comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo in ĩmortalitate uertendi honores et monum̃ta. Quidoᷤ
autem decretis ambitio iussit aut opibus extuxit cito subru¬
itur. Nihil non longa demolitur uetustas. et monet. opus
ei quem consecrauit sapientia nocere non põt. Nulla delehͭ
etas. nulla diminuet sequens ac deinde semper ulterior ali¬
quid ad uenerationem conferet. Quoniam quidem in ui¬
cino uersatur in uidia simplicius longe posita miramur.
Sapientis ergo multum patet uita. non idem illum qui cęte¬
ros terminus includit solis generis humani legibus soluit:
Omnia illi secula ut deo seruiunt. transit tempus aliqd̃
hoc recordatione comp̃hendit. instat. hoc utitur. uenturũ
est. hoc percipit longam illi uitam facit omnium temporus
in unum collocatio.
llorum breuissima. ac sollicitissima aetas est qui pt̃orũ
obliuiscuntur. pntĩa negligunt de futuro timent: cũ
ad extrema uenerint sero intelligunt miseri tam diu se du

Expanded text:
mo in immortalitatem vertendae. Honores, monimenta, quidquid mo in immortalitatem vertendae. Honores, monimenta, quidquid aut decretis ambitio iussit aut operibus extruxit, cito subruitur; nihil non longa demolitur vetustas et movet. At iis, quae consecravit sapientia, nocere non potest ; nulla abolebit aetas, nulla deminuet ; sequens ac deinde semper ulterior aliquid ad venerationem conferet, quoniam quidem in vicino versatur invidia, simplicius longe posita miramur. Sapientis ergo multum patet vita, non idem illum qui ceteros ter- minus cludit. Solus generis humani legibus solvitur ; omnia illi saecula ut deo serviunt. Transit tempus aliquod ? Hoc recordatione comprendit. Instat ? Hoc utitur. Venturum est ? Hoc praecipit. Longam illi vitam facit omnium temporum in unum conlatio. Illorum brevissima ac sollicitissima aetas est, qui praeteritorum obliviscuntur, praesentia neclegunt, de futuro timent ; cum ad extrema venerunt, sero intellegunt miseri, tam diu se, dum
Abbreviated transcription (Latin):
terit suos tibi contribuit. Nullius ex his sermo piculosius e
quid uoles per illos non stabit quominus plurimum quã¬
tum coepis haurias: quȩ illum felicitas q̃pulchra senectus
manet.qui se inhorum clientelam contulit hẽbit cum quibꝰ
de minimis maximisq rebus deliberet: quos de se quotidi
consulat: a quibus audiat uerum sine contumelia. Laude¬
tur sine adulatione: ad quorum se similitudinem effingat
Solemus dicere non fuisse in nr̃a potestate quos sortiremur
parentes. sorte nobis datos. Nobis uero ad nr̃m arbitrium na¬
sci licet. nobilissim orum ingenioꝵ familię sunt.elige ĩ quã
ascisci uelis: non in nomen tantum adoptaberis. s in ip̃a bo¬
na que non erunt sordide nec maligne custodienda. maio¬
ra fient. quo illa cum pluribus diuiseris. Hi tibi dabunt ad ȩ¬
ternitatem iter:et te in illum locum ex quo nemo euicitur
subleuabunt. Hec una ratio est expendendę mortalitatis im¬

Expanded text:
teret, suos tibi contribuet ; nullius ex his sermo periculosus eteret, suos tibi contribuet ; nullius ex his sermo periculosus equid voles ; per illos non stabit, quominus quantum plurimum cupiens haurias. Quae illum felicitas, quam pulchra senectus manet, qui se in horum clientelam contulit! Habebit, cum quibus de minimis maximisque rebus deliberet, quos de se cotidie consulat, a quibus audiat verum sine contumelia, laudetur sine adulatione, ad quorum se similitudinem effingat. Solemus dicere non fuisse in nostra potestate, quos sortiremur parentes, forte hominibus datos ; nobis vero ad nostrum arbitrium nasci licet. Nobilissimorum ingeniorum familiae sunt ; elige in quam adscisci velis ; non in nomen tantum adoptaberis, sed in ipsa bona, quae non erunt sordide nec maligne custodienda; maiora fient, quo illa pluribus diviseris. Hi tibi dabunt ad aeternitatem iter et te in illum locum, ex quo nemo deicitur, sublevabunt. Haec una ratio est extendendae mortalitatis, im
Abbreviated transcription (Latin):
los cum diu torserint. simulata festinatione transcurrant:
Qͥ multi per refertum clientib atrium prodire uitabunt:
et per obscuros aedium ad itus profugient: quasi non inhu¬
manius sit decipere: ꝗͣ excludere: Omulti ex hesterna cra¬
pula semisomnes. et graues illis miseriis suum somnum
rumpentes ut alienum expectent uix adleuatis labiis in¬
sui sumptum millies nomen oscitatione supbissima redoẽt:
NOs in ueris officiis moran licet dicamus qui zenone
qui pythagoram quotidie et democritum cȩterosq antisti¬
tes bonarum artium qui Aristotilem et theophrastum uolẽt
here q̃ familiarissunos. Nemo horum non uacauit. nemo nõ
uenientem ad se beatiorem amantioremq sui dimitet. nẽo
quenꝙͣ uacuis a se manib abire patietur. Nocte interueniri¬
et interdu ab omnibus mortalibus possunt. Norum te moiͬ
nemo coget: omnes docebunt. Horum nemo annos tuos cõ¬

Expanded text:
los, cum diu torserint, simulata festinatione transcurrant ! los, cum diu torserint, simulata festinatione transcurrant ! Quam multi per refertum clientibus atrium prodire vitabunt et per obscuros aedium aditus profugient, quasi non inhumanius sit decipere quam excludere ! Quam multi hesterna crapula semisomnes et graves illis miseris suum somnum rumpentibus ut alienum expectent, vix adlevatis labris insusurratum miliens nomen oscitatione superbissima reddent ! Hos in veris officiis morari licet dicamus, qui Zenonem, qui Pythagoran cotidie et Democritum ceterosque antistites bonarum artium, qui Aristotelen et Theophrastum volent habere quam familiarissimos. Nemo horum non vacabit, nemo non venientem ad se beatiorem, amantiorem sui dimittet, nemo quemquam vacuis a se manibus abire patietur ; nocte convenio, interdiu ab omnibus mortalibus possunt. Horum te mori nemo coget, omnes docebunt ; horum nemo annos tuos con
Abbreviated transcription (Latin):
re deducimur.nullo nobis sȩculo interdictum est. in omĩai
admittimur:et si magnitudinem animi egredi humane
imbecillitatis angustias lib. multum per quod spaciemũ
temporis est. Disputare cum socrate licet.dubitare cũ Caͣ¬
neade.cum epicuro quiescere. hominis naturam cum stoia
uincere. cum cynicis excedere. cum rerum natura in consor¬
tium omnis eui patiatur incedere. Quid ni ab hoc exiguo
et cacduco temporis transitu in illa nos toto demus animo.
quȩ ĩmensa quȩ eterna sunt.quȩ cum melioribus cõmuĩ¬
a: Isti qui per officia discursant. qui se aliosq in quietãt
cum bene insanierint.cum omnia limina quotidie pam¬
bulauerint. nec ullas aptas fores p̃terierint:cum per diuẽ¬
sas domos mentoriam salutationem circuntulerint: quoꝵ
quenq ex tam ĩmensa et uariis cupiditatibus districta urbe
luxuria. aut inhumanitas sum moueat: Mͣmulti. qui il¬

Expanded text:
re deducimur; nullo nobis saeculo interdictum est, in omnia re deducimur; nullo nobis saeculo interdictum est, in omnia admittimur et, si magnitudine animi egredi humanae imbecil- litatis angustias libet, multum, per quod spatiemur, temporis est. Disputare cum Socrate licet, dubitare eum Carneade, cum Epicuro quiescere, hominis naturam cum Stoicis vincere, cum Cynicis excedere. Cum rerum natura in consortium omnis aevi patiatur incedere, quidni ab hoc exiguo et caduco temporis transitu in illa toto nos demus animo, quae immensa, quae aeterna sunt, quae cum melioribus communia ? Isti, qui per officia discursant, qui se aliosque inquietant, cum bene insanierint, cum omnium limina cotidie perambulaverint nec ullas apertas fores praeterierint, cum per diversissimas domos meritoriam salutationem circumtulerint, quotum quemque ex tam immensa et variis cupiditatibus districta urbe luxuria aut inhumanitas summoveat ! Quam multi qui il
Abbreviated transcription (Latin):
le affirmabat ꝑꝑ alteram ex duabus causis. aut ꝙ plebs
eo secessiss: aut q nemo auspicante illo loco aues non ad¬
dixissent. Alia deinceps innumerabilia quȩ aut menda
ciis ficta sunt: aut similia. Nam ut concedas omnia eos
bona fide dicere: ut ad p̃stationem scribant: tam̃ cuiuᷤ
ista errores minuent: cuius cupiditates p̃ment: quem fortioe
quem iustiorem: quem liberaliorem facient: Dubitare se in¬
terim fabianus nr̃ aiebat an satius eẽt nullis studiis ad mo¬
neri: qͣ his implicari.
oũ omnium ociosi sunt. qui sapientię uacant soli uiuũt
net .ii. suam tantum etatem bñ intuent᷑. omne euum
adiiciunt. Quidquid annorum ãn illos actum est: illis acq¬
situm est. nisi in gratissimi sumus illi clarissimi sacrorum op¬
nionum conditores nobis nati sunt. nobis uitam p̃parauert
ad res pulcherrimas ex tenebris ad lucem erutas alieno labo¬

Expanded text:
le adfirmabat, propter alteram ex duabus causis, aut quod plebs le adfirmabat, propter alteram ex duabus causis, aut quod plebs eo secessisset, aut quod Remo auspicante illo loco aves non addixissent, alia deinceps innumerabilia, quae aut farta sunt mendaciis aut similia ? Nam ut concedas omnia eos fide bona dicere, ut ad praestationem scribant, tamen cuius ista errores minuent ? Cuius cupiditates prement ? Quem fortiorem, quem iustiorem, quem liberaliorem facient ? Dubitare se interim Fabianus noster aiebat, an satius esset nullis studiis admoveri quam his implicari. Soli omnium otiosi sunt qui sapientiae vacant, soli vivunt ; nec enim suam tantum aetatem bene tuentur. Omne aevum suo adiciunt; quidquid annorum ante illos actum est, illis adquisitum est. Nisi ingratissimi sumus, illi clarissimi sacrarum opinionum conditores nobis nati sunt, nobis vitam praeparaverunt. Ad res pulcherrimas ex tenebris ad lucem erutas alieno labo
Abbreviated transcription (Latin):
humanis obiicit magna felicitas. Ille se supra rerum nã
ẽẽ tunc credidit cum tot miserorum hominum cat̾uas
sub alio cęlo natis beluis obiiceret:cum bellum intex tã
disparia animalia commiteret: cum in conspectu ppłi ro
multum sanguinis funderet: mox plus ip̃m fundere coa¬
cturus. At idem postea alexandriam ꝑfidia deceptus ul¬
timo mancipio transfodiendum se prebuit. tum deinu
intellecta inani iactatione cognominis sui. Sed ut illoi
reuertar. unde discessi. et in alia inateria ostendam sup¬
uacuam quorundam diligentiam: Idem enarrabat me¬
tellum uictis in sicilia poenis triumphantem. unum õiu
romanoꝵ ante currum centum et uiginti captiuos ele¬
phantes duxisse. Syllam ultimum romanoꝵ protulis¬
se pomerium: ꝙ nunꝗ̃ prouinciali: s italico agro acquisito
proferre moris apud antiquos fuit. Hoc scire magis pro¬
dest q̃ auentinum montem extra pompeium esse ut il¬

Expanded text:
nostris obicit magna felicitas ! Ille se supra rerum naturam nostris obicit magna felicitas ! Ille se supra rerum naturam esse tune credidit, cum tot miserorum hominum catervas sub alio caelo natis beluis obiceret, cum bellum inter tam disparia animalia committeret, cum in conspectum populi Romani multum sanguinis funderet mox plus ipsum fundere coacturus. At idem postea Alexandrina perfidia deceptus ultimo mancipio transfodiendum se praebuit, tum demum intellecta inani iactatione cognominis sui. Sed ut illo revertar, unde decessi, et in eadem materia ostendam supervacuam quorumdam diligentiam : idem narrabat Metellum victis in Sicilia Poenis triumphantem unum omnium Romanorum ante currum centum et viginti captivos elephantos duxisse; Sullam ultimum Romanorum protulisse pomerium, quod numquam provinciali, sed Italico agro adquisito proferre moris apud antiquos fuit. Hoc scire magis prodest, quam Aventinum montem extra pomerium esse, ut il
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ Ualerius coruinus pͥmus messanam uicit. et primus
ex familia ualeriorum urbis captȩ in se transiato nomĩe
messana appellatus est. paulatimq uulgo ꝑmutante lit¬
teras messala dictus. Num et hoc quiq̃ curare pmittes ꝙ
primus.L. Sylla in circo leones solutos dedit. Cum alioqu
ligati detinentur ad conficiendos cos missis a rege occhoi
ioculatoriis et hoc sane remittatur. Num et pompcium pͥ¬
mum in circo elephantorum duode uiginti pugnam edi¬
disse commissis more p̃lii noxiis hominibus ad ulla
rem bonam pertinet. ꝙ princeps ciuitatis et inter antiqͦs
principes ut fama tradidit bonitatis eximiȩ: memo ra¬
bile putauit spectaculi genus nouo more pdere hoĩ¬
nes depuonant. Parum est.laucinantur parum est in¬
genti mose anim alium exterantur. Satius erat ista in ob¬
siuonem ire ne quis postea potens disceret. in uideretq
rei ininime humane: O quantum calliginis mentibus

Expanded text:
quod Valerius Corvinus primus Messanam vicit et primus quod Valerius Corvinus primus Messanam vicit et primus ex familia Valeriorum urbis captae in se translato nomine Messana appellatus est paulatimque vulgo permutante litteras Messala dictus. Num et hoc cuiquam curare permittes, quod primus L. Sulla in circo leones solutos dedit, cum alioquin alligati darentur, ad conficiendos eos missis a rege Boccho iaculatoribus ? Et hoc sane remittatur: num et Pompeium primum in circo elephantorum duode- viginti pugnam edidisse commissis more proeli noxiis hominibus ad ullam rem bonam pertinet ? Princeps civitatis et inter antiquos principes, ut fama tradidit, bonitatis eximiae memorabile putavit spectaculi genus novo more perdere homines. Depugnant ? Parum est. Lancinantur? Parum est: ingenti mole animalium exterantur! Satius erat ista in oblivionem ire, ne quis postea potens disceret invideretque rei minime humanae. O quantum caliginis mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam iuuant siue proseras. non doc̃tior uideberis
s molestior. Ecce romanos quoq inuasit inane studiũ
supuacua discendi. His diebus audiui quendam sa¬
pientem referentem quȩ primus quisq ex romanis du¬
cibus fecisset. ꝙ primus nauali p̃lio dulius uicit.primus
curius denitatus in triumpho duxit elephantes. etiam¬
mnc ista et si ad ueram glĩam non tendunt circa cii¬
lium tamen opum exempla uersantur. Non est ꝓfutã
talis scientia. est tamen quę nos speciosa rerum uarietate
derineat. Hoc quoq quȩrentibus remittamus. quis roã¬
nis primus ꝑsuaserit nauem conscendere claudius is
fuit. candex ob hoc ip̃m appellatus:. qui a plurium tabu¬
larum contextus caudex apud antiquos uocat᷑. unde
publicȩ tabulę codices dicuntur.et naues nunc quoq¬
quȩ ex antiqua consuetudine cõmeatus per tiberim sb̃¬
uehunt caulitate uocant᷑. Sane et hoc ad rem ptineat

Expanded text:
scientiam iuvant sive proferas, non doctior videaris scientiam iuvant sive proferas, non doctior videaris sed molestior. Ecce Romanos quoque invasit inane studium supervacua discendi. His diebus audii quendam referentem, quae primus quisque ex Romanis ducibus fecisset; primus navali proelio Duilius vicit, primus Curius Dentatus in triumpho duxit elephantos. Etiamnunc ista, etsi ad veram gloriam non tendunt, circa civilium tamen operum exempla versantur ; non est pro- futura talis scientia, est tamen quae nos speciosa rerum vanitate detineat. Hoc quoque quaerentibus remittamus, quis Romanis primus persuaserit navem conscendere. Claudius is fuit, Caudex ob hoc ipsum appellatus, quia plurium tabularum contextus caudex apud antiquos vocatur, unde publicae tabulae codices dicuntur et naves nunc quoque ex antiqua consuetu- dine, quae commeatus per Tiberim subvehunt, codicariae vocantur. Sane et hoc ad rem pertineat,
Abbreviated transcription (Latin):
copia.ingenioso et hoc unum seculo processit: ut iam
mimorum arguere minime possimus negligentiam. Putaᷤᷤ¬
eẽ aliquem qui usq eo delitiis in terierit ut an seleat al¬
eger est immo mortuus est. Ille ociosus est cui ocii sui eti
sensus est. Nic uero semiuiuus cui ad intelligendos cor¬
poris sui hĩtus iudice opus est. quando põt hic alicuius tẽ¬
poris dominus ẽẽ: Persequi singulos longum est.quorum
aut laterculi aut pila. aut excoquendi in sole corporis
cura consum psere uitam. Non sunt ociosi quorum uolu¬
ptates multum negocii hñt. nam de illis nemo dubita¬
bit quin operose nihil agant. qui luterarum in utiliu
studiis detinentur: quȩ iam apud romanos quoq mag
manus est.
Recorum iste morbus fuit quȩrere quem numerũ
remigum ulysses habuss prior scripta ẽẽt ilias. an
oclyssea. pręterea an eiusdem ẽẽt auctoris. alia deinceps
huiusmõi note: quȩ siue contineas nihil tacitam cõ¬

Expanded text:
copia ingenioso in hoc unum saeculo processit, ut iam copia ingenioso in hoc unum saeculo processit, ut iam mimorum arguere possimus neglegentiam. Esse aliquem, qui usque eo deliciis interierit ut an sedeat alaeger est, immo mortuus est ; ille otiosus est, cui otii sui et sensus est. Hic vero semivivus, cui ad intellegendos corporis sui habitus indice opus est, quomodo potest hic ullius temporis dominus esse ? Persequi singulos longum est, quorum aut latrunculi aut pila aut excoquendi in sole corporis cura consumpsere vitam. Non sunt otiosi, quorum volup- tates multum negotii habent. Nam de illis nemo dubitabit, quin operose nihil agant, qui litterarum in- utilium studiis detinentur, quae iam apud Romanos quoque magna manus est. Graecorum iste morbus fuit quaerere, quem numerum Ulixes remigum habuisset, prior scripta esset Ilias an Odyssia, praeterea an eiusdem essent auctoris, alia deinceps huius notae, quae sive contineas, nihil tacitam con
Abbreviated transcription (Latin):
liceat horas occunt. quos quando lauar debeant qn
noctare quando cenare alius ad monet et usq eo nimio
delicati animi langore soluuntur ut per se scire nõ pos¬
sint an esuriant. Audio quendam ex delicatis si mõ
delicie uocandę sunt uitam et consuetudinem huma¬
nam dediscere. cum ex balneo inter manus elatus et ĩ
sella positus ẽẽt dixisse interrogando iam sedeo. hunc
tu ignorantem an seedeat putas scire an uiuat. an uide¬
at: an ociosus sit: Non facile dixerim utrum magis mi¬
serear. si hoc ignorauit an se ignorare finxit. Multarũ
quidem rerum oblionem sentiunt: sed multarum i
mitantur. Quedam uicia illos quasi felicitatis argum̃¬
ta delectant. Nimis humilis et contempti hominis eẽ¬
uidenur scire quid faciat. In hunc et numos multa men¬
tiri ad exprobrandam luxuriam putas. Plura me hercu¬
les p̃tertunt. q̃ fingunt. tanta incredibilium uitioru

Expanded text:
liceat, horas occurrunt, quos quando lavari debeant, quando liceat, horas occurrunt, quos quando lavari debeant, quando natare, quando cenare, alius admonet ; usque eo nimio delicati animi languore solvuntur, ut per se scire non possint, an esuriant! Audio quendam ex delicatis—si modo deliciae vocandae sunt vitam et consuetudinem humanam dediscere—, cum ex balneo inter manus elatus et in sella positus esset, dixisse inter- rogando : " Iam sedeo ? " Hunc tu ignorantem, an sedeat, putas scire an vivat, an videat, an otiosus sit ? Non facile dixerim, utrum magis miserear, si hoc ignoravit, an si ignorare se finxit. Multarum quidem rerum oblivionem sentiunt, sed multarum et imitantur. Quaedam vitia illos quasi felicitatis argumenta delectant ; nimis humilis et contempti hominis videtur scire quid facias. I nunc et mimos multa mentiri ad exprobrandam luxuriam puta. Plura me hercules praetereunt quam fingunt et tanta incredibilium vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
cuius rectum cursum natura et optimum et simplicissiu
fecit. inflexu modulationis ineruissimȩ retorquent: quon¬
digyi aliquod inter se carmen metentes semper sonant qͥi
ad res serias. etiam sepe tristes adhibiti exaudita cantica mo¬
dulatio non hñt isti ocium. sed iners negocium. Conuiuiꝰ
me hercule horum non posuerim inter uacantia tempora
cum uideam qͣ solliciti argentum ordinent qͣ diligenter
exoletorum suorum tuncas succingant: ꝗͣ suspensi sint.
quomõ aper a coco exeat. quanta celeritate signo dato
glabri ad ministeria discurrunt: quanta arte scindant᷑
aues in frustra non enormia. ꝗcuriose infelices pueruli
ebriorum sputa detergant
E cessus mala sua illos sequuntur ut necbibant siẽ
ambitione nec aedant. Nec illos quidem inter ambiti¬
osos numerau̾is: qui sella se et lectica huc et illuc ferũ¬
tur. et ad gestationem suarum quasi deserere illas non

Expanded text:
cuius rectum cursum natura et optimum et simplicissimum cuius rectum cursum natura et optimum et simplicissimum fecit, in flexus modulationis inertissimae torquent, quodigiti aliquod intra se carmen metientes semper sonant, quorum, cum ad res serias, etiam saepe tristes adhibiti sunt, exauditur tacita modulatio ? Non habent isti otium, sed iners negotium. Convivia me hercules horum non posuerim inter vacantia tempora, cum videam, quam solliciti argentum ordinent, quam diligenter exoletorum suorum tunicas succingant, quam suspensi sint, quomodo aper a coeo exeat, qua celeritate signo dato glabri ad ministeria discurrant, quanta arte scindantur aves in frusta non enormia, quam curiose infelices pueruli ebriorum sputa detergeant.secessus mala sua illos secuntur,ut nec bibant sine ambitione nec edant. Ne illos quidem inter otiosos numeraverim,qui sella se et lectica huc et illuc ferunt et ad gestationum suarum, quasi deserere illas non
Abbreviated transcription (Latin):
sectator puerorum rixantium sedet: qui iunctorum suo¬
rum greges mercantium. et colonorum paria diducit: ꝗ
athletas nouissimos pascit. Quis illos ociosos uocat. qui¬
bus apud tonsorem multę horę transmiitunt. dum de¬
cerpitur.si quis proxima nocte subcreuit. dum de singu¬
lis capillis in consilium itur: dum aut disiecta coma resti¬
tuitur: aut desiciens hinc. atq illinc in frontem compel¬
litur: quomõ irascuntur si tonsor paulo negligentior
fuit tanq̃ uirum tonderet. quomõ excandescunt si q̾
ex iuba sua decisum est. si quid extra ordinem iacuit nͥ
omnia sua in anulos reciderunt. quis est istorum qui ñ
mallit rem .p. suam turbari. ꝗ̃ comam: qui non sollicin¬
or sit de capitis sui decore: ꝗͣ de salute: qui non compti¬
or cẽ mallit q̃ honestior: Nos t ociosos uocas inter pecti¬
nem. speculum q occupatos. quid illi qui in componẽdis
audiendis. discendisq canticis operati sunt : dum uocem

Expanded text:
spectator puerorum rixantium sedet ? Qui iumentorum suospectator puerorum rixantium sedet ? Qui iumentorum suorum greges in aetatium et colorum paria diducit ? Qui athletas novissimos pascit? Quid? illos otiosos vocas, quibus apud tonsorem multae horae transmittuntur, dum decerpitur, si quid proxima nocte subcrevit, dum de singulis capillis in consilium itur, dum aut disiecta coma restituitur aut deficiens hinc atque illinc in frontem compellitur ? Quomodo irascuntur, si tonsor paulo neglegentior fuit, tamquam virum tonderet ! Quomodo excandescunt, si quid ex iuba sua decisum est, si quid extra ordinem iacuit, nisi omnia in anulos suos reciderunt! Quis est istorum qui non malit rem publicam turbari quam comam suam ? Qui non sollicitior sit de capitis sui decore quam de salute ? Qui non comptior esse malit quam honestior ? Hos tu otiosos vocas inter pectinem speculumque occupatos ? Quid illi, qui in componendis, audiendis, discendis canticis operati sunt, dum vocem,
Abbreviated transcription (Latin):
uacuum est: tota ut ita dicam in reditu est quantulacun¬
q sit. Itaq ab unde sufficit et inde quandocunq ultimus
dies uenerit: non cunctabitur sapiens ue ad mortem cẽ¬
to gradu.
Ueris forte quos occupatos uocem. non est ꝙ meso¬
los putes dicere: quos abasilica. immissi demum
canes eiiciunt. Quos aut in sua uides turba speciosiuiꝰ
didi aut in aliena contemptius: quos officia domibus
suis euocant ut alienis foribus illidant quos hasta p̃toris
infami lucro et quandoq supputator exercet.Quorunda
ocium occupatum est in uilla. aut in lecto suo in media sol¬
licitudine. Quamuis ab omnib recesserint sibi ip̃i molesti
sunt:quorum non ociosa uita est dicenda: sed desidiosa oc¬
cupatio. Illum tu ociosum uocas. qui corinthia paucorum
furoit p̃ciosa. anxia subtilitate cominuat. et maiorem die¬
rum partem in eruginosis lamellis consumit: qui in chiro¬
macenam per facinus. ne romanis quidem uiciis laborem

Expanded text:
ervacuum est ; tota, ut ita dicam, in reditu est. Quantulacumervacuum est ; tota, ut ita dicam, in reditu est. Quantulacumque itaque abunde sufficit, et ideo, quandoque ultimus dies venerit, non cunctabitur sapiens ire ad mortem certo gradu. Quaeris fortasse, quos occupatos vocem ? Non est quod me solos putes dicere, quos a basilica immissi demum canes eiciunt, quos aut in sua vides turba speciosius elidi aut in aliena contemptius, quos officia domibus suis e vocant, ut alienis foribus inlidant, aut hasta praetoris infami lucro et quandoque suppuraturo exercet. Quorundam otium occupatum est; in villa aut in lecto suo, in media solitudine, quamvis ab omnibus recesserint, sibi ipsi molesti sunt ; quorum non otiosa vita dicenda, est, sed desidiosa occupatio. Illum tu otiosum vocas qui Corinthia, paucorum furore pretiosa, anxia suptilitate concinnat et maiorem dierum partem in aeruginosis lamellis consumit? Qui in ceromate nam, pro facinus ! ne Romanis quidem vitiis laboramus
Abbreviated transcription (Latin):
breue est ut arripi non possit. et id ip̃m illis distictius in
multa subducitur. Deniq uis scire qͣ non di uiuant:
uide q̃ cupiant diũ uiuere. Decrepiti senes paucorum ã¬
nonim accessionem uotis mendicant minores natu se ip̃os
ẽẽ fingunt. mendacio sibi blandiuntur.tam libenter se fal¬
lunt qͣ si fata una decipiant.Iam ergo cum aliqua imbecil¬
litas mortalitatis admonuit. quem ad mõm pauentes mori¬
untur: non tanꝗ̃ exeant de uita. s tanq̃ extrahantur stul¬
tos se fuisse ut non uixerint clamitant: et si mõ euaserĩt
ex illa ualitudine in ocio uicturos: tunc ꝗͣ frustra paraue¬
rint quibus non fiuerent ꝗͣ in cassum omnis labor cecĩ
dent cogitant. At quibus uita procul ab omni negocio
agitur quid ni spaciosa sit: nihil ex illa delegatur. nihil
alio atq alio spargitur. nihil inde fortunȩ sequitur: niħ
negligentia interit. nihil largitione detrahitur: nihil suꝑ¬

Expanded text:
breve est, ut arripi non possit, et id ipsum illis districtis in breve est, ut arripi non possit, et id ipsum illis districtis in multa subducitur. Denique vis scire quam non diu vivant ? Vide quam cupiant diu vivere. Decrepiti senes paucorum annorum accessionem votis mendicant; minores natu se ipsos esse fingunt ; mendacio sibi blandiuntur et tam libenter se fallunt quam si una fata decipiant. Iam vero cum illos aliqua imbecillitas mortalitatis admonuit, quemadmodum paventes moriuntur, non tamquam exeant de vita, sed tamquam extrahantur. Stultos se fuisse, qui non vixerint, clamitant et, si modo evaserint ex illa valitudine, in otio victuros ; tunc quam frustra paraverint, quibus non fruerentur quam in cassum omnis ceciderit labor, cogitant. At quibus vita procul ab omni negotio agitur, quidni spatiosa sit ? Nihil ex illa delegatur, nihil alio atque alio spargitur, nihil inde fortunae traditur, nihil neglegentia interit, nihil largitione detrahitur, nihil sup
Abbreviated transcription (Latin):
sus exagitet. hȩc nec turbari. nec cripi põt perpena eius
intrepida possessio est. Singuli tantum dies tibi per mom̃
ad arbitrium suum inspici se. ac detineri patiuntur. qđ fa¬
cere occupatis non uacat. Secure et quiete mentis est in oẽs
uitȩ suȩ partes discurrere. occupatorum animi uelut sb̃
iugo sint fectere se. ac respicere non possunt. Abiit ig̃
uita corum in profundum et ut nihil prodest. licet qͣn¬
tumlib ingeras. si non subest quod excipiat ac seruet.
si nihil refert quantum temporis detur. si non est ubi
subsidat per quassos. foratosq animos transmittitꝰ. Uii¬
Resens tempus breuissimum est. adeo quidem ut
quibusdam nullum uideat᷑. Incursu enim sem pẽ
fluit et p̃cipitatur. ante desinit ẽe qͣ uenit: nec magis mo¬
ram patitur: q̃ mundus aut sydera. quorum in requieta
semper agitatio nunq̃ in codem uestigio manet. Solum
igitur ad occupatos pręsens pertinet tempus quod tam o¬

Expanded text:
sus exagitet ; haec nec turbari nec eripi potest : perpetua eius et sus exagitet ; haec nec turbari nec eripi potest : perpetua eius et intrepida possessio est. Singuli tantum dies, et hi per momad arbitrium tuum inspici se ac detineri patientur, quod facere occupatis non vacat. Securae et quietae mentis est in omnes vitae suae partes discurrere ; occupatorum animi, velut sub iugo sint, flectere se ac respicere non possunt. Abit igitur vita eorum in profundum ; et ut nihil prodest, licet quantumlibet ingeras, si non subest quod excipiat ac servet, sic, nihil refert quantum temporis detur, si non est ubi subsidat, per quassos foratosque animos transmittitur. Praesens tempus brevissimum est, adeo quidem, ut quibusdam nullum videatur ; in cursu enim semper est, fluit et praecipitatur; ante desinit esse quam venit, nec magis moram patitur quam mundus aut sidera, quorum inrequieta semper agitatio numquam in eodem vestigio manet. Solum igitur ad occupatos praesens pertinet tempus, quod tam
Abbreviated transcription (Latin):
est quod fuit et quod futurum est. Ex his quod aginꝰ
breue est: quod acturi sumus dubium. quod egimus
certum. hoc est .n. in quod fortuna uis perdidit. quod in
mllius arbitrium reduei põt. Hoc amittunt occupati.
nec enim illis uacat p̃terita respicere.et si uacet in ocun¬
da est poenitendę rei recordatio. Inuiti nanq ad tempo¬
ra male ex acta animum reuocant. nec audent eam reten¬
tare. quorum uita etiam quȩ aliquo pñtis uoluptatis le¬
nocinio subripiehatur ietractando patescit. Nemo nisi quo
omnia acta sunt sub censura sua: quȩ nunq̃ fallitur libentẽ
inpt̃m retorquet. Ille qui multa ambitiose concupiuit suꝑ¬
be contempsit.impotenter uicit insichose decepit. auare
rapuit. prodige effudit necẽẽ est ut memoriam suam nẽ¬
at. Atqui hec est pars temporis ñ sacra dedicata om̃s
hum anos casus supergressa. extra regnum fortnȩ subdu¬
cta. quam non inopia non metus. non morbonim incur¬

Expanded text:
est, quod futurum est. Ex iis quod agimus est, quod futurum est. Ex iis quod agimus breve est, quod acturi sumus dubium, quod egimus certum. Hoc est enim, in quod fortuna ius perdidit, quod in nullius arbitrium reduci potest. Hoc amittunt occupati ; nec enim illis vacat praeterita respicere, et si vacet, iniucunda est paenitendae rei recordatio. Inviti itaque ad tempora male exacta animum re- vocant nec audent ea retemptare, quorum vitia, etiam quae aliquo praesentis voluptatis lenocinio surripiebantur, retractando patescunt. Nemo, nisi quoi omnia acta sunt sub censura sua, quae num- quam fallitur, libenter se in praeteritum retorquet; ille qui multa ambitiose concupiit, superbe contempsit, impotenter vicit, insidiose decepit, avare rapuit, prodige effudit, necesse est memoriam suam timeat. Atqui haec est pars temporis nostri sacra ac dedicata, omnis humanos casus supergressa, extra regnum fortunae subducta, quam non inopia, non metus, non morborum incur
Abbreviated transcription (Latin):
N. promissum est subito in illam. nec opinantes in cide¬
runt accelere eam quotidie nõ sentiebant. Quem ad¬
mõm autem sermo aut lectio. aut aliqua interior co¬
ꝯitatio iter facientes decipit: et peruenisse se ante sciut̃
ꝙͦ appropinquasse: sic hoc iter uitȩ assiduum et citatis¬
simum: quod dormientes. uigillantesq eodem gra¬
du facimus occupatis non apparet nisi in fine.
Uod prposui. si in partes uelim atq argumenta
deducere multa mihi occurrent per quę probẽ
breuussimam ẽẽ occupatorum uitam. Solebat dicere
tabianus. non ex his cathedrariis phis: sed ex ueris. et ã¬
tiquis contra affectus impeni nõ subtilitate pugnandũ
nec minutis uulneribus. sed incursu auertendam aciẽ
non probam. cauillationes .n. contundi debere non uel¬
licani. tamen ut illis error exprobretur suus: docendi ñ
deplorandi sunt. In tria tempora uita diuiditur: quod

Expanded text:
enim provisum est ; subito in illam necopinantes incideenim provisum est ; subito in illam necopinantes inciderunt, accedere eam cotidie non sentiebant. Quemadmodum aut sermo aut lectio aut aliqua intentior cogitatio iter facientis decipit et pervenisse ante sentiunt quam adpropinquasse, sic hoc iter vitae adsiduum et citatissimum, quod vigilantes dormientesque eodem gradu facimus, occupatis non apparet nisi in fine. Quod proposui si in partes velim et argumenta diducere, multa mihi occurrent, per quae probem brevissimam esse occupatorum vitam. Solebat dicere Fabianus, non ex his cathedraris philosophis, sed ex veris et antiquis: ' contra adfectus impetu, non suptilitate pugnandum, nec minutis vulneribus sed incursu avertendam aciem; non probam cavillationem esse, nam contundi debere, non vellicari.' Tamen ut illis error exprobretur suus, docendi, non tantum deplorandi sunt. In tria tempora vita dividitur: quod fuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tendis: omnia quę uentura sunt in incerto iacent proti¬
nus uiue.clamat ecce inaximus uates. et uelut diuino ore
instincus salutare carmen canit. Optima queq dies misis
mortalibus.eui. prima fugit. Quid cunc̾taris inquit. qd
cessas: nisi occupas sugit. et cum occupaueris tam en fugi¬
et. Itaq cum celeritate temporis utendi uelocitate certan¬
dum est et uelut ex torrente rapido nec semper casuro
cito hauriendum est. hoc quoq pulcherrime ad exprob¬
brandam infinitam cognitionem ꝙ non optimam quan¬
q ctatem sed diem dicit. quid securus et in tanta temgoꝵ
fuga lentus menses tibi et annos et longam seriem utcunq
auiditati tuę uisum est exporrigis: de die iecum loquitũ
et de hoc ip̃o sugiente. Non clubium est ergo quin pͥma
quȩ oprima dies sugiat mortalibus miseris eui .i. occu¬
datis: quorum ꝓueriles adhuc animos senectus oppri¬
mit ad quam imparati. inermesq perueniunt. Nihil

Expanded text:
tendis ? Omnia quae ventura sunt in incerto iacent ; protitendis ? Omnia quae ventura sunt in incerto iacent ; protinus vive ! Clamat ecce maximus vates et velut divino ore instinctus salutare carmen canit : Optima quaeque dies miseris mortalibus aevi prima fugit. " Quid cunctaris ? " inquit, " Quid cessas ? Nisi occupas, fugit." Et cum occupaveris, tamen fugiet ; itaque cum celeritate temporis utendi velocitate certandum est et velut ex torrenti rapido nec semper ituro cito hauriendum. Hoc quoque pulcherrime ad exprobrandam infinitam cunctationem, quod non optimam quamque aetatem sed diem dicit. Quid securus et in tanta temporum fuga lentus menses tibi et annos in longam seriem, utcumque aviditati tuae visum est, exporrigis ? De die tecum loquitur et de hoc ipso fugiente. Num dubium est ergo, quin optima quaeque prima dies fugiat mortalibus miseris, id est occupatis ? Quorum puerilis adhuc animos senectus opprimit, ad quam imparati inermesque perveniunt, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ip̃m an detrahant nescuint: ideo tolerabilis est illis ia¬
ctura detrimenti latentis. Nemo restituet annos. nemo iteꝵ
te tibi redolet. ibit qua coepit ętas nec cursum suum aut
reuocabit. aut suppͥmet. Nihil tum ultuabit᷑. nihil admo¬
nebit uelocitatis suȩ.tacita labetur. non illa se reget inpe¬
no non fauore ppłi longius proferet: sicut missa eit a pͥmo
decurret: nusquam reuertetur: nusꝗ remorabitur. quid si¬
et. tu occupatus es uita festinat. Mors interim adderit cuii
sunt et ut meluis possint uiuere impendio uite uitam instr¬
unt. cogitationes suas in longum ordinam. Maxima por¬
ro uite iactura dilatio est. illa primum quenq extrahit
diem. illa cripit pñna. dum ulteriora promittit. maximũ
uiuendi impedimentum expectatio quȩ̨ penolet ex crasti¬
no perdis hodiernum quod in manu fortunȩ positum
est disponis: quod in tua dimiitis. quo spectas: quo te ex¬

Expanded text:
hoc ipsum, an de- trahant, nesciunt; ideo tolerabilis est illis iahoc ipsum, an de- trahant, nesciunt; ideo tolerabilis est illis iactura detrimenti latentis. Nemo restituet annos, nemo iterum te tibi reddet. Ibit, qua coepit aetas, nec cursum suum aut revocabit aut supprimet ; nihil tumultuabitur, nihil admonebit velocitatis suae. Tacita labetur ; non illa se regis imperio, non favore populi longius proferet. Sicut missa est a primo die, curret ; nusquam devertetur, nusquam remo- rabitur. Quid fiet ? Tu occupatus es, vita festinat ; mors interim aderit, cui, sunt, ut melius possint vivere ; impendio vitae vitam instruunt ! Cogitationes suas in longum ordinant ; maxima porro vitae iactura dilatio est ; illa primum quemque extrahit diem, illa eripit praesentia, dum ulteriora promittit. Maximum vivendi impedimentum est expectatio, quae pendet ex crastino, perdit hodiernum. Quod in manu fortunae positum est, disponis, quod in tua, dimittis. Quo spectas ? Quo te ex
Abbreviated transcription (Latin):
nullum eius p̃cium est. Annua congiaria homines carissi¬
mi accipiunt.et in iis aut laborem. aut oꝑam. aut diligẽ¬
tiam suam locant. Nemo estimat tempus. utunt᷑ illo laxi
q̃ grauto. ac cosdem egros uides si mortis piculum propiꝰ
admotum est. medicorum genua tangentes metuunt ca¬
pitale supplicium omnia sua ut uiuant paratos impenedẽ.
tanta in illis discordia affectuum est. Quid si poss quem¬
ad mõm p̃teritorum annoꝵ cuiusq numerus proponi sic
fuuirorum: quomõ illi qui paucos uiderent supẽe trepida¬
rent: quomõ illis parcerent: Atqui facile est qͣuis exigu¬
um dispensare quod certum est. Id debet seruai diligen¬
nus qđ nescias quando desiciat. Nec est tamenꝙ ignoriẽ
putes illos ꝗ cara res sit. dicere solent eis q ualidissim e diligũt
paratos se partem annoꝵ suorum dare. dant nec intelligũt
Dant aut̃ ita ut sine illorum increm̃to sibi detrahant. seci o¬

Expanded text:
nullum eius pretium est. Annua, congiaria homines carissinullum eius pretium est. Annua, congiaria homines carissime accipiunt et illis aut laborem aut operam aut diligentiam suam locant. Nemo aestimat tempus ; utuntur illo laxius quasi gratuito. At eosdem aegros vide, si mortis periculum propius admotum est, medicorum genua tangentes, si metuunt capitale supplicium, omnia sua, ut vivant, paratos impendere ! Tanta in illis discordia adfectuum est. Quodsi posset quemadmodum praeteritorum annorum cuiusque numerus proponi, sic futurorum, quomodo illi, qui paucos viderent superesse, trepidarent, quomodo illis parcerent ! Atqui facile est quamvis exiguum dispensare, quod certum est ; id debet servari diligenius, quod nescias quando deficiat. Nec est tamen, quod putes illos ignorare, quam cara res sit; dicere solent eis, quos valdissime diligunt, paratos se partem annorum suorum dare. Dant nec intellegunt ; dant autem ita, ut sine illorum in- cremento sibi detrahant. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
noue uoluptatis possit afferre: omnia uota ad sacietatẽ
pcepta sunt. de cętero foro fortuna ut uolet. ordinet. uita
iam in tuto est. huic aut̃ acdiici põt. detrahi nihil: adiici¬
no aliquid cibi quod non desiderat capit. Non est itaq q
quen q̃ ꝑꝑ canos aut rugas putes diuu uixisse: non ille du
uixit sed duu fuit. Quid ei si illum multum putas naui¬
gasse si seua tempestas portu exceptum huc et illuc tulit
ac uirbus uentoꝵ a diuerso surentium per eadem spacia
in orbem egit. Non ille inultum nauigauit sed multũ
iactaius est
lrari soleo cum uides aliquos tempus petere: et cos
qui rogantur facillimos. Illud uterq spectat pp
quod tempus petitum est. ip̃m tempus quidem neuter
ꝗ̃ nihil petatur quasi nihil datur. Res enim p̃ciosissima
luditur. Fallit autem illos quia res in corporalis est: quia
sub oculos non uenit ideoq uillissima estimat̾. ĩmo pene

Expanded text:
novae voluptatis possit adferre ? Omnia nota, omnia ad satietatem novae voluptatis possit adferre ? Omnia nota, omnia ad satietatem percepta sunt. De cetero fors fortuna, ut volet, ordinet; vita iam in tuto est. Huic adici potest, detrahi nihil, et ano aliquid cibi, quod nec desiderat et capit. Non est itaque quod quemquam propter canos aut rugas putes diu vixisse ; non ille diu vixit, sed diu fuit. Quid enim si illum multum putes navigasse, quem saeva tempestas a portu exceptum huc et illuc tulit ac vicibus ventorum ex diverso furentium per eadem spatia in orbem egit ? Non ille multum navigavit, sed multum iactatus est. Mirari soleo, cum video aliquos tempus petentes et eos, qui rogantur, facillimos. Illud uterque spectat, propter quod tempus petitum est, ipsum quidem neuter; quasi nihil petitur, quasi nihil datur. Re omnium pretiosissima luditur ; fallit autem illos, quia res incorporalis est, quia sub oculos non venit, ideoque vilissima aestimatur, immo paene
Abbreviated transcription (Latin):
dies abstulit. quot ille candidatus: quot illa anus afferen¬
dis hȩredibus lassa. quot illa ad irtitandam auariciam ca¬
ptantium simultas egit. quot ille potentior amicus: qui÷
nos non in amicicia s in apparatu hẽt. Dispunge inꝙͣ⁊
recense uitȩ tuȩ dies: uidebis paucos admõm et ridiculos
apud te resedisse. Assequutus ille quos optauerat fasces
cupit deponere.et subinde dicit quando hic annus prȩ¬
teribit: Facit ille ludos quorum fortem sibi obtingere
magno existimauit. quando inquit istos effugiam. Diri¬
pitur ille toto soro patro nus et magno concursu omni a ultra
ꝙͣ audiri põt complet. quando in quit res proferrentur. Prę¬
cipitat quisq uitam suam et futuri desiderio laborat pre¬
sentium tedio. At ille qui nullum non tempus in usus suo
confert: qui omnes dies tanq̃ uitam ordinat nec optat o¬
crastinum. nec timet.quid enim est quod ullam horam

Expanded text:
dies abstulit ? Quot ille candidatus ? Quot illa anus efferendies abstulit ? Quot ille candidatus ? Quot illa anus efferendis heredibus lassa ? Quot ille ad irritandam avaritiam captantium simulatus aeger ? Quot ille potentior amicus, qui vos non in amicitiam, sed in apparatu habet ? Dis- punge, inquam, et recense vitae tuae dies ; videbis paucos admodum et reiculos apud te resedisse. Adsecutus ille quos optaverat fasces cupit ponere et subinde dicit : " Quando hic annus praeteribit ? " Facit ille ludos, quorum sortem sibi optingere magno aestimavit : " Quando," inquit, " istos effugiam ? " Diripitur ille toto foro patronus et magno concursu omnia ultra, quam audiri potest, complet : " Quando," inquit, " res proferentur ? " Praecipitat quisque vitam suam et futuri desiderio laborat, praesentium taedio. At ille qui nullum non tempus in usus suos confert, qui omnem diem tamquam ultimum ordinat, nec optat crastinum nec timet. Quid enim est, quod iam ulla hora
Abbreviated transcription (Latin):
extremam usq ȩtatem egerunt ut uiuere scirent. Plue̾s
tamen ex iis nondum se scire confessi uita obierunt. ne¬
dum ut isti sciant. magni mihi crede. et supra humanos
errores eminentis uiri est nihil suo tempore dilabi sinere
et ideo uita eius longissima est: quia quantumcunq po¬
tuit totum ip̃i uacauit. Nihil inde occultum ociosumq
uacauit. nihil sub alio fuit.neq enim quicꝗͣ repit dignũ
quod cum tempore suo ꝑmutaret: custos eius parcissimus.
itaq satis illi fuit. his necẽẽ est defuisse. ex quorum uita
multum ppłs tulit. hoc est quod putes hinc illos intelli
gere damnum suum.plȩrosq certe audies ex iis. quos o¬
magna felicitas grauat inter cdientium greges aut causa¬
rum actiones. aut ceteras honestas miserias exclamare in¬
terdum mihi uiuere non licet.Quid ni non liceat: Oẽs
illi qui te sibi aduocant. tibi adducunt. Ille reus. quot

Expanded text:
extremam usque aetatem egerunt, ut vivere scirent ; plures extremam usque aetatem egerunt, ut vivere scirent ; plures tamen ex his nondum se scire confessi vita abierunt, nedum ut isti sciant. Magni, milli crede, et supra humanos errores eminentis viri est nihil ex suo tempore delibari sinere, et ideo eius vita longissima est, quia, quantumcumque patuit, totum ipsi vacavit. Nihil inde incultum otiosumque iacuit, nihil sub alio fuit, neque enim quicquam repperit dignum quod cum tempore suo permutaret custos eius parcissimus. Itaque satis illi fuit; iis vero necesse est defuisse, ex quorum vita multum populus tulit. Nec est quod putes non illos aliquando intellegere damnum suum. Plerosque certe audies ex iis, quos magna felicitas gravat, inter clientium greges aut causarum actiones aut ceteras honestas miserias exclamare interdum : " Vivere mihi non licet." Quidni non liceat ? Omnes illi, qui te sibi advocant, tibi abducunt. Ille reus quot
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia istorum tempora excute. Aspice qͣdiũ computẽt
uadimonia sua. atq aliena occupent. quantum conui¬
uia:quȩ iam ip̃a officia sunt.Uidebis quem ad mõm
illos respirare non sinant. uel mala sua. uel bona. Dẽi¬
q inter omnes conuenit. nullã rem bene exerceri posse¬
ab homine occupato. non eloquentiam. non liberales di¬
sciplinas. quando distractus animus. nihil altius recipit: s
omnia uelut inculcata respuit. Nihil minus est hominus oc¬
cupati ꝗͣ uiuere. Nulluis rei difficilior scientia est. Professo¬
res aliquarum artium uulgo multiq sunt. Quosdam uͦ
ex his pueri admõm ita ꝑcepisse uissi sunt: nec etiam p̃ci¬
pere possent. Uiuere tota in uita discendum est.et qđ ma¬
ꝯis fortasse miraberis tota uita discendum est mori.
tot maximi uiri relictis omnib impedimentis cum di¬
uitiis. officiis uoluptatibus renmei assent: hoc unum ĩ

Expanded text:
Omnia istorum tempora excute, aspice quam diu computent, Omnia istorum tempora excute, aspice quam diu computent, vadimonia sua atque aliena occupent, quantum convivia, quae iam ipsa officia sunt : videbis, quemadmodum illos respirare non sinant vel mala sua vel bona. Denique inter omnes convenit nullam rem bene exerceri posseab homine occupato, non eloquentiam, non liberales disciplinas, quando districtus animus nihil altius recipit, sed omnia velut inculcata respuit. Nihil minus est hominis occupati quam vivere ; nullius rei difficilior scientia est. Professores aliarum artium volgo multique sunt, quasdam vero ex his pueri ad- modum ita percepisse visi sunt, ut etiam praecipere possent. Vivere tota vita discendum est et, quod magis fortasse miraberis, tota vita discendum est mori. Tot maximi viri relictis omnibus impedi- mentis, cum divitiis officiis voluptatibus renuntiassent, hoc unum in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorare plures.qui cum aliis felicissimi uiderent᷑
ip̃i in se uerum testimonium dixerunt.perosi omnem
actum annoꝵ suorum. s his querelis nec alios mutaue¬
runt. nec se ip̃os. nam cum uerba eruperunt. effectus
ad consuetudinem relabuntur
Estra me hercule uita. licet supra mille annos exeat
in arctissimum contrahet᷑. Ista uicia. nullum non
sȩculum deuorabunt. hoc uero spacium quod qͣuis
natura currit. natio chilatat cito nos esfugiat necẽe est.
Non enim app̃henditis nec retinetis. nec uelocissime õiu
rei moram facius. sed abire ut tem suꝑuacuam ac repara¬
bilem sinius. In primis autem et illos numero. qui nulli
rei. nisi uino. ac libidini uacant. nulli enim turpius
occupati sunt. Cȩteri euam si uanȩ glĩę imagine teneãt᷑
speciose tamen errant. licer auaros mihi. licet iracũddosi
nerem ac libidinem proiectorum in honesta labes est.

Expanded text:
commemorare plures, qui eum aliis felicissimi viderentur, commemorare plures, qui eum aliis felicissimi viderentur, ipsi in se verum testi- monium dixerunt perosi omnem actum annorum suorum ; sed his querellis nec alios mutaverunt nec se ipsos. Nam cum verba eruperunt, adfectus ad consuetudinem relabuntur. Vestra me hercules vita, licet supra mille annos exeat, in artissimum contrahetur ; ista vitia nullum non saeculum de- vorabunt. Hoc vero spatium quod, quamvis natura currit, ratio dilatat, cito vos effugiat necesse est ; non enim adprenditis nec retinetis nec velocissimae omnium rei moram facitis, sed abire ut rem super- vacuam ac reparabilem sinitis. In primis autem et illos numero, qui nulli rei nisi vino ac libidini vacant ; nulli enim turpius occupati sunt. Ceteri etiam si vana gloriae imagine teneantur, speciose tamen errant ; licet avaros mihi, licet iracundos en peccant ; in ventrem ae libidinem proiectorum inhonesta labes est.