comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem otio liceat ẽẽ. Et enim si attendere diligenter ex istimar
uere de omni hac caua uolueritis. sic constituetis Iudices: nec
descensurum quenꝗͣ ad hanc accusationem fuisse. cui utrum uel¬
let liceret. nec cum descendisset quicqͣ habiturum spei suisse
misi alicuius intole rabili libidine et miis acerbo odio iiteretur.
Sed ego atracino humanissimo atq optimo adolescenti meo neces¬
sario ignosco qui ht̃ ex eusationem uel pietatis uel necessitatis uel
etatis. Si uoluit accusare pietati tribuo. si uissus ẽ necessitati
sisperauit aliquid pueritie. Ceteris non modo nhil ignoscẽ¬
dum sed etiam acriter est resistendum. Ac mibi quidem inde¬
tur uidices hic introitus defensionis adolescentie .u. celii maxi¬
ie conuenire. ut ad ea que accusatores deformandi huius cã
detrahende spoliandeq dignitatis gr̃a dixerunt primum respõ¬
deam. Obiectus est pater uarictam qͥ aut parum splendidus

Expanded text:
dem otio liceat esse. etenim si attendere diligenter atque existimare dem otio liceat esse. etenim si attendere diligenter atque existimare vere de omni hac causa volueritis, sic constituetis, iudices, nec descensurum quemquam ad hanc accusationem fuisse cui utrum vellet liceret nec, cum descendisset, quicquam habiturum spei fuisse, nisi alicuius intolerabili libidine et nimis acerbo odio niteretur. sed ego Atratino, humanissimo atque optimo adulescenti, meo necessario, ignosco, qui habet excusationem vel pietatis vel necessitatis vel aetatis. si voluit accusare, pietati tribuo, si iussus est, necessitati, si speravit aliquid, pueritiae. ceteris non modo nihil ignoscendum sed etiam acriter est resistendum. ac mihi quidem videtur, iudices, hic introitus defensionis adulescentiae M.Marci Caeli maxime convenire, ut ad ea quae accusatores deformandi huius causa et detrahendae spoliandaeque dignitatis gratia dixerunt primum respondeam. obiectus est pater varie, quod aut parum splendidus
Abbreviated transcription (Latin):
ignarus legum. iudiciorum consuetudinis
nr̃e: miretur profecto que sit tanta atroci¬
tas huuisce. cause. quod diebus festis. ludis¬
I publicis. omnibus negotus forensibus in
termissis. unum hoc uidicium ex erceatur: nec dubitet. quintã¬
n facinoris reus arguatur: ut eo neglecto ciuitas stare non pos¬
sit. Idem cum audiat. ẽẽ legem. que de seditiosis consceleratis¬
q ciuibus: qui armati senatum obsederint magistratibus uim
artulerint: rem .p. oppugnarint. quotidie. queri iubeat. legem
non imploret: crimen quod uersetur in uidicio requirat. cum
audiat nullum facinus nullam audatiam: nullam uim in ui¬
dicium uocari. sed adolescentem illustri ingenio: industria.
gr̃a: accusari ab eius filio. quem ip̃e. in indicium et uocet et uo¬
carit. oppugnari autem opibus meretriciis: Atratim illius pieta¬
tem non reprehendat. muliebrem libidinem comprimendam pu¬
tet. uos laboriosos existimet: quibus ociosis ne in cõmuni qui¬

Expanded text:
ignarus legum iudiciorum consuetudinisque nostrae, miretur profecto quae sit tanta atrocitas huiusce causae, quod diebus festis ludisque publicis, omnibus forensibus negotiis intermissis, unum hoc iudicium exerceatur, nec dubitet quin tanti facinoris reus arguatur ut eo neglecto civitas stare non possit. idem cum audiat esse legem quae de seditiosis consceleratisque civibus qui armati senatum obsederint, magistratibus vim attulerint, rem publicam oppugnarint cotidie quaeri iubeat: legem non improbet, crimen quod versetur in iudicio requirat; cum audiat nullum facinus, nullam audaciam, nullam vim in iudicium vocari, sed adulescentem inlustri ingenio, industria, gratia accusari ab eius filio quem ipse in iudicium et vocet et vocarit, oppugnari autem opibus meretriciis: Atratini ipsius pietatem non reprehendat, libidinem muliebrem comprimendam putet, vos laboriosos existimet quibus otiosis ne in communi qui
Abbreviated transcription (Latin):
illos iros qui federatos ciuitate. donarunt.. Deinde senatium ꝗ¬
psepe hoc iudicauit populum qui uissit iud̃. qui approbarũt.
um etiam illud cogitate. sic uiuere. ac uixisse comelium: ut cũ
omnium peccorum questiones sint non de iudiciorum suorum
pena.: sed de uirtutis premio in iudicium uocetur. Accedat
etiam illud ut. statuatis hoc iudicio uirum post hac amicitias
clarorum uirorum calamitati hominibus an ornamento eẽ ue¬
litis. Postremo illud lud̃ fixium in animis nr̃is tenetore uos
in hac causa non de maleficio lucu cornelii: sed de beneficio
gnei pompei uidicaturos.

Expanded text:
illos viros qui foederatos civitate donarunt; deinde senatum illos viros qui foederatos civitate donarunt; deinde senatum qui hoc iudicavit, populum qui iussit, iudices qui adprobarunt. tum etiam illud cogitate, sic vivere ac vixisse Cornelium ut, cum omnium peccatorum quaestiones sint, non de vitiorum suorum poena, sed de virtutis praemio in iudicium vocetur. accedat etiam illud, ut statuatis hoc iudicio utrum posthac amicitias clarorum virorum calamitati hominibus an ornamento esse malitis. postremo illud, iudices, fixum in animis vestris tenetote, vos in hac causa non de maleficio L. Corneli, sed de beneficio Cn. Pompei iudicaturos.
Abbreviated transcription (Latin):
deferri: ut suum prefectum fabrum ut hominem sibi carissi
mum et familiarissimum non ob ipius aliquod delictum. sed
obsuam familiaritem ur̃is oppressum sententiis audiat.
Miseremini eius: qui non de suo peccato. sed huius sumini et cla¬
rissimi iuri facto non de aliquo crimine.sed ꝑiculo suo de pu¬
blico uire disceptat. Quod uis si gnens pompeuis pater igno¬
rauit. si .ui. Crassus si. I uetellus. si gneus pompeuis: pater
lusq Esi qui de re simili iudicarunt. si federati populi si
sotu. si illi antiqui latini. Uidete ne utilius uobis et honesti
sit illis ducibus carere: ꝗͣ hoc magr̃o erudiri. Sed si de certo
de ꝑspicuo de utili de probato de uidicato uobis uir ẽẽ con¬
stituendum indetis. nolite cõmittere ut in re tam inueterata
quicꝗͣ noui sentiatis. simul et illa lud. omnia ante oculos ur̃os
preponite. primum eẽ om̃es eriam post mortem reos clarissimos

Expanded text:
perferri, ut suum praefectum fabrum, ut hominem sibi carissiperferri, ut suum praefectum fabrum, ut hominem sibi carissiminem sibi carissimum, non ob ipsius aliquod delictum, sed ob suam familiaritatem vestris oppressum sententiis audiat. miseremini eius qui non de suo peccato sed de huius summi et clarissimi viri facto, non de aliquo crimine sed periculo suo de publico iure disceptat. quod ius si Cn. Pompeius ignoravit, si M. Crassus, si Q. Metellus, si Cn. Pompeius pater, populus Romanus, si qui de re simili iudicarunt, si foederati populi, si socii, si illi antiqui Latini, videte ne utilius vobis et honestius sit illis ducibus errare quam hoc magistro erudiri. sed si de certo, de perspicuo, de utili, de probato, de iudicato vobis iure esse constituendum videtis, nolite committere ut in re tam inveterata quicquam novi sentiatis. simul et illa, iudices, omnia ante oculos vestros proponite: primum esse omnis etiam post mortem reos clarissimos
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. non oratione nr̃a: sed humanitate. ur̃a eẽ. placatos.
Quid enim ẽ eur non potius ad sumimã laudem buic ꝗͣ ad mi¬
nimam fraudem Cesaris familiaritas ualere debeat: Cogno¬
uit adolescens. placuit homini prudentissimo insumma ami¬
corum copia tum familiarissimis eus ẽ adequatus. in pretura
in consulatii prefectum fabrum detulit. Consilium hominis
approbauit. fidem ẽ cõplexiis: officia obseruantiamq dile¬
xit. Fuit bic multorum illorum laborum sotius aliquando
est fortasse nunc non nullorum particeps incõmodoꝵ que qui¬
dem. si hic offuerunt. apud uos. non intelligo quod bonum cui¬
ꝗͣ sit apud tales uiros ꝓfuturum. Sed quoniam gauis C. esar
abest longissiie: atq inhis est nunc locis que regiones orbem ter¬
rarum rebus illius gestis linguim populi R. definiunt. No¬
lite ꝑdeos immortales iuđ. hunc illi acerbum nuntium uelle

Expanded text:
dimus non oratione nostra, sed humanitate vestra esse placatos. dimus non oratione nostra, sed humanitate vestra esse placatos. quid enim est cur non potius ad summam laudem huic quam ad minimam fraudem Caesaris familiaritas valere debeat? cognovit adulescens; placuit homini prudentissimo; in summa amicorum copia cum familiarissimis eius est adaequatus. in praetura, in consulatu praefectum fabrum detulit; consilium hominis probavit, fidem est complexus, officia observantiamque dilexit. fuit hic multorum illi laborum socius aliquando: est fortasse nunc non nullorum particeps commodorum. quae quidem si huic obfuerint apud vos, non intellego quod bonum cuiquam sit apud talis viros profuturum. sed quoniam C. Caesar abest longissime, atque in iis est nunc locis quae regione orbem terrarum, rebus illius gestis imperium populi Romani definiunt, nolite, per deos immortalis, iudices, hunc illi acerbum nuntium velle
Abbreviated transcription (Latin):
uit et. numero dierum nouem. Idem in angustiis erarii incto¬
rem exercitum stipendio affecit. imperatori decem legatos:
decreuit: lege sempnia succedendum non censuit. Harum ego
sententiarum et princeps et autor fui. neq me dissensioni
mee pristine putaui potius assentiri: ꝗͣ pñtibus rei.p. tem¬
poribus et concordie conuenire. Non idem aliis indetur: sũt
fortasse insententia firmiores.rep̃hendo neminẽ: sed assen¬
tior non omnibus: neq eẽ inconstantis puto: sententiam
te moderari. Sed si qui sunt quibus infinitum sit odium
in quo semel susceptum sit. quos iudeo ẽẽ nonnullos: cum
ducibus ip̃is non eum comitatu assectatoribusq confligant.
llamenu fortasse ꝑtinatiam nonnulli uirtutem alii puta¬
bunt. hanc uero iniquitatem omnes cum aliqua crudelitate.
conunctam. Si ceterorum hominum mentes: Nulla ratione
Iudiees plaeare possumus. ur̃os quidem animos certe confi¬

Expanded text:
vit et numero dierum novo: idem in angustiis aerari victovit et numero dierum novo: idem in angustiis aerari victorem exercitum stipendio adfecit, imperatori decem legatos decrevit, lege Sempronia succedendum non censuit. harum ego sententiarum et princeps et auctor fui, neque me dissensioni meae pristinae putavi potius adsentiri quam praesentibus rei publicae temporibus et concordiae convenire. non idem aliis videtur: sunt fortasse in sententia firmiores. reprendo neminem, sed adsentior non omnibus; neque esse inconstantis puto sententiam tte moderari. sed si qui sunt quibus infinitum sit odium in quos semel susceptum sit, quos video esse non nullos, cum ducibus ipsis, non cum comitatu adsectatoribusque confligant. illam enim fortasse pertinaciam non nulli, virtutem alii putabunt, hanc vero iniquitatem omnes cum aliqua crudelitate coniunctam. sed si certorum hominum mentis nulla ratione, iudices, placare possumus, vestros quidem animos certe confi
Abbreviated transcription (Latin):
Et erat equa lex et uobis udices atq omnibus qui nr̃is fami¬
liaritatibus uinplicantur uehementer utilis. ut nr̃as inimi¬
citias ip̃i inter nos geramus amicis nr̃orum inimicorum
temperemus: ac si mea autoritas satis apud illos in hac re
ponderis hr̃et. tum me presertim rerum uarietate atq u¬
su ip̃o iam ꝑdoctum uideret. etiam ab illis eos maioribus
disordus aduocarem. Id enim contendere inihi de re .p. cũ
id defendas quod ẽẽ optunum sentias. et fortium uirorũ
et magnorum hominum semꝑ putaui. Neq huic unqͣ labo¬
ri officio muneri defui sed contentio sapiens tum dii est
ꝗͣ dui aut ꝓficit aliquid: aut si non proficit non obest ciuita¬
ti. uolumus quedam. contendimus: ex ꝑti sumus: obtenta nõ
sunt. dolorem in alienos luctum meroremq suscepimus. Cur
ea que. mutare. non possumus conuellere. maluimus ꝗͣ tueri.
aium C. esarem senatus et gnͣe supplicationum amplissimo orna¬

Expanded text:
et erit aequa lex et nobis, iudices, atque omnibus qui nostris famiet erit aequa lex et nobis, iudices, atque omnibus qui nostris familiaritatibus implicantur vehementer utilis, ut nostras inimicitias ipsi inter nos geramus, amicis nostrorum inimicorum temperemus. ac si mea auctoritas satis apud illos in hac re ponderis haberet, cum me praesertim rerum varietate atque usu ipso iam perdoctum viderent, etiam ab illis eos maioribus discordiis avocarem. etenim contendere de re publica, cum id defendas quod esse optimum sentias, et fortium virorum et magnorum hominum semper putavi, neque huic umquam labori officio muneri defui. sed contentio tam diu sapiens est quam diu aut proficit aliquid, aut, si non proficit, non obest civitati. voluimus quaedam, contendimus, experti sumus: obtenta non sunt. dolorem alii, nos luctum maeroremque suscepimus. cur ea quae mutare non possumus convellere malumus quam tueri? C. Caesarem senatus et genere supplicationum amplissimo orna
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑtis non re. non uerbo: non uultu deniq offendit. Fuit
hoc siue meum suie. rei p.factum ut etiam in me unum
omnis illa inclinatio cõmunium tempoꝵ incomberer. non
modo non exultauit in runis ur̃is ur̃isq discordiis cor¬
nelius. sed omni officio lacrimis oꝑa consolatione. om̃s me
abñte subleuauit. quorum ego testimonio ac precibus munus
hoc meritum huic. et ut a principio dixi uistam et debitam
gratiam refero. Speroq ludices ut eos qui principes fuerunt
conseruande salutis aut dignitatis mee diligitis et caros:
habetis. sic que ab hoc ꝓfacultate huuis ꝓloco facta sunt.
et grata ẽẽ uobis et probata. Non igitur a sius quos nullos
ht sed a suoꝵ qui et multi et potentes sunt urgetur ini¬
micis. Quos quidem hesterno die. Gneus pompeus copio¬
sa orationẽ et graui secum si uellent contendere iubebat.
Ab hoc linꝑito eertamine atq inuista contentione. auocabit.

Expanded text:
partis non re, non verbo, non vultu denique offendit. fuit partis non re, non verbo, non vultu denique offendit. fuit hoc sive meum sive rei publicae fatum, ut in me unum omnis illa inclinatio communium temporum incumberet. non modo non exsultavit in ruinis nostris vestrisque sordibus Cornelius, sed omni officio,—lacrimis, opera, consolatione,—omnis me absente meos sublevavit. quorum ego testimonio ac precibus munus hoc meritum huic et, ut a principio dixi, iustam et debitam gratiam refero, speroque, iudices, ut eos qui principes fuerunt conservandae salutis aut dignitatis meae diligitis et caros habetis, sic, quae ab hoc pro facultate hominis, pro loco facta sunt, et grata esse vobis et probata. non igitur a suis, quos nullos habet, sed a suorum, qui et multi et potentes sunt, urgetur inimicis; quos quidem hesterno die Cn. Pompeius copiosa oratione et gravi secum, si vellent, contendere iubebat, ab hoc impari certamine atque iniusta contentione avocabat.
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Obiectum est etiam ꝙ in tribum clustuminam ꝑue¬
nerit. quod bic assecutus est legis de ambitu premio minꝰ
inuidioso: ꝗͣ qui legum premus pretoriam sententiam et pre¬
textam togam consequuntur. et adoptio theophanii agita¬
ta est. ꝑ quam cornelius nihil est preterꝗͣ ꝓpinquorum suo¬
rum hereditates assequntus. ꝙͣ istorum animos qui ip̃i cor¬
nelio inuident: non ẽ difficillimum mitigare. lore. hominũ
inuident. in conuiuns rodunt in circulis. Id circo uellicãt
non illo inimico sed hoc male dente carpunt. Qui amici. L
Cornelii aut inimici sunt aut. inuident. hi sunt multo hinc
uehementius ꝑtimescendi. Nam buie quidem ip̃ĩ qui est
unꝗͣ inuentus inimicus: aut quis uire ẽẽ potuit: quem bo¬
num non coluit: Cuius fortune dignitatiq non cessit. Uer¬
satus in intima familiarite hominis potentissimi. inmaxĩs
nr̃is malis atq discorduis: neminem unꝗͣ alterius ronis at

Expanded text:
ervenire. obiectum est etiam quod in tribum Clustuminam perveervenire. obiectum est etiam quod in tribum Clustuminam pervenerit; quod hic adsecutus est legis de ambitu praemio minus invidioso quam qui legum praemiis praetoriam sententiam et praetextam togam consequuntur. et adoptatio Theophani agitata est, per quam Cornelius nihil est praeterquam propinquorum suorum hereditates adsecutus. quamquam istorum animos, qui ipsi Cornelio invident, non est difficillimum mitigare. more hominum invident, in conviviis rodunt, in circulis vellicant: non illo inimico, sed hoc malo dente carpunt. qui amicis L. Corneli aut inimici sunt aut invident, ii sunt huic multo vehementius pertimescendi. nam huic quidem ipsi quis est umquam inventus inimicus aut quis iure esse potuit? quem bonum non coluit, cuius fortunae dignitatique non concessit? versatus in intima familiaritate hominis potentissimi, in maximis nostris malis atque discordiis neminem umquam alterius rationis ac
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiem. R. factam non ẽẽ aut fedus et a senatu et a populo
romano uiolatum arbitramur: Intelligo ludices in causa aꝑ¬
ta minimeq dubia multo et plura et a multis pitissimis ẽe
dicta. ꝗͣ res postularet. Sed id factum ẽ non ut uobis rem t̃a
ꝑspicuam dicendo ꝓbaremus. Uerum ut omnium maliuolo¬
rum iniquorum inuidorum animos frangemus. Quos ut.
accusator intendet. ut aliqui sermones hominum alienis
bonis inherentium etiam nostras aures ꝑmanarent et in in¬
dicio ip̃o redundarent. Id circo illa in omni parte or̃onis
sua arte asꝑgi udebatis. Tum pecuniam. Ec ornelu que ne¬
q inuidiosa est quatacunq ẽ eiismoĩ est ut conseruata ma¬
gis ꝗͣ corruota eẽ udeatur. tum lux uriam que non crimĩe.
aliquo libidinis sed cõmuni maledicto notabatur. tum tu¬
sculanum quodq metelli fuisse meminerat &. L. Crassi. si¬
mul illud nesciebat prediorum nullam ẽẽ gentem. emptio

Expanded text:
civem Romanam factam non esse, aut foedus et a senatu et a populo civem Romanam factam non esse, aut foedus et a senatu et a populo Romano violatum arbitramur? intellego, iudices, in causa aperta minimeque dubia multo et plura et a pluribus peritissimis esse dicta quam res postularet. sed id factum est, non ut vobis rem tam perspicuam dicendo probaremus, verum ut omnium malivolorum iniquorum invidiosorum animos frangeremus; quos ut accusator incenderet, ut aliqui sermones hominum alienis bonis maerentium etiam ad vestras auris permanarent et in iudicio ipso redundarent, idcirco illa in omni parte orationis summa arte adspergi videbatis; tum pecuniam L. Corneli, quae neque invidiosa est et, quantacumque est, eius modi est ut conservata magis quam correpta esse videatur; tum luxuriam, quae non crimine aliquo libidinis, sed communi maledicto notabatur; tum Tusculanum, quod Q. Metelli fuisse meminerat et L. Crassi, mul illud nesciebat, praediorum nullam esse gentem, emption
Abbreviated transcription (Latin):
bus erat ꝓpositum aliqua ex re premium ciuitatis: Cognosci¬
te. nunc indicium senatus. quod semꝑ est iudicio populi comꝓ¬
batum. Saera cereris ludices suuma maiores nr̃i religione con¬
fici cerimoniaq uoluerunt: que cum eent. assumpta de grecia
et ꝑ grecas semꝑ curata sunt sacerdotes. et greca omnia nomi¬
nata. Sed cum illam que grecum illud sacrum ionstraret. et
faceret ex grecia deligerent tñ sacra ꝓciuibus facere ciuem uolu¬
erunt: ut. deos immortales sciennia ꝑegrina et externa mente. dome¬
srca et. cunli precaretur. Has sacerdores indeo facere: aut nea¬
politanas: aut uelienses fuisse federatarum sine. dubio ciuitatũ.
Muto uetera ꝓxima dico: ante. ciunitatem uelliensibus datam: de se¬
natus sententia .s. Ualerium flaccum pretorem Urbis nominaũ
ad populum de caliphiana uelliense ut ea ciuis romana ẽẽ tulisse.
Lum igitur aut fundos factos eẽ uellienses. aut sacerdotem illã

Expanded text:
bus erat propositum aliqua ex re praemium civitatis? cognoscibus erat propositum aliqua ex re praemium civitatis? cognoscite nunc iudicium senatus, quod semper iudicio est populi comprobatum. sacra Cereris, iudices, summa maiores nostri religione confici caerimoniaque voluerunt; quae cum essent adsumpta de Graecia, et per Graecas curata sunt semper sacerdotes et Graeca omnino nominata. sed cum illam quae Graecum illud sacrum monstraret et faceret ex Graecia deligerent, tamen sacra pro civibus civem facere voluerunt, ut deos immortalis scientia peregrina et externa, mente domestica et civili precaretur. has sacerdotes video fere aut Neapolitanas aut Veliensis fuisse, foederatarum sine dubio civitatum. Mitto vetera; proxime dico ante civitatem Veliensibus datam de senatus sententia C. Valerium Flaccum, praetorem urbanum, nominatim ad populum de Calliphana Veliense, ut ea civis Romana esset, tulisse. num igitur aut fundos factos Veliensis, aut sacerdotem illam
Abbreviated transcription (Latin):
tuit manu et uirtute non potuit.. An ne de nobis trahere
spolia federatis licebat de hostibus non licebat. An quod adi¬
pisci poterant dicendo: ideis assequi pugnando non licebat.
An accusatori maiores nr̃i maiora premia ꝗͣ bellatori ẽẽ uolue¬
runt: Qsi acerbissima lege seriulia principes uiri ac grauis¬
simi et. sapientissimi ciues hanc latinis id ẽ federatis uiam ad
Ciuitatem populi uissu patere passi sunt neq: his est. hoc rep̃¬
hensum latinia et iutia lege. Gum presertim in genus ip̃n:
accusationis et nomen eiusmoi premium quod nemo assequi
possit nisi ex senatoris calamitate.neq: senatori neq bono.
cuiꝗͣ nimis iocundum eẽ posset: dubitandum fuit: quin quo
in gnͣe idiciorum premia rata eeñt in eodem indicia Imꝑato¬
rum ualerent. Nui fundos igitur factos populos latinos ar¬
bitramur. aut seruilia lege aut ceteris quibus latinis homini¬

Expanded text:
tuit, manu et virtute non potuit? anne de nobis trahere tuit, manu et virtute non potuit? anne de nobis trahere spolia foederatis licebat, de hostibus non licebat? an quod adipisci poterant dicendo, id eis pugnando adsequi non licebat? an accusatori maiores nostri maiora praemia quam bellatori esse voluerunt? quod si acerbissima lege Servilia principes viri ac gravissimi et sapientissimi cives hanc Latinis, id est foederatis, viam ad civitatem populi iussu patere passi sunt, neque ius est hoc reprehensum Licinia et Mucia lege, cum praesertim genus ipsum accusationis et nomen et eius modi praemium quod nemo adsequi posset nisi ex senatoris calamitate neque senatori neque bono cuiquam nimis iucundum esse posset, dubitandum fuit quin, quo in genere iudicum praemia rata essent, in eodem iudicia imperatorum valerent? num fundos igitur factos populos Latinos arbitramur aut Serviliae legi aut ceteris quibus Latinis homini
Abbreviated transcription (Latin):
pe ferrent. palamq loquerentur quid eent lege papia de
M. Crasso mamertinis repetentibus uidicaturi: mamertim
publice suscepta caua destiterunt. I ulti in ciuitate recepti
cusatus: quod aut populus fundus factus non ẽẽt. aut qđ
federe ciuitatis inutande ius impediretur. Audebo etiam
contendere nunꝗͣ eẽ condemnatum quem constaret ab Imꝑatore
nr̃o c. uitate. donatum. Cognoscite minc populi. Rudicium
multis rebus interpositum: atq in maximis cauis re ip̃a atq
usu comꝓbatum cum latinis omnibus fedus eẽt cum spurio.
cassio postimio cominio consulibus: quis ignorat quod quidẽ
nuꝑ in coluna enea ineminimus post rostra incisum et ꝑscrip¬
tum Fuiss. Quo modo gitur.L. eos miniis tubur pr̃ huius
equitis romani optim atq ornatissimi uiri damnato coclio quo
imodo ex eadem ciuitate. I componins ciuis ro. est factus no¬
stis. An lingua et. ingenio patefieri aditus ad Ciuitatem po¬

Expanded text:
se ferrent palamque loquerentur quid essent lege Papia de se ferrent palamque loquerentur quid essent lege Papia de M. Cassio Mamertinis repetentibus iudicaturi, Mamertini publice suscepta causa destiterunt. multi in civitatem recepti st de civitate accusatus, quod aut populus fundus factus non esset, aut quod foedere civitatis mutandae ius impediretur. audebo etiam hoc contendere, numquam esse condemnatum quem constaret ab imperatore nostro civitate donatum. cognoscite nunc populi Romani iudicium multis rebus interpositum atque in maximis causis re ipsa atque usu comprobatum. Cum Latinis omnibus foedus esse ictum Sp. Cassio Postumo Cominio consulibus quis ignorat? quod quidem nuper in columna ahenea meminimus post rostra incisum et perscriptum fuisse. quo modo igitur L. Cossinius Tiburs, pater huius equitis Romani, optimi atque ornatissimi viri, damnato T. Caelio, quo modo ex eadem civitate T. Coponius, civis s? an lingua et ingenio patefieri aditus ad civitatem po
Abbreviated transcription (Latin):
et mameriinos obuios. et quosdam uncenses et saguntinos fabios ci¬
uitate donauit. Et enim cum ceteris premiis dign sunt qui suo.
labore et ꝑiculo nr̃am rem .p. defendunt. Tunc certe dignissimi
sunt qui ciuitate ea donentur ꝓ qua pieula ac tella subierunt.
Atq utinam qui ubiq sunt ꝓpugnatores huius Imꝑu possent in
hanc. ciuitatem uenire et contra. oppugnatores rei p. de ciuita¬
te exterminari. Neq ille summus poeta nr̃ hannibalis illam
magis cohortationem ꝗͣ cõmunem Imꝑatoriam uoluit. ẽẽ. hos¬
tem qui feriet erit inquit mibi cartaginensis quisquis erit ci
uitatis. si et. id hñt. hoc leue et semꝑ habuerunt. Itaq et ciuis¬
fortissimu̾s undiq fortes uiros consciuerunt. et hominum.
gnobilium uirtutẽ ꝑsepe nobilitatis inertie pretulerunt.
Habetis linꝑatorum summorum et sapientissimorum uirorũ
qui huic questioni prefuerint. dabo uniuersi populi romãi.

Expanded text:
et Mamertinos Ovios et quosdam Vticensis et Saguntinos Fabios ciet Mamertinos Ovios et quosdam Vticensis et Saguntinos Fabios civitate donavit. etenim cum ceteris praemiis digni sunt qui suo labore et periculo nostram rem publicam defendunt, tum certe dignissimi sunt qui civitate ea donentur pro qua pericula ac tela subierunt. atque utinam qui ubique sunt propugnatores huius imperi possent in hanc civitatem venire, et contra oppugnatores rei publicae de civitate exterminari! neque enim ille summus poeta noster Hannibalis illam magis cohortationem quam communem imperatoriam voluit esse: hostem qui feriet, erit, inquit, mihi Carthaginiensis, quisquis erit. cuius civitatis sit, id habent hodie leve et semper habuerunt, itaque et civis undique fortis viros adsciverunt et hominum ignobilium virtutem persaepe nobilitatis inertiae praetulerunt. habetis imperatorum summorum et sapientissimorum hominum,qui huic quaestioni praefuerunt, dabo universi populi Romani,
Abbreviated transcription (Latin):
uiri nomen: eternum sit hoc diserimen inter gratiosos ciues atq
ius pompeius pater rebus italico bello maximis gestis .P. Ce.¬
sium equitem. R. uirum bonum qui uiuit. rauenate federato
ex populo non ne. ciuitate. donauit. quid uir sanctissimus &'¬
summa religione ac modestia. Quetellus pius fabͥus sagun¬
tinus: Quid hic qui abest a quo hec que nunc ꝑcurro sub¬
tilissime sunt omnia ꝑpolita a. L. Erassus non aueniensem
federatum cutate donauit: homo tum grauitate. et gru¬
dentia prestans: tum uel nimium parcus in largienda Ciuita¬
te: hic tu gnei pompei beneficium uel potius uidicium et:
factum infirmare conaris. qui fecit quod gauim marium
fecisse audierat. fecit. quod. P. Crassum. quod. Lucium syl¬
lam quod quintum metellum quod deniq domesticum auto¬
rem patrem suum facere uiderat. N eq uero in Uno cornelio¬
id fecit. Nam et gaditanos asdrubale. et bello illo africano

Expanded text:
viri nomen aeternum. sit hoc discrimen inter gratiosos civis atque viri nomen aeternum. sit hoc discrimen inter gratiosos civis atque is. quid? Cn. Pompeius pater rebus Italico bello maximis gestis P. Caesium, equitem Romanum, virum bonum, qui vivit, Ravennatem foederato ex populo nonne civitate donavit? quid? cohortis duas summa religione ac modestia, Q. Metellus Pius, Q. Fabium Saguntinum? quid? hic qui adest, a quo haec quae ego nunc percurro subtilissime sunt omnia perpolita, M. Crassus, non Aveniensem foederatum civitate donavit, homo cum gravitate et prudentia praestans, tum vel nimium parcus in largienda civitate? hic tu Cn. Pompei beneficium vel potius iudicium et factum infirmare conaris, qui fecit quod C. Marium fecisse audierat, fecit quod P. Crassum, quod L. Sullam, quod Q. Metellum, quod M. Crassum, quod denique domesticum auctorem patrem suum facere viderat? neque vero id in uno Cornelio fecit; nam et Gaditanum Hasdrubalem ex bello illo Africano
Abbreviated transcription (Latin):
enim populos de suo uire non de nr̃o fundos fieri solere: sed
cum lege apuleya colonie uon eeñt deduete qua lege sarumi¬
nus. G. uario tulerat ut in singłas colonias ternos ciues ro¬
manos facere posset. Negabant hoc beneficium re ip̃a subla¬
ta ualere debere. Nihil b̃t similitudinis ista accusatio. Sed
tamen tanta autoritas in. G. il ario fuit. ut non ꝑ lucium
Crassum affinem suum hominem ineredibili eloquentia sed
paucis ip̃e uerbis causam illam grauitate sua defenderet. et
ꝓbaret. Quis enim eẽt Iudices qui imperatoribus nr̃is in bel¬
lo in atie in eocerciti dilectum uirtutis qui socus qui fede¬
ratis in defendenda re.p. nr̃a spem premiorum eripi uellet.
Q si uultus marii. si uox: si ille lmꝑatorius ardor oculoꝵ si re¬
centes triumphi: si pñs ualuit aspectus ualeat autoritas. uale¬
ant res geste. ualeat memoria ualeat fortissimi et clarissimi

Expanded text:
enim populos de suo iure, non de nostro fundos fieri solere,—sed enim populos de suo iure, non de nostro fundos fieri solere,—sed cum lege Apuleia coloniae non essent deductae, qua lege Saturninus C. Mario tulerat ut in singulas colonias ternos civis Romanos facere posset, negabat hoc beneficium re ipsa sublata valere debere. nihil habet similitudinis ista accusatio; sed tamen tanta auctoritas in C. Mario fuit ut non per L. Crassum, adfinem suum, hominem incredibili eloquentia, sed paucis ipse verbis causam illam gravitate sua defenderit et probarit. quis enim esset, iudices, qui imperatoribus nostris in bello, in acie, in exercitu dilectum virtutis, qui sociis, qui foederatis in defendenda re publica nostra spem praemiorum eripi vellet? quod si vultus C. Mari, si vox, si ille imperatorius ardor oculorum, si recentes triumphi, si praesens valuit aspectus, valeat auctoritas, valeant res gestae, valeat memoria, valeat fortissimi et clarissimi
Abbreviated transcription (Latin):
se legationibus bellicis eruditum se si tanta bella egisset quan¬
ta bella gessit: et: confecit. si tot consulibus meruisset. quotiens
ip̃e consul fuisset omnia uira belli ꝑdiscere ac nosce potuisse si¬
bi non fuisse dubium quin nullo federe a re.p. benegerenda
impediretur. a se ex coniunctissima atq amicissima ciuitate
fortissimum quẽq ẽẽ delectum: neq ignatuim neq camertium
federe ẽẽ exceptum: quo minus eorum cinibus a populo. R¬
& premia uirtutis tribuerentur. Itaq cum paucis annis post hãc
Ciuitatis donationem acerrima de ciuitate. questio licinia et
mutia lege uenisset: iniquis eorum qui de federatis ciuitatibꝰ
eẽt cuutate. donatus in indicium uocatus. Nam spoletinus
Tuaerinius Unus eohis quos. G maruis eiuitate donasset: di¬
xit cauam exx colonia latina ĩ primis firma et illustri. Quẽ
cum disertus homo. L. Austytius accusaret spoletinus di¬

Expanded text:
se legationibus bellicis eruditum, se, si tanta bella attigisset quanse legationibus bellicis eruditum, se, si tanta bella attigisset quanta gessit et confecit, si tot consulibus meruisset quotiens ipse consul fuit, omnia iura belli perdiscere ac nosse potuisse; sibi non fuisse dubium quin nullo foedere a re publica bene gerenda impediretur; a se ex coniunctissima atque amicissima civitate fortissimum quemque esse delectum; neque Iguvinatium neque Camertium foedere esse exceptum, quo minus eorum civibus a populo Romano praemia virtutis tribuerentur. itaque cum paucis annis post hanc civitatis donationem acerrima de civitate quaestio Licinia et Mucia lege venisset, num quis eorum, qui de foederatis civitatibus esset civitate donatus, in iudicium est vocatus? nam Spoletinus T. Matrinius, unus ex iis quos C. Marius civitate donasset, dixit causam ex colonia Latina in primis firma et inlustri. quem cum disertus homo L. Antistius accusaret, non di
Abbreviated transcription (Latin):
tusculasia .u. tugionem poruisꝗͣ .G. aqllium consulebamus. ꝙ
assiduus usus umi rei deditus ut ingenium et artem sepe iu¬
eit. Qus dubitet defederibus et de t̾oto uire pacis et belli oib
uiris ꝑitissimis imꝑatores nr̃os anteferre: Possumus ne igitur
tibi ꝓbare autorem ex emoli. atq facti illius: quod a te rep̃ben¬
ditur. G. i arium. Queris aliquem grauiorem constantiorem p̃¬
stantiorem uirtute prudentia. Religionis igitur equitate
Al. Annuim Apium fortissimum uirum uirtute. preditum ciuita¬
simum sciret: ẽẽ. Põt igitur ludices. L C ornelius condempna¬
ri apte. Ut non .G. maru factum condemnetur. Existat ergo
ille uir parumꝑ cogitatione ur̃a: quoniam re non põt ut cõ¬
spiciatis eum mentibus: quoniam oculis non potestis. Dicat
se non imperitum federis non rudem ex emplorum non igna¬
rum belli fuisse. publium africanum ac militem se stipendiis

Expanded text:
Tusculana M. Tugionem potius quam C. Aquilium consulebamus, quod Tusculana M. Tugionem potius quam C. Aquilium consulebamus, quod adsiduus usus uni rei deditus et ingenium et artem saepe vincit, quis dubitet de foederibus et de toto iure pacis et belli omnibus iuris peritissimis imperatores nostros anteferre? possumusne igitur tibi probare auctorem exempli atque facti illius quod a te reprenditur, C. Marium? quaeris aliquem graviorem, constantiorem, praestantiorem virtute, prudentia, religione? is igitur Iguvinatem M. Annium Appium, fortissimum virum summa virtute praeditum, civitasimum sciret esse. potest igitur, iudices, L. Cornelius condemnari, ut non C. Mari factum condemnetur? exsistat ergo ille vir parumper cogitatione vestra, quoniam re non potest, ut conspiciatis eum mentibus, quoniam oculis non potestis; dicat se non imperitum foederis, non rudem exemplorum, non ignarum belli fuisse; se P. Africani discipulum ac militem, se stipendiis,
Abbreviated transcription (Latin):
lissimum ciuem sanctissimum bospitem. studio ut. diligentissimum
defensorem cominodorum suorum Ac ne ip̃i gaditan arbitrentur
ꝗͣꝗͣ in nullo incõmodo afficiantur. si liceat horum cines uirtuts
caua in nostram ciuitatem uenire. tamen hoc ip̃o inferius ẽẽ suũ
fedus. ꝗͣ ceterorum consolabar. et hos pñtes uiros optimos et illam
fidelissimum atq amicissimam ciuitatem simul et uos non ignora¬
tes iudices admonebo quo de uire. hoc iudicium constiutum sit
de eo nunꝗͣ omnino ẽẽ. dubitatum. Inos igitur prudentissimos
intergretes federum. quos peritissimos belliei uiris. quos dili¬
gentissimos in ex. quirendis conditionibus ciuitatum atq eau¬
sis ẽẽ arbitramur. Fos ꝓfecto qui impia ac bella gesserunt
Et enim si. q sceuola ille augur cum de iure prediatorio consule¬
retur. homo uiris pitissimis consultores suos nonnunꝗͣ ad fu¬
rium et cascellum prediatores reuciebat. si nos de aqua nr̃a

Expanded text:
lissimo civi sanctissimum hospitem, studio ut diligentissimum lissimo civi sanctissimum hospitem, studio ut diligentissimum defensorem commodorum suorum. ac ne ipsi Gaditani arbitrentur, quamquam nullo incommodo adficiantur, si liceat eorum civis virtutis causa in nostram civitatem venire, tamen hoc ipso inferius esse suum foedus quam ceterorum, consolabor et hos praesentis, viros optimos, et illam fidelissimam atque amicissimam nobis civitatem, simul et vos non ignorantis, iudices, admonebo, quo de iure hoc iudicium constitutum sit, de eo numquam omnino esse dubitatum. quos igitur prudentissimos interpretes foederum, quos peritissimos bellici iuris, quos diligentissimos in exquirendis condicionibus civitatum atque causis esse arbitramur? eos profecto qui iam imperia ac bella gesserunt. etenim si Q. Scaevola ille augur, cum de iure praediatorio consuleretur, homo iuris peritissimus, consultores suos non numquam ad Furium et Cascellium praediatores reiciebat, si nos de aqua nostra
Abbreviated transcription (Latin):
est tam demens qui sentiat ius hoc gaditanis eẽ retinendum. ne
interceptum sit bis iter ꝓperuum ad boc amplissimum premĩr
ciuitatis. et magnope his letandum huius.L.C orneli beniuolenti¬
am grã suos remanere. gadibus: gratiam et facultatem comodã¬
di in hac cuntate uersari. Quis est enim nr̃um em non illa cim¬
tas sit huins studio sit cura diligentior: cominendatior: Omit¬
to quantis ornamentis populum istum G. Cesar cum eẽt in yspa¬
nia pretor affecerit: controuersias sedarit. uira ip̃oꝵ ꝑmissu sta¬
tuerit. inueteratam quondam barbariam ex gaditan orum io¬
ribus disciplinaq delerit. summam in eam ciuitatem huius rogatu
studia et heneficia contulerit. Multa pretereo que quotidie
labore huius et studio ant omnino aut: certe facilius consequã¬
tur. Itaq et adsunt principes. c iuitates adsunt et defendũt.
amore ut suum Cinem testimonio ut nostrum officio ut nobi¬

Expanded text:
est tam demens quin sentiat ius hoc Gaditanis esse retinendum, ne est tam demens quin sentiat ius hoc Gaditanis esse retinendum, ne saeptum sit iis iter in perpetuum ad hoc amplissimum praemium civitatis, et magno opere iis esse laetandum huius L. Corneli benivolentiam erga suos remanere Gadibus, gratiam et facultatem commendandi in hac civitate versari? quis est enim nostrum cui non illa civitas sit huius studio, cura, diligentia commendatior? omitto quantis ornamentis populum istum C. Caesar, cum esset in Hispania praetor, adfecerit, controversias sedarit, iura ipsorum permissu statuerit, inveteratam quandam barbariam ex Gaditanorum moribus disciplinaque delerit, summa in eam civitatem huius rogatu studia et beneficia contulerit. multa praetereo quae cotidie labore huius et studio aut omnino aut certe facilius consequantur. itaque et adsunt principes civitatis et defendunt amore ut suum civem, testimonio ut nostrum, officio ut ex nobi
Abbreviated transcription (Latin):
nelio gaditano fecisse publice dico. Proferam testes: ꝓferam le.¬
gatos: exe cito laudatores: ad hoc indicium summos homines
ac nobilissimos deprecatores huius ꝑiculi missos. Uidetis re
deniq inulto. ante. gadibus in audita fore. ꝗͣhunc ab illo picu¬
lum crearetur grauissima aũt inistum cuiem suum gaditani
senatus conuinia fecerunt. Potuit magis fundus populus ga¬
ditanus fieri. quando hoc magno ope. delectare uerbo. si tu
sit fundus cum seita ac uissa nr̃a sententia comꝓbat. qͣ eum
hospĩtium fecitt ut et cuutate illum mutatum ẽẽ fateretur.
et ius eiuitatis honore dignissimum indicaret. Poruit certi¬
am interponere uidicium uoluntatis sue: qui tum etiam accu¬
satorem hunis multa et: pena multauit: Potuit magis de re
uidicare. ꝗͣ cum ad uestrum uidicium ciues amplissimos legauit
testes buiis uiri uite laudatores piculi deprecatores. Et enim q

Expanded text:
nelio Gaditanos fecisse publice dico. Proferam tesseram; lenelio Gaditanos fecisse publice dico. Proferam tesseram; legatos excito; laudatores ad hoc iudicium, summos homines ac nobilissimos, deprecatores huius periculi missos videtis; re denique multo ante Gadibus inaudita, fore ut huic ab illo periculum crearetur gravissima autem in istum civem suum Gaditani senatus consulta fecerunt. potuit magis fundus populus Gaditanus fieri, quoniam hoc magno opere delectare verbo, si tum fit fundus cum scita ac iussa nostra sua sententia comprobat, quam cum hospitium fecit, ut et civitate illum mutatum esse fateretur et huius civitatis honore dignissimum iudicaret? potuit certius interponere iudicium voluntatis suae quam cum etiam accusatorem huius multa et poena notavit? potuit magis de re iudicare quam cum ad vestrum iudicium civis amplissimos legavit testis huius iuris, vitae laudatores, periculi deprecatores? etenim quis
Abbreviated transcription (Latin):
metellos et bunc pntem gneum pompeium. quem peul
ab illorum menibus acre et magnum bellum gerentem pecunia
comineatuq uiuerunt. et hoc tempore ip̃o populum R. quẽ
in caritate annone ut sepe ante. fecerant frumento suppedita¬
to leuarunt: se. hoc uis eẽ uelle ut sibi et si qui ex imia uirtute.
fuerint: siue in nr̃is castris siue. Imꝑatorum pretoriis.sine de¬
niq inter signa atq in atie. locus sit his gradibus ascensus etiã
ad ciuitatem. Qsi afris si sardis si yspanis agris stipendioq
multatis uirtute adipisci licet ciuitatem. gaditanis aũt offi¬
cus uetustate. fide ꝑiculis federe conmnctis hoc idem non li¬
cebit. Non fedus sibi nobiscum sed iniquissimas leges imposi¬
tas a nobis eẽ arbitrabuntur. Atq hanc iudices non ame
fingi orationem sed me dicere gaditam idicarint. res ipsa
declarat. hospitium multis annis ante hoc tempiis cum. ECor¬

Expanded text:
Metellos, et hunc praesentem Cn. Pompeium, quem procul Metellos, et hunc praesentem Cn. Pompeium, quem procul ab illorum moenibus acre et magnum bellum gerentem commeatu pecuniaque iuverunt, et hoc tempore ipsum populum Romanum, quem in caritate annonae, ut saepe ante fecerant, frumento suppeditato levarunt, se hoc ius esse velle, ut sibi et liberis, si qui eximia virtute fuerit, sit in nostris castris, sit in imperatorum praetoriis, sit denique inter signa atque in acie locus, sit his gradibus ascensus etiam ad civitatem. quod si Afris, si Sardis, si Hispanis agris stipendioque multatis virtute adipisci licet civitatem, Gaditanis autem officiis vetustate fide periculis foedere coniunctis hoc idem non licebit, non foedus sibi nobiscum ictum sed iniquissimas leges impositas a nobis esse arbitrabuntur. atque hanc, iudices, non a me fingi orationem, sed me dicere quae Gaditani iudicarint res ipsa declarat. hospitium multis annis ante hoc tempus cum L. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
uitoribus illorũ cunbus uti in bellis nobis non liceret. aut:
premii tribuendi potãtem nullam haberemus. hunc. uero
quid ego contra gaditanos loquar: cum id quod defendo
uoluntate eoꝵ autoritate. legatione ip̃a comꝓbetur. Qui
a principio sui gnĩs acstudio rei.p. ab omni studioq peno¬
rum sensuq mentes suas ad nostrum liꝑium nomenq fle.¬
excluxerunt: classibus insecuti sunt: corporibus opibus
copiis depulerunt. Qui et ueterem illam spetiem federis
martiam semꝑ omni sanctiorem marte duxc. erunt. Et hoc
federe. Catuli senatusq autoritate se nobiscum conuin¬
ctissimos ẽẽ arbitrati sunt. Quorum menia delubra. agros
ut hercules uinerum atq: laborum suoꝵ sic maiores nr̃i
Imꝑui ac nominis populi. R. terminos ẽẽ uoluerunt.
estantur et mortuos nr̃os Imꝑatores quoꝵ uiuit immor¬
talis memoria et gloria Scipiones brutos: oratios cassios

Expanded text:
iutoribus illorum civibus uti in bellis nobis non liceret aut iutoribus illorum civibus uti in bellis nobis non liceret aut praemi tribuendi potestatem nullam haberemus. nunc vero quid ego contra Gaditanos loquar, cum id quod defendo voluntate eorum, auctoritate, legatione ipsa comprobetur? qui a principio sui generis aut studio rei publicae †ii ab omni studio sensuque Poenorum mentis suas ad nostrum imperium nomenque flebus hostem excluserunt, classibus insecuti sunt, corporibus opibus copiis depulerunt; qui et veterem illam speciem foederis Marciani semper omni sanctiorem arce duxerunt, et hoc foedere Catuli senatusque auctoritate se nobiscum coniunctissimos esse arbitrati sunt; quorum moenia, delubra, agros ut Hercules itinerum ac laborum suorum, sic maiores nostri imperi ac nominis populi Romani terminos esse voluerunt. testantur et mortuos nostros imperatores, quorum vivit immortalis memoria et gloria, Scipiones, Brutos, Horatios, Cassios,
Abbreviated transcription (Latin):
tñ de nr̃a maiestate nihil de illoꝵ caueretur. Pot̃ ne igit̾
nr̃a maiestas gaditanis benigne conseruari. si ad eam re¬
tinendam gaditanos premus elicere non possumus: Porest
ee ulla deniq maiestas si impeclimur quominus ꝑ populum. R
beneficiorum uirtutis caua tribuendorum pot̾atem Imꝑatori.¬
bus nr̃is defereiinus: sed quid ego disputo. que mihi tum si
gaditani contra me dicerent: ue posse: dici uiderentur: Illud
uero repetentibus lucium cornelium responderem legem po¬
pulum. R. uississe de ciuitate tribuenda. huic gnĩ legũ
fundos populos fieri non solere. Gneum pompeium de
consilii sententia cuutatẽ huic dedisse: nullum populi nr̃i
uissum gaditanos hr̃e. Itaq nibil eẽ sacrosanctum quod:
lege exceptum uideretur. Si ẽẽt tñ in federe. nihil eẽ can¬
tum preter pacem aditum eẽ exiam illud ut maiestatem illi
nostram seruare deberent. que certe minueretur si aut ad¬

Expanded text:
tamen de nostra maiestate, nihil de illorum caveretur. potestne igitur tamen de nostra maiestate, nihil de illorum caveretur. potestne igitur nostra maiestas a Gaditanis benigne conservari, si ad eam retinendam Gaditanos praemiis elicere non possumus? potest esse ulla denique maiestas, si impedimur quo minus per populum Romanum beneficiorum virtutis causa tribuendorum potestatem imperatoribus nostris deferamus? sed quid ego disputo quae mihi tum, si Gaditani contra me dicerent, vere posse dici viderentur? illis enim repetentibus L. Cornelium responderem legem populum Romanum iussisse de civitate tribuenda; huic generi legum fundos populos fieri non solere; Cn. Pompeium de consili sententia civitatem huic dedisse, nullum populi nostri iussum Gaditanos habere; itaque nihil esse sacrosanctum quod lege exceptum videretur; si esset, tamen in foedere nihil esse cautum praeter pacem; additum esse etiam illud, ut maiestatem illi nostram conservare deberent, quae certe minueretur si aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
uent. id ht̃ hanc uim ut sit ille federe inferior. Primũ
uerbi genus hoc conseruandi quo magis inlegibus: ꝗͣ in
federibus uti solemus imꝑantis est animo precantis. De¬
inde cum alterius populi maiestas conseruari iubetur d
altero siletur. Gerte ille populus in suꝑiore conditione.
cauãq ponitur. C uius maiestas federis sanctione defẽ¬
ditur. In quo erat. accusatoris interpretatio indigna re¬
sponsione. qui ita dicebat. comiter eẽ cõmuniter: quasi
uero priscum aliquod aut insolitum uerbum interpre¬
taretur. Gomes benigni faciles suaues homines eẽ dicun¬
tur. qui erranti comiter monstrat uiam benigne. non gra¬
uate cõmuniter quidem certe non conuenit: et simul ab¬
surda res est: caueri federe: ut maiestatem populi R cõ¬
muniter conseruent: id est ut. Ro. populus suam maie¬
statem eẽ saluam uelit. quod si iam ita ẽẽt. ut ẽẽ non posset.

Expanded text:
vanto. id habet hanc vim, ut sit ille in foedere inferior. primum vanto. id habet hanc vim, ut sit ille in foedere inferior. primum verbi genus hoc conservanto, quo magis in legibus quam in foederibus uti solemus, imperantis est, non precantis. deinde cum alterius populi maiestas conservari iubetur, de altero siletur, certe ille populus in superiore condicione causaque ponitur cuius maiestas foederis sanctione defenditur. in quo erat accusatoris interpretatio indigna responsione, qui ita dicebat, comiter esse communiter, quasi vero priscum aliquod aut insolitum verbum interpretaretur. Comes benigni, faciles, suaves homines esse dicuntur; qui erranti comiter monstrat viam, benigne, non gravate; communiter quidem certe non convenit. et simul absurda res est caveri foedere ut maiestatem populi Romani communiter conservent, id est ut populus Romanus suam maiestatem esse salvam velit. quod si iam ita esset, ut esse non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
consequi potuit. quod imꝑatorum testimonus quod uetustate
quod. Q Catuli sumii uiri autoritate. quod indicio senatus
quocd federes consequnti ẽ. quod publiea religione sancir petuit
id est. populus enim se nunꝗͣ obligauit. neq ideo ẽ gaditano¬
norum caũa deterior. Grauissimis enim et plurimis rebus est
fulta. Sed isti disputationi certe nihil ẽ loci. Cacrosanctum eĩ
nibil põt ẽẽ. nisi quod ꝑ populum plebem ue sanctum ẽ. Qđ
sihoc fedus quod populus. E autore senatu commenda¬
tione et iudicio uetustatis. uoluntate et. sententiis suis com¬
ꝓbat: idem suffragiis comꝓbasset. quid erat cur eoc ip̃o fedẽ
gaditanum in ciuitatem nr̃am recipi non liceret. Nihil
est enim aliud infedere nisi ut pia & eterna pax sit.Q
ad ciuitatem adiunctum illud etiam ẽ: quod non est in om¬
nibus federibus. maiestatem populi. R. comiter conser¬

Expanded text:
consequi potuit, quod imperatorum testimoniis, quod vetustate, consequi potuit, quod imperatorum testimoniis, quod vetustate, quod Q. Catuli, summi viri, auctoritate, quod iudicio senatus, quod foedere, consecuta est; quod publica religione sanciri potuit, id abest; populus enim se nusquam obligavit. neque ideo est Gaditanorum causa deterior; gravissimis enim et plurimis rebus est fulta. sed isti disputationi hic certe nihil est loci; sacrosanctum enim nihil potest esse nisi quod per populum plebemve sanctum est. quod si hoc foedus, quod populus Romanus auctore senatu, commendatione et iudicio vetustatis, voluntate et sententiis suis comprobat, idem suffragiis comprobasset, quid erat cur ex ipso foedere Gaditanum in civitatem nostram recipi non liceret? nihil est enim aliud in foedere nisi ut pia et aeterna pax sit. quid id ad civitatem? adiunctum illud etiam est, quod non est in omnibus foederibus: Maiestatem popvli Romani comiter conser