amarte mors nuncu¬
patur. Hunc et adulterũ dic̾unt. quia bellige¬
rantibus incertus est. Quod uero nudo pecto¬
restat. ut bello se quisq sine formidine cordis
obiciat. Mars aũt apud grecos gradiuus dicit᷑.
coquod in bello gradum inferant qui pugnãt.
aut quod impigre gradiant᷑. Apollinẽ quã¬
uiis diumatorẽ et medicũ uellent. ipsũ tamen
itiam solem dixerunt. quasi solũ. Ipsũ titan qͣ¬
si unum extitanis. qui aduersũ iouẽ ñ fecit.
Ipsum febum quasi efebum hoc est adolescen¬
tem. unde et sol puer pingitur eo quod qͦtiche
oriat᷑. et noua luce nascatur. Phitiũ qͦq eun¬
dem apollinem uocari auint aphitone ĩmen¬
se molis serpente. cuiꝰ ñ magis uenena quam

Expanded text:
et tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, et tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. Ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversus Iovem non fecit. Ipsum Phoebum, quasi ephebum, hoc est adolescentem. Unde et sol puer pingitur, eo quod quotidieo oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque eundem Apollinem vocari aiunt a Pythone inmensae molis serpente, cuius non magis venena quam
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ł int̾pͣtatio qͦ adsermonẽ utiq ꝑtinet erme¬
ementes sermo fit medius. Qͥ ideo fingitur
habert pennias. quia citiꝰ uerba discurrunt. un¬
de et uelox et errans inducit᷑. A las ciꝰ in capite
et inpedibus. significare uolucrem fieri ꝑ aera
sermonem. Nuncium dictũ. qm̃ ꝑ sermonẽ oĩa
cogitata enunciantur. Ideo aũt furci magi¬
strum dicunt. quia sermo animos audientiũ
fallit. Uirgam tenet. quia serpentes duidit
idast uenenã. Nam bellantes ac dissidentes
interemptũ oratione sedantur. Vnde scđm
liuium legati pacis caduccatores dicunt᷑. Sic̃
enim ꝑfetiales bella inducebant᷑. ita pax ꝑca
duceatores fiebat. Erines aũt grece dicitur
tutem multarũq artium scientiã trimegi¬
stus idest termaximus nominatus est. Cur
autem eum cũ capite canino fingunt hȩc ra¬
tio dicitur. quod inter omĩa animalia canis
sagacissuum genus et ꝑspicax habeat᷑. Mar¬

Expanded text:
sermo vel interpretatio quae ad sermonem utique pertinet, hermesermo vel interpretatio quae ad sermonem utique pertinet, hermeementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere pinnas, quia citius verba discurrunt. Unde et velox et errans inducitur: alas eius in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est venena. Nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur; unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermes autem Graece dicitur tutem multarumque artium scientiam Trimegistus, id est ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
orcum uocant. quasi receptorẽ mortium. unde
et orca nuncupatur uas quod recipit aquas. ipse
et grece caron. Liberum aliberamento appd¬
latum uolunt. quod quasi mares in cocundo
per eiꝰ beneficium emissis seminibus liberent᷑.
Quod idem liber muliebri et delicato corpore
pingitur. Dicunt enim mulicres ei attributas¬
et innum ꝓpter excitandam libidinem. Unde
et frons ciꝰ pampino cingit᷑. Sed ideo coronã uit¬
team et cornu habet. quia cũ grate et modera¬
te uinum bibit᷑ leticiam prestat. cũ uero ultra
modum ęxcitat lites idest quasi cornua dat.
Idem aũt et licus apotuilieim. quod multo u¬
no membra soluantur. Iste et grece dionisius.
amonte indieniso ubi dicitur esse nucritus. Ce¬
cerum est et nisa ciuitas in qua colit᷑ idem liber
unde niscus dictus est. Mercuriũ sermonem
incerpretantur. Nam ideo merturius quasi
medius currens dicitur appellatus. quod sermo
currat inter homines medns. Idõ & hermes g̃ce qd̃

Expanded text:
Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim muliet vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons ejus pampino cingitur, sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est, quasi cornua dat. Idem autem et Lyaeus apo tou luein, quod multo vino membra solvantur. Iste et Graece Dionysos, a monte Indiae Niso, ubi dicitur esse nutritus. Caeterum est et Nisa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nisaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius, quasi medius currens, dicitur appellatus: quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Hermes Graece, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quadrifrontem. et ianum geminũ appellant.
ad quatuor mundi partes hoc referunt. uel ad
quatuor elementa siue tempora. Sed dũ hoc fn¬
gunt. monstrum ñ deum faciunt. Neptunum
aquas mundi predicant. et dictus ab eis neptu¬
nus quasi nube tonans. Wlcanum uolunt¬
esse ignem. et dictus uulcanus quasi uolans can¬
dor uel quasi uolicanus. quod ꝑ acrem uolet.
Ignis enim enubibus nascit᷑. Vnde etiã omerus
dicit eum precipitatũ de aere interras. quia om̃e
fulmen de aere cadit. liccirco aũt uulcanus de
femore uinonis fingit᷑ natus. quoa fulmina
de imno aere nascunt᷑. Claudus aũt dicit᷑ uul¬
canus. quia ꝑ naturam nunquam rectus ẽ ig¬
nis. sed quasi clauduis. ciꝰmodi speciẽ motũq ha¬
bet. loco aũt infabroꝵ fornace e̾undem uulca¬
num auccorem dicunt. quia sine igne nullũ
metalli genus fundi extendiq pot̃. Pluton
grece latine diespiter. uel ditispater. quẽ alii

Expanded text:
quadrifrontem et Ianum geminum appellant, quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes hoc referunt, vel ad quattuor elementa sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum, non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii
Abbreviated transcription (Latin):
os apud gentiles ĩmolabant qͦd saturnũ poe¬
te liberos suos deuorasse solitũ tradiderunt.
Iouis fert᷑ aiiuando dictus. Et iuppiter qͥ si
iuuans pater. hoc ẽ. omĩbus prestans. Hunc
et priuato titulo iouẽ optimũ dixert̃. dũ fu¬
isset incestus insuis. ĩpudicus inextraneis. Quẽ
modo taurum fingunt ꝓpter europe raptũ.
Fuit enim innaui cuiꝰ insigne erat taurꝰ. Mo¬
do danaes ꝑimbrem aureum appetisse con¬
cubitum. ubi intelligit᷑ pudiciciã mulieris
ab auro fuisse corruptã. modo insimilicudi¬
nem aquilȩ ꝓpter qͦd puerum ad stuprũ ra¬
puerit. modo serpentẽ quia reptauerit. et cig¬
num quia cantauerit. Et ideo ñ figurȩ istẽ
sunt: sed plane de ucritate scelera. Unde et tͣpx
erat tales deos credi. quales homines esse ñ debe¬
ant. Ianum dicunt. quasi mundi ud cęli uel
mensium ianuam. Ouas iani facies faciunt ꝓp¬
ter orientẽ et occidentem. Cũ uero faciunt cum

Expanded text:
os apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poeos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudine aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit: modo serpentem, quia reptaverit, et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae istae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde turpe erat tales deos credi, quales homines esse non debeant. Ianum dicunt quasi mundi vel caeli vel mensuum ianuam: duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sed hoc apoctis totũ fictũ est. ut deos su¬
os ornarent aliquibus figuris quos ꝑditos ac
dedecoris infamia plenos fuisse historiȩ confi¬
tentur. Omĩno erum fingendi locus uacat.
ubi ueritas cessat. Saturnus origo deoꝵ et
totius posteritatis apaganis designat᷑. Hunc
latini a satu appellatum ferunt. quasi ad ip
sum satio omĩum ꝑtineat rerum. uel atẽporis
longitudine quod saturet᷑ annis. Unde et eũ
greci chronos nomen habere dicunt idest tẽpꝰ.
quod filios suos fertur deuorasse hoc ẽ. annos.
quos tempus ꝓduxerit inse reuoluit. ud qͦd
co semina unde oriunt᷑ iterũ redeunt. Hunc
cęli patris abscidisse genitalia dicunt. quia
nichil incelo de seminibus nascit᷑. Falcẽ te¬
net inquiunt ꝓpter agri culturã significan¬
dam. uel ꝓpter annos et tempora qͦd in se rede¬
ant. uel ꝓpter sapientiã qͦd intꝰ acuta sit. In
aliquibus aũt ciuitatibus saturno liberos su¬

Expanded text:
tur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos sutur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posterLatini a satu appellatum ferunsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos su
Abbreviated transcription (Latin):
ne sacrauerunt ortorum. Unde et dicit᷑ p̃esse
ortis ꝓpter eoꝵ fecunditatẽ. Belzebub idolum
fuit accharon. quod interpretat᷑ uir musca¬
rum. Tebub enĩ musca uocat᷑. Spurcissimũ
igitur idolum ideo uirũ muscarũ uocatũ ꝓp¬
ter sordes idolatriȩ. siue ꝑ ĩmundicia. Belial.
beemoth. ex hebrea uoce in latinam linguã
animal sonat ꝓpter qͦa de excelsis ad t̾rena
cecidit. e ꝓmerito suo ut animal brutũ ef¬
fectus sit. spse ẽ. et leuiathan. id est serpens de a¬
quis. quia inhuiꝰ scłi mari uolubili uersat᷑ astu¬
tia. Leinathan aũt interpretat᷑ additamen¬
tum eoꝵ. Quoꝵ scilicet nisi hominũ. quibus
in paradẏ so semel culpam preuaricationis incu¬
lit. et hanc usq ad ęternam mort̾ẽ quotidie ꝑ¬
suadendo adicit uel extendit. Qudam aũt
nomina deoꝵ suoꝵ gentiles ꝑ uanas fabulas
ad rationes phisicas conantur traducere. eaq
in causis dementoꝵ composita esse interp̃tan¬

Expanded text:
n sacraverunt hortorum; unde et dicitur praeesse n sacraverunt hortorum; unde et dicitur praeesse hortis propter eorum fecunditatem. Belzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretan
Abbreviated transcription (Latin):
cabit. et aduersabit᷑ sacramentis xp̃i. ut ueri¬
tatis eiꝰ euangłium soluat. Nam et tẽplũ dei¬
ierusolunis reparare. et om̃s ueteris legis ceri¬
monias restaurare tẽptabit. Sed et ille anti¬
tatt fidei precidunt᷑ et ipsi antrepi sunt. Bd
idolum babilonium est. quod interpretat᷑ ue¬
tus. Huit enim hic belus pater nini. primus
rex assirior. quẽ quidam sacurnum appel¬
lant. quod nomen et apud assirios. et apud
affros post ea cultũ est. Unde et lingua punica
bal as̃ dicitur. Apud assirios aũt bel uocatur
quadam sacroꝵ suoꝵ ratione. et saturnus. et
sol. Belfegor interpretat᷑ simulachrũ ignomi¬
niȩ. Idolum enim fuit moab cognomento ba¬
al. suꝑ montem fogor. quẽ latini priapum
uocant. dm̃ ortoꝵ. Fuit aũt de lapsaco cun¬
tate ellesponti de qua pulsus ẽ. et ꝓpter uiri¬
lis membri magnitudinẽ innumero deoꝵ
suoꝵ cum greci transtulerunt. et in numi¬

Expanded text:
cabit, et adversabitur sacramentis ejus, ut vericabit, et adversabitur sacramentis ejus, ut veritatis illius Evangelium solvat. Nam et templum Jerosolymis reparare, et omnes veteris legis caeremonias restaurare tetate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant; quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur simulacrum ignominiae. Idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem in numero deorum suorum eum Graeci transtulerunt, et in nume
Abbreviated transcription (Latin):
mine stare contẽpsit. sed suꝑbiȩ pondere de¬
orsum corruens cecidit. Grcce uero diabolus
criminator uocatur. quod uel crimina in
quȩ ipse illicit ad dm̃ referat. uel quia elocto¬
rum innocentiã criminibus fictis accusat.
Unde et in apocalipsin uoce angłica dicitur.
prdiectus ẽ. accusator frũm nr̃oꝵ. qui accu¬
sabat illos mnͣ conspectũ dĩ nr̃i dic ac nocte Sa¬
thanas in latinũ sonat aduersarius. siue trans¬
gressor. Ipse est enim aduersarius qui ẽ. uerita¬
tis inimicus. et semꝑ scõꝵ uirtutibus contrare
nititur. Ipse et transgressor quia p̃uaricator ef¬
fectus. in ueritate qua conditus .ẽ. ñ stetit. Idem
et temptator. quia temptandã iustoꝵ innocen¬
tiam postulat. sicut miob scribitur. Anti xp̃c
appellatur quia contra. xp̃m uenturus.ẽ. Non
quo modo quidam simplices intelligunt. anti
xp̃m ideo dictum quod ante. xp̃m uenturus
enim grece. in latinum contra significat. Xp̃m

Expanded text:
mine stare contempsit, sed superbiae pondere demine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde et in Apocalypsi voce angelica dicitur12, 10: 'Proiectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, quomodo quidam simplices intechristum ideo dictum, quod ante Christum venturus enim Graece, in Latinum contra significat. Chris
Abbreviated transcription (Latin):
omnis circa om̃e idolum famulatus et serui¬
tus. Quidam uero latini ignorantes groce im¬
perite dicunt idolũ ex dolo sũpsisse nomen.
quod diabolus creature cultũ diuini nominis
inuerit. Demones a grecis dictos auint. qua¬
si dẽnas id est ꝑitos ac rerum prescios. Pesci¬
unt enim futura multa. Unde et solent res¬
ponsa aliqua dare. Inest cnim illis cogratio
rerum plusquam infirmitati humanȩ. par¬
tim subtiliori sensus acumine. partĩ exꝑien¬
tia longissimȩ uite. partĩ ꝑ dĩ iussũ angelica
reudatione. Ii corporum acrioꝵ natura
ingent. Ante transgressionem quidẽ celestia
corpora gerbant. lapsi uero in acriã qua¬
litatem conuersi sunt. nec acris illis purio¬
ra spacia. sca ista caliginosa tenere ꝑmissi
sunt. qui eis quasi carcer est usq ad tẽpus
iudicii. li sunt preuaricatores angeli. quoꝵ
diabolus princeps est. D iabolus hebraice di¬
citur deorsum fluens. quia quietus in celi cul¬

Expanded text:
omnis circa omnem idolum famulatus et serviomnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus iudicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum Diabolus princeps est. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli cul
Abbreviated transcription (Latin):
ce oliua naͣta est. et atheniensium urbs. ex
mineruȩ appellatione nomen sortita est.
Hic primus omĩum iouẽ appellauit. simi¬
lachra repperit. aras statuit. uictimas
immolauit. nequaꝗͣ istiusmodi rebus in
grecia unquam uisis. Idolacria. idoloꝵs
seruitus siuc cultura interpretat᷑. Nam la¬
tria grece. latine seruitus dicit᷑. quȩ quantũ
ad ueram religionem actinet. non nisi uni
et soli deo debetur. Hanc sicut impia suꝑbia
siuc hominum siue demonũ sibi exiberi uel
iubet uel cupit. ita pia humilitas ud homi¬
num uel. angłoꝵ scõꝵ sibi obblatã recusat.
et cui debetur ostendit. Idolũ aũt . ẽ. simula¬
chrum quod humana effigie factũ et consecͣ¬
tum est. uxta uocabuli interpritationem.
Idos cnim grecc formam sonat. et ab eo ꝑ dimi¬
nutionem idolum deductũ. indeq apud nos
formulam facit. Igitur omĩs forma udl for¬
mula idolum se dici exposcit. Inde idolatria

Expanded text:
ce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex ce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras statuit, victimas inmolavit, nequaquam istiusmodi rebus in Graecia umquam visis. Idolatria idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam λατρεία Graece, Latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem adtinet, nonnisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria
Abbreviated transcription (Latin):
ita exortus est. Cum ex desiderio mortuorũ
constituerent᷑ imagines uel effigies tanquã
incdũ receptis. ꝓ quibus se in terris demo¬
nes colendi supposuerunt. et sibi sacrifica¬
ri a deceptis et ꝑditis persuaserunt. Simu¬
lachra aũt a similitudine nuncupata. eo
quod manu artificis ex lapide aliane ma¬
teria coꝵs uultus unitantur. in quoꝵ horo¬
re finguntur. Ergo simulachra uel ꝓeo qͥd
sunt similia. uel ꝓ co quod sunt simulata
atq conficta. unde et falsa sunt. Et notan¬
dum quod latinus sermo sit in hebreis apͥ
eos enim idolũ siue simulachrum sema di¬
citur. Iudei dicunt quod ismad primiissi¬
mulachrum luto fecerit. Gentiles aũt pri¬
mum prometheum simulachra hominũ
de luto finxisse ꝑhibent. ab eoq natam es¬
se artem simulachra et statuas fingendi.
unde et poctȩ ab eo homines primũ fetos
esse confingunt. figurate ꝓpter effigiesapͥ
grecos aũt cecrops. sub quo primum in ar¬

Expanded text:
 exortus est, cum ex desiderio mortuorum  exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel pro eo quod sunt similia, vel pro eo quod simulata atque conficta; unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum sive simulacrum Semel dicitur. Iudaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primum Prometheum simulacrum hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops, sub quo primum in ar
Abbreviated transcription (Latin):
egẏptum isis. apud cretam iouis. apud mau¬
rõs iuba. apudlatinos faunus. apud romanos
quirinus. Eodem quoq modo apud athenas
minerua. apud samũ umo. apud paphos ue¬
nus. apud lõnos uulcanus. apud naxos liber.
apud delos apollo. In quoꝵ etiam laudibus ac¬
cesserunt et poetȩ. et qui cõpositis carminibus
in cęlum eos sustulerunt. Nam quoꝵdam ad
inuentiones artium cultũ peperisse dicunt᷑.
ut esculapio medicina. uulcano fabrica. Ab
actibus aũt uocantur. ut mercurius qͦd mer¬
cibus prtest. liber alibertate. Fuerunt giam
et quidam uiri fortes. aut urbium conditoras.
quibus mortuis homines qui eos dilexerunt si¬
mulachra fixerunt. ut haberent aliqͦd ex ima¬
ginum contẽplatione solatiũ. Sed paulatĩ
hunc errorẽ ꝑsuadentibus demonibus ita in
posteris irrepsisse. ut quos illi ꝓsola nomins
memoria honorauerunt. successores deos exi¬
stimarent atq colerent. Simulachroꝵ usus¬

Expanded text:
Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud MauAegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque colerent. Simulacrorum usus
Abbreviated transcription (Latin):
bus et pagis. gentiles lucos idolaq statue¬
runt. et a tali mitio uocabulũ pagam sor¬
titi sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt.
et nundum crediderunt. Dicti aũt genti¬
les. quia ita sunt ut fuerunt geniti sic̃ in
carne descenderunt. sub peccato scilicet ido¬
lis seruientes et necdum regenerati. ꝓ ide
gentiles primitus nuncupant᷑. Ipsi dicunt᷑
grece echnici E thinci enim ex greco in lati¬
num interpretant᷑ gentiles E thnos enĩ gre¬
ce gens dicit᷑. Post fidem aũt̃ ñ debere uoca¬
ri gentes siue gentiles eos qui ex gentibꝰ cre¬
dunt. sicut post fidem dici iã non pot̃ iude
statȩ dicunt᷑ qui post baptisinũ xp̃i suscep¬
tum ad idoloꝵ cultũ et sacrificioꝵ conta¬
minationem reuertunt᷑. Est aũt nom̃ gͥcũ.
uos paga¬
ni deos asserunt. homines olĩ fuisse ꝓ¬
duntur. et ꝓ uniꝰcuiꝰq uita uel meritis coli
apud suos p̾ost mortẽ ceperunt. ut apud

Expanded text:
bus 375 et pagis gentiles lucos idolaque statuebus 375 et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. 2. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet, idolis servientes, et necdum regenerati. 3. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece ethnici; ETHNICI enim ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles, ἔθνος enim Graece gens dicitur. 4. Post fidem autem non debent vocari gentes, sive gentiles, hi qui ex gentibus credunt; statae dicuntur, qui post baptismum Christi susceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contaminationem revertuntur. Est autem nomen Graecum. uos pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniuscuiusque vita vel meritis coli apud suos post mortem coeperunt, ut apud