comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũo ⁊ memora uetera
repetenti ꝑbeati fuisse i
quĩte frat̾ illi uideri so¬
ient qui inoptima re pu quõ et
honorib ⁊ reꝵ gestaꝵ głia florẽnteũ
uite cursu tene̾ potuerũt ut uł ĩ
fuit qui michi qͦ in ͥciũ requiescẽ¬
di. atq aĩum ad utriusq nrm p̃clara
studia referendi fore iustu ⁊ ꝓpe ab
oĩb ꝯcessum arbitraretur si i̾finitꝰ
forc̃siu reꝵ labor a ambitionis occu¬

Expanded text:
numero et memoria vetera repetenti perbeati fuisse, Quinte frater, illi videri solent, qui in optima re publica, cum et honoribus et rerum gestarum gloria florerent, eum vitae cursum tenere potuerunt, ut vel in fuit cum mihi quoque initium requiescendi atque animum ad utriusque nostrum praeclara studia referendi fore iustum et prope ab omnibus concessum arbitrarer, si infinitus forensium rerum labor et ambitionis occu
Abbreviated transcription (Latin):
moui̾t hus reb expectartẽ repẽte.
turpissio corporis motu. quo meliꝰor¬
natꝰ sit ⁊ mag̃ fu̾i̾t ex pectarꝰ eo ma¬
gis derrsus ⁊ ꝯtẽpt̾ eicit̃᷑.¶ It̃ sicis lex¬
celso lcco ⁊ ĩ magnis ac iccupletib
copũs collocatꝰ fortune mun̾ib ⁊

Expanded text:
morit iis rebus expectationem, repente, turpissimo corporis motu, quo melius ornatus et magis fuerit expectatus, eo magis derisus et contemptus eicitur; item, si quis in excelso loco et in magnis ac locupletibus copiis conlocatus for
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑamꝰ. aut ĩuidi. aut tumidi. auta¬
uari.ãbitiosi. amatoris. luxuriosi. su¬
ris. q̃ druplatoris. demq cuĩ ĩstudiũ
ꝓtrabi põt ĩ mediũ tali notattẽ.
Ermocinatõ ẽ cũ alicui ẜ motinatio.

Expanded text:
coeperamus, aut invidi aut tumidi aut avari, ambitiosi, amatoris, luxuriosi, furis, quadruplatoris; denique cuiusvis studium protrahi potest in medium tali notatione. Sermocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
tis. hic aluos̃ stupidi timore obiutuc¬
rũt. uyor illĩ ĩ felicissĩ cũ maxiõ fletu
ad isti̾ pedes ab iec̃ stse. ꝑ te ĩ qd̾ ⁊ ꝑea q̃
tͥ dulcissia s̃ ĩuita misẽ̾re nr̃i. noli cxtĩ¬
gue̾ extĩctos. fer mã suete fortuã. nos q
tis. ñ abut illi nĩitiat ᷑ ĩt̾ea ueisse istũ.⁊
clãore maxĩo mortẽ miãn. ꝙ sił ut au

Expanded text:
tis?» Hic ali omnes stupidi timore obmutuerunt. Uxor illius infelicissimi cum maximo fletu ad istius pedes abiecit sese. «Per te», inquit, «ea quae tibi dulcissima sunt in vita: miserere nostri, noli extinguere extinctos, fer mansuete fortunam: nos qutis? Non abibit.» Illi nuntiatur interea venisse istum et clamore maximo mortem min
Abbreviated transcription (Latin):
te effecta sũt. Uolũtaria q̃ oscilio. Quc
aũt fortima. uł ignorata uł uolũtania¬
.x
Nã latc telũ uolũtatis est. ferire quẽ
uoli̾is fortunc. Ex quo aries sbicitur
ille ĩ urĩs actorib si telũ manutug̃
mag̃ qui iecit. Cadũt ⁊̃ in ignẽ rã

Expanded text:
cta sunt; voluntaria, quae consilio. quae autem fortuna, vel ignorata vel voluntaria. Nam iacere telum voluntatis est, ferire quem nolueris fortunae. Ex quo ARIES SVBICITVR ille in vestris actionibus: SI TELVM MANV FVGIT MAGIS QVAM IECIT. Cadunt etiam in ignora-
Abbreviated transcription (Latin):
incel ꝙ signisicet᷑ min̾ laborãdũ est
de noĩe. Uulta igitur ĩ disputãdo nota¬
toe elicĩtur ex u̾bo. ut cũ q̃ritur post li¬
miniũ ꝗd sir nõ dico que sint p̾ luiñ.
Na id caderet ĩdiuisionẽ qͥ tuł ẽ. post limi¬
nio iedeũtł.ip̃.nauis. mulus. clitellanꝰ.
cquus etͣ que frena recipe solet. s cũ ip̃ius
post liminꝯ uis seꝗtur. ⁊ u̾b̾ ip̃ notatur.
In quo yuiꝰ nr̃ ut opinor nichil putat eẽ
nocã dũ nͥbi pot. ⁊ liminiũ illd̃ pluctte

Expanded text:
id significetur, minus laborandum est de nomine. multa igitur in disputando notatione eliciuntur ex verbo, ut cum quaeritur postliminium quid sit—non dico quae sint postlimini; nam id caderet in divisionem, quae talis est: Postliminio redeunt haec: homo navis mulus clitellarius equus equa quae frenos recipere solet—; sed cum ipsius postlimini vis quaeritur et verbum ipsum notatur; in quo Servius noster, ut opinor, nihil putat esse notandum nisi post, et liminium illud productionem
Abbreviated transcription (Latin):
ut amori g̃ssio cã ad tusit amor fla¬
tiũ fc̃ asthoritis noctitur.atq ut caꝵ¬
efficientiũ diudipossũt. si enĩ alie cc̃c
q̃ plane efficiãt nulla re adiuuanto
alie q̃ adiuuan uelĩt. ut sapĩa effici sa¬
pientes. sola ꝑse beatos efficiat nec ne
cessario irꝰ qubitatõe licebit ꝙ efficitur
ab ea cã xludere. Cũ aũt erit tał cã ut
ĩea ñ sit efficiendi nccitas.nctͣio sclu¬

Expanded text:
ut: Amori congressio causam attulerat, amor flatium fatum a Stoicis nectitur. Atque ut eaefficientium dividi possunt. Sunt enim aliae causae quae plane efficiant nulla re adiuvante, aliae quae adiuvari velint, ut: Sapientia efficit sapientis sola per se; beatos efficiat necne scessario, sine dubitatione licebit quod efficitur ab ea caiisa concludere. cum autem erit talis causa, ut in ea non sit efficiendi necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
tict̾ia. hod igitur sñ quo ñ sit ab eo in
quo t̾te fit cdiligẽter est seꝑandũ. qud̾
aũt ẽ tãꝙͣ ut mnane in nemo repelio
nisi eĩ cecidissẽt ab igne ad t̾rã trabes
argo illa fcã ñeẽt. Nec tñ fuit in hus
trabib efficiẽcli uis nccia. At cũ in aia¬
ais naue crispisule aus igneũ̾ fulitĩ ĩ¬

Expanded text:
necessaria. hoc igitur sine quo non fit, ab eo in quo certe fit diligenter est separandum. Illud enim est tamquam utinam ne in nemore Pelio— Nisi enim 'accidissent abiegnae ad terram trabes,' Argo illa facta non esset, nec tamen fuit in his trabibus efficiendi vis necessaria. At cum in Aiacis navim crispisul
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ aut̃ hc. illud igitur. ex hus ncdis
cclusiones innua̾biles nascũtur. In quo
erposui ad hanc instituttẽ necessarie.
Burius ẽ lccus rer efficientiũ q̃ cãe
appellãtur. Dem̃ rerr affectaꝵ ab effi

Expanded text:
non autem hoc; illud igitur. Ex eis modis conclusiones innumerabiles nascuntur, in quo exposui ad hanc institutionem necessariae. proximus est locus rerum efficientium, quae causae appellantur; deinde rerum effectarum ab ef
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd aut sit aut euenit. aut futuꝵ sit.
aut ueniꝙ oĩno fieri possit. Aut loci
ꝗdẽ ip̃ius forma tałerd. Ad monen
aut hic lccus ut qͥratur q añ tẽ quid
cũ re. ꝗd poit r̃ enen̾t. Nidil ħ io¬

Expanded text:
d aut sit, aut evenerit, aut futurum sit, aut quid omnino fieri possit. Ac loci quidem ipsius formula talis est. Admonet autem hic locus ut quaeretur quid ante rem, quid cum re,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ c̃ exẽpla sumũtur. ut crassus iñc̾a
cruriana exẽplis plurimis usus ẽ agẽs
de eo ꝗ testõ sic hr̾de̾ ĩstituiss. ut si filiꝰ na¬
tus eẽt ĩ decẽ m̃sib isq mortuus priꝰ ꝙ
ĩsua tutẽlã uc̃iss hr̃ditatẽ ẜs hr̾s optinu¬
uos ĩ resp̃cłẽdo uti multũ soletis icta ⁊̃
exẽpla siłitudis hñt iĩ. s ea oratoria
que dedisse id ꝙ mãcipio dan ñ põt
ñ itcirto id eiꝰ fcũ ẽ ꝗ acceꝑit aut nũ
is ꝗ mãcipio cedit oħ eã rẽ se ulla re
ab inferis excitẽtum uo aliꝗd ꝙ fieri
nullo mõ possit augẽda ei grã ancatur.¬

Expanded text:
 exempla sumuntur, ut Crassus in causa Curiana exemplis plurimis usus est, qui testamento sic heredes instituisset, ut si filius natus esset in decem mensibus isque mortuus prius quam in suam tutelam venisset, hereditatem obtinuvos in respondendo uti multum soletis. Ficta etiam exempla similitudinis habent vim, sed ea oratoria mancipio dari non potest. Num idcirco id eius factum est qui accepit? aut num is qui mancipio dedit ob eam rem se ulla re ab inferis exciten- tur, ut aliquid quod fieri nullo modo possit augendae rei gratia dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
est. An illo modo. Si nua̾ta pecurua ñ
est legata. ñ est nua̾ta pecuna argẽtũ.
Est aũt nua̾ta pecunia argẽtũ. legata
igitur est. An illo mõ. Nã ⁊ legatũ ar¬
gentũ est. ⁊ ñ est legata nua̾ta pecu¬
nia. legatũ aut argentũ est. legata
igitur nuãta pecuma est. ¶Appel

Expanded text:
ata pecunia non est legata, non est numerata pecunia argentum; est autem numerata pecunia argentum, legata igitur est. An illo modo: Non et legatum argentum est, et non legata est numerata pecunia; legatum autem argentum est, legata igitur numerata pecunia est. Eum l
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. S ut homerus ꝑꝑ excellẽti ã
comunẽ poctaꝵ nom̃ efficit apud g̾cos
qr uidetur ea q̃ ex ꝯtrariis uideatur acu¬
tissima sola ꝓrie nom̃ coe possedit. Ei¬
ñ pone̾. Eamq nicħ accusas. dãpnas bñ
qui mitã cẽ autumas male nereri id

Expanded text:
dicatur, sed, ut Homerus propter excellentiam commune poetarum nomen efficit apud Graecoquia videtur ea quae ex contrariis conficitur acutissima, sola proprie nomen commune possedit. Einon ponere! eam quam nihil accusas damnas, bene quam meritam
Abbreviated transcription (Latin):
en ĩ aliis ub̾ius incidũt. in aludã¬
gustiꝰ ĩ ueniunt᷑ Auo c̾ta cog̾tis
atq ante ꝑceptis locis qõnes ip̃e
tẽ animũ potuerũt ad monere.
nẽ ꝯꝑant᷑. ac p̾or quitẽ huiꝰ modi
ẽ. Si tutor fidẽ p̃stare d. si sociꝰ. si

Expanded text:
ed in aliis uberius incidunt, in aliis angustius inveniuntur. Quocirca cognitis atque ante perceptis locis quaestiones tem animum poterunt admonere. nem comparantur. Ac prior quidem hujusmodi est: Si tutor fidem praestare debet, si socius, si
Abbreviated transcription (Latin):
onsbñdũ petumã num̾atã mulieiͣ
deberi cui sit argentũ oẽ legatũ urm
id ab añcedentib an᷑ ꝯseq̃ñtib an a
nũ diu̾sitas nõ in res ina m̃cedẽ¬
ẽ ꝯstitum. pͥmũ gͥ ponat᷑ ꝙ testam̃

Expanded text:
pecuniam numeratam mulieri deberi, cui sit argentum omne legatum, utrum id ab antecedentibus, an a consequentibus, an a num diversitas non in re, sed in antecedene
Abbreviated transcription (Latin):
que iã fumo iudicõ in suã tutela suscept
iure ciuili instituto poss heredẽ
pillaris quesitũ ẽ que an ualeret
ita institutã ratio. Crassus ptarima
ꝓtulit exempla ꝗb ita institutus
heres optinuiss hrditatẽ que exẽ¬
ploꝵ ꝯmemoratio iudices mouit.
dicit c̾uã ip̃os quoq uiris ꝯsultos
siquis eñi iuiris ꝑitꝰ adiciat id ꝙ
adhibeat q exemplum tale uelt
siꝗs rẽ nõ mãcipi mantipau̾it
nũ id c̾to aut rẽ alienauit aut

Expanded text:
quo, jam firmo judicio in suam tutelam receptus, jure civili instituto posset haeredepillaris: quaesitum est an valeret ita instituta ratio. Crassus, igitur multa protulit exempla, quibus ita institutus haeres obtinuisse haereditatem, quae exemplorum commemoratio judices movit. Dicit etiam Si quis enim jurisperitus adjiciat id quod adhibeatque exemplum tale, velut si quis rem non mancipi mancipaverit, num idcirco aut rem alienavit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ditet quo negantẽ aute tacente tus
ei qui uendicau̾it enm dẽ ad dicit idꝙ
pi sũt aut nexu ut dcmẽ ad alienã¬
bant᷑ aut in uire cessione has aũt
soliẽpnitates qͣsdã ẽẽ uiris suꝑ ou

Expanded text:
ut tacente, tunc ei qui vindicaverit, eam rem addicit, idque pi sunt, aut nexu, ut dictum est, abalienabantur, aut in jure cessione. Has autem solemnitates quasdam esse juris, ex su
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃toꝵ facultas ẽ. Nã exrelati¬
iis ꝯrius ita sumimꝰ argum̃tũ si
pat̾ ẽ fi̾ nõ põt. qn ei filiꝰ nõ sit. ex
it nox ẽe nõ potuit. hec eñi affirma¬
tio illã ꝑmut negatõe. Cur uͦ hec
negantia ẽẽ ꝯstituent. mirandu
ẽ. namq negantia sũt aientib oppo

Expanded text:
 facultas est, nam ex relativis contrariis ita sumimus argumentum: si pater est, fieri non potest quin ei filius sit. Ex it, nox esse non potuit, haec enim affirmatio illam perimit negationem; cur vero haec negantia esse constituerit mirandum est. Nam quae negantia sunt aientibus oppo
Abbreviated transcription (Latin):
pluuia manui nocens. hoc em̃ĩar¬
deri ꝗs cogit᷑ ꝙ manu fit noxium.
Q uod uõ loci forma uł uitio uł ĩ¬
ꝯmodicatis aliꝙ apportat artere
nõ cogit᷑. Quod aũt diximꝰ enio aq̃¬
aquã arceri oporteat genus ẽẽ aꝙͣ
pluuiã matiu nocentẽ. Ita intelłigẽ¬
dũ ẽ. Si aqua que arteri debet aq̃¬
uidua dedutat᷑. Ip̃a ẽ in diuidua ner
enũ genꝰ e aqua pluuia notẽs ma¬
nu. s spẽs. ꝙ s cui paulũlũ iudet᷑
obscuriꝰ hic sigos ꝯm̃itarioᷤ quosd
genẽ sp̃e diffe̾ntia ꝓpͥo atq actiden¬
ti ꝯposuimꝰ uib̃s ꝗꝗq digestos in¬

Expanded text:
pluvia manu nocens, hoc enim arceri quis cogitur quod manu fit noxium. Quod vero loci forma vel vitio incommoditatis aliquid apportat, arcere non cogitur. Quod autem diximus, ejus aquae quam arceri oporteat genus esse aquam pluviam manu nocentem, ita intelligendum est, si aqua quae arvidua diducatur, ipsa est individua, nec est ejus genus aqua pluvia nocens manu, sed species. Quod si cui s, hic si eos commentarios quos de genere, specie, differentia, proprio, atque accidenti, composuimus, libris quinque digestos in
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ ⁊ nota reiꝙͣ sigͥficatõe decla¬
rat si nõ sĩt unuoca uł equota uł
si res q̃ desigciat᷑ nõ sit inulciuoui.
dane illud dubitari recte põt̃ cm
ip̃as diffcantões ꝑtitus ẽ. s que diffi

Expanded text:
toti, et nota rei quam significatione declarat, si non sit aequivoca, vel si res quae designatur non sit multivoca. Sane illud dubitari recte potest, cur ipsas definitiones partitus est, sed quae defi
Abbreviated transcription (Latin):
ciu reuolciendi illa uacuũ tp̃o ẽ lector
accipiet. d qr nũc ciceronis tocipia ssi¬
psimꝰ exponeda ⁊tq inhiis aliqͦꝵ m̃.
tulliꝰ do modor meminit dicendũ
mͥ b̾uit̾ existimo dehiis sẽptẽ ꝯdicõa¬
lib syllogissinis que eoꝵ nã sit ꝓpoĩtõnũ¬

Expanded text:
i resolvendi illa vacuum tempus est, lector accipiet. Sed quia nunc Ciceronis Topica sumpsimus exponenda, atque in his aliquorum M. Tullius modorum meminit, dicendum mihi breviter existimo de his septem conditionalibus syllogismis, quae eorum natura sit, propositionu
Abbreviated transcription (Latin):
tim guitu ⁊p̃iendant /uisũ paulisꝑ¬
ẽ
ẽ aꝑtõnib exemplis animũ lectoris
imbut᷑ut in fatiliorib pͥmũ exercita¬
ta intelligentia sme magno ne¬
gocio que sũt difficiliora perpend¬
at sab anĩcedentib gͥ argum̃tacõ fit

Expanded text:
tim auditu comprehendantur, visum paulisper ertioribus exemplis animum lectoris imbuere, ut in facilioribus primum exercitata intelligentia, sine magno negotio, quae sunt difficiliora perpendat. Ab antecedentibus igitur argumentatio fit,
Abbreviated transcription (Latin):
arce sccatio stataebant᷑. q̃rit᷑ gͦ
an ĩurhe ꝯrcede aque arbit᷑u
possiroi adigere. a argũtũca¬
pit ex siłitudine. Si regendoꝵ fi¬
niuta qr soluis agri sũt in urbe
artisũ adige nõ possis ne aque
t᷑ agroꝵ in urbe arhit᷑um possis
ꝯm̃cta ẽ. ex eodẽ ⁊̃ sil̾itudinis loco
illa sĩmi ꝓponit que uocant᷑ exẽ¬
pla ueluti crassus in cã cirriana
uxorẽ Relinques se̾psit herede
postu mũ eiq aliũ sb̾scituit ẜin

Expanded text:
 statuebantur. Quaeritur ergo an in urbe arcendae aquae arbitrum possimus adigere. Et argumentum capitur ex similitudine. Si regendorum finium, quia solius agri sunt, in urbe arbitrum adigere non possis, ne aquae tur agrorum, in urbe arbitrum possis conjuncta est. Ex eodem etiam similitudinis loco illa sumi Cicero proponit quae vocantur exempla, veluti Crassus in causa Curiana, uxorem relinquens scripsit haeredem posthumum, eique alium
Abbreviated transcription (Latin):
gminimis
tudineis loco plane atq expodite
disẜ uit. om̃eq apperuit intlł.tum
siłiticonũ diuitens formas. pse̾¬
psit q e aꝑꝑtissĩe quib naet exsi¬
militudine argum̃ta ꝯtin ge̾nt idẽ¬

Expanded text:
minimis itudinis loco plane atque expedite disseruit, omnemque aperuit intellectum, similitudinum dividens formas, praescripsitque apertissime quibus magis ex similitudine argumenta contingerent, id
Abbreviated transcription (Latin):
tiractandꝰ. Nã defacto si q̃rit᷑ quid
uł ante id ułcũ eo uł ꝑost id fuit
nc̃ce uestigari ante te quidẽ hoc
aliꝙ̃ ꝙ ante efficiendũ ꝑauit. collo¬
quio em̃i fĩ potuit ut amau̾it qui
sepe fũit collocutꝰ. locus uelut cũ
ad aliꝗd faciendũ oportunus locꝰ
eligit᷑. Constitutum cõniuiũ uelt
siquis ꝯstituto ante cõ iiiuo ĩ eo
fecisse aliꝗd arguat᷑. capint᷑q cũ¬
dequa q̃nt᷑ exempla sũt. Qui rer
ut hoc mõ pedũ sccepitus uelat
susse inꝙ̃ piã locũ auquis accuse¬
t᷑ pedũ crepitu dep̃bensus eẽ as¬
babit᷑ uł si fuisse adult᷑ rncabicu¬
lo erimuibra corporis designet᷑. hec
cũ ip̃is deꝙib q̃rit inspecta eistẽ tũ
nnitłłiaunt᷑ ad iũcta. post rẽ uõ si
bor. iicubatioq ꝑdid̾it restĩctus

Expanded text:
tractandus est. Nam de facto si quaeritur, quid vel ante id, vel cum eo, vel post id fuerit necesse est vestigari. Ante rem quidem hoc aliquem quod ante efficiendum paravit, colloquia fieri enim potuit ut amaverit, qui saepe fuerit collocutus. Locus, velut cum ad aliquid faciendum opportunus locus eligitur. Constitutum convivium, velut si quis constituto ante convivio in eo fecisse aliquid arguatur, capiaturque conexempla sunt. Cum re vero hoc modo: Pedum crepitus, velut si isse in quempiam locum aliquis accusetur, pedum crepitu deprehensus esse probabitur; vel si fuisse adulter in cubiculo ex umbra corporis designetur, haec cum ipsis de quibus quaeritur inspecta, eisdem tamen intelliguntur adjuncta. Post rem vero, si bor, titubatio
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut ita dicã uolũtariũ qd̾ ĩtue p̃st̾¬
ptũ io rũditatis inpẽdit᷑. o cũ memet¬
et ip̃e ꝑpendo uereor ne ĩmpetͣto ⁊¬
mun̾i par ẽẽ nõ possum ⁊ de ficientis
tuis ip̃e morib em̃datus nr̃i alicuiꝰ
erroris sartiã feras nosti oblatran¬
trs morsus muidie. Nosti quã fuci¬
lime indifficillimis causis liuor
iuditiũ ferat. Queso gͥ ex tremã
nr̃o oꝑi manũ ooĩs negocii studiosus
iponas hũndãtia recetes hi antia ⁊¬
suppleas errata rephẽdas. si  post̾m¬
o nr̃is laboris tueq ad hortatõio asser
ssit ꝯuenire si displicet o hec alias.
nũc oꝑis suscepti tramitẽ ꝑceqͣra᷑¬
em̃ locoꝵ in ip̃is deqͥb q̃rit̾ t̾mmis
inherentiũ alii sũt aroto alii aꝑtib
Alii a nota alii ex affectis deeo ꝗdẽ lo
tus sufficient̾ disseruit suꝑiore tcͣta¬
tuit recta ordinis uiã scilicet ĩ sistẽs
ut nõ solũ exemplo qͣlis ẽẽt ꝑtium

Expanded text:
ut ita dicam, voluptarium, quod in tuae praescriptum jucunditatis impenditur. Sed cum memet ipse perpendo, vereor ne imparato muneri par esse non possim, et deficientis tuis ipse moribus emendatus, nostri alicujus erroris sarcinam feras. Nosti oblatrantis morsus invidiae, nosti quam facillime in difficillimis causis livor judicium ferat. Quaeso igitur extremam nostro operi manum communis negotii studiosus imponas, abundantia reseces, hiantia suppleas, errata reprehendas, sis postremo nostri laboris tuaeque adhortationis assertssit convenire, si displicet. Sed haec alias, nunc operis suscepti tramitem perm locorum in ipsis de quibus quaeritur terminis inhaerentium, alii sunt a toto, alii a partibus, alii a nota, alii ex affectis, de eo quidemtus, sufficienter disseruit superiore tractatuit, rectam ordinis viam scilicet insistens, ut non solum exemplo qualis esset partium
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ad argum̃tũ ꝯstituendũ. d idc̾co
genus diuisimꝰ ut munã ꝙͣlibet di¬
uisionẽ id ꝙ intedarnur ostend̾e pos¬
s includi ĩẽ ut id dequo dubitatur
fi̾et. sic gͦ agne fc̃ãc argunĩtatio
o tocius effice̾ sb̃am solet siue illd
uisio gfñs incuiꝰ ꝑtes qualibit lla
res dequa ꝯtendit induçenda ẽ nõ
locer᷑. quẽ argunĩtadõis modũ ĩ pͥmis
Illa er̃a regła satis uã ẽ ac nẽcia¬

Expanded text:
d idcirco genus divisimus, ut in unaqualibet divisione id quod nitebamur ostendere posset includi, id est ut id de quo dubitatur fieret. Sic ergo a genere facta argumentatio o totius efficere svisio generis in cujus parte quaelibet illa res de qua contenditur includenda est, non collocetur. Quem argumentationis modum imprimis Illa enim reg
Abbreviated transcription (Latin):
bat.⁊⁊a ciceronẽ pociꝰ ꝯsulentesid ẽ
ad rethorẽ remiittebat inqͦ tulliꝰ fa¬
cete adtrebatiũ locũ mistuit dicẽs
ꝙͣ ꝙͣ locus hit ab adiũctis ꝯiectura¬
lib caĩs maxĩe ẽ utilis nicħꝰ cñtfu¬
ꝯsũltor iuris prudentiã iuet
pat̾e me tñ inꝗt nlła suftepti oꝑ¬
is ꝑtem p̃t̾ire. Nec sicu hoc libro
adiũctis nõ locus quinõ modo u̾i¬

Expanded text:
ebat, et ad Ciceronem potius consulentes, id est ad rhetorem remittebat. In quo Tullius facere ad Trebatium locum miscuit dicens, Quanquam locus hic ab adjunctis conjecturalibus causis maxime utilis, nihil csultorum juris prudentiam juvet, patiere me tamen, inquit, nullam suscepti operis partem praeterire, ne si in hoc libro adjunctis vero locus qui non modo ju
Abbreviated transcription (Latin):
uo. despẽ sumimꝰ argum̃tũ genus s¬
dẽ ẽ dequo aligo q̃rit᷑. s id laboramꝰ
ut quod degñe conam̃ oscende exꝑ
sep̃e possit facilius agnosti. ut cũ
uxori fabie relictũ faiss legatum/.
q̃ ẽ spẽs uxoris uxorẽ ꝙ ẽ mat̾s fami¬
lie gemis allegati uire se uẽmꝰ ale¬
fita acetis locis quos suꝑius desc̾pfu¬
mꝰ nõ recedant. Namꝙꝓcũq ab ant̾ete¬

Expanded text:
 genus quidem est de quo aliquid quaeritur; sed id laboramus, ut quod de genere conamur ostendere, id ex specie possit facilius agnosci. Ut cum uxori Fabiae relictum fuisset legatum, st species uxoris, uxorem quod est matris familiae genus a legati jure sejungimus, et lesita, a caeteris locis quos superius descripsimus non recedant. Nam quodcunque ab antece
Abbreviated transcription (Latin):
q res aliqua mantipat᷑ ut eã man¬
tipanci remantipet. Uelut siꝗs ip̃c
dubiũ timeris amico poriori furid̃
mãtipet ut ei cũ tp̃o ꝙsuspettũ ẽ
p̃t̾ierit reddat hec mãtipatio fidu¬
ciaria noiat. Id c̾co ꝙ rescituendi
fides int̾ poĩt᷑ hac siłitudinis collec¬
platonis alioꝵ q eiꝰ sectatoꝵ uolu¬
res uni rei ꝑ sititudinẽ ꝯꝑat᷑. hoc
mõ colligrit᷑ argum̃tũ. Regendor⁊
finiũ arbitri eẽ dñt᷑ qui finalia li¬
tentio eoꝵ dirimat᷑ arbitͥo. s finec

Expanded text:
ua mancipatur, ut eam mancipanti remancipet, velut si quis tempus dubium timens amico potentiori fundum mancipet, ut ei cum tempus quod suspectum est praeterierit reddat; haec mancipatio fiduciaria nominatur, idcirco quod restituendi fides interponitur. Hac similitudinis collecPlatonis aliorumque ejus sectatorum volures uni rei per similitudinem comparatur, hoc modo colligitur argumentum. Regendorum finium arbitri esse dicuntur, qui finalia litentio, eorum dirimatur arbitrio. Sed fines
Abbreviated transcription (Latin):
ut nͥidꝙ ẽ suꝑiꝰ ad hiberi nõ debe¬
at. Nũt ills adiũgit᷑ ꝙ̃ad modũ
nꝰ loci qui agñe ducit᷑ margum̃¬
tacõib comodior usus ẽẽ possit.
quociens cũq enĩ dere aliqua du
bigit᷑ potuerimꝰ include̾. tũc age¬
nere tõtũ ẽẽ arguriñtũ uidet᷑ hoc
modo sit dolus malus qñ aliud a¬
git᷑ aliud siłat᷑. huiꝰ gͦ si spes diui¬

Expanded text:
 adhiberi non debeat. Nunc illud adjungitur, quemadmodum ejus loci, qui a genere ducitur, in argumentatione commodior usus esse possit. Quotiescunque enim de re aliqua dubbigitur potuerimus includere, tunc a genere tractum esse argumentum videtur hoc modo: Sit dolus malus, quando aliud agitur, aliud simulatur. Hujus ergo si species divi
Abbreviated transcription (Latin):
ta que suspitõe facti possũt mon̾e
Sud fit ab adiũctis locus b̾ui suꝑaꝰ¬
⁊niõstrauit exemplo eo stilicet quo
dixit. si ẜm mulieris in̾iꝙͣ capite
diminute tabulas ⁊ ssc honoꝵda¬

Expanded text:
 quae suspicionem facti possunt movere. Qui sit ab adjunctis locus brevi superius monstravit exemplo, eo scilicet quo dixit: Si secundum mulieris nunquam capite diminutae tabulas possessio
Abbreviated transcription (Latin):
tellise exhiis librio rethoꝵ ubi de
ptes que fig̾as uĩgant. Ita ut sm¬
no possũt amitt̾e. d obiti nob̾ põt.
Et quõ infinite sũt fig̾e si spẽs
sũt.or rendebo leuitͤ elocutre mu¬
tata figs qͦue mutari. At q idt¬
co in potãte ẽẽ dicẽtis figua̾s fad̾e
q̃s is ꝗ tc̃tat difficile anteꝙͣ fiant

Expanded text:
telligere ex his verbis rhetorum, ubi de partes quae figuras jungant, ita ut sinon possint admittere. Sed objici nobis potest: Et quomodo infinitae sunt figurae, si species sunt? Sed respondebo leviter, Elocutione mutata, figuram quoque mutari, atque idcirco in potestate esse dicentis figuras facere, quas is qui tractat difficile, antequam fiant,
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Itẽ q ꝯuigatõ similitudinẽ ucca¬
buli ꝯtinet᷑ aliꝙ int stueluti ꝯfi¬
niũ tenent S hoc int̾ ẽ qr nota¬
tio expositõe nõis ꝯuigatio futili¬
tadine uocabuli ac deriuatc̃e ꝑfici

Expanded text:
e conjugatio similitudine vocabuli continetur, aliquod inter se veluti confinium tenent. Sed hoc interest, quia notatio expositione nominis, conjugatio similitudine vocabuli ac derivatione perfi
Abbreviated transcription (Latin):
cpoetcor oratoꝵ que ẽẽ autumat
quib locutu ta or̃o cure ẽ huiꝰ diffi¬
intõis ecemplum auire ciuili tulliꝰ
peuit aͥtqr se nõałr abexemplis no¬
ciorib trebatio retessurum quãsi
fsucio est neluti cũ agũ lituo do¬
finire uolens dicebat litus quant
fluctus eluderet. hoc eluderet abbis
tnͣslatumẽ. qr cogitacõe aliqua cã
lusus moueret᷑. Itẽ adolescentia ẽ
sinit eẽ cũ sol occidit. Que trĩslañ¬
nẽs appͥetate discedunt /aquaza a¬
quadã siłitudine sb̾iecta sigͥfirant.

Expanded text:
at, quibus lucutenta oratio curae est. Hujus definitionis exemplum a jure civili Tullius petit, aitque se non aliter ab exemplis notioribus Trebatio recessurum quam si finitio est, veluti cum Aquilius, littus definire volens, dicebat littus esse quo fluctus eluderet. Hoc eludere ab iis translatum est qui agitatione aliqua, causa lusus, moventur. Itemque adolescentia est sinit esse cum sol occiderit: quae translationes a proprietate discedunt, et quadam similitudine subjecta si
Abbreviated transcription (Latin):
sus uͥ malicia auersutia ẽẽ possũt
nã cisicet᷑a nlłs adurngat sufficit
ad oftẽdendũ hoĩe dic̾e̾ ubi pietas
tur effusior omĩa eñi ꝯiũcta lipxurio¬
sum uidẽt᷑ effice singła uõ mĩme.¬
Alie q̃ q̃ furnt eo m̃õ ut ad sigñãda
diffentiã ꝓponãt᷑ in his reb que in
diseto fine ꝯiuĩcte sũt ut si dubitet
quis nero imꝑator ne antirannus
fu̾it dicit eũ tirannũ fusse qr̃cru¬
delis fu̾it atq itẽꝑnis. hec em̃ ad¬

Expanded text:
sus ubi malitia et versutia esse possunt: nam et si caetera nullus adjungat, sufficit ad ostendendum hominem dicere, ubi pietas tur effusior; omnia enim conjuncta luxuriosum videntur efficere, singula vero minimeAliae quoque fiunt eo modo, ut ad signandam differentiam proponantur in his rebus quae in discreto fine conjunctae sunt, ut si dubitet quis, Nero imperatorne an tyrannus fuerit, dicit eum tyrannum fuisse, quoniam crudelis fuerit atque intemperans. Haec enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
quãtas sepe in difficilimi oꝑ¬
is cursu uires affe̾ant am¬
icicie ꝯtẽplatio. cũ c⁊ his stu¬
diosus ꝯponamuo quos repoĩto pen¬
itus amore diligins. et placere cu¬
pentib młta sepe reꝵ copia sb̾mĩsit.
hũt accedit ꝙ ut q̃q inm̃inẽtẽ uene¬
rit᷑ in iudicata atq incastigata ꝓpo¬
nũ. qñ quidẽ apud cariptoris sec̾tur

Expanded text:
imi operis cursu vires afferat amicitiae contemplatio, cum et iis studiosius componamus, quos reposito penitus amore diligimus, et placere cupientibus multa sese rerum copia subministret. Huc accedit quod ut quaeque in mentem venerint injudicata atque etiam incastigata promuntur, quandoquidem apud cari pectoris secr
Abbreviated transcription (Latin):
recte diffunta ẽ ẜm dĩsionẽ ab alie¬
natio rei mancip stilicet que aut
nexus ⁊radicte aut iniure cessione
xficit᷑. nã pura traditõe ab aliena¬
cio rei mantipi nõ e plicat᷑. dpes ił
hac ẽẽ nõ ꝑtes hinc int lłr qr siꝗo¬

Expanded text:
isionem abalienatio rei mancipi, scilicet quae aut nexus traditione, aut in jure cessione perficitur. Nam pura traditione, abalienatio rei mancipi non explicatur. Species vero has esse, non partes, hinc intelli
Abbreviated transcription (Latin):
cẽceptio q̃ ad płes res ꝑtineat ase in¬
uitẽ diffe̾ntes id uõ genus ẽẽ maĩfestũ
ẽ ꝙ iꝑꝑtissimo liquet exemplo aĩał ꝙp¬
pe intlłctus ad ppłes diffrãs ꝑtinet.
ad roale scilicet atq in roale ad mor¬
tale ⁊̃ atq̃ mortale ad ambulabłe. re¬
ptabłe. uolatile. natabile ⁊ est eoꝵ õiũ
que sbhis diffrentiis sica sũt genus.

Expanded text:
conceptio, quae ad res plures pertineat a se invicem differentes. Id vero genus esse manifestum est, quod apertissimo liquet exemplo. Animalis quippe intellectus ad plures differentias pertinet, ad rationale scilicet atque irrationale, ad mortale etiam atque immortale, ad ambulabile, reptibile, volatile, natabile, et est eorum omnium quae sub his differentiis sita sunt, genus.
Abbreviated transcription (Latin):
is. hec em̃ ad¬
iuc̃ta diffr̃a ita tyrannũ abimpetra¬
tore se uĩgit aut ⁊̃ sideeodẽ tiranno
atq rege dubitet̃ quid ut̾q sitꝰ iũcta
diffe̾ntia utrosq designat ut si tp̃ã¬
intemꝑantia ⁊ rudelitas ꝯueĩre di¬
cant᷑ hec uocat᷑ cata dyapha ronalia

Expanded text:
s. Haec enim adjuncta differentia tyrannum ab imperatore sejungit. Aut etiam si de eodem tyranno atque rege dubitetur quid uterque sit, juncta differentia utrosque designat, ut si temperanet intemperantia et crudelitas convenire dicat
Abbreviated transcription (Latin):
cum ictorinus umius uoluminis se¬
re agressus expon̾e ⁊ om̃t diffinitões¬
nũ ditferentias enũare nuiltas urt se¬
serit que diff̃ru cões ẽẽ pene ab om̃ib
reclament᷑. Int̾ diffinicões eni ponit a

Expanded text:
cum Victorinus unius voluminis serie aggressus exponere et omnes definitionum differentias enumerare, multas interserit, quae definitiones esse pene ab omnibus reclamantur. Inter definitiones enim p
Abbreviated transcription (Latin):
hufruitas intlłcta atq. ũo formata.
it᷑ se diffe̾ntium sit̾tudo notio est Qiꝰ
nocionis aluld genus ẽ aliud forma.
tio quadã eriodatõe ac diuisione / nel¬
ut ip̃e intiłectus aĩał sibi ip̃e nõ suf¬
ficit. Nai mot auimus ad aligo aĩal

Expanded text:
umanitas intellecta atque animo formata, ter se differentium similitudo notio est, cujus notionis aliud genus est, aliud forma. tio quadam enodatione ac divisione, velut ipse intellectus animalis sibi ipse non sufficit. Nam mox animus a
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙ̃ ꝑres ułut hoĩe capt̃ brachia to¬
raxuent̾ crura atq pedes. ꝑtitio ẽ eĩ
strat epemplo diffinit em̃i ꝗd sit ab ali¬
enatio eiꝰ que rei mancipi ẽ.dicens ab¬
alienato ẽ eiꝰ rei que mantipi ẽ auttͣ¬
ditio alt̾i nexiui aut cessio ĩ iure Inter
quos ea iure ciuili fi̾ possũt. nã iure
tiuili fiᷤᷤ aliquid nõ nõ ĩtꝰ alios nͥ meꝰ¬

Expanded text:
ia, thorax, venter, crura atque pedes. Partitio est enim strat exemplo. Definit enim quid sit abalienatio ejus rei quae mancipi est, dicens: Abalienatio est ejus rei quae mancipi est, aut traditio alteri nexu, aut cessio in jure, inter quos ea jure civili fieri possunt. Nam jure civili fieri aliquid non inter alios,
Abbreviated transcription (Latin):
gi temõstcariue nõ xosse si mtlłrgẽ¬
tia atq aĩo ꝯp̃hendi. Cur eĩ ea nõ
coiꝰ eẽ põt usucapiomio. nam ip̃a
que usucapĩt᷑ corporea sũt ⁊p̃a uõ
usucapio corpea nõ ẽ. Ip̃a eñi ꝑutẽ¬
di osuctudm̃e posside ndi firmitudo.

Expanded text:
gi demonstrative non posse, sed intelligentia atque animo comprehendi. Cur vero ea non corpus esse potest usucapionis? Nam ipsa quae usucapiuntur, corporea sunt, ipsa vero usucapio corporea non est. Ipsa enim per utendi consuetudinem possidendi firmitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
Alioꝗn nec diffmicõe susciperẽt. nã
si diffircõ ẽ q̃ epplicat᷑ id ꝙ diffini¬
tur ꝗdsit eiꝰ rei que oĩo nõ ẽ nec ꝗd
sit explicacõ ulla eẽ põt s qr huãnũ
genus sensib degit id maxĩe ẽẽ arbi¬

Expanded text:
 susciperent. Nam si definitio est qua explicatur id quod definitur quid sit, ejus rei, quae omnino non est, nec quid sit, explicatio ulla esse potest. Sed quia humanum genus sensibus degit, id maxime esse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
diffe̾at panlo post̾iꝰ dicãsñt exponẽda
arbitror ciceronis exempla. Sat em̃a ꝑti¬
cõnis exemplũ hoc. Sit enĩ ꝓpũtũ diffi¬
nire quid sit uis ciuile. dicemus it Io¬
iuditatis uiris ꝑitoꝵ auctoritate edc̃is
magrãtuũ more esate ꝯsistit lex gͥ
ẽ quã ꝓpopulus centmatis comiciũ sur¬
uerit enatus ꝯsulta sũt que funt se¬
natus aũc̃te dec̾ta Ris iuditate fu̾t que
ratꝰ eos qui suꝑaliqua re ambigunt smña
iudicũ fu̾ant ꝯstitute quaꝵ eremꝑlo ce¬

Expanded text:
differant, paulo posterius dicam. Nunc exponenda arbitror Ciceronis exempla; dat enim partitionis exemplum hoc: Sit enim propositum definire quid sit jus civile, dicemus itjudicatis, jurisperitorum auctoritate, edictis magistratuum, more, aequitate consistit. Lex igitur est quam populus centuriatis comitiis civerit. Senatusconsulta sunt quae fuerint senatus auctoritate decreta. Res judicatae sunt quae inter eos qui super aliqua re ambigunt, sententia judicum fuerint constitutae, quarum exemplo cae
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝯra ut quã płimũ hio quos recta
s̃tudia delectnt ꝓdesse possumꝰ. ne lo¬
ligẽtiã sui fuc̾et trebatiũ ueluti ꝗbdã¬
ꝓhemii machinis orator reddit acten¬
Te ut alios locos inip̃is herrore dice¬
ret dequibag̾et. Alios eptͥniecus
assũmi. ⁊ cũ desuꝑiorib locis ydonee
disputatũ sit intcͣtatã Reliquam ꝑ¬
tẽ nõ oportere p̃t̾iri. Neq eĩ hũc eẽ
trebatiũ. qui sua arte c̃ ꝯtẽtus ceto¬
⁊ studia negligat. Uer diligentia
atq ingenio płimũ ualens cũcta
ad se ꝑtin̾e ducat᷑ quelib̾alib studiis

Expanded text:
era, ut quamplurimum iis quos recta studia delectant, prodesse possimus. Ne loligentiam sui faceret, Trebatium ut in prooemio magnus orator reddit atteno, ut alios locos in ipsis haerere diceret, de quibus ageretur, alios extrinsecus assumi, et cum de superioribus locis idonee disputatum sit, intractatam reliquam partem non oportere praeteriri. Neque enim hunc esse Trebatium, qui sua arte contentus, caeterorum studia negligat, verum diligentia atque ingenio plurimum valens, cuncta ad se pertinere d
Abbreviated transcription (Latin):
niũ aut̃ nc̃ dicimꝰ. õe ꝙ ab aliqua ex
t̾na resumit᷑ ad faciendã fide ¶EEx¬
tͥnsetus poĩcũ argum̃ti locũ. quẽ .ini.
tulliꝰ uocat artis exꝑtem. Intestĩo po
hic locus asuꝑiorib differat. quos ĩ
affoctis locnuit. nã uti affecta semꝑ
in relatõe sũt ꝯstituta ita q̃ testimo¬
ma adeaquo ꝵ sũt testimoma reffer¬
unt᷑. oẽ em̃i testimoniũ testate xeiẽ
testimoniũ. Quo e̾ta cur aucea que
affecta dudũ uocata sũt nõ extͥniecꝰ
collocent᷑ aut ea que uũc uocunt᷑ ex¬
Ensecus ñ int̾ affecta ponãt᷑ quen
põt cũ p̃sein ea que ad iũcta ẽẽ negto¬
cio suꝑi diximiꝰ uelũti ꝙdã testiõniu
sepe reb afferunt cũ exeat que p̃a

Expanded text:
aliqua re externa sumitur, ad faciendam fidem. Extrinsecus positum argumenti locum, quem M. Tullius vocat artis expertem, in testimonio hic locus a superioribus differat, quos in affectis locavit. Nam uti affecta semper in relatione sunt constituta, ita etiam testimonia ad ea quorum sunt testimonia referuntur. Omne enim testimonium testatae rei testimonium est. Quocirca, cur aut ea quae affecta dudum vocata sunt, non extrinsecus collocentur, aut ea quae nunc vocantur extrinsecus, non inter affecta ponantur, quaeri potest, cum praesertim ea quae adjuncta esse negotio superius diximus, veluti quoddam testimonium saep
Abbreviated transcription (Latin):
asauis pare suit exemplis. Na t
ĩaeniis sides ad est atar ea p̃sto
est. uctoritas płima. eos appe sa¬
pientius loou mies q̃ e̾dũt quorr
ingenũ ac expedienda que ꝓposuerĩt
fĩde uidicant. fortutia qͦ adigꝰtate

Expanded text:
tissimis patefecit exemplis. Nam et ingeniis fides adest, atque ex ea praesto est auctoritas plurima. Eos quippe sapientius loqui homines credunt, quorum ingenium ad expedienda quae proposuerifide judicant, fortuna quoque et dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯũ ⁊̃ ie qͣlitas utrũq ꝯformat. sci¬
entia uoͣ quã uis efficiat testẽ ulła
illa noticia neq enĩ scientis noticia
rei geste qͣutas dici põt cũ si noticia
qͣlitas rei posset intlłigi ꝑeuntib his
qui rẽ. Nor̾. res ł int̾rret uł nuta¬

Expanded text:
quae qualitas utrumque conformat. Scientia vero quamvis efficiat testem, nulla illa notitia est. Neque enim scientis notitia, rei gestae qualitas dici potest, cum si notitia, qualitas rei posset intelligi, pereuntibus his qui rem norunt, res vel interiret, vel muta
Abbreviated transcription (Latin):
masculini sepus ea cã ẽ que ꝑfficiat
s nõ ngc̃ia. feminini uõ ea que non
efficiat᷑ sine qua effici nõ possit. Que
cũita sint disternẽde sũt cãe ⁊ ꝑuidẽ¬
da ncc̃itas it om̃is cã p̃mittenda ut
sb̾ sequat᷑ effertꝰ s ea tm̃ in qua esb effi¬
çiendi noc̃tas q̃iari si ex tͥnsecus adiu¬
m̃ta defu̾it atq q̃ ẽ cãꝵ dissimłitudo¬

Expanded text:
masculini sexus ea causa est quae efficiat, sed non necessaria. Feminini vero ea quae non efficiat, sed sine qua effici non possit. Quae cum ita sint, discernendae sunt causae et pervidenda necessitas, nec omnis causa praemittenda ut subsequatur effectus, sed ea tantum in qua est efficiendi necessitas, etiamsi extrinsecus adjumenta defu
Abbreviated transcription (Latin):
bñ aũt at facile nemo efficis nͥ ar¬
tis rõe fiũt instructus. cũ gͥ tocius o¬
ꝑis hec sit intentio ut argum̃ta que
ꝯ fusde qi ueluti caũ nã suppeditat ar¬
tificiałr uestigent᷑ ꝗd sit ꝑꝙ effic̾e¬

Expanded text:
Bene autem ac facile nemo efficit, nisi artis ratione fuerit instructus. Cum igitur totius operis haec sit intentio, ut argumenta quae confusa et veluti clausa natura suppeditat, artificialiter vestigentur, quid sit pe
Abbreviated transcription (Latin):
alie ex arte alie excãu. Rursus cãꝵi
alie sũt ꝯstãtes. alie mnꝯstantes. Am¬
plius cõꝵ alie sũt uolũtarie alie
is noruate. Ignorataꝵ ꝑs incaũ. ꝑs in
nccͣitate :̃ ꝯstituta. nccͣium ꝑs in ui.

Expanded text:
aliae ex arte, aliae ex casu. Rursus causarum aliae sunt constantes, aliae inconstantes. Amplius, causarum aliae sunt voluntariae, aliae ignoratae. Ignoratarum pars in casu, pars in necessitate est constituta.
Abbreviated transcription (Latin):
alique accidentes ẽẽ possit de quaꝵ
oĩu ꝓpͥetatib tulliꝰ sup̃ disseruit.
atqr si inb̾uissimã desc̾ptõe tota lo¬
coꝵ diuisio colligat᷑ eĩt hic modo.
om̃e argum̃tũ aut ex his locis ducit᷑
que in ip̃o dequo quent̃ Inherẽt aut

Expanded text:
aliquae accidentes esse possint. De quarum omnium proprietatibus Tullius supra disseruit. Atque ut brevissima descriptione tota locorum divisio colligatur, erit hoc modo: Omne argumentum aut ex his locis ducitur qui in ipso de quo quaeritur inhaerent, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uidicãt᷑. uñ Inuata morib gͣaitas lõ¬
ge ampliꝰ excellit eã quo ꝑimitacõe
actat᷑. Integra cuã potiꝰ quã ꝯtamina¬
ta melioris iudiciũ ferũt. Nãq inte¬
gra sũt suã spẽ ẜuãt. que dtaminata
erat sp̃a ułi pult̾tudine ꝑdiderunt.
mĩaliũ nã diuonicat. Honesta utilib sa¬
pientes ante ponũt ꝓcliui⁊ labori¬
osis añ ferri illa uod mõsocat ꝙ nẽo
adeũdẽ fuaẽ ꝑ laboriosã atos asam

Expanded text:
judicantur, unde innata moribus gravitas longe amplius excellit eam quae per imitationem affectatur. Integra etiam potius quam contaminata melioris rei judicium ferunt. Nam quae integra sunt, suam speciem servant, quae contaminata erat, speciei pulchritudinem perdiderunt. animalium natura dijudicat. Honesta utilibus sapientes anteponunt; proclivia laboriosis anteferri illa res monstrat, quod nemo ad eumdem finem per laboriosam atque asperam
Abbreviated transcription (Latin):
b in ꝑticłaria di ducens. cũ rectũ iter
ĩsistat labi atq ad errorẽ diduti ñ p̃r.
¶Locoꝵ gͥ õiu oũim pͥma diuisio
fuit inea que In ip̃is errerẽt ⁊ ea que
assũerent᷑ extͥnsetus. Cuiꝰ diuisio¬
nis nł mediũ reꝑiri p̃t. aut eĩ ĩ ip̃o¬

Expanded text:
nibus in particularia deducens, cum rectum iter insistat, labi atque in errorem duci non potest. Locorum igitur omnium prima divisio fuit in ea quae in ipsis haererent, et ea quae assumerentur extrinsecus. Cujus divisionis nihil medium reperiri pot
Abbreviated transcription (Latin):
e corporaliũ reꝵ sũt. alie incorpõali¬
um. Et diffinicõis quidẽ locus ita
diuisus ẽ. aꝑtib aũt locus diuiditur
cus simplex ĩ implex ẽ. ab effectis aũt
alii sũr aꝯuigatis. alii gen̾e. alii a
forma. asiħ alii affiłi. alii adiffenti¬
a. alii aꝯͣriis. abii ab ad iũctis. alii aꝯ
seguẽtim antetedentib ai cepugnãti¬
b alii atã alii ad effectis alii aꝯꝑaco¬
ũõ diuidit᷑. In supp̃ma geñã. ⁊ inea q̃
cõsid̾ant᷑. ⁊uocunt̾ epempla. alia in
catur ꝓportio. Itẽ diffe̾nciaꝵ alie st̃¬

Expanded text:
e corporalium rerum sint, aliae incorporalium, et definitionis quidem locus ita divisus est. A partibus autem locus dividitur cus simplex est. Ab affectis autem, alii sunt a conjugatis, alii a genere, alii a forma, alii a simili, alii a differentia, alii a contrariis, alii ab adjunctis, alii a consequentibus, antecedentibus et repugnantibus, alii avero dividitur in suprema genera, et in ea quae considerantur, et vocantur exempla, alia in vocatur proportio. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ de dote ꝯtẽtio ẽ. dos eñĩ licer matͥ¬
monio ꝯstanoe ĩ boĩs uiris sit ẽ rñ in
uxoris ilre ⁊ poso diuortiũ uł ut reu
uxoria peti põt. Quegdẽ dos ĩt̾ dir
his ꝯdicõnib dari solebat u si int̾ uirũ

Expanded text:
enim licet matrimonio constante in bonis viri sit, est tamen in uxoris jure, et post divortium velut res uxoria peti potest. Quae quidem dos interdum his conditionibus dari solebat, ut si inter virum
Abbreviated transcription (Latin):
bens oĩa trebatio dedisse uideant᷑. hũc
locũ iuris qq̃ ꝯsultis adtͥbutũ ex̃ demo¬
nstrat dicens. ⁊ si nõ tamuberes opor¬
tumtaces habeat hic locus ĩ iuris ꝑr¬
ꝓ ip̃iꝰ arcis naͣ tc̃tari põt. scilicet ub̾ta

Expanded text:
nia Trebatio dedisse videatur, hunc locum juris quoque consultis attributum esse demonstrat, dicens: Etsi non tam uberes opportunitates habeat hic locus in jurisperpro ipsius artis natura tractari potest, scilicet ub
Abbreviated transcription (Latin):
tcͣtandũ ac pͥmũ qm̃ locũ ꝙ rc̃tat᷑ incopi¬
ti expor̃to pͥus atgim̃ti młc̾tu dein¬
ceps deloca cõi trͣtabimꝰ diffinit gͥ cul¬
lius argurãtũ hoo inõ. Argum̃tũ ẽ ra¬
tio que rei dubie futiat fidẽ sũpsit gͥ rõ¬

Expanded text:
m locus qui tractatur in Topinti, exposito prius argumenti intellectu, deinceps de loci ratione tractabimus. Diffinit igitur Tullius argumentum hoc modo: Argumentum est ratio quae rei dubiae faciat fidem. Sumpsit igitur rat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qr cepit eẽ aliqñ c̃riã ẽẽ desistat. Itẽ¬
ũo abẽe sũt cae que aut in uolũtatei
aut inꝑturbatõe animi aut inh̃tu
aut in natura aut iuatre casuue ꝯ¬
sistunt. uolũtate. ut si q̃rat aliquis cur
trebatiꝰ libꝵ legat Respondebit᷑ qr legẽ¬
di uolũtas ẽ. ꝑ turbatõe animi ut si
quis timore palescat. aut urbẽ fugi¬
at bellis aiuib ꝯturbatꝰ. hĩtu ut si id¬
cͥco trebatius facile fatile de iuris

Expanded text:
 accepit esse, aliquando etiam esse desistat. Item aliae sunt causae quae aut in voluntate, aut in perturbatione animi, aut in habitu, aut in natura, aut in arte casuve consistunt. Voluntate, ut si quaerat aliquis cur Trebatius librum legat, respondebitur, quia legendi voluntas est. Perturbatione animi, ut si quis timore pallescat, aut urbem fugiat, bellis civilibus conturbatus. Habitu, ut si idcirco Trebatius facile de juris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ argum̃to aliꝗo ꝓbare ꝯtendit. Rep̃¬
hendendi c⁊iã siquis sũc eãdẽ faculta¬
rẽ insola arte positu eẽ drexerĩt.
oportuit eĩ eos aĩadu̾t̾e̾ oẽ ꝗdẽ artẽ
sui mat̾iã effectus ex nã susciꝑe. O

Expanded text:
t argumento aliquid probare contendit. Reprehendendi etiam sunt qui eamdem facultatem in sola arte positam esse dixerunt: oportuit enim eos animadvertere, omnem quidem artem sui materiam effectus ex natura suscipere,
Abbreviated transcription (Latin):
dicr nõ detiat qualos atq ideo nͦ furtu¬
na ip̃a qͦꝵ euendu᷑ cã sit monstrat. nͤ
mesceue hoĩu mẽtes arrogantio no¬
tẽt ꝙ uelut affeclułͫ auccoritor tuiia¬
nis sententiio pugnẽ cũ adasus ea si
quid uidehit᷑ nõ nr̃a s ab anu ꝗasmis
trͣcata ꝯpense. Auod nr̃a qq nicd̾mꝰ.¬

Expanded text:
dicit, non determinat quales, atque ideo nec de fortuna ipsa, quorum eventum causa sit, monstrat. Nec me saevae hominum mentes arrogantiae notent, quod velut affectata auctoritate Tullianis sententiis pugnem, cum adversus eas si quid videbitur non nostra, sed ab antiquissimis tractata compensem. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ qr repugnat afłiiẽ ad u̾itatẽ alia ne¬
aatõe redicit᷑ sic. Nõ silegatã argẽtũ
e ñ lest legata mĩata petñĩa. ut scilicet
ei affr᷑tõi ꝯueĩat que dicit si legatũ ar¬
peciũa mułi ẽẽ legatã. ut sit forma
argum̃tatõis huiꝰ mõi. nõ si legatã ar¬
gentũ ẽ. ñ ẽ legata nũata petiũa. Atqui

Expanded text:
est, ad veritatem alia negatione sic reducitur: Non si legatum argentum est, non est legata numerata pecunia, ut scilicet ei affirmationi conveniat quae dicit, si legatum arpecuniam mulieri esse legatam, ut sit forma argumentationis hujusmodi: Non si legatum argentum est, non est legata numerata pecunia, atqui
Abbreviated transcription (Latin):
io iuestigare possit atq inueĩre si
locus ei mõstret᷑ ubi sit poĩtũ id ꝙ ĩ
re conat᷑ si ei locus ubi argum̃tũ
sit poĩtũ deciaret᷑ fucilius argumĩ¬
tũ ꝙ q̃rit ualeat inueĩre. Ita eñi ab 2 ᷤ¬
cuta tulliꝰ appellat eas sedes inꝗbar¬
gum̃ita sũt collocata id̾ est lros qui

Expanded text:
id investigare possit atque invenire, si locus ei monstretur ubi sit positum id quod re conatur, si ei locus ubi argumentum sit positum, declaretur, facilius argumentum quod quaerit valebit invenire. Ita enim ta Tullius appellat eas sedes in quibus argumenta sunt collocata, id est locos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
unt aut eĩ ꝯfusio uidicio ab hoẽstate di¬
scedũt ⁊ dũ qͣi bonũ appetũt ĩmalũ deci¬
dũt ignorantes. atq ita incãũ qͦda atq
errore ponit᷑ amer ĩ modicił᷑ aut nouit
ꝗdẽ ꝙ appetit cẽ uitandũ s maioris actu
cupiditatis impellit᷑ atq int̾ea nocia¬

Expanded text:
unt: aut enim confuso judicio ab honestate discedunt, et dum quasi bonum appetunt, in malum decidunt ignorantes, atque ita in casu quodam atque errore ponitur amor immodicus; aut novit quidem quod appetit esse vitandum, sed majoris actu cupiditatis impellitur, atque ita i
Abbreviated transcription (Latin):
senc euã ob rẽ ortor onĩs qui id t̾ade po¬
stiũt ut eiꝰ q̃q̃ gñis laudẽ ia languen¬
ti gcetie eroriant a tniferãt iri hãs ui¬
bem sicut reliqulas om̃s que quide
erãt ex patẽte scudro atq ĩdustria sua ma¬

Expanded text:
set. Quam ob rem hortor omnis, qui facere id possunt, ut huius quoque generis laudem iam languenti Graeciae eripiant et transferant in hanc urbem, sicut reliquas omnis, quae quidem erant expetendae, studio atque industria sua ma
Abbreviated transcription (Latin):
ones nͥ obcetato obscarato  iuidicõ. Rid̃
uõ fit aimi ꝯfusiꝯne sepe tale ẽ ut no¬
sepe recta bene cõsulẽtiũ ad monitõe re¬
duci. Quofit ut aiõꝵ ꝑt̾batio uire acusis
uolũtariis seg̾get᷑ ciaut ĩ ignorãcõe aũ¬
accrior fu̾i̾t ꝙͣ ut rõnis retinacuł t̃ꝑetur
tas ut dubiũ sit utrũ is qui aͥd ꝑ t̾batꝰ aĩo¬

Expanded text:
nisi obcaecato obscuratoque judicio, quod vero fit animi confusione, saepe tale est ut no recta bene consulentium admonitione reduci. Quo fit ut animorum perturbatio jure a causis voluntariis segregetur, et aut in ignoratione, auacrior fuerit quam ut rationis retinaculis temperiolenta necessitas, ut dubium sit utrum is qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
materie nõ ad modũ similes statuas for¬
mat nõ ẽ hec in arte uarietas. S tũ inar¬
tificis manuq ĩ tegͥtatẽ artis asqui non
põt tũ ĩ ip̃a mat̾ia que efficientie ato
forme ñ eq̃tr̾ cedit. Ite ẽ in nã sxruat¬

Expanded text:
materia non admodum similes statuas format, non est haec in arte varietas, sed tum in artificis manu, quae integritatem artis assequi non potest, tum in ipsa materia, quae efficientiae atque formae non aequaliter cedit.
Abbreviated transcription (Latin):
errore ꝙ ĩnt̾isq locis codẽ cycero utit᷑
epemplo argẽti in delicet cinũãte pe¬
ciuẽ S diligentius intuenti ĩ eisdẽ
reb diu̾sus argum̃tacõnũ iudebitir
t̃cͣtatus eẽ. Aliud qͥppe est dic̾e̾ cum

Expanded text:
od in utrisque locis eodem Cicero utitur exemplo, argenti videlicet et numeratae pecuniae. Sed diligentius intuenti, in eisdem rebus diversus argumentationum videbitur esse tractatus. Aliud quippe est dicere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad efficiendũ cãm ut sapĩa effica sapien¬
tes ꝑse se ulło penitꝰ ad uita solet. S ħ
an sola beatos effice̾ possit q̃rit᷑ an ei sit
ext̾nsetꝰ addenda q̃ iuuent ł fortune bo¬
na uł corporis. Itaq hec cã que uisua ef¬

Expanded text:
ad efficiendum causa, ut sapientia efficere sapientes per se nullo penitus adjuta solet. Sed haec an sola beatos efficere possit, quaeritur an ei sint extrinsecus addenda quae juvent, vel fortunae bona, vel corporis, itaque ea causa quae vi sua ef