comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero adrianus cui imperium
pro praetore erat regnum affri¬
ce seruorum manu affectans
a domĩs eorum apud uticam
congestis sarm̃tis. cum omni
familia uiuus incensus est Dama¬
sippus praetor incentore mario
carbonem: Luctum domittum¬
Pompeium antistium incuriã
quasi ad consultandum ucatos
crudelissime occidit Corpora
interfectorum carnificibus unco
tracta atq in tyberim missa sunt
Eodem iempore sylle duces plu¬
ra praelia aduersus marianas par¬
tes infoelicissima felicitate gesse¬
runt Nam & quintus metellus
carninatis copias cicidit e castra
peruasit. & Ei pompeius carbo¬
nis equitatum grauiter trucida¬
uit Sylle ctiam et marii adoles¬
centis. maximum tunc praeliuz
apud sacritum portum fuit ĩ quo
de exercitu marii caesa sunt AXŨ¬
sicut Claudius scribit Põpeius
carbonem etiam castris exuit fu¬
gientemq insequutus nunc ce¬
dendo nunc ad deditionem co¬
gendo, plurima exercitus parte
priuauit Netellus norbaĩ agmẽ

Expanded text:
vero Adrianus, cui imperium vero Adrianus, cui imperium propraetore erat, regnum Africae servorum manu affectans, a dominis eorum apud Uticam, congestis sarmentis, 347 cum omni familia vivus incensus est. Damasippus praetor, incentore Mario Carbonem, L. Domitium, P. Antistium 348 in curiam quasi ad consultandum vocatos, crudelissime occidit. Corpora interfectorum per carnifices unco tracta, atque in Tiberim missa sunt. Eodem tempore Sullae duces plurima praelia adversus Marianas partes infelicissima felicitate gesserunt. Nam et Q. Metellus Carrinatis copias cecidit, et castra pervasit, et Cn. Pompeius Carbonis equitatum graviter trucidavit. Sullae etiam et Marii adolescentis maximum tunc praelium apud Sacriportum fuit, in quo de exercitu Marii caesa sunt sicut Claudius scribit. Pompeius Carbonem etiam castris exuit, fugientemque insecutus, nunc caedendo, nunc ad deditionem cogendo, plurima exercitus parte privavit. Metellus Norbani agmen
Abbreviated transcription (Latin):
fectorum ciuium capita illata
conuiuiis oblata capitoliis.
congereret ac septimum con¬
sulatum cum cinna tertio cõ¬
sule peruasisset: in exordio cõ¬
consulatus imperii: sera tandẽ
morte prereptus est Cinnabo¬
norum neces: malorum cede sup¬
pleuit. Nam cum introducta
per marium sugitiuorum manꝰ
insatiabilis praedandi esset: null'¬
amq partem actoribus prade
consulibus ministraret in forũ
quasii stipendii causa sollicitata
militibusq circundata inermis
extincta est Caesa sunt illa die
in foro urbis uiiiꝰ fugitiuorum
idemq cinna quarto consul
ab exercitu suo interfectus est
Interea residui senatorum q̃ po¬
tentiam cinne marii crudelita
tem insaniã fimbrie sertoruq
audatiam fuga euaserant trãs¬
uecti in gretiam coegere precib
syllam ut periclitanti ymo ĩã
pene perdite patrie opem ferret
Igitur sylla mox ut campanũ
Littus attigit. noruanum con¬
sulem praelio oppressit uiiͣ tuc̃
na parte ceciderunt Fabius

Expanded text:
fectorum ciuium capita inlata fectorum ciuium capita inlata conuiuiis, oblata Capitoliis, rnatumque congereret ac septimum consulatum cum Cinna tertium consule peruasisset, in exordio consularis imperii sera tandem morte praereptus est. Cinna bonorum neces malorum caede suppleuit. nam cum introducta per Marium fugitiuorum manus insatiabilis praedandi esset nullamque partem auctoribus praedae consulibus ministraret, in forum quasi stipendii causa sollicitata, militibusque circumdata, inermis extincta est. caesa sunt illa die in foro Vrbis octo milia fugitiuorum, idemque Cinna quarto consul ab exercitu suo interfectus est. Interea residui senatorum, qui potentiam Cinntem, insaniam Fimbriae, Sertoriique audaciam fuga evaserant, transvecti in Graeciam, coegere precibus Sullam, ut periclitanti, immo jam pene perditae patriae, opem ferret. Igitur Sulla, mox ut Campanum littus attigit, Norbanum consulem praelio oppressit, septem mina parte ceciderunt. Fabius
Abbreviated transcription (Latin):
se se contulit et mor cum sertotio
conflixit Infoelicem pugnam in¬
teruentus noctis diremit. Sexcen¬
teni ex utraq parte milites tru¬
cidati sunt Igitur marius colo
niam hostiensem ut est ingressus
omnia ibi genera libidinis auari¬
tie & crudelitatis exercuit Rom¬
peius fulmine afflatus interiit
exercitus uero eius pestilentia
correptus pene totus absup̃tus
stris pompeii mortua uĩ autẽ
de parte oclaui consulis desi¬
derata sunt Uatius antium et
aratiam ciuitates hostiliter ir¬
rupit cunctosq in his preter
proditores interfoecit. boã suis
diripienda peqmisit Lost cin¬
na consul legionibus et maris
nobilissimos quosq e senatu et
plurimos consulares uiros ĩter¬
fcecerunt. Sed quotta hec portio
ostentate miserie ẽ uno uerbo
diffinisse cedem bonorum cuiꝰ
fuit tanta numerositas tanta
đuiturnitas: tanta crudelitas
tantaq diuersitas de quibus
etiam auditis posteri perhorres¬
cant Tgitur marius cũ inter¬

Expanded text:
sese contulit et mox cum Sertorio sese contulit et mox cum Sertorio conflixit. infelicem pugnam interuentus noctis diremit; sescenteni ex utrae parte milites truciniam Ostiensem ingressus, omnia ibi genera libidinis, avaritiae et crudelitatis exercuit. Pompeius, fulmine afflatus, interiit. Exercitus vero ejus, pestilentia correptus, pene totus absumptus stris Pompeii mortua, sex millia autem de parte Octavii consulis desiderata sunt Marius Antium et Aritiam civitates hostiliter irrupit, cunctosque in his praeter proditores interfecit, bona suis diripienda permisit. Post Cinna consul cum legionibus, et Marius nobilissimos quosque e senatu et plurimos consulares viros interfecit. Sed, quota haec portio ostentatae miseriae est, uno verbo diffinisse caedem bonorum, cujus fuit tanta numerositas, tanta diuturnitas, tanta crudelitas, tanta quoque diversitas? De quibus etiam auditis posteri perhorresciunt. Igitur Marius cum inter
Abbreviated transcription (Latin):
deductus: contrususq in carcerez
percussorem ad se missum solo uul¬
tu exterruit Deinde lapsus est uĩ¬
culio in asfricam transfugit. solli¬
citatoq ex utica filio ubi ĩ custo¬
dia obseruabatur continuo ro¬
mam regressus cinne consuli so¬
cretate scelerum coniunctus est
Igitur ad profligandam uniuersã
rempublicam exercitum sibi in
quatuor partes diuiserunt Tres sis¬
quidem legiones mario date par¬
ti copiarum Ci carbo praposits
est partem sertorius accepit ille
scilicet sertorius iam hic ciuilis
belli incentor & particeps q̃ etiã
hoc finto aliud post ĩ bispania
bellum excitauit. quod per mul¬
tos annos maximis romanorum
cladibus traxit. Cetera uero exer¬
citus portio cumam sequuta est
Porro. Ei. pompetis qui a sena¬
tu cum exercitu accersitus ut ret¬
publice opitularetur, et dui se se
nouarum rerum occupatiõe suspẽ¬
derat contemptus a mario uel cu¬
ma ad octauum alterum cõsulẽ

Expanded text:
deductus contrususque in carcerem deductus contrususque in carcerem percussorem ad se missum solo uultu exterruit. deinde lapsus e uinculis in Africam transfugit sollicitatoque ex Vtica filio, ubi in custodia obseruabatur, continuo Romam regressus Cinnae consuli societate scelerum coniunctus est. igitur ad profligandam uniuersam rempublicam exercitum sibi in quattuor partes diuiserunt. tres siquidem legiones Mario datae, parti copiarum Cn. Carbo praepositus est, partem Sertorius accepit, ille scilicet Sertorius, iam hic ciuilis belli incentor et particeps, qui etiam hoc finito aliud post in Hispania bellum excitauit, quod per multos! annos maximis Romanorum cladibus traxit. cetera nero exercitus portio Cinnam secuta est. porro autem Cn. Pompeius, qui a senatu cum exercitu arcessitus, ut reipublicae opitularetur, et diu sese nouarum rerum aucupatione suspenderat, contemptus a Mario, uel Cinna ad Octauium alterum consulem
Abbreviated transcription (Latin):
sinito sociali bello rome
puimum bellum ciuile cõmotũ
est: eodemq anno mitridaticu
bellum & si minus in same nõ tñ¬
minus graue ceptum est Itaq
marius septimũ consulatum et
bellum suscipere mitridaticum
affectauit Dum sylle consuli cõ¬
tra mitradatẽ in asyam cum ex¬
ercitu profecturo in campania hec
res innotusset. confestim ira in¬
dignationeq permotus. romam
reuersus siquidem ante urbem
marii legatum quasi primam
uictimam ciuilis belli occidit mox
urbem irrupit Uaruis uero cum
permouere nobilitatem inflãma¬
re plebem ordinem equestrem
perarmare aduersus Syllã frustra
temptasset: tandem in caprtoliu
concessit. sed partibus syllanis
ibi grauiter contritus ab eo dissu¬
git. magna suorum cede. ubi tũc
sulpitius marni collega occisus ẽ
Marius quoq fugiens cum perse¬
quentium instantia circum septus
esset in minturnensium paludib¬
se se abdidit. eqͣb infceliciter lu¬
to oblitus. ignominiose protractꝰ
turpi autem spectaculo minturnas

Expanded text:
finito sociali bello, Romae primum bellum civile motum est. Eodemque anno Mitridaticum bellum, et si minus infame, non tminus grave coeptum est. Itaque Marius septimum consulatum, et bellum suscipere Mitridaticum affectavit. Dum Syllae consuli contra Mitridatem in Asiam cum exercitu profecturo, in Campania haec res innotuisset, confestim ira indignationeque permotus, Romam reversus est. Siquidem ante Urbem Marii legatum, quasi primam victimam civilis belli, occidit, mox Urbem irrupit. Marius vero cum permovere nobilitatem, inflammare plebem, ordinem equestrem perarmare, adversus Syllam frustra tentasset, tandem in Capitolium concessit.Sed partibus Syllanis ibi graviter contritis, ab eo diffugit magna suorum caede, ibique tunc Sulpicius Marii collega occisus est. Marius quoque fugiens, cum persequentum instantia circumseptus esset, in Minturnensium paludibsese abdidit; e quibus infeliciter luto oblitus ignominioseque protraetus, turpi autem spectaculo Minturnas
Abbreviated transcription (Latin):
pitam etatem et multa que non extãi
opuscula condidisse adamantius de¬
cimo seueri pertinacis anno aduersũ
xp̃ianos persequutione commota leo¬
nide patre xp̃i martirio coronato cũ
sex fratribus et matre uidua. pauper
relinquitur annos natus circiter xuii
Rem autem familiarẽ ob confessionẽ
aetatis sue anno opus aggressus deme¬
trio eiusdem urbis episcopo in locum
clementis presbiteri confirmatus per
multos annos floruit Qua tempesta¬
te Rerpetua et Ecelicitas pro christo
passe sunt nonis marciis apud cartha¬
ginem africe incastis bestiis deputate
Alexander quoq ob confessionem d¬
minici nõis clarũs extitit

Expanded text:
epitam aetatem, et multa, quae non exstant epitam aetatem, et multa, quae non exstant opuscula condidissecimo Severi Pertinacis anno adversum Christianos persecutione commota, a Leonide Patre, Christi martyrisex fratribus et mare vidua pauper relinquitur, annos natus circiter XVII. Rem enim familiarem pro confessione aetatis suae anno opus aggressus, Demetrio ejusdem urbis episcopo, in locum Clementis presbyteri confirmatus, per multos annos floruit. Qua tempestate Perpetua, et Felicitas, pro Christo passae sunt, Nonis Martiis apud Carthaginem Africae, in castris bestiis deputatae, Alexander quoque ob confessionem Dominici nominis clarus exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
uictorem et apollonium latinorũ
ponitur prouincie africe ciuitatis
carthaginensis patre centurione pro¬
consulatt Hic acris et uehemens in¬
genii sub seuero principe ei antonio
cat̾calla maxime floruit muliaꝗ sc¬
npsit uolumina que quia nota sũt
plurimis praetermittimus Refert
Uidi ego quendam paulum cõcor¬
diae quod est oppidum ualie senẽ
qui se beati cipriani iam grandis
aetatis notarium fuisse dicebat cum¬
ipse ipse ad modum essẽ adolescens
Qui cum romam uenisset referre di¬
cereq solitum nunꝙͣ ciprianum absq
tertulliam lectione Unam praetetisse
diem ac sibi crebro diceret da magi
ac contumeliis dericorum romane.
ecclesie ad montani dogma lapsus
in multis libris noue prophetie mem
nit spetialiter autem aduecsum ec¬
clesiam texuit uolumina de pudici¬
tia. de persequtione. de ieiuniis de
monagamia de extasi libros ui. et sep¬
timum quem aduersum apollonium
composuit Terturq uixisse usq ad decc¬

Expanded text:
Victorem et Apollinion Latinorum Victorem et Apollinion Latinorum ponitur provinciae Africae civitatis Carthaginensis, patre centurione proconsulari. Hic acris et vehementis ingenii, sub Severo principe et Antonio Caracalla maxime floruit, multaque scripsit volumina, quae quia nota sunt plurimis, praetermittimus. Refert de Vidi ego quemdam Paulum Concordiae quod est oppidum Italiae senem, qui se beati Cypriani jam grandis aetatis notarium fuisse dicebat, cum ipse admodum esset adolescens. Qui cum Romam venisset, dicere referreque solitum, nunquam Cyprianum absque Tertulliani lectione unam praeteriisse diem, ac quod sibi crebro diceret: Da magisac contumeliis clericorum Romanae Ecclesiae, ad Montani dogma lapsus, in mulinit, specialiter autem adversum Ecclesiam texuit volumina, de pudicitia, de persecutione, de jejuniis, monogamia, de ecstasi libros sex, et septimum, quem adversum Apollonium composuit. Ferturque vixisse usque ad decr
Abbreviated transcription (Latin):
cadem tempestate qua narcisus ihe¬
rosolimis exstiterat Heracletus sub
commodi seueriq imperio ĩ aplm
cõmentarios plurimos composuit
Maximus sub isdem principibus
famosissimam questionem insigni
uolumine uentilauit unde malũ
et quod materia facta sit a deo
Candidus regnantibus supradictis
in exameron pulcherrimos tracta¬
tus edidit Appio sub seuero pñ¬
cipe similiter in exameron tracta¬
tus secit Sixtus sub imperatore se¬
uero librum de resurrectione sc¬
ripsit Arabianus sub eodẽ prin¬
cipe edidit quedam opuscula ad
xpianorum dogma pertinentia
ludas de septuaginta apud da¬
niel ebdomadibus plenissime dis¬
putauit et superiorem seriem tempo¬
rum usq ad decimum seueri princi¬
pis annũm perduxit in quo erroris
sui arguitur ꝙ aduentum antixp̃i
circa sua tempora futurum esse pre¬
dixit Sed hoc ideo quia magnitudo
petsequutionum presentem mundi
minabatur occasum Tertullianus
presbiter tum demum primus post

Expanded text:
Eadem tempestate qua Narcissus HieEadem tempestate qua Narcissus Hierosolymis exstiterat, Hiraclitus sub Commodi Severique imperio in Apostolum commentarios plurimos composuit. Maximus sub iisdem principibus famosissimam quaestionem insigni volumine ventilavit: Unde malum, et quod materia facta sit a Deo. Candidus, regnantibus supradictis, in Hexameron pulcherrimos tractatus edidit. Apio sub Severo principe similiter in Hexameron tractatus fecit. Sixtus sub imperatore Severo librum de Resurrectione scripsit. Arabianus sub eodem principe edidit quaedam opuscula adianum dogma pertinentia. Judas de septuaginta apud Danielem hebdomadibus plenissime dputavit, et superiorum seriem temporum usque ad decimum Severi principis annum perduxit. In quo erroris sui arguitur, quod adventum Antichristi circa sua tempora futurum esse praedixerit. Sed hoc ideo, quia magnitudo persecutionum praesentem mundi minabatur occasum. Tertullianus presbyter tum demum primus post
Abbreviated transcription (Latin):
qui dormiuit in iherapoli et duas fi¬
lias eius que uirgines senuerunt Et
alia eius filia que erat spiritusancto
plena in epheso occubuit Sed et io¬
annes qui super pectus dñi recubuit
et pontifex eius fuit. auream laminã
in fronte portans martyr et doctor
in epheso dormiuit et policarpus e¬
piscopus ecclesias ticum siquens ca¬
nonem Ego quoq minimus oĩm po¬
licrates scdm̃ doctrinam propinqͦ¬
rum quos sequutus sum septẽ nãq
ex parentibus meis per ordinem flie¬
runt episcopi et ego optauus semꝑ
pascha celebraui quando populus
iudeorum arima faciebat Iiaq frẽs
Lu. annos etatis mee habens in do¬
mino et a multis de toto orbe fra¬
tribus eruditus per gram omĩs scrip¬
ture non formidabo eos qui nobis
minantur Dixerunt enim maiores
mei obedire magis oportet deo ꝙ̃ ho¬
minibus Hec propterea posui ut
ingenium uiri et auctoritatẽ utri
ex paruo opusculo demonstra rem
Floruit seueri principis tempotib

Expanded text:
qui dormivit Hierapoli; et duas fiqui dormivit Hierapoli; et duas filias ejus, quae virgines senuerunt, et aliam filiam ejus, quae Spiritu sancto plena in Epheso occubuit, sed et Johannes, qui super pectus Domini recubuit, et pontifex ejus fuit, auream laminam in fronte portans, martyr et doctor in Epheso dormivit, et Polycarpus episcopus ecclesiasticum sequens canonem. Ego quoque omnium minimus Polycrates secundum doctrinam propinquorum quos secutus sum; septem namque ex parentibus meis per ordinem fuerunt episcopi, et ego octavus semper Pascha celebravi, quando populus Judaeorum azyma faciebat. Itaque fratres LXV annos aetatis meae habens in Domino, et a multis de toto orbe fratribus eruditus per gratiam omnis Scripturae, non formidabo eos qui nobis minantur. Dixerunt enim majores mei: Obedire magis oportet Deo quam hominibus. Haec propterea posui, ut ingenium et auctoritatem viri ex parvo opusculo demonstrarem. Floruit Severi principis temporibus.
Abbreviated transcription (Latin):
principe cum a seruo suo proditus¬
iussit Ut rationem sue fidei proderet
insigne uolumen composurt: quod
in senatu legit et nichilominus senten¬
cia senatus capite truncatus uetere
apud eos oprinente lege absꝗ ratione
non dimitti xp̃ianos qui sẽmel ad
cotum uidicum protradti essemt̃ sheo¬
Theophilus caesaree palestine que io
quarta decima luna cum uideis pascha
synodicam et ualde utilem composunt
cpistolam Bachilius corinthi episco¬
pus sub eodem seuero principe cla¬
tus habitus est et de pascha et omniũ
qui in achaia erant episcoporum per¬
sona elegantem librum scripsit Holi¬
romanum epistolam synodicam in
qua docet se apostoli ioannis et uete¬
rem auctoritatem sequi de qua hec
pauca excerpsimus Nos igitur ĩuio¬
labilem celebramus diem neq ad den¬
tes neq diminuentes Etenim ĩ asia
resurgent in die dñi quando uentu¬
rus est de celis in maiestate sua et
suscitaturus omnes sanctos Philip¬
pum loquor de duodecim apostolis

Expanded text:
principe, a servo prodituprincipe, a servo prodituimperatore ut rationem suae fidei proderet, insigne volumen composuit. Quod cum in senatu legit, et nihilominus sententia senatus capite truncatur, vetere apud eos obtinente lege absque ratione non dimitti Christianos, qui semel ad eorum judicium protracti essent. Theophilus Caesareae Palestinae, quarta decima luna cum Judaeis Paschasynodicam et vaepistolam. Bachilius Corinthi episcopus, sub eodem Severo principe clarus habitus est, et de Pascha, et omnium qui in Asia erant episcoporum persona elegantem librum scripsit. PolyRomanum epistolam synodicam, in qua docet se apostoli Joannis et veterum auctoritatem sequi, de qua haec pauca excerpsimus: Nos igitur inviolabilem celebramus diem, neque addentes neque diminuentes. Etenim in Asia resurgent in die Domini, quando venturus est de coelis in majestate sua, et suscitaturus omnes sanctos: Philippum loquor de duodecim apostolis,
Abbreviated transcription (Latin):
chaphrigas habuerit exordium Ter¬
tullianus .ui. uoluminibus aduersũ
ecclãm editis que scripsit de exiasi uii.
proprie aduersum apolonium elabo¬
rauit in quo omĩa que ille arguit
conatur defendere Floruit autem a¬
pollonius commodo seueroq princi¬
pibus Serapion undecimo domodi
imperatoris anno antiochie episcop
ordinatus est Scripsit epistolam ad
canistum et pontium de heresi mon¬
tani et hec addidit Ut autẽ sciatis
salsi huius dogmatis id est noue pro¬
phetie ab omni mundo insaniam re¬
probari nisi uobis apollinaris bea¬
tissimi qui fuit in hierapoli asie ep̃s
literas Ad dominum quoq qui per¬
sequutionis tempore ad iudeos de¬
dinauerat uolumen composuit, et
alium quoq de euangelio quod sub
nomine petri fertur librum ad rosen¬
sem cilicie ecclãm que in heresim eius
lectioni declinauerat Leguntur et
sparsim breues eius epistole auctoris
uie et uitae congruentes Apollonius
romane urbis senator sub commodo

Expanded text:
taphrygarum habuerit exordium. Tertaphrygarum habuerit exordium. Tertullianus sex voluminibus adversum Ecclesiam editis, quae scripsit de extasi, octo adversum Apollonium elaboravit, in quo omnia quae ille arguit, conatur defendere. Floruit autem Apollonius Commodo Severoque principibus. Serapion undecimo Commodi imperatoris anno Antiochiae episcopus ordinatus est. Scripsit epistolam ad Caristium et Pontium de haeresi Montani, et haec addidit: « Ut autem sciatis falsi hujus dogmatis, id est novae prophetiae, ab omni mundo insaniam reprobari, misi vobis Apollinaris beatissimi, qui fuit in Hierapoli Asiae episcopus, litteras. » Ad Dominum quoque, qui persecutionis tempore ad Judaeos declinaverat, volumen composuit, et alium quoque de Evangelio, quod sub nomine Petri fertur, librum ad Rosensem Ciliciae ecclesiam, quae in haeresim ejus lectione declinaverat. Leguntur et sparsim breves ejus epistolae, auctoris viae et vitae congruentes. Apollonius Romanae urbis senator sub Commodo
Abbreviated transcription (Latin):
discipulum Floruit autem seueri
et antonini silii eius temporibus
Militiades cuius rodo in opere suo
quod aduersum monianũ p̾scã
et maximillam composuit memĩt
serpsisse. contra eosdem uolumen
praecipuum et aduersum gentes iu¬
deosq libros alios et principibus
eiusdem temporis apologeticum de¬
dit Apolonius uir disertissimus
scripsit aduersum montanum et
priscam maximillamq insigne
et longum uolumen in quo asse¬
tit montanum et insanos eius uates
perisse suspendio et multa alia in
quibus de prisca et maximilla re¬
sert Si negant eas accepisse mune¬
ra confiteantur non esse prophetas
si accipiant Et mille hoc testibus
approbabo sed ex aliis fructibus
probantur prophete non esse Dic
michi crinem fucat prophetes Ue
Iabula ludit et thesseris prophera Re¬
spondeant utrum hec liceant fierian
non Meum est probare quia fecerũt
Dicit in codem libro quadragesim̃
esse annum usq ad iempus quo et¬
ipse scribit librum ex quo heresis ca¬

Expanded text:
discipulum. Floruit autem Severi discipulum. Floruit autem Severi et Antonini filii ejus temporibus Miltiades, cujus Rhodo in opere suo quod adversum Montanum, Priscam et Maximillam composuit, meminit. Scripsit contra eosdem volumen praecipuum, et adversum gentes, Judaeosque libros alios, et principibus ejusdem temporis Apologeticum dedit. Apollonius vir disertissimus scripsit adversum Montanum et Priscam, Maximillamque insigne et longum volumen, in quo asserit Montanum et insanas ejus vates perisse suspendio, et multa alia in quibus de Prisca et Maximilla refert: Si negant eas accepisse munera, confiteantur non esse prophetas; si accipiant, et mille hoc testibus approbabo. Sed ex aliis fructibus probantur prophetae non esse? Dic mihi: Crinem fucat prophetes? sttabula ludit et tesseris propheta? Respondeant utrum haec fieri liceat, an non. Meum est probare, quia fecerunt. Dicit in eodem libro quadragesimum esse annum usque ad tempus quo etipse scribit librum, ex quo haeresis Ca
Abbreviated transcription (Latin):
nonibus ecclesiasticis & aduersus
eos qui iudaeorum sequuntur erro¬
rem liber unus quem proprie alex¬
andro iherosolimorum episcopo sci¬
ipsit Neminit autem in stromati¬
bus suis uoluminis taciani aduersũ
gentes de quo supra diximus et ca¬
ssiam cuiusdam chronographi ae
quod opusculum inuenire nõ po¬
tui necnon non de iudeis aristobo¬
lum quemdam et demetrium et
eupolemum scriptores aduersum
gentes refert. qui in simi litudinẽ
iosephi moysi. et iudaice gentis as'¬
serunt Extat alexandri iherosoli¬
morum episcopi qui cũ narcisso po¬
stea rexit ecclesiam epistola super
ordinatione a sclepiadis cõfessoris
ad anuochenses congratulans eis ĩ
qua ponit insinuans. hec uobis do¬
mini fratres scripta transmisi per
rum illustrem et probatum quem
uos quoq scitis et plenius cognoui¬
stis Qui cum uenisset iuxta pru¬
dentiam et usitationem domini
confirmauit et auxit dnĩ ecclesiam
Constat ad amantium eius fuisse

Expanded text:
nonibus ecclesiasticis, et adversus nonibus ecclesiasticis, et adversus eos qui Judaeorum sequuntur errorem; liber I quem proprie Alexandro Hierosolymorum episcopo scripsit. Meminit autem in Stromatibus suis voluminis Tatiani adversum gentes, de quo supra diximus, et Cassiani cujusdam chronographiae: quod opusculum invenire non potui. Nec non de Judaeis Aristobolum quemdam et Demetrium, et Eupolemum scriptores, adversum gentes refert, qui in similitudine Josephi, Mosi et Judaicae gentis asserunt. Exstat et Alexandri Hierosolymorum episcopi, qui cum Narcisso postea rexit ecclesiam, epistola super ordinatione Asclepiadis confessoris ad Antiochenses, congratulans eis; in qua ponit insinuans: « Haec vobis, Domini fratres, scripta transmisi per rum illustrem et probatum, quem vos quoque scitis, et nunc plenius cognoscitis. » Qui cum venisset juxta prudentiam et visitationem Domini, confirmavit et auxit Domini Ecclesiam. Constat Adamantium ejus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
men hereticum a se quondam fuisse
inuentum, et cum eo congressus młta
mala eum docuisse conuicit Demum
illum interrogauit de deo quid seniti¬
ret Qui dominum quem coleret in¬
notare se dixit Neminit in eodem li¬
bro quem scripsit ad callescionem ta¬
ciati se rome fuisse auditorem Sed
et in exameron elegantes tractatus
composuit, et aduersus cataphrigas
insigne opus temporibusq cõmodi
it seueri floruit
drine ecclesie Fresbiter pan¬
them de quo supra retulimus audi¬
tor post eius mortem alexandrie ec¬
clesi asticam seolam tenuit et magr̃
suit Feruntur eius insignia uolumi¬
na plenaq eruditionis et eloquentie
tam de scripturis diuinis ꝙ̃ de lecu¬
laris litterature instrumento Equib
illa sunt libri octo aduersũ gentes
liber unus de pedagogi libri .iii. de
pascha liberi. de ieiunii disceptati¬
one et alius liber qui inscribitur.
quinam sit diues ille qui saluetur
De obtrectatione liber unus. De ca¬

Expanded text:
nem haereticum a se quondam fuisse nem haereticum a se quondam fuisse inventum, et cum eo congressus, multa eum mala docuisse, convicit. Demum illum interrogavit, de Deo quid sentiret; qui dominum quem coleret, ignorare se dixit. Meminit in eodem libro, quem scripsit ad Coelestionem, Tatiani se Romae fuisse adjutorem. Sed et in Hexameron elegantes tractatus composuit, et adversus Cataphrygas insigne opus, temporibusque Commodi et Severi floruit. drinae ecclesiae presbyter, Pantheni de quo supra retulimus auditor, post ejus mortem Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit et magister fuit. Feruntur ejus insignia volumina, plenaque eruditionis et eloquentiae tam de Scripturis divinis, quam de saecularis litteraturae instrumento. E quibus illa sunt, libri VII Adversum gentes, lib. I Paedagogi, lib. III de Pascha, liber I de jejunii Disceptatione, et alius liber, qui inscribitur: Quinam ille dives sit, qui salvetur de obtrectatione; lib. I de Ca
Abbreviated transcription (Latin):
fieri decementibus qui illustres in
nostro floruerunt dogmate. uel mar
phus iuxta quamdã ueterem in alex¬
andria consuetudinem ubi a marco
euangelista semper ecclesiasti fuere
doctores tante prudentie et erudin¬
onis in scripturis ꝙ̃ in seculi litteratu¬
ra fuit. ut in iudxam quoq rogatus
ab illius gentis populo legatus a de¬
metrio alexandrino epõ mitteretur:
Ubi repperit barptholomeum de duo¬
decim apostolis aduentum xp̃i iuxta
mathei euuangelium predicasse qͦd
hebraicis litteris scriptum reuertens a¬
lexandriam secum attulit Huius qͥdẽ
multi in sancta scriptura extant cõmẽ¬
tarii. sed multomagis uiua uoce eccde¬
siis profuit Docuitq sub seuero prin¬
cipe et antonino cognomento carca¬
lla Rodho genere asianus atticiano
de quo supradiximus rome in scriptu¬
tis eruditus edidit plurima precipue¬
ꝗ aduersum marcionem opuscula uiꝰ
in quibus referi quomodo ipsi quoꝗ
marcioniste discrepent, ei apellem se¬

Expanded text:
fieri decernentibus, quinam illustres in fieri decernentibus, quinam illustres in nostro floruerint dogmate, vel martphus, juxta quamdam veterem in Alexandria consuetudinem, ubi a Marco evangelista semper ecclesiastici fuere doctores, tantae prudentiae et eruditionis in Scripturis quam in saeculi litteratura fuit, ut in Indiam quoque rogatus ab illius gentis populo, legatus a Demetrio Alexandrino episcopo mitteretur. Ubi reperit Bartholomaeum de duodecim apostolis adventum Christi juxta Matthaei Evangelium praedicasse, quod Hebraicis litteris scriptum revertens Alexandriam secum attulit. Hujus multi quidem in sancta Scriptura exstant commentarii. Sed multo magis viva voce ecclesiis profuit, docuitque sub Severo principe et Antonino cognomento Caracalla. Rhodo genere Asianus, a Tatiano, de quo supra diximus, Romae in Scripturis eruditus, edidit plurima, praecipueque adversum Marcionem opuscula tria, in quibus refert quomodo ipsi quoque Marcionitae discrepent, et Appellenis se
Abbreviated transcription (Latin):
coninus bassianus idemq
caragalla oclauus decimus ab aug̃sto
principatum adeptus est mansitq in
eo annis non plenis septem uixit pa¬
tre asperior Omĩbus autem hoĩbo
libidine intemperantior Qui etiam
nouercam suam iuliam uxorẽ duxe¬
ob quam causam furori poenas de¬
dit dirarum ferarum inseclatione
que non immerito ultrices uocãtur
a quo post furore conualuit Corpo¬
re alexandri macedonis conspecto
magnum alexandrum se iussit apel¬
lari Assentini cum phallariis co
perductus uti truci fronte, et ad le¬
leuum humerum conuersa ceruice
quod more alexandri notauerat in¬
cederet Qui caracalla dictus est a
ueste talari qua indui plebẽ iusserat
ad se salutandum accedentem Cõ¬
tra parthos bellum moliens intere¬
anum nonus decimus ab au¬
gusto ophilus macrinus qͥ praefectꝰ
praetorio erat cum filio diadumeno
inuasit imperium Sed emẽso anno
continuo apud archilaidem miliia¬
ri tumultu occisus est
NPERAITIBUS SE¬
uero et filio eius antonio quĩ

Expanded text:
oninus Bassianus idemque Caracalla octauus decimus ab Augusto principatum adeptus est mansitque in eo annis non plenis septem. uixit patre asperior, omnibus autem hominibus libidine intemperantior, qui etiam nouercam suam Iuliam uxorem duxeob quam causam furore poenas dedit dirarum insectatione, quae non immerito ultrices vocantur, a quo post furorem convaluit. Corpore Alexandri Macedonis conspecto, Magnum Alexandrum se jussit appellari, assentantium fallaciis eo perductus, uti truci fronte et ad laevum humerum conversa cervice, quod more Alexandri notaverat, incederet. Qui Caracalla dictus est a veste talari: qua indui plebem jusserat, ad se salutandum accedentem. Contra Parthos bellum moliens, inter Eanum decimus nonus ab Augusto Ophilus Macrinus, qui praefectus praetorii erat, cum filio Diadumeno invasit imperium. Sed emenso anno continuo apud Archelaidem militari tumultu occisus est. Imperantibus Severo et filio ejus Antonino, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Cambises persarum secundus
rex templum reidificare ihero¬
solimis prohibuit. egiptũ bello
obtinuit cui magi succedunt
quorum audaciam Dariuis re¬
darguit. eorumq dolos detex¬
uit. & ip̃e regnauit qͦ templũ
domini aidificare praccepit.
quod sub cyro fuerat inchoatu¬
et eo iubente est consummatũ¬

Expanded text:
Cambyses Persarum secundus rex templum reaedificare in Hierosolymis prohibuit, Aegyptum bello obtinuit. Cui magi succedunt, quorum audaciam Darius redarguit, eorumque dolos delexit, et ipse regnavit; qui templum Domini aedificare praecepit, quod sub Cyro fuerat inchoatum, eo jubente est consummatu
Abbreviated transcription (Latin):
lx alueos cõminuit. Lydiam pe¬
tens Croesum regem cepit dem̃
post multa fortiter gesta ĩ Scythiꝰ
cum omni exercitu periit. sub
quo uidai a captiuitate relaxã¬
tut idr romanorũ autẽ
Tarquinius cognomẽto superbo¬

Expanded text:
 alveos comminuit, Lydiam petens Craesum regem cepit. Demum, post multa fortiter gesta, in Scythia cum omni exercitu periit. Sub quo Judaei a captivitate relaxantur. Romanorum autem Tarquinius, cognomento Superb
Abbreviated transcription (Latin):
tignante i hrł̃m capta ẽ templũc
incensum uidaei in babiloniã
captiui ducti sunt quante eciã
fortitudinis Nabuchodonosor
extiterit. qualia fortiter ges¬
serit: Uirtute et opere succĩcte
sunt adnotata, quid etiam de
eo gentium scriptores dixerint
cur per reges medorũ annoru
numerus obseruatur. de passi¬
onibus ettam Hieremie prophẽ
et ꝙ inuitus in egiptum descẽ¬
derit. et egiptiorum uastaoẽm
praedixerit: de Pithagora etiã

Expanded text:
ante Hierusalem capta est, templumque incensum. Judaei in Babyloniam captivi sunt ducti. Quantae etiam fortitudinis Nabuchodonosor exstiterit, et qualia fortiter gesserit virtute et opere, succincte sunt adnotata. Quid etiam de eo gentium scriptores dixerint.cur per reges Medorum annorum numerus observatur. De passionibus etiam Hieremiae prophetae, et quid invitus in Aegyptum descenderit, et Aegyptiorum vastationem pra
Abbreviated transcription (Latin):
quo regnante tosias uideorum rex¬
occiditur: uidei diuersis calami¬
tatibus opprimuntur: regesq eo¬
rum inter egiptios et babilonios
infoelici sorte affliguntur. roma¬
norum Uero tarquinius priscus
erat rex: qui senatum auxit. et
multa insignia et decora adĩue¬
nit quibus dignitas imperii emi¬

Expanded text:
quo regnante, Josias rex Judaeorum occiditur, Judaei diversis calamitatibus opprimuntur, regesque eorum inter Aegyptios et Babylonicos infelici sorte affliguntur; Romanorum vero Tarquinius Priscus erat rex, qui senatum auxit, et multa insignia et decora adinvenit, quibus dignitas imperii emi
Abbreviated transcription (Latin):
sublimatus qualiter ditissime
patrem sepelierit qͥd claruit
quando Hirchanus post multa
tempora illius sepulcbrũ effo¬
dit. et pecunias infrnitas inde
tulit similiter et herodes postea

Expanded text:
sublimatus et qualiter ditissime patrem sepelierit. Quod claruit quando Hircanus post multa tempora illius sepulcrum effodit, et pecunias infinitas inde tulit. Similiter et Herodes postea
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uedorum quintus. Deioces sub
quo Manasses in babiloniam
captuus ductus penitenciã agẽ¬
do meruit absolui. Romanorũ
uero tullius rex. qui multa reipl¬
blice ad decorem pertinentia in¬
stituit. et que ciuitates tunc sunt
condite ¶

Expanded text:
Medorum V Dejoces, sub quo Manasses in Babyloniam captivus ductus, et poenitentiam agendo meruit absolvi. Romanorum vero Tullius rex, qui multa reipublicae ad decorem pertinentia instituit, et quae civitates tnnc sunt conditae.
Abbreviated transcription (Latin):
¶MRedorũ primus Arbaces ¶A
quo regnante prophetabant Osee
Ysaias. Amos. & Ionas q̃ uelut
fontes proruperunt ĩ propheciã
ut prima cecidit babrlon et scdã
ortri ccepit id est roma. sub cuiꝰ
regno xp̃c est natus ¶Ul
des cepta est. Reges lacedemo¬
niorum atq Corinthiorum dese¬
cerunt. Lydorum autẽ regnitm.
inchoauit. tyrannus Phalaris
tunt in sicilia auctorem nephan¬
dissimi operis iuste puniuit: seti
prophete etiam gentium salutez
exorsi sunt prophetare MI
regnante .x. tribus que uocabã¬
tur israel translate sũt ĩ montes
medorum: et Cuthei q̃ uocantur
Samarite pro eis in corum regi¬
regione collocantur. romulus
autem interfecto Auo atq fratre
fundauit romam Sybilla erictea
quo in tempore extitit que de xp̃o
manifeste prophetauit ¶III
¶Medorum quartus Cardicas qͦ¬

Expanded text:
Medorum I Arbaces : Medorum I Arbaces : quo regnante prophetabant Osee, Esaias, Amos et Jonas. Qui velut fontes proruperunt in prophetiam, ut prima cecidit Babylon et secunda coepit oriri, id est Roma, sub cujus regno Christus est natus. s coepta est, reges Lacedaemoniorum atque Corinthiorum defecerunt, Lydorum autem regnum inchoavit, tyrannus Phalaris tunc in Sicilia auctorem nefandissimi operis juste punivit. Sancti prophetae etiam gentium salutem exorsi sunt praedicare. regnante decem tribus quae vocabantur Israel translatae sunt in montes Medorum, et Cuthaei qui vocantur Samaritae pro eis in eorum regione collocantur. Romulus autem interfecto avo atque fratre, fundavit Romam. Sibylla Eritrea hoc in tempore exstitit: quae de Christo manifeste prophetavit. Medorum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Assyriorum xxi. Laustenes os
in tempore. Salomon templum
dnĩ consũmauit. usus amicicia
Hiram regis tyri et que de utrisq
gencium scriptores senserunt
Pyritiades quo in tp̃e regnum
hebreorum diuiditur templũ
rex egipti spoliauit: quid etiam
Erodotus gentium scriptorĩde¬
senserit¬
¶Assyrtorum xxxiii. Ofrateus
cuius in tempore Ahab rex nequã
in parte israel regnabat sub quo
Helias quid de siccicitate illius
cemporis. Nenander scripserit.
¶Assyriorum xxxiiiil
et Ligurgus Legislator. iotada
eciam uistus pontifex templi
moysen uixit. ut sacra refert hy¬
storia ¶III¬
¶ Assyriorum xxxu Aerarapes qͦ
regnante ⁊acharias propheta
filius ioiade sacerdotis occidit
inter templum et altare. filius
romulus tunc ectam praesidum
posuit inter montes ubi nũc homa
est
¶IX
¶Assyriorum xxxui Thonosconco¬
leros uocatus Sardanapalus q̃
muliere corruptior fuit ob quam
causam ab arbace duce medorũ
spretus atq deiectus pariter cũ
eo regnum assyriorum corruit¬

Expanded text:
Assyriorum XXXI Laustenes, cujus in tempore Solomon templum Domini consummavit, usus amicitia Hyram regis Tyri; et quae de utrisque gentium scriptores senserintPiritiabes quo tempore regnum Hebraeorum dividitur, templum rex Aegypti spoliavit, quod etiam eruditus gentium scriptor indsenseritAssyriorum XXXIIcujus tempore Achab rex nequam in parte Israel regnabat, sub quo Helias. Et quid de siccitate illius temporis Menander scripserit. Assyriorum XXXIII et Licurgus legislator, Joiadas etiam justus pontifex templi, Mosen vixit, ut sacra refert historia. Assyriorum XXXV Acrazapes, quo regnante Zacharias propheta filius Joiadae sacerdotis occiditur inter templum et altare. Sylvius Romulus tunc etiam praesidium posuit inter montes, ubi nunc Roma esIX. Assyriorum XXXVI Thonos Concoloros vocatus Sardanapalus, qui muliere corruptior fuit. Ob quam causam ab Arbace duce Medorum spretus atque dejectus est, et pariter cum eo regnum Assyriorum corrui
Abbreviated transcription (Latin):
Moises Uidentes filii
dei filias hominũ eo quod essã
pulchire acceperunt sibi uxores
ex omnibus quas elegerant Er¬
go idem dicti sunt anglĩ dei
Unde illos multi putãt ñ homĩs
fuisse sed angelos Quod tamẽ
angelos sanctos illo tempore
sic labi potuisse nullomodo cre¬
dibile putatur: nec de his dix¬
isse Retrum a postolum. quod
angelis peccantibus nõ pepercit
sed de illis qui cum principe
eorum diabolo ceciderunt An¬
geli &enum in sacro eloquio ho¬
mines olicti sunt. ut de Ioãne
scriptum ẽ Ecce mito ãgelũ
meum ante faciem meam Et
Malachias prophieta prop̃e
dictus est angelus Igitur ut
omittamus multorum opini¬
ones filios dei hic filios sethi
intelliganus. filias uero ho¬
minũ cam utiq filias: ex qͣb
nati gigantes referuntur. qͦs
d antea esse hystorta declarat
cum dicit gigantes enim erãt
in illis drebus fuisse etiam
post odiluuium quosdam. s
plures ante hystonca tradi¬
tione deprehendimus. sicut
Nembroth & alii de progenie

Expanded text:
Moyses: Videntes filii Dei filias hominum, eo quod essent pulchrae, acceperunt sibi uxores ex omnibus quas elegerant. Ergo iidem dicti sunt angeli Dei. Unde multi illos putant non homines fuisse, sed angelos; quod tamen angelos sanctos illos tempore sic labi potuisse, nullo modo credibile putatur, nec de his dixisse Petrum apostolum, quod angelis peccantibus non pepercit, sed de illis qui cum principe eorum diabolo ceciderunt. Angeli enim in sacro eloquio homines sunt, ut de Joanne scriptum est: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam. Et Malachias propheta proprie dictus est angelus. Igitur ut omittamus multorum opiniones, filios Dei hic filios Seth intelligimus, filias vero hominum Cain utique filias, ex quibus nati gigantes referuntur; quos et ante esse historia declarat, cum dixit: Gigantes enim erant in illis diebus. Fuisse etiam post diluvium quosdam, sed plures antea, historica traditione deprehendimus, sicut Nebroch, et alii de progenie
Abbreviated transcription (Latin):
per biennium metellus euertit
diuturnoq bello domitã in pote¬
statem redegii. leges minoris ro¬
manis legibus permutauit. Quib¬
etiam diebus Lucullus uicta ar¬
menia ac mesopotamia ac nisibĩ
capta syria in romanã ditionẽ
cessit que hucusq per reges ma¬
cedonum ab alexandro possessa
fuerat Quo in tempore Horatiꝰ
flaccus satiricus poeta Libertĩo
patre uenosi nascitur Appollocdo¬
rus uero pergamenus grecus ora¬
tor praceptor calidii es augusti
clarus habetur Igitur de catiliã
& Lentulo siue cicerone Salustiꝰ
scribit hoc gesta sunt tempore Mar¬
cus ettam callidus orator clarus
habetur qui bello ciuili postea
cesarianas partes sequutus cum
togatam galliam regeret placen¬
sinem imponere decreui: ut bella
tam romanorum ciuilia & ex¬
ternis ubiq permixta q̃mq etiã
iudaeorum que dicta sunt uel
etiam que sequuntur quia sic
sibi continuatim serie temporuz
& malis sequacibus coheserunt li¬
bri salum termino separentur

Expanded text:
per biennium Metellus euertit per biennium Metellus euertit diuturnoque bello domitam in potestatem redegit legesque Minois Romanis legibus permutauit. etiam diebus a Lucullo victa Armenia ac Mesapotamia, ac Nisibin capta, Syria in Romanam ditionem cessit, quae hucusque per reges Macedonum ab Alexandro possessa fuerat. Quo in tempore Horatius Flaccus satyricus poeta libertino patre Venusi nascitur. Apollodorus vero Pergamenus, Graecus orator, praeceptor Galidii et Augusti, clarus habetur. Igitur quae de Catilina et Lentulo, sive Cicerone, Salustius scribit, hoc gesta sunt tempore. Marcus etiam Callidus orator clarus habetur, qui bello civili postea Caesarianas partes secutus, cum Togatam Galliam regeret, Placenfinem imponere decrevi, ut bella tam Romanorum civilia et externis ubique permixta, quam etiam Judaeorum, quae dicta sunt, vel etiam quae sequuntur, quia si sibi continuatim serie temporum et malis sequacibus cohaeserunt, libri saltem termino separentur
Abbreviated transcription (Latin):
At uero marcus lucullus qui
curioni in macedonta successe¬
rat: totam bessenorum gentẽ
bello appetitã in deditionem
reccepit Preterea Lucullus trã¬
sgressus eufraten et tigrin apđ̃
tigranocertam urbem cũ mitri¬
date & tigrane congressus par¬
uissima suorum manu mag¬
num hostium numerum occi
aufugit. diademate & thiarane
agnosceretur abiectis Tunc ad
Lucullum totius pene orientis
supplices uenere legati Imminẽ¬
te hieme per armeniam in me¬
sopotamiã regressus: nisibin ur¬
bem illis tunc locis inditã expug¬
nauit et ccepit Hisdem diebus
pirate per omnia sparsi maria: &
iam non tantum intercipientes
nauium cõmeatus sed etiã insu¬
las prouinciasq uastantes impu¬
nitate sceleris et auiditate praede
uulgo se se associantibus in imimẽ¬
sum augebantur quos. Ci. Pom¬
peius post multã quidẽ uastatio¬
nem q̃m terra mariq dui egerãt
mira tamen celeritate compressit
Eodem tempore cretam insulã

Expanded text:
At vero M. Lucullus, qui At vero M. Lucullus, qui Curioni in Macedonia successerat, totam Bessorum gentem bello appetitam, in deditionem recepit. Praeterea Lucullus, transgressus Eufratem et Tigrim, apud Tigranocertam urbem cum Mithridate et Tigrane congressus paruissima suorum manu magnum hostium numerum occidaufugit diademate et tiara ne agnosceretur abiectis. tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices uenere legati; imminente hieme per Armeniam in Mesopotamiam regressus Nisibin urbem illis tunc locis inclitam expugnauit et cepit. Isdem diebus piratae per omma sparsi maria et iam non tantum intercipientes nauium commeatus sed etiam insulas prouinciasque uastantes, inpunitate sceleris et auiditate praedae uulgo sese adsociantibus in inmensum augebantur: quos Cn. Pompeius post multam quidem uastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate conpressit. Eodem tempore Cretam insnlam
Abbreviated transcription (Latin):
mario nauali praelio cõgressus
onerarias aut demersit aut coe¬
pit Nulti ibi ex his quos sylla
conscripserat interempti sunt
Marius preterta die de spelun¬
ca ubi latebat extractus: meri¬
tas hostilis animi poenas Luit.
Eodem uero Lucullus impetu
appamiam uastauit. &s submõ¬
te olympo prius ad munitissi¬
mam ciuitatem captam expug¬
natamq diripuit Nitridates
aduer sus birantium insitue̾ ta
classe nauigans tempestate cor¬
reptus. LxXX rostratas naues per¬
didit Ipse cum quassa ĩã naui
inde senopen ac post annison
cum magna difficultate perue¬
nit Lucullus senopen expugna¬
turus obsederat Hanc seleucus
archippa & clechares spado qui
praesidii causa preerat: expilatã
atq incensam reliquerunt Iai¬
cullus miserorum hostium in¬
testina clade permotus celeri
occursu ĩmissum restrinxit in¬
cendium Tta misera ciuitas
uersa uice hostium sociorumq
unde defendenda, disperdita
es uñ disperdenda seruata est.

Expanded text:
Mario navali praelio congressus,Mario navali praelio congressus,onerarias, aut demersit aut cepit. Multi ibi ex his quos Sylla proscripserat, interempti sunt. Marius, postera die de spelunca ubi latebat extractus, meritas hostilis animi poenas luit. Eodem vero Lucullus impetu Apamiam vastavit, et sub monte Olympo, Prusam, munitissimam civitatem, captam expugnatamque diripuit. Mitridates adversus Bizantium instructa classe navigans, tempestate correptus, octoginta rostratas naves perdidit. Ipse cum quassa jam navi Inde Senopem ac post Anison cum magna difficultate pervenit. Lucullus Senopem expugnaturus obsederat. Hanc Seleucus archipirata et Cleochares spado, qui praesidii causa praeerat, expilatam atque incensam reliquerunt. Lucullus, miserorum hostium intestina clade permotus, celeri occursu immissum restinxit incendium. Ita misera civitas, versa vice, hostium sociorumque, unde defendenda, disperdita; et unde disperdenda, servata est.
Abbreviated transcription (Latin):
uicti cum duobus milibus equi¬
tum in mesiam profugerunt:
atq inde in meoniã digressi in
colles camposq marenos incide¬
tunt. ubi non solum montes usti
uel saxa quasi quadam fuligine
obfuscata cernuntur: uerumeniã
campr ambusto solo squalidi per
fornacis indicio es pendulo in
profundum cinere putres iacent
Tribus etiam locis torride uora¬
ꝯines ostenduntur: quas graeci
Dibab uocant: in quibus dni ob¬
errantes. inopinatis tandẽ pericu'¬
lis exempta sunt: & clam in re¬
ei castra uenerunt Pciodarus¬
rex gallogrecte prafictos regis
bello trucidauit. Interea mitri¬
dates apud cizicum eadẽ mo¬
ra qua obsidebat obsessus in
magnam penuriam pestilentiã¬
q exercitum suum coartautt̃ Nã
bo in eadem obsidione amisisse
fertur Ip̃e cum paucis arrepta
naui clam fugit e castris Lucu
Lus in cruento milite spectator
cladis aliene nouum gȩnus ur¬
Aorie adeptus est Nox mariũ
adortus uicit fugauitq in quo
Lucullus postea cum eodem

Expanded text:
uicti, cum duobus milibus equiuicti, cum duobus milibus equitum in Moesiam profugerunt atque inde in Maeoniam digressi in colles camposque Inarimos inciderunt. ubi non solum montes usti uel saxa quasi quadam fuligine ob-\' fuscata cernuntur, uerum etiam campi ambusto solo squalidi per fornacis indicio et pendulo in profundum cinere putres iacent; tribus etiam locis torridae uoragines ostenduntur, quas Graeci physas uocant. in quibus diu oberrantes inopinatis tandem periculis exempti sunt et clam in regis castra uenerunt. Deiotarrex Gallograeciae praefectos regis bello trucidauit. Interea Mithridates apud Cyzicum eadem mora, qua obsidebat, obsessus in magnam penuriam pestilentiamque exercitum suum coartauit. nam bo in eadem obsidione amisisse fertur; ipse cum paucis arrepta naui clam fugit e castris. Luculus incruento milite spectator cladis alienae, novum genus victoriae adeptus est, mox Marium adortus vicit fugavitque. In quo Lucullus postea cum eodem