comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que uł ore uł unguib seuiunt ex¬
ceptis serpentib. besticautẽ dicbea
ui qua seuiũt. fere appellate quod
ferantur. Sunt eñi lib̾e caꝵ uolun¬
tates. ⁊ huic atq illuc uagant᷑. ⁊ qͣ
animꝰ duxit eo ferunt᷑. leonis uo¬
cabulũ ex g̾ca origine in flexĩ est
in latinũ. Greoe enim leon uocat᷑.
⁊ est nom̃ notũ. qr ex ꝑte corruptũ.
leena uͦ totum g̾cum est sicut ⁊dra¬
cena. ut autẽ lecna dicat᷑ lca usur¬
patum a poctis. leo autem g̾oe. lati¬
ue rex int̾p̾tatur. eo qd̃ pͥnceps sit
omniũ bestiaꝵ cuius genus tri-¬
fariũ dicitur. equib breues ⁊ iu¬
ba cͥspa iubelles sunt longi ⁊ co¬
ma simplici acres animos eoꝵ
Frons ⁊ cauda indicant. Uirtus
in pectore. firmitas in capite. Se¬
pti autem a uenatorib t̾ram cõ¬
tuentur. quoꝵ minus conspectis
uenabuł t̾reantur. Rodaꝵ timẽt
strepitus. s ignes magis. cũ dor¬
mierũt uigilant oculi cũ ambulãt
cauda sua oooꝑiũt uestigia sua

Expanded text:
el unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae autem dicti a vi qua saeviunt. 2. Ferae appellatae, eo quod ferantur. Sunt enim liberae earum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur. 3. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim λέων vocatur; et est nomen nothum, quia ex parte corruptum. Leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. Cuius genus trifarium dicitur. E quibus breves et iuba crispa inbelles sunt; longi et coma simplici acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore; firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ excitati pruritu inuicẽ se con¬
cutiũt. ⁊ pugnantes cum magno ĩpe
li mares dur̃ suie qd̾ hoc pecus agen¬
tilib pͥmũ aris est ĩmolatũ. Aries
qd aris impon̾etur donde est illud. Ae¬
ries mactatur ad aram. Agnũ qmqm¬
eo qd̃ p̾cet̾is animantib matrem
agnoscat. adeo ut etiam si in mag¬
no grege eirauit statim balatu re¬
ognoscit uocem parentis. hedi ab
edendo uocati. paru enim pinguis¬
simi sunt ⁊ saporis iccundi. unde ⁊
ede. Inde ⁊ eduliũ uccatur. Hircus la¬
feruens ad coitum cuiꝰ oculi oblibi¬
dinem in trau̾sum aspiciunt. un¬
de ⁊ nom̃ traxit. Nam huoci sunt ocu
mantem lapidem quẽ nec ignis
nec ferri domare ualet mat̾ia solꝰ
huiꝰ cruor dissoluat. Maiores hix¬
ei cinifii. dicunt᷑ a fluuio cinife
in lbia ubi grandes nascuntur.
Capros ⁊̃ capras a carpendis uirgul¬
tis. quidam dixerunt. alii qd̾ cap¬
tent aspera non nulli a ccepitu
crurũ. Unde eas capreas uocatas

Expanded text:
quorum excitati pruritu invicem se conquorum excitati pruritu invicem se concutiunt, et pugli mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur ad aram. 40 eo quod prae caeteris animalibus matrem agnoscat, adeo ut etiamsi in magno grege erret, statim balatu recognoscat vocem parentis. Haedi ab edendo vocati. Parvi enim pinguissimi sunt et saporis iucundi, unde et edere, unde et edulium vocatur. Hircus lasemper ad coitum; cuius oculi ob libidine in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculmantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus huius cruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas;
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tm̃ illa animalia que eduno᷑ qͣsi
pecudes. Gen̾alit̾ autẽ omne animal
pecus a pascendo uocatũ. Inmenta
nomina inde traperunt qd̾ nr̃m labo¬
rem uel onus. suo adiutorio subuec¬
tando uel arando inuenit. Nam bos
carpenta trahit. ⁊ durissimas r̾oe gle¬
bas uomie uertit. Equs ⁊ asinꝰ portãt
onera ⁊ hominũ ingradiendo laborẽ
temꝑant.donde ⁊ iumenta appellant᷑
ab eo qd̾ iuuent homines. Sunt eñi
Hiis marmis utimur. alii armenta tã¬
tũ boues intellegunt ab arando qua:¬
boum sunt. gͥges uͦ capraꝵ ⁊ ouium
Ouis molle pecus lanis corꝑe inher¬
me animo pͥlacidũ oblatione dictũ.
eo qd̾ ap̃ uet̾es mitio non taur. sed
ouos in sacͥficio mactarentur. Ex hus
quidam bulentes uocant eo qd̾ uit̃
octo dentes duos altiores hñt quas
maxime gentiles in Cacrificio offere¬
cet̾is ouib sit fortior uł qd̾ sit uir
.i. mascłs uł qd̾ u̾mes incapite hãnt

Expanded text:
autem tantum illa animalia, quae eduntur, quasi autem tantum illa animalia, quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem 39 omne animal pecus a pascendo vocatur. 7. Jumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem, vel onus suo adjutorio subvectando, vel arando, juvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit. Equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et jumenta appellantur ab eo quod juvent homines, sunt enim  vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intelligunt, ab arando, quaboum sunt, greges vero caprarum et ovium. 9. Ovis, molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum, eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex iis quasdam bidentes vocant, eo quod inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerecaeteris ovibus sit masculus; vel quod vermes in capite habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
tib adam pri¬
mũ uocabła
indidit. appel¬
lansq unicͥq
nomen ex p̾¬
senti institu¬
tione uixtaꝗ
ditionẽ nature cui seruiret. Gen¬
tes autem uniciuq animaliũ ex
ꝓpͥa lugua dederunt uocabula. nõ
autẽ scdm latinã lignã aut g̾cã.
aut quarumlib gentiũ barbaraꝵ
nomina illa imposuit adam. s illa
lirigua que ante diluuiũ omniũ u¬
na fuit que hebrea nuncupatur. la¬
tine autẽ auimalia siue animan¬
tia dicta qd̃ anim̃tur uita ⁊ moue¬
antur spũ. Quadrupedia uocata.
quia quatuor pedib gradiunt᷑ que
dum suit similia pecorib tam̃ sub
cura humana non sunt ut cerui.
dãmule. onagͥ ⁊ oet̾a. S neq bestie
sunt ut lcories. neq iumenta. ut¬
usus hominũ iuuare possint. pecus
dm̃s omne qd̾ humana lugua ⁊ ef¬
hominũ cõmoda ut᷑ qͥ ⁊ boues. differt
autẽ int̃ pocora ⁊ pecudes. siam uet̾es
cõmunit in significatione omncẽe
animaliũ pecora dixerunt. pecudes

Expanded text:
tibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione iuxta condicionem naturae cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa inposuit Adam, sed illa lingua quae ante diluvium omnium una fuit, quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, utusus hominum idicimus esse, quod humana lingua et efhominum commodata, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes; nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes
Abbreviated transcription (Latin):
a gc̃is nominati. qui dum eadẽ sp̃e
sint ut cerui ullosos tñ hñt ar¬
mos ut hirci ⁊ m̃ta ꝓlixis. hirsu¬
ta barbis qui nõ alibi sunt quã
circa fascd̃ẽ. Hinnuli sunt filii oer¬
uoꝵ. Dãmula uocada qd̃ de manu
effugiat. tunidũ animal ⁊ inbecil¬
le de qua marcialis. dente timet᷑
aper. defendunt cornua ceruũ.Ĩ¬
iupes qr uelocit̾ currit. Unde ⁊goe
animal ⁊ satis timidũ. Cuniculi
genus agrestiũ animaliũ dicti
quasi cuniculi. eo qd̃ canũ inda¬
gine capiant᷑ uł excludãt᷑ ab spe¬
luncis. Sus dicta qd̃ pascua iubig
at .i. t̾ra subacta escas inquirat. uer¬
ris. qd̾ grandes habeat uires. Porcus
qiͣ spurcꝰ. Ingurgitat enĩ seceno luto
ca lutosus. Hinic etiam spurciciam ł
spuriosos nũcupatos. porcoꝵ pilos
setas uocamus ⁊ setas ad sue dictas
a quib sutores uocant᷑. qd̃ ex setis
suant .i. ꝯsuant pelles. Aꝑ a ferita¬
te uocatus. ab lata .f. litt̾a ⁊ subro¬

Expanded text:
a Graecis nominati, qui dum eadem specie a Graecis nominati, qui dum eadem specie sint, ut cervi, villosos tamen habent armos, ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. 21. Innuli filii . Damula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et imbelle; de quo Martialis: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum. Imipes, quia velociter currit. Unde et Graece animal et satis timidum. genus agrestium animalium dicti quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur vel excludantur ab speluncis. Sus dicta, quod pascua subigat, id est terra subacta escas inquirat. Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se caeno, luto ca luto sus. Hinc etiam spurcitiam vel spurios nuncupatos. Porcorum pilos setas vocamus, et setas a sue dictas: a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est consuant, pelles. Aper a feritate vocatus, ablata F littera et subro
Abbreviated transcription (Latin):
tur enuĩ in excelsis montib ⁊ qmuiᷤ
de longinquo. uident tñ om̃s qui
ueniunt. Esdem ⁊ capree eedẽ ibi¬
ces quasi abioes eo qd̃ ad instar
auiũ ardua ⁊ excelsa teneant. ⁊ in
sub limitate uix humanis obtu¬
tib pateant. Unde ⁊ meridiana
ꝑs ibices aues uocant que nili
fluentis in habitant. Hec itaq
animalia ut diximus ĩ petͥs al¬
tissimis cõmorantur. ⁊ si qñ fera¬
rum uł hominũ adu̾sitatẽ ꝑ sẽ¬
serunt de altissimis saxoꝵ cacu¬
cuminib sese p̾cipitantes in sut¬
se cornib allesa suscipiurit. Cer¬
b. Cerata enim g̾ce cornua di
pabulo reparantur. Dictannũ
herbam ipsi ꝓdiderunt. slam eo pa¬
sti excutiunt acceptas sagittas
mirantur autem sibilũ fistularẽ.
Rectis autem aurib acute audiũt
submissis nicħ. Si qñ inmensa flu¬
mina uł maria transnatant. ca¬
pita clunib p̾cedentiũ suꝑporiũt
sibiq uuicem succedentes nullũ la¬
borem pond̾is sentiũt. tragefali

Expanded text:
r enim in celsis montibus, et quamvis de longe, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et caprae. Idem ibices, quasi abices, eo quod instar avium ardua et excelsa teneant loca, sublimitate vix humanis obtutibus pareant. Unde et meridiana pars ibices aves vocat, qui Nili fluenta inhabitant. Haec itaque animalia ut diximus in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes, in suis cornibus illaesa suscipiunt. Cbus. Κέρατα enim Graece cornua dicpabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam ea pasti excutiunt acceptas sagittas. 19. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. 20. Tragelaphi
Abbreviated transcription (Latin):
crꝑe ⁊ c̃are possint. siam ⁊ colũbaꝵ
dilectores depictas poñt pulchri¬
mas columbas hiisdẽ locis quib
ille u̾santur:ͦ q rapiente uisu simt¬
les genent. Inde est qd̾ qdam gͣ
iudas mulieres iubent millos ĩ¬
tuen turpissimos animaliũ uultꝰ
concipiũt talem ⁊ sobolem ꝓcreent¬
mas extͥnsccus itꝰ transmittit ea¬
rumq satiata tipis rapit spẽs eaꝵ
in ꝓpͥam qualitatẽ. In anuimalibbi¬
genera dicunt᷑ que ex diu̾sis dicũt
nascunt᷑. ut mulus ex equa ⁊ asino
burdo exequo ⁊ asina ibride ex apͥs¬
quis ⁊ porcis ticilus ex oue ⁊ huco
muscrio ex capra ⁊ atiete. ẽ autem

Expanded text:
cipere et creare possint. Nam et columbarum cipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde eavidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultusconcipiunt, talem subolem procreentmas extrinsecus intus transmittit, eorumque satiata typis, rapit species in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur, quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino, burdo ex equo et asina, ibride ex apris et porcis, tityrus ex ove et hirco, muscus ex capra et ariete. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾ts ortum qd̃ etiam dr̃ bigene¬
rum qui ex diu̾sis nascitur ut
mulus. Mlulus autẽ ag̾co tͣctũ
uocabulũ hab. g̾oe eni hoc uoca
bulũ uł qd̾ irigo pistoꝵ subactꝰ
tardas molendo ducat ingirum
molas. Iudei asserunt qd̾ anaa¬
nepos esau ȩquaꝵ g̾ges ab asiniꝰ
indeserto fec̾it pͥmus ascendi: ut
muloꝵ inde mola contra naturã
animalia nasc̾e̾nt᷑. Onagͦs qͥq
ad hoc admissas ẽẽ ad asmas ⁊
ipsum istius modi repperisse con¬
cubitũ ut uelocissimi ex hiis asi¬
ni nas o̾eritur. Industa qͥppe hu¬
mana diu̾sũ animal in coitu co¬
egit. sico ad ult̾ma ꝯmixtione
genus aliud repperit sicut ⁊ iacob
contra nat᷑am coloꝵ similitudines ꝓ¬
lius concipiebant quas umbͣs
arcetum desuꝑ ascendentiũ in aqͣ¬
rum speculo contẽplabant᷑. deniq
⁊ hoc ipsum in ͤ quaꝵ gregib fien
fertur. ut generosos obiciant eq̃s
uisib concipientiũ q eoꝵ similes cõ¬

Expanded text:
generis ortum, quod etiam dicitur bigenegeneris ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines plius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes con
Abbreviated transcription (Latin):
ałbus cum qͦͣdam pallore est. Candi
est. Scutulatus uocatus. ꝓpt̾ orbes
ss habet candidos int̾ purpuras.
Uarius qd̾ uias hãt coloꝵ in pari¬
um. Qui autẽ albos tm̃ pedes ha¬
bent. peteli appellantur qui fron¬
tem albam calidi. Ceruinus ẽ quẽ
uulgo gauranẽ dr̃it. eranẽ idẽ u¬
ulgus uocat qd̃ in mod̃ aerii sit
coloris. Mirteus est autẽ p̾ssus ĩ
purpura. Dosmꝰ autẽ dictꝰ qd̾ sit
color eius de asino idest ⁊cinereus.
sunt autẽ agresti gen̾e orti qͦs eqͥ¬
feros dicimꝰ. ⁊ ꝓ inde ad urbariã di¬
gnitatem transire nõ possunt. qn¬
auron niger est. suigrum eniĩ g̾ci
est quẽ iulgo brunqũ uocant. Ue¬
redos antiqui dixerunt qd̾ ueħ̾ent
licas currant. ꝑ quas ⁊ redas ire
solitum erat ex quoꝵ tͥa surt ge¬
nĩa. unũ generosũ p̾liis ĩ oñib
aptũ. alterũ uulgarẽ atq g̾ga¬
riũ ad uehendꝰ non ad eqͥtand̾
aptum. t̾ciũ ex ꝑmixtione du̾si

Expanded text:
albus cum quodam pallore est; candidalbus cum quodam pallore est; candidest. Scutulatus est dictus propter orbes quos habet candidos inter purpureos, Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent licas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi
Abbreviated transcription (Latin):
sit exiguũ caput. ⁊ siccũ pelle ꝓ¬
pe ossib ad herente. aures bre¬
ues ⁊ acute. oculimagni. nares
patule erecta ceriux. coma den¬
sa ⁊ cauda. Ungulaꝵ soliditatis
fixa potunditas. sleritũ ut sit
animo audax. pedib a lacer. tre¬
m̃tib m̃bris. qd̾ fortitudinis est¬
indiciũ quiq ex sũma quiete fa¬
cile concitetur. uel exoctata festi¬
natione non difficile teneat᷑. motꝰ
autẽ equi in narib intelligitur
uirtꝰ in m̃bͥs trementib. Color ħ
glaut̃. scutulatꝰ. canꝰ. candidꝰ. al¬
bus. guitatꝰ. niger. Seqnti autẽ or¬
dine uarius ex nigͣ badioq distĩctꝰ.
det̾rimꝰ. badtũ autẽ antiqͥ iadiũ
dicebant. qd iit̾ oet̾a animalia
fortĩ uadat. Ipse est ⁊ spadix quẽ
fenicatũ uocant. ⁊ dictus spadix
a colore palme qmͣ siculi spadicã
uocant. Glaucus u est ueluti pis¬
tos oculos habens ⁊ͦqdam splẽ¬
dore ꝑfusos. siam glaucũ uet̾es¬

Expanded text:
sit exiguum caput et siccum, pelle psit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger, sequenti autem ordine varius ex nigro bagioque distinctus, deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. Glaucus vero est veluti pictos oculos habens et quodam splendore perfusos. Nam glaucum vet
Abbreviated transcription (Latin):
hostes in bello sentiũt ad̾o ut ad¬
u̾sarios morsu pedant. Aliqͥ etiam
ꝓpͥos dños wecognoscunt obliti mã¬
suetudinis si mutent᷑. Aliqͥ p̃t̾ do¬
minũ dorso nullũ recipiunt. iter¬
fectis uel morientib dñis mnulti
lacͥmas fundũt. solũ enĩ equũ p̾¬
ter hominẽ lacͥmare ⁊ doloris affeo¬
tũ sentire. Unde ⁊ incentauris ẽqꝵ
⁊ hominũ natura ꝑmixta est. Sõ¬
lent etiã ex equoꝵ uel mesticia uł¬
alacͥtate euentũ fut᷑um dimicaturi
collig̾e. Etas longeua equis ꝑsiciᷤ.
ugincis ⁊ piroticis ac siculis in ã¬
pans ac numidis ⁊ gallicis. Fre¬
quẽs opinio est ingeneroses
equis. ut aiunt uet̾es quatuor
expectantur. forma. pulcͥtudo. me¬
ritũ atos color. Forma ut sit ua¬
lidũ corpus ⁊ solidum robori.
Conueniens Altitudo. latus lõ¬
gum. substritum. maximi du
corpus omnc musculoꝵ densi¬
tate nodosũ. pes siccus. ⁊ cornu
concauo solidatus. pulcͥtudo ut

Expanded text:
hostes in bello sentiunt, adeo ut adhostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vealacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in anpanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ger int̾predatur asinus fer̃. on qͥp¬
pe g̾ci asinũ uocant agͥam ferũt
hos affrica hab magnos ⁊ ĩdomi¬
tos undeserto uagantes. Singuli
autẽ feminaꝵ ggib p̾sunt. Nascẽ¬
tib mascłis zelant ⁊ testiculos eoꝵ
morsu detruncant. Qd̾ cauentes ma¬
tres eos in sec̾tis locis occultant. A¬
sinos archadicos dictos. eo qd̃ ab
atchadia pͥmũ uecti sint mragni ⁊
alti. Mirior audẽ asellus. onagro
plus necessarius quia est qr ⁊ labo¬
rem tołat ⁊ negligentiã ꝓpe mod̾ nõ
recusat. equi dicti eo qd quanido qͣ¬
ballus antea a cabo dictus ꝓpt̾ quod
gradiens ungła imp̾ssa t̾ram con¬
cauet qd̾ reliqua animalia nõ hñt.
Inde ⁊ sompes qd̃ pedib soriet .ui¬
uacitas equoꝵ młta. Exultant eñi
in campis odorant᷑ bellũ excitant᷑ so¬
no tube ad p̃lium roce accensi ad crir¬
sum ꝓuocant᷑. dolent cũ uidi fue¬
rint exultant cũ uicerint. Quidã

Expanded text:
ger interpretatur asinus ferus. Ὄνον quipger interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quaballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
res ⁊ humiles fiant. accubant qr g̾ci
curuus est dorso. Camor enĩ u̾bo g̾¬
co curuũ significat. hos licet ⁊ alie
regiones mutant. s arabia pluri-¬
mos. Differunt enim sibi. Nam ara¬
bici bina tub̾a in dorso habent reliꝙͣꝵ
regionũ singła. Oromeda genus ẽ¬
cameloꝵ minoris quidẽ stature. s
uelocioris. Unde ⁊ nomẽ hab. Nam
dromos g̾ce cursus ⁊ uelocttas ap¬
pellatur. Centum enim ⁊ amplius
milia uno die ꝑg̾e sol. Qd̾ animal
sicut bos ⁊ oius ⁊ camelus ruminat.
Ruminatio autẽ dicta est a rumine
eminente guituris ꝑte ꝑ qm dimis¬
sus cib a certis reuocatur anima¬
lib asinus ⁊ asellus a sedendo dic¬
tus quasi asedus. S hoc nomẽ qd̾
magis equis conueniebat ido hoc
animal sumpsit. quia pͥusquã e¬
quos caꝑent homines huic pre¬
sid̾e ceꝑunt. Animal quippe tardũ
⁊ nulla ratione uenitens: statĩ ut
uoluit sibi homo substrauit. Ona¬

Expanded text:
res et humiles fiant, accubant, quia Graeci res et humiles fiant, accubant, quia Graeci curvus est dorso. Καμουρo enim verbo Graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi; nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Dromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Ona
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. uł quia ap̃ gentiles ioui sẽꝑ
ubiꝙ uuencus: ĩmolabat᷑ nũquã
taurꝰ. Nam in uictinis etiam etas con¬
sid̾abatur. taurꝰ g̾cum nom̃ est sicut ⁊¬
bos. Indic is tauris color fuluus est uo¬
lucͥs ꝑnititas. pilia in contrariuĩ u̾sis
cap̃ crocũ flectunt flexibilitate qua uo¬
lt̃. tergi duricia omne delum respuũt
ra palearia dicurtur a pelle ipsa qͣsi pel¬
leariaria. qd̾ est generositatis in boue
signũ. boum in sociis eximia pietas.
slam alt̾ alt̾m inquirit cum quo duc̾e
collo aratra consueuit. ⁊ frequenti mu¬
gitu piũ testatur affectũ si forte de¬
fuerit. Uacca dicta quasi boaoca. Est
uiuenca ẽ aut uacca. bubali uocati
ꝑ diriuationẽ qd̾ sint similes bount a¬
deo ĩdomiti. ut p̾feritate iugũ c̾uici¬
b non recipiant. hos affrica ꝓcreat.
Unagrestes boues sunt ingmania.
habentes cornua in tantũ ꝓtensa ut
regiis mensis in signi capacitate ex
dedit. siuie qd̃ qñ onerant᷑. ut bͣuio¬

Expanded text:
ra, vel quia apud gentiles Iovi semper ubique invencus inmolabatur, numquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. Taurus Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt ra palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forte defecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex dedit, sive quod quando onerantur, ut brevio
Abbreviated transcription (Latin):
trahuntur. itaut omnẽ impleant co¬
tinuo locũ. sicut clangor tubaruũ. Sub¬
tiles uoces sunt. quib nõ est sp̃c spis
tantiũ. sicut ⁊ in neruis. Q̃ enĩ sub¬
tilissime sunt corde: subtiles ac tenues
sonos emittũt. Puigues sunt uoces:
qm̃ sp̃c multus simul egͥdit᷑. sicut ui¬
roꝵ. Acuda uox ẽ tenuis abta. sicut ĩ
cordis usdemus. Dura uox ẽ que io¬
lent̾ emittit sonos: sicut tonitruũ. si¬
cut incudis sonus. qciens indurũ mal¬
leus ꝑcutit ferrũ. aspera uox est
rauca. ⁊ que disꝑgitur ꝑminitos ⁊¬
ꝑ indissimiles sonos. Ceca uox ẽ q̃
mox ut emissa fu̾it. conticescit. atq
suffocata nequaqmͣ longiꝰ. ꝓducitur.
sicut est in fictilĩb. uinnolenta uox ẽ
moxlis adq flexibił. ⁊ uinnolata dicta
a uinno. hoc est a cincinno molliter
flexo. perfecta autem nox est suaus ⁊
clara alta ut in sublimi sufficiat. cla¬
ra ut aures ad impleat. suauis ut ani¬

Expanded text:
rotrahuntur, ita ut omnem inpleant corotrahuntur, ita ut omnem inpleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles voces sunt, quibus non est spiritus, otantium, sicut in nervis. Quae enim subtilissimae cordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox est tenuis, et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quoties in durum malleus percutitur ferrum. 13. Aspera vox est rauca, et quae dispergitur per minutos et in dissimiles pulsus. Caeca vox est quae mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata nequaquam longius perducitur, sicut est in fictilibus. Vinnolata est vox mollis atque flexibilis. Et vinnolata dicta a vinno, id est cincinno mobiliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara. Alta ut sublimis efficiatur. Clara ut aures adimpleat. Suavis ut ani
Abbreviated transcription (Latin):
Armonica est modulatio uocis. ⁊ conso¬
phonia est modulationis temꝑam̃tũ.
ex graui ⁊ acuto concordantib sonis.
ꝙ concordant. ita ut qͥsquis ab ea disso¬
nuerit. sensũ auditꝰ offendat. Cuiꝰ ꝯͣna
ẽ diaphonia: idest uoces disc̾pantes. uł
dissone. Euphonia ẽ suauitas uocis. ħ¬
etiam melos a suauitate ⁊ melle dicta.
Diastema est uoris spatiũ ex duobus
uł plurib sonis aptatũ. desis ẽ spacia
quedam. ⁊ deductiones modulandi. at¬
ꝙ u̾gentes de uno in alt̾o sono. donus
est acuta enuntiatõ uocis. Est enim
armonie diffe̾ntia ⁊ qnͣtidas: que in
uocis accentu uł tenore consistit. cuiꝰ
Ex qͥb yꝑlidius nouissimus ⁊ acutis¬
simus. ipodoriꝰ omniũ gͣuissimꝰ est. Cã¬
tus est inflexio uocis. siam sonus di¬
tus est. Precedit autẽ sonus cantũ.
arsis est uocis eleuatio. idest mitiũ.
Thesis uocis positio. hoc est finis. Sua¬
ues uoces sũt subtiles ⁊ spuse. clare ⁊
acute. ꝑspicue uooes sunt q̃ longiꝰ ꝓ¬

Expanded text:
armonica est modulatio vocis et concophonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis,que concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id est voces discrepantes vel dissone. Euphonia est suavitas vocis: hec et melos, a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consistit, cuius ex quibus hyperlidius novissimus et acutissimus hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est, precedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio hoc est initium: thesis ves voces sunt subtiles et spissae, clarae atque acutae. Perspicuae voces sunt, quae longius p
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝑfectus ͤ ꝑfectionẽ mũdi quadam
numeri sui significatione declarat. Si
meroꝵ cognitione ñ intelligunt᷑. Sic
⁊ alii in scripturis sacͥs. numu existũt.
quoꝵ figuras ñ nisi huiꝰ artis sciẽ¬
tia soluere possumꝰ. Datũ est etiam
nob̾. ex aliqua ꝑte sub numeroꝵ con¬
sist̾e disciplina: quando horas ꝑ eam
discimꝰ. quãdo dem̾siũ cͥculo disputa¬
mus. quando spatiũ anni redeuntis
agnoscimꝰ. ꝑ numerũ quidẽ necon¬
fundamur instrium᷑. Tolle numerũ
in reb omnib ⁊ omĩa ꝑeunt. Adue
scło cõpotũ. ⁊ cuncta ignorantia oeca
cõplectitur. nec differri potest a oet̾is
animalib qui calculi nescit rationẽ.

Expanded text:
s est, perfectionem mundi quadam numeri sui significatione declarat. Simmerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum enobis ex aliqua parte, sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam discimus, quando mensium curricula supputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt: adime seculo computum et cuncta ignorantia ceca complectitur; nec differre potest a ceteris animalibus, qui calculi nescit rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ciũt. ⁊ longe aduodenario excedũt. Sic
⁊ alii similes plurimi. itt duodeã uicesi¬
mus. i multi suꝑflui tales. diminuti
numeri sũt qui ꝑtib suis cõputati.
minorẽ sũmã efficiũt. ut puda denariꝰ.
cuiꝰ ꝑtes sũt tres. decima qd̾ est unũ.
qͥnta qdꝰ duo. dimidia qd̾ qͥnq. unũ
eñi ⁊ duo. ⁊ qͥnq simul ducta. octona¬
riũ faciũt. longe a denario minorẽ.
similis est huic octonarius. uł alii
plurimi. qui in ꝑtes redacti. infra cõ¬
sistunt. ꝑfectus numerꝰ est qͥ suis ꝑti¬
b adimplet᷑. ut senati habet enĩ tres ꝑtes
sextam t̾ciam. ⁊ dimidiã. Sexta eñi eiꝰ unũ
est. t̃cia duo. dimidia .iii. Lxe ꝑtes in sũ¬
ui. intra centenariũ .xxuiii. Intra mille¬
nariũ q̃dringenti nonaguita ⁊ sex.

Expanded text:
ciunt et longe a duodenario excedunt: sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, et multi tales. Diminutivi numeri sunt, qui partibus suis computati minorem summam efficiunt, utputa denarius, cuius partes sunt tres: decima, quod est unum; quinta, quod duo; dimidia, quod quinque. Unum enim et duo et quinque simul ducta octonarium faciunt, longe a denario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi qui in sistunt. Perfectus numerus est qui suis parus adimpletur, ut senarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam et dimidiam: sexta eius unum est, tertia duo, dimidia tres. He partes, in sumsex, infra centenarium viginti octo, infra millenarium, quadringinta nonaginta et sex.
Abbreviated transcription (Latin):
septimã. Hiis eñi una ꝑs sola ẽ. Cõpo¬
siti sũt. qui nõ solũ unitate metułt᷑.
s etiã alieno numero ꝓc̾antur. ut .ix.
qͥ qͦdammͦ simplices ⁊ ĩcõpositi cẽ uident᷑.
nouẽ ad .xxuͤ. dum comparatꝰ fu̾it. pͥ¬
mꝰ est ⁊ ĩ compositꝰ. qr ñ habet ꝯmunẽ
numerũ nisi solum monadicũ ad .xu.
uͦ si comꝑatus fu̾it. Sod̾s est ⁊ cõpositꝰ.
numeroꝵ alii sunt suꝑflui. alii dimi¬
nuti. alii ꝑfecti. suꝑflui sũt. qꝵ partes
simul dicte plenitudinẽ suam excedũt.
ut puta duodenatius. habet enim ꝑtes

Expanded text:
septimam. His enim una pars sola est. Conposeptimam. His enim una pars sola est. Conpositi sunt, qui non solum unitate metiuntur, sed etiam qui quodam modo simplices et incompositi esse videntur, , IX ad XXV, dum comparatus fuerit, primus est et incompositus, quia non habet communem numerum, nisi solum monadicum. Ad XV vero si comparatus fuerit, secundus est et compositus, numerorum alii sunt superflui, alii diminuti, alii perfecti. Superflui sunt quorum partes simul ductae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius; habet enim partes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtib nequit. uno medio uł deficiente.
ter parnumerꝰ ẽ qui sod̾m parẽ nu¬
merũ parit̾ diuidit᷑: qͦusq in diuisibilẽ
ꝑueniat unitatẽ. ut puta hciiͦii. hab
medietatẽ.xxii. hic autẽ .xuiͦ xuiͦ. uͦ
octo octonariꝰ qͣtuor quat̾narius .i. bi¬
nariꝰ imũ. qui singłaris in diuisibilis
ẽ. ꝑit̾ impar est qui ĩ ꝑtes equas reci¬
pit sectionẽ. s ꝑtes eius mox in dis
aliam medietatẽ sex. deinde in aliã me
dietatẽ tres ⁊ ultra diuisionẽ ñ recip̃
sectio illa: s ante unitatem inuenitur
t̾minus. quem secare nõ possis. Imꝑit̾
impar est qui ab omni pari num̾o im¬
parit̾ m̃surat᷑. ut .xxu.xlix. Qui dũ
sint impares numeri. ab imparib etiã
ꝑtib diuidunt᷑. ut cepties .uii. quadͣ¬
riũ numeroꝵ. alii simplices sũt. ali
compositi. alii mediocres. Simplices st̃
qui ulłam aliam ꝑtem hñt. nisi solã
uuitatẽ. ut t̾narius solam t̾ciam. ⁊
qͥnariꝰ solam qͥntã. ⁊ septenarius. solã

Expanded text:
rtibus nequit, uno medio vel deficiente, ter par numerus est qui secundum parem numerum pariter dividitur, quousque ad indivisibilem perveniat unitatem; ut puta LXIV habet medietate XXXII, hic autem XVI, XVI vero VIII, octonarius IV, quaternarius II, binarius unum, qui singularis indivisibiliest. Pariter impar est, qui in partes equas recipit sectionem, sed partes eius mox indissaliam medietatem sex, deinde in aliam tres et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus, quem secare non possis. Impariter impar est, qui ab impari numero impariter mensuratur, ut XXV, XLIX qui dum sint impares numeri, ab imparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septem, quadrium numerorum alii simplices sunt, alii conpositi, alii mediocres. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent nisi solam unitatem, ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam
Abbreviated transcription (Latin):
ranꝰ albꝰ ẽ. duriorq pauior. Mola¬
tius ueluti iuridis ⁊ gnͣdis ĩueni¬
tur in egipto. Tuscolanꝰ a loco ita¬
lie dictus dissilire igrutradit᷑. Sa¬
briꝰ fucc̃ addito oleo. ediã luõe dr̃
Est ⁊ qͥdam uiridis lapis uehem̃t̾
igni resistẽs. Si funꝰ molł ⁊ candi¬
dus excalefactus oleo igrescit
atq durescit. lapidesͦ q medicina¬
apti. ede sius p̾cipuus ⁊̃ in die colo¬
ticus. tebacus q l basanites. la

Expanded text:
 duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinaapti: etesius praecipuus et inde chalazius; Theb
Abbreviated transcription (Latin):
ficio ip̃ius gerus panis ad arasr
offebatur. iĩ adorea sadficia dur̃.
ꝯiligo geñ i̾tici a selecto dictũ
Nam ui pane speçies eiꝰ p̾cipua
ẽ. trimẽse tricicũ id̾o nũcupatum
qr latũ post tres menses collisi¬
c̃am matura satio orisca ẽ p̾sidi
ad hoc petitͣ. Halica gͥc̃ainom̃ est.
halicastrũ simile est. halige põ¬

Expanded text:
ificio ipsius generis panis ad aras ificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia dicuntur. Siligo genus tritici a selecto dictum; nam in pane species eius praecipua est. Trimestre triticum ideo nuncupatum quia satum post tres menses colligicausa matura satio omissa est, praesidium ab hoc petitur. Alica Graecum nomen est. Alicastrum simile est alicae, po
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. ⁊ dicta oocatio qͣsi oboe¬
catio. qd̃ oꝑiat semina. Dc¬
na uices. uel arbores. Runca¬
tio ẽ. a t̾ra herbas uelłe. nami
rus t̾ra. Sulcus a sole uocat
qdꝰ ꝓscissus solerti caprat. Ue¬
ractũ dictũ quasi uere actũ
id est ueruo adatũ. ꝓscissio
est aratio pͥma. cũ ad huc du¬
rus ager est. Satio dict̃a qͣl
seminis actio quasi satoꝵ ac¬
tio. Serere autẽ uocatũ q ħ
metendo idest arecidendo dicta.
Meges autẽ de semine dicta ꝙ
iacimꝰ. siue a sectione. de fri
segetes translatis aliũde se
dimoiit arat. pͥma dedit fru¬
ges. Alim̃taq untia tris
frum̃ta sũt ꝓpͥe q̃ aristas ha¬
bent. fruges autẽ reliqͣ. fru¬
menta autẽ uł fruges a fru¬
mendo hoc est auescendo dic¬
guttis. pͥmitie ꝓp̾e sũt que¬
uł attitura dictũ qd puras¬
eott. s trum̃tũ ĩ plam misũ
fñgebant. ⁊ hoc erat geñ molendi
adoreũ tritici gen᷑. qd idẽ uulgo
semen dicitur. Eador qndã apo¬
pellatũ ab edendo. qr eo pmo ho

Expanded text:
nt: et dicta occatio quasi obcaecatio, quod operiat semina. Ocna, vites vel arbores. Runcatio est a terra herbas evellere; nam rus terra est. Sulcus a sole vocatus quod proscissus solem capiat. Vervactum dictum quasi vere actum, id est verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Satio dicta quasi seminis actio, quasi satorum actio. Serere autem vocatum, quia hoc metendo, id est a recidendo, dicta. Seges autem de semine dicta quod iacimus, sive a sectione. De frumsegetes translatis aliunde semdimovit aratro, prima dedit fruges alimentaque mitia terris. Frumenta sunt proprie quae aristas habent, fruges autem reliqua. Frumenta autem vel fruges a frumendo, hoc est a vescendo, dicgulae. Primitiae proprie sunt qu tritura dictum, quod puriserat, sed frumentum in pila missum angebant, et hoc erat genus molendi. 6. Adoreum tritici genus, quod idem vulgo semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia primo
Abbreviated transcription (Latin):
brũ amplectitur. Hinc enim ex ortũ
est nomen patͥsfamilias. Qui autẽ in¬
ique dñantur in serus. hoc se noĩe ne¬
quaqmͣ reputent appellari. mat̾ fami¬
lias inde uocari. qr ꝑ qnͣdam iuris sol¬
lempnitatẽ in familiã tnͣsit mariti.
Tabule enim matͥmoruales instr̃a
emptionis sue sũt. Alias sicut ma-¬
trona est mat̾ pͥmi puere. idest qͣsi
mat̾. ita mat̾ familias illa est que
plures enixa est. Nam familia ex
duob ẽẽ incipit. Auus patͥs pater
est ãb euo dictus idese ab antiqui¬
tate. ꝓ auus autẽ pat̾ est aui quasi
ꝓpe auũ. Abauus ꝓaui pater est iã
longe ab auo. attauus ab aui pat̾.¬

Expanded text:
mbrum amplectit. Hinc enim exortum mbrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est ab antiquitate. Proavus avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi pater est, iam longe ab avo. Atavus abavi pat
Abbreviated transcription (Latin):
eredis nomen imposuit census
eris. Soluit enĩ tͥbutum aucto¬
ris. In hoc enim uocabulo pͥma suo¬
cessiꝯ est hereditatis ⁊ gen̾is ut sũt
fili inepotes. ꝓheres est qui loco he¬
redis fungitur quasi ꝓħede. Est eñi
aut institutꝰ aut subsritutus. pat̾
est a ͦ q initium nascitur gen̾is. Itaꝙ¬
hiia pat̾samilias uocitatur. pater
autẽ dictus. eo qd̃ patratione Pacta
eei uenerie cõsumatio. lucretius ⁊
bñ patratio patium. Genitores autẽ
a gignendo ⁊ parentes quasi ꝑientes¬
Idẽ ⁊ c̾atores. Crementũ est enĩ se¬
men masculi. Unde ⁊ animaliũ et
hominũ corpora concipiũt᷑. Huic
c̾atores ꝑentes dicuritur. stiater
dicitur qd̃ exinde efficiat᷑ aliquid.
sat̾ uͦ quasi mat̾ia. nam causa ipat̾
est. pater familias autẽ dictus: qd̾
omnib infamilia sua. positis sius
tãquam pat̾ filiis patͥa dilectione ⁊¬
sulit. seruoꝵq conditõnem. a filioꝵ
affectu non disc̾nut. s quasi unũ m̃¬

Expanded text:
eredis nomen inposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta rei veneriae consummatio. Lucretius: Et bene patratio patrum. Genitores autem a gignendo: et parentes, quasi parientes, et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Mater dicitur, quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum me
Abbreviated transcription (Latin):
furnũ ꝑ diriuationẽ afarre dict̃.
qd̾ panis ex eo factus ibi ooqͥtur.
Torcular dictum. eo qd̃ ibi uue
calcentur. atos extorte expͥmãt᷑.¬
ua oalcatur. dictus qd̾ sbi feratur.
una rił ꝓpt̾ qͥd̃ ibi pedib feriatur.
Unde ⁊ calcatoriũ dĩcitur. S ħ no¬
men młta significat. pͥma sp̃es fo¬
ri. locus est in ciuitate ad exercendaᷤᷤ
nundinas relictus. Scd̾a uibi magi¬
xI¬
mus. qm̃ calcatoriũ nominamꝰ. qͣr¬
ta spacia plana in nauib. de qͥb
uirgilius. laxadq foros. Lacus
dictus. qr ibit decurrit frugum
liquor. de aditibus

Expanded text:
Furnus per derivationem a farre dictus, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. 7. Torcular dictum, eo quod ibi uvae calcentur, atque extortae exprimanturva calcatur, dictus quod ibi feratur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur. Unde et calcatorium dicitur, sed hoc nomen multa significat. Prima species fori locus est in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magiximus, quam calcatorium 226 nominamus; quarta, spatia plana in navibus. De quibus Virgilius: Laxatque foros. Lacus dictus, quia ibi decurrit frugum liquor. CAPUT VII. De aditibus
Abbreviated transcription (Latin):
sitoria uł reconditoria dici pͦsũt.
eo qd̾ it hiis homines elaborataꝰ
fruges reponunt. Unde ⁊ enticã gͥ¬
co nomine repositã rei copiosam
ragasteriũ locus est ubi aliꝙ
opus fit. Greco enĩ sermorie
erga. opera. sterio. statio idest o
perarii statio. Ergastula qͦ ⁊ ip̃a a
g̾co uocabło nũcupant᷑ isbi deputãt᷑
noxii ad aliqd̾ opus faciend̾. ut
solent gladiatores ⁊ exules qͥ mar¬
mora secant. ⁊ tam̃ iuncłoꝵ custo¬
diis asligati sunt. Geniceũ g̾oe
dictũ. eo qd ibi cõuentꝰ feminaꝵ
ad opꝰ lanefici exercend̾ conueni¬
at. Mulier enĩ gͥce gene nũcupat᷑.
pistͥnũ quasi pilistrinũ. qr pilo an¬
tea tundebatur granũ. Unde ⁊ ap̃
uet̾es nõ molitores. s pistores dic¬
ti qiͣ pinsores a fundendis gͣnis f᷑¬
m̃ti. Mole enĩ usus non dũ erat.
s granũ pilo fundebant. Unde ⁊

Expanded text:
sitoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et entecham graeco nomine repositam rei copiosam rgasterium locus est ubi aliquod opus fit, grece enim erga opera, sterio stperarii statio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus nondum erat, sed granum pilo pinsebant. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
acrariũ ꝓpͥe est locus templi. ĩ
quo sacra reponũt᷑. sicut dona¬
riũ est in qͦ collocantur oblecta sic̃
lectis tertua dir̃ ubi homĩes sed̾e
consueu̾nt. ab inferendis gͥ ⁊ de¬
portandis sacͥs sacrariũ mincupa¬
tur. donariũ uͦ eo qd̃ ibi dona re¬
ponantur. q̃ in tẽplis offerri con¬
sueu̾nt. erariũ uocatũ qr pͥus
assignatũ ibi recondẽbat᷑. hoc enĩ
olim inusu erat auro argentoq
non dum signato. ex quoꝵ metasł
qmͣuis postea facta fuiss pecuna
nom̃ tamen eraris ꝑmansit ab
eo metallo. unde pecimua initium
lumpsit. armariũ looiꝰ ẽ ubi qͣꝵ¬

Expanded text:
acrarium proprie est locus templi in quo sacra reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre consueverunt. Aerarium vocatum quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum signato: ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia nomen initium sumpsit. Armarium locus est ubi q
Abbreviated transcription (Latin):
armam̃taria celi. dicta autẽ utͣ¬
q ab armis idẽ abrachiis qͥb
ex̾centur. biblioteca est locus ubi
reponinccur libri. biblio enĩ gͥce¬
niũ dcm̃ eo qd inde necessaria uictu
ꝓmuntur. hoc est ꝓferimt᷑. Cella¬
tiũ qdꝰ in eo colligantur nũst̾ia ñ¬
sarum uł que necessario iictui
suꝑlunt. Int̾ ꝓmptuariũ autẽ

Expanded text:
armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri; βίβλος enim Graerium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem
Abbreviated transcription (Latin):
dũ rotule deformantur. trocos enr̃
sine igne mac̾etur ⁊ comp̾hendatur. Ene¬
ma gce. latine relaxatio dr̃. pessaria dic¬
ta qd intus mitiant᷑. Medicinã ium̃¬
toꝵ: ꝙron quidam gͥcus inuenit. In¬
de pingitur dimidia ꝑte homo. dimidia
dies medici uocant quib c̾do ex iudicio ĩ¬
firmitatis hoo nom̃ impositũ eẽ qd̾ auͣdi

Expanded text:
 in modum rotule deformatur: trocos enim  in modum rotule deformatur: trocos enim eo quod fine igne maceretur et compma Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum Chiron quidam Graecus invenit. Inde pingitur dimidia parte homo, dimidia dies medici vocant, quibus, credo, ex iudicio infirmitatis hoc nomen inpositum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ in homine suꝑbia sanari nõ pot̃.
nisi humilitate sanetur. Ex similib
bris. ⁊ uuln̾ib omĩb. s simił simili
nominib suis significant. Nam an
tidotũ g̾ce. latine ex contrario datũ
dr̃. Contraria eñi contrariis medici¬
ne ratione curantur. At contͣ ex si¬
gustus eius amarus ẽ. Ex conuerit¬
enti enĩ nomĩ accepit. quia amaritudo
medicam̃ta ex ꝓpͥis caĩs h abent uoca¬
bula. Gera enĩ dicta: quasi diuina ab¬
teriaca. qd̃ apta sint guttis meatui. ⁊
tumores fautiũ ⁊ arteriarũ leniant.
Tiriaca est antidotũ serpentinũ. quo
Catartica g̾oe. latini purgatoria dicũt.
Catapodia eo qd̾ modicũ potet᷑ seu in¬
glutiatur. iiamoron asucco more no¬
men sumpsit ex qͦ conficit᷑ sicut diaco¬
dion. quia ex codia .i. ex papa uere fit.
sicut di asꝑmaton. qͥa ex seminib cõ¬
ponit᷑. Electuariũ uoccitũ eo qd̾ mol¬
le sorbeatur. trossicos dictos. qr ĩmo¬

Expanded text:
sicut et in homine, superbia sanari non potest, sicut et in homine, superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similibus bris et vulneribus omnibus, sed similis simili nominibus suis significant: nam et antidotum grece, latine ex contrario datum significat. Contraria enim contrariis medicine ratione curantur, at contgustus eius amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi medicamenta ex propriis causis habent vocabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriaca quod apta sit gutturis meatui: et tumores faucium et arteriarum leniat. Theriaca est antidotum serpentinum, quo Catartica Graece, Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron a suco morae nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; sicut diaspermaton, quia ex seminibus conponitur. Electuarium vocatum eo quod molle sorbeatur. Trociscos dictus quia in mo