comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã ꝑniciosã xteris gẽtẽ qualis est pͥmꝰ iudaicȩ suꝑ¬
stitiõis auctor: & gretoꝵ leges ĩ uise & siqͥ est exẽplum
de forme posteris traditũ: quale libidinis uir perses in
aut ignomĩa uerã esse laudẽ uił uituꝑationẽ probat: in¬
t̾esse tñ aristoteles putat: ubi qͥq laudet᷑. aut uituꝑet᷑
Nã plurimũ refet ꝗsint audiẽtiũ mores. q̃ publice re¬
cepta ꝑsuasio ut illa inax̾ q̃ probãt esse ĩ eo ꝗ laudabit᷑
credãt aut ĩ eo cõtra quẽ dicamꝰ ea q̃. oderũt eamam
dubiũ erit iudiciũ q or̾atorẽ p̃cesserit: ip̃oꝵͣ. & ꝑmi¬
scẽda laus semꝑ nã id beniuolos facit. quotiẽs aũt fiei̾
porterit cũ materiȩ utilitate iũgenda. Amus lacedeõe
studia litterarũ ꝗͣ athenis honoris merebũt᷑. plus patiẽ¬
na ac fortitudĩo rarto uiuer̃ ꝗbdã honestũ: aliisaia
ligñ frugalitas apud sybaritas forsitã odio forae. uetẽib

Expanded text:
teris gentem, qualis est primus Iudaicae superstitionis auctor; et Gracchorum leges invisae; et si quod est exemplum deforme posteris traditum, quale libidinis vir Perses in aut ignominia veram esse laudem vel vituperationem probat. interesse tamen Aristoteles putat, ubi quidque laudetur aut vituperetur. nam plurimum refert, qui sint audientium mores, quae publice recepta persuasio, ut illa maxime quae probant esse in eo, qui laudabitur, credant, aut in eo, contra quem dicemus, ea quae oderunt. ita non dubium erit iudicium, quod orationem praecesserit. ipsorum etiam permiscenda laus semper, nam id benevolos facit; quotiens autem fieri poterit, cum materiae utilitate iungenda. minus Lacedaemone studia litterarum quam Athenis honores merebuntur, plus patientia ac fortitudo. rapto vivere quibusdam honestum, aliis cura legum. frugalitas apud Sybaritas forsitan odio foret, veteribus
Abbreviated transcription (Latin):
esse exhoc gnrͣe materias ad solã cõpõĩtas ontationẽ ut
laudes uirorũ deoꝵq quos pͥora tẽpora tulexũt: qͦ soluit᷑
q̃stio sũp tractata. Manifestũ q est errar̃ eos ꝙ nũꝗͣ oratorẽ
dictu nͥ de xe. dubia ꝓutauerũt. An laudes capito lini ioiuis
ꝑpetua sacͥ c̃tam̃is materia ul dubiẽ stͣ ul nõ oratorio gnre
tractãt᷑ ut̃ desidea aũt laus q̃ negociis adhibet᷑ pro
bationẽ/ sic & illa qͥ oñtatiõi cõponit᷑ habet interĩ ali¬
quã spẽm probationis ut ꝗ romulũ mãtis filiũ edu¬
latũq aluꝑa dicat: inãgumẽtũ cȩlestis ortus utatur
nb iis ꝙͥ abiectus in protluente nõ potuexit extinqui qoĩa
sic egerit ut genitũ p̃side belloꝵ̃ dẽo in oe dibile nor¬

Expanded text:
esse ex hoc genere materias ad solam compositas ostentationem, ut esse ex hoc genere materias ad solam compositas ostentationem, ut laudes deorum virorumque, quos priora tempora tulerunt. quo solvitur quaestio supra tractata, manifestumque est errare eos, qui nunquam oratorem dicturum nisi de re dubia putaverunt. an laudes Capitolini Iovis, perpetua sacri certaminis materia, vel dubiae sunt vel non oratorio genere tractantur? ut desiderat aterim aliquam speciem probationis; ut qui Romulum Martis filium educatumque a lupa dicat, in argumentum caelestis ortus utatur his, quod abiectus in profluentem non potuerit exstingui, quod omnia sic egerit, ut genitum praeside bellorum deo incredibile no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ de udicialib cãis aliqua cõposuerũt ĩ illã partẽ dif¬
ferat᷑. Nũc ꝗa intͥa gnr̃a cãs duusi ordinẽ sequar.
Cpotissimũ ĩ cipiã ab ẽa q̃ cõstat laude at uitupe¬
ratiõe ꝙ genus uidet᷑ aristoteles atq cũ sequutꝰ
theophrastus a ꝑte negociali hoc est tparnatitñ
remouisse. totãq ad solos auditores relegasse. & id eius
nõis ꝙ ab ostẽtatiõi ducit᷑ propͥũ est: sed̾ mos romaus
enegociis hoc munus inseruit. Nã & funebres lau¬
dationes pendẽt frequẽt᷑ ex aliquo publico officio: atq
ex senatꝰ cõsulto magistratib sȩpe mãdãt᷑: & laudar̃ te¬
stẽ uł cõtra ꝑtinet ad momẽtũ iudicioꝵ. & ip̃is &̾ reis
dare laudatores lioet. & editi ĩ cõpetitores in .l. pisonẽ¬
& ĩ clodiũ: & curionẽ libri utuꝑationẽ cõtinẽt. q m̃
ĩ senatu loco sũt habiti sentẽtie: Neq inficias coqͣsdã

Expanded text:
artem difartem differantur. nunc , quia in tria genera causas divisi, ordinem sequar. ac potissimum incipiam ab ea, quae constat laude ac vituperatione. quod genus videtur Aristoteles atque eum secutus Theophrastus a parte negotiali, hoc est πραγματικῇ removisse totamque ad solos auditores relegasse, et id eius nominis, quod ab ostentatione ducitur, proprium est. sed mos Romanus etiam negotiis hoc munus inseruit. nam et funebres laudationes pendent frequenter ex aliquo publico officio atque ex senatus consulto magistratibus saepe mandantur, et laudare testem vel contra pertinet ad momentum iudiciorum, et ipsis etiam dare laudatores licet, et editi in Competitores, in L. Pisonem, in Clodium et Curionem libri vituperationem continent et tamen in Senatu loco sunt habiti sententiae. neque infitias eo, quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
nuo alienoꝵ Nũc ꝗa filii uir̃ futurus fuci̾t ĩ testati hẽs
orpoitã esse legẽ. q̃ tñ nõ id esficiat :ne fibe sit sed ne
hexis sit status fininuus. ꝗ sit filus. rursus nothus cisdẽ eno¬
colligit argumẽtis. nõ sine liberis prc̃m decessisse ꝗbs in
peticioe usus est: ut probaret se ẽẽ filiũ: nisi forte o hic
finitionẽ mouet an liberi sint & nõ legitimi. Cadẽt ergo
ĩ unã cõtrou̾siã uł specialit duc legitimi status: sccipti
& uolũtatis: & sillogissimus: & p̃terẽa finitio uł tres illi
ꝗ naͣ soli sũt: cõiectura ĩ sccipto ie uolũtate. qualitas ĩ
syllogismo. & q̃ ꝑse est aꝑta finitio causa qͦ & iudicatio¬
cõtinẽs est ĩ om̃i gnr̃e causaꝵ. Nihil .& dicit᷑ cuinõ in¬
sit ratio & qͦ udiciũ referat᷑. & qͥ rẽ max̾ cõtineat: sedd
ꝗa magis hec uariãt᷑ ĩ litib & fere tradita sũt ab eis

Expanded text:
numero alienorum; Nunc quia filii iure futurus fuerit intestati heres, numero alienorum; Nunc quia filii iure futurus fuerit intestati heres, oppositam esse legem, quae tamen non id efficiat, ne filius sit, sed ne heres sit. status finitivus, quid sit filius. rursus nothus eisdem colligit argumentis, non sine liberis patrem decessisse, quibus in petitione usus est, ut probaret esse se filium. nisi forte et hic finitionem movet, an liberi sint etiam non legitimi. cadent ergo in unam controversiam vel specialiter duo legitimi status scripti et voluntatis et syllogismos et praeterea finitio, vel tres illi, qui natura soli sunt, coniectura in scripto et voluntate, qualitas in syllogismo, et, et continens est in omni genere causarum. nihil enim dicitur, cui non insit ratio et quo iudicium referatur et quod rem maxime continent. sed quia magis haec variantur in litibus et fere tradi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ domo no esset: scciptũ qͦ legis exludit dices tło utiq
si postea legitim natus nõ sit notho nocer utetq hoc ar¬
gumẽto fige solũ natũ nothũ cui cõditiõis eĩt: tm a
uuis: atꝗͣ nõ ei̾t post legitimũ natꝰ filius. acꝗ nõ eĩt an
legitimos natꝰ: quarẽ si u̾bis legis stari nõ põt uolũta¬
ta stãdũ est. nec quẽ quã turbet. qͥ ex una lege dr&stat
fiant: dupleꝵ est : ita iuĩ duaꝵ ht̃ ridix̃ ĩ familiã uo¬
tenti dicit ab altero pͥmũ ut tibi redit̃ liceat heres sũ
ab dicatus: adiicit᷑ cõmuit᷑ aduob rediẽ tibi ĩ familiã
no licet. Nõ. N pat̾ sine liberis decessit. sed ĩ hoc peopa
ꝗsq coꝵ q̃stione nitet᷑. Alt̾ .ii. diaet abdicatũ qͦ int̾ libe¬
ros esse ae argumẽtũ ducet ex ip̃a qua reppellitur lȩge
Suꝑuacuũ n fusse prohiberi pr̃is bonis abdicatũ. si ess& in

Expanded text:
in domo non esset. scriptum quoque legis excludet dicens, non utique, in domo non esset. scriptum quoque legis excludet dicens, non utique, si postea legitimus natus non sit, notho nocere; uteturque hoc argumento: finge solum natum nothum, cuius condicionis erit? tantum civis? atqui non erit post legitimum natus. an filius? atqui non erit ante legitimos natus. quare si verbis legis stari non potest, voluntate standum est. nec quemquam turbet, quod ex una lege duo status fiant; duplex est, ita vim duarum habet Redire in familiam volenti dicitur ab altero primum, ut tibi redire liceat, heres sumabdicatus. obiicitur communiter a duobus, redire tibi in familiam non licet, non enim pater sine liberis decessit. quaestione nitetur. alter enim dicet abdicatum quoque inter liberos esse, et argumentum ducet ex ipsa, qua repellitur, lege; supervacuum enim fuisse prohiberi patris bonis abdicatum, si esset
Abbreviated transcription (Latin):
si pat̾ nalis sine liberis discessit. ꝗ ex duob legitipnal algeꝵ
in adoptionẽ deerat alterũ abdicauerat : sustulit nothũ¬
no instituto herede abdicͥato decessit. Tres om̃es de bonis õtẽ¬
dũt. Nothũ ꝗ nõ sit legitimꝰ oreai uocãt: latinũ rei nom
t cato ꝙ̃ ĩ oratiõs quadã testatus estinõ habem Ideo¬
ꝗ utim̃ ꝑercoxino d propositũ heredi scraiptõ oppoit᷑lex
abdicatꝰ neꝗ de bõis pr̃is capiat fit statꝰ saipti & uolũta¬
abdian ulo mõ caper possit an ex uolũtãte pr̃is In hen¬
scciptus. Notho duplex fit q̃stio đ post legitimes nats
sit & quod nõ sit añ legitimos nacul Prior syllogulm̃o
hab&: an pro nõ natis sint hndi ꝗͥa familiqsũt alieeu
altera a scripti & uolũtatis. Niõ esse n hũc natũ an legi¬
timũ cõuenit. sed nolũtate legis se tuebit᷑ ꝗa dicet talẽ
fuisse ut legitimꝰ ess&. nothus tũ natis qũ alius lẽgitim

Expanded text:
 naturalis sine liberis decesserit. qui ex duobus legitimis alterum in adoptionem dederat, alterum abdicaverat, sustulit nothum; institute herede abdicato decessit. tres omnes de bonis contendunt. nothum , qui non sit legitimus, Graeci vocant; Latinum rei nomen, ut Cato quoque in oratione quadam testatus est, non habemus ideoque utimur peregrino. sed ad propositum. heredi scripto opponitur lex, abdicatus ne quid de bonis patris capiat; fit status scripti et voluntan ullo modo capere possit, an ex voluntate pscriptus. notho duplex fit quaestio, quod post legitimos natus sit et quod non sit ante legitimum natus. prior syllogismon habet, an pro non natis sint habendi, qui a familia sunt alienati. altera et scripti et voluntatis. non esse enim hunc natum ante legitimum convenit, sed voluntate legis se tuebitur, quam dicet talem fuisse, ut legitimus esset nothus tum natus, cum alius legitimus
Abbreviated transcription (Latin):
re obnigcrũt. nõ idio laudãt᷑ ꝙͥ habu̾it ꝗs ea sed qͥ iis hoĩste¬
laus: sed nõ una ꝑ hoc  opus uaducit᷑. nãq alias etatis
ꝯxadus gestarũ q rerũ ordinẽ seꝗ speciosiꝰ fuitur ĩ pͥmis
ãnis laudet᷑ indoles: tũ disciplinȩ: post hoc operũ id est fa¬
ctorũ dictorũq cõtextus. alias ĩ speaes u̾tutũ didere
laudẽ: fortitudinis iusticiȩ: cõtinẽtie: & terarũq ac sĩ¬
gulis assignar̃ q̃ secũdũ quãdãq carũ gesta erũt: utra
sit aũt harũ uia utilior cũ materia deliberabimꝰ.: dũ
sciamus gratiora esse audic̃tib q̃ solus ꝗs.: aut pͥmus aut
certe cũ pauais fecisse dicet᷑ siꝗͥ p̾t̾rea suꝑ spẽ aut expecta

Expanded text:
te obtigerunt, non ideo laudantur, quod habuerit quis ea, sed qte obtigerunt, non ideo laudantur, quod habuerit quis ea, sed qlaus, sed non una per hoc opus via ducitur. namque alias aetatis gradus gestarumque rerum ordinem sequi speciosius fuit, ut in primis annis laudaretur indoles, tum disciplinae, post hoc operum id est factorum dictorumque contextus; alias in species virtutum dividere laudem, fortitudinis, iustitiae, continentiae ceterarumque, ac singulis adsignare, quae secundum quamque earum gesta erunt. utra sit autem harum via utilior, cum materia deliberabimus, dum sciamus gratiora esse audientibus, quae solus quis aut primus aut certe cum paucis fecisse dicetur, si quid praeterea supra spem aut exspec
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrĩ uplex tratatus est. aut ri respõ disse nobilitati pul¬
xũ exit. aut humiliꝰ genus illustraste factis illa qͦ in¬
trrĩ ex eo qͥ añ ip̃m fu̾it tẽpor̃ trahent᷑ q̃ responsisuil
auguriis futura claritadẽ promiserũt: ut eũ q extiethide
natus esset maiorẽ pr̃e suo futurũ &cinisse dicũt᷑ oracula.
ip̃iꝰ uõ laus hõis ix aĩo & corpor & ex poĩtis pitidibet. & coͣ¬
poris ꝗdẽ fortiutorũq cũ leuior tũ nõ uno m̃o tractãda¬
est: Nã e pulcritudinẽ interĩ roburq proseꝗmͣ honore
u̾borũ. ut homerus ĩ agamenone atq achiłł. int̾i cõfert
admiratiõis multũ & infirmitas ut eñ idẽ tydea ꝑuũ
sed bellatorẽ dicit fuisse fortuna uõ tũ dignitatẽ affert ut
ĩ regib pͥncbusq: nãq est hec materia oñdẽde u̾tutis
ubemor: tũ qͦ minores opes fuerũt eo maiorẽ bñfactis
gloriã parit: sed omĩa q̃ ex nos bona sũt: q̃q hõib for¬

Expanded text:
quorum duplex tractatus est: aut enim respondisse nobilitati pulchrum erit aut humilius genus illustrasse factis. illa quoque interim ex eo, quod ante ipsum fuit, tempore trahentur, quae responsis vel auguriis futuram claritatem promiserint, ut eum, qui ex Thetide natus esset, maiorem patre suo futurum cecinisse dicuntur oracula. ipsius vero laus hominis ex animo et corpore et extra positis peti debet. et corporis quidem fortuest. nam et pulchritudinem interim roburque prosequimur honore verborum, ut Homerus in Agamemnone atque Achille, et interim confert admirationi multum etiam infirmitas, ut cum idem Tydea parvum sed bellatorem dicit fuisse. fortuna vero tum dignitatem adfert, ut in regibus principibusque namque est haec materia ostendendae virtutis uberior, tum quo minores opes fuerunt, maiorem bene factis gloriam parit. sed omnia, quae extra nos bona sunt quaeque hominibus for
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit: q̃dã uo̾ ã indefensiõis spẽm cadẽt uit si ĩ lauđ
herculis permutatũ cũ regina lydię habitũ & ĩpata ut
rradit᷑ pensa orator excũset sed propũ laudis est res
aplificar̃ &t ornãẽ q̃ matexia p̃cipue ꝗdẽ in deos & hõimes
cadet: est tñ & alioꝵ aĩaliũ & carẽtiũ anĩa. uerũ ĩ deisge

Expanded text:
aedam vero etiam in defensionis speciem cadent, ut si in laude Herculis permutatum cum regina Lydiae habitum et imperata, ut traditur, pensa orator excuset. sed proprium laudis est res amplificare et ornare. quae materia praecipue quidem in deos et homines cadit,
Abbreviated transcription (Latin):
propriã ium cuiꝰq & inuẽta q̃ utile aliꝗͥ hõib atulerũt.
Uis ostendit᷑ ut ĩ ioue regẽdorũ om̃iũ : in marte belli:
in neptõno maris. Inuẽta at artiũ ĩmine̾ua: mertu¬
ris litteraꝵ medicine apolline. cerere frugũ. libero uini
Lie si qua ab is acta uetustas pradidit cõmẽmorãda Ad¬
dũt & diii honorẽ parẽtes ut siꝗs sit filius iouis. addit
ana latone. Laudãdũ ĩ ꝗbusdã qͥ geniti ĩ mortales.
inꝗbuusdã ꝙ ĩ mortalitatẽ uture sintͦ cõsecuti qͥ pietas

Expanded text:
im cuiusque et inventa, quae utile aliquid hominibus attulerint. vis ostenditur, ut in Iove regendorum omnium, in Marte belli, in Neptuno maris; inventa, ut artium in Minerva, Mercurio litterarum, medicinae Apolline, Cerere frugum, Libero vini. tum si qua ab iis acta vetustas tradidit, commemoranda. addunt etiam dis honorem parentes, ut si quis sit filius Iovis; addit ana Latonae. laudandum in quibusdam quod geniti immortales, quibusdam quod immortalitatem virtute sint consec
Abbreviated transcription (Latin):
pars testiũ est: q̃ reũ leder̃ uelit: pars ꝗ̃ nolit: idq ĩterĩ
scit accusator: interĩ nescit. fĩg amꝰ ĩpñtia scre.ĩ utͦq¬
m̃ gur̃e sũmis artib ĩ terrogatis opus est. Nã si ht̃ testẽ
cupidũ ledẽdi cauer̃ deb& hoc ip̃m ne cupiditas eiuis ap¬
pariat. Nec statĩ de eo q̃ in uidicĩ uenit rogare ded
aliqꝰ circuitu ad ia ꝑ uenixe ut illi qͥ max̾ dicer̃ uoluit¬
uideat᷑ ex pressũ Nec nimũi ist ar̃ rogationi ne ad omĩa
respõdẽdo testis fidẽ suã minuar seđd ĩ tm̃ euocar̃ eũ ꝗͣ¬
tũ sumer̃ ex uno satis sit: at ĩ eo ꝗuerũ ĩ uitꝰ dicturũs
est Prima felicitas interogãtis ex torq̃re q̃ is noluerit.
hoc nõ alio mõ fieri põt ꝗͣ longiꝰ intẽrogatiõe r̃petita. Re¬
spondebit i÷ q̃ no&e cãȩ no arbitrabit᷑ ex plurib deina

Expanded text:
pars testium est quae reum laedere velit, pars quae nolit, idque interim scit accusator interim nescit. fingamus in praesentia scire; in utsummis artibus interrogantis opus est. nam si habet testem cupidum laedendi, cavere debet hoc ipsum, ne cupiditas eius appareat, nec statim de eo, quod in iudicium venit, rogare, sed aliquo circuitu ad id pervenire, ut illi, quod maxime dicere voluit,videatur expressum; nec nimium instare interrogationi,ne ad omnia respondendo testis fidem suam minuat, sed in tantum evocare eum, quantum sumere ex uno satis sit. At in eo, qui verum invitus dicturus est, prima felicitas interrogantis extorquere quod is noluerit. hoc non alio modo fieri potest quam longius interrogatione repetita. respondebit enim, quae nocere causae non arbitrabitur; ex pluribus dein
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ prudẽs testis sit. Turbãt᷑ n & apatrõis diu̾sȩ partis ĩdu¬
cũt᷑ c̃laqueũ sed plus dep̃hensi nocẽt ꝗͣfirini int̾riti pro¬
fuissẽt: mlt̃m igͣ domi ãn u̾sandi uariis ꝑ cõtatiõib qͦ¬
les haberi ab adusariͦis possit̃ explorãdi sũt. sic fit ut aut
cõstent sibi: aut siqͥ titubauerĩt opõtuna xursus eius a
q pxꝗdicti sũt interrogatiõe uelut ĩ gradũ reponãtur.
inuis q ad huc ꝗ cõstiterint sibi uitãde ĩsidiȩ. Nã fre¬
quẽter subiici ab adu̾sario solẽt & omĩa pro futura pol¬
liciti diu̾sa respõdẽt: & auctoritatẽ hñt nõ arguẽtium
illas sed cõfitẽtiũ. Explorãdũ igͣ quas causas ledendi ad¬
u̾saxiũ afferrãt: nͨ id sat est inimicos fuisse: sed ande¬
sicrit: an ꝑ hoc ip̃m recõciliari uełit. ne cõrupti sit: nepe¬
nirẽtia propoĩtũ mutauerĩt. qͥ cũ inhis qͦ ꝗ ea q̃ dict¬

Expanded text:
 turbantur enim et a patronis diversae partis inducuntur in laqueos et plus deprehensi nocent quam firmi et interriti profuissent. multum igitur domi ante versandi, variis percontationibus, quales haberi ab adversario possint, explorandi sunt. sic fit, ut aut constent sibi aut, si quid titubaverint, opportuna rursus eius a quo producti sunt interrogatione velut in gradum reponantur. In iis quoque adhuc, qui constiterint sibi, vitandae insidiae; nam frequenter subiici ab adversario solent et omnia profutura polliciti diversa respondent et auctoritatem habent non arguentium illa, sed confitentium. explorandum igitur, quas causas laedendi adversarium adferant; nec id sat est inimicos fuisse, sed an desierint, an per hoc ipsum reconciliari velint, ne corrupti sint, ne paenitentia propositum mutaverint. q
Abbreviated transcription (Latin):
interĩ adu̾sꝰ sinołos dixigit᷑ actio qđ in sectatiõis genus &
ꝑ mistũ defensioni legimꝰ in oratiõib plurimis & sepga¬
timm editũ sic̃ ĩuatiniũ testẽ: totũ igͣ excuciamꝰ locũ qñ
uniu̾sã ĩstitutionẽ agressi sumꝰ: sufficiebãt alioꝗ libri
duo a domicio afeo ĩ hãc rẽ cõpoĩti: quẽ adoloscẽtulus
senẽ colui ut nõ lecta mihi tm̃ ea sed pleraq ex ip̃o sit
cognita is uerissime p̃cipit pͥmũ esse ĩ hãc ꝑte officiũ ora¬
toris ut totã cãm familiarit norit. Quod sine dubio
ad omĩa ꝑtin& quom̃o cõtingat explicabimꝰ cũ ad de¬
stinatũ hiuc ꝑti locũ uenerimꝰ ea res suggeret mateia¬
cadẽ docebit ad q̃uidicis aĩmus actiõe sit p̃parãdus.
Debet .i uł fieri uł detrahi testib fides oratione ꝑꝓctua
ꝗa sic ꝗsq dictis mouet᷑ ut est adcredẽdũ uł nõ ereden¬

Expanded text:
interim adversus singulos dirigitur actio; quod insectationis genus et interim adversus singulos dirigitur actio; quod insectationis genus et permixtum defensioni legimus in orationibus plurimis et separatim editum, sicut in Vatinium testem. totum igitur excutiamus locum, quando universam institutionem aggressi sumus. sufficiebant alioqui libri duo a Domitio Afro in hanc rem compositi, quem adolescentulus senem colui, ut non lecta mili tantum ea, sed pleraque ex ipso sint cognita. is verissime praecepit primum esse in hac parte officium oratoris, ut totam causam familiariter norit; quod sine dubio ad omnia pertinet. id quomodo contingat, explicabimus, cum ad destinatum huic parti locum venerimus. ea res suggeret materiaes docebit, ad quae iudicis animus actione sit praeparandus: debet enim vel fieri vel detrahi testibus fides oratione perpetua, quia sic quisque dictis movetur, ut est ad credendum vel non creden
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ & amicꝰ pro amico & inimicꝰ cõtra in imicũ pos¬
sit uerũ si integra sit ci fides dicer̃: sed late locus ut q
tractat᷑ cũ psentib uero ĩ gẽs dimicatio est: Ideoq ue¬
lut duplici cõtra eos proq his acie cõfligit᷑ actionũ &
ĩte̾rogationũ: in actiõib pͥmũ generałr pro testib atq
ĩ testes dici solet: est hic cõmiũis locus cũ paxs altera nulla
firmiorẽ probationẽ esse cõtedit ꝗͣ q̃ sit hoium scĩa nixa.
altera ad detrahẽdã illis fidẽ: omĩa ꝑ q̃ fieri soleãt falsa
testimõia enumerat sequẽs ratio est cũ specialit᷑ ꝗdẽ
sed tñ multos parit ĩuader̃ patrõi solent: nã & gẽtiũ
simul uniu̾saꝵ eleuata testimonia ab oratorib & to
sed inuiratoꝵ afferre uoces ut ĩ caĩs repetũdaꝵ ꝗ sereo
numerasse pecĩtas iurãt litigatoꝵ nõ testiũ hñ dos loco

Expanded text:
minus et amicus pro amico et inimicus contra inimicum posminus et amicus pro amico et inimicus contra inimicum possit verum, si integra sit ei fides, dicere. Sed late locus uterque tractatur. cum praesentibus vero ingens dimicatio est, ideoque velut duplici contra eos proque iis acie confligitur actionum et interrogationum. In actionibus primum generaliter pro testibus atque in testes dici solet. et hic communis locus, cum pars altera nullam firmiorem probationem esse contendit, quam quae sit hominum scientia nixa; altera ad detrahendam illis fidem omnia, per quae fieri soleant falsa testimonia, enumerat. sequens ratio est cum specialiter quidem, sed tamen multos pariter invadere patroni solent. nam et gentium simul universarum elevata testimonia ab oratoribus scimsed iniuratorum adferre voces; ut in causis repetundarum, qui se reo numerasse pecunias iurant, litigatorum non testium habendos loco.
Abbreviated transcription (Latin):
occupaturũ hãc cõdicionẽ fuisse se aũt probar̃ male q̃ affi¬
rmet. qͣ dubiũ cuiq relĩqre an peierarit: sed nobis ado¬
loscẽtib seniores ĩ agẽdo facti p̃ciper̃ solebãt neq ũꝗͣ uil¬
uirãdũ de ferremꝰ sicut neq optimo iudicis adu̾sario esset
ꝑmittẽda nͨ ex ad uocatis adu̾se partis iudex eligẽdus. nã
si dicer̃ cõtraria turpe ad uocato uidet᷑. aerte turpus hab¬
endũ facer̃ quod noceat.
Aimus aut patrõĩs circa testimõia sudor est. eadi¬
cũt᷑ aut ꝑtabulas aut ap̃sentib simpliciõ cõtra tabu¬
las pugna. nã & minꝰ obstitisie uidet᷑ pudor it paucossi
ꝯnatores & pro diffiditia p̃mit᷑ absentia: si r̃prehesionẽ
nõ capit ip̃a ꝑsona ĩ famar̃ signatores liaet tacita p̃trrea
quadã significatiõe refrãgat᷑ iis õĩb qͥ nemo ꝑ tabulas
dat testimoniũ nisi sua uoluntate qͦ ip̃e nõ esse aĩcum

Expanded text:
occupaturum hanc condicionem fuisse, se autem probare malle quae adfioccupaturum hanc condicionem fuisse, se autem probare malle quae adfirmet, quam dubium cuiquam relinquere, an peierarit. Sed nobis adolescentibus seniores in agendo facti praecipere solebant, ne temere uurandum deferremus, sicut neque optio iudicis adversario esset permittenda nec ex advocatis partis adversae iudex eligendus; nam, si dicere contraria turpe advocato videretur, certe turpius habendum, facere quod noceat. Maximus tamen patronis circa testimonia sudor est. ea dicuntur aut per tabulas aut a praesentibus. simplicior contra tabulas pugna. nam et minus obstitisse videtur pudor inter paucos gnatores, et pro diffidentia premitur absentia. si reprehensionem non capit ipsa persona, infamare signatores licet. tacita praeterea quaedam cogitatio refragatur his omnibus, quod nemo per tabulas dat testimonium nisi sua voluntate; quo ipso non esse amicum e
Abbreviated transcription (Latin):
adiicit ex habondanti hanc qͦ cosciẽtiȩ suȩ fiducia ꝗ ño re¬
cipio&: & iniquã cõdicionẽ & amultis cõtẽni uiris uiradi
metũ dicet. cũ &̃ pilosophi ꝗdã sint repti ꝗ deos ac rerũ hu¬
manaꝵ. curã negarẽt. Eũ uõ ꝗ nullo deferẽte iurare sit
paratis. & se ip̃m uelle de cã sua pronũçiar̃ & ꝗͣ id qđ offert
leuer leu ac facile credat onder at is ꝗ defert alioꝗn age
modeste uidet cũ litis adu̾sariũ iudicẽ faciat. & eũ cũꝰ
cognitio est oner libera. ꝗ proficto alieno iure uirãdo sta¬
re qͥ suo mauult: qͦ difficilior r̃cusatio est. nisi forte res ẽ
ca qͣ oredibile sit notã ip̃i nõ esse q̃ excusatio si de exit uu
relinq̃t᷑ ut ĩuidiã sibi q̃ri ab adiisariodiat atq id agi ut
ĩcã ĩ qua iũ cer nõ possit q̃ri possit. Itaq hoiẽm ꝗdẽ malũ

Expanded text:
adiicit ex abundanti hanc quoque conscientiae suae fiduciam. qui non readiicit ex abundanti hanc quoque conscientiae suae fiduciam. qui non recipiet, et iniquam condicionem et a multis contemni iurisiurandi metum dicet, cum etiam philosophi quidam sint reperti, qui deos agere rerum humanarum curam negarent; eum vero, qui nullo deferente iurare sit paratus, et ipsum velle de causa sua pronuntiare et, quam id quod offert leve ac facile credat, ostendere. At is, qui defert, agere modeste videtur, cum litis adversarium iudicem faciat, et eum cuius cognitio est onere liberat, qui profecto alieno iureiurando stari quam suo mavult. quo difficilior recusatio est, nisi forte res est ea, quam credibile sit notam ipsi non esse. quae excusatio si deerit, hoc unum relinquetur, ut invidiam sibi quaeri ab adversario dicat atque id agi, ut in causa, in qua vincere non possit, queri possit; itaque hominem quidem malum
Abbreviated transcription (Latin):
rexũ uarictas.
Ontra tabulas q sepe dictũ est: cũ cas nõ solũ refelli
sed & accusari sciamꝰ esse usitatũ: cũ sit aũt ĩbisa
salus signat᷑oꝵ aut ignorãtia. tutuis ac facilius id qͥ seã¬
do loco dixim tractat᷑: qͣ pauciores rei fũt. Sed hoc ip̃m
argumẽta ex cã trahit. si forte aut ĩxedibile est id actũ
esse ꝗ tabulȩ cõtinẽt ut frequẽtiꝰ euenit aliis probatiõib
eque ĩ artisicialib soluit᷑ si aut ĩ his qͦ signatũ est. auir
adiꝗs sio natõ dicit ab fuisse uł pͥus esse defunctus: si tẽport
nõ cõgxu̾ũt si uł añ cedẽtia uł ĩ sequẽtia tabulis repug
USiurãdũ lingatores aut osferũt sũ aut nõ reapiũt
oblatũ aut ab adu̾sario exigũt aut recusant cũ ab
ip̃is exigat᷑. offecre suũ sinc ulla cõditiõe ut uł adu̾sariꝰ
ut cũ nõ sit credibile peieraturũ: aut ip̃a ui religionis ĩ q
pus fidei cõseꝗt᷑ si id egerit ut nõ cupide ad hoc descẽdere

Expanded text:
rerum varietas. contra tabulas quoque saepe dicendum est, cum eas non solum refelli sed etiam accusari sciamus esse usitatum. cum sit autem in his aut scelus signatorum aut ignorantia, tutius ac facilius id, quod secundo loco diximus, tractatur, quod pauciores rei fiunt. Sed hoc ipsum argumenta ex causa trahit, si forte aut incredibile est id actum esse, quod tabulae continent, aut, ut frequentius evenit, aliis probationibus aeque inartificialibus solvitur; si aut is in quem signatum est, aut aliquis signator dicitur afuisse vel prius esse defunctus; si tempora non congruunt; si vel antecedentia vel insequentia tabulis repugniusiurandum litigatores aut offerunt suum aut non recipiunt oblatum, aut ab adversario exigunt aut recusant, cum ab ipsis exigatur. offerre suum sine illa condicione, ut vel adversarius ut eum non sit credibile periuraturum, aut ipsa vi religionis, in qua plus fidei consequitur, si id egerit, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nos ĩcogitãtꝭ seqͣt᷑ tñ alsumẽdus usus paulatim u
panca pͥmũ cõplectami᷑ aĩo q̃ reddi fidelit possit mox
ꝑ ĩcmẽta tã modici ut ouerari se labor ille nõn serltiat
Angenda usu et exclitatiour multa contierduest nrequudem
uagra ex ꝑte memoria constar. ieoq aliqua nuclu m unon

Expanded text:
quae nos etiam cogitantes sequatur; tum adsumendus usus paulatim, ut quae nos etiam cogitantes sequatur; tum adsumendus usus paulatim, ut pauca primum complectamur animo, quae reddi fideliter possint; mox per incrementa tam modica, ut onerari se labor ille non sentiat, augenda vis et exercitatione multa continenda est, quae quidem maxima ex parte memoria
Abbreviated transcription (Latin):
ate et quasi degustate ꝓyt quod accidit ut nec suo
ioco quitꝙ ponat᷑. urt illa que pͥma sunt seruãt suã
legem Iuirembus flostulos p̾ma omiu partiũ in ea
que sunt dicturi congerentibus quofit uel tuuẽtes
ne sequẽtia ꝑdant. pͥora confudanti
Roxima stilo cogitatio est que et ipã iures ab hor
fortũa media quedam et nestro an usus frequẽti suus. Nã
sc̾bere nom ubis nic seme possimiꝰ cogitanioni tẽꝑibꝯ
ar Ieto ptimũ esti hec pautis ad modum est horis ma¬
gͣas ecł cãs cõplectit᷑ hec quotiens ĩtiuussus est sõnus ip
oidĩs moͦ quod ipsũ sati erat intͣ se ip̃a disponitised
ꝟba eciã copulat totamq ita contexit oranonrmiur
in nichil p̃t manũ desit. Nam et memorie quoꝙ plr¬
q inheret fideliꝰ que nulla scbendi securitare laxa¬
tur sed ne ad hãt qd iim cogitãdi ꝑueĩri potest aui
subito aut cito.Nam pͥmũ farienda stilo forma est

Expanded text:
atae et quasi degustatae. propter quod accidit, ut nec suo atae et quasi degustatae. propter quod accidit, ut nec suo loco quidque ponatur, nec illa quae prima sunt servent suam legem, iuvenibus flosculos omnium partium in ea quae sunt dicturi congerentibus; quo fit, ut timentes, ne sequentia perdant, priora confundant. proxima stilo cogitatio est, quae et ipsa vires ab hoc fortunam media quaedogitationi temporis ac loci plurimum est. haec paucis admodum horis magnas etiam causas complectitur; haec, quotiens intermissus est somnus, ipordinem modo, quod ipsum satis erat, intra se ipsa disponit, sed verba etiam copulat totamque ita contexit orationem, ut ei nihil praeter manum desit. nam memoriae quoque plerumque inhaerent fidelius, quae nulla scribendi securitate laxantur. sed ne ad hanc quidem vim cogitandi perveniri potest aut subito aut cito. nam primum facienda multo stilo forma est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ⁊ estbẽ neteribus oĩonibus ut fent sexstius contͣ cice¬
rõĩs actionez habita pio eodem cum alteram partem
sac̃ nosse nõ posset ex sola deffenfione cicius autem si pͣdo¬
neus erit Iuuenis quem p̃ceptor coegerit in declamani¬
do ꝙͣ sinuilluũ ẽẽ ñtati et ꝑ totas ire materias quars
ũt facilluma ut maxĩe fauorabiuia decerpinit: obstat
irunt quod secũdo loco posii fertq turba disciplorũ et cõ¬
surtudo classiũ Ett drebus audiendaꝵ non nchil eciã
ꝑsua sio patrũ nuimerãciu poriꝰ declamarões ꝙͣ estumãti¬
uin sded quod dixi p̾mo ut arbitror libͦ: nec ille se
tonus preceptor maiore se nuimero ꝙ sustine rossits
onerabit et niuã locacitatẽ recide̾ ut omia que sũt
in cõtliersia non ut quidam uolunt que in rerum na¬
turã ducãtur et uel logiore potius dieꝵ srax̃io laxa¬
bit dicendi neccͣctatez uel materias sibi duu̾dẽre

Expanded text:
quam rescribere veteribus orationibus, ut fecit Cestius contra Cicequam rescribere veteribus orationibus, ut fecit Cestius contra Ciceronis actionem habitam pro eodem, cum alteram partem satis nosse non posset ex sola defensione. citius autem idoneus erit iuvenis, quem praeceptor coegerit in declamando quam simillimum esse veritati et per totas ire materias, quarum nunc facillima et maxime favorabilia decerpunt. obstant huic, quod secundo loco posui, fere turba discipulorum et consuetudo classium certis diebus audiendarum, nonnihil etiam persuasio patrum numerantium potius declamationes quam aestimantium. sed , quod dixi primo, ut arbitror, libro, nec ille se bonus praeceptor maiore numero quam sustinere possit onerabit et inanem loquacitatem recidet, ut omnia quae sunt in controversia, non, ut quidem volunt, quae in rerum natura, dicantur; et vel longiore potius dierum spatio laxabit dicendi necessitatem vel materias dividere permit
Abbreviated transcription (Latin):
sus sit assuefatere ne ab alia in qua ꝓpe cõuerunt
umibra uera dirimĩa uel ut quẽda solem reforim¬
dentiquod accidisse etiam porcio latromi qͥ pͥmus
clari noĩs ꝓfessor fui t̾ditur ut cũ ei sũmã in scho¬
lis oppimoure oltinenti causa in foro esset ornan¬
da impense penerit uti subsellia in uasilicam trãs¬
ferrẽturita illi celum nonũ fuat ut omiis eius elo¬
quẽria cõtineri terto ac parietibus inderetur. ꝯctare¬
Quare iuuenis qui racionez muenrend eloquẽdiq ap̃ceptoribus
diligent᷑ acceperit quod non fuut operis si docerestiã
ut ueluit exercitationem quoq modic̃am fuit conse¬
quutus oratorem sibi aliquem quod apud maiores
fieri solebat diligat quem sequatur quem inũtetur iu¬
dicii intsit ꝙ plurimis et sit ctamĩs cui destiũatur fre¬
tͣctet etqd in gladiatoribꝰ fir̾i iudemiꝰ nel de ⁊hetoritis
exerceatur ut fecisse brutũ diximꝰ p. nulone melius hoc

Expanded text:
sus sit, assuescere, ne ab illa, in qua prope consenuerunt, sus sit, assuescere, ne ab illa, in qua prope consenuerunt, umbra vera discrimina velut quendam solem reformident. quod accidisse etiam M. Porcio Latroni, qui primus clari nominis professor fuit, traditur, ut, cum ei summam in scholis opinionem obtinenti causa in foro esset oranda, impense petierit, uti subsellia in basilicam transferrentur. ita illi caelum novum fuit, ut omnis eius eloquentia contineri tecto ac parietibus videretur. quare iuvenis, qui rationem inveniendi eloquendique a praeceptoribus diligenter acceperit quod non est infiniti operis, si docere sciant et velint, exercitationem quoque modicam fuerit consecutus, oratorem sibi aliquem, quod apud maiores fieri solebat, deligat, quem sequatur, quem imitetur; iudiciis intersit quam plurimis et sit certaminis, cui destinatur, fretractet, et, quod in gladiatoribus fieri videmus, decretoriis exerceatur, ut fecisse Brutum diximus pro Milone. melius hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tencionũ aspitate fatigata renouatur. qͣua ꝓꝑter hi¬
storie nõ nũquã ubertas in aliqua. execendi stili par¬
te prapca porrenda: et dialogoru libertate gestrẽdu
ne carimr̃e qͥd iudere coͣiuũ fuerite sicut athlete re¬
nussa quibusdam temporibus ciboꝵ atq execitationũ
eta necessitate ocio et Iocũduoribus epulis eficintur
Ideorꝙ mħ uidetur. M. tullius tantũ intulisse elo¬
quẽtie luuren quod in. hos quoq scudioru cessus ex¬
curut. Dlam si nobis sola materia fuerit exlitibꝰ
urcesse est deterat᷑. fulgor et clarescit articulus
ut ip̃e ille mucio ingenũ quotidiana pugna ⁊ etuu¬
datur. sed quẽ admodum forensibus certanumbus
ex̾citatos et quasi militãtes refecit ac reparat
her uelut sagina dicendi sit adolescentes non de¬
brut mimũ ĩ falsa reꝵ imagie detineri et mai¬
brs simulachuis usq adeo ut difficillius ab his dig¬

Expanded text:
tentionum asperitate fatigata renovatur. quapropter hitentionum asperitate fatigata renovatur. quapropter historiae nonnunquam ubertas in aliqua exercendi stili parte ponenda et dialogorum libertate gestiendum. ne carmine quidem ludere contrarium fuerit, sicut athletae, remissa quibusdam temporibus ciborum atque exercitationum certa necessitate, otio et iucundioribus epulis reficiuntur. ideoque mihi videtur M. Tullius tantum intulisse eloquentiae lumen, quod in hos quoque studiorum secessus excurrit. nam si nobis sola materia fuerit ex litibus, necesse est deteratur fulgor et durescat articulus et ipse ille mucro ingenii cotidiana pugna retundatur. sed quemadmodum forensibus certaminibus exercitatos et quasi militantes reficit ac reparat haec velut sagina dicendi, sic adolescentes non debent nimium in falsa rerum imagine detineri et inanibus simulacris usque adeo, ut difficilis ab his digres
Abbreviated transcription (Latin):
deiudirio ⁊ ei queri pt̃ tũ loci cõts quos ett scitos as
oratoubus scimus Nam. qui hec rectatmn et in nullos flexꝰ¬
eni gn̾alibus questromibus constant. Nam quid int est cor¬
moletur ne marestas si magistͣtus rogationem sũã ppło
ip̃s ⁊ ecitauerit. nulo clodiũ ⁊ ecte ne occident: nerãt in
iudiciũ opporteat ne iusidiatorem intfici uel ꝓuiciosũ
p ꝑ ciuem ecꝭ si nõ infidieturi cato martram honeste me
tradiderit hortensio. an cõueĩamt ^nes talis pono uiro
duporsomus iudicat᷑ sed de rebus contẽditura declama¬
ciones uero quales in stolis rhetoꝵ dicentur si modo sũt
ad ueritatem accomodate et orarionibus similes nontm̃s
dum adolescit ꝑfectus sunt utilissime que inuẽtioneni
et disposicionez pariter exercent sed etiam cui est
cõsũmatꝰ ac iam in foro clarus alit eni atq eni¬
tescit uelut pabulo letiore facũdia et assidua cõ¬

Expanded text:
de iudicio rei quaeri potest. tum loci communes, quos etiam scriptos ab de iudicio rei quaeri potest. tum loci communes, quos etiam scriptos ab oratoribus scimus. nam qui haec recta tantum et in nullos flexenim generalibus quaestionibus constant. nam quid interest, Corvioleturne maiestas, si magistratus rogationem suam populo ipse recitaverit; Milo Clodium rectene occiderit, veniat in iudicium, an, oporteatne  civem, etiamsi non insidietur; Cato Marciam honestene tradiderit Hortensio, an, conveniatne res talis bono viro? de personis iudicatur, sed de rebus contenditur. declamationes vero, quales in scholis rhetorum dicuntur, si modo sunt ad veritatem accommodatae et orationibus similes, non tantum dum adolescit profectus sunt utilissimae, quia inventionem et dispositionem pariter exercent, sed etiam cum est consummatus ac iam in foro clarus. alitur enim atque enitescit velut pabulo laetiore facundia et adsidua con
Abbreviated transcription (Latin):
nõnũpͣ sĩas nisi forte ꝯtẽdẽ nobiscũ possumꝰ cũ aliis
nõ possumꝰ. Nam si uno genere uenedicitur far erat exi
bluitati gͣcia sua coxie. alia trãslap uirtus alia pp̃it
hec or̃o recta Alud figura declinata cõmenaat. i¬
sa demq utilissima ẽ exercitatõi difficultas: quid nios
auctoes maxĩ sic diligentius cognosũtuu Non eñ sep¬
ta lectione secura trãscuorimꝰ sed tc̃tamꝰ sigła ut in
gnoscimus quod Iutari non possuꝰ u ͨ alieãtiñ t̾usser¬
re sed eciã nr̃a płibꝰ modis tc̃tare ꝓderit ut ex indu¬
stria sũãmꝰ sẽtentias qͣsdami easq u̾semꝰ ꝙͣ numerosi¬
ssime ueluti eadem cera alia alieq forme duci so¬
lent. płimũ autẽ parare facultatꝭ existimo ex sĩplicis¬
infrrmitas tot se undiq rebꝰ ex q̃bus aligͣ apphendas
offerẽtibꝰ:iAluo uirtutũ iudiciũ est funde que nã
contͣcta sut augẽ parua narretatem simulibus uo¬
lurtatẽ exrõitꝭ dare et bñdite̾ młta de pancis in i

Expanded text:
ntentias? nisi forte contendere nobiscum possumus, cum aliis non possumus. nam si uno genere bene diceretur, fas erat exbrevitatis gratia, sive copiae. Alia tralatis virtus, alia propriis. Hoc oratio recta, illud figura declinata commendat. Ipsa denique utilissima est exercitationi difficultas. Quid quod authores maximi sic diligentius cognoscuntur? Non enim scripta lectione secura transcurrimus, sed tractamus singula, et ngnoscimus, quod imitari non possumus. nec aliena tantum transferre sed etiam nostra pluribus modis tractare proderit, ut ex industria sumamus sententias quasdam easque versemus quam numerosissime, velut eadem cera aliae aliaeque formae duci solent. plurimum autem parari facultatis existimo ex simplicisinfirmitas, tot se undique rebus, ex quibus aliquam apprehendas, offerentibus. illud virtutis indicium est fundere quae natura contracta sunt, augere parva, varietatem similibus, volu
Abbreviated transcription (Latin):
ultima blus prelõba it sfigamiꝰ syũ turpe outeret. sea
hic ẽ ulus mane qua dixi paululu em more domus
ĩter ustimũ at rigtinium uerbum et turpe illud interuall
quo ad ꝓdricinꝰ cilio qd si gultatissimũ et trimetri fis
quis nõ tue pe ducẽ sirut ille ors cotpere literer si iñgcie lasti
carminis sed inter pũctis quibusbã et tabus quasi miaũs fĩt plenũt crcto¬
toritatis: nec ege qpe ecedẽtes pedes posui legẽ̾ dedi ne alii esset s ed qui
fere acaderet quad ut presetia uidergur eamũt ostẽdi. et quidem
etime est sibi iũctꝰ anapetss ut qui sit pentametri sinis ũt rluhmc
quod nomẽ ab eotransit. Nam utr litido dominas mictẽtre leue¬

Expanded text:
 turpe duceres. sed hic est illud inane, quod dixi: paulum enim morae damus inter ultimum ac proximum verbum et turpe illud intervallo quodam producimus; alioqui sit exultantissimum et trimetri finis: quis non turpe duceret? sicut illud ore excipere liceret, si iungas, lascivi carminis est; sed interpunctis quibusdam et tribus quasi initiis fit plenum auctoritatis. nec ego, cum praecedentes pedes posui, legem dedi ne alii essent, sed quid fere accideret et quid ut praesentia videretur optimum, ostendi. non quidem optime est sibi iunctus anapaestos, ut qui sit pentametri finis, vel rhythmos qui nomen ab eo traxit: nam ubi libido dominatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pere ꝯ mouebitar s quis abeo ꝯulns dissencet
cum ip̃ia illis diuersas init̾e opumones tuenꝰ ꝯes̃
sit Sed etiam si nospe quid quisq censerit nolet leltioĩs
opus est qua nihil est in studiis mirus latoriosum. Qd¬
⁊ pleriq depperata facultate agendi ad discenduu
ius declianerunt qͥ id scire facile est oratori quod
discunt qr qna quat consispone ocatores epte nõ pñt
Cerum et ne A cato tum in dicendo p̃stant issimꝰ
tum iuris Idem prndentifsius ꝑitissimꝰ fuit. Et steuole
seruoq Sulpicio concessa est etiam facundie uirtue
Et A tullius non modo in agendum nũg est destitutꝰ
tiã mois. s eciam ꝯponẽ aliqua ile es ceplerat ut aꝑperit
posse oratore non discendo oratorẽ tm̃ uiri uacare s ec
docendo Uex ea q̃ de morib excolendis tudioq iusis
precipimꝰ nonne quis eo credat reprehennda ꝙͣrmulros cogno¬
uimus qui tedio laboris quem ferre tendentibus adclohucia
necesse est. Confugeriẽ ad hẽc dine ticula

Expanded text:
quis ab eo consultus dissentiet; cum ipsis illis diversas inter se opiniones tueri concessum sit. sed etiam, si nosse, quid quisque senserit, volet, lectionis opus est, qua nihil est in studiis minus laboriosum. quodsi plerique, desperata facultate agendi, ad discendum ius declinaverunt, quam id scire facile est oratori, quod discunt qui sua quoque confessione oratores esse non possunt? verum et M. Cato cum in dicendo praestantissimus, tum iuris idem fuit peritissimus, et Scaevolae Servioque Sulpicio concessa est etiam facundiae virtus. et M. Tullius non modo inter agendum nunquam est destitutus scientia iuris, sed etiam componere aliqua de eo coeperat, ut appareat possdocendo. verum ea, quae de moribus excolendis studioque iuris praecipimus, ne quis eo credat reprehendenda, quod multos cognovimus, qui taedio laboris, quem ferre tendentibus ad eloquentiam necesse est, confugerint ad haec deverticula
Abbreviated transcription (Latin):
aut bachiũ quod hic potest nos possumus sed uerius erit
cleuidere chaait choreum precedentes põdere. Nlam hic potus
O̾numerꝰ nos possemus et romanit su  laude en dachoreun
idẽ pos sibi ip̃i iũget᷑ quo asiani sũt usi plurimũ cius
exẽplũ ciciro ponit patris dictũ sapiens temeritas filii cõ¬
probauit lut accipiet añ se choreũ et pierichiũ onne ꝓpe
aues uirtute gloria dignitate suꝑatat. Cludet et dactilus

Expanded text:
os possemus. sed versus erit claudere choreum praecedente spondeo, nam hic potius est numerus, nos possemus et Romanus sum. claudet et dichoreus, id est idem pes sibi ipse iungetur, quo Asiani sunt usi plurimum; cuius exemplum Cicero ponit, patris dictum sapiens temeritas filii comprobauit. accipiet ante se choreus et pyrrhichium: omnes prope cives virtute, gloria, dignitate superabat. cludet et dactylus,
Abbreviated transcription (Latin):
potius iꝭ exedactilũ et bachiũ. duospindei nõ fere iũgi
patiũt᷑ que ł uersũ quaꝵ nobis clausula est/ ne cũ id fieri
potest ebus quasi mẽtris: cur de prefugis nostris copius
cõpellatꝭ cõtra nos una syllata duabus una ne dactilus
quide̾ spõdro bene pͥpanĩ. qr sinẽ uersus dãnamꝰ ĩ fine
oratiõis bachiis et cludit et sibi iu̾git᷑ uenenũtimere

Expanded text:
us dactylum et bacchium. Duo spondei non fere se iungi patiuntur, quae ut versu quoque notabilis clausula est, nisi cum id fieri potest ex tribus quasi membris: cur de perfugis nostris copias comparat is contra nos? una syllaba, duabus, una. Ne dactylus quidem spondeo bene praeponitur, quia finem versus damnamus ut fine orationis. bacchius et claudit et
Abbreviated transcription (Latin):
atq instruere mec prospicere ꝯmeaitus nec locum cax
castris strentem ss est nm̃ certa parare bella p̃ gerere
Atqui simllimus huic at aduocatus ped pluta que ad
uincendum ualent aliis relierit cum prestim hoc quod
est mapime necessarium nec tam at arduũ ꝙ protul
intuentibus fortase uideatur Panq om̃e ins qnod
est ẽtum aut strixto aut morib constat. Dubium
equitatis regula examinandum est que st̾pta sunt au
posita in more cuntatis nullam habent difficultatem

Expanded text:
atque instruere nec prospicere commeatus nec locum capere atque instruere nec prospicere commeatus nec locum capere castris scientem; prius est enim certe parare bella quam gerere. atqui simillimus huic sit advocatus, si plura, quae ad vincendum valent, aliis reliquerit, cum praesertim hoc, quod est maxime necessarium, nec tam sit arduum, quam procul intuentibus fortasse videatur. namque omne ius, quod est certum, aut scripto aut moribus constat; dubium aequitatis regula examinandum est. quae scripta sunt aut posita in more civitatis, nullam habent difficultatem
Abbreviated transcription (Latin):
affirmare aut ingenne pro suil dicere possit in ac̃toibus
quid fiet in alt̾tãtione ubi occ̾uendum contio nec libã
ad discendum modd est. Quid si forte ꝑitus iois ille
non aderit quid  quis non satis in xare doctus faliũ
aleud a biecerit ħ d̃m est maximũ ignoran. malim
qd credit enm scire ꝙ moueat. Neq ego sum nostri
moris ignarus oblitus ne eoꝵꝓ qui uelut ad arcihas
redent et tla agentibus nbministrant. Heq ulem
gretos quoq nescio factittispe uiud nomen hnis prac¬
matitorum Datum est ded loquor de eratore q non
ceamore modo sum cansis ed om̃̃a que profutura
sint debet. Itaq eum n ͨ utilem si ad horan forte
onstiterit Neq in testacionib faciendis ee Inpitai
uelim: Iuis em̃ p̾oꝰ pp̃ritabit ea que crm aget ehe
in causa nelit: nii prte ipatorem quis Idoneñ credi
in preliis quulim stremiu et fortem et om̃iũ q̃ pugna
poscit artificem. sed neq dilectus nec copias ꝯcralgẽ

Expanded text:
adfirmare aut ingenue pro suis dicere? possit in actionibus: quid fiet in altercatione, ubi occurrendum continuo, nec libera ad discendum mora est? Quid, si forte peritus iuris ille non aderit? quid , si quis non satis in ea re doctus falsum aliquid subiecerit? hoc enim est maximum ignorantiae malum, quod credit eum scire qui moneat. neque ego sum nostri moris ignarus oblitusve eorum, qui velut ad arculas sedent et tela agentibus subministrant, neque idem Graecos quoque nescio factitasse, unde nomen his pragmaticorum datum est. sed loquor de oratore, qui non clamorem modo suum causis, sed omnia, quae profutura sunt, debet. itaque eum nec inutilem, si ad horam forte constiterit, neque in testationibus faciendis esse imperitum velim. quis enim potius praeparabit ea quae, cum aget, esse in causa velit? nisi forte imperatorem quis idoneum credit in proeliis quidem strenuum et fortem et omnium, quae pugna poscit, artificem, sed neque delectus agere nec copias contrahere
Abbreviated transcription (Latin):
mas cõsonãtes habeat. fit lõsa ut agrestrm tenui musa̾ m¬
igi uli aliquid exsuo tẽpore quo modo insi haber plusqͣ epbie
euissima qualis ipã esse de trattis cõsonac̃tibu nũt uias tẽpiu
acomodat Porig̃ et unũ accipit as equẽti: ita due natura bues
pesicione sũt tẽporũ quatuor. miror au̾tr̃ in hac ꝙimoe dattiis¬
nios homines siusse ut alios pedes ita eligerent alioq dãna¬
eẽt quase ullus esset quem nõ sit nocisse ĩ orae dep̾hendiliar

Expanded text:
primas consonantes habeat, fit longa, ut agrestem tenui musamigitur illi aliquid ex suo tempore. quo modo, nisi habet plus quam quae brevissima, qualis ipsa esset detractis consonantibus? nunc unum tempus accommodat priori et unum accipit a sequente; ita duae natura breves positione sunt temporum quattuor. miror autem ut hac opinione doctissimos homines fuisse, ut alios pedes ita eligerent aliosque damnarent, quasi ullus esset, quem non sit necesse ut oratione deprehendi. licet
Abbreviated transcription (Latin):
questionibus urouati conira caluminam ameritet. sumus pedumaruo
talema quendan udet fiposse uirgilius quea seditione uulo
tam facest et saxa iaculancis moder atoremeddir suomone mlor¬

Expanded text:
quaestionibus veritati contra calumniam aderit? Sed in maioquaestionibus veritati contra calumniam aderit? Sed in maioalium quendam videtur finxisse Virgilius, quem in sedirione vulgi iam faces et saxa iaculantis moderatorem dedit? Tum piet