comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac meitorem ⁊ ad campos elisios pͥ¬
auai illam tuã tͥ q deditam sedẽ
redi. unde te talibus inepcus pulsũ
dicis. ⁊ Ion decet aminum sapiẽtis
sultoꝵ ꝯtumelis frangi. alioquin
quid fiet: aut quis erit huius ma¬
li icdus cũ u̾issime dicat bebreus
sapiens ꝙ stultorum infinitus ẽ
nus. et uichil uenius dici posse uro
atria plateeq omnes ꝯfouẽt. ¶ Ii
ld sane iocosum penitus q festinũ
in cunib meis fuit q tu qd̾ tu tã
ac̾cuue querebaris ideo ꝙ palato
ac scomacho amaro dulcia eciam
amarescunt. Fles unde ridere par
fuerat. ꝙ coĩs amicus quem tn tbe¬
salum facis/ ego bizãtinũ rebar te
intra florentes prĩe mee uiuros pe¬
grinati. siue ita mauis exulare to¬
gerit qd̃ illum sũma fide sũmo q
tuo amore ⁊ fecisse ⁊ facere. certuz
habe unde omnib amicis tui noĩs
qui prari licet adhuc aliqui suꝑst.
ob hanc p̾cipue causam cepit esse
nos om̃s tui amantes tuo simł ac

Expanded text:
ac merorem et ad campos Elysios, prac merorem et ad campos Elysios, pristinam illam tuam tibique debitam sedem, redi, unde te talibus ineptiis pulsum dicis. Non decet animum sapientis stultorum contumeliis frangi; alioquin quid fiet aut quis erit huius mali modus, cum verissime dicat hebreus Sapiens quod «stultorum infinitus est numerus» et nichil verius dici posse, vici atria plateeque omnes consonent? 31 Illud sane iocosum penitusque festivum in auribus meis fuit — quod tu tamen acerrime querebaris, adeo quidem palato ac stomaco amaro dulcia etiam amarescunt; fles unde ridere par fuerat —, quod comunis amicus, quem tu thesalum facis ego bizantinum rebar, te intra florentes patrie mee muros peregrinari, sive ita mavis, exulare coegerit; quod illum summa fide, summoque tui amore et fecisse et facere certum habe, unde omnibus amicis tui nominis, qui perrari licet, adhuc aliqui supersunt, ob hanc precipue causam cepit esse nos omnes tui amantes tuo simul ac
Abbreviated transcription (Latin):
mio in totum tanti iugemi capar e¬
rat. Indignaris illos tuos indutos
spolus uisultare. Sic est usus. Non
pret̾ p̃t ualde ingratus esse insi
qui magno bñficioi p̾uentus est.
luges nomen tuimi cipud priscos
uiris consultos ac modicum glorio
essent susui colerent atq cruciarẽt
amarent. Cess indiguacio. cess do¬
lor. optĩa spes assurgat. Sũt pͥmine
uͥtutis ⁊ ĩgemi displicuisse malis
⁊ indoctis. tam clara frons ingenu
tui est ut eam lippe acies ferre nõ
ualeant. Idemq tibi accidit qd̾ soli
ciuius nõ infanna. s excelleus laus
est ꝙ infitim oculi ⁊ uocturne illũ
modernos si qui sunt in quib scin¬
tilla uel tenius pͥste in doł adhuc
lumor haberis ut qui ut pulch̾r¬
mam phĩam ornatissio ac temus¬
siõ tegas uelo. Quisuam apud ħ
portenta homnuũ hẽare tua nõ u¬
ue placeas quibus displicere pͥntꝰ
ad gloriam gradus est. ꝓrimus nõ
agnosci. Pone iam precor solitudĩe

Expanded text:
mo in totum tanti ingenii capax emo in totum tanti ingenii capax erat. Indignaris illos tuis indutos spoliis insultare: sic est usus; non potest valde ingratus esse nisi qui magno benificio preventus est. 28 Luges nomen tuum, apud priscos iurisconsultos ac medicos gloriosessent, similia colerent atque amarent. Cesset indignatio, cesset dolor, optima spes assurgat. Sunt primitie virtutis et ingenii displicuisse malis et indoctis; tam clara frons ingenii tui est ut eam lippe acies ferre non valeant; idemque tibi accidit quod soli, cuius non infamia sed excellens laus est quod infirmi oculi et nocturne illum modernos, siqui sunt, in quibus scintilla vel tenuis prisce indolis adhuc limior haberis, ut qui pulcerrimam philosophiam ornatissimo ac tenuissimo tegas velo. Quisnam apud hec portenta hominum habeare, tua non ine placeas quibus displicere primus ad gloriam gradus est, proximus non agnosci. 30 Pone iam, precor, solicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
pampimꝰ cuius supͣ mentio ĩcidit
uir pret̾ ingeni laudem insigni
morum inbauitate conspicuus.
Nec tñ ingenue ducem suũ nisi
in fiue poetici itiuetis recognoint
licet eium alio quodam loco se stilo
nferiorem seccenius designass illie
tamen bona fide totum grati anmi
debitum bene m̾ite ꝑsoluit ener̾di.
Si i hunc mors igitur p̃ueuiss ut
te uirgilius. sic iste uirgilium silu¬
isset. Hec ita esse ut dico tibi ꝑsua¬
deas uelu. Certe euĩ in fallor au¬
gutio ita est. Et si forte alit̾ sit in
dubiis tũ opimio est siũponẽda bem¬
gnior. Et ħ quidem pro excusacõe
maioꝵ uirgilii opetum dcã suit. Nã
si ad eos quos Iuueuiles ludos uocãt
primos .s. adolescentie sue li bellos
cculum deflectis scpͥtum ibi tuum
nomen muemes. ¶ Reliquum ẽ
ut sparsa ꝑ totum epłe tue corpus
querelarum tuarini fingmenta ꝑ¬
struiguam. Siscerptum te ab umi¬
tatorib tus doles. Sic oportuit. Ne¬

Expanded text:
Pampinius, cuius supra mentio incidit, Pampinius, cuius supra mentio incidit, vir preter ingenii laudem insigni morum urbanitate conspicuus; nec tamen ingenue ducem suum nisi in fine poetici itineris recognovit; licet enim alio quodam loco se stilo “inferiorem” secretius designasset, illic tamen bona fide totum grati animi debitum benemerite persolvit Eneydi. 26 Si et hunc mors igitur prevenisset, ut te Virgilius sic iste Virgilium siluisset. Hec ita esse ut dico, tibi persuadeas velim. Certe enim, ni fallor augurio, ita est, et si forte aliter sit, in dubiis tamen opinio est anteponenda benignior. Et hec quidem pro excusatione maiorum Virgilii operum dicta sint; nam si ad eos quos Iuveniles ludos vocant, primos scilicet adolescentie sue libellos, oculum deflectis, scriptum ibi tuum nomen invenies. 27 Reliquum est ut sparsa per totum epystole tue corpus querelarum tuarum fragmenta perstringam. Discerptum te ab imitatoribus tuis doles: sic oportuit; ne
Abbreviated transcription (Latin):
ititio Et quicquid agas in consiliũ
euccanda. p̾sertimq si iudices.⁊ Iẽ¬
pe ille Theotritum in bucolis ducẽ
nactus in georgics hesiodum. q̃ q
set michi crede mitissimus u̾eciu¬
dissimus q mortalium Qdq de il¬
lo scciptu sciuius omni probato
uita unsi uiors ĩpia uetuiss. licet
autem alios ubi occuruit atq ubi
cõmodum fuit annotass tbi un
cui multo campliuis debebat nou
fortuitum s certum c̾toq conscilio
destinatum reseruabat locũ in quẽ
retis insi enmẽciore cunctis ato
conspectorem. finem gͦ p̾clanssimi
opis expectabat. Ibi te suum ducẽ
tiumiq nomen altisoĩs u̾sibus
latutus ad sydera. ubi emm q̃ so
dignius qmͣ in fine uie dux lan¬
dandus: Multum hẽs igitur q de
morte festĩa niiis m̾ito q̃ri possis.
Hẽt et ytalus orb̃ tetũ. de amico
nchil. Qd̾ sic esse uitino ⁊ simili
conicies ab exemplo. ziam ut te
ille Sic illuui mutatus est sraciꝰ

Expanded text:
ratio, et, quicquid agas, in consilium ratio, et, quicquid agas, in consilium evocanda presertimque si iudices. Nempe ille Theocritum in Bucolicis ducem nactus, in Georgicis Hesiodum, quemque set, michi crede, mitissimus verecundissimusque mortalium, quodque de illo scriptum scimus, «omni probatus vita», nisi mors impia vetuisset. 24 Licet autem alios ubi occurrit atque ubi commodum fuit annotasset, tibi uni, cui multo amplius debebat, non fortuitum sed certum certoque consilio destinatum reservabat locum. Et quem reris, nisi eminentiorem cuntis atque conspectiorem? Finem ergo preclarissimi operis expectabat, ibi te suum ducem tuumque nomen altisonis versibus laturus ad sidera. Ubi enim, queso, dignius quam in fine vie dux laudandus? Multum habes igitur quod de morte festina nimis merito queri possis; habet et italus orbis tecum; de amico nichil. 25 Quod sic esse, vicino et simili conicies ab exemplo: nam ut te ille sic illum imitatus est Statius
Abbreviated transcription (Latin):
excusaturum me profiteor accu¬
sem. fateor plane que dicis oĩa
Neq ideo querelam tuam totis
sit exuuis omistum ⁊ oruatum
tius cũ lucanus ut u̾e ineõras
siuyrnes uatis honoris grata uar¬
raçione menum̃it. ¶ Adiuuare
sepe tui menuunt. sp̃q magni¬
fice. Nam ⁊ quodam loco te phĩs
ipsis prefeit et alio pͥmani tͥ
int̾ poetas sedem tribuit. Meuũt
tui naso ⁊ unuiẽalis ⁊ stacius
Se quid memores memorem. Nemo
igitur inquies: unum illum tam
igratum pacior quem omnibus
quis enim clatum eq̃ forsitan in
omnes putet. et musey ⁊ lun ⁊ or¬
phei non semel ille quidem memi¬
uit. qd̃q hunilius fuit ⁊ hesiodi
astrei ⁊ aniocriti siracusii poete. po¬
stremo ꝙ mmꝙͣ si quis in illo eẽt.
lior sineret. Nec uartum gallũq
neq alios coetaneos suos tacetn
¶ Quid u̾o: Nñ satis aueisse iar
udeor querelam quanu uł minue¬
re uel auferre decũaui. utiq si uil
amplius dixero. S attendenda rex

Expanded text:
excusaturum me profiteor, accuexcusaturum me profiteor, accusem, fateor plane que dicis omnia, neque ideo querelam tuam totis sit exuviis honustum et ornatum tuis, cum Lucanus, ut vere memoras, “Smyrnei vatis honorum” grata narratione meminerit. Adiuvare sepe tui meminit semperque magnifice; nam et quodam loco te philosophis ipsis prefert et alio primam tibi inter poetas “sedem” tribuit; meminit tui Naso et Iuvenalis et Statius. Sed quid memores memorem? nemo ergo?’ inquies, ‘unum illum tam ingratum patior quem omnibus quis enim elatum eque forsitan in omnes putet, et Musei et Lini et Orphei non semel ille quidem meminit quodque humilius fuit, et Hesiodi “ascrei” et Theocriti “siracusii” poete, postremo, quod nunquam siquis in illo esset livor sineret, nec Varum Gallumque neque alios coetaneos suos tacet. 23 Quid vero? Num satis auxisse iam videor querelam quam vel minuere vel auferre decreveram? Utique, si nil amplius dixero; sed attendenda rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ex mutatorib suit uictores. Si
enimi genitor carnus filium se ma¬
iorem cupit Quid oꝑtare debeati
pater ingenii. Tu qui maioremq
fer. Quãꝙͣ et de uictoria int̾ te ⁊
eum de quo multa q̃reris uirgiliũ
in libris saturualium magna lis
pendeat. Et quid̃ preterea nr̃oꝵ
tie faneam aut aduerser qmͣ ut
noris quid de te posteritas ⁊ qmͣ
uarie sensit apposui. ¶ Ex hiis ãt
admoueor ut aute qm̃ longius
cibeam uirgilumi ipsum cuius
annna ut flactus ait non caudi¬
diorem aliam t̾ca tulit tibi oꝑti¬
me dux nr̃ excusem. Profecto e¬
quidem que de illius imitacoe
dixisti non u̾a m̃o s nulgo eciã
uota sunt. ut multa alia que u̾e¬
cundia dicam an modestia silu¬
isti. q̃ tñ ex ordine ipsis in satur¬
ualib sccipta sunt. ꝙͣuis ħ loco
ille suus locus inuocuerit cui cũ
tuos eriperet maguatum uiriũ
esse rũdit auferte clauam hculi.
⁊Iec sum dubius quin latentem¬
salem salem ioci hunis intelligas.

Expanded text:
ex imitatoribus sint victores. Si ex imitatoribus sint victores. Si enim genitor carnis filium se maiorem cupit, quid optare debeat pater ingenii? 18 Tu qui maiorem vifer; quanquam et de victoria inter te et eum de quo multa quereris Virgilium, in libris Saturnalium magna lis pendeat, et quidam preterea nostrorum tie faveam aut adverser, quam ut noris quid de te posteritas et quam varie sensit, apposui. Ex his autem admoneor ut antequam longius abeam, Virgilium ipsum, cuius “anima”, ut Flaccus ait, “non candidiorem” aliam “terra tulit”, tibi, optime dux noster, excusem. 19 Profecto equidem que de illius imitatione dixisti, non vera modo sed vulgo etiam nota sunt, et multa alia que — verecundia dicam an modestia? — siluisti; que tamen ex ordine ipsis in Saturnalibus scripta sunt, quamvis hoc loco ille suus iocus innotuerit; cui cumus tibi tuos eriperet, magnarum virium esse respondit auferre clavam Herculi; nec sim dubius quin latentem salem ioci huius intelligas.
Abbreviated transcription (Latin):
ta de indoctis infultatorib q̃stus
es Iuste quidem in omnib. si so¬
lus hec patereris. neq humaua
quin et trita it̾ homies essent
que te pͥuunt unde sic ut conqui¬
escere debeas sũmus in hoc nime¬
to fateor s non unus. Iam uero
de intatione quid dicam. Debii¬
sti p̾sagire dum tam alte alis aĩ
te sublatum cerueres nũqmͣ tibi
defuturos mutatores. Gandendũ
uo talem te cui multi similes fieri
ueluut. s non multi possuit: Qͥd
in autem gandeas tu. primi sẽp
qͥtꝰ loa. cum ego ultimius hominũ
gandeam nec gaudere sat est gli̾e
gauisurus tales mitatores fore
qui superent atq illum nõ appol¬
laiem tuum s meum uerum ĩge¬
iiii deum precor ut si quis mei¬
mitatione dignum direit insu fa¬
tili quem sequitur ꝯseq̃tur ac trã¬
seat. Ego mecun bene gloriose
felicit᷑ agi ccedaur: s ex amitis:
Nemo euum nisi mnet mntabã.
Multos nucdi pares aliquantaꝵ
felicius si superiores aspero quiq

Expanded text:
ta de indoctis insultatoribus questus ta de indoctis insultatoribus questus es; iuste quidem in omnibus, si solus hec patereris, neque humana, quin et trita inter homines essent que te premunt; unde fit ut conquiescere debeas, summus in hoc numero, fateor, sed non unus. Iam vero de imitatione quid dicam? Debuisti presagire, dum tam alte alis animi te sublatum cerneres, nunquam tibi defuturos imitatores; gaudendum vero talem te cui multi similes fieri velint sed non multi possint. 16 Quidni autem gaudeas tu, primi semper certus loci, cum ego, ultimus hominum, gaudeam, nec gaudere sat est, glorigavisurus tales imitatores fore qui superent; atque illum non Apollinem tuum sed meum verum ingenii Deum precor, ut siquis me imitatione dignum duxerit, nisu facili quem sequitur consequatur ac transeat. 17 Ego mecum bene gloriose feliciter agi credam, si ex amicis — nemo enim nisi amet imitabitur — multos michi pares, aliquantoque felicius si superiores aspexero, quique
Abbreviated transcription (Latin):
parua ex parte homence uigilie ꝑ¬
ierunt nou tam nob̃. ⁊Iemo ein
perdit quod non huũt ꝙͣ grays qui
ue qͣ nobis in re cederent ignam¬
am quoꝵ urãm in lrĩs suꝑgressi
amisere. Indigmi qui hac tanta ce
q aminũ legentis qd̾ de tuo fiue
nemorasti. Quanus enim eciam
mud uros illa mortis fama nul¬
rota sit dtq ipse ego alibi famã
ae melius opĩari qmͣ ut turbulen¬
qisime passiones anini meror ⁊
gaudiuri tantum in tam celestib
ponusse indeant ingemis. Nam de
pinloniems exitu si fame credimꝰ
ꝑdicule gramiora et opinaciora
didicimus. Non risu illum ut dice̾
colebamus. s in quadam contem¬
plationis altissime ꝯsopitum ex¬
pitasse. ¶S̾ ad te unum sortem¬
q tuami redeo quam copiose ad¬
mõmi et grauiter deplorasti. Sola-¬
re autem quelo animum. facies¬
q ceitus sum si discussis passiomi¬
hus ad te redis. Multa de nuita¬
torid tins. mmilta de nigratis mł¬

Expanded text:
parva ex parte homerice vigilie pparva ex parte homerice vigilie perierunt, non tam nobis — nemo enim perdit quod non habuit — quam Graiis, qui nequa nobis in re cederent, ignaviam quoque nostram in literis supergressi, amisere, indigni qui hac tanta cecque animum legentis quod de tuo fine memorasti. Quamvis enim etiam apud nostros illa mortis fama vulgata sit atque ipse ego alibi famam cle melius opinari, quam ut turbulentissime passiones, animi meror et gaudium tantum in tam celestibus potuisse videantur ingeniis. 14 Nam de Philemonis exitu, si fame credimus, ridiculo, graviora tandem et opinatiora didicimus, non risu illum, ut dicere solebamus, sed vi quadam contemplationis altissime consopitum expirasse. Sed ad te unum sortemque tuam redeo, quam copiose admodum et graviter deplorasti. Solare autem queso animum, faciesque — certus sum —, si discussis passionibus ad te redis. 15 Multa de imitatoribus tuis, multa de ingratis, mul
Abbreviated transcription (Latin):
ille doctissimus senex solon qui tͥ
quem uniens mirabatur puto p̾t
obitum familianissuus factus sit
Deniq de tuorum uuiuero libroꝵ
quorum magna pars u̾tatis ipĩs
uicuus ac proxinus tuis ĩaudita
est. ⁊Icm hui bartari quibus ut̾q
continginur et a quib non alpe
tantum aeria. s toto utinam qd̾
usqm̃i est pelago disiuncti essemꝰ
ure non dicam libros s nomẽ au¬
diuerunt tuum ut intelligas qnͣ¬
ta est hec fania mortalis ad quã
tanto hanelitu suspirannus. ¶ In
hiis sane tot dulcib imarissimil
illud de posorum librorimiꝰ iiscui¬
sti. heu michi ter ⁊ amplius qmͣ
multa pereunt. ymo qmͣ nichil
mãet omĩumq sub sole u̾sabili
ceca terit industria O labores cu¬
rasq honinium. O tempus breue.
q de nichilo. Quid sumis. Quid
agunus:. Quid speramus. Quis u̾o
eloun sol eclipsim patitur. Quis
quen audeat ꝑire sibi aliquid aut
quis oĩo mãsire sibi quicꝙͣ spon¬
deait ex ominbus studiis suis. Nõ

Expanded text:
ille doctissimus senex Solon, qui tibi, ille doctissimus senex Solon, qui tibi, quem vivens mirabatur, puto post obitum familiarissimus factus sit; denique de tuorum numero librorum, quorum magna pars Italis ipsis, vicinis ac proximis tuis, inaudita est. 10 Nam hi barbari quibus utrique contingimur et a quibus non Alpe tantum aeria, sed toto utinam quod usquam est pelago disiuncti essemus, vix non dicam libros sed nomen audiverunt tuum, ut intelligas quantula est hec fama mortalis ad quam tanto anhelitu suspiramus. 11 In his sane tot dulcibus amarissimum illud de ipsorum librorum interitu miscuisti. Heu michi ter et amplius, quam multa pereunt, imo quam nichil manet omnium que sub sole versabili ceca texit industria! O labores curasque hominum, o tempus breve que de nichilo! quid sumus, quid agimus, quid speramus, quis vero ummus eloquii sol eclipsim patitur; quis queri audeat perire sibi aliquid aut quis omnino mansurum sibi quicquam spondeat ex omnibus studiis suis? Non
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ querimoniis nistis uacet.
isi ꝙ querele ubi iefficaces eẽ
cepetint quodãmõ iuste ẽẽ desũti
carent enim non causa quidem
tñ interdum luctuosam anma
gam licet epłam terueris ut lõ¬
gior iñ esset oꝑtani. Ita nichil oĩo
longum sencias insi tedio adiũs¬
to. S ut iam singula uisum erit
exrediam. Sup̃ modum supraq
fidem delectauit amiiũ sciendi di¬
scendiq auidum qd̾ scripsisti de
preceptorib tius olimi michi igno¬
tis fateor ac deniceps tanto n̾uto
discipuli uerendis. De poetice ortu.
qm̃ longissime repetito. deq uetu¬
stissimo iusarꝵ cultorib. In quib
preter notos eliconis accolas ca¬
dnũ agenor idem ⁊ hculem quẽ¬
dun Nescio an alaidem locas de
patria demum tua cuius apioo
nos opimonum mibes multa ent¬
renitas. de peregrinacionib nct
studiosis in phenitiam atq egip
goras ⁊ plato ⁊ acheuiensumi legi¬
fer Pdeniq pyeridum serus cultor

Expanded text:
est quod querimoniis iustis vacet? est quod querimoniis iustis vacet? Nisi quod querele, ubi inefficaces esse ceperint, quodammodo iuste esse desinunt; carent enim non causa quidem Quia tamen interdum luctuosam animam gam licet epystolam texueris, ut longior esset tamen optavi; ita nichil omnino longum sentias, nisi tedio adiuncto. Sed ut iam singula qua visum erit expediam, supra modum supraque fidem delectavit animum sciendi discendique avidum quod scripsisti de preceptoribus tuis, olim michi ignotis, fateor, ac deinceps tanti merito discipuli verendis; 8 de poetice ortu quam longissime repetito deque vetustissimis musarum cultoribus, in quibus, preter notos Eliconis accolas, Cadmum Agenoridem et Herculem quenescio an Alcidem, locas; de patria demum tua, cuius apud nos opinionum nubes multa erenitas; 9 de peregrinationibus insuper studiosis in Pheniciam atque Egipgoras et Plato et Atheniensium legifer idemque Pyeridum serus cultor,
Abbreviated transcription (Latin):
secutus ali euando scrꝑserun te
non uiodo ad u̾bum in nram lun¬
quam u̾sua. l in tuam ipsam re-¬
solutum inden de poeta eloꝙ̃tissiõ
iux loquentem. ⁊Iunc tñ qd̾ mira¬
ti compulit ⁊ solutus places ⁊ la¬
timis. Quod idcuco p̾fatus sim ne¬
quem forte moneat ꝙ qui ligatis
pirgilium te solutis u̾bis alloqͦn
Ilum enm cõpelabam. tibi u̾o re¬
srondeo atq ideo illic cõmunem
ipsius. hic non tuu illum uete¬
rem s epłe ad me misse nouum
quenidam ⁊ michi cotidianum tͥ
ut reor insolitum stilum sequor.
Qͣ qm quid me utriq uestrum lo¬
qui dix̾mi. strepere est quid quid ab
ullo uob̾ dicitur. ⁊ Inus excellitis
sipraq hominem estis et toto u̾n¬
ce itis in nubila. s dulce michi ue¬
lut infanti est cum disertissimis
mitatorib ualbutire. Et de stilo qͥ¬
dem hactenus. ad rẽ uenio. ¶ Que¬
rens de quibusdam cum de onsĩb
prore uite optimo queri possis.
Nam quid in reb queso hominũ

Expanded text:
secutus aliquando scripserim te secutus aliquando scripserim te non modo ad verbum in nostram linguam versum sed in tuam ipsam resolutum, videri “de poeta eloquentissimo vix loquentem”, nunc tamen, quod mirari compulit, et solutus places et latinus. 5 Quod idcirco prefatus sim, nequem forte moveat quod qui ligatis Virgilium, te solutis verbis alloquor; illum enim compellabam, tibi vero respondeo, atque ideo illic comunem ipsius, hic non tuum illum veterem sed epystole ad me misse novum quendam et michi quotidianum, tibi ut reor insolitum, stilum sequor. Quanquam quid me utrique vestrum ‘loqui’ dixerim? ‘Strepere’ est quicquid ab ullo vobis dicitur: nimis excellitis supraque hominem estis et toto vertice itis in nubila. Sed dulce michi velut infanti est cum disertissimis nutritoribus balbutire. Et de stilo quidem hactenus; ad rem venio. 6 Quereris de quibusdam, cum de omnibus prope iure optimo queri possis; nam quid in rebus, queso, hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tuus utiq uon est. uit iste si uirit
totum te nobis reddet ⁊ iam cepit
ut non modo diumorum ftuctu o¬
petum eximo s tuarum quoq cõ¬
fabulacionũ illecebris ꝑfruamur.
Quatum unius ad me imꝑ latĩs
uasis grecus sapor allatus est. In
quo plane sensi ualidum ⁊ uelox
igenium posse omnia. Itaq ci¬
ceronem licet eloquencia sua in
cariumib destitutum ⁊ uirgiliũ
oiõne soluta illa ne felicitate in¬
genii derelictum Sccibit anneus
seneca Quorum alt̾ in multis in¬
cerpres. alter in plĩb uutator
ciuus fuit. aubo autem latim du¬
ces eloquii sunt. utrumq tũ sic
accipio ut quisq secum. nõ cum
alio collatus ipse sibi iupar se¬
q inferior hẽatur. Alioquin ⁊ ci¬
ceronis u̾siculos non meptos ⁊
uirgilii epłas orõne libera ugn
mamenas legi. Quod in te qͦ
nunc experior Cimis ⁊ si carniẽ
proprium atq precipuum opꝰ
sit Es si sominũ quedam ex nrĩs
liuguatum ꝑitia insignem uir

Expanded text:
tuus utique non est. Vir iste si vixerit, tuus utique non est. Vir iste si vixerit, totum te nobis reddet, et iam cepit, ut non modo divinorum fructu operum eximio, sed tuarum quoque confabulationum illecebris perfruamur. 3 Quarum unius ad me nuper latinis vasis grecus sapor allatus est, in quo plane sensi validum et velox ingenium posse omnia. Itaque “Ciceronem” licet “eloquentia sua in carminibus destitutum” et Virgilium “oratione soluta illa felicitate ingenii” derelictum scribat Anneus Seneca, quorum alter in multis interpres, alter in pluribus imitator tuus fuit — ambo autem latini duces eloquii sunt —, utrunque tamen sic accipio ut quisque secum non cum alio collatus, ipse sibi impar seque inferior habeatur; alioquin et Ciceronis versiculos non ineptos et Virgilii epystolas oratione libera non inamenas legi. 4 Quod in te quoque nunc experior, cuius etsi carmen proprium atque precipuum opus sit, etsi Ieronimum, quendam ex nostris linguarum peritia insignem virum,
Abbreviated transcription (Latin):
E esponsio ad fpłam magnã młtaꝙ
continẽtem sub homeri missam noĩe
et apud inferos datam.
nantistus hom̃o graie
muse principi saluteni.
dudum te sccipto alloqui
mens fuerat. et fecissem uisi qr
ligue com̃tium non erat. Nam
nec ego grecis lrĩs discendis satis
celie et tu latiuas quibus olim
ꝑ scciptores nros̃ adnitus uti so-¬
lebas sequentium negligencia de¬
dicisse indebare. utitu q exclusus
ꝯtitueram. unus uir nr̃o te latino
seculo reuehit ⁊ Ion auidius neq
diucius ulixem tuum sua penolpe
expectauit ꝙͣ te ego te. Iamq mͥ
sensim spes abibat. Pret̾ eim
aliquot tuorum principia libro¬
tum in quibus uelut exoptati a¬
nnti suꝑcilium procul ambiguũ
⁊ raptim iubrans se fluctuantis
come aꝑicem intuebar. latim in¬
chil obtigerat. Nich̾ demq spera¬
batur ubi te cominus contẽpla-¬
rer. Nam libellus ille uolgo. qui
tuus fertur et si cuius sit nou cõ¬
stet tibi exc̾ptus tͥq inscciptus

Expanded text:
12 Responsio ad epystolam magnam multaque 12 Responsio ad epystolam magnam multaque continentem sub Homeri poete missam nomine et apud Inferos datam. 1 Franciscus Homero graie muse principi salutem. Dudum te scripto alloqui mens fuerat, et fecissem nisi quia lingue commercium non erat. Nam nec ego grecis literis discendis satis felix, et tu latinas, quibus olim per scriptores nostros adiutus uti solebas, sequentium negligentia dedidicisse videbare; utrinque exclusus conticueram. Unus vir nostro te latinum seclo revehit; non hercle avidius neque diutius Ulixem tuum sua Penelope expectavit quam te ego. 2 Iamque michi sensim spes abibat; preter enim aliquot tuorum principia librorum, in quibus velut exoptati amici supercilium procul ambiguum et raptim vibrans seu fluctuantis come apicem intuebar, latini nichil obtigerat, nichil denique sperabatur ubi te cominus contemplarer; nam libellus ille vulgo qui tuus fertur, etsi cuius sit non constet, tibi excerptus tibique inscriptus,
Abbreviated transcription (Latin):
Lue cuiniu secreta latus quas anrtoris uuibras.
uas nemorum latebras colsq sedilia ꝑiu.
ibiers ciuus fessus seu cespitis hectam.
redcris aicubitu. seu rippam fontis amem.
tes en presentem michi te spectacła reddũt.
Sue psitne fortuia tue. par quanta sepulchri.
¶udisti & ronia pareus tor querete noli.
N& melius nescire puta. axlioridus auren
tꝗo adhibe. ⁊ rerum successus disce tuarinn.
itit. U temiẽ semor iam ꝑfiat auenam
Tua uano  cultu tuus ut resplendet agellus.
Sp tus eueas uunt totunq per orbem.
t places et canitur tanto q ad sidem insu.
Eouere conanti mors obstitit ĩuida magnis
Sntipiis. miserum eneam iam sũma p̾mebaut.¬
P citu iiiui. Iamq ore tuo dampnatꝰ abibat
ñsup qs iterum. pietas augusta seciuidis.
Enpuit flauims. qmͣ non morientis amici.
SSeietti moue anunũ u̾itoq supremas.
Contempsisse preces euo landabitur omi
ẽ tenie dilecte uale. nostros q rogatus.
Scinii astceniuq seices saluere inbeto.

Expanded text:
Que curvi secreta lacus, quas arboris umbras, Quas nemorum latebras collisque sedilia parvi Ambieris, cuius fessus seu cespitis herbam Presseris accubitu, seu ripam fontis ameni: Atque ea presentem michi te spectacula reddunt. Que patrie fortuna tue, pax quanta sepulcri sti. Quid Roma parens, hoc querere noli, Hoc melius nescire puta. Melioribus aurem Ergo adhibe et rerum successus disce tuarum: s ut tenuem senior iam perflat avenam, Quadrifido cultu tuus ut resplendet agellus, Ut tuus Eneas vivit totumque per orbem t placet et canitur, tanto quem ad sidera nisu Tollere conanti mors obstitit, invida magnis Principiis. Miserum Eneam iam summa premebant Fata manu iamque ore tuo damnatus abibat Arsurusque iterum; pietas augusta secundis Eripuit flammis, quam non morientis amici Deiecti movere animi, meritoque supremas Contempsisse preces evo laudabitur omni. Eternum, dilecte, vale, nostrosque rogatus Meonium ascreumque senes salvere iubeto.
Abbreviated transcription (Latin):
tanta fortime indulgentia freuare
amnũ aic liuguã subdifficile est.
s ex te ut eracta omĩa requiram
etatis ⁊ doctrine tue granitas facit
ut q te liberius hac in re uel filiũ
ipsum tuum qui prẽm secutus idẽ
sensit uel taluun cet̾osq q parti¬
cipes enusdem indicu reprehendar
Neq u̾o tam mei ipsius oblitus
fum ut tibi in coetaneo tuo negẽ
uiso et cognito qd̾ ego michi post
tot secula in homine tam antiquo
tantiq nominis usuparim. ⁊ Iul¬
lus hominũ ẽ tui non aliquid de¬
sit. Quis te talem uirum uetet ĩ
uitim tui moribus uotandum a¬
liquid aduertete tum ego de longĩ¬
quo in scciptis eius inuenerim qd̃
notarem. ¶ At ꝙ illius eloquentie
famam tẽtas ꝙ facundie princi¬
patum uis exipere celitus illi datũ
et tocius pene nri orbis consensu
sine litigio periissum inde ne a¬
perta unuis imutia sit. uide te¬
cumq caliius uideat ne cũ illo ui¬
ro uon equa tella sumpseritis de

Expanded text:
tanta fortune indulgentia frenare tanta fortune indulgentia frenare animum ac linguam subdifficile est; sed ex te ut exacta omnia requiram, etatis et doctrine tue gravitas facit, utque te liberius hac in re quam vel filium ipsum tuum, qui patrem secutus idem sensit, vel Calvum ceterosque participes eiusdem iudicii reprehendam. 7 Neque vero tam mei ipsius oblitus sim, ut tibi in coetaneo tuo negem viso et cognito, quod ego michi post tot secula in homine tam antiquo tantique nominis usurparim; nullus hominum est cui non aliquid desit. Quis te, talem virum, vetet in vicini tui moribus notandum aliquid advertere, cum ego de longinquo in scriptis eius invenerim quod notarem? 8 At quod illius eloquentie famam tentas, quod facundie principatum vis eripere celitus illi datum et totius pene nostri orbis consensu sine litigio permissum, vide ne aperta nimis iniuria sit. Vide, tecumque Calvus videat, ne cum illo viro non equa bella sumpseritis de
Abbreviated transcription (Latin):
manus in quas asimus gallus
orator iicidit. Infausta progen¬
es tua quani diris ab illo suplicus
enecatam legunus. bene ꝙ in trur¬
tas miserias uergenti iam fato ꝑ¬
oportuna mors affuit que oculos tu¬
os saltem taui tristi spectaculo libe¬
raret Pancis expectandũ annus e¬
rat ut mestissimus nati comes aut
spectator fieres cuius euentu si ut
quibusdam sapientid uisum est
Ertuictos tangit fortuna suꝑstitũ
Non parua felicitati tue porcio sub¬
trahitur. ¶ Unum tacita dissum¬
lacione transire fidelis amicicie lex
retat quia clarorum omis eui hom̃
cineĩ ac faine non alit̾ ac p̾senci¬
um obstringor. Illud gͦ tuum mͥ dis¬
pliunt ꝙ Marco tullio cunus nomẽ
tuo ni p̾uus precouio celebrati par
fuerit ⁊ attolli cẽsor acͥrinnus ue di¬
ut iudiciũ nõ probo sic ipsam tibi
non inuideo libertatem. s ea certe
pcuus utendirm fuisse derunicio. se
di dominũ sepe usus ab aliis ue¬
mami facile merearis. Et sane m

Expanded text:
manus, in quas Asinius Gallus manus, in quas Asinius Gallus orator incidit, infausta progenies tua, quem “diris” ab illo “suppliciis” enecatum legimus. 4 Bene quod, in tantas miserias vergenti iam fato, peroportuna mors affuit, que oculos tuos saltem tam tristi spectaculo liberaret; paucis expectandum annis erat, ut mestissimus nati comes aut spectator fieres; cuius eventu, si, ut quibusdam sapientibus visum est, extinctos tangit fortuna superstitum, non parva felicitati tue portio subtrahitur. 5 Unum tacita dissimulatione transire fidelis amicitie lex vetat, qua clarorum omnis evi hominum cineri ac fame non aliter ac presentium obstringor; illud ergo tuum michi displicuit quod Marco Tullio, cuius nomen tuo in primis preconio celebrari par fuerat et attolli, censor acerrimus, 6 ne diut iudicium non probo sic ipsam tibi non invideo libertatem, sed ea certe parcius utendum fuisse denuntio — sedi dominum sepe usus, ab aliis veniam facile merearis. Et sane in
Abbreviated transcription (Latin):
uiminũ ut familiatibus epistolis
aliquot procul absentes elcquii du¬
ces et ram quedaui lingue r̾tale or¬
namenta complecterer sileucio tu¬
um noincu obruere nolui quod ma¬
guorum testimomo supremus quo¬
q nominubus par idebam. S qͦ¬
mam pene nuda rerum ad nos tũ¬
arum fama peruenerat mag̃ ꝙ
aliorum scriptis adiuta qm̃ tuis.
quod ipsum metito inter eui uri
pudores ac dampna quis nũet.
breue fũit quod tecum loqui habui
et quidem consulari pariter ac tri¬
umpliati uito tũ pro summi iuge¬
ini florideq faciuidie laudib pro¬
q cilus multis corporis atq cuium
tortuneq dotibus tñ pro eo expres¬
sim gratulor ꝙ sub optimo ⁊ studio¬
tuni ac uͥtutum inuantissimo priu-¬
cipe seuiusti extimatorem rerumu
nactus ỹdoneum. O felie qui adhuc
incolium angusto instam uiuen¬
di mensuram assecutus octuagesi¬
mo etatis anno in tusculano rure
predatam uitam tranquillo clau¬
dens exitu euasisti cruentas tiberu

Expanded text:
nimum ut familiaribus epystolis nimum ut familiaribus epystolis aliquot procul absentes eloquii duces et rara quedam lingue itale ornamenta complecterer, silentio tuum nomen obruere nolui, quod magnorum testimonio supremis quoque nominibus par videbam; sed quoniam pene nuda rerum ad nos tuarum fama pervenerat magisque aliorum scriptis adiuta quam tuis — quod ipsum merito inter evi nostri pudores ac damna quis numeret —, breve fuerit quod tecum loqui habui quidem “consulari” pariter ac “triumphali” viro, cum pro summi ingenii florideque facundie laudibus proque aliis multis corporis atque animi fortuneque dotibus, tum pro eo expressim gratulor, quod sub optimo et studiorum ac virtutum amantissimo principe senuisti, extimatorem rerum nactus ydoneum. 3 O felix qui adhuc incolumi Augusto iustam vivendi mensuram assecutus, “octuagesimo etatis anno in Tusculano” rure preclaram vitam tranquillo claudens exitu, evasisti cruentas Tiberii
Abbreviated transcription (Latin):
tem agere. Et o si totus michi cõ
bluno queretur. Que qm̃ sunul a¬
pud te nequeo apud alios spsim
iego presertim in eo libro ubi te to¬
tum s in angustias sic coactũ ui¬
deo ut librorum miniero nichil re¬
bus ipsis infiuitum desit. ¶ Tn
uelimn de antiquiorib polibin ⁊
Quntum clandiũ ⁊ ualerium anti¬
atem. ħ eliquosq quorum glorie
splendor tuus officit. de noius añ
plunũ seciuidum uetoneus uicinũ
tuum atq emł quõdam tuum
caspum salustium salutes. Quib
nuctia nichilo feliciores eorum ui¬
gilias fuisse qmͣ tuas. Et̾itum ua¬
le rerum gestatum memorie con¬
sultor oꝑtime apud supetos in ea
parte italie et in ea urbe in qua na¬
tus et sepulcus es. In uestibulo iu¬
stine uirgnus ⁊ aute ipsum sepul¬
chri tui lapideui uiiiͦ. kił martias.
Anuo ab illius ortu quemi paulo
amplius tibi uniendum erat ut
Ad asinũ pollionẽ oratorem
Ri ciuciscus Asiuio pollioni sa¬
lutem. dum uenisset in a¬

Expanded text:
tem agere. 5 Et o si totus michi conttem agere. 5 Et o si totus michi contblivio quereretur! Que quoniam simul apud te nequeo, apud alios sparsim lego, presertim in eo libro ubi te totum sed in angustias sic coactum video ut librorum numero nichil, rebus ipsis infinitum desit. 6 Tu velim de antiquioribus Polibium et Quintum Claudium et Valerium Antiatem reliquosque quorum glorie splendor tuus officit; de novis autem Plinium Secundum veronensem vicinum tuum, atque emulum quondam tuum Crispum Salustium salutes, quibus nuntia nichilo feliciores eorum vigilias fuisse quam tuas. Eternum vale, rerum gestarum memorie consultor optime. Apud superos, in ea parte Italie et in ea urbe in qua natus et sepultus es, in vestibulo Iustine virginis et ante ipsum sepulcri tui lapidem, VIII Kalendas Martias, anno ab Illius ortu quem paulo amplius tibi vivendum erat ut Ad Asinium Pollionem oratorem. 1 Franciscus Asinio Pollioni salutem. Dum venisset in a
Abbreviated transcription (Latin):
quarta aui librorum nimerus nõ
constat. ¶ In hus tam puis tuis
reliquiis exerceor quocieus hec loca
uel tempora ⁊ hos mores obliusci
mõr quibus uichil in precio est
młi autuni ⁊ argentur ⁊ uoluptas.
erue si in bons habenda sunt mul¬
to plemus multoq ꝑfectius nõ tã¬
tum nnte pecudis s ĩmobilis eciar
umnsensibilis clementi qm̃ raciona¬
lis houinus domini ent. uerum he
et longa et nota materia esci qũe
deto tibi pocius tempus est ut gmi¬
tas agam tum pro multis. tũ ꝓ
es nominatim ꝙ uueniorem sepe
psencum malorum seculis me fe¬
liciorib iiseris ut interlegendur
saltem tum cornelus. Scipionib
affricanis. lelus. fabus. Maenius.
aecels. brutis. decus. catouibus.
Regulis. Cursorib. Torquatis. ua¬
letus. corninis. Salmatoribus.
aaudus. marcellis. N Ieronibus Emi¬
liis. fuliuis. fiãniuuis. attilis. Quin¬
ciis ac camillis. Et non cum hus
erctemiis futib int̾ quos aduerso
sidere natus sum nuchi uideat eta¬

Expanded text:
quarta, cui librorum numerus non quarta, cui librorum numerus non constat. 3 In his tam parvis tuis reliquiis exerceor quotiens hec loca vel tempora et hos mores obliviscinostrorum, quibus nichil in precio est nisi aurum et argentum et voluptas, que si in bonis habenda sunt, multo plenius multoque perfectius non tantum mute pecudis sed immobilis etiam et insensibilis elementi quam rationalis hominis bonum erit. 4 Verum hec et longa et nota materia est; nunc vero tibi potius tempus est ut gratias agam cum pro multis tum pro eo nominatim, quod immemorem sepe presentium malorum seculis me felicioribus inseris, ut inter legendum saltem cum Cornelius, Scipionibus Africanis, Leliis, Fabiis Maximis, Metellis, Brutis, Deciis, Catonibus, Regulis, Cursoribus, Torquatis, Valeriis Corvinis, Salinatoribus, Claudiis Marcellis, Neronibus, Emiliis, Fulviis, Flaminiis, Atiliis, Quintiis ac Camillis, et non cum his extremis furibus, inter quos adverso sidere natus sum, michi videar eta
Abbreviated transcription (Latin):
rei exiuna spe ostensa. Quod in te
fuit credo. fidem impleueris. tamẽ
ut statim post plutarcus ad traia¬
num scribit tuorum adolescenciũ
tem̾itas in te refondit᷑. Nichil mͦ qd̾
scriberem aluud fuit. opto te inco¬
lumem uidere. Et sicubi totus es
oro ue duucius me lateas. uale apd̾
ros ubi pͥuum michi ceptus es
nosti eoq ipso . uiͦi. Idꝰ. decembris
auno eius quemi dũs tuus per seqͥ
Ad titũ liuium historicũ
Rianciscus tito limo salutẽ
optarem si ex alto dacu
esset uel me in tuam uel
te in nram etatem incidisse ut uł
etas ipsa uel ego per te melior sie¬
rem ⁊ uisitaitorum unus ex mim̾o
tuorum. Profecto non romam mͦ
datur te in libris tius iideo nõ equi¬
studio. quantisq laborib uir ta
gĩta ex oĩb suꝑsunt. O mos pessi¬
mus nosmet ipsos de industria fal¬
lendi. drei trignita quia oĩs uulgo
id dicunt. Ego autem deesse unuz
hiis ipsis innemo. Nouẽ ⁊ u̾igniti si
plane tres decades prima tertia ⁊

Expanded text:
rei eximia spe ostensa, quod in te rei eximia spe ostensa, quod in te fuit, credo fidem impleveris; tamen, ut statim post Plutarchus ad Traianum scribit, “tuorum adolescentium temeritas in te refunditur”. Nichil modo quod scriberem aliud fuit; opto te incolumem videre, et sicubi totus es, oro ne diutius me lateas. Vale. Apud ros, ubi primum michi ceptus es nosci, eoque ipso tempore, VII Idus Decembris, anno Eius quem dominus tuus persequi Ad Titum Livium historicum. 1 Franciscus Tito Livio salutem. Optarem, si ex alto datum esset, vel me in tuam vel te in nostram etatem incidisse, ut vel etas ipsa vel ego per te melior fierem et visitatorum unus ex numero tuorum, profecto non Romam moddatur te in libris tuis video, non equstiginta ex omnibus supersunt. O mos pessimus nosmet ipsos de industria fallendi! Triginta dixi quia omnes vulgo id dicunt, ego autem deesse unum his ipsis invenio: novem et viginti sunt, plane tres decades, prima tertia et
Abbreviated transcription (Latin):
iam ydoneam uactus esses te maio¬
rem ex te facile gigu̾es doctus nobi¬
lium cultor ingenorum. ¶ Funit aũt
tibi enmlacio non leuis magni cuiꝰ¬
dam uiri alt̾ius. auneñ senecam di¬
co. Quos etas. quos professio quos na
deare. Si quidem nec tu illum pleno
partes uider sim qmͣꝙͣ iudicari a pius
mag uerear ꝙͣ iudicare de magnis
merear meum iudicium dicam tũ.
Ille uberior. tu acutior. Ille altior. tu
cautior. Et tu quidem ingenium eiꝰ
⁊ studium et doctrinam eis laudas.
electionem ac iudicium non iaudas.
stilum u̾o corruptum ⁊ omnib uiciis
fractum dicis. Ille autem te uit̾ eos
sepulta sit uec tu illo scribente aut
sepultus omĩno aut mortuus. Ille
i enim sub nerone obut Tu pos il¬
lius ueronis obitum sub gabba ro¬
mam ex hispania uenisti Multosq
ibi post auuos soror̃ domiciam pã¬
cipis nepotum curam ip̃o mandã¬
te suscipiens moriuq ⁊ studior
iuuenilium censor factus utriulq

Expanded text:
iam ydoneam nactus esses, te maioiam ydoneam nactus esses, te maiorem ex te facile gigneres, doctus nobilium cultor ingeniorum. 8 Fuit autem tibi emulatio non levis magni cuiusdam viri alterius, Anneum Senecam dico; quos etas, quos professio, quos nadeare: siquidem nec tu illum pleno partes iudex sim, quanquam iudicari a parvis magis verear, quam iudicare de magnis merear, meum iudicium dicam tamen. 9 Ille uberior tu acutior, ille altior tu cautior; et tu quidem ingenium eius et studium et doctrinam laudas, electionem ac iudicium non laudas, stilum vero corruptum et omnibus vitiis fractum dicis; ille autem te inter eos sepulta sit, nec tu illo scribente aut sepultus esses aut mortuus. 10 Ille etenim sub Nerone obiit, tu post illius et Neronis obitum sub Galba Romam ex Hispania venisti, multosque ibi post annos sororis Domitiani principis nepotum curam ipso mandante suscipiens morumque et studiorum iuvenilium censor factus, utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
te igitur re apparint ueruui esse quod
ciceto idem aut in rethoricis. Oratoren
miuimũ de arte loqui multo maxi¬
mumi ex arce dicere. Nou tñ ut ille
h̾magore de quo agebat. sic ego tibi
alterum concedo. alterum erpio. utrũ¬
q concesserĩ. Se hoc mediocciter. Illud
exuue. atq a deo excellent̾ ut uix
quicꝙͣ addici iam humauo posse ui¬
deatur ingenio. equidem quantum
boc tuo magnifico opere collato cum
eo libro quem de causis edidisti. Qͥd
idcrco non periit. ut constaret eta¬
tem nram optimarum rerum preci¬
pue uegligentem mediocium uõ ita
satis intelligentib patet multo te
melius cotis officio functum esse ꝙͣ
gladii ⁊ oratorem formare potentus
qmͣ prestare. Id ue ad iuiuriam tra¬
has uelun. sed intelligas ui te ipso
Inqz aliis numꝙͣ sic ingenum uninu
par ad omna ut non aliqua in ꝑte
se uinceret Magnus fateor uir fui¬
sti. s instituendis formandisq ma¬
guis uiris maximus et qui si mat̾¬

Expanded text:
te igitur re apparuit verum esse quod te igitur re apparuit verum esse quod Cicero idem ait in Rethoricis: «oratori minimum de arte loqui, multo maximum ex arte dicere»; non tamen ut ille Hermagore de quo agebat, sic ego tibi horum alterum concedo, alterum eripio; utrunque concesserim, sed hoc mediocriter illud eximie, atque adeo excellenter ut vix quicquam adici iam humano posse videatur ingenio. 6 Equidem quantum hoc tuo magnifico opere collato cum eo libro quem de causis edidisti — qui idcirco non periit ut constaret etatem nostram optimarum rerum precipue negligentem, mediocrium non ita —, satis intelligentibus patet multo te melius cotis officio functum esse quam gladii et oratorem formare potentius quam prestare! 7 Id ne ad iniuriam trahas velim sed intelligas in te ipso inque aliis nunquam sic ingenium unum par ad omnia, ut non aliqua in parte se vinceret. Magnus fateor vir fuisti, sed instituendis formandisque magnis viris maximus et qui si mater
Abbreviated transcription (Latin):
s doctrine proprie p̾dariq oꝑis glo¬
nam inuenisti adeo diligent̾ ab il¬
lo instructus orator a te cõptus or¬
natusq est ut multa ab illo uel
neglecta uł nõ animaduetsa uide¬
autur atq ita suigulatĩ omina col¬
ligis duci tuo elapsa ut quantum
unci eloquio tm̃ diligencia uinc̾e
recto ni faslor iudicio dici possis. Il¬
le enim suum oratorem per arduai
causarum ac summos eloquẽtie u̾¬
tices agit et iudicialib bellis ad
uictoriami format. tu longnus tepe¬
teus oratorem tuum ꝑ cs lõge uie
flexus ac latebras ad ipsis incu¬
nabulis ad supremam eloqͥi artẽ
ducis. ꝓlacet delectat ⁊ mirari cogit.
Eo nanq aspirantib nichil uti¬
lius. Ciceromana claritas prouet¬
tos illuminat ⁊ celsũ ualidis it̾ sigͣc.
tua sedulitas ipsos quoq fouet ĩ¬
ualidos ⁊ oꝑtima nuttrx iuugeĩoꝵ
lacte humili teneram pascit ĩfau¬
çiam. ¶S ue tibi uitas blanda
suspecta sit unitaudus est silus. In

Expanded text:
sed doctrine proprie preclarique operis glosed doctrine proprie preclarique operis gloriam invenisti. Adeo diligenter ab illo instructus orator a te comptus ornatusque est, ut multa ab illo vel neglecta vel non animadversa videantur, atque ita singulatim omnia colligis duci tuo elapsa, ut quantum vinci eloquio tantum diligentia vincere recto ni fallor iudicio dici possis. 4 Ille enim suum oratorem per ardua causarum ac summos eloquentie vertices agit et iudicialibus bellis ad victoriam format; tu longius repetens, oratorem tuum per omnes longe vie flexus ac latebras ab ipsis incunabulis ad supremam eloquii arcem ducis; placet, delectat et mirari cogit; eo namque aspirantibus nichil utilius. Ciceroniana claritas provectos illuminat et celsum validis iter signat, tua sedulitas ipsos quoque fovet invalidos et optima nutrix ingeniorum, lacte humili teneram pascit infantiam. 5 Sed ne tibi veritas blanda suspecta sit, mutandus est stilus. In
Abbreviated transcription (Latin):
fide custodis nisi qd̾ perdere luccum
erat. O etas segins ⁊ insolens. tales
michi remttis insignes uiros cum
iguanissimos colas . O. sterilis ⁊ feda
pats temporum tot rebus ediscendis
dedita q̃ melius uescirtutur opus
hoc hr̃e integrum neglexiti. ¶ Ce¬
terum is michi de te ueram liber opi¬
monem attulit. diu tuis in reb era¬
ueram. errori finem aduenisse gra¬
tulor. iuidi formosi corporis artus ef¬
fusos. adiiracio auimũ dolorq con¬
cussit. Et fortasse nunc apud ali¬
quem totus es et apud talem forsi¬
tan qui sium hospitem habet inco¬
guitum. Qunsquis in te reperiendo
fortumacior fu̾it sciat se rem magui
precii possidere quãq si uou̾it pͥmas
uit̾ diuicias locet. Tu quidem in hiis
libris. Qui quot suit uescio: sed
hauddubie multi sunt. Rem a cice¬
tone iam sene summo studio trac¬
tatam refricare ausus. Quod factu
impoĩbile iudicabam post tanti ui¬
ri uestigia nouam non unitacoĩs

Expanded text:
fide custodis, nisi quod perdere lucrum fide custodis, nisi quod perdere lucrum erat. O etas segnis et insolens, tales michi remittis insignes viros cum ignavissimos colas! o sterilis et feda pars temporum tot rebus ediscendis ac scribendis dedita que melius nescirentur, opus hoc habere integrum neglexisti’. 2 Ceterum is michi de te veram liber opinionem attulit; diu tuis in rebus erraveram; errori finem advenisse gratulor. Vidi formosi corporis artus effusos; admiratio animum dolorque concussit; et fortasse nunc apud aliquem totus es, et apud talem forsitan qui suum hospitem habet incognitum. Quisquis in te reperiendo fortunatior fuit, sciat se rem magni precii possidere, quamque si noverit, primas inter divitias locet. 3 Tu quidem in his libris, qui quot sint nescio sed hauddubie multi sunt, rem a Cicerone iam sene summo studio tractatam refricare ausus, quod factu impossibile iudicabam, post tanti viri vestigia novam non imitationis
Abbreviated transcription (Latin):
emia. fabius pictor. Stacius
Tullianus. Multiq alii quos enu¬
merare longum est. olim clari ui¬
ri. ⁊unc cinis ambiguus ⁊ pret̾
primos duos ure cognita nouia.
aues omnes meis uerbis tuo ore
salutatos uelimi. Iulum ⁊ augustũ
cesares et aliquot alios ex illo or¬
dine ꝙͣus studiosissimos atq doc¬
tissimos teq nõ uissł hoꝵ familia¬
rissum̃ sciã equiꝰ tñ existimo nr̃is
imperatorib salutandos linq̃re
si tamen hos nou illorum pudet
quorum studio ac uirtute funda¬
tũ ĩpiũ eu̾terunt. Et̾num uale
uir uigilantissime apd̃ suꝑos in
capite orbis roma que tua fuit ⁊¬
mea patria facta est lił. uouemb¬
alnno ab ortu eius quemi utinam¬
tuum nomen audierani.
et de tuo aliquid legeram ⁊ uira¬
bar unde tibi nomen acumius.
Sero uigeniũ tuũ nom oratoriaꝵ
institutionii lib̾ heu diserptus ⁊
lat̾ uenit ad manus meas. agnoui
Feintem uastatticem oĩm ec dixi
metum. faicis ut solitã es aiil bona

Expanded text:
Emina, Fabius Pictor, Statius Emina, Fabius Pictor, Statius Tullianus, multique alii quos enumerare longum est, olim clari viri nunc cinis ambiguus et preter primos duos vix cognita nomina; quos omnes meis verbis tuo ore salutatos velim. 11 Iulium et Augustum Cesares et aliquot alios ex illo ordine, quamvis studiosissimos atque doctissimos teque nonnullis horum familiarissimum sciam, equius tamen extimo nostris imperatoribus salutandos linquere, si tamen hos non illorum pudet, quorum studio ac virtute fundatum imperium everterunt. Eternum vale, vir vigilantissime. Apud superos, in capite orbis Roma, que tua fuit et mea patria facta est, Kaleanno ab ortu Eius quem utinatuum nomen audieram et de tuo aliquid legeram, et mirabar unde tibi nomen acuminis; sero ingenium tuum novi: Oratoriarum Institutionum liber, heu, discerptus et lacer, venit ad manus meas. Agnovi etatem vastatricem omnium et dixi mecum: ‘Facis ut solita es; nil bona