comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã tumniltuosa turbe edictio ꝯprimat᷑. ⁊ cũ multi diũ¬
sa sentiant. ꝑ concionãtis rationẽ ad unã sentẽtiã
ꝑducantur. hic igit᷑ liber id circo ꝯcionator dr̃ qr salo¬
mõ in eo quasi tumultuantis turbe suscepit sensũ ut e
uet quasi tot in se ꝑsonas diu̾soꝵ suscepit. s conciona¬
tor uerax uelud extensa manu om̃iũ tumultus sedat e
eosq ad unã sententiam reuocat. cũ in eisdẽ libris t̃mi¬
no ait. finẽ loquendi om̃s pariter audiam᷑. Dm̃ time.
⁊ mandata eius obẜua. hoc ẽ omis homo. si enĩ in libro
eodẽ ꝑ locutonẽ suã multoꝵ ꝑsonas susceꝑat. Quur au¬
diendi finẽ secũ pariter admonebat: qui igitur in fine
libri dicit. om̃s pariter audiamus ip̃e sibi testis ẽ qr inse
multoꝵ ꝑscãs suscipiens. quasi solus nõ ẽ. Uñ et alia sũt
ad huc huiꝰ mũdi delectationib dediti. alia uo in quib
ea que rationis sũt disserãt. atq ãĩmũ dilectione ꝯpe¬

Expanded text:
rbae seditio comprimitur. Et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae susceperit sensum, ut ea vet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus. Deum time et mandata ejus observa: hoc est omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur aendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero, in quibus ea quae rationis sunt, disserat, atque animum a delectatione compe
Abbreviated transcription (Latin):
stio obscura que difficile intelligit᷑ nisi aꝑiat᷑. Ut est
illud de comedente exiuit cib. ⁊ de forti eg̾ssa ẽ dulce¬
do. sigͥficans ex ore leonis fauũ extractũ. Int̃ allegoriã¬
res alias. aliud figuraliter m̃dicat. Enigma uõ sensũ
tantũ obscurilitatis ẽ. ⁊ ꝑ quasclã ymagies adũ¬
bratur. Enigma ẽ obscura sententia ꝑ occultã simili¬
sus effluere. Enigma ẽ obscura parabola siue obum¬
in diuinitate. ⁊ añ quã tẽpꝰ uirginis parturiendi ue¬
enigna hoc interest qd̾ allegoria bis gemia ẽ. ⁊ sub
res alias aluro figurałr indicat. sicut ysaac ad sacͥfici¬
um ductus sigͥficabat humilẽ xꝰ. Aries ꝓ eo immolatũ.
tem. Serpens in uirga xp̃m post mortẽ reuersurũ
ad pͥstinũ regnũ potestatẽ ⁊ cetera. Enigma uero sẽiꝰ
in sententia obscurũ intellectũ. Aut ꝑ similitudinẽ
aliũ senssi scripta fertur. leonis catulus dormiens.
pat̾s fremitu si excitare qd̃ refertur ad resurrectionẽ

Expanded text:
stio obscura, quae difficile intelligitur, nisi aperiatur, ut est illud: De comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo, sigres alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam imagines adumalo. aenigma est obscura sententia per occultam similisus effluere. aenigma est obscura parabula siue obumin diuinitate; et antequam tempus uirginis parturiendi ueaenigma hoc interest, quod allegoria uis gemina est et sub res alias aliud figuraliter indicat. sicut Isaac ad sacrificium ductus significabat humilem Christum; aries pro eo immolatus Ctem; serpens in uirgam, Christum post mortem reuersurum ad pristinam regni potestatem, et cetera. aenigma uero est sein sententia obscurum intellectum aut per similitudines alium sensum. sicut puta: fertur leonis catulus dormiens patris fremitu suscitari; quod refertur ad resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
dia ⁊ ethopia natitur. que cesa durestit in lapitẽ. cuiꝰ
lignũ nigrũ ẽ ⁊ certex leius ut lauri. s indicũ maculo¬
sum ẽ in parabot distinctionib albis ac fulius. Et hiopi¬
cum uõ qd̾ ẽ p̃stãntius accipitur in nullo ẽ maculatũ.
s ẽ nigrũ. lene. ⁊ corneum. Est aut̃ mare otida palus
m india. uñ ebmus uenit. Lucanus ebenus mare otida
inqͥd ebemuis aut crepundus ligat᷑. ut infantẽ ius iẽi

Expanded text:
ia nascitur, quae caesa durescit in lapidem. Cujus lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri, sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis. Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est 336 maculatum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra
Abbreviated transcription (Latin):
nes sie pedib sũt̃. ⁊ in speluncis reꝗescunt. atq in aerẽ
substoli ꝑphibentur ꝗ quãꝗͣ nõ facile noti sĩt littere tñ ñ
tantũ nr̃e s etiã agentiliũ nequaꝗ̃ de istoꝵ aĩantium
genere tacuer̃. hĩs. Oraco. maior cuntoꝵ serpentium.¬
siue õĩum aĩantium suꝑ terra. hũc greci dracontã uo¬
cant. Uñ ⁊ deruiatũ ẽ in latino ut draco diceret᷑. ꝗ se¬
pe a speluncis abstractꝰ fertur in aerẽ. concitat᷑c ꝓpt̃
cum aer. Est aũt cristatus ore paruo ⁊ artis fistulis ꝑ q̃
sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitiscens¬
ac fuffocatos ꝑimnit. gignit᷑ aũt in etniopia. ⁊ india in

Expanded text:
em sine pedibus et in speluncis requiescere et in aerem sustolli perhibentur: qui quamquam non facile noti sint, litterae tamen non tantum nostrae, sed etiam gentilium nequaquam de istorum animantium genere tacuerunt. sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci draconta vocant unde et dirivatum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et artis fistulis per qsui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescensac perimit suffocatos. Gignitur autem in Ethiopia et India, et in
Abbreviated transcription (Latin):
nisia. gemma ẽ nigra mixtis rubentib notis ex¬
e aqua trita uinũ fragrat. ⁊ odore suo ebrietati re¬
sistere putatur. Dionisius. lapis fuscus ⁊ rubẽtib
notis sparsus. Nocat᷑ aũt ita quia si aque ꝑmitꝰ
conterat᷑: urnũ flagrat ⁊ qd̾ in ipillo mirũ ẽ eb̾¬
ctati resistit. Dionisius lber. Pater grece. Dionisiꝰ.

Expanded text:
nysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati rein Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et
Abbreviated transcription (Latin):
cupati. ł qr decẽ st̃. ł qr decent̃ iuncti existãt.
Nam hñt in se numerũ ꝑfectũ. ⁊ orlinẽ de¬
centisimũ. Primꝰ polex uocat᷑. eo qd̾ int̾ ceteros
polleat uirtute. ⁊ potestate. Sed̾s salutaris. seu
Demonstratorꝰ qr eo fere salutamus ł aliqͥd demõ¬
stramus. Tercius impudicus. qd̃ pleruq ꝑ eum
ꝓbri msectacio expͥmitur. Quartus anularis. eo
qd̾ in ipõ anulus geritur. idẽ ⁊ medicinał qd¬

Expanded text:
existunt. Nam habent in se et numerum perfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux vocatus, eo quod inter ceteros polleat virtute et potestate. Secundus index et salutaris seu demonstratorius, quia omne fere salutamus vel ostendimus. Tertius inpudicus, quod plerumque per eum probri insectatio exprimitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicina
Abbreviated transcription (Latin):
ris magni. qui in septentrione retorquens cõfracti¬
bus magnis. uixta greciã ⁊ iliricum in angustias
sept̃ stadioꝵ stringitur. quo ꝑ pontes nauib fictos
entiã cõmeabis. Ibi ẽ auidos inde diffusos equore pa¬
tenti rursus stͥngitur ⁊ facit ꝓpontidẽ qui mox in
qͥngentos passus ccartatur. fitq hofforus tarchuis
Atgo metis paludis qd̃ mare ex multitudine fiumm̃
dulcuis quã cetera nebulosumq ⁊ breuius. Unde
⁊ pontum uocatũ ꝙ sit breuior atq eo p̃ter focas
⁊ tinos atq delfinos alias heluas maiores ñ patif᷑.¬
fllespontũ. frixꝰ cũ elle sorore sua fugiens insidias
nouercales. conscerdit nauẽ signũ arietis habentẽ
qui lisutus ẽ. Elles aut soror eius ꝑpessa naufragiũ
decidit in mare. ⁊ mortua ellespotũ mari nomẽ¬

Expanded text:
s, qui in septentrionem retorquens, anfractibus magnis iuxta Graecias et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur; quo Xerses ponte navibus facto in Graeciam commeavit: ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patenti rursus stringitur et facit Propontidem; qui mox in quingentos passus coartatur, fitque Bosphorus Thracius, eotidis paludis, quod mare ex multitudine fluminum dulcius quam caetera, nebulosumque, et brevius est, unde, et Ponticum vocatur, quod sit brevius, atque praeter phocas, et thynnos, atque delphinos, aliaoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales, conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror ejus perpessa naufragium decidit in mari, et mortua Hellesponto mari de
Abbreviated transcription (Latin):
diunt. si alienigena morsu impugnãt ⁊ lacerant
lacrimosis quasi uocib dolentis ł suã mutationẽ
ł regis int̃itum. Nam diomedes ab illirus inte¬
rentus ẽ. hec aũt aues latme diomede uocant᷑.
Greci eas erodios dicũt. UlR Diomedis ad urbẽ

Expanded text:
diuntur: si alienigena, morsu impugnant et vulnerant, diuntur: si alienigena, morsu impugnant et vulnerant, lacrymosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem, vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Hae autem aves Latine diomediae vocantur, Graeci eas herodios dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
angłis malis in eas aues que ꝓ illis sũt occulte ex ali¬
is locis uͥ c̃ hoc genus auiũ ad ea loca ꝑducte ac repẽ¬
te supposite crecduntur eẽ ꝯuersi. Qd̾ aũt diomedis
templo aquã rostris affer̃ ⁊ aspergũt. ⁊ qd̾ blandiunt᷑
fieri demonũ instinctu quoꝵ int̾est ꝑsuad̾e dm̃ fac¬
tũ eẽ diomecdẽ ad decipiendos hõmes ut falsos deos c̃
ueri dei inuiriam multos colant ⁊ hõib mortius ꝗ
neq cũ uiuerent u̾e uixer̃. tẽplis altarib sacrificus
sacdotibq omĩa cũ recta sũt nõ si d̾o uiuo ⁊ uero
debetur inscrurant. hisitꝰ. Diomedias aues a foci
is diomedis appellatas quos ferunt fabule in eascdẽ
uolucres fiuisse conuersos forma falice similis mag̾¬
tudine crgnoꝵ colore candido duris ⁊ gͣndis rostriᷤ
sũt aũt̃ circa apuliam in insula diomedia inter sco¬
pulos litoꝵ ⁊ saxa uolitantes ludicãt int̃ suos
aduenas. N.am si grecus ẽ ꝓpius accecdũt ⁊ blan¬

Expanded text:
angelis malis, in eas aues, quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus auium, ad ea loca perductae ac repente subpositae, creduntur esse conuersi. Quod autem Diomedis templo aquam rostris adferunt et adspergunt, et quod blandiuntur fieri daemonum instinctu, quorum interest persuadere deum factum esse Diomeden ad decipiendos homines, ut falsos deos cum ueri Dei iniuria multos colant et hominibus mortuis, qui nec cum uiuerent uere uixerunt, templis altaribus, sacrificiis sacerdotibus quae omnia cum recta sunt non nisi uni Deo uiuo et uero debentur inseruiant. CAPUT is Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos, forma fulicae similes, magnitudine agnorum, colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa Apuliam, in insula Diomedia inter scopulos littorum et saxa volitantes. Judicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blan
Abbreviated transcription (Latin):
cios in uolucres fusse conuersos. Non fabuloso. po¬
eticoq mẽdatio ⁊ hystoi̾ca attestatione confirmãt.
quib nõ sũt ut putãt factus ut humanã reuoca¬
re naturam ł ip̃e potuit ł certe ioue suo rege taqͥ
insula diomeclia nõ longe a mõte gargano qui ẽ
in appulia. ⁊ hoc templum circũuolare atq incolere
a sali testã mirabili obsequio ut aquã impleant ⁊
lienigenas uit̾int subuolare ad capita tanꝗͣ graui¬
b ietib ut etiam ꝑiãt uulnerare. Nam duris ⁊
grandib nr̃is satis ad hec p̃lia peribent᷑ a marte.
quidẽ genus caꝵ ꝑ fuccessionẽ ꝓ iaganis durare
ꝑibentur. Non mutatis hoĩb factus s subtractis
credo fusse subpositus sicut cerua ꝓ: ypigenia re¬
gss agamenonis filia. Neq enĩ demonib uiditio

Expanded text:
cios in uolucres fuisse conuersos non fabuloso poeticoque mendacio, sed historica adtestatione confirmant; quibus nec deus, ut putant, factus humanam reuocare naturam uel ipse potuit uel certe a Ioue suo rege tamquam insula Diomedea, non longe a monte Gargano, qui est in Apulia, et hoc templum circumuolare adque incolere has alites tam mirabili obsequio, ut aquam inpleant et are; si autem alienigenas uiderint, subuolare ad capita tamque grauibus ictibus, ut etiam perimant, uulnerare. Nam duris et grandibus rostris satis ad haec proelia perhibentur armatae.doquidem genus earum per successionem propaginis durare perhibetur, non mutatis hominibus factas, sed subtractis credo fuisse suppositas; sicut cerva pro Iphigenia, regis Agamemnonis filia. Neque enim daemonibus judicio
Abbreviated transcription (Latin):
dios asser̃. homines olim fuisse ꝓduntur. ⁊ ꝓ uniꝰ¬
cuiq iuita ł meritis. coli ap̃ suos post morte ce
mũ uino. aput pauos uenꝰ. apud lempnos uulcanꝰ
Ap̃ naxos liber. apud delos apollo. Inquoꝵ etiam
laudibus accesser̃ ⁊ poete. ⁊ cõpositis carminib in
celum eos sustuler̃. Nam quoꝵdam et inuentio¬
nes artium cultũ peꝑisse dicunt᷑. ut sculapio me¬
dicina. uulcano fabrica. ab actib aut̃ uocantur.
Ut mercuriꝰ. qd̾ mercib p̃est. Liber alibertate. fu
b mortius hõmes qui eos dilexer̃ simulac̃ finxer̃
Set paulatim hũc errore  suadentib demonib
ita in posteris trrepsisse ut quos illi ꝓ sola nomi¬
nis memoria honorauer. successores deos existima¬

Expanded text:
deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniuscuiusque vita vel meritis coli apud suos post mortem comum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fueuibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existima
Abbreviated transcription (Latin):
mus. siꝗdẽ ⁊ iacob dicit. Dies uite mce pusilli ⁊
annoꝵ mcoꝵ. Nõ dix̃ ⁊ noctes. Und̃̾ ⁊ aduertimus
ea que fiunt in specie hystõie. tradunt᷑ ium sta¬
tusse legis inposterũ. Principiũ ergo diei uox di
ẽ. fiat lux ⁊ facta ẽ lux. finis diei uesꝑa ẽ. etiã seq̃ns
dies ⁊ noctis finis succedit. sententia aut̃ diei euidẽs.
qr pͥmo diem uocauit lucẽ. ⁊ sccło uocauit tenebͣs
noctem. Preclare etiã unũ ñ pͥmũ diem dix̃. Nã
secuturis sccło ⁊ tercio ⁊ deinceps reliquis. pͥmũ po¬
tuit dicere ⁊ ordinis uid̾etur. s legẽ statuit ut uigĩ¬
ti ⁊ quattuor hore diurne atq noct̃ne diei tantum
nõe d̾finiantur. ac si diceret ugniti quattuor oraꝵ

Expanded text:
lli et annorum meorum, non dixit et noctes, unde aduertimus ea quae nunc in specie historiae traduntur uim statuisse legis in posterum. principium ergo dieiuox dei est: fiat lux. et facta est lux. finis diei uespera est. iam sequens dies ex noctis fine succedit. sententia autem dei euidens, quia diem primo uocauit lucem et secundo uocauit tenebras noctem. praeclare etiam unum, non primum diem dixit; nam secuturo secundo et tertio die et deinceps reliquis primum potuit dicere — et hoc ordinis uidebatur - sed legem statuit, ut XXIIII horae diurnae atque nocturnae diei tantum nomine definiantur
Abbreviated transcription (Latin):
uerẽs dicebaãt templa fontes hñtia ꝗb añ ingres¬
sũ diluebant̾ ⁊ appellari delubra a diluendo. Ip̃ã
st̃ nc̃ ecdes cũ sacͥs fontib in ꝗb fide regenerati
purisicantur. ⁊ bene quotam p̾sagio delubra st̃
appellata. Sut̃ enim in ablutione peccatoꝵ fon¬
tes añt̃ in delubris locis regeneratoꝵ ẽ. in quo. uii.
gradus i spũ scĩ ministerio formantur. łres ĩ
descerisu. ⁊ tres in ascensu. Septimꝰ uero hic est
qui ⁊ quartus .i. simił filio hõis extingũẽs for¬
nacem ignis stabibanentum peclũ fundamẽtũ
aque. in quo plenitudo diuinitatis habitat cor¬

Expanded text:
eres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat cor
Abbreviated transcription (Latin):
uiam nichil pariat. ⁊ idõ ambo sagittas habere fer̃¬
fingunt. qd̾ ip̃ã duo syd̾a d̾ celo radios usq ad t̾ras
emittunt. Dianã aũt uocatã quasi duanã. ꝙ luna¬
⁊ die ⁊ nocte appareat. ipsã ⁊ lucmã asseuerant. eo
qd̃ luceat. eandẽ ⁊ tͥiuã eo ꝙ trib fungatur siguis.
De qua uirgilius tria uiginis diane. qr eadẽ luna.
eadẽ diana. eadẽ ꝓserpina uocatur. s cũ luma fum¬
gitur. sub lustri splendit amaictu. cũ sucincta iac
calamos latonia uirgo ẽ. cũ subnaxa sedet solio plu¬

Expanded text:
olunt quod uia nichil pariat. Et ideo ambos sagittas habere fingunt quod ipsa duo sidera de celo radios usque ad terras emittunt. Dianam autem uocatam quasi duanam quod Luna die ac nocte appareat, ipsam et Lucinam asseuerant eo quod luceat, eandem et Triuiam eo quod tribus fingitur figuris, unde et Virgilius: Tria uirginis ora Diane, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina dicitur, sed cum Luna fingitur, sublustri splendei amictu, Cum succincta iacet calamis, Latonia uirgo est, Cum subnixa sedet solio, Plu
Abbreviated transcription (Latin):
te. hizis. Dentale ẽ aratri pars pͥma. in quo¬
uomer inducitur quas dens. Boł. Dentales au¬
Dentes dicti quasi cibos diuidentes. si quidẽ escã
incidunt. ⁊ cõminuunt. atq oportumꝰ stomacho
tradunt. Hoꝵ pͥores qui cibos p̃cidunt. aduersidenteᷤᷤ
dicuntur. molares intura qui subigunt caniri. ꝗ
icesio aetatis anno existunt. Dentes. g̾ci odentes
Hoꝵ pͥmi p̃cisores dicunt᷑. qr om̃e ꝙ accipitur ip̃i
pͥus incidunt. sequentes canini uocantur. quoꝵ
duo in dextera maxilla ⁊ duo in sinistra sunt. Et¬
dicti canini. qr ad similitudinẽ canmoꝵ existunt.
et canes ex ipsis ossa frangunt sic̃ ⁊ homo. ⁊ qd ñ
posst̃ pͥores inciõe. illis tradũt ut confringant hos¬
uulgus ꝓ longitudine ⁊ rotunditate colomellos uo¬
cant. Ułtimi sunt molares qui concsa a pͥorib at¬
q confracta subigunt. ⁊ molent atq iminassant.
uñ ⁊ molares dicti sũt. Dentium aũt numeꝵ discer¬
it qualitas sexus. Nã in uiris plures. in feminis

Expanded text:
e bovis. Dentale est aratri pars prima; in quovomer inducitur quasi dens. Cultelli aDentes dicti quasi cibos diuidentes. Siquidem escam incidunt et comminuunt atque oportunius stomacho tradunt. Horum priores, qui cibum praecidunt, aduersi dentes dicuntur; molares intimi, qui subigunt; canini, qui uicesimo aetatis anno existunt. Gingiuae a gignendis vel precisores dicuntur quia omne quod accipitur ipsi prius incidunt. Sequentes canini dicuntur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt, dicti sic quia ad similitudinem caninorum existunt et, sicut canis ipsis ossa frangit, sic et homo; quod non possunt priores incidere illis traduvulgus, pro longitudine et rotunditate, colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molunt, atque immassant, unde et molares vocati sunt. 53. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis
Abbreviated transcription (Latin):
apsalma uõ int̃positũ in spallendo silentiũ. ut ꝗͥ
admodũ sin spalma dicitur. uocis copulatio in cã¬
tando. ita diapsama disiũctio eaꝵ uͥq etiam reci¬
es distincte continuationis ostendit᷑. Uñ illud ꝓbi
le ẽ conuingentas sententias in spalendo ubi di¬
apsalma int̃posita fuer̾t. qr id̾o int̾ponitur ut ꝯu̾¬

Expanded text:
ma vero interpositum in psallendo silentium, ut, sicut simpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum ubi quedam requies distincte continuationis ostenditur, scili coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conver
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ qͥd quale sit. id quod sit euidenter ostendit. cu¬
ius exemplũ tale ẽ. hõ est qui ingenio ualet. ar¬
tib pollet. ⁊ cognitõe rerum aut ꝙ agere debet ele¬
git. aut enĩ aͦuersione ꝙ utile sit ꝯtempnit. His enĩ
qͣlitatib exp̃ssus ac defimnitus hõ ẽ. Quarta spẽs de¬
finitionis ẽ que grece ypocraficẽ. latine a tulio descͥ¬
ptio nẽatur que adhibita circuitõe dictoꝵ. factoꝵq
rẽ que sit descͥptõe descͥptione declarat. Queritur enĩ
qͥd auarus sit qͥd crudelis. ꝗd luxuriosus ⁊ uniuersa
lux̧uriost auari crudelis natura descͥbr̃ ut si luxurio¬
sũ uolumus deffinire dicimꝰ. luxuriosus ẽ uictus nõ
necessarii set sũptuosi ⁊ honerosi appetens. in de¬
litus affluens. in libidine ꝓntus. Hec̃ talia dif¬
finiunt luxuriosum. s ꝑ descriptõem definiunt.
que spẽs definitõis ab oratorib magis habita ẽ

Expanded text:
quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuquod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribus magis apta est
Abbreviated transcription (Latin):
in reb exprim̃tis explicat qͥd res ip̃a sit. qualis sit.
⁊ quẽadmodũ mẽbris suis constare debeat. Est e¬
nĩ oratio breuis uruꝰ cuiꝰq rei naturam a comu¬
nione diuisã ꝓpͥa significatõe concludens: Ouu¬
sio desinitõnũ in partes quindecim habetur. pͥ
desmnitõ ꝑ specias ⁊ differentias descentẽs uenit
ad ꝓͥum ⁊ designat plenissime qͥd sit hõ. Sccłã
sp̃es desinitionis ẽ que grece eneomatice dicitur.
latine notiaia nũcupatur. quã noticionẽ comu¬
ni nõ ꝓͥo nõe possumus dicere. Hec isto modo sẽ¬
per efficitur. hõ ẽ qd̃ ratõnali conceptõe exerticio
p̃est aĩalib cunctis. Non eram dixit qͥd est hõ. s
qͥd agat. quasi quodan signo in noticiam deuoca¬
to. in ista erũ ⁊ in reliquis noticia rei ꝓfertur. non
substantiat explicatio declaratur. ⁊ qr substatialis
definitionis ẽ. que g̾ce piotes dicitur. latine quali¬
tatiua uocatur qr ex qualitate nonĩ accepit. ꝓ eo

Expanded text:
in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. Pridefinitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species definitionis est, quae Graece ἐννοηματική dicitur, Latine notio nuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substdefinitionis est, quae Graece ποιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
uium quodogigi temporib notatur cũ orbem mł¬
tis mensib continua nor in unbras secante om̃s
t̾ras radu solis illimmata est. sortitaq ex eo nom̃
ꝙ pͥma manfesta fuisset uisib. Nã delon grea
manifestum dicunt. ip̃a ẽ ⁊ ortigia eo ꝙ pͥmũ
ibi uise fuissẽt coturnices aues quas greti orti¬
cas uocãt. In hac insula latona enixa ẽ appol¬
linem. ⁊ dianã. Delos aut̃ ⁊ ciuitas dicit᷑ ⁊ in¬

Expanded text:
mporibus notatur, cum orbem multis mensibus continua nox inumbrasset, ante omnes terras radiis solis inluminata est; sortitaque ex eo nomen, quod prima manifestata fuisset visibus; nam δῆλον Graeci manifestum dicunt. Ipsa est et Ortygia, eo quod primum ibi visae sunt coturnices aves, quas Graeci ὄρτυγας vocant. In hac insula Latona enixa est Apollinem et Dianam. Delos autem et civitas dicitur et in
Abbreviated transcription (Latin):
ad scolas nõ nũꝗͣ uenit. ista ugit̾ ꝓcecdit i fo¬
rũ. Illa requirit rarissimos studiosos. hec freq̃¬
ter ⁊ ppłos. solent aũt phylosophy añ ꝗͣ ad isa¬
gogẽ ueniãt exponẽclã diffinitõnẽ phylosophi¬
e oftendere qd̃ facilius ea que ad eam ꝑtinent

Expanded text:
ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in foad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definitionem Philosophiae ostendere, quo fa
Abbreviated transcription (Latin):
g. Hisiꝰ. Pialetica ẽ ratio sine regula disputan¬
uͦi intrellectum mentis accuens. ueraq a falsis distĩ¬
guesi hec ut quitã aut sicut ferrum ueneno sic sci¬
entiam armat eloquio.  Bialetica. Dialetica ẽ di
defimiendi querendi ⁊ difserendi potens. Docet e
pͥm phylosophy in suis dictionib habuer᷑. Nõ
tñ ad artis recligere ꝑitiam. Post hos anstotiles
O irgłas quascum huiꝰ doctrine argumiẽta ꝑdu¬
rit. ⁊ dialeticam nũcupauit. ꝓ eo ꝙ in ea de dic¬
tas disputatur. Nam lecton. dictio dicit. Id̾o aũt
rethoricam disciplinã dialeticã sequit. qr in mul¬
tis utraq cõmimia existunt. De difesentia
Maleties et RetnoRice ARTIS. Dialeticã
uõ ⁊ rethoĩcam uarro in nouem disciplinarũ
thorica ẽ qd̾ in manu hoĩs pugnꝰ adstrictꝰ ⁊ pal¬
ma distenta. Illa uerba contrahens. ista distendẽs.
Dialetica siꝗdem ad differendas res autior. retho¬
ri ad illa que nititur docenda facundior. Illa

Expanded text:
rethorica. Dialectica est ratio siue regula disputandi, intellectum mentis acuens, ueraque a falsis distinguens. Haec, ut quidam ait, sicut ferrum ueneno sic sententiam armat eloquio. Rethorica est ratio dirationalis; diffiniendi, querendi et disserendi potens. Docet enprimi philosophi in suis dictionibus habuerunt, non tamen ad artis redigere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrine argumenta perduxit, et Dialecticam nuncupavit, pro eo quod in ea de dictis disputatur. Nam λεκτόν dictio dicitur. Ideo autem post Rhetoricam disciplinam Dialectica sequitur, quia in multis utraque communia existunt. De differentia Dialecticae et Rhetoricae artis . Dialecticam et Rhetoricam Varro in novem disciplinarum torica est quod in manu hominis pugnus adstrictus et palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior: Rhetorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
Diabolus. hebrayce dicit᷑ deorsũ fluens. qui ꝗetͥ
in celi culmine stare contẽpsit. s suꝑbie pond̾e
dorsum corruens cęcidit. Grece uuo diabolus. m¬
minator uocatir. Qd̾ uł crimina in quo ipse il¬
licitat dm̃ referat. ł qr electoꝵ innocentiã crimi¬
nib fictis accusat. Nñ ⁊ iapocalipsin uoce ãgłico

Expanded text:
Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece enim diabolus criminator vocatur, quod vel crimina in quae ipse illicit ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat. Unde et in Apocalypsi voce angelic
Abbreviated transcription (Latin):
ubtis ĩns. Dies legiptimus uginti quatiuor o¬
suutił usq dũ dics ⁊ nox spucia sui cursus abo¬
tin concludat. abusiue aũt dies imꝰ est spaciũ ab
oriente solis usq ad occidentẽ. St̃ aũt spacia di¬
memãatione noctis numerum dicamꝰ dierũ sicut
dies unus. Quer̃ aliqui cur pͥmũ uesꝑe postea ma¬
ne striptura memorauerit. Ne forte noctẽ pͥus qͣ
diem sigͥficare uideatur. Nec aduertũt pͥoro ꝙ pre¬
misei̾t diem dicendo ⁊ uocauit d̃s lucẽ diem. ⁊ te
tenebras uocauit noctẽ. Dem̃ qͥd uesꝑe finis diei sit¬
⁊ mane finis noctis. Ergo ut p̃rogatiuũ ⁊ pͥmat᷑
natiuitatis diei daret. pͥus finẽ dici sigͥficauit pt
post quẽ secutura nox ẽ. Dem̃ p̾ea finẽ noctis ad¬
umxit. co usq ad noctẽ dici scriptura añferre ñ
potuit. ⁊ ut uidei ⁊ noctis tẽpcã appellatione dixi

Expanded text:
icens: Dies legitimus est viginti quatuor horarum usque dies et nox spatia sui cursus ab ote concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Sunt autem diei spamemoratione noctis numerum dicamus dierum, sicut et dies unus . Quaerunt aliqui, cur prius vesperum, postea mane Scriptura memoraverit, ne forte noctem priusquam diem significare videatur. Nec advertunt primo quod praemiserit diem, dicendo: Et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem: deinde quod vesper finis diei sit, et mane finis noctis. Ergo ut praerogativam et primatus nativitatis diei daret, prius finem diei significavit, postquam secutura nox esset, deinde postea finem noctis adjunxit. Eo usque autem noctem diei Scriptura anteferre non potuit, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ manu effugiat. trmidũ aĩal ⁊ mnbelle. de quo
marcialis dente timetur aper. Defendunt cor¬
nua ceruuos. Inbelles damne nisi p̃da sumꝰ. excer̃¬
lum. causam nõĩs exp̃ssit ut ab eo qd uidicass
dñs filio ancille uiditium nomen inponẽt.
ui. ab argo conditore cognominati. Uirõ. Dã¬

Expanded text:
de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Martialis13, 94: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum; inbelles damae quid nisi praeda sumus? Lelium.' Causam nominis expressit, ut ab eo quod iudicasset Dominus, filio ancillae iudicii nomen inponeret. vi, ab Argo conditore cognominati. Postqua
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̃ ꝓdẽ cũ honestatur id ꝙ tale nõ est malũ
est. Nona species ẽ diffinitionis quã greci catay¬
potipoosin. latini ꝓquadã imagmatione dicũt.
ut eneas ẽ ueneris ⁊ ancbise filius. Hec semꝑ in
indiuiduis uersatur. que greci achomo appellãt.

Expanded text:
est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est'. Nona species definitionis est, quam Graeci typosin, Latini per quandam imaginationem dicunt, ut: 'Aeneas est Veneris et Anchisae filius.' Haec semper in indiuiduis uersatur, quae Graeci atoma appellant;
Abbreviated transcription (Latin):
tur qͥd int̃sit int̾ regẽ ⁊ tirannũ. adiecta dif¬
ferentia qͥd utq sit defiritur. Idẽ rex ẽ mode¬
stus ⁊ tẽꝑatus. tirãnꝰ uõ impius ⁊ ininitis. Sep¬
tima sp̃ẽs diffinitionis ẽ quã greci catumetapho
rã uocãt. latini ꝑ tnͣssatõem dicũt. ut cicero in
topicis. litus ẽ qua luctus eludit. hoc uai̾e trac¬
tari potest. Modo eñĩ ut moneat. modo ut de
signet. modo ut uituꝑet aut laudet. Ut mo¬
neat nobilitas ẽ. uirtutis modorũ. Apud po¬

Expanded text:
a differentia, quid uterque sit definitur; id est, rex est modestus et temperans, tyrannus vero inpius et inmitis. Septima species definitionis est, quam Graeci κατὰ μεταφοράν, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis32: 'Litus est, qua fluctus eludit'. Hoc varie tractari psignet, modo ut vituperet, aut laudet: ut moneat, nobilitas est virtus majorum apud po
Abbreviated transcription (Latin):
li auerat. Detractio ẽ alioꝵ bene gesta oꝑa. ł in ma¬
lum malitiose mutare. ł inuidendo fallaci fraude di¬
minuere. cũ aut male dicũtur que bona sũt. aut
parua bona que magna sũt. Detrahere crã dicitur
qui aliqͥd alicui subtrabere cõꝓbatur. Detraxit enam¬

Expanded text:
 est. Detractio est aliorum bene gesta opera vel in malum malitiose mutare, vel invidendo fallaci fraude diminuere: cum autem mala dicuntur, quae bona sunt, aut parva bona, quae magna sunt. Detrahere enim dicitur, qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtendit. Cretio ẽ certꝰ dieꝵ numeros in quo institutus be¬
res aut adoit hereditatẽ. aut finito tẽpore cretionis excludi¬
appellata qua decretio .i. decͥnẽ ł ꝯstituere ut puta ille heres sto
additꝰ que cernito que infra dies tot. Ad eũ datũ ant̃ heredita¬
tũ centesimꝰ statut᷑ erat dies ꝗb nõ ẽẽt cretio addita. unt̾. sre

Expanded text:
. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excludiappellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. ...
Abbreviated transcription (Latin):
sermone designat. uno an singulari. ut quodã¬
modo qͥd illud in uerbo põitũ uno uerbo aliud
declarat. ut conticesscere ẽ tacere. It cũ t̾minum
dicimus finẽ. aut populatas interp̃tam̃ ẽẽ ua¬
statas. Sexta spẽs dfffinitiois ẽ quã greci cata
diaphoran. nos ꝑ differentian dicimus. scͥptores

Expanded text:
sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam dicimus; id es
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. Item delib̾atuium genꝰ uocat᷑. eo ꝙ de unaq̃¬
que re in eo d̾lib̾at᷑. huiꝰ genꝰ duplex ẽ. suasio ⁊ dis¬
suasio .i. de expetendo. ⁊ fugiendo. de faciendo. ⁊ nõ
possibili. Hec differt̃ aliqͥd a delib̾atiua qr suasoĩa
hec ⁊ alt̾am ꝑsonã. Delibtuia interdũ ⁊ ap̃ se ag̃.
in suasorie aut̃ due st̃ que plures ualent. spes etͥ

Expanded text:
io. 78 3. Deliberativum genus vocatur, eo quod de unaquaque re in eo deliberatur. Hujus genus duplex est, suasio et dissuasio, id est, de expetendo et fugiendo, de faciendo et non possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altera persona, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria aut
Abbreviated transcription (Latin):
hizid̾. Delfines. certum hñt uocabulum ꝙ uoces
hõiũ sequãtur. ł qd ad symphoniã gregatim cõue¬
niant. Diuo aug̃ pͥncipe in capania dafiũ puer
fragm̃tis panis panis pͥmo illexit. ⁊ intantũ cõ¬
suetudo ualuit ut alendũ se etiam manu ipsiuis
crederet. Mox cũ ꝓfluxiss puerił audatia. intra
spacia eũ lucni lacꝰ uestauit. im̃ ⁊ factũ ut ab ai¬
um puerum herniam nõe ꝑ maria similit̾ insi¬
dentẽ cũ undosior fluctus necasset. delphm ad ter¬
ram reuexit ⁊ uelud confitens reatũ penitentiam
suã morte nctauit. nec reuerti uoluit amplius

Expanded text:
 Delfines certum habent vocabulum, quod voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim convenifragmentis panis primo inlexit, et in tantum consuetudo ualuit, ut alendum crederet. Mox cum profluxisset puerilis audacia, intra spatia eum Lucrini lacus vectitavit: unde effectum, ut a Baium puerum Hermian nomine per maria similiter insidentem cum undosior fluctus necauisset, delphin ad terram reuexit et uelut fateretur reatum, paenitentiam suam morte multauit nec reuerti uoluit amplius
Abbreviated transcription (Latin):
tuluiꝰ ꝓ clucntio lex ẽ mẽs mens ⁊ animꝰ ⁊ consiliũ ⁊ sẽ¬
tentia ciuitatis. ⁊ aliter patet tranqͥlla libertas fit hec
ꝑ uituꝑationẽ quã greci ꝓgon uocat. ut seruitus ẽ po¬
stremũ maloꝵ oĩum nõ modo bello s morte quoq re¬
pater ẽ cui ẽ filius. dñs ẽ cui ẽ fuus. Q uartadecima spe¬
te rem generi. Q uintadecima species defmitõis ẽ. quã¬
greci catttilogiã. Latini scd̾m rei ratõem uocãt. ut
dies ẽ sol sup̃ terras. Nox c̃ sol sub terras. Scire aũt de¬
bemꝰ p̃dictas species defmitõnũ topicis merito ẽẽ soci¬
atas. Qm̃ int̾ quedã arguita fut posita ⁊ ñ nullis
locis comcmorantur ut topicis. Nũt ad topica ueni¬
amꝰ. que st̃ argum̃toꝵ sedes. fontes sensiui ⁊ origineᷤ

Expanded text:
 Cluentio: 'Lex est mens et animus et consilium et sententia ciuitatis' et aliter 'Pax est tranquilla libertas.' Fit et per uituperationem, quam Graeci psogon uocant: 'Seruitus est postremum malorum omnium, non modo bello sed morte quoque re'Pater est, cui est filius'. 'Dominus est, cui est servus'. Quartadecima spe, quae subest generi'. Quintadecima species definitionis est, quaGraeci cata etiologian, Latini rei rationem uocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris.' Scire autem debemus praedictas species definitionum topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae et nonnullis locis commemorantur in topicis. Nunc ad topica ueniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum, et origines
Abbreviated transcription (Latin):
menta a cespite dictus quod est urrgulta. uirgilius apa¬
storale prefixa cuspide mutum ꝓprie autem cuspis
Cutis est. que incorpore prima est appellata. quod ipsa
corpori suꝑposita. incisionem prima patiatur. cutis
enum grece dicitur incisio. idem et pellis. quod externaᷤ
iniurias corporis tegendo pellat. pluuiasq et uentos. so¬
lisꝙ ardores perferat. sellis autem mox detracta sub¬
acta iam corium dicitur. Corium autem per deriua¬
tionem caro appellauit. quod eo tegatur. Set hoc

Expanded text:
mentatum, a cespite dicta, quod est virgultum. Virgilius: Et pastoralem praefixa cuspide myrtum. Proprie autem cuspis, Cutis est quae in corpore prima est, appellata quod ipsa corpori superposita incisionem prima patiatur: κυτις enim Graece incisio dicitur. Idem et pellis, quod externas iniurias corporis tegendo pellat, pluviasque et ventos solisque ardores perferat. Pellis autem mox detracta: subacta iam corium dicitur. Corium autem per derivationem caro appellavit, quod eo tegatur: sed hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
titio grẽ. Nizib̃. damascina. arbor. adamasco oppido.
uñ pͥus asportata est dicta cuius solum pomũ
stomacho mederi ꝓbatur. Nam cetera noxia ꝑhi¬
patã a demasco dispensatoris abrahe filio hec an¬
tea in omĩ syria tenuit pͥncipatum. Nec dũ enĩ
fiorebũt ibi athiotia. laudocia. ⁊ apamia quas ur¬
bes post alexantrũ ꝯstructas eẽ cognoscimꝰ. hic da¬
mascus quẽ abraham futurũ sibi heredẽ dixerat.

Expanded text:
ius generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta. Cuius solum pomum stomacho mederi probatur; nam cetera noxia perhipata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futurum sibi haeredem dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
structi. obsecrati. ł instructi. Iib. Constructio ẽ lateꝵ ⁊ alti¬
tudinis hedificatio. constructio aut̃ ł instructio uocata eo
et intincrio ferri inaquã ĩstructura ẽ . nͥ i ad instinguatur¬
instringi ⁊ coherere ñ potest ferrũ. Constructio amultitu¬
dine lapidũ ⁊ lignoꝵ dicta uñ et strues. Aliudẽ i edifica¬
tio aliud instauratio. Nã hedificatio noua instructio est
instauratio uͭ qđ reparat᷑ adinstar pͥoris. Nã instar uet̾es
ꝓsimilitudine ponebant. Iñ ⁊ instaurare dicebant. c̃stat
aut̃ ꝯsftructio fundam̃ti lapidib calce. arena et lignis. ẜol¬

Expanded text:
scriptio. CAPUT X. De constructione. 1. Constructio est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem, vel structio vocata, eo et intinctio ferri in aqua strictura est. Nisi enim candens tingatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta, unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio. Nam aedificatio nova constructio est. Instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar Veteres pro similitudine ponebant. Inde et instaurare dicebant. 2. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena, et lignis.
Abbreviated transcription (Latin):
q cũ inꝓuide toto ⁊ maxg̃me simul agmine. inesti¬
mabilis hominũ ł equoꝵ multitudo tnsiret mnormi¬
tate pond̃is ⁊ concursione gradiẽtium cũ creyans ge¬
li ⁊ glatialis crusta dissoluit. Uniuersũq agm̃ qd̃
du sustinuerat medus gurgitib uicta tandẽ ⁊ com¬
minuta destituit. Atq cadẽ rursus fragm̃tis inpe¬
dientib suꝑducta submersit. Pauci ex omĩ ppło
ꝑ ut̃mq riꝑam uix concisis uiscerib euascrũt. hi¬
Sid Danubius. germane fluuiꝰ uocari fertur a ni¬
uium copia ꝗb magis augetur. Iste ẽ qui curo¬
pa plus omĩb ht̃ famã. idẽ ⁊ ister. qr dũ ꝑ ĩnu¬
meras uadit gentes. mutat et nom̃ ⁊ maiores si¬
bi ambiendo colligit uires. Oritur geroricis iugis
⁊ occidentalib partib barbaroꝵ ꝑgens contra ori¬
entẽ sexaginta fiuiuos in se recipit septẽ hostus

Expanded text:
que cum inprouide toto et maximo simul agmine inaesiimabilis hominum uel equorum multitudo transiret, enormitate ponderis et concussione gradientum concrepans gelu et glacialis crusta dissiluit uniuersumque agmen, quod diu sustinuerat, mediis gurgitibus uicta tandem et conminuta destituit atque eadem rursus fragmentis inpedientibus superducta summersit. pauci ex omni populo per utramque ripam uix concisis uisceribus euaserunt.  Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexagint
Abbreviated transcription (Latin):
lim urbẽ trachie pmũ apausinia spartanoꝵ. rege conditã¬
pͥncipe inmaius aucta et ꝯstantinopoł dicta głosissimũ nc̃ in¬
peru sedes et totũ caput orientis ẽ. sã pꝰquam idem ꝯstanti
nus multas g̃s du̾isis p̃liis subegit. hanc urbẽ nõis sui ro
loꝵ ad hoc breuissimo tp̃r ꝯdita ax̾stiano imꝑatore ꝓuec¬
Constantinopolim urbẽ trachiȩ ꝯstantinꝰ ex noĩe suo in¬
stituit sola romȩ meritis et potentia adequata. hanc cõ¬
ditã pͥmũ apauxinio rege spartanoꝵ ⁊ uocatã bizantiũ
qd tantũ patet int̾ adriaticũ mare et ꝓpontidẽ. ł ꝙ sit recep¬
taculũ t̾re mariq copii. uñ ⁊ eã ꝯstantinꝰ aptissimã ꝯdere¬

Expanded text:
Pausania rege Spartanorum condita,principe in maius aucta et Constantinopolis dicta, gloriosissimi nunc imperii sedes et totius caput Orientis est. Phili multas gentes diuersis proeliis subegit. urbem nominis sui Romlorum ad hoc breuissimo tempore condita a Christiano imperatore prouecConstantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Haec condita primum a Pausania rege Spartanorum, et vocata Bizantium, vel quod tantum pateat inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
grcea ap̃ latinã deriuatu ꝙ illi carcdian dicunt siue acausa. ineo
enĩ oĩs sollicitudo et scientie causa manet. ꝗ ideo pulmonũ uici¬
nus ẽ ut cũ ira accendit᷑ pulmonis humũ reciꝑet᷑ huiꝰ due asterie
fũt eqib senis erat plus sanguinẽ ht̃. dextera plus sp̃m. ũn⁊ in
dextro brachio pulsũ inspicim᷑. Corȩ. brache. latine chorus dicit᷑¬

Expanded text:
Graeca appellatione derivatur, quod illi cardian dicunt: sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa manet. Quod ideo pulmoni vicinum est: ut cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Hujus duae arteriae sunt, e quibus sinistra plus sanguinem habet, dextera plus spiritum. Unde et in dextro brachio pulsum inspicimus. Cor enim multis speci
Abbreviated transcription (Latin):
mones sũt aena aĩalia qm̃ corpoꝵ aeriaꝵ natura
uigent ⁊ ꝓpterea morte nõ dissoluuntur q p̃ua¬
let i eis elem̃tum. ꝙ ad facientum ẽ. quã ad paci¬
endum aptius duob suppositis aqua scilicet ⁊ ter¬
ra. uno aut supposito .i. igne sydereo. Demones di¬
aũt sp̃s collocuti ait. scientia inflat. caritas edific
cat. Est ergo in demonib scientia sine caritate.
Et id̾o tam infiati. hoc est tam suꝑbi sũt. ut ho¬
nores diumos ⁊ religionis ẜuitutem quã uero dõ
debere scunt. sibi satagerit exhiberi ⁊ quãtũ posst̃¬
rii. tp̃r eterni. humanitatis inimici. nocendi cu¬
callioi. semꝑ in fraude noui. cõmouent sensus.
fingunt affectus. uitanm turbant. sõnos ĩqͥetat.
morbum inferũt. mentes terrent. mẽbra distor¬
la fingunt. cupidinis amores illiciunrt. artlorem
cupiditatis infumdũt. In consecratis imaginib
deltescũt. Inuocati adsut̃. uerisimilib fallũt.
mentumtur: mutantur in diuersis figuris. Int̾¬

Expanded text:
 sunt animalia, quoniam corporum aeriorum natura uigent, et propterea morte non dissoluuntur, quia praeualet in eis elementum, quod ad faciendum est quam ad patiendum aptius, duobus subterpositis. aqua scilicet et terra, uno autem superposito, id est igne sidereo — diaere. Est ergo in daemonibus scientia sine caritate, et ideo tam inflati, hoc est tam superbi sunt, ut honores diuinos et religionis seruitutem, quam uero Deo deberi sciunt, sibi satis egerint exhiberi, et quantum possrei, tempore aeterni, human itatis inimici, nocendi cucallidi, semper in fraude noui. Commouent sensus, fingunt affectus, uitam turbant, somnos inquietant, morbos inferunt, mentes terrent, membra distorla fingunt, cupidinem amoris inliciunt, ardorem cupiditatis infundunt, in consecratis imaginibus delitescunt; inuocati adsunt, uerisimilia mentiuntur, mutantur in diuersis figuris, inte
Abbreviated transcription (Latin):
his. Consules appellati. aconsulendo. sic̃ reges aregendo.
sic̃ leges alegendo. Nam cũ romani regũ suꝑbã dãpnan¬
oñe nõ ferrent. annua imꝑia. binosq consules sibi fece¬
runt. Nam fastũ regiũ non beniuolenti ꝯsulentis ser
suꝑbia dnãntis eratꝰ. hinc gͥ ꝯsules appellati ł aꝯsulen¬
do ciuib ł aregendo cuncta ꝯsilio quos tñ idõ mutan¬
dos ꝑannos singulos clegerunt. ut nec infoles diu ma¬
neret. et moderatior cito succurreret. inde aut̃ duo par¬
tes ꝗa unus tem cuulẽ alter rem militarẽ administra

Expanded text:
. Consules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum regium non benivolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hinc igitur consules appellati, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. Quos tamen ideo mutandos per annos singulos elegerunt, ut nec insolens diu maneret, et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares, quia unus rem civilem, alter rem militarem administra
Abbreviated transcription (Latin):
rupire. inuadere. Igit. Currus. acursu dictus. uł quia ro¬
tas habere uidetur. unde et carrum quasi cursum quadn¬
tuo et qui omnib equis inceretur iugo. Primus chi¬
ristene sitionius tantum medius iugauit eisq singu¬
los exutraq parte simplici uinculo applicuit. quos g̾re¬
ci sirasonos. latini pirnarios uocant. agenere uinculi
athenis primus quatuor equos iunxisse fertur. sicut
uirgilius auctor est dicens. Primus erictonius currus
et quatuor ausus iungere equos rapidisq rotis infiste¬
re uictor. Fuit aut̃ minerue et uulcani filius de cadu¬
ca interra libidine ut fabule ferunt ꝓcreatus porten
tum demonicum unmo diabolus qui primo uinoni
currum dedicauit tali auctore et ita quadrige ꝓducte

Expanded text:
De curru. 1. Currus a cursu dictus, vel quia rotas videtur habere, unde et carrum, quasi curvum. Quadrtuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, a genere vinculi, Athenis, primus quatuor equos junxisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisque rotis insistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabultum daemonicum, immo diabolus, qui primus Iunoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae
Abbreviated transcription (Latin):
nor pena ꝗͣ cruces. Nã patibulũ appensꝰ statĩ examinat. Erux aũt
sufixus dui cruciat. Ut ⁊ ineugłio latͦnib ut morerent᷑. ⁊ de lig¬
no añ salbatũ deponent᷑. crura ꝯfracta st̃. qr ligno suspẽsi citõ
mori ñ poterãt. In ip̃õ quoq gn̾e necis differre. Crudeliꝰ ẽ qĩaqͣ
nib ⁊ bestiis exponi. ã ferro mori. etas quoq maior optabit.
gladiꝰ ⁊ sine maiore cruciatu cõpendiosa morte uitã finire no¬

Expanded text:
patibulum adpensos statim exanimat, crux autem subfixos diu cruciat; unde et in Evangelio latronibus, ut morerentur et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim inibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire no