comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
irca parietes cortis extremos auiaria facienda sunt. quia
stercus auiũ maxime necessariũ. ẽ. agriculturȩ. excepto
anserũ lȩtamine . quod satis omnib inimicũ ẽ. Sed habitacula¬
olũbariũ uͦ potest accipere sublimis una turricula in pre¬
Etorio constituta. leuigatis ac dealbatis parietibus. in quibus
aquattuor partib fenestellȩ sic̃ mos.e. breuissimȩ fiant.
ut columbas solas ad introitum exitũq ꝑmittant. Nidi fi¬
gurentur interius : A mustelis tutȩ fiunt si int̃eas uetus spar¬
om̃s fenestras aliquid de strangulati hominis loro aut uin¬
culo aut fune suspendas. Inducunt alias: si cimino pascantun
assiduo uł si hirci alarũ balsami liquore tangant᷑. Foetꝰ fre¬
quentant si hordeũ torrefactũ uł fauã uł herbũ sepe consuma
łriginta aut̃ columbis uolantibus diurni tres sextaru tria.¬
mus hibnis. Rutȩ ramulos plurimis locis oportet contra ani¬
malia inimica suspendere.xxV. DE TURTURIBUS¬

Expanded text:
irca parietes chortis extremos, aviaria facienda sunt, quia stercus avium maxime necessarium est agriculture, excepto anserum letamine, quod satis omnibus inimicum est. DE COLbarium vero potest accipere sublimis una turricula in pretorio constituta, levigatis ac dealbatis parietibus, in quibus quatuor partibus fenestelle sicut mos est brevissime fiant, ut columbas solas ad introitum exitumque permittant: nidi figurentur interius. Amustelis tute fiunt, si inter eas vetus spares fenestras aliquid destrangulati hominis loro, aut vinculo, aut fune suspendas. Inducunt alias, si cymino pascantur assiduo, vel hirci alarum balsami liquore tangantur. Fetus frequentant si hordeum torrefactum, vel fabam, vel ervum sepe consumant. Triginta autem columbis volantibus, diurni tres sextarii tritiensibus prebeamus hybernis. Rute ramulos, plurimis locis oportet contra animalia inimica suspendere. S
Abbreviated transcription (Latin):
Iauones nutrire faculimu.e. niss eis fures acomraba
pascuneꝓ suni des qunplerũq pagros uagati spontt se
Ipas cunt paillo se educunt a tusimas uespe arbores peunt:
una bies cnra deberur ut incubantes pagro femias quie hoc pas¬
sim facut alpe custodias. Ideo in insulis brxas que hoc pas¬
m ascrte outriunur suoriiascuid fe une quinq suffic iumelio
erasculi oua se pallos suos poseouint sueurere qunt iuat oui ulis

Expanded text:
avones nutrire facillimum est, nisi eis fures, animalia inimica formides, qui plerumque per agros vagati sponte se pascunt, pullosque educunt: altissimas arbores vespere petunt. Una his cura debetur, ut incubantes per agrum feminas, que hoc passim faciunt, a vulpe custodias. Ideo in insulis brevibus meliori sorte nutriuntur. Uni masculo, femine quinque sufficiunt. Masculi, ova et pullos
Abbreviated transcription (Latin):
inclusȩ uirgeis ex fago receptaculis & lutate ut spicula non reli¬
quas. uł ordeipaleis minutissimis obrutȩ uđ palustri ulua figu¬
ratis densioribus sporcis recluse: Dł Pomis Alios ÷ courerita.
plantas ponimus quas postea p̾ossimus inserere & malorũ
uł mali punici. &cidonei & citri & mespili. fici. sorbi. filiquae.
xplantas a grestis cerasi inserendas & moritaleas: & amigdlali
semina & nuces iuglandes. si inseminariis quo dictũ more pan¬
uius mensis initio apes ex tam arici floribus reliquisq silues tribus
mella conficiunt: quȩ auferenda non sunt: quia seruantur hi¬
berno. łodem mense sordibus liberandi sunt aluei. quia tota
hieme eos mouere uł aperire non possumus: Sed hec die apri¬
co tepidoq facienda sunt ut maxime auium maioꝵ quȩ ha¬
bent rigorem uł aliquo simili omia interiora mundentur.
quo manus non ualebit attingere. Tum om̃s rimas quȩ sunt

Expanded text:
incluse virgeis ex fago receptaculis et lutatis, ut spiracula non reliincluse virgeis ex fago receptaculis et lutatis, ut spiracula non relinquas; vel hordei paleis minutissimis obrute, vel palustri ulva figuratis densioribus sportis recluse. DE OLEA ET ARBORIBUS plantas ponimus, quas postea possumus inserere; et malorum, vel malipunici et cidonei,et citri et mespeli, fici, sorbi; siliquas et plantas agrestis Cerasi, post inserendas et mori taleas et amygdali semina et nuces iuglandes, sicut in seminariis dictum est quo more pantiam menmella conficiunt, que auferenda non sunt, quia servantur hyberno. Eodem mense sordibus liberandi sunt alvei, quia tota hyeme eos movere non possumus, sed hec, die aprico tepidoque facienda sunt, ut pennis maxime avium maiorum, que habent rigorem, vel aliquo simili, omnia interiora mundentur, quo manus non valebit attingere: tamen rimas omnes que sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& glarea non potest nasci Diligit celi statũ frigidũ sed & tepi¬
dũm non recusat sihumor assenserit. Delectatur diuis & opacis
regionibus ac maxime in septentrionẽ uersis. Pastinari gͦ locus¬
seruna singulis locis simul tema ul quina ponantier. aint seqt¬
duor pedũm sgato senarentun quib tranRore p lacuert se re
plantas tranisferre debebunt: Locus camdeatic ona ertribuiꝰ
pocest castanee in ppagicm ducere ima iurgulta quȩ in radicei
nascuntur: Nouam castaneu uircũ fodi debet assiddeginra hoar¬
uio et sepdanbr inoremerat mauis acquirit siputationib ies ad¬
iusturuł astaned in seritur sicut ꝓbaui insȩ sub corcice mensse
marcio uł aprilitam̃ genere utroq respondece Potest iacu¬
larĩ. Inseritr ense & in salice : Sedex salice tardius matia.
qi suiaspenior insapore sastaneȩ seruantur uł in cratibus
disposite uł intra sabulone ne in uicem tangantur inmersȩ ul
in uasculis fictilibus nouis conditȩ & loco sicciore defossȩ uł

Expanded text:
 glarea non potest nasci: diligit celi statum frigidum, sed et tepidum non recusat, si humor assenserit. Delectatur clivis et opacis regionibus ac maxime in septentrionem versis. DE EADEM EXCOLsemina singulis locis simul trina vel quina ponantur et inter se quatuor pedum spatio separentur; quibus transferre placuerit, bimas plantas transferre debebunt. Locus tamen deductoria liquoriacet potest castanee in propaginem ducere ima virgulta que in radice nascuntur. Novum castaneum circunfodi debet assidue, mense martio et septembri; incrementum maius acquirit, si putationibus adiuvetur. Castanea inseritur, sicut probavi ipse, sub cortice, mense martio vel aprili, tamen genere utroque respondet: potest et inoculari. Inseritur in se et in salice; sed ex salice tardius, maturat et fit asperior in sapore. Castanee servantur vel in cratibus disposite, vel intra sabulonem, ne invicem tangantur immerse; vel in vasculis fictilibus condite et loco sicciore defosse, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ipsamuete quo srtitu plena esploco umbroso seroben fodies
ala uidine trũ pedum. latitudine duoꝵ oxmittis sabulonem c
&ibi canmos pgis inquibus recor ques assidue sarmerto sructib
plaa &iltesis bo ionibi alligabis ut solum non contns aoca
& cooperies ut imber eopenitrare nom possit. Item grecus docdi¬
abus iuia suł pomdinuute aut arbore si diuseruare uolueris. uas¬
culis clausa fictilib abima parte ꝑtusis diligent̃ a summo terta
suspende qua niuis poma & gipso cooꝑtib in longam seruentur
oc mense agnorum prima generatio est: Sed agnus ftatĩ natus
Duberibus materns admouendus est manu: Pruis tam̃ exiguum
lactis inquo spissior est natura mulgendũ quod pastores colostrup
uocant. Nanq hoc agnis nisi auferatur nocebit. Ac primoꝑbidu¬
um natus cum matre claudatur. Tunc septis obscuris seruetur.
& calidis ita secluso paruulorũ grege matrices mittantur inpas¬
cua: sufficiet aũt priusquã ꝓcedant᷑ matres mane. & cũ saturȩ

Expanded text:
bem fodies, altitudine trium pedum, latitudine duorum et immittes sabulonem, ibi calamos figens, in quibus retorques assidue sarmenta fructibus plena et illesis botri finibus alligabis, ut solum non contingant; et cooperies, ut imber eo penetrare non possit. Item grecis docentibus, uvas vel poma in vite aut arbore, si diu servare volueris, vasculis clausa fictilibus ab una parte pertusis, diligenter a summo tecta suspende; quamvis poma gipso cooperta in longam serventur oc mense agnorum prima generatio est; sed agnus statim natus, uberibus maternis admovendus est manu, prius tamen exiguum lactis, in quo spissior est natura, mulgendum, quod pastores colostram vocant: namque hoc agnis nisi auferatur nocebit. Ac primo per biduum natus cum matre claudatur: tunc septis obscuris servetur et calidis; ita secluso parvulorum grege, matres mittantur in pascua. Sufficiet autem priusquam procedant mane et cum sature
Abbreviated transcription (Latin):
melind erit de exili ad pingũe trans ferre. Namsi apingui
tra ad solũ exile transierint utiles ẽ̃ ñ possunt. Eligen¬
do sua sapmata quȩ pangimꝰ deuite media neq desũ ma
peq deinfima quinq uł sex genimarũ spatio aueteri
fetane E uinancuraut sle pute s oeunda Neq putemꝰ bridu

Expanded text:
melius erit de exili ad pinguem transferre: Nam si a pingui terra ad solum exile transierint, utiles esse non possunt. Eligenda sunt sarmenta que pangimus de vite media, neque de summa, neque de infima, quinque vel sex gemmarum spatio a veteri fe
Abbreviated transcription (Latin):
toto faciendum et quinquennie¬
Ioc tempore idcirco locis quibus dexi ꝓpagatio melior est
quia firmandis radicibus uitis in cumbit. cũ ꝓferendi pab¬
Ioc mensẽ aliqui uites & arbores locis calidissimis insere¬
re uł ordine quẽ februarius mensis ostendit: Seminaria
quoq olearũ locis talibus faciemus hoc tẽpore. & omĩa
quȩ adoleã ꝑtinebunt. Oliuas quoq albas condiemus.
ueut postea refertur: hoc tempore ablaqueande sunt
arbores olee ꝑiunciis siccioribus ac tepidis. ita ut eis a su¬
periori parce umor possit induci. Omnẽ sobolẽ conuelli
columella precepit Michi uidetur paucas dimitti sẽp̃er
acsolidas. ex quibus uł inuetũstate matris loco delec̃ta
suecelat uł melius nutrita & aggeste terrę beneficio
atia suas habens radices a dolicetum faciendũ sine cura
leminarii transferatur arbuscula. Nunc si suppetit int̃¬
nisso triennio stereoranda sunt oliueta locis maxime
frigidis caprini sterconis sex libra uni arbori iđ cineris

Expanded text:
toto faciendum esse quinquenniHoc tempore idcirco, locis quibus dixi, propagatio melior est: quia firmandis radicibus vitis incumbit, cum proferendi palmense aliqui vites et arbores locis calidissimis inserere vel ordine quem februario mensis ostendit. Seminaria quoque olearum locis talibus faciemus hoc tempore et omnia que ad oleam pertinebunt. Olivas quoque albas condiemus, sicut postea referetur. Hoc tempore ablaqueande arbores sunt olive, provinciis siccioribus ac tepidis, ita ut eis a superiori parte humor possit induci. Omnem sobolem convelli Columella precepit; mihi videtur paucas dimitti semper ac solidas; ex quibus vel in vetustate, matris loco delecta succedat, vel melius nutrita et aggeste terre beneficio, etiam suas habens radices, ad olivetum faciendum, sine cura seminarii tranferatur arbustula. Nunc si suppetit, intermisso triennio, stercoranda sunt oliveta, locis maxime frigid
Abbreviated transcription (Latin):
reci iubent siuuamnimius imber in fuderit postea quã
mustũ eius primo ardore feruebit ut adalia uascula
transferatur ita ꝓpt nature grauita tẽ remanens aqua subsi¬
det sdanssiet nuuinũ pure seruabitur relicto quicquid
mã cũ ulna est collgis& sidiebus aliquot collegeris expan¬
dis ne calefat si qua ibrutir disĩ trir aue ficca cstiremodiep
Ubruͦ compleueris modim factorisalereitosut ro ceitos¬

Expanded text:
reci iubent, si uvam nimius imber infuderit posteaquam mustum eius primo ardore fervebat, ut ad alia vascula transferatur: ita propter nature gravitatem remanens aqua subsidet et translatum vinum pure servabitur, relicto quicquid mam cum varia est colligis et si diebus aliquot collegeris, expandis ne calefiat. Si qua ibi putris aut sicca est, removes: ubi vero compleveris modum factorii, sales tr
Abbreviated transcription (Latin):
cardui ponuntur quas componemus: radices exssi sumas
ferro resecamus adsimo tingimnusi icrna pedũ spaue
sẽparamus incremener causa pedali sc̃robe depositas binas aui
ternas cinerem sepe sũb hieme diebus ficeis fimũq miscebi.¬
mus: Hoe mense sin ap̃i seremusi terrã diligit arata & si fucri.
potest congestidia quãuis ub scunq: nascatur : Sarculari
debet assidue ut respgacur puduere quo fouetur. non simis iu¬
gaudet humore. De quo semen legere disponis suo loco. eẽ. patiȩ¬
r̃is. Quod adescam parabis robustius facies transferendo in si¬
napis uetus semen inuale est uł sationi uł usui. Euod dentib
factum siintus ulide uidebitur: nouum est Si albũ mlerit
uetustatem fateair: hoc mense malua seren  quȩ occuriũ hi¬
emis ab incrementi longitudine reprimetus . Loco pinguidẽ¬
lectatur & humido: gauidec lȩtamine : cransserunt᷑ plan¬

Expanded text:
cardui ponuntur, quas cum ponemus, radices eorum summas ferro resecamus ac fimo cingimus, trium pedum spatio separamus incrementi causa; pedali scrobe depositas bimas aut trimas; cinerem sepe sub hyeme, diebus siccis fimum miscebimus. Hoc etiam mense sinapim seremus, terram diligit aratam et si fieri potest congestitiam, quamvis ubicumque nascatur. Sarculari debet assidue, ut respergatur pulvere quo fovetur: non nimis gaudet humore. De quo semen legere disponis, suo loco esse patietis: quod ad escam parabis, robustius facies transferendo. In sinapi vero vetus semen inutile est, vel sationi, vel usui, quod dentibus fractum, si intus viride videbitur, novum est; si album, vetustatem fatetur. Hoc quoque mense malua serenda est, que occursu hyemis ab incrementi longitudine reprimetur: loco pingui delectatur et humido gaudet letamine. Nunc etia
Abbreviated transcription (Latin):
ne premi incipiat olei meliorem flutio redd
sapore concepto Canales sane & om̃ia recetatula olei ca¬
lida a quaprius lauabis ut nichil de anni poreteria ranco¬
re custodiant focoseta nor ꝓpius admouebis ne olei sa¬
porem fumus inficiat Nunc mense postremo lci sicci
& calidis adoleũ faciendũ lauribacas legemus ucc¬

Expanded text:
ne premi incipiat, olei meliorem fluxum redditura, salis sapore concepto. Canales sane et omnia receptacula olei, calida aqua prius lavabis, ut nihil de anni preteriti rancore custodiant: focos etiam non propius amovebis, ne olei faporem fumus inficiat. Nunc etiam mense postremo, locis siccis et calidis, ad oleum faciendum lauri baccas legimus
Abbreviated transcription (Latin):
cisternas construere conueniat: quib: om̃iũ conduci possit
conistruatun longior magis quã latior huiꝰ solũ alto rudere
solidatũ. relicto fusorus loco testacei pauimti suꝑ fusione
tonintur. hoc pauim̃di oñi cura terendũ e. ad nitorẽ & lar¬
no pingni decocto assidue ꝑfricandũ. Quod ubi deducto humo¬
su siccatũ ẽ ne rimis inaliqua parte findatur a parierio
simili modo uelentur obducti & ita post diutu  solida sic¬
citatẽ aquȩ p̃beatur hospitiũ Anguillas sare
miti inhis pasciq conueniet : ut horũ natatis
stans agili¬

Expanded text:
cisternas construere conveniat, quibus omnium conduci possit construatur, longior magis quam latior. In imis solum alto rudere solidatum, relicto fusoriis loco, testacei pavimenti superfusione levigetur. Hoc pavimentum omni cura terendum est ad nitores et lardo pingui decocto assidue perfricandum. Quod ubi deducto humore siccatum est; ne rimis in aliqua parte findatur, etiam parietes simili modo velentur obducti et ita post diuturnam et solidam siccitatem, aque prebeatur hospitium. Anguillas sane, fluviales mitti in his, pascique convenit, ut horum natatu, aqua stans agili
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã si ignorata se cuipa diffuderit. lacu subdito excipiant᷑
ñperitura uina quȩ fluxerint xuIIII. DE HOR RE O¬
& lange ab om̃i humore & lȩtamine & stabulis ponendus
s frigidas uentosus & siccus. Cui ꝓudendũ structurę dili

Expanded text:
ut etiamsi ignorata se cupa diffuderit, lacu subdito excipiantur, ut etiamsi ignorata se cupa diffuderit, lacu subdito excipiantur, non peritura vina, que fluxerunt. Olearis cella me ab omni humore et letamine et stabulis ponendus est; frigidus, ventosus et siccus; cui providendum est structure dilige
Abbreviated transcription (Latin):
ellam uinariã septentrioni habere debemꝰ oppositã. fri¬
gidã. uł obscure ꝓximã. longe ab alneis. stabulis. furno.
sterquilinis cisternis aquis. & cȩteris odoris horrendi: ita in¬
structã necessariis. ut ñ uincatur a fructu. Sic aut̃ dispositã.
ut basilicȩ ipsius forma calcatoriũ loco habeat altiore conserue¬
tũ. ad quod int̃ duos lacus qui ad excipienda uina hinc indes
depressi sint. gradib trib fere ascendatur aut quat tuor: Ex
his lacub canales structi uł tubi fictiles circa extremos pari¬
etes currant. & subiectis lateri suo doliis. ꝑuicinos meatus ma¬
nantia uina defundant. Si copia maior est: mediũ spaciũ cu¬
pis deputabitur. Quas ne ambulacra ꝓhibeant: uassellis alti¬
orib: impositas. uł supͣ obruta dolia possumꝰ collocare. spacio int̃¬
se largiore distantes. ut si res exigat curantis transitus possit
admitti. Quod si cu pis locũ suũ deputauimꝰ is locus ad calea¬

Expanded text:
ellam vinariam septentrioni habere debemus oppositam, frigidam, vel obscure proximam; longe a balneis, stabulis, furno, sterquiliniis, cisternis, aquis et ceteris odoris horrendi: ita constructam, ut non timeatur a fluctu; sic autem dispositam, ut basilice ipsius forma, calcatorium loco habeat altiore constructum, ad quod inter duos lacus, qui ad excipienda vina hincinde depressi sint, gradibus tribus fere ascendatur, aut quatuor. Ex his lacubus canales structi, vel cubi fictiles circa extremos parietes currant et subiectos lateri suo dolios, per vicinos meatus manantia vina defundant. Si copia maior est, medium spatium cupis deputabitur, quas ne ambulantia vina prohibeant, asellis altioribus impositas, vel supra dolia possumus collocare, spatio interlongiore distantes; ut si res exigat, currentis transitus possit admitti. Quod si cupis locum suum deputabimus: Is locus ad calca
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit maceratũ. Ergo ut
atq uiscosum: constat albariis operib conuenire.¬
arietum uͦ tectura: sic fiet fortis & nitida. Prima : trullis
frequentetur inductio: Cũ siccari ceperit : iterũ inducatur
ac tercio. Post hȩc tria coria: ex marmore grano cooꝑiatur
ad trullam. Quȩ inductio ante tamdiu subigenda est: ut¬
rutrũ quo calx subigitur mundũ leuemꝰ Hȩc qͦq: marmoris
grani inductio cũ sicca incipiet: aliud coriũ subtilius opor¬
t̾et imꝑoni Sic & soliditatẽ custodiet & nitorem:¬

Expanded text:
fuerit maceratum. Ergo ut atque viscosum, constat albatis operibus convenire.arietum vero tectura sic fiet fortis et nitida. Primo trullis frequenter inducta, cum siccari ceperit iterum inducatur ac tertio: post hec tria coria ex marmoreo grano cooperiatur ad trullam, que inductio ante tamdiu subigenda est, ut quo calx subigetur mundum levemus: hecque marmoris grani inductio cum siccari incipiet, aliud corium subtilius oportet imponi, sic et soliditatem custodiet et nitorem
Abbreviated transcription (Latin):
bus: calcis una miscenda est. In fluuali᷑ arena si t̾ciã partẽ testȩ
cretȩ addideris: operũ soliditas mira prȩstabitur.¶ xi. De late
insũmitate quȩ trabib: subiacebit structura testacea cũ coronis
ꝓminentibus fiat ses quipedali altitudine. ut si corruptȩ tegulȩ
aut imbrices fuerint. parietẽ ñ possint penitrare ꝑ pluuiam:
Deinde ꝓuidendũ ẽ. ut siccis & asperatis parietib latericiis in¬
ducatur tectorum : qđ humidis ac leuib ad hęrere ñ poterit :
Et ideo t̃cio eos pͥus debebis obducere: ut tectoriũ sine corrupᷤ¬

Expanded text:
bus calcis, una arene miscenda est. In fluviali vero arena, si tertiam partem teste crete addideris, operum soliditas mira prestabitur. DE SITU in summitate, que trabibus subiacebit, structura testacea coronis prominentibus fiat sesquipedali altitudine; ut si corrupte tegule, aut imbrices fuerint, parietem non possint penetrare per pluviam. Deinde providendum est, ut siccis et asperatis parietibus latericiis inducatur tectorium, quod humidis ac lenibus adherere non poterit. Et ideo tertio eos prius debebis obducere, ut tectorium sine corrup
Abbreviated transcription (Latin):
cior locis u calidiorib oc tobri postremo ut nouebris mitia
Sed uerno maxime die nono kalendarũ apliũ. amant loca
calider sabulosani& plerũq maritima Intofo uł argilla
uix cõphendunt̃. humor assiduus moris ꝓdesse ñcredie
Fossionib: lȩcatur & stercore. Putria in his & arida post trien¬
niu st putanda Plantã si robustã transferes m̃se octobri
& nouebri Sitenera: februario & marcio. Scrobes desiderat
a nouees int̃ ualla maiora neumbris p̃mat᷑ alterius. Feracẽ
oo singulos cuneos inseramꝰ terebinti hinc inde lentisci. Cir¬
ca octobresRalendas morus ablaqueanda .ẽ. & radicib eiꝰ
uini ueteris recentissimȩ feces in fundendȩ. Inseritur en
ficu & inse tantũ. sub cortice ulmo insita cõp̃hendit. sed
parturit magnȩ infelicitatis agm̃ta sabeLia Nar¬
Abellanȩ ponendȩ st̃ nucib: suis. Non amplius supͣtrani
& sub ole exꝑtꝰ sũ melius ꝓuenire m̃se februario. seu
planta seusem exponit᷑: Gaudent loco macro humido

Expanded text:
tio. Locis vero calidioribus. Octobri postremo, vel novembris initio; sed verno maxime die IX kal aprilis. Amat loca calida, fabulosa et plerumque maritima. In tofo vel argilla vix comprehendunt; humor assiduus moris prodesse non creditur; fossionibus letatur et sterrcore. Putria in his et arida, post triennium, sunt putanda; plantam si robustam transferes mense octobri et novembri, si teneram, februario et martio. Scrobes desiderat altiores, intervalla maiora, ne umbris prematur alterius. Feracem incinde trunco, singulos cuneos inseramus terebinthi et hinc inde lentisci. Circa octobris kal morus ablaqueanda est et radicibus eius vini veteris recentissime feces infundende. Inseritur in fico et in se tantum sub cortice. Ulmo insita comprehendit, sed parturit magne infelicitatis argumenta. DE Avellane ponende sunt nucibus suis. Non amplius super terret sobole expertus sum melius pervenire. Mense februario, seu planta, seu semen exponitur; gaudent loco macro, humido,
Abbreviated transcription (Latin):
cumina : ñ put rescit. Uermes eiꝰ suillo stercore mixto huma¬
nȩ urinȩ aut felle bubulo extingunt᷑. Qui si plures circa
arborem st : &reo scalpro semel rasi. ñ ultra nascent᷑: que
rasa st̃. bubulũ stercus obducat. Si spissa poma ramos one¬
rabunt : int̃ legenda sunt quȩq uitiosa ut alimtũ cȩteris
sucus ȩquiperet. & generosis abundantiã ministret. qũa nu¬
merosa uilitate ꝑdebat. Malus om̃i genere inseripotest qͦ pirꝰ.¬

Expanded text:
cumina, non putrescit, vermes eius, suillo stercore mixto humacumina, non putrescit, vermes eius, suillo stercore mixto humane urine, aut felle bubulo, extinguuntur, qui si plures circa arborem sint, ereo scalpro semel rasi, non ultra nascentur, que rasa sunt bubullum stercus obducat. Si spissa poma ramos onerabunt, inter legenda sunt queque vitiosa, ut alimentum ceteris succus equiparet et generosis abundantiam ministret, que numerosa utilitate perdebat. Melus omni generi inseri potest quo pyr
Abbreviated transcription (Latin):
ense februario & marcio mala seramꝰ sicalida & sicca
Aregio ẽ octobri & nouembri : eoꝵ plura sunt genera quȩ¬
numerare suꝑfluũ ẽ: amant pingue aclȩcũ solũ & cuihumo¬
rem ñtã rigatio quã natura suppeditet Si inarena uł argilla
sit : rigationib ad iuuet᷑. montanis locis debent ad meridiẽ
uersa constitui. & frigido solo ꝓueniunt: sicęli tepor adiu¬
uerit: nec in aspis nuͦ humectis sedem recusant macrũ & anri¬
dũ solũ. poma uermiculosa efficit & caduca. Serunt᷑ omni ge¬
nere sic̃ piri. Neq exarari neq effodi desidant. Idcirco eis
magis prata c̃ueniunt: stercus ouillũ tantũ ñ exigunt quidẽ.
sed libent̃ assumunt. uł si cineris pulueres misceant᷑: Amant
modestas rigationes. Putatio illis apta .ẽ. sed maxime ut a¬
rida male nata tollantur. Citius senȩscit hȩc arbor: & in
senectute degenerat. Sicaduca st̃ poma: fissȩ radici lapis in¬
iectꝰ poma retinebit. Lacertȩ uiridis felle sitangantur ca¬

Expanded text:
 si calida et sicca regio est, octobri et novembri. Eorum plura sunt genera; amant pingue ac letum solum et cui humorem, non tam rigatio quam natura suppeditet. Si in arena vel argilla fit, rigationibus adiuvetur. Montanis locis debent ad meridiem versa constitui; et frigido solo proveniunt, si celi tepor adiuverit; neque in asperis et humectis sedem recusant. Macrum et aridum solum poma vermiculosa efficit et caduca, seruntur omni genere sicut pyri, neque exarari, neque effodi desiderant: Idcirco eis magis prata conveniunt. Stercus tantum non exigunt quidem, sed libenter assumunt, vel cineris pulveres misceantur. Amant modestas rigationes; putatio illis apta est, sed maxime ut arida aut male nata tollantur. Citius senescit hec arbor et in senectute degenerat. Sic caduca sunt poma, fisse radici lapis iniectus poma retinebit, lacerte viridis felle si tangantur ca
Abbreviated transcription (Latin):
uerribi similese sed in ragionib frigidis derimenigri pui
mannos un. paraus unera gestare fufficida: adconciglie ndũ
piipiet Incipiunt aut̃ sic dixi m̃sesebruaront solid iorib
berbis nati & stipula succedente pascantur dibi faculiers:
tur senus hoc omnib: locis haberi potest : meliuis tamera
agris palustrib: quã siccis Prȩcipue ubi arboꝵ fructuosarũ
silua suppeti . quȩ subinde maturis fructib alterna ꝑannũ
inutatione succurrat : maxime locis graminosis & cannarũ
in unci radice nutriuntur. Sed deficientib alimtis ꝑhiemẽ :¬
ñ nũquã p̃benda sunt pabula glandis. castaneȩ uł frugum
uilia excremta cȩterarũ : Uerno magis culactent nouella

Expanded text:
rigidis densi et nigri pili, in annos VII partus onera gestare sufficit. Ad concipiendum ntus incipiet. Incipiunt autem ut dixi mense februario, ut solidioribus herbis nati et stipula succedente pascantur, ubi facultas estur. Genus hoc omnibus locis haberi potest, melius tamen agris palustribus quam siccis; precipue ubi arborum fructuosarum sylva suppetit, que subinde maturis fructibus, alterna per annum mutatione succurrat: maxime locis graminosis et cannarum, vel iunci radice mutriuntur, sed deficientibus alimentis, per hyemem nonnunquam prebenda sunt pabula glandis, castanee, vel frugum vilia excrementa; ceterarum vero magis cum lactant; novella
Abbreviated transcription (Latin):
arũ. fit aut̃ sic Sarm̃tũ quod pangendũ e triũ digitete uhe
patio inima parte findatur & sublata medulla adei ugethe
macȩ maa pm addatur: Tunc t̃rȩ mandetur uinculo dili¬
gene asstrictũ a liqui eadẽ sarm̃ta ia medicamine saciata
intra squillȩ bulbum recondunt: & tris p̃dicta ratione co¬
mictunt: Aliqui antidoti eiꝰ affusione radices uitis infundunt :
Sane sarm̃tũ si de hac uite sumatur. ad transferendũ potentiã
mat ni medicaminis ñ tenebit. Oportebꝰ aut̃ theriacȩ infusione
assidua uim su ci senescentis iterare DE VUA SINE SEMINSIBUS¬
Est pulchra species uuȩ quȩ granis interiorib: caret pri
Thinc efficit᷑ ut suma iocunditate sine impedim̃to sorberi
possit: uelut unũ om̃iũ corpꝰ uuarũ. Fit aut̃ grecis auctorib
hac ratione ꝑ artẽ succedente natura. Sarm̃tũ qđ obruen
siblata ⁊ cdilncalo exculpta mẽbra iterũ diuse pars¬

Expanded text:
arum. Fit autem sic sarmentum: quod pangendum est, trium digitorum spatio, in una parte findatur et sublata medulla, ad eius vitem theriace medicamen addatur: tunc terre mandetur, vinculo diligenter astrictum. Aliqui eadem sarmenta iam medicamine sanata, intra squille bulbum recondunt et terris hac ratione committunt. Aliquid antidoti eius affusione radices viris infundunt. Sane sarmentum si de hac vite sumatur ad transferendum, potentiam materni medicaminis non tenebit. Oportebit autem thiriace infusione assidua, vim succi senescentis iterare. Vites quiet pulchra species uve, que granis interioribus caret: hinc efficitur, ut summa iucunditate sine impedimento sorberi possit, velut unum omnium corpus uvarum, fit autem grecis authoribus hac ratione per artem, succedente natura. Sarmentum quod obrublata ac diligenter exculpta, membra iterum divise par
Abbreviated transcription (Latin):
terebrato exteda cuneum figis. uł si hoc desit exquercu. Uer¬
mes eiꝰ arboris & nati necantur & nasci ꝓhibentur radicib feile
lapidosa pirus. ẽ: ab extremis radicib trã puriorẽ leuabis.
& secernes om̃s lapillos. Qiuib diligent̃ remotis: alterã tram
cribro cretã in loco eiꝰ infundis. Sed hoc ꝓderit. si rigare ñ
cesses Mense februario & marcio pirus insaritur more quo
dictũ ẽ. cũ deinsitione loqueremur. sub cortiae & intrunco
inserit᷑ aut̃ piro agresti melo: ut ñ nulli amigdalo &spino
ut uirgilius. orno & fraxo &cidoneo: ut aliqͥ & punico sed fisso
ligno : surculus piri qͥ inseritur ante solestitiũ anniculus eẽ
debet & pͥusꝗ figat᷑. foliis & om̃i tenera parte pͥuari Post
solstitũ uͦ eũ figis qͥ sũ mũ germ̃ inclusit. Pirꝰ om̃i genere in Ñ

Expanded text:
terebrata, ex teda cuneum figis, vel si hec desit, ex quercu. Verterebrata, ex teda cuneum figis, vel si hec desit, ex quercu. Vermes eius arboris et nati necantur et nasci prohibentur, radicibus fellelapidosa pyrus est, ab extremis radicibus terram priorem levabis et secernes omnes lapillos: quibus diligenter remotis, alteram terram cribro fractam in loco eius infundis: Sed hoc proderit si rigaus inseritur, more quo dictum est cum de incisione loqueremur sub cortice et in trunco. Inseritur autem pyro agresti, melo, ut nonnulli, amigdalo et spino, ut Virgilius, orno et fraximo et cydoneo, ut aliqui, et punico, sed fisso ligno. Surculus pyri qui inseritur ante solstitium anniculus esse debet et priusquam figatur, foliis ex omni parte tenera privari: post solstitium vero eum figis qui summum g
Abbreviated transcription (Latin):
lius gͦ hoc m̃se nouembri fiet : ut pirorũ plantas radicatas
seramꝰ agrestiũ subactis bene scrobib. ut cũ cõp̃henderint
inserantur. Hoc aut̃ int̃ est. qđ quȩ plantis suis seruntur.
dulcedinẽ act̾ene diñe seruant. diutam̃ seruata ñdurant:
insita uͦ : morã tẽporis sustinebunt. Spatia int̃ piros .xxx. pe¬
dũ m̃sura discernat. Genꝰ hoc arboris ut ꝓficiat frequenti
humore & assiduis fossionib ẽ. colendũ. usq adeo ut tẽpore
quo florere consueuit. nil ꝑditura credatur de flore ꝓlato.
si eã tunc fossor adiuuerit. Multũ ꝓficis si int̃iecto anno
qualelibet lȩtam̃ ad iungas. sed bubulũ credit᷑ spissa &
grauia poma generare. Aliqui cinerẽ miscent. creden¬
tes hinc contrahi pomis argutos sapores. Generũ uarieta¬
tes exequi suꝑ fluũ puto: cum in ponendis uł excolendis sit
radicẽ terebras. & ibiligneũ palũ de pͥmis uł intrunco similit̃

Expanded text:
lius ergo hoc mense novembri fiat, ut pyrorum plantas radicatas lius ergo hoc mense novembri fiat, ut pyrorum plantas radicatas seramus agrestium, subactis bene scrobibus et ut comprehenderint inserantur. Hoc autem interest, quod que plantis suis seruntur, dulcedinem ac teneritudinem servant, diu tamen servata non durant; insita vero moram temporis sustinebunt. Spatia inter piros XXX pedum mensura discernat: genus hoc arboris ut proficiat, frequenti humore et assiduis fossionibus est colendum; usque adeo ut tempore quo florere consuevit, nihil perditura credatur de flore prolato, si eam tunc fossor adiuverit. Multum proficis, si interiecto anno, quale libet letamen adiungas; sed bubulum spissa et gravia poma generare facit, aliqui cinerem miscent, credentes hinc contra hiargutos sapores. Generum varietates exequi supervacuum puto, cum in ponendis vel excolendis sit radicem terebras et ibi ligneum palum deprimis; vel in trunco similiter
Abbreviated transcription (Latin):
idis a no emonum nse sebruario locis frigidis ponemꝰ ca¬
Ntndis uͦ nouemibri Sed m̃se nouembro psiaious spoides conse¬
gal solo maxime diligunt quale uineus diximꝰ conuseniren
edleto solo & ualidas arboresal eruct pluirimos consequem
liopidosegeneris pira uitiũ mutare creduntuo srtsis rõi¬
lib conserantur Sed pirũ plantis serere pre tardus entol
dis e⁊ tam̃ quib hoc placet ut semina generosa mehil sibi
dea gresti asꝑitate ꝑmisceant : plantas bimas aut crimas
stinore quo oleȩ ponuntur radicatas magnis serobib: po¬
nant supra trã trib altas ut quatuor pedib quarũ de¬
cisa cacumina argilla mixta muscus debet operire llan
taurino frequent̃ infusis. Itẽ feces uini ueteris recentes si radicibus
siquis pirorũ sem̃ asꝑgat. nasci quidẽ necesse. ẽ. originẽ
suã refouente natura. cuiꝰ aet̃nitati nulla tarditas potest
creare fastidiũ : sed homini hoc spectare longinquũ
.ẽ. cũ & sero ueniant. & de generis nobilitate decedant. Me¬

Expanded text:
s pyrorum mense februario locis frigidis ponemus, calidis vero novembri: sed mense novembri pyra locis tepidis consetali solo maxime diligunt, quali vineas diximus convenire. Sed leto solo et validas arbores et fructus plurimos consequemur. Lapidosi generis pyra vitium mutare creduntur, si terris mollibus conserantur, sed pyrum plantis serere prope tardus eventus est: tamen quibus hoc placet, ut semina generosa nihil sibi de agresti asperitate permisceant, plantas bimas aut trimas eo more quo olee ponuntur radicatas magnis scrobibus, ponunt supra terram tribus altas vel quatuor pedibus, quarum decisa cacumina, argilla mixta, muscus debet operire. Nam taurino frequenter infusis. Item feces vini veteris recentes, si radicibussiquis pyrorum semen aspergat, nasci quidem necesse est, originem suam refovente natura, cuius eternitati nulla tarditas potest creare fastidium: sed homini hoc spectate longinquum est, cum et sero veniant et degeneris nobilitate decedant. Me
Abbreviated transcription (Latin):
legent̃ legendast̃ maia quȩ uolumꝰ custodire. Ea in locis obscu¬
ris ubi uentꝰ ñsit stram̃tis pͥus incrate subiectis incumulo
sec reta disponimꝰ. Qui cumuli frequenti diuisione separent᷑
Aliqui diuersa dixer̃: uł singula inualis fictilib picatisatq
oblits claudi. uł argilla in uolui uł solos pediculos ereta al¬
lini uł in tabulis substrata palea disponi & stram̃tis desupio¬
ri parte cooꝑiri. Mala rotunda quȩ orbiculata dicuntur:
sine cura toto anno seruare sepossunt. Alii inputeo uł cister¬
na mergunt uasa ficalia : quib diligent̃ picatis & clausis
mala cõmittunt : Alii ex arbore mala illesa supser̃ & pedi¬
culis eoꝵ pice feruenti mersis. supͣ tabulatũ ꝑordinẽ dispo¬
suer̃ Nucũ foliis subt̃ expositis: pleriq scobem populi uł abi¬
etis int̃mala diffundunt: Constat mala sic ponenda ut
pediculoꝵ partes deor sũ facias neq anteꝗ usui necessaria
uideantur . ẽẽ. contingas. Uinũ & acetũ fit ex malis. sic̃ ex¬

Expanded text:
er legenda sunt mela que volumus custodire. Ea in locis obscuris ubi ventus non sit, stramentis prius in crate subiectis, in cumulos secreta disponimus; qui cumuli frequenti divisione separentur. Aliqui diversa dixerunt, vel singula in vasculis fictilibus picatis atque oblitis claudi, vel argilla involui, vel solos pediculos creta allini, vel in tabulis substrata palea disponi et stramentis de superiori parte cooperiri. Mela rotunda, que orbiculata dicuntur, sine cura toto anno servare se possunt. Alii in puteo vel cisterna mergunt vasa fictilia, quibus diligenter picatis et clausis, mela committunt. Alii ex arbore mela illesa sumpserunt et pediculis eorum pice ferventi mersis, supra tabulatum per ordinem disposuerunt, nucum foliis subter expositis, plerique scrobea populi vel abietis inter mela disponunt. Constat mela sic ponenda, ut pediculorum partes deorsum facias, neque antequam usui necessaria videantur, contingas. Vinum et acetum fit ex melis, sic
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ . ẽ. sapore iocundiis. Nunc etiã malua seri potest. Mentã qͦq
sere plantis uł radicib: loco humido uł circa aquas: apricum
solũ. nec pingue nec stercoratũ desidat. Hoc m̃se foeniculũ seres
loco apͥco & modice saxoso. Serit᷑ pͥmouere Pastinaca & semine
ponetur & plantis. loco pingui. soluto altius pastinato: rarã
eo more qͦ ailiũ uł cepulla : Nunc cerefoliũ locis frigidis post
idus seratur. Desiderat agrũ lȩcũ humidũ stercoratũ Hoc
m̃se baeta seremꝰ. qũauis possit & tota aestate seminari. Amat
agrũ putrem & humidũ locũ: Trans ferenda ẽ quattuqr aut .u.
folioꝵ radicib fimo recenti oblitis. Amat frequent̃ effodi &
uelis: post duos m̃ses quã satꝰ ẽ poteris de secare manente in areis
suis. Qũauis asserat columella etiã sectiuũ duitius duraturũ meli¬
oremq si transferat᷑. Et quotiens secabit᷑ aqua iuuet᷑ a stercore:

Expanded text:
 muratur in rapam. Nunc etiam malua seri potest. Mentam quoque sere plantis vel radicibus, loco humido, vel circa aquas. Apricum solum, nec pingue, nec stercoratum desiderat. Hoc mense feniculum seres, loco aprico et modice saxoso: seritur primo vere. Pastinaca et semine ponetur et plantis, loco pingui et soluto, altius pastivato; raram es, ut robur accipiat. Nunc cerefolium locis frigidis post idus seratur, desiderat agrum letum, humidum, stercoratum. Hoc mense betam seremus, quamvis possit et tota estate seminari, amat agrum putrem et humidum locum. Transferenda est, quatuor aut quinque foliorum radicibus fimo recenti oblitis; amat frequenter effodi et velis, post duos menses quam satus est poteris desecare, manentem in areis suis; quamvis asserit Columella etiam ait sectivum diutius duraturum, melioremque, si transfe
Abbreviated transcription (Latin):
columella cũ totȩ stratȩ sunt: plurimis radicib totius cor¬
poris fatigantur. Mergi uͦ postbienniũ recidunt᷑ in ea par¬
tequȩ̃ supra ẽ : & in loco iustas uites relinquunt Sed ut agr¬
pob asserunt postbienniũ si recidas. plerũq infirmas
Noc m̃se colidis & apricis locis optime celebrat᷑ insitio.
tciu re ert iatb ge neribus Sed exchis duo nunc fieri posunt
tuĩ reseruatantactati. Sunt aut genera insirendi pedse
aut sub cortuce aut intrunco. dut e plastro inserende neo¬
e serra rborem uđ ramũ in loco qui nitidus & sine cicatrice
ni derra res demꝰ n leso cortice Post serraua plagiseriae¬
m̃tis acutis nitidamꝰ. Inde quasi cuneũ tenuem ferreũ uł

Expanded text:
Columella, cum tote strate sunt, plurimis radicibus totius corColumella, cum tote strate sunt, plurimis radicibus totius corporis fatigantur. Mergi vero post biennium rescinduntur in ea parte que est supra et in loco iustas vites relinquunt. Sed ut agricole asserunt post biennium si rescindas, plerumque infirmas oc mense, calidis et apricis locis optime celebratur insitio, que fit tribus generibus, sed ex his duo nunc fieri possunt, tertium reservatur estati. Sunt autem inserendi genera hec, aut sub cortice, aut in trunco, aut emplastro. Inseremus ergo sic. Arborem vel ramum in loco qui nitidus et sine cicatrice est serra rescindemus, non leso cortice; post serraturam, plagam ferramentis incidamus: Inde quasi cuneum tenuem ferreum,
Abbreviated transcription (Latin):
Iouellã uitẽ columella dic̃ apͥmo anno ad unã materiã
esse formandã. nec recidendã totã sic̃ italiȩ c̃suetudot
anno sođo expleto: quia uł intereant uites in totũ recisȩ uł
infecunda sarm̃ta ꝓducant. quȩ ãputato capite uelut pam¬
pinaria deduro cogunt᷑ exire. Quare. iuxta ipsã cõmissurã
ueteris sarm̃ti unam uł duas gemmas relinquendas. Quod .ẽ.
merito inuiticula fortiore seruandũ. & sane excipiendã ca¬
lamis nouellã uł exiguis palis. ut tcio anno robustiores pos¬
sit acciꝑe. Nam quad rima nouella ubi lȩtũ solũ. ẽ. tresima¬
terias merito nutrire cogetur. Statim postputationẽ sar¬
m̃ta decisa uineis. & rubi & impedim̃tũ fossoris omne tollat᷑:¬
reparabitur quã si in fossione totius corporis obruat᷑. Iđ agri¬
colis certũ .ẽ. displiceñe. Mergũ dicimus: quotiens uelut
arcus suꝑ trã relinquit᷑. alia parte uitis in fossa. Nã ut ait

Expanded text:
ovellam vitem Columella dicit a primo anno ad unam materiam esse formandam, nec rescindendam totam, sicut Italie consuetudo est. Anno secundo expleto, ne vel intereant vites in totum rescise, vel infecunda sarmenta producant, que iam amputato capite velut a pampinaria de duro coguntur exire; iuxta ipsam commissuram veteris sarmenti, unam vel duas gemmas relinquendas essent, quod est merito in viticula fortiore servandum et sane excipiendam calamis novellam, vel exiguis palis, ut tertio anno robustiores possit accipere. Nam quadrima novella, ubi letum solum est, tres macerias merito nutrire cogetur, statim post putationem, sarmenta decisa vineis et rubi et impedimentum fossoris omne tollatreparabitur, quam si in fossione totius corporis obruatur, quod agricolis certum est displicere. Mergum dicimus quoties velut arcus super terram relinquitur, alia parte vitis infossa. Nam ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
anetũ seres locis frigidis omne celistau pacea e tepidio¬
re letatur Rigetur sise imber abstineat᷑ eratise rarulo
Aliqui sem̃ eiꝰ ñ obruunt opinantes qđł anulla aue tangat
Nunc & sinapĩ serere possumꝰ hoc etiã m̃se caulesseremꝰ: qͥ& toto
anno seri possunt. Solũ pingue & satis subactũ diligunt: argillã
& glareã timent: sabulone & arenis ñ delectantur nisi ꝑennis
unda succurrat. Omnẽ statũ cȩli caulis patit᷑. frigidũ magiss con¬
tra austrũ positi citius fer̃. contra septentrionẽ seruis. Sed hic

Expanded text:
anetum seres; locis frigidis omnem celi statum patitur, sed tepidiore letatur, rigetur si se imber abstineat, seratur rarius, aliqui semen eius non obruunt, opinantes quod a nulla ave tangatur. Nunc et Sinapim sanno seri possunt solum pingue et satis subactum diligunt, argillam et glaream timent, sabulone et arenis non delectantur, nisi perennis unda succurrat. Omnem statum celi caulis patitur, frigidum magis. Contra austrum positi citius ferunt, contra septentrionem serius; sed hic
Abbreviated transcription (Latin):
ut & natura ligni uigeat quȩ delectat humore. & suꝑfluenter
copiã sucrgerminib ministret alienis DCINSTITENOIS OLIETIS¬
Lberenda sunt ut extremas circa decimanũ tabulas cingant
uł suũ locũ tenebunt. Siponunt᷑ in pastino radicate plantȩ
decisis capitib & brachiis & intruncũ redact& usꝙ ad m̃surã
cubiti unius & palmi inferm̃to t̾rȩ fossȩ defigant᷑. locũpalo
antea de pͥm̃te : ordei grana subt̃ iaciuntur & amputetur his
qͥcqͥd putridi inuentũ fuerit aut arentis ⁊ & tunc capita ear̃
luto uelentur & musco. ul meis uinculis uł tenacib qͥb eũq

Expanded text:
ut et natura ligni vincat, que delectatur humore et superfluentem ut et natura ligni vincat, que delectatur humore et superfluentem copiam succi, germinibus ministret alienis. DE OLIVETIS INSTITserenda sunt, vel extremas circa decumanum tabulas cingant, vel suum locum tenebunt. Si ponuntur in pastino, radicate plante, decisis capitibus et brachiis, in truncum redacte, usque ad mensuram cubiti unius et palmi, in fermento terre fosse defigantur, locum palo antea deprimente. Hordei grana subter iaceantur et amputetur his quicquid putridi inventum fuerit, aut arentis et tunc capita earum luto velentur et musco, ulmeis vinculis vel tenacibus quibuscumque
Abbreviated transcription (Latin):
licaterebra usqi ad medulla arborem ꝑforanda plaga interꝰ
senit inclinata. Ibi educto om̃i sc obe uitẽ ut ramũ ad modũ
spraminis impressi delibratũ sucidũ tam & hum̃tẽ stricte im¬
pnu una aut duab gemimis foris relictis. Tunc argilla & musco
gũ cubitis duob aut ãplius. terebrari iussit inmedio. & plantã
ꝑsici in eodẽ loco inquo c̃sistit spoliatã ramis omnib solo capite
pelicto ꝓ ipsu saligni manu bũi foram̃ induci. Iunc eundem
salicis ramũ trȩ capite utroq demerso. inarcus similitiudie
debe curuam foram luto musco uinculis stringi Anno deinde
ecempto ubi infra medullã salicis caput plantule sic cohese¬
re in unita sit ex duob mixta corporib plantã subt ancrdie
atq transferri. & aggeri trã quȩ arcũ salicis cũ ꝑsici cacumine
possit opire. hinc ꝑsici poma sine ossib nasci Sed hoc locas hu¬
midis conuenire uel riguis. & salices aquationib: ad iuuandas

Expanded text:
Terebra usque ad medullam, arborem perforandam, plaga interius leviter inclinata; ibi educto omni scrobe, vitem vel tamum ad modum foraminis impressi delibratum, succidum tamen et humentem imprime, una aut duabus gemmis foris relictis: tunc argilla et musco gum cubitis duobus aut amplius, terebrari iussit in medio et plantam persici, in eodem loco in quo constitit, spoliatam ramis omnibus, solo capite relicto, per ipsum saligni manubrii foramen induci: tunc eumdem salicis ramum, terre capite utroque demerso, in arcus similitudinem debere curuari, foramen luto musco vinculisque stringi: anno deinde exempto, ubi infra medullam salicis caput plantule sic coheserit, ut unita sit ex duobus mixta corporibus, plantam subter incidi, atque transferri et aggeri terram, que arcum salicis cum persicis cacumine possit operire: hinc persici poma sine ossibus nasci, sed hoc locis humidis convenire, vel riguis et salices aquationibus adiuvandas:
Abbreviated transcription (Latin):
& sapore caulis uincit: & robore caulis delectat᷑. Et ideo ponen¬
dȩ st̃ plantȩ ꝑpulbinos arearũ. Gaudet stercore & sarculati¬
one Rarius posit̾ c̃ualescit: celeruis coquit᷑ uirore seruato : si
dĩi ẽ triũ uł quattuor folioꝵ nitrũ tritũ cribello desuꝑ spargas¬
& speciẽ pruinȩ canentis imitetur. Columella dic̃ plantarũm
radces alga marina in uoluendas. seruandȩ uiriditatis causa
fimo simul adhȩrente: ponende sunt plantȩ maioris increm̃ti
quia licet serius cõp̃hendant. fortiores fient. Si hiem sẽ . tepi¬
do ĩa die. Si xstas: cũ sol inuesꝑam declinat᷑. planta pangenda
.ẽ. Uastior fiet: si tra opiat᷑ assidue. Sem̃ brassicȩ uetustũ : mu¬

Expanded text:
ncit et robore. Clivis delectatur et ideo ponende sunt plante per bulbinos arearum. Gaudet stercore et sarculatione. Rarius positus convalescit, celerius coquitur virore servato. Si dum est trium vel quatuor foliorum, nitrum tritum cribello desuper spargas, speciem pruine canentis imitabitur. Columella dicit plantarum radices alga marina involvendas, servande viriditatis causa, fimo simul adherente. Ponende sunt plante maioris incrementi; quia licet serius comprehendant, fortiores fient. Si hyems est, tepido iam die; si estas, cum sol in vesperam declinat, planta pangenda est. Vastior fiet si terra operiatur assidue. Semen brassice vetustum mu
Abbreviated transcription (Latin):
itis quȩ̃ in arbore collocatur pͥma eiꝰ matema ad scđam ud
t̃ciã gemimã p̃cidat᷑. Deinde omnib annis abiquid pramos ex¬
cere sub inde patiamur. unã materiã semꝑ ad cacum̃ arbers di¬
rigentes. Sed qui fructũ uolunt maximõ. materias plures ꝑ
ramos submittunt. Qui uinũ melius. sarm̃ta incacumen exter¬
dunt : fertiorib ramis arborũ plures materie. dehiliorib impo¬
nendȩ sunt pauciores Putandi aut̃ ratio talis. ẽ. ut uedera sarmt¬
ta quib pͥmi anni fructus pependit omnia recidanture & noua
circumcisis capreolis & ramulis u nutilib: dimittantursSed ꝓui¬
dendũ ẽ. omnib annis uitẽ resolui ac religari: quia refrige
ratur. Ita sormandi sunt iami arboꝵ uitiferarũ : ne alt̃ sub
alterius linea dirigatur. Sed loco pingui ulmꝰ atra octopedi¬
b . graciliuͦ septẽ sine ramo relinquenda ẽ. Insolo roscido
& nebulosõ rami arboris uitiferȩ inorientẽ & occidente pu¬

Expanded text:
llocatur, Prima eius materia, ad secundam vel tertiam gemmam proscidatur. Deinde omnibus annis aliquid per ramos crescere subinde patiamur, unam materiam semper ad cacumen arboris dirigentes; sed qui fructum volunt maximum, materias plures per ramos submittunt: Qui vinum melius, sarmenta in cacumine extendunt; fortioribus ramis arborum plures materie, debilioribus imponende sunt pauciores. Putandi autem ratio talis est, ut vetera sarmenta, quibus primi anni fructus pependit, omnia rescidantur et nova circuncisis capriolis et ramulis inutilibus dimittantur. Sed providendum est omniratur. Ita reformandi sunt rami arborum vitiferarum ne alter sub alterius linea dirigatur; sed loco pingui, ulmus a terra octo pedibus, gracili vero septem si ne ramo relinquenda est. In solo roscido et nebuloso, rami arboris vitifere in orientem et occidentem pu
Abbreviated transcription (Latin):
Dormse locis frigidis aliquatenꝰ & cẽꝑatis uitiũ iusta p̃uta¬
e diẽ ⁊ sed ubi multe sunt uineȩ diuidant᷑ & pars earũ quȩ
frert onñ respiciet uerno putetur alia pars ad uersa clemen¬
td plagu recidatur autũno Sed inputatione sẽꝑ nitamur
uitis fiat incrure robustior. neue debili uiticulȩ duo du¬
ram̃ta seruemꝰ. Auferenda sunt lȩta intorta debilia malis lo¬

Expanded text:
se locis frigidis aliquatenus et temperatis vitium est iusta putatio. Sed ubi multe sunt vinee dividantur et pars earum que septentrionem respiciet, verno putetur. Alia pars adversa clementioribus plagis, rescidatur autumno. Sed in putatione semper nuamur ut vitis fiat in crure robustior, vel debili viticule duo duramenta servemus. Auferenda sunt leta, intorta, debilia, malis lo