comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ominia. Ubi sunt mira¬
bilia eius que narraue¬
rutit patres nr̃i atq di¬
xerunt. De egipto edu¬
xit nos dñs. Nunc autẽ
d̾elinquit nos ⁊ tͣclidit
in manibus madiaꝵ.
de manu madiari. Sci¬
to qd miserim te. Qui
respondens ait. Osecro
dñe mi. in quo libera¬
bo isrł. ecce familia me¬
a infima est.in mana¬
sse. et ego mimm᷑ in do¬
mo patris mei. Dixit¬
q ei dominus. Ego e¬
ro tetum.⁊ percucies
madian quasi unrũ

Expanded text:
mala? Ubi sunt mirabilia eius que narraverunt patres nostri atque dixerunt: De Egipto eduxit nos Dominus? Nunc autem dereliquit nos et tradidit in manibus Madian. de manu Madian. Scito quod miserim te. Qui respondens ait: Obsecro, Domine mi, in quo liberabo Israel? Ecce familia mea infima est in Manasse et ego minimus in domo patris mei. Dixitque ei Dominus: Ego ero tecum et percuties Madian quasi viru
Abbreviated transcription (Latin):
licet surgens a mortius iam non
moritur. et mors illi ultra nondo¬
minabit᷑ : tamen in seipso immor¬
taliter ꝙ incorruptibilit̃ uiuens
ꝓ nobis tt̾m in hoc misterio sacre
oblationis immolatur. Euis quip
pe corpus ibi sumit᷑. eius caro in
populi salutem partit᷑: euis sanguis
non iam in manus infidelium.
s in ora fidelium fundit᷑. Hinc
ergo pensemus quale sit ꝓ nobis
sacrificium: quod ꝓ absolutione
nr̃a passionem unigeniti filii sẽꝑ
imitatur.
uamuis ergo non lixerit
passionem unigeniti oꝑat᷑
uere. sed initat᷑ imaginarie. tam̃
testat᷑ illam uictimam nos uere
ab et̃no interitu saluare. Unde ue¬
nerabilis beda inomeliis suis. Non
solum lauit nos a peccatis nrĩs
in sanguine suo. quando sangui¬
nem suum dedit in cruce. uerũ
Petiam cotidie lauat nos a pecca¬
tis nostris in sanguine suo. cũ¬

Expanded text:
licet surgens a mortuis jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur , tamen in seipso immortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrae oblationis immolatur. Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salutem partitur, ejus sanguis non jam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale sit pro nobis hoc sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem Unigeniti Filii semper imitatur.» Quamvis ergo non dixerit, passionem Unigeniti operatur vere, sed imitatur imaginarie, tamen testatur illam victimam, nos vere ab aeterno interitu salvare. Unde Venerabilis Beda in homiliis suis: « Non solum lavit nos peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum fudit in cruce, verum etiam quotidie lavat nos in sanguine suo
Abbreviated transcription (Latin):
xime cum dicat᷑ xp̃c semel immo¬
lari inseip̃o ⁊ cotidie in sacram̃to
quasi uerus intelligi debeat cum
dicit᷑ in seipso. et non uerus sedi¬
maginarius in sacramento. Secd
sciendum quia xp̃c immolari
dicit᷑ in seipso id est in humana
forma. et in sacramento id est
inpanis et uni forma: non quĩ
tam uere hic unmolet᷑ in se ipso
quantum ad sustanciam. sicut
ibi. s ut notet hic ꝙ ibi diuersã

Expanded text:
xime cum dicatur Christus semel immoxime cum dicatur Christus semel immolari in seipso, et quotidie in sacramento, quasi verus intelligi debeat, cum dicitur in seipso, et non verus, sed imaginarius in sacramento. Sed sciendum quia Christus immolari dicitur in seipso, id est in humana forma, et in sacramento, id est in panis et vini forma; non quin tam vere hic immoletur in seipso quantum ad substantiam, sicut ibi, sed ut notet hic et ibi diversa
Abbreviated transcription (Latin):
Qui passionis dominice mistia ce¬
lebramus: debemus unitari quod
agimus. Tunc ergo uere ꝓ nobis
hostia deo erit: cum nos ipsos ho¬
libro de sacramentis. Quia crucis
ipsius signatus es forma. ab ip̃uis
passione accepisti signacłm atq
similitudinem: ut ad ip̃ius for¬
mam resurgas. ipsius uiuas fi¬
gura qui peccato crucifixiis est
et deo uiuit. Quia igitur bene¬
ficiis ⁊ exemplis tam eximium
tamq utile nobis est corporis xp̃i
sacramentũ: uideamus ne no¬
bis tantam grãm aliquis error
supplantet. s potuis ipia fidei
ueritas sicut certos ad ea que ex¬
hĩbet. sic fortes constituat ad ea
que monet. Infirmi enim qui cir¬
cumferuntur omni uento doc¬
trine. statim ut audiunt que ig¬
norant de fidei ueritate dubitant:
quod quantum possumus deo an¬
nuente sanare studeamus. Quia
enim sacramentum est figura
ueritatis xpisti. et in figura sacͣ¬
menti fit figura imagmarie ac¬
tionis sacrificii: in tot figuris
ueritatem latere. titubant. ma¬

Expanded text:
qui passionis Dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Tunc ergo vere pro nobis Deo hostia erit, cum nos ipsos holibro De sacramentis: « Quia crucis ipsius signatus es forma, ab ipsius passione accepisti signaculum atque similitudinem, ut ad ipsius formam resurgas, ipsius vivas figura, qui peccato crucifixus est et Deo vivit. » Quia igitur beneficiis et exemplis tam eximium, tamque utile nobis est corporis Christi sacramentum, videamus ne nobis tantam gratiam aliquis error supplantet, sed potius ipsa fidei veritas, sicut certos ad ea quae exhibet, sic fortes constituat ad ea quae monet. Infirmi enim, qui circumferuntur omni vento doctrinae, statim ut audiunt quae ignorant, de fidei veritate dubitant, quos, quantum possumus, Deo annuente, sanare studeamus. Quia enim sacramentum est figura veritatis Christi, et in figura sacramenti fit figura imaginariae actionis sacrificii, in tot figuris veritatem latere titubant, ma
Abbreviated transcription (Latin):
opprobrium nostrũ.
Hereditas nostra u¬
sa est ad alienos.
tomus nostra ad ex
quasi udue. Ilquã
nostram  pecur ia
hibimus. li gna
nostra precio compa¬
muimus. Peruicibꝰ
ninabamur. lassis

Expanded text:
obprobrium nostrum. Hereditas nostra versa est ad alienos: domus nostra ad extquasi vidue. Aquas nostras pecunia bibimus: et ligna nostra pretio comparabimus. Cervicibus minabamur: lassis
Abbreviated transcription (Latin):
eciam ꝑ homines ma¬
los ꝓphetie sp̃m futã
predicere: quod tam̃e
euingelista diuino tͥ¬
buit sacram̃to. quia
pontifex fuit id est sũ¬
inus sac̾dos. Potest
aute mouerẽ. quom̾
dicatur pontifex ãm
illius cum domimis
unũ constitutrit sũ¬
mum sacerdotem:
cui mortuo ums suc¬
cederet.

Expanded text:
etiam per homines malos prophetiae Spiritum futura praedicere: quod tamen Evangelista divino tribuit sacramento, quia pontifex fuit, id est, summus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Deus unum constituerit summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet.
Abbreviated transcription (Latin):
or eningelii sermo descͥpse¬
rat. Nuptie fcẽ sunt refe¬
runtur quia t̾cio tempore
seculi dnm ad aptandam
sibi ecclãm uenisse desig¬

Expanded text:
or Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse desig
Abbreviated transcription (Latin):
quã iuꝑse uidelicet ince¬
ii rege uerantur . hee
ha xedeclignãtur homi¬
nẽ soci qui super se ado¬
ra it ominem xp̃radeũ.
Curemꝰ rgo fr̃s karissimi:
ne qua nos immũdit
polluat. qui in et̾na p̾sẽ¬
tia & clei cines. & angelis
equales sumꝰ. Heridice¬
mus moribus dignitatẽ
nram. Nulla not᷑ luxu¬
ria inquinet nulla nos
turpũ cogitatio acuiet. si
malicia mẽtẽ mordeat:
ñ inuidie rubigo cõsu¬
mat. Non elatio inflet.
non ambitio per t̾rena
oblectam̃ta dilaniet. ñ ira
inflãmet. dii ⁊ enĩ uocati
sunt homines. Defende gͦ

Expanded text:
quam super se videlicet in coequam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo, fratres charissimi, ne qua nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uis habuiniꝰ. aquorũ
claritate atꝙ mũdicia
per prime culre meri¬
tum. per cotidiuna delic¬
ta longe lutabamus.
Quia entmi pitrande
extraney erannuisad
ex traneos nosa suo coͣ¬
iortio deutabant an¬
geli ciues clei. Sed mia
nr̃e crciꝰ assumpsit.
infirmitatem nrãm
isss :n angelica celsi¬
tuLo non despicit.ad
pacemn nr̃am angeli re¬
deunt intentionem pͥe¬
ris discorde post pomĩt
et quos infirmo p̾us
abiectos ꝙ despexerant.
iam socio̾s uenerantur.
Hinc est er̃ĩ qd̾ lochul
ios e angelosadorant:
nc tamadorare pro¬
hilent ir. Iohannes ue¬
ro in apokalipsi adora
reMelum uoluit: s
tam̃ ildem h̃c angelus
ne se debeat adorare cõs¬
picit dicens. Uide ne se¬
cĩs: cum sernus tuas sũ
⁊ frm tuorũ. Quid est
quod ante redempton
aduentsĩ angeliab ho¬
mĩbus adorant᷑.  ie¬
naturãm nrãm quani
prius despex̾ant res
hanc suꝑ se assuenpt am
conspiciunt subst aiã
sibi uid̾e pitimescunt. nͨ
iam sub se uelud infir¬
rnam cintẽpr̾e ausisut̃.

Expanded text:
lis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt, et quos infirmos prius abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth, vel Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur: Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum voluit, sed tamen idem hunc angelus ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus tuus sum et fratrum tuorum. Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur et tacenaturam nostram quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt. Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cias. qñ sedit in solio reg¬
ni sui: susa ciuitas reg¬
ni eius exordium fuit.
Tercio igitur anno im¬
perii sui:fecit grande
conuiuium cunctis pͥn¬
cipibus ⁊ pueris suis
fortissimis ꝑsarum et
medorum inclitis. ⁊ p̃¬
fectis ꝓuinciarum co¬
rain se ut ostenderet
diuicias głe regni sui
ac magintudin̾em atq
iactanciam potẽcie sue
multo dempore centũ

Expanded text:
cias quando sedit in solio regni sui Susa civitas regni eius exordium fuit tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis principibus et pueris suis fortissimis Persarum et Medorum inclitis et praefectis provinciarum coram se ut ostenderet divitias gloriae regni sui ac magnitudinem atque iactantiam potentiae suae multo te
Abbreviated transcription (Latin):
domini ne reprobes:
quia ip̃e uulnerat ⁊
meditur: percutit. ⁊
manus eius sanabt̃.
In sex tͥbulationibus

Expanded text:
Domini ne reprobes quia ipse vulnerat et medetur percutit et manus eius sanabunt in sex tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
merito ad agnitidnem
diuicutatis eius ꝑfecte
doctus subiit. merito u¬
triusq natruitatis eiꝰ
diuin̾e scilicet ⁊ huma¬
ne. sed et passionis eius
na percepit:nec non

Expanded text:
merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque na percepit: necnon
Abbreviated transcription (Latin):
breuiati concedendum
est. Hinc igitur narra¬
cigriem nicepienius de
prefacione tantum
dixisse sufficiat. Stult̃

Expanded text:
brevitati concedendum est hinc igitur narrationem incipiemus de praefatione tantum dixisse sufficiat stult
Abbreviated transcription (Latin):
sideria ꝓfitiscuntur.
Nꝯtanoũ uͦ nobis est
quid nam sit qd̵ in dex¬
tris sedere angelus c̾¬
nitur: quid iramq ꝑ
sinstram nisi uita p̃¬
sens quid uero per dex¬
teram nisi perpetua
uita signatur: unde
scriptum est. leua eiꝰ
sub capite meo: et dex¬
tera illius amplexabi᷑
me. Quia gͥ redemptor
nr iã p̃sentis uite cor¬
ruptionem tnsierat.
recte angelus qui min
tus appauit: quia festi¬
uitatis nr̃e gaudia nũ¬
ciauit.
anclor et enim ues¬
tis splendorem denũ

Expanded text:
sideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est, quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens? Quid vero per dexteram nisi perpetua vita signatur? Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Quia ergo Redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nunttus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem n
Abbreviated transcription (Latin):
ne furtiuus sit red¬
cdite cum dominis sũ¬
is quia non uicet no¬
bis aut edere ex furto a¬
liquid aut contingere.
d hee uxor eis i¬
rata respondit. Mani¬
feste uana facta est

Expanded text:
e furtivus sit, reddite eum dominis suis, quia non licet nobis aut edere ex furto aliquid, aut contingere. Ad haec uxor ejus irata respondit: Manifeste vana facta est
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo nos a bono oꝑe
cessantez in excusatione
nr̃a dicturi sumus: Qui
pene amatris utero ad fi¬
dem uenimus qui u̾ba
uite ab ipsis cunabulis
audiuimus. qui ab ule¬
ribus sancte ecclie potũ¬

Expanded text:
Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae potu
Abbreviated transcription (Latin):
ita essent. Tunc summꝰ
sacerdos ostendit deposi¬
ta ẽẽ. hec ⁊ uictualia ui¬
duarum ac pupillorũ
quedam uero esse xcam
tobie uiri ualde eminẽ¬
tis. In his que detulerat
impius symon uniu̾sa
aũ argenti talenta qua¬
dringenta esse.⁊ auri
ducenta. Decipi uͦ eos
qͥ credidissent loco ⁊ tẽplo
qd̃ per uniu̾sũ mũdum
honorat᷑ ꝓsui uen̾atõe

Expanded text:
c ita essent tunc summus sacerdos ostendit deposita esse haec et victualia viduarum ac pupillorum quaedam vero esse Hircani Tobiae viri valde eminentis in his quae detulerat impius Simon universa autem argenti talenta quadringenta esse et auri ducenta decipi vero eos qui credidissent loco et templo quod per universum mundum honoratur pro sui veneratione
Abbreviated transcription (Latin):
duos. c̾te uł unũ fe¬
ram. Habet nãq ip̃a ĩ¬
firmitatis intentio
mercedis sue n certi¬
tudinem quia supernꝰ
arbiter noster ⁊ si pon

Expanded text:
duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pon
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Terrenis comodis
inhiat. honore p̃lationi
gaudet. temporalibus
Iucris pascitur: impen¬
sa sibi ab hominibus re¬
uerencia letatur.

Expanded text:
rit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ab hierusalem et conse¬
dit in monte moclin et
habebat filios quinq. Io¬
bannam qui cognomi¬
nabatur gaddis.⁊ sume¬
on qui cognominatur
thasi ꝙ iuidas qui uccaba¬
tur machabeus. & eleara¬
rus qui cognominaba¬
tur ab aron. ⁊ ionathas
qui cognominabatur

Expanded text:
ab Hierusalem et consedit in monte Modin et habebat filios quinque Iohannan qui cognominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Iudas qui vocabatur Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas qui cognominabatur
Abbreviated transcription (Latin):
mo corripiat. Collegit
gͦ in agro usq ad uespe¬
ram: ⁊ que collegerat u̾¬
ga cedens ⁊ excutiens. in¬
uenit hordei quasi ephi
m̃suram. idest tres mo¬
dios. Quos portans rũsa
est inciuitatem. ⁊ osten¬
dit socrui sue. Insuper
ꝓtulit ⁊ dedit ei de reliqͥis
sui cibi quo saturata est.
Dixit q ei socrus. ubi col
legisti ⁊ ubi fecisti opus:
sit benedictus qui miser¬

Expanded text:
mo corripiat collegit ergo in agro usque ad vesperam et quae collegerat virga caedens et excutiens invenit hordei quasi oephi mensuram id est tres modios quos portans reversa est in civitatem et ostendit socrui suae insuper protulit et dedit ei de reliquiis cibi sui quo saturata fuerat dixitque ei socrus ubi hodie collegisti et ubi fecisti opus sit benedictus qui miser
Abbreviated transcription (Latin):
de panem: ⁊ intinge. bu¬
cellam tuam inaceto.
Sedit itaq ad messorũ
latus. ⁊ congressit pulẽ¬
tam sibi. comedit q et
saturata est. ⁊ tulit reli¬
quias atq inde surrexit
ut spicas ex more collige¬
ret. Precepit autẽ boor

Expanded text:
de panem, et intinge bucellam tuam in aceto. Sedit itaque ad messorum latus, et congessit polentam sibi, comeditque et saturata est, et tulit reliquias. Atque inde surrexit ut spicas ex more colligeret. Praece
Abbreviated transcription (French):
simus tollerare solis ar-¬
dorem. Hõc est primũ
nos p̃cẽptis simplicio¬
ribus erudirent. quo
capatiores efficerẽt ce

Expanded text:
simus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent c
Abbreviated transcription (Latin):
tuo: ⁊ ne imnitaris pro¬
dentie tue. In omnib
uiis tuis cogita illum
⁊ ipse diriget gressus
tuos. Nefis sapͥiens a¬
pud te met ipsum. Ti¬
me dominũ. ⁊ recede a

Expanded text:
tuo: et ne innitaris prudentie tue. In omnibus viis tuis cogita illum: et ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum. Time Dominum: et recede a
Abbreviated transcription (Latin):
tore suo purior erit
uir. Ecce qui serui
unt ei non sũt sta¬
biles. ⁊ mangelis suis
repperit prauitatem.
Quanto magis hi qui
habitant domos lute¬

Expanded text:
tore suo purior erit uir? Ecce qui serui sunt ei non sunt stabiles et in angelis suis repperit prauitatem; quanto magis hi qui habitant domos lute
Abbreviated transcription (Latin):
ita ea discernens. Hoc est quod dici¬
mus. quod modis omnib approbare
contendimus. sacrificium eccłe duo
elem̃toꝵ sp̃e. ⁊ muisibili dñi nr̃i
ihũ xp̃i carne et sanguine. sacra¬
m̃to ⁊ re sacramenti. id est xp̃i corꝑe.¬
sicut ꝑsona xp̃i constat ⁊ conficitur
ex deo ⁊ homine. cum ipse xp̃c uerus
sit ds̃ et uerus homo. quia omnis
res illarum rerum naturam ⁊ u̾ita¬
tem in secontinet ex quib conficit᷑. Cõ¬
ficitur autem sacrificiũ eccłe duob.
sacram̃to et re sacram̃ti. id est eorpori pͥ¬
Ue ergo duo ẽẽ approbat usibi¬
lem rem sacramenti. ñ unum iclem
s aliud ⁊ aliud. c̃ẽ. demonstrat. Un¬
de item augustinꝰ in sermone de uer¬
bis dñi. Quod uidetis in altari panis
⁊ calix est. quod etiam oculi uestri
uobis renuntiant: quod autẽ fides
postulat instruenda. panis est corpꝰ.
fratres ideo dicuntur sacramenta:
quia in eis aliud uidetur. aliud intel¬

Expanded text:
ita ea discernens: « Hoc est quod diciita ea discernens: « Hoc est quod dicimus, quod modis omnibus approbare conteelementorum specie et inuisibili domini Iesu Christi carne et sanguine, sacramento et re sacramentii persona constat et conficitur ex Deo et homine, cum ipse Christus verus sit Deus et verus homo quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in se continet ex quibus conficitur. Conficitur autem sacrificium Ecclesiae duobus, sacramento et re sacramenti, id est corpore » Quae ergo duo esse approbat, visibilem rem sacramenti, non unum et idem, sed aliud et aliud esse demonstrat. Unde item Augustinus in sermone De verItem. Quod videtis in altari panis est et calix, quod etiam oculi vestri vobis renuntiant: quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus, fratres, ideo dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intel
Abbreviated transcription (Latin):
uero est. id quod ext̾uis sentitur.
ciendum etiam
quod sacram̃tum in sacris
codicibus non semꝑ ꝓ sacro signo:
s sacram̃tum aliqñ uisiurandum.
aliqñ res sacrata accipit᷑. Unde
ambrosius inlibro ad gracianum
apparuisse dicit hominib unige¬
nitum patris ꝑ sacram̃tum assũp¬
ti hominis. quasi diceret ꝑ hominẽ
quem sibi sacrauit: quia homo
non signum s potius occultatio
diuinitatis fuit.
p sacramento et re sacram̃ti.
et corpus xp̃i ꝓ ueritate et figura
indifferenter usurpant. ne erro.¬
rem generent quid in pane dm̃co
sacranentum. et quid corpus xp̃i
uere et ꝓprie sit discernamus: for¬
ma panis ⁊ uini. et ceteras elem̃toꝵ
remanentes ⁊ uisibiles qualitates sacͣra¬
m̃tum tantũ modo uere dici ⁊. ẽẽ. sub¬
stanciam autem illam inuisibilem.
que ip̃o sacram̃to oꝑta est. et inqua
panis ⁊ uini substancia tͣnslata est u̾e
⁊ ꝓpͥe diciet. ẽẽ. corpus xp̃i testatur
augustinus in libro sentenciaꝵ ꝓsꝑi

Expanded text:
ero est, id quod exterius sentitur. » Sciendum etiam quod sacramentum in sacris codicibus non semper pro sacro signo, sed sacramentum aliquando jusjurandum, aliquando res sacrata accipitur. Unde Ambrosius in libro ad Gratianum apparuisse dicit hominibus unigenitum Patris per sacramentum assumpti hominis, quasi diceret: Per hominem quem sibi sacravit, quia homo non signum, sed potius occultatio divinitatis fuit. pro sacramento et re sacramenti, et corpus Christi pro veritate et figura indifferenter usurpant, ne errorem generent, quid in pane Dominico sacramentum, et quid corpus Christi vere et proprie sit discernamus. Formam panis et vini et caeteras elementorum remanentes et visibiles qualitates, sacramentum tantummodo vere dici et esse: substantiam autem illam invisibilem, quae ipso sacramento operta est, et in quam panis et vini substantia translata est, vere et proprie dici et esse corpus Christi testatur Augustinus in libro Sententiarum Prosperi,
Abbreviated transcription (Latin):
la sunt bona que agimꝰ
si non equaminter cti¬
am ꝓxrmnorũ mala to¬
leramus. Quante enĩ
quisquis altius ꝓfecĩt:
tanto in hoc mũdo in

Expanded text:
la sunt bona quae agimus, si non aequanimiter proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo in
Abbreviated transcription (Latin):
te. Quomodo una et non multe:
Quia semel oblatus est xp̃c. Hoc
autem sacͥficium exemplum est
multis in locis offertur. multi
sunt xp̃i. Nequaqmͣ. S unus u¬
biq est xp̃c : et hic plenus existẽs
& illic plenus. Sic̃ enim quod u¬
biq offertur unum corpus est &¬
non multa corꝑa: ita et unum¬
sacrificium. Pontifex autem ille
est qui hostiam obtulit nos mun¬
dantem. Ipsam offi̾mus etiam
nunc que cunc oblata con a su¬
mi non potest. Quod nos facimꝰ.
in cominemoratõnẽ fit euis quod
fem̃ est. Hoc enum facite ait in
meam commemorationem.
pod igitur ut sancti testant᷑
diuersis locis diu̾sisq temꝑi¬
bus sacrificatur. non tñ multa cor¬

Expanded text:
ltae. Quomodo una et non multae? ltae. Quomodo una et non multae? Quia semel oblatus est Christus. Hoc autem sacrificium exemplum est multis locis offertur, multi sunt Christi? Nequaquam, sed unus ubique est Christus, et hic plenus existens, et illic plenus. Sicut enim quod ubique offertur, unum corpus est, et non multa corsacrificium. Pontifex autem ille est, qui hostiam obtulit nos mundantem. Ipsam offerimus etiam nunc, quae tunc oblata, consumi non potest. Quod nos facimus, in commemorationem fit ejus, quod factum est. Hoc enim facite, ait, in meam commemorationem . Quod igitur, ut sancti testantur, diversis locis, diversisque temporibus sacrificatur: non multa
Abbreviated transcription (Latin):
gulas minuit᷑. s integrum se prebet
in singłis. Sed quo impossibile ui¬
deatur ut caro uerbi dei que mul¬
to spũalior & potencior est u̾bo nr̃o.
sit tota et integra more omnium
sumentium. cum uerbum nr̃m
unum idemq totum & integrum
sit maurib omnium audienti¬
um: Quod euidentius ip̃e xp̃c in
seip̃o manifestans. p̃sens ip̃e in cena
corpus et sanguinem suum dis¬
cipulis distribuit. & cum ip̃e a sin¬
gulis sumptus comeleret᷑ oꝵ bibere¬
tur in sacramento. ipse tamen uiuus
et integer mansit in seip̃o. Sed
quid mirum si xp̃c comedit᷑ & inte¬
ger manet. cum sareptena uidua
ñ minus oleum comedit quia. te¬
stante sacra historia lechitus olet
non est imminutus cum eadem
scriptura dicat abiit ꝙ fecit ui¬
xta uerbum helyeioe comedit ip̃a
oblata est hostia ad salutem sempi¬
ternam potens. Quid ergo nos:
Nonne ꝑ singłos dies offerimus:
Offi̾mus s ad recordationem mor¬
tis eius: et una est hostia non mł¬

Expanded text:
gulas minuitur, sed integrum se praebet gulas minuitur, sed integrum se praebet in singulis. Sed quomodo impossibile videatur, ut caro Verbi Dei, quae multo spiritualior et potentior est verbo nostro, sit tota et integra in ore omnium sumentium, cum verbum nostrum unum idemque, totam et integrum sit in auribus omnium audientium? Quod evidentius ipse Christus in seipso manifestans, in coena corpus et sanguinem suum discipulis suis distribuit: et cum ipse a singulis sumptus comederetur et biberetur in sacramento, ipse tamen vivus et integer mansit in seipso. Sed quid mirum si Christus comeditur et integer manet, cum Sareptana vidua non minus oleum comederit; quia, testante sacra historia, lecythus olei non est imminutus, cum eadem Scriptura dicat, abiit et fecit juxta verbum Eliae, et comedit ipse oblata est hostia ad salutem sempiternam potens. Quid ergo nos? Nonne per singulos dies offerimus? Offerimus, sed ad recordationem mortis ejus, et una est hostia, non mu
Abbreviated transcription (Latin):
quia de hoc corꝑe quod uidetis par¬
tes facturus sim. et membra mea
concisurus et uobus daturus: Qd
ergo si uideritis filium hominis as¬
cendentem ubi erat prius: Cer¬
de qui integer ascendere potuit: con¬
sumi non potuit. Ergo de corpore
& sanguine suo dedit nobis salubrẽ
refectionem. et tam magnam bre¬
uiter soluit de uitegritate sua que¬
stionem. Manducent ergo et bibãt.
reficiens ut non deficiat unde refi¬
ceris. Manduca uitam. bibe uitã.
et integra est uita. Item ambrosiꝰ
desacramentis. Considera nunc
utrum sit p̃stantior panis angłoꝵ:
an caro xp̃i que utiq corpus est ui¬
te. Manna illud de celo hoc supra
celui. illud celi hoc deum celorum.
illud corruptioni obnoxium sundi¬
em alt̾m seruaret᷑. Hoc alienum
ab omni corruptione quod quicũq
religiose gustau̾it corruptõnem sen¬
tire non poterit. Item ambrosius
dominica quinta pꝰt epipħiam. Sin
gulis portionib totus est: nec ꝑsin¬

Expanded text:
quia de hoc corpore quod videtis parquia de hoc corpore quod videtis partes facturus sim, et membra mea concisurus, et vobis daturus? Quid ergo si videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Certe qui integer ascendere potuit, consumi non potuit. Ergo de corpore et sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de integritate sua quaestionem. Manducent ergo et bibant; reficeris, ut non deficiat unde reficeris. Manduca vitam, bibe vitam, et integra est vita. » Item Ambrosius est Christi. Considera nunc utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc supra coelum . Illud coeli, hoc Domini coelorum. Illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur; hoc alienum ab omni corruptione. Quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non pDominica quinta post Epiphaniam: « Sit in singulis portionibus totus est; nec per sin
Abbreviated transcription (Latin):
manducat᷑. quia surrexit occisus:
nec qũ manducatur partes de illo fa¬
cimus. & quidem in sacramento sic
fit. norunt fideles quemadmodũ mã
ducent corpul xp̃i. Unusquisq par¬
tem fuam accipit: ꝑ partes mandu¬
catur et manet integer totus. in celo.¬
totus in corde tuo. Item eusebius emi¬
senus. De hoc pane uetus narrat hy¬
nec qui minus parau̾at reppetit mi¬
nus. eo quod eucaristie sacͣ ꝑceptio
non in qͣuantitate s in uirtute con¬
sistat : quod corpus sac̾dote dispen¬
sante tantum est in exiguo qͣntum
eẽ constat in toto. quod oum eccł̃ia
fidelium sumit sicut plenum uni¬
uersis. ita integrum. ẽẽ. ꝓbatur in
singłis. De hoc pane cum assumit᷑
nichil minus habent singuli quam
uniuersi. Totum unus. totum duo.
totum plures sine diminutione ꝑ¬
cipiunt. quia bñdictio huius sacra¬
menti scit distribui. nescit clistri¬
butione consumi. Item augustinꝰ
insermone de uerbis dñi. Putatis

Expanded text:
manducatur, quia surrexit occisus, manducatur, quia surrexit occisus, nec quando manducatur, partes de illo facimus. Et quidem in sacramento sic fit. Norunt fducent carnem Christi, unusquisque partem suam accipit; per partes manducatur et manet integer; totus in ctotus in corde tuo. » Item Eusebius Emissenus: « De hoc pane vetus narrat hinec qui minus paraverat, reperit minus, eo quod eucharistiae sacra perceptio non in quantitate, sed in virtute consistat. Quod corpus sacerdote dispensante, tantum est in exiguo quantum esse constat in toto: quod cum Ecclesia fidelium sumit, sicut plenum in universis, ita integrum esse probatur in singulis. De hoc pane cum assumitur, nihil minus habent singuli quam universi. Totum unus, totum duo, totum plures sine diminutione percipiunt, quia benedictio hujus sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi. » Item Augustinus in sermone De verbis Domini: « Putatis
Abbreviated transcription (Latin):
& diuidat᷑ indiuisum. et sumat᷑
inconsumptũ. ratio stupet. fides ip̃a
mirat᷑. sed ex ad uincte diuinitatis
potencia que ubiq tota p̃sens est.
in corꝑe suo sp̃uali immo ꝑ omni¬
potenciam sibi collatam. diuino iã
facto id fieri posse non cliffidens
ueneratur. Sienim facta uel mi¬
racula uel dicta quibus filius dei
maiestatem suam mundo aꝑuit
ꝑfecte rimari uelimus: inueniemꝰ
hominẽ quem sibi uniuit in una
ꝑsona in nulla disiuncta gracia.
ut etiam ꝓ parte carnis omnia
ut lictum est sint ei subiecta p̃¬
ter eum qui sibi subiecit omĩa.
S hunc miranti ⁊ mirande fid̾i
utrum sancti consenciant uidea¬
mus. Augustinus insermone de
uerbis dñi. Inuitat dñs seruos
et p̃parauit cibum secip̃m. Quis aude¬
at manclucare dominum suum: Et
tamen ait. Qui manducat me uuet
ꝓpter me. Dum enim xp̃c mancluca¬
tur uita manducat᷑. nec occidit᷑ ut
manducet᷑. s mortuos uiuificat qñ

Expanded text:
et dividatur indivisum, et sumatur et dividatur indivisum, et sumatur inconsumptum ratio stupet, fides ipsa miratur; sed ex adjunctae divinitatis potentia quae ubique tota praesens est in corpore suo spirituali, imo per omnipotentiam sibi collatam, divino jam facto id fieri posse, non diffidens veneratur. Si enim facta, vel miracula, vel dicta quibus Filius Dei majestatem suam mundo apernit, perfecte rimari velimus, inveniemus hominem, quem sibi univit in una persona, in nulla disjunctum gratia, ut etiam pro parte carnis omnia, ut dictum est, sint ei subjecta, praeter eum qui subjecit sibi omnia. Sed huic miranti et mirandae fidei, utrum sancti consentiant videamus. Augustinus in sermone De verbis Domini: « Invitat Dominus servos, et praeparavit cibum seipsum. Quis audeat manducare Dominum suum? Et tamen ait: Qui manducat me, vivet propter me . Dum enim Christus manducatur, vita manducatur; nec occiditur, ut manducetur, sed mortuos vivificat quando
Abbreviated transcription (Latin):
rus. quod quantum ad humanam
formam nobis abstulit. non minus
tamen substantialiter & uere in sa¬
cramento corꝑis et sanguinis sui
nobis obstulit: ut hic &x ibi presñs
etiam corꝑaliter. ut pote qui uniꝰ
ꝑsone cum illo est qui nusqm deest.
⁊ ibi reconciliationum cum patre.
et hic in altari redemptionẽ remis¬
fionemq peccõꝵ nobis oꝑet᷑. sicut
semel fecit in cruce dum ipsum
corpus suum in ora fidelium tlatũ
et singłis diuidit᷑ .i. unum totum
habetur sumptum non consump¬
tum. ut sicut indiuiduũ cum di¬
uiditur. sic incorruptum cum sũp¬
tum fu̾it credatur. Quomodo enĩ
incorruptionem nobis largiretur
sim se ipso corruptõnem resurgens
pateretur. Aut quomodo sacram̃to
suo nos sibi incorꝑans ut corpus capi¬
ti uel nos nobis ut membra membͥs
unum fac̾e̾t. sun se ipso non unus
s diuisus & comininutꝰ dentibus
sumentium. ẽẽt: Quomodo tam̃
corpus xp̃i et celo et mundo presũs

Expanded text:
rus, quod quantum ad humanam rus, quod quantum ad humanam formam nobis abstulit, non minus tamen substantialiter et vere in sacramento corporis et sanguinis sui nobis obtulit, ut hic et ibi praesens etiam corporaliter, utpote qui unius personae cum illo est qui nusquam deest, et ibi reconciliationem cum Patre, et hic in altari redemptionem, remissionemque peccatorum nobis operetur sicut semel fecit in cruce, dum ipsum corpus suum in ora fidelium datum, et singulis dividitur, et unum totum habetur, sumptum non consumptum, ut sicut individuum cum dividitur, sic incorruptum cum sumptum fuerit, credatur. Quomodo enim incorruptionem nobis largiretur, si in seipso corruptionem resurgens pateretur? Aut quomodo sacramento suo nos sibi incorporans, ut corpus capiti, vel nos nobis ut membra membris unum faceret, si in seipso non unitus, sed divisus et comminutus dentibus sumentium esset? Quomodo tamen corpus Christi et coelo et mundo praesens,
Abbreviated transcription (Latin):
transeundo. s ibi ubi est remanen¬
do. & alibi ubicunq uolu̾t exi¬
stendo tota et integra substancialit̃
sit in celo et in terra. Quam enim
omnipotenciam ab eo qui totus ubi¬
q est reciꝑet. si ip̃a ubicũq uellet
substancialit᷑ tota. ẽẽ. non posset:
Nel in quo differret ab angłis quib
est suꝑ exaltata. si non alit̾ nisi de
loco ad locum recedendo posset. ẽẽ.
in celo et in terra: Artificio hu¬
mano molentis mola circuitus sui
nimiam celeritatẽ stabilitatẽ. eẽ.
mentitur. Natura humana ic
du oculi tot terraꝵ maris & aeris
spacia ab occidente ad orientem in
uidendo sole transuolans. athomũ
momenti equare credit᷑. et cum
cełitas angłoꝵ sit uelotior in quo
his creaturis caro xp̃i suꝑ exalta¬
bit᷑. si quod est in celo et in terra
ritati ascribitur:¬
⁊ ergo et in celo et in terra
omnipotenciam se hãbere
ostenderet xp̃c deificum corpus
suum celo illaturus ⁊ mundo datu¬

Expanded text:
transeundo, sed ibi, ubi est, remanentranseundo, sed ibi, ubi est, remanendo, et alibi ubicunque voluerit existendo, tota et integra et substantialiter sit et in coelo et in terra. Quam enim omnipotentiam ab eo, qui totus ubique est reciperet, si ipsa ubicunque vellet substantialiter tota esse non posset? Vel in quo differret ab angelis, quibus est superexaltata, si non aliter nisi de loco ad locum recedendo, posset esse in coelo et in terra? Artificio humano molentis mola circuitus sui nimiam celeritatem, stabilitatem esse mentitur. Natura humana in ictu oculi tot terrarum maris, et aeris spatia ab occidente ad orientem in videndo solem transvolans atomum momenti aequare videtur, et cum celeritas angelorum sit velocior, in quo his creaturis caro Christi superexaltabitur, si quod est in coelo et in terra, ritati ascribitur ergo et in coelo et in terra omnipotentiam se habere ostenderet Christus, deificum corpus suum coelo illaturus et mundo datu
Abbreviated transcription (Latin):
unitate ꝑsone omĩa possit: Si
corꝑa nr̃a spũalia futura sunt.
quia spui ꝑsonaliter uincta. quid
corpus dei nisi diuinum quia deo
unitum: Carnem igit᷑ diuinam
substantialit̾ quidem eandem cũ
deo non dicimus. sed ꝓfecto cum
apło dicat quia omnia subiecta
sunt ei preter eum qui sibi subie¬
cit omnia. et ipse filius dei testet᷑
quia omnis potestas es data est: sic
in unitate ꝑsone deo coniunctam.
credimus ut quod ds̃ habet ꝑ na¬
turam. hoc ip̃a ꝑ grãm. Cum ergo
nos habituri sumus & angłi modo
habeant ut quantacumq inter¬
ualla locorum nullo fere temꝑis
interuallo nimia sua celeritate ꝑ¬
transeant non tamen hoc habent
ut unde recedunt ibi remaneant.
quo pͥuilegio sola caro xp̃i que suꝑ
omnem creaturam exaltata est. su
ꝑomnem & pret̃ omnem creatu¬
tam a deo insignita est. ut ꝑ õipo¬
tẽctam que ei data est incelo et
in terra. ubicumq. quomodocũq
sibi placu̾it. non de loco ad locum

Expanded text:
unitate personae omnia possit? Si unitate personae omnia possit? Si corpora nostra spiritualia futura sunt quia spiritui corporaliter juncta, quid corpus Dei nisi divinum, quia Deo unitum? Carnem igitur divinam substantialiter quidem eamdem cum Deo non dicimus: sed profecto cum Apostolus dicat, quia omnia subjecta sunt ei, praeter eum qui sibi subjecit omnia : et ipse Filius Dei testetur, quia omnis potestas ei data est, sic in unitate personae Deo conjunctam credimus, ut quod habet Deus per naturam, hoc ipsa per gratiam. Cum ergo nos habituri simus, et angeli modo habeant, ut quantacunque intervalla locorum, nullo fere temporis intervallo, nimia sua celeritate pertranseant, non tamen hoc habent, ut unde recedunt, ibi remaneant. Quo privilegio sola caro Christi, quae super omnem creaturam a Deo exaltata est, super omnem et praeter omnem naturam insignita est, ut per omnipotentiam, quae ei data est in coelo et in terra, ubicunque, quomodocunque sibi placuerit, non de loco ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
bris facilius p̃rogatiuam tante digni¬
tatis in capite cognoscamus. Ait au¬
gustimis inlibro encheridion. Resur¬
gent scõꝵ corꝑa sine ullo uitio. sine ul¬
la corruptione. sine oneris difficulta¬
te. in quib tanta facilitas quanta
corpus sp̃uale. quia sp̃mi summa
& mirabili obtemꝑandi facilitate
subdetur. usq ad implendam immor¬
talitatis indissolubilis securissimã
uoluntatem: omni molestie sensu.
omni corruptibilitate. omni tardi¬
tate detracta. Et post pauca. Corꝑa
carnis sunt habitura substanciam:
s nullam tarditatem corruptionẽ¬
q carnalem spũ uiuificante pas¬
sura.
uod si tante facilitatis futura
sunt corꝑa scõꝵ ut adimplen¬
dam uoluntatem sp̃c nulla sua
tarditate impediant᷑. quid de corꝑe
xp̃i capitis nr̃i c̾dendum est cui
non modo facilitas qua non tardet᷑
ad faciendum que uolu̾it. s etiã
ut ipse ait omnis potestas data ẽ
ur celo et in terra. ut cum deo in

Expanded text:
bris, facilius praerogativam tantae dignibris, facilius praerogativam tantae dignitatis in capite cognoscamus. Ait Augustinus in libro Enchiridion gent sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla corruptione, sine oneris difficultate. In quibus tanta facilitas, quantacorpus spirituale, quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur, usque ad implendam immortalitatis indissolubilis securissimam voluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate, omni tarditate detracta. » Et post pauca: « Corpora carnis sunt habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura. Quod si tantae facilitatis futura sunt corpora sanctorum, ut ad implendam voluntatem spiritus nulla sua tarditate impediantur, quid de corpore Christi capitis nostri credendum est, cui non modo facilitas qua non tardetur ad faciendum quae voluerit, sed etiam, ut ipse ait, omnis potestas data est in coelo et in terra, ut cum Deo in
Abbreviated transcription (Latin):
tur⁊unde etiam sacerdos uice xp̃i cor¬
pus dominicũ interreno altari confi¬
ciens. nec tamen quid suis meritis.
buens: orat in canone deum patrem
dicens. Iube ħ oblata tibi ꝑmanus et
iurtutem filii tui angłi tui. quia ẽ
angelus magni confilii. non in hoc
humile ⁊ uisibile altare ubi modo
est. s in sublime altare tuum. id
est filium tuum. quem usq ad
dexteram tuam in conspectu maie¬
statis tue sublimasti. deferri. ut fiat
nobis corpus ⁊ sanguis dilecti filis
tui: ostendens ipsum filium uissione
patris in celis. ẽẽ. offerentem & hostĩã.
et id suꝑ quod offertur. quia omnino
fidei et gr̃e eius innitim᷑ quod terre¬
lestibus ad dexteram patris sedentem
ꝓ nobis int̃pellare. & in sacram̃to
altaris consecrari et. eẽ. c̾dimus. Cũ
ergo dom̃ sit quia corpus xp̃i tale ac¬
cipimus in sacram̃to quale post resur¬
rectionem est in se ip̃o. cuuis glorie ⁊
uirtutis corꝑa nr̃a post resurrectio¬
nem futura sint uideamꝰ. ut uisis m̾¬

Expanded text:
tur. » Unde etiam sacerdos vice Christi corpus Dominicum in terreno altari conficiens, nec tamen aliquid suis meritis, e attribuens, orat in Canone Deum Patrem, dicens: Jube haec ablata tibi per manus et virtutem Filii tui, angeli tui, qui est angelus magni consilii, non in hoc humile et visibile altare ubi modo est, sed in sublime altare tuum, id est Filium tuum, quem usque ad dexteram tuam in conspectu majestatis tuae sublimasti, deferri; ut fiat nobis corpus et sanguis dilecti Filii tui: ostendens ipsum Filium, jussione Patris in coelis esse offerentem, et hostiam, et id super quod offertur; quia omnino fidei et gratiae ejus innitimur, quod terrelestibus ad dexteram Patris sedentem, pro nobis interpellare, et in sacramento altaris consecrari et esse credimus. Cum ergo dictum sit quia corpus Christi tale accipimus in sacramento, quale post resurrectionem est in seipso, cujus gloriae et virtutis corpora nostra post resurrectionem futura sint videamus, ut visis mem
Abbreviated transcription (Latin):
agimus nosmetip̃os in cordis contritio
ne deo mactemus: et qui passionis
dominice mist̾i̾a celebramus. debe¬
mus unitari quod agimus. Tunc
ergo uere ꝓ nobis deo hostia erit: cũ
dei. In forma serui maluit ds sacri¬
ficium esse qmͣ sumere. ne uel hac¬
occasione quisquam existimaret
cuilibet sacrificandum. eẽ. c̾ature
ꝓ hoc ⁊ sacerdos est ipse offerens. ipse
⁊ oblatio. ciuius rei sacramentũ coti¬
dianum uoluit. ẽe. eccl̃ie sacrificiũ
que cum capitis ipsus corpus sit se ip¬
sam ꝑ ip̃m discit offerre. In quo no¬
tandum est in sacramento uere di car¬
nem. ẽe. que tante dignitatis est. ut
eam angelice uircutes honorent mi¬
nistrando. ⁊ hommes adorando. ⁊ se¬
ipõs hostias offerendo. Unde etiam sic̃¬

Expanded text:
agimus, nosmet ipsoagimus, nosmet ipsone mactare: quia qui passionis Dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Tunc ergo vera pro nobis Deo hostia erit, quamDei : « In forma servi Deus maluit sacrificium esse quam sumere, ne occasione quisquam existimaret cuilibet sacrificandum esse creaturae, per hoc et sacerdos est ipse offerens, ipse et oblatio. Cujus rei sacramentum quotidianum voluit Ecclesiae esse sacrificium, quae cum capitis ipsius sit corpus, seipsam per ipsum discit offerre. CAP. tandum est, in sacramento vere Dei carnem esse, quae tantae dignitatis est, ut eam angelicae virtutes honorent ministrando, et homines adorando, et seipsos hostias offerendo. Hac c
Abbreviated transcription (Latin):
nos beniuolentia. qui sursum sedet
ad dext̾am patris. sacrificii tam̃
tempore hominum manibus con¬
tinetur. traditurq lamb̾e cupienti¬
bus eum. et cum bñdictione complẽti.
fitq hoc totum sub oculis humanis.
Item ipse. cum sacerdos sp̃m̃ scm ad¬
uocau̾it. et reuerendam illam hostiam
contig̾it. ubi illum dic michi nr̃a esti¬
quales oporteat euis. ẽe. manus tan¬
tarum rerum ministras. qualem
linguam uerba illa fundentẽ aut
quo genere non mundiorem et sanc¬
tiorẽ animam talis spc̃ receptricem.ͦ
Tunc etiam angeli circũstant sac̾doti
et tribunal atq altaris locus celesti¬
bus uirtutib adimplet᷑ in honorem
illius qui immolatur. Item g̾goriuis
delium habere dubium possit in ip¬
sa immolationis hora. ad sacerdotis
uocem celos aperiri. in illo ih̃u xp̃i
myst̾io. angłoꝵ choros adẽẽ. summis
ima sotiari. terram celestibus iungi.
unum ex inuisibilib atq inuisibili¬
bus fieri: S necesse est ut cum ħ

Expanded text:
nos benevolentiam! Qui sursum sedet nos benevolentiam! Qui sursum sedet ad dexteram Patris, sacrificii tamen tempore hominum manibus continetur, traditurque lambere cupientibus eum, et cum benedictione complecti, fitque hoc totum sub oculis humanis. » Item ipse : « Cum sacerdos Spiritum sanctum advocaverit, et reverendam illam hostiam contigerit, ubi illum, dic mihi, nostra aestiquales oporteat ejus esse manus tantarum rerum ministras, qualem linguam verba illa fundentem, aut quo genere non mundiorem et sanctiorem animam, talis spiritus receptricem. Tunc etiam angeli circumstant sacerdotem, et tribunal atque altaris locus coelestibus virtutibus adimpletur, in honorem illius qui immolatur, etc. » Item Gregorius delium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Iesu Christi mysterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terrena coelestibus iungi, unum quid ex visibilibus atque invisibilibus fieri? Sed necesse est, ut, cum haec
Abbreviated transcription (Latin):
cessarium duxi repetere ut ipse in¬
tellectus ueritatis non mee uideat᷑
p̃sumptionis s catholice auctoritatis.
eoꝵ qui ita c̾diderunt & ita salua¬
ri meruerunt. quia fides xp̃iana
quo fit certior eo est utilior. Ut gͦ
certior sit: altoꝵ scõꝵ subclat᷑ aue¬
toritas. Ait aii ngu gustinus in ex¬
positione psalmi. nonagesimi
octaui. Inuenio quomodo sine im¬
pietate adoret᷑ terra : sine impietate
adoretur scabellum pedum eius.
Suscepit eum xp̃c de terra terram
quia caro de terra est. et de carne
marie carnem accepit: & quia in
ipsa carne ambulauit & ipsam no¬
bił carnem manducandã ad salu¬
tem dedit. nemo illam carnem mã¬
ducat nisi adorau̾it. Inuentum est
quomodo tale scabellum pedum dñi
adoremus: & non solum non pecce¬
mus adorando. s ⁊ peccemus non ado¬
rando.
anc filii dei uere adorancdam
carnem. beatus basiluis admi¬
rans ait in dialogo suo de clignita¬
te sacerdocii. Omiracłm .o. dei in

Expanded text:
cessarium duxi repetere; ut ipse incessarium duxi repetere; ut ipse intellectus, veritatis non meae videatur praesumptionis, sed catholicae auctoritatis, eorum qui ita crediderunt, et ita salvari meruerunt; quia fides Christiana quo fit certior, eo est utilior. Ut ergo certior sit, aliorum sanctorum subdatur auctoritas. Ait Augustinus in expositione psalmi nonagesimi octavi : « Invenio quomodo sine impietate adoretur terra, sine impietate adoretur scabellum pedum ejus. Suscepit enim Christus de terra terram, qui caro de terra est; et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat nisi prius adoraverit. Inventum est quemadmodum tale scabellum pedum Domini adoremus, et non solum non peccemus adorando, sed et peccemus non adorando. » Hanc filii Dei vere adorandam carnem B. Basilius admirans, ait in dialogo suo De dignitate sacerdotii: « O miraculum, o Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
Nos autem audiamus panem quẽ
fregit dñs deditq discipulis. ẽẽ. cor¬
pus saluatoris ip̃o dicente ad eos
hoc est corpus meum: ⁊ calicem
illum esse de quo locutus est it̾m
hic est sanguis meus noui testamen¬
ti. qui ꝓ multis effundet᷑ in remissio¬
nem peccatoꝵ. Si ergo panis qui
de celo descendit corpus est dñi. et
uinum quod discipulis dedit san¬
gus est ip̃ius noui testamenti qui
effusus est in remissionem peccatoꝵ.¬
nec moyses dedit nobis panem ue
conuiuiũ. ipse comedens et qui come¬
ditur. Illius bibimus sanguinẽ et si¬
ne ipso potari non possumus: et coti
die in sacrificus euis de g̾mine uitis
no patͥs id est in regno eccl̃ie. non¬
in uetustate latere. sed in nouitate
spiritus.
estimonio xp̃i testes alios adhi
os tta discreuit ut his datum sit nos¬
se mist̾ium regni dei. cet̾is autem in
ꝑabolis: nesciens ouius sp̃c ẽẽm quod
ipsis scĩs non fuit pigrum scrib̃e nec¬

Expanded text:
Nos autem audiamus panem quem Nos autem audiamus panem quem fregit Dominus, deditque discipulis, esse corpus Domini Salvatoris, ipso dicente ad eos: Hoc est corpus meum; et calicem illum esse de quo locutus est iterum: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Si ergo panis qui de coelo descendit, corpus est Domini, et vinum quod discipulis dedit, sanguis est illius novi testamenti, qui effusus est in remissionem peccatoNec Moyses dedit nobis panem ver convivium est: ipse comedens, et qui comeditur. Illius bibimus sanguinem, et sine ipso potare non podie in sacrificiis eius de genimine uitis no patin vetustate litterae, sed in novitate spiritus. » Testimonio Christi testes alios adhibos ita discrevit, ut his datum sit nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, sciens cujus spiritus essent . Quod ipsis sanctis non pigrum fuit scribere, ne