comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rios serua. Ungues eciã custodũ siccos &an notinos recide & omĩa
quȩ uetera uł scabra reperies. Hȩc quȩ altius colunt᷑ ut inuigo
uł ꝑgula ubi quattuor pedib suꝑ trã leuatȩ stecerint qua tNa
brachia habeant: simacra uitiserit. in singulis brachus sin¬
gula flagella dimittimꝰ. Si pinguis bina. Sed ꝓuidendũ ne inin
parte sint sarm̃ta quȩ seruas. Quod cũ fit: uitis tanqua sifulga¬
re tangatur a rescit. Relinquenda sunt sarm̃taineq credu¬
rũ neq: insumo quia hȩc udut pampinaria minꝰ affersla
uitẽ nimietate foetus onerant & longius ducunt : quare inmedia
locõ seruanda sunt quȩ tuemur Plaga ñ uixta genmã i sedabi¬
quanto suꝑius fiat & auertat᷑ agemma ꝓpt̃ lacrima deflugnn

Expanded text:
rios serva, ungues etiam custodum siccos et annorinos rescide et omnia que vetera vel scabra reperies. Hec que altius coluntur, ut in iugo vel pergula, ubi quatuor pedibus supra levate steterint, quaterna brachia habeant. Si macra vitis erit, in angulis brachiis singula flagella dimittimus; si pinguis bina; sed providendum ne in una parte sint sarmenta que servas; quod cum fit, vitis tamquam si fulgure tangatur arescit summo. Relinquenda sunt sarmenta neque circa durum, neque in summo; quia hec velut pampinaria minus afferunt. Illa autem nimietate fetus onerant et longius ducunt; quare in medio loco servanda sunt que tuemur. Plaga non iuxta gemmam, sed aliquanto superius fiat et avertatur a gemma propter lachryman defluen
Abbreviated transcription (Latin):
cuida bis rigabus indicisiunc & lilioꝵ bulbosponemꝰ uł lilia
sub tracti atq in alios diges¬
tiordines. noua lilieta formabunt. Itẽ uiolarũ plantȩ
bulbi serendi st̃. uł subtilit si fuerant ante fodiendi
Noc m̃se aliqui lin sem lȩto solo iniugerũ decẽ modios
empore hoc canneta ponenda sunt factis breuissimis scro¬
bib & oculis cannarũ ꝑ singulas scrobes obrutis: qͥ semipe¬
dis spatio int̾se distare debebunt. Si calidȩ & siccȩ ꝓuin¬
suma diligentia. ne oculos circa radicẽ nascentes & minores bulbu¬
los sauciemus. qui amatre

Expanded text:
calida bis rigabis in die. Nunc et liliorum bulbos ponemus, vel liliacalida bis rigabis in die. Nunc et liliorum bulbos ponemus, vel liliasubtracti, atque in alios digesti ordines, nova liliera formabunt. Item violarum plante et croci bulbi serendi sunt, vel subtiliter si fuerant ante, fodiendi. oc mense aliqui lini semen leto solo in iugerum decem modios mpore hoc canneta ponenda sunt, factis brevissimis scrobibus et oculis cannarum per singulas scrobes obrutis, qui se mipedis spatio inter se distare debebunt. DE SEPIsumma diligentia, ne oculos circa radicem nascentes et minores bulbulos sauciemus; qui a matre
Abbreviated transcription (Latin):
req arbores lȩcam̃ accipiunt. decrescente luna Susficie aut̃
maior arbori ueges una. mi nori media ita ut subducta ara¬
dicib t̾ra & fimo ꝑmixta reuocetur. Tempore hoc siqurasnisu
seminariis plante circũ fodiendȩ st̃ : & amputandi eis ram
ꝑflui. uł radiculȩ quas circa insuꝑiori parte miser̃:¬
Ibib ponenda sunt uł uirgultis uł etiã semine demrose
aut̃ rosarũ ñ putem medios flosculos. eẽ aurei colorisigi rose
ferunt sed batas nutriunt quas inbreuissimi pirisimilitqdo¬
ne plenas seminisb suis post uindemia reddunt. maturas quoꝵ
tam maturitas excolore fusco & mollicie poteret setiuntur
Siqua eta sunt antiqua rosaria. hoc tẽpore circufediuntur
sarculis id olabris & ariditas uniuersa recidat. Mune ro¬
quȩ rarast possunt ducta uirgarũ ꝓpagine reporaerisa qolã
topius rãe eolutis : duob palmis abeagirũ fodies. estilia

Expanded text:
reque arbores letamen accipiant, decrescente luna. Sufficiet autem reque arbores letamen accipiant, decrescente luna. Sufficiet autem maiori arbori veges una, minori media, ita ut subducta a radicibus terra et fimo permixta revocetur. Tempore hoc, si que sunt in seminariis plante, circumfodiendi sunt et amputandi eis rami superflui, vel radicule quas circa in superiori parte emiserbibus ponenda sunt, vel virgultis, vel etiam semine. Semina autem rosarum non putemus medios flosculos esse aurei coloris, quos rose ferunt: sed baccas nutriunt, quas in brevissimi pyri similitudinem, plenas seminibus sui post vindemiam redddunt maturas; quarum tamen maturitas, ex colore fusco et mollitie poterit estimari. Si qua etiam sunt antiqua rosaria, hoc tempore circum fodiuntur sarculis, vel dolabris: et ariditas universa rescinditur. Nunc que rara sunt, possunt ducta virgarum propagine, raparari. Si Rosam temperius habere volueris, duabus palmis ab ea gyrum fodies et aqua
Abbreviated transcription (Latin):
ma pum facies iñt ordines trice noapedes resinques Eua ni po
stanies radicatas qđ ẽ melius :secdebis hetques unaniut
manu fiaentagut erosa ñcrescant : unũ quȩq uatdine suo
g pmuerid epntabis ne infirmȩ aua lentiorib: oppͥmantur
Ereontas similit̃ notabimꝰ ut ipsis quib stetera nt aramib:
opronane decliuo sicco & exili in planũ pingũe humidumꝰ
peaiꝰ feremꝰ. Si truncos ponere uolueris suptrã ꝓpetrib:
pedib erigant᷑ Vbi duas inuna scrobe plantas deponis
cauendum ẽ: nesȩ contingant. Nam uermib inceribunt. Sell
ua columella dic̃ feraciores st quȩ seminib hoc ẽ nucib suisau
qua que plantis ponuntur aut ramis. Vbr regio siccior e. aqua¬
Nunc locis maritimis & calidis fodiendȩ sunt uites uł cun
e ꝓpuincis consuetudo ẽ ex arandȩ & ineisde locis palandẽ
aue sigaide sunt uineȩ. pusquã gemima ꝓcedaus ꝰ conciussio¬
ne uł aeitiu incurriur grande dispendiũ. Nunc olee cȩte¬

Expanded text:
maiores facies; inter ordines tricenos pedes relinques: plantas statues radicatas, quod est melius servabis, ne cacumina aut manufracta aut erosa non crescant, unumquemque ordinem suo generi deputabis, ne infime a valentioribus opprimantur: plantas similiter notabimus, ut ipsis quibus steterant cardinalibus opponamus. De clivo sicco exili, in planum pinguem humidum transferemus. Si truncos ponere volveris, supra terram prope tribus pedibus erigantur, ubi duas in una scrobe plantas deponis, cavendum est ne se contingant: nam vermibus interibunt. Sed ut Columella dicit, feraciores sunt que seminibus, hoc est nucibus suis, quam que plantis ponuntur, aut ramis, ubi regio siccior est, aquaunc locis maritimis et calidis fodiende sunt vites, vel si hec provincie consuetudo est exarande et in eisdem locis palande aut ligande sunt vinee, priusquam gemma procedat; cuius concussione vet attritu incurrit grande periculum. Tunc olee cete
Abbreviated transcription (Latin):
ratione ponantur. Sint ase discretȩ pedib xu. uł .xx. omnis
subinde circa eas herba uellat᷑: & quotiens se imber infuderi.
breuissimis ac frequentissimis fossionib sollicitent᷑. & subinde
ducta atrunco tra atq ꝑmixta. in aliquanto altiores cumu¬
los congeratur. Quod si oliuetũ suo loco facere uolueris: hȩc
genera trarũ sequeris. Terrã cui mixta sit glarea. aut cretã
sabulonis conuinctione resolutã. aut pinguem sabulonẽ aut
trã naturȩ densioris & uiuidȩ. Creca figuli om̃ino repudi¬
anda ẽ. & uliginosa & inqua sẽꝑ humor assistit. & sabulo macer
a nuda glarea. Quauis enĩ cõp̃hendat ñ conualescit. Potest
seri & ubi arbuitus aut ilex stecerat. Nã cerrus & excisa ra¬
dices noxias relinquit. quarũ uirus oleam necat. Oliua locis
dis eliuis delectat᷑: neq imũ locũ neq arduũ patit᷑: magis

Expanded text:
ricta. Sint a se discreti pedibus XV vel XX, omnis subinde circa eas herba vellatur; et quoties se imber infuderit, brevissimis ac frequentissimis fossionibus solicitentur et subinde ducta a trunco terra, atque permixta, in aliquanto altiores cumulos congeratur; Quod si olivetum suo loco facere voluetis, hec genera terrarum sequeris, terram cui sit mixta glarea, aut cretam sabulonis coniunctione resolutam, aut pinguem sabulonem, aut terram nature densioris et tumide. Creta figuli omnino repudianda est et uliginosa et in qua semper humor assistit et sabulo macer et nuda glarea, quamvis enim comprehendat, non convalescit. Potest seri et ubi arburus, aut ilex steterat: at cesarus eruta et excisa, radices noxias relinquit, quarum virus oleam necat. ADHUC DE EODdiis clivis delectatur, neque arduum partitur magis
Abbreviated transcription (Latin):
sg antsipui ini mera io nutrire debebis it inde ndicata
transferatur ad sciobem cui arbor iniuncta .ẽ. Seminariũ
ꝑ dicimꝰ &que fossam tabulã pedũ duoꝵ senis altitudine. in
bac qua ꝓnumero ponendarũ uitiũ uł qualiũcũq panta¬
rã ꝓtendis aut contrahis. breuessimo spatio distantia uont se
Quas cũ depones in scobe: ad singulas matenas redigis puta¬
tis omnib quȩ scaba sunt. cureatis etiã radicib siquas potis¬
ris inuenire uexaus hascrobe aut̃ ad arbustũ facienduni
duas radicatas uite deponis hoc seruans. nese inrade cor¬
uinle cõequar¬
dã. Que ses uide  oiet altius sundare madices

Expanded text:
se vitis prius in seminario nutrire debebis, ut inde radicata transferatur ad scrobem cui arbor iniuncta est. Seminarium vero dicimus eque fossam tabulam pedum duorum semis altitudine. In hac quam pro numero ponendarum vitium, vel qualiumcumque plantarum, protendis aut contrahis brevissimo spatio distantia inter se quas cum deponer in scrobe, ad singulas materias rediges, putatis omnibus que scabra sunt, curatis etiam radicibus, si quas potueris invenire vexatas. In scrobe autem ad arbustum faciendum, duas radicatas vites depones; hoc servans ne se in radice conubinde coequadam, que res vitem faciet altius fundare
Abbreviated transcription (Latin):
pendantub ui uolueris uti: aqua dulei pdie macerabis ferix¬
terhenpomis recenib enulni lie siataccornance seꝑara¬
tcudinis paraturi cui mala acutis surc ulissuis affigantur
tundiis prsusurte iupra fossam onidescudamistẽ ssindu
tros anuenssiut pendentia ab humere defenda deet pidũ¬
ancunargulla peea siccata locofrigido peendea qra anet
seriola subdiuo obrua t quȩ habeat aremasusdi ađ nlis¬
Qriel msiloliu ehacib lecta impͥmantur saun sinigulu¬

Expanded text:
pendantur. Cum volueris uti, aqua dulci pridie macerabis; ferunpendantur. Cum volueris uti, aqua dulci pridie macerabis; feruntur hec pomis recentibus emulari. Item si a tactu invicem separatitudinis paratur, cui mala acutis surculis suis affiguntur; tunc inversus cortex supra fossam ponitur, ut mala sine terre tactu subter pendentia, ab humore defendat. Item si inducatur argilla et ea siccata loco frigido pendeant. Item si seriola sub divo obruatur, que habeat arenas usque ad medium et mala cum tenacibus lecta imprimantur canis singul
Abbreviated transcription (Latin):
Asserit marcialis candida in his grana fieri si argillȩ &
cretȩ quartã partẽ gipsi misceas & toto triennio hoc genꝰ
trȩ radicib eiꝰ ad iuingas. Idem dic mirȩ magnitudinis fiȩ¬
ri . si olla fictilis obruat᷑ circa arborẽ punici. & in ea ramꝰ
cũ Flore claudat᷑. ne resiliat ligatꝰ ad palũ : tunc cooꝑta
olla c̃tra aquȩ munit᷑ incursus. Autũ no patefacta suae
magnitidinis poma redhibebit. Multa inpunico ipseas¬
serit puna ꝓcedere. ititimalli & porculacȩ &equalat su cꝰ¬
mixtus antequa germinet trunco arboris adlemiaturu
Insen posse firmaturderamoꝵ conexiome:ut medils a
urien pdiuisa seiungat Inse tantũ inseri potestcirias
ntentissimꝰ stat̃i debet inseri.: ne mora exiguũ quĩẽ. siccet
tasuspendas Alit lecta integra inequa ruarina uinuria
fesuneninergantur ut cõbibant Post triduũ sole siccen¬
terien subduio nocte ñ maneant: postinlo co fragiolo fer¬

Expanded text:
Asserit Martialis candida in his grana fieri, si argille et Asserit Martialis candida in his grana fieri, si argille et crete quartam partem gypsi misceas et toto triennio hoc genus terre radicibus eius adiungas. Idem dicit mire magnitudinis fieri, si olla fictilis obruatur circa arborem punici et in ea ramus cum flore claudatur, ne resiliat ligatus ad palum; tunc cooperta olla contra aque muniatur incursus; autumno patefacta, sue magnitudinis poma reddidebit. Multa in punico ipse asserit poma procedere, si titimalli et portulace succus equaliter mixtus, antequam germinet trunco arboris allinatur. Inseri posse firmatur de ramorum connexione, ut medulla utrinque divisa se iungat; in se tantum inseri potest circa recentissimus statim debet inseri, ne mora, exiguum qui inest siccet ta suspendas. Aliter lecta integra, in aqua marina, vel muria fervente mergantur, ut combibant; post triduum sole siccentur, ut sub divo, nocte non maneant; post in loco frigido sus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nulli stercus miscent a sininũ atq porcinũ: siflorẽ ñc̃tinet
urinã ueterẽ cũ pari m̃sura aquę tẽꝑabis. & t̃ꝑ annũ in¬
radicib: fundes. Uni arbori amphora ingesta sufficiet: uł
amurcã mictis insulsam uł algã radic̃ib iunges &bis ri¬
gabis in m̃sesuł arboris florentis truncũ plubeo circulo
debebis include: uł corio anguis in uoluere. Si crepant po¬
ma. lapidẽ in media arboris radice supponis ł squillam
circa arborẽ seris. Et sidũ pendent poma tenacib sic̃ in
arbore habentur intorseris in totũ annũ sine corruptione
seruantur. Si uermib laborant : tangis radices felle bubulo
& continuo moriunt᷑: aut clauo aeneo siuermes eosdẽ pur¬
ges: difficile nascentur: ł asini urina stercori ad mixta por¬
cino: uermib: obuiabit. Cinis cũ lexiuo circa punici trun¬
cũ frequent̃ infusus: lȩta & fructuosa reddet arbusta

Expanded text:
nonnulli stercus miscent asininum atque porcinum. Si florem non continet, nonnulli stercus miscent asininum atque porcinum. Si florem non continet, urinam veterem cum pari mensura aque temperabis et ter per annum radicibus infundes; uni arbori amphora ingesta sufficiet, vel amurcam mittes insulsam, vel algam radicibus iungens et bis rigabis in mense; vel arboris florentis truncum, plumbeo circulo debebis includere, vel corio anguis involuere. Si crepant poma, lapidem in media arboris radice suppones, vel squillam circa arborem seres. Et si dum pendent poma tenacibus sicut in arbore habentur intorseris, in totum annum sine corruptione servantur si vermibus laborant, tanges radices felle bubuleo et continuo morientur; aut clavo eneo si vermes eosdem purges, difficile nascentur; vel asini urina stercoris admixtione porinversa deponas. Cinis cum lixivio circa punici truncum frequenter infusus, leta et fructuosa reddet arbusta.
Abbreviated transcription (Latin):
Locis tẽꝑatis m̃se marcio ł apͥli mala punica serem̃ calidis
uͦ & siccis nouẽbri: Amat hȩc arbor solũ crecosit. macilentũse
inpingui etiã ꝓuenit. Regio illi ẽ. apta quȩ calida ẽ Seri
plantis de matrũ radice diuulsis. Sed qũauis multis genen
serat᷑. melius tam̃ ramꝰ eiꝰ cubitalis incisus manubrii crassio¬
dine & capite utroq acuta falce leuigat᷑ scrobi uelut obli¬
quus immergit᷑. Prius tam̃ porcino stercore & in capite & in
parte quȩ ima ẽ. oblinat᷑ uł incrudo solo malleo cogat᷑ ad
inferiora defigi. Melius ꝓueniet : si ponendus ramꝰ gẽmante
iã matre sumat᷑. Sed qͥ in scrobe deponit. sitres lapillos in
ipsa radice constituat: ꝓuiderit nepoma findantur. Credun
tur acida fieri: si rigentur assidue. Nã siccitas in his & suaui¬
tatẽ p̃stat & copiã. Cuiꝰ tam̃ nimietati. aliqͥd debet humo¬
ris opponi circũ fodi autũno debec & uerno. Siacida nas¬

Expanded text:
ala punica seremus; calidis et siccis, novembri. Amat hec arbor solum cretosum, macilentum; sed in pingui etiam nascitur. Regio illi est apta que calida est; seritur plantis de matrum radice divuliis. Sed quamuis multis generibus seratur, melius tamen ramus eius cubitalis incisus manubrii crassitudine et capite utroque acuta falce levigatus, scrobi velut obliquus immergitur; prius tamen porcino stercore et in capite et in parte que ima est, obliniatur; et in crudo solo malleo cogatur ad inferiora defigi. Melius proveniet si ponendus ramus gemmans sumatur. Sed qui in scrobe deponit, si tres lapillos in ipsa radice constituat, providerit ne poma findantur: ctur acida fieri si rigentur assidue. Nam siccitas in his et suavitatem prestat et copiam; cuius tamen nimietati aliquid debet humoris opponi. Circumfodi autumno debet et verno: Si acida nas
Abbreviated transcription (Latin):
Siuir ides succidant᷑ & statim supra sectas eoꝵ radices ar&ur.: stercorissimilitu¬
dine agros fecundant: quȩ si ex se aruerint. ante quã ꝓscindas : in insterrae
sucus aufertur : A quosus plus stercoris querit : siccus minus : Calidis mari
tinis siccis: apricis. campestrib: locis: omne opus uinearũ maturius in¬
cho&ur. Frigidis mediterraneis humidis opacis. montanis locis : tar¬
dius : Quod nonsolũ dem̃ sibus aut diebus dixermi : sedhoris operandi:¬

Expanded text:
si virides succidantur et statim supra sectas eorum radices aretur, stercoris similitudine agros fecundant, que si ex se arverint antequam proscindas, in his terre succus aufertur. Ager aquosus plus stercoris querit, siccus minus. timis, siccis, apricis, campestribus locis, omne opus vinearum maturius inchoetur; frigidis mediterraneis, humidis, opacis, montanis locis, tardius: quod non solum de mensibus aut diebus dixerim, sed et de horis operandi
Abbreviated transcription (Latin):
de cuniculis pauimenta suspendat. & ignem suggerat fornace suc¬
censa: ita purus calor. olei cellam sine fuminidore uaporabit: quo
quidem respiciant partes : nontam̃ egeant a septemtrione luminib
quȩ ꝑ hiemẽ clausa niha noceant. ꝑ ȩstatem pate facta refrigereNT
ipsa stabula ꝓpt̃ ungulas animalium : ab omni bumore suspensasint : Boues
ntidiores fient : si focum ꝓxime habeat. & lumen intendant. octo
pedes ad spacium standi singalis boum paribus abundant: et in
porrectione quindecim: Plancȩ robo¬
reȩ suþponant᷑
stationibus equorũ : ut iãcentibus mollesit st¬
sit. stantibus
Iess admeridiem pateat & obiecta sit soli: quia facilius erit
Propterea quaeri sunt animalia adestatis temperandum ca¬
scindulis uel si copia suppetit tegulis. uel si facilius et sine in pen¬
sa placuerit. tegentir caricibus aut genestis DEAUPARIIS¬
irca parietes cortis extremos auiaria facienda sunt : quia ster¬

Expanded text:
de cuniculis pavimenta suspendat et ignem suggerat, fornace sucde cuniculis pavimenta suspendat et ignem suggerat, fornace succensa. Ita purus calor olei, cellam sine fumi nidore vaporabit, quo quidem respiciant partes, non tamen careant a septentrione luminibus, que per hyemem clusa nihil noceant, per estatem patefacta refrigerent. Ipsa stabula propter ungulas animalium ab humore suspensa sint. Boves nitidiroes fient, si focum proxime habeant et lumen intendant. Octo pedes ad spatium standi, singulis boum paribus abundant; et in porrectione quindecim plante roboree supponantur stationibus equorum, ut iacentibus molle sit, stantibus s ad meridiem pateat et obiecta sit sol;, quia facilius erit, propter ea que insunt animalia, ad estatis temperandum cascindulis; vel si copia suppetit tegulis, vel si facilius et sine impensa placuerit tegentur caricibus aut genestis. Circa parietes chortis extremos, aviaria facienda sunt, quia ster
Abbreviated transcription (Latin):
tis diebus atq ita horreis inferantur : Negat columella uentilan¬
da ẽẽ frum̃ta. quia magis miscentur alnimalia totis aceruis quȩ
sinonmoueantur insummitate intramensurã palmi subsistent
& hoc uelud corrupto corio cȩtera in lates adurabunt : Ad serit
idem: noxiaanimalia ultra p̃dictã m̃suram ñ posse gene¬
rap̃ Herba coni⁊a sicca ut grecinadser̃ substra ta
frumentis addita ȩtati: abhorreis tamen aus ter debet
learis cella meridianis sit obiecta par tib et contr̃a frigus
munita ut illi per spexularia debeat lumen e: admitai
na et operas quȩ hieme futuraesunt nallus algor  impediet.
&oleum cũ p̃metir iutum temporibus frigore non ualebit ad stringi: tra
petis & rotulis p̃lonatam eẽ. formam: quã consuetudo dictabit: Recep
ticula olei sẽꝑ munda sint: Ne nouos sapores infecta ueterirancore
corrumpant : Ac siquis maiori diligentiae stud& : subiettis hinc in¬

Expanded text:
tis diebus, atque in horreis inferantur. Negat columella ventilantis diebus, atque in horreis inferantur. Negat columella ventilanda esse frumenta, quia miscentur magis animalia totis acervis: que si non moveantur in summitate, ultra mensuram palmi subsistent et hoc velut corrupto corio, cetera illesa durabunt. Asserit idem, noxia animalia ultra predictam mensuram non posse generari. Herba consa sicca ut Greci asserunt substrata frumentis, addit etati. Ab horreis tamen auster debet learis cella meridianis sit obiecta partibus et contra frigus munita, ut illi per specularia debeat lumen admitti, ita et operas que hyeme sunt, nullus algor impediet et oleum cum premetur adiutum temporibus, frigore non valebit astringi. learis cella meridianis sit obiecta partibus et contra frigus munita, ut illi per specularia debeat lumen admitti, tacula olei semper munda sint, ne novo sapore infecta, veteri rancore corrumpantur. At si quis maiori diligentia studet, subiectis hincin
Abbreviated transcription (Latin):
siignorata secupa diffuderit . lacui subdito excipiantur non peritura
uina quȩ fluxerint: DEHORRE IS¬
et longe ab omnium ore & letamine & stabulis ponendus est :
frigidus uentosus & siccus. cuiꝓuidendum structure diliger¬
tia. nerimis possit abrumpi: Solum igitur omne bipedis
debem imprimere : Tunc diuisas cellas. si magn: sperabitur semi
num modus granocuiq: tribuemus : si terrae pauperes minora ꝓ¬
mittunt uel graticus podiis erunt discernenda granaria. uel
uimineis uasculis redactus tenues congerem:: Sed factis gra¬
nari is. amur caluto mixta parietes linuntur : cuiaridioleastr
folia. uel oliue ꝓpaleis adiciuntur: quo tectorio siccato : rursus a¬
murca resꝑgitur : Qe ubi siccata fuerit : frumenta condent᷑:
Taecres: gurgulionibus et ceteris noxiis animalibus inimica. ẽ ali¬
reis inalterum uicinum locum trans fusa refrigeretur aliquan¬

Expanded text:
si ignorata se cupa diffuderit, lacu subdito excipiantur, non peritura si ignorata se cupa diffuderit, lacu subdito excipiantur, non peritura vina, que fluxerunt. Oleet longe ab omni humore et letamine et stabulis ponendus est; frigidus, ventosus et siccus; cui providendum est structure diligentia, ne rimis possit abrumpi. Solum igitur omne bipedis debemus imprimere. Tunc divisas cellas, si magnus sperabitur frumentorum proventus, grano cuique tribuemus. Si terre pauperes minora promittunt, vel crateis podiis erunt discernenda granaria, vel vimineis vasculis reditus tenues congeremus. Sed factis granariis amurca luto mixto parietes liniantur. Cui arida oleastri folia, vel olive pro paleis adiiciantur; quo tectorio siccato, rursus amurca respergatur: que ubi siccata fuerit, frumenta condentur. Hec res gurgulionibus et ceteris noxiis animalibus inimica est. Alireis in alterum vicinum locum transfusa refrigerentur aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
ellam uinariam septem triom debem: habere obpositam. frigi¬
idam uel obscurae ꝓex imam. longe ab alneis. stabulis. furno.
ster culinis. cisternis. aquis & ceteris odoris horrendi ita mistruo¬
tam necessariis ut nonuincaitur a fructu. sic autẽ dispositam.
ut basilicae ipsius forma calcatoriũ loco habeat altiore cons¬
tructum. ad quos int̾duos lacus qui ad excipienda uina hinc¬
inde depressi sint. gradibus tribus fere ascendatur aut
quattuor: ex his lacubus canales structi uel tubi fictules.
circa extremos parietes currant : et subiectis lateri suo doliis
ꝑuicmos meatꝰ manantia uina defundant : Si copiamaior ẽ
medium spacium cupis uipis deputabitur : quas neambula cra ꝓhi¬
beant a sellis altior ibus inposit is uel supra dolia possumis conlocare.
spatio int̃ se largiore distantes. ut sirẽs. exigat curantis transitus
passit admitti : Quod sicupis locitisaum de putauimie locuus ad calcatorii
similitudinem podiis breuib & . testatio pauim̃to solidetur : ut &iam¬

Expanded text:
ellam vinariam septentrioni habere debemus oppositam, frigidam, vel obscure proximam; longe a balneis, stabulis, furno, sterquiliniis, cisternis, aquis et ceteris odoris horrendi: ita constructam, ut non timeatur a fluctu; sic autem dispositam, ut basilice ipsius forma, calcatorium loco habeat altiore constructum, ad quod inter duos lacus, qui ad excipienda vina hincinde depressi sint, gradibus tribus fere ascendatur, aut quatuor. Ex his lacubus canales structi, vel cubi fictiles circa extremos parietes currant et subiectos lateri suo dolios, per vicinos meatus manantia vina defundant. Si copia maior est, medium spatium cupis deputabitur, quas ne ambulantia vina prohibeant, asellis altioribus impositas, vel supra dolia possumus collocare, spatio interlongiore distantes; ut si res exigat, currentis transitus possit admitti. Quod si cupis locum suum deputabimus: Is locus ad calcatorii similitudinem, podiis brevibus et pavimento testato solidetur, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
adtulerit ñpereunt & neq locum deserunt: siꝑ om̃s fenestras aliquid
de strangulate hominis loro aut uinculo aut fune suspendas: Indu¬
cunt aliãs sic ymino pascant᷑ assiduȩ. uel birꝗalart̃ balsami liquore
tangantur : f&us frequentanti si hordeum prrefactũ uel fauã
uei berbum sepe consumant: Triginta ait̃ columbis uolantibus
locis oporte& contra animalia inimica suspendere: UtTURT¬
ed eolumbari cellae duo subiecta cubicula fiant. RIBI¬
unumbreue & ꝓpe obsturũ quo curture sclaudipossint :
quos nutrire facillimũ ẽ: Nam nihil expetunt : nisi ut ȩstate
qua sola maxime pinguescunt. triticum uel milũ mulsa mace¬
ratum semꝑ accipiant: se modius unus diurnus : orxxturtu¬
ribus sufficit:
a qua sane eis frequent̃ mundior.
deb& offerri

Expanded text:
atur. Non pereunt, neque locum deserunt, si per omnes fenestras aliquid destrangulati hominis loro, aut vinculo, aut fune suspendas. Inducunt alias, si cymino pascantur assiduo, vel hirci alarum balsami liquore tangantur. Fetus frequentant si hordeum torrefactum, vel fabam, vel ervum sepe consumant. Triginta autem columbis volantibus, locis oportet contra animalia inimica suspendere. Sed columbarii celle duo subiecta cubicula fiant; unum brevem et prope obscurum, quo turtures claudi possint, quos nutrire facillimum est. Nam nihil expetunt nisi ut estate, qua sola maxime pinguescunt, triticum vel millium mulsa maceratum semper accipiant. Sed modius unus diurnus CXX. Turturibus sufficit. Aqua sane eis frequenter mundior debet offerri
Abbreviated transcription (Latin):
Irimo igit ur eligendi & bene colendi agriratio : quattuor
rebus constat: Aere : aqua. terra. industria: ex his tria
naturalia : unum facultatis & uoluntatis cst: Nature ẽ. qđ in pͥmis
spectare oport& : ut eis locis quȩ colere destinabis. aer sit salu¬
taris & clemens aqua salubris & facilis. uel ibi nascens uel ad duc

Expanded text:
riculture Eligendi et bene colendi agri ratio, quatuor rebus constat. Aere, aqua, terra, industria. Ex his tria naturalia, unum facultatis et voluntatis est. Nature est, quod in primis expectare oportet, ut eis locis que colere destinabis, aer sit salutaris et clemens. Aqua salubris et facilis, vel ibi nascen
Abbreviated transcription (Latin):
pus quoq albarium saepe delectat : cuical calcem esebebimꝰ adhib̾e.
cummulto tempore fuerit maceratũ: Ergo ut utilẽ ꝓbes ascia calcẽ
quasi lignũ dolabis: sinus quã acies ei. offenderit. & siquod ascidẽ ad¬
heret fuerit molle atque inscosum : constat albariis oꝑib conuenirẽ :¬
Darietum uero tectura : sic fiet fortis et nitida DRT ECTORRLIS¬
łi Prima : trullis frequentetur inductio: Cũ siccari coeperit: ite¬
rum inducatur ac tertio: pꝰhȩc : tria coria ex marmore grano co ope¬
riatur ad trullam: Quȩ inductio : tandiu subigenda ẽ ante : ut utrũ
quocalix subigitur mundũ leuemꝰ: haet quoq marmoris grani induc¬
tio cum siccari incipi&. aliud corium subtilius oport&. imponi: sic
& soliditatem custodi& ẽt nitorem DEUITAUDATUALLE

Expanded text:
pus quoque albatum sepe delectat, cui calcem debebimus adhibere, cum multo tempore fuerit maceratum. Ergo ut utile probes ascia calcem quasi lignum dolabis: si nusquam aciem eius offenderit et quod ascie adheret fuerit molle atque viscosum, constat albatis operibus convenire. Parietum vero tectura sic fiet fortis et nitida. Primo trullis frequenter inducta, cum siccari ceperit iterum inducatur ac tertio: post hec tria coria ex marmoreo grano cooperiatur ad trullam, que inductio ante tamdiu subigenda est, ut quo calx subigetur mundum levemus: hecque marmoris grani inductio cum siccari incipiet, aliud corium subtilius oportet imponi, sic et soliditatem custodiet et nitorem. DE CISTE
Abbreviated transcription (Latin):
pa ltl iboru suis et sumptib ÷ iniquus: campi largius uinũ: colles
nobilius ferunt: narl a quilo uites sibi obiectas feuidut au sele
robilecat : Ita marbitrio est : plus habeam anmelius necesstas
ferriscas de & uamus temperatis agris serendũ st : taeer
sisi critas lom igaẽ semna occata tutius inagris qua inhorreis

Expanded text:
pat et laboribus suis et sumptibus est inimicus. Campi largius, vinum colles nobilius ferunt. Aquilo vites sibi obiectas fecundat, auster nobilitat. Iium. Quamvis temperatis agris serendum sit, tamen siccitas longa est, semina occata potius in agris quam in horreis
Abbreviated transcription (Latin):
eam lacuna humoris dulcis inmergi. ut uitiũ salis aquis suauib: eluta de¬
ponat : Calcem quoq albo saxo duro uel tiburtino aut columbino fluuial
coquemꝰ : autru bro aut spongea. aut postremo marmore: Quierit
exspisso & duro saxo: structuris conuenit: Ex fistulosouero aut mollio¬
ri lapide tectoriis adhib& ur udilius: Induabus arenȩ partibus: cal¬
cis una miscenda est : In fluuiali uero harena sit ertiam partẽ teste¬
crete addideris : operum soliditas mira p̃stabitur:
uod si latericios pari& es imp̃torio facere uolueris : illud seruare debe¬
bis. ud ꝑfectis pari&ib insummitate quae trabibus subiacebit strac¬
tura testacea cum coronis ꝓminentibus fiat ses qui pedali alti¬
tudine ut sicor ruptȩ tegulae aut imbrices fuerint parietem non
possint penetrare ꝑpluuia : Deinde ꝓuidendũ ẽ : ut siccis & asperatis
parietibus latericiis inducatur: tectoriũ : quoti humidis acleuib

Expanded text:
eam lacuna humoris dulcis immergi, ut vitium salis, aquis suavibus eluta, deeam lacuna humoris dulcis immergi, ut vitium salis, aquis suavibus eluta, deponat. Calcem quoque albo saxo, duro, vel tiburtino, aut columbino fluviali coquemus; aut rubeo, aut spongia, aut postremum marmore. Que autem erit ex spisso et duro saxo, structuris convenit. Ex fistuloso vero aut molliori lapide, tectoriis adhibetur. Utilius in duabus partibus calcis, una crete addideris, operum soliditas mira prestabitur. uod si latericios parietes in pretorio facere volueris perfectis parietibus in summitate, que trabibus subiacebit, structura testacea coronis prominentibus fiat sesquipedali altitudine; ut si corrupte tegule, aut imbrices fuerint, parietem non possint penetrare per pluviam. Deinde providendum est, ut siccis et asperatis parietibus latericiis inducatur tectorium, quod humidis ac lenibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ir&erea scire ẽ necessariũ construenti: quȩ calcis & harenȩ na¬
tura sit utilis: Hare nae ergo fossiciae generes tria: rigra rusa
cana : omnes p̃cipuȩ rufa melior. meriti sequentis : cana. Tertium
locum nigrã possedit: Ex his quȩ comp̃ ẽnsa mãnuedit stridor es.
erit utilis fabricanti : Item si panno uellinteo candidȩ uestis insꝑsa
& exeussa nnibil maculȩ relinqui aut sordis: egregiaẽ: Se dsifons¬
silis harena non fuerit : defluminib aut glarea aut litore colliget᷑
Marina harena tardius siccatur : & ideo enontinuȩ sed intermissistem¬
porib construenda est neopus onerati corrumpat: Camerarũ quos¬
tectoria : silso bumore dissoluit. Namsi fossiles tector is & cameris & ce¬
leris siccitati utilessunt melioresq sistatim cũ effosȩs̃ misceant᷑: Nam diu¬
tino solȩ aut pruina aut imbre uanescunt : fluuiales tectoriis magis
poterunt conuenire: Sed utinecessit maris harena : erit cõmodũ prius

Expanded text:
alcis et arene natura sit utilis. Arene enim fossiticie genera sunt tria, nigra, rufa, cana. Omnium precipue rufa melior. Meriti sequentis est cana. Tertium locum nigra possidet. Ex his que comprehensa manu edit stridores, erit utilis fabricanti. Item si panno, vel lintheo candide vestis inspersa et excussa, nihil macule relinquit aut sordis, egregia est. Sed si fossilis arena non fuerit, de fluminibus, aut glarea, aut littore colligetur. Marina arena tardius siccatur et ideo non continue, sed intermissis temporibus construenda est, ne opus oneret et corrumpat: camerarum tectoria salso humore dissolvit. Nam fossiles tectoriis et cameriis, ex celeri siccitate utiles sunt, melioresque si statim cum effosse sint misceantur. Nam diutino sole, aut pruina, aut imbre vanescunt. Fluviales tectoriis magis poterunt convenire. Sed, si uti necesse sit, maris arena, erit commodum prius
Abbreviated transcription (Latin):
igninis pari&ib magnitudo ea cuidelectaris & sufficis construatur
Songior magis quã latior: huiussolũ altorudere solidatum : relicto
fuforis loco testacei pauimenti suꝑ fusione leiugetur: hoc pauim̃¬
tum omni curia terendum ÷ adnitores: et l ardo pͥingui de cocto assiduo
ꝑ friganꝰdium: & add ubideducto humore siccatũ ÷᷑. pier inis ina liqul
pirte findaitur. & iam parietes simili dirio uolentur obducti. et ita p̃ost
diutur nam et solidam siccitatem:. aquȩ p̃beatur hospitiũ : Anguillas
sane piscesq fluuuales mitti inbis pasciq c̃ueniet: uthorũ natatu aquas¬
tans. agilitatem currentis imitetur: sedsi aliquando in quocumq¬

Expanded text:
rum. Magnitudo ea cui delectaris cisterna construatur, longior magis quam latior. In imis solum alto rudere solidatum, relicto fusoriis loco, testacei pavimenti superfusione levigetur. Hoc pavimentum omni cura terendum est ad nitores et lardo pingui decocto assidue perfricandum. Quod ubi deducto humore siccatum est; ne rimis in aliqua parte findatur, etiam parietes simili modo velentur obducti et ita post diuturnam et solidam siccitatem, aque prebeatur hospitium. Anguillas sane, piscesque fluviales mitti in his, pascique convenit, ut horum natatu, aqua stans agilitatem currentis imitetur. Piscine du
Abbreviated transcription (Latin):
frigus includit : Si tibi ager .ẽ. siluis in utilib: tectꝰ: itat eum diuide.
ut i loca pingiũa.a pũras reddas nouales Loca ster ilra siluis tecta eẽ
paciaris: quia illa naturali ubertate respondent: haec beneficio le¬
tant᷑ incendii: sed sicurenda distingues. ut ad incensũ agrũ pꝰ qui¬
enniũ reuertaris : ita effici Pes. ut ȩqualit̃ uel sterilis glebacum
fecunditate contendat: Greciiubent : oliuã cũ plantatur & legitur.
amundis pueris atq: uirginib: operandum : Credore cordati arbori:

Expanded text:
 vel vites. Si tibi ager est sylvis inutilibus rectus, ita eum divide, ut loca pinguia puras reddas novales, loca sterilia sylvis tecta esse patiaris: quia illa naturali ubertate respondent, hec beneficio letantur incendii: sed sic urenda distingues, ut ad incensum agrum post quinquennium revertaris: ita efficies ut equaliter vel sterilis gleba cum fecunditate contendaa mundis pueris atque virginibus operandam; credo recordati, arbori
Abbreviated transcription (Latin):
cris: Dulcedo autem cognoscitur : si ex ea parte agriquae magis displi¬
c& glaebam fictiliuase dulciaqua madefacta: iuditiosaporis explo¬
res: Uineis quoq utilem : ꝑ haec signa cognosces : Sicoloris et corporis
rari aliquaten: atque resolutiẽ. siuirgulta quae ꝓtulit leuia n¬
tida ꝓcera. fecũ da sunt. ut piros siluestres. prunos. r ubos. ceteraq
huiusmodi : neque intorta. neq sterilia. neq macra exilitate lar¬
guentia. situs uero ter rarũ: neq planus ut stagn&. neq p̃ruptus
utdefluat. neq obrutus ut inimum deiecta ualle subsidat. neq ar¬
duus ut tempestates in modice sentiat & calores sed exhis om̃ibus
utilis semꝑ & ȩquata mediocritas : & uel campus aꝑtior & humorẽ
pluuium cliuo fallente subducens. uel collis molliter ꝑlatera in¬
clinata deductꝰ. uel uallis cum quadã moderatione & aeris laxitate

Expanded text:
cris. Dulcedo autem cognoscitur, si ex ea parte agri que magis displicris. Dulcedo autem cognoscitur, si ex ea parte agri que magis displicet, glebam fictili vase dulci aqua madefactam, iudicio saporis explores. Vineis quoque utilia per hec signa cognosces si coloris nigri et corporis rari aliquatenus atque resoluti est, si virgulta que protulit levia, nitida, procera fecunda sunt; ut pyros silvestres, prunos tuberes, ceteraque huiusmodi neque intorta habeat; neque sterilia, neque macra exilitate languentia. Situs vero terrarum neque planus, ut stagnet, neque perruptus, ut defluat; neque obrutus, ut in uno deiecta valle subsideat; neque arduus ut tempestates immodice sentiat et calores sed et ex omnibus his utilis semper et equate mediocritas et vel campus apertior et humorem pluvium clivo fallente subducens, vel collis molliter per latera inclinata deductus, vel vallis cum quadam moderatione et aeris laxitate
Abbreviated transcription (Latin):
ne alba & nuda sit glebane macer sabulo sine admixtione
terreni pecr&a sola ne harenae squalentes ne ienina
glarea. neaurosi pulueris lapidos amacies. nesalsa uł amara
neu liginosa. terra. ne tosis. Arenosus at que ieiunꝰ neuallis
nimifopaca & solida. sed gleba putris & fere nigra. & ad tegendã segra¬
minis suigrate sufficiens aut mixti coloris : Que & sirara sit tamen pin¬
guis solia diunctione glutinetur : quȩ ꝓtulerit nec scabra sint nec
r& orrida nec suci naturalis egentia: ferat : Quod frum̃tis dandis
utile signũ est : ebulum. iuncum. calamũ. gram̃tri foliũ non macrũ.
rubos pingues pruna siuestria: Color tam̃ non magnoper e quȩ¬
rendus est : sed pmguedo atq dulcedo : Pinguẽ si cagnos: ulebam par¬
uulam dulciaqua conspargis: & subigis. Siglutinos aẽ & adher& :
constat illi meẽ. pingue dinẽ: Item scrobe efforra etrepla&a: si suꝑaue¬
rit terra pinguis ẽ: Side fuerit : exilis: Si conuenerit aequata medio¬

Expanded text:
ne alba et nuda sit gleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; creta sola, ne arene squalentes, ne ieiuna glarea, ne aurosi pulveris lapidosa macies, ne falsa vel amara, ne uliginosa terra, ne tophus arenosus atque ieiunus, ne vallis nimis opaca et solida. Sit gleba putris et fere nigra et ad tegendam se graminis sui crate sufficiens aut mixti coloris, que etsi rara sit, tamen pinguis soli adiunctione glutinetur. Que protulerit, nec scabra sint, nec torrida, nec succi naturalis egentia ferat quod frumentis dandis utile signum est ebulum, iuneum, calamum, trifolium non macrum, rubos pingues, pruna sylvestria. Color tamen non magnopere querendus est, sed pinguedo atque dulcedo. Pinguem sic agnosces, glebam parvulam dulci aqua consperge et subige si glutinosa est et adheret, constat illi inesse pinguedinem. Item scrobe effossa et repleta si superaverit terra, pinguis est; si defuerit exilis; si convenerit equata medio
Abbreviated transcription (Latin):
temperante constitues: Hoc cum ad sex digitorũ crassitudinem fece¬
m̃tum debis in ponere. in quo uel nudis pedib stantes ministrihie¬
me non rigescant: inducto itaq rudere uel testatio pauimento
congestos & calcatos spisse carbones cum sabulone & fauilla & calce
ꝑmisces: & huius inpense crassitudinẽ sex unciis iubebis in poni.
qđ exequatum nigra pauimenta formabit. & siqua fundentur

Expanded text:
temperante constitues hec cum ad sex digitorum crassitudinem fecetemperante constitues hec cum ad sex digitorum crassitudinem fecementum debebis imponere, in quo vel nudis pedibus stantes ministri hyeme non rigescant: inducto itaque rudere, vel testato pavimento, congestos et calcatos spisse carbones, cum fabulone et favilla et calce permisces et huius crassitudinem semipedis iubebis imponi. Quod exequatum nigra pavimenta formabit et si qua fundentur
Abbreviated transcription (Latin):
oe pa tam̃ eẽ. deb& eius modi: ut adhabitationẽ be uit collectas &
uestani & biemi p̃belt mansiones : Qui ȩ hiemi paranturt ista
snt constitute: ut possit eas hiberni solis totꝰ ꝓpe modũ cur sus
brics planis earum obser uandũ ÷ ut aequalis ce solida contignitio
fiat : Negradus ambulantium tremor fabrice titubantis excutiat: Deinde
ut axes quernȩ : cum aesculeis non misceant ur: Nam quercus humore
concepto cum secȩperit siccare torquetur. & rimas in pauimento
faciet Aesculus autem: sine uitio durat Sed siquercu subpetende
aesculus desit : subtilit̃ quercus secet̾: & transuersus at̃q dir ectꝰ
duplex ponatur ordo tabular uni : clauis frequentib fixus: decerro
aut fago aut farno diutissime tabulata durabunt : si stratis suꝑ paleis
uel filice humor: calcisnus quã ad tabulati corp accedat: Tunc suꝑ
statuminabis rudus id est saxa contusa duab partib & una calcis.

Expanded text:
men esse debet eiusmodi, ut ad habitationem, breviter collectas et men esse debet eiusmodi, ut ad habitationem, breviter collectas et estati et hyemi prebeat mansiones. Que hyemi parantur ita sint constitue, ut possit eas hyberni solis totus propemodum cursus bricis planis earum, observandum est, ut equalis et solida contiguatio fiat, ne gradus ambulantium tremor fabrice titubantis excutiat. Deinde ut axes querne cum esculeis non misceantur. Nam quercus, humore concepto, cum se ceperit siccare, torquetur et rimas in pavimento faciet; esculus autem sine vitio durat. Sed si quercu suppetente esculus desit, subtiliter quercus secetur et transversus atque directus, duplex ponatur ordo tabularum, clavibus frequentibus fixus. Deacere, aut fago, aut fraxino, diutissime tabulata durabunt, si stratis desuper paleis, vel silice, humor calcis nusquam ad tabulati corpus accedat tunc super stratum minabis ruderes, id est saxa contusa duabus partibus et una calcis
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsius autem p̃torii situssit. loca aliquaten: erectiore & sicciore
quã cetera : ꝓpt̃ iniuriam fundam̃torum. ut locto fruatur aspectu:
fundamenta autem hoc modo ponenda sunt: ut latiora sint ex utraq
parte semipedis spatio quã pari& is corp increse&: silapis uel tofus
occurrat.. facilis causa conlocandi: In quosculpi tantum fundam̃ti
forma dedebisunius pedis altitudine uel duorũ : N solida & cons¬
truota inueni ur Ar̾gilla: quinta uel sexta pars altitudinis¬
donec munda sine ruderum suspicione. occurrat argilla : quȩ
sionmninodesit : quartam mersisse suffici& : St udenduꝰ p̃terea :
ut hortis & pomariis cinga possit aut pratis: Sed totus fabricȩ
tractus unius lader ãs Tongitudine in quo fronserit meridia¬
nam partem respicut : in pͥmo angulo excipiens hortũ solis
biberne & paululũ ab occidente auertatur hie mali: ita ꝓueni&:
it ꝑ hieͥ men sole in lustretur. & cilores ei aestate non sentiat

Expanded text:
iculture Pretorii situs, loco aliquatenus erectiore et sicciore quam cetera esse debet, propter iniuriam fundamentorum et ut leto fruatur aspectu. Fundamenta autem hoc modo ponenda sunt, ut latiora sint ex utraque parte semipedis spatio, quam parietis corpus increscit. Si lapis occurrat, facilis causa est collocandi, in quo sculpi tantum fundamenti forma debebit, unius pedis altitudine, vel duorum. Si solida et constricta invenietur argilla, quinta aut sexta pars altitudinidonec munda, sine ruderum suspicione occurrat argilla: que si omnino desit: quartam mersisse sufficiet. Studendum preterea, ut hortis et pomariis cingi possit, aut pratis. Sed totus fabrice tractus, unius lateris longitudine in quo frons erit, meridianam partem respiciat. In primo angulo excipiens ortum solis hyberni et paululum ab occidente averratur hiemali. Ita proveniet, ut per hyemem sole illustretur et calores eius estate non sentiat
Abbreviated transcription (Latin):
industrie ⁊ cuius haec erit curauel maxima : uthas quas subieci ex¬
bonitatis incertus est auctor: Genera om̃ium surculorũ ł frigũ
p̃clara : sed terris tuis exꝑta cõmitte: In nouo enĩ genere seminũ.
ante experim̃tum ñ ÷ spes tota ponenda: Locis humidis : semina
citius qua siccis degenerant: Quare : subinde suc currat

Expanded text:
industrie, cuius hec erit cura, vel maxime quas subieci domini profectus est agri. Genera omnium surculorum vel frugum preclara, sed terris tuis experta committe. In novo enim genere seminum ante experimentum non est spes tota ponenda, locis humidcitius quam siccis degenerant. Queritur subinde si succurrat
Abbreviated transcription (Latin):
tarde si post quindecim fiat : Erum̃ta omia : maxime letantur patenti campo
& soluto & ad solem reclini: spissa & erdeosa ethumida terra benefar& triti¬
cum nutrit . hor deum : soluto delectatur & sicco : Nam si inlutoso agrospar¬
gatur : in moriaur : Trimens trissatio. locis frigidis nibosis conuenit
ubiqualitas aestatis hume taẽ: c&eris : raro respond& euentu: Sementri¬
menstre. locis tepidis melius respondebit : siseratur autumno: Sinecessitis¬
cog&e desalsa terra sperari aliquid: post autumnum plantanda ÷ uel conse¬
renda ut malitia eiꝰ hibernis imbrib: eluatur : Aliquid & iam terraedulas
uel arene fluuialis subiciendũ ẽ : su illi uirgulta cõmitimus: Seminariũ¬
medioeri terra instituere debemꝰ : ut ad meliorẽ quȩ sata fuerint transforant᷑:¬

Expanded text:
rigus includit. Frumenta omnia maxime letantur patenti campo et soluto et ad solem reclivi. Spissa et cretosa et humida terra, bene far et triticum nutrit. Hordeum soluto delectatur et sicco: Nam si in lutoso agro spargitur, morietur. Trimestris satio locis frigidis nivosis convenit, ubi qualitas estatis humecta est, ceteris raro respondet eventu. Semen trimestre locis tepidis melius respondebit, si seratur autumno. Omnicogat de falsa terra sperari aliquid, post autumnum plantanda est, vel conserenda, ut malitia eius hybernis imbribus elvatur. Aliquid iam terre vel arene fluvialis subiiciendum est, si illi virgulta committimus. DE SEMINImediocri terra instituere debemus, ut ad meliora que sata fuerint transferant
Abbreviated transcription (Latin):
agri quieligendus ẽ: ea sit infrigidis ꝓuintiis: Orienti aut meridiã¬
no lateri ager eẽ deb& obpositꝰ: Ne alicuius magnimontis obiectu luis
duabus partib exclusis algor erigescat. aut ꝑ par tem septem̃ trionisre¬
motio. Aut ꝑ occidentis inuesp̾eram sole dilato: Incalidis uero ꝓuintiis.
parsipotius septem trionis optanda est : quȩ & utilitati & uoluptati &
fabricȩ sedem parare : eiꝰ debem: ex plorare naturam. quia plerumque

Expanded text:
agri qui eligendus est ea sit: in frigidis provinciis orienti et meridiano lateri debet esse oppositus, ne alicuius magni montis obiecta, his duabus partibus exclusis algore rigescat. Aut per partem septentrionis remoto, aut per occidentis in vesperam sole dilato. In calidis vero provinciis pars potius septentrionis optanda est, que et utilitati et voluptati et fabrice sedem parare, eius debemus explorare naturam, quia plerumque,
Abbreviated transcription (Latin):
nieculum uitis ierem̃ta ꝓducit: teneram & iiridẽ uite : ferr acie
ne re cudas Om̃is ieisura sarmenti. auestatur agemmna: ne eastiula
quae fluere consueuit extinguat: Promacie uł soliditate unũ nu¬
runt ole  prandes ar bores efficit: fructꝰ minores & aquatos ae seros
snagis pe annrex potmos aeroleas tepidus iuat : & uentas mediocris:
pine ut x horrore ꝑflabilis : Vitis quae adiugu colituepe s mesao ttol
perducenda ẽ ut locis molestiorib quattuor pedibi aterra placuoi¬
subiac& & fontano humore ꝑ curritur: ꝓpe. ẽ. ut li sit. & nullam se¬
rendi disciplinã requirat: Subligatio aceruis uiuis facienda ẽ : quando
excutiendi aut rumpendi ac innulla for mido est: Ligatura inuitib
locum deb& mutare : ne unũ sẽꝑ assiduitas conterat uinculorũ : fos¬
sorẽ siapestusuitis oculus uiderit. cecabitur spes magna uinde miae : &
m̃ta duob pedib explora : quat tuor uero si ad arbusta uel uites:

Expanded text:
erri acie ne recidas. Omnis incissura sarmenti evertatur a gemma, ne eam stilla que fluere consuevit extinguat: pro macie vel soliditate vitium nutosa seros magisque amurce proximos. Aer oleas tepidus iuvat et ventis mediocribus sine vi et horrore perflabilis. Vitis que ad iugum colitur, per etates ad hoc perducenda est, ut locis molestioribus, quatuor pedibus a terra, placidi fontano humore percurritur, prope est ut liber sit et nullam serendi disciplinam requirexcutiendi aut rumpendi acini nulla formido est. Ligatura in vitibus locum debet mutare, ne unum assiduitas semper conterat vinculorum. Fossorem si apertus vitis oculus viderit, celabitur spes magna vindemie; et menta duobus pedibus explora; quatuor vero si ad arbusta, vel vites.