comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et dicente gen̾atio inꝑaꝵ s scdmꝰ non eã inuenit
pec̃ci exꝓbatio. qd̾ mutauit ꝯfesliõis amari¬
tudo. Post uͦ iam publicis signis anuli ⁊ monilis
⁊ uirge. uicit temere udicantes iudeos qͣrum
ficationisq ⁊ głificationis erubescũnt sine dubio
⁊ confundũnt᷑. ⁊ nos magis ꝙͣ se iustificatos ẽẽ
fatebunt᷑. Pignora enĩ refert secum habere eccł̃a.
Acculator enĩ a iuideis qͣsi adulteratͥx legis. S
ostendit uͥgam signum passionis. ⁊ monile legis
legutime. ⁊ anulum pignꝰ inmortalitatis. Qd̃
aũt scͥptura dicit parientem thamar. ⁊ duos
te. posterior ꝗͥ phares uocat᷑ porrexit manũ ⁊
nascendo p̃cessit: fig̾alit̾ congruit. qd̾ extend̾it
sius saluatoris pollutã cruore contͣrerit. Postea
uͦ ꝓruꝑit popłs gentium. scilicet ut futi ẽent
nouissimi. qͥ erant pͥmi.⁊ pͥmi fut᷑i eẽnt qͥ erant
geneseos iobab nominat᷑. ⁊ de stirpe esau gene¬
ratione qͣrta natꝰ credit᷑. Econt᷑ ebrei asserunt

Expanded text:
tio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum ficationisque et glorificationis, erubescunt sine dubio et confunduntur, et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert habere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulteratrix legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura dicit parientem Thamar et duos te posterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo processit: figuraliter congruit quod extesius Salvatoris pollutam cruore contraxerit; postea vero proruperit populus gentium, scilicet ut futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant Geneseos Johab nominatur, et de stirpe Esau generatione quarta natus creditur. E contra Hebraei asserunt
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã ⁊ remissionẽ percatoꝵ ꝑ om̃s gentes ici
thamar. ex gentib euocate sedens cum hoo
habitu ad portam enan uł enahin qd̾ int̾pre¬
tat᷑ fons. Cucurrit enĩ uelut ceruus ad fon¬
tes aqͣrum ꝑuenire ad sem̃ abrahe. Illo enim¬
ñ cognoscente fetat᷑. qr de illo p̾dictum est.
popłs qͣm ñ cognoui seruiet mͥ. accepit in oc¬
culto anulum. ⁊ monile. ⁊ uirgam. uocatione
signat᷑. iustificatione decorat᷑. głificatione exal¬
tat᷑. Quos enĩ p̃clestinauit illos ⁊ uocauit. qͦs

Expanded text:
tentiam et remissionem peccattentiam et remissionem peccatThamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi accipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocau
Abbreviated transcription (Latin):
płm. qͥm ꝑ benedictionẽ patͥarche p̃positꝰ est
maiori popło iudeoꝵ. Thamar int̾pretat᷑ ama¬
ritudo ꝓ uiris mortuis. idẽ ⁊ o̾ cõmutans mu¬
tauit enĩ se in habitu meretͥcis qͣndo cum socero
suo concubuit. Phares int̾pretat᷑ diuisio. ab eo
qd̃ diuiserit mẽbranulã scdarũ diuisoris inde
idẽ phares sortitꝰ est nom̃. unde ⁊ pharisei qd̾
se qͣsi iustos a popło separabant diuisi appella¬
bant᷑. Tara fr̃ eiꝰ in cuiꝰ manu erat coccinum int̾¬
pretat᷑ oriens siue qr pͥmꝰ apparuit. siue qd̾ plu¬
rimi ex eo iusti nati sunt. ut in libro paralipo¬
men a maritudinis manet. ñ illiꝰ amaritudinis
in qͣ dño fel ministrauit:. s illiꝰ in qͣ petiꝰ amare
fteuit. Nam ⁊ uidas latine confessio ẽ. Confessio¬
ni gͦ amaritudo misceat᷑. ut uera penitentia p̃¬
signet᷑. hac penitentia fecundet᷑ eccła in om̃ib
gentib constituta. Oportebat enĩ xp̃m pati
⁊ resurgere tercia die ⁊ p̾dicari in noĩe eiꝰ peni¬

Expanded text:
archae praepositus est majori populo Judaeorum. Thamar interpretatur amaritudo pro viris mortuis. Eadem et commutans; mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. Phares interpretatur divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum; divisoris inde, id est Phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara, frater ejus, in cujus manu coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo justi nati sunt, ut in libro Paralipomen amarituin qua Domino fel ministravit, sed illius in qua Petrus amare flevit; nam et Juda Latine confessio est; confessioni ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignetur. Hac poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibus gentibus constituta: Oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poeni
Abbreviated transcription (Latin):
ligi potest. qr in eo diuinitas habitrͣt. contident̃.
qͣm sibi comunxit in humanitate ꝑsone. Qd̾
aũt dic̃ in thalamo morab̾r. ⁊ int̾ humeros
illiꝰ reqͥescet: significat qd̾ in ut̾o uͥginis celesti
sponso coniuncta est eccła. que infortitudine
potentie xp̃i ⁊ in oꝑib eiꝰ maximã fidutiã ac

Expanded text:
ligi potest, quia in ea divinitas habitat confidenter, ligi potest, quia in ea divinitas habitat confidenter, quam sibi conjunxit in unitate personae. Quod autem dicit, « in thalamo morabitur, et inter humeros illius requiescet, » significat quod in utero virginis coelestis sponso conjuncta est Ecclesia, quae in fortitudine potentiae Christi et in operibus ejus maximam fiduciam ac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sc̃s dei. int̾ fr̃s suos qr ip̃e est capd̾ omniũ emi¬
cat inpsalmis. Beniamin qͥ int̾pretat᷑ filiꝰ dex¬
tere qd̃ est uͥtutis. nam mat̾ eiꝰ. Moriens uo¬
cauerat nom̃ ciꝰ benoni :.i. filiꝰ doloris mei.
est lupꝰ raparx. mane ꝑseqͥt᷑. diripiens uesꝑe dor¬
tor pacens. Qd̃ aũt dixit moyses in benedictio¬
ne beniamin. amantissimꝰ dñi habitabit con¬
fident̃ in eo. qͣsi in thalamo tota die mora¬
scd̾m ystoriam tangere qd̾ beniamin a patͥ¬
archa similis. ⁊ ꝓpħa sp̃u dei pleno uidelicet
patre suo iacob amaret᷑. ⁊ qd̾ ꝑ dispensationẽ
dei locus ille in quo cultꝰ eiꝰ maxime fut᷑rus
erat tribui eidem decerñet᷑ hoc est ierłm. ubi
eo temꝑe locꝰ qͦm elegit dñs ut ẽẽt nom̃ eiꝰ ibi.
mus est dei patͥs. de quo dixit. Hic est fuiꝰ m̃s
dilectꝰ. in quo mͥ bene cõplacui. Hic in uͥ̾tute
pat̾ ꝑmanet. qr indext̾a uirtutis sedet. ⁊ reg¬
nat in excelsis. Sedet de humanitate riꝰ intel¬

Expanded text:
nctus Dei. Inter fratres suos, quia ipse est caput omnium emicat in psalmis. Benjamin, qui interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Nam mater ejus moriens vocaverat nomen ejus Benoni, id est filius doloris mei; est lupus rapax, mane persecutor diripiens, vespere doctor pascens. Quod autem dixit Moyses in benedictione Benjamin: Amantissimus Domini habitabit confidenter; in eo quasi in thalamo tota die morasecundum historiam tangere quod Benjamin a patriarcha simul et propheta spiritu Dei pleno, videlicet patre suo Jacob, amaretur; et quod per dispensationem Dei locus ille, in quo cultus ejus maxime futurus erat, tribui ejusdem decerneretur, hoc est Jerusalem, ubi eo tempore locus quem elegit Dominus ut esset nomen ejus ibi. mus est Dei Patris, de quo dixit: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Hic in virtute Patris manet, quia in dextera virtutis sedet, et regnat in excelsis. Sed et de humanitate ejus intel
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iq ordini ꝑfectoꝵs ista dicunt᷑ qͥ ꝑfectionẽ caritatis
morientes ꝓ dño impleueĩt. ⁊ abrenuntiãtes om̃ib
culmen doctͥne eungłice coͣnsecuti sunt. tanqͣm
uen leuite ñ habentes partem in t̾ra. s cum ꝓpħa
dicentes. Dñs pars hereditatis mee. Unde moyses in
benedictione leui ad dñm ait. ꝑfectio tua ⁊ doctͥna
tua uiro scõ tuo qͦm ꝓbasti in temptatione. ⁊ iudica

Expanded text:
fectorum ista dicuntur, qui perfectionem charitatis morientes pro Domino impleverunt; et abrenuntiantes omnibus culmen doctrinae evangelicae assecuti sunt, tanquam veri Levitae non habentes partem in terra, sed cum Propheta dicentes: Dominus pars haereditatis meae . Unde Moyses in benedictione Levi ad Dominum ait: Perfectio tua et doctrina tua viro sancto tuo, quem probasti in tentatione,
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmit᷑ ipsiꝰ saluatoris. qui brachio forcitudinis sue po¬
testates mundanas religioni sue inclinauit. Subie¬
ctis qͥppe sibi regnis ⁊ gentib uniu̾sis. pͥncipatꝰ eiꝰ
toto orbe eungłm p̃dicantibꝰ adiutor ⁊ cooꝑator
ubiq fuit: dicente eungłista. Illi aũt ꝓfecti p̃¬
dicauer̃t ubiq: dño cooꝑante ⁊ sermonẽ confir¬
mante seq̃ntibꝰ signis. Aser qͥpe qͥ int̾pretat᷑
beatꝰ. qr dum eum peꝑisset zelfa dixit lia: beata
tium. Qui ⁊ delicias p̾bet regib. hoc est corꝑis sui
⁊ sanguinis sacram̃ta dat sc̃ĩs. qui rite reges dicunt᷑.
q̃m bene semetip̃os. uł sibi subditos regunt. hic
scđm ꝓphetiã moysi. est benedictꝰ infiliis. ⁊ placens
fr̃ib suis: cum creclentes in eum ⁊ ꝑ eiꝰ grãm renas¬
centes uniu̾sũ orbem sui similitudine repleuerunt.¬

Expanded text:
exprimitur ipsius Salvatoris, qui brachio fortitudinis suae poexprimitur ipsius Salvatoris, qui brachio fortitudinis suae potestates mundanas religioni suae inclinavit. Subjectis quippe sibi regnis et gentibus universis principatus ejus toto orbe Evangelium praedicantibus adjutor et cooperator ubique fuit, dicente evangelista: Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis . Aser, qui interpretatur beatus; quia dum eum peperisset Zelpha, dixit Lia: Beata tium, quia et delicias praebet regibus, hoc est, corporis sui et sanguinis sacramenta dat sanctis, qui rite reges dicuntur, quoniam bene semetipsos vel sibi subditos regunt. Hic secundum prophetiam Moysi est benedictus in filiis, et placens fratribus suis, cum credentes in eum et per ejus gratiam renascentes universum orbem in similitudine repleverunt
Abbreviated transcription (Latin):
fuit cum pͥncipib popłi ⁊ fecit iusticias dñi. ⁊
iudiciũ suum isrł. In benedictione gad iuidet᷑ mo¬
yses p̃dicare. scđm historiam potentiam
uiroꝵ fortiũ... ł iudiciũ qui de illa
tͥbu fuerunt sicut fuit iepte int̾ cet̾os
iudices ualde clarus ⁊ nobił actu. Scd̾m alle¬
goriã uͦ gad qui int̾pretat᷑ accinctꝰ. fig᷑am tenet
dñi iħu xp̃i: qui aduersus neqͥtias sp̃itales pug¬
naturꝰ in infirmitate carnis nr̃e uirtute diui¬
nitatis sue. p̃cinctꝰ apparuit. Qui in latitudi¬
ne benedictꝰ est. cum ñ solum ex iudeis. s ex
om̃ib etiam nationib amplissimũ a patre in toto
orbe regnũ accepit.implendo qd̾ ꝓpħa p̃dixetat.
Ab ortu enĩ soł usq ad occasum magnũ est nom̃
meũ. ⁊ horribile ingentib. Quia uͦ ꝑ humilita¬
tẽ passiõĩs ad tantã exc̃uit głam celsitudinis:
apte de eiꝰ morte subiũgit᷑. qͣi leo reqͥeuit cepitq
brachtũ ⁊ u̾ticẽ. ⁊ cet̾. In reqͥetione eiũ leonis potestas

Expanded text:
fuit cum principibus populi, et fecit justitias Domini, et judicium suum Israel . In benedictione Gad videtur Moyses praedicere secundum historiam, potentiam virorum fortium vel judicum, qui de illa tribu fuerunt: sicut fuit Jephte inter caeteros judices valde clarus et nobilis actu. Secundum allegorias vero Gad interpretatur accinctus, figuram Domini Jesu Christi, qui adversus nequitias spirituales pugnaturus, in infirmitate carnis nostrae virtute divinitatis suae praecinctus apparuit; qui in latitudine benedictus est, cum non solum ex Judaeis, sed ex omnibus etiam nationibus amplissimum a Patre toto orbe regnum accepit, impleto quod Propheta praedixerat: Ab ortu enim solis usque ad occasum magnum est nomen meum et horribile in gentibus . Quia vero per humilitatem passiote de ejus morte subjungitur: Quasi leo requievit: cepitque brachium et verticem, etc. . In requietione enim leonis, potestas
Abbreviated transcription (Latin):
ab egiptio ponit᷑. ipsiꝰ lingue debet habere ratio¬
nem. Int̾pretat᷑ gͦ sephanet egiptio sermone salua-¬
tor mundi: eo qd̃ orbem t̾re ab ĩminentis famis exti¬
dio liberabet. Qd̃ aũt ioseph a fr̃ib uenditꝰ in exip¬
to sublimat᷑. redẽptorẽ nr̃m significat a popło iude¬
orũ in manib ꝑseq̃ntiũ traditũ. ⁊ ñc in gentibꝰ exalta¬
tum. Cui pat̾ in benedictione sua ait. Fuliꝰ accrescens io¬
suꝑ mutrũ. s exasꝑauer̃t eum ⁊ urgati sunt. inuide¬
runtq illi habentes iacula. ⁊ cet̃. Hec ꝓphetia post
passionẽ dñi pat̾ne uocis imaginẽ p̃tulit: qr rede¬
untem in celũ post uictoriã xp̃i pat̾ alioqͥt᷑ dicens.
fuls accrescens ioseph filiꝰ accrescens ntiq in gentib
qr cum ob incredulitatẽ sinagoge popłm relinꝗͥs¬
set. innumerẽ sibi plebem eccłe ex om̃ib gentib
ampliauit. qd̃ ⁊ dauid cecinit dicens. Reminiscent᷑

Expanded text:
ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere ratioab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Sephaneth Aegyptio sermone Salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminente famis excidio liberaret. Quod autem Joseph a fratribus venditus in Aegypto sublimatur, Redemptorem nostrum significat a populo Judaeorum in manibus persequentium traditum, et nunc in gentibus exaltatum. Cui pater in benedictione sua ait: Filius accrescens super murum, sed exasperaverunt eum, et jurgati sunt, invideruntque illi, habentes jacula, etc. . Haec prophetia post passionem Domini paternae vocis imaginem praetulit, quia redeuntem in coelum post victoriam Christi Pater alloquitur, dicens: Filius accrescens Joseph. Filius accrescens utique in gentibus, quia cum ob incredulitatem Synagogae populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omnibus gentibus ampliavit. Quod et David cecinit, dicens: Reminiscentur
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia uiguit. miracłis chor̾cauit. Sic ⁊ in fi¬
ne scł̃i in electis ꝑseueret uigor fidei. ⁊ ardor carita¬
tis usq infinem. Hic rectistimꝰ est ascensor celi qr supͣ
om̃s uͥtutes celestes ⁊ potestates angłicas. post resur¬
rectionẽ suam ascendit.:⁊ sedet ad dext̃am patͥs.
Magnificentia eiꝰ discurrunt nubes. doctores uide¬
licet. ⁊ p̾dicatores eungłii in toto orbe disseminant
uerbũ dei. cui sunt brachia sempit̾na qr cunctis hos¬
tib uictoria eiꝰ fit ꝑpetuaͥ. qui eitiet a facie sua mi¬
micũ diabolũ. ⁊ didicit cont̾ere qͣndo nouisfima
inimica destruet᷑ mors. ⁊ electi om̃s ĩmortalitate
⁊ incorruptione uestiti. tͥumphantes in regnum
intrabunt et̾num. Ioseph ab eo qd̃ sibi aliud addi¬
tam̃tum obtauerat mat̾. uocauit augm̃tum.
hunc pharao sephanet appellauit qd ebraice ab¬
sconditoꝵ reꝑtorẽ sonat: ꝓ eo qd̃ obscura somnia
reuelauit. ⁊ sterilitatẽ p̃dixit: tam̃ qͣm hoc nom̃

Expanded text:
iraculis coruscavit. Sic et in fine saeculi in electis perseverat vigor fidei, et ardor charitatis usque in finem. Hic rectissimus est ascensor coeli, quia super omnes virtutes coelestes et potestates angelicas post resurrectionem suam ascendit et sedet ad dexteram Patris . Magnificentia ejus discurrunt nubes . Doctores videlicet et praedicatores Evangelii in toto orbe disseminant verbum Dei. Cujus sunt brachia sempiterna : quia cunctis hostibus victoria ejus fit perpetua. Qui ejiciet a facie sua inimicum diabolum, et dicit: Contere, quando novissima inimica destruetur mors, et electi omnes immortalitate et incorruptione vestiti triumphantes in regnum intrabunt aeternum. Joseph ab eo quod sibi aliud additamentum optaverat mater, vocavit augmentum. Hunc Pharao Sephaneth appellavit, quod Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit, eique sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen
Abbreviated transcription (Latin):
fidei qͣsi suꝑ murũ amore pulcͥtudinis xp̃i ac¬
censi cliscurrunt. ut uerũ sponsũ ꝑ contẽpla¬
tionẽ aspiciant: ⁊ osculo caritatis illi copu¬
lent᷑. atq adhereant. S obiurgati sunt eum:
qnͣdo falsis testimoniis calumniantes. scm
illi habentes iacula. Neq enĩ qͥsqͣm in ioseph con¬
iecit sagiitas. ł aliqd̃ uuln̾is telum. s hoc spe¬
tialit̃ euenit in xp̃m. S in forti arcꝰ eiꝰ. Ip̃c enim
arcũ suũ ⁊ arma posuit in deo. qui fortis est
ꝓpugnator. cuiꝰ uͥtute concidet᷑ om̃is neqͥtia
ꝑfidoꝵ.⁊ desoluta sunt uincła brachioꝵ eiꝰ. Quibꝰ
fr̃s eum uinctũ ad pilatũ duxerunt: ł qͥbꝰ eum
suspensũ in ligno cruci fixerunt. Rescissa sunt
enĩ ꝑ manũ dei om̃ipotentis iacob. hoc est ꝑ ma¬
num dei om̃ipotentis iacob. ex cuiꝰ femore ip̃e
dñs bonꝰ pastor egressus est lapis ⁊ firmitas
in isrł. D̾s patͥs tui erit adiutor tuus. Quis ad¬
iuiit filiũ nͥ solꝰ ds pat̃. qͥ dixit iacob puer

Expanded text:
tudinis Christi accensae discurrerunt, ut verum sponsum per contemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur atque adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis testimoniis calumniantes sanctilli habentes jacula. Neque enim quisquam in Joseph conjecit sagittas, vel aliquod vulneris telum, sed hoc specialiter evenit in Christum. Sedet in forti arcus ejus. Christus enim arcum suum et arma posuit in Deo, qui fortis est propugnator. Cujus virtute concidetur omnis nequitia perfidorum. Et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus, quibus fratres eum vinctum ad Pilatum duxerunt, vel quibus eum suspensum in ligno crucifixerunt. Rescissa sunt enim per manum omnipotentis Jacob, hoc est, per manum omnipotentis Dei Jacob, ex cujus femore ipse Dominus bonus pastor egressus est, lapis et firmiin Israel. Deus patris tui erit adjutor tuus. Quis adjuvit Filium, nisi solus Deus Pater, qui dixit: Jacob puer
Abbreviated transcription (Latin):
benedictiones inqͥd pat̾s. S. tui celestis que
confortate sunt. ił p̾ualuerunt
omĩpotentis patͥs in filio. ita ut ei nullus scõꝵ
equet᷑ donec ueniret desid̾ium colliũ et̃noꝵ.
Colles isti sc̃i sunt. qͥ xp̃i aduentũ ꝓpħantes
magno cũ desid̾ro incarnationẽ eiꝰ expectaue¬
runt de qͥb dñs dicit. Quia musti iusti: ꝓphe cu¬
pierunt uidere que uidetis. Hi gͦ sc̃ dicti sunt

Expanded text:
Benedictiones, inquit, patris tui coelestis, quae confortatae sunt, id est, praevaluerunt omnipotentis Patris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Colles isti sancti sunt, qui Christi adventum prophetantes, magno cum desiderio incarnationem ejus exspectaverunt; de quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ est confusione. Basan enĩ int̃pretat᷑ confusio.
siue pinguedo. uł bruchus. Pinguedo enĩ hie: nimieta¬
tem significat sue auaricie atq lixurie. Bruchi aũt
similitudinẽ habet in hoc: qd sicut brucꝰ erbe. ita
ip̃e uͥtutum deuastat formositatẽ. Gad: ab aduen¬
tu seu ꝓcinctu uocatꝰ est. Qnͣdo enĩ peꝑit eũ ⁊ elfa.
uł euentu. Dicit enĩ de illo in benedictione pat̾
iarob. Gad accinctꝰ p̾labit᷑ ante eum: ⁊ ipse accinget᷑
retrorsum. Totum aũt illud est: qd̃ ante ruben ⁊ di¬
midiam tͥbum manasse. ad filios qͦs trans iordanem¬
in possessionẽ dinuserat. post qͣtuordeam annos re¬
uertens p̃lium adũsum eos gentiũ uicinarũ gran¬
de repperit. ⁊ uictis hostib forcit̃ dimicaret. Lege li¬

Expanded text:
plenus est confusione. Basan enim interpretatur confusio, plenus est confusione. Basan enim interpretatur confusio, sive pinguedo, vel bruchus. Pinguedo enim nimietatem significat suae avaritiae atque luxuriae. Bruchi autem similitudinem habet in hoc, quod sicut bruchus herbae, ita ipse virtutum devastat formositatem. Gad ab eventu seu procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, rocinctu vel eventu. Dicit enim de illo in benedictione pater Jacob: Gad accinctus praeliabitur ante eum, et ipse accingetur retrorsum . Totum autem illud est, quod ante Ruben et dimidiam tribum Manasse ad filios quos trans in possessionem dimiserat, post tredecim annos revertens praelium adversum eos gentium vicinarum grande repererit, et, victis hostibus, fortiter dimicaret. Lege li
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in p̃sentis uite latitudine eos ambulare ꝓuo
mit. Fit it̾um cerastes insemita: qr qͦs fideles¬
repꝑit. ⁊ ẽe int̃ angusta itinera p̾cepti celestis con¬
stringere uidet. ñ solũ neqͥtia callide ꝑsuasionis
impetit. uerũ etiã t̾rore potestatis ꝑimit: in
ꝑsecutionis angore post beneficia ficte dulcedinis ex¬
ercet cornua potestatis. In quo loco equi hunc mũ
dum insinuant: qd̃ ꝑ elationẽ suam in cursu laben¬
tium tempoꝵ spumat. ⁊ qd̃ antixp̃c extrema mundi
app̃hendẽ nitit᷑. Cerastes iste equi ungłas mordere
ꝑhibet᷑. Ungłam qͥipe equi mordere est. extrema
scłi feriendo contingere: ut cadat ascensor eiꝰ retro.
di extollit᷑. retro cadere d̾r. Dicit enĩ moyses ibene
leo enĩ ꝑfortitudinẽ: xp̃i figam gerit. Econt᷑rio uͦ
ꝑ ferocitatem: significat diabolũ. Antixp̃c gͦ: filiꝰ
est ferocis diaboli. Hic largit̾ fluet de basan: qr

Expanded text:
quia in praesentis vitae latitudine eos ambulare proquia in praesentis vitae latitudine eos ambulare promit. Fit itreperit, et sese inter angusta itinera praecepti coelestis constringere videt, non solum nequitia callidae persuasionis impetit, verum etiam terrore potestatis perimit, et in persecutionis angore post beneficia fictae dulcedinis exercet cornua potestatis. Qui in loco equi insinuat hunc mundum, qui per elationem suam in cursu labentium temporum spumat. Et quia Antichristus extrema mundi apprehendere nititur, cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur. Ungulam quippe mordere, est extrema hujus mundi feriendo contingere. Ut cadat ascensor illius retro. di extollitur, qui retro cadere dicitur, et non Leo enim per fortitudinem Christi figuram gerit; e contrario vero per ferocitatem significat diabolum. Antichristus ergo filius est ferocis diaboli. Hic largiter fluit de Basan, quia
Abbreviated transcription (Latin):
silientes ad suꝑna se erigunt. cunctiꝰq credentibꝰ
doctͥne eloqͥa conterunt. Dan qui int̾pretat᷑ iu¬
diciũ. Bala enĩ cũ peꝑisset. dixit rachel dña eiꝰ.
Iuclicauit me clñs.⁊ exaudiens dedit mͥ filium.
Causã nominis exp̃ssit. Hic uxta ꝓpheciã iacob.
coluber inuia. cerastes in semita ẽẽ cłr. Dicunt qͥdã
antixp̃m ꝑ hec uerba p̾lici. de ista tribu tut᷑um. ꝓ
eo qd̾ hoc loco cdan ⁊ coluber asserit᷑ ⁊ mordens.
Et unde int̾ trib isrł pͥmꝰ dan ad aqͥlonẽ castra¬
metatꝰ est. significans illũ qͥ se in lat̾ib aqͥlonis se¬
dere dicit. Et de qͦ figͣalit̾ ꝓpħa dicit. aAdan auditꝰ
est fremitꝰ eqͦrum. Qui ñ solũ coluber s etiã cerastes
uocat᷑. Cerata enĩ grece. cornua dicunt᷑. Serpens
nis armabit᷑ etiã cornibꝰ potestatis. Quis aũt nesciat
semitã ang̾tiorẽ ẽẽ qͣm uiã : fit gͦ coluber in uia.

Expanded text:
silientes, ad superna se erigunt, cunctisque credentibus silientes, ad superna se erigunt, cunctisque credentibus doctrinae eloquia conferunt. Dan interpretatur judicium. Bala enim eum cum peperisset, dixit Rachel domina ejus: Judicavit me Dominus, et exaudiens dedit mihi filium: causam nominis expressit. Hic juxta prophetiam Jacob, coluber in via, cerastes in semita esse dicitur . Dicunt quidam Antichristum per haec verba praedici de ista tribu futurum, pro eo quod hoc loco Dan et coluber asseritur et mordens; et unde inter tribus Israel primus Dan ad aquilonem castrametatus est, illum significans qui se in lateribus Aquilonis sedere dicit , et de quo figuraliter dicit Propheta, A Dan auditus est fremitus equorum ejus . Qui non solum coluber, sed etiam cerastes vocatur. Κέρατα enim Graece cornua dicuntur. Serpens ergo nis armabitur etiam cornibus potestatis. Quis autem nesciat semitam angustiorem esse quam viam? Fit ergo Dan coluber in via,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Iugum enĩ meũ suaue est. ⁊ honꝰ meũ leue.
Tabulon uͦ qͥ int̾pretat᷑ habitacłm. ꝓpt̾ea qr lia
iam secura de cohabitacione iacob: dixit. Habita
bit mecũ uir m̃s. Hic eandẽ eccłam significat. que
secus fluctꝰ huiꝰ uite inhabitans. om̃s tẽptationes ⁊
laudes dño referendas conuocat popłos onimĩi
gentiũ. Neptalim quoq qͥ int̾pretat᷑ conũsauit
me. ł dilatauit me. ł certe implicuit me. De ꝯũsi¬
one siue cõꝑatione causa nõis eiꝰ est: Und̾ ⁊ dicit rachel
sua neptalĩ ceruus enuissus dans eloqͥa puliͥtudi¬
nis. Siue neptalim. ager irriguus. Utrũq enĩ sig¬
nificat᷑ ebreum uerbũ aila. Significat aũt qd̃
aque calide in ipsa nascant᷑ tͥbu. siue qd supͣ lacũ
genesar fiuenta iordanis ẽẽt irriguus. Ebrei aũt
uolunt ꝓpter tiberiadẽ que legis uidebat᷑ habere no¬
ticiam agrũ irriguũ. ⁊ eloqͥa pulctudinis ꝓpħari.
Ceruus aut emissus. tẽporaneas fruges. ⁊ ueloci¬

Expanded text:
t: Jugum enim meum suave, et onus meum leve est . Zabulon, qui interpretatur habitaculum, propterea quia Lia jam secura de cohabitatione Jacob dixit: Habitavit vir meus mecum . Hic eamdem Ecclesiam significat, quae secus fluctus hujus vitae inhabitans, omnes tentationes etlaudes Domino referendas convocat populos omnium gentium. Nephtalim quoque interpretatur convertit me, vel dilatavit me, vel certe implicuit me. De conversione sive comparatione causa nominis ejus est. Unde et dicit Rachel,sua: Nephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Sive, Nephtalim ager irriguus. Utrumque enim significat Hebraeum verbum aila. Significat autem quod aquae calidae in ipsa nascuntur tribu; sive quod super lacum Genesar fluento Jordanis essetlegis videbatur habere notitiam, agrum irriguum et eloquia pulchritudinis prophetari. Cervus autem emissus temporaneas fruges et veloci
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ int̃pretat᷑ auditio. sic enĩ dixit lia qͣndo pe¬
perit eum. qr exauduit me d̾s. Hic scͥbas de¬
signat iuicleoꝵ. qͥ acceꝑunt qͥdem uocẽ dei.
p̃cepta legis sͥ tradentẽ. s in furore suo occi¬
d̾unt ꝓpħas. ⁊ in dolore suo suffod̾unt
fixuris clauoꝵ. xp̃m firmissimũ murũ. in
qͦ credentes stabili robore cõmuniunt᷑. Leui
qui int̾pretat᷑ additꝰ. auctor ⁊ fig̾a est pͥncipũ sacerdo¬
tum. qui dñm crucifixert. Alit̾ leui significat chorũ

Expanded text:
 interpretatur auditio; sic enim dixit Lia, quando pe interpretatur auditio; sic enim dixit Lia, quando peperit eum: Quia exaudivit me Deus . Hic scribas designat Judaeorum, qui acceperunt quidem vocem Dei, praecepta legis sibi tradentem, sed in furore suo occiderunt prophetas, et in dolore suo suffoderunt fixuris clavorum Christum firmissimum murum, in quo credentes stabili robore communiuntur. Levi, qui interpretatur additus, auctor et figura est principum sacerdotum qui Dominum crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
piscit afficit᷑. atq amissa flere conat᷑. tͥstemq
blandiciis false spei delinit. Telus qͦm habuer̃t
filii iacob mulciscendo stupro sororis sue. mo¬
ralit̾ cõmonet pastores fideliũ. qͣtinꝰ habeant cu¬
ram animarũ sibi cõmissarũ. ne uiolent᷑ aut
corporali delicto. aut fornicatione sp̃ali. paratiq
tiam resistentẽ ueritati: atq excõmunicatioĩs
gladio feriant stupͣtorẽ ne ꝓ tanto cõmisso inpu¬
nitꝰ euadat. Ruben pͥmogenitꝰ isrłis. qͥ int̾pre¬
tat᷑ uisionis filiꝰ. Sic enĩ qͣndo eum peꝑit lia.
uocanit nom̃ eiꝰ ruben dicens. qr uidit d̾s hu¬
militatem meã. popłm significat iudeoꝵ. qͥ d̃m
qͦdãm uidit. hoc est agnouit ꝑ acceptionẽ legis
xp̃c adsciuerat confixit in patibło crucis. Al¬
ter significat electũ popłm ex ruideis. cui diui¬
na miseratio contulit. ut qͥ dñm negando ⁊
crucifigendo etñe morti se ip̃m acddixerat. con

Expanded text:
piscit, afficicitur; atque admissum flere conatur, tristem piscit, afficicitur; atque admissum flere conatur, tristem blanditiis falsae spei delinit. Zelus quem habuerunt filii Jacob in ulciscendo stupro sororis suae, moraliter commonet pastores fidelium, quatenus habeant curam animarum sibi commissarum, ne violenter aut corporali delicto, aut fornicatione spiritali polluantiam resistentem veritati, atque excommunicationis gladio feriant stupratorem, ne pro tanto commisso impunitus evadat. Ruben, primogenitus Israelis, qui interpretatur visionis filius; sic enim quando eum peperit Lia, vocavit nomen ejus Ruben, dicens: Quia vidit Deus humilitatem meam , populum significat Judaeorum, qui Deum quodammodo vidit, hoc est, agnovit per acceptionem legis; sibi Christus asciverat, confixit in patibulo crucis. Aliter significat electum populum ex Judaeis, cui divina miseratio contulit ut qui Deum negando et crucifigendo aeternae morti seipsum addixerat, comp
Abbreviated transcription (Latin):
errore sui seminis claudicant: de qͥb ꝓphetioe
p̾dictũ est. Et claudicauer̃t a semitis suis. Qui
tam̃ popłs post tactis sibi uiribꝰ ñ solũ elaudi¬
cat. s ⁊ torpescit: ne ultra iam generare filios
possit. Deniq qd̃ adiecit idem patͥarcha uidis¬
se se cłm facie ad faciem. cum superiꝰ uirũ secũ
narret fuisse luctatũ. id significat qd idem d̾s
homo erat futurꝰ qui cum iacob popło luctaret᷑.
Dina que tͣnsfert᷑ in causam. iurgii enĩ in sichi¬
mis. causa extitit. Hec qͥppe ut mulieres uidet.
extrance regionis egredit᷑. qͣndo unaqueq men̾
sua studia negligens actiones alienas curans. ex¬
tra habitũ atq extra ordinem ꝓpͥum euagat᷑.
Qm sichem pͥnceps t̾re oppͥmit. qr iudelicet
inuentã curis ext̾iorib diabolꝰ corrumpit. Et
adglutinata est anima eiꝰ cum ea. qr unitam sibi
ꝑ miqͥtatẽ respicit᷑. ⁊ qr cum mens aculpa resi¬

Expanded text:
errore sui seminis claudicant; de quibus prophetice errore sui seminis claudicant; de quibus prophetice praedictum est: Et claudicaverunt a semitis suis . Qui tamen populus post tactis sibi viribus non solum claudicat, sed et torpescit, ne ultra jam generare filios possit. Denique quod adjecit idem patriarcha vidisse se Deum facie ad faciem, cum superius virum secum narrat fuisse luctatum, id significat quia idem Deus homo erat futurus, qui cum Jacob populo luctaretur. Dina, quae transfertur in causam; jurgii enim in Sichimis causa exstitit. Haec quippe, ut mulieres videret extraneae regionis, egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet intentam curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea , quia unitam sibi per iniquitatem respuit; et quia cum mens a culpa resi
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Sumpsit aũt iacoblapidẽ. ⁊ consticuit eũ titulum¬
⁊ cet̾. Mistice aũt int̾ fideles udeos ⁊ gentes testis
est lapis enunens. in similitudinẽ xp̃i. ⁊ aceruus
lapidum qͥ est multitudo credentiũ. Uir enĩ qͥ
cum iacob luctatꝰ est. tipum xp̃i euidentissime
gesserat. cui tam̃ ideo p̾ualuit iacob utiq uolenti.
ut minist̾ium figaret passionis xp̃i uͥ uisus est
iacob in iudeoꝵ hoc est incorꝑis sui sobolẽ p̾ualu¬
isse deo. ⁊ qͣsi cum infirmo ita cum carne eiꝰ luc¬
tamen mire. ⁊ inualescere in passione eiꝰ. sic̃ scͥp¬
angłs latitudinẽ femoris. ⁊ claudũ redlidit: sicq
erat iꝰ atq idem iacob benedictꝰ. ⁊ claudꝰ. Be
nedictꝰ inhis qͥ in xp̃m ex eodem popło credi¬
derunt: atq in infidelibꝰ claudꝰ. Nam in femo¬
ris neruo: ualitudo gen̾is ⁊ multitudo est.
Plures qͥppe sunt in stirpe qͥ degen̾antes a fide
patrũ. ⁊ a p̃ceptis auctoris sui deuiantes. in

Expanded text:
ta . Sumpsit autem Jacob lapidem, et constituit eum titulum, etc. Mystice autem inter fideles tam Judaeos quam gentes testis est lapis eminens in similitudinem Christi, et acervus lapidum, qui est multitudo credentium. Vir enim, qui cum Jacob luctatus est, typum Christi evidentissime gesserat. Cui tamen ideo praevaluit Jacob, utique volenti, ut mysterium figuraret passionis Domini. Ubi visus est aeorum typo, hoc est in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scripangelus latitudinem femoris, et claudum reddidit » ; sicque erat unus atque idem Jacob benedictus et claudus. Benedictus in his qui in Christum ex eodem populo crediderunt; atque in infidelibus claudus. Nam in femoris nervo valetudo generis et multitudo est. Plures quippe sunt in stirpe, qui degenerantes a fide patrum, et a praeceptis sui auctoris deviantes, in
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ abissi iacentis deorsum. ut om̃ib angłis
⁊ hominib dominaret. Benedictionibꝰ uberũ
i. siue duoꝵ testam̃toꝵ. quoꝵ alt̾̃o est nuntiatꝰ.
altero est clemonstratꝰ. siue benedictionibꝰ ube¬
rum marie. que uere benedicta erant. qr isdem
scã uirgo de se potum lactis in multis. unde⁊
illa mulier in euͣngłio ait. ħ eatꝰ uent̃ qͥ te por¬
tauit ⁊ ubera que suxisti. B enedictiomibꝰ ube¬
rum ⁊ uulue etiã hic benedicit᷑. ⁊ uulua eiꝰdẽ
matͥs illa utiq uͥginał que nob̾ xp̃m dñm ali

Expanded text:
um, ut omnibus angelis et hominibus dominaretur. Benedictionibus uberum, id est, sive duorum testamentorum, quorum altero est nuntiatus, altero demonstratus; sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erant, quia iisdem sancta Virgo Domino potum lactis immulsit. Unde et illa mulier in Evangelio ait: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Benedictionibus uberum et vulvae. Etiam hic benedicitur vulva ejusdem matris, illa utique virginalis, quae nobis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuit: ut logis cerimonias sꝑnerent. ⁊ suscepta eu᷑¬
ngłica ueritate gaucłent ⁊ exultarent. q̃m digni
habiti eẽnt ꝓ nõie eiꝰ ꝯtumelias pati. cunctisq
fudelib p̃dicarent dicentes. Oñe gaudiũ existi¬
mate. cum in tẽptationes uarias incideritis. Unde
aũt tanta in eis sit habundantia: caritatis xp̃i ex¬
ponit᷑ fig̾ate dum subdit᷑. Tinguat in oleo pedem

Expanded text:
suscepta evangelica veritate gauderent et exsultarent, quoniam digni habiti sunt pro nomine ejus contumeliam pati, cunctisque fidelibus praedicarent, dicentes: Omne gaudium existimate, cum in tentationes varias incideritis . Unde autem tanta in eis sit abundantia charitatis Christi, exponitur figurate, dum subditur: Tinguit in oleo ped
Abbreviated transcription (Latin):
ut apłs ait ꝑ omĩa scdm similitudinẽ excepto pec¬
cato. S maximã ei tunc diabolꝰ tẽptationẽ intulit.
cum in eiꝰ necem iudeoꝵ animos tanta obstinatiõe
excitauit: ut om̃s una uoce dicerent. Sanguis
eiꝰ suꝑ nos. ⁊ suꝑ filios nr̃os. Aque enĩ contͣdictio¬
nis popłi sunt iudeoꝵ. qui mundatione ꝑsecu¬
gr̃as ago. Hic significat xp̃m. qui in cubile sepul¬
chri. qͣsi leo securꝰ qͦdam corꝑis somno qͥeuit. Deruicto¬
q mortis imꝑio. post tͥduũ surrexit. qͥ contra ad¬
uersarias potestates in cruce conf. igens. scãm eccłã
qͣm de gentib uniũsis ad se uitem uerã colligens.
uino sanguinis sui lauauit. cunctis hostib suꝑ¬
iorem fecit. Isachar qͥ int̾pretat᷑ merces. hoc aũt
ideo qr mandragoris filii sui ruben. itͦitum uiri
qui racheli debebat᷑. ad se emerat lia. unde ⁊ dum
natꝰ ẽẽt. dixit lia. Dedit d̾s mercedẽ meã. Hunc
pat̾ iacob in benedictione sua asinũ fortẽ nuncu¬

Expanded text:
us ait, per omnia  pro  similitudine, excepto peccato . Sed maximam ei tunc diabolus tentationem intulit, cum in ejus necem Judaeorum animos tanta obstinatione excitavit, ut omnes una voce dicerent: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Aquae enim contradictionis populi sunt Judaeorum, qui inundatione persecu, id est, gratias ago. Hic significat Christum, qui in cubili sepulcri, quasi leo securus, quodam corporis somno quievit, devictoque mortis imperio, post triduum surrexit; qui contra adversariade gentibus universis ad se vitem veram colligens vino sanguinis sui lavavit, cunctis hostibus superiorem fecit. Isachar, qui interpretatur merces. Hoc autem ideo quia mandragoris filii sui Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. Unde et dum natus esset, dixit Lia: Dedit Deus mercedem meam . Hunc pater Jacob in benedictione sua asinum fortem nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
sistentẽ oleo sp̃c sc̃i copiosissime unxit. ex quo con¬
cepta uͥtute nullo labore deficeret. s inmarcessi¬
bilis semꝑ gaudii alacͥtate posleret. Cui eciã
incorruptibił calciam̃ti p̃stitit munim̃tũ. De
quo seqͥt᷑. ferrũ.⁊ es. calciam̃tũ eiꝰ. Cuiꝰ dies iu¬
uentutis. ita fiunt insenectutis: qr corpꝰ eiꝰ
qd̃ est eccł̾a. in pͥmordio fidei floruit ututib¬

Expanded text:
sistentem oleo Spiritus sancti copiosissime unxit; ex quo concepta virtute nullo labore deficeret, sed immarcescibilis semper gaudii alacritate polleret, cui etiam incorruptibilis calciamenti praestitit munimentum, de quo sequitur: Ferrum et aes calciamentum ejus. Cujus dies juventutis ita fiunt, ut senectutis; quia corpus ejus, quod est Ecclesia, in primordio fidei floruit virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑsecutores xp̃ianitatis noĩs plures in uenitꝰ. ⁊ he-¬
reticoꝵ uenenosa documenta exorari p̃sensit. s oĩa
figmenta diabłi xp̃i itirtute suꝑarit. Assur int̾¬
pretat᷑ dep .i. nens. idest diabłs humanũ genus de¬
primens. ut in psalmo. Et enĩ assur inquit simul ue¬
nit cũ illis. Item assur. diabłm uel potestates huius
scłi sigc̾at. idest illd̾ osee. Ueas sur uirga furoris meiz
item ibri. Nolite timere popłe meus habitator syon ab

Expanded text:
persecutores Christianitatis nominis plures invenit, et haereticorum venenosa documenta exoriri praesensit: sed omnia figmenta diaboli, Christi virtute superavit. Assur interpretatur deprimens, id est, diabolus humanum genus deprimens in psalmo: Etenim, inquit, Assur simul venit cum illis . Item Assur diabolum vel potestates hujus saeculi significat, ut est illud Isaiae: Vae, Assur virga furoris mei . Item ibi: no
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. locis montuosis ⁊ asꝑiorib site. habitantes
fluuios idaspem ⁊ arbem. Sunt enĩ int̃ se fini¬
bus suis discrete. nomina appriis auctorib tra¬
hentes. India autem que in orientali parte mundi¬
consistit. ⁊ solis ortum prima suscipit. primiti¬
uam potest designare eccłiam in gente iuidea cõ¬
stitutã. que ad uentũ solis iusticie prima aspex̃.
⁊ lumen uerum huic orbi exortum ꝑ doctores su¬
os in toto orbe p̃dicauit. ipsi etiam aurũ sapĩe. ⁊ ar-¬
gentũ eloquentie. gẽmasq omniũ uͥtutũ sufficien

Expanded text:
duntur, locis montuosis et asperioribus sitae, habentes duntur, locis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Idaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus trahentes. India enim, quae in Orientali parte consistit, et solis ortum prima suscipit, primitivam potest designare ecclesiam in gente Judaea constitutam; quae adventum solis justitiae prima aspexit, et lumen verum huic orbi exortum per doctores suos in toto orbe praedicavit: ipsa etiam aurum sapientiae et argentum eloquentiae gemmasque omnium virtutum suffici
Abbreviated transcription (Latin):
spũ salubrma. In anno bis metit fruges : uice hye¬
mis ⁊ hesias pat̾it᷑. Gignit aut̃ tincti coloris hoĩes.
elefantos ingentes. monoceron bestiã. psitacil auẽ.
Ebenũ quoq lignũ ⁊ ciiamũ ⁊ piꝑ. calamũ aro¬
maticũ. Mitit ⁊ ebur. lapides quoq p̃ciosos berilloᷤ.
chrisoprasos. ⁊ adcamantẽ. carbuncłos lignites. mar¬
garitas. ⁊ uniones. quib nobilium feminarũ ardet
ambitio. Ibi st̃ ⁊ montes aurei qͦs ad ire ꝑꝓpt̃ draco¬
nes ⁊ grifes. ⁊ inmensoꝵ hoĩm monstra impossi¬
bile est. Parthia abin die finib usq ad mesopota¬
miam generalr̃ nõiatur. ꝓpter in uictam eñĩ uir-¬
tutem parthorum ⁊ assiria ⁊ reliq̃ ꝓxime regioẽs
eiꝰ nomen traxert̃. Sunt enĩ inea aracusia. parchia.
assiria. media ⁊ ꝑsida. que regiones inuicem fibi cõ¬
iuncte ⁊ niciũ ab indo flumine samt̃: tygri clau¬

Expanded text:
spiritu saluberrima in anno bis metit fruges: vice hiespiritu saluberrima in anno bis metit fruges: vice hiemis Etesias patitur. Gignit autem tincti coloris homines, elephantos ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum, et cinnamum et piper et calamum aromaticum. Mittit et ebur, lapides quoque pretiosos: beryllos, chrysoprasos et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas et uniones, quibus nambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et gryphes, et immensorum hominum monstra impossibile est. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam generaliter nominatur; propter invictam enim virtutem Parthorum et Assyria, et reliquae proximae regiones ejus nomen traxerunt. Sunt enim in ea Aracusia, Parthia, Assyria, Media et Persida, quae regiones invicem sibi conjunctae initium ab Indo flumine sumunt, Tigri clau
Abbreviated transcription (Latin):
consurgit. Quatuor ergo paradisi flumina t̃¬
ram. itrigant . qr dũ in his uuͥ uͥtutib cor in¬
fundit᷑. ab om̃i desidioꝵ carnaliũ estutẽꝑatur
Item allegorice .uiͦiͬ. paradisi flumina .iiͦii. sunt
eunͣgłia: ad p̃dicatõem in cunctis gentib missam
Ligna fructifera: om̃s scĩ st̃. fructꝰ eoꝵ oꝑa eoꝵ:
boni ⁊ mali ꝓprrum est uoluntatis arbitrium.
qd̃ in medio nri est positum. addinoscendũ bonũ.
Ndie uocata ab indo flumine. quo ex parte occidẽ¬
tali claudit᷑. hec ameridiano mari porrecta. usq ad
ꝯͣtum solis. ⁊ septentrione usq ad montem cautasũ
ꝑuenit. habens gentes młtas ⁊ oppida. Insulã quoq
ta ꝓbane gemimis ⁊ elefantis refertã. chrisan ⁊ argi¬
ren. auro argentoq fecundas. utilem qͦq arborib fo¬
liis numqͣt carentem. Habet ⁊ fluuos. gangen. ⁊ ni¬
dan ⁊ ipane. illustrantes indos. Terra in die fabonii

Expanded text:
consurgit. Quatuor ergo paradisi flumina teconsurgit. Quatuor ergo paradisi flumina terram irrigant, quia dum his quatuor virtutibus cor infunditur, ab omni desideriorum carnalium aestu temperatur. Item allegorice quatuor paradisi flumina, quatuor sunt Evangelia ad praedicationem cunctis gentibus missa. Lignaboni et mali, proprium est voluntatis arbitrium; quod in medio nostri est positum ad dignoscendum bonum regionibus. India vocata ab Indo flumine, quo ex parte Occidentali clauditur. Hortum Solis, et a septentrione usque ad montem Caucasum pervenit; habens gentes multas et oppida, insulam quoque Taprobanen gemmis et elephantis refertam, Chrysam et Argyren auro argentoque fecundas, Tilen quoque arboribus foliam numquam carentem. Habet et fluvios Gangen et Indum et Hypanem inlustrantes Indos. Terra Indiae Favonii
Abbreviated transcription (Latin):
ce confitentem. Ait. Amen dico tibi hedie mecum
eris in paradiso. Aliter autẽ paradisus ut diocimꝰ signi¬
ficat scãm eccł̃iam. de qua in genesi scriptum est.
Dlantauerat dñs d̃s paradisum uoluptatis aprinci-¬
pio. Paradisus: eccł̃ia est. Sic enĩ de illa legit᷑ in cã¬
ticis canticoꝵ. Ortus conclusus soror mea sponsa.
Apͥncipio aut̃ plantat᷑ paradisus: quia eccłia catholi¬
ca a xp̃o. qui est pͥncipiũ oĩm condita ẽẽ cognoseit᷑.
fluuiꝰ de paradiso exiens ymaginẽ portat xp̃i de pat̾̃no
fonte fluentis. qui irrigat eccł̃iam suam uerbo p̃di-¬
catoĩs. ⁊ cdon&ͦ baptismi: de quo bene ꝑ ꝓpħam dr̃.¬
Dñs es nr̃ fluuiꝰ głosus exiliens in t̃ram sicientem:
qd̃ qͣttior fluminib de paradiso egrectientibꝰ t̃¬
ra rigat᷑. solidum mentis nr̃e edificrũ. pruden¬
tia. temꝑantia. fortitudo iusticia continet. qͥa in
his quatuor uͥtutib tota boni oꝑis structura

Expanded text:
ce confitentem ait: Amen dico tibi, hodie mecum ce confitentem ait: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Aliter autem paradisus ut diximus significat sanctam Ecclesiam, de qua in Genesi scriptum est: Plantaverat Dominus Deus paradisum voluptatis a principio . Paradisus Eccticis canticorum: Hortus conclusus soror mea . A principio autem plantatur paradisus, quia Ecclesia catholica a Christo, qui est principium omnium, condita esse cognoscitur . Fluvius de paradiso exiens, imaginem portat Christi de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicationis et dono baptismi. De quo bene per prnoster fluvius gloriosus, exsiliens terram sitientem . Quod quatuor fluminibus de paradiso egredientibus terra rigatur, solidum mentis nostrae aedificium, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia continet; quia in his quatuor virtutibus tota boni operis structura
Abbreviated transcription (Latin):
co in latinum uertit᷑ ortus. Porro hebraice edẽ
iunctum facit ortum deliciarum. Est enĩ omi gen̾e
ligni & pomiferarũ arborum confitꝰ. habens etiam¬
⁊ lignum uite. Non ibi frigus: non estas: s ꝑpetua
aeris temꝑies. Ecuiꝰ medio fons ꝓ rumpens: totum ne¬
mus irrigat. Diuidit᷑q in quatuor nascentia flumi-¬
na. cuiꝰ loci post peccatum hõis aditus inter clusus est.
Septus᷑ est enĩ undiq rumphea flaminea. idest mruro
igneo accinctus: ita ut eiꝰ cũ celo pene iungat in cen¬
oium. Cherubin quoq idest angłoꝵ presidium arcẽ¬
dis sp̃itib malis. suꝑ rumphea flagrantia ordinatus
est: ut hoĩes flamme angłos uero malos. angłi sub¬
moueant. ne cui carni spiritui tnͣsgresfionis aditus
ce aut eccł̃iam p̃sentem sig̃tat. aut t̃ram uiuentiũ.
ubi ill qui merent᷑ ꝑfidam rectam & bona oꝑa iric¬
turi sunt imꝑpetuum: de quo dñs ad latronem incru¬

Expanded text:
co in Latinum vertitur hortus; porro Hebraice Eden co in Latinum vertitur hortus; porro Hebraice Eden  utrumque junctum facit hortum deliciarum; est enim omni genere ligni et pomiterarum arborum consitus, habens etiam lignum vitae: non ibi frigus, non aestus, sed perpetua veris temperies. 3. E cujus medio fons prorumpens totum nemus irrigat, dividiturque in quatuor nascentia flumina, cujus loci post peccatum homini aditus interclusus est. Septus est enim undique romphaea flamma, id est, muro igneo accinctus, ita ut ejus cum coelo pene jungatur incendium. 144 4. Cherubin quoque, id est, angelorum praesidium arcendis spiritibus malis super romphaeae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli boni submoveant, ne cui carni, vel spiritui transgressionis aditus entem significat, aut terram viventium, ubi illi qui merentur per fidem rectam et bona opera victuri sunt in perpetuum. De quo Dominus ad latronem in cru
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. sola asia. Sed icleo iste due partes facte sunt. qͥa
int̃ utrasq aboceano mare magnũ ingredit᷑. qd̾ eas
int̾ secat. Qua ꝓpt̾ si in duas partes orientis ⁊ occi¬
oentis. orbem diuidels: asia erit in una. In alt̾a uͦ.
europa ⁊ africa. Iste tres partes totum humanum
genus cum insulis que his ad iacent conement.
⁊ bñ tribus partib distinctus est orbis. quĩ sc̃e
trinitatis fide imbuendꝰ erat ⁊ in eunͣgłoo docu¬
mento instruendꝰ. Unde legr̃ in parabola salua¬
toris. qd̾̃ mulier acceptũ fermentũ abscondit in
farme satis tribus donec fermentaret᷑ totũ. Idest scã
eccłia humano generi quod ex trib filiis noe semi¬
natum in mundo fuit. fermentum eunglice doctͥ¬
ne in cordibus fidelium abscondit: donec natiuum
saporem totum ꝑ rectam fidem ⁊ scieutiam spirita¬
inorientis partib constitutꝰ: cuiꝰ uocabłm ex gre¬

Expanded text:
dium sola Asia. Sed istae duae ideo partes factae sunt, quia dium sola Asia. Sed istae duae ideo partes factae sunt, quia inter utrasque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera Europa et Africa. Istae tres partes totum humanum genus cum insulis, quae his adjacent, continent. Et bene tribus partibus distinctus est orbis, qui sanctae Trinitatis fide imbuendus erat, et Evangelico documento instruendus. Unde legitur in parabola Salvatoris , quod mulier acceptum fermentum abscondit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum, id est, sancta Ecclesia humano generi, quod ex tribus filiis Noe seminatum fuit in mundo, fermentum Evangelicae doctrinae in cordibus fidelium abscondit, donec nativum saporem totum per rectam fidem et scientiam spiritain Orientis partibus constitutus, cujus vocabulum ex Grae
Abbreviated transcription (Latin):
intͣ predictum t̾re circł̾m continent᷑. Nam si ab orieu¬
tis cardine in austrum ⁊ aquilouem singłas rectas
lineas. ducas: sumilr quoq ⁊ si ab occidentis cardine
neas tendas. facis quadratũ t̃re uitͣ orbem p̃dictum.
S quoinodo quadratꝰ iste de monstratuiꝰ p ei: circłm
scribi debeat. Eodides in quarto libro elementoꝵ eui¬
denter insinuat. qua ꝓpt̃ rec te scͥptura scã faciem t̃re.
& orbem uocat. ⁊ quatuor eam dicit cardinib contine¬
ri. Diuisus est autẽ trifarie: equib una pars asia.
altera europa. tercia africa nuncupat᷑:. quas tres parteᷤᷤ
orbis. uetes non equalr diuiserunt. Nam asia: ameri¬
die ꝑorientem usq septentrionem ꝑuenit᷑. europa uͦ.
a septemtrione usq ad occidentem. atq astrica. ab occi¬
dente usq ad meridiem. Unde eiudenter orbem dimi¬
dium due tenent. europa ⁊ africa. Altum uero dimi¬

Expanded text:
intra praedictum terrae circulum continentur. Nam si ab Orienintra praedictum terrae circulum continentur. Nam si ab Orientis cardine in Austrum et in Aquilonem singulas rectas lineas ducas: similiter quoque et si ab Occidentis cardine neas tendas: facis quadratum terrae intra orbem praedictum. Sed quomodo quadratus iste demonstrativus inter circulum scribi debeat, Euclides in quarto libro Elementorum evidenter insinuat: quapropter recte Scriptura sancta faciem terrae et orbem vocat, et quatuor eam dicit cardinibus contineri. Divisus est autem trifarie, a quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur: quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per Orientem usque Septentrionem pervenit: Europa vero a Septentrione usque Occidentem: atque Africa ab Occidente usque ad Meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Europa et Africa: alium vero dimi