comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mines. single oues Ideopꝰ posse
me ggeni uendicare qmins a¬
ries tiius sit inmixtus .S. eta
te arietem uendicare posse. Qd̾
non idem icohentib corporib
eueniet. Namsi statue mee bra¬
chium alienestatue. adclidis
nõ posse dicibracbiumtuum
esse qr tota statua uno sp̃u ꝯti¬
neceo nomine ad exhibendũ
agiuisi Adu̾sus eum ꝗsciens
Alienumi. iiiiixit edibꝰ. S est
nis cementis insolo suo ecli¬
ficau̾it domum qdem uendi¬
scare

Expanded text:
singulae oves: ideoque posse me gregem vindicare, quamvis aries tuus sit immixtus, sed et te arietem vindicare posse. quod non idem in cohaerentibus corporibus eveniret: nam si statuae meae bracchium alienae statuae addideris, non posse dici bracchium tuum esse, quia tota statua uno spiritu contirum, nec eo nomine ad exhibendum agi nisi adversus eum, qui sciens alienum iunxit aedibus: sed est nis cementis in solo suo aedificaverit, domum quidem vindicare
Abbreviated transcription (Latin):
igiturcsib inqbo meares ꝑꝑ
pualenciam allenam remtra¬
bit. meamq efficit. si cam reni
uendicem ꝑ exceptionem doli
malicogar pcium eius qd̾ ac¬
cessit dare. ¶tem q̃cumq ali¬
is ad iuncta siue adiecta accer¬
sionis loco ceduntea qmdiuco
ferruminatõe scribdicit enimsi
statue ferruminatone iunctu
sit redire ad priorem dominum
non posse. ¶Non idem meo qd
ad plunbatum sit. qr ferrumi¬
natio peamdem mnat̾iam facit
fusionem plumbatura nõ idẽ
esticit Ideoq momnibus hus
casibo inqbr neq adexibend.
neꝙ inremlocum ht. infcmn ac¬
tio necessaria ẽ. ¶At mhus cor¬
porib que exdistantibus capi¬

Expanded text:
igitur istis, in quibus mea res per praeualentiam alienam rem trahit meamque efficit, si eam rem uindicem, per exceptionem doli mali cogar pretium eius quod accesserit dare.Item quaecumque aliis iuncta siue adiecta accessionis loco cedunt, ea quamdiferruminatione scribit. dicit enim, si statuae suae ferrumination‹e› iunctum sit, redire ad priorem dominum non posse. non idem in eo quod adplumbatum sit, quia ferruminatio per eandem materiam facit confusionem, plumbatura non idem efficit. ideoque in omnibus his casibus, in quibus neque ad exhibendum neque in rem locum habet, in factum actio necessaria est. at in his corporibus, quae ex distantibus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ciis lite ꝯtest tempus spectetur.i
Heres eiꝰ ꝗ ꝯmodatum accepit ꝓ ea
ꝑte qua hrs est ꝯuemetur nisi for¬
te h̾at facultatem tocius rei resti¬
tuende nec faciat.tunc enim ꝯdẽp¬
natur m solid̃ quasih̃ bomiudicis
ip̃o et directo ꝗs poterit.s et sian¬
cillie uel filie fam̃. ꝯmodau̾it. dumita¬
xat de peculio erit agend̾. s nontm̃

Expanded text:
 tempus spectetur. Heres eius qui commodatum accepit pro ea parte qua heres est convenitur, nisi forte habeat facultatem totius rei restituendae nec faciat: tunc enim condemnatur in solidum, quasi hoc boni iudicis milias ipso et directo quis poterit. sed et si ancillae vel filiae familias commodaverit, dumtaxat de peculio erit agendum. Sed non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Ogastime ut tibi pe Idem¬
cumam credem ego cum̃ non
H̾rem lancem tibi deliuel ma¬
sam auri ut eam uendẽs etn
nummnis uteris. si uendidis
putos mutuam pecuiami
cc̃am. Quod silãcem uel mas¬

Expanded text:
ogasti me, ut tibi pecuniam crederem: ego cum non haberem, lancem tibi dedi vel massam auri, ut eam venderes et nummis utereris. si vendideris, puto mutuam pecuniam factam. quod si lancem vel mas
Abbreviated transcription (Latin):
ni niris fu̾it erit tibiemꝓtus toc
ninimis uacuam posbonemtra¬
dioit nz fines eius demonstrau
queritur. anempti iuditio cogẽ¬
dus sit ostende ex instrum̃tis
hyditarus qd iiris defũctus bint
eifines ostend̾e Rendi id ex ea scͥp
ꝯitorem et ĩstrumẽta fundi et fi¬
nes ostend̾e̾ hoc et enĩ ꝯtracti boᷤ¬
ne fideiconsonat. HEr mog̾.¬
uiꝑcollusionem ymagmaria
colorum circũuemendiempto¬
ns gra uł cã supposuit exempto
renctur. nec defenditur si quo faci¬
hus excogitata fraus octultetur.
colonum et ꝗnqñni pensionem
stidẽsuam recipiat. ¶Precii sor¬
telicet post moram soluta usure
ꝯetino possut cum hee nonsintĩ

Expanded text:
i iuris fuit, erit tibi emptus tot nummis" vacuamque possessionem tradidit neque fines eius demonstravit: quaeritur, an empti iudicio cogendus sit ostendere ex instrumentis hereditariis, quid iuris defunctus habuerit et fines ostendere. respondi id ex ea scripditorem et instrumenta fundi et fines ostendere: hoc etenim contractui bonae fidei consonat. Hermogcollusionem imaginarium colonum circumveniendi emptoris causa subposuit, ex empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus occultetur, colonum et quinquennii pensiones in fidem suam recipiat. Pretii, sorte licet post moram soluta, usurae peti non possu
Abbreviated transcription (Latin):
remptorem et uenditorem mora
iuissꝰ quo minus uinum p̾beret᷑
est uideri mora ꝑ uenditorem
emptor fc̃a ip̃o moram faciente
emptore.ꝙ sifuncdumemistiea

Expanded text:
emptorem et uenditorem mora fuisset, quo minus uinum praeberettest uideri mora per uenditorem emptori facta esse ipso moram faciente emptore.Quod si fundum emis
Abbreviated transcription (Latin):
Nna fides nõ patitur Abeo
am emptor alicuius legis bñfi¬
ao pecuniam reiuẽclite deb̾e de¬
iuss. inteqmͣ res ei tradatur. ut¬
uenditor tradere ꝯpellatur et re
suacarere posẜone autẽtradita
futurum est. ut rem uenclitore¬
qͥ admitt̾et. ut pote cũ petẽti eã

Expanded text:
na fides non patitur, ut, cum emptor alicuius legis beneficio pecuniam rei venditae debere desisset antequam res ei tradatur, venditor tradere compelletur et re sua careret. possessione autem tradita futurum est, ut rem venditor aeque amitteret, utpote cum petenti eam
Abbreviated transcription (Latin):
I dolo actiderit eĩus ꝗ uerba facie¬
Ibat ꝓeo qui delib̾tate ꝯtendebt
quo mĩnis presente adu̾sario
scd̃m lib̾tatem ꝓmitietur puto
statim de dolod̾andam meum
actõnem qr semel ꝓlib̾tate dic̾.¬
tam snĩam retractari ñ oportet.¬
pet̾em eo quoq nomine iudiciũ
acceptũ est falso michi ꝑsuasisti
tãquam eam pecuniam ẜuo meo
antꝓcuratori soluisses eoq modo
ꝯsecutus es ut me ꝯsenciente ab
solu̾eris. querentib nob̃ an inte
iuditium doli dari debeat. pla¬
cuit de dolo act̾onem ñdariquia
alio modo succurri michi potest
Nam ex integro ag̾e̾ possũ et si obi¬
ciatur exceptio reiudicate . repli
N h̾rdem eatenus datuꝵ se eã
actionem ꝓdsul pollicetur qua¬
tenus ad eum ꝑuen̾it .i. quatenꝰ
ex ea re locupletior adeum brdi¬
tas ꝑuen̾it. Pulus.¬

Expanded text:
i dolo acciderit eius, qui uerba faciebat pro eo, qui de libertate contendebat, quo minus praesente aduersario secundum libertatem pronuntietur, puto statim de dolo dandam in eum actionem, quia semel pro libertate dictam sententiam retractari non oportet.terem eoque nomine iudicium acceptum est, falso mihi persuasisti, tamquam eam pecuniam seruo meo aut procuratori soluisses, eoque modo consecutus e‹s›, ut consentiente me absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae, repln heredem eatenus daturum se eam actionem proconsul pollicetur, quatenus ad eum peruenerit, id est quatenus ex ea re locupletior ad eum hereditas uenerit 27 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Uod si defente me ĩuraius et ab¬
solutus sis postea ꝓuiriũ fũit ap¬
pbatum. labeo Ait dedolo actõne
meũ dandam. põpon. autem ꝑ i
mirandumtransactũ uderiqmͣ¬

Expanded text:
uod si deferente me iuraueris et absolutus sis, postea periurium fuerit adprobatum, Labeo ait de dolo actionem in eum dandam: Pomponius autem per iusiurandum transactum uideri
Abbreviated transcription (Latin):
Ilegntarius cuisupra mouis.¬
dum legis falcidie legatũ sit h̃r¬
di ad huc ignorãti sub̾am h̾rdi¬
tatis. ultro iure uirando uł quadã
alia fallacia ꝑsuaẜit tãquã sat̃
ħunde ꝙ ad solida legata soluẽ¬
da sufficiat ħ̾rditas. atq. ⁊deo mͦ
solida legata fu̾it ꝯsecutus dat᷑
de dolo actio. pm̃.

Expanded text:
i legatarius, cui supra modum legis Falcidiae legatum est, heredi adhuc ignoranti substantiam hereditatis ultro iurando uel quadam alia fallacia persuaserit, tamquam satis abundeque ad solida legata soluenda sufficiat hereditas, atque eo modo solida legata fuerit consecutus: datur de dolo actio. 24
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur.sieaque meexẽp¬
to prestare tibi oporteret p̾sti¬
tissem. et cunitu michi pre¬
cumideberes. ꝯuenisset mi

Expanded text:
uidebatur, si ea, quae me ex empto praestare tibi oporteret, praestitissem et cum tu mihi pretium deberes, conuenisset mi
Abbreviated transcription (Latin):
ct si legatus tꝑr legationis adi¬
erit et restitint datur infideicon¬
missarium actio nec exceptio t¬
belliamobstat exꝑsonalegati qr
hoc legati ꝑsonale bñficium est.
Exqib au̾ cãis nõ cogetur le¬
gatus iudicium acciꝑe nec iu¬
rare cogendus ẽ.se dare nõ opor¬
t̾e qr ħ iusuirand̾ inlocum litis
ꝯtestate succedit. ¶ Edium noĩe
legatus dampni ĩfecti ꝓmictere
tura ent causa cognita adu̾sus
eum iudicium pretordare de¬
bet. ut lis ꝯtestetur ita ut ĩpum¬
cia trãfferaturssi p̃r fam̃. mortu¬
us ẽẽt relicto uo filio. et uxore
pregnãte. ñ recte filius adebito¬
rib ꝑtem dimidiam c̃litipetẽ
potest qmͣuis postea unus films
natus sit. qr possunt plures nas¬
ci.cum ꝑ rei naturam c̾tum sit
unum nasci. S salb̾. et cassius
ꝑtem qrͣtam petidebinsse. qr ĩ¬
certum ess antres nascentur. nec.
rer naturam ĩtuendam ĩqua
omma certa essent cum futura
utiq fierent. s nr̃am in scĩam

Expanded text:
ra si legatus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obstat ex persona legati, quia hoc legati personale beneficium est. Ex quibus autem causis non cogitur legatus iudicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine legatus damni infecti promittere tura erit, causa cognita aduersus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut ivinciam transferatur. Si pater familias mortuus esset relicto uno filio et uxore praegnate, non recte filius a debitoribus partem dimidiam crediti petere potest, quamvis postea unus filius natus sit, quia poterant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, in qua omnia certa essent, cum futura utique fierent, sed nostram inscientiam
Abbreviated transcription (Latin):
cem et debitorem ꝯuenit ut pig¬
Hiorir pothece uesit. s si hoc ꝓbet
ictor illud quoqꝰ ĩpłe debet rẽ
pcine ad debitorẽ eo tẽpe quo
uenit de pignore aut cuius
euatum fuit licet p̾sumptõe
debitor lib̾atꝰ ẽẽ uidetur. meam
tñ qnͣtitatem qm manifestis ꝓ¬
bationib c̃clitor sibi ad huc̾de¬
beriostendit.recte debitorꝯue
debitumrres ita tempanda est¬
ut si ꝗdemis ꝗ accepuse dicitur
remuł pecumam idebitam hoc

Expanded text:
tem et debitorem conuenit, ut pignori hypothecaeue sit: sed et si hoc probet actor, illud quoque implere debet rem pertinere ad debitorem eo tempore quo conuenit de pignore, aut cuius llatum fuerit, licet praesumptione debitor liberatus esse videtur, in eam tamen quantitatem, quam manifestis probationibus creditor sibi adhuc deberi ostenderit, recte debitor condebitumut, si quidem is, qui accepisse dicitur rem uel pecuniam indebitam, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rationis est etiam p̃positio dic
Let consulis. ¶Edere autem est.
uel dictare uel tradere libellũ
uel coclicem ꝓferre. ¶Pretor a¬
ait argentario ei nequi inter
dum edi postulauerit causa c¬
cognita edi ubebo. ¶Ergo ꝓhi¬
bet᷑ argentario ecli ilia ratioe
qd̾etiam ille instructus esse po

Expanded text:
rationis est praepositio diei et consulis. Edi autem est uel dictare uel tradere libellum uel codicem proferre. Praetor ait: 'Argentario eiue, qui iterum edi postulabit, causa cognita edi iubebo". Prohibet argentario edi illa ratione, quod etiam ipse instructus esse po
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt ꝯtinentur. Nec enim
sufficit corpus ip̃m restitin s
opus ẽ. et causa rei restituatur.
turus foret. si eo tempore quo
iudicium acci piebatur res¬
titutus illi hoꝰ mo fuiss Ita
Pꝑtus ancille restitui debet.
quamius postea ecditus sit ꝙͣ
mremeius post acceptum. sui

Expanded text:
nerunt, continentur. nec enim sufficit corpus ipsum restitui, sed opus est, ut et causa rei restituatur, turuiudicium accipiebatur, restitutus illi homo fuisset. itaque partus ancillae restitui debet, quamvis postea editus sit, quam matrem eius, post acceptum sci
Abbreviated transcription (Latin):
tunc quoq intelliginus cũ
is absit. aut q ualitudine mi¬
pecliatur aut in habił sit ad a¬
agend̾. ¶ Et si extraneus de¬
fende uelit uniũsitate ꝑ mic¬
tit ꝓconsul sic̃ in priuatoru
defensionib obẜuatur. qr co
modo melior ꝯdicio inuuisita¬

Expanded text:
intellegimus, cum is absit aut ualetudine impedietur aut inhabilis sit ad agendum.Et si extraneus defendere uelit uniuersitatem, permittit proconsul, sicut in priuatorum defensionibus obseruatur, quia eo modo melior condicio uniuersita
Abbreviated transcription (Latin):
hre collegi societatis siuccuiꝰ¬
qd Alt̾ius eoꝵ noĩc ꝓprium eit
adexemplũ reipublice ħ̾re res
ꝯmunes archan ꝯmunem ⁊
actorem siue sindicur ꝓqua
tãquam mre publica ꝙ ꝯmu¬
interagifierꝙ oꝑteat agat̾¬
et fiat. ¶Quod si nemo cos de¬

Expanded text:
atis siue cuiusque alterius eorum nomine, proprium est ad exemplum rei publicae habere res communes, arcam communem et actorem siue syndicum, per quem tamquam in re publica, quod communiter agi fierique oporteat, agatur fiat.Quod si nemo eos de
Abbreviated transcription (Latin):
cio.Siedes plium dominoꝵ sint¬
et añ insolidum agatur.ꝑ Apm̾.
los  dominos insolid ageresicutu
decetis ẜuitutib. excepto usufr̾. s s
non idemrendendu inꝗt. si ꝯmu¬
nes edes eẽntuel sint que honera u
ansustiñent. ¶Modus au refectio¬
nis in bac actione ad eum mod̾ ꝑtin
ut reficiat lapide quadrato uł lapi¬
de structiliulquo ius alio oꝑe ꝙ ins
nera eclium eius uicinus sustineret¬
tiorem autem si faciat ꝑ hanc actio¬
nem aut popis nou nũciationẽ
tus hic est ut uictori officio niclicis
aut res prestetur. lut caucio. res ip¬
sa hoc est. ut iubeat adu̾sarium uidex
eniidare iuicium ꝑietis et ydoneus
prestare cautio hoc est. ut eum iubeat
de reficiendo piete  caue. neq se neq
successores suos ꝓhibituros Alcius
tolse sublatumqͣ h̾re et sicaint ab¬
soluetur.Si uero neq rem prestet
ad infiorem uicinum. non debet ꝑti¬
nere Samsi non uult suꝑior fulcire.
de ponat et restituat cum pies fu̾it
restitutus et hic quoq sicut incete¬

Expanded text:
tio. Si aedes plurium dominorum sint, an in solidum agatur, Papinialos dominos in solidum agere, sicuti de ceteris servitutibus excepto usu fructu. sed non idem respondendum inquit, si communes aedes esseicini sustinerent.Modus autem refectionis in hac actione ad eum modum pertiut reficiat lapide quadrato uel lapide structili uel quouis alio opere, nera aedium eius uicinus sustineret.teriorem si facit, aut per hanc actionem aut per operis noui nuntiationem tus hic est, ut uictori officio iudicis aut res praestetur aut cautio. res ipsa haec est, ut iubeat aduersarium iudex emendare uitium parietis et idoneum praestare. cautio haec est, ut eum iubeat de reficiendo pariete cauere neque se neque successores suos prohibituros altius tollere sublatumque habere: et si cauerit, absoluetur. si uero neque rem praestat ad inferiorem uicinum non debet pertinere: nam si non uult superior fulcire, deponat, et restituet, cum paries fuerit restitutus. et hic quoque sicut in cete
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. qsciens ĩrem alienam
ĩpendit. S benignius est ĩbu¬
ius qdem psona hri reonemi¬
pensaꝵ nonenim debet petito:
ex aliena iactura luoꝵ face. et
id ip̃m offitio uudicis ꝯtinebit.
Nam nec exteptio doli malide¬
sideratur planesic potest meo
diffe̾ncia ẽẽ. ut bone fidei ꝗdẽ
possor omni modo ĩpensas hr¬
declucat. licet non excẽt inqm̃
fecit ĩpensas sicut tutor ulcu¬
rator ꝯ seqtur ꝓredo autem nõ
aliter qmsires melior sit A¬

Expanded text:
debeat, qui sciens in rem alienam impendit. sed benignius est in huius quoque persona haberi rationem impensarum non enim debet petitor ex aliena iactura lucrum facere et id ipsum officio iudicis continebitur: nam nec exceptio doli mali desideratur. plane potest in eo differentia esse, ut bonae fidei quidem possessor omnimodo impensas deducat, licet res non exstet in quam fecit, sicut tutor vel curator consequuntur, praedo autem non aliter, quam si res melior sit
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ gr̃a litis estimatio soli¬
tur. cumid utilius sit. qmͣ ip̃o
decli demq alias qmͣ plures
ensdem gens ẽẽ impensas
manifestumẽ. ¶Uideamus tñ
nead ꝓicturaꝵ quoq ⁊ marmo¬
aꝵ reꝵ ĩpensas cque ꝓficiat no¬
bis doli exceptõ simodo bone
namrem supuacuas iipensa
facere ut tm̃potãs ei fieret tol¬
lendoꝵ eoꝵ que sine detrimento
iudicium id actori prestetur

Expanded text:
um gratia litis aestimatio solvitur, cum id utilius sit quam ipsos dedi: denique alias complures eiusdem generis esse impensas manifestum est. Videamus tamen, ne et ad picturarum quoque et marmoiarum rerum impensas aeque proficiat nobis doli exceptio, si modo bonanam rem supervacuas impensas facere: ut tamen potestas ei fieret tollendorum eorum, quae sine detrimento iudicium id actori praestetur
Abbreviated transcription (Latin):
Ater filium emancipauit ⁊ nepe¬
temexeo retinuit emacipatus
suscepto postea filio duobo exhr¬
datis filiis pr̃e preterito uita dẽ¬
cessit. inqone de moffõso testo p̃¬

Expanded text:
ater filium emancipauit et nepotem ex eo retinuit: emancipatus suscepto postea filio, duobus exheredatis patre praeterito uita decessit. in quaestione de inofficiosi test
Abbreviated transcription (Latin):
post aditan uieroa cobrdsbls
ditatem noneque idemdiap
test. utiq siscierint eum sibicos¬
demdatum. qͣmtunc non pouis
uideribone fidei posiores cepi
nec possidendi animumhrents¬

Expanded text:
post aditam vero a coheredibus hereditatem non aeque idem dici potest, utique si scierint eum sibi coheredem datum, quoniam tunc non possunt videri bonae fidei possessores esse, qui nec possidendi animum haberent
Abbreviated transcription (Latin):
bitur seius. aliꝗn nec ꝗcqm mion
caueatur. ac si iudicatum feciti
cius nichil ultra seius tenebit¬
¶ S et si cum seio egero qnͣticum¬
q est quominus aticio exigi
potuo eo teꝑe quo iudicumm
ter me et seium acceptum est t̃¬
to minus aticio postea pete poe¬
sum. ¶S labeo ait cumtur¬

Expanded text:
Seius, alioquin nequicquam mihi cavetur: at si iudicatum fecerit Titius, nihil ultra Seius tenebitur. sed si cum Seio egero, quantumcumque est quo minus a Titio exigere potuero eo tempore, quo iudicium inter me et Seium acceptum est, tanto minus a Titio postea petere possum. Labeo ait, cum
Abbreviated transcription (Latin):
reclibitoria uel exstipula dupple
simple ue isolidum actio danda
est. ¶ Si ẜuum ticu institorem
hius uel tecum ex hoc eclicto us
cumticio ex inferiorib edictis
ag̾e poto. ¶S situcumeo ꝯtra¬
hi uetiusticum ticio dum tara
agi potit. ¶ Si impubes prube
benti institores hrs extitit dema
cumhus ꝯtractum sit dndum
est ĩpupillum dari actionem pe
utilitatem ꝓmiscui usus ꝙ adm
ubi post mortem tutoris amis
auctoritate institor p̾posituoe
cum eo ꝯtrahitur. eus ccͣtuse¬
te nomine ꝗ ante aditeamb̾id

Expanded text:
redhibitoria uel ex stipulatu duplae simplaeue in solidum actio danda est.Si seruum Titii institorem habueris, uel tecum ex hoc edicto uel cum Titio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi uetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit.Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, deinde cum his contractum fuerit, dicendum est in pupillum dari actionem propter utilitatem promiscui usus, quemadmodum ubi post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praepositus est, cum eo contra hitur.Eius contractus certe nomine, qui ante ad
Abbreviated transcription (Latin):
ine sposito edens exdeptione
amndam uulle illino de nuncia¬
ut ne illi suo c̾det. S. si exeo ctͣ¬
cu peculium hat aut mrem me
imusum sit nec uelim quo locu¬
plectior sim soluere replicari de
colo. ma. o portet. Nam uideru
edolum malum face q aliaex
aiena iactura lucre queram.¬
Ex hec causa etiam ꝯdici posse
dum uendend ue p̾ponitur qꝙ
bue loco ad eũdem actum pͥpo¬

Expanded text:
eposito crederes, exceptionem dandam: 'si ille illi non denuntiauerit, ne illi seruo crederet'. sed si ex eo contractu peculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim quo locupletior sim soluere, replicari de dolo malo oportet: nam uideri me dolum malum facere, qui ex aliena iactura lucrum quaeram.Ex hac causa etiam condici posse dum uendendumue praeponitur quique sine loco ad eundem actum praepo
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe idem existimau̾nt. ¶Siꝗs inco¬
munem locim mortuum inculit anre¬
ligiosum fecerit uidendum et sane ius
coe infẽndi insepulcre uincuiq in soli¬
dum ꝯpetit locum autem purum alter
nõ potest fac̾e religiosum. Trebacius
Autem et labeo qmͣ quam putant nõ eẽ
rit in solidum cauere. s suffice̾ ꝓꝑtetua
nit qdem momunidundundo iudicio
s p̃igmoris creclitori manebit etiamsi
ad iudicatus fu̾it. Nam et si ꝑstradita
fuiss integrũ maneret arbitie aut ꝯmu
tem eristimare debere ꝙ expacto uendere
doagere ceꝑit pignoraticia actione eu
submoueri debere. s et si exceptione usus
fuero offm̃ iudicis erit ut cum debitori
totum hominem adiudicau̾it ĩꝑtis esti¬
mationem eum ꝯdempnari maneat au¬
tem integre ius pignoris. qd si adiudica¬
uit iudex michi tantidum taxat ꝯdemp¬
net meqnͣti pluris pignus sit. quem pecu¬
ma credita et debitorem ame mibeat liba¬
ri ¶Officio iudics etiamtalis adiudici¬

Expanded text:
accipere idem existimauerunt. Si quis in communem locum mortuum intulerit, an religiosum fecerit uidendum. et sane ius quidem inferendi in sepulchrum unicuique in solidum competit, locum autem purum alter non potest facere religiosum. Trebatius autem et Labeo quamquam putant non esserit in solidum cauere, sed sufficere nis pignoris creditori manebit, etiamsi adiudicatus fuerit: nam et si pars socio tradita fuisset, integrum maneret. arbitrum autem rtem aestimare debere, quod ex pacto uendere do agere coeperit, pigneraticia exceptione eum summoueri debere: sed si exceptione usus non fuero, officium iudicis erit, ut, cum debitori totum hominem adiudicauerit, partis aestimatione eum condemnet, manere enim integrum ius pignoris: quod si adiudicauerit iudex mihi, tanti dumtaxat me condemnet, quanto pluris pignus sit quam pecunia credita, et debitorem a me iubeat liberari. Officio iudicis etiam talis adiudica
Abbreviated transcription (Latin):
nec ẜuo potest deberi.S cumeo u̾bo ab¬
utimnur fcm mag̾ demonstramus quã
ad ius crule referamus obligationem.
Itaꝙ qd ẜinuo debetur abextraneis do¬
minus recte petet qd̾ ẜuus ip̃e debet eo
noĩe ĩpetulium et siꝗd inde mrem domi¬
ni uersum ẽ in dñm actiodatur. ¶Dem¬

Expanded text:
nec seruo potest deberi, sed cum eo uerbo abutimur, factum magis demonstramus quam ad ius ciuile referimus obligationem. itaque quod seruo debetur, ab extraneis dominus recte petet, quod seruus ipse debet, eo nomine in peculium et si quid inde in rem domini uersum est in dominum actio datur.
Abbreviated transcription (Latin):
gra urbis sibi uẽdicauit.
nec tm̃ ea que intra urbem ad¬
mictuntur. uereca quoq que
extra urbem intra ytalia uti
clarat. ¶Seruos ꝗ ad statuam
nes ut manumictãtur de dñis
q̃rentes aucdiant s ⁊ pronos

Expanded text:
ra urbis sibi vindicavit, nec tantum ea, quae intra urbem admittuntur, verum ea quoque, quae extra urbem intra Italiam, epclaratur. Servos qui ad statuas s ut manumittantur, de dominis querentes aud
Abbreviated transcription (Latin):
tas miciata ĩmeruit augeri.
ut appellari aprefcis p̾torio ñ
possit Namcum añ quesitum
obsingłarem ĩdustriam expło¬
anta cor fide ⁊ grauitate ad hu¬
fius officu magnitudinẽ ad hi¬
bentur ñ aliter indicaturos ẽc̃
ꝓsapiencia ac luce dignitatis i¬
sue. qmp̾e foret iudicaturus.¬
¶Subruxisunt ⁊ alio priuile¬

Expanded text:
ta in tantum meruit augeri, ut appellari a praefectis praetorio non possit. nam cum ante quaesitum ob singularem industriam explorata eorum fide et grauitate ad huius officii magnitudinem adhibentur, non aliter iudicaturos esse pro sapientia ac luce dignitatis suae, quam ipse foret iudicaturus.Subnixi sunt etiam alio priuile
Abbreviated transcription (Latin):
dodca erat᷑. ut si post cͣtum temp
uectigal solutum non eẽt isfi¬
dus ad dominum redeat. posto
is funidus apossore pignorida¬
tus est q̃situm est au recte pig

Expanded text:
dicta erat, ut, si post certum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea is fundus a possessore pignori datus est: quaesitum est, an recte pig
Abbreviated transcription (Latin):
legem iuliam ⁊papiam.¶Oꝑis ẜui
legatis usum datum intelligietego
modo restituende sunt. s mediastĩ

Expanded text:
legem Iuliam et Papiam Operis servi legatis usum datum intellegi et egomodo restituendae sunt, sed mediasti
Abbreviated transcription (Latin):
alio ꝗdem possidente alio autemli¬
ti se offe̾nte nõ sufficit eum usumf
iter renouare uer cau̾e quoq eũ
de einctione ususfr. oportet. ꝗd enĩ
siẜinimaut fundum is qui posside¬
bat pignori delit isꝙ ab eo qͥ pigͦ¬
ri accepit iure uti ꝓhibetur. iubeb̾
itaꝙ h̾re cautum᷑. ¶ Sicut fructu¬
ario mrem ꝯfessoria agendi fructus:
prestandi sunt ita et ꝓprietatis domi¬
no sinegatoria actione utatur. s ĩ
omnibꝰ ita demum si nõ sit posẜor q
agat. Namet possoripetunt qd̾ si
possident. nichil fructuum nomine
tuarius fruendilicenciam et ꝓprie
domino nõ inquietetur. ꝑapin.¬
erit posside sinedolo absoluetur qd̃
silitise optulit et possor actionemde
Sis dies uenit quo p̾ ᷤ ẜuoꝵ.ẽ¬
tanda est. qmad̾m cum stipulamur
qd ex arethusa natum erit. U Lpm̃.¬

Expanded text:
alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficit eum usum fructum iterum renovare, verum cavere quoque eum de evictione usus fructus oportet: quid enim si servum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum. Sicut fructuario in rem confessoriam agenti fructus praestandi sunt, ita et proprietatis domino, si negatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et possessori competunt: quod si possident, nihil fructuum nomine tuarius fruendi licentiam, proprietatis dominus, ne inquietetur? Paerit possidere sine dolo, absoluetur: quod si liti se obtulit et quasi possessor actionem de si dies uenit, quo praestanda est, quemadmodum cum stipulamur 'quod ex Arethusa natum erit'. 2 Ulp
Abbreviated transcription (Latin):
et peꝑit ꝯpetit michi ĩꝑtu publi¬
ciana. ut iuł. ait.Si modo eotem¬
ꝑe quoexꝑiam furtiuam mr̃ez
ignorem. Idem iuł. generaliter
dicit ex q̃ causa mrenusucape
possem si furtiua non ẽet exea
Causaptum meusucape si furti¬
uam esse mr̃em ignorabam. Ex
omnibo igiturcausis publi. ha
beo. Idem et et si exptuptus est
et si nõ natus s post mortem ma¬
tris ex secto uentre eius excon¬
tractus est. ut ⁊ pompon̾. li .xl. scr
ipsit. Idem ait edib emptis si fuc¬
rint dirupte eaq edifitio acces¬
serunt huius actione sunt pe¬
tenda. ¶ Quod tñ ꝑ allumonem
fundo accedat simle sit eicui ac¬
cedit. et ideo si p̃c fundus publi¬
ciana peti nõ potest. nec hoc pete
tue empte ptos recisse petantur
similem actionem ꝓficere. Idem
scribit si areamenero et insulã
mea ecdificauero me rectepubli¬
ciana usur. ¶tem inquit. et si ̃¬
sulanemi et ad Aream ea p̾uem̾it
eque potero utipubliciana.

Expanded text:
ererit, competit mihi in partu Publiciana, ut Iulianus ait, si modo eo tempore, quo experiar, furtiuam matrem ignorem.Idem Iulianus generaliter dicit, ex qua causa matrem usucapere possem, si furtiua non esset, ex ea causa partum me usucapere, si furtiuam esse momnibus igitur causis Publicianam habebo. Idem est et si ex partu partus est et si non natus, sed post mortem matris exsecto ventre eius extractus est, ut et Pomponius libripsit. Idem ait aedibus emptis, si fuerint dirutae, ea quae aedificio accesserunt huiusmodi actione petenda. Quod tamen per alluvionem fundo accessit, simile fit ei cui accedit: et ideo si ipse fundus Publiciana peti non potest, non hoc petettuae emptae partes recisae petantur, similem actionem proficere. Idem scribit, si aream emero et insulam in ea aedificavero, recte me Publiciana usurum. Item, inquit, si insulam emi et ad aream ea pervenit, aeque potero uti Publiciana.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eiusdem pecume s alt̾ius.
obligomis ꝯstitueris ut puta
stichi uel pamphili et ꝑiterdu¬
os datos aut togam aut dena¬
rios mille nõidem dicipot̾it
ĩ repetitione ut ꝑtes repetant
qr nec solu̾e ab micio sic ꝑtes po¬
tuerunt igitur hoc casuelectõ
ẽ cͥclitoris cui uelit solu̾e ut al

Expanded text:
non eiusdem pecuniae, sed alterius obligationis constitueris, ut puta Stichi aut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam vel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sic potuerunt. igitur hoc casu electio est creditoris, cui uelit soluere, ut al
Abbreviated transcription (Latin):
gocium a te quamuis malcg
gestum. ꝓbauero negociorum
Uidendumergo ne indubio
hoc an ratum Remi actio nego¬
ciorum ges. pendeat. Nam quo¬
modo cum semel cepit. nudaue¬
luntate tolletur. Sr supius ita
uerum scputare si dolus malus
ate absit. Sceuola mimo puto
et si ꝯꝓbem̃.ad huc negocioru
ges. actione ẽs. Sico dicto tes
re non possim semel ꝓbatum et
quemad qd utiliter gestum est
necesse est apud iudicem ꝓrato
h̾ri.ita omne ꝙ ab ip̃o ꝓbatuns
est. Ceterum si ꝓbaui nonest
negociorum geͣs. actio. qd fict
si adebitore meo e regit et ꝓba¬
ucrim quẽ ad̾m recipiã. item̃
siuendidit. ip̃e deniq siqd m¬
pendit quẽ ad mod̾ recipiat. Nã
utiꝙ mandatum non est er̾it
igitur et post ratihitionem ne¬
gociorum gestorum actio.Up̃.¬

Expanded text:
gotium a te quamuis male gestum probauero, negotiorum uidendum ergo ne in dubio hoc, an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te absit. Scaeuola: immo puto et si comprobem, adhuc negotiorum gestorum actionem esse, sed eo dictum te ‹e› non possim semel probatum: et quemadmodum quod utiliter gestum est necesse est apud iudicem pro rato haberi, ita omne quod ab ipso probatum est. ceterum si ubi probaui, non est negotiorum actio: quid fiet, si a debitore meo exegerit et probauerim? quemadmodum recipiam? item si uendiderit? ipse denique si quid impendit, quemadmodum recipiet? nam utique mandatum non est. erit igitur et pos‹t› ratihabitionem negotiorum gestorum actio.
Abbreviated transcription (Latin):
uxoriob has cãs dos recdli pot.
ut se se suos q alat ut fund ydo¬
neum emat. ut ĩ exilium uł insu¬
lam religato ꝑenti prestet ali¬
momas aut ut egentẽ uirum
derit nec nupeit us mĩnor .xui.
Sanins ut uxor h̾atur exẽplo
dotis ꝯd̾onem fauoris Rone
pruulegium qd̃ int̾ ꝑsonales
placuit ut si in dotem fund̾ in¬
estimatum dedit. cinius nomi¬
ne dupple stipsoe cautum hĩnt

Expanded text:
uxori ob has causas dos reddi potest: ut sese suosque alat, ut fundum idoneum emat, ut in exilium uel in insulam relegato parenti praestet alimonia, aut ut egentem uirum derit nec nupserit uel minor duodecim annis ut uxor habeatur, exemplo dotis condictioni fauoris ratione priuilegium, quod inter personales placuit, ut, si in dotem fundum inaestimatum dedit, cuius nomine duplae stipulatione cautum h
Abbreviated transcription (Latin):
Emꝗd mutuum dederimus et¬
si noncuinus uteque nob bon¬
um redderetur non licet debito¬
riren detioremque ex eodemge¬
nere sit redde uelutiumun no¬
uum ꝓuetẽ. Nam in ꝯtrahen
doꝙ agicur ꝓcauto h̃ndum est
id autem ãgi intelligitur uteiꝰ¬
dem genis et eadem bonitate sol¬
suatur qd datum sit. U Ipmĩ.¬

Expanded text:
d mutuum dederimus, etsi non cauimus, ut aeque bonum nobis redderetur, non licet debitori deteriorem rem, quae ex eodem genere sit, reddere, ueluti uinum nouum pro uetere: nam in contrahendo quod agitur pro cauto habendum est, id autem agi intellegitur, ut eiusdem generis et eadem bonitate soluatur, qua datum sit. 4 Ulpi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ emisses suscipe atq ita cre¬
ditor qr necessitatem ꝓficiscẽli
forte hebat deposint apd̃ te hãc
eundem pecuniam ut siemisses
crediti nomine obligatus eẽs boc
depositum piculo ẽ eius ꝗsusce¬
yie.Namet q reuiuendendam
acceꝑit ut precio utecur piculo
suo rem hebit. ¶Rempignori
data pecumnia soluta ꝯdici pot̾.
et fructus ex iniustaca ꝑcepti
ddicendisunt. ¶Namq sico¬
lonus post lustie ꝯpletum fruc¬
cus ꝑcepit ꝯdicieos ꝯstat itade¬
mumsi nõ ex uoluntate domi¬
n pcepti sunt. Nam siex uolũ¬
tate domin ꝓcul dubio cessat
ꝯdicio. ¶Ea que in fluminumm
impor tata st̃ ꝯdici possut.

Expanded text:
s suscipere atque ita creditor, quia necessitatem forte proficiscendi habebat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius qui suscepit. nam et qui rem uendendam acceperit, ut pretio uteretur, periculo suo rem habebit. Res pignori data pecunia soluta condici potest. et fructus ex iniusta causa percepti condicendi sunt: nam et si colonus post lustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex uoluntate domini percepti sunt: nam si ex uoluntate, procul dubio cessat condictio. Ea, quae ui fluminum importata sunt, condici possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Demest si ꝓ debitore meo ticius et mu¬
ticio cum de adeunda b̾rditate dubi.¬
taret. qm male gesta tutela existim¬
aretur ꝓsuadente mr̃e pupilli ut suo
ꝑiculo adiret et ad ut stͥipulatus qr
de ea causa est indempnem se eo noĩe
prestarisiex ea cansaticius pupillo

Expanded text:
dem et si pro debitore meo Titius et muTitio: cum de adeunda hereditate dubitaret, quoniam male gesta tutela existimaretur, persuadente matre pupilli, ut suo periculo adiret, adiit stipulatusque de ea est indemnem se eo nomine praestari. si ex ea causa Titius pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
demaccipuut nõ ꝓcustodia set
nauta ut tbiciat uectores caupo
ut uiatores mañe paciatur. i
caupona. stabularius ut punc¬
tat nim̃ta apud eum stabulari
⁊ tñ custodie nominẽ tenẽtur.
Nam ⁊ fullo ⁊ sarcinator ñ ꝓcus¬
todia s ꝓpͣte m̃cedem accipͥm̃t.
et tñcustodie nomine ex locato
tenentur. Quecumq de furtodi¬
xinus eadem ⁊ de dampno debẽt
ĩtelligi. Non enim dubitario
na gratis diu̾teris. nõ tñ ĩfcm̃
actiones tibi denegabuntur.
si dampnum ĩ unria passus es.¬
¶ Si euo meo nnaui uel caupona
utaris. ⁊ dampnum michi det. uł
furtum faciat qmͣqmͣ ⁊ furti ac¬
tio ⁊ dampm ĩ uiria mecum sit
nomine adu̾sus teꝯpetit. Idem
dicitur ⁊ si ꝯmumis sit. tutñ qd̃
michi prestit̾is ens nomine uel

Expanded text:
dem accipiunt non pro custodia, sed nauta ut traiciat uectores, caupo ut uiatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permtat jumenta apud eum stabulari, et tamen custodiae nomine tenetur, nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed pro arte mercedem accipiunt, et tamen custodiae nomine ex locato tenentur. Quaecumque de furto diximus, eadem et de damno debent intellegi: non enim dubitari opna gratis deverteris, non tamen in factum actiones tibi denegabuntur, si damnum iniuria passus es. Si servo meo in nave vel in caupona utaris et damnum mihi det vel furtum faciat, quamquam et furti actio et damni inomine aduersus te competit. idem dicetur, et si communis sit: tu tamen quod mihi praestiteris eius nomine, uel
Abbreviated transcription (Latin):
que ex ꝯsensu roctitur. lites de
quibus nõ est cogitatum ĩsuo
statu retinentur liberalitatem
n. captiosam int̾pretatio prudẽ¬
tum fregit. GAius.¬
Ehus controuersus que extes¬
tamento ꝓficiscuntur neq tnͣ¬
sigi neq exquiri ueritas alter
pot̃ qͣm inspectis cognitis q ũ

Expanded text:
quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentium fregit. GaiusDe his controversiis que ex testamento proficiscuntur, neque transigi neque exquiri veritas aliter potest quam inspectis cognitisqu
Abbreviated transcription (Latin):
Uimuto sunt intoto pene iuire
÷ cunli intelliguntur ee ĩrerum
natura. nam llegitime h̾rdita¬
tes hus restitinintur. ⁊ si p̾gnãs
mulier ab hostĩor capta sit. id qd̃
natum ẽ post lummnium habet.
¶Preterea si ancilla p̾gnans sub¬
repta fi̾nt qmͣius apd bone fider
emptorẽ peꝑit id qd̾ natumerit
tanqm furtiuum usu ñ capitur.
Hus ꝯseques est ut libertus quoq
qm diu pr̃oni filius nasci possit

Expanded text:
iure civili intelleguntur in rerum natura esse. nam et legitimae hereditates his restituuntur: et si praegnas mulier ab hostibus capta sit, id quod natum erit postliminium habet, equitur: praeterea si ancilla praegnas subrepta fuerit, quamvis apud bonae fidei emptorem pepererit, id quod natum erit tamquam furtivum usu non capitur: his consequens est, ut libertus quoque, quamdiu patroni filius nasci possit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ilii fam̃. militis ꝓutõ petipos¬
se b̾rditatemextestõ nobis ob¬
uementem. ¶Siẜ nus uł fili¬
usfam̃. res b̾rditarias tencat. a
pr̃e dommo uepeti b̃rditas po¬
test. si facultatem restituendaꝵ
tariaꝵ uenditare ĩpeculio ẜin
h̾t. et uulianus existimat posse
adomino quasi auir possore
b̾rditatem peti. GAius.¬
Dem uirait. et si non dum pre¬
cia rere ꝯsecutus sit.ẜuus pos¬
se adomino qͣi auiris posẜore
b̾rditatem pet:qr ht actionẽ
qua eam pecuniam ꝯsequatur
que qdem actio etiam ignor¬
Anti acqretur. PAulus.¬

Expanded text:
ilii familias militis puto peti posse hereditatem ex testamento nobis obuenientem.Si seruus uel filius familias res hereditarias teneat, a patre dominoue peti hereditas potest, si facultatem restituendarum tariarum venditarum in peculio servi habeat, et Iulianus existimat posse a domino quasi a iuris possessore hereditatem peti. Gaius ait etiam si nondum pretia rerum consecutus sit servus, posse a domino quasi a iuris possessore hereditatem peti, quia habet actionem, qua eam pecuniam consequatur, quae quidem actio etiam ignoranti adquireretur. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
ti capitis diminu x̃. m¬
tione constat. s et actionem deusu
fructu. et pui refert utie iure sit cõ¬
stitutus ususfr̾. anu̾o tuicione p̾¬
toris ꝓm̃ traditus quoꝙ usuat̾.
ario iure ꝯstitutus capitis dimi
si añ ꝯstitutus aditam hrditatem.
aut ante diem cedentem. q̃s capi¬
te minutus sit. ꝯstat non admicti.¬
Si tibi fundus ex dic legatus est
et usumfr. michi rogatus est resti¬
tuere uidendum erit sicapite mi¬
nutus fuero intradiem legato
tem capitis dininutio interue¬
mat. quod benigne dicipotest. ii¬
¶Usq adeo autem capitis dimin¬
utio eum demum usunfr̾. pim¬
it qui iaam ꝯstitutus est ut sing
ulos annos uel menses.uł die le¬
gatus sit is ita demum amictit᷑
qui iam precessitiet si forte man¬
nos singlos legatus est.illuis d¬
dumtaxat anni usustr. amictitur
et si nimenses eius mensis. et si mdi¬
es eius dier. ꝑapm̃.¬

Expanded text:
ti capitis minutione constat, sed et actionem de usu fructu. et parui refert, utrum iure sit constitutus usus fructus an uero tuitione praetoris: proinde traditus quoque usus e non iure constitutus capitis minutsi ante aditam hereditatem aut ante diem cedentem quis capite minutus est, constat non amitti.Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restituere, uidendum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tem capitis minutio in‹ter›ueniat: quod benigne dici poterit.Usque adeo autem capitis minutio eum demum usum fructum peremit, qui iam constitutus est, ut si in singulos annos uel menses uel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in menses, eius mensis, si in dies, eius diei. 2 Papi
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis exargentarus ut pleriq
eorum muilla h̾at instr̃m uel
mhorreo aut in locum te ꝑducet
aut descriptas rationes dabit.
¶Cogentur etiam successores a¬
argentaruedere rationes quia
si plures sint u̾rdes ⁊ uus Rat
solus adelictonem compellit᷑
s siomnes habeant et unus s¬
edideret ouines ad elitonem
compellendi sunt quid enim
si humilis et de ploratus un
ecliderit ut dubitare quis me¬
unius ecliciom subscribere hoc
enim et si plures fuerunt argẽ¬
taru aquib eclicio desiderr.
Nam et si plures tutellam tu¬

Expanded text:
quis ex argentariis, ut plerique eorum, in uilla habeat instrumentum uel in horreo: aut ad locum te perducet aut descriptas rationes dabit. Cogentur et successores argentarii edere rationes. quod si plures sunt heredes et unus habeat, solus ad editionem compelletur: sed si omnes habeant et unus ediderit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilis et deploratus unus edidit, ut dubitare quis meunius editioni subscribere. hoc idem erit et si plures fuerint argentarii, a quibus editio desideratur. nam et si plures tutores tu
Abbreviated transcription (Latin):
causa. ¶Rationem autem es¬
se labco ait ultrocitroꝙ dan¬
di accipiendi credendi obligã¬
di soluendi suicauia negocia¬
tionem nec ullam rationem

Expanded text:
causa. Rationem autem esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem
Abbreviated transcription (Latin):
enmilitis ꝯtestate m̃cio fiat i
senatus sulto tñ ⁊ post motã
trou̾siam omnes possores pa¬
res fumt ⁊qĩ predones tenent᷑
⁊ hoc nire hochie utimur. cepit eĩ
scirerem ad se nonꝑtinentem
possidere is ꝗ interpenatur q uͦ
predo ẽ ⁊ antelitem ꝯtest̃. doli
nomine tenetur hic ẽ enimdo¬
lus preteritus. ¶Prom̃ ĩquit
dẽpnandos qi posiderent m̃i¬
to. Namisq dolo fecit quonu¬
nus possederit ut posfor ꝯdẽps¬
natur hoc accipies. sine dolo de¬
sienit possidere. siuedolo posẜoez
noluit ad mict̾e. ¶ Suue autẽ¬
aũ ab alio res possideantur sũ
intotum extet locum bebit hec
clausula. uñ si sit alius posẜor ⁊¬
troꝙ h̾rditas petipossit. et siper
mltos ambulaint posẜo omnes
tenentur. ¶Utie is solus qpos¬
sidet fructus pr̃abit. an etiam
is q dolo fecit quominus pos¬
sideret. et dicend̾̃ eꝵ posse senat᷑
ꝯsulti u̾baetiam adu̾sus eum
q nõ possidet nus irand̾ indu
tur. ¶ Consuluit senatus bone

Expanded text:
enim litis contestatae mentio fiat in senatus consulto, tamen et post motam controuersiam omnes possessores pares fiunt et quasi praedones tenentur. et hoc iure hodie utimur: coepit enim scire rem ad se non pertinentem possidere se is qui interpellatur. qui uero praedo est, et ante litem contestatam doli nomine tenebitur: hic est enim dolus praeteritus. 'Perinde', inquiti possiderent": merito: nam is qui dolo fecit quo minus possideret, ut possessor condemnatur. accipies, sive dolo desierit possidere sive dolo possessionem noluerit admittere. sive autem ab alio res possideatur sive in totum clausula. unde si sit alius posereditas peti possit: et si per multos ambulauerit possessio, omnes tenebuntur.Sed utrum is solus qui possidet fructus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo minus possideret? et dicendum erit post senatus sulti etiam adversus eum qui non possidet iusiurandum inductur. Consuluit senatus bonae
Abbreviated transcription (Latin):
agendum. ¶Si glans exa:¬
bore tua ĩmeum fundum cad¬
at eam ꝙ ego in inisso pectore
de pascam. aristo scribit nõtibi
octure limam actionemqua
expiri possis. Nam nzexle
xii. tab̾ de pastu pecoris qr non
u̾ita q erit agendum. ¶Dem
Olent quo no uerint ẜ̃uos fu¬
gittiuos alicubi celan india¬
recos dominis insicelenturq
res nõ facit eos fures solent et¬
am mcedem hinus rei accip
et sit indicare nec uidetur illo¬
tum eẽ hoc ꝙ datur quare qui
accepit qr obcãm accepit uo
ĩꝓbam cam. nõtimet ꝯdictoit¬

Expanded text:
agendum. Si glans ex arbore tua in meum fundum cadat eamque ego immisso pecore depascam: Aristo scribit non sibi occurrere legitimam actionem, qua experiri possim: nam neque de pastu pecoris quia non tum itaque erit agendum. Idem olent, qui nouerunt seruos fugitiuos alicubi celari, indicare eos dominis ubi celentur: quae res non facit eos fures. solent etiam mercedem huius rei accipere et sic indicare, nec uidetur illicitum esse hoc quod datur. quare qui accepit, quia ob causam accepit nec improbam causam, non timet condicti
Abbreviated transcription (Latin):
um nõ transtusit s passus sit
te sic edificare. ut ꝯnumnicares
us ip̃a uł p̾ciumerit societas d¬
ꝙ et siptis arce dñium trãstu¬
lit ꝑtis non. et de eadem legee¬
dificare passitus sit. HDeni

Expanded text:
ium non transtulerit, sed passus sit te sic aedificare, ut communicaretur vel ipsa vel pretium, erit societas. idemque et si partis areae dominium transtulerit, partis non, et eadem lege aedificare passus sit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
n sũca id feciss ĩ factum sido¬
qs alienum spoliauit isq tri¬
gore mortinisa sit de uestunẽ¬
tis ꝗdem furti agi pot̾it desu
pena ad u̾sus cum ẜuata .s̃.
et sicalicem argenteumqsa
lienum ĩ ꝓfundum ab iecit u
dampnidandicã nõ lucrifa¬

Expanded text:
causa id fecisset, in factum, si doi seruum quis alienum spoliauerit isque frigore mortuus sit, de uestimentis quidem furti agi poterit, de poena aduersus eum seruata. Sed et si calicem argenteum quis alienum in profundum abiecerit damni dandi causa, non lucri fa
Abbreviated transcription (Latin):
sum hoc quo pr̃abis. ¶Queripe¬
terit. an ei ⁊̃ q̃ uim fec̾at passo ui̾
restitui p̾tor uelit ꝑ hoc edcm̃ ea
pellere ꝙ fecit passus ẽ quare si
metu te coeg̾em sibi ꝓmict̾e. mox
ego cum coego̾ metũ te accepto li¬
berare. nichil eẽ ꝙ ei restituatur.
Iul. ait eumq uimi adhibuit de¬
bitori suo ut ei solũet. hoc edc̃o ñ

Expanded text:
abit. Quaeri poterit, an etiam ei qui uim fecerat passo uim restitui praetor uelit per hoc edictum ea pellere, quod fecit passus est. quare si metu te coegerit sibi promittere, mox ego eum coegero metu te accepto liberare, nihil esse quod ei restituatur. Iulianus ait eum, qui uim adhibuit debitori suo ut ei solueret, hoc edicto non
Abbreviated transcription (Latin):
nemactipientem michi acise¬
recum hac opaeius utar g̃
ustio fr̃. Infructus iegetur mi
interest Anfructui usus mat
usui fructus. de est. et ꝗdemfi
tus. smeusuesse nõ potest. uus
sine fructu esse potest. demq ui
bi fructus declucto usulegs tuo
est. nuitile esse legatum. popls
gnto fructus adimatur. totim

Expanded text:
mihi adquirere, cum hac opera eius utar. Usus fructus an fructus legetur, nihil interest, nam fructui et usus inest, usui fructus deest: et fructus quidem sine usu esse non potest, usus sine fructu potest. denique si tibi fructus deducto usu legatus sit, inutile esse legatum Pomponilegato fructus adimatur, totum
Abbreviated transcription (Latin):
sutetur is ut puta dumtaxat ĩ insla
pomis autem ctolerib. et floribo et
lignis indendum utix eodemloco uta¬
turdum taxat. an et mopidum ei de¬
Fri possint s melius est. iccipx et mo
si pecoris ei usus relictus est putag
lacte usur putat neq enim tam
stricte niterpretande sunt uolunta¬
tes definictoꝵ. ¶Siboum. aniti usrs.
relinquatur onmemusum baebit. et
Ad arandum et ad cetera ad que boue
aptisunt. ¶Encu quoq legato usu
iidenlum ne et domare possit. et ad
ue bendum subiugo uti. et si forteau¬
riga fu̾it is cinususfiequor relictus
est. siputo eum cirtensib hus usur. q
qͣi locne eos indetur.s sitestator scios
cum hius esse istituti et iure reli¬
quit iudetur de hoc etiam ususen¬
sisse. ¶Si usus ministu s ui ancui
relictus fuerit ad suum ministium

Expanded text:
utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis autem et oleribus et floribus et lignis uidendum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in si pecoris ei usus relictus est, puta lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt. Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos uidetur: sed si testator sciens eum huius esse instituti et uitae reliquit, uidetur etiam de hoc usu sensisse. Si usus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum ministerium