comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentio: que adhuc ꝑmanserit. Nam illud nulli rei
assensur esse sapientes: nihil adhanc controu̾lia
a Carneade dicit᷑ probatu. Equidem Clitoma¬
cho plusꝗͣ Philoni. aut Metrodoro credens hoc ma¬
gis ab eo disputatũ ꝗͣ probatũ puto. Sed id omit¬
tamus. Illud certe opinatione: & ꝑceptione sblata
sequit᷑ omniũ assentionũ retentio Ut si ostendero
nihil posse ꝑcipi: tu concedas nunꝗͣ assensur esse :
Quid est quod percipi possit: si ne sensus quiđẽ ue¬
ra nuntiãt: quos tu luculle coĩ loco detendis: quod
ne id facere posses. id arco heri non necessario loco con¬
tra sensustam multa dixeram. Tu autem te negas
in fracto remo neq columbe collo cõmouere primũ
quuir: Nam & in remo non sentio non esse id quod
udeat᷑. & in columba plures uideri colores: nec ẽẽ
plus uno. demde nihil ne preter ea diximus : Ma¬
neant illa omĩa laterat ista causa ueracis suos es¬

Expanded text:
tentio quae adhuc permanserit. nam illud, nulli rei tentio quae adhuc permanserit. nam illud, nulli rei adsensurum esse sapientem, nihil ad hanc controversiam a Carneade dicitur probatum: equidem Clitomacho plus quam Philoni aut Metrodoro credens hoc magis ab eo disputatum quam probatum puto. Sed id omittamus. illud certe opinatione et perceptione sublata sequitur, omnium adsensionum retentio, ut si ostendero nihil posse percipi tu concedas numquam adsensurum esse. Quid ergo est quod percipi possit, si ne sensus quidem vera nuntiant? quos tu Luculle communi loco defendis. quod ne id facere posses, idcirco heri non necessario loco contra sensus tam multa dixeram; tu autem te negas infracto remo neque columbae collo commoveri. primum cur? nam et in remo sentio non esse id quod videatur, et in columba pluris videri colores nec esse plus uno. deinde nihilne praeterea diximus? 'Maneant illa omnia; †lacerat ista causa; veracis suos es
Abbreviated transcription (Latin):
mine nihil opinari. nec solum posse: sed ita necesse
elle sapienti. Uisa est Archesile cum uera sentẽtia.
tum honesta & digna sapiente: quesuut de Zenone
fortasse: quiel futuꝵ esset: si nec ꝑcipe qequã posta.
sapiens. nec opinari sapientis est& Ille credo nihilo
Uisum credo: Quale uisumi Tum illu ita defi¬
nisse: ex eo quod esset: sicut esset impressu & signa¬
in & eftectu: Post requisitu etia ne si eiusmodi es¬
set uisu ueꝵ quale uel falsu. Hic Zenone uidissẽ
acute: nullu esse uisum qđ ꝑcipi posset: si tale esset
ab eo qđ est: ut eiusmodi quod non est possẽt esse.
Recte consensit archesilas. ad definitione additũ. ne¬
q .n. falsu ꝑcipi posse. neq uer si esset tale quale
uel falsum. Incubiit autes in eas disputationes: ut
diceret nullu tale esse uilu a uero ut nõ eiusdem
modi etia a falso possit essẽ. hec aute est una con¬

Expanded text:
minem nihil opinari, nec solum posse sed ita necesse minem nihil opinari, nec solum posse sed ita necesse esse sapienti. visa est Arcesilae cum vera sententia tum honesta et digna sapienti; quaesivit de Zenone fortasse quid futurum esset si nec percipere quicquam posset sapiens nec opinari sapientis esset. ille credo nihil ovisum' credo. 'quale igitur visum?' tum ilum ita definisse: ex eo quod esset sicut esset inpressum et signatum et effictum. post requisitum etiamne si eius modi esset visum verum quale vel falsum. hic Zenonem vidisse acute nullum esse visum quod percipi posset, si id tale esset ab eo quod est cuius modi ab eo quod non est posset esse. recte consensit Arcesilas ad definitionem additum, neque enim falsum percipi posse neque verum si esset tale quale vel falsum; incubuit autem in eas disputationes ut doceret nullum tale esse visum a vero ut non eiusdem modi etiam a falso possit esse. Haec est una con
Abbreviated transcription (Latin):
dine probant᷑ dissoluit᷑. Idem mihi ꝗde non uidet᷑
Sed distoluerit sane. Certe tam multa non collegisset
que nos fallerent probabilitate magna: nisi uideret
iis resisti non faale posse. Quid cyrenei: iudentur
mihi mĩme contemp̃ti pħi. qui negant esle quicquã
quod ꝑcipi possit extrĩsecus. ea se sola ꝑcipere: que tac¬
tu intimo sentiant: ut dolore. ut uoluptate: neq.
quo se quid colere: aut quo sono sit: scire. Sed tm̃
sentire astici se quodamodo. Satis multa de auctori¬
bis: quãꝗͣ ex me quesieras: non ne putare poit illos
ueteres tot seculis inueniri ueꝵ potuisse: tot ĩgeniis
tantisq studiis querentib: quid inuentu sit paulo
post uideto te ip̃o ꝗde iudice. Archesilan uero non
obtrectandi caula tu Zenone pugnauisse: s ueꝵ
iuenire noluisse sic intelligit᷑. nemo inꝗͣ suꝑioꝵ
non modo exp̃sserat: sed ne dixerat quidẽ possẽ ho¬

Expanded text:
dine probantur. 'At dissolvit idem.' Mihi quidem non videtur, dine probantur. 'At dissolvit idem.' Mihi quidem non videtur, sed dissolverit sane: certe tam multa non collegisset quae nos fallerent probabilitate magna, nisi videret is resisti non facile posse. Quid Cyrenaei videntur, minime contempti philosophi, qui negant esse quicquam quod percipi possit extrinsecus, ea se sola percipere quae tactu intumo sentiant, ut dolorem ut voluptatem; neque se quo quid colore aut quo sono sit scire, sed tantum sentire adfici se quodam modo. Satis multa de auctoribus. quamquam ex me quaesieras, nonne putarem post illos veteres tot saeculis inveniri verum potuisse tot ingeniis tantisque studiis quaerentibus. quid inventum sit paulo post videro, te ipso quidem iudice. Arcesilan vero non obtrectandi causa cum Zenone pugnavisse sed verum invenire voluisse sic intellegitur. nemo umquam superiorum non modo expresserat sed ne dixerat quidem posse ho
Abbreviated transcription (Latin):
possum ditere : Uixisse cum his equidẽ uideor: ita mł¬
ti sermones ꝑscripti sunt: e quib dubitari non possit
quin socrati nihil sit uisum scire posse excipit unũ
tantũ scire se. nihil se scire. nihil ampliuos. Quid di¬
cam de platone : qui certe tam multis libris hec per¬
secutul non esset: nisi probauisset. Ironia .n. alterius
ꝑpetira preserti nulla fuit ratio ꝑsequi. Uideor ne
tibi: non ut Saturninus noĩare modo illustres homĩes
sed etia imitari nũꝗͣ nisi claꝵ nisi nobiłe : At qui ha¬
beba molestos uobis: Sed minutos. Silibone. Diodo¬
rum Alexinu. quoꝵ sunt contorta & aculeata que¬
dam sophismata. Sic .n. appellant᷑ fallaces conclusi¬
uncule. Sed quid cos colligam: cu habea chrisippũ
qui fulcire putat᷑ porticu stoitoꝵ: Qͣ multa ille
contra sensus: qmͣ multa contͣ omĩa: que in cõsuetu¬

Expanded text:
possum dicere? vixisse cum iis equidem videor, ita mupossum dicere? vixisse cum iis equidem videor, ita multi sermones perscripti sunt e quibus dubitari non possit quin Socrati nihil sit visum sciri posse; excepit unum tantum, scire se nihil se scire, nihil amplius. quid dicam de Platone, qui certe tam multis libris haec persecutus non esset nisi probavisset; ironeam enim alterius, perpetuam praesertim, nulla fuit ratio persequi. Videorne tibi non ut Saturninus nominare modo inlustres homines, sed etiam imitari numquam nisi clarum nisi nobilem? atqui habebam molestos vobis sed minutos, Stilbonem Diodorum Alexinum, quorum sunt contorta et aculeata quaedam sophismata sic enim appellantur fallaces conclusiunculae. Sed quid eos colligam, cum habeam Chrysippum, qui fulcire putatur porticum Stoicorum: quam multa ille contra sensus, quam multa contra omnia quae in consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ueri esso aliquid non negamus: percipi posse ne¬
gamus. Ille esle uer plane negat esse sensus quide
non obscuros dicit nec tenebricosos. Sic .n. appellat
eos is qui hunc maxime est admiratus. Chius Me¬
trodorus mitio libri qui est de natura. Nego inqu
scire nos: sciamus ne aliquid an nihil scia: Ne iedl
ip̃m nescire aut scire scux nos. nec oĩo sit ne aliquid
an nihil sit: Furere tibi Empedocles uidet᷑. At mͥ
dignissimũ rebus iis de quib loquit᷑ sonũ fundere :
Num ergo il excecat nos aut orbat sensib: si parꝵ
magna uim censet in is este. ad ea que sub eos sub¬
iecta sunt iudicanda: Parmenides. Xenophanes mi¬
nus bonis quãꝗͣ uersib sed tame illis uersib. incre¬
pant eoꝵ arrogantia quasi irati. qui tũ sciri nihil
possit andeant se scire ditere: & abhis aiebant remo¬
uendu socratem &. Elatone. Cur: an de ullis certius

Expanded text:
qui veri esse aliquid non negamus, percipi posse nequi veri esse aliquid non negamus, percipi posse negamus; ille esse verum plane negat esse; sensus quidem non obscuros dicit sed tenebricosos sic enim appellat eos. Is qui hunc maxime est admiratus, Chius Metrodorus initio libri qui est de natura 'nego' inquit 'scire nos sciamusne aliquid an nihil sciamus, ne id ipsum quidem nescire aut scire nos, nec omnino sitne aliquid an nihil sit'. Furere tibi Empedocles videtur: at mihi dignissimum rebus is de quibus loquitur sonum fundere. num ergo is excaecat nos aut orbat sensibus, si parum magnam vim censet in is esse ad ea quae sub eos subiecta sunt iudicanda? Parmenides Xenophanes minus bonis quamquam versibus sed tamen illi versibus increpant eorum adrogantiam quasi irati, qui cum sciri nihil possit audeant se scire dicere. Et ab iis aiebat removendum Socratem et Platonem cur, an de ullis certius
Abbreviated transcription (Latin):
tiosi solerent Claros uiros. sed tamen. ppłares aliquos
noĩare. Illi cu res bonas tractent: siłes bonoꝵ ui¬
deri uolũt. Nos aute ea dicimus nobis uideri: que
uosinetip̃i nobilissimis phĩs placiusse conceditis. An¬
axagoras niue nigra dixit esse: ferres me si ego
idem dicerem. tu ne si dubitare quide : At quis ẽ
nunc hic sophistes: Sic .n. appellabant᷑ hii qui os¬
tentationis aut questus causa philosophant᷑. Maxiã
fuit &. grauitatis & ingenii gloria. quid loquar de
demetrio : que cum eo conterre possumul: non modo
ingenii magͥtudine. sed etia animi: qui ita sit anlus
ordiri. hec loquor de uniuersis. nihil excipit de qͣ
non protiteat᷑. quid . n. esse posset extra uuiuersa:
Quis hũc phm̃ non anteponit. Cleanti. Chrisippo.
reliquisq intenoris etatis : qui mihi cũ illo collati ꝗn¬
te classos uident᷑. Atq iis non hoc diat quod nos:

Expanded text:
tiosi solerent claros viros sed tamen populares aliquos tiosi solerent claros viros sed tamen populares aliquos nominare. illi cum res non bonas tractent similes bonorum videri volunt; nos autem ea dicimus nobis videri quae vosmet ipsi nobilissimis philosophis placuisse conceditis. Anaxagoras nivem nigram dixit esse. ferres me si ego idem dicerem? tu ne si dubitarem quidem. at quis est? num hic sophistes sic enim appellabantur ii qui ostentationis aut quaestus causa philosophantur? maxima fuit et gravitatis et ingeni gloria. Quid loquar de Democrito? quem cum eo conferre possumus non modo ingenii magnitudine sed etiam animi, qui ita sit ausus ordiri 'haec loquor de universis': nihil excipit de quo non profiteatur, quid enim esse potest extra universa; quis hunc philosophum non anteponit Cleanthi Chrysippo reliquis inferioris aetatis, qui mihi cum illo collati quintae classis videntur. atque is non hoc dicit quod nos,
Abbreviated transcription (Latin):
de ceteris sunt ĩter illos non ulla cõmunia: hec acha¬
rũt. Item ille cũ estuaret ueteꝵ ut menianoꝵ. sit
achademicoꝵ umbra secutus est: quoq solebat uti
argumento: tum cum ei placebat nihil posse ꝑcipi:
cu quereret Dyonisius ille heraeleotes. utru comp̃¬
hendisset certa illa nota qua assentiri dicitis oportẽ:
illud ne quod młtos annos tenuissẽt ⁊enoniq ma¬
gistro credidisset honestu quod esset id bonu solũ
esse: an quod postea detensitauisset honesti ĩ ane
nomen elle: uoluptate esse sũmu bonum. Qui ex
illiꝰ cõmutaca sententia docere uellet: nihil ita sig¬
nari in aĩs nostris a uero posse qđ non eode modo
possit a fallo: is curauit quod argumentu ex dioni¬
io ip̃e sumpsist& ex eo ceteri sumerẽt. Sed cu hec
alio loco plura. nũc ad ea que a te luculle dicta st̃
Et pͥmu quod initio dixisti: uideamus quale sit: si¬
miłr a nobis de antiquis pħis cõmemorari: atq sedi¬

Expanded text:
de ceteris sunt inter illos non nulla communia; haec Acarunt item ille cum aestuaret veterum ut maenianorum sic Academicorum umbram secutus est. quoque solebat uti argumento tum cum ei placebat nihil posse percipi, cum quaereret, Dionysius ille Heracleotes utrum conprehendisset certa illa nota qua adsentiri dicitis oportere, illudne quod multos annos tenuisset Zenonique magistro credidisset, honestum quod esset id bonum solum esse, an quod postea defensitavisset, honesti inane nomen esse, voluptatem esse summum bonum — qui ex illius commutata sententia dooere vellet nihil ita signari in animis nostris a vero posse quod non eodem modo possit a falso, is curavit quod argumentum ex Dionysio ipse sumpsisset ex eo ceteri sumerent. Sed cum hoc alio loco plura; nunc ad ea quae a te Luculle dicta sunt. Et primum quod initio dixisti videamus quale sit, similiter a nobis de antiquis philosophis commemorari atque sedi
Abbreviated transcription (Latin):
ma mentẽ esse dicebat. omĩa rogatione aut cogen¬
tis aut uetantis dei: ex qua illa lex qua de hũano
genere dederũt recte est laudata. Est .n. ratio mensꝙ
Aliquotiens iam iste locus a te tractus est: sed anteꝗͣ
ad popłare leges uenias. uim istius celestis legis expli¬
na si placet: ne estus nos consuctudmis absorbeat: &.¬
ad sermonis more usitati truhat A pertuis . n.¬

Expanded text:
mam mentem esse dicebant omnia ratione aut cogenmam mentem esse dicebant omnia ratione aut cogentis aut vetantis dei. Ex quo illa lex, quam di humano generi dederunt, recte est laudata: est enim ratio mensque . 9 Quintus: Aliquotiens iam iste iocus a te tactus est. Sed antequam ad populares leges venias, vim istius caelestis legis explana si placet, ne aestus nos consuetudinis absorbeat et ad sermonis morem usitati trahat. Marcus:
Abbreviated transcription (Latin):
ita. sed tamen hiuc amenitati. que ex quĩto sepe
audio thebanus epyroches tiuis ille nihil opinor cõ
noster emathee platonisq illis quicꝗͣ esse preclariꝰ
Sed si udetur consideamus hic in umbra: atq ad
eam ꝑtem sermonis ex quo egressi sumus reuertamur.
Preclare exis quĩte at ego effugille arbit᷑bar
& tibi hoꝵ nihil deberi potest Pordire igit᷑ nam
diis ĩmortalib sunt nobis agendi capienda pͥmor
igit᷑ rursus prusqmͣ aggrediam ad leges singulas
nim naturãq legis: ne cum reterenda sint ad eam
nobis omĩa labamur interdu eirore sermonis igͦ¬
remusq ium sermonis eius: quo uira nobis diffiniẽ¬
docendi uia IHanc igit᷑ udeo sapientissimoꝵ
fuile sententia. legem neq hoũi ingenuis excogi¬
tata: nec scitu aliquod esse populoꝵ Sed eternu
quidda quod uniuersum mũdu regeret: imꝑandi
prohibediq sapiẽtia. Ita principe lego illa &. ulti¬

Expanded text:
cus: Est vero ita. Sed tamen huic amoenitate, quem ex Quinto saepe cus: Est vero ita. Sed tamen huic amoenitate, quem ex Quinto saepe audio, Thyamis Epirotes tuus ille nihil opinor concnostri Amalthio platanisque illis quicquam esse praeclarius. Sed si videtur considamus hic in umbra, atque ad eam partem sermonis ex qua egressi sumus revertamur. Marcus: Praeclare exigis Quinte — at ego effugisse arbitrabar —, et tibi horum nihil deberi potest. Quintus: Ordire igitur, nam diis immortalibus sunt nobis agendi capienda primorigitur rursus, priusquam adgrediamur ad leges singulas, vim naturamque legis, ne quom referenda sint ad eam nobis omnia, labamur interdum errore sermonis, ignoremusque vim rationis eius qua iura nobis definienc igitur video sapientissimorum fuisse sententiam, legem neque hominum ingeniis excogitatam, nec scitum aliquod esse populorum, sed aeternum quiddam, quod universum mundum regeret imperandi prohibendique sapientia. Ita principem legem illam et ulti
Abbreviated transcription (Latin):
bo. dum illa sit maior. hec in ea continetẽt᷑. Hab
in inditio cum pro ambio tecũ simul diceret rem p
nr̃am iustissimas se huic muĩcipio gratias agere.
posse: quod ex eo duo sui conseruatores extitissent
Utina indea addua hanc quoq que te procrea¬
rat esse patria tua. Sed uentũ in insulani est. hac
uero nihil amemus. ut .n. hec qͣi rostro semdit᷑ fi¬
brenus & diuisus equałr in duas ꝑtes lictora ħ a
luit rapideq dilapsus cito in unũ confluit &. tantũ
complectit᷑. ꝙ satis sit modice palestre loa quo effec¬
to tanqmͣ id habuit operis ac muneris ut hãc nobis
effecerit sedem. ad disputandu: statim p̾cipitat ĩ
lirem . & quasi in funaria patritia uenerit amit¬
tat nomen obscurius. liremq multo gelidiorẽ ftĩt
Nec .n. illud hoc frigidius flumen attingi cũ ad
multa actesserim: ut iux pede temptare id possim.
quod in phedro platonis facit socrates AEst ui

Expanded text:
bo, dum illa sit maior, haec in ea contineatur.  duasbo, dum illa sit maior, haec in ea contineatur.  duasin iudicio, quom pro Ampio tecum simul diceret, rem publicam nostram iustissimas huic municipio gratias agere posse, quod ex eo duo sui conservatores exstitissent, ut iam videar adduci, hanc quoque quae te procrearit esse patriam tuam. Sed ventum in insulam est. Hac vero nihil est amoenius. Etenim hoc quasi rostro finditur Fibrenus, et divisus aequaliter in duas partes latera haec adluit, rapideque dilapsus cito in unum confluit, et tantum conplectitur quod satis sit modicae palaestrae loci. Quo effecto, tamquam id habuerit operis ac muneris, ut hanc nobis efficeret sedem ad disputandum, statim praecipitat in Lirem, et quasi in familiam patriciam venerit, amittit nomen obscurius, Liremque multo gelidiorem facit. Nec enim ullum hoc frigidius flumen attigi, cum ad multa accesserim, ut vix pede temptare id possim, quod in Phaedro Platonis facit Socrates. 7 Mar
Abbreviated transcription (Latin):
modum gandeo. Sed illud tñ quale est quol pau¬
lo ante dixisti hunc locũ. idem ego te accipio dicere
arpinum germanã patria esso nostra Quid:
Duas ne hẽtis patrias: an est una illa patria coĩs
ubi forte sapienti illi Cathoni fuit patria non ro¬
ma sed tusculũ. Ego me hercule ut illi &. om̃ibus
miũcipib: duas esse censeo patrias: Una natura
alterã ciuitatis. ut ille catho: cum est tusculi natus
in ppłr romani Ciuitate susceptus erat. Ita cu
ortu tusculanus esset ciuitatẽ roma huĩt: altera
loa prĩam altera iuris: ut nr̃i Atthici priusqua
theseus cesdem migraret & ex agris & uastu qđ
appellat᷑ onnisse conferre se iussit a symphitide.
ex atthicis: sic nos. & eam patria ducimus ubi na
nr̃a ponere & quasi consetrare debemus. Dulcis aũt
non multo secus est: ea que genuit ꝗͣ illa excepit.I¬
taq &. hanc ego esse mea patria prorsus nũꝗͣ nega¬

Expanded text:
modum gaudeo. Sed illud tamen quale est quod paumodum gaudeo. Sed illud tamen quale est quod paulo ante dixisti, hunc locum — id enim ego te accipio dicere Arpinum — germanam patriam esse vestram? Numquid duas habetis patrias, an est una illa patria communis? Nisi forte sapienti illi Catoni fuit patria non Roma sed Tusculum. Marcus: Ego mehercule et illi et omnibus municipibus duas esse censeo patrias, unam naturae, alteram civitatis: ut ille Cato, quom esset Tusculi natus, in populi Romani civitatem susceptus est, ita‹que› quom ortu Tusculanus esset, civitate Romanus, habuit alteram loci patriam, alteram iuris; ut vestri Attici, priusquam Theseus eos demigrare ex agris et in astu quod appellatur omnis conferre se iussit, et sui erant idem et Attici, sic nos et eam patriam dicimus ubi natomnia ponere et quasi consecrare debemus. Dulcis autem non multo secus est ea quae genuit quam illa quae excepit. Itaque ego hanc meam esse patriam prorsus numquam nega
Abbreviated transcription (Latin):
litteris: Sed hoc ip̃o in loco cum auus uiueret & an¬
tiquo more parua esset uilla ut illa quiriana in sa¬
binis me scito esse natu. Quare id nescio: quid & la¬
tet ĩ aĩo ac sensu meo: quo me plus hic locus delectet
ubi istam iustam causa puto cur huc libentiuis ue¬
nias atq hũc locu diligas. Quin ip̃e uere dicu su
illi uille amiatior modo factus: atq hiuc om̃i mõ¬
solo: in quo ortus & ꝓcreatus es: moriemur .n. nes¬
cio quo pacto locis ipis in quib coꝵ quos diligius:
aut admiramur ad sunt uestigia Me equide
ip̃e ille: nostre athene non tam oꝑĩb magͥticis exꝗ¬
sitisq antiquoꝵ artib delectãt: ꝗͣ recordatione sũ¬
moꝵ uiroꝵ. ubi quisq habitare. ubi sedere ubi habi¬
tare sit solitus studioseq eoꝵ etia sepulcra contem¬
plor AQuare istum ubi tu es natus plus amabo pt
mea tibi ostendisse P Equidem me cognosce ad¬

Expanded text:
litteris. Sed hoc ipso in loco, cum avos viveret et anlitteris. Sed hoc ipso in loco, cum avos viveret et antiquo more parva esset villa, ut illa Curiana in Sabinis, me scito esse natum. Qua re inest nescio quid et latet in animo ac sensu meo, quo me plus hic locus fortasse delectet, Atticus: Ego vero tibi istam iustam causam puto, cur huc libentius venias atque hunc locum diligas. Quin ipse, vere dicam, sum illi villae amicior modo factus atque huic omni solo, in quo tu ortus et procreatus es. Movemur enim nesciaut admiramur, assunt vestigia. Inde quidem ipse ille nostre Athene non tam operibus magnificis exquisitisque antiquorum artibus delectant quam recordatione summ virorum, ubi quisque habitare, ubi sedere, ubi disputare sit solitus, studioseque eorum etiam sepulcra contemplor. Quare istum ubi tu es natus plus amabo posmea tibi ostendisse. 5 Atticus: Equidem me cognosse ad
Abbreviated transcription (Latin):
ante de lege &. de iure disserens ad naturã refereba
omĩa. Sic in ipsitrebus: que ad requiẽ animi delecta¬
tionẽq querũt᷑ natura dñatur. Quare antea mira¬
bar. nihil n. his in locis nisi saxa & montes cogiture:
Itaq ut facerem & orõnib induebar tuis &. uersibus:
Sed mirabar ut dixi: te tam ualde hoc loco delectari
Nurc contra miror cũ roma absis usꝗͣ potius esse
hoc tpr̃e anni &. amenitate &. salubritate sequor hãc
Raro aũt licet. Sed nimiiꝵ me alia quoq causa de¬
lectat. que te non attigit ita AQue tandem ista
causa est: ¶Quia si ueru dicimus hec est mea
&. huiꝰ fratris mei germana patria. Hinc . n orti
stirpe antiquissima hic sacra hoc genus: hic maioꝵ
multa uestigia. Quid plura hanc uides uilla: ut
nunc ꝗdem est latus editicata patris mei studio: qui
cum esset intirma ualitudie: hic fere etate egit in

Expanded text:
ante de lege et de iure disserens ad naturam referebas ante de lege et de iure disserens ad naturam referebas omnia, sic in his ipsis rebus, quae ad requietem animi delectationemque quaeruntur, natura dominatur. Quare antea mirabar — nihil enim his in locis nisi saxa et montis cogitabam, itaque ut facerem et narrationibus inducebar tuis et versibus —, sed mirabar ut dixi, te tam valde hoc loco delectari. Nunc contra miror te cum Roma absis usquam potius esshoc tempore anni, et amoenitatem et salubritatem hanc sequor; raro autem licet. Sed nimirum me alia quoque causa delectat, quae te non attingit Tite. Atticus: Quae tandem ista causa est? Marcus: Quia si verum dicimus, haec est mea et huius fratris mei germana patria. Hic enim orti stirpe antiquissima sumus, hic sacra, hic genus, hic maiorum multa vestigia. Quid plura? Hanc vides villam, ut nunc quidem est, lautius aedificatam patris nostri studio, qui cum esset infirma valetudine, hic fere aetatem egit in
Abbreviated transcription (Latin):
& uiere. Ps ed quo rursus hoc pertinet. AP ri¬
mu ad ea pomponi: de quib acturi iam sumul. que
tanta esse uolumus. non .n. erunt. nisi ea fuerint il¬
la manant amplissima: Demu fatio & libenter &.
ut spero recte:ꝙ eam cuius studio teneor. queq me
quicũq sum efficit: non possu silentio preterire
Uera facis & merito & ipse. fuitq id ut dicis in hoc
tibi aliud dicendi initium
sumendũ est: locũ immiute¬
mus & in insula que est in
fibri: non aute opinor illi
alteꝵ flumini nomen est: sermoni reliquo demis o¬
peram sedentes Fane quidẽ nam illo loco libẽ¬
tissime soleo uti: siue quid metu ip̃e cogito: siue aut¬
Equidem qui nũc potissi¬
mũ huc uenerim satiari non queo: magͥticasq uillas
&. paiumẽta marmorea: &. illaqueata tecta cõtemno
Ductus uero aquaꝵ quos isti nilos &. eurippos uocant
quis non tum hec udeat irriserit : Itaq ut paulo

Expanded text:
et uere! Sed quorsus hoc pertinet? Marcvs: Priet uere! Sed quorsus hoc pertinet? Marcvs: Primum ad ea, Pomponi, de quibus acturi iam sumus, quae tanta esse uolumus. Non enim erunt, nisi ea fuerint, unde illa manant, amplissima. Deinde facio et lubenter et, ut spero, recte, quod eam quoius studio teneor quaeque me eum, quicumque sum, effecit, non possum silentio praeterireuero facis et merito et pie, fuitque id, ut dicis, in hoctibi aliud dicendi initium sumendum est, locum mutemus et in insula quae est in Fibreno — nam opinor ‹id› illi alteri flumini nomen est — sermoni reliquo demus operam sedentes? Marcus: Sane quidem. Nam illo loco libentissime soleo uti, sive quid mecum ipse cogito, sive aliEquidem, qui nunc potissimum huc venerim, satiari non queo, magnificasque villas et pavimenta marmorea et laqueata tecta contemno. Ductus vero aquarum, quos isti Nilos et Euripos vocant, quis non cum haec videat inriserit? Itaque ut tu paulo
Abbreviated transcription (Latin):
ciuem totius mundi: quasi unius urbis agnouerit: In
bit ea: que a uulgo dicunt᷑ amplissima: atq hec oñi
uasi sepimẽto aliquo uallabit dissendi rationes ueĩ
&. falsi iudicia disa: & scientia & arte quada ĩtelli¬
gendi quid quãq rem sequat᷑ .&. quid sit cuiq contͣ¬
tariu: cumq se ad ciuile Iocietate natu senserit. nõ
solum illa subtili disputatione sibi utendũ putabit:
sed etia fusa latius perpetua orõne: qua regat ppłos¬
qua stabiliat leges. qua castiget improbos: qua tue¬
atur bonos. qua laudet claros uiros. qua precepta
salutis &. laudis apte ad ꝑsuadendu edat sius tini¬
bus: qua hortari ad decus: reuocari a flagitio conso¬
Maripossit afflictos. factaq & consulta tortiu & sapiẽ¬
tiu cũ improboꝵ ignominia sempiternis monum̃tis
prodere Que cum tot res tanteq sint que esse in hoĩe
ꝑspitiant᷑ ab his qui se ipĩ uelint nosce: eaꝵ parens

Expanded text:
ciuem totius mundi quasi unius urbis agnouerit, in ciuem totius mundi quasi unius urbis agnouerit, in bit ea quae uolgo dicuntur amplissima! 62 Atque haec omnia quasi saepimento aliquo uallabit disserendi ratione, ueri et falsi iudicandi scientia, et arte quadam intellegendi quid quamque rem sequatur et quid sit quoique contrarium. Quomque se ad ciuilem societatem natum senserit, non solum illa subtili disputatione sibi utendum putabit sed etiam fusa latius perpetua oratione, qua regat poqua stabiliat leges, qua castiget improbos, qua tueatur bonos, qua laudet claros uiros, qua praecepta salutis et laudis apte ad persuadendum edat suis ciuibus, qua hortari ad decus, reuocare a flagitio, consolari possit adflictos, factaque et consulta fortium et sapientium cum improborum ignominia sempiternis monumentis prodere. Quae quom tot res tantaeque sint, quae inesse in homine perspiciantur ab iis qui se ipsi uelint nosse, earum parens
Abbreviated transcription (Latin):
subornatus ĩ utam uenerit: quãtaq instrumĩta hẽat
ad optinenda adipiscendaq sapĩãm: qm̃ in pn̾cipio
reꝵ oũm: quasi adumbratas ĩtelligentias. aĩo ac men¬
te conceperit: quib illustratus sapientia duce. bonum
anĩs cognitus ꝑceptisq uirtutib: a corporis obsequio ĩ¬
dulgentiaq discesserit: uoluptatẽq sicut labem aliquam
dedecoris opprescit omne mortis dolorisq timore estuge
cõiunitos suos duxerit. cultũq deoꝵ &. pura religio¬
Enem receꝑit & exercuerit illam: ut oculoꝵ sic ĩgenii
a ciem ad bona eligenda &. reitienda contraria: que uͥ¬
tus ex prouidendo est appellata prudentia: quid eo di¬
ci aut excogitari potuerit beatius : eidemq cum celum
terrasq maria rerꝵq oiũm naturã prospexerit: eaq
unde generata: quo recunant: quando quomõ obitura
quid ĩ his mortale & caducu: quid diuinũ eternũq

Expanded text:
subornatus in uitam uenerit, quantaque instrumenta habeat subornatus in uitam uenerit, quantaque instrumenta habeat ad obtinendam adipiscendamque sapientiam, quoniam principio rerum omnium quasi adumbratas intellegentias animo ac mente conceperit, quibus inlustratis sapientia duce bonum uanimus cognitis percep tisque uirtutibus a corporis obsequio indulgentiaque discesserit, uoluptatemque sicut labem aliquam dedecoris oppresserit, omnemque mortis dolorisque timorem effugere natura coniunctos suos duxerit, cultumque deorum et puram religionem susceperit, et exacuerit illam, ut oculorum, sic ingenii aciem ad bona seligenda et reicienda contraria quae uirtus ex prouidendo est appellata prudentia, quid eo dici aut cogitari poterit beatius? 61 Idemque quom caelum, terras, maria rerumque omnium naturam perspexerit, eaque unde generata quo recur‹sur›a, quando, quo modo obitura, quid in iis mortale et caducum, quid diuinum aeternumque
Abbreviated transcription (Latin):
neq solonis. neq tharonde. neq Seleuai. neq nostras
xii tabulas. ne plebiscita desiderant. Sed te existimo cu
populis tum etia singulis hodierno sermone leges uiuen
propriũ est id quod expectas. atq ita nũc esset faculta
legem esse oportet: cõmendatricẽq uirtutu ab ea uiuen
qua nihil diis in mortalib uberius: nihil Norentus ihil
prestabilius hominu iute datu est. Hec .n. nos cum ce¬
teras omnes res tum quod est diffiallimũ docuit. ut
nos mefipos nosceremus. cuius precepti tanta uis &. tan¬
ta sententia est ut ea non hoĩ cuipia sed delphico deo
tribueret᷑. Nam qui se ip̃e norit pͥmu aliquid se hr̃e
sentiet diuinu. ingeniumq in se suu sicut simulac&ꝵ
aliquod dedicatũ putabit tantoq mune̾ deor semꝑ
dignu aliqđ &. faciet &. sentiet & cum se ip̃e ꝑspex¬
erit totũq temptarit intelliget quẽ admodu a natua

Expanded text:
neque Solonis neque Charondae neque Zaleuci, nec nostras neque Solonis neque Charondae neque Zaleuci, nec nostras odecim tabulas nec plebiscita desidero, sed te existimo cum populis, tum etiam singulis, hodierno sermone leges uiuendproprium, id quod expectas, atque utinam esset etiam facultatlegem esse oportet commendatricemque uirtutum, ab ea‹dem› uiuendqua nihil a dis immortalibus uberius, nihil florentius, nihil praestabilius hominum uitae datum est. Haec enim una nos cum ceteras res omnes, tum, quod est difficillimum, docuit, ut nosmet ipsos nosceremus, cuius praecepti tanta uis et tanta sententia est, ut ea non homini quoipiam, sed Delphico deo tribueretur. 59 Nam qui se ipse norit, primum aliquid se habere sentiet diuinum ingeniumque in se suum sicut simulacrum aliquod dicatum putabit, tantoque munere deorum semper dignum aliquid et faciet et sentiet, et quom se ipse perspexerit totumque temptarit, intelleget quem ad modum a natura
Abbreviated transcription (Latin):
Aristoteles loquit᷑ alio modo. Ex hac aute nõ rer
sed uerboꝵ discordia controu̾sia ꝑatta est hic de fini¬
biis in qua qm̃ ususcapione duodecim tabule inter
quĩq pedes esse uoluerũt depasci uetere possessionẽ
achademie ab hoc acute homine non sinemus. nec
mamilia lege singulis legib. sed ex his res arbitri fi
requiri placere terminos quos socratis pegerit usq
urpant᷑ ciuilis iuiris & legum. Quo de genere expecto
disputatione tuam. Nam ista quidem magna diuidi¬
catio est: ut ex te ip̃o sepe cognom. Sed certe res ita se ha¬
sit eius quasi lege uiuere id est nihil quantu in ipso sit
p̃termittẽ quominus ea que natura postulet consequat᷑.
siquides id quod suscipimus ꝑfecturi sumus. At ego huc
cepimus: quod preserti ad id nihil ꝑtineat. hec de sũmo
malo bonoq dissensio APrudentissime quĩte dicis
Nam que a me adhuc ditta sunt. nec lycurgi leges:

Expanded text:
Aristoteles, loquitur alio modo. Ex hac autem non rerum Aristoteles, loquitur alio modo. Ex hac autem non rerum sed uerborum discordia controuersia est nata de finibus, in qua, quoniam usus capionem duodecim tabulae intr‹a› quinque pedes esse ‹n›oluerunt, depasci ueterem possessionem Academiae ab hoc acuto homine non sinemus, nec Mamilia lege singuli, sed e XII tres arbitri finRequiri placere terminos quos Socrates pepigerit, iiurpantur ciuilis iuris et legum, quo de genere expecto disputationem tuam. Nam ista quidem magna diiudicatio est, ut ex te ipso saepe cognoui. Sed certe ita res se ham sequi et eius quasi lege uiuere, id est nihil, quantum in ipso sit praetermittere, quominus ea quae natura postulet consequatur si quidem id quod suscepimus perfecturi sumus. 57 Atticvs: At ego huc coepimus, quom praesertim ad id nihil pertineat haec de summo malo bonoque dissensio. Marcvs: Prudentissime, Quinte, dicis. Nam quae a me adhuc dicta sunt . . . Qvintvs: . . . nec Lycurgi leges
Abbreviated transcription (Latin):
cum antiqui omẽs qui scđm natura esse quo iunare¬
mur in uita bonũ esse decreuerũt: nec insi quod hones
cis: at non ea: que dirimat omĩa prohe quide sentis
uixi. et qui me ex nostris pene cõuenit ortulis. de¬
duxitq in achademia perpauculis passib. Uir iste
hiq ut scis tamiliaris. quo tamen ego assentiar: in oi¬
bus nec ne mox uideto. hoc dico controu̾siam totam is¬
ac minimu quide utrũ adessent an abessent inter¬
essent. Ualde a xenocrate &. Aristotele & ab illa pla¬
tonis familia discreparet essetq inter eos de re maxũ
& de om̃i iuuendi rõne dissensio. Nunc uero quod
decus: quod antiqui sũmu bonu dixerant hic solum
bonũ dicat. Itemq dedecus illi sũmu malu. hic solũ
diuitias. ualetudme. pulchritudme. res cõmodas ap
pellat non bonas. pauꝑtate debilitate dolorem in¬
comodas non malas. sentit idem quod xenocrates qđ

Expanded text:
quom antiqui omne quod secundum naturam esset, quo iuuarequom antiqui omne quod secundum naturam esset, quo iuuaremur in uita, bonum esse decreuerint, hic nisi quod honestcis, at non eam quae dirimat omnia! Marcvs: Probe quidem sentires, uixi et qui me ex nostris paene conuellit hortulis, deduxitque in Academiam perpauculis passibus. Marcvs: Vir iste hique, ut scis, familiaris, cui tamen ego adsentiar in omnibus necne, mox uidero. Hoc dico, controuersiam totam isac ne minimum quidem utrum adessent an abessent interesse, ualde a Xenocrate et Aristotele et ab illa Platonis familia discreparet, esset‹que› inter eos de re maxima et de omni uiuendi ratione dissensio. Nunc uero cum decus, quod antiqui summum bonum esse dixerant, hic solum bonum dicat; itemque dedecus ‹quod› illi summum malum, hic solum; diuitias, ualetudinem, pulchritudinem, commodas res appellet, non bonas; paupertatem, debilitatem, dolorem incommodas, non malas; sentit idem quod Xenocrates, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Peciua negͣ: an honores: an formami an ualetu¬
affutura sint certu stiri millomõ põt. an id qđ
turpissimũ dictu est uoluptate. At in ea quide
sꝑnenda & repudianda uirtus uel maxime cernitur
Uides ne quanta leries rei sententiaꝵq sit: atq ut
ex alio nectant᷑ alia: quin labebar longuis nisi me
quo referunt᷑. & cuius asciscendi causa sunt fatiẽ¬
da omĩa controu̾lam rem & plena dissensionis
Qui istuc fieri potest: Lelio Gelio mortuo. Quid tan¬
dem id ad rem: quia me athems audire ex phedro
meo memini. beliu familiare tuu cum procõsule ex
pretura in gretia uenisset. & athenis phos: qui tum e¬
rant in locum unũ conuocasset ipĩsq magnoꝑe aucto¬
rem fiusse: ut aliquando controuliaꝵ alique facerent
moduni Ꝙ si essent eo aĩo ut nollent etatem in liti¬
re L Ioculare istuc quide pomponi & a multis sepe
derisu. Sed ego plane uellez me arbitru inter antiquã

Expanded text:
pecuniamne igitur an honores an formam an ualetupecuniamne igitur an honores an formam an ualetuadfutura sint, certum sciri nullo modo potest. An id quod turpissimum dictu est, uoluptatem? At in ea quidem spernenda et repudianda uirtus uel maxime cernitur. Sed uidetisne quanta series rerum sententiarumque sit, atque ut ex alio alia nectantur? Quin labebar longius, nisi me quo referuntur et quoius a‹pi›scendi causa sunt facienda omnia, controuersam rem et plenam dissensionis  53 Atticvs: Qui istuc fieri potest L. Gellio mortuo? Marcvs: Quid tandem id ad rem? Atticvs: Quia me Athenis audire ex Phaedro meo memini, Gellium familiarem tuum, quom pro consule ex praetura in Graeciam uenisset ‹esrant, in locum unum conuocasse ipsisque magno opere auctorem fuisse, ut aliquando controuersiarum aliquem facerent modum. Quodsi essent eo animo ut nollent aetatem in liticvs: Ioculare istuc quidem, Pomponi, et a multis saepe derisum. Sed ego plane uellem me arbitrum inter antiquam
Abbreviated transcription (Latin):
tes an legu &. iuditioꝵ: In nocentes ergo & uere¬
candi sunt ut bene audiant: & ut rumore bonũ
colligant erubestũt. Pudet iam loqui de pudiciti¬
cos. qui a strupro arcent᷑ infamie metu pudicos di¬
cere: Cum ipsa infamia propter rei turpitudme
consequat᷑. Nam quid aut laudari a te: aut uitu¬
ꝑari potest. si ab ea natura recessens: quod aut lau¬
dandu aut uituꝑandum putes: An corporis pra¬
uitates si erunt ꝑ insignes hẽbunt aliquod offensi¬
onis aĩ deformitas non hẽbit : cuius turpitudo ex
ipsis uitus faallime ꝑ cipi põt. Quid .n. fedius a¬
uaritia : quid ĩmanius libidine : quid contemptius
timiditate. quid abiectius tarditate &. stultitia di¬
ci põt: Quid ergo eos qui singulis uitiis excellũt.
aut etia plurib propt damna a. detͥmenta: aut
cruciatus aliquos miseros esse dicimus. an ꝓpter uim
expetit᷑. meluis esse aliꝗd qmͣ uirtutẽ: necesse est:

Expanded text:
tes, an legum et iudiciorum? Innocentes ergo et ueretes, an legum et iudiciorum? Innocentes ergo et uerecundi sunt, ut bene audiant, et, ut rumorem bonum colligant, erubescent impudica loqui. At me isteos, qui a stupro arcentur infamiae metu, pudicos dicere, quom ipsa infamia propter rei ‹turp›itudinem consequatur? Nam quid aut laudari rite aut uituperari potest, si ab eius natura recesseris quod aut laudandum aut uituperandum putes? An corporis prauitates, si erunt perinsignes, habebunt aliquid offensionis, animi deformitas non habebit? Cuius turpitudo ex ipsis uitiis facillime perspici potest. Quid enim foedius auaritia, quid immanius libidine, quid contemptius timiditate, quid abiectius tarditate et stultitia dici potest? Quid ergo? Eos qui singulis uitiis excellunt aut etiam pluribus, propter damna aut detrimenta aut cruciatus aliquos miseros esse dicimus, an propter uim expetitur, melius esse aliquid quam uirtutem necesse est:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus: que malitia rectissime dicet᷑. Ut .n. ꝗsq
maxĩe ad suu cõmodu referat quecũq agit:i¬
ta minime est uir bonul: ut qui uirtute premio
metiunt᷑ nulla uirtute nisi malitia putent.
Ubi .n. benificus si nemo alterius causa benigne
facit : ubi gratus si non eũ ipm̃ cernũt grati cui
referũt gratia: Ubi illa sancta amicitia: si non
ipse amicus perse amat̾ toco pectore ut dicitur:
Qui etia deserendus & abitiendus est desꝑatis e¬
molum̃tis & fructib: quo quid põt dici ĩmanius:
Quod si amicitia per se colenda est societas quoq
oiuĩ &. equalitas & iustitia ꝑse expetenda est̾
Quod ni ita est oĩno iustitia nulla est. Id .n. in¬
iustissimũ ipsum est: iustitie mercede querere:
Quid uero de modestia: Quid de temꝑantia: ꝗd
de continentia: quid de uerecũdia. pudore pudi¬
citiaq dicemus : infanie ne metu nos esse petulan¬

Expanded text:
uirtus quae malitia rectissime dicetur. Vt enim quisque uirtus quae malitia rectissime dicetur. Vt enim quisque maxume ad suum commodum refert, quaecumque agit, ita minime est uir bonus, ‹sic› qui uirtutem praemio metiuntur, nullam uirtutem nisi malitiam put‹a›nt. Vbi enim beneficus, si nemo alterius causa benigne facit? Vbi gratus, si non ‹tu›m ipsi cernunt‹ur› grati, quo‹m› referunt gratiam? Vbi illa sancta amicitia, si non ipse amicus per se amatur toto pectore, ut dicitur? Qui etiam deserendus et abiciendus est, desperatis emolumentis et fructibus; quo quid potest dici immanius? Quodsi amicitia per se colenda est, societas quoque hominum et aequalitas et iustitia per se expetenda. Quod ni ita est, omnino iustitia nulla est. Id enim iniustissimum ipsum est, iustitiae mercedem quaerere. 50 Quid uero de modestia, quid de temperantia, quid de continentia, quid de uerecundia, pudore pudicitiaque dicemus? Infamiaene metu non esse petulan
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ blanditiis corrupti que natura bona sunt: qr
dulcedine hac &. scabie carent non cernũt satis. Se
quit᷑ ut conclusa mihi etiam iu hec sit om̃is oratio
id quod ante oculos ex his est que dicta sunt &. uis &
omne honestu sua sponte esse expetendu. Et eni
om̃s uiri boni ipãm eꝗtate &. iiis ip̃m amant: nec
est uiri boni errare &. diligere: quod per se non sit
diligendu. Per se igit᷑ uis est expetendu & colen¬
dum. Quos si ius etia iustitia sit in ea quoq relique
uirtutes per se colende sunt. Quid liberalitas gra¬
tuita ne est: aut mercenaria : si sine p̾mio benig¬
nus est gratuita. Si cũ mercede conducta. Nec est
dubiũ quin qui liberalis benigͥssimus ue dicit᷑ offi¬
tiũ non fructũ sequat᷑. Item iustitia nihil expri¬
mit premii. nihil precii. per se ig̾ expetitur eadẽ
si emolumentis non sucipte uirtus expetit᷑. una eit

Expanded text:
quoius blanditiis corrupti, quae natura bona sunt, quia quoius blanditiis corrupti, quae natura bona sunt, quia dulcedine hac et scabie carent, non cern‹imus› satis. 48 Sequitur ut conclusa mihi iam haec sit omnis oratio, id quod ante oculos ex iis est quae dicta sunt, et ius et omne honestum sua sponte esse expetendum. Etenim omnes uiri boni ipsam aequitatem et ius ipsum amant, nec est uiri boni errare et diligere quod per se non sit diligendum: per se igitur ius est expetendum et colendum. Quod si ius, etiam iustitia; sin ea, reliquae quoque uirtutes per se colendae sunt. Quid? Liberalitas gratuitane est an mercennaria? Si sine praemio benignus est, gratuita; si cum mercede, conducta. Nec est dubium quin is qui liberalis benignusue dicitur, officium non, fructum sequatur. Ergo item iustitia nihil expetit praemii, nihil pretii: per se igitur expetitur eademqAtque etiam si emolumentis, non ‹sua› sponte uirtus expetitur, una erit
Abbreviated transcription (Latin):
sc hẽãt quod laudet᷑ necesse est. Ipsum .n. bonũ
non est opĩonib. sed nata. nam ni ita essent be¬
ati quoq opĩone essent. quo quid dici potest
stultius : Quare cũ etia bonũ & malũ nature uidi¬
cent᷑. & ea sint principalia nature: certe honeste ꝙͣ
& turpia: simili ratione duudicanda &. ad natura
referenda sũt. Sed perturbat nos opĩonu uarietas
hominũq dissensio. Et quia non idem contingit
in sensib: hos natã certos putamus. Illa que aliis
sic aliis secus: nec hisdem semꝑ uno modo uident᷑
fita esse dicimus. Quod est longe aliter. Nam
sensus nostros non parens. non. nutrix. nõ nĩgr̃:
non poeta: non scena deprauat. non młtitudmis
sidie: quos modo enumeraui. qui teneros ac rudes
quos acceperint infitiũt.&. Nlectunt ut uolũt: uel
ab ea: que penitus in omĩ sensu implicata insidet
imitatrix boni uoluptas maloi autẽ mr̃ omniũ:

Expanded text:
se habeat quod laudetur, necesse est; ipsum enim bonum se habeat quod laudetur, necesse est; ipsum enim bonum non est opinionibus, sed natura. Nam ni ita esset, beati quoque opinione esse‹mus›, quo quid dici potest stultius? Quare quom et bonum et malum natura iudicetur, et ea sint principia naturae, certe honesta quoque et turpia simili ratione diiudicanda et ad naturam referenda sunt. 47 Sed perturbat nos opinionum uarietas hominumque dissensio, et quia non idem contingit in sensibus, hos natura certos putamus; illa quae aliis sic, aliis secus, nec isdem semper uno modo uidentur, ficta esse dicimus. Quod est longe aliter. Nam sensus nostros non parens, non nutrix, non magister, non poeta, non scaena deprauat, non multitudinis nsidiae, uel ab iis quos modo enumeraui qui teneros et rudes quom acceperunt, inficiunt et flectunt ut uolunt, uel ab ea quae penitus in omni sensu implicata insidet, imitatrix boni uoluptas, malorum autem mater omnium;
Abbreviated transcription (Latin):
nesta in uirtute ponant᷑ in uitus turpia. Ea aute
in opĩone existimare non in natura poĩta demen¬
tis est. Nam nec arbores. nec equi que dicit᷑ ĩ quo
abutimur noĩe in opĩone sita est: sed in natura
quid sit est honesta quoq & turpia natura diiui¬
dicanda sunt. Nam si opĩons uniuersa uirtus. e¬
adem: eius etia ꝑtes ꝓbarent᷑. Quis ig̾ prudentẽ
& ita dicam cautu non ex ipsius habitu. sed ex a¬
tio. quod est certe in nataͬ. Est igit̾ oĩs honestas
eode mõ. nam ut uera &. falsa &. cõueniẽtia &e.
contraria sua sponte. non aliena iuditant᷑: sic con¬
stans &. perpetua ratio uite: que est uirtus: Iteꝵq
in constantia: quod est uiti sua natura probauit
Nos ingenia luuenu. non item ab ingenita nateͣ
uirtute: sed uitia que existunt ab ingeniis iudicamꝰ
referri necesse erit: Quod laudabile bonu est in

Expanded text:
nesta in uirtute ponuntur, in uitiis turpia. 45 Haec autem nesta in uirtute ponuntur, in uitiis turpia. 45 Haec autem in opinione existimare, non in natura posita, dementis est. Nam nec arboris nec equi uirtus quae dicitur in quo abutimur nomine in opinione ‹po›sita est, sed in natura. Quod si ita est, honesta quoque et turpia natura diiudicanda sunt. Nam si opinione uniuersa uirtus, eadem eius etiam partes probarentur. Quis igitur prudentem et, ut ita dicam, catum non ex ipsius habitu sed ex atio, quod certe in natura est: igitur omnis honestas eodem modo. Nam ut uera et falsa, ut consequentia et contraria sua sponte, non aliena iudicantur, sic constans et perpetua ratio uitae, quae uirtus est, itemque inconstantia, quod est uitium, sua natura proba‹b›i‹tur›; nos ingenia i‹udice›m‹us› non item? 46 An ingenia natura, uirtutes et uitia quae existunt ab ingeniis, aliter ireferri necesse erit? ‹Si› quod laudabile bonum est, in
Abbreviated transcription (Latin):
stere. Nam hec nascunt᷑ ex eo quod natura propẽsi
sumus ad diligendos hoĩes. quod fundamẽtũ iuri
est: sed solũ in homĩes obsequia. sed etia in deos
puto. Quod si populoꝵ iussis. si principu decretis
si sententiis iudicu iura constituerent᷑. ins essetla¬
trocinari adulterar: ius testamẽta supponeꝰ fal
sa: Si hec suffragiis aut scitis m̃łtitudinis ꝓbaren
tur: ꝙ si tanta pot̾as est stultoꝵ sentẽtiis atq iussis
ut eoꝵ suffragiis reꝵ natura uertat᷑. Cur non lan¬
ciunt: ut que mala ꝑnitiolaq sunt heantur pro
bonis ac salutarib : Aut cur cum ius ex iniuria lex
facere possit bonu cadem facere non possit ex ma¬
lo. Atqui nos legem bona a mala: nulla alia nisi
nature norma diuidere possumus: nec solum uis
& iura natura diuidicant᷑. sed oĩno omĩa ho¬
nesta ac turpia. Nam & coĩs intelligentia nobis
notas res efficit: eisq in aĩs nostris inchoat: ut ho¬

Expanded text:
stere? Nam haec nascuntur ex eo quod natura propensi stere? Nam haec nascuntur ex eo quod natura propensi sumus ad diligendos homines, quod fundamentum iuris est. Neque solum in homines obsequia, sed etiam in deos puto. Quodsi populorum iussis, si principum decretis, si sententiis iudicum iura constituerentur, ius esset latrocinari, ius adulterare, ius testamenta falsa supponere, si haec suffragiis aut scitis multitudinis probarentur. 44 Quodsi tanta potestas est stultorum sententiis atque iussis, ut eorum suffragiis rerum natura uertatur, cur non sanciunt ut quae mala perniciosaque sunt, habeantur pro bonis et salutaribus? Aut ‹cur› cum ius ex iniuria lex facere possit, bonum eadem facere non possit ex malo? Atqui nos legem bonam a mala nulla alia nisi natura‹e› norma diuidere possumus. Nec solum ius et ‹in›iuria natura diiudicatur, sed omnino omnia honesta et turpia. Nam, ‹ut› communis intellegentia nobis notas res eff‹e›cit easque in animis nostris inchoauit, ho