comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que dico. ⁊ id̾o in ñ instruit᷑. Ita enĩ fit silĩ¬
gua incognita qͥs loq̃t᷑. ł signa aliqͣr rer̃
iñ intelłctu ꝓferat: sicut solent latini
hoĩes grece cͥantare. oblectati sono u̾boꝵ
id÷ indelligñtia m̃tis. Uł orabo spũ: ora¬
bo zmente .i. ita loqui aꝓꝓbabo. ut ⁊ sig

Expanded text:
instruitur. Ita enim fit, si lingua incognita quis loquatur, vel signa aliquarum rerum sine intellectu proferat, sicut solent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, id est intelligentia mentis. Vel, orabo spiritu, orabo et mente, id est ita loqui approbabo ut et sig
Abbreviated transcription (Latin):
distabit. Seqͥt᷑. Et st̃ corꝑa celestia ut uola¬
tiliũ. uł ut sol ⁊ luna ⁊ stelle. ⁊ st̃ corpora
terrestͥa utpote arboꝵ ⁊alioꝵ que t̾ra gig¬
nit. Idõ cũ dixisset de carne: subdit decor¬
ei adã uͭ q t̾restͥs est : terrestͥa corpora. Seqr᷑.
b alia. Qtͣ. Nõ solũ terrest̾a differt̃ int̾ se:

Expanded text:
bit. Et sunt corpora coelestia, ut volatilium, velut sol, et luna, et stellae, et sunt corpora terrestria, utpote arborum et aliorum quae terra gignit. Ideo cum dixisset de carne, subdit de corEx Adam vero quia terrestris est, terrestria corpora. Sed alia. Quasi dicat: Non solum terrestria differunt inter se,
Abbreviated transcription (Latin):
derant. qui negabant u̾tatẽ. dicentes xp̃m
nec uenisse in carnẽ. nͨ passũ. nͨ resurrexiꝰ¬
se.Si aũ neqͥs neget resurrectionẽ xp̃i: sub¬
dit in cõuenientia dicens. Si autẽ xp̃c ñ re
et fides nr̃a similit̾ ẽ inanis .i. mutilis.
cũ nulla remun̾atio sit futa: qd̾ uos ñ
uultis. Inuenim᷑ autẽ. ⁊ñ solũ hoc incõ¬
ueniens seqͥt᷑: s z̃ hoc aliud seqͥt᷑ qr nos
apłi qͥbꝰ om̃s credt̃. Inuenim᷑ falsi destes
dei qui de falsa laude sua irascit᷑. qm̃ dixi¬

Expanded text:
 qui negabant veritatem dicentes Christum nec venisse in carnem, nec passum, nec resurrexisse. Si autem. Ne quis neget resurrectionem Christi, subdit inconvenientia dicens: Si autem Christus noet fides vestra, similiter est inanis, id est inutilis, cum nulla remuneratio sit futura, quod vos non vultis. Invenimur autem, et non solum hoc inconveniens sequitur, sed etiam hoc aliud, quia nos apostoli, quibus omnes credunt, invenimur falsi testes Dei, qui de falsa laude sua irascitur, quoniam dixi
Abbreviated transcription (Latin):
passibile ⁊ mortale. Et qr in naturaluiꝰ eog¬
nitioẽ ꝑ qmͣ nr̃am de resurrͤtione impbat
fidem. sibi sapiens iste uidet᷑ cũ ñ sit: Congͥe
respondit ei apłc subdens Insipiens tu qͥ
ñ attendis qd̾ cotidie uides gͣnũ qd̾ semi¬
putrefiat. Eũ a sali hoĩe ñ legis auctori¬
tate agit. s docum̃ta seminũ adhibet. qͥb
mortuoꝵ in meliꝰ reformatio fut᷑aͣ credit
qd̾ seminas ñ seminas tale qd̾ .i. qͣle futm¬

Expanded text:
passibile et mortale. Et quia in naturalium cognitione per quam nostram de resurrectione improbat fidem, sibi sapiens iste videtur cum non sit, congrue respondet ei Apostolus subdens: Insipiens tu, qui non attendis quod quotidie vides, granum, quod semiputrefiat, cum animali homine non legis auctoritate agit, sed documenta adhibet, quibus mortuorum in melius reformatio futura credatur, quod seminas non seminas tale, quod, id est
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝓpt̃̾ hoc qd̾ ꝑsecutor fuit: ñ minor grã
fuit ei in aplatu. Non fuit uacua dico
s habundantiꝰ om̃ib ilł̃ sigillatĩ labo¬
rinui qr indot popłis: in quot illi ñ labora¬
uete Hoc tã magis impletũ ẽ. ꝙ ⁊ de oꝑe
manuũ uixit: nec eunͣglio muꝰ fecit. Et
neip̃a uoluntas sñ grã dei putet᷑ aliqͥd pos

Expanded text:
ropter hoc quod persecutor fuit, non minor gratia fuit ei in apostolatu. Non fuit vacua dico, sed abundantius omnibus illis, sigillatim laboravi, quia in tot populis in quot illi non laboraverunt, hoc tamen magis impletum est, quia et de opere manuum vixit, nec Evangelio minus fecit. Et ne ip
Abbreviated transcription (Latin):
ase: infiormente. cui der̃ ymagines in pͥmũ¬
tur. Lingͣ gͦ est: quelibet signoꝵ ꝓlacio.
aliqñ ñ intelligebat. aliqñ intelligebal:
l aliis expone ñ ualebat. s aliqͥs forte in¬
t̃pcabat᷑ Aliqñ ⁊ uidebat ⁊ intelligebat:
⁊int̾precabat᷑ ut ũbi gea. Pharao in sp̃a
septẽ spicas ⁊ septẽ boues. illoꝵq ꝓlatio:
terũ corporaliũ similitudiẽs demonst̾bant᷑
in sp̃u: siñ intelligent᷑. ñdũ erat ꝓpha. Ma
uidet. ut ioseph: magis qmͣ pharao. Pharao
uidit spũ. ioseph mente. Illiꝰ sp̃c imformatꝰ
est. ut uide̾t ymagines: huiꝰ mens illumi¬
nata ut indelligeret ueritatẽ. Et id̾o in il¬
lo erat lingua: in isto ꝓpħia. qr m illo rer̃
ymaginatio: in isto ymaginatioĩs inc̾pre¬

Expanded text:
ae inferior mente, cui rerum imagines imprimuntur. Lingua ergo est quaelibet signorum prolataliquando non intelligebat, aliquando intelligebat, sed aliis exponere non valebat, sed aliquis forte interpretabatur aliquando, et videbat et intelligebat et interpretabatur, ut, verbi gratia, Pharao in spiritu septem spicas et septem boves, illorumque prolatio, rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, si non intelligerentur, nondum erat pvidet, ut Joseph magis quam Pharao. Pharao vidit spiritu, Joseph mente; illius spiritus informatus est ut videret imagines; hujus mens illuminata, ut intelligeret veritatem. Et ideo in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationis interpre
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ ⁊ accepistis .i. dignũ acceptiõe iudica¬
stis. in quo ⁊ statis .i stare dat᷑ uob̃. qͥ sine
eo caditis ꝑ qd̃ ⁊ salua mami. iam ex certi¬
tudine spei. ⁊ saluabimini in futo in u̾ita¬
te rei ⁊ spetiei. si tñ retinetis qͣratione
dico: nͥ frustͣ credidistis: aut tenetis resur¬
illd̃ id̃ qd̃ p̃dicaui uob̃ ad ꝯfirmationẽ
resurrͤtioĩs mortuoꝵ. Tradidi enĩ istud uo

Expanded text:
od et accepistis, id est dignum acceptione judicastis; in quo et statis, id est stare datur vobis qui sine eo caditis, per quod et salvamini, jam exercitudine spei, et salvabimini in futuro in veritate rei et speciei, si tamen retinetis qua ratione dico, nisi frustra credidistis, id est aut tenetis resurillud idem quod praedicavi vobis ad confirmationem resurrectionis mortuorum. Tradidi
Abbreviated transcription (Latin):
onis d̃s .i. discordie auctor. s pacis. ⁊ id̾o:
alt̃ cedat altĩ. Dissensioĩ aũ ds̃ eẽt: si qͦs
replet. simł loqͥ ꝯpelleret. qd̾ ñ facit. po¬
tiꝰ facit: ut alt̃ alcĩ cedat. alit̾: dissensi¬
onis eẽt ⁊ñ pacis. Hec aũ de ordinabili

Expanded text:
id est discordiae auctor, sed pacis, et ideo alter cedat alteri. Dissensionis autem Deus esset, si quos replet simul loqui compelleret, quod non facit: potius facit ut alter alteri cedat; aliter dissensionis esset, et non pacis. Haec autem de ordinabili
Abbreviated transcription (Latin):
spũalia sc̃. ꝑhoc innuit difficilia eẽ u̾ba e
Et noca qd̾ ait. Si quis uidet᷑ ꝓpħa aut sp̃u¬
alis. qd̾ utiq ñ ẽ siñ itaeẽ cognoscit. qd̾ enĩ
st̃ mandata. Si qͥs. autẽ ħ ignorat ignora¬
bit᷑. Non de om̃ib que scͥpsit dicit hoc apł̃c:
tanqmͣ ista pena sint illi plectendi. qui ñ
ualent discernere ineffabilẽ tͥnitatis uni¬

Expanded text:
ualia sunt. Per hoc innuit difficilia esse verba Et nota quod ait, si quis videtur propheta aut spiritualis, quod utique non est, si non ita esse cognoscit. Qui enim sunt mandata. Si quis autem haec ignorat, ignorabitur. Non de omnibus quae scripsit, dicit haec Apostolus, tanquam ista poena sint illi plectendi, qui non valent discernere ineffabilem Trinitatis uni
Abbreviated transcription (Latin):
plinã est. ⁊ qr ꝓ pecc̃o qd̾ induxit muli¬
er: semꝑ debec uerecundari. An a uob̃.¬
recte locutꝰ fuisse uidet᷑. ne alit̾ ordinare
p̃sumerent. qͥ z in aliis suas institutioẽ mu¬
tauerant: subdit᷑ increpatio qͣ arguit eos.
qͣi suis institutioĩb dimissis: aliqͣs nouas
uellent inducere. qd̾ ñ possent. q abeis aĩ
ꝓcessit u̾bũ dei. nͨ soli accepert̃. qd̾ ait sub
arguit eos. qr sic se iactabãt corichu. qͣ
bñficiũ darent accedentes adfidẽ: ñ acci¬
ꝑent ⁊ exẽplo eoꝵ cetẽ gentes uocarent᷑ ad
fidẽ. Idõ: illos itm̃ arguit subdẽs. aut in
in alios płes. ⁊ ido: qd̾ alii tenent tenete
Idõ sic arguit eos: qr tales se p̾bebãt ela¬
tione uanitatis. qi si ip̃i ñ obedirent uͥb
fidei: nemo credẽt. Seqͥtur. Si quis ⁊c̃ Itẽ¬

Expanded text:
ia pro peccato quod induxit mulier, semper debet verecundari. An a vobrecte locutus fuisse videretur, ne aliter ordinare praesumerent, quia et in aliis suas institutiones mutaverant, subditur increpatio qua arguit eos. Quasi suis institutionibus dimissis aliquas novas vellent inducere quod non possent. Quia ab eis non processit verbum Dei, nec soli acceperunt, quod ait sub arguit eos, quia sic se jactabant Corinthii, quasi beneficium darent accedentes ad fidem, non acciperent, et exemplo eorum caeterae gentes vocarentur ad fidem. Ideo illos iterum arguit subdens: Aut in in alios plures. Et ideo quod alii tenent, tenete. Ideo sic arguit eos, quia tales se praebebant elatione vanitatis, quasi si ipsi non obedirent verbis fidei, nemo crederet. Si quis vide
Abbreviated transcription (Latin):
re: tñ mulieres taceant in eccłus. ut nec
loqnͣ d᷑ lingus nͨ ꝓpħent. Nõ enĩ ꝑmitti¬
tur eis ab aliqͣ auctoritate loqͥ in eccł̃ia
s potiꝰ p̃cipit᷑ eẽ subditas uiris. qd̾ uelũ
innuit: si cut ⁊ lex dicit in genesi. Sub
uiri potestate eris: ⁊ ip̃e disabit᷑ tui. Si
qͥd autẽ uolt̃ disce̾. int̾rogent uiros suoᷤ
⁊ hoc: domi. tm̃. Curpe ẽ enĩ mulieri:

Expanded text:
etare, tamen mulieres taceant in ecclesiis, ut nec loquantur linguis nec prophetent. Non enim permittitur eis ab aliqua auctoritate loqui in ecclesia, sed potius praecipitur esse subditas viris, quod velum innuit. Sicut et lex dicit, in Genesi: Sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. Si quid autem volunt discere, interrogent viros suos, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sans taceat. ⁊ det illi locũ ut dicat. qr dacͣ
a liqũ infilori: qd̾ ñ supiori. Id̃o dico ut
det locũ: potestis enĩ om̃s ⁊̃ sedẽs acceꝑta
tiat. s ꝑ singłos ut ita ordinato usũ ꝓpħ̃ie:

Expanded text:
tans taceat, et det illi locum ut dicat. Quia datur tans taceat, et det illi locum ut dicat. Quia datur aliquando inferiori quod non superiori. Ideo dico ut det locum: potestis enim omnes, etiam sedens, acceptafiat, sed per singulos, ut, ita ordinato usu prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
fi at locutõ. aut scd̃m tres ut multũ sit .i.
duo ł tres loqͣnt᷑. ⁊ ñ plus qm tres: ne occu¬
pent diẽ loqñtes linguis. ⁊ ñ sit locus ꝓpħ̃is
icͥptas disse̾ntib: qui tocꝰ eccłie st̃ illumi¬
natores. Dico ut locutio lingue fiat scdm̃
duos aut tres. et hoc id̾ fiat ꝑ partes eccł̃ie
uł ut unꝰ ptꝰ altm̃ loquat᷑ ł int̾cise. et
eccł̃ia uͥ nicħ debet ẽẽ nͥ edificatio. Sibi
autẽ loqͣt ᷑ linguis .i. tacite oret dm̃. Sibi¬
loqͥt᷑ qui cõpungit᷑ ex hisque dicit. et
hoc do loquat᷑ .i. ad honorẽ dei quẽ lau¬
dat. ł honorat. ꝓpħe ⁊̃ duo tm̃ aut tres
dicant singillatim: ñ ples gͦ debent eẽ
qui linguis locunt᷑. Idõ dicit duo ł tres:
qr sufficit sermo toc hoĩũ. ⁊ in ore duoꝵ
uł tͥũ stat omẽ uerbũ. Cet̾i autẽ tacite
diiudicent qͥd dicant. an accipiendũ sit
ł ñ. qr si aliqͥd meliꝰ reuelatũ fu̾it ꝑ sp̃m¬
sc̃m sedenti .i. illi qui audiebat: pͥor ꝓphe¬

Expanded text:
fiat locutio, aut secundum tres, ut multum fit, id est duo vel tres loquantur, et non plures quam tres, ut occupent diem loquentes linguis, et non sit locus prophetis Scripturas disserentibus, qui totius Ecclesiae sunt illuminatores. Dico ut locutio linguae fiat secundum duos aut tres, et hoc idem fiat 108 per partes Ecclesiae. Vel ut unus post alterum loquatur, vel intercise, et Ecclesia, ubi nihil debet esse, ubi aedificatio; sibi autem loquatur, linguis, id est tacite oret Deum. Sibiloquitur, qui compungitur ex his quae dicit. Et hic Deo loquatur, id est ad honorem Dei, quem laudadicant sigillatim, non plures ergo debent esse qui linguis loquuntur. Ideo dicit duo vel tres, quia sufficit sermo tot hominum. Et in ore duorum vel trium stat omne verbum . Caeteri autem tacite dijudicent, quid dicant, an accipiendum sit an non. Quod si aliquid melius revelatum fuerit p sedenti, id est illi qui audiebat, prior prophe
Abbreviated transcription (Latin):
&a lingue st̃ in signũ Iñ ic ad edificali¬
onẽ. gͦ si unit̾isa eccł̃ia conueniat inunũ.
⁊om̃s loquant᷑ linguis. sñ int̃prete: intret
autẽ qͥs idiota ł infidel. ñne dicet qͥd insa
conditꝰ multitudũs: qͣi frenesim patientis.
putabt̃. ⁊ uanitatẽ. que id̾o linguis cana¬
tur: ꝙ pudoris sit si reuelet᷑. sicut fit apd̾
paganos: qͥb aliqͦ mͦ illa q̃ ab eis uocant᷑
sacͤ uelant᷑. ne se uanitatibꝰ cernãt illu¬
di. Onũs enĩ impostura: tenebͣs querit et
falsa ꝓ ueris ostendit. sicut pagani: tectiꝰ
uanitatib illudunt᷑. Apud nos autẽ. ni¬
cħ̃ astute fuscatũ est: s sĩplicit̾ ⁊ aꝑte unꝰ
laudat᷑ ds. qr si nullus indelliget: poss
uideri seductio. que linguis caneret᷑: cũ
au qͥs infideł. ł idiota ip̃e conuincit᷑ de¬
aliqͦ suo errore abom̃ibꝰ. diudicat᷑ .i. dc̃p
nabił ostendit᷑ abom̃ib. ⁊ hoc idõ: enĩ .i. qr¬
cculta cordis eiꝰ .i. pecc̃a sua que nesciebat

Expanded text:
a linguae sunt in signum, et non sunt ad aedificatiergo si universa Ecclesia conveniat in unum, et omnes loquantur linguis, sine interprete, intret autem quis idiota vel infidelis, nonne dicet quid insanconditus multitudinis, quasi phrenesim patientis. putabunt esse et vanitatem, quae ideo linguis canatur, quia pudoris sit si reveletur, sicut fit apud paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras quaerit, et falsa pro veris ostendit, sicut pagani, tectis vanitatibus illuduntur. Apud vos autem nihil astute fucatum est, sed simpliciter et aperte unus laudatur Deus, quia si nullus intelligeret, posset videri seductio, quae linguis caneretur, cumautem quis infidelis aut idiota, ipse convincitur suo errore ab omnibus, dijudicatur, id est damnabilis ostenditur ab omnibus. Et hoc ideo, enim, id cculta cordis ejus, id est peccata sua quae nesciebat
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł sic exaudiant me ⁊ nec sic .i. signo
miracłi: exaudient me dicit dñs in qͦ no¬
tat lingͣs eẽ datas: in signũ infidelib.
locutꝰ est. ut hoc signo crede̾nt. Itaq lin¬
gue st̃ in signũ ñ fidelibꝰ qͥ credt̃ oĩa pos¬
se deũ s infidelib. ad fidẽ nouitate mi¬
racłi mouendis. uł ita. in lege ⁊c̃. Dicit
lingͣs qͥb uelat᷑ ueritas ñ eẽ appeten¬
das. ꝙ ⁊̃ omĩa uelamina legis uetĩs: do¬
tudiẽ ostñdid. lingͣs quib obtegit᷑ ue¬
ritas ñ ẽẽ appetendas. nͨ dari ꝓpt̃ fideles:
s infideles. sicut in ueti lege uelam̃ e¬
rat uc indignis ⁊ infidelib uel aret᷑ ue¬

Expanded text:
ut vel sic exaudiant me, et nec sic, id est signo miraculi, exaudient me, dicit Dominus. In quo notat linguas esse datas in signum infidelibus. locutus est, ut hoc signo crederent. Itaque linguae sunt in signum non fidelibus, qui crederent omnia posse Deum, sed infidelibus, ad fidem novitate miraculis movendis. Vel, ita in lege, etc. Dicit linguas quibus velatur veritas non esse appetendas, quia etiam omnia velamina legis veteris Dotudine ostendit linguas, quibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen erat, ut indignis et infidelibus velaretur ve
Abbreviated transcription (Latin):
iangłoꝵ. quib angłi p̃positr sig̃cãt minori¬
b qd̾ de dei uoluntate pͥmi sentiunt. qd̾ fit a¬
uqͥb nutib: aut signis. uel linguis angłoꝵ
ciam. caritatẽ autẽ ñ habeam: qͣ potest care¬
re om̃ib linguis loquens. factus sũ ueludes¬
sonans qd̵ inutilit̃ sͥ contundit᷑: aliis uͦ sigc̃at.
aut cymbalũ tinniens qd̾ sͥ ñ ꝓdest: alios uͦ
litudo. q sicut eram̃tũ ⁊ cymbalum ĩpulsu
dese ⁊ unu̾lis excellentiꝰ: earitatis munꝰ
cognosces. Caritas enĩ est fons ꝓpͥus ⁊ sin¬

Expanded text:
positi significant minoribus, quod de Dei voluntate primum sentiunt, quod fit aliquibus nutibus aut signis. Vel, linguis angelorciam, charitatem autem non habeam, qua potest carere omnibus linguis loquens, factus sum velusonans, quod inutiliter sibi contunditur. Aliis vero significat. Aut cymbalum tinniens, quod sibi non prodest. Alios vero litudo, quia sicut aeramentum et cymbalum impulsu clesiae, universis excellentius charitatis munus cognosces. Charitas enim fons est
Abbreviated transcription (Latin):
ligerent: gͦ si nesciero uͥtutẽ uocis .i. int̾¬
pretatioẽm sigcatioĩs uocis qmͣ ꝓfero. ero
barbarꝰ .i. non intelłctꝰ: ei cui loquar .i.
quem instruere debeo. et ille qui laqͥtͣ.
me qd̾ ero barbarꝰ sñ int̾pretatione. sic
bundetis donis ad edificatioem eccłie pd̃¬

Expanded text:
ligerent. Ergo si nesciero virtutem vocis, id est interpretationem significationis vocis quam profero, ero barbarus, id est non intellectus ei cui loquar, id est quem instruere debeo. Et ille qui loquiturme quod ero barbarus sine interpretatione, sic bundetis donis ad aedificationem Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝓponit dicũs. efficiamni sicut par¬
st̃ paruuli. sensib autẽ ꝑfecti estote.
ut intelligatis plene qđ diertis. ⁊stude
.ẽ optimꝰ. In lege enĩ uł. qͥd: Ratio h ostñ¬
dit᷑ qͣre ñ debent querere linguas. qr lĩ¬
gue in signũ st̃ infidelibꝰ. qd̾ ip̃i iã ñ st̃. ⁊
ñ sc̃ adedifi catioẽm que necc̃ia est iã fi

Expanded text:
nus dicens: Efficiamini sicut parsunt parvuli, sensibus autem perfecti estote, ut intelligatis plene quod dicitis. Et studeaest optimus. In lege enim, vel, quidem. Ratio hic ostenditur quare non deberent quaerere linguas, quia linguae in signum sunt infidelibus quod ipsi jam non sunt. Et non sunt ad aedificationem quae in Ecclesia es
Abbreviated transcription (Latin):
credt̃ qͥ miꝰ digni eo st resuigent posfioreᷤ
tẽpore ⁊ dignitate minores. Et qui ft xp̾i
exponit subdens. qui credidert in aduentĩ
eiꝰ .i. ip̃m ad remunerandos bonos uenturis.
Ut in libro tat littã habet᷑. Dem̃: quist ⁊ pi¬

Expanded text:
credunt, qui minus eo digni sunt, resurgent posteriores tempore, et dignitate minores, et qui sunt Christi exponit dicens: Qui crediderunt in adventum ejus id est ipsum ad remunerandos bonos venturum. Vel in libro talis littera habetur. Deinde: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
grãm possidendi nom̃ xp̃ianũ: s ñ habet
li habuert̃ ut balaam ⁊ saul ⁊ cayphas. Et¬
cũ apł̃is ⁊ diabolus qui ut erechiel dicit.
misteria diuina nouit. cũ in paradysodei
illũ fuisse: ⁊ p̾tiosos lapides habuisse testa¬
t᷑. s nicħ illi ꝓfuit: qr sine caritate in suꝑbi¬
am ꝓsiliuit. ⁊. si nouerim om̃em scĩam di¬
uinã ⁊ humanã ut scͥbe ⁊ pharisei. unde do¬
minꝰ ait. uos habetis clauẽ scientie. s nec
intͤtis nec alios int̾re sinitis. Et u habuemo
fidem omẽm .i. de om̃i re unde est haben¬
da. fidem dico: ita ꝑfeãm ut montes tnferã
ad littãm. ł demones a patientib. Rarito¬
aduitam: ⁊ sulla magna sint. Hñt illa
utiq etiã mali: que ⁊ ꝯfitebunt᷑ inuiditio
ubi ñ audebt̃ ⁊̃ mentiri. quib ñ dicet᷑. ñ ha¬
biuistis: s ñ noru uos. qr sñ caritate habui¬

Expanded text:
gratiam possidendi nomen Christianum, sed non habet li habuerunt, ut Balaam et Saul et Caiphas; stolis, et diabolus qui, ut Ezechiel dicit, mysteria divina novit, cum in paradiso Dei illum fuisse, et pretiosos lapides habuisse testatur, sed nihil illi profuit, quia sine charitate in superbiam prosiluit; et si noverim omnem scientiam, divinam et humanam, ut Scribae et Pharisaei, unde Dominus ait: Vos habetis clavem scientiae, sed nec intratis, nec alios intrare sinitis ; et si habuero omnem fidem, de omni re unde est habenda, fidem, dico ita perfectam, ut montes transferam, ad litteram, vel daemones a patientibus, charitai illa magna sint, habent illa utique etiam mali, quae et confitebuntur in judicio ubi non audebunt etiam mentiri; quibus non dicetur: Non habuistis, sed: Non novi vos , quia sine charitate habu
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ gͦ ⁊ ꝑhoĩem: pot̾ fieri resurrtio mortu¬
oꝵ. Ec̃ce pͥmitie: homo ⁊homo. Homo adui¬
ta: homo ad mortẽ. S ille ñ nͥ homo: iste
d̾s ⁊ homo. Qs autẽ ille: qͥs iste: supponit.
tur corporali morte in adã qi eiꝰ filii sc̃ aqͦ
mortẽ. ⁊ mortis meritũ tͣxert̃. ita ⁊ om̃s ui¬

Expanded text:
o et per hominem potest fieri resurrectio mortuorum. Ecce primitiae, homo, et homo: homo ad vitam, homo ad mortem; et ille nonnisi homo, iste Deus et homo. Quis autem ille, quis iste, supponit. tur corporali morte, in Adam, quia ejus filii sunt, a quo mortem et mortis meritum traxerunt, ita et omnes vi
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ qͥcqͥd licet mͥ habere in cibos .i. in nec¬
cessaria pauꝑm ñ diuitũ qui reddant. Et
noca qd̾ ait: distͥbuero. ꝑ hoc enĩ cautela
elemosine docet᷑: ut ñ uni s multis detͣ
fit aliqnͣdo. karitatẽ aũ ñ habuero: nich̾
ꝓdesse. sicut et oꝑa bona. ñ ex qnͣtitate
sui: s ex caritate plus ł minꝰ ꝓst̃. Impar
quid̃ facultas ẽ: multũ ł parũ danti. s
ñ impar caritas. Et id̾o tm̃ est dare cali¬
cem aque: qnͣtũ fuit ⁊ acheo dare dimi

Expanded text:
in cibos, id est in necessaria, pauperum, non divitum qui reddunt. Et nota quod ait, distribuero. Per hoc enim cautela eleemosynae docetur, ut non uni, sed multis deturfit aliquando. Charitatem autem non habuero, nihil non prodesse; sicut et opera bona, non ex quantitate sui, sed ex charitate plus vel minus prosunt. Impar quidem facultas est multum vel parum danti, sed non impar charitas, et ideo tantum est dare calicem aquae, quantum fuit Zachaeo dare dimid
Abbreviated transcription (Latin):
saceant in eccł̃ia. ut om̃ia honeste ⁊ scd̾m
ordinẽ fiant. Coh̃cet gͦ: ⁊ad pacificũ ordi¬
nẽ reuocat inqͥetos. tanto ad seditionẽ fa¬
ciliores: qnͣco sibi uidebant᷑ spu excellere:
cũ suꝑbiendo cuncta turbarenc. Et ẽ. Si
quis ignorat ħ p̃dicta siue magnꝰ siũ par¬

Expanded text:
in Ecclesia, ut omnia honeste et secundum ordinem fiant. Coercet ergo et ad pacificum ordinem revocat inquietos, tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi videbantur spiritu excellentiae, cum superbiendo cuncta turbarent. Et est, si quis ignorat haec praedicta, sive magnus, sive par
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nulla res ẽ sine sua uoce in unaqͣq
lingͣ. uel ita distingue littãm. Idõ nesci¬
et᷑ qr eritis in aera loquentes tr̃ multa
ut puta multa st̃ gna linguarũ in hoc
mundo ⁊ insingulis linguis: nich̃ est sũ¬

Expanded text:
 nulla res est sine sua voce, in unaquaque lingua. Vel ita distingue litteram: Ideo nescitur, quia eritis in aera loquentes. Nam multa, ut puta, multa sunt genera linguarum in hoc mundo, et in singulis linguis nihil est s
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑecłm .i. per ymaginẽ obscuram. Uide¬
mꝰ enĩ aliqͣs creata᷑s. in quib aliqͣ simi¬
litudo dei relucet. ⁊ hoc satis obscure:
et in enigiate .i. ꝑ obscurã allegoriã.
Atcende qd̾ addic̃it in enigmate qd̾
utiq multis incognitũ est. qui eas lit¬
teras nesciunt: inqͥb ẽ doct᷑na delocu
ta usitatiꝰ dicimꝰ qm figuras: ita usitatiꝰ Ex iiii¬
tropos qmͣ modos. Est autẽ allegoria:
speties. Qrũ una est: que dr᷑ enigna. Eni¬

Expanded text:
st per imaginem obscuram. Videmus enim aliquas creaturas, in quibus aliqua similitudo Dei relucet, et hoc satis obscure. Et in aenigmate, id est per obscuram allegoriam. Attende quod addidit, in aenigmate, quod utique multis incognitum est, quia eas litteras nesciunt, in quibus est doctrina de locuta usitatius dicimus quam figuras, ita usitatius tropos quam modos. Est autem allegoria, species, quarum una est quae di
Abbreviated transcription (Latin):
sime. s ad hoc inqͥunt illi. sic ⁊ mͦ ĩꝑfecte
diligimꝰ: tc̃ autẽ ꝑfectissime. Ergo modꝰ
diligendi uacuabit᷑. Sic gͦ caritas pot̃ di¬
ci euacuanda: ut scĩa. Ad qd̾ illi. Uerũ qͥd̾
est: qd̾ de caritate sicut de scĩa. om̃is ĩꝑ¬
bunt᷑ s modꝰ ĩꝑfetionis tollet᷑. Sciendi
autẽ modꝰ enigmaticꝰ ⁊ specularis: peni
euacuari. De actu qͥd̾ ⁊ usu ip̃ꝰ scĩe: pba

Expanded text:
sime. Sed ad hoc inquiunt illi: Sic et modo imperfecte diligimus, tunc autem perfectissime. Ergo modus diligendi evacuabitur. Sic ergo charitas 105 potest dici evacuanda ut scientia. Ad quod illi: Verum quidem est quod de charitate sicut de scientia omnis imperbuntur, sed modus imperfectionis tolletur. Sciendi autem modus aenigmaticus, et specularis penituevacuari. De actu quidem et usu ipsius scientia
Abbreviated transcription (Latin):
lia: siue tẏbia siue cithara. nͥ dedi̾nt di¬
stinctiones sonituũ .i. distinctos ⁊ intelli¬
giles sonos. quomͦ sciet᷑ qd̃ canit᷑ tybia
aut qd̃ cycharirat᷑ .i. qͥs indicare potĩt
modos ł ꝯsonantias cantileneͦ Etem̃.
It̃ ꝑ aliam similitudinẽ id̾ ostendit. Qiͦ.
uere de istis nesciet᷑: qr nec de tuba. Et¬
enĩ si tubai det nocẽ incertã uideis erat
usus tube in festis. ⁊ belł: du̾sis sonis.
quis parabit se ad bellũ: Qiͣ uox illa
nescit᷑ .i. ñ intelligit᷑ qͥd effc̃s indicat
qr nemo se ad bellũ parat: ita ⁊ uoslo¬
quentes ꝑ linguam quoꝵlib signoꝵ.
ł incognitã nͥ sermonẽ manifestũ ꝑ
int̾pretatioem̃ ded̾itis qui debetis ad
sciet᷑ .i. intelliget᷑ id qd̾ dicit᷑ a uobis:
Nullomͦ. Et uere nesciet᷑. eritis enĩ lo¬
quentes in aera .i. ad aures hoĩũ mnani
aeris ictu: ñ ad corda hoĩũ intelłc̃tu.
Ideo loqñtes eritis in aera. qr tã multa
eritis loqñtes. ut puta multa st̃ gña

Expanded text:
licet sive tibia, sive cithara, nisi dederint distinctiones sonituum, distinctos et intelligibiles sonos, quomodo scietur quod canitur tibia, aut quod citharizatur, id est quis indicare poterit modos, vel consonantias cantilenae? Etenim. Item, per aliam similitudinem idem ostendit. Quasi dicat: Vere de istis nescietur, quia nec de tuba. Etenim si tuba det incertam vocem. Judaeis erat usus tubae in festis et bellis diversis sonis. quis parabit se ad bellum? Quasi dicat: Vox illa nescitur, id est non intelligitur, quod effectus indicat, quia nemo se parat ad bellum. Ita et vos loquentes per linguam, quorumlibet signorum, vel incognitam, nisi sermonem manifestum per interpretationem dederitis, qui debetis ad scient, id est intelligent, id quod dicitur a vobis? Nullo modo. Et vere nescietur; eritis enim loquentes in aera, id est ad aures hominum inanis aeris ictu, non ad corda hominum intellectu. Ideo eritis loquentes in aera, quia tam multa eritis loquentes, ut puta, multa sunt genera
Abbreviated transcription (Latin):
uelita ait aug̃ in libͦ de doctͥna xp̃iana.
fidei succedit spes quã uidebimꝰ. ⁊spei
succedit bitudo ip̃a ad qmͣ ꝑuenti sumꝰ.
Caritas uͦ augebit᷑ potiꝰ. nͨ ei aliqͥd suc¬
cedet. Desteuet᷑ tñ in qnͣtũ ex parte ẽ:
qr desinet eẽ ex parte. s nͨ ip̃a nec eiꝰ actꝰ
destruet᷑. Om̃e gͦ qd̾ ex parte. est destru

Expanded text:
ustinus in libro De doctrina Christiana, fidei succedit species quam videbimus, et spei succedit beatitudo ipsa ad quam perventuri sumus. Charitas vero augebitur potius, nec ei aliquid succedet. Destruetur tamen in quantum ex parte est, quia desinet esse ex parte, sed nec ipsa, nec ejus actus destruetur. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
dine: totũ corpꝰ condolet. ita ⁊ nos docet: odo¬
lere fr̃ib si qͥd adu̾sitatis emerserit. ⁊ lecari:
sibñ cesserit. Unde subdit. siue głat᷑ debo¬
nis unũ menbrũ: om̃ia m̃bra congaudent.
Et qi quis diceret. qͥd ad nos ista: Respondec
ꝑte nrãm se causã ꝑ menbroꝵ carnaliũ uati¬
one tͣctasse. Et quosdã. Hic det̾minat de do¬
nis dei. que sint altiora: ⁊ que sint inferiora.
qr de his putabãt corinchii qd̾ minꝰ eẽt malꝰ.
⁊ qd̾ maiꝰ eẽt minꝰ. ⁊exponit in fidelibꝰ dmisita¬
tẽ. qm̃ dixit eẽ in meab̾s dũ subdit. ⁊ quoidã
quid̾ .i. diu̾sos ꝑosuit d̃s ineccł̃ia pͥmũ: digai

Expanded text:
dine, totum corpus condolet, ita et nos decet condodine, totum corpus condolet, ita et nos decet condolere fratribus, si quid adversitatis emerserit, et laetari, si bene cesserit. Unde subdit: Sive gloriatur de bonis unum membrum, omnia membra congaudent, et quasi quis diceret: Quid ad nos ista? Respondet perte nostram se causam per membrorum carnalium rationem tractasse. Et quosdam hic determinat de donis Dei quae sint altiora et quae sint inferiora, quia de his putabant Corinthii quod minus esset majus, et quod majus esset minus. Et exponit infidelibus diversitatem quam dixit esse in membris, dum subdit: Et quosdam quidem, id est diversos, posuit Deus in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tu: habent tñ habundantiorẽ honestatem
q sc̃ aliquͣdo uite mundioris. Seqr̃. Hone¬
sta autẽ nr̃a menbͣ. que ꝑse satis honoris ha¬
bent. nulliꝰ egent eoꝵ que ilt inhonestis fi¬
unt. s ꝑ ea: alia st̃ honoranda. ita ⁊ frĩb in
quib studiũ ꝑitie. conu̾satioĩs ornauit ho¬
nastas. nicħ est qd̃ a nob̃ addat᷑. S d̃s. Qtͭ.¬
honesta nulliꝰ egent. s hoc fecit d̃s qui tẽ¬
perauit corpꝰ. Qualit̾: tͥbuendo ꝑ digna m̃¬
bra habundantiorẽ .i. ampliorẽ honorẽ ei
m̃bro cui in se deerat honor. ut ita: ñ sit sciꝰ
ma .i. discordia in corpore humano . ł in eccle¬
sia uͥ debet eẽ unitas. s omĩa m̃bra: potuꝰ
sollicita sint in reb agendis. ꝓ se in uicẽ.
sollicitasinc dico. ita: uc tendant in id ip̃m
ide in id sollicitudĩs: qd̾ sic ip̃m .i. indiffe̾ns.
ut ñ minꝰ ꝓ alio: qmͣ ꝓ se sollicita sint. Unde:
guũ ñ est. qr si ocłs uł pes capit᷑ aliqͣ egͥtu¬

Expanded text:
tu, habent tamen abundanter honorem, quia sunt aliquando vitae mundioris. Honesta autem vestra membra, quae per se satis honoris habent, nullius egent eorum quae illis inhonestis fiunt, sed per ea sunt alia honoranda. Ita et fratribus in quibus studium peritae conversationis ornavit honestas, nihil est quod a nobis addatur. Ss qui temperavit corpus, qualiter? Tribuendo, per digna membra, abundantiorem, id est ampliorem, honorem ei membro cui in se deerat honor, ut ita non sit schisma, id est discordia, in corpore humano, vel in Ecclesia ubi debet esse unitas, sed omnia membra potius sollicita sint in rebus agendis. Pro se invicem sollicita sint dico, ita ut tendant in idipsum, id est in id sollicitudinis, quod sit ipsum, id est indifferens ut non minus pro alio quam pro se sollicita sint. Unde sguum non est, quia si oculus vel pes capitur aliqua aegritu
Abbreviated transcription (Latin):
utens gladiis. clipeo non munit᷑. Unde: ⁊ mi¬
les dei adu̾sitatis bello dep̃hensus. ⁊ scutũ
pat̾ie debet anteferre: ⁊ adp̃dicandũ ꝓmptꝰ.
amoris iacula inferre. ut uincat. Sequibͤ.
eni credendo ⁊ sꝑando diligimꝰ qd̾ ñdũ
uidet᷑: qnͣtomagis cũ uidebit᷑: ñ excidet

Expanded text:
utens gladiis clypeo non communitur. Unde et miutens gladiis clypeo non communitur. Unde et miles Dei adversitatis bello deprehensus, et scutum patientiae debet anteferre, et ad praedicandum promptus amoris jacula inferre, ut vincat. Charitas,enim credendo et sperando diligimus quod nondum videtur, quanto magis cum videbitur. Non excidet
Abbreviated transcription (Latin):
actuꝓ ueritate sicut in noe apparet q mus¬
tasustinuit. omĩa credit que ueritas lura¬
dec. sicut in abraham apparuit: qui credi¬
dit dõ uocanti ⁊ ꝓmittenti. Et nota: qd̾ ait
omĩa credit. Nondicic om̃ib. q ñ om̃ib.
s do tãi credit. Omĩa sꝑat que ueritas ꝓrir¬
cit. ud apparet in antiquis patͥb .i. in popdo
qui patient̃ expͤtauit głam resurrectionis
⁊ ascensioĩs. Hec st̃ arma: qͥb miles xpĩ
drmat᷑. cuiꝰ armature qͣi p̃cipua arma pͥmu
lit patsam ⁊ benignitatẽ. qͣr̃ altã: illati
aꝓximis mala eqͣnimit̃ portat. alcã suabo¬
na ꝓximis desid̾abilit̃ ĩpendit. Mens qͥpe
scoꝵ in hoc tẽptatioĩs p̃bio. ⁊ munita pacie
clipeo. ⁊ gladiis amoris accincta: ad mala
ferenda sumic fortitudinẽ ⁊ ad rependen¬
dabona erigit unitatẽ. qͣtinꝰ ⁊ odiortela po¬
tent̾ excipiat: ⁊ amoris iaicula ualent̃ red¬
dat. Nori enĩ ad bella armatꝰ ꝑgit. qui
aut clipeum sumens gladiĩs nonutit᷑: ant

Expanded text:
actu pro veritate, sicut in Noe apparet, qui multa sustinuit, omnia credit, quae veritas suadet, sicut in Abraham apparuit, qui credidit Deo vocanti et promittenti. Et nota quod ait, omnia credit, non dicit omnibus, quia non omnibus, sed Deo tantum credit, omnia sperat, quae veritas promittit, ut apparet in antiquis patribus, id est in qui patienter exspectavit gloriam resurrectionis et ascensionis. Haec sunt arma quibus miles Christi armatur, cujus armaturit patriam et benignitatem. Quarum altera illata a proximis mala aequanimiter portat, altera sua bona proximis desiderabiliter impendit. Mens quippe sanctorum, in hoc tentationis praelio, et munita patientiae clypeo et gladio amoris accincta, ad mala ferenda sumit fortitudinem, et ad rependenda bona erigit unitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Non enim ad bella armatus pergit, qui aut clypeum sumens gladiis non utitur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
scm habebit. qmͣ si ñ habuerit: sñ spũ scõe¬
rit. Et sicut sine aĩa mortuũ est corpꝰ: sic dĩa
sine caritate mortua depucabit᷑. Hec est ue
stis nuptiał. qͣ induti conuiue: seci discũbt̃.
Hac ueste pellit᷑ frigꝰ. quo frigebat petrꝰ cale¬
faciens se ad prunas cayphe. Hec sola est q̃
diuidit int̾ filios regni: ⁊filios ꝑditionis. Dã¬

Expanded text:
m habebit; quam si non habuerit, sine Spiritu sancto erit. Et sicut corpus sine anima mortuum est, sic anima sine charitate mortua deputabitur. Haec est enim vestis nuptialis qua induti convivae securi discumbunt. Hac veste pellitur frigus, quo frigebat Petrus calefaciens se ad prunas Caiphae. Haec sola est quae dividit inter filios regni et filios perditionis. Dan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uidet: manꝰ oꝑat᷑. aut itm̃ caput. pedib
ñ potest dicere ñ estis mͥ nect̃i ita m eccł̃ia po¬
tior: ñ potest dicere inferiori. ñ es mͥ nec̃cuis.
Dotest enĩ aliqͥd humił: qd̾ ñ sullimis. Po¬
test ferrum: qd̾ ñ potest flurũ. Ip̃a etiã
dignitas: sñ subiectis ꝯtẽptibił est. Officiũ

Expanded text:
atur; aut iterum caput pedibus non potest dicere: Non estis mihi necessarii. Ita in Ecclesia, potior non potest dicere inferiori: Non es mihi necessarius. Potest enim aliquid humilis, quod non sublimis. Potest ferrum quod non potest aurum; ipsa etiam dignitas non subjectis contemptibilis est. Officium
Abbreviated transcription (Latin):
ne eis reuelet᷑ u̾tas. Uel ita aliis lingͥs lo¬
qui ⁊aliis labiis: dicit parabolice ⁊ obscu¬
re loqui. qͣlit̃ incredulis loqͥt᷑ dñi fidelibꝰ
autẽ: in reuelatioẽm u̾itatis. Unde dñs
apłis ait. Uob̃ datũ ẽ nosse mift̾iũ regni

Expanded text:
ne eis reveletur veritas. Vel ita: aliis linguis loqui, et aliis labiis dicit parabolice et obscure loqui, qualiter incredulis loquitur Dominus; fidelibus autem in revelatione veritatis. Unde Dominus apostolis ait: Vobis datum est nosse mysteriu
Abbreviated transcription (Latin):
sermo. ut aliũ possĩt eloqui. Seqͥt᷑. Alt̾i dat᷑
fides .i. ostantia fidei. ł sermo in eod̃ spũ. uide
qd̃ ⁊ fides: int̾ dei mun̾a est. Non gͦ sola ca¬
ritas. s caritas cũ fide: a deo nob̃ est. Alii da
discernat qd̾ audit: qͦ spũ bono an malo di
gña linguarũ .i. loqͥ diu̾sis linguis. aliĩ da¬
tur int̾pretatio sermonũ .i. linguar᷑ ł uisi¬
onũ ut ioseph. Uel sermones st̃ allegorice ꝓ¬
nuntiationes: que st̃ in ꝓpħ̃is ⁊in eunglus

Expanded text:
sermo, ut aliis possint eloqui. Alteri datur fides, id est constantia fidei vel sermo, in eodem Spiritu. Vide quod et fides inter Dei munera est, non ergo sola charitas, sed charitas cum fide a Deo nobis est. Alii datdiscernat quod audit, quo spiritu, bono an malo dicgenera linguarum, id est loqui diversis linguis; alii datur interpretatio sermonum, id est linguarum vel visionum, ut Joseph, vel sermones sunt allegoricae pronuntiatione
Abbreviated transcription (Latin):
scilicez p̾cepta uiuendi dantes. ł qͥ pueros lit¬
tis imbuunt. Deiñ uͥtutes .i. eos qͥ miracła
faciunt. exinde grãs curationũ ⁊. eos qͥ intͥe¬
mos curant. et opitulatioẽs .i. eos qͥ maiorb
fert̃ opes: ut titus apł̃o. uł archidiacomiep̃s

Expanded text:
s, id est praecepta vivendi dantes, vel qui pueros litteris imbuunt; deinde virtutes, id est eos qui miracula faciunt; exinde gratias curationum, id est eos qui infirmos curant; et opitulationes, id est eos qui majoribus ferunt opes, ut Titus Apostolo, vel archidiaconi epis
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ minꝰ dignꝰis in eccłia: exhortatio nec¬
cessaria est. Qͣ ilł aliqͥs honor detur. ut
fiant utiles: et que in honesta nr̃a st̃ ut pu¬
denda: habent habundantiorẽ honestatẽ.
a nob̃ celantib ea. Attende: qd̃ ait inhone¬
sta. Absit. ut in m̃bͥs scõꝵ sit aliqͣturpitudo.
s dicunt᷑ in honesta. qr ñ habent eã spẽm
decoris: qr̃ habent ea que in ꝓmptust.¬

Expanded text:
et minus dignis in Ecclesia exhortatio necessaria est, quia illis aliquis honor detur, ut fiant utiles; et quae inhonesta vestra sunt, ut pudenda, habent abundantiorem honestatem a vobis celantibus ea. Attende quod ait, inhonesta. Absit ut in membris sanctorum sit aliqua turpitudo! sed dicuntur inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam habent ea quae in promptu
Abbreviated transcription (Latin):
q euisd̃ etiã qͥ patiunt᷑ pena ꝓpͥa: est aliqn¬
do purgatio ut ꝓpħ̃e abdo. qui deceptus
ab altero ꝓph̃a. comedit sicut legit᷑ in li¬
bro regum. Hec dicit dñs. Qamobediens
fiusti. et non custodisti mandatũ qd̾ p̃cepit
tͥ dñs. et reu̾sus es ⁊ comedisti panẽ ⁊ bibisti
aqm. ubi p̃cepit tͥ dñs ne comedẽs. ł biberes:
nõ inferet᷑ cadauertuũ in sepulchrũ patẽ
tuoꝵ. Ocm̃ enĩ fu̾at illi. ut in samaria p̃di¬
caret. ⁊ ñ ibi comede̾t. ip̃e tñ comedit ibi. uñ
scd̃m humanũ affectũ. quẽ habebat. ad car¬
nẽ suã: potuit inde t̾reri. ł contͥstari uiuus.
de eo qd̾ ñ erat sensurꝰ mortuis. ⁊ ꝑhoc ino¬
bedientia ꝓpħe puniri potuit. ne ad suppli¬
cui tartareũ eiꝰ aĩa xaꝑet᷑. Unde: subdit. Ut ñ¬

Expanded text:
 eisdem etiam qui patiuntur poena propria est aliquando purgatio, ut prophetae Abdo qui prohibitus ab altero propheta comedit, sicut legitur in libro Regum: Haec dicit Dominus, quia inobediens fuisti, et non custodisti 101 mandatum quod praecepit tibi Dominus, et reversus es, et comedisti panem, et bibisti aquam, ubi praecepit tibi ne comederes, vel biberes, non inferetur cadaver tuum in sepulcro patrum tuorum . Dictum enim fuerat illi, ut in Samaria praedicaret, et non ibi comederet. Ipse tamen comedit ibi. Unde secundum humanum affectum quem habebat ad carnem suam, potuit inde terreri vel contristari vivus, de eo quod non erat sensurus mortuus. Et per hoc inobedientia potuit puniri, ne ad supplicium tartareum ejus anima raperetur. Unde subdit: Ut n
Abbreviated transcription (Latin):
ut exponã ea que adsciendũ ꝑtrnent. Ea
st̃ que fidẽ illuminãt: ut de natura deita
uelatio est: subita aliqͣr rerũ ostñsio ꝑ¬
sp̃m fc̃a. Unde: ptꝰ ait. Si cui sedenti reuie¬
latũ fũit zc̃. ꝓpħia est ut ysaie ł cetoꝵ¬
reuelat. Scĩa est: eoꝵ que ꝓpͥo studio didi¬
cit. Doctna: eoꝵ que alio docente assecutꝰ:¬

Expanded text:
ut exponam ea quae ad sciendum pertinent, ea sunt quae fidem illuminant, ut de natura deitatius Vel revelatio est, subita aliquarum rerum ostensio perspiritum facta. Unde post ait: Si cui sedenti revelatum fuerit, etc. Prophetia est ut Isaiae verevelat; scientia est eorum quae proprio studio didicit, doctrina eorum quae alio docente assecut
Abbreviated transcription (Latin):
netia in omĩb. Nonuni omĩa touit s in
om̃ib omĩa oꝑat᷑. ut qd̾ ñ ht̃ quis inse
habeat in alio. ⁊ sic maneat caritas ⁊ humi¬
litas. Sienĩ humił es ⁊ amas unitatẽ. tͥ ht̃ qͥs¬
qͥs in illa aliqͥd ht̃. tolle inuidiã: ⁊tuũ est
qd̃ habeo. liuor: seꝑas. caritas: ningit. sic ĩ

Expanded text:
ia in omnibus, non uni omnia tribuit, sed in omnibus omnia operatur, ut quod non habet quis in se, habeat in alio, et sic maneat charitas et humilitas. Si enim humilis es et amas unitatem, tibi habet quisquis in illa aliquid habet, tolle invidiam et tuum est quod habeo; livor separat, charitas jungit. Sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
Criforme ẽ corpꝰ xp̃i. Dars oblate in calicem
musa corpꝰ xp̃i qd̾ iã resurrexit monstrat. Darꝰ
comesta: ambulantẽ adhuc suꝑt̾rã. Darsin
altari usq ad finẽ remanens misse: corꝑa scõꝵ
usq infinẽ scli in sepulcͥs iacentia. Seqt᷑. Qe¬

Expanded text:
riforme est corpus Christi: pars oblatae in calicem missa, corpus Christi quod jam resurrexit monstrat; pars comesta, ambulantem adhuc super terram; pars in altari usque ad finem remanens missae, corpora sanctorum usque in finem saeculi in sepulcris jacentia. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ infideł est qͥ inꝯsid̾ate ad mensã dnũ ac
o frẽs mei cũ du enitis ad similitudinẽ dñi¬
ce cene: ad manducandũ corpꝰ dñi. inuicẽ
expectate. ⁊ ieiuni: dũ om̃s ꝯueniant ut
muldoꝵ oblatio insimul celebret᷑: ⁊ om̃i¬
b ministret᷑. S si quis esurit ⁊ ĩpatiens
ñ uult expͣtare: manducet domi suos ci¬
bos .i. pane t̾reno pascat᷑. nͨ ptꝰ: euchari¬
stiã sumat. Ideo ita ordinate. ⁊ sine scis¬
lutis ordine agendũ ostendit. uͥ si errat᷑: ñ¬

Expanded text:
i infidelis est qui inconsiderate ad mensam Domini acco fratres mei, cum convenitis, ad similitudinem Dominicae coenae, ad manducandum corpus Domini, invicem exspectate, et jejuni, dum omnes conveniant, ut multorum oblatio in simul celebretur, et omnibus ministretur. Sed si quis esurierit, et impatiens non vult exspectare, manducet domi suos cibos, id est pane terreno pascatur, nec post eucharistiam sumat. Ideo ita ordinate et sine schislutis ordine agendum ostendit, ubi si erratur, n
Abbreviated transcription (Latin):
cͣmto uidemꝰ ⁊ sumimꝰ: in futo eund̾ facie ad
faciem sicut ẽ uideamꝰ. Ilud quoq huic
ueritati contͣire uidet᷑ qd̾ ueritas dicit. Non
hoc corpꝰ qd̃ uidetis manducati᷑ estis. et bibit᷑
illũ sanguinẽ. quẽ fusuri st̃ qͥ me crucifigent:
s sacͣmentũ aliqd̾ ꝯmendaui uob̃. Exhis uer

Expanded text:
cramento videmus et sumimus, in futuro eumdem facie ad faciem, sicut est, videamus. Illud quoque huic veritati contraire videtur quod Veritas dixit: Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem fusuri sunt qui me crucifigent, sed sacramentum aliquod commendavi vobis. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
cari ip̃am domũ orationis: apłc testat᷑ di¬
cens. An eccłiam d̾i contẽpnitis: Et hoc co¬
tidianꝰ usus loquendi optinuit ut in eccli¬
am ꝓdire uł confugere ñ dicat᷑. nͥ qui ad
locũ ip̃m parietesq ꝓdierit uł confugerit
quib eccłie cong̃gatio continet᷑. Uel alit̃
potest legi Unꝰqͥsq enĩ ⁊c̃. Notat illos qui
muna que offerebant altarib dͥ resume

Expanded text:
orationis, Apostolus testatur dicens: An ecclesiam Dei contemnitis: et hoc quotidianus usus loquendi obtinuit, ut in ecclesiam prodire vel confugere non dicatur, nisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit, vel confugerit, quibus Ecclesiae congregatio continetur. Vel aliter potest legi. Unusquisque enim, etc. Notat illos qui munera quae off
Abbreviated transcription (Latin):
ibi est: ñ in ip̃o s in sacͣm̃to ẽẽ uidet᷑. Aliĩ di¬
cunt: qd̃ ibi fit fractio ⁊ nulliꝰ rei. qr nich ibi
frangit᷑. Sicut enĩ st̃ ibi accidentia sine subĩ¬
to sic mirabłit̾ pot̾ ibi ẽẽ fractio in accidenti.
uł sine om̃i re: que frangat᷑. Magnũ ẽ enĩ
⁊ inscrutabile: istud mist̾ium. Unde ambsiꝰ.
bem. discutere ñ ꝑmittim᷑. ¶ Sciend̾ etiã qd̾
licet diu̾se sint ibi spes panis ⁊ uini: ñ tñ duo
sacͣmta dici debent. s unũ. qr subut᷑q specie:
ide sumit᷑. Sciendũ ⁊̃ qd̾ in ꝓlatioe illoꝵ u̾boꝵ

Expanded text:
. Alii dicunt quod ibi fit fractio et nullius rei, quia ibi nihil frangitur. Sicut enim sunt ibi accidentia sine subjecto, sic mirabiliter potest ibi esse fractio in accidenti, et sine omni re quae frangatur. Magnum est enim et inscrutabile istud mysterium. Unde Ambrosiubemur, discutere non permittimur. Sciendum etiam quod licet diversae sint ibi species panis et vini, non tamen duo sacramenta dici debent, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ antistites eoꝵ: hoĩb subiecti sunt. In regła
nͦ xp̃iana: alit̾ est. qr ñ prant religioni bñfi¬
ciũ dicentes ihm ẽẽ dñm: s accipiunt. Unde
humiliari debent: ut patiant᷑ se argui. ñ que¬
rant adulationibꝰ deliniri. Diuisioẽs uͦ ⁊ ẽ.

Expanded text:
nt. In regula vero Christiana aliter est, quia non praestant religioni beneficium, dicentes Deum esse Jesum, sed accipiunt unde humiliari debent, ut patiantur se argui, non quaerant adulationibus deliniri. VERS. 4-10.
Abbreviated transcription (Latin):
te inqͥnare malus. Nam ⁊ uidas cũ petro
conu̾sari potuit. s eũ inqͥnare ñ ualuit:⁊
ad ip̃am dnĩcã cenã pariter accessit. s pe¬
trus accepit ad uitam: iudas ad mortẽ.
qui indigne manducat: qr ñ est diiudicãs
id ẽ discernẽs corpꝰ dñi. ab aluis cibis. s in¬
discrete et negligent̃ sumit. uen̾ationẽ
singłarit᷑ debitam: ñ exhibens. ꝑhoc do
uideam redde̾ redẽptori. ¶ Qrit᷑ ancotidie
sit sumenda eucharistia. an eligendi sinc di¬
es: quibꝰ homo puriꝰ continentiꝰq uiuens. ad
tm̃ sacram̃tũ dignꝰ accedat. Huic questioni
recte respondet: qͥ monet ut precipue in pace¬

Expanded text:
malus. Nam et Judas cum Petro conversari potuit, sed eum inquinare non valuit, et ad ipsam Dominicam coenam pariter accessit, sed Petrus accepit ad vitam, Judas ad mortem. qui indigne manducat, quia non est dijudicans, id est discernens corpus Domini ab aliis cibis, sed indiscrete et negligenter sumit, venerationem singulariter debitam non exhibens. Per hoc docvideamur reddere Redemptori. Quaeritur an quotidie sit sumenda eucharistia, an eligendi sint dies, quibus homo purius continentiusque vivens ad tantum sacramentum dignus accedat. Huic quaestioni recte respondet, qui monet ut praecipue in C
Abbreviated transcription (Latin):
ducat. nͨ sanguinẽ bibit: et si tante rei sacͣnae
tũ. adiudiciũ cotidie accipiat. De hac spuali
manducatioẽ: ait aug̃. Utqͥd paras dentĩ et
uentrem᷑. Crede et manducasti. Idõ ⁊c̃ Hic
derate corpꝰ dñi accipiunt. ut hĩc ceti discent
ñ inultũ ẽẽ corpꝰ dni irreuerenter acciꝑe. et
exemplo illoꝵ territi: emendent᷑ Qĩ. Qͥa m
digne sum̃t: Ideo int̾uos multi sc̃ infirmi
febrib et aliis infirmitatib. ⁊ imbecilles lõ¬
ga inualitudine: ⁊ multi dormiunt .i. morun
tione ueniunt: s si mentis nrẽ t̃ounal asen¬
dences: accuscinte cogitatioẽ et teste ꝯscĩa:¬

Expanded text:
ducat, nec sanguinem bibit, etsi sacramentum tantae rei ad judicium quotidie accipiat. De hac spiritali manducatione ait Augustinus: Utquid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Ideo inter voderate corpus Domini accipiunt, ut hinc caeteri discerent non inultum esse corpus Domini irreverenter accipere, et exemplo ildisponam. Ideo inter vos multi infirmi, febribus et aliis infirmitatibus, et imbecilles, longa invaletudine, et multi dormiunt, Ambrosiutione veniunt. Sed si mentis nostrae tribunal ascendentes accusante cogitatione, et teste c
Abbreviated transcription (Latin):
apł̃c illos uehem̃ter redarguit: qͥ hoĩb diui¬
na bñficia tͥbuebant. ostñdes nullũ bñficiũ
eẽ humanũ. s donũ dĩ dũ dicit. Nemo in sp̃n¬
dei loquens dicit anathenia ihu. que uox
ex humano errore est. ut om̃e falsũ. ⁊ nemo
ł. que ex hoĩb duĩ dicunt᷑ cũ ñ sint. Homo eñ¬

Expanded text:
 illos vehementer redarguit qui hominibus divina beneficia tribuebant, ostendens nullum beneficium esse humanum, sed donum Dei, dum dicit, nemo, in spiritu loquens, dicit anathema Jesu, quae vox ex humano errore est, ut omne falsum, et nemolis, quae ex hominibus dii vocantur, cum non sint. Homo en
Abbreviated transcription (Latin):
qui in eaest: ꝓdest. Nota qd̾ d̃s cũ sit nataͣ ĩ¬
corꝑea ⁊ ĩcõmutabilit̾ uiua: et̃na stabilita¬
de ĩ se ipõ manens. totꝰ adest reb om̃ib. ⁊ sin¬
guł totꝰ s in qͥb habitat: habent eũ ꝓ sue
capacitatis diu̾sitate. alii ampliꝰ: alii minꝰ.
quos ip̃e sibi diłctissimũ templũ. grã sue bo¬

Expanded text:
ea prodest. Nota quod Deus, cum sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus, sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii plus, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ purget seip̃m. ut sipecc̃a st̃ cotidiana. ł ñ st̃
mortifera. ⁊ dimittas confrat᷑ accesurꝰ ad al¬
tare: ⁊ dicat. Dimitte nob̃ debita nr̃a sicut et
nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Ed sic securus ac¬
cedens: de pane illo edat et de calice bibat. Pa¬
nis est salutaris. ñ uenenũ mortiferũ qd̾ edis.
sed uide: si dimittis debitoribꝰ. Iam si ñ dimit¬
tis: mentiris. ⁊ ei mentiris: quem nõ fallis. Mhẽ¬
tiri deo potes: s ip̃m fallere ñ potes. intꝰ enĩ
te inspicit ⁊ examinat. Dico. ꝓbet se qͥsq:
nã qͥ alit̾ agit mortẽ sumit. Et hoc est: qd̾
subdit. qui enĩ manducat et bibit indigne:
ut qͥ in cͥmine est. ł irreuerent̃ tractas: iudi¬
cium .i. dãpnationem manducat ⁊bibit.
⁊ hoc: sibi ñ tͥ. Secure gͦ coła malũ bonꝰ:

Expanded text:
 purget seipsum, ut si peccata sunt quotidiana, vel non sint mortifera, et dimittat confratri accessurus ad altare, et dicat: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , et sic securus accedens, de pane illo edat, et de calice bibat. Panis est salutaris, non venenum mortiferum quod edis. Sed vide si dimittis debitoribus; nam si non dimittis mentiris, et ei mentiris quem non fallis. Mentiri Deo potes, sed ipsum fallere non potes. Intus enim te inspicit et examinat. Dico, probet se quisque, nam qui aliter agit, mortem sumit. Et hoc est quod subdit: Qui enim manducat et bibit indigne, ut qui in crimine est, vel qui irreverenter tractat, judicium, id est damnationem, manducat et bibit, et hoc sibi n