comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pluntus pirorum mense februario locis frigidis poneg
Calidis uero noue mbri sed mense nouem̃bri piralocis
dis conserenda sunt ut solo iubentur in riguo. Ituet eidi
plurimũ ꝓferent & magnitudinem pomitur gentis aconigu
Nascitumen tali solomaxime diligunt. quadiuinea sip
conuenire. sed lceto solo &ualidas arbores & firutaet
mos consequemur lapidosi generis pira uitiuo ecutent
creduntur si terris mollib: conserantur. Sea puel pile
serere ꝓpe tardus euentus ẽ. Tamen quib: hoc quȩ samelo¬
mina generosa nihil sibi dea gresti as peritate empurgset
tas bimas aut trimas eo morequo oleȩponuntu undarun
magnis scrobib: ponanꝰ supraterra trib: altus u ł gunt Iũ
pedib: Quarum decisa cacumina argilla mixta miisertat¬
bet operire. Nam siquis pirorum semen as pargutnbi
quidem necesse ẽ originem suum refouente natura. Cuus
aeterniuti nulla tarditas potest creare fastidiũ sed horp̃ini

Expanded text:
Plantas pyrorum mense februario locis frigidis ponemus, calidis vero novembri: sed mense novembri pyra locis tepidis conserenda sunt, ut solo iuventur irriguo: ita et florem plurimum proferent, magnitudinem pomi turgentis acquirent, nasci tamen tali solo maxime diligunt, quali vineas diximus convenire. Sed leto solo et validas arbores et fructus plurimos consequemur. Lapidosi generis pyra vitium mutare creduntur, si terris mollibus conserantur, sed pyrum plantis serere prope tardus eventus est: tamen quibus hoc placet, ut semina generosa nihil sibi de agresti asperitate permisceant, plantas bimas aut trimas eo more quo olee ponuntur radicatas magnis scrobibus, ponunt supra terram tribus altas vel quatuor pedibus, quarum decisa cacumina, argilla mixta, muscus debet operire. Nam siquis pyrorum semen aspergat, nasci quidem necesse est, originem suam refovente natura, cuius eternitati nulla tarditas potest creare fastidium: sed homini
Abbreviated transcription (Latin):
tentemꝰ soliditaticerboris in serendȩ sic in medio deponun
uit certeꝵ sur culiundiq cortici arboris reddatur a e qualis
Ie ini ouella arbore terra mota usq ad ipsu in situ colliga¬
tus que eam̃ res auento & calore defendet. Mihi ad sexuit¬

Expanded text:
enientem soliditati arboris inserende, sic in medio deponunt, enientem soliditati arboris inserende, sic in medio deponunt, ut cortex surculi undique cortici arboris reddatur equalis; sed in novella arbore terra mota usque ad ipsum insitum colligatur, que res eam a vento et calore defendet. De i
Abbreviated transcription (Latin):
uł amplius int eosspatium relinquemus. Tunc ininco aut¬
ulmo aut uimine stringimus & suꝑlutũ musco uruponem
acliguuimus ut quut tuor digitis supralutum possit surcu¬
lus eminere. plerosq delectut strictum primo sexcue ar¬
boris truncum uinculis artiorib: in medio findere. etibi sur̃¬
culos exutruq purterasos inmȩdium cunei ut inte grasit
medullu demergere pruemisso ante cuneolo quo subdied
depositus surculus red eunte in plagum materia possit as¬
tringi. Sed hoc utrumq genus uernũ e. et fit crescente luna
ubiincipit arborum gemma turgescere. Surculi autem
qui in serendi sunt. sint nouelli fertiles nodo side nouo natiaborien¬
talarboris partedecisi cras situdine digitiminoris bi furu ul tri¬
furci gemmis plurib ubertq Si arborem minorem deside¬
rabis inserere inqua sine dubio meliora in crementu ꝓueniunt circa
Ae tuno stringe quidãm rasum exutraq parte surculucon:¬

Expanded text:
vel amplius inter eos spatium relinquentes, tunc iunco autvel amplius inter eos spatium relinquentes, tunc iunco aut vimine stringimus et desuper lutum musco tectum ponemus ac ligabimus, ut quatuor digitis super lutum possit surculus eminere. Plerosque delectat strictum prime secte arboris tuncum vinculis arctioribus in medio findere et ibi surculos ex utraque parte rasos et in modum cunei, ut integra sit medulla, demergere; premisso ante cuneolo: quo subducto, depositus surculus redeunte in plagam materia, possit astringi: sed hoc utrumque genus vernum est et fit crescente luna, ubi incipit arborum gemma turgescere. Surculi autem qui inserendi sunt, sint novelli: fertiles nodo, si de novo nati, ab orientali arboris parte decisi, in crassitudine digiti minoris bifurci vel trifurci, gemmis pluribus uberati. Si arborem minorem desiderabis inserere, in qua sine dubio meliora incrementa proveniunt, circaet tunc astringe quidam rasum ex utraque parte surculum conv
Abbreviated transcription (Latin):
urta ciuusduramta longe processer̃ ut columella
die mergis melius reparabitur quamsi in fossione totius
trporis obruatur. quod agricolis cestde displicere
asetgundicimus quotiens iđ ut arcus supra tram relinqui¬
tar Alia peree iutis in fosse. Nami ut anit columella cultao
me rueres plorimis radicibus totius corporis fatigurtꝰ
suergiuero postbiennium reciduntur in eaparte quae
supra e et in lo coiustusui tefrelinquunt Sedut agricole
pdserunt postbiemium sirecidas plerumq inste pratole
nitidus & sinecicutrice ẽ : serra recidemus ñleso cor
serratura plugũ ferram̃tis. a cutis nitidumus indequa stũa
tenuem ferreum uł osseum maxime leoninu int̾cortice cri
dissi petur et in eum modũ subducto cueo statim ierculu men
una parte decisum salua medulla et cordicepar̃tis alierus pa
supra arborẽ sex uł octo digitis emineut due sułtres ułplurt
surculos protrunci qualitate constitimus quat nisdigitis

Expanded text:
uius duramenta longe processerunt, ut Columella dicit, mergis melius reparabitur, quam si in fossione totius corporis obruatur, quod agricolis certum est displicere. Mergum dicimus quoties velut arcus super terram relinquitur, alia parte vitis infossa. Nam ut ait Columella, cum tote strate sunt, plurimis radicibus totius corporis fatigantur. Mergi vero post biennium rescinduntur in ea parte que est supra et in loco iustas vites relinquunt. Sed ut agricole asserunt post biennium si rescindas, plerumque infirmas nitidus et sine cicatrice est serra rescindemus, non leso corserraturam, plagam ferramentis incidamus: Inde quasi cuneum tenuem ferreum, vel osseum, maxime leoninum inter corticem dissipetur et in eum modum subducto cuneo, statim surculum mergimus, una parte decisum, salua medulla et cortice partis alterius, qui supra arborem sex vel octo digitis emineat. Duos vel tres vel plures surculos pro trunci quantitate constituimus, quaternis digitis
Abbreviated transcription (Latin):
mnt̃ quoruires sefiuita cȩte ru quae distic sun ex sequemur dicre ta¬
menfoen serinb mixtum p̾haeo spargemus sigariuero an¬
soqua m durum solutum fecent non deb ebit nocius cratem minus
soldem uis literflui corrumpuec humaris e
subducas sed maturita temuindemȩ cognos cimꝰ hoc goneres expres¬
sauua uina cu quae ina cinis cel nt᷑ hoc ẽ grana sint fusca & ñ nolla ꝓpe¬
modu nigͥra quam rem naturdis maturitas facit: Diligentiores optine
cerȩ inuiginti picis libras unã librũ miscent quae &odomiꝓficit & scpors
&picem lenitatepmulcens frigorib: emnon patit᷑dissilire. Picista¬
men gustu exploranda dulcedo ẽquia saepeuina ei a maritudine

Expanded text:
etera que dicta sunt exequemur, viciam cum feni seminibus mixtam post hoc spargemus. Rigari vero antequam durum solum fecerit debebit, ne eius cratem minus solidam, vis interflui corrumpat humoris. da. Sed maturitatem vindemie cognoscimus hoc genere; si expressa vua vinacia, que in acinis celantur, hoc est grana sint fusca et nonnulla propemodum nigra; quam rem naturalis maturitas facit. In doliis picandis illigentiores, optime cere, in viginti picis libras, unam libram miscent; que et odori proficit et sapori et picem lenitate permulcens, frigoribus eam non patitur dissilire. Picis tamen gustu exploranda dulcedo est; quia sepe vina eius amaritudine
Abbreviated transcription (Latin):
SSucum mori a grestis paululuꝰ facies deferuere tunc suciduas
partes et unã mellis admisces & mixta cunbis ad pinguedinem
uasquas serua reuolumus legamꝰ in laesas neq: a ceruita¬
terigidas neq maturitate refluentes sed quib: ẽ et granũlu¬
cepene trabili splendidũ et tastus cumolli iocunditate callosus
Siqua sunt corrupta uel uitiosa resecemus nec patiamur in¬
ter ẽẽ quib: in expugnabilis aceruitas contrablandimenta
aestiui caloris : induruit. Tunc incisos botrionũ tenacesca¬
lida pice opost& amburi atq: ita in loco sicco frigido et obs¬
curo sineluminis in ruptione suspendi. XUIIII.
da est ante tricesimũ uindemiȩdiem et sola frons illa ser¬
uanda equae in summita te posita solemnimiũ defendit auer

Expanded text:
succum mori agrestis pabulum facies defervere; tunc succi duas partes in unam mellis admisces et mixta curabis ad pinguedinem as quas servare volumus legamus illesas; neque acerbitate rigidas, neque maturitate defluentes. Sed quibus est et granum luce penetrabili splendidum et tactus cum molli iucunditate callosus si qua sunt corrupta vel rimosa resecemus, nec patiamur interesse, quibus inexpugnabilis acerbitas contra blandimenta estitui caloris induruit, tunc incisos botrionum tenaces, calida pice oportet amburi, atque ita in loco sicco frigido et obscuro, sine luminis irruptione suspendi. Vitis da est, ante trigesimum vindemie diem; et sola frons illi servanda est, que in summitate posita, solem nimium defendit a
Abbreviated transcription (Latin):
uere possit quima ꝓduci. Hoc mense spatia hortorũ quae ꝑ uernu
seminib: in pleturus es alte trib: pedib: pastinaredebebis eduna
decrescente his stercus inferre. Hoc mens eultimo thymũ
seremus sed melius plantis nascitur. qua muis possit & semine:
Agrum diligit a pricu macru maritimu. Nunc circa aequinoc¬
amplesditur ihisdem diebi seritꝰ iappa mlate serpit suco sua terris
nocet serendum eergo nepcodat ulterius circum ueniente fossato uel
luito stristisparieab solo sic co et graciliherbas sponte ꝑsequũ flors
Aestate sub occa suuergiliarum capparinarescit. Giadi hoc mense
ultimobenesenitur. Hoc mense nastirciu seremꝰ & a netulocis tempe¬
ritis et codidis & radices locis siccis & pastina qs & tere foliu circa octõ

Expanded text:
 combusta sunt. Hoc mense spatia hortorum que per vernum seminibus impleturus es, alte tribus pedibus pastinare debebis et luna decrescente his stercus inferre. Hoc mense thymum seremus, sed melius plantis nascitur, quamvis possit et semine. Agrum diligit apricum, macrum, maritimum. Nunc circa equinocaxola. Iisdem diebus seritur capparis. Late serpit, succo suo terris nocet. Serendus est ergo ne procedat ulterius, circumveniente fossato, vel luto, strictis parietibus, solo sicco et gracili: herbas sponte persequitur, floret estate, sub occasu vigiliarum capparis marcescit. Gith etiam hoc mense ultimo bene seritur. Hoc mense nasturtium seremus et anetum locis temperatis et calidis; radices siccis: Et pastinacas et cerefoliu
Abbreviated transcription (Latin):
consueuit humorem testia uice arabitur . quamuis humido anno possit¬
et antea testiari. Nunc a gerhumidus planus ex illis quem primoau¬
gusto aruri diximus iteratur acseritur graciles cliui. Nunc primu
arundi st̃ & serendistictim circa a equi noctiũ a gninunc stercorandist̃
sed incolle spissius in camporarius. laetumina disponent ulunam in utis

Expanded text:
consuevit humorem, tertia vice arabitur, quamvis et humido anno possit antea tertiari, nunc etiam humidus planus exilis quem primo Augusto arari diximus iteratur ac seritur. Graciles clivi nunc primum arandi sunt et serendi statim. Circa equinoctium agri nunc stercorandi sunt, sed in colle spissius, in campo rarius: letamina disponentur cum luna minuitur,
Abbreviated transcription (Latin):
DEΠRATIS NOUELLIS FOR MANDIS UEL UETERIBUS EXCO
pinguem roscidu. planum. leuiter indinatũ uł huius modiucllem de¬
putibimus ubiumor nec statim praecipitari cogit᷑. Necdiudebet hȩre¬
e. Potost quidem & soluto & graoil solo pratiformasi riget᷑ in poni
E tirpandus ẽitaqilocus hoc tem pore & libercndus in pedimenti somni¬
biuł herbis latiorib: & solidis atq dirguluis Deindecu frequenter ex¬
ercitus fuerit acmulta aration ȩ resolutus suͥ motis lapidib: & glebis
ubiq confrastis stercoreturluna crescente recentiluetam in e. abin¬
gulis iumentoru summa inteptione serueturintustus. praecipue
quo dens humescit nemae quale solum reddant multiblocis in prersa
uestgĩ sedsi pruta uetera mus cus obduxerit abridendus ẽ & scalres
bisdemlocis faeni spargendet sunt semina & quod ad necin dimus cum
oest cinis sepus ingerendus quodsi ste rilis fcastus ẽ lo cuscuremci

Expanded text:
DE PRATIS NOVELLIS FORMANDIS ET VETERIBUS EXCOLpinguem roscidum planum; oderint inclinatum: vel huiusmodi vallem deputabimus, ubi humor nec statim precipitari cogitur, nec diu debet herere. Potest quidem et soluto et gracili solo prati forma si rigetur imponi. Extirpandus est itaque locus hoc tempore et liberandus impedimentis omnibus, vel herbis latioribus et solidis, virgultisque: deinde cum frequenter exercitus fuerit ac multa a ratione resolutus, submotis lapidibus et glebis ubique confractis, stercoretur. Luna crescente recenti letamine: ab ungulis iumentorum summa intentione servetur intactus, precipue quoties humescit, ne mequale solum reddant multis impressa locis vestigia. Sed si prata vetera muscus obduxerit, abradendus est; et scalptis eisdem locis, feni spargenda sunt semina et quod ad necandum muscum prodest, cinis sepius ingerendus. Quod si sterilis factus est locus carie,
Abbreviated transcription (Latin):
solsicer poresio tit alique recione non peteruns anceqrã ores more
tesa modico : Ageraquosus plus stercoris. sicus uero minus roqui¬
rt sodsilaetaminis copianon abundat ho c ꝓstercoreo ptime cedit ut
sabulo sis locis cream idest argillam spargas. Cr&losi s acnimiuspis¬
sis sabulonem. Hoc & segetib ꝓficit &uineas pulcherrima s reddit.
Namlaetmen inuineis saporem uini uitia re consueuit:¬

Expanded text:
si tempore suo eiici aliqua ratione non potuerunt antequam seras, more ter et modice. Ager aquosus plus stercoris, siccus vero minus requirit. Sed si letaminis copia non abundat, hoc pro stercore optime cedit, ut sabulosis locis cretam id est argillam spargas; cretosis ac nimium spissis sabulonem: hoc et segetibus proficit et vineas pulcherrimas reddit: nam letamen in vineis, saporem vini vitiare consuevit
Abbreviated transcription (Latin):
tep idũ assidueda reillis bibendo ut poscit illo uini cone noererẽ
Namde sturnis ad serunt auctores ucutũ herbã plus ama aee
comederoquã alias herbas unde contigit illis cominixts ad gra¬
intioson oducerei Edr aesuero degrub: interdũ ꝓdesi derio quia
er pienenas manes babente mela nolicubumor ei generant

Expanded text:
tepidum assidue dare illis bibendo, ut possit illum uenenum contemperare. tepidum assidue dare illis bibendo, ut possit illum uenenum contemperare. Nam de sturnis adserent auctoris cicutam herbam plus amare et comedere quam alias herbas; unde contigit illis comestis ad grauitatem perducere. Carnis uero de gruis interdum pro desiderio, quia ipsae nigras carnis habent et melancolicam humorem generant.
Abbreviated transcription (Latin):
nes habent & melancolicu humorem generanꝰ nisi forte ꝑdesideriu
aliquis interdũ sumat in cam pis uero quinascunt᷑ elleborũ erbã quae
latine dicuntꝰ pitri ipsã manducan et ꝑsequunt᷑ sicut austores nr̃i di¬
cent qđ siquis p̃sumpserit a grestem turturem & deilla herba lo¬
sã contigerit mando cas se & aliquis deipsco comederit quippiã grande
periculuo pat& et usq ꝓximemortẽ hominẽ adducit Ita ut ignorans
aliquis putet uenenũse ab cliquo accepisse. Iu tantũ iet & cormprala
uentris nima sib sequat᷑ Autcenrte uomitus taut partẽ fauens constrmm¬
dam stustumano bntemi porameꝵ ꝓbaui in quintia mea inuilla duo
ruftci si adhort̃ cptu turturem comeder̃ &ita illis contigit &
unus illoru sanguinem deiosum ꝓduxit nimiũ et periditetes
eusq ad mortem Remediu ergo istius rei uinuuetus erolea

Expanded text:
nis habent et melancolicum humorem generant, nisi forte pro desiderio nis habent et melancolicum humorem generant, nisi forte pro desiderio aliquis interdum sumat. In campis uero qui nascuntur, elleborum herbam, quae Latine dicitur sitri, ipsud manducant et persecuntur, sicut auctoris nostri dicent. Quodsi quis adpraehenderit agrestem turturem, et de illam herbam ipsam contigerit manducasse, et aliquis de ipsa comederit, grandem periculum patitur, et usque proxime mortem hominem adducit ita, ut agnoscens aliquis putet uenenum se ab aliquo accipisse, in tantum, ut et corruptillam uentris nimia subsequatur, aut certe uomitus ita, ut partem facies constringat. Istud et ego in tempora mea probaui in prouincia mea: in uilla duo rustici sic ad hora captum comederunt, et ita illis contigit, et unus illorum sanguinem deiuso produxit nimium et periclitatus est usque ad mortem. Remedium ergo istius rei uinum uetus et oleum
Abbreviated transcription (Latin):
bona sumento ꝓ iosis exposita ẽ istaratio & propter illos quum
firmaeres corpore sunt. Nam interdiuersabona comnixta
in prandiosi unus cibus nonconigriuis & crudior fuerit
illa aliabona dissipat & non bonã digestionẽ ꝑmittituentre
h abere supra scriptae uero auer in iuscello benecote congru¬
esunt & siua poratȩ & ad horã occisȩ bene tamen costȩ aptae &iã
& assȩ ut delonge a foco cautius assent᷑ Do pauonib: uero
si fuerint illimaxime qui sunt seniores ante quintũ aut sepxtũ
diem occidantur & capiant benequia tales carnes habent hi
muno misso & singillatim iniuscello coctis sumant itaut cui
delestant uel modicũ & pipermictat in ipso iuscello post quã
costũ fuerit minores uero paones uel teneriores ante un a horã¬
diei aut biduo occidant. Dea gresaib: uero auib: turtures quidem qui
saginant᷑ in domo scitur ad omnib: grauiores sunt quia miserias uor¬

Expanded text:
cibora sumentes; pro ipsis exposita est ista ratio, praeterea illis, qui cibora sumentes; pro ipsis exposita est ista ratio, praeterea illis, qui infirmioris sunt corpore. Nam inter diuersa bona commixta in prandio si unus cibus non congruus et crudior fuerit, illa alia bona dissipat et non bonam digestionem permittit uentrem habere. Supra scriptas uero auis in iuscello bene coctae congruae sunt, et si uaporatae, ad hora occisae, bene tamen coctae; aptae etiam et assae, ut delonge a foco cautius assentur. De pauonibus uero, si fuerint, illi maxime, qui sunt senioris, ante quinque aut sex dies occidantur, et caprient bene, quia talis carnis habent; aut in uno missu aut singulatim in iuscello cocti sumantur ita, ut, cui delectat, mel modicum et piper mittat in ipso iuscello, postea cum coctum fuerit. Minoris uero pauonis uel tenerioris ante una die aut biduo occidantur. De agrestibus uero auibus turturis quidem qui saginantur in domum scitur ab omnibus grauioris sunt, quia miseras car
Abbreviated transcription (Latin):
porcinũ & ipsũ bonũ est & frixũ & elixũ d euaoca tenera elixũ
congnuũ sunt est lardũ uero in fartaiucmis sũ interdũ per¬
petitinius comederte defigudo porcino frixũ penitus non ex¬
pedĩ ne eb isatis net hi firmis sanita mensi uolunt ncmandũ er
in cuuẽ bent ingr acula ferret quachab& latas uirgas iingiat
ane deo leo aut deunto & sic in subtiler carbone arpos angut
erudt m̃ suint & calenters ipsos manducent ut oleo & sale &cori¬
sum itie quie grauuent stemacũ qͥua non est illa s agina naturalis
sedadieste Q alimos uel pullos pingi norer quin teneniag¬
natur conerduisunt itaut hiber no tempore antobiduũ oecidant
nã cestius die antes era tantũ qui capriet fasti in elius com edunt᷑¬
ru xirie petersipsorũ & arsellas quia istameborer humire
a sanguinẽ bonũ nutriunt nã posteriora omniũ auiũ sanis quidẽ

Expanded text:
porcino et ipsut bonum est et frixum et elixum. De uacca tenera uenter elixus porcino et ipsut bonum est et frixum et elixum. De uacca tenera uenter elixus congruus est. Laredum uero in fartalia missum interdum permittimus comedere. De ficato porcino frixo penitus non expedit nec sanis nec infirmis. Sani tamen, si uolunt, sic manducent: inciso bene in graticula ferrea, quae habet latas uirgas, unguat aut de oleo aut de uncto et sic in subtilis carbonis assent ita, ut crudastros sint, et calentis ipsos manducent cum oleo et sale et coriesumatur, quia grauat stomachum, quia non est illa sagina naturalis, sed adiecta. Gallinas uel pullus pinguioris, qui non tamen saginantur, congrui sunt ita, ut hiuerno tempore ante biduo occidantur — nam stiuis diebus ante sera tantum — quia capriati facti melius comeduntur, maxime pectora ipsorum et ascellas, quia ista melioris humoris et sanguinem bonum nutriunt. Nam posteriora omnium auium sanis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
temperat qđ illis melius est ꝑ istumcibum santoreł aliis sunt
Namut exemplũ magnũ dicatur ut credatur quie diximus
toto uulnera que foris & in corpore natafuerint uel depluga
facta lardum crassum appositũ assiduue expurgat putredi¬
nẽ uulneris ipsius & sanit sic enĩ &adinteriorauis cerapote¬
rat ꝓdesse sicut superius diximus eccequale beneficiũ in lardo
crud out qđ medici in medi camentis uel potionib: temptant sana
Ceruis a bibere uł m&us & aloxinũ quã maximũ omnib: congru¬
um est extoto quia ceruis a quaeb ene facta fuerit rationem
baor Eenes depercopenitus non expedit manducare nis lagera
ipserum quitipsasunt congriut & benedigeruntiur nã rene denul¬
lo an inielimanduc ant̃. Deuentre uero bouis uel uerbetis tueo¬
nan babont manducart ꝓpterea illa qui cerunt spirri sesi olixa
nã non assã uulua porcina &ips aoptimaẽ sedelixa. Desumen

Expanded text:
temperat et, quod illis melius est, per isto cibo sanioris ab aliis sunt. temperat et, quod illis melius est, per isto cibo sanioris ab aliis sunt. Nam ut exemplum magnum dicatur, ut credatur, quae diximus: tota uulnera quae foris et in corpore nata fuerint uel de plaga facta, laredum crassum adpositum adsidue et purgat putridinem uulneris illius et sanat. Sic enim et ad interiora uiscera poterit prodesse, sicut superius diximus. Ecce quale beneficium in laredo crudo, ut, quod medici in medicamentis uel potionibus temptant sanarCeruisa bibendo uel medus et aloxinum quam maxime omnibus congruum est ex toto, quia ceruisa, qui bene facta fuerit, beneficiiuuat. Renis de porco penitus non expedit manducare nisi latera ipsorum, quia ipsa sunt congrua et bene digeruntur. Nam renis de nullo animale manducetur. De uentre uero bouis uel ueruicis auctoris iubent manducare, praeterea illa quae sunt spissa; sed elixa, nam non assa. Vulua porcina et ipsa optima est, sed elixa. Sumen
Abbreviated transcription (Latin):
ditur namnon uatur &iam&inalos humoresgenerat & indigo¬
tionẽ facit sed elixatũ lardũ &refrigeratũ simanducatur. me¬
lius iuuat & uentrẽ constrictũ temperat & bene digeritur
sed benedeb& elixare. certesideꝑna plus deb& coqui de cuteue¬
roipsanihil p̃sumatur quia non conficitur frixũ uero lardũ
penitus non p̃sumendũ quiusatis noc& pinguamem ipsius
lardi quod si incibo aliquo suꝑminũ fuerit uel suꝑ oleraubioleũ
non fuerit non noc& nã illa frictura penitus non ex pedit¬
Decrudo uero lardo quod solent ut audio franci comedere
miror satis quis illis ostendit talẽ medicinã ut sanitatẽ illis pre¬
t& bene ficio ipsius quia it a omnia uiscera quomedomedicatĩtũ
bonũ & siqua uitia sunt in uiscerib: uel in cestinis ꝑ ipsũ sanant᷑¬
& silum briciuł tineue ad natae fuerint expellit nã &uentrẽ

Expanded text:
ditur, nam non iuuatur; etiam et malus humoris generat et indigeditur, nam non iuuatur; etiam et malus humoris generat et indigestionem facit. Sed elixatum laredum et refrigeratum si manducatur, melius iuuat et uentrem constrictum temperat et bene digeritur. Sed bene debet elixari. Certe si de perna, plus debet coqui. De cute uero ipsa nihil praesumatur, quia non conficitur. Frixum uero laredum penitus non praesumendum, quia satis nocet. Pinguamen ipsius laredi, quod in cibo aliquo supermissum fuerit uel super olera, ubi oleum non fuerit, non nocet; nam illa frictura penitus non expeditDe crudo uero laredo, quod solent, ut audio, domni Franci comedere, miror satis, quis illis ostendit talem medicinam, ut non opus stat, beneficio ipsius quia ita omnia uiscera quomodo medicamentum bonum, et si qua uitia sunt in uisceribus uel intestinis, per ipso sanatur, et si lumbrici uel tineae adnatae fuerint, expellit hoc. Nam et uentrem
Abbreviated transcription (Latin):
lastantes uero satis apti & congrui elixi uel in iuscello & assi in
furno ut non grandis sit uapor& nec satis ustulent᷑ sed magis ut
deueniant qua siua porati & inde intinguendo in hoc simili simplici
adhorã fasto ut duarpartes demelle & una pars de ac&o ad¬
hibeant & sic coquantur in uasfictile & sic intingantur car¬
nes ipse quando manducantur. Deboalib: uero quiteneriores
sunt si capti fuerint caro ipsa sumatur elixauel uaporati &si
delestatus fuerit quis assus potest comedere ut longius foco
deipsi carnib: desalede fluit & deueniunt siccȩ ipsȩ carnes&
non bene conficiuntur. Lepores uero sinouelli fuerint & ipsi
nardiuel folio Delurdo uero unde non ẽ qualit̃ extre debe
ant delicias francorũ taonen qualit̃ melius comedat᷑ ad hora
ex pono siassatũ fuerit que modo bradones pingiamem ipsũ
defluit infoco & lardum deuenit siccũ & quimanducauerit & lue¬

Expanded text:
Lactantis uero satis apti et congrui elixi uel in iuscello et assi in Lactantis uero satis apti et congrui elixi uel in iuscello et assi in furno, ut non grandis sit uapor et ne satis ustulentur, sed magis ut deueniant quasi uaporati, et inde intingendo in oximelli simplici ad hora facto, ut duas partis de mel et una pars de aceto adhibeatur, et sic coquat in uas fictile, et sic intingantur carnis ipsae, quando manducantur. De bualibus uero qui tenerioris sunt, sic apti sunt. Caro ipsa sumatur elixa uel uaporata, et si delectatus fuerit quis, assas comedere potest, ut longius foco de ipsis carnibus de sale defluit et deueniunt siccae ipsae carnis et non bene conficiuntur. Leporis uero si nouellae fuerint, et ipsi nardi uel folio. Leporire dilicias Francorum, tamen, qualiter melius comedatur, ad hora expono. Si assatum fuerit ad hora quomodo bradonis, pinguamen ipsum defluit in foco et laredus deueniet siccus, ut, qui manducauerit, lae
Abbreviated transcription (Latin):
& assebon aesunt Ceruinas uero carnes elixae &ua porata acci¬
piunt᷑ sed interdũ utendȩ assature uero si de nouelle fuerint nãsi
de uetusto ceruo grauiores sunt. Carnes uero deenodus & decapriolis
&ipsȩ congruȩ sunt quandonouellȩ fuerint meliorensunt. Dea prunis
uero quantũ recenciores st̃ fuerint leuiores st sed elixȩ utendȩ f&as¬
satur&e enimsi fuerint ut longede foco & diucius quomodo de uerbecinis
iudicauimus. Deporco domestico &elixae &assȩquantũ tcorecentiores
sunt tantũ leuiores sun & aptȩ ad digestionẽ. propterea delumbis
portinis expedit arsas manducare qui a aptisunT & bene confici¬
untur itaut sale iaqua saluta cũ pennis quando assantur tengant
& sidurior es quando manducantur fuerit melius ẽ sic tamen in
sale puro intinguuatur. Nã liquamen ex omni paste ꝓhibemt

Expanded text:
et assas bonas sunt. Ceruinae uero carnis elixae et uaporatae acciet assas bonas sunt. Ceruinae uero carnis elixae et uaporatae accipiuntur, sed interdum utendae. Assaturae uero, si de nouello fuerint ceruo, bonae sunt; nam si de uetusto ceruo, grauioris sunt. Carnis de enuleis uero et de capriolis et ipsae congruae sunt; quantum nouellae fuerint, melioris sunt. De aprunis uero quantum recentioris fuerint, leuioris sunt, sed elixae utendae, et assaturae enim si fiunt, ut longe de foco et diutius, quomodo de uerbicinas indicauimus. De porco domestico et elixae et assatae. Quantum tamen recentiores sunt, tantum leuioris sunt et aptae ad digestionem; praeterea de lumbis porcelinis expedit assos manducare, quia apti sunt et bene conficiuntur, ita, ut sale in aqua soluto cum pinnis, quando assantur, tangantur; et si durioris fuerint, quando manducantur, melius est, sic tamen, ut in sale puro intingantur. Nam liquamen ex omni parte prohibimus.
Abbreviated transcription (Latin):
medi& atem solidi & cario filũ quantũ pensat tremissus utq ista
omnia simul trita in mostariobene fictile ac&o uinomodicũ. & cũ
bene tribulatũ fuerit mittes in ollũ & agitas bene itaut ante qua
tollatur defoco modicũ sentiat & remittat inius uirtutẽ suam ubi
tamen fuerit mel aut sapa aut carenũ unũ de ipsis sicut superiur
cantin& mittatur & inbucolare non coquat sed inolla fistile meli¬
orẽ saporem facit. uerbe tines uero carnes & si frequent᷑ ut añ
apta sum &inius cello simpli: & in assaturaut delonge a foco coquas
niconsipxima fuerit foco ard& carodeforis & deintus deuenit cruda
Rpocius nocei quam iuu&. sedut dixi delonge & ducius quomodo
uaporatursic deueniat & salis cũ uin omixtus quando as satur
cũ uenna ꝑfundatur. Agnellinas uero carner aut dehedir opti¬
mȩ sunt quidit̃ uolueris auo uuporatas aut elixas inuiscello &iã

Expanded text:
medietatem solidi, et cariofili quantum pinsat tremissis I. Ista medietatem solidi, et cariofili quantum pinsat tremissis I. Ista omnia simul trita bene in mortario fictile addito uino modico, et cum bene tribulatum fuerit, mittis in olla et agetas bene ita, ut, antequam tollatur de foco, modicum sentiat et remittat in ius uirtutem suam. Vbi tamen fuerit mel aut sapa uel carenum, unum de ipsis, sicut superius contenit, mittatur, et in bucculare non coquat, sed in olla fictile meliorem saporem facit. Verbicinas uero carnis et si frequenter utantur aptae sunt et in iuscello simplici et in assatura, ut delonge a foco coquat. Nam si proxima fuerit foco, ardet caro deforis et deintus deuenit cruda et potius nocet quam iuuet. Sed, ut dixi, delonge et diutius; quomodo uaporata sic deueniat, et salis cum uino mixtus, quando assatur, cum pinna diffundatur. Agnelinas uero carnis aut de edis optimae sunt qualiter uolueris, aut uaporatas aut elixas in iuscello; etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lectus noster habere suggessimus. In primis pane nitidũ bene
fermentatũ & non azimũ sed coctũ comedendũ. & ubilocus fu¬
erit quoti die calentẽ quia tales melus digeruntur : nã si benele¬
uatũ non fuerit satis grauat stomachũ De carnib: uero uaccinis¬
uaporatas factas & insodingas coctas utendũ . &ĩ & iuscellũ
ut prius &x promata sunt unã undã mittat. & sic innitida a qua
quantũ ratio poscit coquant & non addat aquã & cũ cocta fue¬
rit caro mittes ac& ũ a cerrimũ quantũ mediabucca & mit¬
tes capita porrorũ & pulegiũ modicũ apii radicis uel feniculũ &
coquit in una hora & sic addis mel quantũ medi&atẽ deac&o uel
qui dulcedinẽ hubere uoluerit & sic coquat lento foco agitando
ipsã ollã frequenter minib: & beneius cum carne ipsa tem per&ur
& sic terepiꝑ grana .l. costo & spica n ardo ꝑsingula quantum

Expanded text:
lectus noster habere, suggerimus. Inprimis panem nitidum bene lectus noster habere, suggerimus. Inprimis panem nitidum bene fermentatum, non azimum, sed bene coctum comedendum, et ubi locus fuerit, cotidie calentem, quia talis panis melius digerentur; nam si non bene leuatum fuerit, satis grauat stomachum. Tamen uaporatas factas et in sodinga coctas utendum, etiam et in iuscello, ut prius expromatas una unda mittat, et sic in nitida aqua, quantum ratio poscit, coquantur, ut non addatur aqua, et cum cocta fuerit caro, mittis acetum acerrimum quantum media bucula, et mittis capita porrorum et puledium modicum, apii radicis uel finiculum, et coquat in una hora, et sic addis mel quantum medietatem de aceto uel quis dulcedinem habere uoluerit, et sic coquat lento foco agetando ipsa olla frequenter manibus, et bene ius cum carne ipsa temperetur, et sic teri: piper grana L, costo et spicanardi per singula quantum
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguinolentis & sanescunt quia ipsi sibi medicinas faciunt cũ¬
malesibi senserint ustulint se foco instomaho & uentre&
ꝑ alia locio quomodo cabulli furias ustulantur. Tamen &inde
reddo rationem. Illi unuꝰ cibum manducant sicut lupinam
non multos quia non habent nisicarnes. & lac & ipsu qđ ha¬
buerini manducant & uidentur esses ani depaucitate ciborũ non
pore : & paucitas ipsa uid&ur ipsis sanitate prestare. Nam
nos quidiuersis cibis & diuersis delicis & diuersis poculis nas
agimus nec esse habemus nos gubernare ⁊aliter ut non pro
nimi&ate ad grauemiur . sed magis parcius agentes sanitate
obtinetmus. siquis uero delectatus fuerit quad ẽcũq manduca¬
gent̃ constat obiseruare quia nobis suggesta sunt ꝑ auxiliũ di¬
puã sanitatẽ. Nato ergo diuersorũ ciborũ quem ad medũ
uti debeant secundũ p̃cepta diuersorũ auctorđ ut porest intel¬

Expanded text:
et sanguinolentas et sani suntet sanguinolentas et sani suntmale sibi senserint, ustulant se foco in stomacho et uentre et per alia loca, quomodo caballi furias ustulantur — tamen et inde reddo rationem: illi unum cibum manducant sicut lupi, nam non multus, quia non habent nisi carnis et lactis et ipsud, quod habuerint, manducant, et uidentur esse sani de paucitate ciborum. Nam n habent, et paucitas ipsa uidetur ipsis sanitatem praestare. Nam nos, qui diuersis cibis et diuersis diliciis et diuersis poculis nos agimus, necesse habemus nos gubernare taliter, ut non pro nimietate adgrauemur, sed magis parcius agentes sanitatem obteneamus. Si quis uero delectatus fuerit cibum qualemcumque manducagenter constat obseruare, quae a nobis suggesta sunt, auxilio di habeamus; ratio ergo diuersorum ciborum, quemadmodum uti debeantur secundum praecepta diuersorum auctorum, ut potest intel
Abbreviated transcription (Latin):
frigido sthomacho ipse infrigidatur nihil p̃ual&s. unde &um
corruptela nascitur &illaquae superius diximus unũ tamen
exemplum suggerimus quom odo in fabricadomus papi&is
calcem blaquã quis tantũ temper a uerit quantũ ratio poscit ut
spissu sit ipsamixtio proficit in fabrica&tene. Siautẽ satis
a quamissa fuerit nihil proficit. Sic& in cibis uel poturatio de¬
b& cognosci Ergo & sicut supra diximus prima sanitas ex
cibis bene coctis & benedigestis constat. Namsituisdicat homo
in expeditione positus ueliter agens logieuam quomodo potest
setaliter obseruare & ego suggero ubi focus etueluacat
quue p̃disti sunt fieridebeni nã sin ecessitus exgerit carnes uel alia
crudior amunducare non udnimi&itẽ sed partius. Sed quid plus
quod ab antiquis diltum est omnianimia noc ent nam & pepotu
siquis cabollicando & in labore festincateo amplius potum presũp¬

Expanded text:
frigido, stomachus ipse infrigedatus nihil praeualet, unde etiam frigido, stomachus ipse infrigedatus nihil praeualet, unde etiam corruptilla nascitur et illa, quae superius diximus. Vnum tamen exemplum suggerimus: quomodo in fabrica domus parietis si calcem et aquam quis tantum temperauerit, quantum ratio poscit, ut spissa sit ipsa mixtio, proficit in fabrica et tenit, si autem satis aqua missa fuerit, nihil proficit, sic et in cibis uel potu ratio debet cognosci. Ergo et, sicut supra diximus, prima sanitas ex cibis bene coctis et bene digestis constatNam si quis dicat: ‘homo in expeditione positus uel iter agens longum quomodo potest se taliter obseruare?’ et ego suggero: ubi focus est uel uacat, quae praedicta sunt, fieri debent; nam si necessitas exierit carnis uel alia crudiora manducare, non ad nimietatem, sed parcius. Sed quid plus quam quod ab antiquis dictum est: omnia nimia nocent. Nam et de potu si quis cabalicando et in labore festinando amplius potum praesump
Abbreviated transcription (Latin):
Hatio obseruationis uestrae pi&atis. secundũ p̃cepta austorũ medi¬
cinadium ut potuiuobis exponere profuturageneralit᷑ ꝓuo caui
Cñ prima sanitas hominũ incibis congrius constat . Idest sibene ad hi¬
biti fuerint bonã digestionẽ corporis faciunt. Si autẽ non bene fue¬
rint cocti grauitatẽ sthomachi &uentris faciunt. ł tam& crudi
homores generant & acidiuas & carbunculos & grustus grauissi¬
mos faciunt. ł xinde &icon fumi incaput nascuntur. Inides coto¬
mus & caligines graues fieri solent &iam &uentris corrupte la
ex ipsa indigerie fi&ꝰ. A ut ceste de sursum ꝑ hora uomitus fit.
quindo sthomacos cybos crudos conficere non potuerit. Si aute
bene p̃parati fuerint cyb: degestio bonu& dulcis fi& & humor
boninutriuntur : in hoc &iam primus anitas constat itaut
quis e taliter uoluerint obseruare aliis medicaminibur non in¬
digeant. Similit̃ &depotutantũ oporte ad hibere quantũ cũ
cybis concord& . CRerum siplus praesumptũ fuerit & maxime

Expanded text:
atio obseruationis uestrae pietatis secundum praecepta auctorum medicinalium ut potui uobis exponere profutura generaliter procuraui, quoniam prima sanitas hominum in cibis congruis constat, id est, si bene adhibiti fuerint, bonam digestionem corporis faciunt; si autem non bene fuerint cocti, grauitatem stomacho et uentri faciunt; etiam et crudus humoris generant et acidiuas, carbunculus et ructus grauissimus faciunt. Exinde etiam fumus in capite ascendit, unde escotomaticis et caligines graues fieri solent. Etiam et uentris corruptilla ex ipsa indierie fiet, aut certe desursum per ore uomitus fit, quando stomachus cibus crudus conficere non potuerit. Si autem bene praeparati fuerint cibi, digestio bona et dulcis fiet, et humoris boni nutriuntur. In hoc etiam prima sanitas constat ita, ut, qui se taliter uoluerint obseruare, aliis medicaminibus non indigebuntSimiliter et de potu tantum oportit adhibere, quantum cum cibis concordat. Ceterum si plus praesumptum fuerit et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
et sanis & infirmis elixi in saleet oleo. Depisc et racato carofortior e
sanihomines poss̃ manducare Nau pred as uero nec nomina renec
malã habent et melan coliam. Itaut graues et malos humores &san¬
guinem nigrũ & catusas madus generant. Omne uero genus pisoiuꝰ
comedat recente nã si uoluerint satis grauitꝰ possunt nocere. Deper¬
frigida sunt et fleginatica tam eñ siassata fuerint quomodo sunt
cliusa intesta sua aptiore s̃. Cruda uero qui comedent uł ex pon¬
duluporũmanducet qđ ẽcallo sũ et illud qđ ingrropendit sublatũ
Bostrea uero si holent et si quis manducauerit alterũ uenenum
cpusñ habet. Declerib uero malua betu porri congrua sin
sone et a estiuo et hib̃no Cuulis uero hemis temporon aestiu s dieb:
melancolici sunt. Iastice uero unomore sunt ꝓpte roasi adhara
callestad manducant᷑ siaut̃ fuerint biduo aut triduo si forte ꝓdes

Expanded text:
et sanis et infirmis elixi in sale et oleo. De pisce cracatio caro fortior est. et sanis et infirmis elixi in sale et oleo. De pisce cracatio caro fortior est. Sani hominis possent manducare. Naupridas uero nec nominare nec m habent et melancolicam ita, ut grauis et malas humoris et sanguinem nigrum nutriunt et causas malas generantOmne uero genus piscium comedatur recente; nam si oluerint, satis grauiter possunt nocerePectefrigida sunt et fleumatica; tamen si assata fuerint, quomodo sunt clausa in testa sua, aptiora sunt. Cruda uero qui comedent, uel expondolo puro manducet, quod est callosum, et illud, quod in giro pendit, sublatum. Ostria uero si olent et quis manducauerit, alterum ueninum opus non habet. De oleribus uero malua, beta, porrus congrua sunt semper, et stiuo et hiberno, caulis uero hiemis tempore; nam stiuis diebus melancolici sunt. Lactucae uno more sunt, praeterea si ad hora collectae manducantur; si autem fuerint biduo aut triduo, si forte
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ et ipsaplus sorbilia nã & ipsa sidura fueriñ illud albũm̃ grauat et noc ufas¬
trusta & ꝑcaaptiores s̃ aliis piscib: lucius piscis et ipsebonus opera uero quȩ deipso
fit spumeo albumen deouo sic misceat ut modice tenerũ sit quã durã et commix¬
b: fuerit grauat stomadũ ꝓpterea sis alsi s̃ graues s̃ et malos humores nu¬
in saleetoleo et piperquae etiã & infirmis satis conueniunt Anguillȩ
uero quȩ inglare a asperauł in saxos is locis nascunt᷑ meliores s̃quã ialequȩ
inlimosis locis uł lutosis nascunt᷑ assȩita ut capulent partes & sic in briũ
assent aptiores s̃ quaꝰ elixeiticuit salemoria tangantdu assant & magisda¬
rior fiat ipsa carꝰ Trucantiuero illiminicq piscuncul asse uł firias
apte sunt ꝓ fastidio: Teconis dicunt᷑ cẽ filii isocu tamen ipsiboni sunt

Expanded text:
tamen et ipsa plus sorbilia; nam et ipsa si dura fuerint, illum albumen grauiter nocet. Fastamen et ipsa plus sorbilia; nam et ipsa si dura fuerint, illum albumen grauiter nocet. FasTructa et perca aptioris sunt ab aliis piscibus. Lucius piscis et ipse bonus; opera uero, qui de ipso fit — spumeo albumen de oua sic miscat, ut modice tenerum sit quam durum et sic commixs fuerit, grauat stomachum; praeterea si salsi sunt, grauis sunt et malus humoris nuin sale et oleo. Quae etiam et infirmis satis conueniunt. Anguilae uero, quae in glarea aspera uel in saxosis locis nascuntur, melioris sunt quam illi, qui in limosis locis uel lutosis nascuntur. Assae ita, ut cappellentur partes et sic in brido assentur, aptioris sunt quam elixae, ita, ut in salemoria tangantur, dum assant, ut magis durior fiat ipsa caro. Trucanti illi minuti pisciunculi assi uel frixi apti sunt pro fastidio. Tecconis dicuntur esse filii isocum. Tamen ipsi boni sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ plusquis uoluerit p̃sumat sor lila tamen et salem modi cumit¬
tendũ & sueiunus quis acceperit quanta potuerit aduirtutem ꝓficit
corporis melius quã alius cibus et sanis hominib: & infirmis. Itata¬
men fiant ut intepida a qua mittant uł maxime infrigida et sic caqͣ&
lento foco aut in carbones paulatim calefiant illa aqua sic penetrit
intus. Nã si inferuente aqua missa fuerint albumen coagulet & mediolo il¬
lud tarde sentit deuenit intemperatũ et qui sic acceperit nocet . Nãsi ut superius
dixiita fuerint fasta bene conueniunt & tamen sem ꝑ cocquus debet agita reci
spatula tamen recentior oua meliora s̃. Dunt uero oua aut exeasu quo modo inip
ruptelã generat uentris et ñ iuuat sed magis nocet . Cauenda uero omnino
albumina ouarudura fusta nã mediola ouaru sorbilia fastaplus congrua sunꝰ
corporib: sicut austores docent Anserina uera oua sani homines comedant

Expanded text:
arum quantum plus quis uoluerit praesumat, sorbilia tamen, et sale modicum mittendum, et si ieiunus quis accipiat quanta potuerit, ad uirtutem proficit corporis melius quam alter cibus et sanis hominibus et infirmis; ita tamen fiant, ut in tepida aqua mittantur uel maxime in frigida, et sic coquant lento foco, aut in carbonis paulatim caleficiat illa aqua: sic penetrat intus; nam si in feruenti aqua missa fuerint, albumen coacolat et mediolum illut tarde sentit; deuenit intemperatum et, qui sic acciperit, nocet. Nam si sicut superius dixi, ita fuerint facta, bene conueniunt, et tamen semper cocus agitet cum spatula. Tamen recentiora oua meliora sunt. Dura uero oua aut ex casu quomodo in enpruptilla generat uentri et non iuuat, sed magis nocet. Cauendo ergo omnino albumina ouarum dura facta; nam mediola ouarum etiam sorbilia facta plus congrua sunt corpori, sicut auctoris docent. Ansarina uero oua sani hominis comedant,
Abbreviated transcription (Latin):
Incut locis frigidis serius calidis maturius in sefatut faco
Locis frigidissimis nuncuinecrũ fossio anteiđ pagenda e ets r&
quadema stio mense restabant uites quoq inserimus seminaria
quȩ s̃ ante fasta herbis liberent᷑ et leuiter circum fodiunt᷑: Nundo¬
cis mediocriter siccis miliu serimus & panicum: Hoc mense pingues
campiet agriquidiu aqua in tenerꝰ ꝓscindant᷑ p̃iđ cum Romñs her

Expanded text:
ita ut locis frigidis serius, calidis maturius inserantur. ita ut locis frigidis serius, calidis maturius inserantur. Locis frigidissimis nunc vinearum fossio ante idus peragenda est; et si que de martio mense restabunt, vites quoque inseremus. Seminaria que sunt ante facta, herbis liberentur et leviter circumfodiantucis mediocriter siccis, missum serimus et panicum. Hoc mense pingues campi et agri qui diu aquam tenent,proscindantur post idus, cum cis mediocriter siccis, missum serimus et panicum. Hoc mense pingues
Abbreviated transcription (Latin):
Iunc locis tempera qs oliua inserat᷑ quae inseritur intercor¬
ticemmore pomoru sicut su pradictum .ẽ. sed ut oleastro inseras
contra illud qđ ex oliueto insito et casu incensore nascitur. Ole¬
aster infelix sic ꝓuidendum ẽ. positis prius olea stribrachiis ins¬
crobe inquadis ponemus insereres crobes ita replebimus ut
medie uacue sintꝰ cũ comp̃henderit oleaster. In seremꝰ in infimouł
insitu ponemus & insitionem ꝓpe in fracterrã nutriemꝰ. De inde
sicut adolescit terram sub inde colligimꝰ Ita commissura in
ꝓfundo latente quis quis hurit aut cȩdit oliuȩ locum ñ aufere
pullulandiquae & aꝑtam redeundi felicitatem deolea &oc¬
culti ualendi feracitatem deolea stri conexiorteru in ebi Ali suiad¬
as inradicib: inserunꝰ & ubi conp̃henderint cumaliqua parteria rdi
lunt & truns ferunt more planturũ. Coreci oleas ⁊ uctauo¬
darũ a pribum die usq intestio non iulias inseridebere prueoi ue

Expanded text:
unc locis temperatis oliva inseratur, que inseritur inter corticem more pomorum, sicut supradictum est. Sed ut oleastro inseras, contra illud quod ex oliveto insito et casu incenso, renascitur oleaster infelix, sic providendum est: positis prius oleastri brachiis in scrobe, in qua disponemus inserere. Scrobes ita replebimus, ut medie vacue sint: cum comprehenderit oleaster, inseremus in infimo, vel insitum ponemus et insitionem prope infra terram nutriemus. Deinde sicut adolescit, terram subinde colligimus, ita commissura in profundo latente, quisquis vrit aut accendit olive locum, non auferet vim pullulandi; que et apertam redeundi felicitatem de olea et occultam valendi felicitatem de oleastri connexione retinebit. Aliqui oleas in radicibus inserunt et ubi comprehenderint cum aliqua parte radicis avellunt et transferunt more plantarum. Greci oleas ab VIII calendarum aprilium die, usque in III nonas iulias, inseri debere precipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
continuam. ẽẽ defluere intericstis ternis diob: lauso for&niñ n
patiaris exire ituad generandã subolem conferentꝰ Nuaor
Kalendas a prił curandi sun albei ut omnia purgatienti elin¬
& sordes quas tempus contraxit hibernuꝰ et uerm cili & tiuegeiar¬
neȩ quib: corrumpitur usus fauorũ & papiliones quiue niculos
stercore suo faciunt nasci. Tunc fimus incensi sicci bubuli stercoris
adhibeat᷑ qui aptus ẽ apium saluti. Quȩ purgatio frequent usq inau¬
tumni tempora celebreur. Haec omnia c&eraq: efficies castus et so¬
brius & alienus ab alneis uela cibis acribus & odoris inmundi atq
omnib: salsamentis .XUI. DEHORIS¬

Expanded text:
continua messe defluere, interiectis ternis diebus, clauso foramine, non eas patiaris exire. Ita ad generandum sobolem se conferent. Nunc circa calendas aprilis curandi sunt alvei, ut omnia purgamenta  sordes quas tempus contraxit hybernum et vermiculi et tinee et aranee, quibus corrumpitur usus favorum; et papiliones, qui vermiculos stercore suo faciunt nasci: tunc fumus incensi sicci bubulli stercoris adhibeatur, qui aptus est ad purgandum que purgatio frequenter usque in autumni tempora differtur. Hec omnia, ceteraque efficies, castus et sobrius et alienus a balneis, vel a cibis acribus et odoris immundi, atque omnibus salsamentis. DE
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cumbene seritur tamen potest melius ad olescere
orasiore pangatur et iubetur suco la&aminis et humo¬
ris semotumen semꝑ ẽ recidendũ quiita pullula renonce ssa
Nunc ocimũ serit᷑ cito nascidr̃ si statim cuseueris aqua calidaꝑ
fundas remmirtem deocimo mastialis ad firmat quod modo
purpureos modo albos flores. modo rosseos pariat & sue
eo semine frequenter seratur. Modo in serpyllu modom
sisibru mutetur. Hoc etiam mense meloner &cucumores
serunt᷑ et porrus & in primordio cappanis et serpyllum
et coloce sciplantaria ponemꝰ & lactucus &betus et cepullas
et comandru seremus. & intiba secunda satione quib: utami
destate it cucurbitas & mentim radice iđ planta

Expanded text:
 cum bene seritur; tamen potest melius adolescere si spatio rariore pangatur et iuvetur succo letaminis et humoris: ferro tamen semper est rescindendum, quia ita pullulare non cessat. Nunc et ocimum seritur. Cito nasci dicitur si statim cum severis aqua calida perfundas. Rem miram de ocimo Martialis affirmat, quod modo purpureos, modo albos flores, modo russeos pariat: et si ex eo semine frequenter seratur, modo in serpillum, modo in sisymbrium mutetur. Hoc etiam mense melones et cucumeres seruntur et porrus. Et in primordio capparis et serpillum et colocasii plantaria ponemus et lactucas et betas et cepulas et coriandrum seremus et intiba secunda satione, quibus utamur estate et cucurbitas et mentam, radice et planta