comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genima erhortacione qua sibi
uulla quidem arte multa si fi¬
de multoq ardore conscripserã.
monisse ne dicam inflãmasse
aunnũ. at quem nec insignis
gloria nec meritum iugens nͨ
facilis maxumarum rerum tã¬
git occasio quid mirum si lema
u̾ba non tangunt: deicerer amn¬
mo nisi multa experientia di¬
dicissem de transitoruis nõ cu¬
randum: omines fere non so¬
lum meas s ominum spes cu¬
rasq mortalium unus ht̃ exi¬
tus In nichilum desmunt. si
sub sole teritur. Quid uis dicã.
Non omuna possumus omnes
Inquit maro. Qui potest ca¬
pere capiat. Profecto enim ne¬
cessaria regnantib untus he¬
roica quam uirgilius ardentẽ.
lucanus igneam uocat iusi na¬
scenti diumitus data sit haud
facilis est quesitu. Quid uero
nũc estuo inimima rei. p᷑. par¬
ticula: Quid crucior. Quid af¬
fligor. Aduena egꝰ sum et pe¬
grans int̾ra. sicuti omines pa¬
tres mei exul sim. uiator q an¬
rius uie breuis. umam uescio

Expanded text:
gemina exhortatione, quam sibi gemina exhortatione, quam sibi nulla quidem arte multa sed fide multoque ardore conscripseram, movisse ne dicam inflammasse animum. At quem nec insignis gloria nec meritum ingens nec facilis maximarum rerum tangit occasio, quid mirum si levia verba non tangunt? 8 Deicerer animo nisi multa experientia didicissem de transitoriis non curandum; omnes fere non solum meas sed omnium spes curasque mortalium unus habet exitus: in nichilum desinunt; sisub sole texitur. Quid vis dicam? non omnia possumus omnes, inquit Maro; «qui potest capere capiat»; profecto enim necessaria regnantibus virtus heroyca, quam Virgilius «ardentem», Lucanus «igneam» vocat; nisi nascenti divinitus data sit, haud facilis est quesitu. 9 Quid vero nunc estuo, minima reipublice particula? quid crucior? quid affligor? advena ego sum et peregrinus in terra, sicut omnes patres mei, exul sum viatorque anxius vie brevis. Vivam, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
suspicentur ut libet. pariuis eĩ
ertor fuerit maiorib collatus
errorib tu unchi pro parte cõ¬
scius es. ueritas ui totum. me
in illa epła nõ uisi unimmi die
eumq non integrum et uniꝰ
noctis partem ultumam cõsup̃¬
sisse ꝙͣuis aliquot dieb int̾
rescribentis manus heserit.⁊
In eo sane ꝙ de nri ducis tuo¬
q simul. et omiũ nr̃m in ita¬
lia transitu quem proxinum
arbitrabar Certior literis tuis
tio forsan michi spem p̾reptã
gaudeo. s fuisse falsam doleo
Gloriosum enm it̾ uidebatur
et labor mundo utilis. s fata
obstant ut poete u̾bo utar ue¬
teorq ne cesari nr̃o uiu̾e sit
satis. et sacco u̾tici debitum
dr̃adema despiciens nec impii
curam nec datioris famie sen¬
ciat appetitum. Quid enĩ agit
seu quid cogitat. Certe si ger¬
mana sua et inembris ĩꝑu
contentus. reriun caput lui¬
quit italiaui rex theutonicus
pot̾it esse. ħ omanus ẽẽ nõ pot̾it
Impera tor ¶Sperabani demuni

Expanded text:
suspicentur utlibet; parvus enim suspicentur utlibet; parvus enim error fuerit, maioribus collatus erroribus; tu michi pro parte conscius es, veritas in totum, me in illa epystola nonnisi unum diem eumque non integrum et unius noctis partem ultimam consumpsisse, quamvis aliquot diebus inter rescribentis manus heserit. 6 In eo sane quod de nostri ducis tuoque simul et omnium nostrum in Italiam transitu, quem proximum arbitrabar, certior literis tuis fio, falsam michi spem prereptam gaudeo, sed fuisse falsam doleo. Gloriosum enim iter videbatur et labor mundo utilis, sed «fata obstant», ut poete verbo utar, vereorque ne Cesari nostro vivere sit satis et sacro vertici debitum dyadema despiciens, nec imperii curam nec clarioris fame sentiat appetitum. 7 Quid enim agit, seu quid cogitat? certe si Germania sua et membris imperii contentus, rerum caput linquit, Italiam, rex theutonicus poterit esse, romanus esse non poterit imperator. Sperabam demens
Abbreviated transcription (Latin):
stis erit ĩ posterum posse te ad
ommna magnifice respondere
xeris iul tibi insi tempꝰ fortẽ¬
ita esse. s epł̾a tua ne dissimu¬
bellis s nuto maxime ꝓ ad¬
monicione illa breuissima q̃
me circa partem uon eriguam
spei mee armas ac mimus ube¬
res gracias ago et quod mones
amplector. Senseram et hoc ip¬
sum prius racitusq notauerã.
S multum est dumi cognicioni
dubie accedit docentis autoritas.
Quod opiabat scio. Epłam qͥ¬
dem meam ad illos nostri tem¬
poris galienos quorum ingenio
ut ipsi uolunt subditur salus lã¬
gor mors et uita homuium de¬
tiinacio serius ꝓuenturam in¬
uitus audio. Nomi enim ameu¬
ciam. didentur sibi magnum
aliquid drxisse et facile sibi ꝑ¬
suadebunt me n respondendo
du multumq desudasse. uento¬
sum et mane genus aunualiũ
ꝓminq: sibi de se crede̾ opinio¬
nes qz urificas de se ipsis con¬
cipere ac nutrire. Quid autem
u̾e sunt cotidie uite periculo hi¬
mana credulitas expitur. S

Expanded text:
stis erit in posterum posse te ad omnia magnifice respondere xeris, nil tibi nisi tempus forteita esse, sed epystola tua ne dissimubellis, sed multo maxime pro admonitione illa brevissima qua me circa partem non exiguam spei mee armas ac munis, uberes gratias ago et quod mones amplector. Senseram et hoc ipsum prius tacitusque notaveram, sed multum est dum cognitioni dubie accedit docentis autoritas. 4 Quod opinabar scio: epystolam quidem meam ad illos nostri temporis Galienos, quorum ingenio, ut ipsi volunt, subditur salus languor mors et vita hominum, destinato serius perventuram, invitus audio. Novi enim amentiam; videntur sibi magnum aliquid dixisse et facile sibi persuadebunt me in respondendo diu multumque desudasse, ventosum et inane genus animalium pronumque sibi de se credere opinionesque mirificas de se ipsis concipere ac nutrire; quid autem vere sint, quotidie vite periculo humana credulitas experitur. 5 Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sem qmͣ lente diuellerer. festi¬
nare iubebant cure. fugiebat
uelox ac breiis dies. uicina nox
urgebat q̃ me anhelanti licet
equo uectum in itinere depre¬
hendit. Da ueniam p̾cor. Nie¬
ue nouam querelarum hẽas
materiam scito esse mͥ amnũ
hiis proxims dieb in italiã.
profitisti. et ut sepe fallunt co¬
gitatus qd̾ antumpno agere
decreueram hr̃emc ꝑagere. qd̾¬
si ad Iudos eam tibi semꝑ atq
ubilib pũs ero. uale ad fontem

Expanded text:
sem, quam lente divellerer; festisem, quam lente divellerer; festinare iubebant cure; fugiebat velox ac brevis dies, vicina nox urgebat, que me anhelanti licet equo vectum in itinere deprehendit. Da veniam, precor, neve novam querelarum habeas materiam, scito esse michi animum his proximis diebus in Italiam proficisci, et ut sepe fallunt cogitatus, quod autumno agere decreveram, hieme peragere. Quodsi ad Indos eam, tibi semper atque ubilibet presens ero. Vale. Ad fontem
Abbreviated transcription (Latin):
occupationes meas non e coĩ re¬
rum uulgarium aceruo ke quo¬
dam mag̾ ingenuo fonte ꝓcedẽ
laboremq meuni hoc remedio
qui unuimus libentꝰ in nrarum
iudicio rerum falli. Itaq sumili
su a multis irtidear. Uulgi tñ
iudicia semꝑ sprem. meq ab eo¬
dem sperni non modo cõtempsi.
s uon ultimuam glorie mee par
iundeor q consulcius acturus si
adiectis omnibus quibus oꝑam
et hoc cuius tanta penuria est
tempus impendo unum agere
inciperem quod iam diu meditor
et ad qd̾ solum in hanc breuem
et miseram uitam uemi. S hin
cogitaciomi sepe illa suboritur.
Nichil hec studia illi ꝓposito no¬
cere. forte eciam prodesse. Iuter
nec dubium atq hesitantẽ sola
temporis turbat iopia. Ita ego
unde me expedire molior. Int̾¬
dum intentior et occupacior fio
Ceterum int̾ hec alt̾nantis a¬
mim consilia sinm u̾itas locũ.¬
Sic gͦ quibusdam nõ parius ut
est amimus apud me negociis
auocabat. ⁊ Ioueram si te adis¬

Expanded text:
occupationes meas non e comuni reoccupationes meas non e comuni rerum vulgarium acervo, sed e quodam magis ingenuo fonte procedere; laboremque meum hoc remedioqui vivimus, libenter in nostrarum iudicio rerum falli. 3 Itaque sisim a multis irridear; vulgi tamen iudicia semper sprevi meque ab eodem sperni non modo contempsi, sed non ultimam glorie mee partvideorque consultius acturus si, abiectis omnibus quibus operam et hoc cuius tanta penuria est, tempus impendo, unum agere inciperem, quod iandiu meditor et ad quod solum in hanc brevem et miseram vitam veni. 4 Sed huic cogitationi sepe illa suboritur, nichil hec studia illi proposito nocere, forte etiam prodesse; inter hec dubium atque hesitantem sola temporis turbat inopia; ita ego unde me expedire molior, interdum intentior et occupatior fio. Ceterum inter hec alternantis animi consilia suum veritas locuSic ergo quibusdam non parvis, ut est animus, apud me negotiis avocabar. Noveram si te adis
Abbreviated transcription (Latin):
ht me abesse nõ senciant. Mi
chi eium uni pro hac breuissĩa
ute ua uiatiti satis est. ab unde
letusq parui dum potui sic tan
ĩunitus paream. uale decus ecclĩe
ad fontem sorgie .uiͦ. Idꝰ nouẽbr̃.
Ad ponciũ saxonem prepositum
caualliacensem
arcat michi queso tuadul¬
tis humanitas optine
uir si te insalutato abii.
quod et deuocionis antique ⁊ no¬
u promissi debito prohibebar. Ni¬
chil est qd̃ magni amoris sibi cõ¬
scius auinus non p̾sumat. Spe¬
raui ueniam fateor. dixi. Nouit
ille mores mecs et res meas et
cor meum. ueniam notis occupa¬
cionib nõ negabit. cum enim
nouo et insueto nunc occupacio¬
num genere ut nosti occupatissi¬
mus semꝑ sun per hos dies si qͥs
suꝑ latiuo alcior gradus est tan¬
tum memet occupacior sum ut
mecum sepe miret et indigner
mecum qz disquiram in tam dre¬
uibus uite curritulis quorsum
solicitudo ista mortalium. et qͥd
tanta sibi uelit aurietas. et si
nõ nunqmͣ ip̃e michi blaudiar

Expanded text:
habent, me abesse non sentiant. 8 habent, me abesse non sentiant. 8 Michi enim uni pro hac brevissima vite via viatici satis est, abunde eletusque parui dum potui, sic taninvitus paream. Vale, decus Ecclesie. Ad fontem Sorgie, VI Idus Novembris. 8 Ad Pontium Samsonem prepositum Cavallicensem. 1 Parcat michi, queso, tua dulcis humanitas, optime vir, si te insalutato abii; quod et devotionis antique et novi promissi debito prohibebar. Nichil est quod magni amoris sibi conscius animus non presumat; speravi veniam, fateor. Dixi: ‘Novit ille mores meos et res meas et cor meum; veniam notis occupationibus non negabit’. 2 Cum enim novo et insueto nunc occupationum genere, ut nosti, occupatissimus semper sim, per hos dies, siquis superlativo altior gradus est, tantum memet occupatior sum, ut mecum sepe mirer et indigner mecumque disquiram in tam brevibus vite curriculis quorsum solicitudo ista mortalium, et quid tanta sibi velit anxietas; etsi nonnunquam ipse michi blandiar,
Abbreviated transcription (Latin):
si quis forte uiterm reditus tui
felre rumor insonuenit. huic u̾o
si ꝑstas clam tacitus pergam
amicos fallens qui me au̾ so a¬
nimo et obluctante fortima.
retinere si possĩt net̾um uelĩt
et dumi defidiis ꝓpriis inẜuiũt
me non uident quorum me ca¬
ritas multa ꝑati ꝑpulit ad que
ulla n unqm ambicio apulisset.
Illa manum imiecit et fatiga¬
tum corpus diu tenuit udi aui¬
mus non erat. Nouissime au¬
tem ut dixi iussiomis tue pon¬
dus accessit motumq iam uĩ¬
culis strinxit pedem. et si omĩs
labor omĩsq difficultas quo
fini proxiuor eo grauor. plu¬
ris hanc bimenstrem moram
qm̃ anni spacium eisdem micbi
accum in locis extunabis pro
quo m̃ito quando alia nõ assũt
illud extremum queso ut eam
absencie mee racionem habeas
ue amitis ab sit meis. Si quid
pro me magnum actitabas ⁊
parua enim non soles. gratissi¬
mam michi reni feceris si qͥcꝙͥ
id erat destinatum michi ad il¬
los ueniat ut dum te p̾sentem

Expanded text:
siquis forte interim reditus tui siquis forte interim reditus tui felix rumor insonuerit. 6 Hinc vero, si perstas, clam tacitus pergam amicos fallens, qui me averso animo et obluctante fortuna retinere, si possint, in eternum velint, et dum desideriis propriis inserviunt, me non vident; quorum me caritas multa pati perpulit, ad que nulla unquam ambitio compulisset; illa manum iniecit et fatigatum corpus diu tenuit ubi animus non erat. 7 Novissime autem, ut dixi, iussionis tue pondus accessit motumque iam vinculis strinxit pedem, et si omnis labor omnisque difficultas quo fini proximior eo gravior, pluris hanc bimenstrem moram quam anni spatium eisdem michi actum in locis extimabis; pro quo merito quando alia non adsunt, illud extremum queso, ut eam absentie mee rationem habeas, ne amicis obsit meis; siquid pro me magnum actitabas — parva enim non soles — gratissimam michi rem feceris, si quicquid id erat destinatum michi, ad illos veniat ut dum te presentem
Abbreviated transcription (Latin):
dis atq honorib unqmͣ cessas
Ego si tuorum unus esse merui
felix sum. Id enim nemo sine uͥ¬
tutis auxilio m̾etur. Si hoc mͥ
siue m̃itis accidit fortuuatus sal¬
tem astroq qd̃ aint beniuolo
ac fauenti. Equidem parendi a¬
uidus nõ uno tantum quã ab¬
sentie tue metam p̾fixeras sed
duob neqͥcqmͣ mensib expectãs
suspensum gressimi tenu. nich
mag̃ expectando querens quã
te iterum uide̾ quem semp uideo
Sy quos ad cupidos ocules meco
sidereumq uultum tuum acti¬
net cum semel abiero dui te nͥ
fallor augurio init̾uisurus sum.
libens itãq uenturo desiderio
prouidetam. Quid aũt. Rex ille
regum iucrxunus et tibi amore
parit̾ iũctus et sanguine siml
teuent: me tristis aunno et ui¬
olentus Rodanus egre hactenꝰ
tenuere: fessus tandem plenꝰ¬
q rerum curialiũ et expectare
amplius non ualens hoc ipso
die it̾ arripin non tamen lon¬
gius iturus. Nam quoad dabit᷑
ad fontem sorgie subsistaui

Expanded text:
dis atque honoribus unquam cessas; dis atque honoribus unquam cessas; ego si tuorum unus esse merui, felix sum: id enim nemo sine virtutis auxilio meretur; si hoc michi sine meritis accidit, fortunatus saltem astroque, quod aiunt, benivolo ac faventi. 4 Equidem parendi avidus non uno tantum, quam absentie tue metam prefixeras, sed duobus nequicquam mensibus expectans, suspensum gressum tenui, nichil magis expectando querens quam te iterum videre, quem semper video; sed quod ad cupidos oculos meos sidereumque vultum tuum attinet, cum semel abiero, diu te, nisi fallor augurio, intervisurus sum; libens itaque venturo desiderio providebam. 5 Quid autem? Rex ille regum maximus et tibi amore pariter iunctus et sanguine, simul tenent; me tristis Avinio et violentus Rodanus egre hactenus tenuere. Fessus tandem plenusque rerum curialium et expectare amplius non valens, hoc ipso die iter arripui, non tamen longius iturus; nam quoad dabitur, ad fontem Sorgie subsistam,
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam. Ad Guidonem portueñ
cenciam abeundi quã¬
michi digrediens u̾do de¬
deras remissis ex itiuere
literis adstulisti. in quib qd̾ tue
mrrifice leuitatis fu̾it rogas ac
consulis. Quod mee deuote humi¬
litatis est preceps ac consilia ꝓ
p̾ceptis accipio łogas inqmͣ et
consulis ne me locõ moueam do¬
nec uł ip̃e redeas uł resccibas qͣ¬
dam de re magna tangente ut
ais statum meum cui pro unibꝰ
prouehendo te offers humanita¬
te sumil ac liberalitate mirabi¬
li. Enim u̾o quis huic aut gau¬
dium meum extrmet. aut reue¬
renciam metiatur. Talia tan¬
tus tam pusillo et qd̃ laudem
tuam genimat sine ullis p̃cib
meis meq penitus ignaro licet
de te nil nͥ mansuetum ac magͥ¬
ficum opinante. pace seculi mĩ
dix̃um non hic moderne consue¬
tudinis stilus est. Et uirtutem
tuam igitur et meam irrari
cogor ac laudare fortiman. Tu
tuorum u̾o presens nec ab seus
obliuisceris neq ab illoꝵ cõmo¬

Expanded text:
victoriam. 7 Ad Guidonem Portuensem victoriam. 7 Ad Guidonem Portuensem centiam abeundi, quamichi digrediens verbo dederas, remissis ex itinere literis abstulisti; in quibus, quod tue mirifice lenitatis fuerit, rogas ac consulis — quod mee devote humilitatis est, preces ac consilia pro preceptis accipio — rogas, inquam, et consulis ne me loco moveam donec vel ipse redeas vel rescribas quadam de re magna tangente, ut ais, statum meum, cui pro viribus provehendo te te offers humanitate simul ac liberalitate mirabili. 2 Enimvero quis hic aut gaudium meum extimet aut reverentiam metiatur? Talia tantus tam pusillo et, quod laudem tuam geminat, sine ullis precibus meis meque penitus ignaro, licet de te nil nisi mansuetum ac magnificum opinante! Pace seculi nostri dixerim, non hic moderne consuetudinis stilus est. 3 Et virtutem tuam igitur, et meam mirari cogor ac laudare fortunam: tu tuorum nec presens nec absens oblivisceris, neque ab illorum commo
Abbreviated transcription (Latin):
et rem .p. uindicate. et bos bar¬
baros agnoscere cogite se ament̾
adũsus iusticiam et armatos
uiros bellum indignum ac nepba¬
num suscepisse uenetorum au¬
ro attonitos et ceta cupidine ali¬
enanum opum ꝓprie interim cõ¬
dicionis oblitos. publice penite¬
at paucorum in same p̾cipitisq
consilii. et in sues ꝓroditores ex¬
ꝑta uob̾cum infelitit̾ tela con¬
uertant. timeant met̾im non
consuetudĩem meam loquor. ar¬
dentes accendo. et stumilos tur¬
rentib addo. Quod enim sua deo
iam cepistis. et pulchris iani
fortuna principiis aspirat. Inlã
uocantem indefessa uirtute se¬
quinum. Qui semper pacis au¬
tor esse soleo nunc fident̾ hoc di¬
xerim. expedit nob̾ uł icta uł si¬
milia tusta bella mouere. Rubi¬
go ciulis exteruo labore detergi¬
tur. Rescio quid uobis auinui ẽ.
ur̃e me fateor ĩume exacerbanti
Itaq ꝑeam si in his literis ullã
pacis legenitis mencionem. Op¬
to uob̾ incruentam de ꝑfido boste

Expanded text:
et rempublicam vindicate, et hos baret rempublicam vindicate, et hos barbaros agnoscere cogite se amenter adversus iustitiam et armatos viros bellum indignum ac nefarium suscepisse, Venetorum auro attonitos et ceca cupidine alienarum opum, proprie interim conditionis oblitos. Publice peniteat paucorum insanie precipitisque consilii et in suos proditores experta vobiscum infeliciter tela convertant; timeant in eternum non consuetudinem meam loquor: ardentes accendo et stimulos currentibus addo. Quod enim suadeo iam cepistis, et pulcris iam fortuna principiis aspirat; illam vocantem indefessa virtute sequimini. Qui semper pacis autor esse soleo, nunc fidenter hoc dixerim; expedit vobis vel ista vel similia iusta bella non mori. Rubigo civilis externo labore detergitur; nescio quid vobis animi est; vestre me, fateor, iniurie exacerbant; itaque peream si in his literis ullam pacis legeritis mentionem. Opto vobis incruentam de perfido hoste
Abbreviated transcription (Latin):
mor ut rege carnt ĩuiensa. Et q̃
sub uno rege sermierat sine rege re¬
gibus imꝑauit. Inuadite regem
hunc ⁊ rec dant nec adiuuĩt sep¬
tra uirtutem. Rex est s homo. s
mortalis. s multa de uobis ma¬
le mentus. et dignum supplicril
iuisto sub iudice laturus. Postre¬
mo quecumq illum fing̾e uolu¬
erimmus unus est. qmͣ multi aũt
ur̃o ni populo forciores. et gesta¬
tum rerum gloria clariores. et
quorum in u̾tite melius diade¬
ma resplendeat ¶ te igitur ntre¬
pide. nudo uobis tum nomine
bellum est. Corpora unia uici¬
stis. umnbras ne timebitis. Ite fe¬
liciter neq enim ad bellum itis.
S ad uelli premia. Ite celeniter
dum tempus est. In ciuem em̃
utĩ scire uictoriam crudelitas In
hostem nescire recordia est hic
est in qmͣi ille rex in solens fedeꝵ
contemptor ac fidei. Hic popu¬
lus paciens. pacis impatiens. hͨ
scelera classis impia. liii urĩ et
publici hostes sunt et uos simul

Expanded text:
mox ut rege caruit, immensa; et que mox ut rege caruit, immensa; et que sub uno rege servierat, sine regibus imperavit. 5 Invadite regem hunc; nec dant nec adimunt sceptra virtutem. Rex est sed homo, sed mortalis, sed multa de vobis male meritus et dignum supplicium iusto sub iudice daturus. Postremo, quemcunque illum fingere voluerimus, unus est; quam multi autem vestro in populo fortiores et gestarum rerum gloria clariores et quorum in vertice melius dyadema resplendeat! 6 Ite igitur intrepide; nudo vobis cum nomine bellum est; corpora viva vicistis, umbras ne timebitis; ite feliciter neque enim ad bellum itis, sed ad belli premia; ite celeriter dum tempus est; in civem enim uti scire victoria crudelitas, in hostem nescire vecordia est. 7 Hic est, inquam, ille rex insolens, federum contemptor ac fidei; hic populus pacis impatiens; hec scelerata classis et impia; hi vestri et publici hostes sunt. Et vos simul
Abbreviated transcription (Latin):
bellorum legitimas aucupanti
cum ab micio uelsum uobis in¬
diceret respondistis nescio an a¬
uimo sius an uerius. fingi qui¬
dem causas u̾bis mambus. ue¬
ram autem furoris causam eẽ
auariciam. s uendẽ illum p̾cio
exiguo suum decus et suorum
sanguinem et ꝓpe diem quod tũc
faceret sera penitencia damp¬
natuꝵ. Ecce iam ꝓmissum illi
tempus aduenit. tirrheno atq
africo mari rependitur qd̾ defuit
helespõto pontus occiduus cedi¬
bus fumat. et sius ardet incẽ¬
diis quin et in t̾ram egressi fr̃o
ac flanimis inopum p̾donũ
testa uastatis. In sistite oro et
nolite desistere. ꝑ sequinum ĩ¬
mucos urõs et comprehendite
illos et nolite conu̾ti donec defi¬
materia scilum muto. Clamo
sis aufferte sup̾mam. huic bel¬
lo manum pomite. Rolite regiũ
nonien horrere. Sepe qd̾ fulget
exterius untus obscurum esti
Mai̾s est regno regum super¬
bics castigare. Non regem s
regios aminos habetis. Parua
fuit roma duni regeni duit.

Expanded text:
bellorum legitimas aucupanti, bellorum legitimas aucupanti, cum ab initio bellum vobis indiceret, respondistis, nescio an animosius an verius, fingi quidem causas verbis inanibus, veram autem furoris causam esse avaritiam; sed vendere illum precio exiguo suum decus et suorum sanguinem, et propediem quod tunc faceret, sera penitentia damnaturum. 3 Ecce iam promissum illi tempus advenit; Thirreno atque Africo mari rependitur quod defuit Hellesponto; pontus occiduus cedibus fumat et suis ardet incendiis; quin et in terram egressi, ferro ac flammis inopum predonum tecta vastatis. Insistite, oro, et nolite desistere; “persequimini inimicos vestros et comprehendite illos” et nolite “converti donec defimateria, stilum muto; clamo:sis auferte, supremam huic bello manum ponite; nolite regium nomen horrere: sepe quod fulget exterius intus obscurum est; maius est regno regum superbias castigare; non regem sed regios animos habetis. Parva fuit Roma dum regem habuit;
Abbreviated transcription (Latin):
deiecerit menumistis. neq enĩ
antiqua res est. domestico me¬
morabili ac recenti exemplo
docti estis. Quo plus felicitatis
est eo maiori opus esse custodia.
tenera enim res est humana
prosperitas. ⁊ anceps. ⁊ lubrica.
atq intestĩam discordiam no¬
cuisse. S uiuere iterum incipi¬
tis. recognoscite gressus urõs et
cauete ne eisdem uesligiis eodẽ
relabanum Si hinc caueritis:
cetera tuta sunt uictores ex oĩ
acie redibitis. Amate uos iũm¬
cem. amate iusticiam. amate
pacem. et si studium delli tenet
ite in bella felicit̾. nũqm hostes
deerunt. tm̃ bellis ciuitib ab¬
Ad cosdem fchortacio ad bellũ cũ
ecrns hostib.
uod optalam uideo. ab¬
ħ ortu ad occasum uic̃¬
tricia sigua comititis.
hic precor uicumbite uiri fortes.
hoc agite hoc pnmi. hoo iustum
artificium atq auimos ex̾cere.
hic ros impetum sequi cupio.
huic enu prima malorum ra¬
dix uñs extripanda secundus.
Hic est rex ille puirꝰ cui causcis

Expanded text:
deiecerit, meministis; neque enim deiecerit, meministis; neque enim antiqua res est. Domestico memorabili ac recenti exemplo docti estis, quo plus felicitatis est, eo maiori opus esse custodia; tenera enim res est humana prosperitas et anceps et lubrica. atque intestinam discordiam nocuisse. En vivere iterum incipitis; recognoscite gressus vestros et cavete ne eisdem vestigiis eodem relabamini. Si hinc caveritis, cetera tuta sunt; victores ex omni acie redibitis. Amate vos invicem, amate iustitiam, amate pacem, et si studium belli tenet, ite in bella feliciter — nunquam hostes deerunt —; tantum bellis civilibus abAd eosdem, exhortatio ad bellum cum externis hostibus. 1 Quod optabam video; ab ortu ad occasum victricia signa convertitis. Hic precor incumbite, viri fortes; hoc agite; hoc pium hoc iustum artificium atque animos exercere, hic vos impetum sequi cupio; hinc enim prima malorum radix vestris extirpanda securibus; 2 hic est rex ille periurus cui causas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe integro esset uiclusus quo¬
tidieq qd̾ pro monstro narran¬
dum est et nũqmͣ alias audi¬
tum nõ solum terra simul et
pelago s mn aere eciam et sud¬
t̾ram uno tempore pugnaretur.
delinc multis amus nichil apd̾
uos pacatum. Nichil tutum. dũ
nichil tamen interea uͥ uictrices
nanus urõrum crunim ⁊ nota
arma timeretis. donec tandem
malis adiuoniti ad uinus in¬
sti ducis iusti ducis auxiliũ cõ
sopitis simultatib renonata
felicitas nr̃a fuit.⁊ pulsis erũp¬
uatum nebulis uotina serem¬
tas restituta. Inde domi par et
pacis semꝑ amita iusticia. Inde
dulcis cumm concordia. cuuita¬
tum c̾tissimũ incrementũ. Nul¬
leq nͥ de hoste uictorie. Que cũ
ita suit facilis uisi fallor ĩposte¬
rumi cautela est. uetus est uer¬
bum multa ideo male fien qr
tantum mꝰ semel fiant neq
sit reditus semel errantib. uos
una etate bis felices qd̾ uos p̾¬
cipitau̾it qd̾ a prima felicitate

Expanded text:
prope integro esset inclusus, quoprope integro esset inclusus, quotidieque, quod pro monstro narrandum est et nunquam alias auditum, non solum terra simul et pelago, sed in aere etiam et srram uno tempore pugnaretur. 28 Dehinc multis annis nichil apud vos pacatum, nichil tutum, dum nichil tamen interea nisi victrices manus vestrorum civium et nota arma timeretis, donec tandem malis admoniti, ad unius iusti ducis auxilium confsopitis simultatibus, renovata felicitas vestra fuit, et pulsis erumnarum nebulis, votiva serenitas restituta; inde domi pax et pacis semper amica iustitia; inde dulcis civium concordia, civitatum certissimum incrementum, nulleque nisi de hoste victorie. 29 Que cum ita sint, facilis, nisi fallor, in posterum cautela est. Vetus est verbum multa ideo male fieri quia tantummodo semel fiant, neque sit reditus semel errantibus. Vos una etate bis felices, quid vos precipitaverit, quid a prima felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
tempus uictis pͥmum magno
p̾lio pisans habueratis ex or¬
diue bellum aliud nauale cũ
uenetis. Int̾rogate senes urc̃s.
sr̃sunt enim qui uttuniq p̾liũ
uiderut. qnͣtus portuũ tremor.
quanta ueneracio populorũ. qnͣ¬
tus litorum fragor uictoriose
cdassis aduentu cum ĩnissu ur̃o
ĩuissu u diu uix ullus toto se
pelago moueret. Sensu inde
ad illud tempus amnuos me¬
moriamq deflectite quͥ felici¬
tatis coniites lurxus liuor et sr̃¬
bia ciuitatem deatam ⁊ uicto¬
rem populum ꝑuasere. Et qd̃
nunqĩ exterius manib fcũm
foret in tantas impellere m¬
senas ut deserta et inculta et
feda ciuitatis facies ⁊ licoreñ
ulud decus pro edium magnifi¬
cencia in totidem speluncas la¬
tronum u̾sum horrorem ac me¬
tum pret̾enutib ncuteret. Po¬
stremo urbs ipã suis ab exulibꝰ
obsessia mrediolanensium au
u̾tus aliue memorie rex siculꝰ
clarissimiũ eiuu sui sidus qui ad
p̾sidium eius accesserat anno

Expanded text:
tempus, victis primum magno tempus, victis primum magno prelio Pisanis, habueratis ex ordine bellum aliud navale cum Venetis. Interrogate senes vestros — supersunt enim qui utrunque prelium viderunt — quantus portuum tremor, quanta veneratio populorum, quantus litorum fragor victoriose classis adventu, cum iniussu vestro diu vix ullus toto se pelago moveret. 26 Sensim inde ad illud tempus animos memoriamque deflectite, quando, felicitatis comites, luxus livor et superbia civitatem beatam et victorem populum pervasere, et quod nunquam externis manibus factum foret, in tantas impulere miserias ut deserta et inculta et feda civitatis facies et litoreum illud decus, pro edium magnificentia in totidem speluncas latronum versum, horrorem ac metum pretereuntibus incuteret. 27 Postremo urbs ipsa, suis ab exulibus obsessa Mediolanensium auxbertus, alme memorie rex Siculus, clarissimum evi sui sidus, qui ad presidium eius accesserat, anno
Abbreviated transcription (Latin):
rant porte niga collu ameuis
non ex alto turres ac pallacia
nurabatur atq arte ꝑdomitã
naturam rigidos colles cedro
bronnoq atq olea uestitos et
sub altis rupibus edes mariuo¬
reas nulli secundas regie nullis
urbibus non optandas: Quis
non spectabat actonitus lati¬
bula illa letissima ubi uit̾ sco¬
pulos atrita atria auratis tra¬
bibus stabat et equoreis souã¬
cia fluctib et tempestate roran¬
tia que specie sua nauigantiũ
ni se ora conũterent oblitumq
renn nautam spectaculi nouita¬
te suspenderent: at si terta it
ageres quen non stupor auiu
maximus hebat angustissimos
et plusꝙͣ humanos uirorũ ma¬
tronarunq hĩtus ceruentem
Quis nõ mator medio calle tor¬
pebat nũqmͣ uisas in urbibus
delitias int̾ si luaꝵ latebras et
remotissima rura conspiciens
Deniq cum ad urbem uentum
erat uere regum urbem. qd de
roma dictum est et felicitatis
templum leticieq luuen ĩtras¬
se te crederes. Nõ multo añ id

Expanded text:
rant poete, “iuga” collium amenis rant poete, “iuga” collium amenis non ex alto turres ac palatia mirabatur atque arte perdomitam naturam, rigidos colles cedro Bromioque atque olea vestitos, et sub altis rupibus edes marmoreas nulli secundas regie, nullis urbibus non optandas? quis non spectabat attonitus latibula illa letissima, ubi inter scopulos atria auratis trabibus stabant et equoreis sonantia fluctibus et tempestate rorantia, que specie sua navigantium in se ora converterent oblitumque remi nautam spectaculi novitate suspenderent? 24 at si terra iter ageres, quem non stupor animi maximus habebat augustissimos et plusquam humanos virorum matronarumque habitus cernentem? quis non viator medio calle torpebat, nunquam visas in urbibus delitias inter silvarum latebras et remotissima rura conspiciens? denique cum ad urbem ventum erat, vere regum urbem, quod de Roma dictum est, et felicitatis templum letitieque limen intrasse te crederes. 25 Non multo ante id
Abbreviated transcription (Latin):
stabunt. Nullus uob̾ uisi bostis
iudigena. Nullus nͥ ciuilis for¬
uudandus est gladius. uniti ro¬
ma nõ poterat insi ip̃a se unice¬
ret. Idem uob̾ accidet nͥ equan
cuulitatem et modestos ammos
iuduitis. qd si faciatis semper
felices et inuicti eritis. classis
ur̃a si secura sui fu̾it cunctis ue¬
met tremenda litorib ¶Pos¬
sem plurib u̾bis ostendere que
urbes ab hostibus uuncte latẽti
sese odio ꝑdiderunt. At nn re uo¬
tissuna ratus sum pauca quidẽ
s omniũ clarissima exempla
sufficere. Quod ad uetustatem
attinet. etatis enim nr̃e nullil
usꝙ quͣ apud uos ipõs exẽplũ
datius inuemo. Reuocate igit᷑
ad memoriam tempus illud qͣ
uit̾ populos italie felicissum
aminum fiustis. Iufaris ego tũc
erani. et urx uelut in sompnis
iusa cõmemini. Quando suuuis
ille urĩ litoris qui et solis ortũ
respicit et occasum nõ t̾rena s
celestis hĩtacio uidebatur ⁊ qua¬
lem apud elisios campos muenio¬

Expanded text:
stabunt; nullus vobis nisi hostis stabunt; nullus vobis nisi hostis indigena, nullus nisi civilis formidandus est gladius. Vinci Roma non poterat nisi ipsa se vinceret; idem vobis accidet nisi equam civilitatem et modestos animos induitis, quod si facitis, semper felices et invicti eritis; classis vestra, si secura sui fuerit, cuntis veniet tremenda litoribus. 21 Possem pluribus verbis ostendere que urbes ab hostibus invicte, latenti se se odio perdiderunt; at in re notissima ratus sum pauca quidem sed omnium clarissima exempla sufficere, quod ad vetustatem attinet; etatis enim nostre nullum usquam quam apud vos ipsos exemplum clarius invenio. Revocate igitur ad memoriam tempus illud quo inter populos Italie felicissimi omnium fuistis. 22 Infans ego tunc eram, et vix velut in somnis visa commemini, quando sinus ille vestri litoris, qui et solis ortum respicit et occasum, non terrena sed celestis habitatio videbatur et qualem apud Elysios campos memo
Abbreviated transcription (Latin):
bus amotus pegrins uiciis et
bellis aiuilibus uiam fecit ma¬
guiq laboris finis maioris mi¬
cium fuit. Quid putamꝰ athem¬
ensib nocuisse. Nempe ormatis¬
simam cinitatem nõ tã bellũ
nige cum hostib aut stracusio
in equore deleta classis inqmͣ
nnfensus cuus alcibiades ⁊ .xxx.
trrannorum domesticus furor
rabiesq pessũdedit. Facilius pro¬
udentur externia qmͣ que na¬
scuntur ni nob̃. Profecto autẽ
in ouni morbo ꝑiculosissimũ ẽ
quod latet Hic oro prouidencie
urẽ aciẽ figite qua uehement̾
excellitis. Hic insistite. et ne uic¬
toria luxurientur aut lascuu¬
aut amnim sũmo scudio proui¬
dete. Optimum est in pace unũe.
Si id non datur optabilius ml¬
to est cum hoste qm̃ cum cuie ꝯ¬
fligere. Non est michi spũs ꝓphe¬
ticus. ⁊ion e si deriumi cursu no¬
ticiam futurorum spondeo. sed
qnͣtum racione p̾ma ex p̾t̾itis
futura conicio peregrnns bellis
uos ĩuictos uirtus et fortuna p̃¬

Expanded text:
bus amotus, peregrinis vitiis et bus amotus, peregrinis vitiis et bellis civilibus viam fecit, magnique laboris finis maioris initium fuit. Quid putamus Atheniensibus nocuisse? nempe ornatissimam civitatem non tam bellum iuge cum hostibus aut Siracusio in equore deleta classis, quam infensus civis Alcibiades et triginta tyrannorum domesticus furor rabiesque pessumdedit. 19 Facilius providentur externa quam que nascuntur in nobis; profecto autem in omni morbo periculosissimum est quod latet. Hic, oro, providentie vestre aciem figite, qua vehementer excellitis; hic insistite et ne victoria luxurientur aut lasciviant animi, summo studio providete. Optimum est in pace vivere; si id non datur, optabilius multo est cum hoste quam cum cive confligere. 20 Non est michi spiritus propheticus, non e siderum cursu notiam futurorum spondeo, sed quantum ratione previa ex preteritis futura conicio, peregrinis bellis vos invictos virtus et fortuna pre
Abbreviated transcription (Latin):
temperat. iram frenat. Is sepe
dignus est uiucere qui unucẽdo
fit melior. Et sup̾mani bellicã
laudem h̃t quem non sterut ad¬
u̾sitas. ꝓsperitas nõ extollit. pͥ
mum in ipĩs belli difficultati¬
b p̾stitistis. secundum post uic¬
toriam p̾state ut uuudus ĩtel¬
ligat in omni fortuna eosdem
uos auuces h̾ere. Et uniformita¬
tis ac constantie ornamentũ
uirtutib urĩs accedat. ⁊il qr omi¬
mum que ad ꝑfectam głiam
par magnatum urbium mor¬
bis habundare latentib ⁊ com¬
sura qm̃ sub regionem cordis
la sunt. Et sicut quies ĩmuodica
corpus grauat atq inficit sic ur¬
demi ĩmoderata tranquillitas.
hec et nni corpore uarios humores
et in populo suułtates uarias
ac discordes aminos gignit af¬
fectusq contranios. agitacio tẽ¬
perata sanitatis amtica est. le¬
ta quies male ualitudim cau¬
sas prebet Nunꝙͣ romana uir¬
tus periisset si nicolimus carta¬
go mansisset. Ille tercor ceruici¬

Expanded text:
temperat, iram frenat; is sepe temperat, iram frenat; is sepe dignus est vincere qui vincendo fit melior, et supremam bellicam laudem habet quem non sternit adversitas, prosperitas non extollit. 15 Primum in ipsis belli difficultatibus prestitistis; secundum post victoriam prestate, ut mundus intelligat in omni fortuna eosdem vos animos habere et uniformitatis ac constantie ornamentum virtutibus vestris accedat nilque omnium que ad perfectam gloriam pax magnarum urbium morbis abundare latentibus, et comsura quam sub regionem cordis la sunt, et sicut quies immodica corpus gravat atque inficit, sic urbem immoderata tranquillitas; hec et in corpore varios humores et in populo simultates varias ac discordes animos gignit affectusque contrarios; agitatio temperata sanitatis amica est, leta quies male valitudini causas prebet. 18 Nunquam romana virtus periisset si incolumis Carthago mansisset; ille terror cervici
Abbreviated transcription (Latin):
celitus iuspunti uttiq ceꝑitis
menimsse uos italos et fuisse
amicos et esse posse. uobisq nõ
de capitalib offensis s quod
peculiare semper potentib su¬
preuiũq parit̾ petentib locũ
fuit erit q sumptum de gloria
et superioritate cercanen. atq ita
repente concitatis animis ab
hoe italico et sociali bello ad ext̾¬
na conũsi adũ̾sus infidos iustiga¬
tores ultacia simul arma u̾tatis.
et illis ferto laqueo pelago ab
beatis.¶S inceptum sequor. ui
tistis uiri fortes. ostendite nũc
cunctis mortalib nõ uos cũ ita¬
lis pro odio aut cupiditate ulla
s pro pace certasse Cogite ho¬
stes urõs uł in silentio fateri se
a nobis uon magis armis uic¬
tos esse qm moribus. Qui potẽ¬
ueuerẽtur ac diligant. Rectius
superior dici debet qui adu̾sariũ
uirtute anum quͣ qui ferto su¬
perat. Itie uerus est uictor qui
animũ sinm uiticit. racione uĩ¬
citur. motus mttigat. uictoriã

Expanded text:
— celitus inspirati, utrique ceperitis — celitus inspirati, utrique ceperitis meminisse vos Italos et fuisse amicos et esse posse vobisque non de capitalibus offensis sed — quod peculiare semper potentibus supremumque pariter petentibus locum fuit eritque — sumptum de gloria et superioritate certamen; 13 atque ita repente, concitatis animis, ab hoc italico et sotiali bello ad externa conversi, adversus infidos instigatores ultricia simul arma vertatis, et illis ferro laqueo pelago absbeatis! Sed inceptum sequor. 14 Vicistis, viri fortes; ostendite nunc cuntis mortalibus non vos cum Italis pro odio aut cupiditate ulla sed pro pace certasse; cogite hostes vestros vel in silentio fateri se a vobis non magis armis victos esse quam moribus. Qui potenvenerentur ac diligant; rectius superior dici debet qui adversarium virtute animi quam qui ferro superat; ille verus est victor qui animum suum vincit, ratione vincitur, motus mitigat, victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
de diu̾sis tractibus tres disuĩc¬
tissime naciones. In medio ia¬
uuensium sola uirtus. fortuna
quidem hostibus non doleo. Qd
eim laboribus Italicis sua tela
puuscent. Uenale genus ac fe¬
difragumi et insolens quos in
longniquam infelicemq mili¬
ciam Rimus impellit. uob̾cum
sollempnnt̾ contracte pacis ĩme¬
mores. Quãiis ut uerum fatear
talamitoso et isero populo mi¬
sencordia debeat. principib suc¬
censendum qui infando et inhu¬
mano cõmertio sanguinem sue
gentis parua pecuma uendide¬
runt. Quin eciam de fallacibrat¬
q mertib greculis et ꝑ se gnͣde
nichil ausuris nõ modo non do¬
leo s ualde gaudeo. et nifame
illud impium sedemq illam
ertorum uris manib eu̾sum
uobis ab omni plebe catholica
male dilatam reposuit ulcio
neui Italis autem nr̃is uno de
corde compacior qui michi uti¬
nam fedelit̾ admouenti in tem¬
pore credidissent. S .o. ad huc si
quod placet uix optare audeo

Expanded text:
de diversis tractibus tres disiuncde diversis tractibus tres disiunctissime nationes; in medio Ianuensium sola virtus, sola Ianquidem hostibus non doleo; quid enim laboribus italicis sua tela permiscent? venale genus ac fedifragum et insolens, quos in longinquam infelicemque militiam nummus impellit, vobiscum solemniter contracte pacis immemores; quamvis, ut verum fatear, calamitoso et misero popello misericordia debeatur, principibus succensendum, qui infando et inhumano commercio sanguinem sue gentis parva pecunia vendiderunt. 11 Quinetiam de fallacibus atque inertibus Greculis et per se grande nichil ausuris non modo non doleo sed valde gaudeo, et infame illud imperium sedemque illam errorum vestris manibus eversum vobis ab omni plebe catholica male dilatam reposuit ultionem. 12 Italis autem nostris imo de corde compatior, qui michi utinam fideliter admonenti in tempore credidissent! sed o adhuc si — quod palam vix optare audeo
Abbreviated transcription (Latin):
borrifice noctis euentum. qñ ad
uesperam uiolentissuo flante
austro uit̾ constantinopolim et
calcedonem trium ualidissuuaꝵ
tam atrox p̾lium cobortum est
ut illud neq tempestas ualida
neq uox insequta dirimĩet. Qͥs
ille uentorum impetus: Quod
mmur rudentum. Quis ille tu¬
barum clangor. Quis clamor ac
genutus uicorum. Que naurũ
collisio. Quis ferti somtus: cr̃s
sibilus ꝑ teuebras uolitancium
lium fuit cui ꝑ omma conueni¬
ret il lud poetitum. Quis cladẽ
illius uoctis. quis fumera faudo
explicet aut possit laccuus eqͣte
labores postremo proxima in
lucem pugna sine infinissione
protracta est. Et quo mag̾ post̾¬
itas uuretur nox brumalis fuit.
sequens pugne dies additus.
Quis unqmͣ sumle aliquid qu¬
diuit. Quis tale aliquid uidit
aut legit. magna uniꝰ magna
alterius lucis parte et tota inte¬
ru nocte pugnatum cum fletu
cum uento cum hostib. tres ab
adũso acies et in unum ceacte

Expanded text:
horrifice noctis eventum, quando ad horrifice noctis eventum, quando ad vesperam violentissimo flante Austro, inter Constantinopolim et Calcedonem trium validissimarum tamque atrox prelium coortum est, ut illud neque tempestas valida neque nox insecuta dirimeret? 9 quis ille ventorum impetus, quod murmur rudentum, quis ille tubarum clangor, quis clamor ac gemitus virorum, que navium collisio, quis ferri sonitus, quis sibilus per tenebras volitantium lium fuit, cui per omnia conveniret illud poeticum: Quis cladem illius noctis, quis funera fando Explicet, aut possit lacrimis equare labores? Postremo proximam in lucem pugna sine intermissione protracta est et quo magis posteritas miretur, nox brumalis fuit; sequens pugne dies additus. Quis unquam simile aliquid audivit, quis tale aliquid vidit aut legit? magna unius, magna etiam alterius lucis parte et tota interim nocte pugnatum cum fluctu cum vento cum hostibus. Tres ab adverso acies, et in unum coacte
Abbreviated transcription (Latin):
tate notabili dignum se probare
uictoria. quod haud dubie facile
p̾stabunt quibus uoua ⁊ ĩsueta
res est uincere. In solenti enĩ gau¬
dio precipites aguutur leues aĩ
Et frenum rõnis extutit repenti¬
na leticia. Dobis uincere iam ĩ
consuetudinem u̾sum est. Quot¬
q ꝑ orbem t̾rarum bella ianuẽ¬
sumi totidem uiccorie uumerãt᷑
Maria prope omurũ gencimi urĩs
triumpluis ac uictoriis illustra¬
stis. Tuthenũ. Adriathicum. Cirei¬
uum. Iomiũ. africuui. Egenm. Ipe
ur̃a signa timet acceanus gaudet¬
q iudus ad se nauigio nõ posse
transiri hoc supat ut spumãtem
hostium ur̃orum cruorib bospho¬
rum inderennis et uidimus. Qͥd
enim int̾ nos qui leginus et ip¬
sos int̾fuit bellatores nͥ ꝙ illis
p̾ magnitudine ammoꝵ sine hor¬
rore periculum dum pugnaretꝰ
nob̾ dui legeremus hortor sine
piculo circunfusus est. Cuius
enim aminũ non horror ĩuadẽt
audientis aut legentis illius

Expanded text:
itate notabili dignum se probare itate notabili dignum se probare victoria, quod haud facile prestabunt quibus nova et insueta res est vincere. 6 Insolenti enim gaudio precipites aguntur leves animi et frenum rationis excutit repentina letitia; vobis vincere iam in consuetudinem versum est, quotque per orbem terrarum bella Ianuensium, totidem victorie numerantur. Maria prope omnium gentium vestris triumphis ac victoriis illustrastis, Thirrenum Adriaticum Euxinum Ionium Africum Egeum; ipse vestra signa timet Occeanus gaudetque Indus ad se navigio non posse transiri; hoc supererat, ut spumantem hostium vestrorum cruoribus Bosphorum videremus; et vidimus. 7 Quid enim inter nos qui legimus et ipsos interfuit bellatores, nisi quod illis pro magnitudine animorum sine horrore periculum dum pugnarent, nobis dum legeremus, horror sine periculo circumfusus est? 8 cuius enim animum non horror invaderet audientis aut legentis illius
Abbreviated transcription (Latin):
deiceps intempestiue uideor fac¬
turus si ut ita dixeruu receptui¬
desmero ceciuero. Idq adeo fident̾
non facerem insi eorum quos al¬
loquor mores nossem. Nulla gẽs
uel in bello ferocior uł ĩ uictoria
humamor untior q uicistis. Con¬
quiescite ne quis uos nr̃orum mor
putet oblitos. Neq et eium illu¬
strib tm̃i uiris ac populis s nobi¬
lib eciam fers satis est uicisse.
Ignobilib autem seuire ult̾ius
est uoluptas nec uictoria satis
cruoris extinguitur. Uos igitur hu¬
manissima pectora iam uictaces
dextras a sanguine cohibete. Tu¬
lerit belli casus eos qui in prelio
corruerunt. fuerit ullud martĩe u̾¬
tutis. At reliquias arimis inisecta¬
ti nõ est nr̃e leuitatis. ⁊eq enim
est facile int̾micantes telorum
acies exacto prorsus exanmue li¬
brare singula. quem stillãti gladio
fenas. uude iuanum retrahas. oĩa
iiscet impetus ardorq pugnanci¬
um. qui li resedit rediit q trãquil

Expanded text:
deinceps intempestive videor facdeinceps intempestive videor facturus si, ut ita dixerim, receptui cecinero; idque adeo fidenter non facerem, nisi eorum quos alloquor mores nossem: nulla gens vel in bello ferocior vel in victoria humanior mitiorque. Vicistis; conquiescite, nequis vos vestrorum morum putet oblitos. 4 Neque etenim illustribus tantum viris ac populis, sed nobilibus etiam feris satis est vicisse; ignobilibus autem sevire ulterius est voluptas, nec victoria sitis cruoris extinguitur. Vos igitur, humanissima pectora, iam victrices dextras a sanguine cohibete; tulerit belli casus eos qui in prelio corruerunt, fuerit illud martie virtutis, at reliquias armis insectari non est vestre lenitatis. 5 Neque enim est facile inter micantes telorum acies exacto prorsus examine librare singula, quem stillanti gladio ferias, unde manum retrahas; omnia miscet impetus ardorque pugnantium; qui ubi resedit rediitque tranquill
Abbreviated transcription (Latin):
oro magnificentissune
dux. uosq concilii claris¬
luna lumma familiatit̾ uobis¬
cum loqui: Equidem nõ uereor
ne hunc uidear anticipare ẜuio¬
nem qua certo consilio dilatus ẽ.
haccenus enm fateor quẽ tan¬
tor tuna daret aurius expecta¬
bani. et sicut ihuinanui erat
ira atq odio flagrautes ammos
u̾bis accendere sic intempestinũ
rebar armatos et iam stantes ĩ
acie debortari ac recipiłr ab arnuis.
simul oriens occidensq ꝯcussus
est pͥꝰ qmͣ domo profecta utraq
classis esset apud niclitum uene¬
torum ducem cui et notior sum
et uicinior tunc eram ut surgẽtes
irarum flanmas extuiguerem
enire ad modum et ppe flebilit̾
nitercessi. non ueritꝰ ne alieno
me negorio nuscuisse dicerer. cum
nec honuuem dedeceat humainis
nec Italicum Italicis malis tangi.
et si fieri possit occurtere. Qua in
re uisi fallic extrmacio nulli me
amio secundum facio s. q̃une tan¬
dem inclinata iaui re nec erigno
sangume mttigatis ut arbitror
ardoribus odiorum haud michi

Expanded text:
 magnificentissime dux vosque Consilii clarissima lumina, familiariter vobiscum loqui. Non equidem vereor ne hunc videar anticipare sermonem, qui certo consilio dilatus est. Hactenus enim, fateor, quem tanfortuna daret, anxius expectaet sicut inhumanum erat ira atque odio flagrantes animos verbis accendere, sic intempestivum rebar armatos et iam stantes in acie dehortari ac retrahere ab armis. simul Oriens Occidensque concussus est, priusquam domo profecta utraque classis esset, apud inclitum Venetorum ducem, cui et notior sum et vicinior tunc eram, ut surgentes irarum flammas extinguerem enixe admodum et prope flebiliter intercessi, non veritus ne alieno me negotio miscuisse dicerer, cum nec hominem dedeceat humanis, nec italicum italicis malis tangi et si fieri possit, occurrere, qua in re, nisi fallit extimatio, nulli me animo secundum facio. 3 Nunc tandem inclinata iam re nec exiguo sanguine mitigatis, ut arbitror, ardoribus odiorum, haud michi
Abbreviated transcription (Latin):
tere si potuerm bñ erit. ut pa¬
cem exterius non ĩuentam ĩtꝰ
queram ⁊ quod in locis non pos¬
sum in aunuo nuo certe in do¬
uimo atq illustratore auii
cõqui escam. De hoc plura alias.
Tibi u̾o ducum prudentissime
queni sola caritas cogitare de re-¬
bus meis mixariqz compulit
sic modo respõsum sit. Uale ad
fontem sorgie .iiiͦi.kł. marcias.
Ad pettũ abbatem scĩ remigii. Int

Expanded text:
tere si potuerim, bene erit, ut patere si potuerim, bene erit, ut pacem exterius non inventam intus queram, et quod in locis non possum, in animo, imo certe in domino atque illustratore animi, conquiescam. De hoc plura alias; tibi vero, ducum prudentissime, quem sola caritas cogitare de rebus meis mirarique compulit, sic modo responsum sit. Vale. Ad fontem Sorgie, IV Kal. Martias. 5 Ad Petrum abbatem Sancti Benigni, int