comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦt bona ualitido calidi & frigidi: humidi  aridi: denlis e ran ce̾to &
m̃õ libratũ et̃ aebere ait: s s̃ alt̾a ꝑtẽ ꝓpẽsius ⁊ut calidior tra sit ꝗͣ
cũ sustagat᷑ ẽ statꝰ crli: cuiꝰ quã regionẽ spectare debeãt iuncȩ uetẽ ds
sensio. Sͣsena max̃ ꝓbate salis ortũ moꝵx dem̃ meribie cũ occasu.
Tremellio scropha p̃cipuã poitioe meridianã cẽseatt Uigilio de idustria octa¬
su sic repudiait: Neue nbi ad solẽ uergãt uneta cadtẽ. democto ꝓ ma¬¬
gone laudatih cgli pliga septẽtrionalẽ: ꝗa existimẽ ei sbiectas fera-¬
cissimas feri uincas : q̃ tñ bonitate iuni suꝑent᷑. Nobis ĩ uniuꝰ siꝗ pciꝑge
uisũ ẽ: ut ĩ locis frigidis meridiano uneta sBitiat. tepidis oriẽti ab¬
uertãt᷑: si tñ nõ ĩfestibũt᷑ austris eurisq uelut ort maritimȩ ĩ betica
Sin ãt regioes p̃dcis uẽtis fuetĩt obnoriȩ : meliꝰ aꝗloni uł fauõĩo cõmut̾et:

Expanded text:
 bona valetudo calidi et frigidi, umidi et aridi, densi et rari certo et momento libratum esse debere ait, sed in alteram partem propensius; ut calidior terra sit quam cum suffragatur etiam status caeli: cuius quam regionem spectare debeant vineae, vetus est dissensio, Tremelio Scrofa praecipuam positionem meridianam censente; Vergilio de industria occasum sic repudiante, Neve tibi ad solem vergant vineta cadentem; Democrito et Magone laudantibus caeli plagam septentrionalem, quia existiment ei subiectas feracissimas fieri vineas, quae tamen bonitate vini superentur. Nobis in universum praeisum est ut in locis frigidis meridiano vineta subiciantur, tepidis orienti advertantur; si tamen non infestabuntur Austris Eurisque,velut orae maritimae in Baetica. Sin autem regiones praedictis ventis fuerint obnoxiae, melius Aquiloni vel Favo
Abbreviated transcription (Latin):
gustꝰ uina p̃bere : cȩt̾us omis sapore p̃cede᷑ Ea cũ sit̃ uniꝰ nõis nõ
unã spẽm ger̾ũt. Duas germanas cognouinꝰ : quaꝵ minor ocius E
melius deflorescit. habilis arbori: nec nõ iugo Illic piguẽ tr̃a hic
mediorẽ dessderat. lõgeq p̃cedit maiorẽ : ꝗa  imbres ẜ uẽtos firtiꝰ
patitꝰ. Nã maior celeriter ĩ flore cõrũpit᷑ q mag̃ ĩ iugis ꝗ ĩ arbo

Expanded text:
gustus vina praebere, et ceteras omnis sapore praecedere. Eae cum sint unius nominis, non unam speciem gerunt. Duas germanas cognovimus, quarum minor ocius et melius deflorescit, habilis arbori nec non iugo: illic pinguem terram, hic mediocrem desiderat, longeque praecedit maiorem, quia et imbres et ventos fortius patitur. Na
Abbreviated transcription (Latin):
alut . E illȩ feniles ac firnȩ q̃ e tenero ꝓrepiũt: &s ꝗcꝗd ut supͣ diti
ad eas alim̃ti ꝑuegit s̃ hiuiduũ ẽ. aediȩ st macerimȩ ÷ ꝗa tr̃ascũ¬
fligelũ qͣi foctũdũ obẜuati ꝙ̃ si płroiũ afftat. Siꝗ̃s loci ub̃tatt̃ ĩ
fructũ cagit᷑. S id sarm̃tũ. q̃ł media iutte sitũ n ĩpotuna q̃d ꝑte deficit:
cũ ex defiore statu meliorẽ sortitꝰ. Siue .n. pastinato depõit᷑. siue trũ¬
co i secitꝰ. largionb siciat᷑ alim̃tis ꝗͣ prus cũ esse ĩ egeno Itaq

Expanded text:
aluntur; et illae fertiles ac firmae, quia e tenero prorepunt, et quidquid, ut supra dixi, ad eas alimenti pervenit, individuum est. Mediae sunt macerrimae, quia transeunat, siquidem loci ubertate in fructum cogitur; sed id sarmentum quod media vite situm, nec importuna quidem parte deficit, rat, quoniam ex deteriore statu meliorem sortitur; sive enim pastinato deponitur, sive trunco inseritur, largioribus satiatur alimentis
Abbreviated transcription (Latin):
mercãtib ulut ponũ uendert: Qug cũ talis ẽ ꝯdicio. mãt p̾eoq̃s s durac̃iȩ
h hyemis durables uasis ꝯdunt᷑ iut uernuculȩ :ut nu ĩ hos usus ex plora¬
tȩ Nursianģ
Tubi uino ꝯsulimꝰ uitis eligit᷑ ꝗͣ e ĩ fructu uale ei mat̾ia qd alt̾uy
ad redditꝰ colonii alr ad diut̾aitatẽ strepis płmũ ꝯfert : sea tũ p̃cipua
tarde mitescit. Qnẽ prunas ꝓ calginẽ : ⁊ cabũculũ facile ꝓpulsat.
eadẽ ñ ĩbrib purescie . ñ sictitatib abolescit . Talis nobis cligat ᷑ uł me¬
diotitet foccũda si mõ is los hefꝰ ĩ qͦ gustꝰ nobilis p̃ciosusq: fluit. Nãsi¬

Expanded text:
duracinae,  hiemis durabiles vasis conduntur, ut Venuculae, ut nuper in hos usus explorae Numisianae. At ubi vino consulimus, vitis eligitur, quae et in fructu valet et in materia, quod alterum ad reditus coloni, alterum ad diuturnitatem stirpis plurimum confert. Sed ea tum praecipua tarde mitescit; quin etiam pruinas et caliginem et carbunculum facile propulsat, eademque nec imbribus putrescit,nec siccitatibus abolescit. Talis nobis eligatur vel mediocriter fecunda, si modo is locus habetur, in quo gustus nobilis pretiosusque fluit
Abbreviated transcription (Latin):
hibt᷑ noh potes. cñ płhit memineris a me duo iugetra uineaꝵ ĩtm
p̃as biẽmi ex una p̃coce uite quã ĩ ceretano tuo posibes ĩsnõe ftã¬
duoꝵ iugeꝵ malleolis: cũ sit ip̃a duo iugera uniꝰ uitis ꝓpagines. Et̃
si ut drei labort &t curã ueliiꝰ adhibert facile p̃lõi rõe tã feraces
aminei gnͣis uineas ꝯstruemꝰ ꝗͣ bitunci basiitis. Tm̃ restident: ut ĩ

Expanded text:
hibere nobis potes, cum pulchre memineris, a me duo iugera vinearum intra tempus biennii ex una praecoque vite, quam in Ceretano tuo possides, insitione faduorum iugerum malleolis, cum sint ipsa duo iugera unius vitis progenies? Quare si, ut dixi, laborem et curam velimus adhibere, facile praedicta ratione tam feraces Am
Abbreviated transcription (Latin):
E lcũ frigorib ne sento. loca apͥca calculosa. Qñ ficus serẽda. xxai¬
glarcosa ĩrꝰdũ ꝓ satosa amat. Siꝰ nõi agro cito ꝯualeset . si scrobes
aqͥsis p̃coq̃s serito. ut añ pluuã fruetũ deligas. locis hib̵ nis serotinas
serito. At si uoles ficũ ꝗͣuis nõ n᷑a seãa facẽ᷑: cũ grossuli minubi enũt.
frustim decutito: itꝵ alteꝵ ede fructam: E ĩ hyemẽ serã diffent¬

Expanded text:
Ficum frigoribus ne serito. Loca aprica, calculosa, glareosa, interdum et saxeta amat. Eiusmodi arbor cito convalescit, si scrobes aquosis praecoques ponito ut ante pluviam fructum deligas: locis calidis hibernas serito. At si voles ficum quamvis non natura seram facere, tunc grossulos, prioremve fructum decutito,ita alterum edet,quem in hiemem differet
Abbreviated transcription (Latin):
amineg. Vea E aliȩ iuȩ gemĩȩ ab eo ꝙ dup̃s uuas exigũt : co¬
gnom̃ trahũt austioris uini : ẜ ȩque ꝑẽais. Eaꝵ minor uulgo no¬
tissiũ. Eppe cãpanȩ celeberimos ueseri calles: sureneruosꝗ uestit.
hilaris int̾ estiuos tiuomi flatꝰ austo afflgit᷑. Eȩfis itaq ꝑtib italiȩ
nõ tã iuneis ꝗͣ arbusto ẽ idonea: cũ p̃dc̃is regioib cõmodi ͫ iugñ sustine
sicut maior gemĩa minori germanȩ : Ñ tñ minor: hoo melior ẽ: ꝙ
foctũdior ẽ mediori solo. Nã illã nisi p̃pĩgui tr̃e rñde᷑ iã dc̃ui c̃.¬

Expanded text:
 geminae ab eo quod duplices uvas exigunt, cognomen trahuntausterioris vini, sed aeque perennis. Duarum minor vulgo notissima, quippe Campaniae celeberrimos Vesuvii colles Surrentinosque vestit. Hilaris interaestivosFavonii flatus Austris adfligitur. Ceteris itaque partibus Italiae non tam vineis quam arbusto est idonea, cum praedictis regionibus commodissime iugum sustineasicut maior gemina maiori germanae; quae tamen minor hoc melior est, quod fecundior etiam mediocri solo, nam illam nisi p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ faba ꝯstremꝰ. in seqnte deciñ añõ frum̃to. sertio diligeter arabimus
om̃es q ualidiones herbas: & rubos q anbeonds quȩ ĩtueniut᷑ radicitꝰ
extirpabinꝰ n si frustus arbusti id fact̃ nos ꝓhibuerit : deĩn iuicia ꝑmi
quabisꝰ. Grumosq qͦs ad u̾surã plerũq tadt faciũt crates dissipa¬
bimꝰ ita: necubi ft̾ram̃tũ foeniseci possit offeade᷑. S cã ieũ nõ ꝯueit

Expanded text:
rabimus omnesque validiores herbas et rubos et arbores, quae interveniunt, radicitus exstirpabimus, nisi si fructus arbusti id facere nos prohibuerit. Deinde viciam permaequabimus grumosque, quos ad versuram plerumque fractae faciunt crates, disiciamus ita, necubi ferramentu
Abbreviated transcription (Latin):
pecus utile sit lauare feriis at̃ rit maioꝵ ẽ illa ꝑmittit. far p̃isc¬
faces incide᷑ cãdelas seuare uinea ꝯductã coleͣ pisanas laq fossas
uet̾es tgere & purgart prata sicilent stcora ȩquare. foenũ ĩ tabue¬
lita cõponẽ fructus olueti cõductos college᷑/ mala pira ficos pade᷑. ca¬
seũ face. arbores seredi dĩ collo uł mulo clitellario affere. si iũsto

Expanded text:
pecus utile sit lavare. Feriis autem ritus maiorum etiam illa permittit: far pinsere,faces incidere, candelas sebare, vineam conductam colere, piscinas, lacus, fossas veteres tergere et purgare, prata sicilire, stercora aequare, faenum in tabulata componere, fructus oliveti conductos cogere, mala, pira, ficos pandere, caseum facere, arbores serendi causa collo vel mulo clitellario adferre; sed iuncto
Abbreviated transcription (Latin):
uetustatis s̃patĩẽs fit : at iõ nẽtitas cogit agͥtolã musti ã nonã exꝑirs¬
cũ płimu p̃cio accidit : si uẽditio uł ĩ añui uł in ȩstatt̃ certe diffenͣ
quã cgli ꝑtẽ spedte genꝰ q̃dq uineti płimũ refert. Nec .n. om̃e ca¬¬
lido stitu n rursus frigido legatꝰ: sed ẽ petas ĩ surtulis : ut alii mendi¬
ano sole ꝯualescãe: ꝗa sint calidiores: ali septetrionẽ d sient᷑: ꝗ ꝯtri

Expanded text:
it agricolam musti annonam experiri,cum plurimum pretio accedat si venditio vel in annum vel in aestatem certe differri quam caeli partem spectet genus quodque vineti plurimum refert. Neque enim omne calido statu, nec rursus frigido laetatur; sed est proprietas in surculis, ut alii meridiano axe convalescant, quia sint calori aptiores;alii septentrionem desiderent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
etili pratĩ fieri p̃t. cũ facultas ĩrigadi dat᷑. Ac ne cãpus cõcauȩ po¬
sitiõis et̃ in collis prȩruptȩ debf. Ille. ne collesta diutius ꝯtineat
aquã. hic ne statĩ p̃cipit᷑ fundat. põt tñ mediocter acclius: siđ pĩ¬
nuria gram̃ib eq̃ est exitio. Qul alm̃o prata fucta colat᷑.C.xxii.
ualidiorisq ĩcrem̃ti herbas ĩ eẽ patiat᷑. at alias añ hyemẽ: alias per
autumadi extirpemꝰ : ut rubos urgulta uincos. alias si euellamꝰ: ut
intuba ac solstitiali spinas: Ac n suen uelimꝰ ĩ pasci: qm̃ rostro sufobiat.¬
& cespites excite: neq petora maiera : nͥ cũ siccissimũ solu ẽ : qm̃
de mergũt ungulas:  attert ⁊ scindũtq radices herdaꝵ. Tu dem̃ asꝑi-

Expanded text:
t, cum facultas inrigandi datur. Ac nec campus concavae positionis esse neque collis praeruptae debet: ille ne collectam diutius contineat aquam, hic ne statim praecipitem fundat. Potest tamen mediocriter acclivis, si aut pinnuria graminibus aeque est exitio. Cultus autem pratorum magis ti herbas inesse patiamur, atque alias ante hiemem per autumnum exstirpemus, ut rubos, virgulta, iuncos, alias sic vellamus, ut 6 intuba ac solstitialis spinas; ac 7 neque suem velimus impasci, quoniam rostro suffodiat et cespites excitet, neque pecora maiora, nisi cum siccissimum solum est, quia udo demerguntur ungulae 8 et atterunt sci
Abbreviated transcription (Latin):
absit : & anceps ad fauoniũ spestae. Om̃is nux unã radicẽ nustit E
simp̃ silo ꝓrepit. cũ ad ecodẽ solilũ padis ꝑuenit duritie hurie co¬
ertita recuniutꝰ ꝙ extesa ĩ mediũ ramoꝵ alias radicesꝰ emittit
naueris nuces serere. tt̾rã minutã ĩ mobũ semipdis ponito.: ibiq
semen ferule facito. Cã fecula fuerit enata eã findito. ⁊ ĩ

Expanded text:
Favonium spectet. Omnis autem nux unam radicem mittit, et simplici stilo prorepit. Cum ad scrobis solum radix pervenit, duritia humi coercita recurvatur, et ex se in modum ramorum alias radices emittit.obe destinaveris nuces serere,in eo terram minutam in modo semipedis ponito, ibique semen ferulae repangito.Cum ferula fuerit enata, eam findito, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ilitũ testo nõ añ cõponid̃: ꝗͣ ꝑ paucos dies teme᷑ ꝯgestũ ĩ se ꝯcoꝗ đ
SEdꝑ̃ foenisetia seꝗt᷑ eura messis: quã ut reait possimꝰ ꝑciꝑe pͥus
ĩsr̾a p̃parãda st: ꝗb ftuges cogũt᷑. Area qͦ. sitr̃ena erit: ut sit
ad tritum̃ satis habilis : pꝰ radat᷑ de iñ cõfodiat᷑ꝰ cõmixtis paleis : tũ
amurta: quȩ salẽ nõ accepit extr̃igat᷑ꝰ. Nã ea res a populati¬
one murũ formicaꝵq feum̃ta defendit : Tũ ȩquata parͣiculis uł
moliri lapide ꝯdensetꝰ ꝓ rursus suꝑiestis paleis ĩtulcet᷑: ahita solih
S Ecũ matum fuerit sȩges: ãnqͣ toreat᷑ uaporib estiui sideris: ꝗ sł ua¬
strͫ ꝑ ortũ canicule: celeriter demetat᷑. Nã dispẽdiosa ẽ cũctatio. pꝰ ꝙꝓ

Expanded text:
inlatum tecto non ante componunt, quam per paucos dies temere congestum in se concoqui et faenisicia insequitur cura messis, quam ut recte possimusraeparanda sunt, quibus fruges coguntur. Area quoque si terrena erit, ut sit ad trituram satis habilis, primum radatur, deinde confodiatur,1 permixtis paleis cum amurca, quae salem non accepit, et rigetur; 2 nam ea res a populatione murum formicarumque frumenta defendit. Tum aequata paviculis vel molarilapide condensetur et rursus superiectis paleis inculcetur atque ita sol cum matura fuerit seges, ante quam torreatur vaporibus aestivi sideris, qui sper exortum 6 Caniculae, celeriter deme
Abbreviated transcription (Latin):
gnibus soli prouenis a pletis refertut itaq cui atbustum noiurm istitucre corb
e semmara. Umonum uel fraxmorum parentur ea rõne quam demceps sbsi¬
psimus nam popiii meius cacitmmibus ĩ arbusto protinus deporuntur. Ig
pmgui solo & modice humito bipalio teria pastinabimis ac diligenter oecatar
Qresolutam humum uerno tempore in aream componemus. Amerm dem
que iam rubicundi coloris erit complitribus insorta lacus erit ue aluruem tñ
lucum ꝗentoret ht̃at miciemus aries e cis titas semmbus spise centigmꝰ¬

Expanded text:
i provenit, a plerisque praefertur. Itaque si arbustum novum instituere cordi est, seminaria ulmorum vel fraxinorum parentur ea ratione, quam deinceps subscripsimus. Nam populi melius cacuminibus in arbusto protinus deponuntur. Igitur pingui solo et modice humido bipalio terram pastinabimus, ac diligenter occatam et resolutam humum verno tempore in areas componemus. Sameram deinde, quae iam rubicundi coloris erit, et compluribus diebus insolata iacuerit, ut aliquem tamen succum et lentorem habeat, iniciemus areis, et eas totas
Abbreviated transcription (Latin):
gitie Atq hȩc ͣtum cacummibus ul talcis deponintuir ptice ciciminum madice
plimitudmis que eñ dipondiati orbicili crissiuadmem non exetes u ptime pangintira
consq dum ad solidim dimatatr talet sex quipedales cercno immerst paułum ibris¬
intur niguus locus spatu lexiori desiderit. caq senĩ pectum ꝑ qimitumcem recte farũt
sictancusͦ pissiora sicut sit faciis accellus colentibus ta quium pridim mtt onimca
cẽ abinide est ut eñ in ipa linca consitionis altina uatius intermissis bipedames
satiis consustant scmma Satio est cotim priulg̃ geminent dum ilent unge quas
mlonbus detrahi sic cal conuenit nam rosidas si retiueris parum commode pͥro ue¬

Expanded text:
um modicae plenitudinis, quae tamen dupondiarii orbiculi crassitudinem non excedat,optime panguntur eousque dum ad solidum demittantur. Taleae sesquipedales terreno immersae paulum obruuntur. Riguus locus spatia laxiora desiderat, eaque senum pedum per quincuncem recte faciunt; siccaneus spissiora, sic ut sit facilis accessus colentibus ea. Quinum pedum interordinia esse abunde est, ut tamen in ipsa linea consitionis alterna vacuis intermissis bipedaneis spatiis consistantsemina. Satio est eorum priusquam germinent, dum silent virgae, quas arboribus detrahisiccas convenit. Nam roscidas si recideris, parum commode prove
Abbreviated transcription (Latin):
milia pedum aenturiam nimᷤꝰ dicmnus ut ulem uarto aut ctucentorum nimneo¬
ugerum modim dm aut eb aentum iugtibus uocalutur ccnturia s meꝵ diꝰ¬
plicata nomen remut siciti tribus ddicctꝰ pennũ a partibus pͥopnl triptito duusi
que eñ nime multiplitate pͥsenum nomen possident hȩc non alitna net
cul a ratiormio ꝙ tradituri sũmus brtuittr prerari opentiuit Ninc ueniams
ad propositum uigeri partis. non ommis possimus scis que catime i exinna¬
tonem facti opis nam minores ꝑsequi supuacuium fuit pro quibis nulla mer¬

Expanded text:
m Varro ait ducentorum iugerum modum. Olim autem ab centum iugeribus vocabatur centuria, sed mox duplicata nomen retinuit: sicuti tribus dictae primum a partibus populi tripartito divisi, quae tamen nunc multiplicatae pristinum nomen possident. Haec non aliena, nec procul a ratiocinio, quod tradituri sumus, breviter praefari oportuit. Nunc veniamus ad propositum. Iugeri partes non omnes posuimus,sed eas, quae cadunt in aestimationem facti operis. Nam minores persequi supervacuum fuit, pro quibus nulla merc
Abbreviated transcription (Latin):
prorepunt tumne q exmsito protudie subligandum. ne uento sintulus labefac¬
titue aut explanetur tener pampmus quiꝰ cum excieuit nepotibus ordman¬
dus c̃ nisi si proptee penuriam & caluitium loci limimittitur impropatimes au¬
timinus demde falcem maturis palmitibus admouit si pnitationibus in sitis custodi¬
tr. Ca tõ ut ubi nullã desideratur propago. imus sintulus tuocetum. In ugum
alter ita retidatur ut adequeti plaga trimto si tñ nequid nidatur nam ẽ cu
ro pompmãdii non aliter est q̃ in nouella uiui radices puitanotu putantum
uero sic usq in quartum annum partius imperet᷑. Dum plaꝗa trimci dncat ticatꝰ¬
cem ati hec ꝑ fixinam insitatẽ ordinatio illa sic ꝑ terc̾brationem primum
x uicino fructuosissimam gonsiderare uitem ex ina uelut traducena inherentẽ
matri palmittm adtrihas ꝵ ꝑ foramen tennittas. hęc enim tutior ẽ insitio cũ

Expanded text:
prorepunt. Tum quod ex insito profundit subligandum, ne vento surculus motus labefacprorepunt. Tum quod ex insito profundit subligandum, ne vento surculus motus labefactetur aut explantetur tener pampinus. Qui cum excrevit, nepotibus orbandus est, nisi si propter penuriam et calvitium loci summittuntur in propagines. Autumnus deinde falcem maturis palmitibus admovet. Sed putationis insitis custoditur ea ratio, ut ubi nulla desideratur propago unus surculus evocetur in iugum; alter ita reddatur ut adaequetur plaga trunco, sic tamen ne quid radaturo. Pampinandum non aliter est quam in novella viviradice; putandum vero sic ut usque in quartum annum parcius imperetur, dum plaga trunci ducat cicatricem. Atque haec per fissuram insitarum est ordinatio. Illa sic per terebrationem: primum ex vicino fructuosissimamconsiderare vitem, ex qua velut traducem inhaerentem matri palmitem attrahas, et per foramen transmittas. Haec enim tutior et certior est
Abbreviated transcription (Latin):
eaq risirei ita dectucitir ut medulam contiꝗat imo litrre ati aletro piulo altent ultiz
cortiaem distringatur. figurcturq inspeticm cunci sicut ab ima parte artus suntulus
utrre altro sic teniuor itq altero plenior ꝑ que teniuorem pentem insertus eo latrre
ntetur quo est plemor & utrimq continꝗat fẽguram nec cortex cortci sic applica¬
tur ut nullo loco transluceat ne quid patiatur coalescere. uinculi genus ait insitio¬
nem non ium ẽ alii uminibus obstringunt nonulli crrcundant libro fissira
pliteni ligant uigo ꝙ ẽ aptusimũ. nam uitem cum marint penetrat et insecat
adactis harũdicis cuneolis artancur. s int̾quissimum t̃ etꝰ ante hec oblaque¬
ari uitem radicesq simimas uel soboles ampntari & post hec adobrui truncũ
usq cum comprehentit. Aliam tiresus exigit curam nam sępius pampmã¬
dus ẽ cum germinat frequentiusq detrahende sobolesq lateribus rachcibrilq

Expanded text:
 rasura ita deducitur, ut medullam contingat uno latere, atque altero paulo ultra corticem destringatur, figureturque in speciem cunei, sic ut ab ima parte acutus surculus, latere altero sit tenuior, atque altero plenior; perque tenuiorem partem insertus eo latere artetur quo est plenior, et utrimque contingat fissuram. Nam nisi cortex cortici sic applicatur, ut nullo loco transluceat, nequit coalescere. Vinculi genus ad insitionem non unum est. Alii viminibus obstringunt; nonnulli circumdant libro fissuram; plurimi ligant iunco, quod est aptissimum. Nam vimen, cum inaruit, penetrat et insecat adactis harundineis cuneolis artantur. Sed antiquissimum est, et ante haec ablaqueari vitem, radicesque summas vel suboles amputari; et post haec adobrui truncum. Isque cum comprehendit, aliam rursus exigit curam: nam saepius pampinandus est, cum germinat, frequentiusque detrahendae suboles quae a lateribus radicibusque
Abbreviated transcription (Latin):
sicti utrior atq rõ est inserendi cepentibus iam diebus potest hyemem cum &
gtinĩam et cortrꝵ naturaliter mouet ut frigus trriguit ꝙ possit aut sutreulum
in sictum aut fissurt pligam murete ꝑinisit tamen felliantibus Autimmo
intem insertrt qui non diussimilis ẽ etus acris qualitas uernt. s quotimq quis
tempori destmauerit inserere non aliam sciat essȩ ciretm sintulis explorandtis
quanq tradita c̃. priore libro.cum dę malcolis legentis pratepimus quos
libi gnosos et fitumdes et q̃ maturissimos uiti detrtxerit dit̃ quoq nepidũ
silenꝰeemq a uentis eligat tum consideret sintulim ectrenerm solidiq corpõi
nec sugost medile. citbris ꝗ̃ gemmis ꝓ brcuibus initrnoiis. nam plirmimi¬

Expanded text:
fieri. Verior itaque ratio est inserendi tepentibus iam diebus post hiemem, cum et fieri. Verior itaque ratio est inserendi tepentibus iam diebus post hiemem, cum et gemma se et cortex naturaliter movet, nec frigus ingruit, quod possit aut surculum insitum aut fissurae plagam inurere. Permiserim tamen festinantibus autumno vitem inserere, quia non dissimilis est eius aeris qualitas vernae. Sed quocumque quis tempore destinaverit inserere, non aliam sciat esse curam surculis explorandis, quam quae tradita est priore libro, cum de malleolis eligendis praecepimus. Quos ubi generosos et fecundos et quam maturissimos viti detraxerit, diem quoque tepidum silentemque a ventis eligat. Tum consideret surculum teretem solidique corporis, nec fungosae medullae, crebris etiam gemmis et brevibus interno
Abbreviated transcription (Latin):
nii quo ad posses custoditi sintulum suit gtemine asfirmat ea qut debemus
ineelligeat. nullam perttm aenni excipi si sic strment silentis facuiltis. ⁊d porro in
alis strpium gnibus que frmoribus & succosioris libri sunt posst ficri sanc eõ¬
Rustias insitionem permislm dissimulare non est fidci mae. nec qui nignõt
brume temporiᷤꝰᷤ aliquando isitam uittm comprehendere. sed non ꝗͥ in imo uels
altero expimento casu fiat uerum quid certa rõne plerimq proueniat discentib
pmiscere debeamus est cnuim si exiguo nũo periditandum sit in quo maior cii
irmeritati medetur possum aliquatemis ineri coniuiete. Cum uo uestitas opcris
Q diligentissime agricole cnaandis cendit omnem scrupulum submouere debe¬
ꝙ srigoribus omnis sintulus rigoris torpet nec ꝑꝑ geliaica corticem monet ut qͥ¬
catricem consanet. atq idem & tticus non prohibeł eodem tempore ĩp̃o inscroł¬
propterꝙ cum totius obtruncatione uitis et cum ciisdem refectionis fissura prȩapit

Expanded text:
quoad posse custodiri surculum sine germine adfirmat. Eoque debemus intellegere nullam partem anni excipi, si sit sarmenti silentis facultas. Id porro in aliis stirpium generibus, quae firmioris et sucosioris libri sunt, posse fieri sane conrusticis insitionem permissam dissimulare non est fidei meae: nec quia ignorem brumae temporibus aliquando insitam vitem comprehendere. Sed non quid in uno vel altero experimento casu fiat, verum quid certa ratione plerumque proveniat, discentibus praecipere debemus.Etenim si exiguo numero periclitandum sit, in quo maior cura temeritati medetur, possum aliquatenus conivere;cum vero vastitas operis etiam diligentissimi agricolae curam distendit,omnem scrupulum summovere debeohibetur, quod frigoribus omnis surculus rigore torpet, nec propter gelicidia corticem movet, ut cicatricem consanet. Atque idem Atticus non prohibet eodem ipso tempore inserere, quod tum et totius obtruncatione vitis et cum eiusdem resectionis fissura praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
pescat ac sapetuiaus pampmos dͥetirbet nam id plirmum restit nom satt factte si¬
quidem uci magis pempmatio q̃s pnitatio uitibus conisilit. nam illa qͣius mubam iunat
outuat eñ et ptsetat. het dementius sine uilnore meuctu et anni secqñeis ex peditient̃
intationem facit. Tum ẽ uitem minus cicatucosam reugit qm is e qͥ ultidẽ
⁊ tentum decrptuim c̃ crlenitr conlanesat sup hic matiue que fnictm hales¬

Expanded text:
pescat, ac supervacuos pampinos deturbet;nam id plurimum refert non inscite facere, siquidem vel magis pampinatio quam putatio vitibus consulit. Nam illa quamvis multum iuvat, sauciat tamen et resecat; haec clementius sine vulnere medetur, et anni sequentis expeditiorem putationem facit. Tum etiam vitem minus cicatricosam reddit, quoniam id ex quo viride et tenerum decerptum est, celeriter consanescit. Super haec materiae, quae f
Abbreviated transcription (Latin):
ilentibiis umeis mdulgendus est. nam si palmis micentibus pro gemmãtibus q
fossorem miscris magnam ꝑtem undemit detusserit. Igitur. mitqͣ germimẽt ꝑ ctiuor¬
tum ueris atq hycmnis ꝙͣ altissime fodiende unnce sunt. quo letius et hilatois pril¬
lulent eque ubi se fõndibus uestier mne teneris cuulibus nec cdim adulter motus
ad abendus est idemq umitor ꝗantt sero ninc mani deputt ũbralq com¬

Expanded text:
5 silentibus vineis inducendus 6 est. Nam si palmis incientibus 7 progemmantibusque 5 silentibus vineis inducendus 6 est. Nam si palmis incientibus 7 progemmantibusque fossorem immiscris, magnam partem vindemiae dedissent. Igitur antequam germinent, per divortium veris et 8 hiemis quam altissime fodiendae vineae sunt, quo laetius atque hilarius pullulent; eaeque ubi se frondibus 9 vestierint, teneris caulibus necdum adultis modus adhibendus est. Idemque vinitor, qui ante ferro, nunc manu deputet,umbras-
Abbreviated transcription (Latin):
inncuilim incidat et trimcum transgulet brachia. demde̾ Ustelle quadripartito o¬
cabimus tenerosq palmites suꝑ iugum ligabimus nihnl repugnantes nature est. s
ut quilquis ob fusequetur leuiter cimalitim. ne deflexus frngitur. neue iam tu¬
mentes gemine detcrgeantur atq ubi due mattrie ꝑ imam partem uigi mittent¬
Teq mecia ꝑtica interueniat direpteq palme ꝑ iũgorum compliria deairant
Q uelut merse cacimmmibus in terram despitiant id ut sate fiat memmerit
e uiculo pendeat. Saepe enimꝰ innotaui per imprudeatiam rusticos subigere
iugo palmã ꝗ ita conligare in solo irmine suspendeat que umea cum accipit
pampͥmum & uitarum pondus infrmgitu. Sic demde ordmata umea festinaui¬
mus emimdare sarmentisq et calamentilq liberatt q̃ suto tñ loco legenda sũt
ne lutoa hinnus maulcata maiorem fossori laborem prebeat. ꝗ protm̃us adhuc

Expanded text:
vinculum incidat et truncum strangulet. Bracchia deinde sub stella quadripartito lovinculum incidat et truncum strangulet. Bracchia deinde sub stella quadripartito locabimus, tenerosque palmites super iugum ligabimus nihil repugnantes naturae, sed ut quisquis obsequetur, leviter curvabitur, ne deflexus frangatur neve iam tumentes gemmae detergeantur. Atque ubi duae materiae per unam partem iugi mittentur, media pertica interveniat, diremptaeque palmae per iugorum compluvia decurrant, et velut mersae cacuminibus in terram despiciant. Id ut scite fiat, meminerit e vinculo dependeat. Saepe enim notavi per imprudentiam rusticos subicere iugo palmam, et ita colligare ut solo vimine suspendant;quae vinea cum accipit pampini et uvarum pondus, infringitur. Sic deinde ordinata vineta festinabimus emundare, sarmentisque et calamentis 3 liberare. Quae sicco tamen solo 4 legenda sunt, ne lutosa humus inculcata maiorem fossori laborem praebeat, qui protinus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
destmquit preadit. quisem uitem pene si srustatus ẽ ꝙ sepe eucnit pliribus ictib
serpem uulncrit tubior igitut et utilior putatio ẽ que ut retuli dicta falas imo ie¬
tu conficitira:
Ec peracta. sequitur ut intea im chamus adminica lande iugindeq innce
cura cui stabiliendt meliuis est ridica palo. neq ea quelibet. nam ẽ prtapua
cuncis fexam in oleam gotum quercus & sidero ac si qua sunt similia robora. terti¬
um obtmet locum pedamenit res. idq maxime probatur ex umiperorum & lau
ru & tupressu. recte etiam facunt ad eim rem siluestresad huius ati et lambugs
predubilis usus tm̃ in hns corumq simila pedimenta potest putationem retractanꝰ¬
xabent alia summouenda que uel carioꝵa uel iusto breuiora sunt eorumq tuct idonea
reponendi iacentia struenda declmnata corrigenda iugo sinon crit opiis nono fartũ
reantu uncula reserimtur si restituendum indebitirꝰ antcq̃s uitis pallo applicctir

Expanded text:
destinavit praecidit. Qui caesim vitem petit, si frustratus est, quod saepe evenit, pluribus ictibus stirpem vulnerat. Tutior igitur et utilior putatio est, quae, ut rettuli, ductu falcis non ictu conficitur. Hac peracta, sequitur, ut ante iam diximus, adminiculandae iugandaeque vineae cura, cui stabiliendae melior est ridica palo, neque ea quaelibet; nam est praecipua cuneis fissa olea,4 quercus et suber, ac si qua sunt similia robora.Tertium obsilvestres pinus,atque et sabuci probabiles usu statuminis.Haec eorumque similia pedamenta post putationem retractane sinceritatemhabent; alia summovenda, quae vel cariosa vel iusto breviora sunt, eorumque in vicem idonea reponenda, iacentia statuenda, declinata corrigenda. Iugo, si non erit opus novo, sarturae recentia vincula inserantur. Si restituendum videbitur, antequam vitis palo applicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ubrirm sorãmis uibro arbonis cqualem facus cum sicilos diligentt aptaueis cinci
imito & aibonem ut sipti dtx adligato Demat itrum eata arborem adag¬
rato usq in id ip̃m insitum ca its a uen̾to et calore maxime tuebitir nos tertis
scaipumne talem insitioniem quc hnimitum suco sumq et ualidum librimnł ent hi
cus. nam ct lactis ulig imnura mitit && corticem tobuistim habet optimeq ita mase

Expanded text:
lem facias. Cum surculos diligenter aptaveris, cuneum eximito, et arborem, ut supra dixi, alligato: deinde terram circa arborem adaggerato usque ad ipsum insitum. Ea res a vento et calore maxime tuebitur. Nos tertium cipiunt talem insitionem, quae humidum succosumque et validum librum habent, sicut ficus. Nam et lactis plurimum mittit, et, corticem robustum habet. Optime itaque
Abbreviated transcription (Latin):
eottrie teiedio ẽ eiusdem rabias diligante lore & tum fatre iritico pinsitt umoq
late uetustissimam tuscm ticutumt faitume idtm pati in ensira criĩũ sineualidi¬
lis cum totrec orgeo molitum  saluiati more in fauces dimissum ¶Su ppaurano
lum instillatur. quidam tum iutiosã partẽ mmus serimtitt ĩ habeture rane lũuie¬
altq ita cquis ponatribus incocta pict liquida cum uettre axiigia linuer&
sangius dimisei in prdes claugicatuomem asfeit quę cũ accichit sfatim imgula¬

Expanded text:
contrita remedium est. Eiusdem radices 'diligenter lotae, et cum farre triticeo pinsitae ieiunoque datae vetustissimam tussim discutiunt. Facit idem pari mensura ervum sine valvulis cum torrido hordeo molitum et salivati more in fauces demissum. Suppuratio mlum instillatur. Quidam, cum vitiosam partem inusserunt, urina vetere humana eluunt,atque ita aequis ponderibus incocta pice liquida cum vetere axungia linunt. Sanguis demissus in pedes claudicationem affert. Quod cum acci
Abbreviated transcription (Latin):
gulas cartitinsetãr & cncta manu ꝑ annim inserita fimum extrahere rursusq a
apere currentem si nec heo proficit res caprifici atrid conterimu et cũ dodiante
aque calite dantre ubi net megicma processit Alyrti siluestris foliorum cduc hibre
itq ita sub tauda sanguis emititur qui cum satis profilsit ihibrtur papni ligadĩe
lum concitate agiturr petus coi stum anellet sumt et añ detrictionem sanguinis
duua iitintir albo atq faitatius bos agetr uentris qs ꝙ intestmorũ dolor scada¬
ur iisu nentium ꝗ mexne anatis qͦ si conspexit cui intestmũ dolet celded
tormento libtiatir cudem anas maiore prosectu mullus et equmũ genus consstddn
suo sanat s interdũ muilla proges. Aedicma. seguitit minus uitium quorum sig s¬

Expanded text:
gulas circumsecare, et uncta manu per anum inserta fimum extrahere, rursusque gulas circumsecare, et uncta manu per anum inserta fimum extrahere, rursusque agere currentem. Si nec hoc profuit, tres caprifici aridi conteruntur, et eum dodrante aquae calidae dantur. Ubi nec haec medicina procAtque ita sub cauda sanguis emittitur. Qui cum satis profluxit, inhibetur papyri ligamine. Tum concitate agitur pecus cousque dum anhelet. Sunt et ante detractionem sanguinis itatus bos agitur. Ventris quoque et intestinorum dolor sedatur visu nantium et maxime anatis. Quam si conspexerit, cui intestinum dolet, celeriter tormento liberatur. Eadem anas maiore profectu mulos 2 et equinum genus conspectu suo sanat. Sed interdum nulla prodest medicina. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
eni rictus ac̃ ueneris sonitus fastictia cibi ncruorũ merotio hebetes ociuli ꝑyq̃ bos m¬
bnͣsie mat̾ict caules cocti et ex accto dati s imo die abssmendim ẽ alio cibo quidi
claulim in tectum continẽt nͣ pasci possit̃ titm let̾isi oleastri qua caciuus pongo.
iui ͫ & libra melis ima trita ꝑmiscent ague congio q̃ noctem imã suli chiuo ꝯ abẽł
ato ita faucibus infimdũt Dem inttrposita era mactrati erui quatuor libr obitust
nam si negiecta crudͥitas est et inflatis uentris ꝙ intessiorum inaior ctolori seit¬
qui nec capcic aibos smnit gemitus exprimie locoq stare non patiati sȩpe detumoe
& cogittre cepit caudamq aiebrius agẽ Mlanifestum remediũ : fteximam climibnis
ꝑtem caude uninculo uchemenite obstringere uiniq sextarim cũ olei emma fauab
infimitere atq ita citatum ꝑmille et qͥumngentos passus agẽ si doler pmanet im¬

Expanded text:
ebri ructus ac ventris sonitus, fastidia cibi, nervorum intentio, hebetes oeuli. Propteebri ructus ac ventris sonitus, fastidia cibi, nervorum intentio, hebetes oeuli. Proptee modicae caules coeti et ex aceto dati. Sed uno die abstinendum est alio cibo. Quidam clausum intra tecta continent, ne pasci possit. Tum lentisci oleastrique cacuminum pondo iv, et librammellis una trita permiscent aquae congio, quam nocte unasub dio habent, atque ita faucibus infundunt. Deinde interposita hora macerati ervi quattuor libras obiciunt,  discutiatur. Nam si neglecta cruditas est, et inflatio ventris et intestinorum maior dolor insequitur,qui nec capere cibos sinit, gemitus exprimit, locoque stare non patitur, saepe decumbere, et agitare caput, caudamque crebrius agere cogit. Manifestum remedium est proximam clunibus partem caudae vinculo vehementer obstringere, vinique sextarium cum olei hemina faucibus infundere atque ita citatum per mille et quingentos passus agere. Si dolor permanet, un
Abbreviated transcription (Latin):
preseris temctum ꝙ̃ tognounnus radicule quam pastores consiligmẽ uocant ea marsis
mentibuis plirma nasatm ommiq pctori mtxie c̃ salutatis leua manu effalie
iit sois ortum sic n lesta muonem um creditur halere usus enus rrltitur talis acnel
fibuli ꝑs autiula litissima encumnsctibuir ita ut manante sangume ranq̃i olite¬
reductum aparcat hoc et mirmsctus et ex supctiore ꝑte auriaile cum fem est
medtu pars descripti orbicili tatem fibula tnsuit et facto foramme precicta case
tam dimodę auriculam os uis morbi pestilensq uirum elicitir toneo par q̃ fibii¬
la incums cripta ẽ demõtua excidat & minime partis iactina cãp ꝯstriuatire
Cornelius Celsus & nisti folia arm umo trita ꝑ nares infimatre ubet hec fa¬
tienda si gregutm petora laborant illa dremteps si sing sõrigitatis signo sunt ge¬

Expanded text:
Praesens etiam remedium cognovimus radiculae, quam pastores consiliginem vocant. Ea Marsis Praesens etiam remedium cognovimus radiculae, quam pastores consiliginem vocant. Ea Marsis montibus plurima nascitur omnique pecori maxime est salutaris. Laeva manu ecfoditur ante solis ortum, sic enim lecta maiorem vim creditur habere. Vsus eius traditur talis. Aenea fibula pars auriculae latissima circumscribitur, ita ut manante sanguine tanquam O litterae ductus appareat. Hoc et intrinsecus et ex superiori parte auriculae cum factum est, media eam deinde auriculam omnis vis morbi pestilensque virus dicitur,donec pars, quae fibula circumscripta est, demortua excidit, et minimae partis iactura caput conservatur. Cornelius Celsus etiam visci folia eum vino trita per nares infundere iubet. Haec facienda, si gregatim pecora laborant: illa deinceps, si singula. Cruditatis signa sunt cr
Abbreviated transcription (Latin):
sua galma ꝓtereput nam hit ꝙ desidie imieum pabulo bobus affert netem ¶ Sues egra
peshilentia face ualet q̃ cum in grege incidit confestim mutatus ẽ status celi et m
plimis partis distributo petore longiq regiones petendt sime atq ita segregindi sinis
morinait̃ quisuf interueniat ꝗ contigione gtcros libcfatat itaq cum alligilumntur mri
ca loca ptrducenda crĩetꝗbus nullum impasatur prtus ne aqucatu suo ꝙ̃ illi tabem af¬
strant. cumac̃di. sunt aũt q̃iuis pestiferi morbi & exguisitis remetiis propulsanohũ
tum pennatis et crcungii radices stniculi semmibus miscende et cum destuti ac moliti¬
titici farma candentiaq consptrgendr. coq medicamine saliuãdum egrotum pitus.
Tum paribus cassit Alyrtiq & turiis pondtubiis ac tm̃dem sanginnis marme testndĩs
miscctur potio tum uiti ucttruis sextarus trib et ita ꝑ nares infimditur s ip̃m medica¬
mentum pond̃is ex utie diusum portione equa ꝑ̃ tridium cum uno dedisse sat cĩt

Expanded text:
t. Nam hoc 3 quod decidit 4 immixtum pabulo, bubus affert necem. Sus aegra pestilentiam facere valet. Quae cum in gregem incidit, confestim mutandus est caeli status, et in plures partes distributo pecore longinquae regiones petendae sunt, atque ita segregandi a sanis morbidi, ne quis interveniat, qui contagione ceteros labefaciat. Itaque cum ablegabuntur, in ea loca perducendi sunt, quibus nullum impascitur pecus, ne adventu suo etiam illi tabem afferant. Evincendi sunt autem quamvis pestifcri morbi, et exquisitis remediis propulsandi. Tunc panacis et eryngii radices faeniculi seminibus miscendae, et cum tritici farina candenti aqua conspargendae eoque medicamine salivandum est aegrum pecus. Tum paribus cassiae myrraeque et turis ponderibus ac tantundem sanguinis marinae testudinis miscetur potio cum vini veteris sextar. III et ita per nares infunditur. Sed ipsum medicamentum ponderis sescunciae divisum portione aequa per triduum dedisse sat erit.
Abbreviated transcription (Latin):
sbatumꝰ quo acni formantur unieatum nobis aditum negitꝰ. Quippe fiorentem
fructum mouete non ex pedit. pubesantem ũo quasi adolescrntem conuenit reli¬
gare folusq ommibus nudgre tum et crebris fossionibus impleit. nam sit uberiõ
pulucrationis que nec inficior plerosq ante me tusticarum rerum magistros erib
fusuris contentos fuisse. ex quibus Eaccnum qui sic reftrt põt uideri sacis e
constitutam inneam ter fodere. Celsul qͦ et Atticuis consentunt eres c̃ẽ mo¬
tus in uite scu potuis in omni surculo nałes imum qͦ germimet alitrum quo
cunflorcat. tertium quo ut maturesꝗt. hos ergo motus censet fossiomibus cõcitãi.
non cnm natura ꝙ uult satis efficit nuisi cam laborẽ cum studio uiucris atq¬

Expanded text:
spatium, quo acini formantur, vinearum nobis aditum negat, quippe florentem fructum movere non expedit. Pubescentem vero, et quasi adolescentem convenit religare, foliisque omnibus nudare, tum et crebris fossionibus implere; nam fit uberior pulverationibus. 7 Nec infitior plerosque ante me rusticarum rerum magistros tribus fossuris contentos fuisse; ex quibus Graecinus, qui sic refert: potest videri satis esse constitutam vineam ter fodere. Celsus quoque et Atticus consentiunt tres esse motus in vite seu potius in omni surcido naturales: unum, quo germinet; alterum, quo floreat;tertium, quo maturescat. Hos ergo motus censent fossionibus concitari. Non enim natura quod vult satis efficit, nisi eam labore cum studio iuveris. Atq
Abbreviated transcription (Latin):
& oleo in bucta suꝑponuntur ligatisq ꝑ triduum cadem infirdãtitr qͥrto
Armũ txungia parĩ pondere cum pice liqnida & cortice pineello ugata
imponitur ee ad ultimum cum iã cicatricem ducumnt faligo infrigatimꝰ solꝗ
da rigore contracti dicentracti cecitunt uel si hac ronẽ nõ possumt exi¬
mi marubium ałit porrum conttritur & admexto sale impenitire iqͥ cele¬
rime necat ꝑ̃gicta ahimalia s expitrgati ulecribus cõfrestim adhibenda sꝑ¬

Expanded text:
et oleo imbuta superponuntur, ligatisque per triduum eadem infunduntur. Quarto et oleo imbuta superponuntur, ligatisque per triduum eadem infunduntur. Quarto demum axungia pari pondere cum pice liquida, et cortice pineo levigata imponitur. Et ad ultimum cum iam cicatricem ducunt, fuligo infricatur. Solenda, rigore contracti decidunt. Vel si hac ratione non possunt eximi, marrubium aut porrum conteritur, et admixto sale imponitur. Id celerrime necat praedicta animalia. Sed expurgatis ulceribus conf
Abbreviated transcription (Latin):
ugulim pertiserit que tñ si altius uulncrata c̃ latius serro cartumcititin
to crim. Item si uomere crus satitiariginarma lactuei que grȩti rictima¬
lum uocant admixto sale impeniturr setriti pete eluntite calcfacta buibula
bima dande fasce sarmentorum incensõ cum ignis in fauillam recidit fer¬
uenti cincribus cogitm iisistrie ac pret liquida cum deo uel gxingia cornua
cuis liuntur minus tñ claudicabimt uimenti si opere disumcas multa fri¬
sia lauentir pedes & demde suffragiens coneue ac discrmẽ ip̃m ꝙ chuuila
cum ĩ ptisidento aut duriori solo ant obne ratici oblictatꝰ conue̾slit armos
ꝙ cum accigtit c̃ ptioribus cruribis sanguis mitienibus suctextrum armũ lesiꝵ
in siniscro si leduem in ctextro si uchementius utrimq utignit itẽ in poste¬
tioribiis cruribus bene soluentur Prefacis cornibus imttola sale atq accto

Expanded text:
ungulam pertuderit4; quae tamen si altius vulnerata est, latius ferro circumciditur, ungulam pertuderit4; quae tamen si altius vulnerata est, latius ferro circumciditur, to curatur. Item si vomer crus sauciarit, marina lactuca, quam Graeci tithymallum vocant, admixto sale imponitur. Subtriti pedes eluuntur calefacta bubula urina: deinde fasce sarmentorum incenso, cum iam ignis in favillam reddit, ferventi cineri bos cogitur insistere, ac pice liquida cum oleo vel axungia cornua eius linuntur. Minus tamen claudicabunt armenta, si opere disiunctis multa frigida laventur pedes; et deinde suffragines coronaeque ac discrimen ipsum, quo divisa endo aut duriori solo aut obviae radici obluctatur,2 convellit armos. Quod cum accidit, e prioribus cruribus sanguis mittendus est: si dextrum armum laesit, in sinistro; si laevum, in dextro; si vehementius utrumque vitiavit, item in posterioribus cruribus venae 3 solventur. Praefractis cornibus linteola sale atque aceto
Abbreviated transcription (Latin):
patitur tali uitio compnnius aut cẽ medicamentum ex pice lignida. & bubunsi
medtula shiremo scuo & uetere oleo cipius poniderib compositum atq in¬
coclim hac cempositene siec uuencditm est dm at suigitr ab opere ĩ qpulma
x qui bibie timor ocaiuiluil aigua midttactus subigtir predictas intticamento asfri¬
citir & mlimitur si ex toto ꝑy ceruas tumortm iugum retusot pancis ctich
repud ab optre danda ẽ tum̃ ctruto agus frigida. defrietnili et srumimu
igenti illicenmenile c̃. Celsusq tumenti ccriuti herbum que uocatit hi¬
spangi opertit. Dcinite cum ad sucum erine subigte olto mibuit si talii
aut ungulam uomere leserit pice dum &e axingiã cum sulfure lana suc¬
cida muoluti et cangente serro sup̃ uulmis initrito ꝙ idtm remetium op̃tiẽ
facit exempta strrpe si forte surcullum calcauerit at acuta testa uel lapidt

Expanded text:
patitur. Tali vitio comperimus aptum esse medicamentum ex pice liquida et bubula patitur. Tali vitio comperimus aptum esse medicamentum ex pice liquida et bubula medulla et hircino sebo et vetere oleo aequis ponderibus compositum atque incoctum. Hac compositione sic utendum est. Cum disiungitur ab opere, in ea piscina, ex qua bibit, tumor cervicis aqua madefactus subigitur, praedictoque medicamento defricatur et illinitur. Si ex toto propter cervicis tumorem iugum recuset, paucis diebus requies ab opere danda est. Tum cervix aqua frigida drgenti linienda est. Celsus quidem tumenti cervici herbam quae vocatur aspergi oportet: deinde cum assiccuerint,subinde oleo imbui. Si talum aut ungulam vomer laeserit, picem duram et axungiam cum sulfure et lana succida involvito 3 candente ferro supra vulnus inurito. Quod idem remedium optime facit exempta stirpe, si forte surculum calcaverit, aut acuta testa vel lapide
Abbreviated transcription (Latin):
langiuis ptifluat exemptum uluolis erium mactraitum inridrimq frontem ał
ailiud molo pabulum dum sanetur pnehere sm oꝑe collum contimoterit prose¬
tissimum t remcoum sangnis at aute emissus aut si id factum nõ erit
herba que uocatin habra cum sale trita et imposita si cerutꝵ mota et deiecta¬
ta est considerauimus quã ꝑtẽ drolinet s ex otiuersa urricili sangumem
drta ꝯemus ta porro uena que maure uidttur tẽ amplisima sarmento
puis uerberatin. Deinde cum ad ictum intumuit cultesso soluitir et postero
chie iterum ex cedem loco sanguis emittitur ac bicdio ab opere datim uacatio.
Tertio deide lcuis iumgitur labur e paulatim aq uista produaitur &.
si ccrutx in ncutram partem stiecta c̃ mnedia q̃ intumuit x utraq airicila sĩ
gus emutitur qui cum nute tridiumo bos uitium coepit cinissum nõ õ inhi¬
mescit collum neuuq tenitutur neriq et inde nata dirrities uigum non

Expanded text:
sanguis profluat, et exemptum valvulis ervum maceratum, viridemque frondem, vel sanguis profluat, et exemptum valvulis ervum maceratum, viridemque frondem, vel aliud molle pabulum, dum sanetur, praebere. Si in opere collum contuderit,praesentissimum est remedium sanguis de aure emissus: aut si id factum, non erit, herba, quae vocatur avia,eum sale trita et imposita. Si cervix mota et deiecta est, considerabimus quam in partem declinet, et ex diversa auricula sanguinem detrahemus. Ea porro vena, quae in aure videtur esse amplissima, sarmento prius verberatur. Deinde cum ad ictum intumuit, cultello solvitur; et postero die iterum ex eodem loco sanguis emittitur, ac biduo ab opere datur vacatio. Tertio deinde die levis iniungitur labor, et paulatim ad iusta perducitur. Quod si cervix in neutram partem deiecta guis emittitur. Qui cum intra triduum, cum bos vitium cepit, emissus non est, intumescit collum, nervique tenduntur, et inde nata durities iugum non
Abbreviated transcription (Latin):
in litum mexime progest ularibus galle trito rematio sunt nec mimis sucais
incrubmi cum fuligme : a infesto prestis pabulo petori. cortiginẽ rustioi appillat̃
cum pellis its tergori adheret ut depreherisa menibus deduai a costibus non
possit sa res non aliter accechit q̃i si bos aut ex langore iod ꝙ ad manẽ
ꝑctuctus est aut sudans in opere fatiento reflexit aut si lub homere pliuuao
omnes ꝑtis aprhehendere et adtraheres isq optimne fit sub hio sole feriuente
Quidam flacces uma et adinpi cõmiscent eoq inciticamento post fomenta
predicta utimtrr est ꝙ illa grquis prrnities cum puilmones exulituintur ide
li in hisiti ut sũp tocuimus perforate auricule inseritim et perri suctus instar he¬
mine peri da mensure miscctur et cum umi sextarii potandus catirr diebus
complirib intertum & tirmor palati abos respiit crebrumq suspirium facit
Shanc spem prebet ut bos locus penatre uidtatur ferro pdlatũ santiare ut

Expanded text:
nec minus succus marrubii cum fuligine. Est et infesta pestis bubulo pecori, coriaginem rustici appellant, cum pellis ita tergori adhaeret, ut apprehensa manibus diduci a costis non possit. Ea res non aliter accidit,quam si bos aut ex languore aliquo ad maciem perductus est, aut sudans in opere faciendo refrixit, aut si sub onere pluvia momnes partes apprehendere et attrahere pellem.Idque optime fit sub dio, sole fervente. Quidam faeces vino et adipe commiscent, eoque medicamento post fomenta praedicta utuntur. Est etiam illa gravis pernicies, cum pulmones exulcerantur. Indliginis ita, ut supra docuimus, perforatae auriculae inseritur, tum porri succus instar heminae pari olei mensurae miscetur, et cum vini sextario potandus datur diebus compluribus. Interdum et tumor palati cibos respuit, crebrumque suspirium facit, et hanc speciem praebet, ut bos in latus pendere videatur. Ferro palatum prodest