comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uucit ita. arethusam aũt etiã in elide esse testat᷑ uirgilius dicens sic
tibi cũ fluctus subterlabere sicanos. hec secundũ fabulam uenatrix
fuit que cũ se in alpheo post laborem ablueret ab eo adamata ẽ &
diu fugiens deoꝵ miseratione infontẽ mutata ad siciliam uenit quod¬
ẽt uirgilius ostendit & tandem positis uelox arethusa sagitis.: alphe¬
um: quia grece alpheios facit ut eneias enea.⁊ iussi numina magna
aclimitationẽ nili suꝑfundit᷑ campis.⁊ pachini: ꝓmũthoriũ austrũ
spectans unde &e pachinũ dictũ ab aeris crassitudine nã pachis est cras¬
sus. i camarina ꝓcul: palus est iuxta opidũ cui quodam tempore cũ
siccata pestilentiam creasset cõsultus apollo ethnã penitus ex haurire
tem ingressis hostib penas dederũt. M inmanisq gela: ciuitas aflu¬
uio nominata sicut ẽt̃ campi geloi. ⁊ agragas: muro cinctus in cuiꝰ

Expanded text:
iunxit ita. Arethusam autem etiam in Elide esse testatur Vergilius dicens «sic iunxit ita. Arethusam autem etiam in Elide esse testatur Vergilius dicens «sic tibi cum fluctus subterlabere Sicanos». Haec secundum fabulas venatrix fuit quae, dum se in Alpheo post laborem ablueret, ab eo adamata est et diu fugiens deorum miseratione in fontem mutata ad Siciliam per andem positis velox Arethusa sagittis». ALPHEVM quia Graece Ἀλφεῖος facit, ut Αἰνείας Aeneas. IVSSI NVMINA MAGNA ad imitationem Nili superfunditur campis. PACHYNI promontorium austrum spectans. Vnde et ‘Pachynum’ dictum ab aëris crassitudine; nam παχὺς est crassus, pinguis. CAMERINA PROCVL palus est iuxta oppidum, cui quodam tempore, cum siccata pestilentiam creasset, consultus Apollo an eam penitus exhaurire tem ingressis hostibus poenas dederunt. INMANISQVE GELA civitas a fluvio nominata, sicut etiam «campi Geloi». AGRAGAS mons est muro cinctus, in cuius
Abbreviated transcription (Latin):
impleantꝰ in ter utramq uiã modico mortis interstitio idest scylle &
charybdis. s retro dare lintea: quod dũ cogitamꝰ ꝓsperior nobis flare ce¬
nus incederet implebat sonitu pene totam siciliã unde et pantagyas dictꝰ
est quasi ubi sonans. hic postea cũ cereri querenti filiam obstreperet tace¬
re uissus est numinis uoluntate.⁊ megarosq sinus: megara opidũ est¬
renauigans. ee errata: participiũ sine uerbi originem. nõ ẽĩ facit error:
infelicis ulixi: epitheton ad implendum uersum positũ more greco siue
respectu negotii. ⁊plenuriũ undosum : uerbũ deuerbo expressit hoc est
eĩ undosum quod plenuriũ. ⁊ ortygiam : hec tm̃ ortygia dicit᷑ apollinis
etiã delos fama est.⁊. huc helidis amnem: helis et pisa ciuitates sunt
archadie inqua est fons ingens que ex se duos alueos creat alpheũ
ce aretbusa unde fit ut fingant᷑ cõungi in exitu quos origo nõ con¬

Expanded text:
impleantur, inter utramque viam modico mortis interstitio, id est Scyllae et impleantur, inter utramque viam modico mortis interstitio, id est Scyllae et Charybdis, retro dare lintea; quod dum cogitamus, prosperior nobis flare coenus incederet, implebat sonitu paene totam Siciliam; unde et Pantagias dictus est, quasi ubique sonans. Hic postea, cum Cereri quaerenti filiam obstreperet, tacere iussus est numinis voluntate. MEGAROSQrenavigans, ut INFELICIS VLIXI epitheton ad implendum versum positum more Graeco, sine respectu negotii. PLEMYRIVM VNDOSVM verbum de verbo expressit; hoc est enim ‘undosum’, quod ‘Plemyrium’. ORTYGIAM haec tantum Ortygia dicitur; Apollinis vero etiam Delos. FAMA EST HVC ELIDIS AMNEM Elis et Pisa civitates sunt Arcadiae, in qua est fons ingens, qui ex se duos alveos creat, Alpheum et Arethusam; unde fit, ut fingantur coniungi in exitu, quos origo con
Abbreviated transcription (Latin):
rus dicit: unde eocecato ulices ꝑtulit tẽpestatem ꝗ ad eũ uenit derelicta
calipso cũ qua decem annis fuerat. unde ut supradiximꝰ uirgilii dictis
noides est nã arotunditatem in acumen leuat᷑. cyparissus aũt telephi fi¬
lius fuit amatus ab apolline uel ut alii asiluano ꝗ cũ ceruũ quẽ indelitiis
habebat ꝑ ignorantiam occidisset flendo nimiũ misericordiam numinũ¬
meruit itaq in arborem cupressum cõuersus est aptã & cõsecratã lacri¬
mis & luctibus.⁊ silua alta iouis lucusq diane: iouis propter quertũ ꝓp¬
antiꝗ ni ꝓne ponebant qua particula plenus est plautus ni male ni stul
ta. sensus ergo est talis. timor cogebat ut quo cũq nauigaremus ut ce¬
uentũ sequerem᷑ non iudiciũ: sed occurrebat precepto heleni uitare scyl¬
lam & charybdim: quare placuit ne cursus teneant. hoc est agantꝰ᷑ &

Expanded text:
rus dicit. unde eo occaecato Ulixes pertulit tempestatem, qui ad eum venit derelicta rus dicit. unde eo occaecato Ulixes pertulit tempestatem, qui ad eum venit derelicta Calypso, cum qua decem annis fuerat: unde, ut supra diximus, Vergilii dictis νοειδὴς est: nam a rotunditate in acumen levatur. Cyparissus autlius fuit, amatus ab Apolline, vel ut alii, a Silvano, qui cum cervum quem in deliciis habebat per ignorantiam occidisset, flendo nimium misericordiam meruit numinum, itaque in arborem cupressum conversus est, aptam et consecratam lacrimis et luctibus. SILVA ALTA IOVIS LVCVSVE DIANAE ‘Iovis’ propter quercutiqui ‘ni’ pro ‘ne’ ponebant, qua particula plenus est Plautus «ni mala ni stulta sis». Sensus ergo talis est: timor cogebat ut quocumque navigaremus et ventum sequeremur, non iudicium; sed occurrebat praeceptum Heleni, vitare Scyllam et Charybdim. Quare placuit, ne cursus teneant, hoc est agantur et
Abbreviated transcription (Latin):
re: dextrã intendere scilicet sic ut posset nauem tenere. terentiũ ad dña
ꝗ ad fectant uam idest intendunt. nã si dextra legeris. ut sit dextra cõ¬
tingere ad fectare cõtingere caret exemplo.⁊ nec potis: idest nec potis ẽ
pot̾is aũt nomen est & declinat᷑ potis potis poci potem potis pote &e nom̃
esse docet ratio cõparationis: nũ insuꝑ latĩo potissimus facit cui si derra¬
xeris simus inuenies nõĩs positionẽ ut accerimus acer. & fortissimus for¬
tis sic aũt ut diximus declinari cõpositio ostendit. nã huiꝰ impotis cõ¬
cauernis: echo aũt incõcauis est locis. ⁊ ruit: festinanter uenit. u neꝗqꝗͣ
lumine toruo: quia nocere nõ poterat.⁊ ethneos fratres: aut similes aut
feritate germanos: nã nõ sunt fratres poliphemi quẽ neptũni filiũ home

Expanded text:
RE dextram intendere, scilicet sic, ut posset navem tenere. Terentius «ad dominam RE dextram intendere, scilicet sic, ut posset navem tenere. Terentius «ad dominam qui adfectant viam», id est ‘intendunt’. Nam si ‘dextra’ legeris, ut sit ‘dextra contingere’, ‘adfectare’ ‘contingere’ caret exemplo. NEC POTIS id est nec potis est. ‘Potis’ autem nomen est et declinatur potis, potis, poti, potem, potis, a pote. Et nomen esse docet ratio comparationis; nam in superlativo ‘potissimus’ facit; cui si detraxeris ‘simus’, invenies nominis positionem, ut ‘acerrimus acer’, ‘fortissimus for Sic autem ut diximus declinari conpositio ostendit; nam ‘huius inpotis comCAVERNIS echo enim in concavis locis est. RVIT festinanter venit. NEQVICQVAM LVMINE TORVO quia nocere non poterant. AETNAEOS FRATRES aut similes, aut feritate germanos, nam non sunt Polyphemi fratres, quem Neptuni filium Home
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ improbus hostem ꝗͣ meminit. ⁊ solamenq mali: hinc ꝗntilianus
magnũ cecitatis solatiũ est habere rem uidentis. ⁊ postꝗͣ altos tetigit
fluctus & ad equora uenit: hyꝑbaton insensu ut ꝓgressi subeunt luco
fluctib aut de desperatione oculi.s gemitu: cũ gemitu. m iã mediũ: sic al¬
classe tenebat cũ ad huc menia respiceret. s fluctu: legit᷑ & fluctus.
Ntrepidi. festini ut nec trepidate meas teucri defendere nauis. itẽ accepit
trepidos ac nixũ dicere iussit. ⁊ sic merito: qr oĩa eiꝰ ꝓbauerant dicta ac
si diceret ñõ fallacẽ ut sinonẽ. ad sonitũ remoꝵ: sonitũ uocẽ dixit. uox
eĩ est om̃e quod sonat: sic alibi fractasq ad litora uoces: nã de hominib
nõ dixit quia supra est tacitiq incidere .f. s uestigia torsit: bene uno ser¬
mone ostendit eũ reuertentẽ iã audisse sonũ nauigii. ⁊ dextrã ad fecta¬

Expanded text:
tamen inprobus hostem, qua meminit». SOLAMENQVE MALI hinc Quintilianus tamen inprobus hostem, qua meminit». SOLAMENQVE MALI hinc Quintilianus dixit «magnum caecitatis solatium est habere rem videntis». TETIGIT FLVCTVS ET AD AEQVORA VENIT hyperbaton in sensu, ut «progressi subeunt luco fluctibus, aut de spatio oculi. Ad v. 664 Gemitu cum gemitu. Ad v. 665 Iaclasse tenebat», cum adhuc moenia respiceret. FLVCTV legitur et ‘fluctus’. TREPIDI festini, ut «ne trepidate meas, Teucri, defendere naves», item «accepit trepidos ac Nisum dicere iussit». SIC MERITO quia omnia eius probaverant ‘dicta’, ac si diceret ‘non fallacem, ut Sinonem’. AD SONITVM VOCIS remorum sonitum vocem dixit - vox enim est omne quod sonat; sic alibi «fractasque ad litora voces» - nam de hominibus non dixit, quia supra est «tacitique incidere funem». VESTIGIA TORSIT bene uno sermone ostendit eum revertentem iam audisse sonum remigii. DEXTRAM AFFECTA
Abbreviated transcription (Latin):
curebat si cecus est nõ est timendũ subiungit nõ solũ esse sed plures.
o miseri: aut blandientis particula est ut interentio omisera aut
moꝵ est alud corporis.:. curua hec habitant ad litora uulgo: ne tm̃
ĩmontib esse putarent᷑. uulgo: passim. s tertia iã lune: bene in deser¬
tis locis ex luna colligit tempora. ⁊ se cõplent: ideo quia suũ nõ habet
lumen sed afratẽ mutat᷑.: lustra: cubilia unde etiã lupanaria iustra di¬
cimus ubi habitant lupe idest meretͥces dicte oboscenitatis & odoris simi¬
litudinem. s bacas: generale est idest fructus arboꝵ agrestium. ⁊ corna: ip̃a
arbor cornꝰ dicit᷑ pomũ uero cornũ corna templũ templa. n addixi: sigͣto
uerbo expͥmit desperationẽ. ⁊ uos ãt aĩam hanc potiꝰ: obliq ut supra. is
litora nota petentem: nota ante oculi amissionem. sic statius in nono seꝗ

Expanded text:
currebat: si caecus est, cur timetur? subiungit, non unum currebat: si caecus est, cur timetur? subiungit, non unum O MISERI aut blandientis particula est, ut in Terentio «misera», aut morum est, aliud corporis. CVRVA HAEC AD LITORA ne tantum in montibus esse putarentur. VVLGO passim. TERTIA IAM LVNAE bene in desertis locis ex lunae ratione colligit tempora. SE COMPLENT autem ideo, quia suum non habet lumen, sed accipit a sole. LVSTRA cubilia; unde etiam lupanaria ‘lustra’ dicimus, ubi habitant lupae, id est meretrices, dictae ab obscenitatis et odoris similitudine. BACAS generale est, id est fructus arborum agrestium. CORNA ipsa arbor cornus dicitur, pomum vero cornum. ‘Corna’, ut ‘templum’, ‘templa’. ADDIXI signato verbo exprimit desperationem. VOS ANIMAM HANC POTIVS oblique loquitur, ut supra. LITORA NOTA ‘nota’ ante oculorum amissionem. Sic Statius in nono «sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
lectio idest madefacta. nã si asꝑsa dixeris id irrorata tapinosis & yꝑbo¬
ne sit iteratio. ⁊ ulixes: aso lo noĩe emphasin fecit unde est quod scꝗtꝰ᷑
oblitusue sui est ithacus ithace suis. s sepultus: stratus iacuit. ⁊ ĩmen
sus: etiã ad poliphemi magnitudinẽ ꝑtinet quasi in toto antro iacue¬
nt. ⁊ circũ fundim᷑: secũdũ homerũ ꝗ dicit alios eũ tenuisse alios cecas¬
n solũ sub fronte latebat : multi poliphemũ dicunt unũ habuisse oculũ.
alii duo alii tres sed totũ fabulosum est. nã hic uir prudentissimus
fuit & ob hoc oculum ĩ capite habuisse dicit᷑ iđ uixta cerebrũ quia
git᷑ obcecasse. ⁊s latebat: dormienti scilicet: nã male sentit donatus
dicens late patebat cõtrametrũ.ltem dicit capillis tegebat᷑ aut late¬
bat corporis cõparatione ab solutus est tñ suꝑior sensus.. argolici di¬

Expanded text:
lectio, id est madefacta; nam si ‘aspersa’ dixeris, id est ‘inrorata’, tapinosis et hyperbolectio, id est madefacta; nam si ‘aspersa’ dixeris, id est ‘inrorata’, tapinosis et hyperbone sit iteratio. VLIXES a solo nomine emphasin fecit; unde est quod sequitur «oblitusve sui est». ITHACVS Ithacensis. SEPVLTVS stratus iacuit. INMENSVS etiam ‘inmensus’ ad Polyphemi magnitudinem pertinet, quasi in toto antro iacuerit. CIRCVM FVNDIMVR secundum Homerum, qui dicit alios eum tenuisse, alios caecas SOLVM SVB FRONTE LATEBAT multi Polyphemum dicunt unum habuisse oculum, alii duos, alii tres. Sed totum fabulosum est. Nam hic vir prudentissimus fuit, et ob hoc oculum in capite habuisse dicitur, id est iuxta cerebrum, quia  hoc eum caecasse fingitur. LATEBAT dormienti scilicet; nam male sentit Donatus dicens ‘late patebat’ contra metrum. Item dicit ‘capillis tegebatur’, aut ‘latebat corporis conparatione’. Absolutus tamen est prior sensus. ARGOLICI CLI
Abbreviated transcription (Latin):
bimus. ⁊⁊ sum patria exithaca: cirtũstantias omẽs exeꝗt᷑ loci ꝑsone tẽ
ianis: ss pauꝑe : nã ut ẽt de sinone diximꝰ apud maiores hec fuerat ca¬
usa militie ut bene ueniali utunt᷑ statu ꝑ excusationẽ pauꝑtatis. ⁊s for¬
tuna: pͥstine pauꝑtatis scilicet. S ĩmemores socĩ: ĩ memores dũ trepidi
iungit timoris cyclopis descͥptione.⁊: nec uisu facilis: cuiꝰ posset etiã aspec¬
tus inferre formidinẽ.:: nec dictu effabilis: ullo sermone nõ explicabilis
&e mire exaggerauit post descptionẽ. ss uiscerib: uiscera ꝓpͥe carnes
sunt. s⁊ sanguine aero: hoc est sanie. ⁊ uidi egomet duo: homerus qua¬
tuor dicit: ergo dissentit ab eo ut ẽt̃ temporib nã ante ad siciliam eneas
ꝗͣ ulixes uenisse dicit᷑ aut certe hoc dicit duo uidi sed quot occiderit ne¬
scio q. resupinus: magnitudo uirtutis ostendit᷑..⁊ exꝑsa: hec uera fuit

Expanded text:
bimus». SVM PATRIA EX ITHACA circumstantias omnes exsequitur: loci, persbimus». SVM PATRIA EX ITHACA circumstantias omnes exsequitur: loci, persianis. PAVPERE nam, ut etiam de Sinone diximus, apud maiores haec fuerat causa militiae. Et bene utitur veniali per excusationem paupertatis. FORTVNA pristina, paupertatis scilicet. INMEMORES SOCII ‘inmemores’ dum ‘trepidiiungit timoris Cyclopum descriptione. NEC VISV FACILIS cuius posset etiam aspectus inferre formidinem. NEC DICTV EFFABILIS sermone non explicabilis. Et mire exaggeravit post descriptionem. VISCERIBVS viscera proprie carnes sunt. SANGVINE ATRO hoc est sanie. VIDI EGOMET DVO Homerus quattuor dicit. Ergo aut dissentit ab eo, ut etiam in temporibus - nam ante ad Siciliam Aeneas quam Vlixes venisse dicitur - aut certe hoc dicit, duo vidisse se, quot autem occiderit ignorare. RESVPINVS magnitudo virtutis ostenditur. EXSPERSA haec fuit vera
Abbreviated transcription (Latin):
didit sillabam ut nos abiisse rati &e uento petiisse micenas.s tanta est:
ut nõ possit uel fortune pñtis qualitate moliri.s: spargite: hoc est dila¬
bliq loquit᷑ nã uult ostendere hoiũm hanc nõ esse crudelitatẽ.⁊ genua
amplexus: physici dicũt esse consecratas numinib singulas corporis par¬
tes ut aurẽ memorie: hinc est cỹthius aurẽ uellit & ãmonuit frontem
genio unde deũ uenerantes tangimus frontẽ dextrã fidei. unde paulo
post atq animũ presenti pignore firmat genua misericordie unde hec
tamur fateri que eũ fortuna uexet ut agitata numina troie: ⁊ haud
multa moratus: nimie benignitatis est nõ spectare plurimas preces.
presenti pignore: manuũ cõuinctione qua firmant᷑ amicite ut curde¬
xtre uingere dextram nõ dat᷑: et uĩgimus hospitio dextras ac tecta su¬

Expanded text:
didit syllabam, ut "nos abiisse rati et vento petiisse Mycenas" . Ad v. 604 Tanta est didit syllabam, ut "nos abiisse rati et vento petiisse Mycenas" . Ad v. 604 Tanta est ut non possit fortunae praesentis qualitate molliri. Ad v. 605 Spargite hoc est dilablique loquitur; nam vult ostendere, hominum hanc non esse crudelitatem. GENVA AMPLEXVS physici dicunt esse consecratas numinibus singulas corporis partes, ut aurem memoriae - hinc est «Cynthius aurem vellit et admonuit» - frontem genio, unde venerantes deum tangimus frontem, dextram fidei, unde paulo post «atque animum praesenti pignore firmat», genua misericordiae, unde haec tamur fateri quae eum fortuna vexet, ut «agitataque numina Troiae». HAVD MVLTA MORATVS nimiae benignitatis est non exspectare plurimas preces. PRAESENTI PIGNORE manuum coniunctione, qua firmabantur amicitiae, ut «cur dextrae iungere dextram non datur» et «iungimus hospitio dextras ac tecta su
Abbreviated transcription (Latin):
caret ergo intempesta in actuosa sine tempore hoc est sine actu ꝑquẽ
dicit᷑ quia caret tẽpore. ⁊ aurora polo dimouerat ũbras: hysteronꝓterõ
insensu ante eĩ aurora est sic dies. ⁊ noua forma uiri: bene formã dix̃
nõ hominẽ.⁊ dira illuuies: sors terra.. cõsertũ tegimẽ spinis: illigatũ
spinis hinc est interentio uideo quẽdam sertum.: at cetera grauis: hẽt
eĩ una queq gens incessum et uocem ꝓpͥam.. ad troiã missus: aut ex se¬
quenti eiuis cofessione hoc dicit aut grecũ esse colligit extrepiclatione.
ut terentiꝰ nescio ꝗd peccati portat hec purgatio. preceps: sine respectu
salutis scilicet postꝗͣ cyclopũ grauiora cogitauit ꝑicula. testor: queso
obtestor.⁊ spiabile: uitale quo spiramus &e est sermo ciceronis ꝗͣꝗͣ ille
spiritabile dixerit in libris de deoꝵ natura. ⁊ quascũq: quo eat nõ cogi¬
tat eoꝵ cõparatione que fugit.⁊ hoc sat erit: uitasse cyclopas.⁊ eclassi¬

Expanded text:
actu caret. Ergo ‘intempesta’ inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per qdicitur, quia caret tempore. AVRORA POLO DIMOVERAT VMBRAM hysteroproteron in sensu; ante enim aurora est, sic dies. NOVA FORMA VIRI bene formam viri dixit, non hominem. INLVVIES DIRA sors taetra. CONSERTVM TEGVMEN SPINIS inligatum spinis. Hinc est in Terentio «video quendam sertum». CETERA GRAIVS habet enim unaquaeque gens incessum et vocem propriam. AD TROIAM MISSVS aut ex sequenti eius confessione hoc didicit aut Graecum esse colligit ex trepidatione, ut Terentius «nescio quid peccati portat haec purgatio». PRAECEPS sine respectu salutis, scilicet postquam Cyclopum graviora cogitavit pericula. TESTOR quaeso, obtestor. SPIRABILE vitale, quo spiramus. Et est sermo Ciceronis, quamquam ille ‘spiritale’ dixerit in libris de deorum natura. QVASCVMQVE quo eat non cogitat, eorum comparatione quae fugit. HOC SAT ERIT
Abbreviated transcription (Latin):
sine strepitu celantes cõsilia.⁊ arma parẽt: cõtra impetũ irate forte regie.
quando: nõ est temporis sed significat siquidẽ ce est cõiuntio rõcinantis
optimus rebus euentus.: leti: alacres festini.⁊ facessunt. frequentatm̃ est
ut ingeorgicis matris precepta facessit. ał discedie significat. ut terrentiꝰ
ħ hinc facessat tum lentus nescias..⁊ p̃scensit: ac sidiceret anteꝗͣ ille mo¬
liret᷑ & nimia in hoc uis amantis expͥmit᷑.s oĩa tuta timens: deest etiã &
est ecageratio eadem fama que i arbe nunciauerat.⁊ cursiunq parari:
nauigationẽ ut ni teneant cursum.:: inops animi: sine animo sine cõsilio.
bachat᷑: furit more bachantũ &e bene uno sermone p̃ occupauit futuram
cõparationem.:: thias bacha: nã sicut ab acho bache & athyone thyades

Expanded text:
sine strepitu celantes consilia. ARMA PARENT contra impetum iratae forte reginae. QVANDO non est temporis, sed significat ‘siquidem’ et est coniunctio ratiocinantis. optimus rebus eventus. LAETI alacres, festini. FACESSVNT frequentativum est, ut in Georgicis «matris praecepta facessit». Alias ‘discedit’ significat, ut Terentius «haec hinc facessat, tu molestus ne sies». PRAESENSIT ac si diceret ‘antequam ille moliretur’. Et nimia in hoc vis amantis exprimitur. OMNIA TVTA deest ‘etiam’; et est exaggeratio. EADEM FAMA quae et Iarbae nuntiaverat. CVRSVMQVE PARARI navigationem, ut «ni teneant cursus». INOPS ANIMI sine animo, sine consilio. BACCHATVR furit more Bacchantum. Et bene uno sermone praeoccupavit futuram comparationem. TH
Abbreviated transcription (Latin):
sed peste grauida est. ⁊ belloq frementẽ: exceptis temporib quibus
alatino regebat᷑: ut longa populos ĩpace regebat: nã ał bellicosa fuit
italia. i ꝓderet: modo ꝓtenderet: hoc est ꝓpagaret: ꝓpago aũt sigenus
significet: pro breuis est ut sit romana potens italia uirtute ꝓpago.

Expanded text:
sed peste gravida est». BELLOQVE FREMENTEM exceptis temporibus quibus sed peste gravida est». BELLOQVE FREMENTEM exceptis temporibus quibus a Latino regebatur, ut «longa populos in pace regebat»; nam alias bellicosa fuit Italia. PRODERET modo ‘protenderet’, hoc est ‘propagaret’. ‘Propago’ autem si genus significet, ‘pro’ brevis est, ut «sit Romana potens Itala virtute propago»;
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad presens negotiũ ꝑtinens. ⁊. graiũq ideo bis iundicat armis: alii
dicunt bis semel adiomede singulari certamine. et itẽ excidio sicut
legimꝰ descendo ac ducente deo. alii dicũt ꝓpter diomedis et achillis
certamina singularia. sed quando cũ achille dimicauit a neptuno li¬
quod ꝓ ea factũ est ut potes in totidem classes cõuertere nẏmphas. po¬
test ẽt alter sensus esse: nã troia antea ab hercule qui &e ipse grecus fu¬
it capta est ut intelligamus iã tunc eneã natũ fuisse nec eĩ multũ tẽpꝰ
interfuit cũ cõstet pͥamo tunc abhertule ĩperiũ traditũ. ⁊ grauidam
imperiis: unde multi imperatores possent creari ut hinc populũ late
regem. ideo aũt grauida ablt̃o uingit᷑ quia ẽt̃ grauis illa recedimus uñ
est huiꝰ origo sermonis. sic plautus in amphitrione: uxor tua nõ puero

Expanded text:
nec ad praesens negotium pertinens. GRAIVMQVE IDEO BIS VINDICAT ARMIS alii nec ad praesens negotium pertinens. GRAIVMQVE IDEO BIS VINDICAT ARMIS alii dicunt ‘bis’ semel a Diomedis singulari certamine, in legimus «descendo ac ducente deo». Alii dicunt propter Diomedis et Achillis certamina singularia. Sed quando cum Achille dimicavit, a Neptuno lis «et potes in totidem classes convertere nymphas». Potest etiam alter sensus esse; nam Troia antea ab Hercule, qui et ipse Graecus fuit, capta est, ut intellegamus iam tunc Aeneam natum fuisse; nec enim multum tempus interfuit, cum constet Priamo tunc ab Hercule imperium traditum. GRAVIDAM IMPERIIS unde multi imperatores possent creari, ut «hinc populum late regem». Ideo autem ‘gravida’ ablativo iungitur quia etiam ‘gravis illa re’ dicimus, unde est huius origo sermonis; sic Plautus in Amphitryone «uxor tua non puero,
Abbreviated transcription (Latin):
subnixus: crinem ũguentatũ subnixũ habens.⁊ rapto pocit᷑: stupro
fruit᷑. nã ꝓpͥe raptus est illicitꝰ coitus nec eĩ hic rapuerat. ⁊ templis ꝗppe
tuis ferimus: ac si diceret nõ mirũ si hoc patim᷑ te colentes.. fouemus
inanem : aut quia frustra te credimus mũdi esse rectorẽ aut quia me
tuũ filiũ esse cõfido fouemꝰ aũt quasi in se infirmꝰ. s. oculosq ad menia
torsit regia: ut inde cõpellat eneam: nec uideat᷑ esse cõtrariũ quod tur¬
bant᷑ omĩa ioue affricã respicientẽ.nam utrũq aturpi liberat fama.¬
s uoca tephyros: aut quib eneas nauiget. unde est nec zephyros au-¬
dis spirare secũdos. aut qui uehant merturiũ ut uentosq secabat. itẽ
rapido pariter cũ flamine portãt.⁊. iyria carthagine: ꝓcarthagini et
ꝓaduerbio in loco de loco posuit. sic horatiꝰ rome tybur amẽ uentosus

Expanded text:
SVBNIXVS crinem unguentatum subnixum habens. RAPTO POTITVR stupro SVBNIXVS crinem unguentatum subnixum habens. RAPTO POTITVR stupro fruitur; nam proprie raptus est inlicitus coitus. Nec enim hic rapuerat. TEMPLIS QVIPPE TVIS FERIMVS ac si diceret ‘non mirum si haec patimur te colentes’. FOVEMVS INANEM aut quia frustra te credimus mundi esse rectorem aut quia me tuum filium esse confido. ‘Fovemus’ autem quasi in se infirmam. OCVLOSQVE AD MOENIA TORSIT REGIA ut inde pellat Aenean. Nec videatur esse contrarium quod turbantur omnia Iove Africam respiciente; nam utrumque a turpi liberat fama. VOCA ZEPHYROS aut quibus Aeneas naviget, unde est «nec zephyros audis spirare secundos», aut qui vehant Mercurium, ut «ventosque secabat», item «rapido pariter cum flamine portant». TYRIA CARTHAGINE pro ‘Carthagini’; et, pro adverbio in loco, de loco posuit; sic Horatius «Roma Tibur amem, ventosus
Abbreviated transcription (Latin):
uicdia a sexi etiã spetialis cõquestio. Est ordo femina errãs que ĩ nostris
finib urbem posuit... precio: ut ostendat eam nec meruisse ꝑ gratiam
coriũ uel denuptiaꝵ ꝓmissione.⁊ litus: ut ce supradiximus terram
mari uicinam modo ẽt infertilem uult ostendere. ⁊ loci leges dedimꝰ:
aut quã tributariam fecimus aut cui ideo cõcessimꝰ ciuitatẽ ue in nr̃m
deueniret matrimoniũ. ⁊s nostra: ꝓmea est aũt nobiliꝰ. sallustiꝰ nosin
tanta dotissimoꝵ copia. n dñm: ut superiꝰ liceat frygio seriure mari¬
to. est aũt deuir quasi ꝑ cõeptionem. ss paris. similis paridi. inuiria
apersona ce bene paris qui sustulit patũ. sic iuuenalis et caluo serui¬
ret roma neroni.⁊ semiuiro comitatu: ut ouere frygie neq eĩ phrygie.
meonia mitra: lydianã qua utebant᷑ & phryges && lydii mitra hoc est
incuruũ pilleũ dequo pendebat ẽt buccaꝵ tegien. ⁊s crinẽ madentem

Expanded text:
iam incipit specialis conquestio. Est autem ordo: femina errans, quae in nostris finibus urbem posuit. PRETIO ut ostendat eam nec meruisse per gratiam corium, vel de nuptiarum promissione. LITVS ut et supra diximus, terram mari vicinam. Modo etiam infertilem vult ostendere. LOCI LEGES DEDIMVS aut quam tributariam fecimus, aut cui ideo concessimus civitatem, ut in nostrum veniret matrimonium. NOSTRA pro ‘mea’. Est autem nobilium hic tanta doctissimorum copia». DOMINVM ut superius «liceat Phrygio servire marito». Est autem de iure, quasi per coëmptionem. PARIS similis Paridi, iniuria persona. Et bene ‘Paris’ quasi qui sustulit pactam. Sic Iuvenalis «et calvo serviret Roma Neroni». SEMIVIRO COMITATV ut «o vere Phrygiae! Neque enim Phryges». MAEONIA MITRA Lydia; nam utebantur et Phryges et Lydi mitra, hoc est incurvo pilleo, de quo pendebat etiam buccarum tegimen. CRINEMQVE MADENTEM
Abbreviated transcription (Latin):
nec maxĩa iuno: aut iunonẽ maledictam esse ut eam nõ esse maxĩam di¬
cat sicut ẽt in iouem nã conuiciũ est quod eũ sat᷑nũ dicit hoc est nocẽ¬
tem aut certe iungit᷑ ut nec uino aspicit nec iupr: ss nusꝗͣ tuta fides: hoc
est apud rem nec apud hominẽ. terẽtiꝰ ꝗd credas aut credas aut declama¬
uit ꝑcontrariũ: nã om̃is fides tuta est hoc ait tuta nusꝗͣ ss eiectũ: naufra
gum ut huc pauci uestris annauimꝰ oris &e est sẽparandũ.:s litore egentẽ:
idest egentẽ litoris ut hospitio ꝓ hibem᷑ harene et regni demẽs impleui ut
hec dñm eneam in regna recepi quod iarbas querit᷑. ⁊: amissam classem: sub¬
audi renouaui. s heu furiis incensa feror: quia multa erat in deos locuta
et bona p̃mittit᷑ excusatio nc̃i numina nõ credere curare mortalia & ab his
nõ sperare furoris est: subiungit eĩ siꝗd pia numina possunt. s nũc lycie

Expanded text:
NEC MAXIMA IVNO aut in Iunonem male dictum est, ut eam non esse maximam dicat, sicut etiam in Iovem; nam convicium est, quod eum Saturnium dicit, hoc est nocentem. Aut certe iungitur, ut ‘nec Iuno aspicit nec Iuppiter’. NVSQVAM TVTA FIDES hoc est, nec apud rem nec apud hominem; Terentius «quid credas, aut cui credas?» et declamavit per contrarium; nam omnis fides tuta est; ‘haec’ ait ‘nusquam tuta’. EIECTVM naufram «huc pauci vestris adnavimus oris». Et est separandum. LITORE EGENTEM id est ‘egentem litoris’, ut «hospitio prohibemur harenae». REGNI IN PARTE ut «ac dominum Aenean in regna recepit», quod Iarbas queritur. AMISSAM CLASSEM subaudis ‘renovavi’. FVRIIS INCENSA FEROR quia multa erat in deos locutura. Et bona praemittitur excusatio; nam numina non credere curare mortalia et ab his non sperare furoris est; subiungit enim ‘si quid pia numina possunt’. NVNC LYCIAE
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in ligno: bene ligno quasi dissuasor non simulachro: ut paulopost ducendũ
ad ied es simulachrũ. nã insuasione uel dissuasione tã sensus ꝗͣ uerba coside¬
rant᷑. es error : id est dolus. ut in extricabilis error: et est figura abeo quod
p̃cedit ad id quod sequit᷑. di stinguendũ sane error. et sic dicendũ. e quo
ne credite teucri: item ꝗd ꝗd id est timeo. hoc ẽĩ melius est. n feri: qua¬
drupedis ab eo quod toto corpore ferat᷑: ⁊ curuã aluum: plautus masculi¬
no ait genere. quod nc̃ utimur. ꝑ cursum sane intelligimus & latus.  re
Et sciendum leuum cum de humanis rebus est esse contrariũ. cũ cͤ ȩlestib
ꝓsperum. ut intonuit leuum. quia sinistra numinum intuentibus de¬
xtra sunt. n fedare: dilacerare. fadum aũt tam apud uirgiliũ ꝗͣ apud

Expanded text:
 IN LIGNO bene ‘ligno’ quasi dissuasorie, non simulacro, ut paulo post «ducendum  IN LIGNO bene ‘ligno’ quasi dissuasorie, non simulacro, ut paulo post «ducendum ad sedes simulacrum». Nam in suasione vel dissuasione tam sensus quam verba considerantur. ERROR id est dolus, ut «inextricabilis error». Et est figura ab eo quod praecedit id quod sequitur. Distinguendum sane ‘error’, et sic dicendum ‘equo ne credite, Teucri’; item ‘quicquid id est, timeo’; hoc enim melius est. FERI quadrupedis ab eo quod toto corpore feratur. CVRVAM ALVVM Plautus masculino ait genere, quo non utimur. Percussum sane intellegimus inter ventremEt sciendum ‘laevum’, cum de humanis rebus est, esse contrarium, cum de caelestibus, prosperum, ut «intonuit laevum», quia sinistra numinum intuentibus dextra sunt. FOEDARE dilacerare. ‘Foedum’ enim tam apud Vergilium quam apud
Abbreviated transcription (Latin):
ce bene nec se nec patrẽ huic consilio dicit interfuisse: ꝑ quod interitus pa¬
triȩ ĩminebat. ꝗͣꝗͣȩneas quasi obtractator priami non adsit: ut homerus
dicit. anchises uero propter cȩcitatẽ: ut docet theocritus. s. subiedisq urere¬
re flamĩs :q cõpulatiua coniuntio est. aut disiunctiua. quomodo ergo
uolubilibus. coniunctionẽ ergo ꝓconiunctione posuit: ut saxũ ingens uol¬
in stabile. unde est studia in contraria. sane uulgus magis masculini generis est.
ꝗͣ neutri. qui a in us exeuntia neutra in ris mictunt᷑ gtm̃ excepto pelagus
quod in hoc nomine creauit errorem. qs ante omẽs: aut ꝑisologia est. quia
primus dixit. aut ante omẽs idest uidentibus om̃ibus.℥. laocõn: omnia
tanta in sania: quia in sanoꝵ est contra se sentire. ⁊ dona carere dolis dana¬
tate uerberatus & sub habitu mendici troiam ingressus explorauit uniuersa.¬

Expanded text:
Et bene nec se nec patrem huic consilio dicit interfuisse, per quod interitus paEt bene nec se nec patrem huic consilio dicit interfuisse, per quod interitus patriae imminebat, quamquam Aeneas quasi obtrectator Priami non adsit, ut Homerus dicit, Anchises vero propter caecitatem, ut docet Theocritus. SVBIECTISQVE VRERE FLAMMIS ‘que’ copulativa coniunctio est aut disiunctiva. Quomodo ergo ventibus’ pro ‘volubilibus’; coniunctionem ergo pro coniunctione posuit, ut «saxum ingens volinstabile, unde est ‘studia in contraria’. Sane ‘vulgus’ magis masculini generis est quam neutri, quia in ‘us’ exeuntia neutra in ‘ris’ mittunt genetivum, excepto ‘pelagus’, quod in hoc nomine creavit errorem. ANTE OMNES aut perissologia est, quia dixit ‘primus’, aut ‘ante omnes’, id est videntibus omnibus. LAOCOON omnia TANTA INSANIA? quia insanorum est contra se sentire. DONA CARERE DOLIS DANAtate verberatus et sub habitu mendici Troiam ingressus, exploravit universa.
Abbreviated transcription (Latin):
laba in cipere qua superius finitus est sermo: nam plerũq et cacẽphaton fa¬
cit ut hoc loco. Sane dorus neptuni fuit filius unde dori originẽ ducunt.
tendebat: tẽtoria habebatiut et latis tendebat in aruis. ⁊ seuus achilles.
ꝓpter hecdorẽ tractũ. et talis ubiq inducendus est ut horatius iuira neget
sibi nata. s classibus hic locus: magis ad equites referre debemus. ut et or¬
mus ex anisba filium uatem suscepit qui cum dixisset quadam die nasci pu¬
erũ ꝑquẽ troia posset euerti. pepererunt simul & thymȩte uoxor &e hecu¬
ba: quȩ priami legitima erat. sed priamus thymȩte filium uxorẽq iussit oc¬
cidi inde ergo nunc dicit: s siue dolo: quia iustã causam ꝓditionis habere
uidebat᷑ aliĩ dolo uolunt quo omnes decepti sunt.i si fita ferebant: ut
etiã ciuies contra patriam sentirent. S at capis: quidam nõ pater anchisȩ.

Expanded text:
laba incipere qua superius finitus est sermo; nam plerumque et cacenphaton falaba incipere qua superius finitus est sermo; nam plerumque et cacenphaton facit, ut hoc loco. Sane Dorus Neptuni filius fuit filius, unde Dori originem ducunt.tendebat tentoria habebat, ut "et latis tendebat in arvis" . saevus achilles propter Hectorem tractum. et talis ubique inducendus est, ut Horatius "iura neget sibi nata" . Ad v. 30 Classibus hic locus magis ad equites referre debemus, ut "et Ormus ex Arisba filium vatem suscepit. Qui cum dixisset quadam die nasci puer quem Troia posset everti, pepererunt simul et Thymoetae uxor et Hecuba, quae Priami legitima erat. Sed Priamus Thymoetae filium uxoremque iussit occidi. Inde ergo nunc dicit ‘sive dolo’, quia iustam causam proditionis habere videbatur. Alii volunt ‘dolo’, quo omnes decepti sunt. SIC FATA FEREBANT ut etiam cives contra patriam sentirent. AT CAPYS quidam, non pater Anchisae.
Abbreviated transcription (Latin):
ait notissima fama: sic cicero tenen ipsum cuius ex noie tenedos nomi¬
nat᷑. ⁊ diues opum: hic gt̃o iungit. statius quod rarũ est et abłto. ut satis
ostro diues & auro. as et statio: statio est ubi ad tempus stant naues. por¬
tus ubi hiemant.ss malefida : aut minus fida ꝓpter periculũ nauiũ. quia
statio est quã plagiã dicunt. aut certe sida grȩcis male. hoc est in nostram
perniciem ut lucanus desyrtibus. sic male deseruit & hanc significationem
raro in uenimus sane malefidus minus fidus intelligit᷑ male eĩ minutionẽ
propter metrum epenthesis fada est. ⁊ oĩs teucria: sub audi gens&e ab¬
soluta est eloquutio. ⁊ pandunt᷑ portȩ: signũ pacis est. ut salustius apertȩ
porte repleta arua cultoribus. is dorica castra: mala est cõpositio ab ea sil¬

Expanded text:
ait ‘notissima fama’. Sic Cicero «Tennem ipsum cuius ex nomine Tenedos nomiait ‘notissima fama’. Sic Cicero «Tennem ipsum cuius ex nomine Tenedos nominatur». DIVES OPVM hic genetivo iungit; Statius, quod rarum est, et ablativo, ut «satis ostro dives et auro». ET STATIO statio est ubi ad tempus stant naves, portus ubi hiemant. ‘Male fida’ aut ‘minus fida’, propter periculum navium, quia statio est, quam plagiam dicunt; aut certe ‘fida Graecis’. ‘Male’ hoc est ‘in nostram perniciem’, ut Lucanus de syrtibus «sic male deseruit»; et hanc significationem raro invenimus. Sane ‘male fidus’, ‘minus fidus’ intellegitur. ‘Male’ enim minutionem  propter metrum epenthesis facta est. OMNIS TEVCRIA subaudis ‘gens’. Et absoluta est elocutio. PANDVNTVR PORTAE signum pacis est, ut Sallustius «apertae portae, repleta arva cultoribus». DORICA CASTRA mala est compositio ab ea syl
Abbreviated transcription (Latin):
qui in cluderentur. q uirũ: ꝓuiroꝵ. qua figura &e inꝓsa utimur. dicit
sane plinius in naturali historia hoc in neutro non esse faciundũ scilicet
ꝓpter casuum similitudinem nisi forte nimia metri necessitas cogat.
cȩco lateri: ꝓcęcis lateribꝰ. et nota aliter dici cę̧cum hominẽ idẽ non
uidentem: aliter cȩcũ latus idẽ obeȩcaturũ absconsurum. s ingentis.
ut diximus epitheton leuauit tapinosin. & uterũq: uterus est mulierũ
quẽ modo ideo dixit quia dicturus est fȩta armis: aluus est quo defluũt
sordes ut salustius. simulans sibi aluum purgari. uenter ꝗ uidet᷑ ut iuiue¬
nalis montani quoq uenter adest abdominetardus. ⁊ armato milite: ue supͣ
ex hoste. ⁊ tenedos: tenes ꝗdã infamatus. quod cũ noueracõcubuisset
hanc insulam uacuam cultoribus tenuit. unde tenedos dicta est. ideo gͦ

Expanded text:
qui includerentur. virum pro virorum, qua figura et in prosa utimur. dicit qui includerentur. virum pro virorum, qua figura et in prosa utimur. dicit sane Plinius in naturali historia hoc in neutro non esse faciendum, scilicet propter casuum similituCAECO LATERI pro ‘caecis lateribus’. Et nota aliter dici caecum hominem, id est non videntem, aliter caecum latus, id est obcaecaturum, absconsurum. INGENTIS ut diximus, epitheto levavit tapinosin. VTERVMQVE uterus est mulierum; quem modo ideo dixit, quia dicturus est «feta armis». Alvus est quo defluunt sordes, ut Sallustius «simulans sibi alvum purgari», venter qui videtur, ut Iuvenalis «Montani quoque venter adest abdomine tardus». ARMATO MILITE ut supra «ex hoste». TENEDOS Tenes quidam infamatus, quod cum noverca concubuisset, hanc insulam vacuam cultoribus tenuit; unde Tenedos dicta est. Ideo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ro nauẽ tibi edificatam esse messanȩ itẽ. ⁊ intexunt: ut bis denas italo te¬
xmus robore naues. ⁊ abiete costas: nõ siritione uirgilius hoc loco abietem
et trou ꝑfeminam perit. acer uero intutela stuporis est et uiso equo stu¬
ꝑuere troiani: ut pars stupet ĩnuptȩ domũ exitiale ininerue. t pinus ue
tutela ꝗdem est matris deũ. sed &e fraudũ & insidiaꝵ. quia eiꝰ poma caden¬
tia ꝑ fraudem interimunt & hic equus pleniis insidia est. ⁊ abiete . sou¬
tio est spondei nunc in ꝓceleumaticũ ut arma uirũ ał in apͥestũ ut fluuiois¬
rex eridinus. Sciendum sane uirgiliũ ubiq in solutione ista seruare fun
excusationẽ syna limphe. quod alui contẽnunt. ⁊ uotum: oblatũ. nã pticiriũ
delecta corpora: delectoꝵ uiroꝵe.  sortiti: contraria sunt delectus a&e sor¬
titus. sed in telligimus plures ꝗdem electos. sorte tamen exipsis dudos¬

Expanded text:
ro «navem tibi aedificatam esse Messanae». Item INTEXVNT ut «bis denas Italo tero «navem tibi aedificatam esse Messanae». Item INTEXVNT ut «bis denas Italo texamus robore navis». ABIETE COSTAS non sine ratione Vergilius hoc loco abietem et Troia per feminam periit. Acer vero in tutela Stuporis est; et viso equo stupuere Troiani, ut «pars stupet innuptae donum exitiale Minervae». Pinus in tutela quidem est matris deum, sed et fraudum et insidiarum, quia eius poma cadentia per fraudem interimunt; et hic equus plenus insidiarum est. ‘Abiete’ solutio est spondei, nunc in proceleumaticum, alias in dactylum, ut rex Eridanus" . sciendum sane, Vergilium ubique in solutione ista servare sibi excusationem synaliphae: quod alii contemnunt. Ad v. 17 Votum oblatum: nam participium DELECTA CORPORA delectorum virorum. SORTITI contraria sunt ‘delectus’ et ‘sortitus’. Sed intellegimus plures
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lapsus celerior est. i instar: nomen est indeclinabile. licet ꝓbus insta¬
nis declinauerit ut nestoris. et caret p̃positione sicut peregre ꝗͣuis serenus li¬
edificia ad antiquã similitudinẽ facta: de hoc equo uaria in historũs leda
sunt ut hyginus dicit machinamentũ bellicũ fuit. uñ est aut hȩc in nostro
fabntata est machina muros. ut alii porta quã ei anthenor aperuit equũ
pictum habuisse memorat᷑ uel certe ãthenoris domus quo posset agnosci. aut
equestri preio uicta est troia aut᷑ monte hippio: postquẽ se ab sconderant
grȩci unde ce alludit. Sinstor montis equũ: aut re uera hoc fuit qđ iuirgi¬
siusseꝗt᷑. n palladis arte: aut ingeniosȩ aut dolosȩ ac si diceret consiliõ
iratȩ deȩ quȩ fuit inimica troranis. ⁊ edificant: translatio a nauibus ut cice¬

Expanded text:
enim lapsus celerior est. INSTAR nomen est indeclinabile, licet Probus ‘instaenim lapsus celerior est. INSTAR nomen est indeclinabile, licet Probus ‘instaris’ declinaverit, ut ‘nectaris’, et caret praepositione, sicut ‘peregre’, quamvis Serenus lyaedificia ad antiquam similitudinem facta. EQVVM de hoc equo varia in historiis lecta sunt. Vt Hyginus dicit, machinamentum bellicum fuit, unde est «aut haec in nostros fabricata est machina muros». Vt alii, porta quam eis Antenor aperuit equum pictum habuisse memoratur, vel certe Antenoris domus, quo posset agnosci. Aut equestri proelio victa est Troia. Aut a monte Hippio, post quem se absconderant Graeci, unde et adludit ‘instar montis equum’. Aut re vera hoc fuit, quod Vergilius sequitur. PALLADIS ARTE aut ‘ingeniose’, aut ‘dolose’, ac si diceret, ‘consilio iratae deae, quae fuit inimica Troianis’. AEDIFICANT translatio a navibus, ut Cice
Abbreviated transcription (Latin):
quod si fit ce in uerbis in tegris iuuat cuasisse tot urbes quanto magis in cor
ruptis: ⁊ refugit: ꝓpt̾ metrũ ꝓ prȩsenti prȩteritũ posuit. & frati bello in
hoc libro duplex intentio est ne uel troiȩ quod uida est uel enee turpe
uideat᷑ esse quod fugit. ⁊ fatisq repulsi: oraculis scđm plautũ tribus ui¬
ta scilicet troili. palladii conseruatione integro sepulchro lau medontis. quod
in scea porta fuit. ut in bachidibus lectum est. scdm uero alios pluribus ut
de eaci gente aliꝗs in teresset. unde pyrrus ad modũ puer euocatus ad
bellum est ut rhesi equi tollerent᷑: ut herculis interessent sigutȩ quas
misit phyloctetes cũ ipse nõ potuisset affere morte p̃uentus est. ⁊ duto¬
res : sonantius est ꝗͣ duces. ut regnatorẽ asiȩ quod heroicũ est exigit car¬
men. ÷ labentibus: uelocibus. ut labere nĩpha polo & labere peñis cursu

Expanded text:
. quod si fit et in verbis integris, ut "iuvat evasisse tot urbes" , quanto m. quod si fit et in verbis integris, ut "iuvat evasisse tot urbes" , quanto mruptis? REFVGIT propter metrum pro praesenti praeteritum posuit. FRACTI BELLO in hoc libro duplex intentio est: ne vel Troiae quod victa est, vel Aeneae turpe videatur esse quod fugit. FATISQVE REPVLSI oraculis; secundum Plautum tribus, vita scilicet Troili, Palladii conservatione, integro sepulcro Laomedontis, quod in Scaea porta fuit, ut in Bacchidibus lectum est; secundum alios vero pluribus: ut de Aeaci gente aliquis interesset, unde Pyrrhus admodum puer evocatus ad bellum est; ut Rhesi equi tollerentur; ut Herculis interessent sagittae quas misit Philoctetes, cum ipse non potuisset adferre morte praeventus. DVCTORES sonantius est quam ‘duces’, ut «regnatorem Asiae»; quod heroum exigit carmen. LABENTIBVS velocibus, ut «labere nympha polo» et «labere pinnis». Cursu
Abbreviated transcription (Latin):
a quouis hostium dicerẽt᷑: illud aũt quod asinius polło dicit caret ratio¬
ne de achamenide dictum miles ulixi. mirmidonas uero & dolopas prȩ¬
cipitat᷑ uerbũ ꝓ uerbo ut diximus. ⁊ cadentia sydera: aut epitheton est
syderũ quȩ semꝑ oriunt᷑ & occidunt. aut certe maiorẽ partẽ nodis uult
esse trausactam. ⁊ castis cognoscere: cognoscendoꝵ casuũ. & grȩca figura
est & breuiter prescribit. quia dido dixerat apͥma dic hospes origine no¬
bis. s ꝗͣ ꝗͣ animus meminisse horret: ꝗͣ ꝗͣ melius prȩsenti uingit᷑ tempo
biratio est. nec eĩ dicere potuit meminere. ce in his que corrupta sunt
naturaliter ut odi noui memini ad omĩa tempora quȩ inueniuntur
et suo ce alioꝵ fungunt᷑ officio. ut memini prȩteritũ est. legimus tñ
memni uidere: quo ȩquior sum pamphilo: altis coryciũ uidisse senem

Expanded text:
a quovis hostium dicerentur. Illud autem quod Asinius Pollio dicit caret ratioa quovis hostium dicerentur. Illud autem quod Asinius Pollio dicit caret ratione: de Achaemenide dictum ‘miles Vlixi’, Myrmidonas vero et Dolopas praeraecipitatur’, verbum pro verbo, ut diximus. CADENTIA SIDERA aut epitheton est siderum, quae semper et oriuntur et occidunt, aut certe maiorem partem noctis vult esse transactam. CASVS COGNOSCERE cognoscendorum casuum. Et Graeca figura est. ET BREVITER praescribit, quia Dido dixerat «a prima dic, hospes, origine no Quamquam animus meminisse horret 'quamquam' melius praesenti iungitur temporbi ratio est; nec enim potuit dicere 'meminere'. et in his quae corrupta sunt naturaliter, ut 'odi' 'novi' 'memini' et omnia, tempora quae inveniuntur et suo et aliorum funguntur officio, ut 'memini' praeteritum est, legimus tamen et "memini videre, quo aequior sum Pamphilo" et "memini me turribus altis Corycium vidisse senem"
Abbreviated transcription (Latin):
thesali agrato rege. ⁊ pars magna fui: propter amissam coniugem: & hoc
se cõmendat. ut paulo post. aut ꝗd in euersa uidi crudelius urbe: i fando:
dum ipse dicit alibi dũ dicit᷑. ut fando aliꝗd si forte tuas ꝑuenit ad aures:
quia gerundi modus est. ⁊ mirmidonum : mirmidones sunt achillis so¬
cũ. dolopes pyrri. qui eũ deͤpyro secuti sunt. dicti aũt᷑ nurmidones propter
hanc causam. Eacus cũ in arbore fici formicas idest mirmicas uidiss et op¬
tauit tot sibi socios euenire: et statĩ formicę in hoĩes sunt uersȩ: sed
hoc fabulae est. nã erat osthenes dicit mirmidonas dictos arege mixmido¬
no. ⁊ aut duri miles ulixi : duri non laborosi. sed crudelis. ut quẽ dat
tua cõiũx dura: nam uirgilius ꝓnegotioꝵ qualitate dat epitheta cũ ho¬
merus eadem etiam in cõtrariis seruet. sensus aũt est sine lacrimis hȩc nec

Expanded text:
Thessali a Graeco rege. PThessali a Graeco rege. Pse commendat, ut paulo post "aut quid in eversa vidi crudelius urbe?" dum ipse dicit. Alibi ‘dum dicitur’, ut «fando aliquod si forte tuas pervenit ad aures», quia gerundi modus est. MYRMIDONVM Myrmidones sunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi, qui eum de Scyro secuti sunt. Dicti autem sunt Myrmidones propter hanc causam: Aeacus cum in arbore fici formicas, id est μύρμηκας vidisset, optavit tot sibi socios evenire, et statim formicae in homines versae sunt. Sed hoc fabulae est. Nam Eratosthenes dicit Myrmidones dictos a rege Myrmidono. AVT DVRI MILES VLIXI ‘duri’ non ‘laboriosi’, sed ‘crudelis’, ut «quem dat tua coniunx dura». Nam Vergilius pro negotiorum qualitate dat epitheta, cum Homerus eadem etiam in contrariis servet. Sensus autem est: sine lacrimis haec nec
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur. & bene omnes addidit. poterant ẽĩ simulꝗdam. sed nõ om̃es
tacere. ⁊ intentiq ora tenebant: aut ora intuebant̾ loquentis. aut ĩ mobi¬
les uultus habebant. ut tenuitq inhians tria cerberus ora iđ ĩmobilia ha¬
aũt hoc addidit quia poͣst quis tacere nec aduertere. ⁊ inde : afferesis
est ꝓdeinde. thoro ab alto: sum̃us ei semꝑ est pontificalis locus. &e ȩne¬
as ubiq quasi sacratus inducitur. dictus aũt atortis herbis est tortus.¬
⁊ in fandum: qui a uiro forti uictũ se dicere &e dolori est & pudori.Nui.
bes: uis ut iubeo chrementẽ: nã aliter hoc uerbũ eneȩ ꝑsona nõ recipit:¬
i troianas opes: sic horatius aut pingues phrigiȩ migdonias opes. ⁊ lam̃¬
tabile regnum: idẽ magnũ quasi dignũ multa lamentatione: ut hi młtu
feti ad superos. ⁊ danai: argiui arege dicti danao. nã grȩci ꝓpͥe sunt

Expanded text:
invenitur. Et bene ‘omnes’ addidit; poterant enim simul quidam, sed non omnes, invenitur. Et bene ‘omnes’ addidit; poterant enim simul quidam, sed non omnes, tacere. INTENTIQVE ORA TENEBANT aut ‘ora intuebantur loquentis’, aut ‘immobiles vultus habebant’, ut «tenuitque inhians tria Cerberus ora», id est immobilia haautem hoc addidit, quia potest quis tacere nec advertere. INDE aphaeresis est, pro ‘deinde’. TORO AB ALTO summus enim semper est pontificalis locus, et Aeneas ubique quasi sacratus inducitur. Dictus autem a tortis herbis est torus. INFANDVM quia viro forti victum se dicere et doloris et pudoris est. IVBES vis, ut «iubeo Chremetem»; nam aliter hoc verbum Aeneae persona non recipit. TROIANAS VT OPES sic Horatius «aut pingues Phrygiae Mygdonias opes». LAMENTABILE REGNVM id est magnum, quasi dignum multa lamentatione, ut «hi multum fleti ad superos». DANAI Argivi, dicti a Danao rege. Nam Graeci proprie sunt
Abbreviated transcription (Latin):
medes eĩ rex tracũ habuit equos qui humanis carnibus uescebant᷑: hos her¬
cules occiso crudeli tyrano aduxisse ꝑhibet᷑ dequibus dicunt᷑ supͣ memora¬
ti equi originẽ ducere. s lmmo age: uidit specialia cito posse finiri. et con¬
tulit se ad generalitatem.  et aprima dic hospes origine nobis: id est arap¬
tu helenȩ: quod ꝗdem dido cupit: sed excusat eneas &e dicit se ruinam
troiȩ breuiter esse dicturũ habita ratione tpris.ut suadentq cadentia sỹ¬
dera sõnos. S insidias danaũ : hoc ad troianoꝵ fauorẽ ne uideantur uir¬
tute esse superati. casusq tuoꝵ: ut euentu troia corrui̾t nõ fati neces¬
sitate. ⁊ erroresq tuos: & responsio hunc ordinẽ sequit᷑: nã primo di¬
estates: nã sic ante olympiadas cõputabant. septem ãt annos esse dido
ut quidam dicunt dualis numerus: qui apud latinos nũꝗͣ penitus

Expanded text:
medes enim, rex Thracum, habuit equos qui humanis carnibus vescebantur. Hos Hermedes enim, rex Thracum, habuit equos qui humanis carnibus vescebantur. Hos Hercules occiso crudeli tyranno abduxisse perhibetur; de quibus dicuntur supra memorati equi originem ducere. IMMO AGE vidit specialia cito posse finiri, et contulit se ad generalitatem. ET A PRIMA DIC HOSPES ORIGINE NOBIS id est a raptu Helenae; quod quidem Dido cupit, sed excusat Aeneas. Et dicit ruinam se Troiae breviter esse dicturum, habita ratione temporis, ut «suadentque cadentia sidera somnos». INSIDIAS DANAVM hoc ad Troianorum favorem, ne videantur virtute esse superati. CASVSQVE TVORVM ut eventu Troia corruerit, non fati necessitate. ERRORESQVE TVOS et responsio hunc ordinem sequitur. Nam primo diellege; nam sic ante Olympiadas conputabant. Septem autem annos esse Dido ut quidam dicunt, dualis numerus, qui apud Latinos nusquam penitus