comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me appar&. & ual& płimum. Ex hoc gne̾ illud est cras¬
si: missos faciant patronos. ipsi ꝓdeant. nisi interuallo
dixiss& ip̃i ꝓdeant. sensiss& ꝓfecto fudisse senatũ.
omnino melius cader& ꝓdeãt ipsi. sed de geneͣ nuc̃
dis putatur clandestinis consiluis nos oppugnant: cur
de ꝑfugiis nostris copias comparant cõtra nos: Frima
sunt illa duo quae comata graeci uocant: nos incisa di¬
cimus. demde tertiũm colon illi: nos membrum. Seꝗ¬
tur non longa. ex duobus enim uersibus id est mem¬
bris ꝑfecta. comprahensio estꝰ. & ĩ spondeos cadit. Et
crassus quidem sic plerunq dicebat. idq ip̃e genus dicẽ¬
di maxime ꝓbo. sed quae incisim aut membraum effe¬
runtur ea uel aptissime cade᷑ debent. ut est apud me
Domus tibi deerãt : at habobas. Pecunia superabat: at
egebas. haec incise dicta sunt quanior. At membra¬
tim quae sequuntur duo. Incurristi amens in columnas.

Expanded text:
me apparet et valet plurimum. Ex hoc genere illud est Crasme apparet et valet plurimum. Ex hoc genere illud est Crassi: Missos faciant patronos; ipsi prodeant;—nisi intervallo dixisset ipsi prodeant, sensisset profecto se fudisse senarium; omnino melius caderet prodeant ipsi; sed de genere nunc disputo;— cur clandestinis consiliis nos op- pugnant? cur de perfugis nostris copias comparant contra nos? Prima sunt illa duo, quae ko/mmata Graeci vocant, nos incisa dicimus; deinde tertium kw=lon illi, nos mem- brum; sequitur non longa—ex duobus enim versibus, id est membris, perfecta comprehensio est et in spondeos cadit; et Crassus quidem sic plerumque dicebat, idque ipse genus dicendi maxime probo. sed quae incisim aut membratim efferuntur, ea vel aptissime cadere debent, ut est apud me: Domus tibi deerat? at habebas. Pecunia superabat? at egebas; haec incise dicta sunt quattuor; at membratim quae sequuntur duo: Incurristi amens in columnas,
Abbreviated transcription (Latin):
pradixi incisa : quae membra. haec enim ĩ ueris causis
maximam partem orationis obtinent. Constat enim
ille ambitus & plena compraehensio e qua tuor fere pa¬
tibus quae membra dicimu̾s: ut & auris impleat: & t
neuebreiuior sit ꝗͣ satis sit: neq longior: ꝗͣ ꝗͣ utrunq i
nõnunꝗͣ uel potius saepe accidit. ut aut citius insisten¬
dum sit: aut longuis ꝓcedendum ne breuitas defrau¬
dasse anris uideatur: neue longitudo obtudisse: sed
habeo mediocritatis ranonem. Nec enim loquor de uẽ¬
su: & est liberior aliquanto oratio. E quaruor igitur
quasi exametroꝵ instar uersuum qđ sit constat fere ple¬
na com praehensio. his igitur uersibus singulis quasi no¬
di apparent continuationis quos ĩ ambitu cõiungimꝰ.
Sin membratim uolumus dice: insistimus: idq cũ opis
est ab isto cursu ĩuidioso facile nos: & sepe diuingim᷑.
Sed nihil tam deb& esse numerosum ꝗͣ hoc quod mini¬

Expanded text:
pra dixi incisa, quae membra. Haec enim in veris causis pra dixi incisa, quae membra. Haec enim in veris causis maximam partem orationis obtinent. Constat enim ille ambitus et plena comprehensio e quattuor fere partibus, quae membra dicimus, ut et auris impleat et neque brevior sit quam satis sit neque longior. Quamquam utrumque non numquam vel potius saepe accidit, ut aut citius insistendum sit aut longius procedendum, ne brevitas defrudasse auris videatur neve longitude obtudisse. Sed habeo mediocritatis rationem; nec enim loquor de versu et est liberior aliquanto oratio. E quattuor igitur quasi hexametrorum instar versuum quod sit constat fere plena comprehensio. his igitur singulis versibus quasi nodi apparent continuationis, quos in ambitu coniungimus. Sin membratim volumus dicere, insistimus atque, cum opus est, ab isto cursu invidioso facile nos et saepe diiungimus. Sed nihil tam debet esse numerosum quam hoc, quod mini
Abbreviated transcription (Latin):
non numero quaesito: sed uerboꝵ collocanone ceciderũt.
Formae uoͣ quaedam sunt orationis in quibus ea concinni¬
tas est: ut sequanus numerus necessario. Nam cum auͭ
par pari refertur: aut contrarium contrario opponitur:
aut quae simłr cadunt uerba uerbis comꝑantur: ꝗd qđ
ita concluditur płunq sicut numerose cadat. Quo de
gue̾ cum exemplis sũpradiximus: ut haec quoq copia fac¬
cultatem afferat. non semꝑ eodem modo desinendi: nec
tamen haec ita sunt arcta & stricta: ut ea cum uelim᷑
lapsare nequaeamus: multum inter est. utrum numeo¬
sa sit idest similis numeroꝵ: an plane e numeris cõ¬
stet oratio. alteꝵ si fit ĩ tollerabile uitium est. alteꝵ
nisi fit: dissipata & inculta & fluens est orano. Sedt
qm̃ non mocto non frequenter: ueꝵ & raro ĩ ueris can¬
sis aut forensibus circũ scriptae numeroseq dicendũ
est : sequi uidetur: ut uideamus quae sint illa quae su¬

Expanded text:
non numero quaesito, sed verborum conlocatione ceciderunt. non numero quaesito, sed verborum conlocatione ceciderunt. formae vero quaedam sunt orationis, in quibus ea concinnitas est ut sequatur numerus necessario. Nam cum aut par pari refertur aut contrarium contrario opponitur aut quae simi- liter cadunt verba verbis comparantur, quidquid ita concluditur, plerumque fit ut numerose cadat, quo de genere cum exemplis supra diximus; ut haec quoque copia faculta- tem adferat non semper eodem modo desinendi. Nec tamen haec ita sunt arta et astricta, ut ea, cum velimus, laxare nequeamus. Multum interest utrum numerosa sit, id est similis numerorum, an plane e numeris constet oratio; alterum si fit, intolerabile vitium est, alterum nisi fit, dissipata et inculta et fluens est oratio. sed quoniam non modo non frequenter verum etiam raro in veris causis aut forensibus circumscripte numeroseque dicendum est, sequi videtur, ut videamus quae sint illa quae su
Abbreviated transcription (Latin):
ephoꝵ unus aptissimus oranoni uel orienti uel mediae
putant illi & cadenti. quo loco mihi uidetur aptior
creticus. Diochinius autem ẽ quinq syllabis breui. du¬
abus longis. breui longa est hoc amicos tenes quo uislo¬
co aptus est: dum semel ponatur: ueratus aut continua¬
tus numeꝵ apertum & nimis in signẽ facit. his igitur
tot cõmutationibus tanꝗͣ uarus si utemur: nec dep̃hen¬
detur manifeste: quid a nob de industria fiat: & occur.¬
positione fit & gne. Quod autem dictum est concĩni¬
tans compositione potest intelligi: qͣita structa uẽba
sunt: ut numerus non quaesitus: sed ipse sequitus es-¬
seuideatur: ut apud crassum. Nam ubi lubido dña¬
tur in nocennae. leue praesidium est. Orcho enim uebo¬
rum efficit numerum sine ulla aꝑta oratoris industͥa.
taq si quae ueteres illi herodotum dico & thucydidem
totamꝙ eam aetatem: apte numeroseq dixerunt ea. si¬

Expanded text:
Ephorum, unus aptissimus orationi vel orienti vel mediae; Ephorum, unus aptissimus orationi vel orienti vel mediae; putant illi etiam cadenti, quo loco mihi videtur aptior creticus. Dochmius autem e quinque syllabis, brevi, duabus longis, brevi, longa, ut est hoc: Amicos tenes, quovis loco aptus est, dum semel ponatur: iteratus aut continuatus numerum apertum et nimis insignem facit. his igitur tot commutationibus tamque variis si utemur, nec deprehendetur manifesto quid a nobis de industria fiat et occurio sed et compositione fit et genere, quod ante dictum est, con- cinnitatis—compositione potest intellegi, cum ita structa verba sunt, ut numerus non quaesitus sed ipse secutus esse videatur, ut apud Crassum: Nam ubi libido dominatur, innocentiae leve praesidium est; ordo enim verborum efficit numerum sine ulla aperta oratoris industria—; itaque si quae veteres illi, Herodotum dico et Thucydidem totamque eam aetatem, apte numeroseque dixerunt, ea
Abbreviated transcription (Latin):
tremo. adungo quod minimum sit: ꝓximum suꝑiorem. Lae¬
pe & terture. ne iambus quidem qui est ebreui & longa.
syllabis: aut &̃ daptylus qui est elonga & duabus breui¬
bus: si est ꝓximus a postremo paꝵ uolubiłr ꝑuenit ad ex¬
tremum: si est extremus chorcius aut spondens. Nunꝗͣ e
nim inter est: uter sit eoꝵ in pede extremo: sed udem hi
tres pedes male condudunt. siquis eoꝵ ĩ extremolocatus.
nisi cum ꝓ cretico postremus est daptylus. Nihil enim
inter est daptylus sit extremus ancreticus: quia postrema
syllaba breuis anlonga sit ne ĩuersu quidem refert.
Quare & peana qui dixit aptiorem ĩquo ess& longa po¬
strema: iudit paꝵ. qm̃ nihil adrem est postremã ꝗͣ lõ¬
ga sit. lam peana qđ plures habeat syllabas ꝗͣ tris. nũs
a quibusdam non pes habetur. Est enim ut inter omnis
constat antiquos aristotelem: theopbrastum. theodectũ

Expanded text:
tremo: adiungo, quod minimum sit, proximum superiorem, saetremo: adiungo, quod minimum sit, proximum superiorem, saepe etiam tertium. ne iambus quidem, qui est e brevi et longa, autsyllabis, aut etiam dactylus, qui est e long et duabus brevibus, si est proximus a postremo, parum volubiliter pervenit ad extremum, si est extremus choreus aut spondeus; numquam enim interest uter sit eorum in pede extremo. Sed idem hi tres pedes male concludunt, si quis eorum in extremo locatus est, nisi cum pro cretico postremus est dactylus; nihil enim interest dactylus sit extremus an creticus, quia postrema syllaba brevis an longa sit ne in versu quidem refert. qua re etiam paeana qui dixit aptiorem, in quo esset longa postrema, vidit parum, quoniam nihil ad rem est, postrema quam longa sit. Iam paean, quod pluris habeat syllabas quam tris, numerus a quibusdam, non pes habetur. Est quidem, ut inter omnis constat antiquos, Aristotelem, Theophrastum, Theodectem,
Abbreviated transcription (Latin):
crebrius fiei non oport&. Primum enim numerus agno¬
scitur. deinde satiat: postea cognita facilitate contem¬
nitur. Sed sunt clausulae plures quae numerose & iocũ
de cadant. Nam & crencus qui est e longa & breui
& longa. & eius aequalis pean qui spanio par est: sillaba
longior: qui comodissime putatur ĩsolutam oratonem
illigan. cum sit duplex. Nam aut e longa est & tribus
brenibus: qui numerus ĩ primo uiget. iac& ĩ extremo:
aut tondem breuibus & longa ĩquem optime caddere
censent ueteres: ego non plane reucio. sed aliis antepo¬
no. ne spondeus quidem est funditus repudiãdus: & si qđ
est elongis duabus hebetior uidetur & tardior. hab& ta¬
men stabilem quendam & non expertem dignitatis gra
cdlum. In incisionibus uõ multo magis & in membris. Pau¬
citatem enim pedum grauitatis suae tarditate compensa. sed
hoc cum in clausulis pedes nomino non loquor de uno pede ex

Expanded text:
crebrius fieri non oportet; primum enim numerus agnocrebrius fieri non oportet; primum enim numerus agnoscitur, deinde satiat, postea cognita facilitate contemnitur. de cadant. nam et creticus, qui est e longa et breui et longa, et eius aequalis paean, qui spatio par est, syllaba longior, qui commodissime putatur in solutam orationem inligari, cum sit duplex: nam aut e longa est et tribus breuibus, qui numerus in primo uiget, iacet in extremo; aut e totidem breuibus et longa, quem optime cadere censent ueteres; ego non plane reicio, sed alios antepono. ne spondeus quidem est funditus repudiandus, etsi, quod est e longis <duabus>, hebetior uidetur et tardior; habet tamen stabilem quendam dum, in incisionibus vero multo magis et in membris; paucitatem enim pedum gravitate sua et tarditate compensat. Sed hos cum in clausulis pedes nomino, non loquor de uno pede ex-
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ orationis numero nihil ẽ tam uitiosum ꝗͣsi semꝑ est iddẽ
Caddit aũt ꝑse ille ipse praeclare: quo &̃ sauetas formidã¬
da est magis. me stante .C. carbo .C. f. trib. pl. ĩ concione di¬
xit his uerbis o .m. druse patrem appello. haec quidem
duo binis pedibus incisim. dein membratim ni dice᷑ sole¬
bas sacram esse rem publicam. haec item membra ternis.
post ambitus quicunq cã uiolauissent. ab omnibus esse
ei poenas ꝑsolutas dichoreius: nihil enim ad rem ex trema
illa longa sit an breuis. deinde patris dictum sapiens:
temeritas filiĩ comprobauit. hoc dichoreio tantus clamõ
ne id numerus effeceit: uerboꝵ ordinem ĩmuta. fac sic.
comprobauit filii temeitas: iam nihil erit: & si temeitas
ex tribus breuibus & longa ẽ: quam aristoteles: ut op¬
timum ꝓbat: a quo dissentio. At cadem uerba: eademi
sententa animõ istu̾c satis est: auribus non satis: sed id

Expanded text:
in orationis numero nihil est tam vitiosum quam si semper est 1idem. in orationis numero nihil est tam vitiosum quam si semper est 1idem. Cadit autem per se ille ipse praeclare, quo etiam satietas formidanda est magis. Me stante C. Carbo C. F. tribunus plebis in contione dixit his verbis: 0 Marce Druse, patrem appello—haec quidem duo binis pedibus incisim; dein membratim: Tu dicere solebas sacram esse rem publicam ;—haec item membra ternis; post ambitus: quicumque eam violavissent, ab omei poenas persolutas; dichoreus nihil enim ad rem extrema illa longa sit an breuis; deinde: patris dictum sapiens temeritas filii comprobauit: hoc dichoreo tantus clamor ne id numerus effecerit. Verborum ordinem inmuta, fac sic: comprobauit filii temeex tribus brevibus et longa est, quem Aristoteles ut optimum probat, a quo dissentio. 'At eadem verba, eadem sententia.' animo istuc satis est, auribus non satis. Sed id
Abbreviated transcription (Latin):
ignotis nota nomina. sed cum uerba aut suauita¬
tis. aut mopiae causa transferre soleamus. ĩ omnib:
hoc fit artibus: ut cum id appellandum sit. quod
ꝓprer reꝵ ignorationem s ip̃saꝵ nullum habuerit
ante nomen:. necessitas cogit: aut nouum face᷑ uer¬
bum: aut a simili mutuari. Quo autem pacto de¬
ceat incise membraum ue dici iam uidebimus. ⁊¬
Nunc quot modis mutentur compraehensiones conclusio¬
nesq dicendum est. Nuit omnino numerus a primo
cum incitanius breuitate pedum: tum ꝓceritate tar¬
dius. Cursum contennones magis requirunt. ex posi¬
tiones reꝵ tarditatem. Insistit autem ambinis modis
plibus: e quibus unum est sequuta asia maxime: ꝗ
dichoreus uocatur. Cum duo extremi chorei sunt d
est e singulis longis & hreuibus. Ex planandum est enĩ
qđ ab ilłis cidẽ pedes aliis uccabulis nominantur: dichore¬
iusnon est ille quidem sua sponte uinosus in dausulis: sed

Expanded text:
ignotis nota nomina, sed cum verba aut suavitaignotis nota nomina, sed cum verba aut suavitatis aut inopiae causa transferre soleamus, in omnibus hoc fit artibus, ut, cum id appellandum sit quod propter rerum ignorationem ipsarum nullum habuerit ante nomen, necessitas cogat aut novum facere verbum aut a simili mutuari. quo autem pacto deceat incise membratimve dici iam videbimus; nunc quot modis mutentur comprehensiones conclusionesque dicendum est. Fluit omnino numerus a primo tum incitatius brevitate pedum, tum proceritate tardius. Cursum contentiones magis requirunt, expositiones rerum tarditatem. Insistit autem ambitus modis pluribus, e quibus unum est secuta Asia maxime, qui dichoreus vocatur, cum duo extremi chorei sunt, id est e singulis longis et brevibus. Explanandum est enim, quod ab aliis eidem pedes aliis vocabulis nominantur. dichoreus non est ille quidem sua sponte vitiosus in clausulis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rano: quae plus dignatatis desiderat ꝗͣ doloris: ut
ĩ quarto accusationis de ethnensi cerere: de sege¬
staria diana: de syracusaꝵ sim diximus. Sape &̃
ĩ am plificanda re concessu omnium funditur nuo¬
se & uolubiłr oratio. id uos fortasse non ꝑfecimus.
conati quidem saepissime sumus: quod plurimis lo¬
cis ꝑ orationes nostrae uoluisse nos: atꝙ animo con¬
tendisse declarant. Id autem tum ual&. cum is ꝗ
audit. ab oratore iam obsessus est ac tenetur. Non
enim id agit. ut insidietur & obseru&: sed iamt
fau& ꝓcessuq uolt: dicendiq uim admirans non
acquirit quid praendat. haec antem forma retinẽ¬
da non dui est: nec dico in poratione quam ipse
ĩcdudit: sed ĩ orationis reliquis ꝑtibus. Nam cum
sis locis usus quibus ostendi licer&: transferenda to¬
ta dicno est ad illa quae nescio cur cum graeci co¬
mata & cola nominent: uos non recte incisa: &
membra dicamus. Neq enim esse possunt rebus

Expanded text:
rratio, quae plus dignitatis desiderat quam doloris, ut rratio, quae plus dignitatis desiderat quam doloris, ut in quarto accusationis de Hennensi Cerere, de Segestana Diana, de Syracusarum situ diximus. Saepe etiam in amplificanda re concessu omnium funditur numerose et volubiliter oratio. Id nos fortasse non perfecimus, conati quidem saepissime sumus; quod plurimis locis perorationes nostrae voluisse nos atque animo contendisse declarant. Id autem tum valet cum is qui audit ab oratore iam obsessus est ac tenetur. Non enim id agit ut insidietur et observet, sed iam favet processumque vult dicendique vim admirans non anquirit quid reprehendat. haec autem forma retinenda non diu est, nec dico in per- oratione, quam ipsam includit, sed in orationis reliquis partibus. Nam cum sis eis locis usus quibus ostendi licere, transferenda tota dictio est ad illa quae nescio cur, cum Graeci ko/mmata et kw=la nominent, nos non recte incisa et membra dicamus. Neque enim esse possunt rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ess& ad delectatonem comparatum remotumq a
iudicus: forensiq certamine: quin rediger& omĩs
fere ĩ quadrum numeꝵq sentennas. Nam cum is
ess& auditor qui non uereatur: ne composite ora¬
tionis ĩsiduis sua fides attemptetur: gratiam quoq
hab& oratori uoluptati aurium serui enti. Genus
autem hoc orationis neq totum assumendum est ad
causas forenses: neq omnino repudiandum. Si cnim
semꝑ utare: cum sanetatem affert: tum quale sit
& ab imꝑius agnoscitur. detrahit praeterea actio¬
nis dolorem: aufert humanum sensum actoris. tol¬
lit funditus ueritatem & fidem. Sed qm̃ adhiben¬
da nõnunꝗͣ est : primum uidendum est quo loco.
deinde qͣ diu retinenda sit: tum quot modis cõmu¬
tanda. Ad hibenda est igitur numerosa orano: si
aut laudandum est aliqui d ornatius: ut nos in
accusationis secundo de siciliae laude diximus:
aut ĩ senatu de consulani meo: aut exponenda na¬

Expanded text:
esset ad delectationem com- paratum remotumque a esset ad delectationem com- paratum remotumque a iudiciis forensique certamine, quin redigeret omnis fere in quadrum numerumque sententias. Nam cum is est auditor qui non vereatur ne compositae orationis insidiis sua fides attemptetur, gratiam quoque habet oratori voluptati aurium servienti. genus autem hoc orationis neque totum adsumendum est ad causas forensis neque omnino repudiandum, si enim semper utare, cum satietatem adfert tum quale sit etiam ab imperitis agnosci- tur; detrahit praeterea actionis dolorem, aufert humanum sensum auditoris, tollit funditus veritatem et fidem. Sed quoniam adhibenda non numquam est, primum videndum est quo loco, deinde quam diu retinenda sit, tum quot modis commutanda. adhibenda est igitur numerosa oratio, si aut laudandum est aliquid ornatius, ut nos in accusationis secundo de Siciliae laude diximus, ut in senatu de consulatu meo, aut exponenda na
Abbreviated transcription (Latin):
sit eaꝵ: an ne plures. & si plures. quo loco: auti quãdo
quoq geneͣ uti. oporteat. Fostremo totius geneis utilitas
explicandi est: quae quidem patet latius. Non ad u¬
nam enim rem aliquam: sed ad plures accomodatur.
Ac lic& non ad singulas res respondentem de uniuerso
gne̾ sic dice̾: ut etiam singulis saus responsum esse ⁊¬
uideatur. Remotis igiturꝰ reliquis generibus: unũ se¬
legemus hoc quod in causis foroq uersatur: de quo dice¬
remus. Ergo ĩ aliis idest ĩ histora. & ĩ eo quod appel¬
lamus epidicticon plac& omnia dici isocrateo theo¬
pompeo more. Illa circũscriptione ambituꝙ: ut tãqͣ
T orbe ĩclusa currat oratio: quoate ĩsistat in singulis
ꝑfectis absolutisꝙ sentennis. Itaꝙ postea ꝗͣ est nata
Haec uel circũ scriptio uel compraehensio: uel conunua¬
tio uel ambitus. si ita lic& dicere. nemo qui aliquo
ess& ĩ numere scripsit orationem geneis eius quod

Expanded text:
sit earum anne plures et, si plures, quo loco aut quando sit earum anne plures et, si plures, quo loco aut quando quoque genere uti oporteat. Postremo totius generis utilitas explicanda est, quae quidem patet latius; non ad unam enim rem aliquam, sed ad pluris accommodatur. ac licet non ad singula respondentem de universo genere sic dicere, ut etiam singulis satis responsum esse videatur. Remotis igitur reliquis generibus unum selegimus hoc, quod in causis foroque versatur, de quo diceremus. Ergo in aliis, id est in historia et in eo quod appellamus epideiktiko/n, placet omnia dici Isocrateo Theopompeoque more illa cir- cumscriptione ambituque, ut tamquam in orbe inclusa currat oratio, quoad insistat in singulis perfectis absolutis- que sententiis. itaque postea quam est nata haec vel circumscriptio vel comprehensio vel continuatio vel ambitus, si ita licet dicere, nemo, qui aliquo esset in numero, scripsit orationem generis eius quod
Abbreviated transcription (Latin):
illo orationis quem graeci piodum: nos tum ambitum . tũ
circuitum: tum comp̃hensionem: aut coninuanonem.
aut circũ scriptionem dicimus: an ĩ prinipiis solum an
ĩ extremis an ĩuiraꝙ parte numerus tenendus sit̃. De¬
inde cum aliud uideatur esse numerus: aliud numeo
sum: quid intersit: tum autem ĩ omnibus. ne numeis
aequaliter particulas deceat ĩcide. an face᷑ alias breuiois.
alias longioris: idq quando aut cur: quibusq partibus.
pluribus ne: an singulis: ĩ partibus an aequalibus & quã¬
do autistis aut illis sit utendum: quaeq ĩterse aprissi¬
me collocentur: & quomodo: an omnino nulla sit ĩeo ge¬
nere distinctio. quodq adrem maxime ꝑtin&: qua ra¬
tone numerosa fiat orano. Ex plicandum & est unde
orta sit forma uerboꝵ: dicendũq quãtos circuitus face᷑
deceat: deq coꝵ particulis & tanꝗͣ ĩcisionibus diseren¬
dum est. Quaerendum utrum una species & longitudo

Expanded text:
illo orationis, quem Graeci peri/odon, nos tum ambitum, tum illo orationis, quem Graeci peri/odon, nos tum ambitum, tum circuitum, tum comprehensionem aut continuationem aut circumscriptionem dicimus, an in principiis solum an in extremis an in utraque parte numerus tenendus sit; deinde cum aliud videatur esse numerus aliud numero- sum, quid intersit. tum autem in omnibusne numeris aequaliter particulas deceat incidere an facere alias breviores alias longiores, idque quando aut cur; quibusque partibus, pluribusne an singulis, imparibus an aequalibus, et quando aut istis aut illis sit utendum; quaeque inter se aptissime conlocentur et quo modo, an omnino nulla sit in eo genere distinctio; quodque ad rem maxime pertinet, qua ratione numerosa fiat oratio. explicandum etiam est unde orta sit forma verborum dicendumque quantos circuitus facere deceat deque eorum particulis et tamquam incisionibus disserendum est quaerendumque utrum una species et longitude
Abbreviated transcription (Latin):
sa. neq ullo modo cõiuncta intelligi lio&. Ita sit: ut non
item in oratione dicitur ut ĩuersu numerus extet. idq
quod or numerosum ĩ oratione dicitur. non semꝑ numo
fiat: sed non nunꝗͣ aut cõcinnitate aut constructione uer¬
boꝵ:. ita si numerus orationis quaeritur qui fit omnis ẽ.
sed alius alio melior atq aptior: si locus in omni parte:
uerboꝵ. si unde oruis sit ex aurium uoluptate: si cõ¬
ponendoꝵ rauo dicetur alio loco quia ꝑtin& adusum. q̃
pars quarta & extrema nobis ĩ diuidendo fuit: si ad quã
rem adhibeatur ad delectationem: siquando semꝑ: si quo
loco ĩ tota continuatione uerboꝵ: si quae res efficiãt uolup¬
tatem cademq ĩ uersibis. Quoꝵ modum notat ars. sed
aures ipse tacito eum sensum sine arte defsiniunt. Saus
multa de natura. Sequitur usus de quo est accuratius
disputandum. ĩ quo quaesitum est ĩ toto ne ĩ circuitu

Expanded text:
sa neque nullo modo coniuncta intellegi licet. Ita fit ut non sa neque nullo modo coniuncta intellegi licet. Ita fit ut non item in oratione ut in versu numerus exstet idque quod numerosum in oratione dicitur non semper numero fiat, sed non numquam aut concinnitate aut constructione verborum. ita si numerus orationis quaeritur qui sit, omnis est, sed alius alio melior atque aptior; si locus, in omni parte verborum; si unde ortus sit, ex aurium voluptate; si componendorum ratio, dicetur alio loco, quia pertinet ad usum, quae pars quarta et extrema nobis in dividendo fuit; si ad quam rem adhibeatur, ad delectationem; si quando, semper; si quo loco, in tota continuatione verborum; si quae res efficiat voluptatem, eadem quae in versibus, quorum modum notat ars, sed aures ipsae tacito eum sensu sine arte definiunt. satis multa de natura; sequitur usus, de quo est accu- ratius disputandum. In quo quaesitum est in totone cir- cuitu
Abbreviated transcription (Latin):
loco respondeat: Quoꝵ descriptus ordo alias alia tẽmi¬
natione concluditur: atq omnia illa & prima & me¬
dia illa uerba spectare debent ad ultimum. ĩterdum
enim cursus est ĩ oranone ĩcitanor: interdum modera¬
ta ĩgressio: ut iam a principio uidendum sit quẽ admo¬
dum uelif uenire ad extremũ: nec ĩ numeris magis ꝗͣ in
reliquis ornamentis orationis. cadem cum faciamus gui ae poe¬
ctatio ĩ collocanone uerboꝵ. Ternae autem sunt uiriusq pã¬
tes uerboꝵ. translatum nouum: priscum. Nam de: ꝓpis
nihil hoc loco dicimus. Collocationes autem ce quas diximꝰ.
compositio: concinnitas. numerus. sed ĩ uiroq frequenn oes
sunt & liberiores poctae. Nam & iransferunt uerba cũ
crebrius: tum & audacius: & priscis libentius utuntur &
liberius nouis qđ iddem fit ĩ numeis. ĩ quibus quasi neces¬
sitati parere coguntur. sed tamen haec nec minus esse diuer¬

Expanded text:
loco respondeant; quorum di- scriptus ordo alias alia termiloco respondeant; quorum di- scriptus ordo alias alia terminatione concluditur. Atque omnia illa et prima et media verba spectare debent ad ultimum. interdum enim cursus est in oratione incitatior, interdum moderata ingressio, ut iam a principio videndum sit quem ad modum velis venire ad extremum. Nec in numeris magis quam in reliquis ornamentis orationis, eadem cum faciamus quae poectatio in conlocatione ver- borum. ternae autem sunt utriusque partes: verborum translatum, novum, priscum-nam de propriis nihil hoc loco dicimus—; conlocationis autem eae quas diximus, com- positio, concinnitas, numerus. sed in utroque frequen- tiores sunt et liberiores poetae; nam et transferunt verba cum crebrius tum etiam audacius et priscis libentius utuntur et liberius novis. Quod idem fit in numeris, in quibus quasi necessitati parere coguntur. Sed tamen haec nec nimis esse diver
Abbreviated transcription (Latin):
orationis clausa & terminata est: quod uoluptate
aurium iudicatur. Sol & autem quaeri toto ne ĩ am¬
bitu uerboꝵ numeri tenendi sint: an ĩ primis pa̾ti¬
bus atq ĩ extremis: pleriq enim censent cade᷑ tan¬
tum numerose oportere terminariꝙ sententiam. Est
autem ut id maxime deceat: non id solum: ponẽ¬
dus est enim ille ambitus non abii ciendus. Quare
cum aures extremum semꝑ expectent: ĩ eoq acꝗe¬
scant. id uacare numero non oport&. sed ad hunc e¬
xitum tamen a principio ferri deb&. uerboꝵ illa com¬
praehensio. & tota a capite ita flueͬ. ut ad ex tremum ⁊¬
ueniens ipsa consistat. Id autem bona disciplina exerci¬
tatis: qui & multa scripserint. & quaecumq &̃ sine
scripto dicerent: similia scriptoꝵ effecerint: non erit
difficilimum. Ante enim circũscribitur mente sen¬
tenna. confestimq uerba cõcũrunt: quae mens eadem
qua nihil est celeruis. staum dimitat: ut suo quodq

Expanded text:
orationis clausa et ter- minata est, quod voluptate orationis clausa et ter- minata est, quod voluptate aurium iudicatur. solet autem quaeri totone in ambitu verborum numeri tenendi sint an in primis partibus atque in extremis; plerique enim censent cadere tantum numerose oportere termi- narique sententiam. Est autem, ut id maxime deceat, non ut solum; ponendus est enim ille ambitus, non abiciendus. Qua re cum aures extremum semper exspectent in eoque acquiescant, id vacare numero non oportet, sed ad hunc exitum iam a principio ferri debet verborum illa compre- hensio et tota a capite ita fluere, ut ad extremum veniens ipsa consistat. id autem bona disciplina exercitatis, qui et multa scripserint et quaecumque etiam sine scripto dicent similia scriptorum effecerint, non erit difficillimum. Ante enim circumscribitur mente sententia confestimque verba concurrunt, quae mens eadem, qua nihil est celerius, statim dimittit, ut suo quodque
Abbreviated transcription (Latin):
industria: quae larebit eo magis: si & uerboꝵ &
sentennaꝵ ponderibus utemur. Nam qui auduĩt
haec duo animaduertunt & iocunda sibi censent.
uerba dico & sententias: eaq dum animis attentis
admirantes excipiunt: fugit eos & p̃teruolat numerus.
qui tamen si abess&. illa ipsa dectarent. Nec uoͣ minus
is cursus est numeroꝵ orationis dico. Nam est longe ali¬
ter ĩuersibus: nihil ut fiat extra modum: nam id qui¬
dem ess& poema: sed omnis nec claudicans: nec qua¬
si fluctuans: & aequaliter constanterq ĩgrediens nuo¬
sa habetur oratio. Atq id in dicendo putatur: nõ qđ
accedit: Quo &̃ difficilius est oratione uti ꝗͣ uẽsib
qđ ĩ illis certa quaedam & deffinita lex est : quamt
sequi sit necesse. In dicendo autem nihil est ꝓpositũ:
nisi ut ne ĩmoderata aut angusta aut dissoluta: au
fluens sit oratio. Itaꝙ nõ sunt ĩea tanꝗͣ tibicini ꝑ¬
cussionum modi: sed uniuersa compraebensio & spẽs

Expanded text:
industria; quae latebit eo magis, si et verborum et industria; quae latebit eo magis, si et verborum et sententiarum ponderibus utemur. Nam qui audiunt haec duo animadvertunt et iucunda sibi censent, verba dico et sententias, eaque dum animis attentis admirantes excipiunt, fugit eos et prae- tervolat numerus; qui tamen si abesset, illa ipsa delecta- rent minus. nec vero is cursus est numerorum—orationis dico, nam est longe aliter in versibus—, nihil ut fiat extra modum; nam id quidem esset poema; sed omnis nec claudicans nec quasi fluctuans sed aequabiliter constanter- que ingrediens numerosa habetur oratio. Atque id in dicendo numerosum putatuaccedit; quo etiam difficilius est oratione uti quam versibus, quod in illis certa quaedam et definita lex est, quam sequi sit necesse; in dicendo autem nihil est propositum, nisi ut ne immo- derata aut angusta aut dissoluta aut fluens sit oratio. Itaque non sunt in ea tamquam tibicini percussionum modi, sed universa comprehensio et species
Abbreviated transcription (Latin):
si semꝑ usdem uteremur. quia nec numerosa. esse
ut pcema. neꝙ extra numeꝵ: ut sermo uulgi est.
debe& orano. Alteꝵ nimis est uincium. ut de ĩ du¬
stria factum appareat. Alteꝵ nimis dissolutũ: ut¬
puagatum. ac uulgare uideatur: ut ab altero nõ
delectere: alteꝵ ocderis. Sit igitur ut supradixi
ꝑmixta & temꝑata numeis nec dissoluia nec to¬
ta numerosa peane maxime. qm̃ optimus auctõ
ita cens. sed reliquis & numeris quos ille pote¬
rit tempata. Quos autem numeros cum quibus
tanꝗͣ purpuram misceri oporteat: nuc dicendũ
est. Atq & quibus oratonis generibus sint: ꝗ ꝙ
accomodatissimi. Iambus enim freq̃nassimus est
ĩ us quae demisso atꝙ humili sermone dicuntur
Pean autem ĩ am plio̾ribus ĩ uiroco daptylus tita
ĩ uaria & perpetua oratione hi sunt ĩterseꝵ
miscendi & tempandi. sic minime aĩaduertetur
delectationis autupium: & quadrandae oratioĩs

Expanded text:
si semper isdem uteremur, si semper isdem uteremur, ut poema, neque extra numerum, ut sermo vulgi est, debet oratio; alterum nimis est iunctum, ut de industria factum appareat, altepervagatum ac vulgare videatur; ut ab altero non delectere, alterum oderis—; sit igitur, ut supra dixi, permixta et temperata numeris nec dissoluta nec tota numerosa, paeane maxime, quoniam optimus auctor ita censet, sed reliquis etiam nu- meris, quos ille praeterit, temperata. quos autem numeros cum quibus tamquam purpuram misceri oporteat nunc dicendum est atque etiam quibus orationis generibus sint quique accommodatissimi. Iambus enim frequentissimus est in eis quae demisso atque humili sermone dicuntur; paean autem in amplioribus, in utroque dactylus. Itaque in varia et perpetua oratione hi sunt inter se miscendi et temperandi. Sic minime animadvertetur delectationis aucupium et quadrandae orationis
Abbreviated transcription (Latin):
dixi tantũ modo comoditans habuerunt rationẽ. nł¬
lam dignitatis. lambus enim & daptilus ĩ uersum ca¬
dunt maxime: itaq ut uersum fugimus ĩ oratiõe
sic hi sunt cui tandi continuati pedes. Aliud enim
quiddam oranio: nec quicꝗͣ inimicinus ꝗͣ illa uer¬
sibus. Pean autem minime est aptus ad uersum.
qđ libentius eum recoepit orano. Ephorus uo ne ⁊¬
spondeum quidem quem fugit. intelligit esse aequa¬
lem daptilo. Quȩ ꝓbat. syllabis enim metiendos
pedes non ĩteruallis existimat: qđ iddem facit in
trocheo qui temporibus & interuallis est par iam¬
bo: sed eo uitiosum ĩ oratione. si ponatur extremus:
qđ uetba melius ĩ syllabis & longiores cadunt. Arꝙ
haec quae sunt apud aristotelen cadem a theo phra¬
sto theodecteq & peane dicuntur. Ego autem sen¬
tio omnis ĩ oratione esse quasi ꝑmistos & cõfusos
pedes. Nec enim effuge᷑ possemus animaduersionẽ.

Expanded text:
dixi tantum modo commoditatis habuerunt rationem, nudixi tantum modo commoditatis habuerunt rationem, nullam dignitatis. iambus enim et dactylus in versum cadunt maxime itaque ut versum fugimus in oratione, sic hi sunt evitandi continuati pedes; aliud enim quiddam est oratio nec qicquam inimicius quam illa versibus; paean autem minime est aptus ad versum, quo libentius eum recepit oratio. Ephous vero ne spondeum quidem, quem fugit, intellegit esse aequalem dactylo, quem probat. Syllabis enim metiendos pedes, non intervallis existimat; quod idem facit in trochaeo, qui temporibus et intervallis est par iambo, sed eo vitiosus in oratione, si ponatur extremus, quod verba melius in syllabas longiores cadunt. Atque haec, quae sunt apud Aristotelem, eadem a Theophrasto Theodecteque de paeane dicuntur. ego autem sentio omnis in oratione esse quasi permixtos et confusos pedes, nec enim effugere possemus animad- versionem,
Abbreviated transcription (Latin):
orationem: neutam temꝑatam: seđ & illi priores errãt̃.¬
& ephorus ĩ culpa est. Nam & qui peana praetereunt:
nõ uident mollissimũ a sese numeꝵ eundẽq am plissimũ
praeteriri. Qđ longe aristoteli uidetur secus: quĩ uidi¬
cat heroum numerum grandiorem ꝗͣ desider& soluta
oratio. lambum autem nimis e uulgari esse sermone.
ta. neq humilem neq abiectam orationem nec nimis
altam & ex aggeratam ꝓbat. Plenam tamen eam ułt
esse grauitanis: ut eos qui audient: ad maiorem admira¬
nonem possit traduce᷑. Trocheum autem qui est eodẽ
spatio quo choreus: cordacem appellat: quia contracto
&hreuitas dignitatem non habeat. ita peana ꝓbat.
eoq ait uti omnes: sed ipsos non sentire: cum utantur.
Esse autem tertium ac medium inter illos: sed ita factos
eos pedes esse: ut ĩcis singulis modus insit: aut sex q
plex: aut duplex: aut par. Itaꝙ illi de quibus ante

Expanded text:
orationem, neutram temperatam. sed et illi priores errant eorationem, neutram temperatam. sed et illi priores errant et Ephorus in culpa est. Nam et qui paeana praetereunt, non vident mollissimum a sese numer m eundemque amplissimum praeteriri. Quod longe Aristoteli videtur secus, qui iudicat heroum numerum grandiorem quam desideret soluta oratio, iambum autem nimis e vul- gari esse sermone. Ita neque humilem et abiectam oratio- nem nec nimis altam et exaggeratam probat, plenam tamen eam vult esse gravitatis, ut eos qui audient ad maiorem admirationem possit traducere. trochaeum autem, qui est eodem spatio quo choreus, cordacem appellat, qia con- tractio et brevitas dignitatem non habeat. Ita paeana pro- bat eoque ait uti omnis, sed ipsos non sentire cum utantur; esse autem tertium ac medium inter illos, et ita fatos eos pedes esse, ut in eis singulis modus insit aut sesqui lex aut duplex aut par. Itaque illi de quibus ante
Abbreviated transcription (Latin):
ne accidat obseruari nec potest: nec necesse est. Sed
tamen hie corrector ⁊̃ eo ipso loco: quo repraebendit. ut
a me aĩaduersum est studoose ĩquirenti ĩ eum ĩmittit.
ĩ prudens ipse senarium. Sit igitur hoc cognitum ĩ solu¬
tis & uerbis ĩ esse numeros: eosdẽq esse oratoios qui sit̃
poetici. Sequitur ergo: ut qui maxime cadant ĩ ora¬
tionem aptam numeri uidendum sit. Sunt enim ꝗ
iambitum putent: qđ sit orationi similimus. qua de
causa fieri: ut is potissimum ꝓpter similitudinem ueiͣ¬
tatis adhibeatur in fabulis: quod ille dapulicus nume¬
rus exametroꝵ magniloquentiae sit accomodatior. Epho¬
rus autem lenis ipse orator. sed ꝑfectus ex optima disci¬
plina peana sequitur: aut daptilum. fugit autẽ spon¬
deum & trocheum. Quod enim pean hab& tris br̾euis.
daptlus autem duas breuitate & celeritate syllabaꝵ
fier&: alteram nimis ĩcitatam: alteram nimis tardã

Expanded text:
ne accidat observari nec potest nec necesse est. Sed ne accidat observari nec potest nec necesse est. Sed tamen hic corrector in eo ipso loco quo reprehendit, ut a me animum adversum est studiose inquirente in eum, immittit imprudens ipse senarium. Sit igitur hoc cognitum in solutis etiam verbis inesse numeros eosdemque esse oratorios qui sint poetici. sequitur ergo ut qui maxime cadant in orationem aptam numeri videndum sit. Sunt enim qui iambicum putent, quod sit orationis simillimus, qua de causa fieri ut is potissimum propter similitudinem veritatis adhibeatur in fabulis, quod ille dactylicus numerus hexametrorum magniloquentiae sit accommodatior. Ephorus autem, levis ipse orator et profectus ex optima disciplina, paeana sequitur aut dactylum, fugit autem spondeum et trochaeum. Quod enim paean habebat tris brevis, dactylus autem duas, brevitate et celeritate syllabarufieri alteram nimis incitatam alteram nimis tardam
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ĩcide uoͬ omnis ĩ orationẽ: etiam ex hoc ĩtelligi
põt: quod uersus sape ĩ oratione ꝑ ĩprudẽnnam dicim᷑.
quod uehementer est iutiosum. Sed non attendimus ne¬
ꝙ ex audimus nos metipsos. senarios uo᷑ & hipponatte¬
os effugeͣ uix possumus. Magnam enim partem exiã¬
bis nostra constat oratio. Sed tamen eos uersus facile
cognoscit auditor. sunt enim usitatissimi: inculca¬
mus autem ꝑ ĩprudennam. Saepe & minus usitatos:
sed tamen uersus uinosum genus & longa aĩmi ꝓuisio¬
ne fugiendum. Fegit ex multis is aerati libris .xxx. for¬
tasse uersus hieronymus ꝑipatencus ĩ primis nobilis. pleros¬
ꝗ senarios. sed & anapesta. Quo quid potest esse turpius:
& si ĩ eligendo fecit malinose: prima enim sillaba dem¬
pta ĩ primo uerbo sententiae postremum ad uerbum. pri¬
mam rursus sẏllabam adiunxit insequentis. Itaq faç¬
tus est anapestus is qui aristo phaneus nominatur. Qđ

Expanded text:
dum. Incidere vero omnis in orationem etiam ex hoc intellegi dum. Incidere vero omnis in orationem etiam ex hoc intellegi potest, quod versus saepe in oratione per imprudentiam dicimus. Est id vehementer vitiosum, sed non attendimus neque exaudimus nosmet ipsos; senarios vero et Hipponacteos effugere vix possu- mus; magnam enim partem ex iambis nostra constat oratio. Sed tamen eos versus facile agnoscit auditor; sunt enim usitatissimi; inculcamus autem per imprudentiam saepe etiam minus usitatos, sed tamen versus: vitiosum genus et longa animi provisione fugiendum. elegit ex multis Iso- crati libris triginta fortasse versus Hieronymus Peripateticus in primis nobilis, plerosque senarios, sed etiam anapaestos; quo quid potest esse turpius? Etsi in legendo fecit malitiose; prima enim syllaba dempta ex primo verbo sententiae postremum ad verbum primam rursus syllabam adiunxit insequentis sententiae; ita factus est anapaestus is qui Aristophaneus nominatur; quod
Abbreviated transcription (Latin):
bus implicata atq ꝑmixta oratio. qm̃ tum stabilis ẽ
tum uolubilis: necesse est huiusmodi naturam numeis
contineri. Nam circuitus ille quem saepe iam dixim᷑
ĩcitatior numero ipso fertur & labitur: quoad ꝑue¬
niat ad finem & ĩsistat. ꝑspicuum est igitur muis
adstrictam orationem esse debere: carere uersibus:
sed ei numeiͣ poctici ne sint. an ex alio gne quodam
deinceps est uidendum. Nullus est igitur niimerus
extra poeticos: ꝓpter ea qđ definita sunt gnã nuoꝵ
Lam omnis talis est: ut unus sit ẽ tribus. Pes enim ꝙ
adhibetur ad numeros: partitur in tria: ut necẽs¬
se sit partem pedis aut aequalem esse alteri parti
aut altero tanto aut sex quae esse maiorem. Ita fu
equalis daptilus. duplex iambus: sex qui pean. Qui
pedes t̃ orationẽ non cadc qui possunt: quibus ordine
locans: quod efsicitur numerosum sit necesse est. Sed
quaeritur quo numero: aut quibus potissimum situtẽ¬

Expanded text:
bus implicata atque permixta oratio quoniam tum stabilis est bus implicata atque permixta oratio quoniam tum stabilis est tum volubilis, necesse est eius modi vi naturam numeri contineri. Nam circuitus ille, quem saepe iam diximus, incitatior numero ipso fertur et labitur, quoad perveniat ad finem et insistat. Perspicuum est igitur numeris astrictam orationem esse debere, carere versibus. sed hi numeri poeticine sint an ex alio genere quodam deinceps est videndum. Nullus est igitur numerus extra poeticos, propterea quod definita sunt genera numerorum. Nam omnis talis est, ut unus sit e tribus. Pes enim, qui adhibetur ad numeros, partitur in tria, ut necesse sit partem pedis aut aequalem esse alteri parti aut altero tanto aut sesqui esse maiorem. Ita fit aequalis dactylus, duplex iambus, sesquiplex paean; qui pedes in orationem non cadere qui possunt? quibus ordine locatis quod efficitur numerosum sit necesse est. sed quaeritur quo numero aut quibus potissimum sit uten
Abbreviated transcription (Latin):
ant oianonem uerboꝵ numeroꝵ ꝙ iõcunditas. In ue¬
ut caeteris in caeteris rebus necessitas in uenta antiqo¬
ra sunt qͣ uoluptats. Itaq & herodotus & eadem sũpe¬
rior quae cetas numero caruit: nisi quando teme̾ ac̾ for¬
tuito. Et scriptores ꝑueteres de numero nihil omĩo:
de oratione praecepta multa nobis reliquaerũt. Nam
quod & facilius est & magis necessarium: id semp an¬
te cognoscitur. Itaq translata aut facta. aut iuncta
uerha facile sunt cognita: quia sumebannr e con¬
suetudine: quotidianoq sermone. Numerus autem
non modo de ꝓmebatur: neq habebat aliquam necessi¬
tudinem aut cognationẽ cum oranone. Itaq serius ali¬
quanto notatus & cognitus: quasi quandam palestram
& extrema liniamenta orationi attulit. qđ & si &
angusta quadam atq concisa & alia cõlatata & dif
fusa oratio: necesse est id non litteraꝵ accede᷑ natu¬
rae: sed ĩterualloꝵ longoꝵ & breuium uarietate qui¬

Expanded text:
ant orationem, verborum numerorumque iucunditas. In verant orationem, verborum numerorumque iucunditas. In verut ceteris in rebus necessitatis inventa antiquiora sunt quam voluptatis. itaque et Herodotus et eadem superiorque aetas numero caruit nisi quando temere ac fortuito, et scriptores perveteres de numero nihil omnino, de oratione praecepta multa nobis reliquerunt.—nam quod et facilius est et magis necessarium, id semper ante cognoscitur—ita translata aut facta aut coniuncta verba facile sunt cognita, quia sumebantur e consuetudine cotidianoque sermone. Numerus autem non domo depromebatur neque habebat aliquam necessitudinem aut cognationem cum oratione. Itaque serius aliquanto notatus et cognitus quasi quandam palaestram et extrema liniamenta orationi attulit. quod si et angusta quaedam atque concisa et alia est dilatata et fusa oratio, necesse est id non litterarum accidere natura, sed intervallorum longorum et brevium varietate; qui
Abbreviated transcription (Latin):
renda sit. Esse gͦ ĩ oratione numeꝵ quendam nõ est
difficile cognoscere: si cur id accidit reꝑire nequaeamus.
N eꝙ enim ip̃se uersus ratione est cognitus: sed nanira atꝙ
sensu quem dimensa ratio docuit: quid acciderit itat
notatio naturae: & aĩaduersio peperit artem: sed ĩ uer¬
sibus res est apertior: ꝗͣ ꝗͣ & a modis quibusdam can¬
tu remota soluta esse iudeatur oratio: maximeq id ĩ
optimo quo eoꝵ poetaꝵ qui lyrici a graecis nominã¬
tur: quos cum cantu spoliaueris: nuda poene reman&
oratio. Quoꝵ similia sunt quaedam apud nostros ue¬
lut ille ĩthieste: Quẽnam te esse dicam qui tarda
ĩ senectute: & quae sequuntur: quae nisi cum tibicẽ
accessit: orationis sunt solutae similima: At comi¬
coꝵ senarii ꝓpter similitudinẽ sermonis sic sape st̃
possit: quo est ad ĩueniendum difficilior ĩ oratione
numerus ꝗͣ ĩuersibus. Omnino duo sunt quae cõdi¬

Expanded text:
renda sit. esse ergo in oratione numerum quendam non est renda sit. esse ergo in oratione numerum quendam non est difficile cognoNeque enim ipse versus ratione est cognitus, sed natura atque sensu, quem dimensa ratio docuit quid accideret. Ita notatio naturae et animadversio peperit artem. Sed in versibus res est apertior, quamquam etiam a modis quibusdam cantu remoto soluta esse videtur oratio maximeque id in optimo quoque eorum poetarum qui lurikoi\ a Graecis no- minantur, quos cum cantu spoliaveris, nuda paene remanet oratio. quorum similia sunt quaedam etiam apud nostros, velut illa in Thyeste: quemnam te esse dicam? qui tarda in senecta et quae sequuntur; quake, nisi cum tibicen accessit, orationis sunt solutae simillima. At comicorum senarii propter similitudinem sermonis sic saepe sunt ellegi possit. Quo est ad inveniendum difficilior in oratione numerus quam in versibus. omnino duo. sunt quae condi
Abbreviated transcription (Latin):
munes ne sint omĩ gn̾e oranonis: qm̃ aliud gẽnus ẽ nã¬
randi: aliud ꝑsuadendi. aliud docendi. An dis pares nui.
cuiq orationis gni accomodentur: si omẽs. qui sint: si dis¬
pares : quid intersit: & cur : non aeque in oratione at¬
q ĩuersũ numerus appareat. Deinde quod dicitur in
oratione numerosum: id utrum numero solum efficiat᷑
an cẽ uel compositione quadam uł gene᷑ uerboꝵ. an ẽ
suum cuiusq: ut numerus interuallis: composito uocib
genus ipsum uerboꝵ quasi quaedam forma & lumine
orationis appareat: sitq omnium fons compositio: ex eaq
& numerus efficiatur: & ea quae dicuntur orationis qͣ¬
si formae & lumina quae ut dixi graeci uocant sche¬
mata. At non est unum nec iddem quod uoce iocũdũ
est. qđ moderatione absolutum: & qđ illuminatum
troq differt: quae tota seruit grauitati uocum aut sua¬
uitati. Haec igitur fere sunt ĩ quibus rei natura quae¬

Expanded text:
munesne sint omni generi orationis—quoniam aliud genus est narmunesne sint omni generi orationis—quoniam aliud genus est narrandi aliud persuadendi aliud docendi—an dispares numeri cuique orationis generi accommodentur; si communes, qui sint; si dispares, quid intersit, et cur non aeque in oratione atque in versu numerus appareat. deinde, quod dicitur in oratione numerosum, id utrum numero solum efficiatur, an etiam vel compositione quadam vel genere verborum; an sit suum cuiusque, ut numerus intervallis, compositio vocibus, genus ipsum verborum quasi quadam forma et lumine orationis appareat, sitque omnium fons compositio ex eaque et numerus efficiatur et ea quae dicuntur orationis quasi formae et lumina, quae, ut dixi, Graeci vocant sxh/mata. at non est unum nec idem quod voce iucundum est et quod moderatione absolutum et quod inluminatum troque differt, quae tota servit gravitati vocum aut suavitati. Haec igitur fere sunt in quibus rei natura quae
Abbreviated transcription (Latin):
monis est: sed artis intumae. Quaeri enim potest: qui sit
orationis numerus. & ubi sit posinis & natus. ẽ quo & is u¬
nus ne sit an duo an plures. quaꝙ ranone componatur:
& ad quam rem. & quando & quo loco & quẽadmodumt
adhibitus aliquid uoluptans afferat: sed ut plerisq rebus.
sic ĩ hac duplex est consideranda uia. Quaꝵ altera est lon¬
gior: breuior altera: cadem & planior. Est autẽ Iongioris pͥ¬
ma illa questio sit ne omĩno ulla numeosa orano: quibus¬
dam enim non uidetur: quia nihil insit in ea certi. ut ĩ
uersibus: & quod ipsi qui affirment esse eos numeros: ra-¬
nonem cur sint non quaeant reede. Deinde sisit nume:¬
rus in oratione qualis sit aut quales: & ẽ poeticis ne nuis
an ex alio gne̾ quodam: & si e poeticis. quis eoꝵ sit aut ꝗ:
Namq alus unus modo: alii plures: alii omnes udem ui¬
dentur. Deinde quicunq sunt: sue unus siue plures: cõ¬

Expanded text:
monis est, sed artis intimae. Quaeri enim potest, qui sit monis est, sed artis intimae. Quaeri enim potest, qui sit orationis numerus et ubi sit positus et natus ex quo, et is unusne sit an duo an plures quaque ratione componatur et ad quam rem et quando et quo loco et quem ad modum adhibitus aliquid voluptatis adferat. sed ut in plerisque rebus sic in hac duplex est considerandi via quarum altera est longior, brevior altera, eadem etiam planior. est autem longioris prima illa quaestio sitne omnino ulla numerosa oratio; quibusdam enim non videtur, quia nihil insit in ea certi ut in versibus, et quod ipsi, qui adfirment esse eos numeros, rationem cur sint non queant reddere. Deinde, si sit numerus in oratione, qualis sit aut quales, et e poeticisne numeris an ex alio genere quodam et, si e poeticis, quis eorum sit aut qui; namque aliis unus modo aliis plures aliis omnes idem videntur. Deinde, quicumque sunt sive unus sive plures, com