comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
landabilis. Itim adrẽtiũ rela¬
tã nicħ̾ ẽ tã populare ꝙͣ bonitas¬
.Int̾im ad ꝑsõam quale ẽ afri do¬
miti pͥnceps qui uult oĩa scire ne¬
cesse ht̃ multa ignosce̾. hãt quidẽ
ꝑtẽ ẽthimematis quidã iiiu
aut clausulã ẽthimematis ee dx¬
erũt. et ẽ alñ simplicẽ ut ea qͥ̃ sͥ
mĩe qui opulentior ẽ iã si acapit
iniuriã tñ quia plus põt face̾ uid¬
tur. Nõ nũꝙͣ duplirẽ obsequiu a¬
micos uitas odiũ parit. Su̾t ⁊̃ qui
decẽ gn̾a fec̾it s eo mo̾ quo fici
et cetera huiusmoĩ ꝑ õs eĩ figntas
tractari põt illud nõtabile ex di¬
u̾sis mors misera nõ ẽ ad itꝰ ad
mortẽ ẽ miser at recte quidẽ sũt
s maiorẽ uim accipiũt et muta¬
tiõe figure ut usq adeo ne mori
miserũ ẽ acrius ħ eĩ ꝙͣ ꝑ se mors
misera nõ ẽ. et trãslatiõe acoĩad
propriũ. Nã cũ sit rectũ noce̾ faci¬
le ẽ prodesse difficile uehemẽtius
apd̾ oui diũ medea dicit seruare

Expanded text:
laudabilis, interim ad rem tantum relata, ut nihil est tam populare quam bonitasinterim ad personam, quale est Afri Domitii, princeps, qui vult omnia scire, necesse habet multa ignoscere. hanc quidam partem enthymematis, quidam initium aut clausulam epichirematis esse dixerunt; et est alimine, qui opulentior est, etiamsi accipit iniuriam, tamen, quia plus potest, facere videtur; nonnumquam dupliceim: obsequium amicos, veritas odium parit. Sunt etiam, qui decem genera fecet cetera huiusmodi; per omnes enim figuras tractari potest. illud notabile ex diversis: mors misera non est, aditus ad mortem est miser. Ac rectae quidem sunt  maiorem vim accipiunt et mutatione figurae, ut usque adeone mori miserum est? acrius hoc enim quam per se, mors misera non est. Et translatione a communi ad proprium; nam, cum sit rectum, nocere facile est, prodesse difficile, vehementius apud Ovidium Medea dicit, servare
Abbreviated transcription (Latin):
petierit ĩ diminuti corruptiq sẽ sicu
crispus ĩ eũ qui cũ loricatꝰ ĩ foro ã¬
bularet p̾tẽdebat. id seme̾tu faceͣ
quis tͥ sic tim̾e ꝑmisit. et ĩ sigm¬
tũ affricanꝰ apd̾ neronẽ de morte
mr̃is rogate oesar gassie tue ut fe¬
licitatẽ tuã fortit̾ feras. sũt et alio
relata ut afer domitius cũ eloatillã
defẽdẽt cui obiectũ crimẽ ꝙ u
rũ qui int̾ rebellãtes fũat sepe¬
lisset remiserat claudius ĩ epilo¬
go filio eius alloquẽs mr̃e tñ ĩ¬
quit pmn sepelitore et aliũde pe¬
tita. id ẽ ĩ aliũ locũ ex alio trãs¬
lara prosparale crispus ꝙͣ here¬
dẽ amaror institu̾at decessit cũ
hrẽt ãnos duo deuiginti hoĩe
dinũ qui g̾ indulsit facit quasda
sẽtẽtias sola geminatio qualis
natũ misit occisa mr̃e cũ se pi¬
clitatũ uideri uellet. saluũ me
eẽ adhuc nec credo nec gaudeo

Expanded text:
petierit. inde minuti corruptique sensiculpetierit. inde minuti corruptique sensiculCrispus in eum, qui, cum loricatus in foro ambularet, praetendebat id se metu facere, quis tibi sic timere permisit? Et insigniter Africanus apud Neronem de morte matris, rogant te, Caesar, Galliae tuae, ut felicitatem tuam fortiter feras. sunt etalio relata: ut Afer Domitius, cum Cloatillam defenderet, cui obiectum crimen, quod virum qui inter rebellantes fuerat sepelisset, remiserat Claudius, in epilogo filios eius adloquens, matrem tamen, inquit, pueri sepelitote. Et aliunde petita, id est in alium locum ex alio translata. pro Spatale Crispus, quam qui heredem amator instituerat decessit, cum haberet annos duodeviginti, hominem divinum, qui sibi indulsit. facit quasdam sententias sola natum misit, occisa matre, cum se periclitatum videri vellet: "Salvum me esse adhuc nec credo nec gaudeo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpuĩtas cesartue clemẽtie laus ẽ
eoꝵ te ipo̾ꝵ ad crudelitatẽ acuer or̃o
nõ quia sit rõ dissimilis s quia iã
palia ut id iniustũ appareret effec¬
cũ erat et addita ĩ clausula ẽ epi¬
phonematis mõ nõtã prolo̾ ꝙͣ ex¬
crema qi ĩsultatio ẽ eĩ epiphone¬
marei narrare uł probare suma ac¬
clamatio tãte molis erat romanã
cõdere gentẽ. face̾ eĩ ꝓ hiis adolos
qua uoce oĩs intellectus accipi
pius a ludo redemerat soror agẽtẽ
cũ ea tallionis ꝙ ei pollicẽ dormi¬
ẽti recidisset etas dignus ut habe¬
depugnares uocat᷑ aliqͣ et clausu¬
la q̃ si ẽ et cõclusiõm dicimꝰ ⁊ rec¬
te et quibdã ĩ ꝑtib necessaria ẽ
quar̾ peius de nrõ fcõ fareamini ne¬
cesse ẽ ꝙ ligari culpã ullã rep̾hẽda¬
cis. set nũc aliud uolũt ut oĩs locꝰ
oĩs sẽsus ĩ fĩe ẜmoĩs feriat aurũ
turpe a̾ ac prope ne fas ducũt respi¬
rare ullo loco qui ad clamatĩom nõ

Expanded text:
clementiae laus est, eorum te ipsorum ad crudelitatem acuet oratio? non quia sit ratio dissimilis, sed quia iam per alia, ut id iniustum appareret, effectum erat; et addita in clausula est epiphonematis modo non tam probatio quam extrema quasi insultatio. est enim epiphonema rei narratae vel probatae summa acclamatio: tantae molis erat Romanam condere gentem! facere enim probus adqua voce omnis intellectus accipi pius a ludo redemeratsoror, agentem cum ea talionis, quod ei pollicem dormienti rescidisset, eras dignus, ut habedepugnares. Vocatur aliquid et clausula, quaesi est, quod conclusionem dicimus, et recte, et quibusdam in partibus necessaria est. Quare prius de facto vestro fateamini necesse est, quam Ligarii culpam ullam reprehendatis. sed nunc aliud volunt, ut omnis locus, omnis sensus in fine sermonis feriat aurem. turpe autem ac prope nefas ducunt, respirare ullo loco, qui acclamationem non
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ĩdubitatũ pronũtiãt. et pas¬
sim et a quotũq dicat᷑ mag̾ eĩ de¬
cer eos ĩ quib eẽ au̾itas ut rei po̾¬
dus ⁊̃ ꝑsona cõfirmet. quis ei fe¬
rat pñm aut adoloscẽtulũ aut ⁊ ig
nobilẽ si iudicet ĩ dicẽdo ⁊ quodã¬
mõ p̾cipiat. Enchimema quor ẽ

Expanded text:
quasi indubitatum pronuntiant, et ne passim et a quocunque dicantur. magis enim decet eos, in quibus est auctoritas, ut rei pondus etiam persona confirmet. quis enim ferat puerum aut adolescentulum aut etiam ignobilem, si iudicet in dicendo et quodammodo praecipiat? enthymema quoque est
Abbreviated transcription (Latin):
artib multũ assim̃e. Nã et põt a¬
liquãdo ipã res ꝑ se ĩspectione eẽ
cõtẽta erit eĩ rerorice ĩ oratore eciã
tacente. et si desierit agẽ uł ꝓpoĩto
uł aliquo can impeditꝰ nõ mag̃
de sinet eẽ orator quã medicꝰ qui
curãdi feci̾t sinẽ. Nã ẽ aliquis ac
nescio ã maximꝰ. ĩ ex secretis stu¬
diis fructꝰ ac rũ pura uolũtas lr̾a¬
rũ cũ ab actu idẽ oꝑa recesserũt
et cõtẽplatiõe su fruũtur. s ef¬

Expanded text:
e. nam et potest aliquando ipsa res per se inspectione esse contenta. erit enim rhetorice in oratore etiam tacente, et si desierit agere vel proposito vel aliquo casu impeditus, non magis desinet esse orator quam medicus, qui curandi fecerit finem. nam est aliquis, ac nescio an maximus, etiam ex secretis studiis fructus ac tum pura voluptas litterarum, cum ab actu, id est opera, recesserunt et contemplatione sui fruuntur. s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis nichil ꝑtinet. neq eĩ cõsũmatꝰ
orator nͥ ex utroq fie̾i põt. plurimũ
alt̾am detrahas na eciã sine dott̾na
multũ ualebit.doctrina nulla esse
sũ natura pot̾it sui expari coeant ĩ
mediocͥb quid̾ ut̾sq maiꝰ adh ͨ
matos autẽ plus doctrine debere
ꝙͣ nature putabo sic̃ terre nullã fer¬
tilitatẽ henti nicħ optimus agri¬
cola profu̾it et terra ub̃i utile ali¬
quid eciã nullo colẽte nascet᷑ at
ĩ solo fecũdo plus cultor ꝙͣ ipã ꝑ
se bonitas soli efficiet.et si praxi te¬
les signũ aliquod ex molari lapi¬
de conatꝰ eẽt exsculꝑe pariũ mar¬
mormallẽ rude. at si illudidẽ arti¬
fex exspoliasset plꝰ ĩ mãib fuisse
ꝙͣ ĩ marmore. deniq natura mat̾i̾e
doctrine ẽ hec fingit illa singitur
nichil ars sine mat̾ia mati̾e eciã
sine arte p̾ciũ ẽ ars sũma mat̾i̾a op¬
Altima melior

Expanded text:
i nihil pertinet neque enim consummatus orator nisi ex utroque fieri potest, plurimum alteram detrahas, natura etiam sine doctrina multum valebit, doctrina nulla esse sine natura poterit. sin ex pari coeant, in mediocribus quidem utrisque maius adhuc matos autem plus doctrinae debere quam naturae putabo; sicut terrae nullam fertilitatem habenti nihil optimus agricola profuerit, e terra uberi utile aliquid etiam nullo colente nascetur, at in solo fecundo plus cultor quam ipsa per se bonitas soli efficiet. et , si Praxiteles signum aliquod ex molari lapide conatus esset exsculpere, Parium marmor mallem rude; at si illud idem artifex expolisset, plus in manibus fuisset quam in marmore. denique natura materia doctrinae est; haec fingit, illa fingitur. nihil ars sine materia, materiae etiam sine arte pretium est, ars summa materia optima melior
Abbreviated transcription (Latin):
nos ⁊̃ cogitãtis sequat cũ assimie¬
dus usus paulatĩ/ut pauca pͥmu
cõplectamur aiõ querẽdi fidełr pos¬
sint. mox ꝑ ĩcremẽta tã modicaut
onerari se labor ille nõ sẽtiat augẽ¬
da usu et ex̾citatione multa timẽ¬
da ẽq̃ quidẽ maxĩa ex parte
memoria cõstat.Idõq auqua in
ĩ illũ locũ diffẽnda sũ eo eñ pue¬
nit ut is cui nõ refraget᷑ ĩgeniũ
arq edidiccrit ĩ dicẽdo fidẽ seruẽt.
cicero cerre grecoꝵ metrodoꝵ escep¬
siũ tradidir q̃ cogitauat ad ñbu
dicẽdũ effulserit et reporalis co
nõ suꝑtatiose cogitatis demũ eł.
et iã stͥptis ea q̃ sb̾ito nata sũtm
serãtur iõq totũ ħ excitationis
genꝰ ita ĩstituẽdũ ut et digredi ex
eo et redire ĩ id facie possimꝰ Rã
ut pͥmũ ẽ domũ affetre paratã di¬
cẽdi copiã et certã ita resutari tẽ¬
pis mua lõge stultissimũ e. quar
cogatatio ĩ i p̾paret᷑ ut nos fortũa

Expanded text:
nos etiam cogitantes sequatur; tum adsumendus usus paulatim, ut pauca primum complectamur animo, quae reddi fideliter possint; mox per incrementa tam modica, ut onerari se labor ille non sentiat, augenda vis et exercitatione multa continenda est, quae quidem maxima ex parte memoria constat. ideoque aliqua mihi in illum locum differenda sunt. eo tandem pervenit, ut is, cui non refragetur ingenium, atque edidicerit in dicendo fidem servent. Cicero certe Graecorum Metrodorum Scepsium tradidit, quae cogitaverant, dicendum effulserit extemporalis color, non superstitiose cogitatis demum est etiam scriptis ea quae subito nata sunt inserantur. ideoque totum hoc exercitationis genus ita instituendum est, ut et digredi ex eo et redire in id facile possimus. nam ut primum est domo adferre paratam dicendi copiam et certam, ita refutare temporis munera longe stultissimum est. quare cogitatio in hoc praeparetur, ut nos fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
ex temꝑalẽq fortunã media q̃¬
dã et nescio ã usus frequẽris¬
simi. Nã scribe̾ nõ ubiq n ͨ sẽ¬
ꝑ possumꝰ cogitationi temꝑib
ac loco plurimũ ẽ hec paucis
ad modũ hor is magnas et¬
iã cãs cõplectitur. hec quotiẽs
intermissus ẽ sõpnus ip̃is
noctis tenebris adiuuat᷑. hec
ĩt̾ medios reꝵ actꝰ aliquid ĩue¬
nit. uacuũ otiũ patitur neq u̾o
retũ ordinẽ mõ ꝙ ip̃m satis
erat intra seip̾a dispoĩt. set uͣ¬
ba. ⁊̃ copulat totãq ira cõtexit
orõm ut ei nichil pret̾ manũ
desit.
saĩ memorie quo pleiũq inher
fideliusq nulla sc̾bẽdi securitate

Expanded text:
fortunam media quaedam et nescio an usus frequentissimi. nam scribere non ubique nec semper possumus; cogitationi temporis ac loci plurimum est. haec paucis admodum horis magnas etiam causas complectitur; haec, quotiens intermissus est somnus, ipsis noctis tenebris adiuvatur; haec inter medios rerum actus aliquid invenit vacui nec otium patitur. neque vero rerum ordinem modo, quod ipsum satis erat, intra se ipsa disponit, sed verba etiam copulat totamque ita contexit orationem, ut ei nihil praeter manum desit.  memoriae quoque plerumque inhaerent fi
Abbreviated transcription (Latin):
re nos cõieitinalib cãis cũ quere¬
re atq exequi inbent turarmata
ap̾ lacecemonios uenus et quid
ita credẽtur cupido pueratq no¬
luceret sagitis ac face armatꝰ et
fiłia ĩ quib scrutabam ᷑ uolũtatẽ
genꝰ chrie uidĩ põt. srã locos quidꝰ
quale sũt de testib semꝑ nehis cre¬
dendũ. et de argumẽtis anabẽda
eciã paruis fides adeo manifm̃ ẽ
ad forẽ sesactiones ꝑtinͣe ut qui¬
dõ neq ignobiles ĩ officiis ciuilib
scͥptos eos memorieq diligẽtissiẽ
madatos ĩ promptu hu̾mt ut quo¬
ciẽs eẽt occasio. et temꝑales eoꝵ
dictiones hiis uelud emblemati
uidebãt᷑ mͥ ĩfirmitatẽde se cõfiteri
Nã qui dii possint in cãis quaru
uaria et noua sẽꝑ ẽ facies ꝓpͥu ĩueĩ¬

Expanded text:
re nos coniecturalibus causis, cum quaerere nos coniecturalibus causis, cum quaerere atque exsequi iuberent, cur armata apud Lacedaemonios Venus, et quid ita crederetur Cupido puer atque volucer et sagittis ac face armatus, et similia, in quibus scrutabamur voluntatem, genus chriae videri potest. nam locos quidem, quales sunt de testibus, semperne his credendum, et de argumentis, an habenda etiam parvis fides, adeo manifestum est ad forenses actiones pertinere, ut quidam neque ignobiles in officiis civilibus scriptos eos memoriaeque diligentissime mandatos in promptu habuerint, ut quotiens esset occasio, extemporales eorum dictiones his velut emblematis videbantur mihi infirmitatem de se confiteri. nam quid ii possint in causis, quarum varia et nova semper est facies, propri
Abbreviated transcription (Latin):
sipa mlmoris ẽporare ũt ĩ ad¬
ult̾ũ aleatorẽ pecula̾tẽ eymedi¬
is sũt iudit is. et sinũ adicias ac¬
cusariones quãꝙͣ hiiquoꝵ ab illo
gnalitrattatu ad quasda deduci
spẽs solẽt. ut si ponatur adult̾ ceꝰ
aleacor panu peculas senex.hñ:
antẽ nõ nũqua eciã defrsiom. Ra
et pro lixutia rt ꝓamiore dicimꝰ
et leno int̾im parasitusq defẽdit᷑
lic ut no̾ hoĩ patrocinem᷑. s crimi
chesis autẽ que sumũt᷑ ẽx reꝵ cõꝑ¬
arione ut rusticaneuita ã urbana
pocior iuris ꝑiciam militaris uiri
laus maior mire sũt at ex̾citatiões
dicẽdi specioseatq ułesq ad sua
dẽdi offm̃ uł. ĩ ad iuditiũ discep¬
tationẽq iuuãt plurimũ. Nã pos¬
tĩor ex p̾ccĩs locus ĩ cã murene co¬
piosusime a cicerone traitat᷑ sut̃i
ille pene tote ad delib̾atinũ ꝑtinẽte ᷤ
genus ducẽdane uxor petẽdi ne
ceptores mei neq mutili et nob
eciã iocũdo gn̾e ex̾citatiõis p̃para¬

Expanded text:
ia moris est perorare, ut in adulterum, aleatorem, petulantem ex mediis sunt iudiciis et, si reum adiicias, accusationes; quanquam hi quoque ab illo generali tractatu ad quasdam deduci species solent, ut si ponatur adulter caecus, aleator pauper, petulans senex. habent autem nonnunquam etiam defensionem. nam et pro luxuria et pro amore dicimus, et leno interim parasitusque defenditur sic, ut non homini patrocinemur, sed crimini. theses autem, quae sumuntur ex rerum comparatione, ut rusticane vita an urbana potior, iurisperiti an militaris viri laus maior, mire sunt ad exercitationem dicendi speciosae atque uberes, quaad iudiciorum disceptationem iuvant plurimum. nam posterior ex praedictis locus in causa Murenae copiosissime a Cicerone tractatur. sunt et illae paene totae ad deliberativum pertinentes genus, ducendane uxor, petendine ceptores mei neque inutili et nobis etiam iucundo genere exercitationis praepara
Abbreviated transcription (Latin):
nus ex̾citatiõis sit ic̃tũ ut alic
quo libro sũ cotessus. pani coꝑi¬
s ne hn quidẽ qui ħ fortissime affir¬
mãt ullo satis ydoneo auctore in¬
turtur latinos u̾o dicẽdi pceptõe
extremis .l. crassi temꝑib cepisse
cicero auttor ẽ quoꝵ ĩsignis max¬
ie plotius fuit.¬

Expanded text:
s sit inventum, ut alio quoque libro sum confessus, parum comperised ne ii quidem, qui hoc fortissime adfirmant, ullo satis idoneo auctore nituntur. latinos vero dicendi praeceptores extremis L. Crassi temporibus coepisse Cicero auctor est; quorum insignis maxime Plotius fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
riaq matia etanimꝰ cõtepł ne
crecti prauio fonnatꝰ. et multa
hĩc isla quo ex̾titatio subit tona¬
amis uter melior uterne defioꝵ
et duplicat matiã et uireutil iu¬
tioꝵq nõ tm̃ naturã set eciã mo¬
dũ cractat. ũm de ordĩe laudis ꝯͣ¬

Expanded text:
riaque materia, et animus contemplatione riaque materia, et animus contemplatione recti pravique formatur, et multa hinc illa quoque exercitatio subit comparationis, uter melior uterve deterioet duplicat materiam et virtutum vitiorumque non tantum naturam, sed etiam modum tractat. verum de ordine laudis c
Abbreviated transcription (Latin):
de se ꝑ suasio ĩnascit᷑ erit suũ pa¬
rãde felicitatis tempꝰ neca nob̾
negligẽt opus locus iste rrãsi¬
bitur. Int̾im sat̾ ẽ si puer oĩ eura
er sũmo quãtũ illa etas capit la¬
bore aliquid probabłe scͥpserit
ĩ ħ assuestat huiꝰ reis̾ͥnaturã fa¬
ciat.ille demũ in id ꝙ querimꝰ
aut ei proximũ pof̾it euadẽ qui
ãte discet reite euade̾ quã cito
natratiõib nõ inutiłr sb̃iũgi¬
tur opus restruẽdi cõfirman¬
tm̃ in fabulosis et carmie traditis
fie̾i põt. uerum etiã ĩ ipis anna¬
liũ monumẽtis ut si querat᷑ ã sit
credibile suꝑ cap̾ualeti pugnãti:
sedisse cornũquios oculosq hostis
galli roscto atq alis enerb̾aret. sͭ
ĩ urrãq ꝑtẽ in gu̾s ad dicẽdũ ma¬
tia nt de serpete quo scipio tradit
genitꝰ et lupa ronuli et egeri
dissẽtiũt. inte paulatĩ ad maio¬
ratẽdẽ ĩcipiet. laudare claros
niros et uitupare improlos cp
et ĩgenu ex̾cetur multipliti na¬

Expanded text:
se persuasio innascitur. erit suum parandae facilitati tempus, nec a nobis negligenter locus iste transibitur. interim satis est, si puer omni cura et summo, quantum illa aetas capit, labore aliquid probabile scripserit; in hoc assuescat, huius sibi rei naturam faciat. ille demum in id, quod quaerimus, aut ei proximum poterit evadere, qui ante discet recte dicere quam cito. narrationibus non inutiliter subiungitur opus destruendi confirmantantum in fabulosis et carmine traditis fieri potest, verum etiam in ipsis annalium monumentis; ut, si quaeratur, an sit credibile super caput Valeri pugnantis sedisse corvum, qui os oculosque hostis Galli rostro atque alis everberaret, sit in utramque partem ingens ad dicendum materia; aut de serpente, quo Scipio traditur genitus, et lupa Romuli et Egeriadissentiunt. inde paulatim ad maiora tendere incipiet, laudare claros viros et vituperare improbos, quod et ingenium exercetur multiplici va
Abbreviated transcription (Latin):
emẽdãda ẽ et ꝓ mͦ uiriũ et exi¬
gẽdũ et corrigẽdũ opꝰ. solebã e¬
go drẽ pnͣis aliquid ansis licẽtiꝰ
aut letiꝰ laudare illud me adh ͨ
uẽturũ tẽpus quo idẽ nõ ꝑmit¬
teͣnt ita et ingenio gaudebãt et
iudicio nõ fallebantur. set ut eo
reu̾tar ũde sum eg̾ssus narratio¬
nes stilo cõponi quãta maxima
possit cidhibita diligẽtia uolo. nã
ut p̾o cũ sermo instituitur dice̾ qͣ
audierit utile ẽ pũis ad loquẽ di
facultatẽ. Iõq et retro age̾ expõ
et a media in utramq ꝑtẽ discͬ¬
rere sane mito cogantur.set ad
ita cũ iam formã recte atq emẽ¬
date orõis accipient et temꝑał
garrulitas nec expectata cogita¬
tio.er uix singẽdi mora circula¬
torie uere iactatiõis ẽ. hĩc parẽ¬
tũ imꝑitoꝵ ĩane gaudiũ. ip̃is uͦ
cõtẽptus oꝑis. et ĩuerecũda ẜrõs
et cõsuetudo pessiẽ dicedi er ma¬

Expanded text:
virium et exigendum et corrigendum opus. solebam ego dicere pueris aliquid ausis licentius aut laetius, laudare illud me adhuc, venturum tempus, quo idem non permitterem; ita et ingenio gaudebant et iudicio non fallebantur. sed ut eo revertar, unde sum digressus: narrationes stilo componi quanta maxima possit adhibita diligentia volo. nam ut primo, cum sermo instituitur, dicere quae audierint utile est pueris ad loquendi facultatem, ideoque et retro agere expositionem et a media in utramque partem discurrere sane merito cogantur, sed ad ita cum iam formam rectae atque emendatae orationis accipient, extemporalis garrulitas nec exspectata cogitatio et vix surgendi mora circulatoriae vere iactationis est. hinc parentium imperitorum inane gaudium, ipsis vero contemptus operis et inverecunda frons et co
Abbreviated transcription (Latin):
Int iã quas pͥas ĩ docẽdo
cipiã dilata parũ ꝑ illa q̃ sola
uilgo uotatur arte rethorica
ac mͥ oportimꝰ maxĩe uidetur
ĩgͥssus ab eo cuius aliquid siłe
apd̾ grãmaticos puerdidat̾it᷑
Et quia nanationũ excepta qͥ
ĩ cãis utim : tris accipimꝰ fabu

Expanded text:
inc iam, quas primas in docendo incipiam, dilata parumper illa quae sola vulgo vocatur arte rhetorica. ac mihi opportunus maxime videtur ingressus ab eo, cuius aliquid simile apud grammaticos puer didicerit. et quia narrationum, excepta qua in causis utimur, tres accepimu
Abbreviated transcription (Latin):
laudare aliqua. ferre quedã mu¬
tare eciã reddita curid fiat rõne
ĩlũmare ĩt̾ponẽdo aliquid sui nõ
puer. et int̾im tãꝙͣ suas amet.
at si tã negligẽs eistilus fu̾it ut
emẽdationẽ nõ recipiat exꝑtꝰ
sũ prodeẽ quociẽs eãdẽ mati̾ã rur¬
sus a me retractatã scribẽ de ĩte¬

Expanded text:
laudare aliqua, ferre quaedam, mulaudare aliqua, ferre quaedam, mutare etiam, reddita cur id fiat ratione, illuminare interponendo aliquid sui. nonpuer et interim tanquam suas amet. at si tam negligens ei stilus fuerit, ut emendationem non recipiat; expertus sum prodesse, quotiens eandem materiam rursus a me tractata
Abbreviated transcription (Latin):
magistrãdus nõminus ꝙ ten̾is
adhuc plantis. sic cũ et sine hũo¬
n ullo solum Inde fiĩt huiles sta¬
tim et uelud terrã spectantes. qui
nich̾ sup̃ cotidianũ sermonẽ aitol¬
leͣ audeat macies illis ꝓ santate
et iudicii loco ĩfirmitas ẽ. Et dũ
satis putãt iicio carere in idip̃m
incidũt uiciũ ꝙ uirtutib carent
Quar̾ mͥ ne maturitas quid̾ ipã
festinet n ͨ musta ĩ lacu statĩ auste¬
ra sint. sic et ãnos ferẽt et uetusta¬
re proficient. Ne illud quidẽ ꝙ ad
moneamus ĩdignũ eẽ ĩgenia
ns señitate defice̾᷑. Nã et desperãt
et dolẽt et nouissiẽ od̾unt. e qd̾
maxĩe nocet dũ oĩatimẽt nichꝰ
conãtur ꝙ eciã rusticis notũ est
qui frõdib teñs nõ putãt adhi¬
bẽdã eẽ falcẽ. quia reformidare
ferrũ uidẽtur et nõ dũ cicatritẽ
paciposse. iocũdus gͦ tñ maxĩe d
eẽ p̾ceptor ut remedia q̃ aliqui
na sũt asꝑa mosli manu lemant᷑

Expanded text:
magister aridus, non minus quam teneris magister aridus, non minus quam teneris adhuc plantis siccum et sine humore ullo solum. inde fiunt humiles statim et velut terram spectantes, qui nihil supra cotidianum sermonem attollere audeant. macies illis pro sanitate et iudicii loco infirmitas est, et dum satis putant vitio carere, in id ipsum incidunt vitium, quod virtutibus carent. quare mihi ne maturitas quidem ipsa festinet, nec musta in lacu statim austera sint; sic et annos ferent et vetustate proficient. ne illud quidem quod admoneamus indignum est, ingenia t desperant et dolent et novissime oderunt et, quod maxime nocet, dum omnia timent, nihil conantur. quod etiam rusticis notum est, qui frondibus teneris non putant adhibendam esse falcem, quia reformidare ferrum videntur et nondum cicatricem pati posse. iucundus ergo tum maxime debet esse praeceptor, ut remedia, quae alioqui natura sunt aspera, molli manu leniantur;
Abbreviated transcription (Latin):
paciantur. erit illud pleniꝰ ĩt̾i̾m
corpꝰ ꝙ moxadulta etas asr̃gͣt
hĩc spes roboris maciẽ nãq et in¬
firmitatẽ ĩ post̾ũ minat solet pro¬
tinus oĩb mẽbris exp̾ssus ĩfãs
audeat ħ etas plura et ĩnemat et
ĩuẽtis gaudeat sint l illa nõ sat̾
sitca ĩterim ac seuera facilereme¬
diũ ẽ ub̾tatis sterilia nullo labo¬
re uicũtur. illã mͥ ĩ piuus nͣa min¬
mũ spei ded̾it ĩ qua ĩgeniũ iudi¬
tio p̾sumit᷑. matiã eẽ pͥmũ uolo
uł habũdãtiorẽ atq ultͣ quã opor¬
teat fusã. multũ ĩ de coquẽt aĩ ĩni.
multũ to̾ limabit aliquid uelud
ułu ipo det̾etur. sit mͦ ũ de excidi poᷤ¬
sit et ꝙy exculpi. erit aute sinabin¬
celatura altior rũpat ꝙ me de hiis
etatib sentire minus mirabũt qͥ
apd̾ ciceronẽ legͣĩt. uolo ei se effertͣ
ĩ adoloscẽte fecũditas. Quappĩ pͥ
mis euitãdus et ĩ pñis p̾cipue

Expanded text:
patiantur. erit illud plenius interim patiantur. erit illud plenius interim corpus, quod mox adulta aetas astringat. hinc spes roboris. maciem namque et infirmitatem in posterum minari solet protinus omnibus membris expressus infans. audeat haec aetas plura et inveniat et inventis gaudeat, sint licet illa non satis sicca interim ac severa. facile remedium est ubertati; sterilia nullo labore vincuntur. ilia mihi in pueris natura minimum spei dederit, in qua ingenium iudicio praesumitur. materiam esse primum volo vel abundantiorem atque ultra quam oporteat fusam. multum inde decoquent anni, multum ratio limabit, aliquid velut usu ipso deteretur, sit modo unde excidi possit et quod exsculpi; erit autem, si non ab in et quam caelatura altior rumpat. quod me de his aetatibus sentire minus mirabitur, qui apud Ciceronem legerit: volo enim se efferat in adolescente fecunditas. quapropter in primis evitandus et in pueris praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
Fłm. s u̾o siłe comedie fingũt
hystoriã ĩ quageste ẽ rei expõi¬
tio grãmaticis autẽ poeticas
dedimꝰ ap̃ rerhorẽ iniciũ sit hys¬
torica rãto robustior quãto ue¬
rior. Set narrãdi quid̾ q̃ nob
optima rõuideatur demõstra¬
bimiꝰ eũ de indiciali ꝑte dicemꝰ
Int̾im ad monͣ̾e illud sat ẽut
sit ea neq arida prorsus atq
ieuma.Nã quid opꝰ erat tnĩstu¬
diis laboris ĩpẽde̾. si res nudas
atq ĩornatas iudicare sat uide¬
retur. neq rursus sinuosa et ac¬
cersitis descͥptioib ĩ qua płriq
mutatione poetice liñe ducũt᷑
lasciuiat niciu utrũq prius tñ il¬
lud ꝙ ex inopia ꝙͣ q excopiaue¬
uit.Nã ĩ pu̾is orõ ꝑfc̃a nec exi¬
ginec sꝑaripõt. melior autẽ in¬
doles lera generosiq conatꝰ et uł
plura iusto cõcipiẽs int̾im sit̾. n ͨ
ũquã me ĩ hiis discẽdis ainiꝰ of¬
lius alant et saciari ne lud quo¬
dã iocũdioris discipline lacteq

Expanded text:
m sed vero simile comoediae fingunt; historiam, in qua est gestae rei expositio; grammaticis autem poeticas dedimus: apud rhetorem initium sit historica, tanto robustior quanto verior. sed narrandi quidem quae nobis optima ratio videatur, tum demonstrabimus, cum de iudiciali parte dicemus. interim admonere illud satis est, ut sit ea neque arida prorsus atque ieiuna, nam quid opus erat tantum studiis laboris impendere, si res nudas atque inornatas indicare satis videretur? neque rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, in quas plerique imitatione poeticae licentiae ducuntur, lasciviat. vitium utrumque, peius tamen illud, quod ex inopia quam quod ex copia venit. nam in pueris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autem indoles laeta generosique conatus et vel plura iusto concipiens interim spiritus. nec unquam me in his discentis annis oflius alant et satiari velut quodam iucundioris disciplinae lacte
Abbreviated transcription (Latin):
iure ciuitatũ differt. apd̾ g̾tos
eĩ lator eani ad inditẽ uocabae᷑
romans ꝓ cõcitne suade̾ ac dis¬
suade̾ moris fuit. utroq autẽ mͦ
pauta de hiis et fere certa dicỹte
Na et gn̾a sũt il sacͥ publici pͥ¬
uatiirris q̃ dinisie adlandẽ ma¬
gis spertat si quis eã ꝑ gͣdus ari¬
nẽ deũ cõꝑata sit ea qnd de quib
pelodi qui nõ ride creatꝰ tribimꝰ
arguebatur ant de ip̃irogatio
ms ꝙ o̾natiũ sine nõ t̾no forte nũ¬
dino ponigata siue nõ yto¬
nec die siue cõtra ĩ cessiõm uel¬
alicui manẽciũ legum repugͣre
set hecad illas primas ex̾citati
debeat. a ĩsingulos hoies max̾ie
u̾o cõe ẽ querere an sit honesta
ã imitilis. Nec ignoro plures fĩ
a plerisq partes. set nos iustũ
pu religiosũ. cetaq hiis siłia
honesto cõplectimir. Iusti tame
spãs nõ simpłr excuti solet. aut
eni̾dere ipã queriturut digna¬
nepena uel premio sit aut d̾ mͦ
premii peneue quitã maior cruã

Expanded text:
tatium differt. apud Graecos enim lator earum ad iudicem vocabatur, Romanis pro contione suadere ac dissuadere moris fuit. utroque autem modo pauca de his et fere certa dicuntur. nam et genera sunt tria, sacri, publici, privati iuris. quae divisio ad laudem magis spectat, si quis eam per gradus anem deum comparata sit. ea quidem, de quibus P. Clodi, qui non rite creatus tribunus arguebatur; aut de ipsius rogatioarium, sive non trino forte nundino promulgata sive non idoneo die, sive contra intercessionem veri, sive alicui manentium legum repugnare. sed haec ad illas primas exercitatidebeat, an in singulos homines. maxime vero commune est quaerere, an sit honesta, an utilis. nec ignore, plures fieri a plerisque partes; sed nos iustum, pium, religiosum, ceteraque his similia honesto complectimur. iusti tamen species non simpliciter excuti solent. aut enim de re ipsa quaeritur, ut dignane poena vel praemio sit, aut de modo praemii poenaeve, qui tam maior quam
Abbreviated transcription (Latin):
ułꝙ plerumq assumi. ⁊̃ parũ
apte solet. nõ quia desid̾atur set
ex locis debeat nascisma Ita sũt
autẽ spetiosa hec et utilia sioriũ¬
tur excã.Cetũ quãlibet pulchre
locutiom si ad mctoiatẽdit uti¬
q supuacua s int̾im ĩ cotiaria

Expanded text:
uod plerumque adsumi etiam parum apte solet, non quia desideratur sedex locis debeat nasci sententia. ita sunt autem speciosa haec et utilia, si oriuntur ex causa; ceterum quamlibet pulchra elocutio, nisi ad victoriam tendit, utique supervacua, sed interim etiam contraria
Abbreviated transcription (Latin):
lio putet / et ĩprobet᷑ siꝗs ea q̃ domi
sue recte face̾t ĩ publicũ ꝓmit.atq
eo mag̃ ꝙ mĩora eciã faciliꝰ mĩores
ꝑcipiũt et ut corpa ad quosdã mẽbͦ¬
rũ flexus formari nͥ tenera nõ pñt
sic eños quoq ad pleraq duriores
robur ip̃m facit ã philippꝰ macedo¬
nũ rexalexãdro filio suo pͥma lrãꝵ
elemẽta tͣdiab aristotile sũmo eiꝰ
etatis philosopho uoluisset autil¬
le suscepisset hoc offm̃. si nõ studi¬
oꝵ initia et a ꝑfectissĩo quo optĩe
tractari et ꝑtin̾e ad sũmã credidiss.
fĩgamꝰ igr̃alexãdꝵ dari nob̾ ĩposi

Expanded text:
mi suae rectesaceret, in publicum promit? Atque eo magis. quo minora etiam facilius minores percipiunt, et ut corpora ad quosdam membrorum flexius formari nisi tenera non poslunt, sic animos quoque ad pleraque duriores robur ipsum facit. An Philippus Macedonum Rex, Alexandro filio suo prima literarum elementa tradi ab Aristotele summo eius aetatis philosoho, voluisset, aut ille suscepisset hoc officium, si non studiorum initia, et a perfectissimo quoque optime tractari, et pertinere ad summam credidisset? f
Abbreviated transcription (Latin):
sima ẽ. Nec sũ adeo etatiũ ĩprude̾s ut
ĩstãdũ ꝓtinꝰ ten̾is acerbe putẽ exigẽ¬
dãq plane oꝑã nã id ĩ pͥmis cau̾e
oportebit ne studia qui amare non¬
dũpõt odĩt. et amantudĩem semł
ꝑceptã eciã ultͣ rudes ãnos ĩforim¬
det lusus hic sit et roget᷑ et laudet᷑
et nũquã nõ fecisse se gaudeat ali¬
quãdo ipõ nolẽte doceat aliꝰ cui ĩui¬
deat. cõtẽdat int̾im et sepiꝰ uĩce̾ se pu¬
tet p̾miis eciã q̃ capit illa etas euore
tur larua docemꝰ oratorẽ ĩstituẽdu
ꝓfessis. et ẽ sua ⁊̃ studiis ĩfãtia. et ut
corporũ mox fortissioꝵ educatio a lac¬
te cuiusq miciũ ducit ita futurꝰ elo¬
quẽcissimꝰ edidit. aliqñ uagitũ et lo¬
qui pͥmũ ĩcẽsta uoce tẽptauit ⁊ hesit

Expanded text:
sima est. nec sum adeo aetatum imprudens, ut instandum protinus teneris acerbe putem exigendamque plane operam. nam id in primis cavere oportebit, ne studia, qui amare nondum potest, oderit et amaritudinem semel perceptam etiam ultra rudes annos reformidet. lusus hic sit; et rogetur et laudetur et numquam non fecisse se gaudeat, aliquando ipso nolente doceatur alius, cui invideat; contendat interim et saepius vincere se putettur. parva docemus oratorem instituendum professi, sed est sua etiam studiis infantia; et ut corporum mox fortissimorum educatio a lacte cunisque initium ducit, ita futurus eloquentissimus edidit aliquando vagitum et loqui primum incerta voce temptavit et haesit
Abbreviated transcription (Latin):
excludo autẽ id ꝙ ẽ notũ nritãde ad
discẽdũ ĩfãtie grã eburnea. s iã lrãꝵ
formas ĩ lusũ offerre uł si quid aliud
quo mag̾ illa etas gaudeat ĩueĩri
põt ꝙ tractare intueri nominare io¬
cũdũ sit. Cũ u̾o iã diutꝰ se qui cepit
nõ u̾itile erit eos tabelle quã optĩe
ĩsculpiiut ꝑ illos uelut sulcos ducat᷑
stiius. Nã neq errabit quẽad̾m ĩ ceris.
exͣ p̾scͥptũ eg̾dr pot̾it. et celeriꝰ ac se¬
prꝰ sequẽdo cesta uestigia formabit
ar iculos/ neq egebit ad iu torio ma
ligi solet cura bñ ac uelocit̾ scͥbẽdi
Nã cũ sit ĩ studiis p̾cipĩ quoq so¬
lo uetꝰ ille profeitꝰ et altis radicib
nixus paret᷑ scͥbẽ ipm tardiorstilꝰ
cogitationẽ morat᷑ rudis et cõfusꝰ
ĩtellectu caret. ũde sequit alt̾ dictã¬
diq̃ et tnͣsferẽda sũt labor quar̾ cũ
semꝑ et ubiq tũ p̾cipue ĩ epłis secr̾¬
tis et familiarib delectabit.

Expanded text:
entum irritandae ad discendum infantiae gratia eburneas etiam litterarum formas in lusum offerre; vel si quid aliud, quo magis illa aetas gaudeat, inveniri potest, quod tractare, intueri, nominare iucundum sit. cum vero iam ductus sequi coeperit, non inutile erit eas tabellae quam optime insculpi, ut per illos velut sulcos ducatur stilus. nam neque errabit, quemadmodum in ceris extra praescriptum egredi poterit et celerius ac saepius sequendo certa vestigia firmabit articulos, neque egebit adiutorio manuligi solet, cura bene ac velociter scribendi. nam cum sit in studiis praecipuum, quoque solo verus ille profectus et altis radicibus nixus paretur, scribere ipsum, tardior stilus cogitationem moratur, rudis et confusus intellectu caret; unde sequitur alter dictandi, quae transferenda sunt, labor. quare cum semper et ubique tum praecipue in epistolis secretis et familiaribus delectabit
Abbreviated transcription (Latin):
tra ĩtuẽti pͥora dicẽda fũt. et ꝙ dif¬
ficillimũ ẽ diuidẽda ĩtẽtio anmi
ut aliud uoce aliud oculis agatͦ
Illud nõ penitebit curasse cũ scͥbe̾
nõia puer quẽad̾m moris ẽ ceꝑit
ne hanc oꝑã ĩ uocabulis uulga¬
moram hii quoq u̾sus qui ad i¬
mitationẽ scͥbẽdi ꝓponẽt᷑ nõ ocio¬
sas uelĩ snĩas hẽant. s honestũa¬
liquid monẽtes ꝓsequit᷑ hec me
moria ĩ senectutẽ et imp̾ssa no
rudiusq ad mores ꝓficiẽt et̾ dic¬
ta clarorũ niroꝵ et electoͬs ex poe¬
tis maxĩe. Nãq eoꝵ pus cognitio¬
gratiosior ẽ loco se disce̾ ĩt̾ lusũli¬
cet. Nã et maxĩe nccã ẽ oratori fic̃
suo loco dicã memoria et ẽa p̃cipu¬
e firmat᷑ acq ałr ex̾citatione et ÷
hiis de quib mĩc loquim᷑ etaritꝰ
que nichil dũ ip̃e ger̾are exseq̾ũt¬

Expanded text:
ntia intuenti priora dicenda sunt, et, quod difficillimum est, dividenda intentio animi, ut aliud voce aliud oculis agatur. illud non paenitebit curasse, cum scribere nomina puer quemadmodum moris est coeperit, ne hanc operam in vocabulis vulgamoramur, ii quoque versus, qui ad imitationem scribendi proponentur, non otiosas velim sententias habeant sed honestum aliquid monentes. prosequitmoria in senectutem, et impressa animo rudi, usque ad mores proficiet. Etiam dicta clarorum virorum, et electos ex poetis maxime. namque corum parvis cognitrogratior est locos ediscere inter lusum licet. Nam et maxime necessaria est Oratoti, si cut suo loco dicam, memoria: et ea praecipue firmatur atque alitur exercitatione, et in bis de quibus nunc loquimut aetatibus, quae nihil dum ip
Abbreviated transcription (Latin):
exp̾ssior ẜmo ut noĩa qdã ũsusq
affectate difficultatib ex plurib
et aspime coheũtib it̾ se sillabis
catenatos et ueluti cõfragosos ꝙͣ
uocãtur res modica dictu qua tñ o¬
missa multa lingue uicia n pͥmis
eximũt᷑ ãnis ĩ emẽdibili ĩ post̾ũ
prauitate durẽtur.

Expanded text:
ssior sermo, ut nomina quaedam versusque adfectatae difficultatis ex pluribus et asperrime coëuntibus inter se syllabis catenatos et velut confragosos quam vocantur. res modica dictu, qua tamen omissa multa linguae vitia, nisi primis eximuntur annis, inemendabili in posterum pravitate durantur.
Abbreviated transcription (Latin):
pare ad cõtinuãdã eã uł accelleradã
nͥ cũ ĩoffẽsa atq ĩdubitata lrãꝵ ĩt̾
se cõiũctio suppeditare sine ulla co¬
gitãdi saltĩ mora pot̾it tũc ip̃is sil¬
dabis ũba cõplecti et hiis ẜmonẽ cõ¬
nettẽ ĩcipiat incredibłe ẽ quãtum
more lectioni festinatõe adiciat᷑. ħͥ
ei accidit dubitatio ĩt̾missio repe¬
rarũt eciã hiis q̃ iã sciũt diffidẽtib
certasit gͦ ĩ pͥmis lectio dem̃ cũ iũc

Expanded text:
are ad continuandam eam vel accelerandam, nisi cum inoffensa atque indubitata litterarum inter se coniunctio suppeditare sine ulla cogitandi saltem mora poterit. Tunc ipsis syllabis verba complecti et his sermonem connectere incipiat. incredibile est, quantum morae lectioni festinatione adiiciatur. hinc enim accidit dubitatio, intermissio, repeerrarunt, etiam iis quae iam sciunt diffidentibus. certa sit ergo in primis le
Abbreviated transcription (Latin):
cõsuetudie heserũt ĩ diu̾sa qͦq loquẽ¬
di rõe ꝑtinacissĩe dicãt. Nõ lõge ita¬
q latĩa sb̃seqm d. et cico parit̾ ire
ita fiet ut cũ equali cura lĩgnam.
utrãq tuen cepimꝰ. neut᷑ alt̾i offici¬
at.Quidã lris instituẽdos qͥ mĩo¬
res : eptẽãnis eeñt nõ putauũt ꝙ
illa pͥmũetas et ĩtellectũ discipli¬

Expanded text:
diversa quoque loquendi ratione pertinacissime durant. non longe itaque Latina subsequi debent et cito pariter ire. ita fiet, ut, cum aequali cura linguam utramque tueri coeperimus, neutra alteri officiat. quidam litteris instituendos, qui minores septem annis essent, non putaverunt, quod illa primum aetas et intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
risippꝰ fã is quãuis nutcib teniu
ded̾it tñ ab illis quoq iã formadã
ꝙ optimis ĩstitutis mẽtẽ ĩ tatũ iu¬
dicat. Curaũt nõ ꝑtineat ⁊ ꝯlrãs:
etas q̃ ad mores iãptinet uecis¬
noro cote illo de quo loquor trriñe

Expanded text:
rysippus. nam is, quamvis nutricibus triennium dederit, tamen ab illis quoque iam formandam quam optimis institutis mentem infantium iudicat. cur autem non pertineat ad litteras aetas, quae ad mores iam pertinet? neque ignoro, toto illo, de quo loquor, tempore
Abbreviated transcription (Latin):
pedagogis ħ ãpliꝰ ut aut sĩt grudi¬
ti plane ꝙͣ pͥmã eẽ curã uelĩ. ant se
nõ ẽẽ eruditos sciãt. Nichil ẽ peius
hiis qui paululũ aliqd ult᷑ pͥas liãs
et uelut iure qnodã potestãtis qra
fere hoc hoĩm genꝰ ĩtumescit po¬
si atq ĩt̾im semẽtes stultitiã lua
ꝑdocẽt. Nec minꝰ error eoꝵ nocit mo¬
rib. siquidẽ leonides alexadri ed¬
gogꝰ ut a babilloniodiogen tra¬
dit᷑ quibdã eũ uiciis ĩbuit q̃ ppbri ᷤ¬
tũ eciã maximũ regẽ ab illa il eu¬
tiõe pili sũt ꝑsecuta. sicuripł i¬
deor exig̾e cogit et oratorẽ ĩ sut urẽ
arduã eciã cũ ei formãdo nich̾a. fu¬
erit p̾tẽa plura ac difficiliora supee
Nã et studio ꝑpetuo p̾stãtissimia pꝰ¬
ceptorib et plinib discipłis opꝰ est

Expanded text:
paedagogis haec amplius. ut aut sint eruditi plane. quam primam esse curam velim, aut se non esse eruditos sciant. Nihil enim peius iis. qui paulum aliquid ultra primas literas et velut iure quodam potestatis, quo fere hoc hominum genus intumescit, imperiosi atque interim saevientes stultitiam suam perdocent. nec minus error eorum nocet moribus; siquidem Leonides Alexandri paedagogus, ut a Babylonio Diogene traditur, quibusdam eum vitiis imbuit, quae t iam maximum regem ab illa institutione puerili sunt persecuta. si cui multa videor exigere, cogitet oratorem institui, rem arduam, etiam cum ei formando nihil defuerit; praeterea plura ac difficiliora superesse. nam et studio perpetuo et praestantissimis praeceptoribus et plurimis disciplinis opus est.
Abbreviated transcription (Latin):
n ͨ crebro receptꝰ cõcidat sẽ¬
tẽtiã n ͨ eo usq trahat᷑ don ͨ de¬
siciat. Nã̾ et de formis ẽ cõsũp¬
Ii tes elliꝰ lonus et respirario sb̾aqͣ¬
oroiũ preu siłis receptꝰ lõgiorn
eĩs̾ opartunus. ut qui fiat nõ uͥ
iou dtꝰ set uͥ necesse ẽ quar̾ lõ¬
giors̃ dicturis penhodõ cosligẽ
fm̃ sit reliqͥs ꝑtib optĩe ĩter
iu̾cturas sermõis reuocabit᷑¬

Expanded text:
oncidat sententiam, nec eo usque trahatur, donec deficiat. nam et deformis est consumpti illius sonus et respiratio sub aqua diu pressi similis et receptus longior et non opportunus, ut qui fiat non ubi volumus, sed ubi necesse est. quare longiorem dicturis periodum colligendfestum sit; reliquis partibus optime inter iuncturas sermonis revocabit
Abbreviated transcription (Latin):
int̾im recipe sine ĩtellectu t¬
more necesse ẽ. quoloco qua¬
si surripiẽd̾ ẽ alioquĩ si ĩsci¬
te recipiat᷑. nõ miꝰ afferat ob¬
scuritatis ꝙͣ uitiosa distĩctio
uirtꝰ a̾ distĩguẽdi forrasse sit
ꝑua sine qua rñ eẽ nulla alia
ĩ agẽdo põt ornara ẽ ꝓnũtia¬
tio cui suffragat᷑ uox facilis
magna beata flexibilis fir¬
ma dulcis durabilis clara
pura secãs aere aere taurib
sedẽs. ẽ eĩ q̃dã ad auditũ ac¬
comodata nõ magnitudine
s apͥetate ad ħ uelut txtabilis
utiq hñs õs ĩ sequi desid̾ãt᷑
gano ĩstructi cui aderit latͥis
firmitas spc̾ tñ spatio ꝑtinax
tũ labori nõ facile cessur. ¶Re¬
q gͣuissimꝰ a̾ ĩ musica sonꝰ
n ͦ acurissimꝰ oroib cõuenit
Nã et hic parũ clarꝰ miniũq ple¬

Expanded text:
interim recipere sine intellectu morae necesse est, quo loco quasi surripiendus est; alioqui si inscite recipiatur, non minus adferat obscuritatis quam vitiosa distinctio. virtus autem distinguendi fortasse sit parva; sine qua tamen esse nulla alia in agendo potest. ornata est pronuntiatio, cui suffragatur vox facilis, magna te, beata, flexibilis, firma, dulcis, durabilis, clara, pura, secans aëra et auribus sedens est enim quaedam ad auditum accommodata non magnitudine, sed proprietate, ad hoc velut tractabilis, utique habens omnes in se qui desiderantur gano instructa; cui aderit lateris firmitas, spiritus cum spatio pertinax, tum labori non facile cessurus. neque gravissimus autem in musica sonus nec acutissimus orationibus convenit. nam et hic parum clarus nimiumq
Abbreviated transcription (Latin):
uissĩ metu et uerecũdia cõtraita
ad hortatĩoib fortis disputatĩoib
teres miseratõe flexa et flexibi¬
lis et cõsulto qua si obscurior. at
ĩgressionib fusa et secure clarita¬
tis ĩ expositione ac ẜmõib recta
ĩt̾ acutũ sonũ et grauẽ media. at¬

Expanded text:
ecundia contracta, adhortationibus fortis, disputationibus teres, miseratione flexa et flebilis et consulto quasi obscurior; at in egressionibus fusa et securae claritatis, in expositione ac sermonibus recta et inter acutum sonum et gravem media. at
Abbreviated transcription (Latin):
us ¶Quid a quisq ĩ du̾do postulz
locus paululũ differã ut dr
gestu prius dicã qui et ipẽ uoci cõ¬
sẽtit et aĩo cũ ea simul patet. is ꝙͣ¬
tũ hẽat ĩ oratore momẽti satis uł
ex eo patet ꝙ pleraq et iã cit᷑ ũba

Expanded text:
us. quid autem quisque in dicendo postulet locus, paulum differam, ut de gestu prius dicam, qui et ipse voci consentit et animo cum ea simul paret. is quantum habeat in oratore momenti, satis vel ex eo patet quod pleraque etiam citra
Abbreviated transcription (Latin):
gines reꝵ et tãcpͣueris moueri it
uelut media uoꝵ quẽ hĩtũ a nr̃is
acceꝑit hũc iudicũ aĩs dabit. est
eĩ mẽtis iudex ac totidẽ ꝙͣ illa mn¬
tatiões̃ ht̃. Itaq letis ĩ reb ple
na simplex et ip̃a quodã mõ hra¬
ris fluit. ac ĩ certamie ereitarotia
uirib et uelut oĩb neruis ĩ tedx
arrox in ira et asꝑa ac desa et res¬
piratĩoe crebra. neq ei iõt eẽ lo̾gꝰ¬

Expanded text:
gines rerum et tanquam veris moveri. sic velut media vox, quem habitum a nobis acceperit, hunc iudicum animis dabit. est enim mentis index ac totidem, quot illa, mutationes habet. itaque laetis in rebus plena et simplex et ipsa quodammodo hilaris fluit; at in certamine erecta totis viribus et velut omnibus nervis intenditur. atrox in ira et aspera ac densa et respiratione crebra; neque enim potest esse long
Abbreviated transcription (Latin):
 cũ dotẽdũ irascẽdũ indigt ãtũ
cõmisirãdũ sit nõ sodoat sigab
hiis affectib ĩ quos indicẽdꝰ ẽ
iudex recedr̾ s ip̃am foris sãiti¬
na cicero illos ex licia et caria
retoras pene ca̾tare i epilogis
dixit.nos  ca̾tãdi seuenore

Expanded text:
dum, irascendum, indignandum, commiserandum sit, non solum ab his adfectibus, in quos inducendus est iudex, recedere, sed ipsam fori sanctinam Cicero illos ex Lycia et Caria rhetoras paene cantare in epilogis dixit. nos etiam cantandi severiorem
Abbreviated transcription (Latin):
elisa ĩ illũ sonũ erũpit cuigͤti
nomẽ agalloꝵ ĩmaturo cãtude
: derũt. ¶Nec uolubłi uenimia cõ¬
fũdẽda q̃ ditimꝰ quaet distĩc¬
tio perit et affc̾s et nõ nũ ꝙͣ ĩ
u̾ba aliqua sur parte fraudatur
cui
cõtrariu ẽ intiũ
miniẽ tarditatis. nã et dif¬
ficultatẽ inueniẽdi facet et
segnitia soluit aĩos et ĩ qͦ est
aliquid tẽporib p̾finitis aiguaĩ
ꝑdit. promptũ sit si p̾ts

Expanded text:
rumpit, cui Graeci nomen a gallorum immaturo cantu dederunt. nec volubilitate nimia confundenda quae dicimus, qua et distinctio perit et adfectus, et nonnunquam etiam verba aliqua sui parte fraudantur. cui contrarium est vitium nimiae tarditatis; nam et difficultatem inveniendi fatetur et segnitia solvit animos et, in quo est aliquid, temporibus praefinitis aquam perdit. promptum sit os
Abbreviated transcription (Latin):
hanelitu et in trorsũ et iã cla¬
re sonãte imitẽt᷑ inmẽta onͣe
et ingo laborãtia ꝙ affectãt
quo tãꝙͣ ĩuẽtionis copia ur¬
geãtur.maiorq uis eloquẽtie
ĩgruat quãq emitti faucib
possit. Est aliis cõcursꝰ oris et
cũ uͣbis suis colluctatio iã tus¬
sire et expuere trebro et abimo
pulmone pituitã trocleis ad¬
ducͬe er oris hũore ꝓpĩos spar¬
ge et maiorẽ parrẽ
sp̃m ĩ eloquẽco ꝑnares effũ̾dere

Expanded text:
rorsum etiam clare sonante imitentur iumenta onere et iugo laborantia. quod adfectant quoque, tanquam inuentionis copia urgeantur maiorque vis eloquentiae ingruat, quam quae emitti faucibus possit. est aliis concursus oris et cum verbis suis colluctatio. iam tussire et exspuere crebro et ab imo pulmone pituitam trochleis adducere et oris humore proximos spare et maiorem partem spiritus in loquendo per nares effundere
Abbreviated transcription (Latin):
set plurimosmensosadãquo
facilius u̾baoroliłõ expͥm̾et
calculos lingnaruoluẽs dre do¬
mi solebat. ẽ int̾im et lõgns
et plenus et clarus satis spt̃
nõ rñ firme ĩtẽtionis iõq tre¬
mulus ut corꝑa q̃ aspc̃n ĩ cegra
neruis ꝑatũ sustinẽt᷑ ĩd. ꝑka¬

Expanded text:
set plurimos versus. idem , quo facilius verba ore libero exprimeret, calculos lingua volvens dicere domi solebat. est interim et longus et plenus et clarus satis spiritus, non tamen firmae intentionis ideoque tremulus, ut corpora, quae aspectu integra nervis parum sustinentur; id
Abbreviated transcription (Latin):
gẽdi ĩtẽtiõe excitãditũ sb̾mittedi
te pronũtiãdi equalitas ne ẜmo
sb̾sultet ĩ parib spatis ac sons
miscẽs lõga brenib grama acu¬
tis.elata sb̾missis. ĩ equalitate
uarietatis ꝙ solũ ẽ pronũtiatio
ac ne quis pugnare ĩt̾ se puret
equalitatẽ et uarietatẽ cũ illiuir¬
cuti cõtrariũ uitiũ sit ĩequalitas
tũ ⁊̃ dicẽtẽ ip̃a laboris mutatĩoe
reficit ut stãdi ãbulãdi sedẽdi
iacẽdi uices sũt nich̾q eoꝵ pati
unũ diu possuus. Illud u̾o mxͣ¬

Expanded text:
genda intentione excitandi, tum summittenda te pronuntiandi aequalitas, ne sermo subsultet imparibus spatiis ac sonis, miscens longa brevibus, gravia acutis, elata summissis, et inaequalitate varietas, quod solum est pronuntiatio. ac ne quis pugnare inter se putet aequalitatem et varietatem, cum illi virtuti contrarium vitium sit inaequalitas,tum dicentem ipsa laboris mutatione reficit, ut standi, ambulandi, sedendi, iacendi vices sunt, nihilque eorum pati unum diu possumus. illud vero max
Abbreviated transcription (Latin):
tia et ĩ latꝰ ĩclinato lãguore p̾du¬
ro ac rigẽde barbaria qͥdã metii os¬
tẽdit᷑ cũ accipiat aptos eximn acti¬
one motꝰ ut cũ gectei cõcordet et
manib ac laterib obsequat᷑ asp ͨ¬
tus eĩ sẽꝑ eodẽ u̾titur qͦ gen Excep¬
tis qͥ aut dãpnare aut cõtede̾ aut
nobis remon̾e oportebit ut idẽ il¬
lud nultu uideamur adu̾sari ma¬
nu repelle̾. ditalẽ adutite pes

Expanded text:
tia et in latus inclinato languor et praedutia et in latus inclinato languor et praeduro ac rigente barbaria quaedam mentis ostenditur. tum accipiat aptos ex ipsa actione motus, ut cum gestu concordet et manibus ac lateribus obsequatur. aspectus enim semper eodem vertitur quo gestus, exceptis quae aut damnare aut concedere aut a nobis removere oportebit, ut idem illud vultu videamur aversari, manu repellere: —Di talem avertite pes