comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed hanc non in omibz
equam esse constituo. Nam
superius diuinisq substan¬
cus. et perspicax iudicium.
et incorrupta uoluntas. et
efficax optatoꝵ presto est po¬
testas
¶Humanas uero animas.¬

Expanded text:
 sed hanc non in omnibus aequam esse constituo. Nam supernis diuinisque substantiis et perspicax iudicium et incorrupta uoluntas et efficax optatorum praesto est potestas. Humanas uero animas
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Est inquit. neq enum fue¬
ut ulla racionalis natura
qn eidem libertas arbitru ad¬
sit. Nam quod racione uti
naturaliter potest. id habet
iudicium quequidem discer¬
nat. ꝑ se igitur fugienda op¬
tandaq dignoscit. Quodu̾o
quis optandum esse iudicat
petit. Refugit uero ꝙ extiat¬

Expanded text:
— Est, inquit; neque enim fuerit ulla. rationalis natura, quin eidem libertas adsit arbitrii. Nam quod ratione uti naturaliter potest, id habet iudicium, quo quidque discernat; per se igitur fugienda optandave dinoscit. Quod vero quis optandum esse iudicat, petit; refugit vero,
Abbreviated transcription (Latin):
lipis achimenie sco¬
pulis ubi uersa seꝙ̃¬
Dectoribus figit spicula
pugna fugax.
Wygus et eufrates unose
fonte resoluunt.
Et mox abuictis dissociã¬
tur aquis.
ĩ cocant cursum q iter
reuocentur in unum.
Confluat alterni quod
trahat unda uadi.
Conuenient pupes et us¬
si fluie trunci.
Mixtaq fortuitos implic
unda modos.
uos tamen ip̃a uagos
terre decluua casus.
Gurgitis et lapsi defluus
rdo regit.
Sic qͣ permissis fluitare
uident habeĩs
ors patitur frenos a pã¬
q lege meat.

Expanded text:
pis Achaemeniae scopulis, ubi uersa sequpectoribus figit spicula pugna fugax, Tigris et Euphrates uno se fonte resoluunt et mox abiunctis dissociantur aquis. Si coeant cursumque iterum reuocentur in unum, confluat alterni quod trahit unda uadi, conuenient puppes et uulsi flumine trunci mixtaque fortuitos implicet unda modos; quos tamen ipsa uagos terrae decliuia casus gurgitis et lapsi defluus rdo regit. Sic quae permissis fluitare uidetur habenis fors patitur frenos ipsaque lege meat.
Abbreviated transcription (Latin):
casualis se habet ad prouiden
o filuuii ab eodem fonte proce
lia que per ista fluĩa deferunt
concurrere quiquidem concur¬
sus prouenit inquantum re¬
guntur concursu ipõrum flu¬
morum et tamen est preter
intencionem illorum qui regũt
naues et eodem modo concursꝰ
ꝙͣuis sit preter intencionem agẽ¬
cium tamen concurrunt secun¬
dum fluxum ordinis fatalis ex
regimie diuine prouidencie. uñ
ꝙͣuis nobis ignorantibus ordĩez
tuitum tñ in comparacione ad
deum omnia sunt ordinata et
do ꝙ tygris et eufrates sunt flu

Expanded text:
causalis se habet ad prouidento fluuii ab eodem fonte procedlia quae per ista flumina deferuntur concurrere: qui quidem concursus proueniunt inquantum reguntur decursu istorum fluuiorum, et tamen est praeter intentionem istorum qui regunt naues. Eodem modo concursus quamuis sit praeter intentionem ipsorum agentium: tamen concurrunt secundum defluxum ordinis fatalis ex regimine diuinae prouidentiae: et quamuis nobis ignorantibus ordinem tuitum, tamen in comparatione ad Deum omnia sunt ordinata et a: Tigris et Euphrates resolu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsia pugna fugar uersa spicu
lafigit pectoribus sequentũ. est
enim consuetudo ꝑsarum ꝙ fu¬
giendo pugnant sagittando a
tergo contra sequentes et moxi¬

Expanded text:
ia fugax pugna uersa spicula, idest sagittas figit pectoribus sequentum. Est enim consuetudo Parthorum, quod fugiendo pugnant sagittando a tergo contra insequentes. Et mox,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Humanas uerd aias li¬
beriores quidem esse neccesse
speculacione conseruant.
Minus uero cum dylabun¬
tur ad corpora. Mimus q cũ
terrenis artibus colligãtur.
Extrema uero est seruitus
cum uicus dedite a racionis
proprie posessione ceciderunt.
Nam ubi oculos a sũme luce
ueritatis ad inferiora et et te¬
nebrosa deiecerint mox insci-¬
cie nube caligant. Per uicio¬
sis turbantur affectib. Qui¬
bus accendo consenciendoq
quam inneͬre sibi adnuãt
seruitutẽ. et sunt quodãmõ a
propria libertate captiue.
Quetamen ille docet omnes

Expanded text:
Humanas uero animas liberiores quidem esse necesse speculatione conseruant, minus uero cum dilabuntur ad corpora, minusque etiam cum terrenis artubus colligantur; extrema uero est seruitus cum uitiis deditae rationis propriae possessione ceciderunt. Nam ubi oculos a summae luce ueritatis ad inferiora et tenebrosa deiecerint, mox inscitiae nube caligant, perniciosis turbantur affectibus, quibus accedendo consentiendoque quam inuexere sibi adiuuant seruitutem et sunt quodam modo propria libertate captiuae. Quae tamen ille ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
uti tu dicis esse ita con¬
sencio. S in hacherencium
sibi serie causarum est ne ul¬
la nostri arbitrii libertas. An
ipõs quoq hũanorum motꝰ
aĩorum fatalis cathena con-¬
stringit.

Expanded text:
uti tu dicis, ita esse consentio. Sed in hac haerentium sibi serie causarum estne ulla nostri arbitrii libertas an ipsos quoque humanorum motus animorum fatalis catena constringit? —
Abbreviated transcription (Latin):
ius legem det amantibz
maior lex amor est sibi
Heu noctis ꝓpe tminos or¬
pheus crudicem suam udit
perdidit occidit.

Expanded text:
is legem det amantibus? Major lex amor est sibi. Heu! noctis prope terminos Orpheus Euridicen suam Vidit, perdidit, occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
pitulo de aiubus a uolatu tardo
coitu concipere et generare natoᷤ¬
q earum pene usq ad centum
cut aquile eciam ultra mare
cadauera senciunt alcius quip¬
pe uolantes que multa obscur¬
Otupet t̾gemins nouo cap¬
tus carmĩe ianitor
Que sontes agitant metu
ultrices scelerum dee.
Lam meste lacumis madit
nõ yxioniũ caput.
¶elox precipitat rota et lõ¬
ga siti perditus.i
Eperuit fluĩa tãtalus uul¬
tur dum satur est.modis
ontraxit ticu iecur.¬

Expanded text:
tuum . Vultur a volatu tardo copula concipere et generare, natosque earum pene usque ad centum cut et aquilae, etiam ultra maria cadavera sentiunt altius quippe volantes, multa quStupet tergeminus nouo captus carmine ianitor; quae sontes agitant metu ultrices scelerum deae iam maestae lacrimis madent; non Ixionium caput uelox praecipitat rota et longa site perditus spernit flumina Tantalus; uultur dum satur est modis non traxit Tityi iecur.
Abbreviated transcription (Latin):
dit eclam ostendere modum. qͦ
ad istud ꝑuenitur sed anteꝙͣ cõ
plere posset suam intencionem
boecius uelud auidus adscien-¬
dum illa quorum ignorancia

Expanded text:
debat ostendere modum quo ad illud peruenitur: sed antequam expleret illam intentionem, Boethius uelut auidus ad sciendum quaedam quorum ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
os hec fabula respicit. qui¬
cumq insuperum diem
Dentem ducere quenitis nã
qui tartareum inspecus.
ictus lua flexert.
iudquid precipium thit
erdit dum uidet ĩ feros

Expanded text:
os haec fabula respicit, quicumque in superum diem mentem ducere quaeritis; nam qui Tartareum in specus victus lumina flexerit, quicquid praecipuum trahit, perdit, dum videt inferos
Abbreviated transcription (Latin):
radamentus habet durissima
regna castigatoz au dit qz dolos
sirbigitq satĩque quis apud
superos furto letatus mam di¬
stulit inseram cõmissa piacu¬

Expanded text:
Radamantus habet durissima regna castigatque auditque dolos subigitque fateri, que quis apud superos, furto letatus inani, distulit in seram commissa piacu
Abbreviated transcription (Latin):
andem uincim ur arbit
umbrarum miserans ait S¬
onamus comitẽ uiro ẽp¬
tam carmine ꝯiugem.
Sc̃d lex dona coherceat ne
dum tartara liquerit.
as sit liuina flectere.
¶Quis legem det. ostendit quo¬

Expanded text:
andem: \'Vincimur\' arbiter umbrarum miserans ait. \'Donamus comitem viro emptam carmine coniugem; sed lex dona coherceat, ne, dum Tartara liquerit, fas sit lumina flectere.\' Quis legem det amantibu
Abbreviated transcription (Latin):
in aqua cuius integumentum
est. Iuno significat uitam acci¬
uam que consistit in curis tem¬
peralium unde dicitur ẽẽ nouer¬
ca hertulis et quia talis uita ñ¬
mica est hoĩ sapienti et uirtuo¬
so cum hac uult hysion concube¬

Expanded text:
centauri, cuius integumentum est quod Iuno significat vitam activam, que consistit in curis temporalium. Unde dicitur quod est noverca Herculis, quia talis vita inimica est sapienti et virtuoso. Cum hac vult Ysion, qu
Abbreviated transcription (Latin):
opponit nubem quia per hanc
uitam incurrit homo obscurita¬
tem racionis unde nascuntur¬
cẽtauri qui in ꝑte sunt hoĩes et
in parte sunt equi et in parte st̃¬

Expanded text:
erponit nubem, quia per hanc vitam incurrit homo obscuritatem rationis. Idecentauri, qui in parte sunt homines et in parte sunt equi, quia in parte
Abbreviated transcription (Latin):
nas finicas serpentibz ꝓpter tres
affectus qui in aĩs hoĩm mul¬
tas perturbaciones gignunt et
interdum cogunt ea deuinquere
ut nec fame nec perculis sius
respectum habere ꝑmittant. im
que uindictam capit cupiditas
que desideret opes libido que appe¬
tit uoluptates que ideo furie ap¬
pellantur quia stinulis sins
mentem feriant. et quietã esse nõ

Expanded text:
nas crinitas serpentibus propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt delinquere, ut nec famae periculive respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit: cupiditas, quae desiderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, et quietam esse non
Abbreviated transcription (Latin):
Quondam funera coniui¬
gis uates trayciusgemens
Dostquam flebilib modiᷤ
liluas currere mobues
Anmes stare coerat iurit¬
q increpidum latus.
Dẽius cerua leombus nec
iusum tunit lepus
Iam tactu placidum ca¬
nem cũ flagrancior intima.
eruor pectoris ureret nec
qui cũcta subegerant
Mulcerent dñm moĩ immu¬
tes superos querẽsl
Infernas adiit domos illic
blanda sonantibz
Cõrdis caunina temꝑans
quidquid precipius dee
Matris fontibus hauserat
ꝙ luctus dabat impotens: S
Quod luctum gemans a¬
mor deflet trenera ꝯmouẽs.
Et dulci ueniam prece ubra¬
rum dominos regat.¬
¶ Stupet t̾geminus ostendit¬

Expanded text:
Quondam funera coniugis Vates Threicius gemens Postquam flebilibus modis Siluas currere mobiles. Amnes stare coegerat, Iunxitque intrepidum latus Saeuis cerua leonibus, Nec uisum timuit lepus Iam cantu placidum canem, Cum flagrantior intima Feruor pectoris ureret, Nec qui cuncta subegerant Mulcerent dominum modi, Inmites superos querens Infernas adiit domos. Illic blanda sonantibus Chordis carmina temperans Quidquid praecipuis deae Matris fontibus hauserat, Quod luctus dabat impotens, Quod luctum geminans amor, Deflet Taenara commouens Et dulci ueniam prece Vmbrarum dominos rogat. Stupet tergeminus n
Abbreviated transcription (Latin):
et dicuntur tenara qͣi lamentabi¬
lia aterrenis quod est lamenta¬
singulari et sic est nomen cuius¬
dam montis in quo dicitur esse
uia ad infernum in plurari de¬
clinatur hec tenera et significat
tione dicõnũ ꝯiter autem inue¬
nitur in aucto . hoc nomen scrip¬
tum sinc Rin prima silla puta¬

Expanded text:
 dicuntur quasi lamentabilia, a threnus-ni, quod est lamentasingulari est nomen cuiusdam montis in quo dicitur esse uia ad Infernum. In plurali Trenera significat tio. Communiter autem inuenitur hoc nomen scriptum sine r in prima sillaba
Abbreviated transcription (Latin):
elix qui potuit boni fontẽ
insere luciduml
elix qui potuit graius tre
soluere iuncula. R¬
Quondam funera. ostendit¬

Expanded text:
elix, qui potuit boni fontem visere lucidum, felix, qui potuit gravis terrae solvere vincula. Quondam funera coni
Abbreviated transcription (Latin):
eodem mõ tum pp̃diuersam con
lius uentatem per demonstra¬
dum auctoritatum quidem ꝑ¬
mam fabulam tria facit. pri¬
mͦ enim ostendit quõ orpheus
ad inferes descendens pro uxore
rogauit. secundo quomodo mon¬
stra inferni placauerit ibi stup¬
tertio quo ei uxore concessa fuit.

Expanded text:
modum; tum propter diuersam conscipiunt ueritatem per modum demonstradum auctoritatum, quidam am fabulam sic procedit. Primo ostendit quomodo Orpheus ad Inferos descendens pro uxore rogauit. Secundo quomodo monstra Inferni placauit. Tertio ostendit quomodo uxor ei concessa fuit
Abbreviated transcription (Latin):
liũ caliopes qui tanta dulcedi
allexit et in tm̃ dimulsit ꝙ im¬
petus suos naturales diuitebant¬
re fecit hic uxorem habuit erudi¬
cem quam cum aristeus pastor
re uoluit ab inferis orpheus mo¬
dulaciomibꝰ superos deos placare

Expanded text:
ista, qui tanta dulcedinallexit; et intantum ea demulsit, quod impetus suos naturales dimittre fecit. Hic cem quam, cum Aristeus quidam reducere ab inferis, Orpheus modulationibus suis deos ce
Abbreviated transcription (Latin):
uãnis se tyrio superbus
ostro. C omeiet et niuel
lapillis. Inisus tamen omi¬
nero. Sed quondam dabat ĩ¬
probus uerendis. patribus in¬
decores cunules. Quis illos gͦ
putet beatos. Quos misen tu¬
buunt honores.¬

Expanded text:
uamuis se Tyrio superbus ostro Comeret et niueis lapillis, Inuisus tamen omniuientis. Sed quondam dabat improbus uerendis Patribus indecores curules. Quis illos igitur putet beatos Quos miseri tribuunt honores
Abbreviated transcription (Latin):
tis omnia potentis omnia s
tantũmodo bona uolentis dei
¶S ea ip̃a uel maxima
nostri causa meroris ꝙ cũ¬
tor existat uel eẽ omĩno ma

Expanded text:
tis omnia, potentis omnia, sed bona tantummodo volentis Dei, Sed ea ipsa est vel maxima nostri 5 causa moeroris, quotor existat, vel esse omnino ma
Abbreviated transcription (Latin):
uisquis uolet perhen¬
nem cautus pou̾e sedẽ
tabilis qͣ sonori sterui fla¬
tibus euii
t fluctibus iinantem

Expanded text:
uisquis uolet perennem Cautus ponere sedem Stabilisque nec sonori Sterni flatibus Euri Et fluctibus minantem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iam uero qͥ boñ p̾se corporis fe¬
runt ꝙͣ exigua ꝙͣ fragiliqz posessi¬
one nitur. Nõ enĩ elephãtes tauros
robore suꝑare poteris. Non trgreᷤ
uelocitate p̾ibitis. Respicite celi sp¬
acium firmitudinẽ celeritatem
et aliquando desmite uilia mi-¬
iau. Quod quidem celũ non hus
pocius est ꝙͣ sua qua regit racõne
mirãdum.

Expanded text:
Iam uero qui bona prae se corporis ferunt, quam exigua, quam fragili possessione nituntur! Num enim elephantos mole, tauros robore superare potentis, num tigres uelocitate praeibitis? Respicite caeli spatium, firmitudinem, celeritatem et aliquando desinite uilia mirari. Quod quidem caelum non his potius est quam sua qua regitur ratione mirandum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Exquibus omnibus illud re¬
digere in sũmam licet. Q hee q̃
nec prestare que pollicent bona
possunt nec omnium bonorum
congregacione perfecta. ea nec
ad beatitudinem quasi quidam
calles ferunt nec beatos ip̃a perfi-¬
cieunt.¬

Expanded text:
Ex quibus omnibus illud redigere in summam licet, quod haec quae nec praestare quae polluentur bona possunt nec omnium bonorum congregatione perfecta sunt, ea nec ad beatitudinem quasi quidam calles ferunt nec beatos ipsa perficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Forme uero nitor ut rapidus c̃
ita uelox et uernaliũ florum mu-¬
tabilitate fugacior. Q si ut ait ari¬
stotiles linceis ocuns hoĩes uteren¬
tur ut eorum iusus obstancia pe-¬
netraret. Nonne introspectis uisce¬
ubus illud alcibiadis superficie coͥ
qz non tua natura. Sed oculorũ
spectancium reddit infirmitas..
bona corporis dum sciatis hoc quod¬
cumqz .s. fuit de bonis corporis posse
¶ Sed estimate quam uultis nu¬
mio corporis bona dumsciatis hoc
qd̾cumq miranim triduane fe¬
bris igniculo posse dissolui.

Expanded text:
Formae vero nitor ut rapidus est, ut velox, et vernalium florum mutabilitate fugacior! Quod si, ut Aristoteles ait, lynceis oculis homines uterentur, ut eorum visus obstantia penetraret, nonne introspectis visceribus, 213 illud Alcibiadis superficie pulc non tua natura, sed oculorum spectantium reddit infirmitas. bona corporis, dum sciatis hoc quodcumque fuerit de bonis corporis posse s. Sed aestimat e quam uultis nimio corporis bona, dum sciatis hoc quodcumque miramini triduanae febris igniculo posse dissolui!
Abbreviated transcription (Latin):
ret nõne illud corpus alcibiadis su¬
perficie pulchrimum introspectum
nisceribus turpissimum uideretur.
le nec ab aliquo autentiquo iueĩ
muratur bestia maculis distincta t̾¬
go ut pardus sz silis lupounde et il
conuerti et diniciam pretiosi lapidis
dicũt qui ligunius appellatur quod
et ipõs linces sentire hoc documento
probatur nauiogestum liquorem
harenis in quantum poterant con¬
tegunt inuidia quadã nature ne
enis egestioni usum transeat hũa
num linces dicit plimus extra unũ

Expanded text:
, nonne illud corpus Alcibiadis superficie pulcherrimum introspectus uisceribus turpissimum uideretur? le nec ab aliquo authentico inuenium genere numeratur, bestia maculis distincta, tergo ut pardus sed sconvertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsos lynces sentire hoc documento probatur; nam egestum liquorem arenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae, ne talis egestio 56 transeat in usum humanum. Lynces dicit Plinius secundus extra unum
Abbreviated transcription (Latin):
iam miseras respice ter
Quisqͥs rerũ fedã nectis
peris tanti ꝑs non uilis.
oĩes quatimur fortune
solo
apidos rector comprime
flictus.
Et quo celum regis inmẽ¬
sum.
uma stabiles federe t̾rã.¬

Expanded text:
iam miseras respice terras, quisquis rerum foedera nectis! Operis tanti pars non vilis homines quatimur fortunae saloapidos, rector, conprime fluctus et quo celum regis inmensum firma stabiles federe ter
Abbreviated transcription (Latin):
¶An ego sola meum nus ex¬
errere prohibebor licet celo pro¬
ferre lucidos dies eosdemqz te¬
nebrosis noctibus condere licet
anno terre uultum nunc flo-¬
ribus fugibusq redimere nc̃
nymbis fugoribus q confun¬
dere us est mari minc strato e¬
quore blandiri. nnc procelsis
ac fluctibus inhorrescere. Nos
ad constanciam nostris mori¬
bus alienam mexpleta hom̃
cupiditas alligabit.¬
timium ludum ludimus ro¬
tam uolubili orbe uersamus

Expanded text:
An ego sola meum ius exercere prohibebor? Licet caelo proferre lucidos dies eosdemque tenebrosis noctibus condere, licet anno terrae uultum nunc floribus frugibusque redimire nunc nimbis frigoribusque confundere, ius est mari nunc strato aequore blandiri nunc procellis ac fluctibus inhorrescere: nos ad constantiam nostris moribus alienam inexpleta hominum cupiditas alligabittinuum ludum ludimus: rotam uolubili orbe uersamus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Antu mores ignorabas
meos. nesciebas cresum regez
hydorum cyro paulo ante for¬
midalem. mox deude miserã¬
dum rogi flammis tradituz
misso celitus ymbre defẽsum

Expanded text:
 An tu mores ignorabas meos? Nesciebas Croesum regem Lydorum Cyro paulo ante formidabilem, mox deinde miserandum rogi flammis traditum, misso coelitus imbre defensum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Daiod si a te non dum tota
discessi. quid si hec ip̃a mei nui¬
tabilitatis iusta tibi causa est
sperandi meliora tamen ne a¬
nimo contabescas. et intra cõ-¬
munc omnibus regimi lo¬
catus proprio uiuerr iure desi¬
deies.¬

Expanded text:
 quid si a te non tota discessi, quid si haec ipsa mei mutabilitas iusta tibi causa est sperandi meliora, tamenne animo contabescas et intra commune omnibus regnum locatus proprio uiuere iure desideres
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid o homo ream me cotidi¬
mis agis querelis quani tibi
fecimus iniuriam. que tibi tua¬
cona detraximus. quouis iudi-¬
ce de opum dignitatumqz me-
monstraueris ego iam tua fu¬
isse que repetis sponte cõcedaz.

Expanded text:
“Quid tu, homo, ream me cotidianis agis querelis? Quam tibi fecimus iniuriam? Quae tibi tua detraximus bona? Quouis iudice de opum dignitatumque mecmonstraueris ego iam tua fuisse quae repetis sponte concedam.
Abbreviated transcription (Latin):
Dissice t̾rene nebulas et ponde¬
ra molis.
tq tuosplendore mica eu
namq ẜenum.
Tu requies transquilla pus
de cernere finis.
Drincipium nector. Soluit ꝙ¬

Expanded text:
Dissice terrenae nebulas et pondera molis atque tuo splendore mica; tu namque serenum, tu requies tranquilla piis, te cernere finis, principium, uector, dux,
Abbreviated transcription (Latin):
ed magis medicine in¬
quit tempus est ꝙͣ que¬
rele. Cum uero ꝑ totis in me
intenta luminibz. Tu ne ille
es ait qui nostro quondam
lacte nutritus nostris educat᷑
alimentis murilis anmi
robur euaseras at qui taliatͥ
contuleramus armna que ni¬
si prior abiecisses inuictate fir¬
fumitate tuerentur agnosciᷤ¬
ne me. Quid taces pudore
aut stupore siliuisti. Mallem
pudore. Sed ut uidro te stu por
oppressit.¬

Expanded text:
ed medicinae, inquit, tempus est quam querelae. Tum uero totis in me intenta luminibus: Tune ille es, ait, qui nostro quondam lacte nutritus, nostris educatus alimentis in uirilis animi robur euaseras? Atqui talia contuleramus arma quae nisi prior abiecisses inuicta te firmitate tuerentur. Agnoscisne me? Quid taces? Pudore an stupore siluisti? Mallem pudore, sed te, ut uideo, stupor oppressit.
Abbreviated transcription (Latin):
sa dupliciuel ex illusione fan
qui ad preceptum domini sui
uolentes liagare beatum clemẽ
pulius uel liquoris uel altenius
super rem uisam cuius signum
est quia si res sit aspersa aqua¬
fuerit ablata redditur enĩ sua¬

Expanded text:
s: primo, ex illusione fanti ad preceptum domini sui volentes ligare beatum Clementpulveris, vel liquoris, vel alterius rei super rem visam. Cuius signum est quod si res sic aspersa fuerit lota aqua, redditur ei
Abbreviated transcription (Latin):
uide autem o boeci que pena cõitẽ
improbos ex aduersa parte bono¬
ñ .s. per contrarium ad bones. di¬
discisti namq paulo ante .s. libro
bomun cui consequens est ome
no desistit esse quo fit ut ut mali
desmant esse quod fuerant sed ipã
reliqua spes humani corporis
hoies .s. ip̃os malos. quare uersi in
maliciam a misere quoqz huana
¶ Dide autem ex aduersa par¬
te bonorum que improbos pe¬
na comitetur. Omne namqz qͥ
sit unũ esse ipm̃q unũ bonuz
esse paulo ante didicisti. C ini con¬
sequens est oͣmne quod sit id eci-¬
am bonun esse uideatur. l xc gͥ
modo quidquid a bono deficit esse
desistit. Quo fit ut mau desinãt
esse quod fuerant. Sed fuisse ho¬
mines adhuc ip̃a humani cor¬

Expanded text:
uide o Boethi quae poena comitetur improbos ex aduersa parte bonorum, idest per contrarium ad bonos: didicisti enim paulo ante, scilicet in bonum: cui consequens est ut omne no desistit esse: quo fit ut mali desinant esse quod fuerant: sed ipsa reliqua species humani corporis fuisse homines. Quare uersi in malitiam amisere humanam ? Vide autem ex adversa parte bonorum, quae improbos 20 poena comitetur. Omne namque, quod sit, unum esse, ipsumque unum bonum esse paulo ante didicisti. Cui consequens est, ut omne quod sit, id etiam bonum esse videatur. Hoc igitur modo quidquid a bono deficit, esse desistit: quo fit, ut mali desinant esse quod fuerant. Sed fuisse homines, adhuc ipsa humani cor
Abbreviated transcription (Latin):
condudit dicens ita fit ut qui de¬
serta probitate desieͣt ẽẽ homo cũ
non possit transire in diuinam
condicionem uertatur in beluã¬
Auancia feruet alienaium
opum iuolentus ereptor silez
lupidixeris. Ferox atoz inqui¬
es linguam litigus excercet cãi
ꝯꝑabis. Insidiator occultus sõ¬
npuisse fraudibus gaudet uul¬
peculis exequetur. Ire intem¬
pans fremit. leonis aim ges-¬
tare credatur. Pauidus ac fu¬
gax non metuenda formidat
cerus silis habeatur. Segnis
ac stupidus corpet. Asini more
uiuit leuis atqz inconstans
studia permutat. Nichil auibz
differt. fedis minundisq li¬
bidinibus ĩmergitur. Sordi¬
de suis uoluptate detinetur.
Ita fit ut probitate deserta hõ eẽ
desient cũ in diuinam condicõ¬
nem transire non possit uer¬
tatur in beluam. N¬

Expanded text:
sophia, dicens: ita fit ut qui deserta probitate desierit esse homo, cum non possit transire in conditionem diuinam uertatur in belluaAuaritia feruet alienarum opum uiolentus ereptor: lupis similem dixeris. Ferox atque inquies linguam litigiis exercet: cani comparabis. Insidiator occultus subripuisse fraudibus gaudet: uulpeculis exaequetur. Irae intemperans fremit: leonis animum gestare credatur. Pauidus ac fugax non metuenda formidat: ceruis similis habeatur. Segnis ac stupidus torpet: asinum uiuit. Leuis atque inconstans studia permutat: nihil auibus differt. Foedis immundisque libidinibus immergitur: sordidae suis uoluptate detinetur. Ita fit ut qui probitate deserta homo esse desierit, cum in diuinam condicionem transire non possit, uertatur in beluam.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Postremo cum omne premis¬
um idcirco appetatur quoniã bo¬
num creditur esse quis boni cõ¬
potem premi iudicet exꝑtem:
At cuius p̾mi omnium pui-¬
ch̾rimi maximiq. Memento
etenĩ corrrolari illius quod pau¬
lo ante precipnum dedi. Ac sic co¬
llige: Cum ip̃m bonum beati¬
tudo sit bonos omnes eo ipõ ꝙ
bom sint fien beatos liquet.
Sed qui beati sunt dees esse cõ¬
uenit. Est igitur p̾mium bo-¬
norum ꝙ nulla deterat dies
nullius muniat potestas nł¬
lius fuscet improbitas deos fie¬
¶Que cum ita sint. probat ꝙ¬

Expanded text:
 Postremo, cum omne praemium idcirco appetatur quoniam bonum esse creditur, quis boni compotem praemii iudicet expertem? At cuius praemii? Omnium pulcherrimi maximique; memento etenim corollarii illius quod paulo ante praecipuum dedi ac sic collige. Cum ipsum bonum beatitudo sit, bonos omnes eo ipso quod boni sint fieri beatos liquet. Sed qui beati sint deos esse conuenit. Est igitur praemium bonorum, quod nullus deterat dies, nullius minuat potestas, nullius fuscet improbitas, deos fieQuae cum ita sint, de
Abbreviated transcription (Latin):
gione de qua alias orundus o¬
cra dea .s. circe. edita .i. genita seĩe
solis residens miscet nouis hospi¬
cibus .i. socus ulixis pocula tacta
modos .i.uarias figuras bestia¬
les hiit .i. unum illorum tetigit
falz nuper lupis additus dum¬

Expanded text:
gione de qua oriundus chra dea Circe, edita, idest genita ex semine solis, illa miscet nouis hospitibus, idest sociis Ulyxis pocula tacta modos, idest in uarias figuras bestiarum, hunc idest unum illorum tegit us nuper lupis additus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ab hoĩb abiectus est et fenum
ungues auiũ. s quia transmu¬
tacio secundum talia accidenci¬
a ꝙͣuis abducat ab expressare¬
presentacione speciei humane
uel ppter diformitudinẽ figure¬

Expanded text:
 ex hominibus eiectus est et foenum ungues auium. Et quia transmutatio secundum talia accidentia deuiat ab expressa repraesentatione speciei humanae propter deformitatem figur
Abbreviated transcription (Latin):
natabant quoddam stagnum
ꝙ ibi conuertebantur in lupos
tur carne humana post nouem
annos eodem stagno reuocato in¬
de sacrificio quod archades imola¬

Expanded text:
natabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos,tur carne humana, per novem annos, eodem stagno transnatade sacrificio quod Archades
Abbreviated transcription (Latin):
pena non habet racionem pene
nͥ quia malum si igitur ip̃i .s. ma¬
li. se se extumare uelint possunt
ne uideri sibi exꝑtes supplicii quos
mali non modo .i. tantumodo.
afficit uerum pro sed etiam ue¬
hementer inficit.q. diceret nonz
¶Iam uero quisquis afficit᷑
pena malo se affectum esse ñ
dubitat. Si ergo sese ip̃i extĩa¬
re uelint possunt ne sibi suppli¬
cu exꝑtes iideri quos omninz
malorum extrema nequicia
non afficit modo uerum eciaz
uehemementer inficit: dia¬
¶Uide autem ex aduersa. ostẽ¬

Expanded text:
poena non habeat rationem poenae nisi quia mala. Igitur si ipsi mali seipsos existimare uelint, possunt ne sibi uideri expertes supplicii? Quos mali, non modo, idest tantummodo afficit, uerum pro sed uehementer inficit: quasi dicat: non. Iam uero quisquis afficitur poena, malo se affectum esse non dubitat. Si igitur sese ipsi aestimare uelint, possuntne sibi supplicii expertes uideri quos omnium malorum extrema nequitia non affecit modo uerum etiam uehementer infecit? Vide autem ex aduersa parte
Abbreviated transcription (Latin):
Iides ne igitur quanto ĩ
ceno probra uoluãtur.
Qua probitas luce splendeat.
In quo perspicuum est muĩꝙͣ
bonis premia. Nunꝙͣ sua scele¬
ribus de esse supplicia.

Expanded text:
Videsne igitur quanto in caeno probra uoluantur, qua probitas luce resplendeat? In quo perspicuum est numquam bonis praemia numquam sua sceleribus deesse supplicia.
Abbreviated transcription (Latin):
litis .i. dĩtas mercurii que colit᷑
in archadia que dicitur ales eo
q fingitur habere alas in pedi¬
bus ad designandum uelecita
hospitis .i. tirtes tamen remiges
xerãt ore iam sues .s. effecti uer¬

Expanded text:
 idest Mercurii qui colitur in Arcadia, qui dicitur ales, eo quod fingitur habere alas in pedibus ad designandum uelocitathospitis, scilicet Circe, tamen remiges,et iam sues effecti, uer
Abbreviated transcription (Latin):
dam mulieres malis artibus
solebant dare uñ ĩ iumenta il¬
lico uertentur et necessaqueq
portarent et post perfc̃a opera ite-¬
rum ad se redirẽt nec tãtũ i eis mẽ¬
tẽ fieu bestiale racõnale humanã

Expanded text:
edam mulieres, magicis artibus dicebant, unde in iumenta illico uerterentur et necessaria queque portarent, postque perfuncta opera iterum ad se redirent; 32nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanamque
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quãtumlibet igitur seuiat
mali sapientum corona nõ¬
decidet non arescet. Noq enim
probis aĩs proprium decus a¬
liena decerpit improbitas. Ex
si extrinsecus acceptoletaret
poterat hec uel alius quispiã
uel eciã ip̃e qui contulisset auf̃¬
re. Sed qũi idsua cuiq pro¬
bitas confert tuni suo p̾mi¬
o carebit cum probus esse desie¬
¶Postremo cũ omne, ponit secu¬

Expanded text:
Quantumlibet igitur saeuiant mali, sapienti tamen corona nodecidet, non arescet. Neque enim probis animis proprium decus aliena decerpit improbitas. Quod si extrinsecus accepto laetaretur, poterat hoc uel alius quispiam uel ipse etiam qui contulisset auferre; sed quoniam id sua cuique probitas confert, tum suo praemio carebit, cum probus esse desiePostremo cum omne praem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Reium etenim que genuĩ¬
tur. orta illud ꝓpter quod u¬
naqueq res geritur enisdẽ
rei premium esse non ĩiria
uideri potest uti currenti ĩ sta¬
dio pp̃ quam curitur iacet p̾-¬
mium corona sed beatitudi¬
nem esse idip̃m bonum pp̃
quod omnia geruntur ostẽ¬
dimus. Est ergo humanis
actibus ip̃m bonum ueluti
premium cõe ꝓpositũ. Atqͥ
hoc a bonis non potest separi
Neq enim bonus ultra iure
uocabitur qui careat bono.
Quare probos mores sua pre¬
mia non relinquunt:
Quantũlibet igitur. Exlui

Expanded text:
Rerum etenim quae geruntur illud propter quod unaquaeque res geritur, eiusdem rei praemium esse non iniuria uideri potest, uti currendi in stadio propter quam curritur iacet praemium corona. Sed beatitudinem esse idem ipsum bonum propter quod omnia geruntur ostendimus. Est igitur humanis actibus ipsum bonum ueluti praemium commune propositum. Atqui hoc a bonis non potest separari neque enim bonus ultra iure uocabitur qui careat bono; quare probos mores sua praemia non relinquunt. Quantumlibet igitur saeui
Abbreviated transcription (Latin):
ante dedi. ac si collige .i. ex illo racio¬
tinando conclude cum ip̃m bonũ
sit beatitudo liq̃t omnes bonos eo
ip̃o ꝙ bonum sit fieri beatos sed qui
beati sunt conuenit esse deos est i
deterat .i. consternat millius po¬
testas diminuat nullius impro¬
bitas fuscet idest obscuret deos fie¬
ctione bonorum non accipit bocciꝰ¬
beatitudinem pro statu bratitudis

Expanded text:
ante dedi, et sic collige, idest ex illo corollario conclude. Cum ipsum bonum sit beatitudo: liquet omnes bonos, eo quod boni sunt, fieri beatos: sed qui beati sunt eos conuenit esse deos; igitudeterat, idest consumit, nullius potestas minuat, nullius improbitas fuscet, idest obscuratctione philosophia non accipit beatitudinem pro statu quem boni h
Abbreviated transcription (Latin):
ret instruxit ꝙͣuis autem isti sic
mutarentur quantum ad figu¬
ram corporis tamen manebit ĩ
eis mens integra exclusa enim
us inter fabulas suas ponat nõ
quinymo est aliquid fictum et
aliquid uerum fuit enĩ secundũ¬

Expanded text:
ret instruxit. Quamvis autem isti sic bestias quantum ad figuram corporis, tamen remansit in eis mens integra exclusa omni us inter fabulas suas ponit, et quin immo est ibi aliquid verum et aliquid fictum. Verum fuit istud
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed cũ ultra homines quẽ¬
ꝙͣ prouehere sola probitas possit
necce est ut quos abhumana cõ¬
dicione deiecit ĩtra hoĩs meritũ de¬
trudat improbitas. Euenit igit᷑
ut quem transformatum intuᷤ
uideas hominem extimare non
possis.¬

Expanded text:
. Sed cum ultra homines quemque prouehere sola probitas possit, necesse est ut quos ab humana condicione deiecit, infra hominis meritum detrudat improbitas. Euenit igitur, ut quem transformatum uitiis uideas hominem aestimare non possis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Que cum ita sint de malor
queqz inseꝑabili pena dubita¬
re sapiens nequeat. Nam cum
bonum malumq. Item pene
atqz p̾mium aduersa fronte de¬
siderat que in bom p̾mio uideꝰ
accidere eadem ncc̃e est in mali
pena contraria parte responde¬
ant. Sic̃ ĩgitur probis probi¬
tas ip̃a fit premium ita imꝑ¬
bis nequicia ip̃a supplicium ẽ:
¶Iam uero quisquis. ponit se¬

Expanded text:
Quae cum ita sint, de malorum quoque inseparabili poena dubitare sapiens nequeat; nam cum bonum malumque, item poenae atque praemium aduersa fronte dissideant, quae in boni praemio uidemus accedere eadem necesse est in mali poena contraria parte respondeant. Sicut igitur probis probitas ipsa fit praemium ita improbis nequitia ipsa supplicium est. Iam uero quisquis affi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc declarat exemplariter dicens
uti cuirenti in stadio iacet corona
ẽẽ ip̃m bonum ꝓp̃ quod oĩa ge¬
runtur ip̃m ergo bonum est
ueluti cõe premium ꝓpositum
scilz bonum. non potest separi
a bonis neq eĩ bonꝰ iure uocab̾r ultͣ bo¬
mores .i. homines bene morigea

Expanded text:
Hoc declaratur exemplariter. Uti currenti in stadio, idest in alie idipsum bonum, propter quod omnia geruntur: ergo ipsum bonum est ueluti commune praemium actibus c bonum non potest separari a bonis: non enim bonus iure uocabitmore
Abbreviated transcription (Latin):
lun ego pape inquam
ut magna promittis
Nec dubito qͥn possis efficere.
ẽ u mõ quẽ excitau̾i ne moreris¬
¶ Drimum igitur inquit. phĩa¬

Expanded text:
um ego: Papae, inquam, ut magna promittis! Nec dubito quin possis efficere; tu modo quem excitaueris ne moreris. Primum igitur, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
faceres. Nonne inquit reati¬
omnia beatitudĩem bonum
esse censumius. At sũmũ qui¬
dem inꝙͣ addas inquit hoc oĩ¬
bus licet. Nam eadem lufficiẽ¬
cia sũma est. Eadem sũma
potencia reuerencia quoqz cla¬
ritas ac uoluptas beatitudo es¬
se indicatur. Quid ergo heccine
omnia bonũ sufficiencia potẽ¬
cia ceteraq ueluti quedam bea-¬
titudĩs mẽbra sunt. an ad bo¬
sz quid constituas audire de¬
sidero. Cuius discrecionem rei
sic accipe. si hec omnia beatitu¬
dinis membra forent. a se qͦ ĩ
uicem discreparent hec est enĩ
partium natura ut unũ cor¬
pus diuersa componant. At qͥ
hec omnia idem esse monstra¬
ta sunt minime ergo mebra
sunt alioquin ex uno membro
beatitudo indebitur esse cõnĩc¬
ta. Q fieri nequit. Id qui d̾ in¬
ꝙͣ dubium non est s id quod
restat expecto ad bonũ uero ce-¬
tera referu palam est. Idcirco
enim sufficiencia petitur
uerencia. et claritudine. iocun¬
ditate comectare licet. Om¬

Expanded text:
faceres. – Nonne, inquit,faceres. – Nonne, inquit, beatitudinem bonum esse censemus? – Ac summum quidem, inquam. – Addas, inquit, hoc omnibus licet. Nam eadem sufficientia summa est, eadem summa potentia, reuerentia quoque, claritas ac uoluptas beatitudo esse iudicatur. Quid igitur, haecine omnia, bonum, sufficientia, potentia ceteraque, ueluti quaedam beatitudinis membra sunt an ad bosed quid constituas audire desidero. – Cuius discretionem rei sic accipe. Si haec omnia beatitudinis membra forent, a se quoque inuicem discreparent; haec est enim partium natura ut unum corpus diuersa componant. Atqui haec omnia idem esse monstrata sunt. Minime igitur membra sunt; alioquin ex uno membro beatitudo uidebitur esse coniuncta, quod fieri nequit. – Id quidem, inquam, dubium non est, sed id quod restat exspecto. – Ad bonum uero cetera referri palam est. Idcirco enim sufficientia petitur,uerentia, claritudine, iucunditate coniectare licet. Om
Abbreviated transcription (Latin):
Super hoc inq̃t ig̾ ueluti ge¬
ometre solent demonstratis
ꝓpositis aliquid inferre quod
porisma ip̃i uocant. Ita ego ti¬
bi quoq ueluti corrolariũ da¬
bo: nam qm̃ beatitudis adep¬
cione fuint homines br̃beati¬
tudo uero est ip̃a diuinitas:
diuinitatis adepcõne beatos
fieri manifestum est: S u¬
ti iusticie adepcione iustrsa¬
piencie sapientes fiuint: ita
diuinitatem adeptodeos fieriss¬
mili racione ncc̃e est. Omis
ergo beatus deus. Sed natã
ticipacione uero nichil prohi¬
bet oeos esse ꝙͣ plurimos: Et
qz pͣreciosum siue porisma si¬
ue corrolarium uocari mauis
atqui hoc quoq pulcuus ni¬
chil est quod hus annectendũ
esse racio persuadet. Quid in
ꝙͣ cum multa inquit bĩtu¬
do continere udeatur utiũ¬
ne hec omnia unũ ueluti-
corpus beatitudis quadam ꝑ¬
tium uarietate comungãt.
An siteorum aliquid quod bĩ¬
tudĩs substanciam compleat¬
et ad hoc uero cetera referan¬
tur uellem inꝙͣ idipãrumre¬
ium cõmemoracione pate-¬

Expanded text:
Super haec, inquit, igitur ueluti geometrae solent demonstratis propositis aliquid inferre, quae porismata ipsi uocant, ita ego quoque tibi ueluti corollarium dabo. Nam quoniam beatitudinis adeptione fiunt homines beati, beatitudo uero est ipsa diuinitas, diuinitatis adeptione beatos fieri manifestum est. Sed uti iustitiae adeptione iusti, sapientiae sapientes fiunt, ita diuinitatem adeptos deos fieri simili ratione necesse est. Omnis igitur beatus deus. Sed deus natura icipatione uero nihil prohibet esse quam plurimos. – Et que pretiosum siue porisma siue corollarium uocari mauis. – Atqui hoc quoque pulchrius nihil est quod his adnectendum esse ratio persuadet. – Quid? inquam. – Cum multa, inquit, beatitudo continere uideatur, utrumne haec omnia unum ueluti corpus beatitudinis quadam partium uarietate coniungant an sit eorum aliquid quod beatitudinis substantiam compleat, ad hoc uero cetera referantur? – Vellem, inquam, id ipsarum rerum commemoratione pate
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quod enim neq in re nz¬
in silitudine ullũ in se retinz
bonum id expeti millo modo
potest. Contraqz eciam que
uat᷑a bona non sunt tauiẽ si
esse uideatur quasi uera bona
sint appetuntur. Quo fit uti sũ¬
ma cardo atq causa expetendo¬
rũ omnium bonitas esse in re-
credaturn
Cuius uero causa ex predictiᷤ¬

Expanded text:
quod enim neque re neque similitudine ullum in se retinet bonum id expeti nullo modo potest. Contraque etiam quae natura bona non sunt tamen si esse uideantur quasi uere bona sint appetuntur. Quo fit uti summa, cardo atque causa expetendorum omnium bonitas esse iure credatur. Cuius uero causa quid expeti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quo uero inquit hĩtet ita
considera deum rerum oim
principem bonum ẽe coĩs hũa¬
cum nichil deo melius excogita¬
ri queat id quo melius nichil
est bonum esse quis dubitet
perfectum bonum est uera beati¬
tudo sed in deo est perfectũ bonum
ergo in deo est uera beatitudo. mĩo¬

Expanded text:
 Quo uero, inquit, habitet, ita considera. Deum, rerum omnium principem, bonum esse communis humacum nihil deo melius excogitari queat, id quo melius nihil est bonum esse quis dubitet? perfectum tudo: sed in Deo est perfectum bonum; ergo in Deo est uera beatitudo. Un
Abbreviated transcription (Latin):
um ego scis inꝙͣ ip̃a ni-¬
iniũ nobis ambicõnẽ
mortalium reium fuisse dña¬
tamn sz materiain gerendis re¬
bus. optauimus quo neuntꝰ
tacita consenesceret.¬

Expanded text:
um ego: Scis, inquam, ipsa minimum nobis ambitionem mortalium rerum fuisse dominatam; sed materiam gerendis rebus optauimus, quo ne uirtus tacita consenesceret.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autem est quod ad p̾ci-¬
puos iuros de hiis enim ẜmo
est qui uirtute gloriam petũt
quid inquam est quod ad hoᷤ ᷤ
fama post resolutum morte
supprema corpus attineat nã
tant toti mornuntur homine¶
nulla omĩno glia cũ hus cui
ẽẽ dicitur non eiset omnino
sin uero bene sibi mens consci¬
a terreno carcere resoluta celũ
libera petit nõne omme terre¬
num negocium spemet que se
celo fruens terrenis gaudet
exemptam.¬

Expanded text:
Quid autem est quod ad praecipuos uiros - de his enim sermo est - , qui uirtute gloriam petunt, quid, inquam, est quod ad hos de fama post resolutum morte suprema corpus attineat? Namtant, toti moriuntur homines, nulla est omnino gloria, cum is cuius ea esse dicitur non exstet omnino. Sin uero bene sibi mens conscia terreno carcere resoluta caelum libera petit, nonne omne terrenum negotium spernat, quae se caelo fruens terrenis gaudet exemptam
Abbreviated transcription (Latin):
est quod prestantes quidẽ na¬
tura mentes. sed nondum ad
extremam manũ urtutum
perfectione perductas alicere
possit glorie cupido scilicet et
optimorum in re publica famo
mentorum.¬

Expanded text:
est, quod praestantes quidem natura mentes, sed nondum ad extremam manum virtutum perfectione perductas allicere possit, gloriae scilicet cupido, et optimorum in rempublicam fama meritorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est quod diuiersaium
gencium mores inter se atq ĩ¬
pud alios supplicio dignum
iudicet᷑ quo fit ut si quem fa¬
me predicatio delectat huic ĩ
plurimos populos nomen ꝓ¬
ferre nullo modo conducat erit
igitur peruagata inter suos
gloria quisq contentuᷤ et int̾
unuis gentis terminos p̾da¬
ra illa fame ĩmortalitas co¬
artabitur.

Expanded text:
Quid quod diuersarum gentium mores inter se atque inpud alios supplicio dignum iudicetur? Quo fit ut si quem famae praedicatio delectat huic in plurimos populos nomen proferre nullo modo conducat. Erit igitur peruagata inter suos gloria quisque contentus et intra unius gentis terminos praeclara illa famae immortalitas coartabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uius igitur tam exigue in
mundo regionis quarta fere pos¬
cio est sicut ptholomeo probante
didicisti. Que nobis cognitis a¬
ninantibus incolatur.¬
mara paludesqz premũt ꝙͣĩq re¬
tenditur uix relinquitur homini¬

Expanded text:
ujus igitur tam exiguae in mundo regionis quarta fere portio est, sicut Ptolemaeo probante didicisti, quae a nobis cognitis animantibus incolamaria paludesque premunt, qutenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ue celsa transcendant poli¬
uas sibi cum uelox mens
erras perosa despicit
Iers minensi superat glo¬
bum
ubesq post tergũ uidet.
Quiq agili motu calet ethe¬
ranscẽdit ignis uerticem.
Donet in asfferas surgat do¬
mos
Dheboq comungat iuas
Eut comitetur iter gelidi
senis.
Miles chorusci sydens
el quocumq micans nox
pingitur.
Decurat astri cutulum
tq ubi eͣ xausti fuerit satiᷤ
olum relinquat extimũ
orsaq uelocis premat ethe¬
ompos uerendi liũnis
ic regum sceptrum dñs
tenet .y¬
Orbisq habenas temꝑat
t uolucrem curum stabi¬
lis regit.
erum choruscus arbiter
Huc te si reducem. ostendit¬

Expanded text:
e celsa conscendant poliuas sibi cum uelox mens erras perosa despicit, Aeris inmensi superat globum, Nubesque postergum uidet, Quique agili motu calet aetheTranscendit ignis uerticem, Donec in astriferas surgat domos Phoeboque coniungat uias Aut comitetur iter gelidi senis Miles corusci sideris, Vel quocumque micans nox pingitur, Recurrat astri circulum Atque ubi iam exhausti fuerit satis, Polum relinquat extimum Dorsaque uelocis premat aetheCompos uerendi luminis. Hic regum sceptrum dominus tenet Orbisque habenas temperat Et uolucrem currum stabilis regit Rerum coruscus arbiter. Huc te si reducem referat
Abbreviated transcription (Latin):
Quc te si reducem refere t uia
uam nunc requiris ĩme¬
ec dices menuni patria ẽ
michi¬
ĩc ortus hic sistam gradũ
uod si terraium placeat tͥ
octem relictam uisere
uos miseri toruos ppłi ti¬
ment
ernes tyrannos exules.

Expanded text:
uc te si reducem referat uia, Quam nunc requiris immeHaec,' dices, ' memini, patria est mihinc ortus, hic sistam gradum.' Quod si terrarum placeat tibi Noctem relictam uisere, Quos miseri toruos populi timent Cernes tyrannos exules.
Abbreviated transcription (Latin):
uare in illius sũme ĩ¬
telligencie cacumen si pos¬
sumus erigamur. Illic eĩ
racio uidebit quod in se nõ
potest intueri. Id autem
est quo nam modo eciam
qui cer tos exitus nõ habẽt
certa tamen uideat ac defi¬
nita prenocio. Neq enĩ id
sit opinio. S sũme pocius¬
sit sciencie nullis terminis
indusa simplicitas. I N¬

Expanded text:
uare in illius summae intellegentiae cacumen si possumus erigamur; illic enim ratio uidebit quod in se non potest intueri: id autem est, quonam modo etiam quae certos exitus non habent certa tamen uideat ac definita praenotio, neque id sit opinio sed summae potius scientiae nullis terminis inclusa simplicitas.
Abbreviated transcription (Latin):
imaginatioq refragentur:
nichil esse illud ułe dicentes
e eni sensibile uel yma¬
ginabile est id uniuersuz¬
non esse non posse. Aut ig
racionis uerum esse iudici¬
um nec quidꝙͣ sensibile esse
aut quoniam sibi notũ sit
plura sensibz et ymaginacõ¬
ni esse subiecta mane esse cõ¬
cepcionem racionis. Queꝙ
quoddã ułe consideret. Ad hoc
si racio contra respondeat se
quidẽ et quod senfibile et qͦd
ymagmabile sit in uniuersi¬
tatis rõne conspicere. Illa u̾o
ad uniuersitatis cognicionẽ
aspirare non posse qm̃ eor
noti o corporales figuras ñ
posset excedere. De rerum uero
cognicione firmiori pocius
perfectioriq nidicio esse credẽ¬
dum. Inhuiusmodi igitur
lite nos quib tã raciocinan¬
di ꝙͣ ymaginandi eciã sen¬
ciendiq us mest. Nõne ra¬

Expanded text:
imaginatioque refragentur, nihil esse illud uniuersale dicentes Quod enim sensibile uel imaginabile est, id uniuersum esse non posse; aut igitur rationis uerum esse iudicium nec quidquam esse sensibile, aut quoniam sibi notum sit plura sensibus et imaginationi esse subiecta, inanem conceptionem esse rationis quae uersale consideret. Ad haec si ratio contra respondeat se quidem et quod sensibile et quod imaginabile sit in uniuersitatis ratione conspicere, illa uero ad uniuersitatis cognitionem aspirare non posse quoniam eorum notio corporales figuras non posset excedere, de rerum uero cognitione firmiori potius perfectiorique iudicio esse credendum: in huius modi igitur lite nos, quibus tam ratiocinandi quam imaginandi etiam sentiendique uis inest, nonne ra
Abbreviated transcription (Latin):
nec quidꝙͣ esse sensibile quod est
absurdum. aut qm̃ notum sit
sibi .s. sensui et ymaginacõi
phĩa esse subiecta sensibus et y¬
magiationi que ncc̃e est sensi¬

Expanded text:
nec quidquam esse sensibile; quod est absurdum. Aut quoniam notum est sibi, supple, sensui et imaginationi plura esse subiecta sensibus et imaginationi, quae necesse est esse sensi
Abbreviated transcription (Latin):
Simile est ꝙ humana
ratio diuinam intelligen¬
ciam futura nisi ut ipsa co¬
gnoscit non putat intueri
Namr ita disseris si qua
certes et necessarlos habere
non uideantur euentus ea
certo euentura presciti ne¬
queunt. harũ igitur reruz
nulla est presciencia. Quã
si eciam in hiis esse credam
nichil erit quod ex necessi
proueniat. Si igitur uti
rõnis ꝑticipes sumus ita
diuine mentis iudicium
habere possemus: si cut yma¬
gmacionem sensũq rõni
cedere oportere iudicauimꝰ.
sic diuine sese mentihũa¬
ni submittere racionem iu¬
stissimum censẽmus¬
¶ Quare in illius exortat᷑

Expanded text:
Simile est quod humana ratio diuinam intellegentiam futura, nisi ut ipsa cognoscit, non putat intueri. Nam ita disseris: Si qua certos ac necessarios habere non uideantur euentus, ea certo euentura praesciri nequeunt. Harum igitur rerum nulla est praescientia, quam si etiam in his esse credamus, nihil erit quod non ex necessitate pro-ueniat. Si igitur uti rationis participes sumus, ita diuinae iudicium mentis habere possemus, sicut imaginationem sensumque lationi cedere oportere iudicauimus, sic diuinae sese menti humanam submittere rationem iustissimum censeremus. Quare in illius summae
Abbreviated transcription (Latin):
cens. qͣre si possimus enga¬
mur .s. per diligẽtem conside¬
racionem incacumen illius
sũme intelligencie .s. que di¬
ꝙ non potest intueri insemet

Expanded text:
cens: quare si possimus, erigamus per diligentem considerationem in cacumen illius summae intelligentiae, supple, dse non pote