comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iacent oꝑtis uicinȩ sibi undiq et ideo passĩ diffuscelucis asꝑgine. ctinuũ iutiei
luminiis corpꝰ ostendunt . Sed possediꝰ cuius diffinitioni plurimũ c̃sensꝰ acces sic
ait lacteũ caloris eẽ syderei fusionẽ quã ideo ad uersa ⁊odyaci curuitas obli q̃ͣut
ut qm̃ solnũꝗ ⁊ od s aci excedendo t̃minos experte feruor is sui. parte caeli reliqũ
deserꝑlat : Hic circus auia solis inobliquũ recedens uniũ sitatẽ flexu calidote¬
rareq Auib aut̃ partib ⁊odracũ int̾secit superi iã relatũ ẽ. Haec delacteo : dit
h mod qͦ referemꝰ adipisei Natura cal estiũ circulor incorporalis ẽ linta q̃ itanñte
c̃cipit᷑ ut sola longitudine censeat᷑: Iatũ habere ñ possit: Sed inxodr aco latitudit
signor capacitas exigebat. Quantũ igit᷑ spaciplata dim̃sio porrectis syderib: occi¬

Expanded text:
eriacent opertis, uicinae sibi undique et ideo passim diffusae lucis aspergine, continuum iuncti eriacent opertis, uicinae sibi undique et ideo passim diffusae lucis aspergine, continuum iuncti luminis corpus ostendunt. Sed Posidonius, cuius definitioni plurium consensus accessit, ait lacteum caloris esse siderei fusionem, quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit ut, quoniam sol numquam zodiaci excedendo terminos expertem feruoris sui partem caeli reliquam deserebat, hic circus, a uia solis in obliquum recedens, uniuersitatem flexu calido temperaret. Quibus autem partibus zodiacum intersecet, superius iam relatum est. Haec de lacteo. Decem hoc modo quem referemus adipisci. Natura caelestium circulorum incorporalis est linea, quae ita mente concipitur ut sola longitudine censeatur, latum habere non possit; sed in zodiaco latitudinem signorum capacitas exigebat. Quantum igitur spatii lata dimensio porrectis sideribus occu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dicenda sunt ꝓferemꝰ cũ deh cõpetens sermo ꝓcesserit. Solus ex om̃ib hic
subiectus ẽ oculis c&ris circulis magis cogitatione quã uisu cõp̃hendendis
Del: lacteo multi int̃se diũ sa senser causasq eiꝰ alii fabulosas. Naturales alii
ꝓtuler. Sadnos fabulosa reticentes eatantũ q̃ ad natunã esꝰ uisa s̃ ꝑtineri dicens
Ehoplidit ł astã diẽ et̃ copugĩ qͣ deduob hemisperis cali spera solidata e
& ideo ubi orȩ utrĩq cõuenerant not abilẽ claritate uideri. Drodorus igne esse
densetae c̃cretieq paturȩ in unã curiu limitis semitã discretione mundanȩ fbr
coexteruante coretũ. Et ideo uisũ intuentis ad mittere : reliqͥ igni carl esti lutem
suã numia subtilitate diffusa ñ subiciente c̃spectui. Demoeritꝰ in numeras stel¬
las breuesq om̃s quꝑ̧ spisso tractȩ in unũ coactae spatiis quȩ augustissima int¬

Expanded text:
quae dicenda sunt proferemus cum de hoc competens sermo processerit. Solus ex omnibus hic quae dicenda sunt proferemus cum de hoc competens sermo processerit. Solus ex omnibus hic subiectus est oculis, ceteris circulis magis cogitatione quam uisu comprehendendis. De hoc lacteo multi inter se diuersa senserunt, causasque eius alii fabulosas, naturales alii protulerunt; sed nos, fabulosa reticentes, ea tantum quae ad naturam eius uisa sunt pertinere dicemus. Theophrastus lacteum dixit esse compagem qua de duobus hemisphaeriis caeli sphaera solidata est, et ideo ubi orae utrimque conuenerant, notabilem claritatem uideri. Diodorus, ignem esse densetae concretaeque naturae in unam curui limitis semitam discretione mundanae fabricae coaceruante concretum, et ideo uisum intuentis admittere, reliquo igne caelesti lucem suam nimia subtilitate diffusam non subiciente conspectui. Democritus, innumeras stellas breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coactae, spatiis quae angustissima int
Abbreviated transcription (Latin):
suos orbesq c̃ficiunt: Et ideo ẽ eeleritas ipsa mirabilis.  cũ sit eadẽ om̃iũ nec ulla
exillis aut contitatior ẽẽ possit aut segnior ñ eodẽ tam̃ tẽporis spatio om̃s ambitũ suũ
ꝑagunt: Causã ũ subeadẽ celeritate disparis spoccii aptiꝰ nos sequentia docebunt
Nis dessderxnatura et syderea hominiũ mente narratis rurs filiũ pat̃ ut indeos
pius ut in homipes iustꝰ eẽt hortat᷑ p̃miũ rurs ad iecit ostendens lacteũ circłm
uirtutib debitũ et beitor catu refertũ cuiꝰ meminit hnsuirbis. Erat aut̃ his
spendidissimo candore int̃ flãmas circus clucens quẽ uos ut agrais accepistis
orbẽ lacteũ nuncupatis Orbis hic idẽ ꝙcirculus in lactei appellatione signi
ficains : Est aũt lacteus unꝰ etircisqͥ abiunt caelũ. Et s̃ pt̃ eũ numero decẽ deqͥb

Expanded text:
suos orbesque conficiunt. Et ideo est celeritas ipsa mirabilis quia, cum sit eadem omnium nec ulla suos orbesque conficiunt. Et ideo est celeritas ipsa mirabilis quia, cum sit eadem omnium nec ulla ex illis aut concitatior esse possit aut segnior, non eodem tamen temporis spatio omnes ambitum suum peragunt. Causam uero sub eadem celeritate disparis spatii aptius nos sequentia docebunt. His de siderum natura et siderea hominum mente narratis, rursus filium pater ut in deos pius, ut in homines iustus esset hortatus, praemium rursus adiecit, ostendens lacteum circulum uirtutibus debitum et beatorum coetu refertum, cuius meminit his uerbis: «erat autem is splendorbem lacteum nficat. Est autem lacteus unus e circis qui ambiunt caelum. Et sunt praeter eum numero decem, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
et orbes duocix s̃ rerx duo nomina His nominib: qͥdẽ alibi alit̃ us ẽ. Nã et orbẽ ꝓcirculo
posuit ut orbẽ laccteũ et orbẽ ꝓspera ut nouẽ tͥ orbib: ł potius globis Sed et circi
uocant᷑ qui sperã maxinã cingunt ut eos sequens tructatꝰ in ueniit : quorx unꝰ ẽ lacte
deqꝰ ait int̃ flãmas cirtꝰ elucens Sid hic hoꝵ nihil neq circo neq: orbis nomine uoluit
intelligi. Sed ẽ orbis in b loco stellȩ una integra et ꝑ acta c̃usio iđ ab eodẽ loco post
emensũ spere ꝑ quã mouet᷑ ambitũ in todẽ locõ regressꝰ: Circꝰ aut̃ ehiolinea ambr¬
ens sperã ac ueluti semitã faciens ꝑ quã lum̃ utrũq discurrit et intraq uagantiũ stellarx
error Irgitimꝰ coercit᷑ quas ideo ueteres errare dixerx. qr et cursu suo ferunt᷑ et c̃tra
sper& maximȩ iđ ipsi çeliĩ pctũ contrario motu ad oruentẽ ab occidente uoluuntur

Expanded text:
et orbes duarum sunt rerum duo nomina; et his nominibus quidem alibi aliter est usus. Nam et orbem pro circulo posuit, ut «orbem lacteum», et orbem pro sphaera, ut «nouem tibi orbibus uel potius globis». Sed et circi uocantur qui sphaeram maximam cingunt, ut eos sequens tractatus inueniet; quorum unus est lacteus, de quo ait: «inter flammas circus elucens». Sed hic horum nihil neque circi neque orbis nomine uoluit intellegi, sed est orbis in hoc loco stellae una integra et peracta conuersio, id est ab eodem loco post emensum sphaerae per quam mouetur ambitum in eundem locum regressus. Circus est autem hic linea ambiens sphaeram ac ueluti semitam faciens per quam lumen utrumque discurrit, et intra quam uagantium stellarum error legitimus coercetur. Quas ideo ueteres errare dixerunt quia et cursu suo feruntur et contra sphaerae maximae, id est ipsius caeli, impetum contrario motu ad orientem ab occidente uoluuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
gisse c̃uentũ Duos̃ aut̃ p̃cipua quȩ instellis se admiratũ refert. Ali quarx̧
nouitatẽ. et om̃iũ magnitudi niẽ Aepͥus denouitate post dem agnitudi ne
disseremus. Plene & docte adiciendo quas nũquã ex hoc loco ui dimus. causã
cur & nob ñ uideant᷑ ostendit. Locus enĩ nr̃a&e habitationis ita positus est. ut
q̃dã stellae exipso nũꝗ possint uideri quia ipsa pars ceeli in quas̃ nũ quã
sott se habitantib: aparere. Pars eni h aes tnae quaẽ bicolicur
ab iniũ sis homitub qͥ muicẽ scireñ possumꝰ ad septẽ trionalẽ uerticẽ surgit. q
caeli spera uol uat᷑: uertex hic qͥseptẽ triones habit. qͣqͥ ũsũ muindana uolubilitas tos¬

Expanded text:
gisse conuentum. Duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum refert, aliquarum gisse conuentum. Duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum refert, aliquarum nouitatem et omnium magnitudinem. Ac prius de nouitate, post de magnitudine disseremus. Plene et docte adiciendo: «quas numquam ex hoc loco uidimus», causam cur a nobis non uideantur ostendit. Locus enim nostrae habitationis ita positus est ut quaedam stellae ex ipso numquam possint uideri, quia ipsa pars caeli in qua sunt numquam potest hic habitantibus apparere. Pars enim haec terrae, quae incolitur ab uniuersis hominibus — quos quidem scire nos possumus —, ad septentrionalem utu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uolubilitat
Abbreviated transcription (Latin):
sione mutat᷑. Hunc aut̃ quẽ diximꝰ admitit aspectũ. aut int̾ris aeqͣ planici es aut
pelagi tranquilla libtas quȩ nullã oculis obicit offensã Necte moueat ꝙ sepe
in longissimo positũ montẽ iudem ađ quos ipsa calisuꝑna suspicimus. Aliud ẽ
enĩ cũse oculis ingerit altitudo. Aliud cũꝑplanũ sepor rigit et extendit intuitus :
in qͦ solo oritontis circꝰ efficit᷑. E xe decircis om̃ib qͥb caelũ congit᷑ dicta sufficiat̃
tractatũ ad sequentia transferamꝰ Ex quo mihi omĩa cõtemplanti p̃dara¬
carã et mirabilia uidebant᷑. Erant aut̃ hȩstellae quas nunꝗ ex ħ loco ideͥmus
ihȩ magnitudinies om̃iũ quas eẽ nusq suspicati sumus. Ex qͥb erat eaminima¬
q̃ ultima accelo citima t̃ris. luce lucebat aliena Stellare aut̃ globr. terra
magnitudinẽ facile uincebant.Dicenedo exquo om̃ia mibi c̃tem planti
id ꝙsupͣ riculimꝰ. affirmat in ipso lacteo scipionis et parentũ parit᷑ oiuiu c̃ti¬

Expanded text:
uem diximus admittit aspectum aut in terris aequa planities aut pelagi tranquilla libertas, qua nullam oculis obicit offensam. Nec te moueat quod saepe in longissimo positum montem uidemus aut quod ipsa caeli superna suspicimus. Aliud est enim cum se oculis ingerit altitudo, aliud cum per planum se porrigit et extendit intuitus, in quo solo horizontis circus efficitur. Haec de circis omnibus quibus caelum cingitur dicta sufficiant. Tractatum ad sequentia transferamus: «Ex quo mihi omnia cocetera et mirabilia videbantur. Erant autem eae stellae, quas numquam ex hoc loco vidimus, et eae magnitudines omnium, quas esse numquam suspicati sumus, ex qquae ultima a caelo, citima terris luce lucebat aliena: stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Dicendo: «ex quo omnia mihi contemplanti», id quod supra rettulimus adfirmat: in ipso lacteo Scipionis et parentum per somnium conti
Abbreviated transcription (Latin):
trã ẽ t̃uiuniũ facit Hic ori tonquẽ sibi uniꝰ cuiꝰq: circũ scribit aspectꝰ ultra tre¬
centos sexa ginta stadios longitudinẽ intrase c̃tinere ñ poterit. Centũ enĩ eo
ostoginta stadios ñ excẽ dicies c̃tra uidentis sed uis cũ adh spatiũ ꝑ uenerit accessu
deficiens in rotunditatẽ recurrendo curuat᷑ atq. ita fit ut sit hic numerus ex
utraq parte geminatꝰ trecento rxsex aginta stadior spatiũ qđ intraori gontẽ
suũ c̃tinet᷑ efficiat seꝑq quantũ ex huiꝰ spacii paste postea ꝓcedendo dimlserit

Expanded text:
terram est terminum facit. Hic horizon, quem sibi uniuscuiusque circumscribit aspectus, ultra treterram est terminum facit. Hic horizon, quem sibi uniuscuiusque circumscribit aspectus, ultra trecentos et sexaginta stadios longitudinem intra se continere non poterit. Centum enim et octoginta stadios non excedit acies contra uidentis; sed uisus, cum ad hoc spatium uenerit, accessu deficiens in rotunditatem recurrendo curuatur, atque ita fit ut hic numerus, ex utraque parte geminatus, trecentorum sexaginta stadiorum spatium quod intra horizontem suum continetur efficiat, semperque, quantum ex huius spatii parte postea proceden
Abbreviated transcription (Latin):
adaustralẽ uerticẽ ñ ꝑuenire credunt᷑. Duo qͥ ad numerũ p̃dictũ suꝑs. meridia nus et
hauzon ñ scribunt᷑ inspera. qr certũ locũ habere ñ poss̃ sed ꝓdiũ sitate circũspicientis
habitantisue uariant᷑. Meridianꝰ ẽ enĩ quẽ sol cũ suꝑ hominũ uerticẽ uenerit ipsũ
diẽ mediũ efficiendo designat. et qua sĩ globo sitast̾rae habitationes om̃iũ aquales
sibi eẽ ñ patit᷑. Non eadẽ pars celi om̃i ũ uerticẽ despicit. Et ideo unꝰ meridianꝰ om̃ib:
ẽẽ ñ poterit : sed singłis gentib: suꝑ uerticẽ suũ ꝓpriꝰ meridianꝰ efficit᷑ similiter
sibi hori zontẽ facit circũ spectio singłorx. Horiton ẽ enĩ uelut quedã circino
designatꝰ t̃minꝰ celi ꝙͥ suꝑ t̃rã uidit᷑ Et qr ad ipsũ uere finẽ ñ potest humana a¬
cies ꝑuenire quantũ quisq: oculos circũ ferendo c̃spexerit : ꝓpͥũ sibi celi quod suꝑ

Expanded text:
meridianus et horizon, non scribuntur in sphaera quia certum locum habere non possunt, sed pro diuersitate circumspicientis habitantisue uariantur. Meridianus est enim quem sol, cum super hominum uerticem uenerit, ipsum diem medium efficiendo designat. Et quia globositas terrae habitationes omnium aequales sibi esse non patitur, non eadem pars caeli omnium uerticem despicit; et ideo unus omnibus meridianus esse non poterit, sed singulis gentibus super uerticem suum proprius meridianus efficitur. Similiter sibi horizontem facit circumspectio singulorum. Horizon est enim, uelut quodam circo designatus, terminus caeli quod super terram uidetur. Et quia ad ipsuspexerit, proprium sibi caeli quod super
Abbreviated transcription (Latin):
constat taquã nihil initra uiuum mundũ perire sedeor qua interire uiden
solã mutarispetiem & illudinoriginẽ suiam atque in ipsa elementare meareqt
cole quale ssses ue desierta Demq a plotinꝰ alio ulo cocũ decorpor absũtione disse¬
quoꝵ fluxus iaperto ẽ non similit̃ aliquando soluunt᷑ a breuit tantȩ obiectioni uali¬
deꝙ respondit Ideoelementalic& fluant nũ quã tam̃ soluequia ñ foras efduune
elem̃tis. Ergo inhmunido pars nulla mortał scđm uere rationis asserta:
Seclꝓait eũ qͣdã parte mortalẽ ad cõmutiẽ ut diximꝰ opinionẽ paululũ incli¬
ttare seuoluit : In fine aut̃ ualidis simũ ĩ mortalitatis animae argum̃tũ ponit.
ꝑ ipsa corpori p̃stat ugitatũ ꝙ qͣlesit ex ipsis uerł ciceronis q̃ secunt᷑ inuoues¬

Expanded text:
constat, inquam, nihil intra uiuum mundum perire, sed eorum quae interire uidentur constat, inquam, nihil intra uiuum mundum perire, sed eorum quae interire uidentur solam mutari speciem, et illud in originem suam atque in ipsa elementa remeare quod tale quale fuit esse desierit. Denique et Plotinus alio in loco, cum de corporum absumptione disseum fluxus in aperto est, non similiter aliquando soluuntur? Et breuiter tantae obiectioni ualideque respondit: ideo elementa, licet fluant, numquam tamen solui quia non foras effluunt.  recedit elementis; ergo in hoc mundo pars nulla mortalis secundum uerae rationis adserta. Sed quod ait eum «quadam parte mortalem», ad communem, ut diximus, opinionem paululum inclinare se uoluit. In fine autem ualidissimum immortalitatis animae argumentum ponit: quia ipsa corpori praestat agitatum. Quod quale sit ex ipsis uerbis Ciceronis quae sequuntur inue
Abbreviated transcription (Latin):
stat᷑. Ergo quid& nonipse uerũs homo ẽ seduerus ille est a quoregit᷑ quod uid&t᷑ :
siccũ morte animalis discesserit animatio cadit corpus regente uiduatim.
nemortalitatis aliena ẽ ad eo ut inmitatione dĩ mundũ segentisfegat ⁊ psa
corpꝰdũ a se animat᷑. Inde fisicimundũ magnũ hominẽ & hominẽ magnum
breuẽ mundũ esse dixer. Per similitud inesigit᷑ ceterarũ p̃rogati uarum
quib dm̃ anima uid&x imitarianimã dm̃ & prisciphylosofoꝵ &tullius dixit
Qđ aut̃ ait mundũ quodã partemortalẽ ad cõmunione opinionẽ respicit
quamori aliqͣ in tramundũ uident᷑ ut anim al ex animatiũ łignis extinctus ł
siccatꝰ humorh enĩ omninõ interisse credunt᷑ sed constat saecundũ uerȩ ratis¬
is adsertionẽ qua & ipse ñ nescit nec uirgiliuꝰ ignorat dicendonec mortieẽ la

Expanded text:
statur. Ergo qui uidetur, non ipse uerus homo est; sed uerus ille est a quo regitur quod uidetur. statur. Ergo qui uidetur, non ipse uerus homo est; sed uerus ille est a quo regitur quod uidetur. Sic, cum morte animalis discessit animatio, cadit corpus regente uiduatum: ne mortalitatis aliena est, adeo ut in imitationem dei mundum regentis regat et ipsa corpus dum a se animatur. Ideo physici mundum magnum hominem, et hominem breuem mundum esse dixerunt. Per similitudines igitur ceterarum praerogatiuarum, quibus deum anima uidetur imitari, animam deum et prisci philosophorum et Tullius dixit. Quod autem ait «mundum quadam parte mortalem», ad communem opinionem respicit qua mori aliqua intra mundum uidentur, ut animal exanimatum uel ignis extinctus uel siccatus humor. Haec enim omnino interisse creduntur. Sed constat secundum uerae rationis adsertionem, quam et ipse non nescit nec Vergilius ignorat dicendo nec morti esse locum,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittit hominii quã qiđ sit ipse discernat. Nec aestimet ħ quoq diui
diciꝙmortale in nob̵ & caducũ est. Et quia tullio mos est ꝓfundã rerũ
scientiã sub breuitate tegere uerboꝵ nc̃ quoq miro cõpendio tantũ includi
descriptio ẽ quid animal. qiđ homo: In l ergo libro plotinꝰ q̃ rit cuiꝰ sint in
nob̵ uoluptates meror es metꝰq. ac desideria & animositas ł dolores postrem
cogitationes et intellectꝰ. utrũ merae animae. anuͦ animae utentis corpore
Et postmulta q̃ sub copiosa rerũ densitate disseruit q̃ nẽ nob̵ obh solũ p̃tere¬
unda st̃ neusq ad fastidii necessitatẽ uolum̃ extendant: hoo pꝰtremo
ꝓnuntiat animal eẽ corpꝰ animatũ. Sed nech neglectũ ł ñ quesitũ relin¬
quit qͦ animae benefitio qͣ ue uia soti&atis animet᷑. Hasergo om̃s qͣs p̃di¬
ximꝰ passio nes assignat animali. Verũ aut̃ hominẽ ipsã animã eẽ te¬

Expanded text:
committit homini quam qui sit ipse discernat, ne aestimetur hoc quoque diuinum dici quod mortale in nobis et caducum est. Et quia Tullio mos est profundam rerum scientiam sub breuitate tegere uerborum, nunc quoque miro compendio tantum includitinscriptio est Quid animal, quid homo. In hoc ergo libro Plotinus quaerit cuius sint in nobis uoluptates, maerores metusque ac desideria et animositas uel dolores, postremo cogitationes et intellectus: utrum merae animae an uero animae utentis corpore? Et post multa quae sub copiosa rerum densitate disseruit —quae nunc nobis ob hoc solum praetereunda sunt ne usque ad fastidii necessitatem uolumen extendant— hoc postremo pronuntiat: animal esse corpus animatum. Sed nec hoc neglectum uel non quaesitum relinquit, quo animae beneficio, quaue uia societatis animetur. Has ergo omnes quas praediximus passiones adsignat animali; uerum autem hominem ipsam animam esse te
Abbreviated transcription (Latin):
mundi mortalitatẽ refere᷑ . Illa tm̃ suanatura. ac̃ ditione mortir alie¬
ua ẽ munđ uero animae benefitio in hac uitȩ ꝑpaeuitateretinecur
Qur ssep moueri duplicit̃ accipit᷑. hoc enĩ dr̃ et deco ꝓ ex qͦẽ seꝑ mouc̃e:
hispmus sisiã qͥb syllogirinir de in mortalitate animae diũsi sectatores
platonis ratiocinati sint oport& uperiri: Sunt eñ qui ꝑ gra đ sr̃ llogismoꝵ
adunũ finẽ ꝓbationis euadunt. cercã sib ꝓpositionẽ sequentis exancece¬
dentis condusione facienter apud quor hicpͥor ẽ. Anima ex semout̃e Q¬
Seđsitaq nascit᷑ expͥoris fine: Anima seꝑ mouet᷑ qđ aut̃ sem ꝑ mouet᷑ im mor᷑¬
tale ẽ lgit᷑ anima ĩmortalis ẽ : Etita in duob syllogis mis dugre ꝓbantur.
iđ et semꝑ moueri animã ut in pͥore. & tẽ immortalẽ ut inteligit᷑ descđo¬

Expanded text:
mundi immortalitatem refertur. Illa enim suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae beneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter accipitur. Hoc enim dicitur et de eo quod His praemissis, iam quibus syllogismis de immortalitate animae diuersi sectatores Platonis ratiocinati sint oportet aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad unum finem probationis euadunt, certam sibi propositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apud quos hic prior est: «Anima ex se moues ita, qui nascitur ex prioris fine: «Anima semper mouetur. Quod autem semper mouetur immortale est. Igitur anima immortalis est.» Et ita in duobus syllogismis duae res probantur, id est et semper moueri animam, ut in priore, et esse immortalem, ut colligitur de
Abbreviated transcription (Latin):
lta sit aliqiđ sẽꝑ ĩ mobile. ex his ut collectũ sit ẽẽ aliquid immobile null ob¬
uiat ł refellit Nã et reuera uera diuisio ẽ et sectae platonicȩ ñ repugnat
Neq enĩ siqiđ est ĩ mobile sequit᷑ ut ħ sit anima . Nec qͥdicit animã exsemou¬
ueri iã moueri uniũ sa confirmat. Sed modũ astruit quo m.a moue itur
ipse aristoteles uidens pꝰꝗ docuit eẽ aliqiđ immobile. hoc eẽ animã uult do¬
cere & incipig as serere mhil eẽ ꝓ ex semoueri possit sed om̃i q̃ mouentur
Et ex accidenti inquit mouent᷑ q̃ cũ ipsa ñ moueant᷑ in eo tam̃ st̃ qđ mouet᷑
ut in naui sarcina. seu uector qui escens Aut &iã cũ pars mouet᷑ quies¬
ignis a scendit & de his quidẽ q̃ ex accidenti mouent᷑ nulla dubitatio ẽ
quin ab alio moueant᷑ : ꝑbabo aut̃ inquit &iã ea q̃ ꝑse mouent᷑ ab alio

Expanded text:
ita sit aliquid semper immobile.» Ex his ut collectum sit esse aliquid immobile, nullus obita sit aliquid semper immobile.» Ex his ut collectum sit esse aliquid immobile, nullus obuiat uel refellit. Nam et uera diuisio est, et sectae Platonicae non repugnat. Neque enim siquid est immobile, sequitur ut hoc sit anima, nec qui dicit animam ex se moueri, iam moueri uniuersa confirmat, sed modum adstruit quo anima mouetur.ipse Aristoteles uidens, postquam docuit esse aliquid immobile, hoc esse animam uult docere, et incipit adserere nihil esse quod ex se moueri possit, sed omnia quae mouentur Et ex accidenti», inquit, «mouentur quae, cum ipsa non moueantur, in eo tamen sunt quod mouetur, ut in naui sarcina seu uector quiescens, aut etiam cum pars mouetur quiesignis ascendit. Et de his quidem quae ex accidenti mouentur, nulla dubitatio est quin ab alio moueantur: probabo autem», inquit, «etiam ea quae per se mouentur ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
presillt Hac eñ infide n recepta debilia fiunt om̃ia q̃ secute t
ñ solũ ex se ñ moueri sed nemo ueri quidẽ penitar conet asserere qtiri
callidis argum̃tationib: astruit. Hihil ex semoueri ut et si aliqiđ hog
facere conceolat animã tam̃ hñ eẽ confirmet. Si enĩ anima inquitꝰ
principiũ motꝰ est. doceo ñ posse pͥncipiũ motꝰ moueri. & ita diuisio niẽ
suce artis ingredit᷑ ut pͥmũ doceat in rerũ natura eẽ aliquđ immobile
deinde ħ eẽ animã tempt& ostendere. Necesse ẽ inquit aut om̃ia q̃ st̃
immobilia ẽẽ aut omĩ a moueri aut aliqua ex his moueri aliqua ñ mo
omĩa ĩ mobilia aspectꝰ ipsecestimonio ẽ quia st̃ quoꝵ motũ uidemus. Rursꝰ
ñ moueriomĩa uisus doc& qͦ in mota cognoscimꝰ. Sed nec om̃ia discerepossumꝰ
modo tantũ paeti. modo eẽ sine motu. qr st̃ quorũ ꝑ p&uũ motũ uidemꝰ. ut
decaelestib: nulla dubitatio ẽ. Restat igit᷑ ait ut sicut aliqͣ sem ꝑmouent᷑

Expanded text:
non refellit; hac enim in fidem non recepta, debilia fiunt omnia quae sequuntnon solum ex se non moueri, sed ne moueri quidem penitus conetur adserere. Ita enim callidis argumentationibus adstruit nihil ex se moueri ut, etsi aliquid hoc facere concedat, animam tamen hoc non esse confirmet. «Si enim anima», inquit, «principium motus est, doceo non posse principium motus moueri». Et ita diuisionem suae artis ingreditur,ut primum doceat in rerum natura esse aliquid immobile, deinde hoc esse animam temptet ostendere. «Necesse est», inquit, «aut omnia quae sunt immobilia esse, aut omnia moueri, aut aliqua ex his moueri, aliqua non momnia immobilia aspectus ipse testimonio est, quia sunt quorum motum uidemus. Rursus non moueri omnia uisus docet, quo immota cognoscimus. Sed nec omnia dicere possumus modo motum pati, modo esse sine motu, quia sunt quorum perpetuum motum uidemus, ut de caelestibus nulla dubitatio est. Restat igitur», ait, «ut, sicut aliqua semper mouentur,
Abbreviated transcription (Latin):
pipsũ mouet qr nũꝗ deferit᷑ ase. nũꝗ ne moueri qͥdẽ desinit qui ni&iã caris
q̃ mouent᷑ hnc fons ħ pͥncipiũ est mouende pͥncipii aut̃ nullaẽ origo Nã e pͥn¬
cipio oriunt᷑ omia. Ipsũ aũt nulla re alia nasci pot est. Nec enĩ eẽt id pͥncipiũ ꝙ
oriri om̃ia. Ita fit ut motꝰ pͥncipiũ exeo sit qđ ipsũ asemouet᷑. Id aut̃ neo
nascipotest nec mori ł c̃cidat om̃e cȩlũ om̃isq natura c̃sistat Hecesse ẽ
neo uĩ ullã nanciscat᷑ qua a pͥmo inpulsu moueat᷑ : Cũ pateat igit᷑ at̃mĩ
id eẽ ꝙ ipsũ semoutat. quis ẽ qͥ hanc naturã animis eẽ tributã neget:
Inanimũ ẽ enĩ omẽ qđ pulsu agitat᷑ &t̃no. Qđ aut̃ ẽ anima id motu
neplatonis adũbũ acr cerone trans latꝰẽ. inquali dissimis argum̃tir

Expanded text:
it; quin etiam ceteris quae mouentur hic fons, hoc principium est mouendi. Principii autem nulla est origo. Nam e principio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potest: nec enim esset id principium quod oriri omnia. Ita fit ut motus principium ex eo sit quod ipsum a se mouetur. Id autem nec nasci potest nec mori, uel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est, nec uim ullam nanciscatur, qua a primo impulsa moueatur. Cum pateat igitur aeternum id esse quod ipsum se moueat, quis est qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, id motu us de Phaedro Platonis ad uerbum a Cicerone translatus est, in quo ualidissimis argumentis
Abbreviated transcription (Latin):
itr ẽ mundaniȩ animȩ dm̃ partes eiꝰ expari et impari iđ duplari & triplarinumero
int̃texuis se memoriuit : Ita ut aduplari usq ad .iii. atriplariusq al xxvii starit¬

Expanded text:
torem mundanae animae deum partes eius ex pari et impari, id est duplari et triplari numero, torem mundanae animae deum partes eius ex pari et impari, id est duplari et triplari numero, intertexuisse memorauit, ita ut a duplari usque ad octo, a triplari usque ad uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ pari aeqͣbilitate ꝓcedat: et resolutio aqͣlit̃ redeatusq ad monadẽ q̃ diuisioriẽ arith¬
n&ica ratione ñ rerip̃merico ꝓpc̃ aeqͥlẽ duusio nẽ iustitiȩ. iustitia piom̃ accep̃. Et qr ex supͣdictis
om̃ib apparet qͣnta & partiũ suarũ. & seorsũ sua plenitudine nitat᷑ iureplenꝰuocat᷑. Suꝑẽ
ut septenariũ qq numerũ plenũ iure uocitandũ. ratio in medio c̃stituta ꝑsuadeat: Acpͥmũ
htransi re sine ãmiratione ñ possumꝰ ꝙ duo nmñri qͥ in semultiplicati uitale spaciũ uiri
fortis includerent ex pari & ĩpari c̃stiterunt: Hoc enĩ uere ꝑfectũ ẽ ꝙ exeoꝵ numera¬
ꝑmixtione generat᷑. Nã impar numerꝰ mas et parfeninia uocat᷑. Itẽ arithmetici ĩ¬
parẽ pactris et parẽ matris appellatione uenerant᷑ . Hinc ettimeus platoriis fabrica¬

Expanded text:
ipsius pari aequalitate procedat et resolutio aequaliter redeat usque ad monadem, quae diuisionem arithipsius pari aequalitate procedat et resolutio aequaliter redeat usque ad monadem, quae diuisionem arithmetica ratione non recipit, merito propter aequalem diuisionem iustitiae nomen accepit; et, quia ex supra dictis omnibus apparet quanta et partium suarum et seorsum sua plenitudine nitatur, iure plenus uocatur. Superest ut septenarium quoque numerum plenum iure uocitandum ratio in medio constituta persuadeat. Ac primum hoc transire sine admiratione non possumus quod duo numeri qui in se multiplicati uitale spatium uiri fortis includerent ex pari et impari constiterunt. Hoc enim uere perfectum est quod emixtione generatur. Nam impar numerus mas et par femina uocatur. Item arithmetici imparem patris et parem matris appellatione uenerantur. Hinc et Timaeus Platonis fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ naturã nec tam̃ sẽq̃strandã propt̃ ꝑp&uã cũ corporib soci&utẽ Er go ꝙ ab hac suis
recedu iã pure in corporeũ ẽ N meros aut̃ hac suꝑi or es pcedens sermo pateft̃ Pri¬
aporeae soliditatis effectũ. Sed& adipsã cȩli armoniã id ẽ concinnentiã hunc numerum
nagis aptũ eẽ ñ dubiũ est Cũ spherȩ ipse octosint quȩmouent᷑ de quib secuturꝰ sermo ꝓced&
dns quoq part ᷑ deqͥb constat hic numerꝰ tales s ut exe arũ c̃page plenitudonas catur
numeroꝵ impar a paruit. quinaru aut̃ potentiã sequens tractatus attirg&:
Stagoriciuꝰ hunc numerũ iustiti ã uocauer̃ qr pͥmꝰ omi u ita soluit᷑ inndmeros parit᷑
pares hoc ÷̃ inbis quat̃na ut nihi lominꝰ innumeros ȩque parit̃ pares diuisio quoq: ipsa
soluat᷑ inbisbina: eadẽ quoq: qualitate c̃gexit iđ bis binabis Cũ ergo & c̃textio

Expanded text:
naturam, nec tamen sequestrandam propter perpetuam cum corporibus societatem. Ergo quod ab hac sursum recedit iam pure incorporeum est; numeros autem hac superiores praecedens sermo patefecit. Pricorporeae soliditatis effectum, sed et ad ipsam caeli harmoniam, id est concinentiam, hunc numerum magis aptum esse non dubium est, cum sphaerae ipsae octo sint quae mouentur, de quibus secuturus sermo procedet. Οmnes quoque partes, de quibus constat hic numerus, tales sunt ut ex earum compage plenitudo nascatur.numerorum impar apparuit; quinarii autem potentiam sequens tractatus adtinget. Pythagorici uero hunc numerum iustitiam uocauerunt, quia primus omnium ita soluitur in numeros pariter pares, hoc est in bis quaterna, ut nihilo minus in numeros aeque pariter pares diuisio quoque ipsa soluatur, id est in bis bina. Eadem quoque qualitate contexitur, id est bis bina bis. Cum ergo et contextio
Abbreviated transcription (Latin):
eccludant fabulosa retulimꝰ: Ad iecimusq posth necessario genera om̃iũ in maginũ quȩ
falsoquȩq uero uident᷑ in son is. ipsasq distinximꝰ species sonioi : adfficani sonũ constat¬

Expanded text:
excludant fabulosa rettulimus, adiecimusque post haec necessario genera omnium imaginum quae excludant fabulosa rettulimus, adiecimusque post haec necessario genera omnium imaginum quae falso quaeque uero uidentur in somnis, ipsasque distinximus species somniorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uidet᷑ eẽ scipio ꝑqͥd ẽ. lac̃te circulꝰ est qͥbalaxias uocat᷑ : Siqͥdẽ iuis ꝗerb in pͥncipio utit᷑:
Ostendebat aut̃ cartaginẽ deexcelso et pleno stellarũ inlustri et claro qdã loco: Et paulo postꝰ
apti dicit : Orat aut̃ hissplendidis simo candore int̃flãmas crrcusͣ elucens quẽ uos ut agnuis
accepistis orbẽ lacteũ nuncupatis. ex qͦ omiã mͥ cõtemplanti p̃dara st mirabilia uidebant᷑ :
cicero quesq pͥus plato scripserat q̃ differentia q̃ similitudo habeat᷑ ex p̃ssimꝰ et cur operi suo
lplato eris inditiũ ł cicero sõniũ scipionis ad sciuerit. quidue sit ab epicureis obiectũ platoni.
lquẽadmodũ debilis calũma refellat᷑ et qͥb trac̃tatib philosophi ad misceant: ł aqͥb penaitꝰ

Expanded text:
sibi uidetur esse Scipio per quietem, lacteus circulus est, qui γαλαξίας uocatur, siquidem his uerbis in principio utitur: sibi uidetur esse Scipio per quietem, lacteus circulus est, qui γαλαξίας uocatur, siquidem his uerbis in principio utitur: «Ostendebat autem Carthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco.» Et paulo post apertius dicit : «Erat autem is splendaccepistis, orbem lacteum nCicero quosque prius Plato scripserat, quae differentia, quae similitudo habeatur expressimus, et cur operi suo uel Plato Eris indicium uel Cicero somnium Scipionis adsciuerit, quidue sit ab Epicureis obiectum Platoni uel quemadmodum debilis calumnia refellatur, et quibus tractatibus philosophi admisceant uel a quibus penitus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ & uiridiora p̃mioꝵ gnrta desiderat : Ruȩ tam̃ista s̃ inquit lelus. NTunc scipio. Pati¬
minime. Qm̃ t̃ciũ diẽ iã feriati sumꝰ et c&rã qͥb: ad narrationẽ sõnuuenit. docensilla
cẽstabiliora et uiridiora p̃mioꝵ gnra. q̃ ipse uidisset incelo. bonis rerũ publicarũ serua¬
ta rectorib: sicut his uerb ei ostendit᷑ : Sed qͦsis affricane a lacrior ad tutđ dã rẽpublicã
sic hab&o: om̃ib qͥ patriã c̃serua rint᷑ auxeerint cercũ eẽ incaelo definicũ locũ ubibeati
auõ fruant᷑ et paulo post hunc certũ locũ qui sit designans ait: Sed isic scipio ut auus hc
tus ut ego quitegenui uistitiã cole et pietatẽ q̃ cũ magna in parentib & ꝓpinquis tum
inpatria maxime est : Eauita ua ẽ in celũ et in hunc coecũ eoꝵ qͥiã uixere et corpore
laxati illũ in colunt locũ quẽ uides Significans Galaxian : Sciendũ ẽ enĩ ꝙ loc imqͣ

Expanded text:
et uiridiora praemiorum genera desiderat.» — «Quae tamen ista sunt?» inquit Laelius. Tum Scipio: «Patimini me, quoniam tertium diem iam feriati sumus,» et cetera quibus ad narrationem somnii uenit, docens illa esse stabiliora et uiridiora praemiorum genera quae ipse uidisset in caelo bonis rerum publicarum seruata rectoribus, sicut his uerbis eius ostenditur: «Sed quo sis, Afsic habeto: omnibus qui patriam conseruauerint certum esse in caelo definitum locum ubi beati o fruantur.» Et paulo post hunc certum locum qui sit designans ait: «Sed sic, Scipio, ut auus hic tuus, ut ego qui te genui, iustitiam cole et pietatem quae, cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est. Ea uita uia est in caelum et in hunc coetum eorum qui iam uixere et corpore laxati illum incolunt locum quem uides», significans γαλαξίαν. Sciendum est enim quod locus in quo
Abbreviated transcription (Latin):
pent uinculoꝵ aut corporarurs efficiunt᷑ aut corpꝰ efficiunł ÷ Sed corpꝰ ꝙ intelligendũ
p̃senciendũ c̃cipias :̃ Totũ ħ ut obscuritatis depfllat osfensa paulo altius rep&i tarerum
lut pandondũ ẽ Onĩa cotpora siꝑficie finunt᷑ et impsã c parsil tima ẽminae
acorporb a dincorperoa t ransic̃ offendit corpoꝵ ẽmipos e ł et pͥmã incr peror
tura post corpora sedñpurent ad integrũ direns corpore. Nalit& epter cerr¬

Expanded text:
uinculorum aut corpora rursus efficiuntur aut corpus efficiunt, sed corpus quod intellegendo, non sentiendo concipias. Totum hoc, ut obscuritatis deprecetur offensam, paulo altius repetita rerum luce pandendum est. Omnia corpora superficie finiuntur et in ipsam eorum pars ultima terminatur. corporibus ad incorporea transitus offendit corporum terminos, et haec est prima incorporea natura post corpora, sed non pure nec ad integrum carens corpore; nam licet extra cor
Abbreviated transcription (Latin):
fract ꝰ reditꝰq c̃uerterit. duoq hinꝰ mri qͦrũ ut̃q plenꝰ alt̃ altã decausa habet᷑ circuitu naturałi
sumã tibifatalẽ c̃fecerint inte unũ atq incuũ nom̃ se cota c̃uertit ciuitas. te senatꝰ. te om̃s borui
te socii telatini intuebunẽ. tueris unꝰ in qͦnitat᷑ ciuitatis salus : Ac ne multa: dictaitor rẽpub¬
blicã cstituas oport& sumpio ꝓpͥnquoꝵ manꝰ effugeris : Plẽnitudinẽ hio ñfrustra numeris
ad signat : Plenitudo enĩ ꝓpͥe ñ nisi diurus reb suꝑ msq n conlenit : Neq enĩ corpꝰꝓpͥeplenũ doe¬

Expanded text:
 converterit, duoque ii numeri, quorum uterque plenus alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota convertet civitas, te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus, in quo nitatur civitatis salus, ac, ne multa, dictator rem pui impias propinquorum manus effugeris.» Plenitudinem hic non frustra numeris adsignat. Plenitudo enim proprie nisi diuinis rebus supernisque non conuenit, neque enim corpus proprie plenum dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti in re.p. uiri c̃uener̃ solos ido neos ad efficiendã munidi animã iudicatos qi nihil
post auetorẽ potest eẽ ꝑfectiꝰ . Hoc qͦq notandũ ẽ ꝙ superiꝰ asserentes cõmuniẽ numeroꝵ
om̃iũ dignitatẽ . antiqͥores eos suꝑficie & lineis eiꝰ om̃ib:q. corporib: ostendimꝰ Proce
dens auc̃ tractatꝰ inuenit numeros & ante animã mundifuisse qͥb: illã c̃textã au¬
gistis sima tymeratio naturȩ ipsi c̃scia & testis ex p̃ssic Hinc ẽ ꝙ ꝓnuntiare ñ du¬
bita uere sapientes animã eẽ numerũ semouentẽ. Nunc uideamꝰ cursepte nariꝰ ꝑa
numer suo seor sũ merito plenꝰ habeat᷑. Cuiꝰut p̃ssi plenitudonioscat᷑ pͥmũ meritũ
partiũ deqͥb: c̃stat. tũ demũ qiđ ipsepossit in uestigemꝰ. Constat septenariꝰ numer
Ex quib fatebim᷑ nullũ aliũ numerũ tã uaria eẽ magͥestate fecundũ Ex uno & sex

Expanded text:
perfecti in re publica uiri conuenerunt, solos idoneos ad efficiendam mundi animam iudicatos, qua nihil post auctorem potest esse perfectius. Hoc quoque notandum est quod, superius adserentes communem numerorum omnium digdens autem tractatus inuenit numeros et ante animam mundi fuisse, quibus illam contextam augustissima Timaei ratio, naturae ipsius conscia testis, expressit. Hinc est quod pronuntiare non dubitauere sapientes animam esse numerum se mouentem. Nunc uideamus cur septenarius numerus suo seorsum merito plenus habeatur; cuius ut pressius plenitudo noscatur, primum merita partium de quibus constat, tum demum quid ipse poex quibus fatebimur nullum alium numerum tam uaria esse maiestate fecundum. Ex uno et sex
Abbreviated transcription (Latin):
mundi anima ꝑistorx numerorx contexionẽ ineffabili ꝓuidentia dĩ fabrica¬
cors insticunt cui sonsus siluic oꝑi fuerit appositꝰ plerimũ rios ad ũ borx
cicronis q circa dsciplinã musice uident᷑ obscura intellectũ uinabit: Sal
ar quod in patro cinũ alteriũ expostionis adhibã psui ꝑse diff cile tredat : Paucina

Expanded text:
mundi animam per istorum numerorum contextionem ineffabili prouidentia dei fabricamundi animam per istorum numerorum contextionem ineffabili prouidentia dei fabricatoris instituit. Cuius sensus, si huic operi fuerit appositus, plurimum nos ad uerborum Ciceronis, quae circa disciplinam musicae uidentur obscura, intellectum iuuabit. Sed ne quod in patrocinium alterius expositionis adhibetur ipsum per se difficile credatur, pauca
Abbreviated transcription (Latin):
nduo diuid sibi aequa ñ poterit : Cũ eñi expouenario nuniero ẽstet. pouẽ
aut̃ piũq ꝑqualit̃ diuidant᷑. tonꝰ diuidi induas medietates recus as. Seqd
et ducenta quin qͣ ginta sex. Hoc semitoniũ phrtagorici qͥdẽ ueteres diest̃
nominabant: sed sequens us sonũ semitonomi norẽ diesiai instituit Nomi¬
nanglũ Plato semitoniũ. lima uocã uit : Sunt igit᷑ simphoniae quinq iđ
flatꝰ humanꝰ intendere ł capere potest humanꝰ auditꝰ. Vltro aũt segetendio
interĩ deinis qͣs nouimꝰ disseramꝰ. simphonra dr atesseron c̃stat deduob
tonis. & hemitonio ut minutias q̃ maddi tam̃to s̃ relinqͣmꝰ ne difficultatt̃
dr̃ apente c̃stat ex nouẽ tonis et hemitomo et fit decriplarinumero¬
iudis aut dr̃ a pa sori continet tonos xii. et sit ex quad ruplo. Hino
plato pq et pythagoritȩ suc cessione doctrinȩ et ingenii ꝓpͥi. diuina ꝓ funditate
cognoũ nullã eẽ posse sine his numeris iugabile cõp&entiã . intr̃meo suo

Expanded text:
it. Cum enim ex nouenario numero constet, nouem autem numquam aequaliter diuidantur, tonus in duas diuidi medietates recusat. Sed et ducenta quinquaginta sex. Hoc semitonium Pythagorici quidem ueteres δίεσιν nominabant, sed sequens usus sonum semitonio minorem δίεσιν constituit nominandum. Plato semitonium λεῖμμα uocitauit. Sunt igitur symphoniae quinque, iflatus humanus intendere uel capere potest humanus auditus. interim de his quas nominauimus disseramus. Symphonia διὰ τεσσάρων constat de duobus tonis et hemitonio ut minutias quae in additamento sunt relinquamus, ne difficultatem διὰ πέντε constat ex nouem tonis et hemitonio, et fit de triplari numero; δὶς autem διὰ πασῶν continet tonos duodecim, et fit ex quadruplo. Hinc Plato, postquam et Pythagoricae successione doctrinae et ingenii proprii diuina profunditate cognouit nullam esse posse sine his numeris iugabilem competentiam, in Timaeo suo
Abbreviated transcription (Latin):
secse c̃probamꝰ intibiis dequarũ foraminib uicinis inflantisorissonꝰ acutꝰ ã mittit᷑
Delongiqͥs aut̃ & t̃minss reximis grauior. Itẽ acutior ꝓpatentiora foraminagra¬
sinit. Et qr maiorẽ ĩpetũ ꝑ mai foram̃ ĩpellit. contra aut̃ in angastis c̃tingit it
enimꝰ positis Ergo orbis aliissimꝰ et ut in ĩmñsũ patens etut spũ cofortiore qͦ orignis
sue nucmier ẽ incitatꝰ so noꝵ dese acum̃ emittit. Vex ultimi et ꝓspacubreuitate a&

Expanded text:
Nec secus probamus in tibiis, de quarum foraminibus uicinis inflantis ori sonus acutus emittitur, Nec secus probamus in tibiis, de quarum foraminibus uicinis inflantis ori sonus acutus emittitur, de longinquis autem et termino proximis, grauior; item, acutior per patentiora foramina, grasinit, et quia maiorem impetum per maius foramen impellit, contra autem in angustis contingit et eminus positis. Ergo orbis altissimus, et ut in immensum patens, et ut spiritu eo fortiore quo origini suae uicinior est incitatus, sonorum de se acumen emittit; uox ultimi et pro spatii breuitate et
Abbreviated transcription (Latin):
curs. cuiꝰ cõusio ẽ c̃citatior acute excitato ac mouet᷑ sono grauissimo aut̃ hicdi¬
naris atq: infimꝰ. Diximꝰ aũt nũꝗ sonũ fieri nisi aereꝑtusso. Vt aut̃ sonꝰ ipse aut
acutior aut grauior proferat᷑ ict efficit quidũ ingens &x celer incłdit acutũ sonupsat
sitardior lentior ue grauiorẽ Indicio ẽ urga quȩdũ aura s ꝑcutit. sinpulsucitoferiat.
sonũ acuit. Silentiore ingrauius frangit auditũ. Infid ib qq idẽ uidemꝰ quȩsi tracdi
asttore tendunt᷑ acute sonant grauiuꝰlaxiores. Ergo & superiores orbes dũpam
plitudie
sua imp&u grandiore uoluunt᷑. Dũq spũ ut in origine sua for¬
tiore tendurtuit ꝓpt̃ ipsã ut ait c̃citatiorẽ c̃uersionẽ a cutȩ excita tomouentꝰ
iã uoluit᷑ ⁊ propt̃ angustias qͥb penultimꝰ orbis arat᷑ Impe tuleniore conuertitur

Expanded text:
tior, acute excitato mouetur sono, grauissimo autem hic ltior, acute excitato mouetur sono, grauissimo autem hic lunaris atque infimus.» Diximus numquam sonum fieri nisi aere percusso. Vt autem sonus ipse aut acutior aut grauior proferatur, ictus efficit qui, dum ingens et celer incidit, acutum sonum praestat, si tardior lentiorue, grauiorem. Indicio est uirga quae, dum auras percutit, si impulsu cito feriat, sonum acuit; si lentiore, in grauius frangit auditum. In fidibus quoque idem uidemus, quae, si tractu artiore tenduntur, acute sonant, grauius laxiores. Ergo et superiores orbes, dum pro amplitudine sua impetu grandiore uoluuntur, dumque spiritu, ut in origine sua, fortiore tenduntur, propter ipsam, ut ait, concitatiorem conuersionem, «acute excitato mouenturiam uoluitur, et propter angustias, quibus paenultimus orbis artatur, impetu lenioreconuertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣntũ at̃ rausq ad martẽ ẽ octier tantũ sit at̃ rausq ad iouẽ quantũ ẽ ater¬
ra usq ad iouẽ septies et uicier tantũ sit at̃rausq ad sat̾morbẽ: H anc pla¬
tonicorũ ꝑsuasionẽ pꝰ phrri libris inseruit qͥb trmei obscuritatib: ni hil
lucis infudit: Aitq toscredere adimaginẽ contextionis animx. hac eẽ incor¬
porẽ muridi int̃ ualla q̃ eprtritis bemioliis epogdo is emicomisq cõplet
etlĩmate. & ita ꝓuenire concentũ cuiꝰ ratio in substantia animȩ c̃texta
muridano quoq: corpori qđ ab amma mo uet᷑ in serta ẽ. Vnde exom̃i paste
docta etꝑ fectiẽ ciceronis assertio qͥmit uallis imparib sed tam̃ ꝓrata parte
ratione dstinctus celest̃ sonũ dic̃ cẽ diftinctũ Nẽ locꝰ amonet. ut degra uitat
et acumine sonon diũ sitates qͣs usserit reuoluamꝰ & natura fert ut extrema
ex alta parte grauit᷑ ex altã aũt acuteso nent. Quã ob causã sũm ille celistellist

Expanded text:
sque ad Iouem; quantumque est a terra usque ad Iouem, septies et uicies tantum sit a terra usque ad Saturni orbem. Hanc Platonicorum persuasionem Porphyrius libris inseruit quibus Timaei obscuritatibus nonnihil lucis infudit, aitque eos credere ad imaginem contextionis animae haec esse in corpore mundi interualla, quae epitritis, hemioliis, epogdois, hemitoniisque complentur et limmate, et ita prouenire concentum cuius ratio, in substantia animae contexta, mundano quoque corpori, quod ab anima mouetur, inserta est. Vnde ex omni parte doctaratione distinctis» caelestem sonum dicit esse disiunctum. Nunc locus admonet ut de grauitate et acumine sonorum diuersitates quas adserit reuoluamus: «Et natura fert ut extrema ex altera parte grauiter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus il
Abbreviated transcription (Latin):
sol auenere mars a sole . a marte iupit̃. satͥnꝰ aiaut. Sed a saturni orbe usq
ad ipsũ stelliferũ celũ om̃e spatie seratione mensũ putauit quȩ tam̃ archi me¬
uuidis dim̃sio aplatonicis repudiataẽ qͣsi dupla et tripla int̃ ualla ñ seruans

Expanded text:
sol a Venere, Mars a sole, a Marte Iuppiter, Saturnus a Ioue; sed et a Saturni orbe usque sol a Venere, Mars a sole, a Marte Iuppiter, Saturnus a Ioue; sed et a Saturni orbe usque ad ipsum stelliferum caelum omne spatium se ratione mensum putauit. Quae tamen Archimedis dimensio a Platonicis repudiata est, quasi dupla et tripla interualla non seruans;
Abbreviated transcription (Latin):
quietẽ ĩperat gregib Nec mirũ ince enĩ mundanȩ causas ł musica qͥb ẽ
incexta p̃diximꝰ. Ipsa aũt mundi anima iuuentib om̃ib uitã ministrat Hin
hominũ pecudũq genꝰ uitãq uolantũ: et q̃ marmoreo fert monstra sub aequore
pont Lure igit᷑ musica capit᷑ om̃t ꝙ inuit qr cȩlestis anima q̃ animat᷑ uniũ¬
sitas. originẽ supsit exmusica. Haecdũ ad spheralẽ motũ mundicor pꝰimpellit
sonũ esfic̃ qui int̃uallis ẽ dif net ĩparib sedͥ tam̃ ꝓnit&e parte ratione distoetis
sicut a pͥncipio ipsa c̃texta ẽ. Sed h int̃ualla q̃ manima quippe incorpcria. sola
estimant᷑ ratione ñ sensu: querendũ ẽ utrũ it in ipso mundi corpore dim̃sioli¬
brata seruauerit. Et archr me des qͥdẽ sta dioꝵ numerũ dephendisse sitre¬
didit : qͥb: at̃rae suꝑficit luna distaret . & al una mercuriꝰ. a mercurio uenus

Expanded text:
quietem imperet gregibus? Nec mirum. Inesse enim mundanae animae causas musicae, quibus est quietem imperet gregibus? Nec mirum. Inesse enim mundanae animae causas musicae, quibus est intexta, praediximus. Ipsa autem mundi anima uiuentibus omnibus uitam ministrat: Hinc hominum pecudumque genus uitaeque uolantum Et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. Iure igitur musica capitur omne quod uiuit, quia celestis anima, qua animatur uniuersitas, originem sumpsit ex musica. Haec, dum ad sphaeralem motum mundi corpus impellit, sonum efficit qui «interuallis» est «disiunctus imparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis», sicut a principio ipsa contexta est. Sed haec interualla, quae in anima, quippe incorporea, sola aestimantur ratione, non sensu, quaerendum est utrum et in ipso mundi corpore dimensio librata seruauerit. Et Archimedes quidem stadiorum numerum deprehendisse se credidit quibus a terrae superficie luna distaret, et a luna Mercurius, a Mercurio Venus,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non oblectam̃terum taliũ teneat᷑ affectu. iunc estimo &or pheiuelã fionis fabula
quoꝵ alt̃ animali a ratione carentia. Alt̾ saxa quoq trahere cantib ferebant᷑
supsisse principiũ : Quia pͥmi forte gentes ł sine rationiscultub arbarast saxi instar
nullo asffectumolles ad sensũ uoluptatis canendo traxer : Ita deniq omuis habitꝰ
animȩ cantib gub̾nat᷑ ut & adbellũ progressus & itẽ receptui can at᷑ cantu& exer¬
citante & rursus sedente uirtutẽ . Dat somnos adimitq nec ñ curas et inmitut
&retrahit irã suggerit clem̃tiam suad& corporũ qq̃ morbis med&ur. Nãhinc
ẽi qđ aegris reme dia p̃stãtẽs precinere dicunt᷑. Et quidmirũ sunt homines nusic
tante cantu in retia sponte decurrant. Et pastor alis fi stula pa stũ ꝑ gressis

Expanded text:
 pectus, quod non oblectamentorum talium teneatur affectu. Hinc aestimo et Orphei uel Amphionis fabulam,  pectus, quod non oblectamentorum talium teneatur affectu. Hinc aestimo et Orphei uel Amphionis fabulam, quorum alter animalia ratione carentia, alter saxa quoque trahere cantibus ferebantur, sumpsisse principium, quia primi forte gentes uel sine rationis cultu barbaras, uel saxi instar nullo affectu molles, ad sensum uoluptatis canendo traxerunt. Ita denique omnis habitus animae cantibus gubernatur, ut et ad bellum progressui et item receptui canatur, cantu et excitante et rursus sedante uirtutem. Dat somnos adimitque..., necnon curas et immittit et retrahit, iram suggerit, clementiam suadet, corporum quoque morbis medetur nam hinc est quod aegris remedia praestantes praecinere dicuntur. Et quid mirum si inter homines musicae seu aquatiles beluae, inuitante cantu, in retia sponte decurrant, et pastoralis fistula pastum progressis