comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ singula de diu̾sis diu̾sã significant. Aliter eni
de igne aliter de ferro calidi nomen accipimꝰ. qad igni
ꝑ se calet. non alio fit calidus. Cõtra ferrum nõ nisi ex
alio calescit. Ut nix frigida. ut mel dulce. non aliũ de
contĩgit. Saxo tam̃ frigiditas uł mulso dulcedo. a niue
uł melle ꝓueniũt. Sic &. stare & moueri tam de his
dicit᷑ que ab sẽ stant uł mouent̾. qũã de illis que uł
uł stare contingit. hec & stare desistunt & moueri. Lui¬
bus autẽ idẽ esse. & essẽ mouerinũꝗͣ a motu cessant. Qa
sinc essentia sua esse nõ possunt. sicut ferrũ amittit ca¬
lorem. ignis uo calere non desinit. Ab se ergo monet᷑
aĩa. licet & aĩalia uł arbores ꝑ se uideant᷑ m̾oueri. Sed
illis q̃uis interiꝰ latens. alia tm̃ causa idẽ aĩa uł natura
motũ ministrat. ideo & amittũt hoc qđ aliũde sũpse¬
runt. Anima autẽ ita ꝑ se mouet̾. ut ignis ꝑ se calet.

Expanded text:
tamen singula de diuersis diuersa significant. Aliter enim tamen singula de diuersis diuersa significant. Aliter enim de igne, aliter de ferro calidi nomen accipimus, quia ignis per se calet, non ab alio fit calidus, contra ferrum non nisi ex alio calescit. Vt nix frigida, ut mel dulce sit non aliunde contingit; saxo tamen frigus uel mulso dulcedo a niue uel melle proueniunt. Sic et 'stare' et 'moueri' tam de his dicitur quae ab se uel stant uel mouentur, quam de illis quae uel uel stare contingit, haec et stare desinunt et moueri. Quibus autem idem est et esse et moueri, numquam a motu cessant, quia sine essentia sua esse non possunt, sicut ferrum amittit calorem, ignis uero calere non desinit. Ab se ergo mouetur anima, licet et animalia uel arbores per se uideantur moueri; sed illis, quamuis interius latens, alia tamen causa, id est anima uel natura, motum ministrat. Ideo et amittunt hoc quod aliunde sumpserunt. Anima uero ita per se mouetur ut ignis per se calet,
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰ eĩm rei pars uera est. s ẽ falsa conclusio. Na esse
aliqua que cum ex se moueri uideant᷑ ab alio tam̃ con¬
stet moueri. nec nos distĩtemur. Non tam̃ omĩa que
ex se mouent᷑. hoc sustinent. ut ab alia ea moueri nece
ex se quidẽ uident᷑ moueri. s acausa que intra se latet
mouent᷑. ut mouent̃ aĩalia auctore quidẽ alio. s oecul¬
to. Nam ab aĩa mouent᷑. Aut monent᷑ arbores. quaꝵ
& si nõ uidẽt agitator. anatura tam̃ eas interiꝰ latente
cõstat agitari. S plato ita aĩam dicit ex se moueri.
ut nõ aliam causa uł extrĩsecus accidentẽ. uł ĩterius
latentẽ huiꝰ monis dicat auctorẽ. Hoc quẽ admodum
accipiendũ sit instruemꝰ. Ignẽ calidũ uocamꝰ. s & ferni
calidu dicimꝰ & niuẽ frigida. & saxum frigidũ nũcupa¬
mus. Mel dulce. s & mulsu dulce uocitamꝰ. Horu

Expanded text:
Huius enim rei pars uera est, sed est falsa conclusio. Nam esse Huius enim rei pars uera est, sed est falsa conclusio. Nam esse aliqua quae, cum ex se moueri uideantur, ab alio tamen constet moueri, nec nos diffitemur. Non tamen omnia quae ex se mouentur hoc sustinent, ut ab alio ea moueri necesex se quidem uidentur moueri, sed a causa quae intra se latet mouentur, ut mouentur animalia, auctore quidem alio sed occulto nam ab anima mouentur, aut ut mouentur arbores, quarum etsi non uidetur agitator, a natura tamen eas interius latente constat agitari. Sed Plato ita animam dicit ex se moueri ut non aliam causam, uel extrinsecus accidentem uel interius latentem, huius motus dicat auctorem. Hoc quemadmodum accipiendum sit instruemus. Ignem calidum uocamus, sed et ferrum calidum dicimus; et niuem frigidam et saxum frigidum nuncupamus, mel dulce, sed et mulsum dulce uocitamus. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
sum. ut ex ingenio meo uł Aristoteli resistam. uł assim
platoni. Sed ut quisquis magnoꝵ iuroꝵ qui se plato¬
nicos dici gloriabant᷑. aut singula aut bina defensa aut
ostensionẽ suoꝵ oꝑum reliquerũt. collecta in unũ hoe¬
cõtmue defensionis corpus coaceruaui. Adiecto si quid
post illos aut sentire fas erat aut audere incellectum
licebat. Et quia duo sunt que asserere conatus est.
iũ quod dicit mhil est quod ex se moueat᷑. Alteꝵ
quo aĩam hoc esse nõ posse confiriat. utriq resistẽdu
est. ut etiã constet posse aliquid ex sẽ moueri. & aĩam
hoc esse clarescat. in pͥmis igit illuis diuisionis oportet
nos cauere p̾stigias. in quã enumerans aliqua que ex
se mouent̃. & ostendens alia quoq ab alio moneri.
idest a causa interiꝰ latente. iudetur sibi ꝓbassẽ oĩa que
mouent᷑. & si ex se moueri dicant᷑. ab alio tm̃ moueri.

Expanded text:
sum ut ex ingenio meo uel Aristoteli resistam uel adsim sum ut ex ingenio meo uel Aristoteli resistam uel adsim Platoni, sed, ut quisque magnorum uirorum qui se Platonicos dici gloriabantur aut singula aut bina defensa ad ostentationem suorum operum reliquerunt, collecta haec in unum continuae defensionis corpus coaceruaui, adiecto siquid post illos aut sentire fas erat aut audere in intellectum licebat. Et quia duo sunt quae adserere conatus est, unum quo dicit nihil esse quod ex se moueatur, alterum quo animam hoc esse non posse confirmat, utrique resistendum est, ut et constet posse aliquid ex se moueri et animam hoc esse clarescat. In primis igitur illius diuisionis oportet nos cauere praestigias, in qua enumerans aliqua quae ex se mouentur et ostendens illa quoque ab alio moueri, id est a causa interius latente, uidetur sibi probasse omnia quae mouentur, etiamsi ex se moueri dicantur, ab alio tamen moueri.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmobile quod centron uocamꝰ mouetur. Si ergo & ala
sic mouetur. aut intra se ht̃ quod ĩmobile est. ꝙ ita fit.
ut non tota moueat᷑. aut si nõ intra sẽ sequet̾ aliud
non minꝰ absũrdu. ut centron foris sit. quod essẽ non
poterit. Constat ergo ex his ait quod in loco se non
moueat. Sed si ip̃a se parit. sequitur ut eandẽ & essẽ
o non essẽ dicamꝰ. Si u̾o. se ip̃am cõsumit. non erit im¬
mortalis. Iuod si se aut auget aut minuit. eadẽ simł
& maior se ce minor repietur. Et ex his talẽ colligit
sillogismu. Si aĩa sẽ mouet aliquo motas gn̾e se mouet.
Nullu autẽ motus genus quo se moueat iuenit.N on
risimiles argum̃tationes accingendũ est. scđm sectatoris
platonis qui inceptu quo Aristoteles tam ueram tamq
ualidam definitionẽ magistri sauciare temptau̾at. subru¬
erunt. Neq eĩm ta ĩmemor mei aut ita male aĩatus

Expanded text:
immobile quod centron uocamus mouetur. Si ergo et anima immobile quod centron uocamus mouetur. Si ergo et anima sic mouetur, aut intra se habet quod immobile est, et ita fit ut non tota moueatur, aut si non intra se, sequetur aliud non minus absurdum, ut centron foris sit, quod esse non poterit. Constat ergo ex his», ait, «quod in loco se non moueat. Sed si ipsa se parit, sequitur ut eandem et esse et non esse dicamus; si uero se ipsa consumit, non erit immortalis. Quod si se aut auget aut minuit, eadem simul et maior se et minor reperietur.» Et ex his talem colligit syllogismum: «Si anima se mouet, aliquo motus genere se mouet. Nullum autem motus genus quo se moueat inuenitur. Non risimiles argumentationes accingendum est secundum sectatores Platonis, qui inceptum, quo Aristoteles tam ueram tamque ualidam definitionem magistri sauciare temptauerat subruerunt. Neque uero tam immemor mei aut ita male animatus
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa ip̃a se moueat. Itẽ dicit. Si mouet̃ aĩa sine dubio
cũ reliquis motib & de loco in locu moueat᷑. Quod si
ẽ mõ corpus ingredit᷑. mõ rursũs corpus egredit᷑. oo
hoc freqñter exercet. Sed hoc iudemus fieri nõ posse.
Non igit̃ monetur. His quoq addit. Si aĩa se mouet.
necesse ẽ ut aliquo motus gn̾e iẽ moueat. Ergo aut
morus genera. Hoꝵ ĩquit singula quẽ ad modu pos¬
sint fieri requiramꝰ. Si in loco se mouet aut in recta
lineã se mouet aut spico motu in orbe rotat᷑. S recta
linea infinita nulla ẽ. Nam quecũq in nͣa intelligat᷑
linea. quocũq fine sine dubio t̾minat᷑. Si ergo ꝑ line¬
am t̾minata aĩa se mouet. non semꝑ mouetur. Na
quod cũ uenit᷑. & inde rursus in exordiui redit᷑. necẽ
est ĩ transitu ĩ motꝰ fieri. in ip̃a ꝑmutatione redeundi.
Sed nec in orbẽ rotari potest. quia omis sꝑa cirea aliqd

Expanded text:
anima ipsa se moueat.» Item dicit: «Si mouetur anima, sine dubio anima ipsa se moueat.» Item dicit: «Si mouetur anima, sine dubio cum reliquis motibus et de loco in locum mouetur. Quod si est, modo corpus ingreditur, modo rursus egreditur, et hoc frequenter exercet. Sed hoc uidemus fieri non posse. Non igitur mouetur.» His quoque addit: «Si anima se mouet, necesse est ut aliquo motus genere se moueat. Ergo aut «motus genera. Horum», inquit, «singula quemadmodum possint fieri requiramus. Si in loco se mouet, aut in rectam lineam se mouet aut sphaerico motu in orbem rotatur. Sed recta linea infinita nulla est: nam quaecumque in natura intellegitur linea quocumque fine sine dubio terminatur. Si ergo per lineam terminatam anima se mouet, non semper mouetur: nam cum ad finem uenitur et inde rursus in exordium reditur, necesse est interstitium motus fieri in ipsa permutatione redeundi. Sed nec in orbem rotari potest, quia omnis sphaera circa aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ non pot̾ se mouẽ. Itẽ dicit. Si aĩe essentia motus
esset. nũ ꝗͣ a motu quiesceret. Nihil ẽ eĩm inquit¬
qđ recipiat essentie sue cõtrarietate. Nam ignie
nũꝗͣ frigidus erit. nec nix sponte unꝗͣ calescet. Anima
autẽ non nũꝗͣ a motu cessat. non eĩ corpus udemus
agitari. Non igit̃ aĩe essentia motus est. cõtranetatem¬
cuiꝰ receptat. Ait eũ. Anima si aliis causa motus est. ip̃a
sibi causa motus esse non poterit. Nihil ẽ eĩm ĩquit qd
eiusdẽ rei sibi causa sit. cuiꝰ est alia. ut medicus. ut exer¬
citator corpoꝵ sanitatẽ uł ualentiã quã ille egris. hic
luctatorib prestat. nõ utiq ex hoc etia sibi prestant. Itẽ
dicit. Omnis motus ad excitiu sui instrum̃to eget.i
ut singulaꝵ artiu usus docet. Ergo uidendu es
ne & aĩe ad se mouendũ instrum̃to opus sit. Quod
si impossibile iudicatur & illud impossibile erit uti

Expanded text:
igitur non potest se mouere.» Item dicit: «Si animae essentia motus igitur non potest se mouere.» Item dicit: «Si animae essentia motus esset, numquam quiesceret a motu. Nihil est enim quod recipiat essentiae suae contrarietatem: nam ignis numquam frigidus erit nec nix sponte umquam calescet. Anima autem non numquam a motu cessat: non enim semper corpus uidemus agitari. Non igitur animae essentia motus est cuius contrarietatem receptat. Ait etiam: «Anima si aliis causa motus est, ipsa sibi causa motus esse non poterit. Nihil est enim», inquit, «quod eiusdem rei sibi causa sit, cuius est alii: ut medicus, ut exercitor corporum, sanitatem uel ualentiam quam ille aegris, hic luctatoribus praestat, non utique ex hoc etiam sibi praestant.» Item dicit: «Omnis motus ad exercitium sui instrumento eget, ut singularum artium usus docet. Ergo uidendum ne et animae ad se mouendum instrumento opus sit. Quod si impossibile iudicatur, et illud impossibile erit ut
Abbreviated transcription (Latin):
sillogismus. Anima pͥncipiu motus est. pͥncipiu aut̃
motus non mouet᷑. Igit᷑ aĩa non mouetur. Et hoe est
quod primo loco uolenter obiecit. Nec eo usq psuadẽ
cõtentꝰ aĩam non moueri. aliis quoq rationib non
minꝰ uiolentis purget. Nullu ĩquit initiu ide potest
essẽ ei cuiꝰ est mitu. Nam apud geometras pͥncipium
linee pũctus dicit̃ essẽ nõ linea. Apud erithinetricos pͥn¬
cipiu nũi non ẽ numerus. Itẽ causa nascendi ip̃a non
nascitur. & ip̃a ergo motus causa uł mitiũ non mouet᷑.
Ergo aĩa que mitiu motus est nõ mouet᷑. Addit᷑ he
quoq. Nunꝗ̃ in quit fieri pot̾. ut cirea unã eãdesq rei
uno tẽpore eodẽq cõtrarietates ad unũ idq ptinentes
eueĩant. Scimus autẽ quia moue̾ facere est. & moueri
pati ẽ. Ei igit̃ qđ se mouet simul eueiuint duo sibi cõ¬
traria. o facere & pati. quod impossibile est. Anima

Expanded text:
syllogismus: «Anima principium motus est. Principium autem syllogismus: «Anima principium motus est. Principium autem motus non mouetur. Igitur anima non mouetur.» Et hoc est quod primo loco uiolenter obiecit, nec eo usque persuadere contentus animam non moueri, aliis quoque rationibus non minus uiolentis perurget. «Nullum», inquit, «initium idem potest esse ei cuius est initium. Nam apud geometras principium lineae punctum dicitur esse, non linea; apud arithmeticos principium numeri non est numerus. Item causa nascendi ipsa non nascitur. Et ipsa ergo motus causa uel initium non mouetur. Ergo anima, quae initium motus est, non mouetur.» Additur hoc quoque: «Numquam», inquit, «fieri potest ut circa unam eandemque rem uno eodemque tempore contrarietates ad unum idemque pertinentes eueniant. Scimus autem quia mouere facere est et moueri pati est. Ei igitur quod se mouet simul euenient duo sibi contraria, et facere et pati, quod impossibile est. Anima
Abbreviated transcription (Latin):
intelligant᷑. Na sicut est quod mouet᷑ & non mouet.
ita ẽ inquit qđ mouet & non mouet᷑. ꝓpter qdđ
diximus quia cũ omne quod mouẽt᷑ ab alio mo¬
ueat᷑. si quod mouet & ip̃m monet᷑. queremꝰ semper
motus huiꝰ nec unꝗͣ inueniemꝰ exordiũ. Demde si¬
quid se monere dicãt᷑. necesse est inquit ut aut to¬
rum a toto. aut ꝑtem aꝑte aut ꝑtem a toto. aut totũ
a ꝑte extimemꝰ moueri. & tm̃ motus ille seu a toto
sen a parte ꝓcedat alteꝵ sui postulabit auctorẽ. Ex his
omĩb ĩ unu aristotelica ratiocinatio tota colligitur.
hoc mõ. Omne quod mouẽt ab alio mouet᷑. Quod igit᷑
pͥmu mouet. aut stat aut ab alio & ip̃m mouẽt᷑. S
sĩ ab alio iam non pot̾ hoc pͥmu uocari. & semꝑ quod
pͥmu moueat requiremꝰ. Restat ut stare dicatar. Stat
igit᷑ quod pͥmu mouet. Contra platonẽ ergo qui di¬
cit aĩam essẽ pͥncipiu motus. in hũc modũ componit̾.

Expanded text:
non mouet, ita est», inquit, «quod mouet et non mouetur; propter quod diximus quia, cum omne quod mouetur ab alio moueatur, si quod mouet et ipsum mouetur, quaeremus semper motus huius nec umquam inueniemus exordium. Deinde siquid se mouere dicatur, necesse est», inquit, «ut aut totum a toto, aut partem a parte, aut partem a toto, aut totum a parte existimemus moueri; et tamen motus ille, seu a toto seu a parte procedat, alterum sui postulabit auctorem.» Ex his omnibus in unum Aristotelica ratiocinatio tota colligitur hoc modo: «Omne quod mouetur ab alio mouetur. Quod igitur primum mouet, aut stat aut ab alio et ipsum mouetur. Sed si ab alio, iam non potest hoc primum uocari, et semper quod primum moueat requiremus. Restat ut stare dicatur. Stat igitur quod primum mouet.» Contra Platonem ergo, qui dicit animam motus esse principium, in hunc modum componitur
Abbreviated transcription (Latin):
cito post corpus uelut ad patria reu̾tunt᷑. Que uõ corpoꝵ
illecebris ut suis ledib inherent quãto ab illis iuolentus
sẽꝑant᷑. tanto ad suꝑa seruis reu̾tunt᷑. S iam finẽ somnio
cohibita disputatione faciamꝰ. hoc adiecto quod cõclusiones
& rationalis. & sit moralis que docet moꝵ elim̃ta ꝑfectio.
naturalis que de diuinis corporib disputat. rationalis cu
de incorporeis sermo est. que mens lola complectit᷑. Nulla
de trib tulliꝰ in hoc somnio p̾termisit. Nam illa ad uirtutes
aimorẽq patrie. & ad cõtemptu glorie adhortatio ꝗd
deq pͥncipatu solis:. & curcis celestib. cingulisq terre¬
strib. ꝙ cream situ loquit᷑. & armonie suꝑu pandit
archanũ phisice secreta cõmemorat. At cũ de motu
&e ĩ mortalitate aĩẽ disputat. Ciu nihil constat messe
corporeu. cuiꝰq essentiã nullus sensus s sola ratio dep̾¬

Expanded text:
cito post corpus uelut ad patriam reuertuntur, quae uero corporum cito post corpus uelut ad patriam reuertuntur, quae uero corporum illecebris ut suis sedibus inhaerent, quanto ab illis uiolentius separantur, tanto ad supera serius reuertuntur. Sed iam finem somnio cohibita disputatione faciamus, hoc adiecto quod conclusionem et rationalis, et sit moralis quae docet morum elimatam perfectionem, naturalis quae de diuinis corporibus disputat, rationalis cum de incorporeis sermo est quae mens sola complectitur, nullam de tribus Tullius in hoc somnio praetermisit. Nam illa ad uirtutes amoremque patriae et ad contemptum gloriae adhortatio quid deque principatu solis et circis caelestibus cingulisque terrestribus et Oceani situ loquitur et harmoniae superum pandit arcanum, physicae secreta commemorat. At cum de motu et immortalitate animae disputat, cui nihil constat inesse corporeum cuiusque essentiam nullus sensus sed sola ratio depre
Abbreviated transcription (Latin):
cũ erit inclusus in corpore eminebit foras. & ea que extͣ
erũt cõtemplans ꝗͣ maxime se a corpore abstrahet. Hec eĩs
illius sunt p̾cepta doctrine que illã diẽ mortẽ philosophan¬
tib appetendã. Ex qua fit ut ͣmn  corpore positi corpus ut ali¬
enam sarcinã in quantũ patitur ña despiciat. & facile mic
atq oportune uirtutes suadet. Postqͣ tanta & ta diuina
pͥmia uirtutib debeant᷑ edixit. Sed quia inter leges qͦq
illa imꝑfẽcta dicit̃ in qua nulla deuiantib pena sancitur.
ideo ĩ conclusione oꝑis penã sancit extra hec p̾cepta iuuen¬
tibus. Iuẽ locu ex ille platonicus copiosuis executus est.
secula inf̾inita dinumerans. quib nocentu aĩe in easdẽ
penas sepe reuolute sero de tartaris ꝑmittunt᷑ emerge̾.
& ad nature sue pͥncipia quod ẽ celu tandẽ impetrata
purgatione remeare. Necessẽ est eĩz omnẽ aĩam ad ongi¬
nis sũe sedẽ reu̾ti. s que corpus tanꝗͣ peregrine ĩcolunt.

Expanded text:
cum erit inclusus in corpore, eminebit foras, et ea quae extra erunt contemplans quam maxime se a corpore abstrahet.» Haec enim illius sunt praecepta doctrinae quae illam dicit mortem philosophantibus appetendam; ex qua fit ut, adhuc in corpore positi, corpus ut alienam sarcinam, in quantum patitur natura, despiciant. Et facile nunc atque opportune uirtutes suadet, postquam quanta et quam diuina praemia uirtutibus debeantur edixit. Sed quia inter leges quoque illa imperfecta dicitur in qua nulla deuiantibus poena sancitur, ideo in conclusione operis poenam sancit extra haec praecepta uiuentibus; quem locum Er ille Platonicus copiosius exsecutus est, saecula infinita dinumerans quibus nocentum animae, in easdem poenas saepe reuolutae, sero de Tartaris permittuntur emergere et ad naturae suae principia, quod est caelum, tandem impetrata purgatione remeare. Necesse est enim omnem animam ad originis suae sedem reuerti; sed quae corpus tamquam peregrinae incolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hetur. Sepe tm̃ euenit ut idẽ pectus & agendi & dispn¬
tandi ꝑfectione sublime sit. & celũ utroq adipiscatur
ex̾citio uirtutu. Romulus nobis ĩ pͥmo gn̾e ponatur.
cuiꝰ uita nirtutes nũꝗͣ deseruit. semꝑ exercuit. In scđo
pythagoras qui agendi nescuis fuit. artifex disserendi.
& solas doctrine. & cõscientie leges lecutus est. Sit ĩ ter¬
tio ac mixto genere apud grecos Ligurgus &o solon.
inter romanos numa. Catones ambo. multiq ali qui &r
nesciuit. Im̃ igit᷑ Africanꝰ nr̃ quẽ mõ auns p̾ceptor insti¬
tuit ex illo genẽ est qđ & de doctrina uiuẽdi regulam
mutuat᷑. & statu publicũ uirtutib fulcit. ideo ei ꝑfectio¬
nis gemine p̾cepta mandant᷑. Ded ut ĩ castris locato ac
sudanti sub armis. pͥmu uirtutes politicie suggeruntur
his u̾bis. Sũt autẽ optiẽ cure de salute patrie. quib agi¬
tatus & ex̾citatus aũis uelocius in hanc sedem & domu

Expanded text:
hetur. Saepe tamen euenit ut idem pectus et agendi et dispuhetur. Saepe tamen euenit ut idem pectus et agendi et disputandi perfectione sublime sit, et caelum utroque adipiscatur exercitio uirtutum. Romulus nobis in primo genere ponatur, cuius uita uirtutes numquam deseruit, semper exercuit; in secundo Pythagoras, qui, agendi nescius, fuit artifex disserendi et solas doctrinae et conscientiae uirtutes secutus est; sit in tertio ac mixto genere apud Graecos Lycurgus et Solon, inter Romanos Numa, Catones ambo, multique alii qui enesciuit. Quoniam igitur Africanus noster, quem modo auus praeceptor instituit, ex illo genere est quod et de doctrina uiuendi regulam mutuatur et statum publicum uirtutibus fulcit, ideo ei perfectionis geminae praecepta mandantur. Sed ut in castris locato ac sudanti sub armis primum uirtutes politicae suggeruntur his uerbis: «Sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus uelocius in hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tatib obedientib deoꝵ & hom̃i uira iuolauerũt. cor¬
porib elapsi circũ terra ip̃a uolutant᷑. nec in hunc lo¬
cum insi multis exagitati leculis reu̾tunt᷑. In supiore
huiꝰ oꝑis ꝑte diximꝰ alias ociosas alias negotiosas esse uir
nire. Utrasq tam̃ ex̾cente facere beatũ. Ne uirtutes
ĩterdu diuidunt᷑. nõnũq̃ uo̾ miscent᷑. Cu utuiꝵꝙ
capax & na & institutione aĩus inuenit᷑. Na si quis
ab omĩ quidẽ doctrina habeat᷑ alienus. in re.p. im̃ &
tis remotus. eminet tm̃ actualiu iugore uirtutu quib
nihilominꝰ celu cedit ĩ p̾miui. Si quis uo insita quiete
nature nõ sit aptus ad agendũ. s solu optima ꝯscientie
dote erectus ad suꝑna doctrine supellectilẽ ad excitium
duune disputationis expendat. sectator celestiu deuiꝰ
caducoꝵ. his quoq ad celi uerticẽ ociosis uirtutib subue¬

Expanded text:
tatibus oboedientium deorum et hominum iura uiolauerunt, cortatibus oboedientium deorum et hominum iura uiolauerunt, corporibus elapsi circum terram ipsam uolutantur, nec hunc in locum nisi multis exagitati saeculis reuertuntur.» In superiore huius operis parte diximus alias otiosas, alias negotiosas esse uirtnire, utrasque tamen exercentem facere beatum. Hae uirtutes interdum diuiduntur, nonnumquam uero miscentur, cum utrarumque capax et natura et institutione animus inuenitur. Nam si quis ab omni quidem doctrina habeatur alienus, in re publica ttis remotus, eminet tamen actualium uigore uirtutum, quibus nihilo minus caelum cedit in praemium. Si quis uero insita quiete naturae non sit aptus ad agendum, sed solum optima conscientiae dote erectus ad supera, doctrinae supellectilem ad exercitium diuinae disputationis expendat, sectator caelestium, deuius caducorum, is quoque ad caeli uerticem otiosis uirtutibus subue
Abbreviated transcription (Latin):
deria rapimur.q cupiditatib alligamur. Sed hi motꝰ
si rõne guberiẽtur. ꝓuei̾unt salutares. Si destinant᷑ in
precepi & rapiunt᷑ & rapiũt. Didicisti motus anime
& sꝑ̃aꝵ subiacentiu rapidos impetus intuere. ortum
nõ conueit. qui quãtus in alis sit ꝓbatu est. sed illi m̃
quẽ uis nature quẽ ratio maĩfesta nõ moueat. Edocto
igit᷑ atq assẽrto aĩe motu. Africanꝰ qualiter excitio
eĩm utendũ sit ĩ hec u̾ba mandat & precipit. Hanc
tu exerce optimis in reb. Sunt autẽ optime cure
de salute patrie. quib agitatꝰ & ex̾citatus aĩns uelocius
ĩ hanc sedẽ & domũ sua ꝑuolabit. Idq ocius faciet
siia tuc cum erit ĩclusus in corpore eminebit foras.
ce ea que extra erũt cõtemplans qͣ maxime sẽ a cor¬
pore extrahet. Namq eoꝵ. aĩ qui se corporis uolupta¬
se quasi ministros p̾liuerãt. impulsuq libidinu uolup¬

Expanded text:
deria rapimur, quod cupiditatibus alligamur. Sed hi motus, deria rapimur, quod cupiditatibus alligamur. Sed hi motus, si ratione gubernentur, proueniunt salutares, si destituantur, in praeceps et rapiuntur et rapiunt. Didicisti motus animae, et sphaerarum subiacentium rapidos impetus intuere, ortum non conuenit, qui quantus in aliis sit probatum est, sed illi tantum quem uis naturae, quem ratio manifesta non moueat. Edocto igitur atque adserto animae motu, Africanus qualiter exercitio eius utendum sit in haec uerba mandat et praecipit: «Hanc tu exerce optimis in rebus; sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus uelocius in hanc sedecum inclusus erit in corpore, eminebit foras, ut ea quae extra erunt contemplans, quam maxime se a corpore extrahat. Namque eorum animi qui se voluptase quasi ministros praebuerunt, impulsuque libidinum volup
Abbreviated transcription (Latin):
repiri.Iui ita pͥncipiu ẽ aque: ut cũ de se fluuios ce
lacus pereet. a nullo nasci sp̃e dicat᷑. Nam si ab alio na¬
sceret᷑ nõ essẽt ip̃e pͥncipiu. Et si est fons non semper
facile dep̾hendit᷑. Ab ip̃o tam̃ qui fundũt᷑ aut nilus est
nem requirẽs cogitatione recurris ad fonte. &e hunc
omnẽ motu ĩtelligis de pͥmo scaturiginis manare pͥn¬
cipio. Ita cu corpoꝵ motus seu duuna seu t̾rena sint
cõsiderando querere forte auctorẽ uelis. mens tua ad
aĩam quasi ad fontẽ recurrat. Cuiꝰ motũ etiã sine corpo¬
ris mĩsterio testant̃. cogitationes. gaudia. spes. timores.
Na motus eiꝰ beni maliq discretio. uirtutũ amor. cupi¬
do utioꝵ. Ex quib effluunt omnes inde nascentiu
reꝵ meatus. Motus eĩ ẽ quicꝗd irascimur & in fer¬
uorẽ mute collisionis armamur. Unde paulati proce¬
dens rabies fluctuat prelioꝵ. Motus eĩ ẽ qđ in desi¬

Expanded text:
reperiri, qui ita principium est aquae, ut, cum de se fluuios et reperiri, qui ita principium est aquae, ut, cum de se fluuios et lacus procreet, a nullo nasci ipse dicatur; nam si ab alio nasceretur, non esset ipse principium. Et sicut fons non semper facile deprehenditur, ab ipso tamen qui funduntur aut Nilus est nem requirens, cogitatione recurris ad fontem, et hunc omnem motum intellegis de primo scaturriginis manare principio, ita, cum corporum motum, seu diuina seu terrena sint, considerando quaerere forte auctorem uelis, mens tua ad animam quasi ad fontem recurrat, cuius motum etiam sine corporis ministerio testantur cogitationes, gaudia, spes, timores. Nam motus eius est boni malique discretio, uirtutum amor, cupido uitiorum, ex quibus effluunt omnes inde nascentium rerum meatus; motus eius est quicquid irascimur et in feruorem mutuae collisionis armamur, unde paulatim procedens rabies fluctuat proeliorum; motus eius est quod in desi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ locu mouẽ: Erge ille locus aut orbis. aut linea est.
an sẽ pariendo seu cõsumando monet᷑. se ne auget aut
minuit: aut proferat᷑ ait ĩ mediuĩ aliud genꝰ motus.
quo etiã ea dicamꝰ moueri. S omĩs hec ĩter̃ogationum
molesta cõgeries ex una eadẽq defluit male concepte
defensionis astutia. Nam quia sẽmel sibi ꝓposuit omne
ti. Quis est igit dicit aliquis. aut unde intelligitur
aĩe motis. si hoꝵ nullus est. Sciet hoc quisquis nossẽ
desiderat. uł platone dicente. uł tullio. Iuin etiã cet̾is
que mouẽt᷑. hic fons. hoc pͥncipiu ẽ moriẽdi. Iuanta sic
autẽ uecabuli huiꝰ exp̾ssio. quo aĩa fons motus uocat᷑.
facile repies. Si rei ĩuilibilis motũ sine auctore. atq ido
sine initio. ac sine fine ꝓdeñte & cetera mouẽte m̃te
concipias. Cui nihil similiꝰ de usibilib ꝗͣ fons poterat

Expanded text:
in loco mouere? Ergo ille locus aut orbis aut linea est. in loco mouere? Ergo ille locus aut orbis aut linea est. An se pariendo seu consumendo mouetur? Sene auget an minuit? Aut proferatur», ait, «in medium aliud genus motus quo eam dicamus moueri.» Sed omnis haec interrogationum molesta congeries ex una eademque defluit male conceptae definitionis astutia. Nam quia semel sibi proposuit omne ti. «Quis est igitur», dicit aliquis, «aut unde intellegitur animae motus, si horum nullus est?» Sciet hoc quisquis nosse desiderat uel Platone dicente uel Tullio: «quin etiam ceteris quae mouentur hic fons, hoc principium est mouendi.» Quanta sit autem uocabuli huius expressio, quo anima fons motus uocatur, facile reperies, si rei inuisibilis motum sine auctore atque ideo sine initio ac sine fine prodeuntem et cetera mouentem mente concipias; cui nihil similius de uisibilibus quam fons potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
fatebim᷑ moueri quidẽ. s apto sibi motu. cur ħ aĩe ne¬
gemus : ut motu essentie sue cõueniente moueat.
Hec & alia ualide dicerent᷑. si hoc motus genẽ moueri
aĩa non posset. Cu uͬo & corpus aĩe accessu & acorpore
certa cõstituti tẽporis lege discedat. quis etiã neget eam
in locu ut ita dica moneri: Qd̾ autẽ nõ sẽpe sb̾ uno
tp̃re accessu uanat & recessũ. facit hoc dispositio archa¬
na ce cõsulta nature. que ad aĩalis uita certis uinculis
cõtinenda. tantũ aĩe iniecit corporis amorẽ ut amet.
ultro quod uincta e raroq cõtingat. ne finita quoq le¬
ge tẽporis lui merens & inuita discedat. Hac quoq ob¬
iectione ut arbitror dissoluta. ad eas ĩterrogationes qui¬
bus nos uidet᷑ urgere ueĩamus. Si mouet ĩquit se aĩa
aliquo motus se gn̾e mouet. Dicendũ ne ẽ igit᷑ aĩa se

Expanded text:
fatebimur moueri quidem, sed apto sibi motu, cur hoc animae nefatebimur moueri quidem, sed apto sibi motu, cur hoc animae negemus, ut motu essentiae suae conueniente moueatur?» Haec et alia ualide dicerentur etiam si hoc motus genere moueri anima non posset. Cum uero et corpus animet accessu et a corpore certa constituti temporis lege discedat, quis eam neget etiam in locum, ut ita dicam, moueri? Quod autem non saepe sub uno tempore accessum uariat et recessum, facit hoc dispositio arcana et consulta naturae, quae ad animalis uitam certis uinculis continendam tantum animae iniecit corporis amorem, ut amet ultro quod uincta est, raroque contingat ne finita quoque lege temporis sui maerens et inuita discedat. Hac quoque obiectione, ut arbitror, dissoluta, ad eas interrogationes quibus nos uidetur urguere ueniamus. «Si mouet», inquit, «se anima, aliquo motus genere se mouet. Dicendumne est igitur animam se
Abbreviated transcription (Latin):
de loco ad locu mouet᷑. Ergo mõ ait corpus egredit.
mõ rursus ingredit᷑. & in hoc ex̾citio seꝑe uersat᷑ quod fieitu
nõ uidemꝰ. Non igit̾ monet᷑. Cõtra hoc nullus est qui nõ
sine hesitatione respondeat. non oĩa que mouent᷑ eta de
loco in locũ moueri. aptuis deniq ĩ eum similis in terro¬
gatio retorquẽda est. Moueri arbores dicis. Qd̾ cum ut
opinor ãnuerit. pari dicacitate feriet᷑. Si mouent᷑ ar¬
bores sine dubio ut tu dicẽ soles. int̾ alios motus etiam
deloco ĩ locum mouent᷑. Hoc autẽ uidemꝰ ꝑ ie eas fac̾e̾
non possẽ. Igit̾ arbores nõ mouent᷑. Sed ut hũc sillogis¬
mu additam̃to scriũ fac̾e̾ possimus. postqͣ dixerimiꝰ ergoᷤ
arbores nõ mouent᷑. ad diciemꝰ. s mouent᷑ arbores. Non
igit᷑ oĩa que mouent̾ etiã de loco ĩ locu mouent᷑. & ita
finis ĩ exitu sane cõclusionis euadet. Si ergo arbores

Expanded text:
de loco in locum mouetur. Ergo modo», ait, «corpus egreditur, de loco in locum mouetur. Ergo modo», ait, «corpus egreditur, modo rursus ingreditur, et in hoc exercitio saepe uersatur. Quod fieri non uidemus. Non igitur mouetur.» Contra hoc nullus est qui non sine haesitatione respondeat non omnia quae mouentur etiam de loco in locum moueri. Aptius denique in eum similis interrogatio retorquenda est. «Moueri arbores dicis?» Quod cum, ut opinor, annuerit, pari dicacitate ferietur: «Si mouentur arbores, sine dubio, ut tu dicere soles, inter alios motus etiam de loco in locum mouentur. Hoc autem uidemus per se eas facere non posse. Igitur arbores non mouentur.» Sed ut hunc syllogismum additamento serium facere possimus, postquam dixerimus: «Ergo arbores non mouentur», adiciemus: «Sed mouentur arbores. Non igitur omnia quae mouentur etiam de loco in locum mouentur.» Et ita finis in exitum sanae conclusionis euadet: «Si ergo arbores
Abbreviated transcription (Latin):
de initio dicta sufficiant. De causa uõ qm̃ spontanea
cõueĩentia concessimꝰ. ne quid eiusdẽ rei & sibi & aliis
causa sit. libenter acquiescimꝰ. Ne aĩa que aliis causa
motus est. ac sibi causa motus esse iudeat᷑. His eĩ causa
monis est. que nõ mou̾ent᷑ nisi ip̃a p̾staret. Illa uero
uetur. Ex hoc questio que sequit᷑ ia soluta ẽ. Tuc eĩ
forte concedã ut ad motus ex̾citu instrum̃ta queramꝰ.
quãdo aluidẽ quod motiet aluid qđ mouet. in aĩa
uõ hoc nec scurilis iocus sine damno uerecũdie audebit
expetere. Cuiꝰ motus est ĩ essentia. Cu ignis licet ex
causã intra se latente moueat᷑. nullis tm̃ instrum̃tis
ad sũpna cõscendat. multoq minus hec in aĩa que¬
renda sũt cuiꝰ motus essentia ẽ. In his etiã que sequit᷑
uir tantus & alias ultra ceteros seruis similis cauillãti
est. Si mouet̾ in quit aĩa inter ceteros motus. etiam

Expanded text:
de initio dicta sufficient. De causa uero, quoniam spontanea de initio dicta sufficient. De causa uero, quoniam spontanea coniuentia concessimus, nequid eiusdem rei et sibi et aliis causa sit, libenter adquiescimus ne anima, quae aliis causa motus est, sibi causa motus esse uideatur. His enim causa motus est quae non mouerentur ni ipsa praestaret. Illa uero uetur. Ex hoc quaestio quae sequitur iam soluta est. Tunc enim forte concedam ut ad motus exercitium instrumenta quaerantur, quando aliud est quod mouet, aliud quod mouetur. In anima uero hoc nec scurrilis iocus sine damno uerecundiae audebit expetere, cuius motus est in essentia, cum ignis, licet ex causa intra se latente moueatur, nullis tamen instrumentis ad superna conscendat; multoque minus haec in anima quaerenda sint, cuius motus essentia sua est. In his etiam quae sequuntur uir tantus et alias ultra ceteros serius similis cauillanti est. «Si mouetur», inquit, «anima, inter ceteros motus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ip̃a sibi causa motul esse non poterit. ꝗa nihil
ẽ qđ eiusdẽ rei & sibi & aliis cauia sit. Ego nõ licet fa¬
cile possim ꝓbare płima essẽ que eiusdẽ rei & sibi &
aliis causa sint. ne tm̃ studio uideat᷑. omib que asserit
obiuare. hoc uerũ essẽ conceda. quod oe pro uero hĩtu
ad asserendũ motũ aĩe nõ nocebit. Et eĩ aĩa mitiu
motus & causa uocamꝰ. De causa post uidebimꝰ. Inte¬
ri cõstat omne mitiũ ĩessẽ rei cuiꝰ est mitiũ. & ideo
quicꝗd in quãcũq rem ab initio suo ꝓħic̃iscit᷑. hoc in
ip̃o mitio reꝑit᷑. Sic initiu caloris nõ potest nõ calẽ̾.
Ignẽ ip̃m de quo calor in oĩa transit. quis neget calidũ:
S ignis inquit nõ sẽ ip̃m calefacit. quia natura totꝰ
est calidus. Teneo qđ uoleba. Nam nec aĩa ita se mouet.
ut sit inter motũ mouentẽq discretio. s tota ip̃a suo
motu mouet᷑. ut nihil possis seꝑare qđ moueat. Hec

Expanded text:
 ipsa sibi causa motus esse non poterit, quia nihil est quod eiusdem rei et sibi et aliis causa sit.» Ego uero, licet facile possim probare plurima esse quae eiusdem rei et sibi et aliis causa sint, ne tamen studio uidear omnibus quae adserit obuiare, hoc uerum esse concedam, quod et pro uero habitum ad adserendum motum animae non nocebit. Etenim animam initium motus et causam uocamus. De causa post uidebimus. Interim constat omne initium inesse rei cuius est initium; et ideo quicquid in quamcumque rem ab initio suo proficiscitur, hoc in ipso initio reperitur. Sic initium caloris non potest non calere. Ignem ipsum, de quo calor in alia transit, quis neget calidum? «Sed ignis», inquit, «non se ipse calefacit, quia natura totus est calidus.» Teneo quod uolebam! Nam nec anima ita se mouet ut sit inter motam mouentemque discretio, sed tota ita suo motu mouetur ut nihil possis separare quod moueat. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmu haberẽt᷑ si ab alio moueret᷑. Necesse est inquiñt.
ut aut stare dicat᷑. aut se ip̃m mouẽ. Nam si moueri
ab alio dicat᷑ illud quoq eu mouet. dicetur ab alio mo¬
ueri & illud rursus ab alio & in infinitũ. inquisitio ista
casura est. nũꝗͣ exordia pͥma reꝑiens. si semꝑ aliud ea
que putaueris pͥma p̾cedit. Restat igĩt inquit. ut si
quod pͥmu mouet non dicãt᷑ stare. ip̃m se mouere
dicatur. & sic erit ĩ uno eodẽq aliud quod mouet
alud quod monet᷑. Si quidẽ in motu omni ait.
tra hec sint necessẽ est. id quod mouet. & quod mo¬
uetur. Ex his quod monet᷑ tantũ mouet᷑. non etias
monetur cu illud quo motus fit & moueat co mo¬
uet. Illud uõ quod mouet non etiã mouẽt᷑. Ut ex¬

Expanded text:
eretur iam primum si ab alio moueretur, necesse est», inquit, eretur iam primum si ab alio moueretur, necesse est», inquit, ut aut stare dicatur aut se ipsum mouere. Nam si moueri ab alio dicatur, illud quoque quod id mouet dicetur ab alio moueri et illud rursus ab alio, et in infinitum inquisitio ista casura est numquam exordia prima reperiens, si semper aliud ea quae putaueris prima praecedit. Restat igitur», inquit, «ut si quod primum mouet non dicatur stare, ipsum se mouere dicatur. Et sic erit in uno eodemque aliud quod mouet, aliud quod mouetur, siquidem in omni», ait, «motu tria haec sint necesse est, id est quod mouetur. Ex his quod mouetur tantum mouetur, non etiam mouet, cum illud quo fit motus et moueatur et moueat; illud u
Abbreviated transcription (Latin):
nec unã dep̾bendit uia semꝑ sȩ agerent. ĩmo ꝑ diuersa
moueret᷑. si spontaneo ferrent᷑ agitatu. Cum uõ hoe facẽ
no possunt. s lenib semꝑ ascensũs. & descensus granib
deputatꝰ sit apparet eoꝵ motũ ad certa & constituta
nature necessĩtatẽ resfẽrri. Hec sũt &e similia quibus
Aristoteles omne quod mouet᷑ ab alio moueri ꝓbassẽ
credidit. S platonici ut paulo post demõstrabit᷑ argu¬
mẽta hec arguta magis ꝗͣ uera essẽ docuerũt. Nunc se¬
quens eiusde uingenda diuisio est. qua nõ posse aĩam
ex se moueri. etiã si hec res alia facere posset laborat osten¬
dere. Et huiꝰ pͥmam rei ꝓpositionẽ ab illis mutuat᷑ que
sibi extimat constitisse. Sic eim ait. Cum igit̃ onne
quod mouẽt constet ab alio moueri. sine dubro id quod
primũ mouet quia non ab alio mouet̾. neq eĩm iam¬

Expanded text:
nec unam uiam semper agerent; immo per diuersa nec unam uiam semper agerent; immo per diuersa mouerentur si spontaneo ferrentur agitatu. Cum uero hoc facere non possint, sed leuibus semper ascensus, et descensus grauibus deputatus sit, apparet eorum motum ad certam et constitutam naturae necessitatem referri.» Haec sunt et his similia quibus Aristoteles omne quod mouetur ab alio moueri probasse se credidit. Sed Platonici, ut paulo post demonstrabitur, argumenta haec arguta magis quam uera esse docuerunt. Nunc sequens eiusdem iungenda diuisio est qua non posse animam ex se moueri, etiamsi hoc alia res facere posset, laborat ostendere. Et huius rei primam propositionem ab illis mutuatur quae sibi aestimat constitisse. Sic enim ait: «Cum igitur omne quod mouetur constet ab alio moueri, sine dubio id quod primum mouet quia non ab alio mouetur neque enim hab
Abbreviated transcription (Latin):
uetur ut cu ad suꝑiora ignis ascendit. De his quidẽ
que de accidenti mouẽtur. nulla dubitatio est quin
ab alio monueant̃. Probabo autẽ inquit etiã ea que ꝓ se
ut arbores. que sine dubio ab alio intelligunt᷑ mouen i
causa. s. que in ip̃is latet. Nam causa motus ab eo quod
mouet̃ ratio sequestrat. Alia uõ aꝑte ab alio morent.
idest aut ui. aut natura. Et ui moueri dicimus omneu
culũ quod cu de manu iaculantis recessit. suo quidẽ mne¬
tu ferti uiderar. s ongo motus ad ui refertur. Sic enim
non nũꝗͣ ce. terra sursu & ignẽ deorsu ferti indemus.
quod alienus sine dubio cogit impulsus. Natura uo mo¬
pesit uł grauia cu ꝓ se deorsu. uł leuia cu sursu ferãt᷑.
Sed hoc dicendũ est ab alio mouer. licet a quo habeatur
icertu. Ratio eĩs ait dep̾hendit essẽ nescio quid q ħ mo¬
ueant. Nam si sponte mouent᷑. sponte etiã starent. sed

Expanded text:
uetur, ut cum ad superiora ignis ascendit. Et de his quidem uetur, ut cum ad superiora ignis ascendit. Et de his quidem quae ex accidenti mouentur, nulla dubitatio est quin ab alio moueantur: probabo autem», inquit, «etiam ea quae per se ut arbores, quae sine dubio ab alio intelleguntur moueri, a causa scilicet quae in ipsis latet nam causam motus ab eo quod mouetur ratio sequestrat; alia uero aperte ab alio mouentur, id est aut ui aut natura. Et ui moueri dicimus omne iaculum, quod, cum de manu iaculantis recessit, suo quidem motu ferri uidetur, sed origo motus ad uim refertur. Sic enim non numquam et terram sursum et ignem deorsum ferri uidemus, quod alienus sine dubio cogit impulsus. Natura uero mouentur uel grauia cum per se deorsum, uel leuia cum sursum feruntur; sed et haec dicendum est ab alio moueri, licet a quo habeatur incertum. Ratio enim», ait, «deprehendit esse nescio quid quod haec moueat. Nam si sponte mouerentur, sponte etiam starent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
astruit᷑ ꝑtinebit. Iuod & ip̃e Aristoteles uidens postꝗͣ
doruit esse aliquid ĩ mobilo. hoc esse aĩam uult docere. qe
incipit assẽrere nihil esse quod ex se moueri possĩt. sed
oĩa que mouent᷑ ab alio moueti. Auod si uere probasset
nihil ad patroriniu placonce sẽcte relinqueret. Auẽ ad¬
modũ oĩ credi posset ex se moueri aĩa si cõstaret nibil
esse quod ox se possit moueri: In hac autẽ a tistotelica
argum̃tatione huiꝰ moĩ diusionis ordo contexit᷑. Ex his
omnib que mouent̾ inquit. Alia ꝑse mouent᷑. Alia
ex actidenti. Et ex accidenti inquit mouent᷑. que cu
ip̃a non mouent̃. in eo tm̃ sunt quod mouet̃. ut ĩ na¬
ui sarcina. seu uector. quiescens. aut etia cũ pars moue¬
acur. quiescente integritate: ut si quis stans pedem mi¬
nuiue uł caput agitet. Perse autẽ mouetur. quod
neq ex accidenti. neq ex parte. sed totũ simul mo¬

Expanded text:
adstruitur pertinebit. Quod et ipse Aristoteles uidens, postquam adstruitur pertinebit. Quod et ipse Aristoteles uidens, postquam docuit esse aliquid immobile, hoc esse animam uult docere, et incipit adserere nihil esse quod ex se moueri possit, sed omnia quae mouentur ab alio moueri. Quod si uere probasset, nihil ad patrocinium Platonicae sectae relinqueretur. Quemadmodum enim credi posset ex se moueri animam si constaret nihil esse quod ex se possit moueri? In hac autem Aristotelica argumentatione huius modi diuisionis ordo contexitur: «Ex omnibus quae mouentur», inquit, «alia per se mouentur, alia ex accidenti. Et ex accidenti», inquit, «mouentur quae, cum ipsa non moueantur, in eo tamen sunt quod mouetur, ut in naui sarcina seu uector quiescens, aut etiam cum pars mouetur quiescente integritate, ut si quis stans pedem manumue uel caput agitet. Per se autem mouetur quod neque ex accidenti neque ex parte, sed et totum simul mo
Abbreviated transcription (Latin):
moueri. aut alia nũꝗͣ moueri. & omma simul nuc quiescere.
nuc moueri. De his inquit quid magis uerũ sit requira¬
mus. Non esse oĩa ĩmobilia. aspectus ip̃e testimoiu ẽ. quia
sunt quoꝵ motus uidemꝰ. Rursũs nõ moueri omĩa uisus
decet. quo ĩmota cognoscimuf. Sed nec oĩa dicere possumꝰ
mota cognosc̃im. perpetuo motũ uidemus. ut de cele¬
stib nulła dubitatio est. Restat igĩt ait. nt sicut ali¬
qua semꝑ mouent᷑. ita sit aliquid semꝑ ĩ mobile. Ex his¬
omnib ut collectu sĩt esse aliquid ĩmobile nullus ob¬
mat. uł refellit. Nam & uera duusio ẽ. & lecte platom¬
ce non repugnat. Neq eĩm si quid est ĩmobile sequitur
ut hoc sĩt aĩa. Nec qui dicit aĩam ex iẽ moueri. ia mone¬
ri uniu̾sa confirmat. Sed motũ astruit quo aĩa mouetur.
Si quid uõ est aluid ĩ mobile. nihil ad hoc quod de anima

Expanded text:
moueri et alia numquam moueri, aut omnia simul nunc quiescere, moueri et alia numquam moueri, aut omnia simul nunc quiescere, nunc moueri. De his», inquit, «quid magis uerum sit requiramus. Non esse omnia immobilia aspectus ipse testimonio est, quia sunt quorum motum uidemus. Rursus non moueri omnia uisus docet, quo immota sunt quorum perpetuum motum uidemus, ut de caelestibus nulla dubitatio est. Restat igitur», ait, «ut, sicut aliqua semper mouentur, ita sit aliquid semper immobile.» Ex his ut collectum sit esse aliquid immobile, nullus obuiat uel refellit. Nam et uera diuisio est, et sectae Platonicae non repugnat. Neque enim siquid est immobile, sequitur ut hoc sit anima, nec qui dicit animam ex se moueri, iam moueri uniuersa confirmat, sed modum adstruit quo anima mouetur. Si quid uero est aliud immobile, nihil ad hoc quod de anima
Abbreviated transcription (Latin):
nem suã in uniꝰ sillogismi compendiũ redegerũt. Anima
ĩmortalis est. Sed hare oĩu ratiocinationũ apud eu po¬
test postrema conclusio de aĩe ĩmortaligae. constare qui
pͥma ꝓpositionẽ. idest ex se mouen aĩamanõ refellit.
Hac eĩ in fide non recepta debilia fiunt oĩa que sequut᷑.
Ded hiunc stoicoꝵ quidẽ accedit assensio. Aristoteles uero
nihil ex sẽ moueri. ut & si aliquid hoc facere concedat. aĩa
ñ hoc non essẽ confirinet. Si eĩm aĩa inquit principiũ mo¬
tus est. doceo non posse pͥncipiu motus moneri. & ita di¬
nisionẽ sne artis ingreditur. ut pͥmu doceat. in natura reꝵ
esse aliquid nõ mobile. deinde hoc esse aĩam temꝑtet oñdere.
Necesse est inquit aut oĩa que sunt ĩ mobilia esse. aut oĩa
moueri. aut aliqua ex his moueri. aut aliqua non moueri.
ltẽ si damus ait & motũ & quietẽ. necessẽ est aut alia semꝑ

Expanded text:
nem suam in unius syllogismi compendium redegerunt: «Anima nem suam in unius syllogismi compendium redegerunt: «Anima immortalis est.» Sed harum omnium ratiocinationum apud eum potest postrema conclusio de animae immortalitate constare, qui primam propositionem, id est ex se moueri animam, non refellit; hac enim in fidem non recepta, debilia fiunt omnia quae sequuntur. Sed huic Stoicorum quidem accedit adsensio. Aristoteles uero nihil ex se moueri ut, etsi aliquid hoc facere concedat, animam tamen hoc non esse confirmet. «Si enim anima», inquit, «principium motus est, doceo non posse principium motus moueri». Et ita diuisionem suae artis ingreditur,ut primum doceat in rerum natura esse aliquid immobile, deinde hoc esse animam temptet ostendere. «Necesse est», inquit, «aut omnia quae sunt immobilia esse, aut omnia moueri, aut aliqua ex his moueri, aliqua non moueri. Item si damus», ait, «et motum et quietem, necesse est aut alia semper
Abbreviated transcription (Latin):
moueri. His p̾missis ia quib sillogismis de ĩmortalitate
aĩẽ du̾isi sectatores platonis racionati sunt oportet aꝑire.
Sunt eĩ qui ꝑ gradus sillogismoꝵ ad unũ fine ꝓbatio¬
nis euadũt. certa sibi ꝓpositionẽ sequẽtis ex au̾cedentis
conclusione facientes apud quos hic prior. Anima ex se
prioris fine. Anima semꝑ monet᷑. Quod aute semper
monet ĩ mortale est. Igitur au semꝑ ĩmortalis est. &
usq ad tertiu gradui ita argum̃tando ꝓpedunt. Anima
ex sẽ mouetur. Iuod autẽ ex se monẽt᷑ pͥncipiu motꝰ
est Igit᷑ aĩa pͥncipiu motus est. Rursus ex huc cõelu¬
sione nascit᷑ ꝓpositio. Anima pͥncipiu motus est. quod
pͥncipius motus est natu non ẽ. Igit᷑ aĩa nata non es
Tertio loco. Anima nata nõ est. quod natu non ẽ ĩmor¬
tale est. Aĩa igĩt ĩ mortalis est. Alii uo omnẽ ratiocinatio¬

Expanded text:
moueri. His praemissis, iam quibus syllogismis de immortalitate moueri. His praemissis, iam quibus syllogismis de immortalitate animae diuersi sectatores Platonis ratiocinati sint oportet aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad unum finem probationis euadunt, certam sibi propositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apud quos hic prior est: «Anima ex se  mouetur. Quod autem semper mouetur immortale est. Igitur anima immortalis est.» Et usque ad tertium gradum ita argumentando procedunt: «Anima ex se mouetur. Quod autem ex se mouetur principium motus est. Igitur anima principium motus est.» Rursus ex hac conclusione nascitur propositio: «Anima principium motus est. Quod autem principium motus est natum non est. Igitur anima nata non est.» Tertio loco: «Anima nata non est. Quod autem natum non est, immortale est. Igitur anima immortalis est.» Alii uero omnem ratiocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
Nam hec est ꝓpria natura aĩ atq uis. que si est una ex
omĩb que sẽ ip̃am moueat.neq nata certe est. & eter¬
na est. Omĩs hic locus de phedrone platonis ad u̾bum
Cicerone translatus est. in quo ualidissĩmis argum̃tis
aĩe ĩmortalitas asserit᷑. Et hec ẽ argum̃toꝵ sũma esse
aĩa mortis ĩmune. qm̃ ex sẽ mouet᷑. Sciendu est ꝙ¬
ditob. modis ĩmortalitas ĩtelligit᷑. Aut eĩ ideo est im¬
mortale quid. quia ꝑ se non ẽ capax mortis. aut ꝓ
curatione alterꝰ a morte defendit᷑. Ex his prior modꝰ
ad aĩe. sedus ad mũdi ĩmortalitate refertur. Illa eni
suapte natura a conditione mortis aliena est. Mundus
uo aĩe beneficio in hac uite perpetuitate recinet᷑. Rursus
semꝑ moueri dupliciter accipitur. Hoc eĩ dicit᷑ & de eo
quod ex quo ẽ semꝑ mouet᷑. & de eo quod semꝑ &e est¬
&. mouetur. Et scds modus est quo aĩam dicimꝰ lemper

Expanded text:
Nam haec est propria natura animi atque uis; quae si est una ex Nam haec est propria natura animi atque uis; quae si est una ex omnibus quae se ipsa moueat, neque nata certe est et aeterna est.» Omnis hic locus de Phaedro Platonis ad uerbum a Cicerone translatus est, in quo ualidissimis argumentis animae immortalitas adseritur, et haec est argumentorum summa, esse animam mortis inmuneduobus modis immortalitas intellegitur. Aut enim ideo est immortale quid, quia per se non est capax mortis, aut quia procuratione alterius a morte defenditur. Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem refertur. Illa enim suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae beneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter accipitur. Hoc enim dicitur et de eo quod ex quo est semper mouetur, et de eo quod semper et est et mouetur; et secundus modus est quo animam dicimus semper