comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diceret retessurũ locutus ẽ adeos dicens. Sime dilexis setis:
gauderetis qm̃uado ad patrẽ. Vicons etostendens cũcari quosdi¬
ligimus desaeculo exeunt gaudendum eẽ potius quã dolendum
uius rei memor beatus apostolus paulus inepiscolasua poriit
et dicit: Mihi uiuere xp̃s ẽ et morilucrũ : Lucrũ maximum cõpu¬
tans iam saeculi laqueis non teneri lamnullis concupiscentiis¬
etuitus carnis obnoxiũ fieri exeptũ prossuris agentibus & ue¬
nenatis diuboli faucibus liberatum. Adletitia salutis aeter ticxp̃o
uocante ꝓficisci: Sugitur in xp̃ocredimus. fidẽ uerbis et pro¬
missis eius habeamus et noumorituri inaeternum ad xp̃m̃
cum quo uicturi etregnaturi. semper sumus leta securitate
ꝓpmaneamus. Quod interim morimur adimmortalitatem
mortis trans gredimur. nec potest uita aeterna succedere
nisi hinc contigeritexire. Non ẽ exitus iste sed transitus :¬

Expanded text:
diceret recessurum, locutus est ad eos dicens: si me dilexissetis, diceret recessurum, locutus est ad eos dicens: si me dilexissetis, gauderetis quoniam uado ad patrem, docens et ostendens, cum cari quos diligimus de saeculo exeunt, gaudendum potius quam dolendum. cuius rei memor beatus apostolus Paulus in epistula sua ponit et dicit: mihi uiuere Christus est et mori lucrum, lucrum maximum computans iam saeculi laqueis non teneriet vitiis carnis obnoxium fieri, exemptum pressuris urgentibus, et venenatis diaboli faucibus liberatum, ad laetitiam salutis aeternae Christo vocante proficisci. « Si igitur in Christo credimus, fidem missis ejus habemus, et non morimur in aeternum, ad Christum, cum quo et victuri et regnaturi semper sumus, laeta securitate veniamus. XXII. Quod interim morimur, ad immortalitatem morte transgredimur; nec potest vita aeterna succedere, nisi hinc contigerit exire. Non est exitus iste, sed transitus
Abbreviated transcription (Latin):
ui derit xp̃m quae cecitas animi. quae dementia . ẽ amare
pressuras et poenas. et lacrimas mundi et non festinare :¬
potius ad gaudium qđ numquã possit auferri: Hoc aut fit:
qui uerax ẽ cuius sermo credentibus aeternus etfirmus e.
Sitibi uirgrauis & laudubilis. aliquid pollicet᷑us. huberes
pollicent fidem neste falli aut decipi ab eo crederes quẽ
stare insermonibus atquel nactibus suisscires. Oscecum
loquitur et cumente incredula ꝑfidus fluctuas. : ds̃ de hoc
mundo recedenti. immortalitatem atque aeternitatẽ
pollicetur et dubitas hoc ẽ omnino dm̃ nonnosse hoc ẽxpim
credendi magis trum peccato incredulitatis offendere:
hoc ẽ in ecđa constitutũ fidẽ indomofidei non hubere
Quantum ꝓsit exire desaeculo xp̃s ipsesalutis at quehutilitatisure
magisterõ stendit Quicũ discipuleius contristarentur quod seiã

Expanded text:
uiderit Christum, quae caecitas animi quaeue dementia est amare uiderit Christum, quae caecitas animi quaeue dementia est amare pressuras et poenas et lacrimas mundi et non festinare potius ad gaudium quod numquam possit auferri. Hoc autem fitqui uerax est, cuius sermo credentibus aeternus et firmus est. si tibi uir grauis et laudabilis aliquid polliceretur, haberes pollicenti fidem nec te falli aut decipi ab eo crederes quem stare in sermonibus adque in actibus suis scires. Deus tecum loquitur, et tu mente incredula perfidus fluctuaris ? Deus de hoc mundo recedenti inmortalitatem adque aeternitatem pollicetur, et dubitas? hoc est Deum omnino non nosse, hoc est Christum credendi magistrum peccato incredulitatis offendere, hoc est in ecclesia constitutum fidem in domo fidei non habere. Quantum prosit exire de saeculo Christus ipse salutis adque utilitatis nostrae magister ostendit: qui cum discipuli eius contristarentur, quod se iam
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpta ẽ Ira ex asperat. inflat suꝑbia uinulencia inuitat
inuidia concordiã rumpit. amicitiã zelus abscidit: Cogeris
maledicere : quod diuina lex prohibet : Compellis iurareꝰ
qđ nonlicet Tot ꝑsecutiones animus cotidie patitur : tot
periculis pectus urgetur: et delectat hic interdiabol gludios
diustare . Cũ magis concupiscendũ sit et obtandũ ad xp̃m subue¬
nientẽ uel ocius morte ꝓperare : ipso instruente & dicente nob
Amen amen dico uobis qm̃ uos plorabitis et plungetis seculum
autẽ gaudebit. Vostristeseritis sed triscitia ur̃a inletitiũ
ueniet: Quis non tristitia carere optet :: quis non adlecitiũ
uenire festinet quundo autẽ in letitiũ ueniat nr̃a tristitia
dñs denuo ipse declarat dicens Iterũ uidebouos et gaudebit
corurm̃. et gaudium uestrum nemo tollet auobis. Cumergo
xp̃m uidere gauderesit nec possit eẽ gaudium nr̃m Nisiquis

Expanded text:
contempta est, ira exasperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, contempta est, ira exasperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, inuidia concordiam rumpit, amicitiam zelus abscidit. cogeris maledicere quod diuina lex prohibet, conpelleris iurare quod non licet. Tot persecutiones cotidie animus patitur, tot periculis pectus; urgetur: et delectat hic inter diaboli gladios diu stare? cum magis concupiscendum sit et optandum ad Christum subueniente uelocius morte properare ipso instruente nos et dicente: amen amen dico uobis quoniam uos plorabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes eritis, sed tristitia uestra in laetitiam ueniet. quis non tristitia carere optet, quis non ad laetitiam uenire festinet ? quando autem in laetitiam ueniat nostra tristitia Dominus denuo ipse declarat dicens: iterum uidebo uos, et gaudebit cor uestrum et gaudium uestrum nemo auferet a uobis. cum ergo Christum uidere gaudere sit nec possit esse gaudium nostrum nisi quis
Abbreviated transcription (Latin):
macdus illio caronumn aumne pu
redictus doctor ait : Regnum dĩ fr̃s dilectis¬
simi esse coepit in proximo : Praemium uitae
et gaudium salutis aeternȩ et ꝑ petua letitia
etpossessio para drsi nuperꝰ amissa mundo transe¬
unte lamueniunt : Iam terrenis caelestia & magna
paruis et caducis aeterna succedunt: Quis hine aneneu¬
tatis et sollicitudinis locus est : quis inter haec trepidus
et mestus est pisi cuispes et fides de est: Ite midẽ doctor
post aliqua: Quid aliud inmundo quam pugna aduersus
diabolum cotidie geritur quã aduersus lacula eius
ettela conflistionibus assiduis dimicatur : Cũ auaritia
nobis cum impudicitia cumira cum ambitione c̃gres¬
sio est : Cum carnalibus uitiis cum ille cebris secula¬
ribus assidua et molesta luctatio est. Obsessamens
hominis et undique diaboli infestatione uallata : uix
occurrit singulis. uix resistit : Si auaritia ꝓstrata ẽ exurgit
libido: Silibido compressa ẽ. succedit ambitio Siambitio

Expanded text:
magnus illic charorum numerus Praedictus doctor ait: « Regnum Dei, fratres charissimi, esse coepit in proximo: praemium vitae, et gaudium salutis aeternae, et perpetua laetitia, et possessio paradisi nuper amissa, mundo transeunte, jam veniunt. Jam terrenis coelestia, et magna parvis, et caducis coelestia succedunt. Quis hic anxietatis et sollicitudinis locus est? Quis inter haec trepidus et moestus est, nisi cui spes et fides deest? » Item idem doctor post aliqua: « Quid aliud in mundo quam pugna adversus diabolum quotidie geritur, quam adversus jacula ejus et tela conflictationibus assiduis dimicatur? Cum avaritia nobis, cum impudicitia, cum ira, cum ambitione congressio est; cum carnalibus vitiis, cum illecebris saecularibus assidua et molesta luctatio est. Obsessa mens hominis, et undique diaboli infeoccurrit singulis, uix resistit: si auaritia prostrata est, exsurgit libido: si libido conpressa est, succedit ambitio: si ambitio
Abbreviated transcription (Latin):
ex fideuiuis Siuere in dño credis eur noncũ xp̃o futuris
etde dñi pollicitatione securus qđ ad xp̃m uocares acdꝑdito¬
etris ei quođ diabolo careas gratularis Cimeon dopiq:
ille iustus quiuere iustus fuit qui fide plena prȩceptadi
seruabat cumei diuinitus responsum fuis situ aapsee
iam pͥm de quosibi fueratante p̃dictũ. Quouiso seiuit se
dito moriturum. Lȩtus itaque demorte lamproximar
et deuicina accessione securus accepit in manus puerum
etbenedicons dm̃ exclumauit et dix̃: Nuncdimit tedue
oculimei salutare tuum dñe : Probans scilicet atque contes¬
tans tuncesse seruis dĩ pacem tunc liberam tunctranquillã
quietem quando deistius mundi turbinibus extrasti
sedis et securitatis aeternȩ portum petimus quando
ex functa hac morte ad inmortalitatẽ uenimus. ⁊lla est
enim nostrapax illa fida tranquillitas : Illa stabilis
firma et perpetua securitas: X QUIBUS EXCAUSS¬

Expanded text:
et fide uiuis, si uere in Deum credis, cur non cum Christo futurus et fide uiuis, si uere in Deum credis, cur non cum Christo futurus et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum uoceris amplecteris et quod diabolo careas gratularis? Simeon denique ille iustus qui uere iustus fuit, qui fide plena Dei praecepta seruauit, cum ei diuinitus responsum fuisset quod non sse iam Christum, de quo sibi fuerat ante praedictum: quo uiso sciuit se cito esse moriturum. laetus itaque de morte iam proxima et de uicina arcessitione securus accepit in manus puerum et benedicens Deum exclamauit et dixit: nunc diI:ųittis oculi mei salutare tuum . Probans scilicet atque contestans tunc esse servis Dei pacem, tunc liberam, tunc tranquillam quietem, quando de istius mundi turbinibus extracti, sedis et securitatis aeternae portum petimus, quando exfuncta vita hac, morte ad immortalitatem venimus. Illa est enim pax nostra, illa fida tranquillitas, illa stabilis et firma et perpetua securitas » . CA
Abbreviated transcription (Latin):
homo timens fugiens occultansse: ne i nueniatur ab inimico
Num quid agit ut non moriatur.: Sed ut pauloserius moriat᷑
Non accipit debitã securitatẽ sed prȩstolationẽ : Quantulba
diu differatur: ueniet quod differtur : Illã mortem
time amus secundã. quȩ istam carnis mortẽ excipit prima
Seruemus ergo sermonẽ dĩ infide ꝑuentur i ad spetiẽ quã a¬
cipiemus plenissima libertate: Dẽpatribus enim olim mortuis
tale res ponsum dñs iudȩis dedit: dicens Egosum ds̃ abrahã
et ds̃ i saac et ds̃ ia cob. non ẽ ds̃ mortuorũ sed uiuorũ Siergi
illiuiuunt laboremus sicuiuere ũt cumillis uiuere possint
cũmortui fuerimus Hoc ẽ enĩ illud: qđ dñsdicit. Quicre dit¬
nima donec resurgat. & caronumquam posteamoritura
eius ẽ mortẽ timere quiad xp̃m nolit ire Lius ẽ
ad xp̃mnolle lre qui se noncredit cumxp̃o incipes es
regnareo Scriptum õ iustum exfide uiuere + nu scrisris

Expanded text:
homo fugiens, timens, occultans se, ne inveniatur ab inimico? homo fugiens, timens, occultans se, ne inveniatur ab inimico? Nunquid agit ut non moriatur? non, sed ut serius paulo moriatur: non accipit debiti securitatem, sed praestolationem. Quamtumlibet diu differatur, veniet tamen quod differtur. Illam mortem timeamus secundam, quae istam carnis mortem excipit primam. Servemus ergo sermonem Dei in fide, perventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. De patribus enim olim mortuis tale Dominus responsum Judaeis dedit, dicens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Non est Deus mortuorum, sed vivorum . Si ergo illi vivunt, laboremus sic vivere, ut cum illis vivere mereamur, cum mortui fuerimus; hoc enim illud est, quod Dnima, donec resurgat et caro, nunquam postea morituraest enim mortem timere qui ad Christum nolit ire. eius est ad Christum nolle ire qui se non credat cum Christo incipere regnare. Scriptum est: iustum fide uiuere. si iustus es
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ istamors : relictq corporis depositio sarcine grauis
Sedsialia sarcina non portetur : qua homo ingehenna
pͣcipitatur: Deipsa ergo morte dñsdix̃ Mortẽ Ñ ui¬
debit in aeternũ qui sermonẽ meũ serua uerit : Expa¬
nultiꝑuerse timendo istam inciderunt in illũ. Distũ ẽ ali¬
quibus: Adorate idola: Qđ si non feceritis Interficiemini
Aut quẽ ad modum ille nabuchodo nosor dix̃ Si nonfecȩritis
mittemini in caminũ ignis ardentis. Multitimuer & adora¬
uerunt : nolentes mori mortui sunt. Timendo mortẽ i que non
euaditur. Inciderunt in mortẽ quũ euudere feliciter possent
Siistũ que nonȩuaditur infeliciter nontimerent : Natus es homo
moriturus es. Quu ibis ut non moriuris: Quid facias ut nonmn¬
riaris ut dñs tuus necessitate moriturũ te consoluretur uolun¬
tate mori dignatus ẽ : Quundo uides xpm mortuũ dedignaris
mori Ergo moriturus es Quo euadas hoc non hubes  Ho
sit crassitꝰ futurum est debitum .ẽ reddendũ: Quid ergo ait

Expanded text:
uid est ista mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennas praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dixit, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit. 12. Non expaus, multi perverse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur, infeles, moriturus es. Quo ibis ut non moriaris? Quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate te moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris mori? Ergo moriturus es; quo evadas hoc, non habes; hodie sit, cras sit, futurum est: debitum est reddendum. Quid ergo agit
Abbreviated transcription (Latin):
numquid xp̃o firmioros: quis hoc insanissimus dixerit .
quid ẽ ergo quod ille turbatus .ẽ. nisiquia infirmos insuo corpore
hoc e in sua et desia suȩ in firmitatis uoluntaria similitudine
turbantur. ipsum intueantur. ne hoc ipsose putantes reꝓbos
peiore desperationis morte absorbeantur: Quantũ ita que
bonorũ departicipatione diuinitatis eius expectare & sperari
debemus cuius nos et ꝑturbatio tranquillat & infirmitas¬
nueris extendes manustuas etalius tocinget et ducet quo nonuis
uidaliud nisi solutis acorpore uolebat ee cum xp̃o Sedsifi¬
eriposset sublata mortis molestia uitam concupis cebat
in firmitatis affectum quone mouult mori usque adoo natu
ralem ut eumipsibeato petro nec senectus auferre potuerit
cuidditum e cum senueris ducendus es quononuis Ac pindo
aioris quo amatur ille quicum sit uit anrã & ium mortem
uoluit ꝑ forre ꝓ nobis : Namsinulla esset mortis uel parua

Expanded text:
numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine  turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et nueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis , quid aliud nisi solutus a corpore volebat esse cum Christo? Sed si fieri posset, sublata mortis molestia, vitam concupiscebat infirmitatis affralem, ut eum beato Petro nec senectus auferre pcui dictum est, cum senueris, ducendus es quo non vis. Ac proamoris, quo amatur ille, qui, cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel parva
Abbreviated transcription (Latin):
e nauiga nemoriaris. et piger fuit : leuia ds̃ iubet ut in ae ternũ
uiuamus et oboedire neglegimus. Non tibi dr̃ dicit ꝑde quic quid
hubes ut uiuas exiguotẽ pore in labore sollicitus. sed da pauperi
unde hubes ut uiuas semo sine lubore securus. Accussant nos
amatores uitȩ tẽporalis. quã nec cũ uolunt. Nec quum di
uolunt hubent. Ꝙnos inuicẽ non accussamus tãpigritãte¬
pidi ad capossendũ uitã aeternã : quũ si uoluerimus habeb unt
cũ hubuerimus non ammittimus. Hanc autẽ mortẽ quãti

Expanded text:
est, Labora ne moriaris; et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum est, Labora ne moriaris; et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus; et obedire negligimus. Non tibi Deus dicit, Perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed, Da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quamdiu volunt habent: et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capessendam vitam aeternam, quam si voluerimus habebimus, cum habuerimus non amittemus; hanc autem
Abbreviated transcription (Latin):
homotimet & mortẽ anime pauci. Promorte carnis
ques ine dubio quando quȩ uentura ẽ currunt omnes
neueniat. inde ẽ qđ luborant. Laborat nemoriatur
homo moriturus. & non luborat ne peccet homo inae ternum
uicturus : Et cum laborat nemoriatur : sine causa luborat. Id eni
ait ut multũ mors disferatus non ut euadatur. Siautem
peccare nolit non laborabit et uiuet in aeternũ. Osi possemus ꝓci¬
tare homines et cũ ipsis pariter excitari ut tales essemus amatores uitȩ
pmanentis quales sunt homines amatores uite fugientis. Qui non
facit homo sub mortis periculo constitutus Gladio inpendente
ceruicibus prodiderunt homines quicquid sibi unde uiuerent serua¬
bant: Quis non continuo ꝑdit neꝑ cuteretur. et post ꝓditionẽ
fortasse ꝑcussus est. Quis ut non uiueret continuo p̃dere uoluit
unde uiuere uoluit: Fligens uitã mendicantẽ : quã celerem
mortẽ. Ouidictũ ẽ Nauiga nemoriaris et distulit : Cui dictũ

Expanded text:
homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo moriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moragit, ut multum mors differatur, non ut evadatur. Si autem peccare nolit, non laboravit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sumus vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur, et post proditionem fortasse percussus est? Quis non continuounde viveret, eligens vitam mendicantem quam celerem mortem? Cui dictum est, Naviga ne moriaris; et distulit? Cui dictum
Abbreviated transcription (Latin):
Connũquũ uero eadẽ luna &iũ ecđa accipitur. ꝓeo qđ sic ista a sole
Ita ecđa defectus habet &ortus Frequenter enĩ defestibus suis
decreuit et his meruit ampliuri dũ ꝑsecutionibus minuit marer
rio coronatur. Item sicut luna lurga ẽ roris et dux humentiu
subscantiarũ itaet ecđubaptismi ecp̃dicationum : Etque ad¬
modũ luna crescente crescunt & om̃s fructus atq: eaminuente
minuuntur. Nonuliter intelligimus et ecđam incuius incremento
ꝓficimus cumipsa. Cumuero persecutione patitur & minu¬
itur. et noscumilla patimur & minuimur
IIEM SICUI SENIEM IORMAS

Expanded text:
Nonnunquam vero eadem luna etiam Ecclesia accipitur, pro eo quod sicut ista a sole,Nonnunquam vero eadem luna etiam Ecclesia accipitur, pro eo quod sicut ista a sole,ita Ecclesia defectus habet et ortus. Frequenter enim defectibus suis crevit, et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur, et confessorum martyrio coronatur. Item sicut luna larga est roris et dux humentium substantiarum, ita Ecclesia baptismi et praedicationum. Et quemadmodum, luna crescente, crescunt omnes fructus, atque ea minuente, minuuntur; non aliter intelligimus et Ecclesiam, in cujus incremento proficimus cum ipsa. Cum vero persecutionem patitur et minuitur, et nos cum illa patimur et minuimur. 7. Item sicut septem formas
Abbreviated transcription (Latin):
dendo neq minuatur nisi ad solẽ ex parte alia ꝓpinquante ab illo
ergo acce p̃lumen & cũ subillo e. semꝑ exigua .ẽ. Eũ uero ab illo
longius abscesserit. fit ampla suoque ambitu plena. Sienĩ suo
lumine uteretur necesse erat semꝑ eũ ee ae quulẽ Nec die
tricesima exilem fieri & si suo lumine uteretur huius nũ quum
edipsis fieret. Geterũ quuntum ad intellectũ ꝑtinet misticũ
luna huius mundi spetiẽ tenet. Quiusicut ista menstruis cõpl&i¬
onibus deficit. Itamundus ad conflationõ tẽporũ currens cotidi¬
anis defectibus minuit. Luna quippe elementa sui uurie tate
diuersis cursibus desinit ut crescat. crescit ut desinat. Sedideo
alternis uicibus cõmutationẽ sideris rep̃sentat ut doceat homiñ
excrtu morituros et ex morte uicturos. At que ideo senescit
mortẽ corporũ prodit cũ augetur ae ternitatẽ indicat animarũ

Expanded text:
dendo, neque minuatur, nisi ad solem ex parte alia propinquando. Ab illo dendo, neque minuatur, nisi ad solem ex parte alia propinquando. Ab illo ergo accipit lumen, et cum sub illo est, semper exigua est; cum vero ab illo longius abcesserit, fit ampla, suoque ambitu plena. Si enim suo lumine uteretur, necesse erat semper eam esse aequalem, nec die XXX exilem fieri; et si suo lumine uteretur, hujus nunquam eclipsis fieret. 5. Caeterum, quantum ad intellectum pertinet mysticum, luna hujus mundi speciem tenet, quia sicut ista menstruis completionibus deficit, ita mundus ad conflationem temporum currens quotidianis defectibus cadit. Luna quippe elementi sui varietate diversis cursibus desinit ut crescat, crescit ut desinat. Sed ideo alternis vicibus commutationem sideris repraesentat, ut doceat homines ex ortu morituros, et ex morte victuros; atque ideo cum senescit, mortem corporum prodit; cum augetur, aeternitatem indicat animarum. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
etredire ad cornua donec poenitus nihilinealucis appareat. At contra
aliidicunt lunã non suo fulgere lumine : sed usole inciperelumen
Solonim illi loco superior .ẽ. Uinceuenit ut quando subillo ẽ parte
superiore luceat inferiore uero quã hubet adterras obscura sit
ũ uero ab illo discedere coeperit. in iuscretur &iũ a parte quũ hub&
adterras incipiens acornibus. Sicque paulatim sole longius discedemte
parsominis subcerior inluminatur. donec efficiutur quinta decima
luna Post dimidiũ aut̃ mense cũ ceperit ex alio semic irculo ꝓpinquuare
soli quunto mugis superiore parte in lustratur. Tantomagis ab ea
parte quã terris auertit p̃ potest excipere radios solis et propterea
uidetur decroscere : Illud certe manifestũ ẽ & cuiuis aduertent
facle cognitum qđ luna nonaugeatur adoculos nros nisi a sole reco¬

Expanded text:
et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. 3. At contra et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. 3. At contra alii dicunt lunam non suo fulgere lumine, sed a sole accipere lumen. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. Cum vero ab illo discedere coeperit, illustretur ex ea parte, quam habet ad terram, incipiens a cornibus. Sicque paulatim, sole longius discedente, pars omnis subterior illuminatur, donec efficiatur quintadecima luna. Post dimidium autem mensem, cum coeperit ex alio semicirculo propinquare soli, quanto magis superiore parte illustratur, tanto magis 31 ab ea parte quam terris avertit, non potest excipere radios solis, et propterea videtur decrescere. 4. Illud certe manifestum est, et cuilibet advertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros, nisi a sole rece
Abbreviated transcription (Latin):
sitione queritur inquid unde habeat lumen luna Que tamen opiniones
quulucet paulatim ad terras conuerti. Vt uideri a nobis possit. Etideo
prius quasi corniculato lumine fulg& Nã et siformes pilum ex parte
media candidã et ex parte obscurã. Tunce ã partẽ quũ obscura est
sicorã oculis habeas nihilcundoris aspicies. Cum ceperis illũ cundidũ
partẽ paulatim adoculos conuertere primũ ueluti cornua candoris
uidebis. Dehinc sensi crescit donec totapars candens opponatur oculis
et nihil obscurũ alterius partis uideatur quũ sidenuo pauluti conuer¬
teris Ancipit obscuritas apparere & cundor minui doneciterum
ad cornua redeat: Hacsitotus candor aboculis auertatur & solutterũ
obscura pars possit uideri qđ fieri dicunt. Cũlunȩ lumen iidȩ cur
crescere usque ad quintã decimũ &rursus usque ad trices imuminui

Expanded text:
sitione: « Quaeritur, inquit, unde habet luna lumen. Duae tantum opiniones sitione: « Quaeritur, inquit, unde habet luna lumen. Duae tantum opiniones qua lucet, paulatim ad terras converti, ut videri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculato lumine fulget. 2. Nam et si formes pilam ex parte media candidam, ex parte obscuram, tunc eam partem, quae obscura est, si coram oculis habeas, nihil candoris aspicies; cum coeperis illam candidam partem paulatim ad oculos convertere, primum veluti cornua candoris videbis; dehinc sensim crescet, donec tota pars candens opponatur oculis, et nihil obscurum alterius partis videatur; quam si denuo paulatim converteris, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, ac sic totus candor ab oculis avertatur, et sola iterum obscura pars possit videri. Quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque ad quintamdecimam, et rursus usque ad tricesimam minui,
Abbreviated transcription (Latin):
cenderit ex ipso &iũ nox cũ occiderit. Exipsomeñ ses & anni numerantur
ex ipse uicissitudinos tẽporũ fiunt. Etcũ sic iste ministerbonus gratus
aduicis situd ines tõ porũ moderandus: Tamoni ubi secundũ uoluntatẽ di
correptio mortulibus datur. Inacunde scit acrius et urit mundũ uehe¬
mentioribus flũmis et ꝑturbutur aer & pluga hominũ et corruptio
terris inititur et lues animantibus et pestilens pomnia mortalib
annus in dicitur. Qđ autẽ soloriens ꝑ austrum idẽ meridiunũ iter
hubet et decursa australi parte in uisibilis uudit in locumsuũ redieris
ustitie lumen non iux̃ nob̵ et solnon ẽ ortus nob̵ Timentibus aut̃ dnim
orietur soliustitie & sanitas in pennis eius sicut scriptũ ẽ. Malisuero
meridis nox ẽ. Sic̃ legitur dũ sustinent ipsi lumen falte suntillis
tenobirȩ dum sustinent᷑ fulgore in obscura noste ambulu uerur

Expanded text:
cenderit, ex ipso etiam nox cum occiderit; ex ipso menses et anni numerantur; cenderit, ex ipso etiam nox cum occiderit; ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt, et cum sit iste minister bonus, genitus ad vicissitudines temporum moderandas, tamen ubi secundum voluntatem Dei correptio mortalibus datur, incandescit acrius, et urit mundum vehementioribus flammis, et perturbatur aer, et plaga hominum, et corruptio terris injicitur, et lues animantibus, et pestilens per omnia mortalibus annus inducitur. 5. Quod autem Sol oriens per Austrum, id est, meridianum, iter habet, et decursa australi parte invisibilis vadit in locum suum rediens, t, dicent: Justitiae lumen non illuxit nobis, et Sol non est ortus nobis. Timentibus autem Dominum oritur Sol justitiae, et sanitas in pinnis ejus, sicut scriptum est. Malis vero meridie nox est, sicut legitur: Dum sustinent 30 ipsi lumen, factae sunt illis tenebrae; dum sustinent fulgorem, in obscura nocte ambulaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgit adborea Etita adorientẽ reuertitur. Hiemis aut̃ tẽpore ꝑplugam
meridiuanũ currit. Estate uero vII trioni uicinus ẽ. Sed quundo ꝑ
austrum currit : uicirior terre .ẽ. Quundo uero iuxta septentrione
sublimis ad tollitur. Cuiideo dr̃ diuersa cursus constituit loca &tem¬
pora nedum semꝑ in hisdẽ moraretur locis cotidiuno eauipore c̃sumer&
edut clemens ait diuersos accep̃ cursus quibus aeris tẽperies ꝓratione
tẽporũ dispensetur et ordo uicissitudinũ p̃mutationũq seruecur. Nudũ
ad superiora conscenderit: Vertẽ perat ubi autẽ ad sumũ cel uenerit
aestiuos accendit culores. Decedens rursus autumnũ temperiẽ red dit
Abiuero adinferiorẽ redierit circulo exgluciuli cõpage celirigorem
nobis yberni frigoris derelinquit exipso enim sunt hore ex ipso diescũas¬

Expanded text:
pergit ad Boream, et ita ad Orientem revertitur. Hiemis autem tempore per plagam pergit ad Boream, et ita ad Orientem revertitur. Hiemis autem tempore per plagam meridianam currit. Aestate vero Septentrioni vicinus est. Sed quando per Austrum currit, vicinior terrae est; quando vero juxta Septentrionem, sublimis attollitur. 3. Cui ideo Deus diversa cursus constituit loca, et tempora, ne dum semper in iisdem moraretur locis, quotidiano ea vapore consumeret. Sed ut Clemens ait, diversos accipit cursus, quibus aeris temperies pro ratione temporum dispensetur, et ordo vicissitudinum permutationumque servetur. Nam dum ad superiora conscenderit, ver temperat: ubi autem ad summum coelum venerit, aestivos accendit calores. Descendens rursus, autumni temperiem reddit; ubi vero ad inferiorem redierit circulum, ex glaciali compage coeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit. 4. Ex ipso enim sunt horae; ex ipso dies cum as
Abbreviated transcription (Latin):
tate autẽ locorũ uisur lunguescit. Iunũ igitur uidemus proximenos esse
net eã maiorẽ aspestiu nr̃o quã sole Ideoq cumsol longe superior sit aluna¬
solẽ ꝑ seipsũ mouere non cũ mundo uerti uno loco manente Nũsi fixus
muneret necesseerat eodẽ loco occidere et exorire a quod pridie fuerat
exortus quẽ ad modũ ceterasiderũ signa oriuntur etoccidunt. Pterea¬
et suita es set consequenter erant dies et noctes om̃s ae quudes & quã
spaciosus hodiernus dieserset tã longus semꝑ eãl futurus Nox quo que
et solẽ aliolico occusurum. Alooccidisse externũ uidemus adeo quia di¬
uersis modis occidit etexoritur putanteũ philosophi ne quaquũ camund
firũ uolui sedipsũ pet semoueri quipostquĩ ardente rotã ocetinotimert
ꝑ in cognitas nobis iias ad locũ unde exierat regreditur. Expletoq nostis
circulo rursus delocosuo festinus erumpit obliqua eni et factalinea paisim̃

Expanded text:
tate autem locorum visus languescit. Lunam ergo videmus prope nos esse, nec eam majorem aspectui nostro quam solem. Ideoque, cum sol longe superior sit a lunasolem per seipsum moveri, non cum mundo verti uno loco manentem. Nam si fixus maneret, necesse erat eodem loco occidere et exoriri a quo pridie fuerat exortus, quemadmodum caetera siderum signa oriuntur et occidunt. Praeterea, si ita esset, consequens erat dies et noctes omnes esse aequales, et quam spatiosus hodiernus dies esset, tam longus semper esset futurus. 2. Nox quoque et solem alio loco cras occasurum, alio occidisse hesternum videamus, ideo qui diversis locis occidit, et exoritur, putant eum philosophi nequaquam cum mundo fixum volvi, sed ipsum per se moveri. Qui postquam ardentem 29 rotam Oceano tinxerit, per incognitas nobis vias ad locum unde exierat regreditur, expletoque noctis circulo, rursus de loco suo festinus erumpit; obliqua enim et fracta linea per Austrum
Abbreviated transcription (Latin):
Mer autẽ nouitas ẽ fidei siue pax quundo post hiemis tribulationie
tranquillitas e cđe redditur quundo mensis nouorũ idẽpascha
agnicelebratur quundo cerra floribus id o etđa scõrũ coetib:
ambitus olis et mensuum explicatur. Tempora mutationum
uicibus euoluuntur Mensis lune incremento senioq c̃ficitur
Sbdomudu septenurio dierũ numer  uunatur Diei tumoa
recur santium luminũ actenebrarũ alterius uicibus repurant᷑
Oramotibus quibus dũ & momentis expletur Q¬

Expanded text:
Ver autem novitas est fidei, sive pax, quando post hiemis tribulationem Ver autem novitas est fidei, sive pax, quando post hiemis tribulationem tranquillitas Ecclesiae redditur, quando mensis novorum, id est, pascha agni celebratur, quando terra floribus, id est, Ecclesia ambitu solis et mensium explicatur. Tempora mutationum vicibus evolvuntur. Mensis lunae incremento senioque conficitur. Hebdomada septenario dierum numero terminatur. Dies et nox recursantium luminum ac tenebrarum alternis vicibus reparantur. Hora motibus quibusdam et momentis expletur
Abbreviated transcription (Latin):
Clagrat odoribus minores umbras facit in meridianum
q̃iex alto hunc in luminat locum. Qutumnus e durursis
sola suniocelo descendens infringit aestiuũ magnitudine
et paulisper relaxato acdeposito calore prester cõperio
sequenti tempestate uentorũ et turbine procellorum
distinstionibus uicissitudines temporum iuxta priorum
definitianes prestrinximus Nunc qualiter eadem tepora
natura libus circulis sibiinuicẽ conligantur expediumus
Nor quippo constat exhumore etigni Lestas ꝯxigne & sici¬
tate Autumnus exsiccitate et frigore. Uiemps exfri¬
gore ethumore. Vnde &iam sunt tempora cõmunionis
temperamento dicta Cuius communionis haec est figura
ccclxo Maec itaque secuudũ naturale teporũ differentium
eterũ iuxta allegoriã hiemps tẽporalis intelligitur tribula
fidei ꝑsecutio quundo docerina ꝑfidei ariditatẽ sicatur

Expanded text:
flagrat ardoribus, minores umbras facit in meridiano, flagrat ardoribus, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum. Autumnus est, dum rursus sol, a summo coeli descendens, infringit aestuum magnitudinem, et, paulisper relaxato ac deposito calore, praestat temperiem, sequente tempestate ventorum, et turbine procellarum, distinctionibus vicissitudines temporum juxta priorum definitiones perstrinximus, nunc qualiter eadem tempora naturalibus circulis sibi invicem colligantur, expediamus. Ver quippe constat ex humore et igne, aestas ex igne et siccitate, autumnus ex siccitate et frigore, hiems ex frigore et humore. Unde etiam sunt tempora commotionis temperamenti dicta: cujus communionis haec est figura. 5. CCCLXV. Haec itaque secundum naturalem temporum differentiam. 6. Caeterum juxta allegoriam hiems temporalis intelligitur tribulafidei persecutio, quando doctrina perfidiae ariditate siccatur.
Abbreviated transcription (Latin):
describuntur. Niemis ueris aestãs atq autũni Hiemps ẽ
cũ sol meridianis partibus inmoratur. Tunconĩ sollongius
abe terraque rigescit gelu atquestringitur ar.do
nimiauis niuium pluuiarumq fundantur. Ver est cũsol
exmeridianis decedens partibus superter raredit & noltis
hacdiei exequat tẽpora et tẽperie aeris reducitatii: fouens
omnia repetendos cogit inpartus ut cerra germinet autreso¬
luta sulcis semina reuiuiscant. atqueoninium generũ quȩ hi
terris uel aquis sunt annuis foetibus successio propagetur.
Aestas e cumsol inseptem crionẽ sesubrigit et spatia diurna
producit nostes uero artai et adstring̃ itaq Quomagis
usu assiduo aeri huic copulatur atquemiscetur eo amplius
aere ipsum uaporat. et humorẽ exsiccato terram feco scit
inpuluerem et adolescere fecit semina & tãquũ sucus
uirides maturescere cog̃ poma siluarũ. Tunequia sola estiuis

Expanded text:
ascribuntur: hiemis, veris, aestatis, atque autumni. Hiems est ascribuntur: hiemis, veris, aestatis, atque autumni. Hiems est cum sol in meridianis partibus immoratur, tunc enim sol longius abest, terraque rigescit gelu, atque stringitur, et pnimia vis nivium, pluviarumque fundatur. Ver est, cum sol ex meridianis decedens partibus super terram redit, et noctis ac diei exaequat 14 tempora, et temperiem aeris reducit, atque fovens omnia, repetendos cogit in partus, ut terra germinet, ac resoluta sulcis semina reviviscant, atque omnium generum quae in terris vel aquis sunt annuis fetibus successio propagetur. 3. Aestas est, cum sol in septentrionem se subrigit, et spatia diurna producit, noctes vero arctat et stringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur, atque miscetur, eo amplius aerem ipsum vaporat, et humore exsiccato terra fatiscit in pulverem, et adolescere facit semina, et tanquam succos virides maturescere cogit poma silvarum. Tunc, quia et sol aestivis
Abbreviated transcription (Latin):
ad primi anni principiũ reuoluuntur. Era quoque cesaris
agustrcẽpore posita ẽ diota autẽ era ex quo omnis orb̵ aes
adcrescit Bisextus autẽ a sextononas martius usq addie
pridie Ralendurũ iuniarum in lune cursu apponitur
A nnus aegrpciorũ sinebis extohabet initiũ quarto kdendirum
septẽbriũ. Cũbisextoaute atertio ulendarũ sugͣ scriptarũ¬
Ocursus sui dimensione anniorbẽ inconfusa uariecate disting̃
Tempora aut̃ amoto siderumsunt: Vnde etds̃ cũ haec institũ¬
eret dix̃ Et suit insigna et tõpora et indios etatinos Idẽ
in adiquo mutabils motũ cuius aliud posterius p̃cerit eo qđ
simul eõ nom possint. Tempus iuxta ebreos integor anmis e
Secundũ illud indunielo. Tempus et tẽpora et dimidiũ tõpus
Pertopus annũ significans. Percẽpora duos Etper dimuidiũ
menses sex. Iuxta latinos autẽ unius anni quattuor tõpora

Expanded text:
ad primi anni principium revolvuntur. 7. Aera quoque Caesaris ad primi anni principium revolvuntur. 7. Aera quoque Caesaris Augusti tempore posita est. Dicta autem aera, ex quo orbis aes anuariarum accrescit. Bissextus autem, a sexto Kalendas Martii usque ad diem pridie Kalendarum, in lunae cursu apponitur. Annus Aegyptiorum sine bissexto habet initium quarto Kalendas Septembris, cum bissexto autem a tertio Kalendarum suprascriptarumcursus sui dimensione anni orbem diffusa varietate distinguit. Tempora autem motus siderum sunt. Unde et Deus, cum haec institueret, dixit: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, id est, in aliquo mutabili motu, cujus aliud prius, aliud posterius praeterit, eo quod simul esse non possint. Tempus juxta Hebraeos integer annus est, secundum illud in Daniele: Tempus, et tempora, et dimidium temporis. Per tempus annum significat, per tempora duos, et per dimidium menses sex. 2. Juxta Latinos autem unius anni quatuor tempora
Abbreviated transcription (Latin):
moniseratur In quo annolongius dies paschȩ ꝓtenditur Ann
bisextilis e in quo unus diei ꝑqua drienniũ exquadrantis rati¬
ono sũma colligitur. Annus iubeleus ẽ remissionis quiseptonis
antiorũ ebdomadibus idẽ qua draginta uiii annis text inquo
uitalege dange bantur tube etadoms reuertobantur antiqua
posiessio  lirmpinasemĩ ẽ apud grecos annus quartus ab olrm¬
pio agone quiuenit transactis annis quattuor incuius fine
dies unus cõpleatur hoc cẽpore mittebunt urcũ ciuitates
ad monituri ut non solũ undiq: sed &iũ ab omnigenere omiiq
aetate et sexu conueniretur. Lustrum quinquennii tẽpus ẽ
apud roma nos dictũ aut̃ quiacensus perquinquenniũ inre¬
publica agebatur. Deinde post peractum censum sacrificio
facto urbs roma iustrabatur Indictiones romani inuenert
que ꝑsingulos annos usq ad quintũ decimũ uenientes rursus

Expanded text:
monstratur, in quo anno longius dies Paschae protenditur. Annus monstratur, in quo anno longius dies Paschae protenditur. Annus bissextilis est in quo unius diei per quadriennium ex quadrantis ratione summa colligitur. Annus jubilaeus est remissionis, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, XLIX annis texitur, in quo juxta legem clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio. 5. Olympias autem est apud Graecos annus quartus, ab Olympio agone, qui venit transactis annis quatuor. In quibus finem ione in quadriennium dies unus completur. Hoc tempore mittebant circum civitates admonere, ut non solum undique, sed etiam ab omni genere, omnique aetate et sexu conveniretur. 6. Lustrum quinquennii tempus est apud Romanos. Dictum autem lustrum, quia census per quinquennium in republica agebatur. Deinde post per actum censum, sacrificio facto, urbs Roma 13 lustrabatur. Indictiones Romani invenerunt, quae per singulos annos usque ad quintum decimum venientes, rursus
Abbreviated transcription (Latin):
partĩ cruilẽ parcĩ naturalẽ partĩ magnũ eẽ dixer. Eruilis
annus ẽ qui in huius astri recursu ꝓmenses duo deci terminat᷑
Annus naturalis ẽ cumsesoliluna supponit. ut inter orbem
solis et oculos nr̃os media facta tenebras tocius orbis efficiat
qđ dicitur edipsis cuius ratio diutius obscura fuit sed a me¬
lesio quodã philo sofo exposita ẽ. Mnnus magnus dicitur
quando omnia sidera : certis tẽporibus numerisq copleis
ad suũ locũ uel ordinẽ reuertuntur que annum antiqui
unde uice simo anno finri uel a dmplere dnoet̃ Dolesticualis
unnus e cumsol expleto ꝑomnia signacircuitu in id unde
print ipũ cursus sui sũpsit recurrit ipse et solaris annus
uelitiunis quidiebus ccclxx ꝑagitur Annus lunaris comu¬
nes eiudẽ quiꝑ &is lumares menses decurrit id ẽ diebus cccl ii
nus embolis maus ẽ quilunaresxii. et dios cec Hoxiii habere

Expanded text:
partim civilem, partim naturalem, partim magnum esse dixerunt. Civilis partim civilem, partim naturalem, partim magnum esse dixerunt. Civilis annus est, qui in unius astri recursu per menses duodecim terminatur. 3. Annus naturalis est, cum se soli luna supponit, ut inter orbem solis et oculos nostros media facta, tenebras totius efficiat solis, quod dicitur eclipsis; cujus ratio diutius obscura fuit, sed a Milesio quodam philosopho exposita est. Annus magnus dicitur, quo omnia sidera certis temporibus, numerisque completis, ad suum locum vel ordinem 12 revertuntur. Quem annum antiqui sexcentesimo anno finiri, vel adimpleri dixerunt. 4. Solstitialis annus est, cum sol, expleto per omnia signa circuitu, in id unde principium cursus sui sumpsit recurrit; ipse est solaris annus, vel civilis, qui diebus CCCLXV peragitur. Annus lunaris communis est, qui per XII lunares menses decurrit, id est, dies CCCLIV. Annus embolismus est qui lunas XIII et dies CCCLXXXIV habere
Abbreviated transcription (Latin):
pnunciantur iuxta quod formula subieta declarat
ehinc reuertoris ad quarto Ralendas septb taliq ratiorꝰ
cõplentur dies ccclx duo decĩ mensuũ Aegrpciorũ quinq dies
suꝑsunt quosepago menses uel intercalares siue addititi os
concordat. Nebruarius cũ nouẽ brio spatiũ ae qualẽ c̃sumit¬
a artius consentit octobrio. Aprelis equat septembrio
Q quidẽ nomen figura tesignificati. omine tẽpus uite huius sic̃ ꝑisa¬
iamdicitur. ꝓdicare annũ dñi acceptabilẽ qm̃nonille quodrĩs
p̃dicauit solus fuit acceptabilis. Bedechoc toũtẽpus iuxta
qđ ait apłs. Eccenuno tempus acceptabile. finẽ denique
id ẽ circulũ. Unde et anuli dicti sunt diminutiue. Princi¬
piũ aut̃ anni alii abruma putant: ut populs romans alii
abȩquinoctio uerno ut ebrei. alii a solestitio ut greci ali
ab autumno utegrptii. Annũ aut̃ sapientes huius mundi

Expanded text:
pronuntiantur, juxta quod formula subjecta declarat. pronuntiantur, juxta quod formula subjecta declarat. Dehinc reverteris ad quartum Kalendas Septembris, talique ratione complentur dies CCCLX duodecim mensium Aegyptiorum. Quinque dies supersunt, quos ἐπαγομένους, vel intercalares, sive addititios vconcordat. Februarius cum Novembri spatium aequale consumit. Martius consentit Octobri. Aprilis aequat Septembrem.  quidem nomen figurate significat omne tempus vitae hujus, sicut per Isaiam dicitur: Praedicare annum Domini acceptabilem. Quoniam non ille quo Dominus praedicavit, solus fuit acceptabilis, sed et totum tempus, juxta quod ait Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile. Finem denique id est, circulum. Unde et annuli dicti sunt diminutive. Principium autem 11 anni alii a bruma putant, ut populi Romani; alii ab aequinoctio verno, ut Hebraei; alii a solstitio, ut Graeci; alii ab autumno, ut Aegyptii. Annum autem sapientes hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ afebruis sacris iuper corum appella uerunt. Itaq: apud
antiquos latinos decẽ mensibus cursus anni cõputabatur
Sedianuariũ romani febroariũ numa pompilius addidit
atq induo decĩ mensibus annũ diftinxt. Pleriq: autad se¬
runt cingũ sabinorũ rege prius annum in menses diui
ebdons. autẽ scãrũ scripturarũ duo decim menses fuisse
m ante diluuium oftenduntur. Sicenim ibi
legitur. Aqua aut̃ minuebatur usque adundecimum
mensem. Vndecimo aut̃ mense prima die mensis appa¬
ruerunt capita montium. Sic enim tunc dinumerabat
mensis sicut et nunc. Sed nonquos Halende sed quos
luna cepta etfinita concludit. Kalendas autem.
a colendo dictas. Apud antiquos enim semper mensuũ
principia colebantur. Idus quoque dicti adiebus
lendis sumunt principium. Apud ebreos exlune
nascentis recursu. Apud aegypcos aut̃ principia
mensuum anteRulendas quattuor aut quinque dies

Expanded text:
autem 9 a Februis sacris Lupercorum appellaverunt. Itaque apud autem 9 a Februis sacris Lupercorum appellaverunt. Itaque apud antiquos Latinos decem mensibus cursus anni computabatur. Sed Januarium Romani, Februarium Numa Pompilius addidit, atque in duodecim menses annum distinxit. 5. Plerique autem asserunt Ancum Sabinorum regem prius annum in menses diviscibus autem sanctarum Scripturarum duodecim menses fuisse anni etiam ante diluvium ostenditur. Sicut enim ibi legitur: Aqua autem imminuebatur usque ad undecimum mensem. Undecimo autem mense, prima die mensis apparuerunt capita montium. Sic enim tunc dinumerabatur mensis, sicut et nunc. Sed non quos Kalendae, sed quos luna coepta et finita concludit. 6. Kalendas autem a colendo dictas. Apud antiquos enim semper mensium principia colebantur. Idus quoque dictae a diebulendis sumunt principia. Apud Hebraeos ex lunae nascentis recursu. 7. Apud Aegyptios autem principia mensium ante Kalendas 10 quatuor, vel quinque dies
Abbreviated transcription (Latin):
tio quia ex ipso anni exorientis ordinẽ seruã uerunt. Hunc
autẽ martiũ propter honorẽ romuli sic appellauer quia
eũ martis filiũ eẽ credider . Aprile uero nulla deorũ suorũ
nomine seddere propria quasi aprilẽ nomina uerunt.
eo qđ tunc plurimũ germinis aperiatur in florẽ. Indemense
maium proniaia mercurii matre quãdeã siue ꝓpt̃ maiores
Deinde iuniũ aiunone quã sororẽ uel coniua g̃ iosup p̃ mdior
testatur. Alnautẽ sicut iaium ꝓma ioribus ita piuniorib:
luniũ uocare dixerunt. Itẽ iulso aiulio caesare & gusto
uero ab octauiano agusto uocauert. Nã prius iulius
quintilis et agustus sextilis uocabatur Sedeorũ nomina
qđ septimu ssit aiiartio qui ẽ principiũ ueris. Dimili quoq
ordine october et nouember et december exnumero
ex nomine lani uocauerunt. Dedspeciaditer ianuarius appel¬
latur eo qđ i anua sit anni atque principiũ Nebro urium

Expanded text:
tio, quia ex ipso anni exorientis ordinem servaverunt. Hunc tio, quia ex ipso anni exorientis ordinem servaverunt. Hunc autem Martium propter honorem Romuli sic appellaverunt, quia eum Martis filium esse crediderunt. Aprilem vero, nullo deorum suorum nomine, sed de re propria, quasi Aperilem nominaverunt, eo quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. 3. Inde mensem Maium, pro Maia Mercurii matre, quam deam sibi propter majoresDeinde Junium a Junone, quam sororem vel conjugem Jovis fuisse testantur. Alii autem, sicut Maium pro majoribus, ita pro junioribus Junium vocari dixerunt. Item Julium a Julio Caesare, Augustum vero ab Octaviano Augusto vocaverunt. Nam prius Julius Quintilis, et Augustus Sextilis vocabantur. Sed eorum nomina er, eo quod septimus sit a Martio, qui est principium veris. Simili quoque ordine October, et November, et December, ex numero ex nomine Jani vocaverunt, sed specialiter Januarius appellatur, eo quod janua sit anni, atque principium. Februarium
Abbreviated transcription (Latin):
abstellu martis que uesper uocatur Quartum abstella
mercurii quũ quidũ candidũ circulũ uocant. Quintum
ab stella iouis quã fetondicunt. Sextum a ueneris scella quã
Septimũ abstella saturni que sexto cȩlplotata trigita
annis fertur explere cursũ suũ. Pro inde autẽ gentiles
exhis septẽ stellis nomina dierũ dederunt eo qđ pereosde
aliquid sibi effici existimarent dicentes habere ex solespim
exliuna corpus ex mercurio linguũ et sapientiũ ex uenere
uoluntatẽ & ex marte feruorẽ exioue tẽperantiã exsa¬
turno carditatẽ. Talis quippe extitit gentiliũ stultitia
qui sibi finxerunt tamridiculosa figm̃ta
cursus intelligitur quesuis incrementis quasiniensis ꝑagit᷑
hacdeminut ionibus certissinus terminatur. Mense
antiqui definierunt quũ duluna Zodiacũ ciry
ex causis quedã uero ex numero inpͥosuerunt incipientes amar¬

Expanded text:
a stella Martis, qui Pyrois vocatur. 3. Quartum a stella a stella Martis, qui Pyrois vocatur. 3. Quartum a stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum a stella Jovis, quam Phaethonta dicunt. Sextum a Veneris stella, quamSeptimum a stella Saturni, quae septimo coelo locata, triginta annis fertur explere cursum suum. 4. Proinde autem gentiles ex his septem stellis nomina diebus dederunt, eo quod per easdem aliquid sibi effici aestimarent, dicentes habere ex sole spiritum, ex luna corpus, ex Mercurio linguam et sapientiam, ex Venere voluptatem, ex Marte fervorem, ex Jove temperantiam, ex Saturno tarditatem. Talis quippe exstitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam ridiculosa figmentacursus intelligitur, quae suis incrementis, quasi mensis peragitur, 8 ac diminutionibus certissimis terminatur. Mensem autem antiqui definierunt: Quandiu luna Zodiacum circuex causis, quaedam vero ex numero, imposuerunt, incipientes a Mar