comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hanibale fregit capua que Roma ñõ fregerat ut illud
ab hoste eiꝰ accrrimo elegant̾ ac ꝓpie diceret᷑ Capua a¬
nibali c aͣueras fuisse neq solũ iuri unuꝰ u̾tꝰ loci muta¬
cione s sepe totiꝰ gentis robur elaguit mhacedonicũ robur
debilitauit Babilon Gallicam feritatẽ mitigauit Asia
Romanãq uirtutẽ fregit ispamia fregit affrica non
quidem ferro hostili s excituũ ignauia et discipline ii¬
licaris iceritu hic ip̃e ppłꝰ tantꝰ et gancaꝵ opus cõ
iam pene ꝑs factꝰ sutm aut du bie barbaro habet o¬
riginẽ nũc quid nõ mucaco loci põt nicħmoribꝰ gẽ¬
tiẽ humaniꝰ nicħ est mitius Transpłatate sucos
mucant erbe arbustra siluestria si inserta fuerint
loci mutacone pͥmena exunt natura assumũtq ałia
Quid intenda iides nã et ego quid .n. tibi res meas te¬
lem qd non soleo ꝓpe alius rure michi uideor ałis in

Expanded text:
Hanibalem fregit Capua, quem Roma non fregerat, ut illud Hanibalem fregit Capua, quem Roma non fregerat, ut illud ab hoste eius acerrimo eleganter ac proprie diceretur: «Capuam Hanibali Cannas fuisse». 9 Neque solum viri unius virtus loci mutatione sed sepe totius gentis robur elanguit: macedonicum robor debilitavit Babilon, gallicam feritatem mitigavit Asia, romanamque virtutem fregit Hispania, fregit Africa, non quidem ferro hostili, sed exercituum ignavia et discipline militaris interitu. 10 Hic ipse populus tantus et tantarum opum, cuius iam pene pars factus sum, hauddubie barbaram habet originem; nunc — quid non mutatio loci potest? — nichil moribus gentis humanius, nichil est mitius. Transplantate succos mutant herbe; arbusta silvestria, si inserta fuerint, loci mutatione primevam exuunt naturam assumuntque aliam. 11 Quid intendam, vides, nam et ego — quid enim tibi res meas celem, quod non soleo? — prope alius rure michi videor, alius in
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ exhorrui semꝑq meũ fuit ꝙ seruꝰ sibi fflacto
idem cribuit Cena brenis iuuat etͥ p̾pe eilĩ sõpns in
erba semꝑ quoe ut scupeas dico uoluptatẽ ac duuitũ di¬
qͣ illoꝵ ꝯtemptũ acq odio et̾ qd secũ ferũt tedii metu ei¬
q qũa felice uulgꝰ iudicat inte fastidio asꝑnatꝰ sum
R ebellat tñ ais interdũ rebellãtq occłi aniiũ subit e
mens nc̃ in speculo sepe noccurius iugiliis atritos li¬
uentes ꝯspiciens miror et an ille ego sumi tacitꝰ mecu
quero ueꝵ ita rebellat ut facile suꝑentiu de uestibꝰ et
reliquo aꝑꝑatu olim ex me dũ in cransalpino elicone
agerem audisti ne falsam cam̃ oppinione pens fruga¬
litatis indueris Cogica ruris incola et rusticane ꝯtinen
cie fauentẽ dum id scͥ berem me fusse Ceteꝵ ꝙ fateri
oportet et si nõ ad extiomũ solidos duros tñ ac rigidos
affectꝰ ul fratigut lota ul molliuĩt Alexandrũ psia

Expanded text:
semper exhorrui, semperque meum fuit quod serius sibi Flaccus semper exhorrui, semperque meum fuit quod serius sibi Flaccus idem tribuit: Cena brevis iuvat et prope rivum somnus in herba; semper, quod ut stupeas dico, 6 voluptatem ac divitum de contemptu atque odio, et quod secum ferunt, tedii metu, eiusque, quam felicem vulgus iudicat, vite fastidio, aspernatus sum. 7 Rebellat tamen animus interdum rebellantque oculi; animum subit emmens, nunc in speculo sepe nocturnis vigiliis attritos liventesque conspiciens miror et an ille ego sim, tacitus mecum quero. Verum ita rebellant ut facile superentur. 8 De vestibus et reliquo apparatu olim ex me, dum in transalpino Elicone agerem, audisti. Ne falsam tamen opinionem plene frugalitatis indueris, cogita ruris incolam et rusticane faventem continentie, dum id scriberem, me fuisse. Ceterum quod fateri oportet, etsi non ad extremum solidos, duros tamen ac rigidos affectus vel frangunt loca vel molliunt. Alexandrum Persis,
Abbreviated transcription (Latin):
pisses hans inrm̃e ut arbitror egesisses ille haustꝰ hanc
tibi peꝑit sitim ut qmi mei ꝑtem statꝰ audices nosse ue¬
lis et reliqua quid de uictu fac̾ia aut uestitũ de utroq du¬
dum meis lris edoctus s oppinor uentus ne quid tenori
tue descͥpto locꝰ aut tempus dempserit Repota gͦ et qũe
uite modum in his tenea ꝙ hominũ genꝰ sequar dic̃a
sunt qui nisi nnter censtatos ebore parietes et nsi in
mollibus in pluiiis aut in recenti rosa nolint menbra
componere qui nisi aureis as gematis poculis liniri si¬
tim posse no pucẽt Ouid gͣ hoꝵ ne fieri inuat exnu¬
mero/ Ego uero longe nõ posse pati hec qͣz carͣc his nõ posse
maluerim/ Sunt quibꝯ delicie bilem excitent ꝯtinuata ne¬
luptas nausdam ferat si głiari licet apud te ex his me nõ
iniuꝰ nã qͣ iscudiũ fecit ab annis teñs exquisitas epłas r̾
ꝑ rars longas uero mensas et in nocte tracta ꝯuima

Expanded text:
pisses, hanc minime, ut arbitror, exegisses. 3 Ille haustus hanc pisses, hanc minime, ut arbitror, exegisses. 3 Ille haustus hanc tibi peperit sitim, ut quoniam mei partem status audieris, nosse velis et reliqua, quid de victu faciam ac vestitu, de utroque dudum meis literis edoctus, sed, opinor, veritus nequid tenori tunc descripto locus aut tempus dempserit. Repetam ergo et quem vite modum in his teneam, quod hominum genus sequar, dicam. 4 Sunt qui nisi intra crustatos ebore parietes et nisi mollibus in plumis aut in recenti rosa nolint membra componere; qui nisi aureis ac gemmatis poculis leniri sitim posse non putent. Quid ergo? horum ne fieri iuvat ex numero? Ego vero longe non posse pati hec quam carere his non posse maluerim. 5 Sunt quibus delitie bilem excitent, continuata voluptas nauseam ferat; si gloriari licet apud te, ex his me non minus natura quam studium fecit. Ab annis teneris exquisitas epulas nisi perraro, longas vero mensas et in noctem tracta convivia
Abbreviated transcription (Latin):
presentẽ aĩ mei statiłm ciuꝰ nostendi aiidũ te scieba nos¬
ti lis arcibꝰ nicor fugã rapidissumm tẽporis frenaresi
licrat et hos pauculos dies morti subripe legendo scbendo
cogitando iui ilgilando s i qd̾ magni dixerut iiri sop¬
nqͣ ẽ mors mnta igiłia c̃ sic falt̃e pluribꝰ horis iiua ua¬
le Mediol ĩdibꝰ Nlouembris Nocte media Ad euñde de¬
supenioris Epłe reliquiis ⁊ cetero uite custu Epła.ii¬
op q̃d sepĩꝯ paucor semitã neq ꝙ paucor interdu
eu ut homo nemo tam sapiẽ deditꝰ qui nõ qñq
ad humanitatẽ redeat cocm et publicis moribus
sie que m te hodie nocare decreuera atq idco ꝓpe iam pͥu¬
cipii peniteat semꝑq tu m idem sis semp unꝰ ex pau-
eis si huide uulgꝰ ⁊̃ sciu quo plura quesierit pluribus
indiget panci aut hoc ẽ docti homines quo plura didi¬
cerint pluribꝰ inhiat /Itaq ut ħndi sit nosseni nossend.
cupidicas in explecta est Tu nͥ ultro supiore eplam acce¬

Expanded text:
esentem animi mei statum, cuius noscendi avidum te sciebam, nosti. His artibus nitor fugam rapidissimi temporis frenare si liceat, et hos pauculos dies morti subripere legendo scribendo cogitando vigilando. Si enim, quod magni dixerunt viri, somnus est mors, vita vigilia est; sic saltem pluribus horis vivam. Vale. Mediolani, Idibus Novembrisstole reliquiis et cetero vite cultu. 1 Neque quod sepius paucorum semitam, neque quod interdum rum ut homo; nemo tam sapientie deditus, qui non quandoque ad humanitatem redeat comunem et publicis moribus sit quem in te hodie notare decreveram, atque ideo prope iam principii peniteat semperque tu michi idem sis, semper unus ex paucis. 2 Siquidem vulgus inscium quo plura quesierit, pluribus indiget; pauci autem, hoc est docti homines, quo plura didicerint, pluribus inhiant; itaque ut habendi sic noscendi cupiditas inexpleta est. Tu nisi ultro superiorem epystolam acce
Abbreviated transcription (Latin):
set et no insignis rei u̾tꝰ aut dignitas nõ cumultuãtꝭ metus ex¬
tito nõ longeni pris lacͥme nõ senatus auccoritas s sole ad ultin
pie preces ppli roman nobilissimũ ac fortissimũ adbloscente ad
int̾itu liberassent nouantur sanc ta difficile tam tremenda hͤ
Duce milicĩa ut ppetuo labore ac metu corpora militu atq
aios act̾eret utq ꝙͣ est apud liuin aliqu ausis cquitibus ab
co petero ut sibi p re bene gesta laxaret aliquid laboris ẽ il¬
luderet ne nichil dimissiun dicatis renutto ne utiq dorsu
de mulceatis cũ exequis descendens et prerore preuestir¬

Expanded text:
us aut dignitas, non tumultuantis metus exercitus, non longevi patris lacrime, non senatus autoritas, sed sole ad ultimum pie preces populi romani nobilissimum ac fortissimum adolescentem ab interitu liberassent. 43 Noverant sane tam difficilem tam tremendam hoc duce militiam, ut perpetuo labore ac metu corpora militum atque animos attereret, utque, quod est apud Livium, “aliquando ausis equitibus” «ab eo petere ut sibi pro re bene gesta laxaret aliquid laboris», sic illuderet: «’Ne nichil dimissum dicatis, remitto ne utique dorsum demulceatis cum ex equis descendetis’», et pretorem prenesti
Abbreviated transcription (Latin):
fi ne uestigiu quide cuiqua pc̃co nociusse dicar Iam uͦ que a¬
admodũ milites hib̃net quonidie sermones ao bee ꝑferut᷑
nõ m̃o ut suꝑtu faciat in militẽ uenũ ius afertur ẜ ne
cupienti quidẽ ciuqua ꝑmitti᷑ hiemis .n. nõ auaritie per¬
fugiũ minoros uri iu Ibtoꝵ atq aicoꝵ tectis c̃ẽ uoluerut¬

Expanded text:
 ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur. Iam vero quemadmodum milites hibernent, quotidie sermones ac litere perferuntur: non modo ut sumptum faciat in militem nemini vis affertur, sed ne cupienti quidem cuiquam permittitur; hiemis enim non avaritie perfugium maior
Abbreviated transcription (Latin):
co hũc simone igssꝰ alteriꝰ ꝙͣ Romane militie mencio
nem ncq ulla gens quot pare a me dixeri hec in gͣue
glic par occurrãt his in castris enutcca milies atq hiis
imꝑiis assue fcũs exercitus quid usꝙͣ tam diffile reꝑit
ꝙ nõ suꝑaret quid tam duꝵ qd nõ frangeretur qͥd tam
altum quo nõ fraudeͣt oĩa ex ꝑtis ueni nicħ arq formi

Expanded text:
o hunc sermonem ingressus alterius quam romane militie mentionem feci, neque ulla gens, quod pace omnium dixerim, hoc in genere glorie par occurrit. 59 His in castris enutritus miles atque his imperiis assuefactus exercitus, quid usquam tam difficile repperit quod non superaret, quid tam durum quod non frangeret, quid tam altum quo non scanderet? Omnia expertis novi nichil ni
Abbreviated transcription (Latin):
ues aĩos frenaliũt Erot asfricanꝯ maior qͥ sit uac᷑a mint cbo¬
nignũ animu uctĩa seueritote ẜĩ inꝰ armauerat ut pru¬
dente bello guissimo ci ⁊ sibi ꝯsti glia ꝑabatur de ftonis
auctores ad palum deligatos ac̃ u̾gis cesos securibꝰ ob¬
truearet et cartagine domita finĩteq bello tͣnsfugas qͥ
conphensi eent lãtini nõĩs securi ques ꝑcuti iuberet io¬
malosq ꝙ grauiꝰ insanisset crucifigi Erat et minor
Affricanꝯ qui nõ utta tm s euersa corrcagine tnssugas
interiuetone ludos iplos spectante lamando feris edati¬
bus obtulit Et emiliꝰ paullꝰ qui macedonici belu uiecor
similis noxores elephantibus ꝑcultanda ꝑrebua salus
oms et memorabili docurieto si mo drcu inroꝵq Illus¬

Expanded text:
erat Africanus maior, qui sic natura mitem ac benignum animum necessaria severitate sed invitus armaverat, ut pendente bello gravissimo, cuius sibi confecti gloria parabatur, defectionis auctores ad palum deligatos ac virgis cesos securibus obtruncaret, et Carthagine domita finitoque bello, transfugas qui comprehensi essent, latini nominis, securi quoque percuti iuberet, romanosque, quod gravius insanissent, crucifigi; 49 erat et minor Africanus, qui, non victa tantum sed eversa Carthagine, transfugas inter victorie ludos populo spectante laniandos feris edacibus obtulit; et Emilius Paulus, qui Macedonici belli victor, similis noxe reos elephantibus proculcandos prebuit; salubri omnes et memorabili documento, si modo ducum virorumque illu
Abbreviated transcription (Latin):
ulla hostis infregerat nõ mumacia nõ carcago morte
reꝑit in ꝯuigali cubitulo Quod magno illi grecoꝵ
roiti trogeq uictori atq cuersori tanto pͥus acciderat
S quo ꝑgo quid nup̾ medi ͭ ͤ morientiũ exempla co¬
acerus cũ potis in ꝯtrario laborandũ sit et exemplor
non copia s raritas aceruanda quotus .n. quisq mor¬
tasiũ ut opinatus ẽ morit᷑ ẽt nõ ut diccũ est tempor
aut soco auit spo mortis in greue fallitur / et inter¬

Expanded text:
nullus hostis infregerat, non Numantia non Carthago, mortem nullus hostis infregerat, non Numantia non Carthago, mortem repperit in coniugali cubiculo, quod magno illi Grecorum regi Troieque victori atque eversori tanto prius acciderat. Sed quo pergo? Quid impremeditate morientium exempla coacervo, cum potius in contrario laborandum sit et exemplorum non copia sed raritas acervanda? 18 Quotus enim quisque mortalium ut opinatus est moritur, et non, ut dictum est, tempore aut loco au
Abbreviated transcription (Latin):
mors ẽ qñ sepe alia sepe alibi maior q ꝑrs hominũ
q gentes ut gͦ pestem fugia que hactend urbe hanc
terrint potiꝰ qͣ inuasit quot sunt alia quã diu̾sa mt
spicula quibus assequi᷑ fugientes et quoꝵ sorte plum᷑
ubductũ unu capud obitio hic ferrũmetuens nau¬
fragio ꝑiit illi ꝓcellam dum uitat equorea hosti iugu¬
lum dedit in licore ꝑllum p̾lio fugiente equi lapsus alli¬
sit hune ꝑcentem laboribus sapor et requies o ppssere
uides ut alexander Macedꝰ pugnando inuieto biben/¬
do uincitur magnꝯ pompeis thesalie suꝑ stes a se data
in epigra incidit tuciorq illi hõstilis acies fuit qua cli¬
ẽtis dõmꝰ quliꝯ cesar externoꝵ metor hosti a domesti¬
cis c̾cũuencꝰ ẽ angustũ fulinina metuente morbus ac
seuiũ resoluit et domieianũ fungis abstinẽtẽ inuene¬
runt gladii et cessante a gladiis elaudiu bolenis sed
meditatꝰ exciuxit affridanus iumor que ulla acies

Expanded text:
mors est, quin sepe alia, sepe alibi, maiorque pars hominum que gentes. 15 Ut ergo pestem fugiam, que hactenus “urbem” hanc “terruit” potiusquam invasit, quot sunt alia, quam diversa mortis spicula, quibus assequitur fugientes et quorum forte plurimis subductum uni caput obicio! Hic ferrum metuens naufragio periit; ille procellam dum vitat equoream, hosti iugulum dedit in litore; illum prelio fugientem equi lapsus allisit; hunc parcentem laboribus sopor et requies oppressere. 16 Vides ut Alexander Macedo pugnando invictus, bibendo vincitur; Magnus Pompeius Thesalie superstes, a se datam in Egiptum incidit tutiorque illi hostilis acies fuit quam clientis domus; Iulius Cesar externorum victor hostium, a domesticis circumventus est; Augustum fulmina metuentem morbus ac senium resolvit, et Domitianum fungis abstinentem invenerunt gladii, et cessantem a gladiis Claudium boletus sed medicatus extinxit; 17 Africanus iunior, quem nulla acies
Abbreviated transcription (Latin):
me occlis aisq defixos ad fortunũ nomẽuidi airantur
.ni. ut pelligo et quasi quibus dam magnis mostis ac¬
touiti sunit sup hanc tanta uaretate for  que tu seꝑe ꝑua
et magna rlit maxima sic aflixerit ut rerio felicissimo
timibi sen aliꝯ fiusset regin largitor licitu sidi no tui ꝙ
dedisfet acterere s anferre hũdam tuspem pi i ͦ ꝑ que reges¬
regnãt qui suos no pt̾enũt s castigat et ꝑ qualite nr̃aꝵ
egritudinũ sepe forcassis amaueris nũq ueronisi pie
adoRoscenti ut die festo quo cũ collegio ieis ꝓrintato ad ꝯ¬
uauiu regis erami cu ppe tum̃ quibusda clarissimis urit
atq doctisfimus ad hoc opus electis me post prandiifi/
pame duxiu solicituq mẽ quaius et̾ indisposito ad ħane
rem et songe asiie implicemꝰ quia tu nons crobaer fe¬
tuie posset obstare nuc in ꝓuisa et subita retorbarer ue

Expanded text:
me oculis animisque defixos ad Fortune nomen vidi. 3 Mirantur me oculis animisque defixos ad Fortune nomen vidi. 3 Mirantur enim, ut intelligo, et quasi quibusdam magnis monstris attoniti sunt super hac tanta varietate Fortune, que cum sepe parva et magna, nunc maxima rerum sic afflixerit, ut regno felicissimo tuna seu alius fuisset regni largitor, licitum sibi non tantum quod dedisset atterere, sed auferre; habendam tamen spem in Illo “pent”, qui suos non interimit sed castigat et pro qualitate nostrarum egritudinum sepe fortassis amarius, nunquam vero nisi pie adolescenti ut die festo, quo cum collegis meis invitatus ad convivium regis eram, tu ipse cum quibusdam clarissimis viris atque doctissimis ad hoc opus electis, me post prandii finfame anxium solicitumque mee, quamvis et indispositus ad hanc rem et longe aliis implicitus, quia tamen non is erat cui facile posset obstari, ne improvis
Abbreviated transcription (Latin):
goacqo absens prosclioq no respuo s amplector etr licie
undiq psatlas aliquato tłi dulciꝰ te ut amico fruer qua
neq t medũ cõgitans ꝙͣ amicũ cupidissime nẽ nocati ob¬
sequerer nisi et corporos et ałie inpedimetꝭ ulle retralie¬
qd est apud poctas ac̃ias ałpes ẽt noiat᷑a costella pestis se¬
na corripuit Aioqͥn si morti in ꝑme alpes eent crede mͥ
ut ẽ pnce cupiditas in nata mortalibꝰ multo ettitane¬
gustis habitares et nos laciꝰ uale arediolam Septimo
holus d Nouembris. N Petrũ pichtanesem ꝓ riore
quioq tuo cuĩꝰ insaciabilis sum quotidie recrearer
eo aindiꝰ quo duiturmorẽ eiꝯ penuria passus
eram ex te didici regem ipiñ pͥmogenitũ ꝙ eis illstrẽ
normanoꝵ ducem ardencissumi sps adoloscence nn uecbis
que cora eiꝯ habuera suꝑ co marime ꝙ de fortuna micl
mencio incidisset feusse ꝑ montes qd ego ppedum loq̃rer
ex uehementi illor incencione norauera sic erectos et in

Expanded text:
illud absens presensque non respuo sed amplector; et licet undique placeas, aliquanto tamen dulcius te ut amico fruor quamneque tam medicum cogitans quam amicum, cupidissime nunc vocanti obsequerer nisi et corporeo et aliis impedimentis mille retraherequod est apud poetam, “aerias Alpes et norica castella” pestis seva corripuit. Alioquin si morti impervie Alpes essent, crede michi, ut est vite cupiditas innata mortalibus, multo et tu angustius habitares et nos latius. Vale. Mediolani, VII Kal. Novembris. 13 Ad Petrum Pictavensem, priorem quioque tuo, cuius insatiabilis sum, quotidie recrearer eo avidius quo diuturniorem eius penuriam passus eram, 2 ex te didici regem ipsum primogenitumque eius, illustrem Normannorum ducem, ardentissimi spiritus adolescentem, in verbis que coram eis habueram, super eo maxime quod de Fortuna michi mentio incidisset, fuisse permotos, quod ego ipse dum loquerer ex vehementi illorum intentione notaveram: sic erectos et in
Abbreviated transcription (Latin):
cisti syriatis legionibus melył .n. tam expedit ꝙͣ homo se¬
uerior greganeis milicbus Ille sane excaldatones os
fłores de cãꝑite collo et simi in iliri excuciet .an noua
militaris dĩs ꝑaca ẽ neq quitqrͣ deest sub uono duce no¬
pi de cassio sub quo duce exerticiũ septimi dici flut
omi militũ ita ut sagittas mitterent et armis lu¬
derent dicebat .i. miseru ẽẽ cũ exerterẽt᷑ a chirte ne¬
natores et gladiatores non exerceri milites quibꝰ mi

Expanded text:
cisti syriacis legionibus; nichil enim tam expedit quam homo severior grecanicis militibus. Ille sane omnes excaldationes, omnes flores de capite collo et sinu militi excutiet. Annona militaris omnis parapi de Cassio, sub quo duce «esercitium septimi diei fuit omnium militum ita ut sagittas mitterent et armis luderent; dicebat enim miserum esse, cum exercerentur athlete venatores et gladiatores, non exerceri milites, quibus m
Abbreviated transcription (Latin):
nobis nõ mneo iõce illam s ꝯr̃ lustulos dies letõs prebiiͭ¬
S h hoc insitũ nr̃a letitia fubito desunt et eli Lesierit
ułła ẽ et uᵈ ppͣm fierĩ poiset nisi lecitie loci dolerqnua¬
deret ille abiit ego deiector quã si hominẽ nõ uidissem
subsisti ita dictũ mirabile qd illie tinm hie sꝑaui et quo
i ͤ locum hͦ iste me mestũ fecit Hale Ad Fundem malle
se malis benefacere ꝙ̃ bonis male Epła.9.
omo ulandus et fallax idemq si biceat et uioletꝰ et
minax que mecũ exitũ puenerit queris Caris
uer inficier et nõ potiꝰ cũ Cicerone conficear qua
ac pretibus resticissem Sic ẽ faceer Ils. .i. loqudn
senicieba nestio quia teneꝵ atq semiutu oberare precerdire

Expanded text:
nobis non modo noctem illam, sed complusculos dies letos prebuinobis non modo noctem illam, sed complusculos dies letos prebuia letitia: subito desinit, et cum desierit nulla est, et id ipsum ferri posset, nisi letitie locum dolor invaderet. Ille abiit; ego deiectior quam si hominem non vidissem, substiti. Ita dictu mirabile, quod illic timui hic speravi, et quo ille letum hoc iste me mestum fecit. Vale. 9 Ad eundem, malle se malis bene facere quam bonis male. omo blandus et fallax, idemque si liceat et violentus et minax, quem mecum exitum invenerit, queris. Quid verum infitier et non potius cum Cicerone confitear qua ac precibus restitissem. Sic est, fateor; illo enim loquente sentiebam nescio quid tenerum at
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet pendebat ad hut tñ sacum meũ et ꝑuĩe noctis ꝑugi¬
liũ as riques indubio erãt unꝰ comitum modestia me
libi fecit illũ facile hossicio indultuꝵ ideitidẽ uellica¬
tes mou̾łtis ꝙ abitũ Quod ubi aĩadu̾ci iuꝑtare iam tucia¬
et inderi nesir asteralior incipiontq ꝑ nocie maneat or/¬
tan Darces moresq homis honi orare cmꝯcontͣrm fi¬
ferreuł pingere Qaua te morcor si frogisse me illi tiunta
pucas falreris Sine homine lecioꝵ quã qͥ febribꝰ lib̾ant̾
laborast nc̃ dubitem ine loquotem et de flne dubiꝰ pepõ¬
dist S uo ᵈepta solicitudine iam hĩc iocuditate simul
ałter nlłiꝰ ałt᷑ infiniti precii ẽ arutata repente domo
facies tim̾q ceptũ qd optatũ fuerat ne qua illi sc abe¬
quibꝰ hospos calis puox fie̾t nc̃ hane cõpedibus opus
erat nõ ego tenendi hominẽ ꝙ̃ standi ałi cupidior itaq

Expanded text:
perent. Pendebat adhuc tamen fatum meum et proxime noctis pervigiperent. Pendebat adhuc tamen fatum meum et proxime noctis pervigilium ac requies in dubio erant; unius comitum modestia me liberum fecit, illum facile hospitio indulturum identidem vellicantis monentisque abitum. 3 Quod ubi animad maneat hortari. O artes moresque hominum, orare cuius contrarium firoferre vel fingere. Quid te moror? si fregisse me illi tunicam putas, falleris; sino hominem, letior quam qui febribus liberantur. 4 Laborasti, non dubitem, me loquente, et de fine dubius pependisti; sed ut dempta solicitudine iam hinc iocunditate simul alter nullius, alter infiniti precii est. 5 Mutata repente domus facies, timerique ceptum quod optatum fuerat, nequa illi scilicet abequibus hospes talis pernox fieret. Nec sane compedibus opus erat: non ego tenendi hominem, quam standi ille cupidior; itaque
Abbreviated transcription (Latin):
do pdidisse indear hos tͣ non ex graculi apollrius pichi
ut ait Eicero s upi ore dictũ puta nichił cerci nichis
Iñt hospitem et hospitem intersit̃ Epła.s.¬
pplicuit Rolatiꝰ rr as ad uesꝑam ingenti plua f
multo maiore uͥboꝵ copia quĩ mo solitudine hãc
for iustar curbidi suo focit aduentu Stis quid
loquor ul homine quadem i ͦ gramq non ea gram¬
tate q̃ sapientis ẽ ꝑpia ẜ alia quada inportuna
moꝵ sarcia cuiuers nũs homiuẽ d e scͥbo i losti oia nõ est mͥ
elephantis aut camel docrsũ Colo iusu fessus inclinor
et ͦ ait flaetꝰ dimitto quoitulas ut ĩ ique uitis assellus
et sudore incipio qrͣius alerem Quud agerem qlio me
ue uerter̃ hora loous suiben insanitas ortabañ ne abi¬
re sinore quẽ abisse seul pio ñ uenisse ualde cupere So¬
la ꝓ me stabat uereceñdia quila ut lubra in mlas s c in
illo mostrũ ninus sibi comitatꝰ iudebat᷑ it sic erat et
uereri ceꝑat ne tuiba hoppitũ solitarii hõĩs coccañs ca¬

Expanded text:
do perdidisse videar. Hoc tibi non «ex oraculo Apollinis Pythii» ut ait Cicinter hospitem et hospitem intersit. 1 Applicuit “Bolanus” noster ad vesperam ingenti pluvia sed multo maiore verborum copia. Quid vis? Solitudinem hanc fori instar turbidi suo fecit adventu. Scis quid loquor; nichil homine quidem illo gravius, non ea gravitate que sapientis est propriamorum sarcina. Cui vero nunc hominem describo? nosti omnia. Non est michi elephantis aut cameli dorsum; solo visu fessus inclinor et quod ait Flaccus, Dimitto auriculas ut inique mentis asellus, et sudare incipio quamvis algerem. 2 Quid agerem quo ve me verterem? Hora locus imber urbanitas hortabantur ne abire sinerem, quem abiisse seu potius non venisse valde cuperem. Sola pro me stabat verecundia quedam, ut decora in multis, sic in illo monstrum; nimis sibi comitatus videbatur, et sic erat, et vereri ceperat ne turbam hospitum solitarii hominis tecta non ca
Abbreviated transcription (Latin):
gusta si stransdat turba orit sic hospiciũ et magna ex
ꝑte iite modũ ad tempus mucare coactus sum non su
bogeneui graui tn iucomodo Nam cu eo usq ꝑgͥssus
eet illoꝵ furor auaricie stimulis et rabie actue priudie¬
ut eet ilioi me cora neq uustu mes neq in iuis ad ꝓrecibꝰ
paces fucr̃a quaqͣ ili mͥ no fibii si pifidiatores cent ee siea

Expanded text:
gustam si transeat, turba erit. Sic hospitium et magna ex gustam si transeat, turba erit. Sic hospitium et magna ex parte vite modum ad tempus mutare coactus sum, non sine cogentium gravi tamen incommodo. Nam cum eousque progressus esset illorum furor, avaritie stimulis et rabie actus invidie, ut me coram neque vultu meo neque minis aut precibus pater fueram, quanquam illi michi non filii sed insidiatores essent ac sica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑcul sim du derĩpiut᷑ ac ꝑeunt᷑ imꝑpie quide iĩe si bi¬
antes more me locutũ fateor meaar ut dip̃i possunt nẽ
pire s mea dixi que forcune sunt uulgi pociꝰ exrorẽ in
loqudo qua meu certe iudiciũ seentꝰ uulgare ẜmonis ma¬
lu Quuid inqͣ refert dum hec pent ubĩnam᷑ sun si intra
ipiũ chalami mei limen sic ab om̃i custodia reꝵ ꝑeun¬
ciũ pegnor quasi tͣnsindĩa extremaq coꝓbanen habita¬
rem hanc occasionẽ uaca̾i qui dicũtur secundũ cũ si
hostes asꝑinu et sus usi fraudibus et facilitate inca a¬
bus impie atq nefarie eo menõ senciẽrem redegere ut
irar precer corpus ac libros in qd audĩ possent ac fame¬
lice senre carifices dum illos fugio nillas latebras
nullas angustias recusarem tam latis .n. tam remo¬
tis in cdibus hitanti uł faniliare discͥmien de quo dixi
aderat uel si illos eicerem in eo statu solitudo ꝓp̃a disc̾me
Si quide pancitas que ampla in domo e solitudo ad an-¬

Expanded text:
 dum mea diripiuntur ac pereunt? Improprie quidem nec sat bianteo more me locutum fateor; mea enim nec diripi possunt nec perire, sed mea dixi que fortune sunt, vulgi potius errorem in loquendo quam meum certe iudicium secutus; vulgare sermonis malum. Quid inquam refert dum hec pereunt ubinam sim, si intra ipsum thalami mei limen, sic ab omni custodia rerum pereuntium peregrinor, quasi trans Indiam extremamque Thoprobanen habitarem? 6 Hanc occasionem nacti qui dicuntur servi cum sint hostes asperrimi, et suis usi fraudibus et facilitate mea abusi, impie atque nefarie eo me non sentientem redegere, uterat preter corpus ac libros, in quod avidi possent ac famelici sevire carnifices — dum illos fugio, nullas latebras nullas angustias recusarem; tam latis enim et tam remotis in edibus habitanti vel familiare discrimen de quo dixi aderat, vel si illos eicerem, erat in eo statu solitudo ipsa discrimen. 7 Siquidem paucitas que ampla in domo solitudo est, ad an
Abbreviated transcription (Latin):
rader nqmpe pnsqiatocq magnus fuit qui nõ uliui¬
si aqua porenti ereratui indisset ui estis on illis habetis
castra hostiu ostendens qui rippa fluminis obtinebant quo
inso prardestens uto eo milite ꝑꝑulit uuiq uñ uẽq płu
ram aqua ficiens iuuemret qm̃i ut ait fploro cant te¬
dore pugnatũ est ut uctor romanꝰ de couento flumine
mo duces aliud inilitibus suis in acie responderet qu mi¬
tissimꝰ pͥncipu augustꝰ domi in pace queretem de mor
et calcate uni populu seuerissuma erone ꝯpesciit ut̾
tranquilla ait satis ꝑuisu ab agppa geno suo dicens ꝑ¬
sarciilis in manus hoscĩu delatis nr̃is spoliis super¬
brent barbari s pistores sequi castra uetuerit uimiq
potũ ꝓrsus interdixerit iubens om̃s a cero ac biscoeto

Expanded text:
ator in primis miratorque magnus fuit, qui non vised aquam petenti exercitui respondisset: «Viri estis; en illic habetis», castra hostium ostendens, qui ripam fluminis obtinebant. Quo responso inardescens virtus eo militem perpulit, ubi nequram aquam sitiens inveniret, quoniam, ut ait Florus, «tanto ardore pugnatum est, ut victor romanus de cruento flumine durissimi duces aliud militibus suis in acie responderent, quando mitissimus principum Augustus domi in pace «querentem de inopia et caritate vini populum, severissima oratione compescuit» ut Tranquillus ait, «satis provisum ab Agrippa genero suo» dicens, «sarcinulis in manus hostium delatis, nostris spoliis superbirent barbari, sed pistores sequi castra vetuerit, vinique potum prorsus interdixerit, iubens omnes aceto ac biscocto
Abbreviated transcription (Latin):
ut udisis regem mutũ ni nr̃is seu uerio siris hienonte¬
bns de ⁊mpato duce quouis i id uui qd obrabar ꝓitento
cegemq uñs ubo nõ uucibo admonete hora illis nẽi
destimato cosioquio in aliis ẽ assupta ut ego iudidi oue
blito loqui ns eem coactus sc mostus q tancoꝵ horn¬
nũ deloc ip̃o sinas nõ audissem pacior .n. mltõ erã
discere᷑ qͣ doscere quãqͣ illiꝰ diei ip̃iꝰ quod reliquũ fuit
ab hora lela sexta ad uepꝑam tecu et eu eisdemr margris
tridus in thalamo meo que uos urbanitas nr̃a ꝯtraxit
hoc pp et alio quidem uario ẜmone traducĩr sit S
trlaciem hieme horidam de te tius qr de rebus sepe mẽcu
funde togit᷑ans diccaui tibi ꝑ hospitã t halamos in ane¬
nos atqr incos odos oplant songa ualde quã id c̾co nõ
nuss quui fidelis mĩm copia non fuit nc tande oblat¬

Expanded text:
ut vidisti, rege multum in nostris seu verius suis honoribus occupato, duce quamvis in id unum quod optabat intento regemque nunc verbo nunc nutibus admonente, hora illi nostro destinata colloquio in aliis est absumpta, et ego reblico loqui non essem coactus, sic mestus quod tantorum hominum de hoc ipso sententias non audissem — paratior enim multo eram discere quam docere —, quanquam illius diei ipsius quod reliquum fuit ab hora illa sexta ad vesperam, tecum et cum eisdem magistris tribus in thalamo meo, quo vos urbanitas vestra contraxit, hoc ipso et alio quidem vario sermone traductum sit. 1per Alpes et glaciem hieme horrida de te tuisque de rebus sepe mecum fervide cogitans, dictavi tibi per hospitum thalamos inamenos atque incommodos epystolam longam valde, quam idcirco non misi quia fidelis nuntii copia non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ulo artiis constant que uõi nẽe te nocte destinuerit oppssura
tus in socios incorrupta costabat fides ña quis fallere qͥs
fuari predati ne aliquid auderot dum meminiset ut mi¬
lites qͥ regnũ in presidiu inissi macratis nefarit pͥnaꝵib ͦ
Cuucatis ipam. sibi crudeliter uisur parũt et erant muilia
inpulones qui raptũ ab uno ꝯmederat secur ꝑcuti ruissit
quauis inpendentem uirta fedic̃onem toto ex̾titu deptate
ita sẽbitur mibites qui aliquid ꝓuieialibꝰ tulispent per it

Expanded text:
res armis constant, que ubi a recto tenore desciverint, oppressura tus, sed in sotios incorrupta constabat fides. Nam quis fallere, quis furari predari ve aliquid auderet, dum meminisset ut milites, qui “Regium” in “presidium missi”, mactatis nefarie “principibus civitatis”, ipsam sibi crudeliter usurparunt, et erant “milia anipulones, qui raptum ab uno comederant, securi percuti iussit», quamvis impendentem veritus seditionem, toto exercitu deprecante, ita scribitur: «Milites qui
Abbreviated transcription (Latin):
habebant nonerãt pesconum ingrũ in egipto uinũ fla¬
guantibꝰ respondisse multu habetio et unu querie en¬
demq alire qui a saracenis uicti cent tumultuese xmu
poseentibus sum quo pugnareno posse dicerent ifust¬
rose sresirss erubescite illi qui nos metor ⁊qua bibũt

Expanded text:
Pescennium Nigrum in Egipto vinum flagitantibus respondisse: «Nilum habetis et vinum queritis?», eundemque aliis qui a Saracenis victi essent, tumultuose vinum poscentibus, sine quo pugnare non posse se dicerent, insultasse his verbis: «Erubescite: illi qui nos vincunt aquam bibunt
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾sus lete audis ꝙ excusacio apud uulgus forte nõ ueri¬
sinilis piserenti et aptꝰ aures tuas et facile aiũ inuen̾it
Signũ bonũ int̃is est fidere dolent qͥ mlta mencunt ᷑ iuel
credere et qui nichil oĩa fieri non ita accidit ut qualẽ quis¬
nũqͣ aliis eom cercũ tamq coꝑtũ fuerit interq tot m̃e¬
daces quid pancis uera loquentib̾ꝰ ordi possit sul difficilis
ꝯiectura sit fecisti gͥ ingenue qͥ aĩco fidem hũis no falle¬
ti Nempe sic iudignis manioꝰ ex haristꝰ sum ut digns
iam uacus et manis pueniar dũro s sic ẽ et fereñdu
quia mutari nequid ut ẽa re inclugo nnchilo melior
yconomimꝰ quã pollicitꝰ sum oĩa hec unꝰ solitudis ac
rap amor abstubit nec dipceps mutandi hiꝰ sꝑes est
llam si semꝑ aliquid in dios dicere moliar acte tͣñ ꝑrsa
incognita aggredi ser est eat gͦ res familiaris ut lib̾et n
pt̃ modo gc ego integer licet nũdꝰ euada ꝑegre rediens

Expanded text:
 Lete audio quod excusatio, apud vulgus forte non verisimilis, in se vera, et apertas aures tuas et facilem animum invenerit. Signum bone mentis est fidere; solent qui multa mentiuntur nichil credere, et qui nichil, omnia. Fere enim ita accidit ut qualem quisnunquam alias tam certum tamque compertum fuerit; interque tot mendaces, quid paucis vera loquentibus credi possit, subdifficilis coniectura sit. Fecisti igitur ingenue, qui amico fidem habueris non fallenti; nempe sic indignis manibus exhaustus sum ut dignis iam “vacuus et inanis” inveniar. Durum, sed sic est, et ferendum quia mutari nequit. 4 Ut enim re intelligo, nichilo melior yconomicus quam politicus sum; omnia hec unus solitudinis ac literarum amor abstulit, nec deinceps mutandi habitum spes est. Nam etsi semper aliquid in dies discere moliar, artem tamen prorsus incognitam aggredi serum est; eat ergo res familiaris ut libet, potest, modo ego integer, licet nudus, evadam. Peregre rediens
Abbreviated transcription (Latin):
pse ip̃am om̃is more una atq eade est illa quidem euita¬
bilis mlłr equalirer q omibꝰ inpendens eͭ opuleto regiet
inope agͥtole et de facto seui et preualido ꝑuieni et flo¬
rido adołoscenti et ten̾e pueritie et lacter coĩs infaucie
ta sint uaria nullum̃ pͥilegiũ etatis ullũ loci millu
dignitat ᷑ aut głie mxortem ipam intueamur quid me¬
tius aduenticia mõriturũ ac mortalis ał qui crepidas
quid excrema cͥ̾cuspitis apud ueros extimatores apꝑ¬
acus exterior nchil ad rem res uuda di ueru reiͭ
atq opibus angiũ de ut̾sq iam cantũ di audirem

Expanded text:
psam omnis mors una atque eadem est; illa quidem evitabilis nulli equaliterque omnibus impendens, et opulento regi et inopi agricole et defecto seni et prevalido iuveni et florido adolescenti et tenere pueritie et lactee comunis infantita sint varia; nullum privilegium etatis, nullum loci, nullum dignitatis aut glorie. Mortem ipsam intueamur: quid metiris adventitia, moriturum ac mortale animal, quid trepidas, quid externa circumspicis? Apud veros extimatores, apparatus exterior nichil ad rem; res nuda, si verum rei atque temporibus angimur? de utrisque iam cautum. Si audirem
Abbreviated transcription (Latin):
et uirgibiu amani usq a deoquidẽ stilus delectatꝰ et in¬
genis mnchil supra alios q qũa plurimos ex illustum
catherua Oz hos ua quasi ie n parens fuerit ite gͥmañꝰ
in hũcamore me ambop duxit adiiraco et familiaritas
cũ a ͦł ingenio longo scudio ꝯtracra quata iusis tñ hoĩbꝰ
uix ꝯtͣhi posse putes amaui similr Placone ex g̃tis acor¬

Expanded text:
et Virgilium amavi, usqueadeo quidem stilo delectatus et inet Virgilium amavi, usqueadeo quidem stilo delectatus et ingenio ut nichil supra; alios quoque quam plurimos ex illustrium catherva, sed hos ita quasi ille michi parens fuerit, iste germanus. In hunc amorem me amborum duxit admiratio et familiaritas cum illorum ingeniis longo studio contracta, quantam visis cum hominibus vix contrahi posse putes. 6 Amavi similiter Pl
Abbreviated transcription (Latin):
nar eloquios sorder austeoncs e se caste chationeecusro
parcioropendit occlos meretcis asuetos fucis Egreriore
pmutetib solumi s plauaentibus musie et sedofierire¬
araposnne ut qui iulienbo inueta studir dedi maturio
laudes surgere soleam de inceps ad laudes creatoris meim̃¬
dia nocte consurgens quietis cempus somp nos qz illi mos
fregero qui nõ dormitat neq dormiens dorinit custodiene
pstł neq uniu̾sali custodia ꝯtentꝰ me quoq custodit et suł¬
licitꝰẽ mc̃a quoq ego in me clare admodũ pi se oms non
igrati senciũt itã singulos ꝑ̃uat̾ quasi olũ oblitꝰ ita õs
regit quasi singuloꝵ nocligens demq sit statutũ fyoũq
añimo e si ex alco dabitur inter hec studia et has Icuras sp̃m̃
beam quã amado et mimorgdo et laudando semꝑ enii
qui iusi semꝑe amasset nchil penitꝰ uł qd mũꝰ est i¬
chilo miser õme et sieiꝰ amor erga ine finẽ habuisser¬
mea finomiseria nõ haberet. Amaui ego e iceronẽ fateor

Expanded text:
 eloquiorum sordet austeritas, et ceu caste matrone cultus parcior offendit oculos meretricis assuetos fucis; ego non permittentibus solum sed plaudentibus Musis et secundo fieri rear Apolline, ut qui iuvenilibus iuventam studiis dedi, maturiorlaudes surgere soleam, deinceps ad laudes creatoris mei media nocte consurgens quietis tempus somnosque Illi meos fregero, qui “non dormitat neque dormit custodiens Israel”, neque universali custodia contentus, me quoque custodit et solicitus est mei; quodque ego in me clare admodum, in se omnes non ingrati sentiunt; ita singulos servat quasi omnium oblitus, ita omnes regit quasi singulorum negligens; denique sic statutum fixumque animo est, si ex alto dabitur, inter hec studia et has curas spiritubeam, quam amando et memorando et laudando semper Eum, qui nisi me semper amasset, nichil penitus vel, quod minus est nichilo, miser essem, et si eius amor erga  Amavi ego Ciceronem, fateor,
Abbreviated transcription (Latin):
incipio neq ueco me ad ante tempus agere Roma ꝓbat
albescens iamq oratores mei fuerũt ambrosis Augꝰ cu
nis itu cũ homiero Uirgilioq ꝯpõsiũ ut ibi quide uic¬
tonia aucepã sit hic uero et ꝑ ad hue obsret roditare ꝯsu¬
etudinis uis antiqua dubiũ tñ mare ome nõ sunt me¬
crix exꝑiencia atq occłis sese infundens fulgida uerit̃e
Neq ides tñ quia hos ꝑretuleñ illos abicio qd se fecisse
nati custõdie alios iocis alere psuꝑ et argenti simus
et auri diuuitem fieri cũ utͥusq ꝑeium sit noms ne qn
alterutro fall queas preserti tum ueteres illi mł aliud
me requirat insi te obliupone deleamur et pͥnuciis studi¬
or concenti om̃e iam melioribus tempus cedant s
sane cũ puie ipin sie facere decreuisse te ancroret laudato

Expanded text:
incipio, neque vero me id ante tempus agere coma probat albescens. 7 Iamque oratores mei fuerint Ambrosius Augustinis ita cum Homero Virgilioque composui, ut ibi quidem victoria anceps sit; hic vero, etsi adhuc obstet radicate consuetudinis vis antiqua, dubium tamen in re esse non sinit victrix experientia atque oculis se se infundens fulgida veritas. 8 Neque ideo tamen quia hos pretulerim, illos abicio, quod se fecisse nati custodie, alios iocis alere? insuper et argenti simul et auri divitem fieri, cum utriusque precium sic noveris ne in alterutro falli queas, presertim cum veteres illi nil aliud me requirant, nisi ne oblivione deleantur et primitiis studiorum contenti, omne iam melioribus tempus cedant? 10 Id sane cum per me ipsum sic facere decrevissem, te auctore et laudato
Abbreviated transcription (Latin):
culu intelligis odiũ meũ gͥ illum nescio quos firrisse oĩ ut
uides odii mat̾ia nulla sit amoris aũt plime et patria sci-¬
sicet et pat̾na amicicia et ingeniũ et stilo et suo gen̾e op¬
timꝰ qui illu a ꝯtẽptu lace prestat in mune ea uero i ob¬

Expanded text:
culum intelligis odium meum erga illum nescio quos finxisse, cum ut culum intelligis odium meum erga illum nescio quos finxisse, cum ut vides, odii materia nulla sit, amoris autem plurime, et patria scilicet et paterna amicitia et ingenium et stilus in suo genere optimus, qui illum a contemptu late prestat immunem. 10
Abbreviated transcription (Latin):
si turbine patris finibus pulsus fuit quo tẽpore int̾ ꝑti¬
cipes crũp̃naꝵ magne sepe contͣhunt᷑ amicicie idqr ul ma¬
uame inter illos accidit ut quiba eet pret̾ simile forcuña
scudior et ingenii multa similitudo nisi ꝙ exilio cui pat
in alias curãs u̾sus et familie solicitꝰ cesfit ille obstitit
et cũ ne hem̃eciꝰ cepto incubuit ouir negligẽtes soliꝯq
fame cupido / in quo illu mirari et laudare sacis iix ua¬
leam que nõ ciurũ inuria nõ exiliũ nõ pauptas non
siml ratu aculer nõ amer ꝯuigis nõ natoꝵ pietas ab
arrepto semel calle distraheret cũ multi qͣ magni tam
delicati ingenii sit ut ab incencione ai leue illos murma
auertat ꝙ his familiariꝰ euenit qui mun̾is solu seͥngñt
quibꝰ pec̃ter siuãs preter uerba ucture ecĩa intentis et
quiete ante occłos et scilençio opus ẽ/ odiosu gͦ simlq ridi¬

Expanded text:
li turbine patriis finibus pulsus fuit. Quo tempore inter partili turbine patriis finibus pulsus fuit. Quo tempore inter participes erumnarum magne sepe contrahuntur amicitie, idque vel maxime inter illos accidit, ut quibus esset preter similem fortunam, studiorum et ingenii multa similitudo, nisi quod exilio, cui pater in alias curas versus et familie solicitus cessit, ille obstitit, et tum vehementius cepto incubuit, omnium negligens soliusque fame cupidus. 8 In quo illum satis mirari et laudare vix valeam, quem non civium iniuria, non exilium, non paupertas, non simultatum aculei, non amor coniugis, non natorum pietas ab arrepto semel calle distraheret, cum multi quam magni tam delicati ingenii sint, ut ab intentione animi leve illos murmur avertat; quod his familiarius evenit, qui numeris stilum stringunt, quibus preter sententias preter verba iuncture etiam intentis, et quiete ante alios et silentio opus est. 9 Odiosum ergo simulque ridi
Abbreviated transcription (Latin):
fleo ad obstenas artes honestar pͥmia tͣnsiata ꝯspiciens Et si
tũ iurtꝰ ut pħis placet ppa sibi stimła spa ẽ p̾miu iꝑa sibi
cursus et brauũ ꝓ inde quia tu in ma obstulisti quã quesi¬
curꝯ sponte nõ fuerã libet insistere ut nõ tm̃n falso sicut de se
cõ et Seneco Cauntilianꝰ cit S pisidiose eciã penito qr
maliuole apud multos de me uiulgatã opinionẽ in iudicio
iura illiꝯ apud te unu et ꝑte apud alios expurge dicunt
ii. qui me oderũt me illum odisse atq ꝯtepnere ut uł sic o
dia uiugauerĩ iͥ ꝯflent quidꝰ acceptissima ille ẽ nome no¬
uũ nequicie genꝰ et mirabilis ars nocẽdi his ꝑ me ueri
tas ipa respondeat in pͥmis quide odii cam prsus ulla ẽ
Erga hominẽ nũꝙͣ in misi semel idq pͥma pueritie me
ꝑte mostratũ Cum auo pr̃eq ineo uroit auo minor pa¬
tre aut natu maior cũ quo simul uno die atq uno cili¬

Expanded text:
fleo, ad obscenas artes honestarum premia translata conspiciens; etsi fleo, ad obscenas artes honestarum premia translata conspiciens; etsi t philosophis placet, ipsa sibi stimulus, ipsa est premium, ipsa sibi cursus et bravium. 6 Proinde quia tu michi materiam obtulisti, quam quesiturus sponte non fueram, libet insistere, ut non tantum “falso”, sicut de se ipso et Seneca Quintilianus ait, sed insidiose etiam penitusque malivole apud multos de me vulgatam opinionem in iudicio viri illius apud te unum et per te apud alios expurgem. Dicunt enim qui me oderunt, me illum odisse atque contemnere, ut vel sic michi odia vulgarium conflent quibus acceptissimus ille est; novum nequitie getas ipsa respondeat. 7 In primis quidem odii causa prorsus nulla est erga hominem nunquam michi nisi semel, idque prima pueritie mee parte, monstratum. Cum avo patreque meo vixit, avo minor, patre autem natu maior, cum quo simul uno die atque uno civi
Abbreviated transcription (Latin):
excolue ꝙ̃ qui corpus quisquis utͥq instũ precui ponit et
iutlliger et alter in mortale munꝯ alter caducũ et mor¬
tase fãcebitur Age gͦ nõ paciere s fauẽte me illa ingenii
tiu faie q̃ tibi in hoc calle quo magnis passiba ad clarissimu
fine pgis ardorem prebuit at luce celebra et cole uentosis¬
q du uulgi plansibus agitata atq ut sic dixẽri fatigatã
tande ueris teqr seq dignis laudibꝰ ad celũ fer in quibꝰ oĩa¬
placuerũt nam et ille digno hoc preconio et tuntais bu¬
ic officio obnoriꝰ pdeoq carm̃e illud tñu laudatoriu am¬
plector et laudacũ illit uatem et ĩpe quoꝵ collando mner¬
Qui potiꝰ uide qͣr ꝑcul inde absim sccutatore intum deũ
testor iux me altud inuita gramꝰ pati q̃r ꝙ uene m̾itos et
glie et premi oĩs exptes iũdio nõ s aut huic damnũ ip̃
ppu querar aut ꝯtratio luerũ sperem sed publita sorce̾

Expanded text:
excoluere quam qui corpus, quisquis utrique iustum precium ponit, excoluere quam qui corpus, quisquis utrique iustum precium ponit, intelliget, et alterum immortale munus, alterum caducum et mortale fatebitur. Age ergo, non patiente sed favente me, illam ingenii tui facem, que tibi in hoc calle, quo magnis passibus ad clarissimum finem pergis, ardorem prebuit ac lucem, celebra et cole, ventosisque diu vulgi plausibus agitatam atque ut sic dixerim fatigatam, tandem veris teque seque dignis laudibus ad celum fer. 4 In quibus omnplacuerunt, nam et ille dignus hoc preconio, et tu, ut ais, huic officio obnoxius; ideoque carmen illud tuum laudatorium amplector et laudatum illic vatem ipse quoque collaudo. In exquin potius — vide quam procul inde absim — scrutatorem mentium Deum testor, vix me aliud in vita gravius pati, quam quod benemeritos et glorie et premii omnis expertes video; non quod aut hinc damnum ipse proprium querar aut contrario lucrum sperem, sed publicam sortem
Abbreviated transcription (Latin):
ut q̃ singula nuꝑ ꝑ uiua uoce tͣnsegimꝰ duo ex oib̃s
no prec̾cunde seposin Ad hec breniter que se obtule¬
rint dicam pͥmu ergo te michi excustis idqr nõ ocio¬
se ꝙ in ꝯterratii d nr̃i ꝓplaris quide qd ad stilũ ac¬
tinet qd ad iem aut dubie nobllis poete laudibus uultus
fiuisse uideare atq ita te purgas quasi ego uł illiꝯ uel
cuiꝰꝙͣr laudes me laudis decͥmentũ ꝑuitas itaq quidqt
de illo predicas totu se p̾ssiꝰ inspicias in mẽa głiãm uer¬
ti ais inseris noiatim hanc huis offici tui excũsacionẽ ꝙ
ille tibi adoloscentulo pͥmꝰ scudior dux et pͥma fax fu¬
erit iuste quide grate memorit᷑ et ut ꝓpie dica pie si i ge¬
intoribꝰ corpor nr̃oꝵ omia s fortunar auecoribꝰ młta
debemꝰ quid no ingemoꝵ parẽtibꝰ ac formatoribꝰ de ue
amꝰ Quãto ar melin de nobis miti sunt qui aui nrm

Expanded text:
ut que singula nuper viva voce transegimus. Duo ex omnibus ut que singula nuper viva voce transegimus. Duo ex omnibus non pretereunda seposui; ad hec breviter que se obtulerint, dicam. Primum ergo te michi excusas, idque non otiose, quod in conterranei nostri — popularis quidem quod ad stilum attinet, quod ad rem hauddubie nobilis poete — laudibus multus fuisse videare; atque ita te purgas quasi ego vel illius vel cuiusquam laudes mee laudis detrimentum putem. 2 Itaque quicquid de illo predicas, totum si pressius inspiciam, in meam gloriam verti ais. Inseris nominatim hanc huius officii tui excusationem, quod ille tibi adolescentulo primus studiorum dux et prima fax fuerit. Iuste quidem, grate memoriter et, ut proprie dicam, pie; si enim genitoribus corporum nostrorum omnia, si fortunarum auctoribus multa debemus, quid non ingeniorum parentibus ac formatoribus debeamus? 3 Quanto enim melius de nobis meriti sint qui animum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
ritisse in quo luxit nõũ gracia diugna et quia niuẽnti. te
in senui deuor ss me deo uixit uirũ longo srudio diuĩte ue
ectande oulta edoctũ ꝑiter et exꝑtũ qui uictorinoclaro
pni. rechori urbis come post piõ up̃i martiri familiaris¬
tumꝰ et ad ueram fidem magnꝰ et efficax hortator fuit qͥ
sem inte melioris ai exit demnq qui etare extrema omubꝰ
magne urbis liabentis Ambrosii uidito sit prelatꝰ qui ut ca¬
ti sũffragatoris siuam honestaret assũptum munꝯ pastoralis
cure sũma rexit integͥtate acqr eximia scitate hec michi hac¬
tens de hoc mes nouo hospite nota sunt Cet̾a nouit ethere
hosses suꝯ Et hoc tibi dolore corporis cũ aĩo decertate intẽ¬
peste noctis stilencio iocens sc̾psi di fficillimo accubitu Quid
uis dica oĩa cũ labere ui requies uale.A Iohañem de
certaldo purgacio ab Inuidis obiecte calup̃nie Epla .iii.¬
ulta sunt in beis tius aut quãqͣz responsiõis egencia

Expanded text:
a divina” et qui a “iuventute” in senium “devotissime Deo vixit”, virum longo “studio dominice vie sectande multa edoctum” pariter et “expertum”, qui Victorino, claro primum rethori urbis Rome, post pio Cristi martyri, familiarissimus et ad veram fidem magnus et efficax hortator fuit; 12 qui spem vite melioris erexit; denique qui etate extrema omnibumagne urbis, obeuntis Ambrosii iudicio, sit prelatus; qui ut tanti suffragatoris sententiam honestaret, assumptum munus pastoralis cure summa rexit integritate atque eximia sanctitate. 13 Hec michi hactenus de hoc novo meo hospite nota sunt; cetera novit ethereus hospes suus. Et hec tibi dolore corporis cum animo decertante intempeste noctis silentio iacens scripsi difficillimo accubitu. Quid vis dicam? omnia cum labore, vel requies. Vale. 15 Ad Iohannem de Certaldo, purgatio ab invidis obiecte calumnie. 1 Multa sunt in literis tuis haudquaquam responsionis egentia,