comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euãgelizaret uobis preter ꝙͣ qd̾ euange licauimus nobis anatheã
sit. Ne ue a Cicerone digrediar. Sepe ille quidem deos noĩat seculi
ui morem sequens. quin et bolumine integro deor̃ naturã tractat
obi si acnus attendatur deonĩ turbam et mania nõia nõ tam
celebrat ꝙͣ midet ac detegit. Et certe ubi ex ꝓposito loquitur unũ
&um eũq pͥncipem mũdi q rectorem uocat. Et licet ut sepe
dixi et scͥpsi forte paratum ueritati ꝑiculũ timeret. Alicubrtñ
ingenue fassus est nõ cõuenire pħo dicere deos esse. Quis michi
g. uere fider obicem Ciceronem statuat. aut quasi ꝑegrini ul qd̾
deus nr̃. Cicero autem mi princeps eloquii diuersa fatear adu̾sa
negem. xpp̃s uerbum est et uirtus et sapiencia dei patris. Cicero
multa de u̾borũ arte de q uͥtutibus et hũana sapiencia locutus
est. uera utiq. et idcirco ueritatis deo absq ulla dubitacio ne

Expanded text:
evangelizaret vobis preterquamquod evangelizavimus vobis, anathema evangelizaret vobis preterquamquod evangelizavimus vobis, anathema sit»? 9 Neve a Cicerone digrediar, sepe ille quidem deos nominat seculi sui morem sequens; quin et volumine integro deorum naturam tractat, ubi si acrius attendatur, deorum turbam et inania nomina non tam celebrat quam irridet ac detegit; et certe ubi ex proposito loquitur, unum Deum eumque “principem” mundique “rectorem” vocat. 10 Et licet, ut sepe dixi et scripsi, forte paratum veritati periculum timeret, alicubi tamen ingenue fassus est non convenire philosopho dicere «deos esse». Quis michi igitur vere fidei obicem Ciceronem statuat aut quasi peregrini vel, quod Deus noster, Cicero autem nostri princeps eloquii: diversa fatear, adversa negem. Cristus verbum est et virtus et sapientia Dei patris; Cicero multa de verborum arte deque virtutibus et humana sapientia locutus est, vera utique et idcirco veritatis Deo absque ulla dubitatione
Abbreviated transcription (Latin):
placeant/ cui ml penitus preter honestum placet. s ut tu
alus placeas. quibus forte non placuisse sit satius. Et de te
quidem hactenus. ad me ip̃m redeo . Rure habito. haud peil
ab ardue amnis nipa. et qm̃ non aliter mer ꝙͣ tiuime solicitum
scio qualiter michi nũc sit cũ audiens puto mirabere. Scis
olim me ex oĩbus qui apud ullas gentes quocũꝙ tempore scuir¬
serint tecum in hoc ut in multis unaninẽ singłariter eiceronẽ
mirari et amare. Neq eĩ uereor ne parum xp̃ianus sim. si
ciceronianus fuero. nichil em̃ contra xp̃m cicero loquitur qd
certe memineñ. et si quid forte contra xp̃i doctiĩnam loqueret᷑
id unũ est qd̾ nec ciceroni nͨ aristotili crederem nec platoni.
qñ enĩ hoĩ crederem qd̾ nec angelo crediturus sim. apłico cõsilio
fretus. ubi ait. ad Galathas. S licet nos aut angelus de celo

Expanded text:
placeant, cui nil penitus preter honestum placet, sed ut tu placeant, cui nil penitus preter honestum placet, sed ut tu aliis placeas, quibus forte non placuisse sit satius. Et de te quidem hactenus; ad me ipsum redeo. 7 Rure habito, haud procul ab Ardue amnis ripa, et quoniam non aliter mei te quam tui me solicitum scio, qualiter michi nunc sit, cum audieris, puto, mirabere. Scis olim me ex omnibus, qui apud ullas gentes quocunque tempore scripserint — tecum in hoc ut in multis unanimem — singulariter Ciceronem mirari et amare. 8 Neque enim vereor ne parum cristianus sim, si ciceronianus fuero; nichil enim contra Cristum Cicero loquitur, quod certe meminerim; et siquid forte contra Cristi doctrinam loqueretur, id unum est, quod nec Ciceroni nec Aristotili crederem nec Platoni. Quando enim homini crederem, quod nec angelo crediturus sim, apostolico consilio fretus ubi ait ad Galatas: «Sed licet nos aut angelus de celo
Abbreviated transcription (Latin):
dum q laborbus suꝑuacius p̾meres. ne ingeniũ ad literas natum
ad arma conuerteres. ubi et ꝑiculi amplius et minus delecta tois
aut glone est. ꝙͣiuis ut uerũ trbi p̾conũ non subtirham uxno.
cui magis hac etate cõueniat illud eatomi sem a citoliuio tubuta
Cui scilz u̾sabile ingeniũ sic pariter ad oĩa fuit. ut natũ ad sd
unũ diceres qd̾cũq ageret. Non tñ id mͥ negaueris ip̃m ĩgenũ
tuum s suam ille libertatem dederis. si frena laxaueñs et si as
oĩa possit ad literas diuersuraã. At tu quasi consilii mei tuiq
coipons ĩmemor et tui desertor ingenii per estus et glaciem ꝑ
mmibres et puluerem ꝑ uepres et lubrcũ assidue uoluens nec
ancipites casus uides n ͨ circũfusa disciimina. Oro te opinoncs
hoĩum pessimas atq falsissim̃as auersare. et natuuã sequer
Illa te ducet ad tuũ finem. nũc aliena sectaris nõ quia tibrhe

Expanded text:
endumque laboribus, supervacuis premeres; ne ingenium ad literas natum, endumque laboribus, supervacuis premeres; ne ingenium ad literas natum, ad arma converteres, ubi et periculi amplius et minus delectationis aut glorie est; quamvis, ut verum tibi preconium non subtraham, vix norim cui magis hac etate conveniat illud Catoni seni a Tito Livio tributum, cui scilicet «versabile ingenium sic pariter ad omnia fuit, ut natum ad id unum diceres quodcunque ageret». 5 Non tamen id michi negaveris, ipsum ingenium tuum, si suam illi libertatem dederis, si frena laxaveris, etsi ad omnia possit, ad literas diversurum. At tu quasi consilii mei tuique corporis immemor et tui desertor ingenii, per estus et glaciem, per imbres et pulverem, per vepres et lubricum assidue volveris, nec ancipites casus vides nec circumfusa discrimina. 6 Oro te, opiniones hominum pessimas atque falsissimas aversare et naturam sequere; illa te ducet ad tuum finem; nunc aliena sectaris, non quia tibi hec
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ si intermissio ulla esset nos nichil essenus. ẜ tũc cõspec¬
cius eminet qñ graui ciupiam p̾senti q piculo enpĩmur. Et
ubinã queso mortalibus non graue semꝑ presensqz ꝑiculum
nec unꝙͣ certe nͨ usꝙͣ sine ꝑiculo uiuimus. et si interdũ ali¬
cubi sine piculi suspicione uiuanius. parubiq ꝑiculũ. non
par metus. uude fit ut non semꝑ ꝑiculo liberati gras agamꝰ
Ignari scilicet rerũ. et ingrati salutis ut maro act. Aioquin
nũꝙͣ mens nĩꝙͣ lungua cessaret nũꝙͣ cessante misencerdia. Con
presso autem metu aliquo insigni tñ demu grates agimus tũ uota
ꝑsoluimus. ꝓ hac causa et tu mĩc in ꝓpͥa et ego in amĩci salute uoto
ieus sim. nõn ꝓfamo extoiĩ sacrĩs. s sacũficio laudis aram cordis re¬
stituton tuo ẜuator oĩum adolentes. Tibi u̾o p̾terea pauca subũ¬
ueñ. Sepe te monui ne corpus tuum necessariis satis attutũ: atter¬

Expanded text:
cuius si intermissio ulla esset, nos nichil essemus; sed tunc conspeccuius si intermissio ulla esset, nos nichil essemus; sed tunc conspectius eminet quando gravi cuipiam presentique periculo eripimur. 2 Et ubinam, queso, mortalibus non grave semper presensque periculum? nec unquam certe, nec usquam sine periculo vivimus; etsi interdum alicubi sine periculi suspitione vivamus, par ubique periculum, non par metus; unde fit ut non semper periculo liberati gratias agamus, “ignari” scilicet “rerum” et “ingrati salutis”, ut Maro ait; alioquin nunquam mens, nunquam lingua cessaret, nunquam cessante misericordia. 3 Compresso autem metu aliquo insigni, tum demum grates agimus, tum vota persolvimus. Pro hac causa et tu nunc in propria et ego in amici salute voti reus sim, non profanis extorum sacris, sed sacrificio laudis aram cordis restitutori tuo, servatori omnium adolentes. 4 Tibi vero preterea pauca subiunxerim. Sepe te monui ne corpus tuum necessariis satis attritum atter
Abbreviated transcription (Latin):
absens presens q non deero. ꝓinde quia facilitatem simul at mag¬
intudinem aĩ tui noui non instabo ampluis. ne qd anueicie est
difidencie uideatur unũ peto. memorem te mei nec oblitum tui.
demũ ut cesareo u̾do utar. Inbeo te bñspare. unie et uale. Medio¬
lam .ixͦ. lil. iulias. Ad renũ monandũ foroliuensem. gratulacõ
Recuꝑate uãlitudins et fugiendi ꝑiculosi consiliũ laboris. multa
insuꝑ de acenimo et ꝓpͥo quodã casu suo.
Ratum ut in malis habui ꝙ ad me cõualescencie tue pͥus¬
ꝙͣ egritudinis fama plata est. deo grãs qui minatur
oebrius ꝙͣ fent. tonatꝙ sepius ꝙͣ fulmiat. et sepe nos cõcutit
non ut deiciat. si ut firmet nr̃e q condicionis dmoneat. Rilliꝰ
unꝙͣ patiis pietas tanta fuit que patris eterm collata clemẽ¬
cie non seuentas mo uͦ crudelitas uideretur. hãc̃ Ille clemen¬
ciam in nobis iugiter et sepe non sencientibus nobis exercet.

Expanded text:
absens presensque non deero. Proinde quia facilitatem simul ac magabsens presensque non deero. Proinde quia facilitatem simul ac magnitudinem animi tui novi, non instabo amplius, ne quod amicitie est, diffidentie videatur; unum peto, memorem te mei nec oblitum tui; demum, ut Cesareo verbo utar, “iubeo te bene sperare”. Vive et Vale. Mediolani, IX Kal. Iulias. 10 Ad Nerium Morandum Foroliviensem, gratulatio recuperate valitudinis et fugiendi periculosi consilium laboris; multa insuper de acerrimo et proprio quodam casu suo. 1 Gratum, ut in malis, habui quod ad me convalescentie tue priusquam egritudinis fama perlata est; Deo gratias, qui minatur crebrius quam ferit tonatque sepius quam fulminat et sepe nos concutit non ut deiciat sed ut firmet nostreque conditionis admoneat. Nullius unquam patris pietas tanta fuit, que Patris Eterni collata clementie, non severitas, imo vero crudelitas videretur; hanc Ille clementiam in nobis iugiter, et sepe non sentientibus nobis, exercet,
Abbreviated transcription (Latin):
Age gͦ quid cessas. expectatus exoptatus. Exoratus aduem. sic tñ
ut non metu hostium pulsus s amici tractus de sideno uideare.
uereq ita sit. pelle moram propera. anchi simul tibiq morem ges¬
seris. multis ꝙ p̾terea quibus pridem carus noudum notus ma¬
guã tiu opinionem quã presencĩa in crede non minuet p̾misifai
surge. non te desuetudo segnem fecerit. mlte teneat. nil moretur
ourge bieue est iter. alterũ fiet. aut ego te hic uinciam. aut tu me
hmie solutum tecum reuches. utrũuis accidat. haud mitus fuerit
que nũe durmũt ab amico. et quem impediũt tuebuntur et tegẽt.
Ronec benem fons ac pͥncipiũ amert. qd̾ ppediam mnͥ futurũ sp̃õ¬
deo. Tu queso ne dubites. Sz sie moram suie iter elegens ma¬
gno fiat aĩo quitquid fie̾t. Que sũma spei est. adent deus supbo¬
ium hostis, dux humiliũ. deus inꝙͣ ip̃e adent. et ego pro uinb

Expanded text:
Age ergo, quid cessas? expectatus exoptatus exoratus adveni, sic tamen Age ergo, quid cessas? expectatus exoptatus exoratus adveni, sic tamen ut non metu hostium pulsus, sed amici tractus desiderio videare, vereque ita sit. Pelle moram, propera; michi simul tibique morem gesseris multisque preterea quibus pridem carus, nondum notus, magnam tui opinionem — quam presentia, michi crede, non minuet — premisisti. 24 Surge; non te desuetudo segnem fecerit, nil te terreat, nil moretur; surge, breve est iter. Alterum fiet: aut ego te hic vinciam aut tu me hinc solutum tecum revehes; utrumvis accidat, haud irritus fuerit que nunc dirimunt ab amico, et quem impediunt tuebuntur et contegent, donec veneni fons ac principium aruerit, quod propediem michi futurum spondeo. 25 Tu, queso, ne dubites; sed sive moram sive iter elegeris, magno fiat animo quicquid fiet. Que summa spei est, aderit Deus superborum hostis, dux humilium, Deus, inquam, ipse aderit, et ego pro viribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadeas uelimi. Inteñ forte ip̃e adero psillũ uenturũ credito. ab¬
rotinũ erit in manibus. Spero fore ut ul afflatu ip̃o serpentũ
sibila conticestant. Sin oĩno pro tpĩe subducere caput iuidie
decreuisti. habes in tempestate hac uicinũ et paratum portum.
Scio te magno mei desidenio tenen. et si eĩ. uõs uirtute cõtũctos
ut q ait Ieroninus xp̃i glutino copulatos nichil sit qd se paret
non locus non tempus non oblio non tedium non spes non
metus non inuidĩa non ira non odiũ non fortuna nõ carter
non uiicula non diuicie non pauꝑtas non egrĩtudo non moĩs
non sepulcrum/ et resolutũ corpus in cmeres. ideo q uere amicicie
mmortales sũt est tñ dulcedo quedam non parua p̾sencie. Ea nũꝙͣ
ex quo pͥmũ distrahi cepinius tam dui nobis ante hoc tempus
erepta est. Iam mͥ septinus sine te in hac regia urbe anus agit.

Expanded text:
persuadeas velim. Interim forte ipse adero; “Psyllum” venturum credito, “abpersuadeas velim. Interim forte ipse adero; “Psyllum” venturum credito, “abrotinum” erit in manibus; spero fore ut vel afflatu ipso serpentum sibila conticescant. 22 Sin omnino pro tempore subducere caput invidie decrevisti, habes in tempestate hac vicinum et paratum portum. Scio te magno mei desiderio teneri; etsi enim animos virtute coniunctos utque ait Ieronimus, “Cristi glutino copulatos” nichil sit quod separet, non locus non tempus non oblivio non tedium non spes non metus non invidia non ira non odium non fortuna non carcer non vincula non divitie non paupertas non egritudo non mors non sepulcrum et resolutum corpus in cineres, ideoque vere amicitie immortales sint, est tamen dulcedo quedam non parva presentie. 23 Ea nunquam ex quo primum distrahi cepimus, tandiu nobis ante hoc tempus erepta est; iam michi septimus sine te in hac regia urbe annus agitur.
Abbreviated transcription (Latin):
reuirando astrinxit eos neq parriam de serturos. neq passures
deser. Aude uir in primo fortune murmure qd̾ adolestens. in
extremo eius nulnere est ausus. Aude in te ip̃m qd ille in aliõs.
aude in unũ qd ille in plimos ausus est. Cõsternatis affectib
gladium racionis intenta. Coge Illos nuitare consilium si cõfilui
abeundi placuit. Alioquin fluctuantem siste aĩum. et coge m
meliorem iurare sentenciam. Multa fert secũ dies. nulla fortĩa
ppetua est. multa remedia non expectantib ꝓuenere. Nunꝙͣ des¬
pacio sera fuit. unde forte non putas ueniet auxilium tibi. es
adme attinet cõniuuicare tecum oĩa ꝓpositum est. Atq in pͥmis
amiacias. qua in re nulli usqͣ mee sortis lioĩ cesserim. ul nobili¬
tate uł gracia uł fide uł nuͣo. Ecnpsi iam nũc magno illi amico
de rebus tius ut petisti. Opemqz eius minime defuturam tibi

Expanded text:
ureiurando astrinxit eos neque patriam deserturos neque passuros ureiurando astrinxit eos neque patriam deserturos neque passuros deseri. 20 Aude vir in primo fortune murmure quod adolescens in extremo eius vulnere est ausus; aude in te ipsum quod ille in alios; aude in unum quod ille in plurimos ausus est. Consternatis affectibus gladium rationis intenta; coge illos mutare consilium, si consilium abeundi placuit; alioquin fluctuantem siste animum et coge in meliorem iurare sententiam. Multa fert secum dies, nulla fortuna perpetua est, multa remedia non expectantibus provenere, nunquam desperatio sera fuit, unde forte non putas veniet auxilium tibi. 21 Quod ad me attinet, comunicare tecum omnia propositum est atque in primis amicitias; qua in re nulli usquam mee sortis homini cesserim vel nobilitate vel gratia vel fide vel numero. Scripsi iam nunc magno illi amico de rebus tuis ut petisti opemque eius minime defuturam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
affeni tibi uis non potest. ne te uilissimonĩ mine hõium deiciãt
caue. Solare mestũ aĩum. non est ille miser. nͨ eiit quidẽ nͥ se fa¬
cat. bis udere ꝙͣ non sis miser. Cogita ꝙͣ multis inuidiã facis.
Remo sinul iniudiosus et miser est. dũ urgens sta. dũ tenreris
socii neq eĩ ignan sumus ante malorũ. o passi grauiora da¬
bit deus his quoqz finem. Ille mnꝙͣ deus qui aliis multis et ba¬
rnis finem dedit. Cura obsecro netuis et bonorũ oĩum publicis
hostibus captatam ex te gaudendi prebeas materiam. ne ue
Illis uacuũ locũ lñiquens patiiam de serendam puces. Non est
firii aĩ et in solido fundati leuis aure flatib agitari. Can¬
nẽsi clade debilitatis aĩs auctore cecilio metello consibium
initum fuerat Italie relinquende. Paffricam tũc adolescẽtis
uirtute discussum est. qui stricto gladio suꝑ capita cõsultanciumui¬

Expanded text:
afferri tibi vis non potest: ne te vilissimorum mine hominum deiciant, afferri tibi vis non potest: ne te vilissimorum mine hominum deiciant, cave. 18 Solare mestum animum; non est ille miser nec erit quidem, nisi se faciat. Vis videre quam non sis miser? cogita quam multis invidiam facis; nemo simul invidiosus et miser est. Dum urgeris, sta; dum terreris, sotii — neque enim ignari sumus ante malorum —, O passi graviora, dabit deus his quoque finem; ille, inquam, Deus qui aliis multis et variis finem dedit. 19 Cura, obsecro, ne tuis et bonorum omnium publicis hostibus captatam ex te gaudendi prebeas materiam neve illis vacuum locum linquens patriam deserendam putes. Non est firmi animi et in solido fundati levis aure flatibus agitari. Cannensi clade debilitatis animis, auctore Cecilio Metello, consilium initum fuerat Italie relinquende. Id Africani tunc adolescentis virtute discussum est, qui stricto gladio super capita consultantium i
Abbreviated transcription (Latin):
iaspis Illustrat. neq minus stringere laqueum cui preciosus e se¬
nco nodus est. Patriam uiro oem̃ mũdi angulum. exiliũ nusꝙͣ
esse. nͥ qd̵ impaciencia fecent. Cũ inhiare celestibus mens ce¬
pent ubiqz illi exiliũ fore donec puenent quo suspirat. Sa¬
pientem bona sua secum fenre quocũq ierit. nichil illi uau fra¬
gium obesse. nichil incendium seu rapinam. Eam que pauꝑ¬
tas dicitur leuamen esse solicitudiũ atq discriminum.
ꝑqdexiliũ uocant fugam ĩnumerabilium curarũ. Mortem
bonis et laborem finem. et felicssime quietis micium., mil¬
le sunt huiꝰmodi. et magna licet ex parte nulgo incredibilia
ad alia ꝓtinus stilum flecto Sencio te ꝑsecucionem pati ꝓpter
nomen meum. qd̾ in me non audent in te liuedum uirus effũ¬
dũt. Curabo ne noceant. s qd inuidie ꝓpͥum est se se malo suo
qucient. eo miẜiores quo nobiscum agi senseñt felicius. Nõ
paciar ut mali plus ꝙͣ boni tibi acculisse nr̃a dicatur amicicia

Expanded text:
yaspis illustrat neque minus stringere laqueum cui preciosus e serico nodus est; patriam viro omnem mundi angulum, exilium nusquam esse nisi quod impatientia fecerit; cum inhiare celestibus mens ceperit, ubique illi exilium fore donec pervenerit quo suspirat; 15 sapientem bona sua secum ferre quocunque ierit, nichil illi naufragium obesse, nichil incendium seu rapinam; eam que paupertas dicitur levamen esse solicitudinum atque discriminum, id quod exilium vocant, fugam innumerabilium curarum; mortem bonis et laborum finem et felicissime quietis initium. 16 Mille sunt huiusmodi et magna licet ex parte vulgo incredibilia ad alia protinus stilum flecto. 17 Sentio te persecutionem pati propter meum nomen; quod in me non audent, in te lividum virus effundunt. Curabo ne noceant; sed quod invidie proprium est, se se malo suo crucient, eo miseriores quo nobiscum agi senserint felicius. Non patiar ut mali plusquam boni tibi attulisse nostra dicatur amicitia;
Abbreviated transcription (Latin):
auerte latronũ Iugũ si nũꝙͣ latronũ more pugnauimus. si
te offendinus et si tibi Ribertas nr̃u non placẽt at saltem
Ilorũ Cedes sacrilegia rapine furta adultenia stupra displicesuit.
obsta tõt malis et te dñm Illis ostende qui dixeũt in corde suo
non est deus. tuos q pater aduua fortassis nmentos.ẜ decte
spantes. tuũ q nomen cũ lacrimis inuotantes et ingenue fatẽtes
quia non est alius qui pugnet pro nobis insi tu deuo noster. Lel
Septembris

Expanded text:
15 Averte latronum iugum, si nunquam latronum more pugnavimus; si 15 Averte latronum iugum, si nunquam latronum more pugnavimus; si Te offendimus et si Tibi libertas nostra non placet, at saltem illorum cedes sacrilegia rapine furta adulteria stupra displiceant; obsta tot malis, et te Dominum illis ostende, “qui dixerunt in corde suo: «Non est Deus»”, tuosque, pater, adiuva fortassis immeritos, sed de te sperantes, tuumque nomen cum lacrimis invocantes, et ingenue fatentes quia non est alius qui “pugnet pro nobis” nisi tu, Deus noster. Kal. Septembris
Abbreviated transcription (Latin):
depoposcit. Neu quisnã cõsulet pudori mõ quãdo iam de salu¬
te cogitare serũ est. quis militib nr̃is uelũ dissimulacionis aut
Ignorancie pretendet. qñ non est qui malis nrĩs auxiliũ ferat.
liceat saltem uł nescire q̃ patimur. ul fedissimas cicatrices nr̃oꝵ
uuluerũ nõ uidere. uolebam te orare suppliciter o uir iñgens quẽ
noĩare nõ audeo ut nobis dexteram dares qd̾ et posse uidebaris.
et ꝙͣ maxime tuũ erat. s ut uideo ꝓrsus obsur duisti. Itaq postꝙͣ
milli hõĩum loqui niuat. ad te ultima et maxima spes mortaliũ
preces Gerto. Si tibi creator oĩumn beneficus tius parĩ memoriter
ũsi sumus. si suꝑciliũ altiuo forte ꝙͣ decuit tanto et tam presẽti
diuinitatis fauore substulimus / et contrario ius ulciser rebus
faciem muta. tua est enĩ fortuna . tue sunt sortes. tue successuũ
humanorũ uices. Imꝑauinius insolenter. ẜuiamius humiliter.

Expanded text:
depoposcit. Heu quisnam consulet pudori nostro, quando iam de saludepoposcit. Heu quisnam consulet pudori nostro, quando iam de salute cogitare serum est? quis vultibus nostris velum dissimulationis aut ignorantie pretendet, quando non est qui malis nostris auxilium ferat? Liceat saltem vel nescire que patimur, vel fedissimas cicatrices nostrorum vulnerum non videre! 14 Volebam te orare suppliciter, o vir ingens, quem nominare non audeo, ut nobis dexteram dares, quod et posse videbaris et quam maxime tuum erat; sed, ut video, prorsus obsurduisti. Itaque postquam nulli hominum loqui iuvat, ad Te, ultima et maxima spes mortalium, preces verto. Si Tibi, creator omnium, benificiis tuis parum memoriter usi sumus, si supercilium altius forte quam decuit tanto et tam presenti divinitatis favore sustulimus, et contrario vis ulcisci, rebus faciem muta; tua est enim fortuna, tue sunt sortes, tue successuum humanorum vices: imperavimus insolenter, serviamus humiliter.
Abbreviated transcription (Latin):
dã premẽs insolenciam. hic iracũdie mitigans truces motus. Illic
seue libidim iugũ ponens. postremo aliquid ubilibet semꝑ agens
quo magni fici transitus gliosa uestigia suꝑessent. et orbis ip̃e
ꝑdomitus caput tñ uł uen̾aretur acceptũ uel dilatũ silentio
suspuruet. quot maiorũ nroiũ oꝑa oĩbus tenis effulgent uelut
celo sparsa sidera. quot minificiactus. quot exempla uͥtutũ. quã¬
tum nomen. quãta memora gestarũ rerũ quot ꝑ orbem iubes.
quãte q colonie. quot trophea minacia honifico marmore uit¬
tis tenis extancia : quis cuuta dinumeret. q̃ mũdus ip̃e licet ĩuitꝰ
seutit indignansq recordatur. Quid nũc .gͥ. rei est qͥd querar
quid defleam. quid accusem. En parua p̾donũ inanus. ex nulle
collecta formeibus terrarũ oĩum dñam atq uictricem italiam
ꝑuagatur. et ꝓuĩciarũ oĩum regniam sibi aute alias ꝓuĩciam

Expanded text:
dam premens insolentiam, hic iracundie mitigans truces motus, illic dam premens insolentiam, hic iracundie mitigans truces motus, illic seve libidini iugum ponens; postremo aliquid ubilibet semper agens, quo magnifici transitus gloriosa vestigia superessent, et orbis ipse perdomitus caput tamen vel veneraretur acceptum vel dilatum silentio suspiraret. 12 Quot maiorum nostrorum opera omnibus terris effulgent velut celo sparsa sidera! quot mirifici actus, quot exempla virtutum, quantum nomen, quanta memoria gestarum rerum, quot per orbem urbes quanteque colonie, quot trophea minacia horrifico marmore victis terris extantia! Quis cunta dinumeret, que mundus ipse, licet invitus, sentit indignansque recordatur? 13 Quid nunc igitur rei est? Quid querar, quid defleam, quid accusem? En parva predonum manus, ex mille collecta fornicibus, terrarum omnium dominam atque victricem Italiam pervagatur; et provinciarum omnium reginam sibi ante alias provinciam
Abbreviated transcription (Latin):
et incredibiliter retorsiste. Stmã uiueres tibi loquerer Nũs
quid agam. et loqui oportet. et cui loquar non inuemo. Effũdã
uoces ã mibila. si quis forsan amicior spintus. et bonis fauẽs
e labus meis abductas ad aliquam generosam aurem Illas ꝑfe¬
rat. ubi fructificent ut cupio pecius ꝙͣ ut spero. Quid eĩ sper
reliquũ est. quid agitur̃ sũme Iliar ubi sunt oculi tui quib not
ab atto Intuens/ noñ moda clãres s muidiosos mũdo feceras. hac̃
tantã fortume uertiginem̃. hac tqm subitam fati unr siue qͥb
alus uerbis qd mestum aũm prenuĩt expedipm. uidiste equidem
Certe presensq aderas quando patrũ nr̃orũ manus exigua nũc sub
arthon nũc sub austrũ nũc sub or̃ẽntis. nĩe sub occidentis solis
extrema stupentibus et actonicis gentibus ac regib uictucia
late signa circũtulit. Hie auaricie frenũ stringens Illic tumi¬

Expanded text:
et incredibiliter retorsisti, utinam viveres! tibi loquerer. 10 Nunc et incredibiliter retorsisti, utinam viveres! tibi loquerer. 10 Nunc quid agam? et loqui oportet et cui loquar non invenio. Effundam voces in nubila, siquis forsan amicior spiritus et bonis favens e labiis meis abductas ad aliquam generosam aurem illas perferat ubi fructificent, ut cupio potiusquam ut spero. Quid enim spei reliquum est? quid agitur, summe Iesu? ubi sunt oculi tui, quibus nos ab alto intuens, non modo claros sed invidiosos mundo feceras? Hanc tantam fortune vertiginem, hanc tam subitam fati vim — sive quibus aliis verbis quod mestum animum premit, expediam? 11 — vidisti equidem certe, presensque aderas quando patrum nostrorum manus exigua nunc sub Arthon nunc sub Austrum nunc sub Orientis nunc sub Occidentis solis extrema, stupentibus et attonitis gentibus ac regibus, victricia late signa circumtulit, hic avaritie frenum stringens, illic tumi
Abbreviated transcription (Latin):
filuis et frliõ pater qui uno curn qd̾ nũꝙͣ antea sisũ erat. et
xp̃i gliofissimam olcionem et triũphũ clarissimũ de Ierosolis
retulistis. utmã uiueretis. uobis loquerer. et ut xp̃i iniurias
Iterũ unidicaretis hortarer. O fortissime uir traiane. qui Iam
semo frgescentis imꝑni mẽbra/ multo spitus fenore refouisti.
ac p̾ter spem iuuenescere coegisti. nũꝙͣ certe uł tam gelatum
atq decrepitũ imꝑium. uł tam necessariũs feruor tius. utinam
suieres. tibi loquerer. et Rogarem/ ut moribunde patrie opem
ferres. nec ideo ꝙ in hispana natus esses/ italice obluuscene
ongmis. O bone theodosi qui parua hõĩum manu. s diuino ful¬
tus auxilio tibi militantib elementis et cõnirantibus tecum
uentis sagittas barbaritas ex ĩmanib ꝑharetus adu̾ sum nos
eductas in ipãs frontes atq extermimũ barbarorũ miraculose

Expanded text:
filius et filio pater, qui uno curru, quod nunquam antea visum erat, et filius et filio pater, qui uno curru, quod nunquam antea visum erat, et Cristi gloriosissimam ultionem et triumphum clarissimum de Ierosolimis retulistis, utinam viveretis! vobis loquerer, et ut Cristi iniurias iterum vindicaretis hortarer. 8 O fortissime vir Traiane, qui iam senio frigescentis imperii membra multo spiritus fervore refovisti ac preter spem iuvenescere coegisti — nunquam certe vel tam gelatum atque decrepitum imperium vel tam necessarius fervor tuus — utinam viveres! tibi loquerer, et rogarem ut moribunde patrie opem ferres, nec ideo quod in Hispania natus esses, Italice obliviscereris originis. 9 O bone Theodosi, qui parva hominum manu sed divino fultus auxilio, tibi militantibus elementis et coniurantibus tecum ventis, sagittas barbaricas ex immanibus pharetris adversum nos eductas in ipsas frontes atque exterminium barbarorum miraculose
Abbreviated transcription (Latin):
ac toto iam pelago seuientem breuissimo tpre donnustbo atq
in unicula cõiecisti. utinã unieres. tibi loquerer. et p̾tarer ut
sicut oĩa maria infecta purgasti. ita mĩc/ nõ digo om̃s tenas
ẜ Italiam saltem tuam nona p̾dõnũ manu infabiliter inquinatam
solita un tute purgares. O Iuli cesar qui incur sus hostĩ nõ expectas
raptim suꝑatis alpib rehno rodano et garĩna flaminibus ĩpigre
transmissis incertũ an fortunatior uictrici aciẽ gennaniam gallias
britanniam atq hispanĩas ꝑagrasti. utmã biueres. tͥ lequerer.
p ce sai auguste qui reges terre et legaciones ppłorũ oĩum ad genua
ꝓcũbentes/ atq ut ꝓp̾e dicam ip̃m orbem tenarũ supplicem et affu¬
sum ex altissimo solo uidisti et pace terra mariq cõposita bellicũ
ian templũ felicissime conclufisti. utmã uiueres. tibi loquerer.
ꝑ insigne par hõium uespasiane et Tite dign alterutro et patre

Expanded text:
ac toto iam pelago sevientem brevissimo tempore domuisti atque ac toto iam pelago sevientem brevissimo tempore domuisti atque in vincula coniecisti, utinam viveres! tibi loquerer, et precarer ut sicut omnia maria infecta purgasti, ita nunc non dico omnes terras d Italiam saltem tuam nova predonum manu miserabiliter inquinatam solita virtute purgares. 6 O Iuli Cesar, qui incursus hostium non expectans, raptim superatis Alpibus, Rheno Rodano et Garumna fluminibus impigre transmissis, incertum an fortunatior an fortior, victrici acie Germaniam Gallias Britanniam atque Hispanias peragrasti, utinam viveres! tibi loquerer. O Cesar Auguste, qui reges terre et legationes populorum omnium ad genua procumbentes atque, ut proprie dicam, ipsum orbem terrarum supplicem et affusum ex altissimo solio vidisti, et pace terra marique composita, bellicum Iani templum felicissime conclusisti, utinam viveres! tibi loquerer. 7 O insigne par hominum, Vespasiane et Tite, digni alterutro et patre
Abbreviated transcription (Latin):
iñ ya patria uͥ̾tute ac fortuna cõcurrentibus. mirabiliter cõfregisti.
utinã uiueres. tibi loquerer. O paule enili qui reges macedonũ
uetusto imꝑio elatos/ et adu̾sus Italiam rebellantes/ iũctos ante
cunũ in capitoliũ egistĩ. et romani iugũ imꝑii ferre dociusti.
õtinam unieres. tibi loquerer. O mari ut cõpatriota tuus art
Cicero rustitane uir s uere uir qui barbaros in Italiã prũpen¬
tes ip̃is eorũ in fimbus tanto ĩpetu suꝑaste ut de cruentis flu¬
minib ab exercitu sitiente nõ plus aque ꝙͣ sangiũs biberetur.
qui q mox ad aliam mũdi plagam mira celerĩtate conu̾sus
ita furorem cimbr̃cũ oppressisti ut uix cadau̾ibus suis utrobiq
uicta barb̃aries iux agminib captiuorũ iuctrix Roma sufficeret
utinam unieres. tibi loquerer. S magne pomper qui in famẽ
p̾donũ cartheuã romanis classib Italicis q litonb infestam

Expanded text:
in propria patria, virtute ac fortuna concurrentibus, mirabiliter confregisti, in propria patria, virtute ac fortuna concurrentibus, mirabiliter confregisti, utinam viveres! tibi loquerer. O Paule Emili, qui reges Macedonum vetusto imperio elatos et adversus Italiam rebellantes vinctos ante currum in Capitolium egisti et romani iugum imperii ferre docuisti, utinam viveres! tibi loquerer. 4 O Mari, ut compatriota tuus ait Cicero, “rusticane vir sed” vere “vir”, qui barbaros in Italiam irrumpentes ipsis eorum in finibus tanto impetu superasti ut “de cruentis fluminibus” ab exercitu sitiente “non plus aque quam sanguinis biberetur”, quique mox ad aliam mundi plagam mira celeritate conversus, ita furorem cimbricum oppressisti ut vix cadaveribus suis utrobique victa barbaries, vix agminibus captivorum victrix Roma sufficeret, utinam viveres! tibi loquerer. 5 O Magne Pompei, qui infamem predonum cathervam romanis classibus italicisque litoribus infestam
Abbreviated transcription (Latin):
incipit .xxiiiͦ. Indignacio et querela contra illun quisquis sĩt qui
deberet ꝓterere has que dicũtur sociẽtates predonũ minc italiam
peruagantes.
Oquor quia cogor. uiget eĩ pietas. aidentes q stimulos
anxio figit in pectore qui me tacere non simunt.
et scio me ne quitꝙͣ loqui. neqz ouidiano releuor sola¬
cio ꝙ scilicet ꝑdere uerba leue est. mio eĩ nchil
grauiꝰ hõi silenciũ amanti. Loquor tñ. s coactus ut
dixi. et loquor uobis. quib. heu nestio. O libertatis et pudicicie
ingens ultor brute qui suꝑbos fedi ẜuicii auctores solio deieciste. et
in pudicicie magr̃os usq ad inferos gladio uindice ꝑsecutus es. uti¬
nam uiueres. tibi loquerer. O głlose camille qui nr̃õ sanguine despu¬
mantem transalpinam rabiem in ip̃is adhnc fumãtis patrre cmerib
extinxisti. utinã uiueres. tibi loquerer. O sũme uir̃orũ scipio qui
hanbalem septimũ decimũ amiũ. Iam Italie iñcũbentem hic̃ in detractũ

Expanded text:
IBER XXIII 1 Indignatio et querela contra illum, quisquis sit, qui deberet proterere has que dicuntur sotietates predonum, nunc Italiam pervagantes. 1 Loquor quia cogor; urget enim pietas ardentesque stimulos anxio figit in pectore, qui me tacere non sinunt; et scio me nequicquam loqui, neque ovidiano relevor solatio, quod scilicet perdere verba leve est; imo enim nichil gravius homini silentium amanti. Loquor tamen, sed coactus, ut dixi, et loquor vobis: quibus, heu!, nescio. 2 O libertatis et pudicitie ingens ultor Brute, qui superbos fedi servitii auctores solio deiecisti et impudicitie magistros usque ad inferos gladio vindice persecutus es, utinam viveres! tibi loquerer. O gloriose Camille, qui nostro sanguine despumantem transalpinam rabiem in ipsis adhuc fumantis patrie cineribus extinxisti, utinam viveres! tibi loquerer. 3 O summe virorum Scipio, qui Hanibalem septimumdecimum annum iam Italie incumbentem, hinc vi detractum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad quam ꝓuocem si prenar uĩrtus ĩ corrupti fons iudicii. et rã¬
ciõnis drs in expugnabilis atq ĩuicta. Si lis finiũ incessent
huc questio referenda. hĩc petenda sentencĩa est. Optarem
sine cõpetitonbus agere. s non licet. hos mĩchi consortes corpus
dedit. Cõmuni diuidũdo iudidiciũ experiar. Cogam si potero

Expanded text:
quam provocem si premar, virtus, incorrupti fons iudicii et rationis arx inexpugnabilis atque invicta; si lis finium incesserit, huc questio referenda, hinc petenda sententia est. Optarem sine competitoribus agere; sed non licet: hos michi consortes corpus dedit; comuni dividundo iudicium e
Abbreviated transcription (Latin):
iudencia estiua p̾cessent haud ĩamena pars annĩ est. Sic
longe seneccus miercie succedens, mops tristis. et sterilis atq
ĩntilis uite pars eadem inuente studuis p̾fulta solicite diues
bonarũq ferax arciũ atq utilis et iocũda est. Que si adml
aliud ꝓdesset ꝙͣ ꝙ p̾cedenciũ etatũ oĩum estus lenit. abmnde
in fallor/ Cause erat cur et optanda esset et amanda. Quis

Expanded text:
dentia estiva precesserit, haud inamena pars anni est, sic longe senectus inertie succedens, inops tristis et sterilis atque inutilis vite pars; eadem iuvente studiis prefulta solicite, dives bonarumque ferax artium atque utilis et iocunda est. 30 Que si ad nil aliud prodesset quam quod precedentium etatum omnium estus lenit, abunde, ni fallor, ca
Abbreviated transcription (Latin):
arum obẜuanciam in religioso non laudet tenacitatem pu¬
dicicie in matrona. in studioso tpñs parcitatem. hac ãplectar.
hanc teneam. hac qua datur amissi temporĩs danna restau¬
iem. hoc meditor. huc suspiro. huc forfitan duce deo. et ma¬
tna auĩ intencione ꝑueniam. Curabo nequid pereat. Si id
non assequar. ut mimuiũ. Cũ somno et uoluptate tempus
parciar. non sinam ut ullam partem mei uius occupent. Est
ad quam ꝓuocem si premar uirtus ĩcorrupti fons iudicii. et ra¬

Expanded text:
arum observantiam in religioso non laudet, tenacitatem puarum observantiam in religioso non laudet, tenacitatem pudicitie in matrona, in studioso temporis parcitatem? 19 Hanc amplectar, hanc teneam, hac qua datur amissi temporis damna restaurem; hoc meditor, huc suspiro, huc forsitan duce Deo et magna animi intentione perveniam. Curabo nequid pereat; si id non assequar, ut minimum. 20 Cum somno et voluptate tempus partiar; non sinam ut ullam partem mei iuris occupent. Est, ad quam provocem si premar, virtus, incorrupti fons iudicii
Abbreviated transcription (Latin):
secum ip̃e uł tacitus meas nderet mepcĩas. et nestio qd aliud
ierum nescius cogitaret. Sic sum. et ꝙͣius more peniteat cõsilii
non pudet. utinã hec iuuemi mens fuisset. unũ hoc saltẽ gra¬
tulor sem ent. utile illud et magnis pñcipiis oportunum.
Sz hoc quoq mutile nec sꝑnendũ. et si in alterutro delinquẽ¬
dum erat. mane dormitasse maluerãn ꝙͣ sero. Grauiora
sunt eĩ que ad exitum spectant. ꝑiculosissimus enor extrenꝰ
est. de oĩbus uite annis b̃na mortis hori pronũciat. ad hãc
compou singulans et sũme prouidencie opus est. huc olim
om̃e tempus atq om̃e studiũ bertendũ erat. qd̾ si effusum
mutiliter dolemus saltem reliquias releganius. et qd̾ desidia
pẽt diligencia reparetur. In hoc intor. haud uentus nedd
nͥ iucio detur. ꝙ parcior inreꝑabilis rei sim. ut eĩ peciuẽ ĩ famis
sic quarundam renĩ exacta tenacitas głiosa est. quis cenmoni¬

Expanded text:
secum ipse vel tacitus meas rideret ineptias, et nescio quid aliud, secum ipse vel tacitus meas rideret ineptias, et nescio quid aliud, rerum nescius, cogitaret. 16 Sic sum, et quamvis more peniteat, consilii non pudet. Utinam hec iuveni mens fuisset; unum hoc saltem gratulor, seni erit. Utile illud et magnis principiis oportunum; sed hoc quoque non inutile nec spernendum; et si in alterutro delinquendum erat, mane dormitasse maluerim quam sero. 17 Graviora sunt enim que ad exitum spectant; periculosissimus error extremus est; de omnibus vite annis una mortis hora pronuntiat. Ad hanc componi singularis et summe providentie opus est; huc olim omne tempus atque omne studium vertendum erat; quod si effusum inutiliter dolemus, saltem reliquias relegamus, et quod desidia periit, diligentia reparetur. 18 In hoc nitor, haud veritus ne id michi vitio detur, quod parcior irreparabilis rei sim; ut enim pecunie infamis, sic quarundam rerum exacta tenacitas gloriosa est. Quis cerimoni
Abbreviated transcription (Latin):
cipio. Satius est em̃ sero ꝙͣ nũꝙ̃ saꝑe. Cuiꝰ rei prĩmũ ꝓdacꝰ
exhinc laigus fueram. iam parcus iamq auarus et tenax fieri
belim. hora quidem admonet. necessitas cogit. non est. Iocandi lo¬
cus. preuemenur et preuertenur in meduis inͥ crede conatibus.
nͥ exꝑgiscinur et obstanius. et nͥ totis aĩ unibus assurgiiius
opprĩmenuir. Itaq iam me ip̃e mearũ status rerũ et intellecta
iam tandem ꝑiculi magnitudo non nmꝰ ꝙͣ themistoclem trophea
miltiadis e sonmo excitant. sepe me semisopitum, adhuc clau¬
sis oculis. s exꝑrecto aĩo cura nigil stratis excutit. ita ut lume
qd mͥ de more ꝑ nox excubat non bideam s p̾tenta manu quasi
ꝑtenebras ad proximũ famulum excitandum proficistar. Inter¬
dũq mͥ accidit qd̾ rdeas ut aꝑtis inteñ oculis conspectũ lumẽ
extinxer̃ ne suꝑueniens fanuilus frustraq se uexatũ intuens

Expanded text:
cipio; satius est enim sero quam nunquam sapere. Cuius rei primum prodigus, cipio; satius est enim sero quam nunquam sapere. Cuius rei primum prodigus, ex hinc largus fueram, iam parcus iamque avarus et tenax fieri velim. Hora quidem admonet, necessitas cogit; non est iocandi locus; preveniemur et prevertemur in mediis, michi crede, conatibus, nisi expergiscimur et obstamus; et nisi totis animi viribus assurgimus, opprimemur. 14 Itaque iam me ipse mearum status rerum et intellecta iantandem periculi magnitudo, non minus quam Themistoclem trophea Miltiadis, e somno excitant. Sepe me semisopitum, adhuc clausis oculis sed experrecto animo, cura vigil stratis excutit, ita ut lumen, quod michi de more pernox excubat, non videam, sed pretenta manu quasi per tenebras ad proximum famulum excitandum proficiscar. 15 Interdumque michi accidit, quod rideas, ut apertis interim oculis, conspectum lumen extinxerim, ne superveniens famulus frustraque se vexatum intuens,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hec iuget. dũq illud intenditur hec lentescit. alioquĩ
feliciora essent humana negocia. et ceptoruĩ exitus letiores.
nũc ubi nosse incipit nosse desuit. Mallem pͥus. s nõ est
Iuuenilis ingemi tpñ preciũ ĩponere. male eĩ extimat qͣs¬
qͥs abũdat. par est autem abindare. quantũ ad hec attin
et abmdare se credere. Si quidem enor oĩs non in reb s
in opinione consistit. nlli mortaliũ ep̃s abiuidat. s huide
rei penurĩam non ex equo om̃s intelligũt. equidẽ oĩ etati
caligo uẽturi tp̃ris equa suffimiditur nichilꝙ plus certi
ht florentissimus adolestens ꝙ ꝓcuruus et capularis se¬
nex. nͥ ꝙ plus sperat. eoq sepius et granius hac spe fallit᷑
et sepe tutior est qui ninus sꝑat. mille sunt renĩ. mille
hoĩum speciẽs s in his oĩbus nichil magis ꝙ̃ spes una
circũuem̃t. hac ne in finem circũuemar apire oculos in¬

Expanded text:
dum hec viget, dumque illud intenditur hec lentescit; alioquin dum hec viget, dumque illud intenditur hec lentescit; alioquin feliciora essent humana negotia et ceptorum exitus letiores. Nunc ubi nosse incipit, posse desinit; mallem prius, sed non est iuvenilis ingenii tempori precium imponere. 11 Male enim extimat quisquis abundat; par est autem abundare, quantum ad hec attinet, et abundare se credere; siquidem error omnis non in rebus sed in opinione consistit. Nulli mortalium tempus abundat, sed huiusce rei penuriam non ex equo omnes intelligunt. 12 Equidem omni etati caligo venturi temporis equa suffunditur, nichilque plus certi habet florentissimus adolescens, quam procurvus et capularis senex, nisi quod plus sperat eoque sepius et gravius hac spe fallitur, et sepe tutior est qui minus sperat. Mille sunt rerum, mille hominum species, sed in his omnibus nichil magis quam spes una circumvenit. 13 Hac ne in finem circumveniar, aperire oculos in
Abbreviated transcription (Latin):
horũ uita nõ finitur. s abrũpitur interordiendũ q fucciditur.
Illorũ uͦ uite pactis officiis felices ocioseq reliquie sunt.
iocũda. tñ uera uita esse incipit. dũ ꝓfecta est. michi uni ex
eonĩ grege qui medium locum tenent. cui necdũ pacta nec
in longum cupiditatis imꝑro protrahenda nũꝙͣ q pagẽai
Gita est. cui aliquid cui multũ desit s finitũ tñ. cui p̾terea
ad pagenda que suꝑant nõ multis seculis sit opus. s tñ
tpr̃e opus sit. et sole tprĩs angustiẽ timeantur. ea quam
dixi laxandi temporis neccessaria ais uidetur. Piteñ
quonã modo fien queat ꝑcontabere. Totũ in ip̃ius tempons
dispensacione confistit. fundũt uma ebii. obsessi eciã aquis
pareũt. ꝓdigalitatem copia. egestas parsĩmoniam parit. Se¬
pe sub extremũ quid ab mĩcio agendũ fuisset apparere ma¬
pit. imo nũꝙͣ fere consiliũ et facultas coeũt. hebet illid

Expanded text:
Horum vita non finitur sed abrumpitur, inter ordiendumque succiditur; Horum vita non finitur sed abrumpitur, inter ordiendumque succiditur; illorum vero vite peractis officiis felices otioseque reliquie sunt; iocunda, tum vera vita esse incipit, dum perfecta est. 8 Michi uni ex eorum grege qui medium locum tenent, cui necdum peracta, nec in longum cupiditatis imperio protrahenda nunquamque peragenda vita est, cui aliquid, cui multum desit, sed finitum tamen, cui preterea ad peragenda que superant non multis seculis sit opus, sed tamen tempore opus sit et sole temporis angustie timeantur, ea quam dixi laxandi temporis necessaria ars videtur. 9 Id iterum quonammodo fieri queat, percontabere. Totum in ipsius temporis dispensatione consistit; fundunt vina ebrii, obsessi etiam aquis parcunt; prodigalitatem copia, egestas parsimoniam parit; sepe sub extremum quid ab initio agendum fuisset, apparere incipit; imo nunquam fere consilium et facultas coeunt. 10 Hebet illud
Abbreviated transcription (Latin):
nulli penitus posse contiñgere arbitror nͥ qui pegent cẽ Id
ꝓpter qd̾ maxime uiuere exoptabat. rarũ gemis solius q u̾tutis
studio deditũ. hoc est enĩ Illud uiuere uita ꝑacta. Cuiꝰ mẽcio
apud senecam est. quo uite genẽ ut opinor nichil est dulcis
qn nichil terret nichil solicitat. nichil angit. nichil expectat᷑.
nͥ qd̾ a deo uenturũ esse certũ est ut nlło obice possit arceni.
qñ presens bonũ recordacio pret̾iti uentui ꝙ spes accuniulãt.
edhũc finem non ꝑueniñt/ qui post cõcupiscencias suas euit
nũꝙͣ em̃ ꝑagũt qui semꝑ incipiũt. nũꝙͣ impletur futile aut
ꝑtusum uas. nullus infinito finis est. Semꝑ autem recens
semp incipiens semꝑ uãga et infmita cupiditas est. Qui hac
gͥ. sectantur infinitũ iter ampuĩt. atq Ideo nec quiestũt. nec
quiescere quidem possũt. quia dux eorũ cõcupiscencia nõ quiescit.

Expanded text:
nulli penitus posse contingere arbitror, nisi qui peregerit omne id nulli penitus posse contingere arbitror, nisi qui peregerit omne id propter quod maxime vivere exoptabat, rarum genus soliusque virtutis studio deditum. Hoc est enim illud “vivere vita peracta” cuius mentio apud Senecam est; quo vite genere, ut opinor, nichil est dulcius, quando nichil terret, nichil solicitat, nichil angit, nichil expectatur, nisi quod adeo venturum esse certum est, ut nullo obice possit arceri; quando presens bonum recordatio preteriti venturique spes accumulant. Ad hunc finem non perveniunt qui post concupiscentias suas eunt; nunquam enim peragunt qui semper incipiunt, nunquam impletur futile aut pertusum vas, nullus infinito finis est; semper autem recens, semper incipiens, semper vaga et infinita cupiditas est. 7 Qui ur sectantur, infinitum iter arripiunt, atque ideo nec quiescunt nec quiescere quidem possunt, quia dux eorum, concupiscentia, non quiescit.
Abbreviated transcription (Latin):
leritas est. Non eodem calle. s nsdem passibus guidimur. du̾sis¬
ꝙ tramitib om̃s unũ petinius finem nec ideo ꝙ hic illo senus
ꝑuenit lentius incessit. s uie plusculũ et meta remotior fuit
q̃ ꝙͣuis remotissima bideatur. hauddubie iuxta est. ad hanc
unus magno impetu. ome momentũ nos impellit. et ĩuitos
ex hoc pelago in portum trudit. uie amantes metuẽtes t̾min
p̾posteros uiatores. frustra tergiu̾samur. ne oportet imio uͦ ꝑue¬
nre. iter a tergo est. finis ante oculos. Quid faciam. gͦ. Seu
qdꝰ istud laxande uite ꝓpositum est. dicam tibi. In pͥmis fateor
componendum aniniũ ad amorem fis nam quid queso tam
salubre ꝙͣ discere ut libenter facĩas qd facere uł coactum
oporteat. bbi didicent aĩus mania non timere amare natura¬
lia. ĩeuitabilia eciam optare. tñ securus atq alacer expecta¬
bit qd tam meste tam trepide humanũ genus expectat. Idego

Expanded text:
leritas est. 3 Non eodem calle sed iisdem passibus gradimur, diversisleritas est. 3 Non eodem calle sed iisdem passibus gradimur, diversisque tramitibus omnes unum petimus finem; nec ideo quod hic illo serius pervenit, lentius incessit; sed vie plusculum et meta remotior fuit, que quamvis remotissima videatur, hauddubie iuxta est. 4 Ad hanc imus magno impetu; omne momentum nos impellit et invitos ex hoc pelago in portum trudit, vie amantes, metuentes termini, preposteros viatores. Frustra tergiversamur, ire oportet, imo vero pervenire; iter a tergo est, finis ante oculos. 5 Quid faciam ergo seu quod istud laxande vite propositum est? Dicam tibi. In primis, fateor, componendum animum ad amorem finis; nam quid, queso, tam salubre quam discere ut libenter facias quod facere vel coactum oporteat? Ubi didicerit animus inania non timere, amare naturalia, inevitabilia etiam optare, tum securus atque alacer expectabit quod tam meste tam trepide humanum genus expectat. 6 Id ego
Abbreviated transcription (Latin):
rũ epistolarũ limes sit.Iam eĩ hec inter ad auroram scubendo
tulit ĩpetus. fessũ q matutine quietis admonet soponfera
noctis pars. Tu uale feliciter. mĩ memon. Scrĩpta riili
ngustũ uite spacium raxare ꝓposui. Id quibus artibus
fie̾r possit interroges. fugacissimũ quidem tempus est
frenari q ullo ñgenio non potest. seu sopito seu iugili labẽt᷑
hore. diẽs menses anni secula. oĩa que sub celo sunt mouut
orta sunt ꝓperant. et ad finem suum mira uelocitate rapiũtur.
nulla intermissio nulla quies non maior dierũ ꝙͣ noctiũ fuga
est. ex equo soliciti ꝓdeũt ac segnes. et qui uidentur stare fẽsti¬
nant. non ut in mari uentis alternantibus uaria nauigacio. s
unus sempꝑ est uice cursus. isq celemimus nũꝙͣ regredi nũꝙͣq
subfistẽ est. tempestate qualibet et oĩ uento ꝓuehimur. hĩs
mollior his durior. his Longior his breuior uia. oĩb una ce¬

Expanded text:
arum epystolarum limes sit; iam enim hec inter ad auroram scribendo arum epystolarum limes sit; iam enim hec inter ad auroram scribendo tulit impetus, fessumque matutine quietis admonet soporifera noctis pars. Tu vale feliciter, nostri memor. Scripta rurali Angustum vite spatium laxare proposui; id quibus artibus fieri possit interroges. Fugacissimum quidem tempus est, frenarique ullo ingenio non potest; seu sopito, seu vigili labentur hore dies menses anni secula; omnia que sub celo sunt, mox ut orta sunt, properant et ad finem suum mira velocitate rapiuntur. 2 Nulla intermissio, nulla quies, non maior dierum quam noctium fuga est; ex equo soliciti prodeunt ac segnes, et qui videntur stare, festinant; non ut in mari ventis alternantibus varia navigatio, sed unus semper est vite cursus isque celerrimus; nunquam regredi nunquamque subsistere est; tempestate qualibet et omni vento provehimur; his mollior, his durior, his longior, his brevior via: omnibus una ce