comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ub constantis autẽ imperioia cobus niebenꝰ fuit ad cuiꝰ p̃ces inclinateaures
diuinȩ clem̃tiȩ multa pericula aciuitate eiꝰ reppulerunt. Sed et maximinꝰ
treuerorũ ep̃i potens in omĩ scĩtate repperitur¬
ono decimo constantini iunioris anno. an tonius monachus transiit centesi
mo quinto aetatis anno: beatissi hilarius picta uensis ep̃s : sua su hereti cor ũ
exilio deputat᷑. Ibiq: libros ꝓfide catholica scribens. constantiomisit.
qui quarto ex ilii anno eũ absolui iubens. ad ꝓpria redire ꝑmisit xxxuiii
unciã & lumen nĩmexorit᷑. Nouisq lãpadũ radus gallia ꝑlustrat᷑¬

Expanded text:
Sub Constantis autem imperio, Jacobus Nisibenus fuit, ad 28 cujus preces inclinatae aures Sub Constantis autem imperio, Jacobus Nisibenus fuit, ad 28 cujus preces inclinatae aures divinae clementiae, multa pericula a civitate ejus repulerunt. Sed et Maximinus Treverorum episcopus potens in omni sanctitate reperiturono decimo Constantii junioris anno, Antonius monachus transiit, centesimo quinto aetatis anno. Beatissimus Helarius Pictavinsis episcopus suasu hereticorum exilio deputatur, ibique libros pro fide catholica scribens, Constantio misit; qui quarto exilii anno eum absolvi iubens, ad propria redire permisit. Tunc iam et lumen nostrum exoritur, novisque lampadum rad
Abbreviated transcription (Latin):
omanorũ tricesimꝰ quartus imperiũ obtinuit constantinus annis triginta
regnans feliciter hui imperii anno undecimo cũpost excessũ dio cletiani pax
reddita fuissa ecclenis. Beatis simꝰ praesul martinus apud sabariã pannoniȩ ci¬
uitatẽ nascit᷑ parentib: gentilib: nonta men in fimi s. Hic constantinꝰ anno
uicesimo imperii sui crispũ filiũ ueneno faustã coniugẽ calentebalneo inter¬
fecit Scilic& qđ ꝓditores regnieiꝰ. eẽ. uoluissent. Huiꝰ tẽpore uenerabile
crucis dominicȩ lignũ perstudiũ helenȩ matris reꝑtũ. ẽ ꝓdente iuda hȩbrȩo
ui postbaptismũ quiriacus uocitatus. Vsq: hoc tẽpore historiograffus inchro
nicis scribit eusebius Auicesimoprimo enĩ eiꝰ imperiianno. hiero nimꝰ prȩx¬
bit̃ addidit Indicans iuuencũ prȩsbiterũ ȩuuangła uersib: conscripsisse
rogante supra dicto imperatore

Expanded text:
Romanorum tricesimus quartus imperium obtinuit Constantinus, annis triginta Romanorum tricesimus quartus imperium obtinuit Constantinus, annis triginta regnans feliciter. Huius imperii anno undecimo, cum post excessum Diocliciani pax reddita fuisset ecclesiis, beatissimus praesul Martinus apud Sabariam Pannoniae civitatem nascitur parentibus gentilibus, non tamen infimis. Hic Constantinus anno vicessimo imperii sui Crispum filium veneno, Faustam coniugem calentem balneo interfecit, scilicet quod proditores regni eius esse voluissent. Huius tempore venerabile crucis dominicae lignum per studium Helenae matris repertum est, prodente Iuda Hebraeo, qui post baptismum Quiriacus est vocitatus. Usque hoc tempus historiographus innicis scribit Eusebius. A vicesimo primo enim ejus imperii anno, Hieronymus presbyter addidit, indicans Juvencum presbyterum Evangelia versibus conscripsisse, rogante supradicto imperatore.
Abbreviated transcription (Latin):
ficerent᷑ Eotẽpore quirinꝰ sisciensis eccłȩ sacerdos: gloriosũ ꝑxp̃i nomine
martyriũtulit. Quẽ ligatũ ad collũ molare saxo influminis gurgite seuitia i¬
pulit paganorũ. Igit᷑ cũ cecidiss& ingurgite : diusuꝑaquas diuina uirtute fere¬
bat᷑ nec sorbebantaquȩ quẽ pondus criminis non p̃mebat Qđ factũ ad mirans mu¬
titudo populi circũ stantis. Dispecto furore gentiliũ : ad liberandũ ꝓperant sacer¬
dotẽ Haecille cernens ñ passus ẽ sea martyrio subtrahi Sed erectis ad cȩlũ ocu¬
lis ait: Ihũ dnẽ quigloriosus resedis addexterã patris : nepatiaris me ab hocsta dio
remoueri sed suscipiens animã mea: Coniungere metius martyrib: in requiȩ
sẽpit̃ na dignare. Ethis dictis reddidit spm̃ Cuiꝰ corpꝰ axp̃ianis susceptũ uenera¬
bilit̃ sȩpulture mandatũ ẽ xXXVI

Expanded text:
ficerentur. Eo tempore Quirinus Sisciensis ecclesiae sacerdos gloriosum pro Christi nomine ficerentur. Eo tempore Quirinus Sisciensis ecclesiae sacerdos gloriosum pro Christi nomine martyrium tulit, quem, ligato ad collum molare saxo, in fluminis gurgite sevitia inpulit paganorum. Igitur cum cecidisset in gurgite, diu super aquas divina virtute ferebatur, nec sorbebant aquae, quem pondus criminis non praemebat. Quod factum admirans multitudo populi circumstantes, dispecto furore gentilium, ad liberandum properant sacerdotem. Haec ille cernens, non passus est, se a martyrio subtrahi, sed erectis ad caelum oculis ait: 'Iesu domine, qui gloriosus resedis ad dexteram Patris, ne patiaris me ab hoc stadio removeri, sed suscipiens animam meam, coniungere me tuis martyribus in requiae sempiterna dignare'. Et his dictis reddidit spiritum. Cuius corpus a christianis susceptum venerabiliter sepulturae mandatum est. 36 .
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ut diximꝰ inter empti sociati adcȩlestia pariter regna uenerunt
nruentib: aut̃ alamannis ingallias : scr̃ priuatus gabalitane urbis ep̃s. in
criptã memmatinsis montis. ubiieiuniis. orationib:q: uacabat Repperit᷑
populũ gredonensis castrimunitione conclusũ sed dũ oues suas ut bonꝰpastor
lupis tradere non consentit : De monis immolare conpellit᷑ qđ spurcum
illetã ex ecnaxns quã refutans. Iã diufustib: cȩdit᷑ quousq putaret᷑ ex animis
ed ex ipsa quassatione in t̃positis paucis dieb:: sp̃m exalauit Chrocꝰ uero
apud arelatensim galliarũ urbẽ conp̃hensus : diuersus ad fectꝰ suppliciis
gladio uerberatꝰ interiit. Non in merito poenas quas scĩs dĩ intulerat : lu¬
ens
ubdio cleciano qui tricesimotertio loco romanorũ rexit imperiũ brauis
contraxp̃ianos ꝑ annos. quattuor persecutio exagitata .ẽ Ita : ut quadã uici
in ipsosa cratissimo die paschali. magni xp̃ianorũ populi obueri dĩcultũ inter¬

Expanded text:
rium, ut diximus, in terris scciati, ad caelestia pariter regna venerunt. Inruentibus autem Alamannis in Gallias, sanctus Privatus Gabalitanae urbis episcopus in criptam Memmatinsis montis, ubi ieiuniis orationibusque vacabat, reperitur, populum Gredonensis castri monitione conclusum. Sed dum oves suas ut bonus pastor lupis tradere non consentit, daemoniis immolare conpellitur. Quod spurcum ille tam exsecrans quam refutans, tamdiu fustibus caeditur, quoadusque putaretur exanimis. Sed ex ipsa quassatione, interpositis paucis diebus, spiritum exalavit. Chrocus vero apud Arelatinsim Galliarum urbem conprehensus, diversis adfectus suppliciis, gladio verberatus interiit, non inmerito poenas, quas sanctis Dei intulerat, luens. Sub Diocliciano, qui tricesimo tertio loco Romanum rexit imperium, gravis contra christianos per annos quattuor persecutio exagitata est, ita ut quadam vice in ipso sacratissimo die paschae magni christianorum populi ob veri Dei cultum inter
Abbreviated transcription (Latin):
Atlle torienas diuiti as pot pomens. sapientiam. Ideo acapas cuo Antt g¬
N futt iapiens sic & palt tenoserit quod postea indicium illuid quo d inte duis
mulietes deuna lip fant: litigates intulit conprobauit. Elic salomen aedipca¬
uit templum nomini dñimipo opere. Maltum ibi auri argertiq aeo suao
ferri ingerens Ita ut di ceradus a quibus dem num quam simile mundo fusse
aedificium fabricatum: Ab eges su ueto filiorũ istahel ex aegypto us ꝗrad
aedificationem templi quod fut annus septimus regnisalomorus. Inuemunt᷑
anni cccclxxx. sicut regum astatur historiao X U¬
MET MORTEAI ANTEAI SAIOMONS DIUISUM PER DURITAM¬
roboe regnum indias partes restiterunt. Sunt duȩ tribus ad roboami quod
iude appellatur. Adhieroba am uita decem tribus quod trahel uocabat

Expanded text:
At ille terrenas divitias postponens, sapientiam magis expetAt ille terrenas divitias postponens, sapientiam magis expetens sic, et post te non erit. Quod postea iudicium illud, quod inter duas mulier es de uno infante litegantes intulit, conprobavit. Hic Salamon aedificavit templum nomini Domini miro opere, multum ibi auri argentique, aeres ac ferri ingerens, ita ut diceretur a quibusdam, numquam simile mundo fuisse aedificium fabricatum. Ab egressu ergo filiorum Israhel ex Aegypto usque ad aedificationem templi, quod fuit annos septimus regni Salamonis, inveniuntur anni 480, sicut Regum testatur historia. Post mortem autem Salamonis divisum per duritiamRoboae regnum in duas partes, restiterunt duae tribus ad Roboam, quod luda appellabatur; ad Hieroboam autem decim tribus, quod Israhel vocabat
Abbreviated transcription (Latin):
nube & inmare. Colum na uero ignis trpum scĩ sps pra&ulit Anatiutate
ergo abrahȩ usq ad egressum filiorum is tahel ex aegypto uel transitam maris
:is ubri quod fuit morsy octogesimus annus supputantur anninumero cecclxii
XX II. PER QUA DRA GILNIA ANNOS EUSRAHE PITE HEREMOUTNT
inbuuntur legibus probantur uictibusq pascuntur angelics. Deinceps
enim post acceptam legem trans gressoque cum iesu nauel iordant terram
repromissionis accepit
IXIII
OST CUUIS TRANSITUM DUA PRE CEPTA DIUINA POSTEONUNT
sepem alieni genarum seruitio subiugantur. Sed cum conuersi inge¬
tunt tribuente dnso peruirorum fortium brachid̃ liberarsur.
Post haec persamuhelem regem sicut relique gentes habent adño postulan¬
& accipiunt primum saul: deinde dauid. Ab abraham usq ad dauid genera
uaason salmon. ob& h iesse. dauid. dauio auitem genuit salo monem deber

Expanded text:
nube et in mari . Columna vero ignis typum sancti Spiritus praetulit. A nativitate nube et in mari . Columna vero ignis typum sancti Spiritus praetulit. A nativitate ergo Abrahae usque ad egressum filiorum Israel ex Aegypto, vel transitum maris Rubri, qui fuit Moysi octogesimus annus, supputantur anni numero 462. XI. Exinde per quadraginta annos Israelitae eremo utuntur, imbuuntur legibus; probantur, victibusque pascuntur angelicis. Deinceps enim post acceptam Legem, transgressoque cum Jesu Nave Jordane, terram repromissionis accipiunt. XII. Post cujus transitum, dum praecepta divina postponunt, saepe in alienigenarum servitio subjugantur. Sed cum conversi ingemiscunt, tribuente Domino, per virorum fortium brachium liberantur. Posthaec per Samuelem, regem, sicut reliquae gentes habent, a Domino postulantes, accipiunt primum Saul, deinde David. Ab Abraham ergo usque ad David gNaason, Salmon, Booz, Obeth, Jesse, David. David autem genuit Salomonem de Bets
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ secundum lit teram intellegere oport&
nes Nenim aequaliter pos sunt ait pet unam uiam adutam cunsti tran
Alii autem transeunt in horam primam id est qui renati perbaptis mum
in maculati ab omni haquinamento carnis per durare usq aduitȩ pite¬
sentis exitum possunt: Alii adhorã tertian in delic& qui maiore adate
conuertuntur Alii ad sextam qui luxorne feruorem coerceunt.¬
& per has quasq horas sicut euan gelista com memorat ad operum
dominicȩ uineue secundum fidem pro pram conducuntur. haec
sunt diuisi ones quibus perhoc mare trinsitur. Illud uero quod ad
mare usque uenientes litus stagni tenentes reuer tuntur. Illud
est qđ dñs ad morsen dicit. reuersi castra m&entur eregione phiaehi¬
roth quae est iner magdalum & mare crontrabeel sephon Nec dubium ess
quod transitus illemaris uel columna nubis typum gesserit nr̃i baptis magis
dicente beato paulo a postolo: Nolouos ignorare fr̃s quia patres nr̃i omnes

Expanded text:
n secundum littera intellegere oportitnes; non enim aequaliter possunt aut per unam viam ad vitam cunctis transire. Alii autem transeunt in horam primam, id est qui renati per baptismum, inmaculati ab omni inquinamentum carnis perdurare usque ad vitae praesentes exitum possunt; alii ad oram tertiam, videlicet qui maiore aetate convertuntur; alii ad sextam, qui luxoriae fervore coerceunt. Et per has quasque horas, sicut euangelista conmemorat, ad operam dominicae viniae secundum fidem propriam conducuntur. Haec sunt divisiones, quibus per hoc mare transitur. Illud vero quod a mare usque venientes, litus stagni tenentes revertuntur, illud est quod Dominus ad Moysen dicit: Reversi castra metentur e regione Phiahiroth, quae est inter Magdalum et mare contra Belsephon. Nec enim dubium est, quod transitus ille maris vel columna nubis tipum gesserit nostri baptismatis, dicente beato Paulo apostolo: Nolo vos ignorare, fratres, quia patris nostri omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nec ess& eis uia qua possent pergere : adper sequendum eos direxit. Cumqͥ
inminentibus his morsr populus ad clamass& secundum ius sum diuinita¬
est contra mon tem sina. in lesi prorsus demersis aegrptus morse duce
trans grediuntur. De quo transitu multa ut dixi narrantur. sed nos qđ
a sapientibus & certe illis hominibus qui in eundem locum accesseran ue¬
rum cognouimus ea inserere studumus pagine. Auint &iam sulcos
quos rotȩ curruum fecerant usq hodie per manere: Et quantum acde
oculorum uidere potest in profundo cerni: quos simo dicum commotio
maris obtexerit illo quiescente rursum diuinitus renouanlur ut fueran
Dicun alii quod ad ipsam ripam factum modicum per manete crcuitũ
unde in gressi fueraÑ sunt reuersi. Aluuero asseru&T unum cunctis las¬
gressum Non nulli unicui tribui suam patuisseuiam: Illud testimo

Expanded text:
nec esset eis via qua possent pergere, ad persequendum eos direxit . Cumque nec esset eis via qua possent pergere, ad persequendum eos direxit . Cumque imminentibus his Moysi populus acclamasset, secundum jussum Divinitaittus illud, quod est contra montem Syna, illaesi prorsus, demersis Aegyptiis, Moyse duce transgrediuntur. De quo transitu multa, ut dixi, narrantur: sed nos quod a sapientibus, et certe illis hominibus, qui in eodem loco accesserant, verum cognovimus, ea inserere studuimus paginae. Aiunt enim sulcos, quos rotae curruum fecerant, usque hodie permanere, et quantum acies oculorum videre potest, in profundo cerni. Quos si modicum commotio maris obtexerit, illo quiescente, rursum divinitus renovantur ut fuerant. Dicunt alii, quod ad ipsam ripam, facto modico per mare circuitu, unde ingressi fuerant, sint reversi. Alii vero asserunt, unum cunctis ingressum, nonnulli, unicuique tribui suam patuisse viam, illud testimo
Abbreviated transcription (Latin):
constricta sint ut pet paruulum foramen ibidem triticum iastare cur.
Quae horrea usq hodie cetnantur. Deac ciuiate rex ad persequendum
hebros cam exercitibus curruum ac multu pedestrimana direitus et
Ante dictus uero fluuius aioriente ueniens ad occidentalem pla gam
uersus rubrum mare uadit Ab occidente uero stagnum siue bra chiũ
demare rubro progreditur & uadit contra orientem. habens halongo
ciuitas aedificata est Non popter fertilitatom loci cum sit nulil plus
sterile. sed propter portum quia naues ab indis uenientes ibidem obpor¬
tus opurtunitatem qui escunt. ubi comparate merces pertotam aegrp¬
tum deportansur. Ad hunc stagnum per desertum hebrȩi tendentes usq
ipsum mare uenerunt. Inuentisq dulcibus aquis castra meatisun. Ioahiãne
locum ergo arcum tam ab heremo quam ab ipso mari consederant. sicut
scriptum est. Audiens pharao quła conclusiss& eos mare atque desertũ.

Expanded text:
constricta 13 sint, ut per parvulum foramen ibidem triticum jaceretur, constricta 13 sint, ut per parvulum foramen ibidem triticum jaceretur, quae horrea usque hodie cernuntur. De hac civitate rex ad persequendum Hebraeos, cum exercitibus curruum, ac multa pedestri manu directus est. Ante dictus vero fluvius ab Oriente veniens, ad occidentalem plagam versus Rubrum mare vadit: ab Occidente vero stagnum sive brachium de mari Rubro progreditur, et vadit contra Orientem, habens in longo civitas aedificata est, non propter fertilitatem loci, cum nihil sit plus sterile, sed propter portum: quia naves ab Indiis venientes, ibidem ob portus opportunitatem quiescunt; ibi comparatae merces per totam Aegyptum deportantur. Ad hoc stagnum per desertum Hebraei tendentes, usque ad ipsum mare venerunt, inventisque dulcibus aquis castra metati sunt. In hoc ergo arcto loco; tam ab eremo quam ab ipso mari, consederunt, sicut scriptum est: Audiens Pharao, quod conclusisset eos mare atque desertum,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat: Post haec descedunt cunc tiis rahelitȩ in aegrptum. & perioseph
farconis gratiam᷑ utuntur. Ia cob autem post benedictos filios suos in aegrp¬
to moritur & in sepul chro patris aioseph sepelitur interra chana an. Alor¬
tuo aute iosepħ atq pharaone subicitur cuncta generatio seruituti quȩ
permorsen post decem plagas aegypto liberatur dimerso pharaone in
uisum est ut desitu loci illius uel ipsius transitus aliqua huic hiseram
lestioni Nilus per aegyptũ sicut optime nostis decurrit. & ipse eam
im p&usuo inrigat. Vnde & uegyptii nili colȩ appellantur. Cuius nunclitor
multilo corum per iustratores. refert a sacris monasterus dicunt esse: Suiet
ripam uero eius nͣ babylonia dequa supra meminimus : Sed babr lonia
ciuitas conlocatur in qua ioseph horrea mire opere delapidibus quadris
& cementam aedificauit ita ut ad fundum capatiora. ad sum mã uero

Expanded text:
fuerat. Post haec discendunt cuncti Israhelitae in Aegyptum et per Ioseph fuerat. Post haec discendunt cuncti Israhelitae in Aegyptum et per Ioseph Faraonis gratiam abutuntur. Iacob autem post benedictus filios suos in Aegypto moritur et in sepulchro patris sui a Ioseph sepelitur in terra Chanaan. Mortuo autem Ioseph atqueFaraone, subicitur cuncta geper Moysen post decem plagas Aegypti liberatur, demerso Pharaone in dixerunt, visum est, ut de situ loci illius, vel ipsius transitu, aliqua huic inseram lectioni. Nilus per Aegyptum, sicut optime nostis, decurrit, et ipse eam impetu suo irrigat: unde et Aegyptii Nilicolae appellantur. Cujus nunc littora multi locorum perlustratores, referta sacris monasteriis dicunt esse. Super ripam vero ejus non Babylonia, de qua supra meminimus, sed Babylonia altera civitas collocatur, in qua Joseph horrea miro opere de lapidibus quadris et caemento aedificavit: ita ut ad fundum capaciora, ad summum vero
Abbreviated transcription (Latin):
lacob dilexi esuu autem odio habui Flis pest angelicam luctam uocatis est
ssrahel a quo is rahelite. hic genuit duo detm patri ar chas. quorum haec
sunt nomina. Ruben sy meon. leui. iuda is char. ⁊ abulon. dan. neptalin.
gad & aser Post bͦsec genuit io seph dera checum ess& nonagesimo sae cun¬
dae a&atis anno. hunc c&eris filus plus dilext habuit exea & beniamin.
ultimum omnium: Io seph autem sextum dicimum a&atis suae annum ha¬
bens tr̃pum praeferens redemptoris. uidit samnia quaȩ fr̃ibus r&ulit qua¬
si mani pulos ligans suum fr̃i manipulum adorarent. & iterum. Quasi solẽ¬
& lunc̃ cum .xiͦͫ. stellis procederent ante eum. Quaeres magnum ei cum fr̃i¬
bus odium generauit. Vnde & in flamati inuidia &x eum argenteis is mahe¬
litis inegypto transeuntibus uendiderunt: Inminente autẽ fame cum
io seph cogno uerunt: Ipse tamen his se post multas fatigationes eorum. &¬
ad ducto beniamin declarauit. Dera chel enim matresua natus & hic

Expanded text:
acob dilixi, Esau autem odio habui. Hic post angelicam luctam vocatus est Israhel, a quo Israhelitae. Hic genuit duodecim patriarcas, quorum haec sunt nomina: Rubin, Semeon, Levi, ludas, Isachar, Zabulon, Dan, Neptalem, Gad et Aser. Post hos genuit Ioseph de Rachel, cum esset nonagisimo secundo aetatis suae anno. Hunc coeteris filiis plus dilexit. Habuit ex ea et Beniamin ultimum omnium. Ioseph autem sextum decimum aetatis suae annum habens, tipumpraeferens Redemptoris, vidit somnia quae fratribus retulit: quasi manipolus legens, suum fratrum manipoliadorarent; et iterum, quasi sol et luna cum undecim stelis procederent ante eum. Quae res magnum ei cum fratribus odium generavit. Unde et inflammati invidia, triginta eum argenteis Ismahelitis in Aegypto transeuntibus vindedirunt. Inminente autem fame, cum Ioseph cognoverunt. Ipse tamen se his post multas eorum fatigationes et adducto Beneamen declaravit; de Rachel enim matre sua natus et hic
Abbreviated transcription (Latin):
se&iã om̃ib: redderehumilem carũ obedientem a cregine priuatũ Sed ñ longo tẽpore in terpositã intellexer̃ eum
dolose transmissũ Victꝰq acesus cũ repate faeciss& occultã redire ꝑ missus ẽ ad patriã reserans que quea cta fueni no
effatꝰ ꝙuisa patrare non potuiss& manꝰ acpedũ abscisi one multatur

Expanded text:
se etiam omnibus reddere humilem, charum, obedientem, ac reginae privatum. Sed non longo tempore interposito, intellexerunt eum se etiam omnibus reddere humilem, charum, obedientem, ac reginae privatum. Sed non longo tempore interposito, intellexerunt eum dolose transmissum; vinctusque ac caesus, cum rem patefecisset occultam, redire permissus est ad patronam: reseransque quae acta fuerant, effatus quod jussa patrare non potuisset, manuum ac pedum abscissione mulctatur
Abbreviated transcription (Latin):
reginã aduillã rodo ialensim quȩ in rotomagensim terminos sita ẽ ab ire p̃cepit Secuti que sunt eã om̃sineliores natu regni
chilpericiregis. Ibique relinquentes eã cũ melanio ep̃o quidero tomago submotꝰ fuerat ad filiũ ei setranstuler̃ ꝓmittentes
÷ qđ ab his studiosissime nutriret᷑: Postquã aut̃ fredegundis regina ad supͣ dictã uillã abiit cũ e&̃ ual demesta ꝙtipotes
tas ex partefiuiss& ab lata meliẽ asc existimans brunichildẽ misitoccultedericũ sibi familiare qui eã circũ uentan
dolis iter imere possit. Videlic& cũ se subtilit̃ in ci subder& fumulatũ ab ea credipossit & sicclã periculiret᷑ Veniens
lgit᷑ dericꝰ cũ diuersis ingeniis seedẽ cõmenda uitdicens A faciȩ fradegundis regine fugio deposcens auxiliũ tuũ Cȩpt

Expanded text:
reginam ad villam Rodoialensim, quae in Rhodomagensi termino sita est, abire praecepit. Secutique sunt eam omnes meliores natu regni reginam ad villam Rodoialensim, quae in Rhodomagensi termino sita est, abire praecepit. Secutique sunt eam omnes meliores natu regni Chilperici regis. Ibique relinquentes eam cum Melanio episcopo, qui de Rhodomago submotus fuerat, ad filium eius se transtulerunt, promittentes, quod ab his studiosissime nutriretur. 20 . Postquam autem Fredegunditas ex parte fuisset ablata, meliorem 345 se existimans Brunichildem, misit occulte clericum sibi familiarem, qui eam circumventam dolis interimere posset, videlicet ut cum se subtiliter in ejus subderet famulatum, ab ea credi posset, et sic clam percelleretur. Veniens igitur clericus, cum diversis ingeniis se eidem commendavit, dicens: A facie Fredegundis reginae fugio, deposcens auxilium tuum. Coepit
Abbreviated transcription (Latin):
obtinere cũ rege Nisiea quȩs ubipsius castro termino ꝓpriab abebat reciper& Inquacũ genetrice ad iu csuꝑstite moraret᷑
omorante uero rege apudurbẽ parisi acã uenit quidã pauꝑ dicens Audirex uerbaaris mei Noueriseni qr fara ul fus cubicu¬
larius quondã fratrissui quȩritte in torficere. Audiuieni c̃siliũ eiꝰ ut euntetematutina oratione ad ecđam aut cultro
ad p&er& aut asta tranfodir&. Obstupefactꝰ aut̃rex misit uocarieũ Quonegtunte dehis rex metuens armiseualde
maniuit necpenitenis ad loca scã ł alibinisi ualatꝰ armatis atq custodib ꝓcedebat Parul fus aut ñp̃ multũtẽp̃us tnor¬
tuus ẽ. Cũ aut̃ magnꝰclamarfier& aduersus eos qui potentes cũ regefuerant chilpericoscilic& ꝙ abstulissent ueliuillas
ł res reliquas dereb alienis om̃a quȩiniuste ablatasuerant rexreddip̃cepit sic̃iã superius indicatũ ẽ Eredegunde quoq

Expanded text:
obtinere cum rege, nisi ea quae sub ipsius castri termino propria habebat, reciperet, in quo cum genitrice adhuc superstite moraretur. XVIII. Commorante vero rege apud urbem Parisiacam, venit quidam pauper, dicens: Audi, rex, verba oris mei. Noveris enim quia Faraulfus, cubicularius quondam fratris tui, quaerit te interficere. Audivi enim consilium ejus, ut eunte te matutina oratione ad ecclesiam, aut cultro appeteret, aut hasta transfoderet. Obstupefactus autem rex, misit vocari eum. Quo negante, de his rex metuens armis se valde munivit. Nec penitus ad loca sancta, vel alio, nisi vallatus armatis atque custodibus procedebat. Faraulfus autem non post multum tempus mortuus est. Cum autem magnus clamor fierit adversus eos qui potentes cum rege fuerant Chilperico, scilicet quod abstulissent vel villas vel res reliquas de rebus alienis, omnia, quae iniuste ablata fuerant, rex reddi praecepit, sicut iam superius indecatum est. Fredegundem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
a uisus autẽ pontisex uisis pueris : fleuit suꝑ collũ attali nepotisui: Leo nẽ autẽ
Auigo seruitutis ab soluens : cũ omĩ generatione sua Dedit ei terrã ꝓpriã in qua
cũ uxore ac liberis : liber uixit om̃ib: dieb: uitesuȩ :¬
igiuualdus autẽ cũ in aruerno habitar& : multa mala in ea faciebat. Nã& res
diuersorũ ꝑuadebat : & seruieiꝰ ñ desistebant a furtis. homicidiis. acsuꝑuentis.
diuersisq: scȩlerib: nec ullus mutiri ausus erat corã eis : Factũ ẽ ut ipseuillam
bulgia densim quẽ quondã benedictus. tetradius ep̃s. ba silicȩ scĩ iuliani reliquerat:
temerario ausu ꝑuader& Sed cũ ingressus indomo illa fuiss& : statĩamenseffectꝰ
lecto decubuit : Tunc mulier ad monita ꝑ sacerdotẽ. eleuatũ inbasterna eũ in aliã
uillã transtulit. sanũq recepit. Etaccedens exposuit eiom̃a quȩ ꝑtulerat. Qđ ille

Expanded text:
Gavisus autem pontifex visis pueris, flevit super collum Attali, nepotis sui; Leonem autem Gavisus autem pontifex visis pueris, flevit super collum Attali, nepotis sui; Leonem autem a iugo servitutis absolvens cum omni generatione sua, dedit ei terram propriam, in qua cum uxore ac liberis liber vixit omnibus diebus vitae suae. Sigivaldus autem cum in Arverno habitaret, multa mala in ea faciebat. Nam et res diversorum pervadebat, et servi eius non desistebant a furtis, homicidiis ac superventis diversisque sceleribus, nec ullus muttiri ausus erat coram eis. Unde factum est, ut ipse villam Bulgiatensim, quam quondam benedictus Tetradius episcopus basilicae sancti Iuliani reliquerat, temerario auso pervaderet. Sed cum ingressus in domo illa fuisset, statim amens effectus, lecto decubuit. Tunc mulier admonita per sacerdotem, elevatum in basterna ut in aliam villam transtulit, sanum recipit. Et accedens, exposuit ei omnia, quae pertulerat. Quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
unbruenuns motii cpuitis: disceierunt. Hiaut̃ pocte ipsa adtaiger᷑ aedluis
n gresiq inuenerunt hominẽ quẽ suscitati. ubinã es& domꝰ paulelli prb̃ri. Indicauit eis
uidũ ꝑplateã p̃terirent : signũ ad matutinos motũ ẽ Eratenĩ dies dominica
ulsantesq: ianuã prȩsbiteri: ingressi sunt Ex posuitq: puer : dedomino suo
uiait prb̵ter Uera ẽ enĩ uisio mea Nã uidebã in hac nocte duas colũbas ad uolare:
prbtro Indulgeat dñs ꝓdiesua scã : nãnos rogamꝰ. ut aliquid uic tui p̃beas
uarta enĩ inluces citdies : qđ nihil panis pulm̃tiq: gustauimꝰ Occultatisaut̃ pueris¬
prȩbuiteis infusũ cũ uino & panẽ & habiit ad matutinos. secutq: ẽ & barbarꝰ
terũ inquirens pueros sed in lusus a prbto: ingressus ẽ Presbiter enĩ amicitiam
cũ beato gregorio antiquã habebat Tunc resũptis putris. epulo uirib: ꝑduos dies
indomoprbri cõmorantes abscesserunt. Et sicusq: ad scm̃ gregoriũ ꝑlatisunt

Expanded text:
unc, motis equitibus, discesserunt. Hi autem nocte ipsa adtigerunt ad urbem, ingressique invenerunt hominem, quem sciscitati, ubinam esset domus Paulelli presbiteri, indicavit eis. Qui dum per plateam praeterirent, signum ad matutinus motum est – erat enim dies dominica –, pulsantesque ianuam presbiteri, ingressi sunt, exposuitque puer de domino suo. Cui ait presbiter: 'Vera est enim visio mea. Nam videbam duas in hac nocte columbas advolare presbytero: Indulgeat Dominus pro die sua sancta. Nam nos rogamus, ut aliquid victus praebeas: quarta enim illucescit dies, qpraebuit eis infusum cum vino et panem et abiit ad matutinus. Secutusque est et barbarus, iterum inquirens puerus; sed inlusus a presbitero, regressus est. Presbiter enim amicitiam cum beato Gregorio antiquam habebat. Tunc resumptis pueri epulo viribus, per duos dies in domo presbiteri conmorantes, abscesserunt, et sic usque ad sanctum Gregorium perlati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fugere temptans quarto ab urbe lapide propria semanu inter fecit AXC UI¬
SVNC EACOBUS FRATER DÑ ETMARCVS IUANGEUISTA PRAXPI
nomine glorioso martirio coronatisunt Primus tamen omnium hancuã
leuuita stephanus martrr in trauit Magna post iacobi apłi netem. iudeos
calamitas ad secuta est Nam aduen ente ues pasiano & tem plura in censa
est & sex centa milia iudeorum eobello gladio & fame confecti sunt
Domitianus autem secundus post neronem inepĩ ans seuit uobenter iaposto¬
lum un insillam pat himos religit inexilum & diuersas erudeli tates bi popules

Expanded text:
fugire temptans, quarto ab Urbe lapide propria se manum interfecit. fugire temptans, quarto ab Urbe lapide propria se manum interfecit. Tunc Iacobus, frater Domini, et Marcus euangelista pro Christi nomine glorioso martyrio coronati sunt. Primus tamen omnium hanc viam levita Stefanus et martyr intravit. Magna post Iacobi apostoli necem Iudaeos calamitas adsecuta est. Nam adveniente Vispasiano et templum incensum est, et sexcenta milia Iudaeorum eo bello gladio et fame adfectae sunt. Domicianus autem secundus post Neronem in christianis saevit, Iohannem apostolum in insolam Pathmos relegat in exilium et diversas crud
Abbreviated transcription (Latin):
IATVS ETTRVS APOSTOLUS SUS IMAPERATORE CLAVDO QUARTO
ab augusto romam ad greditur: ibique praedicas̃ inmultis urtutibus
masu festis sime xpm̃ et di filium conprobauit Ab illis enim diebus
xp̃iani apit ciuitatem romanam esse coeperunt. Cum autem Nomen xp̃i
ꝑpopulas magis ac magis dilatar&ur oritur contrahaec antiquiser pentis
inuidia & totis se imperatoris pmecordus inmit tit seua malignitas Nemne¬
ro ille luxoriosus uanus atque siperbus uirorum subcuba. &rur sum uirorũ
app&itor matris sororum ac proxinarum queque mulierum spur eissimus
uiolator ad conplendam maltiae suae molem primus contraxp̃i cul tum
porsecutionem excitat incredentes: habebat enim secum symonem magu
uirum totius malitiae & omnis magicȩ artis argumenti magistrum: Eunc
elisum per apostolos dñi p&rum atque piulum commotus contra eos quur
xp̃m filium di praedicarent. &idolã adorare contempnerent: p&rum eruei
paulum gladio iub& interfici. Ipse quoque excitatam super seseditionem

Expanded text:
eatus Petrus apostolus sub imperatore Claudio, quarto ab Augusto, Romam aggreditur, ibique praedicans, multis virtutibus manifestissime Christum esse Dei Filium comprobavit. Ab illis enim diebus Christiani apud civitatem Romanam esse coeperunt. Cum autem nomen Christi per populos magis ac magis dilataretur, oritur contra haec antiqui serpentis invidia, et totis se imperatoris praecordiis immittit saeva malignitas. Nam Nero ille luxuriosus, vanus atque superbus, virorum succuba, et rursus virorum appetitor, matris, sororum ac proximarum quarumque mulierum spurcissimus violator, ad complendam malitiae suae molem, primus contra Christi cultum persecutionem excitat in credentes. Habebat enim secum Simonem Magum, virum totius malitiae, et omnis magicelisum per apostolus Domini Petrum atque Paulum, commotus contra eos, cur Christum, filium Dei, praedicarent et idola adorare contempnerent, Petrum crucem, Paulum gladio iubet interfice. Ipse quoque excitatam super se seditionem
Abbreviated transcription (Latin):
deur tatibus xp̃i quan depassione uelrosur restionetius in sinuat quaegesta apud
nos til etientur scriptt: Tyberius autem hoc ad senatum recensens art . Quod
pintantra epianos odiorum germina pullularunt Pi latus autem suipermanes
npuntas obsiue melitio selere hoc est pronete quam indam siren ili ape exet

Expanded text:
de virtutibus Christi, quam de passione vel resurrectione ejus insinuat. Quae Gesta apud de virtutibus Christi, quam de passione vel resurrectione ejus insinuat. Quae Gesta apud nos hodie retinentur scripta. Tiberius autem hoc ad senatum recensuit: quod im contra Christianos prima odiorum germina pullularunt. Pilatus autem non permanens impunitus, pro suae militiae scelere, hoc est pro nece quam in Dominum nost
Abbreviated transcription (Latin):
incruce. detestas se atque iuras senum quamse comesurum panẽ nni ch̃m
cerner& resur gentem Terxia demum die rediens dñs spoliato tartaro cum
trium pho ia cobo seostendens ait. Surge iucobe& comede quiaiam amortus¬
resur rexi hic est i cobus iustus quem frem dm̃ nun cupat pro eo quod ioseph
filius fuerit ex alia uxore progenitus XXIIII¬
OMINICAM VERO RE SUR RECNONEAI DIEPRIMA FACTAM CREDI¬
mus non ieotima sicut multi patant Hic est dies resut restionis dñinri
Hic primus lucem uidit in principo. & hic primus dñm rosur gentem conten¬
plare meruit desepulchro. Acaptiuita te uero hiero solime & desolationem
FOUA CENS AUTEA DẼS UA QUA DRACINTA DIES CUAI DISCIBULIS DEREO¬
uo d̃ disputans uidentibus illis iibe susceptus euestus que in cadis ad patris des¬
eren tesedit gloriosus Pilatus aitem gesta ad trberium caesarem miteit. & citan

Expanded text:
in cruce, detestasse atque jurasse, nunquam se comesturum panem, nisi Dominum in cruce, detestasse atque jurasse, nunquam se comesturum panem, nisi Dominum cerneret resurgentem. Tertia demum die rediens Dominus, spoliato tartaro cum triumpho, Jacobo se ostendens, ait: Surge Jacobe, comederesurrexi'. Hic est Iacobus iustus, quem fratrem Domini nuncupant, pro eo quod Ioseph fuerit filius ex alia uxore progenitus. Dominicam vero resurrectionem die prima facta credimus, non septimam, sicut multi putant. Hic est dies resurrectiones domini noHic primus lucem vidit in principio, et hic primus Dominum resurgentem contemplare meruit de sepulchro. A captivitate vero Hierusolimae et desolationem rgens autem Dominus, per quadraginta dies cum discipolis deno Dei disputans, videntibus illis in nube susceptus, evectusque in coelos, ad Patris dexteram residet gloriosus. Pilatus autem Gesta ad Tiberium Caesarem mittit, et ei tam
Abbreviated transcription (Latin):
in suo monu mento recondidit. incellulam induditur. & ab ipsis sacer¬
dotum principibus custo ditur maiorem in eum habentes seuitiam. ut gest
pilati ad trberium imperatorem missa referunt quam in ipsum dñm: ut
cum ille amilitibus. hic ab ipss sacer dotibus custo dir&ur Sed resur gen¬
te dño custodibus uisione hgelica territis cum non inuenir&ur intu¬
mulo noc te puri &es mͣcellla inqua iosepħ tenebatur suspenduntur
in sub limi Ipse uero decustidia ab soluente angelo liberatur parieibus
resti tutis inlocum suum Iunque pontifices custodibus ex probrarent.
cor pus ab eisdem instante inqui rerent. dicunt eis milites: redditeuos
uos ioseph & nos red dimus xp̃m. Sedut ueram agnoscmus ne queuas bene fastorem
dĩ neque filium dõ nos reddere nunc udemus i unc illis anfuss milites sib he Eecu¬
satione liberanturXXIII
ERTUR IACOSUS APOSTO LS CUA IDNAI IAMI MORTUUAI UIDISSET̃

Expanded text:
in suo monumento recondidit, in cellulam recluditur, et ab ipsis sacerin suo monumento recondidit, in cellulam recluditur, et ab ipsis sacerdotum principibus custoditur, majorem in eum habentes saevitiam, ut Gesta Pilati ad Tiberium imperatorem missa referunt, quam in ipsum Dominum, ut cum ille a militibus, hic ab ipsis sacerdotibus custodiretur. Sed resurgente Domino, custodibus visione angelica territis, cum non inveniretur in tumulo, nocte parietes de cellula, in qua Joseph tenebatur, suspenduntur in sublimi; ipse vero de custodia, absolvente angelo, liberatur, parietibus restitutis in locum suum. Cumque pontifices custodibus exprobrarent, et sanctum corpus ab eisdem instanter requirerent, dicunt eis milites: Reddite 19 vos Joseph, et nos reddimus Christum: sed ut verum agnoscimus, neque vos benefactorem Dei, neque nos Filium Dei reddere nunc valemus. Tunc illis confusis, milites sub hsatione liberantur. XXI. Fertur Jacobus apostolus, cum Dominum jam mortuum vidisset
Abbreviated transcription (Latin):
baptis mi gratiam tribent uel celestȩ regnum cunctis gentibus
promittente atꝙ prodigia & signa perpopulos operante hocest
dum aquis uinapro fertꝰ dum fobres extinguit. dum cecis lumen tribuit
dum sepultis uitam restituit. dum obsessas ub inmundis spĩtibus liberat
dum leprosos miserabili torpentes dutereformat Aedum alia signantal¬
tu facietis manifestissime sedm̃ populis  declarat Aiudeis ira suecenditur
inuidia ex agitatur ac mens desanguine proph&arum pasta ut iustum
interimat in iuste molitur Ergo ut u&erum uatum conplerentur
oracula adiscipulo traditur. a pontificibus condempnatur. audeis
in luditur: cum iniquis crucifigitur. amilitibus amisso spũ custo ditur: his
igitur actis tenebre super uniuersum mundum facte sunt. & multi con
uersi in gemescentes ihm̃ filium di essȩ confessi sunt XXII
DPRE HENSUS AUTEAI ETIOSEPTI QUIEUAI AOMANDUS CONDITU

Expanded text:
edicante, baptismi gratiam tribuente, vel coeleste regnum cunctis gentibus edicante, baptismi gratiam tribuente, vel coeleste regnum cunctis gentibus promittente, atque prodigia et signa per populos operante: hoc est, dum de aquis vina profert, dum febres exstinguit, dum caecis lumen tribuit, dum sepultis vitam restituit, dum obsessos ab immundis spiritibus liberat, dum leprosos miserabili turpentes cute reformat: haec dum et alia signa mulna faciens manefestissime se Deum populis esse declarat, in Iudaeis ira succenditur, invidia exagitatur, ac mens de sanguine profetarum pasta, ut iustum interimat, iniuste molitur. Ergo, ut veterum vatum conplerentur oracula, a discipolo traditur, a pontificibus condemnatur, a Iudaeis inluditur, cum iniquis crucifigitur, a militibus, amisso spiritu, custoditur. His iversi ingemiscentes, Jesum Filium Dei confessi sunt. XX. Apprehensus autem et Joseph, qui eum aromatibus conditum
Abbreviated transcription (Latin):
Super assrrios eutropis Athem ensibus secundus agasas thus Tempore quo ammon
regnabat super iudeam quando captiuitas in babyloniã abut. macedonus prae
erat argeus lidoꝵ cices. Aegrptiorum uafres. Apud babrloniam nabue ho¬
dono sor qui eos captiuos abduxit Romanorum sextus seruius  XUIIII
NOST TIOS II PERATOR PRIMUS NLIUS CAESAR EGIT QUITOTIUS
im peru obtinuit monarchiam Secundus odtuanus iuli cȩsatis nepcis
quem augustum uocant a quo & mensis augustis est uocitatus. Cuius nono
decimo imperu anno lugdunum galliarum condiam manifestis sime reperimus
quis pestra inlustratae martram sdigune nobilis sima nuncupaturs xxx
NNO RUAORA GESI MO MALTO IMEEAI AMGUSTI DES NOSTTA¬
iłs xp̃s ut diximus ex uirghenaria inbechleem dauid oppidum secun¬
Adum carnem natus est: Qus in mensum sydus magi aboriente terer¬
tes cum muneribus ueniuot. spuerum supplices oblatis donis adoraꝵ
in fantes interimit. apsequoqus postmodum iudicio diuino per cussus estxxi

Expanded text:
super Assirios Eutropes; Athiniensibus secundus Agasastus. Tempore quo Amon regnabat super Iuderat Argeus; Lydorum, Gyges; Aegyptiorum, Vafres; apud Babyloniam, Nabuchodonosor, qui eos captivos abduxit; Romanorum, sextus Servius Tullus. XVII. Post hos, imperatores: primus, Julius Caesar fuit, qui totius imperii obtinuit monarchiam; secundus, Octavianus, Julii Caesaris nepos, quem Augustum vocant, a quo et mensis Augustus est vocitatus. Cujus nono decimo imperii anno, Lugdunum Galliarum urbem conditam manifestissime reperimus: quae postea illustrata martyrum sanguine, Nobilissima nuncupatur. XVIII. Anno quadragesimo tertio imperii Augusti, Dominusistus, ut diximus, ex virgine Maria in Bethleem David oppidum secundum carnem natus est. Cuius inmensum stes, cum muneribus veniunt, et puerum supplices oblatis donis adorantinfantes interimit. Ipse quoque postmodum 18 judicio divino percussus est. XI
Abbreviated transcription (Latin):
bus eius ut super eum inuitar&ur Porro autem cum exercitum contra
eum commouis s&. & ille speculatores plerumque ad cognoscendum
trans mitter &. reuersis nuntus in terrogat quam ualida hec manus for&.
Quires pon derunt. Tibi tuoque farroni est maximum sup plementum Ve¬
niens autem hludo uuicus bellum contraeum instruit. Atille uictum de¬
cernens exercitum suum fuga labi parat. Sed ab exercitu conprehensus
acligatis postergum manibus in conspectu hludo uuici una cumrihario
fratresuo perducitur. Cuiille. Cur inquid humiliasti genus nr̃m ut te
uincere permittereris. Melius enim tibi fuerat mori. Et eleuatam secu

Expanded text:
bus eius, ut super eum invitaretur. Porro cum exercitum cobus eius, ut super eum invitaretur. Porro cum exercitum coeum commovisset, et ille speculatores plerumque ad cognoscendum transmitteret, reversis nuntiis interrogat, quam valida haec manus foret. Qui responderunt: Tibi tuoque Farroni maximum est supplementum. Veniens autem Chlodovechus, bellum contra eum instruit. At ille devictum cernens exercitum suum, fuga labi parat: sed ab exercitu comprehensus, ac ligatis post tergum manibus, in conspectu Chlodovechi una cum Richario fratre suo perducitur. Cui ille: Cur, inquit, humiliasti genus nostrum, ut te vinciri permitteres? Melius enim tibi fuerat mori. Et elevatam secu
Abbreviated transcription (Latin):
sesunt. Nec omnino arescunt sed uelo citer emergent ut crescere
quae ant. utinam tam uelo citer qui hec fecit intereat. Quoduerbum¬
in sonuit in aures hludo uuici quaescilic& minar&ur sibi caesariem adcre¬
scendum laxari. ipsumque interficere. A tilleius siteos pariter capite
xxxplecti. quibus mortuis regnum eorum cum thes auris & populis ad quisiuitꝰ.
TIRAT AUTELITINT RIGEIIA RIIS REXAPUO CAMARACUMN:
tameffrenis in luxoriam ut uel uix quidem pro pinquus parentib
uindulger& Is habebat faronem consiliarium simili spurcitia lucu¬
lentum. Dequo fertur cum aliquid aut cibi aut muneris uelcuius lib&
rei. regiad latum fuiss& dicere solitum. hoc sibi suoque faroni suff¬
cere. Proquare franci maxima in dignatione tumebant. Undefactũ st
ut datis aureis sibi armillis uel baltheis hludo uuicus sed cotum ad simila¬
tum auro. Erat enim ȩreum deauratum sub dolefactum. hec dedit leudi¬

Expanded text:
sae sunt nec omnino ariscunt, sed velociter emergent, ut crescere sae sunt nec omnino ariscunt, sed velociter emergent, ut crescere queant; utinam tam velociter qui haec fecit intereat!' Quod verbum sonuit in aures Chlodovechi, quod scilicet minarentur sibi caesariem ad crescendum laxare ipsumque interficere. At ille iussit eos pariter capite plecti. Quibus mortuis, regnum eorum cum thesauris et populis adquesivit. Erat autem tunc Ragnacharius rex apud Camaracum tam effrenis in luxoria, ut vix vel propinquis quidem parentibus indulgeret. His habebat Farronem consiliarium simili spurcitia lutolentum, de quo fertur, cum aliquid aut cibi aut muneris vel cuiuslibet rei regi adlatum fuisset, dicere solitum, hoc sibi suoque Farroni sufficere. Pro qua re Franci maxima indignatione tumibant. Unde factum est, ut, datis aureis sive armellis vel baltheis, Chlodovechus, sedtotum adsimilatum auro – erat enim aereum deauratum sub dolo factum–haec dedit leudi
Abbreviated transcription (Latin):
ista audientes plaudentes tam palmis quam uocibus. eum clippeo euectũ
super seregem consticuunt. Regnum que sigiberti acceptum cum thes¬
auris ipsos quo que suaeditioni ad sciuit: Prosternebat enim cotidiedñs
hostes eius submanu ipsius. & augeba tregnum eius. eo quia ambular& recto
corde coram eo. & facer& quae placita erant inoculis eius X XXII¬
IOSTFIE ADFIA RIRI CŨ DIRISIT. QUANDO AUTEM CŨSIAGRIO
pugnauit hic ariricus aeuocatus ad solacium bludo uuici eminus stetit
neutri ad iuuians parti. sed euentum rei expectans ut cuieuenir& uictoria
cum illo & hic amictia conligar&. Obhanc causam hludouuicus indig¬
nans contraeum habiit. Quem circum uentum dolis coepit cum filio
uinctum que totondit & hariricum pres biterum filium uero diaco¬
num ordinari iub&. cumque hariricus dehumilitate sua conquirer&. &
fler& filium eius dixissefertur. inuiridi inquid ligno hec frondes succi¬

Expanded text:
ista audientes, plaudentes tam parmis quam vocibus, eum clypeo evectum ista audientes, plaudentes tam parmis quam vocibus, eum clypeo evectum super se regem constituunt. Regnumque Sigyberthi acceptum cum thesauris, ipsos quoque suae ditioni adscivit. Prosternebat enim cotidiae Deus hostes eius sub manu ipsius et augebat regnum eius, eo quod ambularet recto corde coram eo et facerit quae placita erant in oculis eius. Post haec ad Chararicum dirigit. Quando autem cum Siagrio pugnavit, hic Chararicus, evocatus ad solatium Chlodovechi, eminus stetit, neutre adiuvans parti; sed eventum rei expectans, ut cui evenerit victuriam, cum illo et hic amicitia conligaret. Ob hanc causam Chlodovechus indignans, contra eum abiit. Quem circumventum dolis coepit cum filio vinctusque totondit et Chararicum quidem presbiterum, filio vero eius diaconem ordinari iubet. Cumque Chararicus de humilitate sua conquireret et fleret, filius eius dixisse fertur: 'In viridi', inquid, 'lignum hae frondis succi
Abbreviated transcription (Latin):
tuam usque ad fundum ut cuncta reperias. Quecum feciss& & ess& ualde¬
clinus. unus eleuata manibipennaem cerebro eius inlisit. Et sic quae patrẽ
Quodaudiens hludo uuicus quod scilic&
interfectus erat sigibertus uel filius eius. in eodem loco adueniens
conuocauit omnem populũ dicens. Audite quid contigerit. Dum
ego inquid per scaldem fluuium nauigarem hludori cus filius paren¬
tiͥs mei patrem suum insequebatur uerbo ferens quodego eum inter¬
ficete uellem Cum que illȩ perbochoniam siluam fuger& in missis super
eum latrunculis morti tradidit & occidit. Ipse quoque dumthes auros
eius aperuit nescio a quo percussus interut. Sed in his ego nequa quam
conscius sum. Nec enim passum sanguinem parentum meorum effunde¬
re. quod fierinefas est. Sed quia haec uenerunt consilium uobis prebeo
siui d& ur acceptum. Conuertimini ad me utsitis submea defensione. Atilli

Expanded text:
tuam usque ad fundum, ut cuncta reperias. 97 Quod cum fecisset, et esset valde detuam usque ad fundum, ut cuncta reperias. 97 Quod cum fecisset, et esset valde declinus, unus elevata manu bipennem cerebro ejus illisit: et sic quae in patrem Quod audiens Chlodovechus, quod scilicet interfectus esset Sygibertus vel filius eius, in eodem loco adveniens, convocavit omnem populum illum, dicens: 'Audite, quid contingerit. Dum ego', inquid, 'per Scaldem fluvium navigarem, Chlodericus, filius parentis mei, patrem suum insequebatur, verbo ferens, quod ego eum interficere vellim. Cumque ille per Buconiam silvam fugiret, inmissis super eum latruncolis, morti tradidit et occidit. Ipse quoque dum thesaurus eius aperit, a nescio quo percussus interiit. Sed in his ego nequaquam conscius sum. Nec enim possum sanguinem parentum meorum effundere, quod fieri nefas est. Sed quia haec evenerunt, consilio vobis praebeo, si videtur acceptum: convertimini ad me, ut sub meam sitis defensionem'. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
trem molitur occidere. Cum que ille egressus de colonia ciuitate trans¬
astoteno perbo achoniam siluam ambulare disponer& meridie. inten¬
toria ob dormiens in missis super eum filius percussoribus eum ibidem
inter fecit. tam quam regnum illius possefsurus. Sed iudiciodĩ in foueã
quam patri hostiliter fodit incidit: Misit igitur nuntios adhluduuicum
regem depatris obitu nuntiantes atque dicentes. Pater meus mortuus est¬
& ego thes auros eius cumregno penes mehabeo. Pirigiteuos ad me utea
qu&ibi dohes auris illius placent bona uoluntate trans mittam: Et ille
gratias inquid tuae uoluntati ago. & rogo ut uenientibus nr̃is patefacias
cuncta ipsedem ceps possessurus. Quibus uenientibus iste patris thes¬
auros pandit. quicum diuersa respicerent. ait. In hanc arcellulam solitus
erat pater meus Numis mata auri congerere . inmitte in quiunt illimanũ

Expanded text:
trem molitur occidere. Cumque ille egressus de Colonia civitate, transtrem molitur occidere. Cumque ille egressus de Colonia civitate, transacto Rheno, per Buconiam silvam ambulare disponeret, meridie in tentorio suo obdormiens, immissis super eum filius percussoribus, eum ibidem interfecit, tanquam regnum illius possessurus. Sed judicio Dei in foveam, quam patri hostiliter fodit, incidit. Misit igitur nuntios ad Chlodovechum regem, de patris obitu nuntiantes, atque dicentes: Pater meus mortuus est, et ego thesauros cum regno ejus penes me habeo. Dirige tuos ad me, et ea quae tibi de thesauris illius placent, bona voluntate transmittam. Et ille: Gratias, inquit, tuae voluntati ago, et rogo ut venientibus nostris patefacias, cuncta ipse deinceps possessurus. Quibus venientibus iste patris thesauros pandit. Qui dum diversa respicerent, ait: In hanc arcellulam solitus erat pater meus numismata auri congerere. Immitte, inquiunt illi, manum