comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ulto marima sunt maleficia aliquo cerco emolu¬
m̃to inducti susciꝑe conant᷑. Si multos indur̃ in pec¬
catũ peccunie spes. Si complures scelere se contami¬
nauerunt imꝑii cupiditate. Si multi leue ꝯpendiũ
fraude maxima cõmputarunt. cui mirũ uidebit᷑
istũ ameleficio ꝓpt̃ acerrimã formidiuẽ ñ temꝑasse.
Uirũ fortissimũ. integerrimũ. inimicitiarũ ꝑ seqñtis¬
simũ. inuiria lacessicũ. ira excitatũ. homo timidus.
nocens. conscus sui peccati. insidiosus inimcũ eneo¬
lumẽ eẽ noluit. cui tand̾ hoc mirũ uidebit᷑: Ham
c̃ fenis bestias uideamius alaeres ⁊ eretas dade esui

Expanded text:
multo maxima sunt maleficia, aliquo certo emolumulto maxima sunt maleficia, aliquo certo emolumento inducti suscipere conantur. Si multos induxit in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii cupiditate, si multi leve conpendium fraude maxima commutarunt, cui mirum videbitur, istum a maleficio propter acerrimam formidinem non temperasse? Virum fortissimum, integerrimum, inimicitiarum persequentissimum, iniuria lacessitum, ira exsuscitatum homo timidus, nocens, conscius sui peccati, insidiosus  inimicum incolumem esse noluit: qui tandem hoc mirum videbitur? Nam um feras bestias videamus alacres
Abbreviated transcription (Latin):
cã que demonitrat uũm eẽ id qd̾ intendimꝰ breui sub¬
iectione. Rationis confirmatio ẽ ea que plurib argu¬
m̃tis corroborat breuit̃ expositam roẽm. Er ornatio ẽ
qua utimur rei honestande ⁊ collocuplecande cau¬
sa cõfirmata argum̃tacione. Complerio ẽ quȩ conclu¬
dit breuit̃ colligens parces argum̃tationis. hisce gͦ
qnͥq partib ut absolutissime utamur. ħ mͦ tractabi¬
mus argum̃tationẽ. Causam ostendemus ulixi fuisse
quare int̾fect̾t aiacem. Inimicũ enĩ acerrimũ de medio
tollere uolebat aquo sibi non inuiria sũmũ ꝑiculũ
metuebat.  uidebat illo incolumi se in colum̃ ñ futm.
sꝑabat illius morte se salutem sͥ comꝑare. Consueueint
chinari. Cui rei mors indigna palamedis testimoniũ
dat. Gͦ ⁊ metus ꝑiculi hortabatur eũ ꝑimere. aquo
suppliciũ uerebatur. ⁊ consuetudo peccandi maleficii
suscipiendi remouebat dubitationẽ.  Om̃s enĩ cum
minima peccata de causa suscipiunt. tum uͦ illa que

Expanded text:
um esse id, quod intendimus, brevi subiectione. Rationis confirmatio est ea, quae pluribus argumentis conroborat breviter expositam rationem. Exornatio est, qua utimur rei honestandae et conlocupletandae causa, confirmata argumentatione. Conplexio est, quae concludit breviter, conligens partes argumentationis. Hisce igitur quinque partibus ut absolutissime utamur, hoc modo tractabimus argumentationem: «Causam ostendemus Ulixi fuisse, quare interfecerit Aiacen. Inimicum enim acerrimum de medio tollere volebat, a quo sibi non iniuria summum periculum metuebat. Videbat illo incolumi se incolumem non futurum; sperabat illius morte se salutem sibi conparare; consueverat, chinari: cui rei mors indigna Palamedi testimonium dat. Ergo et metus periculi hortabatur eum interimere, a quo supplicium verebatur; ‹et› consuetudo peccandi maleficii suscipiendi removebat dubitationem. CAPUT 29 Omnes enim cum minima peccata cum causa suscipiunt, tum vero illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
se. he pariunt auariciã. A uarcia porro hoiẽm ao qo uis
maleficiũ impellit. Q auaricia inducti aou̾saris nũ. hoc
in se facinus admusert̃. hic io qd extiemũ dictũ ẽ satis fu¬
it ex ponere. ne ennium ⁊ cecõs poetas imnitem. quib hoc
mͦ loqui concossum ẽ. utinã ne in nemore pelio securib¬
cese cecidissent abiegne ad t̾ram trabes. neue inde na¬
tus inchoanda. exordiũ cepiss que nunc nominat᷑
inauratam arietis colchis imꝑio regis pelie ꝑ dolũ. Nã
nunquã era mea crrans medea efferret pedem domo.
Nam hic satis erit dicere. si id mͦ qd̾ satis eẽt ciuassent
poete. Utinã ne era errans mea efferret pedem domo¬
medea animo egra. amore saucia. Gͦ hac quoq abulti-¬
maᷤ repeticione in expositionib magnoꝑe suꝑsedendũ
ẽ. Hon enĩ rep̃hensione s sicut complures alie sua spon¬
te uiciosa ẽ. uiciosa ẽ rõ que ad expositionẽ ñ ẽ accõ

Expanded text:
sunt. Haec pariunt ‹avaritiam.› Avaritia porro hominem ad quod vis maleficium impellit. Ergo avaritia inducti adversarii nostri hoc in se facinus admiserunt.» Hic id, quod extremum dictum est, satis fuit exponere, ne Ennium et ceteros poetas imitemur, quibus hoc modo loqui concessum est: Utinam ne in nemore Pelio securibCaesae accidissent abiegnae ad terram trabes, Neve inde navis inchoandi exordium Cepisset, quae nunc nominaturinauratam arietis Colchis, imperio regis Peliae, per dolum: Nam numquam ‹era› errans mea ‹domo› efferret pedem. Nam hic satis erat dicere, si id modo, quod satis esset, curarent poetae: Utinam ne era errans mea domo efferret pedem. Medea animo aegro, amore saevo saucia Ergo hac quoque ab ultimo repetitione in expositionibus magnopere supersedendum est. Non enim † reprehensione, sed sicut aliae conplures,  sua sponte vitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
nam sentñciam aut nullam eẽ aut stultam. aut
inuistam. aut ñ posse fieri. aut ñ constare cũ suꝑi¬
orib ⁊ inferiorib sentenciis. aut cũ uire communi.
aut cũ aliis legib communib. aut cum reb uidica¬
tis dissentire. Deiñ exemploꝵ auoluntate contra
scͥptum uidicatoꝵ enumeratio. Deiñ legũ ⁊ stipulati¬
onũ breuit̃ excerptarũ in quib intelligitur scͥptoꝵ¬

Expanded text:
riam sententiam aut nullam esse, aut stultam, aut riam sententiam aut nullam esse, aut stultam, aut iniustam, aut non posse fieri, aut ‹non› constare cum superioribus et inferioribus sententiis; aut cum iure communi aut cum aliis legibus communibus aut cum rebus iudicatis dissentire. Deinde exemplorum a voluntate et contra scriptum iudicatorum enumeratione, deinde legum aut stipulationu
Abbreviated transcription (Latin):
serit qd̵ scripsit. ⁊ demonstrabitur scͥptum illud eẽ
dilucide. bixuit̃ commode. ꝑfecte. cũ toẽ ceita. Deiñ
erempla ꝓferentur. que res cum ab aduisariis sententia
redderet᷑ ⁊ uoluntas afferretur: a scͥpto pocius udi¬
cate sint. Peiñ ostendet᷑ quã ꝑiculosum sit a scͥpto
recedi. Locus ꝯmunis ẽ contra eũ qui cum fateatur
se ꝯtra id qd̃ legib scm. aut testam̃to ꝑscͥpͥtum sit
mus. Primũ laudabimus scͥpͥtoris commoditatẽ atq
breuitatẽ. qd tantũ scͥpsent. qd̾ neceẽ fuerit. Illuo qd̾
sine scͥpto intelligi potuent: ñ necessariũ scribendũ
putarit. Deiñ dicemus calumpniatoris officiũ eẽ.¬
uba ⁊ littas sequi neglige̾ uoluntatẽ. Deĩ id qd scͥp¬
tum sit aut non posse fieri. aut ñ lege. aut ñ more
ñ natuia ñ equo ⁊ bono posse fieri. que omĩa scpto
que a nobis facta sint uistissime facta. Peiñ contra¬

Expanded text:
serit, quod scripserit; et demonstrabitur scriptum illud esse serit, quod scripserit; et demonstrabitur scriptum illud esse dilucide, breviter, commode, perfecte, cum ratione certa. Deinde exempla proferentur, quae res, cum ab adversariis sententia et voluntas adferretur, ab scripto potius iudicatae sint. Deinde ostendetur, quam periculosum sit ab scripto recedere. Locus communis est contra eum, qui, cum fateatur se contra quod legibus sanctum aut testamento perscriptum sit,mus: primum laudabimus scriptoris commoditatem atque brevitatem, quod tantum scripserit, quod necesse fuerit; illud quod sine scripto intellegi potuerit, non necessario scribendum putarit. Deinde dicemus calumniatoris esse officium verba et litteras sequi, neclegere voluntatem. Deinde id, quod scriptum sit, aut non posse fieri, aut non lege non more non natura non aequo et bono posse fieri; quae omnia noluiquae a nobis facta sint, iustissime facta. Deinde contra
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc ad legitime constitutionis partes transeamus.
Cum uoluntas scͥptoris cum scripto dissidere uidebi¬
tur. si a scͥpto dicemus: his locis item᷑ scdm narrati¬
onẽ. Primũ scͥptoris collaudatione. dehine scͥpͥti reci¬
tatione utemur. dehinc ꝑcontacione: scirent ne ad¬
u̾sarii id scͥptum fuisse in lege. aut in testam̃to. aut¬
in stipulatione. aut quolibet scͥpͥto qd̃ ad eam rem
ꝑtinebit. Deiñ collatione quid scͥptũ sit. quid ad¬
u̾sarii se fecisse dicant. quid iudicem sequi ꝯueniat.
utrũ id qd̃ diligent̃ scͥptum sit. an id qd acute sit
excogitatũ. Deiñ ea sentñcia que ab adu̾sariis sit ex¬
cogitata. ⁊ scͥpto attributa: contempnet᷑. ⁊ infirma¬
bitur. Deiñ queret᷑ quid ꝑieli fu̾it si id uoluiss ascri¬
bere. aut nũ ñ potuerit ꝑscribere. Deĩ a nobis sen¬
centia repietur. ⁊ causa ꝓferet᷑. quare id scͥptor sen¬

Expanded text:
Nunc ad legitimae constitutionis partes transeamus. CAPUT Nunc ad legitimae constitutionis partes transeamus. CAPUT 13 Cum voluntas scriptoris cum scripto dissidere videbitur, si a scripto dicemus, his locis utemur: secundum narrationem primum scriptoris conlaudatione, deinde scripti recitatione; deinde percontatione, scirentne idonee adversarii id scriptum fuisse in lege aut testamento aut stipulatione aut quolibet scripto, quod ad eam rem pertinebit; deinde conlatione, quid scriptum sit, quid adversarii se fecisse dicant, quid iudicem sequi conveniat: utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id, quod acute sit excogitatum; deinde ea sententia, quae ab adversariis sit excogitata et scripto adtributa, contemnetur et infirmabitur. Deinde quaeretur, quid periculi fuerit, si id voluisset adscribere; aut num non potuerit perscribi. Deinde a nobis sententia reperietur et causa proferetur, quare id scriptor sen
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. si docebimus nos multos ẽẽ falsos rumores.⁊
etemplis utem᷑ de quib falsa fama fu̾it. ⁊ aut ini¬
micos nrõs. aut homines natura maliuolos. ⁊ ma-¬
ledicos confinrisse dicemus. ⁊ aliquã aut fictam
fabulam in adu̾sarios ꝓferemus. quã dicamus om̃ib in
ore eẽ. aut uum rumorẽ ꝓferemꝰ. qui illif aliquid tur¬
piturdinis afferat. neq tñ ei rumori hrẽ nos fidem di
cemus. Idõ qd quiuis homo possit quãuis turpem de
quolibet rumorẽ ꝓferre ⁊ confictã fabulã dissipare.
ueruntũ si rumor uehem̃ter ꝓbabilis eẽ uidebitur:
argum̃tancdo fame fidem pot̾imus ab rogare. Qd̃ et
difficillima tractatu ẽ constitucio coniecturalis.⁊
in ueris causis sepissime tinctanda ẽ: eo diligentiꝰ
eiꝰ om̃s parces ꝑscrutati sumus. ut ne paruula quid̃
titubatione. aut offensione impedirem᷑. si ad hane roẽm
p̃ceptionis assiduitatẽ exercitationis accomodaremꝰ.

Expanded text:
mum, si docebimus multos esse falsos rumores, et mum, si docebimus multos esse falsos rumores, et exemplis utemur, de quibus falsa fama fuerit; et aut iniquos nostros aut homines natura malivolos et maledicos confincxisse dicemus; et aliquam aut fictam fabulam in adversarios adferemus, quam dicamus omnibus in ore esse, aut verum rumorem proferemus, qui illis aliquid turpitudinis adferat, neque tamen ei rumori nos fidem habere dicemus, ideo quod quivis unus homo possit quamvis turpem de quolibet rumorem proferre et confictam fabulam dissipare. Verumtamen si rumor vehementer probabilis esse videbitur, argumentando famae fidem poterimus abrogare. Quod et difficillima tractatu est constitutio coniecturalis et in veris causis saepissime tractanda est, eo diligentius omnis eius partis perscrutati sumus, ut ne parvula quidem titubatione aut offensatione impediremur, si ad hanc rationem praeceptionis adsiduitatem exercitationis adcommodassemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabili argum̃tacione. Idq partib coniecture quas
añexposuimꝰ facere oportebit. Ab argum̃tis ⁊ signis
⁊ ceteris locis quib augetur suspicio dice ꝯuenit ħ
ꝯsentiant. rem ꝑspicitam ñ suspiciosam oporte̾ uidi
Item plus oportere signis ⁊ argum̃tis credi quã testi-¬
b. hec enĩ eo mͦ exponi quomodo reuera sunt gesta
testes corrumpi posse. uł p̃cio. uł grã. uł metu. uł si¬
multate. Contra argum̃ta ⁊ signa ⁊ ceteras suspicio¬
nes dicemus. ħmͦ. si demonstrabimꝰ nullã rem eẽ ꝙͣ
ñ suspicionib qui uis possit criminari. Uem̃ u
nãq uãq suspicionẽ extenuabimus. ⁊ dabumus
oꝑam ut ostendamus nicħ o magis in nos eã quã
in alium quẽ ppiam conuenire. Indignũ facinus
temere famam nasci solere quin subsit aliquid.
⁊ dicemꝰ causam ñ fuisse quare quisppiam ꝯminisce¬
m̃tabim᷑ hc̃ ẽẽ u̾um. Contra rumores dicemus pri¬

Expanded text:
probabili argumentatione; idque partibus coniecturae, quas probabili argumentatione; idque partibus coniecturae, quas ante exposuimus, facere oportebit. CAPUT 11 Ab argumentis et signis et ceteris locis, quibus augetur suspicio, dicere hoc moconsentiant, rem perspicuam, non suspiciosam videri oportere. Item plus oportere signis et argumentis credi quam testibus: haec enim eo modo exponi, quo modo re vera sint gesta; testes corrumpi posse vel pretio vel gratia vel metu vel simultate. Contra argumenta et signa et ceteras suspiciones dicemus hoc modo: si demonstrabimus nullam rem esse, quam non suspicionibus quivis possit criminari; deinde unam quamque suspicionem extenuabimus et dabimus operam, ut ostendamus nihilo magis in nos eam quam in alium quempiam convenire; indignum facinus temere famam nasci solere, quin supsit aliquid; et si dicemus causam non fuisse, quare quispiam cmentabimur hunc esse verum. Contra rumores dicemus: pri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ summo dolore homines cogi ut quicquid sciant
dicant. Et p̃tea ꝯfirmatior hec erit disputatio si
que dicta ert̃ argum̃tando eisd uiis quib omĩs
coniectura tractatur trahemus ad iu̾similem sus¬
picionẽ. Idemq hoc intestimoniis facere oportebit.
Contra questiones ħ mͦ dicemus. pͥmum maiores
uoluisse cercis in reb int̃poni questiones. cũ que
uere dicerentur sciri que falso in questione ꝓnũ¬
ciarent᷑ refelli possent. ħ mͦ quo in loco quio posi¬
tũ sit. ⁊ siquid ẽẽt simile quod uidi aut aliquo si¬
mili signo ꝑcipi poss. Deiñ dolori credi ñ oportere.
qd̃ alius alio recentior sit in dolore qd ingeniosior
ad ꝯminiscendũ. qd̃ deniq sepe scire aut suspican
possit. quid questor uelit audire. qd̃ cum dirit in¬
telligat sͥ finem doloris futurũ. Hec disputatio com¬
ꝓbabitur sic si refellemus que in questionib ert̃ dicta

Expanded text:
et summo dolore homines cogi, ut quicquid sciant et summo dolore homines cogi, ut quicquid sciant dicant; et praeterea confirmatior haec erit disputatio, si, quae dicta erint, argumentando isdem viis, quibus omnis coniectura tractatur, trahemus ad veri similem suspicionem; idemque hoc in testimoniis facere oportebit. Contra quaestiones hoc modo dicemus: primum maiores voluisse certis in rebus interponi quaestiones, cum, quae vere dicerentur, sceirei, quae falso in quaestione pronuntiarentur, refelli possent, hoc modo: Quo in loco quid positum sit, et si quid esset simile, quod videri  aut aliquo simili signo percipi posset; deinde dolori credi non oportere, quod alius alio recentior sit in dolore, quod ingeniosior ad eminiscendum, quod denique saepe scire aut suspicari possit, quid quaesitor velit audire; quod cum dixerit, intellegat sibi finem doloris futurum. Haec disputatio conprobabitur, si refellemus, quae in quaestionibus erunt dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
quib nisi accusator nemo pot̾ uti. ⁊ quib nisi defen-¬
sor. Communes st̃. qui alia in ca abreo. alia ab accu¬
satore tractant᷑. In ca̾ ꝯiecturali ꝓprius locus accusa¬
toris ẽ. eũ dicit maloꝵ misereri ñ oportere. ⁊ cũ ait¬
get
peccati attrocitatẽ. Defensoris ꝓprius locus ẽ cũ mise¬
ricordiam captat. ⁊ cum accusatorem calumpniari
criminat᷑. Communes loci sunt tum accusatoris
tum defensoris. Atestib ⁊ contia testes. a questionibus
contra questiones. ab argum̃tis ꝯtra argum̃ta. a signiᷤ¬
contra signa. arumorib contra rumores. A testib di¬
cemus scd̃m auctoritatẽ ⁊ uitã testiũ. ⁊ constantiam
testimonioꝵ. Contra testes uite turpitudinẽ. testimo¬
nioꝵ inconstantiam. si aut fieri ũ potuisse dicemuᷤ.
aut ñ factũ eẽ qd̃ dicunt. aut scire illos ñ potiusse.
ueri inueniendi cã ÷ tormt̃is ⁊ cruciatu uoluisse q̃ri.

Expanded text:
quibus nisi accusator nemo potest uti, et ii, quibus nisi defenquibus nisi accusator nemo potest uti, et ii, quibus nisi defensor. Communes sunt, qui alia in causa ab reo, alia ab accusatore tractantur. In causa coniecturali proprius locus accusatoris est, cum dicit malorum misereri non oportere et cum auget peccati atrocitatem. Defensoris proprius locus est, cum misericordiam captat et cum accusatorem calumniari criminatur. Communes loci sunt cum accusatoris tum defensoris, abs testibus contra testes, abs quaestionibus contra quaestiones, ab argumentis contra argumenta, ab rumoribus contra rumores. A testibus dicemus secundum auctoritatem et vitam testium et constantiam testimoniorum; contra testes: vitae turpitudinem, testimoniorum inconstantiam; si aut fieri non potuisse dicemus aut non factum esse quod dicant aut scire illos non potuisse veri inveniendi causa tormentis et cruciatu voluisse quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
mortui: sig̾cat eũ ueneno necatũ. A quo factũ sit hoc
mͦ. Si telũ. si uestim̃cũ. si qd̾ eius modi relictũ. aut si
uestigiũ rei reꝑtũ fui̾t. aut cruor in uestim̃tis. aut si
in eo loco ꝯp̃hensus. aut uisus transacto negocio quo
in loco fuit res gesta dicitur.s Consecutio ẽ eũ quen¬
tur que signa nocentis ⁊ in nocentis ꝯsequi soleant.
Accusator dicet si poti̾t adu̾sariũ cũ ad eũ uentum
sit: erubuisse. ex palluisse. titubasse. in ꝯstant̃ locittũ
eẽ. ꝯcidisse. pollicitũ eẽ aliquid. que signa ꝯscientie ft̃.
Si reus nicħ hoꝵ fecit: accusator dicet eũ usq ad eo
p̃meditatũ fuisse. quid sibi eẽt usu uenturũ ut con¬
fidentissime resistens respondet. Que signa ꝯfidentie
ñ innocentie sunt. Defensor si ꝑtimuent magnitudi
ñ ꝑtimuerit: fretũ innocentia negabit eẽ ꝯmotum.
suspicione. Ea ht̃ locos ꝓpuos atq ꝯmunes. ꝓprii st̃

Expanded text:
mortui, significat eum veneno necatum. A quo factum sit, hoc mortui, significat eum veneno necatum. A quo factum sit, hoc modo: si telum, si vestimentum, si quid eiusmodi relictum aut si vestigium ‹rei› repertum fuerit; si cruor in vestimentis: si in eo loco conprehensus aut visus transacto negotio, quo in loco res gesta dicitur. Consecutio est, cum quaeritur, quae signa nocentis et innocentis consequi soleant. Accusator dicet, si poterit, adversarium, cum ad eum ventum sit, erubuisse, expalluisse, titubasse, inconstanter locutum esse, concidisse, pollicitum esse aliquid; quae signa conscientiae sint. Si reus horum nihil fecerit, accusator dicet eum usque adeo praemeditatum fuisse, quid sibi esset usu venturum, ut confidentissime resisteret et responderet; quae signa confidentiae, non innocentiae sintrtimuerit, fretum innocentia negabit esse commotususpicione. Ea habet locos proprios atque communes. Proprii sunt ii,
Abbreviated transcription (Latin):
arbitiis. aduitorib. liberis. aut seruis. aut utrisq.
ma suspicione coarguitur. Id diuidit᷑ in tempora
tia. p̃titũ. in stans. ꝯsequens. In p̃ci̾to tempore opor¬
tet ꝯsiderare. uͥ fuit. uͥ uisus sit. quo cũ uisus sit.
nũ quid appararit. nũ quẽ c̃uenent. nũquio dixit.
nũ quẽ habuerit de ꝯsciis. de aduitorib de aduim̃¬
tis. Nũ quo in loco p̃t̃ ꝯsuetudinẽ fuit uł fecit aut
alieno tempore.Instanti tempore querit᷑. nũ uuis
sit cũ faciebait nũquio trepitus elamor. crepitus en¬
auditiis. aut deniq muiquid aliquo sens ꝑceptum
sit. aspectu. auditu. tactii. odore. gustu. Nam quiuis
hoꝵ sensus pot̾ ꝯflare suspicionẽ. In conseqñti tem¬
pore spectabitur. nũquid re transacta relictũ sit qd̵
indicet aut factũ eẽ maleficiũ: aut aquo factũ sit.
factũ eẽ hocmͦ. Si tumtire ⁊ liuore decoloratũ ẽ corpꝰ¬

Expanded text:
arbitris, adiutoribus, liberis aut servis aut utrisque. arbitris, adiutoribus, liberis aut servis aut utrisque. ma suspicione. Id dividitur in tempora tria: praeteritum, instans, consequens. In praeterito tempore oportet considerare, ubi fuerit, ubi visus sit, quicum visus sit, num quid appararit, num quem convenerit, num quid dixerit, num quid habuerit de consciis, de adiutoribus, de adiumentis; num quo in loco praeter consuetudinem fuerit aut alieno tempore. ‹In› instanti tempore quaeretur, num visus sit, cum faciebat, num qui strepitus, clamor, crepitus eauditus aut denique num quid aliquo sensu perceptum sit, aspectu, auditu, tactu, odoratu, gustatu; nam quivis horum sensus potest conflare suspicionem. In consequenti tempore spectabitur, num quid re transacta relictum sit, quod indicet aut factum esse maleficium aut ab quo factum sit. Factum esse, hoc modo: si tumore et livore decoloratum corp
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus ita queritur. qua parte anni. qua hora. noccu
an int̃ diu. ⁊ qua die. qua noctis hora. factũ eẽ dicat᷑.
ieiꝰ modi temporib. Spaciũ ita ꝯsiderabit᷑ satis ne longũ
fui̾t ad eam rem transigendam. ⁊ potuerit ne scire satis
ad id ꝑficiendũ spacii sit futmͣ. Nam parui refert sa¬
cis spacii fuisse ad id ꝑficiendũ: si id añ seiri ⁊ rõe ꝓui¬
deri ñ potuit. Ocasio queritur idonea ne fui̾t ad rẽ
adoriendam an alia melior que aut p̾t̾ita sit aut ñ
ex pectata. Spes ꝑficiendi que fui̾t: spectabitur h
mͦ. Si que supradicta sunt signa ꝯcurrent. Si p̃terea
ex alt̾a parte. uires. pecunia. ꝯsiliũ. scientia. apparatio
uidebitur fuisse. ⁊ ex altera parte imbecillita inopia.
stulticia. imprudentia. in apparatio de monstrabitur
fuisse. Quare scire potuerit utiũ diffidendũ an con¬
fidendũ fui̾t. Spes celandi que fuit quent᷑ ex ꝯsciis

Expanded text:
Tempus ita quaeritur: quid anni, qua hora noctu Tempus ita quaeritur: quid anni, qua hora noctu an interdiu, et qua die, qua noctis hora factum esse dicatur et cur eiusmodi temporibus. Spatium ita considerabitur: satisne longum fuerit ad eam rem ‹transigendam›, scieritne satis ad id perficiendum spatii futurum: nam parui refert satis spatii fuisse ad id perficiendum, si id ante sciri et ratione provideri non potuit. Occasio quaeritur, idoneane fuerit ad rem adoriendam an alia melior, quae aut praeterita sit aut non expectata. Spes perficiendi ecqua fuerit, spectabitur hoc modo: si, quae supra dicta sunt signa, concurrent, si praeterea ‹ex› altera parte vires, pecunia, consilium, scientia, apparatio videbitur esse, ex altera parte inbecillitas, inopia, stultitia, inprudentia, inapparatio demonstrabitur fuisse; qua re scire potuerit, utrum diffidendum an confidendum fuerit. Spes celandi quae fuerit quaeritur ex consciis,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ adu̾sariũ. aut eũ ipsũ aliis rõib aut ñ potius¬
se. aut ñ eque ꝯmode potiusse. aut eũ fugisse. ali¬
as roẽs ꝯmodiores ꝓpt̾ cupiditatẽ. hoc loco demo¬
nstret defensor oportet aut aliis quoq bonum
fuisse. aut alios quoq io quo ipse in simuletͣ face̾
potuisse. Signũ ẽ ꝑ qd ostendit᷑ idonea ꝑ ficien¬
di facultas eẽ q̃sita. Id diuidit᷑ in parces sex. locũ.
tempꝰ. spaciũ. occasionẽ. spem ꝑ ficiendi. spem celandi.
an tum cũ id factũ sit fuerit in eo loco solitudo.
sacer an ꝓphanus. publicus an pͥuatus fu̾it. euiꝰ¬
modi loci attingant. Nũ qui ẽ passus: ꝑspectus⁊
exauditus eẽ possit. hoꝵ quid reo quid accusatori
ꝯueniat: ꝓscribere ñ grauarem̃. nisi facile quiius
causa posita: poss iudicare. Inicia enĩ inuientionis
ab arte debent ꝓficisci cetera facile ꝯꝑabit exercitacio.

Expanded text:
nisi adversarium; aut eum ipsum aliis rationibus aut non potuisnisi adversarium; aut eum ipsum aliis rationibus aut non potuisse aut non aeque commode potuisse aut eum fugisse alias rationes commodiores propter cupiditatem. Hoc loco defensor demonstret oportet aut aliis quoque bono fuisse, aut alios quoque id, quod ipse insimuletur, facere potuisse. Signum est, per quod ostenditur idonea perficiendi facultas esse quaesita. Id dividitur in partes sex: locum, tempus, spatium, occasionem, ‹spem› perficiendi, spem celandi. an tum, cum id factum sit, ‹fuerit› in eo loco solitudo, sacer an profanus, publicus an privatus fuerit; cuiusmodi loci adtingant, num, qui est passus, perspectus, exauditus esse possit. Horum quid reo, quid accusatori conveniat, perscribere non gravaremur, nisi facile quivis causa posita posset iudicare. Initia enim inventionis ab arte debent proficisci, cetera facile conparabit exercitatio.
Abbreviated transcription (Latin):
tinare. Si ñ poti̾t par animi uiciũ cũ cã reꝑire:
reꝑiet dispar. Si ñ poti̾t auarũ demonstrare: de¬
monstret corruptorẽ. ꝑfidiosũ. siquo quomͦ pot̾i̾t.
Deniq aliquo aut quãplurimis uiciis ꝯ taminabit
tam ꝑ ꝑam fecisse ñ eẽ mirandũ. Si uehem̃t̃ castus
⁊ integer egtimabit᷑ adu̾saruis: dicet facta. non
famã spectari oportere. Illũ añ occultasse sua fla¬
gicia se planũ facturũ ab eo maleficiũ ñ abeẽ. De
Sin uehem̃t̃ hominis turpitudine impedietur.
⁊ infamia ÷ prus dabit oꝑam ut falsos rumores
dissipatos eẽ dicat de in nocente ⁊ utec᷑ loco ꝯmuni.
Rumorib eredi ñ oportere. Si nichil hoꝵ fieri po¬
t̃⁊ utatur extrema defensione. dicat ñ de se morib
eus aput censores. s de enminib adu̾sarioꝵ aput
il sariũ fecisse criminatur: alii nemini nͥ reo bonũ
fuisse demonstrat. aut aliũ neminẽ potusse ꝑfice̾

Expanded text:
tinare. Si non poterit par vitium cum causa› reperire, tinare. Si non poterit par vitium cum causa› reperire, reperiat dispar. Si non poterit avarum demonstrare, demonstret conruptorem, perfidiosum, si quo modo poterit denique aliquo aut quam plurimis vitiis contaminare tam perperam fecisse non esse mirandum. Si vehementer castus et integer existimabitur adversarius, dicet facta, non famam spectarei oportere; illum ante occultasse sua flagitia; se planum facturum ab eo maleficium non abesse. DSin vehementer hominis turpitudine inpedietur et infamia, prius dabit operam, ut falsos rumores dissipatos esse dicat de innocente; et utetur loco communi, rumoribus credi non oportere. Sin nihil eorum fieri potest, utatur extrema defensione: dicat non se de moribus eius apud censores, sed de criminibus adversariorum apud versarium fecisse criminatur, alii nemini nisi reo bono fuisse demonstrat; aut alium neminem potuisse perficere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dnãtionẽ. nũ aliquã cupiditatẽ. aut amoris
aut huiꝰmodi libidinis uoluerit explere. Aut nũ
qd in ꝯmodũ uitarit inimicicias. infamiã. dolorẽ.
suppliciũ. hie accusator in spe ꝯmodi cupiditatẽ ostñ¬
det adu̾sarii. Inuitatione inꝯmodi: formidinẽ au¬
gebit. Defensor aũ negabit fuisse causã si pot̾it. aut
eam uehem̃t̃ eutenuabit. Deiñ iniquũ eẽ dicet õs
ad quos aliquid emolum̃ti ex aliqua re ꝑuenerte
ex añ factis spectabit᷑. In quo pͥmũ ꝯsiderabit accusa-¬
tor. nũ qñ simile quid feci̾t. si id ñ reꝑiet : queret
ñ qñ uenerit in similem suspicionẽ. Et in eo de¬
bebit eẽ occupatus: ut ad eam cam peccati quam
paulo añ ex posuerit ⁊ uita hominis possit accom¬
modari. hoc mͦ. Si dicet pecunie cã fecisse : often¬
dec eũ semꝑ aduarũ fuisse. Si honoris: ambicio¬
sum. ita poti̾t animi uiciũ cũ causa peccati ꝯglu¬

Expanded text:
num dominationem; num aliquam cupiditatem ‹aut› amoris num dominationem; num aliquam cupiditatem ‹aut› amoris aut eiusmodi libidinis voluerit explere, aut num quod incommodum vitarit: inimicitias, infamiam, dolorem, supplicium. CAPUT 4 Hic accusator in spe commodi cupiditatem ostendet adversarii, in vitatione incommodi formidinem augebit. Defensor autem negabit fuisse causam, si poterit, aut eam vehementer extenuabit; deinde inicum esse dicet omnes, ad quos aliquid emolumenti ex aliqua re pervenerit, ex ante factis spectabitur. Primum considerabit accusator, num quando simile quid fecerit. Si id non reperiet, quaeret, num quando venerit in similem suspicionem; et in eo debebit esse occupatus, ut ad eam causam peccati, quam paulo ante exposuerit, vita hominis possit adcommodari, hoc modo: Si dicet pecuniae causa fecisse, ostendat eum semper avarum fuisse, si honoris, ambitiosum; ita poterit animi vitium cum causa ‹peccati conglu
Abbreviated transcription (Latin):
quas uitare oporteret. Quor utrumq ꝑtinet adntis¬
mationẽ iad ꝯfutationẽ. Deiñ adertiemũ docebimus
euiusmodi ꝯc lusionib orõnum uti oporteat. qui locus
enat er cieinus de ser partib orõĩs. Primũ gͦ querenus
iabimꝰ. In cã ꝯiecturali. narratio accusatoris. suspicio¬
nes int̾iectas ⁊ disꝑsas hrẽ debet ut nichil actũ. nicħ
dictũ. nusquã uentũ. aut abitum. nicħ deniq factũ
sine cã putet᷑. Defensoris nariõ simplicem ⁊ dilucidam
ex poẽm debec hr̃e: cũ actenuatione suspicionis. huiꝰ
ꝯstitutionis rõ: in sex partes ẽ distributa. d babile. Col¬
lationẽ. Signũ. argum̃tũ. ꝯsecutionẽ. approbationem.
tur ex pedisse reo peccare. ⁊ ab simili turpitudine homi¬
nẽ nunquã ab fuisse. Io diuiditur in causam. ⁊ inuitã.
Causa ẽ ea que indurit ad maleficiũ ꝯmodoꝵ spe.
aut in ꝯmodoꝵ uitatione. ita cũ quentur nũ quod
ꝯmodũ maleficio appecierit. Nũ honorẽ. nũ pecuniã.

Expanded text:
utrumque pertinet ad confirmationem et ad confutationem. Deinde ad extremum docuimus, cuiusmodi conclusionibus orationum uti oporteat; qui locus erat extremus de sex partibus orationis. Primum ergo quaeremus, deremus. CAPUT 3 In causa coniecturali narratio accusatoris suspiciones interiectas et dispersas habere debet, ut nihil actum, nihil dictum, nusquam ventum aut abitum, nihil denique factum sine causa putetur. Defensoris narratio simplicem et dilucidam expositionem debet habere cum adtenuatione suspicionis. Huius constitutionis ratio in sex partes est distributa: probabile, conlationem, signum, argumentum, consecutionem, adprobationem. tur expedisse peccare et ab simili turpitudine hominem numquam afuisse. Id dividitur in causam et in vitam. Causa est ea, quae induxit ad maleficium commodorum ‹spe aut incommodorum› vitatione, cum quaeritur, num quod commodum maleficio appetierit, num honorem, num pecuniam,
Abbreviated transcription (Latin):
quadruplator ut breuit̾ senbam: capi talis es sa cori
impb ⁊ pestiter ciuis. Nã nichilo mag̃ quadruplatoris
quũ funis. quã sicari aut pditoris acculit difiuto¬
nem
Item uiciosũ ẽ ꝓ argum̃to sum̾e̾ qd̃ in disquisitione
positũ ẽ. ut siquis quẽ furti arguat. ⁊ dicat ita ẽẽ eũ
hoiẽm. imꝓbum. auarũ. fraudulentũ. eius rei testimo¬
niũ eẽ: qd̾ furtũ sͥ feci̾t. Itẽ uiciosũ ẽ controu̾siam
controu̾sia dissolue̾ ħ mͦ. Non conuenit censores istum
uobis satifface̾. ex eo qd̃ ait se ñ posse adeẽ: ita ut ui¬
ratus fuerat. Quid si ad exercitum ñ ueniss. id ne
tribuno militũ diceret: hoc idõ uiciosũ ẽ quia ñ
expedita aut iudicata res: s impedita ⁊ in simili
fatur dictio si intelligas tali dar arma qualis qui
gessit fuit iubet: potiri si studeamꝰ ꝑgamo que ego
aduidicarier. uł quia ꝓpinquus uł quia uirtutis

Expanded text:
«Quadruplator, ut breviter scribam, capitalis: est enim «Quadruplator, ut breviter scribam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis, quam sicarii aut proditoris attulit definitionem. Item vitiosum est pro argumento sumere, quod in disquisitione positum est; ut si quis quem furti arguat et ita dicat, eum esse hominem inprobum, avarum, fraudulentum: ei rei testimonium esse, quod sibi furtum fecerit. Item vitiosum est controversiam controversia dissolvere, hoc modo: «Non convenit, censores, istum vobis satis facere, quod ait se non potuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset, idemne tribuno militum diceret?» Hoc ideo vitiosum est, quia non expedita aut iudicata res, sed inpedita et in simili fatur dictio, sei intellegas: Tali ‹dari arma, qualis qui gessit› fuit, Iubet, potiri si studeamus Pergamum. Quem ego adiudicarier, Vel quod propinquus vel quod virtute
Abbreviated transcription (Latin):
qainferũ: pacem int se conciliant ꝯferiuat co ncorliam
sem ut in hunc locũ res ueniret. Nam ħ aut ħ fecis¬
sem s me cunc hec rõ fugit. Item uiciosũ ẽ cũ io quod
in aꝑto delicto positum ẽ: tñ aliqua tegitur leius de¬
fensione ħ mͦ. Cum te expectant om̃s florentissimo¬
in regno reliqui nunc cum deseitus es ab omib. sũ¬
mo preulo solus ut restituã paro. ¶Itẽ uiciosũ ẽ qd
in aliquã partẽ ac dictũ sit: pot̃ accipi.id huiꝰ modi
Ut siquis potens ac facciosus in concione dirit. satiꝰ
ẽ uti regib quã uti malis legib. Nam ⁊ hoc camisi
rei augende ca̾ pot̾ sine malicia dici. tñ ꝓpt̾ por̃¬
ciam eiꝰ qui dicit ñ dr̃ sine atioci suspicione. Item¬
uiciosũ ẽ falsis ac uulgarib diffinitionib uti false st̃
huimõi. ut siquis dicat inuiriã eẽ nullã nisi qͥ ex
pulsione. aut ꝯuicio constet. U ulgares st̃ que nichilo¬
minus in aliam rem tranferri possunt. ut siquis dicat

Expanded text:
er sese conciliant, conferunt concordiam. sem, ut in hunc locum res veniret, nam hoc aut hoc fecissem; sed me tum haec ratio fugit.» Item vitiosum est, quom id, quod in aperto delicto positum est, tamen aliqua tegitur defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes, florentissimo Regno reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ‹ut› restituam paro. Item vitiosum est, quod in aliam partem ac dictum sit potest accipi. Id est huiusmodi, ut si quis ‹potens ac factiosus in contione› dixerit: «Satius est uti regibus, quam uti malis legibus.» Nam et hoc, tametsi rei augendae causa potest sine malitia dici, tamen propter potentiam eius, qui dicit, non dfinitionibus uti. Falsae sunt huiusmodi, ‹ut› si quis dicat iniuriam esse nullam, nisi quae ex pulsatione aut convicio constet. Vulgares sunt, quae nihilominus in aliam rem transferri possunt, ut si quis dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑbirm uit ñ fit umitandũ. aut minꝰ aut maiꝰ qua pos
postulabat. Res iidicata uiciose ꝓferetar. siatit adia i¬
mili litar ꝓferecur: aut de ea re qua de controusia a
eraut si impba aut eiusmõi. ut aut pliues aut mas
idonee ies uidicate ab adu̾sariis ꝓferri possint . te ui¬
ciosũ ẽ id qd̾ adu̾sar factũ eẽ confiteantur de eo ar¬

Expanded text:
aut maius aut minus, quam res postulat. Res iudicata vitiose proferetur, si aut dissimili de re proferetur, ‹aut› de ea re, qua de controversia non est, aut inproba, aut eiusmodi, ut aut plures aut magis idoneae res iudicatae ab adversariis proferri possint. Item vitiosum est id, q
Abbreviated transcription (Latin):
udicare. uelut sulpicius qui int̃cesserat ne exules
quib causã dicẽ ñ licuiss : reducerent᷑. S id posti̾tiᷤ
ĩmutata uolutate cũ eand̃ legẽ ferret: aliã ferre sese di¬
cebat ꝓpt̾ noĩum ꝯmutationẽ. Nam ñ exules s ui eiec¬
tos reducẽ se aiebat. Proinde quasi io fuiss in contro¬
u̾sia quo illi nomine a popło romano appellarent᷑.
Aut ꝓiñ quasi ñ om̃s quib aqua ⁊ igni int̃dictũ ẽ.
exules appellent᷑. Uerũ illi fortasse ignoscimꝰ. si cũ cã
lib ⁊ exemplis ⁊ amplificationib ⁊ reb uidicatis. et
cetis reb que ꝑtinent ad exaugerindã ⁊ collocu pletã¬
dam argum̃tationẽ. que sint his geni̾b uicia ꝯsidereinꝰ.
Simile uiciosũ ẽ io qd er aliqua parte dissimile et¬

Expanded text:
iudicare; velut Sulpicius, qui intercesserat, ne exulis, iudicare; velut Sulpicius, qui intercesserat, ne exulis, quibus causam dicere non licuisset, reducerentur, idem posterius inmutata voluntate, cum eandem legem ferret, alio se ferre dicebat propter nominum commutationem: nam non exules, sed vi eiectos se reducere aiebat. Proinde quasi id fuisset in controversia, quo illi nomine appellarentur, aut proinde quasi non omnes, quibus aqua et igni interdictum est, exules appellentur. Verum illi fortasse ignoscimus, si cum causa flibus et exemplis et amplificationibus ‹et rebus iudicatis› et ceteris rebus, quae pertinent ad exaugendam et conlocupletandam argumentationem, quae sint his rebus vitia consideremus. Simile vitiosu
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ ħ mͦ. Oortuũ deformatũ. tumore p̃ditũ. corꝑe
de coloratĩ ꝯstat fuisse. G ͦ ueneno necatus ẽ. Dem̃ si
sit uisq adeo in eo occupatus ut multi faciunt: uene¬
Nũ datĩ uicio ñ mediocri conflictet᷑. Hon enĩ factũ¬
ne sit quent᷑ s a quo factũ sit. ¶ Itẽ uiciosĩ ẽ n ces̃¬
pandis reb altam rẽ esferre: de re alta m̃cionẽ non
facẽ. aut negligentiꝰ disputare. ut si ꝯꝑaret᷑ utrũ satuis
sit plurimũ fram̃tũ acciꝑe: aut non acciꝑe. Que cõmo¬
Itẽ uiciosũ ẽ in reb ꝯꝑandis neceẽ putari. altãm rem
uituꝑare ⁊ cũ altam laudes. Qd̾ genus si querat᷑ utris
NIon enĩ neceẽ ẽ si alteros p̃ponas: alteros uituꝑare. fieri
enĩ pot̾ ut cũ alteros mag̃ laudaris: aliquã alteris
partẽ laudis attribuas. ne cupide pugnasse contra
u̾itatẽ puteris. Ntem uiciosum ẽ de noĩe ⁊ uocabulo
contro u̾siam. struere: quã consuetudo optime pocest

Expanded text:
c modo: «Mortuum deformatum, tumore praeditum, corpore decoloratum constat fuisse: ergo veneno necatus est.» Deinde, si sit usque in eo occupatus, ut multi faciunt, venenum datum, vitio non mediocri conflictetur. Non enim factumne sit quaeritur, sed a quo factum sit. CAPUT 45 Item vitiosum est in conparandis rebus alteram rem efferre, de re altera mentionem non facere aut neglegentius disputare: ut si cum conparetur, utrum satius sit populum frumentum accipere an non accipere, quae commoItem vitiosum est in rebus conparandis necesse putari alteram rem vituperari, cum alteram laudes: quod genus, si quaeratur, utris Non enim necesse est, si alteros praeponas, alteros vituperare: fieri enim potest, ut, quom alteros magis laudaris, aliquam alteris partem laudis adtribuas, ne cupide depugnasse contra veritatem puteris. Item vitiosum est de nomine et vocabulo controversiam struere, quam rem consuetudo optime potest
Abbreviated transcription (Latin):
duristi altam. IItẽ uiciosũ ẽ id qd uulgarẽ ht̃ defen¬
sionẽ ħ mͦ. Iracundia inductus peccauit. aut ad olescen¬
tia. aut amore. huiꝰcemodi enĩ dep̃caciones si ꝓbabuit̃¬

Expanded text:
duxisti alteram.» Item vitiosum est id, quod vulgarem habet defenduxisti alteram.» Item vitiosum est id, quod vulgarem habet defensionem, hoc modo: «Iracundia deductus peccavit aut adulescentia aut amore.» Huiuscemodi enim deprecationes si probabuntu
Abbreviated transcription (Latin):
sime ꝯꝓbat argum̃tationẽ. utuntur gͥ studiose in con¬
firmanda rõe duplici ꝯclusione ħ mͦ. Inuiria abste affi¬
cior indigna pat̾. Nam si imꝓbum eẽ trespontẽ existi¬
mabas. cur me locabas nupciis. Sin ẽ ꝓbus cur talem
in uitã. inuitũ cogis relinquere: Que ħ mͦ concluden¬
tur. aut ex contrario conu̾tentur. aut ex simplici
parte rep̃hendentur. Ex contrario ħ mͦ. Nulla te indig¬
na nata afficio inuiria. Si ꝓbus ẽ locaui. Sin aũ
ẽ imꝓb diuortio liberabo te in cõmodis. Ex simplici
parte rep̃hendet᷑ si ex duplici conclusione alt̾utra par
cilior hec posterior ad excogitandũ. NItẽ uiciosa ẽ con¬
firmatio rõis. cũ ea re que plura sig̾cat abutim᷑ ꝓ¬
ħ sua sponte ceita signa ñ hñt si ñ cet̾a quoq similia
ad augent suspicionẽ. Itẽ uiciosũ ẽ qd in aliũ uł
in eũ ipsũ qui dicit. id qd̾ in adu̾sariũ dic̃. pot̾ con¬
uenire hoc mͦ. Miseri st̃ qui urores ducunt. At tu

Expanded text:
at argumentationem. Utuntur igitur studiosei in confirmanda ratione duplici conclusione hoc modo: Iniuria abs te adficior indigna, pater; Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Sin est probus, Cur talem invitam invitum cogis linquere? Quae hoc modo concludentur, aut ex contrario convertentur aut ex simplici parte reprehendentur. Ex contrario hoc modo: Nulla te indigna, nata, adficio iniuria. Si probus est, te locavi; sin est inprobus, Divortio te liberabo incommodis. Ex simplici parte reprehendetur, sei ex duplici conclusione alterutra parcilior haec posterior ad excogitandum. Item vitiosa confirmatio est rationis, cum ea re, quae plures res haec sua sponte certa signa non habent: sin cetera quoque similia adaugent suspicionem. Item vitiosum est, quod vel in alium vel ‹in› eum ipsum, qui dicit - quod in adversarium dicit - potest convenire, hoc modo: Miseri sunt, si uxores ducunt. At tu
Abbreviated transcription (Latin):
quid cota angum̃tatione demonstratũ sit. SConelu¬
siones que aput gͥ̾cos epilogi nominant᷑. mꝑtite st̃.
Nam constant ex enumeratione. amplificatione. et
ꝯmiseratione. Quatuor locis uti possumus conclusio¬
nib. In principio. scd̾m narrõem. scd̃m firmissimã ar¬
gum̃tationẽ. in conclusione. E numeratio e ꝑ quã
colligimꝰ nꝯmonemꝰ qui b de reb u̾ba fecimus bie¬
uit ũrenouettir ñ reintegret᷑ orõ. ⁊ ordine quicquid
erit diccũ referemꝰ ut auditor si memorie mandauit
ad id qd̃ ipse meminerit reducatur. In qua curandũ
ẽ ne aut ab exordio. aut narratione. repetatur orõis
enumeratio. ficta enĩ et dedita oꝑa comꝑata orõ ui¬
debitur eẽ artificii significandi. ingenii uenditandi¬
⁊ memorie ostendẽtł  causa. Quappt̃ iniciũ enumera¬
tionis sum̃dum ẽ adiuisione. Deiñ brenit̃ ⁊ ordine
er .x. p̃ceptis cõmodissime sumunt᷑ ad augendi eri¬
minis causa . Primus locus sumitur ab auctoritate.

Expanded text:
quid tota argumentatione demonstratum. CAPUT 47 Conclusiones, quae apud Graecos epilogi nominantur, tripertitae sunt. Nam constant ex enumeratione, amplificatione, et conmiseratione. Quattuor locis uti possumus ‹conclusionibus: in› principio, secundum narrationem, secundum firmissimam argumentationem, in conclusione. Enumeratommonemus, quibus de rebus verba fecerimus, breviter, ut renovetur, non redintegretur oratio: et ordine, ut quicquid erit dictum, referemus, ut auditor, si memoriae mandaverit, ad idem, quod ipse meminerit, reducatur. Item curandum est, ne aut ab exordio aut narratione repetatur orationis enumeratio. Ficta enim et dedita opera conparata oratio videbitur esse artificii significandi, ingenii venditandi, memoriae ostendendae causa. Quapropter initium enumerationis sumendum est a divisione. Deinde ordineex decem praeceptis commodissume sumentur adaugendi criminis causa. CAPUT 48 Primus locus sumitur ab auctoritate,
Abbreviated transcription (Latin):
at: aliuo defensoris rõ punget. Qd sepe consulto mul¬
ti ab reo facuint: angustiis cause coacti. uti quis cũ ac¬
cuset᷑ ambitu magistratũ petisse ab imꝑatorib. sepe
nuo dicat apuit erercitũ donatũ se ẽẽ. hoc si diligen¬
⁊ in oiõe adu̾sarioꝵ obseruauerimꝰ sepe dephende

Expanded text:
at, aliud defensoris purgatio purget, quod saepe consulto mulat, aliud defensoris purgatio purget, quod saepe consulto multi ab reo faciunt angustiis causae coacti; ut si quis, cum accusetur ambitu magistratum petisse, ab imperatoribus saepe numero apud exercitum  donatum esse. Hoc si diligenter in oratione adversariorum observaverimus, saepe deprehende
Abbreviated transcription (Latin):
cã accusem hc̃ tum id exputando euoluere. Nam
si uerecur. quid eũ accusem qui ẽ ꝓbus: sin inuere¬
cundũ animi ingeniũ possidec quid eũ accusem:
qui id parui auditu ex istimet. Non in ꝯmoda rõe
uidr̃ sͥ ostendisse quare ñ accusaret. quid postea:
quid ait: Nunc ego te ab sũmo iam deterã ex ordio.
eoꝵ qui audiunt. si aut partes quib illi student
aut hoĩes quos illi caros hñt ledant᷑. aut aliquo
eiusmodi uicio leditur auditoris uoluntas. PItẽ uucio
suisri onis tes confirmare. quas pollicitus sis in erpo¬
sitione.  Ite uierendũ ẽ. ne de alia re dieattar eu de
Alia re contiousia sit. inq euis mõi uicio considerandũ
e he aut as rem acddatur quiod̃a: aut quippiã de sre
detinhatur. Aut cota causa mucata in aliam causam
quoꝵ conciou̾sia cũ de musica inducta ẽ disputatio
in sapientie rõem ⁊ uircutis utilitatẽ consumit᷑. Itẽ
ꝯsidderindũ ẽ. ne aliud accusatoris eriminatio contine¬

Expanded text:
a accusem hunc? tum id exputando evolvere: Nam si veretur, quid eum accuses, qui est probus? Sin inverecundum animi ingenium possidet, Quid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? Non incommoda ratione videtur sibi ostendisse, quare non accusaret. Quid postea? Quid ait? Nunc ego te ab summo iam detexam exordio.eorum, qui audiunt, si aut partes, quibus illi student, aut homines, quos illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur auditoris voluntas. Item vitiosum est non omnis res confirmare, quas pollicitus sis in expositione. Item verendum est, ne de alia re dicatur, cum alia de re controversia sit; inque eiusmodi vitio considerandum est, ne aut ad rem addatur quid aut quippiam de re detrahatur, aut tota causa mutata in aliam causam quorum controversia de musica inducta disputatione in sapientiae rationem et virtutis utilitatem consumitur. Item considerandum est, ne aliud accusatoris criminatio contine
Abbreviated transcription (Latin):
dicant uolubilẽ. ⁊ ideo quia quo sarum impule¬
fors: cadertͤ foitunã autumant. Cecam ob eam iẽ ẽ
icerant quia nicħ cernat quo sese applicet. In sanã aũ
eẽ aiunt quia atror incerta instabilisq sit. Biuitã.:
quia dignũ atq indignũ nequeat int̾noscere. Sunt
cet. uelut orestes mͦ fuit rex. factus ẽ m̃dicus naufra¬
gio nempe res ista ꝯtrgit. Giͦ id ñ forte aut fortuna ob¬
tigit. Nam hic pacuuiꝰ infirma rõe uaimur. cum ait
uerius eẽ temeritate quã fortuna res gen. Nã utraq
opinione philosophoꝵ fieri potuit. ut is qui rer fuis¬
Magno malo ẽ hominib auaricia ieciro qd̃ homines
magnis ⁊ multis in cõmodis afflietantur ꝓpt̃ ĩmensã
pecunie cupiditatẽ. Nam hic aliis u̾bis id ꝑ roẽm dr̃.¬
Qd dictũ ẽ ꝑ erpositionẽ. ¶Item infirma rõ ẽ que mi¬
nus idoneã quã postulat res causam subicit erpõi
pietatẽ colere ꝯsueuerẽ. Item utile ẽ amicos ueros hr̃e

Expanded text:
 Id quo saxum inpuleFors, eo cadere Fortunam autumant. Caecam ob eam rem esse iterant, quia nihil cernat, quo sese adplicet; Insanam autem ‹esse› aiunt, quia atrox, incerta instabilisque sit; Brutam, quia dignum atque indignum nequeat internoscere. Sunt cet: Velut Orestes modo fuit rex, factust mendicus modo. Naufragio nempe rem ergo id factum, hau Forte aut Fortuna optigit. Nam hic Pacuvius infirma ratione utitur, cum ait verius esse temeritate quam fortuna res geri. Nam utraque opinione philosophorum fieri potuit, ut is, qui rex fuisMagno malo est hominibus avaritia, idcirco quod homines magnis et multis incommodis conflictantur propter inmensam pecuniae cupiditatem.» Nam hic aliis verbis idem per rd dictum est per expositionem. Item infirma ratio est, quae minus idoneam, quam res postulat, causam subicit expositpietatem colere consuerunt.» Item: «Utile est amicos veros habere:
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ inquid patrẽ meũ occid̾at. Ciͦ ut ostendi rõ ea ẽ q̃
penas pendere oportuit. Ex ioẽ defensionis. ⁊ ex fir¬
mam̃to accusationis uidicii questio nascatur opor¬
cet. quã nos uidicationẽ. g̾ci erinͭomenon appellant.
ea ꝯstituecur ex ꝯuinctione firmam̃ti. ⁊ roĩs defen¬
sione. ħ mͦ. Cum dicat horestes se patris ulciscendi¬
causa matrẽ occidisse. rectũ ne fuit sine uidicio a fi¬
lio clitemestiã occidi. hͦ hac rõe udicationẽ reperure
ꝯuenit. Reꝑta uidicatione omẽm roẽm tocius orõis

Expanded text:
nim, inquit, patrem meum occiderat. Ergo, ut ostendi, ratio ea estnim, inquit, patrem meum occiderat. Ergo, ut ostendi, ratio ea estpoenas pendere oportuit.» Ex ratione defensionis et ex firmamento accusationis iudicii quaestio nascatur oportet: eam nos iudicationem, Graecei crinomenon appellant. Ea constituetur ex coniunctione firmamenti et rationis defensione hoc modo: Cum dicat Orestes se patris ulciscendi matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytemestram occidi. Ergo hac ratione iudicationem reperire convenit: reperta iudicatione omnem rationem totius
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ tranfferimus ut si accusetur is qui publium
face̾ ussus sit: ex plebis scito uetetur Ex ꝯꝑatioẽ
fecimus fatius fuisse face. Ea cã huiꝰmodi ẽ. a. pompi¬
lius cũ agallis obsideret᷑. neq fug̾e ullo mͦ posset:
uenit cũ hostium ducib in collocutionẽ. ita discessit
ut impedim̃ta relinq̃ret. exercitũ educẽt. Saciꝰ eẽ di¬
rit amittere impedim̃ta: quã exercitũ. Ereicitũ edu¬
xit. imꝑedim̃ta reliquit. arcessitur maiestatis. Que ꝯs¬
titutiones ⁊ q̃ ꝯstitutionũ partes sint: uideor ostendisse.
nẽ quomͦ eas ⁊ qua uia tractan ꝯueniat demonstran¬
dũ ẽ. ⁊ si prius aꝑuerimus quid oporteat ab ambob
causam facit ⁊ ꝯtinet defensionẽ ħ mͦ. ut docendi ca
in hac potissimũ cã ꝯsistamꝰ. Orestes cũ ꝯfiteret᷑ se oc¬
cidisse matrẽ. nisi attulent facti roẽs defensionẽ ꝑuer¬
tet. Q affert eam q̃ nisi intcede̾t: ne e̾a quid  eẽt. Illa e¬

Expanded text:
hominem transfertur, ut si accusetur is, qui Publium hominem transfertur, ut si accusetur is, qui Publium facere iussus sit, ex plebis scito vetetur. Ex conparatfecerimus, satius fuisse facere. Ea causa huiusmodi est: C. Popilius, cum a Gallis obsideretur neque fugere ullo modo posset, venit cum hostium ducibus in conlocutionem; ita discessit, ut inpedimenta relinqueret, exercitum educeret. Satius esse duxit amittere inpedimenta quam exercitum. ‹Exercitum› eduxit, inpedimenta reliquit: arcessitur maiestatis. Quae constitutiones et quae constitutionum partes sint, videor ostendisse. Nunc quo modo eas et qua via tractari conveniat demonstrandum est, si prius aperuerimus, quid oporteat ab ambobus t› quae causam facit et continet defensionem, hoc modo, ut docendi causa in hac potissimum causa consistamus: Orestes confitetur se occidisse matrem: nisi adtulerit facti rationErgo adfert eam, quae nisi intercederet, ne causa quidem esset. Illa e