comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& sinem menon est quod postine̾sem ponitur. Idesttrite sinem menon dehinc
Ercha nos sinemine non e a demindiatonodiatonos sineminenon. Inchromateue ro
ueldiatonos sinem ine nonchromatice uellrchanossinem me nonchromatice
narmonia uero ueldiato nos sy nemine non en armonios uellychanossrnem menono
enarmonios posthas n&e synemmenon siuero mese neruõ sit si non menon
t& rxchorduma diunctum sed sit die zeugmenon. Est postme sonpane mese
ehinc trite die teugmenon: Indelrchanos die teugme non quae indiatono diato nor
dieteugme non inchromate: Tumdiato nos die teugme non chromatices.
um lrchanos die teugme non chromatice. In armonia uerotumdiatonos die¬
teugmenon enarmonios Pumlrchanos die teugme non en armonios
eademuero dicitur & paroen&e cumadditione uel diatomi uelibromatis uel
armoniae Nuperhas n&edie ⁊eugienon trite hrperbolaeon & quaee st

Expanded text:
Et synemmenon est quod post mesen ponitur, id est trite synemmenon. Dehinc Et synemmenon est quod post mesen ponitur, id est trite synemmenon. Dehinc lichanos synemmenon, eadem in diatonico diatonos synemmenon. In chromate vero vel diatonos synemmenon chromaticae, vel lichanos synemmenon chromaticae. In enharmonio vero vel diatonos synemmenon enharmonios, vel lichanos synemmenon enharmonios. Post has nete synemmenon. Si vero mese nervo non sit synemmenon tetrachordum adjunctum, sed sit diezeugmenon, est post mesen paramese. Dehinc trite diezeugmenon, inde lichanos diezeugmenon, quae, in diatono, diatonos diezeugmenon. In chromate tum diatonos diezeugmenon chromaticae, tum lichanos diezeugmenon chromaticae. In enharmonio vero tum diatonos diezeugmenon enharmonios, tum lichanos diezeugmenon enharmonios. Eadem vero dicitur et paranete, cum additione vel diatoni, vel chromatis, vel enharmonii. Super has nete diezeugmeno
Abbreviated transcription (Latin):
DEORDINE CHORDARUM NOMINIBUS¬
A IN I RIB QUOq GENE IIBUS
uncigitur or dochordarum disponendus estomnium quae pertria genene
uariantur uel in constantior dine disponuntur prima estigitur pros lamba¬
nomenos quae e ademdicitur prosmelodos gecunda bypate brpaton
Testia parby pate hrpaton quastauniuersaliter quidem lrchanos appel¬
latur sed sundia tonogenereapt&ur. diciturlechanos hypatondiatonus si uero
inhro matedicitur diatonos chromatice uellychanos hypatonchromatice
iauteminarmonia diciturlychanos hypaton en armonios ueldiatonos hypator
enarmonios posthancuocatur hrpatemeson. Debine parhe pate meson at quehinc
iychanos meson simpliciter indiatono quidem generediatonos meson
nchro matelrchanos me sonchromatice ueldiatonos me sonchromatice in armonia
diato nosmeson. In armonios uellrchanosme sonin armonios. Hassequitur mes e
posthanc sunt duot& rrchogda. Pastims inemme non pastimdie teugme non

Expanded text:
De ordine chordarum nominibusque in tribus generibus. Nunc igitur ordo chordarum disponendus est omnium quae per tria genera variantur, vel inconstanti ordine disponuntur. Prima est igitur proslambanomenos, quae eadem dicitur prosmelodos; secunda, hypate hypaton; tertia parhypate hypaton; quarta vero universaliter quidem lichanos appellatur. Sed si in diatono genere aptetur, dicitur lichanos hypaton diatonos. Si vero in chromate, dicitur diatonos chromaticae, vel lichanos hypaton chromaticae. Si autem in enharmonio, dicitur lichanos hypaton enharmonios, vel diatonos hypaton enharmonios. Post hanc vocatur hypate meson; dehinc parhypate meson; atque hic lichanos meson simpliciter. In diatonico quidem genere, diatonos meson. In chromate, lichanos meson chromaticae, vel diatonos meson chromaticae. In enharmonio diatonos meson enharmonios, vel lichanos meson enharmonios. Has sequitur mese. Post hanc sunt duo tetrachorda partim synemmenon, partim diezeugmenon.
Abbreviated transcription (Latin):
uchromate uero chromatice hyperbolaeon in armonia uero enarmonios
hiperbolaeon. Harum tultima eaque est n&e iyperbolaeon & sitdiscriptio
eius modi uttrium generum contineat dispositionem. In quibus & similitudinẽ
nominũ & differentiã ꝑnatabis. ut sineruisimiles i nomnibus cumeis qui sunt dissimiles
colligantur. fient similomnes octo &iuiginti hocautẽ monstraet̃ subiecta deeriptio :

Expanded text:
nharmonio vero enharmonios hyperboleon. Harum ultima ea est quae est nete hyperboleon, et sit descriptio ejusmodi ut trium generum contineat dispositionem in quibus et similitudinem nominum et differentiam pernotabis, ut si nervi similes in omnibus, cum eis qui sunt dissimiles colligantur, fiant simul omnes octo et viginti. Hoc autem monstrat subjecta descriptio.
Abbreviated transcription (Latin):
ancigitur a poto mensi st cõmodũ sic sumemus ac primũ quidẽ ad acutũ intendo trestonos ab ã.
Quod suidem spatium ad graeuem sonum uelimus efficere fit hoemodo sit sonus a
intendo semitonium minus id qđ est : Ad. remitto ab .o. tonumeum qui est de
erit igitur. ae. aequam requirimus ap. come :.
Sit ꝓposicum ad acutam pastem comma sumere sit sonus ã intendo a poto meni

Expanded text:
anc igitur apotomen si sit commodum sic sumemus. Ac primum quidem ad acutum intendo tres tonos, ab A Quod si idem spatium ad gravem sonum velimus efficere fit hoc modo: sit sonus A, intendo semitonium minus, id quod est A D, remitto ab D tonum qui est D E. Erit igitur E A ea quam requirimus apotome. Sit propositum in acutam partem comma sumere, fit sonus A
Abbreviated transcription (Latin):
Ad grtui orem uero pastem hoc modo sit sonus A. intendo duos tonos ꝑconsonantiã ad
q̃ diatessaron uero ab q̃ remitto ad Re. entigitur bc̃a minor semitomipars qdo postebat efficere :
Siduobus conis diatess aroꝵ auferamus a potome fit reliqua. Sintenim trestoni
as sc̃ cõ. ab his auferitur a e diatessa ron erit igitur ec̃ semitoniũ minus a poton¬
igitur est ed¬

Expanded text:
Ad graviorem vero partem hoc modo: sit sonus A, intendo duos tonos per consonantiam ad G, diatessaron vero ab G remitto ad K; erit igitur K A minor semitonii pars, quod oportebat efficere. ibus tonis diatessaron auferamus, apotome fit reliqua. Sint enim tres toni A B, B C, C D; ab his auferatur A E diatessaron. Erit igitur E C semitonium minus; apotoigitur est E
Abbreviated transcription (Latin):
aersci&. Itaq: diffunditur & omnium circumstantium simul ferit
auditum Atq: illi estobscurior uox qui longius st&erit
qnm̃ adeum debilior pulsi aeris unda peruenit
XU. DEORDINETHEORECRATUM
IDEST SPECULATIO NUM
isigitur ita propositis dicendum uid&ur

Expanded text:
aeris ciet. Itaque diffunditur et omnium circumstantium simul ferit aeris ciet. Itaque diffunditur et omnium circumstantium simul ferit auditum, atque illi est obscurior vox, qui longius steterit, quoniam ad eum debilior pulsi aeris unda pervenit. CAPUT XV. De ordine theorematum, id est speculationum. His igitur ita propositis dicendum videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ultro quem nulla ratione ual& excedere. Tantum enim unusquisq
loquitur continuae quantum natunrlis spiritussinat. Rursus
quaeacutam eorum uocem grruemque d&erminat. Tantum enim
unusquisq uela cumen ual& extollere uel de primere gracuitatem
uncquis modus audiendisit disserrmus taleenim quiddam
fieri consueuit inuocibus. quale cum paludibus uel qui& as
aquis iactum eminus mergitur saxunt priusenim in paruis si¬
mum orbem undam colligit. Deinde maioribus orbibus
undarum globos spargit atq eo usq dumdefitigatus motus ab helicen¬
dis fluctibus conquiescat semꝑque posterior & maiorundula
pulsu debiliore diffunditur. Quod siquid sit quod c recentes undas
possit offendere statim motus ille reuestitur
& quasi ad centrum unde profectus fuerat eisdem undulis
protundatur Ita igitur cumaer pulsus fecerit sonum
pellit atrium proximum & quodam modo rotundum fluctum

Expanded text:
ultra quem nulla ratione vales excedere. Tantum enim unusquisque ultra quem nulla ratione vales excedere. Tantum enim unusquisque loquitur continue, quantum naturalis spiritus sinat. Rursus quae acutam eorum vocem gravemque determinat. Tantum enim unusquisque vel acumen valet extollere, vel deprimere gravitatem, quis modus audiendi sit disseramus. Tale enim quiddam fieri consuevit in vocibus, quale cum paladibus vel quietis aquis jactum eminus mergitur saxum. Prius enim in parvissimum orbem undam colligit, deinde majoribus orbibus undarum globos spargit, atque eo usque dum fatigatus motus ab eliciendis fluctibus conquiescat. Semperque posterior et major undula pulsu debiliore diffunditur. Quod si quid sit, quod crescentes undas possit offundere, statim motus ille revertitur, et quasi ad centrum, unde profectus fuerat, eisdem undu is rotundatur. Ita igitur cum aer pulsus fecerit sonum, pellit alium proximum, et quodammodo rotundum fluctum
Abbreviated transcription (Latin):
uel occissime uerba ꝑcurrere expediendisq: sensibus. Ex primendisq
sermonibus continuae uocis imp&us operatur. AIACTΗMΑ TIΚΗ
Aut̃ est eaquam canendosus pendimus. inqua non potus sermonibus
sed modulis inseruiiius estq uox ipsa gardior & modolandas uari&a¬
tes quoddam faciens interuallum. Non taciturnitatis sed suspense
Ac tarde potius cantilenae. his ut albinus aut tumat additur. testia diffe¬
rentiaq medias uoces possit includere. Cum scilic& heroum poema
legimus neq continuo cursu ut prosam. Neq suspenso segnioriq modo
Iedq continua uoxest &earursus quade currimus cantilenam
Naturliter quidem infinitae sunt. Consideratione enĩ accepte.
Nullus modus uele uolendis sermonibus fit uelacuminibus at tollen¬
dus gnaruitatibusq: laxandis sedutrisq: naturr humana fecit
proprium finem continuae enim uoci terminum humanus spiritus fecit.

Expanded text:
velocissime verba percurrere, expediendisque sensibus, exprimendisque velocissime verba percurrere, expediendisque sensibus, exprimendisque sermonibus continuae vocis impetus operantur. Diastematice autem est ea quam canendo suspendimus, in qua non potius sermonibus, sed modulis inservimus. Estque vox ipsa tardior, et per modulandas varietates quoddam faciens intervallum, non taciturnitac tarde potius cantilene. His, ut Albanus Albinus autumat, additur tertia differentia, que medias voces possit includere, cum scilicet heroum poema legimus, neque coSed quae continua vox est, et ea rursus qua decurrimus cantilenam, naturaliter quidem infinitae sunt. Consideratione enim accepta, nullus modus vel evolvendis sermonibus fit, vel acuminibus attollendis gravitatibusque laxandis, sed utrisque natura humana fecit proprium finem. Continuae enim voci terminum humanus spiritus fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
&iam promensunatũ modo crathos aequorum ponderum ac& abu¬
lis inmittens saepe ipsac quoq: ac& abula diuersis formata ponde¬
ribus uirga uela erea ferreaue ꝑcutiens ni hil sesediuersum inuenisse
la&atus est. Hinc &iam ductus longitudine crassitudinemq
chordarum. Vtexaminar& ad gressus est. Itaq inuenit regulam yle
qua posterius loquemur quae exreuocabulum sumpsit. Ndon quod
regula sit lignea ꝑquam nagnitudinis chordarum sonum que mitimur
sed quod regula quadamsit huius modi inspectio fixa firmaq
ut nullum inquirentem dubio fallat indicio
XII. De diuisione docum earũq explaVAnone
ed dehis hactenus punc uocum differentias colligamur. Om̃s
quaedicitur cuminteruallo suspensa & continua quidem est
qualo quentes uel prosam orationem legentes uerba ꝑcurrimus.
festinat enim tuncuox. non haerere in acutis &grauibus sonis sed quam

Expanded text:
et pro mensurarum modo cyathos aequorum ponderum acetabuet pro mensurarum modo cyathos aequorum ponderum acetabulis immittens; saepe ipsa quoque acetabula diversis formata ponderibus virga, vel aerea, ferreave percutiens, nihil esse diversum invenisse laetatus est. Hinc etiam ductus, longitudinem crassitudinemque chordarum ut examinaret aggressus est. Itaque invenit regulam, de qua posterius loquemur, quae ex re vocabulum sumpsit, non quod regula sit linea, per quam magnitudines chordarum sonumque metimur, sed quod regula quaedam sit hujusmodi inspectio fixa firmaque, ut nullum inquirentem dubio fallat judicio. CAPUT XII. De divisione vocum earumque explanatione. Sed de his hactenus; nunc vocum differentias colligamus. Omnis enim quae dicitur cum intervallo suspensa. Et continua quidem est, quia loquentes vel ipsam orationem legentes verba percurrimus. Festinat enim tunc vox non inhaerere in acutis et gravibus sonis, sed quam
Abbreviated transcription (Latin):
quae subter scriptis numeris conteneantur .xii. VIIII.VIIui. hilgitur mallei
qui .xii &ui ponderibus uergebant. Dia pason ir iuplo concinentiam
ꝑsonabant : malleus uero .xii. ponderum ad malleum .vIIII. & malleus
.VIII. ponderum ad malleum .ui. ponderum secundum epitritam pro¬
postionem diatessaron consonantia iungebatur VIIII. uero ponderum
ad ui. & xii. ad uiii diapente consonantiã ꝑmiscebant .UIIII. uero
ad uiii. inses: qui oc taua propostione resonabant tonum
ONES CONSONANIARUM PeRPENSAE SIN
igitur demum reuersus uaria examinatione ꝑpendit.
Apinhis propostionibus. Ratio symphoniarũ toter¬
÷ consister&. Nunc quidem aequa pondera neruis aptans eorũq
consonantias audire diudicans. Nunc uero in longitudine cala¬
morum duplicitatem meditatemq restituens c&eresq propostio¬
nes aptans integerrimã fidem diuersa experientia capiebat. Saepe

Expanded text:
qui subterscriptis numeris contineantur 12, 9, 8, 6. Hi igitur mallei qui subterscriptis numeris contineantur 12, 9, 8, 6. Hi igitur mallei qui 12 et 6 ponderibus iungebantur, diapason in duplo continentiam personabant: malleus vero 12 ponderum, ad malleum 9 et malleus 8 ponderum, ad malleum 6 ponderum, secundum ephitricam proportionem, ad diatessaron consonantiam iungebantur. Novem vero ponderum ad 6 et 12 ad 8 diapente consonantiam permiscebant 9 vero ad 8 in sesquioctava proportiones consonantiarum perpensae sint. Hinc igitur domum reversus, varia examinatione perpendit n in his proportionibus ratio symphoniarum tota consisteret. Hunc quidem aequa pondera nervis aptans, eorumque consonantias aure dijudicans; nunc vero in longitudine calamorum duplicitatem medietatemque restituens, caeterasque proportiones aptans, integerrimam fidem diversa experientia capiebat. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ads ftit Nalleorum ptindus examinat : &cũ quinq essent fostemalei
duplireꝑtisunt pondere. quisibi scepndum diapason consonantiam respon¬
deunt : Eupdem &iam qui duplus ess& alio ses̃ quitestium alterius comp̃¬
hendit: Adquem scilic& diatessaron sonabat. ad alium uero quendam
quicidem diapente consonantia iungebature E urdem superioris duplũ
repperitesse sesqualterum. Duo uero hi ad quos superior duplex ses¬
quitestius. & ses qualter essebatus est. Ad se inuicem ses quio ctauam
propostionem ꝑpensisunt custodire. Quintus uero reiectus quicuncts
erat in consonans cumigitur ante prthago rrm consonantiae musicae
pastimdia pason pastim diapente pastimdia tessaron. qua e estconsonantia
minima uocarentur. primus prthagones hocmodo repperit
qua propostione sibim& haec sonorũ concordia iunger&ur. Ꝙutsit
darius quod dictum est sint uerbi gratia malleorum quat tuor ponderc̃

Expanded text:
advertit, malleorum pondus examinat. Et cum quinque essent forte mallei, advertit, malleorum pondus examinat. Et cum quinque essent forte mallei, dupli reperti sunt pondere qui sibi secundum diapason consonantiam respondebant. Eumdem etiam qui duplus esset alio, sesquitertium alterius comprehendit, ad quem scilicet diatessaron sonabat. Ad alium vero quemdam, qui eidem diapente consonantia jungebatur, eumdem superioris duplum reperit esse sesquialterum. Duo vero hi, ad quos superior duplex sesquitertius et sesquialter esse probatus est, ad se invicem sesquioctavam proportionem perpensi sunt custodire. Quintus vero est rejectus, qui cunctis erat inconsonans. Cum igitur ante Pythagoram consonantiae musicae, partim diapason, partim diapente, partim diatessaron, quae est consonantia minima, vocarentur; primus Pythagoras hoc modo reperit, qua proportione sibimet haec sonorum chorda jungeretur. Et ut sit clarius quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
a &atibus pullis &iam deditus instrum̃tis penesq saepemulta uari&as atq in con¬
stantia nascer&ur. Dum punc quidem sineruos uelis aspicere uel aer umidior
pulsus optunder& uelsiccior excitar& uel magnitudo cordegrruioran redder&
sonum uelacumen subtilior tenuar&. Vel alio quodam modo statũ prioris
constantiae ꝑmutar& &cumidem ess& in c&eris instrum̃tis. Omnia haec
i consulta minime que acstimans fideidiuq aestuans in quirebat. Quipam¬
raione firmiter Ee constanter consonantiarũ mom̃ta ꝑdiscer& cũ interea¬
diuno quodam pitu p̃teriens fabrorũ officinas pulsus malleos exaudit nea
uersis sonis anam quodam modo concinentiã ꝑ sonare. Ita igitur ad id qued
diuin quiebat a toncas accessit a dopus diuq considemens Nebieratasest
diueniatte sonorũ ferientiũ uires efficere. Atq utid apestius conliquene
mnitare int semalleo s imperecuit sed sonorũ propri&as ponin homindm
lacestis hacrebat sed mutatos malleos comitabatur. ubi idigitur anim¬

Expanded text:
aetatibus, nullis etiam deditus instrumentis, penes quae saepe multa varietas atque inconstantia nasceretur, dum nunc quidem si nervos velis aspicere, vel aer humidior pulsus obtunderet, vel siccior exsiccaret, vel magnitudo chordae graviorem redderet sonum, vel acumen subtilior tenuaret, vel alio quodam modo statum prioris constantiae permutaret. Et cum idem esset in caeteris instrumentis, omnia haec inconsulta minimaeque aestimans fidei, diuqratione firmiter et constanter consonantiarum momenta perdisceret, accidit ut praeteriens fabrorum odiversis sonis unam quodammodo concinentiam personare. Ita igitur ad id quod diu inquirebat attonitus, accessit ad opus: diuque considerans, arbitratus est diversitatem sonorum ferientium vires efficere. Atque ut id apertius colliqueret, mutarent inter se malleos imperavit. Sed sonorum proprietas non in hominum lacertis haerebat, sed mutatos malleos comitabatur. Ubi igitur id anim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittunt ut quasi o boediens quidam famulus quae fit sensus. Iudex uero atq
imperrnsiatio pamlc&omnium paeneastium atq ipsiusuitae mom̃ta sensuum occa¬
sione producta sint Nullum tamen in his iudicucestum. pullaueriest conprebensio
siarbitriũ rationis abscedat Ipseeñi sensus aeq maximis minimisq corrũpitog.
am neq minima sentire propt̃ipsorum sensibilium paruita tempotest& maioribus¬
sȩ peconfunditurutinuocib: quas siminime sint difficilius captat auditus si sint
maximeipsus sonitus inuntione surdescit. X quem admodũ pytha¬
CORAS PROPORTIONES COSOXAUIARŨINUES TICAUERIT
lgitur maxime causa fuit curre licto auriumiudicio prthagonoes ad regu

Expanded text:
permittunt, ut quasi obediens quidem famulusque sit sensus, judex vero atque permittunt, ut quasi obediens quidem famulusque sit sensus, judex vero atque imperans ratio. Nam licet omnium pene artium, atque ipsius vitae momenta, sensuum occasione producta sint, nullum tamen in his judicium certum, nulla veri est comprehensio, si arbitrium rationis abscedat. Ipse enim sensus aeque maximis minimisque corrumpitur. Nam neque minima sentire proptsaepe confunditur. Ut in vocibus, quae si minimae sint, difficilius captat auditus; si sint maximae, ipsius sonitus intentione surdescit. CAPUT X. Quemadmodum Pythagoras proportiones consonantiarum investigaverit. Haec igitur maxima causa fuit cur, relicto aurium judicio, Pythagoras ad regu
Abbreviated transcription (Latin):
ed dehis itapro ponimus ut no nomne iudicium sensibus demus quamquam
a sensuauruim huusce astissumatur omne principiũ Nam sipullus es&auditus
Nulla omnino disputatio de uõcibus extitss &. sed principium quo dãmodo
& quasi aduominationis uicẽ ten& auditus postremauero ꝑfectio agnitionisq:
uis inratiotinatione consi ftit quae cestis regulis sese tenens: Numquam ulo es rore
prolibitur. Nam quil diutcius dicen dunest deerrore sensuum quando nec
omnibus eadem sentiendius. Nec eidem hominisemꝑ aequalis est frustitr
autẽ uario iudicio quis quam committ&. Quodueraciter ad fect& inquirere
deino prehagorici medique lamferuntur itinere nam ne comne iudiciũ
deducunt auribus & quaedamtam̃ ab eis ponnisi auribus explorentur ipsas &¬
eñ consonantias aure m&iuntur. Quibus uero intersedistantiis consonantiae
differrnt idiam nenauribus quarum sunt obtusaiuditia sed regulis rationiq

Expanded text:
ed de his ita proponimus, ut non omne judicium sensibus demus, quanquam a sensu aurium hujusce artis sumatur omne principium. Nam si nullus esset auditus, nulla omnino disputatio de vocibus exstitisset. Sed principium quodammodo, et quasi admonitionis vicem tenet auditus. Postrema ergo perfectio, agnitionisque vis in ratione consistit, quae certis regulis sese tenens nullo unquam errore prolabitur. Nam quid diutius dicendum est de errore sensuum, quando nec omnibus eadem sentiendi vis, nec eidem homini semper aequalis est? Frustra autem vario judicio quisquam committet, quod veraciter affectat inquirere. Idcirco Pythagorici medio quodam feruntur itinere. Nam nec omne judicium dedunt auribus, et quaedam tamen ab eis non nisi auribus explorantur. Ipsas etenim consonantias aure metiuntur. Quibus vero inter se distantiis consonantiae differant, id jam non auribus, quarum sunt obtusa judicia, sed regulis rationique
Abbreviated transcription (Latin):
csimple t& mascula nec effeminata nec ferir necuaria quod laed aemoni
naxima ope seruauere. Dum apud eos thal&as cr&ensis gostinius
nagno pr&io ad scitus pueros disciplinae musicae astis inbuerit fuit enim
dantiquis in morediuq ꝑreansit. Quoniã uero eis timotheus milesius suꝑ
as quas anterepperierat. nũ ad diditnerqũ Ac multipliciorũ musicã
secit exigere dela conica consultũqͦ deeo factũ ẽ. Quod qnm̃ insigne ẽ spasti¬
atarũ lingua. S lictent̃ in .r. uestentiũ ipsũ deeo consultũ in hisdem uerbir
grecis ad posui ΕnΓΑΝΑTIΝΟΘ ΕΟΡΟMΙΑΗCΙΟΡΤΛ patΙnΕ nΟΡE

Expanded text:
ac simplex, et mascula, nec effeminata, nec fera, nec varia. Quod Lacedaemonii ac simplex, et mascula, nec effeminata, nec fera, nec varia. Quod Lacedaemonii maxima ope servavere, dum apud eos Taletas Cretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplina musicae artis imbueret. Fuit enim id antiquis in morem, diuque permansit. Quoniam vero eis Timotheus Milesius super eas quas ante repererat unum addidit nervum, ac multipliciorem musicam fecit, exegere de laconica. Consultumque de eo factum est. Quod quoniam insigne est Spartiatarum lingua S litteram in R vertentium, ipsum de eo consultum eisdem verbis Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
quin aequo modomentẽ atq ipsa sunt afficiant atq confirment
duero&iam intellegiingentib potest. Namq asperioressunt gelarum
diriorib: delectantur modis qua e uero mansu&ae mediocrib: quã quã
id hꝰ tempore penaenullum est. Quoduero lasciuum ac molle est
genus humanũ id totũ scenicis acthea tralibus nodis ten&ur
uit uero pudens  modesta Musica dum simplicioribus organis age¬
r&ur: lbiuero uariae ꝑmixteq trixcis est. Amisit grruitatis
atq uistutis modũ & paene inturpitudinẽ prolapsaminimum
anũquam speciem seruat. Unde platop̃cipit minime opostere
pueros ad om̃s modos erudiri sed potius adualentes acsimplices
mas mutationes hinc aliquid ꝑmutar&ur Recens quidem minim
sentiri postue rõ magnam facere differentiã & ꝑ aures ad anmũ usq
delabi. Idcirco mãgnameẽ custodiã reipubliceplato arbitrr tur
moratam pudenterq coniunctã. Itaut sit modesta

Expanded text:
quin aequo modo mentem atque ipsa sunt efficiant atque conforment. Id vero etiam intelligi in gentibus potest. Nam quae asperiores sunt Getarum, durioribus delectantur modis. Quae vero mansuete, mediocribus, quanquam id hoc tempore pene nullum est. Quod vero lascivum ac molle est genus humanum, id totum scenicis ac theatralibus modis tenetur. Fuit vero pudens ac modesta musica, dum simplicioribus organis ageretur. Ubi vero varie permixteque tractata est, amisit gravitatis atque virtutis modum, et pene in turpitudinem prolapsa, minimum antiquam speciem servat. Unde Plato praecipit minime oportere pueros ad omnes modos erudiri, sed potius ad valentes ac simplicesmas mutationes hinc aliquid permutaretur, recens quidem minime sentiri, post vero magnam facere differentiam, et per aures ad animum usque delabi. Idcirco magnam esse custodiam reipub. Plato arbitratur, musicam optime moratam pudenterque conjunctam, ita ut sit modesta
Abbreviated transcription (Latin):
ilquod melos audrtĩ ibi memor animus ipseccertore ut xhcs unatoibur
ꝑipioue nedubitanter appareat. Ita nobis musica uaaunisomnibus
conunctane nutea nesiuelimus quidem carere possimus Quocita iten¬
denda iunsmentis est utid quodnatumr ẽ insitum scientia quoq porit
conprebensum teneri sicuteñ inuisuquoq d̃ sifficit erudios colores
fornasqr conspicere nisi &iam quae sit hȩrũ propri&as inuestigauerit
si c non sufficit cantilems musicis delectari: Nisi&lam quali inter se
rincipio igitur demusica disserenti illud interim dicendum
uid&ur quo dimusi cae genert ab eiusstudiosis conprenhensa eẽ¬
uero humana testiaq in quibusdã constituta est instrumentis utincichane¬

Expanded text:
aliquod melos auditum sibi memor animus ipse decerpat? Ut ex his omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita quidem nobis musicam naturaliter esse conjunctam, ut ea ne si velimus quidem carere possimus. Quocirca intendenda vis mentis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sicut enim in visu quoque non sufficit eruditis colores formasque conspicere, nisi etiam quae sit horum proprietas investigaverint: sic non sufficit cantilenis musicis delectari, nisi etiam quali inter se Principio igitur de musica disserenti, illud interim dicendum videtur, quot musicae genera ab ejus studiosis comprehensa eero humana; tertia quae in quibusdam constituta est instrumentis, ut in citha
Abbreviated transcription (Latin):
dsospitem quidam gladio furibundus in uader&. quo de iusille patrẽ
acausatione damnass& inflixisse modũdicitur canendi itaq adules¬
centes inecunduam temperorsse ditantũ uero priscae philo sop̃hiae studus
uis musicae astis in notuit. E tprthagoricicũ dra s insomnore soluerent
cunrs quibusdam cantilenis igerentur ut eis lenis & qui&us soporinrepe¬
r itaq experrecti aliis quibusdam modis stuporem somni confusionẽq
purgabant idnimirũ scientes quod to ta nostrre animae corporis q
conpago musica coaptatione coniuncta sit: Nas ut sese corporis affectus
critus hippocrati medico trordidisse festur. Cũ eum quasi utin sanũ
cunctis democritici ciuibus idopinantibus incustodiam edendi causa
uiser&. Sed quor sũ istaec quia non potest dubitari quin nñte animae
& corporis status eidem quodam modo ꝓpostionib: udeat᷑ es se conpositus

Expanded text:
hospitem quidam gladio furibundus invaderet, quod ejus patrem ille hospitem quidam gladio furibundus invaderet, quod ejus patrem ille accusatione damnasset, inflexisse dicitur modum canendi, itaque adolescentis iracundiam temperasse. In tantum vero priscae philosophiae studiis vis musicae artis innotuit, ut Pythagorici, cum diurnas in somno resolverent curas, quibusdam cantilenis uterentur, ut eis lenis et quietus sopor irreperet. Itaque experrecti, aliis qupurgabant, id nimirum scientes quod nostrae tota animae corporisque compago musica coaptatione coniuncta sit. Nam ut sese corporis affectus critus Hippocrati medico tradidisse fertur, cum eum quasi insanum, cunctis Democriti ciuibus id opinantibus, in custodia medendi causa uiseret. Sed quorsum isthaec? Quia non potest dubitari quin nostrae animae et corporis status eisdem quodammodo proportionibus uideatur esse compositus,
Abbreviated transcription (Latin):
nore. Noluis se desistere. Mutarimodum p̃cepit atq ita furentis
Sanimum. Aduliscentis ad statũmentis pacatissime tẽpercuit¬
ꝗ ude scilic& martus tullius commemorat in eolibro quẽ de consibis
suis composuit. Aliterquidens edhocmodo. sedut aliqua similitudine
adductus maximis minima confenarmꝰ utcũ uinolenti adulescen¬
tes tibiarum &iam cantu ut sit instincti mulieris pudice fores fren¬
gerent ad monuisse tibicinã ut spondȩ em canesecohitigorrs
Sicitur quod cumilla feciss& tarditate mõmm eegnrsutate
canentis illorũ furentẽ p&ulantiã consedisse Sodia similia breuiter
exempla conquinem terpander atq o eum neus lesbios atq
iones gnruissimis morbis cantus eripuere prs menias uerotheba¬
nus bo&iorũ plurib: quori schia dicidoloris tormenta uexabant
Modis festur cunctas abstersi se molestias sedem pedodes cumeius

Expanded text:
nore noluisse desistere, mutari modum praecepit atque ita furentis nore noluisse desistere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolescentis ad statum mentis pacatissimae temperavit. Quod scilicet Marcus Tullius commemorat in eo libro quem de consiliis suis composuit, aliter quidem, sed hoc modo. Sed ut aliqua similitudine adductus, maximis minima conferam, ut cum vinolenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae fores frangerent, admonuisse tibicinam ut spondeum caneret Pythagoras dicitur; quod cum illa fecisset, tarditate modorum et gravitate canentis, illorum furentem petulantiam consedasse. Sed ut similia breviter exempla conquiram. Terpander atque Arion Methimneus Lesbios atque Iones, gravissimis morbis, cantus eripuere praesidio. Hismenias vero Thebanus Boetiorum pluribus, quos schiatici doloris tormenta vexabat, modis fertur cunctas abstersisse molestias. Sed et Empedocles cum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
I uod consultum id scilic& contin& idcirco timot i tomilesiospasti¬
atis suscensuisse. Quod multiplicã musicam reddens puero¬
rũ animis quosaceiper̃at erudiendos officen& & auistutis modestia
p̃pedir& & quod armoniã quã modestã susceperat ingenuschoro¬
matocũ qđ est mollius inuestiss&. Tantaigitur apud eos fuit musicae
diligentia uteam animos quoq: oponerȩ arbitrrrentur. Vulgatũ
quippe ẽ quã sȩpe inacundias cantilena represserit: Quãmulta
uel incorporũ uelin animorũ affectionibus minenda ꝑfecerit
Cumenimest illudignotum quod prtagoras ebrium adulescentẽ aro¬
menitanũ. sub phigiimodisono incitatum spondeo suc cinf̾nte red¬
diderit mitiorem & sui compotem. Nam cum scostum in riualis domo
ess&clausum atq ille furens domum uell& amburere. Cũq phrtago¬
poarsstellarum cursus ut eimos nocturnus inspicger&. Vbi intellexit
sono phrrgimodiincitom multis ancorũ monitionibus a faci¬

Expanded text:
uod consultum id scilicet continet, idcirco Timotheo Milesio Spartiatas succensuisse, quod multiplicem musicam reddens puerorum animis quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus chromaticum, quod est mollius, invertisset. Tanta igitur fuit apud eos musicae diligentia, ut eam animos quoque obtinere arbitrarentur. Vulgatum quippe est, quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum, vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Cui enim est illud ignotum, quod Pythagoras ebrium adolescentem Taurominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum scortum in rivalis domo esset clausum, atque ille furens domum vellet amburere, cumque Pythagoras stellarum cursus ut ei mos nocturnus erat inspiceret, ubi intellexit sono Phrygii modi incitatum, multis amicorum admonitionibus a faci
Abbreviated transcription (Latin):
haec diatonum chroma armonia de quibus ita demum expli¬
candum est. Siprius d&etra chordis disseremus & quem¬
admodum auctus neruorum numerus quonunc
plurclitatis est usq peruenerit: Id autem fi& siprius
commemoremus quibus propostionibus srmphoniae music aemisceantur
DIApeΝte uero est quaecius tat his Nucneris.
DIAPENTE

Expanded text:
hromaticum, enharmonicum. De quibus ita demum explicandum est, si prius de tetrachordis disseramus, et quemadmodum auctus nervorum numerus, ad id quo nunc pluralitas est, usque pervenerit. Id autem fiet, si prius commemoremus quibus proportionibus symphoniae musicae misceanturdiapente vero quae constat his numeris, diate
Abbreviated transcription (Latin):
uoigiture sset& nechorda euidenterappur& quando quid emocto sunt chorder
seddi e euxis est idest disiunctio intermeson acparte mesonqua einter sepleno differur
tono. De quibus euidentius explicabitur cumunum quod questudiosius eepla¬
nandum posterior titcctus ad sumpserit sed diligentius intuenti quin que non implius
t& irechor darepperiuntur brpatonme son synem menendiezeugmenonb: perbolaeon
QUINOMINIBUS NERUOS APPEL¬
LAUERIT ALBINUS.
lbinus auto mearum nomina latinaoratione itunter prgatus est udr pttis
principales uocan& mesis mediass̃inemmenas coniunotas die teugmenis¬
E disiunctas hrperbolacas excellentes sed nobis inalienoopereñer itin mortendũ

Expanded text:
uo igitur esse tetrachorda evidenter apparet, quoniam quidem octo sunt chordae. Sed diezeuxis est, id est disjunctio inter mesen et paramesen, quae inter se pleno differre tono, de quibus evidentius explicabitur, cum unumquodque studiosius explanandum posterior tractatus assumpserit. Sed diligentius intuenti quinque, non amplius tetrachorda reperiuntur, hypaton, meson, synemmenon, diezeugmenon, hyperboleonnominibus nervos appellaverit Albinus. Albinus autem earum nomina Latina oratione ita interpretatus est, ut hypatas principales vocaret, mesas medias, synemmenas conjunctas, diezeugmenas disjunctas, hyperboleas excellentes. Sed nobis in alieno opere non erit immorandu
Abbreviated transcription (Latin):
Aliuduerohypate meson parby gate meson lrchanos mesonmese. Inutris queigit᷑
t& rachordis hypate meson adnume noe ta est superioris quet& rocchordis Ea est
acutissima posterioris uero gressima. est que ista coniunctio una eademque
chor daudrpate meson. Quot& rocchorda coniungens uteadem he patonacme so
t& iechorda in superiore descriptione iunxit. estigitur srnaphae quaecomunctio
dicitur duorunt& rachordorum. uox media superioris quidem acutissima posteri¬
oris uero gracuissima
ia zeuxis uero appellatur que disiunctiodicipotest. Quoties duot& nc¬
Ichorda tonimedi& ate sẽpastentur utinhis duobus t& occhordis

Expanded text:
Aliud vero hypate meson, parhypate meson, lichanos meson, mese. In utrisque igitur tetrachordis hypate meson annumerata est. Superiorisque tetrachordi ea est acutissima, posterioris vero gravissima. Estque ista conjunctio una eademque chorda hypate meson, duo tetrachorda conjungens, ut eadem hypaton ac meson tetrachorda in superiore descriptione adjunxit. Est igitur synaphe, quae conjunctio dicitur, duorum tetrachordorum vox media, superioris quidem acutissima, posterioris vero gravissimaiezeuxis vero appellatur, quae disjunctio dici potest, quotiens duo tetrachorda toni medietate separantur, ut in his duobus tetrachordis
Abbreviated transcription (Latin):
uox diuersis notulis insignata est describtio prius notularũ uid&ur eẽ
ponenda uthis primũ ꝑsecognitis in modorũ describtione facilis possit
ẽẽ dispestio
NEM ACDIFFERENTIAS
Tuperiorigitur describtio chordarũ nomina ten& adscribta. Notulas
uero iuxtapositas &q cuiusq sitmodo siuelidii siue phrigii siuedori
uocabulorũ signat abiectio sed qnm̃ hos modos diximus inspeciebus
diapason consonantiae repperiri. agecosdẽ indiatonico tantũ genere de¬
scribamus ut quieorũ ordosit subad spectũ cadens intellegentiam
non mor&ur

Expanded text:
vox diversis notulis insignita est, descriptio prius notularum videtur esse vox diversis notulis insignita est, descriptio prius notularum videtur esse ponenda, ut his primum per se cognitis in modorum descriptione facilis possit esse dispectio.nem ac differentias. Superior igitur descriptio chordarum nomina tenet ascripta, notulas vero juxta positas, et quae cujusque sit modi, sive lydii, sive phrygii, sive dorii vocabulorum signat adjectio. Sed quoniam hos modos diximus in speciebus diapason consonantiae reperiri, age eosdem in diatonico tantum genere describamus, ut qui eorum ordo sit, sub aspectu cadens intelligentiam non moretur
Abbreviated transcription (Latin):
hrpodorius hypophrigius hypolidius dorius phrigius lrdius mixo lydius
horum uero sicordo procedit. sic indiatonico genere uocũ ordo dispositus apros¬
lamba nomenon in n&en hy ꝑboleon atq hic sit. hrpodorius modus siquis igitur¬
pros lamba nome non in acumen intendattono hrpatenq: hrpaton eodem tono
quam fuit prius quam toni susciper& intentionem eritigitur . tota constitutio
acutior effecta hrpophrigius modus qđ simipso phrigiotoni Rursus
intentionẽ uocis acciperint hrpio lrdii modulatio nasc&ur. At srhrpoli¬
diũ quis semitoniũ intendat doriũ faci& & mn aliis quidem similis ẽ. in acumen
intentionem q processus quorũ non ut intellegentia solũratio conp̃hendatur
uerũ oculis quoq forma possit agnosci ab antiquis tradita musicis describtio
subponenda est. Sed qnm ꝑ singulos modos au&eribus musicis unaq q

Expanded text:
hypodorius, hypophrygius, hypolydius, dorius, phrygius, lydius, mixolydius; hypodorius, hypophrygius, hypolydius, dorius, phrygius, lydius, mixolydius; horum vero sic ordo procedit. Sit in diatonico genere vocum ordo dispositus a proslambanomene in neten hyperboleon, atque hic sit hypodorius modus. Si quis proslambanomenon in acumen intendat tono, hypatenque hypaton eodem tono quam fuit prius quam toni susciperet intensionem. Erit igitur tota constitutio acutior effecta hypophrygius modus, quod si in hypophrygio toni rursus intensionem voces acceperint, hypolydii modulatio nascetur. At si hypolydium quis semitonio intendat, dorium faciet, et in aliis quidem similis est in acumen intensionemque processus. Quorum, non ut intelligentiam solummodo ratio comprehendatur, verum oculis quoque forma possit agnosci, ab antiquis tradita musicis descriptio supponenda est; sed quoniam per singulos modos a veteribus musicis unaquaeque
Abbreviated transcription (Latin):
PAR HUPATE MESON
LICHANOS MESON
MESE
PARA MESE
TRITE DIETEUG MENOU
PARANETE DIETEUC MEÑ
VETEDIETEUGME NOU
tritehyper Bolaon
PARANETE HUPERBOLEON
DeMODORŨ EXORDIS IN quO DISpOSΙCIO NΟtA¬
Rum persixculos modos ac uoces
Ixdia pasonigitur consonantiae specieb: existunt qui appellant᷑ modiquos
eos dẽ tropos uel tonos nominant. Sunt aut̃ tropiconstitutiones in totis
uocũ ordinibus ł grauitate ł acumine differentes constitutio uero ẽ plenũ
ueluti modulationis corpus exconsonantiarũ coniunetione consistens qualeẽ
tutio ea estq aproslam ba nomenon mniten sinem menon cũhisq mediae inter
iestȩs̃ constatbis. Dia pason autem pros lambanomenon inniten hyꝑboleon
cum hisq: in medios. interpositȩ consideratur. Has igitur constitution es
siquis totas faciat acutiores ł in gnauits stbtas remittit secundũ supnedictas
diapason consonantiae species effici& modis septem quorũ nomina sunt haeo

Expanded text:
Parypate meson. Lichanos meson. Mese. Paramese. Trite diezeugmenon. Paranete diezeugmenon. Nete diezeugmenon. Trite hyperboleon. Paranete hyperboleon. De modorum exordiis, in quo dispositio notarum per singulos modos ac voces. Ex diapason igitur consonantiae speciebus existunt qui appellantur modi, quos eosdem tropos vel tonos nominant. Sunt autem tropi constitutiones in totis vocum ordinibus, vel gravitate, vel acumine differentes, constitutio vero est plenum veluti modulationis corpus ex consonantiarum conjunctione consistens, quale etutio ea est quae a proslambanomenos in neten synemmenon, cum his quae mediae sunt interjectae constat. Bis diapason autem a proslambanomenon in neten hyperboleon, cum his quae in medio sunt interpositae consideratur. Has igitur constitutiones si quis totas faciat acutiores vel in gravius totas remittat, secundum supradictas diapason consonantiae species efficiet modos septem, quorum nomina sunt haec:
Abbreviated transcription (Latin):
octauus suꝑ adnexus ẽ huius enim adiectionis rationẽ paulo posterius
cloquamur Nuncilludẽ considerandũ qđ hae paginulȩ quas interse
restus linearũ ordo distinguit. alia e quidẽ habent notulas musicas . Aliae
uero minime ueludineomodo qui scribitur hrꝑmixo lrdius. prima quidẽ
paginulae .ũ tertia .o. litteris ad notatur secunda notulis uocat In hacigitꝰ᷑
intercapidine notularũ tonus interesse monstratur. Quoduero .q. terciae
atq: .x̃. quastae paginȩ n otam non paginula diuidit. seduersus recto ordine
dedustus semitoniũ eas differre pronuntiat. qđ probatur hoc modo namsi
Ṽ pros lambanomenos ẽ o. hypatehypaton .Υ. parhi pate hrpaton ne¬
cesseẽ interpros lamba nomenos qđ ẽ .cũ & interpaten hypaton qđ est
toniesse distantiam interhr paten aut̃ hrpaton qđ est ꝙͥ & parbrpaten hr¬
paton qđ ẽ .T̃. semi tonii differentia contineri. Itaq: hoc regula riter
in cunetis est considerandũ utsiuocũ notulas integra pagina disgrega uerit.

Expanded text:
ionis rationem paulo posterius eloquemur. Nunc illud est considerandum quod hae paginulae, quas inter se rectus linearum ordo distinguit, aliae quidem habent notulas musicas, aliae vero minime, velut in eo modo qui scribitur hypermixolydius. Prima quidem paginula ω tertia Φ litteris adnotatur. Secunda notula vacat. In hac igitur intercapedine notularum tonus interesse monstratur. Quod vero Φ tertiae atque γ quartae paginae notam non paginula dividit, sed versus recto ordine diductus, semitonium eas differre pronuntiat, quod probatur hoc modo: nam si ω proslambanomenos est, Φ hypate hypaton, γ parhypate hypaton, necesse est inter proslambanomenon quod est ω et inter hypaten hypaton, quod est Φ toni esse distantiam, inter hypaten autem hypaton quod est Φ et parhypaten hypaton, quod est γ, semitonii differentiam contineri jamque hoc regulariter in cunctis est considerandum, ut si vocum. notulas integra pagina disgregaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
ue rominime id probatur hocmodo nam queduplum. Nihilestaliud nisibis simplũ
Triplummhilaliudnisitestio simplum quad ruplumueroidem est Quod quastosim plũ
Sesqualterumbis medi&as. esquitestium terpars testia quod aud facile
lato autem hocmodo fieriinaure consonantiamdicit. Deces seest inquit
uelociorem quide messeacutiorer Conumhicigitur cumgitruem piececesserit
inaure mceler ingreditur offensa que extrema eiusdem corporis paste quasi pulsus
itenctomotur euestitur sediam segnior. Necitaceleriut primoimp&uemissus
Acucurrit. quo cin tagracuior quo que cumigitur iamgneuior redie nsnuneprimũ
QUID CONTRA PLATONEOO
UICHOMACHUS SENTIAT

Expanded text:
vero minime; id probatur hoc modo: namque duplum nihil est aliud nisi bis simplum. vero minime; id probatur hoc modo: namque duplum nihil est aliud nisi bis simplum. Triplum nihil aliud nisi tertio simplum. Quadruplum vero idem est quod quarto simplum. Sesquialterum, bis medietas. Sesquitertium vero ter pars tertia, quod haud facile Plato vero hoc modo fieri in aure consonantiam dicit. Necesse est, inquit, velociorem quidem esse acutiorem sonum. Hic igitur cum gravem praecesserit, in aurem celer ingreditur, ostensaque extrema ejusdem corporis parte quasi pulsus iterato motu revertitur. Sed jam segnior, nec ita celeri, ut primo impetu emissus cucurrit, quocirca gravior quoque. Cum igitur jam gravior rediens, nunc primuQuid contra Platonem Nicomachus sentiat
Abbreviated transcription (Latin):
at que sex quae triplaestbinariusutros que m&itur. Internouemat queocto eadem
untas est qutros que m&utur: Rursu sin saper particularibus si sesqualte nesit pro¬
postiout quattuor ad sexestbinarius est quiutrosquem&utur quae scilic& utrorũꝙ est
differentia quodsises quitestia sit propostio ut sioctosenario conparentur aderibiuo de¬
tius utrosquem&itur: Iduero nonuenit in exeris generibus inȩ qualitatumq: s upnte
NRulimusutin super pastiente: am sfrunarium adternarium conparemus bina¬
rius quieorum est differentia neutrumm&itur. Nansemelternariocm pa itetur
minor est duplicatus excedit : Itembis quinario conparatus minor est cestio uero
supergreditur. atque id circo hoe primuminȩ qualitatis genus a consonantiae naturte
disiungitur: Amplius quo dinhis q consonantias formant multa similia sunt inillis

Expanded text:
atque sex quae tripla est, binarius utrosque metiatur, inter novem atque octo eadem atque sex quae tripla est, binarius utrosque metiatur, inter novem atque octo eadem unitas est, quae utrosque metiatur. Rursus in superparticularibus si sesquialtera sit proportio, ut quatuor ad sex, binarius est qui utrosque metiatur, qui scilicet utrorumque est differentia. Quod si sesquitertia sit proportio, ut si octo senario comparentur, idem binarius utrosque metitur, id vero non evenit in caeteris generibus inaequalitatum, quae supra retulimus, ut in superpartiente. Nam si quinarium ad ternarium comparemus, binarius qui eorum differentia est, neutrum metitur. Nam si semel ternario comparatus, minor est, duplicatus excedit. Item bis quinario comparatus, minor est, tertio vero supergreditur. Atque idcirco hoc primum inaequalitatis genus a consonantiae natura disjungitur amplius quod in his quae consonantias formant, multa similia sunt, in his
Abbreviated transcription (Latin):
sollr chanos hr patonmars hepatem soniup piter parby patemeson. Saturmuis
lr chanosie soncaelumultimum meseq uero sint harumim mobiles qua e uero
in totum mobiles qua eautemim mobiles mobiles qui e consistant: Cumdemonochord
regularis diuisione tractauero eritlocusaptior explicandi
XXUIII QUNE SITNATUR A CONSONANTIARUM
M sonantiamuerolic& aurium quo que sensus diudic& tamen iedopess¬
pendit quotie seninduoner uuno gite uorentenduntur simuler palsi
reddunt permixtum quodim modo & suiuem sonum. Dusque uoces inunumquo uuso¬
T uncest quȩ dicitur dissonantia
nhis autem conparationibus giccuitatis atquea cuminis hasconsonantias necesse est
inueniri. quae sibi conmen sunctae sunt idestquae notam possunt communem habere
Amen suie mutinmultiplicibus duplum quodestilla parsm&itur qunter duo sest
terminos differentiautinter duo & quat tuorbin ariusutrosq m&itur interduos

Expanded text:
Sol lichanos hypaton, Mars hypate meson, Jupiter parhypate meson, Saturnus Sol lichanos hypaton, Mars hypate meson, Jupiter parhypate meson, Saturnus lichanos meson, Coelum ultimum mese. Quae vero sint harum immobiles, quae vero in totum mobiles, quae autem immobiles mobilesque consistant, cum de monochordi regularis divisione tracta vero, erit locus aptior explicandi. CAPUT XXVIII. Quae sit natura consonantiarum. sonantia vero, licet aurium quoque sensus diiudicet, tamen ratio perpendit. Quoties enim duo nervi, uno gravi ore intenduntur, simulque pulsi reddunt permixtum quodammodo et suavem sonum, dueque voces in unum quasi cotunc est que diriuntur. In his autem comparationibus gravitatis atque acuminis has consonantias necesse est inveniri, quae sibi commensuratae sint, id est quae notam possunt communem habere mensuram, ut in multiplicibus duplum, quod est, illa pars metitur, quae inter duos est terminos differentia, ut inter duos et quatuor binarius utrosque metitur, inter duos
Abbreviated transcription (Latin):
mesonus queadn&en quasi quod damor dinis distinctionis quec aelestis exemplarest¬
Me am quehy piteme son saturno est attributa. Parby pateueroioiualicunulo
consimilis est. Irchanos ie soniat tradidere solmese n obtinuit tritems ineminenon.
denus hab& panten&en sine mme non merturiust egit: Nec eautemlunaris
curuliten&e exemplumsedim apcus tullius contraeriumor dinemfacit Nam
in sextolibro derepublica sicait & natura fecit ut extremaexaltenpaste giteuit
ex altenerautem acite sonent: Qnm obcausam summus illecaelistelli fer¬
cur suscuius conuersio est concitatio rtecuto & excitato mou&ur sono. Q iteuissimo
autem hidunaris at que in fimus amtenbenona immobilis manens una sede
semper hae r& hicigitur tallius terem quasi silentium ponit scilic& immobilem
posthancquipreximus a silentio est dadunae graxuis simum sonumut sidiria age
pros lamba no menos: Merurius hrpate brpaton uenus parbs pate brpaton

Expanded text:
meson usque ad meten quasi quoddam ordinis disjunctionisque coelestis exemplar est. Namque hypate meson Saturno est attributa, parhypate vero Joviali circulo consimilis est, lichanon meson Marti tradidere, Sol meson obtinuit, trite synemmenon Venus habet, paranete synemmenon Mercurius regit, nete autem Lunaris circuli tenet exemplum. Sed Marcus Tullius contrarium ordinem facit. Nam in VI lib. de Republica sic ait: Et natura fert ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille coeli stellifercursus, cujus conversio est concitatior acuto, et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus. Nam terra nona, immobilis manens, ima sede semper haeret; hic igitur Tullius terram quasi silentium ponit, scilicet immobilem. Post hanc sui proximus a silentio est, dat Lunae gravissimum sonum, ut sit Luna proslambanomenos, Mercurius hypate hypaton, Venus parhypate hypaton,