comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isterium fidei dicitur qd̾ credere
debes: qd̃ ibi salus nostra con¬
sistat. Prouidens enim nobis donimiꝰ.¬
dedit hoc sacramentũ salutis: ut quia
nos cotidie peccamꝰ. et ille iam mori
non potest. per illud sacramentũ re
tate: sed integer et uiuus atiiz ĩmacu
latus ꝑmanet. Et ideo magnũ et pa¬
uendũ misteriũ est: quia aliud uidet᷑.
et aliud intelligitur. S cũ nuĩsteriũ
sit unũ corpus: et sangnis dicitur.
figuram panis et uini habet faciente
domĩno: quia nõ habemꝰ in usum, co¬
nus noster ih̾c xp̃c. nõ quẽ admnodum
homines per gratiam. sed quasi filius
et substantia patris: ita uera est xp̃i¬
caro, sicut ipse dixit quam accipinius.
et uerus sangnis est potus. E go sum
di. Sed caro non descendit de celo. Quo
Quĩa idem dñs ihc, consors est dinini
tatis et corporis: et tu qui accipis car

Expanded text:
sterium fidei dicitur, quia credere debes, quod ibi salus nostra consistit. Providens enim nobis Domidedit hoc sacramentum salutis, ut quia nos quotidie peccamus, et ille jam mori non potest, per istud sacramentum cortalatus manet, et ideo magnum et pavendum est mysterium, quia aliud videtur, et aliud intelligitur. Sed quum mysterium sit, unde corpus et sanguis dicitur? Figuram panis et vini habet faciente Domino, quia non habemus in usu cnshomines per gratiam, sed quasi filius ex substantia patris: ita vera caro, sicut ipse dixit, quam accipimus, et verus ejus sanguis est potus. Item pauldi. Sed caro non descendit e coelo, hocquia idem Dominus tatis et corporis: et tu, qui accipis carn
Abbreviated transcription (Latin):
humana: qm̃ captiuitatis iugo erutis
etiam hoc prestat redemptio: ut cam seqͥ
possit imitatio. Nam si mundana sapien¬
tia ita in sius głatur errorib: ut quem
sibi ducem quisq delegerit. eius opimi¬
ones ꝙ mores atq omnia instituta secte¬
tur. que nobis erit communio nominiᷤ
xp̃i. nisi ut ei inseparabiliter uniamur.
qui est ut ipse insinuauit. uia. ueritas.
& uita. uia scilicet conuersationis sc̃e.
ueritas doctrine diuine. uita beatitu

Expanded text:
humana: quoniam captivitatis jugo erutis, humana: quoniam captivitatis jugo erutis, etiam hoc praestat redemptio, ut eam sequi possit imitatio. Nam si mundana sapientia ita in suis gloriatur erroribus, ut quem sibi quisque ducem elegerit, ejus opiniones et mores atque omnia instituta sectetur, quae nobis erit communio nominis Christi, nisi ut ei inseparabiliter uniamur, qui est, ut ipse insinuavit, Via, et Veritas, et Vita ? Via scilicet conversationis sanctae, Veritas doctrinae divinae, et
Abbreviated transcription (Latin):
otum quidem dilectissimi pascha¬
le sacramentũ euuangłica nob̾
narratio presentauit: & ita ꝑ aurem car¬
nis penetratus est mentis auditus. ut
nemini ur̃m rerum gestarũ imago de¬
fuerit: cũdiuinitus inspirate textus hi¬
xp̃c impietate traditus. quo iudicio ad¬
dictus. qua seuitia crucifixus. & qua
sit gła suscitatus. S adiciendum est
etiam nr̃i sermonis officium: ut sicut
pia expectatione reposcere uos consue¬
tudinis debitum sentio. ita sollempni¬
tati sacratissime lectionis subiungat᷑
exhortatio sacerdotis. Quia gͥ apud fi¬
deles aures ignorantie locus non est:
semen uerbi quod est in predicatione
euuangłii. debet in terra ur̃i cordis au¬
geri. ut remotis suffocationib spina¬
rum. atq tribuloꝵ. libera in fructus
suos exeant plantaria piorũ sensuum.
&. rectarum germina uoluntatũ. Crux
enum xp̃i que saluandis est impensamor¬
talib: ꝙ sacramentũ est & exemplum.
Sacramentũ quo uirtus impletur diui¬
na: exemplum quo deuotio incitatur

Expanded text:
otum quidem, dilectissimi, paschale sacramentum evangelica nobis narratio praesentavit, et ita per aurem carnis penetratus est mentis auditus, ut nemini nostrum rerum gestarum imago defuerit; cum divinitus inspiratae textus hius Christus impietate traditus, quo judicio addictus, qua saevitia crucifixus, et qua sit gloria suscitatus. Sed adjiciendum est etiam nostri sermonis officium, ut sicut pia exspectatione reposcere vos consuetudinis debitum sentio, ita solemnitati sacratissimae lectionis subjungatur exhortatio sacerdotis. Quia igitur apud fideles aures ignorantiae locus non est, semen verbi, quod est in praedicatione Evangelii, debet in terra vestri cordis augeri, ut remotis suffocationibus spinarum ac tribulorum, libera in fructus suos exeant plantaria piorum sensuum, et rectarum germina voluntatum. Crux enim Christi, quae salvandis est impensa mortalibus, et sacramentum est et exemplum: sacramentum, quo virtus impletur divina; exemplum, quo devotio incitatur
Abbreviated transcription (Latin):
cet luna. & confundetur sol. cum reg¬
nauerit dominus exercituum in mon¬
te syon & in iherłm: & in conspectu se¬
num suorum fuerit głificatus. Dñs d̾s¬
m̃s es tu exaltabo te: confitebor nomi¬
ni tuo qm fecisti mirabilia: cogitatio¬
nes antiquas fideles amen: quia po¬
susti ciuitatem in tumulum. urbẽ
fortem in riuiam. domum alienoꝵ
ut non sit ciuitas: & in sempiternũ
non edificetur le.iͦ.¬

Expanded text:
cet luna et confundetur sol, cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion et in Hierusalem et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus . meus es tu, exaltabo te, confitebor nomini tuo: quoniam fecisti mirabilia, cogitationes antiquas, fideles, amen. Quia posuisti civitatem in tumulum, urbem fortem in ruinam; domum alienorum, ut non sit civitas, et in sempiternum non aedificetur. Su
Abbreviated transcription (Latin):
centuplum non in futurũ. sed in pre¬
sens. Eternoꝵ aũ bonoꝵ: immensa ẽ¬
& infinita retributio. Ceterum sub
diffinitione centupli: presentiũ men¬
sura concluditur. Ego aũ ambigo u¬
trum hoc centuplum: petri excesserit
portio. Certe frẽs kiñi. scd̾m preceptũ¬
dñi sperandum nunc in hoc scło re¬
lictis om̃ib scłi reb centuplũ minus¬
est. Etenim nobis d̃s portio est: qui
ait. E in habitabo in hiis. Non ergo
centupli premiũ est: ut in hoc terre¬
no corpusculo nr̃o ds̃ inhabitet: S
quid dico habitet: Ait & ipse. Et am¬
bulabo in hiis. Patens deo est fides pe¬
ctoris. & ampla possessio: ut inhabi¬
det et inambulet. Sed qui inhabitat¬
& qui in ambulat: quid tercium addi¬
dit: Et ero illoꝵ ds̃. Ecce ꝓmissam no¬
bis ab eo portionem: ut simus dei ha¬
bitatio. E dum in nobis ambulat
sit nobis ipse possessio: si scłm relinqͣ¬
mus. si possessiom terrene labiliq

Expanded text:
centuplum non in aeternum, sed in praecentuplum non in aeternum, sed in praesens. Aeternorum autem bonorum immensa et infinita retributio est: caeterum sub definitione centupli, praesentium mensura concluditur. Ego autem ambigo utrum hoc centuplum Petri excesserit portio. Certe secundum Domini praeceptum, sperandum nunc in hoc saeculo, relictis omnibus saeculi rebus, centupluest. est enim nobis deus portio, qui ait: et inhabitabo in his. non ergo centupli praemium est, ut in hoc terreno corpusculo nostro deus habitet? sed quid dico habitet? ait et ipse: et ambulabo in his. patens deo est fidelis pectoris et ampla possessio. ut inhabitet, ut ambulet. sed qui inhabitat, qui inambulat, quid tertium addidit? et ego ero illorum deus. ecce promissam nobis ab eo portionem, ut simus deo habitatio, et, dum in nobis ambulat, sit nobis ipse possessio, si saeculum relinquamus, si possessionis terrenae labi
Abbreviated transcription (Latin):
uid est igitur istud petre qd̾ habes:
Nabes plane: & non audeo dicere plꝰ
te centuplo obtinere: dico tamen si
ne multiplicatione calculi possidere.
Dicis enim. Quod aũ habeo: hoc tibi
do. In nomine ih̃u xp̃i: surge & am¬
bula. O felix possessio: o ꝑfecta d̃i por¬
tio. Non terrena largiris. sed nature
opus rependis: & uiciosi partus dãp¬
na restauras. C laudum natũ ꝓgre¬
di iubes: & uirum multe etatis. inces¬
su rudi incitas. Has opes tribuit: cui
õs̃ portio est. Nouit etiam paulus di¬
uitias głe sue dicens. Michi aũ absit
głari:nisi in cruce domini mei ih̾u
xp̃i ꝑ quem michi mundus crucifi¬
xus est. & ego mundo. Talis apło gła:
talis est portio. Humanarũ igitur
hereditatũ modo: portionẽ que
melior est & que utilior eligamus.
Si circa terrena patͥmonia sua in
coheredum diuisione quisq nititur
sortem cõmodioris portionis appete-¬
re: quanto ꝓpensiori cura celestis par¬
entuplum dñs ꝓmittit: ꝙ

Expanded text:
uid est igitur istud, Petre, quod habes? habes plane, et non audeo dicere plus te centuplo obtinere; dico tamen te sine multiplicatione calculi possidere. dicis enim: quod habeo, hoc tibi do: in nomine Iesu Christi surge et ambula. o felix possessio, o perfecta dei portio! non terrena largiris, sed naturae opus rependis et uitiosi partus damna restauras.. claudum natum ingredi iubes et multae aetatis uirum incessu rudi incitas. has opes tribuit, cuius deus portio est. nouit et Paulus diuitiae suae glorias dicens: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini mei Iesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est. et ego mundo. talis apostolo gloria, talis est portio. Humanarum igitur hereditatum modo portionem, quae melior est et quse utilior, eligamus. si circa terrena patrimonia sua in coheredum diuisione quis nititur sortem core, quanto propensiore cura partem coelestis haCentuplum Dominus promittit: et
Abbreviated transcription (Latin):
riũ sui reserauit archani: eosq intro¬
ducens ueritatis euuangłice rudim̃¬
tis que desiderabant illustrauit. Nã
sequitur. Dicit eis. Uenite & uidete.
Statimq subiungitur. Uenerunt &
uiderunt ubi maneret: & apd̃ eum
manserunt die illo. Quod si altiori
sensu libet inspicere. quid nob̃ agen¬
dum insimuent discipłi in eo qd̃ ad
dñm quidem ambulantẽ uenerant.
sed locum continuo ubi habitaret
inquirebant. ammonent utiq nos
ut quotiens incarnationis eiꝰ transi¬
tum ad mentem reducimus. sollici¬
to semꝑ eum corde rogemus. ut habi¬
tauonem nobis eterne sue mansio¬

Expanded text:
rium sui reseravit arcani, eosque introrium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansio
Abbreviated transcription (Latin):
ene aũ duo sunt discipli inuen¬
ti. qui dñm primi sequerentur: ut
etiam mystice designarent omnes
qui illum ꝑfecte sequerentur gemi-¬
na dilectione deuotos esse debere:
& fr̃m simul amore flagrantes. Cõ¬
uersus aũ ih̾c & uidens eos sequen¬
tes se: dicit eis. Quid queritis: Non
potuit ignorare dñs quid sequentes
se discipuli ioh̾is quererent: sed in
eo quod ad illos se sequentes conuerti¬
tur. quod ipse prior quid quererent
notuit quantum bonis nr̃is studi¬
is delectetur. quam libenter iter ue¬
ritatis inchoantib ipse auxilium.
laturus occurrat. Qui dixerunt ei.
Rabbi. quod dicitur interpretatũ
magister: ubi habitas: Nolebant
transitorie inagisterio ueritatis per¬
frui. sed mansionem̃ potius in qua
habitaret inquirebant. quatinus
q tunc liberius in secreto uerbis illiꝰ
imbui. & exinde sepius eum posseit
uisitare plenius instruendi. Unde &
ipse quia illos bene petentes.queren¬
tes. pulsantes uidit. libens eis setreta¬

Expanded text:
ene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, ratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior quid quaererent notuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secreta
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Et cum aperuisset sigillum septi¬
mum. factum est silentium in celo qua-¬
si media hora. Et uidi septem angelos
stantes in conspectu dei: & date sunt il¬
lis septem tube. E ecce alius angłs ue¬
nit & stetit ante altare. habens thuribu¬
lum aureum. E data sunt illi incensa
multa: ut daret de orationib scoꝵ suꝑ¬

Expanded text:
 Et cum aperuisset sigillum septimum, factum est silentium in coelo, quasi media hora. Et vidi septem angelos stantes in conspectu Dei: et datae sunt illis septem tubae. Et alius angelus venit, et stetit ante altare habens thuribulum aureum: et data sunt illi incensa multa, ut daret de orationibus s
Abbreviated transcription (Latin):
sigillum sextum: & ecce terre mo¬
tus factus est magnus & sol factus est
niger. tanquã sacciis cilicinus. Et lu-¬
na tota facta est sicut sanguis: & stelle
celi ceciderunt super terram/ sieut ficuᷤ
mittit grossos suos cum a uento mag
no mouetur. Et celum recessit sieut li¬
bir in uolutus: & omnis mons & in¬
sule de locis suis mote sunt. Et reges
absconderunt se inspeluncis. & petris¬

Expanded text:
sigillum sextum, et ecce terraemotus factus est magnus, et sol factus est niger tanquam saccus cilicinus, et luna tota facta est sicut sanguis; et stellae coeli ceciderunt super terram; sicut ficus mittit grossos srossos suos, et caelum recessit ut liber cum inuoluitur, et omnis mons et insulae de locis suis motae sunt: et reges absconderunt se in speluncis petr
Abbreviated transcription (Latin):
cante sublimior.Quid inter hec nos
barbati & debiles dicimus. qui ire
ad regna celestia puellas ꝑferrũ ui¬
demus: quos ira superat. superbia
inflat. ambitio ꝑturbat. luxuria in¬
quinat: Qui si adipisci regna celoꝵ.
ꝑ bella ꝑsecutionũ non possumiis:
hoc ipsum nobis turpe sit qd̃ deum
nolumus saltem per pacem sequi.

Expanded text:
cante sublimior. Quid inter haec nos cante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi.
Abbreviated transcription (Latin):
Iui celestis uite dulcedinem in
quantũ possibilitas admittit ꝑfe¬
cte cognouerit: ea que in terris a¬
mauerat libenter cuncta derelinqͥt.
In comparatione eius uilescũt om¬
nia. deserit habita. congregata disꝑ¬
git: mardescit in celestib animus.
nil in terrenis libet. deforme conspi¬
citur. quicqͥd de terrene rei placebat
specie. quia sola preciose margarite
claritas fulget in mente. de cuiꝰ dile¬
ctione recte ꝑ salonionem dicitur.
fortis est ut mors dilectio. quia uide¬
licet sicut mors corpus interimit. sic
ab amore rerum corporaliũ eterne
uite caritas occidit. Nam quẽ ꝑfec¬
te absorbuerit. ad terrena foris de¬
sideria. uelut insensibilem reddit.
Neq enim sc̃a hec cuius hodie nata¬
licia celebramus. mori ꝓ dño potuis¬
set in corpore:siprius a terrenis de¬
sideriis mortua ñ fuisset in mente.
Frectus namq in uirtutis culmine
animus tormenta derisit p̃mia cal¬
cauit: ante armatos reges & p̃sides
ducta stetit.feriente robustior iudi¬

Expanded text:
ui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta derelinquit; in comparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram spaciosam. Pedib concul¬
cabitur corona suꝑbie ebriorum ephra¬
um: & erit flos decidens głie exultatio¬
nis eius: qui est super uerticem
uallis pinguium: quasi temꝑaneum
ante maturitatem autumpni. Quod
cum aspexerit uidens: statim ut manu

Expanded text:
super terram spatiosam. Pedibus conculsuper terram spatiosam. Pedibus conculcabitur corona superbiae ebriorum Ephraim. Et erit flos decidens gloriae exsultationis ejus, qui est super verticem vallis pinguium, quasi temporaneum ante maturitatem autumni: quod cum aspexerit videns statim ut manu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut lapides cineris allisos. Non stabt
luci & delubra. Ciuitas enim munita
desolata erit: speciosa relinquetur: o
dimittetur quasi desertum. Ibi pascet᷑
uitulus. & ibi accubabit: & consumet
ciuitates eius. In siccitate messes illuis
conterentur: mulieres uenientes & do¬
centes eam. Non est eni populus
sapiens: ꝓpterea non miserebitur eiꝰ
qui fecit eum: & qui formauit eum ñ
parcet ei. Et erit in die illa ꝑcutiet dñs
ab alueo fluminis usq ad torrentem e¬
gypti: & uos congregabimini unus &e
unus filu israhel. Et erit in die illa clã¬
getur in tuba magna: & uenient qui
ꝑditi fuerant de terra assiriorum: &
qui eiectierant de terra egypti: & adora
bunt dominum in monte sc̃o in iherłm
ri decidenti głie exultationis eius: qui
erant in uertice uallis pinguissime er¬
rantes a uino. Ecce ualidus & fortis dñs:¬
sicut impetus grandinis. turbo confrĩ¬
gens: sicut impetus aquarum multa¬
rum in undancium. & emissarum

Expanded text:
sicut lapides cineris adlisos non stabunt sicut lapides cineris adlisos non stabunt luci et delubra civitas enim munita desolata erit speciosa relinquetur et dimittetur quasi desertum ibi pascetur vitulus et ibi accubabit et consumet summitates eius in siccitate messis illius conterentur mulieres venientes et docentes eam non est enim populus sapiens propterea non miserebitur eius qui fecit eum et qui formavit eum non parcet ei et erit in die illa percutiet Dominus ab alveo Fluminis usque ad torrentem Aegypti et vos congregabimini unus et unus filii Israhel et erit in die illa clangetur in tuba magna et venient qui perditi fuerant de terra Assyriorum et qui eiecti erant in terra Aegypti et adorabunt Dominum in monte sancto in Jerusri decidenti, gloriae exsultationis ejus, qui erant in vertice vallis pinguissimae, errantes a sicut impetus grandinis, turbo confringens, sicut impetus aquarum multarum inundantium et emissarum
Abbreviated transcription (Latin):
o suo duro & grandi & forti. suꝑ leura¬
than serpentem uectem: &r suꝑ leuira¬
than serpentem tortuosum: &e occidet ce¬
thum qui in mari est.In die illa uinea
meri cantabit ei. Ego dominus qui ser¬
uo eam: repente ꝓpinabo ei. Ne forte ui¬
sitetur contra eam: nocte & die seruo e¬
am. Indignatio non est michi: Quis da¬
bit me spinam & ueprem: In prelio gͣ¬
diar suꝑ eam: succendam eam parit᷑
An pocus tenebit fortitudinem meã:
faciet pacem michi: pacem faciet michi.
Qui ingrediuntur impetu ad iacob:
florebit &e germinabit israhel: & imple¬
bunt faciem orbis semine. Numquid
iuxta plagam percutiẽtis se ꝑcussit eũ:
aut sicut occidit interfectos eius. sie oc¬
cisus est: In mensura contra mensurã:
cum abiecta fuerit udicabit eam. Me¬
ditata est in sp̃u suo duro: ꝑ diem estuᷤ.
d circo suꝑ hoc dimittetur łc .nͣ.¬
iniquitas domui iacob: & iste omnis
fructus. ut auferatur peccatum eius:
cum posuerit omnes lapides altaris.

Expanded text:
forti super Leviathan serpentem vectem et super Leviathan serpentem tortuosum et occidet cetum qui in mari est in die illa vinea meri cantabit ei ego Dominus qui servo eam repente propinabo ei ne forte visitetur contra eam nocte et die servo eam indignatio non est mihi quis dabit me spinam et veprem in proelio gradiar super eam succendam eam pariter an potius tenebit fortitudinem meam faciet pacem mihi pacem faciet mihi qui egrediuntur impetu ad Iacob florebit et germinabit Israhel et implebunt faciem orbis semine numquid iuxta plagam percutientis se percussit eum aut sicut occidit interfectos eius sic occisus est in mensura contra mensuram cum abiecta fuerit iudicabis eam meditata est in spiritu suo duro per diem aestus idcirco super hoc dimittetur iniquitas domui Iacob et iste omnis fructus ut auferatur peccatum eius cum posuerit omnes lapides altaris
Abbreviated transcription (Latin):
Uade populus meus. intra in cubicula
tua. claude ostia tua suꝑte: abscondẽ
modicum ad momentum. donec ꝑtͣn-¬
seat indignatio. Ecce enim dominus
egredietur de loco suo: ut uisitet iniqͥta¬
tem habitatoris terre contra eum. Et
reuelabit terra sanguinem suum: oe

Expanded text:
Vade populus meus, intra in cubicula Vade populus meus, intra in cubicula tua, claude ostia tua super te. Abscondere modicum ad momentum, donec pertranseat indignatio. Ecce enim Dominus egredietur de loco suo, ut visitet iniquitatem habitatoris terrae contra eum: et revelabit terra sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
Et non discet facere iusticiam: In terra
scõrum iniq gessit. Et non uidebit głam
tur zelantes populi: & ignis hostes tuos
deuoret. Domine dabis pacem nobis:
omnia enim oꝑa nr̃a oꝑatus es nobis
Domine d̃s nr̃ possederunt nos dñi
absq te: tantum in te recordemur no¬
minis tui. Morientes non iuuant: gi¬
gantes non resurgant. Propterea ui¬
sitasti & contriuisti eos: & ꝑdidisti om¬
nem memoriam eorum. Indulsisti gẽ¬
ti domine: indulsisti genti. Numqͥd
głificatus es: elongasti omnes termi¬
nos terre. Domine in angustia requi¬
sierunt te: intribulatione murmu¬
cum appropinquauerit ad partum. do¬
lens clamat in dolorib siuis: sic facti
sumus. A facie tua dñe concepimus. &
quasi parturiuimus: & peꝑimus sp̃m
Salutes non fecimus in terra: ideo nõ
ceciderunt habitatores terre: uiuent¬
ꝑgiscimini & laudate qui habitatis
in puluere. quia ros lucis ros tuis: &
terram gigancium detrahes in riunã.

Expanded text:
et non discet justitiam: In terra et non discet justitiam: In terra sanctorum inique gessit, et non videbit gloriam tur zelus populi: et ignis hostes tuos devoret. Domine, dabis pacem nobis: omnia enim opera nostra operatus es nobis, Domine Deus noster, possederunt nos domini absque te, tantum in te recordemur nominis tui. Morientes non vivant, gigantes non resurgant: Propterea visitasti et contrivisti eos, et perdidisti omnem memoriam eorum. Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti: numquid glorificatus es? elongasti omnes terminos terrae, Domine, in angustia requisierunt te, in tribulatione murmucum appropinquaverit ad partum dolens, clamat in doloribus suis: sic facti sumus a facie tua, Domine. Concepimus, et quasi parturivimus, et peperimus spiritum: salutes non fecimus in terra: Ideo non ceciderunt habitatores terraepergiscimini et laudate qui habitatis in pulvere: quia ros lucis ros tuus, et terram gigantum detrahes in ruinam.
Abbreviated transcription (Latin):
extendet manus suas sub eo: sicut extẽ¬
dit natans ad natandum. Et humilia¬
bit głiam eius cum allisione manuũ
eius: & munimenta sublimium muro¬
rum eius. concident & humiliabuntur:
& detrahentur in terram usq ad pul¬
uerem:
In die illa cantabitur canticum istud in
murale. Aꝑite portas &r ingrediatur gẽs
usta: custodiens ueritatem. Uetus error
abit. seruabis pacem: pacem quia in
te sꝑauimus. Sꝑastis in domino in secłis
eternis. in domino deo forti i ꝑpetu qr
incuruabit habitantes in excelso: tiuita¬
tem sublimem humiliabit. Humiliabit
eam usq ad terram: detrahet eam us¬
q ad puluerem. Conculcabit eam pes
& in semita iudiciorum tuorum dñe
sustinuimus te: nomen tuum. & me¬
moriale tuum in desidio anime: Le¬
numa mea desiderauit te in nocte:
sed & sp̃u meo in precordiis meis .iii.¬
de mane ugilabo ad te. Cum feceris
iudicia tua in terra: iusticiam discẽt
habitatores orbis. Misereamur impio

Expanded text:
extendet manus suas sub eo, sicut extenextendet manus suas sub eo, sicut extendit natans ad natandum: Et humiliabit gloriam ejus cum allisione manuum ejus. Et munimenta sublimium murorum tuorum concident, et humiliabuntur, et detrahentur in terram usque ad pulverem. In die illa cantabitur canticum istud in murale. Aperite portas ingrediatur gens iusta custodiens veritatem: vetus error habiit. Servabis pacem, pacem quia in te sperabimus: sperastis in Domino in seculis eternis in Domino Deo forti in perpetuum. Quia incurbabit habitantes in excelso: civitatem sublimem humiliabit. Humiliabit eam usque ad terram: detrahet eam usque ad pulberem. Conculcabit eam pes: In semita iudiciorum tuorum Domine sustinuimus te: nomen tuum et memoriale tuum in desiderio anime. Anima mea desideravit te in nocte: sed et spiritu meo in praecordiis meis de mane vigilabo ad te. Cum feceris judicia tua in terra, justitiam discent habitatores orbis. Misereamur impio,
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ hoc laudabit te populus fortiᷤ
ciuitas gentium robustarum time¬
bit te. Quia factus es fortitudo pauꝑi:
fortitudo egeno in tribulatione sua:
spes a turbine umbraculum ab estu. Sp̃c
alienorum humiliabis: & quasi calorẽ
sub nube torrente: ꝓpaginem fortium
marcescere facies: Et faciet dominus
exercituum omnib populis in mon¬
te hoc conuiuium pinguium: conui¬
um medullatorum. iundemie defecate:
t precipitabit in monte isto
faciem uinculi colligati superomnes
populos: & telam quam orditus est
suꝑ uniuersas nationes precipitabit
morte in sempiternum. & auferet do¬
minus ds lacrimam ab omni facie.
& opprobrium populi sui auferet de
uniuersa terra: quia dominus socutuᷤ
est. Et dicent in illa die. Ecce d̃s noster¬
iste: expectauimus eum & saluabit noᷤ.
Iste dominus sustinuius eum: exul¬
tabimus & letabimur in salutari eius:
quia requiestet manus clomini in mon¬
te isto. & triturabitur moab super eo:
sicuti teruntur palee in plaustro. Et

Expanded text:
 hoc laudabit te populus fortis: civitas gentium robustarum timebit te. Quia factus es fortitudo pauperi fortitudo egeno in tribulatione: spes a turbine, umbraculum ab estu. Spiritus im tumulum alienorum humiliabis: et quasi calorem sub nube torrentem, propaginem fortium marcescere facies. Et faciet Dominus exercituum omnibte hoc convivium pinguium, convium medullatorum, vindemiae defecatae. Et praecipitabit in monte isto faciem vinculi colligati super omnes populos, et telam quam orditus est super omnes nationes. Praecipitabit mortem in sempiternum: et auferet Dominus Deus lacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui auferet de universa terra: quia Dominus locutus est. Et dicet in illa die: Ecce Diste expectavimus eum et salvabit nos iste Dominus sustinuimus eum exultabimus et laetabimur in salutari eius quia requiescet manus Domini in monte isto et triturabitur Moab sub sicuti teruntur paleae in plaustro. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ten suamn amisit.
tupefactus preses: et que circa mar¬
mentis existerent ꝑatis crucib mi¬
pius proconsul. gloriosos martires
suspendi atqz extendi. et lapidibus
in cruce leuatos pͥsequi iussit. S cũ
iactus lapidum miacientes torquerẽ¬
tur: preses furore succensus. sagit¬
tis eos aggredi iussit. ut saltem le¬
uiori uolatu ferrũ in eis figeretur.
Uerum cũ nec in aliquo sauctos le¬
sissent. sed plurimi mittentiũ nul
ses malitiam suam uirtute diuina
suꝑari: gladio aĩaduerti illos iubet.
Martirizati sunt autẽ beati cosinas
⁊ damianꝰ anthinius, leontiꝰ. et eu¬
sis septembris. Quorum corpora¬
miri religiosi sepelierunt in locoͥ ne¬
uerabili: non longe a ciuitate egea.
duorum autem fratrum. cosine ⁊ da¬
miani memoriam: roma templo pre¬
claro operi. nomini eorũ edificato sol¬

Expanded text:
tem suam amisit. Superatus praeses, et quae circa marmentis persisterent, paratis crucibus, impius proconsul gloriosos martyres suspendi atque extendi, ac lapidibus in cruce levatos persequi jubet. Sed cum ictus lapidum in jacientes retorquerentur, praeses, furore succensus, sagittis eos aggredi jussit, ut saltem leviori volatu ferrum eis infigeretur. Verum cum nec in aliquo sanctos laesissent, plurimi mittentium ac cses malitiam suam virtute divina superari, gladio animadverti illos jubet. Martyrizati autem sunt beati Cosmas et Damianus, Anthimus, Leontius, et Eusis Septembris. Quorum corpora religiosi viri sepelierunt in loco venerabili, non longe a civitate Aegaea. Duorum autem fratrum Cosmae et Damiani memoriam Roma etiam, templo praeclaro opere nomini eorum aedificato, so
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus egyptios. & pugnabit uir cõtͣ¬
ciuitas aduersus ciuitatem. regnum ad¬
uersus regnum. Et dirumpetur sp̃c egy¬
pti in uscerib eius: & consilium eius
precipitabo. Et interrogabunt simula¬
chra sua: & diuinos suos. & phitones &
ariolos. Et tradam egyptum in manu
dominorum crudelium. & rex fortis
dominabitur eorum: ait dominus
deus exercituum. Et arescet aqua de
mari. & fluuius desolabitur atq sic¬
cabitur: & deficient flumina. attenu¬
abuntur. & siccabuntur riui aggerũ
Calamus & uncus marcesset: nudã¬
bitur alueus riui a fonte suo. & om̃is
sementis irrigua siccabitur: arescet &
non erit. Et merebunt piscatores: &
lugebunt omnes mittentes in flum̃
hamum: & expandentes rete suꝑ fa¬
ciem aque emarcescent. Confundẽ¬
tur qui oꝑabantur linum: ꝑ ecten:¬
tes & texentes subtilia. Et erunt irri¬
gua eius flaccentia. omnes qui facie¬
bant lacunas ad capiendos pisces.
Stulti principes thaneos: sapientes

Expanded text:
adversum Aegyptios et pugnabit vir contadversum Aegyptios et pugnabit vir contcivitas adversus civitatem regnum adversus regnum et disrumpetur spiritus Aegypti in visceribus eius et consilium eius praecipitabo et interrogabunt simulacra sua et divinos suos et pythones et ariolos et tradam Aegyptum in manu dominorum crudelium et rex fortis dominabitur eorum ait Dominus Deus exercituum et arescet aqua de mari et fluvius desolabitur atque siccabitur et deficient flumina adtenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum calamus et iuncus marcescet nudabitur alveus rivi a fonte suo et omnis sementis inrigua siccabitur arescet et non erit et maerebunt piscatores et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum et expandentes rete super faciem aquae marcescent confundentur qui operabantur linum pectentes et texentes subtilia et erunt inrigua eius flaccentia omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces stulti principes Taneos sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
mines habitatores orbis le.
qui moramini in terra.cum eleira¬
tum fuerit signum in montib uide¬
bitis: & csangorem tube audietis: qͥa
hec dicit dominus ad me. Quiescam
& considerabo in loco meo: sicut me¬
riliana lux clara est. & sicut nubes
roris in die messis. Ante messem enĩ
totus effloruit: & immatura ꝑfectio
germinabit. Et precidentur ramus¬
culi eius falcib: & que derelicta fuerĩt
abscidentur. Excutientur &r relinquẽt᷑
simul auib montium &r bestiis terre:
& estate ꝑpetura erunt suꝑ eũ uolucreᷤ.
munꝰ dño exercituum apopulo diuul¬
so. & dilacerato. apopulo terribili. post
quem non fuit alius: a gente expex¬
tante. expectante & conculcata c̃uius
diripuerunt flumina terram eius.ad
locum no minis domini exercituũ
montem syon: łe .ii. Onus egipti.
cce dominus ascendet suꝑ nubẽ
leuem: & ingredietur egyptum
Et mouebuntur simula chra egypti
a facie eius: & cor egypti tabescet in me¬
dio eius. Et concurrere faciam egyptioᷤ

Expanded text:
mnes habitatores orbis, qui moramini terra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis, et clangorem tubae audietis: Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam, et considerabo in loco meo, sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis ante messem enim totus effloruit et inmatura perfectio germinabit et praecidentur ramusculi eius falcibus et quae derelicta fuerint abscidentur excutientur et relinquentur simul avibus montium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super eum volumunus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expectante expectante et conculcata cuius diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum montem Sion onus Aegypti ecce Dominus ascendet super nubem levem et ingredietur Aegyptum et movebuntur simulacra Aegypti a facie eius et cor Aegypti tabescet in medio eius et concurrere faciam Aegyptios
Abbreviated transcription (Latin):
diligatis mincem. Per hoc in¬
telligere debemus hunc ẽẽ fructum
nr̃m de quo ait. ego uos elegi ut ea¬
tis &. fructũ afferatis. & fructus uester
maneat. E qd̃ adiunxit. ut qd̾cumq
petieritis patrem in nomine meo det
uobis. tunc utiq dabit nobis si diliga¬
mus inuicem. cũ & hoc ipsũ ipse dede¬
rit nobis. qui nos elegit ñ habentes fru¬
ctum. quia ñ eum nos elegeramꝰ: et
posuit nos ut fructũ afferamus. hoc ẽ
inuicem diligamus.¬

Expanded text:
diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus
Abbreviated transcription (Latin):
tura predixerit. In notitiam uenit:
quod fuerat ꝓphetatum. Ueritas illu¬
minat magos: infidelitas obcecat ina¬
gistros. Carnalis isrł non intelligit.
qd̃ legit: non uidet qd̃ ostendit. utitur
paginis quarũ non credit eloquiis.
patre ducta nobilitas: Ecce maior ser¬
uis minori: & alienigenis ui sortem
tue hereditatis intrantib. ei s testa¬
men ti qd̃ insola lutera tenes. reci¬
tatione famularis. Intret intret in pa¬
triarcharũ familiam. gentiũ plenitu¬
do: & benedictionem in semine abra¬
ham. qua se filii carnis abdicant. filii
promissionis accipiant.

Expanded text:
tura praedixerit, in notitiam venit tura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. patre ducta nobilitas? Nonne cirvis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
patre non terrena sed celestis progenies
speraretur.
d creandam ergo ꝓmissam posteri¬
tatem. heredes in syderib designati.
ortu noui syderis excitantur. ut in qͦ
celi adhibitum fuerat testimꝯniũ. celi
famuletur obsequiũ. Commuit ma¬
gos habitatores remotioris orientis.
di luminis claritate. uiri ad hec spec¬
tanda non inscii. magnitudinẽ signifi¬
cationis intelligunt:agente hoc sine du¬
bio in eoꝵ cordib inspiratione diuina.
ut eos tante uisionis mysteriũ ñ late¬
ret. & qd̃ ocłis ostendebatur in solitũ.
anunis ñ esset obscurũ. Demq officiũ
suũ cum religione disponunt: q hiis
se instruunt donis. ut adoraturi unũ
tria se credidisse demonstrent:auro
honorantes ꝑsonam regiam.myrra
& in urbe regia ostendi sibi postulant.
quẽ ad renandum didicerant natũ.
Conturbatur.herodes. timet saluti sue.
metuit potestati: requirit a sacerdotib
&. doctorib legis. quid de ortu xp̃i scrip¬

Expanded text:
patre, non terrena, sed coelestis progenies patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. d creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis hdi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam regiam, myrrhet in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
eficiente enim ubiq iusticia & to¬
to mundo in uana & maligna ꝓlapso:
ferret: uniuersitas hominũ sententiã
dampnationis exciperet. Sed in indul¬
gentiam ira translata est. & ut clarior
fieret exerende gr̃e magnitudo: tũc pla-¬
cuit abolendis peccatis hominũ sacra-¬
mentũ remissionis afferri. quando ne-¬
mo poterat desius meritis głari. Huiꝰ¬
aũ dilectissimi ineffabilis miscd̃ie ma¬
nifestatio facta est. Her ode apud uideos
cessione cessante. & pontificũ potesta¬
te destructa. alienigena obtinuerat
principatũ: ut ueri regis ortus illius
ꝓphetie. ꝓbaretur uoce que dixerat nõ
deficiet princeps ex iuda. neq dux de
femorib eius. donec uemiat cui repositũ
est. & ipse est expectatio gentiũ. De qͥb
quondem beatissimo patriarche abra-¬
he innumerabilis fuerat ꝓmissa succes¬
sio. non carnis semine. sed fidei secundi¬
tate generanda. & ⁊deo stellarũ multiui¬
dini comparata: ut ab omniũ gentium

Expanded text:
eficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, ferret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriari dilectissimi, ineffabilis misericordiae manifestatio facta est Herode apud Judaeos successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, doest, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium
Abbreviated transcription (Latin):
tem se dicit esse ih̾c .ꝙ discipulos suos
palmites. & patrem agricolam. unde
iampridem sicut potuimus disputa¬
tum est. In hac autẽ lectione cũ adhuc
de se ipso qui est uitis. & de suis pauni¬
tib hoc est discipulis loqueretur: ma¬
nete inquit in me q ego in uobis.
Non eomodo illi in ipso: sicut ipse in
illis. Utrũq enĩ ꝓdest ñ ipsi sed illis N¬
ta sunt quippe in uite palmites. ut
uiti non conferant. sed inde accipiart.
unde uiuant. Ita uero uitis est in pal¬
mitib. ut uitale alimentũ submini¬
stret eis: non sumat ab eis. Ac ꝑ hoc &
ranentem in se habere xp̃m .& ma¬
nere in xp̃o. discipłis prodest utrũq
radice alius pullulore qui aũ precisꝰ
est sint radice non roiest uiuere. De
niq adiungit & dicit. Sicit palmes
non potest ferre fructũ a semet ipso.

Expanded text:
tem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumquede viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non
Abbreviated transcription (Latin):
spexit sp̃ualium mirabilia bonorũ.
agnouit uerum fabricatorem celi ac
terre. & potentissimũ humani gene¬
ris conditorem. De cuiꝰ sapientia dici¬
tur. Omnia in mensura & pondere.
& numero constitufti. Uidit & do¬
mum quã edificauerat. idest incar-¬
nationem hominis assumpti. in quo
habitat omĩs plenitudo diuinitatis
corporaliter. Uidit & cibos salomo¬
cibus est ut faciam uoluntatem cius
qui misit me patris. cibus enĩ xp̃i est.
salus nr̃a. reficitur celestib epulis.
ꝓfectib nr̃is. cibus eius sumus. dum
acquisiti eccle in membra eius corpus¬
q transimus. uel cibos eius. altaris sa¬
cramenta celestia. de quib dicitur. Pa¬
nem celi dedit eis: panem angeloꝵ
manducauit homo.

Expanded text:
spexit spiritalium mirabilia bonorum, spexit spiritalium mirabilia bonorum, agnovit virum fabricatorem coeli et terrae, ac potentissimum humani generis Conditorem. De cujus sapientia dicitur: Omnia in mensura et numero et pondere constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos Salomocibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit Patris . Cibus enim Christi est salus nostra; reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus corpusque transimus. Vel cibus ejus altaris Sacramenta coelestia sunt, de quibus dicitur, Panem coeli dedit eis, panem Angelorum manducavit homo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. aurum. & geminas preciosas: &
hoc camelis portantib. idest ex gen¬
tili populo uenientib qui prius fu¬
te deformes. Cum hiis tanquã cum
munerib regina hec ingreditur ad
nia. & ornamenta uirtutũ. E locuta
est ei omĩa que habebat in corde suo.
i dest aꝑuit ei cor suum. manifestauit¬
q ei occulta conscientie sue. in confes¬
sione & penitudine precedentiũ deli-¬
ctoꝵ. Uideamus quid agat hec regina.
Uidens inquit regina saba omnẽ sa
pientiam salomonis. & domum quã
edificauerat. & cibos mense eius ꝙ ho¬
localista que offerebat in domo dñi.
non habebat ultra spiritum. u.¬
uid erat rationis ut prepotens
regina domũ. expensas. & cibos regios.
tantopere miraretur: Ergo hoc loco
aliqua maiora nos oportet inquirere.
Uidit gͦ eccła ex gentib congregata.
sapientiam p̃i. idest post carnalia in¬
stituta gentiliũ. post humanam et
animalem doctrinam philosophoꝵ.
accepit intellectum salutis & uite. in¬

Expanded text:
Christo, aurum et gemmas pretiosas, et Christo, aurum et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantibus, id est ex gentili populo venientibus, qui prius te deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad nia ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa quae habebat in corde suo, id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occulta conscientiae suae in confessione et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quae agat haec regina. Vide domum quam aedificavit, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis ut praepotens regina domum, expensas et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est, post carnalia instituta gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, in
Abbreviated transcription (Latin):
enit eccla ad redemptorem & eru¬
ditorem suum: ut de stulticia erroris
doctrinam ꝑciperet ueritatis. De qua
plenius sicut audiuimus. regnorũ
scribit historia: ita dicens. E ingres¬
sa regina. Ierłm. cum multo comita¬
tu & diuitiis. cũ camelis portantib
aroiata. & aurum infinitũ nimis.
& geminas preciosas:uenit ad salo¬
monem. & locuta est ei uniuersa q̃
habebat in corde suo. Ergo in figura
regine huiꝰ. eccl̃auenit ex gentib. ꝙ
a finib terre. imponens finem cupi¬
ditatib. uitiisq terrenis: ut audi¬
ret sapientiam salomonis. id est ueri
q unum. soluens inimicitias inter de¬
um & hominem in carne sua. Uenit
post ueteres & ꝓfanas suꝑstitiones. au¬
dire & discere de ficei illuminatione
& iudicio futuro: de anime immorta¬
litate. de spe resurrectionis & glaiiii.
gente uideoꝵ. situt prius synagoga so¬
los habuit hebreos. sed cum totius
mundi gentib. diuersisq nationib.
Uenit ergo exhibens munera digna

Expanded text:
enit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est, veri que unum, solvens inimicitias inter Deum et hominem in carne sua; venit post veteres et profanas superstitiones audire et discere de fidei illuminatione et judicio futuro, de animae immortalitate, de spe resurrectionis et gloria. gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna
Abbreviated transcription (Latin):
domũ z acharie atq e zabeth. quam¬
seruũ ac precursorem dñi pariturã
nouerat. salutat non quasi dubia de
oraculo quod acceperat. sed ut congra¬
tulatura de dono qd̃ conseruam acce-¬
pisse didicerat. non ut uerbum angłi
mulieris attestatione ꝓbaret. sed ut
mulieri ꝓuecte etate. uirgo iuuencła
ministeriũ sedula impenderet. Ut autẽ¬
audiuit salutationem marie elitabet᷑.¬
exultauit infans ia utero eius. & reple¬
ta est sp̃u scõ elirabeth. Aperiente os ad
salutandũ beata maria. repleta est sp̃u
sc̃o mox elizabeth. repletus & iohannes
atq uno eodem q spũ ambo edocti. illa
salutantem que esset agnouit. & matrẽ
dñi sui. debita cũ benedictione uenera a
portaretur intellexit. Et quia lingua
necdum ualuit. animo exultante salu¬
tauit. officiumq sue precursionis qͣm
libenter quã deuote iuuenis esset im¬
pleturus: & antequã nasceretur. adue¬
nienti dño quib ualebat inditiis inti¬
mauit.

Expanded text:
domum Zachariae atque Elizabeth, quamdomum Zachariae atque Elizabeth, quamservum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Ut autem salutationem Mariae Elizabetexsultavit infans in utero ejus, et repleta est Spiritu sancto Elizabeth. Aperiente os ad salutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata portaretur intellexit: et quia lingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursionis quam devote, quam libenter juvenis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit.