comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuturũ. S qm̃ G. cesar ab¬
est longissime: ato in hiis
est ñe locis que regiones or¬
bem terrarũ rebus illiꝰ gestis
impiũ populi fe defimunt.
nolite ꝑ deos ĩmorles iudices
Nũc illi a cerbũ nũciũ uelle
ꝑferri. ut suũ p̃fectũ fabrũ.
ut hoĩem sibi carissimũ et¬
aliqd̾ delictũ: s ob sua fa mi¬
laritatem ur̃is oppressum
sentenciis audiat. Misere¬
mim eius qui non de suo p¬
simi uiri facto. nõ de aliquo
crimine s piculo suo de pu¬
blico uire disceptat. Qd ius
si Gn. pompeius pater igno¬
rauit. si in . crassus. siq. me¬
tellus. si Gn. pompeius pt̃
si i. sylla. si d. crassus. sic. ma¬
rius. si senatus siue popu¬
lus R. si qͥ de resimili iudicart.
si foederati populi.si socii. si illi
anciqui latim: udete ne uailius
nobis et honestius sit illis duci¬
bus errare qm hoc magistro eru¬
diri. S si decerto. de p̾spicuo.
de ucili. de probato. de iudicato

Expanded text:
profuturum. sed quoniam C. Caesar abprofuturum. sed quoniam C. Caesar abest longissime, atque in iis est nunc locis quae regione orbem terrarum, rebus illius gestis imperium populi Romani definiunt, nolite, per deos immortalis, iudices, hunc illi acerbum nuntium velle perferri, ut suum praefectum fabrum, ut hominem sibi carissimualiquod delictum, sed ob suam familiaritatem vestris oppressum sententiis audiat. miseremini eius qui non de suo psimi viri facto, non de aliquo crimine sed periculo suo de publico iure disceptat. quod ius si Cn. Pompeius ignoravit, si M. Crassus, si Q. Metellus, si Cn. Pompeius pater, si L. Sulla, si P. Crassus, si C. Marius, si senatus, si populus Romanus, si qui de re simili iudicarunt, si foederati populi, si socii, si illi antiqui Latini, videte ne utilius vobis et honestius sit illis ducibus errare quam hoc magistro erudiri. sed si de certo, de perspicuo, de utili, de probato, de iudicato
Abbreviated transcription (Latin):
nillos: cũ ducib ip̃is nõ cum
conntatu aspectatoribq cõ¬
fligut Illam emm fortasse ꝑ¬
tinacia nõ nlli : uirtutem
alii putabant. Hanc uͦ iniq¬
tatem. om̃es cum aliqua cru¬
delitate cõuictas. S si certo¬
rũ hoĩu mentes mlla racio¬
ne iudices placare possumꝰ.
urõs quidẽ animos certe con¬
fidimiꝰ non oracione nr̃a s hu¬
manitate ur̃a esse placatos.
Qiid enĩ est cur non pocius
ad sũma laudem Huic qͥm ad
minima fraudem cesaris faĩ¬
naritas ualere debeat. Cognoũ
adulescens. placuit homini
prudentissimo in sũma amico¬
rum copia cũ familiarissimns
cius est adcquatus. In p̃tura
in consulatu. pfectũ fabrũ
detulit. Consiliũ hõis ꝑbau ͭ
fidem est complexus. officia
obseruanciao dilexit. fuit
Hic multorũ illi iaborũ socuis
aliquando: est fortasse nũc nõ
nulloꝵ pticeps comodorum.
Quequide si huic offuerĩt
apud uos: nõ intelligo qd̾ bo¬
nũ qͥcqͣ sit apud tales iuros

Expanded text:
ducibus ipsis, non cum comitatu adsectatoribusque confligant. illam enim fortasse pertinaciam non nulli, virtutem alii putabunt, hanc vero iniquitatem omnes cum aliqua crudelitate coniunctam. sed si certorum hominum mentis nulla ratione, iudices, placare possumus, vestros quidem animos certe confidimus non oratione nostra, sed humanitate vestra esse placatos. quid enim est cur non potius ad summam laudem huic quam ad minimam fraudem Caesaris familiaritas valere debeat? cognovit adulescens; placuit homini prudentissimo; in summa amicorum copia cum familiarissimis eius est adaequatus. in praetura, in consulatu praefectum fabrum detulit; consilium hominis probavit, fidem est complexus, officia observantiamque dilexit. fuit hic multorum illi laborum socius aliquando: est fortasse nunc non nullorum particeps commodorum. quae quidem si huic obfuerint apud vos, non intellego quod bonum cuiquam sit apud talis viros
Abbreviated transcription (Latin):
doctissimũ Catonẽ illũ senem qͥ
ꝓfecto si nichil ad ꝑcipiendam
colendamq u̾tutem lrĩs adiuua¬
rentur. nũqͥ se ad earũ studium
contulissent Ꝙ si non hic tantus
fructus ostenderetur et si ex hiis
studiis delectacio sola peteret
cetere atq temporũ sunt neq e¬
tatũ oĩum neq locorũ. Hec studi¬
a adolescencia agũt senectutei
oblectant. secundas res ornant
adu̾sis ꝑfugiũ et solaciũ p̃bent.
delectant domni. nõ impeduĩt fo¬
ris ꝑ noctãt nobiscũ ꝑeg̾nãtur
rusticant: Qr si ip̃ihec neq at¬
tingere neq sensu nr̃o guscare
possemꝰ tñ ea mirari debẽmꝰ eciã
cum in aliis uideremꝰ. Quis nr̃m
cam aĩo agresti ac duro fuit ut
rostii morte nuꝑ non cõmouetur
qui cum esset senex mortuus tñ
propter excellentem artem ac ue¬
nultatem uidebat᷑ oĩno mori non
debuisse. gͦ ille corporis motu tãtũ
amorem sibi conciliarat a nobis
oĩbus nos animorũ incredibiles

Expanded text:
doctissimum, M. Catonem illum senem; qui doctissimum, M. Catonem illum senem; qui profecto si nihil ad percipiendam colendamque virtutem litteris adiuvarentur, numquam se ad earum studium contulissent. quod si non hic tantus fructus ostenderetur, et si ex his studiis delectatio sola peteretur, ceterae neque temporum sunt neque aetatum omnium neque locorum; at haec studia adulescentiam acuunt, senectutem oblectant, secundas res ornant, adversis perfugium ac solacium praebent, delectant domi, non impediunt foris, pernoctant nobiscum, peregrinantur, rusticantur. quod si ipsi haec neque attingere neque sensu nostro gustare possemus, tamen ea mirari deberemus, etiam cum in aliis videremus. quis nostrum tam animo agresti ac duro fuit ut Rosci morte nuper non commoveretur? qui cum esset senex mortuus, tamen propter excellentem artem ac venustatem videbatur omnino mori non debuisse. ergo ille corporis motu tantum amorem sibi conciliarat a nobis omnibus; nos animorum incredibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ego michi semꝑ in ad ministrãda
re p. ꝓponens animũ et mẽtẽ
meam ipsa cogitacione hominũ
excellenciũ conformabam. Queret
quispiam. Quid illi ipsi sũi iuri
quorũ u̾tutes lrĩs ꝓdite sunt. ista¬
ne doctrina quã tu effers laudib
eruditi fuerunt. difficile est hoc de
oĩbus ꝯfirmare. S tñ est certũ qͥd
respondeam. Ego multos hoĩes ex¬
cellenti aĩo ac u̾tute fuisse et sine
doctrina nature ipĩus hĩtu prope
diuino ꝑ se ipõs et moderacos et gra¬
ues extitisse fateor. Eaiam illud ad¬
iũgo sepius ad laudem atq u̾tutẽ
naturam sine doctrina. qͣm sine
natura ualuisse doctrina. Atq
idem ego ꝯtendo cũ ad naturã exi¬
miam atq illustrem accesserit o¬
raçio quedam confirmacioq doc¬
trine tũ illud nescio quid p̃darũ
ac singulare solere existere. Ex
hoc esse Hũc nũo quẽ prẽs nr̃i
uiderũt diuinũ hoiẽm affricanũ
ex hoc C. leliũ .l. furiũ modestissi
fortissimũ uirũ et illis temporib

Expanded text:
i semper in administranda re publica proponens animum et mentem meam ipsa cogitatione hominum excellentium conformabam. quaeret quispiam: 'quid? illi ipsi summi viri quorum virtutes litteris proditae sunt istane doctrina quam tu effers laudibus eruditi fuerunt?' difficile est hoc de omnibus confirmare, sed tamen est certum quid respondeam. ego multos homines excellenti animo ac virtute fuisse sine doctrina, et naturae ipsius habitu prope divino per se ipsos et moderatos et gravis exstitisse fateor; etiam illud adiungo, saepius ad laudem atque virtutem naturam sine doctrina quam sine natura valuisse doctrinam. atque idem ego hoc contendo, cum ad naturam eximiam et inlustrem accesserit ratio quaedam conformatioque doctrinae, tum illud nescio quid praeclarum ac singulare solere exsistere. ex hoc esse hunc numero quem patres nostri viderunt, divinum hominem, Africanum, ex hoc C. Laelium, L. Furium, moderatissifortissimum virum et illis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
informari solet se ad scribendi stu¬
diũ ꝯtulit pͥmũ anthiochie na
ibi natus est loco nobili. celebri
quonda urbeet copiosa atq eru¬
ditissimis hoĩb liberalissimisq
studiis affluẽti. celeriter ante celle̾
oĩbus ingenii gloria ꝯtigit. Post
in ceteris alie ꝑ tibus cuncteq
grecie. sic eius aduẽtus celebrabant᷑
ut famã ingeni expectacio hoĩs ex

Expanded text:
informari solet, se ad scribendi stuinformari solet, se ad scribendi studium contulit, primum Antiochiae— nam ibi natus est loco nobili—celebri quondam urbe et copiosa atque eruditissimis hominibus liberalissimisque studiis adfluenti, celeriter antecellere omnibus ingeni gloria coepit. post in ceteris Asiae partibus cunctaque Graecia sic eius adventus celebrabantur ut famam ingeni exspectatio ho
Abbreviated transcription (Latin):
hõium licteratissimorũ hac ur̃ã
hũanitate. Hoc demq p̃tore ex̾¬
cente iudiciũ. paciamini de stu
Iquid est in me ingenis
Iud̾. quod sencio ꝙͣ sit ex¬
iguũ aut si qua excita¬
cio dicendi in qua me non infi¬
cior mediocriter esse u̾satũ. aut
si huuisce rei racio aliqua ab
optimarũ arciũ studiis ac disci¬
plina ꝓfecta. a qua ego nullũ
ꝯfiteor ecatis mee tempus ab
diis hũamcatis ac licterarũ pau¬
lo loqui liberius. et in eiusmodi
ꝑsona que ꝓpter ociũ ac studiũ
mimime in iudiciis. ꝑiculilq tra¬
ctata est. uti ꝓpe nouo quodam
et musitato genere dicendi. Quod
si mͥ a uobis tribui concediq sen¬
ciam ꝑficiam ꝓfecto. ut hũc a.
licimum non mͦ non segregandũ
cũ sit ciuis a nuo ciuiu uerũ eci¬
am si nõ esset putetis asciscendũ
fuisse. Nam ut pͥmũ ex pueris ex¬
cessit Archias atq ab hiis artibus
quib et as puerilis ad hũantatẽ

Expanded text:
hominum litteratissimorum, hac vestra hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiamini de stuquid est in me ingeni, iudices, quod sentio quam sit exiguum, aut si qua exercitatio dicendi, in qua me non infitior mediocriter esse versatum, aut si huiusce rei ratio aliqua ab optimarum artium studiis ac disciplina profecta, a qua ego nullum confiteor aetatis meae tempus abdiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est uti prope novo quodam et inusitato genere dicendi. quod si mihi a vobis tribui concedique sentiam, perficiam profecto ut hunc A. Licinium non modo non segregandum, cum sit civis, a numero civium verum etiam, si non esset, putetis asciscendum fuisse. nam ut primum ex pueris excessit Archias atque ab eis artibus quibus aetas puerilis ad humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qntũ est sitũ in nobis. et opem
et salutẽ ferre debemiꝰ. Ac ne qͥs
a nobis hoc ita dici forte miret᷑
ꝙ alia quedam in hoc facultas
sit ingenii neqz hec dicendi ra¬
cio. ac̃ disciplina. nec nos quidẽ
Huic cũcti scudio penitus unqͣ
dediti fuimꝰ. Et em̃ omẽs artes
que ad hũanicatẽ ꝑcinent Hñt
quoddam cõmũe uinclũ et quasi
cognacione quadam inter se con¬
tinent᷑. S ne cui ur̃m mirũ eẽ
uideatur. me in questione legiti¬
ma et in iudicio publico cũ res a¬
gatur apud p̃torem populi x.
lectissimũ uirũ et apud seueris¬
simos iudices tanto ꝯuẽtu hoĩum
ac frequẽcia hoc uti genere di¬
cendi. Qd̾ non modo a consuetu¬
dine iudiciorũ uerũ eciam a fo¬
rensi sermone abhorreat. queso
a uobis. ue in hac causa michi
detis hanc uenia. Accomodatã
Huic reo uobis quẽ ad modum
spero non molestam: ut me ꝓ
sũmo poeta atq eruditissimo
hoĩe dicentem hoc concursu

Expanded text:
quantum est situm in nobis, et opem quantum est situm in nobis, et opem et salutem ferre debemus. ac ne quis a nobis hoc ita dici forte miretur, quod alia quaedam in hoc facultas sit ingeni neque haec dicendi ratio aut disciplina, ne nos quidem huic uni studio penitus umquam dediti fuimus. etenim omnes artes quae ad humanitatem pertinent habent quoddam commune vinclum et quasi cognatione quadam inter se continentur. sed ne cui vestrum mirum esse videatur, me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur apud praetorem populi Romani, lectissimum virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia hoc uti genere dicendi quod non modo a consuetudine iudiciorum verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis ut in hac causa mihi detis hanc veniam accommodatam huic reo, vobis, quem ad modum spero, non molestam, ut me pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem hoc concursu
Abbreviated transcription (Latin):
ego quid de me populus R exi¬
stimaret. quia seuerus in imꝓbos
fueram laboraui. et que pͥma
innocentis michi defensio est
oblata suscepi. Sic uos seuerita¬
tem iudiciorũ q̃ ꝑ hos menses in
Hoĩes audacissimos facta est. le.¬
nitate ac miẜicordia mitigate. Nͦ
tis declarare non esse eos uos ad
quos potissimũ interposita reie
cordia nt̃a. falsam a nobis cru¬
delitatis fama repellamus.
Horruisse earũ rerũ oĩum uł in
pͥmis hic a. licimꝰ fructũ. a me
repetere ꝓpe suo iuire debet. Na
quoad longissime potest mens
mea respicere spaciũ p̃teriti tẽ¬
poris et puericie memoriam re¬
cordari ultima iñ usq repetẽs
Hũc uideo mͥ principem et ad su¬
scipiendam et ingredienda rõ¬
nem horũ scudiorũ exticisse. Ꝙ
si hec uox huiꝰ hortatu p̾ceptis¬
q ꝯformata nõ nullis aliquãdo
saluti fuit a quo id accepimus
quo ceteris opitulari. et alios
seruare possemꝰ huic ꝓfecto ip̃i

Expanded text:
ego quid de me populus Romanus exiego quid de me populus Romanus existimaret, quia severus in improbos fueram, laboravi et, quae prima innocentis mihi defensio est oblata, suscepi, sic vos severitatem iudiciorum quae per hos mensis in homines audacissimos facta sunt lenitate ac misericordia mitigate. hoctis declarare non esse eos vos ad quos potissimum interposita reieccordia nostra falsam a nobis crudelitatis famam repellamus.horruisse, earum rerum omnium vel in primis hic A. Licinius fructum a me repetere prope suo iure debet. nam quoad longissime potest mens mea respicere spatium praeteriti temporis et pueritiae memoriam recordari ultimam, inde usque repetens hunc video mihi principem et ad suscipiendam et ad ingrediendam rationem horum studiorum exstitisse. quod si haec vox huius hortatu praeceptisque conformata non nullis aliquando saluti fuit, a quo id accepimus quo ceteris opitulari et alios servare possemus, huic profecto ipsi,
Abbreviated transcription (Latin):
recinetur libenter reddiderit. Ad¬
empta ignomina fedissimi cͥmĩs.
An u̾o mimicũ ut expellas. cuiꝰ
ex miseriis si esses crudelissimus
iudendo fructũ capel maiorem qͣm
audiendo. O miserũ et infelicẽ illũ
diem quo consul oĩbus centuriis
P. sylla renũciatus est. O falsam
spem o uolucrem fortunã. o cecã
cupiditatem. o p̃posterã gratu¬
iacionẽ qm cito illa oia ex leticia
et uoluptate ad luctũ et lacͥmas
esse uideretur. Aut cui noue cala¬
mitati locus ullus relictus esset.
urget eadem fortuna que ceꝑit. re¬
perit nouũ merorem. nõ p̃atit᷑
hominẽ calamitosũ uno mõ af¬
flictum uno in luctu ꝑire. S iaz
impedior egomet iud̃ dolore animi
ne de huiꝰ miseria plura dicam
totam repono uos et reiectione
inter posita nichil suspicantibus
nobis. repentini in nol iud̾. con¬
sedistis. ab accusatorib dilecti ad
spem acerbitatis. afortuna nob̾
ad p̾sidiũ innocencie ꝯscituti ut

Expanded text:
retinetur? libenter reddiderit adretinetur? libenter reddiderit adempta ignominia foedissimi criminis. an vero inimicum ut expellas? cuius ex miseriis, si esses crudelissimus, videndo fructum caperes maiorem quam audiendo. O miserum et infelicem illum diem quo consul omnibus centuriis P. Sulla renuntiatus est, o falsam spem, o volucrem fortunam, o caecam cupiditatem, o praeposteram gratulationem! quam cito illa omnia ex laetitia et voluptate ad luctum et lacrimas esse videretur? aut cui novae calamitati locus ullus relictus? Vrget eadem fortuna quae coepit, repperit novum maerorem, non patitur hominem calamitosum uno malo adflictum uno in luctu perire. sed iam impedior egomet, iudices, dolore animi ne de huius miseria plura dicam.totam repono. vos reiectione interposita nihil suspicantibus nobis repentini in nos iudices consedistis, ab accusatoribus delecti ad spem acerbitatis, a fortuna nobis ad praesidium innocentiae constituti. Vt
Abbreviated transcription (Latin):
laboramus. Quid enim est huic
reliqͥ. quod eũ in uita hac teneat.
Aut quid est. quã obrem. Hec cui¬
qm uita uideatur. Nuꝑ is homo
fuit in ciuitate p. silla. ut nemo
ei se neq honore neq grã. neq
fortums ante ferret. nũc spoliat᷑
oĩ dignitate que erepta sut non
repetit. quod fortuna in malis re¬
liqui fecit. ut cum parente. cum
liberis. cũ fratre. cũ his necessa¬
riis iung̾e̾ suã calamitatem liceat
id sibi ne eripiatis. uos iud̃. obtesta¬
tur. Teipm iam Torquate exple¬
tũ hiis miseriis pateat. et si nicħ
aliud sylle nsi consulatũ abstulis¬
setis. tñ eo uos contentos esle opor¬
tebat. Honoris enim contencio uos
ad cãm non mimicicie deduxerũt.
S cũ huic oĩa cum honore de¬
tracta sint cũ in hac fortuna mi¬
sera ac luctuosissima descitutus
sit. quid est qd̾ ex pectas amplius
iuas ne hanc usurã criꝑe uis ple¬
na lacrimarũ atq meroris in qͥ
cum maximo cruciatu atq dolore

Expanded text:
laboramus. quid enim est huic laboramus. quid enim est huic reliqui quod eum in hac vita teneat, aut quid est quam ob rem haec cuiquam vita videatur? nuper is homo fuit in civitate P. Sulla ut nemo ei se neque honore neque gratia neque fortunis anteferret, nunc spoliatus omni dignitate quae erepta sunt non repetit; quod fortuna in malis reliqui fecit, ut cum parente, cum liberis, cum fratre, cum his necessariis lugere suam calamitatem liceat, id sibi ne eripiatis vos, iudices, obtestatur. te ipsum iam, Torquate, expletum huius miseriis esse par erat et, si nihil aliud Sullae nisi consulatum abstulissetis, tamen eo vos contentos esse oportebat; honoris enim contentio vos ad causam, non inimicitiae deduxerunt. sed cum huic omnia cum honore detracta sint, cum in hac fortuna miserrima ac luctuosissima destitutus sit, quid est quod expetas amplius? Lucisne hanc usuram eripere vis plenam lacrimarum atque maeroris, in qua cum maximo cruciatu ac dolore
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ uoluntate deducor. Hich il
uideo esse in hoc p. sylla Iud̾. o¬
dio dignũ. Miẜicordia digna. mł¬
ta. Neq eni nũc propullãde
calamitatis sue causa supplex ad
uos iud̾. confugit. s ne qua gem̾i
ac nomimi suo nota nefarie tur¬
pitudinis imirat᷑ U lam ipse
quidem si erit ur̃o iudicio libe¬
ratus que habet ornamẽta qͣ
solacia relique uite quib leta¬
ri et ꝑfrui possit domꝰ erit cre¬
do exornata. aꝑientur maiorũ
ymagies ipse ornatũ ac uesti
sa sunt. oĩa generis. nominis.
honoris insigiia atq ornanẽ¬
ta uinus iudicii calamitate oc¬
ciderũt. D ne extinctor prĩe ne
ꝓditor. ne hostis appelletur. ne
Hanc labem tanti generis in
familia relinquat. id laborat.
id metuit cui honores integͦs
fructus non sit traditurus. Ne
eterna memoria dedecoris relĩ¬
quat. Hic uos orat Iud̾. patruis
ut se aliqñ si non integra fortu¬
na at afflicta patri suo gͣtulari
dicio. Nũc ne corpus eiciatur

Expanded text:
tium voluntate deducor. nihil tium voluntate deducor. nihil video esse in hoc P. Sulla, iudices, odio dignum, misericordia digna multa. neque enim nunc propulsandae calamitatis suae causa supplex ad vos, iudices, confugit, sed ne qua generi ac nomini suo nota nefariae turpitudinis inuratur. nam ipse quidem, si erit vestro iudicio liberatus, quae habet ornamenta, quae solacia reliquae vitae quibus laetari ac perfrui possit? domus erit, credo, exornata, aperientur maiorum imagines, ipse ornatum ac vestitsa sunt, omnia generis, nominis, honoris insignia atque ornamenta unius iudici calamitate occiderunt. sed ne exstinctor patriae, ne proditor, ne hostis appelletur, ne hanc labem tanti sceleris in familia relinquat, id laborat, id fructus non sit traditurus, ne aeternam memoriam dedecoris relinquat. hic vos orat, iudices, parvus, ut se aliquando si non integra fortuna, at ut adflicta patri suo gratulari dicio, nunc ne corpus eiciatur
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ qui hanc libertatem po¬
pulũq R qui hec tecta ato
templa me ꝯsule. ur̃o numĩe
auxilioq ẜuascis. testor inte¬
gro me aĩo ac libero p. sylle cãz
defendere. nullũ a me sciente
facinꝰ occultari. nullũ scelus
susceptũ ꝯtra salutem oĩum de¬
fendi ac tegi. nichil de hoc ꝯsul
comꝑi. nichil suspicatus sum.
Nichil audiui. Itaq ego idem
ille qui ueheniens in alios qͥ
in exorabilis in ceteros esse in¬
sus sum: ꝑsolui patrie qd̾ debiu
reliq̃ iam a me mee ꝑpetue cõ¬
suecudim natureq debentur
Tam sum miẜicors iud̾. ꝙͣ uos
tam mmicis ꝙͣ qui lenissimus
In quo uehemẽs fiu uobis cũ
pitanti subueni. prĩam dimer¬
sam extuli mmiẜicordia ciuium
adducti tũc fuimꝰ tam uehemẽ¬
tes ꝙͣ necesse fuit. salus esset
õiũ amissa una nocte nisi esset
seueritas illa suscepta. s ut ad
scelatorũ pena amore reiꝑ. sũ
adductus sic ad salutem in nocẽ¬

Expanded text:
imperium, qui hanc libertatemimperium, qui hanc libertatemum, qui haec tecta atque templa me consule vestro numine auxilioque servastis, testor integro me animo ac libero P. Sullae causam defendere, nullum a me sciente facinus occultari, nullum scelus susceptum contra salutem omnium defendi ac tegi. nihil de hoc consul comperi, nihil suspicatus sum, nihil audivi. itaque idem ego ille qui vehemens in alios,qui inexorabilis in ceteros esse visus sum, persolvi patriae quod debui; reliqua iam a me meae perpetuae consuetudini naturaeque debentur; tam sum misericors, iudices, quam vos, tam mitis quam qui lenissimus; in quo vehemens fui vobiscum cae praecipitanti subveni, patriam demersam extuli; misericordia civium adducti tum fuimus tam vehementes quam necesse fuit. salus esset amissa omnium una nocte, nisi esset severitas illa suscepta. sed ut ad sceleratorum poenam amore rei publicae sum adductus, sic ad salutem innocen
Abbreviated transcription (Latin):
remitto non in ea re p. u̾sor nõ
hiis temporib caput meũ ob¬
tuli pro patrie ꝑiculis oĩbus
non aut ita sunt extincti qͦs
ap pet̾e coner ꝙͣ qͣntũ oẽs immi¬
ci inuidiq paciant᷑ Graue eẽ¬
eum uidetur qui inuestigarit
uracione qui patefecerit. qui
oppresserit. cui senatus singu¬
laribus uerbis grãs egerit. ciui
uni togato supplicaciõnẽ decre¬
uerit dicere in iudicio nõ defen¬
derem si ziurasset. non dico id
qd̾ graue est. dico illud qd̾ in
Hiis causis ziuracionis. nõ au¬
ctoritati assumã s Pudori me¬
o. Ego ille siuraciomis inuesti¬
gator atq ultor certe non defẽ¬
derem syllam si cõuirasse arbi¬
trarer. Ego Iud̾ de tantis oĩum
piculis cum quererẽ oĩa młta
audirẽ. non crederem oĩa. caue¬
rem oĩa. Dico hoc qd̾ inicio di¬
spicione nullis litteris de rea¬
tu p. sylle rem ullam ad me ẽẽ
delatam. Quã obrem uos dii pa¬
trii ac penates qui huic urbi at

Expanded text:
remitto. non in ea re publica versor, non remitto. non in ea re publica versor, non eis temporibus caput meum obtuli pro patria periculis omnibus, non aut ita sunt exstincti quos appetere coner quam quantum omnes inimici invidique patiantur. grave esse videtur eum qui investigarit coniurationem, qui patefecerit, qui oppresserit, cui senatus singularibus verbis gratias egerit, cui uni togato supplicationem decreverit, dicere in iudicio: 'non defenderem, si coniurasset.' non dico id quod grave est, dico illud quod in his causis coniurationis non auctoritati adsumam, sed pudori meo: 'ego ille coniurationis investigator atque ultor certe non defenderem Sullam, si coniurasse arbitrarer.' ego, iudices, de tantis omnium periculis cum quaererem omnia, multa audirem, crederem non omnia, caverem omnia, dico hoc quod initio dispicione, nullius litteris de P. Sulla rem ullam ad me esse delatam. quam ob rem vos, di patrii ac penates, qui huic urbi atq
Abbreviated transcription (Latin):
ferrũ retuderim flãmãq re¬
stinxerim eiusdem Nũc cãm
uitãq defendere. Sĩ medius fidi¬
us iud̾ non me ipsa res p. meis
laboribus et ꝑiculis conẜuata
ad gͣuitatem animi et cõstãcia
suã dignitate reuocaret. tñ hoc
na est̃ insitũ ut quẽ timueris
qui cũ de ita fortumsq cõten¬
deris cuiꝰ ex insidiis euaseris hc̃
semꝑ oderis S cũ agatur ho¬
nos meus amplissimꝰ. gloria
rerũ gestarũ singulaxis cũ qͦ¬
ens quisqͣ est in hoc scelereꝯ
uictus tociens renouetur me¬
moria ꝑ me inuente salutio
Ego sim̾tam demens ego cõmic¬
tam ut ea q̃ ꝓsalute oĩum gessi.
casu magis et felicitate a me
qm u̾tute et consilio gesta esse
udeant᷑. Quid ergo hoc tibi
sumis dicet fortasse quispia
ut quia tu defenderis innocens
iudicetur. Ego u̾o̾ Iud̾. non mõ
michi ml assumo in quo quispi¬
am repugnet. s ecia si quid ab
oĩb conceditur hoc reddo ac

Expanded text:
ferrum rettuderim flammamque referrum rettuderim flammamque restinxerim, eiusdem nunc causam vitamque defendere? si me dius fidius, iudices, non me ipsa res publica meis laboribus et periculis conservata ad gravitatem animi et constantiam sua dignitate revocaret, tamen hoc natura est insitum ut, quem timueris, quicum de vita fortunisque contenderis, cuius ex insidiis evaseris, hunc semper oderis. sed cum agatur honos meus amplissimus, gloria rerum gestarum singularis, cum, quotiens quisque est in hoc scelere convictus, totiens renovetur memoria per me inventae salutis, ego sim tam demens, ego committam ut ea quae pro salute omnium gessi, casu magis et felicitate a me quam virtute et consilio gesta esse videantur? 'quid ergo? hoc tibi sumis,' dicet fortasse quispiam, 'ut, quia tu defendis, innocens iudicetur?' ego vero, iudices, non modo mihi nihil adsumo in quo quispiam repugnet sed etiam, si quid ab omnibus conceditur, id reddo ac
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. qm is temporib et ꝑicu¬
lis. qͥbus pene obpressa ẽ resp
Quis non de cõmumi salute aꝑ¬
tillime Quis non fortillime
Quis non ꝯstantislime sensit. Ne¬
q ego p̾cipue de consularibus
disputo. Nam hec et hoĩum
ornatissimorũ qͥ p̾tores fuerũt
et uniuersi senatus cõmums ẽ
laus ut conscet post hoĩum me¬
moriam nũq in illo ordine plꝰ
u̾tutis plus amoris in rem p.
sunt descripti consulares de his
tantũ michi dicendũ putaui
am oĩim. neminẽ esse ex illo
honoris gradu. qui non oĩ studi¬
o uirtute aucͣte incubuerit. ad
remp conseruandam S quid
ego catilma non laudaui. Qiuid
reo catiline ꝯsul non affui qui
testimoniũ de ziuracione dixi in
alios a deo ne uobis aliemis a
sanitate. a deo oblitus ꝯstancie
mee a deo ĩmemor retũ a me ge¬
starũ esse uideor ut cũ ꝯsul bel¬
lum gesserim cũ diuratis nũc
corũ ducem seruare cupiam et
in ammũ inducam cuiꝰ iꝑ

Expanded text:
fuisse quam his temporibus et pericufuisse quam his temporibus et periculis quibus paene oppressa est res publica? quis non de communi salute optime, quis non fortissime, quis non constantissime sensit? neque ego praecipue de consularibus disputo; nam haec et hominum ornatissimorum, qui praetores fuerunt, et universi senatus communis est laus, ut constet post hominum memoriam numquam in illo ordine plus virtutis, plus amoris in rem pubsunt descripti consulares, de his tantum mihi dicendum putavi memoriam, neminem esse ex illo honoris gradu qui non omni studio, virtute, auctoritate incubuerit ad rem publicam conservandam. sed quid ego? qui Catilinam non laudavi, qui reo Catilinae consul non adfui, qui testimonium de coniuratione dixi in alios, adeone vobis alienus a sanitate, adeo oblitus constantiae meae, adeo immemor rerum a me gestarum esse videor ut, cum consul bellum gesserim cum coniuratis, nunc eorum ducem servare cupiam et animum inducam, cuius nuper
Abbreviated transcription (Latin):
onem iudicauit se audisse aliqͥd
non credidisse.At idem nõ affu¬
it alio in iudicio cum ad essent ce¬
teri. Si postea cognorat ipse ali¬
quid qd̾ in ꝯsulatu ignorasset. Igno¬
scendum est hiis qui postea ncħ
audierũt. sin illa res pͥma ualu¬
it non inueterata qm recens de¬
biit esse grauior. S si tuus pa¬
rens eciam in illa suspicione ꝑi¬
culi sui cũ hũanitate adductus
aduocacionẽ hoĩs imꝓbissu sel¬
la curuli atq ornamẽtis et sius
et consulatus honestauit. quid
est quãobrem consulares̃ qui
catilme affuerũt reprehendãt
At idem is qui ante hũc causã
de cõuracione dixerũt nichil¬
a se adiumẽti.nichil opis. nich̾
auxilii ferri oportere. Atq ut
de eorũ constancia atq aĩo in
rem p. dicam. quorũ tacita gͥ¬
uitas et fides de uno quoq lo¬
quitur neq cuiꝰ qm ornamẽ¬
ta oracionis desiderat. potest
quisqͣ dicere unquã meliores
forciores constandores ꝯsulares

Expanded text:
onem, indicavit se audisse aliquid, onem, indicavit se audisse aliquid, non credidisse. 'at idem non adfuit alio in iudicio, cum adessent ceteri.' si postea cognorat ipse aliquid quod in consulatu ignorasset, ignoscendum est eis qui postea nihil audierunt; sin illa res prima valuit, num inveterata quam recens debuit esse gravior? sed si tuus parens etiam in ipsa suspicione periculi sui tamen humanitate adductus advocationem hominis improbissimi sella curuli atque ornamentis et suis et consulatus honestavit, quid est quam ob rem consulares qui Catilinae adfuerunt reprendantur? 'at idem eis qui ante hunc causam de coniuratione dixerunt na se adiumenti, nihil opis, nihil auxili ferri oportere. atque ut de eorum constantia atque animo in rem publicam dicam quorum tacita gravitas et fides de uno quoque loquitur neque cuiusquam ornamenta orationis desiderat, potest quisquam dicere umquam meliores, fortiores, constantiores consularis
Abbreviated transcription (Latin):
hec auc̃tas nr̃a quia a ceteris cõ¬
iuracionis causis abstimumꝰ p.
sillam defendimꝰ nichil hũc tan¬
dem iuuabit graue si appetimꝰ¬
aliquid. si cũ ceteri de nobis silent
non eciam nos metipsi tacemus:
graue. S si ledimur. si accusam
si in inuidia uocamur ꝓfecto cõ¬
ceditis Iudices ut nobis libertatẽ
retinere liceat. Si minꝰ liceat di¬
gnitatem accusati sunt uno noĩe
consulares ut iam uideatur Hono¬
ris amplissimi nomen plus ĩui¬
die qͣm dignitatis afferre. Afflue¬
rũt inquit catiline illũq lauda¬
rũt. Nulla tũ patebat milla e¬
rat cognita ꝯiuracio. defendebãt
amicum aderant suppliai uite
cius turpitudinẽ in sũmis eius ꝑi¬
culis non insequebantur qn ecias
parens tiuis Torquate ꝯsul reo de
pecuniis repetendis catiline fuit
aduocatus imꝓbo homini: ac
supplici fortasse. audaci At aliqũ
amico. Cui cum affuit post dela¬
tam ad eum p̾mã illam ꝯiuraci¬

Expanded text:
haec auctoritas nostra, qui a ceteris conhaec auctoritas nostra, qui a ceteris coniurationis causis abstinuimus, P. Sullam defendimus, nihil hunc tandem iuvabit? graaliquid; si, cum ceteri de nobis silent, non etiam nosmet ipsi tacemus, grave; sed, si laedimur, si accusamur, si in invidiam vocamur, profecto conceditis, iudices, ut nobis libertatem retinere liceat, si minus liceat dignitatem. accusati sunt uno nomine omnes consulares, ut iam videatur honoris amplissimi nomen plus invidiae quam dignitatis adferre. 'adfuerunt,' inquit, 'Catilinae illumque laudarunt.' nulla tum patebat, nulla erat cognita coniuratio; defendebant amicum, aderant supplici, vitae eius turpitudinem in summis eius periculis non insequebantur. quin etiam parens tuus, Torquate, consul reo de pecuniis repetundis Catilinae fuit advocatus, improbo homini, at supplici, fortasse audaci, at aliquando amico. cui cum adfuit post delatam ad eum primam illam coniurati
Abbreviated transcription (Latin):
uita p. sille Torquate ex ea q̃ratur.
nũ que occultetur libido. nũ qd̾ la¬
teat facmꝰ. nũ que crudelitas: nũ
que audacia. nichil erroris erit in
lũ in hac causa testem timemꝰ in¬
chil ꝙͣqͣ scire inchil uidisse in¬
chil audisse axbitranir d tñ
si nchil uos p. sille fortuna mouet
sũma elegancia atq integritate
uixistis hoc maxime interest
non ex libidine aut simultate aut
leuitate testiũ causas honestoꝵ
hoĩum pouderari. s in magnis
disquilicionibꝰ repentinisq ꝑi¬
culis uitam uinuscuiusq esse
testem. Qua uos iud̾. nolite ar¬
mis suis spoliatam atq nuda¬
tam obicere inuidie dedere sulpi¬
cioni. Hunite cõmunẽ artem
bonorũ obstruite ꝑfugia imꝓ¬
borum ualeat ad pena et ad sa¬
lutem plurimũ quã solam uide¬
tis ipam ex ui sua naturaq fa¬
cillime ꝑspici subito flecti fingi¬
em̃ de ea dicendum est qmꝙͣ ame
timide modice dice̾tur. Quid ĩꝙͣ

Expanded text:
vita P. Sullae torqueatur, ex ea quaeratur vita P. Sullae torqueatur, ex ea quaeratur num quae occultetur libido, num quod lateat facinus, num quae crudelitas, num quae audacia. nihil erroris erit in lum in hac causa testem timemus, nihil quemquam scire, nihil vidisse, nihil audisse arbitramur. sed tamen, si nihil vos P. Sullae fortuna movet,summa elegantia atque integritate vixistis, hoc maxnon ex libidine, aut simultate, aut levitate testium causas honestorum hominum ponderari; sed in magnis disquisitionibus, repentinisque periculis vitam uniuscuiusque esse testem. Quam vos, Iudices, nolite armis suis spoliatam, atque nudatam obicere invidiae, dedere suspicioni, munite communem arcem bonorum, obstruite perfugia improborum. Valeat ad poenam, et ad salutem plurimum, quam solum videtis ipsam ex vi sua, naturaque facilime perspici, subito flecti, fingiest de ea dicendum, quamquam a me timide modiceque dicetur—quid? inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
quisqmͣ qui arbitretur illis melu¬
sit in re p. peltibus duicius hec sca¬
re potuille. Itaqz eos non ad ꝑfiai¬
endum scelus s ad luendas reip.
penas. furie quedam incitauerunt.
In Hũc gͥ gregem. uos nũc p. silla
Iud̾. ex hiis qui cũ hoc uiuũt atq
uixerũt honescillimorũ hoiu gre¬
gibus reicietis: ex hoc hoium nũo.
ex hac lamiliari dignitate in impi¬
orum ꝑtem ato in parricidarũ ce¬
dem et numerũ trausleretis. ubi
erit gͣ illud fortislimũ p̃sidiũ pudo¬
ris. Quo in loco nobis uita ante
acta proderit Quod ad tempus exi¬
stimacionis parte fructus reserua¬
bitur. si in extremo discrimine ac
dimicacione fortune deserit. si noͣ
aderit. li nichil adiuuabit. Que¬
stiones nobis seruorũ ac tormẽta
ta gubernat dolor: moderat᷑ nãtu¬
ra cuiꝰq cũ aĩ tũ corporis. regit
questor. flectit libido corrũpit spes
infirmat metus ut in tot rerũ an¬
gustiis nichil iu̾tati loci relinqͣtur

Expanded text:
quisquam qui arbitretur illis incluquisquam qui arbitretur illis inclusis in re publica pestibus diutius haec stare potuisse. itaque eos non ad perficiendum scelus, sed ad luendas rei publicae poenas Furiae quaedam incitaverunt. in hunc igitur gregem vos nunc P. Sullam, iudices, ex his qui cum hoc vivunt atque vixerunt honestissimorum hominum gregibus reicietis, ex hoc amicorum numero, ex hac familiarium dignitate in impiorum partem atque in parricidarum sedem et numerum transferetis? Vbi erit igitur illud firmissimum praesidium pudoris, quo in loco nobis vita ante acta proderit, quod ad tempus existimationis partae fructus reservabitur, si in extremo discrimine ac dimicatione fortunae deseret, si non aderit, si nihil adiuvabit? quaestiones nobis servorum accusator etta gubernat dolor, moderatur natura cuiusque cum animi tum corporis, regit quaesitor, flectit libido, corrumpit spes, infirmat metus, ut in tot rerum angustiis nihil veritati loci relinquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
torũ hoĩu uiciis repente ista tã¬
ta importunitas mauditi scele¬
ris ex arsit. Nolite. Iud̾. arbitra¬
ri hoĩum illum impetũ et cona¬
tũ fuisse. Neq enim ulla gens
tam barbara auc tam ĩmanis
umqͥͣ fuit. in qua non modo tot
s unus tam crudelis hostis prĩe
sit inuentus. belue quedam ile
ex portentis ĩmanes ac fere forma
hoĩum indute exciterũt. Perspi¬
cite eciam acq ecia Iud̃. nichil
enim est qd̾ in hac causa dici pos¬
set uehemẽcius penitus introspi¬
cite catiline antonii. cethegi len¬
tuli cetorũq mentes quas uos in
hiis libidines. que flagicia. quas
turpitudines: qnͣtas audacias.
qm incredibiles furores: quas
notas scelerũ: que indicia parri¬
cidiorũ qnͣtos aceruos facmorũ
reꝑietis ex magnis et diuturins
et iam desꝑatis rei p. morbis. is¬
ta repente uis erupit ut ea ꝯfe¬
cta et eiecta conualesee̾ aliqñ et
sanari ciuitas possit neq eĩ est

Expanded text:
torum hominum vitiis repente ista tantorum hominum vitiis repente ista tanta importunitas inauditi sceleris exarsit. nolite, iudices, arbitrari hominum illum impetum et conatum fuisse—neque enim ulla gens tam barbara aut tam immanis umquam fuit in qua non modo tot, sed unus tam crudelis hostis patriae sit inventus—, beluae quaedam illae ex portentis immanes ac ferae forma hominum indutae exstiterunt. perspicite etiam atque etiam, iudices,—nihil enim est quod in hac causa dici possit vehementius— penitus introspicite Catilinae, Autroni, Cethegi, Lentuli ceterorumque mentis; quas vos in his libidines, quae flagitia, quas turpitudines, quantas audacias, quam incredibilis furores, quas notas facinorum, quae indicia parricidiorum, quantos acervos scelerum reperietis! ex magnis et diuturnis et iam desperatis rei publicae morbis ista repente vis erupit, ut ea confecta et eiecta convalescere aliquando et sanari civitas posset; neque enim est
Abbreviated transcription (Latin):
multa haberet inuitamẽta urbis
et fori propter sũma studia ami¬
corũ que tñ ei sola in malis resci¬
terũt. ab fuit ab oculis nrĩs. et
cum lege retmn̾etur ipse se exilio
pene mulctauit. In hoc uol pu¬
dore iudicii et in hac uita tanto
sceleri locũ fuisse creditis:Aspi¬
cite ipsum: contuemini os: con¬
tempus explicata. cũ crimine re¬
cognoscite. Mitto rem p. que fu¬
it semꝑ sylle carissima. hos ne a¬
micos tales uiros tam cupidos sui
ꝑ quos res eius secunde quondã
erant ordinate nũc subleuantut
adu̾se. crudelissime perire uoluit.
ut cũ lentulo et catilina et cethe¬
go. fidelissima uitam ac miserri¬
mam curpissima morte. ꝓ posita
degeret. non inqͣ cadit in hos mo¬
zes. non in hũc pudorem. non in
Hũc uitam. non in hũc hoĩem
ista suspicio. Noua quedam illa
ĩmanitas exorta est incredibilis
fuit ac singularis furor ex mul¬
tis ab adolescencia collectis ꝑdi¬

Expanded text:
multa haberet invitamenta urbis multa haberet invitamenta urbis et fori propter summa studia amicorum, quae tamen ei sola in malis restiterunt, afuit ab oculis vestris et, cum lege retineretur, ipse se exsilio paene multavit. in hoc vos pudore, iudices, et in hac vita tanto sceleri locum fuisse credatis? aspicite ipsum, contuemini os, contempus explicatam cum crimine recognoscite. Mitto rem publicam, quae fuit semper Sullae carissima; hosne amicos, talis viros, tam cupidos sui, per quos res eius secundae quondam erant ornatae, nunc sublevantur adversae, crudelissime perire voluit, ut cum Lentulo et Catilina et Cethego foedissimam vitam ac miserrimam turpissima morte proposita degeret? non, inquam, cadit in hos mores, non in hunc pudorem, non in hanc vitam, non in hunc hominem ista suspicio. nova quaedam illa immanitas exorta est, incredibilis fuit ac singularis furor, ex multis ab adulescentia conlectis perdi
Abbreviated transcription (Latin):
se debet ciuis ciui dare Ideo a nob̃
peto ut qd̾ potuit tempori t̾bua¬
tis. quod fecit ipsi. Quid reliquã
constancia uite cõmemorem. di¬
gnitatem. liberalitatem. modera¬
cionem in pͥuatis rebus. splendo¬
rem in publicis que ita a fortu¬
na deformata sunt. ut tñ a natu¬
ra inchoata cõpareant. Que do¬
mus. que celebracio cotidiana.
que familiaris dignitas. que stu¬
dia amicorũ. que ex quoq ordine
multitudo. Hec diu multũ et młto
labore quesita una eripuit Hora.
di qd̾ uide̾tur huiꝰ uita et natura
acciꝑe potuisse. Honestatis et di¬
gnitatis huisse nmis magna
iudicatus est hic fuisse quã cet̾i̾.
sin eciam in aliis nõ nullis fuit
iste consulatus amor. fortuna in
hoc fortasse fuit gͣnior ꝙͣ ĩ cetĩs.
Postea uero quis p. syllam insi
merentem demissũ afflictũq u¬
dit Quis unꝙͣ est sulpicatus Hc̃
magis odio qͣ pudore hoĩu as¬
pectũ lucẽq uitare. Qui tum

Expanded text:
se debet civis civi dare, ideo a vobis se debet civis civi dare, ideo a vobis peto, ut quod potuit, tempori tribuatis, quod fecit, ipsi. Quid reliquam constantiam vitae commemorem? dignitatem, liberalitatem, moderationem in privatis rebus, splendorem in publicis? quae ita a fortuna deformata sunt, ut tamen a natura inchoata compareant. Quae domus, quae celebratio quotidiana? quae familiaris dignitas? quae studia amicorum quae ex quoque ordine multitudo? Haec diu, multum, et multo labore quaesita, una eripuit hora. di, quod videretur eius vita et natura accipere potuisse. Honestatis et dignitatis habuisse nimis magnam iudicatus est hic fuisse quam ceteri; sin etiam in aliis non nullis fuit iste consulatus amor, fortuna in hoc fuit fortasse gravior quam in ceteris. postea vero quis P.Sullam nisi maerentem, demissum adflictumque vidit, quis umquam est suspicatus hunc magis odio quam pudore hominum aspectum lucemque vitare? qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
cmnorũ: spoliare fana sociorũ ui
conatu et armis disturbare iudi¬
cia. in bonis rebus omẽs ꝯtẽpn̾e̾
In malis pugnate ꝯtra bonos. nõ
rei p. cedem. non fortune ipsi suc¬
cũbere. Huiꝰ si causa nõ manifes¬
tissimis rebus ten̾etur. tñ eũ mo¬
res ipius ac uita ꝯiũceret. Age¬
dũ ꝯferte nũc cũ illius. uitam p
sylle. uobis populoq R. notissimã.
Iud̾. et eam ante oculos ur̃os ꝓpo
sum non dicam audacius s qd̾ cui¬
qͣ paulo minꝰ ꝯsid̾atũ uide̾tur.
factũ quero. uerbũ ec quod unꝙͣ
ex ore huiꝰ excidit ut quisqͣmͣ pos
set offendi At uo̾ in illa graui l.
lylle uictoria turbulẽtaq. quis p.
sylla mitior. multorũ hic uitam
est a .l. sylla dep̾catus qm multi
sunt sũmi hoĩel et ornatissim et
nrĩ et equeltris ordinis quorum
pro salute se hic sylle obligauit qͦs
ego noĩarem. Neq enim ipsi nolũc
et huic animo gracissimo assunt.
S qr maius est beneficiũ qͣm pos¬

Expanded text:
cinorum, spoliare fana sociorum, cinorum, spoliare fana sociorum, comitatu et armis disturbare iudicia, in bonis rebus omnis contemnere, in malis pugnare contra bonos, non rei publicae cedere, non fortunae ipsi succumbere. huius si causa non manifestissimis rebus teneretur, tamen eum mores ipsius ac vita convinceret. agedum, conferte nunc cum illius vita vitam P. Sullae vobis populoque Romano notissimam, iudices, et eam ante oculos vestros prsum non dicam audacius, sed quod cuiquam paulo minus consideratum videretur? factum quaero; verbum ecquod umquam ex ore huius exciditset offendi? At vero in illa gravi L. Syllae victoria turbulentiisque, quis P. Sylla mitior? quam multorum hic vitam est a Sylla deprecatus? quam multi sunt summi homines, et ornatissimi, et nostri, et equestris ordinis, quorum pro salute se hic Syllae obligavit! quos ego nominarem: neque enim ipsi nolunt, ethuic animo gravissimo, adsunt: sed quia maius est beneficium, quam pos
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Tuis eũ contra prĩam pugnã¬
tem ꝑisse mirat᷑. quem semꝑ oẽs
ad cuule latrocimũ natũ puta¬
uerũt. Quis lentuli societates
cum iudicibus. Quis insama li¬
bidinũ. Quis ꝑ u̾sam atq impi¬
am religionem recordat. Quis
gitasse miretur. Quis de c. cethe¬
go atq eius in hispania ꝓfectio¬
ne ac de uulnere q. metelli pii co¬
gitat. cui non ad illius penam car¬
cer edificatus esse iudeatur. Omit¬
to ceteros ne sit infinitũ. tantum
a uobis peto ut taciti de oĩbus
quos cõuirasse cognitũ est cogite¬
tis. Intelligetis unũ quẽq eorũ
p̾us a sua uita qm nr̃a suspicioe
esse dampnatũ. Ipsũ illũ anto¬
mũ: qm̃ eius nomen finitimũ
maxime est huiꝰ ꝑiculo et t̾mi¬
iii. non sua ante acta uita ꝯiũcit.
semꝑ audax petulans libidino¬
sus. quẽ in stuprorũ defenliom¬
bus non solũ ubis uti imꝓbissis
solitũ esse scimꝰ. uerũ eciãm pug̾i
et calabus quẽ ex turbare hoĩes.
e possessiombus cedem facere. u¬

Expanded text:
quis eum contra patriam pugnantem perisse miratur quem semper omnes ad civile latrocinium natum putaverunt? quis Lentuli societates cum indicibus, quis insaniam libidinum, quis perversam atque impiam religionem recordatur qui tulte sperasse miretur? quis de C. Cethego atque eius in Hispaniam profectione ac de volnere Q. Metelli Pii cogitat cui non ad illius poenam carcer aedificatus esse videatur? omitto ceteros, ne sit infinitum; tantum a vobis peto ut taciti de omnibus quos coniurasse cognitum est cogitetis; intellegetis unum quemque eorum prius ab sua vita quam vestra suspicione esse damnatum. ipsum illum Autronium, quoniam eius nomen finitimum maxime est huius periculo et crimini, non sua vita ac natura convicit? semper audax, petulans, libidinosus; quem in stuprorum defensionibus non solum verbis uti improbissimis solitum esse scimus verum etiam pugnis et calcibus, quem exturbare homines ex possessionibus, caedem facere vi
Abbreviated transcription (Latin):
di ego hoc iud̃. nisi recenti memo¬
ria senatus aucͣtem huiꝰ iudicii mo¬
nmentis publicis testatus essem
fore ut aliqñ non torquatus neq
corquati quispiam siłis. nã id me
multũ fefellit. s ut aliquis prĩonio
naufragiis iimicus ocii. bonoꝵ
hostis ałr iudicata hec esse dice̾t
quo facilius uento aliquo in opti¬
mũ quẽq excitato pollet in ma
in senatũ iudicib constitui sena¬
tores qui oĩa iudicũ dicta int̾ro¬
gata responsa ꝑscriberent. At qͦs
uiros non solũ sũma u̾tute et fide
cuiꝰ generis in senatu facultas
max̾iia. s eciam quos sciebam
et celeritate scribendi facillime
que dicerent ꝑ se qui posse C. co¬
stoniũ qui tũ erat pr. in. mes¬
sallam qui tũ p̾turam petebat
p. ingidiũ. appiũ claudiũ cre¬
do esle memorem qui hiis oĩbus
auc fere referendis aut fidẽ pu¬
cet aut ingenũ defuisse. Quid de¬
ille tabule prinata tñ custodia
more maiorũ cõtinerent᷑ nõ oc

Expanded text:
s. vidi ego hoc, iudices, nisi recenti memos. vidi ego hoc, iudices, nisi recenti memoria senatus auctoritatem huius indici monumentis publicis testatus essem, fore ut aliquando non Torquatus neque Torquati quispiam similis—nam id me multum fefellit—sed ut aliquis patrimoni naufragus, inimicus oti, bonorum hostis, aliter indicata haec esse diceret, quo facilius vento aliquo in optimum quemque excitato posset in malin senatum indicibus constitui senatores qui omnia indicum dicta, interrogata, responsa perscriberent. at quos viros! non solum summa virtute et fide, cuius generis erat in senatu facultas maxima, sed etiam quos sciebam a, celeritate scribendi facillime quae dicerentur persequi posse, C. Cosconium, qui tum erat praetor, M. Messalam, qui tum praeturam petebat, P. Nigidium, App. Claudium. credo esse neminem qui his hominibus ad vere referendum aut fidem putet aut ingenium defuisse. quid deillae tabulae privata tamen custodia more maiorum continerentur, non o
Abbreviated transcription (Latin):
est nescire dixit. At qui hoc ꝑspi¬
cuũ est eũ is qui de oĩbus scierit
de sylla se scire negarit candẽ uĩ
esle negociis huiꝰ qͣm li extra du¬
racionem hũc non esse se scire di¬
xisset. Nam cuiꝰ sciencia de oĩb
ꝯstat fuilse eius ignoraciõ de aliqͦ
purgacio debet uideri. S iam nõ
quero purget ne calsius syllam
illud michi tantũ sacis est contra
syllam nichil esse in iudicio. Exdu¬
sus hac cͥminacione Torqͣtus rur¬
sus in me irruit. Me acculat. ait
me aliter ac dictũ est in tabulas
publicas retulisse. O dii ĩmorles¬
nec u̾o̾ possũ meo tantũ ingemo da¬
re ut tot restantas. tam uarias. tã
repentinas in illa tribulentissima
cempescate rei .p. mea sponte despe¬
xerim uos ꝓfecto animũ meũ tũ
ꝯseruande prĩe cupiditate incendi¬
stis uos me ab oĩbus ceteris cogi¬
tacionib ad unã salutem rei .p.
conculistis. Uos deniqz in tantis
tenebris erroris et insciencie clari

Expanded text:
est, se nescire dixit. atque hoc perspiest, se nescire dixit. atque hoc perspicuum est, cum is qui de omnibus scierit de Sulla se scire negarit, eandem vim esse negationis huius quam si extra coniurationem hunc esse se scire dixisset. nam cuius scientiam de omnibus constat fuisse, eius ignoratio de aliquo purgatio debet videri. sed iam non quaero purgetne Cassius Sullam; illud mihi tantum satis est contra Sullam nihil esse in indicio. exclusus hac criminatione Torquatus rursus in me inruit, me accusat; ait me aliter ac dictum sit in tabulas publicas rettulisse. O di immortales!nec vero possum meo tantum ingenio dare ut tot res tantas, tam varias, tam repentinas in illa turbulentissima tempestate rei publicae mea sponte dispexerim—vos profecto animum meum tum conservandae patriae cupiditate incendistis, vos me ab omnibus ceteris cogitationibus ad unam salutem rei publicae convertistis, vos denique in tantis tenebris erroris et inscientiae clari