comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
menta quaedã adbibemus ut si responderint seinpu¬
nita teproposita facturos quod expediat : facinoro sosse
eẽ. faceantur: sinegent : omnia turpia ꝑseipsa fugienda
ẽẽ concedant: sediã ad ꝓpositũ reuertamur : incidit
multȩ saepe cacisae quae conturbent animos utilitatis spe¬
cie: Non cũ hoc deliberetur. relinquenda nesit honestas
ꝓpter utilitatis magnitudinẽ : Nã id quidem improbũ ẽ

Expanded text:
menta quaedam adhibemus, ut, si responderint se impumenta quaedam adhibemus, ut, si responderint se impunitate proposita facturos, quod expediat, facinorosos se esse fateantur, si negent, omnia turpia per se ipsa fugienda esse concedant. Sed iam ad propositum revertamur. Incidunt multae saepe causae, quae conturbent animos utilitatis specie, non cum hoc deliberetur, relinquendane sit honestas propter utilitatis magnitudinem nam id quidem improbum e
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ipsũ anirlũ si habeat sapiens nibilplus sibilicere pu¬
t& peccare qua si non haber&: honosti enibonis uiris non
occulta quaeruntur : atq hoclocophilo sophi quidãmi¬
nime mali illi quidem sed nonsatis acuti fictã & cõmen¬
ticiã fabulã prolatã dicunt aplatone quasi uero ille aut
factũ id eẽ aut fieri potuiisse defendat haec ẽ. uis huius
anulli & huius exempli sinemofciturus nemone suspica¬
turus quidem sit: cũ aliquid diuitarũ potentiae domi¬
nationas libidinis causa feceris. siid dis hominibusq
futurũ sit semꝑ ignotũ sis nefacturus negant id fieri¬
posse : quã quã pot est id quidẽ : sed quaero quod negant
posseid s̃ poss& quidnã facerent urgent rustice sane :
Negant enĩ posse & in eo perstant. hoc uerbũ quid ua¬
leat non uident: cũ enĩ quaerimus sihossint quid factu-¬
risine non quaerimus possint necelare sedtã quã tor¬

Expanded text:
igitur ipsum anulum si habeat sapiens, nihilo plus sibi licere puigitur ipsum anulum si habeat sapiens, nihilo plus sibi licere putet peccare, quam si non haberet; honesta enim bonis viris, non occulta quaeruntur. Atque hoc loco philosoplis quidam, minime mali illi quidem, sed non satis acuti, fictam et commenticiam fabulam prolatam dicunt a Platone; quasi vero ille aut factum id esse aut fieri potuisse defendat! Ilaec est vis huius anuli et huius exempli: si nemo sciturus, nemo ne suspicaturus quidemn sit, cum aliquid divitiarum, potentiae, dominationis, libidinis causa feceris, si id dis hominibusque futurum sit semper ignotuml, sisne facturus. Negant id fierposse. Nequaquam potest id quidem; sed quaero, quod negant posse, id si posset, quidnam facerent. Urguent rustice sane; negant enim posse et in eo perstant; hoc verbum quid valeat, non vident. Cum enim quaerimus, si celare possint, quid facturi sint, non quaerimus, possintne celare, sed tamquam tor
Abbreviated transcription (Latin):
uare uibil in iuste nihil libidinose Nihil in continen¬
ter. ẽẽ. faciendũ: hinc illegiges inducitur aplatone
qui cũ terra dicessis s& magnis quib dã imbrib: des¬
cendit in illũ hiatũ a eneũq equum utferunt fabulae a¬
nim aduertit . Cuius in laterib: fores essent quib: aꝑtis
corpus hominis mortui uidit: magnitudine inusitata
anirlũq aureũ indigito quẽ ut detraxit ipse induit
erat autẽ regius pastor: Tũ in cosciliũ sepastorũ recepit
ibi cũpalã eius anirliad palmã conuercerat anullo ui¬
debatur ips eautẽ omnia uidebat: idem rursus uideba¬
tur cũ in locũ anulũ in uerterat : Itaq hac oportunita¬
te anuliu sus reginae stu prum intulit ͥ eaq: ad iutrice.
regẽ dominũ interemit sustulit: quos obstare arbritra¬
batur: uec in his eũ facinorib quis quã potuit uidere
sic reperte anirlibeneficio rexexortus est lidiae : hunc

Expanded text:
vare, nihil iniuste, nihil libidinose, nihil incontinenvare, nihil iniuste, nihil libidinose, nihil incontinenter esse faciendum. Hinc ille Gyges inducitur a Platone, qui, cum terra discessisset magnis quibusdam imbribus, descendit in illum hiatum aeneumque equum, ut ferunt fabulae, animadvertit, cuius in lateribus fores essent; quibus apertis corpus hominis mortui vidit magnitudine invisitata anulumque aureum in digito; quem ut detraxit, ipse induit erat autem regius pastor, tum in concilium se pastorum recepit. Ibi cum palam eius anuli ad palmam converterat, a nullo videbatur, ipse autem omnia videbat; idem rursus videbatur, cum in locum anulum inverterat. Itaque hac opportunitate anuli usus reginae stuprum intulit eaque adiutrice regem dominum interemit, sustulit, quos obstare arbitrabatur, nec in his eum facinoribus quisquam potuit videre. Sic repente anuli beneficio rex exortus est Lydiae. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
uenena hinc falsa testamenta nascuntur. hinc furta pecula¬
nimiarũ potentiae non ferendae. post tremo &iã in libe¬
ris ciuitatib: regnandi exis tunt cupiditates. quib: nihil
Nec taẽrius nec foedius ex cogitari potest: emolumenta enĩ¬
rerũ fallacib: iudiciis uident poenã non dico legũ quãs e¬
pȩprũ punt: sed ipsius tũpidinis quae a cerbissima est ñ
uident: quã obrẽhoc quidẽ deliberantiũ genus pellat᷑
emedio: est enĩ totũ sceleratũ & impiũ quideliberant
utrũ idsequantur quod honestũ. eẽ. uideant. An sesci¬
entes: scelere contaminent : In ipsa enĩ dubitatione faci¬
nus in .ẽ: etiã si ad id non ꝑuenerint : ergo ea deliberan¬
da omnino non sunt: inquib: ẽ turpis ipsa deliberatio
At que etiã ex omni deliberatione celandi &ocultan¬
dispes opinioq remouenda .ẽ: satis enĩ nobis si modo
in philos ophia aliquid profecimus. ꝑsua sũ . eẽ deb&:
si om̃s deos hominesq celare possimus Nibil tamena¬

Expanded text:
enena, hinc falsa testamenta nascuntur, hinc furta, peculanimiarum, potentiae non ferendae, postremo etiam in liberis civitatibus regnandi exsistunt cupiditates, quibus nihil nec taetrius nec foedius excogitari potest. Emolumenta enillacibus iudiciis vident, poenam non dico legum, quam saepe perrumpunt, sed ipsius turpitudinis, quae acerbissima est, non vident. Quam ob rem hoc quidem deliberantium genus pellatur e medio est enim totum sceleratum et impium, qui deliberant, utrum id sequantur, quod honestum esse videant, an se scientes scelere contaminent; in ipsa enim dubitatione facinus inest, etiamsi ad id non pervenerint. Ergo ea deliberanda omnlino non sunt, in quibus est turpis ipsa deliberatio. Atque etiam ex omni deliberatione celandi et occultandi spes opinioque removenda est. Satis enim nobis, si modo in philosophia aliquid profecimus, persuasum esse debet, si omnes deos hominesque celare possimus, nihil tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ officus quae ualeant ad gloriã adipiscenda deinceps debene¬
ficientia ac deliberalitate dicendũ ẽ. cuius .ẽ. ratioduplex: Nã
autopera benigne fit indigentib: aut pecunia facilior ẽ haecpos¬
terior locupleti praesertim sed illa lautior acsplendidor Etiu¬
roforti claro que dignior Quã quã enĩ ĩntroq: in .ẽ. gratificandi
liberalis uoluntas : tamen altera ex arca altera ex uirtute de ꝓmi¬
tur: largitioq quaefit exrefamiliari. fontẽ ipsũ benignitatis exh¬
aurit : Ita benignitate. benignitas tollitur: qua quo inplures usus

Expanded text:
tium officiis, quae valeant ad gloriam adipiscendam, deinceps de beneficentia ac de liberalitate dicendum est; cuius est ratio duplex; nam aut opera benigne fit indigentibus aut pecunia. Facilior est haec posterior, locupleti praesertim, sed illa lautior ac splendidior et viro forti claroque dignior. Quamquam enim in utroque inest gratificandi liberalis voluntas, tamen altera ex area, altera ex virtute depromitur, largitioque, quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit. Ita benignitate benignitas tollitur; qua quo in plures usus
Abbreviated transcription (Latin):
ficesq omnes in sordiola arte uersantur: nec enim quic quã in gę¬
nuũ habere potist officina: minime que artes rec ȩꝓban dae ĩqugesi-

Expanded text:
ficesque omnes in sordida arte versantur; nec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Minimeque artes eae probandae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ascerner & uias unam uoluptatis alteramuirtutis utramin gredi
melius ess& Nocherculi iouis raedito potuit fortasse contingere :

Expanded text:
as cerneret vias, unam Voluptatis, alteram Virtutis, utram ingredi melius esset, hoc Herculi Iovis satu edito potuit fortasse contingere
Abbreviated transcription (Latin):
mur adexitus ꝑuehimur optatos &cũ reflauit affligimur haec
iastr ipsa fortuna ceteros casusrariores hab& Ininu abin ani

Expanded text:
mur, ad exitus pervehimur optatos et, cum reflavit, affligimur. Haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet, primum ab inani
Abbreviated transcription (Latin):
leges latronũ eẽ dicuntur: quib pareant : quas obseruent: Itaq
propter a equabilẽ praedȩ parationẽ : & bargulis illirius latro
Dequo est : apud theo pompum magnas opes habuit : Et multima¬
iores uiria tͣhus lusitanus : Cui quidem etiã exercitus nr̃i im¬
peratoresq cesserunt : quem .c. lelius is qui fapiensus urpatur
praetor fregit & cõminuit fero citatẽq eius ita repressit. Vt

Expanded text:
leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observent. Itaque propter aequabilem praedae partitionem et Bardulis Illyrius latro, de quo est apud Theopompum, magnas opes habuit et multo maiores Viriathus Lusitanus; cui quidem etiam exercitus nostri imperatoresque cesserunt; quem C. Laelius, is qui Sapiens usurpatur, praetor fregit et comminuit ferocitatemque eius ita repressit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ueta potiut afferri summa quidẽ auctoritate philoso pbise¬
ues esane atqihoneste baect̃ria genera confusa cognitione

Expanded text:
e potuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
destricito gladio iubebat anteire: praemit tebatq destipatori¬
bisuis quis crutarentur arculas muliebres & ne quod in uestimen¬
tis telũ ocultaretur exquirerent : omiserũ quifideliorẽ & bar¬
barũ & stigmatiũ putar& quã coniugem nec eũ fefellitabea ẽ
enĩ ipsepro pterpelicatus suspicionẽ interfectus : nec uero ulla

Expanded text:
destricto gladio iubebat anteire praemittebatque de stipatoribus suis, qui scrutarentur arculas muliebres et, ne quod in vestimentis telum occultaretur, exquirerent. O miserum, qui fideliorem et barbarum et stigmatiam putaret quam coniugem! Nec eum fefellit; ab ea est enim ipsa propter pelicatus suspicionem interfectus. Nec vero ulla
Abbreviated transcription (Latin):
Nobis autem personã imposuit ipsa natura magna cumex¬
cellentia praȩstanti aq animantiũ reliquarũ quocir capoetae in
magna uarietate ꝑ sonarũ etiã uitiosis quid conueniat & quid de¬
ceat uidebuNt Nobis autẽ cũ anatura constantiaȩ: moderationis
tẽ perantiae : uerecudie partes datȩsint Cũq: eadẽ natura do¬
ceat non neglegere quẽ ad modũ nos aduersus homines gera¬
mus efficitur ut & illud quod ad omnẽ honestatẽ ꝑtin& de¬
corũ quam late fusum sit appareat & hoc qđ spectatur in uno
quoq: genere uirtutis ut enimpul chritudo corporis apta con¬
positione memi brorũ mou& oculos & delectat hocipso qđ
interse omnes partes cũ quodã lepore consentiurt sic hoc
de corũ quo deluc& inuita mou& ad probationem eorũ
quib: cuma uiuitur. ordine & constantia & moderati¬
one dictorũ omniũ atq factorũ ad hibenda ẽ igitur

Expanded text:
nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quocirca poëtae in magna varietate personarum, etiam vitiosis quid conveniat et quid deceat, videbunt, nobis autem cum a natura constantiae, moderationis, temperantiae, verecundiae partes datae sint, cumque eadem natura doceat non neglegere, quem ad modum nos adversus homines geramus, efficitur, ut et illud, quod ad omnem honestatem pertinet, decorum quam late fusum sit, appareat et hoc, quod spectatur in uno quoque genere virtutis. Ut enim pulchritudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnes partes cum quodam lepore consentiunt, sic hoc decorum, quod elucet in vita, movet approbationem eorum, quibuscum vivitur, ordine et constantia et moderatione dictorum omnium atque factorum. Adhibenda
Abbreviated transcription (Latin):
na quaȩdã seseq suarũ rerũ finib: continerent aut interiecti inter
philosophos & eos quirẽ p. amiminis trarent: delectarentur resua
familiari ñ eã quidem omniratione ex aggerantes neque excluden

Expanded text:
na quaedam seseque suarum rerum finibus continerent aut interiecti inter na quaedam seseque suarum rerum finibus continerent aut interiecti inter philosophos et eos, qui rem publicam administrarent, delectarentur re sua familiari non eam quidem omni ratione exaggerantes neque excluden
Abbreviated transcription (Latin):
solitũ at dicere ut equos prepter crebras contentiones peliorũ
ferocitate exultantes domitorib tradere soleaũ ut his faciliorib pos¬
sint uti sichomines secundis reb: & frenatos sibiq pra̧ fidentes tã¬
quã in grrũ rationis & doctrina duuo portere ut ꝑ spicereN rerũ hu¬
manarũ in becillitatẽ uarietatẽq fortune : atq: eaã in secundissi
dũ ẽ neassentatorib: pate faciamus aures nec adulari nossinamus in
quo falli facile ẽ : Tales enimnos eẽ putamus ut iure laude mur
ex quonascuntur innumerabilia peccata cũ homines inflatia pinioni¬
b: turpiter irridentur & in maximis uersantur errorib:: sed haec
quidẽ hactenus : Illutdautẽ sic ẽ iudicandũ maximas gerires & maxi¬
mignimi ab his quires ꝑ. regaNt quodeorũ adminis tratiolatissi mȩ
pate at ad plurimosq ꝑtineat. Esse autẽ magnianimi & fuisse
multos etiã inuita otiosa qui aut inuestigarent aut conarentur mag¬

Expanded text:
solitum ait dicere, ut equos propter crebras contentiones proeliorum ferocitate exsultantes domitoribus tradere soleant, ut iis facilioribus possint uti, sic homines secundis rebus effrenatos sibique praefidentes tamquam in gyrum rationis et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem vardum est, ne assentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus, in quo falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic est iudicandum, maximas geri res et maximi animi ab iis, qui res publicas regant, quod earum administratio latissime pateat ad plurimosque pertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent aut conarentur mag
Abbreviated transcription (Latin):
arma nisi ẽ consiliũ domi necplus a fricanus singularis & uir &
imperator in excindendu numantia reippro fuit quã eodẽ tẽpore p.
nasi capriuatus cũ ⁊ grac chum interemit quã quã haec quidẽ res non
solũ exdomestica ẽ ratione attingit eaã bellicã qn m̃uimanuq con¬
fecta ẽ sed tamen idipsum ẽ gestũ consilio urba nos ineexercitu ll¬
lud autẽ optimũ ẽ in quod inuadis olere ab in probis & in uidis audi¬
o cedantarmatogx concedat laure a laudi ut enim alios omittã:
nobis rẽpgubernantib: togae armacesserunt : neque enim pericu¬
lũ inrepfuit grauiusum quã nec maius otiũ ita connilus diligentiaq

Expanded text:
arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscindenda Numantia rei publicae profuit quam eodem tempore P. Nasica privatus, cum Ti. Gracchum interemit; quamquam haec quidem res non solum ex domestica est ratione attingit etiam bellicam, quoniam vi manuque confecta est, sed tamen id ipsum est gestum consilio urbano sine exercitu. Illud autem optimum est, in quod invadi solere ab improbis et invidis audio: Cedant arma togae, concedat laurea laudi. Ut enim alios omittam, nobis rem publicam gubernantibus nonne togae arma cesserunt? neque enim periculum in re publica fuit gravius umquam nec maius otium. Ita consiliis diligentiaq
Abbreviated transcription (Latin):
themistocles iure laudetur & sit eius nomen quã solonis inlus¬
trius : Vite turque salamis. clarissimȩ testis uictoriȩ : quȩ ante pona
tur consilio solonis. ei quoprimũ constituit arpopagitas non minus
praeclarũ hoc quã illud iudicandumest. Illud enim semel profuit
hoc semꝑ proderitciuitati Hoc consilio leges atheniensiũ hoc
maiorũ institata seruantur & demisthodes quidem nihil dixerit
inquo ipse arcopagũ ad iuuerit: Atille uerese adiutũ themiso¬
lẽs ẽ enĩ balũ gestũ consilio senatus eius quia solone erat constitũ¬
tus: lice eadem depaus a nialrs androq: dicere quorũ rebus gestis quã¬
quã imperiũ laced aemoniis putatur tamen neminima quidem ex
parte ligurgi legibus & disciplina conferendi sunt quin etã obhas
ipsascausas & parentiores habuerunt exercitus & fortiores mibi
quidẽ neque pueris nobis m. scaurus cmarioneque cũ uersaremur

Expanded text:
Themistocles iurelaudetur, et sit eius nomen, quam Solonis, illusThemistocles iurelaudetur, et sit eius nomen, quam Solonis, illustrius; citeturque Salamis clarissimae testis victoriae, qutur consilio Solonis ei, quo primum constituit Areopagitas, non minus praeclarum hoc quam illud iudicandum est; illud enim semel profuit, hoc semper proderit civitati; hoc consilio leges Atheniensium, hoc maiorum instituta servantur; et Themistocles quidem nihil dixerit, in quo ipse Areopagum adiuverit, at ille vere a se adiutum Themistoclem; est enim bellum gestum consilio senatus eius, qui a Solone erat constitutus. Licet eadem de Pausania Lysandroque dicere, quorum rebus gestis quamquam imperium Lacedaemoniis partum putatur, tamen ne minima quidem ex parte Lycurgi legibus et disciplinae confercndi sunt; quin etiam ob has ipsas causas et parentiores habuerunt exercitus et fortiores. Mihi quidem neque pueris nobis M. Scaurus C. Mario neque, cum versaremur
Abbreviated transcription (Latin):
dere non possunt : Quocir canonsine causa maiores motus animorũ
hus et magnitudo ẽ animi adhibenda et uacuitas ab angorib: ad
rem gerendã autẽ quia ccedit : caueat neid modo conssderet quã illares
honesta sit sed eta ut habeat efficiendi facultatẽ : in quo ipso consideran¬
dũ est. neaut temere desperet propterignauiã aut nimis confi¬
dat propter cupiditatẽ : in omnib autẽ negotiis prius quã ad gre¬
diare adhibenda ẽ praeparatio diligens : sed cũ pleriq arbi tren¬
tur resbellicas maiores eẽ quã urbanas minuenda ẽ haec opi¬
nio multienimbella saepe quaesiuerunt propter gloriae cũpi¬
ditatẽ ađque id inmagnis animis ingeniis que plerũq: contin¬
git eaq magis usisunt ad rem militarem apti & cupidibel¬
Lorũ gerendorũ Vere aut̃ si uolumus iudicare multae res ex¬
titerunt urbane maiores clarioresq quãbellicȩ: quãuis enĩ

Expanded text:
dere non possunt. Quocirca non sine causa maiores motus animorum dere non possunt. Quocirca non sine causa maiores motus animorum iis et magnitudo est animi adhibenda et vacuitas ab angoribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio. Multi enim bella saepe quaesiverunt propter gloriae cupiditatem, atque id in magnis animis ingeniisque plerumque contingit, eoque magis, si sunt ad rem militarem apti et cupidi bellorum gerendorum; vere autem si titerunt Urbanae maiores, clarioresque, quam bellicae. Quamvis enim
Abbreviated transcription (Latin):
seduidentur labores & molestias tũ offensionem & repulsarũi nua¬
si quandã ignominiam timere & infamiã :s enĩ qui in rebus con¬
trariis parũ sibi constent: uoluptatẽ seuerissime contemnant.
indolore sint molliores gloriã neglegant frangantur in famia
atq ea quidẽ non satis constanter : sed his quihabenta natura
adiumenta rerũ gerendarũ abiecta omni cunctatione ad ipiscendi
magistratus. & gerenda res p est: nec enĩ aliter aut regiciuitas :¬
aut declarari animi magnitudo potest scapessentibus aut̃
centia &despicientia adhibenda sit rerũ bumanarum quã sepȩ dico &
trainquillitas animi atq securitas :si quidem nec anxii futuris.
& cũ grauitate constantiaq uicturiꝗ faciliora sunt philosophis
quominus multa patent in eorũ uita : Quȩ fortuna feriat : et quo
minus multis reb: egent & quia si quid aduersi eueniat : tã grauiter ca¬

Expanded text:
sed videntur labores et molestias, tum offensionum et repulsarum quased videntur labores et molestias, tum offensionum et repulsarum quasi quandam ignominiam timere et infamiam. Sunt enim, qui in rebus contrariis parum sibi constent, voluptatem severissime contemnant, in dolore sint molliores, gloriam neglegant, frangantur infamia, atque ea quidem non satis constanter. Sed iis, qui habent a natura adiumenta rerum gerendarum, abiecta omni cunctatione adipiscendi magistratus et gerenda res publica est; nec enim aliter aut regi civitas aut declarari animi magnitudo potest. Capessentibus autemcentia et despicientia adhibenda est rerum humanarum, quam saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem nec anxii futuri sunt et cum gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt philosophis, quo minus multa patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter ca
Abbreviated transcription (Latin):
his quos dixi otiosis alteri seadipisci id posse arbitrantur si opes mag¬
nas habeant alteri si contenti sint & suo & paruo in quoneutrorum omni¬
no contemnenda sententia est : sed & facilior : & tutior &minus aliis grauis
aut molesta uitaẽ otiosorum fructuosior autẽ hominum generi & adcla¬
ritatem amplitudinẽq aptior eorũ quise adremp. & ad magnas res ge¬
rendas accommodauerunt : qua propter &is forsitan concedendũsit.
remp Non capessentibus qui excellenti ingenio doctrinȩ sese dediderunt
etiis qui aut ualitudinis inbecillitate . aut aliqua grauiore causa impe¬
ditia repirecesscrunt cũ eius adminis trandȩ potestatem aluis laudẽ¬
que concederent : Quibus autẽ talis nulla sit causa : si despicere sedicant
ea quȩ pleriq meentur imperia &magistratus &is non modo non
laudiuerum etiã uitiodandũ puto quorumiudiciũ in eo quod glori¬
am contemnant & pronihilo putent difficile factu ẽ non probare.

Expanded text:
is, quos dixi, otiosis, alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habeant, alteri, si contenti sint et suo et parvo. In quo neutrorum omnino contemnenda sententia est, sed et facilior et tutior et minus aliis gravis aut molesta vita est otiosorum, fructuosior autem hominum generi et ad claritatem amplitudinemque aptior eorum, qui se ad rem publicam et ad magnas res gerendas accommodaverunt. Quapropter et iis forsitan concedendum sit rem publicam non capessentibus, qui excellenti ingenio doctrinae sese dediderunt, et iis, qui aut valetudinis imbecillitate aut aliqua graviore causa impediti a re publica recesserunt, cum eius administrandae potestatem aliis laudemque concederent. Quibus autem talis nulla sit causa, si despicere se dicant ea, quae plerique mirentur, imperia et magistratus, iis non modo non laudi, verum etiam vitio dandum puto; quorum iudicium in eo, quod gloriam contemnant et pro nihilo putent, difficile factu est non probare;
Abbreviated transcription (Latin):
maxime exoptunt non nullitamen siue felicitate quadam siue bonita¬
te naturae siue parentum disciplina recta muiae secuti suntiuam Illud
autẽ maxime rerũ genus ẽ eorum quia ut excellente ingeiu ordigou¬
tudine aut praeclara eruditione atq doctrina aut utraq reornata

Expanded text:
maxime exoptant; non nulli tamen sive felicitate quadam sive bonitate naturae sine parentium disciplina rectam vitae secuti sunt viam. Illud autem maxime rarum genus est eorum, qui aut excellenti ingenii magnitudine aut praeclara eruditione atque doctrina aut utraque re ornat
Abbreviated transcription (Latin):
ant desertos eẽ patiant᷑ : Itaq uidendum ẽ ne ponsatis sit id quod
apud platonẽ ẽ in philo sophos dictum. quod in ueri in uestigatione
uersentur : quodq: ea quae pleriq uehement̃ & pestant de quib: int̃
se digladiari soleant . contẽpnant ꝓnihilo putant. propterta iustos ee
Nam alterũ iustitiae genus assequunt᷑ in inferenda necui noceant

Expanded text:
ant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod ant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud Platonem est in philosophos dictum, quod in veri investigatione versentur quodque ea, quae plerique vehementer expetant, de quibus inter se digladiari soleant, contemnant et pro nihilo putent, propterea iustos esse. Nam alterum iustitiae genus assequuntur, ut inferenda ne cui noceant
Abbreviated transcription (Latin):
diuina & humana ꝑuertit . propter eũ quem sibi ipse opinionis erro¬
re finxerat principatũ : Est aut̃ in hoc genere molestũ. quod in
maxumis animis splendidis simisq: ingenuis plerũq ex istunt
noriua
honeri s imperu potentiae gloriae cupiditates quo magis cauendũ est ne quid
in eo genere peccetur: sed iñomni in iustitia ꝑmultũ inter ẽ utrũ ꝑturbati¬
one aliqua animi quae plerũq breuis est & ad tẽpus : an consulto & cogi¬
tata fiat in iuria : leuiora eni sunt ea quae repentino aliquo motu accidun
quã ea quae meditata & p̃parata in ferunt᷑ : ac de inferenda quidem in iu¬
ria satis dictũ ẽ : prae t̃mittendae aut̃ defensionis deserendiq: officii plu¬
ressolent eẽ causae : nã aut in imicitias aut laborem aut sumptus susci¬
pere nolunt aut &iam neglegentia pigritia inertia aut suis studius
quibus dã occupationib: ue sic impediuntur. ut eos quos tutari debe¬

Expanded text:
divina et humana pervertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errodivina et humana pervertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principatum. Est autem in hoc genere molestum, quod in maximis animis splendidissimisque ingeniis plerumque exsistunt noris, imperii, potentiae, gloriae cupiditates. Quo magis cavendum est, ne quid in eo genere peccetur. Sed in omni iniustitia permultum interest, utrum perturbatione aliqua animi, quae plerumque brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata fiat iniuria. Leviora enim sunt ea, quae repentino aliquo motu accidunt, quam ea, quae meditata et praeparata inferuntur. Ac de inferenda quidem iniuria satis dictum est. Praetermittendae autem defensionis deserendique officii plures solent esse causae; nam aut inimicitias aut laborem aut sumptus suscipere nolunt aut etiam neglegentia, pigritia, inertia aut suis studiis quibusdam occupationibusve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debe
Abbreviated transcription (Latin):
en das uo iuptates: in quibus aut̃ maior est animus in iis pecuniae cupidi¬
tas spectat ad opes & ad gratificandi facultatẽ ut nuꝑ .m. crassus nega¬
bat ullã satis magnã pecuniã eẽ ei qui in rp princeps uell& ee cu¬
ius fructibus &ercitum alere pomposs& : delectant &iã magnifici
apparatus uitaeq cultus cũ elegantia &copia. Quib: rebus effectũ
ẽ ut infinita pecuniae cupiditas eẽt : Nec uero rei familiaris am¬
plificatio nemini nocens uituperanda ẽ sed fugienda semꝑ in iuria
est: maxume aut̃ adducunt᷑ pleriq ut eos iustitiae capiat obliuio
cũ in imperiorũ honorũ gloriae: cupiditatẽ inciderunt . quod enĩ
ẽ apud enniũ nulla sancta soci&as. Nec fides regni est : idlatius
pat& : Nã quid quid eius modiẽ in quo nom possint plures ex cellere
in eo fit plerũq tanta contentio. ut difficillimũ sit seruare scam
soci&atem : ded rauit id modo temeritas .g. caesaris qui om̃a iura

Expanded text:
endas voluptates. In quibus autem maior est animus, in iis pecuniae cupiditas spectat ad opes et ad gratificandi facultatem, ut nuper M. Crassus negabat ullam satis magnam pecuniam esse ei, qui in re publica princeps vellet esse, cuius fructibus exercitum alere non posset. Delectant etiam magnifici apparatus vitaeque cultus cum elegantia et copia; quibus rebus effectum est, ut infinita pecuniae cupiditas esset. Nec vero rei familiaris amplificatio nemini nocens vituperanda est, sed fugienda semper iniuria est. Maxime autem adducuntur plerique, ut eos iustitiae capiat oblivio, cum in imperiorum, honorum, gloriae cupiditatem inciderunt. Quod enim est apud Ennium: Núlla sancta sócietas Néc fides regni ést. id latius patet. Nam quicquid eius modi est, in quo non possint plures excellere, in eo fit plerumque tanta contentio, ut difficillimum sit servare sanctam societatem. Declaravit id modo temeritas C. Caesaris, qui omnia iura
Abbreviated transcription (Latin):
tulis ut eos ex quisito uidicio putares uti litterarum quã qua meras
litteratis ed & aliiNii autem optime uti lingualatina putabantur riñ
sonus erat dulcis litterae neq expressae neq: oppressae neaut
obscurum ess & autputidum. sine contentione uoxnec longueens
nec canora uberior oratio ł crassi necminus faceta sed benelo¬
quendi decatulis opinio nonminor saleuero & facetiis caesar ca

Expanded text:
tulis, ut eos exquisite iudicio putares uti litterarum, quamquam erant litterati; sed et alii; hi autem optime uti lingua Latina putabantur; sonus erat dulcis, litterae neque expressae neque oppressae, ne aut obscurum esset aut putidum, sine contentione vox nec languens nec canora. Uberior oratio L. Crassi nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero et facetiis Caesar, Ca
Abbreviated transcription (Latin):
tur utsiea causa utminos dicer& : oderint dũ metuan aut natis sepul¬
c̃ro ipse ẽ parens indecorũ uideretur quodeos fuis se iustos accepi¬
mus: a trateo dicente plausus excitantur est enim digna persona
oratio sed poetae quidquemq: deceat expersona iudicabunt

Expanded text:
tur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óderint, dum métuant, aut: natís sepulchre ipse ést parens, indecorum videretur, quod eos fuisse iustos accepimus; at Atreo dicente plausus excitantur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae, quid quemque deceat, ex persona iudicabunt
Abbreviated transcription (Latin):
marte fili atq ab omn genere iuistutis satis ex pli¬
catũ arbitror libro superiore. sequitur ut haec
officiorũ genera ꝑ sequar. quae ꝑtinentaduite
cultum. & ad earum rerũ quib:
utunt᷑ homines facultatem ad opes ad copias inquotum quaeri
priusde instituto ac de iudicio meo dixero quamquã enim
libri pr̃i complures non modo ad legendi sed &iã ad scri-¬
bendi studium exciuerunt tamen interdum uereor ne qui¬
busdã bonis uiris philosophiae nomen sit inuisum miren¬
turq: in ea tantum me operȩ & tẽporis ponere : ego autem
quamdiu respiꝑ eos gerebat᷑ quibus seipsa commiserat :
om̃s meascuras cogitationesq in eam conferebam : Ciiin autẽ
dominatu unius om̃ia tenerent᷑ neque ess& usquã consilio.
aut auctoritati locus. socios deniq: tuendae reipi summos
uiros a misissem : nec me angorib: dedidi quib: essem confe

Expanded text:
Marce fili, atque ab omni genere virtutis, satis explicatum arbitror libro superiore. Sequitur, ut haec officiorum genera persequar, quae pertinent ad vitae cultum et ad earum rerum, quibus utuntur homines, facultatem, ad opes, ad copias ; in quo tur quaeri prius de instituto ac de iudicio meo dixero. Quamquam enim libri nostri complures non modo ad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitaverunt, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris philosophiae nomen sit invisum mirenturque in ea tantum me operae et temporis ponere. Ego autem, quam diu res publica per eos gerebatur, quibus se ipsa commiserat, omnis meas curas cogitationesque in eam conferebam; cum autem dominatu unius omnia tenerentur neque esset usquam consilio aut auctoritati locus, socios denique tuendae rei publicae, summos viros, amisissem, nec me angoribus dedidi, quibus essem confe
Abbreviated transcription (Latin):
pror sus ut non multũ differat intersũ mos & mediocres iuiros eaq
utrisq ẽ : propemodũ cõparanda honore & gloria & beruuolen¬
a ciuiũ fortasse non aeq om̃s egent. sed tamen sicui haec suppe¬
tunt aduiuant aliquantũ tũ ad cetera tũ ad amicitias com¬
parandas sed deamicitia aliolibro dictũ ẽ : qui inscribitur
laelius : nuc dicamus degloria quã quã ea quoq dereduo

Expanded text:
prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris viros, aeque prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris viros, aeque utrisque est propemodum comparanda. Honore et gloria et benivolentia civium fortasse non aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum cum ad cetera, tum ad amicitias comparandas. Sed de amicitia alio libro dictum est, qui inscribitur Laelius; nunc dicamus de gloria, quamquam ea quoque de re duo
Abbreviated transcription (Latin):
tricesimo anno post asceleratione hasta ñ recessit alter aut̃
qui in illa dictatura scriba fuerat in hac fuit qua estor urba¬
nus ex quo debet intellegitalibus prȩmiis propositis nũ quã
defutura bellaciuilia Itaque parietes modo urbis stant & manent
hiq: ipsi iam extrema scelera metuentes remuero .p. penitus amisi-¬
mus atq in hasclades incidimus redeundũ est enĩ ad ꝓpositũ dũ
spicuum sit beniuolentiae uim ẽẽ magnã metus in becillã : sequi¬
tur ut disȩ seramus quib reb facillime possimus eã quã uolit¬
mus adipisci cũbonore & fide caritatẽ sed ea non pariter om̃s
egemus nã adcuiusq uitã insticutã accomodandũ ẽ. amultis¬
n᷑ eopus sit ansatis sita paucis diligi certũ igitur hoc sit idq
& primũ & maxume necessariũ familiaritates haberefidas
amantiũ nos amicorũ &nr̃a mirantiũ. haec enĩ ẽ unares

Expanded text:
tricesimo anno post a sceleratiore hasta non recessit; alter autem, tricesimo anno post a sceleratiore hasta non recessit; alter autem, qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civilia. Itaque parietes modo urbis stant et manent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero publicam penitus amisimus. Atque in has clades incidimus redeundum est enim ad propositum, dum erspicuum sit, benivolentiae vim esse magnam, metus imbecillam, sequitur, ut disseramus, quibus rebus facillime possimus eam, quam volumus, adipisci cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, idque et primum et maxime necessarium, familiaritates habere fidas amantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quuncausa impiauictoria etiã fgediore non singulorũ ci-¬
uium bona publicar& sed uniuersas prouincias regionesq u¬
nocalamitatis iure conpraehender& itaq uexatis ac ꝑditis ex¬
teris nationib: ad exemplũ amissĩ imperii portari intriũ pho
mafsyliã uidimus & exea urbe triũ phari sine qua nũ quã nos¬
tri imperatores extrasalpinis bellis trium pharunt. multa
praeterea cõmemorarem nefaria in socios si hoc unoquie¬
quã soluidiss& indignius iureigitur plectimur nisi enĩ
multorũ inpunita fceleratulis semus : nũ quã adunũ tata
ꝑuenis s& licentia a quo quidem rei familiaris ad pau costit¬
piditatũ admultaos in ꝓbos uenit hereditas. Nec ueoum¬
quã belorũ ciuilium semm & causa deerit dũ homines
perditi Hastam illã cruentã & meminerint &sperabunt
Quã ł silla cũ uibras set dictatore propinquosuo Idem sexto

Expanded text:
est, qui in causa impia, victoria etiam foediore non singulorum civest, qui in causa impia, victoria etiam foediore non singulorum civium bona publicaret, sed universas provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triumphari, sine qua numquam nostri imperatores ex Transalpinis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos venit hereditas. Nec vero umquam bellorum civilium semen et causa deerit, dum homines perditi hastam illam cruentam et meminerint et sperabunt; quam P. Sulla cum vibrasset dictatore propinquo suo, idem sexto
Abbreviated transcription (Latin):
otiosos praebuerunt leutricȩ calamitatis . Ex ternalibentius intt¬
lirequã domesti carecordor : ueruntam̃en quã diuimperiũ pr.be
neficiis tenebatur ñ in iuris bella aut prosociis: aut d eimperioge¬
rebantur : exitus erant bellorũ aut mites aut nec essarii regũ popu¬
lorũ nationũ portus erat & refugiũ senatus : nr̃i aut̃ magis traos
imperatoresq ex bac unare maximã laudẽ caperestuce¬
bant si prouintias si socios aequitate & fide defendissent :itaq illud
patrocinũ orbis terrae ueruis quã imperiũ poterat nominari¬
senum hane consuetudinẽ & disciplinã iã antea minuebamus
post ueros yllae uictoriã penitus amisimus Desttũ ẽ enim uide¬
riquicquã in socios iniquumꝰ cũ extitis s& inciues tanta crudelitas
ergo in illo secuta ẽ honestã causã non honesta uictoria : est enĩ
ausus dicere hasta posita cũbona inforo uender& etbonorũ ui¬
rorũ & locupletiũ & certe ciuium praedã sesuã uendere secutus

Expanded text:
otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libentius re quam domestica recordor. Verum tamen, quam diu imperium populi Romani beneficiis tenebatur, non iniuriis, bella aut pro sociis aut de imperio gerebantur, exitus erant bellorum aut mites aut necessarii, regum, populorum, nationum portus erat et refugium senatus, nostri autem magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illud patrocinium orbis terrae verius quam imperium poterat nominariSensim hanc consuetudinem et disciplinam iam antea minuebamus, post vero Sullae victoriam penitus amisimus; desitum est enim videri quicquam in socios iniquum, cum exstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria; est enim ausus dicere, hasta posita cum bona in foro venderet et bonorum virorum et locupletium et certe civium, praedam se suam vendere. Secutus
Abbreviated transcription (Latin):
miꝑturbantur sed etiã corpora licet ora ipsa cernere iratorũ aut
eorũ qui autlibidine aliqua aut metu cõmoti sunt. autuo luptate ni¬
mia gestiunt quorũ omniũ uultus uoces motus statusq mutantur
Ex quib: illud intellegitur ut adofficui formã reuertamur appe¬
ttus omnes contrahendos sedandosq ẽẽ. Excitandamq: anim

Expanded text:
turbantur, sed etiam corpora. Licet ora ipsa cernere iratorum aut eorum, qui aut libidine aliqua aut metu commoti sunt aut voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voltus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illud intellegitur, ut ad officii formam revertamur, appetitus omnes contrahendos sedandosque esse excitandamque anim
Abbreviated transcription (Latin):
tudo impetũ fecit : Quid macedones non nedemetriũ reliquerunt:
uniuersiq sead pbyrũ contulerunt : Quid lacedemonios in iuste im¬
perantes nonnerepente omnes fere socu deeruerunt spectatoresq se

Expanded text:
tudo impetum fecit. Quid? Macedones nonne Demetrium reliquerunt universique se ad Pyrrhum contulerunt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nonne repente omnes fere socii deseruerunt spectatoresque se
Abbreviated transcription (Latin):
batos quos graeciphatos nominant appetitionesq quas illiormas o¬
boedientes efficererationi: Tertiĩuis quib: cũ congregemur uti mo¬
derate & scienter. Quorũ studiis ea quae natura desiderat expleca

Expanded text:
batos, quos Graeci pa/qh nominant, appetitionesque, quas illi orma/s, oboedientes efficere rationi, tertium iis, quibuscum congregemur, uti moderate et scienter, quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta
Abbreviated transcription (Latin):
ipseꝑ petua constantia roborauis s& semꝑq in proposito susceptoq consilio e¬
mansiss& moriendum potius quã tiranni uultus a spiciendus fuit : quã mul

Expanded text:
perpetua constantia roboravisset semperque in proposito susceptoque consilio permansisset, moriendum potius quam tyranni vultus aspiciendus fuit. Quam mul
Abbreviated transcription (Latin):
it alia ceteri quiscina frica caesari tradiderunt : at qui ceteris forsitanur¬
tio datũ esset si se interemifsent propterea quod lenior eorũ uita & mores
fuerant faciliores . Catonicũ in credulã tribuiss& natura grauita tem eamq

Expanded text:
it, alia ceteri, qui se in Africa Caesari tradiderunt? Atqui ceteris forsitan vitio datum esset, si se interemissent, propterea quod lenior eorum vita et mores fuerant faciliores, Catoni cum incredibilem tribuisset natura gravitatem eamq
Abbreviated transcription (Latin):
nimi motus probandi qui itẽ ad naturã accomodatisuNt
dũplex ẽ enimuis animorũ atq naturae : una pars in appe¬
ti tu posita ẽ quae ẽ hormegraece. quae hominẽ huc & illucra¬
pit altera inratione quae doc& explanat quid faciendũ fugien¬
dũq: sit Ita fit utratio praȩsit appeaitus ꝓptẽ per& : Omnisau¬
tẽ actio uaca redeb& temeritate & neglegentia: nec uero age

Expanded text:
nimi motus probandi, qui item ad naturam accommodati sunt. Duplex est enim vis animorum atque naturae, una pars in appetitu posita est; quae est ὁρμὴ , Graece; quae hominem huc et illuc rapit: altera in ratione; quae docet et explanat, quid faciendum fugiendum que sit: ita fit, ut ratio praesit, appetitus vero obtemperet. Omnis enim actio vacare debet temeritate et negligentia; nec vero age
Abbreviated transcription (Latin):
& ab omnianimi ꝑ turbatione libersis nã & ea quae eximia plerisq: et pre¬
clara uidentur. paruaducere : eaq: ratione stabili firmaq: contemnere :¬
fortis animi magniqr ducendũ ẽ : & ea quae uidentur a cerba quae

Expanded text:
 ab omni animi perturbatione liber sis. Nam et ea. quae eximia plerisque et praeclara videntur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea, quae videntur acerba, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lariũ qͥuibi autẽ artib aut prudentia maiorin ẽ aut non mediocris
utilitas quaeritur ut medicina ut architectura ut doctrina rerũ
bonestarũ. Eaesunt us quorũ ordini conueniunt honestae Pner¬
catur a autẽ setenuis ẽ sordida putanda est sinmagna & copiosamul¬
ta undiq apportans multisq: sineuanitate in ꝑtiens non ẽ ad mo¬
dũ uituperanda atque etiã si satiata quaestu uel contenta potius
ut saepe exalto in portũ exipso portus e inagros possessiones que
contulit uidetur iureoptimoposselaudari somniũ autẽ rerũ exqui
b:aliquid adquinitur. nihil ẽ agricultura melius. Nihi luberius
siibil dulcius nihilhomine nihil libero dignius dequa quoniã¬

Expanded text:
larium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris tilitas quaeritur, ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveniunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanda est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens, non est admodum vituperanda, atque etiam, si satiata quaestu vel contenta potius, ut saepe ex alto in portum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, ex aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberiusnihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quonia
Abbreviated transcription (Latin):
dũ autbeniilolentiaȩ gratia faciunt cũ ali quadecausa quẽ piã diligun
aut honoris sicuiusuirtutẽ suscipiunt quẽq dignũ fortuna quã amplis¬
si maputant aut cuifidem habent & benereb: suis consulere arbritrant᷑
aut cuius opesqetuunt. aut contra a quib: aliquid expectant. ut cũre

Expanded text:
dum, aut benivolentiae gratia faciunt, cum aliqua de causa quempiam diligunt, aut honoris, si cuius virtutem suspiciunt, quemque dignum fortuna quam amplissima putant, aut cui fidem habent et bene rebus suis consulere arbitrantur, aut cuius opes metuunt, aut contra, a quibus aliquid exspectant, ut cum re
Abbreviated transcription (Latin):
ixaatthippola cede monio imperatore autẽ patra haunibalis
bamiltaipp iurttus mosius.e. adseniatũ utiu reddities sent
poenis coptiui Nobiles quidã redir& ipse cartbaginem is cum
roma uerus sa utilitatis speciem uidebat sed eautres dedarat
falsa iudicauit quae erat talis manere ix paetiia esse domiuo
sua uuuxore cumliberis quã cala mitatẽ accepissel irbello ẽt¬
munem fortinae bellicac iudicantẽ tenere consulans digntta¬
tis gradũ quis haecneat esseutilia quẽ censes magutudo aui¬
mi& fortitudo uegtt nã locupletiores quaeris iueuresba¬
mieni ẽ uirtutũ propriũ. Nibil extimes cere omnia buna ria
deipnicereauibil quo edhomini accidere posset antoleposlit se¬
pitaer i taq quid fecut inusenatũ uenit mancdata erxposunt seu¬
tentiã bediceree recusauit quã diuiure iurado hostruapore nĩe

Expanded text:
Xanthippo Lacedaemonio, imperatore autem patre Hannibalis Xanthippo Lacedaemonio, imperatore autem patre Hannibalis Hamilcare, iuratus missus est ad senatum, ut, nisi redditi essent Poenis captivi nobiles quidam, rediret ipse Carthaginem. Is cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat, sed eam, ut res declarat, falsam iudicavit; quae erat talis: manere in patria, esse domui suae cum uxore, cum liberis, quam calamitatem accepisset in bello, communem fortunae bellicae iudicantem tenere consularis dignitatis gradum. Quis haec negat esse utilia? quem censes? Magnitudo animi et fortitudo negat. Num locupletiores quaeris auctores? Harum enim est virtutum proprium nihil extimescere, omnia humana despicere, nihil, quod homini accidere possit, intolerandum putare. Itaque quid fecit? In senatum venit, mandata exposuit, sententiam ne
Abbreviated transcription (Latin):
lũ tu decus in cotidianis laborib & periculis cũ hac tranquillita¬
te conferendũ putas: ego uero istã contẽnendã & abiciendã :
qm̃ quaehonesta nonsit. Neutilẽ quidem esse arbitror: quid enĩ
auditurũ putas fuisse ulixem siinilla simulatione ꝑseuerauis¬
s& quicũ maximas res gesserit inbello: tamen haec audiat ab aia¬
ce cuius ipse princeps iuris uirandi fuit quod omnes sutis. solus ue¬
glexit fidem furere assimulauit necoir&: inftitit quo d nipalame¬
edis perspicax prudentia istius ꝑcepissa malitiosam audaciã eũ¬
desacrata iusperpetud faller& illiuero non modo cũ bostib uerũ
&iã cũ fluctib: id quod fecit dimicare melius fuit quã desdrere
consentientẽ graeciã aedbellũ barbaris inferendũ sed omꝑttamus
ee fabulas & externa adrem factã nostrãq ueniamus im atili¬
us regulus cũ consul iterũ in africa exinñdiis captus eoiidues

Expanded text:
lum tu decus in cotidianis laboribus et periculis cum hac tranquillitalum tu decus in cotidianis laboribus et periculis cum hac tranquillitate conferendum putas? Ego vero istam contemnendam et abiciendam, quoniam, quae honesta non sit, ne utilem quidem esse arbitror. Quid enim auditurum putas fuisse Ulixem,si in illa simulatione perseveravisset? qui cummaximas res gesserit in bello, tamen haec audiat ab Aiace: Cuius ípse princeps iúris iurandí fuit, Quod ómnes scitis, sólus neglexít fidem; Furere ássimulare, né coiret, ínstitit. Quodní Palamedi pérspicax prudéntia Istíus percepset málitiosam audáciam, Fidé sacratae iús perpetuo fálleret. Illi vero non modo cum hostibus, verum etiam cum fluctibus, id quod fecit, dimicare melius fuit quam deserere consentientem Graeciam ad bellum barbaris inferendum. Sed omittamus et fabulas et externa; ad rem factam nostramque veniamus. M. Atilius Regulus cum consul iterum in Africa ex insidiis captus esset duce