comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u nctͣias ad ꝓband̾. q̃ si seꝑatim ac sĩgłe
dicant᷑ in firme suit cura cet̾is ꝯiuncte f¬
tur utile ẽ cũ dr̃e desinamꝰ recentẽ aliqͣm
relinq̃re ĩ aĩs auditoꝵ bñ firmã argõm.¬
ħ dispõ locoꝵ tanqͣm in structõ militum
faciliue indñdo sicuti illa inpugnando
Ronunciacõm młti maxĩe utilem orato¬
ri dix̾unt ẽẽ. ⁊ ad ꝑsuadend̾ płimũ uale̾.
siq ꝗdem unũ de qͥn rebo płimũ posse ñ
facile dix̾imꝰ. nͨ eg̾gie magnam ẽẽ utilita¬

Expanded text:
bandum, quae, si separatim ac singulae dicantur, infirmae sint, cum ceteris coniunctae ftur, utile est, cum dicere desinamus, recentem aliquam relinquere in animis auditorum bene firmam argumio locorum, tamquam instructio militum, facillime in dicendo, sicut illa in pugnando, RONUNTIATIONEM multi maxime utilem oratori dixerunt esse ‹et› ad persuadendum plurimum valere. Nos quidem unum de quinque rebus plurimum posse non facile dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsͣ uitemꝰ.⁊ q̃ꝯ̃ seqͣmur ymagies stire
possimꝰ. Docet gͥ nos ip̃a nͣ quid oꝑteat fi.
Nam siqͣs res ĩuita uidemꝰ ꝑuas usitatas.
gie. tinpe. aut honestũ. inusitatũ. mag¬
nũ. inc̾dibile ridiculum. id diu meni¬
nisse ꝯsueuimꝰ. Itaq qͣs res añ ora uide¬

Expanded text:
mur imagines, scire possimus. Docet igitur nos ipsa natura, quid oporteat fieri. Nam si quas res in vita videmus parvas, usitatas, egie turpe aut honestum, inusitatum, magnum, incredibile, ridiculum, id diu meminisse consuevimus. ‹Itaque quas res ante ora vide
Abbreviated transcription (Latin):
inur nob̾ narrand̾ sit tũ laude aut iitu¬
ꝑacõne. p̾cepcõ uarrandi de pͥo libro repe¬
tetur. Diuisione hac utem. Ex pone
dine dicemus. ut ꝗd qͣq tute cauteq e
adhib̾e̾ in demonstnͣda inta debemꝰ. ab
ext̾nis rebgenꝰ inlaude. quib in aiori¬
b natus sit. Si bono gnͣe parẽ aut excel¬
lencõrem fuisset. si hũili gnͣe ip̃i ĩ suis
ñ ĩ maiorum uͥtutib huisse p̾sidium. ĩ

Expanded text:
emur, nobis narrandum sit cum laude aut vituperatione, praeceptio narrandi de primo libro repetetur. Divisione hac utemur: exponedine dicemus, ut, quid quamque tute cauteque eadhibere in demonstranda vita debemus: ab externis rebus: genus: in laude, quibus maioribus natus sit; si bono genere, parem aut excelsiorem fuisse; si humili genere, ipsum in suis, non in maiorum virtutibus habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tas. aut forma laudi fuisse eam. ñ q̃uiad̾
cet̾is detͥmento atq de decori. Siurres at
uelccitas eg̾gia honestis ħ ex̾citac̃õnib
ꝑpetua diligñtia. ⁊ temꝑancia cupidita¬
tum. Imutuꝑacõne. si erunt ħ corꝑis cõ¬
p̾t̾ formã oĩa ip̃ius culpa ⁊ intempãcia
ñ fuisse dicemus. Reĩ reu̾tennir ad

Expanded text:
itas atque forma, laudei fuisse eam, non quemadmodum ceteris detrimento atque dedecori; si vires atque velocitas egregia, honestis haec exercitationibus rpetua, diligentia et temperantia cupiditatum; in vituperatione, si erunt haec corporis compraeter formam omnia ipsius culpa et intemperantia afuisse dicemus. Deinde revertemur ad
Abbreviated transcription (Latin):
natura loci comꝑandi qͥ ut distincte int̾¬
luc̾e possint. Nam siqui młta uit̾ calump¬
⁊ ignorabit ꝗd ĩ quaqͦ loco collocarit. Et
magintudme modica. ⁊ mediocres locos
ymagnies recblunt. ⁊ nimis angusti sepe
ñ uñr posse caꝑe ymaginũ collocacõnem.
Tunc nͨ nimis illustres. nͨ uehem̃t̾ obstu¬
no locos hr̃e o. ne aut obcecent᷑ tenebͥ
ymagines. aut splendore p̾sulgeant. In
t̾ualla locoꝵ mediccͥa placet eẽ. fe̾ paulo
plus aut miꝰ pedum tͥcenũ. Nam ut aspꝰ¬
tus ita cogitacõ minꝰ ual. siue minꝰ re¬

Expanded text:
natura loci conparandi sunt, ut distincti intenatura loci conparandi sunt, ut distincti interlucere possint: nam si qui multa intercolumt ignoret, quid in quoquo loco conlocarit. Et magnitudine modica et mediocris locos ymagines reddunt, et nimis angusti sepe non uidentur posse capere ymaginum collocationem. Septimo, nec nimis illustres nec uehementer obscuros locos habere oportet, ne aut obsecentur tenebris ymagines aut splendore prefulgeant. Octauo, interualla locorum mediocria placet esse, fere paulo plus aut minus pedum trinum. Nam ut aspectus, ita cogitatio minus ualet, si aut
Abbreviated transcription (Latin):
bacõne ordinis ĩpediam᷑. quo setiꝰ qͦto quaqͦ
loco libebit.ł a sr̾iore. uł ab infiore ꝑte y¬
magines seq. ut ea q̃ mandata locis erunt
uid̾e ⁊ ꝓ ferre possimꝰ. Nam ut si in ordine
stantes notos qm ples uid̾imus nͥl nr̃a int̾¬
sit. Utrum a siuitmo. uł ab imo an ĩ me¬
dio noĩatorum dr̃e incipiamꝰ. It in locis
exordine collocatis ueniet. ut in qͣml ꝑ
tem quoqͦ loco libebit ymaginib ꝯmoĩti
dr̃e possimꝰ idꝙ locis mandau̾imꝰ. Qrͣ pl
mꝰ eg̾gie ꝯmeditari oꝑtebit. ut ꝑpetuo no¬
bis hr̃e possint. Nam ymagines sicuti
lr̃e delentur ubi nͣlutim᷑. loci tan ꝙͣ cera
man̾e debñt. Et ne forte in nuͣo lrcorũ
genus si inqͥnto leco manũ aureã colloce¬
mus. si in decimo aliqm̃ notum cui p̾nomẽ
sit decimo. De inde facile erit deinceps siłes
notas qͥnto qͦ loco collocare. Itẽ ꝯmodiꝰ
num notas. solitudo ꝯẜuat uitegras si¬
mul atroꝵ fig᷑as. p̃pea dissiłi forma at

Expanded text:
impediamur quo serius, quoto quoque loco licebit, uel a superiore uel ab inferiore parte ymaginem sequi, ut ea que mandata locis erunt uidere et proferre possimus. Nam ut, si in ordine stantes notas quam plures uideamus, nichil nostra intersit utrum a summo uel ab ymo aut in medio nomina eorum incipiamus, ita in locis ex ordine collocatis ueniet, ut in quamlibet partem quoquo loco libebit ymaginibus admoniti dicere possimus id quod locis mandauerimus. mus egregie commeditari oportebit, ut perpetuo nobis herere possint. Nam ymagines sicut littere delentur, nisi in hoc utimur; loci tanquam cera manere debe<n>t. Tertio, ne forte in numero locorum lacet; quod genus si in quinto loco manum auream collocemus,  si  in decimo aliqsit Decumo; deinde facile erit inceps similis notas quinto quoquo loco conlocare. Item commodius num notas, solitudo conservat integras simulacrorum figuras. Praeterea dissimilis forma atque
Abbreviated transcription (Latin):
buit ꝯmoda aut ĩcomoda. ut uelocitas.
uires. dignitas. ualitudo.⁊ q̃ ccͣria sunti
Ammi sͥ ea que consilio. ⁊ cogitacõe nr̃a
ꝯstant prudencia. iusticia. fortitudo.
sum atur. aut ab nr̃a. aut ab eius deqͦ
loquim᷑. aut ab eoꝵ qui audient ꝑona
aut ab re. Ab nr̃a si laudabimꝰ. aut

Expanded text:
buit commoda aut incommoda: velocitas, vires, dignitas, valetudo, et quae contraria sunt. Animi sunt ea, quae consilio et cogitatione nostra constant: prudentia, iustitia, fortitudo, sumitur aut ab nostra aut ab eius, de quo loquemur, aut ab eorum, qui audient, persona aut ab re. Ab nostra, si laudabimus: aut
Abbreviated transcription (Latin):
una ꝑ or̃ones. alt̾a ꝑ argum̃tacõnes ab.
institucõne artis ꝓ fecta᷑. Est ã alia
disp̾o q̃ cum ab ordine artificõso recedẽd̾
ẽ oratoris iudicõ ad tp̃s accomodatur. u
si ab narracõne dr̃e ĩcipiamꝰ. aut ab aliq̃
firmissima argim̃tacõne. aut ab lr̃aꝵ¬
ment̾ aures auditoꝵ obtuse uidebunt᷑.
atq aĩ defatigati ab adu̾sariis młtitudi¬
ne u̾boꝵ. comode pot̾imꝰ pͥncipio suꝑ sed̾e.¬
⁊ exordiri cãm. aut an arracõne. aut ab¬
aliq̃ firma argum̃tacc̃e. De iñ si ꝯ mod̾ erͭ¬
cebit. Sicãm nr̃am inagnã difficultatẽ
uidẽbitur hr̃e ut nemo eqͦ aĩo pͥncipiu
possit audire ab narracõne cũ ĩcepimus
ad pͥncipii siñam reu̾tem᷑. Si narracõ
ꝑum ꝓbabilis exordiemur. ab aliqua fir¬
ma argumãtacõe. hiis ꝯmutaconib tnͣsia¬

Expanded text:
una per orationes, altera per argumentationes, ab institutione artis profecta. Est autem alia dispositio, quae, cum ab ordine artificioso recedendum est, oratoris iudicio ad tempus adcommodatur; ut si ab narratione dicere incipiamus aut ab aliqua firmissima argumentationementer aures auditorum optunsae videbuntur atque animi defatigati ab adversariis multitudine verborum, commode poterimus principio supersedere, exordiri causam aut ‹a› narratione aut aliqua firma argumentatione. Deinde, si commodum ercebit. Si causa nostra magnam difficultatem videbitur habere, ut nemo aequo animo principium possit audire, ab narratione cum inceperimus, ad principii sententiam revertemur. Si narratio parum probabilis, exordiemur ab aliqua firma argumentatione. His commutationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ singła int̾ualla spacii ꝯsum̾e iubemꝰ. In
amplificacõnib cum choortacõne utemur
uoce attenussima. clamore leui. sono eqͣ¬
bili. ꝯmuta cõnib crebris. maxͣ. cełitate.
ĩ ꝯq̃stione utem᷑ u̾bis dep̾ssis. inclinato
sono. crebͥs int̾ualł. longis spaciis. magͥs

Expanded text:
in singula interualla spatii consumere iubemus. In amplificationibus, in cohertione utemur uoce attenuatissima, clamore leni, sono equali, commutationibus crebris, maxima celeritate; in conquestione utemur depressis uerbis, inclinato sono, crebris interuallis, longis spatiis, magnis
Abbreviated transcription (Latin):
uenit doc̾e ħ modo. ut qͥs ꝙ̃ arguat ho¬
minẽ cocidisse. ⁊ añ qͣm satis ydoneas:
argum̃tacões attułit augeat pĩtm. ⁊
dicat nͥl indigniꝰ eẽ qm hoĩem ccridisse.
Non .n. utrum indignũ sit an ñ. s fc̃m

Expanded text:
enit docere, hoc modo: ut si quis quem arguat hominem occidisse et, antequam satis idoneas argumentationes attulerit, augeat peccatum et dicat nihil indignius esse quam hominem occidere. Non enim, utrum indignu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑt̾e. nͨ y doneas dignitate sua iudicare.
Itẽ ⁊ ab ulła re honesta. ꝑiculi aut laboris
magnitudine decluci oꝑte̾ antiqͥorẽ mor
ab offo recedat᷑. ullos ꝓrei u̾itate ietue
amitis. ⁊ hiis reb qͣs iusticia cołe cogit ad¬
ire ꝑiculum.⁊ q̃ml susciꝑe laborẽ. Modes¬
tie ꝑtib utemur si minias libidines ho¬
unam qͣmq rẽ c̾to nͦ t̾mino diffimemus.
si quoad cuiq sat̾ ẽ ostend̾imꝰ. ⁊ nimium
ꝓgredi dissuadebimꝰ. ⁊ mod unicuiq rei

Expanded text:
oportere nec idoneas dignitate sua iudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magnitudine deduci oportere; antiquiorem mortab officio recedatur; nullius pro rei veritate metueamicis, iis rebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum et quemlibet suscipere laborem. Modestiae partibus utemur, si nimias libidines hounam quamque rem certo naturae termino definiemus; si quoad cuique satis sit, ostendemus, nimium progredi dissuadebimus, modum uni cuique rei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑatur: nͥl adnos attinet ꝯmon̾e. nͥ ũ ab
hiis qͥ ñ in stii sunt eiꝰ artificii rõ curande
uccis petatur. de ea ꝑte firmitudinis q̃
tudie uotis q̃ maxĩe ncc̃ia ẽ oratori qͣm
dum ur᷑. firmã gͦ maxime pot̾imus in
met. Recreatur .n. sp̃u uox. ⁊ art̾ie retioẽdo
adquiescunt. Et ꝯtinuũ cl amorẽ remitt̾e̾
ciunt. ut ulło gnͣe uocis effusio in oĩ uoce
integri simꝰ. Et acutas uocis exclamacões
uitare debenꝰ. Ictus .n. fit. ⁊ uuln̾ant᷑ art̾ie.
acuta atq attenuata uimis acclama cõe.¬

Expanded text:
aratur, nihil nos adtinet commonere, nisi ut ab iis, qui ‹non› inscii sunt eius artificii, ratio curandae vocis petatur. De ea parte firmitudinis, qutudine vocis, quae maxime necessaria est oratori, quoniam UT 21 Firmam ergo maxime poterimus in venit: recreatur enim spiritu vox et arteriae reticendo adquiescunt. Et in continuo clamore remittere ciunt, ut nullo genere uocis effuso in omni uoce integri simus. Quarto, ut acutas uoces exclamationis uitemus; ictus enim fit, et uulnerantur arterie acuta atque attenuata nimis exclamatione.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰq. fortitudo ẽ rerum magnaxap
peticõ. ⁊ rerũ humiliũ ꝯtempcõ ⁊ laboris
cũ utilitatis nre ppẽsio. Modestia ẽ ĩ aĩo
in ꝯmodis ꝯfe̾mus. cũ alt̾um sequi alt̾m
uitare coartabimur. aut si qͣ in re aliꝗd¬
piam. cuiꝰ rei geste. aut p̾sentẽ. aut au¬
ditam memoriam pot̾miꝰ hr̃e. Qua ĩ re
tis eg̾gie dicemꝰ oꝑt̾e ẜuari. S i sccieta tes
ꝯꝑauit. id religiose colend̾ demonstrabi¬
mus. Si hospicia. cliente las. cognacc̃es
affiuitates. caste colũdas ẽẽ dicemꝰ.si nͦ
p̾cio. nͨ gr̃a. nͨ ꝑiculo. nͨ simultate aiia
recte oñdimus deducioꝑt̾e. Sidiormꝰ in
omib eqͣbile uis statui ꝯuenire. hiis

Expanded text:
. Fortitudo est rerum magnarum adpetitio et rerum humilium contemptio et laboris cum utilitatis ratione perpessio. Modestia est in animincommodis conferemus, cum alterum sequi, vitare alterum cohortemur; aut si qua in re piam, cuius rei gestae aut praesentem aut auditam memoriam poterimus habere: qua in re tis egregie dicemus oportere servari; si societates a natura conparavit, id religiose colendum demonstrabimus; si hospitia, clientelas, cognationes, adfinitates caste colenda esse dicemus; si nec pretio nec gratia nec periculo nec simultate a via recta ostendemus deduci oportere; si dicemus in omnibus aequabile ius statui convenire. His
Abbreviated transcription (Latin):
tim. aut utriun sumemꝰ ꝯuincte. uis
sec̾mitur ꝑ et̾cituꝯ. ꝑclasses. arma. torm̃¬
de quib mag̾ ydoneo tp̃r loq̃mur. si qñ de
re militari. aut de admĩstracõe rei .p. scri¬
be uelimꝰ. honesta reꝯ diuidit᷑. ĩ rectũ
ilaudabile. Rectum ẽ ꝙ cum u̾itate ⁊
offõ fit. Id diuidit᷑ in prudenciã. Iustici¬
am. fortitudinẽ. Modestiam. Prudẽcia
ẽ calliditas. qͣ rõne quadam pot̾ delectũ
scĩa cuiꝰ dam aitificii. It̾m prudencia ap
pellatur młtarum rerum mnemoria. ⁊

Expanded text:
tim aut utrumque sumemus coniuncte. Vis tim aut utrumque sumemus coniuncte. Vis decernitur per exercitus, classes, arma, tormede quibus magis idoneo tempore loquemur, si quando de re militari aut de administratione re ‹publica› scribere velimus. Honesta res dividitur in rectum et laudabile. Rectum est, quod cum virtute et officio fit. Id dividitur in prudentiam, iustitiam, fortitudinem, modestiam. Prudentia est calliditas, quae ratione quadam potest dilectum scientia cuiusdam artificii: item appellatur p
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciend̾ potissimũ sit ꝯsid̾e̾tur. ut ͫ
pociꝰ ħ mõ. Cartago ħ mõ tollñda au re¬
linqñda indeatur. Ꝙ potissimũ ħ poc̃o ut
si hanibal consulat. cum ex ytalia carta¬
ginem arcessit᷑. an ĩ ytalia ꝑmaneat an
domũ redeat. an in egyptum ꝓfectus oocu¬
pet alexand̾am. Item delib̾acõnes ꝑtĩ
ip̃e pp̃ se consultande ꝯ̃. ut si deb̾et senatꝰ
captinos ab hostib redimat. an ñ. ꝑtĩ pp̃
aliqͣm exͣneam cãm ueniunt in delib̾acõ
⁊ ꝯsultacõm. Ut sidelib̾e̾t senatꝰ bello yta¬
lico soluat ne legibo stipionem. ut eum
cãis rei natura faciet delib̾acõm om̃is or̃o
adip̃am rem accomodabit᷑. In quib extra¬
nea cã conficiet delib̾acõm in hiis ex ea
ip̃a cã erunt adaugende aut depͥmende.
suiãm dices. finem qͥ ꝯueniet utilitatis
ferat᷑. utilitas induas ꝑtes inciuili
ꝯsultacõne diuidit᷑. Tutam. ⁊ honestã.
Tuta ẽ q̃ conficit instantis aut ꝯseq̃ntis

Expanded text:
tur. Utrum potius, hoc modo: Kartago tollenda an relinquenda videatur. Quid potissimum, hoc pacto: ut si Hannibal consultet, quom ex Italia Kartaginem arcessatur, an in Italia remaneat, an domum redeat, an in Aegyptum profectus occupet Alexandriam. Item deliberationes partim ipsae propter se consultandae sunt, ut si deliberet senatus, captivos ab hostibus redimat, an non; partim propter aliquam extraneam causam veniunt in deliberationem et consultationem, ut si deliberet senatus bello Italico, solvatne legibus Scipionem, ut eum causis rei natura faciet deliberationem, omnis oratio ad ipsam rem adcommodabitur; in quibus extranea causa conficiet deliberationem, in his ea ipsa causa erit adaugenda aut deprimenda. sententiam dicent, finem sibi conveniet utilitatis feratur. Utilitas in duas partes in civili consultatione dividitur: tutam, honestam. Tuta est, quae conficit instantis aut consequentis
Abbreviated transcription (Latin):
diligenciam laudabis tuaq ꝑcepcõne le¬
tab̾e. Tu sciencior eris p̾ceptoꝵ artificio
ħ futura satis stio. te.n. ñ ignoro. S ng de¬
inceps ad cet̾a p̾cepta tnͣseamꝰ. ut id ꝙ libẽ¬
tissime faciennus tue uoluntati rectissiẽ

Expanded text:
diligentiam laudabis, tua perceptione laetabere: tu scientior eris praeceptorum artificii, erum haec futura satis scio; te enim non ignoro. Nos deinceps ad cetera praecepta transeamus, ut, quod libentissime faciamus, tuae rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
sore refellit᷑ argum̃tacõ ꝯiecturał de q̃
añ dcm̃ ẽ. De iñ q̃retur potu̾it ne uita¬
ri. ne ĩ eum locum ĩueniret᷑. Huis ita
ñ hu̾it pott̃atem. Defensor ꝯͣ eꝙ qui
qquũ censeant rem ꝑuicõsam utili p̾¬
ret ab accatorib a tudicib ip̃is quid
fcũri eẽnt si in eo loco fuissent. ⁊ tp̃r ⁊
lccum ⁊ rem. ⁊ delib̾acõm suam ponet
añ cculg. De trãslatõe criminis.¬

Expanded text:
ecturalis, de qua ante dictum est. Deinde quaeretur, potueritne vitari, ne in eum locum veniretur. His sic non habuerit potestatem. Defensor contra eos, qui aecum censeant rem perniciosam utili praerat ab accusatoribus, ab iudicibus ipsis, quid facturi essent, si in eo loco fuissent; et tempus, locum, rem, deliberationem suam ponet ante oculos. Translatio crimini
Abbreviated transcription (Latin):
peꝰa ꝙ agit. nũc ego te a sũmo iam dete¬
si aut ꝑtes quib illi student. aut hoĩes
qͦs illi cans hñt ledant᷑. aut aliqͦ hiꝰ ui
cio leditur auditoris uoluntas. It̾e
iricõsum ẽ nõ om̃s res ꝯ firmare q̃s pol¬
licitus sis in expõne.: Item u̾ẽdum est
nie de alia re dicatur. cur de alia reꝯͦu̾sia
ad rem ad datur quiddam. aut quippiam
de re trahatur. aut tota cã mutata in
ꝯsid̾and̾um ne aliud accatoris cͥmina
cõ ꝯtineat. aᵈ de fensoris p᷑gacõ purget.
Ꝙ sepe ꝯsulto. młti ab reo faciunt angus¬
tiis cãe coacti. uti quis cum accuset᷑ aui¬
bitu magr̃atum petisse. ab imp̃ribus
sepe nũo dicat ap̃ ex̾citum donatum se¬
ẽẽ. ħ si diligent̾ in orõne adu̾sarioꝵ ob

Expanded text:
 ait? Nunc ego te ab summo iam detesi aut partes, quibus illi student, aut homines, quos illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur auditoris voluntas. Item vitiosum est non omnis res confirmare, quas pollicitus sis in expositione. Item verendum est, ne de alia re dicatur, cum alia de re controvad rem addatur quid aut quippiam de re detrahatur, aut tota causa mutata in considerandum est, ne aliud accusatoris criminatio contineat, aliud defensoris purgatio purget, quod saepe consulto multi ab reo faciunt angustiis causae coacti; ut si quis, cum accusetur ambitu magistratum petisse, ab imperatoribus saepe numero apud exercitum  donatum esse. Hoc si diligenter in oratione adversariorum ob
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dicemus. ⁊ om̃s ꝑtes recti incident qͣdri¬
artificõse tractande rõ de Rolibro petetur.
S si accid̾it ut in ꝯsultacc̃e alt̾i abtutarõe.
alti ab honesta siña siti ut in delib̾acõne
eoꝵ qui apenis ccumsessi delib̾ant quid
agant. qͥ tutam rõm sequi suadebit hiis
locis utetur. Nullam rem utiliorem esse
ĩ columitate. uͥtutib uti neĩem posse qͥ
suas rões ĩ tuto ñ collocarit. Ne deq quidẽ
ẽẽ auxilio hiis qui se in ꝯsulto inꝑiculũ
mittant. honestum uͥl oꝑt̾e existimari.
ꝙ nõ salutem pariat. Qui tute rei rõm¬

Expanded text:
esse dicemus et omnes partes rectei incident, quadriartificiose tractandae ratio de secundo libro petetur. Sed si acciderit, ut in consultatione alteri ab tuta ratione, alteri ab honesta sententia sit, ut in deliberatione eorum qui a Poeno circumsessi deliberant, quid agant, ‹qui› tutam rationem sequi suadebit, his locis utetur: nullam rem utiliorem esse incolumitate; virtutibus uti neminem posse, qui suas rationes in tuto non conlocarit; ‹ne› deos quidem esse auxilio is, qui se inconsulto in periculum mittant; honestum nihil oportere existimari, quod non salutem pariat. CAPUT 9 Qui tutae rei pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmisissem. ut in hũc locũ res ueniret. Nã
ħ aut ħ fecisse. s me cũ ħ rõ fugit. Itez
ẽ. tm̃ aliqua tegitur leui defensione ħ m̃o.
Cũ te expetebant ꝙ̃ florentissimo in regno
ꝑiculo solamẽ ut restituam paro. Itẽ ui¬
cõsum ẽ ꝙ ĩ aliã ꝑtem ac dc̃m sit pͦ accipi
ħ modo. ut siquis potr̃is. ac factõsus in con¬
dicõne dix̾it. satis ẽ uti reb qm uti malis
legib. Nam in ħ tam ⁊ si rei augende cã pͭ

Expanded text:
hunc locum res veniret, nam hoc aut hoc fecissem; sed me tum haec ratio fugit.» Item est, tamen aliqua tegitur defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes, florentissimo Regno periclo sola ‹ut› restituam paro. Item vitiosum est, quod in aliam partem ac dictum sit potest accipimodi, ut si quis ‹potens ac factiosus in contione› dixerit: «Satius est uti regibus, quam uti malis legibus.» Nam et hoc, tametsi rei augendae causa
Abbreviated transcription (Latin):
si imꝓbum. ut nõ sit imitand̾. aut ma¬
ius aut minꝰ qͣm reꝯ postulabat. Re
iudicata uicõse ꝓfe̾tur. si aut dissimili
de re ꝓfertur. aut de ea re q̃ de contͦu̾sia
nõ ẽ. aut si imꝓba. aut eiꝰmoĩ. ut aut
płes aut mag̾ ydonee res iudicate ab
ad u̾sariis ꝓferri possunt. Itẽ uicõsũ

Expanded text:
inprobum, ut non sit imitandum, aut maius aut minus, quam res postulat. Res iudicata vitiose proferetur, si aut dissimili de re proferetur, ‹aut› de ea re, qua de controversia non est, aut inproba, aut eiusmodi, ut aut plures aut magis idoneae res iudicatae ab a
Abbreviated transcription (Latin):
mõ. Magno malo ẽ om̃ib auaricia. idcͥ¬
co ꝙ hõies magnis.⁊ młtis in ꝯmodis af¬
flictant᷑ pp̃ ĩ mensam pecume cupidita
ẽ q̃ munus ydoneam qͣm reꝯ postulat cãm
enĩ quibo ꝯiocari possis. Nam unhiꝰ rõibꝰ¬

Expanded text:
o: «Magno malo est hominibus avaritia, idcirco quod homines magnis et multis incommodis conflictantur propter inmensam pecuniae cupiditatest, quae minus idoneam, quam res postulat, causam enim quibuscum iocari possis.» Nam in hui
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ hiꝰ. ut siquis dicit ĩiuriam eẽ ulłam nͥ
q̃ expulsacõne. aut ꝯuicõ constet.Uulga
bam capitał ẽ. Est .n. inꝓbus. ⁊ pestifer
cius. Nam nͥlo mag̾ qͣ dripplatoris qm
furis. qmͣ siccarii. aut ꝓditoris attulit
auarum. fraudulentũ. ei rei testĩomũ¬

Expanded text:
smodi, ‹ut› si quis dicat iniuriam esse nullam, nisi quae ex pulsatione aut convicio constet. Vulgarbam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis, quam sicarii aut proditoris attulit m inprobum, avarum, fraudulentum: ei rei testim
Abbreviated transcription (Latin):
ħ mõ. athe nis megaꝵ uesꝑi adueĩt simo.
uͥad uenit megaꝵ. insidias fecit uͥgnii.
insidias postqͣm fecit uim in loco nitulit.¬
si ut ꝙq pͥmũ gͣestum erit. ita ratõe.¬
pͥmũ exponenus. Et r̾r̾. ac tp̃rum ordi¬
nem ꝯ ẜuabimꝰ ut geste res erĩt. aut ut
tnͣseamus. Ne ab ultimo repetamꝰ. ne lon¬
ge ꝑ seqͣmur. Ne ꝗd qd̾ ad rem ꝑtineat p̾¬
t̾eamus. Et si ꝑ seq̃mur ea q̃ dẽbreuitate
p̾cepta sunt: Nam qͦ bremor eo dilucidi¬
or.i cognitu facilior narracõ fiet. De ueisi mili
Ut nͣ postulat dicennis. Sispaͬcia tempoꝵ¬
optuuitates ꝯstabunt᷑. Ne refelli possit.
aut temꝑis parum fuisse aut cãm ułłar
aut locum ydoneum ñ fuisse aut hõier¬
ip̃os fac̾e. aut ꝑati ñ potuisse ¶Si u̾a res
ñ põt fac̾e. Sin erit ficta eo mag̾ erit ꝯẜ¬
uanda. De hiis rebo caute ꝯfligendẽ
quib in reb tabule aut alicuiꝰ firma
au̾ctas iudebitur int̾fuisse. Ad huc q̃ dc̃a

Expanded text:
hoc modo: Athenis Megaram vesperi advenit Simo: Ubi advenit Megaram, insidias fecit virgini: Insidias postquam fecit, vim in loco adtulit. gestum erit, ita primum exponemus et rerum ac temporum ordinem conservabimus, ut gestae res erunt aut ut transeamus; ne ab ultimo repetamus; ne longe persequamur; ne quid, quod ad rem pertineat, praetereamus; et si sequemur ea, quae de brevitate praecepta sunt; nam quo brevior, dilucidior et cognitu facilior narratio fiet. CAPUT 16 Veri atura postulat, diceoportunitates constabunt, ne refelli possit aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum ydoneum nipsos facere aut pati non potuisse. Si vera res non potest facere: sin erunt ficta, eo magis erunt uanda. / De hiis rebus caute confingendum est; quibus in rebus tabule aut alicuius firma auctoritas videbitur interfuisse. Adhuc quae dicta
Abbreviated transcription (Latin):
debebit ẽẽ occupatũ. ut ad ea̾ cãm poc̃i ꝙͣ
se. oñdet eiumn semꝑ auarum fuisse. Si ho¬
noris ambicõsum ita pot̾it uicium aĩ cã¬
poci ꝯglutinari. Ita si ñ potĩt par uicium
cum cã reꝑire. reꝑiat dispar. si ñ auaru
ł ꝑfidiosum si quõ potu̾it. Demiq aliquo
aut qͣmpłimis uiciiꝯ ꝯ taminare d ꝑ¬
sonam. Dem̃ ꝗ illud fec̾it tam nequitꝰ.
eundẽ hũc. tam pp̃am fecisse ñ eẽ mirand̾.
Si uehem̃t̾ castus.⁊ in teg̾ estimabr. adu̾¬
sarius dicet. fca ñ famã spectari oꝑtere:
Illũ occultasse añ sua flagicia se plaũ
fcũrun: ab eo maleficium ñ abeẽ. ¶de¬
fensor pͥmũ demonstrabit uitam inte¬
gram si potu̾it. Si id ñ potu̾it. ꝯfiget ad
imprudenciam. stulticiam. ⁊ adolescen¬
ciam. iñ ꝑsuasionem. Q uib de rebo uitu

Expanded text:
debebit esse occupatus, ut ad eam causam peccatise, ostendat eum semper avarum fuisse, si honoris, ambitiosum; ita poterit animi onglutinare. Si non poterit par vitium cum causa› reperire, reperiat dispar. Si non perfidiosum, si quo modo poterit denique aliquo aut quam plurimis vitiis contaminare personam; deinde qui illud fecerit tam nequiter, eundem hunc tam perperam fecisse non esse mirandum. Si vehementer castus et integer existimabitur adversarius, dicet facta, non famam spectarei oportere; illum ante occultasse sua flagitia; se planum facturum ab eo maleficium non abesse. Defensor primum demonstrabit vitam integram, si poterit: id si non poterit, confugiet ad inprudentiam, stultitiam, adulescentiam, vim, persuasionem; q
Abbreviated transcription (Latin):
bulo recti. hãc bonestatis ꝯmemoracõm da¬
re ñ soleant. s ꝙ̃ qm̃ ex recto laudabilen¬
ascatur. tñ ĩ dñdo seorsum tractand̾ ẽ ħ
ab illo.sieq eͥ solum laudis cã rectũ seq
ꝯuenit. s silaus ꝯsequit᷑ duplicat᷑ recti
appetendi uoluntas. Cum erit gͥ demon¬
scͣtum rectum ẽ. laudabile ẽẽ demonstra¬
bitur aut ab ꝓdoneis hoĩbo ut siqͣ res hõesti¬
ori ordim placeat q̃ a det̾iori ordine iꝑ¬
betur. aut aliquib scciis aut oĩb cuu̾bꝰ
incidet. eadem narracõne uarrari oꝑte

Expanded text:
bulum recti, hanc honestatis commemorationem dare ‹non› soleant; sed quamquam ex recto laudabile nascitur, tamen in dicendo seorsum tractandum est hoc ab illo: neque enim solum laudis causa rectum sequi convenit, sed si laus consequitur, duplicatur rectei adpetendi voluntas. Cum igitur erit demonstratum rectum esse, laudabile esse demonstrabimus aut ab idoneis hominibus - ut si qua res honestiori ordinei placeat, quae a deteriore ordine inprobetur - aut quibus sociis aut omnibus civibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
sione nͥ exͣ. sb̾icero intellig̾e dilucide ñ
cõnũ dupplicem utilitatem afferet.Nã
⁊ uitare in argum̃tacõne uicium amo¬
nebit. ⁊ ab aliis ñ uitatũ ꝯ mode repre
nam argumñtacõm ex .u. ꝑ tib con stare
tanda sint ꝯsid̾emꝰ ut. ⁊ ip̃i ab hiis uici¬
is reced̾e at argum̃tacõnes adu̾sarioꝵ hcͣ¬
p̾cepcõne inomib ꝑtib tẽptare. ⁊ ab
aliqua ꝑte labefactare possimꝰ. Expõ
tum. Ut siquis ħ m̃o exponat. Om̃s ꝗ ĩ
pauꝑtate s̃ malunt maleficio pare di¬
exposiut argum̃ta cõm ut ñ curet q̃iere

Expanded text:
i exempla subiecero, intellegere dilucide non tionum duplicem utilitatem adferet. Nam et vitare in argumentatione vitium admonebit et ab aliis non vitatum commode reprehnam argumentationem ex quinque partibus constare, tanda sunt consideremus, ut et ipsi ab his vitiis recedere, et aaeceptione in omnibus partibus temptare et ab aliqua parte labefactare possimus. CAPUTtum; ut si quis hoc modo exponat: «Omnes, qui in paupertate sunt, malunt maleficio parare diexposuerit argumentationem, ut non curet quaere
Abbreviated transcription (Latin):
tor idꝙ adu̾sarium fetisse cͥminat᷑. aliine¬
niui nͥ reo bono fuisse demonstrat. aut
alium ueĩnem potuisse ꝑfic̾e nͥ adu̾sari
diores pp̃ cupiditatem. ħ loco defensor
ficiendi facultas ẽẽ qĩta Id diuid̾r in ꝑtes
.ui. Locum. Tpc̃. Spaciũ. Occ̃onem. Spem
phanus publicus uł pͥuatꝰ fu̾it. Cuiꝰ moĩ
loci attingant nũquid ẽ passus ꝑspectuᷤ¬

Expanded text:
tor id, quod adversarium fecisse criminatur, alii nemini nisi reo bono fuisse demonstrat; aut alium neminem potuisse perficere nisi adversariudiores propter cupiditatem. Hoc loco defensor erficiendi facultas esse quaesita. Id dividitur in partes sex: locum, tempus, spatium, occasionem, ‹spem› rofanus, publicus an privatus fuerit; cuiusmodi loci adtingant, num, qui est passus
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͦ pollicitus sum me daturũ cãm ꝙͣ in¬
int̾ressisse demonstraui. nõ ẽ dubium qͥn
ꝯsiteat᷑ cãm maleficii fuisse. Ergo abso¬
constat. s ñ semꝑ ẽ ncc̃e ea uti. T um
ꝯplexione suꝑ sedenctum ẽ. si res breuis
ad amplificand̾. ⁊ exornand̾ res ur᷑ eẽ.
s in ⁊ breuis erit argum̃ tacõ. ⁊ res tenu¬
is. aut humilis. tum ⁊ exornac̃one. ⁊ cõ¬
płrione suꝑsedend̾ ẽ. Ioĩ argum̃ tacõe
de duab ꝑtib postremis ħ qmͣ exposui
rõ ẽ adhibenda. Ergo amplissima ẽ ar¬
mediocris sb̾lata aut exorna cõne aut
compłxione quadriꝑtita. De uitus ar

Expanded text:
go pollicitus sum me daturum causam, qua inintercessisse demonstravi, non est dubium quin confiteatur causam maleficii fuisse.» Ergo absoconstat; sed ea non semper necesse est uti. Est cum conplexione supersedendum est, si res brevis ad amplificandum et exornandum res videtur esse. Sin et brevis erit argumentatio et res tenuis aut humilis, tum et exornatione et conplexione supersedendum est. In omni argumentatione de duabus partibus postremis haec, quam exposui, ratio est habenda. Ergo amplissima est armediocris sublata aut exornatione aut conplexione quadripertita. CAPUT 31
Abbreviated transcription (Latin):
⁊absolute tcͣtare possimꝰ. Nam fe̾ ñ diffi¬
cileẽ inuenire ꝗd sit cãe ad ium̃to. diffĩ¬
cillimũ uõ ĩuentum expolire. ⁊ expedice
ꝓnuĩciare. ħ enĩ res facit ut nequid diu¬
cus qͣm satis sit in isdem locis ꝯmorenur.
nͨ eodem itentidem reuoluam᷑. n in choatã
argum̃ tacõm relinq̃mus. n ĩ comode ad¬

Expanded text:
ute tractare possimus. Nam fere non difficile invenire, quid sit causae adiumento; difficillimum est inventum expolire et expedite pronuntiare. Haec enim res facit, ut neque diutius, quam satis sit, in eisdem locis commoremur, nec eodem identidem revolvamur, neque incoatam argumentationem relinquamus, n
Abbreviated transcription (Latin):
roborat breuit expositam rõm. Ex¬
ornacõ ẽ qͣ utimur rei honestande ⁊lo¬
cupletande cã ꝯfirmata argum̃ tacõe.
isse qrͣ in t̾fec̾unt aiacem. Ĩimitũ .n. ac̾¬
riũ de medio tolłe uolebat aqͦ qͥ nõ
ĩiuria summũ ꝑicłm metuebat. ui¬
debat illiꝰ incoliu se ĩcolumem non
morꝯ indigna palamedis testimoniu
dat. Ergo ⁊ metus ꝑiculi ortabatur eũ
do pͦcan di maleficii suscipiendi remoue
to maxia s̃ male ficia. aliqͦ c̾to emolum̃¬
to inducti susciꝑe conant᷑. Si młtos ad¬
duxit in pcc̃m pecume spes. si qͣm plures
sescełe ꝯtaminau̾nt impediti cupidita

Expanded text:
conroborat breviter expositam rationem. Exornatio est, qua utimur rei honestandae et conlocupletandae causa, confirmata argumentatione. isse, quare interfecerit Aiacen. Inimicum enim acerrimum de medio tollere volebat, a quo sibi non iniuria summum periculum metuebat. Videbat illo incolumi se incolumem non mors indigna Palamedi testimonium dat. Ergo et metus periculi hortabatur eum › consuetudo peccandi maleficii suscipiendi removeblto maxima sunt maleficia, aliquo certo emolumento inducti suscipere conantur. Si multos induxit in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii cupi
Abbreviated transcription (Latin):
scire. aut ñ potu̾it. De inde utͫ data sit oꝑa
ut sciret᷑ an nõ. De m̃ utrũ cãu nestierit
an culpa. Nam qͥ se pp̃ uinũ aut amore
aut rracundiam fugisse rõm diceti is aĩ
uicõ uideb nestisse. nõ inprudencia. Orͣ
ñ inprudencia se defendit. s culpa conta
utrum scierit an ignorau̾it ⁊ ꝯsid̾abitur
satig ne inprudencia p̾sidi debeat ẽẽ cũ
scm̃ ẽẽ conscet. ¶ Cũ infortunã cã tnͣsfe̾

Expanded text:
scire an non potuerit; deinde utrum data sit opera, ut sciretur, an non; deinde, utrum casu nescierit an culpa. Nam qui se propter vinum aut amorem aut iracundiam fugisse rationem dicet, is animi vitio videbitur nescisse, non inprudentia; quare non inprudentia se defendet, sed culpa contame quaeretur, utrum scierit an ignoraverit; et considerabitur satisne inprudentia praesidii debeat esse, cum factum esse constet. Cum in fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
ci postulabimꝰ nob̾. Hͥ ignostendi rõq̃rit᷑
exhiis locis. si plura aut maiora officia
qm̃ maleficia uidebunt᷑ ꝯstare. si qͣ uirtus
aut nobilitas erit in eo qͥ supplicabit siqͣ
spes erit usu futura. si sine supplicõ dis¬
cesẜit. si ip̃e ille suppłx. mansuetus. ma¬
cors. in põttatibo oñdetur fursse. Si ea q̃
pͤcauit. nõ odio. n crudelitate. s offo. ⁊
rto studio ꝯmotus fecit. Si tali de cã aliiᷤ
qͦ ignotũ ẽ. si nͥl ab eo ꝑiculi. nob̾ sutͣm

Expanded text:
 postulabimus. Hic ignoscendi ratio quaeritur ex his locis: si plura aut maiora officia quam maleficia videbuntur constare; si qua virtus aut nobilitas erit in eo, qui supplicabit; si qua spes erit usui futurum, ‹si› sine supplicio discesserit; si ipse ille supplex mansuetus et misericors in potestatibus ostendetur fuisse; si ea, quae peccavit, non odio neque crudelitate, sed officio et recto studio commotus fecit; si tali de causa aliis quoque ignotum est; si nihil ab eo periculi nobis futurum
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝙ pot̾ ad senatum uł ꝯsilium uenire.
Un anob̾ trimen remou̾e uolemꝰ. aut in
erit ne tm̃ qñtum reꝰ demonstrabit. is ĩ ꝙ̃
aut honeste. aut sine ꝑiculo potuit neob¬
sisti. si max̃ itasit. nũ ea re ꝯcecli reo ꝯuẽĩ¬
at. ꝙ alieno in ductu fec̾it. De nĩ ĩ ꝯiectura¬
lem trahetur ꝯͦu̾siam. ⁊ edissẽtur nũ ꝯsul¬
to fcm̃ sit. si cã in rẽ qnͣdam ꝯfẽtur. ⁊ hec

Expanded text:
 consilium venire, nobis crimen removere volemus, aut in eritne tantum, quantum reus demonstrabit, is, in quem aut honeste aut sine periculo potuerit obsisti; si maxime ita sit, num ea re concedi reo conveniat, quod alieno inductu fecerit. Deinde in coniecturalem trahetur controversiam et edisseretur, num consulto factum sit. Si causa in rem quandam conferetur, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
sequi solent. exponemꝰ acrit̾. ⁊ cͥminose. ⁊
diligñt̾. ut agi reꝯ. ⁊ geri negm̃ uideatur.
si uariam fortunarũ ꝯmutacõm dicemꝰ.
modis simus. ⁊ ħ comꝑacõe.S i q̃ nobis¬
futura sint nͥ cãm obtiu̾imꝰ enum̾ a¬
bimꝰ. ⁊ ostendemꝰ. Si supplicabimꝰ ⁊ nq
clemencia. humanitate mĩa nra. qͣ ĩ aliq

Expanded text:
sequi solent, exputamus acriter et criminose et diligenter, ut agi res et geri negotium videatur rsi variam fortunarum commutationem dicemus: ommodis fuerimus› s futura sint, nisi causam optinuerimus, enumerabimus et ostendemus: si supplicabimus et nclem
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde opteat ne in ea re peccare inqͣ aũ
in alium tnͣsferat᷑ oꝑteat ne de eadẽ re
accãtoris ccͣ eum qui plus censeat uim
qm iudicia uałe oꝑt̾et.⁊ ab adu̾sariis ꝑ¬
cunctabit᷑ act̾ator. ꝗd fut᷑um sit si idem
cet̾i faciũt. ut de indempnatis supplicia
sumant. ꝙ ecs idem fetisse dicant. ⁊ quid
eoꝵ poti atrocitatem ꝓfe̾t in qͦ cͥmen tnsfẽ¬
ret. rem. locũ. tpẽ. añ cculꝙ ponet ut hu
qui audiunt existiment aut ñ potuisse
aut inutile fusse rẽ inuidicium uenire.

Expanded text:
deinde, oportueritne in ea re peccare, in qua in alium transferatur, oporteatne de ea re accusatoris contra eum, qui plus censeat vim quam iudicia valere oportere. Et ab adversariis percontabitur accusator, quid futurum sit, si idem ceteri faciant, ut de indemnatis supplicia sumant, quod eos idem fecisse dicant. Quid, eorum peccati atrocitatem proferet, in quos crimen transferet; rem, locum, tempus ante oculos ponet, ut ii, qui audient, existiment, aut non potuisse aut non inutile fuisse rem in iudicium venire.
Abbreviated transcription (Latin):
censores istum uob̾ sat̾fac̃e ex eoq ait se¬
nõ posse adeẽ. ita ut niratus fu̾at. Ꝙ si
ad ex̾titum ñ ueniss id ne tribuno mi¬
dita aut iudicata res s impeclita. ⁊ in
trou̾sia ẽ parum expeditur. ⁊ qi tnͣsactũ
sit relinqͥtur ħ m̃o. Aꝑte fat᷑ dictõ sim
telligus tali dari arma quał qui gessit
fuit iubet potͣi si studeamꝰ ꝑgamo q̃ ego

Expanded text:
od ait sepotuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset, idemne tribuno midita aut iudicata res, sed inpedita et in troversia est, parum expeditur et, quasi transactum sit, relinquitur, hoc modo: Aperte fatur dictio, sei intellegas: Tali ‹dari arma, qualis qui gessit› fuit, Iubet, potiri si studeamus Pergamum. Quem ego
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ uicõsum ĩ comꝑandis reb alt̾am rẽ
efferre. de re alt̾a mencõm ñ face̾. aut
negligñcius disputare. ut si cũ ꝯpare¬
tur utrum saciꝰ sit ppłm frum̃tũ acciꝑe.
dicat. Item uicõsura ẽ in reb ꝯꝑan¬
dis nicc̃e putari alt̾am rem uituꝑare.
tũ alt̾am laudes. Ꝙ genus siq̃ratur ut᷑
maior honor hñdus sit albesibo an ue

Expanded text:
itiosum est in conparandis rebus alteram rem efferre, de re altera mentionem non facere aut neglegentius disputare: ut si cum conparetur, utrum satius sit populum frumentum accipere dicat. Item vitiosum est in rebus conparandis necesse putari alteram rem vituperari, cum alteram laudes: quod genus, si quaeratur, utris maior honor habendus sit, Albensibus an Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo põt uno aspectu. n p̾t̾iens ĩ amorẽ
incid̾e̾. Nam cũ nõ nemo deuenit ĩ amorẽ
uno aspectu. ⁊ cũ ille neĩem dix̾it oĩo nͥl
differt raro id fiꝰ dum modo alñ fi̾. aut
posse modo sĩ intelligat᷑. Item uicõsa
exp̃o est cum om̃s res ostendemꝰ nos colle¬

Expanded text:
in amorem incidere.» Nam cum nonnemo devenerit in amorem uno aspectu, et cum ille neminem dixerit, omnino nihil differt raro id fieri, dummodo aliquando fieri aut posse modo fieri intellegatur. Item vitiosa expositio est, cum omnes res ostendemus nos colle
Abbreviated transcription (Latin):
cõnem. P̾ mũ scͥptoris collaudacõe. deinde
scͥpti recitacõe. Deinde ꝑcunctacõne. Sci¬
rent ne ad u̾sarii id scriptum fuisse ĩ le¬
dicant. ꝗd iudicẽ sequi ꝯueniat. utrũ id
ꝙ diligñt̾ scͥptum sit. an id ꝙ acute exco¬
erit. si id uoluisse asscrib̾e̾. aut nũ ñ potu¬
ꝓfe̾tur qͣr id scpͥtor senẜit ꝙ scripsit. ⁊ de¬
monstrabitur scriptum illd̾ eẽ dilucde.

Expanded text:
tionem primum scriptoris conlaudatione, deinde scripti recitatione; deinde percontatione, scirentne idonee adversarii id scriptum fuisse in ledicant, quid iudicem sequi conveniat: utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id, quod acute sit excoerit, si id voluisset adscribere; aut num non potuetur, quare id scriptor senserit, quod scripserit; et demonstrabitur scriptum illud esse dilucide,
Abbreviated transcription (Latin):
um due leges int̾ se disc̾pant. uidend̾ ẽ
Dem̃ utrum leges ita dissenciant. nͥ al¬
t̾a uibeat. alt̾a uetet. an ita ut alt̾a co¬
gat alt̾a ꝓmittat.ĩ firma .n. ẽ eiꝰ de fen¬
sio ꝗ negabit se fecisse ꝙ cog̾et᷑ cũ alta̾
lex ꝑmitt̾et. p̾lus .n. ual sanctio ꝑmi:¬
sione. Item illa defensio tenuis ẽ. cũ os¬
tenditur id fcm̃ ẽẽ ꝙ ex ea lex stĩat cui
legi abrogatum aut derogatum sit id
ꝙ post̾iori lege scĩtum sit ẽẽ neglectum.
Cum ħ erunt consid̾ata statim mẽ legis
expõne. recitacõne. collaudacõe utemur.
de inde ꝯͣrie legis enodabimꝰ uoluntatẽ.
ridiciali absoluta siuemꝰ rõm iuris. ⁊
q̃ remꝰ ꝑtes iuiris. utrum cũ ea faciant. de

Expanded text:
um duae leges inter se discrepent, videndum est deinde utrum leges ita dissentiant, ut altera iubeat, altera vetet, an ita, ut altera cogat, altera permittat. Infirma enim erit eius defensio, qui negabit se fecisse, quod cogeretur, cum altera lex permitteret: plus enim valet sanctio permissione. Item illa defensio tenuis est, cum ostenditur id factum esse, quod ea lex sanciat, cui legi obrogatum aut derogatum sit; id, quod posteriore lege sanctum sit, esse neclectum. Cum haec erunt considerata, statim nostrae legis expositione, recitatione, conlaudatione utemur. Deinde contrariae legis enodabimus voluntatem ridiciali absoluta sumemus rationem iuris et q
Abbreviated transcription (Latin):
stius sui poc̃i. ursidiosus. ĩimicũ ĩ colum̃
eẽ uoluit. cui tandẽ ħ inꝵ uidebit᷑ Nla
cura feras bestias uideanus alacres ⁊erͨ¬
tas uad̾e ut alt̾i bestie noreant. ñ ẽ incre¬
dibile putand̾ istius qͦ aĩum ferum. cͥ¬
delem. ĩ humanũ cupide ad ĩmici ꝑutilẽ¬

Expanded text:
insidiosus  inimicum incolumem esse noluit: qui tandem hoc mirum videbitur? Nam cum feras bestias videamus alacres et erectas vadere, ut alteri bestiae noceant, non est incredibile putandum istius quoque animum ferum, crudelem atque inhumanum cupide ad inimici pe
Abbreviated transcription (Latin):
tud ine. uii dicato. equo. ⁊ bono. ⁊ pacto.
Nature ius ẽ ꝙ cognacõnis. aut pietatis
tibus lib̾i colunt᷑. ¶Lege uis ẽ id ꝙ ppłi
ceris. Consuetudine ius ẽ idꝙ sũ lege
repet̾e possis ¶Iudicatum ẽ id de qͦ sm̃a
lata ẽ. aut decretum dispositum. Ea sepe
diu̾sa q̃. ut alud alio iudici. aut p̾tori
aut ꝯsuli. aut tribimo .p. placitum sit.
⁊ sit ut de eadem re sepe alius aliud. dec̃¬
u̾it aut iudicau̾it. Ꝙ genꝰ.m. drusus

Expanded text:
tudine, iudicato, aequo et bono, pacto. Natura ius est, quod cognationis aut pietatis tibus liberi coluntur. Lege ius est id, quod populi ceris. Consuetudine ius est id, quod sincte petere possis. Iudicatum est id, de quo sententia lata est aut decretum interpositum. Ea saepe diversa sunt, ut aliud alio iudici aut praetori aut consuli aut tribuno plebis placitum sit et fit, ut de eadem re saepe alius aliud decreverit aut iudicarit, quod genus: M. Drusus
Abbreviated transcription (Latin):
cã hiꝰ ẽ G. pompilus cum agallis obsi¬
detur. n fug̾e ullo modo poss. uenit cũ
hostium ducib in collocuoc̃e. itu distes¬
sit. ut ĩpẽdim̃ta relinq̃ret. ex̾citũ educet
Saciꝰ .n. dixit amitt̾e unpedim̃ta qm̃ ex̾a¬

Expanded text:
 est: C. Popilius, cum a Gallis obsideretur neque fugere ullo modo posset, venit cum hostium ducibus in conlocutionem; ita discessit, ut inpedimenta relinqueret, exercitum educeret. Satius esse duxit amitt
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝙ uõ arbitͣmur ñ modo ullo adium̃
to. s pocius maxĩo ĩpedim̃to. Om̃s .n. il¬
li dialetici amphibologias aucupantur.
int̾pellatores.⁊ scripti. tũ odiosi. tũ ob¬
sturi. int̾p̾tes sunt. Et dum caute ⁊ expe¬
dite loꝗ uolunt. in fantissimm reꝑuntur.

Expanded text:
 arbitramur non modo nullo adiumento esse, sed potius maximo inpedimento. Omnes enim illi amphibolias aucupantur, interpellatores et scripti cum odiosi tum obscuri interpretes sunt; et dum caute et expedite loqui volunt, infantissimi reperiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cinacõne ꝯͦu̾sia constat. cu res sti ꝓpli le¬
ge ueñ in iud̾m. q̃ tm̃ ab aliis legibus
siłitudinem qnͣdam aucupatur. Ea est
hiꝰ. Lex. si furiosus existat. agnatum
gñtilium q ĩ eoͣ petunia q eius pot̾as
esto. Etlex ꝗ ꝑentem necasse iudicatꝰ
erit. is obuolutus.⁊ obligatus corio
familia pecumaq sua legau̾it ita ius
esto. eius lex. Si pr̃fam̾. intestatꝰ morit᷑.
familia pecumaq eius. agnatum ⁊ gñ¬
tilium esto. Mall eolusᷤ iudicatꝰ mr̃em
necasse. eo dampnato. statim solliculo
obuolutum ẽ os lupino. ⁊ solee lignee
in pedib in dute s̾. ⁊ incarc̾e ductus ẽ.
Qͥ defendebant eum tabulas in carc̾em
tes recte affu̾nt. de illo supplicium sumi¬
t᷑. paulo hii qui h̾rdes herant testõ
hrditatem adierinit. fr̾ minor malle¬
suam uocat h̾rditatem lege agnacõis
ħ c̾ta lex in rem ulła affertur. ⁊ tñ mł¬
te afferunt᷑. ex quib rõcinacõ nascit᷑.
Qrͣ pot̾u̾it. aut ñ pot̾uit iure test̾m fag̾e

Expanded text:
controversia constat, cum res sine propria lege venit in iudicium, quae tamen ab aliis legibus similitudine quadam aucupatur. Ea est huiusmodi: Lex: si furiosus existet, adgnatum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. Et lex: qui parentem necasse iudicatus erit, ut is obvolutus et obligatus corio familia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. Et lex: si paterfamilias ‹intestato moritur, familia› pecuniaque eius agnatum gentilium esto. Malleolus iudicatus est matrem necasse. Ei damnato statim folliculoobvolutum est› et soleae ligneae in pedibus inductae sunt: in carcerem ductus est. Qui defendebant eum, tabulas in carcerem tes recte adfuerunt; de illo supplicium sumitur. Ii, qui heredes erant testamento, hereditatem adeunt. Frater minor Mallesuam vocat hereditatem lege agnationis. Hic certa lex in rem nulla adfertur, et tamen multae adferuntur, ex quibus ratiocinatio nascitur, quare potuerit aut non potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstĩa poc̃i se ꝯmotũ ẽẽ dicet. si ñ ꝑtimu̾it
fretum ĩnocencia negabit ẽẽ ꝯmotũ. Ap
in cã ab reo. alia ab accꝰatore tractantur.
In cã coniturali ꝓpͥus locus accꝰatoris ẽ cũ
dicit maloꝵ misereri nõ oꝑt̾e. ⁊ cũ auget
poc̃i atrocitatem. defensoris ꝓpͥus locus ẽ

Expanded text:
tia peccati se commotum esse dicet; si non pertimuerit, fretum innocentia negabit esse commotum. Cin causa ab reo, alia ab accusatore tractantur. In causa coniecturali proprius locus accusatoris est, cum dicit malorum misereri non oportere et cum auget peccati atrocitatem. Defensoris proprius locus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. aut stułtam. aut inuistã. aut ñ posse
buꝯ sñiis. aut cum iure cõi. aut cũ ali¬
is legib cõibo. aut cium rebo iudicatis
dissentire. De inde exemploꝵ a uolanta¬
inde legum ac stipłonum breuit̾ excep¬
tarum. inꝗb intelligat᷑ scͥpͥtoꝵ uolũtas

Expanded text:
esse, aut stultam, aut iniustam, aut non posse bus sententiis; aut cum iure communi aut cum aliis legibus communibus aut cum rebus iudicatis dissentire. Deinde exemplorum a voluntainde legum aut stipulationum breviter exscriptarum, in quibus intellegatur scriptorum voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ negõ diminutum fu̾it exequabimꝰ
industria. ut ꝓtuo ĩno offõ.⁊ ꝓ nr̃o ĩ
te studio. muniii h accumulatissime
tue largiamur uoluntati. Marci. Tul
N pͥmo libro hereniui breuit̾ expo¬
suimꝰ qͣs cãs reciꝑe oratorem oꝑt̾et.
⁊ inquib officiis artis elaborare
pͥmũ scribend̾ fuit qͦ cet̾a tͥ faciliora
uid̾e̾ntur. Itaq nob̾ placitum ẽ ũ ea
uũ. Indiciale. multo difficilimũ iudicia¬
le ẽ. gͦ id pͥmũ absoluemꝰ. ħ ⁊ pore libͦ¬
eguns cũ de .u. oratoris officiis tracta

Expanded text:
 negotio deminutum fuerit, exaequabimus industria, ut pro tuo in nos officio, nostro in te studio munus hoc adcumulatissume tuae largiamur voluntati. LIBER rimo libro, Herenni, breviter exposuimus, quas causas recipere oratorem oporteret, et in quibus officiis artis elaborare primum scribendum fuit, quo cetera tibi facilioraiderentur, ita nobis placitum est, ut ea, m, deliberativum, iudiciale. Multo difficillimum iudiciale est; ergo id primum absolvimus hoc et priore libro. De oratoris officiis
Abbreviated transcription (Latin):
fti rõm ꝑ u̾tit defensiomᷤ. ergo affert
eam. q̃ nͥ int̾ced̾et. nͨ cã quidẽ eẽt. illa .n.
inqͥt pr̃em meũ cocid̾at. gͦ ut ostendi rõ
ea ẽ q̃ contiet defensiõm. sñ qͣ nͨ ꝓua
ꝗdem dubitacõ põt remorari dapncõ.

Expanded text:
m. Ergo adfert eam, quae nisi intercederet, ne causa quidem esset. Illa enim, inquit, patrem meum occiderat. Ergo, ut ostendi, ratio ea est, quae continet defensionem, sine qua ne parva quidem dubitatio potest remorari damnationem.
Abbreviated transcription (Latin):
hõ possit ꝙ̃ us turpem dequol rumorẽ
ꝓferre ⁊ fictam fabulam dissipare. Um¬
arguinentando fine fidem pot̾imꝰ ab¬
rogare. Ꝙ ⁊ difficillimi tractatus ẽ ꝯiec
turał consto ⁊ ĩueris caĩs sepissimetrac¬
tanda ẽ eo diligñcius q̃s eiꝰ ꝑtes ꝑscrutati
sumꝰ. ut ne ꝑuula quidẽ titubacõne. aut
offensione ĩpediremur. si ad hnͣc rõm p̾¬
cepcõnis assidutatem ex̾citacõnis acco¬

Expanded text:
o possit quamvis turpem de quolibet rumorem proferre et confictam fabulam dissipare. Verumargumentando famae fidem poterimus abrogare. Quodturalis et in veris causis saepissime tractanda est, eo diligentius omnis eius partis perscrutati sumus, ut ne parvula quidem titubatione aut offensatione impediremur, si ad hanc rationem praeceptionis adsiduitatem exercitationis adcom
Abbreviated transcription (Latin):
ptes due s̃. Qrͣum una absoluta. alt̾a
assumptã noĩatur. Absoluta ẽ. cum id
uit in cenaculo. mͦ acciꝰ ñiuriarum agit.
ħ nͥlaᵈ defendit nͥ lic̾e noĩari eum cuiꝰ
noĩe scͥpta deutur agenda. Assũpti¬
ua ꝑꝯ est cum ꝑ se defensio in firm a est.¬
s assumpta ex ccͣria re ꝯꝓbatur. ¶ assũp¬
cessio est cũ reus postulat ignosci. eã
diuiditur in purgacõne. ⁊ dep̾cacõne.
purgacõ ẽ cum ꝯsulto reus. se negat fe¬
cisse. Ea diuiditur in inprudencia. for¬
tuna . nocĩtatem Foͣrtunam ut cepios.
ad tribunũ .pl. de ex̾citus amissione.
añ qͣm tabłas test̾i aꝑuit. cũ his ẜius

Expanded text:
tes duae sunt, quarum una absoluta, altera adsumptiva nominatur. Absoluta est, cum idvit in scaena. Cum eo Accius iniuriarum agit. Hic nihil aliud defendit nisi licere nominari eum, cuius nomine scripta dentur agenda. Adsumptiva pars est, cum per se defensio infirma est, adsumpta extraria re conprobatur. Adsumpcessio est, cum reus postulat ignosci. Ea dividitur in purgationem et deprecationem. Purgatio est, cum consulto negat se reus fecisse. Ea dividitur in inprudentiam, fortunam, necessitatem: fortunam, ut Caepio ad tribunum plebis de exercitus amissione; antequam tabulas testamenti aperuit, cum is s