comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mosaicam ꝙͣ christianam Ibi trinitatis mysterium Ibi
uerbi incarnatio ibi messie diuinitas ibi de peccato
originali de illius per xpm̃ expiatione de caelesti
Hyerusalem de calu demonum de ordinibus ange¬
lorum de purgatorus de inferorum panis. Eadem
legi qua apud paulum et Dyonisium apud hie¬
rominum et Augustinum quotidie legimus. In
his uero qua spectant ad phiam Pythagoram ꝓr¬
sus audias et platonem quorum decreta ita sunt
fidei xpĩane affima ut Augustinus noster immẽ¬
sas deo gratias agat quod ad eius manus perue¬
nerint libri platonicorum. In plenum nulla est
ferme de re nobis cum hebreis controuersia de qͣ
ex lihris cabalistarum ita redargui coniunciq nõ
possint: ut ne angulus quidem reliquus sit m
quem se condant.Cuius rei testem grauissimum
habeo Antomium cronicum uirum eruditissimũ
qui suis auribus cum apud eum essem in cõuuuo
audiuit Dactylum hebreum peritum huius scĩae

Expanded text:
Mosaicam quam Christianam ibi Trinitatis misterium, ibi Mosaicam quam Christianam ibi Trinitatis misterium, ibi Verbi incarnatio, ibi Messiae divinitas, ibi de peccato originali, de illius per Christum expiatione, de coelesti Hierusalem, de casu demonum, de ordinibus angelorum, de purgatoriis, de inferorum poenis. Eadem legi quae apud Paulum et Dyonisium apud Hieronymum et Augustinum quotidie legimus. In his vero quae spectant ad philosophiam Pythagoram prorsus audias et Platonem, quorum decreta ita sunt fidei christianae affinia, ut Augustinus noster immensas Deo gratias agat quod ad eius manus pervenerint libri platonicorum. In plenum nulla est ferme de re nobis cum hebraeis controversia, de qua ex libris cabalistarum ita redargui convincique non possint ut ne angulus quidem reliquus sit in quem se condant. Cuius rei testem gravissimum habeo Antonium Cronicum, virum eruditissimum qui suis auribus cum apud eum essem in convivio audivit Dattilum Hebraeum peritum huius scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
tie fons et scientia flumen/ atq ita feci. Hxc esdras
aduerbum. hi sunt libri scientia Cabala in his¬
libris merito Esdras uenam intellectus .i. mesfa¬
bilem. de super substantiali deitate Theologiam
Capicntia fontem id est de intelligibilibus angeli¬
cisq forims exactam methaphisicam et scientia
flumen id est de rebus naturalibus firimssimam
philosophiam esse clara imprimis uoce pronunciauͭ.
Hi libri Syxtus quartus pontifex Maximus qui
hunc sub quo iuuimus foeliciter Iimocentium octa¬
uum proxinme antecessit maxima cura stodioq cura¬
uit ut in publicam fidei nostra utilitatem latinis
litteris mandarentur Iam que cum ille decessit tres
ex illis peruenerant ad latmos. In libri apud hebreos
hac tempes tate tanta. religione coluntur: ut nemmẽ
liceat msi annos. xl. natum illos attingere. hos ego
libros non mediocri impensa mihi cum comparasse:
summa diligencia mdefessis laboribus cum per legis¬
sem uidimillis Zestis est deus Religionem nõ tam

Expanded text:
s et scientiae flumen» atque ita feci. Haec Esdras ad verbum. Hii sunt libri scientiae Cabalae in quibus merito Esdras venam intellectus, idest ineffabilem de supersubstantiali deitate theologiam sapientiae fontem idest de intelligibilibus angelicisque formis exactam methaphysicam et scientiae flumen idest de rebus naturalibus firmissimam philosophiam esse clara in primis voce pronunciavit. Hi libri Sixtus quartus pontifex maximus, qui hunc sub quo vivimus foeliciter Innocentium octavum proxime antecessit, maxima cura studioque curavit ut in publicam fidei nostrae utilitatem latinis litteris mandarentur. Iamque cum ille decessit tres ex illis pervenerant ad latinos. Hi libri apud hebraeos hac tempestate tanta religione coluntur ut neminem liceat nisi annos XL natum illos attingere, hos ego libros non mediocri impensa mihi cum comparassem, summa diligentia indefessis laboribus cum perlegissem, vidi in illis, testis est Deus, religionem non tam
Abbreviated transcription (Latin):
adibens uincuiq rei et suas illecebras: qua ma¬
gnorum nommãtur in mundi recessibus:
in natura grenno in promptuariis archansq dei
latitantia miracula quasi ipã sit artifex promit
ipublicum: et sicut agricola ulmos uitibus ita
magus terram caelo id est inferiora superiorum do¬
tibus uirtutibusque maritat. Quofit ut ꝙͣ illa

Expanded text:
illecebras quae magorum ιὔγγες nominantur in mundi recessibus in naturae gremio in promptuariis archanisque Dei latitantia miracula quasi ipsa sit artifex promit in publicum et sicut agricola ulmos vitibus ita magus terram caelo idest inferiora superiorum doti
Abbreviated transcription (Latin):
genus et hanc de litteris publice disceptandi insti¬
tutionem non approbent : ad pompam potius in¬
genii et doctrina ostentationem ꝗͣ ad comparandã
eruditionem esse illam asseuerantes. Sunt qui hoc
urbe iamplissimo doctissimorum hominum

Expanded text:
genus et hanc de litteris publice disceptandi institutionem non approbare ad pompam potius ingenii et doctrinae ostentationem quam ad comparandam eruditionem esse illam oblatrantes. Nonnulli me urbe in amplissimo doctissimorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
turarum cognitionem habens perspectam: natiuas
adibens uincuiq rei et suas illecebras: qua ma¬
gnorum nommãtur in mundi recessibus:
in naturae grenno in promptuariis archansq de
latitantia miracula quasi ipã sit artisex promit
inpublicum: et sicut agricola ulmos uitibus ita
magus terram caelo id est inferiora superiorum do¬
tibus uirtutibusque maritat. Quo fit ut ꝙͣ illa

Expanded text:
ctam nativas adhibens unicuique rei et suas illecebras quae magorum ιὔγγες nominantur in mundi recessibus in naturae gremio in promptuariis archanisque Dei latitantia miracula quasi ipsa sit artifex promit in publicum et sicut agricola ulmos vitibus ita magus terram caelo idest inferiora superiorum dotibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
Hac altissimis plena mysteriis: profundissimam
rerum secretissimarum contemplationem et demũ
tocius naturae cognitionem complectitur. N aec
mter sparsas dei beneficio et inter seminatas
mundo uirtutes quasi de latebris euocans in lu¬
cem. Non tam facit miranda ꝙͣ facienti naturae
sedula famulatur. Haec umuersi consensum:
quem significantius graeci

Expanded text:
c altissimis plena misteriis profundissimam rerum secretissimarum contemplationem et demum totius naturae cognitionem complectitur haec inter sparsas Dei beneficio et interseminatas mundo virtutes quasi de latebris evocans in lucem non tam facit miranda quam facienti naturae sedula famulatur. Haec universi consensum quem significantius graeci
Abbreviated transcription (Latin):
sed poctae qui prius multo fucrunt ex ante na¬
tum philoiophiae nomen pro sapientibus
habebantur:inuenerunt Hi plane intel¬
lexunt abesse hanc rebus humanis eam:¬
que finxerunt offensam hominupti auitis

Expanded text:
 et priores multo fuerunt, et ante natum philosophiae nomen pro sapientibus habebantur. Hi plane intellexerunt abesse hanc a rebus humanis, eamque finxerunt offensam vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo tenere hominum motus inquit¬
Cicero.mentes allicere uoluntates impel¬
lere quo uelit: unde autem uelit dedu¬
cere. Haec una res est: quae in omni li¬
hero populo maxime in pacatis:trã¬
quillis que ciuitatibus praecipuẽ sẽper
existere unum qui id quod omnibus natura
datum sit uel solus: uel per pauci facere pos.¬
sit Aut tam iocundum cognitu: atq audi¬
tu: quam sapientissimis. grauibus que uẽbis
ornata oratio: et polita: Quare Illustrissimẽ

Expanded text:
dicendo tenere hominum coetus mentis, adlicere voluntates, impellere quo velit, unde autem velit deducere: haec una res in omni libero populo maximeque in pacatis tranquillisque civitatibus praecipue semper exsistere unum, qui id, quod omnibus natura sit datum, vel solus vel cum perpaucis facere possit? aut tam iucundum cognitu atque auditu, quam sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio et polita? aut tam
Abbreviated transcription (Latin):
trira:et preceptis constare. ꝓcetam natura
ipsa ualere: et mentis uiribus excitari con-¬
firmat: et quasi diuino quodam spiritu
nissimos homines hoc poeta nomen:quod
nulla unquam barbana uiolauit. Saxa
et solitudines uoci reipondeant. Bestia e
saepe immanes cantu flectuntur. at que
consistunt. Nos instituti rebus optimis
non poetarum uoce moueamur Homerũ

Expanded text:
trina et praeceptis et arte constare, poetam natura ipsa valere et mentis viribus excitari et quasi divino quodam spiritu nissimos homines, hoc poetae nomen quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa atque solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum
Abbreviated transcription (Latin):
Siluestres homines sacex interp̃s que dcorum
Dictꝰ obhoc lenire rygres tapidos que leones.
Dictus et Amphion thebanae cõditor Yebis
Saxa mouere sono testudinis. et prece blãda
Ducere quo uellet. Stomachor profecto non

Expanded text:
Siluestres homines sacer interpresque deorum Dictus ob hoc lenire tygres rabidosque leones dictus et Amphion Thebane conditor urbis saxa mouere sono testudinis et prece blanda ducere, quo uellet. Fuit hec sapientia quon
Abbreviated transcription (Latin):
ad impenũ ascendet defluit nel imu̾tus rerr lctucia
ac luxu et lot iusidiis tum hõm tum uinoꝵ circũuẽta
declinabit aguberuatulo Et tanꝙͣ uelieienti actus Iem¬
porstate ui fructuũ iactabitur ad scopulos In quaburs
ellidemi periclitabam q oĩs uene uiuendi ⁊ auo et disci¬
pliua Nam ꝙ Carolus ai Comparanda selicitatẽ con

Expanded text:
ad imperium ascendet, diffluet vel invitus rerum licentia ad imperium ascendet, diffluet vel invitus rerum licentia ac luxu et, tot insidiis tum hominum, tum vitiorum circumventus, declinabit a gubernaculo et, tanquam vehementi actus tempestate, vi fluctuum iactabitur ad scopulos, in quibus allidetur periclitabiturque omnis bene vivendi ratio et disciplina. Nam quod Carolus ad c
Abbreviated transcription (Latin):
in imperio constiluta. Uidetis q̃uam mãi na᷑m pr̃iu¬
cpatus esse affirinareut et sapientes uiri et ho qui et
ip̃i sũ mi et uoni principes extiternꝵ sit regini p̃os
sidentes corrupit multatudo morbor̾ ai quos si
quis sauo mentis penitus perspexenit haud sane
multum illius cupiditate flagrabit. Nou em̃ solum
que te Tertutianus ile adolescens querebatur mamore
uina iras suspiiones Inmicicias bellum pacem rursu
sed multo in eo acerbioia acq asptrioia porsprcax ains
iinebaur impoltũriã fastum suptibia libid mnes̾ odia
Cindelitates ambinonẽ dũandi cupiditãte Uenesina
Ei quic quĩ aliid ad ꝑtrinciem mortaliu neqiuuria
hõum excogitanit Qe si quid eo robore ea firuntate
aĩ dinino quodam muiere fretus ad prinapatum adeat
in umes cius ilcebras uirtute superaturus esseꝵ
uideatur Tame ut Sessor bonus in equo retrogrado
ac calcitioso exrcietur dilabeturq alĩqũ Ita qui

Expanded text:
in imperio constituta. Videtis quam naturam prinin imperio constituta. Videtis quam naturam principatum esse affirmaverint et sapientes viri et ii qui et ipsidentes corrumpit multitudine morborum animi, quos si quis sane mentis penitus prospexerit, haud sane multum illius cupiditate flagrabit Non enim solum que Terentianus ille adolescens querebatur in amore vitia, iras, suspitiones, inimicitias, bellum, pacem rursum, sed multo in eo acerbiora atque asperiora perspicax animus intuebitur, impotentiam, fastum, superbiam, libidines, odia, crudelitatem, ambitionem dominandi, cupiditates, venefitia et quicquid aliud ad perniciem mortalium nequitia hominum excogitavit. 32 Quod si quis eo robore, ea firmitate animi, divino quodam munere fretus, ad principatum adeat, ut omnis eius illecebras virtute superaturus esse videatur, tamen, ut sessor bonus in equo retrogrado ac calcitroso excutietur dilabeturque aliquando, ita, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quid mali sit imperare Gladii peudentes cermabus ĩmi¬
nent. haste undique Undiq spicula. Ip̃i custodes inuet ⁊
pi Comites formidanti adde qd oĩs eras ĩ imperio repre¬
htuditur Il amolius autonino prs quẽ poti unem uitã
philosophantem inter oñis qui unꝙͣ imperariuit palmã
culissi unrtutis historie feruut sanctuuoĩa certe bite exxel¬
liui om̃o ab didriano adoptatus mi nmperin magio doluissi
ꝙͣ letatus esse traditui iussus aute ex p̾uatis ortis in
romũ priucipis unigraie inuitus accessit. Et cind
domestin q̃rereut Cur tam moestus in tantã adoptĩone
trau siret multis uerbis disputauit que in so mala
Imperiũ contiuerei Dioclinauus uero cum post depo¬
sium Imperiũ in prinata iulla agro colendo intenius
degerei Aogatus a licino ut ad Imperiũ redirer. Id
reisauit dasserens osteuso eito quem plantarat quã
dulcis et iocunda ea uita esser q̃ uero misera er auxia

Expanded text:
quid mali sit imperare? Gladii pendentes cervicibus immiquid mali sit imperare? Gladii pendentes cervicibus imminent, aste undique, undique spicula, ipsi custodes timentur, ipsi comites formidantur. Adde quod omnis etas in imperio reprehenditur. M. Aurelius Antoninus Pius, quem per omnem vitam philosophantem inter omnes qui unquam imperarunt palmam tulisse virtutis historie ferunt, sanctimonia certe vite excelluit omnes. Ab Hadriano adoptatus in imperium, magis doluisse quam letatus esse traditur: iussus autem ex privatis ortis in domum principis migrare, invita accessit. Et cum ab eo domestici quererent, cur tam mestus in tantam adoptionem transiret, multis verbis disputavit que in se mala imperium contineret. 31 Dioclitianus vero, cum post depositum imperium in privata villa agro colendo intentus degeret, rogatus a Licinio ut ad imperium rediret, id recusiavit, disserens, ostento orto quem plantarat, quam dulcis et iocunda ea vita esset, quam vero misera et anxia
Abbreviated transcription (Latin):
liami uitam ucribtus. Uide quesu inquit ꝙͣ panci
fueriuti pr̃i principes boni ut bbne dictum sit a dcuria
quodam Clandi mimico uinico amilo om̃s bonõs prin¬
cpes describi ac puigi posse ⁊ Qucritur que res malos
principes faciat / iam primu lict̾ucia demq ⁊erum
copia aiuici improbi. Batellites detestande En mich
auauissum aulici/ nel siulti nel det detestabiles Ex
quo dirclitianũ dixisse cõmemorat nichil esse qͣr
bene iperare difficilius. Colligun se inqui quãtor
aui quiq acq in unui ad imperatore capiend̾ um
consilui coeunt. Dicunt quid probandum aut ii¬
probandum sit Imperater qui domi clansus esti uera
non nouit facit indices quos fieri non oportet amouer
arepub: ques deiet remiere ca bonus cantus optunꝰ
utuditu imperator. Quasobres uchnl iarius ueuo pt̾i¬
cpe esse testat᷑᷑. Iicm saturiunũ quem Egiptii ad Imi¬
ein sumendu cogebant locutum iutiorat Nescilio aunt

Expanded text:
liani Vita scribens: vide, queso, - inquit - quam pauci liani Vita scribens: vide, queso, - inquit - quam pauci fuerint principes boni, ut bene dictum sit a scurra quodam Claudii mimico uno anulo omnis bonos principes describi ac depingi posse. Queritur que res malos principes faciat? Iam primum licentia, deinde rerum copia, amici improbi, satellites detestandi, eunuchi avarissimi, aulici vel stulti vel detestabiles. Ex quo Dioclitianum dixisse commemorat nihil esse quam bene imperare difficilius. Colligunt se - inquit - quatuor aut quinque atque in unum ad imperatorem capiendum consilium coeunt, dicunt quid probandum aut improbandum sit. Imperator, qui domi clausus est, vera non novit, facit iudices quos fieri non oportet, amovet a re publica quos debet retinere. Ita bonus, cautus, optimus venditur imperator. Quas ob res nil rarius bono principe esse testatur. 30 Idem Saturninum, quem Egyptii ad imperium assumendum cogebant, locutum memorat: nescitis, amici,
Abbreviated transcription (Latin):
matus est maloꝵq et opifex et miuiscer. ded in hac
oi ma dispictatioe priedictum uelun me niehil ad uersus
personas/ sed ie ip̃a sentire quod lequor/ que c̃ pluia
uicia serum trahat neccesse est enam beuos uiros aut
corrũpar aut de fatiger ades ut nullam felicitate degu¬
staie queauy. Si en in reg no quedam tanꝙͣ inõtale
adolesceuliũ ac semũ natura insita uitia qne qui
tollu aut mitigai diuino potis faingitur numere
ꝙ suo. Sicut em̃ ignis quicquid illi heret aut cale¬
fanit aut urit Ita er imperiu quos appreltudir
aur malos reddit aut certe deterieres/ de luuutur
cm homus alius consuataibine et cõtagione I nqui¬
nautur quy fet ut etiam si probi casti pn hmmant
ad illud euehautur inficiantur eius moubus et ma¬
lignitate. E nadantq npii celesti in hoaui periurs
cindeles Neq solins Nicolai est hec dee flami quoqz¬
ne spici sĩa qui ad Diodenanũ inperatortm in amio¬

Expanded text:
malus est malorumque opifex ac minister. Sed in hac malus est malorumque opifex ac minister. Sed in hac omni nostra disputatione predictum velim me nihil adversus personas, sed de re ipsa sentire quod loquor, que, cum plurima vitia secum trahat, necesse est etiam bonos viros aut corrumpat aut defatiget, adeo ut nullam felicitatem degustare queant. Sunt enim in regno quedam tanquam in etate adolescentum ac senum natura insita vitia, que qui tollit aut mitigat divino potius fungitur munere quam suo. Sicut enim ignis, quicquid illi heret, aut calefacit aut urit, ita et imperium, quos apprehendit, aut malos reddit aut certe deteriores. Deliniuntur enim homines, illius consuetudine et contagione inquinantur. Quo fit ut, etiam si probi, casti, pii, humani ad illud evehantur, inficiantur eius moribus et malignitate evadantque impii, scelesti, inhumani, periuri, crudeles. 29 Neque solius Nicolai est hec, sed Flavii quoque Vopisci sententia, qui ad Diocletianum imperatorem in Aure
Abbreviated transcription (Latin):
ampliantes ea uerbis que ieuma rebus erant. Ualerrus
maxius adulatoꝵ scriptorq omi adulatissmõ de
Iullis Cesare in gram Tibeni seꝑius aperte mentibuotur
In landibus sins tauꝙꝙͣ de derloqũs non de es cꝯ acta ĩ
oñui uita armoꝵ głia excepta/ a nos bonis ⁊eprobata
extitere. Sed licet panci panlulum emerserĩt a ꝯsuotu/¬
diue aliort Tamie ⁊ qua in eis uirtus eiuiruit ca
multorum uinioꝵ caligie obimbata est riẽres quos¬
dam hũanos sed luonuoses. Alios prudentos sed cru¬
deles hos ustos ses ueditos auancie. Nõmillos¬
maguifiros sed raptores. Q uosdam liberales sed na fer¬
indos et impolentes. Ita quoquo uerteris nnchil puram
inchis sucerũ in tis reperies Nichil castum nchis
absolutum dedita infecta anña ut longo interuallo
ꝙͣ tum ip̃iud uino eutuit principatus Nam cum natma
fragiles sinus acq nuberlles qui faciblie ad lascimam
ei bitia labamii. Tum principatus re ip̃a et licturia

Expanded text:
ampliantes ea verbis que tenuia rebus erant. Valerius ampliantes ea verbis que tenuia rebus erant. Valerius Maximus, adulatorum scriptorumque omnium adulantissimus, de Iulio Cesare in gratiam Tiberii sepius aperte mentitur, in laudibus suis tanquam de deo loquens, non de eo cuius acta in omni vita, armorum gloria excepta, a bonis reprobata extitere. Sed licet pauci paulum emerserint a consuetudine aliorum, tamen, si qua in eis virtus enituit, ea multorum flagitiorum caligine obumbrata est. Invenies quosdam humanos, sed luxuriosos, alios prudentes, sed crudeles, hos iustos, sed deditos avaritie, nonnullosmagnifcos, sed raptores, quosdam liberales, sed ira fervidos et impotentes. Ita quoquo verteris, nihil purum, nihil sincerum in eis reperies, nihil castum, nihil absolutum, sed ita infecta omnia, ut longo intervallo tum ipsius evenit vitio principatus. Nam tum natura fragiles sumus atque imbecilles, qui facillime ad lasciviam et vitia labamur, tum principatus re ipsa et licentia
Abbreviated transcription (Latin):
tm maqua ex parte hi sant, de quibus e qua mele
possam audire Qms em̃ raro hanc uibem epierẽ
Tamẽ et omi qui ubiq sut prinepĩ mones uet
uita michi in notescunt Et eorum qui hactonus
futrunt gesta perlegi Itaq tñ uita eorum Inm iatio
et equitas mnichi petsnadeut nt credam nchil dici posse
muserius principantiũ uita quã recte ac ptintus intu¬
cute licet inspicere ami bitirs ain auxiã turbuleu tam
maxinus cruciatibus calamitatibersq ac malis faci¬
noubus plenam. Carolus bonos posse esse prinaipes
et nouuillos hos dixit sige non qui esse posẜ nui
sed qui fuerim ꝑquiro quos nondi ulla etas sortita
est. Nam si uẽteris hesiodi siua difficile est bonũ
esse. Id multo in regribus et imperio difficilius fiet
q nos plina uitiort irritamenta ab excercitio uirdutu
qui adulatiois premia a principibus expectabant
ex puula scintilla uiriatis maxinm incendru expitarut

Expanded text:
enim magna ex parte ii sunt de quibus equa mente enim magna ex parte ii sunt de quibus equa mente possim audire. Quamvis enim raro hanc urbem exierim, tamen et omnium qui ubique sunt principum mores et vita mihi inotescunt, et eorum qui hactenus fuerunt gesta perlegi. Itaque tum vita eorum, tum ratio et veritas mihi persuadent, ut credam nihil dici posse miserius principantium vita, quam recte ac penitus intuenti licet inspicere ambitiosam, anxiam, turbulentam, maximis cruciatibus calamitatibusque ac malis facinoribus plenam. Carolus bonos posse esse principes et nonnullos habitos dicit, ego non qui esse possunt, sed qui fuerint perquiro, quos nondum ulla etas sortita est. 27 Nam veteri Hesiodi sententia difficile est bonum esse: id multo in regibus et imperio difficilius fiet, quos plura vitiorum irritamenta ab exercitio virtutum qui adulationis premia a principibus expectabant, ex parvula scintilla virtutis maximum incendium excitarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nortmn esse asseiebar. Cathedram illau in qua
resident. pontisins piuis iefertã. Palleu quo
aieeiotur consertum aculeis acutissis trniteqr
molis ut enam iobustissimos pr̃ntiet a utieant
uero igneam que caput gestantiũ uieret hic
aperte piofessus est qualõ felicitatẽ pricixns
assequantu Eos dico qui nuims pontifirir¬
firo faciamus in quibus plines ꝙͣ in ieliquos
mipeuiis er felices et der acceptir ⁊cparti suui
Sermone q nm comicrtamus ad reliquos de
quibus honestus liberiuisq inquirini por dero
que qui iii max nui om principis obsequiõ usoi
equius esi hac de re silcie ꝙ̃ͣ loqui. Hie ur̃ Nico¬
lans in libera Cuitate lebenor celeuo ulliis ob¬
nopins cupiditate qui unus semper pre se iulit
sa̾mam dicendi lictutiam neq ueretur quo aĩo
sua dicta acipiantui dũ nẽo qd souuir proferar
audalius uberim q siñindimiõ explicabit Mlichi¬
inquit Cum hio mũs ierp¬
diũs milla unꝙͣ prinata consuetudo feuir. Neq

Expanded text:
ionem esse. Asserebat cathedram illam, in qua residerent pontifices, spinis refertam, pallium, quo amiciretur, consertum aculeis acutissimis tanteque molis, ut etiam robustissimos premeret, mitram vero igneam, que caput gestantium ureret. Hic aperte professus est qualem felicitatem pontifices assequantur, eos dico qui munus pontificifices faciamus, in quis plures quam in reliquis imperiis et felices et Deo accepti reperti sunt, sermonemque nostrum convertamus ad reliquos, de quibus honestius liberiusque inquiri potest. Verum me, qui in maximi omnium principis obsequio versor, equius est hac de re silere quam loqui. Hic noster Nicolaus, in libera civitate liberior l0 ceteris, nullius obnoxius cupiditati, qui unus semper pre se tulit summam dicendi licentiam neque veretur quo animo sua dicta accipiantur, dummodo quod sentit proferat, audacius uberiusqinquit «cum his vestris reminis nulla umquam privata consuetudo fuit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
gitgis acq armentoꝵ nniam gereie. Re pecuarłas
opes qucitie que sum honestum et uno nobuli digr
putam Idqr tiõ qui p̃ñt agere᷑ etiam si recouti stu
poalia  h̃oe lutri gtncie potefit aditus ad nobilitale
Est apud hos houesta licet rusticaua nobilitas lege
distaus a uicapolitana Nos iectis de nobilitate
tulue uident᷑. habent᷑ tm̃ nobiles oiti antiqua
iupr quoꝵ maiores fucti officiis Cuntaliossi

Expanded text:
 curam gerere, re pecuaria opes querere questura honestum et viro nobili dignum putant, idque eis qui possunt agere, etiam si recenti sint familia, hoc lucri genere patefit aditus ad nobilitatem. Est apud hos honesta, licet rusticana, nobilitas longe distans a Neapolitana. Nos rectius de nobilitate sentire videmur. Habentur enim nobiles orti antiqua stirpe, quorum maiores functi offic
Abbreviated transcription (Latin):
acq origine ai uirtutbuo assigat Ait tñs cru
de nobilitate asseiẽt hona mteis ounbus paret
omo ad hoc suniꝰ nobiles patritus Sostiales nor
sua Platonẽ non accepit połnia nobilem s feet
q uo est gentiosus ad uintiẽ utuea Natina coni¬
pͥosituo iroc unũ est intuendum. Nam siad ue¬
ceia nos ⁊tuocas nemo non inde est ad qd nich
est Onis si ad prima orignis̃ icuorent᷑: adiis
sunt a po mũdi ortu usq in hoc lempus pro¬
duxit nos ex splendidis sordidisqz alterna series
plato ait ntuue iegem non ex seris orm̃dim. Ne¬
nunẽ non seruũ ex ieqrbus Non facii nobileus
atriõ si mosto imaginblis pleruẽ Nemo in mam

Expanded text:
i virtutibus assignans. 73 Ait enim, cum de nobilitate dissereret: ‘bona mens omnibus patet, omnes ad hoc sumus nobiles. Patricius Socrates non fuit, Platonem non accepit philosophia nobilem, sed fecit. Quis est generosus? Ad virtutem bene a natura compositus. Hoc unum intuendum est. Nam si ad vetera nos revocas, nemo non inde est ante quod nihil est. Omnes, si ad primam originem revocentur, a diis sunt: a primo mundi ortu usque ad hoc tempus produxit nos ex splendidis sordidisque alterna series. Plato ait neminem regem non ex servis oriundum, neminem non servum ex regibus. Non facit nobilem atrium famos
Abbreviated transcription (Latin):
ougnie fesus possit ullo esse pacto nobilis. Ego
uero istos uilissum inuituti loto hẽo. Neqz enam¬
fatebor unꝙͣ Cnue aut aliu quẽ ius improbum abiertu
contemptĩm flagitios un aut nulla ie clarm s hoñ
maiorum untuae᷑ etdig enctate fideutem nobilis neme
utien at nero exitrcatira non uideo que nobilitas
acquirtiu aut quomodo in illius n̾gilri exertitio
quod uile acq abiectum sapieutes arbitrati ¶ uui
Ticers tm̃ non admodum eam unapeiandam scrbit
sucui opuleuta / illam insordido quesius gñt poiu¬

Expanded text:
origine fisus, possit ullo esse pacto nobilis? Ego origine fisus, possit ullo esse pacto nobilis? Ego vero istos vilissimi iumenti loco habeo nequefatebor unquam civem aut alium quemvis improbum, abiectum, contemptum, flagitiosum aut nulla re clarum, sed tantum maiorum virtute et dignitate fidentem, nobilis nomen mereri. At vero ex mercatura non video que nobilitas acquiratur aut quo modo, cum illius iungatur exercicio, quod vile atque abiectum sapientes arbitrati sunt. Cicero eam non admodum dum vituperandam scribit, si fuerit opulenta, illam in sordido questus genere po
Abbreviated transcription (Latin):
amplion aut honestiou uite ratroue aut uacatione
questus aut armoꝵ laudibus aut uictu splendidioie aut
er agipituda est que non prorl absu arca iõue alta
smi abiesus noie appellatut. Et leges̾ ad eorum quibus
dautu utilitãte ei cõmoda refe uitur. Que sum non
suit ubiq genimacq oĩbus eedem / pro uarictate como¬
itudant. ut qd uincinq honestum est et utile suade
et preupere uideantur at iste quas modo explicami
nobiliũ spes ta interse uariantur contiaue ac di¬
uorse ut nullam certam scripẽ nułlũ certum genus
prestrant, quod ratione aliqua intaturꝰ ẜ a sola
opiuone instilutoq q uoda uoluntano inius nulla
uera causa reddi possit uidcatui prodiie. Qua ꝑꝑ
fateor ingenue utminem eort iue appellari nõbelem
posse Qui tm ficri põt ut un otio marctus nullo
henesto negotio intenius nulla predilus uirtute nuli
sapoieucia mllu dectua maiouibus sm ac stupis

Expanded text:
ampliori aut honestiori vite ratione aut vacatione ampliori aut honestiori vite ratione aut vacatione questus aut armorum laudibus aut victu splendidiore aut et accipienda est, que non procul absit a recta ratione altera enim abusus nomine appellabitur, et leges ad eorum quibus dantur utilitatem et commoda referuntur, que cum non sint ubique gentium atque omnibus eadem, pro varietate commocendant, ut quod cuique honestum est et utile suadere et precipere videantur. At iste, quas modo explicavi, nobilium species ita inter se variantur, contrarie ac diverse, ut nullam certam stirpem, nullum certum genus preferant, quod ratione aliqua nitatur, sed a sola opinione institutoque quodam voluntario, cuius nulla vera causa reddi possit, videantur prodire. Quapropter fatebor ingenue neminem eorum iure appellari nobilem posse. 29 Qui enim fieri potest, ut vir ocio marcens, nullo honesto negotio intentus, nulla preditus virtute, nulla sapientia, nulla doctrina, maioribus tantum ac stirpis
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitans faniula quam possis amplocti. Qmi si qmid
ea sest ongat aliquam hyie fundamentumq stabile
ouis tame quos mõdo recensuisti et esse et iecte dic
nõbles abitior posse. Nami sicur non unus leges oiti
cinitatibus sunt locomodate sed uariantiu pororerꝭ
publicanm comodis et urolitate. Cuuq aliis prosart
aliis obessa uideantiu Et tamõ legum uii anctemq
conseruant neq propterea non ħentur leges quia
non onibus eedtin conferunt. dic ego / talos Gallos
Sermanos. Britanos Barbaros existomo quia pus
ꝙͣr iusticanos Neq mcrcatoies qui in sua rep uersant᷑
res acq õnosos pulchrum ducint Consuctudint em
quasi morum magistra uim maxima in hõi moubus
nuer tanꝙͣ duccm sequi de benius que licet paurilum
iteri se dĩsssentire prõ uarietate diuersaꝵ gentiu dicat
Tamis id nobintat᷑ꝭ inditi ois prtant aut primonio

Expanded text:
nobilitatis fomulam quam possis amplecti, quoniam, si quid nobilitatis fomulam quam possis amplecti, quoniam, si quid ea est, originem aliquam habere fundamentumque stabile omnes tamen, quos modo recensuisti, et esse et recte dici nobiles arbitror posse. Nam sicut non omnes leges omnibus civitatibus sunt accomodate, sed variantur pro rerum publicarum commodis et utilitate, cum que aliis prosunt aliis obesse videantur, et tamen legum vim auctoritatemque conservant neque propterea non habentur leges quia non omnibus eadem conferunt, sic ego Italos, Gallos, Germanos, Britannos, barbaros existimo, qui a suquam rusticanos neque mercatores, qui in sua re publica adtes atque otiosos pulchrum ducunt. Consuetudinem enim, que quasi morum magistra maximam vim in hominum moribus tenet, tanquam ducem sequi debemus, que licet paulum inter se dissentire pro varietate diversarum gentium dicatur, tamen id nobilitatis inditium omnes putant aut patrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
ali qd risu digmõ est usu et obsequio. Isti scupta et cera
nobilitate ad ipisenutur. Barbaris quoq genribus di¬
ueisi sunt nobilitatis mores Egiptiis ac dariis nulla
helui uisi toru qui se nulicie dedunt qui soli excellũt
ac dũanlu ⁊eliquis seruoꝵ loco habitt At hos oms
coustat esse empricios seruos qui post modũ pre fectinas
equtũ prourarũq sortiti usqrader fortus benesicnio
efferunt᷑ ut ex eis polentioi iegñu occuper unribus ar¬
moꝵt fietus. Teucios insupei et superiores darmatas
arma nobilitant. Nain qui ordines durunt ditati pre¬
diis nobiles dicuntur. Et ip̃i quoq ex ser intio maiori
ex parte ad nulitiam adstiti pueri em empti preno nu¬
litiam condiscunt in quo excellere parit noblitate Tanta
rigo ut de reliquis se silen uarictas tantaq morum
mier hor̃es dissensio Auquid non nes cogit fateri qm
tam disparibus moubus obẜruat᷑ nullam esse certrm tanq̃

Expanded text:
illi, quod risu dignum est, usu et obsequio, isti scriptura et cera illi, quod risu dignum est, usu et obsequio, isti scriptura et cera nobilitatem adipiscuntur. 25 Barbaris quoque gentibus diversi sunt nobilitatis mores. Egyptiis et Siriis nulla habetur, nisi eorum qui militie deduntur, qui soli excellunt ac dominantur, reliquis servorum loco habitis. At hos omnes constat esse empticios servos, qui postmodum prefecturas equitum provinciarumque sortiti usque adeo fortune beneficio efferuntur, ut ex eis potentior regnum occupet viribus armorum fretus. Teucros insuper et superiores Sarmatas arma nobilitant. Nam qui ordines ducunt, ditati prediis, nobiles dicuntur, ipsi quoque ex servicio maiori ex parte ad militiam adsciti: pueri enim empti pretio militiam condiscunt, in qua excellere parit nobilitatem. 26 Tanta ergo, ut de reliquis sileam, varietas tantaque morum inter homines dissensio numquid non cogit fateri nos, quoniam tam disparibus modis observatur, nullam esse certam tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
contulisset auctõre nobilitatꝭ feliis extirissẽ et ip̃m
haud recectum a nobiłi cetu. Multos quoq ignobilis
gtueris aliquod prestanoin bello faciuꝰ acceptisa princi¬
pibius donis nobilitanit hispania dieplici nobilitate
unam. Nam et qui u sius cuntatibus autiquo gne orti
celtus piesunt diuiltiis prediti Et qui in campis ⁊̃ mo¬
riutes nntriuutui ex prediorum consu nun orna¬
nore quodam uiuendi utu que celeris prestent nobi¬
lui noie teuent. Hos inter oms Equester ordo pnu¬
pnm nobilitatis locum habeut a pud̾ grecos quoq
ad imptiators aulam uocati serintio insistunt qͣ lid̾ius
abiecti gtueris ob principis cousuetudine ac famulatea
nobilitans inrulo potuitierAppellantmq deiceps
nobiles a pud m̃õo uero principes u is mos molent
ut pounsex Imperator Reges principes priuilegio et
tris fauant nobiles nulla habita uirtutis iõno. Ita

Expanded text:
contulisset, auctorem nobilitatis filiis extitisse et ipsum contulisset, auctorem nobilitatis filiis extitisse et ipsum haud reiectum a nobilium cetu. Multos quoque ignobilis generis aliquod prestans in bello facinus, acceptis a principe donis, nobilitavit. 23 Hispania duplici nobilitate utitur. Nam et qui in suis civitatibus antiquo genere orti ceteris presunt divitiis prediti et qui in campis commorantes nutriuntur ex prediorum censu cum ornatiore quodam vivendi ritu, quo ceteris prestent, nobilium nomen tenent. Hos inter omnes equester ordo primum nobilitatis locum habet. 24 Apud Grecos quicunque ad imperatoris aulam vocati servitio eius insistunt, quantumvis abiecti generis, ob principis consuetudinem ac famulatum nobilitatis titulo potiuntur appellanturque deinceps nobiles. Apud nostros vero principes is mos inolevit, ut pontifex, imperator, reges, principes privilegio et litteris faciant nobiles nulla habita virtutis ratione. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
angetiu nel peruma nel fauuilati Nam mercator
aut quort mt opisim felu qui diuriis prestant aut empto
piedio rus se ꝯferunt uibe relicta acq eiuis frcũ cõtenti
sei nobiles tuadunt suisq posteris nobilitate prebent
aut famulautes priucipibus aliquo predio collato ꝓ
nobilibus honorant᷑. Ita plus illisiira et ntuis
conserunt ꝙͣ uibes Acq otii ꝙͣ negotii ratio ad roufee¬
iendam nõbilitatẽ. Eos ctite qui apud apud nod̾ semi¬
rustiti censentur uillart incole Ali nobilitatis lande
cõmendant. hos britanun sequuit᷑ Augli hodie uoci¬
tati qui nobiles in cuntatibus morari ignomime
loco ducunt Rma salius ae pastuis secusa inħita
nobiliorem ex censu iudicant ⁊ em rustica cuiam
uendeutes lauain et armentor fetus neqz iupe
existumant adiuisceri questui rusticano. uidi ego
hõiem relicta mercandi cua cum predia prenosiora
emisset acqr in ea cum familia uibe post habita

Expanded text:
augetur vel pecunia vel famulatu. Nam mercatorum augetur vel pecunia vel famulatu. Nam mercatorum aut quorumvis opificum filii qui diviciis prestant aut empio predio rus se conferunt, urbe relicta atque eius fructu contenti, seminobiles evadunt suisque posteris nobilitatem prebent aut famulantes principibus aliquo predio collato pro nobilibus honorantur. Ita plus illis rura et nemus conferunt quam urbes atque otii quam negotii ratio ad consequendam nobilitatem. Eos certe qui apud nos semirustici censentur villarum incole, illi nobilitatis laude commendant. 22 Hos Britanni secutitur, Angli hodie vocitati, qui nobiles in civitatibus morari ignominie loco putant: rura silvis ac pascuis seclusa inhabitant, nobiliorem ex censu iudicant, rem rusticam curant vendentes lanam et armentorum fetus neque turpe existimant admisceri questui rusticano. Vidi ego hominem relicta mercandi cura, cum predia pretiosiora emisset atque in ea cum familia urbe posthabita se
Abbreviated transcription (Latin):
nobut s aeq ĩquebiles quiꝰ uuala ałia re iust oũgie¬
distinginit᷑᷑. uiuit ex his quidam in cascellis moutans
uispet᷑i saci more itiuenbus in festi qui nobiles habentur
⁊ sm̃baidi et ittuitractus ois ueuetoꝵꝭ qui dicunt᷑ nobiles
unũ es predioit fructu et paterua hereditate nullo pre
negotioꝵ uacatio nobalitãte largit᷑ Quid loquar de reliquis
uictum suppetit et his protul uibibus aut qui Cascellis
et opidibus duant᷑ quoꝵ migna pars latiormo dedit᷑᷑
inuiles itusent᷑ dmbuo hũanius ingenũt nã dedit
hetut principibus quo ꝵ in aula acqͣmescunt cultiori
est nobiłi norma Nam rura et predia sua incolentes
duorbes sugunt. In quibus ħĩtare nobilẽ curpissiñ
ducitur Cui in ellio dequut rustici ħẽntur acq igno¬
uiles mercatores asperuant᷑ ut uite acq abiectum ħõm
ituns prediis sius contentu ac prodigrm esse Aeq fu̾tura
quicꝙͣ pensi hr̃e sigñu nobilitatt uolunit Ea quotidio

Expanded text:
nobiles atque ignobiles, qui nulla alia re nisi origindistinguntur. Sunt ex his quidam in castellis montanis dispersi, Cachi more itineribus infesti. Qui nobiles habentur Lombardi - et item tractus omnis Venetorum qui dicuntur nobiles - vivunt ex prediorum fructu et paterna hereditate, nullo pretnegotiorum vacatio nobilitatem largitur. 20 Quid loquar de reliquis victum suppetit, et iis procul urbibus, aut qui castellis et oppidulis dominantur, quorum magna pars latrocinio deditur, nobiles censentur; quibus humanius ingenium natura dedit herent principibus, quorum in aula assuescunt cultiori est nobilium norma. Nam rura et predia sua incolentes urbes fugiunt, in quibus habitare nobilem turpissimum ducitur. Qui in illis degunt rustici habentur atque ignobiles, mercatores aspernantur ut vile atque abiectum hominum genus, prediis suis contentum ac prodigum esse neque futuri quicquam pensi habere signum nobilitatis volunt; ea quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
micly. ciede magis ad uirtute neq desidia confecti/
nchil agentes digͫ laude molioꝵ gloria acgescemq
Sed ip̃i eugeni᷑ ad nobilaatio insigma per nestigandra
licer uidere Alos quibus diuitie absq labore suo
obtigerunt mertiores ac gli negligeutioies meaꝵ
insrodia ꝙͣ si suo sudore acquisite perriemss ent
Codem pacto qui sibi herciitano Iirie nobelitart
uelictam arbitiantur tardioiesq ad quereuda laude
lentestunt quodam modo ac repesiñt. Nec cõmo¬
uent ad scudia honesti satis sibe esse diceutes
Uecenser supenore probitatẽ. Q unbus uero per¬
suas um Iueui nuilla iusi propna uritute er gaoua
noblitate possidea inflamabunt᷑ eidore quodam ad
icu pũa certe indico clanoit᷑ eius quisiapte uaͣ
et opere namq unrtutis fũat nobilicatuõ ꝗͣ qui mn
ia parta sugedit Colenda est igit Lauieute
preciteus iebus unius que nos non tñ nobilis
esfiat fed enam beates redditq phama e menona

Expanded text:
mihi crede, magis ad virtutem neque desidia confecti, nihil agentes dignum laude in aliorum gloria acquiescemus, sed ipsi erigemur ad nobilitatis insignia pervestiganda. 86 Licet videre illos quibus divitie absque labore suo obtigerunt inertiores ac negligentiores in earum custodia quam si suo sudore acquisite pervenissent. Eodem pacto qui sibi hereditario nomine nobilitatem relictam arbitrantur, tardiores ad querendam laudem lentescunt quodammodo ac torpescunt nec commoventur ad studia honesti, satis sibi esse ducentes recensere superiorum probitatem. Quibus vero persuasum fuerit nullam, nisi propria virtute et gloria, nobilitatem possideri, inflammabuntur ardore quodam ad tem, quam certe iudico clariorem eius qui suapte natura et opere cultuque virtutis fuerit nobilitatus quam qui in iam parta succedit. Colenda est igitur, Laurenti, pre ceteris rebus virtus, que nos non tantum nobiles efficit, sed etiam beatos, redditque fama et memoria
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͣ addi ioõt quo uirinosior efficiat᷑. Sapieut
igitii utria qui uirtuti nuilla re ex̃ se posita opus
esse indicauerunt Exq ea sola uoluerunt prodire
nobolitatẽ Ei qui seno ceueut non tarn ueritatem
ꝙͣ uulgi opioer uidentur sequi Q nequidẽ siua pre

Expanded text:
quicquam addi potest quo virtuosior efficiatur. 85 Sapienter quicquam addi potest quo virtuosior efficiatur. 85 Sapienter igitur Stoici, qui virtuti nulla re extra se posita opus esse iudicaverunt exque ei sola voluerunt prodire nobilitatem; et qui secus tenent non tam veritatem quam vulgi opinionem videntur sequi. Que quidem se
Abbreviated transcription (Latin):
imorosteoruu Toctu putant succesfissie . ẜo soidi¬
didres ꝙͣ ceteri hũdi sunt quo longiis distant ab
muitatione parentum ẜ quidem ubertum Ciceionis
tironẽ nobiliorẽ censebo qui pationi uirindebus
inhesit ꝙ felĩ desaissẽtem ab honestate paltrua
Namq ueriute absq exteruoꝵ cõitatu nuda egente¬
⁊̃ comupta/ et tanꝙͣ solitaua credis uehemeuter erias
Non egꝭ alierus ope aut fortune ad mõculis utus
que onu ex parte perfca sua met dignitate mli
decoie ⁊ttanꝙͣ ingnia in siõmo collorata iesplender
suoq fulgore totum orbem collustiat Q nõ tñ ili
opus est re bus exlemis sino facultatibus suns
opibus que cetens prestant contenta est Neqz alio
indiger opitulamento qd̵ extra eam posium existar
Egere tm̃ defrus essu uĩ at untus cum in ea satis
sa piesidi ad uñ bteq uintudum neq aliquo egear
Res tm quida perfea ẽ et sius partibus absoluta
nchil ad suu perfectionẽ extia eam iequint Nec

Expanded text:
m suorum locum putant successisse, eo sordidiores quam ceteri habendi sunt, quo longius distant ab imitatione parentum. Equidem libertum Ciceronis, Tironem, nobiliorem censebo, qui patroni virtutibus inhesit, quam filium desciscentem ab honestate paterna. Nam quod virtutem absque externorum comitatu nudam, egentem, incomptam et tamquam solitariam credis, vehementer erras. Non eget alterius ope aut fortune adminiculis virtus, que omni ex parte perfecta, sua vi et dignitate, cultu, decore tanquam regina in summo collocata resplendet suoque fulgore totum orbem collustrat. Quid enim est illi opus rebus externis? Suis facultatibus, suis opibus, que ceteris prestant, contenta est, neque aliquo indiget opitulamento quod extra eam positum existat. Egere enim defectus esse videtur. At virtus, cum in ea sit satis presidii ad bene beateque vivendum neque aliquo exterres enim quedam perfecta est et suis partibus absoluta -, nihil ad sui perfectionem extra eam requirit neque
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙͣ eos qui nullio maieru subinyi uesti¬
giis sibi ip̃io aditer uirtulis erglone auctoies
exuterunt quanto eñ maioris hibet᷑᷑ edificaie
domũ ꝙͣ hĩtare aut uiuare edisicatã canto pon¬
stalutius est acq excellenitius ab se parta nobi¬
litatem possidere quam seruare ib alis acceptant. Cum
altei sino uirbis et linẽ resplendeat alter pie se
ferat alienũ Qnare soli uirinti palina nobilitatis
tubuenda est atria uero maiorum ⁊ magmibus
referta / portics siquis ac tabalis ornati magni¬
fire uille rempla coristincta uaria domus ormeneta¬
plus plus ad inuationis aspicientibus ꝙͣ nobelitat
secum ferunt. Hune deitis chenes secitus scupsit
cosd̃ sibi uideri nobeles et uariatis siudioses in sola
uirtute noblitatẽ ⁊ꝯ rauens. Strici hane platoius
suiim complectuntur. Et solos sapientes nobiles
esse uolunt. hoc et licero nĩ iesert et ieueca ex

Expanded text:
est quam eos qui nullis maiorum subnixi vestiest quam eos qui nullis maiorum subnixi vestigiis sibi ipsi ad iter virtutis et glorie auctores extiterunt. Quanto enim maioris habetur edificare domum quam habitare aut ornare edificatam, tanto prestabilius est atque excellentius ab se partam nobilitatem possidere quam servare ab aliis acceptam, cum alter suis viribus et lumine resplendeat, alter pre se ferat alienum. 72 Quare soli virtuti palma nobilitatis tribuenda est. Atria vero maiorum imaginibus refercta, porticus signis ac tabulis ornate, magnifice ville, tempia constructa, varia domus ornamenta plus admirationis aspicientibus quam nobilitatis secum ferunt. Hunc Antistenes secutus scripsit eosdem sibi videri nobiles et virtutis studiosos, in sola virtute nobilitatem constituens. Stoici hanc Platonis sententiam complectuntur et solos sapientes nobiles esse volunt. Hoc et Cicero noster refert et Seneca ex
Abbreviated transcription (Latin):
sua uirtus et ai magiutudo nobilitate̾ donaritł
quos oles uult dignos esse iut nobiles appellent᷑
Platomis hec diue̾sir ilam germanam uerauqr
et suo robore iꝑam nobelitate Indicat quam ꝟtr
producit ⁊ st ei nobilitas quasi splenꝰ or quida
ex uirtute progudĩes qui suos possessoies Ilustrat
ex quacunq conditione cmeigentes. Nain uirtus
maiorum principasus gloria certaminũ et ge¬
starũ iert illoꝵ bonã sunt illos oruat tr ĩsiguis
eddunt qui ea sibi nõ labore / ña industua
pertiere Nos uero laudem en nobelitatẽ mereiue
ui menitis non alitius et ho actiomubus q̃ ex
uĩa predenut uoluntate. q ud em̃ ad nos actiue̾t
que mulus seclis ante nos ms neq consilio neq
opere acta saut. Illa suns auctonbus lumen et
gloriam tubuerunt nobis ad imitandum pate¬
fecerunt uiam Quam si serguam᷑ tanꝙͣ poaientũ
opibus salti Imons tamẽ extumari nẽte

Expanded text:
sua virtus et animi magnitudo nobilitatem donarit, sua virtus et animi magnitudo nobilitatem donarit, quos solos vult dignos esse, ut nobiles appellentur. Platonis hec divisio illam veram germanamque et suo robore nixam nobilitatem indicat, quam virtus producat. 71 Est enim nobilitas quasi splendor quidam ex virtute progrediens, qui suos possessores illustrat ex quacumque conditione emergentes. Nam virtus maiorum, principatus, gloria certaminum et gestarum rerum illorum bona sunt, illos ornant et insignes eddunt, qui ea sibi suo labore, sua industria peperere. Nos vero laudem et nobilitatem meremur nostris meritis, non alienis, et iis actionibus que ex nostra prodeunt voluntate. Quid enim ad nos attinet que multis seculis ante nos nostro neque consilio neque opere acta sunt? Illa suis auctoribus lumen et gloriam prebuerunt, nobis ad imitandum patefecerunt viam, quam si sequemur tanquam parentum opibus suffulti minoris tamen nos extimari necesse
Abbreviated transcription (Latin):
pertineut, nm nel mapiine in hac una ex epnss
iouis Ioqunti non formam rem fallacem ac du¬
biam s uirtute sequũtur. uelute certam ic̃e ui¬
unieudi ducem ac magistram Ilam releris pre¬
esse re busac ⁊uodim ferie reliqua ei subesse et
abea reqi uoluerunt hi bouoꝵ sine in honesto
posueriuet Cus stabilis. icq manes mõq este
pano possiessio que utro subiictur fortuue la¬
buntur more felimũs nulla in parter serma oĩbq
nifida hi ntalia melta Ita et hoc uidenau uerisser
Iino sapia pingularis et pene Auina omiba in
iehus fuisse prt᷑atur hic cum quadrifariã ꝑteatur
nobilitatem ut in eius uita ie seat laertins oyogenes
atq unam corum asserat quibus clari uoni iustiq
parentes fucre. Alterain pareutes querꝭ posentes
aut principes extilerunt Ttrnã cum nu maioies pha¬
ma et iebus bellogeseo uel publiris certanũbus par/¬
ta corrna claruerunt. Quartam tamq prestantis¬
sumam untz scubit eorum qui bio non alitua f

Expanded text:
ere, tum vel maxime in hac una ex ipsiustionis locuti, non fortunam, rem fallacem ac dubiam, sed virtutem secuntur veluti certam recte vivendi ducem ac magistram. Illam ceteris preesse rebus ac modum ferre, reliqua ei subesse et ab ea regi voluerunt. Hi bonorum finem in honesto posuerunt, cuius stabilis ac manens nostrique est iuris possessio. Que vero subiciuntur fortune labuntur more fluminis, nulla in parte firma, omnibus infida. Hi ut alia multa ita et hoc verissime videntur cuius sapientia singularis et pene divina omnibus in rebus fuisse putatur. Hic cum quadrifariam partiatur nobilitatem, ut in eius vita refert Laertius Diogenes, atque unam eorum asserat quibus clari, boni iustique parentes fuere, alteram parentes quorum potentes aut principes extiterunt, tertiam cum nostri maiores fama ac rebus bello gestis vel publicis certaminibus parta corona claruerunt, quartam eamque prestantissimam omnium scribit eorum quibus non aliena, sed
Abbreviated transcription (Latin):
plurimeq nobolitarunt . C. ilem Marius arpinas
rusticams ignous ꝑuo sripendio mlitano a uir¬
Iute sela et icbus gestis nobilitatẽ cepit Bertoriũ
ac nobile esfecerunt . uides igit᷑. his et pliibii
dictudi acͦ de trahtuoi ariem pio fessus singuiloꝵ
Cyniius qui nobelitatẽ nudtus direllar illam
esse malitie uelamentum ded qui niine ꝯ utinã
nun unlgi oxmione Aeqi id illam esse indicem

Expanded text:
plurimeque virtutes nobilitarunt. C. item Marius Arpinas, plurimeque virtutes nobilitarunt. C. item Marius Arpinas, rusticanus, ignotus, parvo stipendio militans a virtute sola et rebus gestis nobilitatem cepit. Sertorium ac nobilem effecerunt. Vides igitur et his et pluribus dicendi ac detrahendi artem professus singulorumCinicus, qui nobilitatem irridens dicebat illam esse malitie velamentum, sed qui minime conveniam cum vulgi opinione neque id illam iudicem