comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exigatur demde sit ei uinbi¬
tur. ¶ Hiusuirand de calum¬
titur. ¶ Si de qualitate niram¬
ti fuerit int̾ ꝑtes dubitatum
ꝯceptio eius et arbitrionidi
cantis e. ¶Ait pretor eum aqͦ
ius iurand̾ petitur solu̾eaut
turare cogam. altm itaqelig¬
at reus aut soluat. aut nires i
nõ uret solue cogendus ent a
pretore. ¶Datur autem et au
facultas reo si malit refat uis¬
iurand̾ et sus q petit ꝯdonem¬
iiris iurandi non utetur iudio¬
um ei pretor non dabit. eqsie
enim hoc facit cum non debetet
displic̾e ꝯdo iuris iurandieio

Expanded text:
hoc exigatur, deinde sic ei iurabitur. hoc iusiurandum de calumtitur.Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudi cantis est.Ait praetor: 'euaut iurare cogam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus erit a praetore.Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi non utetur, iudicium ei praetor non dabit. aequissime enim hoc facit, cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei
Abbreviated transcription (Latin):
tprindiem ĩquo ẜuus sit mortu¬
us usuffr̃. estimetur. ¶Cui illd̃
quoꝙ ꝯsequens ẽ ut ip̃e ticius
moriatur similiter exeo tꝑr quo
moraticio sit fc̃a. ip̃e in diem mor¬
tis estimatio ususfr̾. b̾rdi eius p̃s

Expanded text:
in diem, in quo seruus sit mortuus, usus fructus aestimetur. cui illud quoque consequens esse, ut si ipse Titius moriatur, similiter ex eo tempore, quo mora sit facta, in diem mortis aestimatio usus fructus heredi eius p
Abbreviated transcription (Latin):
de ccto usufructuticius decessit
q̃situmẽ ꝗd michi brdem eius
pr̃are oporteret.pendi referre qͣ
mente usuffr̃. exceptus sit. Nã
ꝓprietatem h̾rdem debiture.sinã
id fcm̃ sit ut ꝓmissor̃ dum taxat
usuffr̃. recipetur plenam ꝓprieta¬
tem hrdemenis debitu hoc ita se
hre manifestius in causa legatoꝵ
appet et enim sih̃rs a quo deccto u¬
sufructu ꝓprietas legata sit priusqͣ̃
extesto agetur deceseit minus d¬
dubitand est. qub̃rs eius plenã
ꝓprietatem sit debitiuꝰ. Idemꝙ ẽ
et si sb̃ ꝯd̾one similit legatumsit.
et pendente ꝯdõne h̃rs decesserit.

Expanded text:
u: Titius decessit: quaesitum est, quid mihi heredem eius praestare oportet. respondit referre, qua mente usus fructus exceptus sit: nam proprietatem heredem debiturum: sin autem id actum sit, ut promissori dumtaxat usus fructus reciperetur, plenam proprietatem heredem eius debiturum. hoc ita se habere manifestius in causa legatorum apparere: etenim si heres, a quo detracto usu fructu proprietas legata sit, priusquam ex testamento ageretur, decesserit, minus dubitandum, quin heres eius plenam proprietatem sit debiturus. idemque et si sub condicione similiter legatum sit et pendente condicione heres decessit.
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝗ ambigit licet impublicac̃i
factum sit. ¶ Non solum aut̃
inhrditate ucimur senatus cõ¬
sulto.s ⁊ mnpeculio cagterensi ul
alia uniu̾sitate. ¶Petitam aũt
peti.nã ubi scit incipit ee male
siscit ꝗdem nemo aũt denunci¬
auit. An incipiat usuras debe
pecunie redacte. et puto de bere ce¬
pit enmi malefidei posẜorem ẽẽ
ponamus de nunciatum eẽ. nõ
denunciatum est senͣatus ip̃idenũ¬
datiexigit et ideo nõ nocebit. nsi
forteis cuidemiciatumẽ eunc̾tio¬
rau̾it. s nõ nocet si c̾ciorare potint
nõ fecit. Ilquodenũciatum
est. senatus nõexigit qcumqui
ergo fint. ꝗ denũciauit nocebit¬
boc Adũsus bonefidei possorem
Anntasenatus  locutus ẽ eos q
se h̃rdes existimassent. ¶Ceter
si ꝗs sciens se ad h̾rdicatem nõ ꝑ¬
tinere distrarit sine dubio nõ pre¬
ciarer. s ip̃e res uemiunt ĩpetito¬
uenibrditatis. et fructus em .S¬

Expanded text:
est qui ambigit, licet in publica causa factum sit. Non solum autem in hereditate utimur senatus consulto, sed et in peculio castrensi vel alia universitate. "Petitam autempeti: nam ubi scit, incipit esse malae si scit quidem, nemo autem ei denuntiauit, an incipiat usuras debere pecuniae redactae? et puto debere: coepit enim malae fidei possessor esse. sed ponamus denuntiatum esse, non denuntiatum est: senatus ipsi denuntiari exigit et ideo non nocebit, nisi forte is cui denuntiatum est eum certiorauerit, sed non si certiorare potuit nec fecit. a quo denuntiatum est senatus non exigit: quicumque ergo fuit qui denuntiauit, nocebit.Haec aduersus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se heredes existimassent'. ceterum si quis sciens ad se hereditatem non pertinere distraxit, sine dubio non pretia rerum, sed ipsae res ueniunt in petitionem hereditatis et fructus ear
Abbreviated transcription (Latin):
est qu̾rdes se existimant nisi for¬
te adeas res referanius quas dis¬
trahiexpeliemt que honerabãt
magis orditatem quam fruc¬
tiuerant. ut sit iarbitrio petito¬
ris q̃lem putationem faciatad¬
iisus mialefideiposinrer utir ne
ipuis rer ⁊ fructuum. anprecu
et usumir post motam ꝯtrouuia.
¶Licei au̾t senatus de bus locutus

Expanded text:
e heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas distrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructui erant: ut sit in arbitrio petitoris, qualem computationem faciat adversus malae fidei possessorem, utrum ipsius rei et fructuum an pretii et usurarum post motam controversiam. Licet autem senatus de his locutus
Abbreviated transcription (Latin):
etiamsi ita ꝯtractum sit. ut antecedẽs.
dimitteretur. non alt̾ mius pignori
succedet. nisi ꝯuen̾it ut sibi eadem res
eet obligata. ñeq enim in ius pigno¬
ris succed̾e dr.qr ip̃e nichil ꝯuent de
pignore quo cãu emptoris cã melior
efficitur deniq si antiqor creditor de
pignore uendendo cum debitore pac¬
tum int̾ posuit. post̾ior autem credi¬
tor dedistrahendo omisit. non ꝑobli.¬
uionem s cum hoc ageretur ne poss
uendere iudeamus andici possit huc

Expanded text:
etiamsi ita contractum sit, ut antecedens dimitteretur, non aliter in ius pignoris succedet, nisi convenerit, ut sibi eadem res esset obligata: neque enim in ius primi succedere debet, qui ipse nihil convenit de pignore: quo casu emptoris causa melior efficietur. denique si antiquior creditor de pignore vendendo cum debitore pactum interposuit, posterior autem creditor de distrahendo omisit non per oblivionem, sed cum hoc ageretur, ne posset vendere, videamus, an dici possit huc
Abbreviated transcription (Latin):
siea ꝯuentio pignoris fuit ucita
dem̃de cetabona pignori h̾rent̾
sipecuma dehus quepignori¬
genalit accepit ẜuari non potu¬
ĩssdeficiente secunda ꝯuentio¬
ne secundus crelitor ĩpignore

Expanded text:
si ea conventio prioris fuit, ut ita demum cetera bona pignori haberentur, si pecunia de his, quae generaliter accepit, servari non potuisset, deficiente secunda conventione secundus creditor in pignore
Abbreviated transcription (Latin):
go si predium ꝗs litigiosum pigno¬
ri acceꝑit.an exceptione submouen¬
duslit et octͣonens putat etiam ĩpi¬
gnorib locum habere exceptionemi
ꝓcedere. ut in reb mobilib exteptios
locum habeat. ¶Aiuis.¬
I alius ꝑmuliere que int̾cessit ded̾it
muliere obligauit rem suam faciliꝰ
dicetur susccurri ei sicut fidenssor
hinus mõĩ mulieris eadem datur i¬

Expanded text:
litigiosum pignori acceperit, an exceptione summovendus sit? et Octavenus putabat etiam in pignoribus locum habere exceptionem: procedere, ut in rebus mobilibus exceptio locum habeat. Gaiusi alius pro muliere quae intercessit dederit muliere obligauit rem suam, facilius dicetur succurri ei, sicuti fideiussori huius mulieris eadem datur
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam accipe uellet ameuiooi
uit er et quasdam res ypothete
nomme dare destimaiit demoe
postquam quasdam ex his ie¬
bo uendidiss. accepit pecuma
quesitum ẽ. anprius res uendi¬
cautionem int̾positam pecunt¬
am non accipe eotempore pig¬
noris obligationem ꝯtractam
uidi.quo pecuma nũata est et
io inspiciend̃ quasres ĩbonio de¬
pente ꝑignori accepit relega¬
Ui dotem ꝓ pignoreus
ypothetam de restituẽ bus q ui¬
da sibi dote accepit sub u̾ignor¬
secuta demde ꝓ ꝑte num̾a loco¬
tione maritus eãdem rem suc¬
pignori alu dedit mox residur
qnͣtitatis nũatio ĩ pleta est que¬
rebatur depignore. cumexcap
missionis ad uniu̾se qnͣtitatis̃
ex solutionem ꝗ dotem ꝓmisit
ꝯpellitur. non utiq solutionis
obruand a sunt tempa si dies
Stracte obligationis non ple pot
dici ĩ potestate eius ẽc peccuma
residuam redde. ut minus doca¬
ta mulier ẽe ideatur alia cae
suminam̃ qmͣ intra dicmc̾tip

Expanded text:
cuniam accipere uellet a Maeuio, cauit ei et quasdam res hypothecae nomine dare destinauit: deinde postquam quasdam ex his rebus uendidisset, accepit pecuniam: quaesitum est, an et prius res uendicautionem interpositam pecuniam non accipere, eo tempore pignoris obligationem contractam uideri, quo pecunia numerata est, et ideo inspiciendum, quas res in bonis deparente pignori accepit, relegaIORES IN PIGNORE ypothecam de restituenda sibi dote accepit: subsecuta deinde pro parte numeratione maritus eandem rem pignori alii dedit: mox residuae quantitatis numeratio impleta est: quaerebatur de pignore. cum ex causa promissionis ad uniuersae quantitatis exsolutionem qui dotem promisit compellitur, non utique solutionum obseruanda sunt tempora, sed dies contractae obligationis. nec probe dici in potestate eius esse, ne pecuniam residuam redderet, ut minus dotata mulier esse uideatur.Alia caussummam, quam intra diem certum
Abbreviated transcription (Latin):
tne. ħrdẽm colom qm̃iis colon
none nichilominus dño possi¬
decristimo. Mestimenta tua si¬
fullo ꝑdidit et hes unde petas
nec repete ius nchilominus ag¬
ds exlocato cum fullone s uidi
cistimaturũ an possit adu̾susi
furem mag̾ ag̾e. et ab eo tuas
res ꝯseꝗ fullonis udelicet sup¬
ibs: si hoc tibi ĩpossibile ẽẽ ꝓspe¬
us. tũc fullonem qd tibi ꝯdep¬
nabit tuas artactiones teeips
mepellet. ¶Lege dicta. domꝰ
facienda lo cata erat ita ꝓbatio

Expanded text:
dem coloni, quamvis colonus non est, nihilo minus domino possidere existimo. Vestimenta tua fullo perdidit et habes unde petas nec repetere vis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis adversus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis videlicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem quidem tibi condemnabit, tuas autem actiones te ei praestare compellet. Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut pro
Abbreviated transcription (Latin):
ab esseꝙͣ s sitie diffuntione ꝑsone mu¬
lionem a me ꝯcluxistieum ꝙ ego tibi
delissem cuius negligencia nimentũ
ꝑierit. illã quoq culpam me tibi p̾stu¬
rum animo ꝙ eumtibi elegissem qui
huius modidampno te affic̾et. ¶ Ue¬
hiculũ xluxisti ut honus tuum por¬
tare et secum it̾ faces et cũ pontemi
transiret redemptor eius pontis et¬
portorium suũ abeo exigebat quere¬
batur ant etiam ꝓip̃a sola reda uacua¬
portoriũdatus fu̾it putosiportori¬
um nõ ignorauit ea setrãsiturum cũ
uebiculum locaret mulionem p̾sta¬
re deb̾e. ¶Rerumcustodiam qm ho¬
rearius dluctorib prestared locato¬
remtotorum horreorum horreario
pr̃are nõ debe puto. nisi inlocando. ali
Pp̾hensũ ut uineas pon̾et nich̾ominꝰ
infũdo uineas instituit. et ꝑꝑ earum
fructus dems amplius aureis an̾ ui
is ager locariceꝑat q̃situm ẽ si dñs
istum colonũ fundo eiectũ pensionũ
at ansuptus utilites fc̃os ĩumneis ĩ¬

Expanded text:
abesse: quod si sine definitione personae mulionem a me conduxisti et ego eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te adficeret. Vehiculum conduxisti, ut onus tuum portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturus fuerit. puto, si mulio non ignorauit ea se transiturum, cum uehiculum locaret, mulionem praestare debere. Rerum custodiam, quam horrearius conductoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreario praestare non debere puto, nisi si in locando alitecomprehensum, ut uineas poneret, nihilo minus in fundo uineas institu‹it› et propter earum fructum denis is ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum iat, an sumptus utiliter factos in vineis in
Abbreviated transcription (Latin):
s qm ex uosutate locator ꝓmu¬
titileet. redẽptorẽ absoluidebe.
¶Undaitibiertuteres qnͣti uil¬
ameclificare uelles. renũciastii
uilla ꝯstaredata autem tibi erant
tuiteopus face dixisiopus fac̾e
pseuains ex locato tecumagere.
it pecume reliquum michi resti¬
tius. messem inspiciciẽte colono
cum alienam ee nõ ignorares sus¬
tilisti ꝯlice tibi frumẽtum dñmi
posse  labeo aitͤut id faciat. colon̾
eralucto cũ dño acturum loca¬
torhorreiꝓpoitũ hint seaurum
ctargẽtum margaritã nõ reci¬
ꝑe suo ꝑiclodemde cum scireti
has ĩ ferripassus ẽ ꝑide eum
futurum tibi obligatum dixrac
sippoitum finit remissũ. ¶ Seru
lim meũ milionẽ aduxisti. negli¬
gẽcia eius mulꝰ tuus ꝑut. si ip̃e se
locass expeculio dunitaxat et de
mrẽ uso sedampnũ tibi p̾statu¬
rumndiciosm autẽ ego ip̃e eũ
locassem nõ ultra metibipstatu¬
rii qmͣ dolũ malũ et culpam me¬
sam

Expanded text:
m ex uoluntate locatoris permutatum esset, redemptorem absolui debere. Mandaui tibi ut excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re uelles: renuntiasti uillam constare: data autem tibi erant tui te opus facere. dixi, si opus facere perseueraueris, ex locato tecum agere, ut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum marg‹ar›itam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum uidetur. Seruum meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumtaxat et in rem uersum damnum tibi praestaturum di‹co›: sin autem ipse eum locassem, non ultra me tibi praestaturum, quam dolum malum et culpam meam
Abbreviated transcription (Latin):
uti peam ꝑtem mreliquum fi¬
dum neum aqmͣ duceremett
tutum tempus int̾cessit. anqua
riuum facem nichil uiris. amic
uamtibi legauero et aditab
ditate mea ꝑ ostitut tempus. ad
amictendam ẜuitutem igno uc¬
ris eam tibi legata m esseamicte
:uiam non utendo qd̾ si uituno
tempus antequan scires cili
legatam esse ẜ uitutem timina¬
dum uenclideris a demp̾tor
uia ꝑtinebit. si reliquo tpr ns
bi possit ꝯting̾e cum adte funo

Expanded text:
uti per eam partem in reliquum fundum meum aquam ducerem, et statutum tempus intercesserit, antequam riuum facerem, nihil iuris amitto, uiam tibi legauero et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam tibi legatam esse, amittes uiam non utendo. quod si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem, tuum fundum uendideris, ad emptorem uia pertinebit, si reliquo temporeibi possit contingere, cum ad te fun
Abbreviated transcription (Latin):
tituere siꝗdem hat rem mani
mliturioffico iutuicrs abeo pos¬
ẜotranfferatur. et fructurmidũ¬
taxat onnis q cause nomme
ꝯdempnatio fit. Si uero non po¬
test restituere siꝗdem dolo fecit qͦ
minus possit. is quantum adu¬
sarius inlitem sin̾ ulla taxatione
mintinici iurauerit. dampnã¬
dus ẽ Si uero non potest restitu¬
ere nec dolo fecerit quominus
possit non pluris quam qnͣtires
est .i. qnͣti ad uersaru interfuit.
ralis est i ad omnia interdicta.
siueactiones mrem. siue ĩꝑsonã
sunt cribus arbitratu iudicis
cauere ei non debet actiones qͣs
fictionem ei dandam placuit
nepotestate cuiusq sit ꝑ rapi¬
nam abinuito domino remin
iusto pretio dꝑare. ꝑ Aulus.¬
uodsiposor ꝗdem doĩo fecit actor
lero uirare non uult. s qnͣti res
sit aduersarium demynaan
maluit mos eigerenclus est.
sit precio soluto. deinde cicius
sempnio hrs extit̾it. et eumdẽ
Ali uendid̾it. et traclidit equꝰ
est. ut tu pociorsis. Nam ⁊ si p¬
se uenditor eam rem ate pete¬
ret.

Expanded text:
manu militari officio iudicis ab eo possessio transfertur et fructuum dumtaxat omnisque causae nomine condemnatio fit. si vero non potest restituere, si quidem dolo fecit quo minus possit, is, quantum adversarius in litem sine ulla taxatione in infinitum iuraverit, damnandus est. si vero nec potest restituere nec dolo fecit quo minus possit, non pluris quam quanti res est, id est quanti adversarii interfuit, ralis est et ad omnia siue interdicta, siue actiones in rem siue in personam sunt, ex quibus arbitratu iudicis cauere ei non debet actiones, quas actionem ei dandam placuit, ne in potestate cuiusque sit per rapinam ab inuito domino rem iusto pretio comparare. 71 PaulusQuod si possessor quidem dolo fecit, actor uero iurare non uult, sed quanti res sit aduersarium condemnari maluit, mos ei gerendus est. sit pretio soluto, deinde Titius Sempronio heres extiterit et eundem alii uendiderit et tradideest, ut tu potior sis. nam et si ipse venditor eam rem a te peteret,
Abbreviated transcription (Latin):
queritur ad quem ꝑtineat. sen¬
deo si nontdesauri fuerunt s pe
ab eo ad queni ꝑtinebat. non ab¬
lata. nichilominus eius esse ea
quus fuerat. Ipni.¬

Expanded text:
eritur ad quem pertineat. respondi, si non thensauri fuerunt, sed pab eo ad quem pertinebat non ablata, nihilo minus eius eam esse, cuius fuerat. Vlpi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cum non fiant fructuar
uasa uenclicari aꝓprietario posst
cautione nõ data uidend̾ est de
done anpossit locumh̾re et ꝓlitũ

Expanded text:
ergo cum non fiant fructuarii vasa, vindicari a proprietario possunt cautione non data. videndum est de condictione, an possit locum habere: et
Abbreviated transcription (Latin):
xe est contra uis .i. siculpa ꝗs ec¬
cidit et ideo mtdum utiq acto
Currit et lege acqlia ⁊ miuria¬
rum sicdue erunt extimatoes
ii dampni alia ꝯtumelicele
tur miuriam hic dampnumãc¬
cipimus culpa datumetiama
abeo qn cc̃e uoluit. Ideo q̃rimus
ĩfuriosus dampnum de derit
num dedit acqua cessat. Aut si
tegula cecidit. Srasi nfans
dampnum dedit idem erit dñ¬
dimi qd̃ si impubes id fecit la¬
beo ait q furtitenetur. tenctur
et acqlia teneri et hoc ꝓuto uere
lsisit ĩ iurie capax. ¶Si magist̃
mdisciplina uulnauit ẜuum
uel occid̾it an acqlia teneatur
aiplina. multo magis igiturde
octiso idem erit dũdum. ¶Pro¬
onturaute: apud eum talis
pes sutor inquit ꝓuero disçẽ¬
ti ingenuo filio tam̃. paꝵ bñ
facienti qd̃ demonstrau̾it for¬
ma  calcei cuicem ꝑcussit ut oc¬
culus puero ꝑfodetur. dicit gͥ¬

Expanded text:
 est contra ius, id est si culpa quis occiderit: et ideo interdum utraque actio concurrit et legis Aquiliae et iniuriarum, sed duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa datum etiam ab eo, qui nocere noluit.Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit,num dederit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. quodsi impubes id fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, teneri et Aquilia eum: et hoc puto verum, si sit iam iniuriae capaxin disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, lum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero perfunderetur. dicit i
Abbreviated transcription (Latin):
Et⁊ si quencumꝙ alium feno
se petentem ꝗs occidit nõ inde¬
bitur in iuria occidisse. et sime
tuqs mortis furem octiderit.
non dubitab. qn lege acqlian
teneatur. Sin autem cum poss
apprebendere  dom̃ maluit occi¬
dere magis est ut miurian fros¬
se uideatur ergo et corneliate¬
nebitur. ¶ In iuria antemhic

Expanded text:
et si quemcumque alium ferro se petentem quis occiderit, non uidebitur iniuria occidisse: et si metu quis mortis furem occiderit, non dubitabitur, quin lege Aquilia non teneatur. sin autem cum posset adprehendere, maluit occidere, magis est ut iniuria fecisse uideatur: ergo et Cornelia tenebitur.Iniuriam autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
ũsus eum hebat prestaredño
am rogaũs et ego meum debito¬
rem tibi ꝓmitt̾e iusserim. tusti¬
pulatus sis cũ putares eumiti¬
cii debitoremẽe an michi obli¬
gai̾us subsisto. et si ꝗdem nul

Expanded text:
sus eum habeam, praestare domino pam rogaueris et ego meum debitorem tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, cum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? subsisto, si quidem nul
Abbreviated transcription (Latin):
cupletes anminus. ¶ Uult
igituroratio apud pretorẽ
de istis inquiri imprimis de
cã transactionis deinde de mͦ
t̾cio de psona trãsigencium ni
causa herit inquirendumq̃
causa sit trãsigendi sine cãenĩ
neminem transigentem audi¬
et pretor. cause fere huius
solent allegari si alibih̾rs do¬
micilium alibi alimentarius
h̾at aut si destinet domicilium
transferre alteruter eoꝵ aut si c̃
aliqua urgeat presenti pecume¬
ait aut si plurib ei almmienta re¬
licta sunt. ⁊ minutatim singu¬
los ꝯuenire difficile eisit Aut
si aliqua alia causa funit ut plu¬
ros solent accidere que pretorẽ
suadeant transactionem ad¬
mictere. ¶Adodus quoq
pecime que m̃transactione

Expanded text:
cupletes an minus. Uult igitur oratio apud praetorem de istis quaeri: in primis de causa transactionis, dein de modo, tertio de persona transigentium. In causa hoc erit requirendum, quae causa sit transigendi: sine causa enim neminem transigentem audiet praetor. causae fere huiussolent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter‹uter› eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et minutatim singulos conuenire difficile ei sit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant transactionem admittere. Modus quoque pecuniae, quae in transactione
Abbreviated transcription (Latin):
Ebitor pactus ẽ ut quecumꝙ
ĩ predia pignoridata ĩducta m¬
uecta ĩportata ibi nata partaue
ẽent pignoriẽent eorum p̾clio¬
rum pars sñ colonis fuit eaq
actori suo colenda debitor itat̾¬
didit assignatis et ei ẜuis cultu¬
re nccͣus queritur an et sticus:
uulicus et cet̾i ẜm ad culturam
missi et stichi uicaruobligati
mo adomino ĩ ducti ẽẽncat ibi
ppetuo ẽent. nõ temporis cã ado¬
mo datrẽtur obligatos ẽẽ ss q¬

Expanded text:
ebitor pactus est, ut quaecumque in praedia pignori data inducta invecta importata ibi nata paratave essent, pignori essent: eorum praediorum pars sine colonis fuit eaque actori suo colenda debitor ita tradidit adsignatis et servis culturae necessariis: quaeritur, an et Stichus vilicus et ceteri servi ad culturam missi et Stichi vicarii obligatmo a domino inducti essent, ut ibi perpetuo essent, non temporis causa accomodarentur, obligatos.
Abbreviated transcription (Latin):
nam niculit et decesẜit. ancioil
que ibi dep̾henduntur credito:
ypothecaria actione pete̾ posse
cum et m̃cium species mutatest
et res alie illate. R. ea que mor¬

Expanded text:
nam intulerit et decesserit, an omnia quae ibi deprehenduntur creditor hypothecaria actione petere possit, cum et mercium species mutatae sint et res aliae illatae? respo
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt ad huc eum posse gͥgem
uendicare. ¶Armamenta na¬
ius singulaerunt uendicãda.
Scapba quoꝙ sepatim uendi¬
cabitur. ¶Pompo̾. scribit. siqd
qd̾ eius dem nature ẽ ita ꝯfusir
⁊tiumiargentum nmassam
redactum est. erit nobis comini¬
ne. et uus quisq ꝓrata pond¬
ris qd̃ in massa hemus uendi¬
cabimus. et sumctum sit qnͣtũ
qsqd ponderis in masa habeit
S ⁊ furti ⁊ adexibendᷤ actonete¬
nebitur q dolo malo ⁊ ꝯfundẽ¬
d̾ id argentum curau̾it. itaut
actione hoc amplius ferat cu¬
ius argentum preciosus fiut¬

Expanded text:
ta sunt, adhuc eum posse gregem uindicare. Armamenta nauis singula erunt uindicanda: scapha quoque separatim uindicabitur. Pomponius scribit, si quid quod eiusdem naturae est ita confusum et tuum argentum in massam redactum est: erit nobis commune, et unusquisque pro rata ponderis quod in massa habemus uindicabimus, etsi incertum sit, quantum quisque ponderis in massa habet.sed et furti et ad exhibendum tenebitur, qui dolo malo confundendum id argentum curauit: ita ut actione hoc amplius ferat, cuius argentum pretiosius fu
Abbreviated transcription (Latin):
a nullo inqt possidentur. uerx est aut hor¬
rearium posside. aut certe ille est ꝗ possit
exib̾e. Idem ait quõstis autem possidet ꝗ

Expanded text:
a nullo, inquit, possidentur, uerum est aut horrearium possidere aut certe ille est, qui possit exhibere. idem ait: quomodo autem possidet
Abbreviated transcription (Latin):
utilicatem ira sid iuirisiurã¬
di refenda estimatio est s ad
comini cuius nomie tute¬
leicio postulatur. adoleseces
uero si uelit iurare potest. ¶De¬
sere autem iusiurand̾ nidicẽ
oporcet. Cet̾m si alius detułit
iisuirand̾. uel eo nõ delato i¬
ratum sit nulla erit religioi
nec ullum iusiurand̾. etita.
nostri et diuipu pr̃is eius.
¶Iurare aum infmicum licet. S
in iuder modum iuriiurando
statue possit ut intractam ꝙͣtita¬
tem uiretur. ne abrepta octasio
ne imensum iuretur.quero
et ꝗdem niarbitrio eẽ iudicis
deferre nisiurand ħ ꝯstat an
igitur ꝗ possit nisiurand̾ non
deferre idem possit et taxatonẽ
niruurando adice queriturar¬
bitrio tamen bone fidei iudicis
etiam hoc ꝯgrut.¶ Item uidẽ¬
dum est an possit uidex ꝗ uisui¬
sus absolue ueletiam minoriᷤᷤ
ꝯdempnare quam uiratumẽ.
et magis ẽ ut ex magna causa
et postea reꝑtis ꝓbationib por¬
sit. ¶ Exculpa aͣutem iusiurã¬
dum non ee defendum ꝯstat

Expanded text:
utilitatem iurisiurandi referenda aestimatio est, sed ad domini, cuius nomine tutelae ratio postulatur. adulescens uero si uelit iurare potest. Deferre autem iusiurandum iudicem oportet: ceterum si alius detulerit iusiurandum uel non delato iuratum sit, nulla erit religio nec ullum iusiurandum: et ita nostri et diui patris eius. Iurare autem in infinitum licet. sed an iudex modum iuriiurando statuere possit, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione in immensum iuretur, quaero. et quidem in arbitrio esse iudicis deferre iusiurandum nec ne constat: an igitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit. Item uidendum, an possit iudex, quiorsus absoluere uel etiam minoris condemnare quam iuratum est: et magis est, ut ex magna causa et postea repertis probationibus possit. Ex culpa autem non esse iusiurandum deferendum constat,
Abbreviated transcription (Latin):
Irem alienam bona fide Tden¬
eñus et michi pignori dedens̃ a
precario rogauis demde medomi¬
nus h̾rdem institint. desinet pig¬
nus eẽ et sola precaru rogatio su¬
perit. idcirco usucapio tua nicer¬
pellabitur. ꝑ Aul.¬

Expanded text:
rem alienam bona fide emeris et mihi pignori dederis ac precario rogaueris, deinde me dominus heredem instituerit, desinet pignus esse et sola precarii rogatio supererit: idcirco usucapio tua interpellabitur. 30 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
Diꝑ salutem suam iurat. ꝓdeũ
iurare uidetur. respectuemmdi¬
im numinis ita iurat. axt̾ñ si
non ita spalit̾ ius iurand̾ dela¬
tum est uirasse nõ uidctur. et ido
as etiam ad omnes res locum ht
etiam deopis libtoꝵ ius iurand̃
deferri potest nec de iiuria que¬
riadu̾sanus pot̾it cum possit iͦ¬
uirand referre.qd tñ siideo di¬
cat reus se lib̾atum qm̃ stichũ

Expanded text:
 salutem suam iurat, licet per deum iurare uidetur respectu enim diuini numinis ita iurat, attamen, si non ita specialiter iusiurandum ei delatum est, iurasse non uidetur: et ideo as et ad omnes res locum habet: etiam de operis iusiurandum deferri potest. nec de iniuria queri aduersarius potest, cum possit iusiurandum referre. quid tamen, si ideo dicat reus se liberatum, quoniam Stichu
Abbreviated transcription (Latin):
fundi moclum esse. Si uendiditibi m¬
sulam c̾ta pecunix et ut alt̾am insu¬
lam meã refic̾es agã ex uẽlito ut re¬
ficias si autem hoc solum ut refici¬
as eam ꝯueniss nõ intelligitur ẽp

Expanded text:
fundi modum esse. Si uendidi tibi insulam certa pecunia et ut aliam insulam meam reficeres, agam ex uendito, ut reficias: si autem hoc solum, ut reficeres eam, conuenisset, non intellegitur emp
Abbreviated transcription (Latin):
simłri ĩ matrimono dotem soluit ut mar¬
sib in qb hac ei fac̾e̾ legib ꝓmissum est.
¶Preterea maritumputo fum̃ana mid
dem̃teni. qd̃ fac̾e potest idenim lucrari
uidetur qd prestaret mulieri sꝯueniretͥ.¬
Nodsi nulia dos eẽt tunc ꝑ Ompõ.¬
cõem ĩpensã pr̃em pr̃are debere accillici¬
nus ait. autprdes eius młris putaemã¬
cipateqd sineq h̾rdes hat. neq  prsol¬
uerẽdo sit maritum inqnͣtum facere po¬
test ꝓꝑhoc ꝯuenirine in uriaeius uide¬
tur quondam uxdremeius ĩ sepultam
relinqui.O Aius.

Expanded text:
si mulieri in matrimonio dotem solverit, ut Marsibus, in quibus hoc ei facere legibus permissum est. Praeterea maritum puto funeraria in id demum teneri quod facere potest: id enim lucrari uidetur quod praestaret mulieri si conueniretod si nulla dos esset, tunc omnem inpensam patrem praestare debere Atilicinus ait aut heredes eius mulieris, puta emancipatae. quod si neque heredes habeat neque pater soluendo sit, maritum in quantum facere potest pro hoc conueniri, ne iniuria eius uideretur quondam uxorem eius insepultam relinqui. 29 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
uẽtur ne ĩuito de nũcietur ut
testimoniũlitis dicat aduis
socum. geinum. iutricũ priui¬
gnũ. sobrinũ. sobrinã. sobrino
natũ coꝵ ueq̃ pprio re gradu
sint. Item ne libto ip̃ius. lib̾or¬
uecius ꝑentum urt uxoris.
ltẽ nc proni pr̃one ue adu̾sus
lib̾tos. neq ub̃ti adusus pr̃o¬
num cogantur testimoniũ
aut soc.ĩ uitus testimoniũdi¬
Nates. uł illi quicũ magr̃atus
non licet. Puł.

Expanded text:
 Ne invito denuntietur, ut testimonium litis dicat adversus socerum, generum, vitricum, privignum, sobrinum, sobrinam, sobrino natum, eosve qui priori gradu sint. Item ne liberto ipsius, liberorum ejus, parentum, viri, uxoris. t ne patroni patronae aduersus libertos neque liberti aduersus patronum cogantur testimonium aut socer inuitus testimonium dilites uel qui cum magistratu non licet. Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
Tuit pretor astringe eumq
Uieniturex sua ĩiudicio rensi¬
onent uel ꝯfitendo uel m̃ciẽ¬
do se sehonet simuleti am por
presides ꝓuinciaꝵ uel alios iu¬
dices. Ius enimeum solumlo¬
cumesse ubiiuris dicendi uł
iudicandi gr̃a ꝯsistat. uelsido¬
am uel untine boc agat Gliꝰ

Expanded text:
uit praetor adstringere eum qui conuenitur ex sua in iudicio responsione, ut uel confitendo uel mentiendo sese on‹e›ret, simul etiam portpraesides prouinciarum uel alios iudices: ius enim eum solum locum esse, ubi iuris dicendi uel iudicandi gratia consistat, uel si domi uel itinere hoc agat.
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ in nr̃a potestate¶Qm̃ꝙͣ
autem placet etiam eum teñ
q alienum ẜuum ꝯfessus eet¬
suum eẽ. ac tñ rectissime pla¬
cuit eum dem̃tem. ꝗ suum po¬
tuit hreceteꝵ sidomimum
quere non potuit nõtem̃. Id¬

Expanded text:
non est in nostra potestate. Quamquam autem placet etiam eum teneri, qui alienum seruum suum fassus esset, adtamen rectissime placuit eum demum teneri, qui suum potuit habere, ceterum, si dominium quaerere non potuit, non teneri
Abbreviated transcription (Latin):
tomis ignorasserem alienam
utꝗs possit publiciana exꝑi¬
ri s etiamoport̾e ⁊ tunc bona
fide emptorem esse. G Aiuis.
primitur. unde potest diectum
capi. qiͣ nec smĩa pretoris ea sit
Itaẽ siñe brdi emp̃toris ꝑubli¬
ciana ꝯpetit actio. ¶Siqͥs rẽ
apud se depostam uł sibi ꝯmo

Expanded text:
tionis ignorasse rem alienam, tionis ignorasse rem alienam, uti quis possit Publiciana experiri, sed oportere et tunc bona fide emptorem esse. Gaius libprimitur: unde potest coniectura capi, quasi nec sententia praetoris ea sit, ta est sive heredi emptoris, Publiciana competit actio. Si quis rem apud se depositam vel sibi co
Abbreviated transcription (Latin):
negocium meuinge̾ns em̾̃it.i¬
¶Pretor ait ꝗ bona fide em̾it¬
nonigituromnis emptio ꝓde¬
rit s ea q̃ bonam fidem h̃nt ꝑ¬
m̃ hoc sufficit me bone fideiẽp
torem fuisse qmͣius añ dño em¬
im. et licet ille calido ꝯsilio uen¬
didit. neq enum dolus uendi¬
toris muchi nocebit. IIn bacac¬
tione ñoberit michisi succes¬
sorsum ⁊ dolo feci cumis incu¬
ius locum successi bona fide e¬
miss nec ꝓd̃it si dolo careo cuz
emptorẽ uccessi dolo feciss s
enimsisuus meus enut dolꝰ
eius ex spectãdus nõ meus
uł cc̃publiciana tempo emptõ¬
nis ꝯtiet et ideo nez qd añ emp
fidem solius ẽptoris ꝯtinetut
igitur publiciana ꝯpetat. b̃
debent ꝯcurrere. ut et bonafi¬
de qs emiit ⁊eires ẽpta eo noĩe
sit tradita. Ceteꝵ añtradonẽ
qm̃uis bone fidei ꝗs emptorsit
ꝙsisciens alienam posẜonem
apphendit publiciana eumex¬
ꝑirinon posse. qr usucape n pot̾it
nec ꝗsqͣmputat hoc nos existi¬
mare sufficere i micio tradi¬

Expanded text:
negotium meum gerens emerit.Praetor ait: "qui bona fide emitnon igitur omnis emptio erit, sed ea, quae bonam fidem habetde hoc sufficit me bonae fidei torem fuisse, quamvis non a domino emerim, licet ille callido consilio vendiderit: neque enim dolus venditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et dolo feci, cum is, in cuius locum successi, bona fide emisset: nec proderit, si dolo careo, cum emptor, cui successi, dolo fecisset. Sed enim si servus meus emit, dolus eius erit spectandus, non meus, vel contra. Publiciana tempus emptionis continet, et ideo neque quod ante emptfidem solius emptoris continet. Vt igitur Publiciana competat, haec debent concurrere, ut et bona fide quis emerit et ei res empta eo nomine sit tradita: ceterum ante traditionem, quamvis bonae fidei quis emptor sit, si sciens alienam possessionem adprehendit, Publiciana eum experiri non posse, quia usucapere non poterit. nec quisquam putet hoc nos existimare sufficere initio tradi
Abbreviated transcription (Latin):
aucte emiss ut scilicet ip̃e nõ tenea¬
turs co agẽte retentiones ꝓpetent
s nec illud sũ roe dicetur qmͣ ĩmicio
uenire eo pacto stari ꝙ alt̾icaptio¬
sum sit et maxime siuisto errore sit
ab eo scriptus b̾rs cum ignoraret
fundũ uendẽte ẜuo b̾rditanio qiͣ
ꝓcurator subscrips it q̃situmẽ an
cognito eo priusqmemptio ꝑficere¬
tur auendicione discede possit ticiũ¬

Expanded text:
t scilicet ipse non teneatur, sed agente eo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio  fidei convenire eo pacto stari, quod alteri captiosum sit, et maxime, si iab eo scriptus heres, cum ignoraret, fundum uendente seruo hereditario, quasi procurator subscripsit: quaesitum est, an cognito eo, priusquam emptio perficeretur, a uenditione discedere possit
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tor ꝑmictit allegare ꝓalio
hus quoꝵ cura gerunt uel¬
cutelam xediq adusus ca feci¬
postulatõe repellitur. ⁊ ꝑ estima¬
tone iudicis extraordinem ꝓ¬
pecuma nani pena mulctabr
Ut micio hinus tituli dixim
tres ordines p̾tor fecit nõ pos¬
tulancium quoꝵ hic̃ tercius
est qbo non intotum de neg¬
at postulandi facultatem. Sr
ne ꝑͥ alus omnib postularent.
quasi minus delinquerint. ꝙͣ
bus notantur. ¶Ait p̾cor qui
lege plebiscitosenatus ꝯsulto
edc̃o decrcto principum placi¬
to nisi ꝓcertis ꝑsonis postula¬
re ꝓhibentur. Un ꝓ alio qm ꝓ¬
quo licebit in uire apud me
ne postulent. ¶Hoc edc̃o ꝯtine¬
tur ⁊̃ alii omnes q edc̃o p̾tori
uit in fames notantur. qͥ om̃s
niu ꝓse ⁊ certis ꝑsomis ne por¬
adiecĩt p̃torsi qui exhus omĩ¬
bus q supra scripti sunt nn m

Expanded text:
permittit allegare, pro alio his, quorum curam gerunt, concedi. qui aduersus ea fecipostulatione repellitur et pro aestimatione iudicis extra ordinem pecuniaria poena multabitur. Ut initio huius tituli diximus, tres ordines praetor fecit non postulantium: quorum hic tertius est, quibus non in totum denegat postulandi facultatem, sed ne pro omnibus postularent: quasi minus deliquerint quam bus notantur. Ait praetor: 'Qui lege, plebis scito, senatus consulto, edicto, decreto principum nisi pro certis personis postulare prohibentur: hi quo licebit, in iure apud me ne postulent". "hoc edicto continentur etiam alii omnes, qui edicto praetoris ut infames notantur, qui omnes nisi pro se et certis personis ne posadicit praetor: "qui ex his omnib
Abbreviated transcription (Latin):
geditor ut euictionem eorum pͥs¬
petet creditum suu̾ hat reliqͤ
Sonem suam soluerit totares at
cpgnorid ita uenire poteritꝙ̃
posse me pignus uendereqr husi
uerbis omnes pensiones de mou¬
tiarentur nec uerx est sua quaq
dic nõ solutam pecumam añquã
ommnes dies uenirent. Sz omni¬
bus pensionibus preteritis etiã¬
iuna portio soluta nõ sit. pignus
potest uenire. S: si ita scriptum sit.
iqua  pecunia suadie soluta nõ
erisstacim ꝯpetit ei pactiꝯuentio.¬
De uendendo pignore mrem pac¬
tio dcipienda est.ut omnes ꝯtme¬
anturs et si crelitoris dumta¬
xit psonafũit ꝯprehensaetiami
hrseius iure uendet. si nichilctͣ
rium actum c̃et. ¶ Cum pignus
ex pactione uenire potest.non so¬
ium obsortem nõ solutam ueni¬
repoterit. s ob cet̾r quoq ueluti
usuras et que mid impensa sunt.
ipignore usatus sit.d̃ndum locũ
:habe ꝯtrarium iudicium. ñ aũ
tin ob pecuniam s ob aliam cau¬
ampignus dari potest. ueluti si

Expanded text:
editor ut euictionem eorum praestaret, et creditum suum habeat, reliqua tionem suam soluerit, tamen tota res pignori data uenire poterit, qposse me pignus uendere, quia eis uerbis omnes pensiones demonstrarentur: nec uerum est sua quaque die non solutam pecuniam, antequam omnes dies uenirent. sed omnibus pensionibus praeteritis, etiamsi una portio soluta non sit, pignus potest uenire. sed si ita scriptum sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio.De uendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumtaxat persona fuerit comprehensa, etiam heres eius iure uendet, si nihil in contrarium actum esset.Cum pignus ex pactione uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera quoque, ueluti usuras et quae in id impensa sunt. in pignore uersatus sit, dicendum est locum habere contrarium iudicium.Non tantum autem ob pecuniam, sed et ob aliam causam pignus dari potest, ueluti si
Abbreviated transcription (Latin):
Ipost moram fc̃am quomimus
capue solue cum. nbitrariauel¬
let ag̾e fidenissor acceptus sit
eius actionis nomine udeam
accedere potest nõ debeatur nec
sit mobligatione ad eo ut nũc
quoq sorte soluta uelsi capue
petatur arbitrium iudicis cess
ũsitate cã tam ex sorte qͣm ex
pena solutum uideriut suꝑ sit
petitio eius ꝙ exceclit sortem ⁊
accedat penam ꝓ ea qnͣtitate.
ꝙ nõ puto ad mictend̾ tanto
magis ꝙ creclitor accipiendo pe

Expanded text:
post moram factam, quo minus Capuae solueretur, cum arbitraria uellet agere, fideiussor acceptus sit eius actionis nomine, uideamus, accedere potest, non debeatur nec sit in obligatione, adeo ut nunc quoque sorte soluta uel si Capuae petatur, arbitrium iudicis cesset: ersitate, tam ex sorte quam ex poena solutum uideri, ut supersit petitio eius quod excedit sortem, et accedat poena pro eadem quantitate. quod non puto admittendum, tanto magis, quod credito
Abbreviated transcription (Latin):
Nadoptionib eorum diuntar¬
at ꝗ sue pot̾atis sunt uoluntas
exploratur sin aũ apribdant
i adoptõnem ĩhus utriusq ar¬
bitrium spectand̾ est uel dsenciẽ¬
filio natus. ꝯsensus filu exigitur
re auctoritas eoꝵ int̾quos uira
agnatonis secuncur. ¶ Odest̾.¬

Expanded text:
In adoptionibus eorum dumtaxat, qui suae potestatis sunt, uoluntas exploratur: sin autem a patre dantur in adoptionem, in his utriusque arbitrium spectandum est uel consentienfilio natus, consensus filii exigitur,rem auctoritas eorum, inter quos iura adgnationis consequuntur. 8 Modest
Abbreviated transcription (Latin):
iussit ꝓsuo ait marcelł. non teneriq iꝰ¬
su qͣi extraneus enim int̾uenit. neq hoc
dicit ideo ꝙ tenetur ex causa fide uissio¬
nis s qr aliud ẽ ibere aliud fide iube.
Demq idem scribit. si mutilit̾ fidenss¬
it tñcum nõ obligari qi isẜit qsm̃a¬
gesẜit uel filius. qd̾ uissu actio meu
datur. ¶ Si pupillus dñs iusẜit utiq
nõ tenetur insi tutore auctore iussit
Item eius cmbona fide ẜuit. marc̃ pu¬
tat quod iussudandam int̾ eos actio¬
nem qͣm snĩam et ego ꝓbo. ¶ Si cira.¬
tore adolescetis uel furiosi uel ꝓligiꝰ
iubente cum ẜuo ccͣtum sit. putat labo
dandam ꝙ iussu actionem meos quo¬
rum ẜuus fuit. Idemẽctiam inuerop¬
curatore. S si ꝓcurator uerus nõ sit in
ip̃m pocius dandã actionem. Idem la
q iussit tutor. ¶ Si iussudm̃ ancille
uel iussu pr̃is filie cditum sit. danda
ẽ meos ꝙ iussu actio. ¶ Si iissu meo.
cum alieno ẜuo cc̃tum fuit eumq pꝰ¬
ea redemo. ꝙ iussuactione nõ tenebor.

Expanded text:
it pro seruo? ait Marcellus non teneri quod iussu: quasi extraneus enim interuenit: neque hoc dicit ideo, quod tenetur ex causa fideiussionis, sed quia aliud est iubere, ‹aliud fideiubere›: denique idem scribit, etsi inutiliter fideiusserit, tamen eum non obligari quasi gesserit uel filius, quod iussu actio in eos datur. Si pu pillus dominus iusserit, utique non tenetur, nisi tutore auctore iussit.item eius cui bona fid‹e› seruit, Marcellus putat quod iussu dandam in eos actionem: quam sententiam et ego probo. Si curatore adulescentis uel furiosi uel prodigi iubente cum seruo contractum sit, putat Labeo dandam quod iussu actionem in eos quorum seruus fuerit: idem et in uero procuratore. sed si procurator uerus non sit, in ipsum potius dandam actionem idem Labe iussit tutor". Si iussu domini ancillae vel iussu patris filiae creditum sit, danda est in eos quod iussu actio. Si iussu meo cum alieno servo contractum fuerit eumque postea redemero, quod iussu non tenebor,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ est ĩnus insisi ꝓhibuit eum domi¬
anus spalit renũciare. ¶ Item scripti
ẽ posse ꝓcuratori meo socium meum
ita notat esse ĩ potestate domimesse. cũ
ꝓcuratori eius renũciatum ẽ. anueli
ratam h̾re renũciationem Igitur cu
ius ꝓcuratori renũciatum est. lib̾at
erit ꝙad̾ in dixiximus meo qsocio re¬
nũciauit. O orte unius socu socie¬
tas dissoluitur. et si ꝯsensuõĩum coita
sit plures uero suꝑsint msi ucoeũda
attam ab h̾rde qͣm h̾rdi prandumẽ
Item si alicinus rei societas sit et fims
nego sit impoitus finitur societas.n
Quod si ĩtegris omnibꝰ manentib alt̾
decesfit deindetunc sequatur res de
qua societatem coierunt. tunc eadem
distinctione utemur qua in manda¬
to ut siꝗdem ignota fu̾it mors altius
ualeat societas si nota. non ualeat.n
¶Societas ꝙ̃adm ad b̾rdem  socu non
transit. ita nec ad arrogatorem. ne a

Expanded text:
 est uerius, nisi si prohibuerit eum dominus specialiter renuntiare. Item scriptum est posse procuratori quoque meo socium meum ita notat: esse in potestate domini, cum procuratori eius renuntiatum est, an uelit ratam habere renuntiationem. igitur is cuius procuratori renuntiatum est liberatuerit, quemadmodum diximus in eo, qui socio renuntiat. Morte unius societas dissoluitur, etsi consensu omnium coita sit, plures uero su‹p›ersint, nisi in coeunda t tam ab herede quam heredi praestandum est. Item si alicuius rei societas sit et finis negotio impositus, finitur societas: quod si integris omnibus manentibus alter decesserit, deinde tunc sequatur res, de qua societatem coierunt, tunc eadem distinctione utemur, qua in mandato, ut si quidem ignota fueri‹t› mors alterius, ualeat societas, si nota, non ualeat. Societas quemadmodum ad heredes socii non transit, ita nec ad adrogatorem, ne a
Abbreviated transcription (Latin):
muai non potest. a ceteris de beat re
ses. ꝓculus putat hoc ad cetero¬
uIn non potest ixoe ꝙ defendi
ponse. qm societas cum cͣchiturtã
iucriquãdampni dmiũo mitur.
Suinus ex socus ꝗ nõ totor boꝵ¬

Expanded text:
uari non potest a ceteris debeat ferre? sed Proculus putat hoc ad ceteroseruari non potest, rationeque defendi posse, quoniam, societas cum contrahitur, tam lucri quam damni communio initur. Si unus ex sociis, qui non totorum bon
Abbreviated transcription (Latin):
coem ĩpendit socius. act̾oemꝓso
pecunia penes aliquẽ sociorsit
et aliꝗ  cuisocioꝵ qd Absit cumeo
solo agend̃ penes ꝙ̃ ea pecuma
sit quã deducta de reliquo ꝙ tui¬
ꝙ debebatur om̃s age possunt.
Non nũquam nccium mest et
mane̾te societate agi ꝓsocio ne¬
luti cum societas uectigalium
tus neutriexpetliat receder
a societate. nec referatur ĩ mediũ
ꝙ. ad alt̾um ꝑuenerit. ¶ Si inus
ex socus maritus sit. et distraha¬
tur societas et manente matri¬
matrimomo societas distrabit.
eadem die recipiẽda est dos qua
et sibisolui debet. GAuis.

Expanded text:
em impenderit socius, actione pro socommunis pecunia penes aliquem sociorum sit et alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit: qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt. Nonnumquam necessarium est et manente societate agi pro socio, ueluti cum societas uectigalium tus neutri expediat recede‹re› a societate nec refertur in medium quod ad alterum peruenerit. Si unus ex sociis maritus sit et distrahatur societas manente matrimatrimonio societas distrahatur, eadem die recipienda est dos, qua et solui debet. 66
Abbreviated transcription (Latin):
sit dirimi societatenssemꝑ .n. non ids
ꝙ priuzatum int̾est uiius ex socus
¶Teuari solet. s qd̃ id societati expeclit hͣ
ita accipienda sunt si nichilde hoc inco¬
eunda societate ueniet. ¶ Itemꝗ societa¬
tem intempus coierit ante tempus.
renũciando  socium ase nõse asocio li
b̾at. itaq si ꝗd ꝯpendu postea fcm̃erit ei
ꝑtem non feret. ac si dispendium eque
prestabit portoemnsi renũciatio ex
ncͣcitate quadam fc̃asit. qd si tempu
finitum est liberest recedereqr sine dolo
ma. hoc fiet. ¶ Renũciare societatietiã
ꝑ alios possumus ẽt ideo dictũ est ꝑ ꝓcu

Expanded text:
sit dirimi societatem: semper enim non id, quod privatim interest unius ex sociis, servari solet, sed quod societati expedit. haec ita accipienda sunt, si nihil de hoc in coeunda societate convenit. Item qui societatem in tempus coit, eam ante tempus renuntiando socium aberat: itaque si quid compendii postea factum erit, eius partem non fert, at si dispendium, aeque praestabit portionem: nisi renuntiatio ex necessitate quadam facta sit. quod si tempus finitum est, liberum est recedere, quia sine dolo malo id fiat. Renuntiare societati etiam per alios possumus: et ideo di
Abbreviated transcription (Latin):
Creditas ĩsine ullo cor. Hẽ¬
pore uiris ĩtellectum ht. ¶Si
defuncto monum̃tum ꝯdõnis
ĩplende gr̃a bonefidei possor fẽ¬
cerit potest dici qr uolinitas de¬
functi uel in hoc ruanda ẽ. utiq
si ꝓbabilem modum faciendii
monumenti sumptus ułquã¬
tumn testator iussit nõ excedat
eum cui auffertur prditas im¬
pensas Rone doli exceptõne aut
gocio gesto qmius enim stric¬
to iuire nulla teneãtur actione
hrdes admonumentum faciẽ¬

Expanded text:
reditas etiam sine ullo corpore iuris intellectum habet.Si defuncto monumentum condicionis implendae gratia bonae fidei possessor fecerit, potest dici, quia uoluntas defuncti uel in hoc seruanda est, utique si probabilem modum faciendi monumenti sumptus, uel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui aufertur hereditas, impensas ratione doli exceptione aut gotio gesto: quamuis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum facie
Abbreviated transcription (Latin):
circa furiosum necessare fuit im¬
qua sustentaripotest. ¶ fruc¬
tuum post brditatem petita
ꝑceptoꝵ usure nõ prestantur.
dulsa roo est coꝵ qr añ actonem
haditatis illatam ꝑcepti pidit

Expanded text:
circa furiosum necessarie fuerit exqua sustentari potest.Fructuum post hereditatem petitam perceptorum usurae non praestantur: diuersa ratio est eorum, qui ante actionem hereditatis illatam
Abbreviated transcription (Latin):
Nestimationib hrditatis ita
uenit precium uendite h̾rdita¬
tis ut id quoꝙ accedat. qd̾ pł
fuit iborditate. si ea negociatõ¬
nis causa uenierit. m aũt
ex fiden missicausa nichil an¬
plius qmͣ qd̃ bona fide. accepit.
ditatis uelit cum debitorib br¬
ditatenrus aut ꝗres hrditariaᷤᷤ
occupaunt dsistere audietur
utiq si ꝑiculumerit si int̾ moras
Actiones int̾cidant. ¶Petitora
h̾rditatis circa ĩpeclimentum ex¬
ceꝑtionis irem agere pot̾it qd
entm si possorhrditatis negglig

Expanded text:
estimationibus hereditatis ita uenit pretium uenditae hereditatis, ut id quoque accedat, quod plus fuit in hereditate, si ea negotiationis causa ueniit: sin autem ex fideicommissi causa, nihil amplius quam quod bona fide accepitditatis uelit cum debitoribus hereditariis aut qui res hereditarias occupauerint consistere, audietur, utique si periculum erit, ne inter moras actiones intercidant. petitor autem hereditatis citra metum exceptionis in rem agere poterit: quid enim si possessor hereditatis negleg
Abbreviated transcription (Latin):
titu se polliceturꝰ ot h̾c actione
offõtmñ iudicis ꝯseq̃tur actor ꝙͣ¬
tum eius inter sit. Alium adiu¬
sarium ñ hũisse forte siquas ĩ

Expanded text:
turum se pollicetur, ut hac actione officio tantum iudicis consequatur actor, quantum eius intersit alium aduersarium non habuisse: forte si quas i