comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
roq latino bene sibi et fauorẽ conciliat populi et a soceri nominis p̃iuditio. latini inpliblicat uolu¬
tatẽ: ulliueterũ ũ. secundus dicimus et secundus illi et secundus ab illo nec drances potius siue ẽ
ticeps gloriȩ aut in me inuidiã infelicitatis cõmunione cõmoueat sicut nunc dedrance dic̃ siue ẽ
si uero me uirtus et gloria comitabunt᷑ nolo ignauus felicitatis alienȩ sit particeps sidueis pugnat
lucanus brundisiũ decimis iubet hanc attingere castris .xͣ. deductione : fremit arma iuuentu
hoc est fremebant. arma armã et militaris uox ẽ : mussant modo querunt᷑ dissensu uario
aliienim turni dicta et alii drancis probant : piscoso ueã nepadusae padusa pars ẽ padi nã ꝑadus
licet unussit fluuius habet tam̃ fluenta plurima equib: ẽ padusaquequib: dã locis facit palu¬

Expanded text:
ROQVE LATINO bene sibi et favorem conciliat populi, et a soceri nominis praeiudicio Latini inplicat voluROQVE LATINO bene sibi et favorem conciliat populi, et a soceri nominis praeiudicio Latini inplicat voluntatem. VLLI VETERVM SECVNDVS dicimus et ‘secundus illi’ et ‘secundus ab illo’. NEC DRANCES POTIVS SIVE ESTticeps gloriae, aut mihi invidiam ex infelicitatis communione commoveat’: sicut nunc de Drance dicit ‘sive est si vero me virtus et gloria comitabuntur, nolo ignavus felicitatis alienae sit particeps, si, dum meis pugnat Lucanus «Brundisium decimis iubet hanc attingere castris», decima deductione. FREMIT ARMA IVVENTVS hoc fremebant ‘arma arma’. Et militaris vox est. MVSSANT modo ‘queruntur’. DISSENSV VARIO alii enim Turni dicta, alii Drancis probabant. PISCOSOVE AMNE PADVSAE Padusa pars est Padi: nam Padus licet unus sit fluvius, habet tamen fluenta plurima, e quibus est Padusa, quae quibusdam locis facit palu
Abbreviated transcription (Latin):
oblique promittit se singulari certamine dimicare uelle cũ nolit similit̃ etiã induodecimc
agit dicens irrisores sedeant spectentq latini tantũq bonis communib: obsto et intantũ obsũ com¬
modis publicis. ut nisi solus domicauero concidat uniuersa resp̃: ñ ad eo ñ multũ nã uerecunde di¬
cit assuetã manib: suis eẽ uictoriã : tanta prospe ut solus dicaseruas serem p̃:lbo animis contra acsidi¬
ceret si de sunt corporis uires : uł etiã magnũ prestet achillẽ et presto illũ idẽ melior illo sũ et presto
illi dicimus cicero incesarianis tanto illi superiores gloria uicerat quanto tuomnib: prestitisti: uul¬
canimanib: paria induat armabene ad didit parianã et aeneas habuit arma uulcania licet possi¬
mus dicere quod hocturnus ignoret qđ tam̃ hoc ualde idoneũ comprobattir: uobis animã hanc soce¬

Expanded text:
oblique promittit se singulari certamine dimicare velle, cum nolit. Similiter etiam in duodecimo oblique promittit se singulari certamine dimicare velle, cum nolit. Similiter etiam in duodecimo agit, dicens inrisorie «sedeant spectentque Latini». TANTVMQVE BONIS COMMVNIBVS OBSTO et in tantum obsum commodis publicis, ut nisi solus dimicavero, concidat universa res publica. NON ADEO non multum: nam verecunde dicit adsuetam manibus suis esse victoriam. TANTA PRO SPE ut solus dicar servasse rempublicam. IBO ANIMIS CONTRA ac si diceret, si desunt corporis vires. VEL etiam. MAGNVM PRAESTET ACHILLEM et ‘praesto illum’, idest melior illo sum, et ‘praesto illi’ dicimus: Cicero in Caesarianis «tanto ille superiores vicerat gloria, quanto tu omnibus praestitisti». VVLCANI MANIBVS PARIA INDVAT ARMA bene addidit ‘paria’, nam etiam Aeneas habuit arma Vulcania: licet possimus dicere quod hoc Turnus ignoret; quod tamen non valde idoneum comprobatur. VOBIS ANIMAM HANC SOCE
Abbreviated transcription (Latin):
autcerte dicamus indecores declinationẽ eẽ cuius nominatiuus singularis ñ inuenit᷑ inlimine
p quasi in ipiõ initio et adinitiũ felicitatis et ad illud respexit. quod su pra dixerat. et semel ag¬
mine uerso funditus occidimus: multa dies illi rei uehement̃ incũbit quia dixerat neqba¬
bet fortuna rꝰ. dicens fortunã tã labores quã felicitatẽ protẽporũ qualitate mutare dies tẽ¬
dicendo eius uires ex grecegentis commemoratione debilitat: at messa puserit felex queto
lunius benie iunxit quae quae runtur inbello fortitudinẽ et felicitatẽ nã demes sapo
iã legimus. quẽneq fas ignicuiquã nec sternere ferro utrũq autẽ contra diomeden dieit
quẽ dicendo grecũ anhertẽ significauit in felicitatẽ uero eius supradicta legatorũ uerba
significat latina pubes celerrime uictoriã adipiscatur. quãuis greci post decennium sant

Expanded text:
Aut certe dicamus ‘indecores’ declinationem esse, cuius nominativus singularis non invenitur. IN LIMINE Aut certe dicamus ‘indecores’ declinationem esse, cuius nominativus singularis non invenitur. IN LIMINE PRIMO quasi in ipso initio et aditu infelicitatis: et ad illud respexit quod supra dixerat «et semel agmine verso funditus occidimus». MVLTA DIES illi rei vehementer incumbit, quia dixerat «neque habet Fortuna regressum», dicens Fortunam tam labores, quam felicitates pro temporum qualitate mutare. ‘Dies’ temdicendo eius vires ex Graecae gentis commemoratione debilitat. AT MESlumnius bene duo iunxit quae quaeruntur in bello, fortitudinem et felicitatem: nam de Messapo iam legimus "quem neque fas igni cuiquam, nec sternere ferro" . utrumque autem contra Diomedem dixit, quem dicendo Graecum, inertem significavit. infelicitatem vero eius supra dicta legatorum verba significat: Latina pubes celerrime victoriam adipiscetur, quam vix Graeci post decennium sunt
Abbreviated transcription (Latin):
grecũ mlite inertẽ edisiolutũ: suꝑ sunt suꝑ habundant. ass ultra quã bella deposcunt : siei¬
quꝗd eñ proderat dixis se quod suꝑ essent latinis auxilia sietiã trounorũ in tegrȩ uires
te probarent᷑ ⁊ cũ multo gloria uenit sanguine ac sidiceret ñ ẽ iudicanda uictoria q̃
ꝑinmensa detrim̃ta contingit et hoc ẽ undelaudat sallustius duces qui uictoriã ineruen¬
indecores decor decoris facit sicut auctor auctoris decus decoris sicut pecus pecoris similit̃ facit an
compositione indecor indecoris indecus in decoris ergo inneutro cobreuis e in masculino produ¬
utur unde apparet siscolen fecissȩ uirgiliũ nã indecores nominatiuus ẽ pluralis amasculino abec
quod ẽ indecor nã ñ potest hicindecus facere neutrũ enĩ us t̃minatũ masculinũ exse non facit

Expanded text:
Graecum militem, inermem et dissolutum. SVPERSVNT superabundant, adsunt ultra quam bella deposcuntGraecum militem, inermem et dissolutum. SVPERSVNT superabundant, adsunt ultra quam bella deposcuntquid enim proderat dixisse, quod superessent Latinis auxilia, si etiam Troianorum integrae vires esse probarentur? cum multo gloria venit sanguine ac si diceret: non est iudicanda victoria quae per inmensa detrimenta contingit. et hoc est unde laudat Sallustius duces, qui victoriam "incruenINDECORES ‘decor’ decoris facit, sicut ‘auctor’ auctoris: ‘decus’ decoris, sicut ‘pecus’ pecoris. Similiter facit et in compositione ‘indecor’ indecoris, ‘indecus’ indecoris. Ergo in neutro ‘co’ brevis est, in masculino producitur: unde apparet systolen fecisse Vergilium. Nam ‘indecores’ nominativus est pluralis a masculino, ab eo quod est ‘indecor’: nam non potest ‘hic indecus’ facere: neutrum enim ‘us’ terminatum, masculinum ex se non facit.
Abbreviated transcription (Latin):
et in ipsorum exercitũ ẽ. adhuc plurimũ spei ẽ autem sillogismusquã quã õsi solite quis quam
dicere morieñ dũ potius ẽẽ quã hostes rogandos: quod tam̃ dixit conferens se adalias ꝑsonas
e laudans eos quib: contigit perire  consiper et ante alios melior omnib preferendus for¬
tunatusq laborũ sicut letorue malorũ et ẽ grecũ tale uidere uel hostesro gare uel qđ latent̃
in sinuat tradialteri ante des ponsatã semelore momordit cito confestim id ẽ quitota montis
celeritate consumptus ẽ uul neratiautẽ solent uel terra ł arma mordere nedolorẽ eorũ in¬
dicet gemitus lucanus depompeio timuit nequas effundere uoces uellet᷑ aet̃ nã fletu corriũ¬
pere fama urbes italȩ quia diomedes peregrinus fuerat nã hoedicit habemus robur ualũ ũ

Expanded text:
et in ipsorum exercitu est adhuc plurimum spei. Est autem syllogismus. QVAMQVAM O SI SOLITAE QVIDQVAMet in ipsorum exercitu est adhuc plurimum spei. Est autem syllogismus. QVAMQVAM O SI SOLITAE QVIDQVAMdicere moriendum potius esse, quam hostes rogandos: quod tamen dicit, conferens se ad alias personas et laudans eos quibus contigit perire, ne ista conspicerent. ANTE ALIOS melior, omnibus praeferendus. FORTVNATVSQVE LABORVM sicut «laeta laborum»: et est Graecum. TALE VIDERET vel hostes rogari: vel, quod latenter insinuat, tradi alteri sibi ante desponsatam. SEMEL ORE MOMORDIT cito, confestim, id est qui tota mortis celeritate consumptus est. Vulnerati autem solent vel terram vel arma mordere, ne dolorem eorum indicet gemitus: Lucanus de Pompeio «timuit, ne quas effundere voces vellet et aeternam fletu corrumpere famam». VRBES ITALAE quia Diomedes peregrinus fuerat. Nam hoc dicit: habemus robur Italum, non
Abbreviated transcription (Latin):
liciȩ sortes. nunc etioue missus ab ipsoretro fugit aufidus undas apuliȩ fluuius cadens ina
non illius naturȩ quod timet ẽẽ uideatur hoc ẽ enĩ qđ plenius iterat dicens et formidine eri¬
men a cerbat: artificis scelus nã sceleratorũ ẽ simulare formidinẽ: habitet tecũ ł t̃sit .p.inis¬
to pessima t uilis anima. habitet in membris congruis nã talẽ uilẽ et pessimam accipimus
quã nefas ẽ perireea dextera quȩ uiros fortes tintũ consaeuit occidere: consultare uertor
consultor ẽ. qui consulit consultus ẽqui consalitur consultũ uero resipsa dequaquis consulit᷑
nuatio autẽ ut diximus callida et subtilis oratio in armis aut meis. aut latinorũ omnium
generalit̃ sitã deserti sumus propt̃ diomeden qui solus negauit auxilia neq habet fortu
mutabilis. et qui semel pellit᷑ iterũ in p̃liũ potest reuerti et ab auxiliis ñ s̃penitus destituti

Expanded text:
Lyciae sortes, nunc et Iove missus ab ipso». RETRO FVGIT AVFIDVS VNDAS Apuliae fluvius est, cadens in ALyciae sortes, nunc et Iove missus ab ipso». RETRO FVGIT AVFIDVS VNDAS Apuliae fluvius est, cadens in Anon illius naturae, quod timet esse videatur. Hoc est enim quod planius infert, dicens ‘et formidine crimen acerbat’. ARTIFICIS SCELVS nam sceleratorum est simulare formidinem. HABITET TECVM ET SIT PECTORE IN ISTO pessima et vilis anima habitet in membris congruis: nam ‘talem’ vilem et pessimam accipimus, quam nefas est perire ea dextera, quae viros fortes tantum consuevit occidere. CONSVLTA REVERTOR ‘consultor’ est qui consulit, ‘consultus’ qui consulitur, ‘consultum’ vero res ipsa de qua quis consulitunuatio autem, ut diximus, est callida et subtilis oratio. ‘In armis’ aut meis, aut Latinorum omnium generaliter. SI TAM mutabilis, et qui semel pellitur, iterum in proelium potest reverti. Et ab auxiliis non sunt penitus destituti,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ stirpe occiso enĩ pallante interut eius cuncta posteritas ibitias subaudis ingens a consequentibus
bello quotiens argumentũ non possumus soluere. aut contraria obiectione autrisu aut maledic¬
to uthoc loco aduersario respondemus : cane p̃diuina: pinde itaq et ẽ ordo nulla salus bello pro¬
inde omnia magno necessa turbare metu cetera ꝑ parentes indicta sunt : extollere uires gentis
midonũ ꝓceres grȩcorũ principes dic̃ autẽ patroclũ etachillẽ nãlicet ipsi aliunde fuerint ta¬
m̃ mermidonib imperauer̃ baec autẽ ponit interimpossibilia etutit grȩco ꝓuerbio anu
dota moi sic horatius etante padus matini lauerit cacumina et sic ẽ modo dictũ ut in iiii nunc

Expanded text:
CVM STIRPE occiso enim Pallante interiit eius cuncta posteritas. BITIAS subaudis ‘ingens’ a consequentibus. CVM STIRPE occiso enim Pallante interiit eius cuncta posteritas. BITIAS subaudis ‘ingens’ a consequentibus. VS BELLO CAPITI CANE TALIA DEMENS DARDANIO quotiens argumentum non possumus solvere, aut contraria obiectione aut risu aut maledicto, ut hoc loco, adversario respondemus. ‘Cane’ pro ‘divina’. PROINDE itaque. Et est ordo ‘nulla salus bello; proinde omnia magno ne cessa turbare metu’: cetera per parenthesin dicta sunt. EXTOLLERE VIRES GENTIS MIDONVM PROCERES Graecorum principes. Dicit autem Patroclum et Achillem: nam licet ipsi aliunde fuerint, tamen Myrmidonibus imperarunt. Haec autem ponit inter inpossibilia. Et utitur Graeco proverbio ἄνω ποταμοί: sic Horatius «et ante Padus Matina laverit cacumina». Et sic est modo dictum, ut in quarto «nunc
Abbreviated transcription (Latin):
b: uituperantur. ut hoc loco qm̃ eloquentia ꝑse ẽ optima eã culpat extempore dicens. tunc in¬
cumbis eloquentiȩ cũ manus bella deposcunt: patribiq uocatis . pa: bella penitus ignorans
atq formidans primus es intersenes addanda consilia ⁊magna uolant homerus. ene atiepo
entatipoceraa: distinet arcet. repellit: ꝓprie extratenet: nã disseparantis est. unde et diduco
dis insidiarũ et ẽ degrȩco nã ita dicunt Raticopa ceqonoys quando siquidem et ꝑ irrisionem
deberesententiã qđ debello cogitat uirtutis ignarus : istis dicticos: pulsus ego quia ille dixerat pone
animos et pulsus abiet agit coniectura nã hoc uult intellegi non possedici merito pulsũ eũ qui se¬
quendo bella deseruit aꝑte autẽ hoc dic̃ potest merito credi qđ pulsus sit cuius tot extant tropea

Expanded text:
bus vituperantur, ut hoc loco quoniam eloquentia per se est optima, eam culpat ex tempore, dicens: tunc incumbis eloquentiae, cum manus bella deposcunt. PATRIBVSQVE VOCATIS PRIMVS ADES bella penitus ignorans atque formidans, primus es inter senes ad danda consilia. MAGNA VOLANT Homerus ἔπεα πτερόεντα προσηύδα. DISTINET arcet, repellit, proprie extra tenet. Nam ‘dis’ separantis est, unde et ‘diduco’ dis, insidiarum’. Et est de Graeco: nam ita dicunt κατηγορῶ σε φόνου. QVANDO siquidem. et per inrisionem debere sententiam, quod de bello iudicat virtutis ignarus. ISTIS δεικτικῶς. PVLSVS EGO quia ille dixerat «pone animos et pulsus abi». Et agit coniectura: nam hoc vult intellegi, non posse dici merito pulsum eum, qui insequendo bella deseruit. Aperte autem hoc dicit: potest merito credi quod pulsus sit is, cuius tot extant tropaea?
Abbreviated transcription (Latin):
trountilla scilicet qđ hercule quȩ rentẽ ilã suscipere noluer qui autẽ uolunt eã raptã epari¬
deo hoedicunt qđ recepta aꝓdieo ꝑtheseũ ad mehelaũ transitũ fecerit. et sic cã paris rapuesto
scunodõ qd utsapra dixi mus menelaus ad aegrptũ ioiuis uoluntate ꝑuenit scilicet meabegistoxo

Expanded text:
Troiani, illam scilicet, quod Herculem, quaerentem Hylam, suscipere noluerunt. qui autem volunt eam raptam a PariTroiani, illam scilicet, quod Herculem, quaerentem Hylam, suscipere noluerunt. qui autem volunt eam raptam a Paridesecundum quod, ut supra diximus, Menelaus ad Aegyptum Iovis voluntate pervenerit, scilicet ne ab Aegistho
Abbreviated transcription (Latin):
esin idẽ cautes eubor eȩñã euboe aan sala ẽ inquamons cafereus circaquẽ greciperiere na fragi¬
altor uuitam ideo dixit quia nauplius palamedis pater dolors filiuã suũ factions ond empł t ra
naq de srus un smestes frsfuer in se muicẽ seu ad eo ut threstes cum& opse feaer su seornas reqpi
berea qeli dotens astrcus. libero siere pulandos apposuit sedeuthr ertes posticognatũ faeurat requ¬
boret altidnem sappollo rospondit possealio scelere illius ficinoris uindicẽ nas edoscliset su ppit
pelopia filiasua concũberee quo facto. natus ẽ iegistus facalis matreigeminã subalẽ seduppar
untheses helenadicit᷑ cõmendate unde quidã dicunt qđ ad eã petendã me nelaus ad aegiptune
ꝑfectus sit post bellatrouna. quiuolunt nec raptã eẽ aparide belenã sedaliã causã belli fuisse

Expanded text:
est, id est cautes Euboicae: nam Euboea insula est in qua mons Caest, id est cautes Euboicae: nam Euboea insula est in qua mons Ca'ultor' autem ideo dixit, quia Nauplius, Palamedis pater, dolens filium suum factione interemptum, unamque Atreus et Thyestes fratres fuerunt in se invicem saevi, adeo ut Thyestes cberet: quod dolens Atreus liberos ei epulandos adposuit. Sed cum Thyestes post cognitum facinus requireret ultionem, ei Apollo respondit, posse alio scelere illius facinoris vim invicem nasci, scilicet si cum Pelopia, filia sua, concumberet. Quo facto natus est Aegisthus, fatalis in Atrei geminam subolem. Sed Iuppiter a Theseo Helena dicitur commendata: unde quidam dicunt quod ad eam petendam Menelaus ad Aegyptum profectus sit post bella Troiana. sunt qui volunt nec raptam esse a Paride Helenam, sed aliam causam belli fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ille uiros idẽ toto orbe celebris alibi ubi torsimois correpta sabundis scuta uirũ galeasq et f.c.u.
scelerũ poenas expendimus omnes id ẽ luimus omnes paenas quaes̃ statute scclerib: alii sceleris om̃s
legunt nã omnes non potest ad grecos referriquia ñ omnes ꝑtulere suppliciađł priamo miseranda
manus etiã priamo. ut carmina uel cȩlo poss̃ deducere lunã ẽ autẽ pacuuu quiait si priamus ad¬
eẽt et ipse eius conmiseresceret: scit triste minerue sidus fabula hochabet propt̃ cassan drȩ¬
e nãsidus et tẽpestates signĩficat et reuera sidus haec autẽ n omina quacint̃ sidera non uidemꝰ
licet sua signa propria ñ habent cũ aliis potestate s̃ ꝑ̃mixta uto fiuchus ipseẽ aesculapius ge
minia pollinis etherculis eẽ dicunt᷑ sic mineruȩ aries eẽ dinoscitur : ultorq cafereusto auto

Expanded text:
ILLE VIROS id est toto orbe celebris: alibi «ubi tot Simois c. s. scuta virum galeasque et f. c. v.». ILLE VIROS id est toto orbe celebris: alibi «ubi tot Simois c. s. scuta virum galeasque et f. c. v.». SCELERVM POENAS EXPENDIMVS OMNES id est luimus omnes poenas, quae sunt statutae sceleribus. Alii ‘sceleris omnis’ legunt: nam ‘omnes’ non potest ad Graecos referri, quia non omnes pertulere supplicia. VEL PRIAMO MISERANDA MANVS etiam Priamo, ut «carmina vel caelo possunt deducere l.». Est autem Pacuvii qui ait «si Priamus adesset, et ipse eius commiseresceret». SCIT TRISTE MINERVAE SIDVS fabula hoc habet: proptest: nam sidus et tempestatem significat et re vera sidus. Haec autem numina quae inter sidera non videmus, licet sua signa propria non habent, cum aliis potestate permixta. Vt ophiuchus ipse emini Apollinis et Herculis esse dicuntur, sic Minervae aries esse dinoscitur. VLTORQVE CAPHEREVS τὸ αὐτὸ
Abbreviated transcription (Latin):
gargani autẽ ia prgis figura ẽ ꝓgargani ia prgii. ethȩc ẽ ia prgia apuliȩ quia et iapix uetus ẽ nomi¬
natiuus nã iapidia uenetiȩ regio ẽ ab oppido dicta unde ẽ tunc sciat aerias alpeset norica siquis
castella intumulis etia prdis aruatimaui: ofortunatȩ gentes quia regna saturna id ẽ. ouiri semꝑ
pace gaudentes nã legimꝰ aureaq ut ꝑhibent illo subrege fuer̃ scła: sic placida populos in pace
regebat et bene hoc laudat quod eis ꝑ suadere desiderat : antiqui ausonii qui primi italiã tenuer̃ auso¬
nes dicti sunt : quietos quib: ẽ amorpacis amaiorib: traditus propt̃ regnũ saturniaignotalaces sere¬
ligiosis dicimus rebus et ingenti arte dicit neaut uictoriã suã sileat. aut ñ procedendo contraeos qua
si confiteatur ignauiã dicens ñ eẽ contraeos pugnandũ quos uincere ꝑnitiosissimũ ẽ: quossimois p̃mat

Expanded text:
‘Gargani’ autem ‘Iapygis’ figura est pro ‘Gargani Iapygii’. Et haec est Iapygia Apuliae, a qua et Iapyx ventus est nomi‘Gargani’ autem ‘Iapygis’ figura est pro ‘Gargani Iapygii’. Et haec est Iapygia Apuliae, a qua et Iapyx ventus est nomit: nam Iapydia Venetiae regio est, ab oppido dicta, unde est "tunc sciat aerias Alpes et Norica si quis castella in tumulis et Iapydis arva Timavi" . sed in pace gaudentes! nam legimus "aurea quae perhibent, illo sub rege fuere saecula, sic placida populos in pace regebat" . et bene hoc laudat, quod eis persuadere desiderat. Ad v. 253 Antiqui avsonii quia, qui primi Italiam tenuerunt, Ausones dicti sunt. quietos quibus est amor pacis a maioribus traditus propter regnum Saturniligiosis dicimus rebus. Et ingenti arte agit, ne aut victoriam suam sileat, aut non procedendo contra eos quos vicit, confiteatur ignaviam, dicens non esse contra eos pugnandum, quos vincere perniciosum est. QVOS SIMOIS PREMAT
Abbreviated transcription (Latin):
necusatusus nominaenigreca in es ȩxeuntia quȩ genetiuũ in eosmittane e pdeo a el ocũtio tiem
tegrũ hoc nom̃ in eos exit et crescit eiꝰ genitiuus sienĩ sit isosyllabus nominatiuo accusatiuũ in .n.
netiuo s. habet quiacũ in tegrũ ẽ et diomedeos facit habet .s. consonantẽ: casus .s. om̃s itineris scilicet
et beneuilitatẽ singularũ rerũ generalitate uitauit nediceret flumina latrones etcetera qua
concidit ilia tellus enfaticos dix̃ ꝓurbs ilia nã terra noncecidit. sed ciuitas argiripam diomedes¬
argos hicinapulia condiditciuitatẽ que patriȩsuȩ nomine appellauit. et argosippondix̃ quod
nom̃ postea uetustate corruptũ est. et factũ est utciuitas argirippa diceret᷑ qđ rursus corruptũ
arpos fecit: gargani condebat ia prgis aruis iapigia pars ẽ apuliae inqua ẽ apuliȩ mons garganus
qui ꝑ calabriã usq in adriaticũ tenditur pelagus lufianus apulus adriacas exit garganus inundas

Expanded text:
cusativus. Nomina enim Graeca in ‘ης’ exeuntia, quae genetivum in ‘εος’ mittunt per plenam elocutionem, integrum est hoc nomen, in ‘εος’ exit et crescit eius genetivus: si enim isosyllabus sit nominativo, accusativum in ‘ν’ netivo ‘ς’ habet, quia et cum integrum est et Διομήδεος facit, habet ‘ς’ consonantem. CASVS S. OMNES itineris scilicet. Et bene vilitatem singularum rerum generalitate vitavit, ne diceret flumina, latrones et cetera. QVA CONCIDIT ILIA TELLVS ἐμφατικῶς dixit pro ‘urbs Ilia’: nam terra non cecidit, sed civitas. ARGArgos" . hic in Apulia condidit civitatem, quam patriae suae nomine appellavit et Argos Hippion dixit: quod nomen postea vetustate corruptArpos fecit. VICTOR distingue. GARGANI CONDEBAT IAPYGIS ARVIS Iapygia pars est Apuliae, in qua est mons Garganus, qui per Calabriam usque in Adriaticum tenditur pelagus: Lucanus «Apulus Adriacas exit Garganus in undas».
Abbreviated transcription (Latin):
lupiditis patris unde memor rei uirgilius. arruntẽ paulopost comparat lupo qua si hirpinũ
soranũ : pineus ardor ignis perifrasis a ceruo pira coaceruatione lignorũ : fretipietate iste
quidem hocdicit sed uarro ubiq expugnator religionis ait cũ qđ dã medicam̃tũ describeret
ut solent hirpini qui ãbulaturi ꝑignes medicam̃to plantas tingunt : multa pruna in pruna
pruna autẽ quã diuardet dicit᷑ horatius p̃textã latũ clauũ pruneq batilũ cã autẽ ex tincta fu¬
erit carbo nominat᷑ terentius quã ex coctã atq atrã reddã quã carboẽ nã pruni aꝑurendo dic
trium phabant. depulsis figebant tropea partẽ mente dedit ꝓiudan &ibona moderotie apelis

Expanded text:
lupi Ditis patris. Vnde memor rei Vergilius Arruntem paulo post comparat lupo, quasi Hirpinum lupi Ditis patris. Vnde memor rei Vergilius Arruntem paulo post comparat lupo, quasi Hirpinum Soranum. PINEVS ARDOR ignis περίφρασις. ACERVO pyra, coacervatione lignorum. FRETI PIETATE iste quidem hoc dicit; sed Varro, ubique expugnator religionis, ait, cum quoddam medicamentum describeret, «ut solent Hirpini, qui ambulaturi per ignes, medicamento plantas tingunt». MVLTA PRVNA in pruna. ‘Pruna’ autem quamdiu ardet dicitur: Horatius «praetextam et latum clavum prunaeque batillum»: cum autem extincta fuerit, carbo nominatur: Terentitriumphabant, de pulsis figebant tropaea. PARTEM MENTE DEDIT PARTEM VOLVCRES DISPERS
Abbreviated transcription (Latin):
bara tegmina id ẽ habebat uestẽ frigronis arte ꝑfectã sane armorũ longa descriptio illuc spectat.
ut in eorũ captiuitatẽ merito camilla uideat᷑ eẽ succensa femineo in patienti in rationabili ut fe¬
custos soractis a soractis mons ẽ hrrpinorũ inflaminia collocatus in hoc autẽ monte cũ aliquan¬
doditipatri sicrũ ꝑ solueret᷑ nãmanib: consecretatus ẽ sibito uenientes lupi extirpuer̃ qđ cũ
diu sequerent᷑ delatis ad quandã speluncã alitũ ex sepesti ferũ emittentẽ ad eout ixtastantes
necaret exinde ẽ orta pestilentia quia fuerant lupos secuti dequires ponsũ ẽ posse eã sed ari
silupos imitarent᷑ idẽ rapto uiuerentꝰ qđ post quã factũ ẽ dictis ipsi populi hrrpini sorani nã
lupis ab inorũ lingua hrrpiuocant᷑ soraniuero adite nãditis pat̃ soranus uocatur . quasi

Expanded text:
bara tegmina', id est habebat vestem phrygionis arte perfectam. sane armorum bara tegmina', id est habebat vestem phrygionis arte perfectam. sane armorum ut in eorum cupiditatem merito Camilla videatur esse succensa. FEMINEO inpatienti, inrationabili, ut «feCVSTOS SORACTIS APOLLO Soractis mons est Hirpinorum in Flaminia conlocatus. In hoc autem monte cum aliquando Diti patri sacrum persolveretur - nam manibus consecratus est - subito venientes lupi exta rapuerunt. Quos cum diu sequerentur, delati sunt ad quandam speluncam, halitum ex se pestiferum emittentem, adeo ut iuxta stantes necaret: exinde est orta pestilentia, quia fuerant lupos secuti. De qua responsum est, posse eam sedari, si lupos imitarentur, id est rapto viverent. Quod postquam factum est, dicti sunt ipsi populi Hirpi Sorani: nam lupi Sabinorum lingua vocantur hirpi. Sorani vero a Dite: nam Ditis pater Soranus vocatur: quasi
Abbreviated transcription (Latin):
posuit etbona occasio ad mortẽ camillaei ut sacerdotẽ maioris naminis conet᷑ occidere ꝑ qđ quasi
exauctorat᷑ dianȩ fauor ei in t̃ueniente maioris numinis iracundiaquẽ pellis aenis in plamã s act
cata fractũ eũ fuisse significatꝰ cata fracti autẽ equites dicuntur. quiet ferro munitis̃ et equos simili¬
t̃ munitos habent dequib sllustius equi paria operim̃ta erant quelin a ferreis laminis in modũ plu¬
mȩ ad nexuerant nunc autẽ ꝓclinteo pellẽ posuit et aenas squamas. aereas lãminas intellegimus in plu¬
mã uero ẽ in similitu dinẽ plumȩ ut excisũ euboico latus ingensr in antrũ in antri similitudinẽ sane
sciendũ qđ ipsos equites cata fractos dicimus sallustius et sequebant᷑ equites cata fractisspicalatorq

Expanded text:
posuit. Et bona occasio ad mortem Camillae, ut sacerdotem maioris numinis conetur occidere: per quod quasi posuit. Et bona occasio ad mortem Camillae, ut sacerdotem maioris numinis conetur occidere: per quod quasi exauctoratur Dianae favor, interveniente maioris numinis iracundia. QVEM PELLIS AENIS IN PLVMAM SQVAMIS AVRO CONSERTA TEGEBAT catafractum eum fuisse significat. Catafracti autem equites dicuntur, qui et ipsi ferro muniti sunt, et equos similiter munitos habent: de quibus Sallustius «equis paria operimenta erant, quae lintea ferreis laminis in modum plumae adnexuerant», nunc autem pro linteo ‘pellem’ posuit, et ‘aeneas squamas’ aereas laminas intellegimus. ‘In plumam’ vero est in similitudinem plumae, ut «excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum», in antri similitudinem. Sane sciendum quod ipsos equites catafractos dicimus: Sallustius «et sequebantur equites catafracti». SPICVLA TORQ
Abbreviated transcription (Latin):
n hosibi qusũ no soa d in soboristut hocaut̃ ipseciesrt in ephemeri desudict ubi pp̃ru
ratio ducis exemplã euentũq siet uirtutẽ et felitem aiae onide lr diiut a moconiae delecta iluenp¬
secũq fim. tulit᷑ a .u. ha carruns subit ut etiã supra diximus ita poetalo quitur. ut aliquib: louis dec
suspitionẽ quod arruns deturni partib fuerit nãq et cũ camilla impetũ facit. et cũ ipsa rursus recedit
quodnisi desocio ñ ꝓcedit donatus etiã dicit esse manifestũ signũ sociũ fuis se qđ apollinẽ soractis inuo¬
cat montis de quoturno uenisse constit auxilia licet possit fieruut alterius locihomo alterius lciuo
in uocet numenitẽ ad argum̃tũ uocat patrias remeabo inglorius urbes qđ etiã dehoste procedit nã su¬
tũ ẽ ande ẽ econtra nec gregib: nocturnus obambulat: certã hastã in cuitabilẽ unde ẽ econtra et incer¬
tã excussit ceruice secumm id ẽ in firmã uitabilẽ sacer erbelo nunc montẽ pronumine qđ in eocolit

Expanded text:
 est ut dimitteretur. Hoc autem ipse Caesar in ephemeride sua dicit, ubi propriam ratio. DVCIS EXEMPLVM EVENTVMQVE SECVTI et virtutem, et felicitatem. MAEONIDAE Lydii, ut «o Maeoniae delecta iuvenmedio tulit agmine virgo, hac arrvns subit ut etiam supra diximus, ita poeta loquitur, ut aliquibus locis det suspicionem, quod Arruns de Turni partibus fuerit: namque et in Camillam impetum facit, et cum ipsa rursus recedit: quod nisi de socio non procedit. Donatus etiam dicit, esse manifestum signum socium ei fuisse, quod Apollinem Soractis invocat montis, de quo Turno auxilia constat venisse: licet possit fieri, ut alterius loci homo alterius loci invocet numen. item ad argumentum vocat "patrias remeabo inglorius urbes" : quod etiam de hoste procedit, nam sutum est: unde est «nec gregibus nocturnus obambulat». CERTAM HASTAM inevitabilem: unde est e contra «et incertam excussit cervice securim», id est infirmam, vitabilem. SACER CYBELO nam montem pro numine, quod in eo colitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sim pis corgis agnnd ditis m ollite domito domitorũ scilicet supucit undẽ suꝑscofuloindasum
srit na morisuo dedut uerbo sub tractã nomini p̃positionẽ sinu curuatione et flexuunedaotut
et sanguine in alto en faticos cedis ostendit᷑ magnitudo: hastã intorsit equo figrataquit a unuur ques
ine quaudice mus ut inlatus inq feri curuã conpagib aluũ contorsit subaur ẽ reliquit eenolnen i
meiera fugrente eũ intellezinus eẽ prensiouoluitur ille excussas humchum i uolontureũ ex cussonꝑ¬
lis ilofuitstantus inauopopstes tintũ patebat inuulnere idẽ in hostilitutela totuis patebart qor

Expanded text:
CIT VNDAM super scopulos undam iacit: nam more suo dedit verbo detractam nomini praepositionem. SINV curvatione et flexu undarum. ET SANGVINE IN ALTO ἐμφατικῶς caedis ostenditur magnitudo. HASTAM INTORSIT EQVO figurate: nam ‘intorqueo in equum’ dicimus, ut «in latus inque feri curvam conpagibus alvum contorsit». SVB AVRE RELIQVIT ex vulneris genere fugientem eum intellegimus esse percussum. VOLVITVR ILLE EXCVSSVS Halis ille fuit. TANTVS IN ARMA PATET tantum patebat in vulner
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ eos patris cognomines intellegimus ut tiburtiremulo ditissimus olimq: m .d .o: uersa redolos
interentio posiquã dedomino dix̃ seruus astute ille iratus ait carnifexq loquitur cicero ita sit¬

Expanded text:
tur, eos patri cognomines intellegimus, ut «Tiburti Remulo ditissimus olim». VERSARE DOLOS tur, eos patri cognomines intellegimus, ut «Tiburti Remulo ditissimus olim». VERSARE DOLOS in Terentio postquam de domino dixit servus «astute», ille iratus ait «carnifex
Abbreviated transcription (Latin):
cat: nom̃ tam̃ aut leue .p.m.h.r: irrisio ẽ a maritudinis plena nã si uoluerimus simplicit᷑ acci¬
pere utita sit dictũ quẽ ad modũ supraueneae magnidextra .c. incipit contrariũ cẽsuperio¬
rib: unde melius ẽ ut ꝑ seueremus in sensu ut ita sit dictũ magna reuera gloriã laturus ẽ ad
manes parentũ quẽ feminea tela superabunt : sedentis equitis sane eũ exuicino intellegimus ẽẽ
interior sinisterior breuiore scilicet circulo congeminat hic distinguendũ ẽ nã ne modicte se¬
curim uulnus conieminat s securis ancidit huic figurate ꝓ inhanc incidit terentius ego in eũ inci¬
parte sui in appennino ẽ constituta ligures autẽ omnes fallacess̃ sicut ait cato in secundo originĩt
libro filius auniaunus scilicet nã ut et supra diximus cũ dictis parentib filiorũ nomina suprimun¬

Expanded text:
TELO CECIDISSE CAMILLAE inrisio est amaritudinis plena: nam si voluerimus simpliciter acciTELO CECIDISSE CAMILLAE inrisio est amaritudinis plena: nam si voluerimus simpliciter accipere, ut ita sit dictum quemadmodum supra «Aeneae magni dextra cadis», incipit contrarium esse superioribus. Vnde melius est, ut perseveremus in sensu et ita sit dictum: magnam re vera gloriam laturus est ad manes parentum, quem feminea tela superarunt. SEDENTIS equitis. Sane eum ex vicino intellegimus esse. INTERIOR sinisterior, breviore scilicet circulo. CONGEMINAT hic distinguendum: nam nemo dicit ‘securim vulnus congeminat’, sed ‘securis’. INCIDIT HVIC figurate pro ‘in hanc incidit’: Terentius «ego in eum inciparte sui in Appennino est constituta. Ligures autem omnes fallaces sunt, sicut ait Cato in secundo originum libro. FILIVS AVNI Aunus scilicet: nam, ut supra diximus, cum dictis parentibus filiorum nomina supprimun
Abbreviated transcription (Latin):
ruunt amastrũ armis ignotis nouis in consuetis: iapige apulo ꝓellis erepta iuiuenco id est lorica
nã ꝓprie lorica ẽ tegimen deloro factũ quomaiores đolo uti consuerant: a grestisqm .a. sparus
bene a grestis nã sparus est rusticũ telũ in modũ pedi recuruũ sallustius sparos edanceas alii p̃accu¬
emulus exceptũ triton: traicitꝰ uis iactus ostenditur : siluis proinsiluis et ẽ sarcas mos: mulie bribus¬
armis usus obtinuit ut in nuptas uirgines nupitas mulieres uocemus nã apud maiores in discrete
uirgo dicebatur. et mulier utrũq: enĩ sexsũ tantũ significabat ut ecce hocloco dicit armis maliebri¬
b cũ camillã innuptã fuisse manifestũ sit itẽ inbuccolicis legimuss a uirgo infelixcũs pasiphen cons¬
tet exminoe ante aquã tauro liberos suscepisse terentius etiã mylierẽ post partũ uirginẽ uo

Expanded text:
uunt’. HIS ADDIT AMASTRVM adiungit. ARMIS IGNOTIS novis, inconsuetis. IAPYGE Apulo. PELLIS EREPTA IVVENCO id est lorica: uunt’. HIS ADDIT AMASTRVM adiungit. ARMIS IGNOTIS novis, inconsuetis. IAPYGE Apulo. PELLIS EREPTA IVVENCO id est lorica: nam proprie lorica est tegimen de loro factum, quo maiores in dolo uti consubene ‘agrestis’: nam sparus est rusticum telum, in modum pedi recurvum: Sallustius «sparos et lanceas, alii praeacu«aemulus exceptum Triton». TRAICIT vis iactus ostenditur. SILVIS pro ‘in silvis’. Et est sarcasmos. Marmis usus obtinuit, ut innuptas 'virgines', nuptas 'mulieres' vocemus: nam apud maiores indiscrete virgo dicebatur et mulier. utrumque enim sexum tantum significabat, ut ecce hoc loco dicit 'armis muliebribus', cum Camillam innuptam fuisse manifestum sit. item in bucolicis legimus "a, virgo infelix" , cum Pasiphaen constat ex Minoe ante amorem tauri liberos suscepisse: Terentius etiam mulierem post partum virginem vo
Abbreviated transcription (Latin):
sas quae pedib pulsatis olrmpsbellantur probellant nã solent uerba pro uerbis poni unde
nanc passiuã declinationẽ sub actiua posuit significatione sicut in georgicis etplacidã pacinu¬
tritor oliuam futurũ tempus a passiuo posuit ꝓpresenti ab actiuo nã nutritor ꝓnutri posuit
les balteũ sustulit: martia aut bellicosa aut matris filia quẽ telo primũ deicis bomericum est
in terrogationẽ ad ipsũ referre qui describit᷑ cũ musȩ interrogare consueuerint. ut uos ocalli¬
ope p̃cor aspirate canenti : aspera uirgo ephiteton ad officiũ belli respiciens alias in congrue
uirginẽ asperã dicimus: euneum qui a latina est declinatio id eo neaccipit accentũ nã statius qua
egnã arborẽ prohasta posuit: suffoso casuro: nã suffosi equidicuntur quos uulgo incespita to¬
et uult utrumq tanta celeritate eẽ ꝑcussũ ut unũ ictum putares inde est enĩ p̃cipites pariter que

Expanded text:
sas "quae pedibus pulsatis Olympum" . bellantur pro 'bellant': nam solent verba pro verbis poni: unde nunc passivam declinationem sub activa posuit significatione, sicut in georgicis "et placidam paci nutritor olivam" futurum tempus a passivo posuit pro praesenti ab activo: nam 'nutritor' pro 'nutri' posuit. les balteum sinterrogationem ad ipsum referre, qui describitur, cum musae interrogari consueverint, ut «vos o Calliope, precor, adspirate canenti». ASPERA VIRGO epitheton ad officium irginem asperam dicimus. Ad v. 666 Evneum quia Latina est declinatio, ideo 'ne' accipit accentum: nam Statius quia etali: nam arborem pro hasta posuit. Ad v. 671 Suffuso casuro: nam 'suffusi' equi dicuntur quos vulgo incespitatoEt vult utrumque tanta celeritate esse percussum, ut unum ictum putares: inde est enim ‘praecipites pariterque r
Abbreviated transcription (Latin):
mou utdog mus iopt d iscedh oofetũ est aeneiebeneficio qui sepulture corundre ddidis socios
engo quantũ ad turnũ ꝑtinet in sepultisunt nã campos sua potestate retinebart acuer siecum
tubeie na ẽ bortantis aduerbiũ hoc loco alias adhuc significat. et esttemporis luretis uon

Expanded text:
 ut legimus supra. Sed hoc factum est Aeneae beneficio, qui sepulturae eorum reddidit socios.  ut legimus supra. Sed hoc factum est Aeneae beneficio, qui sepulturae eorum reddidit socios. Ergo quantum ad Turnum pertinet, insepulti sunt: nam campos in sua potestate retinebat Aeneas. ETIAM TV heia: nam hortantis adverbium est hoc loco. Alias ‘adhu
Abbreviated transcription (Latin):
posc matioss omn uni ciuitatis caput principiũ et ẽ antiquam terentius nãsibie maliẽ quic qũ
illi huic rere taput nulla salus bello pluse quã si spes diceretipacemio posienus dest lasuna
llposcio rse qui sodus es causabellorũ nam aeneas pacẽ ꝓmisit: soluom in uiolabile prid est la uuiriã
ethoc est qđ ait su prapacẽ hanc aeterno foedere firmes qnuisũ quemtatibi fingis bere sueuis
tufingis. ne ei tam quã inimico minime credat᷑ ethocdic̃ non sum quidem in urneussea siuelis
esse non recuso namboc est et eẽ nibil moror fusi fugati desolauimusegros ueldũ oecidunt᷑
uelducogant᷑ admilitia nalegimus etlatos uastant culcoribi agros sdotolisregia cordiest
hoc e regninlatini sicalibi non hec dotalis regiaamate scilicetut turno cosatibello perie

Expanded text:
posita. LATIO non uni civitati. CAPVT principium. Et est antiquum: Terentius «nam si hic mali est quicquam, posita. LATIO non uni civitati. CAPVT principium. Et est antiquum: Terentius «nam si hic mali est quicquam, illic huic rei est caput». NVLLA SALVS BELLO plus est, quam si ‘spes’ diceret. PACEM TE POSCIMVS OMNES ‘te poscimus’, qui solus es causa bellorum: nam Aeneas iam pacem promisit. SOLVM INVIOLABILE PIGNVS id est Laviniam. Et hoc est quod ait supra ‘pacem hanc aeterno foedere firmes’. INVISVM QVEM TV TIBI FINGIS bene ‘quem tu tibi fingis’, ne ei tamquam inimico minime credatur. Et hoc dicit: non sum quidem inimicus, sed si velis esse, non recuso: nam hoc est ‘et esse nil moror’. FVSI fugati. DESOLAVIMVS AGROS vel dum occiduntur, vel dum coguntur ad militiam: nam legimus «et latos vastant cultoribus agros». DOTALIS REGIA CORDI EST hoc est regnum Latini: sic alibi «non haec dotalis regia Amatae». SC
Abbreviated transcription (Latin):
quih ibrmomiñ de celaunt latinũs : noresq sinistros contrarios qala ia pripinpio latino obteni pe¬
fiden sicunu torrutat arimis dictũ quidem uirgilu grauititi ñ congturt. selperetes draneo libeẽ
loes serbã quitumida utioratione inducitur undeei paulo post tur nus dicis quaetoro tibra
magsuauo lantutẽ prdinde tona eloquio itẽ uentosa in lingua deinde bgimues dr incer dibe¬
ms aorationẽ litinu unde nunedicit caclũ tritit armis quia audierat bellũ in portenũr
iunctione namu nera et c̃tẽni poterant generis coniunctione in aetnũ pacis fseprofir¬
mabantur. hoc autẽ dicto. latenter etiã latinipudorẽ exoneratiquitur noetũ sa ĩ prpend¬
serat filiã dicens causam r p̃ p̃ponderare debere et propt̃ pacẽ ciiũ turto uene qẽẽ p̃ferendũ
scrr ei teprcore proprie quulus in fert᷑ ut sidicas ille habet t̃rorẽ idẽ timendus t̃ eindeco

Expanded text:
quid verecunde celavit Latinus. MORESQVE SINISTROS contrarios, quia in principio Latino obtempequid verecunde celavit Latinus. MORESQVE SINISTROS contrarios, quia in principio Latino obtempeum territat armis dictum quidem Vergilii gravitati non congruit, sed perite Dranci haec data sunt verba, qui tumida uti oratione inducitur: unde ei paulo post Turnus obicit, "quae tuto tibi magna volant" , item "proinde tona eloquio" , item se ad orationem Latini: unde nunc dicit ‘et caelum territat armis’, quia audierat ‘bellum inportunum, iunctione: nam munera et contemni poterant, generis vero coniunctione in aeternum pacis foedera firmabantur. Hoc autem dicto latenter etiam Latini pudorem exonerat, qui Turno etiam suam promiserat filiam, dicens causam reipublicae praeponderare debere et propter pacem civium Turno Aenean esse praeferendum. TERROR ‘terror’ est proprie qui aliis infertur, ut si dicas ‘ille habet terrorem’, id est timendus est: unde et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sermone ostendit eũ etiam exortatione grauatũ latins erem nulli obscurã callide et oratorie
ait eti nominib: ad olatorie respondetdictis latini supra enĩ ille dixerat ante oculos interqauo
nuss omnia .u. sane quasi p̃dictũ oratorẽ ex primit quia supra deeodix̃ etlingua melior: obo¬
nerex bene ad didit bone. etauxit epitheton dignitatẽ rex enĩ mediũ ẽ nã etbonus eẽ et pessimꝰ
potestimus sant modo uerentur significat alias dubitint ut mussat rex ipse latinas quco seꝓsce¬
pos uocet intdũ susurrant ut de apib dicit et pro prie mussire ẽ olmur mourare concedoe s au
obauspicũ inuidioseturni auspicus in putit qđ tantus periuit exercitusa sidicerer simonlisuis
opaussboñ mn edserent  ois sent forsitan superare iunrtute sane s eien dũ huo cetine oberequie¬

Expanded text:
hoc sermone ostendit, eum etiam exhortatione gravatum Latini. REM NVLLI OBSCVRAM callide et oratorie hoc sermone ostendit, eum etiam exhortatione gravatum Latini. REM NVLLI OBSCVRAM callide et oratorie agit et in omnibus adulatorie respondet dictis Latini: supra enim ille dixerat «ante oculos interque manus sunt omnia vestras». Sane quasi praeditum oratorem exprimit, quia supra de eo dixit ‘et lingua melior’. O BONE REX bene addidit ‘bone’, et auxit epitheto dignitatem: ‘rex’ enim medium est; nam et bonus esse et pessimus el 'timent' significat; alias 'dubitant', ut "mussat rex ipse Latinus quos generos vocet" ; interdum 'susurrant', ut de apibus dicit. et edat. CVIVS OB AVSPICIVM invidiose Turni auspiciis inputat quod tantus periit exercitus, ac si diceret: si malis tuis ominibus non egrederentur, possent forsitan superare virtute. Sane sciendum hunc exprimere quic
Abbreviated transcription (Latin):
sicut etiã palma dicit᷑ toga quã merebant᷑ hiqui re portassent dehostib palmã anmediũ in cõmu¬
ne utin mediũ quȩrebant ipsaq tellus: obliqua inuidia hoc ẽ quȩ non exaꝑto in puȩnabat tontũ
sed eũ rei publicȩ simulata defensione lacerabat : largus opum abundans opibus. diues non qui
multa donaret: non fũtilis auctor non in anis : nã futis uas quoddã ẽ latoore fundo angusto. quou¬
tebant᷑ in sacris uestȩ quia aqua ad sacra hausta in terra ñ ponit᷑ qđ sifiat piaculũ ẽ unde excogita¬
tũ uasest qđ stare non posset sed positũ statĩ effunderetur inde et homo cõmissa non retinens
futilis dicit᷑ contra non futilis. bonus in consiliis noninanis : seditione potens p̃potens in mouendi¬
non in conprimenda seditioneancertã .d.p. f nonignobile sed penitus ignoratũ oneratdices

Expanded text:
sicut etiam palmata dicitur toga quam merebantur hi qui reportassent de hostibus palmam. IN MEDIVM in commusicut etiam palmata dicitur toga quam merebantur hi qui reportassent de hostibus palmam. IN MEDIVM in commune, ut «in medium quaerebant». OBLIQVA INVIDIA hoc est qui non ex aperto inpugnabat Turnum, sed eum reipublicae simulata defensione lacerabat. Ad v. 338 Largus opum abundans opibus, dives, non qui multa donaret. lintebantur in sacris Vestae, quia aqua ad sacra Vestae hausta in terra non ponitur, quod si fiat, piaculum est: unde excogitatum vas est, quod stare non posset, sed positum statim effunderetur. inde et homo, commissa non retinens, futtilis dicitur, contra 'non futtilis' bonus in consiliis, non inanis. Ad v. 340 Seditione potens pnon in conprimenda seditione. INCERTVM DE PATRE FEREBAT non ignobile, sed penitus ignoratum. ONERAT dictis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ aequas dicamus leges ut pari int̃ nos societate uersemurid ẽ ut sit neut̃ in ferior sociosqueui
italiã uenis se nã aaldut et a fauno. ext̃ni uenient geners et abilioneo sed nos fatadeũ urãs ex quirt¬
ri t̃ras imperus egeresui tam̃ propt̃ turnũ simulatignorantiã ur se etiã circaeũ aeqũu pres¬
tare uideatur multũ autẽ quodait possunt iacet omnis adundã msiterũ extenuat: na ualia demꝰ
naualia dicimas. loca ubin auess̃ sedmodo degreco transtulit. et naualia posuit protrab busdeqͥ¬
b naues fiunt nã homerus aitio udicit nauale lignũ: prima degente et exnumero et nobilitate
peratorũ in signẽ fuit sella curulis et trabea nãdiadema ut aliarũ gentiũ reges non babebant et
sciendũ sellã curulẽ acurrudictã. qđ hitantũ ea utebant᷑ quitrium phali curruinuecti fuissent

Expanded text:
rum. AEQVAS DICAMVS LEGES ut pari inter nos societate versemur, id est ut sit neuter inferior. SOCIOSQVE Irum. AEQVAS DICAMVS LEGES ut pari inter nos societate versemur, id est ut sit neuter inferior. SOCIOSQVE IItaliam venisse: nam audiit et a Fauno «externi venient generi» et ab Ilioneo «sed nos fata deum vestras exquirere terras imperiis egere suis». Tamen propter Turnum simulat ignorantiam, ut se etiam circa eum aequum praestare videatur. Multum est autem quod ait ‘possunt’. IACET OMNIS AD VNDAM MATERIES iterum extenuat. NAVALIA DEMVS ‘navalia’ dicimus loca ubi naves sunt; sed modo de Graeco transtulit et ‘navalia’ posuit pro trabibus de quibus naves fiunt: nam Homerus νήιον dicit navale lignum. PRIMA DE GENTE et ex numero et ex nobilitate manorum imperatorum insigne fuit sella curulis et trabea: nam diadema italarum gentium reges non habebant. Et sciendum sellam curulem a curru dictam, quod hi tantum ea utebantur qui triumphali curru invecti fuissent:
Abbreviated transcription (Latin):
et castra troiana hic etiã modũ agri cõmemorat et dic̃ eũ habuisse iugera ũi dec:tus comibi
proximus amnitrberino: longus in occasũ ea parte qua in occidentẽ tendit᷑ longior : fines suꝑusq
s usq ad fines quossiculi aliquando tenuer̃ idẽ usq ad ealoca in quibi nunc roma ẽ hȩc enĩ sicub
habitauer̃ unde ẽ. et gentes uenere si canae .s: aurunci rutuliqueser̃ subaudis a superiorib mibi
nã et supra ait. est mibi antiquus ager ergosuũ agrũ pollicet᷑ aut quẽ tamquã stipendiariũ habebus
rutuli et aurunci autadquẽ colendũ quasi regi operas dabant unde suꝑ fluũ est qđ ait donatus non
potuisse fieri ut p̃sente turno agerrutulorũ alatino donaret᷑ aeneae duros exercent colles ex tena¬
runci rutuliqueser̃ id t̃i nec operissuis excolitur: cadat amititiae in pretiũ concedat amicita¬

Expanded text:
et castra Troiana. Hic etiam modum agri commemorat et dicit, eum habuisse iugera IIDCC. TVSCO MIHI et castra Troiana. Hic etiam modum agri commemorat et dicit, eum habuisse iugera IIDCC. TVSCO MIHI PROXIMVS AMNI Tiberino. LONGVS IN OCCASVM ea parte, qua in occidentem tenditur, longior. FINES SVPER VSQVE SICANOS usque ad fines, quos Siculi aliquando tenuerunt, id est usque ad ea loca in quibus nunc Roma est: haec enim Siculi habitaverunt, unde est «et gentes venere Sicanae saepius». AVRVNCI RVTVLIQVE SERVNT subaudis a superioribus ‘mihi’: nam et supra ait ‘est mihi antiquus ager’. Ergo suum agrum pollicetur, aut quem tamquam stipendiarium habebant Rutuli et Aurunci, aut ad quem colendum quasi regi operas dabant: unde superfluum est quod ait Donatus, non potuisse fieri ut praesente Turno ager Rutulorum a Latino donaretur Aeneae. DVROS EXERCENT COLLES extenurunci Rutulique serunt’, id est nec operis suis excolitur. CEDAT AMICITIAE in pretium concedat amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
natura ñ patitur : ascitis euocatis ad iunctis :spessibiquisq subaudissit: sed haec quã angusta
ut unusquisq in setantũ spem habeat : quã sit angusta uidetis cetera absolute dixit idẽ exer
ta c̃goto certatũ est corpore regni imperii omnib uiribi dubiae mentimeȩ sclicet cogita
edisponit essẽ in cãpania iuxta uferentẽ fluuiũ euĩ terras uicinas tusei aliquando tenuer̃
et inde dictũ est tuscomihi proximus amni agitetiã hoc argumentũ qđ illic ẽ locus qui hodie quepi¬
netũ uocat᷑ sed constat omnia loca illa esse cãpestria nec ꝓcedit quod dicit᷑ celsi plaga pinea mon¬
tis unde sequenda ẽ potius liuii siennȩ etcatonis auctoritas nã pene om̃s antiquae istoriȩ scripto¬
res in hoc consentiunt cato enĩ in originib: dic̃troianos a latino accepisse agrũ quiẽ int̃ laurentũ

Expanded text:
natura non patitur. ADSCITIS evocatis, adiunctis. SPES SIBI QVISQVE subaudis ‘sit’. SED HAEC QVAM ANGVSTA natura non patitur. ADSCITIS evocatis, adiunctis. SPES SIBI QVISQVE subaudis ‘sit’. SED HAEC QVAM ANGVSTA VIDETIS ut unusquisque in se tantum spem habeat quam sit augustum, videtis. CETERA absolute dixit, id est exta est. toto certatum ee debuit, esse in Campania iuxta Ufentem fluvium, cuius terras vicinas Tusci aliquando tenuerunt, ut inde dictum sit ‘Tusco mihi proximus amni’. Agit etiam hoc argumento, quod illic est locus qui hodieque pinetum vocatur. Sed constat omnia illa loca esse campestria, nec procedit quod dicitur ‘celsi plaga pinea montis’. Vnde sequenda est potius Livii, Sisennae et Catonis auctoritas: nam paene omnes antiquae historiae scriptores in hoc consentiunt. Cato enim in originibus dicit Troianos a Latino accepisse agrum, qui est inter Laurentum