comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Neque: quem ad modum quatuor priora.
N eque quem ad modum ista sequentia: sed
es est : ide comedo & uerbicausa hoc ipsum
comedo comedis. comedit debuimus dicere.
& dicimus comedo comes. comest: Ergo qđ
deo alia÷ : Item in istis quod ÷ nolo uolo ali¬
a est: Item in eo qđ ÷ edo similiter alia est:
ncipit tractare dehis uerbis quȩ uerba natũ¬
rali ratione non possunt tota declinani : quid
N aetibi aliquis faci at questionem. & dicat
tibi declinamihi ista uerba poenits uperat
non declinantur : Sunt uerba aliqua
quae uerba naturali ratione def&ctiua sur
& ꝑdunt uires omniratione amabo :
+ COGRapHia
aeuia quo ducit dicemus¬
nonubi cato descendit non
discedit : Et interrogemus quodie.
quaq hora sol& ireforas & esseforis:
&cti inlitus dicamus. dilati in portum:
Introimus uel in rumpim: intus sumus:
U ado ad gram maticum uel ad medicũ
disco apud istos dicendum: In pro¬
fundum nũmi &m arcam conduntur¬
DA& inuehor & iocor in marcum:¬

Expanded text:
neque quem ad modum quattuor priora neque quem ad modum quattuor priora neque quem ad modum ista sequentia; sed es est, id est comedo. et uerbi causa hoc ipsum comedo comedis comedit debuimus dicere, et dicimus comedo comes comest. ergo quodeo, alia est; item in istis, id est nolo uolo, alia est; item in eo quod est edo similiter alia est. incipit tractare de his uerbis, quae uerba naturali ratione non possunt tota declinari. quid nec tibi aliqui faciat quaestionem et dicat tibi, declina mihi ista uerba. penitus non declinantur. sunt uerba aliqua, quae uerba naturali ratione defectiua sunt et perdunt uires omni ratione. amabo, ographia haec uia quo ducit? dicemusnon ubi. cato descendit dicimus, non discendit. interrogamus: quo die uel qua hora solet ire foras et esse foris? eiecti in litus dicamus, delati in portum. intro imus uel inrumpimus, intus sumus. uado ad grammaticum uel ad medicum, disco apud istos dicendum. in profundum nummi et in arcam conduntur. inuehor et iocor in Marcu
Abbreviated transcription (Latin):
eram passiua sunt: Nudeo similiter audebã
audebo tempus ꝑ fetum ausussum aususerã
&dicunt ista in aequalia: Non tt aequalem
habent d&linationem : presenti enim & pr&e¬
nito inperf&to & futurum actiua sunt: Pi&e¬
uito ꝑfe&to & plus quam ꝑ f&cto passiua sunt
gaudeo & audeo a nomaladicuntur : & Co¬
acerualiit donatus multa uerba & f&cit nobis
confusionem ait sic. Ista confusa sunt id÷ a no¬
mala sunt uescor feror edo prandeo no¬
lo uolo : Eccẽ ista reuera inaequalia sunt :¬
Dixe sem uera quia anomalia sunt. sedtamen
non unar anomalian habent uerba omnia:
Molo & uolo altera ⁊ habent anomaliã: Nam
nolo & uolo anomalia sunt : sed non sic quem ad
modum illa audeo gaudeo: Nam &ce nolo
uolo debueramus s&undim regulam dicere
nolo nolis nolit : & dicimus nolo nonuis. non
uult: Item uolo uelis. uelit: & dicimus uolo
uis. uult : a nomala sunt aliaratione non ut
illa: Item edo anomalum ÷ : sed non eita :

Expanded text:
eram passiua sunt. audeo similiter, audebam eram passiua sunt. audeo similiter, audebam audebo; tempus perfectum ausus sum, ausus eram. et dicunt ista inaequalia: non enim aequalem habent declinationem. praesenti enim et praeterito inperfecto et futuro actiua sunt; praeterito perfecto et plusquamperfecto passiua sunt. gaudeo et audeo anomala dicuntur. et coaceruauit Donatus multa uerba et fecit nobis confusionem: ait sic, ista confusa sunt, id est anomala sunt, uescor fero edo prandeo nolo uolo. ecce ista re uera inaequalia sunt {dixit re uera quia anomala sunt}. sed tamen non unam anomaliam habent uerba omnia. nolo et uolo alteram habent anomaliam: nam nolo et uolo anomala sunt, sed non sic quem ad modum illa, audeo gaudeo. nam ecce nolo uolo, debueramus secundum regulam dicere nolo nolis nolit, et dicimus nolo non uis non uult; item uolo uolis uolit, et dicimus uolo uis uult. anomala sunt alia ratione, non ut illa. item edo anomalum est, sed non est ita,
Abbreviated transcription (Latin):
cis : Nam sunt uerba quȩ miscent istas
ipsas declinationes debemus scire illas
ne nobis fatiant errorem: Eaudeo
&ce hoc uerbum duas istas declinationes
confusas hab& : Nam prȩsenti tem pore
& preenito in ꝑfecto & futuro. actiuam
hab& d&clinationem: Pr&erito ꝑfecto
& plus quã ꝑf&ctũ passiuam hab& declina¬
tionem Caudeotale ÷ quale doceo: gau¬
debamtale ÷ qua ledocebam: gaũdebo
talex qualedo cebo: E contrario uenit
tempus ꝑ f&ctum gauis sussum. gauisus
eram : Fale ÷ gauis sussum: acsidicas doctus sũ
NT alet gauissuseram : acsidicas doctuseram:
Ergo quomodo discriminas ista uerba ut per
tempora diuidantur: Hax autem tempo ra
inomnibus diuiduntur . Indicatiui ut presens
tempus & pr&eritũ ꝑfectum & futurum acti¬
uam babeat significationem: Pr&enitum
ꝑf&tum & plus quam ꝑ fectũ passiuam habe¬
at significationem: G audeo gaudebam. gau¬
debo ista actiua sunt : Qauis sussum gauissum

Expanded text:
cis. nam sunt uerba quae miscent istas cis. nam sunt uerba quae miscent istas ipsas declinationes. debemus illa scire, ne nobis faciant errorem. gaudeo, ecce hoc uerbum duas istas declinationes confusas habet. nam praesenti tempore et praeterito inperfecto et futuro actiuam habet declinationem, praeterito perfecto et plusquamperfecto passiuam habet declinationem. gaudeo tale est quale doceo, gaudebam tale est quale docebam, gaudebo tale est quale docebo. e contrario uenit ad tempus perfectum, gauisus sum, gauisus eram: tale est gauisus sum, ac si dicas doctus sum; tale est gauisus eram, ac si dicas doctus eram. ergo quo modo discriminas ista uerba? ut per tempora diuidantur. sic autem tempora in omnibus diuiduntur, {indicatiui} ut praesens tempus et praeteritum inperfectum et futurum actiuam habeat significationem, praeteritum perfectum et plusquamperfectum passiuam habeat significationem. gaudeo gaudebam gaudebo, ista actiua sunt; gauisus sum gauisus
Abbreviated transcription (Latin):
& modo dico defacua seddixitibi &iam
tunc qm̃ destice sunt ꝑ sonȩ deuerbo ꝑfecto
Vt puta. Nolih& ponere xempla : sed alia po¬
nanus : Puta doceo doces doc& tale :
quem admodum illud: Sedeo sedes sed &
tale est quale pud&: tale est quale penit&
Ergo ideo diximodo ista uerbaesse defecti¬
ua quia in .&. &eunt : Qomnia que in .&.
&eunt idestiȩ sunt personȩ auerbis per¬
factis: Siuna est dificientibus duabus
& illo lo co bene in ꝑsonale dixi: & hoc lo co
benedef&ctiuum dixi: Em̃ uid&ur hoc
factũ uerbum eẽ perditis duab personis
uerbum d&clinationẽ quã inchoa uent ab
in itio : ipsam deb& seruare usq ad finem:
Puta actiuam usquead finem ips am deb&
actiuam seruare : Passiuam usq ad finem.
uum ÷. per omnes modos deb&esse actiuum:
terum legor legere utinam legerer cum legar
ubique passiua declinatio est : uerbum ergo
quam declinationem inchoauerit : ipsam
deb& ꝑducere usq: ad finem &ceptis pau¬

Expanded text:
et modo dico defectiua; sed dixi tibi etiam et modo dico defectiua; sed dixi tibi etiam tunc quoniam tertiae sunt personae de uerbo perfecto. ut puta noli haec ponere exempla, sed alia ponamus: puta doceo doces docet tale est quem ad modum illud, sedeo sedes sedet tale est quale pudet, tale est quale paenitet. ergo ideo dixi modo ista uerba esse defectiua, quia in et exeunt, et omnia quae in et exeunt tertiae sunt personae a uerbis perfectis. si una est deficientibus duabus, et illo loco bene inpersonale dixi, et hoc loco bene defectiuum dixi, quoniam uidetur hoc factum esse uerbum perditis duabus personis. uerbum quam declinationem inchoauerit ab initio, ipsam debet seruare usque ad finem. puta actiuum usque ad finem ipsam debet actiuam seruare, passiuum usque ad finem uum est, per omnes modos debet esse actiuum. iterum legor, legere, utinam legerer, cum legar, ubique passiua declinatio est. ergo uerbum quam declinationem inchoauerit, ipsam debet perducere usque ad finem exceptis pau
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio presentis ÷: Ergo uid&ur odi
temporis esse presentis s&cundum elocutio nẽ :
S&cundum artem nonpo dest esse: Quaratione
mus qđ in .i. exit : & tunc possumus adillius
similitudinem hoc facȩre: odi feci legi. scyp¬
si pr&eritũ tempus ÷ per f&tum: Ergo ista
dubia siquis te interroga uerit & dixerit. odi
cunis temponis ÷ si ad ȩlocutionem : concedoti¬
bi ut sit presen stemponis : Si ad regulam
Necesse habeo dicere prertꝗ temporis : Nul¬
lum n potest p̃ senti tempore & irein .i. in di¬
catiuo modo nisi in .o: Ecce habes uerba
alia in regulis alia in elo cutionibus alterum
ad factum hab& inelocutione alterum inre¬
gulis. SCi. & hoc defectiuume Cane
tione Qm̃ nulla pus itaexit socundim ip
a mregolam : Qm̃ nuilum prȩseno s temporis
uerbum podest inuenire mum &iens sedin
O: Hocautem num &it engode ftequu mest
Pud& similit defctiuum e Superaus dixi¬
mus. pud& ted&. uerba esse mpersonalia:

Expanded text:
sine dubio praesentis est. ergo uidetur odi sine dubio praesentis est. ergo uidetur odi temporis esse praesentis secundum elocutionem; secundum artem non potest esse. qua ratione? mus, quod in i exit, et tunc possumus ad illius similitudinem hoc facere, odi. feci legi scripsi praeteritum tempus est perfectum. ergo ista dubia siqui te interrogauerit et dixerit: odi cuius temporis est? si ad elocutionem, concedo tibi ut sit praesentis temporis; si ad regulam, necesse habeo dicere praeteriti temporis. nullum enim potest praesens tempus exire in indicatiuo modo nisi in o. ecce habes uerba alia in regulis, alia in elocutionibus. alterum adfectum habent in elocutionibus, alterum in regulis. sum, et hoc defectiuum est ea rationesam regulam, quoniam nullum praesentis temporis uerbum potest inueniri in um exiens, sed in o. hoc autem in um exit, ergo defectiuum est. pudet similiter defectiuum est. superius diximus pudet taedet uerba esse inpersonalia,
Abbreviated transcription (Latin):
diffeyentiã sine cafu nulla & tantȩ statione
Brgo uerba neutra sunt que in .o. &eunt: utc
nato cogito odio: Sunt quȩ in .i. ꝯxeũt
ut odi. noui. memini: Sunt que inum &e¬
unt ut sum ꝓsum: Sunt que in. & ꝯceunt
ut puda ted&: Sed scire debemus non eẽ
neutralia firma & plena : uisi que in .o. gce¬
unt ut ⁊ nato : Illa uero que in .÷. ꝯceunt: ut
odi: uel inum. ut ꝓsum uel in & itpud&s
ista actiua iadicantur Istatrea odi noui
memini : inuenimus apud aucto resuranuo
positias: Ucc ipsum memini cuiustem poys
Amo cuiustemporis ÷ presentis: &ecep̃sentis est
amoillum: odi ego & ipsum presentis ÷ si amo
illum p̃sentiis est: &odi illum presentis tempo¬
ris est : Ecce elocutio doc& & hoc ipsum uer¬
bum. odi p̃sentis temporis ÷ : Num quidenĩ
sic dico amaui illum : Non sed illum hominẽ
amo: Ergo & itadico illum hominem odi:
quem admodum dico illum hominem amo:
tempus presens : Sic &illum hominem odi.

Expanded text:
differentiam sine causa nulla extante ratione. differentiam sine causa nulla extante ratione. ergo uerba neutra sunt quae in o exeunt, ut est nato cogito; sunt quae in i exeunt, ut odi noui memini; sunt quae in um exeunt, ut sum prosum; sunt quae in et exeunt, ut pudet taedet. sed scire debemus non esse neutralia firma et plena, nisi quae in o exeunt, ut est nato. illa uero quae in i exeunt, ut odi, uel in um, ut prosum. uel in et, ut pudet, ista actiua iudicantur. ista tria, odi noui memini, inuenimus apud auctores uarie posita. hoc ipsum memini cuius temporisamo cuius temporis est? praesentis. ecce praesentis est amo illum, odi ergo et ipsum praesentis est: si amo illum praesentis est, et odi illum temporis praesentis est. ecce elocutio docet hoc ipsum uerbum odi esse praesentis temporis. numquid enim sic dico, amaui illum? non, sed illum hominem amo. ergo et ita dico, illum hominem odi: quem ad modum {dico} illum hominem amo tempus praesens est, sic et illum hominem odi
Abbreviated transcription (Latin):
÷ licentia formandorum participiorum
Lic& mihi formaye pasticipium sine uer¬
bo: Deinde illud quando facit partici¬
pium futuri temporas indus : lamnon
potest uerbum deponens eẽ sed cominu¬
Cum enim fecerant cõmune uerbũ accipi& qua¬
tuor participia & duo futura incipi& adnittere :
Nouimus tt commune uerbum ẽẽ criminos te
& craminor ate : Ergo cum desinit uerbũ
deponens : & fi& commune agentis & pa¬
cients significationem hab& Commune
ergo uerbum ÷ qđ agentis & pacientis signi
ficationem similit̃ ꝓfr&. ut sidicas cꝯminor
Nam & craminor illum possum dicere. &
criminor ab illo : De autem ꝯ fusio dis¬
cernit cassibus : Namsi iungas accm ager
&upsa ł neutralia : Voluert̃  & in hoc ipso
discr&ionem facere quando ÷ neutrũ :
Quando neutrale. Neutrum nomen uolunt
di: Neutrale uerbum uolunt dici: Si dicas¬
Pata hoc nomen quale est neutrum. hoc uer¬
bum. quale ⁊ neutrale. sed abuerunt istõ

Expanded text:
est licentia formandorum participiorum, est licentia formandorum participiorum, licet mihi formare participium sine uerbo. deinde illud: quando facit participium futuri temporis in dus, iam non potest uerbum deponens esse, sed commucum enim fecerit commune uerbum, accipiet quattuor participia et duo futura incipiet admittere. nouimus enim commune uerbum esse, criminor te et criminor a te. ergo cum desinet uerbum deponens <esse> et fiet commune, agentis et patientis significationem habet. commune ergo ueficationem similiter profert, ut si dicas criminor: nam et criminor illum possum dicere et criminor ab illo. haec autem confusio discernitur casibus. nam si iungas accusatiuuipsa exeuntia. uoluerunt enim et in hoc ipso discretionem facere, quando est neutrum, quando neutrale. neutrum nomen uolunt dici, neutrale uerbum uolunt dici. puta si dicas hoc nomen quale est? neutrum. hoc uerbum quale est? neutrale. sed adhibuerunt istam
Abbreviated transcription (Latin):
dus exit: Futa loquor. fac pasticipiũ presens
loquens pr&eritum locutus. fac futurum locu¬
turus. loquendus non facit: Puta siquis dicat
posteritati loquendi dico solocismus est:
Sed debemus dicere posteritaq locuturi:
Ergo uerbum deponens ideo dicitur. qđ ñ
deponat . R litterã. Sed qđ unum partipiũ
deponat deduobus futuris: De ponit aut̃
illud quodindus &ait: ¶ommune autem uer
quitibi obiciat. a pud statium : Hegimusenĩ
apud statium cum sint uerba deponentia:
tamen futurum tempus &iã indus mittt
quidergo dicimus eum solo cismũ f&cisse :
Dabimus ei ex cusationes: Excusatio enim
huicyei dandae. Siuis aliquid eloqui pe¬
nitus uti nondebes: Siautem uis ponere
adhibe aliquem & cusationem : Primum
pasticipium sine uerbi originei. fecisse
Ideo fecisse qm̃ habemus usur pandorum
partcipiorum licentiã : Vt diximus inter¬
rentio loquendus participium est sine
uerbicrigine: Ergo quando dico loqueni¬
dus pasticipium ⁊ sine uerbiorigine: qm̃

Expanded text:
us exit. puta loquor, fac participium praesens loquens, praeteritum locutus, futurum locuturus; loquendus non facit. puta siqui dicat: posteritati loquendi, dico soloecismus est, sed debemus dicere: posteritati locuturi. ergo uerbum deponens non ideo dicitur, quod non deponat r litteram, sed quod unum participium deponat de duobus futuris; deponit autem illud quod in dus exit. commune autem uerbnequi tibi obiciat apud Statium: legimus enim apud Statium, cum sint uerba deponentia, tamen futurum tempus etiam in dus mittere. quid ergo? dicemus eum soloecismum fecisse? dabimus ei excusationes: excusatio enim huic rei danda est. si uis aliquid eloqui, penitus uti non debes; si autem uis ponere, adhibe aliquam excusationem. primum participium sine uerbi origine fecisse, ideo fecisse, quoniam habemus usurpandorum participiorum licentiam, ut diximus et in Terentio {loquendus participium est sine uerbi origine}. ergo quando dico loquendus, participium est sine uerbi origine; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
nia huius modi. nc nina & breuiseste.
st uerimus coniunctatiuo modotemporx
actiuo coniunc tectiuomodo. Diceres
uerbo pcessiuo indicatiuo modo Mira¬
mur opera. admira muruiftites
Labium superius dicitur. Habrũ infe¬
rius: Postrũnonest nisiquod incuriun
est Exercitus laborib exercitatꝰ
studus. minores esseres ecliquas
aut homines dicimus. Namminoris
emptum aut ccestimatum qui ppiom
rectescribimus : Sicut & pluris qd
moiore summatexatur: Pluresue¬
rode multitudine scribimus. plures
comparatiui gradus est. Ciceroplu
res predonum dices capit seruilius
quac me&eri positiuum babet
multi suꝑ lactiue m plurimi:

Expanded text:
nia huiusmodi nomina. et breuis est. nia huiusmodi nomina. et breuis est. fuerimus coniunctiuo modo temporeactiuo coniunctiuo modo, diceris uerbo passiuo indicatiuo modo. miramur opera, admiramur uirtutes. labium superius dicitur, labrum inferius; rostrum non nisi quod incuruum est. exercitus laboribus, exercitatus studiis. minores esse res aliquas aut homines dicimus. nam minoris emptum aut aestimatum quippiam recte scribimus, sicut et pluris, quod maiore summa taxatur. plures uero de multitudine scribimus. plures comparatiuus gradus est; Cicero: «unus plures praedonum duces cepit Publius Seruilius, quam ceteri». positiuum habet multi, superlatiuum plurimi.
Abbreviated transcription (Latin):
& posterior eduobus. Alter deduobusdi
citur alius demults: Var inter iectio
dolentis est ue. coniunctio subiunctatiua
rei sermonescumdiptongo & quadĩ digni¬
tate scribiuoluerunt: precariautẽ
re se Uergilus equidem merui
tius a uaritiae. neccrimina frugiali
b. es sedeb& cum consonans . p. fides
defidelitacte. fidis decorda. disestus
oratur est. de sestus de relictus. Dela¬
tor quide fest adacusandumdlator quide¬
fest ad proferendum. Deluit qui purgat
diluit quitemperat. Iuuius demorte mithri
Enuleus ut acutumsit qui a nomen a sono
uocis accepit: Deducodeami copro¬
ducendo deduco aũ est distra. Ho.
de rectum in rectum uadens. directum
in late ccrreptum. Partem nomen
est pccitim ceduerbi umest. Fiastus de
uidetur uel probatur:. Apparec
quiuidtur ad paer& quiobsequitur
Con fegulae roctione sed discernendi
intellectus gratia: hercules achi¬
les uerres. recto casuper .e. scri¬
buntur:. Genetiuo autemꝑ .i. &om¬

Expanded text:
et posteet postecitur, alius de multis. uae interiectio dolentis est, ue coniunctio subiunctiua. rei sermones cum diphthongo et quadam dignitate dici et scribi uoluerunt. precari autemre se. Virgilius: equidem merui sius? auaritiaene crimina frugalitab esse debet, cum consonans, p. fides de fidelitate, fidis de chorda. disertus orator est, desertus derelictus. delator qui defert ad accusandum, dilator qui differt ad proferendum. deluit purgat, diluit temperat. Liuius de morte Mithridinuleus, ut acutum s<ona>t, quia nomen a sono uocis accipit. deduco de amico producendo, diduco autem est distraho. derectum in rectum uadens, directum in latera rectum. partem nomen est, partim aduerbium. fastus de uidetur uel probatur. apparet qui uidetur, adparet qui obsequitur, non regulae ratione, sed discernendi intellectus gratia. Hercules, Achilles, Verres recto casu per e scribuntur, genitiuo autem per i: et om
Abbreviated transcription (Latin):
igitur hocopus mittitur in quo labora¬
bis plurimum cui neces se est emenda¬
re ipsumqui ali quidemendare pre¬
sumpsit donauit diuina pi&ces ut
qui scriptum ate obseruare uolum:
porsimus : Uale memor nr̃i& p̃si¬
diummeum :¬
groecus cumlatinȩ scribas per
Ediptongon stribendũ ñ ut quidã
puteent ꝑ agrrcius t ricenide
tricentir dices  rigeni dexxx
Accer sit quie uocat. Acessit qui
accusat sicut cicero ñ capitis arces¬
stre. Equando increpaendo uel
in quirendo in terrogaentis estad¬
uerbium: Et quando simplici¬
ter loquentis. similiter . en cum
ostendis em. cumincrepaescicers
em. cuitũ quaq liberos tute comiit¬
tes nem̃ cumdolor iram moue¬
rit. Autcum aed mireti a uelcũ
cogactio stuporem Aceruus
molis est acerbus inmaturus aut
aesper signis in signis: Abitumsi¬
ne adspircctione decbces su scribis.
Habitum de uestitu uel de gestu mem¬
bris quedicimus. Sicit primus emualqs
& priore diobus. Itacpostremus de mubqs

Expanded text:
igitur hoc opusculum mittitur, in quo laboraigitur hoc opusculum mittitur, in quo laborabis plurimum, cui necesse est emendare ipsum qui aliquid emendare praesumpsit. donabit diuina pietas ut, qui scriptum a te obseruare uolumus, possimus. uale memor nostidium meum. dgroecius, cum Latine scribas, per diphthongon scribendum, non, ut quidam putant, per i Agricius. triceni de tricentis dices, trigeni de triginta. accersit qui euocat, arcessit qui accusat; sicut Cicero: «non capitis arcessere». ecquando increpando uel inquirendo interrogantis aduerbium est, et quando simpliciter loquentis. similiter, en cum ostendis, em cum increpas; Cicero: «em cui tuos liberos tute committas»; hem, cum dolor iram mouerit, aut cum admiratio uel cogitatio stuporem. aceruus molis est, acerbus immaturus aut asper. † segnis  insignis. abitum sine aspiratione de abscessu scribis, habitum de uestitu uel gestu membrisque dicimus. sicut primus e multis et prior e duobus, ita postremus de multis
Abbreviated transcription (Latin):
omino tucherio ep̃o. A groecius¬
Libellum caprideor thograpbia
misistimihi. Haec quoqꝙ resꝓposi¬
totuo & moribustus congrux. utque nos
in huius uitae actibi corrigere uis&ła
inscribendi studus emendocres nhil
ergo qł in nob est alienum a castigatio¬
ne tuce credis. Omnia nr̃a ei que dic tupar¬
ua sunt sollicita indecgerimaris: duuen¬
do adscribendum Abanimo &eedmanum
Acorde & cadasdiculum ꝑuenis. hoc est
uere simmumdẽ sccerdotem cõmissos
sbihomines ut ipsidicitis & secundun spm̃
imbuere & secundum litte rã ꝑducere
Huic ergo caprilibro deor hogra phia su
deꝓpridiate & differentia sermonũ
quatcdam adiecienda subieci: Non đ
uistaentȩ periciȩ aliquid p̃ter mi serttꝰ
tecmmultis presertim litterarum
opibus celebratus. & in commendando
&im cicerone precipuus. Sed mos
difficilia puta mus que illȩ ut facilia
neglexit: Ego aute mcredidibuaec
ambigua aliquantis uidere que miba
obscura frequenter fuerant: Adte

Expanded text:
omino Eucherio episcopo Agroeciuslibellum Capri de orthographia misisti mihi. haec quoque res proposito tuo et moribus tuis congrua est, ut, qui nos in huius uitae actibus corrigere uis, etiam in scribendi studiis emendares. nihil ergo quod in nobis est alienum a castigatione tua credis: omnia nostra, et quae dictu parua sunt, sollicita indage rimaris, a uiuendo ad scribendum, ab animo ad manum, a corde ad articulum peruenis. hoc est uere summum dei sacerdotem esse, commissos sibi homines, ut ipsi dicitis, et secundum spiritum imbuere et secundum litteram perdocere. huic ergo Capri libello, de orthographia et de proprietate ac differentia sermonum, quaedam adicienda subieci, non quod uir tantae peritiae aliquid praetermiserit, tam multis praesertim litterarum operibus celebratus et in commentando etiam Cicerone praecipuus, sed quia nos difficilia putamus quae ille ut facilia neglexit. ego autem credidi haec ambigua aliquantis uideri, quia mihi obscura frequenter fuissent. ad te
Abbreviated transcription (Latin):
mandotibi cedo potenti ministro parenti
largior amico dono proximo obsequor
domino aduer sor inimico gratficor ill
subs cribo aepistolis. ad sumstienti. pareo legi
b. mando ꝓpinquo maledicoinimis suadeo
amicis. inputo iudicibus. parco amicir. no¬

Expanded text:
mando tibi, cedo potenti, ministro parenti, largior amico, dono propinquo, obsequor domino, aduersor inimico, gratificor illi, suscribo epistolis, adsum clienti, pareo legiba: mando propinquo, maledico inimicis, suadeo amicis, imputo iudicibus, parco uicinis, no
Abbreviated transcription (Latin):
ruminat & rumino: Dilibuit dic ungue
nulla uox nr̃a adscisc&. Ideo in sulta¬
bis dicentibus gylam subdiolegimus audi¬
mur uero deeo qđ subiungebant u&eres
&dicebant subdio celo. Mastulus est¬
Tor TIXOrC amarte non marculus:
Saeua fames ñ famis dicendum Felicem
ñ filicem dicere debemus. unde & felicita
operapriores dixer̃ celata. unde & felix
quamita credo dictã quolsit minus fe¬
lix aruis polenta ñpulenta dicendũẽ
Pictumrationis est. fixum uetustatis.
Ut pingo pictum sic fingo fictum facit
participeliter : Cobius piscis ñ
numquam gobio legitur. Turpedo
est ñ turpido. Ne quam ñmalum sig¬
nificat sed inutilem&est cTT T¬
TΩN ut frugi. Uensica -t
hab& qui a non est sine uento. Ianisemꝑ
dicendum nihilest IA. Itemnon ia¬
mus sedeomus. Mantuasam itcelicein
guis tinguit. Ingeni profer sicut officii
Auddacte r latinumest sed audae teui
melius ꝙ nomina .x. litteratermuna¬

Expanded text:
ruminat et rumino. dilibuit dic unguento, ruminat et rumino. dilibuit dic unguento, nulla uox nostra adsciscit. ideo insultabis gylam dicentibus. sub diuo legimus, audimus uero de eo quod subiungebant ueteres et dicebant: sub diuo caelo. Martulus ἱερεύς a Marte, non marculus. saeua fames, non famis dicendum. felicem, non filicem dicere debemus. unde et felicata opera priores dixerunt caelata. unde et felix, quam ita credo dictam, quod sit minus felix aruis. polenta, non pulenta dicendum est. fictum rationis est, fixum uetustatis. ut pingo pictum, sic fingo fictum facit participialiter. gobius piscis, non numquam legitur gobio. torpedo est, non torpido. nequam non malum significat, sed inutilem, et est monoptoton, ut frugi. uensica n habet, quia non est sine uento † iam semper dicendum, quia nihil est ia. item non iamus, sed eamus. montosam Italiam guis tinguit. ingenii profer, sic officii, tur. audacter Latinum est, sed audaciter melius, quia nomina in x littera termina
Abbreviated transcription (Latin):
de ornatus umbr&: causa fiebant scenae
aq ante scenã sunt appellabantur u&e
seduessis hoc ÷ mensmutatis: Sicna in¬
uessis pannis agitasse aurigas seduessis:
Balnea dilauant non dilauantur ad ho¬
mines utroq modo potestbci : Quadigas
trigas bigas pluraliter & fer: antem¬
nas quoq: ñ aliter priscis memoratus plu¬
coercentur : Pluraliter uero carceres
abicurrus effunduntur : Pasticipium
a nomine mpliciter discemnitur : conpa¬
ratione declinatione. significatione:
Numeri nomina communia sedes res
spes labes clades: Frequentatiua cae¬
nito. pransito lecico dictito cur sito
uetito & hacratione notast̃ ito abitoq
Cum degenere alicuius nominis ãbiguis
pluralem consulenumerum: ut puta
si quȩras hic pratus sit. an hoc pratrũ
plura liter cum facit ha& prata. Nereci¬
uita e & ñ num quã prandeo n&e non
est liberares mihi : Rumigat nihil ⁊ sed

Expanded text:
de ornatus umbraeque causa fiebat et ab umde ornatus umbraeque causa fiebat et ab umae ante scenam sunt appellabuntur, ut sed uersis, hoc est transmutatis; sic nec inuersis pannis agitasse aurigas, sed uersis. balneae dic lauant, non lauantur. ad homines utroque modo potest dici. quadrigas trigas bigas pluraliter effer, antemnas quoque non aliter {a} priscis memoratas {nisi plucoercentur, pluraliter uero carceres, unde currus effunduntur. participium a nomine tripliciter discernitur, comparatione, declinatione, significatione. numeris etiam nomina communia sunt, ut sedes res spes nubes labes clades. frequentatiua uerba sunt caenito pransito lectito dictito cursito uectito: ex hac nota sunt ito habitoque. cum de genere alicuius nominis ambigis, pluralem consule numerum: ut puta si quaeras, hic pratus sit dicendum an hoc pratum, pluralis numerus cum faciat haec prata nec reciuita est et non numquam prandeo et nec non est libera res mihi. rumigat nihil est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
librum : Sic milits puergalearius r&cte
:namceleber quidicunt sinecerebro
fiunt Respondinibilt. Respondidi
ciceroni hargina ñ barginna genꝰ
cui barba ricum sit : uasa ista ħ uinana
sunt uinaria cella uulgus ad hacr&ci¬
n& deprisca i&t loquela: Sobius
ꝑi. ñ ꝑe. scribendum. Sedi non socus
te s secundum tẽ dicendum Liudos
aliquem longe egregios fecisse dices
non dedisse : Virducit mulier nubit
Induxit prochcepit. sedige abeaRõe
non dr̃ nisicum significam: in aliam
pastẽ duxx̃ ut secdix foras. Patre
ac matre car& quis cognato fratre acsordre
ñ opib car&e ac nummis: Nongentos. non
naginti: Castigauit utidicas corripuit me
Hic lanius nomen est : uerbũ autẽ lanio as at¬
ꝓrostris qđ dicimus anterosira significat
ut ꝓmuris: Sic ersint qui pros cenia ap¬
pellant id ÷ scenam operosam fabricam
& aduersȩ. cauae quaea pud grecos de fron¬

Expanded text:
libum. sic militis puer galearius recte libum. sic militis puer galearius recte est. nam cereber qui dicunt sine cerebro uiuunt. respondidi nihil est: respondi dic Ciceroni. bargena, non bargina, genus cui barbaricum sit. uasa istaec uinaria sunt, uinaria cella, uulgus adhuc retinet de prisca uerba loquela. sobrius per i, non per e scribendum. sedi non secus te, sed secundum te dicendum. ludos aliquem longe egregios fecisse dices, non dedisse. uir ducit, mulier nubit,induxit pro decepit. seduxit ἀκύρως non dicitur, nisi cum significamus: in aliam partem duxit, ut seduxit foras. patre ac matre caret quis, cognato, fratre sororeue, non opibus caret aut nummis. nongentos, non nonacenta. castigauit me uti dicas, non corripuit me. hic lanius nomen est, uerbum autem lanio lapro rostris quod dicimus ante rostra significat, ut pro muris. sic errant qui proscenia appellant {id est scenam} operosam fabricam ex aduerso caueae, quae apud Graecos de fron
Abbreviated transcription (Latin):
culinaerunt ut hic canis crinis cinis am¬
nis Hicradius non autẽ gradium: Illes al
as persus musarũ. ñ erithoc sal & haesa¬
les sed hic NΝΓCΩIC erit qđ edimus: Hi
sales pluraliter urbanitatis alicuius: Hic
plumus mollis: Idem ꝓducte refestur ad
ꝑ sonam masculini generis : & iã in plurali
numero ut idem lupus &idem lupi : Idem
correpte neutri &adrẽ refestur utidem
scamnũ. idem rus: mipaula. & miemilia
non dicendum. quia mi masculinigeneris
ꝓ nomen non feminini &ortũ ÷ apyma
positione meus: Seddicimus mea paula
& mea emilia. meum caput . & meum
brachium : N& ñ &alle solocis mus ubi
dicier audis omnib: & maior & melior
cum sinchrysis. Omnib: aliter ubi est
cunctorum autem in lustrissimus ut est
similiter. malto est hic dignior illo di¬
rendũ qs̃ eot hoc potius. aut illud cum
Mustectius panis roctedietur. & mustociũ

Expanded text:
culina erunt, ueluti hic finis crinis cinis canis amculina erunt, ueluti hic finis crinis cinis canis amnis. hic radius, non hoc radium ille sal aspersus Musarum est: non erit hoc sal haeue sales, sed hic sal ἑνικῶς erit quod edimus, hi sales pluraliter urbanitatis alicuius. hic puluinus mollis. idem producte refertur ad personam masculini generis etiam in plurali numero, ut idem lupus et idem lupi. idem correpte neutri est et ad rem refertur, ut idem scamnum et idem rus. mi Paula et mi Aemilia non dicendum, quia mi masculini est generis pronomen, non feminini, et ortum est a prima positione meus; sed dicendum mea Paula et mea Aemilia, o meum caput, o meumque brachium. nec non et ille soloecismus est, ubi dicier audis: omnibus maior et melior, cum syncrisis omnis, / alter ubi est, cunctorum autem illustrissimus hic est. similiter multo est hic dignior illo,rendum est, quasi hoc potius sit aut illud, cum mustacius panis recte dicimus et mustacium
Abbreviated transcription (Latin):
mores &ercebis: locicum dicimus quatenus
arborerit. buxum autem materi a ipsa:
Hic malus nauis hax malus frugifera
arbor Pmnas murorũ : Pennas auium
dicimus: lases piceum florem: aut cauleũ
laser aiunt: &ꝓbrat qui cõmemorit q̃ presti
Obprobrat qui ob probrium obi&it: S conpiobellica
pidato dicendum. Nequidem fieri potest non di¬
cendum : sed nefieri quidem potest ut disiunctũ
cendum: non pulchra liborrica : Vaedati¬
uus. & accus sequidebent non alius : ut uae
populomaurorum. &uae populum mau¬
rorum: Salsa menta ꝓferre nontimeas
latinum ÷ : Ouotanta a caniatanta du¬
plum triplum u&eres inusuhabuerunt:
Omne animal p&cus homine &cepto uocita¬
tũ ÷ : Mox alia mordibo &ordiartelam
us puteus cuneus. laqueus postis margo
ueper ł uepres masculinast : Hic cardo hic
flos pons: Hoclutum atque macellũ enFu¬
ĩs. singularit̃ ei rememento: Hic& ennius

Expanded text:
mores exercebis; loci, cum dicimus: quatenus mores exercebis; loci, cum dicimus: quatenus arbor est, buxum autem materia ipsa. hic malus nauis, haec malus frugifera arbor. pinnas murorum, pennas auium dicimus. laserpicium florem dicimus, at caulem laser aiunt. exprobrat qui commemorat quae praestitit, obprobrat qui obprobrium obiectat, hoc est uitium. scorpio bellica pidato dicendum. ne quidem fieri potest non dicendum, sed ne fieri quidem potest, ut disiunctum cendum, non pulchra liburna. uae datiuus et accusatiuus sequi debent, non alius, ut uae populo Maurorum et uae populum Maurorum. salmenta proferre non timeas, quia Latinum est. duo tanta ac tria tanta, duplum ac triplum, ueteres in usu habuerunt. omne animal pecus est homine excepto uocitatum. mox aliam ordibor et ordiar telamus puteus cuneus laqueus postis margo ueper uel uepres masculina sunt. hic cardo, hic is, hic flos ros pons. hoc lutum atque macellum ἑνικῶς singulariter exire memento, Memmius
Abbreviated transcription (Latin):
ctus olcumliquor : Flemmina ubi abundaĩ
crura sanguine : Pleminsa cũnmanibus
pedibusq callosis sulcisint. Uoste fluminis est
Foedus sancitur religione. atponsio poera est
Mam mas ẽẽ hominis scito at p&cudis ubera
Bucinaerit tuba quia signũdat bucinator: bu¬
cinus ipsecanor & hac editus : patria pathũ
dices : a patre paternum : Pr&or prospera
inprecor t&ra: Dummanat sanguis est
effusos uero cruor fit : Sumimus ipsi: accipi¬
mus ab alio: Siccum dabimus : dicendũ accipe
Cum ꝑmatimus ipsitollere dicendũ sume. Ponẽ
loci aduerbiũ ÷. post temporis : Poss&cusom¬
nino nibil ÷ : barbã hominũ dices: Harbas
& uarro caluariam dicant : Nam caluahȩ
plurale est : Caluae uero ossa q̃s̃ & singula¬
ꝑe. id ÷ porrotenus. Cum protenus utraq:
est : ide statim: Protinus aeneas celeri
plagis non facis entibi plagas : Ad uerbium
autem ÷ quatenꝰ aut temporis autloci. inter¬
dumtemporis cum dicimus quatenus hos

Expanded text:
tus, oleum liquor. flemina sunt, ubi abundant crura sanguine; plemina, cum in manibus uel pedibus callosi sulci sunt. uortex fluminis est, foedus sancitur religione, at sponsio poena est. mammas esse hominis scito, at pecudis ubera. bucina erit tuba, qua signum dat bucinator; bucinus ipse canor editus ex hac. a patria patrium dices, a patre paternum. precor prospera, inprecor taetra. dum manat, sanguis est; effusus uero cruor erit. sumimus ipsi, accipimus ab alio. sic cum dabimus, dicendum accipe; cum permittimus ipsi tollere, dicendum est sume. pone loci aduerbium est, post temporis, postsecus omnino nihil est. barbam hominum, barbas et Varro caluariam dicant. nam caluariae plurale est. caluae uero ossa, quae sunt et singulaest, id est porro tenus, ut «cum protenus utraque est, id est statim, ut «protinus Aeneas celeri plagis non facis, en tibi plagas. aduerbium autem est quatenus aut temporis interdum aut loci: temporis, cum dicimus: quatenus hos
Abbreviated transcription (Latin):
dicas bellum quodnon ⁊ bellum: lucũ qđ non
est qđ aquam non facit : serenitatem enim
facit &contrario: põ. nigma ÷ quo
ludunt &iam passim interse quando sibi
proponunt quȩstiunculas quas nullus in¬
tellegit. Diemihi quidest hoc est quedam
fila matris. & mater filia ÷ filiȩ suae hoc
qui potest intellegere. Matermegenuit eadẽ
significat aquam solutã glaciȩ posse ꝓcrea¬
ni: Iterum ipsam aquam coactam glatiam
pose facere: Ergo deaqua fit glaties & de
ipsaglatie fit aqua enigma esthoc: põ.¬
ayentis mos dicitur tropus. quiuersa¬
bund&: hoc est nibilbab& : uit puta
dicit : da ac&um quod quasi amarum
sit. Nondicit sed da dulce: Earientis¬
mos⁊ quo ens &ontrario dicimus : ha¬
bemus &iam aput austores hoc : Ecce
habemus in asranio interrogat seruum ad¬

Expanded text:
dicas bellum, quod non est bellum, lucum, quod ndicas bellum, quod non est bellum, lucum, quod nest, quod aquam non facit, serenitatem enim facit, e contrario. aenigma est, quo ludunt etiam paruuli inter se, quando sibi proponunt quaestiunculas, quas nullus intellegit. dic mihi, quid est hoc, est quaedam filia matris et mater filia est filiae suae? hoc qui potest intellegere, mater me genuit, eademsignificat, aquam soluta glacie posse procreari, iterum ipsam aquam coactam glaciem posse facere. ergo et de aqua fit glacies, et de ipsa glacie fit aqua. aenigma est hoc. charientismos dicitur tropus qui uersabundat, hoc est nihil habet. aut puta dicit: da acetum; quod, quia amarum sit, non dicit, sed: da dulce. charientismos est, quotiens e contrario dicimus. habemus etiam apud auctores hoc: ecce habemus in Afranio, interrogat seruum ad
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo diximus deyꝑbaton: Põ
Sc de alligoria quibus tadieit stagm
at uidenit oblique dicit allegoria est Noc
tantum rationabiliter : Sed n& latine
earatione qm̃ allegoria generalis est
species hab& plurimas: Quid ÷ autem
allegoria : quotiens aliud dicimus &
aliud significamus : Uerba nostra ali¬
ud sonat & res aliudhab&. &iã tem¬
pus equum fumantia soluere colla:
reuera iugo esse liberandum non sed
car menesse finiendum: Ergo huiꝰ
allegor e sp&cies septem sunt dicit quo mo¬
do põ Ronia est quotiens cumq
reuera aliud loquimur & aliud significa¬
mus inuerbis Nonita ut diximus deal¬
legoria quando aliud dicimus & ali¬
ad significamus: Nonsedhis dem uerbis
potes & negare & confirmare : Sola
Autem pronuntiatione discernitur : Egregiã
u& pronuntiationis uideris confirmare qđ
enscumq: sola pronuntiatio facros discr&i¬
onem uel consirmants uel negantis: Põ¬
Vt frasis est unius uerbi hrronia: Si

Expanded text:
quo modo diximus de hyperbato, quo modo diximus de hyperbato, sic de allegoria. quiuis ita dicit, statim ut uiderit oblique dictum, dicit: allegoria est; nec tamen rationabiliter, sed nec Latine, ea ratione, quoniam allegoria generalis est et species habet plurimas. quid est autem allegoria? quotiens aliud dicimus et aliud significamus; uerba nostra aliud sonant et res aliud habet. et iam tempus equum fumantia soluere colla Vre uera iugo esse liberandum? non, sed carmen esse finiendum. ergo huius allegoriae species septem sunt. dicit quo modo. ironia est, quotienscumque re uera aliud loquimur et aliud significamus in uerbis; non ita, ut diximus de allegoria, quando aliud dicimus et aliud significamus, non, sed isdem uerbis potes et negare et confirmare; sola autem pronuntiatione discernitur. egregiam uuet pronuntiationis, uideris confirmare quod tienscumque sola pronuntiatio facit discretionem uel confirmantis uel negantis. antiphrasis est unius uerbi ironia, si
Abbreviated transcription (Latin):
sllabam Aut plerumq sensum interponi¬
mus qui sensum sideplurimis uerbis: pitta
unum uerbum utdicas fuit inperator quidã s¬
clio gaballus sisic ponen&. Non poterat stage s¬
uersus sed satio nẽ fecit : & int̃posuit nam
suit subi&ta: Ergo themesis fit: aut ꝑunã
sollabam Nan: aut certe ꝑunum ser monem
sillitanas lagonas postabant iuuenes ad
litora: Aliud &iam saxo cere comminu
brum eus comminuit: Sed non potuit
paste confusumc id÷ uerbis & sensibus
&or dinem & soctionem : & omni paste
habes tale aliquid in primo : qris notus abrep¬
tas. insaxa latentia torquent: Saxa uocant
illa superiora con&ifti hoc uno tropo. Estenĩ
ordo qusnotus ab reptas in saxator qu& quȩ
saxa mediis fluctibus latentia itali aras uocat
exig omni paste confusum est: Põ. per¬
bole est dictio fidem &cedens. Aut augentis
tum dicta est: Hi perbole aliquando ad¬
nodi minuendum Sidicas tardior testudine
qui potest gardior esse testudine: Item &cce

Expanded text:
syllabam, aut plerumque sensum interponisyllabam, aut plerumque sensum interponimus, qui sensus fit de plurimis uerbis; puta unum uerbum ut dicas. fuit imperator quidam Eliogabalus: si sic poneret, non poterat stare uersus; sed sectionem fecit et interposuit nam, suit subiecta. ergo tmesis fit aut per unam syllabam nam, aut certe per unum sermonem, silitanas lagonas portabant iuuenes ad litora. aliud etiam saxo cere comminuibrum eius comminuit; sed non potuit parte confusum? id est et uerbis et sensibus et ordine et sectione, ex omni parte. habes tale aliquid in primo, tris notus abreptas in saxa latentia torquet, / saxa uocant illa superiora conexisti hoc uno tropo: est enim ordo, tres notus abreptas in saxa torquet, quae saxa in mediis fluctibus latentia Itali aras uocant; ex omni parte confusum est. hyperbole est dictio fidem excedens aut augentis tum data est hyperbole aliquando; aliquando ad minuendum, si dicas tardior testudine. qui potest tardior esse testudine? item ecce
Abbreviated transcription (Latin):
neralem : Siquis dicit yperbaton est : Nam s¬
perbaton hab& sp&cies plurimas. & has spoci
es potius sciredebemus. ut significationem ꝓ¬
citur: Põm. Histerologia uel istero ꝓte¬
ron. quo gens÷ hoc hab& quo genscumq &
uerba & sensus mutantur: Punchoc intelle¬
gendum .÷. ut puta protulerunt ait Mticũ
pramo ait torrere coeperunt: &tor rere
dixit. coquȩrepanem : postea molendare q¬
ticum hoc dixit h steroligia est . quando &
uerba mutata sunt & est sensus mutatus : Puta
ꝓferunt canistius panem tonsisq: ferunt aman
postea panem: Eicce hocloco & sensus mutatus
est : & or do uerborum: Ergo dicitur hystero¬
÷ loga h&c e spocies : A Nostrofeautem dicit᷑.
quotiens cumq: uer ba tantum motatur
Sensus autem integer perman&: Sidicas
ueq: enimpaquus consistere mentem pas sus
enim pacquus consistere mentem passus amorx
sis dicitur s&tio unius uerbi: Fit soctio quando
aut unum uerbum interponimus : aut unam

Expanded text:
neralem. sic qui dicit: hyperbaton est. nam hyneralem. sic qui dicit: hyperbaton est. nam hyperbaton habet species plurimas, et has species debemus potius scire, ut significationecitur, hysterologia uel hysteroproteron. quotiens hoc habet? quotienscumque et uerba et sensus mutantur, tunc est hoc intellegendum. ut puta protulerunt, ait, triticum; primo, ait, torrere coeperunt, et torrere dixit coquere panem, postea molendare triticum. hoc dicit, hysterologia est, quando et uerba mutata sunt et sensus mutatur. puta proferunt canistris panem tonsisque ferunt mantpostea panem; ecce hoc loco et sensus mutatus est et ordo uerborum. ergo dicitur hysterologia haec species. anastrophe autem dicitur, quotienscumque uerba tantum mutantur, sensus autem integer permanet, ut si dneque enim patrius consistere mentem / passus enim patrius consistere mentem / passus amor. sis dicitur sectio unius uerbi. fit sectio, quando aut unum uerbum interponimus aut unam
Abbreviated transcription (Latin):
nem hoc ipsud honestius dicere. &iam &ait
tithoni croceum linquens aurora cubile
dixit per istum tropum &ontraniorem tur¬
pissimã ista re uitamus: Voluit coitum os¬
tendere & ꝑcir cum locutionem uita uit ita
obs cenadixit. sed tantum uerbis honestio¬
ribus: Ergo perifrasis aut res simplices
hon estat. aut res tur pes uitat. Nimi o
neluxu obtonsior usus sit genitaliaruo
ubi uitare turpe plerumq in uenimus
gram maticos sicdicere & oratores.
& plurimi qui nesciunt istamrationẽ
simul adq: in uenerint perturbatum
ordinem in uerbis statm dicunt:¬
X.põ. E per batone: Puta siuerbum hoc
r espondit ad quintum locum : &iterum alt̃
sermo respondit ad qua rtum locum: & confusat
liter : ẜ perba tontale est sidicas tropumgenera¬
lem: Puta siuideas hominem & dicas animal
Numquid quia dixit animaleesse : Idcirco non
podest animal esse & caballus. animale esse &
asinus : Nondixisti rem sp&cialem : sed remge¬

Expanded text:
ne hoc ipsum honestius dicere et ait ne hoc ipsum honestius dicere et ait Tithoni croceum linquens Aurora cubile dixit per istum tropum. e contrario rem turpissimam uitamus: uoluit coitum ostendere, et per circumlocutionem uitauit ita,obscena dixit, sed tamen uerbis honestioribus. ergo periphrasis aut res simplices honestat aut res turpes uitat {nimio ne luxu obtunsior usus sit genitali aruo, ut uitaret turpe}  plerumque inuenimus grammaticos sic dicere et oratores; et plurimi, qui nesciunt istam rationem, simul atque inuenerint perturbatum ordinem in uerbis, statim dicunt: hyperbaton est. puta si uerbum hoc respondet ad quintum locum, et iterum alter sermo respondet ad quartum locum et confusa est liter hyperbaton tale estlem. puta si uideas hominem et dicas animal, numquid, quia dixisti animal esse, idcirco non potest animal esse et caballus, animal esse et asinus? non dixisti rem specialem. sed rem ge
Abbreviated transcription (Latin):
git eo enim sp&ciegenus: Ꝙpergens
sp&iem de monstratur: Sed ꝑ spocies
pars÷ : Cenus autem totum. atoto
nus pontũ fugat : Nonenim totus annus
frigidus est : Sed pars anni idt hiems:
pis sed nauis. & non nauis sed quiinea
& non omnes sed unus flamas &tullit :¬
Iuiii. Põ. Quomato poeia dicitur
nomen desono factum : Habemus apud
uirgilium miliens: & apud alios po&as
mit &iã sonum ipsius aeris tinnitum: Sic
sonat quemadmodum ipsaressonat : Sidicas
clangor tubarum. clange sic pene resonat:
onomato peia est ista quo dens ipse serno¬
ci confuse : ut stridor ualuarũ hinnitus a eqͦ¬
rũ mugitus bouum. Ballatus ouium: Pom.
fit aut cohonestande alicuiusrei. aut uitan¬
de turpissimȩ. Puta honesta resisiuis eam ma¬
gis honestam facere perifra sin facis: restus¬
pis ÷ honestam siuis facere perifra sin facis
Ecce res illa quae quo honestatur ꝑperifra¬
sin: ꝑtropum istum potuerat uirgilius
dicere manefuit: sed uoluit circum locutiõ¬

Expanded text:
im et per speciem genus, et per genus species demonstratur sed species pars est, genus autem totum. A toto nus pontum fugat. Non enim totus annus frigidus est, sed pars anni, id est hiepis, sed navis, et non navis, sed qui in ea, et non omnes, sed unus flammas extulit. onomatopoeia dicitur nomen de sono factum. habemus apud Vergilium milies et apud alios poetasmit etiam sonum ipsius aeris? tinnitus sic sonat, quem ad modum ipsa res sonat. si dicas clangor tubarum, clangor sic paene resonat. onomatopoeia est ista, quotiens ipse sermocis confusae, ut stridor ualuarum, hinnitus equorum, mugitus bouum, balatus ouium. fit aut cohonestandae alicuius rei aut uitandae turpissimae. puta honesta res est; si uis eam magis honestam facere, periphrasin facis: res turpis est; honestam si uis facere, periphrasin facis. ecce res illa quae cohonestatur {per periphrasin} per tropum istum: potuerat Vergilius dicere: mane fuit, sed uoluit circumlocutio
Abbreviated transcription (Latin):
sed & alio genere similitudinem faciens:
Hara digmauero est e emplum dicti uel facti
alicuius aut & simili. alidissimili genere con¬
ueniens eius quem proponimus rei. Itatã
fostiter periit aput ipponem scipio quam
utice cato: Similitudo autemtiibus mo¬
hosta est seditio : amaiore adminus quali
cere coniugis orfeus atreicia fr&us ci¬
thara fidibus que canoris quasi dicat re
parua & brtui id ÷ sulle cithara frelus
ego pi&ate:¬

Expanded text:
sed ex alio genere similitudinem faciens. sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradigma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus, rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem tribus moorta est seditio; a maiore ad minusLucan.sere coniugis Orpheus, Threicia fretus cithara fidibusque canoris; quasi dicat, re parva et brevi, id est, si ille cithara fretus, ego pietate
Abbreviated transcription (Latin):
dictu Paro emi a est rebus & temporib ad¬
commo datũ ꝓuerbiũ rebus ut contra stimulũ
calces. Dum significatur aduersis resistendum:
tẽporib: ut lupus in fabula. aiunte nimrus¬
tiei uocem hominem ꝑdere sicum lupus phor
uidenit. unde & subito tacenqidicit᷑ istud ꝓ¬
uer bium lupus infabula:ytudine¬
id. Carcas mos est hostilis in risio cumama
lide genitoris illimea mstia facta degenere¬
ꝙ ne obto lemum naricie memento:
Huic contrarius ÷ Aptis mos urbanitas sine
& mulgeat hir cos : iđ quiuauium non odus
propenaei contngat ut diligat meuium.
Fuerunt autem meuius. & uauius po&ȩ pessimi
& inimiciuergilii qui hos ergo diligit. faciat
que contranaturam sunt. id ÷̃ iungat uulpes
S& mulgeat ir cos: Omo eosis est quelaqi¬
ne interpr&atus similitudo. perquam minus
notȩ rei ꝑsimilitudinem eius quȩ magis nota ÷
panditur de monstratio huius spe&cies sunt¬
similis uecemq: coloremq: &crines fla¬
ubi leone cesarem conparauit Non &e suo

Expanded text:
isse. Paroemia est rebus et temporibus adcommodatum proverbium. Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur adversis resistendum. Temporibus, ut: 'Lupus in fabula'. Aiunt enim rustici vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur istud proverbium: 'Lupus in fabula'. Sarcasmos est hostilis inrisio cum amalidae genitoris; illi mea tristia facta degeneremque Neoptolemum narrare memento. Huic contrarius est Astysmos, urbanitas sine et mulgeat hircos. Id est: qui Bavium non odit, pro poena ei contingat ut diligat Maevium. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Vergilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, iungat vulpes et mulgeat hircos. Homoeosis est, quae Latine interpretatur similitudo, per quam minus notae rei per similitudinem eius, quae magis nota est, panditur demonstratio. Huius species suntsimilis, uocemque coloremque / et crines flaubi leoni Caesarem conparavit, non ex suo,