comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recte factum sit. has hermagoras et apollodorus et ali
plurimĩ scriptores proprie questiones uocant. Theodorus
ut dixi capita generalia : sicut illas minores aut ex illis
penelentes spetialia. Nam et questionẽ ex questione nasci
et spetiem in spẽs diuidi conuenit. hanc igitur questio¬
nem ueluci principalem uocãt Eutuua Ratio aũt̃ est qua
id quod factum eẽ constat defendit. Et cur nõ utamur
eodem quo sunt usi fere om̃s exemplo. Orestes matrem occi¬
dit. hoc constat. dicit se iuste fecisse. Status erit quali¬
tatis. questio an iuste fecerit. Ratio ꝙ clitemnestra
aut iudicatio an oportuerit uel nocentem mare a filiguo
occidi. Quidam diuiserũt. dition et aitiao ut ẽet
altera ꝑꝑ quã iudiciũ constitutũ est. ut occisa elitemnestra
A leera qua factum defenditur. ut octisus agamenons
tanta est circa uerba dissensio ut alii cut ieo causam

Expanded text:
recte factum sit. has Hermagoras et Apollodorus et alii recte factum sit. has Hermagoras et Apollodorus et alii plurimi scriptores proprie quaestiones vocant, Theodorus, ut dixi, capita generalia, sicut illas minores aut ex illis pendentes specialia. nam et quaestionem ex quaestione nasci et speciem in species dividi convenit. hanc igitur quaestionem veluti principalem vocant ζήτημα. ratio autem est, qua id, quod factum esse constat, defenditur. et cur non utamur eodem, quo sunt usi omnes fere, exemplo? Orestes matrem occidit, hoc constat; dicit se iuste fecisse: status erit qualitatis; quaestio, an iuste fecerit, ratio, quod Clytaemnestra ur. κρινόμενον autem iudicatio, an oportuerit vel nocentem matrem a filio occidi. quidam diviserunt αἴτιον et αἰτίαν ut esset altera, propter quam iudicium constitutum est, ut occisa Clytaemnestra, altera, qua factum defenditur, ut occisus Agamemnon. sed tanta est circa verba dissensio, ut alii αἰτίαν causam
Abbreviated transcription (Latin):
Id si et ip̃m uocari debet &rrirarusosia Nam proprio caret
nõiẽ duo erũt gnã eius alterũ quo litigatores idem crim̃
inuicem intentant. Alterũ quo aliud atq aliud. Cui et
petitionũ conditio par est. Cum apparuerit genus causȩ
tum intuebimur negetur ne factum quod intenditur an
defendatur. An alio noĩe appellet᷑. an a gnẽ actionis re¬
is inuẽtis intuendum deinteps hermagore uidet᷑
quid sit questio ratio. iudicatio continens uel ut
alii uocant firmam̃tum. Questio latius intelligit᷑ omnis
de qua in utranq partem uel in plures dici credibilit᷑ põt.
I n udiciali autem materia duplicit accipienda est. Alto
modo quo dicimus multas questiones hr̃e controuersiã
quo et minores om̃s complectimur. Altero quo significamꝰ
summã illã in qua causa uertit᷑: de hac nũc loquor. Ex
qua nascitur status. An factũ sit quidfactum sit. an

Expanded text:
id si et ipsum vocari debet ἀντικατηγορία nam proprio caret id si et ipsum vocari debet ἀντικατηγορία nam proprio caret nomine duo genera erunt eius, alterum quo litigatores idem crimen invicem intentant, alterum quo aliud atque aliud. cui et petitionum condicio par est. cum apparuerit genus causae, tum intuebimur, negeturne factum, quod intenditur, an defendatur, an alio nomine appelletur, an a genere actionis retis, intuendum deinceps Hermagorae videtur, quid sit quaestio, ratio, iudicatio, continens, vel, ut alii vocant, firmamentum. quaestio latius intelligitur omnis, de qua in utramque partem vel in plures partes dici credibiliter potest. in iudiciali autem materia dupliciter accipienda est: altero modo, quo dicimus multas quaestiones habere controversiam, quo etiam minores omnes complectimur, altero, quo significamus summam illam, in qua causa vertitur; de hac nunc loquor, ex qua nascitur status, an factum sit, quid factum sit, an
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. priuata quoq udicia sepe unũ uidicem hr̃e multis
et diuersis furmulis solent nec alię speties erũt: etiam¬
si unus a duobus dumtaxat eandem rem atq ex eadem cã
petet: aut duo ab uno aut plures a pluribus q uod accidẽ
ĩ hereditaris litibus interĩm scimus ꝗa q̃uis in multis per¬
sonis causa tamen una est. nisi conditio personaꝵ questio¬
nes uariauerit. diuersum iis tertiũ genus quod dicitur
comperatiuu. Cuius rei tractatus in parte cause freq̃ns
est. ut cum apud centũ uiros post alia queritur et hoc uter
dignior hereditate sit. Rarum est autem ut inforo iudicia
ꝑꝑ id solum constituant᷑. sicut diuinationes quȩ fiunt de
accusatore constituendo et nõ nũꝙ̃ inter delatores uter
pmiu meruerit. Adieterũt qdam nũo mutuã accusatio
comperatiuo generi existimantibus. cui similis erit peti¬
tionum inuicem diuersaꝵ. Quod accidit uel freq̃ntissime:

Expanded text:
fuit; privata quoque iudicia saepe unum iudicem habere multis fuit; privata quoque iudicia saepe unum iudicem habere multis et diversis formulis solent. nec aliae species erunt, etiamsi unus a duobus dumtaxat eandem rem atque ex eadem causa petet aut duo ab uno aut plures a pluribus, quod accidere in hereditariis litibus interim scimus, quia quamvis in multis personis causa tamen una est, nisi si condicio personarum quaestiones variaverit. diversum his tertium genus, quod dicitur comparativum; cuius rei tractatus in parte causae frequens est, ut cum apud centumviros post alia quaeritur et hoc, uter dignior hereditate sit. rarum est autem, ut in foro iudicia propter id solum constituantur, sicut divinationes, quae fiunt de accusatore constituendo, et nonnunquam inter delatores, uter praemium meruerit. adiecerunt quidam numero mutuam accusatiocomparativo generi existimantibus, cui similis erit petitionum invicem diversarum, quod accidit vel frequentissime.
Abbreviated transcription (Latin):
ue conferri mattriã omnẽ et quid quoq sit opus constare
debet anteq̃ dicere aut scribere ordiamur ita moipiedũ
abis que prima sunt. Nam nec pingere quis quã aut fin¬
gere cepit a pedibus nec deniq ars ulla consumat ibi un
ordiendum est. Quid fiet alioꝗn si spatiur̃ componẽdi orem
stilo non fucrit. Nonne nos hoc muersi consuetudo decepit:
luspicienda ugitur materia est. quo precipimus ordine sen¬
ET E R U M causa omnis in qua pars altera agentis
est altera recusantis. aut unius rei controuersia cõstat
aut pluriũ. hȩc simplex dicitur illa coniuncta una conero¬
uersia est perse furti. per se adulterii xlures aut ciusdẽ
gnis ut in pecuniis repetũdis aut diuersi ut siꝗo sacrise¬
gii et homicidis simul accusetur. Quod nũc in publicis ue¬
diciis non accidit qm̃ pretor certa lege sortitur princi¬
pum autem et senatus cognitionibus freq̃ns est et populi

Expanded text:
ut con ferri materiam omnem et, quid quoque loco sit opus, constare ut con ferri materiam omnem et, quid quoque loco sit opus, constare decet, antequam dicere aut scribere ordiamur, ita incipiendum ab iis, quae prima sunt. nam nec pingere quisquam aut fingere coepit a pedibus, nec denique ars ulla consummatur ibi, unde ordiendum est. quid fiet alioqui, si spatium componendi orationem stilo non fuerit? nonne nos haec inversa consuetudo deceperit? inspicienda igitur materia est, quo praecepimus ordine, scrieterum causa omnis, in qua pars altera agentis est, altera recusantis, aut unius rei controversia constat aut plurium. haec simplex dicitur, illa coniuncta. una controversia est per se furti, per se adulterii. plures aut eiusdem generis, ut in pecuniis repetundis, aut diversi, ut si quis sacrilegii et homicidii simul accusetur. quod nunc in publicis iudiciis non accidit, quoniam praetor certa lege sortitur, principum autem et senatus cognitionibus frequens est et populi
Abbreviated transcription (Latin):
non narrationem subiungit sed propositionẽ Uerum id fa¬
cit ꝗa propositio genus. narratio spẽs uidetur et hac nõ
semꝑ. illa semꝑ et ubiq credit opus eẽ. Uerũ ex his quas
constitui partibus non ut quicq primũ dicendũ ita pͥmũ
cogitandum est. Sed ante omnia intueri oportet. quod sit
genus caust quid mea quęratur quid prosit. quid noceat:
dcinde quid confirmandũ sit atq refellendum. Tum quo mͦ
narrandu. Expositio enim probationũ est preparatio nec
eẽ utilis potest nisi prius constituerit quid debeat de ꝓba¬
tione promittere. Postremo intuendum quẽ ad modũ iudex
sit conciliandus. Nec enim nisi totis cause partibus diligent᷑
inspectis scire possumus qualem nobis fatere aĩum cogno¬
scentis expediat. seuerũ anmitẽ: concitatũ an remissu
aduersuy gratiȩ an obnoxiũ. Nec ideo tñ eos probau
qui scribendum quoq procmium nouissime putant. Ñ

Expanded text:
non narrationem subiungit sed propositionem. verum id fanon narrationem subiungit sed propositionem. verum id facit, quia propositio ei genus, narratio species videtur, et hac non semper, illa semper et ubique credit opus esse. verum ex his quas constitui partibus non, ut quidque primum dicendum, ita primum cogitandum est; sed ante omnia intueri oportet, quod sit genus causae, quid in ea quaeratur, quae prosint, quae noceant, deinde quid confirmandum sit ac refellendum, tum quo modo narrandum. expositio enim probationum est praeparatio, nec esse utilis potest, nisi prius constiterit, quid debeat de probatione promittere. postremo intuendum, quemadmodum iudex sit conciliandus. neque enim nisi totius causae partibus diligenter inspectis scire possumus, qualem nobis facere animum cognoscentis expediat, severum an mitem, concitatum an remissum, adversum gratiae an obnoxium. neque ideo tamen eos probaverim, qui scribendum quoque prooemium novissime putant. nam
Abbreviated transcription (Latin):
partem unam eẽ credendum est sed questionũ etiã singu¬
larum. Quȩ est questio in qua nõ promittere possit orator
quid primo quid secũdo. quid tertio sit loco dicturus. qđ
est propriu partitionis. ꝗͣ ergo ridiculũ est questionem ꝗđ
spetiem eẽ probationis partitionẽ aũt quȩ sit speties que¬
stionis partẽ totius orationis uocari. E gressio uero uel ꝙ
usitatius et̃ cepit excessus: siue est exͣ cãm non potest et̃
pars causȩ siue est in causa adiutoriũ uel ornamentũ
partiũ eaꝵ est ex quibus egreditur. Nam si quicquid in
causa est pars causę uocabitur curnõ argum̃tu similitu¬
do locus cõĩs affectus exempla partes uocent: Tamẽ nec
iis assentior ꝗ detrahũt refutationẽ tanꝗ̃ probationi sub¬
iectam. Ut aristoteles hȩc enim est quȩ constituat illa q̃
destruat. hoc quoq idem aliquatenus nouat ꝙ proemio

Expanded text:
partem unam esse credendum est sed quaestionum etiam singupartem unam esse credendum est sed quaestionum etiam singularum. quae est enim quaestio, in qua non promittere possit orator, quid primo, quid secundo, quid tertio sit loco dicturus? quod est proprium partitionis. quam ergo ridiculum est, quaestionem quidem speciem esse probationis, partitionem autem, quae sit species quaestionis, partem totius orationis vocari? egressio vero vel, quod usitatius esse coepit, excessus, sive est extra causam, non potest esse pars causae, sive est in causa, adiutorium vel ornamentum partium est earum, ex quibus egreditur. nam si, quidquid in causa est, pars causae vocabitur, cur non argumentum, similitudo, locus communis, adfectus, exempla partes vocentur? tamen nec iis adsentior, qui detrahunt refutationem tanquam probationi subiectam, ut Aristoteles; haec enim est, quae constituat, illa, quae destruat. hoc quoque idem aliquatenus novat, quod prooemio
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dicturi sint exerceri uelint et in desuescendis moree
Ceterũ cum aduocari ceꝑint ĩ consilia amicoꝵ. dicere sen¬
tentiã in senatu. suadere siquid consulet princeps qđ
preceptis fortasse non credunt. usu docebuntur:¬
UN C de iudiciali genere quod est precipue multi¬
plex sed officiis constat duobus intentionis ac de¬
pulsionis. Cuius partes ut plurimis auctoribus placuit
quinq sunt. Proemiũ narratio. probatio. refutatio
ꝑoratio. his adiecerũt quidam partitionẽ propositionem
excessum quarũ priores duȩ probationi succedunt. Nã
propone̾ quidem quȩ sis probaturus necesse est: sed et
concludere. Cur igitur si illa pars case est. non et hȩc sit:
Fartitio uero dispositionis et spẽs. lpã dispositio pars rhe¬
torices. et ꝑ om̃s materias totũq earum corpus equalit᷑
fusa sicut inuẽtio elocutio. Ideoq eam non orĩs totius

Expanded text:
quam dicturi sunt exerceri velint et in desuescendis morentur. quam dicturi sunt exerceri velint et in desuescendis morentur. ceterum , cum advocari coeperint in consilia amicorum, dicere sententiam in senatu, suadere si quid consulet princeps, quod praeceptis fortasse non credunt, usu docebuntur genere, quod est praecipue multiplex, sed officiis constat duobus intentionis ac depulsionis. cuius partes, ut plurimis auctoribus placuit, quinque sunt: prooemium, narratio, probatio, refutatio, peroratio. his adiecerunt quidam partitionem, propositionem, excessum; quarum priores duae probationi succedunt. nam proponere quidem, quae sis probaturus, necesse est, sed et concludere; cur igitur si illa pars causae est, non et haec sit? partitio vero dispositionis est species, ipsa dispositio pars rhetorices et per omnes materias totumque earum corpus aequaliter fusa, sicut inuentio, elocutio. ideoque eam non orationis totius
Abbreviated transcription (Latin):
beaturq experimtũ uelut quod dam rationis testimõus
breuitas quoq aut copia non genere materiȩ sed moddo
constat. Nam ut in consiliis plerũq simplicior questioe
itapepe an causie minor. Qut oiã uera esst sciet siquis nõ
orationes mõ sed historias et. nanq ĩ his conciones aiq
sentente plerũq suadendi ac dissuadendi funguntur efficio
legeri maluerit ꝗ̃ in comẽtario rhetoꝵ consenescere
Inueniet enim nȩc in consiliis abrupta mitia et concitatius
sepe in uidicis dictũ et uerba aptata rebus in utroque
genere et breuiores aliqñ causaꝵ orationes ꝗ̃ sententiaꝵ
Ne illa quiđ in iis uitia deprehendet quibus quidã decda¬
matores laborant. Quod et contra sentientibus inhumane
conuitiantur et ita plerunq dicũt tanꝗ̃ ab is ꝗ deliberãt
utiq dissentiãt. Itaq obiurgantibus similiores sunt q
suadentib. Hȩc adolescentes sibi scripta sciant ne alit

Expanded text:
beaturque experimentum velut quoddam rationis testimonium. beaturque experimentum velut quoddam rationis testimonium. brevitas quoque aut copia non materiae genere sed modo constat. nam ut in consiliis plerumque simplicior quaestio est, ita saepe in causis minor. quae omnia vera esse sciet, si quis non orationes modo, sed historias etiam namque in iis contiones atque sententiae plerumque suadendi ac dissuadendi funguntur officio, legere maluerit quam in commentariis rhetorum consenescere. inveniet enim nec in consiliis abrupta initia et concitatius saepe in iudiciis dictum et verba aptata rebus in utroque genere et breviores aliquando causarum orationes quam sententiarum. ne illa quidem in iis vitia deprehendet, quibus quidam declamatores laborant, quod et contra sentientibus inhumane conviciantur et ita plerumque dicunt, tanquam ab iis qui deliberant utique dissentiant, ideoque obiurgantibus similiores sunt quam suadentibus. haec adolescentes sibi scripta sciant, ne aliter
Abbreviated transcription (Latin):
demonstratiuã proximãq ab ea iudicialẽ putauit. uide¬
licet prior illa quoniã tota ẽẽt ostentationis hec secũda
egeret arus uel ad fallendum si ita poposcisset utilitas
consilia fide prudentiaq constarẽt. Quibus in demõstratiua
consentio. Nam et om̃s alii preceptores idem tradiderũt.
I niudiciis aut̃ consiliis q secundum conditionẽ ip̃ius que
tractabitur nei accõmodandadam dicendi credo rationẽ
N am et philippicas demosthenis usdem quibus habitas in
iudicis orationes uideo iminere uirtutibus et citeroĩs
sententiȩ et conciones nõ minus clarum ꝗͣ est ĩ accusatio¬
nibus ac defensionibus cloquẽtiȩ lumen ostendũt. Dicit tn
de suasoria idem hoc modo. Tota aut oro simplex et grauis
et sententis debet et ornatior ꝗ̃ uerbis. usum exemploꝵ
nuli matenie magis conuenire merito fere om̃s consetiuit
cum plerũq uideant᷑ respondere futura preteritis ha¬

Expanded text:
demonstrativam proximamque ab ea iudicialem putavit, videdemonstrativam proximamque ab ea iudicialem putavit, videlicet quoniam prior ilia tota esset ostentationis, haec secunda egeret artis, vel ad fallendum, si ita poposcisset utilitas, consilia fide prudentiaque constarent. quibus in demonstrativa consentio, nam et omnes alii scriptores idem tradiderunt; in iudiciis autem consiliisque secundum condicionem ipsius, quae tractabitur, rei accommodandam dicendi credo rationem. nam et philippicas Demosthenis iisdem quibus habitas in iudiciis orationes video eminere virtutibus, et Ciceronis sententiae et contiones non minus clarum, quam est in accusationibus ac defensionibus, eloquentiae lumen ostendunt. dicit tamen idem de suasoria hoc modo: tota autem oratio simplex et gravis et sententiis debet ornatior esse quam verbis. usum exemplorum nulli materiae magis convenire merito fere omnes consentiunt, cum plerumque videantur respondere futura praeteritis, ha
Abbreviated transcription (Latin):
utiq equalit᷑ concitata sit in ea dicentis oratio: cum uel
precipue moderationẽ rationemq consilia desiderent. Neq
ego negauerim sepius subsidere in controuersiis impetum
dicendi proemio narratione argum̃tis quȩ si detrahas id
fere suꝑerit quo suasorie constant. Uerum id quoq equa¬
lius erit non tumultuosius atq turbidius. Uerborum aũt
magnificentia non ualidius est affectanda suasorias
declamantib sed contingit magis. Nam et personę fere
magne fingentibus placent. regum principũ populi. se
natus et res ampliores. Ita cum uerba rebus aptentur
ipo materie nitore clarescũt. Alia ueris consiliis ratio est
I deoq theophrastus ꝗͣ maxime remotũ ab omni affectione
in deliberatiuo genere uoluit eẽ sermonẽ: secutus ĩ hoc
auctoritatem preceptoris sui ꝗꝗ̃ dissentire ab eo nõ timide
solet. Nanq Aristo teles idontam maxime ad scribendũ

Expanded text:
utique aequaliter concitata sit in ea dicentis oratio, cum vel utique aequaliter concitata sit in ea dicentis oratio, cum vel praecipue moderationem consilia desiderent? neque ego negaverim, saepius subsidere in controversiis impetum dicendi prooemio, narratione, argumentis; quae si detrahas, id fere supererit, quo suasoriae constant, verum id quoque aequalius erit non tumultuosius atque turbidius. verborum autem magnificentia non validius est adfectanda suasorias declamantibus, sed contingit magis; nam et personae fere magnae fingentibus placent, regum, principum, senatus, populi et res ampliores; ita cum verba rebus aptentur, ipso materiae nitore clarescunt. alia veris consiliis ratio est, ideoque Theophrastus quam maxime remotum ab omni adfectione in deliberativo genere voluit esse sermonem, secutus in hoc auctoritatem praeceptoris sui, quanquam dissentire ab eo non timide solet. namque Aristoteles idoneam maxime ad scribendum
Abbreviated transcription (Latin):
longum sit futurũ. Queritur et de honesto deccat ne gsare
ultio pompeii. Ansit uerendum ne pciore faciat suarum
partiũ causam si pompeiũ indignũ morte fateatur. Quod
genus accidere etiã ueritati potiest. Non simplex autem cirta
suasorias error in plerisque declamatoribus fuit qui dicedi
genus in his diuersum atq in totũ illi uidiciali contrariũ
etͣ existimauerũt. Nam et principia abrupta et concitatã
semꝑ orationẽ et ĩ uerbis effusiorẽ ut ip̃i uocant cultum af¬
fectauerũt et earum breuiores utiq cõmentarios ꝗͣ legał
materiȩ facere elaborarũt. Ego porro ut proemio uideo
nõ utiq opus eẽ suasoriis ꝑꝑ quas dixi supra causas ita
cur initio furioso sit ex clamandum non intelligo. cum pro¬
posita consultatione rogatus sententiã si modo est sanus
non quentet sed q̃ maxime potest cuuli et humano ingressi¬
mereri assensum deliberãtis uelit. cur igitur torrens et

Expanded text:
longum sit futurum. quaeritur et de honesto, deceatne Caesarem longum sit futurum. quaeritur et de honesto, deceatne Caesarem ultio Pompeii, an sit verendum, ne peiorem faciat suarum partium causam, si Pompeium indignum morte fateatur. quod genus accidere etiam veritati potest. non simplex autem circa suasorias error in plerisque declamatoribus fuit, qui dicendi genus in iis diversum atque in totum illi iudiciali contrarium esse existimaverunt. nam et principia abrupta et concitatam semper orationem et in verbis effusiorem, ut ipsi vocant, cultum adfectaverunt, et earum breviores utique commentarios quam legalis materiae facere laborarunt. ego porro ut prooemio video non utique opus esse suasoriis, propter quas dixi supra causas, ita cur initio furioso sit exclamandum, non intelligo; cum proposita consultatione rogatus sententiam, si modo est sanus, non quiritet, sed quam maxime potest civili et humano ingressmereri adsensum deliberantis velit. cur autem torrens et
Abbreviated transcription (Latin):
trium generũ in quȩ causas diuuisimus Nam et rogare
uendicare: rationem reddere et alia de ꝗbus supra dictũ
Est uarie atq ut res uult ĩ materia iudiciali deliberatam
demonstratiua solemus frequentissime tñ in his utimur
ficta personaꝵ quas ip̃i substituimus oratione ut apud
Ciceronem pro glio in chodiã et cetus appius et clodius frat
ille in castigationẽ hic in ortationẽ morũ compositus alloꝗt᷑
Solent in scholis fingi materiȩ ad deliberandum similiores con¬
trouersis et ex utroꝙ genere cõmixte ut cum apud .c. cesa¬
rem consultatio de pena theodoti ponitur. Constat enim accu¬
satione et defensione cause quod est iudicialium propriũ
Permixta aũt est et utilitatis ratio an cesari profuert occi¬
di pompeiũ an timẽdum a rege bellũ si theodotus sit occisus
an id minime oportunũ hoc tempore et periculosum et certe

Expanded text:
trium generum, in quae causas divisimus. nam et rogare, trium generum, in quae causas divisimus. nam et rogare, indicare, rationem reddere et alia, de quibus supra dictum est, varie atque ut res tulit in materia iudiciali, deliberativa, demonstrativa, solemus. frequentissime vero in iis utimur ficta personarum, quas ipsi substituimus, oratione, ut apud Ciceronem pro Caelio Clodiam et Caecus Appius et Clodius frater, ille in castigationem, hic in exhortationem vitiorum compositus, alloquitur. solent in scholis fingi materiae ad deliberandum similiores controversiis et ex utroque genere commixtae, ut cum apud C. Caesarem consultatio de poena Theodoti ponitur. constat enim accusatione et defensione causa eius, quod est iudicialium proprium. permixta tamen est et utilitatis ratio, an pro Caesare fuerit occidi Pompeium, an timendum a rege bellum, si Theodotus sit occisus, an id minime opportunum hoc tempore et periculosum et certe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ si abre. cui accõmodari debuit dissidet. Ideo lysias op¬
time uidet᷑ in iis quę scribebat indoctis seruasse ueri¬
tatis fidem Enim uero precipue declamatoribus consi¬
derandum est ꝗd cuiq psonę conueniat. qui paucissimas
controuersias ita dicũt ut aduocati plerũq filii. prẽs.
diuites: senes: asperi: leues auari: deniq suꝑstitiosi
timidi. derisores fuint. ut uix cõmediaꝵ actoribus
plures habitus in pronutiando concipiendi sint. ꝗͣ
his in dicendo. Que oĩa uideri possunt prosopopeĩe quã
ego suasoriis subreci ꝗa nullo alio abhis ꝗͣ prima distãt
quanq̃ hȩc aliꝗñ et incontrouersias ducitur quȩ ex hi¬
storiis compositę certius agentiũ nominibus continent᷑
N eq ignoro plerũq exercitationis gratia poni et pocticas
et historicas ut priami uerba apud achillem. ut Sylle dis¬
taturam deponentis in concione: Sed hec in partem cedent

Expanded text:
quam si ab re, cui accommodari debuit, dissidet; ideoque Lysias opquam si ab re, cui accommodari debuit, dissidet; ideoque Lysias optime videtur in iis, quae scribebat indoctis, servasse veritatis fidem. enimvero praecipue declamatoribus considerandum est, quid cuique personae conveniat, qui paucissimas controversias ita dicunt ut advocati, plerumque filii, parentes, divites, senes, asperi, lenes, avari, denique superstitiosi, timidi, derisores fiunt; ut vix comoediarum actoribus plures habitus in pronuntiando concipiendi sint quam his in dicendo. quae omnia possunt videri prosopopoeiae, quam ego suasoriis subieci, quia nullo alio ab iis quam persona distat. quanquam haec aliquando etiam in controversias ducitur, quae ex historiis compositae certis agentium nominibus continentur. neque ignoro plerumnque exercitationis gratia poni et poeticas et historicas, ut Priami verba apud Achillem aut Sullae dictaturam deponentis in contione. sed haec in partem cedent
Abbreviated transcription (Latin):
modum postulant. Nam quȩ in aliis libertas est. ĩ alis
licentia uocatur. et quibusdam sufficit auctoritas. quos¬
laborem accedit etiam personę difficultas. Unam quidem
illud aliter cesar. aliter Cicero. aliter cato. suadere debe¬
bit. Utilissima uero hȩc exercitatio uel ꝙ duplicis est oꝑis
uel ꝙ poetis quoq aut historiaꝵ futuris scriptoribus plu¬
nimu confert uerũ et oratoribus necessaria. Nam sunt
multȩ a grętis latinisq compositȩ orationes quibus alii
uterentur ad quoꝵ conditionẽ uitamq aptanda quȩ di¬
cebantur fuerũt. an eodem modo cogitauit aut eandem
ꝑsonã induit Cicero cum scriberet eN pompeio. et cum
C. appio ceteris ac nõ unius cuiusq fortunã dignitate
res gestas intuitus omniũ ꝗbus uocem dabat etiã ima¬
gmem expressit ut melius quiđ: sed tñ ipi dicere uide¬
rentur. Nec enim minus uitiosa est oratio si ab homine

Expanded text:
modum postulant. nam quae in aliis libertas est, in aliis modum postulant. nam quae in aliis libertas est, in aliis licentia vocatur, et quibusdam sufficit auctoritas, quoslaborem accedit etiam personae difficultas. namque idem illud aliter Caesar, aliter Cicero, aliter Cato suadere debebit. utilissima vero haec exercitatio, vel quod duplicis est operis, vel quod poetis quoque aut historiarum futuris scriptoribus plurimum confert. verum et oratoribus necessaria. nam sunt multae a Graecis Latinisque compositae orationes, quibus alii uterentur, ad quorum condicionem vitamque aptanda quae dicebantur fuerunt. an eodem modo cogitavit aut eandem personam induit Cicero, cum scriberet Cn. Pompeio et cum T. Ampio ceterisve; ac non uniuscuiusque eorum fortunam, dignitatem, res gestas intuitus omnium, quibus vocem dabat, etiam imagine expressit? ut melius quidem sed tamen ipsi dicere viderentur. neque enim minus vitiosa est oratio, si ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
Sic atreus apud uarũ. iam ferro inquit infandissima
iam facere cogor: quanto magis eis quibus fiut cura
famȩ conseruandus est hic uel ambitus: quare et
cum Ciceroni dabimus consilium ut antonius roget uł
et ut philippicas ita uitã pollicente eo exurat non
cupiditatem lucis allegabimus. hȩc enim si ualot ĩ uiõ
eius tacentibus quoq nobis ualet sed ut se rei p con
seruet ortabimur: hac illi opus est octaxione ne cum
talium p̃cum pudeat. Et .c. cesari suadentes regnũ
affirma bimus stare iã rem ꝑ nisi uno regente non posse
Nam ꝗ de re nefaria deliherat id solum querit questio
I minimũ pectare uideatur. Multum refert in quȩ
sit persona suadentis.ꝗa ante acta uita si illustris fuit
aut clariꝰ genus aut xtas aut fortuna affert expecta¬
tionem. Prouidendum est ne quȩ dicunt ab eo qui di¬
cit dissentiãt. At is contraria sumissiorẽ quendam

Expanded text:
sic Atreus apud Varium: — iam fero inquit infandissima sic Atreus apud Varium: — iam fero inquit infandissima , iam facere cogor. quanto magis eis, quibus cura famae fuit, conservandus est hic velut ambitus? quare et, cum Ciceroni dabimus consilium, ut Antonium roget, vel etiam ut Philippicas ita vitam pollicente eo exurat, non cupiditatem lucis allegabimus haec enim si valet in animo eius, tacentibus quoque nobis valet, sed ut reipublicae se servet hortabimur. hac illi opus est occasione, ne eum talium precum pudeat. et C. Caesari suadentes regnum adfirmabimus stare iam rempublicam nisi uno regente non posse. nam qui de re nefaria deliberat, id solum quaerit, quomodo quam minimum peccare videatur. multum refert etiam, quae sit persona suadentis; quia anteacta vita si illustris fuit aut clarius genus aut aetas aut fortuna adfert expectationem, providendum est, ne quae dicuntur ab eo qui dicit dissentiant. at his contraria summissiorem quendam
Abbreviated transcription (Latin):
Poterat me liberare cicero ꝗ ita scribit ad brutum. pro¬
positis plurimis quȩ honeste suaderi cȩsari possent
Si ne bonus uir sihȩi suadeã : Minime suasoris enim est¬
finis ueilitas eius cui quisque suadet. At recta sunt
auis negat. Sed non est semꝑ rectis in suadendo socue s
quia est altior questio nec tm̃ aduersarios pertinet desti¬
natus st mibi hic locus ir qui summus futurus sit libro
N ec ego quicq̃ fieri turpiter uelim uerũ interĩ hoc ueb
ad siholarum exercitationes ꝑtinere credantur Nam
et miquoꝵ ratio noscenda est ut melius equa tucamur
Interim siquis bono in honesta suadebit meminerit sua¬
dere non tanquã in honesta ut quidã declamatores
sit impellut sed clandus illis deformibus color iait et
apud malos. nec enim quisquã est tam malus ut uideri
uelit. Si catilina apud Salustiũ loquit rem sceleratisi¬
mam nõ malitia sed indignationẽ uideatur audere

Expanded text:
poterat me liberare Cicero, qui ita scribit ad Brutum, prapoterat me liberare Cicero, qui ita scribit ad Brutum, praepositis plurimis, quae honeste suaderi Caesari possint: simne bonus vir, si haec suadeam? minime . Suasoris enim finis est utilitas eius, cui quisque suadet. at recta sunt. quis negat? sed non est semper rectis in suadendo locus. sed quia est altior quaestio nec tantum ad suasorias pertinet, destinatus est mihi hic locus duodecimo, qui summus futurus est, libro. nec ego quicquam fieri turpiter velim. verum interim haec vel ad scholarum exercitationes pertinere credantur, nam et iniquorum ratio noscenda est, ut melius aequa tueamur. interim si quis bono inhonesta suadebit, meminerit non suadere tanquam inhonesta, it quidam declamatores sit, impellunt; sed dandus illis deformibus color idque etiam apud malos. neque enim quisquam est tam malus, ut videri velit. sic Catilina apud Sallustium loquitur, ut rem sceleratissimam non militia, sed indignatione videatur audere.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Proinde intuenda: sexus. dignitas.geas. Sed
mores precipue discrimẽ dabũt: et honesta quidem
honestis suadere facillimũ est. Si uero apud turpes recta
optinere conabimur. ne uideamur exprobrare diuersa
uitȩ sectã cauendum est. et aĩus deliberantis nõ ip̃a ho¬
nesti natura quã ille non respicit ꝑmouendus sed laude
uulgi opinione. Et si parum proficiet hȩc uanitas secu¬
turam ex his utilitatem aliquanto uero magis obiciendo
aliquos si diuersa fecerint metus. Nam preter id quod
his leuissimi cuiusq aũis facillime terretur. nescio an
et̃ naturalit᷑ apud plurimos plus ualeat maloꝵ timor
ꝗͣ spos bonoꝵ sicut facilior eisdem turpiũ ꝗͣ honestorũ in¬
tellectus est. Aliqñ bonis quoq suadentur parum deco¬
ra dantur parum bonis consilia inquibus ip̃oꝵ ꝗ cõsu¬
lunt spectatur utilitas. Nec me fallit q̃ statim cogitatio
subire possit legentem hoc ergo precipis et hoc fas putas.

Expanded text:
ret. proinde intuenda sexus, dignitas, actas. sed ret. proinde intuenda sexus, dignitas, actas. sed mores praecipue discrimen dabunt. et honesta quidem honestis suadere facillimum est; si vero apud turpes recta obtinere conabimur, ne videamur exprobrare diversam vitae sectam, cavendum. et animus deliberantis non ipsa honesti natura, quam he non respicit, permouendus, sed laude, vulgi opinion, et si parum proficiet haec vanitas, secutura ex his utilitate, aliquanto vero magis obiiciendo aliquos, si diversa fecerint, metus. nailque praeter id quod his levissimi cuiusque animus facillime terretur, nescio an etiam naturaliter apud plurimos plus valeat malorum timor quam spes bonorum, sicut facilior eisdem turpium quam honestorum intellectus est. aliquando bonis quoque suadentur parum decora, dantur parum bonis consilia, in quibus ipsorum qui consulunt spectator utilitas. nec me fallit, quae statim cogitatio subire possit legrentem: Hoc ergo praecipis? et hoc fas putas?
Abbreviated transcription (Latin):
Uidendumq quid consecuturi sumus et perquid ut esti¬
mari possit plus in eo quod petimus sit cõmodi an uero
in eo per quod petimus ĩ comodi. Est utilitatis et in epr
questio expedit sed nõ nũc. et in loco no he et in ꝑsona
no nobis non contra hos et ingenere agendi nõ sic
et ĩmodo non intantũ. Sed personã sepius detoris cã
intuemur quȩ et ĩ nobis et in iis ꝗ deliberant spectãda
est. Itaq quãuis ex empla plurimu ĩ consiliis possunt ꝗa
facillime ad consentiendum homines ducuntur experim̃tis
refert tamen quoꝵ auctoritas et ꝗbus adhibedtur. di¬
uersi sunt enim deliberatiui animi. duplex conditio. Nã
consultant aut plures aut singłi. Sed inutrisq differẽ¬
tia. quia et in pluribus multum interest senatus sit
an populus. Romani an fidenãtes. Grȩci an barbari
et in singulis catoni petendos honores suadeamus. an
Emario de ratione belli scipio prior an fabius delibe¬

Expanded text:
videndumque, quid consecuturi simus et per quid, ut aestividendumque, quid consecuturi simus et per quid, ut aestimari possit, plus in eo quod petimus sit commodi, an vero in eo per quod petimus incommodi. est utilitatis et in tempore quaestio, expedit sed non nunc; et in loco, non hic; et in persona, non nobis, non contra hos; et in genere agendi, non sic; et in modo, non in tantum. sed personam saepius decoris gratia intuemur, quae et in nobis et in iis, qui deliberant, spectanda est. itaque quamvis exempla plurimum in consiliis possint, quia facillime ad consentiendum homines ducuntur experimentis, refert tamen, quorum auctoritas et quibus adhibeatur. diversi sunt enim deliberantium animi, duplex condicio. nam consultant aut plures aut singuli; sed in utrisque differentia, quia et in pluribus multum interest, senatus sic an populus, Romani an Fidenates, Graeci an barbari, et in singulis, Catoni petendos honores suadeamus an C. Mario, de ratione belli Scipio prior ani Fabius delibe
Abbreviated transcription (Latin):
est uero similius. Hlec aũt que tantũ incerse pugnant
plerũs noibus deflecti solent. Nam et itilitas ipã expu¬
gratur ab is qui dicũt non solum potiora eẽ honesta q
utilia sed ne utilia quidem ee quȩ non sunt honesta et
contra quod nos honestũ illi uanũ ambitiosum stolidũ
uerbis q̃re probabilius uocant: Nec tm̃ in utilibus comganẽ
utilia. sed inter se quoq ipã ut si e duobus eligamũs in
altero quid sit magis in altero quid sit minus erescit
hoc adhuc. Nam interi triplices etiam suasorie incidũt
Ut cum pompeius deliberauit parthos an affricam an egyp¬
tum peteret: ita non tm̃ uerũ sit melius sed ꝗd sit optimũ
queritur. Idem contra. Nec unꝗ̃ incidet in hoc genere
matenȩ dubitatio rei que undiq secundum nossit Na
ubi contra dictioni locus nõ est quȩ potest et̃ causa dubi¬
tandi. Ita fere omins suasoria nhil est aliud q̃ compatio

Expanded text:
est vero similius. haec autem, quae tantum inter se pugnant, est vero similius. haec autem, quae tantum inter se pugnant, plerumque nominibus deflecti solent. nam et utilitas ipsa expugnatur ab iis, qui dicunt, non solum potiora esse honesta quam utilia, sed ne utilia quidem esse, quae non sint honesta; et contra, quod nos honestum, illi vanum, ambitiosum, stolidum, verbis quam re probabilius vocant. nec tantum inutilibus comparantur utilia, sed inter se quoque ipsa, ut si ex duobus eligamus, in altero quid sit magis, in altero quid sit minus. crescit hoc adhuc. nam interim triplices etiam suasoriae incidunt: ut cum Pompeius deliberabat, Parthos an Africam an Aegyptum peteret. ita non tantum, utrum melius sed quid sit optimum, quaeritur, itemque contra. nec unquam incidet in hoc genere materiae dubitatio rei, quae undique secundum nos sit. nam ubi contradictioni locus non est, quae potest esse causa dubitandi? ita fere omnis suasoria nihil est aliud quam comparatio,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatem. Precedat enim semꝑ aliꝗd necesse est ut
ĩ ludis honor deoꝵ. in theatro non mutilis laborum re¬
missio deformis: et ĩ cõmoda turbę si ibi nõ sit conflic¬
tatio. et nihilominus eadem illa religio cum theatrũ
ueluti quodelam illius sacri templum uõcabimus. Sȩpe
uero et utilitatem despiciendam et̃ dicimus ut honesta
fasiamus ut cum illis opiteroins damucs consilũ nt se
bostibus dedant qͣꝗ perituri siunt misi fecerint. et utilia sione¬
sus preferimus ut cum suademus ut bello punico serur
armentur Sed tñ nec hic plane concedendĩ est esse id in ho¬
nestum. Liberos enim natura om̃s ł usdem constare elemtis
et fortasse antiquis et̃ nobilibus ortos dici potest Et illle
ubi manifestum ꝑiculum est opponenda alia sunt ꝑicula¬
ut erudelius ctiam perituros affirmemus sise dediderint
suit hostis non seruauerit fidem siue cesar uitent quod

Expanded text:
voluptatem. praecedat enim semper aliquid necesse est, ut voluptatem. praecedat enim semper aliquid necesse est, ut in ludis honor deorum, in theatro non inutilis laborum remissio, deformis et incommoda turbae, si id non sit, conflictatio, et nihilominus eadem illa religio, cum theatrum veluti quoddam illius sacri templum vocabimus. saepe vero et utilitatem despiciendam esse dicimus, ut honesta faciamus, ut cum illis Opiterginis damus consilium, ne se hostibus dedant, quanquam perituri sint, nisi fecerint; et utilia honestis praeferimus, ut cum suademus, ut bello Punico servi armentur. sed neque hic plane concedendum est esse id inhonestum, liberos enim natura omnes et eisdem constare elementis et fortasse antiquis etiam nobilibus ortos dici potest; et illic, ubi manifestum periculum est, opponenda alia, ut crudelius etiam perituros adfirmemus, si se dediderint, sive hostis non servaverit fidem, sive Caesar vicerit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Melius igitur ꝗ tertiã partem dixerũt d unaron
quod nr̃i possibile nominãt quȩ ut dura uideatur ap¬
pellatio tamen sola est quas partes non om̃s in omnẽ
cadere suasoriã manifestius est ꝗͣ ut docendum sit.
tamen apud plerosque eoꝵ numerus augetur a quibus
ponuntur ut partes quȩ speties sunt partiũ. Nam fas
iustum. pium equũ mansuetũ quoq sic enim sunt in¬
terptati to nueoon et siqua adhuc adiicere quis eius¬
dem gnis uelit subiici possunt honestati Ansit autem
facile magnum iocundum sine ꝑiculo ad questionẽ
ꝓtinet utilitatis. Qui loci oriuntur ex contradictione
Est quidem utile sed difficile paruũ iniocundum ꝑiculo¬
sum tamen quibusdam uidetur eẽ nõ nunquam de io¬
cunditate sola consultatio. Ut si de edificando theatro
instituendis ludis deliberetur sed neminẽ adco solutũ
luxu puto ut nihil ĩ causa suadendi sequatur preter

Expanded text:
melius igitur, qui tertiam partem dixerunt δυνατόν melius igitur, qui tertiam partem dixerunt δυνατόν quod nostri possibile nominant, quae ut dura videatur appellatio, tamen sola est. quas partes non omnes in omnem cadere suasoriam manifestius est, quam ut docendum sit. tamen apud plerosque earum numerus augetur, a quibus ponuntur ut partes, quae superiorum species sunt partium. nam fas, iustum, pium, aequum, mansuetum quoque sic enim sunt interpretati τὸ ἥμερον  et si qua adhuc adiicere quis eiusdem generis velit, subiici possunt honestati. an sit autem facile, magnum, iucundum, sine periculo, ad quaestionem pertinet utilitatis. qui loci oriuntur ex contradictione: est quidem utile sed difficile, parvum, iniucundum, periculosum. Tamen quibusdam videtur esse nonnunquam de iucunditate sola consultatio, ut si de aedificando theatro, instituendis ludis deliberetur. sed neminem adeo solutum luxu puto, ut nihil in causa suadendi sequatur praeter
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗd fortasse pati necesse sit. nihil facere. defaciendo
autem deliberatur. ꝙ si hanc uocant necessitatt̃ in quã
hoĩes grauioꝵ metu cogunt᷑ utilitatis erit questio ut
si obsessi et impares et aqua ciboq defecti de facienda
ad hostem dedicione deliberent et dicatur nec esse qto
N emipe sequitur ut hor subiciatur. Aliogn ꝑcunaum est
Ita ꝑꝑ id ip̃m non est necesse ꝗa perire potius licet. deniq
non fecerũt saguntini nec in rate opitergina circũuenti
gitur in his quoq causis aut desola utilitate ambiget᷑
aut questio inter utile atq honestũ consistet. At enim siꝗ
liberos procreare uolet necesse habeat uxorem ducere
quis dubitat: Sed ei ꝗ pater uult fieri liqueat necesse
est uxorem eẽ ducendam itaq mihi ne consiliũ quidem
uidetur ubi necessitas est non magis ꝗͣ ubi constat ꝗd
fieri non posse. Omnis enim deliberatio de dubiis estͥ

Expanded text:
aliquid fortasse pati necesse sit, nihil facere; de faciendo aliquid fortasse pati necesse sit, nihil facere; de faciendo autem deliberatur. quodsi hanc vocant necessitatem, in quam homines graviorum metu coguntur, utilitatis erit quaestio; ut si obsessi et impares et aqua ciboque defecti de facienda ad hostem deditione deliberent et dicatur, necesse est; nempe sequitur, ut hoc subiiciatur, alioqui pereundum est: ita propter id ipsum non est necesse, quia perire potius licet. denique non fecerunt Saguntini nec in rate Opitergina circumventi. igitur in his quoque causis aut de sola utilitate ambigetur aut quaestio inter utile atque honestum consistet. at enim si quis liberos procreare volet, necesse habet ducere uxorem. quis dubitat? sed ei, qui pater vult fieri, liqueat necesse est uxorem esse ducendam. itaque mihi ne consilium quidem videtur, ubi necessitas est, non magis quam ubi constat, quid fieri non possit. Omnis enim deliberatio de dubiis est.
Abbreviated transcription (Latin):
A ccedunt cause aut faciendi ut deliberene ꝑ conscrioler an
fabiosidedant gallis bellũ minitantib aut non faciedi
Delibenat C psar an ꝑseueret in germania irecũ milite
passim cestum̃ta facerent. he suasorie duplices suntli
nam & illic causa deliberandi est ꝙ bellum galli nini¬
tentur. esse tam̃ questio potest dedendi ne fuerũt itiã
citra bane denũtiationem ꝗ contra fas cũ legati iissi c̃er
prelium mierit regemꝙ ad quem mandata acceperãt
trucidarit. et hic nibuil cesare sine dubio de liberet nisi
ꝑꝑ hanc militũ perturbationẽ. est tam̃ locus querendi
an cutra hunc quoq casum penetrandum in germaniã
fuerit. Semꝑ autem de eo prius loquemur de quo delibe¬
rari et̃ detractis sequentibus posset. Partes suadedi
quidam putauerũt honestum utile necessarium: Ego
non muenio huic tertiȩ locũ Ex talibus enim uis ingruat

Expanded text:
accedunt causae aut faciendi, ut deliberant patres conscripti, an accedunt causae aut faciendi, ut deliberant patres conscripti, an Fabios dedant Gallis bellum minitantibus; aut non faciendi, ut deliberat C. Caesar, an perseveret in Germaniam ire, cum milites passim testamenta facerent. hae suasoriae duplices sunt. nam et illic causa deliberandi est, quod bellum Galli minitentur; esse tamen potest quaestio, dedendine fuerint etiam citra hanc denuntiationem, qui contra fas, cum legati missi essent, proelium inierint, regemque, ad quem mandata acceperant, trucidarint. et hic nihil Caesar sine dubio deliberaret nisi propter hanc militum perturbationem; est tamen locus quaerendi, an citra hunc quoque casum penetrandum in Germaniam fuerit. semper autem de eo prius loquemur, de quo deliberari etiam detractis sequentibus possit. partes suadendi quidam putaverunt honestum, utile, necessarium. ego non invenio huic tertiae locum. quantalibet enim vis ingruat,
Abbreviated transcription (Latin):
aut potentissima. Sepe enim actidet ut prius dicamus
ne si possit quid fieri eẽ faciendum. deinde fieri nõ
posse. Cum aũt de hoc queritur coniectura est. An ischi¬
nos intercidi an siccari palus pontina: an portus fieri
hostie possit. An alex ander terras ultra occeanũ sit ĩ¬
uenturus. Sed in is quoq quȩ constabit posse fieri cõ¬
iectura erit aliqñ ut si queratur an utiq futurum sie
uab ic artagine supent romani ut redeat hãnibal si
Scipio exenritum in affricam transtulerit. ut seruent
fierean sanuites si romani arma deposuenĩt quedam &
fueri posse et futura cẽ credibile est Sed aut alio senpore
aut alis loco iant alio modo ubi torectur⁊ ns enst locdi
aua sunt intuenda et primũ aut propit ⁊ pram rem lac
qoai sentendie rogantur consultabit: aut pp a hes meor¬
uenienter aitrinsecuo causas ꝑp ipam deliberantt pie¬
are stisenedũ militi constituant hec materia sinplex qnt

Expanded text:
aut potentissima; saepe enim accidet, ut prius dicamus, aut potentissima; saepe enim accidet, ut prius dicamus, ne si possit quidem fieri, esse faciendum, deinde fieri non posse. cum autem de hoc quaeritur, coniectura est, an Isthmos intercidi, an siccari palus Pomptina, an portus fieri Ostiae possit, an Alexander terras ultra Oceanum sit inventurus. sed in iis quoque quae constabit posse fieri, coniectura aliquando erit, si quaeretur, an utique futurum sit, ut Carthaginem superent Romani; ut redeat Hannibal, si Scipio exercitum in Africam transtulerit; ut servent fidem Samnites, si Romani arma deposuerint. quaedam et fieri posse et futura esse credibile est, sed aut alio tempore aut alio loco aut alio modo. ubi coniecturae non erit locus, alia sunt intuenda. et primum aut propter ipsam rem, de qua sententiae rogantur, consultabitur aut propter alias intervenientes extrinsecus causas. propter ipsam deliberant Pan stipendium militi constituant? haec materia simplex erit.
Abbreviated transcription (Latin):
debet ꝗ sententię suę de utilibus atq honestis om̃s cre
dere uelit. In iudiciis enim uulgo fas habetur indulge̾
aliquid studio suo. Consilia nemo est ꝗ neget secundum mo¬
res dari. Gretoꝵ quidem plurimi omne hoc officiũ con¬
cionale eẽ iudicauerũt. et in sola rei .p. administratione
posuerũt. quin et̃ cicero ĩ hac maxime parte uersatur
I deoq suasuro de pace bello copiis opibus uectigalibus hȩc
duo precipue eẽ nota uoluit uires ciuitatis et mores
ut ex natura tum ip̃aꝵ reꝵ tum audientiũ ratio sua¬
dendi duceretur. Nobis maior in ne uidetur uarietas
N am et consultantiũ et consilioꝵ plurima sunt genera
quare in suadendo ac dissuadendo tria primũ spectanda
erũt quid sit de quo deliberatur. Qui sint ꝗ deliberent
Qui sit ꝗ suadeat. Rem de qua deliberatur aut certũ est
posse fieri aut incertũ. Si incertũ hȩc erit questio sola

Expanded text:
debet, qui sententiae suae de utilibus atque honestis credere debet, qui sententiae suae de utilibus atque honestis credere omnes velit. in iudiciis enim vulgo fas habetur indulgere aliquid studio suo; consilia nemo est qui neget secundum mores dari. Graecorum quidem plurimi omne hoc officium contionale esse iudicaverunt et in sola reipublicae administratione posuerunt. quin et Cicero in hac maxime parte versatur. ideoque suasuris de pace, bello, copiis, operibus, vectigalibus haec duo esse praecipue nota voluit, vires civitatis et mores, ut ex natura cum ipsarum rerum tum audientium ratio suadendi duceretur. nobis maior in re videtur varietas, nam et consultantium et consiliorum plurima sunt genera. quare in suadendo et dissuadendo tria primum spectanda erunt, quid sit de quo deliberetur, qui sint qui deliberent, qui sit qui suadeat. rem , de qua deliberatur, aut certum est posse fieri aut incertum. si incertum, haec erit quaestio sola
Abbreviated transcription (Latin):
licet Crispus salustius ĩ bello iugurtino et catiline nibil
ad historiam pertinentibus principiis orsus est Sed nũc ad
suasoriã in qua et cum proemio utemur breuiore tamen
ꝙ uelut quodam capite tm̃ et initio debebimus ec̃ conteti
N arrationem uero nunꝗͣ exiget priuata deliberatio eius
dum taxat rei de qua dicenda sententia est ꝗa nemo
ignorat id de quo consulit. Extrinsecus possunt ꝑtinẽtia
ad deliberationẽ multa narrari. In concionibus sepe est et
illa quȩ ordinem rei docet necessaria. affectus ut quȩq
maxime postulabit. Nam et concitanda et lenienda freq̃n¬
ter est ira. et ad metũ cupiditatem odium conciliationẽ
impellendi animi. Nonnunꝗ̃ et̃ mouenda miferatio siue
ut auxilium obsessis feratur suadere oportebit siue socie
tatis euersionẽ deflebimus. Ualet aũt in consiliis auctori¬
tas plurimũ. Nam et prudentissimus eẽ haberiq optimus

Expanded text:
licet C. Sallustius in bello Iugurthino et Catilinae nihil licet C. Sallustius in bello Iugurthino et Catilinae nihil ad historiam pertinentibus principiis orsus est. sed nunc ad suasoriam, in qua, etiam cum prooemio utemur, breviore tamen et velut quodam capite tantum et initio debebimus esse contenti. narrationem vero nunquam exigit privata deliberatio, eius duntaxat rei, de qua dicenda sententia est; quia nemo ignorat id de quo consulit. extrinsecus possunt pertinentia ad deliberationem multa narrari. in contionibus saepe est etiam illa, quae ordinem rei docet, necessaria. adfectus ut quae maxime postulat. na M et concitanda et lenienda frequenter est ira, et ad metum, cupiditatem, odium, conciliationem impellendi animi. nonnunquam etiam movenda miseratio, sive, ut auxilium obsessis feratur, suadere oportebit sive sociae civitatis eversionem deflebimus. valet autem in consiliis auctoritas plurimum. nam et prudentissimus esse haberique et optimus