comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
greci dicere inte Gulpici diuina sunt Ego enim ne¬
minem nec motu corporis neq ipõ habrtu atq for¬
ma aptiorem nec uoce pleniorem aut suauiorem.
mihi uideor audisse: que quibris anatura minora da¬
ta sunt. tamen qui illud adsequi possunt: ut his que ha¬
bent modice & scienter utantur & ut ne dedeceat. id en
est maxime iutandum & de hoc uno minime est faci¬
le precipere. non mihi modo qui sunt uniis pater fa¬
milias his de rebis loquor sod etiam ipĩ illi roscio que
di arte non possit: sed si placet sermonem alio transfe¬
ramus & nostro more aliquanto non rhetoĩco loqͦmur.
Iime uero in quit Cotta. Nunc enim te iam
exoremus necesse est. quomam retines nos in
hoc studio nec ad aliam dimictis artem. ut no¬
is explices quidquid est istud quod tumdicendo potes¬
neq enim sumus nimis attdi auidi ista tua mehocri e¬
loquentia contenti sumus. idq ex te querimus ut ne plꝰ

Expanded text:
Graeci dicere, in te, Sulpici, divina sunt; ego enim neGraeci dicere, in te, Sulpici, divina sunt; ego enim neminem nec motu corporis neque ipso habitu atque forma aptiorem nec voce pleniorem aut suaviorem mihi videor audisse; quae quibus a natura minora data sunt, tamen illud adsequi possunt, ut eis, quae habent, modice et scienter utantur et ut ne dedeceat. Id enim est maxime vitandum et de hoc uno minime est facile praecipere non mihi modo, qui sicut unus paterfamilias his de rebus loquor, sed etiam ipsi illi Roscio, quemdi arte non possit. Sed, si placet, sermonem alio transferamus et nostro more aliquando, non rhetorico, loquamur.' 'Minime vero,' inquit Cotta; 'nunc enim te iam exoremus necesse est, quoniam retines nos in hoc studio nec ad aliam dimittis artem, ut nobis explices, quicquid est istud, quod tu in dicendo potes;—neque enim sumus nimis avidi; ista tua mediocri eloquentia contenti sumus—idque ex te quaerimus, ut ne plus
Abbreviated transcription (Latin):
 artifitio excelleret is in suo genere roschius diceretin
hanc ego absolutionem perfectionem q in oratore desi¬
derans: ab qua ipẽ longẽ absum: fatio impudenter mihi
enim uolo ignosci: ceteris ipẽ non ignosco: nam qui nõ
potest qui uitiose facit: quem demiq non decet. hunc
ut appollomus rubebat. ad id quod facere possit detru¬
dendum puto. Num tu igitur in quit sulpitus: me
aut hunc coctam: uis ciuile aut rem militarem Iu
discere : Nam quis ad asta summa atq in omni ge¬
nere perfecta potest peruenire
Um ille.ego uero inquit: quod in uobis egre¬
giam quandam ac preclaram indolem ad di¬
cendum esse cognori: Id circo hec exposui om¬
a nec magis ad eos deterrendos qui non possent quã
ad uos qui possetis exacuendos accomodaui orationez
meam & quam ꝙoͣ in utroq uestrum summum esse
ingenium studiumq perspexi tamen hec que sunt m
spetie posita: de quibris fortasse plura dixi quam solen

Expanded text:
que artificio excelleret, is in suo genere Roscius diceretur. que artificio excelleret, is in suo genere Roscius diceretur. Hanc ego absolutionem perfectionemque in oratore desiderans, a qua ipse longe absum, facio impudenter; mihi enim volo ignosci, ceteris ipse non ignosco; nam qui non potest, qui vitiose facit, quem denique non decet, hunc, ut Apollonius iubebat, ad id, quod facere possit, detrudendum puto.' 'Num tu igitur' inquit Sulpicius 'me aut hunc Cottam ius civile aut rem militarem iubes discere? Nam quis ad ista summa atque in omni genere perfecta potest pervenire?' Tum ille 'ego vero,' inquit 'quod in vobis egregiam quandam ac praeclaram indolem ad dicendum esse cognovi, idcirco haec exposui omnia; nec magis ad eos deterrendos, qui non possent, quam ad vos, qui possetis, exacuendos accommodavi orationem meam; et quamquam in utroque vestrum summum esse ingenium studiumque perspexi, tamen haec, quae sunt in specie posita, de quibus plura fortasse dixi, quam solent
Abbreviated transcription (Latin):
est. que enm singularum reuum artifices: singula si
mediocriter adepti sunt probantur ea nisi omma sum¬
ma sunt in oratore probari non possunt.
Um crassus. Atqui uide inquit in artifitio o¬
pera quam tenii & leui quanto plus adhibe¬
atur dilligentie: ꝙͣ in hac re. quam constat
esse maximam. Sepe enim soleo audire roscium: cum
ta dicat se ad huc reperire discipulum quem quiden
probaret potiusse neminem/ non quo non essent quid
probabiles sed quia si aliquid modo esset uitii: id fere
pe̾ non posset. Nihil est enim tam insigne. nec tam add
diuturitaten memore stabile ꝙͣ id in quo aliquid
offenderis Itaq ut ad hanc similitudinem huuis his¬
trionis oratoriam laudem diriganius: uidetis ne qu¬
nihil ab eo insi perfectum. nihil insi cum summa ma¬
iestate fiat.iisi ita ut deceat & ut omnis moueat atq de¬
lectet Itaq hoc iam diu est consequiitus: ut in quo quis¬

Expanded text:
test; quae enim, singularum rerum artifices singula si test; quae enim, singularum rerum artifices singula si mediocriter adepti sunt, probantur, ea nisi omnia sunt in oratore summa, probari non possunt.' Tum Crassus 'atqui vide' inquit 'in artificio perquam tenui et levi quanto plus adhibeatur diligentiae, quam in hac re, quam constat esse maximam: saepe enim soleo audire Roscium, cum ita dicat, se adhuc reperire discipulum, quem quidem probaret, potuisse neminem, non quo non essent quidam probabiles, sed quia, si aliquid modo esset viti, id ferre ipse non posset; nihil est enim tam insigne nec tam ad diuturnitatem memoriae stabile quam id, in quo aliquid offenderis. Itaque ut ad hanc similitudinem huius histrionis oratoriam laudem dirigamus, videtisne qunihil ab eo nisi perfecte, nihil nisi cum summa venustate fiat, nisi ita, ut deceat et uti omnis moveat atque delectet? Itaque hoc iam diu est consecutus, ut, in quo quis
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis. Illud uero quod a te dictum est esse per multa
tro adu uaretur ualde tibi adsentior. Inq eo uel maxi¬
ne probaui summum illum doctorem alabandensem
appollonium qui cum mercede doceret tamen non pa¬
tiẽbatur cos quos iudicabat non posse oratores euade̾.
irtem putabat esse aptum. ad eam impellere atq ho¬
tari solebat Satis est enim iceteris artifitiis percipien¬
dis tantum modo similem esse hominis & id quod tra¬
latur uel etiam in culcetur: si quis forte fit tardior
posse percipere aiimo & memoria custodire. Non
queritur mobilitas inigue non celeritas uerborum non
eniq ea que nobis non possimus fingere. faties. uult
sonul In oratore autem acumen dialeticorum: sententia
philosophorum: erba prope poetarum: memoria iu¬
ris consultorum: uox tragoedorum gestus pene sum ino¬
rum actorum est requirendus. Qrobrem inihil i ho¬
minum genere rarus profecto oratore inueniri po¬

Expanded text:
ditatis. Illud vero, quod a te dictum est, esse permulta, ditatis. Illud vero, quod a te dictum est, esse permulta, tro adiuvaretur, valde tibi adsentior inque eo vel maxime probavi summum illum doctorem, Alabandensem Apollonium, qui cum mercede doceret, tamen non patiebatur eos, quos iudicabat non posse oratores evadere,  quemque artem putabat esse aptum, ad eam impellere atque hortari solebat. Satis est enim in ceteris artificiis percipiendis tantum modo similem esse hominis et id, quod tradatur vel etiam inculcetur, si qui forte sit tardior, posse percipere animo et memoria custodire; non quaeritur mobilitas linguae, non celeritas verborum, non denique ea, quae nobis non possumus fingere, facies, vultus, sonus: in oratore autem acumen dialecticorum, sententiae philosophorum, verba prope poetarum, memoria iuris consultorum, vox tragoedorum, gestus paene summorum actorum est requirendus; quam ob rem nihil in hominum genere rarius perfecto oratore inveniri po
Abbreviated transcription (Latin):
non nunqͣ sum mis oratoribus non satis ex sententia
euentum dicendi procodere: ita non in uiria quotiens¬
tum accideret timere Altera est hec de qua queri se¬
pe soleo quod ceterarum homines artium spectati &
obati: si quando aliqui minus bene fecerint ꝙͣ so¬
lent aut noliusse: aut ualitudine impeditos non potu¬
isse consequi id quod scixent putantur. Noluit inqui¬
it hodie agere roscius aue crudelior fuit. Oratoris
peccatum si quod est animaduersum. stulticie pec¬
catum iudetur. Stulticia autem sensationem non
haber: quare nemo uidetur aut quia crudiis fuerit
aut quod ita maluerit scuitus fuisse quo etiam gra¬
uius iuditium indicendo subimus Quotiens enim
dicimus totiens de nobis iudiratur. Et qui semei in
gestu peccauit non continuo estima tur nescire ge¬
tum Cuius autem indicendo quid reprehendus ẽ:
aut eterna in eo aut certe diutinna ualet opimo tar¬

Expanded text:
non numquam summis oratoribus non satis ex sententia non numquam summis oratoribus non satis ex sententia eventum dicendi procedere; ita non iniuria, quotiensne illo ipso tempore accideret, timere; altera est haec, de qua queri saepe soleo; quod ceterarum homines artium spectati et probati, si quando aliquid minus bene fecerunt quam solent, aut noluisse aut valetudine impediti non potuisse consequi id, quod scirent, putantur: "noluit" inquiunt "hodie agere Roscius," aut "crudior fuit"; oratoris peccatum, si quod est animadversum, stultitiae peccatum videtur; stultitia autem excusationem non habet, quia nemo videtur, aut quia crudus fuerit aut quod ita maluerit, stultus fuisse; quo etiam gravius iudicium in dicendo subimus: quotiens enim dicimus, totiens de nobis iudicatur, et, qui semel in gestu peccavit, non continuo existimatur nescire gestum, cuius autem in dicendo quid reprehensum est, aut aeterna in eo aut certe diuturna valet opinio tar
Abbreviated transcription (Latin):
Debemus Quem uero non pudet. id quod in plerisq
uideo Nunc ego non reprchensione solum sed etiam
pena dignum puto Equidem & in uobis aduerteͣ
soleo & in me ipõ sepissime experior. ut exalbescam
in prinçipiis dicendi: & tota mente atq omnibus
artubus contremiscam Adulescentulus uero sic in¬
ĩnitio accusationis exanimatus sum: ut hoc sũnium
benefitium Q. maximo debuerim: quod continuo
consilium dimiserit simul ac me fractum ac debilli¬
tatum uiderit. Hlic omnes ad sens significare inter se
&e con loqui ceperunt: fuit enim mirificus qruidam in
crasso pudor qui tamen non modo non obesset eus
orationi sed etiam probitatis commendatione pro¬
desset
Uin antomius. Sepe ut dicis inquit aminad¬
quidem rei cum causam quererem: quidnam esset
cur in quoq oratore pluimum esset ita maxime
spertimesceret. has causas inuemebam duas unan
quod intelligerent ii quos usus ac natura docuisset

Expanded text:
debemus; quem vero non pudet,—id quod in plerisque debemus; quem vero non pudet,—id quod in plerisque video—hunc ego non reprehensione solum, sed etiam poena dignum puto. Equidem et in vobis animum advertere soleo et in me ipso saepissime experior, ut et exalbescam in principiis dicendi et tota mente atque artubus omnibus contremiscam; adulescentulus vero sic initio accusationis exanimatus sum, ut hoc summum beneficium Q. Maximo debuerim, quod continuo consilium dimiserit, simul ac me fractum ac debilitatum metu viderit.' Hic omnes adsensi significare inter sese et conloqui coeperunt; fuit enim mirificus quidam in Crasso pudor, qui tamen non modo non obesset eius orationi, sed etiam probitatis commendatione prodesset. Tum Antonius 'saepe, ut dicis,' inquit 'animadquidem rei cum causam quaererem, quidnam esset cur, ut in quoque oratore plurimum esset, ita maxime is pertimesceret, has causas inveniebam duas: unam, quod intellegerent ei, quos usus ac natura docuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tores. item m theatro actores malos perpeti. Est igit᷑
oratori dilligenter prourdendum non uti eis satisfa¬
aat quibus necesse est sed ut his admirabilis esse uid¬
atur quibiis libere liceat uidicare At si queritis plane
quid sentiam. enuntiabo. apud homines familiarissi¬
mos quod ad huc semper tacui & tacendum put.¬
mihi etiam qui optime dicunt. quiq facillime atq
ornatissime facerẽ possunt: tamen nisi timide ad di¬
tendum accedunt & in ex ordienda oratione pertu¬
bantur pene imprudentes uidentur tametsi id adcide̾
non potest ut enim quisq optime dicit. It a maxi.¬
me dicendi difficultatem uariosq euentis orationis
exspectationem q hominum pertimescit Qui uero
nihil potest dignum re. dignum nomine oratoris.
dignum homĩnum auribis efficere atq edere: is
mihi etiam si commoueatur indicendo tamen im¬
pudens uidetur. Non enim pudendo sed non fatien¬
do il quod non decet: impudentie nomen effugere

Expanded text:
tores, item in theatro actores malos perpeti. Est igitur tores, item in theatro actores malos perpeti. Est igitur oratori diligenter providendum, non uti eis satis faciat, quibus necesse est, sed ut eis admirabilis esse videatur, quibus libere liceat iudicare; ac, si quaeritis, plane quid sentiam enuntiabo apud homines familiarissimos, quod adhuc semper tacui et tacendum putmihi etiam qui optime dicunt quique id facillime atque ornatissime facere possunt, tamen, nisi timide ad dicendum accedunt et in ordienda oratione perturbantur, paene impudentes videntur,—tametsi id accidere non potest; ut enim quisque optime dicit, ita maxime dicendi difficultatem variosque eventus orationis exspectationemque hominum pertimescit;—qui vero nihil potest dignum re, dignum nomine oratoris, dignum hominum auribus efficere atque edere, is mihi, etiam si commovetur in dicendo, tamen impudens videtur; non enim pudendo, sed non faciendo id, quod non decet, impudentiae nomen effugere
Abbreviated transcription (Latin):
si quid naturale forte non habeant omnino ad dicendi
studio deterream Quis enm non udet. G. Celio equa¬
li meo maximo honori fiusse homini nouo illam ipa
quamcunq assequi potuit in dicendo mediocritatem.
Quis uestrum equalem.q. uarium uastum hominez
atq fedum non in telligit illa ipã facultate quancur¬
q habet magnam esse in ciuitate gratiam consecutus:
Sed quia de oratore querimus fingendus est nobrs
oratione nostra detractis omnibus uitiis orator atq om̃i
laude cumulatus Neq enm si multitudo litium si uarie¬
tas causarum: si hec turba a barbaria forensi dat locum
uel uitiosissimis oratoribus Id circo nos hoc quod que¬
rimus admittemus: Itaq in his artibus in quibus
non utilitas queritur necessaria sed animi libera que¬
dam oblectatio quam inhilligenter & ꝙͣ prope fasti¬
diose iudicamus. Nulle enim lites neq controiiersie
unt que cogant homines sicut in foro non bonos ora¬

Expanded text:
si quid naturale forte non habeant, omnino a dicendi si quid naturale forte non habeant, omnino a dicendi studio deterream: quis enim non videt C. Coelio, aequali meo, magno honori fuisse, homini novo, illam ipsam, quamcumque adsequi potuerat, in dicendo mediocritatem? Quis vestrum aequalem, Q. Varium, vastum hominem atque foedum, non intellegit illa ipsa facultate, quamcumque habuit, magnam esse in civitate gratiam consecutum? Sed quia de oratore quaerimus, fingendus est nobis oratione nostra detractis omnibus vitiis orator atque omni laude cumulatus. Neque enim, si multitudo litium, si varietas causarum, si haec turba et barbaria forensis dat locum vel vitiosissimis oratoribus, idcirco nos hoc, quod quaerimus, omittemus. Itaque in eis artibus, in quibus non utilitas quaeritur necessaria, sed animi libera quaedam oblectatio, quam diligenter et quam prope fastidiose iudicamus! Nullae enim lites neque controversiae sunt, quae cogant homines sicut in foro non bonos ora
Abbreviated transcription (Latin):
res conformatio quedam & figura tocius oris & corpoĩs
Neq enim hec ita dico ut ars aliquid limare non possit
neq enim ignoto & que bona sint fieri meliora posse
doctrina. oe que non optima aliquo modo acui tamen
& corrigi posse Sed sunt quidam aut ita lnigua hesitar¬
tes. aut ita uoce absoni aut ita uultu motu q corporis
asti atq agrestes ut etiam si ingeniis atq arte ualean
tamen in oratorum numerum uenire non possint
Sunt autem quidam ita nature muneribĩs in hisdem
rebus habiles ita ornati ut non nati sed ab aliquo de
ficti esse uideantur. Aagnum quoddam est onus atq
munus suscipere atq profiteri se esse omnibus silentibus
unum maximis de rebiis magno in conuentu horuinu
auchendum Adest enim nemo fere quin acutius atq
offenditur. id etiam illa que laudanda sunt obruit. Neq
hec in eam sententiam disputo ut homines adolescentes

Expanded text:
res, conformatio quaedam et figura totius oris et corporis? res, conformatio quaedam et figura totius oris et corporis? Neque enim haec ita dico, ut ars aliquos limare non possit —neque enim ignoro, et quae bona sint, fieri meliora posse doctrina, et, quae non optima, aliquo modo acui tamen et corrigi posse—, sed sunt quidam aut ita lingua haesitantes aut ita voce absoni aut ita vultu motuque corporis vasti atque agrestes, ut, etiam si ingeniis atque arte valeant, tamen in oratorum numerum venire non possint; sunt autem quidam ita in eisdem rebus habiles, ita naturae muneribus ornati, ut non nati, sed ab aliquo deo ficti esse videantur. Magnum quoddam est onus atque munus suscipere atque profiteri se esse, omnibus silentibus, unum maximis de rebus magno in conventu hominum audiendum; adest enim fere nemo, quin acutius atqueoffenditur, id etiam illa, quae laudanda sunt, obruit. Neque haec in eam sententiam disputo, ut homines adulescentis,
Abbreviated transcription (Latin):
do dimittere a me Sceuolam. cum ei ita dicerem me
uelle esse meptum id erat petere blandius quod insi in ep
fieret bene non posse fieri. Hunc autem esse unum ho¬
minem ex ommbus quo presente ego meptus esse minime
uellem. quem quidem nunc mearum ineptiarum teste
spectatorem fortuna constituit. Nam quid est mep¬
tius ꝙͣ de dicendo dicere cum id ipsum dicere nunquam
sit non meptum nisi cum est necessarium. Perge uero¬
atq ingenium ad dicendum ꝙim affertẽ maxi
mam Neq uero istis de quibris paulo ante dix
quidam motius esse debent qui ad excogitandum acuti ad
explicandum ornandum q sint uberes & ad memoriam
firmi atq duiturni. Et si quis est qui hec putet arte acci¬
pi posse quod falsum est. preclare emm res se habeat
hec accendi aut commorieri arte possint: omnia enim¬
sunt dona illa nature. Quid de illis dicet que çerte cum ipo
homine nascuntur: ligue solutio: uocis sonus. Iatera: ui¬

Expanded text:
do dimittere a me Scaevolam, cum ita ei dicerem, me do dimittere a me Scaevolam, cum ita ei dicerem, me velle esse ineptum, id erat, petere blandius, quod, nisi inepte fieret, bene non posset fieri;—hunc autem esse unum hominem ex omnibus, quo praesente ego ineptum esse me minime vellem—quem quidem nunc mearum ineptiarum testem et spectatorem fortuna constituit: nam quid est ineptius quam de dicendo dicere, cum ipsum dicere numquam sit non ineptum, nisi cum est necessarium?' 'Perge veroatque ingenium ad dicendum vim adferre maximamam; neque vero istis, de quibus paulo ante dixiquidam motus esse debent, qui et ad excogitandum acuti et ad explicandum ornandumque sint uberes et ad memoriam firmi atque diuturni; et si quis est qui haec putet arte accipi posse,—quod falsum est; praeclare enim res se habeat, si haec accendi aut commoveri arte possint; inseriilla dona naturae—quid de illis dicam, quae certe cum ipso homine nascuntur, linguae solutio, vocis sonus, latera, vi
Abbreviated transcription (Latin):
petitis ammaduersa ac notata uerbis designata genẽibr
illustrata partibus distributa sunt ad quod fieri potuisse
iudeo non intelligo ꝙ̃obrem non si nnus illa subtilli¬
diffinitione At hac uulgari opinione ars esse uideatur:
Sed siue est ars siue artis quedam similitudo non est ea
quidem negligenda uerum intelligendum est alia que¬
dam ad consequendam eloquentiam esse maiora
Uin antomus uehementer assentiri Crasso dix̃. qd
neq ⁊ta amplecteretur artem ut hi solerent qui
Sed existimo inquit gratum te his esse Crasse facturum
si ista exposueris que putas ad dicendum plusꝙͣ ipsam
artem posse prodesse.
Icam equidem quomam institui. petam q a uobis
inquit. ne has meas ineptias efferatis ꝙͣ ꝙͣ modera
bor ip̃ẽ. ne ut quide̾m magister atq artifex sed qiͣ
prompsisse. sed fortiuto insermonem uestrum in cidisse
Equidem tum peterem magistratum solebam in presan¬

Expanded text:
peritis animadversa ac notata, verbis definita, generibus peritis animadversa ac notata, verbis definita, generibus inlustrata, partibus distributa sunt—id quod video potuisse fieri—, non intellego, quam ob rem non, si minus illa subtilidefinitione, at hac vulgari opinione ars esse videatur. Sed sive est ars sive artis quaedam similitudo, non est ea quidem neglegenda; verum intellegendum est alia quaedam ad consequendam eloquentiam esse maiora.' Tum Antonius vehementer se adsentiri Crasso dixit, quod neque ita amplecteretur artem, ut ei solerent, quiSed existimo' inquit 'gratum te his, Crasse, facturum, si ista exposueris quae putas ad dicendum plus quam ipsam artem posse prodesse.' 'Dicam equidem, quoniam institui, petamque a vobis,' inquit 'ne has meas ineptias efferatis; quamquam modbor ipse, ne ut quidam magister atque artifex, sed quapromisisse, sed fortuito in sermonem vestrum incidisse. Equidem cum peterem magistratum, solebam in prensan
Abbreviated transcription (Latin):
tis qua nunc uti uel maxime decet neq defiigere eam
disputationem ad qram te duo excellentis ingenii adu¬
lescentes cupiunt accedere
¶o uero inquit istis obsequi studeo. neq graua¬
bor breiuter meo more. quid quaq de re sentiam
dicere. At primum illud quomam auctoritatem
tuam negligere sceuola fas mihi esse non prto respondeo
mihi dicendi aut nullam artem aut pertenuem uide
sed omnem esse contentionem inter homines doctos. in uer¬
bi controuersiã positam. Nam si ars ita diffinitur ut
aulo ante exposuit Antonus ex rebus penitus perspec¬
tis planeq cognitis atq ab opinionis arbitrio se iunc¬
tis. scientia q comprehensus. non mihi uidetur ars ora¬
oris esse ulla. Sunt enim uaria & ad uulgarem pop¬
laremq sensum accomodata omma genera huuis foren¬
sis nostre dictionis Sin autem ea que obseruata sunt in
usu ac tractatione ditendi. hec ab hominibus callidis ac

Expanded text:
tis; qua nunc te uti vel maxime decet neque defugere eam tis; qua nunc te uti vel maxime decet neque defugere eam disputationem, ad quam te duo excellentes ingeniis adulescentes cupiunt accedere.' 'Ego vero' inquit 'istis obsequi studeo neque gravabor breviter meo more, quid quaque de re sentiam, dicere. Ac primum illud—quoniam auctoritatem tuam neglegere, Scaevola, fas mihi non esse puto—respondeo, mihi dicendi aut nullam artem aut pertenuem videri, sed omnem esse contentionem inter homines doctos in verbi controversia positam. Nam si ars ita definitur, ut paulo ante exposuit Antonius, ex rebus penitus perspectis planeque cognitis atque ab opinionis arbitrio seiunctis scientiaque comprehensis, non mihi videtur ars oratoris esse ulla; sunt enim varia et ad vulgarem popularemque sensum accommodata omnia genera huius forensis nostrae dictionis. Sin autem ea, quae observata sunt in usu ac tractatione dicendi, haec ab hominibus callidis ac
Abbreviated transcription (Latin):
le adduxissem huc grecum aliquem qui nos isture
moch disputatrombis delectaret quod nec nime qui¬
dem difficile factum est Est enim apud A pisoniem
adolescentem iam hurc studio deditum: sum mo ho¬
minem ingenio nostri q cupidissimus peripateticus staseas.
homo nobis sane familiaris: & ut inter homines peritos con¬
scare uideo in illo suo genere omnium princepss Quem tu
inquit mihi mutius stascam: Quãm peripateticum nar
gerendus est tibi mos adulescentibus crasse. qui non greci
aliciuus quotidianam loquacitatem sine usu neq ex scolil
cantilenam requirunt: sed ex homine omnium sapientissiõ
atq eloquentissimo atq ex eo qui non in libellis sed in ar¬
mis maximis causis & in hoc domicilio imperii & glorie
sit conscilio linguaq priceps nius in uestigia qui perse¬
ni cupiunt eius sententiam sciscitantur Equidem te
cum in dicendo semper putaui deum tum uero tibi nun¬
quam eloquentie maiorem tribui laudem ꝙͣ humanita¬

Expanded text:
le, adduxissem huc Graecum aliquem, qui nos istius le, adduxissem huc Graecum aliquem, qui nos istius modi disputationibus delectaret; quod ne nunc quidem difficile factu est: est enim apud M. Pisonem adulescentem iam huic studio deditum, summo homo ingenio nostrique cupidissimus, Peripateticus Staseas, homo nobis sane familiaris et, ut inter homines peritos constare video, in illo suo genere omnium princeps.' 'Quem tu mihi' inquit Mucius 'Staseam, quem Peripateticum narras? Gerendus est tibi mos adulescentibus, Crasse, qui non Graeci alicuius cotidianam loquacitatem sine usu neque ex scholis cantilenam requirunt, sed ex homine omnium sapientissimo atque eloquentissimo atque ex eo, qui non in libellis, sed in maximis causis et in hoc domicilio imperi et gloriae sit consilio linguaque princeps, cuius vestigia persequi cupiunt, eius sententiam sciscitantur. Equidem te cum in dicendo semper putavi deum, tum vero tibi numquam eloquentiae maiorem tribui laudem quam humanita
Abbreviated transcription (Latin):
Antoniuis exposiut quid sentias querimis: existimes¬
ne artem aliquam esse dicendi. Quid nin uos
nunc inquit ta Crassus tamꝙͣ aliquo greciuuo otioso
& lo quaci o fortassis docto atq erudito questiunculas
de qua meo arbitratu loquar impomtis. quando enin
me ista curasse aut cogitasse arbitramii & non semp
nrrisisse potius eorum hominum impudentiam: cum
in scola adsedissent ex magna hominum frequentia
dicere uiberent: si quis quid quereret: quod primum
ferunt lcontinum fecisse gorgiam qui per magnum
quiddam suscipere ac profiteri iudebatur. cum se ad
mina de quibris quisq audire uellet esse paratum
denuntiaret. Postea uero uulgo hoc facere caeperunt
hodieq fatiunt ut nulla sit res: neq tanta neq tam
nproiuisa neq tam noria de qua se non omma qu
dici possunt profiteantur esse dicturos quod si te coc¬
ta arbitrarer aut te sulpitiy de his rebus audire uel¬

Expanded text:
Antonius exposuit, quid sentias, quaerimus, existimesAntonius exposuit, quid sentias, quaerimus, existimesne artem aliquam esse dicendi?' 'Quid? mihi vos nunc' inquit Crassus 'tamquam alicui Graeculo otioso et loquaci et fortasse docto atque erudito quaestiunculam, de qua meo arbitratu loquar, ponitis? Quando enim me ista curasse aut cogitasse arbitramini et non semper inrisisse potius eorum hominum impudentiam, qui cum in schola adsedissent, ex magna hominum frequentia dicere iuberent, si quis quid quaereret? Quod primum ferunt Leontinum fecisse Gorgiam, qui permagnum quiddam suscipere ac profiteri videbatur, cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet, esse paratum denuntiaret; postea vero vulgo hoc facere coeperunt hodieque faciunt, ut nulla sit res neque tanta neque tam improvisa neque tam nova, de qua se non omnia, quae dici possint, profiteantur esse dicturos. Quod si te, Cotta, arbitrarer aut te, Sulpici, de eis rebus audire vel
Abbreviated transcription (Latin):
ut tu te paulo ante dixisti. quod ego non superbia.
neq in humanitate fatiebam. neq quo tu studio rec¬
tissimo atq optimo non obsequi uellem. presertim
cum te unum ee ommbiis ad dicendumi maxie na¬
tum aptumq cognossem sed me hercles istuis dispri¬
m arte iscitia. Tum cocta: quomam id quod diffici¬
limum nobis uidebatur: ut ommno de ins rebris
crasse loquerere ad secuti sumus de reliquo nostra aam¬
culpa fuerit: si te insi omma que perconctati erimus
explicaris dimiserimus. De iis credo rebiis in quit cras¬
sus ut in critiomibus scrib solet quibris sciam potero
Tum ille Namq quod tu non poteris aut nescies
quis nostrum tam impudens est: qui se scire aut posse
postulet lam uero ista conditione dum mihi liceat
negare possi quod non potero & fateri nescire quod
esciam licet inquit crassus uestro arbitratu percõ¬
temini atꝗ inquit sulpitius hoc ostende quomodo

Expanded text:
ut tute paulo ante dixisti; quod ego non superbia ut tute paulo ante dixisti; quod ego non superbia neque inhumanitate faciebam neque quod tuo studio rectissimo atque optimo non obsequi vellem, praesertim cum te unum ex omnibus ad dicendum maxime natum aptumque cognossem, sed me hercule istius disputraduntur, inscitia.' Tum Cotta 'quoniam id, quod difficillimum nobis videbatur, ut omnino de his rebus, Crasse, loquerere, adsecuti sumus, de reliquo iam nostra culpa fuerit, si te, nisi omnia, quae percontati erimus, explicaris, dimiserimus.' 'De eis, credo, rebus,' inquit Crassus 'ut in cretionibus scribi solet: qvibvs sciam poteroqve.' Tum ille 'nam quod tu non poteris aut nescies, quis nostrum tam impudens est qui se scire aut posse postulet?' 'Iam vero ista condicione, dum mihi liceat negare posse quod non potero et fateri nescire quod nesciam, licet' inquit Crassus 'vestro arbitratu percontemini.' 'Atqui' inquit Sulpicius 'hoc ex te, de quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
potui te ui ac ratione dicendi cum & per me ipsum
egissem & per drusum sope temptassem. Quo in gene
tu antoni uero loquar nun quam mihi perconctan¬
ti aut querenti aliquid defuisti: & per sepe me que
soleres indicendo obseruare docuisti. Nunc quomam
Uterq uestrum patefecit earum ipsarum ⁊errun ad¬
ituni quas querimus &e quo uiam prniceps cras
eius fermonis odiendi fuit: ate nobis hanc̾ ueniam
ut ea que sentitis de omin genere dicendi suptili ter
prosequamini: quod quidem si erit a uobis impetra¬
tum: magnam habeo Crasse hiuc palestre & tiiscula¬
no tuo gratiam &e longe achademie illi ac litio tuuz
hoc suburbanum anteponam. Tum ille enim uero
inquit sulpici rogemus antonium qui & potest facẽ¬
id quidem requiris & consueuit ut te audio dicere: nã
me quidem semnper a genere hoc toto sermonis refu¬
gissẽ & tibi cupienti atq instanti sepissime negasse

Expanded text:
potui de vi ac ratione dicendi, cum et per me ipsum potui de vi ac ratione dicendi, cum et per me ipsum egissem et per Drusum saepe temptassem; quo in genere tu, Antoni,—vere loquar—numquam mihi percontanti aut quaerenti aliquid defuisti et persaepe me, quae soleres in dicendo observare, docuisti. Nunc, quoniam uterque vestrum patefecit earum ipsarum rerum aditum, quas quaerimus, et quoniam princeps Crassus eius sermonis ordiendi fuit, date nobis hanc veniam, ut ea, quae sentitis de omni genere dicendi, subtiliter persequamini; quod quidem si erit a vobis impetratum, magnam habebo, Crasse, huic palaestrae et Tusculano tuo gratiam et longe Academiae illi ac Lycio tuum hoc suburbanum gymnasium anteponam.' Tum ille 'immo vero,' inquit 'Sulpici, rogemus Antonium, qui et potest facere, quod requiris, et consuevit, ut te audio dicere: nam me quidem fateor semper a genere hoc toto sermonis refugisse et tibi cupienti atque instanti saepissime negasse,
Abbreviated transcription (Latin):
talis orator qualem querimis: qui iure non solum
disertus sed etiam eloquens dici possit qui tamen ⁊¬
mea sententia aut hic est iam crassus: aut si quis
pari fuerit ingenio. pluraqs quam hic & audierit¬
& lectitarit & scripserit paulum huic aliquid pote¬
rit addere. Hoc loco sulpitius insperanti mihi inquit
& cocte. sed ualde optandi optanti utriq nostrum
cecidit ut in istum sermonem Crasse delaberimi. No¬
bis enim huc uementibuis rocundum satis fore iidebat᷑
si cum uos te rebus aliis loqueremim: tamen nos aliꝗd
ex sermone uestro memoria dignum excipere posse¬
mus. Ut uero penitus in eam ipãm tucius huius uel
studii mel artifitii uel facultatis disputationern pene in¬
timam peruemretis iuix optandum nobis uidebatur
Ego enim qui ab meunte etate incensus essem studio
utruisq uestrum: crasse tuo uero etiam amore cum
ab eo nusq discederem. ucrbum ex conunꝙͣ elicere

Expanded text:
talis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum talis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea sententia aut hic est iam Crassus aut, si quis pari fuerit ingenio pluraque quam hic et audierit et lectitarit et scripserit, paulum huic aliquid poterit addere.' Hoc loco Sulpicius 'insperanti' inquit 'mihi et Cottae, sed valde optanti utrique nostrum cecidit, ut in istum sermonem, Crasse, delaberemini; nobis enim huc venientibus satis iucundum fore videbatur, si, cum vos de rebus aliis loqueremini, tamen nos aliquid ex sermone vestro memoria dignum excipere possemus; ut vero penitus in eam ipsam totius huius vel studi vel artifici vel facultatis disputationem paene intimam veniretis, vix optandum nobis videbatur. Ego enim, qui ab ineunte aetate incensus essem studio utriusque vestrum, Crassi vero etiam amore, cum ab eo nusquam discederem, verbum ex eo numquam elicere
Abbreviated transcription (Latin):
me imprudente &e in uito excidit. & peruenit in manus
ominum: disertos me cognosce non nullos eloquei¬
tem adhuc neminem: quod eum statuebam disertum
qui possit satis acute atq dillucide apud mediocres ho¬
nines ex comuni quadam opinione hominum mir¬
bili dicere. Eloquentem uero qui mirabilus &e mag¬
nificentius augere posset atq ornare que uellet: om¬
nisq omnium rerum que ad dicendum pertinerẽt
fontis ammo ac memoria contineret. Iol si est diffici¬
le nobis quod antequam ad discendum in gressi si¬
mus obriumur ambitione & foro. sit tamen in re po¬
situm atq natura. Ego enim quantum auguro
coniectura quantaq ingenia in nostris hominibus
esse uideo: non despero foro aliquem aliquando. qui
e scudio acriore quam nos sumus atq fuimus: &
otio ac facultate discendi maiore ac maturiore & la¬
bore atq industria superiore cum se ad audiendum
egendum scribendum q maiore opera dedit: existat

Expanded text:
me imprudente et invito excidit et pervenit in manus me imprudente et invito excidit et pervenit in manus hominum, disertos cognosse me non nullos, eloquentem adhuc neminem, quod eum statuebam disertum, qui posset satis acute atque dilucide apud mediocris homines ex communi quadam opinione hominum dicere, eloquentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque ornare quae vellet, omnisque omnium rerum, quae ad dicendum pertinerent, fontis animo ac memoria contineret. Id si est difficile nobis, quod ante, quam ad discendum ingressi sumus, obruimur ambitione et foro, sit tamen in re positum atque natura: ego enim, quantum auguror coniectura quantaque ingenia in nostris hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superiore, cum se ad audiendum legendum scribendumque dederit, exsistat
Abbreviated transcription (Latin):
ego illi alterum facie ad sentiebar nhil me didicisse. In
altero autem me in ludi ab eo aut etiam ipsum errare ã¬
bitrabar. Artem uero negabat esse ullam nnsi que cogni¬
tus penitusq perspectis & in unum exitum spectantib
& nunquam fallantibus rebus continetur Hec autem
omma que tractarentur ab oratoribus dubia esse & in¬
certa: cum & dicerentur ab his qui omma ea non plane
tenerent & auolirentur ab his quibus non scientia esset
tractanda. sed exigiu tempoi̾s aut falsa aut certe obscura opĩo
neq artifitium ullum esse dicendi Neq quenquam pos¬
se nisi qui illa que a doctissimis homimbus in philosoph¬
ia dicerentur cognoscet: aut callide aut copiose dicere
chaincadas solebat. ingenium tuum Crasse uehementer
admirans. me sibi per facilem in audiendo te per pugna¬
em in disputando esse uisum. Tum ego hac cadem opini¬
one adductus scripsi etiam illud quodam in libello qui

Expanded text:
ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in unum exitum spectantibus et numquam fallentibus rebus contineretur; haec autem omnia, quae tractarentur ab oratoribus, dubia esse et incerta; quoniam et dicerentur ab eis, qui omnia ea non plane tenerent, et audirentur ab eis, quibus non scientia esset tradenda, sed exigui temporis aut falsa aut certe obscura opinio. neque artificium ullum esse dicendi neque quemquam posse, nisi qui illa, quae a doctissimis hominibus in philosophia dicerentur, cognosset, aut callide aut copiose dicere; in quibus Charmadas solebat ingenium tuum, Crasse, vehementer admirari: me sibi perfacilem in audiendo, te perpugnacem in disputando esse visum. Itaque ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quodam in libello, qui
Abbreviated transcription (Latin):
esset petendum & aduersarios minaciter terrere posse¬
mus & rem gestam exponere & il quod intenderemꝰ
confirmare & id quod contradiceretur refellere &
extremum deprecari aliquid ae conqueri quibus in
rebus onins oratorum uersaretur facultas: & cum
consuetudo exercitatio q os intelligendi prudendiar
acueret. et eloquendi celeritatem incitaret. Tum etiam
exemplorum copia intebatur. Nam prinum quasi de¬
dita opera neminem scuptorem artis ne mediocriter
quidem disertum fuisse dicebat Cum repeteret usq a
orace nescio quo ethesia. quos artis illius muentorel
& principes fuisse constaret Eloquentissimos autem ho¬
mines qui ista nec didicissent nec omnino scisse curassẽt
in numerabiles quosdam nominabat in quibus etiam
siue ille irridens siue quod ita putaret ato ita audisset
me in eo numero qui illa non didicissem: & tamen u
ipẽ licebat possem aliquid indicendo proferebat. quorum

Expanded text:
esset petendum, et adversarios minaciter terrere posseesset petendum, et adversarios minaciter terrere possemus et rem gestam exponere et id, quod intenderemus, confirmare et, quod contra diceretur, refellere, ad extremum deprecari aliquid et conqueri, quibus in rebus omnis oratorum versaretur facultas; et quod consuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam exemplorum copia nitebatur. Nam primum quasi dedita opera neminem scriptorem artis ne mediocriter quidem disertum fuisse dicebat, cum repeteret usque a Corace nescio quo et Tisia, quos artis illius inventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, innumerabilis quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum
Abbreviated transcription (Latin):
orationis in quamq partem mouerentur. Hec autem
esse penitus in media philosophia retrusa atq abdita
que isti rhetores ne primoribus quidem labris attigis¬
sent Ea menedemus exemplis magis quam argumen¬
ratiombus demosthens preclare scripta pronuntians
docebat illum in animis uel uidicum uel populi in
omnem partem dicendo permouendis non fiusse ign¬
rum in quibis ea rebis consequeretur. que negaret ille
sine philosophia quem quam scire posse hiuc responde¬
bat non se negare demosthenem summam prudentiam
summam q uim habuisse dicendi. Sed sine ille hoc in¬
genio potuisset. siue id quod constaret platonis studio¬
sus audiendi fuisset: non quid ille potiuisset: sed qu
isti docerent esse querendum. Sepe enm in eam par¬
tem ferebatur oratione ut omnino disputaret nullam
artem esse dicendi Idq cum argumentis docuerat quod
rta nati essemus ut et blandiri suppliciter his a quibus

Expanded text:
orationis in quamque partem moverentur; haec autem orationis in quamque partem moverentur; haec autem esse penitus in media philosophia retrusa atque abdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumenorationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docebat illum in animis vel iudicum vel populi in omnem partem dicendo permovendis non fuisse ignarum, quibus ea rebus consequeretur, quae negaret ille sine philosophia quemquam nosse posse. Huic respondebat non se negare Demosthenem summam prudentiam summamque vim habuisse dicendi, sed sive ille hoc ingenio potuisset sive, id quod constaret, Platonis studiosus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, sed quid isti docerent esse quaerendum. Saepe etiam in eam partem ferebatur oratione, ut omnino disputaret nullam artem esse dicendi; idque cum argumentis docuerat, quod ita nati essemus, ut et blandiri eis subtiliter, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ecterentur: querebar cur de prohemiis & de epilogis
& de huiismodi nugis: sic enm appellabat referti ceñt
corum libri: de ciuitatibus stituendis: de describendis
legibiis. de equitate de iustitia: de fide. de frangendis
cupiditatibiis conformands hominum moribus. Lit¬
tera nulla in corum libris inueniretur ĩpsa uero pre¬
cepta sic illudere solebat ut ostenderet non modo eos ex¬
pertos esse illius prudentie. quam sibi ad scisserent. Sed
ne hanc quidem ipsam dicendi rationem ac uiam nosse
Caput cnim esse arbitrabatur gratoris ut oe ipis apud
quos ageret talis: qualem se ip̃e optaret uideretur Iol
eri uite dignitate: de qua mhil rhetorici isti doctores
in preceptis siuis reliquissent. Et ut qui audirent sic
ficerentur animi ut eos ad fici uelit orator quod ite
fieri nullo modo posse isi cognoscet is qui diceret quot
mochis hominum mentes & quibus rebus & quo gene̾

Expanded text:
plecterentur, quaerebat, cur de prooemiis et de epilogis plecterentur, quaerebat, cur de prooemiis et de epilogis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de conformandis hominum moribus littera nulla in eorum libris inveniretur. Ipsa vero praecepta sic inludere solebat, ut ostenderet non modo eos expertis esse illius prudentiae, quam sibi asciscerent, sed ne hanc quidem ipsam dicendi rationem ac viam nosse: caput enim esse arbitrabatur oratoris, ut et ipse eis, apud quos ageret, talis, qualem se esse optaret, videretur; id fieri vitae dignitate, de qua nihil rhetorici isti doctores in praeceptis suis reliquissent; et uti ei qui audirent sic adficerentur animis, ut eos adfici vellet orator; quod item fieri nullo modo posse, nisi cognosset is, qui diceret, quot modis hominum mentes et quibus et quo genere
Abbreviated transcription (Latin):
nihil plane tenere neq posse quemqua facultatem ad¬
iqui dicendi: nsi qui philosophorum muenti didicis
Disputabant contra diserti homines athenienses a in
re .p. causis q uersati in quis erat etiam is qui nuper
ome fuit Menedemus hospes meus. Qui cum dicet
esse quandam prudentiam que uersaretur in prospitien¬
dis ratiombus constituendarum & regendarum re¬
rum publicarum Excitabatur homo promptus ab
homine abundanti doctrina & quadam in credibili ua¬
rietate rerum atq copia Omnis enim partis illius
ipsius prudentie petendas esse a philosophia dicebat.
neq ea que statuerentur in re p de dis immortalibus
de disciplina uiuentutis: de iustitia: de patientia: de tem¬
perantia: de modo rerum ommum ceteraq sine quibris
ciuitates aut esse aut bene morate esse non possent: us¬
ꝙͣ in eorum libris inuenire. Quod si tantam uim re¬
rum maximarum arte sua rhetorici illi doctores com¬

Expanded text:
nihil plane tenere neque posse quemquam facultatem adnihil plane tenere neque posse quemquam facultatem adsequi dicendi, nisi qui philosophorum inventa didicisset. Disputabant contra diserti homines Athenienses et in re publica causisque versati, in quis erat etiam is, qui nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis rationibus constituendarum et regendarum rerum publicarum, excitabatur homo promptus atque omni abundans doctrina et quadam incredibili varietate rerum atque copia: omnis enim partis illius ipsius prudentiae petendas esse a philosophia docebat neque ea, quae statuerentur in re publica de dis immortalibus, de disciplina iuventutis, de iustitia, de patientia, de temperantia, de modo rerum omnium, ceteraque, sine quibus civitates aut esse aut bene moratae esse non possent, usquam in eorum inveniri libellis; quod si tantam vim rerum maximarum arte sua rhetorici illi doctores com
Abbreviated transcription (Latin):
modo apud eos intrebiusset me in causis maioribus si¬
cuti te solere uersari. prose quisq poterat de offitio & de
ratione oratoris disputabat. Horum alii sicut iste ipse
mues archiis: hos quos nos oratores uocaremus inhil ẽẽ
dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri & exerci¬
tata Oratorem autem msi qui sapiens esset esse neminẽ
Atq ipsam cloquentiam quod ex benedicendi scientia cõ¬
staret. unam quandam esse uirtutem. & qui unam un¬
tutem haberet: omnis habere. easq esse inter se equales
& paris Itaq qui esset eloquens: eum iurtutis omnis
habere atq esse sapientem Sed hec erat spinosa quedas
et exilis oratio longeq a nostris sensibus abhorrebat
Charneades uero multo uberius hisdem de rebis loque¬
batur non quod apperiret sententiam suam. Hic mos
do Sed tum maxime cum hoc signficabat cos qui rhe¬
tores nommarentur. & qui dicendi precepta traderent

Expanded text:
modo apud eos increbruisset, me in causis maioribus simodo apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii, sicuti iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene dicendi scientia constaret, unam quandam esse virtutem, et qui unam virtutem haberet, omnis habere easque esse inter se aequalis et paris; ita, qui esset eloquens, eum virtutes omnis habere atque esse sapientem. Sed haec erat spinosa quaedam et exilis oratio longeque a nostris sensibus abhorrebat. Charmadas vero multo uberius eisdem de rebus loquebatur, non quo aperiret sententiam suam; hic enimdo; sed cum maxime tamen hoc significabat, eos, qui rhetores nominarentur et qui dicendi praecepta traderent,
Abbreviated transcription (Latin):
dicis nec dubito quin multo locupletior indicendo
futurus sit Si quis omnium rerum atq artium ra¬
onem naturam q comprehenderit. Sed primum
id difficile factum est presertim in hac nostra uita nol¬
tris q occupatiombus. Demde illud etiam uerendum
est ne extrahamur ab hac exertitatione & consuetuõ
dicendi populari ac forensi. Aliud enim mihi quod¬
dam orationis genus esse uidetur eorum de quibus
paulo ante dixisti. quamuis illi ornate & grauiter
aut de natura rerum. aut de humanis rebus loquan¬
tur. Nitidum quod dam genis est uerborum & le¬
tum sed palestre magis & olei: quam huius ciuilis
ad tigissem: tamen cum pro consulin cilitiam proficiscens
athenas uenissem: compluris tum ibi dies sunt propter
nauigandi difficultatem commoratiis. Sed cum quoti¬
die mecum haberem homines doctissimos: eos fere ipoe
qui abste modo sunt nominati: cumq hoc nescio quo

Expanded text:
dicis, nec dubito quin multo locupletior in dicendo dicis, nec dubito quin multo locupletior in dicendo futurus sit, si quis omnium rerum atque artium rationem naturamque comprehenderit; sed primum id difficile est factu, praesertim in hac nostra vita nostrisque occupationibus; deinde illud etiam verendum est ne abstrahamur ab hac exercitatione et consuetudine dicendi populari et forensi. Aliud enim mihi quoddam orationis genus esse videtur eorum hominum, de quibus paulo ante dixisti, quamvis illi ornate et graviter aut de natura rerum aut de humanis rebus loquantur: nitidum quoddam genus est verborum et laetum, et palaestrae magis et olei, quam huius civilis cas litteras attigissem, tamen cum pro consule in Ciliciam proficiscens venissem Athenas, compluris tum ibi dies sum propter navigandi difficultatem commoratus; sed, cum cotidie mecum haberem homines doctissimos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt nominati, cum hoc nescio quo