comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris partes confringeret.
Uix mͥ ueri similia narrare uideor.
At ille & . mn. pletoriũ quõ ad eius
suppliciũ exanimis ceciderat. con¬
tinuo ibi mactauiit. Nouus puni¬
tor miscđiȩ. Apudquẽ in iqͦ aĩo
scelus intueri. scelus admittere
Sed mortuoꝵ umbͥs¬
saltem peꝑcit: Minime. Nam .c.
marii cuiꝰ ⁊ siposteahostis. questor
tam̃ aliqn fuerat erutos oineres.
in amnis alueũ sparsit. En qͥb
actis felicitatis nom̃ asserendum
& ille nimia cupiditate ꝑseq̃ndi
inimicos.irã suã nefarie distrinx̃.¬
.g̃. cesaris c̃sularis ⁊ censorii nobilis¬
simũ corpus ignobili seuitia truci
dando. E quidẽ apud seditiosissi¬
mi & abiectissimi hõis bustũ. Id
enĩ maloꝵ miserrime tunc reip̃
deerat. ut uario cȩsar piaculo ce¬
deret. Pene tanti uictorie eiꝰ fuer̃.
quarũ oblitus pluscriminis do¬
mi ꝗͣ laudis in militia meruit.
Idem caput. m̃. antonii
abscisũ letis manib int̾ epulas ꝑ

Expanded text:
ris partes confringeret. ris partes confringeret. uix mihi ueri similia narrare uideor: at ille etiam M. Plaetorium, quod ad eius supplicium exanimis ceciderat, continuo ibi mactauit, nouus punitor misericordiae, apud quem iniquo animo scelus intueri scelus admittere fuit. sed mortuorum usaltem pepercit? minime: nam C. Marii, cuius, etsi postea hostis, quaestor tamen aliquando fuerat, erutos cineres in Anienis alueum sparsit. en quibus actis felicitatis nomen adserendumnam et ille nimia cupiditate persequendi inimicos iram suam nefarie destrinxit, C. Caesaris consularis et censorii nobilissid seditiosissimi et abiectissimi hominis bustum: id enim malorum miserrimae tunc rei publicae deerat, ut Vario Caesar piaculo caderet. paene tanti uictoriae eius non fuerunt, quarum oblitus plus criminis domi quam laudis in militia meruit. idem caput M. Antoni abscisum laetis manibus inter epulas per
Abbreviated transcription (Latin):
salutis ꝑ .p̃. ⁊ cethegũ data. extra
menia municipii euocatoᷤ. cũ abiectiᷤᷤ
armis humi corꝑa ꝓstrauissent.
int̾ficienda ꝓtinusq ꝑ agͥs disꝑ¬
genda curauit.
uatuormilia ⁊. dcc. dire ꝓscrip¬
tionis edicto iugulatos. in tabulaᷤ
publicas retulit.uidelicet ne me¬
moria tã p̃clarę rei dilueretur.
Nec ẽtentus in eos seuire qͥ armis
a se dissenserant. &̃ quieti animi
ciues ꝓpt̾ pecuniȩ magnitudinẽ.
numero adiecit.
duersus mulieres qͦ gladios distͥn¬
xit. qͣsi parũ cedib uiroꝵ satiatuᷤ.
Idqͦ in explebilis feritatis indiciũ ÷
Abscisa miseroꝵ capita mͦ ñ uultũ
ac sp̃m retinentia in c̃spectũ suũ
afferriuoluit. ut ocłis illa quia
ore nefas erat manderet.
Quã porro crudeliter se in. m̃. ma¬
rio p̃torio gessit. quẽ ꝑ orauulgi
ad sepulchrũ lutatiȩ gentis ꝑtra¬
ctum. ñ priꝰ uita pͥuauit ꝗͣ ocłos
infelices erueret.⁊ singłas corpo¬

Expanded text:
salutis per P. Cethegum data extra salutis per P. Cethegum data extra moenia municipii euocata, cum abiectis armis humi corpora prostrauissent, interficienda protinusque per agros dispergenda curauit. quattuor milia et dcc dirae proscriptionis edicto iugulatos in tabulas publicas retulit, uidelicet ne memoria tam praeclarae rei dilueretur. nec contentus in eos saeuire, qui armis a se dissenserant, etiam quieti animi ciues propter pecuniae magnitudinem numero adiecit. aduersus mulieres quoque gladios destrinxit, quasi parum caedibus uirorum satiatus. id quoque inexplebilis feritatis indicium est: abscisa miserorum capita modo non uultum ac spiritum retinentia in conspectum suum afferri uoluit, ut oculis illa, quia ore nefas erat, manderet. quam porro crudeliter se in M. Mario praetore gessit! quem per ora uulgi ad sepulcrum Lutatiae gentis pertractum non prius uita priuauit quam oculos infelices erueret et singulas corpo
Abbreviated transcription (Latin):
horridiꝰ habitus. truculen¬
ta speciesuiolenti sp̃c. uox t̾ribiliᷤ.
omĩa nimiis ⁊ cruentis imꝑiis re¬
ferta. Cui silentiũ donare.cre¬
m̃tũ ẽ. Adicere enĩ quẽ modũ sibi
statuet. si ne suggillationis quid̃
frenis fuerit reuocata ad sũmã
cũ penesillã sit timeri. penes nos.¬
.sylla quẽ
neq laudare neq uituꝑare qͥsqͣ
satisdigne potest. qͥa dũ querit
cet hannibalẽ rep̃sentauit. Egre¬
gie nãq auctoritate nobilitatis
defensa. crudeliter totã urbem
atq om̃s italiȩ partes ciuilis san¬
guinis fluminib mundauit.¬
Quatuor legiones contͣriȩ partis fi¬
dem suã secutas. in publica uilla
quȩ in martio campoerat. neqͥqͣ
fallacis dexterȩ miscdiã imploran¬
tes. obtruncariiussit. Quarũ lam̃¬
tabiles quiritatꝰ. trepidȩ ciuitatis
aures recepert. Lacerata ferro cor¬
pora. tyberis. impatiens tanti one¬
ris. cruentatis aqͥs uehere coactꝰ:¬
Iuinq milia p̃nestinoꝵ spe

Expanded text:
horridus habitus, truculenta species, uiolenti spiritus, uox terribilis, omnia minis et cruentis imperiis referta. cui silentium donare crementum est adicere: etenim quem modum sibi ipsa statuet, si ne suggillationis quidem frenis fuerit reuocata? ad summam, cum penes illam sit timeri, penes noL. Sulla, quem neque laudare neque uituperare quisquam satis digne potest, quia, dum quaerit cet, Hannibalem repraesentauit,—egregie namque auctoritate nobilitatis defensa crudeliter totam urbem atque omnes Italiae partes ciuilis sanguinis fluminibus inundauit—quattuor legiones contrariae partis fidem suam secutas in publica uilla, quae in Martio campo erat, nequiquam fallacis dexterae misericordiam inplorantes obtruncari iussit. quarum lamentabiles quiritatus trepidae ciuitatis aures receperunt, lacerata ferro corpora Tiberis inpatiens tanti oneris cruentatis aquis uehere est coactus. v milia Praenestinorum spe
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ om̃iũ consũmatioe ciuis exi¬
miꝰ ꝓpt̾ falsas ⁊ inanes suspicioẽs
in castris abexercitu lapidib ob¬
rueret᷑. Qdq accessionẽ indigna¬
tionis ñ recipit. oranti atq obse¬
cranti duci a militib causȩ dicen¬
dȩ potestas negata est.
taq minꝰ miror apud trucẽ ⁊ seuũ
animũ hannibalis defensioĩs lo¬
cũ innoxio gubernatori ñ fuisse.
quẽ a petilia classe affricã repeters
freto appulsus dũ tã paruospacio
italiã siciliãq int̾ se diuisas ñ cre¬
didit. uelut in sediciosũ cursus
rectorẽ int̾emit. Posteaq diligen¬
tiꝰ inspecta ueritate. tc̃ absoluit.
cũ eiꝰ innocentiȩ nicbil ultͣ sepul¬
chri honorẽ dari potuit. Igit᷑ an¬
gusti atq estuosi maris alto e tu¬
mulo speculatx statua. quã me¬
moriã peloritã punicȩ temeritatiꝰ
ultra citraq nauigantiũ ocłis col¬
locatum indicium est.
Iam atheniensiũ ciuitas ad uesani

Expanded text:
norum omnium consummatione ciuis exinorum omnium consummatione ciuis eximius, propter falsas et inanes suspiciones in castris ab exercitu lapidibus obrueretur, quodque accessionem indignationis non recipit, oranti atque obsecranti duci a militibus causae dicendae potestas negata est. Itaque minus miror apud trucem et saeuum animum Hannibalis defensionis locum innoxio gubernatori non fuisse, quem a Petilia classe Africam repetens freto adpulsus, dum tam paruo spatio Italiam Siciliamque inter se diuisas non credit, uelut insidiosum cursus rectorem interemit, posteaque diligentius inspecta ueritate tunc absoluit, cum eius innocentiae nihil ultra sepulcri honorem dari potuit. igitur angusti atque aestuosi maris alto e tumulo speculatrix statua quam memoriae Pelori tam Punicae temeritatis ultra citraque nauigantium oculis conlocatum indicium est. Iam Atheniensium ciuitas ad uaesania
Abbreviated transcription (Latin):
despicere. nec aliena facta iusta esti¬
matioe ꝓsequi ualent. Quã enim
temere se affricanꝰ suꝑior ex hispa¬
nia duab qͥnq remib ad syphacẽ
traiecit. in uniꝰ numidȩ infidis p̃¬
cordiis suã parit̃ & patͥȩ salutẽ de¬
positurus: Itaq exiguo mom̃to
maximȩ rei casus fluctuatꝰ ẽ. utrũ
int̾fector ancaptuus scipio sypbaciꝰ¬
fieret.
Iam .c. cęsaris anceps conatꝰ. & si cȩ¬
lestiũ cura ꝓtectus ẽ. uix tam̃ sine
horrore animi referri potest. Siqͥ¬
dẽ impatiens legionũ tardioris.
a brundusio apolloniã traiectus.
ꝑsimulationẽ adu̾se ualitudiniᷤᷤ
conuiuio egressus. maiestatẽ suã
seruili ueste occultata nauiculã
c̃scendit e flumine. ac maris ha¬
driatici seua tẽpestate fauces pe¬
tiit. ꝓtinꝰq in altũ dirigi iusso na¬
uigio. multũ ac diu contrariis
bilis militũ temeritas: fecit enĩ
ut a. albinꝰ. nobilitate. morib. ho¬

Expanded text:
dispicere nec aliena facta iusta aestidispicere nec aliena facta iusta aestimatione prosequi ualent. Quam enim temere se Africanus superior ex Hispania duabus quinqueremibus ad Syphacem traiecit, in unius Numidae infidis praecordiis suam pariter et patriae salutem depositurus! itaque exiguo momento maximae rei casus fluctuatus est, utrum interfector an captiuus Scipionis Syphafieret. Nam C. Caesaris anceps conatus, etsi caelestium cura protectus est, non tamen uix sine horrore animi referri potest: si quidem inpatiens legionum tardioris a Brundisio Apolloniam traiectus per simulationem aduersae ualetudinis conuiuio egressus maiestate sua seruili ueste occultata nauiculam conscendit et e flumine Aoo maris Hadriatici saeua tempestate fauces petiit protinusque in altum dirigi iusso nauigio multum ac diu contrariis ilis militum temeritas! fecit enim ut A. Albinus, nobilitate, moribus, ho
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsire cogerent᷑. S qͥ fecerat mili¬
tẽ. scitaplebis. exitio. legati corri¬
gentẽ. ꝓconsul. istud tam uiolen¬
ter exercitꝰ. illud aduersus coñs.
enĩ põpeiũ syllȩ collegã senatus
iussu ad exercitũ. c̃ñ. põpei quẽ
aliqͥndui inuita ciuitate obtine¬
bat contendere ausũ. ambitiosi
ducis illecebris corrupti milites
sacrificare incipientẽ adorti. in
modũ hostiȩ mactart̃. Tantumq
scelus curia castris cȩdere se c̃fessa.
inultum habuit.
lle qͦ exercitꝰ nefarie uiolentus. qͥ
ẽ. carbonẽ frẽm carbonis ter coñs.
ꝓpt̾ bella ciuilia dissolutã discipli¬
nam militarẽ. p̃fractiꝰ & rigidius
astringe conatũ pͥuauit uita. satiꝰ¬
q duxit maximoscelere coinqͥna¬
ri. ꝗͣ prauos ac tȩtros mores mutare.¬
Lxxu. De temeritate.
emeritatis &̃. & subiti ⁊ uebem̃¬
tesst̃ impulsus. Quoꝵ ictibus
hoĩm m̃tes c̃cussȩ. nec sua ꝑicula

Expanded text:
transire cogerentur. sed quis ferat militransire cogerentur. sed quis ferat militem scita plebis exitio legati corrigentem? Pro consule istud tam uiolenter exercitus, illud aduersus consulem: Q. enim Pompeium Sullae collegam senatus iussu ad exercitum Cn. Pompei, quem aliquamdiu inuita ciuitate obtinebat, contendere ausum ambitiosi ducis inlecebris corrupti milites sacrificare incipientem adorti in modum hostiae mactarunt tantumque scelus, curia castris cedere se confessa, inultum abiit. Ille quoque exercitus nefarie uiolentus, qui C. Carbonem, fratrem Carbonis ter consulis, propter bella ciuilia dissolutam disciplinam militarem praefractius et rigidius astringere conatum priuauit uita satiusque duxit maximo scelere coinquinari quam prauos ac taetros mores mutare. DE TEMERITATE Temeritatis etiam et subiti et uehementes sunt impulsus, quorum ictibus hominum mentes concussae nec sua pericula
Abbreviated transcription (Latin):
cruenta seditio. Popłs enĩ nunniũ
cõpetitorẽ saturnini nouẽ iã crea¬
tis tribunis. unoq loco duob can¬
didatis restante. ui pͥusin ȩdes¬
S
priuatas cõpulit. extractũ deinde
interemit. ut cȩde integerrimi ci¬
uis facultas adipiscendȩ potestatis
teterrimo ciui daretur.
Creditoꝵ qͦ c̃sternatio adu̾sus semꝓ¬
niũ asellionis pretoris urbani ca¬
put. intolerabili mͦ exarsit. Quem
qͥa causã debitoꝵ susceꝑat. concita¬
fugere extra forũ coactũ. inq taber¬
nula latitantẽ pretextatũ decerpꝰ¬
serunt. Detestanda fori conditio.
S si castra respicias: ȩque magna
orietur indignatio.
um .g. mario lege sulpicia ꝓuin¬
cia asia ut adu̾sus mytridatẽ bel¬
lũ gereret pͥuatodecreta ẽẽt. mis¬
sũ ab eo gratidiũ legatũ ad .l. syllã
coñs. accipiendarũ legionũ causa.
milites trucidarũnt. Pculdubio
indignati qd absũmo imꝑio ad
eũ qui nullo in honore uersaret᷑

Expanded text:
cruenta seditio: populus enim Nunnium cruenta seditio: populus enim Nunnium conpetitorem Saturnini nouem iam creatis tribunis unoque loco duobus candidatis restante ui prius in aedes priuatas conpulit, extractum deinde interemit, ut caede integerrimi ciuis facultas apiscendae potestatis taeterrimo ciui daretur. Creditorum quoque consternatio aduersus Semproni Asellionis praetoris urbani caput intolerabili modo exarsit. quem, quia causam debitorum susceperat, concitaribus fugere extra forum coactum inque tabernula latitantem praetextatum discerpserunt. Detestanda fori condicio, sed si castra respicias, aeque magna orietur indignatio. cum C. Mario lege Sulpicia prouincia Asia, ut aduersus Mitridatem bellum gereret, priuato decreta esset, missum ab eo Gratidium legatum ad L. Sullam consulem accipiendarum legionum causa milites trucidarunt, procul dubio indignati, quod ab summo imperio ad eum, qui nullo in honore uersaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut uiolentȩ seditionis tam
togatȩ ꝗͣ etiã armatȩ facta refe¬
rantur. L. equitiũ qui se titi gͣo¬
chi filiũ simulabat. tribunatũq
aduersus leges cũ .l. saturnino
petebat. a .c. mario qͥntũ c̃sulatũ
gerente in publicã custodiã ductũ
popłs claustris carceris conuulsis
raptũ humeris suis ꝑsũmã aĩoꝵ
alacritatẽ portauit.
Idemq .q. metellũ censorẽ qd̾ abeo
tãqͣm gracchi filio censũ reciꝑe no¬
lebat lapidib ꝓsternere conatꝰ est.
affirmantẽ tres tantũmͦ filios.ti.
graccho fuisse. E qͥb unũ in sardi¬
nia stipendia merentẽ. alt̾m infan¬
tẽ preneste. terciũ post patͥs mortẽ
natũ romȩ decessisse. neq oportere
clarissimȩ familiȩ ignotas sordes
inseri. Cũ interim ĩꝓuida c̃citatȩ
multitudinis temeritas ꝓ ĩpruden¬
tia ⁊ audacia. & adu̾sus consulatũ
& censurã tetendit. pͥncipesq suo ᷤᷤ
oniĩ petulantiȩ genere uexauit.
Uesana hec tantũmͦ. illa &̃

Expanded text:
ed ut uiolentiae et seditionis tam togatae quam etiam armatae facta referantur, L. Equitium, qui se Ti. Gracchi filium simulabat tribunatumque aduersus leges cum L. Saturnino petebat, a C. Mario quintum consulatum gerente in publicam custodiam ductum populus claustris carceris conuulsis raptum humeris suis per summam animorum alacritatem portauit. 8 idemque Q. Metellum censorem, quod ab eo tamquam Gracchi filio censum recipere nolebat, lapidibus prosternere conatus est, adfirmantem tres tantum modo filios Ti. Graccho fuisse, e quibus unum in Sardinia stipendia merentem, alterum infantem Praeneste, tertium post patris mortem natum Romae decessisse, neque oportere clarissimae familiae ignotas sordes inseri, cum interim inprouida concitatae multitudinis temeritas—pro inpudentia et audacia!—aduersus consulatum et censuram tetendit principesque suos omni petulantiae genere uexauit. Vaesana haec tantum modo, illa etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ret ꝓclamauit admirata illiꝰ ani¬
mũ harmonia. ⁊ tantȩ fid̾i suꝑeẽ
ñ sustinuit. reuocatosq int̾fectores
ꝓfessa quȩ nã eẽt in cȩdẽ suã con¬
uertit. Ita alteri tectũ m̃datium.
alteri ueritas aꝑta finis uitȩ fuit.
xIIII.De patientia.

Expanded text:
ret proclamauit. admirata illius aniret proclamauit. admirata illius animum Harmonia et tantae fidei superesse non sustinuit reuocatosque interfectores professa quaenam esset in caedem suam conuertit. ita alteri tectum mendacium, alteri ueritas aperta finis uitae fuit. DE PATIENTIA
Abbreviated transcription (Latin):
Iussit. ut uictus incisa ceruice ar¬
dentib tectis suꝑiaceret᷑. Qui cũ
tam forti lege mortis om̃s absump¬
sisset. ad ultimũ se ipse flammis
immersit.
Uerũ ut ȩque p̃rno. inimiceurbis
excidiũ referã. Kartagine capta
uxor hasdrubalis exꝓbrata ei ĩpi¬
etate qd̾ ascipione soli sibi impet¬
re uitã contentꝰ fuisset. dextra le¬
uaq cõmunes filios mortẽ ñ recu¬
santes trahens. incendiose flagͣn¬
tis patriȩ obiecit. Mulieris fortitu¬
dinis exemplo. ȩque fortẽ duarũ
puellarũ casum adiciam.
um pestifera seditione sẏracusarũ.¬
cũ tota regis gelonis stirps euiden¬
tissimis exhausta cladib ad unicã
filiã harmoniã uirginẽ eẽt redac¬
ta ⁊ in eã certatĩ abinimicis ĩpetꝰ
fieret. nutrix eiꝰ ȩqualẽ illi puellã
regio cultu ornatã hostilib gladiis
subiecit. Quȩ ne cũ ferro qͥdẽ tru¬
cidaret᷑ cuiꝰ eẽt conditionis edice¬

Expanded text:
iussit, ut uictus incisa ceruice ariussit, ut uictus incisa ceruice ardentibus tectis superiaceretur. qui, cum tam forti lege mortis omnis absumpsisset, ad ultimum se ipse flammis inmersit. Verum ut aeque populo Romano inimicae urbis excidium referam, Karthagine capta uxor Hasdrubalis exprobrata ei impietate, quod a Scipione soli sibi impetrare uitam contentus fuisset, dextra laeuaque communes filios mortem non recusantis trahens incendio se flagrantis patriae obiecit. Mulieris fortitudinis exemplo aeque fortem duarum puellarum casum adiciam. cum pestifera seditione Syracusarum tota regis Gelonis stirps euidentissimis exhausta cladibus ad unicam filiam Harmoniam uirginem esset redacta et in eam certatim ab inimicis impetus fieret, nutrix eius aequalem illi puellam regio cultu ornatam hostilibus gladiis subiecit, quae, ne cum ferro quidem trucidaretur, cuius esset condicionis edice
Abbreviated transcription (Latin):
bitanter hausit. Qd̃q ex ea suꝑ¬
fuerat iocabundꝰ illisum humo
clarũ edere sonũ coegit. renideis¬
q seruopublico qui eã tradide¬
rat. critiȩ inquit ꝓpino. Uide gͥ
ut hoc poculũ ad eũ continuo ꝑ¬
feras. Erat autẽ is ex.xxx. tyran¬
nis crudelissimus. ꝓfecto suppli¬
cio est se liberare. tam facile sup¬
pliciũ ꝑpeti. Itaq theramenis ꝑ¬
inde atq in domestico lectulo
moriens uita excessit. inimicoꝵ
existimatione punitꝰ. suoiudicio
finitꝰ. S theramene̾s alitt̾is & do¬
ctrina uirilitatẽ traxit
Numantino uͦ theogeni ad c̃similẽ
uirtutẽ capessendam qͣsi magist᷑
gentis suȩ ferocitas extitit. ꝑditis
nãq ⁊ afflictis rebus numantinoꝵ
cũ om̃s ciues nobilitate pecunia
honorib p̃staret. uicũ suũ qui m
ea speciosissimꝰ erat. ẽtractis un¬
diq nutrim̃tis ignis incendit.
ꝓtinusq strictũ gladiũ in medio
posuit. ac binos int̾ se dimicare

Expanded text:
bitanter hausit quodque ex ea superbitanter hausit quodque ex ea superfuerat iocabundus inlisum humo clarum edere sonum coegit renidensque seruo publico, qui eam tradiderat, 'Critiae' inquit 'propino: uide igitur ut hoc poculum ad eum continuo perferas'. erat autem is ex xxx tyrannis crudelissimus. profecto supplicio est se liberare tam facile supplicium perpeti. itaque Theramenes perinde atque in domestico lectulo moriens uita excessit, inimicorum existimatione punitus, suo iudicio finitus. Sed Theramenes a litteris et doctrina uirilitatem traxit, Numantino uero Rhoetogeni ad consimilem uirtutem capessendam quasi magistra gentis suae ferocitas extitit: perditis namque et adflictis rebus Numantinorum, cum omnes ciues nobilitate, pecunia, honoribus praestaret, uicum suum, qui in ea urbe speciosissimus erat, contractis undique nutrimentis ignis incendit protinusque strictum gladium in medio posuit ac binos inter se dimicare
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ spu deficiens recreare se co¬
nantes pͥmũ anclẏpeus suus
saluusẽet. deinde anpenitꝰ fu¬
si hostes forent interrogauit:
Quȩ postꝗͣ ex animi sententia
comꝑit. ñ finis inqͥt cõmilitoneᷤᷤ
uite mee. s meliꝰ ⁊ altiꝰ initium
aduenit. Nc̃ enĩ ur̃ epaminon¬
das nascit᷑. qͥa sic morit᷑. thebas
ductu ⁊ auspiciis meis caput
greciȩ factas. Uideo. & fortis et
animosa ciuitas sparthana iacet.
armis nris abiecta. Amara dña¬
tione grecia liberata ẽ. Orbus qͦ
ñ tam̃ sine liberis morior. qm̃ mi¬
rificas filias leuctrã & mantine¬
am relinquo. E corpore deinde
suo hastam deduci iussit. eoq
uulnere exspirauit. Qd̃ si eũ dii
ĩmortales uctoriis sius ꝑfrui
passieẽnt. sospes patrie menia
intrasset.
Ac ne theramenis quidẽ atheni¬
ensis in publica custodia mori
coacti parua m̃tis constantia.
in qua xxx. tyrannoꝵ iussu
porrectã ueneni potionẽ ñ du¬

Expanded text:
ne et spiritu deficiens recreare se cone et spiritu deficiens recreare se cocantes primum an clypeus suus saluus esset, deinde an penitus fusi hostes forent interrogauit. quae postquam ex animi sententia conperit, 'non finis' inquit, 'conmilitones, uitae meae, sed melius et † athius initium aduenit: nunc enim uester Epaminondas nascitur, quia sic moritur. Thebas ductu et auspiciis meis caput Graeciae factas uideo, et fortis et animosa ciuitas Spartana iacet armis nostris abiecta: amara dominatione Graecia liberata est. orbus quoque, non tamen sine liberis morior, quoniam mirificas filias Leuctram et Mantineam relinquo'. e corpore deinde suo hastam educi iussit eoque uultu expirauit, quo, si eum di inmortales uictoriis suis perfrui passi essent, sospes patriae moenia intrasset. Ac ne Theramenis quidem Atheniensis in publica custodia mori coacti parua mentis constantia, in qua xxx tyrannorum iussu porrectam ueneni potionem non du
Abbreviated transcription (Latin):
oportunitate qua plurimũ adiu¬
uabat᷑ spoliatus. occidere dimicats
ꝗͣ assignatã sibi apatͥa stationẽ de-¬
serere maluit. Ideoq alacri aĩo su¬
os ad id p̃liũ quoꝑituri erant co¬
hortatꝰ est. ut diceret. Sic pͣndete
cõmilitones. tãꝗͣ apud inferos cȩ¬
naturi. Morserat denuntiata.
lacedemonii ꝑinde ac uictoria
eẽt ꝓmissa. dicto intrepidi paru
parit̃ ac morte speciosa. othriadũ
laude ꝗͣ spacio latiꝰ solũ cernitur.
Qui sanguine suo scͥptis litteris
direptã hostib uictoriã tantũ ñ
post fata sua in sinũ patriȩ cru¬
ento trophei titulo retulit.
Excellentissimos sparthanȩ uͥtu¬
tisꝓuentꝰ. mirabił lapsꝰ sequit᷑.
paminondas maxima
thebarũ felicitas idemq lacede¬
moniis pͥma clades. cũ uetustã
eiꝰdẽ urbis głam. inuictamq ad
id tẽpuspublicã uͥtutẽ apud leu¬
ctrã ⁊ mantineã scđis p̃liis con¬
tudisset. traiectꝰ hasta. sangui¬

Expanded text:
opportunitate, qua plurimum adiuopportunitate, qua plurimum adiuuabatur, spoliatus occidere dimicans quam adsignatam sibi a patria stationem deserere maluit adeoque alacri animo suos ad id proelium, quo perituri erant, cohortatus est, ut diceret 'sic prandete, conmilitones, tamquam apud inferos cenaturi'. mors erat denuntiata: Lacedaemonii, perinde ac uictoria esset promissa, dicto intrepidi paruepariter ac morte † speciosa Thyreatium laude quam spatio latius solum cernitur. qui sanguine suo scriptis litteris dereptam hostibus uictoriam tantum non post fata sua in sinum patriae cruento tropaei titulo retulit. Excellentissimos Spartanae uirtutis prouentus miserabilis lapsus sequitur. Epaminondas, maxima Thebarum felicitas idemque Lacedaemonis prima clades, cum uetustam eius urbis gloriam inuictamque ad id tempus publicam uirtutem apud Leuctram et Mantineam secundis proeliis contudisset, traiectus hasta, sangui
Abbreviated transcription (Latin):
isse. qui fuoꝵ ac sua cȩde testariuo¬
luit. se fuluii crudelitatẽ suggilla¬
re. qͦ senatꝰ miscđia uti maluisse.
ge darei quantꝰ ardor animi:
Qui cũ sordida ⁊ crudelimagoꝵ ty¬
rannide ꝑsas liberaret. unũq ex
his obscuro loco abiectũ corporis pon¬
dere urgeret. p̃clarioꝑis socio plagã
ei inferre dubitanti nedũ magũ pe-¬
tit ipsũ uulneraret. tu uͦ inqͥt nicħ
ẽ qd̾ respectumei timidiꝰ gladio uta¬
ris. Uel ꝑutrũq illudagas licet. dũ
hic qmcelerrime ꝑeat.
Hoc loci leonidas nobilissparthanꝰ
occurrit. cuiꝰ ꝓposito. oꝑe. exitu. ni¬
chil fortiꝰ. Nam cũ.ccc. ciuib apd̃
thermopylas toti asie obiectus. gra¬
uem illũ & mari ⁊ terrȩ xersen.
nec hoĩb tantũ terribilẽ. s neptu¬
no qͦ cõpedes echato tenebras mini &chao¬
tantẽ. ꝑtinatia uirtutis ad ultimã
desꝑationẽ redegit. Cȩterũ ꝑfidia
& scelere incolarũ eiꝰ regionis.⁊ loci

Expanded text:
isse, qui suorum ac sua caede testari uoisse, qui suorum ac sua caede testari uoluit se Fuluii crudelitatem suggillare quam senatus misericordia uti maluisse? Age, Darei quantus ardor animi! qui, cum sordida et crudeli magorum tyrannide Persas liberaret unumque ex his obscuro loco abiectum corporis pondere urgueret, praeclari operis socio plagam ei inferre dubitanti, ne, dum magum petit, ipsum uulneraret, 'tu uero' inquit 'nihil est quod respectu mei timidius gladio utaris: uel per utrumque illum agas licet, dum hic quam celerrime pereat'. Hoc loci Leonidas nobilis Spartanus occurrit, cuius proposito, opere, exitu nihil fortius: nam cum ccc ciuibus apud Thermopylas toti Asiae obiectus grauem illum et mari et terrae Xerxen, nec hominibus tantum terribilem, sed Neptuno quoque conpedes et caelo tenebras minitantem, pertinacia uirtutis ad ultimam desperationem redegit. ceterum perfidia et scelere incolarum eius regionis et loci
Abbreviated transcription (Latin):
xuiii. pharetrȩ.xxu. Ornamenta
etiã legioni. nedũ militi satis mul
lle qͦ ex plurib corporib¬
in unũ magna cũ admiratione
calibus cruor confusus est. In qͦop¬
pido cũ fuluiꝰ flaccus cãpanã ꝑfidi¬
am. pͥncipes ciuitatis ante tribunal
suũ capitali supplicio afficiendo
uindicaret. litterisq a senatu ac¬
ceptis finẽ penȩ eoꝵ statuere coge¬
retur. ultro se ei titus uibeliꝰ tau¬
rea campanꝰ obtulit. ⁊ ꝗͣ potuit cla¬
ra uoce. qm̃ inqͥt fului tanta cu¬
piditate hauriendi sanguinis nr̃i
teneris. qͥd cessasin me cruentam
securem distringere. ut głari poᷤ¬
sis fortiorẽ aliqͣndo uirũ qͣ ipse es
tuoiussu eẽ interemptũ: Eo dein¬
de dicente libenter id se fuisse fac¬
turũ. nͥ senat᷑ꝰ uoluntate ĩpediret᷑.¬
aspice. oculis quidẽ tuis gratũ. aĩ
uͦ tuo maiꝰ opus edentẽ. Protinꝰq
int̾fecta c̃iuge acliberis. gladiom
cubuit. Quẽ illũ uirũ putemꝰ fu¬

Expanded text:
xviii, phalerae xxv, ornamenta xviii, phalerae xxv, ornamenta etiam legioni, nedum militi satis multa. Ille quoque ex pluribus corporibin unum magna cum admiratione Calibus cruor confusus est. in quo oppido cum Fuluius Flaccus Campanam perfidiam principes ciuitatis ante tribunal suum capitali supplicio adficiendo uindicaret litterisque a senatu acceptis finem poenae eorum statuere cogeretur, ultro se ei T. Iubellius Taurea Campanus obtulit et quam potuit clara uoce 'quoniam' inquit, 'Fului, tanta cupiditate hauriendi sanguinis nostri teneris, quid cessas in me cruentam securem destringere, ut gloriari possis fortiorem aliquanto uirum quam ipse es tuo iussu esse interemptum?' eo deinde dicente libenter id se fuisse facturum, nisi senatus uoluntate inpediretaspice, oculis quidem tuis gratum, animo uero tuo maius opus edentem', protinusque interfecta coniuge ac liberis gladio incubuit. quem illum uirum putemus fu
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinẽ attinet. merito lucii
sicci dendati cõmemoratio omia
romana exempla finierit. Cuiuᷤ
oꝑa honoresq oꝑũ. ultra fidẽ ueri
excedere iudicari possent. nisi ea
certiauctores int̾ quos.m̃. uarro
monum̃tis suis testata ẽẽ uoluis¬
set. Quẽ centies ⁊ uicies in acie de ᷤ¬
cendisse tradunt. eorobore ani-¬
mi atq corꝑis utentẽ. ut maiorẽ
semꝑ uictorie partẽ traxisse ui¬
deretur. Sex ⁊ xx. spolia ex hoste
retulisse. Quoꝵ in numero octo
fuisse. cũ quib inspectante utͦq
exercitu. exꝓbratione dimicass.¬
Uiginti .iiͦii. ciues ex media mor¬
te raptos seruasse. Qnq ⁊ xl. uul¬
nera pectore excepisse. tergo cica¬
tricib uacuo. Nouẽ triumphales
imꝑatoꝵ currus secutũ. totiꝰ ciui¬
tatis oculos in se numerosa donoꝵ
pompa conu̾tentẽ. Preferebantur
enĩ aureȩ corone octo. ciuicȩ .xiiii.
murales .iii. obsidionalis .i. tor¬
ques. lxxxiii. armillȩ. clx. haste.¬

Expanded text:
fortitudinem adtinet, merito L. fortitudinem adtinet, merito L. Sicci Dentati commemoratio omnia Romana exempla finierit, cuius opera honoresque operum ultra fidem ueri excedere iudicari possent, nisi ea certi auctores, inter quos M. Varro, monumentis suis testata esse uoluissent. quem centies et uicies in aciem descendisse tradunt, eo robore animi atque corporis utentem, ut maiorem semper uictoriae partem traxisse uideretur: sex et xxx spolia ex hoste retulisse, quorum in numero octo fuisse eorum, cum quibus inspectante utroque exercitu ex prouocatione dimicasset, xiiii ciues ex media morte raptos seruasse, v et xl uulnera pectore excepisse, tergo cicatricibus uacuo: nouem triumphales imperatorum currus secutum, totius ciuitatis oculos in se numerosa donorum pompa conuertentem: praeferebantur enim aureae coronae octo, ciuicae xiiii, murales iii, obsidionalis i, torques lxxxiii, armillae clx, hast
Abbreviated transcription (Latin):
tib telis ⁊ ab om̃i parte acristudio
ad inuadendũ nitentib. qͥnq mi¬
litũ diurno p̃lio suffectura pila u¬
na dextera hostiũ corporib adegisti.
Ad ultimũ districto gladio auda¬
cissimũ quẽq modo umbonis im¬
pulsu modo mucronis ictu depel¬
lens. hinc romanis illinc britanni¬
cis oculis incredibilidũ cernereris
spectaculo fiusti. Postꝗͣ deinde ira
acpudor cuncta conari fessos coe¬
git. tragula femur traiectus. saxi¬
q pondere ora contusus. galea iã
ictib discussa.⁊ scuto foraminib
crebris absumpto. ꝓfundo te cre¬
didisti. ac duab loricis onustus
int̾ undas qͣs hostilicruore infece¬
ras enasti. Uisoq imꝑatore. armis
ñ amissis sedbene impensis. cũ lau¬
dẽ merereris. ueniã petisti. Magnꝰ
memoria. Itaq ab optimo uirtutiᷤᷤ
estimatore. cũ facta tũ etiã uerba
tua centurionatꝰ honore donatast̃.
Sed qd̃ ad p̃liatoꝵ excellentẽ

Expanded text:
tibus telis et ab omni parte acri studio tibus telis et ab omni parte acri studio ad te inuadendum nitentibus, quinque militum diurno proelio suffectura pila una dextera hostium corporibus adegisti. ad ultimum destricto gladio audacissimum quemque modo umbonis inpulsu, modo mucronis ictu depellens hinc Romanis, illinc Britannicis oculis incredibili, nisi cernereris, spectaculo fuisti. postquam deinde ira ac pudor cuncta conari fessos coegit, tragula femur traiectus saxique pondere ora contusus, galea iam ictibus discussa et scuto crebris foraminibus absumpto, profundo te credidisti ac duabus loricis onustus inter undas, quas hostili cruore infeceras, enasti, uisoque imperatore armis non amissis, sed bene inpensis, cum laudem merereris, ueniam petisti, quod smemoria. itaque ab optimo uirtutis aestimatore cum facta tum etiam uerba tua centurionatus honore donata sunt. Sed quod ad proeliatorum excellentem
Abbreviated transcription (Latin):
sauciũ oculo erutosecutũ .c. ⁊ xx.
ictib ꝑfossum apparuit. Tales in
castris diui iulii disciplina mili¬
tes aluit. Quoꝵ alter dextera. alt̾
oculo amisso. hostib inhesit. Ille
post hanc iacturã uictor. hic de hac
quidẽ iactura uictus.
utra parte rerũ naturȩ admirati¬
one ꝓseqͣr nescio. qm̃ excellenti
uirtute dubiũ reliqͥsti int̃ undas.¬
ne pugnã fortiorẽ edideris. an in
t̃rã uocẽ miseris.
Sellonãq quo .c. cesar ñ content᷑ oꝑa
sua littorib occeani claudere. bri¬
tannicȩ insulȩ cȩlestes iniecit ma¬
nꝰ. cũ quatuor cõmilitonib rate
transuectus inscopulũ uicinũ in¬
sule quã hostiũ ingentes copiȩ ob¬
tinebant. postꝗͣ estus regressu suo
spaciũ quoscopulus ⁊ insula diui¬
debantur in uadũ transitu facilẽ
redegit. ingenti multitudine bar¬
baroꝵ affluente. ceteris rate ad lit¬
tus regressis. solus immobilẽ stati¬
onis gradũ retinens. undiq ruen¬

Expanded text:
saucio, oculo eruto, scutum c et xx saucio, oculo eruto, scutum c et xx ictibus perfossum apparuit. talis in castris diui Iuli disciplina milites aluit, quorum alter dextera, alter oculo amisso hostibus inhaesit, ille post hanc iacturam uictor, hic ne hac quidem iactura uictus. utra parte rerum naturae admiratione prosequar nescio, quoniam excellenti uirtute dubium reliquisti inter undasne pugnam fortiorem edideris an in terra uocem miseris: bello namque, quo C. Caesar non contentus opera sua litoribus Oceani claudere Britannicae insulae caelestis iniecit manus, cum quattuor conmilitonibus rate transuectus in scopulum uicinum insulae, quam hostium ingentes copiae obtinebant, postquam aestus regressu suo spatium, quo scopulus et insula diuidebantur, in uadum transitu facile redegit, ingenti multitudine barbarorum adfluente, ceteris rate ad litus regressis solus immobilem stationis gradum retinens, undique ruen
Abbreviated transcription (Latin):
Ne atiliũ quidẽ pret̾ire possumꝰ. Qͣ
cũ decumȩ legionis miles. ꝓ.c. cȩ¬
saris partib maritima pugna p̃li¬
aretur. abscisa dextera quã assili¬
entiũ naui iniecerat. leua puppim
app̃hendit. nec ante dimicare desti¬
tit. quã captã ꝓfundo mergeret.
Qđ factũ. parũ iusta noticia patet.
At cynegirũ atheniensẽ similiꝑ
tinatia in c̃sectandis hostib usum.
uerbosa cantu laudũ suarũ grecia.
om̃iũ scłoꝵ memoriȩ litterarũ p̃co¬
nio inculcat.
Classicã atiliigloriã. terrestri laude
.mñ. cesiꝰ sceua eiusdẽ imꝑatoris cen¬
turio subsecutꝰ ẽ. Cũ ꝓ castello enĩ
cui p̃positꝰ erat dimicaret. gnei q¬
pompeii p̃fectꝰ iustuletus sũmo
studio ⁊ magno militũ numero¬
ad eũ capiendũ mitteret᷑. om̃s qui
ꝓpiꝰ accesserant interemit. Ac sine
ullo regressu pedes pugnans. suꝑ
ingentẽ stragẽ quã ipse fecerat cor¬
ruit. Cuiꝰ capite humero femine

Expanded text:
Ne Acilium quidem praeterire possumus, qui, Ne Acilium quidem praeterire possumus, qui, cum decumae legionis miles pro C. Caesaris partibus maritima pugna proeliaretur, abscisa dextra, quam Massiliensium naui iniecerat, laeua puppim adprehendit nec ante dimicare destitit quam captam profundo mergeret. quod factum parum iusta notitia patet. at Cynaegirum Atheniensem simili pertinacia in consectandis hostibus usum uerbosa cantu laudum suarum Graecia omnium saeculorum memoriae litterarum praeconio inculcauit. Classicam Acilii gloriam terrestri laude M. Caesius Scaeua eiusdem imperatoris centurio subsecutus est: cum pro castello enim, cui praepositus erat dimicaret, et CPompei praefectus Iustuletus summo studio ad † eum capiendum niteretur, omnes, qui propius accesserant, interemit ac sine ullo regressu pedis pugnans super ingentem stragem, quam ipse fecerat, conruit. cuius capite, umero, femine
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ñ exequar. abunde tam̃ duo¬
b factis quȩ relaturus sũ quantꝰ
bellator fuerit cognoscet᷑.
Q metello coñs. legatꝰ in hispaniã
ꝓfectus. celtibericũ sub eobellum
gerens. postꝗͣ cognouit a quodã
gentis huiꝰ iuuene se ad dimican¬
dũ ꝓuocari. erat autẽ illi forte
prandendi grãposita m̃sa. relicta
ea. arma sua extra uallũ deferri.
equũq educi clam iussit. ne a
metello impediret᷑. ⁊ illũ celtibe¬
rũ insolentissime obequitantem
consectatꝰ interemit. Detractaꝰq
corpori eiꝰ exiuias. ouans lȩticia
in castra retulit.
dem pyresum nobilitate ac uͥtute
om̃s celtiberos prestantẽ cũ ab eo
in certam̃ pugnȩ deuocatꝰ eẽt. suc¬
cumbere sibi coegit. Nec erubuit
fraglantissimi pectoris iuuenis gla¬
diũ ei suũ ⁊ sagulũ utroq exercitu
spectante tͣdere. Ille uͦ etiã petiit.
ut hospitii iure int̾ se iuncti ẽent.
qndo int̾ romanos & celtiberos pax
foret restituta.

Expanded text:
opera non exequar, abunde tamen duoopera non exequar, abunde tamen duobus factis, quae relaturus sum, quantus bellator fuerit cognoscetur. Q. Metello consuli legatus in Hispaniam profectus, Celtibericum sub eo bellum gerens, postquam cognouit a quodam gentis huius iuuene se ad dimicandum prouocari—erat autem illi forte prandendi gratia posita mensa—, relicta ea arma sua extra uallum deferri equumque educi clam iussit, ne a Metello inpediretur, et illum Celtiberum insolentissime obequitantem consectatus interemit detractasque corpori eius exuuias ouans laetitia in castra retulit. idem Pyrresum nobilitate ac uirtute omnes Celtiberos praestantem, cum ab eo in certamen pugnae deuocatus esset, succumbere sibi coegit. nec erubuit flagrantissimi pectoris iuuenis gladium ei suum et sagulum utroque exercitu spectante tradere. ille uero etiam petiit ut hospitii iure inter se iuncti essent, quando inter Romanos et Celtiberos pax foret restituta.
Abbreviated transcription (Latin):
nicũ bellũ ꝓiecit. se ipsũ suosq
cõmilitones si se hostes potiti es¬
sent execratꝰ. & ad id petendum
subsequente cohorte pͥmꝰ impetũ
fecit. Qd̃ ut ualeriꝰ flaccus tribu¬
nꝰ tercie legionis aspex̃. conuersꝰ
ad suos. spectatores inqͥt ut uideo
alienȩ uirtutis huc uenimꝰ. Sed
absit istud dedecus asanguine
uelint. Ego certe aut speciosam
optaui mortẽ. aut felicem audaciȩ
exitum. uł solus p̃currere paratꝰ
sum. His auditis padaniꝰ centu¬
rio. c̃uulsũ signũ dextraretineis.
iam hoc inqͥt intra hostile uallũ
mecũ erit. Proinde seqͣntur qͥ id
capinolunt. Et cum eo in castra
penoꝵ irrupit. totãq secũ traxit
legionẽ. Ita triũ hoĩm fortis teme¬
ritas. hannibalem pauloante spe
sua capue potitorẽ. ne castroꝵ qͥdẽ
suoꝵ potentẽ ẽẽ passa ẽ.
Quoꝵ uirtuti nichilcedit. q̃. occiꝰ.
qui ꝓpt̾ fortitudinẽ achilles cog¬
nominatꝰ ÷. Nam ut reliqua eiuᷤ

Expanded text:
nicum uallum proiecit, se ipsum suosque nicum uallum proiecit, se ipsum suosque conmilitones, si signo hostes potiti essent, execratus, et ad id petendum subsequente cohorte primus impetum fecit. quod ut Valerius Flaccus tribunus tertiae legionis aspexit, conuersus ad suos 'spectatores' inquit, 'ut uideo, alienae uirtutis huc uenimus, sed absit istud dedecus a sanguine s uelimus. ego certe aut speciosam optans mortem aut felicem audaciae exitum uel solus procurrere paratus sum'. his auditis Pedanius centurio conuulsum signum dextra retinens 'iam hoc' inquit 'intra hostile uallum mecum erit: proinde sequantur qui id capi nolunt', et cum eo in castra Poenorum inrupit totamque secum traxit legionem. ita trium hominum fortis temeritas Hannibalem, paulo ante spe sua Capuae potitorem, ne castrorum quidem suorum potentem esse passa est. Quorum uirtuti nihil cedit Q. Occius, qui propter fortitudinem Achilles cognominatus est: nam ut reliqua eius
Abbreviated transcription (Latin):
iuliũ certissimã uerȩ uirtutis effi¬
giem rep̃sentemꝰ. cũ innumerabi¬
li multitudine ⁊ feroci ĩpetu ner¬
uioꝵ inclinari aciem suã uideret.
timidiꝰ pugnanti militi scutũ de¬
traxit. eoq tectus acerrime p̃liari
cepit. Quo facto. fortitudinẽ ꝑ to¬
tũ exercitũ diffudit. labentemq
belli fortunã diuini animi ordo
¶restituit.
Idem alio p̃lio
legionis martii aqͥliferũ in eundȩ
fuge gr̃a iam c̃uersũ. faucib cõ¬
prehensũ in contͣriã partẽ detrax̃.
dexterãq ad hostem tendens qͦrsũ
tu in qͥt abis: Illic sunt cũ qͥb di¬
micamꝰ. Et manib qͥdẽ unũ mi¬
litẽ. adhortatione uͦ tã acri om̃i¬
um legionũ trepidationẽ correx̃.
uinciq paratas uincere docuit.
eterũ ut humane uͥtutis
actũ exequam᷑. cũ hannibal ca¬
puã in qua romanꝰ exercitꝰ erat.
obsideret. uibiꝰ acceus pelignȩ co¬
hortis p̃fectus. uexillũ trans pu¬

Expanded text:
Iulium, certissimam uerae uirtutis effiIulium, certissimam uerae uirtutis effigiem, repraesentemus, cum innumerabili multitudine et feroci impetu Neruiorum inclinari aciem suam uideret, timidius pugnanti militi scutum detraxit eoque tectus acerrime proeliari coepit. quo facto fortitudinem per totum exercitum diffudit labentemque belli fortunam diuino animi ardore restituit. idem alio proelio legionis Martiae aquiliferum ineundae fugae gratia iam conuersum faucibus conprehensum in contrariam partem † detraxit dexteramque ad hostem tendens 'corsum tu' inquit 'abis? illic sunt cum quibus dimicamus'. et manibus quidem unum militem, adhortatione uero tam acri omnium legionum trepidationem correxit uincique paratas uincere docuit. Ceterum ut humanae uirtutis actum exequamur, cum Hannibal Capuam, in qua Romanus exercitus erat, obsideret, Vibius Accaus Paelignae cohortis praefectus uexillum trans Pu
Abbreviated transcription (Latin):
met me priuatꝰ uoluntati ur̃ȩ du¬
cẽ offero. Ac deinde leuã manum¬
a parte toge cͥcũdedit. sublataq
dextra ꝓclamauit. Qui rẽ publiõ
saluã ẽẽ uolunt. me seqͣnt᷑. Eaq uo¬
ce cunctatione bonoꝵ ciuiũ discus.¬
sa. gracchũ cũ scelerata factione
qͣs merebat᷑ penas ex soluere coegit.
Item cũ tr̃p. saturninꝰ.
⁊ p̃to glaucia. & eqͥtiꝰ designatꝰ tr̃p.
maximos in ciuitate nr̃a seditionũ
motꝰ excitauissent. nec qͥcꝗͣ se popło
concitato opponeret. pͥmũ .in. ȩmi¬
liꝰ scaurus .g. mariũ consulatum
sextũ gerentẽ hortatꝰ ẽ. ut lib̾tatẽ
legesq manu defenderet. Ptinꝰq
arma sibi afferriiussit. Quib al¬
latis. ultima senectute c̃fectũ ⁊ pe¬
ne dilapsũ corpꝰ induit. spiculoq
umixꝰ ante fores curie c̃stitit. ac
rp̃. expiraret effecit. Presentia enĩ
animi sui. senatũ ⁊ equestrẽ ordi¬
nẽ ad uindictã exigendã ĩpulit.

Expanded text:
met me priuatus uoluntati uestrae dumet me priuatus uoluntati uestrae ducem offero', ac deinde laeuam manum ima parte togae circumdedit sublataque dextra proclamauit: 'qui rem publicam saluam esse uolunt me sequantur', eaque uoce cunctatione bonorum ciuium discsa Gracchum cum scelerata factione quas merebatur poenas persoluere coegit. Item, cum tr. pl. Saturninus et praetor Glaucia et Equitius designatus tr. pl. maximos in ciuitate nostra seditionum motus excitauissent, nec quisquam se populo concitato opponeret, primum M. Aemilius Scaurus C. Marium consulatum sextum gerentem hortatus est ut libertatem legesque manu defenderet protinusque arma sibi adferri iussit. quibus allatis ultima senectute confectum et paene dilapsum corpus induit spiculoque innixus ante fores curiae constitit ac is ne res publica expiraret effecit: praesentia enim animi sui senatum et equestrem ordinem ad uindictam exigendam inpulit.
Abbreviated transcription (Latin):
a quo porciȩ familiȩ pͥncipia ma¬
nart̃. Qui cũ ab hoste inacie ue¬
hement̃ paruulopeteret᷑. uagi¬
na gladius eiꝰ elapsus decidit.
Quẽ subiectũ preliantiũ globo
atq undiq hostilib pedib cir¬
cumdatũ. postꝗͣ abeẽ sibi aĩaduer¬
tit. adeo c̃stanti aĩo in suã potesta
redegit. ut illũ ñ ꝑiculo oppressus
raꝑe. s metuuacuus sumere ui¬
deretur. Quo spectaculo attoniti
hostes. postero die ad eũ supplices
pacẽ petentes uenert̃.
oge qͦ fortitudo militarib oꝑib in¬
serenda ẽ. quia eadẽ laude foro atq¬
atq castris edita meret᷑.
Cum .t. gracchus in tͥbunatu ꝓfu.¬
lamq dictaret interempto senatu
oĩa ꝑplebẽ agi debere. in edem fidłi
publice c̃uocati patres conscripti
a c̃sule mucio scęuola. qͥd nã in ta¬
li tempestate faciendũ eẽt delibe.¬
uit se qͥcqͣm ui ẽẽ acturũ. Tũ sci¬
legib romanũ imꝑiũ corruat. ego¬

Expanded text:
a quo Porciae familiae principia maa quo Porciae familiae principia manarunt. qui cum ab hoste in acie uehementer † paruulo peteretur, uagina gladius eius elapsus decidit. quem subiectum proeliantium globo atque undique hostilibus pedibus circumdatum postquam abesse sibi animaduertit, adeo constanti animo in suam potestatem redegit, ut illum non periculo oppressus rapere, sed metu uacuus sumere uideretur. quo spectaculo adtoniti hostes postero die ad eum supplices pacem petentes uenerunt. Togae quoque fortitudo militaribus operibus inserenda est, quia eandem laudem foro atque castris edita meretur. cum Ti. Gracchus in tribunatu profulamque dictitaret interempto senatu omnia per plebem agi debere, in aedem Fidei Publicae conuocati patres conscripti a consule Mucio Scaeuola quidnam in tali tempestate faciendum esset delibeuit se quicquam ui esse acturum. tum Scilegibus Romanum imperium corruat, ego
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃tũ ẽ. in qua ex fortissimiᷤᷤ
uulnerib tuisplus głe ꝗͣ sangui¬
nis manauit. Siqͥdẽ constantissi.¬
me ingladiũ incumbendo. mag¬
nũ boĩb docum̃tũ dedisti. qͣnto
potior eẽ debeat ꝓbis dignitas si¬
ne uita. qͣ uita sine dignitate.
Cuiꝰ filia minime muliebriᷤᷤ am¬
mi. Quȩ cũbruti uiri sui c̃siliũ
quã dies teterrimi facti secutꝰ est
cognosset. egresso cubiculũ bru¬
to. cultellũ tonsoriũ quasi ungui¬
um resecandoꝵ causa poposcit.
rauit. Clamore deinde ancilla¬
rũ incubiculo reuocatꝰ brutus.
obiirgare eã cepit. qd̃ tonsoris
p̃ripuiss officiũ. Cui secreto
portia. Non ẽ hoc inqͥt temera¬
rium factum meũ. sed in tali
statu nr̃o. amoris mei erga te cer¬
tissimũ indiciũ. Exꝑiri enĩ uo¬
lui. s tibi ꝓpositũ parũ ex senten¬
tia cessisset: ꝗͣ equo aĩo me ferro
eẽm int̾emptura.
Felicior ꝓgenie sua suꝑior cato.

Expanded text:
monumentum est, in qua ex fortissimis monumentum est, in qua ex fortissimis uulneribus tuis plus gloriae quam sanguinis manauit: si quidem constantissime in gladium incumbendo magnum hominibus documentum dedisti, quanto potior esse debeat probis dignitas sine uita quam uita sine dignitate. Cuius filia minime muliebris animi. quae, cum Bruti uiri sui consiliumquam dies taeterrimi facti secutus est, cognosset, egresso cubiculum Bruto cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit rauit. Clamore deinde ancillarum in cubiculum reuocatus, Brutus obiurgare eam coepit quod tonsoris praeripuisset officium. Porcia 'non est hoc' inquit 'temerarium factum meum, sed in tali statu nostro amoris mei erga te certissimum indicium: experiri enim uolui, si tibi propositum parum ex sententia cessisset, quam aequo animo me ferro essem interemptura'. Felicior progenie sua superior Cato,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qua ad regendũ equũi usus fue¬
rat: in uniꝰ barbari ocłm direx̃. Qͥ
ui doloris accensus. latꝰ crassi sica
confodit. Dũq se ulciscit᷑. romanũ
imꝑatorẽ maiestatis amissȩ tur¬
pitudine liberauit. Ostendit for¬
tunȩ crassus ꝗͣ indignũ uirũ tã
graui c̃tumelia afficere uoluiss.
qm̃qͥdẽ iniectoᷤ ab ea lib̾tati suȩ misera¬
biles laqueos. prudenter pariter
ac fortiter rupit. donatũq se iã
aristonico dignitati suȩ reddidit.
neri sui defensis in affrica partib.
classe hispaniã petens. cũ aĩaduer¬
tisset nauẽ qua uehebat᷑ ab hosti¬
b captã. gladio p̾cordia sua tͣns¬
uerberauit. Ac deinde ꝓstratꝰ in
puppi. querentib cȩsarianis mi¬
litib ubinã eẽt imꝑator: respon¬
dit. Imꝑator sebene habet. Tantũ¬
q eloqui ualuit. qͣntũ ad testan¬
dam animi fortitudinẽ ȩt̃nȩ lau¬
di satiserat.
Tui qͦ clarissimi excessus cato. utica

Expanded text:
enim, qua ad regendum equum usus fueenim, qua ad regendum equum usus fuerat, in unius barbari oculum direxit. qui ui doloris accensus latus Crassi sica confodit, dumque se ulciscitur, Romanum imperatorem maiestatis amissae turpitudine liberauit. ostendit fortunae Crassus quam indignum uirum tam graui contumelia adficere uoluisset, quoniam quidem iniectos ab ea libertati suae miserabiles laqueos prudenter pariter ac fortiter rupit donatumque se iam Aristonico dignitati suae reddidit. ompei generi sui defensis in Africa partibus classe Hispaniam petens, cum animaduertisset nauem, qua uehebatur, ab hostibus captam, gladio praecordia sua transuerberauit, ac deinde prostratus in puppi quaerentibus Caesarianis militibus ubinam esset imperator respondit 'imperator se bene habet', tantumque eloqui ualuit, quantum ad testandam animi fortitudinem aeternae laudi satis erat. Tui quoque clarissimi excessus, Cato, Vtica
Abbreviated transcription (Latin):
cãpoꝵ firmitate pediteᷤ in littꝰ retͣrert̃.
iusdẽ tp̃ris ⁊ notȩ miles qͥ cannen¬
si p̃lio quo bannibal magis uires
romanoꝵ contudit. ꝗͣ aĩos fregit.
cũ ad retinenda arma inutiles
uulnerib manꝰ haberet. spoliare
se conantis numidȩ ceruicẽ cõplexꝰ
os narib ⁊ aurib corrosis deforme
reddidit. inq plenis ultionis mor¬
sib expirauit. Sepone iniquũ pu¬
gnȩ euentũ. qͣntũ int̾fectore fortior
int̾fectus: Penus enĩ in uictoria
obnoxiꝰ. morientiᷤ solatio fuit: ro¬
manꝰ in ipsofine uitȩ uindex sui
¶extitit.
Militis huic in
adu̾so casu tã egregiꝰ tamq uirilis
animꝰ ꝗͣ relaturꝰ sũ imꝑatoris.
Denĩ crassus cũ aristonico in asia
bellũ gerens. a thracib qͦꝵ is mag¬
nũ numerũ in p̃sidiohabebat. in¬
ter eleam & smirnã exceptꝰ. ne in
ditionẽ eiꝰ ꝑueniret. dedecus arces¬
sita ratione mortis effugit. Uirgã

Expanded text:
camporum firmitate pedites in litus retraxerunt? camporum firmitate pedites in litus retraxerunt? Eiusdem temporis et notae miles, qui Cannensi proelio, quo Hannibal magis uires Romanorum contudit quam animos fregit, cum ad retinenda arma inutiles uulneribus manus haberet, spoliare se conantis Numidae ceruicem conplexus os naribus et auribus corrosis deforme reddidit inque plenis ultionis morsibus expirauit. sepone iniquum pugnae euentum, quantum interfectore fortior interfectus! Poenus enim in uictoria obnoxius morienti solacio fuit, Romanus in ipso fine uitae uindex sui extitit. Militis hic in aduerso casu tam egregius uirilis animus, quem relaturus sum imperatoris: P. enim Crassus cum Aristonico bellum in Asia gerens a Thracibus, quorum is magnum numerum in praesidio habebat, inter Elaeam et Zmyrnam exceptus, ne in dicionem eius perueniret, dedecus arcessita ratione mortis effugit: uirgam