comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut cetera usus potius alioꝵ ꝗͣ mee cõmendationis cã
aggressus sum. adiuuari iae ab his qui aliquid illi a¬
struent. non argui credam: siqui erunt quibus uolumi¬
omnia que a duce prouide utiliter magnifice constan¬
ter fiunt & patiuntur gratiam habebunt si inspecie eo
posita proficit. tam ut cauendus ꝗͣ ut opprimendus ho¬
stis sit. Qua in re cum uerboꝵ quoq illustris extiterit
effectus ut factoꝵ ita dictoꝵ exempla posuimus. Spe¬
cies eoꝵ que instruant ducem in his que ante prelium
Ecundo de explorandis consilus hostium.

Expanded text:
sicut cetera, usus potius aliorum quam meae commendationis causa sicut cetera, usus potius aliorum quam meae commendationis causa adgressus sim, adiuvari me ab his, qui aliquid illi astruent, non argui credam. Si qui erunt, quibus volumiomnia, quae a duce provide, utiliter, magnifice, constanter fiunt, στρατηγικὰ habebuntur, si in specie eorposita proficit tam ubi cavendus quam opprimendus hostis sit. Qua in re cum verborum quoque inlustris exstiterit effectus, ut factorum ita dictorum exempla posuimus. Species eorum, quae instruant ducem in his, quae ante proelium II. De explorandis
Abbreviated transcription (Latin):
Nostra sedulitas impendet operam ut quẽ ad modũ res
poscit ipsum quod exigit quast ad interrogatum ex¬
hibeat. Circũ spectis enim generibus preparaui oppor.¬
tuna exemplo uelut consilia. quo magis autem discre
tres libros eam declucimus. In primo erunt exempla
que competant prelio nõdum cõmisso. In secundo q̃
ad prelium & confestam pacationem ꝑtineant. Terti-¬
us in ferende soluendeq obsidionis habebit stratage¬
mata. Quibus deinceps generibus suas speties attribu¬
i huic labori non iniuste ueniam paciscar. Ne me ꝓ¬
incurioso alius iniurioso reprehendat. qui preteritũ
aliquod a nobis repererit exemplum. quis enim ad
ꝑcensenda omnia monumenta que utraq lingua tra¬
dita sunt sufficiat: ut multa transirem michi ipse ꝑ¬
misi. quod me non sine causa fecisse scient qui alioꝵ
libros eadem promiftentium legerint. uerum facile e:¬
rit sub quacũq spetie suggerere. Nam cum hoc opus

Expanded text:
Nostra sedulitas impendet operam, ut, quemadmodum res Nostra sedulitas impendet operam, ut, quemadmodum res poscet, ipsum quod exigitur quasi ad interrogatum exhibeat. Circumspectis enim generibus, praeparavi opportuna exemplorum veluti consilia. Quo magis autem discrettres libros ea diduximus. In primo erunt exempla, quae competant proelio nondum commisso; in secundo, quae ad proelium et confectam pacationem pertineant; tertius inferendae solvendaeque obsidioni habebit στρατηγήματα; quibus deinceps generibus suas species attribui. Huic labori non iniuste veniam paciscar, ne me pro incurioso reprehendat, qui praeteritum aliquod a nobis reppererit exemplum. Quis enim ad percensenda omnia monumenta, quae utraque lingua tradita sunt, sufficiat? at multa et transire mihi ipse permisi. Quod me non sine causa fecisse scient, qui aliorum libros eadem promittentium legerint. Verum facile erit sub quaque specie suggerere. Nam cum hoc opus,
Abbreviated transcription (Latin):
UMAD INSTRUENDAMREI
militaris scientiam unus ex nuo
studiosoꝵ eius accesserim eiq de¬
stinato quantũ cura nostra ualu-¬
it satisfecisse uisus sim: adhuc ĩ¬
stitute arbitror opere ut solertia
ducum facta que a grecis una: stragematicon appel¬
latione comprehensa sunt expeditis amplectar cõmẽ¬
tariis. Ita enim sibiaquoq & prouidentie exemplis
succincti duces erunt: underillis excogitandi gerẽdi.¬
q similia facultas nutriatur. Preterea continget.
ne de euentu trepidet inuentionis sue qui probatis
eam experimentis comprobabut. Illud neq ignoro ne¬
q inficior etiam reꝵ gestaꝵ scriptores indagine ope¬
ns sui hanc quoq partem esse complexos et ab aucto¬
ribus exemploꝵ quicquid insigne aliquo modo fuit
traditum sed ut opinor occupatis uelocitate consuli
oportet. Longum est enim singula & sparsa ꝑĩmen¬
sum corpus hystoriaꝵ prosequi. Et hi qui notabilia
excerpserunt ipso uelut aceruo confuderunt legentem

Expanded text:
um ad instruendam rei militaris scientiam unus ex numero studiosorum eius accesserim eique destinato, quantum cura nostra valuit, satisfecisse visus sim, deberi adhuc institutae arbitror operae, ut sollertia ducum facta, quae a Graecis una στρατηγημάτων appellatione comprehensa sunt, expeditis amplectar commentariis. Ita enim consilii quoque et providentiae exemplis succincti duces erunt, unde illis excogitandi generandique similia facultas nutriatur; praeterea continget, ne de eventu trepidet inventionis suae, qui probatis eam experimentis comparabit. Illud neque ignoro neque infitior, et rerum gestarum scriptores indagine operis sui hanc quoque partem esse complexos et ab auctoribus exemplorum, quidquid insigne aliquo modo fuit, traditum. Sed, ut opinor, occupatis velocitate consuli debet. Longum est enim singula et sparsa per immensum corpus historiarum persequi, et hi, qui notabilia excerpserunt, ipso velut acervo rerum confuderunt legentem.
Abbreviated transcription (Latin):
copiis superauit & uelocius omni nuntio redut ad hã¬
nibalem. Ita ex duobus callidissimis ducibus penoꝵ eo¬
dem consilio alterum celauit alterum oppressit
T hemistocles exhortans suos ad suscitandos festinan¬
ter muros quos iussu lacedemonioꝵ deiecerat. lega¬
etis lacedemonie missis qui interpellarent respondit uẽ¬
turum se ad diluendam hanc extimationem & ꝑuenit
⁊lacedemonie. Ibi simulato morbo aliquantum tempus
contraxit. Et postꝗͣ intellexit suspestam esse tergiuersa¬
tionem suam contendit falsum ad eos rumorem & roga¬
uit ut mifterent aliquos ex principibus quibus crede¬
rent de munitione athenaꝵ. suis deniq clam scripsit
Tut eos qui uenissent retinere t donec refectis operibus
confiterentur lacedemoniis munitas esse athenas neq
aliter principes eoꝵ redire posse ꝗͣ ipse remissus foret
Quod facile prestiterunt lacedemonu ne unius interitũ
multoꝵ morte pensarent.

Expanded text:
copiis superavit et velocius omni nuntio rediit ad Hancopiis superavit et velocius omni nuntio rediit ad Hannibalem. Ita ex duobus callidissimis ducibus Poenorum eodem consilio alterum celavit, alterum oppressit. Themistocles exhortans suos ad suscitandos festinanter muros, quos iussu Lacedaemoniorum deiecerant, legatis Lacedaemone missis, qui interpellarent, respondit, venturum se ad diluendam hanc existimationem; et pervenit Lacedaemonem. Ibi simulato morbo aliquantum temporis extraxit; et postquam intellexit suspectam esse tergiversationem suam, contendit falsum ad eos rumorem et rogavit, mitterent aliquos ex principibus, quibus crederent de munitione Athenarum. Suis deinde clam scripsit, ut eos qui venissent retinerent, donec refectis operibus confiteretur Lacedaemoniis, munitas esse Athenas neque aliter principes eorum redire posse, quam si ipse remissus foret. Quod facile praestiterunt Lacedaemonii, ne unius interitum multorum morte pensarent.
Abbreviated transcription (Latin):
Gnec ignoraret maiore bellum molitione in ituros si ad¬
uentum tanti ducis presensissent profeftionem suã
Ssensu obtexuit galliaꝵ sub quibus inopinato bello af¬
fusus concussa immanium ferocia nationũ prouin
idcircoq festinart se liuio salinatori college suo cui
bellum mandatum fuerat parũ fidens uiribus que
sub ipso erant adiungere: neq tamen discessum su¬
um ab hannibale eui oppositus erat sentiri uellet.
x. milia fortissimoꝵ militum elegit. precepit q le-¬
gatis quos relinquebat: ut eedem stationes uigilie e¬
que agerentur. totidem ignes arderent. eaq facies
castroꝵ seruaretur. nequid hãnibal suspicatus audẽt.¬
aduersus paucitatem reliftoꝵ. Cum deinde in um¬
briam occultatis itineribus college sẽ iunxisset ue¬
tuit castra ampliari ne quod signum aduentus sui
peno daret detracturo pugnam si consulum iunftas
uires intellexisset. Igitur inscium duplicatis aggressus

Expanded text:
nec ignoraret maiore bellum molitione inituros, si adnec ignoraret maiore bellum molitione inituros, si adventum tanti ducis praesensissent, profectionis suae census obtexuit Galliarum; sub quibus inopinato bello affusus contusa immanium ferocia nationum provincidcircoque festinaret se Livio Salinatori collegae suo, cui bellum mandatum fuerat, parum fidenti viribus quae sub ipso erant, adiungere neque tamen discessum suum ab Hannibale, cui oppositus erat, sentiri vellet, decem milia fortissimorum militum elegit praecepitque legatis, quos relinquebat, ut eaedem stationes vigiliaeque agerentur, totidem ignes arderent, eadem facies castrorum servaretur, ne quid Hannibal suspicatus audereadversus paucitatem relictorum. cum deinde in Umbria occultatis itineribus collegae se iunxisset, vetuit castra ampliari, ne quod signum adventus sui Poeno daret, detractaturo pugnam, si consulum iunctas vires intellexisset. Igitur inscium duplicatis adgressus
Abbreviated transcription (Latin):
ret ꝑ zeuma traicerent exercitum. qua & breuissimũ
iter est. & omisso alueo eufrates decurrit. Nam si il¬
lac uenirent: asseuerabat se oportunitate collium u¬
surum ad eludendos sagittarios. omnia autem ue¬
reri si se in patentes campos proiecissent. Indufti hac
hac affirmatione barbari inferiore itinere ꝑcircuitũ
adduxerunt exercitum. dũq fusiores ripas & ob hoc
operosiores pontes iungunt instrumentaq moliuĩ
tur xl. amplius dies impenderunt. Quo spatio uenti¬
dius ad contrahendas usus est copias.
mam diem moliens huius consilii obscurandi
causa. latius & usq ad applicitas hosti ualles pabu¬
latus. colloquia quoq cum pluribus auertende
suspicationis causa in posterum constituit. Ignes a¬
utem frequentiores ꝑ tota castra fieri iussit. Secun¬
da deinde uigilia preter ipsa castra hostium agmẽ
Decluxit.
Mperator cesar domitianus augustus germanicuᷤ
cum germanos qui in armis erant uellet opprimẽ

Expanded text:
ret, per Zeugma traicerent exercitum, qua et brevissimum ret, per Zeugma traicerent exercitum, qua et brevissimum iter est et demisso alveo Euphrates decurrit; namque si illa venirent, asseverabat se opportunitate collium usurum ad eludendos sagittarios, omnia autem vereri, si se infra pehac affirmatione barbari inferiore itinere per circuitum adduxerunt exercitum dumque fusiores ripas et ob hoc operosiores pontes iungunt instrumentaque moliuntur, quadraginta amplius dies impenderunt. Quo spatio Ventidius ad contrahendas usus est copias mum diem moliens, huius consilii obscurandi causa latius et usque ad applicitas hosti valles pabulatus, colloquia quoque cum pluribus avertendae suspicionis causa in posterum constituit, ignes etiam frequentiores per tota castra fieri iussit; secunda deinde vigilia praeter ipsa hostium castra agmen eduxit. Imperator Caesar Domitianus Augustus Germanicus, cum Germanos, qui in armis erant, vellet opprimere
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis eius causa baculo ut seruum castigauit.
missus. tamen uirga eminentia papauerũ capita cũ
forte in orto ambularet decussit. Nuntius sine respon¬
so reuersus renuntiauit adolescenti tarquinio ꝗd agẽ¬
tem pãtrem uidisset. Ille intellexit idem esse eminẽ¬
tibus faciendum.
q deficeret. atq inter eam dissimulationem prepara¬
tis subsidus occupauit egyptum.
Entidius parthico bello aduersus parthoꝵ regem
non ignarus farneum quẽdam natione cyrithe¬
stem ex his qui socu uidebantur: omnia que apud ip¬
sos agerentur nunciare partis ꝑfidiam barbari ad
utilitates suas conuertit. Nam que maxime fieri cu¬
piebat ea uereri ne acciderent. que timebat ea ut eue¬
nirent simulabat. Solicitus itaq ne parthi ante¬
transirent eufratem. ꝗͣ sibi superuenirent legiones
quas in capadocia trans taurum habebat. studiose
cum proditore egit: uti solenni ꝑfidia parthis suade¬

Expanded text:
condicionis eius causa baculo ut servum castigavit. condicionis eius causa baculo ut servum castigavit. um virga eminentia papaverum capita, cum forte in horto ambularet, decussit. Nuntius sine responso reversus renuntiavit adulescenti Tarquinio, quid agentem patrem vidisset; ille intellexit idem esse eminentibus faciendum. C. que deficere; atque inter eam dissimulationem praeparatis subsidiis occupavit Aegyptum. Ventidius Parthico bello adversus Pacorum regem, non ignarus Pharnaeum quendam, natione Cyrrhestem, ex his qui socii videbantur, omnia quae apud ipsos agerentur nuntiare Parthis, perfidiam barbari ad utilitates suas convertit. Nam quae maxime fieri cupiebat, ea vereri se ne acciderent, quae timebat, ea ut evenirent transirent Euphraten, quam sibi supervenirent legiones, quas in Cappadocia trans Taurum habebat, studiose cum proditore egit, uti sollemni perfidia Parthis suade
Abbreviated transcription (Latin):
Ortius cato deuictas a se ciuitates hyspanie existima¬
bat in tempore rebellaturas fiducia muroꝵ. Scripsit
Etaq singulis: ut dirumperent munimenta: minatus
bellum nisi confestim obtemperassent. epistolas q u¬
niuersis ciuitatibus eodem die reddi iussit. Unaque¬
q urbium sibi soli credidit imperatum. Contumaces
conspiratio potuit facere. si omnibus idem denũtiari
notum fuisset.
Amilco dux penoꝵ ut in siciliam inopinatus ap¬
pelleret classem non pronuntiauit quo profici¬
Esceretur. sed tabellas in quibus scriptum erat quam
partem uellet petere uniuersis gubernatoribus dedit
signatas precepitq nequis legeret nisi ui tempestatis
a cursu pretorie nauis abductus.
Lelius ad siphacem profestus legatos quosdam ex
tribunis & centurionibus ꝑ speciem seruitutis ac mi¬
nisterui exploratores secum duxit. Ex quibus .L. stato¬
Srium quia sepius in eisdem castris fuerat. quem qui¬
dam ex hostibus uidebantur agnoscere, occultande

Expanded text:
Porcius Cato devictas a se Hispaniae civitates existimabat in tempore rebellaturas fiducia murorum. Scripsit itaque singulis, ut diruerent munimenta, minatus bellum, nisi confestim obtemperassent, epistulasque universis civitatibus eodem die reddi iussit. Unaquaeque urbium sibi soli credidit imperatum; contumaces conspiratio potuit facere, si omnibus idem denuntiari notum fuisset. Himilco dux Poenorum, ut in Siciliam inopinatus appelleret classem, non pronuntiavit, quo proficisceretur, sed tabellas, in quibus scriptum erat, quam partem peti vellet, universis gubernatoribus dedit signatas praecepitque, ne quis legeret nisi vi tempestatis a cursu praetoriae navis abductus. C. Laelius, ad Syphacem profectus legatus, quosdam ex tribunis et centurionibus per speciem servitutis ac ministerii exploratores secum duxit. Ex quibus L. Statorium, quem, quia saepius in isdem castris fuerat, quidam ex hostibus videbantur agnoscere, occultandae
Abbreviated transcription (Latin):
stium manum esse intelligeret: & ideo suos arcere
a cupiditate decernendi uellet. Dixit responso
dei se ex collibus pugnare iussum. & ita exiguo p̃¬
sidio ad ripam posito accessit ad colles. Quod the¬
bani pro metu interpretati transierunt flumen. &
cum facile depulissent presidium: ceteros insecuti
auidius iniquitate locoꝵ a paucioribus uicti sũt.
Corilo dux dacoꝵ cum sciret dissociatum armis
ciuilibus populũ romanum. neq tamen ten tan¬
dum arbitraretur. quia externo bello posset concor¬
dia inter ciues coalescere. duos canes in cõspectu po¬
pularium cõmisit. hisq acerrime inter ipsos pu¬
gnantibus lupum ostendit. quem protinus canes

Expanded text:
stium manum esse intellegeret et ideo suos arcere stium manum esse intellegeret et ideo suos arcere a cupiditate decernendi vellet, dixit responso deum se ex collibus pugnare iussum et ita exiguo praesidio ad ripam posito accessit in colles. Quod Thebani pro metu interpretati transierunt flumen et, cum facile depulissent praesidium, ceteros insecuti avidius iniquitate locorum a paucioribus victi sunt. Scorylo, dux Dacorum, cum sciret dissociatum armis civilibus populum Romanum neque tamen sibi temptandum arbitraretur, quia externo bello posset concordia inter cives coalescere, duos canes in conspectu popularium commisit iisque acerrime inter ipsos pugnantibus lupum ostendit, quem protinus canes
Abbreviated transcription (Latin):
tu duobus equis altero preualido altero admodum exili
duos ad mouit uiuenes similiter affestos robustum & gra¬
cilem ac robustiori imperauit equo exili uniuersam cau¬
dam ab rumpere. gracili autem ualentiorem ꝑ singula uel
lere. Cũq gracilis fecisset quod imperatum erat: ualidis¬
simus cum infirmi equi cauda sine effestu luctartur
naturã inquit sertorius romanoꝵ cohortium ꝑ hoc uob̃
exemplum ostendi milites. insuꝑabiles sunt uniuersas
aggredientibus. easdem lacerabit & carpet qui ꝑ partes
attentauerit.¬
Dem cum uideret suos pugne signum in consulte fla¬
gitantes: crederetq rapturos imꝑium nisi congre¬
derentur. ꝑmisit turme equitum ad lacessendos hostes
ire. laborantiq submisit alias & sic recepit omnes. tu¬
tisq utrisq & sine noxa ostendit quis exitus flagita¬
tam pugnam mansisset. obsequentissimis inde eis u¬
sus est.
Qesilaus lacedemonius cum aduersus thebanos ca¬
stra suꝑ ripam posuisset. multoq maiorem ho¬

Expanded text:
ri admodum exili duos admovit iuvenes similiter affectos, robustum et gracilem. Ac robustiori imperavit equo exili universam caudam abrumpere, gracili autem valentiorem per singulos pilos vellere. Cumque gracilis fecisset, quod imperatum erat, validissimus cum infirmi equi cauda sine effectu luctaretur, "naturam", inquit Sertorius, "Romanarum cohortium per hoc vobis exemplum ostadgredienti; easdem lacerabit et carpet, qui per partes attemptaverit.dem, cum videret suos pugnae signum inconsulte flagitantes crederetque rupturos imperium, nisi congrederentur, permisit turmae equitum ad lacessendos hostes ire laborantique submisit alias et sic recepit omnes tutiusque et sine noxa ostendit, quis exitus flagitatam pugnam mansisset. Obsequentissimis inde eis usus est. Agesilaus Lacedaemonius, cum adversus Thebanos castra super ripam posuisset multoque maiorem ho
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ut in ꝑuitiem quoq ducis uiderentur consurre¬
cture dif simulato metu processit ad milites. postulantib
missionem ultro minaci uultu dedit. ex auctoratos penitẽ¬
tia coegit satisfacere imꝑatori. obsequentioresq in reliquũ
operas edere.

Expanded text:
adeo ut in perniciem quoque ducis viderentur consurreadeo ut in perniciem quoque ducis viderentur consurrecturae, dissimulato metu processit ad milites postulantibusque missionem ultro minaci vultu dedit. Exauctoratos paenitentia coegit satisfacere imperatori obsequentioresque in reliqua opera se dare.
Abbreviated transcription (Latin):
lis qui illic agebant: pecunia regia potitus est.
sent milites in hybernis campanie ut uigulatis
ospitibus ipsi res eoꝵ inuaderent: rumorem sparsit
eodem loco hybernaturos. atq ita coniuratoꝵ consilio
campaniam periculo liberauit. & ex occasione nocẽtes
puniuit.
Illa cum legiones ciuium romanoꝵ ꝑnitiosa sedi¬
tione furerent: consilio restituit sanitatem efferatis.
proꝑe enim ãnuntiari iussit hostem adesse. & ad ar-¬
ma uocantium clamorem tolli. signa canere. Discus¬
sa seditio est uniuersis aduersus hostem consentiẽtib.
Neus pompeius trucidato ab exercitii mediolani
senatu ne tumultum moueret si solos euocasset
nocentes mixtos eis qui extra delictum erant uenire
Siussit. Ita & noxii minore animi metu quia non segre¬
gati. Ideoq non ex causa culpe uidebantur accersiri¬
comparuerunt. & illi quibus integra erit conscientia¬
custodiendis quoq nocentibus attenderunt. Ne illoꝵ fuga
inquinarentur.
E sar cum quedam legiones eius seditionem mouissent

Expanded text:
 qui illic agebant, pecunia regia potitus est. se milites in hibernis Campaniae, ut iugulatis hospitibus ipsi res invaderent eorum, rumorem sparsit, eodem loco hibernaturos; atque ita dilato coniuratorum consilio Campaniam periculo liberavit et ex occasione nocentes puniit. Sulla, cum legiones civium Romanorum perniciosa seditione furerent, consilio restituit sanitatem efferatis. Propere enim annuntiari iussit, hostem adesse, et ad arma vocantium clamorem tolli, signa canere. Discussa seditio est universis adversus hostem consentientibus. Cn. Pompeius, trucidato ab exercitu Mediolani senatu, ne tumultum moveret, si solos evocasset nocentes, mixtos eis qui extra delictum erant, venire iussit. Ita et noxii minore cum metu, quia non segregati ideoque non ex causa culpae videbantur arcessiri, paruerunt et illi, quibus integra erat conscientiacustodiendis quoque nocentibus attenderunt, ne illorum fuga inquinarentur. C. Caesar, cum quaedam legiones eius seditionem movissent,
Abbreviated transcription (Latin):
terram atq ita subito flumine aduerso ꝑ aluum ue¬
terem qui siccatus ingressum prebebat urbem intra¬
uit.
Emiramis aduersus eosdem habilonios eodem
euphrate. auerso idem fecisse dicitur.
lsenes sicionius dluctum aquaꝵ in oppidum cri¬

Expanded text:
; atque ita subito flumine averso per alveum ve; atque ita subito flumine averso per alveum veterem, qui siccatus ingressum praebebat, urbem intravit. Semiramis adversus eosdem Babylonios eodem Euphrate averso idem fecisse dicitur. Clisthenes Sicyonius ductum aquarum in oppidum Cri
Abbreviated transcription (Latin):
infesuissimos esse catinensib acheniensibris & si adiui¬
uarentur a syracusanis futurum: ut opprimerent eos et
alcibiadem. Qua re addusti syracusani uniuersis uiri¬
bus catinam petituri processerunt relifta ipsoꝵ ur¬
be. quam a tergo adortus alcibiades desolatam: ut
sperauerat afflrit.
publicam intra muros iecit & eodem tempore captiuos
quosdam conciliatos sibi remisit qui craterũ detra¬
ctarent. ꝑ hoc consilium seditione intestina apud
obsessos. conciliata admoto exercitu potitus est cui-
Esarin gallia caducoꝵ ciuitatem amne cinctã
& fontibus abundantem ad inopiam aque rede¬
git cum fontes cuniculis auertisset & fluminis usũ
ꝑ sagittarios arcuisset.
Metellus in hyspania citeriore. in castra hostium
humili loco posita flumini ex supiori parte ĩmnt¬
Ssit et sucita inundatione turbatos ꝑ dispositos in hoc
ipsum insidiatores cecidit.
Lexander apud babiloniam que media a fluuio

Expanded text:
infestissimos esse Catinienses Atheniensibus et, si adiuinfestissimos esse Catinienses Atheniensibus et, si adiuarentur a Syracusanis, futurum, ut opprimerent eos et Alcibiadem; qua re adducti Syracusani universis viribus Catinam petituri processerunt, relicta ipsorum urbe, quam a tergo adortus Alcibiades ac desolatam, ut speraverat, afflixit. publicam, intra muros iecit et eodem tempore captivos quosdam conciliatos sibi remisit, qui Craterum detractarent. Per hoc consilium seditione intestina apud obsessos concitata admoto exercitu potitus est civitpulit. C. Caesar in Gallia Cadurcorum civitatem amne cinctam et fontibus abundantem ad inopiam aquae redegit, cum fontes cuniculis avertisset et fluminis usum per sagittarios arcuisset. Metellus in Hispania citeriore in castra hostium humili loco posita fluvium ex superiore parte immisit et subita inundatione turbatos per dispositos in hoc ipsum insidiatores cecidit. Alexander apud Babylona, quae media flumine E
Abbreviated transcription (Latin):
P Ornelius rufinus consul cum aliquanto tempore cro¬
tonam oppidum frustra obsedisset. quod in expu¬
gnabile faciebat assumpta in presidium lucanoꝵ manus
siniulauit se cepto desistere. Captiuũ deinde magno p̃¬
mio sollicitatum misit crotonam qui tanꝗͣ ex custodia
effugisset ꝑsuasit discessisse romanos. Id uero croconẽ¬
ses arbitrati dimisere auxilia. destitutiq propugnatori¬
bus inopinati & inualidi capti sunt.
Ago dux carthaginensium uisto gñ pisone et in
quadam turre circũ septo suspicatus uentura ei presi¬
Eliã profugam misit qui ꝑsuadert a propinquantibus¬
Scaptum iam pisonem. Qua ratione deterritis eis. reliqͣ
uictorie consumauit.
lcibiades in sicilia cum syracusanos capere uellet
ex catinensibus apud quos tum exercitum conti¬
Sneb̾at quẽdam explorantem solerter submisit ad syra¬
cusanos. Is in publicum consilium introductus ꝑsuasit

Expanded text:
. Cornelius Rufinus consul, cum aliquanto tempore Cro. Cornelius Rufinus consul, cum aliquanto tempore Crotona oppidum frustra obsedisset, quod inexpugnabile faciebat assumpta in praesidium Lucanorum manus, simulavit se coepto desistere. Captivum deinde magno praemio sollicitatum misit Crotona, qui tamquam ex custodia effugisset, persuasit discessisse Romanos. Id verum Crotonienses arbitrati dimisere auxilia destitutique propugnatoribus inopinati et invalidi capti sunt. Mago, dux Carthaginiensium, victo Cn. Pisone et in quadam turre circumsesso, suspicatus ventura ei subsidia perfugam misit, qui persuaderet appropinquantibus captum iam Pisonem; qua ratione deterritis eis reliqua victoriae consummavit. Alcibiades in Sicilia, cum Syracusanos capere vellet, ex Catiniensibus, apud quos tum exercitum continebat, quendam exploratae sollertiae submisit ad Syracusanos. Is in publicum consilium introductus persuasit
Abbreviated transcription (Latin):
cipio hãnibale in africam reuerso cum plura oppi
aliquam manũ submictebat ad infestanda ea nouis¬
sime etiam tanꝗͣ diruturus ciuitates aderat. deinde si¬
mulato metu refugiebat. Hannibal ratus ueram esse
trepidationem deductis undiq presidiis tanꝗͣ de sum¬
ma reꝵ decertaturus insequi cepit. Ita consecutus scipio
quod petierat. nudatas propugra toribus urbes ꝑ massi¬
Unissam & numidas cepit.
Cornelius scipio intellecta difficultate expugnan¬
di deliuinum. quia concursu omnium defende¬
batur aggredi alia oppida cepit. euocatis ad sua de¬
fendenda singulis uacuum auxilii deliuinum ce¬
pit.
Slrrus epirotaꝵ rex aduersus illiricos cum ciuita¬
tem que caput gentis erat redigere in potestatẽ
suam uellet. eius desperatione ceteris urbes petere
cepit. consecutusq est ut hostes fiducia uelut satis
munite urbis eius ad tutelam aliaꝵ dilaberentur. qͦ
facto reuocatis ipse rursus omnibus suus euacuatam eã
defensoribus cepit¬

Expanded text:
cipio, Hannibale in Africam reverso, cum plura oppidliquam manum submittebat ad infestanda ea. Novissime etiam tamquam direpturus civitates aderat, deinde simulato metu refugiebat. Hannibal, ratus veram esse eius trepidationem, deductis undique praesidiis, tamquam de summa rerum decertaturus insequi coepit. Ita consecutus Scipio, quod petierat, nudatas propugnatoribus urbis per Masinissam et Numidas cepit. P. Cornelius Scipio, intellecta difficultate expugnandi Delminum, quia concursu omnium defendebatur, adgredi alia oppida coepit et evocatis ad sua defendenda singulis vacuatam auxiliis Delminum cepit. Pyrrhus, Epirotarum rex, adversus Illyrios, cum civitatem, quae caput gentis erat, redigere in potestatem suam vellet, eius desperatione ceteras urbes petere coepit consecutusque est, ut hostes fiducia velut satis munitae urbis eius ad tutelam aliarum dilaberentur; quo facto revocatis ipse rursus omnibus suis vacuam eam defensoribus cepit
Abbreviated transcription (Latin):
Lcibiades aduersus icancios qui se menibus conti¬
nebant insidias disposuit & simulato regressu in¬
cautos eos oppressit.
Inacus cum tridui iter discedens confecisset illud
idem uno die remensus sccuros segobriense ala
crificio q̃ maxime occupatos oppressit
Paminunda mantiniã cum lacedemonios in subsidi
bros ignes fieri uissit ut spetie remanendi occultaret pro¬
festionem sed a transfuga proditus assecuto exercitu la¬
cedemonioꝵ itinere quidem quo spartam petebat desti¬
tit. Idem tamen consilium conuertit ad matin enses
eque enim ignibus factis. lacedemoniis quasi maneret
auxilio destitutam occupauit.

Expanded text:
Alcibiades adversus Byzantios, qui se moenibus contiAlcibiades adversus Byzantios, qui se moenibus continebant, insidias disposuit et simulato regressu incautos eos oppressit. Viriathus, cum tridui iter discedens confecisset, idem illud uno die remensus securos Segobrigenses et sacrificio cum maxime occupatos oppressit. Epaminondas Mantineae, cum Lacedaemonios in subsidiui iussit, ut specie remanendi occultaret profectionem. Sed a transfuga proditus, assecuto exercitu Lacedaemoniorum, itinere quidem, quo Spartam petebat, destitit, idem tamen consilium convertit ad Mantinienses; aeque enim ignibus factis Lacedaemonios, quasi maneret,auxilio destitutam occupavit.
Abbreviated transcription (Latin):
terra mariq obsidentibus. partem classis sue ꝓ¬
cul armatam iussit ostendi ad eius conspectum
cum euolassent nostri ipse reliquis quas in occul¬
to tenuerat nauibus lilibei portum occupauit.
essei agros chalchidensium legatis corandem ea
rra urtntibus benigne respondit & nocte qua ad¬
musuruis illos erat finxit lsteras sibi suꝑuenisse ci¬
uium suoꝵ propter quas redeundum habebat. ac
paululum regressus dimisit legatos his omnia tuta
& abusse formionem remuĩtantibus caladenses sps et
oblate humanitatis & abducti exercitus remissa ur¬
bis custodia cum confestim fornon reuertsset soror¬
hibere inerpestatam ium non potuerunt
Sesilaus dux lacedemonioꝵ cum pbocenses obsicde¬
t &ẽ incellexiset eos qui tunt presidio erint ulis
iam grauari belli acõmodo paululum ingressus tã¬
quam ad alios actuis. liberam occasionem recedendi
bis dedit. non multo post milit reclusto desticutos
focenses suꝑauit

Expanded text:
terra marique obsidentibus partem classis suae proterra marique obsidentibus partem classis suae procul armatam iussit ostendi; ad eius conspectum cum evolassent nostri, ipse reliquis quas in occulto tenuerat navibus Lilybaei portum occupavit. esset agros Chalcidensium, legatis eorum de ea re querentibus benigne respondit et nocte, qua dimissurus illos erat, finxit litteras sibi supervenisse civium suorum, propter quas redeundum haberet. Ac paulum regressus dimisit legatos. His omnia tuta et abisse Phormionem renuntiantibus, Chalcidenses spe et oblatae humanitatis et abducti exercitus remissa urbis custodia, cum confestim Phormion revertisset, prohibere inexspectatam vim non potuerunt. Agesilaus, dux Lacedaemoniorum, cum Phocaeenses obsideret et intellexisset eos, qui tunc praesidio illis erant, iam gravari belli incommoda, paulum regressus tamquam ad alios actus liberam recendendi occasionem his dedit; non multo post milite reducto destitutos Phocaeenses superavit.
Abbreviated transcription (Latin):
fendendeq eius gratia dum trepide recurrunt ob¬
iuiis eis qui in sidiati iuxta muros erant. & a tergo ĩ¬
stantibus quos ꝑsecuti fuerant in medio trucidati sũt̃.
Ilriacus disposito ꝑocculta milite paucos misit ꝗ
abigerent pecora scrobrigensium ad que illi uen¬
dicanda cum frequentes procurrissent. simulantes¬
sidio prepositus esset lucullus pecora abigere si¬
mulantes prouocauerunt eruptionem fugam dein¬
de mentiti sequentem lucullum in insidias deduxe¬
runt & octingentos cum eo milites occiderunt.
UHares dux atheniensium ciuitatem aggressurus
littori oppositam post quedam promontoria oc-¬
culte habita classe enaiubus uelocissimam preterho¬
stilia presidia ire uissit. Qua uisa cum omnia na¬
uigia que pro custodia portus agebant ad ꝑsequẽ¬
dam euolassent chares in defei. sum portum cum re¬
liqua parte inuectus etiam ciuitatem occupauit.
Artha dux penoꝵ in sycilia lilibeum nostris

Expanded text:
fendendaeque eius gratia dum trepide recurrunt, obfendendaeque eius gratia dum trepide recurrunt, obviis eis qui insidiati iuxta muros erant et a tergo instantibus quos persecuti fuerant, in medio trucidati sunt. Viriathus disposito per occulta milite paucos misit, qui abigerent pecora Segobrigensium; ad quae illi vindicanda cum frequentes procurrissent simulantesium praesidio praepositus esset Lucullus, pecora abigere simulantes provocaverunt eruptionem; fugam deinde mentiti sequentem Lucullum in insidias deduxerunt et octingentos cum eo milites occiderunt. Chares, dux Atheniensium, civitatem adgressurus litori appositam, post quaedam promunturia occulte habita classe, e navibus velocissimam praeter hostilia praesidia ire iussit; qua visa cum omnia navigia, quae pro custodia portus agebant, ad persequendam evolassent, Chares indefensum portum cum reliqua classe invectus etiam civitatem occupavit. Barca, dux Poenorum, in Sicilia Lilybaeum nostris
Abbreviated transcription (Latin):
penis tanꝗͣ preualeret hostis. Quo euentu hyeniera¬
Itis ita deceptis. ut gaudio impulsi relicta urbe pro¬
currerent ad punicum uallum. Hannibal uacuam
urbem ꝑ eos quos in insidus ad hanc ipsam occasio¬
onem posuerat cepit.
Dem ut sagitarios eliceret rara acie ad inuros ac¬
cedens ad prinam eruptionem oppidanoꝵ simu¬
lata fuga cessit. Interpositoq exercitu ab oppido inter¬
Dclusos a sius hostes in medio trucidauit.
Ymilco carthaginensis apud agrgentum iuxta
oppidum partem copiaꝵ in insidus posuit prece¬
Opitq suis ut cum processissent oppidani ligna humi¬
da incenderent. deinde cum reliqua parte exercitus
luce ad eliciendos hostes progressus simulata fuga ꝓ¬
sequentes oppidanos longius cedendo protrarit insidi¬
atores prope menia imꝑatum ignem lignis acerbis sub¬
iecerunt. Unde aboi cum contemplati fumum agri¬
gentum incensam ciuitatem suam existimantes. De¬

Expanded text:
Poenis, tamquam praevaleret hostis; quo eventu HimeraPoenis, tamquam praevaleret hostis; quo eventu Himeraeis ita deceptis, ut gaudio impulsi relicta urbe procurrerent ad Punicum vallum, Hannibal vacuam urbem per eos, quos in insidiis ad hanc ipsam occasionem posuerat, cepit. Idem, ut Saguntinos eliceret, rara acie ad muros accedens ad primam eruptionem oppidanorum simulata fuga cessit interpositoque exercitu ab oppido interclusos a suis hostes in medio trucidavit. Himilco Carthaginiensis apud Agrigentum iuxta oppidum partem copiarum in insidiis posuit praecepitque his, ut, cum processissent oppidani, ligna umida incenderent. Deinde cum reliqua parte exercitus luce ad eliciendos hostes progressus simulata fuga persequentis oppidanos longius cedendo protraxit. Insidiatores prope moenia imperatum ignem acervis subiecerunt; unde obortum contemplati fumum Agrigentini incensam civitatem suam existimaverunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
Erides ponomesoꝵ castellum oppugnaturus ĩ
Eo quo duo erant accessus omnino alterũ fossa in¬
Strduxit alterum muniuit. Castellani securiores
ab altera parte facti: eam solam qua muniri uide¬
batur custodire ceꝑunt. pericles preparatis pontibus
in iestisq suꝑ fossam qua non cauebatur subiit
Ccastellum.
Nthiochus aduersus ephesios rhodus quos in¬
auixilio habebat precepit: ut nofte portum cũ¬
magno strepitu inuaderẽt. ad quam partem cum tu
multu omni multitudine decurrente nudatis defen¬
maxime imbelles aggredi menia iussit. hos cum fa¬
cta eruptione lacetani facile uertissent & fugien¬
tes auide insecuti essent ille quas occultauerat cohor¬
tibus oppidum cepit.
Scipio in sardinia cuiusdam ciuitatis parte mi
danis ꝑ eos quos in proximo occultauerat oppidum
inuasit.
IAnnibal cum obsideret ciuitatem hyeneram ca¬
stra sua capi de industria passus est iussis recedẽ

Expanded text:
Pericles Peloponnesiorum castellum oppugnaturus, in Pericles Peloponnesiorum castellum oppugnaturus, in quod duo omnino erant accessus, alterum fossa interclusit, alterum munire instituit. Castellani securiores ab altera parte facti eam solam, quam muniri videbant, custodire coeperunt. Pericles praeparatis pontibus iniectisque super fossam, qua non cavebatur, subiit castellum. Antiochus adversus Ephesios Rhodiis, quos inauxilio habebat, praecepit, ut nocte portum cumagno strepitu invaderent; ad quam partem omni multitudine cum tumultu decurrente, nudatis defenmaxime imbelles adgredi moenia iussit; hos cum facta eruptione Lacetani facile avertissent et fugientes avide insecuti essent, illis quos occultaverat coortis oppidum cepit. L. Scipio in Sardinia, cuiusdam civitatis parte mil eos, quos in proximo occultaverat, oppidum invasit. Hannibal, cum obsideret civitatem Himeram, castra sua capi de industria passus est, iussis recedere
Abbreviated transcription (Latin):
Stium tutam. Nocte ab ea parte muroꝵ que mari
adiacebat classicum clamorem attolli iussit hostes
penetratum illac oppidum rati reliquerunt portas
ꝑ quas pericles destitutas presidio irrupit.
Ilcibiades dux atheniensium ezicũ oppugnã¬
di eius causa nocte improuisus accessit. et ex
diuersa parte menium cornicines canere iussit.
sufficere propugnatores muroꝵ poterant ad iel la¬
latus a quo solo se temptari putabant cum fluerẽt
qua non obsistebatur muros transcendit.
Aasibus dux milesioꝵ. ut portum siccimoꝵ
Noccuparet a terra sub inde oppidanos tempta¬
uit. Et illo quo lacescebatur conuersis hostibus clas¬
se inspectata portum cepit.
Phylippus in obsidione cuiusdam uibis mariti¬
me: binas naues procul a conspeftu tabulauit
suꝑstruxitq eis turres. aliis deinde turribus ador¬
tus a terra. uel cominus domibus propugnatores di¬
stringit. Turritas naues a mari applicuit & qua
non resistebatur sul ut muros.

Expanded text:
tium tutam, nocte ab ea parte murorum, quae mari tium tutam, nocte ab ea parte murorum, quae mari adiacebat, classicum cani clamoremque tolli iussit. Hostes penetratum illic in oppidum rati reliquerunt portas, per quas Pericles destitutas praesidio irrupit. Alcibiades, dux Atheniensium, Cyzicum oppugnandae eius causa nocte improvisus accessit et ex diversa parte moenium cornicines canere iussit. Sufficere propugnatores murorum poterant. Ad id latus, a quo solo se temptari putabant, cum confluerent, qua non obsistebatur, muros transcendit. Thrasybulus, dux Milesiorum, ut portum Sicyoniorum occuparet, a terra subinde oppidanos temptavit et illo, quo lacessebantur, conversis hostibus classe inexspectata portum cepit. Philippus in obsidione cuiusdam maritimae urbis binas naves procul a conspectu contabulavit superstruxitque eis turres; aliis deinde turribus adortus a terra, dum urbis propugnatores distringit, turritas naves a mari applicuit et, qua non resistebatur, subiit muros.
Abbreviated transcription (Latin):
ones quibus ꝑfectissimos cum uelocissimis militibus e¬
nea tores ĩmiscuerat misit capite pedibusq nudis, ut
profestus nisusq ꝑ saxa facilior foret scutis armisq a
tergo aptatis. hi ligure duce telis & clauis quibus
in assensu nitebantur adiuti cum ad posteriora ob
id uacua defensoribus castelli ꝑuenissent cõcinẽ
& tumultuari. ut preceptum erat cepunt ad quod
constitutum marius constantius adbortatus suos a¬
crius instare castellanis cepit. Quos ab imbelli mł¬
titudine suoꝵ reuocatos tanꝗͣ a tergo capti essent
Sinsecutus castellum cepit
Ornelius ruffinus consul complura sardinie
ceꝑit oppida. dum fortissimas partes copiaꝵ
occurrentibus deinde aduentanti hostibus & ab ip¬
so ꝑ simulationem fuge longius ad ꝑsequendum
aduocatis illi in relictas ab his urbes impetum fer¬
Ocerent.
Ericles atheniensium dur cum oppugnaret,
quãdam ciuitatem magno consensu defendẽ¬

Expanded text:
ones perfectissimos cum velocissimis militibus, quibus aeones perfectissimos cum velocissimis militibus, quibus aeneatores immiscuerat, misit capite pedibusque nudis, ut prospectus nisusque per saxa facilior foret, scutis gladiisque tergo aptatis. Hi Ligure ducente loris et clavis, quibus in ascensu nitebantur, adiuti, cum ad posteriora et ob id vacua defensoribus castelli pervenissent, concinere et tumultuari, ut praeceptum erat, coeperunt. Ad quod constitutum Marius constantius adhortatus suos acrius instare castellanis coepit, quos ab imbelli multitudine suorum revocatos, tamquam a tergo capti essent, insecutus castellum cepit. L. Cornelius Rufinus consul complura Sardiniaecepit oppida, dum firmissimas partes copiaruOccurrentibus deinde adventanti hostibus et ab ipso per simulationem fugae longius ad persequendum avocatis, illi in relictas ab his urbes impetum fecerunt. ericles, dux Atheniensium, cum oppugnaret quandam civitatem magno consensu defenden
Abbreviated transcription (Latin):
oppidani captam urbem a tergo credentes & ob hoc in
fugam dilapsi uistoriam hostibus concesserunt
timi secutus deum ut dicebat ducem ad muros¬
Surbis accessit a cedente stagno qua non expestaba¬
tur irrupit.
A buis marimus contatoris filius apud arpos presi¬
dio bannibalis occupatos considerato situ urbis sex
minus frequentatam oppidi partem scalis euesti in mu¬
rum portas reuellerent hi aluiti decidentium aquaꝵ
sono qui operis strepitum obscurabat iussa pagunt
ipse dato signo ab alia parte aggressus cepit arpos.
Isarius bello iugurtino apud flumen mulcam
cum oppugnaret castellum in monte saxeo sitũ
qđ una et angusta semita adibatur cetera parte ue¬
lut cum saltu precipiti. Nuntiato sibi ꝑ ligurem quẽ¬
dam ex auxilus gregalem militem qui forte aquaꝵ
progressus dum ꝑ saxa montis boletos legit ad sum¬
ma ꝑuenerat eripi posse castellum paucos centuri¬

Expanded text:
oppidani captam urbem a tergo credentes et ob hoc in oppidani captam urbem a tergo credentes et ob hoc in fugam dilapsi victoriam hostibus concesserunt.timi, secutus deum, ut dicebat, ducem, ad muros urbis accessit et cedente stagno, qua non exspectabatur, irrupit. Fabius Maximus, Cunctatoris filius, apud Arpos praesidio Hannibalis occupatos, considerato situ urbis, sesminus frequentem oppidi partem scalis evecti in murum portas revellerent. Hi adiuti decidentium aquarum sono, qui operis strepitum obscurabat, iussa peragunt; ipse dato signo ab alia parte adgressus cepit Arpos. C. Marius bello Iugurthino apud flumen Mulucham, cum oppugnaret castellum in monte saxeo situm, quod una et angusta semita adibatur, cetera parte velut consulto praecipiti, nuntiato sibi per Ligurem quendam ex auxiliis gregalem militem, qui forte aquatum progressus, dum per saxa montis cocleas legit, ad summa pervenerat, erepi posse in castellum, paucos centuri
Abbreviated transcription (Latin):
hylippus cum ternasium castellum nulla ni ca
elopidas thebanus magnetum duo oppida si¬
s mul oppugnaturus non tamen ita longinquo spa¬
tio distantia quo ipse add alterũ eoꝵ exeritũ admo¬
ueret precepit ut ex composito ab aliis castris qua tuor
equites coronati notabili alacritate uelut uictoriam
nuntiantes uenirent ad cuius simulationem curauit
ut silua que in medio erat incenderetur prebitura
spetiem urbis ardentis preterea quosdam captiuoꝵ ha¬
bitu eodem iussit ꝑduci. Qua asseueratione ꝑterriti
qui obsidebantur: dum in parte seiam suꝑatos existi¬
O̾mant defecerunt.
AYrus rex ꝑsaꝵ incluso sardibus creso qua preru¬
iptus mons nullum aditum prestabat ad menia
malos exequantes altitudinem iugi subrepsit quib
simulacra hominum armata ꝑsici habitus imposue¬
rat. noctuq eos monti admoui. Tum prima luce
ex altera parte muros aggressus est ubi orte iam sole
simulatra illa armatoꝵ referentia habitum refulserũt

Expanded text:
hilippus, cum Prinassum castellum nulla vi capPelopidas Thebanus Magnetum duo oppida simul oppugnaturus non ita longo spatio distantia, quo tempore ad alterum eorum exercitum admovebat, praecepit, ut ex composito ab aliis castris quattuor equites coronati notabili alacritate velut victoriam nuntiantes venirent. Ad cuius simulationem curavit, ut silva, quae in medio erat, incenderetur, praebitura speciem urbis ardentis; praeterea quosdam captivorum habitu eodem iussit perduci. Qua asseveratione perterriti qui obsidebantur, dum in parte iam se superatos existimant, defecerunt. Cyrus, Persarum rex, incluso Sardibus Croeso, qua praeruptus mons nullum aditum praestabat ad moenia, malos exaequantis altitudinem iugi subrexit, quibus simulacra hominum armata Persici habitus imposuerat, noctuque eos monti admovit. Tum prima luce ex altera parte muros adgressus. Ubi orto sole simulacra illa armatorum referentia habitum refulserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
stium presidia. necesse haberet erumpere reliquas
Obilis excessit
Eni classe suꝑati quia instantem aduertere ro
suas incidisse. auentisq nuitan effecerunt: ut ui¬
ctor eoꝵ spatium ad euadendum daret.
onius atrabas cũ uistus a diuo uilio ex gallia in
britaniam fugeret. & forte ad occeanum secun¬
Edo uento quidem sed estu recedente uenisset quã¬
uis naues in siccis litoribus habenet pandi nichilo¬
minus uela iussit. Quem cum ꝑsequens eum cesar
ex longinquo tumentia & flatu plena uidisset ratꝰ
prospere sibi eripi cursu recessit.
derunt titulis suis & leftorem huc¬
usq cum attentione ꝑduxerunt.
edam nunc oppugnationes urbium
morabor ulla prelocutione prius traditurus que
oppungnandis urbibus usuĩ sunt tunc que oppres¬
sos instruere possint. Depositis autem oꝑibus & ma¬
chinamentis quoꝵ expleta iam pridem inuentione
nullam uideo ultra arcium materiam. Has circa
expugnationũ speties strategematon fecimus.
De repentino impetu.
.III.

Expanded text:
stium praesidia necesse haberet erumpere, reliquasbilis excessit. Poeni classe superati, quia instantem avertere Ros incidisse haerentisque imitati effecerunt, ut vium spatium ad evadendum daret. Commius Atrabas, cum victus a Divo Iulio ex Gallia in Brittanniam fugeret et forte ad Oceanum vento quidem secundo, sed aestu recedente venisset, quamvis naves in siccis litoribus haererent, pandi nihilominus vela iussit. Quae cum persequens eum Caesar ex longinquo tumentia et flatu plena vidisset, ratus prospero sibi eripi cursu recessit. derunt titulis suis et lectorem hucusque cum attentione perduxerunt, edam nunc circa oppugnationes urbium morabor ulla praelocutione, prius traditurus quae oppugnandis urbibus usui sunt, tum quae obsessos instruere possint. Depositis autem operibus et machinamentis, quorum expleta iam pridem inventione nullam video ultra artium materiam, has circa expugnationem species στρατηγημάτων fecimus: I. De repentino impetu. II.
Abbreviated transcription (Latin):
mano hyspanias restituit
parum presidu habebat ginitos ludos procul ab
oppidanos. ꝗͣ du obsides a principibus acciperet.
N pompeius cum suspeftos haberet eacicenses &
uereretur ne presidium non reciperent petut ab
Seis: ut egros interim apud se refici paterentur for¬
tissimis deinde habitu languentium missis ciuitatẽ
occu pauit continuit q
Lexander deuicta ꝑdomitaq tracia petens asiã
ueritus ne post ipsius discessum sũmerent arma
Oreges eoꝵ prefectosq & omnes quibus uidebatur in¬
esse cura detracte libertatis secum uelut honoris cã
traxit. Ignobilibis autem relictis plebeios prefecit.
Consecutus uti principes beneficuis eius obstristi nichil
nouare uellẽt plebs uero ne posset quidem spoliata
Eprincipibus
Ntipater conspecto priore netioꝵ exercitu. qui au

Expanded text:
mano Hispanias restituit.parum praesidii habebat, gymnicos ludos procul ab Epidaurios, quam obsides a principibus acciperet. Cn. Pompeius, cum suspectos haberet Chaucenses et vereretur, ne praesidium non reciperent, petit ab eis, ut aegros interim apud se refici paterentur; fortissimis deinde habitu languentium missis civitatem occupavit continuitque. Alexander devicta perdomitaque Thracia petens Asiam, veritus, ne post ipsius discessum sumerent arma, reges eorum praefectosque et omnis, quibus videbatur inesse cura detractae libertatis, secum velut honoris causa traxit, ignobilis autem relictis plebeiosque praefecit, consecutus, uti principes beneficiis eius obstricti nihil novare vellent, plebs vero ne posset quidem, spoliata principibus. Antipater, conspecto Peloponesiorum exercitu, qui aud
Abbreviated transcription (Latin):
forent cohortem tantũmodo in statione detinuit
eliquum exercitum ad quiescendum dimisit. arca¬
toribus precepit ut uallum insidentes equis circuirẽt
continerent q. Qua facie & simulatione et cum pul¬
sasset & detinuisset ꝑ totam noctem hostes ad lucis
exortum fessos uigilia repente facta eruptione fa¬
cile suꝑauit.
Uintus sertorius in hi spania equitatu maxime
impar. qui usq ad ipsas municiones nimia fidu¬
cia succedebat. Nocte scrobas aperuit & ante eos. a¬
ciem direxit. cum demum turinales secundum con-¬
suetudinem redire uellent pronũtiauit comperisse¬
insidias ab hostibus dispositas. id circo ne discederent
a signis ne ue laxarent aginen. Quod cum soluere
ex disciplina fecisset exceptus forte ueris insidis
hares dux atheniensium cum expestaret auxilia
quos habebat ꝑ aduersam partem nocte emissos ius¬
sit qua precipue conspicui forent hostibus. redire in
castra. & accedentium nouaꝵ uirium spetiem prebe¬

Expanded text:
forent, cohortem tantummodo in statione detinuit, forent, cohortem tantummodo in statione detinuit, reliquum exercitum ad quiescendum dimisit. Aeneatoribus praecepit, ut vallum insidentes equis circumirent concinerentque. Qua facie et simulatione cum et propulsasset et detinuisset per totam noctem hostes, ad lucis exortum fessos vigilia repente facta eruptione facile superavit. Q. Sertorius in Hispania hostium equitatui maxime impar, qui usque ad ipsas munitiones nimia fiducia succedebat, nocte scrobes aperuit et ante eos aciem direxit. Cum deinde turmales secundum consuetudinem adveinsidias ab hostibus dispositas; idcirco ne discederent a signis neve agmen laxarent. Quod cum solveret ex disciplina fecisset, exceptus forte veris insidiis, Chares, dux Atheniensium, cum exspectaret auxilia quos habebat per aversam partem nocte emissos iussit, qua praecipue conspicui forent hostibus, redire in castra et accedentium novarum virium speciem praebe