comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que latet ñ negligendũ ne radices mora in arescant. neue
septentͥonib aut ab ea parte celi usq ad exortũ brumale
uento flante effodiantur arbores. aut certe ñ aduerse
his uentis radices p̃beant᷑. ꝓpter qd emoriunt᷑. ignar̾is
cause agͥcolis. Cato oñis uentos ⁊ ymbrẽ quoq intota
tͣnslatione dãpnat. & ad hec ꝓderit quã plurimũ
terre inqͣ uixerint radicib coħere ac totas cespite cir¬
cũligari. cũ ob id cato in corbib tͣnsferri ubeat. Pcul du¬
bio utilissime quidẽ sũmã terrã contentus est subdi.
Quitã punicis malis substrato lapide ñ rumpi pomũ
in arborib tradunt. radices inflexas poni melius. arbo
rẽ ita locari ut media sit tocius scrobis necessariũ. ficus
insicilia bulboꝵ hoc genus eẽ ratur. Ocissime ferre tͣ¬
ditur pomũ neq u̾miculationi obnoriũ. qͦ uicio carẽt
reliqua poma similit̾ sata. Radicũ eiꝰ magnã adhiben¬

Expanded text:
aeque latet non neglegendum, ne radices mora inarescant neve a aeque latet non neglegendum, ne radices mora inarescant neve a septentrionibus aut ab ea parte caeli usque ad exortum brumalem vento flante effodiantur arbores, aut certe non adversae his ventis radices praebeantur, propter quod emoriuntur ignaris causae agricolis. Cato omnes ventos et imbrem quoque in tota translatione damnat. et ad haec proderit quam plurimum terrae, in qua vixerint, radicibus cohaerere ac totas cum caespite circumligari cum ob id Cato in corbibus transferri iubeat, procul dubio utilissime . qui quidem summam terram contentus est subdi. quidam punicis malis substrato lapide non rumpi pomum in arboribus tradunt.radices inflexas poni melius; arborem ipsam ita locari, ut media sit totius scrobis, necessarium . ficus si in scilla—bulborum hoc genus est— seratur, ocissime ferre traditur pomum neque vermiculationi obnoxium, quo vitio carent et reliqua poma similiter sata. radicum filis magnam adhiben
Abbreviated transcription (Latin):
neant humorẽ ⁊ tͣnsmittant. Non itẽ planos facere ⁊ a
t̾reno acartere radicẽ existimantes glarea substrata in¬
ter ittͣmq sententiã fuĩt. arborẽ nec minorẽ bima
nec maiorẽ truna tͣnsferre quidã p̃cipiunt. alii c̃ ma¬
nũ compleat. cato crassiorẽ .u. digitis ñ omisiss. Idẽ si
abstitiet meridianã celi partẽ signare ĩ cortice. ut tͣns¬
latis demet assuetis statueret᷑ horis ne aqͥlonie meri¬
clianis opposite solib fnicłent᷑ ⁊ algerent meridiane
a quilonib qđ ediu̾so affect̾ant ⁊ iã quidã in uite ficoq ꝑ
mutantes in contͣrtũ. Densiores enĩ folio ita fieri. magisq
ꝓtegere fructũ ⁊ minꝰ anuitt̾e. ficũ ue sic ⁊̃ scansilẽ fieri.
Pleriq id demũ cauent. ut plaga deputati cacuminis
meridiẽ spectet. ignari fissuris nimii uaporis opponi io
quidẽ in horã diei qͥntã uł octauã spectare maluerumm.

Expanded text:
neant umorem et transmittant, non idem planos facere et a neant umorem et transmittant, non idem planos facere et a terreno arcere radicem existimantes. glarea substrata inter utramque sententiam fuerit. 83 Arborem nec minorem bima nec maiorem trima transferre quidam praecipiunt, alii cum manum conpleat, Cato crassiorem V digitis. non omisisset idem, si attineret, meridianam caeli partem signare in cortice, ut translatae isdem et adsuetis statuerentur horis, ne aquiloniae meridianis oppositae solibus finderentur et algerent meridiaaquilonibus. quod e diverso adfectant etiam quidam in vite ficoque, permutantes in contrarium. densiores enim folio ita fieri magisque protegere fructum et minus amittere , ficumque sic etiam scansilem fieri. plerique id demum cavent, ut plaga deputati cacuminis meridiem spectet, ignari fissuris nimii vaporis opponi. id quidem in horam diei quintam vel octavam spectare maluerim.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmc partẽ pruinis palmo ampliꝰ ⁊ uq caminata fos
qͣdratis angulis. Eadẽ mensura greci auctores consenti¬
unt ñ altiores qͥno semipede eẽ debe. nec latiore duob
pedib. nusqͣm uͦ semis quipedẽ miniis altos. qr̃ inhu¬
mido solo ad uicina queq ꝑueniat. Cato. Si locus agͦsus
sit latus t̾nos pecles infancib imisꝙ palmũ ⁊ pedẽ al¬
titudine qͣtuor pectũ eos lapide consterni. aut fiñ sit.
ꝑtics salignis uiridib. Si neq hee sint sarm̃tis. itaut
I altitudine semipede trahatur. Nob̾ ad inuendũ uid̾ie¬
ex p̃dicta arboꝵ natura ut altius denuttant᷑ aque sũ¬
matellure gaudent tamqͣm fraxinꝰ. olea. hec ⁊ similia
q̃ternos pedes oporteat dimitti. cen̾s altitudinis pedes
imꝑatoris. ad t̾rorem p̃nestinoꝵ p̃tores destringi secu
testas. aliqui lapides rotundos subici malunt. qͥ ⁊ conti¬

Expanded text:
quamque partem, in pronis palmo amplius, iubetque caminata fossquamque partem, in pronis palmo amplius, iubetque caminata fosst palmum quadratis angulis eadem mensura. Graeci auctores consentiunt non altiores quino semipede esse debere nec latiores II pedibus, nusquam vero semisquipede minus altos. quoniam in umido solo ad vicina aquae perveniatur, Cato, si locus aquosus sit, latos pedes ternos in faucibus imosque palmum et pedem, altitudine IIII pedum, eos lapide consterni aut, si non sit, perticis salignis viridibus, si neque hae sint, sarmentis, ita ut in altitudinem semipes ex praedicta arborum natura, ut altius demittantur ea, quae summa tellure gaudent, tamquam fraxinus, olea. haec et similia quaternos pedes oporteat demitti. ceteris altitudinis pedes imperator, ad terrorem Praenestinorum praetoris destringi secutestas, aliqui lapides rotundos subici malunt, qui et conti
Abbreviated transcription (Latin):
sitas pecles sterni undiq e solido ad aggerant᷑. Arulas
ia uocant in campania int̾uaalas ex locinat᷑a sumun¬
tur Aridiores serendas in campestrib ꝯuenit. Popłs
ĩftraximis q festinatiꝰ germinant disponi ꝙͦ mat̾uis
conuenit. Noc ẽ ab idib febioarũs plantis ⁊ ip̃as nas¬
centis in disponendis arborib arbustisq ac uineis qs¬
uncalis ordinũ ratio uulgata ⁊ necessaria ñ ꝑflatũ
mutilis. uerũ ⁊ aspectu grataq quomͦ intueare in
ordiẽ se porrigente uersu popłs eadẽ ro semina
Q allmos serendai tͣnsferendi q̃ꝑ e seminariis. eadẽ ⁊ ul
sit tanto pͥus. donec pingui cespite obducantur.
M ago añ annũ fieri iubet. ut solem pluuias ꝙ cõbi¬
bant. Aut si conditio largita ñ sit ignes in medios fieri
añ menses duos. nec nͥ post ymbres inhis seri. altitudi¬
nẽ eoꝵ in argilloso aut duro solo tͥum cubitoꝵ eẽ in

Expanded text:
sitas pedes terni undique e solido adaggerantur. arulas sitas pedes terni undique e solido adaggerantur. arulas id vocant in Campania. intervalla ex loci natura sumuntur. 78 rariores serendas in campestribus convenit. populos et fraxinos, quia festinantius germinant, disponi quoque maturius convenit, hoc est ab idibus Februariis, plantis et ipsas nascentes. in disponendis arboribus arbustisque ac vineis quincuncialis ordinum rato vulgata et necessaria, non perflatu modo utilis, verum et aspectu grata, quoquo modo intueare, in ordinem se porrigente versu. populos eadem ratio semine quae ulmos serendi, transferendi quoque e seminariis eadem et silsit, tanto, donec pingui caespite obducantur. Mago ante annum iubet, ut solem pluviasque conbibant, aut, si id condicio largita non sit, ignes in mediis fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his seri, altitudinem eorum in argilloso aut duro solo trium cubitorum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
filo custotita temꝑie ut uiridi celo serant᷑ ac sine au¬
ta. Mirũ ꝙ dictu ꝑiculũ eo tm̃ adie ẽ si roram̾t qͣntulũ¬
cũq umbrẽ. auit si afflau̾it. De reliquo tute st ꝑpetua
aprili m̃se tuberes meluus inseruntur in pruno sil¬
uestri ⁊malo cotones. In calabria ea spina est siluestru
quacũq optime. ⁊ mixtas recipit utiliter ⁊ soruois.
tͣnsferre aluio pͥusquã suoloco ponant᷑ oꝑose
precipi arbitror. licet tͣnslatione folia latiora fieri
colligenda ẽ. circa martias kalendas. cũ flauescere
iaipit. Dembiduo inumbra siccata serena densa in
refacto terra suꝑ minutatĩ cribrata crassitudine q̃ in
cupssis ꝑliniue si ñ adiuuent rigandũ deferende ex
arearũ uenis. postannũ in ulmaria int̾uallo pedali
inqͣmq partẽ. Maritas ulmos autĩno serere utilius.
Qr carentes semine ñ ut e plantis serunt᷑. Inarbustũ
quinqnnes sub urbe tͣnsferunt᷑. aut ut quibidã placet

Expanded text:
aura. mirumque dictu, periculum eo tantum die est, si roravit quantulumcumque imbris, aut si adflavit. de reliquo tutae sunt perpetua Aprili mense. tubures melius inseruntur in pruno silvestri et malo cotoneo et in calabrice. ea est spina silvestris; quaecumque optime et myxas recipit; utiliter et sorbos. n aliud, priusquam suo loco ponantur, operose praecipi arbitror, licet translatione folia latiora fieri colligenda est circa Martias kalendas, cum flavescere incipit. dein, biduo in umbra siccata, serenda densa in refracto, terra super minuta incribrata crassitudine, qua in cupressis. pluviae si non adiuvent, rigandum. differendae ex arearum venis post annum in ulmaria intervallo pedali in quamque partem. 77 Atinias ulmos autumno serere utilius, quia carentes semine plantis seruntur. in arbustum quinquennes sub urbe transferunt aut, ut quibusdam placet,
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ fit nͥ in moto aere ⁊ sereno. ꝓprium tñ sydationis
ẽ sub ortu canis sit citactum uapor. cũ insite ac nouelle
arbores moriunt᷑. p̃cipue ficus ⁊ uites. Olea p̃ter uer¬
micislationẽ quã eque acficus sentit. clauũ ⁊̃ paritur.
siue fungũ placet dici uł patellã. hec ẽ solis erustio. No¬
cere tradit cato ⁊ muscũ rubrũ. Nocet plerũꝙ uitibus

Expanded text:
quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationis quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationis est sub ortu canis siccitatum vapor, cum insita ac novellae arbores moriuntur, praecipue ficus et vitis. Olea praeter vermiculationem, quam aeque ac ficus sentit, clavum etiam patitur, sive fungum placet dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradit Cato et museum rubrum. nocet plerumque vitibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur magis minꝰ ue quedã: om̃s tñ fere. Idq aues caui
corticis sono exꝑuintur. Iãquidẽ ⁊ hoc inluxuria ẽẽ ce¬
pit. p̃ grandesq roboꝵ delicatiores uti in cibo cosses uo¬
cant. atq ⁊̃ farina saginati his qͦ altiles fiunt. Maxime
aut̃ arboꝵ hoc sentiunt. piri. mali. fici: minꝰ que
amare st̃ ⁊ odorate. Eoꝵ qui inficis eristunt. alii nascũ¬
tur ex ipsis. aliꝰ parit qui uocat᷑ cerastes. Om̃s tñ in ceras¬
ten figͣant᷑. sonũꝙ edunt paruuli stridoris. Et sorbus ar¬
bor infestat᷑ uermiculus rufis ⁊ pilofis. atq itaemorit᷑.
Mespila qͦ insenecta obnoria in morbo ẽ. Syderatio tota
ecelo constat. Quappt̃ ⁊ grando inhis causis intelligi
debet. ⁊ carbunculatio. ⁊ qd pruinarũ iniuria euenit.
hec enĩ uerno tp̃r inuitatis ⁊ erũꝑe audentib. satis mol¬
lib infidens adurif lactescentes germinũ oculos. qd̃ in

Expanded text:
tur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi tur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi corticis sono experiuntur. iam quidem et hoc in luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore sunt in cibo—cosses vocant—atque etiam farina saginati hi quoque altiles fiunt. maxime autem arborum hoc sentient piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios parit qui vocatur cerastes, omnes tamen in cerasten figurantur sonumque edunt parvoli stridoris. et sorbus arbor infestatur vermiculis rufis ac pilosis atque ita emoritur; mespila quoque in senecta obnoxia ei morbo est. <4> Sideratio tota e caelo constat. quapropter et grando in his causis intellegi debet et carbunculatio et quod pruinarum iniuria evenit. haec enim verno tepore invitatis et erumpere audentibus satis mollibus insidens adurit lactescentes germinum oculos, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
foc quidẽ ẽ quo dep̃hendat᷑ olei uitiũ. qm̃ ñeuenit nͥ¬
infrigido. ltaq ꝑ hiemes celi rigorẽ ꝓbamus. Non solũ
enĩ infirmissime arbores gelis ꝑ icłitant᷑. s maxime:
gelu ñ potuit eoꝑuenire humor. Arboꝵ quidã cõmu¬
nes morbi. quitã pͥuati. Generũ cõĩs uermiculatio
ẽ sydatio ac dolor m̃broꝵ. unde partiũ debita socie¬
tate nominũ qͦ. cũ hominũ miseroꝵ. trunca dicimꝰ
certe corꝑa. ⁊ oculos germinũ exustos. ac multasimili
sorte. Itaq laborant ⁊ fame ⁊ miditate. que fiunt hu¬
moris qͣntitate. Alique uͦ ⁊ obhesitate ut oĩa que resinã
ferunt nimia pinguitudine intedã mutant᷑. ⁊ cũ ra¬
dices qͦ pinguescere ceꝑe int̾eunt. ut animalia ni¬
mio adipe. qͣnto ⁊ pestilentia. ꝑ genera: sic̃ int̾ hoĩes
ñc seruitia. nc̃ plebes urbana uł rustica. Uermiculan¬

Expanded text:
hoc quidem est, quo deprehendatur soli vitium, quoniam nhoc quidem est, quo deprehendatur soli vitium, quoniam nbamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu periclitantur, sed maximae, non potuit eo pervenire umor. <2> Arborum quidam communes morbi, quidam privati generum. communis vermiculatio et sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas, societate nominum quoque cum hominis miseriis. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa simili sorte. itaque laborant et fame et cruditate, quae fiunt umoris quantitate, aliqua vero et obesitate, ut omnia, quae resinam ferunt, nimia pinguitudine in taedam mutantur et, cum radices quoque pinguescere coepere, intereunt, ut animalia nimio adipe, aliquando et pestilentia per genera, sicut inter homines nunc servitia, nunc plebes urbana vel rustica. <3> Vermiculan
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ detorquere qͦ uelis plagas: in arboꝵ tonsura supini¬
minicula addenda que scandat app̃hensas si maiora
re uuas libeat decrescente luna. Iraduntq uͦ int̾lumo¬
si sint putate. nullis ammaliũ obnorias eẽ. alia ratione
plena luna noctu tundendas. cũsit ea in leone. scorpione.
sagutario. tauro. atq intotũ. serendasq plena aũ cres¬
cente. Ut que censent. sufficunt intalia cultores deni
incentena iugera uinearũ. De morbis arboꝵ.
O t habunde de satu cultuq arboꝵ tractato. qm̃ de
palmis ⁊ cytiso inꝑegͥnis arborib asfatĩ diximus.
ne ꝗo desit. indicanda reliq̃ natura sit. magnoꝑe ꝑtinẽs
ad oĩa ea. Infestant᷑ nãq ⁊ arbores morbis. Quid enĩgenitũ
caret his malis: & siluestriũ quidẽ ꝑnitioios uegant esse.
uerariq nm̃ gͣndine ingerminatione aut flore. aduri
q feruore aut flatu fragiliore p̃postero die qͣm suo. fri

Expanded text:
et detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniet detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniminicula addenda, quae scandat adprehensa, si maiora re uvas libeat, decrescente luna tradunt; quae vero interlunio sint putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna noctu tondendas, cum sit ea in leone, scorpione, sagittario, tauro, atque in totum serendas plena aut crescente utique censent. sufficiunt in Italia cultores deni in centena iugera vinearum. xxxvii 216 Et abunde satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanda reliqua natura est magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis? et silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri quoque fervore aut flatu frigidiore, praepostero die, nam suo frigo
Abbreviated transcription (Latin):
ua fuint uina. alia culpa uirta urbẽ uarracinis q̃
alt̾nis putant᷑ annis. Non qr id uit conducat. s qi ui¬
litate redituũ impendia exsuꝑent. Medtũ temꝑamen¬
tũ incarsulano sequuntur. cariosasq tm̃ uitis partes
incipientes que inarescere deputando. Cet̃is ad uuam
relitis. detracto onere suꝑuacuo. ꝓ nutrum̃to õĩs est
raritas uulm̃s. S nͥ pingui solo talis cult᷑a degen̾at.
Inlabruscã arbusta arari qͣm altissime desiłant tanta¬
⁊ si frum̃ti ratio ñ exigit. Pampinari ea ñ ẽ moris.⁊ hoc
cõpendiũ oꝑe deputant᷑ cũ uite parit̾ int̾locata densi¬
tate ramoꝵ qui fint suꝑuacui ⁊ ab sumant alimenta.
plagas ad septẽtrionis aut ad meridiẽ spectare uetuimꝰ.
Melius. si neq inoccasus solis dudolent talia qͦ ulcera.
⁊ difficile senescunt: algendo minꝰ estuandoue. sion
eadẽ in uite lib̾tas. qm̃ creta latera. s faciliꝰ ab sconde

Expanded text:
va fiunt vina. alia culpa iuxta urbem Aricinis, quae va fiunt vina. alia culpa iuxta urbem Aricinis, quae alternis putantur annis, non quia id viti conducat, sed quia vilitate reditutum in Carsulano secuntur cariosasque tantum vitis partes incipientesque inarescere deputando, ceteris ad uvam relictis. detracto onere supervacuo pro nutrimento omni est raritas volneris; sed nisi pingui solo talis cultura degenerat in labruscam. 214 Arbusta arari quam altissime desiderant, tametsi frumenti ratio non exigit. pampinari ea non est moris; et hoc conpendium operae. deputantur cum vite pariter interlucata densitate ramorum, qui sint supervacui et absumant alimenta. plagas ad septentriones aut ad meridiem spectare vetuimus; melius, si neque in occasus solis. diu dolent talia quoque ulcera et difficile sanescunt algendo nimis aestuandove. non eadem ut in vite libertas, quoniam certa latera, sed facilius abscondere
Abbreviated transcription (Latin):
b si pars qͣdrageno distet spacio. qͣternis uiceno int̾
se obuii miscent᷑. alligant᷑q una conciliati uirgul¬
toꝵ comitatu obiter rigorati quadeficiant. aut sibre¬
uitas ñ patiat᷑ ipsoꝵ ad alligato ꝑtendunt᷑ inuiduã
arborẽ. Unco traducẽ bimũ p̃cidere solebant. Oneratas
enĩ uetustate melius donare tempꝰ ut tͣnsilẽ faciant
ni largiat᷑ crassitudo. alias utile toros fut᷑i draconis pas¬
ci. unũ ⁊ iamnũ genus ẽ mediũ int̾ hoc ⁊ ꝓpaginẽ totaᷤᷤ
supplantandi in terrã uites cuneisq fudendi. ⁊ in sul¬
cos plures simulex una ꝓpagandi. gracilitate singłarũ
firmata circũligatis hastilib nec recisis. qui alat̾ib excͣ¬
runt pãpinis. Nonariensis agͥcola traducũ turba non
contentus nec copia ramoꝵ impositis ⁊ iãnũ patibulis.
palmites circũ uoluit. ltaq p̃ter soliuitia cult᷑a qͦ tor¬

Expanded text:
bus, si par quadrageno distet spatio, quaterni , si viceno, inter bus, si par quadrageno distet spatio, quaterni , si viceno, inter se obvii miscentur alliganttorum comitatu obiter rigorati, qua deficiant, aut, si brevitas non patiatur ipsorum, adalligato protenduntur in viduam arborem unco. traducem bimum praecidere solebant — onerat enim vetustate —; melius donare tempus, ut rasilem faciant, si largiatur crassitudo. alias utile toros futuri draconis pasci. <27> Unum etiamnum genus est medium inter hoc et propaginem, totas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex una propagandi, gracilitate singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis , qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola , traducum turba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter soli vitia cultura quoque tor
Abbreviated transcription (Latin):
emilie uie in ridica satimarũ ambitu frondẽ earũ fu¬
giens. Est quoꝵdã imꝑitia subramo uitẽ uinculo sus¬
pendendi suffocante imuria. Contineri debet uimi¬
ne. ñ artari. Qnimmo ⁊̃ quib salices suꝑsunt. molli¬
ore hoc uinculo facere malunt. herbaꝙ siculi qͣm uo¬
cant ampelo desmon. grecia uͦ uniu̾sa iunco cypero
ulua. lib̾ata qͦ unculo ꝑ aliquot dies uagari ⁊ incon¬
Namq uet̾ina aiuigo ⁊ canesa. cursu uolutatio inuacita
tũ ⁊ uitiũ porrigi lũbos. arbor qͦ ipsa gaudet assiduo
leuiata onere. si nulis respiranti. Nichilq ẽ in opere
nature qd ñ exemplo dierũ noctiũq aliquas uices fe¬
riarũ uelit. Obid ꝓtinus a uindemia putari. ⁊lassas
s iãnũ fructu edito imꝓbat᷑. Putate rursus alligen¬
tur alio loco. siamq orbita uinculi sentiunt uerati¬
onẽ ñ dubiã. Traduces gallice cultura bim utͥmq lat̾i¬

Expanded text:
Aemiliae viae in ridicas Atiniarum ambitu, frondem earum fuAemiliae viae in ridicas Atiniarum ambitu, frondem earum fugiens. <26> Est quorundam inperitia sub ramo vitem vinculo suspendendi, suffocante iniuria. contineri debet vimine , non artari; quin immo etiam quibus salices supersunt , molliore hoc vinculo facere malunt, herbaque Siculi, quam vocant ampelodesmon, Graecia vero universa iunco, cypero, ulva. liberata quoque vinculo per aliquot dies vagari et inconnamque ut veterina a iugo et canes a cursu volutatio iuvat, ita tum et vitium porrigi lumbos. arbor quoque ipsa gaudet adsiduo levata onere, similis respiranti, nihilque est in opere naturae, quod non exemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. ob id protinus a vindemia putari et lassas etiamnum fructu edito inprobatur. putatae rursus alligentur alio loco, namque orbitas vinculi sentiunt vexatione non dubia. Traduces Gallicae culturae bini utrimque e lateri
Abbreviated transcription (Latin):
si palmites aut̃ earũ meridiẽ. Non ẽ festinandũ ad pu¬
tationẽ nouelle. s pͥmos in circulos mat̾ie colligenda.
nec nͥ ualide putatio admouenda. Seriore anno fere
ad fructũ arbusta uite qͣm iugata. St̃ qui oĩo putari
uetant pͥusqͣm arborẽ longitudine equau̾it. Prima
falce sex pedes a terra recidat᷑. flagello infra relicto. ⁊
nascicoacto. incuruationẽ mat̾ie tresei gẽme ñ ampliꝰ
deputato suꝑsint. Ex his emissi palmites ꝓ rimo anno
unis iugerant᷑ scamnis. ac ꝑsingłos annos ad suꝑiora
scantant. relicto semꝑ duram̃to insingłis tabulatis ⁊
emissario uno qͥ subea usꝙ qͦ placũit decet̾o putatione
õĩ flagella que ꝓrime tulerint recidant᷑. noua circũ¬
cisis undiq capreolis spargant᷑ in tabulatis. uernaculo
putatio deiectis ꝑ ramos uitiũ crinib circũ uestit ar¬
borẽ crinesq ipso uuis gallica intraduces porrigitur

Expanded text:
sae, palmites autem earum meridiem. 207 Non est festinandum ad pusae, palmites autem earum meridiem. 207 Non est festinandum ad putationem novellae, sed primo in circulos materies colligenda, nec nisi validae putatio admovenda, seriore anno fere ad fructum arbusta vite quam iugata. sunt qui omnino putari vetent, priusquam arborem longitudine aequaverit. prima falce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto incurvatione materiae. III ei gemmae, non amplius, deputato supersint. 208 ex his omissi palmites proximo anno imis digerantur scamnis ac per singulos annos ad superiora scandant, relicto semper duramento in singulis tabulatis et emissario uno, qui subeat usque quo placuerit. de cetero putatione omnia flagella, quae proxime tulerint, recidantur, nova circucisis undique capreolis spargantur in tabulatis. vernacula putatio deiectis per ramos vitium crinibus circumvestit arborem crinesque ipsos uvis, Gallica in traduces porrigitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quunt᷑. uitis in arbusto qͣtuor pedes in longo constat oĩs
sulco tres lato. alto duos. cũ semipede. Post annũ ꝓpago
incidit᷑ ad medullã. ut paulatĩ radicib suis assuescat.
aulis a capite ad duas gẽmas recidit᷑. tercio totus mergꝰ
abscidit᷑. reponit᷑q altius interrã. ne exreciso fronde.
Tolli uiue radix a uindemra ꝓtinus debet. Nuꝑ reꝑtũ¬
draconẽ serere iuxta arborẽ. ita appellamꝰ palmitẽ emeri¬
tũ. plurib q induratũ annis. hũc p̃cisum qͣm maxi¬
ma amplitudine trib partib longitudinis deraso cor¬
tice quatinꝰ obruat᷑. unde ⁊ rasilẽ uocant depͥmere
sulco. reliqua parte at arborẽ erecta. Ocissimũ in uite
si gracilissit uitis aut terra. uisitatũ ẽ quã ꝓxime so¬
lũ decidi donec firmet᷑ radu. sic̃ neq roscidã seri. Neq
a septẽtrionis flatu. uites aquilonẽ spectare debent. ip¬

Expanded text:
cuntur. 205 vitis in arbusto IV pedes longo constat omnis cuntur. 205 vitis in arbusto IV pedes longo constat omnis sulco, tres lato, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim radicibus suis adsuescat; caulis a capite ad duas gemmas reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli viveradix a vindemia protinus debet. <24> Nudraconem serere iuxta arborem; ita appellamus palmitem emeritum pluribusque induratum annis. hunc praecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant —, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ip
Abbreviated transcription (Latin):
lib sieisq agris. aduodecimo. In campestrib̾ ⁊ humcdis
meridianũ solẽ spectare palme debent. rami aꝑiectu
aigritoꝵ m subrigi consilii in his tenuiũ ꝙ uirgultoꝵ
inimicũ enecante ut lociuitiũ. Increm̃to serere tͥpe¬
daneo serobe necessariũ distantes inter sese. arborẽ q
singlis pedib. Nichil ibi malleoli atq pastinationi. nul¬
Infodiendi impendia. ut pote cũ arbusti ratio hec peculi
ammaliũ in iurias pariete uł sepe uł fossarũ utiq im¬
pentio in uniri se cogat in arbusto ⁊ p̃didis sola mus¬
radicũ ratio. It̃ẽ ꝓpaginũ. & hec gemina ut dirimus
qualoꝵ ⁊ ip̃o tabulato marime ꝓbata. qm̃ apecore tu¬
tudimũ est ata deflera uite uł palmite iurta suã ar¬
bolemut at᷑ ꝓrimã celibẽ. & d supra t̾ram ẽ e marie ra
Aoubet ne fruticet. int̾ra ñ pauciores q̃tuor gẽme eb¬
ruunt᷑ aoraditaĩ capiendã. es tł in capite bine relin¬

Expanded text:
libus siccisque agris, a duodecumo in campestribus et umidis libus siccisque agris, a duodecumo in campestribus et umidis . meridianum solem spectare palmae debent, rami a proiectu digitorum modo subrigi, tonsili in his tenuium quoque virgultorum inimicum , enecante veloci vitium incremento. serere tripedaneo scrobe necessarium distantes inter sese arboremque singulis pedibus. nihil ibi malleoli atque pastinationis , nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbusti ratio hac peculiaanimalium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio muniri se cogit. <23> In arbusto e praedictis sola viveradicum ratio, item propaginum, et hqualorum ex ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutissima est, altera deflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa proximam caelibem. quod supra terram est e matre, radici iubetur, ne fruticet. in terra non pauciores IV gemmae obruuntur ad radicem capiendam, extra in capite binae relin
Abbreviated transcription (Latin):
arbusti ratio. mirũ in modũ dampnata aserna
patie falioq celebrato scropae uetustissimis pͥ catonẽ
pitissimis aenea scrota quidẽ nͥ italie concessa. cũ tam
longo ndicet᷑ euo nobilia uua nͥ in arbustis gigni. &
mhis ꝙͥ laudatiora sũmis sic̃ ubiora imis. ades excelii¬
ĩ ułimiis excepta ꝓpter uimiã frondẽ atinia. dem po¬
pulus nigra eadẽ decansa minꝰ densa folio. Nonsꝑnuitl
ꝓleriq fraxinũ. ficũq ⁊̃ oleã si ñ sit umbrosa ramis.
horũ sutus cultus ꝙ habunde tractatus ẽ. Ante .xxͦ.x.uͣi
mensẽ attingi falce uetant᷑. alt̾na seruant᷑ brachia.
Altuis putant᷑ aunis: serto anno maritant᷑. lranspa¬
carpino. quercii. arbustat agros. Uenetia salicẽ ꝓpter
illiginẽ sołi ⁊ uulnꝰ detruncata media intramorum
seainna digerit᷑. nulla fere .xx. pedũ altiore arbore. la¬
bulata carĩ ab octauo pede altitudinis dilatant᷑. Incol¬

Expanded text:
arbusti ratio mirum in modum damnata Sasernae arbusti ratio mirum in modum damnata Sasernae patri filioque, celebrata Scrofae, vetustissimis post Catonem peritissimisquelongo iudicetur aevo nobilia vina non nisi in arbustis gigni et in his quoque laudatiora summis sicut uberiora imis. adeo excelsium ulmus, excepta propter nimiam frondem Atinia. dein populus nigra, eadem de causa, minus densa folio. non spernunt plerique et fraxinum ficumque, etiam oleam, si non sit umbrosa ramis. harum satus cultusque abunde tractatus est. ante XXXVI mensem attingi falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putantur annis, sexto anno maritantur. Transpaorno , carpino , quercu arbustat agros, Venetia salice propter uliginem soli. et ulmus detruncata media in tria ramorum scamna digeritur, nulla fere XX pedum altiore arbore. tabulata earum ab octavo pede altitudinis dilatantur in col
Abbreviated transcription (Latin):
granũ capit inserito. ⁊ circũ capita addito stercus. pa¬
leas uinaceas. aliꝗo herunce. uͥ uinea frond̾e ceꝑit pa¬
piuiatio. uineas nouellas alligato crebro ne caulus ẜ¬
Rringat᷑. ⁊ que iã in ꝑticã ibit euis pãpinos tenos alli¬
gato leuit᷑ porrigoq Que uͥ recte stet̾int. ubi iuia
uallaria fieri ceꝑit. uites subligato. uini insitio una
ẽꝑuer. alt̾a cũ uua floret. Ea optima ẽ. Nineã uet̾em si m
Aui locũ tnsferre uoles dũtarat. brachiũ crassũ licebit.
pͥmũ d̃cputato binas gẽmas nec amplius relinqͥto. Crrada¬
aib bñ ex fodito. ⁊ caue racdices ne saucies. Ita uti fũit pori¬
toiscrobe ant in sislco. oꝑito ꝙ ⁊ bñ occultato.E odẽq n̾i
iineã staruito. alligato. larato ꝙ uti fũit. crebroq fodito.¬
Dciũ qd̃ inuinea seri ubet. antiqui appellabant pabu¬
Lũ. umbie paciens q celerrime ꝓueniat. de putatio¬

Expanded text:
granum capit ni serito—, et circum capita addito stercus, pagranum capit ni serito—, et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horumce. ubi vinea frondere coeperit, pampinato. vineas novellas alligato crebro, ne caulis praefringatur, et quae iam in perticam ibit, eius pampinos teneros alligato leviter porrigitoque , uti recte stent. ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato.... <21> Vitis insitio una est per ver, altera cum uva floret; ea optima est.—Vineam veterem si in alium locum transferre voles, dumtaxat bracchium crassam licebit. primum deputato; binas gemmas ne amplius relinquito . ex radicibus bene exfodito et cave, ne radices saucies. ita uti fuerit, ponito in scrobe aut in sulco operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatoque, uti fuerit, crebroque fodito.—Ocinum, quod in vinea seri iubet, antiqui appellabant pabulum umbrae patiens, quod celerrime proveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut n ferro detrahi ñ possit. Pecdamentũ quidã uit̾ du
as uitesunilus putant statui. ⁊ facilius ablaqueantur
ita. meluisq ẽ uniuige uinee si tñ ⁊ ipsi iugo sint ui¬
res. nec f lanii infesta regio. In quadoptita quã primuĩ
onerari adminicłm eẽ debr. ne tñ impedm̃tũ senuat
ablaqueatio cubito abeẽ. ĩ amplius Ablaqueari aut̃ pus
qͣmi putari uibent. c̃ ato de oĩ cultira uitiũ ita precipit.
Qia altissi niã uineã facito alligato ꝙ recte. dũ ne nimii¬
ũ constringas. hoc mͦ eã curato. Capita uitiũ putata cir
mũ castrato. pocuis siopꝰ erit deicito. biennioq post
p̃cidito. Uitẽ nouellã resecari tũ erit tempꝰ. uͥ ualebit.
Siumea ab uitẽ cauata erit. sulcus int̾ponito. ibiꝙ
uiuã radicẽ serito:. umbrã. asulcis remoueto. crebro ꝙ
fodito. In uinea uet̾i serito ecinũ. si macra erit qd̾

Expanded text:
ut nisi ferro detrahi non possit. 194 pedamentum quidam inter ut nisi ferro detrahi non possit. 194 pedamentum quidam inter II vites utilius putant statui, et facilius ablaqueantur ita, meliusque est uniiugae vineae, si tamen et ipsi iugo sint vires nec flatu infesta regio. in quadripertita quam proximum oneri adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari autem prius quam putari iubent. <20> Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam altissimam vineam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curato: capita vitium per sementieres quam minimum castrato; potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit. si vinea ab vite calvata erit, sulcos interponito ibique vivam radicem serito. umbram a sulcis removeto, crebroque fodito. in vinea vetere serito ocinum, si macra erit—quod
Abbreviated transcription (Latin):
do eruri ocłos lacͥma distillante. Nam gelu fragiles
dis n legitima nature festinatio. Quomaturiꝰ putant᷑
aptis dieb eo plus mat̾ie fundunt: qͦ serius eo fruc¬
tũ ubiorem. Quare macras pͥus comienit putare. u¬
lidas nouissime. Plagã omnẽ obliqͣm fieri ut facile
decioant im̃bres. ⁊ ad terrã uerti. quã leuissima cicat᷑¬
de acie falcis exacta plagaq conuelata. Recidi. aut̃ sẽꝑ
int auas gẽmas ne sit uulmis ocłis inrecisa parte. Hi
grã cẽ cam existimant. ⁊ donec ad sincera ueniat᷑ recidẽ¬
dem. qm̃ euitiosa mat̾ia utilis ñereat. Simacra uitis
idoneos pałmites ñ habeat. adterrã recidi eã. nouosq
elici utilissirũ. In pampinatione ñ his detraħe pam¬
pinos ꝗ cũ uua sint. idenĩ uuas supplantat. pret̾ quã
in nouella uinei. Inutiles iudicant᷑ in latere nati ñ ab
ocło. Quippe & iamuaia que nascat᷑ e duro rigescente.

Expanded text:
tio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles tio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles dis, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut facile decidant imbres, et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exacuta plagaque conlevata, recidi autem semper inter II gemmas, ne sit vulnus oculis in recisa parte. 193 nigram esse eam existimant et, donec ad sincera veniatur, recidendam, quoniam e vitioso materia utilis non exeat. si macra vitis idoneos palmites non habeat, ad terram recidi eam novosque elici utilissimum, in pampinatione non hos detrahere pampinos, qui cum uva sint; id enim et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicantur in latere nati, non ab oculo, quippe etiam uva, quae nascatur e duro, rigescente,
Abbreviated transcription (Latin):
usqmi florere incipiat. ⁊ cũ defloruerit ⁊ uaria antese
ua Serctiores astirmant. si iusto sepiꝰ fodiant᷑ intm̃te¬
nerescere acinos. ut rũpantur. Que fodiunt᷑ ante fer¬
uentes horas diei fochiendas conuenit. sicuti lutum.
neq arare neq focłe. fossione pulu̾em excitatũ contia
e ab idib maias int̃ dies. x. utiq ante qͣm florere iuei¬
piat: ⁊es infra iugũ debere fieri. De sequente uariant
sententie. Aliqui pampinandũ putant. alii subipsa
matitate. S dde his. catonis precepta decernent. Nãꝙ
rotinus hanc auindemia uͥ celi tepor arum.¬
inddulget. adoriint᷑. S in hoc fieri numquã
rebet rone nature ante exortũ aquile. ut insiderum
causis docebimꝰ ꝑximo uolumine. ĩ mo uͦ fauonio. qm̃
anceps cułpa sit ꝑpere festinationis. si sautias recenti
medicine mordeat quecłã hiemis ruminatio. Certũẽ
gẽm is carũ frigore hebetari. plagasq fincdi. ⁊ celiui¬

Expanded text:
us quam florere incipiat et cum defloruerit et variante se us quam florere incipiat et cum defloruerit et variante se uva. peritiores adfirmant, si iusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit, sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione pulverem excitatum contra est ab idibus Maiis, intra dies X, utique antequam florere incipiat, et eam infra iugum debere fieri. de sequente variant sententiae. cum defloruerit, aliqui pampinandum putant, alii sub ipsa maturitate. sed de his Catonis praecepta decernent. namque rotinus hanc a vindemia, ubi caeli tepor indulget, adoriuntur. sed et in hoc fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in siderum causis docebimus proximo volumine, immo vero favonio, quoniam anceps culpa sit praeproperae festinationis. si saucias recenti medicina mordeat quaedam hiemis ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vi
Abbreviated transcription (Latin):
ira sutei solo cũtrib gẽmis. graciiore qnis. ꝓstato
mmiltosee quã longos. Que de natura sol dirimꝰ. tanto
ten nalia qm parit̾ maturescentia. Iungi necessariũ
niga altiora quolecior agger. ⁊ qͦplanior. Itẽ rosaddo nebui¬
loso inmꝰq uentoso conueniunt. Cont᷑ humiliora gra¬
cłi. arido estuoso uentisq exposito. Iuga ad pedamentũ
qmn artisimo mͦ uinciri oportet. uitẽ leue continer.
sores confoch nibent uineã. alii uetant gẽmantẽ. deci
pens ocłios tractuq intrantiũ det̾. ⁊ obidartendũ ꝓcia
onine quidẽ pecus ħ maxime lanatũ. qm̃ facillimne aute¬
uit gemas ininncus. ⁊ pubestente uua rastros satis qi
ce uinea teranno confodi ab egnoctio u̾no ad uergilia¬
rũerotu ⁊ canis ortũ ⁊ nigrescente acino. Quidã ita
deceriminant. uetem seniela uindemia añbrumã. ẽ
Añ blaqueare ⁊ stercorare satis putent. Itum abidib
aplis ante q̃m concipiat hoc ẽ in .ui. icł. niaii. demori¬

Expanded text:
lo cum tribus gemmis, graciliore binis, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto tur, non alia quam pariter maturescentia iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior ager et quo planior, item roscido, nebuloso minusque ventoso conveniunt, contra humiliora gracili et arido et aestuoso ventisque exposito. iuga ad pedamentum quam artissimo nodo vinciri oportet, vitem levi contineri.rores confodi iubent vineam, alii vetant gemmantem; decuti enim oculos tractuque intrantium deteri, et ob id arcendum procul omne quidem pecus, sed maxime lanatum, quoniam facillime auferat gemmas. inimicos et pubescente uva rastros, satisque esse vineam ter anno confodi, ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente acino. 189 quidam ita determinant: veterem semel a vindemia ante brumam, cum alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus Aprilibus, antequam concipiat, hoc est in VI idus Maias; dein pri
Abbreviated transcription (Latin):
mine undiq ne p̃cauet fructus parte Aliqͣ obiter toẽ
ddepͥmens ꝑhibebit in excelsũ emitt̾e. huic uinee triũ
pedũ altitudo excelsior nutat. Cet̾is a quinto. dũ ne ei¬
cedat hominis longitudinẽ iustã. his qͦ que spargun¬
tur int̾ra breui adimita dũ caueas circũdant scrobi¬
b ꝑ ambitũ factis. ne uagi palmites int se pugnent
gur santes. maior q pars̃ tetrarũ ita supnrã aicellurẽ

Expanded text:
mine undique, ne praegravet fructus parte aliqua. obiter idem mine undique, ne praegravet fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in excelsum emicare. huic vineae trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam. 185 iis quoque, quae sparguntur in terra, breves ad limitandum caveas circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure
Abbreviated transcription (Latin):
tudine qͥ ferunculꝰ appellat᷑. Si forte custos fallat uites
añ quã septinũ annũ asurculo cõpleat euocata ad
fructũ eiuncescit ac morit᷑. nec uet̾em placat palmitẽ
in longũ ⁊ ad qͣrtum usq pedamentũ enutti. qđ alii
dracones alii iuniculos uocant. ut faciant que mas¬
culeta appellant cũ induruit uitis. Pessimũ in uinca
tͣnsducere qͥnto anno. ⁊ ipsi palmites intorquentur.
singłe ꝙ singłis mat̾ie emuitunt᷑. acdeinde e ꝓximis
pͥoresq amputant᷑. Semꝑ custodẽ relinqͥ mielius. s his
ꝑrumis uitieẽ debet. nec longior qͣm dictũ ẽ. Et siluru¬
riau̾int palmites intor queri. ut quatuor mat̾ias uł
duas si uni iung̾it uinea emittat. Si ꝑ se uitis ordina¬
bit᷑ sine peclam̃to qualecũq ininitio adminicłm de¬
sicłabit dũ stare condiscat ⁊ recta surg̾e. Cet̾a ad pͥmor¬
diũ eadẽ. Diuidi aut̃ putatione pollicis in equali exa¬

Expanded text:
tudine, qui furunculus appellatur, si forte custos fallat. 182 Vitis, tudine, qui furunculus appellatur, si forte custos fallat. 182 Vitis, antequam septumum annum a surculo conpleat, evocata ad fructum eiuncescit ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitti, quod alii dracones, alii funiculos vocant, ut faciant quae masculeta appellant. cum induruit vitis, pessimum in vinea traducere. 183 quinto anno et ipsi palmites intorquentur singulaeque singulis materiae emittuntur ac deinde proximis, prioresque amputantur. semper custodem relinqui melius, sed is proximus viti esse debet, nec longior quam dictum est, et, si luxuriaverint palmites, intorqueri, ut IV materias vel II, si uniiuga erit vinea, emittat. 184 Si per se vitis ordinabitur sine pedamento, qualecumque initio adminiculum desiderabit, dum stare condiscat et recta surgere, cetera a primordio eadem, dividi autem putatione pollices in aequali exa
Abbreviated transcription (Latin):
hic modus. ut crescere ⁊ iannũ malit qͣm parere pal¬
mes. Duas tresue gẽmas hr̃e sub iugo debet ex mnateriis
quib mat̾ia nascat᷑. lunc ꝑ iugũ mergi alligariq ut
sustineat᷑ iugo ñ pendeat. Uinculo mox adstrictiꝰ a ter
citra pãpini exultent cacumen religari uetant. slat᷑a
hec ẽ. deiecta pars aut p̃ligata fructũ dat. plurimũq
ipsa curuat᷑a. Qđ citra ẽ mat̾ie mittit offensante cre¬
do spũ ⁊ illa qͣm diximꝰ medulla que ita emicũit mat̾ia
fructũ dabit anno sequente sic duo gña palmitũ qđ e
duro erit. materiãq in ꝑrimũ annũ ꝓmittit pãpi¬
narũ uocat᷑ aut utisupra cicatricẽ est fructuarium.
Alt̾m ex annitulo palmitee semꝑ fructuariũ relinꝗt᷑
sub iugo. ⁊ qͥ uocatur custos. hic est nouellus palmes n
longior tͥb gẽmis ꝑximo anno materiã dat᷑us siuitis
lururiose consũpserit ⁊ alius uixta eũ uerruce magni¬

Expanded text:
hic modus, ut crescere etiamnum malit quam parere. <13> Palhic modus, ut crescere etiamnum malit quam parere. <13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo debet, ex quibus materia nascatur, tunc per iugum mergi alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictius a tercitra pampini exultant. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem emittit, offensante, credo, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia fructum dabit anno sequente. sic duo genera palduro exit materiamque in proximum annum promittit, pampinarium vocatur aut, ubi supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper fructuarium. relinquitur sub iugo et qui vocatur custos — hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis — proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magni
Abbreviated transcription (Latin):
satis firma. ꝓtimis in ugo collocari debebit. Sic ⁊ iamnũ
etate decernit᷑. lemerariũ ẽ autt crassitudinẽ poplica¬
rẽ uiti imꝑare. Sequenti annopalmites salutent᷑ ꝓuiri¬
b matͥs singłi augemini. Idem ⁊ secuto si cogit infirinitaᷤᷤ
nuitͥant᷑. Tercioq demũ duo aditiant᷑. Nec sunt plures
q̃ternis umqͣm ꝑmittendi. breuit̃ q ñ indulgendũ.
semꝑ inhibenda fecunditas. In ea ẽ natura ut parere
malit qͣm uiu̾e. Quicꝗd mat̾ie adimit᷑. fructui accedit.
Illa semina uult. qͣm fructũ gigni. qm fructus caduca
res ẽ si ꝑnitiose luxuriat. nec ampliat se s egerit. abit
consiliũ ⁊ soli nat᷑a in macro ⁊̃ siuires habebit recisa in¬
tra iugũ morit᷑ ut oĩs fetura subito exeat. Minimũ id eẽ
debebit int̾uallũ ut attingat iugũ suꝑ ⁊ que ñ teneat
adeo ñ recũbat. in eo nec delicate se spargat. Ita temꝑet᷑

Expanded text:
satis firma, protinus in iugo collocari debebit; si etiamnum satis firma, protinus in iugo collocari debebit; si etiamnum us, non aetate, decernitur. temerarium est ante crassitudinem pollicarem viti imperare. sequente anno palmites educentur pro viribus matris singuli aut gemini. iidem et secuto, si coget infirmitas, nutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non indulgendum et semper inhibenda fecunditas est. ea malit quam vivere. quidquid materiae adimitur, fructui accedit. illa semina mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic perniciose luxuriat, nec ampliat se, sed egerit. <12> Dabit consilium et soli natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum moretur, ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit intervallum, ut attingat iugum speretque, non teneat, adeo non recumbat in eo nec delicate se spargat. ita temperetur
Abbreviated transcription (Latin):
imutit. ⁊ quẽ faciat etas uitẽ hic in iugũ insilita qui tũ
excecant eũ supina falce auferendo ocłosut longꝰ euocent
sloria inuiria. Utilior enĩ ꝯsuetudo parienti. satrusq pãpi¬
nos adiudicate det̾gere. usq qͦ placeat roborari eã. Sunt
qͥ uetant tingi ꝑximo anno quo tͣnslata sit. neq ante sex¬
agesimũ amensẽ falce curari: t̃c aut̃ ad tres gẽmas recidi
Alii ⁊ ꝑrimo quidẽ auno recidunt s ut ternos quat̾nos¬
ue singłis annis adiciat articulos. quarto demũ ꝑducãt
adiugũ. Id irtͥmq fructũ tardũ. p̃terea retorridũ ⁊ no¬
dosũ pumilioꝵ increm̃to. Optimũ aut̃ matrẽ ẽẽ firmã.
p̾ea fetũ audacẽ. Nec tutũ est qd cicatricosũ magno ĩꝑi
illa uires dũ roborat᷑ ⁊ annuosaccipit tota fetus cũ ꝑmiᷤ¬
sũ fũit nasci nichil nat᷑a portionib parit. Que ẽ excreu̾it

Expanded text:
emittit et quem faciat aetas vitem. hic in iuemittit et quem faciat aetas vitem. hic in iuexcaecant eum supina falce auferendo oculos, ut longius evocent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendi satiusque pampinos adiugatae detergere usque quo placeat roborari eam. 176 sunt qui vetant tangi proximo anno, quam tralata sit, neque ante LX mensem falce curari, tunc autem ad III gemmas recidi. alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciant articulos, quarto demum perducant ad iugum. id utrimque fructu tardum, praeterea retorridum et nodosum pumilionum incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem. nec tutum est quod cicatricosum, magno impeilla vires, dum roboratur, et annuos accipiet tota fetus, cum permissium fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quae excreverit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ bienniũ fructus quo tardius insato ꝓuenit. quã
in tͣnslato. uiue radix posita inuinea pꝰ annũ resecat᷑
usq ad terrã. ut unus tm̃ emineat ocłs adminiculo
uirta adfiro ⁊ fimo addito. Simili mͦ ⁊ scło anno reci¬
dit᷑. iuresq concipit ⁊ intͣ se pascit suffect᷑as oneri alias
festinatione pariendi gracilis atq ei uncidani cohibeat᷑
castigatione tali infetũ ereat tota. Nichil aindius nascit᷑.
ac nͥ ad pariendũ uires seruent᷑. tota fit fetus. Pedam̃ta
optima que diximꝰ. aut radice robore oleaq siñ sint pa¬
lie. lumpo. cup̃sso alburno. sabuco. Reliquoꝵ generũ su¬
des omnib annis recidunt᷑. Salubruma in igo harundo
conera fasciculus durat aunis qͥnis. cũ breuiores palmites
sarmento iungunt᷑ inter se funiũ mͦ. ex hoc arcus fune¬
ta dicunt᷑. Terciꝰ uinee annꝰ palmitẽ uelocẽ robustũ q

Expanded text:
autem biennium fructus , quo tardius in sato provenit quam autem biennium fructus , quo tardius in sato provenit quam in tralato. Viveradix posita in vinea post annum resecatur usque ad terram, ut unus tantum emineat oculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit et intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncida, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pariendum vires serventur, tota fit fetus. <10> Pedamenta optuma, quae diximus, aut ridicaee robore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso, laburno, sabuco. reliquorum generum sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasciculis durat annis quinis. cum breviores palmites sarmento iunguntur inter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntur. <11> Tertius vineae annus palmitem velocem robustumque
Abbreviated transcription (Latin):
dus autũnũ poscit. humidꝰ frigidusq ⁊̃ ueris exitu. In
arido solo uiue radix qͦ frustra serit᷑. male ⁊ ĩ siccis mal¬
leolus nͥ pꝰ ymbrẽ. at in riguis uł frondens uins ⁊usq ad
solsticiũ recte usq ut in bispania. Qͥ escere uentos satio¬
nis die utilissimũ pleriq austros optant. cato abdicat.
Intereẽ medio temꝑam̃to interbinas uites oportet pedes
qͥnos. minimũ aut̃ leto solo pedes quat̾nos. tenui plu¬
rimũ octonos. Unibri ⁊ marsi ad uicenos int̾mittunt
arõnis gr̃a. in his que uocant ꝓcul⁊ a pluuio ⁊ caliginoso
tractu rariores poni. sicco densiores. Subtilitas parsimo¬
me cõpendia inuenit cũ uinea inpastinato seratur
obiter seminariũ faciendi ut ⁊ uiue radix loco fuo. ⁊¬
in alleolus qͥ tͣnsferat᷑ inter uites eo ordine serat᷑. Que
ratio in nigero cutit̾.xui. uiua radicũ cdonat. Inter est

Expanded text:
dus autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu. in dus autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis malleolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania. quiescere ventos sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat. 171 Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos — Umbri et Marsi ad vicenos intermittunt arationis gratia in his, quae vocant porculeta —, pluvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco densiores. subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae ratio in iugero circiter XVI viveradicum donat. interest