comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos fefellit : Nam ita res eorũ sũma
cũ diligentia administrate iis quibus
debebantur rescitute sunt: ut nõ solũ
non errasse putarent᷑ qui fide hiuus
populi fussent sequuti: sed etiã deteri
hoiẽse allicerentur exemple.¶ Semper
enim hec ciuitas cure habuit ut suũ
cuiqius diligentissime teibueret: etin
om̃i re honestatem utilitati anteponeret
uno uo nichil utile qđ nõ idem honestũ
foret arbitrata est. ¶Ee multis tamen
et preclaris uixtutibus quibus hane
eiuitatem proeditam inuenio : nudlo
mirhi neq maior neq prestabilin
uideri soletmeq in qua magis romanũ
genus uirtusq recognoscatux qͣ magtues
daninoꝵ periculoꝵq cõteptio. Nam
cuiꝰ urtictis esse potest nisi romane
per omnem etatem bello contendisse.
et maxima quedã quiden certamina
maximasq dimitationes sustepispo.
Et qđ etiam uarius atq adicealmuu
est a maxiims periculiꝰ difficilliri

Expanded text:
eos fefellit. Nam ita res summa eos fefellit. Nam ita res summa cum diligentia administrate iis quibus debebantur restitute sunt, ut non solum non errasse putarentur qui fidem huius populi fuissent secuti, sed etiam ceteri homines allicerentur exemplo. Semper enim hec civitas cure habuit ut suum cuique ius diligentissime tribueret et in omni re honestatem utilitati anteponeret; imo vero nichil utile, quod non idem honestum foret, arbitrata est. Ex multis tamen et preclaris virtutibus quibus hanc civitatem preditam invenio, nulla michi neque maior neque prestabilior videri solet, neque in qua magis romanum genus virtusque recognoscatur, quam magnitudo animorum periculorumque contemptio. Nam cuius virtutis esse potest nisi romane per omnem etatem bello contendisse et maxima quidem certamina maximasque dimicationes suscepisse et, quod etiam rarius atque admirabilius est, in maximis periculis difficillimisque
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ĩ omĩ quidem re multa cũ matuxi¬
tate ad promictendum descendit.¶qđ
autem semel promis isset . id nõ magis
a se mutare posse arbitrata est ꝙͣ ea
que non forent in eius potestate. usq
autẽ adeo fides et integritas ⁊ ha ciui¬
tate plurimum ualuitꝰ: ut iura etiam
hostibus ueligiosissime sexuarit . nec unꝙͣ
uł in hoc genere iueniatur mentita.
Ee quo factum est ut ne minici quidem
unꝙͣ dubitarint / huiꝰ rei priblioe fidem
sequi : sed etiam apđ eos ciuitatis nomen
maximam semper habuerit auctoritate
Nuius autem pei manifestũ ẽ argum̃ttũ
ꝙ nõ nulli hoiẽs cum antea inimici eius
manifestissime fuissent/ liberos ⁊ fõtunas
suas ĩ tutela huius populi eẽ uoluerunt.
se quuti ciuitatis fideur atq humanitatem.
quarũ altera ad xemictendum iniurias
et suscipiendũ inunus promptissima ul.¬
debatur : Altera ad id qd suscepirret sũm̃a
cum iustitia adimplendum. Nec spes

Expanded text:
Itaque in omni quidem re multa cum maturiItaque in omni quidem re multa cum maturitate ad promittendum descendit; quod autem semel promisisset, id non magis a se mutari posse arbitrata est quam ea que non forent in eius potestate. Usque autem adeo fides et integritas in hac civitate plurimum valuit ut iura etiam hostibus religiosissime servarit, nec unquam vel in hoc genere inveniatur mentita. Ex quo factum est ut ne inimici quidem unquam dubitarint huius rei publice fidem sequi, sed etiam apud eos civitatis nomen maximam semper habuerit auctoritatem. Huius autem rei manifestissimum est argumentum quod nonnulli homines, cum antea inimici eius manifestissime fuissent, liberos et fortunas suas in tutela huius populi esse voluerunt, secuti civitatis fidem atque humanitatem, quarum altera ad remittendum iniurias et suscipiendum munus promptissima videbatur, altera ad id quod suscepisset summa cum iustitia adimplendum. Nec spes
Abbreviated transcription (Latin):
sit. dignitate. potentia: indristria aucto¬
ritate precellere quis negabit: ¶ Huic
bñficentie ac liberalitati admirabilis
fides cõiuncta est. quã semper hec res pu.
sũma constantia inuiolatam seruauit.
Semper enim ita aĩata fuit. ut putaret
anteꝙͣ promicteret᷑ diligẽtissiẽ ꝓuidendum.¬
ubi uero proiuissum esset/. nullo modo re¬
tractandum. ¶ Qel cum a principio
uidisset / et ita iustum esse censuisset/ ob
nullam utilitatis speciem adduci unꝙͣ
potuit ut pacta cõuenta. federa : ius utrãdũ
pronnissa uolaret. ¶ Nichil enim digͥtati
rei publice magis cõuenire arbitrata est
ꝙͣ in dictis factisq omĩbus obẜuar̃ ꝯstãtiã.
Nichil autẽ alienius ꝙͣ promissa mẽtiri
Id quidem esse facinorosorũ hoũim qui
maxime mimici sunt uerũ publicaꝵ /
de quorũ numero est ille qui ait. Iuraui
lingua. aentem iniuratam gero. Qđ
iustissima ciuitas nũꝙͣ sibi licere prtauit.

Expanded text:
sit, dignitate, potentia, industria, auctosit, dignitate, potentia, industria, auctoritate precellere quis negabit? Huic beneficentie ac liberalitati admirabilis fides coniuncta est, quam semper hec res publica summa constantia inviolatam servavit. Semper enim ita animata fuit ut putaret, antequam promitteretur, diligentissime providendumubi vero promissum esset, nullo modo retractandum. Quod cum a principio vidisset et ita iustum esse censuisset, ob nullam utilitatis speciem adduci unquam potuit ut pacta, conventa, federa, iusiurandum, promissa violaret. Nichil enim dignitati rei publice magis convenire arbitrata est quam in dictis factisque omnibus observare constantiam; nichil autem alienius quam promissa mentiri. Id quidem esse facinorosorum hominum, qui maxime inimici sunt rerum publicarum, de quorum numero est ille qui ait: «Iuravi lingua, mentem iniuratam gero»; quod iustissima civitas nunquam sibi licere putavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ad curam suam ꝑtinere existimaret.
ne quis italie populus excidiũ pateretur.¬
¶ Itaq non ocii cupiditate./ nec formidine
ulla potuit unꝙͣ adduci ut ad eas quib
aliqua res pu. lacesseretur iniurias cõn¬
ueret. Nec putauit se in tranquillitate
aut otio esse oportere. cum aliqua urbs
aut sotia : aut amica. aut saltem nõ
inimica laboraret. sed cõtinuo exurgẽs
et causas aliarum suscipiens. mediam
se aduersus impetum opposuit: ꝓtexitq
eos qui perditum iri uidebantur copiis
opibus. pecuniisq adiuuit. ¶ Qius igit᷑
hanc pro tanta bñficentia ac liberalitate
satis abunde unꝙͣ laudabit : Aut que
ciuitas est in toto orbe que in hoc genere
laudis possit conferri . que tot peciuãs
consup̃serit : tantos labores pro aliems
cõmodis susceperit : tã multos ĩ perrcłis
protexerit : ¶ At qui que ciuitas in
periculis alios tutatur. eam fatrantur
patronam necesse est: que aut̃ patrona

Expanded text:
quasi ad curam suam pertinere existimaret quasi ad curam suam pertinere existimaret ne quis Italie populus excidium pateretur. Itaque non otii cupiditate nec formidine ulla potuit unquam adduci ut ad eas, quibus aliqua res publica lacesseretur, iniurias conniveret; nec putavit se in tranquillitate aut otio esse oportere, cum aliqua urbs aut socia aut amica aut saltem non inimica laboraret. Sed continuo exurgens et causas aliarum suscipiens mediam se adversus impetum opposuit, protexitque eos qui perditum iri videbantur, copiis, opibus pecuniisque adiuvit. Quis igitur hanc pro tanta beneficentia ac liberalitate satis abunde unquam laudabit? Aut que civitas est in toto orbe que in hoc genere laudis possit conferri? Que tot pecunias absumpserit, tantos labores pro alienis commodis susceperit? Tam multos in periculis protexerit? Atqui que civitas in periculis alios tutatur, eam fateantur patronam necesse est. Que autem patrona
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates : que cum uicinorũ cõspiratione
aut tyrãnorum uiolentia opprimerentur
consilio/ opibus / pecuniis: sustentate sut̃
et difficillimo tẽpore conseruate. Micto
federa inter discordes populos ab hac urbe
cõiuncta. ¶Micto legationes ad cõciliandos
animos. ubicũq ira efferbuit demissas
Qua quidem in re hec ciuitas suam pronp¬
tissime semper inter posuit auctoritate m¬
¶ Potest igitur que hec tot tantaq ꝓ alieĩs
cõmodis susceperit/ non bñficentissima ap¬
pellari : Aut satis digne pro tant a
uirtute meritisq laudari. ¶ Nũꝙͣ enim
tulit ĩ iurias aliarum urbiuim: neq
otiosam spectatricem se prebuit aliene
calamitatis. Sed primũ omni studio
conata est uerbis et auctoritate rem
cõponere. inimicitiasq sedare. et pace
si fieri posset suadere.Qđ si cõuenire
non potuit. ei semper parti opitulata ẽ.
cui a potentioribus inferebat᷑ in iuria.
Sic enuin ĩbeccilles omi tẽpore defendit

Expanded text:
civitates que, cum vicinorum conspiratione civitates que, cum vicinorum conspiratione aut tyrannorum violentia opprimerentur, consilio, opibus, pecuniis sustentate sunt et difficillimo tempore conservate. Mitto federa inter discordes populos ab hac urbe coniuncta, mitto legationes ad conciliandos animos ubicumque ira efferbuit demissas, qua quidem in re hec civitas suam promptissime semper interposuit auctoritatem. Potest igitur que hec tot tantaque pro alienis commodis susceperit non beneficentissima appellari? Aut satis digne pro tanta virtute meritisque laudari? Nunquam enim tulit iniurias aliarum urbium, neque otiosam spectatricem se prebuit aliene calamitatis. Sed primum omni studio conata est verbis et auctoritate rem componere inimicitiasque sedare et pacem, si fieri posset, suadere. Quod si convenire non potuit, ei semper parti opitulata est cui a potentioribus inferebatur iniuria. Sic enim imbecilles omni tempore defendit,
Abbreviated transcription (Latin):
unturq cum sũmo incolẽtiũ fauore
sũmaq benigntate. ¶ Tantũ eĩ scudiũ
beneficentie et humanitatis ĩ hac
re .pi. est ut clara uoce clamare iudeat᷑
et palam om̃ibus actestari ne quisꝙͣ
patria se carere pittet. donec floren¬
tinorũ suꝑsit urbs. hoc beinigntats
precomiuni. facta etiam maiora ꝙͣ ꝓfessio
sequunt᷑. ¶ Req enim solum leta frõte
recipiuntur. uerũ etiam si nõ penitus
indigni iudeantur. opibus pecuniisq
adiuuantur: quibus illi freti uł manere
cũ dignitate. si ita malint uł reditũ
sibi ad propuos penates recuꝑare possĩt.
¶an hec uera nõ sũt: An ꝗsꝙͣ maliuoloꝵ¬
negare audebit : At sunt huiꝰ rei testes
infiniti pene mortales : qui cũ rei familiai
angustiis premerentur : cum iniuste suis
urbibus essent eiecti pecuniis publici
adiuti sunt : et bñfitio urbis ĩ patrias
sedes rescituti. ¶ Testes sunt etiã ꝑmulte

Expanded text:
unturque cum summo incolentium favore unturque cum summo incolentium favore summaque benignitate. Tantum enim studium beneficentie et humanitatis in hac re publica est ut clara voce clamare videatur et palam omnibus attestari ne quisquam patria se carere putet, donec Florentinorum supersit urbs. Hoc benignitatis preconium facta etiam maiora quam professio sequuntur. Neque enim solum leta fronte recipiuntur, verum etiam, si non penitus indigni videantur, opibus pecuniisque adiuvantur, quibus illi freti vel manere cum dignitate, si ita malint, vel reditum sibi ad proprios penates recuperare possint. An hec vera non sunt? An quisquam malivolornegare audebit? At sunt huius rei testes infiniti pene mortales qui, cum rei familiaris angustiis premerentur, cum iniuste suis urbibus essent eiecti, pecuniis publicis adiuti sunt et beneficio huius urbis in patrias sedes restituti. Testes sunt etiam permulte
Abbreviated transcription (Latin):
inuictum exemplar. Nani ut pru¬
dentiam pretermictam que om̃iu
uditio hiuc uni ciuitati maxima
concedit᷑ . et ꝑ quã cũcta onĩ tẽpore
sũma industria ab hac republica ui.¬
demus prouisa. cuiꝰ unꝙ̃ tãta bñficentia
audita est ꝙͣta huiꝰ ciuitatis ⁊ fiusse
et esse conspicimꝰ. ¶Semꝑ enini id
quidem meditata uidẽt᷑. ut prodesset
ꝙ plurimis: omẽsq sentirent eiꝰ liberͣtatem
maxime autem hi qui maxime indigerent.
Itaq omẽs qui aut seditiombus pulsi. aut
inuidia deturbati. patriis sedibus extoͬr
agunt᷑. ii se florentiam umu̾si recipiũt
quasi in unicum refugium tutamenq
cũctorũ. Nec ullus est iam ĩ uniue̾sa
italia qui non dupplicem patriam se
habere arbitret᷑. priuatim propriam
unus quisq suam publice aut̃ floren¬
tinam urbem ¶ Ex quo quidem fit ut
hec cominns quedam sit patria et totiᷤ
italie certissimũ asylu. Ad qđ omẽs
undiq cum sit opus confugiũt. recipi¬

Expanded text:
invictum exemplar. Nam ut pruinvictum exemplar. Nam ut prudentiam pretermittam, que omnium iudicio huic uni civitati maxima conceditur et per quam cuncta omni tempore summa industria ab hac re publica videmus provisa, cuius unquam tanta beneficentia audita est quantam huius civitatis et fuisse et esse conspicimus? Semper enim id quidem meditata videtur, ut prodesset quam plurimis omnesque sentirent eius liberalitatem, maxime autem hi qui maxime indigerent. Itaque omnes qui aut seditionibus pulsi aut invidia deturbati patriis sedibus extorres aguntur, ii se Florentiam universi recipiunt quasi in unicum refugium tutamenque cunctorum. Nec ullus est iam in universa Italia qui non duplicem patriam se habere arbitretur: privatim propriam unusquisque suam, publice autem florentinam urbem. Ex quo quidem fit ut hec communis quedam sit patria et totius Italie certissimum asilum, ad quod omnes undique, cum sit opus, confugiunt recipi
Abbreviated transcription (Latin):
intersit ¶ Nullam enim inueniẽt quẽ
Iu omi genere laudis huit nr̃e respõdere
queat. In onim dixi  propius accedam.
Si quã inueniunt uebem que ĩ uno aliqͤ
ginere uirtutis : opinione hoium pitetur
excellere in illo ip̃o in quo prestare dicit᷑
periculũ faciant. Nulla inueni̾etur
que uel in ipõ suo genere huie non
succumbat: neq poterit ulla prorsus
inullo genere laudis inueniri par.
non fide. non industria. nõ humani.¬
tate. nõ magnitudine aiõꝵ. ¶ Adducat
In certamen quã uelint urbemi nulliͥ
congressum Florentia reformidat.
pex unriuersum orbem querãt ciuitatẽ.
que in una aliqua spetie uirtutis
loriam maximam putẽt᷑ cõsecuta
fiat contentio egregiorum facinoꝵ
uł in eo ip̃o in quo uideatur excellere
nullam profecto reperire quibrrit:
nisi ip̃i plane se uelint decipere. cui
hec ciuitas non sit longe superior.
¶ Et enin admiranda huius urbis
uirtus / et in omĩ genere laudis

Expanded text:
intersit. Nullam enim invenient que intersit. Nullam enim invenient que in omni genere laudis huic nostre respondere queat. «In omni» dixi; propius accedam. Si quam inveniunt urbem que in uno aliquo genere virtutis opinione hominum putetur excellere, in illo ipso in quo prestare dicitur periculum faciant. Nulla invenietur que vel in ipso suo genere huic non succumbat. Neque poterit ulla prorsus in ullo genere laudis inveniri par, non fide, non industria, non humanitate, non magnitudine animorum. Adducant in certamen quam velint urbem; nullius congressum Florentia reformidat. Per universum orbem querant civitatem que in una aliqua specie virtutis gloriam maximam putetur consecuta. Fiat contentio egregiorum facinorum vel in eo ipso in quo videatur excellere; nullam profecto reperire quibunt, nisi ipsi plane se velint decipere, cui hec civitas non sit longe superior. Est enim admiranda huius urbis virtus et in omni genere laudis
Abbreviated transcription (Latin):
moribus sanccitũ sit. qđ maior pars
populi fecerit . id quidem a tota ciuitate
factum iuideri. ¶ Sed ĩ aliis ꝗdẽ populis
maior pars sepe meliorem uincit. In hac
autem ciuitate : eadem semper uidet᷑ fuisse
melior q̃ maior. ¶Quã obrem ne me illi
falso accusent  neue michi priuato aut
hoũim facta obiciant non magis ꝙ aut
pomanoꝵ continẽtie uerrina furta . aut
athemensium fortitudim chersili ugna¬
uiam Qđ si intelligere uolũt quantu
sut tiutatis hurus prestantia. neca me
sine uatione tot uerbis laudari. ꝑstru¬
tentire orbem terrarum: et quãlibet
ex eo eligant urbem. quã cũ hac nr̃a ĩ
comꝑation̾em adducant . nõ splendoris
atq ornatus : qua in re nulla sibi r
toto uebet est pdy  neq nobilitatis qua
Tce detere omĩs sine contuensia cedult¬
¶ Sea uerum gestarum ato uintulis bo
Si illi faciunt facient. iam intelligene
incipient. quantũ inter hac̃ urbẽ octerasq

Expanded text:
moribus sancitum sit quod maior pars moribus sancitum sit quod maior pars populi fecerit id quidem a tota civitate factum videri. Sed in aliis quidem populis maior pars sepe meliorem vincit; in hac autem civitate eadem semper videtur fuisse melior que maior. Quamobrem ne me illi falso accusent, neve michi privatorum hominum facta obiciant, non magis quam aut Romanorum continentie Verrina furta aut Atheniensium fortitudini Cher sili ignaviam. Quod si intelligere volunt quanta sit civitatis huius prestantia, nec a me sine ratione tot verbis laudari, perscrutentur orbem terrarum et quamlibet ex eo eligant urbem quam cum hac nostra in comparationem adducant, non splendoris atque ornatus, qua in re nulla sibi in toto orbe est par, neque nobilitatis, qua in re cetere omnes sine controversia cedunt, sed rerum gestarum atque virtutis. Hoc si illi facient iam intelligere incipient quantum inter hanc urbem ceterasque
Abbreviated transcription (Latin):
Sead etiam atq etiam uideant ꝗd putẽt
reprehendendum . maximeq illud memi¬
nerint me non priuatu de singulorũ
ciuium uirtute aut prestantia loqui.
serl de uinuersa re publica. ¶ Quare nõ
si unus aut alter in hac urbe minus
probatis moribus fuere : id comuniter
ad calũpnam ciuitatis referri par est.
que malorũ ciuiũ facta nõ tam sequi
ꝓ persequi ac iundicare consueuit.
¶Nulla unꝙͣ ciuitas adeo bene morata
aut instituta fuit : ut malorũ horum
esset oĩno uacua.¶ Ded quẽ ad madum
recte paucoꝵ mentes stultã ac ꝑuersam
multitudinem non liberãt ab infanna :
ita peruersitas ac malitia paucorum
uniuersam rempublicam uette factorũ
laudibus priuare non debet. ¶ Alia sũt
delicta publica. Alia puiuata: eaq inter
se plurimum distant.¶ In pyiuatis
ammus agentis spectatur.In publicis
uniuerse crͦuitatis uoluntas. ¶ In qua
quidem re quid unus aut alter sentiat
usq adeo non actenditur ut legibus ac

Expanded text:
sed etiam atque etiam videant quid putent sed etiam atque etiam videant quid putent reprehendendum, maximeque illud meminerint, me non privatim de singulorum civium virtute aut prestantia loqui, sed de universa re publica. Quare non, si unus atque alter in hac urbe minus probatis moribus fuere, id communiter ad calumniam civitatis referri par est, que malorum civium facta non tam sequi quam persequi ac vindicare consuevit. Nulla unquam civitas adeo bene morata aut instituta fuit ut malorum hominum esset omnino vacua. Sed quemadmodum recte paucorum mentes stultam ac perversam multitudinem non liberant ab infamia, ita perversitas ac malitia paucorum universam rem publicam recte factorum laudibus privare non debet. Alia sunt delicta publica, alia privata, eaque inter se plurimum distant: in privatis animus agentis spectatur, in publicis universe civitatis voluntas. In qua quidem re quid unus aut alter sentiat usque adeo non attenditur, ut legibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
dixero. iure michi infesti nimiciq sumto.
Sin autẽ uera erũt que loquar: et ĩ his
ipĩs dicendis moderationem quandam
seruabo ne illi michi irastantur. ¶ Qd
hac conditione potest dici equius. Quis
usq adeo peruersus atq iniquus ẽ ut
succensendiuu michi putet qđ sius ac
ueris laudibus ciuitatem ornarim. ¶ Ex
om̃ibus igit᷑ predictis intelligi potest
me neq gra ad scribendumꝰ adductum.
nec esse oĩno aliquem qui michi iuste
queat irasci. Sed cum tã uaria sint
iigema hominum nõ ambigo equidem
quin permulti iuueniantur : apđ̃ quos
rationes mee parum robois sĩt habiture.
Aliis quidem enim odiosa ip̃a ꝑse ac molesta¬
est ueritas. Alii uoͣ siue malignitate
nature: siue ignoratione rerumꝰ nichil
uerum esse uolunt insi qđ ipĩs fuerit
gratum. Hi me uanitatis insinilabunt
et nichil sinceri sccipsisse calũpmabunt᷑.
Quibus ego denũtio ne a stute mecũ agãt.
neue temere ad accusandum prosiliant.

Expanded text:
dixero, iure michi infesti inimicique sunto. dixero, iure michi infesti inimicique sunto. Sin autem vera erunt que loquar, et in his ipsis dicendis moderationem quandam servabo, ne illi michi irascantur. Quid hac conditione potest dici equius? Quis usque adeo perversus atque iniquus est ut succensendum michi putet quod suis ac veris laudibus civitatem ornarim? Ex omnibus igitur predictis intelligi potest me neque gratia ad scribendum adductum, nec esse omnino aliquem qui michi iuste queat irasci. Sed cum tam varia sint ingenia hominum, non ambigo equidem quin permulti inveniantur apud quos rationes mee parum roboris sint habiture. Aliis quidem enim odiosa ipsa per se ac molestaest veritas; alii vero, sive malignitate nature sive ignoratione rerum, nichil verum esse volunt nisi quod ipsis fuerit gratum. Hi me vanitatis insimulabunt et nichil sinceri scripsisse calumniabuntur. Quibus ego denuntio ne astute mecum agant, neve temere ad accusandum prosiliant,
Abbreviated transcription (Latin):
delitias. gloriam. magnopere admirarer.
tentare uolui pasremꝰ ne dicendo tantam
pulchritudinem ac magnificentiã explicare.
hec scribendi causa fuit : non beniuolentie
aucupatio : nec captatio popularis aure.
Tantum auten abest ut gratie cõciliande
causa hoc negotium susceperim ut sẽper
arbitratus sim preclare mecum agi
si nõ plus maliuolentie ex hac laudatioe
aduersus me contraheret᷑. Periculũ enim
uidebatur ne om̃s eos qui hac̃ rẽ publicã
Florere dolent . propter eam rem haberez
infensos. nec id quidem etiam: nunc
uereri desino. ¶Iam omẽs inuidi : omẽs
aduersarii. omẽs qui uexati. fracti
superati : aut ip̃i aut maiores sui ab
hac ciuitate unꝙͣ fuerũt. ¶Omẽs in ꝙͣ
huiꝰmodi horẽs. hec mea laudatio uchi
faciet imuncos  ut ualde eꝗdẽ uerear
ne magnũ onus maliuolentie michi sit
subeundum. Sed proferã cõditionem
quã nemo iuste repudiare queat .I Si
aliquid false aut cupide aut petulanter

Expanded text:
delitias, gloriam magnopere admirarer, delitias, gloriam magnopere admirarer, tentare volui possemne dicendo tantam pulchritudinem ac magnificentiam explicare. Hec scribendi causa fuit, non benivolentie aucupatio nec captatio popularis aure. Tantum autem abest ut gratie conciliande causa hoc negotium susceperim, ut semper arbitratus sim preclare mecum agi si non plus malivolentie ex hac laudatione adversus me contraheretur. Periculum enim videbatur ne omnes eos qui hanc rem publicam florere dolent propter eam rem haberem infensos, nec id quidem etiam nunc vereri desino. Iam omnes invidi, omnes adversarii, omnes qui vexati, fracti, superati, aut ipsi aut maiores sui, ab hac civitate unquam fuerunt, omnes, inquam, huiusmodi homines hec mea laudatio michi faciet inimicos, ut valde equidem verear ne magnum onus malivolentie michi sit subeundum. Sed proferam conditionem quam nemo iuste repudiare queat. Si aliquid false aut cupide aut petulanter
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn nõ nullis stultis hõĩb suspectus sim.
ne gratiam quandam popularem ex hac¬
mea laudatione captare uelim. et dum
beniuolentiam mire cupio. et mẽtes horũ
ꝙͣ maxime conciliare michi studeo tẽminos
ueritatis longe sim pretergressus: falsaq
cũ ueris ornandi causa miscuerim.
Qui michi docendi sũt uł potiuis dedocendi
ut hec putare desinant. et ome eimodi
suspitionem deponant. ¶Ego enm et si
cupio me carum acceptũq omĩb esse.
qd quidem me plane gliscere atq optare
profiteor : nõ tamen unꝙͣ adductus sũ
ut blandiciis atq assentando id cõseꝗ
uellem. ¶Uixtute equidẽ sẽper putaui
carũ ẽẽ oportere non uiciis: nec ex hac
laudatione grãn ullam expecto: neq
expostulo. ꝑ stultus quippe essem: si exhac
tantula re numerosissum populi grãm
comꝑare michi posse exiscimarem .¶ Bed
ego cum hanc pulchexrimã urbẽ uiderem:
cum eius prestantiam : ornatũ. nobilitatẽ.

Expanded text:
quin nonnullis stultis hominibus suspectus sim quin nonnullis stultis hominibus suspectus sim ne gratiam quandam popularem ex hacmea laudatione captare velim et, dum benivolentiam inire cupio et mentes hominum quam maxime conciliare michi studeo, terminos veritatis longe sim pretergressus falsaque cum veris ornandi causa miscuerim. Qui michi docendi sunt, vel potius dedocendi, ut hec putare desinant et omnem eiusmodi suspitionem deponant. Ego enim, etsi cupio me carum acceptumque omnibus esse, quod quidem me plane gliscere atque optare profiteor, non tamen unquam adductus sum ut blanditiis atque assentando id consequi vellem. Virtute equidem semper putavi carum esse oportere, non vitiis; nec ex hac laudatione gratiam ullam expecto neque expostulo. Perstultus quippe essem, si ex hac tantula re numerosissimi populi gratiam comparare michi posse existimarem. Sed ego, cum hanc pulcherrimam urbem viderem, cum eius prestantiam, ornatum, nobilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ppenditur. ¶ Qđ quidem uidemus
huic ciuitati contingere: cuius et cla¬
rissime res geste. et permulta ac maxiã
uirtutis extant exempla : ĩ ꝗbus romana
illa uirtus et magitudo ainmi per facile
recognoscitur. ¶ Quare cũ ob generis clari¬
tatem prestantiãq decorat᷑. tũ młto magis
ob proprias uirtutes puopriasq res gestas.
Seel de generis quidem claritate satie ut
opinor dictum est. quanꝙͣ id latius per se
ipm̃ patet. ¶ De Uirtute autem urbis.
idest qualis ip̃a foris domiq fueit᷑ restabat
dicendum. Qđ faciam eꝗdem breuissime.¬
¶ Neq enim historiarũ descriptionẽ p̃sens
oratio patitur. Loca igĩt tnĩ perstringa.
¶Sed anteꝙͣ ad rem ueniam. optimum
simul ac necessarium michi uisum est
aliquid prefari ac premonere. ne quis
falra opimone ductus. me aut impudẽtie/
aut inscitie cõdẽnet: quoꝵ alteꝵ stulticie
crimen est. Alterũ leuitatis. Utrũq uoͣ
pariter fugiendum. ¶ Non dubito igitur

Expanded text:
perpenditur. Quod quidem videmus perpenditur. Quod quidem videmus huic civitati contingere, cuius et clarissime res geste et permulta ac maxima virtutis extant exempla, in quibus romana illa virtus et magnitudo animi perfacile recognoscitur. Quare cum ob generis claritatem prestantiamque decoratur, tum multo magis ob proprias virtutes propriasque res gestas. Sed de generis quidem claritate satis, ut opinor, dictum est, quanquam id latius per se ipsum patet. De virtute autem urbis, id est qualis ipsa foris domique fuerit, restabat dicendum; quod faciam equidem brevissime. Neque enim historiarum descriptionem presens oratio patitur. Loca igitur tantum perstringam. Sed antequam ad rem veniam, optimum simul ac necessarium mihi visum est aliquid prefari ac premonere, ne quis, falsa opinione ductus, me aut impudentie aut inscitie condemnet, quorum alterum stultitie crimen est, alterum levitatis, utrunque vero pariter fugiendum. Non dubito igitur
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutibus degenerare intelligebat.
nec sibi nobilitatem parentum plus
honori esse ꝙͣ oneri. ¶ Sapienter
id quidem ac uerissime cogitans. Na
dignitas et amplitudo maiorum. ita
demum filios quoq illustrat. cum illi
sua quoq intent uirtute.¶ Enim uoͣ
si ignaui sint uł dissoluti : uł alio mͦ
a uirtute degeneres: maioꝵ splendor
non tam uitia̾ eorũ tegit. ꝙͣ detegit.
Nichil enim sinit eẽ occultũ paterne
glorie lumen: cõuertitq omñu oculos
expectatio et quasi repetitio hereditaĩe
uirtutis. Que spes si fallat ob cla¬
ritatem quidem generis. non tam
nobiles illi fuit ꝙͣ noti. Sed quẽad¬
modum marorum aꝓtit amplitudo
miirime eis prodest. qui degeneres sũti
Sie cum generosos suocessorum aĩmos
nacta est: quasi multiplicato lumine
uehementer illustrat. Augetur eium
dignitas et gratia / tollunt᷑q in celuni
homines cum in uno eodẽq loco ⁊ ꝓpͥa
uirtus. ⁊ maioꝵ nobilitas cõglutinata

Expanded text:
virtutibus degenerare intelligebat, virtutibus degenerare intelligebat, nec sibi nobilitatem parentum plus honori esse quam oneri, sapienter id quidem ac verissime cogitans. Nam dignitas et amplitudo maiorum ita demum filios quoque illustrat, cum illi sua quoque nitent virtute. Enimvero si ignavi sint vel dissoluti vel alio modo a virtute degeneres, maiorum splendor non tam vitia eorum tegit, quam detegit. Nichil enim sinit esse occultum paterne glorie lumen, convertitque omnium oculos expectatio et quasi repetitio hereditarie virtutis; que spes si fallat, ob claritatem quidem generis non tam nobiles illi fiunt quam noti. Sed quemadmodum maiorum amplitudo minime eis prodest qui degeneres sunt, sic, cum generosos successorum animos nacta est, quasi multiplicato lumine vehementer illustrat. Augetur enim dignitas et gratia, tollunturque in celum homines cum in uno eodemque loco et propria virtus et maiorum nobilitas conglutinata
Abbreviated transcription (Latin):
contenta: molliter tranquilleq uitam
agere decreuit. sed quãto c lariori loto
nata esset. tanto maiora a se exigi ac
postulari putans: ita auctores suos
omĩ genere uirtatis imitata est: ut
orm̃ium iuditio hãud indignã se p̃stiterit
tanto noiẽ tantaq successione.¶Neq
enim prius certare descitit. ꝙͣ se antistitẽ
quandam italie prestitit : eãq ã plitudiẽ
atq gloriam adepta est: non sedendo atq
oscitando. nec uitrsus sceteribus accinta
et fraudibus : S magnitudine consilii
susceptione periculoꝵ: fide integritate
continentia. maximeq tenuorũ causa
patrocimoq suscepto. ¶ Neq ei̃ diuiciis
solum prestare stridriit : sed multo magii
industria atq maginficentia. Nec po¬
tentia tantũ superare pulchrum duxit
quantũ iustitia atq humanitate . his
illa artibus de principatu certauit.
his autoritatem gloriãq nacta ẽ: quib
nisi uteret᷑ se plane a maiorũ suoꝵ

Expanded text:
contenta molliter tranquilleque vitam contenta molliter tranquilleque vitam agere decrevit, sed, quanto clariori loco nata esset, tanto maiora a se exigi ac postulari putans, ita auctores suos omni genere virtutis imitata est ut omnium iudicio haud indignam se prestiterit tanto nomine tantaque successione. Neque enim prius certare destitit, quam se antistitem quandam Italie prestitit. Eamque amplitudinem atque gloriam adepta est non sedendo atque oscitando, nec rursus sceleribus accincta et fraudibus, sed magnitudine consilii, susceptione periculorum, fide, integritate, continentia maximeque tenuiorum causa patrocinioque suscepto. Neque enim divitiis solum prestare studuit, sed multo magis industria atque magnificentia; nec potentia tantum superare pulchrum duxit, quantum iustitia atque humanitate. His illa artibus de principatu certavit, his auctoritatem gloriamque nacta est. Quibus nisi uteretur, se plane a maiorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nam postea ꝙͣ res publica in uinus po¬
testatem deducta est. preclara illa in¬
gema ut inquit cornelius abiere. Ut
plurimũ intersit tuẽ an inferiori tpe
coloma hec fuerit deducta. cũ ita iã oiẽ
uirtus ac nobilitas romane urbis extipata
erat. ut nichil preclarum neq egregiũ
qui ex ea migrabant serũ posset̃ ẽfferre.
Nũc uero cum florentia riusmodi habeat
Auctores. quibus orma que ubrq sunt.
uirtute atq armig donita paruerint.
et cam eo tempore deducta sit. quo
populꝰ .ro. liber atq incolumis. potẽtia.
nobilitate. uirtute. ingeniis maxime
florebat . a nullo proferto dubitari
potest . ꝗn hec una urbs: non solum
pulchritudine. et ornatu. ⁊ opoͬtunitate
loci ut iuidemus. sed etiam dignitate
et nobilitate generis plurimũ prestet.
Sedxam ad reliqua perganiu
bhis igit᷑ parentibus orta ciuitas
non sorordia atq ignauia se corrumpi
passa est. nec paterna uel auita glorra

Expanded text:
Nam posteaquam res publica in unius poNam posteaquam res publica in unius potestatem deducta est, preclara illa ingenia, ut inquit Cornelius, abiere, ut plurimum intersit tunc an inferiori tempore colonia hec fuerit deducta, cum ita iam omnis virtus ac nobilitas romane urbis extirpata erat ut nichil preclarum neque egregium qui migrabant secum possent efferre. Nunc vero, cum Florentia eiusmodi habeat auctores quibus omnia que ubique sunt virtute atque armis domita paruerint, et cum eo tempore deducta sit quo populus romanus liber atque incolumis potentia, nobilitate, virtute, ingeniis maxime florebat, a nullo profecto dubitari potest quin hec una urbs non solum pulchritudine et ornatu et opportunitate loci, ut videmus, sed etiam dignitate et nobilitate generis plurimum prestet. Sed iam ad reliqua pergamus. Ab his igitur parentibus orta, civitas non socordia atque ignavia se corrumpi passa est, nec paterna vel avita gloria
Abbreviated transcription (Latin):
neq proditionem senatus. neq adulteia.
strupraq eius memorabo. ¶ Fuerũt eni
in illo ut in patre quoq fuerãt uestigia
quedam uirtutum que uitia quoq tole¬
rabiliora faciebant. ¶ At hec monstra
quibus imꝑium tradidistis: nulla uir¬
tute. redempta erant a uitiis insi forte
uictus est oĩ conatu rẽ.pi. delere.
nec ullo flagitio ꝙͣtũuis maximo
abstinere.Quare et si cetera uestra
obliuiscar . illud tamen neq obliuisci.
neq ut uobis non succenseam adduci
possum. qđ uiam tantis malis tantisq
sceleribus patefecistis quãta successores
uestei omni genere impietatis neꝗtieq
ediderunt . ¶ Sed quorsum hec dicit
fortasse quispiam. ⁊ triusq uidelicet grã
primũ ut ostenderem nõ inuiste hãc
ciuitatem eiusmodi partes suscepisse
et simul intelligerẽt eo tẽpore hane
Coloniam deductam fuisse. quo uybs
romana. potentia. libertate ingeniis.
e laxissimis ciuibus maxime florebat.

Expanded text:
neque proditionem senatus neque adulteria neque proditionem senatus neque adulteria stupraque eius memorabo. Fuerunt enim in illo, ut in patre quoque fuerant, vestigia quedam virtutum que vitia quoque tolerabiliora faciebant. At hec monstra, quibus imperium tradidistis, nulla virtute redempta erant a vitiis, nisi forte virtus est omni conatu rem publicam delere nec ullo flagitio, quantumvis maximo, abstinere. Quare, etsi cetera vestra obliviscar, illud tamen neque oblivisci neque ut vobis non succenseam adduci possum, quod viam tantis malis tantisque sceleribus patefecistis quanta successores vestri omni genere impietatis nequitieque ediderunt. «Sed quorsum hec?» dicet fortasse quispiam. Utriusque videlicet gratia: primum, ut ostenderem non iniuste hanc civitatem eiusmodi partes suscepisse, et simul intelligeretur eo tempore hanc coloniam deductam fuisse quo urbs romana potentia, libertate, ingeniis, clarissimis civibus maxime florebat.
Abbreviated transcription (Latin):
dictu facile est. quãte uirtutis quãteue
humanitatis fuerit nero. Agrippina
mater pietatem filii miris laudibus ĩ
delum tollit . Nec qui tanta pietate
ĩ matrem fuerit . ĩ alios fuisse impius
aut ĩ huãnus putandus est . qui etia
ne ciues sui frigore lederent᷑ miseri¬
cordia ductus irebem ipam̃ incendit.
D .C. Cesar ꝙͣ plane tua facinora ro¬
manam urlem euertere. Sed cõprimã
ip̃ẽ me. Dut enim qui lucanũ doctis¬
simum et saprentissimum hominem
uera de te scripsisse ꝑmolesce ferant.
nec fortasse carent ratione. Et si ei
multa ac magna in te uitia erant
multis tamen ac magnis uirtutibus
obũbrabant᷑. Quãobrem de te silere
tutius erit. et simul filium tuũ cadẽ
illa ratione preteribo.Quanꝙͣ non
ignoramus cuiꝰ tu rei gratia. ut illu
adoptares allectus es.¶ Sed totũ p̃tereo
neq eius lapsam crudelitatem: nec
proscriptiones cedesq ĩnocentium ciuium

Expanded text:
dictu facile est quante virtutis quanteve dictu facile est quante virtutis quanteve humanitatis fuerit Nero. Agrippina mater pietatem filii miris laudibus in celum tollit; nec qui tanta pietate in matrem fuerit in alios fuisse impius aut inhumanus putandus est, qui etiam, ne cives sui frigore lederentur, misericordia ductus urbem ipsam incendit! O Cai Cesar, quam plane tua facinora romanam urbem evertere! Sed comprimam ipse me. Sunt enim qui Lucanum, doctissimum et sapientissimum hominem, vera de te scripsisse permoleste ferant. Nec fortasse carent ratione: etsi enim multa ac magna in te vitia erant, multis tamen ac magnis virtutibus obumbrabantur. Quamobrem de te silere tutius erit. Et simul filium tuum eadem illa ratione preteribo; quanquam non ignoramus, cuius tu rei gratia ut illum adoptares allectus es. Sed totum pretereo, neque eius lassa m crudelitatem nec proscriptiones cedesque innocentium civium
Abbreviated transcription (Latin):
parentem atq auctopem suũ : qui
paulo ante om̃ib terris sũma u̾itute
domitis imperabat : tuc̃ adep̃ta libertate
propria a facinorosissimis hominiby
crudelissime lacerari : qui si res.pu.
ualeret in ultina fece eiuitatis fuissẽt¬
¶ Quid autem Tyberius cesar: quanquã
is ante Galliculam regnauit: sed mimime
ꝑ ordinem neferendi sũt ĩ quibus neq
ordo neq ratio uilla fuit. ¶ Qd enim
teteius : ꝗd flagitiosius usꝙͣ insum
aut auditum est. ꝙͣ aut liberii crude¬
litates in tonquendis ac necandis ciuib
romams aput Capream expresse. aut
eiusdem imꝑatoris pisciculi atq spintrie
nefanda et ĩ ciudita libidinũ genera.
ut mihi quidem pudor italie uideat᷑
talia flagitiorum exempla aliquãdo
in ra extitisse. ¶ At si hi teterrimi
et pernitiosi. tamen qui postea sequtti
sunt. meliores fuere: ¶ Qui nam isti:
Nero scilicet et Uitellius. et domitianꝰ
et heliogabalus. Ita profecto. Neq em̃

Expanded text:
parentem atque auctorem suum, qui parentem atque auctorem suum, qui paulo ante omnibus terris summa virtute domitis imperabat, tunc adempta libertate propria a facinorosissimis hominibus crudelissime lacerari, qui, si res publica valeret, in ultima fece civitatis fuissent? Quid autem Tiberius Cesar? Quanquam is ante Caligulam regnavit. Sed minime per ordinem referendi sunt in quibus neque ordo neque ratio ulla fuit. Quid enim tetrius, quid flagitiosius usquam visum aut auditum est quam aut Tiberii crudelitates in torquendis ac necandis civibus romanis apud Capream expresse, aut eiusdem imperatoris pisciculi atque spintrie, nefanda et inaudita libidinum genera, ut michi quidem pudor Italie videatur talia flagitiorum exempla aliquando in ea extitisse? At si hi teterrimi et pernitiosi, tamen qui postea secuti sunt meliores fuere? Quinam isti? Nero scilicet et Vitellius et Domitianus et Heliogabalus? Ita profecto. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
ei uita fuisset.¶Adactus est gladius
per senatoriũ ordinem trucidati:c la¬
rissimi atq optimi ciues. consulares
et triumphales fae familie funditus
delete plebs dum taxat in urbe relicta
quã tamen cotidiams cedibus ueluti pe¬
cora turmatim concidebat. M Diue
ĩmanissime crudelitati ĩ maniora ẽtiam
flagitia odiungebat : non uulgaria illa
quidem neq usitata : sed oimꝰ seculo
ĩaudita : et nũꝙͣ sine decestatione memo.¬
randa. Tres ab illo sorores ꝑ ordinem
st up̾ate. et pro cõcubinis palam habite.
Hiccine imꝑatores . hi preclari ceraree
quos nõnulli homines laudandos putãt
Que flagitia sunt hec que monstra
hominum : pro quibus quidem rebus
quis miuabitur si hec aiuitas tantum
odii aduersus eas partes concepit  ut
etiam ad hec tempora conseruet. Na
que indignatio unꝙͣ iustior e aut quẽ
magis tangebat iste dolor ꝙͣ florentinũ
populum ⁊÷ Cum cerneret populũ. Ro.

Expanded text:
ei vita fuisset. Adactus est gladius ei vita fuisset. Adactus est gladius per senatorium ordinem; trucidati clarissimi atque optimi cives, consulares et triumphales familie funditus delete, plebs duntaxat in urbe relicta, quam tamen quotidianis cedibus veluti pecora turmatim concidebat. Huic immanissime crudelitati immaniora etiam flagitia adiungebat, non vulgaria illa quidem neque usitata, sed omni seculo inaudita et nunquam sine detestatione memoranda. Tres ab illo sorores per ordinem stuprate et pro concubinis palam habite. Hicine imperatores, hi preclari Cesares, quos nonnulli homines laudandos putant! Que flagitia sunt hec, que monstra hominum! Pro quibus quidem rebus quis mirabitur si hec civitas tantum odii adversus eas partes concepit ut etiam ad hec tempora conservet? Nam que indignatio unquam iustior? Aut quem magis tangebat iste dolor quam florentinum populum, cum cerneret populum romanum,
Abbreviated transcription (Latin):
gallicule aut eiusmodi ĩmanium ac
sdelestium tyramnoꝵ manus nutumq
ꝑuenisse: quibus nulla iurtus : nulla
Auiciis redemptio. Ponũ dum taxat
et id quidem sũmum erat illis certamen.
quo totis uiribus m̃ter se cõtendebant.¬
¶ Ita enim in trucidandis ciubus roma¬
ms. oĩ trudelitatis gne̾ intenti erant
quasi sũmum premium fuisset expositũ:¬
¶ Sed in ea urbe nullam nobilitatẽ nullũ
ingemum : nullum omĩno ciuẽ reliꝗsrẽt.
Itaͦ. G. gallicola cum tantam feasset
stragem quãtam potuisset maxigam.
Inumeri tamen ciues ut ĩ mag᷑ uebe
suꝑessent. fessus iam necando ac truci¬
dando : cum satiare crudelitate anmi
nullo modo pofset . neferriam illã emisit
uocem que testis esset sue ĩmianitatis.
O. utinam inquit populus.Ro. unam
cenuioem haberet: quã uno ictu possem
suellere. ¶Et plane ita fecit. Nunꝙͣ
enim sanguine cruũ satiatus ẽ. uatueq¬
ferisset oĩno urbem si paulo longior

Expanded text:
Caligule aut eiusmodi immanium ac Caligule aut eiusmodi immanium ac scelestium tyrannorum manus nutumque pervenisse, quibus nulla virtus, nulla a vitiis redemptio? Unum duntaxat, et id quidem summum, erat illis certamen, quo totis viribus inter se contendebant. Ita enim in trucidandis civibus romanis omni crudelitatis genere intenti erant, quasi summum premium fuisset expositum si in ea urbe nullam nobilitatem, nullum ingenium, nullum omnino civem reliquissent. Itaque C. Caligula cum tantam fecisset stragem quantam potuisset maximam, innumeri tamen cives, ut in magna urbe, superessent, fessus iam necando ac trucidando, cum satiare crudelitatem animi nullo modo posset, nefariam illam emisit vocem que testis esset sue immanitatis: «O utinam», inquit, «populus romanus una m cervicem haberet, quam uno ictu possem avellere!» Et plane ita fecit. Nunquam enim sanguine civium satiatus est, vacuefecissetque omnino urbem si paulo longior
Abbreviated transcription (Latin):
Non sũt noua in florentiuo populo hec
partium studia. nec nuper ut quidam
arbitrantur incepit .s Altius hec cõcert atio
fuscepta est. cum ne fauii homines. per
sũmum soelus rem. p. addorti popłi .xo.
libertatem. splendorem digintatemq
sustulere. tuẽ hoc ardore incensi tunc
hec concertatio. atq hec ꝑtiũ studia
a florentus suscepta quas ad hac̃ die
constantissume retinet. Nec si alio atq
alio noĩe diuersis tpõrib he ꝑtes appel¬
late sunt : ideo tñ diuerse fuere. Sed
una fuit semper atq eadem causa cont᷑
inuasores imperii ab initio substepta
et usq ad hec tempora conscantissime
conseruata. ¶ Iustum me hercule odiũ.
et antique pat̾rie. plusꝙͣ debita pietas.
Qius enim ferat uomanoꝵ imperiũ
tanta uirtute partum : Quanta Ca¬
millus publicola. Fabritius. Curius
fabius. Regulus. Stipiones. Marcellus
Satones aliiq ĩ numerabiles sctissimi et
continentissimi uiri prestitere ¶d in.C

Expanded text:
Non sunt nova in florentino populo hec Non sunt nova in florentino populo hec partium studia, nec nuper, ut quidam arbitrantur, incepit: altius hec concertatio suscepta est. Cum nefarii homines, per summum scelus rem publicam adorti, populi romani libertatem, splendorem dignitatemque sustulere, tunc hoc ardore incensi, tunc hec concertatio atque hec partium studia a Florentinis suscepta, que ad hanc diem constantissime ret inet. Nec si alio atque alio nomine diversis temporibus he partes appellate sunt, ideo tamen diverse fuere, sed una fuit semper atque eadem causa contra invasores imperii ab initio suscepta et usque ad hec tempora constantissime conservata. Iustum, me hercule, odium et antique patrie plus quam debita pietas! Quis enim ferat Romanorum imperium – tanta virtute partum quanta Camillus, Publicola, Fabritius, Curius, Fabius, Regulus, Scipiones, Marcellus, Catones aliique innumerabiles sanctissimi et continentissimi viri prestitere – id in C.
Abbreviated transcription (Latin):
et bellicos issime gentes atmis ac iutilte
domite erant.s Carthago. Numantia.
Corinchus. a stirpe interierãt. omnes
terre. mariaq oiã in potestatem eius
populi uenerant. Nichil calamitatis
popilo. Ro. ab ullis hostib inflictũ erat.
Nondum cesares. Antonii. Tiberii. Nero¬
nus pestes atq exitia rei publice libe̾tatẽ
substulerant. Sed uigebat sancta et incon¬
curra libertas. Que tamen nõ multo post
hanc colomam deductam a sceleratissimis
latronibus sublata est. ¶Ex quo illud
euemre arbitror. qđ in hac ciuitate egre¬
gie preter ceteras et fuisse et eẽ uidemus¬
ut florentim hoies maxime om̃iu libr̾tate
gaudeant. et tyrãnoꝵ ualde sint inimiei.
Tantũ ut opinor odii aduersus ĩuasores
imperii et pei publice euersores. ⁊ã ex illo
tempore Florentia concepit. ut nec hodie
quidem udeat᷑ oblita. Sed si qđ illorum
uł nomen uł uestigiu ad huc superest.
Dhec res publica de dignatur et odit.

Expanded text:
et bellicosissime gentes armis ac virtute et bellicosissime gentes armis ac virtute domite erant. Carthago, Numantia, Corinthus a stirpe interierant; omnes terre mariaque omnia in potestatem eius populi venerant; nichil calamitatis populo romano ab ullis hostibus inflictum erat. Nondum Cesares, Antonii, Tiberii, Nerones, pestes atque exitia rei publice, libertatem sustulerant, sed vigebat sancta et inconcussa libertas, que tamen, non multo post hanc coloniam deductam, a sceleratissimis latronibus sublata est. Ex quo illud evenire arbitror, quod in hac civitate egregie preter ceteras et fuisse et esse videmusut florentini homines maxime omnium libertate gaudeant et tyrannorum valde sint inimici. Tantum, ut opinor, odii adversus invasores imperii et rei publice eversores iam ex illo tempore Florentia concepit ut nec hodie quidem videatur oblita, sed si quod illorum vel nomen vel vestigium adhuc superest id hec res publica dedignatur et odit.
Abbreviated transcription (Latin):
est huic urbi tam claro ipiũs. ac sue
gentis conditores auctoresq habuisre.
At quo ĩ tpe florentinorũ gent a romais̃
est orta:Isoc enim plurimũ arbiteor
referre : qđ et in regiis sucressibus obser¬
uari aiunt : ut is tandem regis filiꝰ recte
appelletur qui eo tempore natus sit quo
eius parens regiam habuerit digͥtate.¬
¶ Qui autem uł ante uł postea nati sunt.
eos neq regis filios esse nec in regno
paterno successionem habere. ¶ Et ꝓfecto
ut quisq maxime floret: maximẽq
sublimis est : ita maxime p̃clara oꝑa.
maximeq egregia molitur. ¶uidentur
enim ip̃ẽ secunde res nescio quo pacto
ammos tollere : ingenterq spiĩs adhibere.
ut nichil insi altum atq magͥficum
amplissimi uiri queant molirr. et que
eo tempore fiant ea maxime prestare
contingat.¶Hec igitur splendidissima
romanorũ colonia eo maximo tempore
deducta est. quo poprili romani imꝑium
maxime florebat. quo potẽtissimi reges

Expanded text:
est huic urbi tam claros ipsius ac sue est huic urbi tam claros ipsius ac sue gentis conditores auctoresque habuisse. At quo in tempore Florentinorum gens a Romanis est orta? Hoc enim plurimum arbitror referre quod et in regiis successionibus observari aiunt, ut is tandem regis filius recte appelletur qui eo tempore natus sit quo eius parens regiam habuerit dignitatem; qui autem vel ante vel postea nati sunt, eos neque regis filios esse nec in regno paterno successionem habere. Et profecto, ut quisque maxime floret maximeque sublimis est, ita maxime preclara opera maximeque egregia molitur. Videntur enim ipse secunde res, nescio quo pacto, animos tollere ingentesque spiritus adhibere, ut nichil nisi altum atque magnificum amplissimi viri queant moliri, et que eo tempore fiant ea maxime prestare contingat. Hec igitur splendidissima Romanorum colonia eo maxime tempore deducta est quo populi romani imperium maxime florebat, quo potentissimi reges
Abbreviated transcription (Latin):
uiri florentim dominũ orbis terraꝵ.
iure quoddã hereditario: deu pat̾narũ
rerum possessio pertinet. ¶ Ex quo etia
illud fit ut omĩa bella que a populo flo¬
uentino geruntur iustissima sint: nec
possit hicͦ populus in gerendis bellis iu¬
stitia carere : cum oimna bella pro suaꝵ
rexũ uel defensione uł recuꝑatione gerat
necesse est.¶Que duo belloꝵ gnͣa omnes
leges oĩaq iura ꝑmictũt. ¶ E si paretũ.
gloria : nobilitas. uirtus. Amplitudo : ma¬
ginficentia filios quoq illustrat. Nichil est
mͦi toto orbe qđ florentinorum digitati
possit preferri. quando quidem ex eiusiõĩ
parentib nati sunt qui omĩ genere laudis
cuitos mortales longissime antecellunt.
Qius enim est hominũ qui sea populo
ro. nõ fateat᷑ seruatũ: ¶Quis autẽ ẜuus
uł libertus cũ domim uł patroni liberis.
de dignitate contendat. aut se p̃ferendũ
censeat: ¶ Non parũ igit᷑ ornamenti

Expanded text:
viri florentini, dominium orbis terrarum viri florentini, dominium orbis terrarum iure quodam hereditario ceu paternarum rerum possessio pertinet. Ex quo etiam illud fit, ut omnia bella que a populo florentino geruntur iustissima sint, nec possit hic populus in gerendis bellis iustitia carere, cum omnia bella pro suarum rerum vel defensione vel recuperatione gerat necesse est, que duo bellorum genera omnes leges omniaque iura permittunt. Quod si parentum gloria, nobilitas, virtus, amplitudo, magnificentia filios quoque illustrat, nichil est in toto orbe quod Florentinorum dignitati possit preferri, quandoquidem ex huiusmodi parentibus nati sunt qui omni genere laudis cunctos mortales longissime antecellunt. Quis enim est hominum qui se a populo romano non fateatur servatum? Quis autem servus vel libertus cum domini vel patroni liberis de dignitate contendat aut se preferendum censeat? Non parum igitur ornamenti