comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e optima parte uiriũ suarũ dexto
cormi totã circũiit aciẽ bostiñ ⁊ au̾¬
bellũ ita perꝯtinuos dies ordina¬
tũ ꝓduxit excitũ ut media acies
fortissimis fundaret᷑. Sed cũ hosteᷤ
quoꝵ eadẽ ratõe assidue ordinati ꝓ¬
ccdẽnt. scipio eo die quo statuerat d̾¬
cernẽ ꝯmutauit instruction is ordi¬
in cornib collocauit. ad lcuẽ ãma¬
turã. in media acie s retractam.
Ita cornib quib ip̃e p̾u alebat in¬
fumissimas bostiũ ꝑtes lunata
aciẽ aggressus facile fudit. Metel¬
ciẽ locatas. ip̃e mediã suoꝵ acie
reduxit ne ea ꝑte añ cũ hoste ꝯfli¬
gẽt ꝙͣ cornib ꝯfligatis medios nn¬
diq eircũueĩss. Arcarxerxes adu¬
sus grecos qui persidã intrauerant
cũ multitudĩe suꝑaret. latius q̃m
bostes acie instructa in frõte cꝗtẽ
poedente media aciẽ copias bosti¬
ñ cĩxit cio ditq. Conẗ hãnibal ad
cannas reductis cornib producta¬

Expanded text:
ipse optuma parte virium suarum dextro ipse optuma parte virium suarum dextro cornu totam circumiit aciem hostium et averbellum ita per continuos dies ordinatum produxit exercitum, ut media acies fortissimis fundaretur. Sed cum hostes quoque eadem ratione adsidue ordinati procederent, Scipio eo die, quo statuerat decernere, commutavit instructionis ordiin cornibus conlocavit ac levem armaturam in media acie, sed retractam. Ita cornibus, quibus ipse praevalebat, infirmissimas hostium partes lunata acie adgressus facile fudit. Metelcie locatas, ipse mediam suorum aciem reduxit, ne ea parte ante cum hoste confligeret, quam cornibus complicatis medios undique circumvenisset. Artaxerxes adversus Graecos, qui Persida intraverant, cum multitudine superaret, latius quam hostes acie instructa in fronte pediteprocedente media acie copias hostium cinxit ceciditque. Contra Hannibal ad Cannas reductis cornibus producta
Abbreviated transcription (Latin):
stitue̾nt᷑. robustus ꝗdẽ miles s ꝙ
alienũ negotiũ ageret. in sinistro
aũt afri minus uirib firmi. s aĩ
ꝯstãtioẽs. reducto sinstro latẽ su¬
oꝵ dextro cornu qd̾ ualidissimis mi¬
litib extruxãt obliq̃ acie cũ hoste
ꝯflix̃. dem̃n fusis fugatisq a fris
bispanos qui in recessu spectãtu
more steterãt. facilẽ deditõem cõ¬
pulit. Philippus macedonũ rex
adu̾sus illiricos gerẽs bellũ. ut aĩad¬
u̾tit frontẽ hostium scipatã electis
de toto excitu uiris. latera aũt ĩfimi¬
oĩ fortissimis suoꝵ in dextro cormi
collocatis. sinistrũ latus hostium
ĩuasit. turbata q tota acie uictori¬
am profligauit. Pãmenes theba¬
nus ꝯspecta ꝑsarũ acie que robu¬
stissimas copias in dextro cormi
collocatas habebat. simili rõe ⁊ ip̃e
suos ordinauit. omnẽ q equitatỹ
⁊ fortissimũ quẽ que peditũ ĩ dextto
perẽt. Ita frustrato roboe̾ ex̾citus

Expanded text:
stituerentur, robustus quidem miles, sed qui stituerentur, robustus quidem miles, sed qui alienum negotium ageret, in sinistro autem Afri, minus viribus firmi, sed animi constantiores, reducto sinistro latere suorum, dextro cornu, quod validissimis militibus exstruxerat, obliqua acie cum hoste conflixit. Deinde fusis fugatisque Afris Hispanos, qui in recessu spectantium more steterant, facile in deditionem compulit. Philippus Macedonum rex adversus Hyllios gerens bellum, ut animadvertit frontem hostium stipatam electis de toto exercitu viris, latera autem infirmiora, fortissimis suorum in dextro cornu conlocatis, sinistrum latus hostium invasit turbataque tota acie victoriam profligavit. Pammenes Thebanus, conspecta Persarum acie, quae robustissimas copias in dextro cornu conlocatas habebat, simili ratione et ipse suos ordinavit omnemque equitatum et fortissimum quemque peditum in dextro perent. Ita frustrato robore exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditoe̾m ephialten t̃cbiniũ cir¬
cũductus hostis a tergo eos opp̃s¬
sisset. Temistocles dux atheniẽ¬
siũ cũ uidẽt utilissimũ gͥcie ad¬
u̾sus młtitudinẽ xersis nauiu
i angustuis salaminis decẽnẽ
ioq psuadẽ ciuib nõ posset. solẽ¬
tia effecit ut abarbaris aduti¬
litates suas greci ꝯpellẽnt᷑. Si¬
mulata nãq proditõe misit
ad xersen qui iudicaret ppłareᷤᷤ
suos de fuga cogitare. difficilio¬
rẽ q ei rẽ futurã si singulas ci¬
uitates obsidioẽ aggredẽt᷑. Qͣ
rõe effecit ut excitus barbaroꝵ
primũ inꝗetaret᷑ dũ tota noc¬
te instatoe custodie ẽ. dem̃ ut
sius mane integris uirib cũ bar¬
bans uigilia marcẽti ꝯfligerent.
locout uoluerat arto in quo xer¬
xes multitudĩe qua p̃stabat uti
nõ posset. De acie ordinanda. iii.¬
n.scipio in hispaĩa adu̾sus an¬
nonem adoppidũ inclibile cũ
aĩadu̾tisset punicã aciẽ ita dire¬
ctã ut in dextro cormi hisꝑam cõ¬

Expanded text:
ditorem Ephialten Trachinium circumductus hostis a tergo eos oppressisset. Themistocles dux Atheniensium, cum videret utilissimum Graeciae adversus multitudinem Xerxis navium in angustiis Salaminis decernere idque persuadere civibus non posset, sollertia effecit, ut a barbaris ad utilitates suas Graeci compellerentur. Simulata namque proditione misit ad Xerxen, qui indicaret populares suos de fuga cogitare difficilioremque ei rem futuram, si singulas civitates obsidione adgrederetur. Qua ratione effecit, ut exercitus barbarorum primum inquietaretur, dum tota nocte in statione custodiae est; deinde, ut sui mane integris viribus cum barbaris vigilia marcentibus confligerent, loco ut voluerat arto, in quo Xerxes multitudine qua praestabat uti non posset. III De Acie Ordinanda Cn. Scipio in Hispania adversus Hannonem ad oppidum Indibile, cum animadvertisset Punicam aciem ita directam, ut in dextro cornu Hispani con
Abbreviated transcription (Latin):
uit . L. silla cũ legiones ciuium
roãnoꝵ pernitiosa seditõe furẽnt
ꝯsilio restituit saĩtatẽ efferatis
Prope eĩ anũtian iussit bostem
adẽẽ. ⁊ ad arma uocantiũ clamo¬
rẽ tolli. signa canẽ. Discussa se¬
ditio ẽ. uniu̾sis adu̾sus hostem
ꝯsẽtiẽtib. Cn. põpeius trucidato
ab ex̾citu mediolani senatune
tumultũ mouẽt si solos euocaᷤ¬
set nocẽtes mixtos eis qui extra
delictũ erãt ueĩre iussit. Ita et no¬
xii minoe cũ metu. qr nõ segre¬
gati. iõq nõ ex cã culpe uidebã¬
tur accessi paruerũt. ⁊ illis qbꝰ¬

Expanded text:
it. L. Sulla, cum legiones civium Romanorum perniciosa seditione furerent, consilio restituit sanitatem efferatis. Propere enim annuntiari iussit, hostem adesse, et ad arma vocantium clamorem tolli, signa canere. Discussa seditio est universis adversus hostem consentientibus. Cn. Pompeius, trucidato ab exercitu Mediolani senatu, ne tumultum moveret, si solos evocasset nocentes, mixtos eis qui extra delictum erant, venire iussit. Ita et noxii minore cum metu, quia non segregati ideoque non ex causa culpae videbantur arcessiri, paruerunt et illi, q
Abbreviated transcription (Latin):
ticus ꝯsul ꝯtͣ gallos dimicatũs.
iussit muliones clã inmõtes
galli existimantes auxilia ro¬
manis cessere iã pene uictoẽs
Marinus cura aquas sextias
cũ in animo br̃et postera died̾¬
pugnare adusus teutones ɨ
marcellũ cũ parua manu eq¬
tũ peditũ q nocte post terga
hostiũ misit.⁊ ad implendã
młtitudĩs spẽm agasones lixaᷤᷤ¬
q armatos simł ĩre iussit. in¬
mẽtoꝵ q magnã partẽ in sta¬
toꝵ contũcul ut per hoc facies

Expanded text:
ticus consul contra Gallos dimicaturus ticus consul contra Gallos dimicaturus iussit muliones clam in montesGalli existimantes adventare auxilia Romanis cessere iam paene victores. Marius circa Aquas Sextias, cum in animo haberet postera die depugnare adversus Teutonos, Marcellum cum parva manu equitum peditumque nocte post terga hostium misit et ad implendam multitudinis speciem agasones lixasque armatos simul ire iussit iumentorumque magnam partem instratorum centunculis, ut per hoc facies
Abbreviated transcription (Latin):
natus aciẽ bostiũ prũꝑe. nouissĩe
bastatos subduxit ordĩb. ⁊ cũ sci¬
pioẽ legato suo circũmisit. uissit¬
q collẽ caꝑe ex quo decum pot᷑atĩ
hostiũ terga. Qd ubi fc̃m est. roa¬
nis creuit ãĩus. ⁊ sãnites ꝑterriti
cũ eneatorib. p̃cepit q ut cũ ui¬
disset ꝯtͣctũ p̃liũ subitus ex diu̾¬
res. sonantiũ mõtiũ iugis spẽs ĩ¬
gẽtis multitudĩs offusa ẽ hostib
qͥua ꝑterriti dedẽ terga. Acilius
glabrio ꝯsul adiisus ãtiochi
regis aciẽ qͣm is in achara ꝓ
angustus termopilarũ duxe¬
rat imꝗtatib loci non irritu
militũ a ppło fẽs in excitu e¬
rat deiectis iugis callidromi
montis etolis que p̾sidio te
nebant suꝑ inminẽtẽ castis
regis collẽ a tergo subitus ap¬
paruisset. Quo fc̃o ꝑturbatis
antiochi copiis. utrĩq irrũ¬
ꝑe romani. ⁊ fusis fugatisq
castra ceperũt. C. sulpicius pe¬

Expanded text:
natus aciem hostium perrumpere, novissime natus aciem hostium perrumpere, novissime hastatos subduxit ordinibus et cum Scipione legato suo circummisit iussitque collem capere, ex quo decurri poterat in hostium terga. Quod ubi factum est, Romanis crevit animus et Samnites perterriti cum aeneatoribus praecepitque, ut, cum vidisset contractum proelium, subitus ex diveres; resonantibus montium iugis species ingentis multitudinis offusa est hostibus, qua perterriti dedere terga. Acilius Glabrio consul adversus Antiochi regis aciem, quam is in Achaia pro angustiis Thermopylarum direxerat, iniquitatibus loci non irritus militum a populo factus in exercitu erat, deiectis iugis Callidromi montis Aetolis, qui praesidio ea tenebant, super imminentem castris regiis collem a tergo subitus apparuisset. Quo facto perturbatis Antiochi copiis utrimque irrupere Romani et fusis fugatisque castra ceperunt. C. Sulpicius Pe
Abbreviated transcription (Latin):
cẽnt. uissit suos eꝗte̾s simł atq
ad impedita uẽtũ ẽẽt. eꝗs desilire.
pedestriq pugna deftigẽ. Quoge¬
nẽ ꝯsecutus neꝗs nõ locus uicto¬
gͣues suas naues mobilitate pu¬
nice classis eludi.irritãq uĩtu¬
tẽ militũ ficĩ. excogitauit manꝰ
ferreas q̃ ubi hostilẽ app̃hẽdẽtit na¬
uẽ. superiecto põte tͣnsgrediebat᷑
rõinus.⁊ in ip̃oꝵ ratibꝰ eos cominꝰ
Apiriꝰ cuisor filius ꝯsul. eũ equo
marte adu̾sus bbstinatos sami¬
tes cõcurrẽt. ignorãtib sus p̃cep̃
spurio nantio ut pancialares ⁊
agasones muł ĩsidẽtes ramosq
ꝑ terrã t̃hẽtes. acolle trãsu̾so ma¬
gno tumultu decurrẽnt. Quibrp
spectis ꝓclamauit uictorẽ adesse
collegã. occuprẽt ip̃i p̃ntis p̃lii
głam. Quo fc̃o ⁊ roãm fiducia xi
tati ꝓpulẽ ppulsi terga uerterũt
Fabius rucilius maximꝰ quarto
ꝯsulatu in sarno oĩmõ frustra co¬

Expanded text:
cerent, iussit suos equites, simulatque cerent, iussit suos equites, simulatque ad impedita ventum esset, equis desilire pedestrique pugna confligere; quo genere consecutus, ne quis iam locus victograves suas naves mobilitate Punicae classis eludi irritamque virtutem militum fieri, excogitavit manus ferreas. Quae ubi hostilem apprenderant navem, superiecto ponte transgrediebatur Romanus et in ipsorum ratibus comminus eos apirius Cursor filius consul, cum aequo Marte adversus obstinatos Samnites concurreret, ignorantibus suis praecepit Spurio Nautio, ut pauci alares et agasones mulis insidentes ramosque per terram trahentes a colle transverso magno tumultu decurrerent. Quibus prospectis proclamavit victorem adesse collegam, occuparent ipsi praesentis proelii gloriam. Quotes pulvere perculsi terga verterunt. Fabius Rullius Maximus quarto consulatu in Samnio, omni modo frustra co
Abbreviated transcription (Latin):
u. desiderata sũt. Gn.põpeius adu̾¬
sus c. cesarẽ palefarsalis triplicẽ ĩ¬
strux aciẽ. quarũ singule denos õ¬
dines in latitudinẽ h̃uerũt. legi
in cornibammedio collocauit.
spatia his int̾poĩta tironib supple¬
uit. Dextro latẽ. de. eqtes pꝑ flum̃
empeã qui ⁊ aluco suo ⁊ alsine re¬
gionẽ ĩpedierat. reliquũ equita
cesar ⁊ ip̃e triplici acie dispoĩtis ĩ frõ¬
te legionis in sinistrũ latus necir¬
cum possit admouit paludib in dex¬
tro cormi eꝗtẽ posuit. cui uelocissĩos
miscuit peditũ ad morẽ equestris py¬
gue excitatos. Sed dem̃ cohortes in
subsidio retinut ad res subitas. scd
dextro latẽ ꝯusas in obliquũ. m̃i en¬
catũ hostiũ expectabat collocaũ. Nec
ulla res eo die płs ad uictoriã cesan
ꝯtulit. Effossũ nãq põpei eꝗtatum
inopinato excursu auterũt cedẽdũ¬
ꝙ t̾aiderũt. Imꝑator cesar angustꝰ
germanicus cũ subm̃ cacchi eq̃¬
stre p̃liũ in siluas fugiendo deu¬

Expanded text:
unt. Cn. Pompeius adversus C. Caesarem Palaepharsali triplicem instruxit aciem, quarum singulae denos ordines in latitudinem habuerunt. Legiones in cornibus et in medio conlocavit, spatia his interposita tironibus supplevit. Dextro latere DC equites propter flumen Enipea, qui et alveo suo et alluvie regionem impedierat, reliquum equitatCaesar et ipse triplici acie dispositis in fronte legionibus sinistrum latus, ne circumiri posset, admovit paludibus. In dextro cornu equitem posuit, cui velocissimos miscuit peditum, ad morem equestris pugnae exercitatos. Sex deinde cohortes in subsidio retinuit ad res subitas et dextro latere conversas in obliquum, unde equitatum hostium exspectabat, conlocavit. Nec ulla res eo die plus ad victoriam Caesari contulit; effusum namque Pompei equitatum inopinato excursu averterunt caedendumque tradiderunt. Imperator Caesar Augustus Germanicus, cum subinde Chatti equestre proelium in silvas refugiendo dedu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ quos uelites subm misit. Quoge¬
nere cũ ꝓfligari nicħ uidẽt. cedẽ in¬
stituit. ut hac simulatõe puceret
postes in ꝯfragosa loca que exĩdu¬
stria captanãt. Cũ sic quoq suspec¬
ta calliditate recedẽtiũ ordinata se¬
quẽtur phalaux. eꝗtes a sinistro
cornu p̃ter hoĩ phalangis iussit
t̃nscurre citatis eꝗs tectos. ut obie¬
ctis armis ip̃o impetu p̃finge̾nt
hostiũ spicula. Quognẽ teloꝵ ex
suni in mediũ recipiunt᷑ dextro cõ¬
nu samnitas ephiratosq sinistro
bructios atq lucanos cũ salẽtinis.
in media acie tarẽtinos collocauit
cꝗtatũ ⁊ elephantos in subsidus
cẽ iussit. Cõtra ꝯsules aptissime
diuisis in cormia eꝗtib legioẽs
in prima acie ⁊ in subsidus collo¬
caueit ⁊ bis ĩmiscuer̃t auxilia

Expanded text:
ter quos velites subinde emisit. Quo geter quos velites subinde emisit. Quo genere cum profligari nihil videret, cedere instituit, ut hac simulatione perduceret hostes in confragosa loca, quae ex industria captaverat. Cum sic quoque, suspecta calliditate recedentium, ordinata sequeretur phalanx, equites a sinistro cornu praeter oram phalangis iussit transcurrere citatis equis, tectos, ut obiectiso armis ipso impetu praefringerent hostium spicula. Quo genere telorum exsimi in medium recipiuntur, dextro cornu Samnites Epirotasque, sinistro Bruttios atque Lucanos cum Sallentinis, in media acie Tarentinos conlocavit, equitatum et elephantos in subsidiis esse iussit. Contra consules, aptissime divisis in cornua equitibus, legiones in prima acie et in subsidiis conlocaverunt et his immiscuerunt aux
Abbreviated transcription (Latin):
ppĩquãtib q̃drigis añ signa nr̃a
aciẽ recepit. Tũ demũ sublato u¬
nuisoꝵ clamoe̾. uelites ⁊ leuẽ ãma¬
turã ingẽ tela iussit. Quib fc̃is q̃¬
drige hostiũ aut ĩplicite palis aut
externte clamore telisq in suos
u̾se sũt. turbauerũt q macedonu
structurã. Qua cedẽte cũ silla staret
i archelaus eꝗtẽ opposuisset. roma¬
ni eꝗtes subito emissi au̾tert cos.
ꝯsumauert q uictoriã ¶C. cesar
galloꝵ falcatas q̃drigas eadẽ rõe
palis defixis excepit inhibuit q
Alexãder adarbelacũ hostiũ multi¬
tudinẽ u̾tẽt᷑. uirtuti aũt suoꝵ fidẽt.
aciẽ in omnẽ ꝑtẽ spectãtẽ ordinaũ
ut curcũuẽti undiq pugnare possẽt.
Paulus adu̾sus ꝑsen macedonũ re¬
gẽ cũ is phalãgẽ suor duplicẽ me¬
diã ĩ ꝑtẽ direxiss. cãq leui armatu¬
ra cixiss. ⁊ eꝗtẽ ĩ utroq cornu collo¬
cass. trplicẽ aciẽ cuncis ĩstruxit. ĩ¬

Expanded text:
is antesignanorum aciem recepit. Tum demum sublato universorum clamore velites et levem armaturam ingerere tela iussit. Quibus factis quadrigae hostium aut implicitae palis aut exterritae clamore telisque in suos conversae sunt turbaveruntque Macedonum structuram. Qua cedente, cum Sulla instaret et Archelaus equitem opposuisset, Romani equites subito emissi averterunt eos consummaveruntque victoriam. C. Caesar Gallorum falcatas quadrigas eadem ratione palis defixis excepit inhibuitque. Alexander ad Arbela, cum hostium multitudinem vereretur, virtuti autem suorum fideret, aciem in omnem partem spectantem ordinavit, ut circumventi undique pugnare possent. Paulus adversus Persen Macedonum regem, cum is phalangem suorum duplicem mediam in partem direxisset eamque levi armatura cinxisset et equitem utroque cornu conlocasset, triplicem aciem cuneis instruxit, in
Abbreviated transcription (Latin):
a se ad ꝓditioẽ. ĩpauitq ad ens rei
fidẽ tribunis et primis ordinibus
⁊ cc̃turionib q̃ntũ quis nũate pe¬
cunie aut auri argẽtiq bãet ꝯfẽret.
ut rep̃sentan merces ꝓditoribus
posset. Seaũt bis qui ꝯtulissent
pollicitus est ꝯsumata uictoria ã¬
pla ĩsuꝑ p̃mia daturũ. que ꝑsuasi¬
o rõnnis alacritatẽ attulit et fidu

Expanded text:
a se ad proditionem imperavitque ad eius rei a se ad proditionem imperavitque ad eius rei fidem tribunis et primis ordinibus et centurionibus, quantum quisque numeratae pecuniae aut auri argentique haberet, conferret, ut repraesentari merces proditoribus posset; se autem his qui contulissent pollicitus est consummata victoria ampla insuper praemia daturum. Quae persuasio Romanis alacritatem attulit et f
Abbreviated transcription (Latin):
suiss. młtoq maiorẽ hostiũ ma¬
nũ eẽ ĩtelligẽt. ⁊ iõ suos arce̾ a cu¬
piditate decernendi uellet. dixit
responsũ dĩn se ex collib pugnare
unssũ. ⁊ ita exiguo p̃sio ad ripã posi¬
to accessit in colles. Qd thelani ꝑ
metu ĩtpretati. trãsierũt slumen.
Et cũ facile depulissẽt p̃sidiũ. ce¬
t̾os ĩsecuti auidius. miꝗtate lo¬
coꝵ a paucis uicti sũt. Scoriolo
dux dacoꝵ eñ sciret dissotiatũ ar
xordia in eiues coalesce̾. duꝙca¬
nes ĩ ꝯspectu populariũ ꝯmisit
us acerrĩe int̾ ip̃os pugnantes
lupũ oñdit. quẽ protinus canes
omissa int̾ se ira aggressi sũt. Qo
exẽplo phibuit barbaros abĩpetu
toẽm doẽc milites ꝓbris hostiũ co¬
acti pugnã deposce̾nt. uirarẽtq se
ex ea uictoẽs redituros. Fuluiꝰ no¬
bilior cũ adu̾sus sãnitiũ nũosu
ex̾citũ et successib tumidũ inrui
copiis necc̃e br̃et dec̾tare. simula¬
uit unã legionẽ hostiũ corrupta

Expanded text:
suisset multoque maiorem hostium manum esse intellegeret et ideo suos arcere a cupiditate decernendi vellet, dixit responso deum se ex collibus pugnare iussum et ita exiguo praesidio ad ripam posito accessit in colles. Quod Thebani pro metu interpretati transierunt flumen et, cum facile depulissent praesidium, ceteros insecuti avidius iniquitate locorum a paucioribus victi sunt. Scorylo, dux Dacorum, cum sciret dissociatum armconcordia inter cives coalescere, duos canes in conspectu popularium commisit iisque acerrime inter ipsos pugnantibus lupum ostendit, quem protinus canes omissa inter se ira adgressi sunt. Quo exemplo prohibuit barbaros ab impetu tionem, donec milites probris hostium coacti pugnam deposcerent iurarentque se ex ea victores redituros. Fulvius Nobilior, cum adversus Samnitium numerosum exercitum et successibus tumidum parvis copiis necevit unam legionem hostium corruptam
Abbreviated transcription (Latin):
pflgaret᷑. fatigatõni dem̃ corũ in¬
comodũ aliud obiecit.ata ordina¬
ta suoꝵ acie.ut adu̾so sole ⁊ uẽto
⁊ puluere. barbaroꝵ occuparet᷑ ex̾¬
citus. Cleomenes lacedemonius
adu̾sus hippã athemensẽ qui equi¬
tatũ p̃ualebut. planitiẽ in q̃ dimi¬
catũs erat. arborib prostratis ĩpedi¬
diit. ⁊ iuiã fecit equiti. Hib̾i m a¬
fricã ingẽti hostiũ inuultitudine
excepti timẽtesq ne circiurentur.
applicuerũt se flumĩ. qd̾ altis ĩ ca
regionẽ ripis p̃ftuebat. qui ita a
t̾go amne defẽsi. ⁊ subiñ cũ uirtu¬
teͣ p̾starẽt ĩrursãdo in proxĩos om¬
nẽ bostiũ ex̾citũ strauerũt. Xãtippꝰ
lacedemonius sola loci cõmutati¬
one fortuna punici belli comuit.¬
Nã cũ desperitibiã cã̾thaginesibꝰ
m̾cede solicitatus aĩadu̾tisset a
p̃stabant colles sectari a romaĩs
aũ quoꝵ robur ĩpeditũ erat cãpe¬
stria teneĩ. penos in plana dedu¬

Expanded text:
profligaretur. Fatigationi deinde eorum inprofligaretur. Fatigationi deinde eorum incommodum aliud obiecit, ita ordinata suorum acie, ut adverso sole et vento et pulvere barbarorum occuparetur exercitus. Cleomenes Lacedaemonius adversus Hippiam Atheniensem, qui equitatu praevalebat, planitiem, in qua dimicaturus erat, arboribus prostratis impediit et inviam fecit equiti. Hiberi in Africa ingenti hostium multitudine excepti timentesque, ne circumirentur, applicuerunt se flumini, quod altis in ea regione ripis praefluebat. Ita a tergo amne defensi et subinde, cum virtute praestarent, incursando in proximos omnem hostium exercitum straverunt. Xanthippus Lacedaemonius sola loci commutatione fortunam Punici belli coNam cum a desperantibus iam Carthaginiensibus mercede sollicitatus animadvertisset Aftis praestabant, colles sectari, a Romanis autem, quorum robur in pedite erat, campestria teneri, Poenos in plana dedu
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. Uentidius adu̾sus pãthoᷤᷤ
nõ ante milite cduxit ꝙ̃ illi qn¬
gentis nõ ãplius passib abeent.
atq ita pro cursione subita adeo
se admouit. ut sugitras quibex
longinquo usus ẽ. cominus appli
numistronẽ ꝯt̃ marcellũ pugna¬
tũs.cauas ⁊ p̃ruptas uias obiecit
a latere.ip̃a q loci na pro mumim̃¬
tis usus. clarissimũ duce uicit.
dẽap̃cannas cũ cõꝑisset uoltũnõ
amnẽ ultra reliquoꝵ naturã flu¬
minũ ingentes auras mane ꝓfla¬
re q̃ arenarũ ⁊ puluens uertices a¬
gẽnt. sic direxit aciẽ. ut totauis a
tergo suis roãnis in ora ⁊ oculos in¬
cidet. quib incõmodis mire hosti
adu̾sãtib illã memorabilẽ adep¬
tus ẽ uictoriã. Marius adu̾sus
cimbros ac tentonos ꝯstituta die
pugnatũs. firmatũ cibo militem.
an castra collocauit.ut ꝑ aliq̃ntõ
spatii quo adu̾sarii dirimebantur
exͥcitus hostiũ potius laboẽ itincĩs

Expanded text:
ttulit. Ventidius adversus Parthos ttulit. Ventidius adversus Parthos non ante militem eduxit, quam illi quingentis non amplius passibus abessent, atque ita procursione subita adeo se admovit, ut sagittas, quibus ex longinquo usus est, comminus applicNumistronem contra Marcellum pugnaturus cavas et praeruptas vias obiecit a latere, ipsaque loci natura pro munimentis usus clarissimum ducem vicit. Idem apud Cannas, cum comperisset Volturnum amnem ultra reliquorum naturam fluminum ingentis auras mane proflare, quae arenarum et pulveris vertices agerent, sic direxit aciem, ut tota vis a tergo suis, Romanis in ora et oculos incideret. Quibus incommodis mire hosti adversantibus illam memorabilem adeptus est victoriam. Marius adversus Cimbros ac Teutonos constituta die pugnaturus firmatum cibo militem ante castra conlocavit, ut per aliquantum spatii, quo adversarii dirimebantur, exercitus hostium potiuso labore itineris
Abbreviated transcription (Latin):
cõsuetudine classẽ ⁊ recepit. Tũ
hostiũ maxĩa ꝑte ex more dila¬
psa. reliquos adortus occidit. u
niu̾sas naues cepit.
de loco adpugnam eligendo.ii.
.cunus qr phalonge regis pir¬
ri explicite resisti nõ posse aĩad¬
utebat. dedit oꝑam ut in angu¬
stus ꝯfligẽt ubi ꝯferta sibi ip̃sa
cẽt ĩpedimento. Gn popeius ĩ
cappadocia elegit castri locũ edi¬
tũ. un adiuuãte procliuo ĩpetũ
militũ facile ip̃o decursu muitri¬
datẽ suꝑauit. C.cesar adusus
pharnacẽ mitridatis filiũ dimi¬
catũs in colle ĩstruxit aciem.
que res expeditã ei uctoria fec̃
nã pila exedito in subeuntes ⁊¬
barbaros emissa. protinus au̾
terũt. Lucullus adu̾sus mitri¬
daten ⁊ tigranẽ in armemama¬
iore ap tig̾ranocertã dimicatũs
collis pxim. planũ u̾ticẽ rap¬
tĩ cũ parte copiarũ adeptus in
subiectos hostes decucurnit.⁊ e
secutus. clarissimã uictoriã re¬

Expanded text:
consuetudine classem et recepit. Tum consuetudine classem et recepit. Tum hostium maxima parte ex more dilapsa, reliquos adortus occidit et universas naves cepit. II De Loco ad Pugnam Eligendo M'. Curius, quia phalangi regis Pyrrhi explicitae resisti non posse animadvertebat, dedit operam, ut in angustiis confligeret, ubi conferta sibi ipsa esset impedimento. Cn. Pompeius in Cappadocia elegit castris locum editum. Unde adiuvante proclivi impetum militum facile ipso decursu Mithridatem superavit. C. Caesar adversus Pharnacem Mithridatis filium dimicaturus in colle instruxit aciem; quae res expeditam ei victoriam fecit, nam pila ex edito in subeuntis barbaros emissa protinus eos averterunt. Lucullus adversus Mithridatem et Tigranem in Armenia Maiore apud Tigranocertam dimicaturus, collis proximi planum verticem raptim cum parte copiarum adeptus, in subiectos hostes decucurrit et esecutus clarissimam victoriam re
Abbreviated transcription (Latin):
ctis insignib fugẽnt. Tnero ad¬
u̾sus pãnonios cum barban feroce
in aciẽ oriente statĩ die ꝓcessissẽt
ꝯtinuit suos. passusq est hostẽ
nebula ⁊ imbrib qui forte illo die
crebri erãt u̾berar. ac dem̃ ubi feꝰ¬
sũ stando ⁊ pluma nõ solũ s et las¬
situdĩe deficẽ aĩadu̾tit signodato
adortus suꝑauit. C.cesar in galli¬
a qr ꝯpererat ario insto germano¬
rũ regi institutũ ⁊ q̃i legẽ ẽẽ non
pugnadi decrescẽte luna. tũ potis¬
simũ acie ꝯmissa ĩpeditos religi¬
one hostes uicit. diuus anguͣstꝰ
uespasianus uideos saturm die
quo eis nefas est quicꝙͣ serie re¬
gi agere adortus supauit. Lisã¬
der lacedemonius adu̾sus athe¬
mẽses ap̃ egeopotamos ĩstituit
certo tp̃r infestari naues atheni¬
ensiũ dem̃ reuocare classẽ. Eare
in cõsuetudinẽ perducta. cũ athe¬
mẽses post digressũ eius adꝯthẽ¬
das copias dupẽgẽnt᷑. extẽdit ex

Expanded text:
ctis insignibus fugerent. Ti. Nero adctis insignibus fugerent. Ti. Nero adversus Pannonios, cum barbari feroces in aciem oriente statim die processissent, continuit suos passusque est hostem nebula et imbribus, qui forte illo die crebri erant, verberari. Ac deinde, ubi fessum stando et pluvia non solum sed et lassitudine deficere animadvertit, signo dato adortus superavit. C. Caesar in Gallia, quia compererat Ariovisto Germanorum regi institutum et quasi legem esse non pugnandi decrescente luna, tum potissimum acie commissa impeditos religione hostes vicit. Divus Augustus Vespasianus Iudaeos Saturni die, quo eis nefas est quicquam seriae rei agere, adortus superavit. Lysander Lacedaemonius adversus Athenienses apud Aegospotamos instituit certo tempore infestare naves Atheniensium, dein revocare classem. Ea re in consuetudinem perducta, cum Athenienses post digressum eius ad contrahendas copias dispergerentur, extendit ex
Abbreviated transcription (Latin):
tõi tp̃e. qd adu̾sarios ira ⁊ despatõ
ĩcẽd̾at. Cn põpenus fugiẽtẽ mi¬
tridatẽ cupiens ad p̃liũ cõpellere.
elegit tp̃e dimicatõi nocturnũ. ũ
adcunti se opponẽt. atq ita p̃patꝰ
subitã hostib necc̃itatẽ decernen¬
diiuecit. Preterea sic ꝯstituit a¬
ciẽ. ut põticoꝵ quidẽ oculos adu̾sa
luna ꝑstringẽt. suis aũt illustrẽ et
ꝯspicuũ p̃beret hostẽ. Ingurtham
ꝯstat memorẽ uirtutis romanoꝵ
sẽꝑ inclinatodie ꝯmicteͣ p̃lia soli¬
tum. ut si fugarẽt᷑ sui oportunam
noctẽ hr̃ent addelitiscẽdũ. Lucu¬
lus adu̾sus mitridatẽ ⁊ tigͣnẽ in
armeniã maiore ap̃ thigrana cer¬
tã cũ ip̃e nõ aplius.xu. milia ar¬
matoꝵ hr̃et. hostes aũt innuͣabi¬
lẽ multitudinẽ eoq ip̃o inhabilẽ
usus hoc eius incõmõ nõdũ ordina¬
tã hostiũ aciẽ ĩuasit. atq ita ꝓtinꝰ
dissipanit. ut ip̃i quo reges abie¬

Expanded text:
tioni tempus, quod adversarios ira et desperatio tioni tempus, quod adversarios ira et desperatio incenderet. Cn. Pompeius, fugientem Mithridatem cupiens ad proelium compellere, elegit tempus dimicationi nocturnum, ut abeunti se opponeret. Atque ita praeparatus subitam hostibus necessitatem decernendi iniecit. Praeterea sic constituit aciem, ut Ponticorum quidem oculos adversa luna praestringeret, suis autem inlustrem et conspicuum praeberet hostem. Iugurtham constat, memorem virtutis Romanorum, semper inclinato die committere proelia solitum, ut, si fugarentur sui, opportunam noctem haberent ad delitiscendum. Lucullus adversus Mithridatem et Tigranem in Armenia Maiore apud Tigranocertam, cum ipse non amplius quindecim milia armatorum haberet, hostis autem innumerabilem multitudinem eoque ipso inhabilem, usus hoc eius incommodo nondum ordinatam hostium aciem invasit atque ita protinus dissipavit, ut ipsi quoque reges abie
Abbreviated transcription (Latin):
q cũ fascuł passim ad tumultum
recurrentes. facile aut occiditañ
longinquo. quiescẽ suos ac defixa
ignarus gallos ⁊ samnites pͥmo
ĩpetu p̃uale̾. suoꝵ aũt ĩfatigabi¬
les sp̃s inter moa̾s dec̾tãdi ⁊ inca¬
lesce̾. ĩpauit militib cõtẽptis pri¬
mo ꝯgressu sustinẽ ut hostẽ moã
fatigarẽt. qd ubi successit. admo¬
to ⁊̃ subsidio suis in prima acie
uniu̾sis uirib opp̃ssũ fudit hostẽ.
Pbilippus ad cheroniã memor
sibi ẽc̃ militẽ longo usu duratũ
⁊i ip̃os cecidit. Lacedemonii cer¬
tiores ab explõtorib fc̃i. messeĩ¬
os in eã exarsisse rabiẽ ut in p̃liu
cũ ꝯugib ac liberis descenderent.
pugnam distulerũt. Cesar bel¬
lo cunli cũ exercitũ a frami ⁊ petrei
circũuallatũ siti angẽt.is q ob hoc
exaspatus ĩterfcĩs omĩb ĩpedim̃¬
tis ad pugnã descẽdisset ꝯtinunt
suos. arbitratus alienũ dimica¬

Expanded text:
ue cum fasciculis passim ad tumultum ue cum fasciculis passim ad tumultum recurrentes facile aut occidit aut isset, quiescere suos ac defixa ignarus, Gallos et Samnites primo impetu praevalere, suorum autem infatigabiles spiritus inter moras decertandi etiam incalescere, imperavit militibus, contenti primo congressu sustinere hostem mora fatigarent. Quod ubi successit, admoto etiam subsidio suis in prima acie, universis viribus oppressum fudit hostem. Philippus ad Chaeroneam memor, sibi esse militem longo usu duratum,et ipsos cecidit. Lacedaemonii certiores ab exploratoribus facti, Messenios in eam exarsisse rabiem, ut in proelium cum coniugibus ac liberis descenderent, pugnam distulerunt. C. Caesar bello civili, cum exercitum Afranii et Petrei circumvallatum siti angeret isque ob hoc exasperatus interfectis omnibus impedimentis ad pugnam descendisset, continuit suos, arbitratus alienum dimica
Abbreviated transcription (Latin):
pientib ⁊ cũ mnedia quo labo¬
rarẽt. perrecẽtis suos hostẽ quẽ
p̃dicta ꝓsuigauãnt incõmoda fu¬
gauit. Iphierates athemẽsisqr
Explorauãt eodẽ assidue tp̃r hoste
cibũ caꝑe. maturius uesci suosiꝰ¬
sit ⁊eduxit in aciẽ. aggressusq
hostẽ ita detinuit. ut ei neq con¬
fligẽdi neq abeũdi daret faculta¬
tẽ. Inclinato dem̃ iã die reduxit
suos. ⁊ nichilominus in armis
retinuit. fatigati hostes nõ stati¬
onc magis quã media. statĩad
curã corporis ⁊ cibũ capiendum
festinauerũt. Iphicrates rursus
eduxit ⁊ ĩcõpositi hostis aggressꝰ
est castra. Idẽ cũ adu̾sus lacedemo¬
nios płib dieb castra cominus
hr̃et. ⁊ utraq pars certis tp̃rib
assidue pabulatũ lignatuq ꝓ¬
cedẽt. quodã die militũ habitu
seruos lixasq dimisit ad mune¬
ra. milites retinuit. Et cũ hoste
dispsi issent ad similia munea
expugnauit castra eoꝵ. mermiᷤᷤ¬

Expanded text:
pientibus, cum inedia quoque labopientibus, cum inedia quoque laborarent, per recentes suos hostem, quem praedicta profligaverant incommoda, fugavit. Iphicrates Atheniensis, quia exploraverat eodem adsidue tempore hostes cibum capere, maturius vesci suos iussit et eduxit in aciem egressumque hostem ita detinuit, ut ei neque confligendi neque abeundi daret facultatem. Inclinato deinde iam die reduxit suos et nihilominus in armis retinuit. Fatigati hostes non statione magis quam inedia statim ad curam corporis et cibum capiendum festinaverunt. Iphicrates rursus eduxit et incompositi hostis adgressus est castra. Idem, cum adversus Lacedaemonios pluribus diebus castra comminus haberet et utraque pars certis temporibus adsidue pabulatum lignatumque procederet, quodam die militum habitu servos lixasque dimisit ad munera, milites retinuit; et cum hostes dispersi essent ad similia munera, expugnavit castra eorum inermesq
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ m̃ctis cũ põpeio castris adu̾sꝰ
ẜtoriũ in bispamia cũ sepe ĩstru¬
xiss aciẽ. hostẽ qui ĩꝑarẽ se duo¬
b credebat pugnã detrectante
quodã dem̃ tp̃r ytorianos militeᷤᷤ
aĩadu̾tisset. magno ĩpetu ĩstincto
deposcentes pugnã humerosq ex¬
centes ⁊ lanccas ibrantes exi¬
stimauit ardori credẽdũ in tp̃r. re¬
cepit q ex̾citũ. ⁊ pompeio idẽ fa¬
ciendi auctor fuit. Postumus ꝯẜ
in sicilia cũ castra eius a punicis
triũ miliũ passuũ spatio distarẽt
⁊dictatoẽs carthaginensiũ coti¬
dieante ip̃a munim̃ta roãnoꝵ
dingerẽt aciẽ. exigua manu
leuibassidue pliis pro uallo
resistebat. quã ꝯsuctudinẽ cõ¬
tẽpnẽte iã peno. reliquis omĩbꝰ
perquietẽ intͣ uallũ p̃paratĩ ex
more pristino cũ paucis susten¬
tauit in cursũ adu̾sarioꝵ.ac so¬
lito diutius detinuit. Quib fa¬
tigatis post sextã horã ĩ sereci¬

Expanded text:
Idem, iunctis cum Pompeio castris adversus Idem, iunctis cum Pompeio castris adversus Sertorium in Hispania, cum saepe instruxisset aciem, hoste qui imparem se duobus credebat, pugnam detrectante, quodam deinde tempore Sertorianos milites animadvertisset magno impetu instinctos, deposcentes pugnam umerosque exserentes et lanceas vibrantes, existimavit ardori cedendum in tempore recepitque exercitum et Pompeio idem faciendi auctor fuit. Postumius consul in Sicilia, cum castra eius a Punicis trium milium passuum spatio distarent et dictatores Carthaginiensium cotidie ante ipsa munimenta Romanorum dirigerent aciem, exigua manu levibus adsidue proeliis pro vallo resistebat. Quam consuetudinem contemnente iam Poeno, reliquis omnibus per quietem intra vallum praeparatis, ex more pristino cum paucis sustentavit incursum adversariorum ac solito diutius detinuit. Quibus fatigatis post sextam horam et iam se reci
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. dem̃ q̃ post p̃liũ agẽda st̃
bas ẽẽ spẽs existim auerim
Si res prosꝑe cesẜit de consu¬
mandis reliquus belli.
X.
Si res durius cesẜit de adu̾¬
sis emendandis
xI.
De dubioꝵ aĩs in fide retinẽdi
xii.
Que faciẽda sũt pro castris si
satis fiducie in presẽtib copi¬
is non habemus.
deeffugiendo.
de tỹr ad pugnã eligendo.
R e scipio in hispania
cũ ꝯpisset hasdrubalẽ
penoꝵ ducẽ ieiuno exͥ¬
citu sane ꝓcessissein
aciẽ. ꝯtinuit in hora
septimã suo quib p̃¬
cũq hos hostes in edia siti. mo¬
ra sub armis fatigati repetere
castra cepissent. subito copiaᷤᷤ
duxit exꝯmisso p̃lio uicit. Me¬
tellus pius in hispania adu̾sꝰ
hirculeiũ cũ ille oriẽte ꝓtinꝰ
die instructã aciẽ uallo admouiᷤᷤ¬
set. ferurdissimo tũc tp̃r ãni in ca
stra ꝯtinuit suos in horã dici sex¬
tã. atq ita fatigatos estu facile
ĩtegris ⁊ recentib suoꝵ uiribuic̃.

Expanded text:
de, quae post proelium agenda sunt, has esse species existimaverim: IX. Si res prospere cesserit, de consummandis reliquiis belli. X. Si res durius cesserit, de adversis emendandis. XI. De dubiorum animis in fide retinendis. XII. Quae facienda sint pro castris, si satis fiduciae in praesentibus copiis non habemus. XIII. De effugiendo. I De Tempore ad Pugnam Eligendo P. Scipio in Hispania, cum comperisset Hasdrubalem Poenorum ducem ieiuno exercitu mane processisse in aciem, continuit in horam septimam suos, quibus prcumque hostes inedia, siti, mora sub armis fatigati repetere castra coepissent, subito copias eduxit et commisso proelio vicit. Metellus Pius in Hispania adversus Hirtuleium, cum ille oriente protinus die instructam aciem vallo eius admovisset, fervidissimo tunc tempore anni intra castra continuit suos in horam diei sextam. Atque ita fatigatos aestu facile integris et recentibus suorum viribus vicit.
Abbreviated transcription (Latin):
res parũ ꝓcessit uiuũ ei tͣdi sibi uo¬
lebat. płimũ tñ ꝯsecutus ẽ. Nã cỹ
ĩ tercepte fuissẽt epłe cius ad regi¬
os amicos scripte. iñ oẽs eos rexaĩ¬
adu̾tit. spoliatus q ꝯsilus amicos
postea ꝑare nõ potuit.C. cesar ꝑ
exceptũ quẽdã aq̃torẽ cũ cõpisset
afraniũ petreiũ q̃ castra noctu
moturos ut citͣ uexatõem suorũ
bostilia ĩpediret ꝯsilia. mitio statĩ
noctis uasa oclamare milites et

Expanded text:
res parum processit; vivum enim tradi sibi vores parum processit; vivum enim tradi sibi volebat. Plurimum tamen consecutus est, nam cum interceptae fuissent epistulae eius ad regios amicos scriptae, in omnis eos rex animadvertit spoliatusque consiliis amicos postea parare non potuit. C. Caesar, per exceptum quendam aquatorem cum comperisset Afranium Petreiumque castra noctu moturos, ut citra vexationem suorum hostilia impediret consilia, initio statim noctis vasa conclamare milites et
Abbreviated transcription (Latin):
ad didiũ peruenerũt Gello punico
q̃dã ciuitates que a rõmis defice̾
ad penos destinauerũt cũ obsidesd̾¬
dissent quos reciꝑe añ ꝙ̃ descisce̾nt
studebãt. simulauerũt seditoẽm ĩt̾
finitimos ortã quã rõãnoꝵ legati
dirimẽ debẽnt. missos q eos uelut
cõtͣria pignoã retinuerũt nec ante
reddiderũt ꝙ̃ ip̃i recuꝑarẽt suos. Le¬
gati rãnoꝵ cũ misissẽt ad antiocỹ
regẽ qui se cũ hãnibalẽ uictis cãtha¬
ginensib hebat ꝯsiliũq eius. ad¬
uersus rõanos ĩstruebat crebris cũ
hãnibale colloquiis effecerũt ut
is regi fiẽt suspectus. cui gratissi¬
mus alioqu et utił erat pͦꝑ callidi¬
tatẽ et ꝑitiã bellandi. Q metellꝰ
adu̾sus iugurtã bellũ gerẽs misso
ad se legatos eius corrupit. ut sibi
ꝑdẽnt regẽ. cũ et alii uenissẽt idem
fecit. codẽ ꝯsilio usus est et adu̾sꝰ
tertios. s decaptiuitate iugurtbe

Expanded text:
ad Didium pervenerunt. Bello Punico ad Didium pervenerunt. Bello Punico quaedam civitates, quae a Romanis deficere ad Poenos destinaverant, cum obsides dedissent, quos recipere, antequam desciscerent, studebant, simulaverunt seditionem inter finitimos ortam, quam Romanorum legati dirimere deberent, missosque eos velut contraria pignora retinuerunt nec ante reddiderunt, quam ipsi reciperarent suos. Legati Romanorum, cum missi essent ad Antiochum regem, qui secum Hannibalem victis iam Carthaginiensibus habebat consiliumque eius adversus Romanos instruebat, crebris cum Hannibale colloquiis effecerunt, ut is regi fieret suspectus, cui gratissimus alioquin et utilis erat propter calliditatem et peritiam bellandi. Q. Metellus adversus Iugurtham bellum gerens missos ad se legatos eius corrupit, ut sibi proderent regem; cum et alii venissent, idem fecit; eodem consilio usus est et adversus tertios. Sed de captivitate Iugurthae
Abbreviated transcription (Latin):
sciumbriq deu̾terũt relictis sam¬
nites gallos q fabius et collega
decius aggressi uicerũt. M. ciriu
adu̾sus sabinos qui ingẽti ex̾cito
ꝯscripto relictis finib suus nr̃os
occupauerãt occultis itineribus
manũ misit. que desolatos agros
corũ uicos q per diu̾sa incendit.
Sabini ad arcendã domesticã ua¬
stitatẽ recesserũt. Curio ꝯtigit et
uacuos infestare hostiũ fines. et
exͥcitũ sine p̃lio au̾tẽ sparsũ q ca¬
dẽ. T. didius paucitate suoꝵdif¬
fidẽs cũ in aduẽtũ erarũ legionũ
quas expectabat trabẽt bellũ et oc¬
currẽ eis hostẽ cõpisset. contione
aduocata aptan iussit milites ad py¬
gnã ac deindustria negligẽtiꝰ custo¬
diri captiuos ex quib pauci qui
ꝓfugerũt nũtiauerũt sus pu¬
gnã ĩminẽ. Atilli ne suspectati¬
oẽ p̃lus deducẽnt uires omiser̃t
occurre eis quib insidiabant᷑.
Legiões tutissime nullo excipiẽte

Expanded text:
sci Umbrique deverterunt; relictos Samsci Umbrique deverterunt; relictos Samnites Gallosque Fabius et collega Decius adgressi vicerunt. M'. Curius adversus Sabinos, qui ingenti exercitu conscripto relictis finibus suis nostros occupaverant, occultis itineribus manum misit, quae desolatos agros eorum vicosque per diversa incenderunt. Sabini ad arcendam domesticam vastitatem recesserunt; Curio contigit et vacuos infestare hostium fines et exercitum sine proelio avertere sparsumque caedere. T. Didius, paucitate suorum diffidens, cum in adventum earum legionum, quas exspectabat, traheret bellum et occurrere eis hostem comperisset, contione advocata aptari iussit milites ad pugnam ac de industria neglegentius custodiri captivos. Ex quibus pauci, qui profugerant, nuntiaverunt suis pugnam imminere; et illi, ne sub exspectatione proelii diducerent viris, omiserunt occurrere eis, quibus insidiabantur; legiones tutissime nullo excipiente
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror hic locus ẽ referendi fcm
alexandri macedonis illud nobi¬
le qui per deẜta affrice itinera gͣ¬
uissima siti cũ exercitu affectus
oblatã sibi a milite in galea aq̃m
spectantib uniu̾sis effudit utili¬
or exẽplo tẽꝑantie ꝙ si cõmunica¬
re potuisset d̾distrĩgẽdis hostib uiii.¬
Oriolanus cñ ignominiã dãp¬
natõis sue bello ulciscẽt᷑. popy¬
latoẽm patriciorũ agrorũ inhi¬
buit deustis uastatisq plebeio¬
rũ ut discordiã moue̾t qua osẽsꝰ
romanoꝵ distrĩgẽt. Hãnibal fabi¬
ũ eni neq uirtute neq artib bel¬
landi par erat ut ĩfamia distrin¬
gẽt agris eius abstinuit cet̾os po¬
pulatus ꝯtͣ ille ne suspecta ciuibꝰ
fides cẽt magnitudinc aĩ effecit.
publicatis possessionib suis.
nate castra cõmuniebat. scripsit
et postumio qui in p̃sidio urbie¬
rant copias ad sitiũ moue̾nt. qbꝰ
assecutis ad sua defendẽta. etru¬

Expanded text:
arbitror, hic locus est referendi factum arbitror, hic locus est referendi factum Alexandri Macedonis illud nobile, qui per deserta Africae itinera gravissima siti cum exercitu affectus oblatam sibi a milite in galea aquam spectantibus universis effudit, utilior exemplo temperantiae, quam si communicare potuisset. VIII De Distringendis Hostibus Coriolanus, cum ignominiam damnationis suae bello ulcisceretur, populationem patriciorum agrorum inhibuit, deustis vastatisque plebeiorum, ut discordiam moveret, qua consensus Romanorum distringeretur. Hannibal Fabium, cui neque virtute neque artibus bellandi par erat, ut infamia distringeret, agris eius abstinuit, ceteros populatus. Contra ille, ne suspecta civibus fides esset, magnitudine animi effecit, publicatis possessionibus suis. nate castra communiebat, scripsit Fulvio et Postumio, qui in praesidio urbi erant, copias ad Clusium moverent. quibus assecutis ad sua defendenda Etru
Abbreviated transcription (Latin):
manũ cliscrũt. Quẽ ad mod̾ ea qb
deficimꝰ uideãt᷑ nõ deee̾ ut usꝰ eoꝵ expl
ficiebat᷑. iux̃ dolia ꝯstrauitq ta¬
bula m̃tis ac suꝑ ea poĩtos ꝑsicu¬
lũ fretũ trãsmisit. Hãnibal eu
in p̃alti flumĩs trãsitũ elephãtos
nõ posset cõpellẽ. nec nauiũ aut
materiarũ quib rates otinẽnt᷑
copiã br̃et. iussit ferocissimum
clefantũ sub aure uulnerari. et
cũ qui uulnerasset tranato statĩ
flumine ꝓcurrẽ. Elephantus ex¬
asꝑatus ad ꝑseq̃ndũ doloris sui
auctorẽ tranauit amnẽ ⁊ reliq
idẽ audẽdi fecit exẽplũ. Carthagi¬
nẽsiũ duces instructuri classem̃
qr sparto deficiebant᷑ crinib ton¬
sarum mulicrũ ad funes efficien¬
dos usi sũt. idẽ massilienses et r̃ho¬
dii fecerũt. m. antoniꝰ a mutina
ꝓfugus cortices pro scutis mili¬
tib suis dedit. Spartaco copiis¬
q cius scuta exiumine fuerunt.
que corus tegebant. Nõalienꝰ ũ

Expanded text:
manum eliserunt. VII Quemadmodum ea, quibus manum eliserunt. VII Quemadmodum ea, quibus Deficiemur, Videantur non Deesse aut Usus eorum Explficiebatur, iunxit dolia constravitque tabulatis ac super ea positos per Siculum fretum transmisit. Hannibal, cum in praealti fluminis transitum elephantos non posset compellere nec navium aut materiarum, quibus rates construerentur, copiam haberet, iussit ferocissimum elephantum sub aure vulnerari et eum, qui vulnerasset, tranato statim flumine procurrere. Elephantus exasperatus ad persequendum doloris sui auctorem tranavit amnem et reliquis idem audendi fecit exemplum. Carthaginiensium duces instructuri classem, quia sparto deficiebantur, crinibus tonsarum mulierum ad funes efficiendos usi sunt. Idem Massilienses et Rhodii fecerunt. M. Antonius a Mutina profugus cortices pro scutis militibus suis dedit. Spartaco copiisque eius scuta ex vimine fuerunt, quae coriis tegebantur. Non alienus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te. alterã legionẽ in occulto citã
flum̃ collocauit. ut hostes pauci¬
tate ꝯtẽpta audacius sequerent.
Qd ubi fcm̃ est. legioq ob hoc diᷤ¬
poĩta erat ex insidus hostẽ agge̾ꝰ¬
sa uastauit. Iphicrates intraciã¬
cũ ꝑꝑ ꝯditõem locoꝵ longũ agm̃ de¬
ducẽt. et nũtiatũ eẽt ei hostes id sũ
mũ aggressuros cohortes in utraq
latera secete̾ ⁊ ꝯsiste̾ iussit. ceteros
suffuge̾ et iter maturare. tͣnseũte
aũt toto agmine lectissim os quos¬
q retinuit. et ita passim cuta predã
occupatos bostes iã ⁊̃ fatigatos. ap̃e
requictis ⁊ ordinatis sius aggres¬
sus fudit exuit q p̃da. B̾on in sil¬
ua latina quã trãsiturus erat nr̃
exercitus succider̃ arboes ita ut par¬
te exigna sustẽtata starẽt doc̃c ĩpel¬
lẽnt᷑. Delituerãt dem̃ ad extremas
ip̃i angresso q siluã hoste ꝓximaᷤᷤ
ult̾ioes impulerũt eo mõ ꝓpagata
panter sup̃ romanos ruina magͣ

Expanded text:
te, alteram legionem in occulto citra te, alteram legionem in occulto citra flumen conlocavit, ut hostes paucitate contempta audacius sequerentur. Quod ubi factum est, legio, quae ob hoc disposita erat, ex insidiis hostem adgressa vastavit. Iphicrates in Thraciacionem locorum longum agmen deduceret et nuntiatum esset ei hostes summum id adgressuros, cohortes in utraque latera secedere et consistere iussit, ceteros suffugere et iter maturare; transeunte autem toto agmine lectissimos quosque retinuit et ita passim circa praedam occupatos hostes, iam etiam fatigatos, ipse requietis et ordinatis suis adgressus fudit exuitque praeda. Boii in silva Litana, quam transiturus erat noster exercitus, succiderunt arbores ita, ut parte exigua sustentatae starent, donec impellerentur; delituerunt deinde ad extremas ipsi ingressoque silvam hoste per proximas ulteriores impulerunt. Eo modo propagata pariter supra Romanos ruina magnam
Abbreviated transcription (Latin):
a fasciculos alligauãt sacramẽ¬
torũ subiecto dinisit. Cũq ip̃o ⁊¬
motu adoloscente flãma turbare¬
tur pecus. magna discursatione
montes in quos actũ erat collust
uit. Romani qui ad spectaculu
xurrerãt primo ꝓdigiũ opinati
sunt.dem̃ cũ certa fabio renũtia¬
sent. ille insidiarũ metu suos ca¬
stris ꝯtinuit. barbari obsistẽte nẜ¬
lo ꝓfecti sũt dĩsidus in itinere. ui.
Uluius nobilior cũ ex samnio
in lucanos exercitũ ducẽt.⁊ co¬
gnouisset a ꝑfugis hostes nonissi¬
mũ agm̃ eius aggressurus fortis¬
simã legionẽ primoire. ultuna se¬
qui uissit impedimenta.ita fc̃m
pro occasione amplexi hostes di¬
ripe sarcmnas ceperũt fuluius le¬
gionẽ de qua sup̃ dictũ quinque
to perutraq latera milite clau¬
sit cecidit qr. Idẽ hostib tergũ eiꝰ
in itinẽ p̃mentib dũ flumĩne ĩ¬
terueniente nõ ita magno ut tis¬
itũ prohibẽt. morẽt᷑ tñ rapidita¬

Expanded text:
a fasciculos alligaverat sarmena fasciculos alligaverat sarmentorum, subiecto igne dimisit; cumque ipso motu adulescente flamma turbaretur pecus, magna discursatione montes, in quos actum erat, collustit. Romani, qui ad speculandum concurrerant, primo prodigium opinati sunt; dein cum certa Fabio renuntiassent, ille insidiarum metu suos castris continuit. Varbari obsistente nullo profecti sunt. VI De Insidiis in Itinere Factis Fulvius Nobilior, cum ex Samnio in Lucanos exercitum duceret et cognovisset a perfugis hostes novissimum agmen eius adgressuros, fortissimam legionem primo ire, ultima sequi iussit impedimenta. Ita factum pro occasione amplexi hostes diripere sarcinas coeperunt. Fulvius legionem, de qua supra dictum est, quinque to per utraque latera milite clausit ceciditque. Idem, hostibus tergum eius in itinere prementibus, flumine interveniente non ita magno, ut transitum prohiberet, moraretur tamen rapidida