comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi exminia necessitate nõ datur. hinc ẽ
acta furore graui. statius unonẽ tacitã fori¬
bunda silentia torquent. Et notandũ qa
sigillatim dicta ueneris hac oratione soluũt¬
¶ Sulentia cogis rũpere. silentiũ rũpere est nõ
tacere un de apparet usurpatiue dictũ ẽẽ cõ¬
posito rumpit uoces idest loquit᷑. nã uocem
rũpere silere est silentiũ rũpere loqui ¶ Ob¬
ductũ dolore celatũ. ⁊ diut̾na iam ei catrice
cooptum. Nã obduci dieunt᷑ uulnera que
cieatrice clan duntur. ¶A eneam hominuz¬
qui sꝙͣ que nõ sũt facta cõmemorat. uã eneas
s turnus uinonis instinetu bella comonit.
utitur aut replicatione ierũ obiectaꝵ. post
enĩ sequit᷑ resolutio ¶ Esto. modo adu̾bium
est concedentis. nã grecũ est. illo aut loco u̾bũ
est. esto nũe sol testis. ¶Cassandre inpulsus
furiis. bene furiis płari numero qd̾ deuaticinã¬
tibus nõ dicitur. ut uideantur merito ẽẽ decep¬

Expanded text:
nisi ex nimia necessitate non datur: hinc est nisi ex nimia necessitate non datur: hinc est ‘acta furore gravi’: Statius «Iunonem tacitam furibunda silentia torquent». Et notandum quia singillatim dicta Veneris hac oratione solvuntur. SILENTIA COGIS RVMPERE silentium rumpere est non tacere: unde apparet usurpative dictum esse «conposito rumpit vocem», id est loquitur: nam vocem rumpere silere est, silentium rumpere loqui. OBDVCTVM DOLOREM celatum et diuturna iam cicatrice coopertum: nam obduci dicuntur vulnera, quae cicatrice clauduntur. AENEAN HOMIN ea quae non sunt facta, commemorat: nam non Aeneas, sed Turnus Iunonis instinctu bella commovit. Vtitur autem replicatione rerum obiectarum; post enim sequitur resolutio. ESTO modo adverbium est concedentis: nam Graecum est: illo autem loco verbum est «esto nunc Sol testis». CASSANDRAE IMPVLSVS fvriis bene ‘furiis’ plurali numero, quod de vaticinantibus non dicitur, ut videantur merito esse decep
Abbreviated transcription (Latin):
troia fuit. Sic intertio. ⁊ campos ubi troia fuit
¶Xantum ⁊ simoenta redde oro miẜis. ambi¬
gunm est utrũ dieat. redde nobis reuera an¬
italia adsim ilitudinẽ troie. Nouiuiꝰ hane fui¬
sse ꝯsuetudinẽ. ut aduene patrie sue ymaginẽ
sibi redderent. ut effigiem xanti troiamq uide¬
tis. Rene ergo uenus medio usa est genere lo¬
quendi ut utrũq significaiet. ⁊ antique reddi¬
tũ troie ⁊ imperiũ italie qd̾ troianis iuppiter
ad similitudinẽ troie forte ꝓmiserat ⁊ magis
hxx ẽ qd̾ latenter desiderat atq petit ¶¶terũ¬
q reuoluere casus. si adtroiã uis referre sie die
nobis troiam ꝑ nau fragia ⁊ perieula idest pa¬
tiamur denuoque ꝑtulimꝰ dum tarat nobis
troia reddat᷑. si uero aditaliã nis referre sic
intellige redde nobis italiã ⁊ libenter repetimꝰ
ea que introia ꝑtulimus. ¶Aita silentia.
Iuno ubiq silens inducitur. unde ei oratio

Expanded text:
TROIA FVIT ut in tertio «et campos ubi Troia fuit». TROIA FVIT ut in tertio «et campos ubi Troia fuit». XANTHVM ET SIMOENTA REDDE ORO MISERIS ambiguum est utrum dicat, redde nobis re Italia ad similitudinem Troiae: novimus enim hanc fuisse consuetudinem, ut advenae patriae suae imaginem sibi redderent, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis». Bene ergo Venus medio usa est genere loquendi, ut utrumque significaret, et antiquae reditum Troiae et imperium Italiae, quod Troianis Iuppiter ad similitudinem Troiae fore promiserat. Et magis hoc est quod latenter desiderat atque petit. ITERVMQVE REVOLVERE CASVS si ad Troiam vis referre, sic dic: da nobis Troiam per naufragia et pericula, id est patiamur denuo quae pertulimus, dumtaxat nobis Troia reddatur. si vero ad Italiam vis referre, sic intellege: redde nobis Italiam, et libenter repetimus ea quae in Troia pertulimus. ALTA SILENTIA Iuno ubique silens inducitur, unde ei oratio
Abbreviated transcription (Latin):
mus añt hec cytbera. sicut hec soloema. hec¬
cartaxata. Idaluum. ciuitas cipri ¶Ingloriꝰ
sine triumphis. in memor glorie ¶ Inde. idest
abascanio. tyrii nichil timebu̾t. ⁊ uerũ est. nã
scipio uastaturus est africam. ¶Quid pestem
euadere belli uiuit. infine iam agit miẜabilit̾
sient egit ⁊ inprincipiis. nã hoc precipit ars
recthorica ut epilogi ⁊ principia pari argu¬
mentatione tractentur. pestem aut incendid
significat ⁊ toto descendit corpore pestis cũ
de nauibus loqueretur incẽssis in censis. ¶Eu
gisse ꝑignes. exprimit quid sit pestem belli
euadere Recidiua ꝑgama. renascentia. tra¬
ctus au̾t ẜmo est abarborib que aliis sectis
repululant. ergo illud solũ recidiũ dicimus
qd̾ postea nascitur. Unde modo recidiua dixit
qui renouantur abhiis qui suꝑstites troianis
perielis. ¶ Cineres patrie insedisse. ꝓpter illud.
dulcis q meoꝵ reliquias colere ¶ Atq solo qua

Expanded text:
mus autem ‘haec Cythera’, sicut haec Solyma, haemus autem ‘haec Cythera’, sicut haec Solyma, haec Artaxata. IDALIVM civitas Cypri. INGLORIVS sine triumphis, inmemor gloriae. INDE id est ab Ascanio Tyrii nihil timebunt. Et verum est, nam Scipio vastaturus est Africam. QVID PESTEM EVADERE BELLI IVVIT in fine iam agit miserabiliter, sicut egit et in principiis: nam hoc praecipit ars rhetorica, ut epilogi et principia pari argumentatione tractentur. ‘Pestem’ autem incendium significat, ut «et toto descendit corpore pestis», cum de navibus loqueretur incensis. FVGISSE PER IGNES exprimit quid sit ‘pestem belli evadere’. RECIDIVAQVE PERGAMA renascentia. Tractus autem sermo est ab arboribus, quae taleis sectis repullulant. Ergo illud solum recidivum dicimus, quod postea nascitur: unde modo recidiva dixit, quae renovantur ab his, qui sunt superstites Troianis periclis. CINERES PATRIAE INSEDISSE propter illud «dulcisque meorum reliquias colerem». ATQVE SOLVM QVO
Abbreviated transcription (Latin):
ta qd̾ contra artẽ nulla interposita ꝯuĩctioẽ
nulla au̾t regio inuidiose dixit ut supra
cunctus abitalia terraꝵ clauditur orbis
cũ asola arceantur italia. ¶ꝑ euerse genitor
fumantia. cũ dicimꝰ rogo te ꝑ deos. hoc uide¬
niur dicere. menimeris religionis cure
ẽẽ petionem in eam. sicut ĩprimo expressit
at sperate deos mein ores fandi atq nefandi
cũ aut dicimꝰ rogo te ꝑmiserias meas uidemur
dicere. memineris ab eote rogari qui miserias per¬
tulit ut qui rogatur ad misericordiã miseriarũ
ꝯmemoratione flectatur sieut est nũc in uenei̾s
petitione. nã ideo sic rogat ut cõmemoratione
infelicitatis troiane inpetret miscd̃am. alias
stultũ est cũ adiuratur iuppiter ꝑ excidia troia
tit hoc loco penea nõ ꝗa ꝓeo nõ mouetur. sed
aut quia scit eũ celerius ẽẽ moriturũ aut
ꝗa soli ascanio mouet᷑ de betur imperiũ. ut cui
crate¶Cythera insula ueneri consecrata. dici¬

Expanded text:
d contra artem fit, nulla interposita coniunctione. NVLLA autem regio invidiose dixit, ut supra «cunctus ob Italiam terrarum clauditur orbis», cum a sola arceantur Italia. PER EVERSAE GENITOR FVMANTIA TROIAE cum dicimus ‘rogo te per deos’, hoc videmur dicere: memineris religionis curae esse petitionem meam, sicut in primo expressit «at sperate deos memores fandi atque nefandi»; cum autem dicimus ‘rogo te per miserias meas’, videmur dicere: memineris ab eo te rogari qui miserias pertulit, ut qui rogatur ad misericordiam miseriarum commemoratione flectatur, sicut est nunc in Veneris petitione: nam ideo sic rogat, ut commemoratione infelicitatis Troianae impetret misericordiam. Alias stultum est cum adiuratur Iuppiter per excidia Troiantit hoc loco, non quia pro eo non movetur, sed aut quia scit eum celerius esse moriturum, aut quia soli Ascanio debetur imperium, ut «cuiVeneri consecratae. CYTHERA insula Veneri consecrata. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
que noĩatur ꝓcedit nũtus. unde multi uolunt i¬
aliũ nũtiũ in telligi. accam nõ postea uenisse. sed
ineluis est ut nũtuis de acea dictũ intelligamus
nouimꝰ enĩ poni aliqua in subanditione que er
apto dicere nõ debemꝰ ut nec dextre erranti deus
affuit. cũ necesse sit ut aut unonẽ aut allecto⁊
intelligamꝰ. Itẽ salustiꝰ. pͥma ꝗ forte uenientes
accipet. cũ de insidiis loqueret᷑ quas nuͣ tantũ
płaris e̾e plusꝙͣ manifestũ est ¶ Deletas uolscoꝵ
acies. falsum est. tantũ enĩ fugiebant. s ium ec¬
pͥmit nũtii cuiꝰ mos ẽ plusꝙͣ bt̃ ueritas nũtiare
in sidias relinquisse ꝯmemorat. dolore nimio.
⁊ numinũ uoluntate. qd̾ utrũq ideo egit ne
atet. o bona. n¶Ambo admuros. ut tueretur
interea senus marmis surgit ¶ Hibero. occeano.
occiduo. idest spa hispano. bispaniam aũt bibe¬
riã abhibero flumine ꝯstat ẽẽ noĩatam.. Con¬

Expanded text:
quae nuntiatur, procedit 'nuntius': unde multi volunt quae nuntiatur, procedit 'nuntius': unde multi volunt alium nuntium intellegi, Accam vero postea venissemelius est, ut ‘nuntius’ de Acca dictum intellegamus. Novimus enim poni aliqua in subauditione quae ex aperto dicere non debemus, ut «nec dextrae erranti deus afuit», cum necesse sit ut aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius «prima quae forte venientes exciperet», cum de insidiis loqueretur, quas numeri tantum pluralis esse plus quam manifestum est. DELETAS VVLSCORVM ACIES falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nuntii, cuius mos est plus quam habet veritas nuntiare. insidias reliquisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque id egit, ne Ad v. 906 Ambo ad muros ut tueretur aternis saevus in armis». GVRGITE HIBERO oceano occiduo, idest Hispano. Hispaniam autem Hiberiam ab Hibero flumine constat esse nominatam. CON
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa sequit᷑ alimine impso ¶ Monibus in patrus
silicet ubi se iam tutos eẽ credebant ¶Aperire
uiã. idest dare aditũ. ⁊ bono locutus est ambitu.
nã cũ portis uia ⁊ aperitur ⁊ claditur ¶Oriturq
miserrima cedes sic in ẜo. ubi intulit armoꝵ ⁊
ficie et graiarũ errore ubarũ ¶Defendentũ.
⁊ bii defendẽtes facit qd̾ ⁊ defeminino dicinus
si aut denentro loquam᷑ defendentiũ dicamus
necesse est. ꝗa bec defendentia facit. ⁊ ut supra
dirimꝰ genitũis płaris anoĩatiuo płari minor eẽ¬
de nõ debet. Qd̾ si forte minorem eñ aliquãdo
inuenerimꝰ metri necessitas facit. ⁊ incipit etiã
pathos cẽ nõ declinatio ¶Precipites fossas. u
quas ꝗs põt p̃cipitari ¶Ceca. in rationabilis. q̃
ĩ clusas portas more arietis ruebat. idest bellici
machimenti ¶Sũmo certamine. mnextremo
discrimine. Ut supͣ uocat labor ultimꝰ omes.
¶Trepide. licet trepide.tam̃ oblite sexus. tela ia

Expanded text:
quia sequitur ‘limine in ipso’. MOENIBVS IN PATRIIS quia sequitur ‘limine in ipso’. MOENIBVS IN PATRIIS scilicet ubi se iam tutos esse credebant. APERIRE VIAM id est dare aditum. Et bono locutus est ambitu; nam cum portis via et aperitur et clauditur. ORITVRQVE MISERRIMA CAEDES sic in secundo, ubi intulit «armorum facie et Graiarum errore iubarum». DEFENDENTVM dentes’ facit, quod et de feminino dicimus: si autem de neutro loquamur, ‘defendentium’ dicamus necesse est, quia ‘haec defendentia’ facit et, ut supra dixi, genetivus pluralis a nominativo plurali minor esse non debet. Quod si forte minorem eum aliquando invenerimus, metri necessitate fit, et incipit iam pathos esse, non declinatio. PRAECIPITES FOSSAS in quas quid potest praecipitari. CAECA inrationabilis, quae in clusas portas more arietis ruebat, id est bellici machinamenti. SVMMO CERTAMINE in extremo discrimine, ut supra «vocat labor ultimus omnes». Trepidae licet trepidae, tamen oblitae sexus tela iac
Abbreviated transcription (Latin):
capita. homeriea est ista descriptio ¶Teli strido¬
expͥmitur. Statius. cũ um peussũ dixisset exon¬
ctum ait. nectum certi tacet areus aminde.
¶An gnoto campoꝵ in .p. linquĩt. faciente nu mi¬
nis iracũdia est relictus. ut nec sepulturã posset
mereri ¶ Turbati figuit rutuli hoc adcamillei
ꝑtinet laudẽ. qua amissa in mutant᷑ fata bello¬
rũ ¶Acer .a. armis. silicet acer. fugit tamen.
¶Desolatiq mamipli. deẜti signiferi ꝙ est nmu
discͥminis. nãq hoc ubiq dux p̃cipit ut frequẽ¬
tes circa sint milites. sicut ĩ salustio legimus.
manipli aũt dicti sũt signiferi. quia subromu¬
lo pauꝑ ad huc romanus exercitus bastis feni
mampulos inligabant ⁊ hos ꝓsignis gerebant.
unde hoc nom̃ remansit ¶ Laxos arcus. nõ in¬
centos s iam soluto. ¶ Eemineũ clamorem. ĩ¬
patientẽ. nã iam dixerat matres ꝑ qd̾ muliebrẽ
clamorẽ poteramus accipere. ¶Miseram mortẽ.

Expanded text:
CAPITA Homerica est ista descriptio. TELI STRIDOCAPITA Homerica est ista descriptio. TELI STRIDOexprimitur: Statius cum iam percussum dixisset extinctum, ait «necdum certi tacet arcus Amyntae». IGNOTO CAMPORVM IN PVLVERE LINQVVNT faciente numinis iracundia est relictus, ut nec sepulturam posset mereri. TVRBATI FVGIVNT RVTVLI hoc ad Camillae pertinet laudem, qua amissa inmutantur fata bellorum. ACER ATINAS licet acer, fugit tamen. DESOLATIQVE MANIPLI deserti signiferi: quod est nimii discriminis; namque hoc ubique dux praecipit, ut frequentes circa se sint milites, sicut in Sallustio legimus. Manipli autem dicti sunt signiferi, quia sub Romulo pauper adhuc Romanus exercitus hastis faeni manipulos inligabant, et hos pro signis gerebant; unde hoc nomen remansit. LAXOS ARCVS non intentos, sed iam solutos. FEMINEVM CLAMOREM impatientem: nam iam dixerat ‘matres’, per quod muliebrem clamorem poteramus accipere. MISERAM MORTEM
Abbreviated transcription (Latin):
re. qd̾ adhuc supstites eẽ poterant qd̾ etiã de tur¬
no dicturus est ¶ Elamor sidera. troianoꝵ sili¬
cet qui exultabãt ¶Crudescit. crudelior fit.
custos. ministra ¶ Conata la cescere teueros. ꝓpt̾
illud bellũ inportunũ.c.e. gente deoꝵ. ¶ Coiuisse
dianam ꝓfuit. nõ deam incusat. s fatoꝵ necessi¬
tatem. contra que nũc numinis opitulatur auxi
ulte nec inuindieate ignominiã sustinebis qd̃
maiores nobiles. aut sub montibz aut in dooz ib
sepeliebantur. unde natũ est ut suꝑ cadauera aut
puramides fierent. aut ingentes collocarentur co¬
Digna camille p̃mia. sic in .i.i. ꝑsoluant grates
dignas ⁊ premia reddant debita. Itẽ alibi. ⁊ bec
tibi porto dona priu ¶Tu ne etiã telis moriere
cũ ĩgenti amaritudine dictũ est nã ei etiã genꝰ
inuidet mortis. qd̾ aut ait tu ne etiã admobes
infensa tetendit. nam hor dubioꝵ casus exsimi¬
ubus uł sinomimis ꝯprobant᷑. ¶Cobirent ĩ ter se

Expanded text:
re, quod adhuc esse superstites poterant: quod etiam de Turno dicturus est. CLAMOR Troianorum scilicet, qui exultabant. CRVDESCIT crudelior fit CVSTOS ministra. CONATA LACESSERE TEVCROS propter illud «bellum inportunum cives cum gente deorum. COLVISSE DIANAM PROFVIT non deam incusat, sed fatorum necessitatem, contra quae nec numinis opitulatur auxilVLTAE nec invindicatae ignominiam sustinebis: quod maiores nobiles aut sub montibus, aut in montibus sepeliebantur; unde natum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes collocarentur coDIGNA CAMILLAE PRAEMIA sic in secundo «persolvant grates dignas et praemia reddant debita», item alibi «et haec tibi porto dona prius». TVNE ETIAM TELIS MORIERE DIANAE cum ingenti amaritudine dictum est: nam ei etiam genus invidet mortis. Quod autem ait ‘tune etiam’ ad Niobes infensa tetendit’: nam horum dubiorum casus ex similibus vel synonymis conprobantur. COIRENT INTER SE
Abbreviated transcription (Latin):
clyniantis. qd̾ au̾t ait face pregnans hec ratio
est. quia ante ꝙͣ pareret. facem se peperisse in
pulsuMgnarũ laurens habet ora mimanta.
silicet casus sui. uera tam̃ est lectio. ignarũ
idest ignoratũ ꝗ ne scuetur. ⁊ est supma signi¬
ficatio. sicut in quarto. liquit nolatile ferrum
nescuis ꝓ qui nesciebatur. ¶Actus. coactus ni
reti ⁊¶ Defendit. texit. ut hic michi dũ teneras
defendo a frigore mirtus ¶ Desulus mons ligu¬
rie est uixta alpes. liguria añt coheret tuscie
de qua fuerat mezentius. Unde satis est cõgru¬
a cõparatio ¶Multosq. ꝓmultuose. nõ enĩ
uicina est palus lauientia monti uesulo ut
possit unꝰ idemq aꝑ intelligi ¶ Pastus. pro

Expanded text:
Dymantis est. quod autem ait 'face praegnas', haec ratio Dymantis est. quod autem ait 'face praegnas', haec ratio est, quia antequam pareret, facem se peperisse vidit in pulsus. IGNARVM LAVRENS HABET ORA MIMANTA scilicet casus sui; vera tamen est lectio ‘ignarum’, id est ignoratum, qui nesciretur: et est supina significatio, sicut in quarto «liquitque volatile ferrum nescius» pro ‘qui nesciebatur’. ACTVS coactus in retia. DEFENDIT texit, ut «hic mihi dum teneras defendo a frigore myrtos». VESVLVS mons Liguriae iuxta Alpes. Liguria autem cohaeret Tusciae, de qua fuerat Mezentius: unde satis est congrua comparatio. MVLTOSQVE pro ‘multosve’: non enim vicina est palus Laurentia monti Vesulo, ut possit unus idemque aper intellegi. LAVRENTIA pro
Abbreviated transcription (Latin):
cat s ut possit perire. Illud frustra queritur
quẽadmodũ numini sacͥlegus obtẽperare potue¬
rit. cũ mezentiũ nõ aꝑte iuppit̾ moneat s ei
initiat tale desideriũ. Unde est. du ne hũc ardo¬
rem mentib addũt euriale. an sua cuiq deus
fit dureͣ cupido. Monitis. abeo qd̾ est hec moni¬
ta. hic uenit datiuus. uã ⁊ hos monitus dicit.
Ut persuis. hos pueri monitus patres infundere
lĩpos. s aquarta declłatione nec singlari datiuo
utim̃ nec płari. nã unũ nom̃ ẽ de his que licet
duplicẽ hãnt declãtionẽ. taiũ aliꝗb eoꝵ casib ꝓpt̾
bant ¶ Prodit ĩ equor. ex tendit᷑. hinc iu nenalis
que pelago occurrũt medio longeq relinquũt¬
eussit a chillis pedem ¶ Noplite palmũ. ea ꝑte¬
qua plurimũ poterat. donat hr̃e. greca figura
ut argenti magnũ dat ferre talentũ ¶ Cisseis.
heccuba filia cissei. sed̾m euripidẽ. sed̾m alios

Expanded text:
cat, sed ut possit perire. Illud etiam frustra quaeritur, cat, sed ut possit perire. Illud etiam frustra quaeritur, quemadmodum numini sacrilegus obtemperare potuerit, cum Mezentium non aperte Iuppiter moneat, sed ei iniciat tale desiderium: unde est «dine hunc ardorem mentibus addunt, Euryale? An sua cuique deus fit dira cupido?» MONITIS ab eo quod est ‘haec monita’ hic venit dativus; nam et ‘hos monitus’ dicimus, ut Persius «hos pueris monitus patres infundere lippos». Sed a quarta declinatione nec singulari dativo utimur nec plurali: nam unum nomen est de his, quae licet duplicem habeant declinationem, tamen aliquibus eorum casibus propter bant. PRODIT IN AEQVOR extenditur: hinc Iuvenalis «quae pelago occurru percussit Achillis pedem. qua plurimum poterat. DONAT HABERE Graeca figura, ut «argenti magnum dat ferre talentum». CISSEIS Hec
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ⁊ est metri causa additũ ¶ Syrtis ubi are¬
nosa sũt loca syrtes uocantur. ergo im mittite me¬
ad seua uada syrtiũ. aut arenosa loca. aut reuera
ad syrtes idest mundi extrema ¶Quo me. nec
muerone suo induat corpore. Si enĩ in duere est
nestire nõ inuerone corpus induitur. s indiitur
mucro corpore idest tegit᷑ ⁊ uestitur. ¶ Erudum
crudelem. eruentũ ¶ Anini miserata. ꝓanimo
ideo sic longe ne expropinquo statun rediret
⁊ ut eũ affectus retineret parentis. ¶ At iouis
in terea monitis nouimꝰ sacͥlegũ ẽẽ mezentiũ
iouem etiam ⁊ hortatũ ẽẽ alios deos ut abello
desisterent. ⁊ dixisse orex iuppiter omĩb idem
Quomo ergo p̾rocedit. at ioius interea moni
ꝙ si est iure mozentiũ inturm locũ fac̃ uenire
ut iustũ preliũ inueniat᷑ ne uua penitus sit pars
ducibus destituta. Qd̾ au̾t dicitur sacrilegum
iuppit̾ admouere nõ debuit. nõ admonet. ut uin¬

Expanded text:
cat, et est metri causa additum. SYRTIS ubi harecat, et est metri causa additum. SYRTIS ubi harenosa sunt loca syrtes ad saeva vada syrtium' aut ad harenosa loca, aut re vera ad syrtes, id est ad mundi extrema, quo me nec ‘mucronem suo induat corpore’. Si enim ‘induere’ est vestire, non mucrone corpus induitur, sed induitur mucro corpore, id est tegitur et vestitur. CRVDVM crudelem, cruentum. ANIMI MISERATA pro ‘animo VRBEM Ardeam. Et ideo sic longe, ne ex propinquo statim rediret, et ut eum adfectus retineret parentis. AT IOVIS INTEREA MONITIS novimus sacrilegum esse Mezentium, Iovem etiam et hortatum esse alios deos, ut a bello desisterent, et dixisse «rex Iuppiter omnibus idem». Quomodo ergo procedit ‘at Iovis interea monitartibus: quod si est, iure Mezentium in Turni locum facit venire, ut iustum proelium inveniatur, ne una penitus pars a ducibus sit destituta. Quod autem dicitur, sacrilegum Iuppiter admonere non debuit, non admonet, ut vin
Abbreviated transcription (Latin):
aspicio ⁊ quasi nescuis sui est intanta rerũ pmu¬
tatione ¶Laurentis ne. i.g. quasi deliberatio est.
¶Quid manus illa uirũ. silempsis ꝑgenus. nã aoa¬
nu idest multitudine auiros transitũ fecit¶Pa¬
lantes indeo. in telligunꝰ eũ nõ longe aterris fuisse
uãq at supra medio fert equore. ut diximꝰ ad
mediũ accipiendũ est aut quia medidm dicit᷑ om̃e
qd̾ est inter finẽ ⁊ initiũ. ut interea mediũ eneas
um classe tenebat¶Eemitũq cadentũ accipio.
hine apparet de enea dictũ. obiua multa uirum
dimittit corpora morti. ¶Ima cerra. dolet sibi
etum infeliciũ uota sublata. Siquidẽ in mari
costitutus. optare hiatũ nõ potest terre. ⁊ mam
autẽ terrã prudenter dixit que ꝯtinet maria.¬
¶ Miserescite uenti. ꝓpetentis qualitate nõunꝙͣ
etiam moir uidetur eẽ miseratio. Ut hoc loco. Itẽ
supra. figite me siqua est pietas¶Adoro. ad. ua¬

Expanded text:
aspicio?» et quasi nescius sui est in tanta rerum permuaspicio?» et quasi nescius sui est in tanta rerum permutatione. LAVRENTISNE ITERVM M. quasi deliberatio est. QVID MANVS ILLA VIRVM? syllepsis per genus: nam a manu, id est multitudine, ad viros transitum fecit. PALANTES VIDEO intellegimus eum non longe a terris fuisse: nam quod ait supra ‘medio fert aequore’, ut diximus, ‘ad medium’ accipiendum est. Aut quia medium dicitur omne quod est inter finem et initium, ut «interea medium Aeneas iam classe tenebat». GEMITVMQVE CADENTVM ACCIPIO hinc apparet de Aenea dictum ‘obvia multa virum demittit corpora morti’. IMA TERRA dolet sibi etiam infelicium vota sublata: siquidem in mari constitutus optare hiatum non potest terrae. Imam autem terram prudenter dixit, quae continet maria. MISERESCITE VENTI pro petentis qualitate nonnumquam etiam mors videtur esse miseratio, ut hoc loco, item supra «figite me, si qua est pietas». ADORO ‘ad’ va
Abbreviated transcription (Latin):
emitate¶ Transilit. hoc sermone festinantis ce¬
leritas indieatur ¶Rumpit saturma funem. ne
dep̃bemso dolo ad bellũ reduet ¶uũ añt eneas
absentẽ inprelia poscit. sic melus sieut nõ nulli
uolũt urbanus nãq sic legit. ille autẽ eneai
absentẽ inp̃lia poscit ¶Ut obiua mulca uirum
dat corpori morti. de nautis in naui intelligamꝰ
prelus. I¶Dedio. admediũ.. Turbo. ius uenti
¶Agnarus rerũ. artis ꝑ quã euaserat ¶Dmĩpotẽs
genitor. duo antonomasia ꝓuno ꝓprio ut trito¬
nia pallas. ¶Canton. pro tantone. ⁊ cõstat mul¬
tilatas partes orationis ad̾centũ in eodẽ loco hr̃e
in quo et iam integre habuerũt. Nã emorion idẽ
minores partieule. ꝙ. ue. ne.ce. quotiens uin¬
gur aliis partibus ante se accentũ facui̾t qualisli
multi lata similiter proferutur. silicet subeodem
accẽtu. ¶Quẽ ue redueit. qualẽ ut ego te enriale

Expanded text:
civitate. TRANSILIT hoc sermone festinantis cecivitate. TRANSILIT hoc sermone festinantis celeritas indicatur. RVMPIT SATVRNIA FVNEM ne deprehenso dolo ad bellum rediret. ILLVM AVTEM AENEAS ABSENTEM IN PROELIA POSCIT sic melius, quam sicut non nulli volunt – Vrbanus namque sic legit - ‘ille autem Aenean absentem in proelia poscit’, ut ‘obvia multa virum dat corpora morti’ de nautis in navi inventis intproeliis. MEDIO ad medium. TVRBO vis venti. IGNARVS RERVM artis per quam evaserat. OMNIPOTENS GENITOR duo antonomasiva pro uno proprio, ut «Tritonia Pallas». TANTON pro ‘tantone’. Et constat mutilatas partes orationis accentum in eodem loco habere, in quo etiam integrae habuerunt: nam moria, id est minores particulae, ut ‘que, ne, ve, ce’, quotiens iunguntur aliis partibus, ante se accentum faciunt, qualislibmutilata similiter proferuntur, scilicet sub eodem accentu. QVEMVE REDVCIT? qualem, ut «hunc ego te Euryale
Abbreviated transcription (Latin):
ferũt caudia. idest letatur in cassũ. sic supra. sed
aure omĩa discerpũt. Item partẽ menti dedit
partem uoluens disꝑsit in auras ¶ Forte ratis. de¬
scͥptio ꝑ hecbasin facta. nõ enĩ asuperib pendet.
sed ante dictis adungitur ut in sula sicamũ uixͣ
litus. has aũt de scͥptiones eẽ aptas ⁊ raras ouenit
sic̃ ⁊ iam Oratuis docet iu arte poetiea dicens. pur¬
pureos late quis splendeat unus ⁊ alter assuitur
pannus sut enĩ ornatui ¶ Crepidine sari. crepi¬
do est abrupti saxi altitido. sane hoc loco antip¬
tosis facta est ꝓpter metrũ. conui̾cta eigo cre¬
pidine ꝓcrepidini. sicut heret pede pes ꝓpedi.s
¶Osinius. ip̃e est quẽ supra dixit massicũ. eigo
ut diximꝰ si osinius ꝓpriũ ẽ massieus applłtum
licet possit fiẽi ut duo nõia uniꝰ sũt. ut ẽ numia põ¬
pilius alexander magnus ¶ Elusiius oris. tuscie

Expanded text:
ferunt gaudia’, id est laetatur incassum: sic supra «sed ferunt gaudia’, id est laetatur incassum: sic supra «sed aurae omnia discerpunt», item «partem mente dedit, partem volucres dispersit in auras». FORTE RATIS descriptio per parecbasin facta, non enim a superioribus pendet, sed ante dictis adiungitur, ut «insula Sicanium iuxta latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, sicut etiam Horatius docet in arte poetica, dicens «purpureus late qui splendeat unus et alter adsuitur pannus»: sunt enim ornatui. CREPIDINE SAXI crepido est abrupti saxi altitudo. Sane hoc loco antiptosis facta est propter metrum: ‘coniuncta’ ergo ‘crepidine’ pro ‘crepidini’, sicut «haeret pede pes» pro ‘pedi’. OSINIVS ipse est quem supra Massicum dixit. Ergo, ut diximus, si Osinius proprium est, Massicus appellativum: licet possit fieri ut duo nomina unius sint, ut Numa Pompilius, Alexander Magnus. CLVSINIS ORIS Tusciae
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ in numeꝵ refertur deoꝵ. Quania. nec
amenbris. nec amente uemientia ¶Suscepta
Sumpta: suscepta. ⁊ cõpleta ¶ Erultat. erultare
est gaudere ⁊ ꝑse plenũ est. nã insultare est irride¬
re inimnicos.⁊ dicimus insulto tibi. licet salustiꝰ
dixerit multos ab adulescẽtia bonos insultauerat
ꝙͣuis possit illic ẽẽ alia significatio. i dest multos¬
telis. ideo a hac arte agit uiuo ⁊ imagine decipit
turnũ. ꝗa si ei ex apto fugam suaderet morte
uiri fortis ille p̾poneret mortẽ. eñ preẜtim ip̃e in
sequẽtibus dixit dicat. usq adeone mori miseꝵ
est ¶Turbidus. elatus. arrogantia tumẽtis ¶Tellus
q̃sita pundas sic alibi. en agros ⁊ quã bello troiane
pestis hesperiã metire iacen. ¶Uciferans seꝗtur se¬
quens clamabat nõ aute dixit. ⁊ sic ẽ secutꝰ ¶ Nec
ferre uidet sua gaudia uentos. ꝓu̾biã ẽ uenti

Expanded text:
post mortem in numerum referetur deorum. INANIA nec post mortem in numerum referetur deorum. INANIA nec inradiationem Turni fata differre non posse: unde sumpta, suscepta et conpleta. EXVLTAT ‘exultare’ est gaudere, et per se plenum est: nam ‘insultare’ est irridere inimicos. Et dicimus ‘insulto tibi’, licet Sallustius dixerit «multos ab adulescentia bonos insultaverat»: ad aevi». VENIA VLLA beneficium, quod te speras mereATQVE VIRVM TELIS ideo hac arte agit Iuno et imagine decipit Turnum, quia si ei ex aperto fugam suaderet, more viri fortis ille fugae praeponeret mortem, cum praesertim ipse in sequentibus dicat «usque adeone mori miserum est?». TVRBIDVS elatus adrogantia, tumens. TELLVS QVAESITA PER VNDAS sic alibi «en agros et quam bello, Troiane, petisti Hesperiam metire iacens». VOCIFERANS SEQVITVR sequens clamabat, non ante dixit et sic est secutus. NEC FERRE VIDET SVA GAVDIA VENTOS proverbium est ‘venti
Abbreviated transcription (Latin):
dictani uolunt. ut re uera dicat iuppiter ꝑ se
nichil posse troiauos qd̃ falsũ est. adeo ut iu¬
nonis oratio adyroniã nõ adsimplicia uerba
respondeat.¶Nec te sententia uallit. hoc ꝑ parẽ¬
tesum dictũ est ¶ biuida fortis. ut se bello uiuida
uirtus. ¶ Cui uino sumissa. humilis ⁊ ꝗa intel¬
lexit obliqua troianoꝵ aceusatione impugna¬
ri suũ pudorẽ ⁊ iam ip̾a respondet obliq ¶ Trĩ
diceris petendus est codexi.am nõ ꝑgerũdi modũ.
s participialiter loqueris ¶ Rata. firma. ppetua.
¶Ueri nana feror sum neritatis ignara ¶Nimbo
succinta. nubibus qi premisit agens hiemen.
qd̾ nisi ẽet splendorem acciperemꝰ qui est cura
corpꝰ deoꝵ ¶Nube cana. erit noĩatiuus hec nu¬
bes. nã nubs nõ dicimꝰ qd̾ at liuius andronieus
qui prinus edidit fabulam latinã apud nos.n
¶ubasq. ꝓpter equinã caudã que eẽ solebat in
galeis ut cristaq hyrsutus equina.. Diuini.

Expanded text:
dictam volunt, ut re vera dicat Iuppiter per se dictam volunt, ut re vera dicat Iuppiter per se nihil posse Troianos. Quod falsum est, adeo ut Iunonis oratio ad ironiam, non ad simplicia verba respondeat. NEC TE SENTENTIA FALLIT hoc per parenthesin dictum est. VIVIDA fortis, ut «sed bello vivida virtus». CVI IVNO SVMMISSA humilis. Et lexit obliqua Troianorum accusatione inpugnari suum pudorem, etiam ipsa respondet oblique. Ad v.ixeris ‘petendus est codex’, iam non per gerundi modum, sed participialiter loqueris. RATA firma, perpetua. VERI VANA FEROR sum veritatis ignara. NIMBO SVCCINCTA nubibus, quia praemisit ‘agens hiemem’: quod nisi esset, splendorem acciperemus, qui est circa corpus deorum. NVBE CAVA erit nominativus ‘haec nubes’; nam ‘nubs’ non dicimus, quod ait Livius Andronicus, qui primus edidit fabulam Latinam apud nos. IVBASQVE propter equinam caudam, quae esse solebat in galeis, ut «cristaque hirsutus equina». DIVINI A
Abbreviated transcription (Latin):
iecisti michi qd̾ sim ⁊ adiomede ⁊ ab achille ꝯuer¬
sus infugã. te uͦ olueage nec equoꝵ tarditas ꝓ¬
didit qd̾ michi contigit. cũ adiomi ede occisus
est pandarus qui in eodem curru dumcabat
nec aliqua umbra tui equi sũt ꝑterriti. qd fac¬
tum sepius in homero legitur. sicut paulopost
turnũ cogit ymago bella deserere potest tam̃ ⁊
adaliud referri. quo tẽpore eũ abachille nube
neptunus eripuit in quinto cõmemoratur..
Ipse rotis saliens. sarcasmos est. nã ꝑ irrionẽ
dictũ est. ille enĩ uulneratus ceciderat ¶Rotis
curru. a parte totũ ¶Sine. ꝑmitte. relinque.
patere. cynxa phcon ¶Latebras anime
pectus definitio pectoris ¶ Edebat. quasi ad
spectaculũ. unde ⁊ muneꝵ editores uocantur.¬
¶ St rebare. ut arbitraris. nerũ est qd̾ troiani ue¬
neris uirtute nituntur. ⁊ dictũ est ꝑironiam
nã supfluo ꝗdam hanc orationẽ simpliciter

Expanded text:
iecisti mihi quod sim et a Diomede et ab Achille converiecisti mihi quod sim et a Diomede et ab Achille conversus in fugam; te vero, o Lucage, nec equorum tarditas prodidit, quod mihi contigit cum a Diomede occisus est Pandarus qui in eodem curru dimicabat, nec aliqua umbra equi tui sunt territi, quod factum saepius in Homero legitur, sicut paulo post Turnum cogit imago bella deserere. Potest tamen et ad illud referri quo tempore eum ab Achille nube cava Neptunus eripuit, ut in quinto commemoratur. IPSE ROTIS SALIENS sarcasmos est; nam per inrisionem dictum est: ille enim vulneratus ceciderat. ‘Rotis’ curru, a parte totum. SINE permitte, relinque, patere, συγχώρησον. LATEBRAS ANIMAE PECTVS definitio est pectoris. EDEBAT quasi ad spectaculum: unde et munerum editores vocantur. VT REBARE ut arbitrabaris, verum est quod Troiani Veneris virtute nituntur. Et dictum est per ironiam: nam superfluo quidam hanc orationem simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ eũ multitudinis uice dimicasse¶Intepuit
muero. numia silicet cede ¶ Quadrunges. ꝓpter
omocotelenton. noluit dicere quadriuigos. con¬
tulit se adaliã declinationẽ. Nã. ⁊ quadruuges ⁊
quadriuigos dicimꝰ. sicut inerm es ⁊ mermos
ex amimes ⁊ exanimos ¶Atq illi. equi silicet
adsuperiora retulit qd̾ sciendũ est ẽẽ iuitiosum
ĩterposuit enĩ adu̾saq pectora ¶Longe gradiẽtẽ
longis gradibus incedentem. ⁊ est militaris in¬
cessus. ¶Biugis. erit noĩatuus hic biuigus.
nã biuigibus faceret si ẽẽt tertie forme abeo qd̾
est hic biugis huiꝰ biuigis ¶ Non diomedis
equos. nec .c.c. achillis duos obicit aquib est
uictus eneas. nec tamen usq quaq. nã eoꝵ impe¬
tus euitanit ¶ Dicta parat. potest legi. ⁊ dicta ⁊ pa¬
⁊ ꝯparat᷑ ut promor. si aut participiũ eẽt fieret
uitiosa locutio sine interpositione ꝯuinctionis. y

Expanded text:
mus, eum multitudinis vice dimicasse. INTEPVIT mus, eum multitudinis vice dimicasse. INTEPVIT MVCRO nimia scilicet caede. QVADRIIVGES propter homoeoteleuton noluit dicere ‘quadriiugos’, et contulit se ad aliam declinationem: nam et et ‘quadriiuges’ et ‘quadriiugos’ dicimus, sicut ‘inermis’ et ‘inermus’, ‘exanimis’ et ‘exanimus’. ATQVE ILLI equi scilicet, nam ad superiora retulit: quod sciendum est esse vitiosum; interposuit enim ‘adversaque pectora’. LONGE GRADIENTEM longis gradibus incedentem: et est militaris incessus. BIIVGIS erit nominativus ‘hic biiugus’: nam biiugibus faceret, si esset tertiae formae ab eo quod est ‘hic biiugis, huius biiugis’. NON DIOMEDIS EQVOS NEC CVRRVS CERNIS ACHILLIS duos obicit a quibus est victus Aeneas, nec tamen usquequaque: nam eorum impetus evitavit. DICTA PARAT potest legi et comparatur, ut 'pronior'. si autem participium esset, fieret vitiosa elocutio sine interpositione coniunctionis.
Abbreviated transcription (Latin):
tus est quĩquenale silentiũ. est ⁊ alia expositio
cũ frequenter falso nuntiarenter hostes.⁊ mani
errore ciuitas quassaretur lata lege cautũ est
nequis umꝙͣ hostis anũtiaret aduentũ postea
cũ uero hostis ueniret nullo nuntiante ex in¬
prouiso eiuitas capta est. unde tacite amiele
dicte sũt qd̾ periere silentio. hinc est qd̾ ait
lucilius michi necesse est loqui. Nam scio ami¬
clas tacendo perisse. Aegeon qualis ip̃e est ⁊ briare¬
us. Ugnẽ pectoribus arsisse. asꝑ dicit ignẽ hũc.
anime in telligendũ elamorẽ uenientem. ⁊ fera¬
citatem ut sit. eũ ium sue crudelitatis efflaret.
Alii ignem bũc fulminis uolũt ut sit dictũ quẽ¬
admodũ in primo. illũ exspirantẽ transfiro pec¬
tore flãmas. Sane notandũ iguẽ arsisse. cũ
igni alia res ardeat ¶ Sic. ut nõ unã manũ ⁊¬
putares. nãq ad hoc ꝑtinet ꝯparatio ut intelliga¬

Expanded text:
tus est quinquennale silentium. Est et alia expositio: tus est quinquennale silentium. Est et alia expositio: cum frequenter falso nuntiarentur hostes et inani terrore civitas quassaretur, lata lege cautum est ne quis umquam hostis nuntiaret adventum. Postea cum vere hostis veniret, nullo nuntiante, ex inproviso civitas capta est: unde tacitae Amyclae dictae sunt, quod periere silentio. Hinc est quod ait Lucilius «mihi necesse est loqui: nam scio Amyclas tacendo perisse». AEGAEON QVALIS ipse est et Briareus. IGNEM PECTORIBVS ARSISSE Asper dicit, ignem hunc animae intellegendum calorem, venientem ex ferocia, ut sit ‘cum vim suae crudelitatis efflaret’. Alii ignem hunc fulminis volunt, ut sit dictum quemadmodum in primo «illum expirantem transfixo pectore flammas». Sane notandum ‘ignem arsisse’, cum igni alia res ardeat. SIC ut non unam manum putares: namque ad hoc pertinet comparatio, ut intellega
Abbreviated transcription (Latin):
retro acta dicũt nõ procedit ¶Istie nc̃ sarcasmoᷤᷤ
est hostilis irrisio. ¶atrio sepulcro. ⁊ iam hinc
apparet faunũ boĩem fuisse ¶In pasti. ita auidi
ut semꝑ credantur in pasti. sicut de arpiis dixit.¬
⁊ pallida semꝑ ora fame. quasi fame. ¶Auso
ausonides. ausonidũ. ausonidaꝵ uͦ uenit ab
eo qd̾ est hec ansonida buiꝰ ansomide. ¶Tacitis
regnauit amielis. inter caietã ⁊ terraci nam
oppidũ cõstitutũ est alaconib. qui comites ea¬
storis ⁊ pollucis fuerũt. ⁊ ab amielis ꝓuincia ala¬
conice ciuuitate ei indicũ nom̃ lacones. Itaꝙ
isti cũ scd̃m pictagoream sectam acede om̃iu
animaliũ abstinerent. Und̾ iuuenalis acũctis
animalib se abstinuit qui tanꝙͣ hoĩes ⁊ exii
ciuis paludib natas serpentes occidere nefas
putarent. abhisdẽ interempti sũt. unde amiclaᷤᷤ
dicit tacitas idest pictagoreas. nã pictarea uir¬

Expanded text:
retro acta dicunt, quod non procedit. ISTIC NVNC sarcasmos est, id retro acta dicunt, quod non procedit. ISTIC NVNC sarcasmos est, id est hostilis inrisio. PATRIO SEPVLCHRO etiam hinc apparet, Faunum hominem fuisse. INPASTI ita avidi, ut semper credantur inpasti, sicut de harpyiis dixit «et pallida semper ora fame», quasi fame. AVSONIAusonides’. ‘Ausonidarum’ vero venit ab eo quod est ‘hic Ausonida huius Ausonidae’. TACITIS REGNAVIT AMYCLIS inter Caietam et Terracinam oppidum constitutum est a Laconibus, qui comites Castoris et Pollucis fuerunt et ab Amyclis, provinciae Laconicae civitate, ei inditum nomen est. Lacones itaque isti cum secundum Pythagoream sectam a caede omnium animalium abstinerent - unde Iuvenalis «cunctis animalibus abstinuit qui tamquam homine» - et ex vicinis paludibus natas serpentes occidere nefas putarent, ab iisdem interempti sunt: unde Amyclas tacitas dicit, id est Pythagoreas: nam Pythagorica vir
Abbreviated transcription (Latin):
eligi. tropeũ declinatio latina est unde penulti¬
ma ht accentũ innumero nõ płari quia tropea
dicimꝰ sicut greci nec aliquid in de mutilamus
erit in aute penultima accentus sicut apd̾ gͥtos¬
nõ ante fusas accipimus ex eo qd̾ dixit instau¬
rant ¶Uulcam stirpe creatus. notandũ stirpẽ
de patre dictam. cũ semꝑ de longa genereris
signifiertione dicatur. ¶Bardanides patrouo¬
micon amaiorib ¶ Dixerat ille aliquid. pro¬
uerbialiter dictũ est. ac si diceret. nõ mirũ sic
occisũ ẽẽ qui sibi plurimũ arrogabat. ¶Celo¬
q anumũ fortasse ferebat. forte exequauerat
loco quidã rusticus intelligendus est nõ ds
sic̃ supra. anxyr. quẽ legunꝰ iouẽ nõ nulli etiã
nympham nõ deã uolũt. s g̾ce sponsam dictã
ne incredibile sit exduob numinib ꝓcieatũ
ẽẽ mortalem quãꝙͣ hec numina scd̾m aristoti¬
lem aliquando moriantur ¶ue redueta. idest

Expanded text:
eligi. TROPAEVM declinatio latina est, unde paenultieligi. TROPAEVM declinatio latina est, unde paenultima habebit accentum; in numero vero plurali quia tropaea dicimus, sicut Graeci, nec aliquid inde mutilamus, erit in antepaenultima accentus, sicut apud Graecosνον ante fusas accipimus ex eo quod dixit ‘instaurant’. VVLCANI STIRPE CREATVS notandum stirpem de patre dictam, cum semper de longi generis significatione dicatur. DARDANIDES patronymicon a maioribus. DIXERAT ILLE ALIQVID proverbialiter dictum est, ac si diceret, non mirum sic occisum esse eum qui sibi plurimum adrogabat. CAELOQVE ANIMVM FORTASSE FEREBAT forte exaequaverat loco quidam rusticus intellegendus est, non deus, sicut supra Anxyr, quem legimus Iovem. Nonnulli etiam nympham non deam volunt, sed graece sponsam dictam, ne incredibile sit ex duobus numinibus procreatum esse mortalem: quamquam haec numina secundum Aristotelem aliquando moriantur. ILLE REDVCTA id est
Abbreviated transcription (Latin):
est plerũq tortilis. de albo ⁊ cocco ¶Insigni
bus armis. Asper sic legit ⁊ utitur salustii ex¬
emplo qui ait. equo atq armis insignibus.¬
ꝓbus uͦ in signib albis dicit legendũ. ut ue¬
stes albas accipianius que sũt sacerdotibus
congrue. sicut statuis de amphiarao dicit.n¬
¶ Campo ꝑcampũ ¶ mmolat. quasi uictiniã
ut ille consueuerat. nã hoc uerbo adsacerdo¬
tis noĩ allusit ¶Ingentiq umbra tegit.
aut magnitudine corporis sui umbrat euis
accipiendũ est. idest insultatione eũ opprimit
⁊ adumbat ¶Serestus. serestos duos intelli¬
ganius unũ incastris.⁊ unũ cũ enea. tam̃ tro¬
iaui nõ dũ erũpere de castris. ut intelligamꝰ
eũ quẽ supra dixit. ergo duo sũt. nec mirũ
cũ ⁊ ip̾e dixerit qd̾ exemplo ẽẽ possit assara¬
ciq duo ¶Lecta refert. ꝓprie dixit. nã spolia
que aptantur tropeis legi dicuntur. idest

Expanded text:
est, plerumque tortilis de albo et cocco. INSest, plerumque tortilis de albo et cocco. INSbus armis Asper sic legit et utitur Sallustii exemplo, qui ait "equo atqProbus vero ‘insignibus albis’ dicit legendum, ut vestes albas accipiamus, quae sunt sacerdotibus congruae, sicut Statius de Amphiarao dicit. CAMPO per campum. IMMOLAT quasi victimam, ut ille consueverat: nam hoc verbo ad sacerdotis nomen adlusit. INGENTIQVE VMBRA TEGIT aut magnitudine corporis sui obumbrat eius accipiendum, id est insultatione eum opprimit et adumbrat. SERESTVS Serestos duos intellegamus, unum in castris et unum cum Aenea: nam Troiani nondum erupere de castris, ut intellegamus eum quem supra dixit. Ergo duo sunt; nec mirum, cum et ipse dixerit, quod exemplo esse possit «Assaracique duo». LECTA REFERT proprie dixit: nam spolia quae aptantur tropaeis, legi dicuntur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
declamationes de hoc loco hoc ait. improbus
est qui aut regi dones aut filios exberedes.
parce au̾t est scd̾m autiquos serua. ut apd̃
licilium ⁊ en niũ inuenitur. Nate parce tius
natis. nõ est cõtrariũ. nã liberos etiã unũ di¬
cimus adeo ut terentius ⁊ iam filias liberos
dixerit. ut in echira qui illũ dignũ decreuerũt
suos cui liberos cõmitterent. ubi pater defilio
aduxorẽ loquitur. ergo usurpauit resꝑiciens¬
ad liberos. ut gnatos de uno diceret. ¶Conmer¬
tia. incissitudines ⁊ iguoscendi facultatem.s¬
¶ Nec procul emoides. hoc nom̃ licet possit ẽẽ
patronomiicũ quia indes exit ut dicamus
hemonis filius tam̃ melus est ut id ꝓprium
ẽẽ dicamus. quia nusꝙͣ aliud nom̃ eius aut
p̃missũ est aut secutũ. ergo simile ẽẽ patrono¬
mico ut sit hemonides sieut tuchidides ¶In¬
fula fascia. in modũ diadematis. aqua uicte
exutraq parte dependent. que plerũq lata

Expanded text:
declamationes, de hoc loco hoc ait: ‘inprobus declamationes, de hoc loco hoc ait: ‘inprobus es, qui aut regi dones, aut filios exheredes’. ‘Parce’ autem est secundum antiquos ‘serva’, ut apud Lucilium et Ennium invenitur. ‘Gnatis parce tuis’, non est contrarium: nam 'liberos' etiam unum dicimus filium, adeo ut Terentius etiam filiam 'liberos' dixerit, ut in Hecyra "qui illum dignum decreverunt, suos cui liberos committerent" , ubi pater de filio ad uxorem loquitur. ergo usurpavit, resad ‘liberos’, ut gnatos de uno diceret. COMMERCIA vicissitudines et ignoscendi facultatem. NEC PROCVL HAEMONIDES hoc nomen licet possit esse patronymicon, quia in ‘des’ exit, ut dicamus Haemonis filius, tamen melius est ut id proprium esse dicamus, quia nusquam aliud nomen eius aut praemissum est aut secutum: ergo simile est patronymico, ut sit ‘Haemonides’ sicut Thucydides. INFVLA fascia in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent: quae plerumque lata
Abbreviated transcription (Latin):
sed perite scissa est narratio ꝑ quã animus
enee ꝑturbatus expͥmitur. ¶ Inferias quos
ynmolet umbris. inferie sũt sacre mor¬
tuoꝵ que inferis soluũtur. Sãne mox erat
insepuleris uiroꝵ fortiũ captiuos necari.
qd̾ postꝙͣ crudele uisum est placuit gladia¬
tores ante sepulera dimicare. qui abustis
bustuarii appellati sũt ¶Captiuo sanguine
ꝓcaptiuoꝵ. ut captiui pendent currus. Itẽ
captiuaq uestis congeritur. ⁊ est ut diximꝰ
speciosus ornatus. ¶ Mago datuus est ut
p̃pͥ quas regatur precatur ¶ Penitus de fossa
talenta. multi enĩ diuitias obruebant. unde ora¬
tius quid iunat in mensũ te argenti pondus ⁊
auri. furtim defossa timidũ deponere terra.
Sane meluis infossa diceret ꝙͣ de fossa. ad qd̃
est metri necessitate conpulsus. nã fugit du¬
biam sillabã¶ Nõ hic uictoria tencrũ uertit᷑
Lucanꝰ nõ pondera reꝵ nec momenta sumus.
¶Natis parce tuis. qui in uirgiliũ scripsit

Expanded text:
Sed perite scissa est narratio, per quam animus Sed perite scissa est narratio, per quam animus Aeneae perturbatus exprimitur. INFERIAS QVOS IMMOLET VMBRIS inferiae sunt sacra mortuorum, quod inferis solvuntur. Sane mos erat in sepulchris virorum fortium captivos necari: quod postquam crudele visum est, placuit gladiatores ante sepulchra dimicare, qui a bustis bustuarii appellati sunt. CAPTIVO SANGVINE pro ‘captivorum’, ut «captive pendent currus», item «captivaque vestis congeritur»: et est, ut diximus, speciosus ornatus. MAGO dativus est, utpropter quas precatur. PENITVS DEFOSSA TALENTA multi enim divitias suas obruebant: unde Horatius «quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri furtim defossa timidum deponere terra?» Sane melius ‘infossa’ diceret, quam ‘defossa’, ad quod est metri necessitate conpulsus: nam fugit dubiam syllabam. NON HIC VICTORIA TEVCRVM VERTITVR Lucanus «non pondera rerum, nec momenta sumus». GNATIS PARCE TVIS qui in Vergilium scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Clomus euritides laus ab artifice. ut mira
quã fecerat arte licaon. Itẽ diuini opus al¬
cimedontis. ¶Nescia mens hõium. ꝗa ꝓpter
hũc periturus est balteũ quẽ nũc se sustulis¬
se letatur. ¶Sublata. elata. magno cũ opta¬
uerit silicet pretio. sic alibi. ⁊ magno mertẽ¬
tur atride.⁊ est sensus talis. erit tẽpus quo
turnus optauit quo uis pretio rediere. ne
ip̾e pallantẽ occidisse uideatur. ¶Multo ge
qui reportant cadauer. dolor au̾t ꝓpter hec¬
modico mortis int̾sticio. ꝑ qd̾ in agua pal¬
lantis uirtus ostenditur: quo interempto
omĩs est infugã ꝯuersus exercitus. ¶Uersis.
fugatis ¶Latu limitem ardens agit ꝑagmen
idest facit. sic meluis quã sieanusł ꝙͣ si dicas
latũ ꝑagiũ. ergo sic intelliganius. aut per
ordinẽ aut ꝑ ypallagen. nã ⁊ sic sup̃ ait. hec
ego uasta dabo et lato delimite.d¶Pallas
enander. mense quas aduena primus tunc
adut dextreq date. imp̃is omia sũt oculis

Expanded text:
CLONVS EVRYTIDES laus ab artifice, ut «mira quem fecerat arte Lycaon», item «divini opus Alcimedontis». NESCIA MENS HOMINVM quia propter hunc periturus est balteum, quem nunc se sustulisse laetatur. SVBLATA elata. MAGNO CVM OPTAVERIT scilicet pretio: sic alibi «et magno mercentur Atridae». Et est sensus talis: erit tempus quo Turnus optabit quovis pretio redimere, ne ipse Pallantem occidisse videatur. Ad v. 505 Multo gemqui reportant cadaver. 'dolor' autem modico mortis interstitio: per quod magna Pallantis virtus ostenditur, quo interempto omnis est in fugam conversus exercitus. VERSIS fugatis. LATVM LIMITEM ARDENS AGIT PER AGMEN id est facit: sic melius, quam si dicas ‘latum per agmen’. Ergo sic intelligamus, aut per ordinem, aut per hypallagen; nam et supra sic ait «haec ego vasta dabo et lato te limite ducam». PALLAS Euander, mensae quas advena primas tunc adiit, dextraeque datae, in ipsis omnia sunt oculis.
Abbreviated transcription (Latin):
tã labores ꝙͣ felicitates ꝓtẽpoꝵ qualitate muta¬
sos. ⁊ paulo derelictos aute. lusit uͦ ⁊ decepit feli¬
ce.¶Nõ erit auxiliũ nobis .a. et a. redit ad rem
q occũrebat. s negant᷑ auxilia. aetolũ aũt di¬
cendo eiꝰ uires exgrece gentis ꝯmemoratione
debilitat ¶ At messapus erit felixq tolumniꝰ
bene duo uinrit que querunt᷑ ⁊ bello forcitu¬
dinẽ ⁊ felitatẽ. na de messapo iã legiꝰ. quẽ
neq fas igni eiuꝙ̃ nec sternere ferro. utrũq
aũt otra diomeden dicit. quẽ dicendo grecũ in¬
ertẽ sigͥficauit. ĩ felicitatẽ uͦ eiꝰ supͣ dicta legatoꝵ
u̾ba testant᷑ ¶ Nec tarda sequet᷑ gła .l.litotes
figura minꝰ enĩ dixit ꝙͣ uoluit. nã boc sigͥficat lati¬
na pubes celerrime uictoriã adbipiscetur quã gre
ci uir post decẽniũ sũt adepti ¶ Est et uolscoꝵ .d.¬

Expanded text:
tam labores, quam felicitates pro temporum qualitate mutatam labores, quam felicitates pro temporum qualitate mutasos paulo ante derelictos, lusit vero et decepit felices. NON ERIT AVXILIO NOBIS AETOLVS ET ARPI redit ad rem, quia occurrebat: sed negantur auxilia. Aetolum autem dicendo eius vires ex Graecae gentis commemoratione debilitat. AT MESSAPVS ERIT FELIXQVE TOLVMNIVS bene duo iunxit quae quaeruntur in bello, fortitudinem et felicitatem: nam de Messapo iam legimus «quem neque fas igni cuiquam, nec sternere ferro». Vtrumque autem contra Diomedem dixit, quem dicendo Graecum, inertem significavit. Infelicitatem vero eius supra dicta legatorum verba testantur. NEC TARDA SEQVETVR GLORIA litotes figura: minus enim dixit quam voluit. Nam hoc significat: Latina pubes celerrime victoriam adipiscetur, quam vix Graeci post decennium sunt adepti. EST ET VOLSCO