comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad doctrine ostensionẽ. & ite sp̃es contionabilis uł sp̃es
or̃o forensis. Sic ergo cam aia quoq res sit sme corpo¬
re &o sine magnitudĩe nhil infest dicere ꝑtes amme
ce itẽ potentias aĩẽ. uł cu dudimꝰ eam cu sit illa nẽ
indiuidue in sp̃em nalem uixta qua nutrit᷑ om̃ẽ aĩal
&e crescit & sobolem creat. uł in spẽm sensilem uixta
qua diffẽrunt inter sẽ que aiam hñt &e. item que
sola uita fraunt᷑.i. aĩalia & stirpes. Item in ea sp̾em
que locu ex loco mutat. ut ẜpentia oĩa. uel que hẽt
appetitu qui in ꝑfectiorib inuenit᷑ aĩalib in quib est
cupiditas & iracundia o item in eam spẽm que est ꝑ¬
fectior ceteris rõne utentiu que in nã homĩs tantu
inuenit᷑. Est igit᷑ tota inquit aĩa in totis a ĩalib ꝑtib
uiuentis aĩalis. Et nãlis quidẽ euis spe̾s ꝑ onne se diui¬

Expanded text:
ad doctrinae ostentationem et item species contionabilis uel species ad doctrinae ostentationem et item species contionabilis uel species orationis forensis. Sic ergo, cum anima quoque res sit sine corpore et sine magnitudine, nihil interest dicere partes animae et item potentias animae, uel cum diuidimus eam, cum sit illa naturae indiuiduae, in speciem naturalem, iuxta quam nutritur omne animal et crescit et subolem creat, uel in speciem sensilem, iuxta quam differunt inter se quae animam habent et item quae sola uita fruuntur, id est animalia et stirpes, item in eam speciem quae locum ex loco mutat, ut serpentia omnia uel quae habent appetitum qui in perfectioribus inuenitur animalibus, in quibus est cupiditas et iracundia, et item in eam speciem, quae est perfectior ceteris ratione utentium, quae in natura hominis tantum inuenitur. «Est igitur tota, inquit, anima in totis partibus uiuentis animalis». Et naturalis quidem eius species per omne se diui
Abbreviated transcription (Latin):
quieta cu recipiat᷑ a corpore quippe corpori ꝓfectione
det ipã. Sitq euis enthelechia res ꝑ semetip̃a ĩ mobilis
sicut artes & discpline. ex accidenti uõ aliquo ꝓpea ꝙ¬
sit in aĩalib que du uiuũt mouent᷑. du eĩ nat᷑ales
cu patiunt᷑. Que cu sint intelligibilis & sine corpo¬
re. conseqñter etiã sine qͣntitate esse inuenit᷑. quippe
cuiꝰ neq prolixitas ulla neq latitudo nec ꝓfunditas ex¬
tet. non est eĩ ut linea uł suꝑfĩcies. nec uõ figurã ht̃
ullam. nec est duudua. neq constat ex ꝑtib. Dundit᷑
tamẽ alio quoda gn̾e. sicut ex eadem diuisione uor
magis ꝑtes euis ulle q̃ uirtures & potentie consideret
Nec uõ sp̃es enis ulle sunt ut gn̾̃is alicuiꝰ sp̃es dici so¬
lent. ut rheto rice discipline que est intelligibilis res c
sine corpore. Spes tm̃ eius esse dicit᷑ oro ea qͦue facta ẽ

Expanded text:
quae tamen recipiatur a corpore, quippe corpori perfectionem quae tamen recipiatur a corpore, quippe corpori perfectionem det ipsa sitque eius entelechia; res per semet ipsam immobilis, sicut sunt artes et disciplinae, ex accidenti uero aliquo sit in animalibus quae, dum uiuunt, mouentur. Dum enim naturales cum patiuntur. Quae cum sit intellegibilis et sine corpore, consequenter etiam sine quantitate esse inuenitur, quippe cuius neque prolixitas ulla neque latitudo nec profunditas extet; non enim est ut linea uel superficies; nec uero figuram habet ullam nec est diuidua, ut quae constant ex partibus; diuiditur tamen alio quodam genere, sic ut ex eadem diuisione non magis partes eius ullae quam uirtutes et potentiae considerentur. Nec uero species eius ullae sunt, ut generis alicuius species dici solet, ut rhetoricae disciplinae, quae est intellegibilis res et sine corpore, species tamen eius esse dicitur ea oratio quae facta est
Abbreviated transcription (Latin):
de leco ad locum. ut cuncta gradientia. tum ad fa¬
ciendu impetum uixta desidena & appetitus. Ut aia¬
lia que sunt fĩrmiora. Ex quib concludit Anstotles
enthelechia aĩa esse corporis naturalis organiai. Tale
porro quod corpus recipe oportet est ĩ quit. Nam sut¬
quedam sola possibilitate aĩalia. ut oua uł semina quedam
cu effecti &̧e opatione. ut que adhibito fota ex hisdez
excludunt̾ aĩalia. Ex quo apparet enthelechiam fore aĩa
non cuiꝰlibet corporis. s eius quod potest aĩa sumere.
iuxta eusdem uiuere patroriniu. intasq uitales exserre
in agendo ute quoq passiones expiri. Proppeaq defini¬
tioni additu possibilitate uitam hñtis. Et diffinitio q¬
dem aĩe ꝑipatetics auctorib talis est. Que tm̃ ex ea
confiniunt maĩfestant pͥncipio aĩam neq corporeum
quicꝗͣ esse uł sensile. s intelligibile potiꝰ & sine corpore.

Expanded text:
ex loco ad locum motum, ut cuncta gradientia, tum ad faex loco ad locum motum, ut cuncta gradientia, tum ad faciendum impetum iuxta desideria et appetitus, ut animalium quae sunt firmiora. Ex quibus concludit Aristoteles «entelechiam animam esse corporis naturalis organici». Tale porro quaedam sola possibilitate animalia, ut oua uel semina, quaedam cum effectu et operatione, ut quae adhibito fotu ex isdem excuduntur animalia. Ex quo apparet entelechiam fore animam non cuiuslibet corporis, sed eius quod potest animam sumere, iuxta eiusdem uiuere patrocinium motusque uitales exercere in agendo, uitae quoque passiones experiri, proptereaque definitioni additum: «possibilitate uitam habentis». Et definitio quidem animae Peripateticis auctoribus talis est. Quae tamen ex ea confiunt, manifestant principio animam neque corporeum quicquam esse uel sensile sed intellegibile potius et sine corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
aiã erudit᷑. Item salui sumus salute & corpore isiquia
dem uita corporis in aĩa locata est. ꝑpeaq aĩa enthe¬
lechia ẽ corporis. Q corpora ꝑtim dicunt᷑ mathema¬
tica ut sꝑa & cubus. ꝑtim artificiosa ut nauis & statua.
pleraq ñalia que motus originẽ intra se habent uita
U utentia. Naturalis aĩa corporis enthelechia sit ne¬
cesse est. Competit alia etia diuisio. Nam corpoꝵ
quedam simplicia. ut elementa. Iueda ꝯposita ut
que er simplicib coaugnẽtant᷑. Compositoꝵ ꝑti or¬
ganea nũ cupant᷑. ꝑtimꝰ sine noĩe. Aurum. es. gemine.¬
& cetera ĩmobilia natura minime organica. Aĩaliu
uo & stirpiu & oĩo qualuĩcũq uita utentiu. orga¬
nica quippe modulata sunt & habent membroꝵ
ꝑque agant aliquid aut patiant᷑ oportũtatem. Ut
ad sumendos cibos & ad gn̾andam prolem paris eiꝰ¬
demq nature. tu ad sentiendu & transiliendum

Expanded text:
anima eruditur. Item salui sumus salute et corpore, sed anima eruditur. Item salui sumus salute et corpore, sed dem uita corporis in anima locata est proptereaque anima entelechia est corporis. Quodque corpora partim dicuntur mathematica, ut sphaera et cubus, partim artificiosa, ut nauis et statua, pleraque naturalia, quae motus originem intra se habent, uita uidelicet utentia, naturalis anima corporis entelechia sit necesse est. Competit alia etiam diuisio, nam corporum quaedam simplicia, ut elementa, quaedam composita, ut quae ex simplicibus coagmentantur. Compositorum partim organica nuncupantur, partim sine nomine, ut aurum, aes, gemmae, cetera immobili natura minime organica. Animalium uero et stirpium et omnino qualiumcumque uita utentium organica sunt, quippe modulata, et habent membrorum per quae agant aliquid aut patiantur opportunitatem, ut ad sumendos cibos et generandam prolem paris eiusdemque naturae, tum ad sentiendum et translatiuum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea fieri possunt. effectu autẽ nondũ quicꝗͣ. Ut mas¬
sa eris intractata ligna. Tertia cui accedens effectus per¬
ficit eam exornatq imp̾ssione forme. ex qua forma
qua insigniuit ars id quod ꝑfectu est nomẽ accipit.
ut statueꝰ que ex similitudĩe forme cuiꝰ est statua simu¬
lachru uocat᷑. Similiter ĩquit homo aĩal certe ẽ &
ẽ ut siluestris & mat̾ialis essentia. & hec composita ex
materia formaq. quippe ex corpore constat & anima.
Ergo corpus euis materia est. Anma uõ species siue
Hanc uõ spẽm qua informant᷑ singula gn̾aliter. Aristo¬
teles enthelechiam.i. absolutam ꝑfectionem uocat.
hac eĩ obueĩente silue que olim fuerant in sola possi¬
bilitate ꝑuei̾unt ad effectu. Itẽ quicꝗd uiuit duplex
aĩam & corpus opinor. Ut que discunt᷑ duab rebus
sociant᷑ doctiina& aĩa. s pruis doctrina qua ipsã

Expanded text:
ex se fieri possunt, effectu autem nondum quicquam, ut masex se fieri possunt, effectu autem nondum quicquam, ut massa aeris et intractata ligna; tertia cui accidens effectus perficit eam exornatque impressione formae, ex qua forma quam insigniuit ars, id quod perfectum est nomen accepit, ut statua, quae ex similitudine formae, cuius est statua, simulacrum uocatur. Similiter, inquit, homo animal certe est, et est ut siluestris et materialis essentia, et haec composita ex materia formaque quippe ex corpore constat et anima; ergo corpus eius materia est, anima uero species siue Hanc ergo speciem qua formantur singula generaliter Aristoteles entelechiam, id est absolutam perfectionem, uocat; hac enim obueniente siluae quae olim fuerant in sola possibilitate perueniunt ad effectum. Item quod uiuit duplex est, anima et corpus, opinor, ut quae discuntur duabus rebus sociantur, doctrina et anima, sed prius doctrina, qua ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
timu nihil eĩm penetrat applicitum ce totũ aĩal uiuere
aiuint. non igit᷑ corpus & aĩa applicatione sociant᷑. Si u̾o
ꝑmixta sunt aĩa unu aliquid non erit. s ꝑmixta młta.
o ꝑ se inuicem transennt duo corpora. & locus amus
quo corpus continet᷑ duob corporib p̾bebit capacitate.
cu uas quod
tione corpus & aĩa sociant᷑. Ex quo fit aĩam non esse
corpus. Est igit᷑ uirtus & potentia carens corpore. Quod¬
q est in ea pͥncipale ꝯpetentem nature sue sedem
habeat necesse est. At uo Aristoteles aĩam definit. has¬
essentia que est in effigie. Essentia multifaria intelli¬
git᷑. ut que cõstat ex corporeis uelut aĩalia. uł que arte¬
fiunt. essentia dicta. quia hec ip̃a & cetera que sũt facit
esse. Altera ẽ cu materiã informem & adhuc siluam
mente consideramꝰ. hec quippe possibilitate omia est que

Expanded text:
timum nihil enim penetrat applicitum; et totum animal uiuere timum nihil enim penetrat applicitum; et totum animal uiuere aiunt: non igitur anima et corpus applicatione sociantur. Si uero permixta sunt, anima unum aliquid non erit, sed permixta multa; et per se inuicem transeunt duo corpora et locus unus quo corpus continetur duobus corporibus praebebit capacitatem, cum uas quod tione corpus et anima sociantur; ex quo confit animam non esse corpus. Est igitur uirtus et potentia carens corpore, quodque est in ea principale competentem naturae suae sedem habeat necesse est. At uero Aristoteles animam definit hacessentiam quae est in effigie. Essentia enim trifariam intellegitur: una quae constat ex corpore, uelut animalia uel quae artefiunt, essentia dicta, quia haec ipsa est et cetera quae sunt facit esse; altera qua materiam informem et adhuc siluam mente consideramus, haec quippe possibilitate omnia est quae
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut aranea ĩ medietate cassis oĩa filoꝵ tenet pedibus
exordia. ut cu aliqua ex bestiolis plagas incurrent ex qͣ¬
cũq ꝑte de ꝓximo sentiat. Sic aitꝰ aĩe pͥncipale positu
in media sede cordis sensuu exordia retinere. ut cum
quid nũtiabunt de ꝓximo recognoseat. Uocem quoq
dicunt e penetrali pectoris.i. corde mitti gremio cordis
nitente sp̃u qua nerius obsitus limes int̾iectus cor a pulmo¬
ne secernit. Utro &e uitalib ceteris quo fanciu angustias
uarietante. formatoq lingna & ceteris uorabulis organis ar¬
ticulato sed dissono ẜmonis elemento quo quidẽ interprete
ita est. corpus corpon sociatu est. Societas porro uł ex applica¬
tione fit. uł ex ꝑmixtione. uł ex concretione. Si applica¬
ta sit corpus & aĩa quod ex applicatione compositum
hoꝵ duum quatenꝰ totũ erit unũ. Uita eim secundu
ip̃os in solo sp̃u qui applicatus non ꝑmanat ad corpus en¬

Expanded text:
«Sicut aranea in medietate cassis omnia filorum tenet pedibus «Sicut aranea in medietate cassis omnia filorum tenet pedibus exordia ut, cum quid ex bestiolis plagas incurrerit ex quacumque parte, de proximo sentiat, sic animae principale positum in media sede cordis sensuum exordia retinere, ut, cum quid nuntiabunt, de proximo recognoscat». Vocem quoque dicunt e penetrali pectoris, id est corde, mitti, gremio cordis nitente spiritu qua neruis obsitus limes interiectus cor a pulmone secernit utroque et uitalibus ceteris, quo faucium angustias arietante formanteque lingua et ceteris uocalibus organis articulatos edi sonos, sermonis elementa, quo quidem interprete ita est, corpus corpori sociatum est. Societas porro uel ex applicatione fit uel ex permixtione uel ex concretione. Si applicita sint corpus et anima, quid ex applicatione compositum horum duum quatenus totum erit uiuum? Vita enim secundum ipsos in solo spiritu, qui applicitus non permanat ad corpus in
Abbreviated transcription (Latin):
uerint uidicat. Ex his porro que sentiunt᷑ cõposita sunt
ut pote corpora singuliq item sensus unũ quiddã sen¬
tuint. hic colores. sonos alus. ast ille sucoꝵ sapores dis¬
cernit hic uapores odoraminũ. Ille asꝑum leuigatuq.¬
atq hec oĩa ad p̾sens. neq tamẽ p̾teritoꝵ memĩt
sensus ullus. nec suspicatur fũtura. Intime uõ deli
passionem. & ex his que nuntiant colligere quod
sit illud. & p̾sens quidẽ acciꝑe. absentis autẽ memi¬
nisse. futuꝵ itẽ pudere. Definit idem intima¬
mentis deliberationẽ sic. Intimus est motus aĩe iuis rõnabi¬
lis habent quippe etiã muta uim ase pͥncipalem. qua dis¬
cernũt abos. imaginant᷑. delinant insidias. prerupta &
p̃cipitia suꝑsiliunt. necessitudiẽm recognoscunt. non tamẽ
rõnabilem. ꝗn potius nͣalem. Solus uo homo ex morta¬
lib pͥncipalis mẽtis bono hoc ẽ rõne utit᷑ ut ait Chrysippus.

Expanded text:
uerint iudicat ut rex. Ea porro quae sentiuntur composita sunt uerint iudicat ut rex. Ea porro quae sentiuntur composita sunt utpote corpora singulique item sensus unum quiddam sentiunt, hic colores, sonos alius, ast ille sucorum sapores discernit, hic uapores odoraminum, ille asperum leuigatatque haec omnia ad praesens; neque tamen praeteritorum meminit sensus ullus nec suspicatur futura. Intimae uero delipassionem et ex his quae nuntiant colligere quid sit illud et praesens quidem accipere, absentis autem meminisse, futurum item prouidere». Definit idem intimmentis deliberationem sic: «Intimus est motus animae uis rationabilis». Habent quippe etiam muta uim animae principalem, qua discernunt cibos, imaginantur, declinant insidias, praerupta et praecipitia supersiliunt, necessitudinem recognoscunt, non tamen rationabilem, quin potius naturalem; solus uero homo ex mortalibus principali mentis bono, hoc est ratione, utitur, ut ait idem Chrysippus:
Abbreviated transcription (Latin):
nec tm̃ sanguĩẽm qui corpore nascit᷑. Spiritu quippee
non quent᷑ hactenus. Quo recedente a corpore morit᷑
aĩal hoc certe aĩa est. naturali porro spiritu recedẽte mo¬
rit᷑ aĩal. naturalis igit᷑ spiritus aĩa est. Itẽ Chrysippus
Una & eadẽ inquit certe respiramꝰ & uiuimus. Spira¬
mus autẽ nͣali spintu. ergo etiã uiuimus eodẽ naturali
spititu. uiuimus aĩa. Naturalis igit᷑ sp̃us aĩa essẽ inue
siue ꝑtes aĩe uelut ex capite fontis ex cordis sede ma¬
nances ꝑ unuisum corpus porrigunt᷑. omĩaq mẽbra
usq quaq uitali sp̃u complent. reguntq & mode¬
rantur ĩmimerabilib du̾sisq uirtutib. nutriendo. ado¬
lendo. mouendo motib localib. Instruendo sensibus.
compellendo ad oꝑandu. totaq aĩa sensus qui sunt of¬
ficia uelut ramos ex pͥncipali ꝑte illa tanꝗͣ trabe padit
futuros eoꝵ que sentiunt nũtios. Ip̃a de his que nuntia¬

Expanded text:
nec tamen sanguinem qui cum corpore nascitur. Spiritum quippe nec tamen sanguinem qui cum corpore nascitur. Spiritum quippe Zeno quaerit hactenus: «Quo recedente a corpore moritur animal, hoc certe anima est; naturali porro spiritu recedente moritur animal, naturalis igitur spiritus anima est». Item Chrysippus: «Vna et eadem, inquit, certe re spiramus et uiuimus; spiramus autem naturali spiritu, ergo etiam uiuimus eodem spirispiritu; uiuimus autem anima, naturalis igitur spiritus anima esse inuepartes animae uelut ex capite fontis cordis sede manantes per uniuersum corpus porriguntur omniaque membra usque quaque uitali spiritu complent reguntque et moderantur innumerabilibus diuersisque uirtutibus, nutriendo, adolendo, mouendo motibus localibus, instruendo sensibus, compellendo ad operandum, totaque anima sensus, qui sunt eius officia, uelut ramos ex principali parte illa tamquam trabe pandit futuros eorum quae sentiunt nuntios, ipsa de his quae nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
anguie diudicamus. Ebrer quoq uident scđm hue opina¬
uii de aĩe pͥncpali ꝑte cu dicunt. Clamat ad me sangiuis
fratris tui. & item alioloco non edetis carnem cũ sanguiẽ.
quia oiũm aĩalium sanguis ar̃i. est. Que si ita mtel¬
ligunt᷑ ut debent aĩam esse aĩaliu sanguine quia sit
uehi culu irrationabilis aĩe ꝑtis cuiꝰ sunt importum appe¬
titus habet plane rõnem talis assertio. Si autẽ confitẽtur
aĩam hoĩs rõnabilem fore credant sibi ꝙ deus ase hoĩb
factis inspirarit diuinũ sp̃m quo rationamur quoq in¬
celligimus & quo ueneramur pie deu. Estq nobis cu
diuinitate cognatio. diiq esse dicimur & filii dei sũmi.
Quam cognationem cu deo & oĩo rõnem qua ratio¬
namur sanguiẽm putare esse non recte opinantis est.
Que oĩa nobis adu̾sum empedolem dicta sũt. Stoici
uõ cor quidẽ esse sedem pͥncipalis aĩe ꝑtis consentiunt.

Expanded text:
anguine diiudicamus. Hebraei quoque uidentur secundum hunc opinari de animae principali, cum dicunt: «Clamat apud me sanguis fratris tui», et item alio loco: «Non edetis carnem cum sanguine, quia omnium animalium sanguis anima est». Quae si ita intelleguntur ut debent, animam esse animalium sanguinem, quia sit uehiculum inrationabilis animae, cuius partes sunt importuni appetitus, habet plane rationem talis assertio. Si autem confitentur animam hominis rationabilem fore, credant sibi quod deus a se hominibus factis inspirauerit diuinum spiritum, quo ratiocinamur quoque intellegimus et quo ueneramur pie deum estque nobis cum diuinitate cognatio «diique» esse dicimur et «filii summi dei». Quam cognationem cum deo et omnino rationem qua ratiocinamur sanguinem putare esse non recte opinantis est. Quae omnia nobis aduersum Empedoclea quoque dicta sint. Stoici uero cor quidem sedem esse principalis animae partis consentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
finita esse dicit. Unamq eam cõem oĩi que sunt esse ĩ¬
subam. diuidua quoq & usq quaq mutabilẽ. Partes qͥppe
eius uniu̾sas non ĩterire ita ut de existentib ꝯsumant

Expanded text:
finitam esse dicit unamque eam communem omnium quae sunt esse sufinitam esse dicit unamque eam communem omnium quae sunt esse substantiam, diuiduam quoque et usque quaque mutabilem; partes quippe eius
Abbreviated transcription (Latin):
corpora. uł cui ꝓueniunt reꝵ sensibiliu ꝯmutationes
ip̃o in statu ꝓprio manente. Item quod subditu est cor¬
porib qualitatem hñtib ip̃m ex na ppria sine qualitate
Plerq tam̃ silua seꝑant ab essentia. ut genon & Chrysippus.
Silua quoq dicunt esse id quod ẽ sub his omib que hñt
qualitates. Essentia uõ pͥma reꝵ oĩi silua uł antiꝗs¬
simu fundam̃tu eaꝵ. sua natura sine uultu. & ĩ formẽ
ut puta es. auꝵ. ferru. cetera huiꝰ moi. Silua ẽ eoꝵ que
ex hisdẽ fabresiant. non tñ essentia. At uo̾ quod tum his
ꝗͣ ceteris ut sint cansa est ip̃m esse sub̾am. Pleriq etiam
quidẽ oꝑis essẽ fundam̃tu. ut mũdi fore dicat᷑ m̾ito atq
existimat᷑ essentia. Siluam uo ꝯtem plationẽ opificis dicta
ꝙ non fingat ac formet. Deniq Geno hane ip̃am essentiã

Expanded text:
corpora, uel in quo proueniunt rerum sensibilium commutationes corpora, uel in quo proueniunt rerum sensibilium commutationes ipso statu proprio manente, item quod subditum est corporibus qualitates habentibus, ipsum ex natura propria sine qualitate». Plerique tamen siluam separant ab essentia, ut Zeno et Chrysippus. Siluam quippe dicunt esse id quod est sub his omnibus quae habent qualitates, essentiam uero primam rerum omnium siluam uel antiquissimum fundamentum earum, suapte natura sine uultu et informem, ut puta aes, aurum, ferrum, cetera huius modi silua est eorum quae ex isdem fabrefiunt, non tamen essentia; at uero quod tam his quam ceteris ut sint causa est, ipsum esse substantiam. Plerique etiam quidem operis esse fundamentum, ut mundi fore merito dicatur atque existimetur essentia, siluam uero contemplatione opificis dictam, quod eam fingat ac formet. Deinde Zeno hanc ipsam essentiam
Abbreviated transcription (Latin):
totius rei sũmunt initia. deum opificem. siluam ut oꝑatio¬
ni subiciat᷑. Una quidẽ essentia preditos faciente & quod
fit ac patit᷑ que auĩt unũ corpus essẽ diu̾sa uõ uirtute.
quia faciat deum quia fiat silua fore. Luoꝵ ab re nõ
erit opĩone diligentiꝰ explicari. Auint eĩ ut enea quoq
ex ere sint argenteaq ex argento sic corporeas mãs
& silua fore cu hisdem. ut ere oe argento &e ĩ siłib
ceteris. Esse eĩ quasda magis alias minus siluestres mas.
aliasq aliis corpulẽtiores. quaꝵ tum̃ exordinata fore una
quanda antiquiorẽ cõem oĩ siluã. Atq ut statua que
cu sit fõrmatu corpus ht̃ tamẽ subiecta sibi eris antiquiorẽ
subam. sic es informe corpus. Compos tam̃ qualitatis hr̃e
dicunt subiectã p̾tereuntẽ suba. eamq corpus esse cohe¬
est quod subiacet corpori cuncto. uł ex quo cuncta sũt

Expanded text:
totius rei sumunt initia, deum ut opificem, siluam ut quae operatiototius rei sumunt initia, deum ut opificem, siluam ut quae operationi subiciatur; una quidem essentia praeditos, facientem et quod fit ac patitur corpus esse, diuersa uero uirtute, quia faciat deum, quia fiat siluam fore. Quorum ab re non erit opinionem diligentius explicari. Aiunt enim ut aenea quaeque ex aere sint argenteaque ex argento, sic corporeas materias ex silua fore cum isdem, ut aere et argento, etiam similibus ceteris; esse enim quasdam magis, alias minus siluestres materias, aliasque aliis corpulentiores, quarum tamen exordium fore unam quandam antiquiorem communem omnium siluam. Atque ut statua quae, cum sit formatum corpus, habet tamen subiectam sibi aeris antiquiorem substantiam, sic aes informe corpus, compos tamen qualitatis, habere dicunt subiectam praeeuntem substantiam eamque esse corpus cohaeest quod subiacet corpori cuncto, uel ex quo cuncta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ gnͣe est. & item alio non est. & potest aliquid ex
ea fieri. ut de re non existente. non una tam̃ s diu̾sa
significatione. Conseqñter etiã dicemꝰ malitia esse atq
initiu maloꝵ non silua s carentia. hec ẽ eĩm informitas
& nullus cultus & turpitudo silue. ꝓpeaq etiã malesicẽtia.
Et ideo siluã definit seu potius appellat corpus incorporeu.
ut possibilitate quidẽ sit corpus. effectu uõ atq opatione
nullũ corpus. hec aristotelis de silua sentẽtia nisi ꝙ addit
platonẽ tria illa noĩb tantũ attigisse.effectu artẽ duo
posuisse mitia corporee rei. spẽm & nimiu grande quod
sit silua. Non igit᷑ tria s duo hec erũt initia inquit. spẽs
de nimuĩ carentia fore intelligendũ rursu silua pret̾ita
erit.& duo uidebunt᷑ initia reꝵ spẽs atq carentia. Stoici
quoq ortum silue reiciunt. qn potins ipãm & deum duo

Expanded text:
quodam genere est, item alio non est, et potest aliquid ex quodam genere est, item alio non est, et potest aliquid ex ea fieri ut de re non existente, non una tamen sed diuersa significatione. Consequenter ergo dicemus malitiam esse atque initium malorum non siluam sed carentiam; haec est enim informitas et nullus cultus et turpitudo siluae, proptereaque etiam maleficentia. Et ideo siluam definit seu potius appellat corpus incorporeum, ut possibilitate quidem sit corpus, effectu uero atque operatione nullum corpus. Haec Aristotelis de silua sententia, nisi quod addit Platonem tria illa nominibus tantum attigisse, effectu autem duo posuisse initia corporeae rei, speciem et minimum grande, quod sit silua. «Non ergo tria sed duo haec erunt initia, inquit, specihoc minimum carentiam fore» intellegendum est, rursum silua praeterita erit et duo uidebuntur initia rerum, «species» atque «carentia». Stoici quoque ortum siluae reiciunt, quin potius ipsam et deum duo
Abbreviated transcription (Latin):
nec in hĩtu ꝓpͥo ꝑsenerat. Sequitur ergo ut łilua cil¬
pande ut carens uiro femina. Proptraq oe inquit ap¬
petit sp̃em ut sexus femineus uirilem ꝙꝙ sit ĩ aliqua
posita deformitate forma atq cultu suul cupieni
pire atq exolescere. quod est in semet ex indigen¬
nie uitio. Contraria si quidẽ hec duo sunt & repugnã¬
tia. spes & item carentia. quoꝵ quod obtinueritꝰ
alteꝵ ꝑimit. Enpiditate uõ negat esse talẽ qua¬
lis est animalus. s ut quid ceptu atq incohatu di¬
caitur ꝑfectiones desiderare. sic opinor etia lilua
spem cupit. potest eĩm florere consortio. Ergo uixta Aristo¬
telem ꝓpric quidẽ & pͥncipaliter existens est spẽs. ex acci¬
denti uo esse dicit᷑ silua. ꝓpt̃ea ꝙ natura talis est ut reci¬
piat formã. Rursu quod mĩme est ꝓprie quidẽ ꝙ pͥnci¬
paliter carentia. ex accidenti uõ silua. patitur quippe id

Expanded text:
nec in habitu proprio perseuerat. Superest ergo ut silua culnec in habitu proprio perseuerat. Superest ergo ut silua culperinde ut carens uiro femina. «Proptereaque et, inquit, appetit speciem, ut sexus femineus uirilem», quoque sit in aliqua posita deformitate, formam atque cultum, simul cupiens perire atque exolescere quod est in semet ex indigentiae uitio, contraria siquidem haec duo sibi et repugnantia, species et item carentia, quorum quod obtinuerit alterum perimit. Cupiditatem uero negat esse talem qualis est animalium, sed ut, cum quid coeptum atque inchoatum dicitur perfectionem desiderare, sic, opinor, etiam silua speciem cupit; potest enim eius florere consortio. Ergo iuxta Aristotelem proprie quidem et principaliter existens est species, ex accidenti uero esse dicitur silua, propterea quod natura talis est ut recipiat formam. Rursum quod minime est proprie quidem et principaliter, carentia. Ex accidenti uero silua, patitur quippe id
Abbreviated transcription (Latin):
natura ĩmortalis est ac sine gn̾atione. ꝓpterea ꝙ neces¬
se erat his que nascunt᷑ subiace̾ aliquid antiquins ex
quo fierent atq ad gn̾ationem uei̾rent. Talis est hec
natura. Necesse est igit᷑ fuisse siluam anteꝗͣ fieret:
si quidẽ ex ea fuint cetera. siue qui dissoluit᷑ apit ad
eandẽ naͣm postremo redeat necesse est. Ergo etia
corrupta ance coruptellas dissolutioneq. Hec aristote¬
les assistens sentẽtie sue de mitiis reꝵ deq nã silue
loquit᷑ s quia obscunrior ẜmo est explanandus tres ab
eo pomunt᷑ origines uniu̾se rei. species. silua. carentia.
Spem laudat ut sũmi dei simile pleno ꝑfectoq ni
appetit. neq ipsa se inquit quia mhil ei deest ad
ꝑfectam exornationẽ. & est ꝓprius indigentu appe¬
titus. Nec uõ carentia cupit speciem. interitu eĩ sium
cupet. quippe accessu speciei formeq tollit᷑ indigentia.

Expanded text:
natura immortalis est ac sine generatione, propterea quod necesnatura immortalis est ac sine generatione, propterea quod necesse erat his quae nascuntur subiacere aliquid antiquius, ex quo fierent atque ad generationem uenirent; talis est porro haec natura: necesse est igitur fuisse siluam ante quam fieret, siquidem ex ea fiunt cetera, siue quod dissoluitur et perit ad hanc eandem naturam postremo redeat necesse est; ergo etiam corrupta erit ante corruptelam dissolutionemque». Haec Aristoteles assistens sententiae suae de initiis rerum deque natura siluae loquitur; sed quia obscurior sermo est, explanandus uidetur. Tres ab eo ponuntur origines uniuersae rei, species, silua, carentia. Speciem laudat ut summi dei similem diuinitatem pleno appetit? «Neque ipsa se, inquit, quia nihil ei deest ad perfectam exornationem et est proprius indigentium appetitus». Nec uero carentia cupit speciem; interitum enim suum cuperet, quippe accessu speciei formaeque tollitur indigentia
Abbreviated transcription (Latin):
nioni ad uim̃to est. Carentia uõ non aduiuet forma¬
tionem s potuis impediat ac renitat᷑. quatenus: quia
cum sp̃es diuna res sit co appetibilis. cõtraria ẽ ei carentia
Silua u̾õ appetit formam && illustrationẽ. cupidaq
petere eam necesse est ꝯtrarietatẽ suam. &e omnis con¬
trarietas interitũ affert. minime igit᷑ inc̾itu caren¬
tia desiderabit. Nec uõ species se ip̃sam pot̾ cuꝑe. est
eĩm plenum & ꝑfectu bonu. ce omne quod desiderat
i indigentia positu est. Sola ergo silua est que cupit
illustratione. ꝑinde ut feminimis sexis uirilem. &
deformitas quidẽ pulchiitudĩem. Ita tam̃ ut deformi¬
tas silue non ex natura s ex accidenti sit. Que silua
fit & cõrumpit᷑ certe cumq fit est aliquatenꝰ &e
cum dissoluitur non est aliquatenꝰ. Coruptellaq eins
ꝑ indiuiduã carentiam ꝓuenit. Ip̃a uo possibilitate nõ

Expanded text:
tioni adiumento est, carentia uero non adiuuat formationi adiumento est, carentia uero non adiuuat formationem sed potius impedit ac renititur, quatenus quia, cum species diuina res sit et appetibilis, contraria est ei carentia, silua uero appetit formam et illustrationem cupidaque petere eam necesse est contrarietatem suam, et omnis contrarietas interitum affert: minime igitur interitum suum carentia desiderabit. Nec uero species se ipsam potest cupere, est enim plenum et perfectum bonum; et omne quod desiderat in indigentia positum est: sola ergo silua est quae cupit illustrationem, perinde ut femineus sexus uirilem et deformitas pulchritudinem, ita tamen ut deformitas siluae non ex natura sed ex accidenti sit. Quae silua fit et corrumpitur certe, cumque fit, est aliquatenus, et cum dissoluitur, non est aliquatenus corruptelaque eius propter indiuiduam carentiam prouenit. Ipsa uero possibilitate, non
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dissolui atq interre. Est ergo genitura oe in¬
teritus hec ad p̾sens uisa nobis necessaria fore ad expla¬
nationẽ aristocelici dogmatis de initiis reꝵ in quibus
etiã silua est. ꝑtractari curaiumꝰ. Sicut eiusdẽ ansto¬
telis u̾ba declarant. Ait eim̃ sic. nobis ergo uidebit᷑¬
indiuiduã esse siluam carentie. ita ut silua non sit
existens quid. s ex accidenti. Carentia uͬoͣ pͥncipałr
& oĩo nihil. & silua quidẽ ꝓpe habeat essentiam.
carentia nullã prorsũ substantiã. Et aliis ĩquit iuide¬
tur carentia & silua unu esse. non recte spectantib.
cum idem breue & grande cognoĩant. duas quoq
res seꝑatim spectandas in una eandemq rem redi¬
gant̃. & unu aliquid subiacere corporib putent.
qn etiã sub diuidant mauis aliud & minus. ut sint
due quoq ex hac duuduitate una res significat᷑. alt̾a
int̾imitur. Si quidẽ silua tanꝗͣ mater corpoꝵ forma¬

Expanded text:
aliquid dissolui atque interire. Est ergo genitura et inaliquid dissolui atque interire. Est ergo genitura et interitus. Haec ad praesens uisa nobis necessaria fore ad explanationem Aristotelici dogmatis de initiis rerum, in quibus etiam silua est, praetractari curauimus, sicut eiusdem Aristotelis uerba declarant. Ait enim sic: «Nobis ergo uidebitur diuidua esse silua carentiae, ita ut silua non sit existens quid sed ex accidenti, carentia uero principaliter et omnino nihil, et silua quidem prope habeat essentiam, carentiae nulla prorsum sit substantia. Et aliis, inquit, uidetur carentia et silua unum esse non recte spectantibus, cum idem breue et grande cognominent duasque res separatim spectandas in unam eandemque rem redigant et unum aliquid subiacere corporibus putent. Qui etiamsi diuidant maius illud et minus ut sint duo, aeque ex hac duitate una res significatur, alia intermittitur, siquidem silua tamquam mater corporum forma
Abbreviated transcription (Latin):
patris formam quis transferat in simulachrũ apollinis.
Uidet᷑ eĩm hoc quoq pacto forma in aliam forma de
tella plenus afferat᷑ interitus. ꝓueniatq ut id quod
erat nihil oĩõ neq uspia gentiu sit. Una igit᷑ hec
ratio ẽ uixta qua Aristoteles putat & fieri aliquid
ta de existente ꝗͣ de minime existente. & interire
uł in existens uł in nhilum. Alia uõ rõne esse &e non
esse dicit᷑ quid quotiẽs nondũ adhibito effectu esse dicit᷑.
quod pculdubio futuꝵ erit. si adhibeat᷑ effectꝰ. qr cũcta
possibilitate dicunt᷑ esse p̾sumpta eoꝵ existentia ꝯtem¬
platione possibilitatis. ut cum es dicimꝰ possibilitate sta¬
tuam fore. cu adhuc metallum sit informe. Est ergo
statua & non est. & est quidẽ quia potest esse. non
est autẽ quia nondũ effectus accessit. Fodem mõ &¬
hiloq minus in id etiã quod aliquate nꝰ non est potest

Expanded text:
patris formam quis transferat in simulacrum Apollinis; patris formam quis transferat in simulacrum Apollinis; uidetur enim hoc quoque pacto forma in aliam speciem demtela plenus afferatur interitus proueniatque, ut id quod erat nihil omnino neque uspiam gentium sit. Vna igitur haec ratio est iuxta quam posse Aristoteles putat et fieri aliquid tam de existente quam de minime existente et interire uel in existens uel in nihilum; alia uero ratione esse et non esse dicitur quid, quotiens nondum adhibito effectu esse dicitur quod procul dubio futurum erit, si adhibeatur effectus. Quae cuncta possibilitate dicuntur esse praesumpta eorum existentia contemplatione possibilitatis, ut cum aes dicimus possibilitate statuam fore, cum adhuc metallum sit informe. Est ergo statua et non est, et est quidem quia potest esse, non est autem quia nondum effectus accessit. Eodemquhiloque minus etiam in id quod aliquatenus non est potest
Abbreviated transcription (Latin):
minamꝰ nãm eius oxpͥmimus. Sic ergo & dicimus
de nõn existente fieri aliquid cdupliciter. Dicimꝰ non
existere semel uixta nãm quod est impossibile. Ut qđ
nulꝗͣ oĩo gentui est ex eo aliquid fiat quod sit. Ite
ex accidenti dicimꝰ non existere cu quod sit aliter se
habebit q̃ erat antea.& cui plus accidit ꝗͣ a nã tributu
est. Ut si ex informi massa eris simulaciu fiat. infor¬
mitas quippe eris ex na est. In forma uo impressĩo
quã imponit opifex de non existenti ꝓueĩt. ꝓpterea¬
q ex accidenti dicit᷑ puenire. fieri tam potest ut
ex eo quoq quod est fiat aliud quod sit. sed hoc ex
accidenti. ut si cui grãmatico ꝓueniat medicĩẽ sc̃ia.
nam & hic ex pito fit alt̾ius quoq disciplie ꝑitus. Conse¬
quẽter etiã cõrumpet᷑ aliquid & dissoluet᷑ existens. s nõ
pͥncipaliter. ueꝵ ex accidenti. Ut si ex simulacto liberi

Expanded text:
minamus, naturam eius exprimimus. Si ergo dicimus minamus, naturam eius exprimimus. Si ergo dicimus etiam de non existente fieri aliquid, dupliciter dicimus non existere: semel iuxta naturam, quod est impossibile ut quod nusquam omnino gentium est, ex eo aliquid fiat quod sit; iterum ex accidenti dicimus non existere, cum quod fit aliter se habebit quam erat antea et cui plus accidit quam a natura tributum est, ut si ex informi massa aeris simulacrum fiat; informitas quippe aeris ex natura est, formae uero impressio, quam imponit opifex, de non existente prouenit proptereaque ex accidenti dicitur prouenire. Fieri tamen potest ut ex eo quoque quod est fiat aliud quod sit, sed hoc ex accidenti, ut si cui grammatico proueniat medicinae scientia; nam et hic ex perito fit alterius quoque disciplinae peritus. Consequenteprincipaliter uerum ex accidenti, ut si ex simulacro Liberi
Abbreviated transcription (Latin):
lissoluat᷑ erit parter ce non erit. quod ronem no het.
Rursum si erit aliquid futurt quod dissolut pene
bant red genituri & etia interitus s Anstoteles ani¬
dit sillogismũ notata &e patefacta duplit signnficatione¬
aliquio ascidente. ut puta si musitus egrotus qalescat.
quod quidẽ ex natura est. egrotat & coualescit non
em quia musicus est. ex accidenti potro quia musteus
estt accidit quippe ut musicus esset qui egricudĩe susti¬
net. Similiter quod cõrumpit. Siquid candidu ẜ¬
dalis q̃ncitatis cõrumꝑtit ᷑ in atrus colorem ẜm naturas
quidẽ & pͥncipaliter pandit᷑ in mirtationẽ sui.ꝙ est cun¬
didum. Ex accidenti uo quia est pedalis modi. Cu ligit
dicimꝰ musicu ꝯualescere tunc quod fit ex accidentiꝰ uo¬
fit quia ꝓueniat ut ꝯualescat. porro cu egrotate cum
pedalis mensure corumpi quia ꝯu̾tat᷑ in ngredinem
hoc ex accidenti dicimꝰ fieri. Cum uo candidu cogno¬

Expanded text:
dissoluatur, erit pariter et non erit, quod rationem non habet; dissoluatur, erit pariter et non erit, quod rationem non habet; rursum si erit aliquid futurum quod dissoluitur, bantur rerum genituram et interitum. Sed Aristoteles diuidit syllogismum notata et patefacta duplialiquo accidenti, ut puta si musicus aegrotus conualescat: quod quidem ex natura est, aegrotat et conualescit, non tamen quia musicus est; ex accidenti porro, quia musicus est, accidit quippe ut musicus esset qui aegritudinem sustineret. Similiter quod corrumpitur, si quid candidum pedalis proceritatis corrumpatur in atrum colorem, secundum naturam quidem et principaliter patitur immutationem sui, quia est candidum, ex accidenti uero, quia est pedalis modi. Cum igitur dicimus musicum conualescere, tunc quod fit ex accidenti fit, quia prouenit ut conualescat; porro cum aegrotare eumpedalis mensurae corrumpi, quia conuertatur in nigredinem, hoc ex accidenti dicimus fieri; cum uero candidum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
se p̾tereunda ẽ. Pruis tam̃ exponẽdus iuidet᷑ physi¬
coꝵ ueteꝵ sillogismus qui asserit nihil eoꝵ quae
sunt gn̾atum esse nec ꝑituꝵ fore. Formula sillogismi
talis est. Si quid fit id necessẽ est uł ex eo fieri qđ
erat uł ex eo quod non est. utrũq autẽ impossibile.
de existente quidẽ quod iamdudu est fien ad p̾sens
non potest. Ia eĩz quod grgnit nondu est. Nec uero
de non existente. quia necesse ẽ ei quod fit subesse aliquam
mãm ex quafiat. Nihil ergo quidẽ fit s nec corumpit᷑
id eĩ quod corumpit᷑ uł m aliquas reliquias uł in nul¬
las dissoluit᷑: s neq in aliquas ut decebit neq in nullas.
Nihil ergo cõrumpit᷑. Ostensum ẽ porro q nec siat quid.
nequagit᷑ fit aliquid neq cõrumpit᷑. Iuatenus ergo qđ
est ce corumpit negamus in nihilu dissolui quia quod
essiadu idem corumpit ac perit si in mullas relquaauoc

Expanded text:
se praetereunda est; prius tamen exponendus uidetur physise praetereunda est; prius tamen exponendus uidetur physicorum ueterum syllogismus, qui asserit nihil eorum quae sunt generatum esse nec periturum fore. Formula syllogismi talis est: si quid fit, id necesse est uel ex eo fieri quod iam erat uel ex eo quod non est. Vtrumque autem impossibile, de existente quidem quia quod iam dudum est fieri ad praesens non potest — id enim quod gignitur nondum est — nec uero de non existente, quia necesse est ei quod fit subesse aliquam materiam ex qua fiat: nihil ergo fit. Sed nec corrumpitur; id enim quod corrumpitur uel in aliquas reliquias uel in nullas dissoluitur, sed neque in aliquas, ut docebitur, neque in nullas: nihil ergo corrumpitur. Ostensum est porro quod nec fiat quid: neque igitur fit aliquid neque corrumpitur. Quatenus ergo quod est et quod corrumpitur negamus in nihilum posse dissolui? Quia quod est et idem corrumpitur ac perit: si in nullas reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
& ĩ det̾minatu. Empedoles uariu oe multiforme quid¬
dam essẽ silua docet quatuor diu̾sis sustentatũ radi¬
cib ignis. aque. aeris. terre. Atq ex his fieri corpoꝵ
citiam. discretionẽ sio discordia. Hi sunt opinor qui
formata descriptamq qualitatib & corpus siluam
essẽ pnũtiant. Alii uõ detrahunt ei qualitates. infor¬
memq constituũt. & sine consortio corpoꝵ solam
ꝑ semet ip̃am mente intuent᷑. Anstoteles quidem
tria iitia cõstituit corporee rei. silua. speciem. ca¬
rentia eaq singula sine duu residuoꝵ ꝯnexione
cõsiderat. licet pfiteat᷑ ꝙ altera sine alceris esse nõ
possit. Idem sine genitura & interitu dicit mun¬
dum esse diuina p̾uidentia ꝑpetuitati ꝓpagatu.
Cuiꝰ sentẽtia cu sit p̾elara &e nobilis ce ad platoni¬
ci dogmatis ꝯsiderationẽ satis accõmodata nõ ocio¬

Expanded text:
et indeterminatum. Empedocles uarium et multiforme quidet indeterminatum. Empedocles uarium et multiforme quiddam esse siluam docet quattuor diuersis sustentatum radicibus ignis, aquae, aeris, terrae atque ex his fieri corporucitiam, discretionem uero discordiam. Hi sunt, opinor, qui formatam descriptamque qualitatibus et corpus siluam esse pronuntiant. At uero qui detrahunt ei qualitates informemque constituunt et sine consortio corporum solam per semet ipsam mente intuentur, Aristoteles quidem tria initia constituit corporeae rei, siluam, speciem, carentiam, eaque singula sine duum residuorum conexione considerat, licet profiteatur altera sine alteris esse non posse. Idem sine genitura et sine interitu dicit mundum esse diuina prouidentia perpetuitati propagatum. Cuius sententia cum sit praeclara et nobilis et ad Platonici dogmatis considerationem satis accommodata, non otio
Abbreviated transcription (Latin):
ut thales quẽ ferunt ante omnes naturalia esse secre¬
ta rimatu cu initin reꝵ esse aquam dicat. opinor
ideo ꝙ omnẽ uictum quo utunt᷑ que uiuunt humee¬
tum iuderet. inq eadem sentẽtia homerus esse ĩuenit᷑.
cu cceanũ & thetim dicat pentes esse geniture. cũq
uisuirandũ deoꝵ ꝯstituat aqua quã quidẽ ip̃e appellat
stiga. antiquitati tribuens reu̾entiam. & uire uirando
nihil ꝯstituens reu̾entus. At uõ Anaximenes aera
uidicans initiu reꝵ initiu quoq corpoꝵ ceteroꝵ
& ip̃ius aque cõsentit heraclito caput reꝵ ignem
motu positam reꝵ originẽ censuerũt. Suntꝰ tamẽ
qui ĩ mobilem fore defendant. & eandẽ ex omnibus
in unã molem redacta. Unu oĩã esse censentes
ĩ mobile sine ortu & sine iteritu. ut Renephanes.
Melisus. Parmenides. Sed parmenides quidẽ unu
esse ꝓfectum &e definitũ ꝓnũtiat. Melisus infinitu.

Expanded text:
ut Thales, quem ferunt ante omnes naturalia esse secreut Thales, quem ferunt ante omnes naturalia esse secreta rimatum, cum initium rerum aquam esse dicat, opinor ideo quod omnem uictum quo utuntur quae uiuunt humectum uideret; inque eadem sententia Homerus esse inuenitur, cum Oceanum et Tethyn dicat parentes esse geniturae cumque iusiurandum deorum constituat aquam, quam quidem ipse appellat Stygem, antiquitati tribuens reuerentiam et iureiurando nihil constituens reuerentius. At uero Anaximenes aera iudicans initium rerum, initium quoque corporum ceterorum et ipsius aquae, non consentit Heraclito caput rerum ignem motu positam rerum originem censuerunt. Sunt tamen qui immobilem fore defendant et eandem ex omnibus in unam molem redactam, unum omnia esse censentes immobile sine ortu et sine interitu, ut Xenophanes, Melissus, Parmenides; sed Parmenides quidem unum omne perfectum et definitum pronuntiat, Melissus infinitum
Abbreviated transcription (Latin):
igit siluestres impensas mũdi fabrice sufficientes upses¬
qp ebaftituit.Multasq alias prolaciones asserit quas
sig allatem assẽqui longum est: Restat ut eoꝵinue
quoqo qui gn̾atam esse corporea siluam neganti sen¬
tentias exeqͦuamur. quoꝵ eque diise optones sint
daroi corpusculis que intelligantꝰ poritis qͣ sentantur
oneuis sibi iuicem assignant in aliquo seo prsitur.
& aliquatenus figuratis. t democrito ec epicurto
placer ldunt ali qualitatemie uio rita xag opicuto
tem silue ꝯnecti putant. ut diodorus & non uullta
stoia quoꝵ sit fortuitus tam cetus ꝗͣ segregatio. quas
cam una quada ab exordio usq ad finem ꝯtinuatione
porrectam. nec tam̃ onmnes eodẽ mõ. Aliter eĩm pycha¬
goras c item placo diuersoq Aristoteles mõe unt
aliq̃nta differentia stoici. s hi quidẽ omnes informei ea
&e sine ulla qualitate ꝯstituunt. Ali forma dederunt.¬

Expanded text:
igitur siluestres impensas mundi fabricae sufficientes utilesigitur siluestres impensas mundi fabricae sufficientes utilesque constituit. Multasque alias probationes afferunt quas singillatim persequi longum est. Restat nunc ut eorum quoque qui generatam esse corpoream siluam negant sententias exequamur; quorum aeque diuersae opiniones omnino dam corpusculis, quae intellegantur potius quam sentiantur, conexis sibi inuicem assignent in aliquo modo positis et aliquatenus figuratis, ut Democrito et Epicuro placet. Addunt alii qualitatem, ut Anaxagoras, sed tem siluae contexi putant, ut Diodorus et non nulli Stoicorum, quorum sit fortuitus tam coetus quam segregatio. Quas pronuntiauerunt censent eam una quadam ab exordio usque ad finem continuatione porrectam, nec tamen omnes eodem modo; aliter enim Pythagoras et item aliter Plato diuersoque Aristoteles modo et cum aliquanta differentia Stoici. Sed hi quidem omnes informem eam et sine ulla qualitate constituunt, alii formam dederunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Hec plato de aĩa sentit. que strictm bre uiterq
a nobis decursa sunt. Censet uõ eam ꝑ omnes artus
ac totum corpus meare. & ꝑ singula membra uelut
organa ium suam ostentare. ꝑinde ut in sentiendo
ad eam quidẽ refer omiã que sensib occurrant. ea
nõ q ue sensus referant esse diu̾sa. Suia igit᷑ pͥncipules
ures sumeret formas etia tumne colore &e omi carens
qualitate. Iuod uõ tale minsibile certe est & informe.
Inanis porro de nihil ꝑpea dicta qm̃ cui sit oĩus quali¬
tatum receptrix ꝓpͥam nullam ht ex nacura. Silua ergo
ficatio aĩe uim quandã silitudinemq declarat. si quiade
opificis ce auctons sui maiestate capta scupet. Qsi
facta est adeo silua corporea quondas informis quam
scriptura terram uocat. non est opinor despandu icor¬
porer quoꝙ gm̃s fore intelligibilẽ silua que tel ino¬
mine sit nucupata. factam uo oe ita factant ut sit

Expanded text:
tis. Haec Plato de anima sentit; quae strictim breuiterque tis. Haec Plato de anima sentit; quae strictim breuiterque a nobis decursa sunt. Censet uero eam per omnes artus ac totum corpus meare et per singula membra uelut organa uim suam ostentare; proinde et in sentiendo ad eam quidem referri omnia quae sensibus occurrant, ea uero quae sensus referant esse diuersa. Quia igitur principales uires qualitate. Quod uero tale est inuisibile certe habetur et informe; «inanis» porro et «nihil» propterea dicta quia, cum sit omnium qualitatum receptrix, propriam nullam habet ex natura. Silua ergo,ificatio animae uim quandam similitudinemque declarat, siquidem opificis et auctoris sui maiestate capta stuperet. Quod si facta est a deo silua corporea quondam informis, quam Scriptura terram uocat, non est, opinor, desperandum incorporei quoque generis fore intellegibilem siluam, quae caeli nomine sit nuncupata; factam uero et ita factam ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
te cam & uelut coaugmẽtante ab opifice deo. Ma¬
le ac miserabiliter. nescientes compositu id esse quod
ex aliquo tẽporis mitio natum factum ue sit. ut sta¬
tua porro aliud esse longeq diu̾sum quod habeat ra¬
tione gn̾ationis intelligibilis. ut spera. Igit᷑ cu dicit pla¬
to natam aiam ce ab opifice deo factam ꝯpositamq
non ex certo tẽpore mitiu sub̾e dicit trahere. nec ut
ortus &e ꝯpositionis. Cum uõ sine genitura & sine cõ¬
positione dicit apte nullum ei dat mitiu. nec ullã ori¬
ginem ꝯposicionis. Alia igit᷑ significatione di̾saq res ge¬
nerata & item alia diuersaq gn̾atione aia esse dicitur
a placone. Cuiꝰ diu̾sissime tures snt. Est eim̃ quedam
uirtus eius in ratiocinado.  item alia que diat᷑ iugor
iracundie. & item que cupit. que species sunt appetitꝰ.
eius que ratiocinat᷑. Cetere secunde ac tertie potesta¬

Expanded text:
te eam et uelut coagmentante ab opifice deo, mate eam et uelut coagmentante ab opifice deo, male ac miserabiliter, nescientes compositum id esse quoex aliquo temporis initio natum factumue sit, ut statuam; porro aliud esse longeque diuersum quod habeat rationem generationis intellegibilis, ut sphaeram. Igitur cum dicit Plato natam animam et ab opifice deo factam compositamque, nec ex certo tempore initium substantiae dicit trahere nec ut, ortus et compositionis; cum uero sine genitura et sine compositione dicit, aperte nullum ei dat initium nec ullam originem compositionis. Alia igitur significatione diuersaque res generata et item alia diuersaque sine generatione anima esse dicitur a Platone, cuius diuersissimae uires sint. Est enim quaedam uirtus eius in ratiocinando et item alia quae dicitur uigor iracundiae et item quae cupit; quae species sunt appetitus eius quae ratiocinatur, ceterae secundae ac tertiae potesta