comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fc nultedis tingunt. astare ee. quod tunesi gonsicasta rabato aeanq
łoquimur quȩ adere nom posiunt ut si dicasterrasastabrio as catani q
iugisnaron aut utibus consitam: aut celebratam bacohis aut ubi bue d isi e uim¬
dis egctreri umphuni: Naniut supra detimus apsi consetrara eson aliecit lio đie¬
ton mui sa muarieratis. Quieamq paron. Unde candidumaaeginos drxiparls de
copiscutamdatuis auro spariaiq perequor cicladas & aequas dieito pelades
sunt unde & minus est & alias. Sparsas autem quianullo ordnini sutinẽf
ctades ueronon ideo dicuntur. quia o rotunditate sunt selquo d aorigo ordipe
eas circumire necesse est. uel propter promunctoria uel quol natuiele est
ut conitatiora snt maria : uicinitate terrarum quas constat ariced sacri
quendam ex se mittere. unde in quinto nauigaturus. aengas. ens cufeer¬
ficat legimus preterimus ut lit toraq epyrrilegamius: Tractusatuereu

Expanded text:
c multi distinguunt. ADSTARE ‘esse’, quod tunc significat quando de his loquimur quae cadere non possunt; ut si dicas terras ‘adstare’. BACCHATAMQVE IVGIS NAXON aut vitibus consitam, aut celebratam Bacchis, aut ubi Bacchus ex Indis egit triumphum. Nam, ut supra diximus, ipsi consecrata est. Quae et ‘Dia’ dicton causa varietatis. NIVEAMQVE PARON unde candidum marmor, ut «Pariusve lapis circumdatur auro». SPARSASQVE PER AEQVOR CYCLADAS et hae quas dixit Cyclades sunt; unde minus est ‘et alias’. ‘Sparsas’ autem, quia nullo ordine continent sunt. Cyclades vero non ideo dicuntur, quia in rotunditate sunt, sed quod longo ordine eas circumire necesse est. Vel propter promunctoria, vel quod naturale est ut concitatiora sint maria vicinitate terrarum, quas constat anhelitum quendam ex se emittere; unde in quinto navigaturus Aeneas Eryci sacrificat. LEGIMVS praeterimus, ut «litoraque Epiri legimus». Tractus autem
Abbreviated transcription (Latin):
bdose dunt itutium precipuum uos .o. Obliqua oratio est. Nam a perte quidemho cagtes a
reliciquantur. Latenter uero aliudper quod nimia aeneȩ ostenditur puetas qui nec uisis
cossis mouetur ut patremrelinquant. Integer aeiu sanguis. Elen am actatem significet
ex sanguine. ili nonest integes. nisi miuuenibus: Nam dicunt phuioi minui sangiuno
paetetim unde & in senib tremor est: Suo robore sine alterius aucilio quo terdichi¬
ses Ee lueole ad quos nrã percinae uita. ut aut credo inuisus cȩlestibus aura sutolis car
at mnos uuienero ex anumnum. c niliam cuel astibus ullis debentem. &us nuseet utis uisar
as telestis origo anima enim cȩli pars est umbra inferorum. ad eoergo non posuit ge¬
nerale deorum nomen & ad didit cȩlestibus ne erederentur inferni diquidato fes

Expanded text:
bitiose dixit. PRIMVM praecipuum. VOS O obliqua oratio est. Nam aperte quidem hoc agit, ut bitiose dixit. PRIMVM praecipuum. VOS O obliqua oratio est. Nam aperte quidem hoc agit, ut relinquatur, latenter vero aliud, per quod nimia Aeneae ostenditur pietas, qui nec iustis causis movetur, ut patrem relinquat. INTEGER AEVI SANGVIS plenam aetatem significat ex sanguine, qui non est integer nisi in iuvenibus. Nam dicunt physici minui sanguinem per aetatem; unde et in senibus tremor est. SVO ROBORE sine alterius auxilio quo eget Anchises. CAELICOLAE ad quos nostra pertinet vita, ut «haud credo invisus caelestit "nos iuvenem exanimum et nil iam caelestibus ullis debentem" et "igneus est illis vigor et caelestis origo" . anima enim caeli pars est, corpus nostrum, umbra inferorum. ideo ergo non posuit generale nomen deorum, et addidit caelestibus, ne crederentur inferni dii, qui datores
Abbreviated transcription (Latin):
soud̃ s quuia suerunt at itroanis sed nom prospere. Gripe accelera raptm fac nisquim altit
Ponia oeronomia Nam si tenent danai qua deficit ignis nec essarium est prefeii aliiunia ber
dicit. appasuisse numina. cuius presentes radii. interuenientes. anereucostemnerant Tunc
quia ante & ab hectore audierat. & perse uiderat euera troiam sed non om̃em: ferroaebi¬
pennibus. tautologia est. Eruere ꝓdeicore. & ast acqrrologia minatur. minatur. aut emi¬
noe lar mineq murorum aut mouetur. Tremefacta comam: solita figura. Ruinam. aliasi
ambarumiiuls ducente deo. Sodmeos qui dicunt ut riusq serus paracipationem habere numin
fuerit: aut alleto est aiam incipsimulachrum. barbatȩ ueneris anticisq domoscaris & alul
bende ex alio. Nlchil enam est interest utrum cirum dicas. an caritatis causam. sane domos. an¬

Expanded text:
SECVNDAS quia fuerunt et in Troianis, sed non prosperae. ERIPE accelera, raptim fac. NVSQVAM ABERO SECVNDAS quia fuerunt et in Troianis, sed non prosperae. ERIPE accelera, raptim fac. NVSQVAM ABERO bona oeconomia. Nam si tenent Danai qua deficit ignis, necessarium est praesidium numinis; udicit apparuisse numina, cuius praesentis radii intervenientes anaereticos temperant. TVM VERO quia ante et ab Hectore audierat, et per se viderat everti Troiam, sed non omnem. FERRO ET BIPENNIBVS tautologia est. ERVERE pro ‘deicere’ et est acyrologia. MINATVR aut ‘eminet’, ut «minaeque murorum», aut ‘movetur’. TREMEFACTA COMAM solita figura. RVINAM aliarum arborum. AC DVCENTE DEO secundum eos qui dicunt utriusque sexus participationem habere numina.  aut Iuno fuerit aut Allecto. Est etiam in Cypro simulacrum barbatae Veneris. ANTIQVASQVE DOMOS ‘caras’. Et aliud pendet ex alio; nihil enim interest utrum carum dicas, an caritatis causam. Sane ‘domos’ am
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. nulla agente necessitate: Sane in nominibus. quȩ & ꝓpria eẽ possunt ed nouettatieu asst
liberaliss felie iuuenalis ab latiuis aproprio ineexit ab appellatiuo in s. erit : Scuissima Tu
n fuasimꝰ urtabati Socium sibideuotum. furens irascens : T ritonia pallas Motandum uo anto¬
nioana steo sine proprio. & est numiȩ iracundiȩ. cum dicitur quamqua n irita si tgretis. nequa¬
quam troianis parcere. Lic& in historia lectumsit. uehementius iratam minerubit . quos negtu
uetor iam en sadrisiore ueluerim: ut horatius cum pallas usto uertt iram abidio. in upiam
inaeus ratem ddimbo effulgens nube diuina. alii limbo legunt a est para estilio. in inipiur
insts e dicisuouit÷ horatus: Iuarum sub suta talos tegit. instita ueste : ipse pates: qui otmidus
unuseẽ consueun ut rer up̾piter om̃ib idem et bene honesta aence. cauis siꝗ ienalioerti luidq

Expanded text:
ctavit, nulla cogente necesctavit, nulla cogente neces‘liberalis’ ‘felix’ ‘iuvenalis’, ablativus a proprio in ‘e’ exit, ab appellativo in ‘i’. SAEVISSIMA quae et fugam vetabat. SOCIVM sibi devotum. FVRENS irascens. TRITONIA PALLAS notandum duo antonomasiva sine proprio. Et est nimiae iracundiae cum dicitur, quamquaquam tamen Troianis parcere; licet in historia lectum sit, vehementius iratam Minervam, quod post victoriam ei sacrificare noluerint, ut Horatius "cum Pallas usto vertit iramAiacis ratem». NIMBO EFFVLGENS nube divina. Alii ‘limbo’ legunt. Et est pars vestis extrema, quae ‘instita’ dicitur, ut Horatius «quarum subsuta talos tegit instita veste». IPSE PATER qui omnibus unus esse consuevit, ut «rex Iuppiter omnibus idem». Et bene honesta Aeneae causa fugiendi est. VIRESQVE
Abbreviated transcription (Latin):
gitur modo. Sedl interdum presenti tempore. interdum futuro. prout aliquid
pendeiu s cetsad presens iut ad futurum fieri: Time ueretur enim. ne imperant sibi fugam. non obte¬
pore suret inus a uoros⁊ hos quidem hab ae sabula quod neptunus cum apollne trosas ti nen obe
fincienuros. Sed consite laemedontem supridictis IHis centum uouuse pecuniant agiacr s
dii. &s feruse nuos ot osfensi ee dieun tur. Simul norandum quod deos fuctt operi sira dirdo
it portas unoneni qua rumdea est. Nam porta luminis nascentibis prestade as fastt opera sua cuerto
contisut oeuuones: Eridenti. Oñia in n .s. exeuntia: aut participia sunt aut nomina. Sed si pi
Contra. Somperq ardente camino. Si uero nomina fuerint. om̃i modo in e. excunt. Si autem cadem
sut ioe nomina e purticipia ut amans. cum nomina fuerint om̃imodo in e. imtitunt : cumpardci¬
pualiteniu ut imnur. Ergo quia tridens nomen est : tridente debuit dicare. Seđ̃ noui atrimffe¬

Expanded text:
itur modo; sed interdum praesenti tempori, interdum futuro, prout aliquid volumus aut ad praesens aut ad futurum fieri. ‘Iussa time’ veretur enim ne imperanti sibi fugam non obtemperet. NEPTVNVS MVROS hoc quidem habet fabula, quod Neptunus cum Apolline Troiae fabricati sint muros. Sed constat Laomedontem supradictis diis certam vovisse pecuniam ad sacra dii et fecisse muros, et offensi esse dicuntur. simul notandum quod deos facit opera sua evertere: ut portas Iunonem, quarum dea est; nam portam luminis nascentibus praebet, ut "Iuno e motus continent opiniones. TRIDENTI omnia in ‘ns’ exeuntia aut participia sunt aut nomina. Sed si parcontra «semperque ardente camino». Si vero nomina fuerint, omni modo in ‘e’ exeunt. Si autem eadem sint et nomina et participia, ut 'amans', cum nomina fuerint, omni modo in 'e' mittunt; cum participia, licenter utimur. ergo quia 'tridens' nomen est, 'tridente' debuit dicere: sed novitatem adfe
Abbreviated transcription (Latin):
pente tẽpestas. dira modo ꝓpriae. dira enĩ ẽ: deoꝵ ira. ergo quemens in susa eadeoꝵ ira

Expanded text:
pente tempestas». DIRA modo proprie; ‘dira’ enim est deorum ira. Ergo ‘quae mens infusa ex deorum ira?’. pente tempestas». DIRA modo proprie; ‘dira’ enim est deorum ira. Ergo ‘quae mens infusa ex deorum ira?’.
Abbreviated transcription (Latin):
Di auñ mediis legeris nõstat uersus nisi excluso .s. ut int̃se coisse uiros. & decernere ferto
et benẽ priamũ nõ nisi in extremis armat periculis. trem̃tib: acuo ñtimore circũ dat
noẽ apte sibi coherere facit. sed potius oneri sumit. inutile ferrũ ipse in utilis. Ferrũ eñĩ de his ẽ. que
ex eo niuncdis sumunt epitheta ut uenenũ. Nudo sub axe. hoc ẽ subdiuo qđ inpluuiũ duciut
Aixis aut̃ ẽ aut plaustrũ septẽ trionale. aut parsseptentrionis. aut spiritus quomundus
mouetur. sicut doc&e lucanus. De terrima usurpatũ ẽ Ergo ut supradiaimꝰ. hoc tantum
utisi necesse sit lic& cõplexa penates pena tessunt om̃s dii : qui domi colunt᷑ ne quiquam
pcipites festine ꝓpt̾ tẽpestatẽ & bene atra addidit. qr ẽ &clara. ut unde hec tã clara re¬

Expanded text:
Si autem ‘mediis’ legeris, non stat versus, nisi excluso ‘s’, ut «inter se coisse viros et decernere ferro». Si autem ‘mediis’ legeris, non stat versus, nisi excluso ‘s’, ut «inter se coisse viros et decernere ferro». Et bene Priamum non nisi in extremis armat periculis. TREMENTIBVS AEVO non timore. CIRCVMDAT non apte sibi cohaerere facit, sed potius oneri sumit. INVTILE FERRVM ipse inutilis. ‘Ferrum’ enim de his est quae a coniunctis sumunt epitheta, ut ‘venenum’. NVDOQVE SVB AXE hoc est sub divo, quod inpluvium dicitur. ‘Axis’ autem est aut plaustrum septentrionale, aut pars septentrionis, aut spiritus quo mundus movetur, sicut docet Lucanus. VETERRIMA usurpatum est. Ergo, ut supra diximus, hoc tantum uti si necesse sit licet. CONPLEXA PENATES ‘penates’ sunt omnes dii qui domi coluntur. NEQVIQVAM CIPITES festinae, propter tempestatem; et bene ‘atra’ addidit, quia est et clara, ut «unde haec tam clara re
Abbreviated transcription (Latin):
terat ipse sacrauerat ignes. ut &e religiosa deoꝵ limina. ꝑ qđ ostenditur latent̃ nihilꝓdeẽ
religione. fedantẽ aut ẽ cruentã tẽ. Quinquaginta illi chalami. Illi celebrati abumero &
bene de chalamis uerũ ex pressit numerũ. Potest enĩ unꝰ thalam̾ plures habere cõ iuges
Et ẽ reuma. quin qua grita thalami ꝓcubuere. a põtes supbi auri barbarico. ⁊dẽ aut¬
nariae lectuẽ. Alii dicunt qđ apyrrho indomo quidem sua captus ẽ. Sed adtumulũ achillis
trasuiis occisusq ẽ uixta sigacum ꝑmunctorium Na inro etheo aiaa sepultus e. tunc eius
capud contofixu circũ tulit. alii uero qđ iuata hercei iouis aram. extinctus sit diciui
Unde lucañ. herceas monstrator ait ñ respicis aras. Et hanc opinionẽ plene uirgiliũ sequitur
licet ẽ piem illã p̃lib&e: ut suo indicabimꝰ loco Mediũ hostem y pallage ẽ in medis aedib

Expanded text:
terat. QVOS IPSE SACRAVERAT IGNES ut «et religiosa deorum limina»; per quod ostenditur latenter nihil prodesse terat. QVOS IPSE SACRAVERAT IGNES ut «et religiosa deorum limina»; per quod ostenditur latenter nihil prodesse elicem adulescentem" . Ad v. 503 Quinquaginta illi thalami 'illi' celebrati ab Homero. et bene de thalamis verum expressit numerum; potest enim unus thalamus plures habere coniuges. et est zeugma 'quinquaginta thalami procubuere, varie lectum est. Alii dicunt quod a Pyrrho in domo quidem sua captus est, sed ad tumulum Achillis occisus tractusque est iuxta Sigeum promunturium; nam in Rhoeteo Aiax sepultus est. Tunc eius caput conto fixum circumtulit. Alii vero quod iuxta Hercei Iovis aram extinctus sit dicunt; unde Lucanus «Herceas, monstrator ait, non respicis aras?». Et hanc opinionem plene Vergilius sequitur; licet etiam illam praelibet, ut suo indicavimus loco. MEDIVM HOSTEM hypallage est, in mediis aedibus.
Abbreviated transcription (Latin):
lanm locus tumultu. tumultꝰ dic tus. quasi timor multus. Alnde alia bello dret quis qliẽ
ueras acles ex amine canto. Misco ri pute. Caue aedes tetla camerata. acede diatũr
numeso srigularide tẽplo tancũ dicim. plurali &dedomib & decẽplis Si alit̃ dictum
tre salutarse & domu relinquens ui patria. secundũ fidẽ generis. ut strrpis achille efast
ltẽ de ercule Salue ueraiouis ꝓles. cardine: a cardine ñ sic aggerib .r. uult ostendere
grauius uastatã troiã qua agri fluuioꝵ eruptione uastant̃. & sciendũ cõparationes aut
pares eẽ aut minores Spiimeus spumosus exiii. dicimꝰ exiuit. Seda. subtralit
uirgilius ut breuẽ faciat sequentẽ uocalẽ. cumulo. augm̃to uidi ipse furente . u
Centũq nurus. aut finitus ẽ numerus ꝓinfinito. autcerte ideocentũneebarbaroꝵ
paras lic& incõgruum sit. qt sequitur hec aratuebit om̃s & unus ꝑcentũ aras occidi ñpo¬

Expanded text:
latus est locus. tumultu tumultus dictus quasi timor multus: unde Italica bella dicta sunt aeratas acies ex agmine tanto misceri putet" . cavae aedes tecta camerata. 'aedem' autem numero singulari de templo tantum dicimus, plurali et de domibus et de templis. si aliter dictum trem salutasse, et domum relinquens. VI PATRIA secundum fidem generis sui, ut «stirpis Achilleae fastus». Item de Hercule «salve, vera Iovis proles». CARDINE a cardine. NON SIC AGGERIBVS RVPTIS vult ostendere gravius vastatam Troiam quam agri fluviorum eruptione vastantur. Et sciendum comparationes aut pares esse aut maiores, aut minores. SPVMEVS spumosus. EXIIT dicimus et ‘exivit’. Sed ‘v’ subtrahit Vergilius ut brevem faciat sequente vocali. CVMVLO augmento. VIDI IPSE FVRENTEM ut CENTVMQVE NVRVS aut finitus est numerus pro infinito, aut certe ideo ‘centum’, quia barbarorum per aras’, licet incongruum sit, quia sequitur «haec ara tuebitur omnes», et unus per centum aras occidi non po
Abbreviated transcription (Latin):
siderum. quȩ semper oͣriuntur. & occidunt: aut certe maiorem partem noctis. ui
esse transactam. Casus cognoscere. cognoscendorum casuum. & greca figurui
Et breuiter prescribit: quia dido dixerat. pnma dic hospes origine nobis:
Quamquam animus meminisse horr&e. quanquã melius p̃senti iungttus¬

Expanded text:
siderum, quae semper et oriuntur et occidunt, aut certe maiorem partem noctis vult siderum, quae semper et oriuntur et occidunt, aut certe maiorem partem noctis vult esse transactam. CASVS COGNOSCERE cognoscendorum casuum. Et Graeca figura est. ET BREVITER praescribit, quia Dido dixerat «a prima dic, hospes, origine nobis». QVAMQVAM ANIMVS MEMINISSE HORRET ‘quamquam’ melius praesenti iungitu
Abbreviated transcription (Latin):
L amentabile regnum iđ magnũ quasi dignũ multa lamentatione ut hii multũ fleti ad super
Danai. argiuidicti: a rege danao. Nam greci ꝓpriȩ sunt thesali a graco rege : Pars magia
fui ꝓpt̃ amissam coniugẽ : Et hoc se cõm̃dat ut paulo post. Aut quid in euersa uidi
crudelius urbe. fandodum ipse dicit : alibi dũ dr̃ ut fando aliquid. si forte tuasperue¬
nit aulaures. quia gerundiui modus est. Mirmidonum mirmidones sunt achilles
socii. Dolopes. pyrri. qui eum de sciro secuti st̃. Sicti autem st̃ mirmidones ꝓpt̃ hanc causs
formucae in hominẽ uersȩ st̃. Sed hoc fabula ẽ. Nameratos thenes. dicit mirmidonas a rege dictos
uodicit : car&e ratione de achimenide. dictum miles ului: Mirmidonas uers
& dolopas. presentes ẽẽ acceptos ab heleno. Siic enimdicit. frangitur dignitas ł

Expanded text:
LAMENTABILE REGNVM id est magnum, quasi dignum multa lamentatione, ut «hi multum fleti ad superos». LAMENTABILE REGNVM id est magnum, quasi dignum multa lamentatione, ut «hi multum fleti ad superos». DANAI Argivi, dicti a Danao rege. Nam Graeci proprie sunt Thessali a Graeco rege. PARS MAGNA FVI propter amissam coniugem. Et hoc se commendat, ut paulo post «aut quid in eversa vidi crudelius urbe?». FANDO dum ipse dicit. Alibi ‘dum dicitur’, ut «fando aliquod si forte tuas pervenit ad aures», quia gerundi modus est. MYRMIDONVM Myrmidones sunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi, qui eum de Scyro secuti sunt. Dicti autem sunt Myrmidones propter hanc causam: t statim formicae in homines versae sunt. Sed hoc fabulae est. Nam Eratosthenes dicit Myrmidones dictos a rege nius Pollio dicit caret ratione: de Achaemenide dictum ‘miles Vlixi’, Myrmidonas vero et Dolopas praesentes esse, acceptos ab Heleno; sic enim dicti frangitur dignitas. P
Abbreviated transcription (Latin):
causa sit ł patione clausularũ. Nec est ut quidã dicunt dualis numerus: quia apud latinos nus
penit᷑ inuenit̾. Et bene addidit om̃s. Poterant enim p̃mul quidam: sed non om̃s tacere. Intentiq ons
tenebant. aut ora intuebant᷑ loquentis: aut immobiles uultus habebant᷑: ut tenuntqr hians
tria cerberus ora iđ. immobilia habuit. aut tenebant : aut habebant. ut terentius.  aman¬
ariae illi erat nomen teneo. Ideo aut̃ hac addidit : quia potest quis tacere. nec aduertert in
pheresis est : prodeinde Toro ab alto: Summꝰ enĩ semper est pontificalis locus & eneas ubique
quasi sacratus inducitur. dictus autem a tortis. herbis est thor. infandum. Quia uiro forti uictũ
sẽ dicere : & doloris ẽ &pudoris: lubes uis. ut iubeo chremetem . Nam aliter hoc uerbum ae¬
nee ꝑsona ñ recipit : Troianas ut opes : Sichoratius aut pingues phrigiae. migdonias opes

Expanded text:
causa fit vel ratione clausularum. Nec est ut quidam dicunt, dualis numerus, qui apud Latinos nusquam penitus invenitur. Et bene ‘omnes’ addidit; poterant enim simul quidam, sed non omnes, tacere. INTENTIQVE ORA TENEBANT aut ‘ora intuebantur loquentis’, aut ‘immobiles vultus habebant’, ut «tenuitque inhians tria Cerberus ora», id est immobilia habuit. Aut ‘tenebant’ ‘habebant’, ut Terentius «nam Andriae illi id erat nomen. Teneo». Ideo autem hoc addidit, quia potest quis tacere nec advertere. INDE aphaeresis est, pro ‘deinde’. TORO AB ALTO summus enim semper est pontificalis locus, et Aeneas ubique quasi sacratus inducitur. Dictus autem a tortis herbis est torus. INFANDVM quia viro forti victum se dicere et doloris et pudoris est. IVBES vis, ut «iubeo Chremetem»; nam aliter hoc verbum Aeneae persona non recipit. TROIANAS VT OPES sic Horatius «aut pingues Phrygiae Mygdonias opes».
Abbreviated transcription (Latin):
erro & ẽ sigura abeo qđ p̃cepit qđ sequit᷑ pistinguendũ sane error & sic dicendum
quo nec redite theucri. Icẽ quicquid idẽ timeo hoc eñi melius ẽ feriqua drupedis abe
pd ioto corpore feratꝰ Curuã aluũ plantus masculino ait genere quo nõ uti ino Per cusi
sane intelligimĩ int̾uentrẽ & latera recisso procõcusso p̃positio ꝓp̃positione: caue a

Expanded text:
eo quod praecedit id quod sequitur. Distinguendum sane ‘error’, et sic dicendum eo quod praecedit id quod sequitur. Distinguendum sane ‘error’, et sic dicendum ‘equo ne credite, Teucri’; item ‘quicquid id est, timeo’; hoc enim melius est. FERI quadrupedis ab eo quod toto corpore feratur. CVRVAM ALVVM Plautus masculino ait genere, quo non utimur. Percussum sane intellegimus inter ventrem et latus. RECVSSO pro ‘concusso’, praepositio pro praepositio
Abbreviated transcription (Latin):
ineuend nuone priami legitima erat Sed priamꝰ thimo etesiliũ uiro ẽq iimio et eidtor
inde eres nene dicit. Siue dolo quia uistĩ causã ꝓdicionis habere uideitur alui uolunt dolo¬
quoitans deceptiseint nsite sacea fercbant. Uc eciã ciues cotra pitriã sentirent: At capis iq di
mõ pat anchise. Et bene necsenec patre huic cosilio dicit int̃ fuisie ꝑqd intericus patrie um¬
minebati quaqua aeneas quasi obtrectator priaimi nõ ad sit ut homerus dicit. Anahises uor
demo phoontis. hyppocoontis que canta insania quia in sanoꝵ ẽ contrase sentirta tomnai ca¬
re uedolis danaum Ordo ẽ donadan aũ. nõdolis danaumi: Sic not ulicres Ex ut ait hum
uoluntate uerberatus &e sub abitu mdici. troiã ingressus ex plorauit uniuersa nuu
ene ligno quasi dissuasor. nõ simulacro ut paulo post. bucendũ ad sedes simulaerũ Nã u
suasionẽ ł dissuasione. tã sensus quã uerba cõsiderant᷑ Error idẽ dolos ut in eatricabilis

Expanded text:
 et Hecuba, quae Priami legitima erat. sed Priamus Thymoetae filium uxoremque iussit occidi. inde ergo nunc dicit 'sive dolo', quia iustam causam quo omnes decepti sunt. SIC FATA FEREBANT ut etiam cives contra patriam sentirent. AT CAPYS quidam, non pater Anchisae. Et bene nec se nec patrem huic consilio dicit interfuisse, per quod interitus patriae imminebat, quamquam Aeneas quasi obtrectator Priami non adsit, ut Homerus dicit, Anchises vero‘Demophoontis’ ‘Hippocoontis’. QVAE TANTA INSANIA? quia insanorum est contra se sentire. DONA CARERE DOLIS DANAVM? ordo est ‘dona Danaum’, non ‘dolis Danaum’. SIC NOTVS VLIXES? quia, ut ait Homerus, voluntate verberatus et sub habitu mendici Troiam ingressus, exploravit universa. IN LIGNO bene ‘ligno’ quasi dissuasorie, non ssuasione vel dissuasione tam sensus quam verba considerantur. ligno adfectavit tapinos
Abbreviated transcription (Latin):
sissagio Ducendoautem si aditaliam sine deorum uoluntate uenetunt dentꝑseras oslendi sacursie abita¬
apnsire liberat obligatione: contraluo pognam sidixeris procditquare poena sieluatur Camenauetor¬
air li cencer ista confimndit nore quo sole poni a sequentiquod precedit uela precedenti q ua dse uenudui

Expanded text:
enevolentia, suffragio. Dicendo autem, si ad Italiam sine deorum voluntate venerunt, dent poenas, ostendit statum esse absoenevolentia, suffragio. Dicendo autem, si ad Italiam sine deorum voluntate venerunt, dent poenas, ostendit statum esse absoa pristina liberat obligatione. contra 'luo poenam' si dixeris, non procedit qua re poena solvatur: tamen auctoritas licenter ista confundit more, quo sole
Abbreviated transcription (Latin):
andemuris martemq cientes aggeribus agger pro priedr̃ terrella queuallo facto propius ponitur
sdibusiue& muros & munim̃taominia aggerem dicimus sicut modo aggeribus moerorum promunim̃tis
moerorum promurorum antiq namucteresplera quo corumque nos peru dicimus peroediptongomꝓ
a si habemu sillidiptongon habent: or &ideopuca runt posse proaditera licu mone aodeminipneigon
peni Inuindantim plent & in undare faciunt: leuariopsidionesines liberari acoblit pet normton auadider a lo¬
oni quarninoni ac tolis surgo abarpis atquinonestuenturus undeaccipiamusuenerem nonquaside a lo¬
quisitdiquasiunaon detroianis ticm primo uniu sobirã prodimur: Itemceliquib ad nus artem nee fucuragno
rant iudtatur : & olisaut arpis sicdrxit utuma se uboicas: Namdea x olidiomedisienitur quierpes iapulo

Expanded text:
deinde in muris Martemque cientes" . Ad v. 24 Aggeribus agger proprie dicitur terra illa quae vallo facto propius ponitur, deinde in muris Martemque cientes" . Ad v. 24 Aggeribus agger proprie dicitur terra illa quae vallo facto propius ponitur, sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus, sicut modo 'aggeribus moerorum' pro munimentis. moerorum pnos ‘u’ habemus, illi diphthongon habent ‘ου’: et ideo putarunt posse pro hac littera, licet non eandem, diphthongon poni. INVNDANT implent et inundare faciunt. LEVARI OBSIDIONE SINES liberari: et oblique per Iovem invidiam commovet Iunoni. AETOLIS SVRGIT AB ARPIS atqui non est venturus: unde accipiamus Venerem non quasi deam loqui, sed quasi unam de Troianis - ut in primo «unius ob iram prodimur», itemsic dixit, ut Cumas Euboicas: nam de Aetolia Diomedes venit, qui Arpos in Apulia
Abbreviated transcription (Latin):
scindum frsicos alteram secundum mehe maticos : Namdium potesta s est quipsc est aecher quielem̃e¬
tordmetis sid& principatum hominumuero ideo qui a banaiouis mradiatio honores hominibus eribuit
aortmaautem pocestas adiocit propt̃ aliorum niminũ discretio nemnam legimus & cipollinem de po¬
mtio nebe nedicimusin ploroceutmisero fera sauxilium comtram plorte ad diem festum rempo¬
dit  cernisadaugendaminuidiamut cernis acsidicer& non estopustatione cumtroia norum
niseriasu conspicias: In sultentrutuli propterillud incerearutuli partiscircumomnib inscant
nmiperat  secumdes marte adillud respicit hicmar sommi poten s animumuiris quelatinis ad di¬
ut ruat in ruat: clausa moenia magnamuidia : scimus enimultimum et̃ presidiumin cas¬
a confugere aostilomimpotum plerumque differre sicut factumestinbello troiano mi
engodicit ad eptamee &iam hancrammis miseri cordiȩ siquidemintra muros hostis in sultat quin

Expanded text:
cundum physicos, alteram secundum mathematicos. Nam divum potestas est, quia ipse est aether, qui elementorum possidet principatum; hominum vero ideo, quia bona Iovis inradiatio honores hominibus tribuit. ‘Aeterna’ autem ‘potestas’ adiecit propter aliorum numinum discretionem: nam legimus et Apollinem deporatione bene dicimus 'implorodit. CERNIS ad augendam invidiam ait ‘cernis’, ac si diceret, non est opus narratione, cum Troianorum miserias ipse conspicias. INSVLTENT RVTVLI propter illud «interea Rutuli portis circum omnibus instant». irruperat. SECVNDO MARTE ad illud respicit «hic Mars armipotens animum viresque Latinis addidit». RVAT inruat. CLAVSA MOENIA magna invidia: scimus enim ultimum esse praesidium in castra confugere et hostilem impetum plerumque differgo dicit ademptam esse etiam hanc aram misericordiae, siquidem intra muros hostis insultat. Ad v.
Abbreviated transcription (Latin):
& estbellidefinitio: nonit facibus croianipugna uerant: auerte repreda siniudiose: Cac¬
terumnihil rapuerant: Legere furariundia sacri legidicuntur qui sacra legunt hoc est
funerantur. alibique sub legi cacitus cibi carmina nuper: Gremis abducere pacta sid est

Expanded text:
Et est belli definitio: non enim facibus Troiani pugnaverant. AVERTERE PRAEDAS invidiose: ceEt est belli definitio: non enim facibus Troiani pugnaverant. AVERTERE PRAEDAS invidiose: ceterum nihil rapuerant. LEGERE furari: unde et sacrilegi dicuntur, quia sacra legunt, hoc est furantur: alibi «vel quae sublegi tacitus tibi carmina nuper». GREMIIS ABDVCERE PACTAS id est
Abbreviated transcription (Latin):
liorum causa adme tencium confugisse: Gentesquietasnam licetuellent in bella prorump¬
re tamenerant qui&e propt̃ illudo raculum externo sobtatt duces: Quisdeus in fraudem
mpericulum icarniminiure lectum est fraudierit illa resid est periculo : Dure patentia
nr̃a ad illud respicit sinulla estreligio ueris quamde tua coniuxdura : Nubibus iris. propt̃
nec soluere que obsidentur troiamun dedicit hac indignum est troia nos opsiderialienac¬
a non possumus soluere paria opponimus quod nunciuno facit : Nam negare non potest
gum. Pilumnus auus comparatgenus turni cumaene dicens : &iamauunicius deumeẽ
imautem auumturmi ideo dicit i tauicino nobilis genereeẽ udtatur sicut estaeneasꝰ
nam paulo post dicitura est ipsa iunopilumnusqueillic quartus pater atria face sac uobd

Expanded text:
liorum causa ad Mezentium confugisse. GENTES QVIETAS nam licet vellent in bella prorumpeliorum causa ad Mezentium confugisse. GENTES QVIETAS nam licet vellent in bella prorumpere, tamen erant quietae propter illud oraculum «externos optate duces». QVIS DEVS IN FRAVDEM in periculum: ita enim in iure lectum est «fraudi erit illa res», id est periculo. DVRA POTENTIA NOSTRA ad illud respicit «si nulla est regio Teucris quam det tua coniunx dura». NVBIBVS IRIS propter nec solvere quia obsidentur Troiani: unde dicit, hoc indignum est, Troianos obsideri, alienaa non possumus solvere, paria opponimus. quod nunc Iuno facit: nam negare non potest gum». PILVMNVS AVVS comparat genus Turni cum Aeneae, dicens etiam avum eius deum esse. num autem avum Turni ideo dicit, ut a vicino nobilis genere esse videatur, sicut est Aeneas: nam paulo post dictura est ipsa «Pilumnusque illi quartus pater». ATRA FACE saevo bello.
Abbreviated transcription (Latin):
ilere est silentium rumperdoqui: Obduccumdolorem caclatum & diuturnalam
uicatrie coopertum : Namobducidicuntur uulnera que circatriae clauduntur aene
instinctubella conmouit: Vtiturautem replicationererum obiectarum. postenim se qui
resolutio : Emodo aduerbium est concedentis: Namgrecum est: Illo autem loco
uerbu mest estonunc soltestis: castandre in pulsus furis benefuriis pluralinumero quodđ
uaticinantibus non dr̃ utuid eantur mericoee decepti qui cassandie in sanienti crediderunt
quod falso dr̃ aii none sicutex uerbis probamus anchi sequiait ut quem cumua tescassandra
mouero : uitam commitere uentis id estincertis & inanibusrely: Numpuerosum mabelli:
exaggeratio est aba&ate : Trrrhenamque fidem in ire societatem cuminimicisgenti
uimo autcerte disrumpere. foederaque turnuscum trritnis iierat: sciendum sa necurnum auxi¬

Expanded text:
silere est, silentium rumpere loqui. OBDVCTVM DOLOREM celatum et diuturna iam silere est, silentium rumpere loqui. OBDVCTVM DOLOREM celatum et diuturna iam cicatrice coopertum: nam obduci dicuntur vulnera, quae cicatrice clauduntur. AENEinstinctu bella commovit. Vtitur autem replicatione rerum obiectarum; post enim sequitur resolutio. ESTO modo adverbium est concedentis: nam Graecum est: illo autem loco verbum est «esto nunc Sol testis». CASSANDRAE IMPVLSVS fvriis bene ‘furiis’ plurali numero, quod de vaticinantibus non dicitur, ut videantur merito esse decepti qui Cassandrae insanienti crediderunt: quod falso dicitur a Iunone, sicut ex verbis probamus Anchisae, qui ait «aut quem tum vates Cassandra moveret?». VITAM COMMITTERE VENTIS id est incertis et inanibus rebus. NVM PVERO SVMMAM BELLI exaggeratio est ab aetate. TYRRHENAMQVE FIDEM inire societTurno: aut certe disrumpere foedera, quae Turnus cum Tyrrhenis inierat. sciendum sane
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem sib tddertntut esfigiem xantͥi troiam que iudetis bene er go ue nss mediausa est
genere loquendi ut utrumque significar& & antique reditum troge : &imperiumita¬
lue quod croianis iupceradsimilitudinem tioie fore promiserat & magis hocest quod la¬
tencerde siderat adque petit: Iterum quere uoluere casus si ad troiamuis referresic intel
dum taxat nobistrtuareddatur: si uer a aditaliamuis referre sicintellegere redde nobisicali
re redde nobistroiam pernaus tagia & pericula id est patia murdenuo que pertulimus
cur unde ciorations exnimiaanecessita tenondatur: hincestacta furo regrauis: Catius
iinonem tacitam fu ribunda silenciacorquent: & notandum qr singillatim dictaueneris
hacoratione soluuntur: silentia cogistumpere silentium rumpere esttacere: undeappa
r& usurpatiue dictum eẽ. compositorum picuocem ideloquitur: Namuocemrumpe

Expanded text:
imaginem sibi redderent, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis». Bene ergo Venus medio usa est imaginem sibi redderent, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis». Bene ergo Venus medio usa est genere loquendi, ut utrumque significaret, et antiquae reditum Troiae et imperium Italiae, quod Troianis Iuppiter ad similitudinem Troiae fore promiserat. Et magis hoc est quod latenter desiderat atque petit. ITERVMQVE REVOLVERE CASVS si ad Troiam vis referre, sic dic: dumtaxat nobis Troia reddatur. si vero ad Italiam vis referre, sic intellege: redde nobis Italic: da nobis Troiam per naufragia et pericula, id est patiamur denuo quae pertulimusitur, unde ei oratio nisi ex nimia necessitate non datur: hinc est 'acta furore gravi': Statius "Iunonem tacitam furibunda silentia torquent" . et notandum quia singillatim dicta Veneris hac oratione solvuntur. silentia cogis rumpere silentium rumpere estret usurpative dictum esse «conposito rumpit vocem», id est loquitur: nam vocem rumpere
Abbreviated transcription (Latin):
manaq tallis .d. a machus &r pasos ciprim suleciuitate sunt uenericonseeates s rdieta in salait¬
neticon seerata dicimusaut hacecicera sicuthacc solo ema haec carta xata idalium cauiosemes
Ioglonus sine trium phnsmme morgloriae: Indeidest abas camio trrii nalil timebunt ae neseesit
a mo scupiõ uagtaturue st a sricamꝰ quidyestem euadere belli muet mstenoi Loma di qusetabiluo
oraccenturi pestemautemincendium significat ut atoto descendit cor porepeidicumdenauilus
loquetur in cenus sugis semperignes ex primit quudit pestembellieuadere Necidiua pelona ecidi¬
noscentrmns Tictuscũt ser mo est ab arboribus que abis eetisrepululant Cr gdillud soluem retidi¬
nira dicimus quod post tanascitur unde madorecidiua dixit que renouantur alis qui suane sopt td¬
olum quotroia fuit sicintertio &cãm pasubitroia fuiti xanthum & simo edieaq bil der ouist¬
liaads mlitudinom eruie: Nouimuse nim hane fuisse conconsue tudinemut aduesie odiris esia

Expanded text:
. AMATHVS et PAPHOS Cypri insulae civitates sunt, Veneri consecratae. CYTHERA insula Veneri consecrata. Dicimus autem ‘haec Cythera’, sicut haec Solyma, haec Artaxata. IDALIVM civitas Cypri. INGLORIVS sine triumphis, inmemor gloriae. INDE id est ab Ascanio Tyrii nihil timebunt. Et verum est, nam Scipio vastaturus est Africam. QVID PESTEM EVADERE BELLI IVVIT in fine iam agit miserabiliter, tractentur. ‘Pestem’ autem incendium significat, ut «et toto descendit corpore pestis», cum de navibus loqueretur incensis. FVGISSE PER IGNES exprimit quid sit ‘pestem belli evadere’. RECIDIVAQVE PERGAMA renascentia. Tractus autem sermo est ab arboribus, quae taleis sectis repullulant. Ergo illud solum recidivum dicimus, quod postea nascitur: unde modo. 60 Atque solum quo Troia fuit sic in tertio "et campos ubi Troia fuit" . xanthum et simoenta redde oro miselitudinem Troiae: novimus enim hanc fuisse
Abbreviated transcription (French):
NNlondores m accipo temus quiestcirca corp deoru mibt cuua erie nominatiuis bace nubesuoa mmulsacudo¬

Expanded text:
splendorem acciperemus, qui est circa corpus deorum. NVBE CAVA erit nominativus ‘haec nubes’; nasplendorem acciperemus, qui est circa corpus deorum. NVBE CAVA erit nominativus ‘haec nubes’; na
Abbreviated transcription (Latin):
ritiu no cognoscitur : scilicex ut turnus possacuadit cadu comorituro ponere facere siducilius horne hunise¬
cutus quia tasa ge o Rceri id est fecit haccenis indiliss& uteatingenti arte locutus est: NLa mdice nanoes
taspertasinereri quoduo cegrauaris que negas fatouox i bouis fatum est statius auo st saecaa soquotr
Htataue dicitucina mque negasuoce id efaco mente prestares: Nam suonis uoa faumi est sIacius atuota¬
cestaliud fando facior dinem commutart S rauaris aut negas grauiterfers acaelo ca tuone nni
cumuo lui mus ab solucam facere elacutionem & ꝑgerundi modum aliquid dicere uta petenidum iuiliest
cquin codicem brr rium : Eł incuairgilius pacemeroiano abregepetendum na musidoxeris b salastrus casitos¬
neiuln erdint mitum pecendus : codicia non ꝑgerendi modums participialit loqueris rara siraua preta

Expanded text:
rit Iuno, cognoscitur, scilicet ut Turnus posset evadere. CADVCO morituro. PONERE facere, sic Lucilius Homerum serit Iuno, cognoscitur, scilicet ut Turnus posset evadere. CADVCO morituro. PONERE facere, sic Lucilius Homerum secutus, qui ait ἄλγε ̓ ἔθηκε id est fecit. HACTENVS INDVLSISSE VACAT ingenti arte locutus est: nam dicendo ‘vacat’ te speras mereri. QVAE VOCE GRAVARIS quae negas fato; vox enim Iovis fatum est: Statius «et vocem fata secuntur». Hoc autem dicit: utinam quae negas voce, id est fato, mente praestares. Nam si Iovis vox fatum est, potx fatum est, potest aliud fando fati ordinem commutare. 'gravaris' autem negas, graviter fers. et hac elocutione non su utimur, cum volumus absolutam facere elocutionem et per gerundi modum aliquid dicere, ut 'petendum mihi est equum, codicem, byrrum' — hincixeris ‘petendus est codex’, iam non per gerundi modum, sed participialiter loqueris. RATA firma, perpe
Abbreviated transcription (Latin):
uenerisuirtuit dicunt̃ adictumẽ ꝓbrromam: Nam suꝑfluo quidam hancorationem simpliciterdita
uolins utreue radicat iuppter persenibil possegoianos qđ salsum est ad eoutiu nomsoratio ad rroniam none
simplicia ũ barespondant: Necte sentia fallit hoc parentes ihdictũest: uinida fortis ut sadbllo uiuidaurtis
ipsaresponda obliq̃: Tristitiauera trentius cristis ueritas in÷ imuultuat que inũber siden suem conera
gilius furia sam namque stuerum: quinut non nam confirmatiua particuala ng ounepe tar lt posp¬
dictus i nam non cogit uc pereats mauis sauex eiussaluti quod aut̃ dicit piosanguine aeneae tumlatento
quat quiubique inducitcultor deorum: Ille tam̃ quamquã moriturus : tamen abisorigi nemducit nesti
diuima quartus pacerabauus: Nec est comtrarium illud cui pilummis auus potuntł fieti ut &auuseiis a
lauuscius ab pilum no pilumni nominarentur: simora presentis lo&i exio uis concessione qualiareerge¬

Expanded text:
untur. Et dictum est per ironiam: nam superfluo quidam hanc orationem simpliciter dictam volunt, ut re vera dicat Iuppiter per se nihil posse Troianos. Quod falsum est, adeo ut Iunonis oratio ad ironiam, non ad simplicia verba respondeat. NEC TE SENTENTIA FALLIT hoc per parenthesin dictum est. VIVIDA fortis, ut «sed bello vivida vipsa respondet oblique. TRISTIA severa: Terentius «tristis veritas inest in vultu atque in verbis fides», item contra Vergilius «furias amnemque severum». QVIN ut non: nam adfirmativa particula est. NVNC PEREAT ductus est; nam non agit ut pereat, sed magis favet eius saluti. Quod autem dicit ‘pio sanguine’, Aeneae eum latenter exaequat, qui ubique inducitur cultor deorum. ILLE TAMEN quamquam moriturus est, tamen a diis originem ducit. NOSTRA divina. QVARTVS PATER abavus: nec est contrarium illud «cui Pilumnus avus»: potuit enim fieri ut et avus eius et abavus a Pilumno Pilumni nominarentur. SI MORA PRAESENTIS LETI ex Iovis concessione quali arte ege
Abbreviated transcription (Latin):
alterum sinealtero et̃ nom possit: undeins quoperfeccos uult probart uirgilius omniumdi¬
uinandi artium prestascientiam uthadoco ltem supra hele nod equoait troiugena interpris
oeritis sine agnoscuntur quoda domnia reserendum eit sibnas sidera uacesauium & flumiua denan
suidentur tanitum accipias cuius poniuntiu derinecta menintellent Iter auseesauuois mouu deltures

Expanded text:
ut alterum sine altero esse non possit: unde his quos perfectos vult probare Vergilius, omnium diut alterum sine altero esse non possit: unde his quos perfectos vult probare Vergilius, omnium divinandi artium praestat scientiam, ut hoc loco, item supra Heleno, de quo ait "Troiugena, interpres ‘peritissime agnoscuntur’: quod ad omnia referendum est, fibras, sidera, voces avium et fulmina: nam si ‘videntur’ tantum accipias, cuiuis possunt videri, nec tamen intellegi. Item voces avium non videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
si. si aliterinue nerimus abusiuedictumest ut inlucano ocior & caeliflammis &tigrid
tuli propeculii : clusium autemestoppidum iuxta massicum: Cofasciuitas tuscieque nur
dicitur singularis ec undum sallustium undeappar& eẽ: usurpationẽ : Corrtiq corrai
prie sunt arcuum hece : Dicunturtamen &iam sagicta rumquas: & far&ras nomina
toruus c̃ribilis fulgebac scilic& puppis appollinearma exercitu: Populonia ciui cas tuscie
macremaut̃ eorum qui uenerant dixit: Alibi in signem quemmateraricia misit: Expertos
to exhausta fuerat tanto generosior: Ergo in haustis nonestuna parsorationis: Namq¬
eẽ mirum quod sublata renascuntur: &rursum dehisdem lociseffodiuntur: uarro &¬
pres mediumẽ : Nam & deorum interpretator & hominum quib: diuina s indicat m̃tesint¬
prts uocatur: & notandum quod ait nigidus figulus hasartes itamntersese et̃ conunctas

Expanded text:
si': si aliter invenerimus, abusive dictum est, ut in Lucano "ocior et caeli flammis et tigriduli» pro ‘peculii’. Clusium autem est oppidum iuxta Massicum. COSAS civitas Tusciae, quae numero dicitur singulari secundum Sallustium: unde apparet esse usurpationem. CORYTIQVE coryti proprie sunt arcuum thecae; dicuntur tamen etiam sagittarum, quas et pharetras nominamus. TORVVS terribilis. FVLGEBAT scilicet puppis Apolline, armis exercitus. POPVLONIA est civitas Tusciae. Matrem autem eorum qui venerant, dixit alibi «insignem quem mater Aricia misit». EXPERTOS ENEROSA METALLIS quanto exhausta fuerit, tanto generosior. Ergo ‘in exhaustis’ non est una pars orationis: namque mirum quod sublata renascuntur et rursum de isdem locis effodiuntur. Varro pres’ medium est: nam et deorum interpretator, et hominum, quibus divinas indicat mentes, interpres vocatur. Et notandum quod ait Nigidius Figulus, has artes ita inter sese esse coniunctas,
Abbreviated transcription (Latin):
umtrantur hiqui uenerunt detuscia inuenitta menaliquam uarietatem quodos nauib: u¬
secom memorat cum in .viti. turni presidia perterramuenisse memorauerit sa nesciendum a ma¬
reuirgilium it alis ducibus darenomina uel fluuiorumuł montium utergo supra almanem
xauentinum com memorauit sic nunc massi cumdicit: Nam masicus monestunde &uinum
massi cumdicitur: plerique tamen massi cumnolent proprium e nomen sed appellatiuum:¬
ausiniusoris & nuncdicit qui moenia clausi: multialium massicum aliumosinium eẽ uolunt¬
Tygriacrata cuiusrostrumerat msimilitudinem tigris: Nam quesolent naue su¬
bula accipere apictura tucelarum ⁊ hincesthunc uehit in manistricon: Item & aurato ful¬
gdat apolli nepuppis: Trgriaũt secim: dum regulam dixit : Namgreca nomina quegene¬
tiuum singula remindis mittuntinea tantum & indatiuo crescunt: Inac cusatiuo ablatiua
paria sunt nominatiuo: uttigris tigridis. tigridi tigrin tigris atigri: Isis isidis isidi ism¬

Expanded text:
umerantur hi qui venerunt de Tuscia, invenit tamen aliquam varietatem, quod hos navibus venisse commemorat, cum in septimo Turni praesidia per terram venisse memoraverit. sane sciendum amare Vergilium Italis ducibus dare nomina vel fluviorum vel montium. ut ergo supra Almonem et Aventinum commemoravit, sic nunc Massicum dicit: nam Massicus mons est, unde et vinum Massicumsinius oris" , et nunc dicit 'qui moenia Clusi'. multi alium Massicum, alium Osinium erata' cuius rostrum erat in similitudem tigridis; namque solent naves vocabula accipere a pictura tutelarum. hinc est "hunc vehit inmanis Triton" , item "et aurato fulgebat Apolline puppis" . 'tigri' autem secundum regulam dixit: nam Graeca nomina quae genetivum singularem in 'dis' mittunt, in eo tantum et in dativo crescunt, in accusativo et ablativo paria sunt nominativo, ut 'tigris tigridis tigridi tigrin tigris a tigri', 'Isis Isidis Isidi Is
Abbreviated transcription (Latin):
uilo quiuene contra in seriori potestati prolix a morationem: Vnd eait deuenerdiat nonucenisoomin
ca sitnupuca e serth te mdido qua siregina paucis locuta est uetumbi tuiter dido six adu lis omime
& titia postcd aliss quighie miata oinma deurgilio clucuerunt & defarmarunt ad dicendius uni
plo conteo uer siarumi: hasdua sposuerunt adlocuciones dicente suenere mage rescatuabsolutuosi
dicit ui nonicausa fuistipericulorũ isquibus icaliam fata concesserant : Iuno nemueronrosacap

Expanded text:
viloquium, e contra inferiori potestati prolixam orationem, unde ait de Venere ‘at non Venus aurea contra pauca refert’. Item Dido quasi regina paucis locuta est, ut «tum breviter Dido». O PATER O HOMINVM t Titianus et Calvus, qui themata omnia de Vergilio elicuerunt et deformarunt ad dicendi usum, in exemplo controversiarum has duas posuerunt adlocutiones, dicentes Venerem agere statu absolutivo, cum dicit Iunoni 'causa fuisti periculorum his quibus Italiam fata concesserant'; Iunonem vero niti sta
Abbreviated transcription (Latin):
apians porimo raoi essati o ui intemperantes furunt. qued postea lilacones a lmoton grttã
tians latumest: Ad eaut &cicerodi catinlilri dtrepuplica opproprio fiuse adilescentibus sia
mai cores non haberent propterud po&a erdoneminduetta morer pouimusut̃ eedomascreron
icidio sanetidomquando nomen est proprium ernatura litr product appellatiuum corripit C
er doncidonb̵ lambe dabamus: quod fecit habitens licentia quautimur inpropris nominbus flauen
poene miserande promiserandus namꝓnominatiuo catium posuitu omra socerarmala tinus la
boto & scdđa &trtiaper sona est turc& iumalibi naminatuum putieatiuapo suit utor iger besperi
fduuiusitg natoraqua rum sbpato coborsumanimiterueniens: Septena que tela mane suo prosepte
iud in pre duobus deflexit partim st al maueniu smalcatt donatos hodoco antedietorer neble derers
gilum quod post louisꝓ hibitionemibeluis facit nummainterte eres peiens ouitninugind toso

Expanded text:
in amores puerorum intemperantes fuerunt: quod postea in Laconas et in totam Graeciam translatum est, adeo ut et Cicero dicat in libris de re publica, obprobrio fuisse adulescentibus si amatores non haberent. propter quod poeta Cydonem inddici. Sane ‘Cydon’ quando nomen est proprium, ‘Cy’ naturaliter producit; si appellativum, corripit ‘Cy’, Cydon haec Lampe dabamus»: quod fecit, abutens licentia qua utimur in propriis nominibus. Npaene. MISERANDE pro ‘miserandus’; nam pro nominativo vocativum posuit, ut contra «socer arma Latinus habeto’ et secunda et tertia persona est. Tamen etiam alibi nominativum pro vocativo posuit, ut «corniger Hesperidum fluvius regnator aquarum». STIPATA COHORS unanimiter veniens. SEPTENAQVE TELA more suo pro ‘septem’, ut ‘bina’ pro duobus. DEFLEXIT PARTIM S. C. ALMA VENVS male ait Donatus, hoc loco ante dictorum oblitum esse Vergilium, quod post Iovis prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
setos pesnti depirdi ca sua feralisomniuni ex inaendui calort desuiduat meella Interq curicalcũ p̃ciosius unsum eit
qđ a splendorem auri & aeris duritiom pomidor& niamꝙ priman deciuro securis saeta displicuit causamollit
Simliratione & argenti contemptus ẽusis mex cicrisori calcũplacut doneuenir&ur ad ferrum
lonecum humeris Nurmatũ hoc loco sedex plortit utrũ arma apte & congrue eius nem brisinhereant aptas
habendo adhabendã ut congrue posnit in herere Cornua eristo̧ iđ comas quas greciceratta nominabant

Expanded text:
u fertilis omnium, ex incendii calore desudavit metalla, inter quae orichalcum pretiosius visum est, quod et splendorem auri et aeris duritiam possideret. namque primum de auro securis facta displicuit causa mollitiae; simili ratione et argenti contemptus est usus, mox aeris; orichalcum placuit, donec veniretur ad ferrum: CIRCVMDAT LORICAM VMERIS non armatur hoc loco, sed explorat utrum arma apte et congrue eius membris inhaereant. APTAT HABENDO ad habendum, ut congrue possit inhaerere. CORNVA CRISTAE id est comas, quas Graeci κέρατα nominabant:
Abbreviated transcription (Latin):
hmuatitõ aticim aum in du cie furentẽ ut his agiẽ furtis totoq ardentis abore scialle ab sistunt o calis muc
carbus igñes  uo catus lastõ eos inuocationes & p̃ces Nam appellationẽ a uerbo queromꝑ aut in ã su nt̃¬
bore uiroVton dat fere tudentũ lacera rereuulsam ut lacertitct̃ reuollat̃. Lacortittĩ ꝓpt̃ illud & bisex
dolorẽ ant ladrimas cominouere Ad pugnã pludit p̃medittit᷑ Cicero simecũ ince ꝓ lussi one ni hilfum
que inducit labortintẽ ut possint initt̃ mouericũ tͥnũ itt diccit̃ fureit ut nec latini consilus nec
a mcitop ab possit obedir̃e: a cuit marte hri itu se ad fucura certamina Componi fib. finiriaut¬

Expanded text:
inmerito; nam eum inducit furentem, ut "his agitur furiis, totoque ardentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis" . vocatus hasta meos invocationes et preces: nam appellatio est a verbo, quae semper aut in 'io' bere viro» item «dat ferre talentum». LACERARE REVVLSAM ut laceratam revellam. Ladolorem aut lacrimas commovere. AD PVGNAM PROLVDIT praemeditatur. Cicero si «mecum in hac prolusione nihil fuerquem inducit laborantem, ut possit in iram moveri, cum Turnum ita dicat furere, ut nec Latini consiliis, nec Amatae precibus possit oboedire. ACVIT MARTEM inritat se ad futura certamina. COMPONI FOEDER
Abbreviated transcription (Latin):
dstis aducttums tadone staciorst portus cempora lis : Nam portus est abibuomnaturi sedimedostara
scumnlitus sigui ficat hogenim dice potiar terta & nauem frangere nonrecosor lmdenaie Iuneca¬
s ir duiner moct tur In noxius qui non nouit nocere : shocpo&e plerumque confunolune ur
nico dor sumne stdirior hatena qr emoantib fluecib & cuntib dei satur dEt mo dumisa lidureseit¬

Expanded text:
hostis adventum. STATIONE statio est portus temporalis; nam portus est ubi hiematur. Sed modo statio hostis adventum. STATIONE statio est portus temporalis; nam portus est ubi hiematur. Sed modo statio siccum litus significat: hoc enim dicit: potiar terra, et navem frangere non recuso. INNOCVAE innocuus est cui non nocetur, innoxius qui non novit nocere; sed hoc poetae plerumque confundunt. DORSO INIQVO dorsum est durior harena, quae remeantibus fluc