comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grachiq quos tulicet polinothas ul
tallonas appelles mediam illam for̃az
teneant .l. crassusqz hortensius cum
deñ florestat nõ multum inter se
distantium tpõre oratorum Ingens
ꝓuentus hit uim cesaris indolem ce lii.
subti litatem calidi. diligẽciam polionis.
Dignitatem messale. santtitatẽ tal¬
ii. grauitatem bruti. acumen sul¬
picii. accerbitatem cassi Reꝑienus.
In hiis etiam ques ip̃i uidimꝰ copiam
senece. uires affritani. maturitatẽ
affri. Iocunditatem crippi. sonum tra¬
chali. eleganciam secundi. Adm. tul¬
lium nõ Illum habemꝰ eitfranorẽ
circa plurium artium spẽs p̾stantem.
s i om̃ib que nũt quoq laudat᷑:
emmuẽtissimũ quẽ tñ et suoꝵ hõies ip̃m
incesere audebant. ut tinindiorem et
asianum et Redundantem et in repeti¬
tionib niunũ. et in salib aliq̃ñ frigi¬
dum. et in cõpositione fractum exu-¬
Lantem. ac pene quod ꝓcul absit uiro

Expanded text:
Gracchique, quos tu licet Polygnotos vel Gracchique, quos tu licet Polygnotos vel Callonas appelles. mediam illam formam teneant L. Crassus, Q. Hortensius. tum deinde efflorescat non multum inter se distantium tempore oratorum ingens proventus. Hic vim Caesaris, indolem Caelii, subtilitatem Calidii, diligentiam Pollionis, dignitatem Messalae, sanctitatem Calvi, gravitatem Bruti, acumen Sulpicii, acerbitatem Cassii reperiemus; in iis etiam, quos ipsi vidimus, copiam Senecae, vires Africani, maturitatem Afri, iucunditatem Crispi, sonum Trachali, elegantiam Secundi. at M. Tullium non illum habemus Euphranorem circa plures artium species praestantem, sed in omnibus, quae in quoque laudeminetissimum. Quem tamen et suorum homines temporum incessere audebant ut tumidiorem et Asianum et redundantem, et in repetionibus nimium, et in salibus aliquan do frigidum, et in compositione fractum, exsultanrem, ac pene quod procul absit viro
Abbreviated transcription (Latin):
palina. tñ ne nichul detrahat᷑ deesse
pondus putant. Nam ut huinane
forme detorem addiderit supͣ. uerũ
Ita nõ expleuisse deoꝵ auctoritatem
uidet᷑. qumn etatem qͦ graniorem d᷑
Refugisse nichil ausuo ult᷑ lens egenas
atq polidlito defuerunt fidie atq
alcameni dantur. phidias tñ diis
fex creditur in ebore ẜero songecit᷑.
enisum uel si nichil mineruam
athenis. aut olimpnm in elide Io¬
uan fecisset. Cimis pulcritudo ad¬
ietisse aliquid etiam Recepte religi-¬
om uidetur. adeo maiestas operis
dñi equauit ad ueritatem lysippum
ac praxitelen accessise optime ap̃¬
firmant . Nam demetrius tanꝙͣ
miniꝰ in ea rephendit᷑. et fuit siłi¬
tudinis ꝙͣ pulcritudinis amancior.
Inorõne uero si ppẽs intueri uelis
totidem pene Reperias ingenioꝵ
quot corporum forãs. Sed fuere
qued̃ genera dicendi conditione
tp̃oꝵ horridiora. aboqui iam ma
gnam ingeni uim preferencia.
hic stlelii affricanii cathones etiã

Expanded text:
palma, tamen, ne nihil detrahatur, deesse palma, tamen, ne nihil detrahatur, deesse pondus putant. nam ut humane formae decorem addiderit supra verum, ita non explevisse deorum auctoritatem videtur. quin aetatem quoque graviorem dicitur refugisse nihil ausus ultra leves genas. at quae Polyclito defuerunt, Phidiae atque Alcameni dantur. Phidias tamen diis fex traditur: in ebore vero longe citra aemulum, vel si nihil nisi Mineruam Athenis, aut Olympvem fecisset, cuius pulchritudo adiecisse aliquid etiam receptae religioni videtur; adeo maiestas operis deum aequavit. ad veritatem Lysippum ac Praxitelen accessisse optime adfirmant. nam Demetrius tanquam nimius in ea reprehenditur et fuit similitudinis quam pulchritudinis amantior. in oratione vero si species intueri velis, totidem paene reperias ingeniorum quot corporum formas. sed fuere quaedam genera dicendi condicione temporum horridiora, alioqui magnam iam ingenii vim prae se ferentia. hinc sint Laelii, Africani, Catones etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Id amplius ãt angustiꝰ ratꝰ atq
ut existimãt homerũ secutꝰ. cui uali¬
dissima q̃que forma etiã in feminis
placet. Ille uero Ita c̾cũst̾psit omĩa ut
eum legum latorem uocent. qr deorũ
atqz heroum effigies qͣles ab eo sunt
tradite. ceteri tãꝙͣ ita nccͣe sit seqũt᷑.
Eloruit aũt cͥca philippum et usq
ad successores alexandri pictura p̾ci-¬
pue. s diuersis uirtutib. Nam circa
protogenes Ratione pãphilus ac me¬
luncius facilitate antiphilus ꝯcipiẽdis
marime iactat. apesles est pͥstantissimꝰ
euphranorem admirand facit. qd et
ceteris optimis studñis int̾. p̾cipuos.
et fingendi puigendiqz idem mirus
artifex fuit. similis in statuis differãͣ
Nam duriora et tustanis ꝓxima calłon
atqz egisias lanimini frigida cala¬
mis molliora adhuc supradictis. mir-¬
ron fecit diligencia at decor in poly¬
tlito supͣ. ceteros cui ꝙͣꝙͣ a plisq tb̾uit᷑

Expanded text:
dedit, id amplius atque augustius ratus atque, dedit, id amplius atque augustius ratus atque, ut existimant, Homerum secutus, cui validissima quaeque forma etiam in feminis placet. ille vero ita circumscripsit omnia, ut eum legum latorem vocent, quia deorum atque heroum effigies, quales ab eo sunt traditae, ceteri, tanquam ita necesse sit, sequuntur. floruit autem circa Philippum et usque ad successores Alexandri pictura praecipue, sed diversis virtutibus. nam cura Protogenes, ratione Pamphilus ac Melanthius, facilitate Antiphilus, concipiendis m in se ipse maxime iactat, Apelles est praestantissimus. Euphranorem admirandum facit, quod et ceteris optimis studiis inter praecipuos et pingendi fingendique idem mirus artifex fuit. similis in statuariis differentia Nam duriora et Tuscanicis proxima Callon atque Hegesias, iam minus rigida Calamis, molliora adhuc supra dictis Myron fecit. diligentia ac decor in Polyclito supra ceteros, cui quamquam a plerisque tribuitur
Abbreviated transcription (Latin):
si gẽnere ip̃o. ut grecis tustanice
statue. ut asianus eloquẽs attico.
suos aũt hec oꝑin genera que dico.
ut auctores sic etiã amatores hñt.
atqz Ideo nond̃ est ꝑfectus orator. at
nestio anars Illa non solum quia aͦ.
in alio magis emmet. sz quod non
una omib forma placuit. ꝑtim
conditiõe uel tpõꝵ. uellocoꝵ. ꝑtim
uisanda sint clari pittores fuisse de¬
cuntur. polignotus atq agla op¬
hon quoꝵ simplex color tã sinstu¬
diosos adhuc h. ut Illa ꝓpe Rudia ac
uelut future mortis primordia maxͣ
qui post eos extiterũt auctoribus
prefermt. ꝓprio quod intellugendi
ut mea est opinio ambitu. Post zeusis
atq para̾siis nõ multũ etate distantes
circa pelopo mesia ambotp̃a. nami cũ
parthasio sermo socratis ap̃. e nophon¬
tem menitur. plurium̃ arti addider.
Quoꝵ pͥor luiinũ umbrarũq m̃eisse
Rationẽ. scd̃s examĩasse subtiliꝰ lmneas
tradit᷑. Nam zeusis plus mẽbris corpis

Expanded text:
sed genere ipso, ut Graecis Tuscanicae sed genere ipso, ut Graecis Tuscanicae statuae, ut Asianus eloquens Attico. suos autem haec operum genera, quae dico, ut auctores, sic etiam amatores habent; atque ideo nondum est perfectus orator ac nescio an ars ulla, non solum quia aliud in alio magis eminet, sed quod non una omnibus forma placuit, partim condicione vel temporum vel locorum, partim visenda sunt, clari pictores fuisse dicuntur Polygnotus atque Aglaophon, quorum simplex color tam sui studiosos adhuc habet, ut illa prope rudia ac velut futurae mox artis primordia maximis, qui post eos exstiterunt, auctoribus praeferant, proprio quodam intelligendi, ut mea opinio est, ambitu. post Zeuxis atque Parrhasius non multum aetate distantes, circa Peloponnesia ambo tempora Nam cum Parrhasio sermo Socratis apud Xenophontem invenitur plurimum arti addiderunt. quorum prior luminum umbrarumque inuenisse rationem, secundus examinasse subtilius lineas traditur. nam Zeuxis plus membris corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Licet tñ p̾cogitare plura/ et aĩmi ad
omẽs casus cõponere. Idq est tutiꝰ
stilo quo faciliꝰ et omictit᷑. cogitatio
⁊ tnͣffertur . sz sue in rendendo fuerit
subito dicẽd. siue q̃ a. ita exigerit
depressum credet orator. ci distiplma
et studium. et exercitatio dederit uires
etiam facilitatis quẽq armatum
semꝑ ac uelut in procinitũ stantẽ.
non magis unꝙͣ in caĩs or̃o ꝙͣ ĩ reb
cothidianis ac domesticis ẜrmo defi¬
ciet. nec se uiꝙͣ pp̃. hoc oneri sb̃tħet.
modo sit cause dicende tps nã cetera
uperest ut ditam de genere
or̃onis. hic erat poĩtus a nob̃.
in diõne pͥma locus tercius. Nam Ita
promiseram me de arte. de artifice.
de oꝑe dicturũ. cum sit aũt retho ͤ
atq oratoris opus or̃o. pluresq enus
forme sicut. ostendam in om̃ib hiis.
et ars est. et artifex. płurmiũ tñ ĩui¬
cem drũt. nec solum spẽ. ut signũ
signo. et tabula tabule. et actio actiͣ .

Expanded text:
licet tamen praecogitare plura et animum ad licet tamen praecogitare plura et animum ad omnes casus componere, idque est tutius stilo, quo facilius et omittitur cogitatio et transfertur. sed sive in respondendo fuerit subito dicendum, sive quae alia ita exegerit deprehensum credet orator, cui disciplina et studium et exercitatio dederit vires etiam facilitatis; quem armatum semper ac velut in procinctu stantem non magis unquam in causis oratio quam in rebus cotidianis ac domesticis sermo deficiet, nec se unquam propter hoc oneri subtrahet, modo sit causae discendae tempus; nam cetera superest ut dicam de genere orationis. Hic erat propositus a nobis in division prima locus tertius; nam ita promiseram me de arte, de artifice, de opere dicturum. cum sit autem rhetorices atque oratoris opus oratio pluresque eius formae, sicut ostendam, in omnibus his et ars est et artifex. plurimum tamen invicem differunt; nec solum specie, ut signum signo et tabula tabulae et actio actioni,
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑. ꝑmiserint. Ac cũ ꝓtinꝰ Respõ¬
dendum est omĩa ꝑari nõ pñt. adeo
ut paulomiiiꝰ prompti et neceat
stͥpsisse. si alia exdiuerso ꝙͣ opinati
fuerint occurrerint. Inuniti enĩ Re¬
cedunt a p̾paratis et nota actione
Reppiciunt. Requroũt que nõ aliquid
ex illis interualli atq ex tp̃e dicẽdis
Inseri possit. si fiat nõ coheret .n.
ꝯmissuris modo ut In oꝑe male
iuncto hiantib s ip̃a coloris in equa¬
sitate detegit᷑. Ita nec liber est ĩpetꝰ.
net auro contexta et utqͣr alteri os¬
stat. Illa enĩ que stͥpta sunt. Retinẽt
añn. nõ sequũt᷑ Itaq In huis actiõib
om̃ib ut agcole dicũt pede standũ
est. Nam cũ in ꝓpõne ac Refutatioe
rium certum est. Est enĩ ali qñ certũ
pari cura refellunt᷑. ad aba unum
paratũ afferre possimꝰ. ut tãm bñ
nouerimꝰ alterũ ibi sume ut dicẽtẽ.
adilsarium diligenter audiamus.

Expanded text:
dantur permiserint; at cum protinus respondantur permiserint; at cum protinus respondendum est, omnia parari non possunt, adeo ut paulo minus promptis etiam noceat scripsisse, si alia ex diverso, quam opinati fuerint, ocem'rerint. inviti enim recedunt a praeparatis et tota actione respiciunt requiruntque, num aliquid ex illis intervelli atque ex tempore dicendis inseri possit; quod si fiat, non cohaeret nec commissuris modo, ut in opere male iuncto, hiantibus sed ipsa coloris inaequalitate detegitur. ita nec liber est impetus nec cura contexta, et utrumque alteri obstat; illa enim quae scripta sunt reticent animum, non sequuntur. itaque in his actionibus omni, ut agricolae dicunt, pede standum est. nam cum in propositione ac refutationerium certum est est enim aliquando certum pari cura refelluntur. ad alia unum paratum adferre possumus, ut causam bene noverimus, alterum ibi sumere, ut dicentem adversarium diligenter audiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
et fidei affert modestia. si a urro bono
in camillã latratorẽq cõuertit᷑. cõ¬
positus non ad am̃i iuditis sed ad
stomachũ litigatoris. Freꝙͣnter
etiam ppẽs libertatis deducere ad te¬
meritatem sõlet / nõ causis mobo
s ipĩs quoq qui dixerũt ꝑicłosã.
uet ĩuerito ꝑicles solebat optare
uidebantur. stulta cum leserũt uo¬
cantur. Nunc qr uariũ fere ꝓpõĩtũ
temeritatis cͥmine laborauit. qͣm
credam fore in hoioratoris modũ
tradere non alienũ uidetur. affert
ad dicendũ cure semꝑ ꝙͣtũ plurimũ
poterit. Neqz enĩ solam negligentꝭ
sed mali. et in sustepta causa perfidi
ac proditoris est peius anere ꝙͣ pos¬
sit. Ideoqz ne sustipiende quid sũt cãe
plures ꝙͣ quib suffecturũ se stiat. dicz
stripta ꝙͣ Reo patiet᷑. plurima uti
demostenes ait. si cõtinget stulpta.
s hoc ãt pͥme actiones. at que in pu¬
blicis iudiciis post interiectos dies

Expanded text:
et fidei adfert, modestia, si a viro bono et fidei adfert, modestia, si a viro bono in rabulam latratoremque convertitur, compositus non ad animum iudicis sed ad stomachum litigatoris. frequenter etiam species libertatis deducere ad temeritatem solet non causis modo, sed ipsis quoque, qui dixerunt, periculosam. Nec immerito Pericles solebat optare,videbantur, stulta cum laeserunt vocantur. nunc , quia varium fere propositum temeritatis crimine laboravit, quem credam fore in hoc oratoris modunn, tradere non alienum videtur. adferet ad dicendum curae semper quantum plurimum poterit. neque enim hoc solum negligentis, sed mali et in suscepta causa perfidi ac proditoris est, peius agere quam possit. ideoque ne suscipiendae quidem sunt causae plures quam quibus suffecturum se sciat. dicet scripta quam res patietur plurima et, ut Demosthenes ait, si continget, et sculpta. sed hoc aut primae actiones aut quae in publicis iudiciis post interiectos dies
Abbreviated transcription (Latin):
sa exigit credam. Sa ost em̃ prorsꝰ
cauma. ut ait appius esoquencia
coginituram maledicendi subrre.
quod facientib etiam male audiẽdi
psimẽda patiencia est. nam et po
np̃s sit impetus sreqͣnter qui egeꝵ.
et certe petulenciã patromi situa¬
tor luit. siẜet minora sũt ip̃o Illo.
uicio aĩmi quo maleditꝰ a maleficõ
non distat. insi occasione. turpis uo¬
luntas et iuhumana. et mulli audi¬
entrum bona gratia alitigatorib
quid freqͣnter exigit᷑. qui ultioẽ
malunt ꝙͣ deffenssionẽ. s neq alia
multa ad arbitͥum eoꝵ facienda
sunt. hoc quid quis hor̃mi liberi mõ
sangumis sustineat petulans eẽ.
in aduocatos partis aduerse non
rueruunt. et iuhũanũ est Respectu
cõmunium officioꝵ. et tum ip̃i qui
dicit inutile. Nam Idemiuris Rpu-¬
suris datur. tum cause cõtrariũ.
qui plane aduersarii frunt ⁊ ini-¬
lia augetur. suꝑomĩa perit Illa
que plurimũ oratori et auccͣitatis

Expanded text:
sa exigit, credam. ea est enim prorsus sa exigit, credam. ea est enim prorsus canina, ut ait Appius, eloquentia, cognituram male dicendi subire; quod facientibus etiam male audiendi praesumenda patientia est. nam et in ipsos fit impetus frequenter, qui egerunt, et certe petulantiam patron litigator luit. sed haec minora sunt ipso illo vitio animi, quod maledicus a malefico non distat nisi occasione. turpis voluptas et inhumana et nulli audientium bona gratia a litigatoribus quidem frequenter exigitur, qui ultionem malunt quam defensionem. sed neque alia multa ad arbitrium eorum facienda sunt. hoc quidem quis hominum liberi modo sanguinis sustineat petulans esse in advocatos partis adversae libruerunt, et inhumanum est respectu communium officiorum, et cum ipsi qui dicit inutile nam idem iuris responsuris datur, tum causae contrarium, cui plane adversarii fiunt et inilia augetur. super omnia perit illa, quae plurimum oratori et auctoritatis
Abbreviated transcription (Latin):
aut nõ sunt. at̾ apparent. s uel pp̃.
hoc ip̃m ostendenta nõ sunt ꝙ aꝑ
parent. at si unũ e duob eligẽd.
causa potius laudet̾. ꝙͣ patronus.
ffinem tñ hunc p̾stabit orator. Ut
uideatur optimã cãm optĩe egisse.
Fllud certumexit nem̃em peius
agere ꝙͣ quildisplicente causa plac.
Neccͣe est eñĩ extracãm sit quod pla¬
cet. nec illo fastidio labornb᷑ orator.
nõ agendi cãs mĩores tanꝙͣ infra
eui sint. ãt detrattura sit opĩoni
minꝰ liberalis materia. Nlam et
sustipiendi ratio iustissima est ofim
et optãdum etiam ut amici ꝙͣ mi
minas lites hẽant. et hũnde dixit.
Bene quis rei satifferit. at quidetꝭ
si forte susteꝑunt negotia paulo ad
dicenditemii ora extñsetus admotis
ea Rebus circũlim̃at. ac si defererut
alia cõuitiis implent. uacua causaꝵ.
Sed contigit ueris si minꝰ fictis
modo sit materia ingenii meieat᷑.¬
songe puto ab oratore ꝑfecto. ut eũ
ne uera quid ob̾ietturũ. insi ꝑd car¬

Expanded text:
nt aut apparent. sed vel propter hoc ipsum ostendenda non sunt quod apparent; aut si unum sit ex duobus eligendum, causa potius laudetur quam patronus. finem tamen hunc praestabit orator, ut videatur optimam causam optime egisse. illud certum erit neminem peius agere quam qui displicente causa placet; necesse est enim extra causam sit quod placet. nec illo fastidio laborabit orator non agendi causas minores, tanquam infra eum sint aut detractura sit opinioni minus liberalis materia. nam et suscipiendi ratio iustissima est officium, et optandum etiam ut amici quam minimas lites habeant; et abunde dixit bene, quisquis rei satisfecit. at quidam, etiamsi forte susceperunt negotia paulo ad dicendum tenuiora, extrinsecus adductis ea rebus circumlinunt ac, si defecerint alia, conviciis implent vacua causarum, si contingit, veris, si minus, fictis, modo sit materia ingenii mereaturo adeo longe puto ab oratore perfecto, ut eum ne vera quidem obiecturum, nisi id cau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ in nr̃e cuitatis monumentis
Repientur. Anfortitudinẽ. iustiͫ
fidem. cõtinẽciam. frugalitatẽ.
contemptum doloris. at mortis.
melius aliis docebunt. ꝙͣ fabt̾ii.
curii. Reguli. decii. mutii. aliiqz
ĩu̾abiles. Qctum enĩ greci pre¬
ceptis ualent tñi romani. qd
est maius exemplis tñi qd nõ
cogni tis idem Reb admoneri.
Qui nõ modo ꝓximũ tp̃s lucẽ¬
q pñtem intueri satis credat.
fromẽm posteritatis memoriã.
spacium uite hõeste. et curricu¬
lum laudis existimet michi.
Iele iusticie haustus bibat. hic
assumptam libertatem in caĩs
atq consiliis prestet. Neq erit
perfertus orator nisi qui hõeste
ditere. es stiet. et audebit. ãlis stĩa.

Expanded text:
quam in nostrae civitatis monumentis quam in nostrae civitatis monumentis reperientur. An fortitudinem, iustitiam, fidem, continentiam, frugalitatem, contemptum doloris ac mortis melius alii docebunt quam Fabricii, Curii, Reguli, Decii, Mucii aliique innumerabiles? quantum enim Graeci praeceptis valent, tantum Romani, quod est maius, exemplis. tantum quod non cognitis ille rebus adquieverit, qui non modo proximum tempus lucemque praesentem intueri satis credat, sed omnem posteritatis memoriam spatium vitae honestae et curriculum laudis existimet. hinc mihi ille iustitiae haustus bibat, hinc sumptam libertatem in causis atque consiliis praestet. neque erit perfectus orator, nisi qui honeste dicere et sciet et audeb
Abbreviated transcription (Latin):
nithil est nccͣe in tuius ꝙͣ iurare
leges. Manis enĩ opus atq pͥstan¬
tnuis ad quod ip̃e tendit. et cuiꝰ est
uelut candidatus si quid futurꝰ.
tum uite. tum etiam eloquencie.
lande perfeitus. Quare in gxẽplũ
bñdicendi facundissimũ quẽq
ꝓponet .s̾. ad imitand̃. Moribus
Bero fõr̃andis ꝙͣ hõestissima pcepta.
rectissimãq ad uirtutẽ uiam di¬
suget. Exercitatiõe quid utetur.
om̃i. s tñ erit plurimusĩ ma¬
unius quibusq ac natura pulꝰ¬
theoruns. Nam que p̃t mate᷑.
repiri ad grauit. copioseq dicẽd.
magis hũndans ꝙͣ de uiptute de
Re .p. de prouidentia. de origme
aĩoꝵ. de amicitia. hec sunt quib
mens pariter atq or̃o nisurgãt.
que uere boua. que mitigẽt metꝰ.
coherceant cupiditates. eximant
etiam que sunt tradita antiqͥtꝰ
dicta alta p̾clare. et nosse. et aĩo
semꝑ agitare aĩs cõueniet. que
profetto musꝙͣ plura/ maioraq

Expanded text:
nihil est necesse in cuiusquam iurare nihil est necesse in cuiusquam iurare leges. maius enim est opus atque praestantius, ad quod ipse tendit, et cuius est velut candidatus, si quidem est futurus cum vitae, tum etiam eloquentiae laude perfectus. quare in exemplum bene dicendi facundissimum quemque proponet sibi ad imitandum, moribus vero formandis quam honestissima praecepta rectissimamque ad virtutem viam deliget. exercitatione quidem utetur omni, sed tamen erit plurimus in maximis quibusque ac natura pulcherrimis. nam quae potest materia reperiri ad graviter copioseque dicendum magis abundans quam de virtute, de re publica, de providentia, de origine animorum, de amicitia? haec sunt, quibus mens pariter atque oratio insurgat, quae vere bona, quid mitiget metus, coerceat cupiditates, eximat netiam, quae sunt tradita antiquitus dicta ac facta praeclare, et nosse et animo semper agitare conveniet. quae profecto nusquam plura maioraque
Abbreviated transcription (Latin):
contentio. Nain in pͥmis nes
epiturꝰ a se dimittit ip̃e cõfugere
om̃em distipliriã nauigatiõe qͣm
uelecissimo iubet. Neq uero aris
partes potest. cui iudices ap̃ quos
uorba faciat. et Reũ pro qͦ loqͣt᷑.
et senatumi in quo sit dicenda sen¬
tencia nõ liquebit. Archademian
quidam utilissimã credunt. quod
mos in utramq partem disserẽdi
ad exercitationẽ forensium cãrũ
ꝑxmie accedat. Adiciunt soco ꝓlia¬
tionis ꝙ ea p̾stantissimos in elo-¬
quentia uiros ediderit. peripate¬
titi studio qͦ se quod oratorio Iac¬
tant nam thesis dit̾e exercita.
gr̃a fere ab hus est institutum.
Etoiti situt copiam uitorẽq elo-¬
quencie fere p̾ceptorib suis defu¬
isse concedant nece est ita muillos
aut probare acrius, aut conclu¬
depe subtilius contendant. s hec
inter ipõs qui uelut sacramẽto.
rogati. ueletiam suꝑstitione cõstri¬
tti nefas ducũt a sustepta semił
persuasione distede̾. Gratori uero

Expanded text:
contentio. nam in primis nos contentio. nam in primis nos Epicurus a se ipse dimittit, qui fugere omnem disciplinam navigatione quam velocissima iubet. neque vero Aristpartes potest? cui iudices esse, apud quos verba faciat, et reum, pro quo loquatur, et senatum, in quo sit dicenda sennon liquebit. academiam quidam utilissimam credunt, quod mos in utramque partem disserendi ad exercitationem forensium causarum proxime accedat. adiiciunt loco probationis, quod ea praestantissimos in eloquentia viros ediderit. peripatetici studio quoque se quodam oratorio iactant; nam theses dicere exercitationis gratia fere est ab iis institutum. Stoici , sicut copiam nitoremque eloquentiae fere praeceptoribus suis defuisse concedant necesse est, ita nullos aut probare acrius aut concludere subtilius contendunt. sed haec inter ipsos, qui velut sacramento rogati vel etiam superstitione constricti nefas ducunt a suscepta semel persuasione discedere. oratori vero
Abbreviated transcription (Latin):
xima sepe in senatu consilia usata
sunt. Num erit ei disserend. Si
quid ut nobis placet futurꝰ est uir
ciuilis idem q̃ deniq intelligi
saltem pt̃ eloquẽtia homiĩs optima
nestientis. hec si Rationi mãĩfesta
non eent. exemplis tñ crederemꝰ.
si quidem et ꝑ rdemluiꝰ eloquen ᷑
etiam si nulla adͣionumenta
uenerunt. uimi tñ quand incredi¬
bilem tum historici tum etiã libri¬
mũ hõi genus cõmici ueteres
tradunt anaxagore phisici con¬
stat auditorem fuisse. Et demostenẽ
pͥncipem oim g̾cie oratoꝵ dedisse
oꝑam platoni. Nam .M. tullius
non tñi se debere stolis rethorum
ꝙͣtum academie spaciis freꝙͣnt᷑
ĩpe testatus est. neq tanta in eo
unꝙͣ fuisset ubertas si Ingeniũ
suum consepto fori nõ ip̃i rerũ
nature sinib termĩasset. Derũ
ex hoc alia mͥ. qtĩo exorit᷑. q̃ secta
conferre plurimũ eleꝙͣncie possit.
ꝙͣꝙͣ ea nõ int̾. multas p̃t esse

Expanded text:
xima saepe in senatu consilia versata xima saepe in senatu consilia versata sunt, non erit ei disserendum, si quidem, ut nobis placet, futurus est vir civilis idem? quae denique intelligi saltem potest eloquentia hominis optima nescientis? haec si ratione manifesta non essent, exemplis tamen crederemus. siquidem et Periclem, cuius eloquentiae, etiamsi nulla ad nos monumenta venerunt, vim tamen quandam incredibilem cum historici, tum etiam, liberrimum hominum genus, comici veteres tradunt, Anaxagorae physici constat auditorem fuisse, et Demosthenem, principem omnium Graeciae oratorum, dedisse operam Platoni. nam M. Tullius, non tantum se debere scholis rhetorum, quantum Academiae spatiis, frequenter ipse testatus est; neque se tanta in eo unquam fudisset ubertas, si ingenium suum consaepto fori, non ipsius rerum naturae finibus terminasset. verum ex hoc alia mihi quaestio exoritur, quae secta conferre plurimum eloquentiae possit, quanquam ea non inter multas potest esse
Abbreviated transcription (Latin):
q cõprehensionib fimenda. uni
etiam status cãꝵ dicr̃ finitiuꝰ
Monne ad Id qͦ instrui ab hiis qͥ
plus in hoc studii dedeꝵ. opport.
uolunntatis cõiettura cõtinet᷑. qͦꝵ
pars ad xõnalem parũ ad mora¬
lem trattatũ redundat. Ergo naͣ
ꝑmixta est omib Istis or̃onibus
quequid or̃o est uere. Nam Igͣ¬
ra quid̃ huice doctͥne loquatitas
erret nccͬe est. ut qui uel nullos.
uel falsos duces heãt. Pars uero
naturalis cũ est ad exorcitatiõe
dicendi tanto ceteris uberior
ꝙͣ nto maiore spũ dĩnis Rebus
ꝙͣ hũanis eloquẽd est. tñ illã
etian moralem sine qua nlła
ẽẽ ut docuimꝰ or̃o p̃t. totam com¬
plectit. Nan si regit᷑. prouiden᷑.
mũdus ad m̃istranda certe uõis
aĩmis orige tendend ad uirtutẽ.
nͨ. uoluptatib terreni corporis
seruiendũ. an hec non freꝙͣnt̾. tͣita¬
bit orator. Iam de auguriis Rnsis
Religione deniqz omib de qͥb ma¬

Expanded text:
sque comprehensionibus finienda unde sque comprehensionibus finienda unde etiam status causarum dicitur finitiuus, nonne ad id quoque instrui ab iis, qui plus in hoc studii dederunt, oportevoluntatis coniectura continetur? quorum pars ad rationalem, pars ad moralem tractatum redundat. ergo natura permixta est omnibus istis oratio, quae quidem oratio est vere. nam ignara quidem huiusce doctrinae loquacitas erret necesse est, ut quae vel nullos vel falsos duces habeat. pars vero naturalis, cum est ad exercitationem dicendi tanto ceteris uberior, quanto maiore spiritu de divinis rebus quam humans eloquendum est, tum illam etiam moralem, sine qua nulla esse, ut docuimus, oratio potest, totam complectitur. nam si regitur providentia mundus, administranda certe bonis origo, tendendum ad virtutem nec voluptatibus terreni corporis serviendum. An haec non frequenter tractabit orator? iam de auguriis, responsis, religione denique omni, de quibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. nulla fere duci p̃t cuiꝰ nõ
parte maliqͣ. tractatus equi ac
boni reꝑiatur. plerasq uero esse
quis nestit que tote in sola qͣli ͭ ͤ
cõsitant. In consiliis uero q̃ Ratio
suadendi est ab honesti qtioue se¬
porta / E um illa etiam pars lcia
q̃ laudandi ac uituꝑandi officiis
cõtinetur. Nampe in trattatu
Recti prauiq uersatur. an de Iusti ͤ
fortitudine. abstinencia tẽpanꝰ
pietate. non plimia dicetiorator
Sedisse uir bonus qui het nõ uoti¬
bus tñ sibi nota atq nomĩbus
auronĩ tenꝰ in usum lingua peꝑtit.
s qui uixtutes ipas mẽte aplexus
Ita sentiet .nͨ. in cogitando Ita la¬
borabit. s quod stiet uere dicet. cũ
sit aũt om̃is gn̾alis qͣtĩo spẽali
potentior. qr bniuerso pars cõti¬
netur. Non utiq accedit parti qd
uniu̾sum est. Profecto nẽo dubi-¬
tabit gn̾ales ꝯtiões in illo ma¬
xime studioꝵ more uersatas. Iam
uero cũ sint multa. ꝓpriis br̃ib¬

Expanded text:
cantur, nulla fere dici potest, cuius non cantur, nulla fere dici potest, cuius non parte in aliqua tractatus aequi ac boni reperiatur, plerasque vero esse quis nescit, quae totae in sola qualitate consistant? in consiliis vero quae ratio suadendi est ab honesti quaestione seposita? quin ilia etiam pars tertia, quae laudandi ac vituperandi officiis continetur, nempe in tractatu recti pravique versatur. An de iustitia, fortitudine, abstinentia, temperantia, pietate non plurima dicet orator? sed ille vir bonus, qui haec non vocibus tantum sibi nota atque nominibus aurium tenus in usum linguae perceperit, sed qui virtutes ipsas mente complexus ita sentiat, nec in cogitando ita laborabit sed, quod sciet, vere dicet. cum sit autem omnis generalis quaestio speciali potentior, quia universo pars continetur, non utique accedit parti quod universum est, profecto nemo dubitabit, generales quaestiones in illo maxime studiorum more versatas. iam veropr cum sint multa propriis brevibu
Abbreviated transcription (Latin):
dicerunt in ip̃o bittandi certanuẽ
ex qua unũ aut alt̾in curꝰ se arcasis
dederit efficiant. Itahet ꝑs dyu ͣ
tricem. ut est utilis sepe ⁊ futio¬
mib. et cõprehensiomib et sepa
uendo Illiciendo. Impsicando. Ita
si totum sͥ. iudicanit in foro cer¬
tamen obstabit meliorib ⁊ sectas
ad tenuitatem suamuires ĩpsa
subtilitate consumet. Itaq repias
quosd in disputando mire callidos.
cum ab illa uero cauillatiõe disces¬
serint non magis sufficere in
a liquo graniore actu ꝙͣ parna
qued aĩalia que in angustis mo¬
Gi lia campo depͥhendunt᷑ Iam qͥd
pars iela moralis que d᷑ ethice.
certe tota oratoris est accõmo¬
data. Nam in tanta cãꝵ sicͥ. su¬
periorib sibris dicimꝰ uarietate.
cum alia cõiectura q̃rant᷑. alia
funitiõib concludant᷑. Aliaiure
submoueant᷑. uel tnͣfferant᷑. Aa
colligant᷑. uel ip̃a int̾ se ꝯcurrãt.
uel in diu̾sum ambigintate du¬

Expanded text:
dicerint, in ipso luctandi certamine dicerint, in ipso luctandi certamine ex qua unum aut alterum, cuius se occasio dederit, efficiant, ita haec pars ditricem, ut est utilis saepe et finitionibus et comprehensionibus et separguendo, dividendo, illiciendo, implicando, ita, si totum sibi vindicaverit in foro certamen, obstabit melioribus et sectas ad tenuitatem suam vires ipsa subtilitate consumet. itaque reperias quosdam in disputando mire callidos, cum ab ilia cavillatione discesserint, non magis sufficere in aliquo graviore actu quam parva quaedam animalia, quae in angustiis mobilia campo deprehenduntur. iam quidem pars illa moralis, quae dicitur Ethice, certe tota oratori est accommodata. nam in tanta causarum, sicut superioribus libris diximus, varietate, cum alia coniectura quaerantur, alia finitionibus concludantur, alia iure summoveantur vel transferantur, alia colligantur vel ipsa inter se concurrant vel in diversum ambiguitate du
Abbreviated transcription (Latin):
prestantissime possent. utinãq sit
mus orator hant artem suꝑho nõĩe
et uignis quoꝵ d bona enis corrum¬
pentium ĩuisam uindicet sibi. ac
uesiit repetitis in corpus eloquen ͤ
adducat. Suequid̃ cum sit in tres
dimisa ꝑtes. naturalem. moralem.
Rationalem. qua tand nõ est cum
oratoris oꝑe cõiincta. nam ut or¬
dinem Retro aganiꝰ de ultima que
tota uersatur in uerbis. nemo du¬
bitauerit. si et ꝓpͥetates uotis ciꝰq
nosse et ambigua aꝑꝑire et ꝑplena
disternere, et de sassis Iudicare. et
colligere, ac resoluere que uelis or¬
atq tontise in actiõib utend ꝙͣ in
disputatiõib qr nõ docere modo s
monere etiam at delectare audien¬
tes debet outor. Ad quod impetu
qz ac uirib et decore est opꝰ. ut uis
añni maior est altis rupib. młto¬
atq obiectu lapilloꝵ Resultantis.
Et ut palestrici doctores illos quos
nios uocant. nõ Pdcirco distentib
tradunt. ut huis om̃ib. hn qui di¬

Expanded text:
praestantissime possent? utinamque sitpraestantissime possent? utinamque sitmus, orator hanc artem superbo nomine et vitiis quorundam bona eius corrumpentium invisam vindicet sibi ac, velut rebus repetitis, in corpus eloquentiae adducat. quae quidem cum sit in tris divisa partes, naturalem, moralem, rationalem, qua tandem non est cum oratoris opere coniuncta? nam ut ordinem retro agamus, de ultima illa, quae tota versatur in verbis, nemo dubitaverit, si et proprietates vocis cuiusque nosse et ambigua aperire et perplexa discernere et de falsis iudicare et colligere ac resoluere quae velis oratque concise in actionibus utendum quam in disputationibus, quia non docere modo, sed movere etiam ac delectare audientes debet orator, ad quod impetu quoque ac viribus et decore est opus; ut vis amnium maior est altis ripis multoenuis aquae et obiectu lapillorum resultantis. et ut palaestrici doctores illos, quos numeros vocant, non idcirco discentibus tradunt, ut iis omnibus ii, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
Idem tñ confitetur ea iamẽẽ a phłia
petenda uidel qr magis hec Illi uidet᷑.
in posssione eaꝵ RRerum fuisse. huit etꝭ
illud est quod cicero plib libris ⁊ epi¬
stollis testatur: dicendi facultate ex
intimis sapiencie fontibz fluere. Ideoq
aliqͣdiu p̾ceptores eosti fuisse morũ
officiis atq ab omi mun̾e oratoris
Recessit. nam quis pħłoꝵ. ãt in Iudi¬
ciis frequens. aut clarus in contio¬
tuo Romanũ quẽd uelim ẽẽ sapiẽtem.
qui non secretis disputatiõib s Rerũ
exꝑimẽtis atq oꝑibus uere cruilem
uirum exhibeat/¶Sed quia deserta
abhus qui sead eloquenciam ꝯtuleꝵͭ.
studia sapiencie nõ iam inactusno
atqz in hac fori luce uersant᷑. s in por¬
ticus et gyimasia pͥmũ. mox ĩ cõuẽt
oratoris uita cum stĩa diĩaꝵ reꝵ
sit hũanarumq cõiucta que ip̃e
ꝙͣnto maiores ac pulc̾ores uide̾nt᷑.
si illas hii decerent qui etiã eloqui

Expanded text:
idem tamen confitetur, ea iam esse a philosophia idem tamen confitetur, ea iam esse a philosophia petenda, videlicet quia magis haec illi videtur in possessione earum rerum fuisse. hinc etiam illud est, quod Cicero pluribus libris et epistolis testatur dicendi facultatem ex intimis sapientiae fontibus fluere, ideoque aliquamdiu praeceptores eosdem fuisse morum officiis atque ab omni munere oratoris recessit. nam quis philosophorum aut in iudiciis frequens aut clarus in contiotuo, Romanum quendam velim esse sapientem, qui non secretis disputationibus, sed rerum experimentis atque operibus vere civilem virum exhibeat. sed quia deserta ab his, qui se ad eloquentiam contulerunt, studia sapientiae non iam in actu suo atque in hac fori luce versantur, sed in porticus et in gymnasia primum, mox in conventus oratoris vita cum scientia diuinarum rerum sit humanarumque coniuncta. quae ipsae quanto maiores ac pulchriores viderentur, si illas ii docerent, qui etiam eloqui
Abbreviated transcription (Latin):
tus pt̃ insi forte accedemꝰ hus qͥ.
natura constare mores. et nchł
adinuari distiplina putãt. stilic
ut ea quid̃ que manu fuĩt. atq
eoꝵ etiam contẽptissima ꝯfiteãt᷑.¬
Regere doctorib uirtutẽ uero quia
nichil homi quod ad deos ĩmor¬
tales ꝓpius accederet datum est.
obinam ⁊illaboratam tm̃i quia
natisimꝰ hẽamus. abstinens erͭ
qui id ip̃m quid sit abstinẽtia Itret.
et fortis qui metus doloris nulla
equi boniq tractatum qui leges
ditiore aliquo sermone trattarit.
C. ꝙͣ istud parum putant quibus
tam facile uidetur. Sed hec tnͣsseo
de quo nemnem qui lrãs. uel pͥmis
ut aunit labris degustaret. dubita¬
turum puto. Ad illud sequẽs Reu̾tar
ne dicendi quid satis peritum fore
qui nõ nature uim omem penitus
ꝓspexerit. et mores p̾ceptis ac Rõne
formarit. Neq enĩ frustra in tercio
de oratore libro.l. crassus cuncta que
tuent᷑. uti Rethorum armis. nõ suis.

Expanded text:
tus potest. nisi forte accedemus iis, qui tus potest. nisi forte accedemus iis, qui natura constare mores et nihil adiuvari disciplina putant; scilicet ut ea quidem, quae manu fiunt, atque eorum etiam contemptissima confiteantur egere doctoribus, virtutem vero, qua nihil homini, quo ad deos immortales propius accederet, datum est, obviam et illaboratam, tantum quia nati simus, habeamus. abstinens erit qui id ipsum, quid sit abstinentia, ignoret? et fortis qui metus doloris, mortiaequi bonique tractatum, qui leges, ditiore aliquo sermone tractarit? O quam istud parvum putant, quibus tam facile videtur! sed hoc transeo, de quo neminem, qui litteras vel primis, ut aiunt, labris degustarit, dubitaturum puto. ad illud sequens praevertar, ne dicendi quidem satis peritum fore, qui non et naturae vim omnem penitus perspexerit et mores praeceptis ac ratione formarit. neque enim frustra in tertio de Oratore libro L. Crassus cuncta, quae tuentur, uti rhetorum armis, non suis.
Abbreviated transcription (Latin):
unũ exhnis quedlibet sufficiti nõ
em̃ hor agimꝰ ut istud illi quem
formanꝰ um̃o sepe sit faciendumi
s uõt si tłis coegerit Ratio. Dit iñ
dicendi peritum. Precꝑe uero ac
distere quo ͦ etiam proratiõe diffi-¬
cilia trattent᷑: nccͣm est lam fre¬
qͣniter etiam optime cause similes
sunt miasis. et Innocens re mltis
ueri sumlib pͥmitur. Quo fit ut
eadem actionis Rõne deffendendꝰ
sit qͣiͣ nocens ẽẽt. Iam ĩnumera ͭ
sunt bonis causis malisq coĩa.
testes. lr̃e. suspitiões. opiniones.
Non aliter aũt uerisimilia ꝙͣ uera
cõsirmantur et refellunt᷑. Quapp̃.
ut Res feret. flectetur or̃o. manẽte
uir bomus. Is aũt citra uirtutẽ.
intelligi nõ p̃t̃. uirtus etiam si
quosa impetus ex natura sumit.
tñ ꝑficienda doctrina est. Mores
añ omia oratori studiis exũt exco¬
lendi atq omis hp̃esti iusti distipli¬
na ptrattanda. sine qua nemo.
nec uir bonus ẽẽ. nec ditendi ꝑi¬

Expanded text:
unum ex iis quodlibet sufficit. non unum ex iis quodlibet sufficit. non enim hoc agimus, ut istud illi, quem formamus, viro saepe sit faciendum; sed ut, si talis coegerit ratio, sit tamen divendi peritum. praecipere vero ac discere, quomodo etiam probatione difficilia tractentur, necessarium est. nam frequenter etiam optimae causae similes sunt malis, et innocens reus multis verisimilibus premitur; quo fit, ut eadem actionis ratione defendendus sit, qua si nocens esset. iam innumerabilia sunt bonis causis malisque communia, testes, litterae, suspiciones, opiniones. non aliter autem verisimilia quam vera et confirmantur et refelluntur. quapropter , ut res feret, flectetur oratio manente vir bonus, is autem citra virtutem intelligi non potest, virtus, etiamsi quosdam impetus ex natura sumit, tamen perficienda doctrina est: mores ante omnia oratori studiis erunt excolendi atque omnis honesti iustique disciplina pertractanda, sine qua nemo nec vir bonus esse nec dicendi peri
Abbreviated transcription (Latin):
centem mõ sretiam laudabilem
ciuem. Quid si qued iusta natura.
s conditiõe ip̃orꝵ ĩutilia ciuitati
tiem  nõne utem᷑. arte dicendi
bona quid s malis artib sumilia.
Adhor/ nemo dubitabit quin si no-¬
centes mutari in bonã mentem
aliquo ͦ possint. sicut posse cõcedr̃
saluas ẽe eos magis e re publita
sit .ꝙͣ ꝓuni si liqueat. Igit᷑ ora¬
cientur. nõ id aget. ut saluus sit.
Da mĩc ut tͥmine maĩfesto pͥm̃at᷑
dux bonꝰ et sine quo uinc̾s hõeste
ciitas nõ possit. Nõne ei cõmiũĩs
u̾tilitas oratorẽ aduccabit. Certe
fabritius corneliũ Rufinũ et aliͫ
malum cruem et sͥ. immicum. tñ
qr ñitilem sciebat ducẽ ĩminente
bello palam consulem suffragio
suo fecit atq Id nurantib quibͣs
Respondit. a ciue se spoliari malle
ꝙͣ ab hosteuenire. Ita hic si fuisset
orator non deffendisset eund rufi-¬
num. uel maĩfesti peculatꝰ. c̾men.
aulta dici possunt sĩmilia. s uel

Expanded text:
centem modo, sed etiam laudabilem centem modo, sed etiam laudabilem civem? quid si quaedam iusta natura, sed condicione temporum inutilia civitati sciemus, nonne utemur arte dicendi bona quidem, sed malis artibus simili? ad hoc nemo dubitabit, quin, si nocentes mutari in bonam mentem aliquo modo possint, sicut posse conceditur, salvos esse eos magis e re publica sit quam puniri. si liqueat igitur oraicientur, non id aget, ut salvus sit? da nunc, ut crimine manifesto prematur dux bonus et sine quo vincere hostem civitas non possit: nonne ei communis utilitas oratorem advocabit? certe Fabricius Cornelium Rufinum, et alioqui malum civem et sibi inimicum, tamen, quia utilem sciebat ducem, imminente bello, palam consulem suffragio suo fecit atque id mirantibus quibusdam respondit, a cive se spoliari malle quam ab hoste venire. ita , si fuisset orator, non defendisset eundem Rufinum vel manifesti peculatus reum? multa dici possunt similia, sed vel
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ ut mandatiũ dicat. Et quid̃
nõnũꝙͣ. leniorib cãĩs. ut in pui̾s
egrotantib utilitatis eoꝵ gracia
multa fingimiꝰ. multa nõ facturi
pmictimiꝰ. nedum si ab homĩe occi-¬
dendo grassator auertendꝰ sit. aut
hostis pro salute patrie fallendꝰ. Ut
hoc quos ałs inferiꝰ qͦ rephendẽd
est sit ało in ip̃o sapiente laudandũ.
Ipi constitexit multaiam uideo pos¬
se euẽrre ꝓpr̃ que orator bñ sustipi
nesta nõ recepisset. Net hot dico quia
seueriores sequi placet leges ꝓ pr̃e.
Rratre. amico ꝑiclitanitib. tam ⁊ si
mediot̾s hesitatio est. huis iusticie ꝓ¬
dub̃n relinqͣnius. Sit aͥs insidiatꝰ
tirãno. at ob id xeus. ut ͫ ne saluũ
cũ nollet Is qui a nobis finitur.
orator. an si tuend̃ susteꝑit nõ tam
falsis deffendet ꝙͣ qui ap̃. rudices
malam cãm tuetur. Gindsi qued
eñfacta dampturus est iudex nisi
ea nõ ẽẽ facta cõnicerimꝰ nõ uel
hor modo seruabit orator nõ Inno¬

Expanded text:
ut mendacium dicat, et quidem nonnunquam levioribus causis, ut in pueris aegrotantibus utilitatis eorum gratia multa fingimus, multa non facturi promittimus; nedum si ab homine occidendo grassator avertendus sit aut hostis pro salute patriae fallendus; ut hoc, quod alias in servis quoque reprehendendum est, sit alias in ipso sapiente laudandum. id si constiterit, multa iam video posse evenire, propter quae orator bene suscipianesta non recepisset. nec hoc dico quia severiores sequi placet leges pro patre, fratre, amico periclitantibus, tametsi non mediocris haesitatio est, hinc iustitiae pdubii relinquamus. sit aliquis insidiatus tyranno atque ob id reus: utrumne salvum eum nolet is, qui a nobis finitur, orator? an, si tuendum susceperit, non tam falsis defendet, quam qui apud iudices malam causam tuetur? quid si quaedam bene facta damnaturus est iudex, nisi ea non esse facta convicerimus, non vel hoc modo servabit orator non inno
Abbreviated transcription (Latin):
ende ueritatis latebras a dire coge¬
tui. non obequitabit. nec iłis di¬
tterent. que omĩa nõ dñ non fint
laudant᷑. s cum facta sunt. unde etꝭ
cupidissimꝰ opmnionis plus fantus
uenit. Nanicum illa dicendi uicõsa
Pactatio int̾. plosores suos detonint
resurgit uere uirtutis forcõr fama.
nec Iudices a quo sint moti dissim¬
usant. et doctis credit᷑. nec oronis
uera laus. nsi cũsinita ep. etib.
quid etiam dissimulare fuit mo
ris. Idq .m. antomiꝰ pͥcipit quoplꝰ
dicentib fidei. minꝰ qr suppette aduo¬
tatoꝵ insidie forent. S iladis¬
sinmulari que tumerãt potuit add.
enĩ tñi dicendi lumen accesserait.
ũt etiam ꝑ obstancia erũpet. Qre
artes quid et consilialatet.et ꝙrqͥ¬

Expanded text:
endae veritatis latebras adire cogeendae veritatis latebras adire cogetur, non obequitabit nec illis vigeret. quae omnia non dum fiunt laudantur, sed cum facta sunt; unde etiam cupidissimis opinionis plus fructus venit. nam cum illa dicendi vitiosa iactatio inter plausores suos detonuit, resurgit verae virtutis fortior fama, nec iudices a quo sint moti, dissimulant, et doctis creditur, nec est orationis vera laus nisi cum finita est. veteribus quidem etiam dissimulare ris, idque M. Antonius praecipit, quo plus dicentibus fidei minusque suspectae advocatorum insidiae forent. sed illa dissimulari, quae tum erat, potuit; nondum enim tantum dicendi lumen accesserat, ut etiam per obstantia erumperet. quare artes quidem et consilia lateant et q
Abbreviated transcription (Latin):
laboret. quoꝵ fere pars pͥma suꝑi¬
ores. proxima pares. t̾cia hũiliores
pͥmit. Sic cãm ꝑstrutatꝰ. ꝓpositis
añ oculos omib. q̃ prosint. noceãt¬
ue tertiam deinceps ꝑsonã induat
iudicis fingatqz aput se agi cãm.
et quod ip̃m mouisset de ead Re pro¬
nũciaturũ id potẽtissimũ apud quẽq
agetur existimet. et sic eum Rayo
fallet euẽtus. at chpa iudicis exit.
fere oꝑe exsecuti sumꝰ. pauica
in ꝓpria hue łoci que nõ tamdicẽdi
Ante omña ne quod plisq accid ͭ ab
utisitate eum cãe pñtis cupido lau¬
dis aẜdicat. nami ut gerentibus
beiła non semper exercitus ꝑ pla¬
na. et amena ducendus. s adeundi
plmq asperi colles. erpugnande
cuntates ꝙͣlibet precisis imposite
Nipib. ãt operum mole difficiles.
Ita oratio gandebit quid̃ occasiõe
Latis decirorendi et equo congressa
campo rotas uires ppłarit᷑. exꝑsi¬
tabit. Ac si iuris anfractus at eru¬

Expanded text:
laboret, quorum fere pars prima superilaboret, quorum fere pars prima superiores, proxima pares, tertia humiliores premit. sic causam perscrutatus, propositis ante oculos omnibus quae prosint noceantve, tertiam deinceps personam induat iudicis, fingatque apud se agi causam, et, quod ipsum movisset de eadem re pronuntiaturum, id potentissimum, apud quemcunque agetur, existimet. sic eum raro fallet eventus, aut culpa iudicis erit. fere opere exsecuti sumus; pauca tamen propria huius loci, quae non tam dicendi ante omnia ne, quod plerisque accidit, ab utilitate eum causae praesentis cupido laudis abducat. nam ut gerentibus bella non semper exercitus per plana et amoena ducendus est, sed adeundi plerumque asperi colles, expugnandae civitates quamlibet praecisis impositae rupibus aut operum mole difficiles, ita oratio gaudebit quidem occasione laetius decurrendi et aequo congressa campo totas vires populariter explicabit; at si iuris anfractus aut eru
Abbreviated transcription (Latin):
signatiões Ip̃m deniq aduersariũ
qued pion negaturũ. Ideoq opus est
intueri omĩe litis instrumentum
quod uidere nõ est satis. ꝑ legend
erit. Nam froꝙͣtissime ãt nõ sunt
õmo que ꝓmittebant᷑. ãt minus
tõtinent᷑. aut cũ alio aliquo nontu¬
ro ꝑmixta sunt. aut nimia sunt
et fidem hoc ip̃o detrattura ꝙ non
habent modum. Deniq limẽ Rup¬
tum. aut turbata cetera. aut snĩ
agnitore signa freꝙͣnt. inueiẽs.
que nisl domi excusseris. in fors
inopinata decipiant. plusq noce¬
bunt destituta ꝙͣ non promissa.
nocuissent. Multa etiam que dicͭ
litigator nichil ad cãm pertinere
crediderit patronus seruet mõ per
omis quos tradimꝰ argumentoꝵ
locos eat. quos ut crocũspectare ĩ agen¬
do. et ad temptare singulos mĩme
artificiale ꝓbationis genꝰ colligi pos¬
sit. s qui metuendi testes quo ͦ sint
Refellendi. Nam plurimũ refert.
Iuindia r̾eus. an odio. an ꝯtemptu

Expanded text:
signationes, ipsum denique adversarium signationes, ipsum denique adversarium quaedam non negaturum. ideoque opus est intueri omne litis instrumentum; quod videre non est satis, perlegendum erit. nam frequentissime aut non sunt omnino, quae promittebantur, aut minus continent aut cum alio aliquo nocituro permixta sunt aut nimia sunt et fidem hoc ipso detractura quod non habent modum. denique linum ruptum aut turbatam ceram aut sine agnitore signa frequenter invenies; quae, nisi domi excusseris, in foro inopinata decipient, plusque nocebunt destituta quam non promissa nocuissent. multa etiam, quae litigator nihil ad causam pertinere crediderit, patronus eruet, modo per omnes, quos tradidimus, argumentorum locos eat. quos ut circumspectare in agendo et attentare singulos minime artificiale probationis genus, colligi possit, sed qui metuendi testes, quomodo sint refellendi. nam plurimum refert, invidia reus an odio an contemptu
Abbreviated transcription (Latin):
aͥqua pͥma expositione potuerũt.
Presertim hoĩem qd sepe euẽit iur¬
peritum.s etiam ut stiamꝰ an ead
dicat. plurimi eñ mentiũt᷑. ⁊ tãꝙͣ
non doceant cãmi szagant. nõ ut cũ
patrono srui Iu dice loquãt᷑. Quapp̃.
nũꝙͣ satis credendum est. s agitandꝰ
om̃ib mõĩs et turbandꝰ ⁊ euocã-¬
dus.Nam ut medicis nõ aꝑpentia
modo uitia curanda sunt. s etꝭ Iu¬
uenienda quelatent sepe ipĩs ea qͥ
sanandi sunt occulentib. Ita aduo¬
catus plura ꝙͣ ostendũt᷑: aspitiat.
Naiicũ satis in audiendo patiẽtie
Impenderit in a liai ei Rursus
ꝑsonam tnseund est. agendusq
excogitari contra p̃t. quidꝙͥ reci¬
pi in eiusmõi disceptatiõe natura
interrogandus ꝙͣ infestissime ac
premendus. nondum onña q̃ri¬
mus aliqñ ad uerum ubi mĩme
expettanimꝰ ꝑuẽimꝰ In sũma op¬
trimis est in distendo patronus In-¬
credulus. Promictit eñĩ litigator
omĩa testem ppłm ꝑatissimas con¬

Expanded text:
a prima expositione potuerunt, praesertim hominem quod saepe evenit imperitum, sed etiam ut sciamus an eadem dicat. plurimi enim mentiuntur et, tanquam non doceant causam, sed agant, non ut cum patrono sed ut cum iudice loquuntur. quapropter nunquam satis credendum est, sed agitandus omnibus modis et turbandus et evocandus. nam ut medicis non apparentia modo vitia curanda sunt sed etiam invenienda quae latent, saepe ipsis ea, qui sanandi sunt, occulentibus, ita advocatus plura quam ostenduntur aspiciat. nam cum satis in audiendo patientiae impenderit, in aliam rursus ei personam transeundum est, agendusque excogitari contra potest, quidquid recipit in eiusmodi disceptatione natura. interrogandus quam infestissime ac premendus. nam dum omnia quaerimus, aliquando ad verum, ubi minime exspectavimus, pervenimus. in summa optimus est in discendo patronus incredulus. promittit enim litigator omnia, testem populum, paratissimas con