comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulis p̃dicam: qui nonsolũ non renuntiam : hisquȩ possidem: sed & ad quirere
uolum:. ea quȩ nũ quam habuim:. antequã uenirem: adxp̃m. Nũ quidnã
uianos redas guit conscientia tegere & nom pserre quȩ scripta sunt possum:
modo duplicaticriminis sierireus confteor a pełã ꝑ opulo audieteconsu
hec scriptaẽo &ia sinondum implesse menoui s odȩ hoc altim comont
tnem inplore fesanem transire a sacerdo tb: pharaonis quib terrdia p¬
sessioẽ ad iacer doces dm̃ quib inter rapar nonẽ. quib. postiodũs est ẽg̃¬

Expanded text:
opulis praedicamus, qui non solum non renuntiamus his quae possidemus, sed acquirere opulis praedicamus, qui non solum non renuntiamus his quae possidemus, sed acquirere volumus ea quae numquam habuimus antequam veniremus ad Christum? Numquidnam, quia nos redarguit conscientia tegere, et non proferre quae scripta sunt, possumus modo duplicati criminis esse rei. Confiteor palam, et populo audiente confiteor haec scripta esse, etiam si nondum implesse me novi. Sed hoc saltem commoniti festinemus implere, festinemus transire a sacerdotibus Pharaonis, quibus terrena possessio est, ad sacerdotes Dei, quibus in terra pars non est, quibus portio Dominus e
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis. pharao terra concedit sacer dotib: suis. dñs aũ sacerdotib suis parem
on concedit int̃ra. sed dicit eis Egosum pass ur̃a obseruate esgo qui hȩc legitis om̃s
dominisacerdotes. & uid&e que sit differentia sacerdo&ꝵ. ne forte quipartẽ habent
interra & terrenis cultib: acstudus uacant nontã dnũ quã pharaonis sacerdotes
eẽ uideantꝰ. ille ẽ enim quiuult sacer dotessuos habere possessi ones tesrarx. & &
sacerdotib: suis quid precipiat audiam:. qui non inquid renuntiauerit omnib:
quȩ possid& non potest meus eẽ discipulus: Contrem esco hȩc dicens m̃s enim
primo omnium mĩs inquã ipse accusator eisto meas condempnationes loquo
negat xp̃s suum ẽẽ discipulum quẽ uiderit aliquid possidentem. & eum qui non
renuntiat omnib: quȩ possid& : & quid agim: quo modo hȩc aut ipsi legim: aut p¬

Expanded text:
Pharaonis? Pharao concedit terram sacerdotibus suis, Dominus autem sacerdotibus suis partem Pharaonis? Pharao concedit terram sacerdotibus suis, Dominus autem sacerdotibus suis partem non concedit in terra, sed dicit eis: Ego sum pars vestra . Observate ergo qui haec legitis, omnes Domini sacerdotes, et videte quae sit differentia sacerdotum, ne forte qui partem habent in terra, et terrenis cultibus ac studiis vacant, non tam Domini quam Pharaonis sacerdotes esse videantur. Ille est enim qui vult sacerdotes suos habere possessiones terrarum, et ominus noster sacerdotibus suis quid praecipiat, audiamus. Qui non, inquit, renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Contremisco haec dicens; meus enim primo omnium, meus, inquam, ipse accusator existo, meas condemnationes loquor. Negat Christus suum esse discipulum quem viderit aliquid possidentem, et eum qui non renuntiat omnibus quae possidet. Et quid agimus? Quo modo haec aut ipsi legimus, aut p
Abbreviated transcription (Latin):
Respice adoriginẽ generis & inuendes
quod pat eoꝵ Ram qui nuditatẽ riserat patris huius ced nodi sententiã meruit
ut filius eius chanaan seruus ẽ& fr̃ib suis. quo in eo nequitia moꝵ arguerit con¬
dicio seruitutis Noner go in merito ignouilitatem generis decolorposteri¬
tas inti itatꝰ.  Hȩc̃ ergosi intellegam. sp̃alit̃ quȩ sit ȩgȩptioꝵ seruitus aguosdini:
quia ser uire egẏptus non aliut est quã obnoxium fieri carnalib: uits & demotib:
ẽẽ subiestum. inquod utiq unũ quemq non & trisecus in lata necesũtas cogit sed
segnitia animi & libido ac Boluptas corporis subigit. cuis eanim ꝑsocordiam febdit
quiuero libestatis animȩ curã gerit & dignitatẽ inentis caelesti cogiatione nobilitat
te & filus srłil est. qui&iam siuolent̃ opprimatꝰ ad temp nontam̃ libertatom suã¬
op &uumꝑdit sg Pr&er tesrã sacerdote quȩ arge tradita fueraters quilb

Expanded text:
Respice ad originem generis, et invenies quod pater eorum Cham, qui nuditatem riserat patris, hujuscemodi sententiam meruit, ut filius ejus Chanaan servus esset fratribus suis, quo in eo nequitiam morum argueret conditio servitutis. Non ergo immerito ignobilitatem generis decolor posteritas imitatur. Haec ergo si intelligamus spiritaliter, quae sit Aegyptiorum servitus agnoscimus: quia servire Aegyptiis non est aliud quam obnoxium esse carnalibus vitiis, et daemonibus esse subjectum. In quod utique unumquemque non extrinsecus illata necessitas cogit, sed segnitia animi, et libido ac voluptas corporis subigit, cui se animus per socordiam subdit. Qui vero libertatis animae curam gerit, et dignitatem mentis coelesti cogitatione nobilitat, iste ex filiis Israel est, qui etiam si violenter opprimatur ad tempus, non tamen libertatem suaram sacerdotum quae a rege tradita fuerat eis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis sacerdotium teneas si adliuc carnalili : sensib: seruis si adhucqui is¬
rio numero uestigał ȩ soluis & respicis ea quȩ uisibilia & tẽporalia sunt¬
& nanrespicis quȩ iniuisi bilia & gina sunt de gre ptio tepopulo er̃ cognoscẽ siuero deca
logum legis &de adam noui testamenti quesipra e posium: semꝑ ante ouulos liabes. aide
susdeimas ofsess ã primo genta sensuis tui infide imolas primogenito e mostus. &ini¬
tostuia resers adiitium omnium uerus srhłitaes in quo dolus nonẽ. G Cumq ad¬

Expanded text:
ordinis sacerdotium teneas: si adhuc carnalibus sensibus servis, si adhuc quinaordinis sacerdotium teneas: si adhuc carnalibus sensibus servis, si adhuc quinario numero vectigal exsolvis, et respicis ea quae visibilia et temporalia suntt non respicis Testamenti, quae supra exposuimus, semper ante oculos habeas, et de his decimas offers, et primogenita sensus tui in fide immolas primogenito ex mortuis, et initia tua refers ad initium omnium, verus Israelita es, in quo dolus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
sensib: corporalib designãtur quib: carnalis populus seruit: semꝑ enim
egopti uisibilib: reb: & corporalib: obsecunt᷑: at uero srħliticus ppłs horo¬
rat decadam ꝑ feltionis numerx. decẽ enim uerba lggis accepti & deca¬
logi uis tute constrictus ignota mundo liuic sacramenta largitione dicina
suscepit. sed & in nouo testamento similit̃ uenerabilis ẽ denarius numerus
sicut & fructus sps̃ diuinis eponitur germinare uistutib: & seruus fidelis de
negotiationib suilucri decem mnas offest dño & decẽ ciuitaoꝵ accipit potes¬
tatẽ Vera quiaun : aultor ẽ omnium & fons & intium un. ẽ xp̃s. Idcirco
populus decimas quidem ministris & sacerdotib:
offert primogenito omnis creaturȩ &initiainitio omniũ dequo scripaes
quiẽ initium primogenitus omnis creature: Nideergo & his omnib: diffi¬
rentiã populi egxptioꝵ & populi srħł & differentiã sacer dorx pharaonuis ot s¬
cerdo tumꝰ dñi & discutiens tem & ipsum prȩuide dequopopulo sis & cuius

Expanded text:
opulus servit; semper enim Aegyptii visibilibus rebus et corporalibus obsequuntur. At vero Israeliticus populus honorat decadam, perfectionis numerum: decem enim verba legis accepit, et Decalogi virtute constrictus, ignota mundo huic sacramenta largitione divina suscepit. Sed et in novo Testamento similiter venerabilis est denarius numerus, sicut et fructus spiritus divinis exponitur germinare virtutibus, et servus fidelis de negotiationibus sui lucri decem mnas offert Domino, et decem civitatum accipit potestatem. Verum quia unus est auctor omnium, et fons, et initium unus est Christus, idcirco populus decimas quidem ministris et sacerdotibus praestat; primo vero offert primogenito omnis creaturae, et initia initio omnium, de quo scriptum, Qui est initium primogenitus omnis creaturae . Vide ergo ex his omnibus differentiam populi Aegyptiorum et populi Israel, et differentiam sacerdotum Pharaonis et sacerdotum Domini, et discutiens temetipsum, praevide, de quo populo sis, et cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Contulim. sacerdotes sacerdotib: nunc siui da
& popalũ egiptium populo srłilitico conferamus: dicitur enum in consequ¬
tib t quia post famen & seruitute populus egyptias ep¬
tã partemofferat pharaoni E contario uero srhilitcus popalus decit
offerat sacer docib Nide & in hoc scripturã diuinã ingeneratione subna

Expanded text:
Contulimus sacerdotes sacerdotibus; nunc si videtur, et populum Aegyptium populo Israelitico conferamus; dicitur enim in consequentibus quia post famem et servitutem populus Aegyptius quintam partem offerat Pharaoni, e contrario vero Israeliticus populus deferat decimas sacerdotibus. Vide et in hoc Scripturam divinam in generat
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit quando numeratis duo decim filiis ia cob & nominatim comemoratis dic¬
tumẽ hufilui ia cob quinati sunt ei in mesopotamiã syriȩ. Quanto maior nunc
questio ẽ quo modo triginta tres animȩ elia in mesopotamiã syriȩ natȩsunt
Nisi quia illa locutio confirmatur tam quã ibiom̃s orstisint. de inde & illud iã¬
non dubiumẽ in una filia filias nominari plura linumero ꝓsingulari posuit :
Sed tam̃ uidendumẽ quid hio respondeatur eis qui hoc testi monio confirmare
nituntꝰ a parentib: simul animas cum corporib ꝓpagari. Animas enimdic¬
tas ꝓ hominib: a parte to& significante locutione nallus ambigit. sed quomo¬
do ipsam partem & qua totꝵ comemoraꝵ ẽ hoc ẽ animam cuius nomine totis
homo significatus ẽ. alienem: ab eo quod dictum ẽ &ierunt defemorib: eius
ut casties tano &illo natas quãuis solae animȩ nominentꝰ SU. Quulte

Expanded text:
fuerfuertum est: hi filii Iacob qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae, quanto maior nunc quaestio est, quomodo triginta tres animae ex Lia in Mesopotamia Syriae natae sunt. nisi quia illa locutio confirmatur, tamquam ibi omnes ornon dubium jam est, in una filia filias nominari, plurali numero pro singulari posito. Sed tamen videndum est quid hic respondeatur eis qui hoc testimonio confirmare nituntur, a parentibus simul animas cum corporibus propagari: animas dictas pro hominibus, a parte totum significante locutione, nullus ambigit; sed quomodo ipsam partem ex qua totum commemoratum est, hoc est, animam, cujus nomine totus homo significatus est, alienemus ab eo quod dictum est: Exierunt de femoribus ejus, ut carnes tantum ex illo natas, quamvis solae animae nominentur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ostuos Verus & enim iosepli dñs & saluator nr̃ sicut corporalẽ manum
suam posut suꝑoculos ceci & reldidit ei uisum quẽ ꝑ diderat ita&i am spales
manussuas posut suꝑ oculos legis. quiꝑ corporalẽ tam intollegontia serbarx
a phiariseo fuerant sccecati & reddi dit ei uisum ut ihis quib: apere dũs serq¬
quȩ uonuidentꝰ & aperiat nob̵ illos oculos quinon intuent᷑ꝰ presentia sedritura
e reuebee nob cordis aspeltum quods uideus insrũ s ua nect trr
unã tante filiam legitꝰ habuis se: superius aũ filias cius dixeram : acciascire
nepotes ei: sicut filu srbił om̃s dicunt᷑ &iamuniuersus populus abillo ꝓparatus
Sed nunc cumdicit filias filare pr&erunam dinam pluralis numerus ꝓsingula¬
ripositus ẽ sicut &iam ꝓplurali singularis sol& pom nisi narus eius quisq as¬
serat filias eius potuisse appellari sq̃
& una filia ex quib nepotes comemoratisunt. siergo deuno beniamin. questionata

Expanded text:
os tuos. Verus etenim Joseph, Dominus et Salvator noster, sicut corporalem manum suam posuit super oculos caeci et reddidit et visum quem perdiderat; ita etiam spiritales manus suas posuit super oculos Legis, qui per corporalem intelligentiam Scribarum et Pharisaeorum fuerunt excaecati, et reddidit ei visum, ut his quibus aperit Dominus Scriquae non videntur: et aperiat nobis illos oculos qui non intuentur praesentia, sed futura: et revelet nobis cordis aspectum, quo Deus videtur in spiritu. Sequituram unam legatur habuisse. superius autem filias eius dixeramus accipi posse neptes eius, sicut filii Israhel omnes dicuntur etiam uniuersus populus ab illo propagatus. sed nunc cum dicit "filias filiarum" propter unam Dinam, pluralis numerus pro singulari positus est, sicut etiam pro plurali singularis solet; nisi nurus eius quisque adserat filias eius potuisse appellari. et una filia, ex quibus nepotes commemorati sunt. Si ergo de uno Benjamin quaestio nata
Abbreviated transcription (Latin):
as elus q uodpeco nueritores erant apueritiasua &apareitibisuis a uerito
nã lis ẽ sineulla dubitatione iusta seruitus & usta domipatio campeoralo¬
snimse uurt & homo pecorib dñatur siceni dictumẽ curearaur faciam¬
licrninẽ adimagnẽ & simlitudinẽ nrãm & iabeat ꝑ orsiatẽ piscum maris
e uolatilium eceli comniũ pecoꝵ quesunt suꝑ tenam ubi isinuat ratione debe¬
redomirari inrationabili urȩ seruuim autẽ hominẽ homini ał iniquitas iet
alienigerus fien& itaq primos seruos quib hoc nomon in latona lingua iner
e bella fecerunt. qui enim homo ab homine superatis : iure beli poterat oceisi
quia seruatus ẽ seruuis ẽ appellatus. inde & mancipua dista quia manu capti
sun. Est &lam ordo nata ralis in hominbi ie seruiant femine iuris. acla

Expanded text:
archis, quod pecorum nutritores erant a pueritia sua et a parentibus suis. et haec est sine ulla dubitatione iusta seruitus et iusta dominatio, cum pecora homini seruiunt et homo pecoribus dominatur. sic enim dictum est, cum crearetur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; et habeat potestatem piscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum quae sunt super terram. ubi insinuatur rationem debere dominari inrationabili uitae. seruum autem hominem homini uel iniquitas uel alienigenae fieret. itaque primos seruos, quibus hoc nomen in latina lingua inditum est, bella fecerunt. qui enim homo ab homine superatus iure belli posset occidi, quia seruatus est, seruus est appellatus; inde et mancipia, quia manu capta sunt. est etiam ordo naturalis in hominibus, ut seruiant feminae uiris et
Abbreviated transcription (Latin):
non sicut nescienti. sed &iã illa quȩ nouerãt eũ scire ad flestendã ei: miseri¬
cordiã narrationi inserebat. Sg̃ Manebo itaq sesuus tuus ꝓpuero inmi¬
nisteriũ dñimei & puer ascendat cũ fr̃ib suis non sepoterat ultra colubere
iosepl eleuauit uocẽ cum flaa quã endierunt egepnn & dixit srib siuis
ego sum ios epli adnuc pat̃m̃s uiuit nee porerant ressendu in mnuo tuno

Expanded text:
non sicut nescienti, sed etiam illa quae noverant eum scire, ad flectendam ejus miserinon sicut nescienti, sed etiam illa quae noverant eum scire, ad flectendam ejus misericordiam narrationi inserebant. Sequitur: Manebo itaque servus tuus pro puero in ministerio domini mei, et puer ascendat cum fratribus suis. Non se poterat ultra cohibere Joseph, elevavitque vocem cum fletu, quam audierunt Aegyptii, et dixit fratribus suis: Ego su
Abbreviated transcription (Latin):
suratus ẽ sciphium ips esit seraus ns uos aũ abite liberi adpatre urm Non ne
quã diui uoluit tenuit. hac quanta uoluit mor ꝓduxit Noncos utiq faciens calamito¬
sos quando tanta &iam ipseꝵ futurȩ l&i tiȩ & ioe cogitabat & torxhoc quod agelat ut eo
gaudium differr&ur adhoc cogitabat ut cademdilatione cumula reũr tãquã nonẽa
condigȩ passiones eꝵ in totoillo tẽpore quod turbabant ad fiturã głam gubtatioris
quõd exploratores nihuil dicor&ur quod utrũ consulto tacitũ sit anid fecerit ꝑtur¬
bationis obliuio non appar&. Nã &illud quđ dixerunt seabipso iosepi interrogatos
depatre & sine suo seaũ illa interroganti indicasse Mux siuł ad sontentiã potest
iste ꝑuenire narratio ut eã constat cẽ ueracem quãquam &si aliqua in ea falsa sunt
falli potius ꝑ obliuio nõ potuit quã auderent mentiri apud eum presertim. cui

Expanded text:
uratus est scyphum, ipse sit servus meus, vos autem abite liberi ad patrem vestrum. quamdiu voluit, tenuit, ac quanta voluit mora produxit, non eos utique faciens calumniosos, quando tantae etiam ipsorum futurae laetitiae exitum cogitabat: et totum hoc quod agebat, ut eorum gaudium differretur, ad hoc cogitabat, ut eadem dilatione cumularetur: tamquam non essent condignae passiones eorum in toto illo tempore quo turbabantur ad futuram gloriam exultationis, quod exploratores essent nihil diceretur, quod utrum consulto tacitum sit, an id fecerit perturbationis oblivio, non apparet. Nam et illud quod dixerunt, se ab ipso Joseph interrogatos de patre et fratre suo, se autem illa interroganti indicasse, mirum si vel ad sententiam possit ista pervenire narratio, ut eam constet esse veracem: quamquam etsi aliqua in ea falsa sunt, falli potius per oblivionem potuit quam auderent mentiri, apud eum praesertim cui
Abbreviated transcription (Latin):
gentib faste. consumatisq omnib ad patrem regressum. in hoc ergo uerius
quã iniacob ad inplebitꝰ quod dictũ est. quia reuocabote inde infinẽ Sd &n
quisq nr̃m eodẽ ordine atq eadẽ ua egypte & agones ingredtꝰ & si mercatur
ut ds̃ semꝑ manent cumeo faci& cum ingentẽ magnã Magna onimgens ẽ uistu¬
tũ mumerus & iustia& multuado in quascĩ quiq multi plicaridicunt & crescere

Expanded text:
gentibus factam, consummatisque omnibus ad Patrem regressum. In hoc ergo verius gentibus factam, consummatisque omnibus ad Patrem regressum. In hoc ergo verius quam in Jacob adimplebitur quod dictum est: Quia revocabo te inde in fine. Sed et unusquisque nostrum eodem ordine atque eadem via Aegyptum et agones ingreditur, si mereatur ut Deus semper maneat cum eo, et faciat eum in gentem magnam; magna enim gens, est virtutum nu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nehoc quidem otiose relinquendum ẽ quo d nonan
erat inco &iam si g tindtus penitus nonẽ tunc cũ obtulerunt filuiei tunicam ioseps
edi sanguinomaculetã & mendacio eox decipi potut ita ut scinder& uestimenta si
e ponen& saceũ suꝑ lumbum suum & lugere filũ suum necuell& ominino consolari
sed dicer& quia des cencdã ad filiũ meum lugens in infernum. Tunc &iam sicut sixom
non erat penitus & tinstum in eo lum̃. max ima tamen & parte fuerat obscuratum
quod decipi patuit. quoduestimenta scindere: quod falso iugere. quod in plorare
cũ reaccender& & refouer& ueritatis auditx.SG. Prepdisq. inl eno¬
dum aũ erit siquis ineo reuocate dicit adeo iacob quia corp: elus repostatẽ qđ
si recipiatꝰ non erit uerx quia ds̃ nonẽ dr̃ mortuoꝵ seduiuoꝵ nonergo conuenit
hec decorporemortuo intellegi sedsuꝑ uiuos & uigentib: ad ꝓbari. Videam: ergo
uł dni descendentis in hunc mundum &ingentem magnam hoc ẽ in ȩclesiam &

Expanded text:
Sed ne hoc quidem otiose relinquendum est, quod non anierat in eo, etiamsi exstinctus penitus non est, tunc cum obtulerunt filii ejus tunicam Joseph haedi sanguine maculatam, et mendacio eorum decipi potuit, ita ut scinderet vestimenta sua, et poneret saccum super lumbum suum, et lugeret filium suum, nec vellet omnino consolari, sed diceret: Quia descendam ad filium meum lugens in infernum; tunc etiamsi, sicut diximus, non erat penitus exstinctum in eo lumen, maxima tamen ex parte fuerat obscuratum, quod decipi potuit, quod vestimenta scindere, quod falso lugere, quod implorare cii, reaccenderet et refoveret veritatis auditus. Sedum autem erit, si quis in eo revocatum dicit a Deo Jacob, quia corpus ejus reportatum est, quod si recipiatur, non erit verum, quia Deus non est Deus mortuorum, sed vivorum: non enim convenit haec de corpore mortuo intelligi, sed super vivos et in gentibus approbari. Videamus ergo Domini descensum in hunc mundum, et in gentem magnam, hoc est, in Ecclesiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
innumeros quos inscripturis eẽ sacratissimos & mysterioꝵ plenissimos equi¬
bidam quos inde nossepotium: dignissimecredim: Sg̃ Misit aũ uidama

Expanded text:
in numeris, quos in scripturis esse sacratissimos et mysteriorum plenissimos, ex quiin numeris, quos in scripturis esse sacratissimos et mysteriorum plenissimos, ex quibusdam, quos inde nosse potuimus, dignissime credimus. Commendatur in pa
Abbreviated transcription (Latin):
enim impleri potuit. ut todi ne potes susciper& ia cob antequã intrane ingẏpto
&iã debeniamin. quiilla & ate uenit ad frẽm non solum aũ scriptura eum filios
habuisse comemorat. sed & nepotes & ꝓnepotem quiom̃s ad numerantꝰ. lxui
cũ quib ia cob in egypt &iã secundũ hebraicã ueritatẽ perhib&ur intrasse
Videndũ est &iam quid sibi uelit quod cumioseph & fili eius non amplius quam
octo comemorentꝰ. beniamin uero & eius fili simul undecim repperiantꝰ. non
decẽ & nouẽ om̃s sicut sunt octo & undecim. sed decẽ & osto referantur in sumã
& postea iosepl cumfiluis suis non animȩ octo. sed nouẽ fuisse dicant᷑ que &c to
inueniantꝰ. Hȩc omnia quȩ indisso lubilia uidentꝰ magnã contiuereꝰ sinedubi¬
tationẽ rationem. sed nescio utrũ possint cunsta ad litterã conueiure precipuȩ

Expanded text:
enim impleri potuit ut tot nepotes susciperet Jacob, antequam intraret in Aegyptum, enim impleri potuit ut tot nepotes susciperet Jacob, antequam intraret in Aegyptum, etiam de Benjamin, qui illa aetate venit ad fratrem? Non solum autem Scriptura eum filios habuisse commemorat, sed et nepotes et pronepotem, qui omnes annumerantur 66 cum quibus Jacob in Aegyptum, etiam secundum Hebraicam veritatem, perhibetur intrasse. Videndum est etiam quid sibi velit quod cum Joseph et filocto commemorentur. Beniamin uero et eius filii simul undecim reperiantur, non decem et nouem omnes sicut sunt octo et undecim, sed decem et octo referantur in summam, et postea Ioseph cum filiis suis non animae octo, sed nouem fuisse dicantur, cum octo inueniantur. haec omnia, quae indissolubilia uidentur, magnam continent sine dubitatione rationem; sed nescio utrum possint cuncta ad litteram conuenire praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
do antauit ineg ypte Namutiq quosibi inuent noncũ eis intrauit. sselqm̃ diligon¬
tius discuss a ueritate repperiuntꝰ duonatiiã fiusse cum intrauit eplraym & ia
cunt IxxU animas cũ ia cob intrasse ȩgopte ꝓp̃r aliquã iysticã significati¬
onem quãdam uelut ꝓphi&ica libertite hunc numerx conplore uoluerunt si
adhuc uiuente iacob illi & duob filus manasse & ephraqm ꝓpagati sunt quos
eidẽ numero dom iacob ad gregandos iudicauerant. sed quia inuenit᷑ ia cob
&iã nepotes habere noninuonitur ingressus e enim egypte ia cob scđo fanis
anno: Natisunt aũ fili ioseph in annis habundantiȩ quib lib& annis ubertatis
nati ecistimentꝰ. a primo anno ubertatis usq ad scđm annũ famis quo ingressus ẽ
in egypre nouem anni fiunt. His ad ditis decem & septẽ quib ibi uxit iacob. xxui
anti repperiunꝰ. Quo modo ergõ quam iginti & se annoꝵ uiuenes ne potes haberx
potuerunt s ed neq ulla hȩbraica ueritate ista soluitus questio quẽ ad modum

Expanded text:
do intrauit in Aegyptum. nam utique quos ibi inuenit, non cum eis intrauit. sed quoniam diligentius discussa ueritate reperiuntur duo nati iam fuisse, cum intrauit, Ephraem et Macunt 75 animas cum Jacob intrasse Aegyptum, propter aliquam mysticam significationem, quadam velut prophetica libertate hunc numerum complere voluerunt, si adhuc vivente Jacob, illi ex duobus filiis Manasse et Ephraim propagati sunt, quos eidem numero domus Jacob aggregandos indicavere. Sed quia invenitur Jacob etiam nepotes habere, non invenitur. Ingressus est enim Aegyptum Jacob secundo famis anno: nati sunt autem filii Joseph in annis abundantiae. Quibuslibet annis ubertatis nati existimentur, a primo anno ubertatis usque ad secundum annum famis, quo ingressus est in Aegyptum, 9 anni fiunt. His additis 17, quibus ibi vixit Jacob, 26 anni reperiuntur. Quomodo ergo minus quam 26 annorum juvenes nepotes habere potuerunt? Sed neque ul a Hebraica veritate ista solvitur quaestio: quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ucrib: mortuoꝵ. peccata signi ficari non dubium ẽ. cum iubentꝰ homines pꝰ ecꝵ
contrestationem siue qualẽ cumq contactu tãquã a bnmunditia purificari
& hunc illa sententia dictaẽ quibaptizatur amostuo & iterx tangit illum quid
ꝓ ficit lauatioeius: Sepultura ergo mortuo remissionẽ signisicat peccatoꝵ Eo
ꝑtinens quodistum ẽ. B eatiquoꝵ remisse sunt iniquitates & quoꝵ tecta sunt
peccata : Vbi ergo sepellienda erant hoo significantia cadauera patriarchare
aliud: dere tanta. uł hoc modo uł sublimius intelligi potest. nec tam̃ frustra
arbltremur tales ac tantos homines di tantã gessisse curã ꝓsepelliendis¬
soerbi sus cupi st ea qp ẽ dlebet fidedium stas ecartas quod ubicunq: os porae

Expanded text:
veribus mortuorum peccata significari non dubium est, cum jubentur homines post eorum veribus mortuorum peccata significari non dubium est, cum jubentur homines post eorum contactionem, sive qualicumque contactu, tamquam ab immunditia purificari, et hinc illa sententia dicta est, Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid prodest lavatio ejus ? Sepultura ergo mortuorum, remissionem significat peccatorum, eo pertinens quod dictum est, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadavera patriarcharum, aliud de re tanta vel hoc modo, vel sublimius intelligi potest. Nec tamen frustra arbporibus suis; cum sit atque esse debeat fidelium ista securitas, quod ubicumque corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Eafilium aduratione constringii qua seruum constrinxerat
habraliam illemandans undeticor ducatur filiosuo iste sepulturam comendans corporis
sui inatraq tamen causa nominata sint duo illa que magni habenda etq pendenda sum
inscrpairis omnib: quecũq disꝑsim logunt msericordia &iustitia ł misericordia & iud
tas. hec ergoduo cõmendata multx consideranda sunt. seruus a brahȩ dixerat sifactos
cum dño meomisercordiam & iustitiam &iste filiodicit ut facias in me misericordiam
e uerititem Sq. Vt non sepolias me ingepto seddormianicum patrii meis & au¬
Quids̃biaũ uellit tanto uiro tam
sollicita corporis cõmendatio ut noiincgypto sepesiatꝰ sed in terra chanaan uix ta
patressuos cnire uid&ur & quasi absurdum nec conueniens tante scellentiȩ men¬
tis ꝓph&ice si hoc & hominum consu &udine &iamqursiaũ inhis omnib: sacra
menta querantꝰ maioris .a. mirationis gaudium ipsiqui inuenerit cri&ur : Caqͥa¬

Expanded text:
Ea filium adjuratione constringit, qua servum constrinxerat Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo; iste sepulturam commendans corporis sui. In utramque causam tamen nominata sunt duo illa quae magna habenda atque pendenda sunt, in Scripturis omnibus quaecumque dispersim leguntur, misericordia et justitia et veritas . Haec ergo duo commendata, multum consideranda sunt. Servus Abrahae dixerat, Si facitis cum Domino meo misericordiam et justitiam ; et iste filio dicit, Ut facias in me misericordiam et veritatem. Sequitur: Ut non sepelias me in Aegypto, sed dormiam cum patribus meis, et auquid sibi autem uelit tanto uiro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanan iuxta patres suos, mirum uidetur et quasi absurdum nec conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus sacmenta quaerantur, majoris admirationis gaudium ipsi qui invenerit orietur. Cada
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quia ggo des cendamteram ingypor & erotetum. a nos ergo &iam sudeamur in
Negopr descendisse &i anisi in carno positi agones mundi huius & certamina sustinem
&iã siunt eos habitan: quideseruiunt pharaoni tamen sippedm̃ sum, si in manda¬
toꝵ oius meditatione uersaniur & preceptaeius aciudicia ꝑ quiram: hoc ẽenim
obium meritoggyptus inquib sigura ẽ presentis sđi in quo habandat iniquitas
abominatio ẽ oninis pastor pecoꝵ. ab ominatio ẽ enim iniquo uis custus. Sy¬

Expanded text:
escendam tecum in Aegyptum, et ero tecum. Et nos ergo etiam si videamur in Aegyptum descendisse, etiam si in carne positi agones mundi hujus et certamina sustinemus, etiam si inter eos habitamus qui deserviunt Pharaoni, tamen si prope Deo sumus, si in mandatorum ejus meditatione versamur, et praecepta ejus ac judicia perquirimus, hoc est enim ovium. Merito Aegyptiis, in quibus figura est praesentis saeculi, in quo abundat iniquitas, abominatio est omnis pastor pecorum: abominatio est enim iniquo vir justus.
Abbreviated transcription (Latin):
riginta argenteos axp̃o accepit quicũq p̃dicat trinitatẽ
sensum multiplicem in lege disciplinã. prȩcellit igitꝰ paulus el guberat eius postio
meritoꝵ sed tam̃ habent & frr̃ idst alii prȩdicatores gratiã suam binas stolas.
mesticieus uestiti sunt duplicib iđ mystica uł morali intellegentia. Mit tuntꝰ
& patrimunera  filius honorat patrem suum &e xp̃s populum suum ꝓmissis. inui¬
tat munerib:. postanthȩc munera asini illigentiles inutiles & laboriosi. nunc aũ
utiles postent intypum xp̃i munera. porgem ineugło munere largitorem. N¬

Expanded text:
riginta argenteos a Christo accepit quicumque praedicat Trinitatem sensuum multiplicem in lege disciplinam. Praecellit igitur Paulus, et exuberat ejus portio meritorum: sed tamen habent et fratres, id est, alii praedicatores gratia sua binas stolas, mestici ejus vestiti sunt duplicibus , id est, mystica vel morali intelligentia. Mittuntur et patri munera. Filius honorat Patrem suum, et Christus populum suum promissis invitat muneribus. Portant haec munera asini illi gentiles, inutiles et laboriosi: nunc autem utiles portent in typum Christi munera, portent in Evangelio munerum largitorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas hec iuxta ad quã possum fueere : parua &saluabor inea : Numquit non modica est &ui¬
u& animamea in ea. Iux ta igitur dicitur. &tam̃ ad salutẽ tuta ꝑ hibeur: quia coniugalis uita
Net amundo longediusa ẽ. nec tam̃ a gaudio salutis aliena : Sed uunc in actione hac ui tã
suã coniuges quasi in pasua ciuitate custodiunt quando pꝰ assiduis dep̃cationib: int̃cedunt
Vndereste ꝑ angdum ad eindẽ lodi dicitur. ecce &iã in hoc suscepi p̃cestuas ut non s ubuertã
tius urbẽ ꝓqua lo cutus es. Quia uidelice cũdõ dep̃catio funditur nequaquã talium coniugũ¬

Expanded text:
civitas haec iuxta ad quam possum fugere parva et salvabor in ea numquid non modica est vivet anima mea in ea ? Juxta ergo dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in hac actione vitam suam conjuges quasi in parva civitate custodiunt, quando pro se assiduis deprecationibus interceduntum ad eumdem Lot dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem pro qua locutus es. Quia videlicet cum Deo deprecatio funditur, nequaquam tais conjug
Abbreviated transcription (Latin):
sentur quaeraius moriendo plures alt alterisucgrunt sic &iãcontigit ut aliũ ordiñ sequensr

Expanded text:
inarentur, quia citius moriendo plures alter alteri successerunt. sic etiam contigit, ut alium ordinem sequens inarentur, quia citius moriendo plures alter alteri successerunt. sic etiam contigit, ut alium ordinem sequens
Abbreviated transcription (Latin):
supradisdues. Quo daũ scriptumẽ & hureres qui regnauerunt in edoni ante quamrggnare
rxe inst hł nonsic accipiendumẽ tã quã om̃s reges nominatis ant usq ad eatempora quib
coperunt reges shł. quox primus fuit saul. multienimn fuerunt in edom. usq ad tempora
s auł: cãtẽporib &iam iudicum qu& tẽpora fuerunt ante reges. sed ȩhis multis. cossolos po¬
tut eo memorare moyses. quifuerunt ante quã ipsemorerelus: Net mixẽ qđ numerantib
ab abraliam ꝑesauꝰ paren gentis ỹdumeo adquẽ ꝑraguel filiuimesau & ⁊ara filuamraguel
& io ab silbum zara. cui ioab: successit in rgno. balae. quiprim: interra edom. rye fuisse
comemoratur usq adultimũ regem quem potuit nominare moy ses. plures generaciones in¬
ueniuntur: quamnamerantur ab abraliam ꝑ iacobsus que ad aroysen. Neamillio inuenunt¬
sereduo deia lic aũ usq ad moyser ferme septemꝰ fieti enim potuit ut ideo ili plures nor¬

Expanded text:
et hi reges qui regnauerunt in Edom, antequam regnaret rex in Israhel, non sic accipiendum est, tamquam omnes reges nominati sint usque ad ea tempora, quibus coeperunt reges Israhel, quorum primus fuit Saul. multi enim fuerunt in Edom usque ad tempora Saul cum temporibus etiam iudicum, quorum tempora fuerunt ante reges; sed ex his multis eos solos potuit commemorare Moyses, qui fuerunt antequam ipse moreretur. nec mirum est quod numerantibus ab Abraham per Esau patrem gentis Edom atque per Raguel filium Esau et Zara filium Raguel et Iobab filium Zara, cui Iobab successit in regno Balac, qui primus in terra Edom rex fuisse commemoratur, usque ad ultimum regem, quem potuit nominare Moyses, plures generationes inueniuntur quam numerantur ab Abraham per Iacob usque ad Moysen. nam illic inueniuntfere duodecim, hic autem usque ad Moysen ferme septem. fieri enim potuit, ut ideo ibi plures nom
Abbreviated transcription (Latin):
nigenitum utgens humanum peccatis languidum uisitar&. Mit titur ab illo utiq patre
dequo scrirtũ est. Misit dĩ filiũ suum insimilitudinẽ carius peceati ut uidere sirests
renur oues. & dñs ait ii eug̃lio. Nonuemi nis ad ouos ꝑ ditas dom. sth̃ł̃. Inuenit o:
a qarrscidis coͥgitabant. cumqi udis eut ios epn pts iui ꝓcil ocuidere eum cogrtaberur¬

Expanded text:
unigenitum, ut genus humanum peccatis languidum visitaret. Mittitur utique ab illo patre, unigenitum, ut genus humanum peccatis languidum visitaret. Mittitur utique ab illo patre, de quo scriptum est: Misit Deus filium suum in similitudinem carnis peccati; ut videret si recte agerentur oves. Et Dris cogitabant. Cumque vidissent Joseph fratres sui procul, occidere eum cogitaveru
Abbreviated transcription (Latin):
gu rauit. qued s̃ pat̃ scđm carnẽ natum c&eris fr̃ib & abrahã stir pegenitis p̃aulit. unde ui
dicitꝰ amabat eum ia cob. eo quod insenectute genuiss& eum. senes cente enim mundo inluces crns
filius ꝑ mariȩ uisginis pastum serus aduenit tamquã filius senestutis scđm sacra mentũ
sus copti corporis. quierat ante ꝑ substantiã dĩtaus semꝑcum patre : Tunca uero polinuta q
fecit ei pater. uari&atẽ populoꝵ &omnib gentb: in corporȩxp̃i congregatã significauit. Sori
pl& umẽ. Adorabunt cumomĩs reges ternȩ. om̃s gentes seruient ei. scilic& ꝑsidem fructũ bono
operx afferentes. Ipse ẽ quẽ sol& luna & stellȩ adorant de quosole distum ẽ . .I. audate cũ
sol. & luna . .L. audate cũ om̃s stellȩ. Ipsum enim & cellentia scĩꝵ insolis nomine & ecđȩ la
nunt. Iacobmitat iosepli filiũ suum ut defrĩb sollicitudinẽ gerer&. & ds̃ pat̃ misit silum su

Expanded text:
 quem Deus Pater, secundum carnem natum, caeteris fratribus ex Abraham stirpe genitis praetulit. Unde et ibi dicitur: Amabat eum Jacob, eo quod in senectute genuisset eum. Senescente enim mundo, illucescens Dei Filius per Mariae Virginis partum, serus advenit, tamquam filius senectutis, secundum sacramentum suscepit corporis, qui erat ante per substantiam Deitatis semper cum Patre. Tunica vero polymita, quam fecit ei pater, varietatem popmpletum est. Adoraverunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei, scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol et luna et stella adorant. De quo sole dictum est: Laudate eum sol, et luna, et stellae omnes. Ipsum enim excellentia sanctorum in solis nomine, Ecclnunt. 340 Jacob mittit Joseph filium suum, ut de fratribus sollicitudinem gereret. 5. Et Deus Pater misit Filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
nio dñs uenithabens quiidẽ testimoniũ mauis io hanne sed tam̃ ꝓpt̃ oues infirmas hoc testimoniũ est
usus in aqua Nam &ipse iras quod nom̃ ilius pastoris fuit iñp fr̃is mei uisio Vi ditomnino frinsuũ¬

Expanded text:
nio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est nio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam
Abbreviated transcription (Latin):
nigene usq adeo nondeputabantur inrgno ilo mistico iud oꝵ utipsiudei publicȩ clamarent frei¬
dentes adues sus xp̃m. nos nonhabem ⁊erem nis eȩs arem: Nequehio cuox nisi illa uniuers alidñatione
sealiuoce damnauerunt : Illoer gotepore quo iam deribuuida regnũ defererat: ueniendũ era: p̃mi
ceps & iuda neqiduix defemorib eius. donee ueniat cuirȩpmissumẽ . & ipseerite pcctatio gentum
am isto tepore om̃e quoq magisterium udeoꝵ & mystica undȩxp̃i uocabantur unctio ipsadefacerat
ipsoiudas cũ ir& ad tondendas oues suas in thamna quod int̃pr&atur deficiens. iamenim destcerat
rinceps & uda & omnem magisterium: atq unctio iudeoꝵ ut uenires cui repositũ erat. uent aũ cũ suo
pastore odollamitȩ. cui nom̃ erat iras & int̃p odollamites testimoniũ inaqua cum hocplane testimo¬

Expanded text:
nigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frennigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iuda regnum defecerat, ueniendum erat Chrisceps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repositum est. et ipse est exspectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa defeceratipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ude qđ illimulieri noniungitꝰ. significat temp & quoreges plebs udeoꝵ cosperunt d&ribuiuda nonfieri
&ideo erat quidẽ filius uidȩ. sedeum maritũ thamas non accipiebat. quia erat eadem trib uida sediam in¬
cationẽ uiriscĩ &iusti. quilic& illotempore fuerunt ad nouum tam̃ ꝑtinent testamentx. euiꝓphi&ando
scient̃ utiles suerunt. qualis dauid fuit eo sang tempore quo iam iudeia eperantreges &̧ tribuiuda
non habere non est conputandus herodes maior in regibieius tã quam maritis thiamar. erat eum
alienigena nec ei sacramento illo mysticȩ unctionis. tamquã coniugali foedere coherebat. sadtam quã
ꝓ traneus dñabatꝰ. Quam potestato maromanis & acpsare accaerat : sic&eiis fili therardȩ quor
rat unus hierodes patris nomine appellatus qui cũpolato in passionedm̃ concor dauit. istiergo alie¬

Expanded text:
Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam cationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim aliextraneus dominabatur; quam potestatem a Romanis, et a Caesare acceperat, et sic ejuserat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alie
Abbreviated transcription (Latin):
antedñm. alt̃interram sundebat nesem̃ dare ad fecundandam thamar : nec sunt amplius quam
duo genera hominum inutilia generi humano. Vnum ñ ocentium alter prestare nolentium. & fiqu
bomihabent in hac tes renauita ꝑ dentium tanquã interra fundentium & qm̃ in maloprior est qui
Nom̃ quoq maioris quiuo cabatur licr̃ int̃preatur pellicius qualib: tuincis induti sunt primi homines
noc&ꝰ qua m ille& quinon ꝓdest id comaior dicitur malignus ille & sequens qui fundebat interra
inpͥenadã nationissuȩ dimissĩ ȩ paradyso: Sequentis aũ nom̃ qui uo cabatur aunam. int̃pre¬
tatur meror coꝵ quoꝵ nisi quib nihuil ꝓdest. Cum habeatund e ꝓdesse possit atq id ꝑdat int̃ra
mauis. porro malumẽ ablatȩ uitȩ quod significat pellis quam non abite quo d s̃gnificaturmeror
eo. Dĩ tam̃ ambos ecidiss edistusẽ ubi figuratur regnum. talib hominib abstulisse. Testius uero filus

Expanded text:
ante Dominum; alter in terram fundebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium; et si quid boni habent, in hac terrena vita perdentium, tanquam in terra fundentium. Et quia in malo prior ille qui nomen quoque maioris, qui uocabatur Er, interpretatur "pellicius"; qualibus tunicis induti sunt primi hominesnocet quam ille qui non prode est, ideo maior dicitur malignus ille et sequens qui fundebat in terrain poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. sequentis autem nomen, qui uocabatur Aunan, interpretatur "maeror eorum." quorum ? nisi quibus nihil prodest, cum habeat, unde prodesse possit atque id perdat in terra. maius porro malum est ablatae uitae, quod significat pellis, quam non adiutae, quod significat maeror eorum. deus tamen ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius
Abbreviated transcription (Latin):
ficiamus ei adiutorium simidẽ sui: In primarene condicione dio¬
suerat masculũ & seminam feciteos: & benẽdixitebs dicens eresctte & nus¬
plicamini & replee terram. Illa benedictio tiuptiarum primoꝵ hominun
ut crescerent & multi plicarentur . &implerent terram. Quaniuis & indelin¬
uł dolore pariendi gignere potuiss e filios in paradso: & ec lig nouitȩ uigoren
inmostalitatis sumentẽs ꝑducerentur ad numerum sc̃oꝵ : quem & pectat quan¬
titas prȩdestinatoꝵ. N ec mirandum estͣ si non peccassent : si semꝑ uiuere potu¬
issent dumenoch : & elias in adani quidẽ mortui acten : ẽe creduntꝰ in caor
pore uiui. Fc Dixit quoquedĩ non est bonũ ẽẽ homunẽ solum. Arguan¬
tur her&ici : quix p̃m solum hominẽ putant & non &iam dñ: Faciam : ei
adiutoriũ simile sui. Quia in ipso homine suscepto acdesi adõ copulata est

Expanded text:
faciamus ei adjutorium simile sui. In prima rerum conditione diuerat. Masculum et feminam fecit eos: et benedixit eis, dicens: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Illa benedictio nuptiarum primorum hominum, ut crescerent, et multiplicarentur, et implerent terram, quamvis et in delinvel dolore pariendi gignere potuisse filios in paradiso, ut ex ligno vitae vigorem immortalitatis sumentes, perducerentur ad numerum sanctorum, quem exspectat quantitas praedestinatorum. Nec mirandum est ut si non peccassent, semper vivere potuissent, dum Enoch et Elias in Adam quidem mortui, hactenus tamen esse cro. Dixit quoque Deus: Non est bonum hominem esse solum. Arguantur haeretici, qui Christum solum hominem putant, et non etiam Deum. Faciamus ei adjutorium simile sui. Quia in ipso homine suscepto, Ecclesia Deo copulata est
Abbreviated transcription (Latin):
tollens nos decunetis pecorib & uolucribi mundis & sic obtult olocauira
Nequaquã aliquid insua netura in mundum creatũ est seda dconp aratione
melioris. quod bonũ insua natura est quasi in mundũ puttatur eonp a Qontruc¬
Construe¬
tio quppe altaris. sẽe trintatis confesio intellegenda est dequadñs ascendens us
cados ap ostolis tradidit dicens. Itedoc&le om̃s gontes bͥaptit antes cas iniie patris

Expanded text:
pecoribus et volucribus mundis, et sic obtulit holocausta? Nequaquam aliquid in sui natura immundum creatum est, sed ad comparationem melioris, quod bonum in sua natura est, quasi immundum putatur. Constructio quippe altaris, sanctae Trinitatis confessio intelligenda est; de qua Dominus ascendens ad coelos apostolis tradidit, dicens, Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
cere saltem ad tẽpi gciguum: Queri&iam potest. quare iningressũ hominũ
in arca seor sum uiri. & seor sum nominatȩ sunt femine. In egressuuero dictũ ẽ
dnoȩ. Egredere tu &uxostua filutui & uxores filio tuoꝵ cumeis Nisi qui adã¬
nato sȩculo & pereunte omnȩ gens mostalium soli illi apericulo liberati usq: dum
as carequi escer&. & ecitia aquarum cessarent. a concubitu uacarent. & sic deni
reuesterentur. idipsum ad corporale debitum nuptiarum ut crescerent & mult¬
plicarentur suꝑ terram. & ideo in ingressu diuis̃. in egressu uero iugatim sur
minati. Conputantur autẽ ab adã usq ad diluuium s ecundum editionẽ

Expanded text:
facere saltem ad tempus exiguum? Quaeri etiam potest quare in ingressu hominum facere saltem ad tempus exiguum? Quaeri etiam potest quare in ingressu hominum in arcam, seorsum viri et seorsum nominatae sint feminae; in egressu vero dictum est ad Noe, Egredere, tu et uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum cum eis; nisi quia,nato saeculo et pereunte omni genere mortalium, soli illi a periculo liberati usque dum arca requiesceret, et exitia aquarum cessarent, a concubitu cessarent; et sic denuo reverterentur ad id ipsum corpori debitum nuptiarum, ut crescerent et multiplicarentur super terram; et ideo in ingressu divisi, in egressu vero jugatum sunt nominati. Computantur autem ab Adam usque ad diluvium, secun
Abbreviated transcription (Latin):
ut pascerentus. & iam hoc inplendȩ figurȩ tanti mysteru conuenir& Opinar¬
tus quidam &iam. tãm agnũ fieri non potuisse diluuiũ ut altissi mos montes xu
cubitis aqua crescondo transcender& ꝓpter olimpu uerticẽ montis su praquẽp¬
ubentur nubes non posse concrescere: quod tã sublime iam cadumsit : ut non
ibi sit aer iste crasior ubi uent nebulȩ ignesq gignuntur. Nec adendunt om¬
niũ olementoꝵ erassissimã terram ibiẽe potiusse. anforte negant cẽ terrã in uer¬
ticẽ montis. Qurigitur usq adilla cȩlispatia terris ȩaltarȩ licuisse & aquis
e altari non licuisse: contendunt : cumistimensores & pensores lomentoꝵ aquas
terris plubeant superiores atq: leuiores. Quid itaq: rationis afferunt
quare terra grauior & inferior. locũ cȩli tranquillioris inuase
uolumina tot ann&. & aqua leuior acsuperior ꝑ missa nonsitur hoc

Expanded text:
ut pascerentur etiam hoc inplendae figurae tanti mysterii conueniret? Nut pascerentur etiam hoc inplendae figurae tanti mysterii conueniret? Nmum opinantur tam magnum fieri non potuisse diluuium, ut altissimos montes quindecim cubitis aqua crescendo transcenderet, propter Olympi uerticem montis, supra quem perhibentur nubes non posse concrescere, quod tam sublime iam caelum sit, ut non ibi sit aer iste crassior, ubi uenti nebulae imbresque gignuntur; nec adtendunt omnium elementorum crassissimam terram ibi esse potuisse. An forte negant esse terram uerticem montis? Quur igitur usque ad illa caeli spatia terris exaltari licuisse, et aquis exaltari non licuisse contterris perhibeant superiores atque leviores? Quid itaque rationis afferunt, quare terra gravior et inferior locum coeli tranquillioris invaserit per volumina tot annorum, et aqua levior ac superior permissa non sit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ris geni aliquod gienunt. Sedsi& hoc admysterium ꝑtinebat ibierant habe
dnĩ & hocgen masculũ & feminam. Sol& &iam mouere non nullos genera
uns que illic. habere poterant animalia. que non iusi carnȩs uesci putantin¬
uere sirt naluer am ibesierut. sine trans gressionemandati quȩ alio&ꝵ aleul
necesũt asi abie eo erissã indudi anuero quod potius est credendm praes ciu
aliqua alimenta et̃ potuerunt. quȩ om nib conuenrent. Noum. cuun qusc na¬
ta animalia quib caro cibus est frugib pomisq ues cantur & maxinȩ sico at
castaneis. Quid ego muirum siur ille sapiens &iustus &iã diuinttus amonti
quid euiq coneruiere sine casnib aptã. Cuiq generi alimonia preparauit c̃
didit. Quid est aut̃ quod uesci non coģer& fames. aut quid non suaue : acsali¬
bre facere posseds̃. qui&iã ut sine cibo uiuerent diuina facilitate donaro

Expanded text:
ris genus aliquod gignunt. Sed si et hoc ad mysterium pertinebat, ibi erant. Habet ris genus aliquod gignunt. Sed si et hoc ad mysterium pertinebat, ibi erant. Habet enim et hoc genus masculum et feminam. Solet etiam mouere nonnullos, genera escarum, quae illic habere poterant animalia, quae non nisi carne uesci putantuutrum praeter numerum ibi fuerint sine transgressione mandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an uero, quod potius est credendum, praeter carnes aliqua alimenta esse potuerint, quae omnibus conuenirent. Nouimus enim quam multa animalia, quibus caro cibus est, frugibus pomisque uescantur et maxime fico adque castaneis. Quid ergo mirum, si uir ille sapiens et iustus, etiam dtus, sine carnibus apta unicuique generi alimoniam praeparavit et condidit? Quid est autem quo vesci non cogerbre facere posset Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate donaret, nisi