comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ut ꝓ familiaꝵ sospitate puei̾ mact¬
arẽtur manie dee matri laꝵ. qd̾ sacfi¬
ci genus Iuniꝰ brutus ꝯsul pulso Tar¬
quino alit̾ ꝯstituit celebrãdũ. Nam
capitib alei ⁊ papauei̾s supplicaĩ uis¬
sit ut rñso apollinus satisfieret de noĩe
capitũ remoto .s. scełe ĩfauste sacͥfi ca¬
tõis. fct̾mq ẽ ut effigies manie suspẽ
pitalia appellitauerũt. S ꝑge ceta.
Et p̃textatus. Rene ⁊ oportuẽ silis¬
cauĩs q̃ de origine hus festi relate st̃
apparet sat̾nalia uetustiora ẽẽ urbe
roãna adeo ut añ Roma ĩ grecia hoc
cronia eẽ iterantũ ab illis. Cũq diẽ
Quisq suos. nr̃iq itide̾ ⁊ mos traditꝰ
illinc Iste ut cũ dnĩs famli epulẽt᷑
ibidem. Nuc̃ de ipõ dei tẽplo pauca
referẽda sũt. Tullũ hostiliũ cubis
de Albanis. de sabinis t̾cio cumphass
ĩueĩo fanũ sat̾no ex uoto cõsecrauisse.

Expanded text:
tum, ut pro familiarium sospitate pueri macttum, ut pro familiarium sospitate pueri mactarentur Maniae deae, matri Larum. Quod sacrificii genus Iunius Brutus consul pulso Tarquinio aliter constituit celebrandum. Nam capitibus alii et papaveris supplicari iussit, ut responso Apollinis satisfieret de nomine capitum, remoto scilicet scelere infaustae sacrificationis: factumque est ut effigies Maniae suspentur Compitalia appellitaverunt. Sed perge cetera. Et Praetextatus: Bene et oportune simicausis, quae de origine huius festi relatae sunt, apparet Saturnalia vetustiora esse urbe Romana, adeo ut ante Romam in Graecia hoc Cronia esse iterantur ab illis, Eumque diem Quisque suos, nostrique itidem: et mos traditus illinc Iste, ut cum dominis famuli epulentur ibidem. Nunc de ipso dei templo pauca referenda sunt. Tullum Hostilium, cum bis de Albanis, de Sabinis tertio triumphasset, invenio fanum Saturno ex voto consecravisse
Abbreviated transcription (Latin):
Herculem
ferũt postea cũ Geriois pecore ꝑ ĩtalia
reu̾tẽtẽ suasisse illoꝵ post̾is ũt faustis
sacͥficiis ĩfausta mutarẽt ĩferentes i¬
diti nõ hoũi capita s oscilla ad hum¬
anã effigiem arte simłata ⁊ aras sat᷑¬
nias nõ mactãdo uiros s accẽsis lum¬
inib ercolẽtes qr nõ solũ uiꝵ s luĩna¬
E sigͥficat. Inde mos ꝑ sat̾nalia in¬
issitãdis cet̾is cẽpit. Alii cereos nõ
nalioꝵ ꝑ auaĩciã aclientib ãbitiose in¬
un̾a exigerẽt. idq onus tenuiores gra¬
uaret. publiciꝰ tbimꝰ pleb̾ tulit ut nisi
cerei ditiorib missitarẽtũ. Hic alb¬
inꝰ cecina st̾iecit. Qualẽ nuc̃ ꝑmuta¬
tionẽ sac̾fici p̃textate memorasti ĩueiõ
postea opitalib celebratam cũ ludi per
urbem ĩ ꝯpitis agitabantũ restituti .s.
a Tarqnio supbo larib ac Manie ex
respõso apollinis qͦ ꝑceptũ ẽ ut ꝓ capi¬
tib supplicaretũ. Idq aliqͣdu obẜua¬

Expanded text:
Herculem ferunt postea cum Geryonis pecore per Italiam revertentem suasisse illorum posteris, ut faustis sacrificiis infausta mutarent inferentes Diti non hominum capita sed oscilla ad humanam effigiem arte simulata, et aras Saturnias non mactando viro sed accensis luminibus excolentes, quia non solum viru significat. Inde mos per Saturnalia missitandis cereis coepit. Alii cereos non naliorum per avaritiam a clientibus ambitiose munera exigerent idque onus tenuiores gravaret, Publicius tribunus plebi tulit, non nisi cerei ditioribus missitarentur. Hic Albinus Caecina subiecit: Qualem nunc permutationem sacrificii, Praetextate, memorasti, invenio postea Compitalibus celebratam, cum ludi per urbem in compitis agitabantur, restituti scilicet a Tarquinio Superbo Laribus ac Maniae ex responso Apollinis, quo praeceptum est ut pro capitibus supplicaretur. Idque aliquamdiu observa
Abbreviated transcription (Latin):
In mediu q̃rebat ioeo ap̃ eũ locaret᷑
ppłi peciũa coĩs stib quo fusset cũctis
uniuisa coĩa. Illud nõ obmisim. t̾to¬
nas cũ bucinis fastigio s at̾ni et iᷤᷤ su
Añ uͦ muta ⁊ obscura ⁊ ĩcognita. qd̾ te¬
stantũ caude tͥtonũ humi m̾se ⁊ abscõ
uisitatũ uerrius flactus cãm se igno¬
rare dicit. Ueꝵ mͥ apollodori lectio sic¬
suggeit. Saf̃̾nu apollodorus alligai
ait᷑ ꝑ ãnum aureo uiculo ⁊ solui ad ⁊¬
diẽ sibi festũ.i. mẽse ħ dece̾bri. atq ind̾

Expanded text:
locaretur populi pecunia communis, sub quo fuissent cunctis universa communia. Illud non omiserim, Tritonas cum bucinis fastigio Saturni aedis supeante vero muta et obscura et incognita: quod testantur caudae Tritonum humi mersae et abscovisatur, Verrius Flaccus causam se ignorare dicit. Verum mihi Apollodori lectio suggerit. Saturnum Apollodorus alligari ait per annum laneo vinculo et solvi ad diem sibi festum, id est mense hoc decembri. Atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
tũno aũt ꝗd mithici ꝗd fisici estiment
iã relatũ ẽ. de Iano qͦ ꝗd ab utriq iact¬
ctũ ĩ mediũ ꝓferemus. Mithici refert̃
regnãte Iano omĩu domos religione
ac sccitate fuisse munitas. idencoq ei
duunos honores es decretos. ⁊ob me¬
rita introitus ⁊ exitus ediũ eidẽ osec̃¬
tos. Cenon qͦ pͥmo italicon tradit
Ianũ ĩ Italia pͥmu diis tẽpla fecisse. ⁊
ritus ĩstituisse sacroꝵ. iõ eũ ĩ sac̾ficiis
p̃fationẽ meriusse ꝑpetuã. Quida
iõ eũ dici bifro̾te̾ putãt ꝙ ⁊ p̃t̾i̾ta sciue¬
cũ ꝯsecrant argum̃tis diuinitatis. it¬
nam sut qui Ianu̾ eũdẽ eẽ atq apoll¬
inem ⁊ dianam dicat. ⁊ in hoc uno u¬
trĩiq expͥmi num̃ affirmẽt. Et ei̾ sicut
Nigidius qͦ refert.apd̾ grecos apollo i
ante fores suas celebrãt ipm̃ intͦitus
⁊ exitus demõstrãtes potentẽ. Idem
appellãt. Diãte

Expanded text:
mythici, quid physici aestiment, iam relatum est: de Iano quoque quid ab utrisque iactetur in medium proferemus. Mythici referunt regnante Iano omnium domos religione ac sanctitate fuisse munitas: idcircoque ei divinos honores esse decretos, et ob merita introitus et exitus aedium eidem consecratos. Xenon quoque primo Italicon tradit Ianum in Italia primum dis templa fecisse et ritus instituisse sacrorum: ideo eum in sacrificiis praefationem meruisse perpetuam. Quidam ideo eum dici bifrontem putant, consecrant argumentis divinitatis. Nam sunt qui Ianum eundem esse atque Apollinem et Dianam dicant, et in hoc uno utrumque exprimi numen affirment. Etenim, sicut Nigidius quoque refert, apud Graecos Apollo coante fores suas celebrant, ipsum exitus et introitus demonstrantes potentem: idem appellant: Dianae
Abbreviated transcription (Latin):
damq suã deuorantẽ. ut appeat mũ¬
dum ⁊ ex se ipõ ali ⁊ ĩ se reuolui. Ideo
⁊ apud nos ĩ quattuor ꝑtes spectat ut
demõstrat simłatrũ eiꝰ falei̾s addilectũ.
Gauius bassus ĩ eo libro ꝙ̃ d̾ diis opo¬
suit Ianũ bistontẽ fingi ait qͣi supur¬
atq iferũ ianitorẽ. Eundẽ quaduform¬
em qͣi unulia limata maiestate ꝯple¬
xũ. Salioꝵ qͦ antiquissis̃ cãminib de¬
orsum deus canitu᷑. Ma̾cus ⁊̃ messa¬
la Gnei domitii ĩ esulatu collega idẽq
ꝑ ãnos qnqͥginta ⁊ qnqr augur de Ia¬
no ita incip̃. Qui cuc̃ta fingit eademq
regit aque t̾req ium ac nãm grauem
atq pronã ĩ ꝓfundũ dilabẽte̾ ignis atq

Expanded text:
devorantem, ut appareat mundum et ex se ipso ali et in se revolvi. Ideo et apud nos in quattuor partes spectat, ut demonstrat simulachrum eius Faleris advectum. Gavius Bassus in eo libro quem de dis conposuit Ianum bifrontem fingi ait, quasi superferum ianitorem: eundem quadriformem, quasi universa climata maiestate conplexum. Saliorum quoque antiquissimis carminibus deorum deus canitur. Marcus etiam Messala, Cn. Domitii in consulatu collega idemque per annos quinquaginta et quinque augur, de Iano ita incipit: Qui cuncta fingit eademque regit, aquae terraeque vim ac naturam gravem atque pronam in profundum dilabentem, ignis atque
Abbreviated transcription (Latin):
intũq ⁊ ex eo denuo renascãt᷑. Fũde
a filio pulsum ꝗo aliud ẽ qͣ tpr̃a senes¬
centia ab his q̃ pͣt sunt nata depelli.⁊
Uinctũ aut ꝙ certa lege nafe̾ onexa
culis nodis q alt̾nẽtũ Nlam ⁊ falcem
uolut fabłe ĩ sicilia decidisse ꝙ sit t̾ra
ista uł maxͤ fertilis. Et qr Ianũ cũ

Expanded text:
nturque et ex eo denuo renascantur. Eundem a filio pulsum quid aliud est quam tempora senescentia ab his quae post sunt nata depelli? Vinctum autem, quod certa lege naturae conexa usdam vinculis nodisque alternentur. Nam et falcem volunt fabulae in Siciliam decidisse, quod sit terra ista vel maxime fertilis. Et q
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Ex qͦ ĩclłigi uolũt cũ chaos eẽt tp̃ra
nõ fuisse. Siꝗdẽ tp̃s ẽ cta dim̃sio q̃ ex i
celi ꝯu̾sione colligitũ . Tps cepit. iñ ab
ipõ natus putatur.
⁊ elemẽta uniusa q̃ mũdo plenitudiẽ
facerẽt ex illis semĩb fundarẽtũ. ubi
ẽ. certo iam tpre finis fcõs ẽ ꝓcedendi ⁊¬
de celo semiã ad elemẽtoꝵ ꝯceptioẽ qui¬
ppe q̃ iam plena fuerãt ꝓcreata. Anima¬
liũ uõ et̾nam ꝓpagatõe ad uenerẽ ge¬
nerandi facłtas ex huõre traslata est.
ut ꝑ coitũ maris fenẽq cũcta d̾ince¬
clarat ueluti satu̾nũ. Iñ ⁊̃ satrrosi
ueluti satunos ꝙ sint ĩ libidinẽ promi
applłatos opinãtur. . alcẽ quidã

Expanded text:
pora non fuisse: siquidem tempus est certa dimensio quae ex caeli conversione colligitur. Tempus coepit inde: ab ipso natus putatur Κet elementa universa quae mundo plenitudinem facerent ex illis seminibus fundarentur: ubi est, certo iam tempore finis factus est procedendi de caelo semina ad elementorum conceptionem, quippe iam plena fuerant procreata. Animalium vero aeternam propagationem ad Venerem generandi facultas ex humore translata est: ut per coitum maris feminaeque cuncta deinceclarat, veluti Sathunnum: inde etiam Satyros veluti Sathunos, quod sint in libidinem proni, appellatos opinantur.
Abbreviated transcription (Latin):
añ queq p̾t tergũ eẽnt ĩtueretũ. Quod
ꝓculdubio ad piudẽtiã regis solertiãq re¬
feredũ ẽ qui ⁊ p̾tita nosset ⁊ fut᷑a ꝓspi¬
ceret. sicut an̾ uorta ⁊ p̾t uorta diuinita¬
societate nua̾uit. Cum pͥmus qͦ era sigͣ¬
ret ẜuauit ⁊ ĩ hoc sat̾ni reu̾entiã ut i
qm̃ ille naui fua̾t aduectus ex una ꝗd
ꝑte sui capitis esfigies ex alt̾a uo̾ nauis
expͥmeretũ quo sat̾ni memoi̾a ĩ postos
ꝓpagaret. Aes ita fuisse sig̾tũ hodieq
intllig̃ ĩ alec lusum cũ pui̾ dnĩos in
sublime iactantes capita aut naiia ⁊¬

Expanded text:
ante quaeque post tergum essent intueretur: quod ante quaeque post tergum essent intueretur: quod procul dubio ad prudentiam regis sollertiamque referendum est, qui et praeterita nosset et futura prospiceret, sicut Antevorta et Postvorta, divinitasocietate muneravit. Cum primus quoque aera signaret, servavit et in hoc Saturni reverentiam, ut, quoniam ille navi fuerat advectus, ex una quidem parte sui capitis effigies, ex altera vero navis exprimeretur, quo Saturni memoriam in posteros propagaret. Aes ita fuisse signatum hodieque intellegitur in aleae lusum, cum pueri denarios in sublime iactantes capita aut navia
Abbreviated transcription (Latin):
alios refundere tẽtass õs ab eo ĩpetran¬
erũt ut ipẽ dissereret. Tuc̃ silentio
fcto ita exorsus ẽ. Sat᷑nalioꝵ origine
illã mͥ ĩ medil ꝓferre fas ẽ nõ que ad
archanã diuinitatis nat᷑am refert᷑ sed
q̃ ab fabłosis admixta disserit᷑ aut a
physicis ĩ uulgus aꝑitur . Nã occultas
⁊ manãtes a meri uen fonte rões ne ĩ
ipĩs ꝗdẽ sac̾s ena̾rari ꝑmittituͣ s si ꝗs¬
illas asseꝗtũ ꝯtine̾ intra ꝯscĩa tectas ui¬
becur. Unde q̃ sciri fas ẽ horus nr̃ liceb¬
it mecũ recognoscat. Regionẽ ista
q̃ nũc uocatur Ĩtalia regno Ianꝰ optinuit.
Qui ut hyginus ꝓcharchũ tallianũ se¬
cutus tradit cũ camese eq̃ ĩdigena t̾ra
hãc ita ꝑticipata potẽtia possidebãt ut re¬
gio camesene opidũ Ĩaniculũ uocitare¬
tur. post adianũ solũ regnũ redactum
ẽ qui credit᷑ geminã faciẽ p̃tulisse ut q̃

Expanded text:
alios refundere temptasset, omnes ab eo impetravalios refundere temptasset, omnes ab eo impetraverunt ut ipse dissereret. Tunc silentio facto ita exorsus est. Saturnaliorum originem illam mihi in medium proferre fas est, non quae ad archanam divinitatis naturam refertur, sed quae aut fabulosis admixta disseritur aut a physicis in vulgus aperitur. Nam occultas et manantes ex meri veri fonte rationes ne in ipsis quidem sacris enarrari illas adsequitur, continere intra conscientiam tectas iubetur. Unde quae sciri fas est Horus noster licebit mecum recognoscat. Regionem istam, quae nunc vocatur Italia, regno Ianus optinuit, qui, ut Hyginus Protarchum Trallianum secutus tradit, cum Camese aeque indigena terram hanc ita participata potentia possidebant, ut regio Camesene, oppidum Ianiculum vocitaretur. Post ad Ianum solum regnum redactum est, qui creditur geminam faciem praetulisse, ut quae
Abbreviated transcription (Latin):
templor usq ad alexandri macedoniᷤᷤ
cccasũ. post ꝙ̃ tirãnde Ptolomei pressi
hos qͦ deos ĩ cultu recipe alexãdrinoruz
more apd̾ qͦs p̃cipue colebant᷑ coacti sũt.
ita tñ imꝑio par uert̃ ut nõ omĩno re¬
ligioĩs sue obsuata ꝯfunderẽt. Nam qr
nuqͣ fax fuit egiptiis pecudib aud san
re mactãde. fana cor ex̾ pome̾i̾u locaue¬
rũt. ut ⁊ alii sacͥficii solẽnis sibi cruore
colerẽtuͣ. nec tñ urbana tẽpla morte cu¬
pecudũ polluerent᷑. Nulli itaq egipti o¬
pidũ intra muros suos aut. Satum aut
Sarapis fanũ recipit. hor alteꝵ uix eg¬
req a uob̾ admissũ audio. Satunũ uo
ul maxͦ ĩter cet̾os honore celebratos. Si
gͦ nich̾ ẽ qd̾ meħ scire ꝓhibeat uolo in
mediũ ꝓferat᷑. : Hic auienꝰ ĩ p̃textatũ
expectatoẽ ꝯsulẽtis remittẽs lic omẽs
nẽ cultus qui hiuc deo ĩpẽditũ ⁊ cauã
festi solẽnis aꝑire. Qd̃ cũ p̃textatus in

Expanded text:
templorum usque ad Alexandri Macedonis occasum: post quem tyrannide Ptolemaeorum pressi hos quoque deos in cultum recipere Alexandrinorum more, apud quos praecipue colebantur, coacti sunt. Ita tamen imperio paruerunt, ut non omnino religionis suae observata confunderent. Nam quia numquam fas fuit Aegyptiis pecudibus aut sanre mactandae: fana eorum extra pomerium locaverunt, ut et illi sacrificii sollemnis sibi cruore colerentur nec tamen urbana templa morte pecudum polluerentur: nullum itaque Aegypti oppidum intra muros suos aut Saturni aut Sarapis fanum recepit. Horum alterum vix aegreque a vobis admissum audio: Saturnum vero vel maximo inter ceteros honore celebratis. Si ergo nihil est quod me hoc scire prohibeat, volo in medium proferatur. Hic Avienus in Praetextatum e et originem cultus qui huic deo penditur et causam festi sollemnis aperire. Quod cum Praetextatus in
Abbreviated transcription (Latin):
enata ĩsulã dep̾hñderũt. Amplissimuᷤᷤ
eĩ cespes siũ ille ꝯtinẽs limꝰ seu paludi ᷤᷤ
fuit coacta ꝯpage uͥgultis ⁊ arborib
culo deprehñso has sibi sedes p̾dc̃tas
ẽẽ didicerũt. uastatisq siciliẽsib in¬
colis occupauere regionẽ decima p̾de
⁊ iuroꝵ uictimis Safnũ placae̾ se cre¬
derẽt ꝑꝑ oraculũ ĩ quo erat

Expanded text:
enatam insulam deprehenderunt. Amplissimus enim cespes, sive ille continens limus seu paludis fuit coacta compage virgultis et arboribus culo deprehenso has sibi sedes praedictas esse didicerunt, vastatisque Siciliensibus incolis occupavere regionem decima praedet virorum victimis Saturnum placare se crederent propter oraculum in quo erat
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ auienus nr̃ noĩs q̃stionẽ. ⁊ ita ori¬
ginẽ ei eflagitat tãq fides ab eo gn̾is
exigẽda sit. Nã cũ nlłs sit qui appellet᷑
suo noĩe ł togatus ł trabeatus ł palud¬
atus cũ p̃textatus nom̃ hẽatur postul¬
at ĩ mediũ ꝓferri. S ⁊ cũ posti ĩscͥptum
sit delfici templi ⁊ uniꝰ e nũo septem a¬
pientũ eadẽ sit ista siũa g¬

Expanded text:
 Avienus noster nominis quaestionem, et ita originem eius efflagitat, tamquam fides ab eo generis exigenda sit. Nam cum nullus sit qui appelletur suo nomine vel togatus vel trabeatus vel paludatus, cur Praetextatus nomen habeatur postulat in medium proferri. Sed et cum posti inscriptum sit Delphici templi, et unius e numero septem sapientum eadem sit ista s
Abbreviated transcription (Latin):
bus scribat edem Sat̾m ad foꝵ faciẽdũ
locasse luciĩ Tarꝗniu regẽ. Titũ uoͣ
Larciũ dictatore satu̾nalib eã dedica¬
sse. Nec me fugit Gelliũ scͥbere sena¬
tum decreuisse ut edes sat̾n fieret.
iq rei luciũ firiu tͥbunũ militũ p̾fui¬
sse. ht̃ arã ⁊ añ senaculũ illic greco
ritu capite opto ubi res diuina fit. qr
pͥmũ apelasgis p̾t ab hercłe.ita eam
a pͥncipio factitatã putãt. Ede uero

Expanded text:
Saturni ad forum faciendam locasse L. Tarquinium regem, Titum vero Larcium dictatorem Saturnalibus eam dedicasse. Nec me fugit Gellium scribere senatum decresse ut aedes Saturni fieret, eique rei L. Furium tribunum militum praefuisse. Habet aram et ante Senaculum. Illic Graeco ritu capite aperto res divina fit, quia primum a Pelasgis post ab Hercule ita eam a principio factitatam putant. Aedem vero
Abbreviated transcription (Latin):
satnios se noĩarũt. quo añ noĩe ⁊ itẽ
collis uocabatũ. Et qr se huiꝰ dei sẽse¬
rũt noĩe ac religione tutos ĩstitusse
sat̾nalia ferũtur. ut agrestes uicino¬
ꝵ aĩos ad maiorẽ sacͥ reu̾entiã ipã ĩ¬
dcti festi obẜuatio uocaret.ec illã
cãm q̃ sati̾malib assignatuͣ ignorot
ꝙ pelasgi sicut Barro memorat cũ se¬
dib siuis pulsi diu̾sas t̾ras petissẽt cõ¬
fluxerũt plei̾q dodonã ⁊ inc̾ti quib
hereret locis eui moi acoepe responsũ

Expanded text:
nios se nominaverunt, quo ante nomine etiam idem collis vocabatur: et quia se huius dei senserunt nomine ac religione tutos, instituisse Saturnalia feruntur, ut agrestes vicinorum animos ad maiorem sacri reverentiam ipsa indicti festi observatio vocaret. Nec illam causam quae Saturnalibus adsignatur ignoro, quod Pelasgi, sicut Varro memorat, cum sedibus suis pulsi diversas terras petissent, confluxerunt plerique Dodonam et incerti, quibus haererent locis, eiusmodi accepere
Abbreviated transcription (Latin):
tio Tremellio scrophe cog̾mẽtũ dedit.⁊
dũ ista naͣrantuͣ unꝰ a famulicio cuius
nire Euãgelũ adeẽ nũciat cũ dissario q
tuc̃ Rome p̃stae̾ uidebatũ cet̾is medendi
artẽ ꝓfessis. Corrugato ĩdican̾e uultu

Expanded text:
tio Tremellio Scrophae cognomentum dedit. tio Tremellio Scrophae cognomentum dedit. Dum ista narrantur, unus e famulitio, cui nire, Evangelum adesse nuntiat cum Disario, qui tunc Romae praestare videbatur ceteris medendi artem professis. Conrugato indicavere vultu
Abbreviated transcription (Latin):
cda noib. ut ab Enilio Einilianꝰ. a seru¬
io seruilianꝰ. Hic sbiecit fusebiꝰ. mes¬
sala ⁊ scipio alt de pietate de uͥtute alt̾
ut refers cogͦmiã recepunt. S scropha ⁊
asina q̃ uiris ñ mediarib cognom̃ta sũt
uolo dicas uñ ꝯtigei̾nt cũ ꝯtumelie qͣrͣ
honoi̾ ꝓprie uideantũ. Tum ille nec
honor nec ĩ̾a s cau̾s fec̃̾ ħ noĩa. Na
asine cogͦmẽtũ Cornelus datũ ẽ. qm̃ ⁊
data marito cũ sposores ab eo solẽnit po
Tremelli cũ familia atq libei̾s ĩ uilla e¬
rat.ẜui eiꝰ cũ de uicino scropha erraret
surreptã ꝯficuĩt. Uicinꝰ aduoeatis custo¬
dibus oĩa cͥcũueĩt ne qͣ efferri possit.Is¬
q ad dñm appellat restitui sibi pecude.
Tremelliꝰ qui ex uillico rẽ oꝑissi scrophe
cadau̾ sb̃ centoi̾b collocat suꝑ qͦs uxor cu¬
babat. q̃stionẽ uicino ꝑmittit. Cũ uẽtũ
ẽ ad cubiculũ u̾ba uiratoĩs ocipit nlła
iacet. lectulũ mõstrat. ea facetissiã iura¬

Expanded text:
ilianus, a Servilio Servilianus. Hic subiecit Eusebius: Messala et Scipio, alter de pietate, de virtute alter, ut refers, cognomina reppererunt. Sed Scropha et Asina, quae viris non mediocribus cognomenta sunt, volo dicas unde contigerint, cum contumeliae quam honori propiora videantur. Tum ille: Nec honor nec iniuria sed casus fecit haec nomina. Nam Asinae cognomentum Corneliis datum est, quoniam data marito, cum sponsores ab eo sollemniter Tremellius cum familia atque liberis in villa erat. Servi eius, cum de vicino scropha erraret, subreptam conficiunt: vicinus advocatis custodibus omnia circumvenit, ne qua ecferri possit: isque ad dominum appellat restitui sibi pecudem. Tremellius, qui ex vilico rem conperisset, scrophae cadaver sub centonibus conlocat super quos uxor cubabat: quaestionem vicino permittit. Cum ventum est ad cubiculum, verba iurationis concipit: nullam entonibus iacet: lectulum monstrat. Ea facetissima iura
Abbreviated transcription (Latin):
rem sacris feiis hẽremꝰ ⁊ uitaremꝰ tam̃
torporẽ feriandi atq ociũ ĩ negetiũ utile
u̾teremꝰ ꝯuenimꝰ diẽ totis doctis fabu¬
lis uelut ex simbolo ꝯferẽdis datiuͣ. Nã
si ⁊ ꝑ sacra solẽnia riuos deduce̾ religio
nlła ꝓhibebit / si salubri flui ͦ mersare
nob̾ additos uoluit facite si uolẽtibus
uob̾ eĩt dies coĩb ⁊ fablis ⁊ epulis eri¬
gamus. quib ut om̃s hodie ꝗ pñtes st̃¬

Expanded text:
rem sacris feriis haberemus et vitaremus tamen torporem feriandi atque otium in negotium utile verteremus, convenimus diem totum doctis fabulis velut ex symbola conferendis daturi. Nam si per sacra sollemnia rivos deducere religio nulla prohibebit, si salubri fluvio mersare nobis additos voluit, facite, si volentibus vobis erit, diem communibus et fabulis et epulis exigamus, quibus ut omnes hodie qui praesent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̾ssius molẽtiꝰq. Dñ puer urgẽte mr̃e
lepidi atq festiui m̃dacii ꝯsiliuĩ capit. Ac¬
beret an ut una ap̃ duos nupta eẽt. Hoc
egreditu᷑. ad cet᷑as matͦnas affert. post tn¬
dieq ad senatũ copiose matrũ familias
cat̾ue ꝯfiuũt lacͥmãtes.atq obsecrãtes o¬
rãt una potius ut duob nupta fie̾t qͣr¬
illa młieꝵ ĩtẽꝑies ⁊ ꝗd sibi postulatõ ista¬
ħ uellet mirabãtu. et ut nõ ꝑue rei ꝓdigi¬
um illã u̾ecũdi sexus ĩpudica ĩsaniã pau¬
escebãt. Puer p̾apirius publicũ metũ de¬
mit. Nã ĩ mediũ cui̾e progress ꝗd ipi mat̾
audire ĩsticisset ꝗt m̃r ipẽ simulass sicuti
fuã̾t enarrauit. Denatus fidẽ atq ĩgei̾u
puei̾ exosculat᷑. ꝯsultũ q fac̃ ut posthac pu¬
eri cũ pr̃ib ĩ curiã ne ĩtroeãt p̃t̾ illũ unu
p apiriũ. Eiq puero p̾ea cogͦmẽtũ honoris

Expanded text:
conpressius violentiusque. Tum puer urgente matre conpressius violentiusque. Tum puer urgente matre lepidi atque festivi mendacii consilium capit. Acberet, an ut una apud duos nupta esset. Hocegreditur: ad ceteras matronas adfert: postridieque ad senatum copiosae matrumfamilias catervae confluunt. Lacrimantes atque obsecrantes orant, una potius ut duobus nupta fieret qilla mulierum intemperies et quid sibi postulatiec vellet mirabantur, et ut non parvae rei prodigium illam verecundi sexus inpudicam insaniam pavescebant. Puer Papirius publicum metum demit. Nam in medium curiae progressus, quid ipsi mater audire institisset, quid matri ipse simufuerat, denarrat. Senatus fidem atque ingenium pueri exosculatur, consultum facit uti posthac pueri cum patribus in curiam ne introeant, praeter ille unus Papirium. Eique puero postea cognomentum honoris
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtute ꝯspicuo urorẽ dediss. natũ ex ear
ulo bulla aurea ac p̃texte ĩsigͥbus hono¬
ratu. Is eĩm cũ raptas ad ꝯsolandũ uo¬
cass. spopõdisse fertũ se eiꝰ infanti q̃ pri¬
ma sibi ciue̾ roãnũ eẽt enixa illustre in¬
un daturũ. Nõ nlłi credũt ĩgenus
puei̾s attͥbutũ ut cordis fig̾a ĩ bulla añ
pectus anecterẽt quã ĩspicientes ita de¬
mũ se hoĩes cogitarẽt si corde p̃starent.
togãq p̾textã his additam ut ex purpu¬
re rubore ĩgenuitatis pudoe̾ regerentũ
Diximꝰ unde p̾texta. adiecimꝰ ⁊ causas
quo argum̃to trãsiei̾t ĩ usũ noĩs paucis
explicandũ ẽ.
Os antea senatõib fuit ĩ curiã cũ p̃te¬
ucatis filiis ĩtroire. Cũ ĩ tribunali
senatii res maior q̃piam ꝯsultabatur.
cũ parẽte suo ĩ cui̾a fuerat ꝑcontatũ fili¬
diendi cuproior. sec̾tũ rei ⁊ silẽtiũ pueri
aĩu eiꝰ ad inꝗrẽdũ euberat.quei̾t igit᷑

Expanded text:
tute conspicuo uxorem dedisset, natum ex ea ulo bulla aurea ac praetextae insignibus honoratum. Is enim cum raptas ad consolandum vocasset, spopondisse fertur se eius infanti quae prima sibi civem Romanum esset enixa, illustre munus daturum. Nonnulli credunt ingenuis pueris attributum, ut cordis figuram in bulla ante pectus annecterent, quam inspicientes ita demum se homines cogitarent, si corde praestarent, togamque praetextam his additam, ut ex purpurae rubore ingenuitatis pudore regerentur. Diximus unde praetexta adiecimus et causas quo argumento transierit in usum nominis paucis explicandum est. Mos antea senatoribus fuit in curiam cum praetextatis filiis introire. Cum in senatu res maior quaepiam consultabatur ecum parente suo in curia fuerat, percontatur filidiendi cupidior: secretum rei et silentium pueri animum eius ad inquirendum everberat: quaerit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃texituͣ uterẽtũ dũtaxat illi qͦr prẽs curu¬
les gesserãt magr̃atus. Cet̾is aũt ut p̃tex
ta fm uterẽtũ indultũ seo usq ad eosi
qͦꝵ parẽtes eqͦ stipẽdia iusta meruissent.
libertinis uͦ nlło meͣ uti p̃textis licebat.
ac multo minꝰ ꝑegrinis ꝗb tilła eẽt cu
roãnis necessituto. s postea lib̾tinoꝵ ꝙͦ
filiis p̃texta ꝯcessa ẽ. ex cã tali quã mar
cus lelius augur refert. qui bello puĩco
msta ꝓdigia libros sibillinos adisse. et
ĩspectis his nũciasse ĩ capitolio sipplicã¬
dũ. lectist̾niũq ex collata stipe faciẽdu.

Expanded text:
praetexitur uterentur, dumtaxat illi quorum patres curupraetexitur uterentur, dumtaxat illi quorum patres curulem gesserant magistratum: ceteris autem ut praetexta tantum uterentur indultum, sed usque ad eos quorum parentes equo stipendia iusta meruissent: libertinis vero nullo iure uti praetextis licebat, ac multo minus peregrinis, quibus nulla esset cum Romanis necessitudo. Sed postea libertinorum quoque filiis praetexta concessa eLaelius augur refert, qui bello Punico ropter multa prodigia libros Sibyllinos adisse et inspectis his nuntiasse in Capitolio supplicandum lectisterniumque ex collata stipe faciendum,
Abbreviated transcription (Latin):
secło puerił nõ usurpat etas. Erat cĩm
ut ceta̾ q̃ enu̾aui honoi̾s hĩtus. S postea
Tarꝗniꝰ demarati exulis corinthii filiꝰ
pͥscus quẽ ꝗdã lucumonẽ uocitatũ fert̃
rer t̾cius ab hostilio qntus a Romulo
de Sabinis egit tumphũ quo bello filiũ
suũ ãnos quattuodeam natũ ꝙ hostem
manu ꝑcusserat ⁊ pro conçione lauda¬
uit. ⁊ bulla aurea p̃textaq donauit
insigniens pueꝵ ultͣ ãnos fortẽ p̃miis
uirilitatis ⁊ honoi̾s. Nã sic p̃texta ma¬
grãtuũ ita bulla gestam̃ eãt tumphã¬
tuĩ quã ĩ tumpho p̃ se gerebat᷑ inclusis
ĩtra eã remediis q̃ crederẽtur adu̾sus
ĩuidiã ualẽtissima. Hĩc deductus mos
ut p̃texta ⁊ bulla ĩ usu pueroꝵ nobli¬
u usurparẽtũ ad omen ac uota cõcili¬
ande uͥtutis ei similis cui pͥmis ĩ ãnis
ceps ordinaret. cultũ qͦ ingennoꝵ pu¬
eroꝵ ĩter p̾cipua duxisse instituisse ꝙ
ut patͥc bulla aurea cũ toga cũ puͣpura

Expanded text:
seculo puerilis non usurpabat aetas: erat enim, ut cetera quae enumeravi, honoris habitus. Sed postea Tarquinius Demarati exulis Corinthii filius Priscus, quem quidam Lucumonem vocitatum ferunt, rex tertius ab Hostilio, quintus a Romulo, de Sabinis egit triumphum: quo bello filium suum annos quattuordecim natum, quod hostem manu percusserat, et pro contione laudavit et bulla aurea praetextaque donavit, insigniens puerum ultra annos fortem praemiis virilitatis et honoris. Nam sicut praetexta magistratuum, ita bulla gestamen erat triumphantium, quam in triumpho prae se gerebant inclusis intra eam remediis quae crederent adversus invidiam valentissima. Hinc deductus mos ut praetexta et bulla in usum puerorum nobilium usurparentur ad omen ac vota conciliandae virtutis ei similis cui primis in annis cipis ordinaret, cultum quoque ingenuorum puerorum inter praecipua duxisse, instituisseque ut patricii bulla aurea cum toga cui purpura
Abbreviated transcription (Latin):
uideo cũ ⁊ uos adestis ⁊ affuturos se il¬
li qͦs ad ꝯuẽtus nr̃i societatẽ rogai̾ pla¬
cuit spopõderũt. Soli postumiano anti¬
quior uisa ẽ ĩstruẽdaꝵ cura defensio¬
nũ. In cuiꝰ abnuẽtis locũ Susebiũ gͣia
⁊ doctrina ⁊ facundia claꝵ rethorẽ sułro¬
gaui. Insinuatũq omĩb ut ab exorto
die officiis puͣ ᷤ occupai̾ fas eẽt. Togatꝰ
c̾te ł trabeatus paludatꝰ ue seu p̾cexta¬
tus hac die iudetũ nullus. Tũ auienꝰ
ut ei ĩtpellãti mos eãt cũ sacrũ michi
ait ac rei pu ᷑ nomen p̃textate tuũ ĩtẽ
uocabła diu̾si hĩtus refers. Admoueor
Aterħ aiueni dicta flabianꝰ ⁊ fusta¬
chius par ĩsigne amicicie ac miniõ
post fusebius ĩgressi alacͥorẽ fece̾ cetũ.

Expanded text:
video cum et vos adestis et adfuturos se illi quos ad conventus nostri societatem rogari placuit spoponderunt. Soli Postumiano antiquior visa est instruendarum cura defensionum; in cuius abnuentis locum Eusebium Graia et doctrina et facundia clarum rhetorem subrogavi, insinuatumque omnibus ut ab exorto die officiis publicis occupari fas esset: togatus certe vel trabeatus paludatusve seu praetextatus hac die videtur nullus.» Tum Avienus —ut ei interpellandi mos erat— «cum sacrum mihi», ait, «ac rei publicae nomen, Praetextate, tuum inter vocabula diversi habitus refers, admoneor Inter haec Avieni dicta Flavianus et Eustathius, par insigne amicitiae, ac minimo post Eusebius ingressi alacriorem fecere
Abbreviated transcription (Latin):
auctorẽ. Simłacrũ eiꝰ indicio ẽ. cui
falcẽ ĩ signo messis adiecit. Huic
deo inẜtoẽs surculoꝵ pomoꝵq educa¬
tões ⁊ omĩu huiꝰcemoĩ fertiliũ tͥbu¬
it disciplinas. Cyrenẽses ⁊̃ cum
rẽ diuinã ei faciuit ficis recẽtib coro¬
nãtur.placẽtas qͦ mutuo missitant
stercore fecũditate agris ꝯꝑau̾it. Re¬
gni eiꝰ tp̃ra felicissiã ferũtur tũ ꝑꝑ re
lib̾tate disc̾minabatũ. Queres ĩtlłi¬
gi pot̾ ꝙ sat᷑nalib tota ẜius licentia
ꝑmititũ. Alia sat̾nalioꝵ cã sic tra¬
ditũ. Qui erãt ab hercłe ĩ Italia reli¬
cti ut quidã ferũt irato ꝙ ĩncustoditũ
fuiss arm̃tu ut nõ nlłi estimãt ꝯsu¬
lto cos relinquẽte ut arã sua acq edẽ¬

Expanded text:
auctorem: simulacrum eius indicio est, cui falcem, insigne messis, adiecit. Huic deo insertiones surculorum pomorumque educationes et omnium huiuscemodi fertilium tribuunt disciplinas. Cyrenenses etiam, cum rem divinam ei faciunt, ficis recentibus coronantur placentasque mutuo missitant,stercore fecunditatem agris conparaverit. Regni eius tempora felicissima feruntur, cum propter  discriminabatur: quae res intellegi potest, quod Saturnalibus tota servis licentia permittitur. Alia Saturnaliorum causa sic traditur. Qui erant ab Hercule in Italia relicti, ut quidam ferunt, irato, quod incustoditum fuisset armentum, ut nonnulli aestimant, consulto eos reliquente, ut ara
Abbreviated transcription (Latin):
dũtaxat matͤfamilias nati fuisset togã
p̃textã ⁊ loꝵ ĩ collo ꝓ bulle decore gesta¬
rent.
Erius flaccus ait cũ ppłs roãnꝰ pesti¬
letia laboraret. ec̃t q rñsũ id accidere
ꝙ dii despiçerẽtuͣ anxia urbẽ fuisse qr ñ

Expanded text:
dumtaxat matrefamilias nati fuissent, togam praetextam et lorum in collo pro bullae decore gestarent. Verrius Flaccus ait, cum populus Romanus pestilentia laboraret, essetque responsum id accidere, quod di despicerentur, anxiam urbem f
Abbreviated transcription (Latin):
neades exacademic Idicgenes stoycus
Cricolaus ꝑipateticus. quos ferũt seor¬
sum queq oñtãdi grã ꝑceleberrima ur¬
bis loca magno ꝯũetu hoĩu disẜtauisse.
S ut relatũ ẽ facũdia Carneades ui¬
olẽta ⁊ raproa/ cita ⁊ teriti Critolaus
modesta diogenes ⁊ sobria. s ĩsena¬
tũ ĩtroducti int̾prete usi sunt Celio se
natore. At hic nr̃ cũ sectas om̃s assecu¬
tus s probabiliorẽ secutus sit. Omĩa
nos tñ ita sui locuples ĩterpres ẽ ut
nescias qͣ lingua facilius ł ornatius
expleat oꝑa disẜendi.Probauere õs
Quĩti aurelii uidiciũ qͦ edecumatos e¬
legit sodales. Atq his ita ꝯstitutis pri¬
mũ a p̃textato simł d̾inde a se discedẽ¬
tes domũ quiꝰq suã regressi sũt.
Ostero die ad edes pectii matutin õs

Expanded text:
neades ex Academia, Diogenes Stoicus, Critolaus Peripateticus: quos ferunt seorsum quemque ostentandi gratia per celeberrima urbis loca magno conventu hominum dissertavisse. Fuit, ut relatum est, facundia Carneades violenta et rapida, scita et tereti Critolaus, modesta Diogenes et sobria; sed in senatum intnatore. At hic noster cum sectas omnes adsecutus sed probabiliorem secutus sit omniaqunos tamen ita sui locuples interpres est ut nescias qua lingua facilius vel ornatius expleat operam disserendi.» Probavere omnes Q. Aurelii iudicium, quo edecumatos elegit sodales atque his ita constitutis primum a Praetextato simul, deinde a se discedentes domum quisque suam regressi sunt. Postero die ad aedes Vettii matutini omnes
Abbreviated transcription (Latin):
male existimatõis si ꝗd eẽt erratũ post¬
ulauit. Et cũ legiss Ma̾cus Cato. nuc
tu inꝗt aule nuniũ nugator es cum
maliusti culpã dep̃cai̾ qͣ culpa uacare.
Nã pet̾e̾ ueĩa solemꝰ aut cũ ĩprudentes
errauimꝰ aut cũ noxã ĩꝑio ꝯpellẽtis ad¬
misimꝰ. Te ĩꝗt oro ꝗs ppulit ut io cõ¬
mute̾s qd̾ pͥus qͣ faceres pete̾s ut ig̾se¬
eretur: Nunc argum̃tũ qd̾ huic opei̾
dedimꝰ uelut sb̾ qͦda ꝓlogi hĩtu dicemꝰ.¬
ne noblitatisq ꝓceres docti alii ꝯgreg¬
ant̾.⁊ tp̃s solẽnit fei̾atũ deputãt collo¬
quio liberali Cõiuuia qͦ sibi mutua co¬
mitate p̃bentes nͦ discedẽtes a se nͥ ad ɨ¬
noct᷑nã ꝗetem. Nam ꝑ ꝯmẽ spaciũ feri¬
aꝵ meliorẽ diei ꝑtẽ seris disputacioĩb¬

Expanded text:
e existimationis, si quid esset erratum, postulavit. Ea cum legisset M. Cato: Ne tu, inquit, Aule, nimium nugator es, cum maluisti culpam deprecari quam culpa vacare: nam petere veniam solemus aut cum inprudentes erravimus aut cum noxam imperio conpellentis admisimus. Te, inquit, oro, quis perpulit ut id committeres quod, priusquam faceres, peteres ut ignosceretur? Nunc argumentum quod huic operi dedimus velut sub quodam prologi habitu dicemunae nobilitatis proceres doctique alii congregantur, et tempus sollemniter feriatum deputant colloquio liberali, convivia quoque sibi mutua comitate praebentes, nec discedentes a se nisi ad nocturnam quietem. Nam per omne spatium feriarum meliorem diei
Abbreviated transcription (Latin):
cebat exanimos ⁊ exanimes ĩermos ⁊
ĩermes tũ hylaros ⁊ hylares. et iõ cͥtũ
ẽ licito ⁊ sat̾naliũ ⁊ sat̾nalior dici. cum
alteꝵ regła cũ auctoi̾tate alteꝵ. et si so¬
la si młtor defendit auctoi̾tas. Reli¬
qua at u̾ba q̃ auieno nr̃o iusa sũt noua
eĩ nͥ cui ur̃ ĩt̾ nr̃e ctatis policiores mũdi¬
cias respuẽdus noctu xubia dixit his
u̾sib. Qua galli furtĩ noctu sũma arcis
adorti odenia xubia uigiles qr repente
cruẽtant. Quo ĩ loco aĩatutẽd̾ ẽ nõ solũ¬
Et hoc poũit ĩ ãnaliũ septimo ĩ qͦr tercio
clai̾s idẽ dixͣ. Hoc noctu filo pedebit etr¬
uria tota. Claudiꝰ ⁊̃ quadrigaius an¬
nali t̾cio. Senatꝰ aut̃ de nocte ꝯueire no¬
ctu młta domũ dimitti. Nõ cẽ abre
puto hoc ĩ loco id qͦ admone̾ q decẽumr ĩ
.xii. tabłis ĩusitatissiẽ nor ꝓ noctu dixe¬
rũt. Uerba ħ sũt. Si nox furtũ factũ sit
si innocti sit uic̾ cecus esto. In qb u̾bis

Expanded text:
exanimes, inermos et inermes, tum hilaros atque hilares: et ideo certum est licito et Saturnalium et Saturnaliorum dici, cum alterum regula cum auctoritate, alterum, etsi sola sed multorum, defendit auctoritas. Reliqua autem verba quae Avieno nostro nova i videtur inter nostrae aetatis politiores munditias respuendus, noctu concubia dixit his versibus: Qua Galli furtim noctu summa arcis adorti Moenia concubia, vigilesque repente cruentant. Quo in loco animadvertendum est non soluEt hoc posuit in Annalium septimo, in quorum tertio clarius idem dixit: Hac noctu filo pendebit Etruria tota. Claudius etiam Quadrigarius Annali tertio: Senatus autem de nocte convenire, noctu multa domum dimitti. Non esse ab re puto hoc in loco id quoque ammonere, quod decemviri in duodecim tabulis inusitatissime nox pro noctu dixerunt. Verba haec sunt: SI NOX FURTUM FACTUM SIT. SI IM OCCISIT IURE CAESUS ESTO: in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hoẽsta ⁊ sobria ⁊ modesta sit. Uiua
excellẽtis ĩgenii ac prudẽtie uiro ĩ pͥ¬
Mille deĩq u̾boꝵ taliũ ẽ q̃ cũ ĩ ore pri¬
sce auctoi̾tatis crebro fui̾nt exauctora¬
ta tñ a seꝙ̃ti etate repudiataq sunt.
hoꝵ copiã ꝓferre nc̃ possem ni tp̃s noc¬
tis iam ꝓp̾inqͣntis necessai̾e discessioĩs
nos admonent. Bona u̾ba q̃so ⁊
p̃textatus morali ut assolet grauitate
subiecit. nͨ ĩsolenter parẽtis artiũ an¬
tiqui tatis reu̾entiã u̾beremꝰ. cuiꝰ amorẽ
tu qͦ dũ dissimłas mag̃ prodis. Cũ eĩm
dicis mille u̾boꝵ ẽ ꝗd aliuid ẜmo tuus
nͥ ipãm redolet uetustatẽ: Nã licet x̾¬
Martus ticero ĩ orõne quã ꝓ milone
ocepit ita scͥptũ reliquei̾t. Ante fu̾dũ
Clodii ĩ quo ĩ fundo ꝑꝑ ĩsanas illas sẜ̾¬
structoẽs facile mille hoi̾u u̾sabatur
ualẽtiu nõ u̾sabãtur. qd̾ ĩ libris minꝰ
accurate scͥptũ reperiti solet. Et ĩ sexta

Expanded text:
 et sobria et modesta sit. Vive excellentis ingenii ac prudentiae viro, in priMille denique verborum talium est quae, cum in ore priscae auctoritatis crebro fuerint, exauctorata tamen a sequenti aetate repudiataque sunt. Horum copiam proferre nunc possem, ni tempus noctis iam propinquantis necessariae discessionis nos ammoneret. Bona verba quaeso, Praetextatus morali, ut adsolet, gravitate subiecit, nec insolenter parentis artium antiquitatis reverentiam verberemus, cuius amorem tu quoque dum dissimulas magis prodis. Cum d aliud sermo tuus nisi ipsam redolet vetustatem? Nam licet M. Cicero in oratione quam pro Milone concepit ita scriptum reliquerit: Ante fundum Clodii, quo in fundo propter insanas illas substructiones facile mille hominum versabatur valentium, non versabantur, quod in libris minus accurate scriptis repperiri solet, et in sexta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi pͥstino die. Nec ĩficias lectũ ap̃ uete̾s
die qͣrto. s ĩueĩtũ hoc de trãsacto nõ de
futo poĩtum. Nlam Gñeus macius hõ
ĩpense doctus liminiamb̾ ꝓ eo dic̃ ꝙ ⁊
nudiꝰ qͣrtus nos dicimꝰ ĩ his u̾sib. Nu¬
ꝑ die quato ut recõdor ⁊ cete aquax
ore unicũ domi fregit. hoc ig̾ ĩt̾erit ut
die qͣito ꝗdẽ de p̃tito dicamꝰ. die quate
aut̃ de futo. Uer ne de die crastini ni
qnte Rome ĩ capitolio curabo tͥ cena
coctã. Hic symacus Celius tuus

Expanded text:
 apud veteres die quarto: sed invenitur hoc de transacto, non de futuro, positum. Nam Cn. Mattius homo inpense doctus in Mimiambis pro eo dicit quod nudius quartus nos dicimus in his versibus: Nuper die quarto, ut recordor, et certe Aquarium urceum unicum domi fregit. Hoc igitur intererit, ut die quarto quidem de praeterito dicamus, die quarte autem de futuro. Verum ne de die crastini nihquinti Romae in Capitolio curabo tibi coenam coctam. Hic Symmachus Coelius tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ mille ⁊ duo milia ueteres c̾ta at¬
q directa ratione dicebãt. Et heus tur
his ne tã doctus uins qͦr Mãçus cicero
⁊ uarro imutatores se głiantũ
⁊ tãq̃r sexagenaĩo maiores de ponte de
om̃s a Baco ⁊ latrũcłis ꝯterũt: noᷤᷤ
istis sobriis fabłis apͥmo lucis ĩ çener
tp̃s ipãm qͦ cenã nõ obrutã poculis
nõ lasciuiẽtẽ ferculis s q̃stioĩb doctis i

Expanded text:
unum mille et duo milia veteres certa atque directa ratione dicebant. Et heus tu hisne tam doctis viris, quorum M. Cicero et Varro imitatores se gloriantuet tamquam sexagenarios maiores de ponte deiomnes abaco et latrunculis conterunt, nos istis sobriis fabulis a primo lucis in coenae tempus, ipsam quoque coenam non obrutam poculis, non lascivientem ferculis, s
Abbreviated transcription (Latin):
niã tercie noctis posteĩ oĩs sex hoe̾ alt̾uis
ani eẽnit ꝗ ĩcipent ex kalẽdis. uirg¬
ilius qͦ id ip̃m oñdit ut hõie decuit poe¬
ticas res agentem recõdita acq opta ue¬
tei̾s ritus sigͥficattẽ. Torquet inꝗt me¬
dios nor huida cũsus. st me senus cquiᷤᷤ
ories afflauit anhelis. His eĩ ubis diem
quã roãni cuulẽ applłarũt a sexta noctis
hoa̾ oriri admonet ide̾ pocta. qñ nor qͦ
ĩcipiat exp̃ssit ĩ secto. Cũ eĩ dixiss Hac
ioe ẜmonũ roseis aurora qͥdrigis Iam
mediũ etherio cu̾su ĩnexerat axem. Mox
suggessit uates. Nor riit enea nos flẽto
duamiꝰ horas. Ita obẜuãtissimꝰ ciuiliũ defi¬
nitõnũ diei ⁊ noctis inicia descͥpsit. qui
dies ita diudit᷑. Primũ tp̃s diei dr̃
metie noctis ĩclinatõ. deĩde galliciniũ.
In cõticiu cũ ⁊ galli cõticescũt᷑ ⁊ hoĩes ⁊̃
dies dinosci. Deĩde mane cũ dies clar
ẽ. mane at det̃m aut ꝙ ab ĩfei̾s locis⁊

Expanded text:
iores sex horae alterius anni essent, qui inciperet ex Kalendis. Vergilius quoque id ipsum ostendit, ut hominem decuit poeticas res agentem, recondita atque operta veteris ritus significatione. "Torquet", inquit, medios nox umida cursus et me saevus equis oriens adflavit anhelis. His enim verbis diem quem Romani civilem appellaverunt a sexta noctis hora oriri admonet. Idem poeta quando nox quoque incipiat expressit in sexto. Cum enim dixisset, hac vice sermonum roseis Aurora quadrigis iam medium aetherio cursu traiecerat axem, mox suggessit vates, nox ruit, Aenea: nos flendo ducimus horas. Ita observantissimus civilium definitionum diei et noctis initia descripsit. Qui dies ita dividitur: primum tempus diei dicitur mediae noctis inclinatio; deinde gallicinium, inde conticuum, cum et galli conticescunt et homines etiam pit dinosci dies; inde mane, cum dies clarus est. Mane autem dictum aut quod ab inferioribus locis,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ⁊ cũdẽ diẽ ẽẽ dicere a mei̾die ad
ĩseque̾tẽ mei̾diẽ. qd̾ ꝗde̾ ĩꝗt uarro nim¬
is absurdũ ẽ. Nam ꝗ kalendis hoaͣ sex¬
ta apd̾ Umbros natus ẽ dies eiꝰ natał
uidei̾ debebit.⁊ kalẽtaꝵ dimidiatur.
⁊ ꝗ p̾kalẽtas ei̾t usq ad horã eiꝰ diei sex¬
tam. Populũ at roãnũ ita uti uarro
dixit dies singłos anum̾are a media i¬
nocte ad mediã primã młtis argum̃tis
ondit᷑. Sacra eĩm roĩna sũt ꝑtĩ diur¬
na alia noctuna. et ad ħ q̃ diurna sũt ab
hoa̾ sexta notis seꝙ̃tis noct̾nis sac̾s tp̃s
uno die eis ⁊ auspicãdũ ẽ ⁊ io agẽdu
suꝑ qͦ p̃cessit auspiciũ post mediã noctẽ
auspicãtũ. ⁊ post exortũ solẽ agunt. au¬
spicatiq ⁊ egisse eodẽ die dicũtũ. Pret̾a
tribuni plebis qͦs nullũ diẽ ĩtegrũ abeẽ
roma licet cũ post mediã nocte̾ ꝓficistũt᷑

Expanded text:
unum et eundem diem esse dicere a meridie ad unum et eundem diem esse dicere a meridie ad insequentem meridiem. Quod quidem, inquit Varro, nimis absurdum est. Nam qui Kalendis hora sexta apud Umbros natus est, dies eius natalis videri debebit et Kalendarum dimidiatus et qui post Kalendas erit usque ad horum eitam." Populum autem Romanum ita uti Varro dixit dies singulos adnumerare a media nocte ad mediam proximam multis argumentis ostenditur. Sacra sunt enim Romana partim diurna, alia nocturna, et ea quae diurna sunt ab hora sexta noctis sequentis nocturnis sacris tempus uno die eis et auspicandum est et id agendum super quo praecessit auspicium, post mediam noctem auspicantur et post exortum solem agunt auspicatique et eodem egisse die dicuntur. Praeterea tribuni plebis, quos nullum diem integrum abesse Roma licet, cum post mediam noctem proficiscuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uob̾ ꝗ me ĩ huc̃ ẜmonẽ adducitis
suꝑfluũ uideo ĩter sciẽtes nota ꝓferre.
S ne ꝗs estimet digͥtoe ꝯsultatoĩs gͣ¬
uari ꝗcꝗd de hoc mͥ tenius memoia
suggesẜit paucis reuoluã. Post ħ
cũ om̃s paratos ad audiẽdu erectos¬
q uidiss ita ecorsus ẽ. Marcus
uarro ĩ libro rex huãnaꝵ quẽ de dieb
scͥpsit hoies inꝗt qui ex media nocte
ad ꝓximã mediã noctẽ his hoi̾s iugĩti
quattuor nati sũt uno die nati dicũt᷑.
diuisisse ut ꝗ pꝰ solis occasum añ me¬
dia noctẽ natus sit illo quẽ nor ĩsecu¬
ta ẽ. Cõtra uͦ qui ĩsex noctis horis
postiorib nascit eo die iudeat᷑ natus
ꝗ p̾ cã noctẽ diluxeit. Atheien
aut̃ alit̾ obsuae̾ idẽ Uarro ĩ eotẽ libro
scͥpsit. eosq a solis occasu ad solẽ itu
cccidẽtẽ omẽ id mediũ tp̃s unũ diẽ eẽ di¬
cere. Babilonios porro alit. a sole eĩ
exorto ad exortũ ei̾dẽ mapiẽtẽ id spaciu
uni dici noĩe uocare. Umbros uero

Expanded text:
tio perfluum video inter scientes nota proferre. Sed ne quis me aestimet dignatione consultationis gravari, quicquid de hoc mihi tenuis memoria suggesserit paucis revolvam. Post haec, cum omnes paratos ad audiendum erectosque vidisset, ita exorsus est. M. Varro in libro Rerum humanarum quem de diebus scripsit: Homines, inquit, qui ex media nocte ad proximam mediam noctem his horis viginti quattuor nati sunt uno die nati dicuntur. divisisse, ut qui post solis occasum ante mediam noctem natus sit illo quem nox secuta est, contra vero qui in sex noctis horis posterioribus nascitur eo die videatur natus qui post eam noctem diluxerit. Athenienses autem aliter observare idem Varro in eodem libro scripsit, eosque a solis occasu ad solem iterum occidentem omne id medium tempus unum diem esse dicere: Babylonios porro aliter; a sole enim exorto ad exortum eiusdem incipientem id spatium unius diei nomine vocare: Umbros vero
Abbreviated transcription (Latin):
Moueor ꝗdẽ auctoĩtate Cecine. nec igͦro
errorẽ ĩ tãtã nõ cade̾ doctͥnam. Auresi
tñ meas ista u̾boꝵ nouitas ꝑculit cum
noctu fut᷑a ⁊ die crastini mag̃ꝙ fut᷑a
nocte ⁊ die crastino dice̾ ut regłis plac
maluit. Nã noctu nõ appellatio si adu̾¬
biũ ẽ.porro futua̾ qd̾ nom̃ ẽ nõ potest

Expanded text:
itate Caecinae, nec ignoro errorem in tantam non cadere doctrinam: aures tamen meas ista verborum novitas perculit, cum noctu futura et die crastini magis quam futura nocte et die crastino dicere, ut regulis placet, maluit. Nam noctu non appellatio sed adverbium est: porro futura, quod nomen est, non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ulla alia de re qͣr de doctis qsti oĩbi collo¬
qui aut nob aut his pot̾ ẽẽ iocundius.
sit mi p̃textate tã ⁊ si adhuc nescio du¬
bitare tñ nõ debeo cẽ scitu optimũ cũ
⁊ uob̾ ad colloque̾dii cãm obtulei̾t ⁊ noᷤᷤ
cius eẽ exꝑtes nõ sinatis. At qui
iniciũ dabit qn̾ sat̾nalia ĩciꝑe dicamus

Expanded text:
ulla alia de re quam de doctis quaestionibus colloulla alia de re quam de doctis quaestionibus colloqui aut nobis aut his potest esse iocundius. sit, mi Praetextate, tametsi adhuc nescio, dubitare tamen non debeo esse scitu optimum, cum et vobis ad colloquendum causam attulerit et nos eius esse expertis non sinatis. Atqui sinitium dabit, quando Saturnalia incipere dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
es dicta ĩ qͣrtũ pot̾o aĩo repetam. Que
ꝗdẽ ego cũ audirẽ ad eoꝵ mͥ uitã qui
obliuio. Que si ex me audire gestis ca¬
ue estimes diẽ unũ referẽdis q̃ ꝑ tot
ane fuisse dicebat. ita p̃sto sum ĩ defess
auditor. Tum ille. declinãte ĩ ue
se gestientib copiam face̾ / eo uenerũt
Aurelius symacus ⁊ Cetina albinus
tũ etate tũ ⁊ morib ac studiis ĩt̾ se cõ¬
uictissimi. Hos seruius ĩter gͥmaticos
doctores recẽs ꝓfessus urx doctrinã mi¬
rablis ⁊ amablis uerecũdia t̾ra ĩtues̃
⁊ uelut latẽti similis sequebat᷑. quos
cũ aspexiss obuiãq ꝓcessiss ac ꝑblãde
salutauiss cõu̾sus ad Ruffuĩ albinũ ꝗ
tũ forte cũ auieno aderat. insne ait
mi albine cũ hiis qͦs aduei̾sse poportuẽ
uides qͦs q iure cuutatis nr̃e lumina
dixeĩmus cã rẽ de qͣ ĩter nos nasci cepe¬
rat ẜmo ꝯmunicemꝰ. Quidni:
maxͤ uelim albinu ᷤ ĩquit. nec enum

Expanded text:
sunt, in quantum potero, animo repetam. Quae quidem ego cum audirem, ad eorum mihi vitam qui oblivio: quae si ex me audire gestis, cave aestimes diem unum referendis quae per ane, fuisse dicebat? Ita praesto sum indefessus auditor. Tum ille: Declinante, inquise gestientibus copiam faceret, eo venerunt Aurelius Symmachus et Caecina Albinus, cum aetate tum etiam moribus ac studiis inter se coniunctissimi. Hos Servius inter grammaticos doctorem recens professus, iuxta doctrina mirabilis et amabilis verecundia, terram intuens et velut latenti similis sequebatur. Quos cum aspexisset obviamque processisset ac perblande salutavisset, conversus ad Furium Albinum, qui tum forte cum Avieno aderat: Visne, ait, mi Albine, cum his quos advenisse peroportune vides quosque iure civitatis nostrae lumina dixerimus eam rem de qua inter nos nasci coeperat sermo communicemus? Quidni maxime velim? Albinus inquit, nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
nõ accidẽs. Tanta aut̃ ap̃ ueteres fuiti
lice̾tia hui gñ ut asinius pollio uectiga¬
lior freꝙ̃ter usurpet ꝙ uectigal non
minꝰ dicatũ ꝙͣ uectigalia. S cũ lega¬
mus leuaq ancile gerebat tñ ⁊ anci¬
lior relatũ est. Uitẽdũ gͦ ne mag̃
uai̾etas uet̾es delectau̾it qͣ ut addamꝰ¬

Expanded text:
non accidens. Tanta autem apud veteres fuit licentia huius genitivi, ut Asinius Pollio vectigaliorum frequenter usurpet, quod vectigal non minus dicatur quam vectigalia. Sed et cum legamus: Laevaque ancile gerebat, tamen et anciliorum relatum est. Videndum ergo, ne magis varietas veteres delectaverit, quam ut ad am
Abbreviated transcription (Latin):
smo patefec̃ uiridior ⁊ uectigalioru
ulã declinata apd̾ uetes reꝑio. Siꝗder
Uarro fei̾aliũ die ait a feriendis ĩ sep¬
ulcra epulis dici. Nõ drẽ ferialioꝵ. Et
alibi floraliũ nõ floralior ait cũ idem
nõ ludos florales illic s ip̃m festũ fio¬
ralia sigficaret. Masurius q̃ scd̾o fasto¬
d lib̾aliu dies inꝗt apõtificib agoniũ

Expanded text:
sermo patefecit, "viridiorum" et "vectigaliorum" ulam declinata apud veteres reperio, siquidem Varro "Feralium" diem ait a ferendis in sepulchra epulis dici. Non dixit "Feraliorum", et alibi "Floralium", non "Floraliorum" ait, cum idem non ludos Florales illic, sed ipsum festum Floralia significaret. Masurius etiam secundo Fastorum "Liberalium dies", inquit, "a pontificibus ago