comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur uectibꝰq densat᷑. Ita ut amuro primus paries pro rata
ĩferiore. Scd̃s lõge minor ducatur. ut de plano cuntatis ad
siłitudinez graduu qͣi cliuo molli usq ad ꝓpugnacula possit
ascendi. Quia nec murus ullis põt arietib rũpi quẽ t̾ra ꝯf¬

Expanded text:
tur, vectibusque densatur; ita ut a muro, primus paries pro parte inferior, secundus longe minor ducatur, ut de plano civitatis ad similitudinem graduum, quasi clivo molli, usque ad propugnacula possit ascendi: quia nec murus potest arietibus rumpi, quem terra conf
Abbreviated transcription (Latin):
scere Undecimo ĩquit anno uos capia. qua uoce ꝑt̾iti lusitani
oppugnanti cu diceretur iuuentutẽ ib̃i studiose iaculis ⁊ sa¬
gittis exteri pluris eã inquit uẽda. ꝑ alios prope diẽ uẽda.¬
II
De destructiõe insidiarum hostui.

Expanded text:
scere, "undecimo", inquit, "anno vos capiam". Qua voce perterriti Lusitani,scere, "undecimo", inquit, "anno vos capiam". Qua voce perterriti Lusitani,oppugnanti cum diceretur iuventutem ibi studiose iaculis et sagittis exerceri, "pluris eam", inquit, "propediem vendam.VI De Districtione Praesidiorum Hosti
Abbreviated transcription (Latin):
ut alim̃ta int̾ multo celerius assumerẽt᷑. ¶Phalaris agrigen¬
tinus cu queda loca munitõe tuta ĩscicilia oppugnaret simula¬
to federe frum̃ta que residua se hr̃e dicebat apud eꝙ deposuit.
id
reciꝑent fiducia abducti ꝯmeatus ꝓpͥo tritico abusos pͥmo initio esta¬
tis agressus ĩ opia ꝯpulit ad dictõe. Quẽad modũ suadet᷑ obsid¬
ionem esse permansuram.
Pearchus lacedemonius exploratu hñs traches oĩa uictui
neccͣia ĩmontes ꝯportasse unaq̃q ope substentari ꝙ crederẽt
eu ꝯmeatus ĩ opia recessurũ ꝑ id tp̃s quo legatos eorũ uẽtu¬
ros oppinabat᷑ alique excaptiuis ĩ ꝯspectu iussit occidi ⁊ mẽbra
ꝑseu̾antie causa eu credentes qui taz detestabiles epulas substi¬
nuiss exꝑiri ĩ deditõe uenerunt. ¶ Tyberius graccus lusitanis
dicentib indece annq cibaria se hr̃e/ ⁊ oĩo obsidiõe nõ expaue¬

Expanded text:
ut alimenta inter multos celerius absumerentur. Phalaris Agrigenut alimenta inter multos celerius absumerentur. Phalaris Agrigentinus, cum quaedam loca munitione tuta in Sicilia oppugnaret, simulato foedere frumenta, quae residua habere se dicebat, apud eos deposuit; ido aestatis adgressus inopia compulit ad deditionem. V Quemadmodum Persuadeatur Obsidionem Permansuram Clearchus Lacedaemonius, exploratum habens Thracas omnia victui necessaria in montes comportasse unaque spe sustentari, quod crederent eum commeatus inopia recessurum, per id tempus, quo legatos eorum venturos opinabatur, aliquem ex captivis in conspectu iussit occidi et membraperseverantiae causa eum credentes, qui tam detestabiles epulas sustinuisset experiri, in deditionem venerunt. Ti. Gracchus, Lusitanis dicentibus in X annos cibaria se habere et ideo obsidionem non expave
Abbreviated transcription (Latin):
strictis manib ꝓcaptiuis ephesum ĩtroduceret/ postea ex arte ra¬
ptis armis urbe lisimaco tradiderũt. ꝑ q̃ hostes ad ĩopiã redigãt᷑
Abius maximus uastatis campanorũ agris neꝗd eis ad fi¬
ducia obsidionis suꝑesset recessit sementis tp̃r ut frum̃tum
qd̾ reliquũ hẽbant ĩsatões ꝯferrent Reu̾sus deinide renata
prostrauit. ⁊ ad fame redactis potitus est. ¶Antigonus adu̾suᷤ
artimenses idez fecit. ¶Dyonisius multis urbib captis cũ re¬
ginos agredi uellet ꝗ copiis habundabant simulauit pacẽ/ peci¬
itq ab eis ut ꝯmeatus ex̾citui ip̃ius subministrarẽt / qd̾ cũ iin¬
petrass exausto oppidanorũ frum̃to aggressus urbem alim̃tis de¬
stituta suꝑauit.¶Idem adusus ymereq fecisse dicit᷑. ¶ Alexan¬
der oppugnaturus leicadia comeatib habũdante prius castel¬
la que ĩ ꝯfimo erãt cepit oẽsq exhiis leycadia passus ẽ ꝯfugẽ

Expanded text:
 ex arce armis urbem Lysimacho tradiderunt. IV Per quae Hostes ad Inopiam Redigantur Fabius Maximus vastatis Campanorum agris, ne quid eis ad fiduciam obsidionis superesset, recessit sementis tempore, ut frumentum, quod reliquum habebant, in sationes conferrent; reversus deinde renata protrivit et ad famem redactis potitus est. Antigonus adversus Athenienses idem fecit. Dionysius, multis urbibus captis, cum Reginos adgredi vellet, qui copiis abundabant, simulabat pacem petitque ab eis, ut commeatus exercitui ipsius sumministrarent. Quod cum impetrasset, exhausto oppidanorum frumento adgressus urbem alimentis destitutam superavit. Idem et adversus Himeraeos fecisse dicitur. Alexander oppugnaturus Leucadiam commeatibus abundantem prius castella, quae in confinio erant, cepit omnesque ex his Leucadiam passus est confugere,
Abbreviated transcription (Latin):
additis ⁊̃ ex̾citus cotidianis. quatuor uł eo amplius
iensiu iussu auspitusq ĩuictissimi prĩcipis legio format᷑.

Expanded text:
additis etiam exercitiis cotidianis quattuor vel eo amplius mensum, iussu auspiciisque invictissimi principis legio format
Abbreviated transcription (Latin):
Ubes atq castella aut natura muniuntur aut manu
rupto aut circumfuso mar sine paludib uł fluminbꝰ.
Amalossis ac muro In illo naturali benefitio tutissimum
elligitur ꝯsciliu. In plano queritur fundantis industria. Uiti¬
mus antiꝗssimas ciuitates ita ĩcãpis patẽtib ꝯstitutas ut
deficiente auxilio locoru aite tñ ⁊ ope redderent᷑ ĩuicte.

Expanded text:
bes atque castella aut natura muniuntur aut manu rupto aut circumfuso mari sive paludibus vel fluminibus, manu fossis ac muro. In illo naturali beneficio tutissimo eligentis consilium, in plano quaeritur fundantis industria. Videmus antiquissimas civitates ita in campis patentibus constitutas ut deficiente auxilio locorum arte tamen et opere redderentur invictae.
Abbreviated transcription (Latin):
hec u̾ba.ille auidus pugne .s. Eneas.suras ĩclusat auroa
bĩc atqz binc oditq moras hastamq coruscat. postquar
habil lateri clipens loricaq t̾go ẽ. ascanium fusis curcum
ꝯplectitur armis.Sũmaq ꝑgaleam de libans oscula fu¬
tur. Disce puer uututẽ exme umq laborẽ.Gortunã exalii.
nuc te meadextera bello defensũ dabit ⁊ magna ĩt̾ p̃liadu¬
cet.Tu facito mox cũ matura adoleuerit ctassis memor
et te aĩo reperẽtem excpla tuorii.Et pater eneas ⁊ auũcul

Expanded text:
 Ille avidus pugnae suras incluserat auro hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, Ascanium fusis circum complectitur armis summaque per galeam delibans oscula fatur: Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello defensum dabit et magna inter praemia ducet. Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum et pater Aeneas et avunculus
Abbreviated transcription (Latin):
poͣ ͤ secũ inp̃uaricationẽ traxit. Quod ꝓpha ys significat di¬
cens. Qũo cecidit decelo lucifer qui manc oriebaturi. qui ce¬
t̾is lucilior apparebat. Erat enim quasi princeps multorum.
ut̾ quos clarior erat. quorũ socictate adĩpiũ descẽdit certa¬
men. uidens eium infra se multos spuales potetias quippe
cum ĩparadiso dei ẽẽt p̃stantior. cognitoc mistii celestis. ip̃a cla¬
exemplum cius quosdam imirantes uidemus. qui cũ tẽp¬
tatiõe ag̾gati cuta se militis extulit satellitib ĩbac re fomi¬
tem ꝯspirationis p̾bentib ĩpĩi sibi uc̃dicare uolueriit. U̾¬

Expanded text:
as significat dicens: quo modo cecidit de caelo Lucifer, qui mane oriebatur? id est qui ceteris lucidior apparebat\'. erat enim quasi princeps multorum, inter quos clarior erat, quorum societate ad impium descendit certamen. uidens enim infra se multas spiritales potentias, quippe cum in paradiso dei praestantior esset cognitione mysterii caelestis, ipsa elaexemplum eius quosdam imitatos uidemus, qui contemplatione adgregati circa se militis extolliti satellitibus in hac re fomitem conspirationis praebentibus imperium sibi uindicare uoluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tem troianis. Quis deus ytaliam que uos dem̃tia adex¬
git. nonbic atride nec fandi fictor ulixes. Duni astupet
genus natos ad flumina primui. Defenmus seuoq gehi
duramus ⁊ undis. Uenatu uigilant pueri siluasq fatigã.
Flectere ludus cquos. ⁊ spicula tendere cornũ. At patie
opm quoq assucta inuentus. Aut rastus t̾ram domat.
aut quatit oppitida bello. Om̃e euũ ferro tritur usq ui
uentum. Tergra fatigamꝰ asta nec rarda senectus. Debi¬
litat iires ai mutatq ugore. Canitiẽ galca p̃mimꝰ. sẽꝑ¬
q recc̃tes. Conportare iuuat p̃das ⁊ uuiẽ rapto. uobisr
pucta croco et fulgenti munce uestis. Desidie cordiuira
indulgere coreis. Et tunice manicas et hñt rdimicula

Expanded text:
 poscunt! Quis deus Italiam, quae vos dementia adegit Non hic Atridae nec fandi fictor Ulixes: durum a stirpe genus natos ad flumina primum deferimus saevoque gelu duramus et undis, venatu invigilant pueri silvasque fatigant, flectere ludus equos et spicula tendere cornu. At patiens operum parvoque adsueta iuventus aut rastris terram domat aut quatit oppida bello. Omne aevum ferro teritur, versaque iuvencum terga fatigamus hasta; nec tarda senectus debilitat vires animi mutatque vigorem: canitiem galea premimus, semperque recentis comportare iuvat praedas et vivere rapto. Vobis picta croco et fulgenti murice vestis, desidiae cordi, iuvat indulgere choreis, et tunicae manicas et habent redimicula
Abbreviated transcription (Latin):
bitĩ.s.liͦ. ⁊̃ca. i. qd̾ rome una femunarum sospitifaioad
ipam portam fc̃a obuam in amplecũ eius exspirauit. Al¬
tera cu falso mortis filii nuptio mesta domisedet ad pri¬
mũ conspectum redeuntis exaiata est. Casus ⁊ usitatu
quas dolor nõ oxtincit iectiua consupsit i bac ystoria

Expanded text:
iti filio ad ipsam portam facta obuia, in conplexu eius expirauit, altera, cum falso mortis filii nuntio maesta domi sederet, ad primum conspectum redeuntis exanimata est. genus casus inusitatum! quas dolor non extinxerat, laetitia consumpsit. sed minus
Abbreviated transcription (Latin):
eligere. uis ut ita dixerim armorũ docere cotidiano excitio ro¬
Nolite inquit extimare maiores nros armis rẽ publicã ex pã¬
q̃ illis ẽ. s alia fure que illos magnos fec̾e q̃ nob nulla sũt. Do¬
mi industria. foris ustũ imꝑiũ. aĩmus in consulẽdo liber. n de
licton libidini obnoxius. Ergo bonus uidex ⁊snia legum pł¬

Expanded text:
eligere vis ut ita dixerim armorum decorem quotidiano exercitio roNolite, inquit, existimare maiores nostros armis rem publicam ex parquam illis est. Sed alia fuere, que illos magnos fecerunt, que nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulendo liber neque delicto neque libidini obnoxius. Pro hiis nos habemus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nõ religiosum. nocẽdi u̾o cupiditas. ulciscendi oudelitas
iplicat᷑ atq ĩplicabił. iĩmus. fentas rebelladi. libido dñan
di. qsiqua similia. ħ sunt que ĩbellis uire culpantur. que ple¬
rũq ut ctiam uire puniatur adiisus iuolentias resistẽtiuu.
siue deo sine aliquo legitio ipio gerẽte iubenda ip̃a bella fy¬

Expanded text:
est, non religiosorum. Nocendi cupiditas, ulciscendi crudelitas, implicatus atque impldi et si qua similia, haec sunt, quae in bellis iure culpantur, quae plerumque ut etiam iure puniantur, aduersus uiolentiam resistentium siue deo siue aliquo legitimo imperio iubente gerenda ipsa bella su
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ordo aũt ille ñaus mortaliu paci accomodat᷑ hoc possit
asusi piendi belli auctas atq osciliũ penes principes sit.i
crequedi aũt uissa bellica. minist̾ium milites debeat paci sa¬
lutiq cõi. hellũ ꝙ aũt ꝙ gerend̾ deo auctore susipitur recte
nlt quisquam potãtem nisi desup datam. nõ ei ẽ potas nisi
miquitas ĩꝑandi. ĩnocẽtem au̾t milite ostẽtar ordo ẜiue.¬

Expanded text:
 ordo tamen ille naturalis mortalium paci accommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principem sit, exsequendi autem jussa bellica ministerium milites debeant paci salutique communi. Bellum autem quod gerendum Deo auctore suscipitur, recte bet quisquam potestatem, nisi desuper datam. Non enim est potestas, nisiiniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo se
Abbreviated transcription (Latin):
tulo infine. Disciplina militaris acrit recenta principatũ y¬
talie romano ĩpio pepit multarũ urbiũ. magnoꝵ reguma
ualidissimar gentiũ regimen largita ẽ. fauces pontici siñ pa¬
tefecit. alpiũ tauriq montis ꝯuuilsa claustra tradidit. Ortỹ¬
q exprruula romuli casa tocuis trarũ orbfecit culm. na ut

Expanded text:
retenta principatum Italiae Romano imperio peperit, multarum urbium, magnorum regum, ualidissimarum gentium regimen largita est, fauces Pontici sinus patefecit, Alpium Taurique montis conuulsa claustra tradidit, ortumque e paruula Romuli casa totius terrarum orbis fecit columen. ex
Abbreviated transcription (Latin):
cessana reponũtur. Saxa rotunda de fluuus. qr pro so¬
liditate grauiora sũt ⁊ aptõra mitentib diligentissime col¬
liguntur ex quib muri replentur ⁊ turros. Minima funda
siue fustibalis uł manib sunt iacienda. Maiora ꝑ onagro
diriguntur. OAaxima uo põdere formaq uolubili ĩ ꝓpugna¬
culis dirigunt᷑ ut dimissa ꝑ preceps nõ solu hostes obruãt
subeuntes. S ⁊̃ machinamenta ꝯfringant. Note quoq de
lignis uiridib ĩgentissime fabricantur uł int̾cisi ex ualidis¬
simis arborib cilindri quas taleas uocant ut sint uolubil¬
es leuigantur que ꝑ pronuz labencia subito ĩpetu bellatões
solent equoq deserere. Trabes quoq ⁊ tabulas uł diu̾se ma¬
gnitudinis clauq ferreq eẽ o in prõptu. Na oppugnãtiũ
Machuns ꝑ alias machinas ꝯsueuit obsisti.p̾cipue cum
subitis oꝑib addenda sit muris uł ꝓpugnaculis altitudo.
ne adu̾sarioru mobiles turres supueniant. ⁊ capiãt ciui¬

Expanded text:
cessaria reponuntur. Saxa rotunda de fluviis, quia pro soliditate graviora sunt et aptiora mittentibus, diligentissime colliguntur, ex quibus muri replentur et turres, minima ad fundas sive fustibalos vel manibus iacienda; maiora per onagros diriguntur, maxima vero pondere formaque volubili in propugnaculis digeruntur ut demissa per praeceps non solum subeuntes, sed etiam machinamenta confringant. Rote quoque de lignis ingentissime fabricantur et ut sint volsimis arboribus cylindri, quas taleas vocant, ut sint volubiles levigantur, quae per pronum labentia subito impetu bellatores solent equosque deterere. Trabes quoque et tabulata vel diversae magnitudinis clavos ferreos esse oportet in promptu. Nam oppugnantium machinis per alias machinas consuevit obsisti, praecipue cum subitis operibus addenda sit muris vel propugnaculis altitudo, ne adversariorum mobiles turres superemineant et capiant civi
Abbreviated transcription (Latin):
racusas nauigare destinarẽt ⁊ penoru disposita penitꝰ classe
timerẽt dece punicas naues quas captiuas hẽbãt ueluti ui¬
ctices pmas iusserũt ante agi alate uictis aut pupe religati¬
alus qua sp̃e deceptis penis trãsierũt ¶ Phylipus cuz angu¬
stias maris q̃ mena appellãt᷑ trãsnauigare ꝑꝑ atheniẽsiũ clas¬
ses q̃ oportunitatez loci custadiebãt nõ poss. scripsit antipatro

Expanded text:
racusas navigare destinassent et Poenorum dispositam per litus classem racusas navigare destinassent et Poenorum dispositam per litus classem timerent, decem Punicas naves, quas captivas habebant, veluti victrices primas iusserunt agi, aut a latere iunctis aut puppe religat Qua specie deceptis Poenis transierunt. Philippus, cum angustias maris, quae Στενὰ appellantur, transnavigare propter Atheniensium classem, quae opportunitatem loci custodiebat, non po
Abbreviated transcription (Latin):
primu exiguo deinde maiore p̃sidio occupauit. atq inde
ĩ ultiore ripa trãsmisit ad aqua manu opͥmẽda cũ uni¬
u̾si se hostes effudissẽt ip̃r libero uado trãsgressus oẽs copias ꝯ¬
inde qͦ ꝓhibitus hostiu ccursu repetit uadu ĩferius iussaq
ibide militu parte subsistere ex qua cu armenii ad ĩferioris
uadi tutela redissẽt ꝑ suꝑius trãsgrederet᷑ armenii credẽtes
densuro oẽs decepti sũt aremanẽtib. hii cu nullo resistẽte ua
du supissẽt trãseũtiu suoꝵ fuerũt ꝓpugnatores ¶ Claudius
ꝯsul primo bello punico cu aregio mẽsana trahicere nulitez
neꝗret/ custodiẽtib fretu penis sparsit rumore qĩ bellu ĩ iussu
ppłi ĩceptu gerere nõ poss classe ĩ ytalia u̾sus se agere sinui¬
lauit. digssis deinde penis ꝗ profectõi eius habuerãt fidẽ cutũ¬
actas naues appulit sicilie. ¶Lacedemonioru duces cũ sy¬

Expanded text:
primum exiguo, deinde maiore praesidio occupavit atque inde in ulteriorem ripam transmisit. Ad quam manum opprimendam cum universi se hostes effudissent, ipse libero vado transgressus omnes copias cinde quoque prohibitus hostium occursu repetit vadum inferius, iussa quidem militum parte subsistere, quae, cum Armenii ad inferioris vadi tutelam redissent, per superius transgrederetur. Armenii, credentes decursuros omnes, decepti sunt a remanentibus; hi cum resistente nullo vadum superassent, transeuntium suorum fuere propugnatores. Appius Claudius consul primo bello Punico, cum a Regio Messanam traicere militem nequiret, custodientibus fretum Poenis, sparsit rumorem, quasi bellum iniussu populi inceptum gerere non posset, classemque in Italiam versus se agere simulavit. Digressis deinde Poenis, qui profectioni eius habuerant fidem, circumactas naves appulit Siciliae. Lacedaemoniorum duces, cum Sy
Abbreviated transcription (Latin):
Ito itinere exercitu ducẽt ⁊ tarẽtini ei clase ĩsidiati ag¬
men eius scorpionib ag̾ssissẽt captiuis lat̾a eũtium
pretexuit. quoꝵ respectu hostes imbuere tela. ¶Agesilaᷤ
lacedemonius cu p̃da homistus exfrigia rediret inseq̃rẽ¬
turq hostes/ ⁊ ad locoru oportunitatez lacescerẽt agmen
eius ordinez captiuoru ab utroq latere ex̾citus sui appli¬
cuit ꝗb du parcitur ab hoste spaciu trãseũdi habuerunt
lacedemonii. Ide tenẽtib angust̾ͥas thebanis ꝑ quas trãsi¬
q ad tutãda menia repetitu it̾ quo destinau̾at em̾sus ẽ nł¬
lo obsistẽte. ¶Nicostratus dux etholoru adu̾sus epirotas
cu ei additus infines eoꝵ angusti fierẽt ꝑ alt̾u locu irru¬
pturu se oñdẽs oĩilla ad ꝓhibẽdu occurẽte epirotaru mł¬
titudine reliquit suq pauco ꝗ spẽ remanẽtis ex̾citus p̃be

Expanded text:
to itinere exercitum duceret et Tarentini ei classe insidiati agmen eius scorpionibus agressi essent, captivos lateri euntium praetexuit, quorum respectu hostes inhibuere tela. Agesilaus Lacedaemonius, cum praeda onustus ex Phrygia rediret insequerenturque hostes et ad locorum opportunitatem lacesserent agmen eius, ordinem captivorum ab utroque latere exercitus sui explicuit; quibus dum parcitur ab hoste, spatium transeundi habuerunt Lacedaemonii. Idem, tenentibus angustias Thebanis, per quas transeque ad tutanda moenia repetitum iter, quo destinaverat, emensus est nullo obsistente. Nicostratus, dux Aetolorum, adversus Epirotas, cum ei aditus in fines eorum angusti fierent, per alterum locum inrupturum se ostendens, omni illa ad prohibendum occurrente Epirotarum multitudine, reli
Abbreviated transcription (Latin):
gerent abruptiora trãsnarẽt atq ita custodes angustia¬
ru ĩoppinatus opp̾ssit at̾go. ¶Situs põpeius cu flumẽ
trãssire ꝑꝑ ex̾citu hostiu oppositu nõ poss assidue ꝓducere
⁊ reducere ĩcastra instituit / deĩde ĩeade ꝑsuasioe hoste pluc¬
to ne ulla uia ad ꝓgressu romanoru tenerẽt repẽte ĩpetu
porro traici ex̾citu ꝑ flumen ydaspe adu̾sus aqua assidue
p̃curere iussit suꝙ ⁊ ubi eo more excitatõis assequutꝰ est q

Expanded text:
gerent, abruptiora tranarent, atque ita custodes angustiagerent, abruptiora tranarent, atque ita custodes angustiarum inopinatos oppressit a tergo. Cn. Pompeius, cum flumen transire propter oppositum hostium exercitum non posset, adsidue producere et reducere in castra instituit; deinde, in eam demum persuasionem hoste perducto, ne ullam viam ad progressum Romanorum teneret, repente impetu ndorum Poro traici exercitum per flumen Hydaspen, adversus aquam adsidue procurrere iussit suos; et ubi eo more exercitationis assecu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Anthofradates ꝑses cu ĩpisidia ex̾citu duceret ⁊ angu¬
stias quastu piside occuparẽt simłata uexatiõe traiciẽdi
ĩstituit reducere /ꝙ cu piside credidissẽt ille nocte ualid¬
issima manũ ad eũde locu occuꝑandu p̃misit. ac post̾o̾
die totu traiecit ex̾citu. ¶ Phylipus macedonu rex
grecia petens cu termophylas occupatas audiret ⁊ adi
eu legati etholoru uenissent acturi de pace/ retẽtis eis ip̃e
magnis itinerib ad angustias ꝑtẽdit. securisq custodib
⁊ legatoru redditus expectantib ĩ oppinatus termophyl¬
as traiecit. ¶Phyciates dux atheniensiu / ad u̾sus ana
aut latus eius trãsitus abscisi mõtes p̃merẽt alt̾u mare
ablueret aliquãdiu moratus cu ĩcidisset frigidior solito
dies ⁊ obhoc metiuit suspectus delegit firmissimo quos¬
q ꝗb  oleo ac mero calefactis p̃cepit ut ip̃az hora maris le¬

Expanded text:
Pisidiam exercitum duceret et angustias quasdam Pisidae occuparent, simulata vexatione traiciendi instituit reducere. Quod cum Pisidae credidissent, ille nocte validissimam manum ad eundem locum occupandum praemisit ac postero die totum traiecit exercitum. Philippus Macedonum rex Graeciam petens, cum Thermopylas occupatas audiret et ad eum legati Aetolorum venissent acturi de pace, retentis eis ipse magnis itineribus ad angustias pertendit securisque custodibus et legatorum reditus exspectantibus inopinatus Thermopylas traiecit. Iphicrates, dux Atheniensium, adversus Anaxnebantur, alterum autem latus eius transitus abscisi montes premerent, alterum mare allueret, aliquamdiu moratus, cum incidisset frigidior solito dies et ob hoc nemini suspectus, delegit firmissimos quosque, quibus oleo ac mero calefactis praecepit, ipsam oram maris le
Abbreviated transcription (Latin):
dlendo naues quas ceꝑat quasi seq̃stros futuros ordinãde pacis
int̾ se atq bigantiq ꝗ cã belli erãt tractaq ꝑ magnu tp̃s postu¬
sez. ꝑ id tix p̃parauit ea q̃ ĩ angustias freti ĩseꝑato hoste subito
bitratus qui ĩstatiõe erãt ꝑsequuturꝙ hiisq ꝑ hoc ꝯsciliu euoc¬
atis nullo obstãte portu cu reliqua adeptus ẽ classe.
De euadendo exlocis difficilimis.

Expanded text:
ae pacis inter se atque Byzantios, qui causa belli erant. Tractaque per magnum tempus postusem per id tempus praeparavit eaque in angustias freti imparato hoste subitus bitratus, qui in statione erant, persecuturos; hisque per hoc consilium avocatis, nullo obstante portum cum reliqua adeptus est classe. V De Evadendo ex Locis Difficillimis
Abbreviated transcription (Latin):
do transeunt coligigatoq secu fasses ꝑtraũt socios. S ꝯmaliꝰ
reꝑtu est ut monorillos hoc ẽ paulo latiores scaphulas exsĩ¬
głis trabib excauatas ꝓgnẽ ligni ⁊ sub tilitate leuissĩa carpẽ¬
tis secu portet ex̾citus tabulatis parit̾ ⁊ claucis ferreis p̃ꝑatiᷤᷤ
tuo lapidi artus solliditatez prestat ĩtpr̃e. festinãtos adu̾sarii¬
ad transitus fluminu insidias uł suꝑuentus facere ꝯsueu̾unt.
ob qua nccͣitate inutraq ripa collocantur armata p̃sidia. ne
alues int̾uemiẽte diuisi oprimantur ab hostib. Cautius tam̃
sutes exutraq parte p̃figere ac sine det̾mento siqua uis illa¬
ta fũit substinere. Ꝙ si pons nõ tm̃ adtransitu s ⁊̃ ad retur¬
su ⁊ ꝯmeatus nccͣius fui̾t tuc̃ ĩ utroq capite ꝑcussis latiorib
fossis agereq ꝯstructo defensores milites d acciꝑe a qb tãdu

Expanded text:
do trado traulas ex singulis trabibus excavatas, pro genere ligni et subtilitate levissimas, carpentis secum portet exercitus, tabulatis pariter et clavis ferreis praeparatis. tus lapidei arcus soliditatem praestat in tempore.Festinanter adversariiad transitus fluminum insidias vel superventus facere consuerunt. Ob quam necessitatem in utraque ripa collocantur armata praesidia, ne alveo interveniente divisi opprimantur ab hostibus. Cautius tamen est sudes ex utraque parte praefigere ac sine detrimento, si qua vis inlata fuerit, sustinere. Quod si pons non tantum ad transitum sed etiam ad recursum et commeatus necessarius fuerit, tunc in utroque capite percussis latioribus fossis aggereque constructo defensores milites debet accipere a quibus tamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽad maiora flumina transeantur.
A trãsitu fluuior grauis molestia negligẽtib frequẽt᷑ em̃¬
git. Na si aqua molentior fu̾it aut alucus latior ĩpeduñ¬
ta pueros ⁊ ip̃o int̾du ignauioros solet mͥgere bellatores. Eigo
explorato uado due acios eꝗtu elłctis aĩalib ordinent᷑ int̾ual¬
lis ꝯpetentib seꝑare ut ꝑ mediu pedites ⁊ ĩpedim̃ta trãseãt.
Na atios suꝑior aquaru ĩpetu frãgit. Inferior qui rapti sub¬
m̾siq fucrint colligit atq trãsponit. At cu altior fluctus nec
eqte nec peditez patitur. si ꝑ plana decurrat ductis multifa̾ia
ppositis tabulatis ꝑiui fuĩt. uł certe tumultuario oꝑe colliga¬
tis ĩ annib cupis additisq trabib trãsitu prebent. Expediti
uõ cꝗtes fasciculos de cannis arridis uł ulna face̾ ꝯsueu̾unt.
suꝑ quo loricas ⁊ arma ne ledant᷑ ĩponunt ip̃i eqs ꝗ natã¬

Expanded text:
QVAE MAIORA SVNT TRANSEANTVR In transitu fluviorum gravis molestia neglegentibus frequenter emergit. Nam si aqua violentior fuerit aut alveus latior, impedimenta pueros et ipsos interdum ignaviores solet mergere bellatores. Ergo explorato vado duae acies equitum cum electis animalibus ordinantur intervallis competentibus separatae, ut per medium pedites et impedimenta transeant. Nam acies superior aquarum impetum frangit, inferior qui rapti subversique fuerint colligit atque transponit. At cum altior fluctus nec peditem nec equitem patitur, si per plana decurrat, ductis multifariam perpositis tabulatis pervii fiunt vel certe tumultuario opere colligatis inanibus cupis additisque trabibus transitum praebent. Expediti vero equites fasces de cannis aridis vel ulva facere consuerunt, super quos loricas et arma, ne udentur, imponunt; ipsi equique natan
Abbreviated transcription (Latin):
partiu obsideretur martius interim rex tãꝙͣ cesarianus
tribuni cornicularius uigiles quosda excitauit. eq̃b ali
u pompey transduxit ¶Hanibale obsidente catiliu romani fa¬
rina dolus scda aqua uolturm fluminis dimittebant ut obses¬
sis exciꝑetur : quib cu obiecta ꝑ mediu amne catena hani¬
bal obstitiss nuces sꝑsere que cu aqua ferẽte ad opidu defl¬
uerẽt/ eo ꝯmeatu socioru nccͣitate substentau̾ũt. ¶ Hyrcius ⁊¬
mutinẽsib obsessis ab antonio salẽ quo maxĩe indigebant
ecupis ꝯditu ꝑ amne saminicoꝵ intromisit. Ide peccora scda
aqua dimisit que excepta substentauerũt ncc̃ioru ĩ opia.
Quẽ admodu efficiatur ut que desũt habundare uideantur.

Expanded text:
partium obsideretur, Maurus inter noctem tamquam Caesarianus tribuni cornicularius vigiles quosdam excitavit; ex quibus um Pompei transduxit. Hannibale obsidente Casilinum, Romani far in doliis secunda aqua Volturni fluminis demittebant, ut ab obsessis exciperetur. Quibus cum obiecta per medium amnem catena Hannibal obstitisset, nuces sparsere. Quae cum aqua ferente ad oppidum defluerent, eo commeatu sociorum necessitatem sustentaverunt. Hirtius Mutinensibus obsessis ab Antonio salem, quo maxime indigebant, cupis conditum per amnem Scultennam intromisit. Idem pecora secunda aqua demisit, quae excepta sustentaverunt necessariorum inopiam. XV Quemadmodum Efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
lisiorur cu lõga obsidione milites sui angerent᷑ ab aliacte qui
sꝑabunt eos ad deditõe fame posse ꝯpelli subaduẽtu legatoru
haliactis frum̃tu oẽ inforu ꝯpellere iussit/ ⁊ ꝯuiuus sub idi
rp̃s instructis ꝑ tota urbe epulas p̃stitit atq ita ꝑsuasit host

Expanded text:
lesiorum, cum longa obsidione milites sui angerentur ab Halyatte, qui lesiorum, cum longa obsidione milites sui angerentur ab Halyatte, qui sperabat eos ad deditionem fame posse compelli, sub adventum legatorum Halyattis frumentum omne in forum compelli iussit et conviviis sub id tempus institutis
Abbreviated transcription (Latin):
fame panez ĩhostez iactau̾ũt ꝯsecutiq ut habũdare ꝯme¬
atib uiderent᷑ obsidione donec canullus subueĩret tolle¬
rauerunt. ¶Athenienses adu̾sus lacedemoniq idez fecisse di¬
cunt᷑ hii ꝗ ab haniballe cassini obsidebant᷑ ad extrema fam¬
ru ꝑuẽtũ. ¶ Reliqui exuariana clade cu obsiderẽt᷑. qr def¬
ficere frum̃to uidebant᷑ horea tota nocte circũdux̾ũt captiuq
p̃cisis deinde mauib dimiserũt hii ciitũsedentib suis ꝑsuaser̃t
ne spe mature expugnatõis reponerẽt ĩfame romanorũ ꝗͥb
alim̃toꝵ ĩgens copia supesser. ¶Traces ĩarduo mõte obsessi¬
ĩquẽ hostib accessus nõ erat collato uiridi exigno tritico aͭ¬
exceptis ⁊ orcisis cu frum̃ti uestigia ĩuscerib cãꝵ apparu¬
issent oppinatꝰ hostis magna iuĩ tritici suꝑẽe eis qui inde q̃
pecora pascerent recessit ab obsidic̃e. ¶ Enarbisius dux me¬

Expanded text:
secutique, ut abundare commeatibus viderentur, obsidionem, donec Camillus subveniret, toleraverunt. Athenienses adversus Lacedaemonios idem fecisse dicuntur. Hi, qui ab Hannibale Casilini obsidebantur, ad extremam famrum proventum. Reliqui ex Variana clade, cum obsiderentur, quia defici frumento videbantur, horrea tota nocte circumduxerunt captivos, deinde praecisis manibus dimiserunt; hi circumsedentibus suis persuaserunt, ne spem mat copia superesset. Thraces in arduo monte obsessquem hostibus accessus non erat, collato viritim exiguo tritico pauexceptis et occisis, cum frumenti vestigia in visceribus earum apparuissent, opinatus hostis magnam vim tritici superesse eis, qui inde etiam pecora pascerent, recessit ab obsidione. Thrasybulus, dux M
Abbreviated transcription (Latin):
auxilus suꝑest. cu hu qui pride muroꝵ altitudine spa¬
bant repente supra se aspiciant altiorez hostiuz muru.¬
Nuẽad abulatoria turris possit ĩcendi.
Tlic ta manifesto discrimini multis occurit᷑ modis.¬
Primu si ꝯfidentia. uł unrtus ẽ militaris eruptõe
facta glob egreditur armatoꝵ ⁊ hostib pulsis machina¬
mentum illud ĩgens direptis corus ex lignis exurit. Q si
opidam exire nõ audeant ad maiores balistas malleolos
uł fabricas cu ĩcendio destinat. ut pruptis corus. uł cen¬
tonib ĩtrĩsecus flama ꝯlatur. MAalleoli uelut sagitte sũt¬
⁊ ubi adheserint qr ardentes ueniunt uniu̾sa ꝯflagrant.
falarica aũt admodu haste ualido p̾figitur ferro it̾ tu
bum ⁊ hastile sulphure resina bitumine stupisq ꝯuo¬
luitur ĩfuso oleo qd̾ ĩcendiariu uocant. Que balliste ĩpe¬
tu destinata prupto munimine ardeno figitur ligno ⁊

Expanded text:
auxilii superest cum hi qui de murorum altitudine speraauxilii superest cum hi qui de murorum altitudine sperabant repente supra se aspiciant altiorem hostium muruAMBVLATORIA TVRRIS POSSIT INCENDI Huic tam manifesto discrimini multis occurritur modis.Primum, si confidentia vel virtus est militaris, eruptione facta globus egreditur armatorum et vi hostibus pulsis machinamentum illud ingens direptis coriis de lignis exurit. Quod si oppidani exire non audeant, ad maiores ballistas malleolos vel falaricas cum itonibus, intrinsecus flamma condatur. Malleoli velut sagitte sunt et ubi adheserint, quia ardentes veniunt, universa conflagrant. Falcaria autem ad modum haste, valido prefigitur ferro, inter cubum etiam et hastile sulphur, resina bitumine stuppisque involvitur, infuso oleo, quod incendiarium vocant; que baliste impetu destinata perrupto munimine, ardens figitur in ligno,
Abbreviated transcription (Latin):
is uł centonib cõmunita. Quib pro modo altitudinis
ut non solu muros s ⁊̃ turres lapideas altitudine supperẽt.
hus plures rote mechanica arte subdunt᷑. quaruz lapsui
uolubili magnitudo taz ampla moueat᷑. Presens aũt peri¬
culu ciuitatis est si ad muru fuerit turris admota. Plures
eĩ accipit scalas ac diu̾so gn̾e conatur urũpe. Na ĩ inferiori¬
b h̃t̃ aricte. cuius ĩpetu destruit muros. Cirta media uo acci¬
pit ponte fcm de duab trabib septũq de uimine. que sub¬
ito prolatu int̾ turriz murũq ꝯstituũt. ⁊ ꝑ eu egrediẽte̾
de machina bellatores ĩciuitate trãscũt. ⁊ occupant murq.
Insuꝑiorib aũt turris illius partib ꝯtati ⁊ sagittarii col¬
locantur qui deffensores urbis ex alto ꝯtis missibilib saxiᷤᷤ¬
q prostemant. Eo fc̃o ciuitas capitur sine mora. Quid eĩ

Expanded text:
is vel centonibus communita, quibus pro modo altitudinis is vel centonibus communita, quibus pro modo altitudinis ut non solum muros sed etiam turres lapideas altitudine superent. His plures rotae mechanica arte subduntur, quarum lapsu volubili magnitudo tam ampla moveatur. Praesens autem periculum civitatis est si ad murum fuerit turris admota. Plures enim accipit scalas et diverso genere conatur inrumpere. Nam in inferioribus habet arietem, cuius impetu destruit muros; circa mediam vero partem accipit pontem, factum de duabus trabibus saeptumque de vimine, quem subito prolatum inter turrem murumque constituunt et per eum egredientes de machina bellatores in civitatem transeunt et occupant muros; in superioribus autem turris illius partibus contati et sagittarii collocantur qui defensores urbis ex alto contis missibilibus saxisque prosternant. Quo facto civitas capitur sine mora. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
de pugnaculis ciuitatis exturbant. ut scalis ascendendi
facilior p̃stetur occasio. Ager aute ex t̾ra lignisq exto¬
llitur ꝯtra muru de quo tela iactantur.
De ousculis.
Asculos dicunt minores machinas. qb ꝓtecti
bellatores fundatu auferunt ciuitatis fossatu.
etia apportatis lapidib lignis ac t̾ra nõ solu ꝯplent.i
s ⁊̃ solidant. ut turris ambulatoria sine ĩpedimẽto iũ¬
gatur ad murꝙ. Uocantur aũt amarinis bellius musc¬
uli. Na quẽadino illi cuminores suit tñ ballenis au¬
xilliu adminiculuq iugit exhibent ita iste machine
breuiores uł utputa turrib magnis aduẽtu latius pa¬
rant uia itiuneraq premuniunt. Quid faciendum sit ne
Urres autez dicuntur machinamenta adhedifici¬
Noru spẽ trabib tabulatisq ꝯpacta ⁊ ne tm̃ opꝰ
hostili xremetur incendio dilligentissime ex crudis cori¬

Expanded text:
de propugnaculis civitatis exturbant, ut scalis ascendendi de propugnaculis civitatis exturbant, ut scalis ascendendi facilior praestetur occasio. Agger autem ex terra lignisque extollitur contra murum, de quo tela iactantur. XVI DE MVSCVLIS Musculos dicunt minores machinas quibus protecti bellatores sudatum auferunt civitatis, fossatum etiam adportatis lapidibus lignis ac terra non solum complent sed etiam solidant, ut turres ambulatoriae sine impedimento iungantur ad muros. Vocantur autem a marinis beluis musculi; nam quemadmodum illi, cum minores sint, tamen ballenis auxilium adminiculumque iugiter exhibent, ita istae machinae breviores velut deputatae turribus magnis adventui illarum parant viam itineraque praemuniunt. XVII DE urres autem dicuntur machinamenta ad aedificiorum speciem ex trabibus tabulatisque compacta et ne tantum opus hostili concremetur incendio diligentissime ex crudis cori
Abbreviated transcription (Latin):
De uineis. pluteis. ⁊ agere.
Ineas dixunt ueteres quas nũc militari barbari¬
quoq usu cantias uocant. De lignis leuiorib
machina colligatur. lata pedib.uiii. alta pedib septe
lõga pedib sex. huius tectu munitõe duplici tabulis crati¬
busq ꝯtexitur. Latera quoq uimine sepiuntur. ne saxoꝵ
telorũq impetu penetrentur. Extrinsecus aũt ne ĩmisso
grementur ĩcendio crudis ac recentib coriis uł centoni¬
b oꝑitur. Ite cu plures fc̃e fuerint iunguntur ĩ ordinẽ
sub quib subsidentes tuti ad subruenda muroꝵ penetrãt
fundamenta. Nutei dicuntur. ꝗ ad similitudinez capsi¬
dis ꝯtexunt᷑ eiumine ⁊ cilicus uł coriis proteguntur
ternisq rotulis. quaru una ĩmedio due ĩcapitib appo¬
nuntur ĩquãꝯ parte uolueris admouentur more car¬
penti. quos obsidentes applicant muris eoruq munitõe
protecti sagittis siue fundis uł missibilib defensores cẽs

Expanded text:
DE VINEIS DE PLVTEIS DE AGGERE Vineas dixerunt veteres quas nunc militari barbaricoque usu caucias vocant. E lignis levioribus machina colligatur, lata pedibus octo, alta pedibus septem, longa pedibus sedecim. Huius tectum munitione duplici tabulatis cratibusque contexitur; latera quoque vimine saepiuntur ne saxorum telorumque impetu penetrentur; extrinsecus autem, ne immisso concremetur incendio, crudis ac recentibus coriis vel centonibus operitur. Istae, cum plures factae fuerint, iunguntur in ordinem, sub quibus obsidentes tuti ad subruenda murorum penetrant fundamenta. Plutei dicuntur qui ad similitudinem absidis contexuntur e vimine et ciliciis vel coriis proteguntur ternisque rotulis, quarum una in medio, duae in capitibus apponuntur, in quamcumque partem volueris admoventur more carpenti; quos obsidentes applicant muris, eorumque munitione protecti sagittis sive fundis vel missibilibus defensores omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i duces nullo extrinsecus adiutorio ꝑ se ꝓuidẽt. sicut i
emilius paulus ꝯsul bello etrusco apud opidu colonia di¬
misus exercitu ĩplanicie ꝯtẽplatus ꝓcul auiu multitu¬
dine citatiori uolatu e silua ꝯsurexisse intellexit aliꝗd il

Expanded text:
ipsi duces nullo extrinsecus adiutorio per se provident, sicut: ipsi duces nullo extrinsecus adiutorio per se provident, sicut: Aemilius Paulus consul, bello Etrusco apud oppidum Vetuloniam demissurus exercitum in planitiem, contemplatus procul avium multitudinem citatiore volatu
Abbreviated transcription (Latin):
harez thodiu iusserũt simulato exilio exire ad rege.oĩq stu¬
dio ĩ amicicia eius ꝑuenire / quas Is potitus ꝯsçilia eius no¬
ta ciuib suis faciebat. Ide kartaginẽses miserũt ꝗ ꝑspe lega¬
¶Mirchus cato ĩyspania qr adhostiu ꝯsçilia alia uia ꝑue¬
nire nõ potuerat / iussit trecentos milites simul ĩpetu facere in
statioe hostiu. raptũq unu exhiis incastra ꝑferre ĩcolum̃.
tortusq ille oĩa suoru archana ꝯfessus ẽ. ¶Faius mari¬
ꝯsul bello cybrico ⁊ theothonico ad excucienda galloꝵ ⁊
liguru fide lit̾as eis misit . quaru pars prior p̾cipiebat.
ne ĩt̾iores que signate erãt ante tp̃s certu aꝑiẽntur easq po¬
steã ante pristina die repetit. ⁊ qr reẜatas repererat ĩtelle¬
xit hostilia agitari. ¶Est ⁊ alius modus explorandi qͦ

Expanded text:
arem Rhodinum, iusserunt simulato exsilio ire ad regem omnique stuarem Rhodinum, iusserunt simulato exsilio ire ad regem omnique studio in amicitiam eius pervenire. Qua is potitus consilia eius nota civibus suis faciebat. Idem Carthaginienses miserunt, qui peM. Cato in Hispania, quia ad hostium consilia alia via pervenire non potuerat, iussit trecentos milites simul impetum facere in stationem hostium raptumque unum ex his in castra perferre incolumem. Tortus ille omnia suorum arcana confessus est. C. Marius consul bello Cimbrico et Teutonico ad excutiendam Gallorum et Ligurum fidem litteras eis misit, quarum pars prior praeceperat, ne interiores, quae praesignatae erant, ante certum tempus aperirentur. Easdem postea ante praestitutum diem repetiit et, quia resignatas reppererat, intellexit hostilia agitari. Est et aliud explorandi genus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cipio affricanus capta occasic̾e mitẽde ad syphatẽ
legatõis cu lelio ẜuoꝵ habitu tribuno ⁊ cẽturiones
ellectissimq ire iussit ꝗb cure eẽt ꝓspicere regias u¬
res hii cu liberius castroꝵ positõe scrutarẽt᷑/ equu de ĩdustr¬
ia dimissu tãꝙͣ fugiẽte ꝑsecuti maxima partez munimẽ¬
toꝵ ciituerũt que cu nunciassẽt incendio ꝯfectu ẽ bellum.
¶A. fabius maximꝰ bello etrusco cu adhuc ĩcognite forẽ
romanis ducib sagatiores explorandi uie fratre fabiũ ce¬
sorẽ ꝑitu lĩgue etrusce iussit etruscohĩtu penetrare eumin¬
ia silua intemptata ante militi nr̃o. Quis adeo prudẽt̾ at¬
q industrie fecit ut trãsgressus silua umbras camertes cum
aĩadu̾tisser/ nõ alienas nõi romano ad societate ꝯpulit. ¶Ca¬
thaginẽses cu aĩadu̾tissẽt alexandri ita magnas opes ut af¬
frice quoi ĩminerẽt unu exciuib uiru acrez noĩe amilc¬

Expanded text:
cipio Africanus, capta occasione mittendae ad Syphacem legationis, cum Laelio servorum habitu tribunos et centuriones electissimos ire iussit, quibus curae esset perspicere regias vires. Hi, quo liberius castrorum positionem scrutarentur, equum de industria dimissum tamquam fugientem persectati maximam partem munimentorum circumierunt. Quae cum nuntiassent, incendio confectum bellum est. Q. Fabius Maximus bello Etrusco, cum adhuc incognitae forent Romanis ducibus sagaciores explorandi viae, fratrem Fabium Caesonem, peritum linguae Etruscae, iussit Tusco habitu penetrare Ciminiam silvam, intemptatam ante militi nostro. Quod is adeo prudenter atque industrie fecit, ut transgressus silvam Umbros Camertes, cum animadvertisset non alienos nomini Romano, ad societatem compulerit. Carthaginienses, cum animadvertissent Alexandri ita magnas opes, ut Africae quoque immineret, unum ex civibus, virum acrem nomine Hamilc
Abbreviated transcription (Latin):
ioru extipiendo ibi romanoru agmen ĩ itinere / eaq alio ꝗͣ
expectab̃tur latere missis legionib circũ fudit. ¶ Similit̾
thyameus orestis filius cu audisset iugu ab hostib natu
munitu teneri premisit sciscitaturo ꝗd rei foret/ ac referẽtibꝰ
eis non eẽ ueru qd̃ oppinaret᷑ ingressus it ubi uidet ex suspe¬
cto iugo magna uiz auiuz simul euolasse nec oĩno residere ar¬
bitratus ẽ illic latere agmen hostiu itaq cutũducto ex̾cituel¬
lusit insidiatores. ¶Hastrubal frat anibalis tũc liuii ⁊ nero¬
nis excitu ꝙͣͣͣ hoc illi nõ duplicatis castris dissimularẽt ĩtel¬
lexit ꝙ ab itinere strigosiores notabat equo ⁊ coloratõria hom¬
inũ ut ex uia corpora. De ꝯstituẽdo statu belli
Lexander macedo cuz haberet uehementez ex̾cituz sẽꝑ euz

Expanded text:
iorum excipiendo ibi Romanorum agmini imminere, eaque alio quam exspectabatur latere missis legionibus circumfudit. Similiter Tisamenus Orestis filius, cum audisset iugum ab hostibus natura munitum teneri, praemisit sciscitaturos, quid rei foret; ac referentibus eis non esse verum, quod opinaretur, ingressus iter, ubi vidit ex suspecto iugo magnam vim avium simul evolasse neque omnino residere, arbitratus latere illic agmen hostium. Itaque circumducto exercitu elusit insidiatores. Hasdrubal, frater Hannibalis, iunctum Livii et Neronis exercitum, quamquam hoc illi non duplicatis castris dissimularent, intellexit, quod ab itinere strigosiores notabat equos et coloratiora hominum, ut ex via, corpora. III De Constituendo Statu Belli Alexander Macedo, cum haber
Abbreviated transcription (Latin):
ũo sequitur adũsis semitis lõge ante destinat expeditos et
p̃cedendo adu̾sariu arcet ad transitu deceptũq afrõte ⁊ at̾
go xludit. Dormientib noctu adu̾sanis ⁊ qui p̃ressit pot̾ re¬
gredi ⁊ qui sequitur qͣtuzus int̾sit pot̾̃ ꝑuenire ad fraudem.
Intransferatõe fluuioru ꝗ p̃cedit illa parte tẽptat opprimẽ
que prima transierit. du reliꝗ alueo seꝑantur. Qui aut se¬
quitur festinato itinere illq qui nõ potuerunt transire ꝯtur¬
bat. De resistendo camelis. ⁊ catafractis. ⁊ equitib.
Amelo aliquante natõos apud ueteres ĩ acie ꝓdux̾

Expanded text:
vero sequitur aversis semitis longe ante destinat expeditos et vero sequitur aversis semitis longe ante destinat expeditos et praecedentem adversarium arcet a transitu deceptumque a fronte et a tergo concludit. Dormientibus noctu adversariis et qui praecessit potest regredi et qui sequitur, quantumvis intersit, potest supervenire per fraudem. In transfretatione fluviorum qui praecedit illam partem temptat opprimere quae prima transierit dum reliqui alveo separantur; qui autem sequitur festinato itinere illos qui nondum potuerunt transire conturbat. XXIII DE CAMELIS ET CATAFRACTIS EQVITIBVS Camelos aliquantae nationes apud vet
Abbreviated transcription (Latin):
ita fieri ꝯsucuit. Recto itinere pauci equites ĩsequũt. Ualida
manus occulte ꝑ alia mittitur loca. Ubi ad agmen inimi¬
coruz ꝑueniunt equites tẽptant leuit̾ atq discedũt. Illi
credunt ꝗcꝗd ĩsidiatu fui̾t p̃terisse ⁊ sine cura soluũt᷑ ad ne¬
gligencia. Tunc illa manus que secreto itinere destinata
fũit suꝑueniens opprimit ignorantes. Multi cu ab hoste
discedunt si ꝑsiluas ituri sũt premittũt ꝗ angusta uł abru¬
pta occupent loca. ne ibide paciantur insidias. ⁊ rursus pꝰt
se precisis arborib uias claudũt quas ꝯcides uocãt ut ad¬
u̾sariis facultatez adimãt ꝓscquendi. ⁊ pene utriq parti ĩ
utriq ad subsessas cõis orcasio est. Na ꝗ ycedit opportunis
uallib uł siluosis montib quasi post se reliꝗd insidias ĩ
quas cu inciderit inimicus recurrit ip̃e ⁊ adiunat suq. Qu

Expanded text:
 fieri consuevit. Recto itinere pauci equites insequuntur, valida  fieri consuevit. Recto itinere pauci equites insequuntur, valida manus occulte per alia mittitur loca; ubi ad agmen inimicorum pervenerint equites, temptant leviter atque discedunt; ille credit quicquid insidiarum fuerat praeterisse et sine cura resolvitur ad neglegentiam; tunc illa manus quae secreto itinere destinata fuerat superveniens opprimit ignorantes. Multi, cum ab hoste discedunt, si per silvas ituri sunt, praemittunt qui angusta vel abrupta occupent loca, ne ibidem patiantur insidias; et rursus post se praecisis arboribus vias claudunt, quas concaedes vocant, ut adversariis facultatem adimant persequendi. Et paene utrique parti in itinere ad subsessas communis occasio est. Nam qui praecedit oportunis vallibus vel silvosis montibus post se relinquit insidias, in quas cum inciderit inimicus, recurrit ipse et adiuvat suos; qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si hostes ĩsequi uoluissent a leui armatura que ante occuy¬
rint qui ante sepau̾int obuietur. Hoc tp̃s est quo oportune
collocentur insidie. qr adu̾su fugientes maior audacia ⁊
minor cura est. Accĩo aut̃ amplior securitas grauius solet
hr̃c discrimen. Imparatis cibu capientib ĩ itinere lapsis
equos suos pascentib ⁊ nichil tale suspicantib suꝑuentus ad¬
solet fieri. Qui ⁊ nobis uitandu est ⁊ hosti in eiusmodi occa¬
sionib ꝑiicies inferenda. Hoc eĩ casu opp̃ssis nec uitus pot̾
nec multitudo ꝓdesse. Qui ĩ hac publica uĩcitur pugna l
⁊ ibi ars plurimu prosit tñ ad deffensioe sua pot̾ accusare
fortuna. Qui uõ supuentu ĩsidias ⁊ subsessas passus est.
culpa sua nõ pot̾ excusare. qr hec ⁊ uitare potuit ⁊ ꝑspec¬
ulatĩrs rdoneo ante cognoscere. Cu receditur talis fraus¬

Expanded text:
et si hostes insequi voluissent, a levi armatura, quae ante occupet si hostes insequi voluissent, a levi armatura, quae ante occuprint vel qui ante se paraverint obvietur. Hoc tempus est quo oportune collocantur insidiae, quia adversus fugientes maior audacia et minor cura est. Necessario autem amplior securitas gravius solet habere discrimen. Imparatis, cibum capientibus, in itinere lassis, equos suos pascentibus ac nihil tale suspicantibus, superventus adsolent fieri, quod et nobis vitandum est et hosti in eiusmodi occasionibus pernicies inferenda. Hoc enim casu oppressis nec virtus potest nec multitudo prodesse. Qui in acie publica vincitur pugna, licet et ibi ars plurimum prosit, tamen ad defensionem suam potest accusare fortunam; qui vero superventum insidias subsessas passus est, culpam suam non potest excusare, quia haec evitare potuit et per speculatores idoneos ante cognoscere.Cum receditur, talis fraus
Abbreviated transcription (Latin):
discipline bellice exẽploru ꝑiti nusꝙͣ mauis piculu ĩminẽ
testantur. Qui ante gressu recedit ex acie ⁊ suis fiducia
minuit. ⁊ inmicis addit audacia. Uerũ qr hoc sepius nccͣe
est euenire quib modis tute possit fieri declarandu est. Pri¬
utetur hostis ac facilus suꝑet᷑. aut c̾te ĩsequẽtib adu̾sarus
secretiores collocentur ĩsidie. Na ncc̃e ẽ ut ad fugaz parati¬
6i
sint. qui ducez suuz senciunt desperare. Illud quoq uitãdũ ẽ ne
hostes te recedere senciant.⁊ statiz irruant. Nret̾ea pleriq añ
peditos suos equites posuerunt ut discurentes adu̾sarios uidẽ
nõ sinerat quẽadinõ pedites abscedebant. Ite particulatiz
ĩcipientes aprimis singulas acies subducebant retroq reuoca¬
bant ĩgradu suo manentib reliꝗs quo sensu post acios seq ⁊
ad illos iungebant quos subdux̾ant primu aliꝙͣtis explora¬
mittebatur ad colles ad quos subito tute reuocaretur ex̾citus

Expanded text:
disciplinae bellicae et exemplorum periti nusquam maius periculum imminere testantur; qui enim ante congressum recedit ex acie, et suis fiduciam minuit et inimicis addit audaciam. Verum quia hoc saepius necesse est evenire, quibus modis tuto possit fieri declarandum est,privitetur hostis ac facilius superetur aut certe insequentibus adversariis secretiores collocentur insidiae; nam ad fugam parati sunt qui ducem suum sentiunt desperare.Illud quoque vitandum est, ne hostes te recedere sentiant et statim inruant. Propterea plerique ante pedites suos equites posuerunt, ut discurrentes adversarios videre non sinerent quemadmodum pedites abscedebant. Item particulatim incipientes a primis singulas acies subducebant retroque revocabant, in gradu suo manentibus reliquis, quos sensim postea cessimque ad illos iungebant quos subduxerant primum. Aliquanti exploraaemittebatur ad colles ad quos subito totus revocaretur exercitus,