comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de utroq igue securi st̃. ñ solũ de illo e¬
tno qͥ mnet̾num cruciat᷑us ẽ impios s
enã de illo emundatorio qͦ purgabiut
Iam saluandi. Ignis enim extremi
udicii tm̃ durabit: qͦusq purgati
sint qͥ saluandi erunt. Et si cuiꝰ opus
manserit inconsũptum in illo igne:
rens ꝑ ignem tͣnsitorie tͥbulationis
qͣ cremata: euadit ip̃e. Post istiꝰ sane
corꝑis mortẽ. donec ueniat᷑ ad diem
dampnationis ⁊ remuñationis. si
edificia non portauer̃t sec̃: ut inue¬
niant ignẽ tnͣsitorie tͥbulatioĩs ue¬
miaua concremantẽ non redarguo.
quia forsitau ũm ẽ. S quia dr᷑ saluꝰ
erit: contempnit᷑ ille ignis. Graiu¬
or tñ erit ille ignis: qmͣ qͥ cqͥd potest
hõ pati in hac uita. hł ita dici potest.
dies enĩ. ut de die p̾senti et igne p̾sen¬
ti accipiat᷑. Nam h ⁊̃ dies dñi ẽ: dum
udiciũ incipit a domo dei .i. a saluã¬
dis incipit pena que consũmabitur
in reꝓbis. Ideo enĩ ħ puniunt᷑ electi:

Expanded text:
de utroque igne securi sunt, non solum de illo aeterno quo in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam salvandi. Ignis enim extremi judicii tandiu durabit, quousque purgati sint qui salvandi erant. Et si cujus opus manserit inconsumptum in illo igne, rens, per ignem transitoriae tribulationis, qua cremata evadit ipse, et post istius sane corporis mortem, donec veniatur ad diem damnationis et remunerationis, si aedificia secum non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis, venialia cremantem: non redarguo, quia forsitan verum est, sed quia dicitur, salus erit, contemnitur ille ignis. Gravior tamen ille erit ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vita. Vel ita potest dici dies Domini, ut de die praesenti, et igne praesenti accipiatur. Nam etiam hic dies Domini est, dum judicium incipit a domo Dei , id est a salvandis, incipit poena quae consummabitur in reprobis. Ideo enim hic puniuntur electi,
Abbreviated transcription (Latin):
ug fe. sti .i. quihis temꝑalib infirmi¬
tati humane concessis utunt᷑ cũ a
possunt: unꝰcuiꝰq opꝰ manifestũ erte.
rabit cuiꝰq opꝰ. hic ẽ dies hominis ꝓ
indicii ꝓbabit. Duos enĩ ignes legi¬
mꝰ fut᷑os. Nnũ et̾num qͦ et̃naut̃ puni¬
ỹcedet. qͦ exuret᷑ facies mundihꝰ. qͥ emũ

Expanded text:
 est qui his temporalibus infirmitati humanae concessis utuntur cum apossunt, uniuscujusque opus manifestum erit rabit cujusque opus. Hic est dies hominis pro judicii probabit; duos enim ignes legimus futuros, unum aeternum quo aeternaliter punipraecedet quo exuret
Abbreviated transcription (Latin):
deus qui det.s sunt minstͥ ꝑquos
det nec magis ꝑ meuores dat inbaptis¬
no: qmͣ ꝑminꝰ bonos. Et id̾o in deo głan¬
dum ẽ ñ ineis. cꝯmistͥ sunt clico: et h
non faciunt uno eod̾q mͦ. s sicut dñs
delit unicuiq .i. sicut diuisit offa sin¬
głis ham ego paulus plantaui i. p̃lica¬
tione ad fidẽ com̃ti. apollo rigauit bap¬
tsmo. s ds ũ nos increm̃tum dedit mu¬
se.: itaq neq qͥ plautat ẽ aliqͥd daudo
ex se neq qͥrigat s ds soluis qͥdat uitͥn¬

Expanded text:
Deus qui det, sed sunt ministri per quos det; nec magis per meliores dat in baptismo, quam per minus bonos. Et ideo in Deo gloriandum est, non in eis. Ministri sunt, dico, et hoc non faciunt uno eodemque modo, sed sicut Dominus dedit unicuique, id est sicut divisit officia singulis. Nam ego Paulus plantavi, id est praedicatione ad fidem converti; Apollo rigavit baptismo; sed Deus, non nos, incrementum dedit muse, itaque neque qui plantat est aliquid, dando ex se; neque qui rigat, sed Deus solus qui dat intrin
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ crux xͥ aliis stuiticia ẽ. aliis scan¬
dalum. uocatis ã sc̃is est uͥtus tei et sa¬
pĩa: ita tõ auis est lac. aliis ẽ cib. scd̃
qd̃ capacitas eoꝵ plus uł minꝰ capit.
ut huqui dicunt ego sũ ułiꝰ ue ulius.
aut̾ acceꝑunt de crucifixo qͣm ille qui
carnales: et quicũq ꝓ mͦ suo capunt

Expanded text:
Christi, aliis stultitia, aliis scandalum, vocatis autem sanctis est virtus Dei et sapientia, ita idem aliis est lac, aliis est cibus, secundum quod capacitas eorum plus vel minus capit, ut hi qui dicunt, ego sum illius, vel illius, aliter acceperunt de crucifixo, quam ille qui C
Abbreviated transcription (Latin):
qͦtqͦt sunt in mundo ur̃a sc̃. uos aut̃
estis xͥ non hominis. Et iõ: non ẽ in ho¬
mine głandum. s in xͦ. cuiꝰ sumꝰ crea¬
tione et recreatiõe. ħ iõ dicit apłe. ut si
cut hec nr̃o uiclicio concessa sunt et¬
illi xͦ subdunt᷑: ut res dissimues ⁊ in na¬
ñ tanqmͣ dissimis. aut ait̾uis nat᷑e: sed

Expanded text:
quotquot sunt in mundo, vestra sunt. Vos autem estis Christi, non hominis. Et ideo non in homine gloriandum, sed in Christo cujus sumus creatione et recreatione. Hoc ideo dicit Apostolus, ut sicut haec nostro judicio concessa sunt, etilli Christo subduntur, ut res dissimiles, et in nanon tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dicit qd̃ sp̃c dei scrutat᷑ om̃ia quia
scrutari te facit. qd̃ enm dono ip̃uᷤᷤ
tu facis: ille facere dr᷑. quia sñ ulo ñ
uou ostñdit᷑. qͥs enĩ hominũ scit ea
q̃ sunt hominis. alicꝰ .i. uoluntates
stras a nullo sciri nͥ ab amino nr̃o:

Expanded text:
piritus Dei scrutatur omnia, quia scrutari te facit. Quod enim dono ipsius tu facis, ille facere dicitur, quia sine illo tu nori ostenditur. Quis enim hominum scit ea quae sunt hominis alicujus, id est voluntates stras a nullo sciri, nisi ab animo nostro,
Abbreviated transcription (Latin):
sitione uͥtutum. aꝑtissime ostendẽ
sihis ũbis: qd̾ łs est agͥcola nosdũ
dei agͥcuitura sumꝰ. qͥ cout nos ad fru¬
ctum et dei edificiũ. qͥa qͥ colit nosha¬
bitat in nob̾: et ita idẽ est ager ⁊ edifi¬
cium. qd̃ ñ est in reb uisibilib. apui¬
suo hũt. s sicut qs dedit unicuiq re

Expanded text:
ssime ostenditur ex his verbis quod Deus est agricola, nos Dei agricultura sumus, quia colit nos ad fructum, et Dei aedificium, quia qui colit nos, habitat in nobis; et ita idem est ager, et aedificium, quod non est in rebus visibilibus. Aposuo habent, sed sicut Deus divisit unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
cł nonpͣ. D̾s aut̃ qͥ om̃ia potest: ꝓpͥe
agͥcoia est. Nota qd̃ nos colimꝰ dm. et
ałs couir nos: s ñ sic colunꝰ dm ut inde
meuor fiat. Colimꝰ enĩ adorando eũ
ñ ornando: ille aut̃ sic colit nos. qd̾
meuoresnos reddit. Scdm gr̃am. oͣ¬

Expanded text:
potest, proprie agricola est. Nota quod nos colimus Deum, et Deus colit nos; sed non sic colimus Deum ut inde melior fiat. Colimus enim adorando eum, non orando; ille autem sic colit nos, quod meliores nos reddit, secundum gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
le autẽ dicit᷑: qr ex uitiosa originis nr̃e cõ¬
ditione thit᷑ No enĩ qr ab adam descen¬
dimꝰ ꝑ carnis ꝓpaginẽ. ideo originali pec
cipiendi ex pec̾co pͥmi hoĩs accedenti con¬
cepti sumꝰ .i. carnis ꝯcupiscentia: ideo per¬
cati rei sumꝰ qd̾ originale dicit᷑ Sic gͦ pec

Expanded text:
le autem dicitur, quia ex vitiosa originis nostrae conle autem dicitur, quia ex vitiosa originis nostrae conditione trahitur. Non enim quia ab Adam descendimus per carnis progaginem ideo originali pecccipiendi, ex peccato primi hominis accedenti, concepti sumus, id est carnis concupiscentia, ideo peccati rei sumus, quod originale dicitur. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. obligata est originali pecc̃o. Dimit
enĩ alia pecc̃a preteunt actu ⁊ rema¬
nent reatu ut homicidiũ ⁊ similia:
ita eꝯtͣrio fieri potest. ut ꝯcupiscentia¬
neat actu. De hac ita ait augꝰ. M anet
qͥppe in corꝑe mortis huiꝰ carnał ꝯcupis¬
centia: cuiꝰ uitiosis desideriis nos ñ obedire
p̃cipimꝰ. que tñ concupiscentia cotidie
minuit᷑ in ꝓficientib ⁊ continentibꝰ. Qͥa
enĩ dũ sibi inuicem uir mulierq miscen
tur: sine libidine non est parentũ ꝯcu¬
bitꝰ obhoc filioꝵ ex eoꝵ carne nascentiũ.
ñ potest sine pect̾o eẽ conceptꝰ uͥ pec̾cm
in paruulos ã tͣnsmittit ꝓpago: s libido.
nec fecunditas humane nature facit
hoĩes cũ pecc̃o nasci: s fẽditas libidinis
qmͣ hoĩes habent ex illiꝰ pͥmi iustissima
condẽpnatioe pecc̃i. Ideo beatꝰ dd̾ ꝓpt̾ ori¬
ginale pecc̃m quo nataͣlit̃ obstricti ft̃fi
piscibłitatẽ eẽ pecc̃m originale. Origina¬

Expanded text:
 obligata est originali peccato. Et pamodo alia peccata praetereunt actu et remanent reatu, ut homicidium et similia; ita et econtrario fieri potest ut concupiscentianeat actu. De hac ita ait Augustinus: quippe in corpore mortis hujus carnalis concupiscentia, cujus vitiosis desideriis nos non obedire praecipimur, quae tamen concupiscentia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus. Quia enim tur, sine libidine non est parentum concubitus, ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus; ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas humanae naturae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis quam homines habent ex illius justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David propter originale peccatum quo naturaliter obstricti filii piscentiam esse originale peccatum. Origina
Abbreviated transcription (Latin):
unã ex oꝑib noĩat: aliã uͦ ex fide. Et illã
quidẽ que ex oꝑib est: dicit habẽ głam
corda hõiũ ⁊ scit qͥ credit in occulto uł
non. Et est sensus Si gͦ abͣham ex oꝑi¬
b legis iustificatꝰ ẽ. ip̃e habet głam de
hac iustificatione. s apd̃ hoĩes ñ scd̾m¬

Expanded text:
unam ex operibus nominat, aliam vero ex fide. Et illam quidem quae ex operibus est, dicit habere gloriam, corda hominum, et scit qui credit in occulto, vel non. Et est sensus: Si ergo Abraham ex operibus legis justificatus est, ipse habet gloriam, de hac justificatione, sed ap
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Iusticia autẽ dei dicit᷑ h ñ qͣ ip̃e iust̃
est qͦui eẽntiałr iusticia ẽ: s qͣ induit
lem. Et ut hoĩes certiꝰ credant: addit Iu¬
tis sacmentis figurauit. Eo ip̃o Ĩ lex
ꝑhibet testimoniũ iusticie dei: quia
inea nemo iustificat᷑. Cũ enĩlex ñ iusti¬
ficat impiũ: de p̃uaricatioe ꝯuictũ mit¬
tit ad iustificantẽ deũ. atq ita ꝑhibet
nando ⁊ neminẽ iustificando. satiᷤᷤ indi¬

Expanded text:
nus Justitia autem Dei dicitur hic, non qua ipse justus est qui essentialiter justitia est; sed qua induit lem. Et ut homines certius credant, addit, jutis sacramentis praefiguravit, eo ipso etiam lex perhibet testimonium justitiae Dei, quia in ea nemo justificatur. Cum enim lex non justificat impium de praevaricatione convictum, mittit ad justifinando et neminem iustificando satis indi
Abbreviated transcription (Latin):
dei terrenoꝵ affẽuum labe detrita est. ut
nulla in ea linam̃ta remanserint: nõ
om̃ino deletum est. qd̾ ibi ꝑ ymaginẽ
dei cũ crearet᷑ impressum est. ꝓinde ui
tum est negata sit gr̃a. s potiꝰ ꝑ grãm re¬
rata natura. qͣ gr̃a: in int̾iori hoĩe inno¬
uato lex iusticie scribit᷑. qmͣ deleuerat
culpa. Hoc enim illic scribit᷑ ꝑrenoua¬
tionẽ: qͦd deletũ erat ꝑuetustatẽ ⁊ idõ
sał. ⁊ si legem scͥptã moysi ñ habeat:
credendꝰ ẽ bñ uł male oꝑari. ⁊ mĩto sal¬
uari uł dãpnari. Bñ oꝑari dico ⁊ fal¬
renouat naturalẽ ymaginem dei m
hoĩe sopitam. sine qd renouatione: ma¬
le oꝑafͤ quis ⁊ dãpnat᷑ accusante eum
lir q ⁊̃ gentes. Et hoc ẽ. Cum enĩ gi¬

Expanded text:
Dei terrenorum affectuum labe detrita est, ut Dei terrenorum affectuum labe detrita est, ut nulla in ea lineamenta remanserint. Non omnino deletum est quod ibi per imaginem Dei, cum crearetur, impressum est. Proinde vittum est, negata sit gratia, sed potius per gratiam reparata natura, qua gratia interiori homine innovato lex justitiae scribitur quam deleverat culpa. Hoc enim illic scribitur per renovationem quod deletum erat per vetustatem. Et ideo talis, etsi legem Mosi scriptam non habeat, credendum est bene vel male operari, et merito salvari sive damnari: bene operari dico, et salrenovat naturalem imaginem Dei in homine sopitam, sine qua renovatione male operatur quis et damnatur, accusante eum tur, quia etiam gentes. Et hoc est: Cum enim g
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaret᷑. ⁊ saluari si bene oꝑaret᷑ s cũ le¬
gem nõ habeat. qi nesciat qͥd sit bonũ
quid ue malũ: uidẽt᷑ sibi neutrũ deb̾e
ĩputari. Cont̃ qo apłt ait. ⁊ si non ha¬
beat scͥptam legem: ht tñ naturasẽ q
intelligit ⁊ sibi ꝯsciꝰ est qͥd sit bonũ ⁊ qͥd
sit malũ. Lex enim naturał est. ⁊ inui
riam nemini inferre. nicħ alienũ p̃ri¬
pere. a fraude ⁊ ꝑiurio abstin̾e. alieno
diugio non insidiari: ⁊ oetã talia. Et
ut breuit̾ dicat᷑ nolle alii facere qd̾ tibi
nõ uis fieri. qd̾ eunͣgłice ocordat doctne.
ꝓinde ñ uidet᷑ alios hic sig̃casse sub noĩe
gentiũ: qmͣ eos qͥ ad eunͣgliũ ꝑtinent slec
moneat: qd̾ naturalit dixit que legis st̃
facere: ñ spũ dei. ñ fide. ñ gr̃a. Hoc enĩa
git sp̃e gre ut ymaginem dei in qͣ natu¬
ealit̾ fc̃i sumꝰ: instauret in nob. Nitium
qͥppe ꝯtͣ nataͣm est: qd̾ utiq sanat grã.¬
¶d gͦ usq adeo in aĩa humana. ymago

Expanded text:
 salvari, si bene: sed cum legem non habeat, quasi nesciat quid sit bonum quidve malum, videtur sibi neutrum debere imputari. Contra Apostolus: Etsi non habeat scriptam legem, habet tamen naturalem: qua intelligit et sibi conscius est quid sit bonum et quid sit malum, riam nemini inferre, nihil alienum praeripere, a fraude et perjurio abstinere, alieno conjugio non insidiari, et caetera talia; et ut breviter dicatur, nolle aliis facere quod tibi non vis fieri: quod evangelicae concordat doctrinae. Proinde non videtur hic alios significasse sub nomine gentium quam eos qui ad Evangelium pertinent. Ne moveat quod naturaliter dixit quae legis sunt facereiae, ut imaginem dei, in qua naturaliter facti sumus, instauret in nobis. uitium quippe contra naturam est, quod utique sanat graNon ergo usque adeo in anima humana imago
Abbreviated transcription (Latin):
dixit usũ ꝯiugalem: s naturalẽ. eum
uolens intelligi. qui fit in menbris ad
hoc creatis. ut ꝑ ea possit ad genandũ
lis est usus. nec tñ laudabilis a scul¬
pabił. Ab ea uero parte corꝑis que ñ
tiosum. Seqr masculi in masculos.
id ẽ recepert̃ uindictã dignã culpa.
Qntũ enim idolatria ꝑimpiũ et gͣ¬
uissimũ delictum est: tm̃ et compen¬
satio eiꝰ horrenda ⁊ ꝑsordida passio
tura sua. uindicantes dm̃ .i. uindic¬
tam dei sustinentes. in suo sexu .s. de
formitatem oꝑantes. Et nota qd̃ dli
cit oportuisse eos istam mercedẽ reci¬
ꝑe. Hic utiq uides causam ꝓpt̾ qmͣ
traditi st̃: sñ ulla ambiguitate mõ¬
stratam. Dixic eñ qͥd mali ante feciᷤ¬
sent. et ptea adiunxit: ꝓpt̾ea tradi¬
dit ⁊ c̃. Sinde p̾cedentis ẽ hec pena pec¬
cio enim iustissimi dei traditi sc̃. siue
in explicabili: in passioẽs ignomini¬
e ut crimina cͥminib uindicaren¬

Expanded text:
dixit usum conjugalem, sed naturalem, eum dixit usum conjugalem, sed naturalem, eum volens intelligi qui fit in membris ad hoc creatis, ut per ea possit ad generandulis usus est, nec tamen laudabilis, sed culpabilis, ab ea vero parte corporis quae tiosum. Masculi in masculos. id est receperunt vindictam dignam culpa.ntum enim idololatria perimpium et gravissimum delictum est, tantum et compensatio ejus horrenda et persordida passio natura sua vindicantes Deum, id est vindictam Dei sustinentes in suo sexu, scilicet deformitatem operantes. Et nota quod dicit eos oportuisse istam mercedem recipere. Hic utique vides causam propter quam traditi sunt sine ulla ambiguitate monstratam. Dixit enim quid mali ante fecissent, et postea adjunxit: Propterea tradidit, etc. Proinde praecedentis haec est poena peccio enim justissimi Dei traditi sunt, ut ainexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicaren
Abbreviated transcription (Latin):
riis. Ecce peccatũ uoluptatis. Desideriis
irato deo ꝓpt̾ ydolatriam. humano
generi ꝓuenisse testat᷑ apłs: uc femi¬
na feminã. mascłs mascłm turpi de¬
siderio ad usũ appeteret indebitum.
Quid est enim mutare naturalem u¬
sum in eum qui est contͣ nataͣm: nͥ sub¬
lato usu concesso. alit̾ uti qmͣ concessũ
est. cũ illa pars corꝑis ñ habeat huius¬
modiusum datum a natura: Q enim
ht̃ homo concessa et licita: in alium or
ne apłm ex hoc laudasse libidinẽ. qr
usũ femine dixit esse naturalem: om¬
nem ꝓfecto usũ femine laudare com¬
pelleris. acꝑhoc: et ea que cõmittunt᷑
cũ feminis stupra laudabis. qr et illie
utiq usus naturalis est: qmͣuis dãpnã¬
dus qr legittimꝰ non est. Unde ⁊ filii nso
legittimi s naturales uocant᷑. qui inde
nascunt᷑. No gͦ ꝯcupiscentiã carnis ĩ
illo u̾bo laudauit apłe. s natulalẽ usũ
appellauit illũ sensũ: unde humana
natura potest nascendo subsistere. nec

Expanded text:
cce peccata voluntatis. Desideriis,irato Deo propter idololatriam humano generi provenisse, testatur Apostolus, ut femina feminam, masculus masculum turpi desiderio ad usum appeteret indebitum. Quod enim est mutare naturalem usum, in eum qui est contra naturam, nisi sublato usu concesso aliter uti quam concessum est, cum illa pars corporis non habeat hujusmodi usum datum a natura. Quod enim t concessa et licita in alium ordne, Apostolum ex hoc laudasse libidinem, quia usum feminae dixit esse naturalem, omnem profecto usum feminae laudare compellis. At per hoc, et ea quae committuntur cum feminis stupra laudabis, quia et illic utique usus naturalis est, quamvis damnandus, quia legitimus non est. Unde et filii non letiam carnis in illo verbo laudavit Apostolus, sed naturalem usum appellavit illum usum, unde natura humana potest nascendo subsistere. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
pheben sororem nr̃ãm: ministrã eccsiȩ que ẽ
chencris. Chencris eñĩ dicit᷑ locꝰ coriitho uici¬
nꝰ: ĩmo portꝰ ipiꝰ corithi. Ex hoc gͦ apparet:
de coritho scͥpta. ⁊ ex eo qd̃ dicit. salutat uoᷤᷤ
gaius hospes meus: de quo scͥbens corinthiis.
memorat dicens. Grãs ago deo meo qd̾ nemi¬
nem ur̃m baptiraui: nisi crispũ ⁊ gaiũ. Hec
gͦ epła ad intelligendũ cetis difficilior. inqͣ ⁊
nitatis romanoꝵ qͥ tc temporis uniũsis gentibꝰ
ta publica ⁊ pͥuata: eoꝵq fama om̃iũ hõiũ re¬
sonabat inore. Haimo autẽ ab athenis a¬
płm scͥpsisse dicit romanis: his u̾bis. Abathe¬
nis ciuitete grecoꝵ scͥpsit apłs romaniꝰ hãc epłã

Expanded text:
quae est Cenchris . Cenchris enim dicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commemorat dicens: Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi nisi Crispum et Caium . Haec ergo Epistola ad intelligendum caeteris difficilior, in qua nitatis Romanorum, qui tunc temporis universis gentibus ta publica et privata: eorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Athenis Apostolum scripsisse Romanis dicit his verbis: « Ab Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epistolam,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uã slemo gͦ cõputet uere bona oꝑa
lua ante fidem. Ubi fides ñ erat᷑ bonũ
opꝰ ñ erat. Gonũ enĩ opꝰ intentio facit
intentioẽm fides dirigit. Nõ ualde
actendas qͥd homo faciat᷑ s qͥd cũ facit
attendat: qͦ lacertos optime gub̾nai¬
bit᷑m᷑ quecũq hominẽ iustificari ꝑfi
dem. qd̾ credendũ ẽ: qr ⁊̃ gentiũ crea¬
dꝰ iustificatorͦ Nõne ⁊ gñtiũ creator
est ut udeoꝵͦ. Inmo ⁊ gñtiũ creator
est ut iudeoꝵ. ut eoꝵdẽ credat᷑ ita iusti

Expanded text:
 Nemo ergo computet bona opera sua ante fidem: ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernabitramur quemcunque hominem justificari per fidem, quod credendum est, quia etiam gentium Creadus justificator. Nonne et gentium creator est ut Judaeorum? Imo et gentium creator est ut Judaeorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominũ hõ xp̃e iħe. Ille enĩ hõ ut a u̾bo
pat᷑ edet̾no inunitatẽ ꝑsone assũptꝰ filiꝰ
de unigenitꝰ eẽt uñ hoc meruit. qd̃ eiꝰ bo¬
nũ q̃let̃q pcessit: ut adbãc ineffabisẽ excel¬
lentiã ꝑueniret: tãciente ac suscipiente d̾o
na concepit de sp̃u sco. Ex uirgine maria
deus unic̃ natꝰ ẽ. ñ carnis cupidine: s solo
dei munẽ. lib̃a in illo uoluntas erat. ⁊ tan¬
tomagis: qnͣto magis peccare ñ potãt. Ap¬
paret itaq nob̾ in nr̃o capite ip̃e fons gr̃ẽ.
aqͦ in cuncta m̃b eiꝰ gr̃a diffundit᷑ ¶ ta enĩ
ab initio fidei sue hõ qc̃q gr̃a fit x̾anꝰ. si

Expanded text:
 . Ille enim homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit, quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret; faciente ac suscipiente Deo na concepit de Spiritu sancto. Ex Virgine Maria Deus unicus natus est, non carnis cupiditate, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, et tanto magis, quanto magis peccare non poterat. Apparet itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, a quo in cuncta membra ejus gratia diffunditur. Ita enim ab initio fidei suae homo quicunque gratia fi
Abbreviated transcription (Latin):
In finem psalmꝰ dauied. lx¬
mie zagger. ł ierechielis de
uerbo ꝑegͥnatioĩs. ł de po¬
pło tͣa siigͣtionis cum in¬
ciperent ꝓficisci. Ierem ias.¬

Expanded text:
In finem psalmus David. miae, et Ezechielis, de verbo peregrinationis, et de populo transmigrationis, cum inciperent proficisci. « Te d
Abbreviated transcription (Latin):
ornare uult: obscurat illam splendore
u̾boꝵ. ut nou illa s ip̃e laudet᷑. Ideo cau¬
samostendens qͣre nou in sapr̃a ũbi:
adlit. Ut ñ euacuet᷑ crux .xͥ. Sicut pseu¬
do apłi ne stulti uidentur pͣdentib
bant dupliciter .s. eloquentie studen¬

Expanded text:
ornare vult, obscurat illam splendore verborum, ut non illa, sed ipse laudetur. Ideo causam ostendens, quare non in sapientia verbi, addit, ut non evacuetur crux Christi, sicut pseudoapostoli, ne stulti viderentur prudentibus bant dupliciter, scilicet eloquentiae studen
Abbreviated transcription (Latin):
mones ⁊ benedictiones seducunt cor¬
da innocentiũ. Cõpositis enĩ uerbis
suã tͣditionẽ ꝯmendabãt: qͥbꝰ simpli¬
obedientia uͥq laudat᷑. ⁊ hoc ẽ ur̃a e¬
nĩ obed̾ia diuulgata est in om̃i loco.
qrestis incapite mundi.⁊ sic exemplo

Expanded text:
seducunt corda innocentium. Haimo Compositis enim verbis suam traditionem commendabat, quibus simpliobedientia ubique laudatur. Et hoc est: Vestra enim obedientia divulgata est in omni loco, quia estis in capite mundi
Abbreviated transcription (Latin):
uiluminans nos ad u̾itatem. Ideo aũ
ut cũ illo maneamꝰ met̾num. Et ip̃a
sapĩa caro facta ẽ: et habitauit in no¬
l. Et hfacit .i. nos illuminat: qi fc̃s est
nob̾ iusticia .i. quia pͥus iustificat nos
se ip̃a: ꝓculdubio d̾s est. atq incõmu¬
iabuiter uiuit. Sicut autẽ cũ sit inse
ulita. etiã nob̾ fit uita. cũ eiꝰ efficim᷑ par

Expanded text:
luminans vos ad veritatem. Ideo auteut cum illo maneamus in aeternum, et ipsa sapientia caro facta est, et habitavit in nobis, et hoc facit, id est nos illuminat, quia factus est nobis justitia, id est quia prius juse ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum eius efficimur
Abbreviated transcription (Latin):
dei contempnit᷑. Que ẽ sccłm rõnes nun¬
di. que impossibile udicat: qd in uan̾s
rerum non uidet. Hanc autẽ cs stura
tecit. possibile forte declarando atq fa
ciendo: qd̾ ip̃a impossibile iudicat. Nã
ait deus:. quia ꝑ stuiticiã saluat credens
et ħ placuit ei facere. Et hoc est qd̾ att
Namplacuit deo. Ex bñplacito enĩ eiꝰ ẽ.
saluos facere credentes. Et h: ꝑstultit¬
am predicationis .i. ꝑ preclicatores iꝑ¬

Expanded text:
Dei contemnitur, quae est secundum rationes munDei contemnitur, quae est secundum rationes mundi, quae impossibile judicat quae in naturis rerum non videt. Hanc autem Deus stultam fecit, possibile fore declarando atque faciendo quod ipsa impossibile judicat. Nam ecit Deus, quia per stultitiam salvat credentes; et hoc placuit ei facere, et hoc est quod ait: Nam placuit Deo, ex beneplacito enim ejus est, salvos facere credentes, et hoc, per stultitiam praedicationis, id est per praedicatores i
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit sapientes huiꝰ mundis uł ita¬
Scͥptum ẽ enim. Qi. bũ dico ꝑeuntib: sic
enĩ sapĩa et uera prudentia ꝑditur a
dño: s falsi nõis scĩa qͣ sibi thesaurirãt
linguã mendatu. et deficiunt scrutan¬
tes scrutinia. Et prudentiã prudentiũ
reprobabo: qmͣ .s. excogitant ad aliquid
ꝓbandum. Non ideo hoc dicit ut u̾tta¬
tis intellegentia possit adeo reꝓbari.
S quia eoꝵ prudentia reꝓbatur: qui
in sua eruditione confidunt. Ubi sa
cens ubi sapiens. tam de udeis qm de
gentib: Qiͣ nicħ ualet. Et ẽ hic inue¬
ctio in uideos et gentiles: unde distin¬
cte deutroq subdit. ubi scͥba de usce¬
is: ubi inquisitor huĩ scli .i. gentuis¬
coꝵ scpĩa et stutta fc̃a. Nam scbe udepi
et legis doctores et si nicẜ impossibile d̃
credunt: tũ quia in lege non et deo aꝑte
ħnt. diffidunt dei filiũ eẽ mortuũ et
sturticia est. S noune stui. fe. sa ħ se.
Sapĩa inuidiẽ: ubi infiruũ et stuttũ

Expanded text:
A praedicatoribus Evangelii, ut tales sapientes inter praedicatores non recipiam, et sic est ia, et vera prudentia perditur a Domino, sed falsi nominis scientia quam sibi thesaurizant lingua mendacii, et deficiunt scrutantes scrutinia. Et prudentiam prudentium reprobabo, quam scilicet excogitavit ad aliquid probandum. Non ideo hoc dicit ut veritatis intelligentia possit a Deo reprobari, sed quia eorum prudentia reprobatur, qui in sua eruditione confidunt. Ubi sapcens: Ubi sapiens? tam de Judaeis quam de gentibus, quasi nil valet. Et est haec invectio in Judaeos et gentiles, unde distincte de utroque subdit: Ubi scriba de Judaeis? Ubi inquisitor hujus saeculi, id esia, et stultitia facta. Nam scriba Judaeorum, et legis doctores, etsi nil impossibile Deo credunt, tamen, quia in lege non adeo aperte habent, diffidunt Dei Filium esse mortuum, et stultitia est. Sed nonne stultam fecit sstultum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e uiuus: in qͦ et moitẽ susceptio mor¬
talitatis excepit⁊ et uitam diuinttas
ñ ꝑdidit. Mortẽ gͥ dei filius et in aĩciñ
ꝑtuut: et in maiestate ñ sensit: s tm̃
participatione infirmitatis: rex głe

Expanded text:
ivus; in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam divinitas non perdidit. Mortem ergo Dei Filius et in anima non pertulit, et in majestate non sensit; sed tamen participatione infirmitatis Rex gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
tũ loqueret᷑ int̾ra. Absit ut sic xp̃c sensit
moiẽ ut qnͣtũ in se ẽ: uita uitã ꝑdiderit.
Situĩ hoc ita ẽẽt: uite fons aruisset. Sen
ligͥ mortẽ participatione humani af¬
its quem sponte suscrꝑait. nõ nature
luc ꝑdidit potentiam. ꝑ qmͣ cuncta ui¬
nficat. Sic in sepulchro carnẽ suam¬
moriendo ñ deseruit: sicut inut̾o uͥ¬
iuis connascendo formauit. Mortuꝰ
isigͦ non discedente uit a: sicut passuᷤ
st ñ pereunte potentia. Nemo aufert
aiam eiꝰ aibeo: qr potestatẽ ht̃ po¬
nendi. ⁊potestatẽ sumendi. Ecce habeᷤ
auctorem oꝑis. Ponet aiãm suam. Etce
habes opꝰ auctoris. Et ut generaliter cõ¬
ĩ alio cogente ꝑpetit᷑: ip̃e auctor ẽ oꝑis. Nõ
sad mariã locali motu ũbi diuinitaᷤ uenit:¬

Expanded text:
a. Absit ut sic Christus senserit mortem, ut quantum in se est vita, vitam perdiderit. Si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. Sensit igitur mortem participatione humani affectus, quem sponte susceperat; non naturae suae perdidit potentiam, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis cum nascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi, et potestatem sumendi. Ecce habes auctorem operis, ponet animam suam; ecce habes opus auctoritatis, et ut generaliter consua non alio cogente perpetitur. Ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu
Abbreviated transcription (Latin):
hominis asceudit: infra cor hominis
cor qͦ ascendit. Ꝙ enĩ ascendit in coz
hominis de uno ẽ dd homoͥuẽ: qͦ aũ
ascendit corhominis. sursũ ẽ ab ho¬
mine. Iufra gͦ cor hoĩs ẽ qd̃ in cor as¬
cendit: supͣ cor. est et̾num ad qd̾ cor

Expanded text:
hominis ascendit, infra cor hominis cor quo ascendit. Quod enim ascendit in cor hominis de imo est ad hominem; quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Infra ergo cor hominis est quod in cor ascendit; supra cor est aeternum, ad quod cor
Abbreviated transcription (Latin):
ita ait. Et ego fui apito uos in infirim¬
auxio animo et intremore corꝑis mul¬
to. et sermo meus qͥ pͥuatĩ fiebat: et
p̃dicatio mea que fiebat in cõmuni. ñ fu
in ꝑsuasibilib uerb humane sapĩe. Qͥa
et si ꝑsuasibilia fuerunt u̾ba mea: ñ tñ
mone et predicatioe mea. ostendime
endis Ideo ita feci: ut fides ur̃a ñ sit .i.
aut̃ que ẽ de secretis dei loquim᷑ int̾ ꝑ
fectos. ꝑfectos hic dic̃ non ꝑfectos cogni¬
tores et doctores qͥb ñ opus ẽ doceri. s
auditores iam capaces. Qmͣ sapĩam:

Expanded text:
ita ait, et ego fui apud vos in infirmianxio animo; et tremore multo corporis: Et sermo meus, qui privatim fiebat, et praedicatio mea, quae fiebat in communi, non fuit in persuasibilibus verbis humanae sapientiae. Quia etsi persuasibilia fuerint verba mea, non tamen mone et praedicatione mea ostendi meendis. Ideo ita feci, ut fides vestra non sit, autem, quae est de secretis Dei, loquimur inter perfectos. Hic dicit non perfectos cognitores et doctores, quibus opus non est doceri, sed auditores jam capaces. Quam sapientiam?
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾renaꝵ opumi diues. romane dlig¬
uitatis parentela conspicuus fut.
qui tñ ħ nichipendit. nec usus esteis
entiã redigat sapientes. Et uifirna
mundielegit deus .i. impotentes ut in¬
fundcit fortia. ut ueronẽ. Et ignobi¬
lia mundi. et qd̃ plus est. Contempi

Expanded text:
et terrenarum opum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuus fuit, qui tamen haec nihili pendit, nec usus est eisientiam redigat sapientes. Et infirma mundi elegit Deus, id est impotentes, ut confundat fortia, ut Neronem. Et ignobilia mu
Abbreviated transcription (Latin):
ut decm est Sequit᷑. Ipĩs aitẽ Sic iunge.
Dixi qm̃ utdei petunt signa. et greci sa¬
piãm. Et in crucifixione qmͣ p̃dicamꝰ
est magua uͥtus dei. et magna scp̃ia dei
q̃ udetur uł apparet: iuideis atq gre¬
cis. Non utiq om̃ib: s ip̃is uocatis .i.¬

Expanded text:
junge: Dico quoniam petunt signa Judaei, et Graeci sapientiam. In crucifixione quam praedicamus est magna virtus Dei, et magna sapientia Dei. Quod videtur, vel apparet Judaeis atque Graecis, non utique omnibus, sed ipsis vocatis
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dici sapiãm dei: tanꝙͣ ip̃e solus
ditur absurditatẽ. ut pat̾ non stt sa¬
piens de se ip̃o s de filio. nec sapĩa sapi¬
entiam genu̾it. s ea sapĩa dicat᷑ pater
sapiens eẽ qmͣ genuit. Ubieni non est in¬
telligentia: nec sapientia potest eẽ. Et
ideo si pater nonintelligit ip̃e sibi . s
filius intelligit patͥ: ꝑfecto fuliꝰ prẽm
sapientẽ facit. Et si ħ est deo eẽ qd̾ saꝑe.
ũm est. s a filio potiꝰ pater ht̃ eẽntiam.
qd̃ falsissimũ est. Est gͦ cłs pat̾ sapiens.
ea q̃ ip̃e ẽ sua sapĩa. et filius sapĩa pris:¬
⁊ filiꝰ sap̃ia prĩs est sapiens de sapĩa q̃
est pat̾. de quo ẽ genitꝰ filius sic et pat̃
ẽ inteiligens ea q̃ ip̃e est sua intelligñ¬
tia. filiꝰ autem intlłigentia ͤ  ntlłiguis¬

Expanded text:
Filium dici sapientiam Dei tanquam ipse solus ditur absurditatem, ut Pater, nec sit sapiens de seipso, sed de Filio; nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia dicatur Pater sapiens esse, quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia esse potest. Et ideo si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit; et si hoc Deo verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam quod falsissimum est. Est ergo Deus Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Filius. Sic et Pater est intelligens ea quae ipse est sua intelligentia, Filius autem intelligentia Patris, e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pot᷑ eẽ nom̃ uł loci uł ꝑsone. Ali¬
quib enĩ uidet᷑ locꝰ ẽẽ: acsi diceret᷑
ab his qͥ sc̃ antiochie. Aliqͥbꝰ autẽ ui¬
det᷑ femina fuisse deo deuota. cũ qͣ:
multi eent colentes dm̃. Ed ẽ sig̃ca¬

Expanded text:
sonae. Aliquibus enim videtur locus esse, ut si diceretur, ab his qui sunt Antiochiae; aliquibus videtur femina fuisse Deo devota, cum qua multi essent colentes Deum. Quid enim sig
Abbreviated transcription (Latin):
pĩe ꝑ hominis susceptionẽ nris accõ¬
modata est uulnerib. de quibdã ccͣri¬
iscuraus. et de quibdã sumub. Ser¬
pentis enim sapĩa .i. astucia decepti
sumꝰ: dei sapĩa lib̾amr᷑. et sicut illa sa¬
psa uocabat᷑ erat autẽ stulticia: sic
ista que uocatur stuiticia sap̃ia est.
firce contͣria. Suniua uͦ sunt: qd ꝑ femi¬
nã deceptos ꝑ feminã natꝰ lib̾auit. ho¬

Expanded text:
susceptionem nostris est accommodata vulneribus, de quibusdam contrariis curans, et de quibusdam similibus. Serpentis enim sapientia, id est astutia, decepti sumus, Dei sapientia liberamur. Et sicut illa sapientia vocabatur; erat autem stultitia, sic ista, quae vocatur stultitia sapientia est. Ecce contraria. Similia vero sunt, quod per feminam deceptos per femina
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑. Ecce ccͣ ordinationẽ dei facunt
aꝑte. qui sapĩam scłi iactant. tum
cłs humilitatem ꝓponat. uenit enibi
mił deus q̃rens humiles non altos.
qͥ et si pͥmo eleg̾it pauꝑes. indoctos
infirmos: ñ tũ reliqͥt sapientes. aͥl¬
uites ⁊ nobues: s si eos pͥmo elig̾et:
m̃tto taliũ rerum uid̾ent᷑ sibi eugi

Expanded text:
ionem Dei faciunt aperte, quia sapientiam saeculi jactant, cum Deus humilitatem proponat. Venit enim humilis Deus quaerens humiles, non altos. Qui etsi primum elegerit pauperes, indoctos, infirmos, non tamen relinquit sapientes, divites, nobiles, sed si eos primos eligeret, merito talium rerum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
oris ꝯfessionẽ ⁊ interiꝰ habeatis in
corde id ip̃m qd̾ dicunt p̾dicti: ut nõ
sint in uob̾ scismata .i. diuisiones. s si¬
tis in eod̾ sensu .i. in ead uoluntate qͣ
p̃dicti. ⁊ in ead̾ scientia .i. in ead̾ intel¬
ligentia it a: qd̃ ꝑfecti sitis Hoc ideo

Expanded text:
oris confessione; et interius habeatis in corde idipsum, quod dicunt praedicti, et non sint in vobis schismata, id est divisiones; sed sitis in eodem sensu, id est in eadem voluntate qua praedicti. Et in eadem scientia, id est in eadem intelligentia. Ita quod perfecti sitis, hoc ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e est. Alioqͥn si potentiã illã poture
eis dare que ip̃e est: potuit eis dare
ut eeñt qd ip̃e est. Ad qd̃ dicimꝰ qd̾ ñ
potuit eis xp̃c dare ut eẽnt qd̃ ip̃e est
⁊ tñ potuit eis dare potestatẽ qmͣ bt̃
id÷ potestatẽ qͣ possent remittere pec¬
cata. qd̾ ip̃e solus habet pot̃. Hec enĩ
ẽ qmͣ dicit potestatẽ baptismi .s. po¬
testas remittendi pecc̃a. Potuit gͦ eis
dare auctoritatẽ baptismi: qͥb otu¬
lit minist̾ium. ita tñ: ut ip̃e pͥncipa¬
ł auctor existeret. Potestatẽ uero que
ip̃ẽ ẽ siue posse suũ qd̾ est suũ ẽẽ: eis po¬
tuisse dare ñ dicimꝰ. qͣlit̾ dicimꝰ eũ dediᷤ¬
se nob scire qd̾ ip̃e scit. ⁊ dedisse ꝓpħis sci¬
entiã futuroꝵ qmͣ ht̃. ñ qd̾ dederit nob̾¬

Expanded text:
ipse est: alioquin, si potentiam suam potuit ipse est: alioquin, si potentiam suam potuit eis dare, quae ipse est, potent quod ipse est. Ad quod dicimus quod non potuit eis Christus dare, ut essent quod ipse est, et tamen potuit eis dare potestatem quam habet, id est potestatem qua possent remittere peccata, quod ipse solus potest. Haec est enim quam dicit potestatem baptismi, scilicet potestas remittendi peccata. Potuit ergo eis dare auctoritatem baptismi quibus contulit ministerium, ita tamen ut ipse principalis auctor existeret. Potestatem vero qua ipse est, sive posse suum quod est suum esse, eis potuisse dare non dicimus, qualiter dicimus cum dedisse nobis scire quod ipse scit, et dedisse prophetis scientiam futuro
Abbreviated transcription (Latin):
auqͥs dicet. ꝓba nob̾ qd̾ ille baptismꝰ io¬
bannuis dictꝰ ẽ. ꝓbabo ip̃a ueritate dicẽ¬
u qͣndo int̾rogauit uideos. Baptismꝰ
iob̾is unde est: Ergo ne tot baptismi
duerent᷑. qͦt eent serui qͥ baptirarent:
baptizare: recte dicit s tanqm minist̃
baptirat. ⁊ id̾̃o non differt siue bonꝰ si¬
ue malus. cui baptizandi ꝯtingit mi¬
laptismꝰ meus. cum tñ dicat eungłiũ
meũ prudentia mea. gła mea licet ħ
sint a deo: in qͥb differentia est. In hiᷤᷤ
enĩ aliꝰ alio doctior ẽ. ⁊ aliꝰ alio meliꝰ o¬
ꝑat᷑ in euͣngłiz ando: nec sc̃ om̃s eqͣli
prudentia prediti. Alꝰ autẽ alio ma¬
sis minꝰ ue baptitatꝰ. siue ab inferio¬
& siue a suꝑiore baptiret᷑: dici ñ po¬
se opponit᷑ sic a qͥbdã. Potestas siue po¬
aentia dei eẽntia diuina est: qr ñ est
aliud do ẽẽ. aliud posse. Si gͦ ñ potuit
eis dare ut eent qd ip̃e ẽ: nec potuit eiˢ¬
dare posse suũ uł potentiã suã .s. que

Expanded text:
le baptismus Joannis dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos: Baptismus Joannis unde est? Ergone tot baptismi dicerentur quot essent servi qui baptizarent, icit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus cui baptizandi contigit mibaptismus meus, cum tamen dicat, Evangelium meum, prudentia mea, gloria mea, licet haec sint a Deo. In quibus differentia est; in his enim alius alio doctior est, et alius alio melius operatur, in evangelizando, nec sunt omnes aequali sapientia praediti; alius autem alio magis minusve baptizatus, sive ab inferiore sive a majore baptizetur, dici non pose, opponitur sic a quibusdam. Potestas sive potentia Dei essentia divina est, quia non est aliud Deo esse, aliud posse. Si ergo non potuit eis dare, ut essent quod ipse, nec potuit dare posse suum, vel potentiam suam, scilicet quae
Abbreviated transcription (Latin):
itũ dñs głe crucifixus est. Quia recte
dẽ ds crucifixꝰ. ñ ex uͥtute diu̾itatis. s
&x infirmitate carnis: una enĩ ꝑsona
disse in celum: nͥ qui de celo descend.
Sigͦ attendas distinctionẽ sub̾arũ

Expanded text:
inus gloriae crucifixus est, quia recte dicitur Deus crucifixus, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate carnis. Una enim persondit in coelum nisi qui de coelo descendit . Si ergo attendas distinctionem substantiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
uentem: hic est qͥ baptirat. Sequit᷑
Baptizaui autem. Qiͣ. Non solũ illos
predictos baptiraui: s etiã et bapti¬
zaui stepbane domũ .i. illius matrone
familiã que ñ est de hac contertiosie.
tiraũim eos. Cet̾m nescio siquẽ alui
ur̃m qui sit de contentiosis: baptia¬
de qua subdit. s euangłirare. ꝑfecte
enim baptizare: etiã minꝰ docti posft̃.
Ofecte autẽ euangłirare: multo dif¬
f̾icilioris et rarioris ẽ oꝑis. Ideo doctor
geutium płimis excellentior euan¬
łizare se missum dicit: ñ baptira¬
R. hoc tñ nẽccitate instarite: int̾dũ
eit. Non in sapientia. Qrͣ. Dico qd̾ mi
st msit me euangłizare: non utiq

Expanded text:
endentem, hic est qui baptizat . Baptizati autem. Quasi dicat: Non solum illos praedictos baptizaverim, sed etiam baptizavi Stephanae domum, id est illius matronae familiam quae non est de hac contentione. Ctizaverim eos. Caeterum nescio si quem alium vestrum, qui sit de contentiosis, baptizade qua subdit, sed evangelizare. Perfecte enim baptizare etiam minus docti possunt, perfecte autem evangelizare multo difficilioris et rarioris est operis. Ideo doctor gentium pluribus excellentior evangelizare se missum dicit, non baptizare. Hoc tamen necessitate 69 instante interdum egit. Non in sapientia. Quasi dicat: Dico quod misit me evangelizare, non utique,
Abbreviated transcription (Latin):
omũia creata credit munda: ⁊ qr ei ser¬
uiturꝰ ilł sustentat᷑. Et qd̾ dño mandu¬
cet. effectꝰ indicat Grãs enĩ agit deo:
ꝓbonis creaturis qͥbꝰ sustentat᷑ ⁊ pas¬
cit᷑. Simmilit̃ et qͥ non manducat .i. qͥ ab

Expanded text:
omnia creata credit munda; et quia ei serviturus illis sustentatur, et quod Domino manducet, effectus indicat; gratias enim agit Deo, pro omnibus creaturis quibus sustentatur et pascitur. Et similiter qui non m
Abbreviated transcription (Latin):
Datefcm ẽ illud mysteriũ. ⁊ hoc: in cun¬
tis gentib ad obeditionẽ uł obedien¬
dum.i. ut obediant fidei: bene oꝑan¬
do. Dico: mysterii taciti utiq aliis. s.
cogniti soli sapienti deo. qr ⁊ si mͦ sit
hoĩb reuelatũ.: tñ soli deo ẽ cognitũ.
qͥ solus ꝑfecte nouic cur ia fcm ẽ in qͦ
repͥmit inquisitores. qͥ quer̃t cur tm̃
distulit d̾s uenire: eur tot genteᷤ ꝑire
ꝑ misit. In hoc autẽ qd̃ ait soli sapienti
deo. error qͥb dã surrepit. arbitͣntib so
lũ patrem hic sigecari: et solũ uere sa¬
pientẽ eẽ. cũ tñ non sit dcm soli sapi¬
enti patri. s soli sapienti deo. ⁊ d̾s unꝰ:
ẽ ip̃a tͥnitas ut sic intelligamꝰ solum
dm sapientẽ: sicut intelligimꝰ solum

Expanded text:
atefactum est illud mysterium; et hoc, in cunctis gentibus ad obeditionem. Vel ad obediendum, id est ut obediant fidei bene operando. Dico mysterii taciti, utique aliis sed cogniti soli sapienti Deo, quia, etsi modo sit hominibus revelatum cum soli Deo cognitum est qui solus perfecte novit, cur ita factum est? In quo reprimit inquisitores qui quaerunt cur tantum distulit Deus venire, cur tot gentes perire permisit. In hoc autem quod ait, soli sapienti Deo, error quibusdam subrepit, arbitrantibus hic solum Patrem significari, et solum vere sapientem esse, cum tamen non sit dictum soli sapienti Patri, sed soli sapienti Deo, et Deus unus ipsa est Trinitas, ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelligimus solum
Abbreviated transcription (Latin):
uis eẽt in baptisno serui: qͣnͣta uimnbe
baptismꝰ a dño datꝰ s hoc noluie: id̾o
ut i hoĩe non eẽt spes baptiatoꝵ. No¬
luit enĩ seruũ spem ponere in seruo. Ba¬
ptirat enĩ seruus ut minister: baptitat
autẽ dñs trinqm potestatẽ habens. Et
potuis hãc potestatẽ seruo dare ut dic¬
tum est: s noluit. Si enĩ daret hanc po¬
tos eẽnt baptismi qͦt eẽnt serui ut qͦmͦ
dictꝰ est baptismꝰ ioh̃is. sic diceret᷑ bap¬

Expanded text:
vis esset in baptismo servi, quantam vim habet baptismus a Domino datus. Sed hoc noluit, ideo. Ut in homine non esset spes baptizatorum. Noluit enim servum ponere spem in servo. Baptizat enim servus ut minister, baptizat autem Dominus tanquam potestatem habens. Et potuit hanc potestatem servo dare, ut dictum est, sed noluit. Si enim daret hanc potot essent baptismi quot essent servi, ut quomodo dict
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ datores gr̃arũ. Adeo enĩ errabãt isti:
us ꝓutarent grãm dari ab hoĩe. ñ mͦ qͣi¬
munstro s auctore. Uel putabant. ⁊ pa
inbaptismo magis oꝑari ꝑ meliorem
plus oꝑari. in illo minꝰ. Uelita. Qa hee
fundamentũ eccłie: qd̾ nemo mutar¬

Expanded text:
id est datores gloriarum. Adeo enim errabant isti ut putarent gratiam dari ab homine, non modo qministro sed auctore. Vel putabant Christum in baptismo magis operari per meliorem plus operari, in illo minus. Vel ita, quia haec fundament
Abbreviated transcription (Latin):
cõsũm auero hoc .i. cũ ꝑfecero opꝰ mi¬
nistrationis. ⁊ assignauero eis .i sub
signo cuiꝰq eccłie ostendõ eis fructum
hunc ꝓficiscar in hyspaniam. ⁊ hoc:
ꝑ uos. ⁊ ideo interim corrigite uos. Sci¬

Expanded text:
consummavero hoc, id est cum perfecero opus miconsummavero hoc, id est cum perfecero opus ministrationis, et assignavero eis, id est sub signo cujusque Ecclesiae, ostendero eis fructum hunc, proficiscar, in Hispaniam, et hoc, per vos. Et ideo interim corrigite vos. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Qͥa sepe in qͥt ꝓposui uenire ad
loluit ostendens: qua causa sit impe
lla cõmenta. Deniq pꝰtqm om̃ib in cir¬
cuitu predicauit. uacare sͥ dicit ueni
niam erat iturꝰ: ita subdens. Ne uͦ ul¬
teriꝰ non habens locũ .i. causam mo¬
randi in his regionib. cupiditatem
autẽ ueniendi ad uos habens ex mul
le iter fuit pseudo apłis: ideo tardare
licuit. Cum in qͣm illuc ꝓficisci ceꝑo: sꝑo.
spero qd̃ uideam uos s pret̾iens qr nõ
indigetis longa mora. s int̾im uos p̾¬
rũ suarũ uenditarũ pretia: posuert
ꝓficiscar ministrare: ꝓbauert enĩ nõ
mundanũ curantef exemplũ bone con¬
uersationis prebebant credentib. Istiᷤᷤ
collectam. ꝑ qͣm rem: ad hꝰmodi oꝑa ro¬
dei uiuit. ⁊ iustificatꝰ est: puis debet ẽẽ
confr̃i. Placuit. Qiͣ. Bene dico ꝓbauert̃¬
beri dicat ab eo qͥ miscd̃iam expectat.
Et uere st̃ debitores. Nam si gentil es fc̃ĩ
p̃dicatores ab ierosolimis: debent utiq¬

Expanded text:
dixit, quia saepe inquit proposui venire ad solvit, ostendens qua causa sit impedva commenta. Denique, postquam omnibus in ciruitu praedicavit, vacare sibi dicit venirniam erat iturus, ita subdens: VERS. terius non habens locum, id est causam morandi, in his regionibus, cupiditatem autem veniendi ad vos habens ex multle iter fuerit pseudoapostolis, jam tardare licuit, cum, inquam, illuc proficisci coepero.spero quod videam vos, sed, praeteriens, quia non indigetis longa mora, sed interim vos praeruProficiscar ministrare. Probaverunt enim, non mundanum curantes, exemplum bonae conversationis praebebant credentibus Ambroscollectam, per quam rem ad hujusmodi opera RoDei vivit, et justificatus est; pius debet esse causa fratris. Placuit. Qberi dicat ab eo qui misericordiam exspectat; et vere sunt debitores. Nam, si gentiles facti praedicatores ab Hierosolymis, debent, utiq
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia qͣ homo cecidit. It̾oq ñ els
reges. uł senatores. uł phuososs
u oatores: ĩmꝰ elegit plehios. pauꝑes.
incoctos. piscatores. Nisifidelit̃ p̃ced̾et
piscator: non humilit̃ seq̃ret᷑ orator.
qñ nathanael doctus: ñ est inapłm
eiectus. Ut autẽ causa humiuitatis

Expanded text:
cecidit. Ideoque non elegit reges, vel senatores, vel philosophos, vel oratores. Imo elegit plebeios, pauperes, indoctos piscatores. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Unde Nathanael doctus non est in apostolum electus. Ut autem humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Insipientes enĩ et infirmi uos uoca¬
uert̃: int̾ stulta et infirma dei annu¬
merati. Taies st̃: uocatores ur̃i. qui
tũ confundunt sapientes et fortes.
Et ue sunt taies. quia ñ mutti de

Expanded text:
Insipientes enim et infirmi vos vocaverunt, inter stulta et infirma mundi annumerati sunt. Tales sunt vocatores vestri, qui tamen confundunt sapientes et fortes; et vere sunt tales, quia non multi, de
Abbreviated transcription (Latin):
ur cuiq fideli. Uel reuelationem¬
xp̃i dicit que erit in die iudicii. qͣm
est enĩ qui ⁊ ꝯfirmabit uos usq in
finem cuiꝰq. it a ut sitis fias sine
trimine. ⁊si non sine peccatoz con¬
firmabit dico usq infinẽ .s. usq in

Expanded text:
tur cuique fideli. Vel revelationem dicit, quae erit in die judicii quam est enim qui et confirmabit vos usque in finem, cujusque, ita ut sitis sine crimine, etsi non sine peccato. Confirmabit, dico. Usque in finem, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
ce ostensũ ẽ: qͦmͦ ei et cui legi possit. Qͥ¬
dã autẽ legt̃ sine cui. si autẽ auferas
cui: absoluta ẽ lectio. S beatꝰ augͦ. dicit
apponi. et tͣctat qͦmͦ debeat accipi: ut
non suꝑfluat. et legit alio mͦ qmͣ pͥus

Expanded text:
ce ostensum quomodo ei, et cui, legi possint. Quidam autem legunt sine cui, si autem auferas cui, absoluta est lectio, sed beatus Augustinus dicit apponi, et tradit quomodo debet accipi ut non superfluat, et legit alio modo quam prius
Abbreviated transcription (Latin):
scire futura: que ip̃e abet̾no nouie na¬
tura. Alii dic̃c potestatẽ baptismi. ut in
noĩe eoꝵ daretur baptismꝰ in qͦ fieret re¬
missio pecc̃oꝵ: sicut fuit in noĩe xp̃i. ⁊ boc
mine pauli baptirati estis .s. ita qd̃ pec
cat illos ad unũ nom̃ qͥ multa noĩa sibi
facere uolebant ⁊ repeilit eos ab amore
tis. s mecũ sitis. mecũ estote om̃s illiꝰ si¬
mꝰ qͥ ꝓ nob̾ erucifixꝰ ẽ. Dimittunt᷑ enĩ
uobis pec̃ca ꝑ nom̃ eiꝰ: nonꝑ nomen ho¬
muns alicꝰ. Unde ioħs. Scribo uob̃ filio
facit eos erubesc̾e de falsis que tenebant.
Hoc enim erat ꝓͥum et detestabile ip̃oꝵ
uicuum: qd̾ dicebant. Ego sum pauli:¬
⁊ c̃. Nec illos quos in scismata dissiluis¬
se redarguit: arbitror u̾am fidem ha¬
buisse in ħ qd̃ dicebant ego sum pauli
⁊c̃. H enuim falsũ erat. Eꝑ uͭ sciebant xͣ¬
muneris erat. Hanc dei u̾itatemr in imi¬
qͥtate suoꝵ scismatũ detinebant. Phac̃¬

Expanded text:
scire futura, quae ab aeterno ipse novit natura. Alii dicunt potestatem baptismi, ut in nomine eorum daretur baptismus, in quo fieret remissio peccatorum, sicut fuit in nomine Christi, et hoc mine Pauli baptizati estis, scilicet quod peccacat illos ad unum nomen qui multa nomina sibi facere volebant, repellit eos ab amore tis, sed mecum sitis, mecum estote, omnes illius sumus qui pro nobis crucifixus est. Dimittuntur enim nobis pecminis. Unde Joannes ait: Scribo vobis, filiolfacit illos erubescere de falsis quae tenebant. Hoc enim erat proprium et detestabile eorum vitium, quod dicebant, ego sum Pauli, nec illos quos in schismata dissiluisse redarguit, arbitror veram fidem habuisse in hoc quod dicebant, ego sum Pauli, etc. Hoc enim falsum erat. Quod vero sciebant uini apud eos muneris erat; hanc dei ueritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. ha