comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tsem Isa ac int̃ pr&atur risus non adinridendi obꝓpriũ sed ad celebrandã gaudium ꝑa¬
nebat nato isaac. & eonomine uocato sasra monstrauit. ait quippe. Nisum mihi fect
dñs. quicũq onĩ audierit congaudebit mihi. sq̃¬
Qur abrahã nec die quonats
est filius nec die quo cir cũcisus ẽ sed die quo ablastatusẽ. epulũ fecerit. quod nisi ad aliqa
spalẽ significationẽ neferatur. Nula solutio questionis est.: Iuno scilica ẽẽ debere magni
gaudiũ sp̃alis exatis quando fuerit fastus homonouus sp̃alis. iđ nontalis qualib dicci
apłe. Hac uob̾ potũ dedi nonescã. riondũ eũ poteratis selne adliuc potestis. adhiuceñ es¬

Expanded text:
t. Nam quod risus ille non ad inridendum obprobrium, sed ad celebrandum gaudium pertit. Nam quod risus ille non ad inridendum obprobrium, sed ad celebrandum gaudium pertinebat, nato Isaac et eo nomine uocato Sarra monstrauit; ait quippe: Risum mihi fecit Dominus; quicumque enim audierit, congaudebit mihi. Sur Abraham nec die quo natus est ei filius nec die quo circumcisus est, sed die quo ablactatus est epulum fecerit. quod nisi ad aliquam spiritalem significationem referatur, nulla solutio quaestionis est; tunc scilicet esse debere magnum gaudium spiritalis aetatis, quando fuerit factus homo nouus spiritalis, id est non talis qualibus dicit apostolus: lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc potestis; estis en
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionẽ natus ut̃q: quidẽ desemine abrahȩ sed illũ genuit demonstrans consu&udo
naturae illũ uero dedit ꝓmissio significans gratiã :ibi humanus husus ostenditur. hic diui¬
nũ benesiciũ comendatur ⁊ Sedubi significandũ fuerat dĩdonũ quo dindebitũ hominib
gracis gratia largir&ur. Sicopostuit darifilium quẽ ammodũ naturȩ nondebebatus
& cursus : Negat enĩ natura iamfilios tali co mixtione: maris & feminȩ qualis eõ poteratꝰ
abrahȩ & sarrȩ in illaiã &ate &iã mulieris acced entes terelitate quenel tunc parerepo¬
tuit. quando nan&as fecunditati. sed arati fecunditas defuct : Quodergo naturȩ sio af¬
festȩ frustus posteritatis non dobebatur. significat quod natura generis humani peecet
uitiata. Acꝑ hoc iure dãnata. Nihiluere felicitatis in posterx merebatur : Reste igitus
significat isaac ꝑ repmissionẽ natus filios yratiȩ. ciues ciuitatis libere socios at̃ nȩ : Sq̃¬

Expanded text:
missionem natus: uterque quidem de semine Abrahae, sed illum genuit demonstrans consuetudo naturae; illum vero dedit promissio significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Sed ubi significandum fuerat Dei donum, quod ingratis hominibus gratis gratia largiretur, sic oportuit filium dari quemadmodum naturae non debebatur excursus: negat enim natura jam filios tali commixtione maris et feminae, qualis esse poterat Abrahae et Sarrae in illa iam aetate, etiam mulieris accedente sterilitate, quae nec tunc parere potuit, quando non aetas fecunditati, sed aetati fecunditas defuit. Quod ergo naturae sic adfectae fructus posteritatis non debebatur, significat quod natura generis humani peccato uitiata ac per hoc iure damnata nihil uerae felicitatis in posterum merebatur. Recte igitur significat Isaac, per repromissionem natus, filios gratiae, ciues ciuitatis liberae, socios pacis
Abbreviated transcription (Latin):
ipse enĩ filius. Ips eagn:: pilius quianatus. Aries quia immolanus: Sed quid est quod inu
prebus herebat aries ille. Crux̧ cornuabab&. Sicenĩ duo ligna conpinguntur inse cũ
aries. eruci fixũ dñin significat uepres aũ spinas sunt : Spinȩ ini quos & peccatores signi¬
sicant quisuspenderunt dñm incruce. Int spinas itaq peccatoꝵ iudeoꝵ suspensus est dñs
Sicut ꝑ hieremiã idẽ dicit. spinis peccatoꝵ suoꝵ circumdeditiepopulus hic : ablaraẽ
coronatum. ꝑ astoigitur saerificio. Dicitus ad abraibã inseminituo benedicentur om̃s
gentes. Quando enim hoc fastũ est. nisi quandodicit ille aries. foderunt manus ni¬
as & pedes meos & dinumerauerunt omia ossamca : Hoc enĩ quando ꝑ astumẽ illudin
psalmis sacrificium. tunc in ipso psalmodistũ est. Cõmemorabuntur. & conuerteni

Expanded text:
 Christus ovis? ipse enim filius, ipse agnus. Filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est, quod in  Christus ovis? ipse enim filius, ipse agnus. Filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est, quod in vepribus haerebat aries ille? crux cornua habet; sic enim duo ligna compinguntur in se, cum aries crucifixum Dominum significabat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos, et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque peccatorum Judaeorum suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam dicit idem: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc coronatum. 12. Peracto igitur sacrificio, dicitur ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries: Foderunt manus meas, et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea ? Hoc enim quando factum est, in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ eis xpectate hic cũ asino postquã adorauerimus reuertonur aduos : Apłm audid cenẽ
Cecitas inquid &̧ parte in srħł fastaẽ : Quid cecitas ẽ. e pestate hiccũ asino. ut plenitudo n
quid gentium intrar&. Hoc est postquã ad orauerimus ubis acrificium crucis domincȩ im¬
pleum ꝑgentes fuerit p̃dicatũ hocẽ utin plenitudo gentium intrar& : Quidẽ reuesenur ad
uos & sic om̃is srhł saluds fi& : Triduũ aũ illud quo uenerunt adlocũ imolationis. tresmundi
a&ates significantur. Vna antelegẽ. Alia sublege. Testia suboratia : Antelogrẽ abraliã usq
ad moyser. Sublege a moyseh usq ad iohannẽ Indeiã ad ño & quid quid restat ter¬
tius dies gratia ẽ in quatestia a ate quasi post triduum sac ramentum sacrificui xp̃i comple
tumẽ. Deindeis aacligatis pedib altari suꝑ ponitur. Edñs in ligno suspensus cruciaffi¬

Expanded text:
tum est eis, Exspectate hic cum asino, postquam adoraverimus revertemur ad vos; Apostolum audi dicentem: tum est eis, Exspectate hic cum asino, postquam adoraverimus revertemur ad vos; Apostolum audi dicentem: Caecitas, inquit, ex parte facta est in Israel . Quid caecitas est? Exspectate hic cum asino, ut plenitudo gentium intraret, inquit, hoc est, postquam adoraverimus, ubi sacrificium crucis Dominicae impletum per gentes fuerit praedicatum, hoc est, ut plenitudo gentium intraret. Quid est, revertemur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fiaetates significantur: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Abraham usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde jam a Domino, et quidquid restat. Tertius dies gratia est, in qua tertia aetate quasi post triduum sacramtum est. 10. Deinde Isaac, ligatis pedibus, altari superponitur, et Dominus in ligno suspensus cruci affi
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ mirabiliadi. gratia nonnaturali fecunditatẽ ꝓpheauit. Iamdeinde sequents
sustoriȩ sacramentũ. quidimaginariȩ ꝑtendebat inspiciendũ estꝰ quis eigo mabral̃¬
ut p̃distum ẽ ꝑilã in molationẽ figucabatur paispet ꝙ celsus: Quis insaae ioits
inhumeris liȩnũ crucis in quoerat crucifigendus : Duo aũ seruillli dimissi. e non ꝑducti ad lo¬
cũs acrificu. Iudeo figurabãt. quicũ sesulũ uiuerent. & carnalit̃ saperent. Nonintollegebant
humilitatẽ xp̃i. Non intellegebant xp̃ipassionẽ xp̃i. Id eo non ꝑuenerunt adlo cũsacrificui¬
Qur aũ duoserui: Nisi quia ipse induas pastes diuidendus erat. quod fastũ est sabomone pec¬
cante quando diuisus ẽ Nem populus loco regni. Nonerrore impi&atis quib: &iamsepe
ꝑ ꝓphea dicitur &uersatrix isrłł & p̃uarica trixiuda : Asinus aũille insensata ẽ stultitia
iudeoꝵ ista insensata stulatia postabat om̃as acram̃ta & qđ ferebat nesciebat : Ianquod dic¬

Expanded text:
porum mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quid imaginarie ut praedictum per illam immolationem figurabatur, nisi Pater excelsus? Quis in Isaac, nisin humeris lignum crucis, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii, Judaeos figurabant: qui cum serviliter viverent, et carnaliter saperent, non intelligebant humanitatem Christi, non intelligebant passionem ejus; ideo non pervenerunt ad locuCur autem duo servi, nisi quia ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis, quibus etiam saepe per prophetam dicitur: Adversatrix Israel et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum: ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
tantundẽ bibere ȩxistimans & aliqua fraude agentes nebiberent. sed &iam talẽ tristib:
illis adhiber& consolationẽ. Quomodo uirx iustum decuerit non uidem: analiqua sodomi¬
tar astepessima. &i apaucis pocomiaets  dic inebriaripodes utt. ut illud peccatum. cur
Maab int̃ precatur eepatre. Am¬
mon uero cuius quasi causa nominis redditur filius generisinci siuefilius populimei sic diriua¬
uis ut aparte sensus nominis & e paste ipsesit sermo : A m̃imõ enĩ a quo diste sunt a manitȩ

Expanded text:
tandem bibere existimans, et aliqua fraude agentes ne biberent, sed etiam talem tribus tandem bibere existimans, et aliqua fraude agentes ne biberent, sed etiam talem tribus illis adhibere consolationem, quo modo virum justum decuerit, non videmus; an aliqua Sodomitarum arte pessima, etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum Moab interpretatur, ex patre; Ammon vero, cujus quasi causa nominis redditur, filius generis mei, sive filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sit sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammon vero, a quo dicti sunt Ammonitae,
Abbreviated transcription (Latin):
aberrore sentiebant alienũ ut id se impl&uras eẽ non crederera. Nusicius inorantiã ꝓcurarent
utscriptũ est. In ebriauerunt eum & nescienti miscuerunt qua ꝓ pt̃ culpã dus est quidem. Non
tam̃ quantũ ille incestus. sed quantum illamereur hebri&as. Nam & hane lȩ ãna condem¬
nat. quia cibũ ac potũ adordinẽ naturalem. Non nisi gratia conseruandȩ salutis admitut :
Quã uisergo inter ebriosum & ebrium plurimũ int̃ sit. Nã nec ebriosus semꝑ est ebrius. Nec¬
quisquis aliquando ebrius consequent̃ ebriosus est. ⁊ Tam̃ in liomine iusto huius ipsius &sinon
ebriositas atceste ebri&atis causa querenda ẽ : Quidenim tandẽ cogebatur afiliabussuis cre¬
bra uina miscentib: Aut fortasse nec mnixta crebro porrigentibus conientir& aut crederent
ut illius destitutionis & mat̃nilustus dolor de cogitatione mentis ebriȩ fu reur &iã ipsas

Expanded text:
abhorrere sentiebant, ut id se impleturas esse non crederent, nisi ejus ignorantiam procurarent, abhorrere sentiebant, ut id se impleturas esse non crederent, nisi ejus ignorantiam procurarent, ut scriptum est: Inebriaverunt eum vintamen quantum ille incestus, sed quantum illa meretur ebrietas. Nam et hanc lex aeterna condemnat; quia cibum et potum ad ordinem naturalem non nisi gratia conservandae salutis admittit. Quamvis ergo inter ebriosum et ebrium plurimum intersit: nam nec ebriosus semquisquam aliquando ebrius, consequenter ebriosus est, tamen in homine justo hujus ipsius, etsi non ebriositatis, at certe ebrietatis causa quaerenda est. Quid enim tandem cogebat ut filiabus suis crebra vina miscentibus, aut fortasse nec mixta crebro porrigentibus consentiret aut crederet, nisi ut illius destitutionis et materni luctus dolor de cogitatione mentis ebriae fugaretur, etiam ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
solas socẽ cumpatre sene seruatas. recuparandi gitur iiumangeneris desiderium suum atq in restau¬
randisseculi &fe sed andũ opinantur &ordium & quanuis grande eis crimen uider&ur furari con¬
cubitũ patris. grauior tameneis uidobatus im pi&as. sihumanȩ putabant posteritatis spemserua¬
ta castitate del&am : ꝓp̃t hoc er go consiliũ indint minore ut arbitros culpa spelam̃ argumento¬
q maiore patris mestitiã uł rigorem uino emoliunt & rosoluunt singulis in gresse nostib: singu¬
lȩ suscipiunt abignorante conceptu nec ultra repeunt ub hic libidinis culpã. ub iincesticrim̃
arguitur quo modo dabitur uitio quod non iteratur in fasto. Cumigitur illȩ ad conseruati¬
onẽ generis ꝓlẽ quererent qui utiq ineis humani erat anaturalis affestus. neo secrederent posse
inuenire alios uiros. uelut eusta illa conflagratione orbo terrarx. abillo aũ opere it a patrͤmn

Expanded text:
solas se esse cum patre sene reservatas. Recuperandi igitur humani generis desiderium suum, atque instaurandi saeculi ex sese dandum opinantur exordium; et quamvis grande eis crimen videretur furari concubitum patris, gravior tamen eis videbatur impietas, si humanae, ut putabant, posteritatis spes, servata castitate, deleretur. Propter hoc ergo consilium ineunt minore, ut arbitror, culpa, spe tamen agumentoque majore, patris moestitiam vel rigorem vino emolliunt et resolvunt, singulis ingressae noctibus singulae, concipiunt ab ignorante conceptum, nec ultra repetunt. Ubi hic libidinis culpa, ubi incestus crimen arguitur? Quomodo ergo dabitur vitio, quod non iteratur in facto? Cum igitur illae ad conservationem generis prolem quaererent, qui utique in eis humanus erat et naturalis affectus, nec se crederent posse invenire alios viros, velut exusto illa conflagratione orbe terrarum, cum patre dormierunt. Ab illo autem opere ita patrem
Abbreviated transcription (Latin):
dre scito quod moremorteris. tucom̃a quȩ tita sunt. Euod ait ds̃ ad abimalech. ꝓp̃t sarrã¬
apeꝑcitibi ut non peccares inme quando eũ amonuit uxorẽ abrahȩ c̃ẽ. quẽputabat eius eẽ sororẽ
Aduestendũ est & notandũ indm̃peccari. quando talia cõmittuntur. quȩ putanthomines leuit̃
habenda tanta in carne peccata: Quod aũ dixitei. ecce tumorieris &iã hoc notandũ est quo
mododicat ds̃. tã quã p̃dicens sinedubio futurx quodam monendo dicit ut a peccato abstinendo

Expanded text:
a quae tua sunt. Quod ait Deus ad Abimelech preperci tibi, ut non peccares in me, quando eum admonuit uxorem Abrahae esse, quam putabat ejus esse sororem, advertendum est et notandum in Deum peccari quando talia committuntur quae putant homines leviter habenda tanta in carne peccata. Quod autem dixit ei, Ecce tu morieris, etiam hoc notandum est, quo modo dicat Deus tamquam praedicens sine dubio futurum, quod admonendo dicit, ut a peccato abstinendo
Abbreviated transcription (Latin):
guntꝰ quia castã acceperant regulã dis ciplinȩ. Eloquia in quid dñ eloquia
deruittq ambo somnium naei ana uuxta int̃piuatione conqtaa sibi. ad
quos cum intro iss& iosh mane & uidiss & eos tristes scissitatus ẽ dicens
Cui. tristior ẽ hodee solito facies arapu res ponderunt somuiũ uidim &

Expanded text:
guntur, quia castam acceperant regulam disciplinae. Eloquia, inquit, Domini eloquia guntur, quia castam acceperant regulam disciplinae. Eloquia, inquit, Domini eloquia deruntque ambo somnium nocte una iuxta interpretationem congruam sibi ad quos cum introisset Ioseph mane et vidisset eos tristes sciscitatus est dicens cur tristior est hodie solito facies
Abbreviated transcription (Latin):
pore traditis dñi uolebat prebore consensu ut sabbati otiũ custodiri consir¬
torem eũ quodammodo conclamantes & secundũ lerem dbere puniri eo qđ se
di filium dicera & equalẽ patri pnuntiare a quib abiestionib: pilato tradit̃s
curcerimostis ẽ sedillum non carcer tesruit. non inferna ten uerunt cum
&iam ubi uel uti puni endus descenderat inde alios liberauit. Sq̃.¬
Deniq inuenit ioserh. duos eunu¬
figurra si gnifieanrtes  quiconclusi subpeccato ade trans gressione ob noxi
tores sum dõ & ullus & ceptus ẽ quinonillius iuxta apłi distum indigeat ue¬
niã. om̃s enim pecca uerunt & indigent gratiãdĩ. obqđ &iam oñs sũ condici¬
one obnoxu fuerunt debito mortis hoc ipsud apło predicante eũdicit regna¬
uit moss ab adã usq ad moysen &iã in eos qui non peccauerunt insi militud¬
nẽ preuaricationis adȩ. Quideo ut̃q ꝓopulus eunuchi dicuntꝰ uł intelle¬

Expanded text:
pore traditis, Dominum volebat praebere consensum, ut sabbati otium custodiri confirpore traditis, Dominum volebat praebere consensum, ut sabbati otium custodiri confirtorem eum quodammodo proclamantes, et secundum legem debere puniri: eo quod se Filium Dei diceret, et aequalem Patri pronuntiaret, a quibus objectionibus Pilato traditus uit, quem non carcer terruit. non inferna tenuerunt. quin etiam quo ueluti puniendus descenderat, inde alios liberauit: os eunufiguram gestantes: qui conclusi sub peccato Adae, transgressione obnoxii tores sunt Deo, et nullus exceptus est, qui non illius, juxta Apostoli dictum, indigeat gratia: Omnes enim peccaverunt, et egent gratia Dei: ob quod etiam omnes sancti conditione obnoxii fuerunt debito mortis, hoc ipsum Apostolo praedicante, cum dicit: Regnavit mors ab Adam usque Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adae . Qui ideo uterque populus eunuchi dicuntur, vel intelli
Abbreviated transcription (Latin):
uoluiss&. relisto pallio fugut foras. quiadum synagora dñm purũ homni¬
ne credens quasi adulterino conplexũ constrinģere uoluit: ipseamen teni¬
men litcerȩ eius oculis reliquid & ad eognoscendum suȩ ciduni ledi otiur¬
me conspicuu segentib: ꝓrabuit. qnde & paulus dicit usq hodis didaet
moyses uelam̃ est suꝑ coray. Que uidelie& adultera malier apud sena¬
ip samr p alliu relinunt & quem male tenebat nudũ a mistt. eq̃¬
Ista mulier ut ianidixi siguraerat sinagogȩ quȩ
sȩpe sicut scriptumẽ in oecata ẽ postdeos alienos. similit̃ uolebat &xp̃m in adu
teru sui scelere r&inere ut negar& seeẽ dm̃ & pharise& magis & scribare quã
legis precepta seruare . quȩ illiuelut maritus erat x p̃s aũ non ad qui escens
in licitȩ doltrinȩ ad ulteriũ adulterine sinagogȩ manu ueste corporis ad p̃¬
Uxos aũputiphar plebem iudaicã pre signabat quã regendã
aromanis princib pylatus susceperat. quȩ plebs legis traditionib: sibi ꝓtem¬

Expanded text:
oluisset, relicto pallio fugit foras: quia, dum synagoga Dominum, purum hominem credens, quasi adulterino complexu constringere voluit, ipse tantum litteram Legis ejus oculis reliquit, et ad cognoscendam suae divinitatis potentiam, conspicuum se gentibus praebuit. Unde et Paulus dicit: Usque hodie dum legitur Moyses, velamen est super cor eorum . Quae videlicet adultera mulier apud semetipsam pallium retinuit, et quem male tenebat nudum amisit. Sequisaepe, sicut scriptum est, moechata est post deos alienos. Similiter volebat et Christum in adulterii sui scelere retinere, ut negaret se esse Deum et Pharisaeorum magis et Scribarum quam Legis praecepta servaret, quae illi velut maritus erat. Christus autem non acquiescens tiuit, postremo adulterina quadam synagogae manu ueste corporis adpreUxor Putiphar plebem Judaicam praesignabat, quam regendam a Romanis principibus Pilatus susceperat: quae plebs, Legis traditionibus sibi pro tem
Abbreviated transcription (Latin):
dicenti. dĩgłȩ apparuit abraliȩ patrinto. cum e& in mesopotamia prus qua hali¬
r& incasrã. Sed intellegendum est quod eodẽ anno fasta sint om̃ia. & dĩpromissio ante¬
quam indiarra habitar& abraham & habitatio cuis iundiarre & indeꝓfeldiõ Nonsolũ¬
le simus ducente simus ante conditã romam uelut alteram in occidente bab: loniam
centensimo & quad ragensimo & quinto patrissui cũ lorli filio frĩs sui & sairaconiuge ꝑ¬
recit interrã chanaan. & ꝑuenit usq ad sidiem ubirussus diuinũ accepit oraculum
Quis aũ alius gut in abrdã deerrasua. & decognationesua ut apud ȩ teros locuple¬
tar&ur & ea ingentẽ magnã nisi xp̃s qui relista terra & cognatione iudeoꝵ p̃polla
nunc uidem us : Itẽ moralis ȩ positio hoc hab& &im: d&erranrã. quando diuitias mundi¬

Expanded text:
dicenti: Deus gloriae apparuit Abrahae patri nostro cum esset in Mesopotamia, priusquam habidicenti: Deus gloriae apparuit Abrahae patri nostro cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charra ? Sed intelligendum est, quod eodem anno facta sint omnia, et Dei promissio antequam inlesimus ducentesimus ante conditam Romam, velut alteram in occidente Babyloniam. Centesimo et quadragesimo quinto patris sui, cum Loth filio fratris sui et Sara conjuge, perrexit in terram Chanaan, et pervenit usque ad Sichem, ubi rursus divinum accepit oraculum. Quis autem alius exiit in Abraham de terra sua, et de cognatione sua, ut apud caeteros locupletaretur et esset in gentem magnam, nisi Christus, qui, relicta terra et cognatione Judaeorum, praepollet nunc i
Abbreviated transcription (Latin):
am putandũ : Nonsanȩ in credibilit̃ ȩcistimatur cũpostea secutus ẽe nachor patrẽ suum
Tunc abral am pceptumdũ implesse. ut cum sarra coniugesua & lodi filio fr̃is sui gir& de
hocest di ueri oracula. apparere cocperunt depopulo piex quẽ ꝓph&ica prȩnuntiauit
austoritas. Harx prima italegtur sq̃
scilic& quod terrã chanaan possessurũ fuerat semeneius. quod significatur ubidistũ est
uade interrã quã tibi monstrauero & faciã te ingentẽ magnã : aliã uero longe prestan¬
tiorem non decarnali sed despałi seminȩ ꝑ quod pat̃ est nonunius gentis is ralieliti cȩ
sed omniũ gentiũ. quȩ fidei eius uestigia consequntur: quod ꝓmitti coepit his uerbis. & be
nedicentur inte om̃s trib terrȩ : Hanc ꝓmissionẽ factã arbitratur eusebius lxxv an
gire inde poss&. Nisi prius ibi habitass&: Num quidnã ergo contra diectur stephano

Expanded text:
amputandum. Non sane incredibiliter existimatur, cum postea secutus esset Nachor patrem suum, amputandum. Non sane incredibiliter existimatur, cum postea secutus esset Nachor patrem suum, tunc Abraham praeceptum Domini inplesse, ut cum Sarra coniuge sua et Loth filio fratris sui exiret de hoc est Dei ueri, oracula apparere coeperunt de populo piorum, quem prophetica praenuntiauit auctoritas. Harum prima ita legitur: scilicet, quod terram Chanaan possessurum fuerat semen ejus, quod significatur, ubi dictum est: Vade in terram quam tibi monstravero, et faciam te in gentem magnam. Aliam vero longe praestantiorem, non de carnali, sed de spiritali semine, per quod pater est, non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium quae fidei ejus vestigia consequuntur: quod promitti coepit his vernedicentur in te omnes tribus terrae. Hanc promissionem factam arbitratur Eusebius septuageinde exire posset, nisi prius ibi habitasset. Numquidnam ergo contradicitur Stephano
Abbreviated transcription (Latin):
sedinde hic cũ eum conlocauit. postquã mortius ẽ patereius. Intellegendũ est igitur locu
ninidm̃ fiuissȩ ad abraliã cũ e& in mesopotamia. prius quã habitar& incharra sedeum
patris aũ sui. Centesimo quad ragesimo & quinto annoꝰ conlocationẽ uero eius inter¬
ram chanaan. Norpfestionẽ decharra post mostẽ patris eius factã eẽdicit qui ã mo¬
tuus erat pater eius. quandoemit tesram cuius sibi iãsue reicepit eẽ possessor : Quodaũ
iam inmesopotamia constituto. hoc est iam egresso d&erta chaldex dicit dr̃ ggredere
deerratua & decognatione tua. & dedomo patristuiꝰ. Nonut corpus inde cicora quodiã
fecerat. sedanimũ auelleredicitur: Nonenim inde gierat animo sispȩ redeundi & desi de¬
rio tenebatur quȩ spes & diesidesiderium dõ iuliente. aciuuante & illo oboediente fuert

Expanded text:
sed: \'Inde hic eum conlocauit, postquam mortuus est pater eius\'. Intellegendum esed: \'Inde hic eum conlocauit, postquam mortuus est pater eius\'. Intellegendum etum Deum fuisse ad Abraham, cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Carra: sed eum patris autem sui centesimo quadragesimo et quinto anno. Collocationem vero ejus in terra Chanaan, non profectionem de Carra, post mortem patris ejus factam esse dicit, quia jam mortuus erat patiam in Mesopotamia constituto, hoc est iam egresso de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiderio tenebatur, quae spes et desiderium Deo iubente ac iuuante et illo oboediente fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
nostro cumea in meso potamiã prius quam habitar& in carraꝰ &ait adillũ. Egredere
decerratua & decognation&ua & dedomo patristui : Secundum hȩ uerba stephani non
post mortem patris eius. Locutus est ds̃ abrahȩ. quiutq in carra mostuus est ubicũillo &ip¬
sefilius habitabit : sed prius quã habitar& in eadẽ ciuitate iam tam̃ cumẽe in mesopotami a
lã ergoxierat achaldeis. quoditaq adiungit stephiam. Tuno abralã gyessus est decerra chal¬
deoꝵ & habitauit incarra. Non quods̃t factum postra quam locutus est illids̃. Nequȩ enim
post illa dĩ uerba egresiusest deerrachaldeoꝵ. cumdicat ei locutum dm̃ ẽẽ in mesopotamia
sed ad totum illud tẽp ꝑtin&. quodaitꝰ. tunc. idest ex quo egressus est achaldeis & habitauit
in carra : Itẽ quod sequitur &inde postquam mostuus est pat̃ eius conlocabit illum interra
hac inque uos nunc habitatis. & patres usi : Monait post mortuus est pat̃ ecus exut decharta

Expanded text:
tamia priusquam habitaret in Charra, et ait ad illum: Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui. Secundum haec verba Stephani, non post mortem patris ejus locutus est Deus Abrahae, qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo et ipse filius habitavit. Sed priusquam habitaret in eadem civitate, id est, cum esset in Mesopotamia, jam ergo exierat a Chaldaeis. Quod itaque adjungit Stephanus: Tunc Abraham egressus est de terra Chaldaeorum et habitavit in Charra, non quod sit factum posteaquam locutus est illi Deus, neque enim post illa Dei verba egressus est de terra Chaldaeorum, cum dicat ei locutum Dominum esse in Mesopotamia, sed ad totum illud tempus pertinet quod ait: Tunc, id est, ex quo egrein Charra.\' Item quod sequitur: Et inde postquam mortuus est pater eius, conlocauit illum in terra hac, in qua uos nunc habitatis et patres uestri, non ait: \'Postquam mortuus est pater eius, exiit de Charra\';
Abbreviated transcription (Latin):
trauit abram nonseamatorẽ seruũ sed liberx fuisse genitoremꝰ &inagar sarrȩ coniugis pudicitiã
custodise nec uoluntatẽ suam sed uoluntatẽ psius im plebissȩ . Accepissȩ nec peissẽ : Accessis se
Necessisie: Seminasse. nec amassȩ : Aitenim ecce ancilatua in manib tuis aterecã utlibes
Ouirx uirdlit utentẽ feminis. coniugẽ tep̃erant̃. Ancillã obtẽperanter nulla intẽperant᷑ Sq̃¬

Expanded text:
trauit Abraham non se amatorem seruum, sed liberum futrauit Abraham non se amatorem seruum, sed liberum fucustodisse, nec voluntatem suam, sed ipsius implevisse; accepisse, nec petisse; accessisse, nec cessisse; seminasse, nec amasse. Ait enim, Ecce ancilla tua in manibus tuis, utere ea ut libet. O virum viriliter utentem feminis, conjuge temperanter, ancilla obtemperanter, nulla intemperant
Abbreviated transcription (Latin):
accipientẽ sibiplẽ quẽ parerȩ ipsa non potuit ȩc famula sua & e marito ꝓuenire nonsuȩ cupiditate
cessit s ed coniugali potestate obtẽperadit. : Vsus ẽ eã abraham. ad generandã plem non ad ex̧¬
plendã libidinẽ. Nec in sultans sed potius oboedi ens coniugiq suȩ sterelitatis credidit ẽẽ solacũ
si fecundũ ancille uterx. q m̃natura non poterat uoluntatȩ facer& suum : & eo iuirȩ quo dicitapł̃s simni
lit̃ &uir non habeat᷑ potestatẽ  corporis sed mulier uter&ur mulier ad pariendũ ȩ altera quod
non poterat ꝙ̧ seipsa : Nulla ẽ huc cupido lasciuiȩ nulla ne quitiȩ turpitudo : Abuxore causa plis
ancilla marito traditur a marito causa ꝓlis accipitur ab uitroq nonculpȩ lixus sed naturȩ
frustus & quiritur. sq̃¬
Deniq cũ ancilla graui¬
da dña stereli suꝑbir& & hoc sarra suspicione muliebri uiro potius imputar& : &iã ibidemons¬

Expanded text:
cupientem sibi prolem, quam parere ipsa non potuit, ex famula sua et ex marito prouenire, non suae carnali cupiditati cessit, sed coniugali potestati obtemperauit. credens hoc Saram plendam libidinem, nec insultans, sed potius oboediens coniugi, quae suae sterilitatis credidit esse solacium, si fecundum ancillae uterum, quoniam natura non poterat, uoluntate faceret suum, et eo iure, quo dicit apostolus: Similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier, uteretur mulier ad pariendum ex altera, quod non poterat ex se ipsa. Nulla est hic cupido lasciuiae, nulla nequitiae turpitudo. Ab uxore causa prolis ancilla marito traditur, a marito causa prolis accipitur; ab utroque non culpae luxus, sed naturae fructus exquiritur. Denique cum ancilla grauida dominae sterili superbiret et hoc Sarra suspicione muliebri uiro potius inputaret, etiam ibi demons
Abbreviated transcription (Latin):
arbodi scribitus. cum in hebreis leģauur arbȩ id est quat tuor coquodibi trespatriar re
abraliã isaac. & ia cob sepulti sint & ad ã magn ut in biesu nauȩ libro scriptũest. lic& eũ
quidã conditũ in loco calbariȩ suspicentus : Hec est aũ eadẽ diebron olini m&ropolis
pliylistinoꝵ & habitaculũ gigantũ regũq postea dauid intribuiuda ciuitassacor
& quertus habrahã est mambrȩ usque ad constantu regis imperiũ & mausuleũ eius¬
inpsentiar cesintur. cumq a nr̃is ibidẽ eelesia iã instrustast acunctis incircuitu
gorabi terebunsti locus sub presti tiose coliur es quodsubea ab raliã angelos quo d.

Expanded text:
arboc scribitur, cum in Hebraeis legatur arbe, id est quatuor, ex eo quod ibi tres patriarchae, arboc scribitur, cum in Hebraeis legatur arbe, id est quatuor, ex eo quod ibi tres patriarchae, Abraham, Isaac et Jacob sepulti sunt, et Adam magnus, ut in Jesu libro scriptum est: licet eum quidam conditum in loco Calvarie suspicentur. Haec est autem eadem Celibron olim metropolis Philistinorum, et habitaculum gigantium, regnumque posteaet quercus Abraham, quae et Mambre, usque ad Constantii regis imperium monstrabatuimpraesentiarum cernitur: cumque a nostris ibidem ecclesia jam instructa sit, a cunctis in circuitu gentibus terebinthi locus superstitiose colitur, eo quod sub eo Abraham angelos quondam
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde quia non tantũ gens israhelitica sed uniuersum semen abrahe ubi c̃õ ꝓmissio Non
scđd̃m casnẽ seds cađ mn spm̃. pluriũ filig congruentius a renȩ multitudin conparatur: po¬
test hinc intelligi utriusq rei fasta ꝓmissio: Sedideo dicimus quod non euidenter appareat
quia & illius gentis unius multitudo quȩ scđm carnõ nataẽ & abrahã ꝑ eius nepotẽ iacob
lã si gnisi catã quȩ appellata est chanaan. ambigit nemo: sed qđ distũ est tibi dabo eamn
tis ordiri Nlil eos inouebit quia &si xpulsi sunt is raheditȩ dehuerosolymis. Maneñs
tamen inalus ciuita tib terrȩ chana an &usq infinẽ manebunt : &unuer satora
illa cũ axp̃ianis in habitatur : &iã ipsũ semenest abrahȩ : Hoo responso ꝓmisionis¬
brȩ que erat inchebronꝰ Chebron que condã uocabatur arbȩ corrupt einnr̃is codicib:

Expanded text:
Proinde quia non tantum gens Israelitica, sed uniuersum semen Abrahae, ubi est et promissio non Proinde quia non tantum gens Israelitica, sed uniuersum semen Abrahae, ubi est et promissio non secundum carnem, sed secundum spiritum plurium filiorum, congruentius harenae multitudini conparatur: potest hic intellegi utriusque rei facta promissio. Sed ideo diximus, quod non euidenter appareat, quia et illius gentis unius multitudo, quae secundum carnem nata est ex Abraham per eius nepotem Iacob, lam significatam, quae appellata est Chanaan, ambigit nemo. Sed quod dictum est: Tibi dabo eam tis ordiri, nihil eos mouebit; quia, etsi expulsi sunt Israelitae de Hierosolymis, manent tamen in aliis ciuitatibus terrae Chanaan, et usque in finem manebunt; et uniuersa terra illa cum abre, quae erat in Chebron. Chebron quae quondam vocabatur Arbe, c
Abbreviated transcription (Latin):
terre quod eulocutione distũ est quã greciuocant yperbolen que utiq tropiea est non
ꝓpria quotañ modo ut c&eris tropys uti solere scripturã. pdullus quieã didieit an¬
Siģit ꝰ Isto aũ topus idest modus lo cutionis fit quã do id qđ dicitur longe ẽ amplus
quã quodeo disto significatus: quisem̃ noniudeat quãsit incõ perabilt̃ amplioi arene
numeras. quãpotest eẽ hominũ omnũ genus abipioadã usq adter mnũ seł queoto ẽ ⁊o
megis quãsõ abrih ⁊ ions la quod ꝑtinẽ adistalidiacam gentẽ uex celiã quolla¬
& futur est scđm imitationem fidei toto orbe terrarum : i nomnib: gentib. Quod semen
in conparatione multitudinis impioꝵ ꝓfesto in paucis est: quã uis & ipsi pauoifaciant in nu¬
merabilẽ multitudinẽ suã quȩ signi ficata est scđm yperbolen ꝑ arenã terre: sane ista multi¬
tudo quȩ ꝓmit titur abrahȩ . Non dõ est in numerabilis sed hominib: : dõ aũ nec arena terrȩ:

Expanded text:
terrae: quod ea locutione dictum est, quam Graeci vocant hyperbolen; quae utique tropica est, non propria. Quo tamen modo, ut caeteris tropis uti solere Scripturam, nullus qui eam didicit, ambigit. Iste autem tropus, id est modus locutionis, fit quando id quod dicitur, longe est amplius, quam quod eo dicto significatur. Quis enim non videat, quam sit incomparabiliter amplior arenae n Abrahae, non solum quod pertinet ad Israeliticam gentem, uerum etiam quod eet futurum est secundum imitationem fidei toto orbe terrarum in omnibus gentibus! Quod semen in conparatione multitudinis inpiorum profecto in paucis est; quamuis et ipsi pauci faciant innumerabilem multitudinem suam, quae significata est secundum hyperbolen per harenam terrae. Sane ista multitudo, quae promittitur Abrahae, non Deo est innumerabilis, sed hominibus; Deo autem nec harena terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
rehu qui& ipse post tricesimũ & quintũ natiuitatissuȩ annũ edidit seruch. De quo cũ atrigin
taꝑueniiss & annos ostus ẽ nahor qui uiginti nouẽ anno genuitthare quẽ legim: quo dseꝓ tuaginarius

Expanded text:
Reu, qui et ipse post tricesimum et secundum natiuitatis suae annum edidit Serug; de quo, cum ad triginta Reu, qui et ipse post tricesimum et secundum natiuitatis suae annum edidit Serug; de quo, cum ad triginta peruenisset annos, ortus est Nachor, qui uiginti et nouem annorum genuit Thare, quem le
Abbreviated transcription (Latin):
re tidl tuliss a& ise quid hiex ustoria abrabiȩ dqrunq retib indicabat quos ilefidrper
miscerio superiunt puniquod sidostra siconsit mata sit iunsõo principali atoode corpo
sed tãtum in trecentis decẽ & osto comitantib: aduerarios principes debella uit Iamuinc in sacix
crucis figuram quȩ ꝑtau litterã grecã &ihũ nomen quiꝑ iota & t&a grecis carasterib: seri¬
liberar&. adominatu quinq carnaliũ sensiũ quinos antea uarus uitis captiuantes ꝙ supera¬
uerant. Sq̃¬
Tradunt que hunc ẽẽ sem primũ siliũ nõe
& cotẽpore quo hostus ẽ abrahã. abuisse &atis annos CCExC: quiita suppotantur post diluuiũ
anno secundo cumcentũ ẽ& ann& sem̃ genuit arfaxat post cuius ortũ uixit annos hoc ẽ simul
dc. arfaxat anno natus tricesimo quinto genuit sale qui& ipsȩ tricenarius ꝓcre auit heber
quem triginta quattuor annoꝵ legimus genuisse faleoh ÷ Rursum eplais annis eriginta genũ

Expanded text:
rnulas. Sed quid haec victoria Abrahae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra, si confirmata sit in spiritu principali, totidem corposed tantum in trecentis decem octo comitantibus, adversarios principes debellavit, jam tunc in sacrae crucis figuram, quae per T, litteram Graecam, et Jesu nomen, qui iota et theta Graecis characteribus scriliberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant. Straduntque hunc esse Sem, primum filium Noe, et eo tempore, quo ortus est Abram, habuisse aetatis annos CCCXC, qui ita supputentur: Sem post diluuium anno secundo, cum centum esset annorum, genuit Arfaxat, post cuius ortum uixit annos quingentos, hoc est simul sexcentos. Arfaxat annos natus XXXV genuit Sale, qui et ipse tricenarius procreauit Heber, quem triginta quattuor annorum legimus genuisse Faleg. rursum Faleg expletis annis triginta genuit
Abbreviated transcription (Latin):
tria sata sinilȩ cominisce & facsulia mericur pates ips aiero adas mentum cucurrit. & tu¬
lei nde intulũ tenerrimin  siimum dedicq pad ptro qui festinauit & coxitillum tulitq
ruata e mertare dicitur cagnax scam coueritur si anrelos intellagebat quomodo potu
el basic humanitatẽ iniutan sit que resationi mortass carnis net ossaria est :
INon in mostalitati angeloꝵ : Qm̃ certo &omnimodo inuio labili munerȩ in mostalitatis induti
Intrib uiris quos dubitandõ nonẽ angelos fuissȩ quãuis quidã e istimemt unũ meis fuissednm̃ xp̃n
in corporalis inmutabilis bature sineulla sumutatione. &iã mostdib aspestib apparere. Nonꝑid
quodeft sed ꝑ aliquid quodsibi subditũ est. quidaũ illi subditũ nonẽ : Vex tamen sippt ea confir¬
doimteliegel Qurnon & illud aduertunt duos gceis uenisse ut sodomitȩ delerentur. cum a dhuo¬

Expanded text:
ero ad armentum cucurrit, et tulit inde vitulum tenerrimum et optimum, deditque puero: qui festinavit et coxit illum. Tulit qsata fermentare dicitur, cognoscamus. Quaeritur, si angelos intelligebat, quo modo eos potuit ad hanc humanitatem invitare: quae refectioni mortalis carnis necessaria est, non immortalitati angelorum? Quoniam certo et omnimodis inviolabili munere immortalitatis indutiin tribus viris, quos dubitandum non est Angelos fuisse; quamvis quidam existiment unum in eis fuisse Dominum Cincorporalis inmu: tabilisque naturae, sine ulla sui mutatione etiam mortalibus adspectibus apparere, non per id quod est, sed per aliqutera: cur non etiam illud advertunt, duos ex eis venisse, ut Sodomitae delerentur, cum adhu
Abbreviated transcription (Latin):
one stus nodi fabular quodiab raliam inguȩ nuis uist quiagnem adb rare noli
e quo adb ady lomo uallatus incendio & di augxilo liberatus. d eidolatriȩ iene p nulant
quodin sequentib scribitur. egressum eẽ thara cumsubole suaderegioneculdeta
Pro eo quod in hebreo hab&ur deur hocest do incendio chaldeo & hõce quod nuno
ch aldeo. quodudelic& inẽ nolens ad orare ionȩ comsimptusitꝰ sq̃ s¬

Expanded text:
one istiusmodi fabulam, quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare notuerit; et quod Babylonio vallatus incendio et Dei auxilio liberatus de idololatriae igne profugerit; quod in consequentibus scribitur egressum esse Thare cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro eo quod in Hebraeo habetur de Hur, hoc est, de incendio Chaldaeorum, et hoc esse qChaldaeorum: quod videlicet ignem nolens adorare, igni consumptus s
Abbreviated transcription (Latin):
ptos cestũ est adiuuari ut ix ipsi ꝑ seipsos ad sint un otempore tami diuersis locis & tanta int̃se longinquitate discre¬
es siue ubi sunt eꝵ momoriae siue ꝓpr suas memorias ubicũq ad esse sentiuntꝰ. anipsis in loco suis mertus congruo
onimofialiũ conuer satione remotis & tamengeneraliter orationib: ꝑ indigentia supplicantum. si cut nosoramus
ob & audiens marty ixpntes ꝑ angelicaminy̧ steria usquequaq diffusa prebeat hominib: ista solacia quib inhui
Sonnate cõmendata nes est hec altior quamut ame possit at tingi & abstrusios quã ut a me ualeꝵ prescutari

Expanded text:
per eos certum est adiuuari: utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam diuersis locis et tanta inter se longinquitate discreper eos certum est adiuuari: utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam diuersis locis et tanta inter se longinquitate discretis, siue ubi sunt eorum memoriae siue praeter suas memorias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in loco suis meritis congruo ab omni mortalium conuersatione remotis et tamen generaliter orantibus pro indigentia supplicantum — sicut nos oramus pro  nobis nec remotus a nobis. exaudiens martyrum preces, per angelica ministeria usquequaque diffusa praebeat hominibus ista solacia, quibus in huius ac bonitate commendet. res est haec altior, quam ut a me possit adtingi, et abstrusior, quam ut a me ualeat perscrutari. et id
Abbreviated transcription (Latin):
sis hominũ aspaltib confessorem apparuisse felicem : cuius inquilinatum pie diligis cũ ab arbaris nola oppagnar&ur
audiuim: non incertis rumorib: sed testib certis : uax ista diuinitus ȩhibent longe alit̃ quã esseliab& uisitatus ordo
singulis creaturar generib ad tributũ: non enĩ quia ibi uinoaqua cũ uolueritdñs. repente conuersa est: ideo non
lebem. quidaqua ualeat in elementoꝵ ordine ꝓprio. abistias diuini operis raritate : uł potius singularitate dis¬
cernere nec qm latarus resurreit ideo mortuus omnis quando uult surg& aut comodo ģ animis auiuente : quo¬
modo dormiens auiuente ȩcitatꝰ: Alisunt humana limites rex alia diuinax signa uistutũ : alia sunt qu ae
naturaliter: aliterquae mirabiliter fiunt. qua muis & naturo ds̃ ad set utsit & mirabilis natura nondesit: nonigitur ideo

Expanded text:
etiam hominum aspectibus confessorem apparuisse Felicem, cuius inquilinatum pie diligis, cum a barbaris Nola oppugnaretur, etiam hominum aspectibus confessorem apparuisse Felicem, cuius inquilinatum pie diligis, cum a barbaris Nola oppugnaretur, audiuimus, non incertis rumoribus, sed testibus certis. uerum ista diuinitus exhibentur longe aliter, quam sese habet usitatus ordo singulis creaturarum generibus attributus. non enim quia in uinum aqua, cum uoluit dominus, repente conuersa est, ideo non debemus, quid aqua ualeat in elementorum ordine proprio, ab istius diuini operis raritate uel potius singularitate discernere; nec quoniam Lazarus resurrexit, ideo mortuus omnia, quando uult, surget, aut eo modo exanimis a uiuente quo dormiens excitatur. alii sunt humanarum limites rerum, alia diuinarum signa uirtutum; alia sunt, quae naturaliter, alia, quae mirabiliter fiunt, quamuis et naturae deus adsit, ut sit, et miraculis natura non desit. non igitur ideo
Abbreviated transcription (Latin):
diami stameminisse a que illos quib hȩc indicant opost& audire possunt & abangelis qurb oue agunt iuc pris¬
tosunt audire aliquid mortui quodunũ quemq illo audire debere iudicat cuicuncta subueti surcnisi enimn es serf
angeli qui possent intesse &iuuoꝵ & mostuoꝵ locis. Nondixisso dñs iħis contigit aũ mori inio pem illum ecaiiser: ⁊ al
anigelis insinũ abrabȩ N uncergo hic nunc ibi eẽ potuer: qui hunc illũ quẽ ds̃ uoluit abstulir pnt Mossunt & iomipi
dĩ reuelante cognoscere si cut non om̃s homines sed ꝓph&ȩ duhic uiuerent cognos cebant: iec ipsi omnia sed qua
illis ẽẽ reudanda dĩpu dentia iudicabat mitui quoq aduiuos aliquos & mortuis sicut &cintraric pauus e uuiui
inparadi sum̃ ais est diuna scriptura testatur : hu nc& illa soluitur questio qm̃ modo mastyresipsi beneficus quȩdant᷑¬
orantib indicant int̃ eẽ reb humanis sinesciunt nortui quid asont uiui : ionenĩ solis boneficioꝵ effectib suerx aiam ip

Expanded text:
etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.. possunt et ab , angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat, cui cuncta subiecta sunt. nisi enim essent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt, qui hinc illuc quem deus uoluit abstulerunt. possunt etiam spiritus dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. norationibus, indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui quid agant uiui. non enim solis beneficiorum effectibus uerum ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ẽ rans iordannẽ preer gressi sunt enim locum inquoerat mnortus seo
plus min: ab eoloco ubi sepulti sunt patriarchȩ usq adhunclocum quoeos acucs
narratur nampost factum ibiluctum & planstum magnũ redierunt adloca
quem pr&erierant. rursus iordane transiesto: nisi fore quisdicat aliqul
ꝑ iordanen uenitur ad abramium ubi sunecoppatri archar iđ ad terra
chanaan. sed quomodo factun sit ut trans illa loca ad orientẽ uersui tantxn

Expanded text:
quae est trans Jordanem. Praetergressi sunt enim locum in quo erat mortuus seplus minus ab eo loco ubi sepulti sunt patriarchae, usque ad hunc locum quo eos advenisse narratur. Nam post factum ibi luctum et planctum magnum, redierunt ad locum quem praeterierant, rursus Jordane transjecto. Nisi forte quis dicat aliquorum per Jordanem venitur ad Abramium, ubi sunt corpora patriarcharum, id est, Chanaan. sed quoquo modo factum sit, ut trans illa loca ad orientem uersus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
& fluenta iordannis in riguasit: hȩbrei aũuolunt ꝓp̃r dyberiadem quȩ legis uidolur
habere nottiani agrũ inrguũ & eloquia palcritudinis ꝓpl&aili. quod pocest
ceruus ȩmissus trans ferri ꝓp̃r tem poraneas fruges uelocuatẽ terrȩ uberi¬
oris ostendons sed melius si ad do ctrinã saluatoris cunsta referam : : Neptalĩ
qui int̃pr&atꝰ latitudo apłos & p̃dicatores significat. quoꝵ dostrina in latitudine

Expanded text:
 fluenta Jordanis irrigua sit. Hebraei autem volunt propter Tiberiadem, quae legis videtur habere notitiam, agrum irriguum et eloquia pulchritudinis prophetari: quod potest cervus emissus transferri propter temporaneas fruges velocitatem terrae uberioris ostendens: sed melius si ad doctrinam Salvatoris referamus, Neptalim, qui interpretatur latitudo, apostolos et praedicatores signific
Abbreviated transcription (Latin):
seu monumentũ appellam : quã linguaeoꝵ memoria ipsa qua ẽmeminĩm monene dicitur. cũ itaqre de
iamin: ubi scpultũ sit carissimi corp: & occurrit locus nomine masty̧ris uenerabilis eidem mastyri a
ma dilestam cõmendatur recor dantis & p̃cantis affelbus quicũ defunstis afidelib carissimis ꝑhuba io¬
eũ ꝓdesse nondubium ẽ. his quicũ in hoccorpore uiuerent talia sibi pꝰ hanc uitã ꝓdesse meruer̃ V
&si aliqua necossitas uł humari corpora uł intalib locis humari nulladata facultate ꝑmittai
Nons̃ p̃ter mittende supplicationes ꝓ spiriab mertu& quas faciendas ꝓ orpnib imxpiana

Expanded text:
seu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa, qua meminimus, μvήμη dicitur. cum itaque recolit seu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa, qua meminimus, μvήμη dicitur. cum itaque recolit animus, ubi sepultum sit carissimi corpus, et occurnimam dilectam commendat, recordantis & precantis affectus. Qui videlicet affectus, cum eum prodesse non dubium est his qui, cum in corpore uiuerent, talia sibi post hanc uitam prodesse meruerunt. uerum etsi aliqua necessitas uel humari corpora uel in talibus locis humari nulla data facultate permittat, non sunt praetermittendae sup. plicationes pro spiritibus mortuorum, quas faciendas pro omnibus in
Abbreviated transcription (Latin):
non potest nullaeẽ quandoubi sepeliantur adtenditur. Sed cũ talia uiuoꝵ solacia requirunt᷑ quib: e&¬
pius in suos anim : appareat. Nonuideo quȩ sint adiumenta mortuoꝵ nisi adhioc ut dumrecolunt uli
sint positaeꝵ quos diligunt corpora eis demscis illos tãquã patronis susceptos apud d ñm adiugaua
orando cõmendent quod quidem facere possent & iamsitalibus locis eos humare non possent. Sed non
ob aliud uł memoriae uł momenta dicuntur eaquȩ insigniter siunt sepuldira mortuoꝵ Nisiquia o
quiuiuentiũ oculqs morte subtracti sunt neobliuione &iã cordib: subtrahantꝰ in memoriã reuocan
& ãmonendo faciunt cogitari Nam & memoriȩ nomen id aꝑtissi me ostendit. & monunentũ eoqua
moneat mentẽ. iđ ã moneat nuncupatur. propter quod& greci mtnmicõn uocant. quo dnos memo

Expanded text:
non potest nullanon potest nullapius in suos animus adpareat, non uideo quae sunt adiumenta mortuorum nisi ad hoc, ut, dum recolunt, ubi sint posita eorum quos diligunt corpora, eisdem sanctis illos tamquam patronis susceptos apud dominum adiuuandos orando commendent. quod quidem facere possent, etiamsi talibus locis eos humare non possent. sed non ob aliud uel \'memoriae\' uel monumenta> dicuntur ea quae insignite fiunt sepulcra mortuorum, nisi quia eos, qui uiuentium oculis morte subtracti sunt, ne obliuione etiam cordibus subtrahantur, in memoriam reuocant et admonendo faciunt cogitari. nam et memoriae nomen id apertissime ostendit et monumentum eo quod moneat mentem, id est admoneat, nuncupatur. propter quod et Graeci μvημεῑοuocant, quod nos memoriam