comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit Ars est potrstas uia idest ordine efficiẽs: esse cettã
uiã atq ordiñẽ in bñdiãdo: nemo dubitauent: siue ilł ab
om̃ib fere probatꝰ finis obseruat᷑ artẽ cõstare ex p̃aeptiõibiso¬
sintientib & coexcitatis ad finẽ utilẽ uitȩ. Iã oñdemꝰ nibil
nõ horũ inihetoriae in esse oind qͦ g in spectiõe & excitatiõe
ut artes cacterȩ constant: n põt ars nõ esse: si est ars diqles

Expanded text:
voluit, ars est potestas via, id est ordine, efficiens, esse certe voluit, ars est potestas via, id est ordine, efficiens, esse certe viam atque ordinem in bene dicendo nemo dubitaverit; sive ille ab omnibus fere probatus finis observatur, artem constare ex perceptionibus consentientibus et coexercitatis ad fine utilem vitae, iam ostendemus nihil non horum in rhetorice inesse. quid quod et inspectione et exercitatione ut
Abbreviated transcription (Latin):
artẽ. alteri respõdẽdũ Ars earũ rerũ est q̃ sciũt᷑. rhetorio ars
est bñdicẽdi. bñ aũt dicẽ sit orator sed nescit an uerũ sit qͥ
diat. Ne hi ꝗdẽ ꝗͣ ignẽ auit aquã aut quatuor elemẽta aut
corpora in secabilia esse: ex ꝗbus res om̃es iniciũ duxeriut ua¬
dus. Nec ꝗ intualla siderũ & mẽsuras solis ac t̾rȩ colligũt
Iisciplina tñ suã artẽ uocãt. quod si ratio efficit ut hec nõ ꝙi¬
nari sed ꝑꝑ uim probationũ scire uideant᷑ cadẽ ratio ideni
p̃stari oratori põt: sed an causa uera sit nescit. Ne medicuis
prapoitũ ht̃ semꝑ uera dicẽdi sed semꝑ uerisimilia: Sat au̾t
esse ucrisimilia q̃ dicit. Adiiciũt lis ꝗ conera sentiũt: đ sae¬
pe q̃ in aliis litib ⁊̃ pugnarũt actores causatũ cadẽ in aliis
phetoricẽ dicãt᷑. alia & minora & tñ exhis fontib deriua¬
ta. Confirmat᷑ aut esse artẽ eã brcuit blã siue ut deates

Expanded text:
teri respondendum, Ars earum rerum est, quae sciuntur. rhetorice ars est bene dicendi, bene autem dicere scit orator. sed nescit, an verum sit quod dicit. ne hi quidem, qui ignem aut aquam aut quattuor elementa aut corpora insecabilia esse, ex quibus res omnes initium duxerint, tradunt, nec qui intervalla siderum et mensuras solis ac terrae colligunt; disciplinam tamen suam artem vocant. quodsi ratio efficit, ut haec non opinari sed propter vim probationum scire videantur, eadem ratio idem praestare oratori potest. sed an causa vera sit, nescit. ne medicus propositum habet semper vera dicendi, sed semper verisimilia? scit autem esse verisimilia quae dicit. adiiciunt his, qui contra sentiunt, quod saepe, quae in allis litibus impugnarunt actores causarum, eadem in aliis hetoricen dicantur; alia et minora et tamen ex his fontibus derivata. confirmatur autem esse artem eam breviter. nam sive, ut Cleanthes
Abbreviated transcription (Latin):
quẽtie int̾ iuuenes in uenimꝰ ꝗn aela tura dipoti achillis
& lites sũt & actores. Illd ti admonere satis est opiia que
aes cõsumauerit anatura inicia duxisse aut tollat me
deligauit aliqs añt añ ꝙ̃ hec ars essa & febiẽ ꝗete & absti¬
nẽtia nõ ga rationẽ uidebat sed ꝗa id ualitudo iỹa cregerat
mitigauit nec fabrica sit ars. casas. N pͥmi illi sine arte
fecerũt nꝰ musica cantat᷑ ac saltat᷑ per om̃es gentes aliqͥ
modo ita si rhetorice uocari debet sermo ꝗ cũqͣ. fusse cam

Expanded text:
quentiae inter iuvenes invenimus, quin in caelatura clipei Achillis quentiae inter iuvenes invenimus, quin in caelatura clipei Achillis et lites sunt et actores. illud enim admonere satis est, omnia, quae ars consummaverit, a natura initia duxisse. aut tollatur deligavit aliquis, antequam haec ars esset, et febrem quiete et abstinentia, non quia rationem videbat, sed quia id valetudo ipsa cogebat, mitigavit. nec fabrica sit ars; casas enim primi illi sine arte fecerunt; nec musica; cantatur ac saltatur per omnes gentes aliquo modo. ita si rhetorice vocari debet sermo quicunque, fuisse eam,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Quidã nãlem esse rhetorioe uolũt: & tamẽ adiuuari
ex̾citatione nõ diffitent ut ĩ libris acerõis de orator dicit
anconius obseruationẽ esse quãdã nõ artẽ: quod nõ ideo
ut pro uero accipiamꝰ est põitũ: sed ut antonii ꝑsona ser¬
uetͣ: ꝗ dissimulator artis fuit. Hanc aũt oppinionẽ habuis¬
se lysias uidet᷑ cuiꝰ sententiȩ talis defensio est. q̃ in docti
Ebarbari. & serui prose cũ locũt᷑ aliꝗͥ dicãt simile pͥncipio
adnciũt ellas uͥborũ cauilatiões: nihil qͣ ex arte fiat an ar¬
cõ fiusse. At q dixisse hoĩes prose & ĩ alios semꝑ doctore sartis
soro iã & cura tisiã & coraca pͥmũ rextos. Orationẽ ig ante
arnẽ fuuisse coq artẽ nõ esse. Nos porro qͣn ceperit huiꝰ rridoc¬
toina nõ laboramus ex ꝗrẽs ꝗ̃ ꝗͣ apud homerũ & paptorem
fenioe. cũ agẽdi. tũ & loquẽdi & oratores plures & om̃e in
tribus ducibꝰ orationis genus & certamina qͦ propõita do¬

Expanded text:
oricen volunt et tamen adiuvari exercitatione non diffitentur, ut in libris Ciceronis de Oratore dicit Antonius, observationem quandam esse non artem. quod non ideo, ut pro vero accipiamus, est positum, sed ut Antoni persona servetur, qui dissimulator artis fuit. hanc autem opinionem habuisse Lysias videtur. cuius sententiae talis defensio est, quod indocti et barbari et servi, pro se cum loquuntur, aliquid dicant simile principio,adiiciunt illas verborum cavillationes, nihil, quod ex arte fiat, ante artem fuisse; atqui dixisse homines pro se et in alios semper, doctores artis sero et circa Tisian et Coraca primum repertos, orationem igitur ante artem fuisse eoque artem non esse. nos porro, quando coeperit huius rei doctrina, non laboramus exquirere, quanquam apud Homerum et praeceptorem Phoenicem cum agendi tum etiam loquendi et oratores plures et omne in tribus ducibus orationis genus et certamina quoque proposita elo
Abbreviated transcription (Latin):
cuntis excitꝰ dedit: sed illũ fefellit: ip̃e ꝗͥ uerũ ess& nõ igno¬
rauit. Nec uõ theopõpus lacedemoniꝰ cũ ꝑmutato cũ uxor̃
habitu : e castodia ut muliercuasit. falsã de se opinionẽ ha
sit esse falsũ. eoq sepro uero uti: nõ ergo falsã ht̃ ip̃e opinio¬
nẽ. sed fallit aliũ. Nec .Ci. cũ se tenebr̾as effundisse iudicib
ĩ cã duentii gloxiatꝰ est: nihil ip̃e uidit. & pictor cũ ui artis
sue efficit ut quedã eminer ĩ oꝑe q̃dã recessisse credamꝰ. ip̃e¬

Expanded text:
euntis exercitus dedit, sed illum fefellit, ipse, quid verum esset, non ignoeuntis exercitus dedit, sed illum fefellit, ipse, quid verum esset, non ignoravit. nec vero Theopompus Lacedaemonius, cum permutato cum uxore habitu e cscit esse falsum eoque se pro vero uti; non ergo falsam habet ipse opinionem, sed fallit alium. nec Cicero, cum se tenebras offudisse iudicibus in causa Cluenti gloriatus est, nihil ipse vidit. et pictor, cum vi artis suae efficit, ut quaedam eminer
Abbreviated transcription (Latin):
plura dicũt. sed ex pauas locis ducta Itaq potentissimis coꝵ
breuit̾ occurrã ne inĩfinitũ q̃stio euadat: prima his est ar¬
ꝯumẽtatio ex materia. om̃es .i axtes auĩt hr̃e materiã: qͥ
est uerũ. rhetorias nullã esse propriã: quod esse falsũ insequẽ¬
tib probabo. altrra est calũnia nullã artẽ assentiri falsis op
pinionib ꝗa instituti sine p̃oeptiõe nõ possit : q̃ semꝑ uera sit.
rhetoriõẽ assentiri falsis. Sic nõ esse iõ artẽ. ego rhetoriaẽ nõ¬
nũꝗͣ dicẽ falsa pro ueris confitebor: sed nõ ideo infalsa qͦ esse
oppinione cõcedã ꝗa lõge adu̾sũ est ip̃i ꝗ uideri & ut alii ui¬
debat᷑ effice̾: Nã & ĩpẽrator falsis utit᷑ saepe: ut anibal cũ
inclusus a fabio sarmẽtis çircũ corma boum deligatis incẽ¬
sisq ꝑ noctẽ ĩ adu̾sos montes agens armẽta speciẽ hosti ab¬

Expanded text:
plura dicunt sed ex paucis locis ducta; itaque potentissimis eorum plura dicunt sed ex paucis locis ducta; itaque potentissimis eorum breviter occurram, ne in infinitum quaestio evadat. prima iis argumentatio ex materia est. omnes enim artes aiunt habere materiam, quod est verum; rhetorices nullam esse propriam, quod esse falsum in sequentibus probabo. altera est calumnia nullam artem falsis assentiri opinionibus, quia constitui sine perceptione non possit, quae semper vera sit; rhetoricen assentiri falsis, non esse igitur artem. ego rhetoricen nonnunquam dicere falsa pro veris confitebor, sed non ideo in falsa quoque esse opinione concedam, quia longe diversum est, ipsi quid videri et, ut alii videatur, efficere. nam et imperator falsis utitur saepe, ut Hannibal, cum inclusus a Fabio, sarmentis circum cornua boum deligatis incensisque, per noctem in adversos montes agens armenta speciem hosti ab
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nũ qͣ diditisse ꝗs dixerit: ꝗnꝗͣ eschines ab inicio sit u̾sat
inlitteris: quas pat̾ ciꝰ &̃ docebat: demaden neq nõ didi¬
cisse aertũ sit. & cõtinua dic̃di eecitatio potuerit cũiq̃
tuscũ q potea fuit fecise. Nam ĩa potẽtusimũ dĩscẽdi genꝰ¬
est. sed & ad huc p̃stantiorẽ si didicisset futurũ fuisse dicere
licet. Neq N. orationes scribere est ausus ut cũ multũ ualiusse
indicendo sciamꝰ aristotelles ut solet querẽdi gra q̃dã subtili¬
tatis suę argumẽta excogitauit ingyello: sed idẽ & de arte rhe¬
torica tres sibros scripsit. & in eoꝵ pͥmo nõ artẽ solũ eã fatetur.
sed ei particulã ciuilitatis sicit dialectitꝰ assignat. multa cri¬
tolauꝰ contra multa rhodius athenodorꝰ Agonͤ ꝗdẽ detraxit sibi
inscriptione ip̃a fidẽ. qua rhetoricẽ accusationẽ professus est.
Nã de epicuro ꝗ disciplinas omẽs fugit nihil miror. Hi cũ¬

Expanded text:
quam nunquam didicisse quis dixerit, quanquam Aeschines ab initio sit versatus in litteris, quas pater eius etiam docebat, Demaden neque non didicisse certum sit, et continua dicendi exercitatio potuerit tantum, quantuscunque postea fuit, fecisse; nam id potentissimum discendi genest. sed et praestantiorem, si didicisset, futurum fuisse dicere licet; neque enim orationes scribere est ausus, ut eum multum valuisse in dicendo sciamus. Aristoteles , ut solet, quaerendi gratia quaedam subtilitatis suae argumenta excogitavit in Gryllo; sed idem et de arte rhetorica tris libros scripsit, et in eorum primo non artem solum eam fatetur, sed ei particulam civilitatis sicut dialectices adsignat. multa Critolaus contra, multa Rhodius Athenodorus. agnon quidem detraxit sibi inscriptione ipsa fidem, qua rhetorices accusationem professus est. nam de Epicuro, qui disciplinas omnes fugit, nihil miror. hi com
Abbreviated transcription (Latin):
oꝗi ubi iusta cã est ibi rͥetoriae nõ est: adeo ut exadinira¬
bili qͦdã cau possit accidẽr. ut ex utraq parte orator idest
uir bonus dicat. tñ quomo hoc qͦ in rerũ naͣm cadit. ut
duos sapientes aliqñ iustȩ cãx̧ ĩ diu̾sũ trahãt: qñ &̃ pugna¬
turos eos int̾se: si ita ratio dixẽit credũti respõdebo propo̾itis
atq ita ꝗdẽ ut apparcat hec adu̾sus eos qͦ frustra excogitata

Expanded text:
ta causa est, ibi rhetorice non est, adeo ut vix admirabili quodam casu possit accidere, ut ex utraque parte orator, vir bonus, dicat. tamen quoniam hoc quoque in rerum naturam cadit, ut duos sapientes aliquando iustae causae in diversum trahant, quando etiam pugnaturos eos inter se, si ratio ita duxerit, credunt respondebo propositis, atque ita quidem, ut appareat, haec adversus eos
Abbreviated transcription (Latin):
huc augeri põt. Nã ut omittã defendere amitos: regere cõ¬
siliis senãtũ: populũ: ex̾citũ ĩ q̃ uelit ducer ꝗͣ sit utilꝰ cõueĩ¬
atq bono uiro: nõ ne pulcrũ uł hoc ip̃m est ex comũi intel

Expanded text:
huc augeri potest. nam ut omittam, defendere amicos, regere conhuc augeri potest. nam ut omittam, defendere amicos, regere consiliis senatum, populum, exercitum in quae velit ducere, quam sit utile conveniatque bono viro, non
Abbreviated transcription (Latin):
ess& in nobis manifesta nisi q̃ cõapissemus mẽte. promẽretiã
loquĩdo possemus quoa magis de esse aeteris aĩalib ꝙ̃ intellectũ
& copitationẽ quãdã uidemꝰs. Elã & molire cubilia: & mdos
alimẽta opera quedã nob̵ inmitabilia qualia sũt ccarũ acx
mellis efficer̃ nõ nulli fortasse ratiõis est. S ꝗa carẽt sermõe
q̃ io faciũt muta atꝙ inrationabilia uocãt᷑ demiq hõĩes ꝗͥb
negata uox est quãtulũ aduiuat aĩus ille celestis. Quar si ni¬
hil adiis oratione melius accepimꝰ. ꝗͥ tã dignũ cultu ac labor̃
ducamus : aut in qͥ malimꝰ p̃stax̃ hõibus ꝗͣ quo ip̃i homĩs
oeteris tñ aialibus p̃stent : Eo qdẽ magis quod nulla ĩ arte
pleniꝰ labor gratiã eefert. łd adio mañifestũ erit si cegitaue¬
rimꝰ & unđ & quo usq sit iã prouecta orãdi facultas: & ao¬

Expanded text:
esset in nobis manifesta, nisi, quae concepissemus mente, promere etiam esset in nobis manifesta, nisi, quae concepissemus mente, promere etiam loquendo possemus, quod magis deesse ceteris animalibus quam intellectum et cogitationem quandam videmus. nam et mollire cubilia et nidosalimenta, opera quaedam nobis inimitabilia qualia sunt cerarum ac mellis efficere, nonnullius fortasse rationis est; sed quia carent sermone, quae id faciunt, muta atque irrationalia vocnegata vox est, quantulum adiuvat animus ille caelestis? quare si nihil a dis oratione melius accepimus, quid tam dignum cultu ac labore ducamus, aut in quo malimus praestare hominibus, quam quo ipsi homines ceteris animalibus praestant, eo quidem magis, quod n id adeo manifestum erit, si cogitaverimus, unde et quo usque iam provecta sit orandi facultas; et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Esi in utrãq p̾artĩ ualet arma facũdie. nõ tñ est equũ id
hẽ i malũ quo bñ uti licet . Aerũ hec apud eos forsitã qrãt
q sũma rͥetorices ad persuadendi ium retulerũt. Si uõ est
bñdicendi scĩa: quã nos finẽ seꝗmur ut sit orator ĩ primis
uir bonus. utilẽ aerte essea eam confitendũ est & hercuł
ille prinaeps uerũ parẽs frabxicatorq mũdi nullo magis sere
rauit hoiem a cteris q̃ ꝗdẽ magnitudine uiribus. fur̾mitatẽ
patiẽtia. uelocitate: p̃stantiora in illis mutis. uidemus. eadẽ
minꝰ ãger adꝗsitat ex trinsecus opis. Ftã & ingredi citius &
pasti tranat aquas atrã docẽtem natura ip̃a sciũt. & pleraq
contra frigus ex suo corpore uestiũt᷑ & armis ingenita q̃dã
& ex obuo fere uictus. Circa q̃ om̃ia multus hõib labor est
Rationẽ igͣ nobis p̃cipuã dedit: eiusdẽ nos socios esse cũ diis in¬
mortalibus uoluit: sed ip̃a ratio neq tam nos iuuaret: neq tã

Expanded text:
n utramque partem valent arma facundiae, non est tamen aequum id haberi malum, quo bene uti licet. verum haec apud eos forsitan quaerantur, qui summam rhetorices ad persuadendi vim rettulerunt. si vero est bene dicendi scientia, quem nos finem sequimur, ut sit orator in primis vir bonus, utilem certe esse eam confitendum est. et hercule deus ille princeps, parens rerum fabricatorque mundi, nullo maate. nam corpora quidem magnitudine, viribus, firmitate, patientia, velocitate praestantiora in illis mutis videmus, eadem minus egere adquisitae extrinsecus opis. nam et ingredi citius et pasci et tranare aquas citra docentem natura ipsa sciunt. et pleraque contra frigus ex suo corpore vestiuntur, et arma iis ingenita quaedam et ex obvio fere victus, circa quae omnia multus hominibus labor est. rationem igitur nobis praecipuam dedit eiusque nos socios esse cum dis immortalibus voluit. sed ipsa ratio neque tam nos iuvaret neque tam
Abbreviated transcription (Latin):
rice ars sit. Quod ꝗdẽ adeo ex iis ꝗ p̃cepta dicẽdi tradiderũt
nemo dubitauit ut. & ip̃is librabrorũ citulis testatũ sit sc̃¬
ptos cos de arte rhetoricã: Ciaero uõ &̃ q̃ rͥctorioe uocet᷑ esse ãti¬
ficiosã eloquẽtiã dicat. Quod nõ oratores tm̃ udicarũt. ut
studiis aliꝗͥ sius p̃stitisse uidcãt᷑ sed cũ his philosophi & stoici
&pcripatetiti pleriq consentiũt: ac me dubitasse confitror:
an hanc ꝑtẽ qͥstionis tractãdã putarẽ. Nã ꝗs est adeo nõ ab
crudicione mõ sed a sensu remotus hõis ut fabricãdi ꝗ¬
dẽ & texẽdi. & e luto uasa duc̃di artẽ putet. rhetoriõe
aũt maximũ & pulcherrimũ ut scpradiximꝰ opus in
tã sublime fastigiũ existimet sine arte uenise: Equidẽ
illos ꝗ contra disputauerũt: nõ tã io sensisse quod dicerẽt:

Expanded text:
rice ars sit. quod quidem adeo ex iis, qui praecepta dicendi tradiderunt, nemo dubitavit, ut etiam ipsis librorum titulis testatum sit, scriptos eos de arte rhetorica; Cicero vero eam, quae rhetorice vocetur, esse artificiosam eloquentiam dicat. quod non oratores tadiis aliquid suis praestitisse videantur, sed cum iis philosophi et Stoici et Peripatetici plerique consentiunt. ac me dubitasse confiteor, an hanc partem quaestionis tractandam putarem; nam quis est adeo non ab eruditione modo sed a sensu remotus hominis, ut fabricandi quidem et texendi et e luto vasa ducendi artem putet, rhetoricen autem, maximum ac pulcherrimum, ut supra diximus, opus, in tam sublime fastigium existimet sine arte venisse? equidem illos, qui contra disputaverunt, non tam id sensisse quod dicer
Abbreviated transcription (Latin):
est & affectus si alit̾ ad eꝗtatẽ ꝑdiici iuidex nõ poterit ne¬
aessario mouebit orator imperiti N uidicãt & ꝗ ferquẽt
in hoc ip̃m fallendi sint / ne erỹet. Nã si prihi sapientes iu¬
dics dent̃. sapientũ p̃tiones: atq om̃e cõsciliũ nihil mui¬
dia ualeat. nihil gr̃ã: nihil opimo p̃sũpta. falsiq testes ꝓc

Expanded text:
est, et adfectus, si aliter ad aequitatem perduci iudex non poterit, neest, et adfectus, si aliter ad aequitatem perduci iudex non poterit, necessario movebit orator. imperiti enim iudicant et qui frequenter in hoc ipsum fallendi sint, ne errent. nam , si mihi sapientes iudices dentur, sapientium contiones atque omne consilium, nihil invidia valeat, nihil gratia, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ & ꝗs css& diximꝰ p̃stabit hũc semꝑ orator. semꝑ ti
suadere finẽ pucauerũt. Hoster orator arsq a nobisfinita nõ
suit poĩta ineuc̃tu tẽditq qdẽ aduictoriã ꝗ dicit. Sed cũ bñ
dixit ⁊ si nõ uincat id quod arte cõtinet᷑ effecit. Nã & gubẽ¬
nator uult salua naue ĩ portũ ꝑuenir̃: si m̃ tempestãte
fuerit ab reptꝰ. nõ ideo minꝰ erit gubnator. dic&q uotũ ill&
dũ dauũ rectũ tenẽã: & medicus sanitatẽ ȩgri petit . si en
aut ualitudinis ui aut ĩ tẽperãtia egri aliouẽ qͦ cũ sũma
nõ contingit. dũ ip̃e om̃ia secũdũ rationẽ fearit medicine fine
nõ excidit᷑. lta oratori bñ dixisse finis est. Nã est arsea ut post
ars nulla facit criminãt᷑: ꝗa &̾ fallũ dicat & affectus ma¬
ueat quo ꝗ ncitrũ est tuipe. cũ ex bona ratione proficisdt᷑
Iacoq n uiciũ. Nã & mẽdatiũ dicere x sapiẽti aliq̃n cõcessũ

Expanded text:
is esset diximus. et praestabit hunc semper orator, semper enim suadere finem putaverunt. noster orator arsque a nobis finita non sunt posita in eventu. tendit quidem ad victoriam qui dicit; sed cum bene dixit, etiamsi non vincat, id quod arte continetur effecit. nam et gubernator vult salva nave in portum pervenire; si tamen tempestate fuerit abreptus, non ideo minus erit gubernator dicetque notum illud, dum clavum rectum teneam. et medicus sanitatem aegri petit; si tamen aut valetudinis vi aut intemperantia aegri aliove quo casu summa non contingit, dum ipse omnia secundum rationem fecerit, medicinae fine non excidet. ita oratori bene dixisse finis est. nam est ars ea, ut postars nulla faciat, criminantur, quia et falsum dicat et adfectus moveat. quorum neutrum est turpe, cum ex bona ratione proficiscitur, ideoque nec vitium. nam et mendacium dicere etiam sapienti aliquando concessum
Abbreviated transcription (Latin):
& corupto ut maleuolus: aut ex corrupto & integro ut nocti¬
uagus aut ex duobus cõruptis ut pedissequus. aut ex nr̃o & pe¬
biii peregrinis ut epirediũ. Nã cũ sit p̃poitio epi greca reda gal¬
licũ neq ꝯrecus m̃ neq gallus utit᷑ cõpoitio Romani suũ ex ali¬
cno ueroqͣ feterũt. frequẽtĩ aũt p̃poĩtiones qͦ coppulatio sha
corrũpit Inde abstulit aufugit amisit cũ p̃poitio sit ab solaxe

Expanded text:
et corrupto ut malevolus, aut ex corrupto et integro ut noctiet corrupto ut malevolus, aut ex corrupto et integro ut noctivagus, aut ex duobus corruptis ut pedisecus, aut ex nostro et pe et ex duobus peregrinis ut epiraedium. nam cum sit praepositio Graeca, raeda Gallicum: neque Graecus tamen neque Gallus utitur composito; Romani suum ex alieno utroque fecerunt. frequenter autem praepositiones quoque compositio ista corrumpit: inde abstulit, aufugit, amisit, cum praepositio sit ab sola; e
Abbreviated transcription (Latin):
põitione idest natura sua constãt. Compositae aut p̃poitionibis
subiũgunt᷑ ut ĩ noans in t̾dũ repugnãtio int̾se duab quãł¬
est ĩperterritus. Alioꝗn possũs aliqñ continuari duȩ ut copõitꝰ
recõditus & ꝙͥ e unitur subassurdũ aut e duobus qͣr corporib
coalescũt ut maleficus. Nã ex trib nostrȩ utiq linguȩ nõ cõcesse¬
ri qͣuis capsis e dicat cõpoĩtũ esse ex cape siuis & inueniantur ꝗ
iuꝑcalia eq̃ rres partes orationis esse contendãt qͣ lus re ꝑ caprũ
Iam solitaurilia iã ꝑsuassũ est esse suȩ: oue tauro & sane ita se
he sacrũ quat apud homerũ qͦ est. Sed hec nõtam extͥbus ꝙͣexpa¬
ticulis triũ eocunt. Ccrerũ & ex prepoitioe & duobus uocabulis
dure uide t᷑ struxisse pacuiuꝰ: nerei repandiro strũs in curuiaruicũ
pecus lũ oit̃ aũt aut ex duobus latinis intrgxis. ut suꝑ fui: sub¬
terfugi ꝙͣn quã ex integrii an cõpoita sint q̃rit᷑. aut̃ qx integro

Expanded text:
itionibus subiunguntur ut innocens dum ne pugnantibus inter se duabuest inperterritus; alioqui possunt aliquando continuari duae ut incompositus, reconditus et quo Cicero utitur subabsurdum , aut e duobus quasi corporibus coalescunt, ut maleficus. nam ex tribus nostrae utique linguae non concesserim; quamvis capsis Cicero dicat compositum esse ex cape si vis, et inveniantur qui lupercalia aeque tres partes orationis esse contendant, quasi luere per caprum; nam solitaurilia iam persuasum est esse suouetaurilia , et sane ita se habet sacrum, quale apud Homerum quoque est. sed haec non tam ex tribus quam ex particulis trium coeunt. ceterum etiam ex praepositione et duobus vocabulis dure videtur struxisse Pacuvius Nerei repandirostrum, incuruiceruicum pecus. iunguntur autem aut ex duobus Latinis integris ut superfui, subterfugi quanquam ex integris an composita sint quaeritur, aut ex integro
Abbreviated transcription (Latin):
na greca noĩa recto caũ patiebant᷑. ł deoq apud caeliũ legimꝰ
peliacinẽrnatꝰ & apud messalã bñfecit euthia. Et apud e. herma¬
gora. Nec mirem᷑ quod ab antiquoꝵ plerisq enea & anchisa sit
achisas
dictus. Nã si ut Macenas: sufenas: aspernas. dicerẽt᷑ gtio caũ nõ
e littera sed s. syllaba terminarẽt᷑. Inde olimpo & tyranno a cu¬
tã syllabã mediã dederũt: ꝗa duab longis sequẽtib pͥmã breũe
oa cui noster sermo nõ patitire. sic ꝯtis ulixi & achilli fecit: sic a¬
lia plurima: Nũc retentiores instituerũt grecis nõib grȩcas dedi¬
nationes potius dare : qͥ tñ ipsũ nõ semper fieri põt. mihi au̾t
placet latinã rationẽ seꝗ quo usq patit᷑ detor. Neq n. iã calips¬
onẽ dixerĩ ut uinonẽ ꝗͣ ꝗͣ secutus antiquos. E caesar utitur hac¬

Expanded text:
na Graeca nomina recto casu patiebantur, ideoque et apud Caelium legimus na Graeca nomina recto casu patiebantur, ideoque et apud Caelium legimus Pelia cincinnatus et apud Messalam bene fecit Euthia et apud Ciceronem Hermagora , ne miremur, quod ab antiquorum plerisque Aenea ut Anchisa sit chisa sit dictus. nam si ut Maecenas, Sufenas, Asprenas dicerentur, genitivo casu non is syllaba terminarentur. inde Olympo et tyranno acutam syllabam mediam dederunt, quia duabus longis insequentibus primam brevem acui noster sermo non patitur. sic genitivus vlixi et Achilli fecit, sic alia plurima. nunc recentiores instituerunt Graecis nominibus Graecas declinationes potius dare, quod tamen ipsum non semper fieri potest. mihi autem placet Latinam rationem sequi, quousque patitur decor. neque enim iam calypsonem dixerim ut Iunonem, quanquam secutus antiquos, C. Caesar utitur hac
Abbreviated transcription (Latin):
plurima gallice ualnerũt: ut reda ac petorritũ. quoꝵ alto e
sibi uendicãt. & qũrdos quos pro stolidis accipit Iubus exhi¬
spania duxisse originẽ audius. Sed hȩç diuisio mea as gxecũ
scrmonẽ p̃cipue ꝑtinet. Nã & maxima ex parte roman indẽ
per casus duci extcrna qua nr̃a cõueniat. At si reperias grãmaticũ
ueterũ amatorẽ negit ꝗͥ ꝗͣ ex latina ratione mutandũ: ꝗa cũ
sit apud nos casus ablatiuus. quẽ illi nõ hñt: parũ cõueniat᷑ uno
tebant᷑ inde castorẽ media sillaba producta ꝗa hoc om̃ib nr̃is
nõibus accidebat: quoꝵ pͥma poitio ĩ easdẽ in quas castor lutẽas
exit. & ut palemo et telamo & plato selã sic pũ e qͦq appellat
dicerẽtur retinurrũt.ꝗa latinũ quod o & Nͦ luteris finiretur
nõ reperiebãt ne in A. ꝗdẽ atq s. litteras exire temere masculi¬

Expanded text:
plurima gallica evaluerunt ut raeda ac petorritum, quorum alterplurima gallica evaluerunt ut raeda ac petorritum, quorum altersibi vindicant, et gurdos, quos pro stolidis accipit vulgus, ex Hispania duxisse originem audivi. sed haec divisio mea ad Graecum sermonem praecipue pertinet, nam et maxima ex parte Romanus inde per casus duci externa qua nostra conveniat. ac si reperias grammaticum veterum amatorem, neget quidquam ex Latina ratione mutandum, quia, cum sit apud nos casus ablativus, quem illi non habent, parum conveniat uno ctebantur. inde Castorem media syllaba producta pronuntiarunt, quia hoc omnibus nostris nominibus accidebat, quorum prima positio in easdem quas Castor litteras exit; et ut palaemo ac Telamo et Plato nam sic eum Cicero quoque appellat dicerentur, retinuerunt, quia Latinum, quod o et n litteris finiretur, non reperieBant. ne in a quidem atque s litteras exire temere masculi
Abbreviated transcription (Latin):
oratione cõprehensionis uniꝰ sequẽtiũ ac pͥorũ ĩterse tonueniẽs
poitio Quedã mñ & faciẽ solocaismi hñt ꝗ dici uiciosa nõ possũt
ut trapoedia thi estes. & ludifloralia ac megalensia quãꝗͣ pes
sequẽtia tẽpore ĩ terciderũt nũꝗͣ alit̾ a ueterib dicta Schema
Sed sche mate carent: ut supra dixi nõĩa feminina ꝗbus mares
utũ tur. & neutralia ꝗbus feminag. Hactenꝰ de solocasmo Nleq
n artõ grãmaticã cõponer̃ aggressuis sũm Sed cũ ĩ ordinẽ incur¬
repoe ĩ honoratã trãsire noliumꝰ: hoc amplius ut ĩ stitutũ ordi¬
nẽ sequar ⁊erba aut latina aut pereoxina sũt: peregrina por¬
ro ex om̃ib prope dixerĩ gentib ut hoĩes. ut ĩstituta & multa
uenerũt Taceo detuscis. & sabinis p̃nestinis qͦ Nlã ut coꝵser
moñ utentẽ uetiũ lualius ĩ sectat᷑ quẽ ad modũ polło dẽphẽdi
⁊liuo patauinitatẽ: Liaet om̃ia italica pro romanis hebẽa

Expanded text:
ens position. quaedam tamen et faciem soloecismi habent et dici vitiosa non possunt, ut tragoedia Thyestes et ludi Floralia ac Megalensia, quanquam haec sequenti tempore interciderunt numquam aliter a veteribus dicta. schema eadem specie sunt sed schemate carent, ut supra dixi, nomina feminina, quibus mares utuntur, et neutralia, quibus feminae. hactenus de soloecismo. neque enim artem grammaticam componere aggressreret, inhonoratam transire noluimus. hoc amplius, ut institutum ordinem sequar, verba aut Latina aut peregrina sunt. peregrina porro ex omnibus prope dixerim gentibus ut homines, ut instituta etiam multa venerunt. taceo de Tuscis et Sabinis et Praenestinis quoque; nam ut eormone utentem Vettium Lucilius insectatur, quemadmodum Pollio reprehendit in Livio Patavinitatem, licet omnia Italica pro Romanis habeam.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã &ut sic dixerĩ religio cõmendat Auctoritas ab historicis uł aora¬
torib peti solet Nã poctas metri necassitas excusat: nisi si qñ
nihil ĩ pediente ĩ utroq modulatione pedũ alterũ malũt qua¬
lia sũt uno de stirpe recisũ. & acrerequo congessere palũbes.
& silice ĩ nuda & similia cũ sũmoꝵ ĩ eloquentia uirorũ iudi¬
nũ pro ratiõe: & uł error honestꝰ est magnos duces sequẽtib
Consuetudo uõ certissima loquẽdi magistra. utẽdũq plano ẜmo¬
ne ut numo cui publica forma est: qȩ nonez p̃stat¬
Mnia tñ hec exigũt acre iudiciũ analogia p̃cipue: quã
proxime ex greco trãsferentes ĩ latinũ proportionẽ uoca¬
uerũt cuiꝰ hȩc uisꝰ est ut id qͥ dubiũ est ad aliꝗͥ simi ł deqͦ

Expanded text:
 ut sic dixerim, religio commendat. auctoritas ab oratoribus vel historicis peti solet; nam poetas metri necessitas excusat, nisi si quando nihil impediente in utroque modulatione pedum alterum malunt, qualia sunt, imo de stirpe recisum, et aëriae quo congessere palumbes et silice in nuda et similia; cum summorum in eloquentia virorum iudicium pro ratione, et velut error honestus est magnos duces sequentibus. consuetudo vero certissima loquendi magistra, utendumque plane sermone ut nummo, cui publica forma est. omnia tamen haec exigunt acre iudicium, analogia praecipue, quam proxime ex Graeco transferentes in Latinum proportionem vocaverunt. eius haec vis est, ut id quod dubium est ad al
Abbreviated transcription (Latin):
dicere neaesse est feruire & siriurȩ. Pxima qͦ aliqñ poĩtõ oꝵ obli¬
quis inuenitur ut memoria cetepto couictos ame ꝗ ñ prthẽde¬
rat q hoc uͥbo usus essem pepigi. Não ꝗdẽ dixisse sũmos aue¬
tores cõfitebãt᷑ rationẽ tñ negabe ꝑmittere.ꝗa pͥma põitio paciscor
cu hab&̃ naturã paciendi facer& tẽpore p̃terito pactus sũ. nos
p̃ter austoritatẽ historicorũ atq orator analogia quoq dictũ
tuebam᷑. Nã cũ legeremꝰ in x̃ii tabulis Ni ita pacũt ĩ uenieba¬
mus simił huic cadũt. Ind̾ pͥma põitio &̃ si uetustat exole¬
uerat apparebat paco. ut cado. Uñ nõ erat dubiũ sic pepigi nes
dicere ut cecidi Sed meminerimꝰ nõ ꝑ omĩa duci analogiȩ pesse
rationẽ cũ sibi ip̃i plurimis ĩ locis repuget. Quȩdã sine dubio
tonãt᷑ cruditi difedẽ ut cũ deprehensũ est lepus ut lupus siłi
põitione q̃tũ cãib niũsq dissentiant: lta respondẽt nõ essepa¬

Expanded text:
dicere necesse est fervire ut servire. prima quoque aliquando positio ex obliquis invenitur, ut memoria repeto convictos a me, qui reprehenderant, quod hoc verbo usus essem, pepigi; nam id quidem dixisse summos auctores confitebantur, rationem tamen negabant permittere, quia prima positio paciscor, cum haberet naturam patiendi, faceret tempore praeterito pactus sum. nos praeter auctoritatem oratorum atque historicorum analogia quoque dictum hoc tuebamur. nam cum legeremus in XII tabulis ni ita pagunt, inveniebamus simile huic cadunt, inde prima positio, etiamsi vetustate exoleverat, apparebat paco ut cado, unde non erat dubium sic pepigi nos dicere ut cecidi. sed meminerimus non per omnia duci analogiae posse rationem, cum et sibi ipsa plurimis in locis repugnet. quaedam sine dubio conantur eruditi defendere, ut, cum deprehensum est, lepus et lupus similia positione quantum casibus numerisque dissentiant: ista respondent non esse pa
Abbreviated transcription (Latin):
gnificãt in quod pͥmo denoiat᷑a sũt. Trãslata cũ alienũ nã in¬
tellectũ aliũ loco p̃bent. Usitatis tutius utim᷑: noua nõ sine qͦ¬
dõ ꝑiculo fingimꝰ Nã si reccepta sũt modicã laudẽ afferũt ora¬
est opou a totrsa Quis n ferrat siꝗͥ simił illis mẽito laudatis
lare ꝗdẽ aut hinnire fortiter dicerentꝰ nisi iuditio uetustatis
nit̾em̃. Est &̃ sua loquẽtib obseruatio. sua scribentib. Sermo
constat ratiõe uetustate: auctoritate. consuctudine. Rationẽ
pstat p̃cipue anologia. nõ nũ ꝗ̃ ethy mologia. Uctera maiestas

Expanded text:
gnificant, in quod primo denominata sunt; translata, cum alium natura intellectum alium loco praebent. usitatis tutius utimur, nova non sine quodam periculo fingimus. nam si recepta sunt, modicam laudem adferunt oraest ὀνοματοποιία quis enim ferat, si quid simile illis merito laudatis lare quidem aut hinnire fortiter diceremus, nisi iudicio vetustatis niterentur. est etiam sua loquentibus observatio, sua scribentibus. sermo constat ratione vel vetustate, auctoritate, consuetudine. rationem praestat praecipue analogia, nonnunquam et etymologia. vetera maiestas
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ propũ potius appellẽ. significatigne dde prat. solocasmi porro
uiciũ nõ est ĩ sensu sed ĩ cõplexũ. Imparticipio per genusqca
sũ ut ĩ uocabulo ꝑ tẽpora ut ĩ u̾bo. per nũm ut ĩ utroq pec¬
cat᷑. Pronomẽ qͦ genus nũm casus ht̃: q̃ om̃ĩa recipiũt hut̾mo
id tradere satis nõ est. ne ita demũ uiciũ esse credat pues. si
pro alia ponat᷑ alia ut u̾bũ ubi nomẽ esse debuerit: uł adu̾¬
biũ ubi pronomẽ ac similia. Nã sũt q̃dã cognata ut dicũt id

Expanded text:
improprium potius appellem, significatione enim deerrat; soloecismi porro uitium non est in sensu sed in complexu. in participio per genus et casum, ut in vocabulo, per tempora, ut in verbo, per numerum, ut in utroqcatur. pronomen id tradere satis non est, ne ita demum vitium esse credat puer, si pro alia ponatur alia, ut verbum, ubi nomen esse debuerit, vel adverbium, ubi pronomen, et similia. nam sunt quaedam cognata, ut dicunt, id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗrat᷑ funis masculinũ sit anfimininũ : simile illi sit panis
Declinationẽ ut si ueniat ĩ dubiũ hac domu dicẽdũ sit. an
hac domo & domu  andomorũ similia sũt domis anus. ma¬
nus. Diminutio genus modo detegit & ne ab eodẽ exẽplo rece¬
dã funẽ masculinũ esse funiculꝰ onđit. Eadẽ ĩ u̾bis qͦ eatio
comparationis: ut siꝗs antiquos secutus feruere media sylla¬
faciendimo terminãt᷑ canđe si ĩfinitis Fluterã media sylla¬
ba acceperũt utiq productã hñt: prandeo pendeo sponde
prandere pendere spondere at q̃ o: solã hñt dũ modo ꝑcãdẽ
uiterã ĩ infinito exẽãt brcuia funt: lego dico. curro: liger̃
dicere: turrer̃. & iã si est apud luciliũ feruit aqua: ae feru&¬
& feruit nũc feruet adannũ. Sed pace dice̾ hõis erũditissimi
liceat. si feruit putat illi simil currit & legit. feruo dicit
ut lego & curro: ꝙͥ nob̾ in auditũ est. Sed nõ est hec uera cõ¬

Expanded text:
r, funis masculinum sit an femininum, simile illi sit panis; declinationem, ut si veniat in dubium, hac domu dicendum sit an hac domo et domuum an domorum: similia sint domus anus, manus. deminutio genus modo detegit, et, ne ab eodem exemplo recedam, funem masculinum esse funiculus ostendit. eadem in verbis quoque ratio comparationis, ut, si quis antiques secutus fervere brevi media syllafatendi modo terminantur, eadem, si infinitis e litteram media syllaba acceperunt, utique productam habent: prandeo pendeo spondeo, prandere pendere spondere. at quae o solam habent, dummodo per eandem litteram in infinito exeant, brevia fiunt: lego dico curro, legere dicere currere; etiamsi est apud Lucilium fervit aqua et fervet, fervit nunc, fervet ad annum. sed , pace dicere hominis eruditissimi liceat, si fervit putat illi simile currit et legit, fervo dicetur ut lego et curro, quod nobis inauditum est. sed non est haec vera com
Abbreviated transcription (Latin):
est ciusdẽ gęncis i ꝗb̃ ꝙ alia spetiȩ q̃ oportet utetur nõ mrinusꝗͣ
ip̃o gnẽ ꝑ mutato deliquerit. Nã & an. & aut couictiões sut
mase tñ interroges hic aut ille sit: & ne aeron aduerbia Quũtũ
dicat pro ilo ne feceris nõ feaxis ĩ idẽ iaidat uiciũ : qa altieium
negãdi est asferũ uetãdi. Hloc amplius ĩtro & intusi uniꝰ loci ad¬

Expanded text:
s, in quibus, qui alia specie quam oportet utetur, non minus quam ipso genere permutato deliquerit. nam et an et aut coniunctiones sunt, male tamen interroges, hic aut ille sit; et ne ac non adverbia; qui tamen dicat pro illo ne feceris non feceris, in idem incidat vitium, quia alterum negandi est alterum vetandi. hoc amplius intro
Abbreviated transcription (Latin):
limabit aliꝗ ueht uspo uteretupt modoundreniipos¬
sit: & qͥ ix culpii Exit dũt. sinõ ab inicio tenuẽ nimiũ lamitia
duxerimꝰ & qͣcelatura altior rũpat. qͥ me de his etatibus
sentire minꝰ mirabũt᷑ ꝗ apud caronẽ liget. Uolo N. se efferat

Expanded text:
modo unde excidi posmodo unde excidi possit et quod exsculpi; erit autem, si non ab initio tenuem nimium laminam duxerimus et quam caelatura altior rumpat. quod me de his aetatibus sentire minus mirabitur, qui apud Ciceronem legerit: volo enim se efferat
Abbreviated transcription (Latin):
satis uideret᷑ : neq rursus sinuosa & araessitis desciptionbr
ĩ pueris oratio ꝑfecta nͦ exigi nͨ sperari p̃ot. Melior aũtũdoles
leta/ generosi q conatus: & uelut plura iusto cõcipieninte
mentes moꝑe nutricũ moliꝰ alant. & satiari uelut quodã
iocũdioris discipline lacte patiant Ert illud ꝓleni interis
ia corpus: ꝙ mox adulta ȩtas astringit: hinc spes rebexisi. Maaiẽ
mẽbris expiessus infans. audeat hȩc etas plura &oenaa
&ĩ uẽtis gaudeat: sint licet illa nõ satis licca interĩ ac scue
ra. facił remediũ est ubertatis. sterilia nullo labore uĩcũt᷑.
illa mihi ĩ pueris na minimũ spei dederit inqua ĩ genĩa iu¬
dicio p̃sumit᷑ Materiã esse pͥmũ uolo uł abondantiorẽ atꝗͣ
ultra ꝗͣ oporteat fusa. multũ pode decoquẽt ãpi multũ ratio
limabit. aliꝗͥ uelut usu ip̃o deteret : sit modo unde excidi pos

Expanded text:
satis videretur? neque rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, satis videretur? neque rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, a venit. nam in pueris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autem indoles laeta generosique conatus et vel plura iusto concipiens intmentes more nutricum mollius alant et satiari velut quodam iucundioris disciplinae lacte patiantur. erit illud plenius interim od mox adulta aetas astringat. hinc spes roboris. maciem membris expressus infans. audeat haec aetas plura et inveniat et inventis gaudeat, sint licet illa non satis sicca interim ac sera. facile remedium est ubertati; sterilia nullo labore vincuntur. ilia mihi in pueris natura minimum spei dederit, in qua ingenium iudicio praesumitur. materiam esse primum volo vel abundantiorem atque ultra quam oporteat fusam. multum inde decoquent anni, multum ratio limabit, aliquid velut usu ipso deteretur, sit modo unde excidi pos
Abbreviated transcription (Latin):
INCiã quas pͥmas in docẽdo partes rhetorũ putẽ tradẽr
incipiã dilata parũꝑ illa. q̃ sola uulgo uocat᷑ arte rheto¬
rica. Ac mͥ oportunus max̃ uidet᷑ ingressꝰ ab eo cuiꝰ aliꝗͥ simil
apud grãmaticos puer didicerit. Et qaa narrationũ excepta
qua ĩ cãis utimꝰ tres accipimꝰ spẽs. fabulã q̃ uersat᷑ in tragoedu
atq carminib nõ aueritate modo. sed &̃ aterma ueritatii
remota: argumẽtã ꝙ falsũ: sed uõ simile comoediȩ fingunt:
historiã in qua est gestę rei expõitio grãmaticis aũt poenitas de¬
dimus: apud rhetorẽ iniciũ sit historia: tanto robustior: q̃to
uerior Sed nãrãdi ꝗdẽ q̃ nobis optima ratio uidiat᷑ tũ demon¬
strabimꝰ: cũ de udiciali pãte dicemꝰ: interĩ admonere iłłd sat¬
est : ut s  ea neq arrida prorsus neq ieiuna. Nã ꝗͥ opus erat tñ
studiis laboris impendẽ: si res nudas atq in ornatas indicar¬

Expanded text:
inc iam, quas primas in docendo partes rhetorum putem, tradere incipiam, dilata parumper illa quae sola vulgo vocatur arte rhetorica. ac mihi opportunus maxime videtur ingressus ab eo, cuius aliquid simile apud grammaticos puer didicerit. et quia narrationum, excepta qua in causis utimur, tres accepimus species, fabulam, quae versatur in tragoediis atque carminibus, non a veritate modo sed etiam a forma veritatis remota; argumentum, quod falsum sed vero simile comoediae fingunt; historiam, in qua est gestae rei expositio; grammaticis autem poeticas dedimus: apud rhetorem initium sit historica, tanto robustior quanto verior. sed narrandi quidem quae nobis optima ratio videatur, tum demonstrabimus, cum de iudiciali parte dicemus. interim admonere illud sasit ea neque arida prorsus atque ieiuna, nam quid opus erat tantum studiis laboris impendere, si res nudas atque inornatas indic
Abbreviated transcription (Latin):
ra ac labor parata qđ estunderĩt lande. Uiltũ iõ p̃apto¬
ris intueri tãq audiũt debent: ꝗͣ ip̃e ꝗ dicit. Ita .N. probã¬
da atq ĩ probanda discernẽt: sic stillo facultas cõtĩget: au¬
ditieni uudiciũ. At nũc cronstater succuiud ernẽ dausu

Expanded text:
ra ac labor, parata, quidquid effuderint, laude. vultum igitur praeceptora ac labor, parata, quidquid effuderint, laude. vultum igitur praeceptoris intueri tam, qui audiunt, debent, quam ipse qui dicit; ita enim probanda atque improbanda discernet, si stilo facultas continget, auditione indicium. at nunc proni atque succincti ad omnem clausu
Abbreviated transcription (Latin):
dictionib: n malignus n istus ꝗa res altera tediũ laboris
altefas securitatẽ parit. in emẽdãdo q̃ cõrigẽda erũt nõ acc̃¬
bus minime cõtumeliosus: Nã id ꝗdẽ multos a propõĩto stu¬
dendi fugat: qͥ ꝗdã sit obiurgãt quasi oderĩt. lp̃e aliꝗͥ imo
multa quotidie dicat. q̃ secuĩ auditores referãt. licet .Ni. satis
exemplorũ adimitãdũ ex lectione suppeditet: tamen uiua
si modo recte sũt instituti & amãt & uerẽt᷑. Uix aũt dici põt ꝗͣ
to libentiꝰ imitemur cos ꝗbus fauemꝰ. Minime uero ꝑmitẽ
da pueris ut fit ap̃ plerosq assurgẽdi ex ultãdiq i laudãda
licentia: qn &̃ iuuenũ modicũ esse cũ audiẽt testimoni¬
ũ deb& Ita fiet ut ex iudicio p̃ceptoris discipulꝰ pendeat. atq
id se dixisse recte qͥ ab eo probabit᷑ credat. illa uero uito¬
sissima q̃ iam humaĩtas uocat᷑: in uiaẽ qualicũq laudãdi
cũ est ĩ decora & theatralis & scuere institutis scholis aliena

Expanded text:
dictionibus nec malignus nec effusus, quia res altera taedium laboris, altera securitatem parit. in emendando, quae corrigenda erunt, non acerbus minimeque contumeliosus; nam id quidem multos a proposito studendi fugat, quod quidam sic obiurgant quasi oderint. ipse aliquid immo multa cotidie dicat, quae secum auditores referant. licet enim satis exemplorum ad imitandum ex lectione suppeditet, tamen viva si modo recte sunt instituti, et amant et verentur. vix autem dici potent, quanto libentius imitemur eos, quibus favemus. minimsurgendi exultandique in laudando licentia; quin etiam iuvenum modicum esse, cum audient, testimonium debet. ita fiet, ut ex iudicio praeceptoris discipulus pendeat, atque id se dixisse recte, quod ab eo probabitur, credat. illa vero vitiosissima, quae iam humanitas vocatur, invicem qualiacunque laudandi, cum est indecora et theatralis et severe institutis scholis aliena,
Abbreviated transcription (Latin):
esse sibi hac parte comissa suꝑuaçua
Eilloꝵ ꝗdẽ persuasio silentio cranscũda est : ꝗ & cũ idone¬
os ad discẽdũ pueros putauerũt: nõ tamẽ cõtinuo tradẽ¬
dos eminc̃tissimo credũt: sed apud minores aliquãdiu de¬
tinẽt: canꝗ̃ instituendis axtib magis sit apta mediocritas
p̃ceptoris: cũ ad intellectũ atq imitatignẽ facibior: tũ ad su¬
scipundas clemẽtorũ molestias minus superba. Qua ĩ re
mihi nõ arbitror diaa laborãdũ: ut oñdã ꝗͣto si melius
optimis imbuiꝰ : ꝗ̃ta in eluẽdis q̃ semel ĩ sederĩt uia s dif¬
ficultas cõsequat᷑ cũ geminatũ onus sucaedentes p̃mat.
clarũ in arte tibiarũ ferũt dupliaes ab his quos alius in¬
stitusset solitũ exigc̃ mercedes: ꝗͣ si tudes traderent᷑. Ereõ
rabilis si ciꝰ modi p̃ceptores minus docerẽt nõ ꝓeus. Alt̃¬
error łł &ẽ frequẽtior: quod eos ꝗ ampliorẽ dicẽdi faculta

Expanded text:
esse sibi hac parte omissa supervacua. esse sibi hac parte omissa supervacua. ne illorum quidem persuasio silentio transeunda est, qui, etiam cum idoneos rhetori pueros putaverunt, non tamen continuo tradendos eminentissimo credunt, sed apud minores aliquamdiu detinent, tanquam instituendis artibus magis sit apta mediocritas praeceptoris, cum ad intellectum atque ad imitationem facilior tum ad suscipiendas elementorum molestias minus superba. qua in re mihi non arbitror diu laborandum, ut ostendam, quanto sit melius optimis imbui, quanta in eluendis quae semel insederint vitiis difficultas consequatur, cum geminatum onus succedenclarum in arte tibiarum ferunt duplices ab iis, quos alius instituisset, solitum exigere mercedes, quam si rudes traderentur. errorrabilis, si eiusmodi praeceptores minus docerent non peius; alter ille etiam frequentior, quod eos, qui ampliorem dicendi faculta
Abbreviated transcription (Latin):
lã nõ exurgũt modo: uerũ &̃ excurgũt & cũ ĩ decora
xultatiõe cõclamato lo mutuũ est & ibi dedamationis for¬
tuna. hinc tumor & uana de se persuasio: usq adeo ut
illo cũ discipuloꝵ tumultu ĩ flati si parũ a p̃ceptore lau¬
dent᷑: ipsi di illo male sentiant sed se qͦ p̃ceptores intẽte ac
modeste audiri uelit. Nõ .n. iudicio discipuloꝵ dicerei
deb& magister: sed discipuli magistri Quin si fieri põt
delectet᷑. ꝗͣ recte iudicabũt. Pueros a dolescc̃tib ꝑmistos seder̃
nõ placet mihi. nã & si uir talis qualẽ esse opõtet studiis
infirmitas a robustiorib seperãda est. Et carẽdũ nõ solũ
crimie turpitudinis: uerũ & suspitiõe. Nec notanda.
breuiter existimaui: nã ut absit ab ultimis uiciit ip̃e prȩ¬
ceptor ac schola ne p̃cipiendũ ꝗdẽ credo: ac siquis est ꝗ
flagicia manitesta in deligendo filii p̃ceptor̃ nõ uitet. iã
hinc sciat cȩtera qͦ q̃ adutilitate iuẽtutis cõponere conamui:

Expanded text:
non exsurgunt modo uerum etiam excurrunt et cum indecora exultatione conclamant. id mutuum est et ibi declamationis fortuna. hinc tumor et vana de se persuasio usque adeo, illo condiscipulorum tumultu inflati, si parum a praeceptore laudentur, ipsi de illo male sentiant. sed se quoque praeceptores intente ac modeste audiri velint; non enim iudicio discipulorum dicere debet magister sed discipulus magistri. quin , si fieri potdelectetur, qui recte iudicabunt. pueros adolescentibus permixtos sedere, non placet mihi. nam etiamsi vir talis, qualem esse oportet studiis infirmitas a robustioribus separanda est, et carendum non solum crimine turpitudinis verum etiam suspicione. haec notanda breviter existimavi; nam ut absit ab ultimis vitiis ipse ac schola, ne praecipiendum quidem credo. ac si quis est, qui flagitia manifesta in eligendo filii praeceptore non vitet, iam hinc sciat cetera quoque, quae ad utilitatem iuventutis componere conamur,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ea cã uł max̾ est cur optimo cuiq p̃aptori sit tradend̾ puer.
quod apud cũ discipuli qͦ melius instituti: aut discẽt quod
ĩ utile nõ sit imitari: aut siꝗͥ errauerĩt: statĩ corrigẽt᷑. At in¬
doctꝰ ille & probabit fortasse uicia. & placere audientib iu¬
dicio suo coget. Sit ẽgo tã eloquẽtia ꝗͣ morib p̃stantissimꝰ
ꝗ ad phoenids homerici ex̃plũ dicer̃ ac facere docear.

Expanded text:
ue ea causa vel maxima est, cur optimo cuique praeceptori sit tradendus puer, ue ea causa vel maxima est, cur optimo cuique praeceptori sit tradendus puer, quod apud eum discipuli quoque melius instituti aut dicent, quod inutile non sit imitari, aut si quid erraverint, statim corrigentur; at indoctus ille etiam probabit fortasse vitiosa et placere audientibus iudicio suo coget. sit ergo tam eloquentia quam moribus praestantissimus, qui ad Phoenicis Homerici exemplum dicere ac facere doceat.
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo qͦ dicũt᷑. Nã & pͥma est cloquẽtiȩ uirtus ꝑspiciuta
& q̃ ꝗsq ingenio minus ualet hoc se magis attoller & dilatar̃
conatur. ut statura breues indigitos crigũt᷑. & plura infirmi
minãt᷑ Nã tumidos & cõruptos & tin nulos & qͥcũq alio ca¬
cozelie ꝯnr̃e peccãtes. cextũ habeo nõ uiriũ sed infirmitas
uicio laborare. ut corpora nõ robore sed ualitudine inflant
recto itinere lapsi plerũq diuertũt. Erit ergo & obscurio
qͦ ꝗsq deteriorꝰ. Nõ excedit mͥ sccipsisse me ĩ libro pͥore cũ po¬
tiorẽ ĩ scͥolis eruditioem esse ꝗͣ domi dicerẽ libẽtius se pͥma
studia tenerosq profectus ad imitationẽ cõdiscipuloꝵ que
facilior esset criger̃: q aꝗbusdã sic accipi potest tã qͣ hec quã
nũc tueor sentẽtia priori diu̾sa sit: id ame procul aberit. Nãq¬

Expanded text:
tissimo quoque dicuntur? nam et prima est eloquentiae virtus perspicuitas, tissimo quoque dicuntur? nam et prima est eloquentiae virtus perspicuitas, et quo quis ingenio minus valet, hoc se magis attollere et dilatare conatur, ut statura breves in digitos eriguntur et plura infirmi minantur. nam tumidos et corruptos et tinnulos et quocunque alio cacozeliae genere peccantes certum habeo non virium sed infirmitatis vitio laborare, ut corpora non robore sed valetudine inflantur et recto itinere lassi plerumque devertunt. erit ergo etiam obscurior, quo quisque deterior. non excidit mihi, scripsisse me in libro priore, cum potiorem in scholis eruditionem esse quam domi dicerem, libentius se prima studia tenerosque profectus ad imitationem condiscipulorum, quae facilior esset, erigere; quod a quibusdam sic accipi potest, tanquam haec, quam nunc tueor, sententia priori diversa sit. id a me procul aberit; namq