comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fectionis. Ante benedicti¬
onem alia species noni¬
natur: post benedictionẽ
hoc corpus fiet ei remissio
pectatorum.ccXXU
e hoc ĩpartitur. hoc sumit
ut accipientes iuirtutem
celestis cibi in carnem ip̃i¬
us qui caro nr̃a fectus
est transeamus. Est cib
refectionis: est cibus san¬
guinis. Sicut em̃ caro
dictum est. Caro mea ue¬
re est cibus: ⁊ sanguis
meus uere est potus. Cir¬
ca hoc corpus aquile sũt:
que alis circũ uolant spi¬
ritualibus unde ⁊ idem

Expanded text:
eodem. Ante benedictionem alia species nominatur, post benedictionem hoc corpus, fiet ei remissio peccatorum. Item. ae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipientes virtutem coelestis cibi in carnem ipsius, qui caro nostra factus est, transeamus? Idem est cibus refectionis, est cibus sanguinis. Sicut enim carodictum est: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Circa hoc corpus aquilae sunt, quae alis circumvolitant spiritalibus. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
te mensuram patrũ ues¬
nere eo q̃d̃ occidendus es¬
set ab eis potest ⁊ ad dis¬
apulos eus referri. de
quib nunc dicit . Ecce
ego mitto ad uos ꝓph̾as
⁊sa pientes ⁊ scribas:⁊
ex illis occidetis ⁊ crucifi¬

Expanded text:
te mensuram patrum vesnere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacerdotis uocem celos
ciati: unũ quidem ⁊ inui
q tempore ac momento
⁊ in celo rapitur in mim¬
sterium angłoꝵ consocian¬
dum corpori xp̃i: et ante
oculos sacerdotis in alta¬

Expanded text:
ad sacerdotis vocem celos ciari, unum quid ex invique tempore ac momento et in coelo rapitur ministerio angelorum consociandum corpori Christi, et ante oculos sacerdotis in alta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: noli mortem timere
ꝓ xp̃o. Item alio modo. Qͥ
amat aĩam suam: ꝑdet
eam. Noli amare: ne per¬
das. Noli amare ĩ hac uita.

Expanded text:
o, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qua uirtute id est
sp̃u sc̃o: ⁊ manie dicit
angelus. Et uirtus altissi¬
mi obumbrabit cibi:. Et
ip̃e dũs alibi. Nam ⁊ ego

Expanded text:
 qua virtute, id est, Spiritu sancto, et Mariae dicit Angelus: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Et ipse Dominus alibi: Nam et ego
Abbreviated transcription (Latin):
nec laudo nec uitupero.
Om̃ibus tamen diñcis di¬
ebus: cõmunicand᷑ ortor.
fi tamen mens in affec¬
tu pectandi est. grauani
magis dico eucharistie ꝑ¬
ceptione: ꝙͣ purificari. Et
ꝙͣuis quis pcc̃o mordeat᷑.
peccandi tamen de cetero
non habeat uoluntatem:

Expanded text:
nec laudo, nec vitupero; omnibus tamen dominicis diebus communicandum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
um uero recta que
faciebat docendo qͦꝙ
disseruit uigilasse dino
ei cum acerba etate ma¬
tura lam studia et audi¬
turus incognita religiosis
mentib indagator soler¬
tissimis adherebat semb¬
uctaq doctrine uiiĩ

Expanded text:
um vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoem inerant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semi
Abbreviated transcription (Latin):
tis: qm̃ ego in patre meo
⁊ uos in me ⁊ ego in uo¬
bis. Si uoluntatis tantũ¬
gradum quenidam atq
ordmem consumende ui¬
tatis exposuit. insi ut ille
ꝑ sacͣmentoꝵ in esse miste¬
rium crederetur. ac sit per¬
fecta ꝑ mediatorem uni¬
tas dõceretur. Cum nobiꝰ
in se ꝑmanentibus ip̃e
maneret in patre ⁊ in
patre manens maneret
in nobis: ⁊ ita ad unita¬
qui naturaliter scdm na¬
tiuitatem inest. nos qͦq
naturaliter in eo messem¬
in ip̃o in nobis naturalit

Expanded text:
meo, et vos in me, et ego in vobis. Si voluntatis tantugradum quemdam atque ordinem consummandae unitatis exposuit, nisi, ut, quum ille per sacramentorum inesse mysterium crederetur, ac sic perfecta per mediatorem unitas doceretur, quum nobis in se manentibus ipse maneret in Patre, et in patre manens, ipse maneret in nobis, et ita ad unitaqui naturaliter secundum nativitatem inest, nos quoque in eo naturaliter inessemus, ipso in nobis naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
bis sit. Est ergo ip̃e in no¬
bis ꝑ carnem. Quod autẽ
in eo ꝑ sacͣmentum cõmu¬
nicate carnis ⁊ sanguins
simus: ip̃e testatur dicens.

Expanded text:
bis sit. Est ergo ipse in nobis per carnem. Quod autem in eo per sacramentum communicatae carnis et sanguinis simus, ipse testatur dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
esas dm̃i. Et samuel ta
ebat madicare iusionem
dixit samuel. Fili mi: Qui
respondens. Presto sum. Et
in t̾rogauit eum. Quis est
sermo quẽ loqutus est dñs¬

Expanded text:
s Domini. Et Samuel timebat indicare visionem dixit: Samuel, fili mi. Qui respondens, ait: Praesto sum. Et interrogavit eum: Quis est sermo, quem locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq cum reuersus
esset rex senna che rip
fugiens a iudea plagam
quam cirta eum deus fe¬
cerat ꝓpter blasplemiam
suam ⁊ iratus multos
occideret ex filiis israbel.
thobias sepeliebat corpo¬
ra eoꝵ. at ubi nunciatũ

Expanded text:
enique cum reversus esset rex Sennacherim fugiens a Iudaea plagam quam circa eum Deus fecerat propter blasphemiam suam et iratus multos occideret ex filiis Israhel Tobias sepeliebat corpor
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit su ꝑbia. non a¬
uaricia. non luxuria: nul
si post medicũ nr̃m desi¬
deramus ascendere. debemꝰ
uicia ⁊ peccata deponere.

Expanded text:
ascendit superbia, non avaritia, non luxuria, non si post medicum nostrum desideramus ascendere, debemus vitia vel peccata deponere
Abbreviated transcription (Latin):
rum congregatio siue dul¬
cis siue salsa: mare nũcupa¬
tur. Qui lacus int̾fluente
iordane. centũ quadragine
stadiis in longitudinem:
⁊ sexaginta extenditur i
latitudinem .xii.

Expanded text:
rum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordane centum sexaginta stadiis in longitudine, et sexaginta extenditur in latitudine. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
traheret. eadem saucti¬
monialis femina soror
eius eum rogauit dicẽs
Queso te ne ista nocte
me deseras: ut usq ma¬
ne aliquid de celestis uite
gaudiis loquamur. Cui
ille respondit. Quid est
qͦd loqueris soror: mane¬
re extra cellam: nullate¬
nus possum.

Expanded text:
traheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum.
Abbreviated transcription (Latin):
non exceptis aliis singu¬
lanter solum: sed pre ce¬
teris quos diligebat. fa¬
miliarius unũ quem spe¬
cialis p̾rogatiua castita¬
tis ampliori dilectione
fecerat dignũ. Onĩs qͥpe
se diligere ꝓbat: qͥb an

Expanded text:
non exceptis caeteris singter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus an
Abbreviated transcription (Latin):
cce emĩ beemoch quẽ
feci tecũ fenũ quasi
bos comedet. fortitudo ei
in lumbis eius: ⁊ uirtus
eius in umbilico uentris
eius. Constringit caudã
suam quasi cedium: ner¬
ui testiculoꝵ eius ꝑꝑlexi
sunt. Ossa eius uelut
fistula eris: artilago illius
pse pͥncipiũ est uiaꝵ dei.
qui fecit eum applicabit
gladium eius. Huic mon¬
tes om̃es herbas ferunt:
om̃s bestie agri plaudent
ibi. Sub umbra dormit in
secreto calami: in locis hii¬
⁊ habet fiduciam qd̾ ĩflu¬
at iordams in os euis uͥ¬
N oculis eius quasi hamo
capies eum. ⁊ in subdibus
ptorabis nares eius. An ex¬
trahere poteris leuiachan
hamo. ⁊ fune ligabis lugã
eius: Nunquid pones circu¬
lum in naribus eius. Et
armilla ꝑforabis maxillã
eius: Nunquid multiplica¬
bit ad te preces. aut loque¬

Expanded text:
h quem feci tecum faenum quasi bos comedet fortitudo eius in lumbis eius et virtus illius in umbilicis ventris eius constringit caudam suam quasi cedrum nervi testiculorum eius perplexi sunt ossa eius velut fistulae aeris cartilago illius pse principium est viarum Dei qui fecit eum adplicabit gladium eius huic montes herbas ferunt omnes bestiae agri ludent ibi sub umbra dormit in secreto calami et locis hu; habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus. In oculis ejus quasi hamo capiet eum, et in sudibus perforabit nares ejus. An extrahere poteris Leviathan hamo, et fune ligabis linguam ejus? Numquid pones circulum in naribus ejus, et armilla perforabis maxillam ejus? Numquid multiplicabit ad te preces, aut loque
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e infidelitatis ambigu¬
um. qm̃ quidem qͥ auctor
est muneris: ip̃e est ⁊ tes¬
tis ueritatis. Nam ⁊ in¬
uisibilis sacerdos uisibi¬
les creaturas in substan
uertit: ita dicens: Accipite¬
⁊ comedite: hoc est corpus
meum. Et sanctificatione
repetita. Accipite ⁊ bibite:
hic est sangus meus. Er¬
go sicut ad nutũ precipi¬
entis dm̃i repente ex nichi¬
lo subsisterunt excelsa ce

Expanded text:
omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritatis. Nam invisibilis sacerdos, visibiles creaturas in substanttestate convertit, ita dicens: Accipite et edite, hoc est enim corpus meum; et sanctificatione repetita: Accipite et bibite, hic est sanguis meus. Ergo sicut, inquit, ad nutum praecipientis Domini repente ex nihilo substiterunt excelsa c
Abbreviated transcription (Latin):
peccantibus. Si em̃ ille rex
⁊ dñs seruo debitori decẽ
miliũ talentoꝵ tam facile
dinsit: ꝙͣtomagis serui
conseruis suis debent mi¬
nora dimittere. .xiͣ.¬
uod ut mainfestius
fiat: dicamus sub ex¬
emplo. Si quis nostrũ con¬
miserat adulteriũ homi¬
cidium sacrilegium ma¬
iora crimina: decem milia
talentoꝵ rogantib dimit¬
tantur. ⁊ si ⁊ ip̃i dimiitãt
minora peccantib . lc .xii.¬
i autem ob factam cõ

Expanded text:
et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere! Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo. Si qui nostrum commiserint adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina, decem millium talentorum, rogantibus dimittantur eis, ut et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam co
Abbreviated transcription (Latin):
humanis actib diui¬
na gessisse misteria: et
in rebus inuisibilib uisi¬
bilia excreuisse negocia:
lectio hodierna monstra¬
uit. Ascendens in nauicu¬

Expanded text:
humanis actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
orro genesar a laci ipsi¬
us natura. qua crispã
auram dicitur. Neq enim
in stagni morem sterintur
aqua: sed frequentib auris

Expanded text:
orro Genezar a laci ipsius natura, qua crispantauram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝟfactumq est c et
reuerentissimum iurum
germanum episco pum his
qui missus fuerat iam
defunctum. repeirit. In

Expanded text:
Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit,
Abbreviated transcription (Latin):
go quomͦ deus. Unde enĩ
multiplicat de pancis gra¬
nis segetes: inde in mani¬
bus suis multiplicauit qͥn¬
q panes. Potestas enĩ erat

Expanded text:
go quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis. Portam tuuta¬
tis qua defunctus effereba
tur: aliquem puto de sen¬
sib esse corporeis. Qui eñ
seminat inter fratres
discordias. qui miquita¬
tem in excelso loquitur.
ꝑ oris portam extrahitur
mortu

Expanded text:
in vobis ? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur , per oris portam extrahitur mortu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto sapiencia dei patris
necessariũ ꝓ multis causis
fore ꝓuidit᷑. Primo quidem
qͥa cotidie peccamus: saltẽ
in pocĩs sine qͥb mortalis in¬
firmitas uiuere nõ potest. le

Expanded text:
fecto sapientia Dei Patris necessarium pro multis causis hoc providit; primo siquidem quia quotidie peccamus, saltem peccatis sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Rus omnium exauditor
est ipse misit angelum su¬
um et tulit me uuu de oui¬
bus patris  me i. Et
unxit me O unctione mi¬
sericor a die su . eu̾ Domi¬
nus qui eripuit me de o

Expanded text:
us omnium exauditor est, ipse misit angelum suum, et tulit me de ovibus patris mei, et unxit me unctione misericordiae suae. Vers. Dominus qui eripuit me de o
Abbreviated transcription (Latin):
Idicisti ergo hoc:
sunt qui ꝑcuterent eos¬
runt deffunctum dñm
unus de militib lance
tetigit latus eius.: el
D
latere euis aqua fluxit
edimeret. Quare de late¬
e. Quia unde culpa: in¬
de gracia. Culpa ꝑ femi¬

Expanded text:
idicisti ergo hoc. sunt qui percuterent eosrunt defunctum Dominum unus de miltiibus lancea tetigit latus ejus, et de latere ejus aqua fluxit redimeret. Quare de latere? Quia unde culpa, inde gratia. Culpa per femi
Abbreviated transcription (Latin):
quin qͦmͦ panis quẽ ego da¬
bo caro mea est ꝓ mũdi iu¬
ta. insi uera sit caro : S qͥa
est. uoluit hunc panem ⁊
uinũ ĩ unsterio uere carns
cratione spt̃ scĩ potencialit̾
creari: ⁊ cotidie ꝓ mũdi ui¬
ta mistice ĩmolari. ut sicut
caro sine cohitu creatur: ita

Expanded text:
it, panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita , nisi vera sit caro? Sed, quia est, voluit hunc panem et vinum in mysterio vere carnem cratione Spiritus sancti potentialiter creari et quotidie pro mundi vita mystice immolari, ut sicut caro sine coitu creatur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
nũ corpus ⁊ sanguis dic¬
tur. ⁊ figuram panis
uim habet faciente dño
quia non habemus in ui¬
sum carnem crudam co¬
medere ⁊ bibere sanguine
Sicut uerus est filius dei
non ꝙ̃ admodum homine
ꝑ graciam sed quia filiua¬
est de substancia patris:
ita uera est xpĩ caro sici
ip̃e dixit quam accipimu¬

Expanded text:
nde corpus et sanguis dicitur? Figuram panis et vini habet faciente Domino, quia non habemus in usu carnem crudam comedere, et bibere sanguineSicut verus est Dei non quemadmodum homines per gratiam, sed quia Filius ex substantia Patris: ita vera caro, sicut ipse dixit, quam accipimu
Abbreviated transcription (Latin):
iicias domos posses¬
om̃s mũdi delicias repro
nutt̃e si consensum suum
eius coniugio non nega¬
ret. Ad hec beata agnes ta
le fertur iuiueni dedisse
responsum. Discede a me
fores peccati: nutͥmentũ¬
faci

Expanded text:
icias .| domos . possesomnes mundi thesauros repro| mittere . si consensuum eius coniugio non negaret. | Ad haec beata le fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentufaci
Abbreviated transcription (Latin):
nocentiũ testimonio p̃di¬
catur. Accipiunt enim a
ter ⁊ referunt. uno em̃
temꝑe ⁊ qui dederat reci¬
pit: ⁊ qͥ acceꝑat reldit

Expanded text:
nocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a tur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit
Abbreviated transcription (Latin):
dem peruenerint᷑ finem tamen maior laus¬
ẽ idem de materia difficiliori profecisse puta
arcam accepit. et illic protinus opus creuit
Alttrum uero fundamenta lassabant ĩ moilem et flui¬
dam humum missa Muitum quidem laboris ex hau¬

Expanded text:
e pervenerit, tamen maior est laus idem effecisse in difficiliore materia. Puta aream accepit; illic protinus opus crevit. Alterum fundamenta lassarunt in mollem et fluvidam humum missa multumque laboris exhau
Abbreviated transcription (Latin):
de ciuitate dei memorat. Cum ante illum omes
magis physicis idest naturalibus rebus ĩdagan¬
dis et perscrutandis operam impenderint. Au
quidum posse couigi Utrum Socrates hec faceret
tedio rerum obscurarum. et inccrtarum et ad
auquid approbatum: et certum añii impenderint

Expanded text:
exisse memoratur; cum ante illum omnes magis physicis, id est, naturalibus, rebus perscrutandis operam maximam impenderent. Non quidum colligi, utrum Socrates, ut hoc faceret, taedio rerum obscurarum et incertarum ad aliquid apertum et certum
Abbreviated transcription (Latin):
dum subdit. Sic et in aetate nr̃a quod opti¬
mum ẽ in primo ẽ id hauriri ab aliis non
patiamur: ut nobis situm: ac fecem teseruemꝰ
missum placcat optima queq dies miseris
mortalibus eui prima fugit. Quare optima nec¬

Expanded text:
 optimum, in primo est. Id exhauriri aliis potius patimur, ut nobis faecem reservemus ? oraculo placeat: Optima quaeque dies miseris mortalibus aevi Prima fugit. Quare optima
Abbreviated transcription (Latin):
rationem dedit. ut ex hoc arpareret nos ab eo
ẽẽ generatos. quia ip̃e intelligentia. ip̃e sensus
ac ratio est. ille ẽ qui ceteris animalibus: quib
rationalem istam animam non attribuit. quem¬
admedum cum uita corum tutior eẽt prouidit. Ille
Ecuius diuinam prouidentiam perfectissimam q
uirtutem noc sensu comprehendere nec uerbo e¬

Expanded text:
rationem; ut ex eo appareret nos ab eo esse generatos, quia ipse intelligentia, ipse sensus ac ratio est. Caeteris animantibus quoniam rationalem istam vim non attribuit, quemadmodum tamen vita eorum tutior esset, ante providit. Omnes cuius diuinam prouidentiam perfectissimamque uirtutem nec sensu conprehendere nec uerbo e
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm phorum inuigilasse uidetur industria. anucro
sicut uio quidam beniuolentius suspicantis nolebat
immundos terrenis cupiditatibus animos in diuina
conari. Quandoquidem ab eis causas rerum ui¬
debat inquiri quas primas. atq summas non
nisi munius ac summi dei uoluntate eẽ credebat
Uncie non eas putabat nisi purgata mente posse
comprehendi. et ideo bonis monbus uitae cense¬
bat instandum ut prementibus libidinibus exo¬
neratus animus naturali uigore in aeterna se

Expanded text:
ophorum inuigilasse ac laborasse uidetur industria, an uero, sicut de illo quidam beneuolentius suspicantur, nolebat inmundos terrenis cupiditatibus animos se extendere in diuina conari. Quando quidem ab eis causas rerum uidenisi in unius ueri ac summi dei uoluntate esse credebat; unde non eas putabat nisi mundata mente posse comprehendi; et ideo purgandae bonis moribus uitae censebat instandum, ut deprimentibus libidinibus exoneratus animus naturali uigore in aeterna se
Abbreviated transcription (Latin):
pythagorici tradunt phus. Qui intrauit persas¬
studio discendi pertransiuit Caucasum Albanos
Schythas. Mlagasetas opulentissima indie regna
peruenit ad bragiras. ut hyarchiam in trono sedẽ¬
tem aureo: et de tantali fonte potantem inter pau¬
cos discipulos de natura: de morbus: de cursu die.¬
nymus ad paulinum scabit plamitas babilonios
Calibeos medos Assyrios Syros. ꝓthos: phenices.

Expanded text:
Pythagorici tradunt - intrauit Persas, transiuit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, de moribus ac deinde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui terram fecundauit: et fecundat. qui fr¬
ctus cuis animalibus hominibusq largitur
qui uias coelestes atq terrestres locorum mu¬
tationibus prebet qui coniunctionem ma
ris atq foemine aduitorium propagande
prolis instituit Qui hominum cetibus lumen¬
de focis et luminibus adhibet ad facillimos usus
munusq terreni ignis inclusit. Ille est qui nos

Expanded text:
Qui terram fundat atQui terram fundat atuctus eius animalibus hominibusque largiturqui uias caelestes adque terrestres locorum mutationibus praeberis et feminae ad adiutorium propagandae prolis instituit; qui hominum coetibus, quem focis et luminibus adhiberent, ad facillimos usus munus terreni ignis indulsit. Ista s
Abbreviated transcription (Latin):
deus. Quem qui cognouerit et impetus admise¬
rit illuminato corde misterium ueritatis agno.¬
animantiumq ossa dicuntur nodata et adiũcta
inuicem nerius alligauit atq constrinxit quib
uteretur: et quod nullo labore: nulloq conatu: Sed
riuos per quos discurrens humor et sangius uni¬
uersa membra uitalibus succis irngaret. et ea
uiscera in eum modum qui uni cuiq generi. ac
loco aptus fuerit superiecta pelle direxit. Quã
uel sola pulchritudo decorauit uel setis adope¬
rut uel squamis muniuit uel plumis insigni¬
bus adornauit. Ille est deus: qui naturis a
se creatis et subsistendi: et mouendi initia: fines¬
q constituit qui causas rerum ht̃ nouit dispo
et regit: qui uniuersarum aquarum creator: et
gubernator est qui solem fecit corporalium lumi
tum dedit. Ille ẽ qui ip̃is ctꝭ inferis dñatio¬
nem suam potãte non subtrahit. qui semina
et alimenta mortalix̃ sue atida: suie liquida
naturis competentibus attributa substituit

Expanded text:
est, quem qui cognouerit et in pectus admiserit, inluminato corde mysterium ueritatis adgnois, quae ossa dicuntur, nodata et adjuncta invicem nervis alligavit atque constrinxit, quibuuteretur; et quidem nullo labore, nulloque conatu: sed uisos, per quas discurrens umor et sanguis uniuersa membra sucis uitalibus inrigaret, et ea uiscera formata in eum modum qui uni cuique generi ac loco aptus fuit, superiecta pelle contexit: quam uel sola pulchritudine decorauit uel setis adoperuit uel squamis muniuit uel plumis insignibus adornauit. illud use creatis et subsistendi et mouendi initia finesque constituit; qui rerum causas habet, nouit adque et regit, qui universarum aquarum creator et gubernator est, qui solem fecit corporalium claritum dedit, qui ipsis etiam inferis, dominationem suam, potestatemque non subtrahit. Qui semina et alimenta mortalium, sive arida, sive liquida, naturis competentibus attributa substituit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ego in altissimis hito et tronus meus m
columna nubis. Et illud gyrum celi crociuui sola
et in fluctibus maris ambulaui: et in omni gente
et populo primatum tenui. Superborum: et sblimi¬
um colla propria uirtute calcaui. et iterum quãdo

Expanded text:
dicens: Ego in altissimis habitavi et thronus meus in columna nubis ; et iterum: Gyrum coeli circuivi sola, et in fluctibus maris ambulavi, in omnem gentem et um colla propria virtute calcavi. Oportet ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si minus intelligr̃ quanta uis unionis
concordieq sit ex discordiis: ac discensionibus
percipi põt. Que .n. domus tam stabilis. que
tam firma çiuitas ẽ: quae non odiis: atq discidiis
quendam uirum carminibus grecis uaticinatũ
ferunt. que in terum natura: totoq mundo
constarent queque mouerentur ea contralere ami¬
citiam et dissipare discordiam. Hac causa pater sgne¬
les habebit: Barbanis has segetes : heu quo
discordia aiues perduxit miseros hem quis con¬

Expanded text:
id si minus intellegitur, quanta vis amicitiae concordiaeque sit, ex dissensionibus atque discordiis percipi potest. quae enim domus tam stabilis, quae tam firma civitas est, quae non odiis et discidiis funquendam virum carminibus Graecis vaticinatum ferunt, quae in rerum natura totoque mundo constarent quaeque moverentur, ea contrahere amicitiam, dissipare discordiam. atque hoc qles habebit, Barbarus has segetes? en quo discordia cives Perduxit miseros! 32
Abbreviated transcription (Latin):
est
Suncta fiuunt nihil ẽ. quod toto perstet ĩ orbe
pã quoq assiduo uoluunt᷑ tempora motu
Non sccus ac flumĩ nec .n. consistere flumen.
Aut leuis aura potest sedut unda impellit ũda
rget̾: atq eadem ueniens urgetq prioreni
Tempora sic fugiunt pariter. pariterq secuntur
Tempora labunt̃: tacitisq senescimus annis

Expanded text:
es Cuncta fluunt, nihil quod toto perstet in orbe: Ipsa quoque assiduo volvuntur tempora motu: Non secus ac flumen: nec enim conec levis hora potest, sed ut unda impellitur unda urgeturque eadem veniente urgetque priorem, tempora sic fugiunt pariter pariterque sequuntur o Publius Fasti Tempora labuntur, tacitisque senescimus annis
Abbreviated transcription (Latin):
trricus ait. Gratum est q patriȩ ciuem po¬
puloq dedisti. Si facis ut patriȩ sit idoneꝰ
utilis agris. utilis & bellorum ac rebus pa¬
cis ageñdis. s lurimum enim intererit qͥb
arnibus eo quibus hor tu moribus instituas. Nã¬

Expanded text:
carentem? gratum est quod patriae civem populoque dedisti, si facis ut patriae sit idoneus, utilis agris, utilis et bellorum et pacis rebus agendis, plurimum enim intererit quibus artibus et quibus hunc tu moribus instituas.
Abbreviated transcription (Latin):
illud conueniat. Os humerosq deo similis nãq
ipsa decoram Gesariem nato genitrix lumenq
iuuentȩ Purpureũ & lȩtos oculis afflarat ho¬
nores. Quale manus addunt ebori ddecus
aut ubi flauo. Argentũ. pariusq lapis cir

Expanded text:
luce refulsit Os humerosque deo similis. Namque ipsa decoram Caesariem nato genitrix lumenque iuventae Purpureum et laetos oculis adflarat honores: Quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo Argentum Pariusve lapis cir
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudĩe cotporis & honoribus qͥ tibi ab
hominibus deferunt᷑ te ex altas respice te
ipsum ꝙ mortalis es & quia terra es & in
terrã ibis circũspice eos qui ante te similibꝰ
ebant ciuiũ potestates. ubi in suꝑabiles
exactores ubi qui conuenientius festa dispo¬
Mercituũ duces: ubi satrape & tirampni
Non ne oĩa puluis. non ne oĩa fauilla: nõ¬
ne in pauers uersibus corꝑ uite memoria
est. Respice sepulchrũ & iude quis seruꝰ
sticũ a rege fortẽ a debili pulchrũ a dde¬
le est ut pñtibus e futuris quis fruat᷑¬
bonis: ut hic uentrẽ & ibi mentẽ impleat
ut de dilitiis ad delitias transeat. & in
utroq seculo primus sit ut in ręlo & in
terra apparcat gloriosus. Et idem super

Expanded text:
pulchritudine corporis, et honoribus qui tibi ab hominibus deferuntur: respice te ipsum, quia mortalis es; et quia terra es, et in terram ibis. Circumspice eos qui ante te similibusebant civium potentatus? ubi insuperabiles imperatores? ubi qui conventus dispo satrapae, tyranni? non omnia pulvis? non omnia favillae? non in paucis ossibus eorum vitae memoria est? Respice sepulcra, et vide quis servusvinctum a rege, fortem a debili, pulchrum a dele est, ut praesentibus et futuris quis fruatbonis, ut et hic ventrem, et illic mentem impleat, ut de deliciis ad delicias transeat, ut in utroque saeculo sit primus, ut in terra, et in coelo appareat glor
Abbreviated transcription (Latin):
tur: siue phus ut pythagorici tradunt intrauit
persas: pertransiuit Caucason. Albanos. Sctas
Messagitas. opulentissima indie regna pene
So peruenit in Bragmanas ut hyarcham in
trono sedentẽ aureo. et de tantali fonte potantem

Expanded text:
tur, siue philosophus, ut Pythagorici tradunt - intrauit Persas, transiuit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetso peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem
Abbreviated transcription (Latin):
litor: omniumq honorem pro meo duco. Et
i forte hodie infra expectationem mei dixe¬
ro. in illis me confido placuisse. Si tamen
hoc quoq mentium numen indulserit. ut
ex hac oratione non eloquentię quod nimi¬
um est. sed quantulxtunq prudentię et
deuotę tibi mentis testiõnium referam Ce¬
dam priuatorũ studiorum ignobiles curae
perpetua mihi erit materiã dicendi qui me
probauerit Impator

Expanded text:
laetor omniumque honorem pro meo duco et, laetor omniumque honorem pro meo duco et, si forte hodie infra exspectationem mei dixero, in illis me confido placuisse. Si tamen hoc quoque mihi tuum numen indulserit, ut ex hac oratione non eloquentiae, quod nimium est, sed quantulaecumque prudentiae et devotae tibi mentis testimonium referam, cedant privatorum studiorum ignobiles curae; perpetua mihi erit materia dicendi, qui me probaverit, imperator
Abbreviated transcription (Latin):
stigia urbes et templa cõsurgunt Ideoq hoc
uotis meis sufficit. ut patriam meam iudeas¬
ducente pietate. quia statĩ erit restituta si
uideris. Sed enĩ ista felicitas uiderit. an ad¬
huc meȩ debeatur etati. Interĩ qm̃ ad sum¬
mã uotoꝵ meoꝵ tua dignatione ꝑueni. ut
hant qualetunq nocẽ diuersis oti et palaty
ossitiis exercitam in tuis auribus cõsecrarem
Maximas numini tuo gratias ago. tibiq qđ
uꝑest cõmendo liberos meos : p̃cipueq illum
iam sũma tisci patrocinia tractantẽ. in que
me totũ transtulit pietas. Cuius felix serui¬
tus si quando respexeris maxime tuȩ tõue¬
niet etati. Cȩterũ quod de omibus liberis
dixi. lata est Imp. ambitio. Preter illos enim
quinq quos genui etiam illos quasi meos nu¬
mero. quos prouexi ad tutelam fori. ad ot¬
fitia palatũ. Multi quippe ex meri uino ig¬
nobiles fluunt Multi sectatores mei ꝓuinti¬
as tuas admĩstrant. Quorum suctessibus

Expanded text:
stigia urbes et templa consurgunt. Ideoque hoc stigia urbes et templa consurgunt. Ideoque hoc votis meis sufficit, ut patriam meam ducente pietate, quia statim erit restituta si videris. Sed enim ista felicitas viderit an adhuc meae debeatur aetati. Interim quoniam ad summam votorum meorum tua dignatione perveni, ut hanc meam qualemcumque vocem diversis fori et palatii officiis exercitam in tuis auribus consecrarem, maximas numini tuo gratias ago tibique, quod superest, commendo liberos meos praecipueque illum iam summa fisci patrocinia tractantem, in quem me totum transtulit pietas, cuius felix servitus, si quando respexeris, maxime tuae conveniet aetati. Ceterum quod de omnibus liberis dixi, lata est, imperator, ambitio; praeter illos enim quinque quos genui, etiam illos quasi meos numero quos provexi ad tutelam fori, ad officia palatii. Multi quippe ex me rivi non ignobiles fluunt, multi sectatores mei etiam provincias tuas administrant. Quorum successibus
Abbreviated transcription (Latin):
deniꝗ patriam meã ipsius loci ueneratione resti¬
tun tiuus cuutatis antiqua nobilitas et quon¬
dam fraterno po .ro. nomine gliata opẽ tue ma¬
restatis expectat. ut illic quoq loca ac tempta
pulchẽrima tua liberalitate reꝑentur. sicut hic
uideo hane fortunatissimã cuutatẽ ciuus nata¬
lis dies tua pietate celibratur Ita cũctis meni¬
bus resurgentõ. ut se quod ã modo gaudeat olim
coruisse auctior tuis facta benetitũs Uĩdeo tũ¬
cũ maximũ emulũ credo Romano uideobasi¬
licas et forũ opera regia. Sedẽq iustitiȩ in tan¬
tam altitudinẽ suscitari ut se syderibus et
celo digna et uicina ꝓmictant. quȩ certe oĩa
sunt presentia munera. Quęcũq enĩ loca freqñ¬
tissime tir̃numen illustrant. in is om̃ia et ho¬
minibus et męnibus et mnuneribus augent᷑
Nec magis Ioui iunoni recubantibus nouos flo¬
res tẽra sũmisit ꝗͣ cirta tua cõstantine ue¬

Expanded text:
denique patriam meam ipsius loci veneratione restidenique patriam meam ipsius loci veneratione restitues. Cujus civitatis antiqua nobilitas, et quondam fraterno populi romani nomine gloriata opem tuae majestatis expectat, ut illic quoque loca publica, et templa pulcherrima tua liberalitate reparentur; sicut hic video hanc fortunatissimam civitatem, cujus natalis dies tua pietate celebratur, ita cunctis moenibus resurgentem, ut se quodammodo gaudeat olim corruisse, auctior tuis facta beneficiis; video circum maximum, aemulum, credo, Romano; video basilicas, et forum, opera regia, sedemque justitiae in tantam altitudinem suscitari, ut se sideribus et coelo digna et vicina promittant. Quae certe omnia sunt praesentia tua munera. Quaecumque enim loca frequentissime tuum numen illustrat, in his et hominibus omnia, et moenibus, et muneribus augentur: nec magis Jovi Junonique recubantibus novos flores terra submisit, quam circa tua, Constantine, ve
Abbreviated transcription (Latin):
demũ arbitror tõtĩgisse cũ tusis ut ille uiue¬
nus et lȩtus et salutifer et pulchẽrimus im¬
pitor. Merito ig̃r augustissima illa delubra
tantus donariis honestasti ut iam uetera nõ
querant iã om̃ia reuocare ad se tẽpla uide¬
antur Precipueq Apollo noster cuius feruen¬
tibus aquis ꝑiuria puniuntur quę te maxi¬
me oportet odisse. Dũ boni ĩ mortales quan¬
no illũ dabitis diem quo pñtissimus hĩc de¬
us om̃i pace composita Illos quoq apollinis lu¬
cos et sacras edes et anhela fontiũ ora circũeat
quor scaturigines leni tẽpore nebulose ar¬
ridere Constantine oculis tius: et osculis sese
inserere uelle uideantur. Miraberis ꝓfecto¬
illem qͥuoqꝗ numinis tui sedem & calentes aq̃s
sine ullo solis ardentis inditio quarũ nulla
tuistior est saponis aut habitus. sed talis hau¬
stu et odore sinceritas. qualis fontiũ frigiaoi
Nadis et illit munera constitues priulegia spsam

Expanded text:
demum arbitror contigisse, cum tu sis, ut ille, juvedemum arbitror contigisse, cum tu sis, ut ille, juvenis, et laetus, et salutifer, et pulcherrimus imperator. Merito igitur augustissima illa delubra tantis donariis honestasti, ut jam vetera non quaerant. Jam omnia te vocare ad se templa videantur, praecipucque Apollo noster, cujus ferventibus aquis perjuria puniuntur, quae te maxime oportet odisse. XXII. Dii immortales, quando illum dabitis diem, quo praesentissimus hic deus omni pace composita, illos quoque Apollinis lucos, et sacras sedes et anhela fontium ora circumeat? Quorum scaturigines, leni tepore nebulosae, arridere, Constantine, oculis tuis, et osculis sese inserere velle videantur. Miraberis profectoillam quoque numinis tui sedem, et calentes aquas sine ullo soli ardentis indicio, quarum nulla tristitia est saporis, aut halitus, sed talis haustu et odore sinceritas qualis fontium frigidorum. Dabis et illic munera, constitues privilegia, ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
reditu tuo uelut attonitĩ cõciderũt. Nec tu¬
ũ pro rp uotũ amplius qͣ unius noctis cura
retigisset. Postridie enĩ ꝗͣ accępto illo nũcio
oeminatũ ĩtineris laborem susceꝑas omes fluc¬
dus resedisse. om̃e quã reliqueras trãquillita¬
tem redisse didicisti. ipla hoc si ornante for¬
cuna ut te ibi rerũ tuarũ felicitas ãmoneret
diis ĩmortalibus ferre que noueras ibi deflex¬
lles a templũ toto orbe pulchẽrimũ. Imo ad
presentẽ ut uĩdistĩ deũ. Uidistĩ enĩ tredo
Sonstantine apollenẽ tuũ comĩtante uicto¬
natoronas tibi laureas offerentẽ quȩ trice¬
noꝵ singulȩ ferunt om̃ annoꝵẜ. hic est enĩ
humanarũ numerus etatũ quȩ tibi utiq de
bentur ultra pyliam senectutẽ. Et ĩmo quid
dico tredo uidisti teq ĩn illius spetie retog¬
nouisti. cui totius mundi regna deberi uatũ
carmina diuina cecinerunt. Quod ego nũc

Expanded text:
reditu tuo velut attoniti conciderunt, ne tureditu tuo velut attoniti conciderunt, ne tuum pro re publica votum amplius quam unius noctis cura tetigisset. Postridie enim quam accepto illo nuntio geminatum itineris laborem susceperas, omnes fluctus resedisse, omnem quam reliqueras tranquillitatem redisse didicisti, ipsa hoc sic ordinante Fortuna ut te ibi rerum tuarum felicitas admoneret dis immortalibus ferre quae voveras, ubi deflexisses ad templum toto orbe pulcherrimum, immo ad praesentem, ut vidisti, deum. Vidisti enim, credo, Constantine, Apollinem tuum comitante Victoria coronas tibi laureas offerentem, quae tricenum singulae ferunt omen annorum. Hic est enim humanarum numerus aetatum quae tibi utiqbentur ultra Pyliam senectutem. Et imo, quid credo? vidisti, teque in illius specie recognovisti, cui totius mundi regna deberi vatum carmina divina cecinerunt. Quod ego nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sensus tuos intuemur nihil est enĩ tam ꝓspi¬
cuũ ꝙ̃ in pectore tuo bonĩtas. Illi te intellut¬
nius peꝑtisse: quẽ si prima copiã habuisset ir.¬
ruptio eripere ferẽ nemo potusset. Ita quod
quos receꝑat reseruasti. Sibi imputet quisquĩs
uti noluit benefitio tuo. Nec se dignũ uita ui¬
dicauit. cũ per te liceret ut uiueret. Tũ qđͣ
sufficit conscientĩe tuȩ ẽt nõ merentibus pe¬
ꝑcisti. Sed ignosce dicto non om̃ia potes dĩ te
uindicant et inuitũ. Quod quid nobis semp
optandum est. ut ꝓsperos habeas et ultra tua
uota successus. qui om̃ẽm spem in gremio ma¬
iestatis tuȩ ponimus: et tuam ubiq psentiã
quasi uari possit expetimus. Ette enĩ dum ã
limite pauluꝑ abscesseras. quibus te tẽroribo
barbaroꝵ ꝑfidia iactauerat. scił& dũ sibi illa
proponũt: quando pueniet : qñ iuncet: qu
fessum reducet exercitũ: cũ repente audito

Expanded text:
sensus tuos intuemur, nihil est enim tam perspisensus tuos intuemur, nihil est enim tam perspicuum quam in pectore tuo bonitas, illi te intelligimus pepercisse, quem, si prima copiam habuisset irruptio, cripere ferro nemo potuisset. Ita, quod quos receperat, reservasti. Sibi imputi noluit beneficio tuo nec se dignum vita iudicavit, cum per te liceret ut viveret; tu, quod sufficit conscientiae tuae, etiam non merentibus pepercisti. Sed ignosce dicto non omnia potes: di te vindicant et invitum. Quod quidem nobis semper optandum est ut prosperos habeas etiam ultra tua vota successus, qui omnem spem in gremio maiestatis tuae ponimus et tuam ubique praesentiam, quasi dari possit, expetimus. Ecce enim, dum a limite paulisper abscesseras, quibus se terroribus barbarorum perfidia iactaverat, scilicet dum sibi illa proponunt: quando perveniet? quando vincet? quando fessum reducet exercitum? cum repente audito
Abbreviated transcription (Latin):
pe tanta fulutia murũ omẽs milites inuaserãt
ut statim sine dubio ascẽsuri fuissent. nisi in
parandis quas admouerant schalis coiectura
oculor sublimitas fefellisset. Sic quoq multi
salarũ breiutate decepti. quod suꝑerat ascẽ¬
su extentis corporibus equabant et succeden¬
tiũ humeris subleuati iãm interualla pennan
uncis manibus inuaserant: adeo nihil ꝑiculi
in uindicte executione metuebat: ut sibi non
murũ scandere: sed ex equo congredi uidẽntur
Sed o singularẽ tuam Constantine piẽtatẽ
et sua se̾mꝑ offitĩa et̃ inter arma seruantẽ
receptui dedistĩ: et iuctoriam distulisti. ut
omibus tibi liceret ignoscere: ne quid atro¬
tius fateret miles iratus ꝗͣ dementie tue
natura pateretur. In quo licee optume Inip.
sollicitudine caueris : ut inducti in fraudem
milites penitendi tempus acciꝑent atq ulto
ueniam p̃carentur. Nos tamen qui mitilliõs

Expanded text:
ippe tanta fiducia murum omnem milites invaserant, ippe tanta fiducia murum omnem milites invaserant, ut statim sine dubio ascensuri fuissent, nisi in parandis quas admoverant scalis, conjecturam oculorum sublimitas fefellisset. Sed sic quoque multi, scalarum brevitate decepti, quod supererat ascensui extentis corporibus aequabant, et succedentium humeris sublevati jam intervalla pinnarum uncis manibus invaserant: adeo nihil periculi in vindictae executione metuebant, ut sibi non murum scandere, sed ex aequo congredi viderentur. XX. Sed, o singularem tuam, Constantine, pietatem, et sua semper officia etiam inter arma servantem! signum receptui dedisti, et victoriam distulisti, ut omnibus tibi liceret ignoscere, ne quid atrocius faceret miles iratus, quam clementiae tuae natura pateretur. In quo licet optimi imperatoris sollicitudine caveris, ut inducti in fraudem milites poenitendi tempus acciperent, atque ultro veniam precarentur; nos tamen, qui mitissimos
Abbreviated transcription (Latin):
lis mille quigentis pasuibus tere coheret qua
firmissimus et turribus freguens murus op¬
ponitur. Quipoe olim grecos. italosq illuc co¬
uenas cũ artibus ingenioq pollerent ꝙ ipse
locuĩt locus omia que bello usui forent lar¬
gius in eam partẽ que adiri posset im̃pendere
cũ natura in cȩteris sũptũ uꝑĩs remifiset. taꝙ
llã tũ graui fato cęsari portas produce senio¬
re claudentẽ. te̾ra mariq ad motis mathinis
aggeribus extructis. naualibus preliis sȩpus
oppugnatam. Uix obsessio diuturna patetecĩt
Cũ tamẽ greculi ingratus et ipsũ cesarẽ et
mox duceᷤ eius et copi̾as nõ tam uiridus suis ꝗͣ
menibus repulissent. At enĩ primo tuo Imp ad
uentu primoq impetu exertitus tui nihil eius¬
dẽ Massiliȩ altitudo muroꝵ. naihil crebẽrime
tures: nihil loci natura remorata est quo minus
et portũ caperes. et urbẽ continuo si uelis. ꝗꝑ¬

Expanded text:
lis mille quingentis passibus terrae cohaeret, qua lis mille quingentis passibus terrae cohaeret, qua firmissimus et turribus frequens murus opponitur. Quippe olim Graecos, Italosque illuc convenas, cum artibus ingenioque pollerent, etiam ipse docuit locus omnia, quae bello usui forent largius in eam partem, quae adiri posset impendere, cum natura in caeteris sumptum operis remisisset. Itaque illam tum gravi fato Caesari portas pro duce seniore claudentem, terra marique, admotis machinis, aggeribus extructis, navalibus praeliis saepius oppugnatam, quam territam, vix obsessio diuturna patefecit, cum tamen Graeculi magistratus et ipsum Caesarem, et mox duces ejus et copias non tam viribus suis quam moenibus repulissent. Atenim primo tuo, imperator, adventu, primoque impetu exercitus tui nihil ejusdem Massiliae altitudo murorum, nihil creberrimae turres, nihil loci natura remorata est, quominus et portum caperes, et urbem continuo, si velles. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
nunq fuisse fardior uidebatur Carinis tacĩte
labentibus. et ripis lente recedentibus. stare
se nõ ire damabant Tũ uero usum pedũ mani¬
bus aggressi incubuere remigiis. et naturam
turũmi urgendo uiterũt. Et tande cluctati
aranis morã uix ip̃o Rhodano tuere contẽti
parũ iluis uidebatur toncitus ruere: minus
folito a relate propare. Quid multa : Conti
tis ardore. Laborasti interdũ ut que ducebuas
seqreris exercitũ. Tanto eni omes impetu fere¬
bantureut cũ illu arelate deserto tompissẽt
ibuse Massiliam cõfestim nauibus cuolarẽt
esfuso iam cursu nõ iam Rhodam cutricula
sed ipti queda modo uentoꝵ flama puerterẽt
Tantus illos incenderat amor num̃is tui. ut
pius scĩrent oppugnandam esse munitisse¬
mã cuutatẽ. sufficere subi crederẽt ꝑuenire
Massilia enĩ ut aucdio in ꝓfunctũ mare ꝓ¬
minens. et munitissimo accĩcta pertu. in que
angusto aditu meridianus refluit sinus. so¬

Expanded text:
numquam fuisse tardior videbatur; carinis tacite numquam fuisse tardior videbatur; carinis tacite labentibus et ripis lente recedese, non ire clamabant. Tum vero usum pedum manibus aggressi incubuere remigiis, et naturam fluminis urgendo vicerunt, et tandem eluctati Araris moras, vix ipso Rhodano fuere contenti: parum illis videbatur concitus ruere, minus solito Arelate properare. Quid multa? Confitetis ardore laborasti interdum, ut quem ducebas sequereris exercitum. Tanto enim omnes impetu ferebantur, ut cum illum Arelate deserto comperissent abiisse Massiliam, confestim navibus evolarent, effusoque cursu non jam Rhodani curricula, sed ipsa quodammodo ventorum flamina praeverterent. Tantus illos incenderat amor numinis tui, ut quamvis scirent oppugnandam esse munitissimam civitatem, sufficere sibi crederent pervenire. XIX. Massilia enim, ut audio, in profundum mare pminens, et munitissimo accincta portu, in quem angusto aditu Mediterraneus refluit sinus, so
Abbreviated transcription (Latin):
tus multitudini coniũcta telebratur Nõ fru¬
stra enĩ doctissimi uiri dicũt naturã ĩpsã mag¬
nis mentibus domicilia corpoꝵ digna m&ari
et ex uultu hom̃is ac decore iẽbroꝵ colligi
posse quantus illos celestis spiritus intrarĩt ha¬
bitator. It aq te cũ ingredientes milites uidẽt
admirantur et diligunt. sequũtur otulis ani¬
mo tenent. deos se obsequi putant: cuius tam
pulchra forma est q̃ certa diuinitas. Statim
igitur ut fordũ illua facinus audierãt ultro
ac ꝓficiltendi signũ petiuerũt Cũ uiatica
dares idipsũ sibi moram facere. plusq iã se
ꝙ sufficere ex largitioibus tuis habere ddixerãt
pide arreptus armis portas peciuerunt tot die¬
rũ iter a Mieno usq ad anairim sine ulla re¬
quie ꝑegerunt ĩdefessis corperibus. animis
flagrantibus: crescente in dies ardore uĩdicte
si portu nauigia p̃iudenis festinantibus pire
non placuit segnis ille et cũt abũdus animis

Expanded text:
tus pulchritudini coniuncta celebratur. Non frutus pulchritudini coniuncta celebratur. Non frustra enim doctissimi viri dicunt Naturam ipsam magnis mentibus domicilia corporum digna metari, et ex vultu hominis ac decore membrorum colligi posse quantus illos caelestis spiritus intrarit habitator. Itaque te cum ingredientem milites vident, admirantur et diligunt, sequuntur oculis, animo tenent, deo se obsequi putant, cuius tam pulchra forma est quam certa divinitas. Statim igitur ut foedum illud facinus audierant, ultro a te proficiscendi signum petiverunt; cum viatica dares, id ipsum sibi moram facere plusque iam se quam sufficeret ex largitionibus tuis habere dixerunt. Inde adreptis armis portas petiverunt, tot dierum iter a Rheno usque ad Ararim sine ulla requie peregerunt indefessis corporibus, animis flagrantibus, crescente in dies ardore vindictae si portu navigia provideras, festinantibus paene non placuit. Segnis ille et cunctabundus amnis
Abbreviated transcription (Latin):
custos: quẽ ipsũ per se milites amant. Cui nec
blandita nec uendita seruit adulatio: seid si¬
pler et sincera deuotio. Dona tua constantine
maiestate sũt grata militibus: sed hoc grati¬
era ꝙ tua sunt. Quetuq põrigis manu tua fiut
acteptiora. qm̃ nemo tecũ potest hac ambitione
contendere. Insuꝑabile est genus largitionis cũ
ipse militi premiũ est imp̾. Itaq tribius ti ꝗ¬
dem exercitibus tuis ẽt plura ꝗͣ cupuĩt. sed tu¬
um te magis nomen. Tua de mẽoria prĩs auc¬
toritas. tua xtatis gr̃a: tua deniq ista uene¬
ratilis forma cõmendat. Pulchrũ enĩ dii boni
et celeste miraculũ Impi adolescens in quo il¬
la que iam suma est fortitudo. adhuc tamẽ
crescit. In quo hĩc tulgor oculoꝵ. hec uenera¬
da piter et grata maiestas ꝑstringit. simul et
inuitat aspectus. Tale magnũ illũ regẽ. talem
thesalĩ uirũ mente concipio: quoꝵ sũ ma ius¬

Expanded text:
custos quem ipsum per se milites amant, cui non custos quem ipsum per se milites amant, cui non blandita nec vendita servit adulatio sed simplex et sincera devotio. Dona tua, Constantine, manifeste sunt grata militibus, sed hoc gratiora quod tua sunt. Quaecumque porrigis manu tua fiunt acceptiora. Quam nemo tecum potest hac ambitione contendere! Insuperabile genus est largitionis, cum ipse militi praemium est imperator. Itaque tribuis tu quidem exercitibus tuis etiam plura quam cupiunt, sed tuum te magis nomen, tua de memoria patris auctoritas, tua aetatis gratia, tua denique ista venerabilis forma commendat. Pulchrum enim, di boni, et caeleste miraculum imperator adulescens, in quo illa quae iam summa est fortitudo adhuc tamen crescit, in quo hic fulgor oculorum, haec veneranda pariter et grata maiestas praestringit simul et invitat adspectus. Talem Magnum illum regem, talem Thessalum virum mente concipio, quorum summa vir
Abbreviated transcription (Latin):
poi set exercitus repente intra parietes conside¬
ret purpunitus. et bis depositũ tertio usutpa¬
nu tenꝑtum Iuteras ad sollicitandos ex ercito
manus habere dociusset. Quo quid illius errore
neclaratũ est Imp. quantus temilitũ iuoror
mor coplectetur qui te om̃ibus donus que illi
piniserat omibus hoꝵ eblationibus p̃tulerũt
fara illa urtus cõtinentie iux ⁊ pautis sapiẽ
sceptoribus. taniẽ aliqñ seruata pripterte
constantiie om̃i homi est facta cõuis. Nec
solũ ͥ quos ratio lũterariȩ uite quisq miti.¬
gauit sed ẽt ille militariũ ardor aninieis
respectu tui lucra cõtemsit. fuerũt aliqui exẽ¬
citus alacritate ac uiribus tui similes : tibi
un cõtigit exercitũ habere sapientẽ Multi
olim fortasse praui duces armis impares:
largitione certarãt. Sed breiuis eorum fuit
& caduca popularitas: quos facile uicit quisꝗs
imitatus est. Hic firmus. hic eternus est .rp.

Expanded text:
posset exercitus, repente intra parietes consideposset exercitus, repente intra parietes consideret purpuratus et bis depositum tertio usurparet imperium, litteras ad sollicitandos exercitus manus habere docuisset. Quo quidem illius errore declaratum est, imperator, quantus te militum tuorum amor complecteretur, qui te omnibus donis quae ille promiserat, omnibus honorum oblationibus praetulerunt. Rara illa virtus continentiae vixpraeceptoribus tamen aliquando servata, propter te, Constantine, omnium hominum est facta communis, nec solum hi quos ratio litterae, vitae quies mitigavit, sed etiam ille militarium ardor animorum respectu tui lucra contempsit. Fuerint aliqui exercitus alacritate ac viribus tui similes: tibi uni contigit exercitum habere sapientem. Multi olim fortasse pravi duces, armis impares, largitione certarunt, sed brevis eorum fuit t caduca popularitas, quos facile vicit quisquis imitatus est. Hic firmus, hic aeternus est rei publicae