comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asinquinẽ suũ inferentes iudiciũ nouercalib deli
descendunt facultas ẽ agentli cũ ⁊ de matriꝰ testam̃¬
t agant. ⁊ obtinere assidue soleant shuiꝰ aũt ũb de
uosscioso uis illa ut dixi ẽ: docere ĩnmerente se:
lo colore deffenditur ap̃ uidicẽ ut iudeatur ille. qñ
ñ sane m̃tis fuisse: cum testam̃tum inique ordinaret:
lud gͦ eis imputatur cur intestati ñ detesserant. Sf
Inemo ap̃ udicẽ potẽ impetrare Noenũ int̾dicit᷑ te¬
stanti factio. ħ plane et imputare potẽ: cur eum
hr̃dem ñ scripserit. potuit enĩ scriptus hr̃s in posse̾¬
sone muti ex clausula deuentre inpossession ẽ mit¬
itendo. Itẽ natus scđm tabulas hab̾et. simili mõ.Et eũ
qlipt̾ testam̃tum matris factũ exsecto uenire ex¬
nctus e posse queri dico PSeiquis ex his ꝑsonis quȩ
successionẽ. ab intestato ñ admittunt᷑ de in oficioso
ue gerit nemo neũ reppellit⁊ casu obtinũit. ñ ei psit

Expanded text:
anguinem suum inferentes iudicium, nouercalibus deledescendunt, facultas est agendi, cum et de matris testamento agant et optinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis illa ut dixi est docere immerentem se eotum: resque illo colore defenditur apud iudicem, ut uideatur ille quasi non sanae mentis fuisse, cum testamentum inique ordinaret. quid ergo? eis imputatur cur intestati non decesserant? sed hoc nemo apud iudicem potest impetrare: non enim interdicitur testamenti factione. hoc plane ei imputare potest, cur cum heredem non scripserit: potuit enim scriptus heres in possessionem mitti ex clausula de uentre in possessionem mittendo: item natus secundum tabulas haberet. simili modo et eum, qui post testamtractus est, posse queri dico. Si quis ex his personis, quae ad successionem ab intestato non admittuntur, de inofficioso egerit nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Upranus lib̵ xiix. ad edictum. Sciendũ ẽ freq̃ntes
eẽ  in officiosi q̃relas. Oñib enim tam parentib qͥmn
lib̵ ĩs de in officioso licet disputare. Cognati nenĩ ꝓ¬
prũ ꝗ s̃ ultra frẽm meluis facient. Si se suptib in¬
testamto agitur. quasi ñ sane m̃tis fũit qui testam̃¬
mens testatus sit. Grecte ꝗde fect testam̃tũ . sñ ex
officio pietatis. Nam siuere furiosus sit E uł demens
hoc est allegare. Quare ex hr̃dari. uł p̃teriri nor
debũit. Qđ plerum accidit. cum falso parentes in¬
stimulati lib̾oͣs suos uł ex hr̃dant. uł p̾t̾eunt.
Claus lib singulari ad legẽ laciã. Non ẽ enĩ cõsen¬
ciendũ parentib iniuriam adũsus libos suos te¬
stam̃to indit̾e̾nt. Qđ plerũq faciunt maligne cir

Expanded text:
uarto decimo ad edictum. Sciendum est frequentes esse inofficiosi querellas: omnibus enim tam parentibus quam liberis de inofficioso licet disputare. cognati enim proprii qui sunt ultra fratrem melius facerent, si se sumptibus intestamento agitur, quasi non sanae mentis fuerunt, ut testammens testatus sit, sed recte quidem fecit testamentum, sed non ex officio pietatis: nam si uere furiosus esset uel demens,hoc est allegare, quare exheredari uel praeteriri non debuerit: quod plerumque accidit, cum falso parentes instimulati liberos suos4 Gaius libro singulari ad legem Glitiam. Non est enim consentiendum parentibus, qui iniuriam aduersus liberos suos testamento inducunt: quod plerumque faciunt, maligne cir
Abbreviated transcription (Latin):
stato citra ȩdicti penam hat̃ h̃ditatẽ. i condicioni pare¬
re testat& hrdem iussit in ꝑsonam siłi i. uł alt̾ius ꝗ eandẽ
que relam mouẽ potẽ. ⁊ sciens is accepit. uidendũ ẽ ne ab in¬
oficiosi querela excludatur agnouit enĩ iudiciũ. Idẽ ẽ.
& silegataruis ei uł statulib̾ dedit ⁊ potẽ dici ȩxcludi eũ¬
maxime sih̃dem ei uisserat dare. Cet̾im silegatariũ nũ
ꝗd semel natam inofficiosi querelam ñ ꝑimat legatarii Ø¬
blacio cur ergo uih̃dem ab solute diximus. qm̃ aute aditã
hĩditatẽ nec nascitur querela. Egoᷤ uentum prto sequendũ
tis ei factum uideatur. Etade siquis suit institutus forte
exsemisse cumcis ex stans ex substancia testatoris de¬
beretur. ⁊ rogatus cẽt p̃t certum temp̃ris restituere hr̃

Expanded text:
stato citra edicti poenam habeat hereditatem. Si condicioni parestato citra edicti poenam habeat hereditatem. Si condicioni parere testator heredem iussit in persona filii uel alterius qui eandem querellam mouere potest et sciens is accepit, uidendum, ne ab inofficiosi querella excludatur: adgnouit enim iudicium. idem est et si legatarius ei uel statuliber dedit. et potest dici excludi eumquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego eventum puto sequendum tis ei factum videatur. Vnde si quis fuit institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, et rogatus esset post certum temporis restituere h
Abbreviated transcription (Latin):
querelam uidendũ erit in ex hrdatus partẽ facłat ꝗñ
quẽ rlauit ut puta. Sumus duo filii ñ utriq fac̃iet. ut papi
s dimidiã pet̾e partẽ. qͦ inde si sint ex duob filiis nepote̾
ex uno plures tres puta. exuno unus. una us sext̃uncia uñi
ex illis semĩ uncia querelam ex cludit Iquartã aũt accipi¬
etur scilicet deducto haere alieno ⁊ funeris impensa .s
an libtas quartã minuat uidendum ẽ⁊ ncͣ ꝗͣđ m inuat᷑¬
Si cumquis exasse hr̃s constitutus ẽ. Ido ñ potẽ dicẽ in
officiosuni quia hab falscidiã. falscidia aũt lib̾tates non
miniut. sote dici deductis libtatib quartã in cũdam Cũ gͥ
placet quartam minui ꝑ libtates. eueniet.ut qui seruos
tantum ht in patrimonio suo dando eis lib̾tatẽ inofficior
qͣuerelã excdudi. nͥ forte hc silius si nonfut in potestite apa¬
tre hr̃s institutus merito omattit hiditatẽ ⁊ ad substitutũ
trausmitentes querelam in officiosi instituet. uł ab inte¬

Expanded text:
querellam, videndum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et utique faciet, ut Papinsed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: unicum sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit. Quarta autem accipietur scilicet deducto aere alieno et funeris impensa: sed an et libertates quartam minuant, uidendum est. et numquofficiosum, quia habet Falcidiam, Falcidia autem libertates non minuit: potest dici deductis libertatibus quartam ineundam. cum igitur placet quartam minui per libertates, eueniet ut, qui seruos tantum habet in patrimonio suo, dando eis libertatem inofficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem et ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, uel ab inte
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ quis uideatur ⁊ possit transmittẽ actionẽ uid¬
amus. ⁊ ponamiꝰ in potestate eũ fuisse. ut neq bono
possessio ei necessaria ⁊ adicio lr̃ ditis fr̃is suꝑuacuasit
issicõminatus tantũ accusacionẽ sũt ił usq ad de¬
nuĩtiaionẽ. uł liblli dacionẽ ꝓcesserit adhr̃¬
dem suũ accusacionẽ transmittit. Idq diuus pius de¬

Expanded text:
item quis uideatur, ut possit transmittere actionem, uideamus, et ponamus in potestate fuisse eum, ut neque bonorum possessio ei necessaria et aditio hereditatis superuacua sit: is si comminatus tantum accusationem fuerit uel usque ad denuntiationem uel libelli dationem praecesserit, ad heredem suum accusa
Abbreviated transcription (Latin):
suisset ꝑmanere. nec in ħ solum eueniret ut partib
cõmutatis eadẽ res ẽe exstimaretur. Syin multis cȩ¬
tis reb. Nã ⁊ legionẽ eandẽ habi ex qua multi deces¬
sissent quoꝵ in locum alii subiet ti eẽnt. ⁊ popłum
ltẽq nauem si ađo suꝑ tecta ẽẽt aut nulla tabula cad
ꝑ maneret quȩ non noua fuisset. nichilominus eandẽ
ẽe existimari. Qđ siquis putaret paritib cõmutatis a¬
liã rem sieri fore. ut eiꝰ racionẽ nos ipsi ñ idẽ eẽmus ꝗ
ex quib particulis minimis consisteremus ħ quotidie
ex nr̃o corpore decederent. aliȩ q̃ extrinsetus in eoꝵbo:
cũ accederent. Qua ꝓpt̃ cuiꝰ rei speties eandẽ consisẽ¬

Expanded text:
uisset permanere: neque in hoc solum euenire, ut partibus commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locum alii subiecti essent: et populuitemque nauem, si adeo saepe refecta esset, ut nulla tabula eadem permaneret quae non noua fuisset, nihilo minus eandem nauem esse existimari. quod si quis putaret partibus commutatis aliam rem fieri, fore ut ex eius ratione nos ipsi non idem essemus qui ex quibus particulis minimis constiteremus, ha‹e› cottidie ex nostro corpore decederent aliaeque extrinsecus in earum locum accederent. quapropter cuius rei species eadem consiste
Abbreviated transcription (Latin):
Fũ quẽ tem̾ere adũsariũ suũ inuidiciũ uocasse con¬
stitit. uiatica litisq sumptꝰ adũsario suo redđe oporte¬
bit Nudicib de iure dubitantib p̃sides responđe so¬
lent. De facto consulentib ñ debent p̃sides c̃sciliũ :¬
imꝑtire. uerum iube eos ꝓut religiosus gesserit

Expanded text:
m, quem temere aduersarium suum in iudicium uocasse constitit, uiatica litisque sumptus aduersario suo reddere oportebit. Iudicibus de iure dubitantibus praesides respondere solent: de facto consulentibus non debent praesides consilium impertire, uerum iubere eos prout religio suggerit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ actionẽ compet̾ẽ aduersus hr̃dem.: quisane ex¬
ceptionẽ doli mali tuerise possi si ab actore c̃ue
ꝓnunçiauerit absentẽ debe n utiq uidex ꝗ de
iudicato cõgͥnoscit debet de pͥtoris sentencia cog¬
noscere alioꝗn illusoria erunt huiꝰ mõi ȩdicta et
decreta p̃toꝵ marcellus notat. si ꝑdolum sciens falso
aliquid allegabit. ⁊ h m̃o consetutũ eũ sentencia p̃
toris liquido fũit apꝓbatum. existimo debe uidicẽ
querela  rei amittẽ. Paulũs notat. Si aũt morbo im¬
peditus aut rei p. causa aduocatus adeẽ nõ potuit
reus. pũto uł actionẽ iudicati eo casu uieũ de ne¬
gandã. uł exꝰceqͣui p̃torẽ ita uidicatum ñ deb̾e
Alphenus lib̾ .ui. digestaꝵ. Proponebatur ex his iudici¬
b qui in eadẽ rẽ dati ẽẽnt. ñ nulłos causa audita ex¬
cusatos ẽẽ: inq eoꝵ locũ alios ẽe sumptos. ⁊ q̃re¬

Expanded text:
ei actionem competere aduersus heredem: qui sane exceptione doli mali tueri se possit, si ab actore conuepronuntiauerit absentem debere, non utique iudex, qui de iudicato cognoscit, debet de praetoris sententia cognoscere: alioquin lusoria erunt huiusmodi edicta et decreta praetorum. Marcellus notat: si per dolum sciens falso aliquid allegauit et hoc modo consecutum eum sententia‹m› praetoris liquido fuerit adprobatum, existimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus notat: si autem morbo impeditus aut rei publicae causa auocatus adesse non potuit reus, puto uel actionem iudicati eo casu in eum denegandam uel exsequi praetorem ita iudicatum non debere. 76 Alfenus libro sexto digestorum. Proponebatur ex his iudicibus, qui in eandem rem dati essent, nonnullos causa audita excusatos esse inque eorum locum alios esse sumptos, et quaere
Abbreviated transcription (Latin):
si noͣnͣ dum penituerat eum qui in hoc dedit. Itẽ siꝗͥ
dederit ticio decẽ ut seruũ emat ⁊ manumittat.
deinde peniteat si quidẽ non emptus ẽ. penitentu
dabit condictionẽ si ħ manifestũ fecer̃. ne si pt ea
emat dampno afficitur. Siuõ iam sit emptus peni¬
mit. nichil p̃stalit. plane re ꝓmittẽ eum opport.
sun potestatẽ suam ꝑ uenerit restitũtum iri ssy s
accepit peccuniã ut seruum manumittat. hisq
fugerit prius quam manumiitatur uidendũ an
condici possit ꝙ accepit & siquidem distrac turus
erat hunc seruũ ⁊ ꝓpt̃ ħ non distrac̨rit ꝙ acceꝑ it
ut manumittãt. ñ opportet ei condici. plane aueb
ut si in potestatẽ suam ꝑ uenerit seruus. restituat
id q accepit. eo minus quo uilior seruus factusẽ ꝓpt̃
fugam. plane si adhuc eum manumitti uelit isꝗ
tũ ꝙ accepit restituere eum opportet. ẜsieligat is
ꝗeecem dedit ipsum seruum consequi necesse ẽ.
aut ipsum eidar. autꝙ dedi restitui. ꝗ si distrac¬

Expanded text:
si nondum paenituerat eum qui in hoc dedit. Item si quis dederit Titio decem, ut seruum emat et manumittat, deinde paeniteat, si quidem nondum emptus est, paenitentia dabit condictionem, si hoc ei manifestum fecerit, ne si postea emat, damno adficietur: si uero iam sit emptus, paenimit, nihil praestabit: plane repromittere eum oportet, si in potestatem suam perueneriaccepit pecuniam ut servum manumittat isque fugerit prius quam manumittatur, videndum, an condici possit quod accepit. et si quidem distracturus erat hunc servum et propter hoc non distraxit, quod acceperat ut manumittat non oportet ei condici: plane cavebit, ut, si in potestatem suam pervenerit servus, restituat id quod accepit eo minus, quo vilior servus factus est propter fugam. plane si adhuc eum manumitti velit is qquod accepit restituere eum oportet. sed si eligat is, qui decem dedit, ipsum servum consequi, necesse est aut ipsum ei dari aut quod dedit restitui. quod si distrac
Abbreviated transcription (Latin):
ticen quia p̃dumi ꝑꝙ aqua ducebatur alteri fuisset n
que admodim seruitus summo fundo ut ĩnimũ fendũ¬
qua ueieret imponi alt᷑ non potuissent quĩ ut ꝑ medi¬
unda quoqͥi fundum duceret᷑. siceadẽ serũitus eiꝰ dem sundi
antet alit̾ non posset nꝑs eadẽ. temip̃r etiã ꝑ medi¬
uin funidam aqua ducr densset . aut onĩum trusmul p̃¬
L uniuntdñi facta eẽnt:
Aesticinus libre q̃stionum. E undus m̃i tecũ comunis ẽ
partem tuam michi tradidisti m adeundem uiam ꝑuici¬
nuitiuũ ꝓ prlumꝰ. recte eo m̃õ seruitutem constitutã: ait
ieq ꝙ dici soleit ꝑ partes nec adquir⁊ met inponi ser¬
uites ponse ssto casu locim habere. inc enĩ ñ ꝑ partẽ ser¬
uitutt̃ ad qure. ut pote cum mid tempus adquiratur
ꝗuo ꝓpruis m̃s fundus faturus sit.
Id. l riis qstionum. Tum eẽt michi ⁊ tibi fundi duo
cõmiites ticinus ⁊ seianus ⁊ induusione cẽuenisset ut
m̃i tidinus tibi serui inus cederet. inuicẽ po̾ seoꝵ tra¬

Expanded text:
er quod aqua ducebatur, alterius fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fuqua ueniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem seruitus eiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desisset  unius domini facta essent. 32 Africanus libro sexto quaestionum. Fundus mihi tecum communis est: partem tuam mihi tradidisti et ad eundem uiam per uicinum tuum proprium. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi seruitutes posse vitutem adquiri, utpote cum in id tempus adquiratur, quo proprius meus fundus futurus sit. nono quaestionum. Cum essent mihi et tibi fundi duo communes Titianus et Seianus et in diuisione conuenisset, ut mihi Titianus, tibi Seianus cederet, inuicem partes eorum tra
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis intradendo dirert fundumticio soruirei dũ ei
n seruret. eit aut obligatus uenditon tacto adseruit utẽ.
prandam: an agere possit exuendito ut enptor seruut etẽ.
imponi pacitur. p̃dio qđ mercitĩt e migisq patt
panittendum ugere idemq u ĩ siperat uenditor ticio¬
dieruituten uendere eque agerei pinatindum. ħ ita de¬
Iũo hocͦ eropr noncrid cet uenditõ actio sinullã serui¬
tutem pronusit

Expanded text:
quis in tradendo dixerit fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur praedio quod mer- catus est: magisque putat permittendum agere. idemquservitutem vendere, aeque agere permittendum. haec ita deideo hoc excepit, non erit ex vendito actio, si nullam servitutem promisit
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ sirursus autid cui a quista sit seruitus. at mediũ ala¬
nauero int̃ pellari eam donec medio p̃dio seruit. i nout.
Si cum duas habem insulas. duob sianouet igiu
dit̃ idoqͥ uilebit᷑ set̃uitus
eam hrditatepi tibiuendidi restitui in priscuũm statun
seriũtus debẽt quia id autur ut quis hrs uidearis

Expanded text:
nsistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit servitus, aut medium alienavero, interpellari eam, donec medio praedio servitus imponatur. Si cum duas haberem insulas, duobus eodem momentdit ideoque ualebit seruituseam hereditatem tibi uendidi, restitui in pristinum statum seruitus debet, quia id agitur, ut quasi tu heres uidearis
Abbreviated transcription (Latin):
his quib seruitus debetur: qua tam̃ accedere orsit netesse.
nͥc int cessione seruitutis nãitim psiritum sit qua acs¬
cederet nido nec scđmꝰ riuum nec supra eũ si forit sibtã
aqua ducitur locumreligiosum dñs soli fatere potẽ. me
seruitus int̾ eat: uduerum ẽ : s n⁊ depssurum. ut adlerait¬
ruit gixum ꝑquem aquan iure ducis. potestatȩ h abes
nisine id facertꝰ cuitum sit isi ptuũ fundum usei anđ aqͥm
riuo ducere. tacita ħ iura secuntur ut reficere pariua
liceat. ut a dire quã ꝓxiiie possim ad ressiciendun eũ ctro
fabra q̃ meute ut spicuims Relinquał nui dus fundi qua de¬
estranu nestrã adruium ad cam. ⁊⁊ quo t̾ram lipũ la¬
pidente arenam calcem iagere possim.ntuesenetro a u¬

Expanded text:
is, quibus seruitus debetur, qua tamen accedere eis sit necesse, nisi in cessione seruitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur: et ideo nec secundum riuum nec supra eum si forte sub terra aqua ducatur locum religiosum dominus soli facere potest, ne seruitus intereat: et id uerum est. sed et depressurum uel adleuaturum riuum, per quem aquam iure duci potestatem habes, nisi si ne id faceres cautum sit. Si prope tuum fundum ius est mihi aquam riuo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi riuum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra et sinistra ad riuum adeam et quo terram limum lapidem harenam calcem iacere possim. 12 Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fundum tuum nom destiiata ꝑnte ꝑ qua deaerẽ
Itt cum ea fieret cessio edifficus arborib uneis uacui
ut ꝓueniatur ad sundum uicinũ imponi pote q̃si sundis:
seruiens ił cui seruitũ debetur publicaret᷑ utroꝗ casi
durant serunutes. quia cũ sua condicione qusq sundis
ꝓnblicaret ł quitũq seruitus sundo debetur onuib euꝰ
partib debetin ndo quauis particulatim uenierint
res dños diuisus ẽ. quã uis oñib partib seruitꝰ debeatur
tam̃ opusẽ ut hñ qui non prinas parte ẜ seruienti fundoi
habent pransium preliquus purs fundi diuise iure

Expanded text:
per fundum tuum non destinata parte, per quam ducerem, , cum ea fieret cessio, aedificiis arboribus vineis vacua ut perueniatur ad fundum uicinum, imponi potest. Si fundus seruiens uel is cui seruitus debetur publicaretur, utroque casu durant seruitutes, quia cum sua condicione quisque fundus publicaretur. Quaecumque seruitus fundo debetur, omnibus eius partibus debetur: et ideo quamuis particulatim uenierit, res dominos diuisus est, quamuis omnibus partibus seruitus debeatur, tamen opus est, ut hi, qui non proximas partes seruienti fundo habebunt, transitum per reliquas partes fundi diuisi iure
Abbreviated transcription (Latin):
qua pͥmũm it̃ de t̃minatum ẽ seruit᷑ constiaut. eete pars a¬
gri libẽ sunt. igͥ arbit̃ dandus e qui sutroq casu uanide¬
tmunare debet slatitudo actus iinerisq: cãẽ quȩ dem̃onst¬
ta ẽ ꝙ̃ sinichil dic tum ẽ h rbitro statuendum ẽ. In ua
aliud uris ẽ. nam sidicta latitudo non ẽ legipma debet̾
si locus non adietta latitudine nõatꝰ ẽ ꝑ eum qualib uri
poterit. Sin aut ptmissus ẽ equȩ latitudine ñ adiec ta
ꝑ totum fundum una poterit elegi uia dũ taxat eiꝰ lati ẽ¬
tudinis quȩ lege comp̃hensa ẽ : ꝓquo ipso sidubitabitur ar¬
bra⁊ officiũm inuocandũ ẽ.¬
peundẽ alii aque
ductũ cede nõ potẽro s n aqueductũ alii concessero. alii it̃
ꝑ eundẽ locum uenđe uł alias cedere: non potero¬
ꝑ allenũ fundũ erit licere frstulam slã. uł fic tilẽ uł cui lib
grin inriuo ponere. quȩ aquam lacius exprimeret : qđ
uellet in riuo facere liceret. dum ne dño pdii aquariũ de¬

Expanded text:
 constitit, ceterae partes agri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu uiam determinare debet. Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nam si dicta latitudo non est, legitima debetur. Si locus non adiecta latitudine nominatus est, per eum qualibet iri poterit: sin autem praetermissus est aeque latitudine non adiecta, per totum fundum una poterit eligi uia dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa est: pro quo ipso, si dubitabitur, arbitri officium inuocandum eper eundem alii aquae ductum cedere non potero: sed et si aquae ductum alii concessero, alii iter per eundem locum uendere uel alias cedere non poteroper alienum fundum erit, licere fistulam suam uel fictilem uel cuiuslibet generis in riuo ponere, quae aquam latius exprimeret, et quod uellet in riuo facere, licere, dum ne domino praedii aquagium de
Abbreviated transcription (Latin):
Iabolenus lib .x.ercassio. Certo gͥeneri agaꝵ Iuccit
ad quiri senutꝰ potẽ. uelut uineis ꝙ ea ad solum magisgm
ad suꝑfiiem̃ ptineat iđo sublatis uinens seruitus manebit:
s si in contrahenda feruitutẽ aliud ac tum erit dolimali
exceptio erit netessariassi totus ager itineri ait ac tui ser¬
uit. dñs ineo agro iachil facere potẽ: quoseruit impediutto: s¬
quȩ ita disfusa ẽ ut om̃s glebe seruunt aut suter act

Expanded text:
Iauolenus libro decimo ex Cassio. Certo generi agrorum adquiri seruitus potest, uelut uineis, quod ea ad solum magis quam ad superficiem pertinet. ideo sublatis uineis seruitus manebit: sed si in contrahenda seruitute aliud actum erit, doli mali exceptio erit necessaria. Si totus ager itineri aut actui seruit, dominus in eo agro nihil facere potest, quo seruitus impediatur, quae ita diffusa est, ut omnes glaebae ser
Abbreviated transcription (Latin):
idius futt quesitum e an olimpicus ad itu prare defet R¬
setutũte. T nos̃ ee s ud. er dem transire ꝑdomum adea
quẽ ami ne moxita s̃ posse dum noceat legatari o lucius ticꝰ
uito pariete domus suȩ quatenus stillorda rigore tignoꝵ
ꝓiatus competebat. uanuam inpublico tiperutt quero ca
ficęret neq stllicidũ mo uiciir domo cad r aliqua arei¬
dño pubficuis meuius ugims ad phibe ndũ hbents. R.¬
Serututes rusticoꝵ sunt ħ iter ac tus uia aq̃ ductus e
b ẽ uis eundi ambulandi homini non etiĩ ium̃tũ agendi.
Eac tus ẽ ius agendi. uł iumtum. uł uerculum. itaq ꝗ iter
s ht ac tum nõ ht̃. qui ac tum ht̃ nter habet etiam sine uiñto¬
IUue uis cundi ⁊ agendi ⁊ ambulandi. Lam ⁊iter ⁊ actũ inse
uia continet aquedic tus ẽ uis aque ducende ꝑfindum alierũ
inrusticis coputandas̃ aque aiustu. patoris ad aquã ad pulsusui¬
ã pasendi cilcis coquende ene fadiende ꝓtradicĩo pline i picen¬
cia seruitutũ inducitossicium p̃tori.¬

Expanded text:
aditus fuit: quaesitum est, an Olympicus aditum praestare m quidem non esse, sed heredem transire per domum ad ea quae commemorata sunt posse, dum non noceat legatario. Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico aperuit: quaero, cum ficeret neque stillicidium ne uicini domo cadat, an aliquam actionem Publius Maeuius uicinus ad prohibendum haberet. rpraediorum sunt hae: iter actus uia aquae ductus.  ius eundi ambulandi homini, non etiam iumentum agendi. actus est ius agendi uel iumentum uel uehiculum: itaque qui iter habet, actum non hvia est ius eundi et agendi et ambulandi: nam et iter et actum in se via continet. aquae ductus est ius aquam ducendi per fundum alienum. In rusticis computanda sunt aquae haustus, pus pascendi, calcis coquende, arene fodiende. Traditio plane et patientia servitutum inducit officium pretori
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ possent sructũ eo nĩ ledis ꝗ uiam hñt eundi agendiq us ha¬
bent pleriq ⁊ trabendi quoq fec tam hastam refferendi simꝰ
fruceus non ledat. Inrusticis aũt p̃di if impedi seruitutem
rec tũ oc topedes bt̃ ĩ austactus idẽ ubi flexum ẽ mii¬
ex cipite a et fonte constitui ñ om potẽ. hodie tam̃ ex quocũq

Expanded text:
 possent fructus eo modo laedi. qui uiam habent, eundi agendique ius habent: plerique et trahendi quoque et rectam hastam referendi, si modo fructus non laedat. In rusticis autem praediis impedit seruitutem rrectum octo pedes habet, in anfractum, id est ubi flexum eex capite uel ex fonte constitui non potest: hodie tamen ex quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
Lelius lib xxri digestar. Pet sundim̃ qui plariũ e tus mẽe
eundi agt̾ndi. potẽ sepirati mectdi gͦ subtiliracione ñ alit
meũ fiet ius quam si om̃s cȩdant ⁊ norassimã demiunt ressiõe
supiores consrmabuntur. benignus tam̃ dicetur n ante qͥm
nouissimus cesserit eos qui antecesserunt uetarȩ uti
cesso uire non posse.¬
Modestirus lib riui diferencaꝵ. Bit̃ ac tum niter nulla ẽ.

Expanded text:
fundum, qui plurium est, ius mihi esse eundi agendi potest separatim cedi. ergo suptili ratione non aliter meum fiet ius, quam si omnes cedant et nouissima demum cessione superiores omnes confirmabuntur: benignius tamen dicetur et antequam nouissimus cesserit, eos, qui antea cesserunt, uetare uti cesso iure non posse.Modestinus libro nono differentiarum. Inter actum et iter nonnulla est
Abbreviated transcription (Latin):
rit Nui silio s familias soluerit: cũ eetꝰius peculiaris debitor.
si quid ignorauit adẽptũ ei peculiũ libit. si scit ⁊ soluit c̃ m̃¬
dicione non habet. quia sciens indebitũ soluit Foi filius fami¬
liã ẽc̃ macedonianũ mutuatus si soluerit. ⁊ patrisuo hr̃s
effectus uelit uendicare numos exceptione submouebit᷑
auindicatione numoꝵ Siquis quasi ex cõꝓmisso cõdepnatꝰ¬
is nõ deffendat. etiã debitum solutũ reꝑcti potẽ libtus cũ

Expanded text:
rit.Qui filio familias soluerit, cum esset eius peculiaris debitor, rit.Qui filio familias soluerit, cum esset eius peculiaris debitor, si quidem ignoravit ademptum ei peculium, liberatur: si scit et solvit, condictionem non habet, quia sciens indebitum solvit. Filius familias contra Macedonianum mutuatus si solverit et patri suo heres effectus velit vindicare nummos, exceptione summovebitur a vindicatione nummorum. Si quis quasi ex compromisso condemnatis non defendat, etiam debitum solutum repeti potest.Libertus cum
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ si exfalsa debita quantitatite maioris p̾cri ressoluta
ẽ non sit consusio partisrer cum petunia: nemo enĩ inuino¬
Stus compellitur ad cõmunionẽ. s ⁊ condicio integrȩ rei
manet. ⁊ obligacio incorrupta iger aũt retmebitur.: donec
debita peccunia soluatur: Odẽ marcellus ait. si peccuniam
debens oleũ dederit. pluris p̃cii quasi plus debens uł cum
deberet oleum dederit: qua  maiorẽ modũ debens. suꝑfluũ
oler eẽ repetendum. non totum ⁊ obh ꝑ emptã cẽ obligaci¬
onẽ Id marcellus dicit. si cũ fundi pars mĩ deberetur. quasi
totus deberctur exstimacionẽ factam soluciopetuniȩ soli¬
di p̃cii fundi factasit. repeti posse ñ totũ p̾ciũ s partisin¬
debite p̃ciumsido aut̃ ꝑpetua exceptioparit condicionẽ ut
suũ ut uenditorẽ nexu uenditi libaret mor uenditoꝵ ig¬
norans rem tradiderit posse eum fundũ condicere. Idẽq
xsidebitorẽ suũ dampnꝰ auerit lib̾are ⁊ ille ignorans solue¬

Expanded text:
tate maioris pretii res soluta est, non fit confusio partis rei cum pecunia nemo enim inuitus compellitur ad communionem, sed et condictio integrae rei manet et obligatio incorrupta: ager autem retinebitur, donec debita pecunia soluatur. Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oleum dederit pluris pretii quasi plus debens, uel cum oleum deberet, oleum dederit quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non totum et ob hoc peremptam ecum fundi pars mihi deberetur, quasi totus deberetur aestimatione facta, solutio pecuniae solidi pretii fundi facta sit, repeti posse non totum pretium, sed partis indebitae pretium.Adeo autem perpetua exceptio parit condictionem, usuum, ut uenditorem nexu uenditi liberaret, mox uenditor ignorans rem tradiderit, posse eum fundum condicere: idemque et si debitorem suum damnauerit liberare et ille ignorans solue
Abbreviated transcription (Latin):
soluerit. poterit dici ⁊ tc̃ repeticionẽ locũ hab̾e sup̃ du¬
plũ aũt usurȩ. ⁊ usuraꝵ usurȩ: nec instipulatũ deduci.
nec exigi possunt: ⁊ solutȩ repetuntur. quẽ ad modũ su¬
turaꝵ usuraꝵ usurȩ. ¶ Siquis falso se sottẽ debe credns
usuras soluerit: potẽ. condicẽ. nec uidetur sciens inde¬
bitũ soluisse. Indebitũ aũt solutũ accipimꝰ. n solũ si oñ¬
ce no ñ debeatur. s ⁊ siꝑ aliquã exceptionẽ ꝑpetuã peti
ñ poterit: qua re hoc qͦq repeti poterit. nͥ sciens secu¬
rũ exceptione soluit. PSi centũ debens: quasi ducentos
deberẽ fundũ ducentoꝵ solui. cõpetẽ repeticionẽ:

Expanded text:
soluerit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere.Supra dusoluerit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere.Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci nec exigi possunt et solutae repetuntur, quemadmodum futurarum usurarum usurae.Si quis falso se sortem debere credens usuras soluerit, potest condicere nec uidetur sciens indebitum soluisse.Indebitum autem solutum accipimus non solum si omnino non debeatur, sed et si per aliquam exceptionem perpetuam peti non poterat: quare hoc quoque repeti poterit, nisi sciens se tutum exceptione solvit. Si centum debens, quasi ducenta deberem, fundum ducentorum solvi, competere repetitionem
Abbreviated transcription (Latin):
orit᷑ transac tioniꝰ exceptio locũ ñ ht̃: neq enĩ utrũq
debet locũ h̃ iepetiio itns act̾ionis exceptio. Ir qua lex
ab mĩcio dupli. uł quadrupli statuit actionẽ: dicendũ
ẽ. solutum exfalsa ciꝰ causa repeti posse:
se poterat. cũ sciret sibi exceptionẽ ꝓfuturã ꝓmiser̃
deinde reus triasoluisset. et pt ea side iussores ꝗna.
placuit eũ qui posterior soluit repetẽ tria posse hoc
merito ꝗ trib areo solutis septẽ sola debita suꝑant. ꝗb
ꝑsolutis tria indebita soluta sunt:
Dras soluit. repetere ñ poterit: sisortis debitȩ soluit sysiuse
ra sup̃ legiptimũ modũ soluit. diuus seuerꝰ scripsit. qͦui
re utim̃. repeti ꝗdẽ ñ posse: s sorti ĩmp̃utandũ: ⁊ si
posita sortẽ soluit. sortem quasi indebitã repeti pose
ꝑ inde. ⁊ siante sors fuit soluta usurȩ sup̃ legĩpiũ mo¬
dũ solutȩ quia si sors indebita repetuntur ꝙ ĩ si mul

Expanded text:
neque enim utrumque debet locum habere et repetitio et exceptio.Si qua lex ab initio dupli uel quadrupli statuit actionem, dicendum est solutum ex falsa eius causa repeti posse. se poterat, cum sciret sibi exceptionem profuturam, promiserit deinde reus tria soluisset et postea fideiussores quina, placuit eum qui posterior soluit repetere tria posse: hoc merito, quia tribus a reo solutis septem sola debita supererant, quibus persolutis tria indebita soluta sunt. tas soluit, repetere non poterit, si sortis debitae soluit: sed si supra legitimum modum soluit, diuus Seuerus rescripsit quo iure utimur repeti quidem non posse, sed sorti imputandum et, si postea sortem soluit, sortem quasi indebitam repeti posse. proinde et si ante sors fuerit soluta, usurae supra legitimum modum solutae quasi sors indebita repetuntur. quid si simul
Abbreviated transcription (Latin):
tcio ꝓmisse. cũ aut neutrum factũ sit. aut ticii
ꝑsona instipulacione comp̃hensa ñ sit. ⁊ ticio solue¬
ro. repetere aticio potero ¶Cum iter excipe de¬
berem. fundum libum ꝑ errorem tradi incerti
ab eo cui hr̃s ẽ. uł ab eo cuiꝰ ꝓcurator ẽ. quasi ex
trans ac tione dederit. quȩ facta ñ ẽ. an locus repe¬
ticioni:⁊ ait repeti posse. ex falsa enĩ causa da¬

Expanded text:
Titio promississe, cum aut neutrum factum sit aut Titii Titio promississe, cum aut neutrum factum sit aut Titii persona in stipulatione comprehensa non sit, et Titio solvero, repetere a Titio potero. Cum iter excipere deberem, fundum liberum per errorem tradidi: incerti ab eo cui heres est vel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait repeti posse: ex falsa enim causa da
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s lib̾atus erit. & is ꝗđ ꝗdedit: repetere poterit :
quĩ ius enim debitũ sibi quis reciprat. tñsi is ꝗ
dit non debitumdat. repeticio competit. Sifalso
existimans debere numos soluero. qui ꝓpar ali¬
eni. ꝓ par ei fuerunt: eiꝰ summȩ partem dimidiã.
ñ corporum condicam. ¶Si putẽ me stichum. aut
umphilũ debere. cumstichum debeam ⁊ pãphilũ
cisoluam. repetã quasi indebitum solutum: Necii
htͥnt uiginti purit soluerint: celsus ait. singlos
uerint. ambo repetere possunt:
ꝓnittendis. quare oñia q̃ dehi dicta sunt.
s adhos trans ferre licebit:
Piulis libio in q̃stioiũ. ¶Lane si duoꝰ reos ciũdẽ¬
puta stichi. aut pamphili. ⁊ parit duos datos : aut to¬
gam. uł denarros mille. ñ idẽ dici poterit in repe¬
acione. ut partes repetant: quia nec soluere ab
inicio sic poterint Igitur ħ casu electio ẽ credi⁊¬
toris. cui uelit soluere. ut alterius repeticio ĩ¬
pediatur:¬
omponi lib xx. ad sabinũ. Sed si mȩ putẽ tibi. aut

Expanded text:
tere poterit: quamvis enim debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio competit. Si falso existimans debere nummos solvero, qui pro parte alieni, pro parte mei fuerunt, eius summae partem dimidiam, non corporum condicam. Si putem me Stichum aut Pamphilum debere, cum Stichum debeam, et Pamphilum solvam, repetam quasi indebitum solutum: nec enbebant, viginti pariter solverint, Celsus ait singulos verint, ambo repetere possunt. promittendi; quare omnia, quae de his dicta sunt, et ad hos transferre licebit. Paulus libro tertio quaestionum Plane si duos reos non eputa Stichi ‹a›ut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sic potuerunt. igitur hoc casu electio est creditoris, cui uelit soluere, ut alterius repetitio impediatursecundo ad Sabinum Sed et si me putem tibi aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ contra transactionẽ exꝑtus ampliuꝰ petit: ido
condemꝑnatus repetẽ potẽ ꝙ ex causa transac tio¬
nis dedit Sane ꝗđ ꝙ ob causam daitũ ẽ ineq repoti
solet obcausã ditũ ẽ causa secuta:s hic ñ uidet᷑ causa

Expanded text:
qui contra transactionem expertus amplius petit. ideo qui contra transactionem expertus amplius petit. ideo condemnatus repetere potest, quod ex causa transactionis dedit. sane quidem ob causam dedit neque repeti solet quod ob causam datum est causa secuta: sed hic non videtur caus
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ nulluis ẽẽ mom̃ti ħ enĩ imꝑator anto¬
ninus cum diuo patrę suo rescripsit xetineri tñ
atq compensari. incausam iudicati. ꝗ talẽ trans¬
actionem solutumẽ. potẽ Quid ergo si appellitũ
sit uł hoc ipsum incertum sit: an iudicatum sit ł
ansententia ualeat: magis ẽ. ut transac tio iures
habeat tc̃ enim rescriptis locum ẽẽ credendũ ẽ:
cum de sentencia indubitata quȩ nullo remedio
atitẽptarr potest transgitur. Ntẽ si obtrans ac ti¬
onem alim̃t̾oꝵ testam̃to relictoꝵ datum sit. appa¬
ret posse repeti ꝙditum ẽ: quia trans ac tio se¬
natus consulto infirmatur. I Siqu̾is pt̾ trinsacti¬
onem nichi lominꝰ ꝯdẽpnat ruit. dolo ꝗdẽ idłit. Set tamen
sentencia ualet potuit aũt quis siquidem ante
litem contestatam transegerit: uolenti litem cõ¬
testari. opponeret doli exceptionẽ : si pt̾ litẽ cõ¬
testatam transactum ẽ. nichilominus poterit
exceptionẽ doli uti pt̾ secuti dolo enim facrat.

Expanded text:
nullius esse momenti: hoc enim imperator Antoninus cum divo patre suo rescripsit. retineri tamen atque compensari in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest. quid ergo si appellatum sit vel hoc ipsum incertum sit, an iudicatum sit vel an sententia valeat? magis est, ut transactio vires habeat: tunc enim rescriptis locum esse credendum est, cum de sententia indubitata, quae nullo remedio adtemptari potest, transigitur. Item si ob transactionem alimentorum testamento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur. Si quis post transactionem nihilo minus condemnatus fuerit, dolo quidem id fit, sed tamen sententia litem contestatam transegerit, uolenti litem contestari opponere doli exceptionem: sed si post litem contestatam transactum est, nihilo minus poterit exceptione doli uti post secuti: dolo enim facit,
Abbreviated transcription (Latin):
quum ẽ. neminẽ cũ altius detrĩto fieri locus¬
pletiorem:
Paulus lib .x ad sabinũ. Indebiti soluti condicio na¬
turalis ẽ & ido etiam ꝙrei solutȩ acressit. uent
in condicionẽ: ut puta partus ex ancilla matus sit:

Expanded text:
quum est neminem cum alterius detrimento fieri loculetiorem. Paulus libro decimo ad Sabinum Indebiti soluti condictio naturalis est et ideo etiam quod rei solutae accessit, venit in condictionem, ut puta partus qui ex anci
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ libro .x. ad sabinum. Naturalit̃ etiã seruua
obligatur. ⁊ iđo siqui nõe eiꝰ soluat. uł ipse manlia¬
missus ut pomponius scribit expetulio cuiꝰ lib in
ãm inistracionem habeat. repeti non potẽ. & ob
id & fideiusser ꝓseruo accepetus tenetur. &. nͣ¬
pignus ꝓ eo datum tenebitur & si seriuis ꝗpea
culii ami nistracionẽ ht̃ rem pignor in id
qd debeat dederit: utilis pignoraticra reddendae

Expanded text:
imo ad Sabinum Naturaliter etiam servus obligatur: et ideo, si quis nomine eius solvat vel ipse manumissus, ut Pomponius scribit, ex peculio, cuius liberam administrationem habeat, repeti non poterit: et ob id et fideiussor pro servo acceptus tenetur et pignus pro eo datum tenebitur et, si servus, qui peculii administrationem habet, rem pignori in id quod debeat dederit, utilis pign
Abbreviated transcription (Latin):
o libro x lii adsabinũ. Quod si ea condicione de¬
setur. quȩ oñi mõ exstitura ẽ solutũ repetiñ a
potẽ. licet alia condicione. que an impleatur incer¬
debetur debitor liberatus ẽ. naturalis obligacio
manet: & ido solutum ẽ repeti non potẽ. PQuãiuĩ
dbitum sib quis recipiat: tam̃ si is quii debitum

Expanded text:
condicione debetur, quae omnimodo exstatura est, solutum repeti non potest, licet sub alia condicione, quae an impleatur incerdebetur debitor liberatus est, naturalis obligatio manet et ideo solutum repeti non potest.Quamuis debitum sibi qu
Abbreviated transcription (Latin):
I non possit. etiam sicrec te tecum ꝑ indebiti
andic̾ionẽ age̾rem: S & si us ufructus cũ resolu
ilienus sit. deducto usufructu ate condicã:
acione repetitur: condicione aut existente: re¬
peti non potẽ: Qđ aũt sub incerta die debetur die
ecistente non repetitur:
Ulpianus lib̵ ii. ad ȩdictum. Namn sicũ morur
ure ꝓmisero. & ante solĩ repetere ñ posse cele¬

Expanded text:
i non possit, etiam sic recte tecum per indebitam condictionem agerem. Sed et si usus fructus in re soluta alienus sit, deducto usu fructu a te condicam.icione repetitur, condicione autem exsistente repeti non potest. Quod autem sub incerta die debetur, die exsistente non repetitur. Vlpianus libro secundo ad edictum Nam si cum moriar dare promisero et antea sol
Abbreviated transcription (Latin):
fictent. anm equilit̃ tt̃ nunet idẽ ius seruitutis ꝓ findo ĩdi¬
inso fuĩt. nec aut usu detineri. ait non ute ndo de pist nͥ cõt
ua potĩt nec siforte incidit ut semita que ꝑ altum duii¬
tarit sundum erit uectur id coro ait fandus libabitur. qm̃ u
num atq eo mõ in diuiduũ uie ĩ ẽ. possunt tam ał utrum
fundum libuare si mõ ħ specialit̃ conucnit certe siis cui ser¬
uit debebatur altim excadiuisione fundum redemerit
nõ idõ minus ea fundi altius serutus ꝑ manebit. nec ui¬
deo qd ab surdum consecuturum sit eami sentencrã. fumndo alto
nianente᷑ seruo: si mo÷ abinicio poturt angustior constitul
uia. quã leg̃t siñita e. n⁊ adhuc id loci supe in cofundo cuire¬
mussa seruetus nonẽ ut sũfficiat uiȩ. Ađsiminus loci suꝑẽ qͥm

Expanded text:
ius servitutis, quod fundo indiviso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota via poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, uteretur, idcirco alter fundus liberabitur, quoniam unum atque eo modo individuum viae ius est. Possunt tamen fundum liberare, si modo hoc specialiter conuenit: certe si is cui seruitus debebatur alterum ex ea diuisione fundum redemerit, num ideo minus ea re fundi alterius servitus permanebit? nec video, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente servo: si modo et ab initio potuit angustior constitui via quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa servitus non est, ut sufficiat viae: quod si minus loci supe
Abbreviated transcription (Latin):
rius uindicasset an iste fundus aliquã seruitutẽ casis de¬
beret dut si ex sidi commissi causa sibieumdari legataruis
uli pͦa uenũdederũt. qquero ĩuẽditione an ⁊̃ ius illud secutum
sit p̃dia. cum eꝰ uoluntatis uenditores suerunt ut ⁊ ħ ei ali¬
E narent. se id obseruan dͥum ꝙ ac tum mt̃ cont᷑ hentes eẽt.ẜ
quẽ transmissa sit. aliao uriꝰ secũ huiꝰ compascui traxent
respondit cum id q̃q is sundi qui legatus ẽẽ. iudetir. ⁊d
q̃q cessurum legatario. labeo lib .i. apifanoni puulo eprtom
Si qui aqui nondum apperet el it̾m aq̃luctus constitiũ ñ petẽ

Expanded text:
s uindicasset, an iste fundus aliquam seruitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius illa propria uenum dederunt. quaero, an in uenditione etiam ius illud secutum sit praedia, cum eius uoluntatis uenditores fuerint, ut et hoc alienarent. respondit id obseruandum, quod actum inter contrahentes esset: quem transmissa sit, aliquid iuris secum huius compascui traxerit. respondit, cum id quoque ius fundi, qui legatus esset, videretur, id quoque cessurum legatario. Labeo libro primo pithanon a Paulo epitomatorum Si qua aqua nondum apparet, eius iter ductus constitui
Abbreviated transcription (Latin):
de fin don filimcertum e equissimũ eͥ ĩg incerte
purtis undicacionẽ er concedi non audentar Itaꝙ di¬
atur ubicumq merito quis incertus ẽ. quã partẽ uẽ
pnier:⁊ quidã aderint. quidã adhuc delibent. eosꝰ qui
aidierii ii petant brdititẽ. ñ maiorẽ potẽ pete dedẽ.
qum habiur⁊ ce̾nt. cctis adenprtib. nec cis ꝓderet siccẽi

Expanded text:
defuncti filii incertum est. aequissimum igitur est incertae partis vindicationem ei concedi. non audenter itaque dicetur, ubicumque merito quis incertus est quam partem vindpertinet, quidam adierint, quidam adhuc deliberent: eos qui adierint, si petant hereditatem, non maiorem partem petere debere, quam habituri essent ceteris ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ulpranꝰ libro .xuiii. ad edictũ. Prouide si occisus ꝗđ ñ sit inor¬
tuus aũ sit. magiꝰ ẽ ut ñ teneat᷑ in mortuo licxe ꝯtess sit. Isipc̃ator
aut tutor aut curator aut qͥui uiis alius c̃fitet. absentẽ iuilnera

Expanded text:
Ulpianus libro octauo decimo ad edictum.Proinde si occisus quidem non sit, mortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit.Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnera
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ neq exhibet. ꝗͥ cõlepnat᷑. quasi contumax eẽtͥsi¬
tutor uł cirator crestent. ipsi iurare dehent in pote¬
state dñ ñ et . Si aũt ꝓcurator sit. dñs ipse iuret
Necesse essi ius uirandum exigit actor. reuci ura¬
uit. de inde postea norali uelit ac tor exꝑiri. uide.

Expanded text:
e exhibet: qui condemnantur quasi contumacesutor vel curator extent, ipsi iurare debent in potestate domini non esse: si autem procurator sit, dominus ipse iuret necesse est. Si iusiurandum exegit actor reusque iuravit, deinde postea noxali velit actor experiri, vide
Abbreviated transcription (Latin):
cium suscipiet oñ mõ si non alias condempnabet᷑ quã
simpotestate. hũt doloue malo fecerit. quo murꝰ habit.
eos quoꝵ nõe noxali iudicio agit᷑ etiam absentes def¬
fendi posse placuit s h itademũ siꝓpria sint seriuia
Nam sialieni p̾sentes eẽ opportet: aut sidubitetiur:
utrum ꝓpru sint an alieni ꝙita puto accipiendũ
ut si constet uł bona fide seriure etiam absentes pos¬
sint defendis p̾tor uit. hi is incuiꝰ potestite eẽ dicet᷑
negaiut se insua potestate seriũ hibe. uerũ actor
nolet uł urrare i ubbo in potestate sua ñ eẽ uen
se dolomulo fitisse quominus cẽt uł uidicuĩ dabi
st̃ne nore delicione. In porestite. sic actipe dehemus¬

Expanded text:
quam si in potestate habeat doloue malo fecerit, quo minus haberet. Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint serui: nam si alieni, praesentes esse oportet, aut si dubitetur, utrum proprii sint an alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet uel bona fid‹e› seruire, etiam absentes possint defendi. Praetor ait: 'Si is in cuius potestate esse dicetur negabit se in sua potestate seruum habere: utrum actor uolet, uel deierare iubebo in potestate sua non esse neque se dolo malo fecisse, quo minus esset, uel iudicium dabo sine noxae deditione'. 'In po
Abbreviated transcription (Latin):
efficuint ut cum noxe dedicione dampnetꝰ. i seruus
nuis nauem excertuit᷑ eiꝰq uicarius ⁊ idẽ nauta in ca¬
de nane dampnum dedi ⁊ ꝑinde inte actio darda
ẽ ac si is exter scitor lib̵ iͦuicariꝰ seruuis eiꝰ ẽet ut de
pecculio serui tut a noxam deđe uicariũ dampneres.
ut tam̃ si seruitui uissu. uł sciente ⁊ paciente: eo dãp¬
nũ uicarius dederit. noxał actio serui tui nõe eẽde¬
beat. idẽ q sit. etiam si nauta facere uisserit:
U auis libis uii adedic tũ puniciale. Quiexplũb
uoriis diuersis temporib ixꝑitur. exuna noria serui a sertã
dñm nactus nullam amplius actionẽ ht̃ aduersuseũ
qui dñsfuerat: cum actio norał cap̃ sequitur: At
smal iũt cdñs priori iudicio litis estimacionẽ uster¬
re uł eident᷑ itł alii ex alio maleficio agenti nicha lomi¬
nus tenet᷑

Expanded text:
damnetur. Si seruus tuus nauem exercuerit eiusque uicarius et idem nauta in eadem naue damnum dederit, perinde in te actio danda est ac si is exercitor liber et hic uicarius seruus eius esset, ut de peculio serui tui ad noxam dedere uicarium damneris: ut tamen, si serui tui iussu uel sciente et patiente eo damnum uicarius dederit, noxalis actio serui tui nomine esse debeat. idemque sit etiam, si nautam facere iusserit. 20 Gaius libro septimo ad edictum prouinciale. Qui ex pluribus noxis diuersis temporibus experitur, ex una noxia serui dominium nanctus nullam amplius actionem habet aduersus eum, qui dominus fuerat, cum actio noxalis caput s‹equ›atur: at si maluit dominus priori iudicio litis aestimationem sufferre, uel eidem uel alii ex alio maleficio agenti nihilo minus tenetur. 21
Abbreviated transcription (Latin):
ẽrogatus sit
scripserit ut debitorẽ suũ lib̾ent. seq eã peccu¬
niã quã his debuit soluturũ. mandati ac tione.
tenctur. Isiseruũ ea lege tibi traĩdidero ut eu gt
mortẽ meã manuinitte res. constit obligatioꝰ.
sp̃ote aũt ⁊ inmea quoꝙ ꝑsona agendi ciusi unt¬
uenire. ulisi penitencia aca seruũ recuꝑare.

Expanded text:
rogatus sit.scripserit, ut debitorem suum liberet, seque eam pecuniam, quam is debuerit, soluturum, mandati actione tenetur.Si seruum ea lege tibi tradidero, ut eum post mortem meam manumitteres, constitit obligatio: potest autem et in mea quoque persona agendi causa interuenire, ueluti si paenitentia act‹a› seruum recipe
Abbreviated transcription (Latin):
ciat ssublicina ac tione etũ de infante seruo netdũ anni¬
culo uti possi musssi ꝓpar quis rẽ petẽ uult publicrani actiõe
uti potẽ Ih etiã is qui monum̃to possedit ritte ac accione
nacti rẽ amiserimus dabitur nob eaꝵ rerum pseq̃ndais
gr̃am ħ actio sint̃dum quib dam nẽc ex iustis causis uł pose¬
sionib competit publicianum iuidiciũ. Limq pignoraticiȩ
⁊ pcariȩ possessie s iuste sunt sex bis non solet competẽ
tale udiciũ. illa feilicet nicione ꝗa neq creditor. neq is
ꝗ p̾cario rogauit eo animo nancisscitur possessonẽ ut cre¬
dat se dñm eẽ ꝓduia pupillo emit ꝓbareꝰ debet tuttre
auctore lege ñ ꝓhibente se emsset. ⁊ sideteptꝰ falsotu¬
tare auctore emerit bona fide emusse iudctur.

Expanded text:
ciat.Publiciana actione etiam de infante seruo nondum anniciat.Publiciana actione etiam de infante seruo nondum anniculo uti possumus.Si pro parte quis rem petere uult, Publiciana actione uti potest.Sed etiam is, qui momento possnacti res amiserimus, dabitur nobis earum rerum persequendarum gratia haec actio. Interdum quibusdam nec ex iustis possessionibus competit Publicianum iudicium: namque pigneraticiae et precariae possessiones iustae sunt, sed ex his non solet competere tale iudicium, illa scilicet ratione, quia neque creditor neque is qui precario rogavit eo animo nanciscitur possessionem, ut credat se dominum esse. Qui a pupillo emit, probare debet tutore auctore lege non prohibente se emisse. sed et si deceptus falso tutore auctore emerit, bona fide emisse videtur.