comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiiͣ. synodi pͥncipales. fidci dactͥna
plenissime p̾dicantes. S ⁊ si qua fc̃
consilia que sc̃i patres spũ dei pleni
omni manent stabilita ugore. qͦe
gesca in hoc corpore condita conti¬
nent᷑. Synodꝰ autẽ ex g̾co intͥp̾¬
tatur comitatũ uł cetum. Conci¬
lii uͦ nomen tractum est ex more
romano. Tempore enĩ quo cause
agebant᷑ conueniebant om̃es in
unũ. cõmuniq intentione tͣc¬
tabant. Unde ⁊ conciliũ a coĩ intẽ¬
consiliũ. slam cilia oculoꝵ sunt.
Unde ⁊ oonciliũ idẽ consiliũ .D.
in .l. litt̾am tnͣseunte. Cetꝰ uͦ cõ¬

Expanded text:
synodi principales, fidei doctrinam plenissime 266 praedicantes; sed et si qua sunt concilia quae sancti Patres spiritu Dei pleni omni manent stabilita vigore, quorum gesta in hoc corpore condita continentur. 11. Synodus autem ex Graeco interpretatur comitatus, vel coetus. 12. Concilii vero nomen tractum est ex more Romano. Tempore enim quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum, communique intentione tractabant. Unde et concilium a communi incilium. Nam cilia oculorum sunt. Unde, et CONSIDIUM, consilium, d in l litteram transeunte. 267 13. Co
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sũt temꝑa a cõmunionis tẽꝑamẽ¬
to qd̃ iniicẽ se humore. siccitate. calo¬
re ⁊ frigore temꝑent. hec ⁊curricula di¬
cuntur quia non stant. s cutrunt. Cõ¬
stat autem post factum mund̾ ex qua¬
litate curstis solis tempora intͥnos fuis¬
se menses diuisa quoꝵ tempoꝵ talem
uet̾es dicc̾tionẽ faciunt ut pͥmo mẽ¬
se uer nouũ dicat᷑. Sod̾o ad ultũ. t̾cio

Expanded text:
Dicta sunt autem tempora a communionis temperamenDicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem, post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa, quorum temporum talem veteres discretionem faciunt, ut primus mensis ver
Abbreviated transcription (Latin):
a colendo appellari existimant. Ap̃ ue¬
t̾es eñi omniũ mensiũ pͥncipia cole¬
bantur. sicut ⁊ ap̃ hebreos. Idus autẽ
płiq latinoꝵ ab edendo dictas putãt
qd̃ hii dies apd̃ uet̾es epłaꝵ essent.
sione a nundinis uocate. Nundine enĩ
sũt publice conuentiones siue merce¬
monia. de solstiais lequinoctus
olsticium dictum quasi soł statio
qd̃ tunc sole stante cͥscant dies
uł noctes. Equi noctiũ appellatũ. qd̾
tunc dies ⁊ nox horaꝵ spacio equali cõ¬
sistunt. duo autẽ sũt solsticia. unũ esti¬
uũ. uiiͦi. kł ulii de quo temꝑe reme¬
are sol ad inferiores incipit oͥculos. Ali¬
ud hẏemale. uiiͦi. kł. ianuar̃. qͦ tẽpore
sol attiores incipit circulos pet̾e. unde
hyemał̾ solsticii dies mĩmus. sicut esti¬
ui maximꝰ inuenit᷑. Itẽ duo sũt eqͥnoc¬
tia. unũ u̾nale. ⁊ aliud autũnale que
male solsticiũ ⁊ in duo hemisperia. de¬
Uer estas. autũpnus. ⁊hyemps.

Expanded text:
a colendo appellari existimant. Apud vea colendo appellari existimant. Apud veteres enim omnium mensuum principia colebantur, sicut et apud Hebraeos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent. Nonae a nundinis vocatae. Nundinae enim sunt publicae conventiones sive mercimonia. De solstitiis et aequinoctiis . Solstitium dictum quasi solis statio, quod tunc sole stante crescant dies vel noctes. Aequinoctium appellatum quod tunc dies et nox horarum spatio aequali consistunt. Duo sunt autem solstitia: unum aestivum, VIII Kal. Iul., deo quo tempore remeare sol ad inferiores incipit circulos; aliud hiemale, VIII Kal. Ian., quo tempore sol altiores incipit circulos petere. Unde hiemalis solstitii dies minimus, sicut aestivi maximus invenitur. Item duo sunt aequinoctia, unumale solstitium, et in duo hemisphaeria. er, aestas, autumnus et hiems.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃se omia aꝑiunt᷑ in florẽ qͣi apͥł.
maius dictus a maia matre mer¬
curii. uł a maiorib natu qui erant
principes rei publice. Nam hũc mẽ¬
sem maiorib sequentẽ uͦ minorib
romani consecraunt. Unde ⁊ iunius
dr̃. antea enim ppłs in centurias se¬
nioꝵ liumoꝵ diuisus erat. Iulius
uͦ ⁊ augustus de nominib hominũ.
Iulis ⁊ augusti cesarũ nuncupati sũt.
Nam pͥus quintił ⁊ sextił uocabant᷑.
Quintilis. quia quintus erat a mar¬
tio quem pͥncipem anni testant᷑ ẽẽ
romani. Sextił̃ similit̾ qd̃ sextus sit
September nom̃ habet a numero ⁊
imbre: quia septimus est a marcio
⁊ imbres habet. Sic ⁊ octob̾ nouember
atq decemb̾ ex numero ⁊imbrib ac¬
ceꝑunt uocabła quẽ numerũ decur
rentem decemb̾ finit: ꝓ eo qd̾ denarius
numerus p̾cedentes numeros claudit.
mani instituerũt. uel ꝓpter officia ma¬
gistratuũ. In hiis enim dieb conue¬
niebatur in urbib. Quidam autẽ kł

Expanded text:
mense omnia aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem maioribus, sequentem vero minoribus Romani consecraverunt. Unde et Iunius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et iuniorum divisus erat. Iulius vero et Augustus de honoribus hominum, Julii et Augusti Caesarum nuncupati sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse Romani; Sextilis similiter, quod sextus. 11. September nomen habet a numero, et imbre, quia septimus est a Martio, et imbres habet. Sic et October, November atque December ex numero et imbribus acceperunt vocabula: quem numerum decrentem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numeros claudit. mani instituerunt; vel propter officia magistratuum. In his enim diebus conveniebatur in urbibus. Quidam autem Kalendas
Abbreviated transcription (Latin):
ensis nomen est g̾cum de lune
nomine tractum. luna enĩ me¬
ne g̾co sermone uocatur. Unde ⁊ apdꝰ
hebreos mẽses legttiminon ex solis
cuculo. s ex lume cursu enumerantur
qd̃ est de noua ad nouã. Egiptii autẽ
pͥmi ꝓpt̾ lune uelociorẽ cursũ. ⁊ ne error
cõputationis eiꝰ uelocitate accid̾et ex so
lis cursu diem mensis ad inuen̾unt.
qm̃ tardior solis motus facilius po¬
t̾at comp̾hendi. Ianuaniuariꝰ mẽsis
a iano dictus. cui fuit agentib cõ¬
secͣtus uł qr limes ⁊ ianua sit an¬
ni. Unde ⁊ bifrons idest ianus pĩ¬
guitur ⁊ uitroitꝰ anni. ⁊ exitus de¬
monstretur. febariꝰ nũcupatur a fe¬
brua id est plutone cui eo mense sac¬
ficabetur. slam ianuariũ diis suꝑis.
februariũ diis manib romani con¬
secrauerũt. gͦ februariꝰ a februa
idest plutonẽ. non a febre .i. egͥtu¬
dine nominatur. Marciꝰ appellat᷑ ꝓpt̾
martẽ romane gentis auctorẽ. uel
qdꝰ eo tp̃re cuncda animantia ad ma¬

Expanded text:
ensis nomen est Graecum de lunae nomine tractum. Luna enim μήνη Graeco sermone vocatur, unde et apud Hebraeos menses 225 legitimi, non ex solis rculo, sed ex lunae cursu enumerantur, qui est de nova ad novam. 2. Aegyptii autem primi propter lunae velociorem cursum, et ne error computatiolis cursu diem mensis adinvenerunt; quoniam tardior solis motus facilius poterat conprehendi. Ianuarius mensis a Iano dictus, cuius fuit a gentilibus consecratus; vel quia limes et ianua sit anni. Unde et bifrons idem Ianus pingitur, ut introitus anni et exitus demonstraretur. Februarius nuncupatur a Februo, id est Plutone, cui eo mense sacrificabatur. Nam Ianuarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est Plutone, non a febre, id est aegritudine, nominatus. 5. Martius appellatur propter Martem, Romanae gentis auctorem, vel quod eo tempore cuncta animantia ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
noua. adulta ⁊ p̾ceps. Sic ⁊ autumpnus.
nouꝰ adultꝰ ⁊ p̾ceps. Item hyemps no¬
ua adulta. ⁊ pͥceps siue extrema. Unde
est illud. Extreme sub casu hẏemis. uer
autẽ dictum qd̾ uiret. Tunc enĩ post
hyemẽ u̾titur tellus herbis ⁊ in flo¬
uem cuncta rũpunt᷑. Estas dr̃ ab estu

Expanded text:
 adulta, praeceps; sic autumnus novus, adultus, praeceps; item hiems nova, adulta, praeceps vel extrema: unde eautem dictum, quod viret, tunc enim post hyemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ radices subt̾ frugib comedit qd̃¬
g̾ci a fallaca uocant. Glires dicti
sunt quia pingues eos efficit sõp¬
nus. Nlam gliscere dicimꝰ cresc̾e. hie¬
me enĩ tota dormiũt. ⁊ ĩmobiles
quasi mortui iacent temꝑe estiuo re¬
uiuiscũt. Hericius animal spinis
ccoꝑtum qd̾ exinde dr̃ nominatũ
eo qd̾ subrigit se qñ spinis suis
cdauditur quib undiq ꝓtectus
est contra insidias. Nam statim ut
aliqͥd p̾senserit. pͥmũ se subrigit
atꝙ inglobũ conu̾sus insua sear¬
ma recolligit. Huiꝰ prudentia q̃dã
est. Nlam dum abscid̾it uuã de uite
supinꝰ sese uolutat suꝑ eam. ⁊ sic
eam exhib natis sius. Guillus
nom̃ hab a sono uocis. hic tet am¬
bulat t̾ram t̾rebrat stridet ocentib.
Uenatur eum formicat circũligata ca¬
pillo in oau̾nam eiꝰ coniecta afflato pͥ
pulu̾e ne se abscondat ita formice cõ¬
plexib trahit᷑. formica dicta eo quod
ferat micas. farrus cuiꝰ sollercia mł¬

Expanded text:
et radices subter frugibus comedit; qet radices subter frugibus comedit; qGraeci ἀσφάλακα vocant. 6. Glires dicti sunt, quia pingues eos efficit somnus. Nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt, et immobiles, quasi mortui jacent, tempore aestivo reviviscunt. 7. Hericius animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se, quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Hujus prudentia quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. 8. Grillus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus; venatur eum formica circumligata capillo in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat, ita formicae complexibus trahitur. 9. Formica dicta, eo quod ferat micas farris, cujus solertia mu
Abbreviated transcription (Latin):
uocãbatur. de hyscrionibus
ystriones sunt qͥ muliebri in¬
dum̃to gestꝰ ĩpudicaꝵ feminaꝵ
expͥmebant. hii autẽ saltandoe¬
tiam hystorias ⁊ res gestas demõ¬
strabant. dicti auctẽ hystͥones liue
qdꝰ ab histͥa id gen̾ sit ad ductum
lue qd ꝑ plexas hystoriis ẜabu¬
las expͥm̾ent qͣi e hystͥones. de
atione qd rerũ humanaꝵ sũt
mutatores. stam habebant iuũ
auctorẽ qͥ anteqm mimũ ag̾et fa¬
bulam ꝓnũtiare. Nam fabule ita
cõponebant᷑ a poetis ut aptisli¬
me essent motui corꝑis. de salta¬
altatores autẽ nomina dorib¬
tos uarro dieit ab aucade salio
quẽ eneas mitaliã secũ adduixit.
quiq pͥmo docuit romanos ado¬
lescentes nobiles saltare. Eito¬
artib scenib lib̾i ⁊ uen̾is pa¬
c̾ciniũ q̃ priata ⁊ ꝓpͥa sũt scene
degestu ⁊ corꝑis fluxu. Nã mol¬
liciẽ libero ⁊ ueneri t̃molabant
Que uͦ ibi uocib ⁊ modis iorgani
niris tñsegunt᷑. appollines ł mu¬

Expanded text:
ocabatur. De histrionibus . Histriones sunt qui muliebri indumento gestus inpudicarum feminarum exprimebant; hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi historiones. De rerum humanarum sint imitatores, nam habebant suum auctorem, qui antequam mimum agerent, fabulam pronunciaret. Nam fabule ita componebantur a poetis, ut aptissime essent motui corporis. Saltatores autem nominatos Varro dicit ab Archade Salino, quem Eneas in Italiam secum adduxit, quique primo docuit Romanos adolescentes saltare. Ertibus scenicis liberi et veneris patrocinium, que privata et propria sunt scene de gestu et corporis fluxu. Nam molliciem libero et veneri immolabant, quae vero ibi vocibus et modis et organis et lyris transiguntur, Apollines et Mu
Abbreviated transcription (Latin):
falas. delfinoꝵq colũpnas. a
falis gͥ dicta ẽ falarca. sic̃ amu¬
ro muralis. Sane falaricã. luca¬
nus dicit neruis uuti tortilib
falarica neruis. uͥgilius uͦ ait.
turnũ manũ falaricã iaculas
teloꝵ atorquẽdo uł emittendo
uocata. de quib lucanꝰ. Signa
pares aqͥlas ⁊ pila minãtia pi¬
lis. Cuiꝰ singulare pilũ dr̃.
suie dicat᷑ ⁊ gladi᷑ ut est ilłd̾.
at ñ hoc telũ mea qͦ ui dextera
u̾s at. propͥe autẽ telũ alongi¬
tudinedictũ. uñ ⁊ mustellam
dicimꝰ. qd̃ longior sit qmͣ nius.
Cuspis hastilis amĩtata a cespite
prie autẽ cuspis posterior ꝑs has¬
ciest. de Sagitis.

Expanded text:
falas delphinorumque columnas. A falas delphinorumque columnas. A falis igitur dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nervis mitti tortilibusfalarica nervis. Vergilius vero ait Turnum manu †falaricae †iaculastelorum, a torquendo, vel emittendo vocata. De quibus Lucanus Signa pares aquilas, et pila minantia pilis. Cujus singulare pilum dicitsive dicatur et gladius, ut est illud: At non hoc telum mea quod vi dextera versat. Proprie autem telum a longitudine dictum: unde et mustelam dicimus quod longior sit quam mus. Cuspis hastilis amentata, a cespite roprie autem cuspis posterior pars hastae est. De sagittis
Abbreviated transcription (Latin):
trant ursos sit tantũ firma ma
inmedio. dicta autẽ lancea quod
equa lance .i. eqͣli am̃to pond̾ata
uibratur. Am̃tũ uincłm ẽ iacłoꝵ
hastiliũ ꝙ medus hãstis aptat᷑.
⁊ iñ am̃tũ ꝙ media hasta religat᷑.
ut iaculet᷑. Claua ẽ quał fuit
herciss dicta ꝙ sit dauis fer¬
reis inuicem beligata ⁊ ẽ cu¬
bato semis facta in longitudi¬
nie. hec ⁊ cateia qm̃ loratiꝰ carã
dicit. est enĩ genus gallici te¬
li ex mat̾ia qmͣ maxime lenta
que iactu quidẽ ñ longe ꝓpt̾
grauitatẽ euolat. s quo ꝑue¬
uit in nmia ꝑstringit. Qd̾ si
ab arcifice mitͥtat᷑. sursũ redit
ad eum qui misit. huiꝰ meminit
liti torq̃re cateias. Un de ⁊ eos
hipani ⁊ galli teutonas uocãt.
falarica est telũ ingens torno
factũ. habens ferrũ cubitale ⁊
rotunditatẽ de plũbo in mod̾ spe¬
re. in ip̃a sũmitate dr̃ ediã ignẽ
hab̾e affixũ. hoc autẽ pugnatur
de turrib qͣs falas dici manife

Expanded text:
trant ursos, sit tantum firma mantrant ursos, sit tantum firma manin medio: dicta autem lancea quod equa lance, id est aequali amento, ponderata vibratur. Amentum vinculum est iaculorum hastilium qui mediis hastis aptatur: et inde amentum quod media hasta religatur ut iaculetur. Clava est qualis fuit Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae iacta quidem non longe propter gravitatem evolat, sed quo pervenit, vi nimia perfringit; quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Huic meminit liti torquere cateias. Unde et eos Hispani et Galli tautanos vocant. Falarica est telum ingens torno factum, habens ferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in modum sphaerae. In ipsa summitate dicitur etiam et ignem habere adfixum. Hoc autem telo pugnatur de turribus, quas dici manifes
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. Est eñi gladiꝰ breius qͦ maxi¬
me utunt᷑. qui ap̃ italos latrocinis
exeroent. a quo ⁊ sicarii dicti. Tnͣqͥlr
ludũ emissũ gladiũ curuatũ fuis¬
set exacie recta ꝓcurnt. unꝰ ad id cor¬
rigend̾. tumq a pugnante respõ¬
sũ est. Sica hac pugnabo. In de sioe
nom̃ datũ. Secures signa sũt que¬
ante ante consules ferebant᷑ qͣs
hispani ab usu francoꝵ ꝑ diriua¬
tionẽ francisoas uocant. Ea sig¬
na portari solebant. ne aut usum
ꝑd̾et. belli aut uacans aspectum
ad mitr̾et gladioꝵ. de hastis.
asta est contꝰ cũ ferro etiꝰ dimi¬
niutiuũ facit hastella. Nom̃aũ
hasta ab hastu folii sumpsit. unde
⁊ astutia. Contꝰ ferrũ ñ hãb. s tm̃
Contũ autẽ qͣsi contũ. Est enĩ co¬
nũ acuta rotunditas. Trudes ami¬
tes st̃ cũ limato ferro qͣs greci
qͣiͣ uenatui habilia qr uenientẽ ex¬
cipiũt. qiͣ exciptabilia. excipiunt
enĩ apͦs. expectantq leones in¬

Expanded text:
dicta. Est enim gladius brevis quo maxidicta. Est enim gladius brevis quo maxime utuntur qui apud Italos latrocinia exercent; a quo et sicarii dicti. Tranquilludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie recta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures signa sunt quae ante consules ferebantur; quas Hispani ab usu Francorum per derivationem Franciscas vocant. Ea signa portari ne aut usum perderent belli, aut vacans aspectum amitteret gladiorum. § 7 De hastis. Hasta est contus cum ferro; cuius diminutivum facit hastilia. Nomen autem hasta ab astu sumpsit; unde et astutia. Contum ferrum non habet, sed tantum Contum autem quasi conitum: est enim conum acuta rotunditas. Trudes amites sunt cum lunato ferro, quae Graeci quasi venatui abilia, vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabula. Excipiunt enim apros expectantque leones, in
Abbreviated transcription (Latin):
factus. slam oet̾a m̃bra securib
mag̃ cedunt᷑ collũ gladio tm̃. A
cies autẽ głãdii ab acuminedca. Ca
as acies ferri ñ sũt den̾e. Mucͦ
chera. Machera autẽ est gladius
longꝰ ex una ꝑte acutꝰ. framea
uulgo spatã uocant. Ipsa ẽ ⁊ rũ¬
phea. framea autẽ dicta qr fer¬
E rea ẽ. slam sicut ferram̃tũ. sic
framea dr̃. ac ꝓuide omis gla¬
dius frennea. Spataa passione
pati. Unde ⁊ patior ⁊ patitur di¬
cimꝰ. alii spatã latne auumãt
dictam eo qd spatiosa sit .i. lata ⁊ am¬
pla. unde ⁊ spatulam in pecorib. Se¬
mis patiũ gladius ẽ a media spate
longitũdine appellatꝰ. ñ ut ĩprudẽs
uulgus dicit sinespatio. dum sagit¬
ta uelocior sit. pugioa pungendo
⁊ transfigendo uocatꝰ. ẽ eñi gładius
ꝑuus. ⁊ bis acutꝰ lat̾i adheres:. Idẽ
⁊ dtinabulũ dictũ qd̃ ueliget᷑ ad clu¬
nẽ. Celidomacꝰ gladius ferrũ ẽ lã¬
tũ ciiꝰ duplex muoͦ acbifurcꝰ in
mod̾ caude hirudince formatur.

Expanded text:
factus; nam caetera membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum. 2. Acies autem gladii ab acumine dicta. as acies ferri non sinit. Mucro chaera. Machaera autem est gladius longus ex una parte acutus. Framea vulgo spatam vocant. Ipsa est et romphea. Framea autem dicta quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur; ac proinde omnis gladius framea. Spatha a passionepati; unde et patior et patitur dicimus. Alii spatam Latine autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus. Semispatium gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri adhaerens. Idem et clunabulum dictum, quod religetur ad clunem. Chelidoniacus gladius ferrum est latum, cuius duplex mucro ac bifurcus in modum caudae hirundineae formatur;
Abbreviated transcription (Latin):
eletũ pugna erat. ut ultͦ ciroq
tela obiectarent. Erat autẽ eoꝵ ua¬
ria pugna ⁊ spectantib gͣtior qmͣ reli¬
que. ueletes autẽ uocatos. siue a uoli¬
tatione sine a ciuitate edruscoꝵ que
ueles uocabatur. de ferali c̾tamine
eraꝵ pugna erat. emissas bestias
iuuenes exciꝑe. pugnare sou̾sus
eas ultronco finiere certare. ñ cͥmine.
xp̃iano cum cucensi insania cũ
ĩpudicicia theat᷑ cum amphiteatͥ cru¬
delitate cum atrocitate harene cũ
luxuria ludi. Dm̃ enĩ negat qͥ talia
Qͥd denuo appetit. ꝙ ĩ lauat iam pͥ¬
dem renũtiaut .i. diabło cũ pompis

Expanded text:
elitum pugna erat ut ultro citroque tela obiectarent. Erat enim eorum varia pugna et spectantibus gratior quam reliqua: velites autem nuncupatos sive a volitatione, sive a civitate Etruscorum quae Veles vocabatur. De ferali certamine . Ferarum pugna erat emissas bestias iuvenes excipere, pugnare adversus eas, ultroneo funere certare, non crimineistiano cum Circensi insania, cum inpudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat qui talia qui id denuo appetit quod in lavacro iam pridem renuntiavit; id est diabolo, pompis
Abbreviated transcription (Latin):
sia ex nomine cuidam mulie¬
in t̾cia orbis ꝑte dilpolita ab orien¬
te ortu solis. a meridie ooceano ab
ocuduo nostro mari finitur a sep¬
temtone meotidi lacu ⁊ danai flu

Expanded text:
sia ex nomine cujusdam muliein tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai flsia ex nomine cujusdam muli
Abbreviated transcription (Latin):
bie. eo qd̃ manib detrahuntur.
heẽ exiie ab exuendo dicte.
qr exuunt᷑. hee ⁊ ꝑtes apari
diuisione ꝑ ꝑsondꝵ qualitate
daboꝵ iusta decisione. expolia
autẽ a palliis quasi expatiia.
uictis enĩ decrehunt᷑¬

Expanded text:
biae eo quod manibus detrahuntur: hae et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur: hae et partes a pari divisione, pro personarum qualitate, et laborum justa divisione. Spolia autem a palliis, quasi ex pallia: victis enim detrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit̾ simplex ꝑit̾q ĩ cõmutabłe bo¬
nũ. ⁊ ocet̾nũ. pat̾ solus non est de
alio. Ideo solus appellatur ingenitꝰ
solus de patre ⁊ filio ꝓoedit. id̾o̾ so¬
lus amboꝵ nuncupatur sp̃o. In hac
cant. quia unũ sunt. Appellati
⁊ relatiua. quia ad se inuicem re¬
feruntur. Cum enim dr̃ d̾s de es¬
sentia est. quia ad seip̃m dr̃. Cum
referuntur. Nam pat̾ nori ad se¬
ip̃m. s ad filium celatiue dicit᷑.
quia est ei filius. Sic a filius pelati
patͥs filiiq sp̃s. hiis enim appella¬
tionib hoc significatur qd̃ ad se in¬
uicem referunt᷑. non ipsa substan¬
tia qua inũ sunt. ꝓinde tͥnitas in
relatiuis ꝑsonaꝵ nominib ẽ. Dei
hominib. ideo pluralit̾ dr̃. ꝓpt̾ qd̃
non fuit m̾ito equales. de quibus
psalmus. Ego dixi dii estis. De pa
men deoꝵ. s dei ẽẽ ostendit᷑. sicut
ait apłs. nobis tamen unus deus.
⁊ ut tͥnitas sit. ⁊ unꝰ dñs d̾s sit. fi
des ap̃ g̾oos de tͥnitate hoc modo est.

Expanded text:
riter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus. solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborustantiam significant, quia unum sunt. Appellativet relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim dicitur Deus, essentia est, quia ad seipsum dicitur:referuntur. Nam Pater non ad seipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei Filius: sic et Filius relatiPatris Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deithominibus ideo pluraliter non sint aequales. 10. De quibus psalmus: Ego dixi: Dii estis. De Patmen Deorum, sed Dei esse ostenditur, sicut ait Apostolus: Nobis tamen unus Deus, ut, et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. 11. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitus hebreoꝵ no¬
minũ int̾pretatio¬
niem pͥmus in lati¬
nam linguam conu̾tit. Ex quib ꝓ
breuitate p̾t̾missis multis quedam
huic oꝑi abiectis int̾p̾tationib inter¬
ponenda studui. Uocabisloꝵ etum ex¬
positio sctis indicat quid uelint in¬
telligi. habent enim quedam exꝓpͥis cãis
nominũ rationem. In pͥncipio autent
decem nomina ponimꝰ quib ap̃ hebreoꝰ
d̾s uocatur. pͥmũ ap̃ hebreos dei nom̃
hely dr̃. qd alii dm̃i. alii ethimologiam¬
eius expͥmentes. scirthos id est fortem
int̃pretati sunt. ideo qd̃ nulla infirmi¬
tate oppͥmitur. s fortis est ⁊ sufficiens
ad omnia perpetranda. Scd̾m nomen
eloy. t̾cium eloe. qd̾ utrũq in latinũ
dr̃ d̾s. Est autem nom̃ in latinũ ex gͥ¬
ca appellatione translatum. Nam d̾s
g̾oe theoffebos dr̃. id est timor. Uunde tractũ
autem ꝓpͥe nom̃ est tͥnitatis ꝑtineus ad
patrem ⁊ filium ⁊ sp̃m sanctũ. Ad quãtͥ¬
nitatem etiã reliqua. que in deo infra sũt

Expanded text:
Hebraeorum nominum interpretationem primus in 294 Latinam linguam convertit. Ex quibus, pro brevitate, praetermissis multis, quaedam huic operi, adjectis interpretationibus, interponenda studui. 2. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velint intelligi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decem nomina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. 3. Primum apud Hebraeos Dei nomen El dicitur, quod alii Deum, alii eteius exprimentes ἰσχυρὸς, id est fortem interpretati sunt, ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen Eloi. Tertium Eloe, quod utrumque in Latino Deus Deus dicitur; est autem nomen in Latinum ex Graeca appellatione translatum; nam Deus Graece Theos dicitur, id est, timor, unde tractum autem proprie nomen est Trinitatis, pertinens ad Patrem, et Filium et Spiritum sanctum; ad quam Trinitatem etiam reli
Abbreviated transcription (Latin):
unctionẽ qmͣ accepistis ab eo per¬
maneat in uobis. ⁊ necesse nõ ha¬
betis ut aliqͥs doceat uos. s sicut
unctio eiꝰ docet uos de omnire. Ip̃e
tͥb quasi łnitas ut memoria ĩtel¬
ligentia ⁊ uoluntas in qͥb mens
hab in se quandam ymaginẽ
dicune tͥnitatis. Nam dũ tria sĩt.
unũ sunt. quia ⁊ singła in se ma¬
nent ⁊ omna in omnib. pat̾¬

Expanded text:
'unctionem quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; et necesse non habetis ut aliquis doceat vos: sed sicut unctio eius docet vos de omni re.' Ipstribus, quasi Triunitas; ut memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent et omnia in omnibus. Pat
Abbreviated transcription (Latin):
autem sp̃m sc̃m ip̃a aĩa mundat᷑.¬
⁊ saginatur. Sp̃o sanctus id̾o uno¬
tio dicitur. iohanne tectante apło.
quia sicut oleum natural poridere¬
suꝑfertur omni liqͦri: ita in pͥn¬
cipio suꝑfe̾batur sp̃o scũs aquis.
unde ⁊ dñs oleo exultationis. hoc
est spũ sancto fuisse legit᷑ unctus.

Expanded text:
autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur etautem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. 29. Spiritus sanctus ideo unctio dicitur, Joanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali ponderesuperfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exsultationis, hoc est, Spiritu sancto fuisse legitur unctus.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs grãm dedit ut ydonei effic̾ent᷑
fideliũ eruditione ppłoꝵ. Quod uͦ
supra singłos sedisse memorãt. id
cauce est ut intelligatur ꝑ płes nõ
fuisse diuisus. s mansisse in singłis
totus sicut fere ignib mos ẽ. Hãnc
enĩ naturã hab ignis accensus. ut
quanti ad eũ. quanti ad criuẽ pur¬
purei splendoris aspexerint. tantis
uicum sue lucis imꝑciat. tantis mi¬
nist̾iũ sui muneris tribuat. ⁊ ipse
nichilominꝰ in sua ittegritate ꝑ ma¬
neat. Sp̃c sc̃s noĩe aque appellat᷑
te. Siqͥs sitit ueniat ad me ⁊ bibat.
qui c̾dit in me flumina aque uiue
fluent de uentre eiꝰ. Euuangelista
autẽ exposuit. unde dic̾et. Secutꝰ
enĩ ait. Hoc enĩ dicebat de spũ quẽ
accepturi erant. credentes in euri.
ꝯ aliud est aqua sacram̃ti. aliud a¬
qua que signifioat sp̃m dei. Aqua
etũ sacram̃ti uisibił est. aqua sp̃c̃¬
sp̃c scĩ inuisibił est. Ista abluit cor¬
pus. ⁊ significat qd̾ fit in aĩa. ꝑ illũ

Expanded text:
apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causa est, ut intellegatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad 'crinem purpurei splendoris' aspexerint, tantis visum suae lucis inpertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sua integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur te: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Evangelista autem exposuit unde diceret; secutus enim ait: Hoc enim dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Sed aliud est aqua sacramqua, quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visi bilis est; aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima; per illum
Abbreviated transcription (Latin):
in euuangelio ait. Rogabo patrẽ
⁊ aliũ ꝑaclitum dabit uob̾. Int̾ces¬
sor autẽ id̾o uocatur. quia ꝓ culpa
nr̃a remouenda curam gerit. ⁊ ꝓ
abluendis cͥm̃ib nr̃is curam ĩpen¬
dit. Sponsus qr descendens ecelo. Ad¬
hesit eocłie. ut pace noui testamẽti
essent duo in carne una. Angłs dr̃¬
quia ꝓpt̾ annũciationẽ pat̾ne ac
sue uoluntatis. unde ⁊ ap̃ ꝓpħam
magni consilii angłs legitur. dũ¬
eo qd̃ appariut huic mũdo. u̾bum
lit. pastor quia custos. Magist̾. qtua ostẽ
ue mundꝰ. quia peocatũ non fecit. Siqͥd̾
et de aliis inf̾iorib reb nominũ. sp̃es
ad se traxit xp̃c ut facilius intelligat᷑.

Expanded text:
in Evangelio ait: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis . 32. Intercessor autem idem vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam impendit. 33. Sponsus, quia descendens e coelo, adhaesit Ecclesiae, ut pessent duo in carne una. Angelus dicitur propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis; unde et apud prophetam magni consilii angeo quod apparuit huic mundo Verbum lit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostenve mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intellegatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ filius dei. Ipse enĩ se pͥnciptũ
uideis int̾rogantib ẽẽ respondit. Uͥ
etiã ioħes in apoalipsĩ. ꝓpͥe ip̃am lit¬
t̾am ponens ait. Ego sum .A. ⁊ ac.
pͥmꝰ ⁊ nouissimꝰ. pͥmus quia ante eũ
nichil ͤ Nouissimus quia iudiciũ no¬
uissimũ ip̃e suscepit. Mediator qr int̾
dm̃ ⁊ hominẽ medius constitutꝰ est.
ut hominẽ aid dm̃ ꝑduo̾et. Unde ⁊illũ
uocatus. quia ꝓ nobis int̾redit. aput

Expanded text:
im se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes in Apocalypsi proprie ipsam litteram ponens ait22, 13: 'Ego sum A et Ω, primus et novissimus.' Primus, quia ante eum nihil est. Novissimus, quia iudicium novissimum ipse suscepit. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret; unde et illum vocatus, q
Abbreviated transcription (Latin):
iussit. U̾itas quia ñ falut. s tri¬
buit qd̃ ꝓmisit. uita quia c̾auit.
ẏmago dr̃ ꝓpt̾ patem similitudi¬
nẽ patͥs. figura est quia suscipi¬
ens formam serui operũ uͥtutũq
bimilitudinẽ pats in se. ymaginẽ
adꝙ ĩmensam magnitudinẽ de¬
signauit. Manus dei ẽ. quia omĩa
ꝑ ipsum facta sunt. Hinc ⁊ dexte¬
ra ꝓpt̾ effectum oꝑius tocius c̾a¬
ture que ꝑ ip̃m formata est. bra¬
chiũ qr ab ipso omĩa continent᷑.
Uirtus ꝓ eo qd̾ omnẽ potestatẽ patͥs in
semetipso habeat. ⁊ omne̾ oeli terreq
c̾aturam gub̾net. contineat atq reg̾at.
pat̾ ⁊ sp̃c scũs. Sapientia ⁊ uͥtus et
lumen ⁊ lux. ꝓpͥe tam̃ hiis nominib
filius nũcupatur. Splendor autẽ ap¬
pellatur. ꝓpt̾ qd̃ manifestat. lumen
quia illuminat. Lux qr ad u̾tatem
contẽplandã cordis oculos reserat.
Sol quia illuminat om̃es. Oriens
qr luminis fons ⁊ illustrator reꝵ est.
⁊ qd̾ oriri nos faciat ad uitã et̾nã. fõs

Expanded text:
a non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suscipiens formam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. ritus sanctus sapientia et virtus et lumen et lux, proprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ maior me est. homines autẽ mi¬
nus intesligentes quid ꝓ qͦ dicat᷑. ea
que ꝓpt̾ formam serui dicta sũt uo¬
lunt tranfferre ad formã dei. ⁊ rux¬
sus ea que dicta sũt. ut ad se inuioẽ
ꝑsone referant᷑. uolunt nomina c̃ẽ
nature atq substanue. ⁊ faciunt
errorem in side. Sic sutem dei filio
coniunda ẽ humana natura. ut ex
duab substantiis fieret una ꝑdona.
fixum fatemur. nõ ex uirtute diui¬
nidatis. s ex in firmitate humani¬
tatis. non ex sue nature ꝑmansi¬
one. s ex nr̃a susceptione. de spũ¬
ex patre filioq ꝓcedit. ⁊ sub̾am
eoꝵ hab. seq enim aliud de patrȩ
ꝓped̾e̾ potuit: quam qd̾̃ ip̃e est pat̾
Sp̃c scũs autẽ dcũs sod̾m id qd ad
aliqͥd restͥur. Spiratus ispirans.
utiꝙ spũ inspirans est. ⁊ ex eo ap¬
peslatus sp̃c ẽ. propͥo autẽ mͦ qͦdã¬

Expanded text:
nes autem minus intelligentes quid pro quo dicatur, ea quae propter formam servi dicta sunt volunt transferre ad formam Dei: et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. 48. Sic autem Dei Filio conjuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una per sonfixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis; non ex suae naturae permansione, sed ex nostrae susceptione. CAPUex Patre Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem mod
Abbreviated transcription (Latin):
slam una eademq res dr̃. siue dicat᷑
et̾nus d̾s siie immortał. siue in cor¬
ruptibił siue ĩcõmutabił. Inuisibi¬
lis. quia nũqm ꝑ substantiã suam
apparuit ocuł mortaliũ tͥrutas: nisi
ꝑ speciem subiecte cͥature eiusdẽq
corporce. Nam nemo potest ip̃am ma¬
nifestationem essentie dei uid̾e ⁊ ui¬
uere. sicut᷑ didum est moysi. Unde ⁊
mana succumbit. Non enim attin¬
gunt eum ulle passiones ut libido.
quem tranqͥlutas summa est. Sim¬
plex autem dr̃. siue non amiitendo
qd̾ ht̃. siue quia nori aliud ẽ ipse.
⁊ aliud qd̾ in ipso est. sicut in homĩe
ciũ aliud est eẽ. ⁊ aliud saꝑe. Nam
et esse potest.⁊sapiens non esce.
Deus autem hab essentiã. hab ⁊ sapiẽ¬
tiam. S qd̾ habet hoc et est. ⁊ omia unꝰ
est. ac ꝓinde simplex est. quia nõ meo
iplo est essentialit̾ est. excepto qd̾ rela-¬
tuie ad quancũq ꝑsonam. est sumine
bonus. quia in ꝯmutabsł est. Creatura
uͦ bonũ. s non sũmũ bonum est. qr

Expanded text:
demque res dicitur, sive dicatur aeternus Deus, sive immortalis, sive incorruptibilis, sive immutabilis. 23. Invisibilis, quia nunquam per substantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subjectae creaturae, ejusdemque corporeae; nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre, et vivere, sicut et dictum est Moysi. Unde etmana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, quem tranquillitas summa est. 26. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est sicut in homine, cujus aliud est esse, aliud sapere. 27. Nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quod habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcunque personam est. 28. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cie ad faciem quibcũq electis p̾senta¬
bitur. ut ipsam faciem contemplent᷑.
cuius nunc uestigia comphende conant᷑.
hoc est quẽ uide ꝑ speculum dr̃. Nam ⁊¬
sitũ ⁊ ad bissum tãquam uestimentũ
anuctus qͥd̾ est ad habitum. ⁊ anni tui
non deficient. qd̾ ad tempꝰ ꝑtinet. ⁊ si
ascend̾o in celum tu illic es. qd̃ ad locũ
manet. Nam ⁊ in ꝓpħ̾a plaustͥ portan¬
tis fenũ species ad dm̃ dr̃. Et hec omĩa
ꝑfiguram d̾s. quia nichil est hoꝵ ad ꝓ¬
pͥetatem substantie eiꝰ. de filio dei.¬

Expanded text:
cie ad faciem quibusque electis praesentacie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicunsitum; et: Abyssum tanquam vestimentum amictus , quod est ad habitum; et: Anni tui non deficient , quod ad tempus pertinet; et: Si ascendero in coelum, tu illic es , quod ad locum manet; et in Propheta, plaustri portantis fenum species ad Deum dicitur: et haec omnia per figuram dicitur, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae ejus. Haec tibi de
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso rerum sp̃es asscͥbunt᷑. ut mo¬
re locutionis nr̃e. Facilius serpsum ĩ¬
sinuet. ut quia omnia uidet dicatur
oculus ⁊ ꝓpter qdꝰ audit omĩa dicatur
aiuris. ꝓ eo autẽ qd̃ au̾titur ambłat.
ꝓ eo qd̾ spectat stat. sic ⁊ in cet̾is hoꝵ
similib ab humanis m̃tib thitur
similitudo ad dm̃. sicut est obliuiscẽs
⁊ memorans. huio est qd̃ ⁊ ꝓph̾a dic̃.¬
Iurauit dñs exercituũ ꝑ animã suam
non qd̾ deus ꝑ animam suã habeat.
s hoc nr̃o narr̾at affectu. Nam ĩ facies
dei in scͥpturis saricdis non caro. s di¬
uina oognitio intelligitur. eadem rati¬
one. quia ꝑ faciem conspectam quisq
cognoseitur. hoc eñi in oratione dr̃. d̾o
ostende nob̾ faciem tuam. ac si dicat᷑.
da nobis cognitõnem tuam. Sic ⁊ ue¬
stigia dei dicunt᷑. quia nũc d̾s ꝑ spe¬
culum agnoscĩt᷑. Ad ꝑfectum u om̃i¬
podensꝰ repperiẽt. dum in ficturum fa¬

Expanded text:
in ipso rerum species adscribuntur, ut moin ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et Propheta dicJuravit Dominus exercituum per animam suam; non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. 37. Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intelligitur eadem ratione qua per faciem conspectam 299 quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione dicitur Deo: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicitur: Da nobis cognitionem tuam. 38. Sic et vestigia Dei dicuntur, quia nunc Deus per speculum agnoscitur; ad perfectum vero Omnipotens reperietur, dum in futurum fa
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ sp̃e eiꝰ significatur substantia. Ĩmẽ¬
sus qr cuncta concludit. ip̃e a nullo cõ¬
cluditur. s omnia intra eiꝰ ommipotẽ
one alicuiꝰ facti ꝑfectio dr̃. d̾s autẽ qͥ
non factus. qͥmodo est ꝑfectus. Sedħ
na in opia sicut ⁊ ueliqua u̾ba quatinꝰ
id qd in effabile est. ut cumq dici pꝰsit.
qm̃ deo nicħ digne. humanꝰ sermo dicit.
sicit sunt ⁊ alia. Creator dictus ꝓ to¬
cius mundi reb ab ipso creatis. Ni¬
chil enĩ est qd̃ non originem a d̾o tra¬
xerit. Ipse ⁊ unꝰ. quia diuidi non pot̾.
uel quia nichil aliud ẽẽ potest. qd̾̃ tan¬
tundem capiat potestatis. hec gͥ que de
deo dicta sunt. ad totam ꝑtiuent tͥntatẽ
ꝓpt̾ unã ⁊ coet̾nam sub̾am. siue in patre
siue in filio eius iuugentto ⁊̃ forma d̾i.
dam uocabula ex usu nr̃o ad dm̃ sũp¬
ta. de m̃bris nr̃is. siue de inferiorib.
⁊ quia in ꝓpͥa natura inuisibił ⁊ incorpo¬
reus est: ꝓ efficientiis tamen causaꝵ.

Expanded text:
 ejus significatur substantia. 30. Immensus, quia cuncta concludit, ipse a nullo concluditur, sed omnia intra ejus omnipotenone alicujus facti perfectio dicitur. Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed na inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcunque dici possit: quomodo Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis: nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantumdem capiat potestatis. Haec igituDeo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, aedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum
Abbreviated transcription (Latin):
est eiusdẽ cum patre substantie.
Qd̾ nomen ⁊ si scͥptũ in sacͥs litc̾is
non inueniatur. in assertõne tam̃
tocius tnitatis defenditur. qr dat᷑
ratio unde recte dici ostendat᷑. sicut¬
⁊ pater in illis libris nusqm̃ ingent¬
tus legccur. s tamen dicendus ẽẽ
atq o̾dendꝰ non dubitatur. omou¬

Expanded text:
est, eiusdem cum Patre substantiae. est, eiusdem cum Patre substantiae. Quod nomen etsi scriptum in sanctis litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. Homoeu
Abbreviated transcription (Latin):
faciet ppłm suũ. Sic̃ eĩ xꝰ sigͣt regẽ. ita ih
significat saluatorẽ. Non itaq nos
saluos quicũq rex facit. s rex sal¬
uator qd̃ u̾bum latina lingua. an¬
tea non habebat. s hab̾e poterat
sicut potuit qñ uoluit. Emmanu¬
el ex hebrro in latinũ significat
nobis cũ d̾s. scilio quia ꝑ uirginẽ
natus d̾s homĩb in oarne mortali
apparuit. ut terrenis uiam salu¬
tis ad celum aꝑiret. ad diuinita¬
tis sub̃am que ꝑtinẽt ista sunt
d̾s dñs. d̾s autẽ dictus ꝓpt̾ unitã
seruientẽ c̾aturam. d̾s autẽ ⁊ homo.
quia u̾bum ⁊ caro. Unde ⁊bis genitꝰ
dr̃. siue quia pat̾ eum genuit. sine
matre in et̾nitate. suie qr mater sine
patre in temꝑe. unigenitꝰ autẽ. uo¬
catur scd̾m diuinitatis excellentiã.
quia sine fr̃ib pͥmogenitus sod̾m
susceptionem hominis in qua ꝑ
adoptionem gr̃e fr̃es hab̾e digna¬
tus est. quib ess pͥmogenit᷑. O¬
mousion patͥ ab inutate substan¬
tie appellatur. substantia enim

Expanded text:
egem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit quicumque rex, sed rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat 'nobiscum Deus,' scilicet quia per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali apparuit, ut terrenis viam salutis ad caelum aperiret. Ad divinitatis substantiam quae pertinent ista sunt: Deus, Dominus. Deus autem dictus propter unitam servientem creaturam. Deus autem et homo, quia Verbum et caro. Unde et bis genitus dicitur, sive quia Pater eum genuit sine matre in aeternitate, sive quia mater sine patre in tempore. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus, secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionis gratiam fratres habere dignatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim
Abbreviated transcription (Latin):
mori. non quia in corpus uł in ali¬
quam alteram substantiã nuita¬
tur ⁊ u̾titur. s in ipsa sua sisbstan¬
tia quicquid alio mͦ nũc est aut fuit.
scd̃m id qd̾ destitit eẽ qd̃ erat. morta¬
lis utiq dep̾henditur. ac ꝑ hoc solus
Incorruptibił appellatur. quia corrũ¬
pi ⁊ dissolue non potest. nec duuidi.
quicquid eñ capit diuisionẽ. ⁊ int̾i¬
tum capit. Ille neo diuidi potest nec
int̾ire. Inde incorruptib&ł ⁊ inꝯmu
nescit. nec ꝓficit quia ꝑfectus est.
habet initiũ neq finem. Hinc ⁊ sẽpit̾¬
dictus. qm̃ celum sedes eius habet᷑.
Unde est illud. celum celi dño. Et¬

Expanded text:
mori, non quia in corpus vel in alimori, non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur; ac per hoc solus Incorruptibilis appellatur, quia corrumpi et dissolvi non posset, nec dividi. Quidquid enim capit divisionem, et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire; inde incorruptibilis est. 2nescit; nec proficit, quia perfectuhabet initium, neque finem; hinc et sempitedictus, quoniam coelum sedes ejus habetur; unde et illud: Coelum coeli Do
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qmͣ mors non hab. Septim̃
adonai. qd̃ gn̾alit̾ int̾p̾tatur do¬
uł qd̃ c̾atura omius dñatui eius
octauũ. Ia. qd in d̾o ponitur tan¬
tum. qd̃ etiam in alla in tiouissi¬
ma sillaba sonat. Nonum. Tetͣ¬
gramaton. hoc est .iiiiͣ. litterarũ
qd̃ ꝓpͥe ap̃ hebreos in d̾o ponitur.
ia. que duplicata. ia in esfabile il¬
lud ⁊ gł̾iosum dei nõmen efficiũt
dicitur autẽ in esfabił. non quia di¬
ci non potest. s quia finir sensu
humano ⁊ indellectu nullatenus
potest. ⁊ ideo quia de eo nichil di¬
gne dici potest ineffabił est. de¬
cimũ sadai. idest omnipotens.
uoratus autem omrupotens. eo ꝙ
omnia potest. s a faciendo ꝙ ułt.
non a paciendo qd̃ non uult. Qd̾
si accidet ei nequaqm omnipotẽs
tocius mundi hab imꝑrũ. dnr
autẽ ⁊ alia q̃dam in dm̃ substan¬
tialit̾ nomina. ut ĩmortał. in cor¬
ruptibił. in cõmutabił. et̾nus. Uñ
et m̾ito cuucte p̾ponitur creature.¬
la ẽ ꝯmuttatio. Nam omnis muta

Expanded text:
Septimum Adonai, quod generaliter interpretatur Dovel quod creatura omnis dominatui eius Octavum Ia, quod in Deo tantum ponitur, quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum Tetragrammaton, hoc est quattuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo ponitur, ia, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum Saddai, id est, omnipotens. Vocatus autem omnipotens eo quod omnia potest, sed a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accederet, nequaquam omnipotens totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut immortalis, incorruptibilis, incommutabilis, et aeternus. Unde et merito cunctae pla est commutatio. Nam omnis mutab
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ unicũ dei u̾bum ꝓpͥe uocamꝰ no¬
mine sapientie cum sit uniu̾salit̾ ⁊
sp̃c sanctus. ⁊ pat̾ ip̃e in se sapientia
ita sp̃c sanctus ꝓpͥe nuncupatur uoca¬
bulo caridatis. cum sit ⁊ pat̾ ⁊ fil iꝰ
uniu̾s alit̾ caritas. Sp̃c sanctus digitꝰ
esse dei ui libris enuangłii aꝑtissime
declaratur. Cum enim unus eiuian¬
gelista dixisset in digito dei eicio demo¬
nia. Alius hoc idem ita dixit in spũ
eicio demonia. Unde ⁊ digito dei scͥp¬
ta lex est data qͥnqͣgesimo die. post¬
occasionẽ agni ⁊ die quinqͣgesimo ue¬
nit sp̃c sanctus a passione dc̃ii nr̃i ihe¬
ficetur. unde ⁊ paulus ait. hec autẽ o¬
inia oꝑatur. unus atq idem sp̃c.
diuidens singuł ꝓut uult. Sicut aũ
ꝑ baptismũ in xp̃õ morimur ⁊ renasci¬
mur: ita spũ signamur. qui est digitꝰ
dei. ⁊ spũale signaçulũ. Sp̃o sanctus
idoco in columbe spe uenisse scͥbitur.
ut natura eius ꝑ auem simplicitatĩ
⁊ innocentie declararetur donde ⁊ dñs.

Expanded text:
ut unicum dei uerbum proprie uocamus nornine sapientiae, cum sit uniuersaliter et spiritus sanctus et pater ipsa sapientia, Ita spiritus proprie nuncupatur uocabulo caritauniversaliter charitas. Spiritus sanctus digitus Dei esse, in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia , alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia . Unde et digito Dei scta lex est data die quinquagesimo ab occisione agni . Et die quinquagesimo venit Spiritus sanctus a passione Domini nostri Je significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum in Christo morimur, et renascimur, ita spiritu signamur, qui est Digitus Dei et spirituale signaculum. Spiritus sanctus idcirco in Columbae specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde, et Dominus: