comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
albis. Nullus .N. meminit cignũ nigrum.
do dr appłłatus. eo qd̾ carminis dulcedinẽ
modulatis uocib fuidit. Inde autẽ sua¬
uiter eum canere. qr collũ longum.⁊ in¬
flexuosum ht̃. ⁊ necc̃e ẽ. elucc̃antẽ uocem
ꝑ longum ⁊ inflexuosũ iter uarias redd̾e
q ad modũ concin̾e. Obores autẽ latiñ no¬
men ẽ. namgrece cigni dñr. Naute uͦ sibi hc̃
bonã ꝓgnosim fac̾e dñt. sic̃ emiłius ait. Cig¬
nus inauspiciis semꝑ lentissimꝰ ales. hunc
optant naute. qͥa se non mergit in undis.

Expanded text:
albus; nullus enim meminit cygnum nigrum; do est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter vaque admodum concinere. Olores autem Latinum nomen est. Nam Graece cygni dicuntur. Nautae vero sibi hunc bonam nus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae, quia se non mergit in undas.
Abbreviated transcription (Latin):
tie. Pus enĩ filius pio patr̃ oportuit iu¬
ditio p̃dicari. hñt etiam uniu̾soꝵ suffra¬
dr. uirtus itaq ab his nom̃ accep̃. cumre
legatio gr̃arum ciconie uocabulo nũ¬
pitant qiͣ cicanie. quẽ sonũ oris potiꝰ con¬
stat eẽ. qͣm uocis. qr eum quatiente ro¬
stro faciunt. heẽ ueris muntie societanᷤ.
comites. serpentium hostes. maria tnͣs¬
uolant. in asiam collecto agmine ꝑgt̃.
Cornices duos eas p̃cedunt. ⁊ ipse qiͣ ex̃¬
citus ꝓsequunt᷑. Eximia illis cͥca filios
pietas. Namadeo nidos impensius fouet᷑.
ut assiduo in cubitu plumas exuant. Quantũ
aut̃ tempꝰ impend̾int in fetib educandis. tm̃
ꝙ ipse inuicem a pullis suis alunt᷑. Ciconi¬
am hispani uocant lignũ longum. qͦ in or¬
huiꝰ noĩs auem. leuantis ac deponentis rostr̃.
dum clangit. Eandem hortolani celonem

Expanded text:
ntiae; pios enim filios patrum prius oportuit iuntiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio praedicari. habent etiam uniuersorum suffradicitur. uirtus itaque ab his nomen accepit, cum relatio gratiarum ciconiae uocabulo nunpitant, quasi cicaniae, quem sonum oris potius esse constat quam vocis, quia eum quatiente 90 rostro faciunt. Hae veris nuntiae, societatis comites, serpentium hostes, maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipsae, quasi exercitus, prosequuntur. 17. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos impensius fovent, ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur. t Yspani lignum longum quo in ornaturam illius avis levantis et deponentis rostrum dum clangit; eundem ortulani telonem
Abbreviated transcription (Latin):
tes manifesta. quadã sanguinis uoce cet̾is¬
q locunt᷑ indiciis grauiũ secercaminum
excedit pietatem ac prudentiã ciconiȩ auis
clem̃tia consid̾and̾. quã nemo exemplum qͥ¬
demirrõnabilium quisqͣm nr̃oꝵ imitari
potĩt. Nam depositi patris arcus ꝑ longe¬
uũ senectutis plumaꝵ tegmine alar̃q re¬
migio nudatus cͥcunstantes soboles pennus
ꝓͥis fouet. ⁊ qͥd dicam solatio cibo pascit qñ
etiam ip̃a reꝑat nateͣ dispendia. ut hinc
atq inde subleuantes senem fulcro ala
rum suaꝵ ad uolandum exerceant. ⁊ in pͥs¬
tinos usus desueta iam reducant: pii pa-¬
tͥs m̃bra. Est .N. uinctura pietatis. qd̾ eous¬
q freqñti testificatiõe ꝑcrebuit. ut cong¬
am mercedem remun̾atiõis inuen̾it. Nam
romanoꝵ usu pia anis uocatur. ⁊ qd̾ uix
uni imꝑatori consulto senatꝰ delatum d̃r.
hoc est aues incõmune meruer̃t. hñt gͦ
aues iste decreta patr̃ ad ꝓͥe insigne clem̃¬

Expanded text:
tes manifesta quadam sanguinis uoce ceteristes manifesta quadam sanguinis uoce ceterisque locuntur indiciis grauium se certaminum excedat pietatem ac prudentiam avis hujus clementia considerandum, quam nec post exemplum quidem irrationabilium quisquam nostrum imitari potuerit. Nam depositi patris artus per longaevum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circumstans soboles pennis propriis fovet. Et quid dicam, collatitio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inrum suarum ad uolandum exerceant et in pristinos usus desueta iam pii patare. est enim uectura pietatis, quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno imperatori consulto senatus delatum dicitur hoc istae aues in commune meruerunt. habent ergo aues istae decreta patrum ad propriae insigne cleme
Abbreviated transcription (Latin):
culans. quoto. kl̃. uł limna paschalis sollemꝑ¬
nitas debeat celebtari: sũma breuitate no¬
tait. Ciclũ autẽ uocatum. eo qd̾ in orbe di¬
gestum sit.⁊ qͣi incͥculo dispositũ ordinẽ
cõplect̃at᷑. annoꝵ sine uarietate.⁊sine ulla
ci formitate facta carimna cicla uocaren¬
tur: hinc ⁊ lat̾culum dictum. qd̾ ordinẽ
hat stratum annoꝵ. Ciclus grece. latine gi¬
t̃o ꝓficisci agmine si qͦ ꝑgend̾ putant. ⁊ si¬
mul plerisq circa orientem locis inuebi.⁊
tum cum signis suis ꝑgere. sic om̃s uian¬
di comitandiq & p̾eundi ordinẽ seruant. sor¬
nices autẽ deducunt eas. ac dirigunt. ⁊ ue¬
lut quibꝰdam turmis spaticibꝰ ꝓsecunt᷑. adeo
ut ad uim̃ta quedam bellantib adu̾sus mi¬
micas aues conferre credant᷑. & ꝓͥis ꝑicł̃is
bella aliena susciꝑe. Cuiꝰ rei inditiũ ẽ. qͥa
nulla ꝑ int̾uallum aliqd̃ temꝑis reside in
illis locis reꝑit᷑. & qͥa cum uuln̾ib reu̾ten¬

Expanded text:
debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla ci formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum. Cyclus primus deto proficisci agmine, si quo pergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi et ercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praeeundi ordinem seruant. cornices autem ducunt eas ac dirigunt et uelut quibusdam exuere stipatricibus prosequuntur, adeo ut adiumenta quaedam bellantibus aduersus inimicas aues conferre credantur et propriis periculis bella aliena suscipere. cuius rei indicium est quia nullae interuallo aliquo temporis residere in illis locis repperiuntur et quia cum uulneribus reuerten
Abbreviated transcription (Latin):
re.i. fruge uocata. Est .i. potio ex seminbꝰ fru¬
m̃ti uario mͦ ꝯfect̾a. Cerui dicti. a poto ceraton.¬
pentum inimici cum se grauatos infirmi-¬
tate ꝑsenserint. sp̃u nariũ eos extrahunt
de cauernis. ⁊ suꝑata ꝑinitiȩ ueneni eoꝵ pa¬
bulo reꝑant᷑. Dictannũ herbam ipsi ꝓdi¬
d̾unt. Nam eo pasti: excuciunt acceptas sa¬
gitas. Mirantur autẽ sibilum fistularũ.
Erectis aurib. acute audiunt. Sũmissis
nichil. Siqũ inm̃sa fluminał maria tnͣs¬
natant. capita clunib p̃cedentiũ suꝑpo¬
nunt. sq inuicem succedentes nullũ labo¬
⁊ pꝰ serpentiũ int̾emptionẽ. maiore fiti in¬
ardescunt. ꝑ emptisq serpentib ad fontes

Expanded text:
re id est fruge vocata; est enim potio ex seminibus frumenti, vario modo confecta. Cepentum inimici cum sese gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superata pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum: Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum labopost serpentium interemptionem majori siti inardescit, peremptis serpentibus ad fontes
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniũ pueris. pͥmordia sensus. qͣrum stu¬
dium. pͥmi greci tradidisse ꝓdunt᷑. hreci
aut ⁊ tusci. primũ ferro in ceris scͥpser̃t.
Postea romani usser̃t. ne gͣfiũ ferreũ qͥs
hr̃et. Unde ꝙ apd̾ scͥbas dicebat᷑. Ceram fer¬
ro ne cedito. pꝰea uͦ institutũ est. ut ceram
ossib inscͥberent. sicut indicat alta in saty¬
ra dicens. uertamus uomerẽ incera. mu¬

Expanded text:
ingenium pueris primordia sensus, quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Thusci primum ferro in ceris scripserunt, postea Romani jusserunt ne graphium ferreum quis haberet. 2. Unde et apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito. Postea institutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens: Vertamus vomerem in ceram, mu
Abbreviated transcription (Latin):
portandis cereis qñ legendum ẽ euangłm.
aut sacͥficiũ offerend̃. Tunc enĩ accendunt᷑
luminaria ab eis. ⁊ deportant᷑. ñ ad defugan-¬
das tenebras. dum sol eod̾ tempore rutilet.
s ad signũ leticie demonstrand̃. ut subtypo
luminis corꝑalis. illa lux ostendat᷑. de qͣ ine¬
uangłio legitur. Erat lux uera. que illuminat

Expanded text:
portandis cercis, quando legendum est evangelium aut sacrificium offerendum: tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur: non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua in Evang
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quedam immanitate frigoris
aut caloris inhabitabiles existunt. Que ideo
zone uł circuli applłant᷑. eo qd̾ incͥcũductione
appłłatur. eo quod intͣ eum arctoꝵ signa inclu
cos dicitur: qͥa in eo cͥculo sola aquilonis finibꝰ
estatem faciens ultra eum cͥculum non transit.
s statim reu̾titur. ⁊ inde tͦpicos applłatur. Ter¬
cius cͥculus immerinos: qui alatinis ideo eqͥ¬
noctialis applłatur. eo qd̃ cum ad eum orbem ꝑ¬
uem̾it: equinoctium facit. Iminerinos enim
latine dies dr. atq nox. Quo circulo dimidia
sꝑe pars. consticuta respicitur. Quartus cͥculus
antarticos uocatus. eo quod cͣcͣrius sit cͥculo. qͤm
articon nominamus. Quintus circulus cimeri¬
nos tropicos. qui a latinis hyemalis. siue bru¬
malis appellatur. ideo qͥa sol cum ad eum cͥculũ
culum dictum. a cõmuniõe uescendi. uñ & ce¬
nobium cong̾gatio. Antiqͥ.N. publice. ⁊ incõmu¬
ni uescebant᷑. nec illis conuuiũ fingłare erat.

Expanded text:
tur, quaedam immanitate frigoris tur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo, et zonae, vel circuli appellantur, eo quod in circumductione appellatur, eo quod intra eum arctorum signa incluscos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum culum dictum a communione vescendi, unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice, et in commune vescebantur, nec ullius convivium singulare erat,
Abbreviated transcription (Latin):
stelle ornuntur. Sccła occidentał. ẽ. uͥ alique
stelle nob̾ occidunt. Tercia septẽtrionalis.
uͥ sol ꝑuenit in dieb maioribꝰ. Quarta auᷤ¬
tralis. uͥ ꝑuenit noctib maiorib. Oriens au¬
tem ab ortu solis nũcupatꝰ. Occidens qd̾ diẽ
faciat occiłe. atq int̾ire. Abscondit .it. lu
men mundo. ⁊ tenebras suꝑ inducit. Septẽ¬
tͥo autẽ. a ui. stellis axis uocatus. que in
ip̃o reuolute rotantur. hic ꝓͥe & uertex
ibi sol facit medium diem qͣi medidies. uł
qͥa tunc purꝰ micat ether. Merũ enĩ pur̃ dr.
Sunt ꝙ alia .uii. climata celi. qiͣ.uii. linee ab
oriente in occidentem. fub quib ⁊ mores ho¬
minum dispares. atq aĩalia sp̃alit̾ diu̾sa nas¬
cunt᷑. que uocata sunt a locis quibdam fa¬
mosis. Quoꝵ pͥmus est merois. scđm soinis.
Tercium cathocoras .i. affrica. Quartũ rodꝰ
Quintum ellespontus. Sextum me sopontũ.
one celi qͥnq sunt. Quarum distinctio¬
nibꝰ quedam partes temꝑie sua incolũ¬

Expanded text:
e oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus majoribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus majoribus. 2. Oriens autem ab oxortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere, et interire. Amen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex ibi sol facit medium diem quasi medidies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus, quintum Hellespontus, sextum Mesopontum, Zonae coeli quinque sunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incolun
Abbreviated transcription (Latin):
romanz. Centenũ appellatum. eo qd̾ in płisq
locis lactus seminis. euis increm̃tum frugum
centesimum renascatur. sentones apd̾ gramati
cos uocari solent. qͥ de carminibꝰ homeri seu
uͥ̾gilii ad ꝓͥa oꝑa more centenario ex multis
hinc inde cõpositis in unũ sarcuint corpus
ad facultatẽ cuiꝰq matĩȩ. Demq ꝓba uror ad¬
elficentonem. ex uͥgilio de fabrica mundi ⁊ e¬
uangłiis plenissime exp̃ssit. mati̾a cõposita
stili sui octa tẏtirum in xp̃ihonorẽ ꝯposuit.

Expanded text:
r. 12. Centenum appellatum, eo quod in plerisque locis jactus seminis ejus in incrementum frugis centesimum renascatur. Hinc et micos vocari solent, qui de carminibus Homeri et Virgilii, ad propria opera more centenario, ex multis hinc inde compositis, in unum sartiunt corpus, ad facultatem cuiusque materie. Denique Proba uxor Adelphi, centonem ex Virgilio, de fabrica mundi et evangeliis plenissime expressit; materia composita stili sui ocia, Tytirum in Christi honorem composuit,
Abbreviated transcription (Latin):
te pͥma rodos. a septentͥone. tenedos. a me¬
ridie. carpatos: ab occasu. cithera ab orien¬
te. finiunt᷑ littorib asie ab occidente:
mari icareo. a septentͥone: mari egeo. ame¬
ridie mari carpacio. St̃ aut̃ om̃s ciclades

Expanded text:
te prima Rhodos, a septentrione Tenedos, a meridie Carpathos, ab occasu Cythera, ab oriente finiuntur littoribus Asiae, ab occidente mari Icario, a septentrione mari Aegaeo, a meridie mari Carpathio. Sunt autem omnes Cyclades
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Cesarum nom̃ a uilio cep̃. qͥ bello cunli
ꝯmoto pͥmꝰ romanoꝵ singłarẽ optinuit pͥn¬
cipatum. Cesar autẽ dictus. qd̾ ceso mortue
matͥs ut̾o ꝓlatus eductusq fu̾it. uł qd̾ cum¬
cesar̾e natus sit. a quo & imꝑatores seqñtes
cesares dicti. eo qd̾ comati eẽnt. Qui aut̃ sec¬
to ut̾o eximebantur. cesones. & cesares appel¬

Expanded text:
. Cesarum nomen a Iulio cepit, qui bello civili commoto primus romanum singularem obtinuit principatum. Cesar autem dictus est eo quod ceso mortue matris utero caesarie natus sit, a quo et imperatores sequentes 422 Caesares dicti eo quod comati essent. Qui enim ex secto utero eximebantur, Caesones et Caesares appel
Abbreviated transcription (Latin):
sas. unde & qui his p̾sunt centiones dñr. Gͦ
succenturarii sunt non qͥ m pͥma s qui in
scła centuria sunt. qͣi sub pͥma centuria. l̃a¬
ñ structi &̾ ipsi in speculis positi inbellost̃
ut si pͥmi defecerint isti qͦs subeẽ diximꝰ la¬
borantib pͥmis subuemant. Unde ꝙ ad insi¬
diand̾ ponit᷑ succentiatus. qiͣ armis dolosis¬

Expanded text:
sa. Unde et qui iis praesunt centuriones dicunt. 49. Succenturiati sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria, tamen stricti etiam ipsi, et in speculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniant. Unde et ad insidiand
Abbreviated transcription (Latin):
tium. siue oĩum aĩantiũ suꝑ t̾ram. hunc greci dra¬
contã uocant. Unde ⁊ diriuatũ est in latinũ. ut dra¬
co dicẽtur. Qui sepe ab speluncis abstractus fert᷑
inaerẽ. concitat᷑q ꝓpt̃ eum aer. Est autẽ cͥstatus ore
potiꝰ qm ictu nocet. Innoxius autẽ est auenenis.
s ideo huic ad mortẽ faciendam uenena necessaria.
corꝑis. magnitudine. nã cͥca semitas delitescens. ꝑ
qͣs elephanti solito gradiunt᷑. crura eoꝵ nodis illi¬
gat. ac suffocatos ꝑimit. Gignitur autẽ inechiopia.
⁊ in india. in ip̃o incendio iugis estꝰ. Draco marinꝰ.
aculeos inbrachiis ht̃ ad caudam spectantes. qui
dum ꝑcusserit qͣqm fu̾it. uenenũ fundit ⁊ nocet.¬
cerebro draconis eruit᷑. q̃ nisi uiuenti abscisa fu̾it.
ñ ingemascit. Uñ eam magi dormientib draconibꝰ
amputant. Audaces enĩ uiri explorat̃ draconũ spe¬
cus. spargt̃ ibi gramina. medicam̃ta. ad incitandũ
draconũ soporẽ. atq ita sõpno sopitis capita desecant.

Expanded text:
tium sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci draconta vocant unde et dirivatum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, orepotius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis sed ideo huic ad mortem faciendam venena dicuntur noncorporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis inligat ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia vel India in ipso incendio iugis aestus. aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit undecerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant
Abbreviated transcription (Latin):
sis dr. Dioscoriam colcoꝵ urbẽ ambifitus. ⁊ cir¬
tius aurige castoris. ⁊ pollucis fabricau̾unt. ⁊¬
ex eoꝵ noĩe eam cognominau̾unt. nam castor.
hanc scͥptoris nr̃i appont̃ in libris. eccł̃iasticoꝵ
uirorũ. ad seꝑanda uel demonstranda testi¬
mona scarum scͥpturarum. Diple ꝑisticon hanc
pͥmus leogoras siracusams posuit. homericis
mene.i. cum geminis punctis hanc antiqͥ inhis
apponebant. que ꝙ enodotus efesius non recte
adiecerat. aut detrax̾at. aut ꝑmutau̾at in his. ⁊
seꝑandos incomediis uł tragediis ꝑiodos. Diple
suꝑne obolata ponitur ad conditiones locoꝵ
ac tempoꝵ. ꝑ sonarumq mutatas. Diplo. dupli¬

Expanded text:
secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor Hanc scriptores nostri adponunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda vel ad demonstranda testimonia sanctarum Scripturarum. Diple περὶ στίχον. Hanc primus Leogoras Syracusanus posuit Homericis vιγμένη, id est cum geminis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et separandos in comoediisuperne obolata ponitur ad conditiones locorum ac temporum personarumque mutatas. Diple
Abbreviated transcription (Latin):
ductor ex̾citus. ⁊ non statim. quicũq pͥncipes. uł du¬
ces st̃ etiã reges dici posst̃. Inbello autẽ meliꝰ ducẽ
noi̾ati. ꝗͣ regem. Nam hoc nom̃ expͥmit in p̾lio du¬
centem. Unde & uirgiliꝰ. ducis euandri. Salustiꝰ. Qͦ
cupidiꝰ in ore ducis seseqͥsq bonũ non dixit more

Expanded text:
ductor exercitus; sed non statim quicunque principes vel duces sunt, et reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari, quam regem. Nam hoc nomen exprimit in praelio ducentem. Unde et Virgilius, ducis Evandri. Sallustius: « Quo cupidius in ore ducis sese quisque bonum; » non dixit in ore
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ duanã. qd̾ luna. ⁊ die & nocte appareat. Ipsam &
bria uͥgiis oracdiane. qr ead̾ luna. eadẽ diana eadẽ
ꝓserpina uocat᷑. S cum luna fingitur. sublustͥs pẽ
det amictu. Cum succincta iacit calamos latonia
uͥgo est. Cum subnixa sedet solio plutonia coniũx.
Latonia autẽ diana. eo qd̾ latone fu̾it filia. Diapsal¬

Expanded text:
si duana, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam etTria uirginis ora Dianae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina uocatur. . Symm. 363: Sublustri splendet amictu. cum subcincta iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia.
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsitores dñr. quo noĩe admonent᷑. ut de peioribꝰ
ad meliora tnͣseant. ⁊ pͥstinos errores relinquant.
qñ est. Ebriositas autẽ freqñs temulentia uiniẽ.
de qua apłs ait. Neq ebriosi regnũ dĩ possidebt̃.
Pulcre antẽ quidam non ignobilis oratorũ. cum
ebͥume sompno descͥberet excitatũ ait. Nec dormire
extitatus. nec uigilare ebriꝰ pot̾at. qua sentũtia ex¬
p̾ssit qͦdammͦ. nec mortuũ eũ fuisse. nec uiuũ. E bͥo¬

Expanded text:
transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinquant.quando est, ebriositas autem frequens temulentia vini est. De qua apostolus ait: «Neque ebriosi regnum Dei possidebunt». Pulcre autem quidam non ignobilis orator, cum ebrium e somno describeret excitatum, ait: «Nec dormire excitatus, nec uigilare ebrius poterat». Qua sententia expressit quodam modo nec mortuum eum fuisse, nec uiuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dii dei. quos pagani deos assert̃.homines o¬
lim fuisse ꝓdunt᷑. & ꝓ uniꝰcuiꝰq uita. uł me¬
ritis coli apd̃ suos post mortẽ ceꝑunt. ut a¬
put egyptum ysis. apd̃ cretã iouis. apd̾ mau¬
ros uiba. aput latinos faunus. apd̾ roma¬
nos quirinus. Eodem qͦ apd̃ athenas mi¬
nerua. aput samum uno. apd̃ pafos ueniᷤ.
aput lemnos uulcanus. aput naxos. liber. ap̃ delos
apollo. In quoꝵ etiam laudib accesserunt & poe¬
te. & compositis carminib in celum eos sustule¬
runt. Nam quoꝵ dam & inuentiones artiũ cul¬
tum peꝑisse dñr. ut esculapio medicina. uul¬
cano fabrica. Ab actib autẽ uocant᷑. ut mercu¬
rius. qd mercib preesti liber. alib̾tate. fuer̃t
etiam & quidam uiri fortes aut urbium ꝯ¬
ditores. quib mortus hoĩes. qͥ eos dilex̾unt. si¬
mulacra fix̾unt. ut haberent aliqd̃ eximagi¬
num ꝯtemplatiõe solatium. S paulatim hc̃
errorẽ ꝑsuadentib demonib ita inpost̃os ir¬

Expanded text:
 ergo pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur et pro uniuscuiusque vita, vel meritis, coli apud suos post mortem ceperunt; ut apud Egyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerua, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poete et compositis carminibus in celum eos sustulerunt. Nam quorumdam adinventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Esculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. hic gͥ lib̾ iccͥco ꝯcionator dr. qͥa salomon in eo
qͣi tumłtuantis tͦbe suscepit sensum. ut ea ꝑ in¬
qͥsitionẽ dicat. que fortasse ꝑ temptationẽ im¬
ꝑita mens sentiat. Nam qͥtͦ sentñtias. qiͣ ꝑ inqͥ¬
sitionẽ mouet. qrͣtot in se diu̾soꝵ ꝑsonas susci

Expanded text:
tur liber idcirco Concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias per inquisitionem movet, quasi tot in se personas di
Abbreviated transcription (Latin):
ones pauꝑes. Ebionite heretici. ab ebione dicti. siue
stum putant: effectũ. Uñ ꝯpetenter ebionei. ꝓpau¬
ꝑtate intelligñtie applłati st̃. hii semiuidei st̃.⁊
ita tenent euangłium. ut legem carnalit̾ seruet᷑
Adu̾sus qͦs ad galathas apł̃s scͥbens inuenit᷑. Ebis¬
nie. dicta. qd̾ athamo non ꝓcul sit. qiͣ ebotus. Nã

Expanded text:
erunt. Ebionitae ab Ebione dicti, sive stum putant effectum. Unde competenter Ebionei pro paupertate intelligentiae appellati sunt. Hi semijudaei sunt, et ita tenent Evangelium, ut legem carnaliter servent, adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenitur. nie, dicta quia a Zonio non procul sit, quasi abosus . Nam
Abbreviated transcription (Latin):
numina. driogalaptes ains. que incapite suo in
mod̾ galli cͥstam ht̃. que ore suo arborẽ fodiens
ibidem nidũ sibi facit. Dromeda genus cameloꝵ
est. minor s qͥdẽ stat᷑e. s uelocioris. unde ⁊ nom̃ ht̃.
Nam dromas grece cursus. ⁊ uelocitas appłłatur.
Centum enĩ & ampliꝰ milia uno die ꝑge̾ sol&. qd̾
animal sicut bos ⁊ ouis ⁊ camelus ruminat. drome¬

Expanded text:
um. Dryocolaptes, auis, quae in capite suo in modum galli cristam habet, quae ore suo arborem fodiens ionum singula. Dromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Rumi
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. qͥ cesus durescit in lapidẽ. Cuiꝰ m
lignũ nigr̾ est. ⁊ cortex leuis. ut lauri. s in¬
dicũ macłosum ẽ in paruulis distinctioĩb albis
ac fulins. Ethiopicum uͦ. qd̾ p̾stantiꝰ accipit᷑ in nlło¬
est. inacłatum. s ẽ nigr̾ lene ⁊ corneũ ẽ aut̃ mareo¬
tica palus in india: unde ẽbenus uenit. Lucanꝰ ebe¬
nis mareotica inqͥt. Ebenus autẽ crepundiis illi¬
gat᷑. ut infantẽ uisu ngra non t̾reant. Ebenꝰ gẽma

Expanded text:
nascitur, qui caesus durescit in lapidem. Cuius lignum nigrum est et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aethiopicum vero, quod praestantiest 336 maculatum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. Pla
Abbreviated transcription (Latin):
reuocat. cũ in eiꝰdem libͥ t̾mino ait. fidem loqn̾¬
di om̃s parit̾ audiamꝰ. Deum time ⁊ mandata
ad audiendum loqũdi finẽ secũ parit̾ om̃s ad¬
monebat: Qui gͥ in fine libri dicit om̃s parit̾
audiamꝰ. ipẽ sibi testis est. qͥa inse multoꝵ ꝑsonas
suscipiens. qiͣ solus locutus non est. Unde ⁊ alia st̃
q̃ in libro eodem. ꝑ inqͥsitionẽ monent᷑. atq alia
que ꝑ rationẽ satisfaciunt. Alia que ex tẽptati
ꝓferunt᷑ anino. atq adhuc huiꝰ mundi delectatio¬
nib dediti. alia uͦ in qͥbꝰ ea que ratiois st̃ disserũt.
certissime ioħs filiꝰ sirach ierosolimita nepos iħc sa¬
cerdotis magni ꝯposuit. de quo meminit ⁊ achariaᷤᷤ.
Qui liber apd̾ latinos. ꝓpt̾ eloquii similitud̾ĩem
salomonis tido p̾notatur. Bictus autẽ eccl̃iasticꝰ
eo qd̾ de totiꝰ eccł̃ie disciplina religiose qu̾satioi̾s

Expanded text:
dem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Dominum time, et mandata ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Quia igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia, in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est: unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero, in quibus ea quae rationis sunt, disserat, certissime Jesus, filius Sirac, Hierosolymita, nepos Jesu sacerdotis magni, composuit, de quo meminit Zacharias; qui liber apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis titulo praenotatur. 32. Dictus autem Ecclesiasticus, eo quod de totius Ecclesiae disciplina re
Abbreviated transcription (Latin):
grece dr. latine uͦ caprea. De ea phisiologꝰ dicit. qd̾
amat altos montes. Pascit᷑ aut̃ in cõuallib mon¬
tium. Est uͦ satis p̾scium animal.⁊ nimis de lon¬
ge p̾uidens. ita ut si uidit subito in aliã regioẽm¬
homines ambulantes. statim agnoscat. an uiato

Expanded text:
on, latine uero caprea. De hac Physiologus dicit quia amat altos montes, pascitur autem in conuallibus montium. Est autem satis perspicuum animal et nimis de longe praeuidens; ita ut si uiderit subito homines in alla regione ambulantes, statim cognoscat an uenatores sunt, an uiato
Abbreviated transcription (Latin):
bet rei tnͣsactio. dict̾am autẽ d̾nt̃ donatioẽm. qͣiͣ
doni actionẽ. Et dotẽ. qiͣ do item. Precedñte enim
in nuptiis donatiõe: dos seq̃r. Nam antiquus
tiuptiarũ erat ritus quo se maritꝰ. ⁊ uxor in¬
uicem emebant. ne uid̾etur uxor ancilla sic̃
hm̃s iniure. Inde est qd p̾cedñte donatiõe ui¬
ri: sir. dos uxoris. Bonatio usu fruct̾uario ideo
d̾r. qͥa donator ex ea usũ fructuũ adhuc reti¬
net. seruato cui donatũ est iure. Donatio recta
tur. Donatiste heretici. a donato qͦdam affro
nũcupati. qͥ de numidia ueniens totã peneaf¬
fricã sua ꝑsuasiõẽ decepit. asserens minorem

Expanded text:
bet rei transactio. Dictam autem dicunt donatiouem, quasi doni actionem; et dotem, quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. 204 26. Nam antiquus nuptiarum erat ritus, quod se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in jure. Inde est, quod praecedente donatione viri, sequitur dos uxoris. 27. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quia donator ex ea usumfructum adhuc retinet, servato cui donatum est jure. 28. Donatio directa stae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens, totam pene Africam sua persuasione decepit: asserens minorem
Abbreviated transcription (Latin):
no. Item donũ dantis est. munꝰ capientis. Dictũ
autẽ a dando. munꝰ a muniendo. uł amonẽdo.Donũ¬
urbs fuit qͦndam potũtissima. ⁊ u̾sa uice strato¬
nis turris. Postea abherode rege uidee. inhono¬
rem cesaris angusti cesarea nũcupata. In qͣ corne¬

Expanded text:
. Item donum dantis est, munus accipientis. Dictum autem donum a dando, munus a muniendo uel a monendo. Inurbs fuit quondam potentissima, et, versa vice, Stratonis turris, postea ab Herode rege Judaeae in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corne
Abbreviated transcription (Latin):
dies ꝓ inde uocatus. qͥa in eo resurrectionis dm̃
nr̃i gandium celebrat᷑. qui dies non tudeis. s xp̃i¬
anis inresurrectio̾e dñi declaratꝰ est. ⁊ ex illo
hr̃e cepit festiuitatẽ suã. Illis enĩ solum celebrã¬
dum sabb̃m traditum est. qͥa erat antea reqͥes
mortuoꝵ. resurrectio autẽ nlłius erat. qui resur¬
gens a mortuis non moreretur. P ostqͣm autẽ fac
pite eccł̃ie. qd̾ corpꝰ eccłie sꝑaret in finem. iamdi¬

Expanded text:
dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebratur. Qui dies non Iudaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo habere coepit festivitatem suam. Illis enim solum celebrandummortuorum, resurrectio autem nullius erat, qui resurgens a mortuis non moreretur et mors ei ultra nonpite ecclesiae, quod corpus ecclesiae speraret in finem, iam di
Abbreviated transcription (Latin):
dolor uͦ: corꝑis inqͥetudo. dolum ⁊ dolorem. dolor
est corꝑis incõmoditas. sine molestia. dolus uͦ oc¬
culta malitia. blandis sermonib adornata. Itẽ.
dolum insidias. & fraudem. dolus aĩo fit. Insi¬
die loco siue celo. fraus cͥca fidẽ mutuã. dolus.¬

Expanded text:
onae uel malae. Inter dolum et dolorem. Dolor est corporis incommoditas siue molestia, dolus uero occulta malitia, blandis sermonibus adornata. Inter dolum et insidias et fraudem. Dolus animo fit, insidiae loco siue telo, fraus circa fidem mutuam. Int
Abbreviated transcription (Latin):
ta arithinetica. que continet num̾oꝵ causas.
& diuisiones. Quinta musica. que in carmini¬
bꝰ cantibq consistit. Sexta geometͥa. que men¬
suras t̾re dim̃sionesq ꝯplectitur. Septima
astronomia que continet legem astrorum.

Expanded text:
ta arithmetica, quae continet numerorum causas ta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem astrorum.
Abbreviated transcription (Latin):
forat. disciplina. a discendo nom̃ accepit. unde ⁊
scĩa dici pot̾. Nam scire dict̾um ad iscẽ. qͥa ne¬
mo nr̃m scit. nͥ qui discit. Alit̾ dicta disciplina.
qr discitur. plena. Ars uͦ dicta est. qd̾ arctis p̾¬
ceptis regł̃isq constat. Alii dicunt a grecis
hoc tractũ ẽẽ uocabulũ. apotes aretes .i. a uͥtute.
quã sciãm uocauer̾t. Int̾ artẽ. ꝙ disciplinam
plato ꝙ aristotiles hanc differentiã eẽ uoluert̃.
dicentes artem eẽ in his que se ꝙ alit̾ hr̃e posst̃.
Disciplina uͦ est. que de his agit que alit̾ eueni¬
re non possunt. Nam qñ ueris disputatiõĩbꝰ a¬
liqͥd disseritur. disciplina erit. Qñ aliqͥd uerisi¬
mile atq opinabile tractatur. nom̃ artis habe
gramatica .i. loquendi ꝑicia. Scd̃a rethorica: q̃
ꝓpt̾ nitorẽ. ⁊ copiã eloqñtie sue maxime inci¬
uilib questiomibꝰ necessaria existimatur. Ter¬
cia dialetica cognom̃to logica. que disputatio¬
mbꝰ subtilissimis uera discernit a falsis. Quar¬

Expanded text:
. Disciplina a discendo nomen accepit: unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulisque consistat. Alhoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a uirtute, quam scientiam vocaverunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus aliquid disseritur, disciplina erit: quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur, nomen artis habebgrammatica, id est loquendi peritia. Secunda rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regitur pond̾e. Quo inditio naute uelut signũ
fut᷑e ꝑturbatioĩs capessunt. ⁊ sibi p̾cauent. ne eos
imꝑatos turbo imꝑuisus inueniat. Echinus iste
t̾renus quẽ uulgo ericiũ uocant. si qͥd insidiarum
p̾senserit. spinis suis claudit᷑. atq in sua se arma
colligit. ut quicũq eum ꝯtingñdum putau̾it
uuln̾etur. Idemq echinꝰ futi᷑ p̾uidens gẽmas sibi
gi aeris nubila. ad septẽtͥonalẽ se ꝯferat. ut flatꝰ
declinet obliqͦs.⁊ eregione nocit᷑onos. Echios herba
biadios folia ht̃ longa asꝑa. tenuissima. ip̃a asꝑi¬

Expanded text:
 stabilitatis regitur pondere. Quo indicio nautae velut signum  stabilitatis regitur pondere. Quo indicio nautae velut signum futurae perturbationis capessunt, et sibi praecavent, ne eos imparatos turbo improvisus inveniterrenus, quem uulgo iricium uocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum putauerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi gi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obuios et e regione nocituros. Unde biadios. Folia habet longa, aspera, teneriora: ipsa asperi
Abbreviated transcription (Latin):
nais. paruulus. ac semipedalis piscicłs nom̃ sũpsit.
qd̾ nauẽ ab herendo retineat. ruant licet uenti. se¬
iant ꝓcelle. nauis tñ qi radicata in mari stare ui¬
detur. nec mou̾i. non retiçendo. s tm̃modo adhendo.
hunc latini morã applłau̾nint. eo qd̾ cogat stare na¬
gignunt᷑ parua. quoꝵ caro minio simił est. ⁊ dulcis.
duplex testula spinis aculeata. in mod̾ castanearũ¬
qñ de arborib cadunt. Echinus at̾restͥ icino nom̃ tͣxit
quẽ uulgus ericiũ uocat. huiꝰ testula duplex spi¬
nis aculeata. in mod̾ castanearũ. qñ adhuc oꝑte de
arboribꝰ cadunt. Caro eiꝰ mollis. ⁊ minio similis. Echi
nus aĩal exiguum. uile. ac despicabile. maritimũ
loqi. Pler̾qꝙ index fute᷑ tẽpestatis. aut tñ qͥllitatis.
ac nuntiꝰ solet eẽ nauigantibꝰ. Demq cũ ꝓcellam uẽ¬
toꝵ p̾senserit. calcłm ualidũ arripit. eũq uelut sa¬
burram uehit.⁊ tanꝗͣ anchorã trahit. ne excutiat᷑

Expanded text:
nais, parvus et semipedalis pisciculus, nomen sumpsit quod navem adhaerendo retineat. Ruant licet venti, saeviant procellae, navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini moram appellaverunt, eo quod cogat stare nagignuntur parua, quorum caro minio similis et dulcis est et duplex testula, spinis aculeata in modum castanearu dextrum vehentia. Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis, †urinus animal exiguum, vile ac despicabile, maritimum loquor, plerumque index futurae tempestatis, aut tranquillitatis annuntius solet esse navigantibus. Denique cum procellam ventorum praesenserit, calculum validum arripit, eumque velut saburram vehit, et tamquam anchoram trahit, ne excutiatur
Abbreviated transcription (Latin):
ed̃ificia. edes. Delubra uet̾ẽs dicebant templa fon¬
tes habentia. quibꝰ ante ing̾ssum diluebant᷑ e ap¬
enim in ablutione peccõrum. fons autẽ indelubris
locuis regenationũ ẽ. in quo. uii. gradus in sp̃s scĩ
Septimꝰ uͦ is ẽ. qͥ & quartus .i. similis filio hoĩs ex¬
tinguens. fornacem ignis. stabilim̃tum pelũ. fumn¬
dam̃tum aque. in quo plenitudo diuinitatis ha¬

Expanded text:
dirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et apenim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sseptimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis ha
Abbreviated transcription (Latin):
est. ab eo qd̾ sit duplex amictus. Oratius. Contra
quẽ duplici panno pacientia uelat. Est autẽ ues¬
tis militaris. cuiꝰ usus gallicis pͥmum expeditiõibꝰ
cep̃. e preda hostili. De qua est uox illa senatui.
logis depositis. quirites ad saga fuer̃t. Sagum
autẽ gallicum nom̃ est. Dictum autẽ sagum qͣ¬
drum: eo qd̃ apud eos pͥmum quadratum uł
tine situla dr. qͥa quẽ morderit siti ꝑit. Dipsa
serpens tante exiguitatis eẽ fertur. ut dum
calcatur non uideatur. Cuiꝰ uenenum ante ex¬
tinguit qͣm sentiatur. ut facies p̾uenta morte.
nec tͥsticiam induat moriti. De quo poeta. Sig¬
niferum uiuenẽ tirreni sanguinis aulũ. tor¬
ta capud retro dipsas calcata momordit. Uix
dolor aut sensus dentis fuit. Dipsnoten gre
gor inordinatus. atq inconditus. Dipsnoens¬

Expanded text:
en ab eo quod sit duplex amictus. Horatius: Contra quem duplici panno patientia velat. Est autem vestis militaris, cujus usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili, de qua est vox illa senatus: « Togis depositis, Quirites, ad saga ite. » Sagum autem Gallicum nomen est. Dictum autem sagum quadrum, eo quod apud eos primum quadratum vel tine situla dicitur quia quem momorderit siti perit. R Serpens tantae exiguitatis fertur ut cum calcetur non videatur; huius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte nec tristitiam inducat morituro. De quo poeta ‘signiferum iuvenem Tirreni sanguinis Aulum / torto capite retro dipsas calcata momordit: / vix dolor aut sensus dentis fuit’. AMPHIBENA R gor inordinatus atque inconditus, disno
Abbreviated transcription (Latin):
colore candido. duris ⁊ gͣndib rostͥs. St̃ autẽ cͥca
apuliam in insula diomedea int̾ scopłos littorũ.
⁊ saxa uolitantes. Iudicant int̾ suos ⁊ aduenas
Nam si grecus est. ut ꝓͥis accedunt. ⁊ blandiun¬
tur. Si aliengena. morsu impinguant. ⁊ uulne¬
rant. Lacͥmosis qiͣ uocib dolentes. uł suam
mutationẽ. uł regis int̾itum. Nam diomedes
ab illiricis int̾emptus est. Hec autẽ aues lati¬
ne diomedee uocantur. Greci eos herodios dict̃.

Expanded text:
colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa Apuliam, in insula Diomedia inter scopulos littorum et saxa volitantes. Judicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiuntur: si alienigena, morsu impugnant et vulnerant, lacrymosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem, vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Hae autem aves Latine diomediae vocantur, Graeci eas herodios dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
monib iuditio dei ꝑmissis huiꝰmodi p̾sti¬
gie difficiles ẽẽ potuer̃t. S qͥa illa uͥgo pꝰ¬
ea uiua reꝑta est. suppositã ꝓ illa ceruam
facile cognitum est. Socii uero diomedis.
qͥa nusquã subito cõparuer̾t. ꝑ dentib¬
eos angłis malis: meas aues. q̃ pro illis st̃
occulte ex aliis locis uͥ est hoc genus aui¬
um ad ea loca ꝓducte. ac reꝑte supposite
credunt᷑ ẽ conu̾fi. Qd̃ autem diomedis templo
dum non est fieri demonum instinctu. quoꝵ
iter est. ꝑsuade dm̃ eẽ factum. diomedem ad
decipiendos hoiẽs. ut falsos d̾os cum ueri dei
inuiria. multos colant.⁊ hominibꝰ mortuis.
qui nec cum uiu̾ent. uere uix̾unt. templis alta¬
ribꝰ. sacͥficiis. saceidotib. quȩ omĩa cum rectͥa st̃.
non nͥ uni deo uiuo debentur inseruiant. Dio¬
medeas aues. a socus diomedis applłataᷤ.
qͦs ferunt fabule i easdem uolucres fuisse
ꝯu̾sos. forma fulice similes. magnitudine cignoꝵ

Expanded text:
monibus iudicio Dei permissis huius modi praestimonibus iudicio Dei permissis huius modi praestigiae difficiles esse potuerunt; sed quia illa ustea viva reperta est, suppositam pro illa cervam, esse facile cognitum est. Socii vero Diomedis quia nusquam subito comparuerunt, ets angelis malis, in eas aues, quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus auium, ad ea loca perductae ac repente subpositae, creduntur esse conuersi. Quod autem Diomedis templo dum non est fieri daemonum instinctu, quorum interest persuadere deum factum esse Diomeden ad decipiendos homines, ut falsos deos cum ueri Dei iniuria multos colant et hominibus mortuis, qui nec cum uiuerent uere uixerunt, templis altaribus, sacrificiis sacerdotibus quae omnia cum recta sunt non nisi uni Deo uiuo et uero debentur inseruiant. medias aves a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos, forma fulicae similes, magnitudine agnorum,
Abbreviated transcription (Latin):
astruunt pena diuinitus irrogata ad suos
non reu̾tisse. eiꝰq sotios inuolucres fuisse cõ¬
u̾sos. non fabuloso poeticoq mendatio. s his¬
toria attestatiõ̾e cõfirmat. quib nec d̾s ut pu¬
tatur factus humanã reuocare naturã uł
ip̾e potuit. uł certe aioue suo rege tanqͣm
aiunt in insula diomedea non longe a mon¬
te gargario. qͥ est in apulia. ⁊ hoc templũ
circũ uolare atq incolere has alites tam mi¬
rabili obseqͥo. ut aqua impleant. ⁊ spargant.
et eo si greci uenerut. uł grecoꝵ styrpe ꝓ¬
geniti. non solum qͥ etas eẽ. uerũ insuꝑ ad¬
uolare. Si autẽ alienigenas uidint subuo¬
lare ad capita. tanꝗͣ grauib ict̾ib ut etiã
ꝑunant uulnerare. Nam duris ꝙ. gnͣdib
rostris satis ad hec p̾lia ꝑhibentur arma
onẽ ꝓ paganis durare ꝑhibetur. non mu¬
tatis hominib factas. s subtractis hominibꝰ¬
credo fuisse subpositas. ficut cerua ꝓ ephi¬
gema regis. agam̃nonis filia. Neq enĩ de¬

Expanded text:
poena divinitus irrogata perhibent ad suos non revertisse; ejusque socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso poeticoque mendacio, sed historica attestatione confirmant: quibus nec deus, ut putant, factus, humanam revocare naturam, vel ipse potuit, vel certe a Jove suo rege tanquamaiunt in insula Diomedea, non longe a monte Gargano, qui est in Apulia, et hoc templum circumvolare, atque incolere has alites tam mirabili obsequio, ut rostrum aqua impleant et aspergant: et eo si Graeci venerint, vel Graecorum stirpe progeniti, non solum quietas esse, verum et insuper adulare; si autem alienigenas viderint, subvolare ad capita, tamque gravibus ictibus, ut etiam perimant, vulnerare. Nam duris et grandibus rostris satis ad haec praelia perhibentur armaonem propaginis durare perhibetur, non mutatis hominibus factas, sed subtractis credo fuisse subpositas, sicut cerua pro Iphigenia, regis Agamemnonis filia. Neque enim dae
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾salis. atiot u kae oan .i. scđm totũ. non enĩ
sicut ꝯuenticła ħeticoꝵ in aliqͥbꝰ regioñ partibꝰ
coartat᷑. s ꝑ totum t̾rarũ orbem dilatata diffuundit᷑
qd̃ etiã apłs approbat ad romanos dicens. Gr̃as
ago deo meo. ꝓ oĩb uob̃. qͥa fides ur̃a annuntiat᷑
in uniu̾so mundo. hinc & uniu̾sitas ab uno cog¬
nominata est. ꝓpt̾ qd̾ in unitatẽ colligit᷑. unde ⁊¬
dñs in euangłio. Quimẽc non colligit. spargit.
ut una catholica septiformi plena sp̃u designet᷑.
sic̃ ⁊ de dño nouimꝰ dixisse salomonẽ. Sapia edi¬
ficauit sibi domũ. ⁊ excidit colup̃nas. uii. que tñ¬

Expanded text:
totum. Non enim sicut conventicula haereticorum, aliquibus regionum partibus coarctatur: sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanos dicens : Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitate colligitur. Unde Dominus in Evangelio ait: Qui mecum non colligit, spargit .buntur? nisi ut una Catholica septiformi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas sept
Abbreviated transcription (Latin):
uium dictum. qd̾ aquar̾ clade oĩa q̃ inun¬
dau̾it deleat. Erim̃ diluuiũ extitit sub noe
qñ hoĩum scelerib offensus omp̃s toto orbe
ꝯtetto deletis cunctis unũ spacium celi fuit
inremotis montib conchis. ⁊ ostreis concretoᷤ
sepe etiam cauatos aqͥs usere solemꝰ. Scdm
diluuũ fuit in achaia iacob patͥarche. ⁊ ogi¬
gi temporib. qͥ eleusine conditor fuit. ⁊ rex
nom̃q loco & tempori dedit. Terciũ diluui¬
um in tessalia moysi. uł amphitionis tẽporibꝰ
fuit. qͥ tercius post cicropem regnauit. suiꝰ
temporib aquar̃ illuiues maiorẽ partẽ popłoꝵ
thessalie absumpsit. paucis ꝑ refugia monti¬
um lib̾atis maxime inmonte parnaso in cuiꝰ
cͥcuitu deucalion tc̃ regno potiebatur. Qu
parnasi uiga fouit ꝙ aluit. Aquo preterea
genus hominũ grecoꝵ fabule ex lapidib re¬
duritiã. S & flumina cum insolitis aucta.
te. uł magnitudine redundarit. multaq ꝓ¬
sternunt. ⁊ ipsa diluunum dicunt᷑. Sciendũ

Expanded text:
vium dictum, quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. 2. Primum diluvium exstitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium coeli fuit, idibus, quos, in remotis montibus, conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis, visere solemus. 3. Secundum diluvium fuit in Achaia, Jacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. 4. Tertium diluvium in Tfuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cujus temporibus aquarum illuvies majorem partem populorum Thessaliae absumpsit, paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnassio, in cujus circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, quiParnassi juga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reduritiam. Sed et fltem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
ginti ii᷑ horarũ. m̃sura uniꝰ diei tempꝰ est. Si¬
cut enĩ uiroꝵ gn̾atio ꝯputatur. ⁊ intelligitur
etiã feminar̃. quia nectunt᷑ scd̾a potiorib. ita cẽ¬
cũ dies numerant᷑. & noctes estimantur ad¬
iuncte. Pulcre autẽ uicẽ utͣmq unũ dicturꝰ di
em. matutino eum fine ꝯclusit. ut aluice in cho¬
are diem docer&. et in lucẽ desinere. Non est
enĩ integrũ diei tempꝰ. ⁊ nͥ noctis fu̾it tempꝰ ex¬
pletum. Noctẽ enĩ ad quietẽ corꝑis datã eẽ cog¬

Expanded text:
um mensura unius diei tempus est. sicut enim uirorum generatio conputatur et intellegitur etiam feminarum, quia nectuntur secunda potioribus, ita etiam dies numerantur et noctes aestimantur adiunctae. em matutino eum fineline conclusit, ut et a luce incohare diem doceret et in lucem desinere. non enim est integrum diei tempus et noctis, nisi fuerit expletum.