comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. ꝑ quã inquit deo placuit orbem debellare terrarũ. et in unam
societatem rei. p. legũ q ꝑduetũ longe late ꝙ pacare. eete audis almã
anbem ut noĩe babilonis infamem sic causa orginis et dignatõe p̾cipua
celestis ꝓindencie gliosam. dũ dicit ꝑ quam deo placuit orbem debellare
terrarũ. poterat᷑ nempe ꝑ aliam. s ꝑ hanc uoluit. quã scilicet tanto op
p̾cunitis idoneam ab eterno preuiderat. neq em̃ mediocie negociũ erat orbi
indomito ⁊ effreni caput dare. qd augustinus ip̃e non dissimulat. qñ sen¬
tenciam Illam suam racione confirmans. erant enĩ inquit Iam ppli ualidi
et fortes. et armis gentes exercitate que non facile cederent. quas opus
esset ingentibus ꝑiculis et uastacione utũq nõ parua atq honendo
labore suꝑare. ecce quibus effectib diuina ꝓuidencia. romanũ imꝑiũ fa¬

Expanded text:
sequitur: «per quam» inquit, «Deo placuit orbem debellare terrarum et in unam sequitur: «per quam» inquit, «Deo placuit orbem debellare terrarum et in unam sotietatem reipublice legumque perductum, longe lateque pacare». Ecce audis almam urbem ut nomine Babilonis infamem, sic causa originis et dignatione precipua celestis providentie gloriosam, dum dicit: «per quam Deo placuit orbem debellare terrarum». Poterat nempe per aliam, sed per hanc voluit, quam scilicet tanto operi pre cuntis ydoneam ab eterno previderat. 8 Neque enim mediocre negotium erat orbi indomito et effreni caput dare, quod Augustinus ipse non dissimulat quando sententiam illam suam ratione confirmans, «Erant enim» inquit, «iam populi validi et fortes et armis gentes exercitate que non facile cederent, quas opus esset ingentibus periculis et vastatione utrinque non parva atque horrendo labore superare». 9 Ecce quibus effectibus divina providentia romanum imperium fa
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tus infanuis est głia. nec negaueñ esse huiꝰ quoq sentenciẽ magnos
duces. Nam et augustinus ciuitatem dei edificans quodã loco dñ nati¬
uitatis abrahe tempus actingeret quẽ uatũ constat regnãte apud assẜ¬
rros rino habebat inquit in regno annos quadraginta t̾res quando natus
est abraham. qui erat amus circiter millesimus ducentesimus ante condi¬
tam romam. uellem qd sequitur tacuisset ueluti alterã inquit in occidente
babiloniam. nec semel hoc dixisse contentus alio quodam loco dum ꝑ alba¬
notũ successione in ac ꝓgenem regum ad Ronulũ ꝓuenisset ne multis inqͥt
morer condita est Roma uelut altera in occidente babilon. ecte non tm̃
quod dixerat supra repetut. ẜ ꝓcessit ultenus. et uelut p̾ons inquit
filia babilonis. Uerũ enĩ uͦ hoc loco tacitũ nullo modo uellem esse quod

Expanded text:
virtus, infamis est gloria; nec negaverim esse huius quoque sententie magnos virtus, infamis est gloria; nec negaverim esse huius quoque sententie magnos duces. 5 Nam et Augustinus, civitatem Dei edificans, quodam loco dum nativitatis Abrahe tempus attingeret, quem natum constat regnante apud Assyrios Nino, «habebat» inquit, «in regno annos quadraginta tres quando natus est Abraham, qui erat annus circiter millesimus ducentesimus ante conditam Romam». Vellem quod sequitur tacuisset: «veluti alteram» inquit, «in occidente Babiloniam». 6 Nec semel hoc dixisse contentus, alio quodam loco, dum per Albanorum successionem ac progeniem regum ad Romulum pervenisset, «ne multis» inquit, «morer, condita est Roma velut altera in occidente Babilon». Ecce non tantum quod dixerat supra repetiit, sed processit ulterius: «et velut prioris» inquit, «filia Babilonis». 7 Verum enimvero hoc loco tacitum nullo modo vellem esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
nec addendi aliquid locus erat sũmus ꝙ in margie uersus ad heserat. ut
ait naso. Certe qd Illic omissum fuit hic oxequar. tanto quidẽ nobis
accuratius agenda sunt oĩa quanto plunum subitura iudiciũ. sepuus¬
q inter luorem ignoranciam q uersanda sunt. Id minime negligẽdũ
faciat. appareat q me ut magno sie haud indigno desiderio romã trahr.
Sileo bella ciuilia. et ĩplacate semꝑ plebis ardorem. omitto multa que
Illi urbi cũ toto orbe cõĩa mala sunt pretereo uoluptates longe Late q
regnantes non uoluptuosum quero domialiũ s honestum me morans Sci¬
pionem exilio suo literminũ honorem baianis p̾tulisse de dicus. et de hoc
laudatum. Ad Illud unũ uenio qd ea mͥ cogitacio recens actulit. qua mĩc
ultra destinatũ scribendo rapior ut audisti. Occumit em̃ electiomi mee mul¬
torũ sentencias adu̾san. apud quos babilon roma et ut ita stomacer feda

Expanded text:
nec addendi aliquid locus erat, summusque in margine versus adheserat, ut nec addendi aliquid locus erat, summusque in margine versus adheserat, ut ait Naso; certe quod illic omissum fuit, hic exequar. 2 Tanto quidem nobis accuratius agenda sunt omnia, quanto plurium subitura indicium sepiusque inter livorem ignorantiamque versanda sunt. Id minime negligendum faciat appareatque me ut magno sic haud indigno desiderio Romam trahi. 3 Sileo bella civilia et implacate semper plebis ardorem, omitto multa que illi urbi cum toto orbe comunia mala sunt, pretereo voluptates longe lateque regnantes; non voluptuosum quero domicilium sed honestum, memorans Scipionem exilio suo literninum horrorem baianis pretulisse delitiis, et de hoc laudatum; ad illud unum venio quod ea michi cogitatio recens attulit, qua nunc ultra destinatum scribendo rapior ut audisti. 4 Occurrit enim electioni mee multorum sententias adversari, apud quos Babilon Roma et, ut ita stomacer, feda
Abbreviated transcription (Latin):
putes. Gt unũ tibi non exerdat me si decur optio libera longe Romã
locis oĩbus p̾fene qd̵ ita esse u̾bo semꝑ ostendi. et ipsie ostendissem
rebus si mei arbitrii fuissem. fui autem sub arbitrio fortume. cui
reges pͥncipes q tenarũ subsunt. et cui in rebus humanis preter so¬
lidam cõsũmatem q nͥtutem a qua ꝑcul absum muł ꝓrsus eximitur.
nĩo gͦ quo magis di lato/ eo magis ardenti desiderro Illuc trahor. Itaq
sic habeto. et hoc affige aiõ. si sanctam ciuitatem se mel intrauero
mꝙͣ inde digredĩar. non si me sanũ Inno. Guidon uenus. Inpiter
cretam Gocet. Gale Ad fontem sorgie. uiiiͦ.kl. maias
adeunidem distepeatõ suꝑ quibusdã q̃ contra bibio Romo eclian dã
uidentur a multesx
m bale dixeram signato ꝙ die epłam cõplicabã dñ noua clam obrepõs
cogitacio scriptine longions admonuit. quid fac̾em. pͥor papirus pler

Expanded text:
putes, ut unum tibi non excidat, me si detur optio libera, longe Romam putes, ut unum tibi non excidat, me si detur optio libera, longe Romam locis omnibus preferre; quod ita esse verbo semper ostendi et ipsis ostendissem rebus, si mei arbitrii fuissem. 19 Fui autem sub arbitrio fortune, cui reges principesque terrarum subsunt et cui in rebus humanis preter solidam consummatamque virtutem, a qua procul absum, nil prorsus eximitur. Nunc ergo quo magis dilato eo magis ardenti desiderio illuc trahor; itaque sic habeto, hoc affige animo: si sanctam civitatem semel intravero, nunquam inde digrediar, non si me Samum Iuno, Gnidon Venus, Iupiter Cretam vocet. Vale. Ad fontem Sorgie, VIII Kal. Maias. 9 Ad eundem, disceptatio super quibusdam que contra urbis Rome gloriam identur a multis. Iam vale dixeram signatoque die epystolam complicabam, dum nova clam obrepens cogitatio scripture longioris admonuit. Quid facerem? prior papirus plena
Abbreviated transcription (Latin):
nau fragia tenuerũt quos q ꝑtesum maris est sub tecto ponam seu fortassis
exuram. neqñ mutato consilio nauigare amplius possim. hic ꝙͣꝙͣ urbis
impie bicinus fragor ac famus impediant/ obstruã tñ ames oculos q
hatoq ocio qd iam cepi ⁊ optata fruar solitudine. et si quis inde loue
̾uetare nequeo turbator accessert. senciet me in filius urbanarũ obli¬
tũ atq ĩmemorem curarũ. surdo se locutũ dicet. ita nehil oĩo audiam.
nchil loquar/ extra ꝓpositi mer finee. uagabor solus et liber ut ñc facio
athesi et ticinũ. tũc mł usꝙͣ preter sorgiam cogitabo iinter agrestes
uiturus humandusꝙ. ultimo q dierũ oĩum extra quidem s qd Iã
hĩc turbat ꝓpe tumultũ babilonicũ siurecturus. S Iam satis ẜrmo
et si quid p̾t̾ea presentib est omissũ. rescribe oro quid me ag̃e dignum

Expanded text:
naufragia terruerunt quosque pertesum maris est, sub tecto ponam seu fortassis naufragia terruerunt quosque pertesum maris est, sub tecto ponam seu fortassis exuram nequando mutato consilio navigare amplius possim. 16 Hic quanquam urbis impie vicinus fragor ac fumus impediant, obstruam tamen aures oculosque, gratoque otio, quod iam cepi, et optata fruar solitudine. Et siquis inde huc, quod vetare nequeo, turbator accesserit, sentiet me in silvis urbanarum oblitum atque immemorem curarum; surdo se locutum dicet; ita nichil omnino audiam, nichil loquar extra propositi mei fines; vagabor solus et liber ut nunc facioAthesim et Ticinum, tunc nil usquam preter Sorgiam cogitabo, inter agrestes victurus humandusque ultimoque dierum omnium, extra quidem sed, quod iam hinc turbat, prope tumultum babilonicum surrecturus. Sed iam satis sermo et siquid preterea presentibus est omissum, rescribe, oro, quid me agere dignum
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas ageretum. Et de noms consiliis hactenus. Que sequitur
antiqua sunt. In illa enĩ parte italie nũc expector iñ qua ⁊ mltos
olim annos egi. et fortunarũ mearũ magna pars latuit. enĩu
ibi oĩa delectant si tm̃ cuulib odus non liceret. Renocor dd
biciam curiam. nichil cõneiit. oĩa displicent. Inter has difficultates an¬
uius ad hos scopulos applicui. hic hereo. incertus quo potissimũ uela dem.
hc si longam moram traxero ualde filuarius fram. Quid faciam
audisti. audi gͦ. quid cogitem. responsum tuũ expectabo. si uenire Romã
oissuadeas illico clanũ flectam ad Illam de qua loquor Italie partem. inter¬
q alpes et apeminũ exꝑiar si qua ul fortuna uł racio tranquillũ p̾stare
possit in pelago. si penitus anceps naiugacio bideatur hic ubr sũ nõ modo
anchoram Iaciam, aut alligabo nauiculam s subducam. et qd̵ solent quos

Expanded text:
utilitas ageretur. Et de novis consiliis hactenus; que sequuntur utilitas ageretur. Et de novis consiliis hactenus; que sequuntur antiqua sunt. 14 In illa enim parte Italie nunc expector in qua et multos olim annos egi et fortunarum mearum magna pars latuit; enimvero ibi omnia delectant, si tantum civilibus odiis non liceret. Revocor ad vicinam curiam; nichil convenit, omnia displicent. Inter has difficultates anxius ad hos scopulos applicui; hic hereo incertus quo potissimum vela dem; hic si longam moram traxero, valde silvanus fiam. 15 Quid faciam audisti; audi ergo quid cogitem. Responsum tuum expectabo; si venire Romam dissuadeas, illico clavum flectam ad illam de qua loquor Italie partem, interque Alpes et Apenninum experiar siqua vel fortuna vel ratio tranquillum prestare possit in pelago. Si penitus anceps navigatio videatur, hic ubi sum, non modo anchoram iaciam aut alligabo naviculam, sed subducam et quod solent quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ uellem. est Illic quoq rex nonus de quo licet apud lucanũ sit ꝙ
mitissima sois est regnorũ sub rege nouo. Ego tñ antiquũ regem memoit
semꝑ mente suspiro. Cetera quidem facile cõuenient nam et pulchenrma
plaga est. et iͥ quia uulgatũ est me in primis Illud appetere. ociũ ingẽs
ac solitudo ꝓmictitur ab his qui et p̾stare qd pollicentur possunt. et quoꝵ
u̾bis fides merito de beatur. et parrsuis uocor ad francorã regem opti¬
mũ Illũ quidem ac mitissiuũ pͥncipem mei q ut scis plus ꝙͣ ignoti
hõis amantem. s nͨ mͥ cũ accolarũ moribus nͨ Illi hactenus cũ fortuã
sua bene cõuenit. Illud eciam obstat ꝙ qui Illuc olim euocatus ad
ꝑcipiendam lauream non patui. s ñc eam aliene uite censonbus
uĩderĩ possim bis botatus semel tñ audiuisse. non quidem dũ Illius
urbis si qua esse posset ex me głia. ẜ dũ Illa ex aube mea insiguis

Expanded text:
quam vellem. 12 Est illic quoque rex novus, de quo licet apud Lucanum sit quod quam vellem. 12 Est illic quoque rex novus, de quo licet apud Lucanum sit quod mitissima sors est Regnorum sub rege novo; ego tamen antiquum regem memori semper mente suspiro. Cetera quidem facile convenirent, nam et pulcerrima plaga est et michi, quia vulgatum est me in primis illud appetere, otium ingens ac solitudo promittitur ab his qui et prestare quod pollicentur possunt et quorum verbis fides merito debeatur. 13 Et Parisius vocor ad Francorum regem, optimum illum quidem ac mitissimum principem meique, ut scis, plusquam ignoti hominis amantem; sed nec michi cum accolarum moribus nec illi hactenus cum fortuna sua bene convenit. Illud etiam obstat quod qui illuc olim evocatus ad percipiendam lauream non parui, si nunc eam, aliene vite censoribus videri possim bis vocatus semel tantum audivisse, non quidem dum illius urbis, siqua esse posset, ex me gloria, sed dum illa ex urbe mea insignis
Abbreviated transcription (Latin):
memiuit. qua liter suos amat. solet enĩ etas Illa facile suoruĩ affectuum
obliuisci. postremo Illud scire eypeto. an tu Illit usq in finem esse de¬
creueris. nõ paruũ capiendi consiliiͣ momentum. qd si feceris laudabo.
si non feceris mirabon. satis dui ꝑegriuati ne dicam Iactati sumus
tempus est ad uesꝑam subsistendi figendi q anchoram. ne nox dep̾hen¬
dat eirantes. me autem ꝙͣtum curia babilonica delectet sciebas olim
ꝯumn et ip̃a minus feda esset. et nos ibr iuueniliter ageremus. nũc et
mͥ cũ tpr̃e indignacio accessit. et illa talis effecta est ut qui hactenus
auide ibi erant auidius nũc inde diffugiant. S nequid ne stras ut¬
q maturius de liberes. ego uno tpr̃e a diu̾sis accersor atq solicitor
nam et neapolim uocor ad regem siculũ s suspeccus est aer bonus forte
nicolis qd̾ corporum ualitudo et eximius decorindicat. mͥ tñ calidior

Expanded text:
meminit, qualiter suos amat? solet enim etas illa facile suorum affectuum meminit, qualiter suos amat? solet enim etas illa facile suorum affectuum oblivisci. Postremo illud scire expecto an tu illic usque in finem esse decreveris. Non parvum capiendi consilii momentum; quod si feceris laudabo, si non feceris mirabor. 10 Satis diu peregrinati ne dicam iactati sumus; tempus est ad vesperam subsistendi figendique anchoram, ne nox deprehendat errantes. Me autem quantum curia babilonica delectet, sciebas olim dum et ipsa minus feda esset et nos ibi iuveniliter ageremus; nunc et michi cum tempore indignatio accessit et illa talis effecta est ut qui hactenus avide ibi erant, avidius nunc inde diffugiant. 11 Sed nequid nescias utque maturius deliberes, ego uno tempore a diversis accersor atque solicitor. Nam et Neapolim vocor ad regem Siculum; sed suspectus est aer, bonus forte incolis, quod corporum valitudo et eximius decor indicat, michi tamen calidior
Abbreviated transcription (Latin):
cupio. cogitanti eñ nescio quid difficultatis offunditur. s incipiẽtib
oĩa difficilia bideñ solent. Contra Illud quoq uerũ est difficiliora
quedam esse ꝙ iudeantur. hĩs alternãtibus curis rem ad te integram
reteci. tu me frater acres meas et facultates ⁊ fortimas nosti fũditus
Romã nemo te melius nouit rerũ quoq p̾senciũ statũ presens aspicis.
di e trib unus biueret, aut Ille min ficus senex. Aut gliosus Ille Iuuẽis
aut Ille magnammꝰ a dolescens. nͨ digni nsi essenus qui oĩons simul
tantem audires. s presentem cerneres. Nũc confiliĩ mops illud pͥmũ quero quid
Roma nũc nr̃a publica parens agit. deinde quid hic alter adolestens nr̃ cogitat
ini quo spes tante fanulle Remansit. quos uͥtutũ flores. que glie signa p̾tẽdit
quantũ maiorũ suorũ fama tangitur. uł exemplis accenditur qualiter mĩ

Expanded text:
cupio; cogitanti enim nescio quid difficultatis offunditur, sed incipientibus cupio; cogitanti enim nescio quid difficultatis offunditur, sed incipientibus omnia difficilia videri solent; contra illud quoque verum est, difficiliora quedam esse quam videantur. 8 His alternantibus curis, rem ad te integram reieci. Tu me, frater, ac res meas et facultates et fortunas nosti funditus; Romam nemo te melius novit; rerum quoque presentium statum presens aspicis. Si e tribus unus viveret, aut ille mirificus senex aut gloriosus ille iuvenis aut ille magnanimus adolescens, nec digni visi essemus qui omnibus simul tantem audires sed presentem cerneres. 9 Nunc consilii inops, illud primum quero: quid Roma nunc, nostra publica parens, agit? deinde quid hic alter adolescens noster cogitat, in quo spes tante familie remansit? quos virtutum flores, que glorie signa pretendit? quantum maiorum suorum fama tangitur vel exemplis accenditur? qualiter nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ Rome essem ⁊ fuissem semꝑ si fortuna ꝑmisisset mea. dier enĩ nuillo
posset eloquio quãti faciam fragmẽta illa głiosa regine urbiũ. ruinas¬
q magnificas et uestigia Illa tam multa et tam clara uͥtutũ seu celi
seu terre iter ingressus lumen p̾ferencia. finem ꝙ monstrancĩa. Et nũc
solito etiam cupiduis in eadem iube dic̾e uellem posse. senuiruta uĩte huiꝰ
quãtulucũq suꝑest agerem. oĩbus ꝓe tentatis nullam magis iñ ꝑtem
aĩis Incluiat. sepe ibi aduena cum fuerim opto ut iam tandem incola
ibi sun. et diu ꝑ membra terrarũ orbis uagus ac fessus in caꝑite subsistã
tandem. et quantum hic est possibile requiestam. Si adhuc uiu̾e oportet
nusꝙͣ ut mͥ uideor melius biuam. nusꝙͣ libencius certe sepeliar. iam eͥ ad
exitũ specto nouissimã ꝙ domũ oogito Res in eo u̾titur si possim̃ quod

Expanded text:
quam Rome essem, et fuissem semper si fortuna permisisset mea. Dici enim nullo quam Rome essem, et fuissem semper si fortuna permisisset mea. Dici enim nullo posset eloquio quanti faciam fragmenta illa gloriosa regine urbium ruinasque magnificas et vestigia illa tam multa et tam clara virtutum, seu celi seu terre iter ingressis lumen preferentia finemque monstrantia. Et nunc solito etiam cupidius in eadem urbe — dicere vellem posse semiruta — vite huius quantulumcunque superest agerem. 7 Omnibus prope tentatis, nullam magis in partem animus inclinat: sepe ibi advena cum fuerim, opto ut iantandem incola ibi sim, et diu per membra terrarum orbis vagus ac fessus, in capite subsistam tandem et quantum hic est possibile, requiescam. Si adhuc vivere oportet, nusquam, ut michi videor, melius vivam; nusquam libentius certe sepeliar. Iam enim ad exitum specto novissimamque domum cogito. Res in eo vertitur, si possim quod
Abbreviated transcription (Latin):
audis nũs eciam ut sepe alias ad fonton sorgie respurm rure mõpi et an¬
gusto s solitario ⁊ tranquillo. et si cũ multis opuorbus conferas in pͥmis
optabili studia ⁊ honesta et ociosa sectantibus. ꝓide qd ad locũ attinet
unuie hic possem quietessime nͥ exterius quaterer uentis. In ip̃o gͥ portu
timens multa circũspiero. s ante oĩa bĩcina babilone detenror. quã romanã
cuiram dicunt. mirũ eum nchil minus ꝙͣ romana nichil illi usꝙͣ inuisiu̾s
roma sit. huiꝰ certe bicinitas ac ꝓspectus odorꝙ tenrbilis et felicitate in¬
mis infestus est. Ille me ul solus hie pellẽt. ut omittam p̾teritarum
reliquias tempestatum que de tam ꝓꝓinquo usq in hñc portũ conquassa¬
tam dĩte nauiculam ꝑsequntur. Tocius tandem consultacionis hic̃
est funs quẽ ante annos .xx. si non oblitus es noueras. nusꝙͣ libencius

Expanded text:
audis — nec etiam, ut sepe alias, ad fontem Sorgie respirem, rure inopi et anaudis — nec etiam, ut sepe alias, ad fontem Sorgie respirem, rure inopi et angusto sed solitario et tranquillo et, si cum multis opimioribus conferas, in primis optabili studia honesta et otiosa sectantibus. 5 Proinde quod ad locum attinet, vivere hic possem quietissime, nisi externis quaterer ventis. In ipso igitur portu timens multa circumspicio, sed ante omnia vicina Babilone deterreor, quam romanam curiam dicunt; mirum, cum nichil minus quam romana, nichil illi usquam invisius Roma sit. Huius certe vicinitas ac prospectus odorque terribilis et felicitati nimis infestus est; ille me vel solus hinc pelleret, ut omittam preteritarum reliquias tempestatum, que de tam propinquo usque in hunc portum conquassatam vite naviculam persequuntur. 6 Totius tandem consultationis hic est finis, quem ante annos viginti, si non oblitus es, noveras: nusquam libentius
Abbreviated transcription (Latin):
hic adu̾sus me dici posse. ẜ oĩbus iuste responderi eciam posse confido.
unũ i solamen aĩ inter tot asꝑit̃ates rerã non paruo st̃udio nͨ facili
mentis exercitacione cõflaui. ut ubitũq terratũ sim ꝙͣiuis male ꝙͣ is
pessime ꝑsuadcam mn bene esse. meq ipsum fallam. cogaom q nõ sentire
que sencio. qd̾ sepe utele seu necessariũ extremũq remediũ maloruam
est. qͥd enĩ meluctabili fato niuat obluctan. et in paciencia fastidio ꝙ
aĩ. ipsa locorĩ multiplicare fastidia re autem uera seis aĩium meũ
si quid est qd mͥ placeat in tenis in italia est. nec miraberis nã etibi
patria est nra. et eacondicio locorũ. ut aliemgenas eciam barbaros ꝙ¬
E
delectet. ex di̾so autem ea est. seu mea sors seu fentas accolarũ. ut inde
Iam dudũ sponte exulem. et qd forte nuraberis insi quia nͨ id ip̃m nonũ

Expanded text:
hic adversus me dici posse, sed omnibus iuste responderi etiam posse confido. hic adversus me dici posse, sed omnibus iuste responderi etiam posse confido. 3 Unum michi solamen animi inter tot asperitates rerum non parvo studio nec facili mentis exercitatione conflavi, ut ubicunque terrarum sim, quamvis male, quamvis pessime, persuadeam michi bene esse meque ipsum fallam cogamque non sentire que sentio, quod sepe utile seu necessarium extremumque remedium malorum est. Quid enim ineluctabili fato iuvat obluctari et impatientia fastidioque animi ipsa locorum multiplicare fastidia? 4 Re autem vera scis animum meum: siquid est quod michi placeat in terris, in Italia est; nec miraberis, nam et ibi patria est nostra et ea conditio locorum ut alienigenas etiam barbarosque delectet. Ex diverso autem ea est seu mea sors seu feritas accolarum, ut inde iandudum sponte exulem et — quod forte miraberis, nisi quia nec id ipsum novum
Abbreviated transcription (Latin):
mis eoiũ memonq uiam hanc labonĩ esse. nõ patiram meritorũ. Uale.
Adleliũ suũ deliba̾tiõ suꝑ eleccõe loci ad habitandũ idoner. uii.ᵒ¬
Em pͥma fronte mirabilem scribam tibi. s si ad pretentũ tempus
aõ reflexus mores meos apͥma etate tibr cognitos ꝓpositum¬
q respicias archil admiraciõnis habiturã. Sũma est. pars mũdi michi
nulla placet. quocũq fessum latus uetto bepncosa or̃a ⁊ dura repe¬
rio. Credo Iam tempus esset ad alteram bitam cõmigrandi. hic eĩ fateor
male sum. siue hec mea sine locorũ siue hõmin siue oĩum culpa est. De
hoc autem lacius Scephano ño elarissimo uiro scupsi. ⁊ deoq młto Iam
tpr̃e ꝑegirnus sum in terra de quo ip̃e me nmꝑ excusaui ueneciarũ duci
audree unro Inclito. utramiq epłam cũ hac simul ad te misi. quĩ ad id de quo
consuleris utraq non imꝑtinens bisa erat. non ꝙ ego sum dubuis. multa

Expanded text:
mis eorum», memorque viam hanc laborum esse non patriam meritorum. Vale. mis eorum», memorque viam hanc laborum esse non patriam meritorum. Vale. 8 Ad Lelium suum, deliberatio super electione loci ad habitandum ydonei. 1 Rem prima fronte mirabilem scribam tibi, sed si ad preteritum tempus animo reflexus mores meos a prima etate tibi cognitos propositumque respicias, nichil admirationis habituram. Summa est: pars mundi michi nulla places; quocunque fessum latus verto, vepricosa omnia et dura reperio; credo iam tempus esset ad alteram vitam commigrandi; hic enim, fateor, male sum, sive hec mea sive locorum sive hominum sive omnium culpa est. 2 De hoc autem latius Stephano nostro clarissimo viro scripsi, ideoque multo iam tempore peregrinus sum in terra, de quo ipse me nuper excusavi Venetiarum duci Andree viro inclito. Utranque epystolam cum hac simul ad te misi, quoniam ad id de quo consuleris, utraque non impertinens visa erat, non quod ego sim dubius multa
Abbreviated transcription (Latin):
letus ac felix uinas. et in medio malorũ nullus ad te aditus malo sit. nichil
optes nͥ qd felicem. inthil honeas nͥ qd̾ miseñ facit. nulla autem re insi aĩo
felicem aut miserũ fien seras extera que libet esse nõ ꝓpͥa tua oĩa tecũ esse
nichil alienũ tibr dait posse. nichil tuũ enpi. quem uite cursum eligas in
tua manusitũ esse fugiendas opmiones ppłoꝵ. et paucorẽsequendas esse
sentencias. despiciendam alto aĩo fortuuã. sciendũq plus Illam impetus hr̃e
ꝙͣ uiium et minani sepuis ꝙͣ ferire. et rariis obesse. ꝙͣ strepere. nchil
Illam in ꝓp̾is tuis bonis posse. nichil nõ posse in suis. non fidendũ blandi¬
ens. et quitquid illa donauerit precario possidendñ. Ad hec ut si unꝙͣ altuis
ascendens diuine elemencie astrrbas. si minus equo aĩo aspieras in regno
fortimne bonos oppͥmi pessimos attolli. intelligens ut ait psalmista i nouissi¬

Expanded text:
letus ac felix vivas et in medio malorum nullus ad te aditus malo sit, nichil letus ac felix vivas et in medio malorum nullus ad te aditus malo sit, nichil optes nisi quod felicem, nichil horreas nisi quod miserum facit; nulla autem re nisi animo felicem aut miserum fieri scias; 22 externa quelibet esse non propria, tua omnia tecum esse; nichil alienum tibi dari posse, nichil tuum eripi; quem vite cursum eligas in tua manu situm esse; fugiendas opiniones populorum et paucorum sequendas esse sententias; despiciendam alto animo fortunam sciendumque plus illam impetus habere quam virium et minari sepius quam ferire et rarius obesse quam strepere; nichil illam in propriis tuis bonis posse, nichil non posse; in suis non fidendum blanditiis et quicquid illa donaverit precario possidendum; 23 ad hec ut si unquam altius ascenderis, divine clementie ascribas; si minus, equo animo aspicias in regno fortune bonos opprimi, pessimos attolli, “intelligens”, ut ait Psalmista, «in novissi
Abbreviated transcription (Latin):
aduenio. tibi q suadeo qd ꝑsuasisse inͥ iam uelimi fac qd intrdi quidã
hoĩes solent. nͨ hor̃es tñ s candida quedam aĩalia sordesq timencia
que ubi cau̾nulis egressa loca circũ ceno obsita cõspexerunit pedem re¬
trahũt. et intra latibulũ suũ se recipĩt. tu quoq nuillũ quiẽtis ac so¬
lacii locũ toto orbe reperiens intracubiculi tui lien et intra te ip̃m
redi. tecũ bigela. tecum loquere. tecum sile. tetũ auibula. tecũ sta ne du¬
bita solus esse si tetũ es. ꝙ si tecũ non es/ et si in ppło fueris solus eris
fac tibi in medio aĩ tui locum nbr lateas ubi gaudeas. nbi nullo inter¬
pellante requiestas. uͥ tecum xp̃s habitet qui te iuuenem secretaniom
atq cõnuam suũ sacerdocio sc̃o fecit et quibus inquies id artib efficiam
eñtus sola potens est. hec oĩa p̾stare. per Ilam assequeris ut bdĩq

Expanded text:
advenio tibique suadeo quod persuasisse michi iam velim. Fac quod nitidi quidam advenio tibique suadeo quod persuasisse michi iam velim. Fac quod nitidi quidam homines solent, nec homines tantum sed candida quedam animalia sordesque timentia, que ubi cavernulis egressa loca circum ceno obsita conspexerint, pedem retrahunt et intra latibulum suum se recipiunt. 20 Tu quoque nullum quietis ac solatii locum toto orbe reperiens, intra cubiculi tui limen et intra te ipsum redi; tecum vigila tecum loquere tecum sile tecum ambula tecum sta; ne dubita solus esse, si tecum es: quodsi tecum non es, etsi in populo fueris, solus eris. Fac tibi in medio animi tui locum, ubi lateas ubi gaudeas ubi nullo interpellante requiescas ubi tecum Cristus habitet, qui te iuvenem secretarium atque convivam suum sacerdotio sancto fecit. 21 ‘Et quibus’ inquies, ‘id artibus efficiam?’ Virtus sola potens est hec omnia prestare; per illam assequeris ut ubique
Abbreviated transcription (Latin):
grauissime trepidatũ est. Ceuis nuꝙͣ diuinasset. galliaruĩ regem in brtãnico
cart̾e uicturũ. forte eciam moriturũ. ecce iam certi de carcere. de fine suspẽsi
sumus. quis diunasset ad pariseorũ portas uenturũ exercitum britã¬
norũ. Ecce iam uenit. ꝙͣꝙͣ quis oĩno nisi ignarus rerũ aut Regis
carterem aut urbis obsidionem stupeat. Romanus imꝑator in carcere
ꝑsico ꝓrsus mẜa ẜuitute cõsenuit. Ipsa urbs Roma ante collinam por¬
tam infestũ cũ exercitu uidit hãnibalem. id ip̃m in maiorũ cõparacionẽ
latura modestius. ut que et a Gochis multis post seculis capien da
et iam ante a senombus capta esset. Quibus exemplis oĩbus unũ ago
ii his rebus mortalibus nich esse tam miserũ qd eciam his qui felicessimi
dicũtur non possit accidere. Que cum Ita fuit uir optime quid
agendũ tibr sit uides. i deoq suꝑuacuus forsitan s fidelis consultor

Expanded text:
gravissime trepidatum est. 17 Quis unquam divinasset Galliarum regem in britannico gravissime trepidatum est. 17 Quis unquam divinasset Galliarum regem in britannico carcere victurum, forte etiam moriturum? ecce iam certi de carcere, de fine suspensi sumus. Quis divinasset ad Parisiorum portas venturum exercitum Britannorum? ecce iam venit, quanquam quis omnino nisi ignarus rerum, aut regis carcerem aut urbis obsidionem stupeat? 18 Romanus imperator in carcere persico prorsus misera servitute consenuit; ipsa urbs Roma ante Collinam portam infestum cum exercitu vidit Hanibalem; id ipsum in maiorum comparationem latura modestius, ut que et a Gothis multis post seculis capienda et iam ante a Senonibus capta esset. Quibus exemplis omnibus unum ago: in his rebus mortalibus nichil esse tam miserum quod etiam his qui felicissimi dicuntur, non possit accidere. 19 Que cum ita sint, vir optime, quid agendum tibi sit vides; ideoque supervacuus forsitan sed fidelis consultor
Abbreviated transcription (Latin):
portus ac requies canũ pedibus conculcantur. nec tutus aut liber ea
loca petentib accessus patet. ingens seculi mĩ cirmen pudor q ꝑꝑe¬
tuus. nõne nͥ mortiu essemus mors huic ignomime p̾ferenda esset.
Taceo ⁊isiam totam atq africam que licet histonarũ fide ac scoꝵ testi¬
momo ꝓbentur xp̃i iugo fuisse subiecte dannniũ tñ tractu temporis in
dissimulacionem atq contentũ uenit. qd̃q armis blcisci decuit obliuione
lemmꝰ. et silencio consolamur. uicuns grauius augniuir malis. Quis
Ianuensium exiguam classem infestis prons ad litus uenetũ uenturam
Quis birtannũ parua manu in gallias inupturũ crederet. utrũq.
quidem intra breue tempus audiuimus ubr iam queso tuta mora est. ue¬
necia et pariseos ciuitatũ sĩum m̃ĩ orbis tutissime uidebantur. hec Itali¬
carum Illa tran salpmnarũ aix tenanĩ. In utraq imꝑ hostis incursu facili

Expanded text:
portus ac requies, canum pedibus conculcantur, nec tutus aut liber ea portus ac requies, canum pedibus conculcantur, nec tutus aut liber ea loca petentibus accessus patet, ingens seculi nostri crimen pudorque perpetuus: nonne nisi mortui essemus, mors huic ignominie preferenda esset? Taceo Asiam totam atque Africam, que licet historiarum fide ac sanctorum testimonio probentur Cristi iugo fuisse subiecte, damnum tamen tractu temporis in dissimulationem atque contemptum venit, quodque armis ulcisci decuit, oblivione lenimus et silentio consolamur. 16 Vicinis gravius angimur malis: quis Ianuensium exiguam classem infestis proris ad litus Venetum venturam, quis Britannum parva manu in Gallias irrupturum crederet? utrunque quidem intra breve tempus audivimus. Ubi iam, queso, tuta mora est? Venetia et Parisius civitatum omnium nostri orbis tutissime videbantur, hec italicarum, illa transalpinarum arx terrarum; in utraque nuper hostis incursu facili
Abbreviated transcription (Latin):
et squalida minoresq alie nostri maris insule pyratarũ incursibus
infames atq suspecte sunt. Tirnaciia tota ethue sumlis estuanti. magiis
odiorũ flãmis uritur. et an italia esse malit/ an hispania deliberans
inteñ neutra est. aĩõrum statu dubio. ẜuitute certa et indigna. insi
quia ẜuire dignus est/ qui liber esse nõ nult. Rodus fider clipeus sine
uuln̾e Iacet ingloruus Creta uetus suꝑstitionũ domus aliis uiuit. Gie¬
cĩa sibi enrit. sibi ambulat. sibi triturat. sibi pascit. cibũq salutis
male Ruminans nr̃m p̾sepe deseruit. In reliquis europe. xp̃s uł incogni¬
tus uł inuisus est. Ciprus armato hoste carens mermi molliq ocio
uoluptate Luxuira malis hostebus oppugnatur. uiro forti se des in¬
habilis. Minor armenia undiq crucis ab hostibus obsessa inter tprãlis
⁊ et̾ue mortis ꝑiculũ fluctuat. Ortus ac sepultrũ dñ duplex xp̃ianoꝵ

Expanded text:
et squalida minoresque alie nostri maris insule pyratarum incursibus et squalida minoresque alie nostri maris insule pyratarum incursibus infames atque suspecte sunt; Trinacria tota, Etne similis estuanti, magnis odiorum flammis uritur et an Italia esse malit an Hispania deliberans, interim neutra est, animorum statu dubio, servitute certa et indigna, nisi quia servire dignus est qui liber esse non vult. 14 Rodus, fidei clipeus, sine vulnere iacet inglorius; Creta, vetus superstitionum domus, aliis vivit; Grecia sibi errat, sibi ambulat, sibi triturat, sibi pascit cibumque salutis male ruminans nostrum presepe deseruit; in reliquis Europe Cristus vel incognitus vel invisus est. Cyprus armato hoste carens, inermi mollique otio voluptate luxuria, malis hostibus, oppugnatur, viro forti sedes inhabilis; minor Armenia, undique crucis ab hostibus obsessa, inter temporalis et eterne mortis periculum fluctuat. 15 Ortus ac sepulcrum Domini, duplex Cristianorum
Abbreviated transcription (Latin):
suum solem. Robertum. sũmũ Illum et uirũ et Regem. qui quo die reb
humanis excessit qd de platone dicitur sol celo cecidisse uisus est.
Si mͥ non credis regicolas intenoga ꝙͣ longa regno eclipsis ꝙͣ feda passim
et tristia multa ꝑ tenebras. Nam de ip̃a quã inhabitas parua ut auĩt
roma. ut ego uocitare soleo babrlone nouissima ne loqui quidein est ne¬
cesse. usq adeo non tm̃ apud ꝓximos s apud arabes atq indos quoq nota
res est. Perge nũc aĩo ulterius. Gallia oĩs atq Illa extiemitas orbis
nostri et extra orbem ꝓiecta biitannnĩa bellis sese grauibus attenuant.
Germania nõ niius ꝙͣi Italia intestimis motib egrotat. et ꝓpͥis flã¬
mis ardet. Hispanie reges in se arma u̾terũt. Balearis maior regẽ
suũ nꝑ exulem et mox miẜabiliter obtrũcatũ triste cadauer aspexit.
Sardimna et celi inclemencia et turpi ẜuicio laborat. Corfica hoiens

Expanded text:
suum solem, Robertum summum illum et virum et regem, qui “quo die rebus suum solem, Robertum summum illum et virum et regem, qui “quo die rebus humanis excessit”, quod de Platone dicitur, “sol celo cecidisse visus est”. Si michi non credis, regnicolas interroga quam longa de regno eclipsis, quam feda passim et tristia multa per tenebras. 11 Nam de ipsa quam inhabitas, parva ut aiunt Roma, ut ego vocitare soleo Babilone novissima, ne loqui quidem est necesse, usqueadeo non tantum apud proximos sed apud Arabes atque Indos quoque nota res est. 12 Perge nunc animo ulterius. Gallia omnis atque illa extremitas orbis nostri et extra orbem proiecta Britannia bellis se se gravibus attenuant; Germania non minus quam Italia intestinis motibus egrotat et propriis flammis ardet; Hispanie reges in se arma verterunt; Balearis maior regem suum nuper exulem et mox miserabiliter obtruncatum triste cadaver aspexit; 13 Sardinia et celi inclementia et turpi servitio laborat; Corsica horrens
Abbreviated transcription (Latin):
toitru nec parue stragis imbre de seuĩt. adhuc eͥ ut uides Iauuenses
⁊ beneti in armis sunt. sic nequid̃ ex nostro more depereat. rodinus rodi¬
murq uicissim. et nos ip̃os mutuo laceramus. Oĩs plaga picentiũ quo¬
rũ modo ancon. olĩ ut florus idem ait. Asculũ caput erat semꝑ ambr¬
guis aiõrum fluctibus estuans reciprocansq colliditur. et soli optimi
natiua fertilitas colenciũ ingemo deprauatur. Pulcherirma Illa
campana ini qua olim plotinus Ile uii maximus sedem p̾claro ocio delegit¬
qua hernicos atq algidũ Gidet nõ iam ph̃icis apta secessibus. s iux
uiatonbus tuta est/ bagis semꝑ obsessa latriniculis. Qua rͦ capuam Rea¬
polim q cõplectitur. et omine niiiũ p̾sago tena labons dici cepit cõem
modo cum apulis brutuisq et calabus totoq regno sicilie sortem ħt
intus enĩ atq extra concutitur ac laborat. habuit equidẽ orbis Ille

Expanded text:
tonitru nec parve stragis imbre deseviunt; adhuc enim ut vides, Ianuenses tonitru nec parve stragis imbre deseviunt; adhuc enim ut vides, Ianuenses et Veneti in armis sunt; sic nequid ex nostro more depereat, rodimus rodimurque vicissim et nos ipsos mutuo laceramus. 8 Omnis plaga Picentium, quorum modo Ancon, olim, ut Florus idem ait, Asculum caput erat, semper ambiguis animorum fluctibus estuans reciprocansque colliditur et soli optimi nativa fertilitas colentium ingenio depravatur. 9 Pulcerrima illa Campania, in qua olim Plotinus ille vir maximus sedem preclaro otio delegqua Hernicos atque Algidum videt, non iam philosophicis apta secessibus sed vix viatoribus tuta est, vagis semper obsessa latrunculis; qua vero Capuam Neapolimque complectitur et omine nimium presago Terra Laboris dici cepit, comunem modo cum Apulis Brutiisque et Calabris totoque regno Sicilie sortem habet: intus enim atque extra concutitur ac laborat. 10 Habuit equidem orbis ille
Abbreviated transcription (Latin):
tissima/ que ut luuus meunt fama noĩs atq opũ unisa cõpleuierat.
cuius longe ante romanũ imperiũ felicitas quanta fuit multa testantur
atq Illud̃ in pͥmis ꝙ cum duo marra que Italiam eingũt ĩnumere gentes
accolant tuscia sola pacientib euutis utriq pelago nomen dedit/ crun
seculo duraturum. hodie inter ambigriam libertatem fordatũ q ẜui¬
ciũ titubanti uestigio quã in partem casura sit dubitat. maurtinu ligu¬
res floro teste barum inter ac macrã habitantes quorũ olim̃ abbingaunum
hodie caput est ianua ita res suas agũt sic tpr̃a partiũtir ut cõsuetudiẽ
Iam betusta exteriu belli fuis pͥneipiũ sit cuulis. qd̾ ne nũt accidat eos
tam efficaci utinã ꝙͣ fideliepła nuꝑ hortatus sum. hactenus tñ tractus
ille tenarũ simul et adu̾sa pars italie que Illuico adiacet magno bellorũ

Expanded text:
tissima, que ut Livius meminit, fama nominis atque opum universa compleverat, tissima, que ut Livius meminit, fama nominis atque opum universa compleverat, cuius longe ante romanum imperium felicitas quanta fuit multa testantur atque illud in primis quod, cum duo maria que Italiam cingunt, innumere gentes accolant, Tuscia sola patientibus cuntis utrique pelago nomen dedit cum seculo duraturum, hodie inter ambiguam libertatem formidatumque servitium titubanti vestigio, quam in partem casura sit dubitat. 6 Maritimi Ligures, Floro teste, Varum inter ac Macram habitantes, quorum olim Albingaunum, hodie caput est Ianua, ita res suas agunt, sic tempora partiuntur, ut consuetudine iam vetusta externi belli finis principium sit civilis; quod ne nunc accidat, eos tam efficaci utinam quam fideli epystola nuper hortatus sum. 7 Hactenus tamen tractus ille terrarum simul et adversa pars Italie que Illirico adiacet, magno bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuuitates atq oppida numerare longum est. itaq ꝓuĩcias ꝑstrengamus. Cisal¬
pnia gallia in qua est ea quam lombardiam bulgus. docti autẽ liguriam
enuiliam ueneciam bõcant. et quitquid alpes appẽmnũ q et antiquũ Italie
terminũ rabiconem interiacet. tota pene ꝙͣ magna est tyrãnde premitur
Immortali. cuiꝰ eciam Illa pars que octasum respiciens sub pede moncium
sedet. o fortune tedia. facta est trausalpinorũ accessio tprannorĩ. atq ita
ne ĩbi quidem iuuemes ubr uirtutis conicus atq ocii cõquiescat. preter
noblissimam Illam uenetorũ urbem q̃ licet hactenus uincũ libentatis
ac iusticiẽ templum fuent nuc tñ tanto belli motu quatitur. et p̾t̾ea
ut pacem p̾stinam recipiat tanco mercaturus semꝑ est aptior ꝙͣ nusis
ut an ea sedes tibi plac̾e possit in dubio sum. Tuscia olim terrarũ florõ¬

Expanded text:
civitates atque oppida numerare longum est? itaque provincias perstringamus. Cisalcivitates atque oppida numerare longum est? itaque provincias perstringamus. Cisalpina Gallia, in qua est ea quam Lombardiam vulgus, docti autem Liguriam Emiliam Venetiam vocant, et quicquid Alpes Apenninumque et antiquum Italie terminum Rubiconem interiacet, tota pene quam magna est, tyrannide premitur immortali; cuius etiam illa pars que occasum respiciens sub pede montium sedet, o fortune tedia!, facta est transalpinorum accessio tyrannorum; 4 atque ita ne ibi quidem invenies ubi virtutis amicus atque otii conquiescat, preter nobilissimam illam Venetorum urbem, que licet hactenus unicum libertatis ac iustitie templum fuerit, nunc tamen tanto belli motu quatitur et preterea, ut pacem pristinam recipiat, tanto mercaturis semper est aptior quam Musis, ut an ea sedes tibi placere possit in dubio sim. 5 Tuscia, olim terrarum floren
Abbreviated transcription (Latin):
Ad stephanũ de colũna prepositũ sancti adomari. de inquieto tocus
pene orbis statu.
ut ego fallor. aut quitquid fere qualibet parte terrarã uides¬
magnamine bĩ ꝓposito consilus q tuis adu̾sum est. Aspice
Romam cõẽm patriam matrem num. Iacet Illa et o spectaculũ indeg¬
uũ calcatur ab oĩbus q̃ om̃s tenas ac maria sictici quõdam calte
calcauit. et si qñ forsan in cubitũ erecta speciem singentis exhibuit
mox non isi suoꝵ mamibus inpulsa relabitur. Itaq uł mnt prsñs
uł si quid est sper uereor ualde. ne totũ huus etatis tempus excedit.
nmnifebitur fortasse insebitur sacum ubem qui suis Illam sect succfẽs
deputauit. et quam temporale caput orbis effecerat religrionis esse uoluit
fundamientũ. mnifebitur aliqñ. s serus ꝙͣ quo uite nr̃e brenitas possit extẽdi.
Ita Illic ocultiuis aut aĩo ml iocundũ. Quid de Reliqua dixeñ Italia. cuius

Expanded text:
7 Ad Stephanum de Columna prepositum Sancti Adomari, de inquieto totius 7 Ad Stephanum de Columna prepositum Sancti Adomari, de inquieto totius pene orbis statu. ut ego fallor aut quicquid fere qualibet parte terrarum videsmagnanime vir, proposito consiliisque tuis adversum est. Aspice Romam, comunem patriam, matrem nostram: iacet illa et, o spectaculum indignum!, calcatur ab omnibus que omnes terras ac maria victrici quondam calce calcavit; et siquando forsan in cubitum erecta speciem surgentis exhibuit, mox nonnisi suorum manibus impulsa relabitur. 2 Itaque vel nil prorsus vel siquid est spei, vereor valde ne totum huius etatis tempus excedat. Miserebitur fortasse, miserebitur sacram urbem Qui suis illam sedem successoribus deputavit et quam temporale caput orbis effecerat, religionis esse voluit fundamentum; miserebitur aliquando, sed serius quam quo vite nostre brevitas possit extendi. Ita illic oculis tuis aut animo nil iocundum. 3 Quid de reliqua dixerim Italia, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Ita sencio. n ͨ õm̃o aliquid de eo qd̃ mn liuidus calũniator obiectat diunsei¬
berem cogitaui. nõ locũ p̾stripsi. ubi neccessano sedere debeat. qui sĩum dĩg
est loconĩ. et ꝙͣꝙͣ decietorĩ nuulos non attingam haustum tñ hoc de fonte
Ierommi teneo. qm̃ si autontas queritur orbis maior est nrle. ubicũq
a lexandrĩe sine thelucie sine uixamatie. eiusdem meriti est, et euisden
sacerdocii. honĩgͥ. non ignarus huiuiscemodi deliamentis abstmeo. hoc
dicere uolui. et hoc dixr. magnũ esse in se de petui sedere. ubicũq sedes Illa
seit. neq id ip̃m ex ꝓposito s incidenter dixt. de cesaris em̃ non petrisede
ẜmo mni enet ut nosti scito autem ĩndubie uenenosi magis ꝙͣ ingemosi
aĩ fuisse calumnam. latrat is quidem. monderetq libencius si dentibus
nõ careret. Tu une feliciter ⁊ uale. As fontem sorgie. xu lil. maias

Expanded text:
Ita sentio, nec omnino aliquid de eo quod michi lividus calumniator obiectat, dum scriIta sentio, nec omnino aliquid de eo quod michi lividus calumniator obiectat, dum scriberem cogitavi; non locum prescripsi, ubi necessario sedere debeat qui omnium dominus est locorum, et quanquam Decretorum rivulos non attingam, haustum tamen hoc de fonte Ieronimi teneo, quoniam «si autoritas quAlacerdotii». 10 Horum igitur non ignarus, huiuscemodi deliramentis abstineo. Hoc dicere volui et hoc dixi: magnum esse in sede Petri sedere, ubicunque sedes illa sit; neque id ipsum ex proposito sed incidenter dixi; de Cesaris enim, non Petri sede sermo michi erat, ut nosti. Scito autem indubie venenosi magis quam ingeniosi animi fuisse calumniam; latrat is quidem morderetque libentius si dentibus non careret. Tu vive feliciter et Vale. Ad fontem Sorgie, XV Kal. Maias.
Abbreviated transcription (Latin):
in fine dix. magimũ est in sede petu magnũ est in solio ce sano
sedere. hic Ille cum sibi epistolam ostendisses obstrepuit. Quid gͦ falsummi
dixi. interrogentur qui iii sedibus Illis sedent. fatebuntur credo inchil uenus
dici posse. S interpres inquissimꝰ quo rem trahit. dicit me dic̾e̾ uoluisse sede
petri non alibresse ꝙͣ rome. uõrĩ non id quenitur quid dic̾e uolueñ s qud
Dixerin. qd eĩ dic̾e uolueñ nͥ fallor ꝑ ypocratis pronostica scire nequit a.
fuisse petu sedem ubicũq petrus sedit. et ñc esse ubicũq petir suctes¬
sor sedet. nͨ sum nescius prius antiochie petrũ sedisse ꝙͣ rome. ꝙͣnis
autem certum sit multũ unũ locũ altero sancciorem atq salubrorem
in electione tñ est dñi qua in parte domus sedeat. et licet alibi forte
posset honestuis, tñ quẽcũq locũ sua sessiõne dignabitur honestabit

Expanded text:
in fine dixi: «Magnum est in sede Petri, magnum est in solio Cesaris in fine dixi: «Magnum est in sede Petri, magnum est in solio Cesaris sedere». Hic ille, cum sibi epystolam ostendisses, obstrepuit. Quid ergo? falsum ne dixi? interrogentur qui in sedibus illis sedent: fatebuntur, credo, nichil verius dici posse. Sed interpres iniquissimus quo rem trahit? dicit me dicere voluisse sedem Petri non alibi esse quam Rome. 8 Verum non id queritur, quid dicere voluerim, sed quid dixerim; quid enim dicere voluerim, nisi fallor, per Ypocratis pronostica scire nequit. Scio fuisse Petri sedem ubicunque Petrus sedit, et nunc esse ubicunque Petri successor sedet; nec sum nescius prius Antiochie Petrum sedisse quam Rome. Quamvis autem certum sit multum unum locum altero sanctiorem atque salubriorem, in electione tamen est domini qua in parte domus sedeat; et licet alibi forte posset honestius, tamen quemcunque locum sua sessione dignabitur, honestabit. 9
Abbreviated transcription (Latin):
unrato pectom inserere. pͥns equidem dediscendus est enor nt andeau
oetupato tandem iͦ locus fiat. Itaq despuns deftiti. Ignora uerã pmũ
quo mͥ cũ hosto bellũ esset. et uelut in tenebus ꝑcussus a insoftarcto
calamo in eurralii ire poteram ignorans uaticinabar tñ nec fallebar
angnris. unde iĩ me Illa u̾borũ Iacula nitterentu demũ patefactio
ansidus coram uidi male dissimulati hostis effigiem. Et diage tectu¬
nspitiens sicna quedam ꝓtinatio atq auogantis inscitie. mn uultu
hore legi. Iam nosse m̃ Gideor Illud feneũ caputo et scio quosdion
multo citius frangi posse ꝙͣ flecte. Lmquo g. Illũ sibr. egto moiem
meum fuabo. nequid temeri affirmem. Ille suũ ut cupide litig a
et fidenter de Ignotis iudicet. Quid ius em. an aluu tementatiã ar¬
gumentũ exigio. Scnpsi tibi iꝑ epłam et exigente materesois

Expanded text:
durato pectori inserere: prius equidem dediscendus est error ut in animo durato pectori inserere: prius equidem dediscendus est error ut in animo occupato tandem vero locus fiat; itaque desperans destiti. 6 Ignoraveram primum quo michi cum hoste bellum esset et velut in tenebris percussus a Niso, stricto calamo “in Eurialum ire” poteram ignorans; vaticinabar tamen, nec fallebar augurio, unde in me illa verborum iacula mitterentur; demum patefactis insidiis coram vidi male dissimulati hostis effigiem et diligenter inspiciens signa quedam pertinacis atque arrogantis inscitie in vultu hominis legi. Iam nosse michi videor illud ferreum caput et scio quosdam multo citius frangi posse quam flecti; linquo igitur illum sibi; ego meum morem servabo nequid temere affirmem, ille suum ut cupide litiget et fidenter de ignotis iudicet. 7 Quid vis enim? an aliud temeritatis argumentum exigis? Scripsi tibi nuper epystolam et exigente materia