comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eam qͥsq ad et̃num regnũ a p̃sentis scłi fluctibꝰ trabit᷑.
ne in et̾ne mortis ꝓfunda mergat᷑. q̃ ex om̃i geñe pisci¬
um congregat. qr ad peccatoꝵ ueniã. sapientes. ⁊ fa¬
tuos. liberos.⁊ seruos. diuites. ⁊ pauꝑes. fortes ⁊ infir¬
ni homines tc̃ recipient᷑ in uasaħ est in et̾nas du¬
cent᷑ mansiones. mali aũt foras mutent᷑. in cami¬
nũ uidelicet ignis: uͥerit fletꝰ ⁊ stridor dencium.
Possunt ⁊ pisces sapientes istiꝰ mundi significare.
ut ẽ illud psalmiste. uolucres celi ⁊ pisces maris qͥ
pambulant semitas maris. Uolucres celi suꝑbi st̃¬

Expanded text:
eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirni homines, tunc recipiuntur in vasa, hoc est, in aeternas ducentur mansiones: mali autem foras mittentur, in caminum, videlicet ignis, ubi erit fletus et stridor dentium. Possunt et pisces sapientes istius mundi significare, ut est illud psalterii: Volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitam maris . Volucres coeli, superbi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ discurrunt ut pisces. Alia q̃ stant fixe. ut ostree.
inicis spongie. ex his alias mares clici. eo qd̃ tenues
sint fistule. spissioresq alias femininas qͥ maioribꝰ
mollissinũ gaꝰ eaꝵ pene cilli uocant᷑ eo qd̵ apte fuit
ad ocłoꝵ tumores. ⁊ ad exc̃gendas lippitudines utiles.
Candide spongie cura fiunt. ꝑ estatẽ enĩ ad solem ster¬
nunt᷑: ⁊ sic̃ cera punica candorẽ bibunt: aĩaliũ om̃i¬
um in aqͥs uiuentiũ noia.cͣ. xl.iiͦii. plinꝰ ait. diuisa
ut luligo. ⁊ huic similia. ex qͥbꝰ multa qͦdam nat᷑e
intellectu ordinẽ tẽpoꝵ suoꝵ agnoscunt. q̃dam uͦ
in suis locis sine mutatione uagant᷑. In piscibꝰ aũt
feminis. alie cõmixtione mascłi concipiunt: ⁊ pari¬
unt catulos. Alie ponunt oua sine mascłi suscep¬
tione concepta. q̃ item in seqͦns sui seminis iactu ꝑ¬
fundunt᷑: ⁊ q̃ hoc munere fuerint afflata geñabilia
fiunt. q̃ uͦ fusa ñ fuerrat sterilia ꝑseuerant: aut

Expanded text:
et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus 62. Mollissimum genus earum pennicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et, sicut cera Punica, candorem bibunt. 63. Animalium omnium in aquis viventium nomina CXLIV, Plinius ait, divisa ut loligo, et huic similia. Ex quibus multa quodam naturae intellectu ordinem temporum suorum agnoscunt: quaedam vero in suis locis sine mutatione vagantur. In piscibus autem feminis aliae commistione masculi concipiunt et pariunt catulos: aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, quae iterum insequentis sui seminis jactu perfunduntur: et quae hoc munere fuerint afflata, generabilia fiunt: quae vero perfusa non fuerint, sterilia perseverant aut
Abbreviated transcription (Latin):
deputat᷑. Lucina auis inde nom̃ sũpsit qr can¬
tu suo significare solet diei surgentis exortũ. qͣsi
lucinia eadẽ ⁊ acredula. de qͦ cicero in prognosticis
⁊ matutinos exercet acredula cantꝰ. hec forsan p̃¬
dicatores scõs tipice significare potest. qͥ fut᷑e lucis
exortũ p̃nuntiant. ⁊ ad eiꝰ aduentũ anmo uigilan¬
ti indendere fideles qͦsq exortant᷑. Ulula auis a
planctu ⁊ luctu nominata. cũ enĩ clamat: aut
flecũ imitat᷑ aut gemitũ. unde ⁊ aput augͣes si
lam̃tet᷑ tͥsticiã. tacens ostend̾e fert᷑ ꝓsꝑitatẽ. Que auis
significare potest ululatũ peccatoꝵ in inferno.

Expanded text:
let. Luscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Prognosticisfrag. 6: Et matutinos exercet acredula cantus. Ulula typice significare potest, qui futurae lucis exortum pronuntiant et ad ejus adventum animo vigilanti intendere fideles quosque exhortantur. Ulula avis a planctu et luctu nominata. Cum enim clamat, aut fletum imitatur, aut gemitum. Unde et apud augures si lamentetur, tristitiam: tacens ostendere fertur prosperitatem. Quae avis significare potest ululatum peccatorum in inferno.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑgunt. Cornices duces eas p̃cedunt. ⁊ ille qͣsi
exerritꝰ ꝓsecunt᷑ eximia illis cirra filios pietas.
Nam a deo uidos inpensiꝰ fouent. ut assiduo in cu¬
bitꝰ plumas exuant. qͣntũ aũt tẽpꝰ inpend̾int in
fetibꝰ educandis. tm̃ ⁊ ip̃e inuicẽ apullis suis
⁊ uenena eoꝵ ꝓ nichilo ducunt. qr malignos spc̃
cũ uenenosis suggestionibꝰ suis insectantes ad
nichilũ redigunt. De qͥbꝰ ieremias ait. Turcͦ. ⁊
hirundo. ⁊ ciconia cognouer̃t tẽpꝰ aduentꝰ sui. ħ
est tẽpꝰ qͦ scã eccła in aduentu saluatoris congre¬
ganda eratin unũ. Olor: auis est qͦm grea agnũ
appellant. Olor aũt dictꝰ. qd̾ sit totꝰ plimmis albus.
nullꝰ enĩ meminit agnũ nigrũ. Oio enĩ grece :¬
totũ d̾r. Cignꝰ aũt a canendo ẽ appellatꝰ. eo qd̾ car¬

Expanded text:
ne pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipse quasi ne pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipse quasi exercitus prosequitur. Eximia illis circa filios pietas. Nam adeo natos impensius fovent, ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis et venena eorum pro nihilo ducunt: quia malignos spiritus cum venenosis suggestionibus suis insectantes ad nihilum redigunt. De quibus et Jeremias ait: Turtur et hirundo et ciconia cognoverunt tempus adventus sui , hoc est tempus, quo sancta Ecclesia in adventu Salvatoris congreganda erit in unum. Olor avis est, quem Graeci cygnum appellant. Olor autem dictus, quod sit totus plumis albus. Nullus enim meminit cygnum nigrum. Olor enim Graece totum dicitur. Cygnus autem a canendo est appellatus, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
sono. he aũt dum ꝓperant. unã secunt᷑ ordine litre¬
rato. De qͥbꝰ lucanꝰ. ⁊ tͦbata pec̾it disꝑsis lict̾a pen¬
nis. Excelsa aũt petunt. qͦ faciliꝰ uideant qͣs petant
t̾ras. Castigat aũt uoceq cogit agmen. at uͥ rau¬
cescit. succedit alia. Nocte aũt excubias diuidunt.
⁊ ordinẽ uigiliaꝵ ꝑ uices facuut tenentes lapil¬
los suspensos digitis qͥbꝰ somnos arceant. qd̵ ca¬
uendũ erit clamore indicant. Etatẽ in illis co¬
lor ꝓdit: nam senectute nigrescunt. Grues qͥppe
iuuentes. uniꝰ tñ ducdũ seqͥ ñ sꝑnunt. in uigili¬
as exercent ⁊ ꝓinuicẽ solliciti noct᷑nos. cantꝰ in
psalmodiis edere ñ segnes fiunt. unde d̾r gru¬
es unã secunt᷑ ⁊ litt̃ato ordine uolant. Ciconie.
uocate a sono qͦ crepitant qͣsi cicanie qͦm sonũ
oris potiꝰ ẽẽ qͣm uocis qr eũ qͣtiente raͦustro faci¬
unt. heueris nuntie. societatis comites. serpentũ
hostes maria tͣnsuolant. in asiam collectã agmi¬

Expanded text:
. Hae autem dum properant, unam sequuntur ordine litterato. De quibus Lucanus: Et turbata perit dispersis littera pennis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant, quas petunt, terras. Castigat autem voce, quae cogit agmen. At ubi raucessit, succedit alia. Nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arceant. Quod cavendum erit, clamore indicant. Aetatem in illis color prodit: nam senectute nigrescunt. Grues quippeviventes, unius tamen ductum sequi non spernunt, vigilias exercent, et pro invicem solliciti nocturnos cantus in psalmodiis edere non segnes fiunt. Unde dicitur: Grues una sequuntur et litterato ordine volant. Ciconiae vocatae a sono, quo crepitant, quasi cicaniae, quem sonum oris potius esse quam vocis, quia eum quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae societatis comites, serpentium hostes maria transvolant, in Asiam collecto agmi
Abbreviated transcription (Latin):
PDisces duo. comuncti qͥnq panibꝰ. duo testam̃ta legis.
ł duo testam̃tis p̃cepta. siue due ꝑsone. regia ⁊ sac̃dotał.
in euͣngłio. Et acceptis qͥnq panibꝰ ⁊ duobꝰ piscibꝰ. Amꝰ
diunitas filii dei q̃ carne induta latuit: aͥmꝰ in esca.
mordit: necatꝰ ẽ ꝑ potentiã diuinitatis. Item in malam
partẽ ꝓ diabolo ꝑ abacuc. totũ in hamo suo subleua¬
bit.
num nom̃ auiũ: s genꝰ du̾sum:
nam sic̃ sp̃e sibi differunt. ita ⁊ na¬
ture dĩisitate. Nam alie simplices
st: ut bolumbe. Alie astute. ut ꝑdix. Aue ad manũ
se subiciunt. ut accipit̃. Alie reformidant. ut gara¬
mantes. Alie hominũ conũsatione delectant᷑ ut yrũ¬
do. Alie in desertis secretã uitam diligunt: ut turt᷑.
Alie solo semine reꝑto pascunt᷑. ut anser. Alie car¬
nes edunt ⁊ rapinis intendunt: ut miluus. Alie
Alie c̃ grege.i. gregatĩ uolantes. ut st᷑m ⁊ cotͦnices. Alie
soliuage .i. solitarie ꝓpt̃ insidias dep̃dandi. ut aqͥle.

Expanded text:
panibus, duo testamenta legis, vel duo charitatis praecepta, sive duae personae, regia et sacerdotalis. In Evangelio: Et acceptis quinque panibus et duobus piscibus . Hamus divinitas Filii Dei, quae carne induta latuit hamus in esca. mordit, enecatus est per patientiam divinitatis. Item in malam partem pro diabolo per Habacuc: Totum in hamo suo levabit Unum nomen avium, sed genus diversum. Nam sicut spturae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se subiciunt, ut accipiter; aliae reformidant, ut garamantes; aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo; aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur; aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus; aliae aliae congregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila,
Abbreviated transcription (Latin):
fert̃. agenoris regis libie filia fuit. qm
iorns ab afrita raptam cretam aduexit. ⁊ partẽ
t̃ciam orbis. ex eius uõie appellauit. Iste est aut̃
agenor. libie filius. ex qua libia. idest africa fer-¬
tur cognominata: unde apparet. priꝰ libiam acce¬
pisse uocabłm. postea europam. Eitropa aut̃ int̾¬
ciam partem orbis ditusa incipit. a flumine ta¬
nay descendens ad occasum. ꝑ septentrionalem oce¬
anũ usq infines yspanie. cuiꝰ pars orientalis ⁊ me¬
ridiana a ponto consurgens tota mari magno
coniungit᷑ ⁊ in insulis gadis funt᷑. Prima eurpe re¬
gio schitia inferior. que a me otidis paludib inci¬
piens inter danubiũ ⁊oceanũ septemtrionalem usq
ad germanĩã porrigit᷑. que t̃ra generałr ꝓpt̃ bar¬
baras ał. gentes nationes quib in habitatur. bar-¬

Expanded text:
ferunt Agenoris regis Libyae filia fuit quam ferunt Agenoris regis Libyae filia fuit quam Jupiter ab Africa raptam Cretam advexit, et partem tertiam orbis ex ejus nomine appellavit. Iste est autem Agenor Libyae filius, ex qua Libya, id est Africa fertur cognominata. Unde apparet prius Libyam accepisse vocabulum, postea Europam. Europa autem in tertiam partem orbis divisa incipit a flumine Tanai, descendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae: cujus pars orientalis et meridiana a Ponto consurgens, tota mari magno conjungitur, et in insulis Gadis finitur. Prima Europae regio Scythia inferior, quae a Maeotidis paludibus incipiens, inter Danubium et Oceanum septentrionalem usque ad Germaniam porrigitur, quae terra generaliter propter barbaras gentes, quibus inhabitatur
Abbreviated transcription (Latin):
tt᷑ appensus pͥnceps. regio ethiopum.¬
thioprim regio. ab indo flumine consurgens iux¬
ta egẏptum in niltim & oceanum in meridie
sub ipso solis uicinitate iacet. Chanaan. filiꝰ cham.
obtintut t̃ram a fydone usq ad gatan qmͣ iudei
deinceps possedert̃ eiectis chananeis. Inter precat᷑
autẽ chanaam motus eoꝵ. uel negociator aut hu¬
milis. Significat aut̃ chanaan. cupidos ⁊ auaros
in fimarũ rerum & sectatores scłarium negocio¬
rum. quos amouendos a suis sedib constat. qͥa
mundus tranxit ⁊ cõcupiscentia eius. pontꝰ.
ontus. regio multarum gentiũ iuxta mare
ponticũ qd̃ asiam europamq dist̾minat.
Poritris uero int̾pretat᷑ inclinans: saronas.
aronas. que interp̃tat᷑ campestris. regionẽ pa¬
lestine usq ad oppidum ioppe ꝑtingens. Saro-¬
na quoq interpretatur cantans tristiciã. Fiuitasia.¬
ost asiam: ad europam
stilũ u̾timꝰ. Citropa quippe ut gentilias

Expanded text:
tatur appensus princeps; Aethioputatur appensus princeps; Aethiopum regio ab Indo flumine consurgens juxta Aegyptum in Nilum et Oceanum in meridie sub ipsa solis vicinitate jacet. Chanaan, filius Cham, obtinuit terram a Sidone usque ad Gazam, quam Judaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Interpretatur autem Chanaan motus eorum, vel negotiator, aut humilis. Significat autem Chanaan cupidos et avaros infirmarum rerum et sectatores saecularium negotiorum, quos amovendos a suis sedibus constat, quia mundus transit et concupiscentia ejus . Pontus regio multarum gentium juxta mare Ponticum, quod Asiam, Europamque disterminat. Pontus vero interpretatur inclinans. Saronas, quae interpretatur campestris, regio est Palaestinae usque ad oppidum Joppe pertingens. Sarona quoque interpretatur cantans tristitiam. Post Asiam ad Europam stylum vertimus. Europa quippe ut gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
iii. fuit aut̃ unꝰ de postis heber noĩe ofir. ex cu¬
ius stirpe uementes a fluino cofene usq ad regio¬
nem uidie que uocat᷑ iheria. habitasse refert io¬
sephus a quo puto ⁊ regionẽ uocabłm consecutã.
Ophir aut̃ iuterpretat᷑ ignominia. reblata.¬
eblata. regio est babilonioꝵ siue urbs quã
nẽ antiochiam uocant. Reblata uͦ interpre-¬
tatur multum ista siue multitudo. Saro.¬
aron cuiꝰ ⁊ ysaias meminit dicens. In paludes
u̾sus est saron. usq ad p̃sentem autẽ diem re¬
gio inter montem thabor ⁊ stagnum tybiadis sa-¬
ronas appellatur. S ⁊ cesarea palestine usq ad
oppidum ioppe omis t̃̾ra que cernit᷑ dr̃ saronas.
Interp̃tat᷑ uero saron princeps meroris. sesella.¬
efela. sicut scribit ysaras ꝑ qua aquila campe¬
Istrem. symmachus uallem interp̃tat᷑ usq ho¬
die om̃is regio iuxta eleutheropolim campestris
⁊ plana que uergit ad aquilonẽ & occidentem. sefe¬
halassar regio est sirie. E halassar aũt̃ interp̃-¬

Expanded text:
i: fuit autem unus de posteris Eber, nomine Ofyr, ex cujus stirpe venientes a fluvio Cofene usque ad regionem Indiae, quae vocatur Hieria, habitasse refert Josephus, a quo puto et regionem vocabulum consecutam. Ofyr autem interpretatur ignominia. Reblatha regio est Babyloniorum, sive urbs, quam nunc Antiochiam vocant. Reblatha vero interpretatur multa ista, sive multitudo. Saron, cujus et Isaias meminit, dicens: In paludes versus est Saron . Usque ad praesentem autem diem regio inter montem Thabor et stagnum Tiberiadis appellatur: sed et Caesaria Palaestinae usque ad oppidum Joppe, omnis terra, quae cernitur, dicitur Saronas. Interpretatur vero Saron princeps moeroris. Sefela, sicut scribit Isaias, pro qua Aquila campestrem, Symmachus vallem interpretantur, usque hodie omnis regio juxta Eleutheropolim campestris et plana, quae vergit ad aquilonem et occidentem, SefeThalassar regio est Syriae; Thalassar autem interpre
Abbreviated transcription (Latin):
abitarum ut scribit iheremias. Mag̃a interpreta¬
tur. requirentẽ siue retinenitẽ. Misor regio moal
iuxta ieremiam porro misor interpretatur directa
siue tampestris uel tribulatio. Mofath Mofath.
regio moabitarum. sicut in iheremia legimus.
Posita est autem ⁊ supra mefaa. Inter precatar
autem mofath aqũ arum impectus. siue ab eis
tempora. Maon. Maon. regio moabitarirm.
iuxta iheremiam maiori int̾pretat᷑ habitacłm.¬
agedan ad cuiꝰ fines matħs eun Magedan¬
głista scribit dñm ꝑtienisse. s ⁊ marcus eiꝰ¬
Dem̃ noĩs recordat᷑. nunc aut̃ regio dr̃ mageda¬
na.circa gerasan. magedan enĩ inteł põmoꝵ eiꝰ
scribit ysaras. Nam nebeoth interpretat᷑ ꝓpħans.
phir. est locus. unde sicut in Ophir¬
regnoꝵ libris legimꝰ aurũ aefferebat᷑ sala¬

Expanded text:
abitarum, ut scribit Hieremias. Masaga interpretaabitarum, ut scribit Hieremias. Masaga interpretatur requirentem sive retinentem. Misor regio Moab juxta Hieremiam, interpretatur directa sive campestris vel tribulatio. Masfath regio Moabitarum, sicut in Hieremia legimus. Posita est autem et supra in Isaia. Interpretatur autem Masfath aquarum impetus habens tempora. Maon regio Moabitarum juxta Hieremiam. Maon interpretatur habitaculum. Magedan, ad cujus fines Matthaeus evangelista scribit Dominum pervenisse: sed et Marcus ejusdem nominis recordatur, nunc autem regio dicitur Magedana circa Gerasan. Magedon enim interpretatur pomscribit Isaias. Nam Nebeoth interpretatur prophetans. Ofyr est locus, unde sicut in Regnorum libris legimus aurum afferebatur Sal
Abbreviated transcription (Latin):
ta ietechielem ⁊ iheremĩa in qua ꝓfrugi habitau̾e
iudei. Fathore uͦ interpretat᷑ oris exploriatio. fiue bu¬
cilla luminis. uel osturris. Gellam. Gellam. sur
regio allophiloꝵ. Porro gela interpretat᷑ migra uł
esur regio alienige¬
narum in syria. Nam gesur interpretat᷑ uxta
lumen meũ uel applicante se lumine meo. Galli¬
alilea dr̃ regio. Nam due sunt galilee. lea.
quib una galilea gentiũ uocat᷑ uicina finib
tẏrioꝵ. uibi ⁊ salomon .xxu. cuitates donauit hyrã.
regi tyrio insorte tribus neptalim. Altera galilea
dr̃ circa tyłiadem ⁊ stagnũ genesareth ĩtribu ⁊a¬
bulon. Interpretatur aut̃ galilea uolutabilis. aut
tnͣsmigratio ꝑ petrata. uel rota. bemela.¬
emela. regio idumeoꝵ ꝓqua aquila ⁊ simmachꝰ
interpretant᷑ uallem ialis. Macha. ¶acha.
regio regis gesur. Interpretat᷑ aut̃ macha mollitꝰ si
uie confractus. Masagam Masagam regio mo¬

Expanded text:
ta Ezechielem et Hieremiam, in qua profugi habitavere ta Ezechielem et Hieremiam, in qua profugi habitavere Judaei. Fathures vero interpretatur oris exploratio, sive buccella luminis, vel os turturis. Gellam Sur regio allophylorum; porro Gella interpretatur migra vel sur regio alienigenarum in Syria: nam Gessur interpretatur juxta lumen meum, vel applicans se lumini meo. Galilaea dicitur regio. Nam duae sunt Galileae, e quibus una Galilaea gentium vocatur, vicina finibus Tyrorum, ubi et Salomon XXV civitates donavit Hiram regi Tyri in sorte tribus Nephthalim: altera Galilaea dicitur circa Tiberiadem, et stagnum Genesareth in tribu Zabulon. Interpretatur autem Galilaea volutabilis, aut transmigratio perpetrata, vel rota. Gamela regio Idumaeorum, pro qua Aquila et Symmachus interpretantur vallem salis. Macha regio regis Gessur, interpretatur Macha mollitus, sive confractus. Masagam regio Mo
Abbreviated transcription (Latin):
filii iectan filii heber. Messe quippe interpretat᷑
aqua rara uel elatio. Theman. regio principum edõ
interra gebaletica. atheman filio elifaz. filii esau sor
tita uocabłm. S & usq hodie est uilla theman no¬
mine distans ab urbe petra .u. milib tibi ⁊ roma¬
noꝵ militũ p̃sidiũ sedet. De quo loco elifaz rex
themanoꝵ. unus quoq filioꝵ ismahel appellabat᷑
theman. Sciendum autem qd̾ omĩs australis re-¬
gio ebraice theman dicit᷑. Interpretat᷑ aut̃ the¬
man auster uł africus. Cedar. Cedar de
quo in edechiele principes cedar legunt᷑ s ⁊ ihe¬
remias ⁊ ysaias in iusione arabie huiꝰ uocabuli
recordant᷑. Est autem regio in heremo sarracenoꝵ
a filio ismahelis cedarita cognominata.
aut̃ interpretat᷑ tenebre uel meror. Cotha.¬
otha regio assirioꝵ. Cotha interpretat᷑ pretipu¬
um. De capolis sicut in eunͣgłio legimꝰ est re¬
gio decem urbiũ tnͣsiordanem circa hippũ ⁊ pellã.
⁊ gadaram. fatore.Eatore regio egypti uix¬

Expanded text:
filii Jectan filii Eber. Messe quippe interpretatur aqua rara, vel elatio. in terra Gebalitica, a Theman, filio Eliphaz, filii tita vocabulum, sed usque hodie est villa, Theman nomine, distans ab urbe Petra V millibus, ubi et Romanorum militum praesidium. Sed de quo loco Eliphas rex Themanorum, unusquisque filiorum Ismael appellabatur Theman. Sciendum autem, quod omnis australis regio Hebraice Theman dicitur. Interpretatur autem Theman, auster, vel Africus. Cedar, de quo in Ezechiele principes Cedar leguntur: sed et Hieremias et Isaias in visione Arabiae, hujus vocabuli recordantur. Est autem regio in eremo Sarracenorum, a filio Ismaelis Cedar ita cognominata. Cedar autem interpretatur tenebrae, vel maeror. Gotha regio Assyriorum; Gotha interpretatur principium. Decapolis, sicut in Evangelio legimus, decem urbium regio est trans Jordanem circa Hippum et Pellam et Gadaram. Fathures regio Aegypti jux
Abbreviated transcription (Latin):
destamenta intelligunt᷑. aut duo ppoli fideliũ ex ui¬
deis uidelicet & gentib. quos auriga celestis scdm̃
uoluntatẽ suam ducit. Unde ⁊ psalmista ait deduc
mne dñe in ua tua ⁊ ambulabo in u̾itate tua.

Expanded text:
elium: ex Judaeis videlicet et gentibus, quos auriga coelestis secundum voluntatem suam ducit: unde et Psalmista ait: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua .
Abbreviated transcription (Latin):
uita est. que stat. Stilla que cadit. hinc ẽ stillicidi¬
um qiͣ stilla cadens. Stiria enĩ greceum ẽ. idest gut¬
ta. Inde fit diminutiũuut dicamꝰ stilla. Nam gut¬
ta sig̾cat doctrinã spiritalẽ unde est illud sp̃onsi in cĩ¬
tico canticoꝵ qd̃ ad sponsam dicit. Aꝑi michi soror mea.
amica mea. columba mea. in macłata mea. quia capd̃
meũ plenum est rore ⁊ cicinni mei guttis noctium.
Caput xp̃s d̾̃s: cicinni st̃ fideliũ collectiones. In ro-¬
re ⁊ guitis noctium frigẽs caritas in multis ostendr᷑.
citat dñs fideles quosq ad p̃dicationis studiũ. Stilli¬
cidia aut̃. significãt leuia documenta de quibꝰ dr̃.
Instillicidiis suis letabit᷑ cum exoriet᷑. Que ad in¬
choantes respiciunt xpianos. quando angusta pri¬
mordia latissima ñ potest introrre doctrina. de qͥ¬
bus dicit apłs. Non potu loqͥ uobis qͣi spiritalib.
s quasi carnalib. Quasi paruulis in xp̃o lac uo¬

Expanded text:
utta, quae stat: stilla, quae cadit. Hinc est stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim graecum est, id est, gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus, stilla. Nam gutta significat doctrinam spiritalem: unde est illud sponsi in Cantino canticorum, quod ad sponsam dicit: Aperi mihi, soror mea, amica mea, columba mea, immaculata mea; quia caput meum plenum est rore, et cincinni mei guttis noctium . Caput Christus Deus, cincinni sunt fidelium collectiones. In rore et guttis noctium frigens charitas in multis ostenditurcitat Dominus fideles quosque ad praedicationis studium. Stillicidia autem significant levia documenta, de quibus dicitur: In stillicidiis suis laetabitur, cum exorietur . Quae ad inchoantes respiciunt Christianos, quando angusta primordia latissima non potest introire doctrina. De quibus dicit Apostolus: Non potui vobis loqui, quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; quasi parvulis in
Abbreviated transcription (Latin):
Rocelle enĩ. aut de fluminib. aut deuentis fi¬
unt. Nicħ autem uelocitiꝰ uentis. Unde ⁊ ꝓpt̾
celeritatem. tam uentos. qmͣ flumina: alata fin-¬
gunt poete. ut alta uis austri. ꝓcella enĩ sigc̾at tẽ¬
pestuosos ꝑsecutoꝵ furores: quiꝰ eccł̃iam xp̃i partĩ
miuis. partim flagris. atq tormentis afficiũt: sed
aliquando ipsas ꝑsecutoꝵ mentes dñs in meliꝰ cõ¬
u̾tit. ut ꝑ penitentiam apristinis scelerib se mũ¬
dantes ad bonos actus conu̾tunt᷑. Nam in psalmo
scriptum est. Ignis. grando. nix. glacies. sp̃c ꝓcella¬
rum: que faciunt uerbum eius. Ignis. grando nix.
glacies: ꝑ allegoriam sicutt dic tum est hoĩes sigtãt.
qui in hoc scło exturbulentis ⁊ pessimis ad decio¬
tionis tranquillissima studia ꝑuenerunt. Qui
bis ad confessionis ipsius grãm uenire meruert̃.¬
Aliquando uero dum in prauis actib ꝑ seuerãt:
et̃na eos pena cruciabit. nde scriptum est. Plu-
mea cura consumtt. Sulphur: qͥa cogitationes

Expanded text:
rocellae enim aut de fluminibus aut de ventis fiunt. Nihil autem velocius ventis. Unde et propter celeritatem tam ventos quam flumina alata fingunt poetae, ut alata vis Austri. Procella enim significat tempestuosos persecutorum furores, qui Ecclesiam Christi partim minis, partim flagris atque tormentis afficiunt. Sed aliquando ipsas persecutorum mentes Dominus in melius convertit, ut per poenitentiam a pristinis sceleribus se mundantes ad bonos actus convertantur. Nam in psalmo scriptum est: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellarum, quae faciunt verbum ejus . Ignis, grando, nix, glacies per allegoriam sicut dictum est homines significat, qui in hoc stionis tranquillissima studia pervenerunt. Qubis ad confessionis ipsius gratiam venire meruerAliquando vero dum in pravis actibus perseverant, aeterna eos poena cruciabit. Unde scriptum est: Pluitmea cura consumit; sulphur, quia cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
tor: ut in iheremia. Ale dereliquert̃ fontẽ aque ui¬
ue. Fõns. baptismum: ut in iohel.Et fons de domo do¬
mini eg̾diet᷑: & arrigauit omnẽ t̃ram. Et in aliam
partem: ut in ꝓpħa. De siccabit᷑ fluuiꝰ a fonte suo.
Fontes. scĩ p̃dicatores: ut in ysaia. Haurietis aquas ĩ
gaudio de fontib salriatoris. Et in aliam partẽ ꝑio
hel S ⁊ bestie agri suspexerunt ad te. quia ex sit¬
cati ft̃ fontes aquarũ. Fontes heretici: ut in epła
petri. hi funt fontes sine aqua. fons. origo genĩs
humani. In salomone. Anteqmͣ rumpat᷑ fuuris ar¬

Expanded text:
tor, ut in Jeremia: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Fons baptismus in Joel: Et fons de domo Domini egredietur et irrigabit omnem terram . Et in aliam partem, ut in propheta: Dessiccabitur fluvius a fonte suo . Fontes, sancti praedicatores, ut in Isaia: Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris . Et in aliam partem per Joel: Sed et bestiae suspexerunt ad te, exsiccati sunt fontes aquarum. Fontes, haeretici in Epistola Petri: Hi sunt fontes sine aqua . Fons origo generis humani in Salomone: Antequam rumpatur funis ar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pegrinoꝵ. Unde & uocabłm sumpsit. Ham eegre¬
co in latinum. xenodochiũ ꝑegrinoꝵ susceptio
nunicupat᷑. NIoi Autem egrotantes de plateis colligũ¬
tar. misso cõmion dr̃ grece in quo cõsitp̃ta saniguo¬
rib atꝙq in edus miseroꝵ membra fouent᷑. Decdo
temph in quo sacra reponunt᷑. sicut donarũ
est in quo colbcant᷑ oblata sicut lect st̾ria di¬
cuntur. ubi hoĩes sedere confueuerit ab inferen¬
pas igtur ⁊ de porandis sacͥ sacͣriũ nũcupat᷑. do
nariũ tͦ eo qd̾ ibi dona reponantur que ia tem¬
Et adsecratumin quo nemo aliqͥd agere debet. nsi
Ad qd̃ et factũ unde ⁊ nomen acepit. Peuetrala
secreta sunt oracłoꝵ. ⁊ penetralia dicta funt abs
monachi habitatõ est. Stĩo stacio ⁊id est solitarii
habitatõ. Cenobiũ. exgreco ⁊ latino uidet᷑ ẽẽ com¬
posttum. Est enim habitacłm płimoꝵ in cõmune
uiuentium. Ceno eñi grece cõmine dt̃ fana dicta

Expanded text:
et peregrinorum: unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeet peregrinorum: unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum xenodocheion, peregrinorum susceptio, nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, nosocomeion dicitur Graece, in quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur. templi, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt; ab inferendis igitur et deportandis sacris, sacrarium nuncupatur. 2. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur, quae in temest consecratum, in quo nemo aliquid agere debet, nisi ad quod est factum: unde et nomen accepit. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo monachi habitatio est. Sterium statio, id est, solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse compositum: est enim habitaculum plurimorum in commune viventium. Coinon enim Graece commune dicitur. Fana dicta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dictum est atͥum. qd̃ ad dant᷑ ei tres porticus ext̾n¬
secus. Alii atriũ quasi ab igni ⁊ ligno atrum di¬
xerunt. Attum enĩ fit ex fumo. Aulam enĩ scãm
eccłiam significat. aut conscientiã mundissime
aiẽ. Ipsa est enĩ aula regalis. ⁊ habitario sp̃s sc̃i
sicut dicit apłs quia templũ dei estis ⁊ sp̃s dei
habitat in uobis. Domus enĩ aliquando signifĩ¬
cat scãm eccłiam ut est illud. Domũ tuã decet scĩ¬
tudo dñe in longitudinẽ dierum. Aliquando ce¬
lestem ierłm de quo legit᷑. letatus sũ in his q̃
dieta sunt mͥ: in d̾omũ dñi ibimꝰ. Aliqñ uͦ aĩam
scãm. in qͣ habitat ds̃. Atria enĩ aut p̾sentem
etcłiam sg̾nficat̃. aut introitũ fidei. Unde scͥptũ
est. Stantes eiant pedes nr̃i in atriis tuis ierłm.
Significat enĩ eos qui tam in penetrabilib st̃

Expanded text:
et dictum est atrium, quod addantur ei tres porticus extrinet dictum est atrium, quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium, quasi ab igne et ligno atrum dixerunt. Atrum ergo fit ex fumo. Aula enim sanctam Ecclesiam significat, aut conscientiam mundissimae animae, ipsa est enim aula regalis et habitatio Spiritus sancti, sicut dicit Apostolus: Quia templum Dei estis et spiritus Dei habitat in vobis . Domus ergo aliquando significat sanctam Ecclesiam, ut est illud: Domum tuam decet sanctitudo, Domine, in longitudine dierum ; aliquando coelestem Jerusalem, de qua legitur: Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi: in domum Domini ibimus ; aliam, in qua habitat Deus. Atria enim aut sanctam Ecclesiam significant, aut introitum fidei. Unde scriptum est: Stantes erant pedes nostri in atriis tuis, Jerusalem . Significat enim eos, qui jam in penetralibus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
abitatio. ab abendo uocata. ut habitare casas.
Domus ex greca appellatione uocata. Nam do¬
mata. greci tecta dicunt. Est autem domus
cut orbis domiciliũ tociꝰ generis humani. Om̃e
edificut̃ autiqͥ edem appellauerunt. Alii edem
ab edndo quidam sumpsisse nomen existimãt.
dantes ȩxemplũ de plauto. Si uocassem uos mede
ad prandiũ. Hinc ⁊ edificium. eo qd̃ fuerit priꝰ
adedendum factum. Somꝰ. caro saluatoris assũpta.
sensu. Domus corda fidelium. uel corꝑa. ut in exo¬
do ponetis de sanguine agni suꝑ utrumq postẽ
⁊ suꝑ liminarib domus in quib eclentis ĩllud.
Domus corda reꝓboꝵ ut in ysaia. Et oriẽtur in do¬
mib eoꝵ spine idest solitudo scł̃i. Domus cdiabłi
conuentꝰ omniũ maloꝵ. ut in salomone. Ne forte
impleant᷑ extranei uirib tuis. ⁊ labores tui suit
indomo aliena. Aula: domus est regia. siue spacio¬
sum habatacłm. port̾ib quatuor conclusũ. Atriũ
magna edes est siue amplior & spaciosa domus.

Expanded text:
abitatio ab habendo vocata, ut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata, nam δώματα Graeci tecta dicunt. Est autem domus cut orbis domicilium humani generis totius. Iteaedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Domus caro Salvatoris assumpta sensu . Domus corda fidelium vel corpora, ut in Exodo. Ponetis de sanguine agni super utrumque postem, et superliminaribus domus, in quibus edetis illud . Domus, corda reproborum, ut in Isaia: Et orientur in domibus eorum spinae , id est, sollicitudo saeculi. Domus diaboli, conventus omnium malorum, ut in Salomone: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Aula domus est regia sive spatiosum habitaculum porticibus quatuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus,
Abbreviated transcription (Latin):
bus discumbentes epulabantur. Clinon eñi gre¬
te lectum uel accubitũ. ex quo confectum est. ut
erpenit uͥ scẽ anime fide spe & caritate quiesce¬
tes. expectant introitũ regni celestis. Cella dic¬
ta qd̾ uos occłat ⁊ cellet. Cubicłm uͦ qd es cula¬
mus ibiq dormientes requiescimꝰ. Eubile aũt eli-¬
band locus est. Secessus qd sit locis idest sine alc¬
bessu. Cubid̾m spiritali sigtãt cordis secrettum.
ub ubeturiur euñglicus orare patrem telestẽ.
urd e dr̃. Tu aut̃ cũ oraueris in tra incubiełm.
del auso ostio ora patrem tuũ. Diũsoriũ dictũ. eo¬

Expanded text:
bus discumbentes epulabantur; κλίνη enim Graebus discumbentes epulabantur; κλίνη enim Graece lectus, vel accubitus dicitur, ex quo confectum est ut exprimit: ubi sanctae animae fide, spe et charitate quiescentes exspectant introitum regni coelestis. Cella dicta, quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus, ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est: secessus, quod sit locus, id est, sine accessu. Cubiculum spiritaliter significat cordis secretum: unde jubetur vir Evangelicus orare Patrem coelestem. Unde ei dicitur: Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum, et clauso ostio ora Patrem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
Halamum hac ex ca uocatum ferunt QCũ emin
rapte fuissent a romanis sabine. ex quibꝰ eũ una
aute alias speciẽ nobilis cum magna omniũ ad¬
miratione raperet᷑. thalamoni duci eam oracło
mi nomen iteret᷑. Egyptii quoq lingua sua lo¬
ca in quib nubentes sucecedunt ⁊ cubant thala¬
mum noiant. Calantis ergo nnistice itterũ scẽ
marie uͥguiis significat: in quo nata nr̃a conun¬
laq lamiq̃ in mundo sunt cõcupiscat. Presentis
uite longitndinẽ penam deputet ꝑcire festinet.
Unde ⁊ cenobium congregitio. Antiqͥ eñĩ pub¬
lice ⁊ ĩ eo mintẽ uescelantur. nec ulliꝰ cõmuiũ
singlare erat. ne in oculto delicie luxuriã gig¬
nesent. Cenacł̃m gͦ siguificat scãm eccłiã. isi qͣ¬
⁊p̃o mittum passionis sue ⁊ sacramentũ ddiꝑis
grarum loquela eis ꝑeundem spm̃ data est
triclunũ est cenacłm atrib lectulis discumben¬
tuim dicbum. Apud uec̾es enĩ in loco uͥ cõrus
aparatꝰ ei ponelat᷑ tres lectul strati eant. in qͥ¬

Expanded text:
halamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna admiratione omnium raperetur, Thalamoni duci eam oraculo mi nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, thalamum nominant. Thalamus ergo mystice uterum sanctae Mariae virginis significat, in quo natura nostra conjunlaque jam, quae in mundo sunt, concupiscat: praesentis vitae longitudinem poenam deputet, exire festinet, et aUnde et coenobium, congregatio Antiquie enim publice et in commune vescebantur: nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Coenaculum ergo significat sanctam Ecclesiam, in qium passionis suae, et sacramentum corporis guarum loquela eis per eumdem Spiritum data est. Triclinium est coenaculum a tribtium dictum; apud veteres enim in loco ubi convivii apparatus exponebatur, 218 tres lectuli strati erant, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nos quoq qui spiritales filii isrł. i dest mitatores
dnĩ uidentis popłi eẽ desideramꝰ. spirital intel¬
ligentia debemꝰ offerre. Cui uidesicet aurũ of¬
ferimꝰ. cũ claritate uere sapientie. que ẽ in fide
recta resplendemꝰ. Argentum: cũ ⁊ ore nr̃o con¬
fessio fit in salutẽ. Aes. cum eandem fidem pub¬
lica p̃dicatione diuulgare gaudemꝰ. Iachincrũ.
cũ sursum corda leuamꝰ pirr purã. cum corpus
passioni subicimꝰ. Coccum bis tinctũ. cũ gemi
na idest dĩ ⁊ ꝓximi dilectione flagramus. Sis¬
sum: cũ carnis castitatem sentimus. Pilos cap᷑¬
rum: cũ habitũ penitentie ac luotus indiamꝰ.
Pelles arietũ rubricatas: cũ ip̃os dñiq gregis doo¬
tores suo sanguine baptitatos uidemꝰ. Pelles
iacinthinas: cũ nos post mortẽ spiritalia in cel
corꝑa habituros ẽẽ speramꝰ. Ligna sechiuiẽ expͣ¬
gatis peccatoꝵ spinetis. munda carne. ⁊ anima.

Expanded text:
nos quoque qui spirituales filii Israel, id est, imitatores nos quoque qui spirituales filii Israel, id est, imitatores Deum videntis populi esse desideramus, spirituali intelligentia debemus offerre, quatenus per hujusmoferimus, cum claritate verae sapientiae, quae est in fide recta, resplendemus. Argentum, cum et ex ore nostro confessio fit in salutem. Aes, cum eamdem fidem publica praedicatione divulgare gaudemus. Hyacinthum, cum sursum corda levamus. Purpuram, cum corpus passioni subjicimus. Coccum bis tinctum, cum na, id est, Dei et proximi dilectione flagramus; byssum, cum carnis castitatem sentimus; pilos caprarum, cum habitum poenitentiae ac luctus induimus; pelles arietum rubricatas, cum ipsos dominici gregis ductores suo sanguine baptizatos videmus; pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritalia in coelis corpora habituros esse speramus; ligna sethim, cum, expurgatis peccatorum spinetis, munda carne et anima
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mores sc̃ĩ ẽẽ dicunt᷑. ꝓpiciatoriũ. qiͣ ꝓpiciatiois
oratoriũ. ꝓpictatõ enĩ placatio ẽ. Oracła dicta.
eo qd̾ inde responsa reddunt᷑. ⁊ oracła ab ore. Qmͣ aũ
mat̃iam ad instructionẽ tab̾nacłi dñs quesierit.
ipse in exodo manifestat. dicens. ad moysen. loq̃¬
re filiis isrł. ut tollãt mͥ primicias ab om̃i ho-¬
mine qͥ offeret ultroneꝰ accipietis primicias mͥ.
do siquid bona aginꝰ totũ hoc diume gr̃e tri¬
bum᷑. hec sunt aut̃ que acciꝑe debetis aurum¬
⁊ argentum. ⁊ aes. iacinctũ. ac purpurã. coccũq
bis tinctum ⁊ bẏssum. pilos caprarum. ⁊ pelles
arietum rubricatas. pelles iacincthinas. ⁊ ligna
sechun. oleum ad luminaria ꝯtinnanda. aroma
ta in unguentũ. ⁊ thrmiama boni odoris. lapideᷤᷤ
onichinos. ⁊ geminas ad ornandum ephoth. acra-¬
tionꝰde facientq mͥ scũarium ⁊ habitaboĩ medio
coꝵ. Cuncta hec que dñs sibi apriore popło ad
faciendũ scuarium mat̾iałr offerri p̃cepit.

Expanded text:
e dicuntur. Propitiatorum, quasi propitiationis oratorium. Propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur, et oracula ab ore. Quam autem materiam ad instructionem tabernaculi Dominus quaesierit, ipse in Exodo manifestat, dicens ad Moysen: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias: ab omni homine, qui offeret ultroneus, accipietis primitias mihido si quid boni agimus, totum hoc divinae gratiae tribuimus. Haec sunt autem, quae accipere debetis: aurum, ainthum, byssum, pilos caprarum et pelles arietum rubricatas, pellesque hyacinthinas, ligna Sethim, oleum ad luminaria concinnanda, arota in unguentum, et thymiamata boni odoris: lapides onychinos et gemmas ad ornandum Ephod ac Rationale. Facientque mihi sanctuarium, et habitabo in medioc. Cuncta haec quae Dominus sibi a priore populo, ad faciendum sanctuarium materialiter offerri praecipit;
Abbreviated transcription (Latin):
Aromatha. in unguentũ ⁊ thimiama boni odoris:
cũ oppimonem bone nr̃e actionis multis ad exẽ¬
Plum bene uiuendi longe lateq diffundimus.
Lapides onichinos ⁊ geminas ad ornandũ ephot.
acrationale. cũ miracła sc̃oꝵ. quib cogitationes do
deuotas. ⁊ oꝑa uͥtutum ornauere. digna laude pre
dicamꝰ: atq hec in adiutoriũ nr̃e fidĩ ubi opus
fuerit. ad sirmimus. Quia em̃ in humeris hone¬
ra gestare solemus: recte ephod. id est suꝑ humera

Expanded text:
Aromata, unguentum et thymiama boni odoris, cum opinionem bonae nostrae actionis, multis ad exemplum bene vivendi, longe lateque diffundimus. Lapides onychinos et gemmas, ad ornandum ephod ac rationale, cum miracula sanctorum, quibus cogitationes Deo devotdicamus, atque haec in adjutorium nostrae fidei, ubi opus fuerit, assumimus. Quia enim in humeris onera gestare solemus, recte ephod, id est, superhumer
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aꝑtius quã ego ⁊ pat̃ unũ sumusłꝰ qͥd aꝑtius qmͣ añ
abrabam ego suni. S quia auditoꝵ mentes infidelita¬
tis galigo cõpleuerat. quasi emissũ solis radrũ nebu¬
la inter tacens abscondebat. Nebula uelañtcum mist̾i¬
oꝵ dei. qd̃ doctores scĩ meditando scrutant᷑. unde legit᷑
in ꝓph̃a. Nlebula puluis pedum eius. Item nebule. here¬
titi. de quib petrꝰ apłs. Hi sunt fontes sine aqua ⁊ ne¬
bule. turbinib agitate.

Expanded text:
 sumus? Quid apertius quam: Ante Abraham ego sum? Sed quia auditorum mentes infidelitatis caligo compleverat: quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat. Nebula velamentum mysteriorum Dei, quod doctores sancti meditando scrutantur. Unde legitur in Propheta: Nebula pulvis pedum ejus . Item nebulae, haeretici, de quibus Petrus Apostolus: Hi sunt fontes sine aqua, et nebulae turbinibus agitatae
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ nubila. ab ob nubendo scilicet. hoc est oꝑi¬
endo t̾ram. Siue qd̾ nubes uolare faciat. Exalant
enĩ ualles humide nebulas. & fuut nubes. inde nubi¬
lum. inde niues. Nebule aittem ima petunt. cũ sereni¬
tas est. Summa: cũ nubilũ. Mistice nebula sig̃cat
aut obscuritatẽ scripturarũ: Aut erroris caliginem.
Unde in dedicatoe templi. cũnebula impleuit domũ
dñi non poterant sacerdotes stare. ⁊ ministrare ꝓpt̃
nebulam. Hec fententia suꝑbos iudeoꝵ pontifices
ac doctores in sinuat. qui dum natiuitatis xp̃i sacra¬
menta inuestigare despiciũt: debitũ fidei sue minis¬
t̾ium ꝑ erroris nebulam ꝑdider̃t. Nebula ergo synago¬
gam i dest domũ dñi impleuit.⁊ sacerdotes ꝓpt̃ nebu-¬
lam ministrare non poterant. que dum in testam̃¬
to ueteri sensus misticos littere uelamine cooꝑtos. int̃
obscuras allegoriarum caligines in uestigare despi¬
ciutt. debitum fidei sue minist̾ium ꝓp̃t̃ nebulã

Expanded text:
unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est, operiendo terram; sive quod nubes volare faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas, et fiunt nubes, inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt, cum serenitas est: summa, cum nubilum. Mystice nebula significat aut obscuritatem Scripturarum aut erroris caliginem. Unde in dedicatione Templi cum nebula implevit domum Domini, non poterant sacerdotes stare et ministrare propter nebulam . Haec sententia superbos Judaeorum pontifices ac doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei sui ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Nebula ergo synagogam, id est, domum Domini implevit, et sacerdotes propter nebulam ministrare non poterant: quia dum in testamento Veteri dum sensus mysticos litterae velamine coopertos inter obscuras allegoriarum caligines investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium propter nebulam
Abbreviated transcription (Latin):
Ruina. est matutini
temꝑis frigus: quia inde pruina nomen accep̃.
quia sicut ignis urit. Ptro enim ignis grece dr᷑
Nrere enĩ ⁊ ad frigus ⁊ ad solem ꝑtinet. Nam uno ser-¬
mone. duo diuersa significant᷑. ꝑ eo qd unũ esfec¬
tum habent. Similis enĩ tiis est. & caloris ⁊ frigoris.
Uude ⁊ utraq saxa rumpunt. Nam & calor urit
ut est illud. Uritur in felix dido. Item frigus urit
ut est illud. Aut boree penetrabile frigus adurat.
Iuxta allegoriam significat abstinentiam eo qd̃
ꝑ hanc frigescat calor corporis. de quo in psalmti.
factus sum sicut uter impriuna. Item priuna. est
res ꝑuenire ñ ꝑ mittit ad fructus. Grando. cõmi¬
natio dei. qua contuaces uerberat. ut in psalmo.
Grandoꝰ carbones ignis. Et in aliam partem. Oc¬
cidit in grandine uineas eoꝵ. Grando. fut᷑a ꝑcus¬
sio est. ut in ysaia. Allidet in turbine & in lapi¬
de grandinis. Et alibi. Dabo lapides ꝑ grandes
desuꝑ nruentes:¬

Expanded text:
ruina est matutini temporis frigus, qui inde pruine nomen accepit, quia sicut ignis urit. Pyr enim ignis Graece dicitur. Vere enim et ad frigus et ad solem pertinet. Nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo, quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris: unde et utraque saxa rumpunt. Nam et calor urit, ut est illud. Uritur infelix Dido. Item frigus urit, ut est illud; Aut Boreae penetrabile frigus adurat. Juxta allegoriam significat abstinentiam eo, quod per hoc frigescat calor corporis. De quo in Psalmo: Factus sum sicut uter in pruina . Pruina vero res pervenire non permittit ad fructus. Grando comminatio Dei, qua contumaces verberat, ut in psalmo: Grando et carbones ignis . Et in aliam partem: Occidit in grandine vineas eorum . Grando futura percussio est, ut in Isaia: Allidet in turbine et in lapide grandinis . Et alibi: Dabo lapides praegrandes desuper irruentes
Abbreviated transcription (Latin):
coget᷑ in nubes: ⁊ uentꝰ tnͣsiens fugabit eas. Qd gͦ
ꝑ aerem̃ nͥ mentes scłarium designant᷑: que innu¬
meris huiꝰ uite desidiis dedite: huc illucq more ae¬
ris fluide disꝑgunt᷑. S aer in nubes cogit᷑. cuim fluxe
currens p̃dicatores scõs a nr̃is ocłis corpalit̃ occultat.
Aliq̃n aũt p̃dicatores diuini uerbi aer sig̃at. ut est
illud psalmiste. Tenebrosa aqͣ in nubibꝰ aeris .i. in¬

Expanded text:
cogetur in nubes, et ventus transiens fugabit eas . Quid ergo cogetur in nubes, et ventus transiens fugabit eas . Quid ergo per aerem, nisi mentes saecularium designantur, quae innumeris hujus vitae desideriis deditae, huc illucque more aeris fluide disperguntur. Sed aer in nubes cogitur, cum flexuaercurrens praedicatores sanctos a nostris oculis corporaliter occultat. Aliquando autem praedicatores divini verbi aer significat, ut est illud Psalmistae: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . I
Abbreviated transcription (Latin):
eR est manitas lumen płimum habers
admixtũ raritatis ꝗͣ cet̾a elem̃ta. de qͦ
uirgiliꝰ longum ꝑinane secutꝰ. der diatꝰ¬
a nõtoa ipin. ab eo qd̾ ferat t̾ram:. ł qd̾ ab ea ferat᷑.
hic aũt partim ad t̾renam: partim ad celestẽ ma¬
t̾iam ꝑtinet. Nam ille subtił uͥ uentosi ac ꝓcellosi
motꝰ ñ possunt existere: ad celestẽ ꝑtinẽt pat̾am.
cit t̾re deputatꝰ. qͥq ex se młtas sp̃es redilit. Nam
cõmotꝰ uentos facit. uehementiꝰ concitatꝰ. ignes ⁊
tonitrua. Coñtractꝰ nubila: conspissatꝰ pluuiã: con¬
gelantibꝰ nebuł niuem: cͣbulentꝰ congelantibꝰ den¬
sioribꝰ nubibꝰ grandinem. distentꝰ serenũ efficit.
Nam aerem densũ nubem eẽ: nubem rare factam
⁊ solutam aerem. Aer aũt sig̃at manitatẽ cuilib
rei: unde apłs ait. Sic pugno ñ qͦsi aerem uerberans.
i. ñ inania consectans. Item aer sig̾at tenuitatẽ
mentiũ seculariũ. ut ẽ illud in iob. Subito aer

Expanded text:
er est inanitas lumen plurimum habens admistum raritatis quam caetera elementa. De quo Virgilius: Longum per inane secutus. Aer dictus ab eo quod ferat terram, vel quod ab ea feratur. Hic autem partim ad terrenam, partim ad coelestem materiam pertinet. Nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad coelestem pertinet partem: cit, terrae deputatur, quique ex se multas species reddit. Nam commotus ventos facit; vehementius concitatus ignes et tonitrua; contractus nubila; conspissatus pluviam; congelantibus nubilis nivem; turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem; distentus serenum eNam aerem densum nubem esse constat, nubem rarefactam et solutum aerem. Aer autem significat inanitatem cujuslibet rei. Unde Apostolus ait: Sic pugno, non quasi aerem verberans , id est, non inania consectans. Item aer significat tenuitatem mentium saecularium, ut est illud in Job: Subito aer
Abbreviated transcription (Latin):
mac tent᷑ peccora. que mercantib uenundantur.
Mercatũ autẽ a cõmercio noĩatum. Ibi enĩ res
uendere uel emere solitũ est. sicut ⁊ theloneũ dr̃. uͥ
merces nauigiũ ⁊ nautarum emolumenta reddunt᷑.
Ibi enĩ uectigalis exactor. s ꝙͥ⁊p̃ciũ rebus impo¬
siutꝰ ⁊ uoce a mercatorib flagitans.
Arcer est aquo ꝓhibe mur
exite.⁊ dictus car. ceracohercendo Carcer¬
uixta allegoriã aliqñ sig̃cat tribulationẽ
p̃sentis uite. ubi tribulantur elaełr ad tempꝰ.¬
de quo ꝓpħ̃a ait. Etluc de carcẽ aiãm meam ad
confitendum nõi tuo. Aliquando custodiã inferni
ut est illud in eungłto. Iudex tradat te ministͦ
& in carcem mittaris. Et reł. De habitacłis.

Expanded text:
mactentur pecora quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a conmercio nominatum. Ibi enim res vendere vel emere solitum est; sicut et teloneum dicitur ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus flagitans. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictus carcer a cojuxta allegoriam aliquando significat tribulationem praesentis vitae ubi tribulantur electi ad tempde quo Propheta ait: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo : aliquando custodiam inferni, ut est illud in Evangelio: Judex tradat te ministro, et in carcerem mittaris, et reliqua .
Abbreviated transcription (Latin):
uitas instructa dicendi facultate incredibili młtas
mendatioꝵ nebulas suscitauit. Phatoꝵ libri st̾ in qͥbꝰ
lib editi sunt. Pemiũ ẽ mitiũ dicendi. st̃ enĩ ꝓbemia
pͥncipia libroꝵ. que añ cause narrationẽ. ad instru¬
endas audientiũ aures coaptant᷑: cuiꝰ nom̃ pleriq
latinitatis ꝑiti. sine tͣnslatione posuer̃t. Hoc aũt uo¬
cabłm apd̾ nos int̾p̃tatũ. p̃facio nuncupat᷑: qͣsi p̃locu¬

Expanded text:
vitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas vitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit. Fastorum libri sunt, in quibus libus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cujus nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos int