comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
candidatorum obscurior ei uideri
solent. Catillina interea autem
acq letum scipatum choro uu¬
uentutis uallatum Indicib atq
sicariis inflatum cum spem mili
tum college mei quẽ admodum di¬
cebat ipse ꝓmissis circum fluentẽ
collenorũ arretinorũ et fesulanoꝵ
exercitu quã turbam dissimilli¬
mo ex genere diltinguebant ho¬
mines ꝑcusi sillam temporis ca¬
lamitatẽ uultus erat ipĩus ple¬
nus furoris oculi sceleris sermo
adrogancie sicut ei iam explora¬
tus et domi conditus consulatus
uideretur: Murenam cõtep̃ne¬
bat. Sulpicium accusatorẽ suum
nũabat. non competitorem ei uim
denũciabat rei p minabatur:
Quibus rebus qui timor boms
a me cõmoueri uelle uosmnetipsi
uobiscum recordamini.Me mini¬
stis enim cum illius nefarii gla¬
diatoris uoces ꝑcrebruissent qͣs
habuisse in concione domestica
dicebatur cum miserorum fidelẽ
defensorem negasset inueniri pos¬
se nisi eum qui ipse miser esset

Expanded text:
candidatorum voltus obscuriores videri candidatorum voltus obscuriores videri solent; Catilinam interea alacrem atque laetum, stipatum choro iuventutis, vallatum indicibus atque sicariis, inflatum cum spe militum tum conlegae mei, quem ad modum dicebat ipse, promissis, circumfluentem colonorum Arretinorum et Faesulanorum exercitu; quam turbam dissimillimo ex genere distinguebant homines perculsi Sullani temporis calamitate. voltus erat ipsius plenus furoris, oculi sceleris, sermo adrogantiae, sic ut ei iam exploratus et domi conditus consulatus videretur. Murenam contemnebat, Sulpicium accusatorem suum numerabat non competitorem; ei vim denuntiabat, rei publicae minabatur. quibus rebus qui timor bonisa me commoneri velle; vosmet ipsi vobiscum recordamini. meministis enim, cum illius nefarii gladiatoris voces percrebruissent quas habuisse in contione domestica dicebatur, cum miserorum fidelem defensorem negasset inveniri posse nisi eum qui ipse miser esset;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinentur in fortunas optimi cu¬
iusq erumperent hec oĩa tibi ac¬
cusandi uiam muniebant adipi¬
scendi obsepiebant. Atq ex oĩbus
illa plaga est miecta peticionitu¬
e non tacente me maxime de qua
ab homine ingemosissimo et pio¬
sissimo Hortensio multa gͣuissime
dicta sunt quo eciam michi du¬
rior locus est dicendi datus ut
cum ante me et ille dixisset et
uit sũma dignitate et diligencia
et facultate dicenti M. crassus
Ego in extremo non ꝑtem aliquã
agerem cause s de tota re dicerẽ
qd̾ michi uide̾tur Itaq in hisdẽ
rebus ferre uetsor et qd̾ possũ
Iud̾ occurro uestrae sapietati
ser tamen serui qͣm te securim pu
ceret ne consul catillina fieret dũ
tu accusacionem cõpares deposita
atq abiecta pecicione. Et em̃ te in¬
quirere uidebant tristem ip̃m
mestos amicos obseruaciones te¬
scificaciones seductiones testium
secessionem subscriptorũ animi¬
adu̾tebant quib rebus certe ipĩ

Expanded text:
continentur in fortunas optimi cucontinentur in fortunas optimi cuiusque erumperent. haec omnia tibi accusandi viam muniebant, adipiscendi obsaepiebant. atque ex omnibus illa plaga est iniecta petitioni tuae non tacente me maxima, de qua ab homine ingeniosissimo et copiosissimo, Q. Hortensio, multa gravissime dicta sunt. quo etiam mihi durior locus est dicendi datus ut, cum ante me et ille dixisset et vir summa dignitate et diligentia et facultate dicendi, M.Marcus Crassus, ego in extremo non partem aliquam agerem causae sed de tota re dicerem quod mihi videretur. itaque in isdem rebus fere versor et quoad possum, iudices, occurro vestrae satietati. sed tamen, Servi, quam te securim putceret ne consul Catilina fieret, dum tu accusationem comparares deposita atque abiecta petitione? etenim te inquirere videbant, tristem ipsum, maestos amicos; observationes, testificationes, seductiones testium, secessiones subscriptorum animadvertebant, quibus rebus certe ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
muorũ exiliũ in nr̃m ordinẽ cõ¬
cessit senatus postulaciom tue s
non libenter duriorem fortune cõ¬
muni condicionem te auctore cõ¬
scituit morbi exculaciom pendad¬
dita est uolũtas offensa multorum
quib aut contra ualitudinis cõmo¬
dum laborandũ est aut in cõmodo
morbi eciam ceteri uite fructus
relinquendi Quid gͦ hec quistoli¬
tis qui auctoritati senatus uolun¬
tati tue paruit deniq is culit cũ
minime proderãt. Illa que mea
sũma uoluntate senatus frequẽs
repudiauit mediocriter ad u̾sata
tibi esse existimas confusionem
suffragiorũ flagitasci prerogaci¬
onũ legis manilie equacionẽ grẽ
dignitatis suffragiorũ gͣuiter ho¬
mines Honesti atq in suis uiemita¬
tibus et mumapis graciosi tule¬
rũt a tali uiro esse p̾ugnatũ ut
om̃es et dignitatis et gracie gra¬
dus tollerentur. Eidem editicios
iudices esse uoliusti ut odia occul¬
ta ciuiũ que taatis nĩc discordiis

Expanded text:
nuiorum. exsilium in nostrum ordinem; connuiorum. exsilium in nostrum ordinem; concessit senatus postulationi tuae, sed non libenter duriorem fortunae communi condicionem te auctore constituit. morbi excusationi poena addita est; voluntas offensa multorum quibus aut contra valetudinis commodum laborandum est aut incommodo morbi etiam ceteri vitae fructus relinquendi. quid ergo? haec quis tulit? is qui auctoritati senatus, voluntati tuae paruit, denique is tulit cui minime proderant. illa quidem quae mea summa voluntate senatus frequens repudiavit mediocriter adversata tibi esse existimas? confusionem suffragiorum flagitasti, †praerogationum legis Maniliae†, aequationem gratiae, dignitatis, suffragiorum. graviter homines honesti atque in suis vicinitatibus et municipiis gratiosi tulerunt a tali viro esse pugnatum ut omnes et dignitatis et gratiae gradus tollerentur. idem editicios iudices esse voluisti, ut odia occulta civium quae tacitis nunc discordiis
Abbreviated transcription (Latin):
qui non aporte mimici sumus ea¬
am alienissimis in capitis ꝑiculis
amicissimorũ officia et studia .p. fi¬
stamꝰ Quare ego exꝑtus et petẽ¬
di et defendendi et accusandi mo¬
lestiam sic intellexi in petendo scu¬
diũ esse acerrimũ in defendendo of¬
ficiũ in accusando laborem. Itaq
sic statuo fieri nullo modo posse: ui
idem acculacionem et peticionez
consulatus diligenter adornet atos
instruat unũ sustinere pauci pos¬
sunt utrũq nemo: Tu cũ te de
curriculo peticionis deflexisses a¬
nimũq ad accusandum transtu¬
lisses existimasti te utriq nego¬
cio satisfacere posse. uehementer
etrasti Quis em̃ dies fuit postea
qͣm in istam accusandi denũciaai¬
onem ingressus es quẽ tu nõ to¬
tum in ista racione consumpseril
legem ambitus flagitasti que tibi
beres nocentem reum fortasse ar¬
masset peticioni uͦ refragata est
poena guior in plebem tua uoce
efflagitata est cõmoti animi te¬

Expanded text:
qui non aperte inimici sumus etqui non aperte inimici sumus etiam alienissimis in capitis periculis amicissimorum officia et studia praestamus. qua re ego expertus et petendi et defendendi et accusandi molestiam sic intellexi in petendo studium esse acerrimum, in defendendo officium, in accusando laborem. itaque sic statuo fieri nullo modo posse ut idem accusationem et petitionem consulatus diligenter adornet atque instruat. Vnum sustinere pauci possunt, utrumque nemo. tu cum te de curriculo petitionis deflexisses animumque ad accusandum transtulisses, existimasti te utrique negotio satis facere posse. vehementer errasti. quis enim dies fuit, postea quam in istam accusandi denuntiationem ingressus es, quem tu non totum in ista ratione consumpseris? legem ambitus flagitasti, quae tibi beres nocentem reum, fortasse armasset; petitioni vero refragata est. Poena gravior in plebem tua voce efflagitata est; commoti animi te
Abbreviated transcription (Latin):
nouo more omnes fere domos oĩ¬
um concursent et ex uoltu candi¬
datorũ cõiecturam faciant qͣnͣtũ
quisq anmi et facultatis habe̾
uideatur. uides ne tum illũ triscẽ
demissũ iacet diffidet abiecit hastas
serpit hic rumor scis tu illũ accu¬
sacionem cogitare inquitere in cõ¬
petitores testis quer̾e̾ aliũ faci iã
quomam sibi hic ipse desꝑat eius
debilitantur studia deponũt au
testam rem abiciũt aut suam
operam et gram iudicio et accu¬
saciom reseruant. accedit eodem
ut eciam ipse candidatus totum
amiũ atq omnẽ curam oꝑam di¬
ligenciamq suam in peticione nõ
possit ponere adiũgitur emĩ accu¬
sacionis cogitacio non parua res sed
nimirũ oĩum maxima. Hagnũ est
enim te comꝑare ea quib possis
hoĩem e ciuitate p̃lertum non mo¬
pem neq infirmũ exturbate qui et
pot se et ꝑ suos et uero eciam per
alienos defendatur omnes enĩ ad ꝑi¬
cula propulsanda concurrimꝰ et

Expanded text:
novo more omnes fere domos omninovo more omnes fere domos omnium concursent et ex voltu candidatorum coniecturam faciant quantum quisque animi et facultatis habere videatur. 'videsne tu illum tristem, demissum? iacet, diffidit, abiecit hastas.' serpit hic rumor. 'scis tu illum accusationem cogitare, inquirere in competitores, testis quaerere? Alium fac iam, quoniam sibi hic ipse desperat.' edebilitantur, studia deponunt; aut certam rem abiciunt aut suam operam et gratiam iudicio et accusationi reservant. accedit eodem ut etiam ipse candidatus totum animum atque omnem curam operam diligentiamque suam in petitione non possit ponere. adiungitur enim accusationis cogitatio, non parva res sed nimirum omnium maxima. Magnum est enim te comparare ea quibus possis hominem e civitate, praesertim non inopem neque infirmum, exturbare, qui et per se et per suos et vero etiam per alienos defendatur. omnes enim ad pericula propulsanda concurrimus et
Abbreviated transcription (Latin):
agere et dicere uidebam tibi solitus
sum dicere magis te fortem senato¬
rem michi uideri qm sapientem
candidatum pͥmũ accusandi terro¬
res et mine quibꝰ tu cotidie uti so¬
lebas sunt fortis uiri. sed et popu¬
li opimonem aspem adipiscendi
au̾tunt et amicorũ studia debilitãt.
Nescio quo pacto semꝑ hoc fit ne¬
q in uno aut altero ammadu̾sũ
est s iam in plurib simul atos
candidatus Accusacionẽ meditari
iuisus est ut honorem desꝑasse ui¬
deatur Quid ergo acceptam iiui¬
riam ꝑsequi non placet imino
uehementer placet. s aliud tẽpus
est petendi. aliud ꝑsequẽdi. peti¬
torem ego prelertm consulatut
magna spe. magno anmo ma¬
gnis copiis et in forũ et in cãpũ
deduci uolo. Non placet michi in¬
quisicio Candidati ꝓ nũciare pul¬
se nõ testiũ pociusqͦ suffragatoꝵ
comꝑacio non mine magisqͣ plã¬
dicie non declamacio pociusqͣm
ꝑ salutacio presertim cũ iam hoc

Expanded text:
agere et dicere videbam tibi solitus agere et dicere videbam tibi solitus sum dicere magis te fortem accusatorem mihi videri quam sapientem candidatum. primum accusandi terrores et minae quibus tu cotidie uti solebas sunt fortis viri, sed et populi opinionem a spe adipiscendi avertunt et amicorum studia debilitant. nescio quo pacto semper hoc fit — neque in uno aut altero animadversum est sed iam in pluribus — simul atque candidatus accusationem meditari visus est, ut honorem desperasse videatur. quid ergo? acceptam iniuriam persequi non placet? immo vehementer placet; sed aliud tempus est petendi, aliud persequendi. petitorem ego, praesertim consulatus, magna spe, magno animo, magnis copiis et in forum et in campum deduci volo. non placet mihi inquisitio candidati, praenuntia repulsae, non testium potius quam suffragatorum comparatio, non minae magis quam blanditiae, non denuntiatio potius quam persalutatio, praesertim cum iam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
id in te rep̃hendere qd̾ in meipõ
gracias cũ optima existimacione
actulit habuit ꝓficiscens dilectũ
inumbria dedit ei facultatẽ res
publica liberalitatis qua usus
mulca sibi tribus que munici¬
pis umbrie conficiũtur adiũxit
ipse autem in gallia ut nr̃i ho¬
mines desꝑatas iam pecumas
exigerent equitate diligenciaq
ꝑfecit Tn interea rome sailicet
amncis presto fuisti faceor s cũ
illud cogita nõ nullorũ amicorũ
studia minui solere in eos aqͥ¬
bus ꝓiũcias cõtempm intelligũt
Et quõ ostendi iudices. parem
dignitatem ad consulatus petici¬
onem disparẽ fortunam ꝓ iũcia¬
liũ negociorũ in Murenã atq in
sulpicio fuisse dicam iam aꝑcius
in quo meus necellarius fuerit
inferior seruius ut ea dicam uo¬
bis audientib amisso iam tẽpore
que ipsi soli re integra sepe dixi
petere consulatũ nescire te Seriu ꝑ¬
sepe tibi dixi et in hiis rebus ipsĩs
quas te magno et forti ammo et

Expanded text:
id in te reprehendere quod in me ipso id in te reprehendere quod in me ipso gratias cum optima existimatione attulit. habuit proficiscens dilectum in Umbria; dedit ei facultatem res publica liberalitatis, qua usus multas sibi tribus quae municipiis Umbriae conficiuntur adiunxit. ipse autem in Gallia ut nostri homines desperatas iam pecunias exigerent aequitate diligentiaque perfecit. tu interea Romae scilicet amicis praesto fuisti; fateor; sed tamen illud cogita non nullorum amicorum studia minui solere in eos a quibus provincias contemni intellegunt. et quoniam ostendi, iudices, parem dignitatem ad consulatus petitionem, disparem fortunam provincialium negotiorum in Murena atque in Sulpicio fuisse, dicam iam apertius in quo meus necessarius fuerit inferior, Servius, et ea dicam vobis audientibus amisso iam tempore quae ipsi soli re integra saepe dixi. petere consulatum nescire te, Servi, persaepe tibi dixi; et in eis rebus ipsis quas te magno et forti animo et
Abbreviated transcription (Latin):
ludos quid in ipsa p̃tura nichil¬
ne existimas inter tuam et hu¬
ius sortem interfuisse Huiꝰ sors
ca fuit quã omnes tui necessa¬
rii tibi optabamꝰ uris dicũdi
in qua gloria conciliatam ma¬
gnitudõ negocii grãm equita¬
tis largicio qua in sorte sapiẽs
pretor qualis hic fuit offẽsionẽ
uicata equabilitate decernendi
beniuolẽcia adiũgis lenitate
audiendi e grecia et ad consula¬
tum apta proiuĩcia in qua laus
equitatis integritatis facilitatis
ad ex tremũ ludorũ uoluptate
concludit᷑. Quid tua sors tristis
atrox questio peculatus. ex alt̾a
parte lac̾marũ et squaloris ex
altera plena catenarũ atq indi¬
cum cogendi iudices inuiti reti¬
nendi contra uolũtatem scriba
dampnatus ordo totus alienus
syllana gratificacio rep̃hensa mł¬
ti uiri fortel et prope pari ciui¬
tatis offensa est lites seuere esti¬
mate cui placet obluuscitur cui
dolet meminit. postremo tu in
ꝓiuĩcia reuoluisci non possum

Expanded text:
ludos; quid? in ipsa praetura nihilludos; quid? in ipsa praetura nihilne existimas inter tuam et huius sortem interfuisse? huius sors ea fuit quam omnes tui necessarii tibi optabamus, iuris dicundi; in qua gloriam conciliat magnitudo negoti, gratiam aequitatis largitio; qua in sorte sapiens praetor qualis hic fuit offensionem vitat aequabilitate decernendi, benivolentiam adiungit lenitate audiendi. egregia et ad consulatum apta provincia in qua laus aequitatis, integritatis, facilitatis ad extremum ludorum voluptate concluditur. quid tua sors? tristis, atrox, quaestio peculatus ex altera parte lacrimarum et squaloris, ex altera plena accusatorum atque indicum; cogendi iudices inviti, retinendi contra voluntatem; scriba damnatus, ordo totus alienus; Sullana gratificatio reprehensa, multi viri fortes et prope pars civitatis offensa est; lites severe aestimatae; cui placet obliviscitur, cui dolet meminit. postremo tu in provinciam ire noluisti. non possum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi qui et ab delectacione omi
negociis impedim᷑ et impsa
occupacione delectaciones ali¬
as multas habere possumus
ludis tñ oblectamur et ducim̃
Quid tu admirare de multitudi¬
ne indocta .l. otito uit fortis meꝰ
necessariũ sequestri ordine resci¬
tuit non solum dignitatem sed
eam uoluptatem. Ita que lex hͤ
que ad ludos ꝑtinet est omniũ
gͥtissima qd̾ honestissimo ordim
cum splendore fructus quoq io¬
cũditatis est restitutus quare de¬
lectant hoĩes michi crede ludi
eciam illos qui dissimulant nõ
solum eos qui fatentur quod ego
in mea peticione sensi nam nos
quoq habuimꝰ scenam cõpe¬
titricem Quod si ego qui trinos
ludos edilis feceram tamẽ Anco¬
in ludis cõmouebar tibi qͥ casu
nullus feceras nichil huiꝰ istã
ipsam quã mrides argenteam
scenam adu̾satam putas Sed
Hec sane sint paria oĩa sit par
forensis oꝑa militaris suffraga¬
cio urbanẽ sit idem magnificen¬
tissimos et nullos umqͣ fecisse

Expanded text:
ipsi qui et ab delectatione communi ipsi qui et ab delectatione communi negotiis impedimur et in ipsa occupatione delectationes alias multas habere possumus, ludis tamen oblectamur et ducimur, quid tu admirere de multitudine indocta? L.Lucio Otho, vir fortis, meus necessarius, equestri ordini restituit non solum dignitatem sed etiam voluptatem. itaque lex haec quae ad ludos pertinet est omnium gratissima, quod honestissimo ordini cum splendore fructus quoque iucunditatis est restitutus. qua re delectant homines, mihi crede, ludi, etiam illos qui dissimulant, non solum eos qui fatentur; quod ego in mea petitione sensi. nam nos quoque habuimus scaenam competitricem. quod si ego qui trinos ludos aedilis feceram tamen Antoni ludis commovebar, tibi qui casu nullos feceras nihil huius istam ipsam quam inrides argenteam scaenam adversatam putas? sed haec sane sint paria omnia, sit par forensis opera militari, militaris suffragatio urbanae, sit idem magnificentissimos et nullos umquam fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
est illa orõ me sanctũ recreauit
me preda donauit hoc duce ca¬
stra cepimiꝰ signa contulimꝰ nũ¬
qm iste plus militis laboris im¬
posuit qm sibi sumsit ipse cum
fortis tum eciam felix hoc qnͣti
putas esse ad famã hoĩum ac
uoluntatem: et enĩ si tanta illis
comitis religio est. ut ad huc
semꝑ omen ualuerit p̾roga¬
tiuum Quid mirũ est in hoc
felicitatis famã sermonẽq ua¬
luisse. s si hec leuiora ducis q̃
sunt gͣuissima et hanc uebanã
suffragacionẽ militari ante po¬
nis. nolli ludorũ Huiꝰ elegãci¬
am et scene magnificẽciam a
ualde contẽpn̾e que huic admo¬
dum profuerũt nam quid ego
dicam populũ ac uolgus impe¬
ritorum ludis magno opere de¬
lectari minus est iirandum
qmꝙͣ huic cause id satis est sũt
enĩ populi ac multitudinis co¬
micia quare si populo ludorũ
magnificencia uoluptati est nõ
est mirandũ eam murene apd̃
populũ profuisse. s si nosmet

Expanded text:
est illa oratio: 'me saucium recreavit, est illa oratio: 'me saucium recreavit, me praeda donavit; hoc duce castra cepimus, signa contulimus; numquam iste plus militi laboris imposuit quam sibi sumpsit, ipse cum fortis tum etiam felix.' hoc quanti putas esse ad famam hominum ac voluntatem? etenim, si tanta illis comitiis religio est ut adhuc semper omen valuerit praerogativum, quid mirum est in hoc felicitatis famam sermonemque valuisse? sed si haec leviora ducis quae sunt gravissima et hanc urbanam suffragationem militari anteponis, noli ludorum huius elegantiam et scaenae magnificentiam tam valde contemnere; quae huic admodum profuerunt. nam quid ego dicam populum ac volgus imperitorum ludis magno opere delectari? minus est mirandum. quamquam huic causae id satis est; sunt enim populi ac multitudinis comitia. qua re, si populo ludorum magnificentia voluptati est, non est mirandum eam L.Lucio Murenae apud populum profuisse. sed si nosmet
Abbreviated transcription (Latin):
cõmota sit. sepe ita obscura
in est ut cassum excitata esse
uideatur. s tamen si est redeẽ¬
da racio due res uehemẽter ĩ
p̃tura de siderate sunt q̃ ambe
in cõsulatũ ut tũ murene pro¬
fuerũt. una exspectacio mu¬
neris que et rumore nõ nullo
et scudiis sermonibusq cõpeti¬
torum creuerat quod ii quos in
proiũciam ac legacione omni
et liberalitatis et u̾tutis sue te¬
stis habuerat nõdum decesse¬
ficat. Horum utrũq ei fortũa
ad consulatus peticionẽ reser¬
uauit Nam et .l. luculli ex̃citꝰ
qui ad triũphũ ꝯuenerat ide
comes .l. murene presto fuit et
munus amplissimũ qd̾ peticio
preture desiderabat pretuta
rescituit Num tibi hec parua
uidentur adiumenta et subsi¬
dia consulatus uoluntas mi
cum apud suos gracia tum uo
in consule declarando Multum
num auctoritatis habet suffra¬
gacio militaris Imꝑatores enĩ
comiciis consularibus in u̾bor
interp̃tes diligunt᷑ quare gͣuis

Expanded text:
commota sit, saepe ita obscura commota sit, saepe ita obscura causa est ut casu excitata esse videatur. sed tamen si est reddenda ratio, duae res vehementer in praetura desideratae sunt quae ambae in consulatu multum Murenae profuerunt, una exspectatio muneris quae et rumore non nullo et studiis sermonibusque competitorum creverat, altera quod ei quos in provincia ac legatione omni et liberalitatis et virtutis suae testis habuerat nondum decesset. Horum utrumque ei fortuna ad consulatus petitionem reservavit. nam et L. Luculli exercitus qui ad triumphum convenerat idem comitiis L.Lucio Murenae praesto fuit, et munus amplissimum quod petitio praeturae desiderarat praetura restituit. num tibi haec parva videntur adiumenta et subsidia consulatus, voluntas milcum apud suos gratia, tum vero in consule declarando multum num auctoritatis habet, suffragatio militaris? imperatores enim comitiis consularibus, non verborum interpretes deliguntur. qua re gravis
Abbreviated transcription (Latin):
sita sepe ꝑcurbat oĩa et totam
opĩonem ꝑua nõnũqͣ cõmu¬
tata ur̃arum mores sepe ecia
sme ulla aperta causa sit aliud
atq existimaris ut nõ nũꝙͣ
ita factũ esse eciam populus
admiretur quasi uͦ non ipse fe¬
terit nichil est incertiꝰ uolgo
nichl obscurius uolũtate ho¬
minũ nchil fallacius racione
tota comiciorũ. Quis .l. philip¬
pum sũmo ingemio opera gra¬
cia nobilitate.A M. heremino
suꝑari posse arbitratus est. qͥs
integritate antecellentẽ ac nõ
mallio quis. H. scaurũ hoĩe
gͣuissimũ ciuẽ egregiũ fortissimũ
lenatorem at qnto maximo nõ
modo horũ nichil ita fore pu¬
catũ est s ne cũ esset factũ qui¬
dem quare ita factũ esset intelli¬
gi potuit Nam ut tempestates
sepe certo aliquo caeligno cõ¬
mouentur sepe improuiso nul¬
la exerta racione obsura liqͥ
ex causa concitantur: sic in hac
comiciorum tempestate popa¬
lari sepe intellegas quo signo

Expanded text:
sita saepe perturbat omnia, et totam sita saepe perturbat omnia, et totam opinionem parva non numquam commutat aura rumoris. saepe etiam sine ulla aperta causa fit aliud atque existimaris, ut non numquam ita factum esse etiam populus admiretur, quasi vero non ipse fecerit. nihil est incertius volgo, nihil obscurius voluntate hominum, nihil fallacius ratione tota comitiorum. quis L.Lucium Philippum summo ingenio, opera, gratia, nobilitate a M.Marco Herennio superari posse arbitratus est? quis integritate antecellentem a Cn.Gnaeo Mallio? quis M.Marcum Scaurum, hominem gravissimum, civem egregium, fortissimum senatorem, a Q.Quinto Maximo? non modo horum nihil ita fore putatum est sed, ne cum esset factum quidem, qua re ita factum esset intellegi potuit. nam, ut tempestates saepe certo aliquo caeli signo commoventur, saepe improviso nulla ex certa ratione obscura aliqua ex causa concitantur, sic in hac comitiorum tempestate populari saepe intellegas quo signo
Abbreviated transcription (Latin):
adierat sperarat uictoria pos¬
sideret Tamẽ non anteqmͣ illũ
uita expulit bellum confectũ
iudicarit. Hũc tu hostem Cato
contempnis quo cũ ꝑ tot ãnos
tot p̃liis tot imꝑatores bella
gesserũt cuiꝰ expulsi et ciecta
iuta existimata est ut morte
cius nũciata deinq bellũ con¬
fectũ arbitraret Hoc g̾ in bel¬
lo .ł. murena legatũ fortissimi
amii lũmi consilii maximi
laboris cognitũ esse defendimꝰ
Et hanc eius operam nõ minꝰ
Aad consulatũ adipiscendũ q hãc
nrãm forensem induscriam digͥ¬
tatis habuisse. At enĩ in p̃tura
peticione prior renũciatus est
seruius pergitis ne uos tãqͣm
exyngraphã ag̾e cũ populo ut
que locum gemel honoris ciui¬
piam dederit eundẽ rxliquis ho¬
noribus debeat. Quod enĩ fretũ
quod euripum tot motus tan¬
tas tam uarias habere putatis
tas ꝑturbaciones et qnͣtos es¬
tus Habet racio comiciorũ dies
intermissus aut nox interpo¬

Expanded text:
adierat, sperarat, victoria posadierat, sperarat, victoria possideret, tamen non ante quam illum vita expulit bellum confectum iudicarit. hunc tu hostem, Cato, contemnis quocum per tot annos tot proeliis tot imperatores bella gesserunt, cuius expulsi et eiecti vita tanti aestimata est ut morte eius nuntiata denique bellum confectum arbitrarentur? hoc igitur in bello L.Lucium Murenam legatum fortissimi animi, summi consili, maximi laboris cognitum esse defendimus, et hanc eius operam non minus ad consulatum adipiscendum quam hanc nostram forensem industriam dignitatis habuisse. at enim in praeturae petitione prior renuntiatus est Servius. pergitisne vos tamquam ex syngrapha agere cum populo ut, quem locum semel honoris cuipiam dederit, eundem in reliquis honoribus debeat? quod enim fretum, quem Euripum tot motus, tantas, tam varias habere putatis tas perturbationes et quantos aestus habet ratio comitiorum? dies intermissus aut nox interpo
Abbreviated transcription (Latin):
silio atq auctoritate ualuit ut
se rege armemorũ ad iũcto nouis
opibus copiisq renouarit. Ac
si michi nũc de reb gestis esse¬
ii nostri exercitus impatoris que
dicendum plurmia et maxima
prelia cõmemorare posse s nõ
id agimꝰ hoc dico si bellũ hoc si
hic hostis si ille rex contempnẽ¬
dus fuit. sed neq tanta cura se¬
senatus et populus romanus
suscipiendũ putasset neq tot
annos cessisset neq tanta glori
exitum tanto studio ꝑ .R. ad cñ
pompeium detulisset Cuius ex
õibus pugnio que sũt ĩnũabłes
ualde acerrima michi uidetur
ille que cum rege cõmissa est
et sũma ꝯtencione pugnata
qua ex pugna cum se ille cri¬
pusset et Bosphorũ confugiss
quo exercitus adire nõ posset e¬
ciam in extrema fortuna et fu¬
ga nomen tamen retinuit re¬
gium Itaq ipso pompeius re¬
gno possesso ex oĩbus oris ac
noctis sedibus hoste pulso tñ
tantum in unius anima posu¬
it ut cũ illo oĩa que tenuerat

Expanded text:
silio atque auctoritate valuit ut silio atque auctoritate valuit ut se rege Armeniorum adiuncto novis opibus copiisque renovarit. ac si mihi nunc de rebus gestis esset nostri exercitus imperatorisque dicendum, plurima et maxima proelia commemorare possem; sed non id agimus. hoc dico: si bellum hoc, si hic hostis, si ille rex contemnendus fuisset, neque tanta cura senatus et populus Romanus suscipiendum putasset neque tot annos gessisset neque tanta gloriaexitum tanto studio populus Romanus ad Cn.Gnaeum Pompeium detulisset. cuius ex omnibus pugnis, quae sunt innumerabiles, vel acerrima mihi videtur illa quae cum rege commissa est et summa contentione pugnata. qua ex pugna cum se ille eripuisset et Bosphorum confugisset quo exercitus adire non posset, etiam in extrema fortuna et fuga nomen tamen retinuit regium. itaque ipse Pompeius regno possesso ex omnibus oris ac notis sedibus hoste pulso tamen tantum in unius anima posuit ut, cum ipse omnia quae tenuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quod bellum duobus consu¬
libus ita missis ut alter Mithri¬
date non ꝑsequeret᷑ alter bithu¬
mam tueretur Alterius res
ei terra et mari calamitose ue¬
hementer et opes regis nomẽ
auxerũt .l. luculli uero res tan¬
te extiterũt ut neqz maius bel¬
lum cõmemori possit neq ma¬
iore consilio et uirtute gestum
Nam cũ tocius impetus belli ad
Cizicenorũ moema extitisset eã¬
q urbem sibi Mithoridates asie
uanuam fore putasset qua effra¬
cta et reuolsa tota pateret pro¬
uincia ꝑfecta a lucullo Hec sũt
oĩa ut urbs fidelissimorũ socioꝵ
defenderetur ut omnes copie re¬
gis diuturnitate obsessionis cõ¬
sumerentur. Quid illam pugnã
naualem attened. cum contento
cursu acexriis ducibus hosti¬
um clasis ytaliam sꝑe atq a¬
nimis inflata petereg. medio¬
cri certamine et parua dĩmica¬
cione cõmissam arbitraris. Hit¬
to prelia p̾tereo opugnaciones
oppidorum expulsus regnotã¬
dem aliquando tantũ tamen cõ¬

Expanded text:
ad quod bellum duobus consuad quod bellum duobus consulibus ita missis ut alter Mithridatem persequeretur, alter Bithyniam tueretur, alterius res et terra et mari calamitosae vehementer et opes regis et nomen auxerunt; L.Lucii Luculli vero res tantae exstiterunt ut neque maius bellum commemorari possit neque maiore consilio et virtute gestum. nam cum totius impetus belli ad Cyzicenorum moenia constitisset eamque urbem sibi Mithridates Asiae ianuam fore putasset qua effracta et revolsa tota pateret provincia, perfecta a Lucullo haec sunt omnia ut urbs fidelissimorum sociorum defenderetur et omnes copiae regis diuturnitate obsessionis consumerentur. quid? illam pugnam navalem ad Tenedum, cum contento cursu acerrimis ducibus hostium classis Italiam spe atque animis inflata peteret, mediocri certamine et parva dimicatione commissam arbitraris? Mitto proelia, praetereo oppugnationes oppidorum; expulsus regno tandem aliquando tantum tamen con
Abbreviated transcription (Latin):
tuam talis qualem te esse uideo
nuĩꝙͣ cum scipione esset profec¬
tum cũ mulierculis bellandum
cano senatus egisset ut legatus
fratri profiasceret᷑ cũ ipse pau¬
lo ante hannibalem ex ytalia
expulso ex aspita eiecto carta¬
gne oppressa maxis ꝑicuł
bellum et uehemens putaretur
At qui si diligenter quid nithri¬
dates potuerit et quid effecerit
et qui uit fuerit consideraris
pulus R bellum gessit hũc re¬
gem nimirũ ante pones quẽ i
sylla maximo et fortissimo ex¬
ercitu pugna exetaceret nõ ru¬
dis imꝑator ut aliud nichil di¬
cam cũ bellũ inuectũ totam in
asiam cũ pace dimisit quẽ l. inu¬
rena pater huiusce uehemẽtissi¬
me uigilantissimeq uexatum
repressum magna expte nõ op¬
pressũ reliquid. Quid̃ rex sibi a¬
liquot annis sumptis ad cõfir¬
mandas raciones et copias belli
tantum ipse conatuq ualuit ut
se oceanũ cum ponto sertori co¬
pias cũ suis cõuĩcturũ putaret.

Expanded text:
tuo, talis qualem te esse video, tuo, talis qualem te esse video, numquam cum Scipione esset profectus, si cum mulierculis bellandum cano senatus egisset ut legatus fratri proficisceretur, cum ipse paulo ante Hannibale ex Italia expulso, ex Africa eiecto, Carthagine oppressa maximis peribellum et vehemens putaretur. atqui si diligenter quid Mithridates potuerit et quid effecerit et qui vir fuerit consideraris, pulus Romanus bellum gessit hunc regem nimirum antepones. quem L.Lucius Sulla maximo et fortissimo exercitu, pugnax et acer et non rudis imperator, ut aliud nihil dicam, cum bello invectum totam in Asiam cum pace dimisit; quem L.Lucius Murena, pater huiusce, vehementissime vigilantissimeque vexatum repressum magna ex parte, non oppressum reliquit; qui rex sibi aliquot annis sumptis ad confirmandas rationes et copias belli tantum spe conatuque valuit ut se Oceanum cum Ponto, Sertori copias cum suis coniuncturum putaret.
Abbreviated transcription (Latin):
et oblitos esse bellum illud om̃e
Mitridaticum cum muliercu¬
us esse gestum qd̾ ego longe
secus existimo Iudices. Deq eo
pauca disseram neq emm causa
in hoc continetur. Nam si oĩa bel¬
la que cũ grecis gessimꝰ ꝯtẽpnẽ¬
da sunt derideantur de rege py¬
rho criumphus M. Curii de
philippo diti flamini de aeto¬
lis M. de fuluides recte per se
l. pauli de p̃seudo philippoq
metelli do corithis .l. nummmi
Si hec bella grauissima uictori¬
eq eorum bellorum gͣuissime
fuerunt. Cur asiatice̾ naciones
atq ille a te hostis ꝯtempnit᷑
At qui ex ueterũ rerũ monumẽ¬
tis uł maximũ bellum popu¬
lũ romanũ cũ anthiocho ges¬
sisse iudeo Cuiꝰ belli uictor .l
stipio si qua parcha cum p̾.
fratre gloria qua laudem ille
affrica oppressa cognomine ipo
presente ferebat eaudem hic si¬
bi ex asie noĩe ad sumpsit. Suo
quidem in bello u̾tus enituit eg̃¬
giam. Catonis pro aui tui quo
ille cum esset ut ego michi sta¬

Expanded text:
et oblitos esse bellum illud omne et oblitos esse bellum illud omne Mithridaticum cum mulierculis esse gestum. quod ego longe secus existimo, iudices; deque eo pauca disseram; neque enim causa in hoc continetur. nam si omnia bella quae cum Graecis gessimus contemnenda sunt, derideatur de rege Pyrrho triumphus M'.Manlii Curi, de Philippo T.Titi Flaminini, de Aetolis M.Marci Fulvi, de rege Perse L.Lucii Pauli, de Pseudophilippo Q.Quinti Metelli, de Corinthiis L.Lucii Mummi. sin haec bella gravissima victoriaeque eorum bellorum gratissimae fuerunt, cur Asiaticae nationes atque ille a te hostis contemnitur? atqui ex veterum rerum monumentis vel maximum bellum populum Romanum cum Antiocho gessisse video; cuius belli victor L.Lucio Scipio aequa parta cum P. fratre gloria, quam laudem ille Africa oppressa cognomine ipso prae se ferebat, eandem hic sibi ex Asiae nomine adsumpsit. quo quidem in bello virtus enituit egregia M.Marci Catonis, proavi tui; quo ille, cum esset, ut ego mihi sta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ualent. Iusticia fides pudor tẽ¬
perancia quib te serui excelłe
omnes intellegant sed nũc de stu¬
diis ab honorem depossitis nõ
de insita cuiusq uirtute dilpu¬
to oĩa ista nobis studia de ma¬
nibus excuciũtur simulatq a¬
liqui motus nouos bellicũ can̾e
cepit et enĩ ut ait in gemosus
poeta et auctor ualde bonus
preliis ꝓmulgatis bellitur e
medio non solũ ista ura u̾bosa
simulacio prudencie s eciam ip¬
sa illa domina rerũ sapiencia
uidetur et spernitur orator nõ
solum odiosus in dicendo ac lo¬
quax uerũ eciam bonus horri¬
dus miles amatur ur̃m uͦ stu¬
diũ totum iacet non ex iure ma¬
nũ consertum s ferro in quit rẽ
repetũt Quod si ita est cedato
opinor sulpici forum caltri lo¬
cium milicie scilus gradio um¬
bra soli Sit demo in ciuitate
ea pͥma res propter quã ipsa
est ciuitas oĩum princeps. uerũ
hec cato munum uos nris uer¬
bis magna facere demonstrat

Expanded text:
ltum valent, iustitia, fides, pudor, temltum valent, iustitia, fides, pudor, temperantia; quibus te, Servi, excellere omnes intellegunt. sed nunc de studiis ad honorem appositis, non de insita cuiusque virtute disputo. omnia ista nobis studia de manibus excutiuntur, simul atque aliqui motus novus bellicum canere coepit. etenim, ut ait ingeniosus poeta et auctor valde bonus, 'proeliis promulgatis pellitur e medio' non solum ista vestra verbosa simulatio prudentiae sed etiam ipsa illa domina rerum, 'sapientia; vi geritur res, spernitur orator' non solum odiosus in dicendo ac loquax verum etiam 'bonus; horridus miles amatur,' vestrum vero studium totum iacet. 'non ex iure manum consertum, sed mage ferro' inquit 'rem repetunt.' quod si ita est, cedat, opinor, Sulpici, forum castris, otium militiae, stilus gladio, umbra soli; sit denique in civitate ea prima res propter quam ipsa est civitas omnium princeps. verum haec Cato nimium nos nostris verbis magna facere demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
ad honorẽ ante cellet. Itaq mͥ
uidentur pleriq mmicio multo
hoc malusse post cũ id ad se qͥn
potussent istuc potissimũ est
de lapsi ut aiũt in grecis artifi¬
abus eos auledos esse qui citha¬
redi fieri non potuerint. sic nõ¬
nullos uidemus qui oratoret
euadere non potuerint eos ad
iuris studiũ deuenire. Magnꝰ
dicendi labor magnã res magͣ
dignitas sũma autẽ grã et eñ
a uobis salubritas quedam ab
hiis qui dicũt salus ipsa peti¬
tur deinde ura responsa atq
decreta et eu̾tũt᷑ sepe dicundo
et sine defensione oratoris firma
esse non possunt in qua si satis
profecissem parcius de eius lau¬
de dice̾ nĩc nichil de me dico s
deis que in dicendo magni sunt
aut tuerũt due lint artel que
possint locare hoĩes in amplissi¬
mo gradu dignitatis una imꝑa¬
toris altera oratoris boni ab hoc
enim pacis ornamenta retinent
ab illo belli ꝑicula repelluntur.
cetere tamen u̾tutes ipse ꝑ se mł¬

Expanded text:
ad honorem antecellit. itaque mihi ad honorem antecellit. itaque mihi videntur plerique initio multo hoc maluisse, post, cum id adsequi non potuissent, istuc potissimum sunt delapsi. Vt aiunt in Graecis artificibus eos auloedos esse qui citharoedi fieri non potuerint, sic nos videmus, qui oratores evadere non potuerint, eos ad iuris studium devenire. Magnus dicendi labor, magna res, magna dignitas, summa autem gratia. etenim a vobis salubritas quaedam, ab eis qui dicunt salus ipsa petitur. deinde vestra responsa atque decreta et evertuntur saepe dicendo et sine defensione orationis firma esse non possunt. in qua si satis profecissem, parcius de eius laude dicerem; nunc nihil de me dico, sed de eis qui in dicendo magni sunt aut fuerunt. duae sint artes igitur quae possint locare homines in amplissimo gradu dignitatis, una imperatoris, altera oratoris boni. ab hoc enim pacis ornamenta retinentur, ab illo belli pericula repelluntur. ceterae tamen virtutes ipsae per se mu
Abbreviated transcription (Latin):
mari nemo potest in ea prudẽ¬
cia que neq extra romam usꝙͣ
neq rome rebus prolatis qͥtqͣ
ualet peritus Ideo haberi nemo
potest ꝙ in eo qd̾ sciũt hoĩes
nullo modo possunt inter se dis¬
crepare. difficilis autem res iõ
nõ putat᷑ qd̾ et ꝑ pauas et im¬
mine obscuris licteris cõtine¬
tur. Itaq li michi homini uehx¬
menter occupato stomachuni
moueritis triduo me iuris con¬
sultum elle ꝓfitebor et emi que
descripto aguntur scripta sũt
oĩa neq tñ quicqm tam angu¬
ste scriptũ est quo ego nõ pos¬
sim qua de re agitur addere que
consuluntur autẽ minimo ꝑicu¬
lo respondentur si id qd̾ opor¬
tet responderis idem uideare re¬
spondisse qd̾ Seruiꝰ sin aliter
eciam contrauersum ius nosse
et tractare uideare Qua proptꝰ
non solum illa gloria militaris
urĩs formulis atq actionibus
anteponenda est. uerum ecia
dicendi consuetudo longe et
multũ isti urẽ exercitacioni

Expanded text:
mari nemo potest in ea prudenmari nemo potest in ea prudentia quae neque extra Romam usquam neque Romae rebus prolatis quicquam valet. peritus ideo haberi nemo potest quod in eo quod sciunt omnes nullo modo possunt inter se discrepare. difficilis autem res ideo non putatur quod et perpaucis et minime obscuris litteris continetur. itaque si mihi, homini vehementer occupato, stomachum moveritis, triduo me iuris consultum esse profitebor. etenim quae de scripto aguntur, scripta sunt omnia, neque tamen quicquam tam anguste scriptum est quo ego non possim 'Qua de re agitur' addere; quae consuluntur autem, minimo periculo respondentur. si id quod oportet responderis, idem videare respondisse quod Servius; sin aliter, etiam controversum ius nosse et tractare videare. quapropter non solum illa gloria militaris vestris formulis atque actionibus anteponenda est verum etiam dicendi consuetudo longe et multum isti vestrae exercitationi
Abbreviated transcription (Latin):
rum continerent sacra interire
illi noluerũt horũ ingemo senes
ad coempciones faciendas intere¬
mendorũ sacrorũ causa reꝑti sũt
in oĩ demq iure ciuili equitatẽ
reliquerunt u̾ba ipsa tenuerunt
ut cuia mali cuius libris exem¬
pli causa id nomẽ inuenerant
putarent omes mulieres que co¬
empcionẽ facerent gaias uocari.
iam illud michi quidem mirũ
uideri solet tot hoĩes tam inge¬
mosos per tot annos ecia nũc sca¬
tuere non potuille utrum diem
tercium an perendinũ iudicẽ
an arbitrum rem an litem dici
oporteret Itaq ut dixi digni¬
tas in ilta sciencia consularis
nũꝙͣz fuit que tota ex reb fictis
cõmenticiisq constaret gracie
uero multo eciam minores qd̾
enim oĩbus patet et eque prom¬
ptum est michi et ad u̾sario me¬
o id esse gratũ nullo pacto po¬
test itaq non modo benefici
collocandis spõ s eciam illud qd̾
aliquãdui fuit licet consulere
iam perdidistis sapiens ex isti¬

Expanded text:
rum continerentur. sacra interire rum continerentur. sacra interire illi noluerunt; horum ingenio senes ad coemptiones faciendas interimendorum sacrorum causa reperti sunt. in omni denique iure civili aequitatem reliquerunt, verba ipsa tenuerunt, ut, quia in alicuius libris exempli causa id nomen invenerant, putarunt omnis mulieres quae coemptionem facerent 'Gaias' vocari. iam illud mihi quidem mirum videri solet, tot homines, tam ingeniosos, post tot annos etiam nunc statuere non potuisse utrum 'diem tertium' an 'perendinum,' 'iudicem' an 'arbitrum,' 'rem' an 'litem' dici oporteret. itaque, ut dixi, dignitas in ista scientia consularis numquam fuit, quae tota ex rebus fictis commenticiisque constaret, gratiae vero multo etiam minus. quod enim omnibus patet et aeque promptum est mihi et adversario meo, id esse gratum nullo pacto potest. itaque non modo benefici conlocandi spem sed etiam illud quod aliquamdiu fuit 'licet consulere?' iam perdidistis. sapiens existi
Abbreviated transcription (Latin):
surdum tum nõ in illo sius utͥs¬
q suꝑsticib presentib istamui¬
am dico mite uiam presto aderat
sapiens ille qui in ire uiam do¬
ceret redite uiam eodem duce re¬
dibant hec iam cum apud illos
barbaros redigula credo rude¬
bantur hoĩes cum recte atq in
loco constitissent iuberi abire
ut unde abissent eodem scatim
redirent isdem meptiis fugata
sunt illa oĩa quando te in iure cõ¬
spicios et hec sed an ne tudiciis
qui causa uindicaueris que dũ
erant occulta necessario ab eiis
qui ea tenebant petebantur po¬
stea uo̾ ꝑ uolgata atq in maĩb
iactata et excussa manissima
prudencie reperta sunt fraudis
autem et stultiae plenissima na
cum ꝑ multa per dare legibus es¬
sent conscituta ea iure constultoꝵ
ingeniis pleraq corrupta ac de¬
prauata sunt mulieres omnis
propter infirmitatem ꝯsilii ma¬
iores in tutorum potestate esse
uoluerunt hii iuenerũt gene¬
ra tutorum que potestate mulie¬

Expanded text:
surdum tum vero in illo: 'Suis utrissurdum tum vero in illo: 'Suis utrisque superstitibus praesentibus istam viam dico; ite viam.' praesto aderat sapiens ille qui inire viam doceret. 'redite viam.' eodem duce redibant. haec iam tum apud illos barbatos ridicula, credo, videbantur, homines, cum recte atque in loco constitissent, iuberi abire ut, unde abissent, eodem statim redirent. isdem ineptiis fucata sunt illa omnia: 'Quando te in iure conspicio' et haec: 'anne tu dicas qua ex causa vindicaveris?' quae dum erant occulta, necessario ab eis qui ea tenebant petebantur; postea vero pervolgata atque in manibus iactata et excussa, inanissima prudentiae reperta sunt, fraudis autem et stultitiae plenissima. nam, cum permulta praeclare legibus essent constituta, ea iure consultorum ingeniis pleraque corrupta ac depravata sunt. mulieres omnis propter infirmitatem consili maiores in tutorum potestate esse voluerunt; hi invenerunt genera tutorum quae potestate mulie
Abbreviated transcription (Latin):
oculos confixerit et singulis di¬
ebus eliscendis fastos populo pro¬
posuerit et ab ipsis causis uiris
consultis eorum sapĩam cõpila¬
rit. Itaq irati illi quod sunt ue¬
riti ne dierum racione ꝑ uolga
ta coguita smne sua opera lege pos¬
sit uero acaedam composuerunt
ut oĩbus in rebus ipsi interessent.
Cum hoc fieri bellissime posset fũ¬
dus sabinꝰ meus est iimo meus
deinde iudiciũ noluerũt. fundus ĩqͥt
qui est in agro qui Sabinꝰ uocat
satis uerbossecedo quid postea eũ
ego ex iureq meũ esse aios qui
tum inde ibi ego te ex iure manu
consertum uoco quid huic tam lo¬
quaciter litigiosum responderet
ille unde petebatur non habebat
transit idem iuris consultus cibi¬
cinis latini modo unde tu me ĩqͥt
ex iure manu consertũ uocasti
inde ibi ego te reuoco preter inter¬
ea ne pulchrũ se ac beatum pu¬
taret atq aliquid ipse sua spo¬
te loq̃retur ei quoq carmen cõ¬
positũ est cum ceteris rebus ab¬

Expanded text:
oculos confixerit et singulis dioculos confixerit et singulis diebus ediscendis fastos populo proposuerit et ab ipsis his cautis iuris consultis eorum sapientiam compilarit. itaque irati illi, quod sunt veriti ne dierum ratione pervolgata et cognita sine sua opera lege agi posset, verba quaedam composuerunt ut omnibus in rebus ipsi interessent. cum hoc fieri bellissime posset: 'fundus Sabinus meus est.' 'immo meus,' deinde iudicium, noluerunt. 'Fvndvs' inquit 'qui est in agro qui sabinus vocatur.' satis verbose; cedo quid postea? 'eum ego ex iure Quiritium meum esse aio.' quid tum? 'inde ibi ego te ex iure manum consertum voco.' quid huic tam loquaciter litigioso responderet ille unde petebatur non habebat. transit idem iuris consultus tibicinis Latini modo. 'Vnde tu me' inquit 'ex iure manum consertum vocasti, inde ibi ego te revoco.' praetor interea ne pulchrum se ac beatum putaret atque aliquid ipse sua sponte loqueretur, ei quoque carmen compositum est cum ceteris rebus ab
Abbreviated transcription (Latin):
res iudicant mentes ꝑmou̾e
queritur consul qui dicendo nõ
nũqͣm cõp̾mat tribumcios furo¬
res qui concitatũ populũ flec¬
tat qui largicione resistat nõ
mirum si ob hanc facultatem
hoĩes sepe eciam non nobiles cõ¬
sulatũ consecuti sunt p̾sertim
cum hec eadem res plurimas
graciat firmissimas amicicias
maxima studia pariat quorũ
in isto ur̃o artificio Sulpici in¬
chil est. Primũ dignitas in tã
temu sciencia non potest esse res
emm sunt parue prope insin¬
gulis lrĩs atq interpunctiomi¬
bus uborũ occupate. Deinde e¬
ciam si quid apud maiores no¬
stros fuit mistros duo ad mise¬
racionis i deminciatis uestris
musceris totum est contemptũ
et abiectũ posset agi lege ne pau¬
ci quondam sciebant fastos em̃
uolgo non habebant. erant in
magna potencia qui consulebã¬
tur A quib ecia diet̃ tãq a chal¬
deis petebatur inuentus est sc̾ba
quida. Cñ. flauius qui cornicũ

Expanded text:
res iudicant mentis permovere. res iudicant mentis permovere. quaeritur consul qui dicendo non numquam comprimat tribunicios furores, qui concitatum populum flectat, qui largitioni resistat. non mirum, si ob hanc facultatem homines saepe etiam non nobiles consulatum consecuti sunt, praesertim cum haec eadem res plurimas gratias, firmissimas amicitias, maxima studia pariat. quorum in isto vestro artificio, Sulpici, nihil est. primum dignitas in tam tenui scientia non potest esse; res enim sunt parvae, prope in singulis litteris atque interpunctionibus verborum occupatae. deinde, etiam si quid apud maiores nostros fuit in isto studio admirationis, id enuntiatis vestris mysteriis totum est contemptum et abiectum. posset agi lege necne pauci quondam sciebant; fastos enim volgo non habebant. erant in magna potentia qui consulebantur; a quibus etiam dies tamquam a Chaldaeis petebatur. inventus est scriba quidam, Cn.Gnaeus Flavius, qui cornicum
Abbreviated transcription (Latin):
quomam michi uideris istã
miciencia uiris tãqͣm filiolam
osculari tuam non paciar te ĩ
tanto exrore u̾sari ut istud. ne¬
scio quid quod tanto oꝑe didici¬
sti p̃cdarũ aliquid esse arbitrare
sulatu et oĩ honore semꝑ dignis¬
simũ iudicaui qd̾ quidẽ ius ciui¬
le didicisti non dicam operam ꝑ¬
didisti s illud dicam nullam esse
in illa disciplinam uinntam ad cõ¬
sulatũ uiam omnis eñ ar tes
que nobis p. R studia concilia¬
uit et ad mirabilem dignitatem
et ꝑ gratam ucilitatem debent
habere. sũma dignitas est in his
qui militari laude ante cellunt
oĩa enm que sunt in imperio
et in statu ciuitatis ab hiis de¬
fendi et firmari putantur sũma
eciam utilitas si quidem eorum
consilio et piculo cũ re pu tum
eciam nr̃is reb ꝑfrui possuiꝰ
rauis eciam illa est et plena di¬
gnitatis dicendi facultas que se¬
pe ualuit in consule deligendo
posse consilio atq orõne et se¬
natus et populi et eorum qui

Expanded text:
quoniam mihi videris istam quoniam mihi videris istam scientiam iuris tamquam filiolam osculari tuam, non patiar te in tanto errore versari ut istud nescio quid quod tanto opere didicisti praeclarum aliquid esse arbitrere. sulatu et omni honore semper dignissimum iudicavi; quod quidem ius civile didicisti, non dicam operam perdidisti, sed iin illa disciplina munitam ad consulatum viam. Omnes enim artes, quae nobis populi R. studia conciliant, et admirabilem dignitatem, et pergratam utilitatem debent habere. Summa dignitas est in iis, qui militari laude antecellunt. Omnia enim quae sunt in Imperio, et in statu civitatis ab iis defendi et firmari putantur summa etiam utilitas: siquconsilio et periculo cum re publica tum etiam nostris rebus perfrui possumus. gravis etiam illa est et plena dignitatis dicendi facultas quae saepe valuit in consule deligendo, posse consilio atque oratione et senatus et populi et eorum qui