comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditio in quo negotirm ceptum ẽẽ ꝓpõi¬
tur. ioꝙ inp̃cem contulisti postulare de¬
biusti Iudex erum ñignorat seruorum
dñia etiam citra instrum̃toꝵ exhibiti¬
d.a. S iquis sciens agrum alienum
seuitus plantas imposuit. postquã hee
radicib t̾ram fũint amplexe: solo cedẽ
rationis ẽ. Dño enim magis segetẽ uł
plantas qua ꝑhinis mõi factum suum
solui facit. Sane eum qui bõa fide pos¬
sidens hec fecit ꝑdolimali exceptiõem ccͣ
uendicantem dnium sercari sumptus
uiris auctoritate significatum ẽ¬
postulas: ut mancipium ꝙ tͣdidisti. ⁊ hoc
mõ dominium eius tͣnstulisti. tnuto eo
ex nr̃õ rescripto tibiadsignẽtur. Uñ ĩtel¬
legis. semel ancilla emptoris fc̃a filios
⁊̃ postea natos eins dñium sequi. cuius
te ꝓbatum fiñt recepisse. conueni adũ¬

Expanded text:
dicio, in quo negotium coeptum esse proponitur, id quod in precem contulisti postulare debuisti. Iudex enim non ignorat servorum dominia etiam citra instrumentorum exhibiti. Si quis sciens agrum alienum sevit vel plantas imposuit, postquam eae radicibus terram fuerint amplexae, solo cedere rationis est. Domini enim magis segetem vel plantas quam per huiusmodi factum solum suum facit Sane eum, qui bona fide possidens haec fecerit, per doli mali exceptionem contra vindicantem dominium servare sumptus iuris auctoritate significatum epostulas, ut mancipium, quod tradidisti et hoc modo dominium eius transtulisti, invito eo ex nostro rescripto tibi adsignetur. Unde intellegis semel ancilla emptoris facta filios etiam postea natos eius dominium sequi, cuius probatum fuerit recepisse, conveni ad
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã P artum ancille matris sequi ꝯ¬
ditioem. nec statum in hãc s̃pecie patris
consid̾ari explorati iuris ẽ.¬
d.ãa. Ciut ꝓponis pars diu̾sa pecr¬
nua tua que dam noĩe suo cõꝑauit: p̃¬
ses ꝓuintie utucm uendicaticẽm ob¬
tentu muitie tioi conoie inꝑtiri. de¬
sidanti partes equitatis r̃ negabit. Id
mandati qͥuoq seunegor gestor actiõẽ
inferenti tibi iuris dictioem p̃bebit.¬

Expanded text:
. Partum ancillae matris sequi condicionem nec statum in hac specie patris considerari explorati iuris e ut proponis, pars diversa pecunia tua quaedam nomine suo comparavit, praeses provinciae utilem vindicationem obtentu militiae tibi eo nomine impertiri desideranti partes aequitatis non negabit. Idem mandati quoque seu negotiorum gestorum actionem inferenti tibi iurisdictionem praebebit
Abbreviated transcription (Latin):
qurd̃ directe lib̾tates. Exfioeicõmissariis
aut̃ inlib̾tatẽ seruerpiantur. Ita tñ sip̃
falsum testam̃tum aprobetur subea scił
cͦcditioe ut siactores sint ułalus ratioci¬
niis sub poĩti: ⁊ postqua ꝑuemant inu
d̾tatem: necc̃itas eis inponatur. res ħedi¬
tarias ⁊ rões redderẽ. uire patrõatus iidł
cõpetente ei qui exlegib ad id possit uo

Expanded text:
ctae libertates, ex fideicommissariis autem in libertatem servi eripiantur, ita tamen, si non falsum testamentum approbetur: sub ea scilicet condicione, ut, si actores sint vel alias ratiociniis suppositi, et postquam perveniant in libertatem, necessitas eis imponatur res hereditarias et rationes reddere: iure patronatus videlicet competente ei, qui ex legibus ad id possit vo
Abbreviated transcription (Latin):
op. dio. Uosignatiõe totins debite petiĩ¬
e sollẽpnit̃ facta lib̾atiõem ꝯtingere ma¬
mfestum ẽ s⁊ ita demum oblatio debiti
uibatioem parit. sico lõco qͥuo debetur so¬
uitio. fũit celedrata.¬

Expanded text:
 . Obsignatione totius debitae pecuniae sollemniter facta liberationem contingere manifestum est. Sed ita demum oblatio debiti liberationem parit, si eo loco, quo debetur solutio, fuerit celebrata
Abbreviated transcription (Latin):
se recepisse cauit. nec de fuꝑfluo cos quos
laticẽm literauit. nec donatioras cã io fic¬
tum ẽ exubantis debiti integraci repetiti¬
ocõpẽtit.
Mp̃ phi. Euis quantitatis cuius petiti¬
onc̃ ratio cõpensationis exclusit usuras
ñ posse reposci manifestum ẽ¬

Expanded text:
se recepisse cavit nec de superfluo eos qui lationem liberavit nec donationis causa id factum est, exuberantis debiti integra ei repetitio competit. . Eius quantitatis, cuius petitionem ratio compensationis excludit, usuram non posse reposci manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
M̃p. añt. In potestate eius ẽ quiex plurib
contͣctib pecumã teb tp̃e solutionis expri¬
mere. in quã c̃am reddat. or si tebitor idñ
fecit conũtitur electio adeum qui. accepit.
stieuteruoluntatẽ snamexxpssit. prius
mnsuras idꝙ soluitur de iñsorte accepto
feretur.
scus tam geditori quã debitori licet clu̾sis
stationib succędit. ius certum ẽ. or ⁊ inttia
ꝑsoã ꝓturatores mei custodient.¬

Expanded text:
ae. In potestate eius est, qui ex pluribus contractibus pecuniam debet, tempore solutionis exprimere, in quam causam reddat. quod si debitor id non fecit, convertitur electio ad eum qui accepit. si neuter voluntatem suam expressit, prius in usuras id quod solvitur, deinde in sortem accepto feretur. scus tam creditori quam dstationibus, succedit, ius certum est. Quod et in tua persona procuratores mei custodient
Abbreviated transcription (Latin):
tate seruo nuanĩs. Nec enim exeo ꝙ cretti¬
tor. infatum cõcessit. priusquã instruñita
redteret: euacuate obligatiõis uires rt̃ꝑaĩ¬
diaMullatibi adũsus creditorẽ alie¬
num actio suꝑ ẽ coꝙ debitam eiqu̾atita¬
tẽ offerens ins obligatioĩs inte t̃ns ferri
disid̾as: cum ab eote nom̃ cõꝑasse ñ fugge¬
ras licet solutiõe ab alio facta: noĩe debito¬
ris euanescere soleat obligatio.

Expanded text:
tate servo numeraveris. Nec enim ex eo, quod creditor in fatum concessit, priusquam instrumenta redderet, evacuatae obligationis vires repaulla tibi adversus creditorem alienum actio superest eo, quod debitam ei quantitatem offerens ius obligationis in te transferri desideras, cum ab eo te nomen comparasse non suggeras, licet solutione ab alio facta nomine debitoris evanescere soleat obligatio.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p. dio. Pipat tuus cuite succefsisse ꝓpo¬
nis creditori ꝓ alexandro suscepto nõie or¬
tam pecuniam dariscipulanti spopẽdit. hc z
ꝑ impbitatẽ alexander satis ei ñ fecit: tam̃
sũme ꝓmisse nimis impbesolutio negat᷑.

Expanded text:
. Si pater tuus, cui te successisse proponis, creditori pro alexandro suscepto nomine certam pecuniam stipulanti spopondit, licet per improbitatem alexander ei satis non fecit, tasummae repromissae nimis improbe solutio negatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mefficax dirigitur. si delegatioe ꝑsone rite
facta pire nouationis: uetustior cont̃ctus
d.a. Pidelegatioñ ẽ int̃põit᷑a debitoris
tui. ac ꝑꝑea actic̃es ap̃te remanserũt quã¬
ius creditori tuo adũsus eum iolutionis
cã mand̾auãs actioes: tñ antequã litẽ con¬
Testetur. ułaliquid excebito accipiat. uł
debitori tuo dentiauĩt exigere adebito
re debitam quatitatẽ ñuetans. ⁊ comõtui
creditoris exactiõem cc eum inhibe¶Q uod
ñfaciat ex actioẽm. ad te ꝑiculum recdun
oa Pon abstulit tibi ꝓcurator tuus
actiõem sicum ei mandasses exacticẽm

Expanded text:
efficax dirigitur, si delegatione personae rite facta iure novationis vetustior contractus. Si delegatio non est interposita debitoris tui ac propterea actiones apud te remanserunt, quamvis creditori tuo adversus eum solutionis causa mandaveris actiones, tamen, antequam lis contestetur vel aliquid ex debito accipiat vel debitori tuo denuntiaverit, exigere a debitore tuo debitam quantitatem non vetaris et eo modo tui creditoris exactionem contra eum inhibere. Quod n faciat exactionem, ad te periculum redun Non abstulit tibi procurator tuus actionem, si, cum ei mandasses exactionem
Abbreviated transcription (Latin):
liore noĩe p̃cum tuarum confessio hostẽ¬
dit. cum ꝓpetas adte ꝑꝑ uiris int̃tictum
tͣnsire ñpotuit. in dnũo mariti ꝑmansis¬
se palam ẽ.
d.aa. Et sus quẽ p̃dium rusticum mi¬
noris distraxisse adfirmas curatoras of¬
ficio functus id fecit: uenditio tñ contͣ
diuiseueri opõẽ fc̃a: p̃sidis sentñtia non
inmĩto rescissa ẽ. ⁊ pignora sane que obꝰ
euictionis ꝑiculum id̾ curator exreb ꝓpͥiꝰ
tibi obligabit nq̃phiberis ꝑsequi.
d.aa. P redioꝵ quesine decreto aliera¬
tasunt dm̃um tibi ꝑ sequenti p̃ses opẽ
feret. apud quẽ si uiuxerit ñ uniu̾sa p̃ti¬
a que curatori tuo data sunt. inpatͥmo
Nuum ꝓcessisse. ꝓea dumtaxat pecunie
parte conueniri te ꝑmittet quã infacul¬
tates tuas erogatam ẽe constiterit.
d.aa. Pĩquid sine decreto minor anni
patronus tuus rusticum p̃dium uenum¬
tedit. suꝑuacuum c̃ deuili p̃tio tractare
cumsenatus consulti auctoritas retento

Expanded text:
liorum nomine precum tuarum confessio ostendit, cum proprietas ad te propter iuris interdictum transire non potuerit, in dominio mariti permansisse piano. Etsi is, quem praedium rusticum minoris distraxisse adfirmas, curatoris officio functus id fecit, venditio tamen contra divi Severi orationem facta praesidis sententia non immerito rescissa est. Pignora sane, quae ob evictionis periculum idem curator ex rebus propriis tibi obligavit, non prohiberis persequi.. Praediorum, quae sine decreto alienata sunt, dominium tibi persequenti praeses opem feret. apud quem si illuxerit non universa pretia, quae curatori tuo data sunt, in patrimonium tuum processisse, pro ea dumtaxat pecuniae parte conveniri te permittit, quam in facultates tuas erogatam esse constiterit.. Si quidem sine decreto minor annis patronus tuus rusticum praedium venumdedit, supervacuum est de vili pretio tractare, cum senatus consulti auctoritas retento
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clia uł suburbanapupilli uł adolescẽtis
alienari ꝓhibentur.sineq tͣnsactiõis rõe
neq ꝑmutationis ⁊ multomagis doãti¬
oins nec alio quo quo mõ ea tͣrisferreado¬
mimo suo possunt igitur ⁊ tusi fr̃ib tuiᷤ
ꝑtͣnsactiõem fundum dedisti eum uendi¬
care potes. siqurd inuicẽ ab eis exeod pac¬
to consecutus es. idmutuo restituere de¬
pebis
d.aa. Et sip̃ses tecreuĩt alienandum
usobligandum pupilli suburbanum
ułrusticum p̃dium. tñ actioem pupillo
sifalsis allegationib cutumuentam re¬
ligioẽm eius hostendere repossit. senatuᷤ
reẜuauit ꝗp̃ã exercere tuquoq ñuetab̾is.
ꝓbatis que uenditioni neccitatẽ inferãt.
decretupo soul ẽpnit̃ int̾ponatur

Expanded text:
adulescentes alienare prohibentur, sed neque transactionis ratione neque permutatione et multo magis donatione nec alio quoquo modo ea transferre e dominio suo possunt. Igitur et tu si fratribus tuis per transactionem fundum dedisti, vindicare eum potes. sed si quid invicem ab eis ex eodem pacto consecutus es, id mutuo restituere debebis. Etsi praeses decreverit alienandum vel obligandum pupilli suburbanum vel rusticum praedium, tamen actionem pupillo, si falsis adlegationibus circumventam religionem eius probare possit, senatus reservavit: quam exercere tu quoque non vetaris. probatis, quae venditioni necessitatem inferant, decretum sollemniter interponatur
Abbreviated transcription (Latin):
stribꝰ p̃fectuᷤꝰ urbis adibitis dec̃e uiris
enũo seratus amplissum ⁊ p̃tore cla¬
rssimo uiro qui tutelarib cognaitiõib
p̃fides tutores curatores ue exqũolib⁊
ordine itoneos faciat retẽtari ⁊ sane id
lbtro iuditio exꝑtesq dãpͣm constitã:
uidicantes. ⁊ si regendis pnpillaribus
⁊strandis negotiis pupilloꝵ dignis¬
fimum iudicabit. sola sertñtia obti¬
neat p̃fecture suꝑ cuius noĩe sollemp¬
nitate seruata postea ꝑ p̃torẽ tnt̾põa¬
tur decrctũ. Itaq hoc mõ remoti am̃e¬
tu qui consilio affũtnt ꝑmanebunt
paruulus ad ultisq clarissimis ui̾ta
defensio subhac prudentium delib̾ati¬
one ꝑueniat. quod tñ circa eoꝵ per¬
soãs censuisse nos palam ẽ: quib neꝙ
testamti defensores neq legitimi uita

Expanded text:
stris praefectus urbis adhibitis decem viris e numero senatus amplissimi et praetore clarissimo viro, qui tutelaribus cognitionibus praesidet, tutores curatoresve ex quolibet ordine idoneos faciat retentari. et sane id libero iudicio expertesque damni constituent iudicantes. Et si regendis pupillaribus strandis negotiis pupillorum dignissimum iudicabit, sola sententia obtineat praefecturae, super cuius nomine, sollemnitate servata, postea per praetorem interponatur decretum. Itaque hoc modo remoti a metu qui consilio adfuerint permanebunt et parvulis adultisque clarissimis iusta defensio sub hac prudentium deliberatione perveniet. Quod tamen circa eorum personas censuisse nos palam est, quibus neque testamentarii defensores neque legitimi vita
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Maritus ⁊ sireb uxoris sue debe¬
at affectioẽm tñ curator ei creari ñ põt᷑.
debere hr̃e falso tibi ꝑsuasum ẽ.¬
neq ⁊̃silegitimus sit. neq ⁊ si extestam̃to
datus fu̾it. nec alio m̃o ⁊ si uolũit: tutõ
aut curator fieri põt.⁊ si errore du̾ctus
res administram̃t. negotiors gestors ac
amagistratib mirnicipalib. tutorẽ or¬
tum exalua ciuitate: nec domicilium ubi
poĩatur hntem. ure dariposse. abeo cuiꝰ
aurisdictiomi subiectus non ẽ certissimi
uiris ẽ. neq cessatio inuicti ꝑ peram of¬
d. ãa. Quod dicis matrẽ fuus tutorem
stratus dare tutores. uł noĩa mutere. ut
abip̃o decreto tribi possint iubere non
prohibetaꝵ.¬

Expanded text:
ae. Maritus etsi rebus uxoris suae debeat adfectionem, tamen curator ei creari non potesthabere falso tibi persuasum eneque si legitimus sit neque si ex testamento datus fuerit nec alio modo, etsi voluerit, tutor aut curator fieri potest: sed si errore ductus res administraverit, negotiorum gestorum aca magistratibus municipalibus tutorem ortum ex alia civitate nec domicilium ubi nominatur habentem iure dari posse ab eo, cuius iurisdictioni subiectus non est, certissimi iuris est: neque cessatio iniuncti perperam of. Quod dicis matrem filiis tutores pse magistratus dare tutores vel nomina mittere, ut ab ipso decreto tribui possint, iubere non prohibea
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. tieo: Cutores ⁊̃ grecis ũbis licet inte¬
stam̃tis relinquere ut ita tutores dari uideã¬
tur acͥ legitims ũbis eos testator decdisf.¬
matris tutores datiexcusare se necesse re.¬
ñ hãt. nisi decreto ẜ uoluntatẽ defuncte.
⁊ quadam in quisiti cẽ habita dati fũmt.

Expanded text:
p. Tutores etiam Graecis verbis licet in testamentis relinquere, ut ita tutores dari videantur, ac si legitimis verbis eos testator dedismatris tutores dati excusare necesse non habent, nisi decreto secundum voluntatem defunctae, et quidem inquisitione habita, dati fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
ħpͥralẽ. Uatres que amissis uiris tute
sacram̃to p̃stito adalias senuptias ñuc
nre. s ane tnoptiõe huiuscemõi nilia co¬
getur. s lib̾a inconditiões quas p̃stitiuoꝰ
uoluntate desceridat. nam simalũt alia
optare matrimonia tutelas filioꝵ admi¬
nstrare ñ debent. si nesit facilis meas pꝰt
tutelam iuire susceptam mnruptio: bõa eiꝰ
primitus qui tutelam gerentis affectauĩt
nuptias inobligatiõemuenre. ⁊tem̃ ob¬
noxia rõib paruulors p̃cipimus. neꝗd ĩ
curia. nequid ⁊̃ frande deꝑeat. ¶ His illũ
aduingimus. ut mulicr sietate maior ẽ.
tc̃ demum petende tuteleius hãt cũ tutor
testam̃tarius uellegitimus defcñt. uł pri¬
inlegio detutela excusetur: uł suspectignͣt
submoueatur. uł n siuis quid̃ ꝑ animi

Expanded text:
. Matres, quae amissis viris tutelsacramento praestito ad alias se nuptias non venire. Sane in optione huiuscemodi nulla cogitur, sed libera in condiciones quas praestituimus voluntaoptare matrimonia, tutelas filiorum administrare non debent. Sed ne sit facilis in eas post tutelam iure susceptam inruptio, bona eius primitus, qui tutelam gerentis adfectaverit nuptias, in obligationem venire et teneri obnoxia rationibus parvulorum praecipimus, ne quid incuria, ne quid fraude depereat. His illud adiungimus, ut mulier, si aetate maior est, tunc demum petendae tutelae ius habeat, cum tutor testamentarius vel legitimus defuerit vel privilegio a tutela excusetur vel suspecti genere submoveatur vel ne suis quidem per animi
Abbreviated transcription (Latin):
cͣpant. Hagistratus eius cuntatis im̃
fii tui originem ꝑtõchiti õem patris drit¬
ducunt. uł ubieoꝵ sunt facultãtes: tu¬
tores ucuratores his quam primum
sc̃m formam ꝑ petuam dare curabt̃.
Quod si filu tui neq possident quicꝗͣ
inprouintia ubi morantur. neq ĩn
origiñe ducunt. rescituti ap̃ patriam
suam. ⁊ ubi patrimonium hãnt moa̾¬
buntur: ut ibi defensores legitimos

Expanded text:
ae. Magistratus eius civitatis, unde filii tui originem per condicionem patris ducunt vel ubi eorum sunt facultates, tutores vel curatores his quam primum secundum formam perpetuam dare curabunt. quod si filii tui neque possident quicquam in provincia, ubi morantur, neque inde originem ducunt, restituti apud patriam suam et ubi patrimonium habent morabuntur, ut ibi defensores legitimos
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.a. Pifiius debitoris tm ñ sunt netcsl ui
qui dutores petant. potes ⁊ ip̃e curare ut
accipiant ꝑ quos legitime defendantur.
nonprohibetur.
d̃.ã. Watris pietas instruere te põt quoᷤᷤ
tutores filio tuo petere debes. sobẜuae
deres nequid secus que oportet in refilu
pupilli agatur. ¶ petendi aũt fuiis cura¬
tores. necc̃itas matrib imnpõita nonẽ cũ
sires cors exigit petere debeãt

Expanded text:
 filiis debitoris tui non sunt necessarii, qui tutores petant, potes ipse curare, ut accipiant, per quos legitime defendantur. non prohibetur.ae. Matris pietas instruere te potest, quos tutores filio tuo petere debes, sed et observare, ne quid secus quam oportet in re filii pupilli agatur. petendi autem filiis curatores necessitas matribus imposita non est, cum si res eorum exigit, petere debeant
Abbreviated transcription (Latin):
legib dispõita sunt. in suo robore durat̃i.
nec aliquam inmutatioẽm exp̃sentis legiꝰ
sancuoẽ accepturis. maxime in lib̾toꝵ suc¬
cessionib neurdeantur exeo qued ad tute¬
legranam̃ nonueniunt.succestionis emo¬
tores sibi dari postul. cum quib sccł iuiris
formam consistas ¶Quodsim petendis
his cessabit. potes tr competentẽ urdicẽ
adirc: ut indandis curatorib offitio suo
fungatur
d. a Patrom tui filu sieins etatis sĩt ut
res cõrs ꝑtutores ad ministraridebeãt: cuã
adire p̃torem. Ioĩa edere: ex qu̾ib tutoẽs
ꝯstituãtur. nesicessauĩs obsequ deserti pe¬
riculum sub eãs
petuum relegati. alium dare tutorẽ fuus
tuis itocum excat̃ ꝓnintia auidice coco¬
petente postula: qui scdm offitiam fuum¬

Expanded text:
legibus disposita sunt, in suo robore duraturis nec aliquam imminutionem ex praesentis legis sanctione accepturis maxime in libertorum successionibus ne videantur ex eo, quod ad tutelae gravamen non veniunt, successionis emotores sibi dari postulet, cum quibus secundum iuris formam consistas. Qui si in petendis his cessabit, potes tu competentem iudicem adire, ut in dandis curatoribus officio suo fungatur. Patroni tui filii si eius aetatis sunt, ut res eorum per tutores administrari debeant, cura adire praetorem et nomina edere, ex quibus tutores constituantur, ne, si cessaveris, obsequii deserti periculum subeas. Ppetuum relegati alium dari tutorem filiis tuis idoneum ex eadem provincia ab iudice competente postula, qui secundum officium
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. uisti. Paturalib lib̃is ꝓuidentes da¬
mus licentiam patrib eoꝵ mhis reb quaᷤᷤ
quocumq mõ eis dełint. ułreliquerint. scł
intra p̃finitum nr̃is legib modũm ⁊̃ tuto¬
rem cis relinquere. qui debeat ap̃ cõpetentẽ
iudice se confirmare. ⁊ itares gerẽ pupilia¬
mp̃. dio: Ad auunculos nec masculors
cum solum patrius si ñ excusaũint idius
tributum sit.
souicitudine tutele ꝑtinere: insicapitis di¬
minũtioẽm sustinũint manifestum est.
stantini lege claudia sublata. ꝓantiquiri
auctoritate saluo manente agnatiõis uiẽ.
tam consanguine̾ idẽ fr̃. quam patruus
ceteriq legitimi. ad pupillarẽ feminarum
tutelamuocantur.⁊ fũs dansui¬
cop̃ana Erat̾ emancipatus qm mger¬
mani sui nel sorori successione om̃s in fẽi¬
tor fietiam agnators ante cecdere a nob
ꝓ nr̃a dispõitione uissus ẽ ctiam ad legitĩ
pationis reiaxatus. n ñ alia iri cognitaex̃¬
cusatic̃e munitus sit. uocet᷑. nec sud p̃tixtuca¬

Expanded text:
o pp. Naturalibus liberis providentes damus licentiam patribus eorum in his rebus, quas quocumque modo eis dederint vel dereliquerint, scilicet intra praefinitum nostris legibus modum, etiam tutorem eis relinquere, qui debet apud competentem iudicem se confirmare et ita res gerere pupillaFirminae. Ad avunculos nec masculorumcum solum patruis, si non excusaverint, id ius tributum sit. sollicitudinem tutelae pertinere, nisi capitis deminutionem sustinuerunt, manifestissimum est. Constantini lege Claudia sublata, pro antiqui iuris auctoritate salvo manente agnationis iure tam consanguineus id est frater quam patruus ceterique legitimi ad pupillarum feminarum tutelam vocantur. D. k. Iup. Frater emancipatus, qui in germani sui vel sororis successionem omnes inferignatorum, sed etiam agnatorum antecedere a nobis pro nostra dispositione iussus est, etiam ad legitimapationis relaxatus, si non alia iuri cognita excusatione munitus sit, vocari nec sub praetextu ca
Abbreviated transcription (Latin):
torem: qui ad petendum pupillo tuto¬
re amatre fũat constitutus. alatronib
int̃fectum petitionẽq ex neccĩtate demoã¬
tam ẽe:.ab heciitatis successione matrẽ re¬
pelti cuius nullumuitium int̾cessisse as¬
seris ꝑquam durum ẽ¬
d.ã. ¶ uniurehñti tutorẽ. tutor dars̃
ñ possit. intelligis matrẽ non offitium.
pietatis impetento tutorẽ deseruisse. uiẽ
munitã m̃ĩto filio suo tutorẽ ñ postulãe.
d.ãa. Nepotib frĩs tr si cor mat̾ tupe¬
tendis tutorib debito ñ fungatur offõ
petere tutores sollẽpnĩt potes¬
op. zeno: Matres
naniralib etiam filiis ad iumilituo incoꝰ
eoꝵs qui exiustis ac legitmis imptus ft̃
ꝑcreati petendors tatoꝵ neccĩtatib stib¬
Saceant. nulla cis ignorantia uiris ad e¬
Quitanda legib: ⁊ sacris ꝯstitutionib de¬
finita. si petiticem tutore minus curane

Expanded text:
torem, qui ad petendum pupillo tutorem a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex necessitate demoratam esse, ab hereditatis successione matrem repelli, cuius nullum vitium intercessisse adseris, perquam durum e. Cum iure habenti tutorem tutor dari non possit, intellegis matrem non officium pietatis in petendo tutore deseruisse, sed iure munitam merito filio suo tutorem non postulare.. Nepotibus fratris tui, si eorum mater in petendis tutoribus debito non fungatur officio, petere tutores sollemniter potesor Zeno . Matres naturalibus etiam filiis ad similitudinem eorum, qui ex iustis ac legitimis nuptiis sunt procreati, petendorum tutorum necessitati subiaceant, nulla eis ignorantia iuris ad evitanda legibus vel sacris constitutionibus definita, si petitionem tutorum minus curave
Abbreviated transcription (Latin):
stente. filiis n naturalib relinqui consti¬
tutiões quantum uoluunt ideo ꝓbibuer̃
quia uitium pat̾num refrenandum ẽeexi¬
stimauerunt. Innepotib aũt ead̃ obser¬
uatio in p̃fatis specieb custodienda ẽ. ubi

Expanded text:
stente. Filiis enim naturalibus relinqui constistente. Filiis enim naturalibus relinqui constitutiones quantum voluerint ideo prohibuerunt, quia vitium paternum frenandum esse existimaverunt. in nepotibus autem non eadem observatio in praefatis speciebus custodienda est, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ut sẽꝑ inhuiusmõi questionib in quib
destatui lboꝵ ẽ clubitatio. ñ cõceptionis
s partus tp̃is inspiciatur. ⁊ hoc fauore
facimus liberoꝵ ⁊ ectictionib tp̃c statuimꝰ
c̃ẽ inspectandum. exceptis is tmmo casi¬
b in quib cõceptioẽ magis aprobari in¬
fantium cõclitionis utilitas expostulat.
bat nepos accessit naturalis. si ne potis no¬
m̃ huusmoĩ soboli legib accõmodandũ
ẽ querebatur. uolebat ntan naturali nepo¬
ti ex suo legitimo filio iamdefuncto ꝓge¬
nito totam suam sub̾am relinquere quasi
spẽ uentilataẽ quidcnim siex naturali fi¬
lo nepotẽ ht̃ auus. legitimum pat̾ suo
uł naturalem:. In omnib itaq talibus
dubitationib cumnulla legitima conse¬
quentia in huiusmõi ꝑ sonis custoditur.
si tnt̾uentu sobolis naturalis nichil hui̾
legitimum sub ẽe põt. ut neccitas relinq̃n¬
di aliquid ciuis ex legib inmineat. lice¬
ferre. scilicet nula legitima sobolesubsi¬

Expanded text:
stionibus, in quibus de statu liberorum est dubitatio, non conceptionis, sed partus tempus inspiciatur: et hoc favore facimus liberorum. et editionis tempus statuimus esse inspectandum exceptis his tantummodo casibus, in quibus conceptionem magis approbari infantium condicionis utilitas expostulat. bat, nepos accessit naturalis: si nepotis nomen huiusmodi suboli legibus accommodandum est, quaerebatur. volebat enim tali naturali nepoti ex suo legitimo filio iam defuncto progenito totam suam substantiam relinquere, quasi specie ventilata est. quid enim, si ex naturali filio nepotem habet avus legitimum patri suo vel naturalem? In omnibus itaque talibus dubitationibus cum nulla legitima consequentia in huiusmodi personis custoditur, sed interventu subolis naturalis nihil ius legitimum subesse potest, ut necessitas relinquendi aliquid eis ex legibus immineat, liceae in eos conferre, scilicet nulla legitima subole subsi
Abbreviated transcription (Latin):
beolis hãnt. licet a hoc ꝓsꝑatum ẽ ad effic¬
tum ñ ꝑuenit: nichil anteriorib lib̃is for¬
titus casus terogare c̃õcedatur: ⁊ multocna¬
gis siquis mulierem quam incontubermo
suo habuãt p̃gnantem feci̾t. postea aute
ad huc graurda muliere constituta dotalia
feci̾t instrum̃ta. ⁊ puer. uł puella editus ł
eclita sit. uixta patri soboles nascatur. ⁊
potestate efficiatur. ⁊ ħrs existat morienti.
siue abintestato siue extestam̃to. satis crã
absurdum ẽ si filui post dotẽ ꝓganti ⁊an¬
teriorib lid̾is aduitorium afferantũ ip̃m

Expanded text:
 ad effectum non pervenit, nihil anterioribus liberis fortuitus casus derogare concedatur: et multo magis, si quis mulierem, quam in contubernio suo habuerat, praegnantem fecerit, postea autem adhuc gravida muliere constituta dotalia fecerit instrumenta et puer vel puella editus vel edita sit, iusta patri suboles nascatur et in potestate efficiatur et heres ei existat morienti sive ab intestato sive ex testamento. satis enim absurdum est, si filii post dotem progeniti et anteriori
Abbreviated transcription (Latin):
luerit. detutela testam̃t᷑aria.
patrone datum si ad ministratiõe se non ĩ
strauit sponte res tuas. exꝑiri adu̾sus cum
actiõe negotiore gestors potes
mp̃.ana: Et si apatre tuocestam̃to uire
tutor tibi datus. cotp̃e quoħrs extitisti ĩ
reb humanis fuit: tñ codicillis alius tũ¬
ris tutor crit. nisi testam̃to datum pater
alium codicillis dando: reprobatũt. t̃c a
posterior solus tutor erit.
sunt quã quam unus ur̃m suectatis factuᷤ
sit .i. pupullarem etatem excesserit. tutela

Expanded text:
E TVTELA TESTAMENTARIA. patronae datum, si administrationi se non misstravit sponte res tuas, experiri adversus eum actione negotiorum gestorum potesano. Etsi a patre tuo testamento iure tutor tibi datus eo tempore, quo heres extitisti, in rebus humanis fuit, tamen codicillis alius turis tutor erit, nisi testamento datum pater alium codicillis dando reprobaverit: tunc enim posterior solus tutor erit. sunt, quamquam unus vestrum suae aetatis factus sit, id est pupillarem aetatem excesserit, tutela
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eos hrdes institĩt. ¶Quando autẽ cos
ħrdes institũit. sol exuoluntate defuncte
datus tutor ap̃sidib ꝯfirmari. ¶Nulo uõ
exhis int̃uemente. sires pupillares ꝗdati
mp̃uał: Sipupillors pat̾ alicmim seruĩ
dequo postulas ⁊ tutorem ẽẽ uoluit. ⁊̃ ubm.¬
manente aũt tutore alio pupillis dato.⁊
redum ⁊ manumitti hunc apiro p̃sidem.⁊
curatorẽ adiungi o portet.
to recte tutorẽ dedit. nec is excusatus ẽ: eũ
tutele uditio tam de administͣtis. quam
neglectis cum aministrari deb̾ent ap̃ coco¬
petentem iudicẽ conueni. scđm bõam fidco
tibi satis facere uissurum¬
testam̃to patris si meius fuisti potestateda¬
tum ꝓponis: redoi tibi si quid debetur cõ¬
petens uidex additus iubebit. ¶ curatorẽ¬

Expanded text:
nisi eos heredes instituerit. quando autem eos heredes non instituerit, solet ex voluntate defunctae datus tutor a praesidibus confirmari. nullo vero ex his interveniente si res pupillares quiphno. Si pupillorum pater alienum servum, de quo postulas, et tutorem esse voluit et liberum, ante tamen tutore alio pupillis dato, redimi et manumitti hunc apud praesidem et curatorem adiungi oportet. to recte tutorem dedit nec is excusatus est, eum tutelae iudicio tam administratis quam neglectis, cum administrari deberent, apud competentem iudicem conveni secundum bonam fidem tibi satisfacere itestamento patris si in eius fuisti potestate datum proponis, reddi tibi si quid debetur competens iudex aditus iubebit. curatore
Abbreviated transcription (Latin):
te datiõe teneri ñambigitur¬
d. aã Curatõrẽ hñti. neq ad uinginisi
cãcognita:. nec in loco eius alium substitrn
nisiante prigreremoto ambigra uiris ñ
ẽ. teq affuturum dãpniꝙ. medĩo tp̃ene¬
gotiis pupillarib contigitẽe succedancũ
cum actorem ꝑiculo tuo constituere de¬
bueras. nec iure magistratum in ab senti¬
am tuamalium creasse certum ẽ.¬
pubem iustam hr̃e ꝑ sõam nisi int̃posito
decreto administrandi patrimonii gr̃a:
ant inlitẽ fuĩt curator datus. ut iuxta p̃¬
cedentia nr̃e pietatis statuta. legitime i¬
nitiate litis. agitata truiditiis ꝯtrouer¬
sia fimatur.
mp̃.orã. Curator adolescenti orcdinatꝰ.
post inchoatam litem ñ põt supre textu
specialis curatoris a senoĩati. aut litẽ con¬
testatam deserere aut abaministratione
se subtrahere
op̃.rono. Pemagistratuum uttius ꝓ¬
ceclat licentia: plenius designamus. ne pa¬
trimon̾ialem colonum. siuealiuĩm qui pͥ¬
uuegio abhac numcupatic̃ẽ defenditur.

Expanded text:
tutore legitimo patruo constituto nec ullo excusa. Curatorem habenti neque adiungi nisi causa cognita nec in loco eius alium substitui non ante priore remoto ambigui iuris non est: teque afuturum damni, quod medio tempore negotiis pupillaribus contigit, esse succedaneum, cum actorem periculo tuo constituere debueris, nec iure magistratum in absentiam tuam alium creasse certum epuberem justam habere personam, nisi interposito decreto aut administrandi patrimonii gratia aut ad litem fuerit curator datus; ut justa praecedentia nostrae provisionis statuta legitime initiatae litis agitatae in judiciis controversiae finiantur.pio pp. Curator adulescenti ordinatus post inchoatam litem non potest sub praetextu specialis curatoris a se nominati aut litem contestatam deserere aut ab administratione se subtraherepu. Ne magistratuum ulterius procedat licentia, plenius designamus, ne patrimonialem colonum sive alium, qui privilegio ab hac nuncupatione defenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. uulrmo: ¶ulla dubitatio ẽ pose cam.
milroitio agctatam ut pote am̃mmlitis ꝓcira¬
torem effectum ⁊̃ post excessum eius qui a¬
gendam usdefendendam litemmandauerat
posse ichoatam cãm uirgiuimq finre quip¬
pe cum ⁊ ꝓcuatorem possecum instituere ue¬
teris uiris uolu̾int conditores.

Expanded text:
p. Nulla dubitatio est post causam in iudicio agitatam utpote dominum litis procuratorem effectum etiam post excessum eius, qui agendam vel defendendam litem mandaverat, posse inchoatam causam iurgiumque finire, quippe cum et procuratorem posse eum instituere veteres iuris voluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
c ãa. ¶ilitemnc ꝓ patreułpro matre
ułuxore. uł ex sacro rescripto ꝓcuratorio
noĩẽ exꝑiri oportet. cum neq defensionẽ
alcnam suscipere. uł retimere negotium. ł
quasi suffiagatorẽ accedere: utilitate pub¬
lica ꝑmmitatur.

Expanded text:
. Militem nec pro patre vel matre vel uxore nec ex sacro rescripto procuratorio nomine experiri oportet, cum neque defensionem alienam suscipere vel redimere negotia vel quasi suffragatorem accedere utilitate publica permittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mp. const̃. Cbtimumduximus ñex eo
die quose quisq dolum amissum didicisse
cõmemorauit. Neq intra anm utilis tp̃s.
si potius exco die quoasseritur comissus
dolus. intra continuum biennum delo¬

Expanded text:
. C. Optimum duximus, non ex eo die, quo se quisque admissum dolum didicisse memoraverit, neque intra anni utilis tempus, sed potius ex eo die, quo asseritur commissus dolus, intra continuum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
oa imantatum solius mãriti secutuᷤ.
tam ip̃ius quauxoris eius negotia gessisti.
tam tibi quã mulieri mnicẽ neg̃ore gestor̃
cõpetit actio. p̃isane quimantauit. ad ũ¬
sus te mañdati actioẽ s. ⁊tibi adũsus eũ
Qͣnt̾ria. siquid forte suꝑ eogasti.
cp. gõr. Sipat̾no affectu prungnas
tuas alinsti: seumerceles ꝓhis aliquas
magistris expẽcti̾ti. cus erogationus tibi
ttulia repetitio ẽ. Qm siut repetitaras ca
que insũptum misisti. aliquid erogasti
negõꝵ tibi gestoꝵ intedenda actio ẽ¬
Mꝑ galł. Emnegotium sororis megeres
pea tributa soluisti uł mandante itł
rogante iofecisti negor gestore actiõe
us mandati: id quod soluisse teconsti
op̃.dio. Curatoris ⁊̃ successores neg̃ors
gestore utilĩconuñtos actiõe. tã dolum
quã latam culpam prãre detere: nec ad̾co
offitum admims crationis tusire. itcoq
nuila malicndieos res adulte potesta
2. a. Obnegotium aliemum gestũ sũp¬
tuum factore usuras prari. fides pcã suasit.

Expanded text:
 mandatum solius mariti secutus tam ipsius quam uxoris eius negotia gessisti, tam tibi quam mulieri invicem negotiorum gestorum competit actio. Ipsi sane qui mandavit adversus te mandati actio est: sed et tibi adversus eum contraria, si quid forte supererogasti.ciano. Si paterno adfectu privignas tuas aluisti seu mercedes pro his aliquas magistris expendisti, eius erogationis tibi nulla repetitio est. quod si ut repetiturus ea, quae in sumptum misisti, aliquid erogasti, negotiorum tibi gestorum intendenda actio e Si negotium sororis tuae gerens pro ea tributa solvisti, vel mandante ea vel rogante id fecisti, negotiorum gestorum actione vel mandati id, quod solvisse te constiClaudiae. Curatoris etiam successores negotiorum gestorum utili conventos actione tam dolum quam latam culpam praestare debere nec ad eos officium administrationis transire ideoque nullam alienandi eos res adultae potesta. Ob negotium alienum gestum sumptuum factorum usuras praestari fides bona suasit:
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. Sidonationis ustnsactionis. ussti¬
pulationis. uscuiuscumq alt̾ius contͣctuᷤᷤ
obligationis confectum instrum̃tũ metu
mortis ułcraciatu corꝑis extortum. uł
capitales mina ꝑtime scendo adito pside
ꝓͣuimtie ꝓbare poteris: hoc ratum br̃i sccłm
faisse sub sperecipicndi quod defram̃to. st¬
ceris instrum̃tum timore nead cuulia mui¬
nera nominareris ꝓponas. ⁊ rescindi uẽcti¬
tioẽm uelutimctus c̃a factam desideres: ⁊̃¬
telligis adratum ñh̃ndum cont̾ctũ me¬
tum huiusmõi. ꝓdc̃e ñ possc̃¬

Expanded text:
. Si donationis vel transactionis vel stipulationis vel cuiuscumque alterius contractus obligationis confectum instrumentum metu mortis vel cruciatus corporis extortum vel capitales minas pertimescendo adito praeside provinciae probare poteris, hoc ratum haberi secundum fecisse sub spe recipiendi, quod de frumento feceras, instrumentum vel timore, ne ad civilia munera nominareris, proponas et rescindi venditionem veluti metus causa factam desideres, intellegis ad ratum non habendum contractum metum huiusmodi prodesse non poss
Abbreviated transcription (Latin):
actioẽm scilicet post denuntiatic̃en quã
a dñs tnsiniscrit. non cõceclens a res eiꝰ
attingere: licet res berie abeo geste siot
tore multas expensas ntilit factas. ⁊ tẽ
dolosa simulatiõe habita eum ꝓhibũit.
ut neq anteriores expensas p̃stit. quod
nulio patͣnnur mõ. s exquo die ad te¬
statio ad eum facta ẽ. usinscriptis uł
sine scͥptis. sub testificatiõe tñ alicarum
Eꝑsoãrum. exeodie ꝓfacieridis meliorati¬
onib nullam ei actioem competere. Suꝑ
antrriorib aũt sutilit̃ facte sunt. hrẽ
cum actioẽm ẽc dños concedimnus fuana¬
tura currentẽ. de is q̃ uĩmetus necͤa ge

Expanded text:
actionem, scilicet post denuntiationem, quam ei dominus transmiserit nec concedens ei res eius attingere, licet res bene ab eo gestae sinttore multas expensas utiliter factas et tunc dolosa adsimulatione habita eum prohibuerit, ut neque anteriores expensas praestet? quod nullo patimur modo: sed ex quo die attestatio ad eum facta est vel in scriptis vel sine scriptis, sub testificatione tamen aliarum personarum, ex eo die pro faciendis meliorationibus nullam ei actionem competere, super anterioribus autem, si utiliter factae sunt, habere eum actionem contra dominum concedimus sua natura current
Abbreviated transcription (Latin):
o.ãa: Si inira cam etata cuisuccurri
sol mintegrum restitutionislis ĩchoata
ẽ nec eiatertnuntiatum ẽ mors cuis cont̃
quẽ hec fuãnt inplorata fraudit ce ñ põt.¬
d. aaetutela auimculitin eius dẽqtu¬
toris cuifalso etate ꝓbata p̾stitisti lib̾ati¬
one: quomignar etatis tue ñ fuisse. tam
offitum tutele quam sanguinis ꝓximitã
argut. si nec dimistatutum tp̃c excessit.:
exca inintegrum restitutionis ẜrdes eras
conuenie potes

Expanded text:
. Si intra aetatem, cui succurri solet, in integrum restitutionis lis inchoata est nec ei a te renuntiatum est, mors eius, contra quem haec fuerat implorata, fraudi tDe tutela avunculi eiusdemque tutoris, cui falso aetate probata praestitisti liberationem, quem ignarum aetatis tuae non fuisse tam officium tutelae quam sanguinis proximitas arguit, si necdum statutum tempus excessit, ex causa in integrum restitutionis heredes eius convenire potes
Abbreviated transcription (Latin):
dp̃.dio: Cum ꝓponas int̃ it ⁊̃ cum quẽ
inconͣtubnio ancillam tuam sibigonum¬
xisse comemorasti placuisst ut tubi ꝓpedo
statntum tpc ciecccssit. ⁊ fid̾ placitirũꝑat:
desid̾are debes deelolo tibi dectimactionem.

Expanded text:
. Cum proponas inter te et eum, quem in contubernio ancillam tuam sibi coniunxisse memorasti, placuisse, ut tibi pro eadem statutum tempus excessit et fidem placiti rumpat, desiderare debes de dolo tibi decerni actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
his que p̃sentib tutorib uł curatorib
inuuditio ulextrauiditium gesta fũint
mintegrum restitutionis auxilium suꝑ¬
possunt. licet ꝑsonali actione atittore
ulcunrat᷑ore suur consequi possunt. in
integrum restitutionis auxiliumeiidẽ
mmorib dariiam pridem placinit

Expanded text:
his, quae praesentibus tutoribus vel curatoribus in iudicio vel extra iudicium gesta fuerint, in integrum restitutionis auxilium suppossunt, licet personali actione a tutore vel curatore suum consequi possint, in integrum restitutionis auxilium eisdem minoribus dari ia
Abbreviated transcription (Latin):
aduocator cum cõpetenti mod̾atione
censuimus a dmittendas ⁊ iubemus ꝓtp̃e
primatem eor ꝑbicinium fisci patroĩ
fungi offitio ⁊ solatia sibi cõi consensu
deputata ꝑ tõ biennum consequi hoc

Expanded text:
vocatorum cum competenti moderatione censuimus admittendas et iubemus pro tempore primatem eorum per biennium fisci patroni fungi officio et solacia sibi communi consensu deputata per idem biennium consequi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem implorari ñ decet. Redde itaq fisco
nr̃o qd̾ debes. atsiconuentus uelut acre¬
ditore fułis. quem tibi numerasse pocuni¬
amnegas. exceptiõe ĩ numeratt pecunie
mpsõe. Lpnnitutores filior tuor su¬
spectos faceres: ei asdeq tutores seu curato¬
res peteres. mmin̾ere pietatis fungebaris.
que cã nadmittit negotior gestore ac¬
ticẽm: ut sumptus quos inea lite fecisti.
ratione eos petere põt.¬
eoꝵ urgentib necc̃itatis rõib utiliter
gerantur. inquantum locupletiones fc̃i
sunt: dandam actiõem exutilitate ipor
receptum ẽ. Que tibi quoq ture dec̾nt̃
ꝙͣ sũptus inpupillum que rome tutor̃
petendor grãduxisti: fecisse allegas:
si ñ mat̾tera eius d se facere ꝑatam ꝓpͥis¬
uisti: negotiore gestore actioͬe exꝑiri
poͣtes. Siue pignoris lib̾andi gr̃a debitũ
uruisum soluere coactus es. actiõm cã¬
tem rubcbuliuditio famile hertiscũ¬
de. si non ẽ int̾ uos redditum: eam quã¬
titatem assequeris.

Expanded text:
tatem implorari non decet. redde itaque fisco nostro quod debes, ac si conventus velut a creditore fueris, quem tibi numerasse pecuniam negas, exceptione non numeratae pecuniae e. Cum tutores filiorum tuorum suspectos faceres eisdemque tutores seu curatores peteres, munere pietatis fungebaris: quae causa non admittit negotiorum gestorum actionem, ut sumptus, quos in ea lite fecisti, ratione eos petere poteorum urguentibus necessitatis rationibus utiliter gerantur, in quantum locupletiores facti sunt, dandam actionem ex utilitate ipsorum receptum est. quae tibi quoque iure decernetur, quod sumptus in pupillum, quem Romae tutorum petendorum gratia duxisti, fecisse te adlegas, si non matertera eiusdem se facere paratam pisti, negotiorum gestorum actione experiri potes, sive pignoris liberandi gratia debitum universum solvere coactus es, actionem eandem habebis vel iudicio familiae herciscundae, si non est inter vos redditum, eam quantitatem adsequeris.
Abbreviated transcription (Latin):
mõ auxilio ituat᷑ ponẽ dubium fide¬
uissorẽ ex ꝑsona sua ob̾noxium ẽẽ con¬
tctuiscrum sidolomalo apparuĩt con¬
tractum int̾positum ẽt manifestum est
utriusq ꝑsone tam ueditricis quã fidci¬
utriusq sexus parentum hereditatem
ꝓiuntie Quod si legitimam etat̾e ĩple¬
stis: coq tp̃cquo inintegrum restitii po̾¬
sitis excessistis. curatores ur̃os si adũsus
eos ĩoum exꝑtiestis. iuiditio scđ̾mꝰ for¬
mamuis conucnte

Expanded text:
modo auxilio adiuvatur, non est dubium fideiussorem ex persona sua obnoxium esse contractui. verum si dolo malo apparuerit contractum interpositum esse, manifesti iuris est utique personae tam venditricis quam fideiutriusque sexus parentium hereditatem provinciae. quod si legitimam aetatem implestis idque tempus, quo in integrum restitui possitis, excessit, curatores vestros, si adversus eos nondum experti estis, iudicio secundum formam iuris convenite
Abbreviated transcription (Latin):
d.aa. Eo tp̃e quo sotor tua auxilio uĩña¬
tur etatis si patris intestati bõꝵ possonẽ
accute tebuit. licit .u. filios suꝑstites hũit.
ñ tam̃ id eominus adedicti pͥrogatuiam ꝑti¬
m. scilicet si nunc ꝑ etatem benefitium te¬
stitutionis iargͣnuꝵ¬
anins post pupularem etãtemres uendedi¬
sti. hunccontctum seruari ñoportet: cum
si absimilis ci hãtur minor curatore bñs
cu ap̃tore curatore datobonis int̾tictũ ẽ
¶Siuiosine curatore constitutus contractum
fecisti. inplorare mintegrum rescitutic̃em.
sinecdum tp̃a p̃finita excessertnt. cã cogñ¬
ta nonꝓrohiberis.

Expanded text:
dro. Eo tempore, quo soror tua auxilio iuvabatur aetatis, si patris intestati bonorum possessionem accipere debuit, licet quinque filios superstites habuerit, non tamen ideo minus ad edicti praerogativam pertinet, scilicet si nunc per aetatem beneficium restitutionis largituannis post pupillarem aetatem res venum dedisti, hunc contractum servari non oportet, cum non absimilis ei habeatur minor curatorem habens, cui a praetore curatore dato bonis interdictum est. si vero sine curatore constitutus contractum fecisti, implorare in integrum restitutionem, si necdum tempora praefinita excesserint, causa cognita non prohiberi
Abbreviated transcription (Latin):
mpscỹ. E ifecusson acreditore pignora.
emit᷑ oblata quantetate sortis iusurarum.
tibi domimum cuifractib quos bona ft̃o.
ꝑcepit consultius estiti. nefitti rupte grã
dedolõ posit actio exeteri:¬

Expanded text:
Si fideiussor a creditore pignora emit, oblata quantitate sortis et usurarum tibi dominium cum fructibus, quos bona fide percepit, consultius restituet, ne fidei ruptae gratia de dolo possit actio exerceri
Abbreviated transcription (Latin):
mp ⁊sfa. Siꝑmpssionẽ quis alique mctu¬
ens. saltim inmediocri offitio constitutum.
reisue in ead̃ ꝓuntia uel loco ubi tale offõ
ꝑagit subuenditionis titulo fecũt cessiõẽ.
⁊ ꝙ ẽptum fuit uddatur ⁊ nichuominus
⁊̃ pecunie retmearitur. simili pes quantãs
si qui usconuigis. uł amici nõib ab utentes

Expanded text:
Si per impressionem quis aliquem metuens saltem in mediocri officio constitutum rei suae in eadem provincia vel loco, ubi tale officium peragit, sub venditionis titulo fecerit cessionem, et quod emptum fuerit reddatur et nihilo minus etiam pecunia retineatur: simili poena s
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatũ corꝑis: uenditio auobis extor¬
ta ẽ.⁊ ñ postea eam conierisu rororastis
tuxta ꝑpetui formam edicti intraannum
quid̾ agentes: quo ex ꝑiuindi potestas ẽ. si
res ñ restitutur. quadrupli refertis ꝯdẽp¬
natiocm scilicet reddito auobis p̃tio. post
annumuõ causa cognita ead actio in sim¬
cplum ꝑmittitur. quec̃ae cogratio eo ꝑtan¬
Ent ita temum decernat salia actio ñ suꝑe.
patri⁊ ꝑatruo tuo. utrum abẽptore an uero
sciente cpͣtore abalĩo. ut uimetu ue possõneᷤᷤ
uendere cogerentur. Nam si adibita uicõpul¬
si sunt. possessices suas que muiore ualctat
iino distrarere. uiris dictionis tenore ut
id quod improbe factumẽ. inpriorẽ statum

Expanded text:
cruciatus corporis venditio vobis extorta est et non postea eam consensu roborastis, iuxta perpetui formam edicti intra annum quidem agentes, quo experiundi potestas est, si res non restituatur, quadrupli referetis condemnationem, scilicet reddito a vobis pretio: post annum vero causa cognita eadem actio in simplum permittitur: quae causae cognitio eo pertinet, ut ita demum decernatur, si alia actio non sit. patri et patruo tuo, utrum ab emptore an vero sciente emptore ab alio, ut vi metuve possessionem vendere cogerentur. nam si adhibita vi compulsi sunt possessiones suas quae maiore valebant minimo distrahere, iurisdictionis tenore, ut id quod improbe factum est in priorem statum
Abbreviated transcription (Latin):
utium pasłis restitui ꝙ illatum ẽ postu¬
des. ꝑspici ñ põt. quando ueri simue nõ
tt adsolutionẽ te ꝓperasse: omissa que¬
rela decirographo ut pote ꝑuam extõto
pisi ⁊ ĩsoluẽdoteuĩ passum dicis.

Expanded text:
m passus restitui quod illatum est postules, perspici non potest, quando verisimile non sit ad solutionem te properasse omissa querella de chirographo utpote per vim extorto, nisi et in solvendo vim te passum dicis.
Abbreviated transcription (Latin):
tere inpossessione secutus uiris dictiõem
queexerceri adñsus indefensos sol.
cquum est resditui tibicãe defensicem nec
oberit tibi ꝙ uxor tua int̃fuit uiditio
aut ⁊̃ adquietut sentñtie. cumalienane¬
gotia ꝑmulieres fialit̃ agi possurit: nisi
inrem suam ⁊pprium lucrum mandate
sunt eis actiones
agere uult. si ñ cum defendat denegari

Expanded text:
tere in possessionem, secutus iurisdictionem, quae exerceri adversus indefensos soletaequum est restitui tibi causae defensionem: nec oberit tibi, quod uxor tua interfuit iudicio aut etiam adquievit sententiae, cum aliena negotia per mulieres non aliter agi possunt, nisi in rem suam et proprium lucrum mandatae sunt eis actiones.agere vult, si non eum defendat, denegari
Abbreviated transcription (Latin):
mparcħ Animadutimus plurimos inui¬
starum disꝑatione causarum potñtium titu
ude legum adũsatiorumq trorens nõib¬
scientes coniuerint afficicridi sunt publice
tallor supplitiis deputentur. Quis quis igͥ
lite pulsatus cum ⁊p̃e rel sit possessor  ⁊ iuri
⁊ titulum illate sollẽpnit̾ pulsationis ex ce¬
perit. cc̃clictoriis libellis aut titulis alt̾uss
nom̃ credid̾rat ingerendium eius possonis
aut cãcquam subhac fraude. aut rtinẽ aut¬
euitare tẽptaũit amissione mulctetur.
Nec repetende actionis ⁊̃ sici ꝓbabilis ne¬
gotii mĩta suffragantur hãt facultatem.
eos sane quisponitaliens litib inserise pa¬
tiuntur. cumhis neq ꝓpͥetas neq possessio
cõpetat. ueluti fame suc ꝓcligos. ⁊ calũpni¬
arum redemptores notati oportebit. Ut ne¬

Expanded text:
p. Animadvertimus plurimos iniustarum desperatione causarum potentium tituludem legum adversariorumque terrorem hiscientes conivent, adficiendi sunt publicaetallorum suppliciis deputentur. Quisquis igitur lite pulsatus, cum ipse et rei sit possessor et iuris et titulum illatae sollemniter pulsationis exceperit, contradictoriis libellis aut titulis alterius nomen crediderit ingerendum, eius possessionis aut caevitare temptaverit, amissione multetur nec repetendae actionis, etiamsi ei probabilis negotii merita suffragantur, habeat facultatem. Eos sane, qui se sponte alienis litibus inseri patiuntur, cum his neque proprietas neque possessio conpetat, veluti famae suae prodigos et calumniarum redemptores notari oportebit.