comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stella ⁊ pagi. hi sunt qͥ nulla dignitate ciuitatis or¬
uant᷑. s uulgari hominũ conuentu incolunt᷑. ⁊
uias habeat tantũ sine muris. Est aũt sine muni
tione muroꝵ. licet ⁊ uici dicaut᷑ ip̃e habitationes
urbis. Dictus aũt uicus eo qͦd sit uice cuittatis.
uł qͦo uias habeat sine muris. Castrũ autiqui
dicebant oppitũ loco altissimo sitũ. qiͣ casã altã
Cuiꝰ plircalis numerus castra. diuunttiuũ
castellũ est. siue qͦd castrabat᷑ licentia iuhabitan¬
tiũ ne passim uaga hosti pateret. Pagi st̃ apta e¬
dificiis loca uter agros habitantil Hec ⁊ conci¬
liabula dicta a conuentu ⁊ societate multoꝵ
i unũ. Compita ft̃ uͥ est usus conuentꝰ fieri xu¬
sticoꝵ. Et dicta compita qͦd loca multa magio
eodem competunt. ⁊ qͦ conuenit᷑ a rusticis. Stib¬
urbana st̃ cucũiecta ciuitatis edificia. qͣi sub
urbe. Menia ft̃ qͣi muri cuutatis. dicta ab eo qͦd
muniant ciuitatẽ. qiͣ munm̃ta urbis .i. tuta¬

Expanded text:
stella et pagi hi sunt, qui nulla dignitate civitatis honorantur; sed vulgati hominum conventu incoluntur et vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum tione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive quod castrabatur licentia inibi habitantium, ne passim vaga hosti pateret. Pagi sunt apta aedificiis loca liabula dicta a conventu et societate multorum in unum. 15. Compita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum, et dicta compita, quia multa loca in agris eodem competunt, et quo convenitur a rusticis. 16. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tuta
Abbreviated transcription (Latin):
liticus masia reꝑtus. mensure ñ ultra cubita
bina. candore ꝓrimo eboris. ad quãdã simili¬
tulinẽ e diuerso niger. Alabandieus t̾re sue no¬
mine nuncupat᷑. purpure aspectu simił. iste in
oriente igni liquat᷑. atq ad usum uitri fundit᷑
Tebaicus int̾tinctus aureis gittis. inuenit᷑ in
partes egypti. ascͥpta coticulis. ad terenda colli¬
ria quadam utilitate naturali conueniens. Si¬
enites. cura sieuem uł thebas nascit᷑. trabes ex
eo fecere reges. Marmora aũt que in officiuis
rupilxq gignunt᷑. ex quib ita siuis diu̾si colo¬
ris macuł distuit᷑. cuiꝰ pͥmũ usum insule ciela¬

Expanded text:
liticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita liticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primu
Abbreviated transcription (Latin):
cipatu repta sunt. differentia eoꝵ e̾ ab ophite
cũ illud ut p̾ciximꝰ serpentiũ macłis sit simibe
Hec ⁊ macłas diuerso mͦ colligunt. Nam ⁊ au¬
gusteum undatim ẽ. ⁊ crispũ in uertices. tibe
est rubens candidis int̾uenientib punctis. No¬
minis eiꝰ eausa. qͦd rubeat ut purpura. Sasam¬
tes. ferrei coloris siue duricia. Uñ ⁊ nom̃ ei datũ
est. inuent᷑ in egypto ⁊ in ethiopia. Alabastrus
lapis candidus. int̾tinctus uariis colorib ex quo
enangelici illiꝰ unguenti uasdulũ fuit. Cauant
enĩ hunc ad uasa unguentaria. qm̃ obtime serua¬
re incorrupta dr̃. Nascit᷑ circa thelas egyptias ⁊
damascũ sirie. eeteris eandidior. ꝓbatissimus uͦ in
india. Parius candoris eximii. liglinꝰ cognom̃to.
Hic apud paron insusã nascit᷑. un ⁊ parius
nuncupat᷑. Magnitudo eiꝰ qua lances crate¬
rasq ñ excelat. unguentis ⁊ ip̃e aptus. Coral¬

Expanded text:
cipatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, cipatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, cum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile. Haec maculas diverso modo colligunt; nam Augustaeum undatim est crispum in vertices, Tiberest, rubens candidis intervenientibus punctis. Nominis ejus causa, quod rubeat, ut purpura. 6. Basaltes ferrei coloris, sive duritiae. Unde et nomen ei datum est, inventus in Aegypto et Aethiopia. 7. Alabastrites lapis candidus, interstinctus variis coloribus, ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coral
Abbreviated transcription (Latin):
teriori. circa segobrigã urbẽ. Iuenit᷑ enĩ sub
terra.:⁊ effossus grcindit᷑ atq findit᷑. in qͣslib
tenues crustas. De Moar morib
Ot̃ lapidum genera: ueniemus
ad marmora. Nam int̾ lapides et
marmora differentia est. Nam mar¬
mora dicunt᷑ eximii lapides. que maculis ⁊
colorib comiñdant᷑. Marmor sermo grecus est.
a uiriditate uocatus. ⁊ qͣmus ptea ⁊ alii co-¬
loris inueniant᷑. nom̃ tam̃ pͥstinũ a uiridi¬
tate retinuert̃. Marmoꝵ colores ⁊ genera in¬
numerabilia ft. ñ tam̃ omĩa e rupil grcidũ.
sed multa sub terra sparsa sunt. ⁊ pͥciosimi ge¬
neris. sicut lacedemoniũ uitide. cunctis ꝙ hi¬
larius reꝑtum pͥus apd̾ lacdemionios. uñ⁊ uo
cabulum sumpsit. Ophites serpentiũ macłis
simile est un ⁊ uocabulũ trarit. Duo eiꝰ sunt
genera. molle candidũ. durũ nigrum. Augusteũ
⁊ tiberiũ. in egypto augusti ac tyberii pͥmũ pͥn¬

Expanded text:
teriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub teriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. § 5 De marmoribus. Post lapidum genera veniemus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile est, unde et vocabulum sumpsit; duo ejus genera, molle candidum, nigrum durum. 4. Augustaeum, et Tiberium in Aegypto Augusti, et Tiberii primum prin
Abbreviated transcription (Latin):
lapis asꝑ ⁊ indomitus ⁊ om̃ia atcerens. xx quo
lapide gẽme terunt᷑. Crisites colore simił ocree.
nuenit᷑ in egypto. Amnites simił nitro. s duri¬
&e gignit᷑ in egypto uł arabia. qͥ nascit᷑ in echi
opia ueluti uiridis s lacteus. cũ resoluit᷑ remor¬
dens uehement̾. Coranus albus e̾. durior ꝙ pa-¬
nio. Molocius ueluti uiridis ⁊ grandis inueni¬
tur in egypto. Tusculanꝰ a loco italie dictꝰ. dissi¬
lire igni tradit᷑. Sabinus fuscus addito oleo
itiã lucere fert᷑. Est ⁊ quidã uiridis lapis. uehe¬
ment̾ igni resistens. Sisimꝰ mollis ⁊ candidꝰ exca¬
lefactꝰ oleo ingrescit atq durescit. Lapides qͦꝙ
medicinaliũ mortarioꝵ ⁊ pignentoꝵ usib
apti. etesius precipuus. ⁊ inde colaticus. Teba¬
icus qͦq ⁊ basanttis lapides ex se se nichil remit¬
tentes. Specularis lapis uocatus ẽ. qͦd uitri
more transluceat. reꝑtus pͥmũ in hispania ci¬

Expanded text:
lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur in Aegypto vel in Arabia. Thyiopia veluti viridis, sed lacteus cum resolvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanites lapides nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania ci
Abbreviated transcription (Latin):
giis umbras reddendas. Eiẽmas multi ex co¬
faciunt. Nascit᷑ in ĩdia ⁊ in samo italie. Mi¬
tridas lapis eufrates. sole reꝑcussus colorib
micat uarus. Hetites lapides reꝑuint᷑ in ni¬
dis aqͥlarum. Auint binos inueniri. marẽ
⁊ feminã. nec sine his parere aqͥlas. Hoꝵ mas¬
culus durus. simił galle subrutil: femineus
uͦ pusillus ac mollis. Alligati partus eelerita
cto parturientib auferant᷑. fingites capa¬
docie lapis. duricia marmoris. candidꝰ atꝙ
tansluens. ex quo qͦndam templũ constru¬
tum e̾ͥ a quodã rege forib aureis. quib clau¬
ss. daritas diurna uitꝰ erat. Fmites ebori sumił
in quo dariũ conditũ ferunt. pario ꝙ similis
audore ⁊ duricia minꝰ tantũ ponderosus. qͥ po¬
rõs uocat᷑. Dstracites uocatus qͦd similitudinem
teste habeat. usus eiꝰ ꝓ puniee. Melanites lapis dict
est. eo qͦd melleũ ⁊ dulẽe sucũ emittat. Hismiris

Expanded text:
ginum umbras reddendas. Geginum umbras reddendas. Gefaciunt, nascitur in India, et in Samnio Italiae. Mitridax lapis Euphratis, sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritatidunt, niso cito parturientibus auferantur. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Melanites lapis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris
Abbreviated transcription (Latin):
gata erodunt corpora. Mitiores aũt serian¬
dis corꝑib nec. absum̃tes. Ematites appellat
eo qͦd cuͣte resolutus. in colorem ueniat san¬
gͥnis. Est aũt admodũ liuidus. est ⁊ ferru¬
gintus. Nascit᷑ in ultuma egypti babilonia.
⁊ hispania Adrociamant᷑ colore iuger. pond̾e
⁊ duricia insignis. uñ ⁊ nom̃ trarit. Precipius
reꝑit᷑ in africa. Trahere aũt in se argentũ uł
redigit᷑ sang̾nis. Isticos inuenit᷑ in ultia his¬
pania. eroco similis. cũ leui fulgore facile fri¬
cabilis. Amiantos appellatus a ueterib. eo qͦd
si ex ip̃o uestis fuerit contacta. cont᷑ͣ ignẽ resi¬
stat. ⁊ igni imposita ñ arcleat. sed splendoren
simił ẽ teste lãminose scissibił. S alactites colo¬
re cireneus. gustu suaiuis. sed id̃o uocat᷑ qͦd
qͥddam de se lacteũ atcritus dimittat. Obsius
lapis niger e̾ translucioꝰ. ⁊ uitri habens summi¬
litudinẽ. Ponit᷑ in speculis parietũ ꝓpter ima¬

Expanded text:
gata erodunt corpora. Mitiores autem servangata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, BabHispania. 17. Androdamas colore niger, pondere, et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum, veredigitur sanguinis. 18. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. 19. Amiantos appellatus a veteribus, eo quod si ex ipso vestis fuerit contexta contra ignem resistat, et igni imposita non ardeat, sed splendore asimilis est testae laminosus scissibilis. Gallactites colore cinereus, gustu suavis, sed ideo sic vocatus, quod quidam de se lacteum attritus dimittat. 21. Obsidius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter ima
Abbreviated transcription (Latin):
sa. urit᷑ antea uino ꝑfusus. flatus q donec ru¬
bescat. ac rursus dulci uno extinguit᷑. ternis
uicib tinguendis uestib tantũ utilis. Sirius
lapis a siria uͥ reꝑit᷑ appellatꝰ. Hic integer flu
ebori sine ulla macula. Hic defricat᷑ ad cotẽ.
sucũ dimittit croco similem. Iudacus laꝑis
albus ẽ. atq in scemate glandis. scͥpturis sub
inuicẽ modulatiss. quas greci gr̃amas appel¬
lant. Samiꝰ a samo insula uͥ reꝑit᷑ uocat᷑. ⁊
⁊ grauis ⁊ candioꝰ. poliendi aurũ ittilis. ayen¬
fites uocatus a loco egypti. &. est ge̾man¬
tis nature. Hic tritus atq in his que uren
da ⁊ secancla. ex aceto illinitꝰ ita obstupese
facit corpus ut sentiat cruciatũ. Samorag
lapis dictus. es qͦd corꝑa defunctomz condita i
eo. infra qͣdraginta dies absumunt᷑. Sodos anĩ
ade fissili q uena scindit᷑. Sunt ⁊ eiꝰdem ge¬
neris in oriente fara. que etiã uiuentib alli¬

Expanded text:
sa. Uritur antea vino perfusus, flatusque follibus donec rusa. Uritur antea vino perfusus, flatusque follibus donec rubescat, ac rursus dulci vino exstinguitur, trinis vicibus, tingendis tantum vestibus utilis. 10. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatur; hic integer flucebori sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem, succum dimittit croco similem. 12. Judaicus lapis albus est, atque in schemate glandis scripturis sub invicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς appellant. 13. Samius a Samo insula, ubi reperitur, voca gravis et candidus, poliendo auro utilis. Mehitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta dies absumuntur; σάρξ enim ade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alli
Abbreviated transcription (Latin):
mirarent᷑. Deniq in quodã templo fuisse ue¬
nulla tempestas. nullus imber extingueret.
Diritis. ꝑsicus lapis fuluus. aeris similans
qualitatẽ. cuiꝰ plurimꝰ ignis. siqͥdem facile scin¬
tillas emittit. Hic teuentis manũ si uehem̃tiꝰ
p̾mat᷑ adurit. ꝓpter qͦd ab igne nom̃ accepit.
Est ⁊ alius piritis uulgaris. quẽ uiuu̾ laꝑidẽ
appellant. qui ferro uł lapide ꝑcussus scintil¬
las emittit. que excipiunt᷑ sulphure uł aliis
fungis uł foliis. ⁊ dicto ueleriꝰ p̾bet ignem.
Hunc uulgus focalem petrã uocat. Selenites
qui latine lunaris int̾pretat᷑. eo qͦd interiorem eꝰ
candorem cĩi luna cresc̾e̾ atq defic̾e auint. gigni¬
t᷑ in ꝑsida. Dionisiꝰ lapis fuscus. ⁊ rubentib notis
cuiꝰ nom̃ est pontꝰ. in eqͥtia. frigius lapis. gr loco
traxit uocabulũ. Nascit᷑ enĩ in frigia. colore pal¬
lidus. mediocrit̾ grauis. Est aũt gleba pumico¬

Expanded text:
mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Vemirarentur. Denique in templo quodam fuisse Venulla tempestas, nullus imber exstingueret. 5. Pyrites Persicus lapis, fulvus, aeris simulans qualitatem, cujus plurimus ignis: siquidem facile scintillprematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulpure vel aliis fungis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dcujus nomen est Pontus in Equitia. 9. Phrygius lapis, ex loco traxit vocabulum. Nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumico
Abbreviated transcription (Latin):
erit sub uase argenteo. ferrũ q suꝑ argentum
posuerit. deinde subt̾ mouente manu cũ la¬
pide. ferrũ cursim desuꝑ mouebat᷑. Unde ⁊¬
factũ e̾ ut in quodã templo simulacrũ e fer¬
ro in aere penclere uideret᷑. Est qͥppe ⁊ alius¬
inechiopia magnes. qͥ ferrũ ñ ambit respuitq
Om̃is aũt magnes tanto melior ẽ: qͣmtomagis
cruleus ẽ. Gagates lapis. pͥmũ inuentꝰ est in
sicilia. gagatis fluminis fluore reiectꝰ. unde
⁊ nomunat᷑. licet in britannia sit plurimꝰ. Est
aũt niger. planus. leuis ⁊ ardens igni admot᷑.
fictilia ex eo scͥpta ñ delent᷑. Incensus serpentes
fugat. demoniacos ꝓclit. uͥginitatem dephen¬
dit. Mirum qͥa accendit᷑ aqua. oleo restingutt᷑.
Abeston archadie lapis. errei coloris. ab igne no¬
men sortitus est. eo qͦd accensus semel minqͣm ex¬
tinguit᷑. De quo lapide mechanicũ aliqͥd ars
humana molita est: qͦd gentiles capti facrilegio

Expanded text:
erit sub vase argenteo, ferrumque super argentum erit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est ut in quodam templo simulacrum e ferro pendere in aere videretur. Est qin Aethiopia magnes, qui ferrum omne abigit, respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est, quanto magis caeruleus. 3. Gagates lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis fluminis fluore rejectus. Unde et nominatus, licet in Britannia sit plurimus. Est autem niger, planus, lenis, et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur, incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit: mirum quia accenditur aqua, oleo restinguitur. 4. Asbestos Arcadiae lapis, ferrei coloris, ab igne nomen sortitus, eo quod accensus semel nunquam exstinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio
Abbreviated transcription (Latin):
tissimꝰ. Calcis uiua dicta. qͥa dũ sit tactu fri¬
gicla. intus occultũ continet ignem. Unde ⁊ ꝑ¬
ineendit᷑ quib solet ignis eitingui. Oleo excin¬
guit᷑: quo soler ignis acxendi. Usus eiꝰ structu¬
ris fabrice necessariis. Nam lapis lapili ñ potest
is. Arena ab ariditate dicta. ñ ab aclherendo in fa¬
stridat. aut si in uestẽ candictam sparsa. nichil
sorcdis relinqͥt. D lab̃idib insigniorib .iiii.
asiies lapis indicus. ab inuentore
uocat᷑. fu̾it in india ita pͥmũ reꝑtus.
clauis crepidarũ baculi ꝙ cuspidi he¬
rens. cũ arm̃ta idem magnes pasceret. Postea ⁊
passim inuentus. Est aũt colore ferrugineus.
s ꝓbat᷑ cũ ferro adiunctus. eiꝰ fecerit raptum.
Nam adeo app̾hendit ferrũ. ut catenã faciat a¬
nuloꝵ. unde ⁊ eum uulgus ferrũ uuũi appel¬
lat. liquorem quoq nitri ut ferrũ trahere
credit᷑. Cuiꝰ tanta uis t̾ ut refert beatissimꝰ augꝰ¬
timis. qͦd qͥcdam eũdem magnetẽ lapidẽ tenu¬

Expanded text:
i. Calx viva dicta, quia dum sit tactu frigida, intus occultum continet ignem. Naincenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest. Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fa si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. De lapidibus insignioribus . Magnes lapis Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beatissimus Aug4, quod quidam eundem magneten lapidem tenu
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ abruptũ est aquis. aut ꝑ angu¬
stiam scissũ. ⁊ inde regiũ nominatũ. qͥ a gre¬
& abruptũ hoc noĩe nuncupat᷑. Est aũt ar¬
tissimũ trium miliũ spacio. siciliã ab italia
diuidens. fabulosis infame monstris. cuiꝰ
hinc uide scilla ⁊ cariblis ostendit᷑. Scillã
accole saxũ mari uminens appellant. simile
oelebrate forme ꝓcul uidentib. unde ⁊ mon¬
struosã speciem fabule illi deciert᷑. qͣi formã ho¬
minis capitib suecintã caninis. qͥa collisi ibi
fluctus. latratꝰ uident᷑ expͥmere. Caribdis dicta
qͦd gurgitib occultis naues absorbeat. Est enĩ
mare uerticosũ ⁊ nnde ibi lamata naufragia
ꝓfundo ĩ mergunt. Tex aũt in die erigit fluctꝰ
⁊ ter absorbet. Nam accipit aquas ut uomat.
in mari loca. Sirtes aũt salustius a tractu
uocari dicit. qͦd omĩa ad se trahant. ⁊ apppu¬
quanti uadoso mari hereant. He aũt ad ma¬

Expanded text:
humilitatem obrutum est aquis aut per anguhumilitatem obrutum est aquis aut per angustiam scissum, et inde Regium nominatum, quia grece abrutum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum III mildividens, fabulosis infame monstris, quibus hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. 4. Scyllam, accolae saxum mari imminens appellant simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstrosam speciem fabulae illi dederunt, quasi formam hominis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; in mari loca. Syrtes autem Sallustius a tractu vocari dicit, quod omnia ad se trahant, et appropinquanti vadoso mari haereant. Hae autem ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inde nuiũ acutissimũ cernit᷑ ⁊ alii colo¬
res. qͥb pictura uariat᷑. Ergo cũ t̾ra hanc
habeat naturã fluctib subinde diluit᷑. &
qͥcqͥd adhesum ẽ. in colorẽ cadit. ob hoc etiã in
his litorib gemine rubre inueniunt᷑. Lapillus
enĩ eiꝰmodi humo inuolutus. cũ int̾ arenas
u duos sinus scindit᷑. Ex his qͥ ab oriente ẽ
De estib & fretis xuiii.¬
STS ad occanum ꝑtinet. fretũ
ad utrunq mare. Nam estus est
maris accessus uł recessus .i. inqͥetudo. Unde
⁊ estuaria ꝑ que mare uicissim tã accedit
qͣmͣ recedit. fr̾etum aũt appellatũ. qͦd ibi ma¬
re semꝑ ferueat. Nam fretum est ⁊ angustũ
⁊ qͣi feruens mare. ab unclarũ feruore nomi¬
natũ. ut gaditanũ uł siculum. Nam freta
um dr᷑. salustius tali ex causa uocari scͥpsit
diceus. Italie olim siciliam coniunctam fuisse.
⁊ dum eẽt una tellus. mediũ spaciũ aut ꝑ

Expanded text:
que inde minium acutissimum excernitur, et alii coloque inde minium acutissimum excernitur, et alii colores quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adesum est, in colorem cadit. Ob hoc etiam in his litoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas in duos sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, De aestibus et fretis . Aestus ad Oceanum pertinet, fretus ad utrumque mare. Nam aestus est maris accessus vel recessus, id est inquietudo; unde et aestuaria, per qua mare vicissim tam accedit quam recedit. Fretum autem appellatum quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum vel Siculum; nam freta um dicitur, Sallustius tali ex causa vocari scripsit, dicens Italie olim Siciliam coniunctam fuisse, et dum esset una tellus, medium spatium aut per
Abbreviated transcription (Latin):
nauem signũ arietis habentẽ. qua liberatꝰ
mare. ⁊ mortua ellesponto mari nom̃ dedit.
ab ordine fluenti ꝓpontidis. Nam dictum
ꝓpontũ. qͥa pontũ p̾uenit. Iclem ⁊ a transi¬
tu uł angustis meatib boũ bosforus. Egyp¬
tius aut᷑ pelagus. asie dat᷑. sallicus europe.
in partes. Pelagus aũt est latitudo maris
sine litore ⁊ portu. greco nomine a potu
plagia hoc e. a latitudine dictus. Unde ⁊
plagia eo qͦd sint importuosa.xuii.
De sinib MaRis.
IAUS dicunt᷑ maiores recessus ma¬
ris. ut in mari magno ionius.
in occeauo caspius. indicus. ꝑsicus. arabicus.
qͥ ⁊ mare rubrũ. qͥ occano ascribit᷑. Rubrum
aut mare uocatum. eo qͦd sit roseis undis in¬
fectũ. Non tam̃ talem naturã ht̃. qualẽ ui¬
det᷑ ostendere. s uicius utorib uiciat᷑ gurges
atq inficit᷑. qͥa om̃is terra que circunstat pe¬
lago rubra est.&. sangͥneo colori ꝑximna. Ideo¬

Expanded text:
navem signum arietis habentem, qua liberatusnavem signum arietis habentem, qua liberatusmare, et mortua Hellesponti mari nomen dedit. Ab ordine fluenti Propontis. Nam dictum Propontum quia Pontum praevenit. Item et a transitu vel angustis meatibus boum Bosphorus. Aegyptius autem pelagus Asiae datur, Gallicus Europae, enerunt in partes. Pelagus autem est latitudo maris sine litore et portu, Graeco nomine ἀπὸ τοῦ πλαγίου, hoc est a latitudine, dictus; unde et plagia, eo quod sint inportuosa. De sinibus maris . Sinus dicuntur maiores recessus maris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitur; quia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est et sanguineo colori proxima. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
atico mari nom̃ decdit. A positione celi ut suꝑum
⁊ inferũ. qͦd sit oriens suꝑior. occicdens inferior. Ist
auit tuscum ⁊ adriaticũ. Amemoria regis ut iomi¬
uii. Io qͥppe rex fuit grecie. uucle iones athemenses
Hoc mare ⁊ tirrenũ dictũ. siue qͦd tuscrã alluit.
.i. tirreniã. siue a tirrenis naitis. qͥ se in hoc mare
precipitauert̃. E sciendũ ioniũ sinũ eeͣ immensũ
a ionia usq ad siciliam. ⁊ huiꝰ pardes ẽẽ adriatic̃
achaicũ. ⁊ epiroticũ. A morib accolarũ eusinus.
ascenis antea appellatus. A casib hominũ qͥ deci¬
dert̃ in mare. ut ellespontũ. icariũ. mirccũ. Nam
mirteum mare dictum est. a mirtili lapsu¬
qͦd illic ab enomiao precipitatꝰ sit. hicarus
uͦ cretensis ut fabule fert̃. altiora petens. pen¬
nis solis calore solutis. mari in qͦ cecidit no¬
men imposuit. fr̾iyus quoq cũ elle sorore
sua fugiens insidias nouercales. conscendit

Expanded text:
atico mari nomen dedit. A positione caeli, ut Superum atico mari nomen dedit. A positione caeli, ut Superum et Inferum; quod sit oriens superior, occidens inferior; est autem Tuscum et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Io quippe rex fuit Graeciae, unde et Iones Athenienses. Hoc mare et Tyrrhenum dictum, sive quod Tusciam adluit, id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautis, qui se in hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse inmensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et huius partes esse AAchaicum et Epiroticum. A moribus accolarum Euxinus, AXENOS antea appellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Mquod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pinnis solis calore solutis mari, in quo cecidit, nomen inposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales conscendit
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. dulcius qͣm eecera. nebulosũ ꝙ ⁊ breuiꝰ.¬
Uncte ⁊ ponticũ uocatũ qͦd sit breuius. atq eo p̾¬
ter focas ⁊ tumos. atq delfinos. alias beluas maio¬
res ñ patit᷑. Sicut aũt terra dũ una sit. ꝓ diu̾sis
locis uarus appellat᷑ uocabulis. ita ⁊ ꝓ regionib
hoc mare magnũ. diu̾sis nominib nuncupatur.
Nam ibericum ⁊ asiaticũ a ꝓunicus dictum. Ab in¬
sulis balearicum. siculũ. creticũ. cipricũ. egeũ. car¬
patiũ. Nam inter tenedũ ⁊ chium. sarũ est uuma¬
ne potiꝰ qͣm insula. qͦd usentib ꝓcul capre summile
credit᷑. quã greci ega nuncupant. Unde ⁊ egeum
mare ẽ dictum. sic ⁊ carpatiũ mare inter egyptũ
⁊ rodum. ab insula carpato illic posita. A gentib
gallicũ. ausomiũ. dalmaticũ. libusticũ. Ab oppicdis
argolicũ. coruithium. tiriũ. adriaticũ. Nam aclria
quecdã ciuitas illirico mari ꝓxima fuit. que aclri¬

Expanded text:
minum dulcius quam caetera, nebulosumque, et breviminum dulcius quam caetera, nebulosumque, et breviUnde et Pontum vocatum, quod sit pervius; atque eo praeter phocas et thynnos atque delphinos, alias beluas maiores non patitur. Sicut autem terra dum una sit, pro diversis locis variis appellatur vocabulis, ita et pro regionibus hoc mare magnum diversis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asiaticum a provinciis dictum; ab insulis Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpatium. Nam inter Tenedum et Chium saxum est in mare potius quam insula, quod visentibus procul caprae simile creditur, quam Graeci αἶγα nuncupant, unde et Aegeum mare est dictum; sic et Carpatium mare inter Aegyptum et Rhodum ab insula Carpato illic posita. A gentibus Gallicum, Ausonium, Dalmatium, Ligusticum. Ab oppidis Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adri
Abbreviated transcription (Latin):
ropã. ⁊ africã. aslam q disterminans. Cuius
prime partis simis qͥ in hispanis ꝑfimit᷑. ie¬
ricus. ⁊ balearicus appellat᷑. Deinde gallic̃. qui¬
narbonensẽ ꝓiinciã aluit Mox liguifiaus
qui iuxta genuiam urbem est ꝑrimus. Post
hec tirrentis qui italiam attingit. quẽ greti
ionium. itali inferum uocant. Inde siculus. qͥa
a sicilia usq ad cretam uadit. Denide creticꝰ.
qui in panphiliam ⁊ egyptum ꝑtendit. Inde el¬
lespontus. qͥ in septentͥonem retorquens. anfracti¬
b magnis uixta grecias ⁊ illiricũ. in angustias
sꝙptem stadioꝵ stringit᷑. quo rerres ponte na¬
uib facto. in gretiam cõmeauit. Ibi est abidos.
unde diffusus ⁊ ore patenti rursus stringit᷑ ⁊ facit
propontidem. qͥ mox in qͥngentos passus cocrtat᷑.
sit ꝙ bosforus ⁊ trachius quo darius copias trans¬
portauit. In cde ponticus sinus amplissimus a t̾go
meotidis paludis. qͦd mare ex multitudine flu¬

Expanded text:
ropam et Africam Asiamque disterminans. Cuius ropam et Africam Asiamque disterminans. Cuius primae partis sinus, qui in Hispaniis perfunditur, Ibericus et Balearicus appellatur. Deinde GallicNarbonensem provinciam alluit. Mox Ligusticus, qui juxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam attingit, quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. 3. Inde Hellespontus, qui in Septentrionem retorquens, anfractibus magnis juxta Graecias, et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur, quo Xerxes, ponte navibus facto, in Graeciam commeavit, ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patente, rursus stringitur, et facit Propontidem, qui mox in quingentos passus coarctatur, fitque Bosphorus Thracius, quo Darius copias transportavit. 4. Inde Ponticus sinus amplissimus a tergo Maeotidis paludis, quod mare ex multitudine flu
Abbreviated transcription (Latin):
CCaANUM ⁊ greci ⁊ latim ileo nominass
to qͦd in cutuli modũ ambiat orbem.
siue a celeritate eo qͦd otius currat. Itẽ
qͥa ut celũ pupureo colore nitet. ocea¬
nus qͣi cianeus. lste est qͥ horas terrarũ amplocti¬
tur. alt̾nis ꝙ estib acceclit atq recedit. Respiran¬
tib eñ in ꝓfundũ uentis. aut reuomit maria
aut absorbet. Quiq a xximis regionib diu̾sa
uocabula sumpsit. ut gallicus. germanicus.
sdcchicus. caspius. yrtanus. athlanticus. gadita¬
nus. Nam gaditanũ fretũ a gadib dictũ. ubi
primũ ab occano. maris magni linen aꝑitur
Unde ⁊ hercules cũ gadib ꝑuenisset. colu̾̃nas¬
ibi posuit. sp̃trans illic ẽẽ orbis terrarũ fureay
are magnũ est qͦd ab occasu ex
occauo fluit. ⁊ in meridiem u̾git.
deuide ad septentͥonem tendũ. Ad
uide magnũ appellat᷑ qͥa eetera maria in com¬
paratione eiꝰ minora fc̃. Iilud est ⁊ meditantĩ
qͥa ꝑ mediã terrã usq ad orientẽ ꝑfundit᷑ eu¬

Expanded text:
Oceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modum ambiat orbem. Sive a celeritate, eo quod ocius currat. Item quia ut caelum purpureo colore nitet: oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primum ab Oceano maris Magni limen aperitur; unde et Hercules cum Gadibus pervenisset, coluibi posuit, sperans illic esse orbis terrarum finem. Mare Magnum est, quod ab Occasu ex Oceano fluit, et in Meridiem vergit, deinde ad Septentrionem tendit. Quod inde Magnum appellatur, quia caetera maria in comparatione ejus minora sunt. Istud est, et quia per mediam terram usque ad orientem perfunditur, Eu
Abbreviated transcription (Latin):
finsores. a findendis gͣnis frum̃ti. Mole enĩ
usus nundũ erat. s gͣnum pilo findebant.
ges nc̃ frangite faro. Clibanꝰ a cliuoͣ dictus.
ab eo qͦd in erectione sit collectus. Ciuiũ eñi ac¬
censũ dicimꝰ. siue flexuosũ. furnũ ꝑ diriuati¬
onẽ a farre dictũ. qm panis ex eo factus ibi co¬
quit᷑. Torcular dictũ eo qͦd uue ibi calcent᷑. atq
extorte expͥmant᷑. forus est locus uͥ uua calcat᷑.
Pͥrima spẽs fori. locus in ciuitate ad exercendas
uundinas relictꝰ scd̾a. uͥ magistratꝰ udicare
solet. Tercia. qua supͣdiximꝰ quã calcatoriũ
nõiauimꝰ. Quarta. spacia plana in nauib.
qͥa ibi decurrit frugũ liquoR. De aditib .uii.

Expanded text:
pinsores, a pinsandis granis frumenti; molae enim pinsores, a pinsandis granis frumenti; molae enim usus nondum erat, sed granum pilo findebant: ges, nunc frangite saxo. Clibanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione sit collectus; clivum enim ascensum dicimus sive flexuosum. Furnum per derivationem a farre dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Torcular dictum eo quod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavimus. Quarta, spatia plana in navibus,quia ibi decurrit frugum liquor. De aditibus .
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria uictui ꝓmunt᷑. hoc ẽ ꝓferunt᷑. Cella¬
riũ. qͦd in eo colligunt᷑ ministeria m̃sarum.
uł que necessario uictui suꝑsunt. Int̾ ꝓmptua¬
riũ aũt ⁊ cellariũ hoc int̾est. qͦd cellariũ est
paucoꝵ dierũ. ꝓmptuariũ uͦ temꝑis longi. Apo¬
there aũt uł horrea a greco uerbũ e uerbo. re¬
postoria uł reconditoria dici posst̃. eo qͦd in his
homines elaboratas fruges reponunt. Unde
⁊ enticam greco nomine repositã rei copiosã
substantiã appellam᷑. De operariis. ui.¬
⁊ ip̃a a greco uocabulo nuncupãt᷑. uͥ deputan¬
tur noxii ad aliqͦd opus faciendũ. ut solent
gladiatores. ⁊ gxrules qͥ marmora secant. ⁊tam̃
uincłoꝵ custodiis alligati ft̃. Semoeum gre¬
&e dictũ. eo qͦd ibi conuent᷑ feminarũ ad opus
laueficii gperendũ conueniat. Mulier enĩ
nũ. qͥa pilo antea tundebant gͣnum. Inde
⁊ apd ueteres ñ molitores s pistores dicti qͣi

Expanded text:
necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellanecessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hocpaucorum dierum, promtuarium vero temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, verbum e verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. § 6 De operariis. Eet ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim num, quia pilo antea tundebant granum: unde et apud veteres non molitores, sed pistores dicti, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quo sacra reponunt᷑. sic̃ donariũ est
in q̃uo collocant᷑ oblaita. sic̃ lectisfernia dicunt᷑.
uͥ homines seclere consueuert̃. Ab inferenctis gͥ
deportandis sactis. sacrariũ nuncupat᷑. Donaria uͦ.
eo qͦd ibi dona reponant᷑. que in templis offerre con¬
sueuer̃t. Frarium uocatũ. qͥa pͥus es signatũ ibi
recondebat᷑. Hoc enĩ olim in usu erat. auro argen¬
toꝙ nondũ signato. ex quoꝵ metallis qͣmius
pt̾ea facta fuisset pecunia. nom̃ tam̃ erarii ꝑ¬
mansit. ab eo metallo unde pecunia mitium
sũpsit. Armariũ locus est. uͥ quarũ ꝙ artium
instrum̃ta ponunt᷑. Armam̃tarium uͦ uͥ tan¬
tum dela armoꝵ. Unde uiuenalis. Qͥ cqͥd h̃t te¬
loꝵ armam̃taria celi. Dicta aũt utraq ab armis.
.i. brachiis quib grercent᷑. Blbliotheca est locꝰ¬
uͥ libri reponunt᷑. Biblio enĩ grece liber. theca
repostoriũ dr̃. Pmptuariũ dictum. eo qͦd inde

Expanded text:
quo sacra reponuntur, sicut donarium est quo sacra reponuntur, sicut donarium est in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt; ab inferendis igitur et deportandis sacris, sacrarium nuncupatur. 2. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur, quae in templis offerri consueverunt. 3. Aerarium vocatum, quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum signato, ex quorum metallis, quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. 4. Armarium locus est ubi quarumcunque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero ubi tantum tela armorum. Unde Juvenalis: Quidquid habent telorum armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri; βίβλος enim Graece liber, θήκη repostorium dicitur. Promtuarium dictum eo quod inde
Abbreviated transcription (Latin):
basileus rex. ⁊ basilice regie habitationes. Nunc
aũt idõ diuina templa basilice noĩant᷑. qͥa ibi
regi om̃ium deo. cultus ⁊ sacͥficia offeruntur.¬
Martyriũ locus martyrii. greca diriuatiõe
eo qͦd in memoria martyris sit constructũ.
uł qͦd sepulchra scoꝵ ibi suit martyrũ. Aram
quicdã uocatam duer̃t qͦd ibi incense uictime
Altare aũt ab altitudine constat eẽ nomina¬
tum. qͣi alta ara. Pulpitũ. qͦd in eo lector
uł psaliista positus. in publico conspici a
popło possit quo liberiꝰ audiri possit. Tribu¬
nal eo qͦd inde a sacerdote tribuant᷑ p̾cepta¬
uiuendi. Est enĩ locus in sullimi constitut᷑
tribub denominatũ. qͦd ad illud trib conuo¬
cet᷑. Aualogiũ dictũ. qͦd sermo inde p̾dicet᷑. Nam
logos grece sermo dr. qͦd ⁊ ip̃m altiꝰ sitũ est. ut in
eo lector uł psalmista positꝰ conspici a popło pos¬
NeRaRIUM ꝓpͥe est locus templi m

Expanded text:
basileus rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc basileus rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi om12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo qvivendi. Est enim locus in sublimi constitutustribu denominatum, quod ad illud tribus convocetur. Analogium dictum quod sermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur; quod et ipsud altius situm est ut in eo lector vel psalmista positus in publico coSacrarium proprie est locus templi, in
Abbreviated transcription (Latin):
trionẽ. dextera ad meridiẽ spectans. Un¬
de & quando templũ construebant orien¬
dem spectabant equinoctialem. ita ut li¬
nec ab ortu ad occidentẽ misse fierent. Plar¬
tes celi dextra sinistra q equales. ut qui
consuleret ac dep̾caretur. rectum aspic̾et
&ientẽ. fana dicta a faunis. quib templa
erir gentiliũ construebat hnde ⁊ consu¬
lantes demonũ responsa audirent. Delubra
ueteres dicebant. templa fontes habentia. quib
ante ingressum diluebant᷑. ⁊ appellari delus
a diluendo. Ip̃e tc̃ nẽ ecdes cũ sacris fontib
in quil fideles regenerati purificant᷑. E uene
bris locus regeneratoꝵ est: in quo septem
gradus ui sp̃s sci iinisterio formant᷑. tres
in desdensu. ⁊ tres in ascensu. Septimꝰ uͦ hic est
qui ⁊ quartus .i. similis filio hõis. extinguens
fornacem ignis. stabilimentũ pedum. fun¬
dam̃tum aque. in quo pleuitudo diuunta¬
regũ habitacła. unde ⁊ nom̃ hũt. Nam ⁊¬

Expanded text:
trionem, dextra ad Meridiem spectans. Untrionem, dextra ad Meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, Orientem spectabant Aequinoctialem, 221 ita ut lineae ab Ortu ad Occidentem missae, fierent partes coeli dextra, atque sinistra aequales, ut qui consuleret, ac deprecaretur, rectum aspiceret Orientem. 8. Fana dicta a Faunis, quibus templa error gentilium construebat, unde consulentes daemonum responsa audirent. 9. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur, et appellantur delubra a diluendo. Ipsa nunc sunt aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur, et bene bris locus regeneratorum est in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu. Septimus vero is est, qui et quartus, similis Filio hominis: exstinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo omnis plenitudo Divinitaregum habitacula, unde et nomen habent. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ꝓpitiatiõis oratorium. Ppitiatio eñ. pla¬
satio est. Oracła dicta. eo qđ inde recddantur
responsa. ⁊ oracula ab ore. Peuetralia Reereta
st̃ oracłoꝵ. ⁊ penetralia dicfa ft̃ ab eo qͦd est
penitꝰ. hoc est pene intꝰ. Oratoriũ. orationi
tantũ est consecratũ. in quo nemo aliqͥd a¬
gere debet. uͥ ad qͦd est factum. Unde ⁊ no¬
men accepit. Monasteriũ. umꝰ monachi
habitatio est. Monos enĩ apd̾ grecos solus.
sterio statio .i. solitarii habitatio. Senobiũ¬
uͦ ex greco ⁊ latino uidet᷑ ẽẽ compositum.
Est eñ habitacłm płimoꝵ in cõmune ui¬
uentium. Ceno enĩ grece: cõmune dr̃. Tem¬
pli nom̃ generale. N locis enĩ qͥbcunq ma¬
guis: autiqͥ templa dicebant. Q templa di¬
cta qͣi tecta ampla. Sed ⁊ locus designat᷑
ad orientẽ. a cõtemplatione templũ dice¬
bat᷑. Cuiꝰ partes. ilni. erant. antiea ad or
tum. postica ad occasũ. sinistra ad septẽ¬

Expanded text:
quasi propitiationis oratorium; propitiatio enim plaquasi propitiationis oratorium; propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριονo statio; id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in commune viventium; κοινὸν enim Graece commune dicitur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: anttum, postica ad Occasum, sinistra ad Septen
Abbreviated transcription (Latin):
Q adamauit. Cum ierosolimã antiochus
obsicderet. hutanus pͥnceps udeoꝵ. reserato
dauid sepulchro tria milia auri talenta
uide abstrarit. ex quib trecenta antiocho
delit ut obsidionẽ relinqueret. Atq ut
facti inuicdiam demeret. fert᷑ ex reliqua
pecunia instituisse pͥmus renodochia
quib aduentũ susciꝑet pauꝑum ⁊ ꝑegͥ¬
noꝵ susceptio nuncupat᷑. Cͥ. aũt egͦtantes
acra sunt loca diuinis sacRis.¬
cultib iustituta. ut pote ea in
quib altaria litantib de more pontificibe
culo sanctiora sunt. uł qͥa ad scõꝵ comꝑation̾e
sanctiora funit. sicut cantica canticoꝵ. qͥa can¬
tica uniu̾sa p̾cellunt. Scm̃ aũt a sangͥne hosti¬
⁊ nuncupatũ. Nichil enĩ sc̃m apud ueteres
dicebat᷑. nͥ qͦd hostie sangͥne eẽt consecͣtum.¬
aut consꝑsum. Item scm̃. qͦd extat eẽ sanci¬
tum. Sancire aũt est confirmare. ⁊ irroga¬
tione pene ab inuiria defend̾e. Sic ⁊ leges
seẽ. ⁊ muri scĩ ẽẽ dicunt᷑. Propitiatorium

Expanded text:
 Itaque cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hircanus princeps Judaeorum, reserato David sepulcro, tria millia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret. Atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum e susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes acra sunt loca divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibusculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum conparatione sanctiora sunt; sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres dicebatur naut conspersum. Item sanctum, quod exstat esse sancitum. Sancire autem est confirmare, et irrogatione poenae ab injuria defendere, sic et leges sanctae et muri sancti esse dicuntur. Propitiatorium
Abbreviated transcription (Latin):
ut tricliniũ diceret᷑. Cella dicta qͦd nos
occultat ⁊ celat. Cubicłm uͦ qͦd eo cubamꝰ.
ibi q dormientes reqͥescimꝰ. Cubile aũt cu¬
bandi locus est. Et secessus. qͦd sit locus se¬
cretus .i. sine accessu. Diuersoriũ dictũ eo
qͦd ex diuersis uiis ibi conueniat᷑. Hospttiũ
sermo grecus est uͥ qͥs ad tempus hospitali
iure inhabitat. ⁊ iterũ inde transiens migͣt.
Inde ⁊ metatũ qͥa mutat᷑. Inde legt. & cast᷑
metati ft̃. ꝓ mutauert̃. Non eñ illic ꝑma¬
net erercitus: sed ꝑtransit. Moenianꝰ colle¬
ga grassi. in foro piecit materias. ut eeñt
loca in quib expectantes insisterent. que
ex nõie eiꝰ meniã appellata ft̃. Hec ⁊ solana
qͥa patent soli. Post hec alii lapide. alii ma¬
teria. elificare porticib menia᷑ ⁊ forib ⁊ do¬
mib adiecert. Tabulata. olim lignee domꝰ
fiebant: unde nom̃ ꝑmanet tabulatoꝵ.
Ypogeum est constructũ sub terris edifiti¬

Expanded text:
ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecuiure inhabitat et iterum inde transiens migrat.tatum, quia mutatur. Unde et legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedifici
Abbreviated transcription (Latin):
du construxer̃t. ⁊ regiã in ip̃iꝰ noie conditam
palatiũ uocauert̃. Thalamũ hac ex eausa uo¬
eatũ ferut. Cum enuĩ rapte fuissent a roma¬
nis sabine. ex quib cũ una aute alias specie
nobilis cũ magna om̃iũ adiuiratiõe raꝑet᷑.
thalamoni duci eam oracło̾ responsũ est dari.
E qm̃i he nuptie felicit᷑ cesserant. institutũ. ẽ
ut in om̃ib nuptus thalami nom̃ tteretur.
Egyptii quoq lingua sua loca in quib nu¬
bentes succelunt ⁊ incubant thalamũ nomi¬
nant. Cenacłm dictũ a conmunione uescen¬
di. unde ⁊ cenobiũ congregatio. Antiqͥ enĩ
publice ⁊ in cõmune uescebant᷑. nec ullius
comuuiũ singłare erat. ne in occulto deli¬
die lururiã gignerent. Tricliuiũ est ena¬
ełm a trib lectulis discunbentiũ dictum.
Apud ueteres tnĩ in loco uͥ conuiuii appa¬
rat᷑ exponebat᷑. tres lectuli strati erant. in
quib discimbentes epulabant᷑. Cinon it

Expanded text:
dum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam dum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη en