comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem aut ferã. qͥd ÷ cur sagittã aut lanceã tremã.
Maiora me ꝑicula exspectant fulminib ⁊ t̃ris ⁊ ma¬
gnis nat̾e partib petim᷑ Ingenti itaq aĩo mors pto¬
uocanda ÷ siue nos eqͦ uastoq impetu agg̾dit᷑. siue
cotidiano ⁊ uulgari exitu. nicħ refert qm minax
ueniat. qͣntũq sit qͥ in nos tͣhat: qͥ a nob̾ petet mi¬
nimũ ÷. ħ senectus a nobis ablatura:. ħ auricłe dolor
ħ humoris in nob̾ corrupti. habundantia ħ cib pa¬
rũ obsequers stomacho. ħ pes leuit̃ offensus. Pusilla
res: hoĩs aĩa s ingens res cõtẽptus aĩe: hãc qͥ contẽpsit.
securꝰ uidedit maria turbari. ĩ si illa om̃s excitauert̃
uenti. ̃ si estus aliqͣ ꝑturbatione mundi: totũ in t̾ras u̾¬
tet occeanũ. Securꝰ aspitiet fulminantis celi trucẽ
atq horridã faciem. frangat᷑ licet celũ. uignes suos in

Expanded text:
hominem aut feram, quid est cur sagittam aut lanceam tremam? hominem aut feram, quid est cur sagittam aut lanceam tremam? Maiora me pericula expectant: fulminibus et terris et magnis naturae partibus petimur. Ingenti itaque animo mors prouocanda est, siue nos aequo uastoque impetu aggreditur, siue cotidiano et uulgari exitu. Nihil refert quam minax ueniat quantumque sit quod in nos trahat; quod a nobis petit minimum est: hoc senectus a nobis ablatura est, hoc auriculae dolor, hoc umoris in nobis corrupti abundantia, hoc cibus parum obsequens stomacho, hoc pes leuiter offensus. Pusilla res est hominis anima, sed ingens res contemptus animae: hanc qui contempsit securus uidebit maria turbari, etiamsi illa omnes excitauerunt uenti, etiamsi aestus aliqua perturbatione mundi totum in terras uertet oceanum; securus aspiciet fulminantis caeli trucem atque horridam faciem, frangatur licet caelum et ignes suos in
Abbreviated transcription (Latin):
residu sp̃c ñ idem possunt. nec illis pugna opꝰ ÷ cũ
euasit ħ quoq dignũ memoria iudico. ab eruditissi¬
mo ⁊ gͣuissimo uiro cognitũ : forte enĩ cũ hoc euenit la¬
uabat᷑. uidisse se affirmat inbalneo tessellas quibus
solũ erat stͣtum. alt̾am ab alt̾a seꝑari. itẽq cõmitti.
⁊ aliqͣm mͦ recipi incõmissuras pauim̃to recedñte:
mͦ cũ p̃sso bullire ⁊ elidi eundẽ audiui narrantẽ ui¬
disse se mat̾ias molliꝰ crebriꝰ q treme̾. qͣmnat᷑a du¬
ri sinit. ħ lucili uiroꝵ optime. qnͣtũ ad ipsas causas.
illa q̃nc̃ quẽ ad confrinationẽ aĩoꝵ ꝑtinent. qͦsma¬
gis refert. nr̃a fortiores fieri: qm doctiores: s alt̾um
sñ alt̾o ñfit: ñ enĩ aliuñ aĩo uenit robur qͣm aboniᷤ
artib qͣm a contẽplatione nature.quẽ ñ hic ipse cas
adu̾sus om̃s firmauit: erexerit. Quid÷ enĩcur ego

Expanded text:
residui spiritus non idem possunt, nec illis pugna opus est, residui spiritus non idem possunt, nec illis pugna opus est, euasit. Hoc quoque dignum memoria iudico ab eruditissimo et grauissimo uiro cognitum forte enim, cum hoc euenit, lauabatur: uidisse se affirmat in balneo tessellas quibus solum erat stratum alteram ab altera separari iterumque committi et aquam modo recipi in commissuras pauimento recedente, modo compresso bullire et elidi. Eundem audiui narrantem uidisse se macerias mollius crebriusque tremere quam natura duri sinit. Haec, Lucili, uirorum optime, quantum ad ipsas causas: illa nunc quae ad confirmationem animorum pertinent. Quos magis refert nostra fortiores fieri quam doctiores; sed alterum sine altero non fit: non enim aliunde animo uenit robur quam a bonis artibus, quam a contemplatione naturae. Quem enim non hic ipse casus aduersus omnes firmauerit, erexerit? Quid est enim cur ego
Abbreviated transcription (Latin):
incluserit: illud uͦ qͥs nescit: diductis edificia angłis
uidimꝰ moiti. It̾mq cõponi. quedã uͦ parũ aptat a
positusuo.⁊ a fabris negligentius solutiꝰ q conposi¬
ta: t̾re motus sepus agitata cõpegit: qđ si totos pari¬
etes ⁊ totas findit domos. ⁊ lat̾a magnarũ curriũ
qͣm solida sint scindit ipilas oꝑib subditas dissipat.
qͥd ÷ qͣre qͥsqͣm dignũ ad notari putet. sectã eẽ eqͣlit̃
ab umo ad caput in partes statuã: quare tñ ꝑ plu¬
res dies motus fuit: ñ desiit enĩ assidue treme̾ cãpa
ebat. qͥb ad cadñdũ male stantib ñ erat ĩpelli: set¬
agitari. ñdum uidelicet sp̃c om̃is exierat. s adhuc e¬
missa sin parte maiore ober̾abat. Int̾ argͥta quib ꝓba¬
bat᷑. spũ ista fieri: ñ ÷ q̃ dubites. iħ ponere. cũ maximꝰ
editꝰ timor ÷ qͦ in urbes t̾rasq secutũ ÷ ñ pot̾ par illi

Expanded text:
incluserit? Illud uero quis nescit? Diductis aedificia angulis incluserit? Illud uero quis nescit? Diductis aedificia angulis uidimus moueri iterumque componi. Quaedam uero parum aptata positu suo et a fabris neglegentius solutiusque composita terrae motus saepius agitata compegit. Quod si totos parietes et totas findit domos et latera magnarum turrium, quamuis solida sint, scindit et pilas operibus subditas dissipat, quid est quare quisquam dignum adnotari putet sectam esse aequaliter ab imo ad caput in partes duas statuam? Quare tamen per plures dies motus fuit? Non desiit enim assidue tremere Campaebat, quibus ad cadendum male stantibus non erat impelli seagitari: nondum uidelicet spiritus omnis exierat, sed adhuc, emissa sui parte maiore, oberrabat. Inter argumenta quibus probatur spiritu ista fieri, non est quod dubites et hoc ponere: cum maximus editus tremor est, quo in urbes terrasque saeuitum est, non potest par illi
Abbreviated transcription (Latin):
ualet mmitare uetustas dissiluisse ferunt. cũ ꝓtinus
utraq tellus: una foret uenit ingenti ui pontꝰ: ⁊ in¬
gens. hesꝑiũ siculo latus abscidit. aruaq iurbes: Sqͦ¬
re diductas angusto int̾luit ictu. Uides totas regiones
a suis sedib reuelli: i tͣnsinare iacẽ. qđ in confinio fu̾at:
uides ⁊ urbiũ fieri gentiũ q discidiũ. cũ parsnature
ra ut ex cotouis÷. qͣmuis enĩ parte seinat. mũdi tm̃
uirib seuit Sic ⁊ hispanias a cõtextu affrice mare e¬
ripuit. sic hanc mundationẽ qͣm poetaꝵ maximi ce¬
lebrant. ab italia silicia reiecta ÷. aliqͣnto aũ plus im¬
petus hũt. que ex infimo ueniunt: acͥora enĩsunt. qͥb
nisus : ꝑ angusta qͣntas res hi trarũ tremores qͦ mi¬
ra spectacula edid̾int. satis dictũ ÷: cur gͦ aliqͥs ab ħ
stupet. q unius statue es ne solidũ ꝙͣ s cõcauũ ac te¬
nue diruptũ : cũ fortasse in illud se sp̃c q̃rens fugã

Expanded text:
ualet mutare uetustas dissiluisse ferunt, cum protinus ualet mutare uetustas dissiluisse ferunt, cum protinus utraque tellus una foret. Uenit ingenti ui pontus et ingens Hesperium Siculo latus abscidit aruaque et urbes aequore diductas angusto interluit aestu." Uides totas regiones a suis sedibus reuelli et trans mare iacere quod in confinio fuerat; uides et urbium fieri gentiumque discidium, cum pars naturara ut ex toto uis est: quamuis enim parte saeuiat, mundi tamen uiribus saeuit. Sic et Hispanias a contextu Africae mare eripuit, sic per hanc inundationem, quam poetarum maximi celebrant, ab Italia Sicilia reiecta est. Aliquanto autem plus impetus habent quae ex infimo ueniunt: acriora enim sunt quibus nisus est per angusta. Quantas res hi terrarum tremores quamque mira spectacula ediderint, satis dictum est: cur ergo aliquis ad hoc stupet quod aes unius statuae, ne solidum quidem sed concauum ac tenue, disruptum est, cum fortasse in illud se spiritus quaerens fugam
Abbreviated transcription (Latin):
aut longa clades : ꝓut uitia ualuere. nec pͥus pesti¬
lentia desinit. ꝗ̃ sp̃m illũ gͣuem exercuit laxitas celi
uentoꝵ q iactacio: nam q̃ aliqͦs insanis attonitis ꝙ si
munt᷑ t̾ra concutit᷑. qͥd mirũ : aĩos int̾ dolorẽ .⁊ me¬
tũ desticutos. aberrasse: ñ ÷ facile int̾ magnama¬
la cõsiꝑe. Itaq leuissima fere ingenia in cm̃ uen̾e̾
formidims ut sibi excid̾nt. nemo ꝙͥ sine aliꝗͣ i actu¬
ra sanitatis: expauit. simiłq÷ furentis. qͥsqͥitimet
Si alioscito timor sibi redaet: alios uehem̃tius ꝑt¬
bat. ⁊ incdem̃tiam tͣnsfert. Inde int̾ bella erraue̾
lmnphatici. nec uiqͣm plura exempla uatremã¬
tium
inuenies. qͣm ubi formido m̃tes religione mixta ꝑ¬
cussit. Statuã diuisã ñ nuror. cũ dixerim montes a
montib recessisse: i ipsũ di̾ruptũ eẽ ab imo solũ. hec
locaui qͦndam ⁊ uasta cõuulsa ruma tm̃ eui longĩqͣm

Expanded text:
aut longa clades est, prout uitia ualuere, nec prius pestiaut longa clades est, prout uitia ualuere, nec prius pestilentia desinit quam spiritum illum grauem exercuit laxitas caeli uentorumque iactatio. Nam aliquos insanis attonitisque simimuntur, terra concutitur, quid mirum est animos inter dolorem et metum destitutos aberrasse? Non est facile inter magna mala consipere. Itaque leuissima fere ingenia in tantum uenere formidinis ut sibi exciderent. Nemo quidem sine aliqua iactura sanitatis expauit, similisque est furentis quisquis timet: sed alios cito timor sibi reddit, alios uehementius perturbat et in dementiam transfert. Inde inter bella errauere lymphatici, nec usquam plura exempla uaticinantium inuenies quam ubi formido mentes religione mixta percussit. Statuam diuisam non miror, cum dixerim montes a montibus recessisse et ipsum disruptum esse ab imo solum. "Haec loca ui quondam et uasta conuulsa ruina tantum aeui longinqua
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt capita: correptas eẽ ñ miror. cũ afflatꝰ aeriᷤᷤ
diri cͥca ipsam humũ exceꝑint: nocuisset ille et¬
hominib si maior exisset. s illũ sinceri aeris copia ȩx¬
tixit. añqͣm ut ab homine posset t᷑hi surgeret. Ol¬
tas aũ t̾ras hre mortifera uł ex hoc intellige qđ tot
uenena nascunt᷑ ñ manu sparsa. s sponte. solo scł
hũte ut boni. ita mali semma qͥd q̾ plurib tcalie lo¬
cis ꝑ quedã foramina pestilens exalatur uapor. quẽ
ens. ñ plus potñtie ht̃ qͣm ut despectantia iultꝰ sibi
illata cõficiat. uͥ ꝑ scła cõditis tenebris ac tͥsticia loci
creuit: in uitiũ ipsa inguescit mora peior qͦ segni¬
or cũ exitus nactus ÷ et̃num illud u̾bosi frigorisma¬
lum. ⁊ infernã noctẽ uoluit: ac regionis nr̃e infuscat:
sit innoxĩ Iñ subite continueq mortes: ⁊ monstru¬
osa gna morboꝵ ut ex nouis orta causis: breuis autẽ

Expanded text:
ferunt capita, correptas esse non miror, cum afflatus aeris ferunt capita, correptas esse non miror, cum afflatus aeris diri circa ipsam humum exceperint. Nocuisset ille ethominibus, si maior exisset; sed illum sinceri aeris copia extinxit, antequam ut ab homine posset trahi surgeret. Multa autem terras habere mortifera uel ex hoc intellege, quod tot uenena nascuntur non manu sparsa sed sponte, solo scilicet habente ut boni ita mali semina. Quid, quod pluribus Italiae locis per quaedam foramina pestilens exhalatur uapor, quem ens non plus potentiae habet quam ut despectantia et ultro sibi illata conficiat; ubi per saecula conditus tenebris ac tristitia loci creuit in uitium, ipsa ingrauescit mora, peior quo segnior: cum exitum nactus est, aeternum illud umbrosi frigoris malum et infernam noctem euomit ac regionis nostrae aera infuscat; sit in noxium: inde subitae continuaeque mortes et monstruosa genera morborum, ut ex nouis orta causis. Breuis autem
Abbreviated transcription (Latin):
magnos t̾raꝵ mot᷑: pestilentiã fieri nec id mirũ÷. Mol¬
ta enĩ mortifera in alto latant. aer ipse qui uł trarũ
culpa uł pigritia ⁊ nocte et̃na torpescto grauiꝰ hauri¬
entib ÷ uł corruptus int̾noꝵ igniũ uitio. cũ ẽ longo
sit emissus : paͣrũ hunc liquidũq macłat. ac pol¬
luit alisuecũ q ducentib sp̃m: affert noua gn̾a mor¬
boꝵ: quid q̃ aquȩ qͦ unitiles pestilentesq in abdi¬
colatent. ut qͣs nũꝗͣ usus exerceat. nũꝗͣ aura lib̾io¬
rũ eu̾bet. Cum crasse itaq igraui caligine sẽpit̃¬
uin hñt. aer quoq qui mixtus ÷ illis: qui uint̃ illaᷤ
paludes iacet. cũ emiseaĩt. late uitiũ suũ s̃pargit.
pestilentia incurrere solet. que auidiora st̃ aꝑto
celo płimũ utunt᷑. ⁊ aqͥs quarũ maxima in pestilẽ¬
tia culpa :. Oues uͦ melioris nature qͦ ꝓpiora t̃ris

Expanded text:
magnos terrarum motus pestilentiam fieri, nec id mirum est. Mulmagnos terrarum motus pestilentiam fieri, nec id mirum est. Multa enim mortifera in alto latent: aer ipse, qui uel terrarum culpa uel pigritia et aeterna nocte torpescit, grauis haurientibus est, uel corruptus internorum ignium uitio, cum e longo situ emissus est, purum hunc liquidumque maculat ac polluit insuetumque ducentibus spiritum affert noua genera morborum. Quid, quod aquae quoque inutiles pestilentesque in abdito latent, ut quas numquam usus exerceat, numquam aura liberior euerberet? Crassae itaque et graui caligine sempiteum habent. Aer quoque, qui mixtus est illis quique inter illas paludes iacet, cum emersit, late uitium suum spargit  quae primum pestilentia incurrere solet, quo auidiora sunt: aperto caelo plurimum utuntur et aquis, quarum maxima in pestilentia culpa est. Oues uero mollioris naturae, quo propiora terris
Abbreviated transcription (Latin):
auctore pindar. chucidides ait antea ꝙ ĩmocaẽ fuille
s cca peoponensi acũ bellũ creminsse callistenes ⁊ alio
tiata: duarũ urbiũ helices iburis eu̾sio. fuere mare¬
me
notabilia. Colũpna ignis inm̃si ⁊ delos agitata. Quã
sõ stabilẽ uidĩ uult. qr mari imposita sit. hãt q cõca¬
uas rupes. ⁊ saxa ꝑina que dent dep̃henso aeri reditũ:
obħ. imsulas cẽ c̾tioris soli. urbesq eotutiores: q̃ ꝓpus
admare accesserint: falsa ħ eẽ ponpea ⁊ herculaneum
sensere adice nc̃ qͥ omĩs hora maris: obnoria : motib
Sic panphos ñ semel corruit. Sic nobił ⁊ huic iã fami¬
liaris malo: nicopoł ciprus ambit altũ mare.agitat᷑.
accidisse narrant᷑. quoꝵ ro̾ reddenda ÷ auint enĩ sexcẽ¬
tarũ ouiũ gregẽ exaĩatum: inponpeiana regione: ñ :
qr̃ ħ putes ouib illis timore accidisse. diximꝰ solere pꝰ

Expanded text:
auctore Pindaro. Thucydides ait antea quidem immotam fuisse auctore Pindaro. Thucydides ait antea quidem immotam fuisse sed circa Peloponnesiacum bellum tremuisse; Callisthenes et alio tiata est duarum urbium, Helices et Buris, euersio, fuere maxime notabilia columna ignis immensi et Delos agitata"; quam ideo stabilem uideri uult, quia mari imposita sit habeatque concauas rupes et saxa peruia, quae dent deprehenso aeri reditum: ob hoc et insulas esse certioris soli urbesque eo tutiores quo propius ad mare accesserint. Falsa haec esse Pompei et Herculaneum sensere. Adice nunc quod omnis ora maris obnoxia est motibus: sic Paphos non semel corruit; sic mobilis et huic iam familiaris malo Nicopolis; Cyprum ambit altum mare et agitataccidisse narrantur, quorum ratio reddenda est. Diximus sexcentarum ouium gregem exanimatum in Pompeiana regione. Non est quare hoc putes ouibus illis timore accidisse. Aiuni enim solere post
Abbreviated transcription (Latin):
spatiũ motũ ꝑtũde qnͣtũ ila fubt̃ris uacantis locuti¬
anitas pateat: ꝓot̾am ad ħ ꝓbandũ abuti auctoritate
magnorũ uirorũ qui ex egipto ñ ꝙͣ tremiusse cͣliate:
rõnem aũ hiuꝰ rei hanc reddunt q̃ ex limo tota cocres¬
uiit. nñ enĩsi homo fides⁊ aberrat a cõtiẽti pharos
qntũ manis cdiutrno cursu metiri plenis lataue mr
tũq setũ ceni trahens: nid subiũ apponens pͥorto s̃r ni
egipto annuo increm̃to semꝑ iatͣ ciait. Iñ ꝑinaguis ili¬
mosi soli ⁊ nec ulla it̃ualla inse ht̃ s creuit insolidũ
arescente limo. cinus p̃ssaerat ⁊ sedes structura cũ par¬
tes glutinarent᷑ nec qͥcꝗͣ mane int̃uenire ꝓot̾at : eũ soli¬
do liqͥdũ ac molle semꝑ accid̾et ẜ mouet᷑ iegiptꝰ. ides¬
ꝙͣ uirgłs stare uissit. Iumotã q coli dedit. ⁊ cõtẽpnere
uentos. hancphilosophi qͦ eredula natio. arrere ñ moii

Expanded text:
spatium motum pertendere quantum illa sub terris uacantis loci inspatium motum pertendere quantum illa sub terris uacantis loci inanitas pateat. Poteram ad hoc probandum abuti auctoritate magnorum uirorum, qui Aegyptum numquam tremuisse tradunt. Rationem autem huius rei hanc reddunt, quod ex limo tota concreuerit. Tantum enim, si Homero fides est, aberat a continenti Pharos quantum nauis diurno cursu metiri plenis lata uelistumque secum caeni trahens et id subinde apponens prioribus terris Aegyptum annuo incremento semper ultra tulit. Inde pinguis et limosi soli est nec ulla interualla in se habet sed creuit in solidum arescente limo; cuius pressa erat et sedens structura, cum partes glutinarentur, nec quicquam inane interuenire poterat, cum solido liquidum ac molle semper accederet. Sed mouetur et Aeus stare iussit: "immotamque coli dedit et contemnere uentos"; hanc philosophi quoque, credula natio, dixerunt non moueri
Abbreviated transcription (Latin):
cutiunt᷑. ut edificia suꝑposita ꝓcũbant. ñ ñ ꝗͣ in tm̃: ut
parietes quib fert᷑ om̃e tegũ. caui decidant in illũ sub¬
t̃ uacantẽ locũ: toteq urbes in miñsũ. altitudinẽ u̾ͥgãt.
Siueł crede: auint aliqũ ossam olmpo cohesisse dem̃ a¬
t̃raꝵ motu recessisse: ifissã uniꝰ magnitudinẽ montis in
auas partes. t̃ esfugisse penteon. qui plaudes quib la¬
borabatressalia siccauit abeluctis inse: que sũ erteustas¬
nau̾ant aquis ladon flum̃ int̃ heli ⁊ megalenpolun:
tubarent nc̃ exigue partes laborant: nec unqͣ ꝑ daceieta
milia motus extñdit᷑. Ẽ oce hic qui in plenit fabuł orbẽ
ñ tͣnscendit cãpaniã: quid dicã cũ chalchis remuto
chebias stecisse: cõlaborauit egine cã ꝓpinqͣs illipatrids
de motu audse. Ila uasta cõcussio que duas suppresst
urbes. heicen iburm. cͥca egiũ cõstitit: apparet gͦ in tm̃

Expanded text:
cutiuntur ut aedificia superposita procumbant, nonnumquam in tantum ut cutiuntur ut aedificia superposita procumbant, nonnumquam in tantum ut parietes quibus fertur omne tegimen caui, decidant in illum subteruacantem locum totaeque urbes in immensam altitudinem uergant. Si uelis credere, aiunt aliqufissam unius magnitudinem montis in duas partes. Tunc effluxisse Peneon, qui paludes quibus laborabat Thessalia siccauit, abductis in se quae sine exitu stagnauerant aquis. Ladon flumen inter Elin et Megalenpolin mtubarent: nunc exiguae partes laborant nec umquam per ducenta milia motus extenditur. Ecce hic, qui impleuit fabulis orbem, non transcendit Campaniam. Quid dicam; cum Chalcis tremuit, Thebas stetisse? cum laborauit Aegium, tam propinquas illi Patras de motu audisse? Illa uasta concussio quae duas suppressit urbes, Helicen et Burin, circa Aegium constitit. Apparet ergo in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ingñtib cõcipi. Imo inqͥt ceu cũ frigore inhorrumꝰ ere¬
mor sequit᷑. sic t̾ras quoq sp̃c exͥnsecus accidñs qͣssat. qͦd
nullo mͦ pot̃ fieryalg̾e enĩ debet: ut idẽ illi accidat qͦd
nob̾: qͦs in ext̃na causa in horrorẽ agit: accide aũ t̾̃re sumi¬
leqͥddã nr̃e affectioni.s ñ ex simili causa cõcesserĩ illã
int̾ior ⁊ altior inuria: debet impelłe cuiꝰ rei argum̃tũ
uł maximũ ħ pot̃ eẽ. qͥ cũ uehem̃ti motu ad aꝑtũ ingẽ¬
tiriuna solũ ÷. totas ñ ñ ꝗͣ urbes ⁊ recipit hiat᷑ ille. ⁊ ab¬
scondit. Thucidides ait. cͥca peloponensiaci tẽpꝰ belli: ath¬
lantẽ insulã aut totã aut c̾te maxima ex parte supp̃s¬
sam: idẽ sidone accidisse: possidonio crede. Nec ad ħ testi¬
b opꝰ ÷. Meminimꝰ enĩ t̃ris int̾no motudiuulsis. loca
disiecta. ⁊ campos int̾isse. q iã dicã quẽ admodũ existimẽ

Expanded text:
ingentibus concipi. "Immo", inquit', "ceu, cum frigore inhorruimus, treingentibus concipi. "Immo", inquit', "ceu, cum frigore inhorruimus, tremor sequitur, sic terras quoque spiritus extrinsecus accidens quassat". Quod nullo modo potest fieri. Algere enim debet, ut idem illi accidat quod nobis, quos externa causa in horrorem agit. Accidere autem terrae simile quiddam nostrae affectioni, sed non ex simili causa concesserim. Illam interior et altior iniuria debet impellere: cuius rei argumentum uel maximum hoc potest esse quod, cum uehementi motu adapertum ingenti ruina solum est, totas nonnumquam urbes et recipit hiatus ille et abscondit. Thucydides ait circa Peloponnesiaci belli tempus Atalanten insulam aut totam aut certe maxima ex parte suppressam. Idem Sidone accidisse Posidonio crede. Nec ad hoc testibus opus est: meminimus enim terris interno motu diuulsis loca disiecta et campos interisse. Quod iam dicam quemadmodum existimem
Abbreviated transcription (Latin):
mar: deĩ cũ obstructas ille⁊ crames ꝑ quẽ descendat
reateũ aũ ili a t̾go resistñs aqua abstitt huc ⁊ illucre¬
fertur. i sbi ipse occurrens. t̃ram labefactat. Ideo freq̃n¬
tisime mari apposita uexant᷑: um̃ neptuno hassignata
⁊i maris mouenci potñtia: qͥscruis pͥmas littas dianeit.
hic sp̃c. utrũ ꝑ tenuia foramina nec ocłis cõprehñsibilia
an ꝑ maiora ⁊ potñtiora ⁊ utrũ ab imo ⁊̃ ꝑ sũma t̾rarũ:¬
it. nec ⁊ illi introitus. nͥ ꝑ que tͣhitur. nec consiste̾ ꝙͣ a nob̾
receptus pot̃. ñ inlaxiori corꝑis parce ñ enĩ int̾ neruos cul¬
pasue. s in uiscib ⁊ patulo int̾ioris partis recessu: cõmorat᷑
Idẽ de t̾ra suspicari licet. uł ex ħ qđ motus ñ in sũma t̾ra.
cͥca ue sũmã ⁊ s subt̃ ⁊ ab imo hꝰ inditiũ ÷ q̃ altitudinis pro¬
funde maria iactantur. motis scilicet his: supͣ que fusa st̃.
Gͦueri simile ÷ tram ex alto moiui. ullic sp̃m in cau̾ins

Expanded text:
mari; deinde, cum obstructus ille est trames per quem descenderat, reditum autem illi a tergo resistens aqua abstulit, huc et illuc refertur et sibi ipse occurrens terram labefactat. Ideo frequentissime mari apposita uexantur et inde Neptuno haec assignata est terras mouendi potentia. Quisquis primas litteras didicit, spiritus, utrum per tenuia foramina nec oculis comprehensibilia an per maiora ac patentiora, et utrum ab imo an etiam per suit nec est illi introitus nisi per que trahitur, nec consistere quidem a nobis receptus potest nisi in laxioris corporis parte; non enim inter nervos pulpasue sed in uisceribus et patulo interioris partis recessu commoratur. Idem de terra suspicari licet uel ex hoc quod motus non in summa terra circaue summam est sed subter et ab imo. Huius indicium est quod altitudinis profundae maria iactantur, motis scilicet his supra quae fusa sunt: ergo uerisimile est terram ex alto moueri et illic spiritum in cauernis
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ specus. atq om̃s sub t̾ra recessus. qi illo se calor
cõtulit: suꝑiora possidñti frigori cedñs Qui cũ in infe¬
riora ꝑuenit: ieo se qͣntũ pot̾at ingessit: quo dñsior ħ
illeram ⁊ in angulũ p̃ssus loco cedit. Idem cõtͣrio euenit.
Cũ uis maior frigidi illata in cai̾mis ÷ qͥcqͥd illic calidi
latet. frigori cedens ab it in angustũ. ⁊ magno ĩpetu agr̃.
qr ñ patit᷑ ut̾usq nat᷑a cõcordiã. nec in uno morã. fugi¬
ens gͦ. i onũ mͦ cupiens exced̾e. iꝓxima qͦ remolit᷑ ac iac¬
tat. Iãq añꝙͣ t̾ra moueat᷑. solet mugitus audiri uẽtis
in abdito tumultuantib. hec enĩ alit̾ posset ut ait
gregatio. ac rursus erũptio tc̃ frigida cõpescunt᷑. isuc¬
cedunt: mox futura potñtiora. Dum alt̃na uis cursat.¬

Expanded text:
minus specus atque omnes sub terra recessus, quia illo se calor minus specus atque omnes sub terra recessus, quia illo se calor contulit superiora possidenti frigori cedens; qui, cum in inferiora peruenit et eo se quantum poterat ingessit, quo densior, hille iam et in angustum pressus loco cedit. Idem contrario euenit: cum uis maior frigidi illata in cauernis est, quicquid illic calidi latet, frigori cedens abit in angustum et magno impetu agitur, quia non patitur utriusque natura concordiam nec in uno moram. Fugiens ergo et omni modo cupiens excedere proxima quaeque remolitur ac iactat. Ideoque antequam terra moueatur, solet mugitus s audiri uentis in abdito tumultuantibus. Nec enim aliter posset, ut aitgregatio ac rursus eruptio; tunc frigida compescuntur et secedunt mox futura potentiora. Dum ergo alterna uis cursat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rente mouebant᷑ Itaq cũ t̃re motꝰ futurꝰ ÷ p̃cedit ae¬
solet in ĩferi sede retinet᷑. Nõ qͦ cũ hic motꝰ e cãpania
fuit. qͣmuis hibno cp̃re ⁊ inqͥeto: ꝑ suꝑiores dies celo aer
stetit: qͥd gͦ : nũꝙͣ flante uento t̾ra cõcussa : aͣdmodũ
hossit ut alt̃ suꝑiorẽ aera agitet alt̾ inferũ In hacsen¬
⁊i inqͣntũ potuit elata cũ ult̾iorẽ locũ in quẽ exeat ñ
ht̃ retrofert᷑. atq in se reuoluit᷑. Dem̃ rixa sp̃c reciꝓcantiᷤ
iactat obstantia. i siue int̾clusus. siue ꝑ angusta enisus
÷ anotũ actumultũ ciet. scͣcon ex eadem scola÷ qͥ hanc
partẽ philosophie maxime coluit. ⁊ rerũ nat᷑e inqͥsitor
fuit: huiꝰ tale decretũ : frigidũ. ⁊ calidũ semꝑ in cõtͣria
abeunt. una eẽ ñ possunt: eofrigidũ cõfluit: ũde uis
reat: hib̾no tp̃r̃e cũ supͣ t̾ram frigꝰ : calent puter nec

Expanded text:
quaerente, moueantur. Itaque cum terrae motus futurus est, praecedit aequaerente, moueantur. Itaque cum terrae motus futurus est, praecedit aesolet, in inferna sede retinetur. Nunc quoque, cum hic motus in Campania fuit, quamuis hiberno tempore et inquieto, per superiores dies caelo aer stetit. Quid ergo? Numquam flante uento terra concussa est? Admodum possit ut alter superiorem aera agitet, alter infernum? In hac senet in quantum potuit elata, cum ulteriorem locum in quem exeat non habet, retro fertur atque in se reuoluitur; deinde rixa spiritus reciprocantis iactat obstantia et, siue interclusus siue per angusta enisus est, motum ac tumultum ciet. Straton ex eadem schola est, qui hanc partem philosophiae maxime coluit et rerum naturae inquisitor fuit; huius tale decretum est. Frigidum et calidum semper in contraria abeunt, una esse non possunt: eo frigidum confluit unde uis reat: hiberno tempore, cum supra terram frigus est, calent putei nec
Abbreviated transcription (Latin):
fluctu. quẽ subitũ uastũq illisũ exalto pondꝰ eiecit: qͥdã
ignib ꝙ assignant hc̃ t᷑ morẽ. s alit̃. nã cũ płib locis fer¬
ueant. neceẽ: ingͣgitẽ uaporẽ sñ exitu uoluant. qui ui sua
sp̃m intñdit. ⁊ si acus institit.: opposita diffundit. Suiꝰ remiᷤᷤ¬
sior fuit. nicħ amplꝰ mouet. uidemꝰ aqͣm spumare: igne
subiecto q̃ in hac aquafacit inclusa. ⁊ angusta multoma¬
gis illũ face credamꝰ cũ uiolentꝰ acuastiis ingñtes aqͣsexcitat
Tc̃ ille uaporatione fluctuantiũ undaꝵ qͥtqͥd pulsaui̾t
agitat᷑ sp̃m eẽ qui moueat. i płimis ⁊ maximis actorib
placet Arthelaus antiquitatis diligñs. ait ita uenti in cõ¬
caua c̃raꝵ deferunt᷑. Demñ uͥiam omĩa spatia plena sunt
tũ illeq̃rens locũ om̃s angꝰtias dimouet.⁊ cdlaustͣ sua co¬
nat᷑ effringere. Sic euenit ut t̃re sp̃u luctante ⁊ fugam

Expanded text:
fluctu, quem subitum uastumque illisum ex alto pondus eiecit. Quidam fluctu, quem subitum uastumque illisum ex alto pondus eiecit. Quidam ignibus quidem assignant hunc tremorem, sed aliter. Nam cum pluribus locis ferueant, necesse est ingentem uaporem sine exitu uoluant, qui ui sua spiritum intendit et, si acrius institit, opposita diffindit, si uero remissior fuit, nihil amplius quam mouet. Uidemus aquam spumare igne subiecto: quod in hac aqua facit inclusa et angusta, multo magis illum facere credamus, cum uiolentus ac uastus ingentes aquas excitat: tunc illa euaporatione fluctuantium undarum quicquid pulsauit, agitatur. Spiritum esse qui moueat et plurimis et maximis auctoribus placet. Archelaus, uir quidem satis diligens, ait ita: Uenti in concaua terrarum deferuntur; deinde, ubi iam omnia spatia plena sunt tunc ille quaerens locum omnes angustias dimouet et claustra sua conatur effringere: sic euenit ut terrae, spiritu luctante et fugam
Abbreviated transcription (Latin):
dabant. Tẽ diu agitata fastigia cõcidũt. ⁊ tãdiu defe¬
runt᷑ atq inc̾ta sunt: donec in solido resedert̃ Anaxi¬
menes ait t̃ram ipsã sibi causã ẽẽ motꝰ. nec exͥnsecus
incͤrrere ꝙ illã impeliat. s intͣ ipsã iex ipsa qͣsdam
enĩ partes eiꝰ decide. qͣs aut humor resolu̾it aut ignis
qͦq i magni roboris carpit. Itaq quẽ admodũ in ectifi¬
ciis uet̾ib q̃dam ñ ꝑcussa tñ decidunt. cũ płꝰ pondis
habuere ꝙͣ uiriũ. ita in ħ uniu̾so t̃re corꝑe euenit. ut
partes eiꝰ uetustate soluant᷑. solute cadant. ⁊tremorẽ
suꝑiorib afferant pͥmũ dũ abscectũt. Nicħ enĩ utiq¬
magnũ sñ motu eius cui hesit absorbit᷑. Iem̃ cũ decidunt.
solido excepte resiliunt pile more. q̃ cũ cecidit exultat. ac
sepius pellit᷑ tociens a solo innouũ impetũmissa si uo
instagnantib aqͥs demissa st̃. hic ipse casus uicina cõcutit

Expanded text:
dabant, tunc diu agitata fastigia concidunt et tam diu defedabant, tunc diu agitata fastigia concidunt et tam diu deferuntur atque incerta sunt, donec in solido resederunt. Anaximenes ait terram ipsam sibi causam esse motus nec extrinsecus incurrere quod illam impellat, sed intra ipsam et ex ipsa: quasdam enim partes eius decidere, quas aut umor resoluerit aut ignis quoque et magni roboris carpit. Itaque quemadmodum in aedificiis ueteribus quasdam non percussa tamen decidunt, cum plus ponderis habuere quam uirium, ita in hoc uniuerso terrae corpore euenit ut partes eius uetustate soluantur, solutae cadant et tremorem superioribus afferant: primum, dum abscedunt nihil enim utiqmagnum sine motu eius cui haesit absciditur; deinde, cum deciderunt, solido exceptae resiliunt pilae more quae, cum cecidit, exultat ac saepius pellitur, totiens a solo in nouum impetum missa; si uero in stagnantibus aquis delatae sunt, hic ipse casus uicina concutit
Abbreviated transcription (Latin):
possint Ignẽ causã motus qͥdam: ⁊ qͥdã ñ iudicãt. In pͥ¬
mis anaxagoras qͥ existimat simili pene ex causa ⁊ ae¬
ra cõcuti. ⁊ t̾ram cũ inferiore parce sp̃c. cͣsum aera et
innubes coactũ eadẽ uia qͣm ap̃ nos qͦ nubila frangi
solent rũpit. ⁊ignis ex ħ collisu nubiũ cursuq elisi ae¬
ris emicuit. hic ipse in obuia inc̃rit. exitũ q̃rens addi¬
uellit repugnantia donec ꝑ angustã aut nactꝰ : uiam
exeundi ad celũ: aut ui uniuria fecit: alii in igne cau
i ꝓxima qͣ cõsumat. Que siqñ exesa cecid̾unt: ec̃ sequi
motũ earũ partiũ que subiectis adĩungłis destitute
labant. donec corruert̃ nullo occͣrente q̃ onꝰ exciperet.
Tc̃ chasmata. tc̃ hiatꝰ uasti aꝑunt᷑. aut cũ diu dubita¬
mꝰ accidere. qͦtiens incendio laborat pars ciuitatis. cũ
exuste trabes st̃. aut corrupta q̃ suꝑiorib fundam̃tũ

Expanded text:
possint. Ignem causam motus quidam iudicant, impripossint. Ignem causam motus quidam iudicant, imprimis Anaxagoras, qui existimat simili paene ex causa et aera concuti et terram: cum in inferiore parte spiritus crassum aera et in nubes coactum eadem ui qua apud nos quoque nubila frangi solent rupit et ignis ex hoc collisu nubium cursuque elisi aeris emicuit, hic ipse in obuia incurrit exitum quaerens ac diuellit repugnantia, donec per angustum aut nactus est uiam exeundi ad caelum aut ui et iniuria fecit. Alii in igne causproxima quaeque consumat; quae si quando exesa ceciderint, tunc sequi motum earum partium quae subiectis adminiculis destitutae labant, donec corruerunt nullo occurrente quod onus exciperet; tunc chasmata, tunc hiatus uasti aperiuntur aut, cum diu dubitamus accidere, quotiens incendio laborat pars ciuitatis: cum exustae trabes sunt aut corrupta quae superioribus firmamentum
Abbreviated transcription (Latin):
sumi. qͦ illũ putas abire nͥ inobscura t̾raꝵ. utiqꝙ cũ uiat¬
as eiñgẽ tc̃m ñ minorẽ eo qui pͥis fluxerat qͥ a cũ uides
alpheon celebͣtum poetis in achaia m̃gi iisicllia rursꝰ
tͣieto mari effude amenissimũ fontẽ arethusa. Nestis
aũ int̃ opiniones quib enarrat᷑ nͥ estiua inundatio. et
hanc ẽẽ a t̾ra illũ erupere.⁊ aug̃i ñ suꝑ. nis aqͥs s intimo
redditis. Ego ꝙ centuriones duos quos nero cesar ut a¬
liarũ uͥtutum ita ui̾tatis inpͥmis amantissimꝰ admuesti¬
gandũcap̃ nili miserat: audiui narrantes longũ illos
it̃ ꝑegisse: cũ arege ethiopie instructi: auxilio cõm̃dati¬
sꝑare quisqͣmpot̃. ita implicate aqͥs herbe st̃. ⁊ aq̃ nec
ex quib ingensius fluminis excidebat. s: fiue cap̃ illa
lacu ascende: hãnt enĩ oportet płib locissparsũ hu¬
morem ⁊ in uno coactũ: ut eructuare canto impetu

Expanded text:
sumi, quo illum putas abire nisi in obscura terrarum, utique cum uidesumi, quo illum putas abire nisi in obscura terrarum, utique cum uideas emergere iterum non minorem eo qui prius fluxerat? Quid, cum uides Alpheon, celebratum poetis, in Achaia mergi et in Sicilia rursus traiecto mari effundere amoenissimum fontem Arethusam? Nescis autem inter opiniones, quibus enarratur Nili aestiua inundatio, et hanc esse, a terra illum erumpere et augeri non supernis aquis sed ex intimo redditis? Ego quidem centuriones duos, quos Nero Caesar, ut aliarum uirtutum ita ueritatis in primis amantissimus, ad inuestigandum caput Nili miserat, audiui narrantes longum illos iter peregisse, cum a rege Aethiopiae instructi auxilio commendatisperare quisquam potest: ita implicatae aquis herbae sunt et aquae nec ex quibus ingens uis fluminis excidebat. Sed siue caput illa agno terrarum lacu ascendere? Habeant enim oportet pluribus locis sparsum umorem et in uno coactum, ut eructare tanto impetu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ampliꝰ quo supiora cũ cot animalib erant diuidẽta¬
abstrusa enĩ ĩ sine possessore deserta lib̾us undis ua¬
cant. quas qͥd uecat illuo fluctuare. ⁊ uentis qͦs eẽ int¬
uallũ t̾raꝵ. ⁊ om̃is cͣreat impelli: pot̃ gͦ maior solito ex¬
orta cẽpestas aliꝙͣ partẽ t̃raꝵ impussã uehem̃tiꝰ cõmoue.
nã ap̃ nos ꝙͦ multa q̃ ꝓcul a mari fuerant subito eiꝰ acce¬
su uapulauert̃. ⁊ uillas in ꝓspectu collocatas fluctꝰ qui
longe aucnebat᷑ inuasit. Iic qͦq pot̾ recede ac recegere
pelagꝰ infernũ quoꝵ neutrũ fit sñ motu suꝑstantiũ:
n ꝙ existimo duice hesitaturũ: an credas eẽ subtraneos
annes imare absconditũ. Uñ enĩ ista ꝓͣrs̃punt. uñad
nos ueniunt. nͥ q̃ origo humoris: inclusa: Age cũiudẽ
int̾ruptũ cigrin in medio itinere siccari: i ñ uniu̾sum
au̾ti s paulatĩ apparentib dãpnis. minui pͥmũ dem̃ cõ¬

Expanded text:
hoc amplius quod superiora cum tot animalibus erant diuidendahoc amplius quod superiora cum tot animalibus erant diuidendaabstrusa enim et sine possessore deserta liberius undis uacant. Quas quid uetat illic fluctuare et uentis, quos omne interuallum terrarum et omnis aer creat, impelli? Potest ergo maior solito exorta tempestas aliquam partem terrarum impulsam uehementius commouere. Nam apud nos quoque multa quae procul a mari fuerant subito eius accessu uapulauerunt et uillas in prospectu collocatas fluctus qui longe audiebatur inuasit; illic quoque potest accedere ac recedere pelagus infernum: quorum neutrum fit sine motu superstau te haesitaturum an credas esse subterraneos amnes et mare absconditum: unde enim ista prorepunt, unde ad nos ueniunt, nisi quod origo umoris inclusa est? Age, cum uides interruptum Tigrin in medio itinere siccari et non uniuersum auerti, sed paulatim non apparentibus damnis minui primum, deinde con
Abbreviated transcription (Latin):
toscorrentiũ impetꝰ quoꝵ uires qͥtã repentinebreues.
om̃ĩs aqͣrũ untͣ t̾ram nat᷑a faciesq ÷ Illic qͦ alie uas¬
to cͣsudeferunt᷑ i in p̃ceps uolute cadunt alie languidi¬
iores inuadis refundunt᷑. ⁊ lenit̃ ac quiete fluunt. qͥs
aũ neget uastis illas receptacłis cõcipi ⁊ cessare. multis
mertes locis. Nõ.: dui ꝓbandum ibi multas aqͣs eẽ uͥ õs
sunt: neq enĩ sufficeret tellus ad cot flumina edñda nͥ
currat. Sic fiet motꝰ alicuius partis. in ꝙͣ flum̃ impe¬
tũ dedit. ⁊ ꝗͣ donec decrescat uerb̾abit. Pot̃ fieri ut aliꝙͣ
regionem riuus affluens exedat. ac si tͣhat aliqͣm molẽ.
qͣlapsa: suꝑpositei qͣtiant᷑. Iam uͦ nimis ocłis ꝑmittit
sinꝰ maris uasti. Nec enĩ uideo quid ꝓhibeat aut obstet
qͦminus hãt b̾aliq̃. ĩ in abdito litus. ⁊ ꝑ occultos ad itus
receptũ mare. q̃ illic qͦ tm̃dẽ loci teneat aut fortasiis

Expanded text:
tos torrentium impetus, quorum uires quam repentinae tam breues. tos torrentium impetus, quorum uires quam repentinae tam breues. Omnis aquarum et intra terram natura faciesque est: illic quoque aliae uasto cursu deferuntur et in praeceps uolutae cadunt, aliae languidiores in uadis refunduntur et leniter ac quiete fluunt; quis autem neget uastis illas receptaculis concipi et cessare multis inertes locis? Non est diu probandum ibi multas aquas esse, unde omnes sunt; neque enim sufficeret tellus ad tot flumina edenda, nisi currat: sic fiet motus alicuius partis in quam flumen impetum dedit et quam, donec decrescat, uerberabit. Potest fieri ut aliquam regionem riuus affluens exedat ac secum trahat aliquam molem, qua lapsa superposita quatiantur. Iam uero nimis oculis permittit sinus maris uasti. Nec enim uideo quid prohibeat aut obstet quo minus habeat aliquod etiam in abdito litus et per occultos aditus receptum mare, quod illic quoque tantundem loci teneat aut fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
timũ ñ cam exigua fieret qͣntũ dicis eruptio. nec
uelut rimã sentina subriꝑet: s fieret ingens iuunda¬
tio. ut ex infinito liqͦre.iferente uniu̾sa. Qͥ dã motũ
trar̾ aque inputauert̃. s ñ ex eadẽ causa. Pomẽm ĩqͥt
t̃ram: multa aqͣrũ gn̾a decurr̃t alicubi ꝑpetui ãnes:
qͦꝵ nauigabił. i sñ aduitorio imbriũ magnitudo ÷. hĩc
nilus ꝑ estatẽ ingentes aquas inuehit. hinc qui mediꝰ
int̃ paccata. ihostilia fluit. danubiꝰ ac renꝰ. alt̃ sarma¬
ticos inpetꝰ cobibens. ⁊ curopã asiamq diff̃minars: alt̃
gͥmanos auidam belligentẽ repellens: Adice nc̃ patñtis¬
simoslacus: i stagna popłis int̾ se ignotis cͥcumdata
⁊ ineluctabiles nauigio paludes: ne ipsis ꝙ int̾ se ꝑuiaᷤ.
quib incolunt᷑. lem̃ tot fontes tot capita fluminũ su¬
bito se i exocculto annes uom̃tia. tot demñ ad cẽpꝰ collec¬

Expanded text:
timum non tam exigua fieret quam tu dicis eruptio nec timum non tam exigua fieret quam tu dicis eruptio nec uelut per rimam sentina subreperet, sed fieret ingens inundatio ut ex infinito liquore et ferente uniuersa. Quidam motum terrarum aquae imputauerunt, sed non ex eadem causa. Per omnem, inquit, terram multa aquarum genera decurrunt: aliubi perpetui amnes, quorum nauigabilis etiam sine adiutorio imbrium magnitudo est: hinc Nilus, per aestatem ingentes aquas inuehit; hinc, qui medius inter pacata et hostilia fluit, Danuuius ac Rhenus, alter Sarmaticos impetus cohibens et Europam Asiamque disterminans, alter Germanos, auidam belli gentem, repellens. Adice nunc patentissimos lacus et stagna populis inter se ignotis circumdata et ineluctabiles nauigio paludes, ne ipsis quidem inter se peruias quibus incoluntur; deinde tot fontes, tot capita fluminum subitos et ex occulto amnes uomentia, tot deinde ad tempus collec
Abbreviated transcription (Latin):
t̃raꝵ s de motu agit᷑. illud arg̾ti loco ponit. aqͣs eẽ i
causa. quib hic orbis agitat᷑. q in onũ maiore motue
rimmpunt fere noui fontessic̃ innauigiis qͦ euenit. ut
onerũ que uehit si inmodice dep̃ssa st̃ aut suꝑfũ¬
ditur. aut c̾ce dextra sinistͣq solito magis surgit.
hanc opinionẽ falsã eẽ: ñ ÷ dii colligend ũ. tlãsitr̃a
tur. ñ ex parte: nũꝗͣ enĩ nauis dimitia iactat᷑. nc̃ uͦ¬
t̃raꝵ inunu̾saꝵ. s ex parce motꝰ ÷. quomͦ gͦ fieri pot̃.
ut qd totũ uehit᷑ totũ agitat᷑. si eo quouehit᷑ agitatũ ÷:
At qr̃ aque erimpt̃: pͥmũ omiũ sepe cremuit tr̃a. i
nicħ humoris noui fluxit: dem̃ si ex hac causa unda
ꝓrũꝑet: ac alat̾ib t̾re cͥcũ fundetur sic̃ influmimi¬
b ac mari uidemꝰ incid̾e. ut increm̃tũ aqͣꝵ quotiẽs
nauigia defidit. in lat̾ib maxime appareat: ad ul¬

Expanded text:
terrarum sed de motu agitur. Illud argumenti loco ponit aquas esse in terrarum sed de motu agitur. Illud argumenti loco ponit aquas esse in causa quibus hic orbis agitetur, quod in omni maiore motu erumpunt fere noui fontes sicut in nauigiis quoque euenit ut, onere quae uehit, si immodice depressa sunt, aut superfunditur aut certe dextra sinistraque solito magis surgit. Hanc opinionem falsam esse non est diu colligendum: nam si terra tur, non ex parte numquam enim nauis dimidia iactatuniuersarum sed ex parte motus est: quomodo ergo fieri potest ut, quod totum uehitur, totum non agitetur, si eo quo uehitur agitatum est? "At quare aquae erumpunt?". Primum omnium saepe tremuit terra et nihil umoris noui fluxit; deinde si ex hac causa unda prorumperet, a lateribus terrae circumfunderetur sicut in fluminibus ac mari uidemus incidere, ut incrementum aquarum, quotiens nauigia desidunt, in lateribus maxime appareat; ad ul
Abbreviated transcription (Latin):
latebras dimor̾e. nec crem̃tũ ext̾iore eiꝰ aspectu utͦs¬
picere ⁊indeoꝵ decreta descend̃e. Ptumuĩ ad muetu¬
endũ¬
contulit. qui sꝑauit posse reꝑiri: cũ excusatione itaq
uet̾es audiendi sunt: nulla cõsũmata ⁊ dum incipit:
nec in hac tm̃ re omĩum maxima. atq inuolutissima
inꝙͣ ĩ cũ multũ actierit. omĩs cñ etas q agat inueniet:
s in omĩ alio negotio longe semꝑ a ꝑfecto fuere pͥncipi¬
A. In aqua causã eẽ neo ab uno dictũ: nec uno mͦ ⁊ a¬
les milesius totã t̃ram subiecto iudicat humore por¬
tari. iinnare. siue illud occeanũ uocas: seu magnum
mare. siue alt̾ius nat᷑e smplicẽ adhuc aꝗͣ ⁊humidum
elem̃tũ. hac inqͥt aqua sustinet᷑ orbis: uelut aliqd gnͣde
nauigiũ igͣue his aquis qͣs p̃mit. Suꝑuaciũ ÷ reddere
causas ꝓpt̃ quasexistimat gͣuissimã partẽ mundi. nõ¬
ñ posse sp̃u tã tenin fugaciq gestari. ñ enĩ nc̃ de situ

Expanded text:
entum exteriore eius aspectu introspicere et in deorum secreta descendere. Plurimum ad inuenienducontulit qui sperauit posse reperiri. Cum excusatione itaque ueteres audiendi sunt: nulla res consummata est, dum incipit; nec in hac tantum re omnium maxima atque inuolutissima in qua, etiam cum multum acti erit, omnis tamen aetas quod agat inueniet sed et in omni alio negotio longe semper a perfecto fuere principia. In aqua causam esse nec ab uno dictum est nec uno modo. Thales Milesius totam terram subiecto iudicat umore portari et innare, siue illud oceanum uocas, siue magnum mare, siue alterius naturae simplicem adhuc aquam et umidum elementum. Hac, inquit, unda sustinetur orbis uelut aliquod grande nauigium et graue his aquis quas premit. Superuacuum est reddere causas propter quas existimat grauissimam partem mundi non posse spiritu tam tenui fugacique gestari; non enim nunc de situ
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to᷑ ext̃no tͣhunt: uint̃ se partunit᷑. nec ullo alio scił
eẽt aĩe qͣm ꝑ diẽ ac noctẽ ab om̃ib partib sui fundit si
enĩ ñ pot̾ ut ñ metũ illi suꝑsit. ex qua tm̃ petit᷑ acsu¬
mit᷑. ⁊ ad cẽpus ꝙͣ qdđ exeat: nascit᷑. Nec enĩ eẽt ꝑheniᷤᷤ
plena sit: ⁊ ex cõdito ꝓferat: ñ ÷ gͦ dubiũ qͥn multũ sp̃c
int̾ lateat: n ceta sub t̾raspatia aer lat᷑ obtineat: qͥ si
uerũ ⁊ neceẽ ÷ id sepe moueat᷑. qͦ re mobilissima ple¬
nũ : nũqͥd enĩ dubiũ eẽ cuiꝗ̃ pot̃. qͥn nicħ sit tã inqͥ¬
etũ qͣm aer. tam u̾sabile. ⁊ agitatione gaudenss eqͥt᷑

Expanded text:
mentum ex terreno trahunt et inter se partiuntur nec ullo alio scilimentum ex terreno trahunt et inter se partiuntur nec ullo alio sciliesset animae, quam per diem ac noctem ab omnibus partibus sui fundit; fieri enim non potest ut non multum illi supersit, ex qua tantum petitur ac sumitur. Et ad tempus quidem quod exeat nascitur nec enim esset perennis plena sit et ex condito proferat: non est ergo dubium quin multum spiritus intus lateat et caeca sub terra spatia aer latus obtineat. Quod si uerum est, necesse est id saepe moueatur quod re mobilissima plenum est: numquid enim dubium esse cuiquam potest quin nihil sit tam inquietum quam aer, tam uersabile et agitati
Abbreviated transcription (Latin):
nec fluctus retro abire ꝑmisit. et̃ ille exitu siml redi¬
tuq p̃cluso uolutat᷑. i qr in rectum ñ pot̾ tende: qͣ illi
naturale ⁊ insublime se inteñdit. ⁊ t̾ram p̃m̃tem deu̾¬
berat: nam nc̃ dicendũ : q plerisq auctorib placet. ⁊
tm̃ illo dico qͦ se tenet ac partes sui uingit. qui in÷ isaxiᷤ
uiuentib ⁊ tot satis: Quẽ admodũ cã diu̾sas radices
alit̃ atq alit̃ in se m̾sas foueret. qͣsdam sũma receptas
parce. qͣsdam altiꝰ tͣctas nͥ multũ hr̃et aĩe cã multa tam
uaria gn̾antis. ⁊ haustuatq alim̃to sui educantis: leuib
a chuc arg̾tis ago: totũ ħ celũ qͥ igneus ether mundi sũma
pars claudit: om̃s he stelle quar̃ miri ñ pot̾ num̾us.
om̃is hic celestiũ cetus. ut alia p̃t̃ eã. hic tã ꝓpe a nobis
agens cͣsum sol omĩ t̃raꝵ ambitu ñ semel maior: ali¬

Expanded text:
nec fluctus retro abire permisit, tunc ille exitu simul redinec fluctus retro abire permisit, tunc ille exitu simul redituque praecluso uolutatur et, quia in rectum non potest tendere, quod illi naturale est, in sublime se intendit et terram prementem diuerberat. Etiamnunc dicendum est quod plerisque auctoribus placet et m est, non tantum illo dico quo se tenet ac partes sui iungit, qui inest etiam saxis uiuentibus et tot satis? Quemadmodum tam diuersas radices aliter atque aliter in se mersas foueret, quasdam summa receptas parte, quasdam altius tractas, nisi multum haberet animae tam multa tam uaria generantis et haustu atque alimento sui educantis? Leuibus adhuc argumentis ago: totum hoc caelum, quod igneus aether, mundi summa pars, claudit, omnes hae stellae, quarum iniri non potest numerus, omnis hic caelestium coetus et, ut alia praeteream, hic tam prope a nobis agens cursum sol, omni terrarum ambitu non semel maior, ali
Abbreviated transcription (Latin):
corpis motꝰ: sp̃u illo qui molestiꝰ ꝑfluebat. ictu uehe¬
m̃tus: i qͣnante uenas suas. nec ut illi paulo añ dice
ht̃ exitum sñ iniuria labit᷑. si offendit aliꝗ. ⁊ incidit.
angꝰtius. id sine pugna ñ pot̃ fieri nec pugna sñ moty.
at sine rimã ꝙͣ ꝑ qͣm esflueret inuenit cõglobat᷑ illic
furit. iħ atq illo cͥcũagit᷑ aliaq deicit: alia int̾cidit cũ
tenussimꝰ idẽq fortissimꝰ urrepat. ꝙͣuis in obstructa
⁊ qͥcqͥd intͣuit in sua diducat ac dissipet. T̃ c̃ t̾ra iacta¬
t̃. aut em̃ dat᷑a uento locũ discedit. aut cũ dedit. in
ipsam quȩ illũ emisit cau̾nam fundam̃to spoliata cõ¬
sidit. Quidã ita existimant. Terra multis locis ꝑforata
nec tm̃ pͥmos illos aditus ht̃. qͦs uelut spiram̃ta ab ĩ¬
tio sur recepit. s multos illi casus imposuit: alicubi qͥc
cecide. alia estib magnis disrupta patuerunt ꝓ hec
int̃ualla intͣt sp̃c. quẽ si inclusit mare. i altiꝰ adegit

Expanded text:
otus est, spiritu illo qui modestius perfluebat icto uehementius et quassante uenas suas. Nec, ut illi paulo ante dicehabet exitum, sine iniuria labitur; si offendit aliquid et incidit angustius. Id sine pugna non potest fieri, nec pugna sine motu. At si ne rimam quidem per quam efflueret inuenit, conglobatus illic furit et hoc atque illo circumagitur aliaque deicit, alia intercidit, cum tenuissimus idemque fortissimus et irrepat quamuis in obstructa et quicquid intrauit ui sua diducat ac dissipet. Tunc terra iactatur: aut enim datura uento locum discedit, aut, cum dedit, in ipsam qua illum emisit cauernam fundamento spoliata considit. CAPUT 15 Quidam ita existimant: terra multis locis perforata est nec tantum primos illos aditus habet quos uelut spiramenta ab initio sui recepit, sed multos illi casus imposuit. Aliubi deduxcecidere, alia aestibus magnis disrupta patuerunt. Per haec interualla intrat spiritus: quem si inclusit mare et altius adegit
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃. ⁊ rote maiore nͥ insalebras incid̾unt. t̾ram cõcu¬
ti senties asclepiodotꝰ tͣit. cũ petra ẽ latere montis ab¬
rupta cecidisset: edificia uicina tremore collapsa sũt
Idẽ sub trisfieri pot̾. ut ex his quempendũt rupsb
aliqͣ resoluta magno pondẽ ac sono: insubiacentẽ
cau̾nam cadat: eo uehem̃tius quo aut plus ponłis
uenit aut altius. ⁊ sic cõmouet᷑ om̃e tectũ. cauate
ualł. nec tm̃ ponde suo abscindi saxa credibile: s
cũ flumina supͣferant᷑. assiduus humor cõmissuras
iillã ut ita dicã qua cõtinet᷑ abradit: dem̃ longaꝑ eus
dimimitio usq eo infirmat illa que cotidie attribut
ut desinant et̃ honi ferendo t̃ sara uasti ponduis desi¬
dunre traua pcipttata rupes quic da abillo cepcusit n
sa ad alt̾am cͣnseo: rara t̃re nat᷑a⁊ multũ ꝙ hñs uaciui
imũ regnñ erat. opponet᷑ ei callistenes qͦtiens ielil eib
omĩa occems tenꝰ uicit ipsũ ꝙͦ ceptauit noris classib

Expanded text:
ta sunt et rotae maiore nisu in salebras inciderunt, terram concuti senties. Asclepiodotus tradit: cum petra e latere montis abrupta cecidisset, aedificia uicina tremore collapsa sunt. Idem sub terris fieri potest, ut ex his quae impendent rupibus aliqua resoluta magno pondere ac sono in subiacentem cauernam cadat, eo uehementius quo aut plus ponderis uenit aut altius: et sic commouetur omne tectum cauatae uallis. Nec tantum pondere suo abscindi saxa credibile est sed cum flumina supra ferantur, assiduus umor commissuras glutem, qua continetur, abradit. Deinde longa per aeuum deminutio usque eo infirmat illa quae cotidie attriuit, ut desinant esse oneri ferendo: tunc saxa uasti ponderis decidunt; tunc illa praecipitata rupes quicquid ab imo repercussit non sa: ad alteram transeo. Rara terrae natura est multumque habens uacui: imum regnum erat", opponetur ei "et Callisthenen"; quotiens dictum erit: "Omnia oceano tenus uicit, ipsum quoque temptauit nouis classibus