comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esset. namet si auidice quamuis ꝑmin¬
nam absolutus sit debitor tñpignus
liberatur. Ebol.
ta pignori eent donec nices tibi solu¬
ta aũsat fcĩn ẽet. de ĩde m̃celis noĩe fi¬
denissorẽ acolono accepisti. sat fcm ti¬
biuideriexistimo. et io¬

Expanded text:
esset: nam et si a iudice quamuis per iniuriam absolutus sit debitor, tamen pignus liberatur. 14 Labta pignori essent, donec merces tibi soluta aut satisfactum esset: deinde mercedis nomine fideiussorem a colono accepisti. satisfactum tibi uideri existimo et i
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ filia fam̃. pot̾it dare ꝓcurato¬
rem ad miuriarũ actonem. Nã
ciat premdare ex filie uolũtatẽ.
S puto siforte p̃rabsens sit.
ul suspecte uite. quo casu solet
filie ꝯpet̾e de dote actio possec
eã ꝓcuratorẽ dare. ¶Ipe quo¬
q filius ꝓcurator daripotit et

Expanded text:
t filia familias poterit dare procuratorem ad iniuriarum actionem. nam iat patrem dare ex filiae voluntate. sed puto, si forte pater absens sit vel suspectae vitae, quo casu solet filiae competere de dote actio, posse eam procuratorem dare. ipse quoque filius procurator dari poterit et
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ilius fam̃. et agendum dare
ꝓcuratorem potest.siqua eisit
actio qua ip̃e exꝑiri potest. nõ
solum si castrense peculiũ h̾at
puta iniuriam passus sit dabͭ¬
nem si forte neq pater presc̃s
sit. neq pr̃is ꝓcurator uent ex¬
piri. et erit iure ab ip̃o filio fam̃.
ꝓcuratordatus. ¶A ocampli

Expanded text:
ilias et ad agendum dare procuratorem potest, si qua sit actio, qua ipse experiri potest: non solum si castrense peculium habeat, puta iniuriam passus dabnem, si forte neque pater praesens sit nec patris procurator uelit experiri, et erit iure ab ipso filio familias procurator datus. hoc ampli
Abbreviated transcription (Latin):
fecit non notatur et si lusus e¬
gracia fec̾it non tenetur unde
queritur siꝗs ẜuo. alieno suas¬
it intectum ascende̾ uel ĩ putt¬
um descend̾e. et ille ꝑens ascen¬
dit. uel descend̾it. et cecid̾it crus
ꝙuel qd aliud freg̾it uel pient
anteneatur. et siqdem sinedo¬
lo ma. fec̾it nontenetur. si dõ¬
ło ma. tenebitur. O Aul.¬

Expanded text:
t, non notatur, et si lusus gratia fecit, non tenetur. Unde quaeritur, si quis seruo alieno suaserit in tectum ascendere uel in puteum descendere et ille parens ascenderit uel descenderit et ceciderit crusque uel quid aliud fregerit uel perierit, an teneatur: et si quidem sine dolo malo fecerit, non tenetur, si dolo malo, tenebitur. 4 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
uero ud qd durat et puto sequẽ¬
tem clausulam senatus ꝯsultise
quendamẽẽsi hec sit ambigua.
ut ita demum ꝯpetat. si fc̃s sit lo¬
cupletior. ¶Promnde si nõsolũ
precium s etiampenatardius p̃¬

Expanded text:
et id quod durat. et puto sequentem clausulam senatus consulti, etsi haec sit ambigua, ut ita demum compet‹a›t, si factus sit locupletior.Proinde si non solum pretium, sed etiam poena tardius p
Abbreviated transcription (Latin):
pnati sint ypotheca manet obligata
nec ꝑ hoc uidetur sat fcm̃ creclitoriꝙ
b̾at iudicati accum. ¶Si sb̃ oditio¬
ne debiti nomine obligatasit ypothe¬
ca dicencdum ẽ ante ditionem nõ
recte agicum nichil int̾im debeatur.
S si sub ꝯditione debiti ꝯditio euene¬
rit. rursus ag̾e pot̾it. s si p̾sens sit debi¬
tum ypotheca u̾o sub ꝯditione et a¬
gatur ante ꝯditionẽ ypothecaria
s auf̾ri ypothecam ĩiquuẽ ĩoꝙ ar
bitrio idicis cautiones int ponẽ¬
de sunt si ꝯditio exstitit nec pecuma
soluatur restitui y pothecam si ĩrer
natura sit. ¶ Propter usuras quo
si obligata sit ypotheca usure soluide¬
bent idem et ĩpena dicemus. LIp̃.
qui pignora ꝑmittendum ut. et pu¬
todandam pignoris ꝑsecutionem
qr int̾ est mea et ita celsus scribit.i
¶Exqb cais naturalis obligato cõ¬
sunt ypothece dari possunt ut fruc¬
tus pendentes ꝑtus ancille fetꝰ peco¬
rum et ea que nascuntursunt ypo¬
thete obligata idẽꝙ ẜuandum est

Expanded text:
nati sint, hypotheca manet obligata nec per hoc uidetur satisfactum creditori, quod habet iudicati actionem. Si sub condicione debiti nomine obligata sit hypotheca, dicendum est ante condicionem non recte agi, cum nihil interim debeatur: sed si sub condicione debiti condicio uenerit, rursus agere poterit. sed si praesens sit debitum, hypotheca uero sub condicione, et agatur ante condicionem hypothecaria, sed auferri hypothecam iniquum est: ideoque ar bitrio iudicis cautiones interponendae sunt 'si condicio exstiterit nec pecunia soluatur, restitui hypothecam, si in rerum natura sit.' Propter usuras quoque si obligata sit hypotheca usurae solui debent: idem et in poena dicemus. 14 Ulpqui pignora permittendum sit. et puto dandam pignoris persecutionem, quia interest mea: et ita Celsus scribit. Ex quibus casibus naturalis obligatio consunt, hypothecae dari possunt, ut fructus pendentes, partus ancillae, fetus pecorum et ea quae nascuntur sint hypothecae obligata: idque seruandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
datis ectlesi a bona tenentur debitoris
que minc h̃t et que postea acquerit. p¬
inde atqr si sꝑ̾alit hee res fuissent obli¬
gate. ¶Qui res suas iam obligau̾ãt
et alu secundo obligant crelitori ute¬
ffugiant picłm ꝙ solent pati qui sepi
easdem res obligant. p̾dic̾e solent. alu
nulli remobligatam ẽs qũi forte lu¬
cio ticio. ut in id quod excedit priorer
obligationem res sit obligata ⁊ t sit
pignori ypothece ueid ꝙ piuris est.

Expanded text:
etiam bona teneantur debitoris, quae nunc habet et quae postea adquisierit, perinde atque si specialiter hae res fuissent obligatae. Qui res suas iam obligauerint et alii secundo obligant creditori, ut effugiant periculum, quod solent pati qui saepius easdem res obligant, praedicere solent alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio, ut in id quod excedit priorem obligationem res sit obligata, ut sit pignori hypothecaeue id quod pluris est
Abbreviated transcription (Latin):
ũsab̾r. insi forte alia actio possit
ꝯpetere citra ĩintegiꝵ restitutõnẽ
Nam si ꝯmuni auxilio ⁊ mero nire mu¬
nitus sit nõ d eitribi extraordina¬
rium auxilium ut puta cum pup¬
illo ꝯtractumẽ sine tutoris auctori¬
tate nec locupletior fc̃s est. Item re¬
latum est apd̾ labeonem si minor

Expanded text:
ur, num forte alia actio possit competere citra in integrum restitutionem. nam si communi auxilio et mero iure munitus sit, non debet ei tribui extraordinarium auxilium: ut puta cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate nec locupletior factus est. Item relatum est apud Labeonem, si minor
Abbreviated transcription (Latin):
Namsilis fu̾it obhoc ip̃m qd̃
alite disceditur causa uidet᷑
ẽẽ. sin autem eindens calump¬
nia detegitur et transactio ĩ ꝑ¬
fecta ẽ et repetitio dabitur. in¬
¶ Id quoꝙ quod obcam datur.
puta qd̃ negocia mea aduitar

Expanded text:
nam si lis fuit, hoc ipsum, quod a lite disceditur, causa uidetur esse. sin autem euidens calumnia detegitur et transactio imperfecta est, repetitio dabitur.Id quoque, quod ob causam datur, puta quod negotia mea adi
Abbreviated transcription (Latin):
furtum exigit. Tpiñ.
alicinus rei instr̃m ita deleuit ut
legi nõ possit depositi actione ad ex¬
ibend̃ tenetur. Qui autem corruptã
rem restituit aut exhibu̾it legis
quoq acqlie actio ex eadem eausa
ꝯpetit. Corrupisse emm tab. recte
mssum mres brditarias ẽ legis ac¬
qlie actionem habes ꝙ post mortẽ
eius cuihrs sis accdenit  dominũ
enim lex acqlia appellat. nonuti¬
ꝙtineum quitunc fu̾it. cum dãp¬
num daretur. Nam isto modo nec
ab eo qdem cui brs qs erit transsi¬
mo reu̾sus pot̾is. et hoc alit̾ ꝯstitui
sine magna captione postumorũ
potit. Eademdicimus et de arboribꝰ
eodemtemꝑe furtim cesis puta ea¬
dem dici posse etiam actione qd̃ in
autclam. si modo ꝗs aut ꝓhibitꝰ
fec̾it. aut apꝓuit eum inteiligerede¬
binsse.abeis ad quos ea borditas ꝓ

Expanded text:
furtum exigit. 42 Iulialicuius rei instrumentum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhibuerit. legis ‹q›uoque Aquiliae actio ex eadem causa competit: corrupisse enim tabulas recte missum in res hereditarias est, legis Aquiliae actionem habes, quod post mortem eius, cui heres sis, acciderit: dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transinio reuersus poteris: et hoc aliter constitui sine magna captione postumorum poterit. eadem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesis. puto eadem dici posse etiam de hac actione quod ui aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab ei
Abbreviated transcription (Latin):
ciencia accip̾imus utq ꝓhibere
potuit teneatur si non fecerit.¶sege
acqlia agipotest ⁊ sanato uulna¬
toeuo. ¶ Si meum ẜuum cum li¬
bere putares ocides lege acqlia
tenebis. ¶Cum stramenta ardẽ¬
cia transilirent duo xcurrerunt.

Expanded text:
ientia accipimus, ut qui prohibere potuit teneatur, si non fecerit.Lege Aquilia agi potest et sanato uulnerato seruo.Si meum seruum, cum liberum putares, occideris, lege Aquilia teneberis.Cum stramenta ardentia transilirent duo, concurrerunt
Abbreviated transcription (Latin):
to die dari debeat petita sit
ueluti innumoleum frimm̃¬
tumens litemexitimandam.
cassus ait qnͣti fuissz eo die
quodan debint si de die ni¬
chil ꝯuenit qnͣtitunc ẽẽt cum
iudicium accipetur. Idemq ui
ris m loco ẽe. ut primum estima¬
tio sumatur: eiusdem loci quo
dar debint.Si de loco nichilꝰ
uenit is locus spectetur quo pe¬
tetur qd et decetis reb iuris.
cest. Qlius  Deeo qd certoi¬

Expanded text:
to die dari debebat, petita sit, ueluti uinum oleum frumentum, tanti litem aestimandam Cassius ait, quanti fuisset eo die, quo dari debuit: si de die nihil conuenit, quanti tunc, cum iudicium acciperetur. idemque iuris in loco esse, ut primum aestimatio sumatur eius dari debuit, si de loco nihil convenit, is locus spectetur, quo peteretur. quod et de ceteris rebus iuris est. IV DE EO QVO CERT
Abbreviated transcription (Latin):
mipcias fcm̃sit. ut qb diebꝰ dos data es¬
set. hus dem diuorcio fc̃o reddetur. post
qnq̃ninũ qm̃ nupcie fc̃e sũt uxor uirodo¬
tem dedit diuorcio fc̃o. q̃ro utrum qn¬
q̃nni dieuir uxori dotem reld̾et ansta
reddende dotis attim pacto existimo
meliorem ꝯdoem mlris fieri possede¬
tiorem fieri non posse. Itaq si cautum est
ut ꝓpriore tempe qm legib ꝯstitutũ est¬

Expanded text:
it, ut quibus diebus dos data esset, isdem diuortio facto redderetur, post quinquennium quam nuptiae factae sunt uxor uiro dotem dedit: diuortio facto quaero, utrum quinquennii die uir uxori dotem redderet an stareddendae dotis attinet, pacto existimo meliorem condicionem mulieris fieri posse, deteriorem non posse: itaque si cautum est, ut propiore tempore, quam legib
Abbreviated transcription (Latin):
ER fundum qui plimum est ius mi¬
chi esse eundi agendi potest seꝑatim
cediergo subtui &one non alit meur
fiet ius qmsi omnes cedant et nouis¬
sima  demum cessione suꝑiores om¬
qui antea cesserunt uetareuti cesso
iure non posse. ¶rc̃
rencia. iterẽ enim quo quis pedes uł
eques ire ꝯmeare potest. actus uero
ubi et armenta trahere uel uehicłin
ducere licet. Aboł.

Expanded text:
er fundum, qui plurium est, ius mihi esse eundi agendi potest separatim cedi. ergo suptili ratione non aliter meum fiet ius, quam si omnes cedant et nouissima demum cessione superiores omqui antea cesserunt, uetare uti cesso iure non posse. 12 Morentia: iter est enim, qua quis pedes uel eques commeare potest, actus uero, ubi et armenta tra‹i›cere et uehiculum ducere liceat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽt. et ideo forum suarum
sb̾ ip̃ius cura est. S ⁊ ceteroꝵ
petor siue armentoꝵ que ad
Hiuus ꝓhibitionẽ spectant ad
eius curam ꝑtinent quies quo
ꝙ ppłarium. ⁊ disciplina specta¬
ꝑtiñe udetur. Et sane debet mi¬
lites dispositos stacionarios h¬
h̾re adtuend̾ ppłarium qetem.
⁊ ad referend̾̃ sibi ꝗd ubiꝙ aga

Expanded text:
tinet, et ideo et forum suarium sub ipsius cura est: sed et ceterorum pecorum siue armentorum quae ad huiusmodi praebitionem spectant ad ipsius curam pertinent.Quies quoque popularium et disciplina spectapertinere uidetur: et sane debet etiam dispositos milites stationarios habere ad tuendam popularium quietem et ad referendum sibi quid ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus se ded̾it quo isto ꝗdem ꝑ iculodis¬
crimins uite. ꝙ tm̃ sibi irrogat potes¬
tatem domineuitare potit. Namdiiͣ
pius. iepsit omnino eos dñis sius reclde
siue ante pugnam ad bestias siue post
pugnam. qmint̾dum aut pecuma in¬
teruersa aut  ꝯmsso aliquo maleficio
maiore ad fugiendam ĩꝗsitionem uł
iusticiam ammadũsionis.ĩ aream seda¬
re mallent recdliergo eos oportet. Deal

Expanded text:
rvus se dederit, ne isto quidem periculo, discriminis vitae tantum, sibi irrogato potestatem domini euitare poterit: nam diuus Pius rescripsit omnimodo eos dominis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem uel iustitiam animaduersionis in harenam se dare mallent. reddi ergo eos oportet. DE AL
Abbreviated transcription (Latin):
dumius nirandum. Quod
siexeguit ꝑ salutem tuam in¬
rares et iurastistabronine enĩ
omninolicitumius uirandũ
ꝑqd̃ uoluit ꝗs sibi uurari ydone¬
umest. et si exeo fu̾it iuratum p̾¬
tor id tuebitur. ¶Diius puus
iiri iurando qd ꝓpria suꝑstitõ¬
ne iiratum est.standum esse Rp¬
ũt. ¶Dãto nire iurando non
aliud queritur qm aniuratum
sit remissa q̃õne an debeatur qi
satis ꝓbatum sit nire uirando.
¶Sret̾ si ꝗs illicitum iusuirand̾

Expanded text:
dum iusiurandum: quod si exegi, ut per salutem tuam iurares, et iurasti, stabitur. omne enim omnino licitum iusiurandum, per quod voluit quis sibi iurari, idoneum est et si ex eo fuerit iuratum, praetor id tuebitur. Divus Pius iureiurando, quod propria superstitione iuratum est, standum rescripsit. Dato iureiurando non aliud quaeritur, quam an iuratum sit, remissa quaestione an debeatur, quasi satis probatum sit iureiurando. Sed si quis illicitum iusiurandum
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium int̾ eos accipi potest. ¶ Sim¬
c̾tum sit. A lex falcidia locũ hat int̾ lega¬
toriumet hrdem ꝯmimidiuidundo agi
potest. aut inc̾te ꝑteis uendicatiodatur
Simłr fit et si peculium legatum sit qr ĩ
qnͣtum res peculiares diminint id qd do¬
mino debetur inc̾tumest. ¶Denit in dĩ
diuidundo iudicio etiam siꝗs rencom¬
munem det̾ĩorem fecit forte ẜuum uul¬
neratum do aut amimum eius corrum¬
pendo aut arbores ex fundo extidendo
Si ꝯniunis ẜuigr̃a noxe nomine plus p¬
tit̾it estimabitur ẜuus et eius ꝑtem ꝯ se¬
quetur. Idem sumus ĩsolidum de peculio
ꝯuentus ⁊ dampnatus sit est cumsusoc̃o
ꝯmuni dundundo actio ut ꝑtem peculu
consequatur. Affric̾.

Expanded text:
ipi potest. Si incertum sit, an lex Falcidia locum habeat inter legatarium et heredem, communi dividundo agi potest aut incertae partis vindicatio datur. similiter fit et si peculium legatum sit, quia in quantum res peculiares deminuit id quod domino debetur, incertum est. Venit in communi diuidundo iudicium etiam si quis rem communem deteriorem fecerit, forte seruum uulnerando aut animum eius corrumpendo aut arbores ex fundo excidendo. Si communis serui gratia noxae nomine plus praestiterit, aestimabitur seruus et eius partem consequetur. Item si unus in solidum de peculio conuentus et damnatus sit, est cum socio communi diuidundo actio, ut partem peculii consequatur. 9 Afric
Abbreviated transcription (Latin):
tolo cessarc actionem pompon.
autemetiam si popularis ac¬
tio sitcessare dedolo  actioner¬
ait. Non solum autera sia
Alia actio non sit. S ⁊ si dubi¬
cetur analia actio sit. putat
iabco dedolo dandam actionẽ.
et affert talem sp̃em.ꝗẜuum mi¬
ch debebat uł ex ic uenditione.
uł exstpulatione uenenmi
eidedit et sic eum tradidit. ui
fundum et diun tradidit im¬
posuit eiẜ intutemuł edificiã
dirint uel arbores extidit uł
uineis extirpauit.Ait labeo
suueccuñt de dolo siue nondã¬
dam meun de dolo actione.
qͣm si cauit dubium est. Anꝯpeta
erstipulatu actio: s est ũus
siqdem de dolo cautumest.ces¬
exstipulatu actio. si non est
cautum mexempto ꝗdem ac¬
tione. cessat de dolo actio. qm
est exempto. in exstipulatu¬
uero de dolo Actio nctͣia est.i
Si suum usurarnm ꝓprietan¬
us occidit legis acqlie actiomi

Expanded text:
olo actionem. Pomponius autem, etiam si popularis actio sit, cessare de dolo ait actionem. Non solum autem si alia actio non sit, sed et si dubitetur an alia siLabeo de dolo dandam actionem et adfert talem speciem. qui servum mihi debebat vel ex venditione vel ex stipulatu, venenum ei dedit et sic eum tradidit: vel fundum, et dum tradit, imposuit ei seruitutem uel aedificia diruit, arbores excidit: uel extirpauit: ait Labeo, siue cauit de dolo siue non, dandam in eum de dolo actionem, quoniam si cauit, dubium est, an competat ex stipulatu actio. sed est uerius, si quidem de dolo cautum est, cesx stipulatu actio: si non est cautum, in ex empto quidem actione cessat de dolo actio, quoniam est ex empto, in ex stipulatu de dolo actio necessaria est. Si servum usurarium proprietarius occidit, legis Aquilia
Abbreviated transcription (Latin):
qm priusquam fc̃us sit lega¬
taru interemptus sit.cessat
legis Acqlic actiode dolo aũt
actio quocumq tempore eũ
occident. cessat. qr extestõ ac¬
tio ꝯpetit. ¶Si quadrupes tua
dederit queritur andedoion
habeam adũsus eum actio¬
nemet placuit michi ꝙ labo

Expanded text:
m priusquam factus sit legatarii, interemptus est, cessat legis Aquiliae actio: de dolo autem actio, quocumque tempore eum occiderit, cessat, quia ex testamento actio competit. Si quadrupes tua dederit, quaeritur, an de dolo habeam adversus eum actionem. et placuit mihi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
domius dumtaxat de peculio cõ¬
uenuntur. et siqdem dolo.ma.eorũ
captus sim. S et si precario res filio
famĩ. uel ẜuodata sit dumtaxat de
peculio p̃r dominus ue obligatur¬
Sifilius fam. iusiurand detulit. et ui¬
ratum sit de peculio  danda est actõ
quasiccͣtum sit. s: in euo diu̾sumẽ.¬
peculium dc̃m est qͣi pusilla pecimia¬

Expanded text:
dominus dumtaxat de peculio conueniuntur et si quid dolo malo eorum captus sum.Sed et si precario res filio familias uel seruo data sit, dumtaxat de peculio pater dominusue obligantur.Si filius familias iusiurandum detulerit et iuratum sit, de peculio danda est actio, quasi contractum sit: sed in seruo diuersum est.Peculium dictum ‹est› quasi pusilla pec
Abbreviated transcription (Latin):
Noi petitorio iudiciõ utitur
nefrustra exꝑiatur reqrere
debet.an is cum quo institu
tuus sit. S ⁊ q fugitiuum ẜuũ¬
a se petitum nõ custodit sus fug¬
it et ꝗ nauem a sepetitam ĩ ad¬
u̾so tꝑr nauigantum misit si
ea naufragio pempta e.łAp̃¬
imaliena area eclificassem cuiꝰ
bone fidi ꝗdem emptor fuim.
uere eo temꝑe eclificaui quo iã
sciebam alienuideamus an
nichil mic̾ exceptio ꝓsit msi
forte ꝗs dicat ꝓdee dedampno
sollicito puto autem Biucex¬
ceptionem nõ ꝓdesse. nec enĩ
debuit iam alienum c̾tus edi¬
ficium poneres hoc ei dcedend
estut sine dispendio domini
arree follat eclifficium ꝙ po¬
suit. ¶Elsus.

Expanded text:
i petitorio iudicio utitur, ne frustra experiatur, requirere debet, an is, cum quo instituatuus sit: sed et qui fugitiuum a se petitum non custodit, si is fugit, et qui nauem a se petitam aduerso tempore nauigatum misit, si ea naufragio perempta ealiena area aedificassem, cuius bonae fidei quidem emptor fui, uerum eo tempore aedificaui, quo iam sciebam alienam, uideamus, an nihil mihi exceptio prosit: nisi forte quis dicat prodesse de damno sollicito. puto autem huic exceptionem non prodesse: nec enim debuit iam alienam certus aedificium ponere: sed hoc ei concedendum est, ut sine dispendio domini areae tollat aedificium quod posuit. 38 Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
si modo rem uendendam mãdaint er¬
go ꝓ ꝯtrarium dicendum ẽ utilem ex
em p̾cio non soluto uẽditori pͥcum du¬
plum p̾staretur. infraudem ꝯstitutionũ
uidi adiectum ꝙ usuram legittima
exceclit. diu̾sam quecãm omissiorie
ait ẽẽ cum ea sp̃e inqd nõfenus illi¬
citum ꝯtrabatur s lex ꝯtractui nõ
ĩ ꝓbata adiciatur. ¶ Siq̃s colludẽte
ꝓcuratore meo ab eo eñnt. an possit a¬
age exempto. puto hactenus ut aut
stetur emptioni aut discedatur. s et
et buic hactenus dabimus actionẽ
exempto ut diximus insuꝑioricaũ.
¶Siꝗs apupillo sũ tutoris auctorita¬
Ite emt ex uno lat̾e ꝯstat ꝯtractus. nã
ꝗemnit obligatus ẽ ꝑupillo. pupillũ
sibi nõ obligat. ¶ Si uenclitor hĩcionẽ
exceꝑit ut ĩ quillomoliceat hĩtare uł
colono ut ꝑfruiliceat ad c̾tum tem¬
pus. mag̾ esse ẜinis putabat ex uen

Expanded text:
si modo rem vendendam mandavit: ersi modo rem vendendam mandavit: ergo et per contrarium dicendum est utilem ex em pretio non soluto venditori duplum praestaretur, in fraudem constitutionum videri adiectum, quod usuram legitimam excedit: diversamque causam commissoriae esse ait, cum ea specie, inquit, non faenus illicitum contrahatur, sed lex contractui non improbata dicatur. Si quis colludente procuratore meo ab eo emerit, an possit agere ex empto? et puto hactenus, ut aut stetur emptioni aut discedatur. Sed etet huic hactenus dabimus actionem ex empto, ut diximus in superiore casu. Si quis a pupillo sine tutoris auctoritate emerit, ex uno latllum sibi non obligat. Si uenditor habitationem exceperit, ut inquilino liceat habitare, uel colono ut perfrui liceat ad certum tempus, magis esse Seruius putabat ex uen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗfc̾isunt in redistracta. ut puta siqd ĩ
eclificia distracta errogatum ẽ. scribit
emĩlabeo et trebacius ẽẽ ex uenclito ħ̾
noĩe actionẽ idem ẽ si ꝗd megriẜiu¬
curatione ĩpensum ẽ ante tralitionẽ
ut si qd indisciplinas inquas uerisi¬
Smile erat etiam emptorem uelle mi¬
pendi. ħ̾ amplius labeo ait. et siꝗd ĩ
fuus mortui ẜui ĩpensum sit ex uẽ¬
dito ꝯseq oport̾e si modo sñculpa uẽ¬
ditoris mortis obierit Ntem si ꝯuen̾¬
it cum res ueniret ut locuplex ab
emptore reus detur ex uendito a¬
gi posse ut id fiat. ¶ Si int̾ emptorẽ
predioꝵ et uelitorem ꝯueniss si ea pͥ¬
dia emptor heres ueeius pluris uendi¬
diss eius ꝑtemdimidiam uenditori
p̾staret hrs emptoris pluris ea pͥdia uẽ¬
didiss uẽditorem exuẽclito agẽdo. ꝑ¬
tem eius quo pluris uẽdicliss ꝯsecutu¬
rum. Si ꝓcurator uẽdidit et cauit et
tat cum dño exempto agi posse utiliac¬
tione. ad exemplum institorie actionis

Expanded text:
cti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius esse ex vendito hoc nomine actionem. idem et si in aegricurationem impensum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas uerisimile erat etiam emptorem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum sit, ex uendito consequi oportere, si modo sine culpa uenditoris mortem obierit. Item si conuenerit, cum res ueniret, ut locuples ab emptore reus detur, ex uendito agi posse, ut id fiat. Si inter emptorem praediorum et uenditorem conuenisset, ut, si ea praedia emptor heresue eius pluris uendidisset, eius partem dimidiam uenditori praestaret et heres emptoris pluris ea praedia uendidisset, uenditorem ex uendito agendo partem eius, quo pluris uendidisset, consecuturum. Si procurator uendiderit et cauerit tat cum domino ex empto agi posse utili actione ad exemplum institoriae actionis,
Abbreviated transcription (Latin):
dito actionem demq tubo ait si isteco¬
lonus dampnũ dedit exempto empto
rem agẽtem cog̾e posse uẽlitorẽ ut exlo¬
cato cumcolono exꝑiatur. ut qcꝗd ĩde
fu̾it ꝯsecutus emptori reddat.Edib
puta pute alia. LOmpͥ.

Expanded text:
denique Tubero ait, si iste colonus damnum dederit, emptorem ex empto agentem cogere posse venditorem, ut ex locato cum colono experiatur, ut quidquid fuerit consecutus, emptori reddat. Aedibus puta putealia. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
post moramabeo fcãm mortuo sticho
tenetur. ¶Si sine dieꝯstituas potest
qdem dicite nõ teneri licet u̾ba edc̃i
late pateant alioꝗn et ꝯfestim agice¬
cum poterit sic statim ut ꝯstitiusti nõ
soluas. s modicum tempus statuẽ¬
dest nõ minus. x dieꝵ ut ex actio ce¬
lebretur. ¶Constituto satis nõ fac
tionem. ¶Siꝗs autem ꝯstituat se
satis  datur et si fideuissorẽ et pigno¬
ra det nontenetur qr mehil intest
quemadm catisfaciat. Hem.¬

Expanded text:
post moram ab eo factam mortuo Sticho turum, tenetur. Si sine die constituas, potest quidem dici te non teneri, licet verba edicti late pateant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim ut constituisti non solvas: sed modicum tempus statuendum est non minus decem dierum, ut exactio celebretur. Constituto satis non facictionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem vel pignora det, non tenetur, quia nihil intersit, quemadmodum satisfaciat. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
tnos exib̾e nõ poss dandam de inrem
u̾so utilem actionem. ¶Geruus absen¬
tis rei .pi. causapupilli ẜuis pecumam
credidit subscribente tutore stiplone ĩ ꝑ¬
sonam tutoris translata. quesitumẽ
an adu̾sus pupillum ꝯpetat actio .R.
ommus dici demremu̾so cumpupillo
actionem fore. Ulianus.

Expanded text:
posset, dandam de in rem uerso utilem actionem.Seruus absentis rei publicae causa pupilli seruis pecuniam credidit subscribente tutore stipulatione in personam tutoris translata: quaesitum est, an aduersus pupillum competat actio. respondi, minus dici de in rem uerso cum pupillo actionem fore.
Abbreviated transcription (Latin):
Iumum uenditum reiuen.¬
sustinint emptoris erit dãp¬
numqmad moclum si uinum ẽet et¬
fusum uł nassis xcussis uł q̃ alia ex
causas si uenditor se ꝑiculo sbiecit.
mid tempus ꝑiculum sustinebit.

Expanded text:
inum uenditum acuerisustinuerit, emptoris erit damnum, quemadmodum si uinum esset effusum uel uasis contusis uel qua alia ex causa. sed si uenditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit,
Abbreviated transcription (Latin):
Dedamsunt ꝑsone quas ratõ¬
nes nobis edere oporcet.nec ta¬
men apretore hoc edicto comp¬
elluntur. ueluticum ꝓcurator
res rationes ue nras ad minis¬
trauerint. non cogitur apreto¬
re metupene infactum actio¬
socius negocias gessit pretor
phanc clausulam non inter¬
uenit.Est autem ꝓsocio ac¬
tio s nec tutorem cogit pretor
pupillo edere.reones s uiditio
tutele solet cogiedere nichili¬
ter est successores aut pateraũ
dominus argentarueius dem
fuerit ꝓfessionis. qr cum ilo¬
cum eius succedant argenta¬
ru ꝑtibus eius fungidebent.
¶Is. iutemcui argentarius m¬
tiones suas legaũit non iuude¬
bitur ꝯtineriqr iuris successor
hus uerbis significatur non
magis quam si eas unius e
donass. Sr nec heres tenebit
cum nec poisideat nec dolo. ma
fecerit. Sr si ei anceqͣmeas le¬
gatario traderet denũciatur
Fu̾it ne ante eas tradat tene¬
bitur qiͣ dolo fecerit. It̾m ante¬
quameas tradat tenebitur
qd si nichildolo fecerit causa

Expanded text:
edam sunt personae, quas ratnes nobis edere oportet nec tare per hoc edictum compelluntur. ueluti cum procurator res rationesue nostras administrauit, non cogitur a praetore per metum in factum actioolo malo socius negotia gessit, praetor per hanc clausulam non interuenit: est enim pro socio actio. sed nec tutorem cogit praetor pupillo edere rationes: sed iudicio tutelae solet cogi edere.Nihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui argentarius rationes suas legauit, non uidebitur contineri, quia iuris successor his uerbis significatur: non magis, quam si ei uiuus eas donasset. sed nec heres tenebitur, cum nec possideat nec dolo malo fecerit: sed si ei, antequam eas legatario traderet, renuntiatum fuerit, ne ante eas tradat, tenebitur quasi dolo fecerit: item antequam eas tradat, tenebitur. quod si nihil dolo fecerit, causa
Abbreviated transcription (Latin):
et hu nummularu sicut argen¬
taru reones conficuint quiaet
accipiunt pecuniam et erogãt
ꝑꝑtes quarũ ꝓbatio scriptura

Expanded text:
et hi nummularii sicut argentarii rationes conficiunt, quia et accipiunt pecuniam et erogant per partes, quarum probatio scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
iꝗs donaturꝰ ussifructuario
spopondit ẜuo inquẽ usumfr̃.
stico ẜuo fructuario donan¬
di cã dum uult fructuario
prestabitri. dñdum ẽ si ei sol¬
uatur fructuario acqri. in
Int̾clum tũ impendenti est
cui acqrat iste fructurius
nec dum p̾cium numau̾it s
c̃e dominum eius ⁊ num̃a¬
tionem p̾cu de c laraturatu
raicuius sit Namsiex rẽtr¬
uctuari recte fructuarii fuisse
Idemq est. et si forte stipulat᷑
sit suus num̾aturus pecuiã.
Nam ninnatio declarabit cui
sitacꝗsita stipulatio ergo ostẽ¬
dimus ĩpendenti ẽẽ dominũ
donet pretium num̃etur. mi¬
¶ind ergo si amisso usufruc
adhuc intesse unde̾ sit pciũ
nimmatum. Marcessit uero

Expanded text:
is donaturus ‹us›ufructuario spoponderit seruo in quem usum fructum Sticho seruo fructuario donandi causa, dum uult fructuario praestitum, dicendum, si ei soluatur, fructuario adquiri. Interdum tamen in pendecui adquirat iste fructuariusnecdum pretium numeravit, sed esse dominium eius et numerationem pretii declaraturam, cuius sit: nam si ex re fructuarii, retro fructuarii fuisse. idemque est et si forte stipulatus sit servus numeraturus pecuniam: nam numeratio declarabit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructadhuc interesse, unde sit pretium numeratum: Marcellus vero
Abbreviated transcription (Latin):
dicium demoftõso testo mou
speretur diuus pius repsit et
adiecit sane ĩ ixpto dum mo¬
do p̾dicatur iudicilib̾alis cae

Expanded text:
dicium de testamento moueri speretur, diuus Pius rescripsit: adiecit plane in rescripto, dummodo praedicatur iudici liberalis ca
Abbreviated transcription (Latin):
bit. ꝯpete manumisso repetito¬
nem. Ner.etiam .i. menbr an¬
rum refert pidem panton
adomicia neronis filia .x. que
ei ꝓlib̾tate ded̾at repetisse pu¬
dicem nec fuisse q̃situm ando¬
micia sciens libm accepisset
Siqs qiͣstatu lib michi xde
dit cumdare iuissus nõesset
dice eum .x. celsus scribit s¬

Expanded text:
bit competere manumisso repetitionem. Neratius etiam libro membranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse per iudicem nec fuisse quaesitum, an Domitia sciens liberum accepisset. Si quis quasi statuliber mihi decem dederit, cum iussus non esset, condicere eum decem Celsus scribi
Abbreviated transcription (Latin):
datumest pocit: ꝓcillus.at. si
post id cempis decefeit quo mu¬
numitti potuit: repetitionem
ẽẽ. si mimis: cessare. qn mmuno.
si nichil tibi dedi ut manumis¬
tos placuerat tñ ut darem nt
tibi ꝯpet̾e actionem que er be

Expanded text:
datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare. Quin immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro tibi competere actionem, quae ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
d̾it h̾rdi .x an repete possit etre¬
fert patrẽ suum celsus existia¬
re repet̾e eum nõ posse . s. ip̃ei
celsus naturali eqtate mocus
putat repeti posse. que suiare¬
riorest. quamqͣm ꝯstat utet
ip̃e ait eum ꝗ declit eaispe qio
ab eo q accepit remunaret a

Expanded text:
decem, an repetere possit? et refert patrem suum Celsum existimasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti posse. quae sententia uerior est, quamquam constet, ut et ipse ait, eum qui dedit ea spe, quod se ab eo qui acceperit remunera
Abbreviated transcription (Latin):
fuma ut filius emanciparetꝰ.R.
uel ẜuus manumictetur uel
alite discedatur causa secuta
repetitio cessat. ¶Si pendi ꝯḋo¬
nicausa tibi .x. dedero mox repu
re eius q.x. dedit uel mofficiosũ
ꝓnũcietur ueluti causa nõ secu
iretur qͣi decidi. an possum ꝯdice
si michi non caueaturad iudi¬
dem non iri et est uere multum
int esse utie obh̾ solum dedi neca¬
turan ut et michi reꝓmictatur
non iri siobhoc ut reꝓmictatur
non iri ꝯdici pot̾it si nõ reꝓmic¬
tatur suit neeatur ꝯditio cessat
qmͣdiu nõ itur. Idemerit et sit
dedero. xut sticum manumut¬
tas. Namet ẜ distinctionem su¬
pra scriptam au ad mictenda.
erit repetitio aut in hibenda. n¬
¶ Sr sitibi dedero ut stichum ma¬
numictas sinõfacis possumꝯ
dice. aut sime peniteam ꝯdice
possum. qd si ita dedi ut intrac̃¬
cum tempus manumictas si
nõ dum tempus preterierit ĩ¬
hibenda erit repetitio nisi peni

Expanded text:
a, ut filius emanciparetur uel seruus manumitteretur uel a lite discedatur, causa secuta repetitio cessat. Si parendi condicioni causa tibi dedero decem, mox repudre eius qui dedit uel inofficiosum pronuntietur, ueluti causa non secutiretur: quasi decidi. an possim condicere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri? et est uerum multum interesse, utrum ob hoc solum dedi, ne eatur, an ut et mihi repromittatur non iri: si ob hoc, ut et repromittatur, condici poterit, si non repromittatur: si ut ne eatur, condictio cessat quamdiu non itur. dedero, ne Stichum manumittas: nam secundum distinctionem supra scriptam aut admittenda erit repetitio aut inhibenda. Sed si tibi dedero, ut Stichum manumittas: si non facis, possum condicere, aut si me paeniteat, condicere possum. Quid si ita dedi, ut intra certum tempus manumittas? si nondum tempus praeteriit, inhibenda erit repetitio, nisi paeni
Abbreviated transcription (Latin):
Si diuisus est fim̃dus int̾ socio
regionibꝰ qd ad ẜuitutem att¬
net que ci fundo debebatur ꝓmo
do de ꝑlit nec amplius melre
cause cor fundoꝵ miscenturi
fiet ei ulla miuria cuius funci
dus qui euuerat ita diuisus es
ꝓlꝰ culum dubitationis ea ros
Ramsicertus ac finitus uielo¬
cus ẽtunc si ꝑ longitudinemeus
funclus diuisus est eadem omi
tuende eius ẜiitiitis simłr bu
duo fundi fuissent. Si uero pl
titudinem uie fundus diuisus
est. nec multum refert an equis¬
ter id fcm̃est. an mequalitet
manet idem ius ẜuitutis qued
fundo in dunso fũit. nunc autr
su detmñi aut non utendodeps¬
pire msitota uia potit nec si fort
incid̾it ut semita que ꝑ altere dũ¬
taxat fundum erit utetur. Idcir¬
duenit. certe si iͣs cuisuitus dele¬
batur altere ex ea diuisione fund
redemit non ideo unus ea refid
altius ẜuitus ꝓmanebitnecu¬
deo ꝗd absurtlum ꝯsecutur mi
sit cam snĩam fundo alto ma¬

Expanded text:
si diuisus est fundus inter socios regionibus, quod ad seruitutem attinet, quae ei fundo debebatur, perinde ndo deperdit nec amplius in ea re causae eorum fundorum miscentur: nec fit ulla iniuria ei cuius fundus fundus qui servierit ita divisus est, plusculum dubitationis ea res habet: nam si certus ac finitus viae locus est, tunc, si per longitudinem eius fundus divisus est, eadem omnia tuendae eius servitutis similiter hic duo fundi fuissent: si vero per latitudinem viae fundus divisus est nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter, tunc manet idem ius servitutis, quod fundo indiviso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota via poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, uteconuenit: certe si is cui seruitus debebatur alterum ex ea diuisione fundum redemerit, num ideo minus ea re fundi alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero ma
Abbreviated transcription (Latin):
ct illud ꝯmodũ accessisse ei
cui uia debebatur ꝗdem ꝑdu¬
as ꝑiter mas ire ag̾e possit
bis octonos ĩporrectum et bis¬
senos denos manfractum.
Isic ꝯstituta sit a P. Auł.¬
uti nonpotest non ut usus
Itaq si altins annis uelmẽ¬
sibqs aquam b̾at. duplica¬
to dstituto tp̃r amictitur Idẽ
et deitinere custoclitur.si u̾o
Altnis dieb aut die toto aũ
tm̃ nocte. statuto legib tp̃r a¬
mictitur qr una ẜuitus est.i
Nam ⁊ si alt̾mis anins ul una
fo ius tibi men area eclifican¬
distillicidu immictendi ius
amicto ⁊ simłr et si ꝑtuum fũ¬
dum iamichi debeatur. et

Expanded text:
contra illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod per duas pariter uias ire agere possit bisque octonos in porrectum et senos denos in anfractuSi sic constituta sit auti non potest, non sit usus. itaque et si alternis annis uel mensibus quis aquam habeat, duplicato constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur, quia una seruitus est: nam et si alternis horis usero ius tibi in ea area aedificandi, stillicidii immittendi ius amitto. et similiter si per tuum fundum via mihi debeatur et
Abbreviated transcription (Latin):
Itis ꝯtestate temꝑe queri solz an
pupillus cuius sinc cutoris auc¬
toritate negocia gesta fu̾int locu¬
plecior sit ex ea rẽ fcũs cũis pã¬
tituractoem. ¶Si pecunie qͥs ne¬
tores itaq suas fortunas ami¬
serunt ut tempe litis exca actõ¬
ne ꝯtestate soluendo ñ ee̾nt. p̃r
siemãcipati filu res ase donata
ammĩstrau̾it filio actione ne
ctlitoris sin gessit negocia q̃sitũ

Expanded text:
itis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius patitur actionem. Si pecuniae quis netores ita suas fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae soluendo non essent. Pater si emancipati filii res a se donatas administrauit, filio actione negcreditoris sui gessit negotia: quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
PONSALI¬
ASUNGM
lo. Nam moris fuit uetib stipiariet
appellatione nata est. ILpm̃.¬
Oficit nudus ꝯsensus ad ꝯstituen
sponsaliademq ostat et absenti
absentes despondi posse. et hoc coti
Alia fiant. aut si postea ratum buit
putatem suffectiit ad dissoluẽdam
nupciar spem bx nuncium s̃ĩ magis
qui spons alia posse eos solos ꝯstituere
nisi forte omĩa ista ex uoluntate pu
tatio ĩponatur. an auꝗs sine scrip¬
tura spondeat. Insponsabbꝰ etiam
uenius eor exigendus est. quoꝵ nup¬
cus desidatur. Incelligi cũ semptilie
prem ꝯsentire nin eudent dissenciat.¬

Expanded text:
ponsalia sunt do: nam moris fuit veteribus stipulari etappellatio nata est. Vlpficit nudus consensus ad constituenda sponsalia. Denique constat et absenti absentem desponderi posse, et hoc cottialia fiant aut si postea ratum habueputarem suffecturum ad dissoluendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponnisi forte omnia ista ex voluntate puetatio interponatur an aliquis sine scriptura spondeat. In sponsalibus etiam consensus eorum exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. intellegi tamen semper filiae patrem consentire, nisi evidenter dissentiat
Abbreviated transcription (Latin):
Tsi consularis sit. U Tpmĩ.ꝰ
fuerit paratus. PAuł.¬
Eq femina neq miles. neq q
rei publice causa ab futurus ẽ
aut morbo ꝑpetuo tenetur aut
magr̃atum miturus est. aut¬
q inuitus iudicium pati nõ

Expanded text:
tsi consularis sit, Vlpianus lfuerit paratus. Paue femina neque miles neque qui rei publicae causa afuturus est aut morbo perpetuo tenetur aut magistratum initurus est aut inuitus iudicium pati no
Abbreviated transcription (Latin):
ret. donec emptori fidenissordaret᷑
auenclitore postea uenditor eam le¬
gẽ meuit ut si ex die pecuma omĩs
soluta non eet et uẽditor ea precdia
uenisse nollet in uenclita ẽent sĩnter¬
ca de adusariis alt̾am mulieremuẽ¬
ditorsuꝑauit cum altatransegit. ita
ut sũ ulla qone emptor pͥdia posside¬
ret quesitum ẽ cum nec si fideiussor
datus ẽ ueomis pecuma secundum
legem sius dieb soluta sit an pdiam

Expanded text:
ret, donec emptori fideiussor daretur a uenditore: postea uenditor eam legem inseruit, ut, si ex die pecunia omnis soluta non esset et uenditor ea praedia uenisse nollet, inuendita essent: interea de aduersariis alteram mulierem uenditor superauit, cum altera transegi‹t›, ita ut sine ulla quaestione emptor praedia possideret: quaesitum est, cum neque fideiussor datus est nec omnis pecunia secundum legem suis diebus soluta sit, an pra
Abbreviated transcription (Latin):
poterit. ¶Transactones ali
afisco petantur alimenta ẜm
sigi pot̾it. ¶ Sicumlis esset
qdem de alimẽtis. transactu
aut̃ delite fuiss transactio ua¬
lere in ꝯsulto pretore non po¬
test. ne circũuematuroratio
fingienimlites poterunt ut
transactio etiãcuta pretoris
auctoritatem fiat ¶sieide
alimenta ⁊ preterea legatũ
presenti die datum sit ⁊ trans¬
actum sit citra precoris auc¬
toritatem id ꝙ datumest mi¬
putabitur prius in legatur
ꝙ presenti die datum est et
suꝑ auum malimentariam
causam. ¶Siqs de alimen¬
tis crãsegerit sine pretoris a¬
anctoritate id ꝙ datum est
in preterita alimẽta cedat.
net inter est antr̃in quãtita¬
te sit debita quantum datur
est an minus an amplius.
Nam⁊ siminus sit ad huc
tamen id ꝙ insolutum datũ
est ĩpretita alimenta ĩputa¬
bitur. ¶Sane sis ꝗ dealim̃¬
tis tnͣsegit locuplectior fcũs
sit ea souitione. iuid ꝙ fcũss
sit locupletior eꝗssimũerit
meundari rẽpetitonem.

Expanded text:
poterit. Transactiones alima fisco petantur alimenta. sesigi poterit. Si cum lis quidem esset de alimentis, transactum autem de lite fuisset: transactio ualere inconsulto praetore non potest, ne circumueniatur oratio. fingi enim lites poterunt, ut transactio etiam citra praetoris fiat auctoritatem. Si eidem alimenta et praeterea legatum praesenti die datum sit, et transactum fuerit citra praetoris auctoritatem: id quod datum est imputabitur prius in legatum quod praesenti die datum est, superfluum in alimentariam causam. Si quis de alimentis transegerit sine praetoris auctoritate, id quod datum est in praeterita alimenta cedet. nec interest tantum in quantitatan minus, an plus: nam et si minus sit, adhuc tamen id quod in solutum datum est in praeterita alimenta imputabitur. sane si is, qui de alimentis transegit, locupletior factus sit ea solutione: in quod factus sit locupletior aequissimum erit in eum dari repetitionem
Abbreviated transcription (Latin):
missum ñ sit. nõ dicit snĩamnec¬
bet de re ꝯꝓmissa. de hoc autẽ ꝯp¬
missumm nõ est. ¶ Sidomini mei
ꝯ muicem stipulatisunt ꝓꝓcu¬
ratores suos age apud arbite
uelint. potest arbit mbere eo etia

Expanded text:
misso non sit, non dicit sentmisso non sit, non dicit sentbet de re compromissa, de hoc autem compromissum non est. Si domini, qui invicem stipulati sint, procuratores suos agere apud arbitrum velint, potest iubere ipsos etia
Abbreviated transcription (Latin):
na petebatur repsit. etiam si ap¬
pellari nõ potest. doli mali extep¬
nonem ĩ pene petõem obstaturã
ꝑhanc ergo exteptionem q̃da
appellandi sp̃es est. cumliceat
retractare s nĩam arbitri. ¶ De of¬
fitio arbitri tractantib sciendũ
est omnem tractatum ex ip̃o cõ¬
ꝓmisso sumendum nec enin a¬
sd illilicebit. qm ꝙ ibi ut effic̾e
possit cautumẽ. nõ ergo qlbꝰ sta¬
tũe arbit̾ pot̾it. nec ĩ qualibet re.
ẽ nõqͣmlibꝰ. licet deqbodam ua¬
riatum sit. et puto uere ñ ꝯmicti
si dicat ad iudicem de hoc eund̃
ire nõ sit. ꝙ si hoc modo dixit ut
abitrio publu meun fund̃ tra¬
deretur ansatisdatio detur ꝑẽ¬
d̾ esse sm̃e. Idempedius ꝓbat. ne¬
ꝓpegentur arbitria at in alios
int̾clum mnimicos agendum
tranfferantur.suasmĩa finem
trou̾sie cum imponere oportet.
Non autem finriꝯtrousiamt.
cumautem differatur arbitriũ
ut arbit᷑ statueret cuius arbitra¬
tu satis daretur. ¶Itemsi iubeat
sibialium ꝯningicum id ĩ ꝯpro¬

Expanded text:
na petebatur, rescripsit, etiamsi appellari non potest, doli mali exceptionem in poenae petitione obstaturam. per hanc ergo exceptionem quaedam appellandi species est, cum liceat retractare de sententia arbitri. De officio arbitri tr‹a›ctantibus sciendum est omnem tractatum ex ipso compromisso sumendum: nec enim aliud illi licebit, quam quod ibi ut efficere possit cautum est: non ergo quod libet statuere arbiter poterit nec in qua re libet non quamlibet, licet de quibusdam uariatum sit. et puto uere non committi, si dicat ad iudicem de hoc eundum is non sit: quod si ho‹c› modo dixerit, ut arbitrio Publii Maeuii fundus traderetur aut satisdatio detur, parendum esse spropagentur arbitria, aut in alios interdum inimicos agentium transferantur, sua sententia finem controversiae eum imponere oportet: non autem finiri controversiam, cum aut differatur arbitrium ut arbiter statueret, cuius arbitratu satisdaretur. Item si iubeat sibi alium coniungi, cum id in compro
Abbreviated transcription (Latin):
eius rei cã ꝑantur ut piant
augent tũ hrditatem qppe
cum omnia ea fiant hrdit.¬
ria dubium ñest. qu ea possi
si au̾possideat aut post petit
hrditatem dolo. mnalo fecita
minus possid̾et debeat restĩti¬
eresz⁊pensiones que ex loci¬
tiomibꝰ predioꝵ urbanoꝵ ꝓces¬
te sunt ueniant. lic alu pan¬

Expanded text:
usa comparantur ut pariant, augent tamen hereditatem: quippe cum ea omnia fiunt hereditaria, dubium non est, quin ea possessor, si aut possideat aut post petitam hereditatem dolo malo fecit quo minus possideret, debeat restituere.Sed et pensiones, quae ex locationibus praediorum urbanorum perceptae sunt, uenient, licet a lupan
Abbreviated transcription (Latin):
exceptione se tueri ad usus
petentẽ funcdum ꝙ si de fund
deliss pecumam marito ꝯdicet.
¶Pateretiam si falso  existimans
se filie sue debitorem eẽ. dotem
ꝓmisiss obligabitur. PDem
Ito donatum aliqd uel legatũ
añ nupcias fuiss ampliatur
dos sicut ex fructibo fundi q

Expanded text:
exceptione se tueri aduersus petentem fundum: quod si fundum dedisset, pecuniam marito condicet. Pater etiamsi falso existimans se filiae suae debitorem esse dotem promississet, obligabitur. 47 to donatum aliquid uel legatum ante nuptias fuisset, ampliatur dos, sicut ex fructibus fundi, q
Abbreviated transcription (Latin):
testõ iudiciũ nõ u̾o sb̾ opten
tatum iubeat iudicem lib̾ta¬
tis ꝑtib sis fungi. ¶Quoc¬
ens aũt ꝗs patitur ꝯtroilsiã
lib̾tatis hͣrditatis si se nõ eẽer¬
test̃o liber dicit s ar uł auno¬

Expanded text:
ento iudicium. nunc uero sub obtenttatum, iubeat iudicem libertatis partibus suis fungi.Quotiens autem quis patitur controuersiam libertatis et hereditatis, sed se non ex testamento liberum dicit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaciebatur ⁊ ne maturius ꝓ¬
nũciaretur deꝯdone sua no¬
lebat ad lib̾ale iudiciumue
mredicens susceptuꝵ se de
moffoso testõ iudicium ⁊pet̃¬
tux b̾rditatem qr ⁊ lib̾tatem
⁊ h̾rditatẽ ex testõ sibi defẽde¬
bat. ⁊ diuus pius ait. siqdem
posẜor ess b̾rditatis licimanu

Expanded text:
atiebatur et, ne maturius pronuntiaretur de condicione sua, nolebat ad liberale iudicium ire, dicens suscepturum se de inofficioso testamento iudicium et petiturum hereditatem, quia libertatem et hereditatem ex testamento sibi defendebat: diuus Pius ait, si quidem possessor esset hereditatis Licinnianus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ost actiones quastatis pe¬
ꝓposut pretorei qtatur
ad se solum brditater
ꝯptinere ꝯtendit.ꝯsequens fuit. et
ciꝓponere ꝗ ꝓtem hrditatis pe¬
tit. Is qh̾rditatem ułptem por¬
ditatis pecut.uiis nõ exeo me¬
titur qd posẜor occupauit. s er
suo uire. uideo siue exasse hrs
sit. totam hrditatem uendica¬
bit. lic. tu unam rempossideas.
siuc exp̃te ptemlicet tu tota
hrditatem possidoas. ¶Quĩ
nere dicant non singli asin¬
głis pet̾e ꝯtenti ẽeut debent.
pͥuta primus aprimo uł secũ¬

Expanded text:
ost actionem, quam proposuit praetor ei qui ad se solum hereditatem pertinere contendit, consequens fuit et ei proponere qui partem hereditatis petit. Qui hereditatem uel partem hereditatis petit, is non ex eo metitur quod possessor occupauit, sed ex suo iure: et ideo siue ex asse heres sit, totam hereditatem uindicabit, licet tu unam rem possideas, siue ex parte, partem, licet tu totam hereditatem possideas. Quin nere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse debent, puta primus a primo uel secun
Abbreviated transcription (Latin):
alium iudicari. nõ asit̾ restitu¬
ere debeat qmͣ sicautum fuerit
eiqd̃ adũsus alium eam dein
urditatem defendat. s melius
est offitio iudicis cautione uł
satidatione uicto mederi. cim
tres saluasit eiq mexecutione
tardior ueniatadusus priorẽ
uictorem. Ceuola.¬

Expanded text:
 aliter restituere debeat quam si cautum ei fuerit, quod aduersus alium eandem hereditatem defendit. sed melius est officio iudicis cautione uel satisdatione uicto mederi, cum et res salua sit ei, qui in exsecutione tardior uenit aduersus priorem uictorem. 58 Sca