comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
TeMPERANTIA Aut̃ insuas itidẽ res ⁊ in cõmunes dis
ñ &x petendo. & ab isquȩ in potestate s abstinendo
Inreb in cõmodis. est itidem dupla.
Namquȩ uenientib malisabstat. fortitudo. Iuȩ
qđiã ad sit tolerat & ꝑfert. pacientia nominatur.
Qux aut̃ haet uno genere cõplectit᷑. magnitudo
animi dr̃. Quo iusẽ liberalitas. in usa pecuni &.
simulq altitudo animi incapiendis incõmodis.
Eaquȩ erza dũos religio. Erga parentes pietas
Vulgo aut̃ bonitas. Creditis in reh. fides. In mode¬
ratione animi adũtendi. lenitas. micitia. in
bemuolentia nominat᷑. Atq haee quidẽ uirtute es
cernuntua in agendo
S utd̃ aut̃ aliȩ. quasi ministrae. comitesqs apien¬
tiae. Iuarũ altera. qu&e sint indisputando uera
atq falsa. quibq positis qͥđ sequat᷑. distinguit
⁊ iudicat. Quȩ uirtus. om̃is in ratione scientiaq
disputandisita est. Altera aut̃ oratoria. Nihil
ẽn apud eloquentiã . nisi copiose loquens sapientia

Expanded text:
temperantia autem in suas itidem res et in communes distnon expetendo et ab eis quae in potestate sunt abstinendo. In rebus autem incommodis est itidem duplex: nam quae venientibus malis obstat, fortitudo, quae quod iam adest tolerat et perfert, patientia nominatur. Quae autem haec uno genere complectitur, magnitude animi dicitur; cuius est liberalitas in usu pecuniae simulque altitudo animi in capiendis incommodis eaque erga deos religio, erga parentes pietas vulgo autem bonitas , creditis in rebus fides, in moderatione animi advertendi lenitas, amicitia in benevolentia nominatur. atque hae quidem virtutes cernuntur in agendo. 'Sunt autem aliae quasi ministrae comitesque sapientiae; quarum altera quae sint in disputando vera atque falsa quibusque positis quid sequatur distinguit et iudicat, quae virtus omnis in ratione scientiaque disputandi sita est, altera autem oratoria. nihil est enim aliud eloquentia nisi copiose loquens sapientia;
Abbreviated transcription (Latin):
runtur. ut continentia causarũ uocent᷑. quam
ñ ea magis quȩ contra rationẽ defensionis affe¬
runt᷑. quã ipse defensiones & rationes continent
causas. S distinguendi grã. rationẽ apbellemꝰ
eã quȩ afferc̾ areo ad recusandũ depellendi
criminis causa. quȩ nͥeẽ&. qͥđ defender& ñ habera:
Firmam̃tũ aut̃ qđ contra adlabeftect andõẽ ire¬
tionẽ refert᷑ si quo accusatione stare non poss&.
Exrationis aut̃ ⁊ ex firmam̃ti conflictatione. &
quasi concursu. questio quȩdã exorit᷑ qua m
diseptatione uoro inqua qͥ ͥuenut mnuchieum.¬

Expanded text:
runtur continentia causarum vocen tur; quamquam runtur continentia causarum vocen tur; quamquam non ea magis quae contra rationes defensionis adferuntur quam ipsae defensionis rationes continent causas. Sed distinguendi gratia rationem appellemus earn, quae adfertur a reo ad recusandum depellendi criminis causa, quae nisi esset, quid defenderet non haberet; firmamentun autem, quod contra ad labefactandam rationed refertur, sine quo accusatio stare non posset. ex rationis autem et ex firmamenti conflictione et quasi concursu quaestio quaedam exoritur, quam disceptationem vo
Abbreviated transcription (Latin):
aut de aqͦ ⁊ bono disceptantur cadunt in eã formã
causarũ. inqua quale qͥđ sit ambigit᷑. de quadicturi
sumꝰ. quȩ in eqͥtate & in iure maxime consistit.
Nom̃ib gͥ causis. tress̃ građ. ex quib: unꝰ aliqui
capiendus est . si pluris ñ queas. Adresistendũ est¬
ut id qͦde agit᷑ si factũ fateare. si neges eã ium
arguare neges tale eẽ quale ille dicat. ⁊ rectũ
eẽ qđ feceris concedendũ ut defendas Ita pͥmꝰ
illestatꝰ ⁊ quasi conflictio cũ adũsario. comectura
quadã. scđs aut̃ definitione aut descriptione atq
informatione uerbi. t̃tiꝰ ȩq ⁊ueri & recti. &
humani ad ignoscendũ disputatione tractandũ est
opponenda s &iã rationẽ subiciat recusationis
suȩ. pͥmꝰ ille statꝰ rationẽ hab& iniqͥ criminis
est ab accusatore id qđ si ñ ess& in accusatione.
causa om̃ino ee ñ possa. Itaq ea que sic refe¬

Expanded text:
vili aut de aequo et bono disceptantur cadunt in eam formam vili aut de aequo et bono disceptantur cadunt in eam formam causarum, in qua quale quid sit ambigitur, de qua dicturi sumus, quae in aequitate et in iure maxime consistit. in omnibus igitur causis tres sunt gradus, ex quibus unus aliquis capiendus est, si pluris non queas, ad resistenduum neges aut, si factum fateare, neges eam vim arguare neges tale esse quale ille dicat et rectum esse quod feceris concedendumve defendas. ita primus ille status et quasi conflictio cum adversario coniectura quadam, secundus autem definitione aut descriptione atque informatione verbi, tertius aequi et recti et humani ad ignoscendum disputatione tractandus est.opponenda, sed etiam rationem subiciat recusationis suae, primus ille status rationem habet iniqui criminis est ab accusatore id quod, si non esset in accusatione, causa omnino esse non posset. Itaque ea quae sic refe
Abbreviated transcription (Latin):
facultates petit᷑ argum̃tationũ & hsde qͥb
mex dicet᷑ xqͥtatis locis. atq qiã ante uidiciũ.
de constituendo ipso iudicio sola eẽ contentio.
cũ aut sit ne actio illi qui agit. aut iã ne sit.
aut niniũ eẽ desierit. aut illa ne lege. his¬
ut uerbis sit actio quȩritur. Quȩ &iam
si ante quã res iniudiciũ uenit. aut concerta.
aut deiudicata. a ut confecta ñs. tam̃ ipsis
petitio. ñ amȩ. ñ hac leg̾e. non his ub. non hoc
iudicio. Iuarũ ccuisarũ genꝰ ẽ positũ in iure
ciuili. Qd ẽ in pͥuataꝵ ⁊ publicarũ rerũ. lege
aut more positũ. Cuiꝰ scientia nec lecta ab
oratorib plerisq nob ad dicendũ necessiria uidet᷑
QUARE de constituendis actionib accipiendis
sube undisue iudicis. de &cipienda iniqͥtate.
astione. de cõparanda & qͥtate. qͦea fere genere
tis. ut quanquã in ipsũ iudiciũ delabunt. tam̃
te iudiciũ tractanda uideat᷑. pauld̾ea separo

Expanded text:
facultas petitur argumentationum ex eis de quibus facultas petitur argumentationum ex eis de quibus mox dicetur aequitatis locis. atque etiam ante iudicium de constituendo ipso iudicio solet esse contentio, cum aut sitne actio illi qui agit aut iamne sit aut num iam esse desierit aut illane lege, hisne verbis sit actio quaeritur. Quae etiam si ante quam res in iudicium venit aut concertata aut diiudicata aut confecta non sunt, tamen petitio; non a me, non hac lege, non his verbis, non hoc iudicio. quarum causarum genus est positum in iure civili, quod est in privatarum et publicarum rerum lege aut more positum; cuius scientia neglecta ab oratoribus plerisque nobis ad dicendum necessaria videtur. Qua re de constituendis actionibus, de capiendis subeundisve iudiciis, de excipienda iniquitate actionis, de comparanda aequitate, quod ea fere generis eius sunt ut, quamquam in ipsum iudicium saepe delabuntur, tamen ante iudicium tractanda videantur, paulurn ea separo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficient. si incitandi er̃ eiꝰ modisentent is.
quȩ aut᷑ & plendas cupiditates. aut adodui
satiandũ aut adulciscendas inurias ꝑtneh
periculo cõmouendi. Atq hiqͥdẽ ꝑorationiss loc
RINCIlia aut̃ insententus dicendis biea
eẽ debent Nonn supplex ut adiudicẽ ue
orator s hortator atq actor. Iuare. ꝓpat
qua m̃te dicat. quid uelit quib de res
dicturus sit deba. hor tariq ad se breuit̃ dicentẽ
audiendũ Tota aut̃ oratio. siplex ⁊ grauis &
locos nec quȩ iudicus accõmodatisint expecto
acq nob genꝰ restare unũ puto. Recte incel¬
ligis Atq eiꝰ quidẽ generis. finisẽ & quitas.
Quȩ ñ siplicit̃ spectat᷑. s &x comp̾aratione non
iunquã. Aut euerissimo accusatore disceptat᷑.
dut cũ hereditatis sine lege acsine testimo¬
nio petitur possessio. In qͥb. causis qđȩquius
aitq & qͥssimũ sit quȩrit᷑. Quas ad causas.

Expanded text:
proficient, si incitandi erunt, eius modi sententiae proficient, si incitandi erunt, eius modi sententiae quae aut ad explendas cupiditates aut ad odium satiandum aut ad ulciscendas iniurias pertinebunt. periculo commonendi. Atque hi quidem perorationis sunt loci. Principia autem in sententiis dicendis brevia esse debebunt. Non enim supplex ut ad iudicem venit orator, sed hortator atque actor. Qua re proponere qua mente dicat, quid velit, quibus de rebus dicturus sit debet hortarique ad se breviter dicentem audiendum. Tota autem oratio simplex et gravis et locos. Nunc quae iudiciis accommodata sint exspecto; idque nobis genus restare unum puto. P. Recte intellegis. Atque eius quidem generis finis est aequitas; quae non simpliciter spectatur sed ex comparatione non numquam, ut cum de verissimo accusatore disceptatur aut cum hereditatis sine lege aut sine testamento petitur possessio; in quibus causis quid aequius atque aequissimum sit quaeritur, quas ad causas
Abbreviated transcription (Latin):
conficientes uocentur. hȩ reliquae ponantur
in eo genere. ut sine bis confici ñ possit : confi¬
ciens aut̃ causa. alia est soluta ⁊ ꝑfecta ꝑse.
alia aliquid adiuuans. ⁊ efficiendi socia quedã
pͥncipiũ. aut ꝓpt̃ exitũ. conficiente s uccanti
Cũ aut̃ quęrit᷑. qͥd optimũ factu. aut ut ilio
aut spes efficiendi. ad ad sentiendũ ĩpellit animos
Tqm̃ de utilitate iã diximꝰ de efficiendi
Aut qͦ loco. cut qͥb facultatib armoꝵ peci¬
niae socioꝵ. eaꝵ ueteꝵ. quȩ ad quanq rẽ effi¬
iocunda uideantur. Dissuadentib
aut̃. aut utilitas labefactanda est. auteffio¬
endi difficultates & ferendae. Neq aliis &
p̃ceptis. sed isdẽ & suasionis locis. Uterq uꝰ
adaugendũ habeat exẽploꝵ aut recentiũ quo
notiora sint. aut ueterũ qͦ plus auctortatis
habent copiã. Maxi meq sit in hoc genert m¬
ditatus. ut possit ł utilia ac necessaria. sepe
honestis. uel haec illis anteferre
A DEMUETODE aut̃ animos. maxime

Expanded text:
conficientes vocentur, hae reliquae ponantur in eo genere, ut sine his confici non possit. conficiens autem causa alia est absoluta et perfecta per se, alia ad aliquid adiuvans et efficiendi socia quaedam; principium aut propter exitum conficientes vocantur. Cum autem quaeritur quid sit optimum factu, aut utilitas aut spes efficiendi ad adsentiendum impellit animos. et quoniam de utilitate iam diximus, de efficiendi quo loco aut quibus facultatibus armorum pecuniae sociorum earumve rerum quae ad quamque rem effiiucunda videantur. Dissuadentibus autem aut utilitas labefactanda est aut efficiendi difficultates efferendae, neque aliis ex praeceptis, sed eisdem ex suasionis locis. vterque vero ad augendum habeat exemplorum aut recentium, quo notiora sint, aut veterum, quo plus auctoritatis habeant, copiam; maximeque sit in hoc genere meditatus, ut possit vel utilia ac necessaria saepe honestis vel haec illis anteferre. Ad commovendos autem animos maxime
Abbreviated transcription (Latin):
& de qͦdsceptet᷑. queri sol&. Nã prima adũsarioꝵ
contentio diffusã bab& questimẽ. Ut in conaec¬
fura. coeperit ne petunias decius. Indefinitione
minuerit ne maiestatẽ noͦrbanꝰ. In &eqͥtate. iure¬
ne occiderit opimiꝰ gracchũ: Hȩc quȩ primam
contentionẽ habent. exarguendo & resistendo
lata ut dixi & confusa suNT
RNIOĨ ⁊ confirmatꝰionũ contentio. ad duc̃
in angustũ disceptationẽ. Pa coniectura nul¬
la ẽ. Hemo enĩ eiꝰ qđ negat factũ. pocest
aut deb&. &ut sol& reddere rationem. Itaq
inhis causis. eadẽ & pͥma questio ⁊ disceptatio
tẽ qđ egit de cepione turbolentiꝰ. Populi enim
retinendo. aucta potiꝰ ẽ quã deminuta.⁊ ubi
N his aut̃ causis. ubi aliqͥđ recte factom.
aut concedendũ eẽ defenditur. cũ ẽ facti sub¬
iecta ratiosic̃ ab opimio. iure feci. salutis õniũ
ne sceleratissimũ quidẽ ciuẽ si ne iudiciosine ullo
necare potiusti. oritꝰ illa disceptatio. potuerti ne.

Expanded text:
 de quo disceptetur quaeri solet. Nam prima adversariorum contentio diffusam habet quaestionem, ut in coniectura: Ceperitne pecunias Decius; in definitione: Minueritne maiestatem Norbanus; in aequitate: Iurene occiderit Opimius Gracchum. Haec, quae primam contentionem habent ex arguendo et resistendo, lata, ut dixi, et fusa sunt. Rationum et firmamentorum contentio adducit in angustum disceptationem. Ea in coniectura nulla est. Nemo enim eius quod negat factum potest aut debet aut solet reddere rationem. Itaque in his causis eadem et prima quaestio et disceptatio tem quod egit de Caepione turbulentius; populi enim retinendo, aucta potius est quam deminuta; et ubi in eis autem causis, ubi aliquid recte factum aut concedendum esse factum defenditur, cum est facti subiecta ratio, sicut.ab Opimio: Iure feci, salutis omnium Ne sceleratissimum quidem civem sine iudicio iure ullo necare potuisti, oritur illa disceptatio: Potueritne
Abbreviated transcription (Latin):
effic̃. ne aut oportuna ꝓpt̃ dignitatẽ. aut
honesta ꝓpt̾ utilitatẽ relinquant᷑: adhanc difficulta¬
tem explicandam prȩcepta referamu e
in telligamꝰ. hominũ eẽ duo genera. alterum
indoctũ ⁊ agreste. qđ ante ferat seꝑ utilitatem
honestati alterũ humanũ & politũ qđ reb om̃ib
dignitatẽ ante ponat. Itaq huic generi. laus. bonos
cit̾ imitando ad ulterat. quã immanissimꝰ quisq acer¬
rime seqͥt᷑ Heq solũ honestis reb sed&iã necessariis
ante ponit. In suadendo cũ ei generi hominũ cor¬
siliũ des. sȩpe laudanda est. Et illud uidendũ est.
quantomagis homines mala fugiant. quã sequant᷑
bona. Nã neq honesta expetunt quã deuitant turpia

Expanded text:
efficit, ne aut opportuna propter dignitatem aut efficit, ne aut opportuna propter dignitatem aut honesta propter utilitatem relinquantur, ad hanc difficultatem explicandam praecepta referamus. intellegamus, hominum esse duo genera, alterum indoctum et agreste, quod anteferat semper utilitatem honestati, alterum humanum et politum, quod rebus omnibus dignitatem anteponat. Itaque huic generi laus honos glciter imitando adulterat, quam immanissimus quisque acerrime sequitur neque solum honestis rebus sed etiam necessariis anteponit, in suadendo, cum ei generi hominum consilium des, saepe sane laudanda est. et illud videndum est quanto magis homines mala fugiant quam sequantur bona. Nam neque honesta tam expetunt quam devitant turpia.
Abbreviated transcription (Latin):
ante dictũ. quȩ s laudabilia ipsa ꝑsese. Cõ¬
moditate aut aliqua. quae s̃ in corporis aut in
fortunȩ bonis expetenda. Iuoꝵ alias quasi qͣdc̃
Es T &iã quȩdã quasi materies subiecta
honestati. quȩ maxime spectat᷑ in amicitus.
Amicitia aut̃. caritate ⁊ amore cernunt᷑. Nam
cũ deoꝵ tũ parentũ. patriȩq cultꝰ. eoꝵq: homins
qͥ dut sapientiȩ aut opib ecellunt. ad caritatẽ
eferrisolen. Coniuges aut̃ & lib̵i ⁊ fr̃s. ⁊ alii
qs usus familiaritasq coniurx̃. quanquã & iam
caritate ipsa. tam̃ amore maximeq: conentur:
nhisigitur reb cũ bona sint. facile est intellectu
quȩ s̃ contraria. Qd si seꝑ optima tenere possemꝰ
haud sane qm̃ qͥdẽ ea ꝑspicuas. consilio multũ
egerimꝰ. S q tẽporib quȩ iũ habent maximam
ꝑsȩ pe euenit. utilitas cu honestate certa:
earũq rerũ contentio plerũq delibationes

Expanded text:
ante est dictum, quae sunt laudabilia ipsa per sese; comante est dictum, quae sunt laudabilia ipsa per sese; commoditate autem aliqua quae sunt in corporis aut in fortunae bonis expetenda. Quorum alia sunt quasi est etiam quaedam quasi materies subiecta honestati, quae maxime spectatur in amicitiis. Amicitiae autem caritate et amore cernuntur. Nam cum deorum tum parentum patriaeque cultus eorumque hominum qui aut sapientia aut opibus excellunt ad caritatem referri solent. Coniuges autem et liberi et fratres et alii quos usus familiaritasque coniunxit quamquam etiam caritate ipsa tamen amore maxime continentur. In his igitur rebus cum bona sint, facile est intellectu quae sint contraria. quod si semper optima tenere possemus, haud sane, quoniam quidem ea perspicua sunt, consilio multum egeremus. Sed quia temporibus, quae vim habent maximam, persaepe evenit, ut utilitas cum honestate certet, earumque rerum contentio plerumque deliberationes
Abbreviated transcription (Latin):
pinde habenda sȩpe s. ac si effici ñ possint
aliquid uidebitur. Videndũ tam̃ erit. quã sit
dmagnũ. Qđ enĩ ꝑ magni int̾ est. ꝓnecessario
sȩpe habetur. lta cũ constat genꝰ hcausarũ.
& suasione ⁊ dissuasione. Suasori ꝓponitur
si plex ratio. si ueile est. & fieri possit. si fiat
isscasori duple. Una. Si ñ utile est. nefiat.
Altera. si fieri ñ potest. ne suscipiat᷑. Sic suasori
utrunq docendũ est. disuasori alterum.
infirma sat est
Quare qĩ in his ũsat̾ om̃e consiliũ duob
de utilitate dicamꝰ. quȩ in discernendis
uons malisq uersatur. Bonoꝵ aut̃ parti
necessaria s. ut uita. pudicitia lib̾tas ut
lbri. coniuges. germani. parentes partĩ
non necessaria uoꝵ alia sunt ꝑse ex petenda.
ut ea quȩ sitas in officiis atq uirtutib: alia
qđ aliquid cõmodiefficiunt. ut opes copiȩ¬
ea quȩ ꝓficiscunt᷑ ab his uirtutib de quib paulo

Expanded text:
perinde habenda saepe sunt ac si effici non possintperinde habenda saepe sunt ac si effici non possintaliquid videbitur, videndum tamen erit quam sit id magnum. Quod enim permagni interest pro necessario saepe habetur. itaque cum constet genus hoc causarum ex suasione et dissuasione, suasori proponitur simplex ratio: si et utile est et fieri potest, fiat; dissuasori duplex: una, si non utile est, ne fiat; altera, si fieri non potest, ne suscipiatur. Sic suasori utrumque docendum est, dissuasori alterum infirmare sat est. Qua re quoniam 86 in his versatur omne consilium duobus, de utilitate ante dicamus, quae in discemendis bonis malisque versatur. Bonorum autem partim necessaria sunt ut vita pudicitia libertas, ut liberi coniuges germani parentes, partim non necessaria; quorum alia sunt per se expetenda, ut ea quae sita sunt in officiis atque virtutibus, alia, quod aliquid commodi efficiunt, ut opes eea quae proficiscuntur ab his virtutibus de quibus paulo
Abbreviated transcription (Latin):
quor uita laudabit᷑. silentio p̃terire debebit. si
modo qͥđ erit animũ adũtendũ. Aut in ipso genere
mortis. aut inis reb que post mortẽ eruNt
Accesi est didiciq breuit̃. ñ solũ quẽ ad modũ
laudarẽ alterũ. sed &iã que ad modũ eniterer.
ut possem iure ipse laudari.
VIDEΛMVS igitur de inceps insententia di¬
cenda. quã uiã. & quȩ p̃cepta teneamꝰ. Si igit᷑
indeliberando finis utilitas. ad quã referunt᷑
om̃a. in consilio dandosententiaq dicenda. ut
illa pͥma sint suasori aut dissuasori uidenda.
qͥdͥ aut possit fieri aut ñ possit. ⁊ qͥđ aut necesse
sit aut ñ necesse. Nã & siquid effici ñ potest de¬
lbatio tollitus. quã uis utile ẽ siquid necesse est.
necesse aut̃ id .ẽ. sine qͦ salui liberiue eẽ ñ possum.
ide reliquis ⁊ honestatib & cõmodis ante ponen¬
du. Cũ aut̃ querit qid fieri possit. uidendũ &iã
ẽ quã fatile possit. Nã quȩ ꝑ difficilia sunt.

Expanded text:
quorum vita laudabitur silentio praeteriri debebit, si modo quid erit animum advertendum aut in ipso genere mortis aut in eis rebus quae post mortem eruntAccepi ista didicique breviter non solum quem ad modum laudarem alterum, sed etiam quem ad modum eniterer, ut possem iure ipse laudari. Videamus igitur deinceps in sententia dicenda quam viam et quae praecepta teneamus. P. Est igitur in deliberando finis utilitas, ad quem ita referuntur omnia in consilio dando sententiaque dicenda, ut illa prima sint suasori aut dissuasori videnda, quid aut possit fieri aut non possit et quid aut necesse sit aut non necesse. Nam et, si quid effici non potest, deliberatio tollitur, quamvis sit utile; et, si quid necesse est— necesse autem id est, sine quo salvi liberive esse non possumus—, id est reliquis et honestatibus dum. cum autem quaeritur quid fieri possit, videndum etiam est quam facile possit. Nam quae perdifficilia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
expetiuit : quã ut ignominã : contumeliã. dedecus
fugiat : Quarũ rerũ dolor grauis. Est gen hominũ
ad honestatẽ natũ. malocultu. prauisq opinionib
corruptũ. Iuare. in cohortando atq suadendo ꝓpo¬
sitũ quidẽ nob erit illud. ut doceamꝰ quare bona
consequi. malaq uitare possimꝰ. S apud homines
bene institutos. plurimũ delaude. & de honestate
dicemꝰ. Maximȩq ea genera uirtutũ tractabimꝰ.
quȩ in cõmuni hominũ utilitate tuenda. augendaq
usantus Sm apud indoctos imperitesq dicemus
fructꝰ emolunta. uoluptates uisi tationesq do¬
lor ꝓferantꝰ. Addant᷑ aiã contumeliȩ. atq
ignominie. Hemo enĩ tã agrestis. quẽ ñ si ipsa ho¬

Expanded text:
am contumeliam dedecus fugit? Quarum rerum dolor est gravis testis genus hominum ad honestatem natum malo cultu pravisque opinionibus esse corruptum. Qua re in cohortando atque suadendo propositum quidem nobis erit illud, ut doceamus qua re bona consequi malaque vitare possimus; sed apud homines bene institutos plurimum de laude et de honestate dicemus maximeque ea virtutum genera tractabimus quae in communi hominum utilitate tuenda augendaque versantur. Sin apud indoctos imperitosque dicemus, fructus emolumenta, voluptates vitationesque dolorum proferantur; addantur etiam contumeliae atque ignominiae.
Abbreviated transcription (Latin):
inomimada ꝓferemꝰ. in opiam so¬
ritucdinẽ. calamitatẽ. & si orabimꝰ
i nob sint aiccilio. si simul os¬
ten demꝰ nos in aliis noluisse spẽ
habe: ab ad uersarioꝵ ꝑsona beni¬
uolentia captabit᷑. si eos inodiũ.¬
n inuidiã. c̾tẽptionẽ ad ducemus.
ꝓferemus. In in uidiã trihemꝰ.
siũ spotentiã. factionẽ. diuitias.
in c̃tinentiã. uobilitatẽ. clientelas
nospitiũ. sodalitatẽ. affinitates.
adũ sarioꝵꝓ feremꝰ. & hiis adium̃tis.
magis quam ueritati eos confid̾e aꝑi¬
emus. An contẽptionẽ adducemꝰ. sin¬
ertiã. ignauiam: desidiam. luxuria
ad usarioꝵ proferemus: ab auditoꝵ
expectatio sit aꝑiemꝰ. ab reb ipsis
si nostram causam laudando tolle

Expanded text:
feremus, inopiam, solitudinem, calamitatem; et si orabimus, ut nobis sint auxilio et simul ostendemus nos in aliis noluisse spem habere. Ab adversariorum persona benivolentia captabitin inuidiam, <in> contemptionem adducemus. proferimus. <In> inuidiam trahemus, si vim, si potentiam, factionem, diuicias, incontinenciam, nobilitatem, clientulos, hospitium, sodalitatem, adfinitates adversariorum proferemus, et his adiumentis magis quam veritati eos confidere aperiemus. In contemptionem adducemus, si inertiam ignaviam, desidiam luxuriam adversariorum proferemus. Ab auditoruicii expectatio sit, aperiemus. Ab rebus ipsis si nostram causam laudando extollem
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽq quȩ questio ẽ ipsa ẽ iudicatia. occideritae
IN coniestura. faltũ ñ concedit᷑. Unde ñ pot est
ex dedustione rationis ⁊ refutatione nasci
sosteruestionẽ primã. alid quȩstio quȩ dicitiudicatio
Subiungit post admonitionẽ. dare sep̃cepta
huic constitutioni ⁊ argum̃toꝵ locos om̃s
coniecturȩ conuenientes. Ex quib inquã¬
lib& coniecturã qui necessarii fuerint de¬
uocabunt᷑. Sunt gͥ coniecturȩ locihi prin¬
cipales. A causa. Aꝑsona A facto A causa
ẽ quã obrẽfiat aliquid ⁊ quȩ parit uoluntatẽ
Decausa eni loquit᷑ hominis ñrei qua causa
uolumꝰ ꝓbare qđ uoluit facere isciu intendit᷑
factũ ꝑsona aut̃ om̃is Illeẽ quifecissedicit᷑.
hoc ẽ illa ex om̃iuita ꝑ at tributa ꝑsonis sũpta

Expanded text:
eadem, quae quaestio est, ipsa est iudicatio: 'occideritne'. In coniectura enim factum non conceditur, unde non potest ex deductione rationis et refutatione nasci post quaestionem primam alia quaestio, quae dicitur iudicatio. Subiungit post admonitionem dare se praecepta huic constitutioni et argumentorum locos omnes coniecturae conuenientes, ex quibus in quamlibet coniecturam qui necessarii fuerint deuocabuntur. Sunt igitur coniecturae loci hi principales: a causa, a persona, a facto. A causa est quamobrem fiat aliquid et quae parit uoluntatem - de causa enim loquitur hominis, non rei - qua causa uolumus probare quod uoluit facere is cui intenditur factum. Persona autem omnis ille est qui quid fecisse dicitur, hoc est, illa ex omni uita per adtributa
Abbreviated transcription (Latin):
maq euentꝰ coniecturȩ ꝓdẽ. Quarta etiã
pars. qua gestũ negociũ c̃sequitur. ad comn¬
iecturã tribu& argum̃ta ubi quaerit᷑. lex
c̃su& ũdo. actio usus. exercitatio Atq h̃s
attributa negocio. E quib cũducit᷑ ar¬
zum̃tũ . im̃pletur argum̃ tatio ex negocio
inuentour aut̃ argum̃ tãtio p̃terea. quã cõ¬
munit̃ sumatur exattributis negocio. &
rent. sed hoc facinus apꝓbent̃ ꝙ intendit᷑
sic̃ declarabunt quae supponunt᷑ exẽplo
Sufpiciones duccuit᷑ id c̃iectura capi& ur
R ipsis om̃ib. partib ꝑtẽptabitur. ut ñ mixta
sint attributa ꝑsonae. sed tantiũilasint facta
imipsonegocio ł actione totius negocii imple¬
ta. Hoc enĩ ingenere spectabitur. locꝰ tẽpꝰ
occasio. facultas. Modũ inc̃iectura ñ posuit.
quia in facinore c̃fessio seꝑ inspicitur.
Sunt aut̃ aliqua siipiciones q̃ cõmunit̃
& ex negociorũ. & ex ꝑsonarũ attributi
onib. sumuntur. Nãa &fortuna. &
denatura. & exiustu.studio factis.¬

Expanded text:
coniecturae prodest. Quarta etiam pars, quae gestum negotium consequitur, ad coniecturam tribuet argumenta, ubi quaeritur lex, consuetudo, pactio, usus, exercitatio. Atque haec sunt attributa negotio, ex quibus cum ducitur argumentum impletur argumentatio ex negotio. Inuenitur autem argumentatio praeterea quae communiter sumatur ex attributis negotio et rent, sed hoc facinus adprobent quod intenditur, sicut declarabunt quae supponuntur exemplo. SVSPICIONES DVCENTVR. Id est coniectura capietur. EX IPSIVS OMNIBVS PARTIBVS PERTEMPTABITVR. Vt non mixta sint attributa personae, sed tantum sola sint facta in ipso negotio uel actione totius negotii impleta. HOC ENIM IN GENERE SPECTABITVR LOCVS, TEMPVS, OCCASIO, FACVLTAS. Modum in coniectura non posuit, quia in facinore confessio semper inspicitur. SVNT AVTEM ALIAE SVSPICIONES QVAE COMMVNITER ET EX NEGOTIORVM ET EX PERSONARVM Aonibus su- muntur. nam et ex fortuna et ex natura et ex victu, studio, factis,
Abbreviated transcription (Latin):
omittere ⁊ ad sermonẽ tnsire opost&.
Cõmutationes eñi faciuntꝰ. ut nullo genere
uocis effuso ĩ om̃i uoce ĩ tegrisimꝰ Iacutas
uocis exclamationes uitare Ictus eñ fit
nimis acclamatio. siqͥssplendor ÷ uocis c̃¬
oratiõ. ł auces em̃cale fiuN ⁊arteriȩ cõ¬
plent᷑ ⁊ uox q̃ tractata uariȩ ÷ reducitur¬

Expanded text:
remittere et ad sermonem transire oportet: commutationes enim faciunt, ut nullo genere vocis effuso in omni voce integri simus. Et acutas vocis exclamationes vitare ‹debemus›: ictunimis adclamatione, et qui splendor est vocis, cooratione: fauces enim calefiunt et arteriae conplentur et vox, quae tractata varie
Abbreviated transcription (Latin):
ihac re. Nlãqͣ dicimꝰ aduocẽ seruanda pro¬
mitudinẽ sedata uox ĩ pͥncipio. Qdĩ suauiꝰ
q̃a clamor ĩ exordio causȩ : Nt̃ ualla uocẽ
c̃firmun. eadẽ senerłias c̃cinniores diuisiõ
uñ ⁊ uditori sptiũ cogitandi relin¬

Expanded text:
in hac re. Nam quae dicimus ad vocem servandam promitudinem sedata vox in principio. Quid insuavius quam clamor in exordio causae? Intervalla vocem confirmant; eadem sententias concinniores divisione reddunt et auditori spatium cogitandi relin
Abbreviated transcription (Latin):
queri de monstratrus SEXTVSOECIM
ꝑquẽ animũ Nr̃m in alios iisericordẽ ẽe
ostendimꝰ & tam̃ amplũ & ex celrũ & pa¬
tientẽ in cõmodorũ eẽ. & futurũ ee. siquid
cicciderit demonstramus Nã sȩpe uistꝰ
& magnificentia in quograuitas et au¬
ctorntis ẽ plus ꝓficit admisericordiam
cõmouendã quã humilitas & obsecratio
Cõmotis aut̃ animis. diutiꝰ inc̃questione
morari ñ opostebit. Quẽ ad modũ enim
diã rethor apollius. lacrima nihil citius
magnitudo longius ꝓcessit. quȩ secuntur
de inceps in scđo libro dicemus
IΧIMΩS conquestionis opus hoc ee
Out animos iudicantiũ ad misericor¬
diam moueat. huic quoq dat ꝓprios lo¬
cos sed ecim inquib: ut diximꝰ non erit nobis
rerũ ordo querendus. sed quicũq locus ad
misericordiã conficiendã. ꝓnegotii quali¬
tate sum̃dus Hoc aut̃ scire debemꝰ esse
multos cõmunes locos & indignationi &
cõquestioni Et recte. Neq enĩ iudex

Expanded text:
queri nos demonstra- mus. sextus decimus, queri nos demonstra- mus. sextus decimus, per quem animum nostrum in alios misericordem esse ostendimus et tamen amplum et excelsum et patientem incommodorum esse et fu- turum esse, si quid acciderit, demonstramus. nam saepe virtus et magnificentia, in quo gravitas et auctoritas est, plus proficit ad misericordiam commo- vendam quam humilitas et obsecratio. commotis au- tem animis diutius in conquestione morari non opor- tebit. quemadmodum enim dixit rhetor Apollonius, lacrima nihil citius magnitudo lon- gius processit, quae sequuntur deinceps, in secundo libro dicemusiximus conquestionis opus hoc esse, ut animos iudicantium ad misericordiam moueat. Huic quoque dat proprios locos sedecim, in quibus, ut diximus, non erit nobis rerum ordo quaerendus, sed quicumque locus ad misericordiam conficiendam pro negotii qualitate sumendus. Hoc autem scire debemus, esse multos communes locos et indignationi et conquestioni, et recte; neque enim iudex
Abbreviated transcription (Latin):
domũ. uestẽ sermonẽ alicuius accõmodes quib:
animꝰ eorũ qui audiunt & aliquẽ dilexer̃ uehemĩt᷑
cõmouetu. DeCINIs ꝑquẽ in opia. infirmitas.
solitudo demonstratur. UNOCCN ꝑquem
aut libs drũ. aut parentũ. cut sui corporis sepeli¬
endi. aut cilicuiꝰ eius modi rei cõmendatio fit
HVODECINUS ꝑquẽ disiunctio deploratur
ab aliquo cũ diducaris abeo. qui cũ libentissime
uixeris ut aparente fratre filio familiari
ERTIUIS DECIM ꝑ quẽ cũ in dignatione conquȩ¬
Irimꝰ qđ ab his ai quib minime c̃ueniat maletric¬
ꝓpinquis. amicis. quib bene fecerimꝰ. quos ad ui¬
tores fore puttirimus. aut a quib indignũ
est ut seruis. Liberis clientib supplicibiu
VARTVS DECIMꝰ qui ꝑ obsecroxtionẽ sunt᷑
in quo orant᷑ modo illi qui audiunt humili &
supplici oratione ut misereantur
QUIΝTUS ΟECIM̃ ꝑquẽ non Nras sed eorum
qui Rari nobis debent ee fostunas nos con¬

Expanded text:
domum, vestem sermonem alicuius accommodes, quibus domum, vestem sermonem alicuius accommodes, quibus animus eorum, qui audiunt et aliquem dilexerunt, vehementer com- movetur. decimus, per quem inopia, infirmitas, soli- tudo demonstratur. undecimus, per quem liberorum aut parentum aut sui corporis sepeliundi aut alicuius eiusmodi rei commendatio fit. duodecimus, per quem disiunctio deploratur ab aliquo, cum diducaris ab eo, quicum libentissime vixeris, ut a parente filio, a fratre familiari. tertius decimus, per quem cum indignatione conquerimur, quod ab iis, a quibus minime conveniat, male tracpropinquis, amicis, quibus benigne fecerimus, quos adiutores fore putarimus, aut a qui- bis indignum est, ut servis, libertis, clientibus, sup- plicibus. quartus decimus, qui per obsecrationem sumitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- mili et supplici oratione, ut misereantur. quintus de- cimus, per quem non nostras, sed eorum, qui cari nobis debent esse, fortunas con
Abbreviated transcription (Latin):
modo ꝑc̃questionẽ dicipot uerunt
Qa&tos ꝑquẽ resturpes& humiles & in liber odes
ꝓferent᷑ & indigna &ate. genere fortunci pristino
honore. beneficiis quac passi ꝑpessuriue sunt
Qintos. ꝑquẽ om̃a ante ocłos singilla tĩ in cõ
moda ponunt᷑ ut uideat᷑ qͣui audit uidere & re qͦq
sedin sũ mas miserias incidisseẽuestimur¬
Siꝑliai ꝑquẽ ad ipsas quiaudiunt simile casũ
conuertimꝰ ⁊ p&imꝰ ut desuis liberis: aut paren¬
tib aut aliquo qui illis carus debeat. tẽ. noscũ
uideant recordent. OcΙΑVVE. ꝑquẽ aliqiđ
dicit᷑ ee. factũ qđ non o posterit. aut non factũ
qd opostuerit hoc modo Non affui. non uidi
Non postremã uocẽ eiꝰ audiui. non extre mũ
sp̃meuis excepr. Itẽ in imicorũ inmanib: mostu
usẽ hostili intesix turpit̃ iacuit insepultus.
aferis diuuexatꝰ. cõmuniquoq honore in
moste caruit. NONS. ꝑquẽ onbctio ad mu¬
tas & ex ꝑtas animi res referet᷑. Vt si ad equum

Expanded text:
onquestionem dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna aetate, genere, fortuna pristina, honore, beneficiis, quae passi perpessurive sint. quin- tus, per quem omnia ante oculos singillatim incom- moda ponuntur, ut videatur is, qui audit, videre et re quoque sed in summas miserias incidisse. septimus, per quem ad ipsos, qui audiunt, similem in causam convertimus et petimus, ut de suis liberis aut parentibus aut aliquo, qui illis carus debeat esse, nos cum videant, recordentur. octavus, per quem aliquid dicitur esse factum, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit, hoc modo: non affui, non vidi, non postremam vocem eius audivi, non extremum spiritum eius excepi. item: inimicorum in manibus mortuus est, hostili in terra turpiter iacuit insepultus, a feris diu vexatus, communi quoque honore in morte caruit. nonus, per quem oratio ad mutas et expertes animi res referetur, ut si ad equum,
Abbreviated transcription (Latin):
eqlis omĩb sed quo adiudicantiũ animimo
Iacrimȩ dũ incipiunt. ac recentess̃ plurimĩ
IONQUESTIO est ORATIO ualent¬
auditorũ miseri cordiã capitons In hac pries¬
mũ animũ auditoris mitẽ ⁊ miseri
fficere opos tebit ꝑ quos fortunȩ uis in oms
Shominũ infirmitti sostendit᷑ Qua orati¬
one habita grauit̃ & sententiose maxime
demittit᷑ animꝰ hominũ & admisericordiã
cõparat᷑ cũ in alie nomalo suã in firmittitẽ
&sunt & futuri sint demonstratyuxtur

Expanded text:
e his omnibus, sed quoad iudicantium animi molacrimae dum incipiunt ac recentes sunt, plurimum onquestio est oratio auditoris misericordiam captans. In hac primum animum auditoris mitem et miseriefficere oportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmitas ostenditur: qua oratione habita graviter et sententiose maxime demittitur animus hominum et ad misericordiam conparatur, cum iet sint et futuri sint, demonstratur
Abbreviated transcription (Latin):
intentio Maiestittẽ minuisti. ꝙ cribiinũ plebis
decẽplodeduxisti. Depulsio. Nommninu maiestatẽ
Questio maiestatẽ ne minuerit. Ratio Infiliũ
enĩ quã habebã potesttitẽ ea sũ usus. Rationis
infir matio. At enĩ qui patria potestate. hoc
priuata quadã. tribunitiã potestatẽ hoc
populi potestatẽ infir mat. minuit maiestatem.
iudicatio minuat ne is maiestatẽ. qui intribu¬
nitiã porestatẽ patria porestate utatur. Adhanc argum

Expanded text:
em minuisti, quod tribunum plebis de templo deduxisti. depulsio est: non minui maiestatem. quaestio est: maiestatemne minuerit? ratio: in filium enim quam habebam potestatem, ea sum usus. rationis infirmatio: at enim, qui patria potestate, hoc est pri- vata quadam, tribuniciam potestatem, hoc est populi potestatem, infirmat, minuit is maiestatem. iudicatio est: minuatne is maiestatem, qui in tribuniciam po- testatem patria potestate utatur? ad hanc iu
Abbreviated transcription (Latin):
diem. ait qͥdstitule ea re conueniat Idex
partib iuris dequib pꝰdicendũ ẽ. sumiopor¬
tebit. & ratiocinari quid insimilib reb: fieri
soleat & uidere utrũ malicia quid aluid agat.
iudiciũ aut astio constituta. an reste sineulla
re eiꝰ modi resagat᷑. Locꝰ aut̃ cõmunis c̃traeũ
qͥtrans lationẽ induca. fugere iudiciũ ac poe¬
na. qr causa diffidac A trans latione aut om̃iũ

Expanded text:
dicari aut quid statui de ea re conveniat. id ex partibus iuris, de qui- bus post dicendum est, sumi oportebit et ratiocinari, quid in similibus rebus fieri soleat, et videre, utrum malitia quid aliud agatur, iudicium aut actio constituta, an recte sine ulla re eiusmodi res agatur. Locus autem communis contra eum, qui translationem inducet: fu- gere iudicium ac poenam, quia causae diffida
Abbreviated transcription (Latin):
tiussehunc ipsũ deilla supplicũ sumere Quare
eẽ indignũ eũ qui nededãpnata quidẽ penas
sumerec ipsepotuiss&. deea suppliciũ sũpsisse quȩ
neaddusta quidẽ sit in iudictũ. Dt indepostiulabit
utlegẽ quale fecerit ꝓferat De indequẽ ad modũ
in cõparatione p̃cipiebamꝰ ut illud qđ cõparabat
excenuaret᷑ ab accusatore quã maxime. sic in hoc
genere opartebit illiꝰ culpã inquẽ crum̃ tranferet᷑.
cũ huiꝰ maleficio quise iure fecisse dicat cõparare
ostea de monstrandũ ẽ. ñ ce illud eiꝰ modi. ut ob idhoc
fieri conuenir& Extrema ẽ ut coparatione assuptio
iudicationis. ⁊ de ea ꝑ aplicͥationẽ exdeliberationis

Expanded text:
isse hunc ipsum de illa supplicium sumere; quare esse indignum eum, qui ne de damnata quidem poenas sumere ipse potuisset, de ea supplicium sumpsisse, quae ne adducta quidem sit in iudicium. deinde postu- labit, ut legem, qua lege fecerit, proferat. deinde quem- admodum in comparatione praecipiebamus, ut illud, quod compararetur, extenuaretur ab accusatore quam maxime, sic in hoc genere oportebit illius culpam, in quem crimen transferatur, cum huius maleficio, qui se iure fecisse dicat, comparare. postea demonstran- dum est non esse illud eiusmodi, ut ob id hoc fieri con- venerit. extrema est, ut in comparatione, assumptio iudicationis et de ea per amplificationem ex delibera- tionis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ plures habent rationes insiplici c̃sttutio¬
ne. Qđ fit cũ id qđ fastũ ẽ. aut qđ defendit᷑. plu¬
rib decausis rectũ autꝓbabile iuderipotest
Ut inhat ipsa causa Supponat̃ eniheredib hȩc

Expanded text:
quae plures habent rationes in simplici constitutione; quod fit, cum id, quod factum est aut quod defenditur, pluribus de causis rectum aut probabile videri potest, ut in hac ipsa causa. sub- ponatur enim ab he
Abbreviated transcription (Latin):
cũ paucos ipsedies c̃tralegẽ exercitũ tenuiss&. lacȩ¬
demonios funditus uicit poterit accusator argum̃¬
tatione uti ꝑ industionẽ. cũscriptũ legis c̃t rasen¬
tentiã defendat adhunc modũ Siudices id qđ
epamiñdas ait legis scriptorẽ sensisse ad scribat
adlegẽ & addat hanc exceptionẽ. extra quãsiqͥs

Expanded text:
cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem: extra quam s
Abbreviated transcription (Latin):
colelunt agregiis mecurisb
cupletare uoluer̃. Itaq erã clasten i cusin
qui tũ longe c&eris excellere pictorihe
istimabatur magno p̃cio conducrios¬
adhibuer̃  Is& ceteras cõplures tabulis
pinxit Quarũ non nulla pars usq ad
nr̃am nemoriã ꝓpt̃ fani re ligionẽ remansit
Et ut excellere t᷑em muliebris formȩ pulcͥri
tudinẽ mutt insese imago c̃tiner&. hele¬
pongendo plurimũ aliis presttre sepe
accepissent. libent̃ audier̃ . Putaueruđ
enĩsi quo ingenere plurimũ posset. in eo
nagnopere elaborass&. a gregiũ sibi opꝰ
ilo in fanorelicturũ Neq tum cosilla
opiniofefellit Necmꝰ ⁊ cusis ilico quȩ siuit
abnis quasnã urgines formosas haberer
lli aut̃ statĩ hominẽ deduxer̃ in palestrã
Nei pueros ostender̃ multos magna

Expanded text:
colebant, egregiis picturis locupletare voluerunt. itaque Heracleoten Zeuxin, qui tum longe ceteris excellere pictoribus existimabatur, magno pretio conductuadhibuerunt. is et ceteras conplures tabulas pinxit, quarum nonnulla pars us- que ad nostram memoriam propter fani religionem remansit, et, ut excellentem muliebris formae pulchri- tudinem muta in se imago contineret, Helepingendo plurimum aliis praestare saepe accepissent, libenter audierunt. putaverunt enim, si, quo in genere plurimum posset, in eo magno opere elaborasset, egregium sibi opus illo in fano relicturum. neque tum eos illa opinio fefellit. nam Zeuxis ilico quaesivit ab iis, quasnam virgines formosas haberent. illi autem statim hominem deduxerunt in palaestram atque ei pueros ostenderunt multos, magna
Abbreviated transcription (Latin):
porta apud quos & quo more &cui arbitatusit
educatus quos habuerit artiũ liberaliũ magistros
quosuiuendi p̃ceptores quib amicis utatur
quo innegotio questu artificiosst occupatꝰ qͦmͦ

Expanded text:
portet, apud quem et quo more et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupat
Abbreviated transcription (Latin):
ducit᷑ aut om̃ino iud ciũ ĩpbit᷑. aut qđ signũ eẽ adũsarii dicer ̃
deiꝰmadi negat᷑ cẽ ¶Aut si ꝓp̃ hensio aut uni aut exutraq
parte rephendit᷑ aut si enumeratio falsa ostendit᷑. aut sist¬
plex celusio falsi aliqͥđ etinere demonistrat᷑ Nã om̃e qđ su
mit᷑ ad argum̃ tandũ siue ꝓꝓbabili siue ꝓnecessirio. neces
se⁊ sumat᷑ exhs locis ut ante ostendimꝰ Qđ ꝓcredibili
alicuꝰ mediocris officii causa. semaximũ pecuniã negle¬
xisse. Aut si qđ inqͥb dã reb authominib: accidit. idom̃ib di
homo occdiqͥ potuit: aut sud qđ rarosit. fieri om̃i no nogat᷑
ut curiꝰ ꝓfuluo Nemo potest uno aspectu neq p̃teriens in
amorẽ incidere N&đ aut̃ ꝓsigno sumet᷑ id exhisdẽ locis qͥb: c̃¬
firmat᷑ infirmabit᷑ Nã in signo pͥmũ uerũ eẽ ostendi opor¬
t& de inde eiꝰ eẽ rei signũ ꝓpͥũ. quadere agit᷑ ut cruorẽ
cedis. deinde factũ eẽ qđ ñ oportuerit autñ factũ qđ opor¬

Expanded text:
 aut omnino iudicium inprobatur, aut, quod signum esse adversarii dixerunt, id eiusmodi negatur esse, aut si conprehensio aut una aut ex utraque parte reprehenditur, aut enume- ratio falsa ostenditur, aut simplex conclusio falsi ali- quid continere demonstratur. nam omne, quod su- mitur ad argumentandum sive pro probabili sive pro necessario, necesse est sumatur ex his locis, ut ante ostendimus. Quod pro credibili m, dicat alicuius mediocris officii causa se maxi- mam pecuniam neglexisse, aut si, quod in quibusdam rebus aut hominibus accidit, id omnibus dhomo occidi qui potuit? aut si id, quod raro fit, fieri omnino negatur, ut Curio pro Fulvio: nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere. Quod autem pro signo sumetur, id ex isdem locis, quibus confirmatur, infirmabitur. nam in signo primum verum esse ostendi oportet; deinde esse eius rei signum proprium, qua de agitur, ut cruorem caedis; deinde factum esse, quod non oportuerit, aut non factum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
descriptionis ratio refellet᷑. si aut falsaerit.
aut ĩ utił aut t᷑pis. aut ĩ iuriosa. idqͦꝗ ex iuris
pastib sum&̃ de iuridicali ab soluta deqͣiã loqͦm.¬
IiRiTuR intrans lationib pͥmũ. num
dliqͥs eiꝰ rei actionẽ. p& itionẽ: aut executionẽ
habeat. Nũ alio tẽpore. nũ alia lege. nũ alio

Expanded text:
descriptionis ratio refelletur, si aut falsa erit aut inutilis aut turpis aut iniuriosa: id quod ex iuris partibus sumetur de iuridiciali absoluta, de qua iam loquemaeritur in translationibus primum, num aliquis eius rei actionem, petitionem aut persecutionem habeat, num alio tempore, num alia lege, num alio
Abbreviated transcription (Latin):
laqͥ uolunt ĩ fanissimȩ reꝑiunt᷑ Itađu m& uunt
idic̃do neqͥd ãbiguũ dicãnd. nom̃suũ ꝓnuthare
ñ poss. Verũ hor pueriles opiniones rectissimis
rationib cũ uoles refellemꝰ: ĩ p̃serdiarũ hoc inter¬
cede ñ alienũ fuit. ut huiꝰ in farłiȩ garrulam
imagistratũ c̃siliͦ pͥuasti cũ porses disturbasti.
tẽ exc̃tͣriomaiestatẽ isminuit. qͥ ã plitudinẽ ciui¬

Expanded text:
ssimi reperiuntur. Ita dum metuunt in dicendo, ne quid ambiguum dicant, nomen suum pronuntiare non possunt. Verum horum pueriles opiniones rectissimis rationibus, cum voles, refellemus. In praesentiarum hoc intercedere non alienum fuit, ut huius infantiae garrulam et magistratum consilio privasti, cum pontes disturbasti.» Item ex contrario: «Maiestatem is minuit, qui amplitudinem civi
Abbreviated transcription (Latin):
expersłi absocio eiꝰ recte paere possit᷑. iudicatũ :
id deqͥ serlenłia lata ÷ aut decr&ũ ĩt̃positũ.
Ea sȩpȩ diũsa s̃. ut aliud alio iudici aut p̃tori.
aut c̃ suli Aut tribͣ .p. placitũ sit &fit
ut de eađere. sepȩ aliꝰ aliud decreuerit.
uit iudicarił. Qđ genꝰ m̃. drus. p̃r̃ urbanus.
ꝓcũ herede mandati ager& nidiciũ reddidit.
sex̃iuliꝰ ñ reddidit. Itẽ cȩliꝰ iudex absoluit
ĩ iuriaeũ qͥluciliũ poȩtã ĩ scȩnã nominatim
simili decausa dissimilit̃ iudicatȩ ꝓferri.
cũ id usu uenerit. iudicẽ cũ iudice. tẽpꝰcũ
tẽpore. numerũ cũ numro iudiciorũ
ꝓferemꝰ. Exequo ⁊ bono iusc̃stat qđ ad ueri¬

Expanded text:
ere possis. Iudicatum est id, de quo sententia lata est aut decretum interpositum. Ea saepe diversa sunt, ut aliud alio iudici aut praetori aut consuli aut tribuno plebis placitum sit et fit, ut de eadem re saepe alius aliud decreverit aut iudicarit, quod genus: M. Drusus praetor urbanus, quod cum herede mandati ageretur, iudicium reddidit, Sex. Iulius non reddidit. Item:‹C.› Caelius iudex absolvit iniuriarum eum, qui Lucilium poetam in scaena nominatim simili de causa dissimiliter iudicatae proferri, cum id usu venerit, iudicem cum iudice tempus cum tempore, numerum cum numero iudiciorum conferemus. Ex aequo et bono ius constat, quod ad veri
Abbreviated transcription (Latin):
limilit̃ scriptũ aut iudicatũ sit. Deĩde utrũ ea
res simił sit ei rei qͣdeagitat᷑. andissimił Dẽĩ de
atrũ c̃ sulto deeare seriptũ sit̃ ñꝙ uoluerit
auere. Anqđ satis cautũ putarit ꝓpt̃ exoꝵ
c̃stitutione utemͣ. cũ ipsarẽ qͥa nos fecisse cori¬
fitem̃ iure factũ dicemꝰ. sine ulla assũptione
ex t᷑riȩ defensionis. Hea c̃uenit qͣri iure ne
sit factũ. Deeo causa posita dicere poterimꝰ
siex qͥb partib ius c̃st& cognouerimꝰ. C̃statg
ex hns partib. nat᷑a lege c̃ su& udine : iudicatȩ¬

Expanded text:
 aut iudicatum sit; deinde, utrum ea res similis sit ei rei, qua de agitur, an dissimilis; deinde, utrum consulto de ea re scriptum non sit, quod noluerit cavere, an quod satis cautum putarit propter ceconstitutione utemur, cum ipsam rem, quam nos fecisse confitemur, iure factum dicemus, sine ulla adsumptione extrariae defensionis. In ea convenit quaeri, iurene sit factum. De eo causa posita dicere poterimus, si, ex quibus partibus ius constet, cognoverimus. Constat igitur ex his partibus: natura, lege, consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ⁊ ab quosit iuindicata lostea rẽsic fuisse
oꝑtã ut iudiciũ de eare fierinihil attinuerit
Atq hic demonstrandũ ẽ. rationib ⁊ similib rebus ꝑ¬
multas ita atroces. & ꝑspicuas rescẽ utt hiis ñ mͦ non
necessesit. sed neutile quidem. quinmox iudiciũ fiat
exspestare Nocus cõmunis accusatorisineũ qͥcũ
id qđ arguit negare ñ possit. tam̃aliquid sibispei cõ¬
par&: exiudicioꝵ pturbatione. Atq hic utilitsitis
iuditioꝵ demonstratio. & deeo conquestioͥsuppli

Expanded text:
o et ab quo sit vindicata; postea sic rem fuisse apertam, ut iudicium de ea re fieri nihil adtinuerit. atque hic demonstran- dum est rationibus et similibus rebus permultas ita atroces et perspicuas res esse, ut de his non modo non necesse sit, sed ne utile quidem, quam mox iu- dicium fiat, exspectare. Locus communis accusatoris in eum, qui, cum id, quod arguitur, negare non possit, tamen aliquid sibi spei coperturbatione. atque hic utilitatis iudiciorum demonstratio et de eo conquestio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
INEBAT illo ĩ colomi se ĩ colomẽ ñ futurũ. sꝑabat
illiꝰ moste se salutẽ sibi cõparare. C̃sueuerat
siuire ñ potuerat. ĩ iuria qͣuis inimico ex¬
itiũ machinari. Cui rei mors ĩ digna pala¬
medis testimoniũdat. Ergo Im&ꝰ ꝑ iculi
hostabat᷑ eũ ĩ t̃imere a quo suppliciũ uere¬
bat᷑ ⁊c̃ su& udo peccandi maleficenbi re

Expanded text:
idebat illo incolumi se incolumem non futurum; sperabat illius morte se salutem sibi conparare; consueverat, se iure non potuerat, iniuria quavis inimico exitium machinari: cui rei mors indigna Palamedi testimonium dat. Ergo et metus periculi hortabatur eum interimere, a quo supplicium verebatur; ‹et› consuetudo peccandi maleficii
Abbreviated transcription (Latin):
nestandȩ. Ic̃ locupletandȩ causa c̃firmat&
argum̃tatiõ Cõplexio ÷ q̃ c̃cludit. breuit̃
colligeis pastes argum̃tationis: hiscȩgͥ. u.
niautã em̃ acerrimũ demedio tollere uolebat.
Saquo sibi ñ ĩ iuria sũmũ ꝑiculũ m&uebat.¬

Expanded text:
ocupletandae causa, confirmata argumentatione. Conplexio est, quae concludit breviter, conligens partes argumentationis. Hisce igitur micum enim acerrimum de medio tollere volebat, a quo sibi non iniuria summum periculu
Abbreviated transcription (Latin):
uolemꝰ. aut ĩrẽ aut ĩ hominẽ nr̃i peccati
causã c̃feremꝰ. Si causa ⁊ hominẽ c̃fer&
qͣ renđu erit pͥmũ potueritne tantum
qͣntũ reus demonstrabit. is inqẽ causa
c̃fer&. ⁊ quone modo honeste. aut sine
ꝑiculo potuerit obsisti. Simaximȩ ita
sit. nũ eare c̃cȩdi reo c̃uemiat ꝙ alieno¬
is ĩductu fecerit. Deĩde ĩ ciecturalẽ trah&
c̃tro ũsiã ⁊ edisser& nũ c̃sultȩ factum sit.
Si causa ĩrẽ qͣnđa c̃fer& ⁊ħ eadẽ fere ⁊ om̃a¬

Expanded text:
volemus, aut in rem aut in hominem nostri peccati causam conferemus. Si causa in hominem conferetur, quaerendum erit primum, potueritne tantum, quantum reus demonstrabit, is, in quem causa conferetur: et, quone modo aut honeste aut sine periculo potuerit obsisti; si maxime ita sit, num ea re concedi reo conveniat, quod alieno inductu fecerit. Deinde in coniecturalem trahetur controversiam et edisseretur, num consulto factum sit. Si causa in rem qua