comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tra orientalem plagam. Bechsames uero interp̃ta¬
tur domꝰ solis. Bechsaida ciuitas in galilea andree
⁊ petri & philippi ꝓpe stagnitin geuesareth. Nam
bethsaida inter pretat᷑ domus fructuũ uel domus
uenatoꝵ. Bechfage uillula in monte oliutet ad q̃
uenit dñs iħc. Porro bethtage inter pretatur do¬
mus oris ualliũ. uel domꝰ bucce. Bethania iulla in¬
sed̾o ab elia miliario in latere montis oliueti ubi
saluator latarum suscitauit. cuiꝰ & monumentũ
eccłia nunc ibidem constructa de monstrat
Bethania q̃uoq interpretat᷑ domus afflictionis.
uel domꝰ obedientie. Bechsaida piscina in ierłm. q̃
uocatur ꝓbatice. ⁊ a nobis interpretari potest peeu¬
alis. Hec quinq quondam porticus habuit. Ostẽ¬
duntqͣ gemini lacus quoꝵ unus hibnis plim¬
Is ad impleri solet. alter mirũ in modũ rubens
quasi cruentis aquis antiqui in se oꝑis signa
testat᷑. Nam hostias in eo lauari a sacerdotib

Expanded text:
tra orientalem plagam. Bethsamis vero interpretatra orientalem plagam. Bethsamis vero interpretatur, domus solis. Bethsaida civitas in Galilaea Andreae et Petri et Philippi prope stagnum Genesareth. Nam Bethsaida interpretatur, domus fructuum, vel domus venatorum. Bethfage villuia in monte oliveti, ad quam venit Dominus Jesus. Porro Bethfage interpretatur domus oris vallium vel bacea. Bethania villa secundo ab Elia milliario in latere montis Oliveti, ubi Salvator Lazarum suscitavit, cujus monumentum ecclesia nunc ibidem constructa demonstrat. Bethania quoque domus afflictionis, vel domus obedientiae. Bethsaida piscina in Jerusalem, quae vocatur Probatica, et a nobis interpretari potest, pecualis. Haec quandoque quondam porticus habuit; ostenduntur quoque gemini lacus, quorum unus hibernis pluviis adimpleri solet, alter mirum in modum rubens quasi cruentis aquis antiqui in se operis signa testatur. Nam hostias in eo lavari a sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
tendit᷑ usq in p̃sentem diem iuxta eliam cont᷑
orientalemꝰ plagam. hoc noĩe in octauo quoq la¬
pide adscitopolim campo uicus salumias appel¬
lat᷑. Salem ciuitas interpretat᷑ pax. uel reddens.
Tanna ubi oues totondit iudas ostendit᷑ hodie
uitus ꝑ grandis infinib diospoleos eirntib elit
intribu dan sure iuda. Tamna alia cuitas p̃n¬
cipiũ edom.S ⁊ concubina elifa⁊ filii esau thã¬
nia appellata est. que peꝑit ei amalech tinde ama¬
lechite. Porro tamna interp̾tat᷑ ꝑfecta pars. siue
consũmatio data. Armathem sophim cuiitas elcha¬
ne & samuelis in regione thamnitica tuxta dios¬
polim. Inde fuit ioseph qui in eungłio de aruma¬
thia seribitꝰ. Nam armathem interpretat᷑ altitu¬
do eoꝵ. Bethsames ciuitas sacerdotalis in tribu
beniamin. que usq hodie demonstrat᷑. de eleute¬
ropoli ꝑgentib nichopolim indecimo imiliario cõ¬

Expanded text:
tenditur usque in praesentem diem juxta Eliam contra tenditur usque in praesentem diem juxta Eliam contra orientalem plagam hoc nomine. In octavo quoque lapide a Scythopoli campo vicus Salumias appellatur. Salem civitas interpretatur pax vel reddens. Thamna, ubi oves suas totondit Judas, ostenditur hodieque vicus pergrandis in finibus Diospoleos euntibus Eliam in tribu Dan sive Juda. Thamna, alia civitas principum Edom: sed et concubina Elifahz, filii Esau, Thamna appellata est, quae peperit ei Amalech: unde Amalechitae. Porro Thamna interpretatur, perfecta pars, sive consummatio data. Arimathem ophini civitas Elchane et Samuelis in regione Thamnitica diosopolim, unde fuit Joseph, qui in Evangelio de Arimathia scribitur. Nam Arimathem interpretatur, altitudo eorum. Bethsamis civitas sacerdotalis in tribu Benjamin, quae usque hodie demonstratur de Eleutheropoli pergentibus Nicopolim in decimo milliario con
Abbreviated transcription (Latin):
clinatõ uel platee. Sidon urbs phenicis olim
postea regionis iudee. Cecidit autẽ in sortẽ trib
aser. sed non eam possedit. quia hostes nequaquĩ
ualiit expellere. Hanc qͥuoq urbem fenices a
rubro mare ꝓfecti condiderunt qmͣ apisciũ co¬
piam sidor appellauert̃. Nam pisce fenices sidõ
uocant ipsi etiam tyrum in syria. ipsi uticam
in affrica. ipponem leptin aliasq urbes in oris
maritiis condidert̃. Sidon quoq interpreta¬
tur uenatio mortis. Sennaar campus babilo
nis in quo turris extructa est. Unde egrestus
pretat᷑ ercussio dentiũ uel fetor eoꝵ. Sodonia. ci¬
uitas impioꝵ. diuino igne consumpta.iuxta
mare mortuum. Sodoma quoq interpretat᷑
pecus silens. siue cuitas. siue similitudo eorum.
Seboi ⁊ hec ciuitas impioꝵ in et̃nos cines
dissoluta. Soora urbs uixta sodomam. que ⁊¬
segor ⁊ oara dr. de qua supͣ dictum est. Salẽ
eruitas sicimoꝵ que sichem. Sed ⁊ alia uilla os¬

Expanded text:
clinatio, vel plateae. Sidon urbs Phaenicis insiclinatio, vel plateae. Sidon urbs Phaenicis insi respiciens, et postea regionis Judaeae. Cecidit autem in sortem tribus Aser: sed non eam possedit, quia hostes nequaquam valuit expellere. Hanc quoque urbem Phaenices a Rubro mari profecti condiderunt, quam a piscium copia Sidon appellaverunt. Nam piscem Phaenices Sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria, ipsi Uticam in Africa, Iponem, Jebtin, aliasque urbes in oris maritimis condiderunt. Sidon quoque interpretatur, venatio mortis. Sennis, in quo turris exstructa est. Unde egressus pretatur excussio dentium, vel fetor eorum. Sodoma civitas impiorum divino igne consumpta juxta mare Mortuum. Sodoma quoque interpretatur, pecus silens sive caecitas sive similitudo eorum. Seboim, et haec civitas impiorum in aeternas cineres dissoluta. Sora urbs juxta Sodomam, qtur, de qua supra dictum est. Salem civitas, Sicimorumque Sichem. Sea et alia villa os
Abbreviated transcription (Latin):
L in moutem syon. ⁊ curitatem dei uiuentis ierłm.
filia syon. est eccł̃ia. fiue scã: amiina: unde legit᷑ in
sophonta. Lauda filia syon iubilatii isrł. filii syon.
A ab uno filiorum loth. qui uocabat᷑ moab. urs̃s a¬
rabie que nunc areapolis dr̃. Appellat᷑ antẽ moab
ex noie urbis ⁊ regione. Porro ipsa cuutas qͣ ꝓpͥũ
uacabłm possidet rabatha. moab idest grandis ino¬
ab. Moab inter pretat᷑ ex patre idest᷑ ex diabło.
Amon filtꝰ generis mei siuie papłs turbidis. iuder
seilicet. ut quidam tolunt. uel heretic. Unde in
deutonomio legit᷑. ammanite ⁊ moabite etiam
post decimani generationẽ non intrabunt eccłiã
dm̃ usq inet̾num. Et sophomas de hoc dicit. iii¬
uo ego dicit dñs quia moab ut sodoma erit : Fi¬
Lñ amon qiͣ gomorra. Item in bonã partẽ intelligũ¬
tur. ut est illud ẏsaie. Filii moab obedientes ert.
Roboth cuiitas assirioꝵ qũã edificauit assur regre¬
diens de t̾ra sennaar. Robeth em̃ interpretat᷑ in¬

Expanded text:
 civitatem Dei viventis Jerusalem . Filia Sion est Ecclesia, sive sancta anima. Unde legitur in Sophonia: Lauda, filia Sion. Jubila, Israel . Filii Sion, ab ab uno filiorum Loth, qui vocabatur Moab, urbs Arabiae, quae nunc Areopolis dicitur. Appellatur autem Moab ex nomine urbis et regionum possidet, Rabbatha Moab, id est, grandis Moab. Moab interpretatur, ex parte, id est, ex diabolo. Ammon filius generis mei, sive populus turbidus, Judaei scilicet ut quidam volunt vel haeretici. Unde in Deuteronomio legitur: Ammonitae et Moabitae etiam post decimam generationem non intrabunt Ecclesiam Domini usque in aeternum . Et Sophonias de hoc dicit: Vivo ego dicit Dominus, quia Moab et Sodoma erit et filii Ammon quasi Gomorrha . Item in bonam partem intelliguntur, ut est illud Isaiae: Filii Moab obedientes erunt . Roboch civitas Assyriorum, quam aedificavit Assur regrediens de terra Sennaar. Roboth enim interpretatur in
Abbreviated transcription (Latin):
cata autẽ gata. eo qd̾ ibi cambises rex ꝑsarũ
thesauros suos posuit. cum bellũ egẏptiis in¬
tulisset. Psarum enĩ lingua thesaurum. gata
nonrinatur. Gata quippe interpretat᷑ fortitudo
eius. Gabaath. tntribu beniamin urbs finees filii
eleatar. ubi sepultus est eleatarus. Est autẽ
gabatha iulla. in .xiiͦ. lapide eleuthero poleos
Nam gabaoth interpretatur collis patruelis.
herico. urbs aiebusseis condita tradit᷑. aquibus
traxisse nomen ꝑhibet᷑. qmͣ in iordane tnͣsgress o
subu̾tit ihs rege illiꝰ interfecto ꝓ qua extrurit
alia in otam de bethel. ex tribu beniamin effraĩ.¬

Expanded text:
cata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum cata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persarum enim lingua thesaurus gaza nominatur. Gaza quippe interpretatur fortitudo ejus. Gabaath in tribu Benjamin urbs Phinees filii Eleazar, ubi sepultus est Eleazarus: est autem Gabatha villa in duodecimo lapide Eleutheropoleos. Nam Gabaath interpretatur, colis patruelis. Jericho urbs a Jebusaeis condita traditur, a quibus traxisse nomen perhibetur, quam Jordanem tsubvertit Jesus, rege illius interfecto: pro 231 quo exstruxit aliam Ozam de Bethel, ex tribu Ephrai
Abbreviated transcription (Latin):
gens. Esebon. cuuitas seon regis amorreoꝵ in
t̃ra galaad. que cum fuisset aute moabitarum.
ab amorreis belli iure possessa est. Esebon uero
cogitatio. uel cingulum meroris interpretatur.
Engadi intribi iuda. ubi absconditus est dauid
in solitudine. que est in auilone ierichus. hoc est
in regione illa campestri. Uocatur autẽ usq
hodie uicus ꝑ grandis iudeoꝵ engadda iuxta
mare mortuum. Unde ⁊ balfamũ uenit. quas
uineas engaddi salomon nuncupat. Engaddi
uero interpretat᷑ fons edi. Endar intribi manas¬
se. ubi phitonissa a saule iudee rege consulitur.
Endor autem interpretat᷑ fons generationis.
Gata ciuitas euoꝵ in qua habitauere. Capado¬
ces. pristinis cultorib interfectis. Apud ueteres
ceciditq in sortem tribus uide s eam chana
neoꝵ tenere non potuit. qͥa enachum. idest
gigantes allophilorum fortissime restituert̃.
⁊ est usq hodie in signis ciuitas palestine. Uo¬

Expanded text:
gens. Esebon civitas Seon regis Amorraeorum in gens. Esebon civitas Seon regis Amorraeorum in terra Galaad. Quae cum fuisset Moabitarum, ab Amorraeis belli jure possessa est. Esebon vero cogitatio, vel cingulum moeroris interpretatur. Engaddi in tribu Juda, ubi absconditus est David in solitudine, quae est in Aulone Iherichis, hoc est, in regione illa campestri. Vocatur autem usque hodie vicus pergrandis Judaeorum Engadda juxta mare Mortuum, unde et balsamum venit, . . . quas vineas Engaddi Salomon nuncupat. Engaddi vero interpretatur, fons haedi. Endor in tribu Manasse ubi pythonissa a Saule Judaeae rege consulitur. Endor autem interpretatur fons generationis. Gaza civitas Enehorum in qua habitavere Cappadoces, pristinis cultoribus interfectis. Apud veteres ceciditque in sortem tribus Judae: sed eam tenere non potuit, quia Enachim, id est, gigantes Allophylorum fortissime restiterunt: et est usque hodie insignis civitas Palestinae, vo
Abbreviated transcription (Latin):
ditam constat. ⁊ nunctipatam adamasco dis¬
pensatoris abrahe filio. Damaschus quoq int̾¬
ꝓretat᷑ sanguinis potus uel sanguinis oscłm:
Dan. tucłs quarto a pane a de miliario enn¬
iordanis flumen erumpens. a loco sortitus est nom̃.
or quippe rithron. idest fluuiũ. siue riuũ. hebres
uocant. Dan enĩ iudiciũ interpretat᷑ uel iudicans.
Dothaym. ubi inuenit ioseph fr̃s suos pecora pas-¬
centes. qui ⁊ usq hodie indecimo a sebaste milia¬
rio contra aquilonis plagam ostendit᷑. Dothaym
ergo interpretat᷑ pabulum. uel uiride corum.
aut sufficientem defectionẽ. Debon. qui ⁊ dibon
in solitudine castra filiorum isrł. Est aut̃ ⁊ alia
dibon uilla ꝑ grandis uixta arnonem. que cũ
priꝰ fuisset filioꝵ moab. ⁊ postea eam seon rex
amorreoꝵ belli ure tenuisset. a filiis isrł cap¬
ta atq possessa. in partẽ uenit tribus gad. Nam
debon interpretat᷑ abtindanter. uel satis intelli¬

Expanded text:
ditam constat et nuncupatam a Damasco disditam constat et nuncupatam a Damasco dispensatoris Abrae filio. Damascus quoque interpretatur, sanguinis potus, vel sanguinis osculum. Dan viculus quarto de Paneade milliario eunquo et Jordanis flumen erumpens a loco sortitus est nomen. Jor quippe richron, id est fluvium sive rivum Hebraei vocant. Dan enim, judicium, interpretatur vel judicans. Dothain, ubi invenit Joseph fratres suos pecora pascentes, qui et usque hodie in decimo a Sebastia milliario contra aquilonis plagam ostenditur. Dothaim ergo interpretatur pabulum, vel viride eorum aut sufficientem defectionem. Dehonque et Dibon in solitudine castra filiorum Israel. Est autem et alia Dibon villa pergrandis juxta Pararnonem, quae dum prius fuisset filiorum Moab, et postea eam Seon rex Amorreorum belli jure tenuisset, a filiis Israhel capta atque possessa, in partem venit tribus Gad. Nam Debon interpretatur, abundanter, vel satis intelli
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. Hec urbs iuxta quosdam aiebusseis con¬
dita fertar. ⁊ uocata primũ effrata. Quando
Autem ibi iacob peccora sua pauit. eidem loco bech¬
leem nom̃ quodam uaticinii futi imposuit. qd do¬
mus panis interpretatur ꝓpter eũ panem qui ibi
de celo descendit. Bala. q̃ue & segor. nunc gara
nuncupat᷑. Sola deniq sodomoꝵ urbib loth p̃¬
tib reseruata. In minet autẽ mari mortuo.
⁊ presidium in ea positum est milieñ romano¬
rum. habitatorib quoq ꝓpriis frequentant᷑.¬
⁊ Apud eam gignitur baliamum. ⁊ poma pal¬
marum antiq ub̃tatis in dicia. Nullũ autem
moueat qd̃ segor eadem ⁊ara dr̃ cum idem no¬
men sit partiule. uel minoris. S segor hebrai¬
c&. cara siriace nuncupatur. Bala aut̃ inter¬
pretat᷑ ab sorta. Damaschus urbs nobilis phe¬
nicis. Eodem autẽ uocabło. ⁊ masech ancille ab¬
am filtus appellatus est. Dasmascũ syrie con¬

Expanded text:
legitur. Haec urbs juxta quosdam a Jebusaeis conlegitur. Haec urbs juxta quosdam a Jebusaeis condita fertur, et vocata primum Efrata. Quando autem ibi Jacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuro imposuit, quae, domus panis, interpretatur, propter eum panem, qui ibi de coelo descendit. Bala, quae Segor, nunc Gozara nuncupatur. Sola denique Sodomorum urbibus Loth precibus reservata est: imminet autem mari Mortuo, et praesidium in ea positum est militum Romanorum, habitatoribus quoque propriis frequentatur, et apud eam gignitur balsamum, et poma palmarum antiquae ubertatis indicia. Nullum autem moveat, quod Segor eadem Zoara dicitur, cum idem nomen sit parvulae, vel minoris: sed Segor Hebraice, Zoara Syre nuncupatur. Bala autem interpretatur, absorpta. Damascus urbs nobilis Phaenicis: eodem autem vocabulo et Masech ancillae Abraham filius appellatus est. Damascum Syriae con
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ separata quidem ꝑ sortem tribui iude nec
tamen retenta ab ea quia habitatores eiꝰ suꝑa¬
re non potuit. Porro ascalon interpretatur
ad pensa. uel ignis. uel infamis. Emath urbs¬
que cecidit in fortem ruben. Sed & nunc a ma
peri emath urben celes syrie appellari. que nc̃
greco sermone ephiphania nuncupatur. Emath
uitas daud in sorte trib iude. in qua dñs nr̃
atq saluator natus est in sexto ab elia miliario
contra meridianam plagam. uixta uiã. que du¬
cit chebron. ubi ⁊ sepultum iesse patris dauid
ostendit᷑. & mille circit̾ passib ꝓculturi sader:
que interp̃tatur turris gregis. quodam uati¬
cinio pastoris natiuitatis dñice conscios aute
significans. S ⁊ ꝓpter eandem bethleem regis
quondam iude archelai tu multus ostendit᷑.
qui semite ad cellulas nĩas a uia publica deũ¬
tentis priucipium est. Uocabatur autẽ bethleẽ.
⁊ filius effrate. idest marie ut in paralipomenõ

Expanded text:
lorum, separata quidem per sortem tribui Judae, nec lorum, separata quidem per sortem tribui Judae, nec tamen retenta ab ea, quia habitatores ejus superare non potuit. Porro Ascalon interpretatur appensa, vel ignis vel infamis. Emach urbsquae cecidit in sortem Ruben: sed et nunc Amathperi Emath urbem Coelesyriae appellari, quae nunc Graeco sermone Epiphania nuncupatur. Emach vitas est David in sorte tribus Judae, in qua Dominus noster et Salvator natus est , in sexto ab Elia milliario contra Meriadianam plagam, juxta viam quae ducit Hebron, ubi et sepulcrum Jesse et David ostenditur, et mille circiter passibus procul turris Adar, quae interpretatur turris gregis: quondam cinio pastores Nativitatis Dominicae conscios ante significans. Sed et propter eamdem et Bethlehem regis quondam Judae Archelai tumulus ostenditur qui semitae ad cellulas nostras a via publica divertentis principium est. Vocabatur autem Bethleem et filius Efrathae, id est, Mariae, ut in Paralipomenon
Abbreviated transcription (Latin):
matis. Est autẽ ad septemtrionenisheritus ⁊ usꝙ
hodie ab regionis illius accolis sic uocatur. Nam
achor interpretat᷑ turbatio uel tu multus. Acha¬
ron intribu dan ut ego arbitror. siue in tribu
uide. ad leuam chananeoꝵ urbs est antiqͣ. que¬
olim satrapes palestine. ⁊ decreta est quidem
tribui iude. Nec tamen tenta ab ea quia habi¬
tutores pristinos nequiuit expellere. S ⁊ usq
hodie grandis uicus ciuiũ uideoꝵ accharon
dĩ. inter adotum. ⁊ iamnian. adorientẽ respi¬
ciens. Quidam putant accaron turrem strato¬
nis. postea cesaream nuncupatã. Accaron quoq¬
interp̃tat᷑ erudicio tristicie uel st̾ilitas a otus
usq hodie non ignobile municipiũ palestine
quaꝗͣ uetes potuit accolas expellere. Atotus
quidem interpretat᷑ ardor ignis patrui mei uł¬
incendia. Nicalon urbs nobilis palestine. que
⁊ ipsa antiquitꝰ una fuit de u. satrapis allophi¬

Expanded text:
matis. Est autem ad septentrionem Herichus, et usque matis. Est autem ad septentrionem Herichus, et usque hodie ab regionis illius accolis sic vocatur. Nam Achar interpretatur turbatio vel tumultus. Accaron in tribu Dan, ut ego arbitror, sive in tribu Juda ad laevam. Chananaeorum urbs est antiqolim satrapiis Palaestinae, et decreta est quidem tribui Judae, nec tamen tenta ab ea, quia habitatores pristinos nequivit expellere. Sed et usque hodie grandis vicus civium Judaeorum Accaron dicitur inter Azotum et Jamniam ad orientem respiciens. Quidam putant Accaron turrem Stratonis, postea Caesaream nuncupatam. Azotuinterpretatur eruditio, tristitia, vel sterilitas. Azotus usque hodie non ignobile municipium Palestinaequaquam veteres potuit colonos expellere. Azotus quidem interpretatur, ardor ignis patrui mei. Ascalon urbs nobilis Palestinae, quae et ipsa antiquitus una fuit de quinque satrapis Allophy
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatib sodomoꝵ euersa cũ cẽtis. Adama uero
inter pretat᷑ humus fiue t̾ra siue t̾rena. Astaroth
antiua cuutas og regis besan in qua habitaue¬
runt gigantes que postea cecidit insortem trib
manasse regionis batane. ⁊ ui. milib ab adra ur¬
be arabie lẽparata est. Nam astaroth interpretat᷑
otulia. uel facuit exploratores. A crabbrt̃minuᷤ
nidee ꝓuincie. ad orientẽ respiciens trib iude.
Est aut̃ ⁊ uitꝰ nunc usq grandis. Uiiii. milib a ne¬
apoli contͣ orientẽ descendentib ad iordanẽ ⁊ ihe¬
ricum ꝑ eam que appellatꝰ acrabittene.S: ⁊con
finiũ amorreoꝵ acrabim dr̃. De quo loco non ex
t̃minabit alienigenas trib neptal̃ ut in uidi
cium libro scriptũ est. Acrabi enĩ interpretat᷑
scorpiones. Achor ebraice dr̃ emmechachor. qd̾
interpretatur uallis tu multus siue turłaꝵ
eo qd̾ ibi tu mltuatꝰ ⁊ turbatus sit iscłꝰ in qua
la pidauert̃ quondam achar ꝓpt̃ furtum anathe¬

Expanded text:
civitatibus Sodomorum versa cum caeteris. Adama vero interpretatur humus, sive terra, sive terrena. Astaroth antiqua civitas Og regis Basan, in qua habitaverunt gigantes, quae postea cecidit in sortem tribus Manasse regionis Patanae, et sex millibus ab Abra urbe Arabiae separata est. Nam Astaroth interpretatur ovilia, vel, faciunt exploratorem. Arabbi terminus Judae provinciae ad orientem respiciens tribus Judae. Est autem et vicus nunc usque grandis novem millibus a Neapoli contra orientem descendentibus ad Jordanem et Hierichum, per eamque appellatur a Crapitene, sed et finium Amorrhaeorum a Crabim dicitur, de quo loco non ex terminavit alienigenas tribus Nepthalim, ut in Judi cum libro scriptum est. Arabbi enim interpretatur, scorpiones. Achar Hebraice dicitur emechachur, quod interpretatur vallis tumultus, sive turbarum, eo quod ibi tumultuatus et turbatus sit Israel, in qua lapidaverunt quondam Achan propter furtum anathe
Abbreviated transcription (Latin):
tum. qi casani altam. cuiꝰ płris numerꝰ castra. dimi¬
nutniũ castellũ est. Castra siue castella cohabitationẽ
Tin genesios uͥ iacob patͥarcha obuiã sibi habuit an¬
glos dei appellauit nomen loq illiꝰ manaim. idest
castra. Castra dt̃ que uidit iacob inttinere. nlła dubi
tatõ: qd̾ angłoꝵ fui̾t młtitudo. Ea qppe in sc̃pturis
milicia celi noĩatur. Pagi st̃ ⁊ apta edificiis loca int¬
agros habitantib. Hoc⁊ coneiliabula dicta ã conuentu
⁊ societate młtoꝵ in unũ. Competa sunt ubi usus est
conuentꝰ fieri rusticoꝵ. ⁊ dicta cõpeta qd̾ loca musta ĩ
Ags eoꝵ cõpetũt ⁊ quo conueniunt᷑ arusticis. Sub urba¬

Expanded text:
tum, quasi casam altam, cujus pluralis numerus castra, dimitum, quasi casam altam, cujus pluralis numerus castra, diminutivum castellum est. Castra sive castella cohabitationem et in Genesi, ubi Jacob patriarcha obviam sibi habuit angelos Dei , appellavit nomen loci illius Manaim, id est castra. Castra Dei, qutatio est quod angelorum fuerat multitudo; ea quippe in scripturis militia caeli nominatur. Nuntiato agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburba
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis nr̃e configͣatum corꝑi claritatis sue. lsi¬
cus aut̃ dic tꝰ ab ipsis tantũ habitatiõrb uel qd̾ iu¬
as habeat tantum sine muris. Est aut̃ sine muni¬
tione muroꝵ. licet ⁊ uici dicant᷑ ipse habitationes ur¬
bis. Dictus aut̃ uicꝰ eo qd̾ sit uice ciuitatis. uł qd iuaᷤ
babeat tantũ sine muris. Hic aut̃ uel uille. genti¬
um situs uel t̾reuas actiones mistice expͥmere polst̃.
qͥa ert᷑ cunitatis locũ posite funt. idest extͣ cõionem
pleb dei habitant. Unde est illud qd̾ dñs ubet in
eiingłica parabola. qñ illi qui ad nuptias uocat st̃
nolebant uenire. seruos suos exire in plateas ⁊ ui¬
cos cuutatis. ut qͦscumq inuenirẽt uocarẽt ad nup¬
tias Hoc est retardante iudnca plebe tientre
ad niꝑtias dñi. MMandat gentiũ multitudinẽ inlo¬
cum illiꝰ sub intrare. ut implerent᷑ nuptie discunbẽ¬
tiũ. C astrum antiqͥ cdicebant oppidũ loco altissimo si¬

Expanded text:
ori claritatis suae . Vicus autem dictus ab vicinis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum, licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Vici autem vel vill situs vel terrenas actiones mystice exprimere possunt, quia extra civitatis locum positae sunt, id est, extra communionem plebis Dei habitant. Unde est illud, quod Dominus jubet in Evangelica parabola, quando illi, qui ad nuptias vocati sunt, nolebant venire, servos suos exire in plateas et vicos civitatis, ut quoscunque invenerint, vocarent ad nuptias : hoc est, retardante Judaica plebe venire ad nuptias Domini, mandat gentium multitudinem in locum illius subintrare, ut implerentur nuptiae discumbentium. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mambre usq ad constãtii regis imꝑium mon¬
strabatur ⁊ mausoleũ eius in presentiarũ cer¬
nit᷑. Eũq anr̃is ibidem eccłia iam extructa
sit incircuitu acunctis gentib. therebinti locꝰ
suꝑsticiose colit᷑. eo qd̃ sub ea abraam angelos
quondam hospicio susceꝑit. hec ergo primum
arbe. postea a crebron uno filioꝵ caleph sorti¬
ta uocabulũ est lege uerba dierum. Chebron
itisio sempit̾na. Adama est una dequinq¬

Expanded text:
et Mambre, usque ad Constantii regis imperium monet Mambre, usque ad Constantii regis imperium monstrabatur, et mausolaeum ejus in praesentiarum cernitur. Cumque a nostris ibidem Ecclesia jam exstructa sit, in circuitu a cunctis gentibus, Therebinthi locus superstitione colitur, eo quod sub ea Abraquondam hospitio susceperit. Haec ergo primum Arbe, postea a Cebro uno filiorum Calep sortita vocabulum est. Lege Verba dierum. Cebron isio sempiterna. Adama est una de quinq
Abbreviated transcription (Latin):
sam. captamq. ⁊ ante paricos annos auiui mano
imꝑatore ꝑsis traditã. Achath qppe interpretat᷑
umbracłm. Aggay ad occidentalem plagã u̾git
bethelis non multum ab ea cdistans. Sita est aut̃
Bechel euntib eliam de neapol inleua parte
iue .xiiͦ. circiter miliario ab helia. ⁊usq hodie par¬
uts licet uicus ostendit᷑. S ⁊ eccłia edificata est
ubi dormiuit iacob ꝑgens mesopotamiã. Unde
⁊ ipsi bethel. idest domus dei nomen imposuit.
Igay enĩ interp̾tatur questio uel festtuitas. Ar¬
boch corrupte in nr̃is codicib arboc scribitur
cũ in hebreis legat᷑ arbe idest. uiii. ex eo quod ibi
tres patriarche abraam ysaac ⁊ iacob sepulti st̃¬
& adam magnus ut in iħu libro scriptum est.
Nicet eum quidam conditũ in loco caluarie sus¬
picent᷑. hec est autem Chrebron olim metro¬
polis philistrnoꝵ ⁊ habitacłm gigantũ regnũq:
postea clauid intribu iuda ciritas sacerdotalis

Expanded text:
sam captamque, et ante paucos annos a Joviniano sam captamque, et ante paucos annos a Joviniano imperatore Persis traditam. Achath quippe interpretatur, umbraculum. Aggai ad occidentalem plagam vertit Bethelis, non multum ab ea distans. Sita est autem Bethel euntibus Eliam de Neapoli in laeva parte viae XII circiter milliario ab Elia, et usque hodie, parvus licet, vicus ostenditur. Sed et ecclesia aedificata est, ubi dormivit Jacob pergens Mesopotamiam. Unde et ipsi loco Bethel, id est domus Dei, nomen imposuit. Aggai enim interpretatur quaestio vel festivitas. Arbohc corrupte in nostris codicibus arboc scribitur, cum in Hebraeis legatur arbe, id est quatuor, ex eo quod ibi tres patriarchae, Abraham, Isaac et Jacob sepulti sunt, et Adam magnus, ut in Jesu libro scriptum est: licet eum quidam conditum in loco Calvarie suspicentur. Haec est autem eadem Celibron olim metropolis Philistinorum, et habitaculum gigantium, regnumque postea David in tribu Juda civitas sacerdotalis
Abbreviated transcription (Latin):
natural sollercia speluncis siluestribꝰq tegum̃¬
tis tuguria sibi ⁊ casas uirgultisarundinibq
contexerunt. quo eẽt uitatucior. ne his qui no¬
cere possent aditꝰ esset. Hec est origo oppidoꝵ
que eo qd̃ opem darent. id circo oppida nõiata
dixerunt. Opidũ autẽ magnitudine. ⁊ menibꝰ
discrepare. auico. ⁊ castello. ⁊ pago. Ciurtas aũ
aut colonie. aut municipia. aut uiei. aut castel¬
urbes appriis curibꝰ condite ciuitates ñ colone
nuncũpantur. Colonia uero est que defertu
indigenarum nouis cultorib ad impletur
Unde ⁊ colonia. a cultu agri est dicta. Sunt gͦ
ꝓpria noĩa cruitatũ. atq oppidoꝵ. nec non ⁊ utl¬
larum. sed ex eis quedam que insigniora funt.
hic in hoc opuscło nr̃o ponere cẽsensemꝰ. Achate
est urbs regni nebroth in babilonie. Porro hebres
hanc ẽẽ dicunt mesopotaniam ciuitatẽ que ho¬
die uocat᷑ nisibi. alucullo quodam consule obses¬

Expanded text:
naturali solertia speluncis silvestribusque tegumennaturali solertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexuerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae, eo quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepat a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae aut municipia aut vici aut casteurbes a propriis civibus conditae, civitates, non coloniae, nuncupantur. Colonia vero est, quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et colonia a cultu agri est dicta. Sunt ergo propria nomina civitatum atque oppidorum, nec non et villarum: sed ex eis quaedam, quae insigniora sunt, hic in hoc opusculo nostro ponere censemus. Achath est urbs Nembroht regni in Babylone. Porro Hebraei hanc esse dicunt Mesopotamiae civitatem, quae hodie vocatur Nisibi, a Lucullo quodam consule obses
Abbreviated transcription (Latin):
tes in orbe fiebant. Uel ab urbo parte aratri
quo muri designant᷑. Unde est illud. Optauitos
idest aratro. Cato qui urbem in quit nouam
condet tarcro ⁊ uacca aret. Ubi arauerit mu¬
rum faciet. Ubi portam uułt ẽẽ. aratrũ sustol¬
lat. ⁊ portet ⁊ portam uocet. Ideo autẽ urbs a¬
ratro circundabat᷑ dispari sexu iuuencoꝵ ꝓp¬
ter cõmixtionẽ familiar̃ ⁊ ymaginẽ serentes.
fructumq reddentes. Urbs autem aratro cõ-¬
ditur. aratro uertit᷑. Unde oratiꝰ imprimeretq
muris hostie aratrum. Oppidum. quidam ab
opposicione muroꝵ dicerunt. Alii ab opidus
recondendis eo qd̃ sit munitũ. alii quod sit in¬
eo conuentus habitantiũ. ⁊ opem det mu¬
tum contͣ hostem. Nam primũ hoies tamꝗͣ
nudi & in ermes nec contͣ beluas presidia habe¬
bant. nec receptacda frigoris ⁊ caloris. nec ipsi int̾̃
se hoĩes abhominib satis erant tuti. tandem

Expanded text:
tes in orbem fiebant, vel ab urbo parte aratri, tes in orbem fiebant, vel ab urbo parte aratri, quo muri designabantur, unde 209 est illud: Optavitque id est, aratro. Cato: Qui urbem, inquit, novam condet, tauro et vacca aret, ubi araverit, murum faciat, ubi portam vult esse, aratrum sustollat, et portet, et portam vocet. 4. Ideo autem urbs aratro circumdabatur dispari sexu juvencorum propter commistionem familiarum, et imaginem serentis, fructumque reddentis. Urbs autem aratro coditur, aratro evertitur. Unde Horatius: Imprimeretque muris hostile aratrum. Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt: alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum: quod sit conventus in eo habitantium, et opem ferat mutuam contra hostem. Nam primum homines, tanquam nudi et inermes, nec contra belluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem
Abbreviated transcription (Latin):
repleta olim cadauerib mortuoꝵ. Ibi enĩ hebrei
tibios suos inmolabant demonib ⁊ appellabat᷑
locus ipse gehennon. Futuri ergo supplicii lo
cus ubi petcatores truciandi funt. huiꝰ loci uoca¬
bulo designat᷑. Duplicem aut̃ eẽ gehennam ⁊
tra sit. Sicut autem scdm̃ corpus si ponderis
stiora. Unde & greca lingua origo nominis
quo appellat᷑ inferus. ex eo quod nichil sua¬
ue habeat resonare ꝑhibet᷑. Sicut autẽ cor
animalis in medio est: ita & infernus in medio
tre eẽ ꝑhibet᷑. Inde & in euangłio legimus
in corde t̃re. Philosophi autẽ dicunt quod
inferi ꝓ eo dicuntur quod anime hinc illuc
feruntur. Explicit liber xiii. Incipit liber¬
uutas est hõim multitudo sociã¬
tatis uinculo adunata dicta aci-¬
iub. idest ab ipsis incolis urbis.
bitatores uocant᷑. Eres aut̃ st̃
societatis familiatũ gentium
urbiũ. Urbs. uocata ab orbe quod antiq ciuita¬

Expanded text:
repleta olim cadaveribus mortuorum. Ibi enim Hebraei repleta olim cadaveribus mortuorum. Ibi enim Hebraei filios suos immolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse gehennon. Futuri ergo suppcus ubi peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse gehennam,fra sit. Sicut autem, secundum corpus, si ponderis stiora. Unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus, ex eo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. 11. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Unde et in Evangelio legimus: In corde terrae. Philosophi autem dicunt quod inferi pro eo dicantur, quod animae hinc ibi ferantur. LI1. Civitas est hominum multitudo societatis vinculo adunata, dicta a civibus, id est, ab ipsis incolis urbis, bitatores vocantur. 2. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. 3. Urbs vocata ab orbe, quod antiquitus civita
Abbreviated transcription (Latin):
petit. ut prius quod muꝰ est. ⁊ post ea in aug¬
mento qd̾ plus est diceret᷑. S sciendum. qd̾ hoc
loco plus fuit in ntimerabiles dixisse. qm̃ om̃s
Post se enĩ omnem hoĩem trahst. quia inrtrib an¬
nis ⁊ dimidio. om̃s quos in studiis uite carnaba
inuenerit. iugo sue dominatioĩs astrĩxit.
nes trahere non poturo. multo tamen plures st̃.
qtos intam longo temꝑe rapiendos in uenit.
Cartarus uel quia omĩa illis turbata sunt.
Ato to tnc łix it ciidest atremore fri¬
goris quod est algere & frigere scilicet. quia luce
foleq caret. quasi neq illic uapores sunt. qui ex
solis luce gignunt᷑. neq flatris qui eiꝰdem mon¬
tib incitati. sed ꝑpetuus stupor. Tauraritu enĩ
horrere ⁊ tremere apud grecos legit᷑ Iuic onim
fletus est. ⁊ stridor dentium. Gehenna est locus
ignis ⁊ sulphuris. quẽ appellari putant a ualle
Ydolis confecrata que est iuxta murtim terłm

Expanded text:
petit ut prius quod minus est, et post in augpetit ut prius quod minus est, et post in augmento quod majus est diceretur. Sed sciendum quia in hoc loco plus fuit innumepost se enim omnem hominem trahit, quia in tribus annis et dimidio omnes, quos in studiis vitae carnalis invenerit, jugo suae damnationis astringit. nes trahere non potuit, multo tamen plures sunt, quos in tam longo tempore rapiendos invenerit. Tartarus, vel quia omnia illic turbata sunt, apo ton tartarizein, id est, a tremore frigoris, quod est algere et frigere scilicet, quia luce soleque earet: nam neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur; neque flatus, qui ejusdem motibus incitantur: sed perpetuus stupor. Tartarizein enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et stridor dentium . Gehenna est locus ignis et sulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est juxta murum Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
ocitꝰ loctis inferi de quo tob ita loquit᷑. Dul¬
cis fuit glareis cociti ⁊ post se omnẽ hoĩem
trahet. ⁊ ante se in numerabiles. Sapientes hu¬
ius scłi. cotiton flituiũ ẽẽ apud inferos puta¬
uert̃. Ded nos cognoscamꝰ uoce beati iuri cori¬
Infirmantium itaq qui uirilr̾ agere reniuit̃:
Glareas uero lapillos fluminũ appellare con¬
sueumꝰ. quos aqua defluens trabit. qui lapil¬
U eos designant. qui suis uoluptatib dediti.
quasi semꝑ a flumine adima trahtuti¬
quia suis cotidie lapł̃ib adluctum tendũt.
ut in et̃num postea lugent. Dulcis autẽ ait
tiquis hostis ꝑtrahit. quasi tot sue dulte¬
dinis potus eis ꝓpinat. Bene ergo dicitur.
Dulcis fuit glareis cociti: quia amarus electis.
⁊ suaius est repbis. ⁊ post se omnẽ hoiẽm tra
est omuem hoĩem qͣuod in numerabilos trahere. cũ
Priꝰ dr̃ quod om̃nem hoĩem trahit. pos maug¬
mento in nurmerabiles subicunit᷑. Ratio namq ex¬

Expanded text:
ocytus locus inferi, de quo Job ita loquitur: Dulcis fuit glareis Cocyti, et post se omnem hominem trahet, et ante se innumerabiles . Sapientes hujus saeculi Cocyti fluvium esse apud inferos putaverunt: sed nos cognoscamus vocem beati viri, Cocyinfirmantium utique, qui viriliter agere renuunt. Glareas vero lapillos fluminum appellare consuevimus, quos aqua defluens trahit? qui lapilli eos designant, qui suis voluptatibus semper dediti, quasi a flumine ad ima trahusi suis quotidie lapsibus ad luctum tendunt, ut in aeternum postea lugeant. Dulcis autem glartiquus hostis pertrahit, quasi tot suae dulcedinis potus eis propinat. Bene ergo dicitur: dulcis fuit glareis Cocyti, quia amarus est electis, et suavis est reprobis. Et post se omnem est omnem hominem quam innumerabiles trahere, cur prius dicitur quod omnem trahit, et post in augmento innumerabiles subjiciuntur? Ratio namque ex
Abbreviated transcription (Latin):
um sicut turris dauid. uel excellentiã uͥtutũ sigc̃at.
sicut turris libani. Innaso uero u̾bi dei dispensa¬
tores cã discretoĩs designant᷑. turrisq assimilant᷑¬
qͥ eminentissimũ locũ tenent in eccłia. In uenit᷑¬
Do altitudinem siꝑbie significat. Hinc est illud
qd̃ filiĩ adam ingenesi legunt᷑ turrem excelsam
edificare. ubi & confusa est lingua eoꝵ Item tͣ ẽ¬
ris eccł̃ia. ut in michea. Et tuturris gregis nebu¬
losa filia syon. idest diuinis sacramentis obum¬
brata. Quidam aut̃ hanc turrem uirginẽ mariã
intelligunt. Item t᷑res corda reꝑboꝵ duplicitatis
malicie tonstructa. ut in ẜo iphonia. Suꝑ omie

Expanded text:
um sicut turris David . Vel excellentiam um sicut turris David . Vel excellentiam ris Libani. Item in naso verbi Dei dispensatores, causa discretionis, designantur. Turris, quia eminentissimum locum tenent in Ecclesia. Qut, altitudinem superbiae significat. Hinc est illud, quod filii Adam in Genesi leguntur turrim excelsam aedificare, ubi confusa est lingua eorum . Item turris Ecclesia, ut in Michea: Et tu, turris gregis, nebulosa filia Sion , id est, divinis Sacramentis obumbrata. Quidam autem hanc turrim virginem Mariam intelligunt. Item turres corda reproborum duplicitatis malitia construc
Abbreviated transcription (Latin):
uel cetoꝵ scõꝵ p̃dicitiorũ. qui ei ita faciunt d ocẽ¬
do corda credentium. Nel murꝰ significat fidem. ⁊
ante murale bona oꝑa. Non eñ sufficit murĩ hr̃e
fide. nisi ipsa fides bonis oꝑib ꝯfirmat᷑. Hic murꝰ
⁊ hoc ante murale. siue circũ murale. de iuius lapi-¬
dibus extruit᷑. qui uixta ꝓpħam uoluunt᷑ suꝑ t̾ram.
Item muri minimenta sunt scͥptẽ diuine uel ꝓphe.¬
aut scĩ uñ legit᷑ in psalmo edificent᷑ muri ierłm.
Turres uocate qd̾ t̾retes sunt. Et longe t̾res. Est
enĩ aliqͥd rotundum cum ꝓceritate. ut columpna.
Nam ⁊ ꝗͣuis qͣdrate. aut late construant᷑ ꝓcul ta-¬
men iudentib rotunde existimant᷑. ideo quia oĩs
cuuisq angłari fimulachrũ ꝑlongum aeris spa-¬
cium euanescit. atq cõsumit᷑ ⁊ rotundũ uidetur.
Inturris significatõe. ipse saluator intelligitur.
ut ẽ illud: turris fortissima nom̃ dñi. Item turri
scͥptura diuina. ut in canticis canticoꝵ dr̃ collũ tu-¬

Expanded text:
dicatorum, qui et ita faciunt docedo corda credentium. Vel murus significat fidem, et antemurale bona opera. Non enim sufficit murum habere fidei, nisi ipsa fides bonis operibus confirmetur. Hic murus et hoc antemurale sive circummurale de vivis lapidibus exprimitur, qui juxta prophetam volvuntur super terram. Item muri munimenta sunt Scripturae divinae, vel prophetae, sicut legitur in psalmo: Aedificentur muri Jerusalem . Turres vocatae, quod tenim aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. Nam et quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur: ideo, quia omne cujusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. In turris significatione ipse Salvator intelligitur, ut est illud: Turris fortissima nomen Domini . Item turris Scriptura divina, ut in canticorum Canticis dicitur: Collum tu
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ꝑuener intunitani scẽ eccłiȩ sociabunt᷑. Menia
sunt mͥuri ciuitatis dioti ib eo qd̾ muniant ciutatẽ.
qrͣ munimenta urbis. idest tutamenta. ¶huitũ autẽ
dictũ qiͣ manu factum. sic ⁊ mitnꝰ. Hiria municionẽ
dichiqi muniti qd̾ muniãt ⁊ tueant᷑ int̾riora urbis.
Menia aut̃ duplicem habent sigcatoẽm. Fam inter¬
dũ menia abisiue dr omĩa edificia publice euuta¬
tis ut diuidimꝰ muros ⁊ menia pandimꝰ urb̃: ꝓprieaũ¬

Expanded text:
veraverint, unitati sanctae Ecclesiae sociabuntur. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo, quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est, tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum, sic et muri a munitione dicti, quasi muniti, quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem. Nam interdum moenia abusive dicuntur omnia aedificia publica civitatis, ut: Dividimus muros, e
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. S ⁊ hec eo temꝑe quo ierłm obpugna¬
bat᷑ a romanis ꝓꝓter ꝑfidiam ciriiũ capta. atq
destructa ꝓ qua t̾cia edificata est ciuitas. que ho¬
dieq ꝑmanet. ⁊ ostendunt᷑ utriꝰq urbis uestigia
usq in p̃sentem diẽ. Iericho quippe int̾pretatur
odor eiꝰ. uel luna. ⁊ significat defectum mortalis
uite. Ierłm in qua regnauit ad onibecech. ⁊ pꝰea¬
eam tenuere iebusei. equibꝰ ⁊ sortita uocabłm ẽ.
quos multos post temꝑe est dauid ext̾inans tociꝰ
eam uidee ꝓuincie metropolim fabritatꝰ est. es
qd̃ ibi locum templi emerit. ⁊ impensas structe
salomoni filio dereliquerit. Hanc ẽẽ iosephus re¬
fert. que in genesi scribit᷑ salem sub rege mel¬
chisedech. Fuit aut̃ in tribu beniamin. Ieb ip̃a¬
nificationem hr̃e in script᷑is repperit᷑. Hoc est uix¬

Expanded text:
tempore, quo Jerusalem oppugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa, pro qua tertia aedificata est civitas, quae hodieque permanet: et ostenduntur utriusque urbis vestigia usque in praesentem diem. Jericho quoque interpretatur odor ejus, vel luna, et significat defectum mortalis vitae. Jerusalem, in qua regnavit Adonibezeth, et postea tenuere Jebusaei, e quibus et sortita vocabulum est, quibus multo post tempore David exterminatis totius eam Judaeae provinciae metropolim fabricatus est, eo quod ibi locum templi emeret, et impensas structurae Salomoni filio dereliquerit. Hanc esse Josephus refert, quae in Genesi scribitur Salem sub rege Melchisedech : fuit autem in tribu Benjamin. Jebnificationem habere in Scripturis reperitur. Ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
natur: ⁊ uixta anagogem: in quo celestis patͥa p̃fi¬
gurat᷑. sicut supͣ ostendim᷑. Sẏon aut̃ eadem cuittas
ꝓpter montem ĩ easitũ in australi parte ipsiꝰ ciui
ꝯtemplatio interpretat᷑. ⁊ significat ecdiam siue
aniniam ficdelem. siue celestem patriam. Syon
iuxta historiam plebs est rudeoꝵ uel ipsa ciuitaᷤᷤ
in monte syon. que est ierłm dicit᷑. Unde legit᷑
in amos ꝓpħa. Dñs in syon rugiet. ⁊ de ierłm da¬
bit uocem suã. quia ex eadem plebe dñs scdm̃ car¬
nem genitꝰ est. & de hoc ysaias dicit. Se syon
exiet lex & uerbũ dñi de ierłm. Et in michea
de hoc scͥptum est. Syon quasi ager arabit᷑. ⁊ ie

Expanded text:
uxta anagogen, in qua coelestis patria praefiguratur, sicut supra ostendimus. Sion, eadem civitas, propter montem in ea situm in australi parte ipsius civispecula, sive contemplatio interpretatur, et significat Ecclesiam sive animam fidelem sive coelestem patriam. Sion juxta historiam plebs est Judaeorum, vel ipsa civitas in monte Sion, quae et Jerusalem dicitur. Unde legitur in Amos propheta: Dominus in Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam ; quia ex eadem plebe Dominus secundum carnem genitus est. Et de hoc Isaias dicit: De Sion exibit lex, et verbum de Jerusalem . Et in Michea de hoc scriptum est: Sion quasi ager arabitur, e
Abbreviated transcription (Latin):
ratus: pre ruptio t̾re ꝓfunda.
qiͣ hactus. ꝓprie autẽ hiatꝰ est hominis oriᷤ
aꝑtio. tnͣslata a feris. quarũ aiiditas oris ad¬
aꝑtione. monstrat᷑.¬
Rofundum ꝓprie qiͣ cuiꝰ porro sit fundus. Ab¬
lisiue autem ꝓfundum. uel sursum. uel deor¬
sum dr̃. ut mare. ac t̾ra. celumq ꝓfundũ.
ꝑfundum aliquando significat secretum sapi¬
entie. Altquando intimam cõprunctionẽ cordis.
aliquando uerocitatẽ peccatoꝵ. aliquando in¬
fermꝰ claustra. ꝓfunditas ergo dr̃ sapientie
diuitne. ad cuiꝰ fundum. hoc est finem nemo ꝑ¬
tingere poterit. Compunctionẽ cordis uero sig¬
nificat in illo psalmiste ubi dr̃. De ꝓfundis cla¬
maui ad te dñe. De isto ꝓfundo głosas fudit
laerimas petrus. De isto publicanus pectora
culpanda tondebat. qui sic in altum uenerat
peccatoꝵ. ut nec ocłos leuaret ad celum. De is¬
to deniq loco ionas tacitꝰ tiociferabat ad dnm
qui in uentre ceti positꝰ in fernum uiuus in¬

Expanded text:
atus praeruptio terrae profunda, quasi itus. Proprie autem hiatus est hominis oris apertio, translata a feris, quarum aviditas oris adapertione monstrarofundum proprie, quasi cujus porro sit fundus. Abusive autem profundum vel sursum vel deorsum, ut: . . . Maria ac terras, coelumque profundum. Profundum aliquando significat secretum sapientiae: aliquando intimam compunctionem cordis: aliquando voracitatem peccatorum: aliquando inferni claustra. Profunditas ergo dicitur sapientia divina, ad cujus fundum, hoc est, finem nemo pertingere valet. Compunctionem velut cordis significat in illo psalmo ubi dicitur: De profundis clamavi ad te, Domine . De isto profundo gloriosas fudit lacrymas Petrus. De isto Publicanus pectora culpanda tundebat, qui sic in altum venerat peccatorum, ut nec oculos levaret ad coelum. De isto denique loco Jonas tacitus vociferabat ad Dominum, qui in ventre ceti positus infernum vivus in
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Est enĩ murus ꝓximꝰ ante mirũ. Mema ergo ei¬
iutatis scẽ uuxta sensũ misticũ a ut conuenticla t iꝰ
toꝵ ant culmina satraꝵ uͥtutũ. Murꝰ aut̃ ipsiꝰ cuu¬
tatis urex pugnabilem fid̾i caritatis speiq firmitatẽ
significat potest ⁊ ipse dñs eccł̃iam raundiq ꝓtegens
murꝰ magnꝰ intelligi. de quo ysaias ait. Hrbs fortitu

Expanded text:
muro proximum ante murum. Moenia ergo civitatis sanctae juxta sensum mysticum aut conventicula sunt justorum, aut culmina sacrarum virtutum. Murus autem ipsius civitatis inexpugnabilem fidei, charitatis speique firmitatem significat. Potest et ipse Dominus, Ecclesiam undique protegens, murus magnus intelligi, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ideo nominãt: eo qd̾ in circłi modo ambiat orbẽ.
Item: quia ut celum purpurea colore nitet. Oce a¬
nus quasi cianeus: iste est qui oras t̾rarum amplec¬
tit᷑. alt̾nisq estibus accedit atq recedit. Respirantibꝰ
enĩ imꝑfundum uentis: aut remonet maria aut

Expanded text:
ideo nominant eo quod in circuli modo ambiat orbem. Item quia ut coelum purpureo colore nitet: Oceanus, quasi cyaneos. Iste est, qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit. Respirantibus enim in profundum ventis, aut removet maria, aut
Abbreviated transcription (Latin):
funt.xxii. sic̃ suꝑiꝰ comp̃hensi sunt. Qͥdam aũt
ruth. ⁊ cinoth. qd̾ latine d̾r lam̃tacio ieremie.
menti uet̾is faciunt iuixͣ .xxiiii. seniores. qͥ ante¬
teris testam̃ti coꝵ ubroꝵ qͥ in canone hebraico ñ
int̃ apocrifa separent. eccła tam̃ xp̃i eos int̃ diui¬
uos libros honorat ⁊ p̃dicat. In nouo aũt testa¬
m̃to: duo st̃ ordines. Primꝰ euͣngłicꝰ. in qͦ sunt
in septuaginta luos libros distingunt: ita ut
pͥmi legis moysi. libri .u. sint: hoc est genesis.
exodꝰ. leuitic᷑. numerꝰ. deut̃ononnũ. Hos secunt᷑
historia libri. sedecim. iħu naue scilicet. ⁊ iudi¬
tum libri singłi. siue ruth. rogum etiã ubri. iiͦii.
paralipomenon duo. tobi qͦq ⁊ hester. atꝙ ui¬
dith. singłi. esdre duo. ⁊ duo machabeoꝵ. Suꝑ
hos ꝓpħiti libri sedecim sunt: ysaias. ieremias.
singii. ⁊ hec qͥdem ꝓphetica sunt. Post hec uersuũ
octo uibri habent᷑. qͥ diũso apd̃ ebreos metro scri

Expanded text:
nti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, menti Vetteris testamenti, eorum librorum qui in canone hebraico non intra apocrypha separent, Ecclesia tamen Christi eos inter divinos libros honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines: primus, evangelicus, in quo sunt: in septuaginta duos libros distinguunt: ita ut primi legis Moysi libri quinque sint, hoc est, Genesis, Exodus, Leviticus, Numerus, Deuteronomium. Hos sequuntur historici libri sedecim, Jesu Nave scilicet cum libri singuli, sive Ruth. Regum etiam libri quatuor. Paralipomenon duo. Tobiae quoque et Esther, et Judith singuli. Esdrae duo, et duo Machabaeorum. Super hos prophetici libri sedecim sunt, Isaias, Jeremias, singuli, et haec quidem Prophetica sunt. Post haec versuum octo libri habentur, qui diverso apud Hebraeos metro scri
Abbreviated transcription (Latin):
i secum sig̃at: ñ conuigiuĩ nͥ adieceris
uir eiꝰ. Maritꝰ uͦ. etiã sine abiectione conui¬
gem sonat: ⁊ amare maritꝰ. qͣsi mas Est.
m̃ prime positionis: qd̾̃ fac̃ in diminutione mas
diriuatione maritꝰ. S ponsꝰ ab spondendo uocat᷑:
in usum tabellarũ. mat̾monii cautiones sibi
emitebant. In qͥbꝰ spondebant se inuicẽ consen
iura matͥmonii: ⁊ fideuissores dabant. Unde ⁊¬

Expanded text:
 sexum significat, non conjugium, nisi adjeceris vir ejus. 2. Maritus vero etiam sine adjectione conjugem sonat, et a mare MARITUS, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. 3. Sponsus a spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in jura matrimonii, et fidejussores dabant.
Abbreviated transcription (Latin):
exodo. Assument uicinũ suũ qͥ comunctꝰ est domui
nati. Germani u de eãdẽ genitͥte manentes. ñ ut młti
todẽ fructu. Germani. ex eadẽ geiut̾re manentes. Ure¬
rim uocati: qd̾ sint ex dũsis partibꝰ ⁊ uno utero
editi. Nam uterꝰ tm̃ mulieris est. Quatuor aut̃ mͦis in
scͥptͦis diuinis. fr̃s dici constat. Nat᷑a. gente. cognati¬
one: affictu. Nat᷑a. ut esau. ⁊ iacob. andreas ⁊ petrꝰ.
iacobꝰ.⁊ iohannes. Gente : ut om̃s iudei fr̃s int̃ se uo¬
cant᷑. Unde d̾r in deut̃ononuo. Si aũt emeris fr̃em tu¬
um qͥ est hebreus. Et apłs. Optabam inqͥd ego anache

Expanded text:
Exodo: Assumet vicinum suum, qui conjunctus est domui Exodo: Assumet vicinum suum, qui conjunctus est domui mine. Germani vero de eadem genitrice manantes, non ut eodem fructu, germani ex eadem genitrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus et utero uno editi: nam uterus tantum mulieris est. Quatuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici constat: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Jacob, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, ut omnes Judaei fratres inter se vocantur. Unde dicit in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Heb