comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quunto amplius sylentio linguũ p̃mit tanto acriorẽ dolore
languor uehemens est acnimius. Quia tatitũ uiuit subpec
endaces faciunt ut nec uera dicentibus credatur. Reddit
enĩ sepe hominẽ multa falsitas &iũ inueritate suspectũ
epe uera prȩmittit qui falsa dicturus .e. Vt cũ primu
quie serit fidẽ ad reliqua mendacia audientes credulos
suo mendacio loquuntur. Nonnũquũ falsitas ueriloquio adiun
gitur. et plerumque aueriitate incipit quifalsa confingit.
atent sepe uenena circũlita melle uerborũ. et tã diu decep
ueritatẽ simulantꝰ quous que fallendo decipiant. Nonnũ quã
peius ẽ mendatiũ meditare quã loqui nã interdũ quisque
in cautus solet ex prȩcipitatione lequi mendatiũ. Meditare aut
non pocest : pi si perstudiũ graue. Peiusergo ille exstudio mñti
ꝑhibetur quũ his quiex precipitatione sola mentitur : Sũ opere
cauendũ s̃ omne mendaciũ quũ uis nonnũquũ sit aliquod

Expanded text:
quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem doloremlanguor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pecendacio. 1. Mendaces faciunt ut nec vera dicentibus credatur. Reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. 2. Saepe vera praemittit, qui falsa dicturus est, ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos suo mendacium loquuntur. 4. Nonnunquam falsitas veriloquio adjugitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium. Meditari autem non potest nisi per studium grave. Pejus ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summopere cavendum est omne mendacium, quamvis aliquando sit aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
Nametsi aliis cȩlat quod egit sibitamen celare non potest:
quiplene nouit malũ eẽ qđ gessit. Duplex fitergo Ieo iuditiũ
quia ethic sue conscientiȩ reatu punitur et illuc ꝑpetuali donatur¬

Expanded text:
Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ẽ custodiũ adhibenda quia aut bone aut mala erei
ibi consistit origo Namsicut scriptũ ẽs Excorde ex eut cogitatio¬
nes male Ideoque si prius praue cogitationi resistimus INlu psu
operis nõn in currimus. Non ẽtimendũ sibona mala queltico¬
gitationẽ ueniant: sed magis gloriandũ ẽ simens mala abonis
intellectu rationis discernat. Itẽ niliuuat quod interbonũ
et malum sensu prudentiori discernimus Nisi opere aut mala
Numana conditio dumdiuersis uiciositatibus mentẽ
conturbat. &ium ante poenas gehennȩ ꝑ in conditũ animȩ
appetitũ ium poenas conscientiȩ patitur. Omnia fugere
poterit homo preter corsuũ. Non enim potest a sequisque rece¬
dere. Vbicum que enim abierit reatus sui conscientia illum
non derelinquit . Quã uis humana iuditia subterfugiat omnis
quima leagit iudiciũ tamen conscientiesuȩ effugere ñ potest

Expanded text:
cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala nscientia. 1. Humana conditio, dum diversis vitiositatibus mentem conturbat, etiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae patitur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
itanos cogitationes nraẽ intranos enutrite occidunt. Qconcepte
nterius uipereo ueneno consumunt animũ quenram crudeli
uulnere pimunt. Non ẽ arbitrii nr̃i cogitationis praue sugges
tionibus praeuenire Iacere autẽ inunimo cogitationẽ nrae
attinet uoluntati Illudergo ad culpã non redigitur : istud
culpȩ propriȩ inputatur. Nam cogitationes illicitus occurreri
nr̃is mentibus opponantur et nolentes eas cogitemus Quantũ¬
que abeis acie mentis auertimus tanto ille sẽmagis animo ingerut
obscenis que in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc ꝓ conditior
mortali quũ meruit primus homo iN poenã sui peccati : Dum
unus quis que diuina illuminatione p̃uenitur statĩ molestus
tur pium cogitationũ pulsatur. Sed dĩ seruus iudicio timoris dĩ
aeris tẽptamenta a semet ipsoreicit bonis que contra obiestis
cogitationes turpes a serepellit. Magna obseruancia circa

Expanded text:
ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimutionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, as didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa
Abbreviated transcription (Latin):
uid damas se dolet nisi defensionẽ malorũ. Quidergo peccato¬
rũ suorũ defensor extitit. necesse ẽ ut paenitendo accuset qđ su¬
perbiens praue admisit UXV DE COGITATIONE
Sibertita e causa peccandi. Id e operis. et cogitationis Quorũ
Iniquitas dicitur. Quod opere agitur aliud iniustitiu qđ cogi¬
tatiop̃admittitur. Prius aut̃ actio rese canda .ẽ postea cogi¬
tatio prius praua opera : post modũ desideria. Vicissimaut
eta cogitatione opera procedunt : et ab operere cogitatio nascit
uumuis etsi abopere malo quisque uacex prosolius tamen cogi¬
tationis prauȩ nonerit innocens Vnde et dñs ꝑesaiã. Auferte
nquid mulũ cogitationũ uestratũ ab oculis meis Non enĩ solum
factis sed et cogitationibus delinquimus si eis illicte occurrentib:
delestemur.  Sicut uipera afiliis inutero positis lacerata pimit᷑

Expanded text:
Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatoQuid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod superbiens prave admisit. 224 CAPUT XXV. De cogitatione. 1. Bipartita est causa peccandi, id est, operis et cogitationis, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur, quamvis etsi ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auinquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Trahit enĩ iniquitatẽ ut funiculũ: qui tardat c̃uerti
addm̃. Trahere ẽ iniquitatẽ morã facere iniquitati. Vid
etpsalmus. Prolongauerunt iniquita tes suus. Oñsiustus
Sonum ẽ homini semper ante oculos propria adhibere delista
secundũ psulmi sententiã. Et peccatũ meũ contrame ẽ sẽ ꝑ
Cicut enim non oportet reminiscere peccati affectũ sic sẽꝑ
recordatio peccati facit tediũ animi. Qui autem luxuria
eccupiditate subditisunt contumaci superbia & iũ de ipso pecati
operegloriantur. Seruidĩ tanta recordacio debet eẽ peccati ut ea
quegessit semper lacrimas confiteatur. Vnde et psalmus dicit
onuersus sum in erumna mea : dũ constingitur spina. Pecca¬
tũ meũ cognitũ tibi feci: et dixi Pronunciabo aduersus me
iniustitias meas dño. Supra enim dixerat qm̃tacui id ẽ nsegn
cotadie. Quidergota cuisse paenitet nisi confessione peccatorũ

Expanded text:
peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates suas; Dominus just recordatione. 1. Bonum est homini semper ante oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semprecordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sum in aerumna, dum configitur spina. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim dixerat: Quoniam tacui, hoc etota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum?
Abbreviated transcription (Latin):
probona conscientia exultat quiualenter insere primit qđ it¬
solenter inpugnat. Frequenter peccare : cauendũ ẽ. Nũ hoc
ipsũ qđ demalo nr̃o plerum que ds̃ nobissalutẽ operatur quanto
mirabile ẽ : tanto perrarum .ẽ. Propterea metuendum est
confidere ita salutari neforte dum ex pectamus auitus sunari
etuitia multiplicemus et salutẽ non adipiscamus. Ergostude¬
amus aut non cadere autcito conuersi alapsucon surgere. Om
nino peccare : cauendũ .ẽ. Qđ si humana fragilitate peccatum
subripit confostim erit corrigendum qđ nequiter sentitur
cõmissum. Cito enim corrigitur culpa: quecito cognoscitur
ardius autẽ sanatur uulnus qđiam putrescentibus membris
longo posttẽpore curationibus adhibetur. Mora peccandi in ma
nitatẽ facit sceleris. Vnde et propheta. Vȩ inquit quitra¬
hitis iniquitatẽ in funiculis uanitatis et quas iuinculũ plaustri

Expanded text:
pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod inpro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. nitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri
Abbreviated transcription (Latin):
admittere cadere ẽ inputeum. Consuetudinẽ uero facere¬
peccandi osputei ẽ coangustare . Neis quicaecidit uale atex irs
edinter dumetiũ tales dr̃ liberat dumeorũ desperationem
ad conuersionẽ liberatus cõmittat ipso enim peccata miserante
dimittuntur quo protegente fit nein deterius peccando eatur
N equissimũ ẽ peccare peius ẽ peccandi consuetudiẽ faer
repugnatur. Male agendi consuetudinẽ recessum eẽ ꝓpheca
asserit in profundũ. Euius usu quasi quadũ lege homo tenet᷑
astrictus ut etiũ quando non uult peccatũ admittat. Alapsuuero¬
citore surgere : non ẽ in profundũ ire. A postolus legẽ pectati
dicit in membris nr̃is quel ex consuetudo ẽ quũ peccando conci¬
pimus & p̃abea cũ uolumus discedimus quia iamne cessitatis uinculo
pconsuetudinẽ retinemur. Multum ueri amor agit in homine
sed resultat casumale consuetudinis lege. Pene autẽ aud aster

Expanded text:
admittere cadere est in puteum, consuetudinem vero peccanadmittere cadere est in puteum, consuetudinem vero peccandi facere os putei est coangustare, ne is qui cecciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: uetudini repugnatur. Male agendi consuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsucito resurgere, non est in profundum ire. 7. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris , quae lex consuetudo est, quam peccando concipimus, et non ab ea, cum volumus, discedimus, quia jam necessitatis vinculo per consuetudinem retinemur. 8. Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter
Abbreviated transcription (Latin):
priuantur. Itẽ nonnulli peccatũ uoluntate nonne cessitate cnit
Nulla que coasti inopia existunt iniqui sectantũ gratis cupiunt ess
mali Neque enim ipsum rem amant quã appetunt : se d ipsã tatũ
peccati malitiũ delectantur. UXIII DE TEC CANDI C̃SUETUDIVE
elius ẽpeccatũ cauere quũ emendare Facilius enim resistimnus
hosti qui nondũ uicti sumus quã ei a quo iam superati ac de ust
cognoscimur. Omne peccatũ ante quã admittatur. Amplius
ꝑ tͦimescitur. Quã uis autẽ grauesit dũ in usũ uenerit leue exs¬
T imdtur : et sine ullo metu cõmittitur. Istis fomitibus quasi
quibus dũ gradibus coalescit omne peccatũ. Astio consuetudinie
Gonsuetudo necessitatẽ. Sic que his uinculis homo implicatus
quudũ catena uitiorũ tenetur adstrictus Itautabea auelline qua qua
ualeat nisi diuina gratia manũ iacentis adphendat. Peccatum

Expanded text:
privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectantur. CAPUT XXIII. De peccandi consuetudine. 1. Melius est peccatum cavere quam emendare. Facilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio consuetudo necessitatem, sicque his vinculis homo implicatus quasi quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum iacentis apprehendat. Peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt nonnulli peccatũ non faciunt : & tamen iustitiã odiuns
rauius autẽ peccat qui non solũ peccatũ diligit: sed etfac̃ quũ qui
non facit et diligit. Grauiusq interdum quidiligit et non fac̃
quũ qui facit etodit Grauissimum ẽ non solum facere : sed &
diligere peccatũ. Nam sunt quidũ qui confestim ꝑ asto flagi¬
tio: confunduntur. Et sunt qui non solum nondolent gessisse
mulum : sed &iũ deipsomulo opere gloriantur. Sicquȩ ad cop¬
parationẽ malifit decerius dũ deuitis gratulantes extolluntur in pe¬
ius. Detalibus aitsalomon. Quilae tantur cũmide focerint arexultare
Interdũ mali qđ sumus necessitate potius nonuoluntate ex istimus
Vertenda ẽ autẽ necessitas mals : Inuoluntate boni Plerique ruo
luntate sed sola necessitate peccant : perti mescentos temporalem
Inopiũ idũ presentẽ saeculs necessitatẽ refugiunt afuturis boni

Expanded text:
ligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. ligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit, et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum est non solum facere, sed et diligere peccatum. 3. Nam sunt quidam qui confestim peracto flagitio confunduntur, et sunt qui non solum non dolent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant Interdum mali quod sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis
Abbreviated transcription (Latin):
Necullũ utuntur sceleris uerecundũ. Quaedũ enim iamiustitiae
portio ẽ iniquitatẽ suũ homini abscondere et in semet ipso depecca¬
tis propriis erubescere. Peccatũ perpetrare : crimen ẽ. Peccatũ¬
p̃dicare clumor ẽ. De quo &iũ dicit apostolus. Etclamor aufe¬
retur a uobis cumomni malitia. Id ẽ cumipsis peccatis Exec ipso
quoquisque peccatũ qđ ait abscondit iuditu iamesse iuditium
quia nonerubescitur nisi de conscienti& reatu. Ergo & hocipsum
cii. Quienĩ amore caritatis nonpeccat : orrescit omne mulũ
amplectendo iustitiȩbonum Nec eum delestẽt peccatũ
&liũ sisceleris inpunitas promittatur. Quiuero sola poena supplh¬
cii in seuitiu reprimit quũ uis non expleat opus peccati uiuit
iustitiũ facit Nonis qui eũ solometu poenurum inuitus custod
Iuidum enim et diligunt peccatũ : et faciunt. Quidã diligut
tantũ et nonfaciunt. Plerique uero faciunt tantũ & nondi¬

Expanded text:
nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccaet reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim reverpraedicare clamor est, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso cii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec cum delectat peccatum, etiamsi sceleris impunitas promittatur. Qui vero sola poena supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivitjustitiam facit, non is qui eam it. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non di
Abbreviated transcription (Latin):
acitergo ds̃ quosdũ peccare sed inquibus iumuliu peccata p̃cesse¬
rint. utiusto iudicio eius mereantur in deterius ire : Talia quippo
peccata p̃cedentibus aliis peccatis prolubuntur in poenũ Pcenuo
peccata merentur. Quaedũ deiradĩ ueniunt peccata quȩ ꝓ me¬
rito aliorũ cõpensantur peccatorũ. Vnde et propheta : Ecce
inquit tuiratus es et nos peccauimus in ipsis fuimus semper̃. Tũquã
sidiceret. Quia semper inpeccatis fuimus iratus es ut deterius
peccaremus. Quidenim sit ira dĩ mereri quid uero prouocare
dũ uiuimus : uitare possumus: Time amus ergo neueniente illo
terrore iudicii: sentiri possit: uitari non possit
enim reus ẽ quia perte delinquit quietagit et docet. Oetalibusem
esaias : dicit et peccatasua quasi sodoma pꝰdicauerunt p̃ec absconder
Multienim publice delinquentes: sineullo pudore sua flagitia p̃dican

Expanded text:
. Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesse. Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare,dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore judicii, sentiri possit, vitari non possit.enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ alterius percati causa ẽ. Eđ cõmittitur aliud ex ipso qua fisia
sobolis oritur. Sicut fieri solet nascilibidinẽ exnimiã uentris ingluus
Noena uero peccati peccatũ admittitur quando ꝓmerito cuiusq
peccati dõ desente in aliud peccatũ itur decerius dequo amplus
quiadmiserit sordidetur. Ergo p̃cedens peccatũ causa ẽ sequents
peccati : Sequens uero peccatũ poena ẽ pcedentis delisti Pce¬
dentiu itaque peccata sequentiũ sunt criminũ causa ut illa
que sequntur sint p̃cedentiũ poena: Pcedentiũ peccatorũ poena
ipsauocatur induratio ueniens de diuina iustitia. Iincẽ qđ ait
propheta indurasti cornrm : netimere muste. Neque eni dũqu¬
cumque iusti sunt adõ inpelluntur ut malifiant : seddũ muli tanst
indurantur ut deteriores existant : sicut et apostolus dicit. Qm̃ue¬
ritatẽ dĩ non receperunt ut salui fierent inmisit illis dr̃ sp̃merroris

Expanded text:
peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fiPoena vero peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati Deo deserente, in aliud peccatum itur deterius, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati, sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia; hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus ; neque enim dum quicunque justi sunt a Deo impelluntur ut mali fiant, sed dum mali jam sunt indurantur ut deteriores existant. Huc usque qualiter coritatis Dei non receperunt, ut salvi fierent, immisit illis Deus spiritum erroris
Abbreviated transcription (Latin):
solent parus et minimis guttis in mensa flumina crescere. Nume¬
rositas em̃i in unum coasta: exundantẽ efficit copiũ. Peccata que lto¬
cipientibus leuia sunt. perfestis uiris grauia deputantur. Tanto
enim magis cognoscitur. eẽ peccatũ : quanto maior quipeccat
hubetur. Crescitenim delicti cumulum luxta ordinẽmeritorũ
Et sepe quodminoribus ignoscitur : maioribus inputatur
xperimento minorũ peccatorũ maiorã committi peccata
ut durius feriantur promagnis sceleribus quideparuis
Acorrigi noluerunt. Iuditio autẽ diuino in reatu ne quiore
abuntur. quidestringere sua facta minora contẽpnunt: Multi
crimine corruunt in crimen quidĩ cognitionẽ habentes timo¬
remeius neglegunt. Et quem nbuerunt p̃scientiũ ꝑ astionem
Nonuenerantur Ideoque caecantur diuino iuditio punienda
cõmittere et in poenũ comissi facinoris facinus deteruis addere Sep

Expanded text:
solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numesolent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscitur esse peccatum, quanto major qui peccat habetur. Crescit enim delicti cumulus juxta ordinem meritorum, et saepe quod minoribus ignoscitur, majoribus imputatur. Experimento minorum peccatorum majora committi peccata, ut durius feriantur pro magnis scecorrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minora sua facta contemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt, et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque sinuntur divino judicio punienda commi
Abbreviated transcription (Latin):
ulti uitã sine crimine habere possunt : sine peccato ñ posst
Quã uis in hoc solo magnaiustitiȩ quisque claritate resplendeat
nũ quã tamen adpurum peccatorũ sordibus caret iohanne
apostolo attestante quidicit. Sidixerimus quia peccatũ non habeme
ipsinos seducimus et ueritas in nobis non ẽ. Quȩdã sunt facta similia
peccati sed sibono animofiant : non sunt peccata. Vt pote
potestas si non se ulciscendi cupiditate : sed magis currigendistudo
ulciscatur inreum. Item sunt peccata leuia que ab incipientibus
cotidiana satis factione purgantur. Quetamen aperfeslis uiris
uelut magna crimina euitantur. Quid autẽ homines demagnis
sceleribus agere Iibent. Quando &ium perfecti leuiaqueque
delicta quasi grauissima iugent : Non soluingrauia sed leuia sunt
cauenda peccata. Multa enim leuia unumgrande efficiunt sicut

Expanded text:
1. Multi vitam sine crimine habere possunt, sine peccato non possunt. 1. Multi vitam sine crimine habere possunt, sine peccato non possunt. Nam quamvis in hoc saeculo magna justitiae quisque claritate resplendet, nunquam tamen ad purum peccatorum sordibus caret, Joanne apostolo attestante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . 2. Quaedam sunt facta peccatis similia; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna crimina evitantur. Quid autem homines peccatores de magnis sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
delinquit. Nequius autẽ et de industria peccant. qui non solum
Non beneuiuunt. sed ad huc et bene uiuentes si possunt aueritate
diuertunt. Suntenim qui ignoranter pectant: et sunt quiscient᷑¬
Etsuntetiũ qui pro ignorancia excusationem scire nolunt . ut minus
culpabiles habeantur. Quitamen seipsos non muniunt : sed magis
decipiunt Nescire simpliciter: adignorantiã ꝑtinet. Noluis se uero
scire ad contumacẽ superbiã. Voluntatẽ quippe proprudrĩ uelle
nescire: quid ẽ aliud quam uelle d nm superbiendo contẽpnere :
Vemoigitur deignorantia seexcuset quia non solum dr̃s eosiudicat
quia cognitionesua reuertuntur : sed etiũ illos quinescierunt
testante eodẽ dño ꝑpro phetã. Disperdũ inquit homines a facie
terrae : et eos qui a uertuntur postergũ drũ et qui non quȩsier̃ dim
nec inuestigauerunt eum : łtpsulmis. Effunde inquit irã tuam

Expanded text:
delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. 5. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter. Sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habdecipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Domino per prophetam: « Disperdam, inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domini et qui non quaesierunt Dominum nec investigaverunt eum . » Et Psalmus: « Effunde, inquit, iram tuam
Abbreviated transcription (Latin):
suggestione daemonũ : delectatione carnis. consensione mentis defen¬
sione elationis. Cõmittitur opere nunclatenter nuncpalã nunccop¬
suetudine nunc desperatione. ⁊sti sergo gradibus et corde delinquitur
etopere malitia perpetratur. Tribus modis peccatum geritur
hoc ẽ ignorantia In firmitate industria. Periculũ autẽ poenarũ
diuerso Ignorancianam que peccauit in paradrso eua. sicut apos¬
tolus ait. Virnon ẽ seductus mulier aut̃ seducta in p̃uaricatione
fuit. Ergo peccauit euaignorantia ad amuero industria quan
seductus sed sciens prudensq peccauit. Quiuero seducitur quiãi¬
senciat euidenter ignorat. Dein firmitate autẽ petrus deliquid
catum amarissime fleuit: Grauius ẽ ini firmitate quã ignoras¬
cia quẽ quã de linquere. Crauius que industria : quã infirmi¬
tate peccare. Industria namque pecrat quistudio ac deliberation
mentis malum agit. Infirmitate autẽ quica su uel p̃cipitatione

Expanded text:
suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione, istis ergo gradibus et corde deliet opere malitia perpetratur. 3. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria; periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo peccavit Eva in paradiso , sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, catum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignoranmissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione
Abbreviated transcription (Latin):
bene loquitur : qui se poenitendo redurguit ⁊ Bis beneloquit
quibene uiuendo et alios instruit. Semeł male loquitur qui post
et male refert cogitata I tembis mide loquitur quietbonum
qđ debuit non egit : et malum quod non oportebut ad misit
Mulimulu respondent ꝓbonis et aduersa prooptimis: Boni
bonũ res pondent ꝓ iulis et prospera ꝓad uersis. Aduersus
conuitiũ lingue fortitudo adhibenda ẽ pacientiae ut tẽptatio
uerbi que foris inpugnat. tolerantiȩ uirtute discedat deuista
o n omnis quipatitur probra iustus ẽ: sed qui pro ueritate
in nox patitur ille tantũ modo iustus ẽ. Interuituperationes
linguae et oppropria hominum istos eremedio mens iusti corro¬
borat ut tanto solidius indm̃ figatur interius quanto exterius
ab humanis spernitur sensibus. Qui illutus sibi contumelits
tranquillo animo prodit dolorẽ cordis aperit &uirus qđ feruet

Expanded text:
bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. 23. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. Non omnis qui patitur probra justus est; sed qui pro veritate innox patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet
Abbreviated transcription (Latin):
endo non eliganter ꝓfertur qđ intellegitur . Itẽ quadriꝑtita e:
loquendi ratio Qua uel bonum bene uel malũ male seubonũ
male uel malum bene profertur. Bonũ quippe bene loquitur
quiaea quȩ recta sunt humiliter annunciare uidecur. M alum
male loquitur qui quod libet flagitium persuudere conatur
Honũ mide loquitur qui quod cumque rectum arroganter p̃dicare
sentitur. M alũ bene loquitur quiuliquod nartandouitium
detestatur. Vtabeo homines auertantur. Corde beneloquit᷑
quicaritatẽ nonsimulat. Ore bene loquitur qui ueri tatem
annunciat F astis bene loquitur quialios bonis exemplis aedificat
Corde male loquitur qui interius cogitationes noxius meditatur
et cogitat. Lingua male loquiturꝰ qui pro quod male agit
flugellatur et iurmurat. Factis male loquitur quima le
uiuendo exemplissuis alios ad praue agendum iniformat. Semel

Expanded text:
endo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est endo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel
Abbreviated transcription (Latin):
sentit. A senciendo enĩ sententiu dicitur. Ac per hoc arrogant᷑
quisine humilitate dicunt desola scenciu dicunt non desententiu
leenim sapit quirecre et secundu dm̃ sapit. In suũ dicunt contu¬
meliũ doctores sidum sint abeis dicta sapientor nimium tamep
eloquenter Horret enĩ sapientia spumeũ uerborum ambitu
ac sucũ mundialis eloquentiae inflatis sermonibus pornatu
uidã curiosi delectantur audire quos libet sapientes. Nut
ueritatẽ ab eis quaerant sed ut faecundiũ sermonibus eorũ
agnoscant. More poetarum qui magis cõnpositionẽ uerborũ
quũ sententiũ ueritatis sequuntur. Quu drimoda est dicendi
ratio. Quu p̃uidendũ quid quando tui uel quo modo aliquid
ꝓferatur. ⁊tẽ quu drimoda ẽ dicendiratio. Qui ut benesenti¬
endo quid bene profertur aut nihil sentiendo nihil dicitur
aut parũ sentiendo loquacitas sola ostentatur aut optime senti¬

Expanded text:
sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. ratio, qua praevidendum est, quid, quando, cui vel quomodo, aliquid proferatur. 15. Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime senti
Abbreviated transcription (Latin):
perstrepunt. sensunihil dicunt. Sicut falsitatis crimen aꝓficien¬
tibus pertimescitur. It aociosa uerba aperfectis uiris uitantur
Namsicut sermo euangelicus ait. Pro ocioso uerbo ratioponit᷑
prosermone iniusto poena ex soluitur uani sermones Iniore
xp̃iani eẽ non debent Nam sicut mulos mores bona colloquia¬
corrigunt. Ita praua collo quia bones mores corrũpunt. Custi¬
dia oriponitur dumquisque nonse iustu: sed qđ magis uerum. est
peccatorẽ fatetur. Manum super õs ponit quibonis operibus
linguae excessum operit. Manum super õsponit quimale locutionis
culpas bone actionis uel amine tegit : Loquens quȩ ad dm̃ pertine
nec faciens et siinutilis sibi ẽ audientibus tamen prodest. Quide
sapientiu sel audari affectant. loquentẽ prophetã adtendant
ae qui sapientes estis inoculis ur̃is : et corã uobis mecipsis prudentes
ecte exsententiu dicit quiuerã sapienciũ gusto interni saporis

Expanded text:
perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficienperstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut ait quidam: Sicut pro otioso verbo ratio ponitur, ita pro sermone injusto poena exsolvitur . 5. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut mcorrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutioculpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquentem prophetam 226 attendant: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis
Abbreviated transcription (Latin):
Degna aquilonis uitu sunt que se dessuus in portis ponunt quando
persensus carnis labem animȩ ingerunt ⁊ deoque in ipsis portis
id ẽ ipsis sensibus regnant Nequȩ enim aliunde peccamus nisi
uidendo audiendo at trectando gustando atque tangendo
Vnde ecalias dicitur. Intrauit mors perfenestras nrãs. ꝑta libi¬
łtextranei ingre diebantur perportas eius et suꝑ ingre diebant᷑¬
quippe inmundos ee sp̃s quitã quã ꝑ portas ita persensus carnis
pro labimur crimine. Et dumfacta quȩdã non gͥrauia libere
Aesine metu cõmittimus ad potiora scelera ethorronda
pectandi consuetudine labimur. Sicut plerumq multi loquiorũ
scultitia rephenditur. Itarursũ nimis tacentiũ uitia denotant᷑
lienĩ satis laxando linguũ inleuitatis uitio defluunt istinimis r&i¬
cendo abutilitate torpescunt. Imperiti sicut loqui nesciunt. Ita
tacere non possunt. Mente enim ineruditior eloquaces uerbis

Expanded text:
. Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et alibi: Extranei ingrediebantur per portas ejus, et super Jequippe immundos esse spiritus, qui tanquam per portas, ita per sensus carnis prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis
Abbreviated transcription (Latin):
culis hominis intentio operis eius .ẽ. Siergo intentio eius
bona ẽ : etopus intentionis ipsius bonũ ẽ. Alio quin male
intencionis &iũ sibonũ factis opus appareat bonum ium non ẽ
qm̃ ex sua intentione aut probatur bonum autre probatur in dignũ
Nona ẽ ergo intencio que propter dm ẽ. Mala uero que ꝓterreno
lucro autuana gloria ẽ. Quiopus bonum bona intentione nfã
perhoc magis caecatur opere : perquod illum inari potuerat
Vnus quis que bonũ opus quod agit : intencione bona agat. Qm̃ꝓ
mala intencione plerumq opus bonum quod agimus ꝑ dimus
et minus culpauacamus. Sepe apud hominũ iudiciũ bonapat
Apud ex amen diligentis simi et acutissimi iudicis reꝓba decegunt᷑
deoq omnis sc̃s ueretur ne forte bonũ qđ agit prbaliqua duilmi
tã dñs dicit. Om̃s cogitationes terrȩ abaquilone uenient
Detponent unus quisque soliumsuum in introitu portarũ hierus alẽ

Expanded text:
culus hominis intentio operis ejus est. Si ergo intentio ejus bona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in factis opus appareat, bonum tamen jam non est, quoniam ex sua intentione aut probatur bonum, aut reprobatur indignum. Bona est ergo intentio, quae propter Deum est; mala vero, quae pro terreno lucro aut vana gloria est. 227 2. Qui opus bonum bona intentione non faciunt, per hoc magis caecantur opere per quod illuminari potuerant. 3. Unusquisque bonum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro mala intentione plerumque opus bonum, quod agimus, perdimus, et minus a culpa vacamus. 4. Saepe quae apud hominum judicium bona apparent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi tam Dominus dicit: Omnes cognationes terrae ab Aquilone venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
nomariues amalifilis aderroris ligatus ẽ machinũ nisi postqua
ensuatt lumina dculorũ extincta Iuidũ uege tantr meeiiti onen¬
osun uluorum suporantur incursu Sic que dolnde intentionem
bononũ aperuperdunit sicut rex babrlonis inoculos sedechiae
pmur filios ipsius inter fecit: et sicpostea oculas eius e uulsene
Noper hod pͥost multorũ operũ consuetudinẽ & inter emptionto¬

Expanded text:
hinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemption
Abbreviated transcription (Latin):
xtitit. inpeccando ꝓcliuius. Ille paenitentiũ digne agit quisu
p̃terita mala deplorat ut futura iterũ non cõmittat. Nã quisic
plangit peccatum ut iterũ admittat peccatũ quasi siquis lau&
late rom crudũ quẽ quanto magis eluerit. tanto amplius lutũ fac̃
Quãuis quisque sit peccator & impius si ad poenitentiũ conuertatur
consequi posse ueniã creditur Nullus enim debonitate di dubit&
sed sola accipientiũ prauitas conferrisibi indulgentiũ ab nega
rari operaeius qui memisit donec dies ẽ. Venet aut nox quando
ꝑueniat. In hac uita dũ estis. dm̃ꝑ penitentiũ glorificate. Ad huc
in hoc saeculo poenitentiã operantibus dĩ subuenit misericordia
amdĩ spatium accipiunt emendandi. Quã illimorã uiuendi non u

Expanded text:
exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum fecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegatrari opera ejus qui me misit, donec dies est; veniet autem nox, quando praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei misericordia subvenit.atientiam Dei spatium accipiunt emendandi; qua illi mora vivendi non u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊semet ipso apeo cato non sub trahunt. Magna iam iusti ciae
ars est seipsum nos sehomo quod prauus est ut exẽo diuinae uirturti
subdatur humilius ex quo suã infirmitatẽ agnoscit. Bene se ludicat
iustus in hacuita. neiudicetur adõ dũpnatione ꝑpetua. Tunc aut
iuditiũ desequisque sumit quando perdignã poenitentiã sua praua fasta
ndẽpnat. Amaritudo paenitentiȩ facit animu. et sua fasta subtilius
discutere et donadĩ que contẽpsit flendo cõmemorare. Nihi laut̃ peius
quã culpã agnoscere nec deflere. Duplicẽ habere deb& fletũ in pace¬
nitentia omnis peccator siue quia perneglegencĩa bonũ non fecit
seu quia mulũ ꝑ audatiũ ꝑpetrauit. Quodenim oportuit nonges
etgessit qđ agere non oportuit. Ille paenitentiã digne agit quire¬
atum suum satis factione legitima plangit. condẽpnando scilice
acdeflendo quegessit. Tanto inde plorando profundius quanto

Expanded text:
semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitiae semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitiae pars est, seipsum nosse hominem, quod 209 pravus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius, ex quo suam infirmitatem agnoscit. 3. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. 4. Amaritudo poenitentiae facit animum, et sua facta subtilius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. 5. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit; et gessit quod agere non oportuit. 6. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando, scilicet, ac deflendo quae gessit, tanto in deplorando profusius, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
consideratio pere grinationis suȩ in huius uitȩ longinquitate
desideriũ supernȩ patriȩ quatinus adeã quan totius ualeat
ꝓuenire. Quisque peccatorũ memoriu conpungitur ad lamenta
inter ius erubescit suoque iuditio poenitendo lampunit Niã tun
petrus fleuit : quando ineum xp̃s respex̃. Vnde etpsalmus
⁊espex inquit etcõ motao et contremuitterta. Eressus di sũt
in corhominis incerioris perqubona desideria surgunt. ut cal¬
centur mala. Quando ergo ista incorde hominis siunt sciendũ ÷̃
tunc eẽ dm̃ pergratiã tordihumano p̃sentẽ. Vnde se tunc magis¬
honit acuere ad conpunstionẽ debet quando sentit & di ntas¬
rius operantẽ quo mens hominis iusti exuera conpunctione rapitur
Etqualiter infirmata reuertatur degustate lucis magnitudine
illũ nosse posse. quiiam aliquid ex inde gustauit. Sunt quinon exuera
cordis compunctione sui accusatores fiunt sed tantũ adboc ẽe peta¬
Multi autẽ econtra semetipsos peccatores fatentur & tamen

Expanded text:
s suae in hujus vitae longinquitate, desiderio supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compungitur ad lamenta,interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit. Unde et Psalmista: « Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . » Gressus Dei sunt in corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem. homo acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interius operantem. 7. Quomodo mens hominis justi ex vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccaMulti autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tanta obscuritate non uulet homo diuinũ ꝑscrutare dispositi¬
onem et occultũ pͣdestinationis perpendere ordinem
Ton inchoantibus p̃miũ ꝑmittitur. DECOU UORSIS¬
sed ꝑ seuerantibus datur sicutscriptũ ẽ. Qui ꝑ seuera uerit
usque infinẽ : hic saluuserit. Tuncenĩ placetło nr̃a conuersio
quando bonum qđ inchoamus per seueranti fine complenius Plascripture¬

Expanded text:
tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari disposititanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem15. Inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur, sicut scriptum est: Qui perseveraverit  in bono, hic salvus erit. Tunc enim placet Deo nostra conversio, quando bonum quod inchoamus, perseveranti fine complemus. Bonu