comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem recepit quam sc̃s martinus
domum intraret. In eãdẽ domo¬
quippe puerum a serpente ꝑ cussũ.
rumdam rusticoꝵ flagella placi¬
do sustinuit anuno: eoꝵ᷑ fixa t̾ris
animalia solo soluebat sermone.
Nemini adulando blandiebatur:
principi nulliueritatis ũba ta¬
cuit. ad nota semp orationũ subsi¬
dia recurrens Unde siquid ei pote¬
stas renuit secularis mox diuina
p̃stitit pietas. Quedam ꝑsona de¬
moniaco arreptoͣ sp̃u stramine uͥ
sanctus martinus sedebat a potes¬
tate erutũs ẽ inimica. Noñ solum uͦ¬
homines s etiam animalia ade¬
monum liberans potestate man¬
sueta insuum redire gregem mã
ꝑauit stare. et miseram bestiola
a morte p̃senti eripuit. Uilla q̃¬
dam insenonico grandinea sepi¬
us uastata tempestate ad p̃ces scĩ

Expanded text:
tem recepit, quam sanctus Martinus tem recepit, quam sanctus Martinus domum intraret. In eadem quoque domo puerum a serpente percussum, rumdam rusticorum flagella placido sustinuit animo, eorumque fixa terris animalia solo solvebat sermone. Nemini adulando blandiebatur; principi nulli veritatis verba tacuit, ad nota semper orationum subsidia recurrens. Unde si quid ei potestas renuit saecularis, mox divina praestitit pietas. Quaedam puella daemoniaco arrepta spiritu, stramine, ubi sanctus Martinus sedebat, a potestate erepta est inimica. Non solum homines, sed etiam animalia a daemonum liberans potestate, et mansueta in suum redire gregem mandperaverit stare; et miseram bestiolam a praesenti morte eripuit. Villa quaedam in Senonico grandinea saepius vastata tempestate, ad preces s
Abbreviated transcription (Latin):
S et fimbriam uestimenti eius. ł
fila cilicu multos sanare morbos
comꝑtum ẽ filia arborii p̃fecti ꝑ
impositionem epłe scĩ martini a
grauissimis liberata ẽ febrib: Par¬
lini oculum: peniculo suꝑ posito sa¬
nauit a dolore atqi caligine: Idem¬
quoq sanctus martinus cadens ꝑ
gradus grauit̃ pene totis attritus¬
est menbris: Nocte ab angelo adĩ¬
degram retectus ẽ sanitatem. sepuiᷤ¬
q angelicis uisitationib et fami¬
liari locutione fruebatur. Quãdã
uero die beatissime dei genitricis.
uirginum decle et agnetisuisita¬
tione uird̃i honoratus et confor¬
tatus ẽ: Nam demonum fantas¬
mata et in liũsisfiguris horribi¬
les aspectus nicħ metuens necul¬
lis eoꝵ fallaciis illudi potuit
Sp̃u uero ꝓpħarum ita claruit.
ut multis multa predixerit fu
tura ueluti maximo initalia
ignis subito deuertice fulsit illuis.
Euuantius quidam egrotus ꝓpe¬
rante ad se beato iuro prius sanita¬

Expanded text:
sed et fimbrias vestimenti ejus, et sed et fimbrias vestimenti ejus, et fila cilicii multos sanare morbos compertum est. Filia Arborii praefecti per impositionem epistolae sancti Martini a gravissimis liberata est febribus. Paulini oculum peniculo superposito sanavit a dolore atque caligine. quoque sanctus Martinus cadens per gradus, graviter pene totus attritus membris, nocte ab angelo ad integram recreatus est sanitatem: saepiusque angelicis visitationibus et familiari locutione fruebatur. Quodam vero die beatissimae Genitricis Dei virginum Theclae et Agnetis visitatione vir Dei honoratus et confortatus est. Nam daemonum phantasmata, et in diversis figuris horribiles aspectus nihil metuens, nec ullis eorum fallaciis illudi potuit. Spiritu vero prophetarum ita claruit, ut multis multa praedixerit 161 futura: veluti Maximo imperatorigneus subito de vertice fulsit illius. Evantius quidam aegrotus, properante ad se beato viro, prius sanita
Abbreviated transcription (Latin):
templum antiquo errore demoni¬
b dedicatum dum manu ñ potuit
humana angłico sultus auxilio
subũtit: Nec nõ alio loco gentiliũ
sacra subũtens aquõdam paga¬
no gladio appetitus ille nudum
ferientis ictis collum opposurt: S
impius retro cãdens suamq in tel¬
ligens impietatẽueniam postula¬
uit ascõ: Alteroq uibrante ictum
inscm̃ caput ferrũ fugit demani¬
bi. Treueris paraliticam puellam
totisq resolutis menbris. sacra be¬
nedicti olei infusione. astante po¬
pulo pristine rẽddidit sanitati. Te¬
tradũ proconsularis uiri seruum:
manus impositione a demonio li¬
berauit. Unde et ille tetradius cũ
tota domo sua adxp̃ianam conũ¬
sus ẽ religionẽ: Cuuisdam quoq
patris familias puerum a demo¬
ne arreptum. digitosin os mittens
sp̃m malignum ꝑ pudenda paciẽ¬
tis exire compellit: Leprosum inpor¬
ta parisiace ciuitatis. a deformitate
sui corporis solo saluauit osculoz

Expanded text:
templum antiquo errore daemonitemplum antiquo errore daemonibus dedicatum, dum manu non potuit humana, angelico fultus auxilio subvertit. Nec non alio loco gentilium sacra subvertens, a quodam pagano gladio appetitus, ille nudum ferientis ictui collum opposuit; sed impius retro cadens, suam intelligens impietatem, veniam postulavit a sancto; alteroque librante ictum in sanctum caput, ferrum effugit de manibus. Treveris paralyticam puellam, totisque resolutam membris, sacra benedicti olei infusione, astante populo, pristinae reddidit sanitati. Tetradii proconsularis viri servum manus impositione a daemonio liberavit. Unde et ille Tetradius cum tota domo sua ad Christianam conversus est professionem. Cujusdam quoque patrisfamilias puerum a daemone arreptum atrocissimo, digitos in os mittens, spiritum malignum per pudenda patientis exire compulit. Leprosum in porta Parisiacae civitatis a deformitate sui corporis solo salvavit osculo;
Abbreviated transcription (Latin):
piuiat. x iutie continentiam in
turbis ppłorum ñ amisit Humi¬
lisin habitu iocumdus sermone ĩ
deuotus in p̃dicatione uerax in
iudicio uenerabilis inmorib. ꝑui¬
gil in orationib assiduus un lecti¬
one constans inuultu puis in af¬
fictu honorabilis in mysterio sac̃¬
dotali in fatigabilis ũbi di semina¬
tor impiger acceptam dñi sui pe¬
cuniam multiplicare Cum gau¬
dentib gaudens cum lugentib lu¬
gens: Omnib omnia factus erat
ut om̃s lucrifaceret xp̃o uirtutib
insignis bonitate laudabilis ꝑie¬
tate amabilis. multis in episcopa
tem in obsequio cuiusdam corꝑis:
u̾bo orationis uno ligauit in locõ.
iterumq resoluenf. suis ꝑmisit
dominari uestigiis: Siuentem pi¬
num suꝑ se signo crucis opposito
aũtit. mirantemq turbam xp̃o
credere fecit. Se ip̃m in tectu cuius¬
dam domus fiammis opposuit̃. ne
inocua lederet ignis tecta: qui fa¬
num incendit i dolatrie: Aluid qͦ

Expanded text:
privatae vitae continentiam in privatae vitae continentiam in turbis populorum non amisit. Humilis in habitu, jucundus in sermone, devotus in praedicatione, verax in judicio, venerabilis in moribus, pervigil in orationibus, assiduus in lectione, constans in vultu, pius in affectu, honorabilis in ministerio sacerdotali, infatigabilis verbi Dei seminator, impiger acceptam Domini sui pecuniam multiplicare; cum gaudentibus gaudens, cum lugentibus lugens, omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret Christo; virtutibus insignis, bonitate laudabilis, pietate amabilis, multis in episcopattem in obsequio cujusdam corporis, verbo orationis, uno ligavit in loco; iterumque resolvens suis permisit dominari vestigiis. Ruentem pinum super se signo crucis opposito avertit, mirantemque turbam Christo credere fecit. Seipsum in tecto cujusdam domus flammis opposuit, ne innocua laederet ignis tecta, qui fanum incendit idololatriae. Aliud quoque
Abbreviated transcription (Latin):
minas tuas: S multas arriano¬
rum tribulationes sustinensite¬
pe ciuitatem sibi cellulam cõstru¬
xit in qua liberus contemplati¬
nos carperet fructus: Cui quidam
caticuminus ad herenssubitaq
sanc̾to absente uiro morte p̃ceptꝰ:
quem uir d̃ĩ precib profusis resus¬
citauit᷑ uitie redditum baptizaurt:
qui multis post ea iuxe it annis:
Alterum quoq in cuiusdam lupi¬
cini agro laqueo suspensum sacriꝰ
orationib uite restituit: Tercio
ab eõdem iuro scõ incarnoteno oppi¬
do cuiusdam mulieris filius flentis
oratione sola inconspectu ppłi re¬
suscitatus e̾. Quo miratislo uiso:
mutam ab in fantia puellam. be¬
nedicti olei unctione sanauit. S¬
ne lucerna dñi modio tecta late¬
ret dulcissimis abstractus ẽ sedi¬
br̃. Multoꝵq p̃cib alligatus e¬
lectus ẽ in episcop cum turonice
cuutatis ubi plurima scãrum ĩ¬
signia gessit uirtutũ et multa
alestisuit ẽ dogmnata spar sid̾ tam̃

Expanded text:
minas tuas. Sed multas Arianominas tuas. Sed multas Arianorum tribulationes sustinens, itepe civitatem sibi cellulam construxit, in qua liberius contemplativos carperet fructus. Cui quidam catechumenus adhaerens subita, sancto absente viro, morte praereptus est: quem vir Dei precibus profusis resuscitavit, vitae redditum baptizavit, qui multis postea annis vixit. Alterum quoque, in cujusdam Lupicini agro laqueo suspensum, sacris orationibus vitae restituit. Tertium ab eodem sancto viro, in Carnoteno oppido, cujusdam mulieris flentem filium sola oratione in conspectu populi resuscitavit. Quo miraculo viso, mutam ab infantia puellam benedicti olei inunctione sanavit. ne lucerna Domini modio tecta lateret, dulcissimis abstractus est sedibus, multorumque precibus alligatus, electus est in episcopum Turonicae civitatis, ubi plurima sanctarum insignia gessit virtutum, et multa coelestis vitae dogmata sparsit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uir in eccłia xp̃i omnib fame ma¬
doctrinarum ueritate scãrum
excellentior effulsit. huius dis¬
cipulis se sanctus martinus post
relictum milicie cingulum so¬
ciauit ut tanti uiri eruditus exẽ¬
plis xanum fortit̃ processisset ãd
pugnam. fidei armatus galea.
et lorica iusticie accinctu ẜet gla¬
dio ũbi dei armatus in trepiduᷤ
contra omnia tela maligni bel¬
lator muniretur. Idem quoq¬
oraculo parentes suos ad sacre fi¬
dei conũtit professionem̃ et ma¬
trem q̃ se mundo genuit ip̃e ge¬
nerauit xp̃o: hoc q itinere: latroñ
ꝑ pessu sinsidias. Dumq unitra¬
d̾stur ad custodiendũ: euuange¬
lica p̃dicationt latronẽ conũtit¬
ad xp̃m Et cui traditus fuit ad
penam: factus ẽ ei insalutem: In¬
de regressus obiuam habuit ma¬
lignum sp̃m. qui scõ uiro quocũ¬
q ꝑgeret comitem se essespopon¬
dit: sui tͥrepidus ni respondit. Do¬
minus mͥ aduitorẽ: non timebo

Expanded text:
vir in Ecclesia Christi, omnibus famae mavir in Ecclesia Christi, omnibus famae madoctrinarum veritate sanctarum excellentior effulsit: cujus disciplinis se sanctus Martinus, post relictum militiae cingulum, sociavit, ut tanti viri eruditus exemplis Christianam fortior processisset ad pugnam, fidei armatus galea, et lorica justitiae accinctus, gladio verbi Dei armatus, intrepidus contra omnia tela maligni bellator muniretur. IV. Paoraculo, parentes suos ad sacrae fidei convertit professionem; et matrem, quae se mundo genuit, ipse regeneravit Christo. Hoc quoque itinere latronum perpessus insidias, dum uni traditur ad custodiendum, evangelica praedicatione latronem con Al., et cui traditus fuit ad poenam, factus est ei in salutem. de regressus obviam habuit malignum spiritum, qui sancto viro, quocunque pergeret, comitem se esse spopondit; cui intrepidus respondit: Dominus mihi adjutor est, non timebo
Abbreviated transcription (Latin):
tare imꝑium̃. Nec dura roma¬
norum lege populos subicere fe
sacri baptismatis mist̾ium ma¬
gnis inmundo claruit miracu¬
ge lateq resplenduit in orbe:
Cuius hec prima leguntur in¬
signia: Sum ad huc caticumi ẽe¬
nus hiemali frigore. media sue
clamidis pauꝑem parte uesti¬
uit: Qua etiam parte clamidis
sue int̃ angelicos exercitus dñm
ih̾m diuinitus illuminatus noc¬
te sequenti uestitum aspexit: ut
uerum in telligeret quod ip̃e dñs
iħc euuangłicis intonat paginis:
Quam diu fecistis uni ex his mi¬
adolescentie sue mẽdiolana tͣns¬
egit iurbe. Quam tunc temꝑis
arriana fauente auxentio mul¬
tum maculauit ꝑ fidia Cui sc̃s
martinus ut fortis athleta xp̃i
nixilit̾ restitit. In trepĩdusq uerã
scͥientie trinitatis fidem docebat:
depulsus gallianas secessit in par¬
tes Uenerabiliq pictauensis ur¬
bis antistͣ hilario iunctus. qui tẽ
temporis quasi firmissima fidei
columpna omnib laudabilis ex

Expanded text:
tare imperium; nec dura Romatare imperium; nec dura Romanorum lege populos subjicere fersacri baptismatis mysterium magnis in mundo claruit miracuge lateque resplenduit in orbe; cujus haec prima leguntur insignia. Cum adhuc catechumenus esset, hiemali frigore, media suae chlamydis pauperem parte vestit. Qua etiam parte chlamydis suae, inter angelicos exercitus Dominum Jesum, divinitus illuminatus, nocte sequente, vestitum aspexit; ut verum intelligeret quod ipse Dominus Jesus evangelicis intonat paginis: Quandiu fecistis uni ex his miadolescentiae suae Mediolana transegit in urbe, quam tunc temporis Ariana, favente Auxentio, multum maculavit perfidia; cui sanctus Martinus ut fortis athleta Christi viriliter restitit, intrepidusque veram sanctae Trinitatis fidem docebat. aevitia principum depulsus Gallicanas secessit in partes, venerabilique Pictaviensis urbis antistiti Hilario junctus, qui tunc temporis quasi firmissima fidei columna omnibus laudabilis exs
Abbreviated transcription (Latin):
tor adalta celoꝵ
Sascendit in ma¬
iestate paterna deus conse¬
dit̃ multa seculis doctorum
lumina concessit: quatinꝰ
ignorantie tenebris effuga¬
tis ad uerum lumen agnoᷤ¬
ꝑuarias mundi partes lucescerẽt.
ut omnib uia patesceret salutiᷤ.
et ueritatis lux claresceret. Uñ
et beatissimũ martinum gallie
direxit in partes ut populos tetra
caligine torpentes luce ueritatiᷤᷤ
irradiaret᷑ et plurimas deantiqri
hostis faucib extraheret gentes:
et sacratissimo xͥ in sereret corꝑi.
nis parentib in regione panno¬
ni e sabari e oppido genitus est:
s intra ticinu italicie nutrituf.
tatem addictus est S uir sanctuᷤ
magis elegit deo celesti seruire
quem sub imꝑatore militare t̾re¬
nõ. Quia specialit̾ electus ẽ ut ue¬
xillum sancte crucis occiduas or¬
bis portaret in partes et milicie
sacramenta enuangelicis muta¬
ret edictif. Non pro regno armiᷤᷤ
secularib certare romano. s spe¬
cialib doctrinis xp̃ianum dila¬

Expanded text:
tor ad alta coelorum ascendit, et in majestate paterna Deus consedit, multa saeculis doctorum lumina concessit, quatenus ignorantiae tenebris effugatis, ad verum lumen agnosper varias mundi partes lucescerent, ut omnibus via patesceret salutis, et veritatis lux claresceret. Unde et beatissimum Martinum Galliae deduxit  Al., direxit in partes, ut populos, tetra caligine torpentes, luce veritatis irradiaret, et plurimas de antiqui hostis faucibus extraheret gentes, et sacratissimo Christi insereret corpori. nis parentibus in regione Pannoniae, Sabariae oppido, genitus est; sed intra Ticinum Italiae nutritus, tatem, est addictus. Sed vir sanctus magis elegit Deo coelesti servire, quam sub imperatore militare terreno; qui specialiter electus est, ut vexillum sanctae crucis occiduas orbis portaret in partes, et militiae sacramenta evangelicis mutaret edictis: non pro regno armis saecularibus certare Romano, sed specialibus doctrinis Christianum dila
Abbreviated transcription (Latin):
dens uoluisset intrare. repente lapi¬
des porte descendentes clausert̃ se ĩ¬
uicem: et factus ẽ paries unus. Cñ¬
q mirarentur atconiti et iuimio
merore constricti: respicientes in
gelus enĩ dñi accipiens illud ĩma¬
uib stetit suꝑ portam: et ait. Qnͣ¬
do rex celoꝵ dñs totus mundi. pas¬
sionis sacramenta ꝑ hunc a ditum
complecturus intrauit: ñ se pur¬
puratum nec diademate nitente
exhibuit. aut equi potentis uehi¬
culum requisiuit: s humilis a¬
selli terga insidens. cultorib sins
humilitatis exemplum reliquid.

Expanded text:
dens voluisset intrare, repente lapidens voluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in gelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
te illiuis ẽẽ cuuis ego sũ famulus ĩ
ueritatẽ confessus fueris. regnũ tͥ
ysarum tantũ cũ patͥmonio et iu¬
tam acceptis ate pacis obsidib da¬
bo. Sin autẽ aliud egeris:. mox meo
gladio int̾ibis. Cumq ille nequa¬
quam acquiesceret eradius extrac¬
to gladio cap̃ illuis amputauit:
et sepeliri eum uissit. quia rex fue¬
q eũ desacro fonte suscep̃. Erat enĩ¬
iam decẽ annoꝵ. Descriptiones etiã
regni ꝑ sarum: sub eius noĩe fecit.
Totũq argentũ turris illuis: in p̃¬
dã sui exercitus deputauit. Aurũ
uł gẽmas: ĩuasis uł utensilib ad re¬
staurationẽ eccł̃iarũ quas tyrannuᷤ
destruxerat reseruauit. Suscipiens
ppłi. cum ramis palmarũ. cereis ex
lampadib. uł diu̾̃so głie apparatu:
cum hẏmnis et canticis obuiã alii
ꝑgunt: atq alii subsecuntur. Cũq
imꝑator demonte oliueti descendẽs.
ꝑ eam portã qm dñs in trauerat. qñ
ad passionẽ uenerat ip̃e equo regio

Expanded text:
e promiseris cujus ego sum famulus, in veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius amputavit. Tamen sepeliri eum jussit, quia rex fueque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiens populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem venerat, ipse regio
Abbreviated transcription (Latin):
caput eius colligentes. miserunt
in foneam ubi ossa uenatorum¬
solebant et gladiatorum sepeliri.
Sancte autem enfenne auferen¬
ceteris xp̃ianis sepelierunt illõ
cum omni gaudio et cum om̃i
gła. ñ longe amuro calcedonen¬
sium ciuitatis. Noc̃te autẽ ipsa a
diabolo correpti sunt priscus pro¬
consul et appellianus sofista gen¬
tilium. Quieuntes ambo adma¬
rtem ibi sacrificauerunt tota no¬
c̃te iuicem se laniantes ⁊ morsi¬
b se comẽdentes alt̾nis. mane
mortiu inuentisunt. Tunc om̃s
gentiles et usdei qui erant incal¬
cedonia xp̃o domino crediderũt:
et fabricauert̃ basilicam sepul¬
ture eius. ubi exuberant benefi¬
cia diuina orationib scĩs euis.¬

Expanded text:
capud eius . col| ligentis miserunt capud eius . col| ligentis miserunt in foueam ubi eam solebant uenatorum| et gladiorum sepeliri. Sanctae autem eufemiae auferenchristiani sepelierunt illud cum omni gaudio| et cum omni gloria non longe a muro chalcedonensium ciui| tatis. Nocte autem ipsa . a diabulo correpti sunt priscus| proconsul . et appellianus sofosta gentilium qui euntes am| bo ad martem ubi sacrifecauerant tota nocte inuicem se lani| antis et morsibus se comedentis alternis . mane mortui inuen| ti sunt. Tunc omnes gentiles et iudei qui erant in chalcedona| christo domino crediderunt et fabricauerunt basilicam sepulturae| eius . ubi et exuberant beneficia diuina . orationibus s
Abbreviated transcription (Latin):
latus eius gladium. Quem respi¬
ciens appellianus dixit. Propitioᷤ
habeas deos qui nos abuna sacri¬
lega liberasti. Et conũsus ad pro¬
consulem appellianus dixit. Do
mine mi proconsul iactaisti mu¬
nera magna qui fecit finem fa¬
tigationib nostris. Tunc iacta¬
uit ei torquem auream ⁊ coronã
et uestem olosericam: et induit
le. Uestitus ergo ꝑcussor carni fex
uestib olosericis.et indunis torqne
auream et coronam. cepit gloriãs
egredi: habens fauorem omniũ
ferarum in silunt i eum leo et co¬
mẽdit eum totum in uestibulo
hui autem qui foris erant putabãt
eum untus ẽẽ. et qui intus erant. pu¬
tabant eum foris esse. Et ignorabãt
eum omnes aleone comestum quo¬
usq missas facerent. et abscedenti¬
b uniũsis: omnessui eum require¬
rent. Tunc uenatores in gressi ĩue¬
nerunt in uestibulo uestes oloseri¬
casscissas. et sanguinolentas: qͥb
fuerat nouis in dutus et torquem.
Pauca uero ossa eus et medium

Expanded text:
latus eius gladium Quem respilatus eius gladium Quem respiciens appellianus . dixit propicios habeas deos qui nos ab una sacrilega libe| rasti . et conuersus ad proconsulem . Appellianus . dixit . do| mine mi proconsul . Iacta isti munera magna quia fecit| finem fatigationibus nostris. Tunc iactauit torquem au| reum et coronam et uestem . olosiricam et induit se uesti| tus ergo percussor carnifex uestibus olesiricis . et indutus| torquem aureum . coepit glorians egredi . habens fauorem| omniferarum| Insiluit in eo leo . et comedit eum totum in uestibulo. Hii| autem qui foris erant . putabant eum intus esse et qui in| tus erant . putabant eum esse foris . et ignorabant omnes| eum a leone comestum quousque missas facirent et absce| dentibus uniuersis omnes sui eum requirerent. Tunc uenato| res ingressi inuenerunt in uestibulo uestis olesiricas scis| sas . et sanguilentas . quibus fuerat nobis indutus . et tor| quem . pauca uero ossa eius . et medium
Abbreviated transcription (Latin):
quorum pacientia et clementia
identur incolumes ꝑmanere.
dicit ei priscus. Et quid faciam ut
Meminisse debet potestas tua me
dixisse istam suꝑsticionẽ finẽ solo
ferro posse suscipere. Qui priscus ait.
Non plane prius eam feris subicio.
Si euaserit ferarum morsus ita
demum extinguetur ferro. Cunc
induci eam fecit ubi erant bestie.
Ex dimissi tresursi uenerunt cũ¬
impetu ad eam: et ad orantes eam
recesserunt. Similit̃ receptis ursi
leodimissus ẽ. Et ip̃e recubans añ
pedes euis dedit mugitum quasi
incredulos argueret. Et t̾cium fre¬
mitum dans: abscessit humilis
feritas increpans. immo condem¬
puans quõdamm feritatẽ huma¬
nam. Tuncin angustia animi fa¬
tus ẽ. priscus. itaut putarent eũ
mortuum. p̃indigniltione am
mi. Quõd considerans helenus
consiliarius eiis. innuit seruis
pusci dicens. Uenite et uũdicate
mortem domininr̃i. Tunc ĩg̾ssus
carnifex exofficio mersit indextrũ

Expanded text:
quorum pacientia \et/ clementia quorum pacientia \et/ clementia uidentur incolomes per| manire. Dicit ei . priscus et quid faciam ut meminisse debet potestas tua me| dixisse istam supersticionem finem solo ferro posse suscipere. | Cui priscus ait non planae prius eam feris obicio . si euase| rit ferarum morsus Ita demum et extinguitur ferro. Tunc in| duci eam fecit . ubi erant bestiae et demissi tres ursi uene| runt +impetu ad eam et odorantes eam recesserunt . simili| ter receptis ursis . leo dimissus est . et ipse recubans ante| pedis eius dedit mugitum qui quasi incredulos argueret et tertium fremitum abscessit . humilis feritas incre| pans immo condemnans quodam modo feritatem hu| manam. Tunc in angustia animi factus est priscus| ita ut putarent eum mortuum pre indignatione ani| mi . quod considerans helenus consiliarius eius . innuit| seruis prisci dicens . uenite et uindecate mortem| domini uestri. Tunc ingressus carnifex ex officio mersit in dex| trum
Abbreviated transcription (Latin):
cepit priscus et tẽdere erubescens
se apuella sepissime inom̃ium
conspectu hominũ suꝑatum. frãt
autem ibi inuauario tres cerulet¬
et in manes bestie marine. Et acre¬
pto consilio. iussit eam nũdam ibi¬
dem p̃cipitari. Tante autẽ imma¬
nitatis erant belue ut quasi oũ
sorbile hominẽ p̃libarent. Sta¬
timq famule dei cum honore
accurrunt. et caudis adulantib
blandiuntur: atq uĩgentes cau¬
dam ad caudam. quasi cathedrã
ei ex suis menbris compositam ex¬
hibent ad sedendum. ubi illa se¬
dens uoce clarissima loquebatur
dicens. Miserabilis prisce. ista sig
rat. Mea enim hec erat gła. ut iã
deposito corpore introirem in potẽ¬
tentias domini. S ista signa mee
nitudine suꝑemini: et credatis he
debere dominũ crẽdi: qui ita cul¬
torib suis subuenit. ut eos faci¬
at suis adũsariis in sultare. Tũc
priscus conũsus ad appellianum
dix̃. Que sunt ista signa. aut qͥs
ẽ qui eam adiuuat: Appellianuꝰ

Expanded text:
coepit priscus . et taedire. erubis| cens coepit priscus . et taedire. erubis| cens se a puella saepissime in omnium conspectu hominum| superatum. Erant autem ibi in uiuario tres cerulei imma| nes bestiae marinae . et accepto consilio iussit eam . nudam| ibidem praecipitare tante autem inmanitatis erant be| luae ut quasi ouum sorbilem hominem praelibarent. Statim| ad famulam dei cum honore adcurrunt et gaudis adulan| tibus blandiuntur . atque iungentes caudam . ad caudam quasi| cathedram ei ex suis membris compositam et exhibent ad sedendum| ubi illa sedens uoce clarissema loquibatur dicens. Mise| rabilis prisce ista signarat. Mea enim haec erat gloria ut iam deposito cor| pore introirem in potentias domini. Sed ista signa meaenitudin| superemini . et credatis hunc debire dominum credi qui ita cultoribus| suis subuenit . ut eos faciat suis aduersariis insultare. Tunc pris| cus conuersus . ad appellianum dixit que sunt ista signa.| Aut quis est qui eam adiuuat. Appellianus
Abbreviated transcription (Latin):
nullum cibum. nullumq susci¬
piat potum: ut inẽdia tabescens.
cruciatim intereat. Igitur clau¬
sa incustodia abangelo refecta
ẽxp̃i. Seꝑtima quoq die pingui¬
or et hylarior egressa supra petm
imposita ẽ que suprase quatuor
petras acutissimas et in manes uo¬
lubri arte compositas gerens. ter¬
rorem etiam aspicientib excita
bat. Tunc scã eufemia expandẽs
ad celum dixit. Tu domine qͥes
uerus lapis angularis. qui esso¬
lida petrauomens fontes aqua¬
rum. qui es lapis reprobatus ab
edificantib qui eslapis offensi¬
onis et petra scandali. tu cõmi¬
nue lapides istos. ut sciat priscus
me ꝑ lapĩdem ĩuisibilem lapideᷤᷤ
euis uisibiles ñ curare: et eũ cũ
suis regib pronichilo cõputare.
hec ⁊ his similia cum dixisset ⁊
orationem complens dixisset am̃:
ili lapidesica conũsi sunt ipul¬
enim uelũd ciis erectus pulius.
et omnis argumentatio eius fac¬
ta ẽ. inderisum. Tunc angustare

Expanded text:
. nullum cibum . nullumque susci. nullum cibum . nullumque suscipiat potum ut inae| dia tabescens cruciatim intereat. Igitur clausa cotidie| ab angelo refecta est christi. Septima quoque diae pinguior| et hilarior etgressa supra petram inposita est que super| se quattuor petras . acutissimas et inmanes . uolubili ar| te conpositas gerens terrorem etiam aspicientibus excita| uit. Tunc sancta eufemia expandens manus ad caelum di| xit . tu domine qui es uerus lapis angularis qui es solida pe| tra . uomens fontes aquarum qui es lapis reprobatis ab ae| difecantibus qui es lapis offensionis et petra scandali . | tu comminue lapides istos . ut sciat priscus me per lapidem in| uisibilem . lapides eius uisibiles non curare . et eum cum suis regi| bus pro nihilo conputare. Haec et his similia cum dixisset| et orationem complens dixisset amen li lapides ita con| uersi sunt in pulenim uelud cinis| crecus pulues ipse . et omnes argumentacio eius facta est in| derisum. Tunc angustiare
Abbreviated transcription (Latin):
bide quid insanis: Quĩd ceco fu¬
rore quo cumq te conũteris mor¬
des et laceras eos qui te decatena ĩ¬
credulitatis conantur ex soluere:
Quid miser martem tuum esti¬
mas deum. qui teipsum hominẽ
esse iam nescis: Si enim homine
te scires esse. ostenderes terationa¬
bilem. ⁊ ñ rationabilit sicut ca¬
nem malignissimum oblatran¬
dem. Auidiens priscus hec: iussit
a capillis suspendi. Cui pendenti
cepit dicere. ad hanc deforneatio¬
nem tua sponte deuenisti. Eu femia
dixit. slum quam melius ornati st̃
crines mei. Nodo certa sum capitis
mei comam placuisse illi procuuiꝰ
amore mori parata sum. Priscus
crucis patibulum sumpsit. Tunc
uidens eam pͥscus ita constantem
et sanam ut parem habere ñ pos¬
sit dixit. Quo usq fiant quatu
or petre quatuor cacumina habẽ¬
tes. et sicut oliua frangitur. ita
frangatur totum corpus eufemie
sacrilege. Interim quia pinguiᷤᷤ
et lacerdosa ẽ: hisseptem dieb

Expanded text:
bide . quid in| sanis . quid ceco fubide . quid in| sanis . quid ceco furore . quocumque te conuerteris mordis . et la| ceras eos qui te de catena incredulitatis conantur exsolue| re quid miser . martem tuum estimas deum qui te ipsum| hominem esse iam nescis. Si enim hominem te scris esse os| tenderis te racionabilem . et non inracionabiliter sic tamen malignissimum oblatrantem. Audiens priscus haec iussit eam| a capillis suspendi. Cui pendenti coepit dicere ad hanc defor| mationem tua sponte deuenisti. Eufemia dixit . numquam| melius ornati sunt crines mei . modo certa sum+ capitis mei| comam placuisse illi . pro cuius amore mori parata sum. | Priscus crucis patibulum| sumpsit. Tunc uidens eam priscus ita constantem et sanam| aut parem habire non possit dixit . quousquue fiant quat| tuor petrae . quattuor cacumina habentes . et sicut oliua| frangitur . ita frangatur totum corpus+ Eufemiae sacrile| gae. Interim quia pinguis et lacertosa est . his septem die| bus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuos in ceñderet oram om̃i pplõ
ciitatis. Illisitaq qui eam afferre
ꝑ rexerant: facientib moras. soste
nes et uictor dixerunt. Domine i h̃u
mus rogamus te ut animas nr̃as
accipias: ut quos dignatus es illu¬
minare noticia tua digneris tua li¬
beratione eripere. his et huuiscemo¬
di sermonib exorantes deum. Au¬
dierunt uocem dicentem sibi. Que
petistis accipite. Et positis genib ĩ
oratione. ambo dantes sibi pacis os¬
culum sp̃m emiserunt dicentes pͥs¬
co. Ut scias quia ñ tibi datur. potes¬
tas in nobis ecce imus ad regem no¬
strum. uidens autem eos priscus exi¬
sse de corpore. tristis surrexit et abiit.
Tunc axp̃ianis sublata sunt corpora.
⁊ sicut decet dignissime sunt tradi¬
ta sepulture. Postero namq die
prima luce sedens publice. p̃senta¬
ri sibi p̃cepit eufemiam et ait ad
eam. Quousq propt̾ te officium
meum eũtitur ⁊ respublica uio¬
latur: Eu femia dixit. Canis ra¬

Expanded text:
uiuos incenderet coram omni populo uiuos incenderet coram omni populo ciuitatis. Illis itaque qui eam adferre perrexerant facientibus moras . susthe| nis et uictor dixerunt. Domine ihemus rogamus te+. animas| nostras accipias . ut quos dignatus es inluminare noticia tua| digneris tua liberatione eripere his et huiuscemodi sermonibus ex| orantis deum . audierunt uocem dicentem sibi quia petistis accepi| pite. et positis genibus in oracione . ambo dantes sibi pacis oscu| lum spiritum emiserunt . dicentes prisco ut scias quia non tibi detur| tur potestas in nobis . ecce imus ad regem nostrum. Videns autem| eos priscus exisse de corpore . Triss surrexit et abiit . tunc a christi| anis sublata sunt corpora et sicut decet dignissime sunt| traditae sepulturae . postero namque die prima luce sedens| publicae praesentare sibi praecepit eufemiam . et ait| ad eam quousquue tui propter officium meum euertitur et res| publice uiolatur. Eufemia dixit . canis ra
Abbreviated transcription (Latin):
sorberet. Tamen repetita uoce ait ad
cos. In felices doleo uos magicis arti¬
b eufemie interemptos.⁊ ido̾ paci¬
ent̾ ułuideo uł in t̾rogo aut etiam
alloquor. Unde iterum moneo: re¬
ũtimini ad sanam mentẽ. et deos
inuictissimos ad orate offerentes di¬
orum manib potuit liberare. Poͦst¬
henes ⁊ uictor responderunt. Qmͣ¬
dui apparitores tui fuimus uissa
tua ⁊ audire potuimus et timere.
sunc uero: mutata ẽ milicia. Il¬
lum autem timemus uidicem
qui et te ⁊ nos audrturus ẽ. Tibi
autem decorporib nr̃is potestas da¬
taẽ. dementib autẽ nr̃is nob̃ est.
concessa potestas. Tu fac q̃d uis de
corporib nr̃is.⁊ nos qd uolumus
dementib nr̃is. Tunc priscus ius¬
sit eos ad arenam duci. et ligatiᷤ
adstipitem ursos eis feroces dimi¬
iti. Qui euntes ad orauerunt eos.
õdore solo agens: reliquit eos. At
ubi fere recepte sunt: ussit affer¬
n cupam: ut ieam eos mittens

Expanded text:
sorberet . tamen re| petita uoce . ait ad sorberet . tamen re| petita uoce . ait ad eos Infelicis . doleo uos magicis artibus eu| femiam interemtos . et ideo pacienter uel uideor uel interrogo .| aut etiam alloquor Vnde iterum moneo. Reuertimini ad sanam| mentem . et deos inuictissimos adoratae . offerentis diorum manibus potuit libe| rare. Sustines et uictor responderunt quamdiu appareto| res tui fuimus . iussa tua et uidire potuimus et timire. Nunc| uero mutata est milicia. Illum timimus iudicem qui et te| et nos auditurus est . tibi autem de corporibus nostris potestas| data est . de mentibus autem nostris . nobis est concessa po| testas . tu fac quod uis de corporibus nostris et nos quod uolumus| de mentibus nostris. Tunc priscus iussit eos ad teprenam du| ci et legatis ad stipidem +ursus eius feroces dimisit qui e| untes odorauerunt eos . . odore solo agens .| reliquid eos at ubi ferae receptae sunt . iussit afferri captam . aut| in ea eos mittens
Abbreviated transcription (Latin):
quem colit enfemia ancilla eniꝰ.
Tunc indignatus priscus nissut
⁊ hunc cum sostenen uinculo car¬
ceris coartari quo usq alia die ꝓ¬
latos sibi uissit offerri. Quib
ait. Immolate diis. Illi autem
responderunt. Quam dui cecos
oculos habuimus. lapides et lig¬
na uana ac si deos estimauimus
et timuimus imagines qͣs mu¬
res ñ timent et contexutr ara
nee et aues stercorant. Nunc uo
ꝑ famulam dĩ eufemiam aꝑ¬
tis oculis mentis uidemus di¬
uinitadem alibi ñ posse nisũ
sanc̃titate constare. Ubicumq
ergo ẽ pietasfides iusticia ino¬
encia ueritas castitabatq pa¬
centia: ibi est deus. Ubicumq
autem iniquitas ibi ẽ humani
generis inimicus. id ẽ demon pe¬
ssimus. qui habitat in statutis
istis quas iu dicis coli debere et ĩ
ip̃is aliquam maiestatem posse cõ¬
stare. Priscus audiens hec: ita furo¬
re cepit gemere. ut si possit fieri sic̾
scriptum ẽ: uiuos eos sipotuisset ab¬

Expanded text:
quem colit| eufemia . ancilla eius. quem colit| eufemia . ancilla eius. Tunc indignatus priscus . iussit et| hunc cum sustene uinculo carceris coartare . quousque alia| diae prolatos . sibi iussit offerri quibus ait immolate diis. Illi| autem responderunt quamdiu caecos oculos cordis habui| mus labides . et ligna uana . ac si deos estimauimus et timui| mus imagines quas mures non timent . et contexunt . ara| neae. et aues stercorant. Nunc uero per famulam dei eufe| miam . apertis oculis mentis . uidemus diuinitatem alibi| non posse nisi in sanctitate constare . ubicumque ergo est pietas| fides . iusticia . innocentia . ueritas . castitas . atque patientia . ibi| est deus . ubicumque autem iniquitas. ibi est humani generis inimi| cus. Idem demon pessimus . qui habitat in statuis istis quas tu| dicis coli debere . et+ in ipsis aliquam maiestatem posse constare | Priscus audiens haec ita furore coepit gemere . ut si possit fieri .| sicut scriptum est uiuos eos si potuisset ab
Abbreviated transcription (Latin):
tutem. ut eam turpit̃ fatigantes:
defectam faciant interire. Tunc
uictor ꝑgens ing̾ssus ẽ ubi stabat
famula dei mnoratione extensis
manib celos respiciens et dextra
rum aspec̾tus splendidior sole fu¬
lgebat. Et dicunt ei. Uictor crẽde
nens: te ipsum hoc qd̃ in nomine
diceris factis proba. Cunc ille pro¬
st̾̃nens se cepit dicere. Ab ista hora
qua merui uidere uos et au dire
sum. Interea reũsus uictor ad pͥs¬
cum ait. Domine mi uidex. puta¬
bam usq hodie sanitatem esse
consilii. ⁊ iuste contra dĩ famu¬
lam indignari. Illa autem dei
est famula. Cum̃ illa deus ẽ ⁊ an¬
geli⁊ scias eam penitus suꝑariũ
posse. Nam egoꝑgens ad eam u
dubi exercitum uirginum splẽ¬
didum. cum quib illa gaudens
exultat ñ curans dete net de officio
tuo nec deministris tuis. Et hoc
tibi certum sit: quia et ego exhac
martem uanum nec iouem in¬
sanum: s colo xp̃m filium di

Expanded text:
tutem . ut eam turpiter fatigantes | tutem . ut eam turpiter fatigantes | defectum faciant interire. Tunc uictor pergens . ingressus est| ubi stabat famula dei in oratione . et extensis manibus celos| respiciens . et dexterum aspectus splendidior solae fulgebat. Et dicunt ei uictor | credetane contempnens . te ipsum hoc quod in no| mine diceris . factis proba. Tunc ille prosternens se . coepit dicere | Ab ista hora qua merui uidire uos . et audire us factus sum. Interea reuersus uictor ad priscum . | ait . domine mi iudex putabat usque hodie sanitatem esse| consilii . et iuste contra dei famolam indignari. Illa autem dei| est famula . cum illa deus est et angeli . et scias eam paenitus su| perare non posse Nam+ ego pergens ad eam . uidi ibi exercitum| uirginum splendendum. Cum quibus illa gaudens exsult\a/t .| non curans nec de te . nec de officio tuo . nec de ministris tuis et hoc| tibi certum sit . quia et ego ex hac martem ua| num . nec iouem insanum. Sed colo christum filium dei+
Abbreviated transcription (Latin):
et mugitus mutere atq ululatũ
te t̾rimum dire uocis emittens:
iuxinde semianimis liberatus ẽ.
Ascendit ad eam alus sostenes
nomine.⁊ cum ꝑuenisset ad eam:
ad orare eam cepit dicens: famu¬
la dei miserere mei :ad quem cla¬
mare cepit officium proconsulis.
dicens. Miser malam mortem du¬
c̃turus es: quid est quõdagis: Tẽ
ille exemit gladium quo p̃cine
tus erat et ait ad priscum. Dñe iu¬
dex. si ubes modo me hic ip̃e ꝑcut̃o:
quam ut me iubeasutistam dei fa¬
mulam manum mittere. Uideo
enim cura eam stantes angłos ̃i:
qui eam confortantes faciunt de
penitus ñ timere.Unde descenden¬
dem sostenen: recipiuissit incarce¬
rem. Illam autem amultis offici¬
is depositam mnisit incippum dicẽs.
Usq mane sic sit: ut cogitem quo
interitu ꝑdam illam. Mane autẽ
facto uocauit ad seunum excance¬
llariis suis nomine uictorem. dicẽs.
uade ad carcerem etinduci facies
ad eam omnem petulantiũ iuuẽ¬

Expanded text:
et mugitus| mittere . atque ululatum et mugitus| mittere . atque ululatum teterrimum dirae uocis emittens . uix| inde semianimis liberatus est. Ascendit ad eam alius susti| nes nomine . et cum peruenisset iuxta eam aderare eam copi| tu dicens . Famula dei miserire mei Ad quem clamare coepit| ficium proconsulis dicens. Miser . mala morte ducturus es . | quid est quod agis. Tunc ille et exemit gladium quo praecinc| tus est et ait ad priscum . domine iudex . si iubes . modo me hic| ego ipse percutio quam ut me iubias ad istam dei famulam| manum mittere Video enim circa eam stantes angelos dei .| qui eam confortantes . faciunt te paenitus non timire unde dis| cendentes sustenem recepi+ iussit in carcirem. Illam autem| a multis officibus depositam . misit in cippo dicens . usque ad ma| ne sic sit . ut cogitem quo interitu perdam illam. Mane au| tem facto . uocauit ad se unum ex cancillariis suis . nominem| uictorem dicens+. Vade ad carcirem et induci facies ad eam| omnem petulantium iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
spectulum om̃s ⁊ mulieres et uirgi¬
nes. Et aliis flentib aliis ad claman¬
xp̃o est ampliabatur et minuebat᷑
gentilium error in sanus. Deniq
ingressus adiudicem appellianus:
dixit. Cu estimas enfemiam igne
consumptam. Illa autem publi¬
ce legem xͤanam omnẽ ppłm docet.
Suꝑra quo ad miratus iidexdixit
ad appellianum. Ergo uerum im̃
colit siuiuit. Cui appellianus dix̃.
Ignoras magicã artem xp̃ianoꝵ
ip̃orum ñ potest igne suꝑari s fer¬
ro: Iube ergo illam deponi uͥ eam
ardes magice leuauerunt.⁊agẽs
eam diũsissuppliciis. ferro eam ĩ¬
t̃fice.sciens eam alit̃ suꝑari ñ pos¬
se. Tunc ꝑ rexit proconsub ⁊ uidẽs
scasorib ut ligantes machinam
deponerent illam. Erat enim lo¬
cus iquostabat nimis excelsus
et fi erat penitul qui illic sine ma¬
china posset ascendere. Igitur factiᷤ
machinis ascendit quidam thorib
nomine.⁊ mutens ad eam manũ
totus paraclitus factus cepit uoces

Expanded text:
spectaculum omnes . et mulieres . et uirgispectaculum omnes . et mulieres . et uirgines .| et aliis flentibus . aliis clamanin christo est ampliabatur . et minuebatur gentilium error in| sanus. Denique ingressus ad iudicem Appelianus dixit . tu es| timas . eufemiam igne consuptam. Illa autem puplice legem| christianam omnem populum docet supra quo admiratus iudex | dixit ad appellianum . Ergo uerum deum colet si uiuit. Cui ap| pellianus . dixit. Ignoras magicam artem christiipsorum non potest igne superare| sed ferro. Iubet ergo illam+ deponi . ubi eam artes magicae leua| uerunt . et agens eam diuersis suppliciis ferro eam interfice sci| ens eam aliter superare non posse. Tunc perrexit proconsul et ui| dens scasoribus ut ligantes machinam depone| rent illam. Erat enim locus in quo stabat nimis excelsus . et non| erat paenitus quo illic sine machinam posset ascendi. Igitur| factis machinis ascendit quidam thoribus nomine . et mittens| +eam manum+ totus paraliticus factus . coepit uoces
Abbreviated transcription (Latin):
arcum excelsum qui uixta erat cõ¬
situid factum ẽ autem postqm
aisit rota cum omnib lignis. res¬
poens populus suꝑ arcum dige¬
sto fumo transacto incendio: udẽt
eufemiam suꝑ arcum stantem ⁊̃¬
columen indutam uestimentis
omnes fauille digeste sunt: cep̃
clamare ad ppłm sancta enfemi¬
a uidete ne uos ultra seducat pͥs¬
cus insanissimus uidex ⁊ suãde¬
at uobis mardem colere uanũ
interire. Hec et hisumilia multa
repetens fecerunt impetum ciues.
ut eam eriperent dicentes. Tollemu
te et defendemus abinusto uidi¬
ce: quia sanctam et ĩnocentem si¬
cut semꝑ sciuimus nunc proba
lide boni ciues impedire certam̃
meum głosum. s animos ur̃os
ad fidem conũtite et me contra
draconem pugnantem fidenter
indomino expectate: ut dum cõple¬
uero cursum meum nob̃ omnib
ciuib meis totum p̃stare faciam
qd uultis. Conuenerunt autẽ ad ħ

Expanded text:
arcum et excelsum qui iuxta erat . conarcum et excelsum qui iuxta erat . consti| tuit. Factum est autem . postquam arsit rota cum omnibus| lignis respiciens populus super arcum digesto fumo transac| toque incendio . uident eufemiam super arcum stantem inco| lomem . indutam uestimentis us est. At ubi omnes fauillae digeste sunt coepit| clamare ad populum sancta Eufemia Vidite+ ne uos ultra| seducat priscus insanissimus iudex et suadeat uobis . mar| tem colere uanum interire haec et his similia multa repetens . fece| runt impetum ciues . ut eam eriperent . dicentes tollimus| te . et defendimus . ab inusto iudice . quia sanctam et innocentem . sicut| semper sciuimus+ Nunc probamxit. noli| te boni ciues inpedire certamen meum gloriosum . sed animos uestros| ad fidem conuertite . et me contra draconem pugnantem fidenter| in domino expectate ut dum conpleuero cursum meum . uobis omni| bus ciuibus meis . totum prestare faciam quod uultis. Conuene| runt autem ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
S nutu dei ferramentũ ad quod
tem pabat rotam. de manib eiꝰ
cetidit: et dedit sonitum. Illi aũ
putantesillum adsignum qđ
constituerat ꝑ sonasse. trahere
ceperunt cum impetu. Et tota
rotam terior reuoluta. ip̃m me
chanicum copadium immisi.
Uirgo autem xp̃i in exteriori pu
⁊ pmansit im mobiliscantans
domino et dicens. fõderunt ante
faciem meam foueam.: ⁊ ip̃i incĩde¬
riurt ineam. Int̾ea uidentes ciues
mechanicum chalcedonie int̾fe¬
aum sediciosum murmur exa¬
gitant. Clamabat uxor lamen
fines. et cata unum copadium ex
menbris euis eicientes: omnẽ ci¬
uitatem ad tumultum ⁊ fremi¬
tum incitabant. Cumq liberas¬
sent omnia menbra euis. allata
sunt ligna in finita. et circa rotã
nia cum rota. Cumq subposito
igne cepisset stridorem suum ignis
euomere: Angelus domini decelo
descendens soluit famulam .x. ete¬
leuans eam demẽdio incendu supͣ

Expanded text:
Sed nutu dei ferramentum ad quod Sed nutu dei ferramentum ad quod tempe| rabat rotam de manibus eius cecidit . et dedit sonitum. Illi| autem putantes illum ad signum quod constituerat perso| nasse. trahere coeperunt cum impetu . et tota rota inte| rior reuoluta . ipsum michanicum cupadiatim misit. Vir| go autem christi in exteriore parte permansit immobilis . can| tans domino et dicens. Foderunt ante faciem meam foueam| et ipsi inciderunt in eam. Interea uidentes ciues micha| nicum chalchedoniae interfectum . sediciosum murmur| et exagitant clamabat uxor . lametis . adfines . et cata unum copadium . et ex embris eius ei| cientes . omnem ciuitatem ad tus multum et fremitum| incitaltant. Cumque liberassent omnem membra eius ad| lata sunt ligna infinita . et circa rotam cta eufemia cum rota. Cumque supposita igne .| copisset . stridorem suum ignis euomere Angelus domini de cae| lo discendens . soluit famulam christi . et eleuans eam de me| dio incendii supra
Abbreviated transcription (Latin):
mentum itaq rote huius dupli¬
cistale erat. Unus uectis eratfixuꝰ
ad fram: qui utrumq latus gemi¬
num rote constringeret. In suꝑi¬
ori uero parte. aluis uectis posituᷤ
sicut aligni sectorib ducebatur.
itaut abuno ducitur. ⁊ abalio ĩ¬
pellitur. una pars rote sursum ũ¬
sus duceretur. alt̃ deorsum trahe¬
retur. Igitur ligata uirgo sacra¬
tissimã eufemia. unum brachi¬
um enissursum trahebatur ab
una parte. aliud brachium de¬
orsum. ut ibi ip̃a rota possit me¬
dia pars euis sursum discerpi. et
mẽdia deorsum trahi.S quiad̃s
probat magis quam decipit suoᷤ
mechanicus qui ad inuenit hoc
dederat signum trahentib dicenꝰ
Ego in gredior intra rotam. ut eã
temperem. ⁊ cum ꝑcussero soni¬
dero sonitum trahere nolite.Sta¬
bant ergo trecenti uiuenes tenen¬
tes exutroq latere uestem.⁊ suꝑ
et intra rotam intus erat mecha
nicus. ut dum in exteriori partẽ
dedisset sonitum. illi sic trahe
retur. et int̾ior esset immobilis.

Expanded text:
mentum itaque rotae hu| ius duplicis . tale erat . unus uectes erat fixus ad terram qui u| trumque latus geminum rotae constringeret . in superiore uero| partae . alius uectis positus sicut a ligni sectoribus ducebatur Ita ut dum ab uno dicitur et ab alio inpellitur . una pars rotae sur| sum uersus duceretur . alia in deorsum traheretur. Igitur ligata| uirgo sacratissema eufemia unum brachium eius sursum| trahebatur ab una parte . aliud brachium deorsum ut ibi in ipsa| rota possit media pars eius sursum discerpi . et media deorsum| trahi. Sed quia deus probat magis quam decepit suos . micha| nicus qui hoc adinuenit . hoc dederat signum trahentibus di| cens . ego ingredior intra rotam autem temporem et dum per| cussero soniero sonitum trahere nolite. Stabunt ergo trecenti iu| uenis tenentis et ex utroque laetere uectem. Super . et intra rotam intus erat micha| nicus . ut dum ex interiore parte dedisset sonitum . illi sic|  traherretur . et interior| esset immobilis.
Abbreviated transcription (Latin):
pabile euades. Cui sancta enfemia
dixit. Nunc agere cepisti legibus
tiusut diuinis legib suꝑeris. Ego
enim mõdo cepi me int dei famu¬
las computare. q̃ pronomine eui
mereor adagones accedere. Appli¬
ea ignes torque incende. ac ꝑcute:
ne mn hoc głieris quõd inmalis p̃¬
uales. Sienim occidere potesiun¬
ceretamen ñ potes ꝓfide ⁊ uerita¬
tepugnantem. Tunc indignatuᷤ
priscus quod publice apuella ꝑ
omnia uinceretur iussit argũ¬

Expanded text:
parabile euadis. Cui sancta eufemia parabile euadis. Cui sancta eufemia dixit . nunc| agere coepisto laecibus tuis . ut diuinis legibus supereris . ego enim| modo coepi me inter dei famulas conputare qua pro nomine eius| mereor ad agones accedire . Applica ignes . torquae . incende . ac| percute ne in hoc glorieris quod in malis praeualis . +Si enim occidi| re potes uincire tamen non potes . pro fide et ueritate pugnantem| Tunc indignatus priscus . quod publice a puella per omnia uin| ceretur . iussit
Abbreviated transcription (Latin):
lati. nullo mõdo poterant iannã
apperire quo adusqi demonio tor¬
culento correptul yptacus: rediret
ad priscum dnm suum. Et mutenᷤ
se meum lacerauit faciem eius. ⁊
scidit uestimenta eius. Tunc appel
lianus sofistagentilium dixit ei.
Age quodagis nam et ip̃i diitͥ iras¬
cuntur. qd̾ relicta in uiria eorum.
ad delectationes tuas in eius aspec¬
tu animos inclinasti. Unde si eiece
risillam ad quisitas penas applica
eam. Et si consenserit sacrificio in¬
artis inuictiaitẽris ea ip̃o marte ꝑ¬
picio. Sin uero irato marte ubiti¬
bi opuserit utere incontumeliã
deorum obnoxia. Tunc iussit eam
mane inconspectu ppłi eiectam sa¬
crificare: et posuit ante eam rotã
duplicem queint̃ uectes concauoᷤᷤ
ardentes prinas retinensincendui
uiteritum minabatur. Et inten
dens in eam priscus. ait. Elige tibi
quod uis: aut inista rota coartabe¬
tis. aut ad saccificium magni mar¬
tis accedenbistũd supplicim in cõ¬

Expanded text:
lati . nullo modo poterant ianuam lati . nullo modo poterant ianuam aperire . quoad| usque daemonio truculento correptus . yptcus redire ad pri\s/cum| dominum suum . et mittens se in eo . laceraut faciem eius . et s| cidit uestimenlianus sofista gentilium dixit ei Age quod agis . nam et| ipsi dii . tibi . irascuntur . quod relicta iniuria eorum . ad delecta| ciones tuas in eius aspectu animos inclinasti. Vnde si eieco| ris illam ad exquisitas poenas . adplica eam . et si consenserit| sacrificio martis Inuicti uteris eam ipso marto propicio. Sin uero ira| to marte . ubi tibi opus erit ut eam in contumeliam deorum obnoxiam| Tunc iussit eam mane in conspectu populi eiectam sacrifecare . | et posuit ante eam rotam duplicem que inter uectes concauos| ardentis pruinas retinens . incendii interitum minabatur. et inten| dens eam priscus ait . elige tibi quod uis . Aut in ista rota cohar| taueris . At ad sacrificium magni martis accedens . +istud sup| plicium incon