comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ordinibus deputant᷑. Unicuiq enĩ sicut
predictum ẽ. ꝓpria officia sunt iniuncta
quȩ promeruisse eosinmundi constat ex¬
ordio. Nam quia angłi et locis et homini¬
bus presunt. ꝑ ꝓpħam cestat᷑ angłs dic̃ns.¬
princeps regni ꝑsarum restitit mͥ. Unde
apparet nullum esse locum cui angeli ñ
presint. Presunt enim et auspiciis oꝑũ
omnium. Hic est ordo uel distinctio an¬
gelorum. qui post lapsum malor ince¬
Testi uigore steterunt. Nam postquã apo¬
state angeli ceciderunt. ii ꝑseuerantia
et ernȩ bẽatitudinis solidati st̃. Vnde et
firmitatem̃ ȩternę ꝑseuerantie c̃sequu
ti sunt. nullo iã lapsu auersi. nulla su¬
perbia cadentes. sed firmit̾ in dĩ amore
et contẽplacione manentes nichil aliud
dulce habent nͥ eũ aqͦ creatist̃. Quod
autem duo seraphin in isaia leguntꝰ. fi¬
guraliter ueteris et noui testam̃ti sig¬
nificationem ostendunt. Quod uerõ fa¬

Expanded text:
ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus dicensPrinceps regni Persarum restitit mihi.' Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. 32. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero fa
Abbreviated transcription (Latin):
arce ficta ex metallo ꝓpter significandã
angeloꝵ presentiã. in quorum medio os¬
tenditur ds̃. Seraphin quoq similit̾ mul¬
titudo ẽ. angłorum. qui ex hebreo in lati¬
num ardeñtes ul incendentes interp̃tant᷑.
Qui iccirco ardentes uocant᷑. quia inter eos
et deum nulli alii angłi consistunt. et ideo qͣn¬
to uicimus coram eo consistunt. tanto magis
claritate diuini luminis inflãmant᷑ Undẽ
et ipsi uelant faciem et pedes sedentis in chro¬
no dei. et iccirco cetera angłor turba uide¬
re dei essentiam plene nõn ualet. qm̃ sera
phin eam tegit. Hȩc igitur uocabula ag¬
minum angeloꝵ ita sũnt specialia ordinũ
singulorum: ut tamen sint exparde cõmu¬
niã omĩum. Nam dum throni sedes dei
in quoꝵdam angłoꝵ ordine specialit̃ de
lorum priuatis nominibus appellantur.
quia hoc ipsum officium in propͥo ordi¬
ne plenius acceꝑunt. et cũ sint omibꝰ com¬
munia. propric̃ tamen hȩc nomina suis

Expanded text:
arcae ficta ex metallo, propter significandam arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordine specialiter delorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis
Abbreviated transcription (Latin):
ministeriũ diuinũ disponunt. principa¬
tus uocabulum acceꝑunt. Nam alii st̃ qui
administrant. alii qui assistunt. sic̃ et ꝑ da¬
nielem dicit᷑. Milia miliũ minustrabant ei.
e dicies milies centena milia assistebant illi.
Dominationes sunt ii qui etiam uirtutibꝰ
et principatibus preminent. qui ꝓ eo qͦd ce¬
ceris angłoꝵ agiminibus dnantur domina¬
tiones uocantur. Tnroni sunt agmina ange¬
loꝵ qui latino eloquio sedesdicunt᷑. Et uo
cati throni. quia illis conditor presidet. et
per cosiudicia sua disponit. Cherubin au¬
tem et ipsi sublimes cęlorũ potestates et ange¬
lorum ministeria ꝑhibent᷑ qui ex hebreo in
linguam nr̃am interpretant᷑ scientiȩ mul¬
titũdo. Sunt aũt sublimiora agmina an¬
geloꝵ. qui ꝓeo quod uiciniꝰ positi diuina
scientia cete̾ris ampliꝰ plem sunt: cherubin
idest plenitudo scientię appellant᷑. Ipsa
sunt illa duo animalia suꝑ ꝓpitiatorium

Expanded text:
ministerium divinum disponunt, principaministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . 20. Dominationes sunt ii qui etiam virtutibus et principatibus praeeminent, qui pro eo quod caeteris angelorum agminibus dominantur, dominationes vocantur. 21. Throni sunt agmina angelorum qui latino eloqucati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium
Abbreviated transcription (Latin):
tatur ignis dei. Sicut legimus apparuisse s
nem in rubo. legimus etiam ignem missum
de super et implesse qͦd preceptum ẽ. Throni
autem et dñationes et principatus et potesta¬
tes it uirtutes. quibus iiniuersam celestẽ socie¬
tatem apłs cõplectit᷑. ordines angłoꝵ et dig¬
nitates intelligunt᷑ Et ꝓhac ipia distributi¬
one officiorum. alii throni. alii dñationes alii
principatus. alii potestates dicunt᷑ ꝓcertis dig¬
nntatibus quibus inuicem distingunt᷑. Uir̃
tutes angelica quedam ministeriã ꝑhibent᷑.
ꝑ quas signa et miracula in mundo fiunt.
propter qͦd et uirtutes dicunt᷑. Potestates st̃
quibus uirtutes aduerse subiectȩ sunt. et in
de potestatũ nomine nuncupant᷑. qͥa ma¬
ligni sp̃s eoꝵ potestate coercent᷑. ne tantũ
mundo noceant quantũ cupiunt. Princi¬
patus sunt ii qui angłoꝵ agminibꝰ presunt.
qui ꝓco qͦd subditos angłos ad explendum

Expanded text:
tattatnem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et implesse quod praeceptum est. 16. Throni autem, et dominationes, et principatus, et potestates, et virtutes, quibus universam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quae signa et miracula in mundo fiunt, propter quod et virtutes dicuntur. 18. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde 315 potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa in oꝑc suo quid ualeant designet᷑ Gabri¬
el hebraice in linguam nrãm uertit᷑ fortitu¬
dodc̃i.S bi enim̃ potencia diuina uel fortitu¬
do manifestabit᷑ gabrid mittit᷑. Vnde ct co
tempore quo erat̃ dñs nasciturus et triũpha¬
turuis de mundo. Gagriel uenit ad mariam
ut illum annunciaret qui ad debellandas
aerias potestates humilis uenire dignat est
Michael interpritat᷑ qu̾is ut deus. Quando
enim aliquid in mundo mirȩ uirtutis fit.
hic archangłs mittit᷑. et ex ipso oꝑe noma
est eiꝰ. quia nemo ualet facere qͦd facere pot̾
deus. Raphaed interpretat᷑ curatio ud me¬
dicina dei. Ubicũq enim curandi et medendi
opiis necessarium est hic archangelus adco
mittitur. et inde medicina dĩ uõcat᷑. CInde
et adtobiam idem archangelus missus ocu¬
lis eiꝰ curationem adhibuit. et cecitate deter¬
sa uisum resticuit. Nominis enim incerpre¬
tatio ex angłi officio designat᷑. Uriel intorpri¬

Expanded text:
ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpre
Abbreviated transcription (Latin):
sint. interpretando exequim᷑ Angeli uocan¬
tur ꝓpter quod de cęlis ad annunciandum
hominibus mictuntur. Angelus enum grece.
latine nuncius dicitꝰ. Archangeli grecasm¬
gua summi nuncui interpretantur. Qui enĩ
parua uel minima annunciant angłi: qͥue
ro sũma archangeli nuncupantꝰ. Archange¬
li dicti. eo quod primatũ tencant inter ang̃e¬
los. Archos enim grece. latine princeps int̾¬
pretat᷑. Sunt enim duces et principes. sub qͦ
ordine unicuiq angelorum officia deputa¬
ta sunt. Nam quiã archangeli angłis pre¬
sunt. ⁊acharias ꝓpħa testatur dicens. E cce
angelus qui loquebat᷑ in me egredicbat᷑. et an¬
gelus alius egrediebat᷑ in occursum eiꝰ et dixx
ad cum. Curre loquere ad pucrum istũ di
cens. absq muro habitabit᷑ icrłm. Si cnum
hoc quod honim diceret. angilus ab anglo
cognouisset. Quidam aũt archangdoꝵ pri¬
uãtis nominibus appellant᷑. ut ꝑuocabula

Expanded text:
dicta, interpretando exsequimur. Angeli vocandicta, interpretando exsequimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eucens: Absque muro habitabitur Jerusalem , si enim hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula
Abbreviated transcription (Latin):
legentibus in iis quȩ utilia dixerunt.
Multi ẽnĩ sapientes preterita hominum
gesta ad institutionem p̃sentiũ hẏstorus
indiderunt. Si quidem et ꝑ historiã sũma.
retro tempoꝵ annoꝵq sũpputatio cõpͥ¬
hendit᷑. et ꝑ c̃sulũ regũq successũ multa ne¬
cessaria prescrutantur:¬

Expanded text:
legentibus in his quae utilia dixerunt. legentibus in his quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutantur
Abbreviated transcription (Latin):
IStosI est narratio rei gestȩ
per quam ea quȩ inpreterito¬
tempore facta sunt dinoscunt᷑.
Dicta aũt grece historia apo
tu ystorin. id est auidere uel cognoscer e Ap̾
ueteres enim nemo conscribebat historiam
nisi is qui inter fuisset. et ea quȩ conscribẽ¬
da essent uidisset. Melius enim oculis que
fiunt deprehendimꝰ. quã quȩ auditione col¬
ligimꝰ. Quȩ enĩ uident᷑ sine mendatio ꝓfe¬
runt᷑. Hec disciplina ad grãmaticã ꝑtinãt.
quia quicqͥd dignum memoria. ẽ. litteris
mandat᷑ ł Historiȩ aũt ideo monumenta
dicunt᷑ eo quod memoriam tribuant re¬
rum gestarumD eries aũt dicta ꝑ transla¬
tionẽ a sertis florũ inuicẽ cõp̾hensarũ:¬
istoriã aũt apud nos pͥmũ moyses de
mitio mũdi c̃scripsit A pud gentiles
uero: primũ dares frigi de grecis et troianiᷤᷤ
historiã edidit. quã infoliis palmarũ ab co
conscriptã esse fert᷑. Post dareten aũt ingͦ¬
cia herodotꝰ hẏstoriographꝰ primꝰ habitꝰ ẽ.

Expanded text:
istoria est narratio rei gestae, per quam ea, quae in praeterito facta sunt, dinoscuntur. Dicta autem Graece historia ἀπὸ τοῦ ἱστορεῖν, id est a videre vel cognoscere. Apud veteres enim nemo conscribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticam pertinet, quia quidquid dignum memoria est litteris mandatur. Historiae autem ideo monumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis florum invicem conprehensaruistoriam autem apud nos primus Moyses de initio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus historiam primus habitus est.
Abbreviated transcription (Latin):
enus hystoris triplex est ¶Effemeris nã¬
q appellatur unius diei gestio. Hoc ap̾
nos diarium uocat᷑. Nam quod latini diur¬
num: greci effemerida dicunt.¶ Halendaria ap¬
pellantur que in menses singulos digeruntur.
Annales sunt res singuloꝵ annoꝵ. Queq enĩ
digna menioriȩ domĩ milicięq mari ac terrȩ
ꝑ annos in cõmentariis acta sunt: ab anmuꝙr¬
sariis gestis annales nominauerunt. Hysto¬
diligentia annui cõmentarii in libris delati
sunt. Inter historiam aũt et annalẽ hoc in¬
terest. quod historia est eoꝵ tempoꝵ quę
uidimus. Annales uero sunt eoꝵ annorũ
quos etas nr̃a ñ nouit. Unde salustiꝰ ex hi¬
storialibus. E usebiis et iberonimꝰ ex annali¬
bis et historia constant. Inter historiã et ar¬
gumentum et fabulam inter est. Nam hi¬
storie sunt resuerȩ quȩ factȩ sunt. Argum̃¬
ta sunt quȩ et si facta ñ sunt: fieri tamen
possunt. Fabulȩ uero sunt que nec factȩ st̃¬

Expanded text:
enus Historiae triplex est. Ephemeris namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diarium, Graeci ephemerida dicunt. 2. Kalendaria appellantur quae in menses singulos digeruntur. 3. Annales sunt res singulorum annorum. Quaecunque enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terra, per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. 4. Histodiligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia; Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant. 5. Inter historiam, et argumentum, et fabulam interest. Nam historiae sunt res verae, quae factae sunt. Argumenta sunt quae, etsi facta possunt. Fabule vero sunt, que nec facte su
Abbreviated transcription (Latin):
ET HORICA
est benedicendi
scientia. in ciui¬
libus questio¬
suadendũ iusta
et bona. in rerũ
personarũq nego¬
tio causa. Dicta
autem rethori¬
ca greca appel
acopia
otionis.
Resis enim apud grecos loquutio dicit᷑ Re¬
thor: orator. Coniũncta est aũt grãmaticę
arti rethorica. In grãmatica enim scientiam
recte loquendi discimus: in rethorica uero
est. aborgia. Aristotele Ermagora. et
translata in lat̾inum a Tullio uidelicet et un¬
tilliano. sed ita copiose ita uarie. uel ꝓscien¬
admirari in ꝓmptu sĩt. comprehendere ĩpos¬
sibile. Nam membranis retentis quasi adhe¬
rescit memoriȩ series dictionis: ac mox repo¬
sitis recordatio omĩs clabit᷑. Huiꝰ disciplinȩ
perfecta cognitio oratorem facit
uita. artibus. Dicendi peritus consistit. arti¬
ficiosa eloquentia. quȩ constat partibꝰ qͥnq
Inuentione. Dispositione. eloquutione. Ce¬
moria. Fronunciatione. et fine officii qͦd
ast aliquid ꝑsuadere.Ipsa aũt ꝑicia dicen

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questiosuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta est autem rhetorica grece, a copia a copia tionis; ῥῆσις enim apud Graecos locutio dicitorator. 2. Conjuncta est autem grammaticae arti rhetorica. In grammatica enim scientiam recte loquendi discimus. In rhetorica vero est a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in latinum a Tullio, videlicet, et Quintiliano, sed ita copiose, ita varie, ut eadmirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae perfecta cognitio oratorem facit.us, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicen
Abbreviated transcription (Latin):
di in tribus rebus consistit. Natura. Doctͥ¬
na.usĩ. Natura: ingenio. Doctrina: sci¬
entia. Usu: assiduitate. Hȩc sunt enĩ quȩ
non solum moratore. sed in unoquoq ho¬
mine artifice spectant᷑ ut aliquid efficiat.

Expanded text:
di in tribus rebus consistit, natura, doctrina, usu; natura, ingenio; doctrina, scientia; usus, assiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice spectantur ut aliquid efficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
quod unã quãq rem aut laudando aut
uituperando demonstrat. Quod genꝰ duas
habet spcties. laudem et uituꝑatiõnẽ. Lau¬
dis ordo: tribus temporibus distinguit᷑. In¬
te ipsum. In ipsum. Fost ipsum. Ante ipsũ:
ut. Que te tãleta tulerunt scła. In ipsũ:
ut. O sola infandos troię miserata labores.
Post ipsũ: ut. Infreta dũ fluuii currt̃. dũ
nos nomenq tuum laudesq manebunt.
¶Pari ordine econtrario et in intuꝑatio¬
ne hominis hec forma seruanda ẽ. Ance
hominem. in homine. post hominẽ. Locꝰ
communis: ad demonstratiuũ uituꝑatio¬
nis geniis ꝑtinet. Quod tamen ab eo in ali¬
quo differt̃. Nam uituperatio que contͣria
est laudi. specialiter incertã facientis ꝑsonã
adhibetur. Cominimis uero locus generalit̾
in facti crimen preponit᷑. unde et cõmuis
locus dicit᷑. quia absente ꝑsona ñ tam in ho¬
minem quam in ipsũ crimen exponit᷑. Om¬

Expanded text:
quod unamquamque rem aut laudando aut quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum nos, nomenque tuum, laudesque manebunt. 7. Pari ordine, e contrario, et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet, quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudi, specialiter in certam facientis personam adhibetur. 8. Communis vero locus generaliter in facti crimine praeponitur; unde, et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem quam in ipsum crimen exponitur. Om
Abbreviated transcription (Latin):
enera causarum tria sunt. Delibera¬
tiuum. demonstratiuum. Iudiciale.
¶Deliberatiuum genus est: in quo de quib¬
libet utilitatibus uitȩ. quid aut debeat
aut non debeat fieri tractat᷑. De monstra¬
tiuum: in quo laudabilis ꝑsona aut rep̃¬
hensibilis ostendit᷑. Iudiciale: in quo de ip¬
sius ꝑsone facto. aut penȩ aut premũ sen¬
tencia datur. Dictum aũt iudiciale eoqͦd
iudicet hominem. et sentencia sua osten¬
dat utrũ laudabilis premio dignus sit.
aut certe reus condemnari. libẽrariq sup¬
plicio. Deliberatiuum genus uocat᷑. eo qͦd
de unaquaq re in eo deliberat᷑ ¶ Huiꝰ genꝰ
duplex est. Suasio et dissuasio. id est de gx¬
petendo et fugiendo. de faciendo et ñ faci¬
endo ¶Suasoria aũt. in tribus locis diudi¬
tur. Honesto. ocili et fossibili. Hec differt
aliquid a deliberatiua. Q uia suasoria eget
altera ꝑsona. Deliberatiua interdũ et ap̃
se agit: In suasoria aũt duo st̃ que plus ua¬
lent̃. spes et metus. Demonstratinũ dictũ

Expanded text:
enera causarum tria sunt: deliberativum, demonstrativum, judiciale: deliberativum genus est in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. 2. Judiciale in quo de ipsius personae facto, aut poenae, aut praemii sententia datur. Dictum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. 78 3. Deliberativum genus vocatur, eo quod de unaquaque re in eo deliberatur. Hujus genus duplex est, suasio et dissuasio, id est, de expetendo et fugiendo, de faciendo et non faciendo. 4. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altera persona, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. 5. Demonstrativum dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
RONICA GRECE dicT᷑
que latine tempoꝵ se¬
ries appellatur. qualem
apud grecos exsebies ce¬
sarienis episcopus edide
et ieronimus prbr in la¬
tinam linguã c̃uertit.
Sronos enim grecȩ. latinȩ tempus interp̃tat᷑
lustris. seculis. etatibus diuiduntꝰ. Momentũ
est minimũ atq angustissimũ tempus. a mo¬
tu syderum dictũ. Est enĩ extremitas hore
in breuibus interuallis. cũ aliquid sibi calit¬
sitq succedit Hora grecum nomen est. et ta¬
men latinum sonat. Hora enim finis est tẽ¬
poris sicut et orȩ sunt fines maris. fluinoꝵ ue
stimentorum. De urabu.

Expanded text:
ronica Graece dicitur, quae Latine temporum series appellatur, qualem apud Graecos Eusebius Caesariensis episcopus edidit, et Hieronymus presbyter in Latinam linguam convertit: χρόνος enim Graece, Latine tempus interpretatulustris, seculis et etatibus dividuntur. Momentum est minimum atque tempus angustissimum, a motu syderum dictum. Est etiam extremitas hore in brevibus intervallis, cum aliquid sibi tque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et orae sunt fines maris, fluviorum et vestimentorum. Momentu
Abbreviated transcription (Latin):
tinum. significat sextariũ. To.sio. latinũ
adiunctũ indicat acitabulũ. quoa greci
N. latino significat minã. AA latinum¬
alfa infine habens labda grecum. signifi¬
cat calentũ. Ao grecum indextro brachio
suꝑiori .o. littera cõmuncta: cenix est:
cauctorbꝰ rtrũ rusti¬

Expanded text:
tinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum tinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod GraeciN Latinum significat mina. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix est. De auctoribus rerum rusti
Abbreviated transcription (Latin):
s. latinum significat obolos tres .E. latinum
significat obolos quatuor. E. latinũ demon¬
strat obolos quinq Oboli uero sex ꝓpterea
caracterem non habent eo qͦd in una drag¬
ma sex ueniant. quod est pondus denariiar¬
gincei Heta littera significat siliquas octo
id est cremissem . N. lacinum significat nomis¬
ma grecum. id est solidum. IR. Iota adiun¬
ita beta significat dimidiũ solidũ. Euir¬
gulȩ duȩ ex uno angulo aleua indexterã
se diuidentes significant dragnam. quam
gtiam olcem appellant. Ns. latinũ adiun¬
cco gãma greco significat semunciã.¶O.
Gamma aũt grecȩ litterȩ olatinũ in fine
adiunctũ significat unciam. ALabda gre¬
cum ꝑ medium sui .i. latinũ adiectũ. signi¬
ficat libram. ħ I Cappa grecum circa finẽ
cornuũ adiuncto r̃ greco. significat ciatum.
ħo ħi uero olatinũ habuerit adiunctum:
eminam demonstrat. quam greci cotilẽ uo¬
cant. Te grecum si acceperit iunctũ .e. la¬

Expanded text:
T Latinum significat obolos tres. F Latinum T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E La
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Medĩna. mensura est qumq mnodioꝵ.
Medimna aũt latina lingua uocat᷑ id est
dimidia. eoqͦd quinq modiis metiat᷑. qͥ est
dimidiꝰ numerus aꝑfecto denario Artaba
mensura est apud egyptios sextarioꝵ sep¬
tuaginta duoꝵ. composita ex numero ꝓ¬
pter̃ septuaginta et duas gentes uel lingias
quȩ orbem impleuerunt. Gomor. quinde¬
cim modioꝵ onus appendit Chorus trigin¬
ta modioꝵ mensura completur. Hic ex he¬
braico sermone descendit. qui uocat᷑ cora
asimilitudine collis. Coria enim hebraice
colles appellant᷑. Coaceruati em̃ modii tri¬
guita ad instar collis uident᷑ et onꝰ cameli
efficiunt.
Underis signa plerisq ignota sunt. et
inde errorem legentibus facuint Cer¬
or opter formas eoꝵ et caracteres ut aueteri¬
hiis signata sunt subitiamus. E. littera signi¬
ficat dimidiũ obolumuirgula ęqualit̾
iacens et porrecta simpliciter significat obo¬
lum.  Geminata uirgula: duo oboli st̃.

Expanded text:
nam. Medimna mensura est quinque modiorum. nam. Medimna mensura est quinque modiorum. Medimna autem Latina lingua vocatur, id est dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, conposita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas quae orbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpendet. Corus triginta modiorum mensura inpletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur 'cor' a similitudine collis: 'corea' enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli efficiunt. De signis . Ponderis signa plerisque ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
modus nom̃ ĩposuit Nam modica ꝓ pni
abusiue ñ ꝓprie dicimꝰ Satũ genꝰ et mesi¬
re iurta morem ꝓuinciȩ palestmȩ. unĩ a
dimidium modiim capiens. cuiꝰ nomen e he¬
breo sermone tractum est. Satũ cñĩ apua
eos nominat᷑ sũptio siue leuatio. eoqͦa mei
tur eandem mensurã. sumat ac leuet E st
et aliud satum. mensuram sextarioꝵ inginti
duoꝵ capax. quasi modiꝰ. Batus uocatꝰ hobs¬
ica lingua abolcaria mola quȩ bet apud
cos uel bata nominat᷑. capiens quinqͣginta
sextaria quȩ mensura una mole uice ꝑte¬
ritur. Amphora uocata. quod hinc et inde
leuctur. Hec grece afigura sui dicta dicitir.
quod eiꝰ ansȩ geminatę iudeant᷑ aures imiti¬
ri. Hecipit aũt umi uel aquę pedem quadra¬
tum. frumenti uero modios italicos tressa¬
dus. greca amphora est. continensurnas tre.
Urnã mensura est. quam quidam quarta¬
rium dicunt. Eoprie aũt urna uasest q̃
pro condendis defunctoꝵ cineribꝰ adhiberi

Expanded text:
modius nomen imposuit: nam modica pro parvis modius nomen imposuit: nam modica pro parvis abusive, non proprie dicimus. Satum genus est mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. Cuius nomen ex Hebraeo sermone tractum est; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum capax quasi modius. Batus vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae 'beth' apud eos vel 'bata' nominatur, capiens quinquaginta sextaria; quae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi
Abbreviated transcription (Latin):
ra libratum pendeat. Hinc et pensũ Abus¬
ue dũt pondus bbra una est Unde ecia dipos¬
dius dictum est quasi duo pondera. qͥa aom
adhuc inusu retinet᷑ T̃rutina est geminapa¬
derum lans. ȩquali eramine pendens fata
propter talenta et centenaria appendendi.
sicut iomentana ꝓ parua modicaq pecu¬
nia. Hȩc et moneta uocata. Eadem et start
ra nomen ex numero habens. qͦd duobꝰ lanc¬
bus et uno in medio stilo librata. equalite
stet. Campania a regione italiȩ nom̃ acce¬
pit ubi primũ eiꝰ usus reꝑtus. ẽ. Hec duas lan¬
ces ñ habet. sed uirga .ẽ. signata libris et uncis
et uago pondere mensurata. Examen ot h¬
ces ęquant᷑. Unde et in lanceis amentũ dia¬
tur. Unicuiq aũt ponderi certus est mnoaꝰ
nominibus ꝓpriis designatus. Calcus mi¬
nima pars ponderis. quarta pars oboli et
constans lentis geminis granis Appellatir
autem calcus quod sit paruus. sicut celpo

Expanded text:
ra libratum pendeat: hinc et pensum. Abusra libratum pendeat: hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondium dictum est, quasi duo pondera: quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta propter talenta et centenaria appendenda, sicut momentana pro parva modicaque pecunia. Haec et moneta vocata, eadem et statra nomen ex numero habens, quod duobus lancis et uno in medio stilo librata aequaliter stet. Examenpit, ubi primum eius usus repertus est. Haec duas lances a non habet, sed virga est signata libris et unciis et vago pondere mensurata. Unices equantur: unde et in lanceis amentum dicitur. Unicuique autem ponderi certus est modus, nominibus propriis designatus. Calcus minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis; appellatur autem calcus, quod sit parvulus sicut et lapis
Abbreviated transcription (Latin):
partes etiam si naturale soluas inuenies.
Unde nichil inttresse natũ anfactũ. Vtrũ¬
q enim eiꝰdem naturȩ est. Electrũ qͦd est na¬
turale. eiꝰ modi natura est: ut in conuuio
et adlumina clarius cunctis metallis fulge¬
at. et uenenum ꝓdat. Nam si eo infundas
uenenum stridorem edit. et colores uarios
in iodum arcus cęlestis emittit. De ponde
rum iuuat cognoscere modũ. Nã om¬
nia corporalia sicut scriptum est. asũmisus
q adima in mensura et numero et ponde¬
re disposita sunt atq formata. Cunctis enĩ
corporcis rebus pondus natura dedit. suum
quoq regit omĩa pondus. Primus moyses
qui om̃s antecedit gentibũ philosophos tẽ¬
pore. nobis et numeros et mensuras pon¬
deris. diuersis in scripturȩ suȩ locis narra¬
utPrimus fidon argiuis ponderũ ratio¬
nem in grecia constituit. Et licet alii an¬
tiquiores extiterint. sed iste hac arte erꝑi¬
entior fuit Pondus dictum eo quod in start¬

Expanded text:
partes, etiamsi naturale solvas, invenies partes, etiamsi naturale solvas, invenies inde nihil interesse natum an factum: utrumque enim ejusdem naturae est. Electrum, quod est naturale, ejusmodi naturae est, ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit, et colores varios in modum arcus coelestis emittit. De erum juvat cognoscere modum: nam omnia corporalium sicut scriptum est a summis usque ad vina ima, in mensura et numero et pondere disposita sunt atque formata . Cunctis enim corporeis rebus pondus natura dedit. Suum quoque regit omnia pondus. Primus Moyses, qui omnes antecedit gentilium philosophos tempore, nobis et numeros et mensuras et pondus diversis scripturae suae locis narravit. Deinde Phidon argivus ponderum rationem in Graecia constituit, et licet alii antiquiores exstiterint, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo, quod in state
Abbreviated transcription (Latin):
fistulas laminasq utim᷑. Laboriosiꝰ in hispa¬
nia et gallia erint᷑ plumbũ. Nam inbritan
separans et secernens. Mixta enim et ad¬
ulterata incer se. ꝑ ignem metalla dissociat.
et ab auro et argento es plũbumq secernie.
Alia quoq metalla ab igne defendit: et cũ
sit natura eris ferriq durissima. si absq sta¬
gno fuerit urit᷑ t cremat᷑. Stagnũ illitum
aereis uasis. saporem facit gratiorem. et com¬
pescit uirus eruginis. Specula giã ex eotẽ¬
perant᷑. Ccrussa qͦq exeo sic̃ ex plũbo ẽficit᷑.
quod ad radium solis dariꝰ auro argen¬
toq reluceat. Sol enim apoctis dector uoca¬
tur. Defectiꝰ est enĩ hoc metallũ om̃ĩbꝰ me¬
tallis. Huiꝰ tria genera. Unum quod expi¬
ni arboribus flnit. quod sucinum dicitur.
Alterum metallum quod naturaliter in¬
uenitur. et inp̃cio habct᷑. Tercium quod fit
de tribus partibus auri et argenti una. Qsͣ

Expanded text:
fistulas laminasque utimur. Laboriosius in Hispafistulas laminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum. Nam in Britanseparans, et secernens. Mista enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et cum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stanno fuerit, uritur et crematur. 2. Stannum illitum aereis vasis saporem facit gratiorem, et compescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut et ex plumbo, conficitur. quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat. Sol enim a poetis elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Hujus tria sunt genera. Unum, quod ex pini arboribus fluit, quod succinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur. Tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una; quas
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Sed meliꝰ candidum. qudd priꝰ in insulis
athlantici maris inuentum est. Si quidẽ et in
lusitania et in gallia gignit᷑. summa terra are¬
nosa. et coloris nigri. et pondere grauis. inter¬
ueniunt et minuti calculi. maxime torren¬
tibus siccatis. Lauant cas arenas. et qͦd sub¬
sidit coquunt infornacibus. Inueniunt᷑ et
in aurariis metallis aqua missa calculi nigri
et graues et dum aurũ colligit᷑ cũ eo rema¬
nent. post ea separati conflant᷑. et in plũbũ
albũ resoluunt᷑. Inde et eadem grauitas plũ¬
bi quȩ auri. Nigrũ plũbũ circa cantabri¬
am abundat. cuiꝰ origo duplex est. Aut enĩ
solus ex sua uena prodit. aut cũ argento
nascit᷑ mixtisq uenis conflat᷑. Huiꝰ primus
infornacibus liquor stagnum est. secundus
argentũ. qͦd remanet suꝑ addita uena rur¬
susq conflata fit nigrũ plũbum. India ne¬
in argaritis hȩc ꝑmutat Nigro plũbo ꝑ

Expanded text:
dum; sed melius candidum, quod prius in insulis dum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inveLusitania, et in Gallecia gignitur summa terra arenosa, et coloris nigri, et ponderis gravis: interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis, lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur cum eo remanent, postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auri. 2. Nigrum plumbum circa Cantabriam abundat, cujus origo duplex est. Aut enim solum ex sua vena prodit, aut cum 295 argento nascitur, mistisque venis conflatur. Hujus primus in fornacibus liquor stannum est; secundus, argentum; quod remanet superaddita vena, rursusque conflata, fit nigrum plumbum. 3. India nemargaritis haec permutat. Nigro plumbo ad
Abbreviated transcription (Latin):
quidam alexandrię templũ concamerauit.
unde in eo simulachrũ ferro inaere pendere
uideret᷑. Ferrum accensum igni nisi duretur
ictibus corrumpit᷑. Hubens ñ est habile ad tun¬
dendũ. neq ante quã albescere incipiat Ace¬
to uel alumine illitũ ferrũ fit exi simile. Fur¬
gamenta ferri. rubigo et scoria. Rubigoese
uitium rodens ferrum uel segetes quasi ro¬
digo. mutata una littera. Hȩc et erugo ab
erodendo. Nam erugo uitium est ferri. ab
erodendo dicta. ñ aberamento. Scoria uero
purgamenta et sordessunt quȩ igne excoquim¬
tur. Et dicta scoria: quia de ferro excutitur.
Rubigine aũt caret ferrum si cerussa et gip¬
so et liquida pice ꝑunguit᷑. Item rubigo fer¬
ramenta ñ uitiat. si eadem medulla cerui¬
na uel cerussa mixta rosacio unguitur.
lumbum dictum. quod exeo plũso .xxi.¬
pruum pilis factis maris altitudo tt̃p¬
tata est. Huiꝰ duo genera sunt. nigrũ et candi¬

Expanded text:
quidam Alexandriae templum concameravit, quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, corrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab aeramento. 6. Scoria vero purgamenta et sordes sunt, quae igne excoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. De plumbo . Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candi
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitiis excoctisq regulare efficit᷑ Cãpanũ
quoq inter genera ęris uocat᷑ acãpania scili¬
cet ꝓuincia quȩ est initalie partibꝰ utensili¬
bus et uasis omĩbus ꝓbatissimã. Es ons̃e fri¬
gore magno meliꝰ fundit᷑. Es rubiginem
celerius t̾rahit. nisi olco ꝑunguat᷑. Seruari
autem id optime ętiam in liquida pice tra¬
dunt. Inter omĩa metalla es uocalissimũ est
et maximȩ potestatis ideo et ęnea limina.
Unde et uirgilius. In foribus cardo tardo¬
tarde stͥridebat cneis. Origo eris. cathinia
et calciteos. Purgamenta eris cathinia eton
gis atq argenti fornacibus. in sidente nidor.
pamq ut ipse lapis ex quo fit es. cathinia uo¬
catur. Sic rursus infornacibus existit. et nomi¬
nis sin originem recipit. Peris flos fit seugig¬
nicur conflationibus resoluto atq reliquato
cre suꝑfusa frigida. Repentina enim densati¬
onc tanquam de sputo reparatꝰ flos. Erugi

Expanded text:
ne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum ne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea limina; unde et Vergilius Aen. 1, 449: In foribus cardo stridebat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aeris atque argenti fornacibus, insidente nidore. Namque ut ipse lapis ex quo fit aes cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit, et nominis sui originem recipit. 13. Aeris flos fit, seu gignitur, conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione, tanquam de sputo, reparatur flos. 14. Aeruginem
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinȩ eiꝰdem complexus est. Primum ada¬
ratrum boues iunxisse ferunt quendã pri¬
uatum hominem et fulminatũ. nomine ho
ro in grecia uertere terram instituit. sca fer¬
ro quãlicũq ñ specialiter uomere aut ara¬
tro S cercorandi agri rationẽ primus indu¬
ixit quidam nomine stercutus in italia. cuiꝰ
ara apico dedicata est Romȩ. Hic plura in¬
strumenta agriculture repperit. primꝰq
agros fimauit Eundem quidam saturnũ
pucauerunt. ut maiorem illi nobilitatẽ fa¬
cerent hoc nomine. quo splendide sonaret.
ee dignitatem tituli compararet.
ta uel uina magno labore querunt᷑.
ab incolendo uocata. Diuitię enim antiqͣ¬
inuis duobus erant. bene pascere et bene ara¬
re Cultura agri. cinis iratio. intermissio.
incensio stipularũ. stercoratio occatiõ. run¬
catio. Cinis est incendiũ per qͦd ager inuti¬
lem humorem exudat Nratio dicta. quia
de ere prius terrȩ culturam exercebant. an
tequam ferri fuisset usus repertus. Duplex

Expanded text:
ciplinae eiusdem conplexus est. Primum ad aratrum boves iunxisse ferunt quendam privatum hominem et fulminatum, nomine Horo in Graecia vertere terram instituit, sed ferro qualicumque, non specialiter vomere aut aratro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico dedicata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae repperit, primusque agros firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi nobilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonaret et dignitatem tituli conpararet. ta vel vina magno labore quaeruntur, ab incolendo vocata. Diin his duobus erant, bene pascere et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, stercoratio, occatio, runcatio. Cinis est incendium per quod ager inutilem humorem exudat. Aratio dicta, quia de ere prius terreculturam exercebant, antequam ferri fuisset usus repertus. Duplex
Abbreviated transcription (Latin):
nepos aut ꝓneptis. Patris mei ꝓ auus. mͥ abauuꝰ
est: ego illi abnepos aut abneptis. Pat̾s mei
abauus. mͥ atauus c̃: ego illi ad nepos aut ad¬
neptis. Patris mei atauus. mͥ tritauus est: ego
illi trinepos aut trineptis. De patrius.
atris mei fr̃. mͥ pacriuis c̃: ego illi fr̃is filiꝰ
aut filia. Patrui inci pat̃ m̃ pat̾ magnꝰ
est: ẽgo illi filii fais filns aut filia. Patrui
mei auus. mͥ ꝓpatruus est: ẽgo illi filii uel
filie nepos aut neptis. Patrui mei ꝓauus.
m adpatruus est: ego illi nepotis aut nep¬
tis filius aut filia:
Riamitas

Expanded text:
pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. De patruis. Patris mei frater mihi patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. Patrui mei pater mihi pater magnus est, ego illi filii fratris filius, aut filia. Patrui mei avus mihi propatruus est, ego illi filii, aut filiae nepos, aut neptis. Patrui mei proavus, mihi adpatruus est, ego illi nepotis, aut neptis filius, aut filia. amitis
Abbreviated transcription (Latin):
diminutiui habere uidet᷑. qui ab auo uenire
monstrat᷑. Amita ẽ. soror patris. quasi alia
mater. Daterttra.c̃. soror matris. quasi ma¬
ter alcera. Socer est qui filiam dedit Gener
est qui filiã duxit. Gcner est dictus qͦd adscis¬
catur ad augendũ gemis. Socer aũt et socrꝰ.
quod gencrũ ud nũrũ sibi associauit. Uitri¬
cus ẽ. qui uxorẽ ex alio uiro filiũ aut filiã ha
bentẽ duxit. Et dictus uitricus quasi nom¬
tricus. qͥd amatre suꝑducat᷑ nouus. Priui¬
gnus est. qui ex alio patre natus ẽ. Et pͥm¬
gnus dici putat᷑ quasi priuigenꝰ. quia priꝰ
genitus. Vnde et uulgo ante nat᷑. Uocabu¬
la agente hȩc uidentur declinata. Genitor
genitrix. agnati. agnatę. cognati cognate.
progenicores. ꝓgenĩtrices. germani gmanę.
uctor mẽi De p̃dictis affinitatibus.
Patris mei pater mͥ auus est: ego illi nepos aut
neptis. Patris mei anus mͥ ꝑ auus. ẽ: ego illiꝓ

Expanded text:
diminutivi habere videtur, quia ab avo venire diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium abentem duxit. Et dictus vitricus quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est qui ex alio patre natus est; et privignus dici putatur quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores, progenetrices, germani, germanae. Item de praedictis affinitatibus. Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi
Abbreviated transcription (Latin):
et cõmunie. Spũale quo om̃s xpĩani fr̃s
uocamur. ut ecce quã bonũ et quã iocim¬
dum habitare fr̃s in unũ. In cõmune. cũ¬
et om̃s homines ex uno patre nati. pari
inter nos germanitate. conungim᷑. scriptu¬
ra loquente. Dicite iis qui oderunt uos. fr̃s
nostri uos estis. Germana ita incelligit᷑ ut
germanus. eadem genitrice manans. Soror
aũt ut fr̃. Nam soror est ex codẽ semine. di¬
cta quod sola cũ frĩbus in sorte agnationis
habeat᷑. Fratres. patrueles dicti. ẽo qͦd patres
eoꝵ germani fratres inter se fuerunt. Con¬
sobrini uero uocati. qui aut ex sorore et fr̃e.
aut ex duabus sororibus sunt nati. quasi c̃¬
sorim. Fratrudes aũt. matertere filii sunt.
Sobrin. consobrinoꝵ filii. Titis. grecũ nom̃
est. Patrinis. fracer patris est. quasi pater aliꝰ.
Unde ex moriente patrepupillũ prior pa¬
truus suscipit. et quasi filiũ lege tuct᷑. Auun¬
culus est matris frater. cinꝰ nomen formam

Expanded text:
et commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres et commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres vocantur, ut: Ecce quam bonum, et quam jucundum habitare fratres in unum . Commune, cum omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimur, Scriptura loquente: Dicite iis qui oderunt vos. Fratres nostri vos estis 11. Germana ita intelligitur, ut germanus, eadem genitrice manans. 12. Soror autem, ut frater; nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. 13. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. 14. Consubrini vero vocati, qui, aut ex sorore, et faut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consorini. Fratrueles autem matertere fSobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam