comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentias soluebat᷑. quarũ pͥma a c̃iugatis ꝓposira ẽ. Primũ loqͥt᷑ de c̃iugatis. q̃ multũ ano¬
iatione ñ differiuit : Nã ꝗa notatio exui nõis trahit᷑. itẽq: c̃iugatio similituidine uocabuli
continet : aliqđ inter se ueluti c̃siniũ tenent Sed hoc int̾ est: ꝗa notatio exposi¬
tione nõĩs: c̃iugatio similitudine uocabuli ac deriuatione ꝑsicit᷑: et qm̃ facił & in¬
ẽ : q̃ pluendo colligitur & orescit: Pluendo uͦ atq pluuia: c̃iugata st̃ In uno enĩ eodeq
uo cabulo: diu̾sus noum terminꝰ differentiã fatit: Itẽ iusẽ aquã pluuiã arteri .i. ut si
in alicuiꝰ aggrũ pluua aqua colligat᷑. & in alt̃iuis defluat. eaq uicini frugib nocitu¬
ra c̃crescat: arceat eã suis sinib ille qͥ sua putat int̾ ee nedefluat Fluuius gͥ cũ plu¬
iua creuerit: quaerit᷑ an debeat arceri Responder& inꝗt mucius Qm̃ a qua

Expanded text:
tum a notatione non differunt. Nam quia notatio ex vi nominis trahitur, itemque conjugatio similitudine vocabuli continetur, aliquod inter se veluti confinium tenent. Sed hoc interest, quia notatio expositione nominis, conjugatio similitudine vocabuli ac derivatione perficitur. Et quoniam facilis et inluvia est quae pluendo colligitur et crescit. Pluendo vero atque pluvia conjugata sunt. In uno enim eodemque vocabulo diversus nominum terminus differentiam facit. Item: Jus est aquam pluviam arceri, id est, ut si in alicujus agro pluvia aqua colligatur, et in alterius agrum defluat, eaque vicini frugibus nocitura concrescat, arceat eam suis finibus ille qui id sua putat interesse ne defluat. Si fluvius igitur pluvia creverit, quaeritur an debeat arceri, respondet, inquit, Mutius, quoniam aqua
Abbreviated transcription (Latin):
les tutelarũ partes quae iunctae tatelas efficere possuit : ñ q̃ singła tutelat nõe desi
uõ rethor ita intelligendũ ꝓbabat. ut idꝙ ait partitione sic utendũ ẽ. Nullã at partẽ
p̃t̃mittas de diuisione dixerit .i. de una parte ꝓpositae patitionis: Nã & duusio ꝑm̃bra di
rũ minome Itaq exẽplũ detulis ei partitioni accomodatũ dedit q̃ ẽ diuisiones : At si diuo¬
sionẽ facias .u. formarũ agiiẽ partitionẽ : sũmũ ẽ uitiũ aliꝗd p̃õmutere Qñi cũ sit finttꝰ
uđe uelimꝰ dicenꝰ omem rethoricã qͥstionẽ aut de facto ee. aut de qualitate factiꝰ
aut de nõẽ : At silo quutionũ siguras sententiaq distribuã : ñ erit ut dictũ ÷ uitiũ trans¬
sire aliꝗd. Quanꝰꝗdẽ sententiarũ int̃se atq eqͦtiatinũ si gune & multiplices ÷ ua

Expanded text:
les tutelarum partes quae junctae tutelas efficere possint, non quae singulae tutelae nomineles tutelarum partes quae junctae tutelas efficere possint, non quae singulae tutelae nominevero rhetor ita intelligendum putavit, ut id quod ait, Partitione sic utendum est, ut nullam partem praetermittas, de divisione dixerit, id est de una parte propositae partitionis. Nam et divisio et per mrum minime. Ita exemplum de tutelis ei partitioni accommodatum dedit, quae est divisionis. At si divisionem facias, id est formarum a genere partitionem, summum videre velimus, dicemus omnem rhetoricam quaestionem, aut de facto esse, aut de qualitate facti, aut de nomine. At si locutionum figuras sententiarumque distribuam, non erit, ut dictum est, vitium, transire aliquid, quandoquidem sententiarum inter se atque locutionum figurae et multipli
Abbreviated transcription (Latin):
tres : cũ ea t̃tia q̃ sunut᷑ ex c̃trarioꝵ ꝑmixtione ꝑficit᷑ : ut si colorẽ diuidamꝰ : dicendũ ẽ
tione c̃iunctũ ẽ: quãuis inꝗlib& aliã coloris spetiem transerast᷑. seu purpurer. seu
rubri seu uiridis : Itaq: sitale ẽ . ꝙ diuidis talesq: s partes quas ad diuisionẽ sumis quas
tela ꝗꝓpe quattuor fere modis ÷ : aut enĩ c̃sanguinitas gradu. aut patranatꝰ iure defer¬
tur: aut testam̃to patris tutor eligit᷑. aut urbani p̃toris iurisdictione format᷑ : Et ss
forsitan plures: s nc̃ iste sufficiunt : Hio gͦ & paucȩ pagtes & facile cõp̃hensibiles atsi
stipulationũ formulas & iuditioꝵ cõp̃hende uelis oñi multae in his partes s̃ ñ erit
nir e :ut totius integrũ capiant nom̃ S ut c̃ueniens uideat᷑ exẽplũ : Reiuirend & sc̃ta¬

Expanded text:
tres, cum ea tertia, quae sumitur, ex contrariorum permistione perficitur, ut si colorem dividamus, dicendum est tres, cum ea tertia, quae sumitur, ex contrariorum permistione perficitur, ut si colorem dividamus, dicendum est tione conjunctum est, quamvis in quamlibet aliam coloris speciem transferatur, seu purpurei, seu rubri, seu viridis. Itaque si tale est quod dividis, talesque sunt partes quas ad divisionem sumis, quastela quippe quatuor fere modis est, aut enim per consanguinitatis gradum est, aut patronatus jure defertur, aut testamento patris tutor eligitur, aut urbani praetoris jurisdictione formatur, et sunt forsitan plures, sed nunc istae sufficiunt. Hic igitur et paucae partes, et facile comprehensibiles. At si stipulationum formulas et judiciorum comprehendere velis, quoniam multae in his partes sunt, non erit nire, ut totius integrum capiant nomen. Sed ut conveniens videatur exemplum, requirendae sunt ta
Abbreviated transcription (Latin):
tib c̃uingunt᷑ alie ꝗdẽ paucas & facile intellgibiles cõp̃hensibilesq partes habent. aliae
uͦ plures intellectuq difficiles: In his gͥ partib q̃s̃ paucae ac facile sub intelligentiã cadt̃.
ł marimũ uitiũ ẽ si partiendo aliꝗd relinqͥt̃ in his uͦ qu& ut ipse ait insinitior ẽ nur̃s. & c̃fu¬
res ĩ ꝗͥldã partib estant.: uerudiã sepe ꝑ portes ipls quas in clistributione partim̃. Utsi
hois corp̃uelimꝰ intellectu acratiane ꝑ ꝓpͥam̃bra disuingere fac umꝰ ita : caput humeros manus :
toratẽ uentrẽ suras atqi pedes: Et qm̃ maiores partes sũ psim adduudendũ id circo nichilee
earũq: partes ꝑ seq̃udȩ s ldq: in toto corpore faciendũ : Eoq: mͦ difficilior erit partitio cũ sit
partiũ nurs infinitior : Sepe &iã ut dictũ ÷ res ipsȩ his partib: iuncta s : qua: ñ sit facił inspetio
ut siꝗs stipulationũ &uidicioꝵ formulas parciat᷑. ł etiã si figuras loq̃ndi q̃ scemata g̃ci uocant

Expanded text:
dem paucas, sed facile intelligibiles comprehensibilesque partes hebent, aliae vero plures intellectuque difficiles. In his igitur partibus quae sunt paucae ac facile sub intelligentiam cadunt, vel maximum vitium est, si partiendo aliquid relinquatur. In his vero quarum, ut ipse ait, infinitior numerue aliquibus partibus constant, verum etiam saepe per partes ipsas quas in distributione partimur, ut si hominis corpus velimus intellectu ac ratione per propria membra disjungere, faciemus ita, caput, humeros, manus, thoracem, ventrem, suras atque pedes. Et quoniam majores partes sumpsimus ad dividendum, idcirco nihil equendae sunt, idque in toto corpore faciendum est, eodemque modo difficilior erit partitio, cum sit partium numerus infinitior. Saepe etiam, ut dictum est, res ipsae his partibus junctae sunt, quarum non sit facilis inspectio, ut si quis stipulationem et judiciorum formulas partiatur, vel etiam si figuras loquendi, quae σχήματα Graeci vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
cierũq intelligitur ee̾ nat̃a. ut cũ colligit᷑ ł etiã diuidunt᷑ ab indiuiduis ꝑspecies
a gnã usq ad maxima gnã possit ascendi itẽq amaximis gnũb ꝑ infra posita gnã¬
acspecies usq ad indiuidua ualeat e̾e descensus Iduõ uno clarũ fiet exẽplo Ci¬
cero ꝗppe induũ ẽ : hs species hõ. hs̃ genꝰ animal. huiꝰ suꝑiꝰ genꝰ ẽ corpus animatũ
& si longius ascendas: corpus altius genꝰ inuenias: Si ꝓlixius e grediare: substan¬
tia ultimi loco giũs ocurrit : Cũ gͥ multa suit gnã. sicuilib& spetier gen̾ assignandũ
sit : ñ necesse erit inꝗt maxima & pͥncipalia gnã seꝑ ex ꝓrere. uerũ eoꝵ qͥqͥ aliꝗd q̃
inmedio locata s̃ oportebit a hib̵e. illa tam̃ ratione seruata ut sẽꝑ genꝰ suꝑi sit eo
ad qđ p̃dicat᷑ ut genꝰ. Ex trema qͥppe inscicia ẽ. sidũ genꝰ̾ sẽꝑ nat̾a spetieb ꝓpͥis suꝑ¬

Expanded text:
e natura, ut cum colliguntur vel etiam dividuntur, ab individuis per species et genera usque ad maxima genera possit ascendi, itemque a maximis generibus per infra posita genera usque ad individua valeat esse descensus. Id vero uno clarum fiet exemplo. Cicero quippe individuum est, hujus species homo, hujus genus animal, hujus superius genus est corpus animatum, et si longius ascendas, corpus alterius genus invenies, si prolixius egrediare, substantia ultimi loco generis occurrit. Cum igitur multa sint genera, si cujuslibet speciei genus assignandum sit, non necesse erit, inquit, maxima et principalia genera semper exquirere, verum eorum quoque aliquid quae in medio locata sunt oportebit adhibere, illa tamen ratione servata, ut semper genus superius sit eo ad quod praedicatur ut gen
Abbreviated transcription (Latin):
obici potest Et qͦ mͦ insimtae s̃ siguraei sispeciesst̃. S respondebuleuit̃: eloquatione mutata:
sigurã qͥqͥ nu̾tari. atq il circo in potostate et̾ dicentis siguras facereo quas ilꝗ tractat dif¬
cile añ quã siant possit agnoscere An uͦ ñ substantialib ꝗb dã differentiis c̃stituuntur.
sed potius aocidentib: explicant᷑  Ynde fitt ut cõmunis nõis infigiusicationes partitio fie¬
ri uideat᷑. cũ sigura diuiditur: potiꝰq gnũs inspecies: Omĩa uͦ signisicata cuiꝰq¬

Expanded text:
ae sunt figurae, si species sunt? Sed respondebo leviter, Elocutione mutata, figuram quoque mutari, atque idcirco in potestate esse dicentis figuras facere, quas is qui tractat difficile, antequam fiant, potest agnoscere; hae vero non substantialibus quibusdam differentiis constituuntur, sed potius accidentibus explicantur. Unde fit ut tum communis nominis in significationes partitio fieri videatur, cum figura dividitur, potius quam generis in species; omnia vero significata cuju
Abbreviated transcription (Latin):
S dies ẽ: At tc̃ demũ id ꝙ ẽ inq̃stione c̃cludã: lux gͥ ẽ: Ergo cũ ad sillogismi c̃clusionẽ
& tota enunciatiane in ꝓpouendo & ina sum̃do parte enuntiationis utam noecesse ẽ ut
ea ꝗb: utim̃ nilbabeant dubitabile. Si ꝗdẽ exhis ea q̃ s ãbta capient fidẽ : đ si ꝓpo¬
sitio aliqͥtiens ꝗdẽ ꝑ se nota ẽ atq ꝑspicua: aliqͣtiens uͦ ꝓbationis indigens oiuenit᷑: assũp¬
tio qͥqͥ aliq̃ tiens ꝑ se uera ee̾ notabit᷑. aliqͦtiens aprbationis indiga adium̃tis: Q uo

Expanded text:
e concludam, lux est igitur. Ergo cum ad syllogismi conclusionem, et tota enuntiatione in proponendo, et in assumendo parte enuntiationis utamur, necesse est ut ea quibus utimur nil habeant dubitabile, siquidem ex his ea quae sunt ambigua capient fidem. Quod si propositio aliquoties quidem per se nota est atque perspicua, aliquoties vero probationis indigens invenitur, assumptio quoque aliquoties per se vera esse notabitur, aliquoti
Abbreviated transcription (Latin):
ab alcenata ad hostẽ perueniunt. Cũ a nr̃o liminer exierit sip̃ adidẽ lim̃ reu̾tant᷑
pꝰliniao redeunt: Q uomodo etiam mancini causa desendipotest: Qũ e cũ popłs¬
Ert manus obfedus male ictũ hostib dediss&: shostł eum suscipere noluerunt:
Q cũ reuersus cat : posliminio redisse udebatur. Idcirco ꝗasi cũ hostes recipis¬
sent deditũ aciuib:: etiãsi quomͦ ab holtib esfugiss&. ñ uudet᷑ postlimuuo reg̃s¬
sus ꝗ uiditio ciuium onui libertatis iure fuiss & ex utꝰ: S qm̃ deditio nerdo

Expanded text:
abalienata ad hostem perveniunt, cum a nostro limine exierint, si post ad idem limen revertantur, abalienata ad hostem perveniunt, cum a nostro limine exierint, si post ad idem limen revertantur, postliminio redeunt. Quomodo etiam Mancini causa defendi potest, quem cum popRomanus ob foedus male ictum dedisset, hostes eum suscipere noluere? qui cum reversus esset, postliminio rediisse videbatur. Idcirco quia si cum hostes recepissent deditum a civibus, etiamsi quo modo ab hostibus effugisset, non videretur postliminio regressus qui judicio civium omni
Abbreviated transcription (Latin):
anuttit: Omĩa uõ iura recipit : si p̃ liminio reu̾tat᷑ Ergo exnoratione noĩs. ita uis
post limĩnii clarescere potest. Ut ꝗa sẽꝑ pꝰ ad significat qđ retro relinꝗt᷑ : post limi¬
iui uocabulo q̃dã rͥeu̾sio significet᷑. Ut seruius ꝓbat. ꝗ ex ad u̾bio pꝰt. iuĩ nõis int̃p̃
tat᷑ reliq uoc abuli ꝓtractionẽ solã eͥe c̃firmans: Nã in eo qđ ẽ post liminiũ : ex eo
ꝗđ pꝰ dictũ ẽ: int̃ p̃tationẽ nois sumit Liminium uõ suꝑ uacuo putat e̾e ꝓcluctum:
Ađhoꝵ noũm formã meditullium. meclitullũ . Prima enĩ pars mediũ significat. tul
onũ no designat: Ild uõ nom̃ qđ ẽ pꝰliminiũ: sçȩuo la publifilius ex ꝗ dabia p̃. & limiune
putat tẽ cõpositũ: Nãqa adidẽ lim̃: qđ pꝰ reli ꝗt reu̾tit᷑ is ꝗͣ pliminio redit
Idcirco ex utrisq signisicationib arbitratur nom̃ eẽ c̃iunctũ: Quacũq enũ a nob

Expanded text:
amittit; omnia vero jura recipit, si postliminio revertatur. Ergo ex notatione nominis ita jus postliminii clarescere potest, ut quia semper post id significatur quod retro relinquitur, postliminii vocabulo quaedam reversio significatur, ut Servius probat, qui ex adverbio post vim nionem esse confirmans; nam in eo quod est postliminium, ex eo quod post dictum est interpretationem nominis sumit, liminium vero supervacuo putat esse productum. Ad horum nominum formam, meditullium; prima enim pars medium significat, tullium s ex adverbio post et limine putat esse compositum, nam quia ad idem limen quod prius reliquit revertitur is qui postliminio redit, idcirco ex utrisque significationibus arbitratur nomen esse compositum. Quaecunque enim a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
rũq autuma ͭ ee : ꝗb luculenta oratia curte ẽ. huiꝰ disfintionis exẽplũ. auire ciuili tul¬
lius petit: aitq se ñ aliit̃ ab exẽplis natiorib: trebatio iioessurũ q sinecessitas co¬
gat. Plertranslationẽ uͦ diffinitio ẽ: uł uti cũ aꝗlius litꝰ diffinire uolens. dicebat litꝰ
cẽ : q̃ fluctus eluder &. Hoo eludero ab illis transiatũ ẽ. ꝗ agitatione aliqua cau¬
sa lusus mouent̾: Itẽq ad olenscentia ẽ flos etatis : Id arborib: ductũ qua fructꝰ flores¬

Expanded text:
esse autumat, quibus lucutenta oratio curae est. Hujus definitionis exemplum a jure civili Tullius petit, aitque se non aliter ab exemplis notioribus Trebatio recessurum quam si necessitas cogat. Per translationem vero definitio est, veluti cum Aquilius, littus definire volens, dicebat littus esse quo fluctus eluderet. Hoc eludere ab iis translatum est qui agitatione aliqua, causa lusus, moventur. Itemque adolescentia est flos aetatis, id ab arboribus ductum est, quar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ c̃seqͥt̃ ꝑ negationẽ. ita: Syñ ÷ nupta mulier cũ eo ꝗcũ c̃nubii iuserat. atq id eo quinati st̃ pa
erat: Si argentũ eͥet omẽ legatũ peruniã qͥqͥ numeratã suisse legatã : ut gͥfier& repugnans. hu¬
it cse q̃ntiae unt̃p̃osita negatio ÷. dictũq Si argentũ om̃e eet legarũ: numeratã pecuniã ñ eͥe¬
legatã: Qa qͥ. repugnat. & falsũ ÷ : ad ueritatẽ alia negatione reducit᷑ sic Ñ silegatũ argentũ ẽ :
ñ ÷ legata numerata pecunia. ut scilic& ei affirmationi c̃ueniat q̃ dicit. si legatũ ÷ ar
om̃em numeratã petuniã mulieri ee̾ legatã. ut sit ftema argum̃tationis hui̾modi: Ñ si lega

Expanded text:
 per negationem, ita: Sed non est nupta mulier cum eo quicum connubii jus erat, atque ideo qui nati sunt, erat: Si argentum esset omne legatum, pecuniam quoque numeratam fuisse legatam; ut igitur fieret repugnans, huic consequentiae interposita negatio est, dictumque est, si argentum omne legatum esset, numeratam pecuniam num est, ad veritatem alia negatione sic reducitur: Non si legatum argentum est, non est legata numerata pecunia, ut scilicet ei affirmationi conveniat quae dicit, si legatum argenomnem numeratam pecuniam mulieri esse legatam, ut sit forma argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
&om̃s diffinitionũ difforentias enumerare : multas int̃serit. q̃ disfinitiones ee pen
ab omĩb reclamant᷑ : Int̃ dissinitiones enĩ posie a nõa ꝙ specialit̃ aristoteli in om̃i¬

Expanded text:
et omnes definitionum differentias enumerare, multas interserit, quae definitiones esse pene et omnes definitionum differentias enumerare, multas interserit, quae definitiones esse pene ab omnibus reclamantur. Inter definitiones enim ponit et no
Abbreviated transcription (Latin):
phibet᷑ s. marcus tulliꝰ ꝗa iã partitionẽ difinitionis ingisus⁊ : et iã hãno urt̃ posiruit q̃
past de cullẽ locis latius tranetans. de enumeratione partiũ lo q̃ret᷑ fulã aliã enumera¬
tionẽ posuit partium. nisi eã ꝗ nc̃ diffinitionis speciem dix̃.INectam̃ ẽ arbitrandu
omẽm partitionẽ locũ diffinitionis posse optinere: Ut siqs sic dicat. funda m̃ta parie
& tectũ dom̃ ẽ: id ñ ẽ necesse Potest nãq etͥ portic̃. publicis usib destinata. potest
itẽ aliad ꝙ lib& : ut theatrum ꝙ ꝓpt̃ ãpliores sonuit exibendos tegi solas S id arn
intelligere nos o̾pata: posse ꝑ partitionẽ aliꝗd disfiniri : Cũ partiũ illa collectu
unã iͥem tantũ possit efficere. ut sinichil cet aliud ꝙ fundantta parietes. atq te¬
etũ pbssit habe: nisi dom iure diffinitia facta ee uderet᷑ domom ẽẽ quã funda¬
m̃ta parietes tectũq ꝑsicerent : St̃ etiã alia gnãi definitionũ s al huilibri unb

Expanded text:
ionem definitionis ingressus est, etiam hanc interposuit, quae t, quia cum post, de eisdem locis latius tractans, de enumeratione partium loqueretur, nullam aliam enumerationem partium posuit, nisi eam quam nunc definitionis speciem dixit. Nec tamen est arbitrandum omnem partitionem definitionis locum posse obtinere, ut si quis sic dicat, fundamenta, parietes et tectum domus est, id non est necesse. Potest namque esse porticus publicis usibus destinata, potest item aliud quodlibet, ut theatrum, quod propter ampliores sonitus exhibendos tegi solet. Sed id nunc intelligere nos oportet, posse per partitionem aliquid saepe definiri, cum partium illa collectio unam rem tantum possit efficere, ut si nihil esset aliud quod fundamenta, parietes atque tectum posset habere, nisi domus, jure definitio facta esse videretur, domum esse quam fundamenta, pariet
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ acdenuntiare potest: officer c ͣ potest: Neq s̃ ãbulationẽ efficit pedũ sprepit᷑. llec uͦ &
netessitate aliulatio ut perdũ strepitꝰ auctra ẽ ssepȩ ꝑta abulat. ut nullus pedũ strepit̾ &au¬
diat᷑. Sepe ñ metato loco moueri pedes ac streꝑe abulationẽ qͥuit. Idcirco ñ seꝑinuent

Expanded text:
dem ac denuntiare potest, efficere vero non potest. Neque enim ambulationem efficit pedum strepitus, nec vero ex dem ac denuntiare potest, efficere vero non potest. Neque enim ambulationem efficit pedum strepitus, nec vero ex necessitate ambulatio ut sit pedum strepitus auctor est, sed saepe ita ambulatur, ut nullus pedum strepitus exaudiatur; saepe non mutato loco moveri pedes ac strepere praeter ambulationem queunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: & alia c̃seq̃ns. Repugnantis uͦ ꝓpositionis utraq: repugnat ac dissid&: Ita conexat ꝓpo¬
sitionis partes. antecedens & c̃seq̃ns s Repugnantis uͦ repugnantes: Nec illud intelligen¬
tiã turb&.ꝙdies ẽ & lux ẽ. quadã sibi ratione c̃sentiunt. Itẽ dies ẽ & lux ñ ẽ. qͣsi ase
dissentiunt atꝰ distordant: Nã c̃nexa ẽ ꝓpositio: si cũ aliud antecesserit & aliud c̃le qͣt
Iteq repugnał si uno posito falso aliud inferat᷑: Qđ eẽ ñ potest: nisi uluis c̃ditionis esfici¬
at: Q uocirca aꝑte de monstratũ eẽ arlutrax̃ditionalẽ hunc locũ uocari & recte iunũ eẽ
a an. tullio cstitutũ IOuomͦ ua bantecedentib & cseq̃nub & repugnantib arggum̃tũ. pt̃ius
Qetiã ab adiunctis longe lateq diu̾sus ẽ. Primũ: ꝙ ad uincta ꝓdere sese atq ostentare in i

Expanded text:
est, alia consequens. Repugnantis vero propositionis utraque repugnat ac dissidet. Itaque connexae propoest, alia consequens. Repugnantis vero propositionis utraque repugnat ac dissidet. Itaque connexae propositionis partes antecedens et consequens sunt, repugnantis vero repugnantes. Nec illud intelligentiam turbet quod dies est et lux est quadam sibi ratione consentiunt. Item dies est et lux non est, quasi a se dissentiunt atque discordant, nam connexa est propositio si cum aliud antecesserit, aliud consequatur. Item repugnans, si uno posito aliud inferatur, quod esse non potest nisi id jus conditionis efficiat. Quocirca aperte demonstratum esse arbitror conditionalem hunc locum vocari et recte unum esse a M. Tullio constitqui etiam ab adjunctis longe lateque diversus est. Primum quod adjuncta prodere sese atque ostendere invi
Abbreviated transcription (Latin):
onis ad iunctione. inuiuꝰ qͦdã mͦ ꝓpasitionis sententiã reducant᷑. Cuiꝰ ꝓpositionis partes
sint repugantes: Nã ut inc̃nexa ꝓpositione una pars antetedens. alia ẽ õseq̃nsi ita
inrepugnanti utraq pars ꝓpositionis a sena inuicẽ repugnat ac dissida: Apliꝰ:
Repugnans ꝓpositio: c̃nexe partẽ citaria tena: Nã ut in illa ꝙ antetedit secũ id ꝓ
seꝗt᷑ trabiit : Ita in hac. ꝓpositionis partes simul ẽẽ ñ poss Ctrariae uͦ differentie
suli eodẽ poni solent: Si gͥ c̃nexa ꝓpositio inc̃ditione ẽ c̃stituta: repugnans qͥqͥ ui ẽ¬
ditione c̃sistit Qđ si & c̃seq̃ntiã ꝓpositionũ & repugnantiã c̃ditio fac̾. ñ ẽ dubiũ
ꝗnlocꝰ hic iure ẽditionalis uocetꝰ. ac sit unus positꝰ inẽditione. diuisis partib .i. inan¬
tecedente c̃senntẽq & repugnante Conexae nãq ꝓpositionis una pars antecedens

Expanded text:
 propositionis sententiam reducantur, cujus propositionis partes sunt repugnantes. Nam, ut in connexa propositione una pars antecedens, alia est consequens, ita in repugnanti utraque pars propositionis a semet invicem repugnat ac dissidet. Amplius, repugnans propositio connexae partem contrariam tenet, nam ut in illa quod antecedit secum id quod sequitur trahit, ita in hac propositione partes simul esse non possunt. Contrariae vero differentiae sub eodem genere poni solent. Si igitur connexa propositio in conditione est constituta, repugnans quoque in conditione subsistit; quod si et consequentiam propositionum et repugnantiam conditio facit, non est dubipositus in conditione divisis partibus, id est in antecedentem consequentemque et repugnantem. Connexaeque namque propositionis una pars antecedens
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sinulitudo eꝗ & hõĩs substantialis ea est : ꝙ ut̃q sustantia ẽ. ut̃q animatꝰ. ut̃q sensibilis
Quae siuncta. efficuint animal: Est nãq animal. substantia animata sensibił Igit᷑
hõis atq eꝗ similitudo est animal: ꝙ ẽ genus Rursus cũ plato atq cicero. nũo
accidentib q distarent : hoꝵ similitudo q̃ ẽ humanitas intellecta atq aninio
formata: species ẽ Ergo cõmuntas q̃dã & plurunoꝵ int se differentiũ similitudo
notio ẽ: cuiꝰ notionis: aliud genus ẽ. aliua sorna IS ꝗm̃ sinuliũ intellegentia ẽ
tio qͣdã enodatione ac diuisione. uelut ipse intellectꝰ animał sihi ipse ñ sufficit

Expanded text:
ui et hominis substantialis in eo est, quod uterque substantia est, uterque animatus, uterque sensibilis, quae juncta efficiunt animal, est animal namque substantia animata sensibilis. Igitur hominis atque equi similitudo est animal, quod est genus. Rursus cum Plato atque Cicero numero accidentibusque distarent, horum similitudo, quae est humanitas intellecta atque animo formata, species est. Ergo communitas quaedam et plurimorum inter se differentium similitudo notio est, cujus notionis aliud genus est, aliud forma. Sed quoniam similium intelligentia est tio quadam enodatione ac divisione, velut ipse intellectus animalis sibi ipse non sufficit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥã qͥq osit ad aliꝗd. ftrma netesse ẽ possidere : Eoq sit : ut indefinitionib & sua cuiq in sit
forma qrea qua ab his accipiunt quae defununt ꝓpͥetas c̃sideret᷑: Qđ .mi. tullius uidens
quae s a alt̃um earũ q̃ intelligunt᷑: hic gͥ diffinitionũ differentias: ex his u¬
detur supsisse quae definitione monstrant᷑: o mĩ a ł quae diffinunt᷑. aut coe poralia s aut in¬
corpor̾alia Resenĩ om̃s in haec pͥmit᷑ diuidunt᷑: Ea uͦ q̃ corporalia s. eẽ dicit. ea q̃ in corbas

Expanded text:
 refertur ad aliud formam necesse est possidere. Eoque fit, ut in definitionibus, et sua insit forma, et ea quam ab his accipiunt, quae definiunt, consideretur. Quod M. Tullius videns, quae sunt, alterum earum quae intelliguntur. Has igitur definitionum differentias ex his videtur sumpsisse quae in definitione monstrantur. Omnia enim quae definiuntur aut corporalia sunt, aut incorporalia. Res enim omnes in haec primitus dividuntur. Ea vero quae corporalia sunt, esse dicit; ea quae s
Abbreviated transcription (Latin):
ria ñ referunt᷑ : Nemo enĩ dic̃ albũ nigri ł nigrũ albi uł cacitatẽ iuisus ł uisũ caecitatis
Quae uͦ in relatione s posita : in ipsa relatione p̃dicatione c̃sistunt. ut duplũ dimidii. dñs ser
in alt̃a falsitas inuenit᷑ c̃traria uͦ & p̃uatoria & relationes in simplicib: partib: ora
seruus. siplices orationis partes st̃. neq uorũ neq m̃datiũ ctinentes : insĩplicib:  par¬
tib: orationis : ueritas ł falsi nulla ẽ : Cũ aũt dico dies ẽ dies ñ es: utraq ꝓpositiones una
in asfirmatione. alta innegatione posita orationes s S .m.tullius ñ tã ꝓpͥis nõib: ꝙ¬

Expanded text:
ria non referuntur. Nemo enim dicit album nigri, vel nigrum albi, vel caecitatem visus, vel visum caecitatis. Quae vero in relatione sunt posita in ipsa relationis praedicatione consistunt, ut duplum dimidii, dominus servi, in altera falsitas invenitur; contraria vero et privatoria et relationes in simplicibus partibus orservus, simplices orationis partes sunt, neque verutibus orationis veritas vel falsitas nulla est: cum autem dico dies est, dies non est, utraeque propositiones, una in affirmatione, altera in negatione posita, orationes sunt. Sed M. Tullius non tam propriis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
ui dunt : tẽ ꝓpͥe a dsferentia sieri argum̃tũ udet̃ ꝗa ẽtrariae ueluti disferentiae cõp¬
rantur.: Quod ũ ad exẽplũ attinet tullii: huiꝰmodi est: Mulieres antiꝗtꝰ ꝑpe¬
tua tutela tenebant᷑ : Pupilli itẽ sub tutorib agunt᷑: S mulierib siꝗd debitũ fuis¬
sa sine tutoris aut boritate potãt solui. pupillis uõ minime. Ergo si q̃ratur
an id qđ debeat᷑ pupillo ciulib&. renuente tutore possit exoliui a diffe¬
rentia sumitur arggum̃tũ sio Ñ si c̃ mulieri sine tutoris auctoritate debitũ pos¬
sis ce soluere: eodẽ mͦ nisi aucto ritas tytoris accesserit pupillo soluere ꝙ debea
possis Iuȩ i ꝑpctua tutela etiã ꝓuecta iã aetate c̃tinent᷑ : illoꝵ certꝰ anneꝵ nur̃s tminĩ fa

Expanded text:
ferentia fieri argumentum videtur, quia contrariae veluti differentiae comparantur. Quod vero ad exemplum attinet Tullii hujusmodi est: Mulieres antiquitus perpetua tutela tenebantur, pupilli item sub tutoribus agunt; sed mulieribus si quid debitum fuisset, sine tutoris auctoritate poterat solvi, pupillis vero minime. Ergo si quaeratur an id quod debeatur pupillo cuilibet, renuente tutore, possit exsolvi, a differentia sumitur argumentum, sic: Non sicut mulieri sine tutoris auctoritate debitum possis exsolvere, eodem modo, nisi auctoritas tutoris accesserit, pupillo solvere quod debeas possis; illae enim perpetua tutela, etiam provecta jam aetate, continentur, illorum tutelae certus a
Abbreviated transcription (Latin):
& eiꝰ ꝗ decesserit ususfructꝰ : Ciuncta gͥ om̃ia inunũ facient haereditatis definitione
hooniado: haereditas ÷ petunia. q̃ marte aliciuꝰ adquẽpiã ꝑuenit iure ñ legata neq¬
possessione rotenta ħ disfenitio aqł ÷ haerediati Nã ut hereditos petunia ÷ morte a¬
licui ad quẽpiã ꝑueniens iure. ñ legata neq ꝑ rossessionẽ retenta ita q̃ cũq pecu¬
na alicuiꝰ marte ad aliquẽ iure ꝑuenerit. nec legata sit ne cretenta hane h&st¬
ditatẽ ee̾ netesse ÷: S cũ marcꝰtulliꝰ ad cũ usq locũ definendo ueniss& ut dice¬
r& haredite eẽ pecuniã q̃ morte aliciũ adquẽpiã ꝑueniss& iure : ait .lã a cõmuus¬

Expanded text:
ietas, et ejus qui decesserit ususfructus. Conjuncta igitur omnia in unum facient haereditatis definitionem ietas, et ejus qui decesserit ususfructus. Conjuncta igitur omnia in unum facient haereditatis definitionem hoc modo: Haereditas est pecunia qditati. Nam ut haereditas pecunia est morte alicujus ad quempiam perveniens jure, neque legata, neque possessione retenta, ita quaecunque pecunia alicujus morte ad aliquem jure pervenerit, neque legata sit, neque retenta, hanc haereditatem esse necesse est. Sed cum M. Tullius ad eum usque locum definiendo venisset, ut diceret ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs uictꝰ ẽ ac spoliatꝰ: Addendũ gͥ ÷ aliꝗd iure. ut sit hareditas pecunua q̃ maate ali¬
cuiꝰ ad quẽpiã ꝑuenit iure hereditates enũ iure capiunt᷑ : uideat᷑ stasitan ħ loeo de¬
siuitiont̃ posse c̃sist̾e. s minime Qd i si legata pecunia ẽ: haereolitas dici ñ potest. cap¬
ta tam̃ marte alicuiꝰ iure pecunia ẽ: Nã si testam̃ta iuire siunt : pecunia etiã iure
legat᷑: adiciendũ ÷ aluꝑl. id scilic& qͦ ab hȩreditatib legata separent᷑. ut dicamꝰ lie
reditatẽ eẽ pecuniã morte alicuiꝰ ad quẽ piã ꝑuenientẽ iure. q̃ legata ñ sit: Ñ ne
satis ẽ diffinitioni : munime Qd u si meũ ꝗdẽ lominiũ sit sundi ł alicuiꝰ pecuniariae
rei altius uõ usus fructus ñ morie eiꝰ cui usus fruetꝰ cõpetit ad meres illa re uti¬
ure ñ legatũ ꝑuenit: ñ retineat᷑: hoo aũt mͦ possessione retineri potest si sit nr̃a ꝓpͥetas

Expanded text:
 igitur est aliquid: Jure, ut sit, Haereditas est pecunia quae morte alicujus ad quempiam jure pervenit. Haereditates enim jure capiuntur. Videatur forsitan hoc loco definitionem posse consistere, sed minime; quid enim? si legata pecunia est, haereditas quidem dici non potest, capta tamen morte alicujus jure pecunia est. Nam si testamenta jure fiunt, pecunia etiam jure legatur, adjiciitatem esse pecuniam morte alicujus ad quempiam pervenientem jure, quae legata non sit. Num satis est definitioni? Minime. Quid enim si meum quidem dominium sit fundi, vel alicujus pecuniariae rei, alterius vero ususfructus. Nam morte ejus cui ususfructus competit, ad me res illa revertijure non legatum pervenit non retineatur. Hoc autem modo possessione retineri potest, si sit nostra propr
Abbreviated transcription (Latin):
suerit dicit eũ tirannũ suisse. qm̃ crudelis suerit atq intẽperans. Hat adiuncta disse¬
rentia: ita tyrrannũ abimꝑatore seiungit aut etiã side eodẽ trranno atq regȩ dulite¬
car. ꝗd ut q sit iuoicta differentia utrosq designs piott s t̃ ꝑperaotra qdẽ rega pietasto¬

Expanded text:
fuerit, dicit eum tyrannum fuisse, quoniam crudelis fuerit atque intemperans. Haec enim adjuncta diffefuerit, dicit eum tyrannum fuisse, quoniam crudelis fuerit atque intemperans. Haec enim adjuncta differentia tyrannum ab imperatore sejungit. Aut etiam si de eodem tyranno atque rege dubitetur quid uterque sit, juncta differentia utrosque designat, ut si temperantia quidem regi vel pietas
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut singulae qualitates etiã si ñ c̃iungant᷑: possint tam̃ ꝙ de monstrat᷑ efficere. ut
hacio est: ubi pietas. uli aeꝗtas. ł rursus ubi malitia uersuciaue cͥe posst̃: Nã a si caet̃a nul¬
lus adiungat. sufficit ad oscende ndũ hoẽm dicere. ubi pietas ine̾e potest. ł ubi iuftita .ł. ese¬
ta. haet uocat᷑ poeodes ⁊alie uo s quae plurib inunũ accidentib c̃iunctis esficiunt᷑. ut si
as luxuriosũ difiure uelit dicens luxuriosus ẽ: ꝗ plurib & ñ necessarus sũptib in delicias
affluit. & in libidinẽ fert᷑ effusior Omĩa etũ c̃iuncta. luxuriosũ uident᷑ efficere. singła uͦ
minime. haec uocat᷑ y pograsice Alice qͥqͥ fiunt eo modo ut adsignandã differentiã ꝓ us¬
uant᷑ in his reb q̃ indiscreto fine ciuncte s. ut si dubite ꝗs nero unꝑatrne ant yrannus

Expanded text:
ita ut singulae qualitates, etiamsi non conjungantur, possint tamen quod demonstratur efficere, ut ita ut singulae qualitates, etiamsi non conjungantur, possint tamen quod demonstratur efficere, ut homo est ubi pietas est, ubi aequitas, et rursus ubi malitia et versutia esse possunt: nam et si caetera nullus adjungat, sufficit ad ostendendum hominem dicere, ubi pietas inesse potest, vel ubi justitia, vel caetera: haec vocatur ποιῶδες. Aliae vero sunt quae pluribus in unum accidentibus conjunctis efficiuntur, ut si quis luxuriosum definire velit, dicens: Luxuriosus est qui pluribus et non necessariis sumptibus in delicias affluit, et in libidinem fertur effusior; omnia enim conjuncta luxuriosum videntur efficere, singula vero minime: haec vocatur ὑπογραφική. Aliae quoque fiunt eo modo, ut ad signandam differentiam proponantur in his rebus quae in discreto fine conjunctae sunt, ut si dubitet quis, Nero imperatorne an tyrannus
Abbreviated transcription (Latin):
tur nom̃ : uelut si dicat aliꝗs. ꝗd ẽ õticere : & respondeat᷑ tacere. Ꝙd ÷ haurit ꝑ¬
cutit. aliae uõ q̃ ex ẽplo grã ponunt᷑ ut cũ uolumꝰ designare ꝑl ẽ substantia exn¬
pli grã dicimus homo: ħ uocat᷑ g̃ce trpos Cidcirco ut dictũ ẽ int̃ diffinitiones
qͦ modo uidet᷑ eẽ disfinitio : : Earũ uõ diffinitionũ qu&e in oratione c̃sistunt. neque
tam̃ s̃ propͥae : multae s̃ diuersitates : Quã omiũ noñ cõmune descriptio: Harũ
aliae siunt partitione : alie diuisione: Dequib: superius dictum est: Alisio suban¬
tiales quidẽ differentias sumunt. s genꝰ ñ aditiunt Atq haet ꝗdẽ aiuictorino en¬
uo dedi Reti dicit᷑ quasi quandã cõitunẽ c̃tinens notionẽ. uelut siꝗs dicat. hõ ẽ qd
ration& ͥ conceptione uiga: martalitatiq subiectũ ẽ. H ic gͥ geuꝰ positũ ñ ẽ. sed disferen¬
ti&e substantiales saliȩ uõ s. q̃ plurib ꝗdẽ qualitatib designant̃ accidentib tam̃

Expanded text:
nomen, velut si dicat aliquis: Quid est conticere? et respondeatur, Tacere; Quid est haurit? Percutit; aliae vero, quae exempli gratia ponuntur, ut cum volumus designare quid est substantia, exempli gratia dicimus, Ut homo: quo modo videtur esse definitio. Earum vero definitionum quae in oratione consistunt, neque tamen sunt propriae, multae sunt diversitates. Quarum est omnium nomen communis descriptio. Harum aliae fiunt partitione, aliae divisione, de quibus superius, ut dictum est. Aliae vero substantiales quidem differentias sumunt, sed genus non adjiciunt, atque haec quidem a Victorino ἐννοηματική dicitur, quasi quamdam communem continens notionem, veluti si quis dicat: Homo est quod rationali conceptione viget mortalitatique subjectum est. Hic igitur genus positum non est, sed differentiae substantiales. Aliae vero sunt quae pluribus quidem qualitatibus designantur, accidentibus tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad res plures ꝑtineat ase inuicẽ differentes Id uͦ genꝰ ee̾ manifestũ ẽ Qđ aꝑtissi mo
liquet ex ẽplo: animał ꝗpe intellectꝰ. ad plures differentias ꝑtin&: ad ratianale sci¬
lic& atq: in rationale. admortale &iã atq in mortale. adãbulabile reptabile uola¬
tile natabile: & ẽ eoꝵ om̃iũ q̃ sub his differenti is sita s̃ genꝰ: Idẽ uͦ significat ħ diffiniti

Expanded text:
quae ad res plures pertineat a se invicem differentes. Id vero genus esse manifestum est, quod apertissimo quae ad res plures pertineat a se invicem differentes. Id vero genus esse manifestum est, quod apertissimo liquet exemplo. Animalis quippe intellectus ad plures differentias pertinet, ad rationale scilicet atque irrationale, ad mortale etiam atque immortale, ad ambulabile, reptibile, volatile, natabile, et est eorum omnium quae sub his differentiis sita sunt, genus. Idem vero significat haec definitio
Abbreviated transcription (Latin):
speties qͥqͥ ꝑimant᷑: Sispecies ꝑ eanti maneat genus: Qd in partib: totoq: c̃trariũ ẽ: Nã si pars
q̃lib& ꝑeat. una totũ necesse ẽ int̾ire Sin uͦ totũ ꝙ partes uinxerant. dissipet᷑. partes ma¬
neant distributa. ueluti si domus tecta & parietes: & sundam̃ta asem&e ipsis extrinsecus po¬
sita intelligant᷑: doni ꝗdẽ ñ erit: ꝗa c̃iunctio deȩtructa ẽ : partes tam̃ manebt̃: Propͥis g
nõĩb .M. tullius partes ꝗdẽ ueluti totiꝰ m̃bra cõpellat: Species uõ formas id circo qm̃ ñ
id circo cõmoditatẽ indicendo ut ipse ait. ñ arbitratꝰ ẽ negli gendã ut stemas uoça¬
r& in cuiꝰ nõĩs casib nulla e̾e̾ sentit᷑ asꝑitas Et qm̃ forma p̃t̃ genꝰ e̾e̾ ñ potest: Mi¬
chil enĩ p̃t̃ suũ potest et̾ pͥncipiũ: utroꝵq apposuit diffinitiones. dicens genꝰ eẽ noti¬
onẽ ad plures differentias ꝑtinentẽ: INotio uͦ ẽ intellectus ꝗdã. & siplex m̃tis c̃ceptio

Expanded text:
totoque contrarium est. Nam si pars quaelibet una pereat, totum necesse est interire; si vero totum, quod partes junxerant, dissipetur, partes maneant distributae: veluti si domus, tecta et parietes, et fundamenta a semetipsis extrinsecus posita intelligantur, domus quidem non erit, quia conjunctio destructa est, partes tamen manebunt. Pronibus M. Tullius partes quidem veluti totius membra appellat, species vero formas. Idcirco, quoniam non idcirco commoditatem in dicendo, ut ipse ait, non arbitratus est negligendum, ut formas vocaret in cujus nominis casibus nulla sentittionem ad plures differentias pertinentem. Notio vero intellectus est quidam et simplex mentis conceptio,
Abbreviated transcription (Latin):
tioñ um numerũ recepit : qm̃ sepe nociore uocabulo fit clariꝰ ꝙ ignõtiore anus
pralatũ latebat: Idcirco etiã niꝰ nos suꝑiꝰ diximꝰ explicationẽ sieri duobus inodis Vn
ꝗdẽ cũ ꝓ̃re miinime cognita. planiꝰ aliꝗd afferat᷑ Alio uõ cũ sit ꝑ quandã partum
onumerationẽ : ut ea ꝗdẽ explicatio in qua natiꝰ aliꝗd affert᷑ nois sit: ea uõ quesi
ꝑ partiũ enumerationẽ orationis. qͣꝗͣ etiam ipsis orationib sẽꝑ planiꝰ aliꝗd afferatur
qͦ notiꝰ fiat illud deqͦ disserit᷑: Ut igit᷑ ex positio nichal p̃t̃ mittat. & diffinitions
ꝑ pͥetas appareat. itaq: in notitiã omĩa deducant᷑. ut nec uera definitio nesciat᷑ &
que ñ sit ꝓpͥe uereq diffinitio subscientiã cadat.: talis diffinitionũ differentia h¬
cienda est PDiffinitionũ i aliae ꝓpͥ & disfuutiones s. aliae ab usiuo nuncupant᷑ modo
Ac ꝓpͥe ꝗdẽ desunitiones s: que ex gñe differentusq c̃sistunt. uelut haeo: Hõ ÷ animil

Expanded text:
tionum numerum recepit, quoniam saepe notiore vocabulo fit clarius quod ignotiore antea prolatum latebat. Idcirco etiam nos superius diximus explicationem fieri duobus modis: uno quidem cum pro re minime cognita io in qua notius aliquid affertur, nominis sit; ea vero quae fit per partium enumerationem orationis, quanquam etiam in ipsis orationibus semper planius aliquid afferatur quo notius fiat illud de quo disseritur. Ut igitur nihil expositio nostra praetermittat, et definitionis proprietas appareat, itaque omnia in notitiam deducantur, ut nec vera definitio nesciatur, et quae non sit proprie vereque definitio sub scientiam cadat, talis definitionum differentia facienda est. Definitionum enim aliae proprie definitiones sunt, aliae abusivo nuncupantur modo. Ac propriae quidem definitiones sunt quae ex genere differentiisque consistunt, velut haec: Homo est animal
Abbreviated transcription (Latin):
re q̃ disfint᷑ q̃ ramꝰ necesse ÷ aliã disferentiã : Qua adiuncta numer ꝗdẽ cres
uis aut̃ cõmunitatũ. differenti ꝙ adiectione de crescat: atq id hiactenus faciendũ
quatenꝰ ut dictũ ẽ ea q̃ ad diffinitionẽ sumunt᷑ ea ꝙ diffiniendũ ẽ ad aeq̃nt᷑. Vt gͥ¬

Expanded text:
re quae definitur, quaeramus necesse est aliam differentiam, qua adjuncta numerus quidem crescat, re quae definitur, quaeramus necesse est aliam differentiam, qua adjuncta numerus quidem crescat, vis autem communitatum differentiarum additione decrescat, atque id hactenus faciendum, quatenus, ut dictum est, ea quae ad definitionem sumuntur ei quod definiendum est adaequentur. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
C ait̃ una atq i udooniũ : eo nutus disinendiratioi at c cõmunitatib int̃ sena iuneds¬
atq cõpositis inunã ꝓpͥetatẽ rei desinitio colligat᷑ Omĩa enĩ q̃ cõmunia atq uniũ¬
en abitu qͦ c̃cludebant cuncta: cohibent᷑. ueluti cũ giũ adicit᷑ differentia & sit
species: Nã cũ genꝰ ꝑse ꝓpͥo ãbitu mult̾aspeties contineat : ei sippͥã adicias disterenti¬
ã minuit᷑. & in quandã qͦdã mͦ particularitatẽ redit ueluti cũ dicimꝰ animal: Hoc
nom̃ multa c̃cludit: At si ei rationale aditias. faciasq: animal ranale . minꝰ erit
a simplici Minꝰ nãq: ẽ animal rationale: a simplictt̃ animali: Ita adietio differen
rentiae adiectione in tantũ modũ decreuerit. ut rei que diffinit᷑ fiat eqͣł
alias differentias colligere atq aptare necesse ñ erit. sed id ipsũ ꝙ ita decre¬
uit ut & quale sit ei ꝙ diffinit̾. diffinitionẽ ee necesse ẽ Atsi ad huc ãplior sit abei

Expanded text:
 una atque omnibus communis definiendi ratio, ut ex communitatibus inter semet junatque compositis in unam proprietatem rei definitio colligatur. Omnia enim quae communia atque univeeo ambitu quo concludebant cuncta, cohibentur, veluti cum generi adjicitur differentia, et fit species. Nam cum genus per se proprio ambitu multas species contineat, ei si propriam adjicias differentiam, minuitur, et in quamdam quodammodo particularitatem redit, veluti cum dicimus animal, hoc nomen multa concludit. At si ei rationale adjicias, faciasque animal rationale, minus erit a simplici. Minus namque est animal rationale a simpliciter animali. Ita additio differentrentiae additione in tantum modum decreverit, ut rei quae definitur fiat aequalis, alias differentias colligere atque aptare non necesse erit, sed id ipsum quod ita decrevit, ut aequale sit ei quod definitur, definitionem esse necesse est. At si adhuc amplius sit ab ea
Abbreviated transcription (Latin):
nis uis eritrĩ uib.i aut̃ plenũ nom̃ eiꝰ ꝙ diuidunt partes suscipunt. illud genꝰ has specia
tẽ.. paubxlũqqͥ dialectica cognitione ĩbutus intelligit: Qcũ ita suit : diusit cicero des¬
iuitionẽ induMas partes:. unã. qu&e partiũ enũatione fier &. alt̾amq ꝑ partiũ di¬
uisionẽ. utriaq. uõ definitio partes enũat.: sed hoc int̃ ẽ. qr haec quidẽ species illa uͦ m̃bra
partit᷑. Ittici sub norit᷑. q̃stio ualde difficił Mã si definitio ẽ etiã partitio
mirũ uiđ a.po e test. quẽ ad modũ alt̃ sit adisfinitione locus: alt̃ a partiũ enũatione: Que
resma Eximã c̃fusionẽ p̃stat: Nlã cũ suꝑiꝰ inlocoꝵ enũatione. alt̃ adefinitione locus

Expanded text:
nis jus erat. Ubi autem plenum nomen ejus, quod dividunt, partes suscipiunt, illud genus, et has species nis jus erat. Ubi autem plenum nomen ejus, quod dividunt, partes suscipiunt, illud genus, et has species esse paululum quoque dialectica cognitione imbutus intelligit. Quae cum ita sint, divisit Cicero definitionem in duas partes, unam quae partium enumeratione fieret, alteram quae per partium divisionem. utraque vero definitio partes enumerat. Sed hoc interest, quia haec quidem species, illa vero membra partitur. Hic suboritur quaestio valde difficilis. Nam si definitio est etiam partitio, mirum videri potest quemadmodum alter sit a definitione locus, alter a partium enumeratione. Quae res ma
Abbreviated transcription (Latin):
tũ popłĩ romani ł apud p̃toren ł apud p̃sidẽ ꝓiuntiae is cui res ii iure cerlit᷑ : rẽ tenens
ita uinditat: Hunc ego hoẽm ex iure ꝗritium meũ eͥe aio Deinde pꝰquã hic uindia¬
uerit : p̃tor int̾rogat ȩũ ꝗ uedit. anc̃tra uindica: Quo negante aut tatente. rõ
ei ꝗ uindiciuerit eñ rẽ addicit idq legis actio uocabat᷑: Res gͥ q̃ mancipi s. aut nexu
ut dictũ ẽ ab alienabant᷑. aut iniure cessione has aũt sollẽ nitates quasdã ẽẽ iuris. & sipi¬
orib gau ub ostendit᷑: At si ea res que mancipi ẽ. nulla sollẽnitate int̃posita tradat᷑. ab
diffinita ẽ scđm. diuisionẽ abalienatio rei mancipi. scilic& q̃ aut nexus traditione. aut
inuire cessione ꝑficit᷑ : Nã pura traditione ab alienatio rei mancipi ñ ex plicat᷑: Speties i

Expanded text:
atum populi Romani, vel apud praetorem, vel apud praesidem provinciae, is cui res in jure ceditur rem tenens atum populi Romani, vel apud praetorem, vel apud praesidem provinciae, is cui res in jure ceditur rem tenens ita vindicat: Hunc ego hominem ex jure Quiritium meum esse aio. Deinde postquam hic vindicaverit, praetor interrogat eum qui cedit an contra vindicet; quo negante, aut tacente, tunc ei qui vindicaverit, eam rem addicit, idque legis actio vocabatur. Res igitur quae mancipi sunt, aut nexu, ut dictum est, abalienabantur, aut in jure cessione. Has autem solemnitates quasdam esse juris, ex superioribus Caii verbis ostenditur. At si res ea quae mancipi est definita est secundum divisionem abalienatio rei mancipi, scilicet quae aut nexus traditione, aut in jure cessione perficitur. Nam pura traditione, abalienatio rei mancipi non explicatur. Species vero
Abbreviated transcription (Latin):
niũ posst̃ : mancipidueris. Iancipi res uet̃ es appellabant qua ita ab aliena¬
banter : ut ea abalienatio ꝑ quaudã nexusfier& sollẽnitatẽ : Nexus uõ ẽ quaedi
iuris sollẽnitas. q̃ siebat eo modo quo in institutionib gauis exponit: E iusdẽ aũt gaulli¬
bro pͥmo institutionũ denexu faciendo haec u̾ba s Est aũt mancipatio. ut supͣ qͥqͥ indicauinꝰs
imaginaria queda uenditio ꝙ ipsũ ꝓpũ u̾is romanoꝵ ẽ ciuiũ eaq res ita agi a dhili
teneat: ꝗ appellat᷑ libripens is ꝗ mancipiũ accipit aes tenensita dicit: h acͤ gohoẽm
exiure ꝗritiũ meũ ee aio. isq micho emptus ẽ hoc aere. eneuq: libra: deinde aere ꝑ¬
tabularũ alit̃ nisi ꝑ hanc sollẽnitatẽ ł in iure cessionẽ ab alienari ñ pot̾at: Sui iuris aũc
caet̃ae res: nemancipi uocabant᷑ E&de uo etiã iniure cedebant̾: Cessio uͦ tali fiede
modo. ut scđo conĩtario idẽ gauis exposuit: In iure aũt cessio: fit hoc mͦ apud magistr¬

Expanded text:
ut non mancipi. Mancipi res veteres appellabant, quae ita abalienabantur, ut ea abalienatio per quamdam nexus fieret solemnitatem. Nexus vero est quaedam juris solemnitas, quae fiebat eo modo quo in Institutionibus Caius exponit. Ejusdem autem Caii libro primo Institutionem de nexu faciendo, haec verba sunt: Est autem mancipatio, ut supra quoque indicavimus, imaginaria quaedam venditio, quod ipsum jus teneat, qui appellatur libripens. Is qui mancipium accipit, aes tenens, ita dicit: Hunc ego hominem ex jure Quiritium meum esse aio, isque mihi emptus est hoc aere aeneaque libra. Deinde aere pertabularum, aliter nisi per hanc solemnitatem abalienari non poterat. Sui juris autem caeterae res nec mancipi vocabantur, eaedem vero etiam in jure cedebantur. Cessio vero tali fiebat modo ut secundo commentario idem Caius exposuit. In jure autem cessio fit hoc modo: apud magistr
Abbreviated transcription (Latin):
nino ẽscituta sint: ad sirecipienda suit laudandi uoluntas int̃ disfirentias disfinitionũ.
uur ũ uituꝑandi qͥ qͥ uoluntas aliã disfrentiã desinitionis efficiat.: s hec aꝑtisime in ẽueni¬
ons ⁊̃ uerutati uidet᷑ ee contrariũ Fiunt etiã diffinitiones ꝑꝓꝑstiotie ut sis dicat
haba tam̃ in omnt̃b rationẽ duce: munoar mundus dici potest: Ifaciunt etiã disfinteo¬
nasrelationilꝰ cũ dicunt: ꝗd ÷ pat̃ s respondent cuĩ eit silius Causa yͥoso la eficere

Expanded text:
constituta sunt. Quod si recipienda fuit laudandi voluntas inter differentias definitionum, cur non vituperandi quoque voluntas aliam differentiam definitionis efficiat? Sed hoc apertissime inconveniens et veritati videtur esse contrarium. Fiunt etiam definitiones habet tamen in omnibus rationem ducem, minor mundus dici potest. Fiunt etiam definitiones a relationibus, cum dicitur: Quid est pater? respondetur, Cui est filius. Causa quoque solet efficere
Abbreviated transcription (Latin):
ae differenties diffinitio constituit᷑: Genus it ꝙsingularit̃ p̃dicatur: spetiei totũ ẽ. id genꝰ sup̃tũ indiffinitione.
pus quedã fit: Non it solũ spetiẽ conplet. nsi adiciant᷑ & iã differentiae. in quib eadẽ ratio quȩ ingencre. ẽ.
ã cũ ipsȩ singłarit᷑ dict totã spetiẽ claudant indisin in disfintiane sũptȩ partes spe¬
ciei fiunt. ꝗa ñ solȩ spełiei ꝗdẽ eẽ designant s etiam genꝰ : Huuis  ÷ exeplũ ẽ:
s: animalrationale martale : Cũ gͦ tota diffinitio hõĩ quo aquet᷑ totiusq diffinition
partessint.tũ animaltũ rationale. tũ moetale : ipsius hõis partes ee uident᷑ singula q̃

Expanded text:
genus sumptum in definitione, pars quaedam fit. Non enim solum speciem complet, nisi adjiciantur etiam differentiae, in quibus eadem ratio quae in genere est. Nam cum ipsae singulariter dictae totam speciem claudant, in definitione sumptae, partes speciei fiunt, quia non solum speciem quidem esse designant, sed etiam genus. Hujus exemplum est: Homo est animal rationale, mortale. Cum ergo tota definitio homini coaequetur, totiusque definitionis partes sint, tum animal, tum rationale, tum mortale, ipsius hominis partes esse videntur singula, quae