comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pateat cp̃ał audientia uolẽntib tam ẽ
auctorib. Si actor disceptatiõe sc̃issum
archiep̃i nolui̾t exꝑiri emingitissimẽ
tue sectis exam̃ cccatholicos sub uiro re¬
uerentissimo archiep̃o huius urb̃ cłos
ꝯstitutos. uł contͣ reuerentissimum yco¬
nomum. tamdesins quã de eccłiasticis
negotus sibi m⁊ nou̾it ex pctend̃. neq̃
ullo alio foro. ułapud quẽquamaliuo
uidicẽ eosd cłos litib mretire. ⁊ cinilib
us criminalib negotiis tẽptit innectẽ.
¶nemorati aũt̃ reuerentisst cłi ortho¬
doxarum eccłiarum que subreligioso
antistite huius inclite urbis sunt ĩcã
in qua uł ip̃i uł ꝓcuratores quos ꝓse de¬
derint sentñtiarum auctoritate pulsã¬
tur ex secutorib ꝑ quos ceꝑinit ꝯ ueniri
fideuissore sacratissime huus urb̾eccłe¬
põt̾e qui ⁊ alior cłors fideuissor futurꝰ
ẽ s fidei sue cõmittatur: Quod silis di¬
uͣsoꝵe excepto racrentissimo yconomo

Expanded text:
pateat episcopalis audientia, volentibus tamen actoribus, si actor disceptationem sanctissimi archiepiscopi noluerit experiri, eminentissimae tuae sedis examen contra catholicos sub viro reverentissimo archiepiscopo huius urbis clericos constitutos vel contra reverentissimum oeconomum tam de ipsius quam de ecclesiasticis negotiis sibimet noverit expetendum neque in ullo alio foro vel apud quemquam alterum iudicem eosdem clericos litibus inretire et civilibus vel criminalibus negotiis temptet innectere. Memorati autem reverentissimi clerici orthodoxarum ecclesiarum, quae sub viro religioso antistite huius inclitae urbis sunt, in causa, in qua vel ipsi vel procuratores, quos pro se dederint, sententiarum auctoritate pulsantur, exsecutoribus, per quos coeperint conveniri, fideiussorem sacratissimae huius urbis ecclepote qui et aliorum clericorum fideiussor futurus est, sed fidei suae committatur. Quod si lis diversorum excepto reverentissimo oeconomo
Abbreviated transcription (Latin):
Mp. iustiñ. Illud quod exueterib legib
licet obscure põitis. aquib dam ad tẽptaba¬
tur ut doãtiões suꝑpiis c̃ais factelicet rra¬
nus mactis intimatesint. tñualeant. c̾to
⁊ oilucido iure. taxamus. ut maliis quidẽ
casib uctã uira suꝑ intimandis dõatioĩ¬
b intͣacta maneant.Siquis uõ dõãtiões
usq ad quingentos solidos tnquib cũq

Expanded text:
 pp. Illud, quod ex veteribus legibus licet obscure positis a quibusdam attemptabatur, ut donationes super piis causis factae, licet minus in actis intimatae sint, tamen valeant, certo et dilucido iure taxamus, ut in aliis quidem casibus vetera iura super intimandis donationibus intacta maneant: si quis vero donationes usque ad quingentos solidos in quibuscumque
Abbreviated transcription (Latin):
que certecapitãtionis uencandis eccłuis re¬
laxatur. nullo cc hanc legem unquam ua¬
lituro rescripto.
cum publicis actionib uład curiam ꝑtinẽ¬
tib cuins corꝑi ñ suntadnexĩ hãnts p̃tẽa
cis quiparabolanin uocantur. neq ad ꝙ li¬
br publicum spectaculum. neq ad curielo¬
cumncq ad iuditium. accedendi licentiam
ꝑmittimus. susi forte singuliobc̃as ꝓpͥas. ⁊
neccĩtates urdicẽ adierint. aliquelite pulsã¬

Expanded text:
quae certae capitationis venerandis ecclesiis relaxatur: nullo contra hanc legem valituro rescripto.cum publicis actibus vel ad curiam pertinentibus, cuius corpori non sunt adnexi, habeant. Praeterea eis, qui parabalanin vocantur, neque ad quodlibet publicum spectaculum neque ad curiae locum neque ad iudicium accedendi licentiam permittimus, nisi forte singuli ob causas proprias et necessitates iudicem adierint aliquem lite pulsan
Abbreviated transcription (Latin):
honorem putauint transcundum: ad pri¬
orem conditioẽm trahãntur. sinuõ ob¬
noxii rõciniis ułnecc̃itatib ñ sint subno¬
tione ubicum: offitiis consentientibuᷤ
si id ꝓbabilis iutestudium postulanĩt
tͣfferantur. nec cessicem metuant faculta¬
tum. quod siclandestm̃is artib putaue¬
rint irrepẽdum duas cõcedant libis aut
siproles defiũat ꝓpinquis ex ꝓpria suba
ꝓpinquore necc̃itudo defu̾it gemine¬

Expanded text:
honorem putaverint transeundum, ad priorem condicionem retrahantur. Si vero obnoxii ratiociniis vel necessitatibus non sint, sub notioneù iudicum officiis consentientibus, si id probabilis vitae studium postularit, transferantur nec cessionem metuant facultatum. Quod si clandestinis artibus putaverint inrependum, duas concedant liberis aut, si proles defuerit, propinquis e propria substantia propinquorum necessitudo defu
Abbreviated transcription (Latin):
mp. pał. P ropt̃ instrumta ꝗd que tͥt̃
de posuissecum adusario tuo dicis. ut residu¬
a pecuma que excõducticẽ debebat᷑ soluta:
ea reciꝑes: sud ꝙ placuerat implesti: seque¬
rectlidisti. tp̃is solutionib tutus es.¬
gỹp. dio: Ispenes quẽ ut̃sq partes tͣfiat¬
tiones us alia instͣrum̃ta cõm̃dassedicis.
legẽ quahec suscep̃ ẜuare: necc̃e ht̃.¬

Expanded text:
 . Propter instrumenta quidem, quae te deposuisse cum adversario tuo dicis, ut residua pecunia quae ex conductione debebatur dissoluta ea reciperes, si id quod placuerat implesti, sequereddidisti, ipsis solutionibus tutus es. Is, penes quem utrasque partes transactiones vel alia instrumenta commendasse dicis, legem qua haec suscepit servare necesse h
Abbreviated transcription (Latin):
e soluãt. Sientm ⁊ alius ħrs tp̃a opor¬
tuna quẽ ad modum cołes eius obser¬
alt̾cationib minime locus reunq̃ re
gesta s depecuma quã de ꝓpͥis õpib uł
abaliis mutuo acceptam erogasti. mã¬
dati actioẽ ꝑ sorte ⁊usuris potes ex¬
presidẽ ꝓuintie cognatio p̃bebt̃tur.

Expanded text:
e solvat. Si enim et alius heres tempora opportuna quemadmodum coheres eius obseraltercationibus minime locus relinquebagesta sunt, de pecunia, quam de propriis opibus vel ab aliis mutuo acceptam erogasti, mandati actione pro sorte et usuris potes expraeside provinciae cognitio praebebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tã ip̃m de ĩplenda suscepta fide: quã eus
niccefsoies tem̃ tibi c̃uissimum ẽ ¶ ad¬
ũsus eũ aut̃ ꝗ acccꝑit. nulla actio tibicõ¬
petit. nisi nũmextãt. tunc nc̃c possidẽtẽ
uti uẽdicatioẽ potes.¬

Expanded text:
tam ipsum de implenda suscepta fide quam eius successores teneri tibi certissimum est. Adversus eum autem qui accepit nulla actio tibi competit, nisi nummi extant: tunc enim contra possidentem uti vindicatione potes
Abbreviated transcription (Latin):
donat. Un side hoc fundo ñcegitasti: cuius
nelut donationi consensisse te continetũ
inistrum̃to. maiores u̾itate reiqũa scͥpt᷑a
iures optinente intelligis dequo ñ cogita¬
st nȩc specialit̃ subscͥpsisti. ncͥte ꝑlidisse.

Expanded text:
donat. unde si de hoc fundo non cogitasti, cuius velut donationi consensisse continetur instrumento, maiores veritate rei quam scriptura vires obtinente intellegis, de quo non cogitasti nec specialiter subscripsisti, nihil te perdidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
manores:. non ẽ incertiuiris ineum qui
insacris familie tueremanz. destinationẽ
magis pat̃ne uoluntatis fc̃am quã ꝑ fec¬
tam donatioẽm ꝑuerisse. ¶ delegationes
aũt nominum inemancipatum collate
ꝑfecta donatiõẽ actiõem effitiunt.

Expanded text:
mores, non est incerti iuris in eum, qui in sacris familiae tuae remanet, destinationem magis paternae voluntatis factam, quam perfectam donationem pervenisse. Delegationes autem nominum in emancipatum collatae perfectam donationem efficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
da. Censualis quis ꝓfessio dno p̾tudica¬
re ñsoli. s si incensum uelut sua mãcipia
deferenti pͥmgnotuo consensisti. donatic̃emr
geum contulisse uĩderis.
tate filioꝵ tuor noĩe p̃chia incensumde¬
tulisse temanifestis ꝓbationib cognorũt.
ꝙ fides uĩ subgesserit: statir.¬
d.aa. Legem quã reb tius dõando di xi.¬
sti. siuestipuatione tibi ꝓspexisti. exscipu

Expanded text:
. Censualis quidem professio domino praeiudicare non solet. sed si in censum velut sua mancipia deferenti privigno tuo consensisti, donationem in eum contulisse videris.tate filiorum tuorum nomine praedia in censum detulisse te manifestis probationibus cognoverit, quod fides veri suggesserit, statnae. Legem, quam rebus tuis donando dixisti, sive stipulatione tibi prospexisti, ex stipu
Abbreviated transcription (Latin):
Eos uõquidiscendi studio adierint de in¬
fauste heresi disputantes.x. librarũ auri
quefisco nr̃o inferende sunt iuibemus subi
cenͣtur: qui illicita docere tẽptauut. om̃s
uõ huiusmõi carte aclibri qui fimestum
eutichetis. hecẽ apollinarii fu̾int dogma
complexi incendio ñcrem̃tur. ut facinoro
se ꝑu̾sitatis uestigia ita afiaminis cõbu¬
sta peant equum namq ẽ ut sacriega par¬

Expanded text:
Eos vero qui discendi studio audierint de inEos vero qui discendi studio audierint de infausta haeresi disputantes, decem librarum auri quae fisco nostro inferendae sunt, jubemus subiceantur, qui illicita docere temptaverint. Omnes vero huiuscemodi chartae ac libri, qui funestum Eutychetis, hoc est Apollinaris, fuerint dogma complexi, incendio concrementur, ut facinorosae perversitatis vestigia ipsa flammis ambusta depereant. aequum namque est, ut immani
Abbreviated transcription (Latin):
conuentusq celebrari si uilis. ⁊ abiecte cõ¬
ditionis sunt fustib publice ⁊ in penam
suam ⁊ maliors cobertẽantur ex̃ẽplum.
Si honeste uõ ꝑsone sint .x. libras aũi mł̃¬
cte noĩe fisco nr̃o cogantur. inferre nullũ
p̃terea appollinaristam. ułcutichianistaor
adaliquã iubeus aspirare muitiam. Si
qui uõ inquacumq militiamuenti fuint.
militari soluti cingulo honestor hõium
⁊ palatii coĩoẽ priuentur. nec inaliqͣ. nec
sunt. tam sacratissimo comitatu. quã oiĩ
ꝓuintia metropolitana ciuuitate pellantur.
nuui insuꝑ eutichianiste. ułapollinariste.¬
⁊cutulos contrahendi. ⁊herrore hrticors
disputandi ac ꝑu̾sitatem facinorosi dog¬
matis asserendi tribuatur facultas  nului
⁊ contra uenerabilem calcedonensem sy¬
libros. ⁊ sacrilega scriptoꝵ audeat monu¬
m̃ta reseruare. quodsiquis inbis criminib
fũint dep̃hensi. ꝑpctua deportiõe dãpnet᷑.

Expanded text:
conventusque celebrari, si vilis et abiectae conconventusque celebrari, si vilis et abiectae condicionis sunt, fustibus publice et in poenam suam et in aliorum coerceantur exemplum, si honestae vero personae sunt, decem libras auri multae nomine fisco nostro cogantur inferre. Nullum praeterea Apollinaristam vel Eutychianistam ad aliquam iubemus adspirare militiam. si qui vero in quacumque militia inventi fuerint militare, soluti cingulo honestorum hominum et palatii communione priventur nec in aliqua nec sunt, tam sacratissimo comitatu quam omni per provincias metropolitana civitate pellantur. Nulli insuper Eutychianistae vel Apollinaristcirculos contrahendi et de errore haeretico disputandi aut perversitatem facinorosi dogmatis asserendi tribuatur facultas: nulli etiam contra venerabilem Chalcedonensem sylibros, et sacrilega scriptorum audeat monuta servare. Quod si qui in his criminibus fuerint deprehensi, perpetua deportatione damnentur.
Abbreviated transcription (Latin):
sitas. tñ inheresis pranitatẽ coniunctio ⁊ di
spar quro nom̃. s isdem sacrilegium. siũm hac
alina urbe diũsisq ꝓuintiis siĩ malexan¬
drma ciuitate. siuc intraegiptiacam dio¬
cesim sunt neq credunt. ita ut p̃dicti uene¬
rabiles patres credebant.neq uiro reueren¬
tissimo alexandrine urbis antistiti ꝓcẽĩo
¶scientib tamhis eutichianistis. uł appolli¬
fu̾int impõitum sibi nom̃ sacedotale reu¬
nere. penam exilu cum facultatum suars
sibiconstruant parasimaxis ⁊ conuerticu¬
lamtam diuturnam quam nocturnam ñ
contrahant. neq ad domum. neq ad pos¬
sicc̃m cuius quam neq ad mõasterium. uł
quẽcumq alterum locum oꝑaturi secte fu¬
nestissime cõgregentur. Q uod si ficit᷑t ⁊ hoc
factum fuisse dño uolente constitĩt. postrẽ¬
mum̃ examine uidicis approbatam domũ
domum usmpossessi oem. usmõasterium
receꝑint. ac passi fu̾int illicitas ꝑasunaxĩ

Expanded text:
rsitas, tamen in haeresis prarsitas, tamen in haeresis praegium sive in hac alma urbe diversisque provinciis sive in Alexandrina civitate sive intra Aegyptiacam dioecesim sunt neque ita credunt, ut praedicti venerabiles patres credebant, neque viro reverentissimo Alexandrinae urbis antistiti Proterio scientibus tam his Eutychianistis vel Apollifuerint impositum sibi nomen sacerdotale retinere, poenam exilii cum facultatum suarum sibi construant, parasynaxes et conventicula tam diurna quam nocturna non contrahant neqsessionem cujusquam, neque ad monasterium, vel ad quemcunque alterum locum operaturi sectae funestissimae congregentur. Quod si fecerint, et hoc factum fuisse domino volente constiterit, post rem in examine judicis approbatam, domusdomum vel in possessionem vel in monasterium receperint ac passi fuerint illicitas parasynaxes
Abbreviated transcription (Latin):
ũsisq aliis ꝓuintiis cutichetis ꝓphanam ꝑũ¬
.uiii. scĩ patres tradiderunt. catholicam fidem
suis. ⁊ theophilus. ⁊ cirislus. sc̃e recordationis
ep̃i alexandrine cuntatis credebant. quos ⁊̃
cphisia synoclus ciubeate manorie crillũ
p̃fuit. inqua nestorii error expulsus ẽ inu¬
nichilq ad imens sacroscõ simbolo neq ad¬
iciens. si cuthicis doginata fimesta contẽp¬
nans. sciant se ẽeħrticos appollinaristas. ap¬
pollmaris enim facinorosissimam sectam
euthices. ⁊ dioscorus m̃te sacrilega sunt cõ¬
secuti. Idecq hii hoĩes qui appollinaris uel
cutichetis ꝑuͣsitatẽ secuntur.illis penis que
dũisoꝵ retro principum constitutionib ec̃
appollmaristas. usserenitatis nr̃e post modũ
sanctiõe contra eutichianmstas. uł ac ip̃a au¬
gustissima lege cͣc cosdem decrete sunt noue¬
rint se ẽe plectendos. Idcirco appollinariste. ħ
ẽ eutichianiste. quib ⁊ si ẽ mappellatiõe diũ¬

Expanded text:
sisque aliis provinciis Eutychetis profanam perm et octo sancti patres tradiderunt catholicam fidem sius et Theophilus et Cyrillus sanctae recordationis episcopi Alexandrinae civitatis credebant, quos etiam Ephesina synodus cui beatae memoriae Cyrillus praefuit, in qua Nestorii error expulsus est in unihilque adimens sacrosancto symbolo neque adiciens, sed Eutychetis dogmata funesta condemnans: sciant se esse haereticos Apollinaristas: Apollinaris enim facinorosissimam sectam Eutyches et Dioscorus mente sacrilega sunt secuti. Ideoque hi omnes, qui Apollinaris vel Eutychetis perversitatem sequuntur, illis poenis, quae divorum retro principum constitutionibus contra Apollinaristas vel serenitatis nostrae postmodum sanctione contra Eutychianistas vel hac ipsa Augustissima lege contra eosdem decretae sunt, noverint se esse plectendos. Idcirco Apollinaristae, hoc est Eutychianistae quibus etsi est in appellatione dive
Abbreviated transcription (Latin):
tatis co p̃cepti fine cõcludimus ut remissiõe
ueme crimina nisi semel cõmissa ñ habeant.
manitas. qui impunitatẽ uefis amissi ñ
em̃dationi potius quam consuctudim
deputanerint.
uirgium q̃deo dicate su̾nt ñ utantur.

Expanded text:
tatis eo praecepti fine concludimus, ut remissionem veniae crimina nisi semel commissa non habeant, nmanitas, qui impunitatem veteris admissi non emendationi potius quam consuetudini deputarunt. virginum, quae deo dicatae sunt, non utantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ differri sub ptexta sxeditatis petitionis
memoratum urditium. quẽ ad modum
siprofenerata pecuma ułalia ꝑsonali actio¬
ne agatur cc̃ possessorẽ. uł petitorẽ ñ deb
uditium differri. fiexitum suum acciꝑe.
postqua ⁊ enim Relitatis petitionis iudi¬
tium finẽ acciꝑit. tunc int̾petitorẽ hedi¬
tatis ⁊ poss essorẽ rationib contctis. ñ alit̃

Expanded text:
non differri sub praetextu hereditatis petitionis non differri sub praetextu hereditatis petitionis memoratum iudicium, quemadmodum, si pro fenerata pecunia vel alia personali actione agatur contra possessorem vel petitorem, non debet iudicium differri, sed exitum suum accipere. Postquam etenim hereditatis petitionis iudicium finem accipiat, tunc inter petitorem hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
misso. uł exalus cãis inquietare: uł reum.
ułagente exꝑiona tefuncti crediderit sibi
eẽ necessarum. si quid ꝓlegato. uł fiteicem¬
misso hocfaciat. renexpedite questiõis ce
¶Cum possit scͥptus brs cautice intposita n
differrehanc pctitioem. si recte exigi uel le¬
gatum. uł figeicõmissum subeacautela
optimuerit eiusira rescitu⁊ iegatarius ł
fitcicõmissarius eidatam pecuiam cum u¬
suris exquarta centesime parte currentib.
ułagrum cuim fructib quos p̃ccꝑit. uł do¬
mum cum peionib: scilicet mutioq cor̃
expensis ante a necessariis: ⁊utilib dedu¬
maluerit litem quid contestari. Ex pectare
aũt hecditatis petitionis engritum. hoc ei lice¬
at faccre ut restitutio sicõpeterit. cum legiti¬
mis augỹtis legatario: uł fiteicõmifsario
accecdat. ¶ Sinaut excont̾ctib defuncti a¬
gatur cc̃ possessorẽ hereditatis. ułdus reide
quaagitar. siquid̾ res sint. uidepõite. uł cõ¬
modate. uł pignori date. ułalie que extãt.

Expanded text:
tare vel reum vel agentem ex persona defuncti crediderit sibi esse necessarium, si quidem pro legato vel fideicommisso hoc faciat, rem expeditae quaestionis esse, cum possit scriptus heres cautione interposita non differre hanc petitionem, sed recte exigi vel legatum vel fideicommissum sub cautela obtinuerint eius iura, restituet legatarius vel fideicommissarius ei datam pecuniam cum usuris ex quarta centesimae parte currentibus, vel agrum cum fructibus quos percepit, vel domum cum pensionibus, scilicet in utroque eorum expensis antea necessariis et utilibus dedumaluerit litem quidem contestari, expectare autem hereditatis petitionis eventum, hoc ei liceat facere, ut restitutio, si competeret, cum legitimis augmentis legatario vel fideicommissario accedat. Sin autem ex contractibus defuncti agatur contra possessorem hereditatis vel eius rei de qua agitur, si quidem res sint vel depositae vel commodatae vel pignori datae vel aliae quae extant,
Abbreviated transcription (Latin):
s.aa. PErccitas inai̾tere petita ñ infrmm¬
git alterius ł̃ ectitatis petiticem. que uenit
exalia fuccessioẽss⁊ ⁊ n questioras titulus
por moffitiosi testam̃ti camhabuiss. i¬
dicate rei pͥscͥptio ñ obstaret. eand̃ heditatẽ
tio eius hatebitur: ꝙ te inmortui infirmm¬
tatem. insũptumq funeris bona fide expͥo
tuo patrimonio erogasse ꝓbaueris.

Expanded text:
ae. Hereditas materterae petita non infringit alterius hereditatis petitionem, quae venit ex alia successione. sed et si quaestionis titulus prior inofficiosi testamenti causam habuisset, iudicatae rei praescriptiotio eius habebitur, quod te in mortui infirmitate in sumptumque funeris bona fide ex proprio tuo patrimonio erogasse probaveris.
Abbreviated transcription (Latin):
qui irtp̃e quit̾ militie sibi peculium ad¬
qui sierunt. militiam aũt deposuerunt.
testatori licito tantummõ nõ phibent᷑.
Inhis itaq õib qi castrensib peculusdu¬
b̾itatur: sicc̃ huiufmõi testam̃ta de inof¬

Expanded text:
qui tempore quidem militiae sibi peculium adquisierunt, militiam autem deposuerunt, testari licito tamen modo non prohibentur. In his itaque omnibus quasi castrensibus peculiis dubitabatur, si contra huiusmodi testam
Abbreviated transcription (Latin):
offitioso querelam extendi oporteret:
S pͥor questio erat: si om̃s qui casi castrẽse
peculium hañt testari in hoc possint. qr
nonõib passim.siquibdam ꝑsonis h
priuilegii loco cẽcefsum ẽ: qr militibus
quid ⁊uctãnis testam̃ta facere ĩ castrẽsi
peculio undiq cõcefsum fu̾at: si militib

Expanded text:
officioso querellam extendi oportet. Sed prior quaestio erat, si omnes qui quasi castrense peculium habent testari in hoc possint, quia non omnibus passim, sed quibusdam personis hoc privilegii loco concessum est: quia militibus quidem et veteranis testamenta facere in castrensi peculio undique concessum fu
Abbreviated transcription (Latin):
Mpual. Dat si omne patrimonium
suum impetuquodam iim̃se lid̾alitatis
infilum effudit. aut inpotestate eius is ꝑ¬
manserit: arbitri famiue ercĩscunde offitio
cõgruit. Ut tibi quartam debite ab intestato
portiõis p̃stet. incõlum̃. aut siemanciꝑat᷑¬
is fiñt. ⁊ qr donatio ñ indiget alieno ad¬
iimculo. s suis uirib nĩtitur: iuxta con¬
stitutioes is qui ꝓuintiam regit: ad sũi

Expanded text:
ae. Pater si omne patrimonium suum impetu quodam immensae liberalitatis in filium effudit, aut in potestate is permansit, et arbitri familiae erciscundae officio congruit, ut tibi quartam debitae ab intestato portionis praestet incolumem, aut emancipatus fuerit, et, quia donatio non indiget alieno adminiculo, sed suis viribus nititur, iuxta constitutiones is qui provinciam regit ad si
Abbreviated transcription (Latin):
mpdio: Sifilius tuus ĩmod̾ate lib̾ali¬
tatis effisione patrimonium suum ex¬
ausit: p̃sidis ꝓuintie auxilio uteris. ꝙ
discussa ueri fide si mintegrum restitutio¬
nẽ exfiluiꝑsona com petere tibi ob impro¬
babilem donationis enormitatẽ aĩadũ¬
terit. inremouendis his que ꝑ peram ge¬
sta sunt tibi obimprobabilem subue¬

Expanded text:
Si filius tuus immoderatae liberalitatis effusione patrimonium suum exhausit, praesidis provinciae auxilio uteris, qui discussa fide veri, si in integrum restitutionem ex filii persona competere tibi ob improbabilem donationis enormitatem animadverterit, in removendis his quae perperam gesta sunt tibi
Abbreviated transcription (Latin):
euicta uł tota. uł ꝓpartefu̾it:. andebeat ex
nr̃a constitutiõẽ pars legitima post euicti¬
oẽm suppleri:. uł si exlege falcidia minuã¬
tur legata: uł fidei cõmissa: uł mortis c̃a
dõãtiones. deb tñ ⁊hoc casu supplem̃tum
introduqi. nedum totam falcidiã acciꝑe

Expanded text:
evicta vel tota vel pro parte fuerit, an debeat ex nostra constitutione pars legitima post evictionem suppleri: vel si ex lege Falcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis causa donationes, debet tamen ex hoc casu supplementum introduci: ne, dum totam Falcidiam accipere
Abbreviated transcription (Latin):
parentum suoꝵ constituti sunt. hi qui
quasi castrense peculium possidesitis i er̃a
sui suris efficiantur: ꝓculdubium est:
eoꝵ testam̃ta. ⁊ ꝓ ip̃is teb quas antea
ex qͣi castrensi peculio habebant: posse
⁊similem fortonam recepit: quẽ ad mod̾
⁊ cctere res eoꝵ adunum cõgregatur ex
õib patrimonium. ꝙ in De mosficio

Expanded text:
parentum suorum constituti sunt hi qui parentum suorum constituti sunt hi qui quasi castrense peculium possident. si enim sui iuris efficiantur, procul dubio est eorum testamenta et pro ipsis rebus, quas antea ex quasi castrensi peculio habebant, posse similem fortunam recipit, quemadmodum et ceterae res eorum, et unum congregatur ex omnibus patrimonium. D. k. Sept. Co
Abbreviated transcription (Latin):
hoc acceꝑunt: si possint testari dubita¬
tum fũat. ut putauiris dissertissimis pa¬
tronis c̃arum. utrisq deuotissimis me¬
morialib ⁊ ageritib in reb. nec ñmagi¬
stris studior ub̾alium artium. archia¬
tris quoq ⁊ õib oĩo quisalaria uł stipẽ¬
dia ꝑcipumt publica. In his itaq õibus
sancctinus. qui adimitatiõem peculii castrẽ¬
sis qi castrense peculium suꝑuenit. õibus
quitale peculium possident: siꝑ tp̃is tm̃imͦ¬
reb queqͣi castrensis pecuti funt: tiltiã
condere sccmleges tm̃ posse elogra. Hoc
nichilominus eis addito priuiligio:
ut neq eors testam̃ta de tnoffitiosi que¬
tela expugnentur s ienim patronus ad¬
ñsus res quas lib̾tus elus excastris q̃sunt:
moĩpeculmm ec̃ tabulas bõre possõ nem
ñ bãt. scłm neterum legum sanctioẽm.
quẽ admodum oportet p̃fata peculia.
que adinstar castrensis peculii introdic¬
ta sunt: demoffitioso querele et suppoita
hoc optinere oportit donec insacris

Expanded text:
hoc acceperunt, si possint testari, dubitatum fuerat, ut puta viris disertissimis patronis causarum virisque devotissimis memorialibus et agentibus in rebus nec non magistris studiorum liberalium, Archiatris quoque et omnibus omnino, qui salaria vel stipendia percipiunt publica. In his itaque omnibus sancimus, quia ad imitationem peculii castrensis quasi castrense peculium supervenit, omnibus, qui tale peculium possident, super ipsis te quasi castrensis peculii sunt, ultima condere secundum leges tamen posse elogia: hoc nihilo minus eis addito privilegio, ut neque eorum testamenta de inofficioso querella expugnentur. Si enim patronus adversus res, quas libertus eius ex castris quaesivit smodi peculium contra tabulas bonorum possessionem non habet secundum veterum legum sanctionem, quemadmodum oportet praefata peculia, quae ad instar castrensis peculii introducta sunt, de inofficioso querellae esse supposita? Sed haec obtinere oportet, donec in sacris
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stiors tnoffitiosi capatrimontum suum
doãtionib inumum filium collatis exau¬
xisse: cum adnͣsus eore cogitatic̃es quicõ¬
silus sup̃mum iuditium anticipare ꝯ¬
tendunt: ⁊ actiões filioꝵ exantiunt. a¬
ditum querele ratio deposcat. ꝙ atu ẽ.¬

Expanded text:
quaestionis inofficiosi causa patrimonium suum donationibus in unum filium collatis exhausisse, cum adversus eorum cogitationes, qui consiliis supremum iudicium anticipare contendunt et actiones filiorum exhauriunt, aditum querellae ratio deposcat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
inmunitum ht̃. fuit uarietatis ñ in eccul¬
tosit ratio: cuimideo udetur testator dĩ¬
innctim ea disponere hoc reliquisse: ut
unus quisq suum bonus ñalicnuma¬
gnoscat. namsicontͣru uolebat: nul¬
la erat clifficultas conunctim eadispõe¬
re. ¶ Queaũt antiquis legib dicta sũt
dehis qurin dig̃nis auferuntur.nos si¬
mili mõ intacta seruamus. siũ in nrĩnfi¬
scum. siũinalias ꝑsonas ꝑueniãt. ¶ eũ
añt insuꝑiore partelegis ñ ad ditã hedi¬
ad ħr des tͣnsmitti disposumus. necẽẽ ẽ
siquis solidam heditatẽ ñadierit: hanc:
successores eam accipiant. ussinubꝰ sit
uł accipe nolunt. ułaliquo mõ ñaccipi¬
ant: tunc ad nrĩn errarium deuoluatur.
¶Hec aũt oĩa locum hrẽ ceriscmus tam in
testam̃tis siũscͥptis suĩsm̃scriptis habitiᷤᷤ
qua incodicillis ⁊ moĩ ultimo elogio uel
siquid ab intestato fin̾t derelictum nec
ñ inmortis cã donationib. tamn nob¬

Expanded text:
imminutum habet. Et varietatis non in occulimminutum habet. Et varietatis non in occulto sit ratio, cum ideo videtur testator disiunctim haec reliquisse, ut unusquisque suum onus, non alienum agnoscat. nam si contrarium volebat, nulla erat difficultas coniunctim ea disponere. Quae autem antiquis legibus dicta sunt de his quae ut indignis auferuntur, et nos simili modo intacta servamus, sive in nostrum fiscum sive in alias personas perveniant. Cum autem in superiore parte legis non aditam herediad heredes transmitti disposuimus, necesse est, si quis solidam hereditatem non adierit, hanc, successores eam accipiant vel, si nulli sint vel accipere nolunt vel aliquo modo non capiant, tunc ad nostrum aerarium devolvatur Haec autem omnia locum habere censemus tam in testamentis sive scriptis sive sine scriptis habitis quam in codicillis et omni ultimo elogio vel si quid ab intestato fuerit derelictum nec non in mortis causa donationibus. 14a
Abbreviated transcription (Latin):
tariors auaritiam antiquitas uatiam̃te
suscepit. muno tantum mõ gnelegati
eã accip̃iens. tnaliis respuendam ẽẽ ex¬
stimans. nos aut omnimõ repellimus.
tinam õib naturam legitis ⁊ fideicõmis¬
sis imponentes. ⁊antiqua dissonãtiam
inunam trabentes cõcordiam. hoc autẽ
ita fieri sanccimus nisi testator aꝑtifsi¬
me: exp̃ssim disposũit: ut uniquideo
res solida aliis aut extimatiões singłis
insolidum p̃stĩtar. ¶ Sinuo non om̃s
legatarii quib seꝑatim tes relicta sit:
ineius ad quisitionẽ cõcurrant. sunus
forte eam accipiat: hec solida eius sit qr
sermo testatoris õib prima facie so li¬
accepit legatum ang̃i uideatur: si apũ
ip̃m quiht̃ solida remaneat nullius
cõcursu diminuta ⁊ideo si honus fui̾t
inꝑsõam cius ap̃quẽ reman⁊ legatum
ascriptum. hoc õtmõ imꝑlȩat ut nolũ¬
tati testatoris pareatur.¶ Sinaũt addefi¬
cientis ꝑsonam honus fu̾it collatum hoc
ñ senͣtiat is quiñalienum s suu legitõ

Expanded text:
tariorum avaritiam antiquitas varia mente suscepit, in uno tantummodo genere legati eam accipiens, in aliis respuendam esse existimans, nos autem omnimodo repellimus, unam omnibus naturam legatis et fideicommissis imponentes et antiquam dissonantiam in unam trahentes concordiam. Haec autem ita fieri sancimus, nisi testator apertissime et expressim disposuerit, ut uni quidem res solida, aliis autem aestimatio rei singulis in solidum praestetur. Sin vero non omnes legatarii, quibus separatim res relicta sit, in eius adquisitionem concurrant, sed unus forte eam accipiat, haec solida eius sit, quia sermo testatoris omnibus prima facie soliaccepit legatum augere videatur, sed apud ipsum qui habet solida res maneat nullius concursu deminuta. Et ideo si onus fuerit in personam eius, apud quem remanet legatum, adscriptum, hoc omnimodo adimpleat, ut voluntati testatoris pareatur. Sin autem ad deficientis personam onus fuerit collatum, hoc non sentiat is, qui non alienum, sed suum legatum
Abbreviated transcription (Latin):
omb ilegatis fidricõmissis. ⁊mortis cã
doãtionib posse substitaiss ⁊ ut mani¬
Efestet᷑ ꝓqua parte mancre oportet. hoc ꝙ
nẽ cum ⁊ ab ip̃is sumlimõ siualuisf pr̃ãre¬
tur.nisi nõiatim ab uno ułcertis ħedibuᷤ
fũat relictum tuncenam quẽ ad medum
solus nł soli pr̃abant. ita ⁊ luor sentiãt.
sin aũt legatarii uł fideicõmissarii funt
nimortis cã donatioe honorati. ułalia
forte ꝑsona que fidei cõmisso p̃grauari
põt. ⁊hocebanescat. manere hoc ap̃ enũa¬
tas ꝑsonas sanccimus ꝓurili omnimõ
ñ inelegant᷑ sumim ingenui uir ulpranus
inhac partecum õi subtilitate disposuit
p̃tereatur nr̃a sanctic̃e hec aꝑtius inducimꝰ¬
indanto sit constitatum. hoc õtm̃o lncratẽ
ꝓmõ lucri agnoscert s in aũt infaciendo
aliquidimpositam ẽ siquid̃ hoc ⁊ ꝑ altum
impleri poss. simili mõ alucrante agͦsci¬
putasi honerata ꝑsona iubeatur in sulam
usmonum̃tum ułaliud tale sus sũptib

Expanded text:
 legatis et fideicommissis et mortis causa donationibus posse substitui. Sed ut manifestetur, pro qua parte manere oportet hoc, quod nem, cum et ab ipsis simili modo, si valuisset, praestaretur, nisi nominatim ab uno vel ex certis heredibus fuerat relictum: tunc enim, quemadmodum solus vel soli praestabant, ita ii sint vel mortis causa donatione honorati vel alia forte persona, quae fideicommisso praegravari potest, et hoc evanescat, manere hoc apud enumeratas personas sancimus pro virili omnimodo n ineleganter summi ingenii vir ulpianus in hac parte cum omni subtilitate disposuit, praetereatur, nostra sanctione hoc apertius inducimin dando sit constitutum, hoc omnimodo lucrantes pro modo lucri agnoscere. 9b . Sin autem in faciendo aliquid impositum est, si quidem hoc et per alium impleri possit, simili moputa si honorata persona iubeatur insulam vel monumentum vel aliud tale suis sumptibus
Abbreviated transcription (Latin):
nccessariã uł ꝓeore reuoluat scntentia.
his ita definitis cum in suꝑiore ꝑde nrẽ
sanctiõis inplurimis locis conincti fectmꝰ
m̃ticẽm. necessarium cẽduximus. omnem
ĩspectic̃em huuismõi articulilatius. ⁊ cũ sub¬
tiliori tc̃tata dirimere. ut sit oĩb ⁊ hoc aꝑ¬
moto q̃dam relinquimtur. si ⁊̃ disiumctiuo.
nhis itaꝙ siquid cobrdes sunt. om̃s ꝯu̾m̃¬
ctimuł om̃s dismictim ⁊ ulinstituti uł sub¬
stituti hoc ꝙ fũit quodcumq mõ uacuatum
si inparteheditatis uł partib ꝯsistat.aliis
coheredib cum suo grauamine ꝓReditaria
parte ⁊ si iam defuncti su̾nt ad quiratur. ⁊b
iamagnoĩnt cumsit absurdum euisdeo
ẜeditatis part̃ẽ quid̃ agnoscere. partam uõ
dicisiõnib statutum ẽ¶s inuõ quid̃ ex ħe
dib institutis uł substituts ꝑmixti sũt.
⁊ alii conuinctm. alii disimictim nunccu¬
patisunt. tinc quid exconictis aliꝗd
scͥptisunt. aliquis euanescat. hoc ñ ad solõ

Expanded text:
necessariam vel pro eorum revolvat scientia. His ita definitis, cum in superiore parte nostrae sanctionis in plurimis locis coniuncti fecimus mentionem, necessarium esse duximus omnem inspectionem huiusmodi articuli latius et cum subtiliore tractatu dirimere, ut sit omnibus et hoc apdisiunctivo. In his itaque, si quidem coheredes sunt omnes coniunctim vel omnes disiunctim et vel instituti vel substituti, hoc, quod fuerit quoquo modo vacuatum, si in parte hereditatis vel partibus consistat, aliis coheredibus cum suo gravamine pro hereditaria parte, etiamsi iam defuncti sunt, adquiratur 10b iam agnoverint, cum sit absurdum eiusdem hereditatis partem quidem agnoscere, partem vero dititutis permixti sunt et alii coniunctim alii disiunctim nuncupati sunt, si quidem ex coniunctis aliquis scripti sunt, aliquis evanescat, hoc non ad solos
Abbreviated transcription (Latin):
te testatoris cecdere ¶ Et cumt᷑riplici mõ
ea que in ultimis elogus relinquuntur
natura tunc tp̃is cum condebãtur extre
bant ułnruo testatore dcis quialiquidex
testõ huit post testam̃tum aut̃ abhac
luce sub trarebatur ułip̃m relictum ex¬
pirabat: forte quadam cõditicẽ sub qua
relictum erat ceficienteꝙ uet̾es appellabãt
itaq ordine ubi ꝓñscriptis efficiebant᷑
eaque ꝑsonis iamante testam̃tum mor¬
tins testator donassi. statutum fũat
ut ea oĩa maneant ap̃cos aquib fu̾ant
derlicta. insi uacuatis uł substitutussup¬
põitus ułconumctus fũat ad gregatus.
tunc emmndeficiebant. siadalios ꝑue¬
niebant. nullo gͣuamime nnsi ꝑraro in

Expanded text:
te testatoris cedere. Et cum triplici modo te testatoris cedere. Et cum triplici modo ea, quae in ultimis elogiis relinquuntur, ui in rerum natura tunc temporis, cum condebantur extrembant: vel vivo testatore is, qui aliquid ex testamento habuit, post testamentum ab hac luce subtrahebatur, vel ipsum relictum expirabat, forte quadam condicione, sub qua relictum erat, deficiente, quod veteres appellabant itaque ordine, ubi pro non scriptis efficiebantur ea, quae personis iam ante testamentum mortuis testator donasset, statutum fuerat, ut ea omnia maneant apud eos, a quibus fuerant derelicta, nisi vacuatis vel substitutus suppositus vel coniunctus fuerat adgregatus: tunc enim non deficiebant, sed ad illos perveniebant: nullo gravamine nisi perraro in
Abbreviated transcription (Latin):
recurrere disponerent: nias recludentes
quas lex papia posint incaducis. quod
⁊ nos fieri cẽcedimus ¶⁊ cumlex papia uiᷤᷤ
antiquum ꝙ ante: cã inõib simplicit̃
ũsabatur suis machinationib ⁊ angustũ
cirtum cludens: solis parentib ⁊ lid̾is
testatoris usq ad t̾tium gͣdum. s scripti
fũant b̾rdes. suum imponere uigum crubũ¬
nos id oĩb nr̃is sub iectis smñ differentia
ꝑsoãrum cõcedimus. ¶cum igitur ma¬
teriam ⁊ exordium caducoꝵ lex papia
ab aditionib quecirea defunctor hedi¬
tates ꝓcedebant sũpsit. ⁊ idco ñ amõte
testatoris. s ab aꝑtura tabularum dies
cedere legatore senatus consulta q̃ cͥca
legẽ papiam introducta sunt cõcefsert̃.
ut ꝙ inmedio deficiat hoc caducũ fiãt᷑.
primum hoc corrigentes. Iantiquũ sta¬
tum renouantes. sanccimus om̃s hr̃e li¬
centiam amorte testatoris adire heclit᷑a¬
tes similiq mõ legators uł fidei cõmis¬
sors pure ułmdiẽ ꝓelictors diemiamor¬

Expanded text:
recurrere disponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in caducis: quod et nos fieri concedimus. 1b . Et cum lex Papia ius antiquum, quod ante eam in omnibus simpliciter versabatur, suis machinationibus et angustiis circumcludens solis parentibus et liberis testatoris usque ad tertium gradum, si scripti fuerant heredes, suum imponere iugum erubunos omnibus nostris subiectis sine differentia personarum concedimus. Cum igitur materiam et exordium caducorum lex Papia ab aditionibus, quae circa defunctorum hereditates procedebant, sumpsit et ideo non a morte testatoris, sed ab apertura tabularum dies cedere legatorum senatus consulta, quae circa legem Papiam introducta sunt, concesserunt, ut, quod in medio deficiat, hoc caducum fiat, primum hoc corrigentes et antiquum statum revocantes sancimus omnes habere licentiam a morte testatoris adire hereditates similique modo legatorum vel fideicommissorum pure vel in diem relictorum diem a mor
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. iusti. Et nom̃cadũcis tollendis.
ꝯscripti impacificis nr̃i imꝑii tẽporib
ab orbe rõano recludere:. ut ꝙ belli calami¬
tas introduxit. hoc pacis lenitas sopiret.
⁊ quẽ admodum inmultis capituł lex
papia. ab anteriorib pͥncipib cm̃data
fuit. ⁊ ꝑ defuctudinẽ ab olita. ita ⁊ anobi
cuta caducor obseruatiõem intudios uoo
suum amittat ugorẽ qui ⁊ ip̃is prutẽ¬
tissimis uiris displiciit. multas inue¬
tuentib ias ꝑquas caducum nefieret.
si ⁊̃ ip̃is testam̃toꝵ cõditorib sic guisfi¬
ma caducor obsercatio uisa ẽ. ut et
fubstitutiões intreducent ne fiant ca

Expanded text:
O. . De caducis tollendis. conscripti, in pacificis nostri imperii temporibus ab orbe Romano recludere, ut, quod belli calamitas introduxit, hoc pacis lenitas sopiret. Et quemadmodum in multis capitulis lex papia ab anterioribus principibus emendata fuit et per desuetudinem abolita, ita et a nobis circa caducorum observationem invidiosum suum amittat vigorem, qui et ipsis prudentissimis viris displicuit, multas invenientibus vias, per quas caducum ne fieret. 1a . Sed et ipsis testamentorum conditoribus sic gravissima caducorum observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant ca
Abbreviated transcription (Latin):
morientib ꝓuidemus. ⁊ coꝵ ultima
elogiaconseruantes ⁊ cõmodum hedita¬
rium ñ minuentes:
d.a. Cum certum sit hrdem ꝗ plenã
frõ testatoris exiͥb. insolidum legata
tepentẽtẽ. ñ posse pꝰea roẽm legis p̃tentẽte. falcidie
ripatitic̃e uti. qi uidef᷑uolũtatẽ testatõis scꝙ ubeoꝰ.

Expanded text:
morientibus providemus, et eorum ultima elogia conservantes et commodum hereditarium non minuentes? . Cum certum sit heredem, qui plenam fidem testatori exhibet, in solidum legata dependentem non posse postea rationem legis praetendentem Falcidiae repetitione uti, quia videtur voluntatem t
Abbreviated transcription (Latin):
tuidam ꝑsoluat. ułaliam quantitatem
quediminuere falcidie rõem põt. sancioꝰ
brdem siadierit legis falcidie b̃nfitio
subscentatum. repleriquid̃ ꝙ ad falcidiã
de ẽ.⁊ prius eo datouretento suũ inada¬
tioẽ quecelebrar dispõita fu̾it. siue in
multas diuiditur ꝑsõas p̃fatesegis ĩ

Expanded text:
cuidam persolvat vel aliam quantitatem, quae diminuere Falcidiae rationem potest, sancimus heredem, si adierit, legis Falcidiae beneficio sustentatum repleri quidem quod ad Falcidiam deest, et prius eo dato vel retento  sive una datio est, quae celebrari disposita fuerit, sive in multas dividitur personas praefatae legis
Abbreviated transcription (Latin):
Smaut aliquid subcõditiõe relin quatar
ułcasuali us potestatina ułimxtaquas
cuñtus exfortuna uł ex ronerate ꝑsone
noluntate ułexutroq pendeat uł subin¬
dertadie. expectare oportet cõditionis t¬
uñtum subqua fuit derelictam: uł diem.
ut tuncoccat cum cõditio impleatur uel
dies incertus extitĩt Q uodsiminedio is
qui extestõ biquͣm sortitus ẽ decedat.
nł eo suꝑstite cõctitio defec̾i̾t. hoc ꝙ ideo
ñ p̃ualirit. manere disponimus srmmili
mõ apud eos aquib relictum ẽ. insi et
Hicuł subscitutus relictum accipiat. uł
coninnctas sifiħrs suũi legatarius hocs
adquirat. cum certi utris sit ⁊ instituti

Expanded text:
Sin autem aliquid sub condicione relinquatur Sin autem aliquid sub condicione relinquatur vel casuali vel potestativa vel mixta, quarum eventus ex fortuna vel ex honoratae personae voluntate vel ex utroque pendeat, vel sub incerta die, expectare oportet condicionis eventum, sub qua fuerit derelictum, vel diem, ut tunc cedat, cum vel condicio impleatur vel dies incertus extiterit. Quod si in medio is, qui ex testamento lucrum sortitus est, decedat vel eo superstite condicio defecerit, hoc, quod ideo non praevaluit, manere disponimus simili modo apud eos, a quibus relictum est, nisi et hic vel substitutus relictum accipiat vel coniunctus sive heres sive legatarius hoc sibi adquirat, cum certi iuris sit et in instituti
Abbreviated transcription (Latin):
grãuł alia quacũq ina excogitata.: neq
emmferendus ẽ is quiluctum quid am¬
plectitur honus aũt ei ad nexum ꝯtẽpñ.
nnonissimo añt articulo ubi ꝓpͥe caduca
fiebant scđłm quod p̃diximus. ⁊ clansis ta¬
buus tam cxisterehrdes. qua posse adire.
⁊ emmpisi stñt ad dita tnsmitti nec ueteres
cẽtecierant ncc nos tatimar. exceptis ix¬
delicet liboꝵ ꝑsonis dequib treodosiana
lex suꝑ huismoĩ c̃ais inducta loquitũ.
his nichilominus que suꝑhis q̃ telibãtes
abhacluce migrant anobas constitutas̃ ĩ
suo orline mansuris. ¶ Lib̾tãtib ꝓcuł
dubio ⁊ post p̃sentẽ sanctiõm ꝑꝑsui na¬
turam q̃aditicem Relitatis expectãt:
ab addita Reditate una cum alus q̃ue
scrius intestõ manumissis uł aliis lega¬
tis relictas cõpetentib excepto ⁊ usufra
mittiñpatitur.⁊ neq amor testatõis ncq
addita heditate qu̾atum ad tͣn srriissiões
quȩ pure ułindicm certam relicta fucrĩt.

Expanded text:
Neque enim ferendus est is, qui lucrum quidem amplectitur, onus autem ei adnexum contemnit. In novissimo autem articulo, ubi proprie caduca fiebant, secundum quod praediximus, et clausis tabulis tam existere heredes quam posse adire, etenim, nisi fuerit adita, transmitti nec veteres concedebant nec nos patimur, exceptis videlicet liberorum personis, de quibus Theodosiana lex super huiusmodi causis inducta loquitur: his nihilo minus, quae super his, qui deliberantes ab hac luce migrant, a nobis constituta sunt, in suo robore mansuris. Libertatibus procul dubio et post praesentem sanctionem propter sui naturam, quae aditionem heredis expectat, ab adita hereditate una cum aliis, quae servis in testamento manumissis vel aliis legatis relicta sunt, competentibus. 6a mitti non patitur et neque a morte testatoris neque ab adita hereditate, quantum ad transmissionem, quae pure vel in diem certum relicta fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ imunum corpus recdactisunt ⁊ partẽ ꝯ¬
iunctore sibi helum qĩ suam occapãt. dis¬
innctiuõ abipo testatoris ẜmone aꝑtisi¬
me sunt discreti ⁊ suum quid̃ hñt: alienũ
aut̃ ñ soli appetunt. sicum oĩb sins Redib¬
accipiant. ⁊ bec inħedib tantum mõ sta¬
tuenta sunt. fybi aũt legatarii uffideicõ¬
missarii. duo forte ułplures supt quibus
aliquid relictum sit. si quid conunctĩ hoc
relinquatur: ⁊ om̃s uenant adlegatum
siom̃s noluint tuncap̃ eos remanere: a
quib derelictum ẽ. Cum uõ quidam uo¬
luerint quidam noluint. uolentibus
solumnõ idtotum accederess inant̃

Expanded text:
acti sunt et partem coniunctorum sibi heredum quasi suam praeoccupant, disiuncti vero ab ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum quidem habent, alienum autem non soli appetunt, sed cum oneribaccipiunt. Et haec in heredibus tantummodo statuenda sunt Ubi autem legatarii vel fideicommissarii duo forte vel plures sunt, quibus aliquid relictum sit, si quidem coniunctim hoc relinquatur et omnes veniant ad legatumsi omnes noluerint, tunc apud eos remanere, a quibus derelictum est: cum vero quidam voluerint, quidam noluerint, volentibus solummodo id totum accedere. 11b
Abbreviated transcription (Latin):
reclamaĩtsiquid̃ recusaui̾t filius licen¬
tiam damus patri simili mõ ẜxlitatẽ ad¬
ire ⁊ eam pleno ture hre. his õĩb q̃ suꝑiꝰ
diximus locum hñtib. ¶ Sinaũt patre
recusante filius adiremaltũt damus ꝗõ
licentiam ei ⁊hoc facere. patre aũt noien¬
⁊ ab eo petere curatore herecditati dari. ꝑ
quẽ gub̾natio rtrumincum delatarum
ꝓcedat mutroq casu mintegram resti¬
titionis auxilio minime ei denegando.
¶similiq mõ ⁊ inmilite filio familias ꝗ
recusam̃t aditioẽm feditatis: que eiex
castrensib occasionib ꝑueniat patͥ dã¬
da licentia adhectitatẽ ut ad ip̃m ꝑue¬
mat. pleno iure tam ꝑusum fructum
quã ꝑ dñium cand̃ hereditatẽ possessur̃.
quasi ipẽ pat̾ abmtio funss ħ̾rs institu¬
tus. eo nidelicet subiacente oĩb hoñib
feditarũs ⁊ oĩa cõmoda habituro ⁊ adfi¬
lum nullo ꝑiculo recdundante ⁊ hec ꝗd̃
inhis casib obseruanda sunt. quib di¬

Expanded text:
reclamaverit, si quidem recusaverit filius, licentiam damus patri simili modo hereditatem adire et eam pleno iure habere, his omnibus quae superius diximus locum habentibus. 1c . Sin autem patre recusante filius adire maluerit, damus quidem licentiam ei hoc facere, patre autem nolenet ex eo petere curatorem hereditati dari, per quem gubernatio rerum in eum delatarum procedat: in utroque casu in integrum restitutionis auxilio minime ei denegando. Similique modo et in milite filio familias, qui recusaverit aditionem hereditatis, quae ei ex castrensibus occasionibus perveniat, patri danda licentia adire hereditatem, ut ad ipsum perveniat pleno iure tam per usum fructum quam per dominium eandem hereditatem possessurum, quasi ipse pater ab initio fuisset heres institutus: eo videlicet subiacente omnibus oneribus hereditariis et omnia commoda habituro et ad filium nullo periculo redundante, et haec quidem in his casibus observanda sunt, quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
rerum filius famibas tm constitutus uł
ꝯscituta hãt huiusmõi res oĩ ad quisitiõe
cultatem ineas filii ułfilie familias hãnt.
ut ergm imꝑialis fortuna om̃s suꝑemamz
alias ita oportet ⁊ pͥncipales lib̾alitatis

Expanded text:
 filiis familias tamen constitutus vel constituta, habeat huiusmodi res omni adquisitione cultatem in eas filii vel filiae familias habeant. Ut enim imperialis fortuna omnes supereminet alias, ita oportet et principales liberalitates
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. Cum multa priulegia ĩꝑialib
doãtionib iamp̃stita sunt dignum incre¬
m̃tum ⁊ his offerre mãdigrata ẽ clem̃ta.
Siquis igitur asici cnissimo pͥncipe ułapi¬
issima ang̃a siũ masculũ suĩfem̃. donatiõe¬

Expanded text:
. Cum multa privilegia imperialibus donationibus iam praestita sunt, dignum incrementum et his offerre nostra dignata est clementia. Si quis igitur a serenissimo principe vel a piissima aug
Abbreviated transcription (Latin):
patris sp̃e lucrctur parente ius exactiõis
qĩ sibi debite afilio quiuium fructum cõ¬
sensu eius possidebat sue posteritati uel
successioni minime tͣnsmitt̃nte quatenꝰ
mõĩ pace int̾ se successio cius ꝑmaneat
na legecautum erat si filii familias ab
his quieos inpotestate hñt nexu pat̃no
ꝑemancipatioem libentor. debere patrem
tinere. ⁊ hac ex c̃a tant̾um pars non mi¬
nima sub̃e liberore adimebatur. sancci¬
mus huuismoĩ casu int̾uemente eman¬
cipatiõe liberis impõita. ñ ttiam partem
dñii rerum mimme adquisitarum si di¬
midiam usus fractus ap̃ maiores qui e¬
mancipatiõem donant residere. exceptis
is quib nichil neq exhac c̃a diminuutur.
Sicemmneq lib̃is cuinscumq sexris ali¬
quid dm̃nii anferctur. ⁊ patrib ampliõris
patrimoniinsuffructus asignabitr. Hoc
optincritt ⁊ si cmancipatiõe sibi parentes
hocminime seruauĩnt. s iisi specialit uel

Expanded text:
patris ipse lucretur, parente ius exactionis patris ipse lucretur, parente ius exactionis quasi sibi debitae a filio, qui usum fructum consensu eius possidebat, suae posteritati vel successioni minime transmittente, quatenus in omni pace inter se successio eius permaneat na lege cautum erat, si filii familias ab his, qui eos in potestate habent, nexu paterno per emancipationem liberentur, debere patrem tinere, et ex hac causa iterum pars non minima substantiae liberorum adimebatur, sancimus huiusmodi casu interveniente et emancipatione liberis imposita non tertiam partem dominii rerum minime adquisitarum, sed dimidiam usus fructus apud maiores qui emancipationem donant residere: exceptis is, quibus nihil nec ex hac causa diminuitur. Sic enim nec liberis cuiuscumque sexus aliquid dominii auferetur et patribus amplioris patrimonii usus fructus adsignabitur. 3a . Hoc obtinente et si in emancipatione sibi parentes hoc minime servaverint: sed nisi specialiter vel