comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diligit me:sermonẽ me¬
um seruabit. Et pater
meus cdiliget cumꝰ. q ad
sionem apud eum facie¬
mus. Quisquis ergo in
superbia mentem elendͭ.
quisqͥs auaritie estibus
anhelat. quisquis se lu¬
xurie inquinationibus
polluit: cordis ostium ꝯͣ
ueritatẽ claudit. et ne
ad se dñs uenrat claust᷑
anime seris uitiorũ dap̃¬
nat. Sed adhus qui miͦ¬
si sunt percunctantur.
Quid ergo baptiras si tu
ueq propheta: Quod
quia non studio cognoᷤ¬
cencle ueritatis: sed ma¬
licie ex̾cende emilatiõis
clicit᷑ euͣrgelista tacite
is.Ac si aperte clicat. Il¬
li iohannẽ de suis acti¬
bus requirunt. qui
dottria nescimt que¬
re:s inuidere. Sedscs
quisꝙ etiam cum aperu̾¬
sa mente requiritur a
bonitatis sue stulio nõ
mutatur. Unde iohẽs
quoq ad u̾ba inuidie p̃

Expanded text:
me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad sionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percontantur: Quid ergo baptizas, si tu neque propheta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, Evangelista tacite is. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque, etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae, p
Abbreviated transcription (Latin):
citis ⁊ et non haletis. &¬
ciditis ⁊ delatis. ⁊ non po¬
testis adipisci. Litigatis ⁊
belligeratis. Non habetis:
ꝓpter quod non pustula¬
tis. Petitis: ⁊ non accipi¬
tis eo quod male petatis.
ut in concupiscentis

Expanded text:
citis et non habetis occiditis et zelatis et non potestis adipisci litigatis et belligeratis non habetis propter quod non postulatis petitis et non accipitis eo quod male petatis ut in concupis
Abbreviated transcription (Latin):
r uiẽ nititu
qui reum supplicio asol¬
uere conatur. Cause gͦ
pensande sunt. ꝙ tunc
ligandi atque soluendi
nitentia secuta post cul¬
pam. ut quos om̃ipe deꝰ
per compũctionis graci¬
am usitat: illos pastoriͤ
santentia afoluat. Tunc
enĩ uera est absolutio p̾si¬
dentis: cum int̾ni arbi¬
trium sequitur iudecis.¬
Quod bene quatͥduani
mortui resurcitatio illa
significat que uidelicet
demonstrat.qiria prius
dominꝰ mortuum uoca¬
uit & uiuificauit dicẽs.
lazare:ueni foras. & post¬
modum isqui uiuens
egressus fuerat:a discipu
lis est solutus. Sicut scͥp¬
tum est. Cumq egressus
esset qui fuerat ligatus
institis: tunc dixͣ discipu¬
lis. Soluite eum: & sini¬
te abire. Ecce illum dis¬
cipult iatu uiuentem sol¬
uunt. quem mãgucer
resurcitauerat mortu¬
um. Si eni discipłi lara¬
rum mortuum solue¬
rent. fetorem magis os¬
tenderent qmͣ uirtutẽ.
Ex qua consideratione¬
nobis intuendum est
quͦd illos nos debemus
per pastoralem auctori¬
tatem soluere: quos

Expanded text:
re nititur, qui reum supplicio absolvere conatur. » Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi nitentia subsecuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judQuod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat; quae videlicet demonstrat, quia prius Dominus mortuum vocavit, et vivificat dicens: Lazare, veni foras; et postmodum is, qui vivus egressus fuerat a dislis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinte abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos
Abbreviated transcription (Latin):
mimis non ad mũdi
gaudia: s sicut ip̃e misꝰ
est.ad passiones mundi
mittit. Quia gꝰ ⁊ filius
amatur apatre. ⁊ tamẽ
ad passionem mittitur.
ita discipuli amantur
a dño: qui tamen ad pas¬
sionem mittũtur in mũ¬
dum. Ita dicitur. Sicut
misit me pater. ⁊ ego mit¬
to uos: so est ea caritate
uos diligo. cum int̾ scan¬
dala persecutorum uõ mit¬
to. qua me caritate pa
ad tolerandas fecit. pas¬
siones fecit. Quãuis

Expanded text:
minus non ad mundi gaudia, sed sicut ipse missus est, ad passiones in mundum mittit. Quia ergo et Filius amatur a Patre, et tamen ad passionem mittitur, ita et discipuli amantur a Domino, qui tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: id est, ea charitate vos diligo cum inter scandala persecutorum mitto, qua me charitate Patad tolerandas passiones fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus suũ incorruptibi¬
le & tamen palpabile de¬
mostrauit. Nam ⁊ corrũ¬
pi neccesse est quod palpa¬
tur. ⁊palpari non potest
qd̃ ñ corrumpit᷑. Si mi¬
ro mͦ atq irestimabili
redemptor nr̃. ⁊ incorru¬
ptibile pꝰ resurrectionẽ
⁊ palpabile corpus exhi¬
buit: ut monstrando in¬
corruptibile inuitaret
adi p̃mium. p̃bendo palpa¬
bile formaret ad fidem.
Et incorruptibilem se gͦ
⁊ palpabilem demostrauit.
ut ꝓfecto esse pͦ resurrecti¬
onem ostenderet corpus
suum. ⁊ eiusdem nature

Expanded text:
corpus suum et incorruptibicorpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, et praebendo palpabile firmaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo, et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
questio animũ pulsat.
quo mͦ post resurr ecuo¬
nem corpus domincũ
uerũ fuit quod clau¬
til iamus ad disciplõs
ingredi poturt. Sed scien¬
dum nobis est qd̃ diuina
operatio si ratione comp̃hẽ¬
ditur non est admirabilis
nec fides habet meritum.
cui humana ratio p̾bet
experimentum. Sed hec ip
sanda sunt: ut rebus mi¬
rabilibus fidem p̃beant
facta trrabiliora. Illud e¬
nim corpus oñi intͣuit
ad discipulos ianus clau¬
sis qͦd uidelicet ad huma¬
nos oculos ꝑ natiuitatẽ
suam clauso exiit utero
uirginis. Quid gͦ mirũ
si clausis iamus post re¬
surrectionem suam in
et̾num iam uicturus ĩ¬
trauit: qui morituruz
uemiens non aperto ute¬
ro uirginĩs exiuit: Sed
quia ad aluit corpus qd̾
uideri poterat. fides intu¬
entium Dubitabat. ⁊ os¬
tendit eis ꝓptimis manꝰ
⁊ latus. Palpandam car¬
nem p̃buit: quã clausis
ianins in trocluxit. Q
in reduo mira. ⁊ iuxta
humanam rationẽ sibi
ualde contraria ostendit.
dum post resurrettionem

Expanded text:
quaestio animum pulsat, quomodo post resurrectionem corpus dominicum verum fuit, quod clausis januis ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendum nobis est quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Sed haec ipnsanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. Illud enim corpus Domini intravit ad discipulos januis clausis, quod videlicet ad humanos oculos per nativitatem suam clauso exiit utero Virginis. Quid ergo mirum si clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intraviveniens non aperto utero virginis exivit? Sed quia ad illud corpus, quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus manus ac latus: palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
est uitam conferre qui uitam in
se habet et uita est: quam qui
non habet. Cum enim sit uia ue
ritas et uita.corpus euis nobis uia¬
ticum est ne moriamur et deficiamꝰ
in uia sed ꝑducamur ad uitam:
ueritas est ne eius ne euis ꝓmissiõib
fallamur. uita est ut ea inꝑuentioe
feliciter fruamur. In hac ergo mor¬
tali uita. in mortali cybo uite nos pas¬
cit. ne ineternum moriamur. Nec
solum sua ex se similitudĩe cibi et
potus nomine & specie. significari
se uoluit uitam eternam: sed etiam
ex panis et uini similitudine sig¬
nificari uoluit aliud corpus suum
id. ẽ. eccłiam. Unde augustinus in
sermone de sacramentis fidelium
mendauit nobis in isto sacramento

Expanded text:
est vitam conferre, qui vitam in est vitam conferre, qui vitam in se habet et vita est, quam qui non habet. Cum enim sit via, et veritas, et vita, corpus ejus nobis viaticum est, ne moriamur et deficiamus in via, sed perducamur ad vitam; veritas est, ne ejus promissionibus fallamur; vita est, ut ea in proventione feliciter fruamur. In hac ergo mortali vita immortali cibo vitae nos pascit, ne in aeternum moriamur. Nec solum sua ex se similitudine cibi et potus nomine et specie, significari se voluit vitam aeternam, sed etiam ex panis et vini similitudine significari voluit aliud corpus suum, id est Ecclesiam. Unde Augustinus in sermone de sacramentis: « Qui paavit nobis in isto sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
uia itaq de tercio corꝑe xp̃i
quod est eccłia suꝑuis satis
dictum est᷑. quia scilicet consacra¬
mentalis est capiti suo xp̃o: et
ut caput et membra unum corpꝰ
cum ipso est ꝑ gr̃am. aliud tñ
ꝑ substanciam: quot modis sa¬
cramenta suis rebus similentur.
& eas significent in triplici corꝑe xͥ
iudeamus. Duob enim modis
id facere uidentur: scilicet uel su¬
a ex se similituline. uel alicuiꝰ
ext̾i̾oris actionis circa se. Sua ex
se similitudine sacramentum
significat. sicut cum dñs dicit.
Caro mea uere est cibus. et san¬
gus meus uere est potus. et ego
sum panis uiuus qui de celo descen¬
di. quia sicut cibus et potus tem¬
poralem uitam. sic ip̃e dat ẽt̃nam.
Undeait. si quis manducau̾it ex
hoc pane uiuet ineternum. Et
m̾ito. Si enim tanta uis estin
cybo qui non uiuit nec manet.
ut labentem uitam huiꝰ temꝑis
foueat et retineat quandui deo
uiuens immortalit̃ uitam et̃nã
conferre credendus est quibus si¬
bi placu̾it: Magis enim c̾clendꝰ

Expanded text:
uia itaque de tertio corpore Christi, quod est Ecclesia, superius satis dictum est, quia scilicet consacramentalis est capiti suo Christo, et ut caput et membra unum corpus cum ipso est per gratiam, aliud tamen per substantiam, quot modis sacramenta suis rebus similentur, et eas significent in triplici corpore Christi videamus. Duobus enim modis id facere videntur, scilicet vel sua ex se similitudine, vel alicujus exterioris actionis circa se. Sua ex se similitudine sacramentum significat, sicut cum Dominus dicit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus; et: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi ; quia, sicut cibus et potus temporalem vitam, sic ipse dat aeternam. Unde ait: Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Et merito. Si enim tanta vis est in cibo qui non vivit, nec manet, ut labentem vitam hujus temporis foveat et retineat quandiu Deo vivens immortaliter, vitam aeternam conferre credendus est, quibus sibi placuerit? Magis enim credendus
Abbreviated transcription (Latin):
cat et bibit indigne: iudiciũ
sibi manducat & bibit. De sp̃ua¬
li uero comestione ait augustinꝰ
h̃m. Panem celestem sp̃ũaliter
manducate: innocentiã ad alta¬
re apportate. Ꝙ post pauca utrã
q comestionem discernens subie¬
cit. Hic est panis de celo descen¬
dens. ut siquis ex eomanduca¬
uerit non moriat᷑. s quod ꝑti¬
net ad uircutem sacramenti
non quod ꝑtinet ad iusibile
sacramentum: qui mancducat
intus non foris. qui mandu¬
cat corde non qui p̃mit dente

Expanded text:
cat et bibit indigne, judicium cat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . De spirituali vero comestione ait Augustinus Panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. » Et post pauca, utramque etiam comestionem discernens, subjecit: « Hic est panis de coelo descendens, ut si quis ex eo manducaverit, non moriatur . Sed quod pertinet ad virtutem snon quod pertinet ad visibile sacramentum. Qui manducat intus, non foris; qui manducat corde, non qui premit dente
Abbreviated transcription (Latin):
et re sacramenti: sccłm hec du¬
o. sunt etiam due comestiones
altera spũalis. una fit ore. alt̾a
corde. quarum corꝑalis est com¬
munis bonis & malis. his ad
salutem. his ad iudicium. spu¬
alis autem tantum bonis. Et cor¬
ꝑali quidem pore corꝑalit᷑ man¬
ducamus & bibimus: quoci¬
ens de altari dominico. iplum¬
dominicum corpus substancia¬
lit ꝑ manum sacerdotis in sacra¬
mento panis et uini accipimꝰ.
Corde u̾o spũaliter comeclimus
et bĩbimus. quociens ut ait bea¬
tus augustinus. hoc quod ꝓ sa¬
lute nr̃a filius dei in cruce pepen¬
dit in memoria recondimꝰ : et ñ
solum ad huius rei commemora¬
tionem s etiam ad imitationẽ
crucifigendo carnem nrãm cũ
uiciis et concupiscenciis nos ip̃os
accendimus. De corporali comesti¬
one ipse dñs ait. Accipite et come¬
dite hoc est corpus meum. quod
ꝓ uobis tradetur. Bibite hic est
sanguis meus qui ꝓ uobis effun¬
detur. Item apl̃c. Quimandu¬

Expanded text:
et re sacramenti: secundum haec duet re sacramenti: secundum haec duo, sunt etiam duae comestiones altera spiritualis; una fit ore, altera fit corde. Quarum corporalis communis est bonis et malis; his ad salutem, illis ad judicium, spiritualis, autem tantum bonis. Et corporali quidem ore corporaliter manducamus et bibimus, quoties de altari Dominico ipsumDominicum corpus substantialiter per manum sacerdotis in sacramento panis et vini accipimus; corde vero spiritualiter comedimus et bibimus, quoties ut ait beatus Augustinus, hoc quod pro salute nostra Filius Dei in cruce pependit in memoria recondimus; et non solum ad hujus rei commemorationem sed etiam ad imitationem crucifigendo carnem nostram cum vitiis et concupiscentiis, nos ipsos accendimus. De corporali comestione ipse Dominus ait: Accipite et comedite; hoc est corpus meum, quod pro vobis tradetur. Bibite, hic est sanguis meus, qui pro vobis effundetur . Item Apostolus: Qui mandu
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓfiteor de sacramentis domini¬
ce mense eandem fidem me tene̾
quam dñs & uenerabilis papa
nicholaus ox hec sancta synodus
auctoritate euangelica et apl̃ica
tenendam tradidit. michiq fir¬
mauit. scilicet panem et uinum
que in altari ponuntꝰ. post consecra¬
tionem non solum sacramentũ
sed etiam uerum corpus & san
sensualiter non solum in sacram̃¬
to. s et inueritate manib sacer¬
dotum tractari. frangi. et fideliũ
dentib atteri: urans ꝑ scãm &ꝵ
mousyon trinitatem. et ꝑ hec
sacroscã xp̃i euangłia.
uia igitur assertione beren¬
garu heretici insancta sy¬
nodo panis et uinũ post conse¬
crationem non solum sacram̃¬
tum s etiam uerum corpꝰ et
sanguis dñi est. quod etiani au¬
gustinus modis omnib appro¬
bare contendit. sacrificium sci
licet eccłie duob confici. duob¬
q constare. uisibili elementoꝵ
specie. et inuisibili xp̃i carne
& sanguine. sacramento scilicet

Expanded text:
de profiteor de sacramentis dominide profiteor de sacramentis dominice mense eam fidem tenere quam dominus et uenerabilis papa Nicholaus et hec sancta synodus auctoritate 411 euangelica et apostolica tenendam tradidit michique firmauit, scilicet panem et uinum que in altare ponuntur post consecrationem non solum sacramentum, sed etiam uerum corpus et sansensualiter non solum sacramento sed in ueritate manibus sacerdotum tractari, frangi, et fidelium dentibus atteri, iurans per sanctam et omousion Trinitatem et per hec sacrosancta Christi euangelia. uia igitur assertione Berengarii haeretici in sancta synodo panis et vinum post consecrationem non solum sacramentum, sed etiam verum corpus et sanguis Domini est, quod etiam Augustinus modis omnibus approbare contendit, sacrilicet ecclesie duobus confici, duobus constare, uisibili elementorum specie et inuisibili domini et sanguine, sacramento scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
frangatur. dentib atterat᷑. sicut
ipse precepit in suam commemora¬
tionem non in ueritate quitlem
passionis. crucificionis. mortis. ut
supra dictum est. s significante
mysterio ut ipse quidem fractus
⁊ attritus integer ꝑmaneat et re¬
demptionis sue gr̃a omnib diuisa
ꝓficiat. Quod ut certius innotescat
fidelib. berengarii andegauensis
heretici confessio. quam de huis rez¬
fide catholica scripsit. et rome p̃sen¬
te nicholao papa coram.c. xiii. e¬
piscopis iureiurando firmauit: ad
medium deferat᷑. Ego berenga
licam ⁊ apł̃icam fidem anathe¬
matizo omnem hesim. p̃cipue
eam de qua hactenus infamatiuis sũ.
que astruere conat᷑ panem et uinũ
que in altari ponunt᷑ post consecra¬
tum & non uerum corpus et san
posse sensualit̃ nisi in sacramento¬
solo manib sacerdotum tractari
uł frangi. uel fidelium dentib
atteri. Consentio autẽ sancte ro¬
mane et apłice sedi. et ore. et cor¬

Expanded text:
frangatur, dentibus atteratur, sicut frangatur, dentibus atteratur, sicut ipse praecepit, in suam commemorationem, non in veritate quidem passionis, crucifixionis, mortis, ut supra dictum est, sed significante mysterio, ut ipse quidem fractus et attritus integer permaneat, et redemptionis suae gratia omnibus divisa proficiat. Quod ut certius innotescat fidelibus, Berengarii Andegavensis haeretici confessio, quam de hujus rei catholica fide scripsit, et Romae praesente Nicolao papa II , coram 113 episcopis jurejurando firmavit, ad medium deferatur. « Ego Berlicam et apostolicam fidem, anathematizo omnem haeresim, praecipue eam de qua hactenus diffamatus sum, quae astruere conatur panem et vinum quae in altari ponuntur, post consecram, et non verum corpus et sang, et non posse sensualiter, nisi in solo sacramento manibus sacerdotum tractari vel frangi, aut fidelium dentibus atteri. Consentio autem sanctae Romanae et ap
Abbreviated transcription (Latin):
mento manib fidelium tene¬
tur.frangit᷑. dentib atcerit᷑. et ip̃is
incorporatur. significat eum in pas¬
sione manib impioꝵ tentũ. ⁊ usq
ad mortem fractum. et ꝓpter nr̃a
scelera attritum. eccłiam uero cor¬
pus suum uidelicet huius sue pas¬
sionis imitatione sibi incorꝑatam.
et conformatam quod ip̃i xp̃o iã
immortali ⁊ incorruptibili facto:
nullus putet. ẽẽ. indignum si fide¬
lium deuotio. hoc sibi in sacramento
representet ad dominice passionis
imitationem. quod ipse dñs pas¬
surus fieri pͣcepit ad suam com¬
memorationẽ. ut tante rei memo¬
ria excitata. presencieq diuine
auxilio et exemplo roborata. ue¬
lit et possit ꝑ ipsius grãm quod
nullatenus p̃sumit ꝑ sue fragili¬
tatis naturam. Quod enim in .xͦ.
dampnationem. nec ignominio¬
sum uisum est deo pati ꝓpt̃ nr̃a
salutem: multomagis ipsi pla¬
citum et gloriosum est ut fideliũ
suoꝵ manibus deuote in sacram̃to

Expanded text:
mento manibus fidelium tenemento manibus fidelium tenetur, frangitur, dentibus atteritur, et ipsis incorporatur, significat eum in passione manibus impiorum tentum, et usque ad mortem fractum, et propter nostra scelera attritum; Ecclesiam vero, corpus suum scilicet, hujus suae passionis imitatione sibi incorporatam et conformatam. Quod ipsi Christo jam immortali et incorruptibili facto nullus putet esse indignum, si fidelium devotio hoc sibi in sacramento repraesentet, ad Dominicae passionis imitationem, quod ipse Dominus passurus fieri praecepit ad suam commemorationem: ut tantae rei memoria excitata, praesentiaeque divinae auxilio et exemplo roborata, velit et possit per ipsius gratiam quod nullatenus praesumit per suae fragilitatis naturam. Quod enim in Chrisdamnationem, nec ignominiosum visum est Deo Patri propter nostram salutem, multo magis ipsi placitum et gloriosum est, ut fidelium suorum manibus devote in sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
si uinum deaqua dignius tam̃
ad reficienclum. et inebriandum
quam aqua inuenit᷑. quia
calix dñi inebrians quam p̃cla¬
rus est. dum sui amoris feruore
mens debriata omnium terre¬
noꝵ obliuiscit᷑. Unde etiam in¬
usitato & stupendo miraculo.
post quam spm̃ emisit. de latere
xp̃i sanguis & aqua contra natu¬
ram manauit: ut regenerationis
et redemptionis unum nr̃e sã¬
litis opus. ẽe. mistice signaret.
dum hoc duplici sacramento
uiuentis non saniẽ s sangui¬
nem. immo supͣ morem iuiuoꝵ
&e mortuoꝵ cum sanguine aqm̃
de plaga lateris fundere. quod tñ
sicut miracłm. sic constat & fuisse
mist̾ium. Secd quid currã ꝑ sin¬
gula: Quicquid fit in offoꝰ misse.
sacramentum est xp̃i et eccłie. un
de augustinus in libro de tͥnitate.
Quia morte dñi liberati sumus: huiꝰ
rei memores i neclendo et bibendo car¬
nem et sanguinem que ꝓnobił ob¬
lata sunt significamus.
uod enim corpus xp̃i in sacra¬

Expanded text:
si vinum de aqua, dignius tamensi vinum de aqua, dignius tamenad reficiendum et inebriandum quam aqua invenitur, quia calix Domini inebrians, quam praeclarus est dum sui amoris fervore mens debriata, omnium terrenorum obliviscitur? Unde etiam inusitato et stupendo miraculo postquam spiritum emisit, de latere Christi sanguis et aqua contra naturam manavit, ut regenerationis et redemptionis unum nostrae salutis opus esse mystice signaret, dum hoc duplici sacramento viventis non saniem, sed sanguinem; imo supra morem vivorum et mortuorum, cum sanguine aquam de vulnere lateris fundere: quod tamen sicut miraculum, sic constat fuisse et mysterium. Sed quid curram per singula? Quidquid fit in officio missae, sacramentum est Christi et Ecclesiae. Unde et Augustinus in libro De Trinitate: « Quia morte Domini liberati sumus, hujus rei memores in edendo et bibendo carnem et sanguinem, quae pro nobis oblata sunt significamus. Quod enim corpus Christi in sacra
Abbreviated transcription (Latin):
manens. corpus lacens in sepul
uilius papa in decretis. ep̃is ꝑ e
gẏptum missis. Calix domini¬
cus uixta canonum p̃ceptum
uino et aqua ꝑmixtus debet of¬
ferri. quia uidemus in aqua
popłm intelligi. iniuno ostendi
sanguinem xp̃i. Ergo cum in
calice uino aqua miscet᷑. xp̃o po¬
pulus adunatur. et cretlenciũ
plebs ei in quem credit copulat᷑
et iungitur. Que copulatio et
coniunctio aque et uini sic mis¬
cet᷑ in calice domini. ut mixtio
illa non possit seꝑari. Nam si
unum quis tantum modo offerat
sanguis xp̃i incipit. eẽ. sine no¬
bis: siuero aquam solam. plebs
incipit. eẽ. sine xp̃o.
ciendum tamen quia licet
prius mistice uinum et aqͦ
misceatur. post consecrationem tam̃
non nisi sanguinis bibitur. quia pͥ¬
us ꝑ aquam baptismatis renati.
post modum non solum concorꝑa¬
les sed et consanguinei xp̃o spuali¬
ter efficimur. Ad signandum autẽ
xp̃m uinum. et ad signandum
populum. aqua miscetur. quia et¬

Expanded text:
manens, corpus jacens in sepulcmanens, corpus jacens in sepulcJulius papa in decretis episcopis per Aegyptum missis: « Calix Dominicus, juxta canonum praeceptum, vino et aqua permistus debet offerri, quia videmus in aqua populum intelligi, in vino ostendi sanguinem Christi. Ergo cum in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei, in quem credit, copulatur et jungitur: quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut mistio illa non possit separari. Nam si vinum quis tantummodo offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis; si vero aquam solam, plebs incipit esse sine Christo. » Sciendum tamen, quia licet prius mystice vinum et aqua misceatur, post consecrationem tamen nonnisi sanguis bibitur, quia prius per aquam baptismatis renati, postmodum non solum concorporales, sed et consanguinei Christo spiritualiter efficimur. Ad signandum autem Christum, vinum, et ad signandum populum aqua miscetur, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit non potest priuari eterna
salute. Quia ergo sacramentum cor
suaex se similitudine signat: uide¬
anius si similitudine alicuiꝰ ext̾i¬
oris actionis circa se idem faciat.
augustinus in libro sentenciaꝵ
ꝓsꝑi. Dum frangit᷑ hostia. clum
sanguis de calice in ora fidelium
funditur. quid aliud quam do¬
minici corꝑis in cruce unmolati¬
o. euisq sanguinis delatere effu¬
sio designatur.
deo etiam ipse corpus suum fregit
et tradidit. ut signaret quod
sponte sua in passione sefran¬
geret & traderet ꝓ nobis. qui so¬
lus potestatem habebat ponendi
animam suam: quod etiam in
altari uice sua imitant᷑ sacerdo¬
tes ut idem rep̃sentent. Item cor¬
pus xp̃i sacramentum xp̃i et
eccłie. ꝑ exteriorem actionem.
ait sergus .ppͣ. Triforme est cor¬
pus dñi. Pars oblate᷑. in calicem
missa. corpus xp̃i quod iam re¬
surrexit monstrat. pars comesta.
ambulans adhuc suꝑ t̾ram. pars
in altari usq ad finem misse re¬

Expanded text:
acceperit, non potest privari aeterna acceperit, non potest privari aeterna salute. Quia ergo sacramentum corpsua ex se similitudine signat, videamus si similitudine alicujus exterioris actionis circa se idem faciat. Augustinus in libro Sententiarum Prosperi: « Dum frangitur hostia, dum sanguis de calice in ora fidelium funditur, quid aliud quam Dominici corporis in cruce immolatio, ejusque sanguinis de latere effusio designatur? Ideo etiam ipse corpus suum fregit et tradidit, ut signaret, quod sponte sua in passionem se frangeret et traderet pro nobis, qui solus potestatem habebat ponendi animam suam: quod etiam in altari vice sua imitantur sacerdotes, ut idem repraesentent, id est corpus Christi, sacramentum Christi et Ecclesiae per exteriorem actionem. » Ait Sergius papa: « Triforme est corpus Domini, pars oblatae in calicem missa, corpus Christi quod jam resurrexit, monstrat; pars comesta, ambulans adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae re
Abbreviated transcription (Latin):
& potum societatem uult intelli¬
gi corꝑis et membroꝵ suoꝵ quod
est eccłia. Et post pauca. Huius rei
sacramentum. id est unitatis corꝑis¬
sumitur. quibusdam ad uitam.
quibuscdam ad exitum: res u̾o ip̃a
cuius sacramentum est omni homi¬
ni ad uitam. nulli ad exitͥum qui¬
cumq euis particeps fu̾it. Cum
enim cibo &ꝵ potu id appetant ho¬
mines ut non esurieͤnt neq ficiãt.
hoc ueraciter non prestat nisi iste
cybus et potus qui eos a quibus
sumitur immortales facit. id est
ipsa societas scõꝵ. ubi pax erit et
unitas. plena atq ꝑfecta. Propterea
quippe dũs corpus et sanguinem su¬
um ineis rebus commendauit: que
ad unum aliquid redigunt᷑ ex mul¬
tis. Namq aliud in unum ex multis
granis conficitur. aliud inunum
ex multis acinis confluit.
ccłiasticam societatẽ cybum
et potum.& panem domini¬
cum dixit. tum quia uere saciat
ineternabeatitudine. tum quia
multos in unum redigit uera ca¬
ritate: quam societatem qui uere

Expanded text:
et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod est Ecclesia sancta. Hujus rei sacramentum, id est unitatis, corsumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant; hoc veraciter non praestat, nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortipsa societas sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe Dominus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. Ecclesiasticam societatem, cibum et potum ac panem Dominicum dixit, tum quia vere satiat in aeterna beatitudine, tum quia multos in unum redigit vera charitate: quam societatem qui vere
Abbreviated transcription (Latin):
contrarii: manifest᷑ er̃ dõ uolẽte
quia mali corpus xp̃i sumũt
nere qnͣtũ ad sũbstanciã. et
ñ uere qnͣtum ad gr̃am. Et pͥus
quidem uerba b̃i hylarii con¬
cordit̃ cum aliis sanctis expo¬
nant᷑. Sine iuda enĩ pascha.
id est transitum ad urtam con¬
fici dicit. quia spũalit̃ eius par¬
ticeps non fuit. unde etiam sub¬
iecit: dignus enim et̃noꝵ sacra¬
eterne uite indignus erat. qd̾
ex effectu oꝑis aꝓprobat. quia
statim pꝰt bucellam ad ꝓditi¬
onem exiuit. Quod se ñ sccl̃m
corꝑalem et temꝑalem comu¬
nionẽ dixisse. s sccłm sp̃ualem
et et̃nam cuius tm̃ boni parti¬
cipes sunt: ostendit cum sub
ab ordine apłico & suo consortio
remotus ñ fu̾a̾t. cum teste a¬
pło & ceteris scĩs malos cotidie
uideamus sum̾e indiffe̾nter cor¬
pus dñi non ad salutem s ad
iudiciũ: Nisi ergo uide illa im¬
possibilitas sumendi corpus dñi
spũalit̃ ascribat᷑. cum cet̾i ma¬

Expanded text:
contrarii, manifestum erit, Deo volente, contrarii, manifestum erit, Deo volente, quia mali corpus Christi sumunt, vere quantum ad substantiam, et non vere quantum ad gratiam. Et prius quidem verba beati Hilarii concorditer cum aliis sanctis exponantur. Sine Juda enim Pascha, id est transitum ad vitam confici dicit, quia spiritualiter ejus particeps non fuit. Unde etiam subjecit: « Dignus enim aeternorum sacraaeternae vitae indignus erat. Quod ex affectu operis approbat, quia statim post buccellam ad perditionem exivit. » Quod se non secundum corporalem et temporalem communionem dixisse, sed secundum spiritualem et aeternam, cujus tantum boni participes sunt ostendit, cum subjab ordine apostolico et suo consortio remotus non fuerat, cum teste Apostolo et caeteris sanctis malos quotidie videamus sumere indifferenter corpus Domini non ad salutem, sed ad judicium? Nisi ergo Judae illa impossibilitas sumendi corpus Domini spiritualiter ascribatur, cum caeteri ma
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quantũ ad substancialem
corꝑis xp̃i ueritatem. quã licet
indigni ad iudicium suũ. uere
tamen sumunt. s qnͣtum ad gr̃e
sacramenti uirtutem quã negli¬
gunt. S it̾m b̾atum hẏlarium
pictauensem in expositionẽ suꝑ
mathm quasi testem huiꝰ rei faci¬
unt. qui manifeste uidet᷑ asser̾e
a dño uidam a tanti sacram̃ti
communione exclusum quia
indignũ: ideoq non potuisse bib̾e
sanguinem xp̃i in mist̾io. quia
eum non erat bibiturus in reg¬
no. Dicit enim ita. Postq̃ iudas
ꝓdator indicat᷑. sine quo pascha
accepto pane ⁊ fractõ pane. confi¬
discessisse statim intelligit᷑ hinc:
quod cum turbis reuersus osten
uniu̾sos tum bibentes ex uitis
istuis fructu bibituros secum pꝰt¬
ea polliceret᷑.
iitaq augustinum itau̾e
et non uere a sacram̃to ma¬
los remouisse. et hylariũ ita
ipsum uidam a cõmunione
exclusisse ostenderimus ut sibi
ipsiᷤ uel aliis sanctis non sunt

Expanded text:
dicit quantum ad substantialem dicit quantum ad substantialem corporis Christi veritatem, quam licet indigni ad judicium suum, vere tamen sumunt, sed quantum ad gratiae sacramenti virtutem quam negligunt. Sed iterum B. Hilarium Pictaviensem in expositione super Matthaeum , quasi testem hujus rei faciunt, qui manifeste videtur asserere, a Domino Judam a tanti sacramenti communione exclusum, quia indignum. Ideoque eum non potuisse bibere sanguinem Christi in mysterio, quia eum non erat bibiturus in regno. Dicit enim ita: « Post quae Judas proditor indicatur, sine quo Pascha accepto calice et fracto pane confidiscessisse statim hinc intelligitur, quod cum turbis reversus ostenduniversos tunc bibentes ex vitis istius fructu bibituros secum postea polliceretur. » Si itaque Augustinus ita vere et non vere a sacramento malos removisse, et Hilarium ita ipsum Judam a communione exclusisse ostenderimus, ut sibi ipsis vel aliis sanctis non sint
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sumere astruant: et ipsum
uidam ꝓditorem quibusdam e¬
tiam sanc̃toꝵ auctoritatibus con¬
tendant in cena domini commu¬
nioni corporis xp̃i non int̃fuisse.
quasi corpus xp̃i non possit nisi qͥ
incorꝑatur xp̃o uere sum̾e. Propo¬
sitis itaq his quibus suum conci¬
ꝑe uidentur errorem. nos deo uo¬
lente subsequent̃ liberius astrue¬
mus ip̃am ueritatem qua scilicet
bonos uere omnino credamus cor¬
pus xp̃i sumere: malos autem uere
quidem qnͣtum ad substanciam
& non uere quantũ ad effectus
grãm. Ait augustinus in sermo
nem xp̃i ⁊ sanguinem ñ edamꝰ
tm̃ in sacraniento quod et multi
bra maneamꝰ. ut enis sp̃ũ uegete¬
nec carnem xp̃i manclucat nec
sanguinem bibit: etiam si tante
rei sacramentũ ad iudiciũ sue p̃¬
sumptionis cotidie indiffe̾nter ac
cipiat.
sed tm̃ figurate sumere. Itemq e¬
os etiam si sacramentum accipi¬
ant. carnem xp̃i non manduca¬
re astruere uidet᷑. quod tñ non

Expanded text:
Christi sumere astruant, et ipsum Christi sumere astruant, et ipsum Judam proditorem quibusdam sanctorum auctoritatibus contendant in coena Domini communioni corporis Christi non interfuisse, quasi corpus Christi non possit nisi qui incorporatur Christo vere sumere. Propositis itaque his, quibus suum concipere videntur errorem, nos, Deo volente, subsequenter liberius astruemus ipsam veritatem, qua scilicet bonos vere omnino credamus corpus Christi sumere; malos autem vere quidem quantum ad substantiam, et non vere quantum ad effectus gratiam. Ait Augustinus in serm. nem Christi et sanguinem non edamus tantum in sacramento, quod et multi bra maneamus, ut ejus Spiritu vegetenec carnem Christi manducat, nec sanguinem bibit, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium suae praesumptionis quotidie indifferenter accipiat. sed tantum figurate sumere; itemque eos, etiamsi sacramentum accipiant, carnem Christi non manducare, astruere videtur; quod tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
in sacramento uisibilit᷑ sumitur.
in ipsa ueritate sp̃ualit̾ manluce¬
tur. sp̃ualit̃ bibatur. Item gregoriꝰ
inomelia paschali. Sanguis agni
suꝑ utrumq postem ponitur. quan¬
do non solum ore corꝑis. sed etiam
ore cordis haurit᷑. In utroq enim po¬
ste agni sanguis est positus: quan¬
do sacramentũ passionis illixis cum
ore ad redemptionẽ sumit᷑. ad ini¬
tationem quoq intenta mente co¬
gitat᷑.
corꝑis xpisti prior et digni¬
or sit quam corporalis. quia et illa
tantum bonis. hec autem cõmunis
est bonis et malis. cum utraq tñ
sit ad salutem necessaria. et qnͣ¬
tum ad substanciam dominici cor¬
ꝑis uera: uidetur querendum
curbeatus augustinus dixerit.
quia tunc erit unicuiq uita cor¬
manducet᷑. quasi non ipsa uerita¬
te corꝑalit̾ sumatur. et mali qui
corpus xp̃i sacramento tenus su¬
capiunt. Undeetiam aliqui ex¬
rantes xp̃m a sacramento suo se¬
parari autumant. ita ut malos
purum sacramentũ & non corpꝰ

Expanded text:
in sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veritate spiritualiter manducetur, spiritualiter bibatur. » Item Gregorius in Homilia paschali : « Sanguis agni  utrumque postem ponitur , quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus, quando sacramentum passionis Christi cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. corporis Christi prior et dignior sit quam corporalis, quia illa tantum bonis, haec autem communis est et bonis et malis, cum utraque tamen sit ad salutem necessaria, et quantum ad substantiam Dominici corporis, vera; videtur quaerendum cur B. Augustinus dixerit, quia tunc erit unicuique vita cormanducetur; quasi non in ipsa veritate corporaliter sumatur, et mali qui corpus Christi sacramento tenus talud capiunt. Unde etiam aliqui errantes Christum a sacramento suo separari autumant, ita ut malos purum sacramentum et non corpus
Abbreviated transcription (Latin):
mundum caput fedo ⁊ putͥdo
membro. Ait enu augustinus
h̃m. Qui manducat me: et ip̃e
uiuit ꝓpt̃ me. Participatio filii
ꝑ unitatem corꝑis eius et sangui¬
nis quod illa manclucatio pota¬
tioq significat: nos efficit meli¬
ores. Uiuimus ergo nos ꝓpt̃ ip̃m
manclucantes eum: id est ip̃m̃
accipientes uitam eternam
quam non habebamus ex no¬
bis
uamuis autem ista signi

Expanded text:
mundum caput foedo et putrido mundum caput foedo et putrido membro. Ait enim Augustinus : « Qui manducat me, et ipse vivet propter me. Participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficit meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est ipsum accipientes vitam aeternam, quam non habebamus ex nobis. Quamvis autem ista signi
Abbreviated transcription (Latin):
modus manducandi carnem xp̃i &
bibendi sanguinem: quo modo qui
mancducauerit & biberit. in xp̃o
manet et xp̃c in eo. Item idem in
sermone de uerbis euangelii. Quid
est xp̃m manducare: Non hoc so
ciꝑe. Multi enun indigni accipi
ducat et bibit calicem dñi inlig¬
ne: iudicium sibi manclucat &
bibit. S quomodo manducan¬
dus est xp̃c: Quomodo ipseait.
Qui mauducat carnem meã et
bibit sanguinem meũ: in me
manet et ego in eo.Siinme
manet et ego in eo: tunc bibit.
Qui autem non inme manet. nec
ego ineo: et si accipit sacramentũ.
adquirit magnum tormentũ.
uod non dicit᷑.
quidem quasi xp̃c a suo sacra¬
mento ꝓpter maliciam alicuius
sumentis separetur qnͣtũ ad ue¬
ritatem sue substancie. s quan¬
tum ad effectũ sue gr̃e: quia cũ
Scorpus suum det in sacramento.
ut ꝑfecta unitate ita incorporetꝰ
corpori suo. ut in semaneat tan¬
qmͣ incapite suo. et ipse in eo tãꝙͣ
menbro suo. non potest uniri tam

Expanded text:
modus manducandi carnem Christi, et modus manducandi carnem Christi, et bibendi sanguinem, quo modo qui manducaverit et biberit in Christo manet, et Christus in eo. » Item idem in sermone de verbis Evangelii: « Quid est Christum manducare? Non hpere. Multi enim indigne accipiunducat et bibit calicem Domini indigne, judicium sibi manducat et bibit. Sed quomodo manducandus est Christus? Quomodo ipse dicit: Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . Si in me manet Qui autem in me non manet nec ego in eo, et si accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. » Quod non dicitur quidem quasi Christus a sacramento suo propter malitiam alicujus sumentis separetur quantum ad veritatem suae substantiae, sed quantum ad effectum suae gratiae; quia, cum corpus suum det in sacramento, ut perfecta unitate ita incorporetur corpori suo, ut in se maneat tanquam capite suo, et ipse in eo tanquam membro suo, non potest uniri tam
Abbreviated transcription (Latin):
ipãm sacram̃toꝵ cõmunionem
non ei fuisse negatam. itemq
augustinus ipsũ uudam int̾fa¬
isse ubi dñs sacramentũ corporis
et sanguinis sui omnib discipłis
distribuerat luca etiam euangłista
teste affrmat: uidendum eit quo¬
modo uidas et ceteri mali corpus
xp̃i sum̾e et non sum̾e intelligãt᷑.
ne tanti patres in quib erat imus
sp̃c non dissensionis s pacis. a se
dissentire uideant᷑. Quam que¬
stionem ipse augustinus soluens
insermone de blasphemia sp̃c scĩ
meum sanguinem. in me mairl
et ego in eum. quomͦ intellecturi
sumus: Nunquid etiam illos
hic potimus acciꝑe de quib dĩc
aplc quod iudicium sibi mandu¬
cent ⁊ bibant. cum ipãm carnẽ
manducent et ipsum sanguinẽ
bibant: Numquid ⁊ uidas magi¬
stri uenditor & traditor impius qm¬
ius ip̃m manib eus confectũ sacra¬
mentum carnis & sanguinis eiꝰ
oum cet̾is discipulis sicut aꝑtius
lucas euangłista declarat mandu¬

Expanded text:
ipsam sacramentorum communionem ipsam sacramentorum communionem non ei fuisse negatam, itemque Augustinus ipsum Judam interfuisse ubi Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui omnibus discipulis distribuerat, Luca enim evangelista teste affirmat, videndum est quomodo Judas et caeteri mali corpus Christi sumere et non sumere intelligantur, ne tanti Patres in quibus erat unus spiritus, non dissensionis, sed pacis, a se dissentire videantur. Quam quaestionem ipse Augustinus in sermone De blasphemia Spiritus smeum sanguinem, in me manet, et ego in eo , quomodo intellecturi sumus? Nunquid ehic poterimus accipere, de quibus dicit apostolus quod iudicium sibi manducent et bibant, cum ipsam carnem manducent et ipsum sanguinem bibant ? numquid et ludas, magistri uenditor et traditor impius, qis ipsum manibus ejus confectum sacramentum carnis et sanguinis ejus cum caeteris discipulis, sicut apertius Lucas evangelista declarat, mandu
Abbreviated transcription (Latin):
ut indignum absuisse: si testan¬
tib aliis sanctis corꝑalit affu̾it.
⁊ ipsum sacramentum ab ip̃o
dũo sumpserit usdeamus. Ait leo
cumbentib discipulis ad edendã
misticam cenam cum in caiphe
ordinans sacramentũ. docebat qua¬
lis hostia deo deberet offerri: ne
abhoc quidem mysterio traditore
sũmoto. ut ostenderet᷑ nulla mniu¬
ria exasꝑatꝰ. qui uoluntaria erat
impietate p̃scitus. Et post pauca.
Cur infelix uida. tanta benignita¬
te non uteris: Nam apłici ordi¬
nis honor: non sacramentoꝵ tibi
cõmunio denegat᷑. Item angusti¬
corpus xp̃i accepit. Intelligendũ
est enim quodiam omnib eis
distribuerat dñs sacramentum
corꝑis & sanguinis sui ribi et ip̃e
usdas erat sicut sanctus lucas eui¬
dentissime narrat: ac demde ad
hoc uentum est ubi scd̃m narra¬
tionem ioħis aꝑtissime dñs ꝑ
bucellam tinc̃tam atq porree¬
tam. suum expͥmit traditorem.
traditorem a mysterio cor¬
poris xp̃i non ẽẽ. sũmotum &

Expanded text:
ut indignum abfuisse, si testantibus aliis sanctis corporaliter adfuerit, et ipsum sacramentum ab ipso Domino sumpserit, videamus. Ait Leo cumbentibus discipulis, ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae uinis sui ordinans sacramentum, docebat qualis hostia Deo deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto, ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui voluntaria erat impietate praescitus. » Et post pauca: « Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Non apostolici ordinis honor, non sacramentorum tibi communio denegatur. » Item Augusticorpus Chr isti accepit. Intelligendum est enim, quod iam omnibus eis distribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Iudas erat, sicut Lucas euidentissime narrat; ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam intinctam atque porrectam suum exprimit traditorem. » traditorem a mysterio corporis Christi non esse submotum, et
Abbreviated transcription (Latin):
patris mei qui incelis
berie incohauerit usq
ad finem firma ꝑdu¬
cere. Quin immo me¬
lius erat non cognos¬
cere uiarn iusticie qͣm
post agnitionem retror¬
sum comĩti.

Expanded text:
s mei qui in coelibene inchoaverat usque ad finem firma perducere; quin imo melius erat non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti
Abbreviated transcription (Latin):
digne gaudia celebra¬
opitulante apr̾os ⁊ co¬
diderimus ad quos spẽ
sanctus adueniret in qͥ¬
bus habitare dignetur.
molo aduentu et illustͣ¬
tione sancti spc apti exis¬
tumus et corda nr̃a diui¬
no amore repleta et cor¬
pora sint dominicis mnã¬
cipata p̃ceptis.Uncle ĩ
exordio lectionis huius

Expanded text:
digne gaudia celebraopitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. tione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipata praeceptis. Unde in exordio lectionis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
mana pusillaminitatẽ
uirium suarum conside¬
rat. ml erga se aliud qm
tenebras angustiarum
⁊ estus cernit hostium cõ

Expanded text:
mana, pusillitatem virium suarum considerat, nihil erga se aliud quam tenebras angustiarum, et aestus cernit hostium co
Abbreviated transcription (Latin):
nis: letatus est ualde ⁊
ait. Benechictus domi¬
nus hodie qui dedit dd̃¬
D
filium sapientissitaũ
super populum hũc
plurimum. & misit
hyram ad salomonem
dicens. Audiui quetũ¬
que mandasti michi.¬
Ego faciam omnem uo¬
luntatem tuam in lig¬
nis cedrinis ꝙ ab ieguꝰ.
Serui mei ceponent ea
de libano ad mare: et e¬
go componam ea in
ratib in mari usꝙ ad
locum quẽ significaue¬
ris in ⁊ applicabo ea ibi
tu tolles ea: prebebis¬
q necessaria michi ut
detur cybus comui mee.
tat hiram dabat
salomoni ligna cedri¬
na ⁊ ligna abiena iux¬
taoninem uoluntatẽ
iul salomon autem
rumo tritici incibum
domui esris. ⁊ uigiti
choros purissimi olei
Hec tribuebat salo¬
mor hiram per ãnos
singulos. Heditꝙ do
mimis sapiẽiam sa¬
lomoni sicut locutus
est ei. & erat pax iut̾
hyram et salomonẽ
⁊ percusserunt fedus¬

Expanded text:
nis laetatus est valde et ait benedictus Dominus hodie qui dedit David filium sapientissimum super populum hunc plurimum et misit Hiram ad Salomonem dicens audivi quaecumque mandasti miEgo faciam omnem voluntatem tuam in lignis cedrinis et abiegnis. Servi mei deponent ea de Libano ad mare, et ego componam ea in ratibus in mari usque ad locum quem significaveris mihi, et applicabo ea ibi, et tu tolles ea: Praebebisque necessaria mihi, detur cibus domui meae. Itaque Hiram dabat Salomoni ligna cedrina et ligna abiegna juxta omnem voluntatem ejus. Salomon autem s tritici in cibum domui ejus, et viginti choros purissimi olei. Haec tribuebat Salomon Hiram per annos singulos. Dedit quoque Dominus sapientiam Salomoni sicut locutus est ei, eratque pax inter Hiram et Salomonem, et percusserunt
Abbreviated transcription (Latin):
milia uiroru Mit¬
tebat ꝙ eos in lilanũ
decem milia permer¬
ses singulos iucissu
ita ut duobus mensi¬
bis ẽẽnt in domibus
suis. ꝙ adoniram erat
super huius cranodi in¬
dictionem.¬
uerunt itaq salo¬
moni seraginta:
qui lionera portobaat.¬
rumi in monte ibs
p̃positis qui p̃erant sĩ¬
gulis operibus mime¬
rum trium miliũ
⁊ trecentorum p̃cipi
Precepit ꝙ rex ut tol¬
lerent lapides gran¬
des lapide preciosos ĩ
fundamentum tem¬
pli. et quadarent eos.
quos dolauerunt ce¬
mentarii salomoni
⁊ cementarii hyram
Porro biblii p̃paraue¬

Expanded text:
milia virorum mittebatque eos in Libanum decem milia per menses singulos vicissim ita ut duobus mensibus essent in domibus suis et Adoniram erat super huiuscemodi indictione fuerunt itaque Salomoni septuaginta qui onera portrum in monte: absque praepositis qui praeerant singulis operibus, numero trium millium et trecentorum, praecipiePraecepitque rex, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos, in fundamentum templi, et quadrarent eos: quos dolaverunt caementarii Salomonis, et caementarii Hiram: porro Biblii praeparave
Abbreviated transcription (Latin):
apud quẽ ẽẽt operata.⁊
nomen dixit uiri quod
boor uocaretur. Cui res¬
pondit noemi. Benedictꝰ
sit a dño: qm̃ eandem gra¬
ciam qmͣ p̃buerat uiuis
seruauit ⁊ mortuis.Fuir¬
gerer: donec omnne segeteᷤ
ineterentur. Cui dixĩt so¬
crus. Melius est filia mi
ut cum puellis eius exe¬
as ad metendum: ne ina¬
lieno agro quisqmͣ resista
tibi. Iuncta est itaq pu¬
elli uoo ⁊ tan diucũcis
messuit. donec hordea ⁊ tͥ¬
ticum ⁊horreis conderet᷑.
Post quam autem reu̾sa
est adisocrum suam: au¬
diuit ab ea filia mi qrie¬
ram̃tͥ requiem.⁊ ꝓuidebo
ut bene sit tͥ. Boor iste
cuiꝰ puellis in agro iunc¬
ta es: ꝓpinguis est nr. ⁊
in hac nocte aream hor¬
dei uentilat. Lauare gͥ ⁊
ungere ⁊ induere cultiori¬
buis uestimentis ae descẽ¬
de in aream.Nonteuide¬
at homo donec efum potũ¬
qr finierit. Qñ autem ie¬
rit ad dormiendum. no¬
ta locum in quo dormi¬
at. uemes ꝙ ꝙ discoperies
pallium quo oꝑitur a
parte pedium: & picies te

Expanded text:
apud quem esset operata et nomen dixit viri quod Booz vocaretur cui respondit Noemi benedictus sit a Domino quoniam eandem gratiam quam praebuerat vivis servavit et mortuis rureius iungerer donec omnes segetes meterentur cui dixit socrus melius est filia mi ut cum puellis eius exeas ad metendum ne in alieno agro quispiam resistat tibi iuncta est itaque puellis Booz et tamdiu cum eis messuit donec hordea et triticum in horreis conderentur postquam autem reversa est ad socrum suam audivit ab ea filia mi quaeram tibi requiem et providebo ut bene sit tibi Booz iste cuius puellis in agro iuncta es propinquus est noster et hac nocte aream hordei ventilat lava igitur et unguere et induere cultioribus vestimentis ac descende in aream non te videat homo donec esum potumque finierit quando autem ierit ad dormiendum nota locum in quo dormiat veniesque et discoperies pallium quo operitur a parte pedum et proicies te
Abbreviated transcription (Latin):
Et fc̃m est dum bene¬
diceret illis recessit
ab eis : et ferebatur i
celum. Pret̾missis õi¬
bus que per quadra¬
gnita dies agi ab illo
cum discipulis potu¬
erunt. pͥmo die re-¬
surrectionis eius cõ¬
diem: quo ascendit ĩ
celum. Pulchre aut̃
ascẽsurꝰ in celuiti diͦ¬
cipulos quibus bene¬
dicat: foras inbetha¬
niam eduxit. Primo
quidem ꝓpter nomen
ter obedientiam nimi¬
rum conuersorum as¬
cendit. Mortuns est
enim sicut aplus ait
ꝓpter dilecta nr̃a: et re¬
surrexit ꝓpter iustifi¬
cationem nr̃am.¬

Expanded text:
um benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Praetermissis omnibus quae per quadraginta dies agi ab illo cum discipulis potuerunt, primo diei resurrectionis ejus condiem quo ascendit in coelum. Pulchre autem ascensurus in coelum, discipulos quibus benedicat foras in Bethaniam educit. Primo quidem propter nomen ter obedientiam nimirum conversorum ascendit: Mortuus est enim, sicut Apostolus ait, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem n