comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fraudi ess&. nouitate at miraculo atroniti: &iam de seruio actũ
rati. Ibi Tarꝗnius maledicta ex stirpe ultima orsus. seruũ serua¬
que natum post mortem indignam parentis sui non interregno:
ut antea inito: non comitiis habitis: non per suffragium populi: nõ
patribus auctoribus. muliebri dolo regnum occupasse. Ita natum
ita creatum regem fautorem infimi generis hominũ ex quo ip̃e sit
odio alienae hdnestanis ereptum primorib agrum sorditlissimo
cuique diuisisse: omnia onera: quȩ cõmunia quondam fuerĩt in¬
clinasse in primores ciuitatis. Instituisse censum: ut insignis ad
inuidiam locupletiorum fortuna ess&: & parata ubi uellet aegen¬
tissimis largiretur. Huic orationi Seruius cum interuenisset: tre-¬
pido nuntio excitatus extemplo uestibulo cuna magna uote:quid
hoc inquit Tarquini rei est: qua tu audatia me uiuo uocare ausus
es patres:aut in sede consedere mea: Cui ille ferotiter ad haec se pa¬

Expanded text:
fraudi esset, nouitate ac miraculo attoniti et iam de Seruio actum fraudi esset, nouitate ac miraculo attoniti et iam de Seruio actum rati. ibi Tarquinius maledicta ab stirpe ultima orsus: seruum seruaque natum post mortem indignam parentis sui, non interregno, ut antea, inito, non comitiis habitis, non per suffragium populi, non auctoribus patribus, muliebri dono regnum occupasse. ita natum, ita creatum regem, fautorem infimi generis hominum ex quo ipse sit, odio alienae honestatis ereptum primoribus agrum sordidissimo cuique diuisisse; omnia onera quae communia quondam fuerint inclinasse in primores ciuitatis; instituisse censum ut insignis ad inuidiam locupletiorum fortuna esset et parata unde, ubi uellet, egentissimis largiretur. huic orationi Seruius cum interuenisset trepido nuntio excitatus, extemplo a uestibulo curiae magna uoce 'quid hoc' inquit, 'Tarquini, rei est? qua tu audacia me uiuo uocare ausus es patres aut in sede considere mea?' cum ille ferociter ad haec—se pa
Abbreviated transcription (Latin):
ad stirpem fratri similior: ꝗ patri. His aliis que increpando iuue¬¬
nem instigat. nec conquiescere ipã potest: si cum Tanaquil ꝑegrina
mulier tantũ moliri potuiss& animo: ut duo continua regna uiro
ac deinceps genero decliss&: ip̃a regio semine orta: nullum momẽ¬
tum in dando adimendoque regno faceret. His muliebribus in¬¬
stinctus furiis tarꝗnius: tircũire & prensare minorũ maxime gen¬¬
tium patres admonere paterni benefitii: ac pro eo gratiã repetere.
allicere donis iuuenes: tum ingentia pollicitando:tum regiis tri¬¬
minibus omnib locis crescere: postremo ut iam agendae rei tẽpus
uisum est: stipatus agmine armatoꝵ in forum irrũpit. Inde oĩ-¬
bus perculsis pauore:in regia sede pro curia sedens patres in curi¬
am per praeconem ad regem Tarquiniũ citari iussit. Conuenere
ex templo alii iam ante ad hoc praeꝑati: alii metu ne non ueĩsse

Expanded text:
ad stirpem, fratri similior quam patri.' his aliisque increpando iuuead stirpem, fratri similior quam patri.' his aliisque increpando iuuenem instigat, nec conquiescere ipsa potest si, cum Tanaquil, peregrina mulier, tantum moliri potuisset animo ut duo continua regna uiro ac deinceps genero dedisset, ipsa regio semine orta nullum momentum in dando adimendoque regno faceret. his muliebribus instinctus furiis Tarquinius circumire et prensare minorum maxime gentium patres; admonere paterni beneficii ac pro eo gratiam repetere; allicere donis iuuenes; cum de se ingentia pollicendo tum regis criminibus omnibus locis crescere. postremo ut iam agendae rei tempus uisum est, stipatus agmine armatorum in forum inrupit. inde omnibus perculsis pauore, in regia sede pro curia sedens patres in curiam per praeconem ad regem Tarquinium citari iussit. conuenere extemplo, alii iam ante ad hoc praeparati, alii metu ne non uenisse
Abbreviated transcription (Latin):
prohibente Seruio:ꝗ approbante. Tum uõ indies infestior Tullii se¬
nectus. infestius regnum ccepit esse. lam .n. ab scelere ad aliud spe¬
ctare mulier scelus: nec nocte: nec interdiu uirum conquiescere pati:
ne gratuita parricidia praeterita essent. Non sibi defuisse cui nupta dice¬
retur.: nec cum quo tacita seruiret. defuisse qui se regno dignũ pusar&
qui meminisc& se esse prisci tarꝗnii filium: qui hr̃e. ꝗͣ sperare regnũ
mallet. Si tu is es: cui nuptam me arbitror: & uirum & regem appel¬¬
lo: Sin minus eo nunc peius mutata res est: quod istic cum ignaui-¬
a est scelus. Ium accingeris: non tibi ab corintho: nec ab łarqꝗ¬
niis. ut patri tuo peregrina regna moliri necesse est. Dii te pena¬¬
tes patriique & patrii imago &e domus regia & in domo regale
solium: & nomen Tarꝗnium creat uocatque regem. Aut si ad hoc pa¬¬
rum est animi: quid frustraris ciuitatem: quidte ut regium iuuenẽ
conspici sinis : facesse hinc Tarꝗnios aut Corinthum. Deuolue retro

Expanded text:
prohibente Seruio quam adprobante. tum uero in dies infestior Tulli senectus, infestius coepit regnum esse; iam enim ab scelere ad aliud spectare mulier scelus. nec nocte nec interdiu uirum conquiescere pati, ne gratuita praeterita parricidia essent: non sibi defuisse cui nupta diceretur, nec cum quo tacita seruiret; defuisse qui se regno dignum putaret, qui meminisset se esse Prisci Tarquini filium, qui habere quam sperare regnum mallet. 'si tu is es cui nuptam esse me arbitror, et uirum et regem appello; sin minus, eo nunc peius mutata res est quod istic cum ignauia est scelus. quin accingeris? non tibi ab Corintho nec ab Tarquiniis, ut patri tuo, peregrina regna moliri necesse est: di te penates patriique et patris imago et domus regia et in domo regale solium et nomen Tarquinium creat uocatque regem. aut si ad haec parum est animi, quid frustraris ciuitatem? quid te ut regium iuuenem conspici sinis? facesse hinc Tarquinios aut Corinthum; deuoluere retro
Abbreviated transcription (Latin):
proferendo exercitu agere. Eo magis qđ & augures iussos adesse ad re-¬
gillum lacum fama exierat: locũque in augurari ubi auspicato cũ ppło
agi posset:ut quicꝗd romae tribunitia ui rogatum ess& id comitiisibi
abrogaretur: omnes id iussuros quod consules uellent.Neque .n.prouo¬
cationem esse longius ab urbe mille passuum: & tribunos si eo adueni¬
ant in alia turba quiritum subiectos fore consulari imperio. Terrebãt
haec. Sed ille maximus terror animos agitabat: quod saepius ꝯuĩtius

Expanded text:
proferendo exitu agere, eo magis quod et augures iussos adesse ad Reproferendo exitu agere, eo magis quod et augures iussos adesse ad Regillum lacum fama exierat, locumque inaugurari ubi auspicato cum populo agi posset, ut quidquid Romae ui tribunicia rogatum esset id comitiis ibi abrogaretur: omnes id iussuros quod consules uelint; neque enim prouocationem esse longius ab urbe mille passuum, et tribunos, si eo ueniant, in alia turba Quiritium subiectos fore consulari imperio. terrebant haec; sed ille maximus terror animos agitabat, quod saepius Quinctius
Abbreviated transcription (Latin):
laris offitii partem ad se uindicabat. Tum tribuni eludentes uelut ua¬
na dicta ꝑsequi. Quaerendo quonam mõ exercitum educturi consules
essent: quos delectum hr̃e nemo passurus ess&. Nobis uõ inꝗt ꝯuĩtius
nihil delectu opus est:cum quo tp̃re P. Ualerius ad recipiendũ capito¬¬
lium arma plebi dederit: omnes consulis in uerba iurauerint conuẽ¬¬
turos se iussu consulis: nec iniussu abituros. Edicimus itaq: omẽs qui
in uerba iurastis: crastina die ad lacum regillum armati adsitis. Lauil¬¬
lari tum tribuni & populum exsoluere religione uelle: priuatum eo tẽ¬
pore quintium fuisse:cum sacramento adacti sunt. Sed nondum:quae:
nunc tenet saeculum negligentia deum uenerat.Nec interpretando sibi
quisque iusiurandum & leges aptas fatiebat: sed suos potius mores ad
ea accõmodabat. Igitur tribuni ut impediendi rei nulla spes erat: de

Expanded text:
laris officii partem ad se uindicabat. tum tribuni, eludentes uelut ualaris officii partem ad se uindicabat. tum tribuni, eludentes uelut uana dicta, persequi quaerendo quonam modo exercitum educturi consules essent quos dilectum habere nemo passurus sit. 'nobis uero' inquit Quinctius, nihil dilectu opus est, cum, quo tempore P. Ualerius ad recipiundum Capitolium arma plebi dedit, omnes in uerba iurauerint conuenturos se iussu consulis nec iniussu abituros. edicimus itaque, omnes qui in uerba iurastis crastina die armati ad lacum Regillum adsitis.' cauillari tum tribuni et populum exsoluere religione uelle: priuatum eo tempore Quinctium fuisse cum sacramento adacti sint. sed nondum haec quae nunc tenet saeculum neglegentia deum uenerat, nec interpretando sibi quisque ius iurandum et leges aptas faciebat, sed suos potius mores ad ea accommodabat. igitur tribuni, ut impediendae rei nulla spes erat, de
Abbreviated transcription (Latin):
septiis armis. nulla humana ope dignus erat: Et hi postulant: ut sacro¬
sancti hẽantur: quib ip̃i neque dii sacri neque sancti sunt. Et .ni. diui-¬
nis humanisq scelerib obrupti:legem uos hoc anno ꝑlaturos dictitatis.
Tum hercle illo die quo ego sum consulcreatus male gesta resp. est.pe¬
ius multo ꝗͣ cum p. Ualerius consul periit: si tuleritis. Iam primũ om̃ĩ¬
um inquit quirites in uolscos atque equos mihi atque collegae legiões
dutere in animo est.Nescio quo fato magis bellantes:ꝗͣ pacati propiti¬¬
os hẽ amus deos. Quantum ꝑiculum ab illis populis fuerit: si capitoliũ
ab exulib obsessum scissent: suspicari de praeterito ꝗͣ ip̃a re expiri est
melius.Mouerat plebem oratio consulis. erecti patres restitutam.
credebant remp.Consul alter comes animosior:ꝗͣ auctor: suscepisse col¬
legam priorem actionem tam grauem facile passus in ꝑagendis cõsu¬¬

Expanded text:
saeptus armis nulla humana ope dignus erat? et hi postulant, ut sacrosaeptus armis nulla humana ope dignus erat? et hi postulant, ut sacrosancti habeantur, quibus ipsi di neque sacri neque sancti sunt? at enim, diuinis humanisque obruti sceleribus, legem uos hoc anno perlaturos dictitatis. tum hercule illo die quo ego consul sum creatus, male gesta res publica est, peius multo quam cum P. Ualerius consul periit,—si tuleritis. iam primum omnium' inquit, 'Quirites, in Uolscos et Aequos mihi atque collegae legiones ducere in animo est. nescio quo fato magis bellantes quam pacati propitios habemus deos. quantum periculum ab illis populis fuerit si Capitolium ab exsulibus obsessum scissent, suspicari de praeterito quam re ipsa experiri est melius.' mouerat plebem oratio consulis; erecti patres restitutam credebant rem publicam. consul alter, comes animosior quam auctor, suscepisse collegam priorem actiones tam graues facile passus, in peragendis consu
Abbreviated transcription (Latin):
bus obiecit. & uos cum tlaudii pate & PUalerii mortui loquar pri¬
us in cliuum capitolinum signa intulistis: ꝗͣ hos hostis de foro tollere¬
tis. Pud& deorum hominũque cum hostis in arce in capitolio esset:
li ante ꝗͣ roma sumpta sunt arma. in dubio fuit utrum l. Manilius
tusculanus dux: an P. Ualerius &t. tlaudius consules romanã ar¬
cem liberarent. Et qui ante latinos ne pro se quidẽ ip̃is cum in finibus
hostem hrẽnt attingere arma passi sumus: nunc nisi latini sua spõte
arma sumpsissent: capti & delet eramus. Noc est tribuni auxilium
ferre : inermem eam hosti trucidandam obiitere: scilic& si quis uo¬
bis humillimus homo de ur̃a plebe: quam ꝑtem uelut abruptam a
caetero populo uram patriam peculiarẽque rem .p. fecistis: si quis ex
his domum suam obsessam a familia armata nuntiar& ferendum
auxilium putaretis: Iupiter optimus maximus exulum atq seruorũ

Expanded text:
bus obiecit. et uos— C. Claudi pace et P. Ualeri mortui loquar—pribus obiecit. et uos— C. Claudi pace et P. Ualeri mortui loquar—prius in cliuum Capitolinum signa intulistis quam hos hostes de foro tolleretis? pudet deorum hominumque. cum hostes in arce, in Capitolio essent,li ante quam Romae sumpta sunt arma. in dubio fuit utrum L. Mamilius , Tusculanus dux, an P. Ualerius et C. Claudius consules Romanam arcem liberarent; et qui ante Latinos ne pro se quidem ipsis, cum in finibus hostem haberent, attingere arma passi sumus, nunc, nisi Latini sua sponte arma sumpsissent, capti et deleti eramus. hoc est, tribuni, auxilium plebi ferre, inermem eam hosti trucidandam obicere? scilicet si quis uobis humillimus homo de uestra plebe, quam partem uelut abruptam a cetero populo uestram patriam peculiaremque rem publicam fecistis, si quis ex his domum suam obsessam a familia armata nuntiaret, ferendum auxilium putaretis: Iuppiter optimus maximus exsulum atque seruorum
Abbreviated transcription (Latin):
ris: quoꝵ nemo tesoni celebat magnitudine animi. Consiliũ & mo¬
dum adhibendo ubi res posceret priores erant. Is ut magistratũ iniit
assidiuis concionib pro tribunali: non tam in plebe coertenda: ꝗ̃ sena¬
tu castigando uehementior fuit. Euius ordinis languore perpetuo
iam tribuni non ut in rep. populi ro. sed ut in perdita mõ lingua cri¬
minibusque regnarent. Tum taesone filio suo uirtutem constantiã
omnia iuuentutis belli domique decora pulsa ex urbero. & fugata
esse. Loquaces. sedinosos semina discordiar iterum ac tertio tribũos
pessimis artib. licentia regia uiuere. Aulus inquit Uirginius. quia ĩ
capitolio non fuit. minus supplicii : ꝗͣ appius nerdonius meruit: plus
hercle aliquanto qui uere rem existimare uelit. Herdonius si nihil
aliud hostem se fatendo prope denuntiauit: ut arma caperetis. Nic ne¬
gando bella esse: arma uobis ademit: nudosque seruis ur̃is & consuli¬

Expanded text:
ris, quorum nemo Caesoni cedebat magnitudine animi, consilium et moris, quorum nemo Caesoni cedebat magnitudine animi, consilium et modum adhibendo ubi res posceret priores erant. is ut magistratum iniit, adsiduis contionibus pro tribunali non in plebe coercenda quam senatu castigando uehementior fuit, cuius ordinis languore perpetui iam tribuni plebis, non ut in re publica populi Romani sed ut in perdita domo lingua criminibusque regnarent: cum Caesone filio suo uirtutem, constantiam, omnia iuuentutis belli domique decora pulsa ex urbe Romana et fugata esse; loquaces, seditiosos, semina discordiarum, iterum ac tertium tribunos, pessimis artibus, regia licentia uiuere. 'Aulus' inquit, 'ille Uerginius, quia in Capitolio non fuit, minus supplicii quam Appius Herdonius meruit? plus hercule aliquanto, qui uere rem aestimare uelit. Herdonius, si nihil aliud, hostem se fatendo prope denuntiauit ut arma caperetis; hic negando bellum esse arma uobis ademit nudosque seruis uestris et exsuli
Abbreviated transcription (Latin):
litem. prius uicit: ꝗͣ se pugnare sine duce sentir&. Multi exulum cae¬
de sua fcedauere templum.Multi uiui capti. Herdonius interfectus.
lta capitolium recupatum. De captiuis ut quisque liber aut seruus
ess&. fortunae suae a quoque sumptum supplitium est: Tusculanis grẽ
acte. Eapitolium purgatum atque lustratum. In consulis domũ plebes
quadrantes ut funere ampliore efferrenir:iactasse fertur.Pate parta
instare tum tribuni patrib: ut f. Ualerii fidem exoluerent. Instare
Elaudio: ut collegae deos manes fraude liberar&: agi de lege siner&:.Cõ¬
sul ante ꝗͣ collegam sibi subrogass&: negare passur agi de lege. Nae te¬
nuere contentiones usque ad comitia consulis subrogandi. Decebri
mense sumo patrum studio L. Quintius tincinatus pater tesonis cõsul
creatur: qui magistratum statm acciper&s. Pertulsa erat plebes consu¬
lem habitura iratum: potentem fauore patrum uirtute sua. trib libe¬

Expanded text:
litem; prius uicit quam se pugnare sine duce sentiret. multi exsulum caelitem; prius uicit quam se pugnare sine duce sentiret. multi exsulum caede sua foedauere templum, multi uiui capti, Herdonius interfectus. ita Capitolium reciperatum. de captiuis, ut quisque liber aut seruus esset, suae fortunae a quoque sumptum supplicium est. Tusculanis gratiae actae, Capitolium purgatum atque lustratum. in consulis domum plebes quadrantes ut funere ampliore efferretur iactasse fertur. pace parta, instare tum tribuni patribus, ut P. Ualeri fidem exsoluerent, instare <C.> Claudio, ut collegae deos manes fraude liberaret, agi de lege sineret. consul antequam collegam sibi subrogasset negare passurum agi de lege. hae tenuere contentiones usque ad comitia consulis subrogandi. Decembri mense summo patrum studio L. Quinctius Cincinnatus , pater Caesonis, consul creatur qui magistratum statim occiperet. perculsa erat plebes consulem habitura iratum, potentem fauore patrum, uirtute sua, tribus libe
Abbreviated transcription (Latin):
toritas uiri mouerat affirmantis capitolio recuperato & urbe paca¬
ta si se doceri sciuiss&. quae fraus ab tribunis occulta in lege feretur
memorem se maiorum suoꝵ. memorem cognominis quo populi colẽ¬
di uelut hereditaria cura sibi a maioribus tradita ess& consiliũ ple¬
bis non impediturum. Nunc dicem sequuti nequicquã reclamãtib
tribunis in cliuum capitolinum erigunt aciem. Adiungitur & tuscu¬
lana legio. Tertare soni ciuesque: ut recupatȩ arcis suum decus facerẽt
Dux uterque suos adortatur.Trepidare tum hostes:nec ulli satis rei
praeter ꝗͣ loco fidere. Trepidantib inferunt signa romani sotiique:
iam in uestibulum perruperant templi.Tum P. Ualerius inter pͥmores
pugnam tiens: interficitur. P. Uolũnius consularis uidit cadentem:
is dato negotio suis: ut corpus obtegerent: ip̃e in locum uicẽque cõsulis
prouolat. Prae ardore impetuque tantae rei sensus non peruenit ad mi¬

Expanded text:
toritas uiri mouerat, adfirmantis Capitolio reciperato et urbe pacatoritas uiri mouerat, adfirmantis Capitolio reciperato et urbe pacata si edoceri se sissent quae fraus ab tribunis occulta in lege ferretur, memorem se maiorum suorum, memorem cognominis quo populi colendi uelut hereditaria cura sibi a maioribus tradita esset, concilium plebis non impediturum. hunc ducem secuti nequiquam reclamantibus tribunis in cliuum Capitolinum erigunt aciem. adiungitur et Tusculana legio. certare socii ciuesque utri reciperatae arcis suum decus facerent; dux uterque suos adhortatur. trepidare tum hostes nec ulli satis rei praeterquam loco fidere; trepidantibus inferunt signa Romani sociique. iam in uestibulum perruperant templi cum P. Ualerius inter primores pugnam ciens interficitur. P. Uolumnius consularis uidit cadentem. is dato negotio suis ut corpus obtegerent, ipse in locum uicemque consulis prouolat. prae ardore impetuque tantae rei sensus non peruenit ad mi
Abbreviated transcription (Latin):
mforo sedandae discordiae causa aguntur: consules interim ne sabinus
ne ueiens hostis moueretur: circa portas murosque discesserant. Eadẽ
nocte & tusculum de arce capta capitolioque occupato. & alio turbata
urbis statu nuntii ueniunt. LManillius tusculi tum dictator erat. Is
confestim conuocato senatu atque introductis nuntiis magno opere
censer ne expectent: dum ab roma legati auxilium petentes u̾eniant.
periculum ip̃m discrimenque ac sotiales deos fidemque fcedeꝵ id poscẽ
de merendo benefitio tam potentem tam propinquã ciuitatẽ nunꝗͣ
parem octasionem daturos deos. plac& ferri auxilium. iuuentus cõ¬
scribitur. arma dantur.Romanis prima luce uenientes procul spẽm
hostium prebuere. Equi aut uolsci uenire uisi sunt. Deinde ubi uanꝰ
terror abiit: accepti in urbem agmine in forum descendunt. Ibi iam. P
Ualerius relicto ad portarum praesidio collega instruebat atiem. Au¬

Expanded text:
in foro sedandae discordiae causa aguntur, consules interim, ne Sabini in foro sedandae discordiae causa aguntur, consules interim, ne Sabini neue Ueiens hostis moueretur, circa portas murosque discesserant. eadem nocte et Tusculum de arce capta Capitolioque occupato et alio turbatae urbis statu nuntii ueniunt. L. Mamilius Tusculi tum dictator erat. is confestim conuocato senatu atque introductis nuntiis magnopere censet, ne exspectent dum ab Roma legati auxilium petentes ueniant; periculum ipsum discrimenque ac sociales deos fidemque foederum id poscere; demerendi beneficio tam potentem, tam propinquam ciuitatem nunquam parem occasionem daturos deos. placet ferri auxilium; iuuentus conscribitur, arma dantur. Romam prima luce uenientes procul speciem hostium praebuere; Aequi aut Uolsci uenire uisi sunt; deinde ubi uanus terror abiit, accepti in urbem agmine in forum descendunt. ibi iam P. Ualerius relicto ad portarum praesidia collega instruebat aciem. auc
Abbreviated transcription (Latin):
consularis imperii iam tribunitiae potestatis satrarque legum oblitum
quisque ille sit: ubicunque sit in capitolio in foro pro hoste habitur.
iubent tribuni quae in appium nerdonium uetarent in P. Ualeriũ con¬
sulem sumi arma. Ausur se in tribunis quod princeps familiae suae au¬
sus in regib ess&. Uim ultimam apparebat futurã. spectaculoq sedi¬
tionem romanam hostib fore. Nec lex tum ferri: nec ire in capitolius
consul potuit. Nox certamina coepta oppressit. Tribuni cessere nocti ti¬
mentes consulum arma. Amotis inde seditionis auctoribus patres cirtũ¬
ire plebem inserentesque se in cutulos: sermones tp̃ri aptos serere. ad mo¬¬
nere:ut uiderent in quod discrimen rem .p. adducerent. Non inter pa¬¬
rres ac plebem certamen esse: sed simul patres plebemque artem urbis'
templa deorum. penates publicos priuatosque hostib dedi. Dum haec

Expanded text:
consularis imperii, iam tribuniciae potestatis sacratarumque legum oblitum, consularis imperii, iam tribuniciae potestatis sacratarumque legum oblitum, quisquis ille sit, ubicumque sit, in Capitolio, in foro, pro hoste habiturum. iuberent tribuni, quoniam in Appium Herdonium uetarent, in P. Ualerium consulem sumi arma; ausurum se in tribunis, quod princeps familiae suae ausus in regibus esset. uim ultimam apparebat futuram spectaculoque seditionem Romanam hostibus fore. nec lex tamen ferri nec ire in Capitolium consul potuit; nox certamina coepta oppressit; tribuni cessere nocti, timentes consulum arma. amotis inde seditionis auctoribus patres circumire plebem inserentesque se in circulos sermones tempori aptos serere; admonere ut uiderent in quod discrimen rem publicam adducerent. non inter patres ac plebem certamen esse, sed simul patres plebemque, arcem urbis, templa deorum, penates publicos priuatosque hostibus dedi. dum haec
Abbreviated transcription (Latin):
mus optimus. Iuno regina & Minerua alii dei deeque obsidentur.
Tastra seruorum publicos ur̃os penates tenent.Hac uobis forma sanae
ciuitatis uuidetur: tm̃ hostium non solum intra muros est: sed in arte
supra forum curiamque. Comitia in foro interim sunt.Senatus incuria
est: uelut otium super& senator sententiam dicit: alii quirites suffra¬¬
gium ineunt. Non quicꝗd patrum plebisque est: consules tribunos.
deos hominesque omnes armatos opem ferre in capitolium currere. li¬
berare ac pacare augustissimam illam domum iouis optimi maximi
decuit. Romule pater tu mentem tuam qua quondã arcem ab iisdẽ sa¬
binis auro captam recepisti: da stirpituae. iube hanc ingredi uiam: quã
tu dux: quam tuus ingressus exercitus est. Primus en ego consul: quãtũ
mortalis deum possum. te ac tua uestigia sequar. Ultimũ orõnis fuit.
se arma capere. uocare omnes quirites ad arma. Si quis impediat iam se

Expanded text:
mus maximus, Iuno regina et Minerua, alii di deaeque obsidentur; mus maximus, Iuno regina et Minerua, alii di deaeque obsidentur; castra seruorum publicos uestros penates tenent; haec uobis forma sanae ciuitatis uidetur? tantum hostium non solum intra muros est sed in arce supra forum curiamque; comitia interim in foro sunt, senatus in curia est; uelut cum otium superat, senator sententiam dicit, alii Quirites suffragium ineunt. non quidquid patrum plebisque est, consules, tribunos, deos hominesque omnes armatos opem ferre, in Capitolium currere, liberare ac pacare augustissimam illam domum Iouis optimi maximi decuit? Romule pater, tu mentem tuam, qua quondam arcem ab his iisdem Sabinis auro captam recepisti, da stirpi tuae; iube hanc ingredi uiam, quam tu dux, quam tuus ingressus exercitus est. primus en ego consul, quantum mortalis deum possum, te ac tua uestigia sequar.' ultimum orationis fuit, se arma capere, uocare omnes Quirites ad arma; si qui impediat, iam se
Abbreviated transcription (Latin):
ginem belli ad auertendos ab legis cura plebis animos capitoliũ insedis¬
se contenderent. Patriciorum hospites clientesque:si ꝑlata lege frustra
cumultuatos esse se sentiant maiore ꝗ uenerint silentio abituros. Con¬
cilium inde legis ꝑferendae hr̃e auocato populo ab armis.Senatũ in¬¬
terim consules habent:alio se maiore ab tribunis metu ostendẽte:ꝗͣ
quem nocturnus hostis intulerat. Postꝗ arma poni & discedere hoĩes
ab stationib nuntiatum est: P. Ualerius collega senatum retinente ex
curia proripit inde in templum ad tribunos uenit.Quid hoc est rei in¬
quit tribuni: Appii nercdonii ductu & auspitio rem p.euersuri estis:
tam felix uobis corrumpendis fuit qui seruitia tr̃a non cõmouit au¬¬
ctor: Cum hostes supra caput sint discedi ab armis legesq ferri plac& :
tangit: at uos uereamini deos patrios ab hostib captos iupiter maxi¬

Expanded text:
ginem belli ad auertendos ab legis cura plebis animos Capitolium insedisginem belli ad auertendos ab legis cura plebis animos Capitolium insedisse contenderent; patriciorum hospites clientesque si perlata lege frustra tumultuatos esse se sentiant, maiore quam uenerint silentio abituros. concilium inde legis perferendae habere, auocato populo ab armis. senatum interim consules habent, alio se maiore ab tribunis metu ostendente quam quem nocturnus hostis intulerat. postquam arma poni et discedere homines ab stationibus nuntiatum est, P. Ualerius , collega senatum retinente, se ex curia proripit, inde in templum ad tribunos uenit. 'quid hoc rei est' inquit, 'tribuni? Appi Herdoni ductu et auspicio rem publicam euersuri estis? tam felix uobis corrumpendis fuit qui seruitia non commouit auctor? cum hostes supra caput sint, discedi ab armis legesque ferri placet?' tangit, at uos ueremini deos uestros ab hostibus captos. Iuppiter opti
Abbreviated transcription (Latin):
extrema temptaturum & concitaturum. Dilucere res magis patrib
atque consulib prater ea quae denuntiabantur:neu veientiu neu sa¬
binor id consilium ess& timere: & ne cum tm̃ in urbe hostium esses: mox
sabini etruscaeque legiones ex composito adessent:Tum externi hostes
uolsci & equi non ad populandos ut ante fines: sed ad urbem ut ex
ꝑte captam uenirent. Multi & uarii timores: inter caeteros eminebat
terror seruilis: ne suus cuique domi hostis ess&: cui nec credere nec
non credendo ne infestior fier&: fidem abrogare satis erat tutũ. Uixq
concordia sisti uidebatur posse. Tantum suꝑantib aliis ac emergẽtib¬
aliis malis nemo tribunos aut plebem timebat: mansuetum id malum
& per alioꝵ quietem malor semper exoriens:tũ esse peregrino terro¬¬
re sopitum uidebatur: at id prope unum maxime inclinatis reb incu¬¬
buit. Tantus.ii. tribunos furor tenuit: ut non bellum: sed uanã ima¬

Expanded text:
extrema temptaturum et concitaturum. dilucere res magis patribus extrema temptaturum et concitaturum. dilucere res magis patribus atque consulibus. praeter ea tamen quae denuntiabantur, ne Ueientium neu Sabinorum id consilium esset timere et, cum tantum in urbe hostium esset, mox Sabinae Etruscaeque legiones ex composito adessent, tum aeterni hostes, Uolsci et Aequi, non ad populandos, ut ante, fines sed ad urbem ut ex parte captam uenirent. multi et uarii timores; inter ceteros eminebat terror seruilis ne suus cuique domi hostis esset, cui nec credere nec non credendo, ne infestior fieret, fidem abrogare satis erat tutum; uixque concordia sisti uidebatur posse. tantum superantibus aliis ac mergentibus malis nemo tribunos aut plebem timebat; mansuetum id malum et per aliorum quietem malorum semper exoriens tum quiesse peregrino terrore sopitum uidebatur. ad id prope unum maxime inclinatis rebus incubuit. tantus enim tribunos furor tenuit ut non bellum, sed uanam ima
Abbreviated transcription (Latin):
alterna uoces ad arma & hostes in urbe sunt exaudiebantur.
onsules & armare plebem & imermem pati timebant: incerti qđ
malum repentinum externum an intestinum ab odio plebis:an ab
seruili fraude urbem inuasiss&. Sedabant tumultus. sedando in¬
terdum mouebant. Nec.n. poterat pauida & consternata multitu-¬
do regi imperio. Dant tñ arma non uulgo: cm̃ ut incerto hoste prae¬¬
sidium satis fidum ad omnia ess&s. Soliciti reliquũ noctis incertiq
qui homines: qnͣtus numerus hostium ess&: in stationib disponen¬
dis ad oportuna omnia urbis loca egere. Lux deinde apperuit bel¬¬
lum: ducẽque belli. Seruos ad libertatem: Appius uerdonius ex capi¬
tolio uocabat: se miserrimi cuiusque suscepisse causam: ut exules iniu¬
ria pulsos in patriam reducer& & seruitiis graue iugum demer&. Id
malle populo auctore fieri. Si ibi spes non sit se uolscos & equos & omĩa

Expanded text:
alternae uoces 'ad arma' et 'hostes in urbe sunt' audiebantur. alternae uoces 'ad arma' et 'hostes in urbe sunt' audiebantur. consules et armare plebem et inermem pati timebant, incerti quod malum repentinum, externum an intestinum, ab odio plebis an ab seruili fraude, urbem inuasisset; sedabant tumultus, sedando interdum mouebant; nec enim poterat pauida et consternata multitudo regi imperio. dant tamen arma, non uolgo, tantum ut incerto hoste praesidium satis fidum ad omnia esset. solliciti reliquum noctis incertique qui homines, quantus numerus hostium esset, in stationibus disponendis ad opportuna omnis urbis loca egere. lux deinde aperuit bellum ducemque belli. seruos ad libertatem Appius Herdonius ex Capitolio uocabat: se miserrimi cuiusque suscepisse causam, ut exsules iniuria pulsos in patriam reduceret et seruitiis graue iugum demeret; id malle populo Romano auctore fieri: si ibi spes non sit, se Uolscos et Aequos et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Ualerius Publicola. Nihil noui nouuis annus attulerat. legis ferendae
aut excipiendae cura ciuitatem tenebat.Quantũ iuniores patrũ ple¬
bi se magis insinuabat: eo acrius contra tribuni tendebant: ut plebi
suspectos eos criminando facerent. Coniurationẽ factam Tesonem
romae esse. interfitiendor tribunor trucidanda plebis consilia in¬
ita: id negotii datum ab seniorib patrum ut uiuentus tribunitiã
potestatem e re.p. toller&:formaque eadem ciuitatis ess&: quae
ante sacrum montem occupatum fuerat. & a uolscis & equis statu¬
tum iam ac prope solemne in singulos annos bellum timebatur.
ropiusque aliud nouum malum nec opinato exortum est. Exii¬
les seruiq & ad quatuor milia hominũ & ꝗngentos: dute Appio
uerdonio sabino: nocte capitolium atque artem occupauere. Con¬
festim in arce facta caedes eoꝵ qui toniurare & simul capere arma
noluerant: alii inter tumultũ praecipites pauore in forum deuolãt

Expanded text:
Ualerius Publicola . nihil noui nouus annus attulerat; legis ferendae Ualerius Publicola . nihil noui nouus annus attulerat; legis ferendae aut accipiendae cura ciuitatem tenebat. quantum iuniores patrum plebi se magis insinuabant, eo acrius contra tribuni tendebant ut plebi suspectos eos criminando facerent: coniurationem factam; Caesonem Romae esse; interficiendorum tribunorum, trucidandae plebis consilia inita; id negotii datum ab senioribus patrum ut iuuentus tribuniciam potestatem e re publica tolleret formaque eadem ciuitatis esset quae ante Sacrum montem occupatum fuerat. et ab Uolscis et Aequis statum iam ac prope sollemne in singulos annos bellum timebatur, propiusque aliud nouum malum necopinato exortum. exsules seruique, ad duo milia hominum et quingenti, duce Appio Herdonio Sabino nocte Capitolium atque arcem occupauere. confestim in arce facta caedes eorum qui coniurare et simul capere arma noluerant: alii inter tumultum praecipites pauore in forum deuolant:
Abbreviated transcription (Latin):
me quod tesonis sodalium fuit auxere iras in plebem: non minuerũt
animos: sed ibi plurimũ profectum est quod mõ quodã temꝑauere
impetus suos. Cum primo post tesonis exilium lex ccepta ferri est in¬
structi parati cum ingenti clienti exercitu: sic tribunos ubi primum
submouentes prebuere tausam adorti sunt: ut nemo unus inde prae¬
cipuum quitꝗͣ gloriae domum inuidiae ueferr&: mille pro uno te¬
sones extitisse plebes quereretur. Mediis dieb quib tribuni non a-¬
gerent de legę: nihil eisdem illis placidius aut quienus erat. Benigne
salutare. alloqui plebis homines. domum inuitare adesse foro. tribu¬
nos ipos caetera pati sine interpellatione concilia hr̃e. Nunꝗͣ ulli neq
publice neque priuatim truces esse: nisi cum de lege agi coeptum ess&'
ne dum ulla uis fier&. paulatim ꝑmulcendo tractandoque man¬
sue fecerant plebem. Nis per totum annum artib lex elusa est.

Expanded text:
me quod Caesonis sodalium fuit, auxere iras in plebem, non minuerunt me quod Caesonis sodalium fuit, auxere iras in plebem, non minuerunt animos; sed ibi plurimum profectum est quod modo quodam temperauere impetus suos. cum primo post Caesonis exsilium lex coepta ferri est, instructi paratique cum ingenti clientium exercitu sic tribunos, ubi primum submouentes praebuere causam, adorti sunt ut nemo unus inde praecipuum quicquam gloriae domum inuidiaeue ferret, mille pro uno Caesones exstitisse plebes quereretur. mediis diebus quibus tribuni de lege non agerent, nihil eisdem illis placidius aut quietius erat. benigne salutare, adloqui plebis homines, domum inuitare, adesse in foro, tribunos ipsos cetera pati sine interpellatione concilia habere, nunquam ulli neque publice neque priuatim truces esse, nisi cum de lege agi coeptum esset; nedum ut ulla uis fieret, paulatim permulcendo tractandoque mansuefecerant plebem. his per totum annum artibus lex elusa est.
Abbreviated transcription (Latin):
indubium: id ad senatum reiicitur. Reus: dum patres consulerentur
retentus in publico est. Uades dare placuit. Unum uadẽ tria milia¬
eris obligarunt. Quotque cdarentur ꝑmissum tribunis est. Detem fi¬
nierunt. tot uadib actusator uadatus est reum. Nic primus uades
publicos dedit. Dimissus e foro nocte proxima insciis consulib tuscũ¬
lum in exilium abiit. Iudicii diem cum excusaretur solum uertisse ex¬
ilii causa. nihilominus Uirginio comitia habente college appellati di¬
misere concilium. Pecunia a patre exacta crudeliter. Is diuenditis ⁊¬
omnib bonis: aliꝗͣdiu trans tyberim uelut relegatus uili quodã tugu¬
rio habitauit. Hoc iudicium & promulgata lex exercuit ciuitatẽ:
ab externis armis otium fuit. Cum uelut iuctores tribuni pe̾culsig
patrib sesonis exilio prope perlatam esse crederent legem & quod
seniores patrum pertinet cessissent possessione rei p. iuniores. id maxi¬

Expanded text:
in dubium; id ad senatum reicitur: reus, dum consulerentur in dubium; id ad senatum reicitur: reus, dum consulerentur patres, retentus in publico est. uades dari placuit; unum uadem tribus milibus aeris obligarunt; quot darentur permissum tribunis est. decem finierunt; tot uadibus accusator uadatus est reum. hic primus uades publico dedit. dimissus e foro nocte proxima in Tuscos in exsilium abiit. iudicii die cum excusaretur solum uertisse exsilii causa, nihilo minus Uerginio comitia habente, collegae appellati dimisere concilium. pecunia a patre exacta crudeliter, ut diuenditis omnibus bonis aliquamdiu trans Tiberim ueluti relegatus deuio quodam tugurio uiueret. hoc iudicium et promulgata lex exercuit ciuitatem: ab externis armis otium fuit. cum uelut uictores tribuni perculsis patribus Caesonis exsilio prope perlatam esse crederent legem, et quod ad seniores patrum pertineret cessissent possessione rei publicae, iuniores, id maxi
Abbreviated transcription (Latin):
disse: semianimẽ inter manus domum ablatum: mortuũq inde
arbitrari: nec sibi rem exequi tam atrocem ꝑ consules suꝑiorũ an-¬
norum lituisse. Hae uolscio clamitante adeo concitati homines
sunt: ut haud multum abfuerit: ꝗn impeti populi teso interiret:
Uirginius arripi iub& hominem & in uincula duci. Patricii ui con-
tra resistunt :t. Quintius clamitat: cui rei capitalis dies dicta sit. & de
quo futurum prope diem iuditium eum indemnatum in dicta causa
non debere uiolari. Tribunus suppliciũ negat sumptuꝵ se de indẽnato
seruatuꝵ tñ interim in uinculis esse ad iudicii diem: ut qui hominẽ
necauerit de eo supplicii sumendi copia populo .ro.fiat.Appellati tribu¬
ni medio decreto protinus ius auxilii sui expediunt in uincula coniici
uetant. Sisti reum pecuniãque nisi sistatur populo promitti platere pro¬
nuntiant. Sũmam pecuniae quantum aequum ess& promitti ueniehat

Expanded text:
disse; semianimem inter manus domum ablatum, mortuumque inde disse; semianimem inter manus domum ablatum, mortuumque inde arbitrari, nec sibi rem exsequi tam atrocem per consules superiorum annorum licuisse. haec Uolscio clamitante adeo concitati homines sunt ut haud multum afuerit quin impetu populi Caeso interiret. Uerginius arripi iubet hominem et in uincula duci. patricii ui contra uim resistunt. T. Quinctius clamitat, cui rei capitalis dies dicta sit et de quo futurum propediem iudicium, eum indemnatum indicta causa non debere uiolari. tribunus supplicium negat sumpturum se de indemnato; seruaturum tamen in uinculis esse ad iudicii diem ut, qui hominem necauerit, de eo supplicii sumendi copia populo Romano fiat. appellati tribuni medio decreto ius auxilii sui expediunt: in uincla conici uetant; sisti reum pecuniamque ni sistatur populo promitti placere pronuntiant. summam pecuniae quantam aequum esset promitti, ueniebat
Abbreviated transcription (Latin):
retur consilium id in dies crescere: senescentib uiciis. maturescente
uirtute. Sinerent tm̃ uirum senem in ciuitate fieri. Pater inter hos
Louintius: cui cintinato cognomen erat: non iterando laudes ne
cumular& inuidiam: sed ueniam errori atque adolescentiae pe¬
tendo sibi qui non dicto non facto quenquã offendiss&: ut con¬
donarent filium orabat. Sed alii ad uersabantur preces. aut ue-¬
recundia aut metu: alii se suosque multatos querentes. atroci re¬
sponso iuditium suum praeferebant. Premebat reum praeter uul¬
gatam inuidiam crimen unum: quod M. uulscius fictor: ꝗ añ
aliquos annos tribunus plebis fuerat testis extiterat: se haud młto
post ꝗͣ pestilentia in urbe fuerat in uiuentutem grassantem in subu¬
ra incidisse: ibi rixam natam esse fratremq suum maiorẽque na¬
tu: nec dum ex morbo satis ualidum pugno ictum ab Tesone ceci-¬

Expanded text:
retur, consilium, id in dies crescere. senescentibus uitiis, maturescente retur, consilium, id in dies crescere. senescentibus uitiis, maturescente uirtute, sinerent tantum uirum senem in ciuitate fieri. pater inter hos L. Quinctius , cui Cincinnato cognomen erat, non iterando laudes, ne cumularet inuidiam, sed ueniam errori atque adulescentiae petendo, sibi qui non dicto, non facto quemquam offendisset, ut condonarent filium orabat. sed alii auersabantur preces aut uerecundia aut metu, alii se suosque mulcatos querentes atroci responso iudicium suum praeferebant. premebat reum praeter uolgatam inuidiam crimen unum, quod M. Uolscius Fictor , qui ante aliquot annos tribunus plebis fuerat, testis exstiterat se, haud multo post quam pestilentia in urbe fuerat, in iuuentutem grassantem in Subura incidisse. ibi rixam natam esse fratremque suum maiorem natu, necdum ex morbo satis ualidum, pugno ictum ab Caesone ceci
Abbreviated transcription (Latin):
sui fuerat: cum multa referr& sua familiaeq decora. affirmabat ne¬
que in quintia gente. neque in ciuitate.ro. tantam indolem tam ma¬¬
cure uirtutis unꝗͣ extitisse. Suum primũ militem fuisse. se saepe uidẽ¬
tem pugnasse in hostem sp. furius & ip̃m missum ab ꝯuĩtio Capito¬
lino sibi in dubiis suis reb uenisse subsidio. Neminem esse: cuius ma-¬
ꝯis opera put& rem restitutam esse. P. Lucrenius consul anni prioris re¬
centi gloria nitens. suas laudes ꝑticipare cum tesone. memorare pu¬¬
gnas. referre egregia facinora: nunc in expeditionib. nunc in atie.
quadere & monere iuuenem egregium instructum naturae fortuna¬
que omnib bonis: maximũ momentum rerum eius ciuitatis in quã¬
cunq ueniss&. suum ꝗͣ alienum malent ciuem esse. Quod offẽdat
in eo feruorem & audatiam aetatem cottidie efferre: quod deside¬¬

Expanded text:
sul fuerat, cum multa referret sua familiaeque decora, adfirmabat nesul fuerat, cum multa referret sua familiaeque decora, adfirmabat neque in Quinctia gente neque in ciuitate Romana tantam indolem tam maturae uirtutis unquam exstitisse; suum primum militem fuisse, se saepe uidente pugnasse in hostem. Sp. Furius , missum ab Quinctio Capitolino sibi eum in dubiis suis rebus uenisse subsidio; neminem unum esse cuius magis opera putet rem restitutam. L. Lucretius , consul anni prioris, recenti gloria nitens, suas laudes participare cum Caesone, memorare pugnas, referre egregia facinora nunc in expeditionibus, nunc in acie; suadere et monere iuuenem egregium, instructum naturae fortunaeque omnibus bonis, maximum momentum rerum eius ciuitatis in quamcumque uenisset, suum quam alienum mallent ciuem esse. quod offendat in eo, feruorem et audaciam, aetatem cottidie auferre: quod deside
Abbreviated transcription (Latin):
gitare plebem. tribunos uelut iusto persequi bello. Accusator pati reũ
ruere. inuidiaeque famam ac materiã criminib suis subgerere. Le¬
gem interim non tam ad spem perferendi: ꝗͣ ad lacessandã sesonis
remeritatem ferre: Ibi multa saepe a iuuentute inconsulte dicta fc̃aq
in unius fesonis suspectum incidunt ingenium: tñ lege resistebatur.
Uirginius identidem plebi haec inquit. sentitis iam uos quirites teso¬
legem loquor libertati obstat: om̃s tarquinios suꝑbia exuperat
Expectate dum consul ac dictator fiat: quem priuatum uirib & auda¬¬
na regnantem uidetis. Assentiebant multi. pulsatos se querentes & tri¬
bunum adrem peragendam ultro incitabant. lam aderat iuditio dies.
apparebatque uulgo homines in damnatione tesonis libertatẽ agi credẽ.
Tum demum coactus cum multa indignitate prensabat singulos. seque¬
bantur necessarii principes ciuitatis. t. Quintius tapitolinus qui ter cõ¬

Expanded text:
gitare plebem, tribunos uelut iusto persequi bello. accusator pati reum gitare plebem, tribunos uelut iusto persequi bello. accusator pati reum ruere inuidiaeque flammam ac materiam criminibus suis suggerere; legem interim non tam ad spem perferendi quam ad lacessendam Caesonis temeritatem ferre. ibi multa saepe ab iuuentute inconsulte dicta factaque in unius Caesonis suspectum incidunt ingenium. tamen legi resistebat. et A. Uerginius identidem plebi: 'ecquid sentitis iam, uos, Quirites, Caesolegem loquor? libertati obstat; omnes Tarquinios superbia exsuperat. exspectate dum consul aut dictator fiat, quem priuatum uiribus et audacia regnantem uidetis.' adsentiebantur multi pulsatos se querentes, et tribunum ad rem peragendam ultro incitabant. iam aderat iudicio dies apparebatque uolgo homines in damnatione Caesonis libertatem agi credere. tum demum coactus cum multa indignitate prensabat singulos. sequebantur necessarii, principes ciuitatis. T. Quinctius Capitolinus , qui ter con
Abbreviated transcription (Latin):
que ess&. multũq consulesse abstinebant: ne cui in colluuione re¬¬
rum matestatem suam contumeliae offerrent. Ceso erat quĩtius
ferox iuuenis tam nobilitate gentis ꝗͣ corporis magnitudine & ui¬
ribus: ad ea munera data adiis & ipẽ addiderat multa belli decora
facundiãque in foro: ut nemo non lingua non manu promptior in
ciuitate haberetur. Hic cum medio patrum agmine constitiss& emi¬
nens inter alios uelut omnes dictaturas consulatusq gerens in uoce
ac uirib suis unus impetus tribunitios popularesque p̾rocellas substi¬
nebat. Noc duce saepe pulsi foro tribuni. fusa ac fugata plebs est.Qui
obuius fuit multatus nudatusque abibat: ut satis apparer& si sic agi
licer& uictam legem esse. Tum prope iam perculsus aliis tribunis.A.
Uirginius ex collegio unus Faesoni capins diem dicit. Atrox ingeniũ
accenderat eo facto magis: ꝗͣ ius terruerat. Eo acrius obstare legi. a¬

Expanded text:
que esset. multum et consules se abstinebant, ne cui in conluuione reque esset. multum et consules se abstinebant, ne cui in conluuione rerum maiestatem suam contumeliae offerrent. Caeso erat Quinctius, ferox iuuenis qua nobilitate gentis, qua corporis magnitudine et uiribus. ad ea munera data a dis et ipse addiderat multa belli decora facundiamque in foro, ut nemo, non lingua, non manu promptior in ciuitate haberetur. hic cum in medio patrum agmine constitisset, eminens inter alios, uelut omnes dictaturas consulatusque gerens in uoce ac uiribus suis, unus impetus tribunicios popularesque procellas sustinebat. hoc duce saepe pulsi foro tribuni, fusa ac fugata plebes est; qui obuius fuerat, mulcatus nudatusque abibat, ut satis appareret, si sic agi liceret, uictam legem esse. tum prope iam perculsis aliis tribunis A. Uerginius , ex collegio unus, Caesoni capitis diem dicit. atrox ingenium accenderat eo facto magis quam conterruerat; eo acrius obstare legi, a
Abbreviated transcription (Latin):
Si animus sit non defore auxilium. Consentire omnes tribuno nullũ
terrorem externum nullum periculum esse. E auisse deos priore an¬
tio: ut tuto defendi libertas poss&s. Naec tribuni.At ex parte altera
consules in conspectu eorum positis sellis delectum habebant.Cõ de¬
currunt tribuni contionẽque secum trahunt.Fitat pauci uelut rei
expiendi causa & statim uis cohorta: quẽcunque lictor consulis ius¬
su prendiss&r tribunus mitti iubebat. Neque suum cuique ius modũ
fatiebat: sed uirium spe & manu obtinencdum erat: qđ intender&
Quẽ ad modũ se tribuni gessissent in prohibendo delectus.sic patres
in lege quae per omĩs comicialis dies ferebatur. impediencda ge¬
rebãt. inicium erat rixae:cum discedere iussissent tribuni:quod
patres se sũmoueri haud sinebant. Nec fere seniores rei intererãt
quippe quae non consilio regenda: sed ꝑmissa temeritati audatiae¬

Expanded text:
si animus sit, non defore auxilium; consentire omnes tribunos. nullum si animus sit, non defore auxilium; consentire omnes tribunos. nullum terrorem externum, nullum periculum esse; cauisse deos priore anno ut tuto libertas defendi posset. haec tribuni. at ex parte altera consules in conspectu eorum positis sellis dilectum habebant. eo decurrunt tribuni contionemque secum trahunt. citati pauci uelut rei experiundae causa, et statim uis coorta. quemcumque lictor iussu consulis prendisset, tribunus mitti iubebat; neque suum cuique ius modum faciebat sed uirium spes, et manu obtinendum erat quod intenderes. quemadmodum se tribuni gessissent in prohibendo dilectu, sic patres se in lege, quae per omnes comitiales dies ferebatur, impedienda gerebant. initium erat rixae, cum discedere populum iussissent tribuni, quod patres se submoueri haud sinebant. nec fere seniores rei intererant, quippe quae non consilio regenda sed permissa temeritati audaciae
Abbreviated transcription (Latin):
citus. antii sũmam rei positam. a cetere antiates colonos palam con¬
cilia facere. Id caput: eas uires belli esse. Ut haec dicta in senatu sunt
delectus edicitur. Consules belli administrationẽ inter se disꝑtiri iussi
Alitri ut uolsci: alteri ut equi proumtia esses.Tribun coram ĩforo
ꝑsonare fabulam compositam uolsci belli:hernicos ad prẽs paratos
iam ne uirtute quid premi libertatem populi.ro.sed arte ludi: quia
octidione prope occisos uolscos & equos mouere sua sponte arma pos¬¬
seiam fides abierit. nouos hostes queri. coloniam fidam propĩqm
infamẽ fieri.Bellum innoxiis anciantib indici:greri cũ plebe.ro.
quã oneratam armis ex urbe praetipiti agmine acturi essẽt exilio
& relegatione ciuium ultistentes tribunos. sit ne quid aliud actũ
putent uictam legem esse. nisu dum in integro res sit:dum domi dũ
togati sint: caueant ne possessione urbis pellantur: ne iugũ accipiãt.

Expanded text:
citus; Antii summam rei positam; Ecetrae Antiates colonos palam concitus; Antii summam rei positam; Ecetrae Antiates colonos palam concilia facere; id caput, eas uires belli esse. ut haec dicta in senatu sunt, dilectus edicitur; consules belli administrationem inter se dispertiri iussi, alteri ut Uolsci, alteri ut Aequi prouincia esset. tribuni coram in foro personare, fabulam compositam Uolsci belli, Hernicos ad partes paratos. iam ne uirtute quidem premi libertatem populi Romani sed arte eludi. quia occidione prope occisos Uolscos et Aequos mouere sua sponte arma posse iam fides abierit, nouos hostes quaeri; coloniam fidam propinquam infamem fieri. bellum innoxiis Antiatibus indici, geri cum plebe Romana, quam oneratam armis ex urbe praecipiti agmine acturi essent, exsilio et relegatione ciuium ulciscentes tribunos. sic, ne quid aliud actum putent, uictam legem esse, nisi dum in integro res sit, dum domi, dum togati sint, caueant ne possessione urbis pellantur, ne iugum accipiant.