comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nes aut earũ partes erunt. Aualitas scilic&: partes. reliquȩ : constitutiones. par¬
tes ñ habent. Ergo q̃t in causa constitutiones ł partes er̃. Tot necesse erit inue¬
niri quȩstiones rationes iudicationes firmam̃ta Nis omib: incausa reꝑtis. tũ
demiq: singulȩ partes totius causȩ considerandȩst̃ Nubdiũsa signisicantia cicoro
partes posuit. Alie st̃ em̃ partes oratoris oficii. aliȩ partes qualitatis. aliae
partes cansae. alie partes orationis Itaq partes causȩ st̃. ut suscorto nego¬
to prerũ ordinẽ ra quȩ dicenda st̃ dligent̃ inspicias. Qđ cũptrac taurris
đ cũ causȩ partes inspexeris. tũ demũ tibi ordinandȩ st̃ partes orationis
Non enĩ inquit qr primũ exordiũ ẽ. sola tibi primo er̃ c̃sideranda prin¬
cipia & scribendi Sed considerato om̃i negotio. tuno apposte sumere
exordũ debemꝰ Pae partes eẽ sexomĩno nobis indent᷑. Multi enĩ .iIII.

Expanded text:
NES AVT EARVM PARTES ERVNT. Qualitatis scilicet partes; reliquae enim constitutiones partes non haben. Ergo quot in causa constitutiones uel partes erunt, tot necesse erit inueniri quaestiones, rationes, iudicationes, firmamenta. HIS OMNIBVS IN CAVSA REPERTIS, TVM DENIQVE SINGVLAE PARTES TOTIVS CAVSAE CONSIDERANDAE SVNT. Sub diuersa significantia Cicero partes posuit: aliae sunt enim partes oratoris officii, aliae partes qualitatis, aliae partes causae, aliae partes orationis. Itaque partes causae sunt, ut suscepto negotio per rerum ordinem ea, quae dicenda sunt, diligenter inspicias. Quod cum pertractaueris, id est cum causae partes inspexeris, tum demum tibi ordinandae sunt partes orationis: non enim, inquit, quia primum exordium est, sola tibi primo erunt consideranda principia et scribenda, sed considerato omni negotio tunc apposite sumere exordium debebis. EAE PARTES ESSE SEX OMNINO NOBIS VIDENTVR. Multi enim quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
aut in dignationis. aut oonquestionis. Vtuterq sibi ꝓsius partib
sumat: Eln alium antin aliuddimouet᷑. autin ꝑsonã. autinrem
Deutroq: distintius et dehonesto et deutili. Si nonin hominẽ certũ
sed inrem aliquã causadimouet᷑. Huc usq in ꝑsonã : Nunc inrẽ causa
remouetur. Accusatione alterius. et culpȩdepulsione. adempta :
cȩteris similit̃ ut i locis oportebit. In tua depulsione : Reliqua. ta¬
lia ꝑseuerent in rẽ. qualia fuerunt in personam.
adse. neq ad officiumsuum. reusꝑtinuisse. Necsiquidineo sitde¬
lictum. sibiat tribiuo portere. Idcausae genus ẽ huiusmodi. Ineo
foederequod factum ẽ. quondã cumsam nitib: quidã ad olescens
nobilis porcã sustinuit iussuimperatoris. Eoedereaut̃ absenatu
im ꝓbato etimperatore samnitib: dedito : quidam insenatueũ quoq dt̃
quiportã tenuert dedioportere. Intentio ẽ. Dedioportet. Depulsio est.
Nono portet. Questio ẽ oporteatue . Ratio ẽ. Non enimin eum fuit officiũ.

Expanded text:
aut conquestionis, ut uterque sibi pro suis partibus sumat. IN ALIVM AVT IN ALIVD DEMOVETVR. Aut in personam aut in rem. DE VTROQVE DISTINCTIVS. Et de honesto et de utili. SIN NON IN HOMINEM CERTVM, SED IN REM ALIQVAM CAVSA DEMOVEBITVR. Hucusque in personam, nunc in rem causa remouetur. ACCVSATIONE ALTERIVS ET CVLPAE DEPVLSIONE DEMPTA, CETERIS SIMILITER VTI LOCIS OPORTEBIT. Dempta depulsione reliqua talia perseuerent in rem, qualia fuerunt in personam. ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictum, sibi adtribui oportere. id causae genus est huiusmodi: in eo foedere, quod factum est quondam cum Samnitibus, quidam adulescens nobilis porcum sustinuit iussu im- peratoris. foedere autem ab senatu probato et im- peratore Samnitibus dedito quidam in senatu eum quoque dicit, qui porcum tenuerit, dedi oportere. in- tentio est: dedi oportet. depulsio est: non oportet. quaestio est: oporteatne? ratio est: non enim meum fuit officium
Abbreviated transcription (Latin):
Accusator debet uerũ argum̃tũ condere. Est enĩ credibile. sed confirmarede¬
bebit hoc eiqui arguitur non ita uisũ fuissȩ. Et hocapprobare ex attributis
ꝑsonȩ. non hanc illum habuisse opinionẽ uel illã potius habuisse quod talis ẽ. qđ̵

Expanded text:
accusator debet uerum argumentum condere est enim credibile, sed confirmare debebit hoc ei qui arguitur non ita uisum fuisse, et hoc adprobare ex attributis personae, non hanc illum habuisse opinionem, uel iam potius habuisse, quod talis est, q
Abbreviated transcription (Latin):
tib honestatis. et exomnib: utilitatis partib: exemplis. signis. ratio¬
cinando quqͣ dcuiusq officii. iuris. potestatissit quaeri oportebit.

Expanded text:
tibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, quid cuiusque officii, iuris, potestatis sit, quaeri opor- tebit
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionẽ autẽ cumius ipsumꝓpositum aduersusse actor alius exapit:
int̃posita aliquaconditione . Sit nobis p̃scriptio inuiriarum decȩde¬
sute xemplũ. quẽ ad modũ alulege. quem ad modũ alio crimine. etad
singula quibus trans latio uidetur impleri
eo qua ratio p̃captorũ similis est exem plorũ multitu dine saꝑ sedendã ẽ
maus lationes Nãe qp̃toris exceptionib: multȩ exdudunt᷑ actiones ptita

Expanded text:
ceptionem autem, cum ius ipsum propositum aduersus se actor alius excipit interposita aliqua condicione. Sit nobis praescriptio 'iniuriarum', eS. Vt exemplum, quemadmodum alia lege, quemadmodum alio crimine et ad singula, quibus translatio uidetur impleri. SED QVIA RATIO PRAECEPTORVM SItranslationes. nam et praetoris excep- tionibus multae excluduntur actiones et ita
Abbreviated transcription (Latin):
strepitũ s acdamatione aut iã parata quȩ uelaipologũ ułstibulã uł aliquã contine¬
at irrisi onẽ : Autsi reidigiutas cdimet iocandiftcultatẽ aliquid triste. nouũ hor¬
ribile statĩ non in cõmodũ .ẽ. siucere. Nã ut cibi sacietas et ststidiũ aut suba

Expanded text:
strepitu, acclamatione; aut iam parata, quae vel apologum vel fabulam vel aliquam contineat inrisionem; aut si rei dignitas adimet iocandi facul- tatem, aliquid triste, novum, horribile statim non in- commodum est inicere. nam, ut cibi satietas et fasti- dium aut suba
Abbreviated transcription (Latin):
c̃siderandũ ẽ ut mȩtus. Lȩtitia Titubatio Auaricia. Quarita aut̃ pars
q̃ gestũ negotiũ c̃festĩ autint̃ uallo c̃secunt᷑ In qͣ uid ebimusetquȩ c̃suetu¬
dosit etquȩ lex & q̃ actio et qđ eirei Artificiũ autusus autexerctatio
hominũ aut apꝓbatio aut offensio ex qͥb ñ nunꝗ elicit᷑ aliquid saspico¬
ESTAT tertia pars ꝓbationis in c̃iectura ex negotiohuꝰi Inus
partes iiuͣ st̃. ut in libro primo expositũ ẽ. Et erũ at tributa ne

Expanded text:
consi- derandum est, ut metus, laetitia, titubatio, audacia. Quarta autem pars consi- derandum est, ut metus, laetitia, titubatio, audacia. Quarta autem pars quae gestum negotium confestim aut intervallo con- sequuntur. in quo videbimus, ecqua consuetudo sit, ecqua lex, ecqua pactio, ecquod eius rei artificium aut usus aut exercitatio, hominum aut adprobatio aut offensio; ex quibus nonnumquam elicitur aliquid suspicestat tertia pars probationis in coniectura, ex negotio; huius partes quattuor sunt, ut in libro primo expositum est. Etenim adtributa ne
Abbreviated transcription (Latin):
Nã hoc genus earũ rerũ quȩ negotiosunt at tributȩ: scđo in loco a nobis ẽ expositũ
Hoc ergo ingenere spectabit᷑ Locus, Tẽpus occasio Facultas : quorũ unius cuiꝰq
uis diligent̃ in confirmationis p̃ceptis explicata ẽ. Quare neaut hic ñ ad¬
monuisse aut eadẽ iterũ dixisse uid eam᷑ brȩuit̃ demonstrabimus quid quaq:
in parte considerari oporteat. In loco igi opor tunitas in tẽpore longin¬
quitas in occasione cõmoditas ad facciendũ idonet in facultate copia
& potestas earũ rerũ propt̃ quas aliquid strcilius fit. autquib: sin eom̃ĩno
confici ñ potest considerandaẽ : Deinde uidendũ ẽ. quid ad iunctũ sit negotio
hocẽ quid maius quid minus. quid ȩque magnũ sit quid simile Ex q̃uib:
coniectura quȩdã ducit᷑ siquẽ ad modũ resmaiore sminores. ȩq magnȩ:
similes. agisoleant idq diligent̃ c̃siderabit᷑. Quo in genere euentus qͦq:
uidendus erit hocẽ quid exuna quaq: re soleat euenire. magnopere

Expanded text:
nam hoc genus earum rerum, quae negotio sunt adtributae, secundo in loco nobis est expositum. hoc ergo in genere spectabitur locus, tempus, occasio, facultas; quorum unius cuiusque vis diligenter in con- firmationis praeceptis explicata est. quare, ne aut hic non admonuisse aut ne eadem iterum dixisse videamur, breviter iniciemus, quid quaque in parte considerari oporteat. in loco igitur opportunitas, in tempore longinquitas, in occasione commoditas ad faciendum idonea, in facultate copia et potestas earum rerum, propter quas aliquid facilius fit aut quibus sine omnino confici non potest, consideranda est. De- inde videndum est, quid adiunctum sit negotio, hoc est, quid maius, quid minus, quid aeque magnum sit, quid simile; ex quibus coniectura quaedam ducitur, si, quemadmodum res maiores, minores, aeque magnae, similes agi soleant, diligenter considerabitur. quo in genere eventus quoque videndus erit, hoc est, quid ex quaque re soleat evenire, magno opere
Abbreviated transcription (Latin):
cũint̃ponit᷑ Int̃poniaut̃ n rodeb& ornat orationẽ Neq: int̃ponendus locius¬
nisicũ aliquidiã probatũ est : Eteñ silocus cõmunis generalia loquit᷑ quasi
taus tenens descendit ad causa. Ius iudicẽ ten&. quia iure iurctus sede nis
audire desidertt unde sententiã ꝓlaturusẽ : Ergo aut parte causȩ ꝓbata
iudiciutendũ est . Autin ꝑoratione iđ epilogis. ut aut renouet᷑ aut suscite t᷑

Expanded text:
cum interponitur - interponi autem raro debet - ornat orationem; neque interponendus locui cum aliquid iam probatum est. Etenim si locus communis generalia loquitur, quasi causam tenens discedit a causa. Ius iudicem tenet, quia iure iuratus sedens audire desiderat, unde sententiam prolaturus est. Ergo aut parte causae probata inducendus est aut in peroratione id est epilogis, ut aut renouetur aut suscitet
Abbreviated transcription (Latin):
uoliusse peccare : dtq in his ostendendis occasionib: laborandum est.
earum rerum copiam fuisse in faciendo. etfacere noluisse. Quarũ¬
rerũerim̃ in iudicio ẽ utsi auariciȩ cupiditatis: Deinde locus cõmunis¬
inducendus ẽ quo indignũeẽ cũ conquestione declarandũ ẽ utqua causa

Expanded text:
uoluisse peccare. Atque in his ostendendis occasionibus laborandum est: earum rerum namque copiam fuisse in faciendo et facere noluisse, quarurerum nunc crimen in iudicio est, ut si auaritiae, cupiditatis. Deinde locus communisinducendus est quo indignum esse cum conquestione declarandum est, ut qua causa
Abbreviated transcription (Latin):
facer& dicat aliũ corgisse Uerũ qđ ait factũ. potest hio quȩstio moueri
Nã cũ om̃is qualitas facti confessionẽ teneat. cur bic factũ non confitet᷑
sed in aliũ transferre conatꝰ : Peniq: nullus artiũ scriptor inqͣualita

Expanded text:
faceret, dicat alium coegisse. Verum quod ait 'factum', potest hic quaestio moueri. Nam cum omnis qualitas facti confessionem teneat, cur hic factum non confitetur, sed in alium transferre conatur? Denique nullus artium scriptor in hac qualita
Abbreviated transcription (Latin):
his quat tuor assũptionib: fortior assuptio. Primo deb& hicere feci sed ꝓfuit.
& ꝓbare plusse ꝓfuisse. quã offuisse quȩ ÷ qualitas cõpeniatiua. Quã ideo ci¬
cero cõparationẽ uocat. qđ cõparet᷑ id qđ incrim̃ uocat᷑ & id qđ sereus ꝓfuis¬
sedicit. Quȩ cõparatio. semꝑ in eodẽ factoe. Vt puta quidã muros ciuitatis
dissipauit. hostes fugerunt . reus fit lisȩ reipublicȩ. In eodem .ẽ cõparatio
Nã qđ muros derec̃ uidetꝰ lesisse rempublicã & quia muros deiecit. hostes fuger:
uidet᷑ profiuisse reipublici Ergo hoc pͥmũ deb& assumere. feci sed profui
Deinde deb& dicere: Feci quidẽ sed uthos facerẽ. ante ꝓuocatussũ. iđ feci
sed mtruit. quȩ÷ redatio criminis. Tertio deb& dicero : Feci sed alt̃me
impulit ut facerũ quȩ ẽrimotio criminis Postremo sibec cuncta defeceria
d siut hȩc faceraꝰ nec ꝓfuit. nec iniuria reddidit neq abalio copuiliuse. qm̃

Expanded text:
his quattuor adsumptionibus fortior adsumptio. Primo debet dicere 'feci, sed profui, et probare plus se profuisse quam obfuisse, quae est qualitas compensativa, quam ideo Cicero comparationem uocat, quod comparetur id quod in crimen uocatur et id quod se reus profuisse dicit, quae comparatio semper in eodem facto est. Vt puta: quidam muros ciuitatis dissipauit, hostes fugerunt; reus fit laesae rei publicae. In eodem est comparatio. Nam quod muros deiecit, uidetur laesisse rem publicam, et quia muros deiecit hostes fugerunt, uidetur profuisse rei publicae. Ergo hoc primum debet adsumere 'feci, sed profui'. Deinde debet dicere 'feci quidem, sed ut facerem, ante prouocatus sum', id est 'feci, sed meruit', quae est relatio criminis. Tertio debet dicere 'feci, sed alter me impulit ut facerem', quae est remotio criminis. Postremo si haec cuncta defecerint, id est si, ut hoc faceret, nec profuit nec iniuriam reddidit neque ab alio compulsus
Abbreviated transcription (Latin):
primũ tedicturũ polliceri aut ab aduersari dicto exordiri. et ab eo potissi¬
mũ quodille niuꝑrime dixerit. aut dubitatione uti quid primũ dicas. aut
cui potissimũ locores pondeascũ ad miratione Nam auditor cũ eum quem
aduersarii ꝑturbatũ putant oratione uidet animo firmissimo contradicere para¬
tũ plerũq sepotius temere assensisse quã illũ sine causa confidere arbitratur Sip
auditoris studiũ de fatigatio ab alienabut a causa. tebreuius quã paratus fueras ẽẽ
diccurũ cõmodũ ẽ polliceri Non imitaturũ aduersarium Sinres dabit. ñ inutile ẽ

Expanded text:
primum te dicturum polliceri, aut ab adversarii dicto exordiri et ab eo potissimum, quod ille nuperrime dixerit, aut du- bitatione uti, quid primum dicas aut cui potissimum loco respondeas, cum admiratione. nam auditor cum eum, quem adversarii perturbatum putat oratione, vi- det animo firmissimo contra dicere paratum, plerum- que se potius temere assensisse quam illum sine causa confidere arbitratur. Sin auditoris studium defatigatio abalienavit a causa, te brevius, quam paratus fueris, esse dicturum commodum est polliceri; non imitaturum adversarium. sin res dabit, non inutile e
Abbreviated transcription (Latin):
ONECΤΩRΑE argum̃ta suggerunt CAVSA PERSONA FACTṼ
Vtique ideo tria qui singula: S uis igitur ꝑpriis rationib causa.
sius ꝑsona etiã aꝓprobatur Eodem modo factum: quod cums ingu¬
la suis rationibus ꝑsei coniectura fidem prestent: merito ad pro

Expanded text:
oniecturae argumenta suggerunt causa, persona, factum; oniecturae argumenta suggerunt causa, persona, factum; utique ideo tria quia singula. Suis igitur rationibus causa, suis persona etiam adprobatur; eodem modo factum, quod cum singula suis rationibus per se in coniectura fidem praestent, merito ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
uers arii narrationẽ sȩpeediligent̃ ꝑ tractabit etquidqusq: pars
suspicionis habebit eliciens considerabit: Quare quo consilio que¬
speꝑficiendi quidq: ftctũ sit hoccurmodo potius qua illo cur ab hoc potius
quã ab illo. Curnullo ad itore : aut curhoc. curnemo sit conscius.
autcursit aut curhic sit. curhocante factũ sit. curhoc ante factũ ñ sit.
curhocinipsonegotio curhoe postnegotiũ. aut factũ deindustria
aut rẽipsã consecutũ sit. const& ne oratio autcũ re. aut ipsa secũ
hoc huiusne reisit signũ. anillius. anethuiꝰ et illius. et utrius potius.
quid st ctũ sic quodñ oportuerit. autñ stcctũ quodoportuerit
Qũ animus hacintentione om̃s totius negotii : partesconsiderabit
tũ illi ipsiin mediũ conseruatiloci procedent: dequib: ante dictũ ẽ:
Ettũ ex singulis tũ ex coniunctis argumenta certa nascentur
QuoRuai argum̃torũ pars ꝓbabili pars necessario ingenere uersabit᷑¬

Expanded text:
ersarii narrationem saepe et diligenter pertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, eliciens considerabit, quare, quo consilio, quperficiundi quicque factum sit; hoc cur modo potius quam illo; cur ab hoc potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit conscius aut cur sit aut cur hic sit; cur hoc ante fac- tum sit; cur hoc ante factum non sit; cur hoc in ipso negotio, cur hoc post negotium, an factum de industria an rem ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re aut ipsa secum; hoc huiusne rei sit signum an illius, an et huius et illius et utrius potius; quid fac- tum sit, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit. cum animus hac intentione omnes totius negotii partes considerabit, tum illi ipsi in medium coacervati loci procedent, de quibus ante dictum est; et tum ex singulis, tum ex coniunctis argumenta certa nascentur, quorum argumentorum pars probabili, pars necessario in genere versabit
Abbreviated transcription (Latin):
uenta ipsa exsuperiore autẽ expolitio inuentorũ petatur. Quare hȩc quȩ aunc
p̃cipient᷑. ad confirmationis et rep̃hensionis partes referre oportebit
unis de demonstratiua et deliberatiua & iudicialis causa : necesse ẽ in aliqͦ
corũ quȩ ante ex posita sunc constitutionis genere iinq plurib: ue uersetur
Hocquanquã ita ẽ. tam̃ cũ cõmunit̃ quȩdã deomib p̃cipipossint. separatim

Expanded text:
venta ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc venta ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc ipientur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pluribusve versetur. hoc quamquam ita est, tamen cum communiter quaedam de omnibus praecipi possint, separatim
Abbreviated transcription (Latin):
uelusatis hȩt commode p̾scripsisse uideamur. illud amitiamꝰ
quod maximum ẽ. ut necuirei temere atq arroganter. assep¬
serimus: Uerum hoc quidem nos et in hoc tempore et inomni
uita studiose quaad facultas feret. consequemur. Nuncaut̃
ne longius oratio ꝓgressa uideatur dereliquis quȩ precipi¬
enda uidentur esse dicemũs: Igitur primus liber.
exposito genere huiꝰ artis & officio & fine et materia & partib:
Dẽin de partes orationis & in easom̃s omĩa p̃cepta. Quatre cũ in eo cȩ¬
teris dereb: distinotius dictũ sit. disꝑsea utẽ de confirmatione
& derep̃hensione : Nunc certosconfirmandi etrep̃hendendiin
singula causarũ genera locoseradendos arbitram᷑. Etquia
quo pacto tractari conuenir& cirgum̃ tationes pnlibro primo
non in diligent̃ expositũ ẽ: hic iantũ ipsa inuento una quanq
iurẽ exponentur. simplicit̃ sine ulla exortatione ut ex hoc li¬

Expanded text:
ut satis haec commode perscripsisse vi- deamur, illud amittamus, quod maximum est, ut ne cui rei temere atque arroganter assenserimus. Verum hoc quidem nos et in hoc tempore et in omni vita studiose, quoad facultas feret, consequemur: nunc autem, ne longius oratio progressa videatur, de reliquis, quae praecipienda videntur esse, dicemus. Igitur primus liber, exposito genere huius artis et officio et fine et materia et partibus, i- cationes continebat, deinde partes orationis et in eas omnes omnia praecepta. quare cum in eo ceteris de rebus distinctius dictum sit, disperse autem de con- firmatione et de reprehensione, nunc certos confir- mandi et reprehendendi in singula causarum genera locos tradendos arbitramur. et quia, quo pacto trac- tari conveniret argumentationes, in libro primo non indiligenter expositum est, hic tantum ipsa inventa unam quamque in rem exponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
Vt ꝑ coniecturã quȩ quas ĩ incidens ẽ. cõpensatio illatollat᷑. quais qui
accus atur maiestatis utit᷑. dicens periturũ fuisse exercitũ nisi arma
concederet. Hiqui accus ab unt᷑ comparabunt. ut periturum fuisse
exercitũ negemus: quod sum ithic qui arma ꝓdidit et instrum̃tte
Autsi aliaratione. Qm̃s uperiꝰ. duas rationes et duas udicationes
posuitc oniecturales: non futurũ fuisse. ut periretexercitus.
et non hoc animo factũ : id circo hic eandẽ rationẽrepedt et con

Expanded text:
Vt per coniecturam, quae quasi incidens est, compensatio illa tollatur, qua is qui Vt per coniecturam, quae quasi incidens est, compensatio illa tollatur, qua is qui accusatur maiestatis, utitur dicens periturum fuisse exercitum, nisi arma concederet. HI QVI ACCVSABVNTVR COMPARABVNT. Vt periturum fuisse exercitum negemus, quod sumit hic qui arma prodidit et instrumenta. AVT ALIA RATIONE. Quoniam superius duas ratlones et duas iudicationes posuit coniecturales 'non futurum fuisse ut periret exercitus' et 'non hoc animo factum', idcirco hic eandem rationem repetiuit et con
Abbreviated transcription (Latin):
erunt duo: Ineũ quide turpisti anore confiteat᷑ etquȩrat aliquã defen¬
sionẽ Et alter ipsius inutilitatis ec turpitudinis expressio cũ indignatione
AΟEFENSΟRE tressunt, Nihil ꝑse turpe aut in honestũ putari Nisi animo
facientis consideret᷑. Alter amplificatiobeneficu prȩstiti: TeRtius
expositio ipsius etpericuli et beneficii sex quib: etiDΙCaTIΟΝES. duȩ
scilic& iudicationes coniecturales.: Authȩc cõparatiua cuiꝰ nunc indigȩmis
Hec iudicatio propriaẽ ipsius cõpensatiuȩ constitutionis. Hocausȩ
genus. cõpensatiuũ scilic& Oportebit adhibere. cȩterarũ quoq:
constitutionũ rationẽ atq: p̃cepta. sitam̃ incidanit cȩterȩ coustitu¬
tiones Istȩ eñ coustitutiones quȩ in assũptiuas qualitate. possunt
p̃cedentes coustitutiones recipere. uthȩc uunc quaecõpensationis ẽ¬
babet etfinẽ. etconiecturã Ideo quȩcumq genera sunt questionũ.
suis constitutionib tractanda sunt. Acmaxime coniecuris facienđ

Expanded text:
erunt duo, in eum qui de turpi facinore confiteatur et quaerat aliquam defensionem, et alter ipsius inutilitatis et turpitudinis expressio cum indignatione. A defensore tres sunt: nihil per se turpe aut inhonestum putari nisi animo facientis consideretur, alter amplificatio beneficii praestiti, tertius expositio ipsius et periculi et beneficii. EX QVIBVS IVDICATIONES. Duae scilicet iudicationes coniecturales. AVT HAEC COMPARATIVA, CVIVS NVNC INDIGEMVS. Haec iudicatio propria est ipsius compensativae constitutionis. HOC CAVSAE GENVS. Compensatiuum scilicet. OPORTEBIT ADHIBERE CETERARVM QVOQVE CONSTITVTIONEM RATIONEM ATQVE PRAECEPTA. Si tamen incidant ceterae constitutiones. Istae enim constitutiones, quae in adsumptiva sunt qualitate, possunt praecedentes omnes constitutiones recipere, ut haec nunc quae compensationis ehabet et finem et coniecturam. Ideo quaecumque genera sunt quaestionum, suis constitutionibus tractanda sunt. AC MAXIME CONIECTVRIS FACIENDIS.
Abbreviated transcription (Latin):
ab aris cotele et heo frasto uel peripatheticis frequentatũ atq tractatũ ẽ
Sed quia ortitor rhetoricã scribens in portune penephilosophos ad testimo¬
niũ uocat quia dedialectica iste tractatus ẽ rectephilosophos sibia dhibet
qͥrhetoricã scripsit : Adiungit etiã multos oratores elegtintissimos atq

Expanded text:
ab Aristotele et Theophrasto uel Peripateticis frequentatum atque tractatum est. ab Aristotele et Theophrasto uel Peripateticis frequentatum atque tractatum est. Sed quia orator rhetoricam scribens importune paene philosophos ad testimonium uocat quia de dialectica iste tractatus est, recte philosophos sibi adhibet qui rhetoricam scribit, adiungit etiam multos oratores elegantissimos atq
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ tractant argum̃tationẽ Nã etꝓpositiones habent et apꝓbationes et
rursus as sũptionẽ cũ approbationib: suis Sed hȩcbina conectunt et reddunt
singula ut propositionẽ cũ apꝓbatione sua simuliungant etrursũ as sũp¬
tionẽ et apꝓbationẽ eiꝰ unũ efficiant Negant aut̃ reccẽ neq propositionem
dunt negant eẽ amplius quã triꝑtitã argum̃ tationẽ Abhiscicero dissentit et
contra disputat ꝓbatq: illorũ sententiã quidicunt quinq: ꝑtitã argum̃tationẽ
Itaq: hoccicero scđm̃ artẽ testib: et argum̃tis ꝓbat Testib: sic Quã om̃s inquit
ab aris totele et cheo frasto profecti maxime secuti sunt: Nãquẽ ad modũ inqͥt
superius argum̃tationis genus iđ inductionis socrates maxime et om̃s socra¬
tici tracituer. lit hoc genus argum̃ tationis iđ ratiocinatioquinq ꝑtitti

Expanded text:
quidem tractant argumentationem - nam et propositiones habent et adprobationes et quidem tractant argumentationem - nam et propositiones habent et adprobationes et rursus adsumptiones cum approbationibus suis -, sed haec bina conectunt et reddunt singula, ut propositionem cum adprobatione sua simul iungant et rursus adsumptionem et adprobationem eius unum efficiant. Negant autem recte neque propositionem dunt, negant esse amplius quam tripertitam argumentationem. Ab his Cicero dissentit et contra disputat, probatque illorum sententiam qui dicunt quinquepertitam argumentationem. Itaque hoc Cicero secundum artem testibus et argumentis probat. Testibus sic: QVAM OMNES, inquit, AB ARISTOTELE ET THEOPHRASTO PROFECTI MAXIME SECVTI SVNT. Nam quemadmodum, inquit, superius argumentationis genus, id est inductionem, Socrates maxime et omnes Socratici tractauerunt, ita hoc genus argumentationis, id est ratiocinatio quinquepertita,
Abbreviated transcription (Latin):
enda ẽ uthic assũptio ẽ. Nihil aut̃ melius c̃silio quã om̃is mundus administrat᷑
Hȩc assũptio exui ꝓpositionis assũpta ẽ. Quȩ ẽ enĩ ꝓpositio : Melius accurant᷑
q̃ c̃ silio regunt᷑ quã q̃sine c̃silio administrant᷑ De in de inquit etiã assũptionis
approbatio multis rationib: stciendaẽ . Extrema c̃clusioẽ q̃ qua tuor modis
fit . Quos modos. alio inlo co ostendemꝰ cũ debiꝑtito sillogismocoeperimꝰ habere
tractatũ. Quinq ꝑtitã igit᷑. hoc pactoputant eẽ argum̃ tationẽ: Quiinquit quinq¬
ꝑtitã eẽ dicunt argum̃tationẽ hoc affer̃ qđ supͣ õstendimus iđsepartriꝓpo¬
sitionẽ ab apꝓbationesua etrursus assũptionẽ ab apꝓbatione sua. Quiautẽ
triꝑtitã eẽ dicunt illi in qͥt qͥ triꝑtitã argum̃ tationẽ eẽ c̃tendunt eodẽ modo

Expanded text:
enda est; ut hic adsumptio est: nihil autem melius consilio quam omnis mundus administratur'. enda est; ut hic adsumptio est: nihil autem melius consilio quam omnis mundus administratur'. Haec adsumptio ex ui propositionis adsumpta est: quae est enim propositio? 'Melius accurantur quae consilio reguntur, quam quae sine consilio administrantur'. Deinde, inquit, etiam adsumptionis adprobatio multis rationibus facienda est. Extrema conclusio est quae quattuor modis fit, quos modos alio in loco ostendemus, cum de bipertito syllogismo coeperimus habere tractatum. QVINQVEPERTITAM IGITVR HOC PACTO PVTANT ESSE ARGVMENTATIONEM. Qui, inquit, quinquepertitam dicunt esse argumentationem, hoc adferunt quod supra ostendimus, id est sepnem ab adprobatione sua. QVI AVTEM TRIPERTITAM ESSE DICVNT. Illi, inquit, qui tripertitam argumentationem esse contendunt, eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
has singulas partes numerant : utꝓpositio una parssit. approbatio ꝓpositionis
altera itaetinas sũptione iđ approbatio assũptionis ut quinta parsit condusio
Illiaũt̃ qͥ tresparte s insillogismis ẽẽ c̃tendunt ꝓpositionẽ et approbationẽ ꝓpositioñ
unã partẽ numerant Rursus as sũptionẽ et apꝓbationẽ assũptionis al terã partẽ nu¬
merant Tertiã uͦ condusionẽ Iit cuitrorũq: opussimile sedinbniembris oꝑis numeris
diuersus Iãuͦ quinq ꝑtiti sillogismisiue triꝑtiti in ipsis libris exẽplapoterimus
agnoscere Verũ quȩdã p̃cepta in his partib: posittu ntelligamꝰ : Propositio inqͥtt
generalis in suo eẽ debet: etid quod assum̃dũ ẽ. insenecessario c̃tinens. apꝓbatio
ei multis uerbis etdiuersis rationib: faciendaẽ : Assũptiouͦ exuiꝓpositionis capi¬

Expanded text:
has singulas partis numerant ut propositio una pars sit, adprobatio propositionis has singulas partis numerant ut propositio una pars sit, adprobatio propositionis altera; ita et in adsumptione itemque probatione adsumptionis, ut quinta pars sit conclusio. lili autem qui tres partes in syllogismis esse contendunt, propositionem et adprobationem propositionis unam partem numerant, rursus adsumptionem et adprobationem adsumptionis alteram partem numerant, tertiam uero conclusionem. ha utrorumque opus simile, sed in membris operis numerus diuersus. Iam uero quinquepertiti syllogismi siue tripertiti in ipsis libris exempla poterimus agnoscere; uerum quaedam praecepta in his partibus posita intellegamus. Propositio, inquit, generalis in suo esse debet et id quod adsumendum est necessario in se continens. Adprobatio eius multis uerbis et diuersis rationibus facienda est. Adsumptio uero ex propositione capi
Abbreviated transcription (Latin):
Verũ quod diximus ex confessoargum̃ to continens. nisi enũ quis conficetit᷑ qua
inimicus fuit. Nerit argum̃tũ : Sunimicus fuit. occidit : Sed si confiteatur ini¬
micũ argum̃ tũ probabile fit Siigit᷑ in imicꝰ fuit. occidit. Hoc degenere
quidiligentius c̃siderandũ putauerunt Ratiocinatio est igitur. oratioꝑse
cognita ac sua uietratione confirmata ex reconfessa sũ pcũ ad fidem p¬
ferens argum̃tũ. Verũ ut diximus hȩc oratio est ꝑtinens ad sillogismos Sillo¬
gismorũ autẽ multiquinq multiplurimas partes. multiinquit treseẽ dixi
Sed utrorũq inquit prationes debemus inspicere. quia etbreuis inspectioe.
et oratorires necessari Opus quidem inquit utrorũq consimileẽ Nã alcerit
et propositionẽ habet et approbationẽ ꝓpositionis etrursus as sũptionẽ et appro¬
bationẽ assũptionis et c̃clusionẽ : Verũ in qͥt qͥ sillogis mũ inquinq: partes diuidunt

Expanded text:
Verum quod diximus 'ex confesso argumentum continens'; nisi enim quis confiteatur quia inimicus fuit, non erit argumentum ‘si inimicus fuit, occidit' ; sed si confitetur inimicum, argumentum probabile fit 'si igitur inimicus fuit, ocddit'. HOC DE GENERE QVI DILIGENTIVS CONSIDERANDVM PVTAVERVNT. Ratiocinatio est igitur oratio per se cognita ac sua ui et ratione firmata, ex re confessa sumptum ad fidem proferens argumentum. Verum, ut diximus, haec oratio est pertinens ad syllogismos. Syllogismorum autem multi quinque, multi plurimas partes, multi, inquit, tres esse dixerunt: sed utronimque, inquit, rationes debemus inspicere, quia et breuis inspectio est et oratori res necessaria. Opus quidem, inquit, utrorumque consimile est; nam alteruter et propositionem habet et adprobationem propositionis et rursus adsumptionem et adprobationem adsumptionis et conclusionem. Verum, inquit, qui syllogismum in quinque partes diuidunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptorineq ingenium defuit. ad inueniendaom̾a neq
sermo ad ꝓferenda. sialiquid excipiendum putaret ee.
consuetudinem scriptorib: excipere. Hoc probabit . sirecitee
leges. quȩ habent exceptionem. Pritaute uebementius.
sieius ipsiusscriptoris. aliamlege mrecitet. autin ipsalege
aliqđ caput inueniat quodexcipiat. D eindequasi ꝑ defi¬
nitioneminducere. quoniamnihil alud .e. causa maccipere.
nisilegemtollere. Idq fueri sicausa accipiatur quaeextralege̾. ẽ.
iđextrascriptum. De in deomnib: peccandi licentiãdari. sicausa
semꝑ accipiatur. & uidicib erroremmitti. cum abscripto re¬
cesserint. et semꝑ causassequantur. qua es criptȩ non sint. Oms
ciues quidagant ignoraturos. siex suo quisq consilioagat.
et causamlegi applicet. Postremohos locos inducet. quod
a negotussius absint. qđiurent in uerbacerta. qđ nullex

Expanded text:
scriptori neque ingenium defuit ad inuenienda omnia neque scriptori neque ingenium defuit ad inuenienda omnia neque sermo ad proferenda; si aliquid excipiendum putaret, esse consuetudinem scriptoris excipere. Hoc probabit, si recitet leges, quae habent exceptionem. Erit autem uehementius, si eius ipsius scriptoris aliam legem recitet aut in ipsa lege aliquod caput inueniat, quod excipiat. Deinde quasi per definitionem inducere, quoniam nihil aliud est causam accipere nisi legem tollere, idque fieri si causa accipiatur, quae extra legem est, id est extra scriptum. Deinde, omnibus peccandi licentiam dari, si causa semper accipiatur, et iudicibus errorem inici, cum a scripto recesserint et semper causas sequantur, quae scriptae non sint; omnes ciues quid agant ignoraturos, si ex suo quisque consilio agat et causam legi adplicet. Postremo hos locos inducet: quod a negotiis suis absint, quod iurent in uerba certa, quod null
Abbreviated transcription (Latin):
ratum screderent. ẽẽ. etsibidebebunt int̃pretari. haberequod
recedereco eperint. De indediceremagis uoluntatemeum
sequi quiscripta defendat quameum qui interpretetur.
Certius enimindit᷑uimẽ uoluntatis. ipsum scriptum. Haec
aduersus eumqsententiã semꝑ adidemspectare dicit. Sin
autem ad tempus accommoðari sententiamdicit adu̾saru̾i.
debet illequis cripto nititur negareiustumtͥe. Vtcumaliꝗs
setontralegem fecisse fateatur asserattaus amuł temporid.
uł euentus. uł aliamsimilẽ. De indedebetdicere semper
accusatoꝵ fuisse. ut cumcrim̾ intenderent. facticaus am
afferrent. Nunc reorumẽe. utcumfecerint qđ nͣlicebat.
factisui afferant causam. Posthȩc. tres locos debet asserere.qui
ꝓscripto nititur. Suntautẽhi. Nulla in legecausam contra
scriptum accipi. in haclegenonaccipi: Hanc caus a minme ac¬
cipi. Uaecuti dixi. debet asserere: Ac primum illud innul¬
lalegetausam accipiendam eẽ: habebit haecpͣcepta. Quod

Expanded text:
rum credent esse, si sibi debebunt interpretari habere quodcoeperint discedere; deinde dicere magis uoluntatem eum sequi qui scripta defendat quam eum qui interpretetur; certius enim indicium est uoluntatis ipsum scriptum. Haec aduersus eum qui sententiam semper ad idem spectare dicet. Sin autem ad tempus adcommodari sententiam dicet aduersarius, debet ille qui scripto nititur, negare iustum esse ut, cum aliquis se contra legem fecisse fateautur, adserat causam uel temporis uel euentus uel aliam similem. Deinde debet dicere semper accusatorum fuisse, ut, cum crimen intenderent, facti causam adferrent; nunc reorum esse ut cum fecerint, quod non licebat, facti sui adferrent causam. Post haec tres locos debet adserere qui pro scripto nititur; sunt autem hi, nulla in lege causam contra scriptum accipi, in hac lege non accipi, hanc causam minime accipi. Haec, uti dixi, debet adserere; ac primum illud, ‘in nulla lege causam accipiendam esse’ habebit haec praecepta, quod
Abbreviated transcription (Latin):
soris. itcetdefensor ut sepurget accus ab it alios. et in hoc utit᷑ partib: aclocis
accusatoris autsi fuis sec̃cedet exteauabit quia auget accusator
s diligent̃ considerabunt᷑ quas om̃ sin primo libro exposuimus Nc̃ede
nomine noinnunquã aliquid suspicionis nascitur : NomeNaũt cũ dicimus
cognomen quoq: intelligatur o portet. De hominis enĩ certo et pro¬
prio uocabulo agitur ut sidicamus idcirco aliquẽ caldũ uocari.
qđ temerario et repentino consiliosit : Aut siea rehominib: grecisimꝑitis
uerba dedisse qđ clodius aut cecilius aut mutiusuo caret᷑: Et denã

Expanded text:
soris, ita et defensor, ut se purget, accusabit alios et in hoc utetur partibus ac locis soris, ita et defensor, ut se purget, accusabit alios et in hoc utetur partibus ac locis accusatoris; aut si fuisse concedet, extenuabit, quia auget accusator. unt, diligenter considera- buntur, quas omnes in primo libro exposuimus. nam et de nomine nonnumquam aliquid suspicionis na- scitur—nomen autem cum dicimus, cognomen quoque intellegatur oportet; de hominis enim certo et proprio vocabulo agitur—, ut si dicamus idcirco aliquem Cal- dum vocari, quod temerario et repentino consilio sit; aut si ea re hominibus Graecis inperitis verba dederit, quod Clodius aut Caecilius aut Mutius vocaretur. et de na
Abbreviated transcription (Latin):
ConfiRMARE exemplis et similitudinũ ꝓpositione. Ratiocinationis
loci sunt quatuor: Qm̃rtitiocinatio aut in reẽ. aut in opinione In recõmo¬
diuelin cõmodi locieiꝰ erunt : Negare cõmodũ minuere : Dicere aliis magis
fuisse. aut tantũ et sibi quantum et aliis : Autin cõmodũ maius quã cõmodũ
arit̃ et dein cõmodis istadicent᷑ : quod dicit᷑ euitatũ nullũ fuisse in cõmodũ.
ñ tantũ fuisse in cõmodũ : Alus magis fuisse in cõmodũ. aut etaliis tantũ
quantũ sibi Aut magis cõmodũ quã in cõmodũ: Sunratiocinatione opi¬
nio ponetur. infirmantis loci sunt quatuor. Nontaleeẽ uł cõmodũ
uł in cõmodũ ut possit aliquẽ stillere. maxime señ potiusse. quod firma¬
bitur ꝑsona Posthȩ com̃ia defensor uti poterit om̃ib: locis accusa¬
toris sun alioscrimen transferre uoluerit: Quẽ ad modũ eaũ accu¬
sator cũ conuincat defendit alios. et utitur partib: ac locis defen¬

Expanded text:
confirmare exemplis et similitudinum propositione -, ratiocinationis loci sunt quattuor: quoniam ratiocinatio aut in re est aut in opinione, in re commodi uel incommodi, loci eius erunt negare commodum, minuere, dicere aliis magis fuisse, aut tantum et sibi quantum et aliis, aut incommodum maius quam commodum. Pariter et de incommodis ista dicentur: quod dicitur euitatum nullum fuisse incommodum, non tantum fuisse, aliis magis fuisse incommodum, aut et aliis tantum quam sibi, aut maius commodum quam incommodum. Si in ratiocinatione opinio ponetur, infirmantis loci sunt quattuor: non tale esse uel commodum uel incommodum ut possit aliquem fallere, maxime se non potuisse, quod firmabitur persona. Post haec omnia defensor uti potent omnibus locis accusatoris, si in alios crimen transferre uoluerit. Quemadmodum enim accusator, ut reum conuincat, defendit alios et utitur partibus ac locis defen
Abbreviated transcription (Latin):
Sitem̃ hȩc iuoicatioqua ante exposuimus. Cũ om̃speriturimilite sessens
uisi ad hanc pactionẽ uenissent . utrũ satius fuerit perire milites anadhauo
pactionẽ uenire Hoc exlocis deliberationis quasi aliquã in c̃sultatinẽ us
ueniat tractario portebit. DΕFENSOR aut̃ quib: iu locis ab accusatre
aliȩ constitutioneser̃ inductȩ in his i psequoq: ex hisdẽ constitutionib: defen¬
sionẽ cõparabit: Eȩteros aut̃ oñis locos qua ipsã cõparationẽ ꝑtinebant :
atq in causã negptialẽ quade antedictũ est : Vt ex partib: IVRIS NATUAS
CΟrSVITVDIΝIS LEQṼ argum̃ tasum amus Hoc tam̃ cũ etiu negotialihȩc
sint. distat absoluta ab negotiali quod illco latus assumit ut prob&

Expanded text:
uam ante expo- suimus: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit perire milites, an ad hanc pactionem venire? hoc ex locis deliberationis, quasi aliquam in consultationem res veniat, tractari oportebit. Defensor autem, quibus in locis ab accusatore aliae constitutiones erunt inductae, in iis ipse quoque ex isdem constitutionibus defensionem coIN CAVSAM NEGOTIALEM, QVA DE ANTE DICTVM EST. Vt ex partibus iuris, naturae, consuetudinis, legen argumenta sumamus. Hoc tamen, cum et in negotiali haec sint, distat absoluta ab negotiali, quod illa ius adsumit ut prob
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. exp̃terito ueniens Ergo ait cicero. Iuridicialis ẽ. inqua ȩqui & recti natura.
& pͥmii aut penȩ ratio quȩrit᷑. In eo qđ ait ratio. p̃teritũ tẽpus indudit luridicialis.:
aiure &oqui enũ &rectiratio ñnisi iure estat. demde. Negotialis ÷
inquit. inqua quid iuris ex ciuili more &ȩquitate sit considerat᷑. Negotia¬
lis qualitas talis ẽ. cũ aliquid generatĩ hre cautũ ad spetiẽ deuocamꝰ: Vt pu¬
ta uiro forti p̾miũ det᷑ Uir fortis p&it inimici mortẽ In eo qđ dic̃ uiro forti
p̃miũ. dat qͥdẽ unro forti p̃miũ. sedñ &iã designat illud forte qđ p&it. Ergoin
negotiali qualitate exaequitate p̃cedentis iuris noua iura formant᷑ iđ ut liceat
id qđ incontentione uersat᷑ & ideo defuturo ẽ Qđ &iã iuris periti faciunt :

Expanded text:
recti natura et praemii aut poenae ratio quaeritur', in eo, quod ait 'ratio', praeteritum tempus includit. IVRIDICIALIS. A iure: aequi enim et recti ratio non nisi iure constat. Deinde, NEGOTIALIS EST, inquit, IN QVA, QVID IVRIS EX CIVILI MORE ET AEQVITATE SIT, CONSIDERATVR. Negotialis qualitas talis est, cum aliquid generatim iure cautum ad spedem deuocamus. Vt puta: 'VIRO FORTI PRAEMIVM'; uir fortis petit inimici mortem. In eo quod dicit 'VIRO FORTI PRAEMIVM', dat quidem uiro forti praemium, sed non etiam designat illud forte quod petit. Ergo in negotiali qualitate ex aequitate praecedentis iuris noua iura firmantur, id est, ut liceat id quod in contentione uersatur: et ideo de futuro est. Quod etiam iuris periti faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
laborare debet. ut honestamrei uitã demonstret. Quae declarabit᷑
officiis ł cõmunib: ec notis. uł maximis etraris. autcum periculo aut
cum labore prestitis. officii causa non necessitatis. et prestitis in parentes.
cognatos. amicos. rem .p. Sedista beneficiorum commemoratio par¬
uã ẽ. quia multorum uita exemplo ẽ naturam possemutari. ut morũ
instituta ꝑseuerauerint declarandũ e. nihil aliquando deliquisse.

Expanded text:
laborare debet ut honestam rei uitam demonstret, quae declarabitur officiis uel communibus et notis uel maximis et raris aut cum periculo aut cum labore praestitis, officii causa, non necessitatis, et praestitis in parentes, cognatos, amicos, rem publicam. Sed ista beneficiorum commemoratio parua est, quia multorum uita exemplo est naturam posse mutari; ut morum instituta perseuerauerint declarandum est, nihil aliquando deliquisse
Abbreviated transcription (Latin):
Tum concessio ꝑpurgationem. et ꝑimprudentiam factum.
utinuituli inmolatione. et ꝑuimut innaue rostrata. et
ꝑcasum ut ineurotȩ fluminis magnitudine. Quare autita sep
inducetur. utunum quiddam uoluiss escriptor demons¬
tetur. autsic ut in eius modire egemporehoo uolussedo¬
ceatur. Ergo isquis criptum defendet. ethis locis. pleruq

Expanded text:
tum concessio per purgatio- nem et per inprudentiam, ut in vituli immolatione, et per vim, ut in nave rostrata, et per casum, ut in Eurotae magnitudine. quare aut ita sententia induce- tur, ut unum quiddam voluisse scriptor demonstre- tur, aut sic, ut in eiusmodi re et tempore hoc voluisse doceatur. Ergo is, qui scriptum defendet, his locis pleru
Abbreviated transcription (Latin):
cessisq: similitudinib: c̃tinet᷑ duo inqͥt stceredebemꝰ. aut illa sresquas ante con¬
cessit similes docere huicrei eẽ deqͣ contentio ẽ. autsi ꝑnegabit. alias indu¬
ceresimilitudines : Sin aut̃ inquit c̃fitebit᷑ habitt. argum̃tatio c̃duden¬
daẽ Deinde inquit siticebit. duo sticies. autresponsionẽ deeoelicies. aut
si respondere noluerit quia genꝰ confessionis ẽ taciturnitas. c̃cludenda
ẽ argum̃ tatio Ittunquit hocgenus argum̃ tandi triꝑtitũ sẽꝑ est. Prima
inquit pars constat ex una similitudine plurib: ue. Altera exeare q̃
incontentione uersȩt᷑ et quȩ nobisconcedi uolumus Tertia excondu

Expanded text:
cessisque similitudinibus continetur, duo, inquit, facere debemus: aut illas res quas ante concessit, similes docere huic rei esse de qua contentio est, aut, si pemegabit, alias inducere similitudines; sin autem, inquit, confitebitur, habita argumentatio concludenda est. Deinde, inquit, si tacebit, duo facies: aut responsionem de eo elicies, aut si respondere noluerit, quia genus confessionis est taciturnitas, concludenda est argumentatio. Ita, inquit hoc genus argumentandi tripertitum semper est. Prima, inquit, pars constat ex una similitudine pluribusue: altera ex ea re quae in contentione uersatur et quam nobis concedi uolumus; tertia ex con
Abbreviated transcription (Latin):
ciatur aliud dicat᷑ hoc mͦ sicũ aliquis dicat sȩꝓfectũ eẽ ad exercitũ contra
eum qͥuelithac uti argum̃ tatione : Siuenisses dexercitũ a tribunis mi¬
litarib: uisus esses None saut̃ ab hisuisus. Nonesigit᷑ ad exercitũ ꝑfectus
Hiccũ concesseris propositionẽ et assũptionẽ. cõplexioẽ infirmanda
Aliud enĩ quã cogebat᷑ illatũ ẽ: Acnunc quidẽ quost cilius rescognos¬
ceret᷑ ꝑspicuo et grandi uitio p̃dictũ posuimus exẽplũ. Sed sȩpẽ obs¬
curius positũ uitiũ ꝓuero probat᷑ cũ aut parũ memineris ꝗͥd concesse¬
ris. aut ambiguũ aliqͥd procerto c̃cesseris AuBICΩUAsi conces

Expanded text:
ciatur, aliud dicatur, hoc modo: si, cum aliquis dicat se pro- fectum esse ad exercitum, contra eum quis velit hac uti argumentatione: si venisses ad exercitum, a tri- bunis militaribus visus esses; non es autem ab his visus: non es igitur ad exercitum profectus. hic cum concesseris propositionem et assumptionem, conplexio est infirmanda. aliud enim, quam cogebatur, inlatum est. ac nunc quidem, quo facilius res cognosceretur, perspicuo et grandi vitio praeditum posuimus exem- plum; sed saepe obscurius positum vitium pro vero probatur, cum aut parum memineris, quid concesseris, aut ambiguum aliquid pro certo concesseris. ambiguum si conces
Abbreviated transcription (Latin):
iudicitrũ coustituitur In ipsi s autẽ iudicus rarius incidunt: Et tam̃
si qua ido incidunt eius modi sunt̃ ut ꝑ seminus habeant firmitudmis
Confirment᷑ aut̃ : assũpta alia aliqͣ constitutione. Vtin quodã iudicio
cũ ueneficicuiꝰdã nom̃ eẽt delatũ. et quia parricidu causa subscripite
eẽt extra ordinẽ esset acceptũ : cũ in accusatione alia quȩ dã crimin᷑
testib: et argum̃ tis confirmarent᷑. parricidii aut̃ mentiosolũ facta eẽt
DEΠENSΟR in hoc ipso multũ oport& ut diuconsistat. cum denece parentis
nibil de monstratum sit. indignum facinus eẽ. ea poena afficere eum. quaparri¬
cidȩ afficiuntur. Ida utem sidampnaret᷑. fieri necesse c̃e quieone tidcausae

Expanded text:
iudi- ciorum constituitur. in ipsis autem iudiciis rarius incidunt et tamen, si quando incidunt, eiusmodi sunt, ut per se minus habeant firmitudinis, confirmentur autem assumpta alia aliqua constitutione: ut in quodam iudicio, cum veneficii cuiusdam nomen esset de- latum et, quia parricidii causa subscripta esset, extra ordinem esset acceptum, in accusatione autem alia quaedam crimina testibus et argumentis confirmaren- tur, parricidii autem mentio solum facta esset, defensor in hoc ipso multum oportet et diu consistat: cum de nece parentis nihil demonstratum esset, indignum facinus esse ea poena afficere reum, qua parricidae afficiuntur; id autem, si damnaretur, fieri necesse esse, quoniam et id causae
Abbreviated transcription (Latin):
causa cõmutatio utlȩcitia cũ piditas metus. molestia morb debilitas. et alia q̃¬
Alicui rei ꝑfectionẽ Atẽtra siue in animo siue incorpore alicuirei ichoctuo
affectio ẽ quȩ subito aliqͣraitione nascit᷑ mox recessuret ut siqͥd nob bomi nanes
etedȩci cẽ incipiamꝰ siqͥduidetimꝰ et idipsũ concupis camꝰ uł aliqd timere incipudũ
simoleseferre Iscȩoms a nimisunt affectiones Demde corporis si subito in morbũ
incidamus si aliquid in nob̵ debilitet᷑. sed ad tẽpus post autẽ sanet᷑ Hȩc ittiq er affectio¬
nes corporis etreliquȩ eissimiles. STVDIŨ autẽ ẽãnimia ssidua etuehemenis¬

Expanded text:
causa commutatio, ut laetitia, metus, cupiditas, molestia, morbus, debilitas, et alia qalicuius rei perfectionem. At contra siue in animo siue in corpore alicuius rei inchoatio adfectio est, quae subito aliqua ratione nascitur mox recessura, ut si quid nobis boni nuntietur et laeti esse incipiamus, si quid uideamus et id ipsum concupiscamus, uel aliquid timere incipiamus, si moleste ferre, istae omnes animi sunt adfectiones; deinde corporis, si subito in morbum incidamus, si aliquid in nobis debilitetur, sed ad tempus, post autem sanetur. Hae itaque erunt adfectiones corporis et reliquae eis similes. STVDIVM AVTEM EST. Studium es
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. erithichabitꝰ industria cõpanitus Etrursussi exercitiũ corporis deuitemꝰ
studio inbecilli sumꝰ erit ȩ que hic habitus corporis industria cõpanetus Sed
uescio qͦ modo recte habitus malorũ ñ est positus neq acicerone. neq ab aris¬
totele Nãsi hoc ipsũ nom̃iuspiciamꝰ eteiꝰ sonũ uidecimꝰ. habitũ dictũ eẽ ab eo qđ
haber euoluerimꝰ: Natura aut̃ nrã tailis ẽ ut nũ quã mal uelimꝰ Malorũ ergo

Expanded text:
sumus, et erit hic habitus industria comparatus; et rursus si exercitium corporis deuitemus sumus, et erit hic habitus industria comparatus; et rursus si exercitium corporis deuitemus studio imbecilli sumus; erit aeque hic habitus corporis industria comparatus. Sed nescio quo modo recte habitus malorum non est positus neque a Cicerone neque ab Aristotele; nam si hoc ipsum nomen inspiciamus et eius sonum, uideamus 'habitum' dictum esse ab eo quod 'habere' uoluerimus. N