comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie xp̃c ꝓ nobis mistice ĩmolatur.
⁊ passio xp̃i in myst̾io tradit᷑. ut qui se¬
mel moriendo mortẽ uicerat: cotidie
recidiua delictoꝵ. ꝑ ħ sacramñta corꝑis ⁊
sãgͥnis pcr̃a relaxet. Uñ oramꝰ. dimit.¬
te nobis debita nr̃a. Quia si dixerimꝰ
quia prc̃m nõ habemꝰ: ip̃i nos seducimꝰ.
et ueritas in nobis non est. Sabb̃o. lcõ .iͦ.¬
Teratur etiã hoc myst̾iũ. ⁊ ob ꝯmemo¬
ratõem passionis xp̃i: sicut ip̃e ait. Hoc
qͦtienscũq agitis: in meã ꝯmemoratõ¬
nẽ facite. Quorienscũq gͦ hũc panem
sumitis ⁊ bibitis hũc calicẽ. mortẽ dñi
ãnũtiabitis donec ueniat. Non itaq
sic accipiendũ est donec xp̃i mors ueni-¬
at: qͥa iam ultra nõ moriet᷑ s donͤ ip̃e
dũs ad iudicandũ ueniat. Int̾dũ autẽ
semꝑ mors est xp̃i ꝑ seculi uitam postis
nũtianda. ire discant qua caritate dile
xit nos. qui pro suis mori dignatus est.
cui om̃s uicem debemꝰ impeude carita¬

Expanded text:
stus pro nobis mystice immolatur, et passio Christi in mysterio traditur, ut qui semel moriendo mortem vicerat, quotidie recidiva delictorum per haec sacramenta corporis et sanguinis peccata relaxet. Unde oramus: Dimitte nobis debita nostra, quia, si dixerimus, quod peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et veritas in nobis non est. Item iteratur autem hoc mysterium, et ob commemorationem passionis Christi, sicut ipse ait: Haec quotiescunque agitis, in meam commemorationem facite . Quotiescunque ergo hunc panem sumitis, et bibitis hunc calicem, mortem Domini annuntiabitis donec veniat . Non itaque sic accipiendum, donec mors Christi veniat, qui jam ultra non moritur, sed donec ipse Dominus ad judicium veniat. Interdum autem semper mors est Christi pro saeculi vita posteris nuntianda, ut discant qua charitate suos dilexit, qui pro eis mori dignatus est: cui omnes vicem debemus rependere charita
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit in et̾nĩ. De quo ip̃emet dixii.
Et panis quẽ eͥgo dabo: caro mea
est ꝓ mũdi uita. Det̾minat quom᷑ sit pa
unũ cũ illa effecta: uiuit de spũ eiꝰ. sicut
uiuit corpus de suo sp̃u. Qui u̾o nõ est
t̾re acceptũ est. ⁊ prece mystica ꝯsecratũ.
recte sumimꝰ ad salutẽ spũalem. in me-¬

Expanded text:
n aeternum, de quo ipsemet dicit: Et panis, quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita, etc. Determinat, quomodo sit panunum cum illo effecta, vivit de spiritu ejus, sicut vivit corpus de suo spiritu. Qui vero non est terrae acceptum et prece mystica consecratum rite sumimus ad salutem spiritualem in me
Abbreviated transcription (Latin):
caro eius est qͣm forma panis oꝑtam ĩ
sacram̃to accipimꝰ ⁊ sanguis eius quẽ
sub uini specie ac sapore potamꝰ. Caro
est sacram̃tũ sangͥnis. Carne ⁊ sangui¬
ne ntͦq inuisibili intelligibili spũali

Expanded text:
caro eius est quam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis eius quem sub uini specie ac sapore potamus. Caro s sacramentum est sanguinis. Carne et sanguine, utroque inuisibili, in
Abbreviated transcription (Latin):
ut sitiens ppłs bibere nõ posset. Mo
yses misit lignũ in aquã. ⁊ amaritu¬
dinẽ suam aquaꝵ nat᷑a deposuit: quã
infusa subito gr̃a temꝑauit. Sub ely-¬
seo ꝓpheta uni ex filiis ꝓph̾aꝵ extussũ est
ferrũ deseturi. ⁊ statim ĩmersũ est. Ro¬
gauit elyseũ: qui amiserat ferrũ. Misit
etiam elyseus lignũ in aqͣm ⁊ ferrũ na¬
tauit. Utiq etiam hoc pret̾ nat᷑am fc̃m
cognouimꝰ. Grauior est enĩ ferri species:

Expanded text:
s bibere non posset. Misit Moyses 339 lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit , quam infusa subito gratia temperavit. Sub Elisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est e
Abbreviated transcription (Latin):
clusus. Uirgam leuauit moyses. seꝑauit
se aqua.⁊ in muroꝵ speciem se cõgelauit.
atq int̾ undas uia pedestris apparuit.
Iordanis retrorsũ ꝯu̾sus: cont᷑ nat᷑am ĩ
sui fontis reu̾tit᷑ exordiũ. Nõne dares
nat᷑am uł maritinoꝵ fluctuũ. uel cur-¬
sus fluuialis esse nutatã: Siciebat po¬
pulus patrũ. tetigit moyses petram. ⁊
aqua de petra fluxit. Nũqͥd nõ pret̾ na¬
turã oꝑata est gr̃a: ut aqͣm uomeret pet

Expanded text:
sus: virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit . Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertit exordium . Nonne claret naturam vel maritimorum fluctuum vel fluvialis cursus esse mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ⁊ palpabile plenũ gr̃a oĩm uircutũ.
itut ergo celestis panis qͥ uere xp̃i
caro est suo mͦ uocatur corpꝰ xp̃i cũ re¬
uera sit sacram̃tũ corꝑis xp̃i illiꝰ uidelz
qd̃ uisibile. qd̃ palpabile mortale ĩ cru¬
ce est positũ. Uocat᷑ q ip̃a carnis ĩmola¬
tio: q̃ sac̾dotis manib sic. xp̃i passio.
mors ⁊ crucifixio. nõ rei u̾itate. s signi¬
ficanti nuist̾io: sit sacram̃tũ fidei ꝙ bap¬
tismꝰ intelligit᷑. fides est. Iterat᷑ cotidie
hec oblatio. licet xp̃c semel passus in
carne. ꝑ unam eandẽq mortis passi-¬
onẽ semel saluauit mnũdũ. Ex qua
morte idein resurgẽs ad uitã mors ei
ultra nõ dominabit᷑. Qd̃ ꝓfecto sapi¬
entia dei prĩs necessariũ pro młtis cau

Expanded text:
bile, plenum gratia omnium virtutum icut ergo coelestis panis qui vere Christi caro est, suo modo vocatur corpus Christi, cum revera sit sacramentum corporis Christi illius videlicet quod visibile palpabile, mortale, in cruce est positum, vocaturque ipsa carnis immolatio, quae sacerdotis manibus fit, Christi passmors, crucifixio, non rei ueritate sed significanti misterio, sic sacramentum fidei quod baptisma intelligit fides est. Ber.: Behaecoblatio, licet Christus semel passus in carne, per unam eamdemque mortis passionem semel salvaverit mundum, ex qua morte idem resurgens ad vitam, mors ei ultra non dominabitur: quia profecto sapientia Dei Patris necessarium pr
Abbreviated transcription (Latin):
ea retributionis suȩ tempore in pub¬
lico ostendat. Sicut carni ur̃ȩ ne defi-¬
ciat cibos cotidie prebetis. sic mentis
ur̃ȩ cotidiana alimenta bona sint oꝑa.
atur. Quod moriturȩ carni tribuitis:
uicturȩ inꝑpetuum animȩ non nege¬
tis. Si quando enim repentinus ignis
habitaculum assumit. quis qͥs eiꝰ posses¬
sor extiterit. rapit quod ualuerit &¬
fugit. Lucrum deputat: si quid secum
ex ignib tollat. Ecce tribulationum
flamma mundum concremat. & cun¬
cta quȩ in eo speciosa uidebantur finis
iam ꝓximus uelut ignis deuastat. Lu
si uobiscum aliquid de illo rapiatis.
Si quid fugientes tollitis. si hoc quod
ꝑire remanendo poterat ad retributionẽ
uobis ꝑpetuam. largiendo seruatis. Ter-¬
rena quippe omnia seruando amittim᷑:
sed bene largiendo seruamus. Cum ue¬
locitate tempora fugiunt. Ad uidendũ
gͦ citius iudicem nr̃m quia cum mag¬
na importunitate impellimur ei bonis

Expanded text:
ea retributionis suae tempore in pubea retributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. atur. Quod moriturae carni tribuitis, victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucsi vobiscum aliquid de illo rapiatis, si quid fugientes tollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis
Abbreviated transcription (Latin):
tate eadem laudis solummodo retri¬
butionem querunt. Hi nimirum qđ
gratis acceptum est gratis non tribu¬
unt. quia de impenso officio sc̃itatis
cum iustum uirum describeret ꝓpħa
manus suas amunere. sed adiunxit
ab omni: quia aliud est munus ab ob¬
sequio. aliud munus amanu. aliud
munus alingua. Munus quippe ab
obsequio est. subiectio indebite impen¬
sa. Munus amanu. peccunia est. Mu¬
nus a lingua fauor. Q gͦ sacros ordineᷤ
tribuit. tunc ab omni munere manꝰ
excutit: quando indiuinis rebus ñ
solum nullam peccuniam. sed etiam
cum quȩ nr̃a sint cognoscitis. mentis
oculos ad ur̃a reuocate. Cuncta erga
uos uicissim gratis agite. Nolite oꝑis
ur̃i in hoc mundo retributionem que¬
rere: quem cum tanta iam cernitis
uelocitate defecisse. Cauete ne mala¬
quo qͦmͦ. ne bona ꝓ temporali retribu¬
tione faciatis. Ipsum testem ur̃i oꝑis
querite quem uidicem sustinetis. De¬
culta nunc ẽẽ bona ur̃a uideat: ut

Expanded text:
tate eadem laudis solummodo retritate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est gratis non tribuunt, quia de impenso officio sanctitatis cum justum virum describeret propheta,manus suas a munere, sed adjunxit ab omni, quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subjectio indebite impensa, munus a manu pecunia est, munus a lingua favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam cum quae sint nostra cognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. Cuncta erga vos vicissim gratis agite. Nolite operis vestri in hoc mundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis velocitate defecisse. Sicut malquoque modo, nec bona pro temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. Occulta nunc bona vestra esse videat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
animaret. Egrotanti autem fideli socio
exhibenda foris signa non fuerant. qui
salubriter intus uiuebat. Sed concessa
potestate p̾dicationis. concessis uirtutũ
miraculis: quid redemptor nr̃ subiun¬
gat audiamus. Gratis accepistis: gratis
date. Preciebat namq non nullos hoc
ipsum donum accepti sp̃s. in usum ne¬
gotiationis inflectere: & miraculoꝵ
signa ad auaritiȩ obsequium declinare.
manus edita miracula concupiscens. ꝑ¬
cipere donum sp̃s scĩ pecunia uoluit: scił
ut deterius uenderet quod male com¬
parasset. Hinc de templo redemptor nr̃
flagello de resticulis facto turbas eiecit:
cathedras uendentium columbas euer-¬
tit. Columbas quippe uendere est: im¬
positionem manus qua sp̃s sc̃s accipit᷑.
non ad uitȩ meritum. sed ad premiũ
dare. Sed sunt nonnulli qui quidem
nummoꝵ premia exordinatione non
accipiunt. & tamen sacros ordines ꝓ
humana gr̃a largiunt᷑: atq de largi¬

Expanded text:
animaret. Aegrotanti autem fideli socio animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date. Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. positionem manus edita miracula conspiciens, percipere donum Spiritus sancti pecunia voluit , scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Hinc de templo redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere est impositionem manus qua Spiritus sanctus accipitur, non ad vitae meritum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt , et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum tenent. & tamen signa uir¬
tutum non habent: quia frustra mi¬
raculum foris ostenditur. si deest qui
intus oꝑet᷑. Lam iuxta magistri gen¬
tium uocem linguȩ in signum sunt
non fidelib sed infidelib. Unde &
isdem p̾dicator egregius qui ad p̾̃di¬
cationis uerba dormientem cadentẽ¬
q de fenestra eitthicum. atq a uita
funditus extnctum: coram cunctis
infidelib orando suscitauit. Milite¬
nȩ ueniens. e plenam infidelibus
insulam sciens patrem publii dissen¬
teria. febribq uexatum. orando sal
theum ex infirmitate stomachi lasse¬
scentem non uerbo curat. sed medici-
nali arte mederi parat dicens. Medico
uino utere ꝓpter stomachum: & freqͦn¬
tes tuas infirmitates. Qui gͦ infirmum
infidelem una prece saluat: cur egrotũ
socium prece non roborat: Quia nimi
rum ille foris ꝑ miraculum sanandus
erat. qui uiuus interius non erat:
ut ꝑ hoc quod exterior potestas ostende¬
ret. hunc ad uitam interius uirtus

Expanded text:
virtutum tenent, sed signa virvirtutum tenent, sed signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta Magistri gentium vocem: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Unde et idem praedicator egregius inter praedicationis verba dormientem, cadentemque de fenestra Eutychum, atque a vita funditus exstinctum, coram cunctis infidelibus orando suscitavit . Meliten veniens, et 1449 plenam infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum, orando sanatheum, ex infirmitate stomachi lassescentem, non verbo curat, sed medicnali arte mederi parat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates. LXIII. Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, qui aegrotum Timotheum prece non roborat? Quia nrum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestas ostenderet, hunc ad vitam interior virtus
Abbreviated transcription (Latin):
& adiuncta sunt predicatorib scĩs mi¬
racula. ut fidem uerbis daret uirtus
ostensa: & noua facerent. qui noua
p̾dicarent: sicut in hac eadem lectio¬
ne subiungitur. Infirmos curate. mor¬
tuos suscitate: leprosos mundate. de¬
mones eicite. Forente mundo. crescen¬
te humano genere diu in hac uita sub¬
sistente carne ex uberante rerum opu¬
lentia: quis cum audiret. uitam esse
aliam crederet: Quis in uisibilia ui¬
sibilib p̾ferret: Sed ad salutem rede¬
untibus infirmis. ad uitam resurgen¬
tib mortius. carnis mundiciam reci¬
pientib lepsis. ereptis a iure immun¬
dorum spirituum demoniacis: tot
uisibilib miraculis exactis: quis ñ
crederet qͦd de inuisibilib audiret Ad
da audientium ad fidem inuisibilium
ꝑtrahantur: ut ꝑhoc quod mirum fo¬
ris agitur. hoc quod intus est longe mi¬
rabilius esse sentiatur. Unde nunc qͦq
cum fidelium numerositas excreuit.
intra scãm ȩccłiam multi sunt qui uit̾a

Expanded text:
et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis met adjuncta sunt praedicatoribus sanctis mracula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Adda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam
Abbreviated transcription (Latin):
quabit regnum cȩloꝵ. Hoc iam fr̃s di
lectissimi etiam si euangłm taceat: mun¬
dus clamat. Ruine namq illius: uoces
eius sunt. Qui enim tot attritus per¬
cussionibus a gła sua cecidit: quasi ĩa
nobis e ꝓximo regnum aliud quod se¬
quitur ostendit. Ipsis iam & ã quibus
a matur: amarus est. Ipse eiꝰ runȩ p̃di¬
cant: quod amandus non est. Si enun
ruinam sui domus quassata mina¬
retur. quis quis in illa habitaret fuge¬
ret: & qui stantem dilexerat. recedere
quam tocius a cadente festinaret. Si gͥ
mundus cadit. & nos eum amando
amplectimur. opprimi uolumus potiꝰ
quam habitare: quia nulla nos ratio
aruina illius seꝑat. quos eiꝰ passionib
amor ligat. Facile gͦ est nunc iam cum
destruenda omĩa cernimus: animum
nr̃m ab eius dilectione disiungere. Sed
hoc illo in tempore difficillimum fuit.
quo tunc p̾dicare cęloꝵ regnum inuisi¬
bile mittebantur: cum longe lateq õs
cernerent florere regna terrarum. Unde

Expanded text:
quavit regnum coelorum. Hoc jam, fratres quavit regnum coelorum. Hoc jam, fratres charissimi, etiam si Evangelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus amatur amarus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo tunc praedicare coelorum regnum invisibile mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. 3. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
modum fecit: quia tunc in illa erant
qui saluandi non erant: tune in illa
erant. qui nec dum reparari ad uit̾a
mererentur. Sed tam̃ utiliter eis p̃di¬
cationis officium subtrahitur: ne gra¬
uius de contempta p̃dicatione urdica¬
ri mererentur. Subtili gͦ occultoq
iudicio a quoꝵdam aurib p̾dicatio sc̃a
subtrahitur: quia suscitari ꝑ grãm ñ
dum mens nĩa exterius fusa a sua se
uoluptate non reuocat: intus contra
eam iudex terribiliter aduersa dispo¬
nat. Quod bene psalmista intuens ait.
uenite & uidete oꝑa dñi: quam terri¬
bilis inconsiliis suꝑ filios hominum.
Uidit namq quod alius miscđiter uo¬
catur. alius iusticia exigente repellit᷑:¬
& quia alia parcendo. alia dñs irascen¬
do disponit: ex pauit quod penetrare
sed etiam inflexibilem uidit: terribilẽ
inconsiliis eẽ memorauit. Missis autem
predicatorib. quid precipiatur audiamꝰ.
Euntes p̾dicate dicentes: quia appropin¬

Expanded text:
modum fecit, quia tunc in illa erant modum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant, tunc in illa erant qui necdum reparari merebantur ad vitam. Sed tamen utiliter eis praedicationis officium subtrahitur, ne gravius de contempta praedicatione judicari mererentur. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per dum mens nostra, exterius fusa, a sua se voluptate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens, ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascendo disponit, expavit quod penetrare s inflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoravit. 2. Missis autem praedicatoribus, quid praecipiatur audiamus. Euntes praedicate, dicentes, quia appropin
Abbreviated transcription (Latin):
quia redemptor nr̃ in mun¬
dum ꝓ redemptione gentiũ
uenit cum samaritanos cotidie ad fidẽ
locari conspicimus: quid est quod in
p̃dicatione discipłos mittens dicit. IN
uiam gentium ne abieritis & in ciuitates
samaritanoꝵ ne intraueritis. sed potius
ite ad oues quȩ ꝑierunt domus isrł: nisi
hoc quod ex facti fine colligimus. quia
prius soli iudeȩ uoluit. & post modum
cunctis gentib predicari: ut dũ illa
conuerti uocata renueret. p̾dicatores
scĩ ad uocationem gentium ꝑ ordinem
uenirent: quatinus redemptoris nr̃i
p̃dicatio a propriis repulsa gentiles
popłos quasi extraneos quereret: &
quod iudeȩ fiebat in testimonium. hoc
gentib gr̃ȩ esset incrementum  Erant
etiam tunc qui de uidȩa uocandi ẽẽnt:
& de gentib uocandi non essent. Nam
& prius hebreoꝵ tria milia: & postea
qui prius p̾dicationem ꝓhibuit hanc
asianoꝵ cordib post modum infudit. Nã
diu est quod asia cuncta iam credidit.
Idcirco gͦ prius ꝓhibuit quod post

Expanded text:
quia Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, t de gentibus vocandi non essent. Nam et prius Hebraeorum tria millia, et postea qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod pos
Abbreviated transcription (Latin):
putet de morte dici. qd apłi conditioni mor¬
tis subiecti non fuerint. quoꝵ martyria
uideat choruscare. Et tͥ dabo claues regni
cęloꝵ. Et quodcumq ligaueris suꝑ terrã
erit ligatũ & in celis: & quod cũq solue¬
ris suꝑ terram. erit solutum & in cęlis.
aliquid sibi de phariseoꝵ assumunt suꝑ-¬
cilio: ut uel dampnent in nocentes. uel
soluere se noxios arbitrent᷑: cum apud dm̃
non sententia sacerdotum. sed reoꝵ uita¬
queratur. Legimꝰ in leuitico de lepsis. uͥ
iubent᷑ ut ostendant se sacerdotib. & si
lepram habuerint. t̾c a sacerdote in mũ¬
difiant nonut sac̃dotes leprosos faciant
aut immundos. sed quod habeant noti¬
ciam leꝓsi & non lepsi: & possint discer¬
nere qui mundus quiue inmundus sit.
Quomͦ gͦ ibi leꝑsum sacerdos inmundũ
& prb̃r. non eos qui insontes sunt uel
noxii: sed ꝓ officio suo cum peccatorum
audierit uarietates. scit qui ligandus

Expanded text:
putet de morte dici, quod apostoli conditioni morputet de morte dici, quod apostoli conditioni mortis subjecti non fuerint, quorum martyria videat coruscare. Et tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcuris super terram erit ligatum et in coelis . ligentes, aliquid sibi de Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel damnent innocentes vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non scientia sacerdotum, sed reoruqueratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi iubentur, ut ostendant se sacerdotibus et, si lepram habuerint, tunc a sacerdote inmundi fiant; non quod sacerdotes lęprosos faciant et inmundos, sed quod habeant noticiam lęprosi et non lęprosi, et possint discernere, qui mundus quive inmundus sit. Quomodo ibi lęprosum sacerdos inmundum us et presbyter, non eos, qui insontes sunt vel innoxii, sed pro officio suo, cum peccatorum audierit varietates, scit qui ligandus
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. apłice narrationi compara in qua
ait. continuo non adquieui carni & san¬
guini. carnem ibi & sanguinẽ iudȩos
significans: ut hic quoq sub alio sensu
demonstret᷑. qđ ei non ꝑdoctrinam pha
& ego dico t̃. Quia tu mͥ dixisti. tu es
xp̃c filius di uiui: & ego dico tͥ non ser¬
mone casso & nullum habente opus.
sed dico tͥ quia meũ dixisse fecisse est:
quia tu es petrꝰ & suꝑ hanc petram ȩdi¬
ficabo eccłiam meam. Sicut ipse lumen
apłis donauit. ut mundi lumen appel¬
lent᷑ & cȩtera quȩ ex dño sortiti uocabu¬
la sunt: ita & symoni qui credebat in
petrã xp̃m. petͥ largitꝰ est nomen: Ac
scdm metaphoram petre: recte dicit᷑ ei.
edificabo ȩccl̃am meã suꝑ de. Et porte
inferi non p̃ualebunt aduersus eã. Ego
portas inferi uitia reor atq peccata: uel
certe hereticoꝵ doctrinas. ꝑ quas illecti
homines ducunt᷑ ad tartarũ. Nemo itaq

Expanded text:
tibi, Apostolicae narrationi comparatur, in qua tibi, Apostolicae narrationi comparatur, in qua ait: Continuo non acquievi carni et sanguini , carnem ibi et sanguinem, Judaeos significans, ut hic quoque sub alio sensu demonstretur, quod ei non per doctrinam PharEt ego dico tibi? Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, non sermone casso, et nullum habente opus, sed dico tibi: quia meum dixisse, fecisse est. Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut lumen mundi appellarentur, caeteraque ex Domino sortiti sunt vocabula: ita et Simoni, qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. At secundum metaphoram petrae, recte dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam super te. Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. portas inferi vitia reor atque peccata, vel certe haereticorum doctrinas, per quas illecti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaque
Abbreviated transcription (Latin):
iħc dixit ei. Beatꝰ es symon bariona. qͥa
caro & sanguis non reuelauit tͥ: sed pa¬
ter m̃s qui est in cęlis. Testimonio de se
apłi. reddit uicem. Petrꝰ dixerat. tu es
xp̃c filiꝰ dĩ uiui: mercedem recipit ue¬
ra confessio. Beatꝰ es symon bariona. Qua¬
re: Qa non reuelaiit tibi caro & san¬
guis: sed pater. Quod caro & sanguis
tum est. Ergo ex confessione sortit᷑ uoca¬
bulum qđ reuelationem ex sp̃u scõhabe¬
at: cuius & filius appellandus sit. Et qͥd̃e
bariona in lingua nr̃a sonat filius colũ¬
bȩ. Alii simpliciter accipiunt qđ symon
id est petrꝰ filius sit iohannis: iuxta alte¬
rius loci interrogationem. Symon io¬
hannis diligis me: Qrespondit. Dñe tu
scis. Et uolunt scͥptoꝵ uitio deprauatũ:
ut ꝓbariona hoc est filius iohannis bar¬
iona scͥptum sit una detractã sillaba.
Iohanna autẽ: interp̃tat᷑ dñi gr̃a. Utrũ¬
qđ ait. quia caro & sanguis ñ reuelauit

Expanded text:
Jesus, dixit ei: Beatus es, Simon Barjona, quia Jesus, dixit ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Testimonio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barjona. Quare? quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed tum est. Ergo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit. Siquidem Barjona in nostra lingua sonat, 124 filius columbae. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est, Petrus, sit filius Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me ? Qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur, Domini gratia. Utrumquod ait: Quia caro et sanguis non revelavit
Abbreviated transcription (Latin):
appellant᷑. At illi dixerunt. Alii iohem
baptistam. alii heliam. alii uͦ iheremiã:
aut unum ex ꝓpħis. Miror quosdam
inter pretes causas erroꝵ inquirere sin¬
guloꝵ: & disputationẽ longissimam
rint in helẏa & hieremia. qͦmͦ herodes
errauit in Iohe dicens. quẽ ego decol¬
laui ioħem ipse surrexit amortuis. & uir¬
tutes oꝑant᷑ in eo. Uos autem quẽ me¬
esse dicitis Respondit symon petrus.
Tu es xp̃c filius di uiui. Prudens lector
attende: qd ex consequentibꝰ textuq sermo¬
nis. apłi nequa qũã homines. sed dii ap
appellant᷑. Cũ enĩ dixisset. quẽ dicunt ho¬
mines ẽẽ filiũ hominis: subiecit. uos
autẽ quẽ me eẽ dicitis: Illis quia homi¬
nes sunt humana opinantib: uos qui
dii estis. quem me ẽẽ existimatis: Petrꝰ
ad cõꝑationẽ eoꝵ d̃oꝵ. qui putantur
dii sed mortui sunt: saturnũ. iouem.
cererem. liberũ herculem: & cȩtera ydo¬
loꝵ portenta significans. Respondens

Expanded text:
appellantur. Et illi dixerunt: Alii Joannem appellantur. Et illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam rint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo . Vos autem, quem me dicitis? Respondit Simon Petrus: Tu es Christus filius Dei vivi. Prudens lector attende, quod ex consequentibus textuque sermonis apostoli nequapellentur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse filium hominis, subjecit: Vos autem, quem me esse dicitis? illis quia homines sunt, humana opinantibus, vos qui dii estis, quem me existimatis? Petrusad comparationem deorum eorum, qui putantur dii, sed mortui sunt, Saturnum, Jovem, Cererem, Liberum et caetera idolorum portenta significans. Respondens
Abbreviated transcription (Latin):
hilippus iste ẽ fr̃ herodis
de quo supra diximus.
detrarcha itureȩ & tracho¬
nitidis regionum: quim
honorem tyberii cȩsaris
cȩsaream philippi. quȩ nunc paneas
nicis: imitatꝰ herodem patrem qui in ho¬
norem augusti cȩsaris appellauit cesa¬
ream. quȩ prius turris stratonis uoca¬
batur: & ex nomine filie eiꝰ libbiadem
transiordanen extruxit. Iste est locus
nomine ior. & alterum dan. qui simul
mixti. iordanis nomen efficiunt. Et
interrogabat discipłos suos dicens.Aũe
dicunt homines esse filium hominis:
Non dixit quem me dicunt ee̾ homines
sed filium hominis: ne iactanter de se
querere uideret᷑. Et nota. quod ubic̃q
scͥptum est in ueteri testamento filius
hominis: in hebrȩo positum sit filius
filii hominum usq quo graui corde: m
hebreo dicit᷑ filii adam. Pulchrȩ autẽ in¬
terrogat quem dicunt homines esse filiũ
hominis: quia qui de filio hominis lo-
cunt᷑. homines sunt: qui uero diuinita¬
tem eiꝰ intelligunt. non homines sed dii

Expanded text:
hilippus iste est frater Herodis, de quo supra diximus. Tetrarcha Ithureae et Trachonitidis regionum, qui in honorem Tiberii Caesaris Caesaream, quae nunc Paneas nicis: imitatus Herodem patrem, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius turris Stratonis vocabatur: et ex nomine filiae ejus Juliadem trans Jordanem exstruxit. Iste  Al. illenomine Jor, et alterum Dan, qui simul mixti, Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non dixit, quem me dicunt esse homines, sed Filium hominis: ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota, quod ubicumque scriptum est in veteri Testamento, filius hominis, in Hebraeo positum sit, filius Filii hominum, usquequo gravi corde, in Hebraeo dicitur , filii Adam. Pulchre autem interrogat: Quem dicunt esse homines filium hominis, quia qui de filiuuntur, homines sunt. Qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii
Abbreviated transcription (Latin):
confessione. ego uox clamantis indeser¬
to: hoc est dicere. non sum ego uerbũ
qđ erat inpͥncipio ds apud dm̃: sed uox
potius. id est ministra sum uerbi: ut ꝑ
me ad auditus hominum. sensumq ꝑ¬
ueniat. Unde beatus baptista pari hu¬
militate ꝓ nuntiat: illum oportet cres¬
cere me autẽ minui. Hide sonum uocis¬

Expanded text:
navit. -- Ego vox clamantis in deserto : hoc est dicere, Non sum ego Verbum quod erat in principio Deus apud Deum; sed vox potius, id est, minister sum Verbi, ut per me ad auditus hominum sensusque perveniat. Unde beatus Baptista pari humilitate pronuntiat, Illum oportet crescere; me autem minui . Illum, i
Abbreviated transcription (Latin):
Ego uox clamantis: uox p̃conis iudicem
loquit᷑: clamor iudicium comminat᷑. &
implebit᷑. & omĩs mons & collis humilia¬
bitur. Hoc est quod aliis uerbis euangłista
commemorat. Qui se exaltat humiliabit᷑:¬

Expanded text:
Ego vox clamantis. Vox praeconis judicem loquitur, clamor judicium comminatur. 4implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur . Hoc est ergo quod aliis verbis Evangelista commemorat, Qui se exaltat, humiliabit
Abbreviated transcription (Latin):
est ille: qui flagitium regis herodis. qui
uxorem uiuentis inuaserat publica au¬
ctorritate condempnans. ꝓpter iusticiã
ꝑdidit uitam: sed lucrat᷑ ẽ głam. Et nos
interdum ꝓ gr̃a hominũ. uel timore offen¬
sionũ ꝓferimus adulationẽ: & uendimꝰ
alloquio: corda nr̃a salutifero pulsat
oraculo dicens. Ego uox clamantis in de¬
serto parate uiam diũ: rectas facite semi¬
tas dĩ nr̃i. Si teneamꝰ in nobis uerbum
ueritatis. affectum iusticie. patiendiȩ.¬

Expanded text:
es qui impietatem regis Herodis, qui uxorem fratris viventis invaserat, publica auctoritate condemnans, propter justitiam perdidit vitam, sed lucratus est gloriam. Et nos interdum pro gratia hominum vel timore offensionum praeferimus adulationem, et vendimus alloquio corda nostra salutifero pulsat oraculo dicens: Ego vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Si teneamus in nobis verbum veritatis, affectum justitiae; e
Abbreviated transcription (Latin):
natalem diem. una ac singłari celebri¬
tate ueneramur. Unde quia eum dig¬
ne extollere non ualemꝰ humane uocis
officio: p̃dicemꝰ eum dominicȩ attesta¬
tionis oraculo: ꝓloquente xp̃o. quia
inter nados mulierum maior non ẽ ioħe
baptista. Ip̃se hoc dicit: & ido agnosce
magnificentiã laudis: ex dignitate lau¬
dantis. Ac sic dũ nemo illo ẽẽ maior asse¬
ritur inter natos mulierum: datur in¬
telligi quod iohs humanoꝵ fuit mensu¬

Expanded text:
natalem diem unica ac singulari celebritate veneramur. Unde quia eum recte extollere non valemus humanae vocis officio, praedicemus dominicae attestationis oraculo, proloquente Christo, quia inter natos mulierum non est major Joanne Baptista . Ipse hoc dicit: et ideo cognosce magnificentiam laudis ex dignitate laudantis; ac sic dum nemo illo esse major asseritur in natis mulierum, datur intelligi, quod Joannes humanorum fugit mensu
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbauerunt ȩdificantes. factus est in ca¬
put anguli. Hinc dedignati sunt cre-¬
dere in xp̃m. quia eoꝵ impietas contemp¬
sit mortuum. irrisit occisum: & ipsa erat
mors grani multiplicandi. & exaltatio pꝰt¬
se trahentis omnia. Dum lucem habetis cre¬
oite in lucem: ut filii lucis sitis. Cum ali¬
quid ueri auditum habetis. credite in ue¬
ritatem: ut renascamini in ueritate.

Expanded text:
reprobaverunt aedificantes, factus est in careprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli. Hinc dedignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, irrisit occisum, et ipse erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia. « Dum lucem habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. » Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate.
Abbreviated transcription (Latin):
& dixerunt. Nos audiuimꝰ ex lege: quia
xp̃c manet in ȩternum. Et quomͦ tri dicis
oportet exaltari filium hominis: Si eñ
passione morietur  Hoc enim eum dixisse
intelligebant: quod facere cogitabant.
Non gͦ eis uerboꝵ istoꝵ obscuritatem aꝑuit
in fusa sapientia: sed stimulata conscientia.
uobis est. Hinc est quod intelligitis: qͥ a
xp̃c manet in ȩternum. Ergo ambulate
dum lucem habetis: ut non denebrȩ uos
comp̾hendant. Ambulate. accedite. totũ
intelligite: & moriturum xp̃m. uicturũ
q in ȩternum: & sanguinẽ fusurum qͦ
redimat. & ascensurũ in sublimia quo ꝑ-¬
ducat. Tenebrȩ autem uos comp̃hendunt:
si eo modo credideritis xp̃i ȩternitatem:
ut negetis in eo mortis humailitatem.
Et qui ambulat intenebris: nescit quo
uadat. Sic potest offendere in lapidem
offensionis & petram scandali. qͦd fuit dñs
cecis iudȩis: sicut credentib lapis quem

Expanded text:
et dixerunt: « Nos audivimus ex lege, quia et dixerunt: « Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum. Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? » Si enpassione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia.  lumen in vobis est. » Hinc est quod intelligitis, quod Christus manet in aeternum. « Ergo ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. » Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum Christum, et victurum in aeternum, et sanguinem fusurum, quo redimat, et ascensurum in sublimia, quo perducat. Tenebrae autem non comprehendant, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut non negetis in eo mortis humilitatem. « Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat, » sed potest offendere in lapidem offensionis et petram scandali, quae fuit Dominus caecis Judaeis, sicut credentibus lapis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
mea: sed si exaltatus fuero a terra. hoc ẽ
cum exaltatus fuero. Non enim dubitat
futurum ẽẽ: quod uenit implere. Hoc re¬
feratur ad illud qͦd suꝑiꝰ ait: si autẽ mor¬
tuum fuerit granum frumenti. multum
fructum affert. Nam exaltationem suam
quid aliud dixit: quam in cruce passionẽ:
Quod & ipse euangłista non tacuit: sub¬
iunxit enim & ait. Hoc autem dicebat:
significans qua morte eẽt moriturus. Re¬
spondit ei turba. Nos auoliuimus ex le¬
ge : quia xp̃c man& in ȩternum. Et
quomͦ tu dicis oportet exaltari filium ho¬
minis: Quis est iste filius hominis: Me¬
moriter denuerunt: quod dicebat dñs as¬
sidue filiũ hominis se ẽẽ. Nãhoc loco ñ ait
dixerat. quando nuntiati sunt gentiles
illi qui eum uidere cupiebãt: uenit
hora ut clarificet᷑ filius hominis. Hoc
itaq isti animo retinentes. & qͦd nunc
ait. cum exaltatus fuero ã terra. mortẽ
crucis intelligentes: quesierunt ab illo

Expanded text:
mea. « Sed si exaltatus, » inquit, « fuero a terra, » hoc est, mea. « Sed si exaltatus, » inquit, « fuero a terra, » hoc est, cum exaltatus fuero. Non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud quod superius ait: « Si autem mortuum fuerit granum frumenti, multum fructum affert. » Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim et ait: « Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba manet in aeternum, et quomodo tu dicis: Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue Filium hominis se esse. Nam hoc loco non ait: dixerat, quando nuntiati sunt gentiles illi qui eum videre cupiebant: « Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. » Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, « Cum exaltatus fuero a terra, » mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo,
Abbreviated transcription (Latin):
UM dixisset dñs nunc
princeps huius mundi
eicietur foras: continuo¬
altat᷑ fuero a terra: oĩa
traham post me. Quȩ omnia: nisi ex qͥb
ille eicietur foras: Non dixit om̃s sed oĩa.
Non enim om̃ium est fides. Non utiq
hoc ad unu̾isitatem hominum retulit.
sed ad creaturȩ integritatẽ. id ẽ sp̃m &
animam & corpus: & illud qͦd intelligimꝰ.
& illud qͦd uiuimus. & illud quod uisi
biles & contractabiles sumꝰ. Qui enĩ dixit
capillus capitis ur̃i non ꝑibit: omnia
trahit post se. Aut si omnia ipsi homi¬
nes intelligendi sunt. omĩa p̾destinata
ad salutẽ possumꝰ dicere. ex quib omĩb
ait nichil ẽẽ ꝑiturum. cum supra de
suis ouib loqueret᷑: aut certe omĩa gene¬
omĩb. siue indiuersitatib ingenioꝵ õĩb.
siue inartium licitarum & utilium ꝓfes-¬
sionib omĩb: & quicquid aliud dici po¬
test scđm in numerabiles differentias qͥb
post me. ut sim caput eoꝵ & illi membra

Expanded text:
 Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, Et egoaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia? nisi ex quibus ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fides. Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spiritum et animam et corpus, et illud quod intelligimus, et illud quod videmus, et illbiles et contractabiles sumus. Qui enim dixit: Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus, ait, nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia homomnium, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibupost me, » ut sim caput eorum, et illi membra
Abbreviated transcription (Latin):
tum mͦ sed & aliis subiectoꝵ menti¬
arguendo. obsecrando. increpando.
curamq faciendo in serere nitebant᷑.
Quoꝵ mens lucidissima. manꝰ uero
plene sunt mundicia: eo quod in
mensa altaris sacro scã xꝑi corporis
& sanguinis mysteria celebrantes.
& in sui cordis penetralib hostiam
uiuam. d̃oq placentẽ. idest semet¬
ipsos sine macula atq ammixtione
praui oꝑis offerre non desistant. Et
licet ꝑsecutoꝵ non sensissent glabi¬
um. tamen ꝑ uitȩ meritum dõ dig¬
ne martyrio non priuant᷑: qui a
martyrium non solum sanguinis
effusione. sed abstinentia peccatoꝵ.
& exercitatione dĩ p̾ceptoꝵ ꝑficitur.
Hinc & anachoritarum singłare ꝓ¬
seꝑatum eẽ confidimꝰ: qui ꝑ singła
heremi loca in speluncis & exiguis
cellarum tuguriis unici. modico
contenti pabulo demorabantur. be¬
stiis sociati. multi auib subministra
scłi cal cantes. laudem temporalem
non amantes. uisus hominũ fugi¬
entes angłoꝵ assueti loquelis: plu¬

Expanded text:
turum, sed et aliis subjectorum mentiarguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum perficitur. anachoretarum singulare pratum esse confidimus; qui per singula eremi loca, in speluncis et exiguis cellarum tuguriis, modico contenti pabulo morabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministratsaeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visus hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plu
Abbreviated transcription (Latin):
triumphatores & amici dei: qui con¬
tempnentes sceleratoꝵ iussa pͥncipum.
modo coronantur & accipiunt pal¬
mas laboꝵ: quia fundati erant supͣ
firmam petram id ẽ xp̃m. De talib
& huiusmodi apłs mente compunctꝰ
ingemiscens ait. Sc̃i ludibria & uer-¬
bera exꝑti insuꝑ & iuncula & carceres:
lapidati sunt. secti sunt. temptati st̃.¬
in occisione gladii mortui sunt. Circu¬
ierunt in melotis. in pellib caprinis:
egentes angustiati. afflicti. quib dignꝰ
gorius in expositione cuiꝰdã euangelii
de istiꝰmodi bellatorib querimoniam
faciendo. ecce inquit electi d̃ĩ carnẽ
domant. sp̃m roborant. demonibus
imꝑant. uirtutib choruscant: p̾sen¬
tia despiciunt. ȩternam patͥam uoci-

Expanded text:
triumphatores et amici Dei, qui, contriumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant supra firmam petram, id est, Christum. De talibus et hujusmodi Apostolus, mente compunctus, ingemiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentati ssunt. Circuierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus us papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia de
Abbreviated transcription (Latin):
amicos: quia omnia quȩcumq audi-¬
ui a patre meo nota feci uobis. Et qͦd cũ¬
q ligare uoluissent suꝑ terram ligatũ
ẽẽ in cęlis: & quodcumq soluerent su¬
ꝑ terram. solutum ẽẽ in cȩlis ꝓmisit.
Et iterum cum uenerit adiudican-¬
dum scłm. eos suꝑ sedes duodecim ẽẽ
sessuros: & secum iudicaturos orbem
terrȩ p̾dixerat. Talib ut credimus pa¬
tronis hȩc dies subiecta declaratur.
is subiectum est triumphale ui¬
martyrum nomen. qui ꝑ diu̾sa
tormentoꝵ genera xp̃i passionẽ non
lascessentib p̃cordioꝵ mentib imita¬
bantur: alii ferro ꝑempti. alii flam¬
mis exusti. alii flagris uerberati. alii
ti. alii pelagi ꝑiculo dimersi. alii
uiui decoriati. alii uinculis manci-¬
pati: alii linguis priuati. alii lapi¬
dibus obruti alii frigorib afflicti. alii
fame cruciati: alii uero truncatis
manib. siue cȩteris cesis membris
spectaculum contumeliȩ in popłis nu¬
di ꝓpter nomen dñi portantes. Hi suit̃

Expanded text:
s, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis. Et quodcunque ligare voluissent super terram, ligatum esse et in coelis; et quodcunque solverent super terram, solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratur. His subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii lo, alii pelagi periculo subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ temporaliter currunt. Finis tẽ¬
poralium ostendit: quam nichil sit
quod transire possit. Casus rerum
indicat: quia res transiens & tunc
ꝓpe nichil fuit cum stare uideretur.
Hȩc igitur uobiscum agite: hȩc in m̃te
sedula cogitatione uersate. Et si ad¬
huc hic tenemur in infirmitate corpo¬
ris : tamen ad eos de quib loquimur
toto corde tendamus: ut cum ipsis
post modum in ȩterna scła gaudere
mereamur. ꝑ eum qui uiuit & regnat

Expanded text:
quae temporaliter currunt. Finis temquae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indiprope nihil fuit, cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimur toto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in aeterno saeculo gaudere mereamur, per eum qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
Transeunt cuncta: que temporali fe¬
stiuitate celebrant᷑. Curate qui his sol¬
lempnitatib interestis: ne ab ȩterna
sollempnitate separemini. Quid eñi¬
ꝓdest inter ẽẽ festis hominum: si deeẽ
sare in uobis transitoria quȩ posside¬
tis: sed considerate quid estis. Ecce
mundus qui diligit᷑ fugit. Sc̃i isti quoꝵ
mundum mentis despectu calcauer̃t.
Tunc erat uita longa. salus continua
opulentia in reb fecunditas in ꝓpa-¬
gine. tanquillitas in diuturna ꝑace¬
pace: & tamen cum in sem& ipso flo¬
reret. iam in eoꝵ cordib mundus aru¬
erat. Ecce iam in semet ipso mundus
desolatio. undiq ꝑcutimur. undiq
amaritudinib replemur. & tamen
ceca mente carnalis concupiscentiȩ.
ipsas eius amaritudines amamꝰ fugi¬
entem sequimur. labenti in herem᷑.
Et quia labentem retinere non pos¬
sumus: cum ipso labimur quẽ caden¬
dem tenemꝰ. Aliquando nos mundus
nus est. ut ipse iam nos mundus mit¬
tat ad dm̃. Pensate gͦ quam nulla st̃:

Expanded text:
Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse sare in vobis transitoria, quae possidetis, sed considerate quid estis. Ecce mundus, qui diligitur, fugit. Sancti isti, quorum mundum mentis despectu calcaverunt. Tunc enim erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam in seipso mundus desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus nus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt