comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locitãꝙͣ cera remanare debent. Et ne forte innu-¬
cile erit deinceps similesqͦ notas qͥnto qͦ loco collo-¬
hominũ ꝯturbat. unsirium infirmat imagmũ
notas. sollitudo ꝯseruat in tegras simulac̾rorũ sig̾as
propterea dissimiles forma atq nat̾a loci. ꝯꝑandi
sunt. ut distintim inter lucere possint. am siqͥ
multa inter columpnia sũpserint ꝯt̾babit᷑ similitu¬
dine locorũ u n loco ignorabit qͥd qͦ in loco collocau̾it
⁊ magnitudine modica ⁊ mediocres locos hre o¬
portebit: am ip̃t modum ampliuagas: ima¬
gines reddunt inimis angusti sepe ñ uident᷑ posse
eaꝑe imaginũ collocitionẽ um nec nimis illu¬
stres nec ue hem̃ter obscuros locos hri oportet. ne¬
ne aut obcecetur tenebris imagines. aut splendo
eẽ. fere paulo plus aut minus pedum tricentumi
Namut aspectus ita cogitatio minus ualet suis innꝰ¬

Expanded text:
loci tanquam cera manere debe<n>t. Tertio, ne forte in numcile erit deinceps similes notas quinto quoque loco collohominum perturbat et infirmat ymaginum notas, solitudo conseruat integras simulacrorum figuras. Quinto, dissimili forma atque natura loci comparandi sunt, ut distincte interlucere possint. Nam siquis multa intercollumpnia sumpserit, conturbabitur similitudine locorum et ignorabit quid in quo loco collocauit. Sexto, magnitudine modica et mediocri locos habere oportebit. Nam et preter modum ampli uagas ymagines reddunt, et nimis angusti sepe non uidentur posse capere ymaginum collocationem. Septimo, nec nimis illustres nec uehementer obscuros locos habere oportet, ne aut obsecentur tenebris ymagines aut splendoreesse, fere paulo plus aut minus pedum trinum. Nam ut aspectus, ita cogitatio minus ualet, si
Abbreviated transcription (Latin):
istũ nob̾ satisface ex eo qd̾ ait se nͥ potiusse
adee: udut uiratꝰ fuerat qͥd si ñ ad exercitũ
uenisset. id ne tribimo militum dic̾etis
fatur dictio suntelligas talidari armta
quał ille qͥgessit fuit iubet potrri si stu¬
enĩ ÷ equũ frin fraterins armis mq ad¬
emulus sũ. Item ieiosũ÷ ipsũ Sibi
insua oratione dissentire ⁊ ꝯtra ea q̃ añdi¬
xerit dic̾e ħmͦ qua eausa accusẽ hc̃:Tũ
ia expugnando e uoluere. Nam siuere¬

Expanded text:
quod ait se non potuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset, idemne tribuno militum diceret?» fatur dictio, sei intellegas: Tali ‹dari arma, qualis qui gessit› fuit, Iubet, potiri si sturaternis ‹armis› mihique adaemulus. Item vitiosum est ipsum sibi in sua oratione dissentire et contra atque ante dixerit dicere, hoc modo: Qua causa accusem hunc? tum id exputando evolvere: Nam si vere
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ead̃ ħ: ñne animum uehem̃tissime calefacit
uocis firmitudini ⁊ ꝓnunciacionis suauiti ꝓsunt:
tudine q̃uisa sunt. desuauitate que ꝯiuncta fuerũt

Expanded text:
Quid? Haec eadem nonne animum vehementissime calefacit Quid? Haec eadem nonne animum vehementissime calefacit ur eadem vocis firmitudini et pronuntiationis suavitudini prosunt, tudine, quae visa sunt, de suavitudine, quae coniuncta fuerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ma ꝯuenit oratione fauces enĩ calesiunt. ⁊ arc̾ie
ꝯplentur ⁊ uox q̃tracta uarie ÷ reducitur in quedã
sonum equabilem atq ꝯstantem: Sepe rerũ na¬
ture grã quedã uire debetur: uelut accidit in
hac iure: Eamque dicimꝰ aduocem ꝯseruandã
Utile: ad firmitudinem uocis sedata uox inprinciõ
Quid insinuamꝰ quã clamor in exordio cause: Qm̃¬
gͥ. Inter ualla uocem ꝯfirmant end sentencras ꝯ¬
iunctiores diuisione reddunt inuditori spacium co-¬
gitandi relinquit: ꝯseruant uocem ꝯtinui in medio
clamoris remissio iaud itorẽ qͥdemitarietas maxi¬
me delectat. cũ sermone animum retinet. aut
exsucitat clamore. Acuta exclamacio fauces ⁊ uo¬
cem uuln̾at. endem ledit auditorẽ: Habet enim
qͥdam illib̾ale ⁊ ad muliebrẽ pociꝰ uociferationẽ quã
ad uirilem dignitatẽ indicendo ac commodatum: In
extrena oratione ꝯtinenfuox remedio: uoci:

Expanded text:
ma convenit oratione: fauces enim calefiunt et arteriae ma convenit oratione: fauces enim calefiunt et arteriae conplentur et vox, quae tractata varie est, reducitur in quendam sonum aequabilem atque constantem. Quam saepe rerum naturae gratia quaedam iure debetur! Velut accidit in hac re. Nam quae dicimus ad vocem servandam st ad firmitudinem sedata vox in principio. Quid insuavius quam clamor in exordio causae? Intervalla vocem confirmant; eadem sententias concinniores divisione reddunt et auditori spatium cogitandi relinquunt. Conservat vocem continui clamoris remissio: et auditorem quidem varietas maxime delectat, cum sermone animum retinet aut exsuscitat clamore. Acuta exclamatio vocem volnerat; eadem laedit auditorem: habet enim quiddam inliberale et ad muliebrem potius vociferationem quam ad virilem dignitatem in dicendo adcommodatum. In extrema oratione continens vox remedio est voci.
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem uocis maxime ꝯꝑat nat̾a ñ nicħ ad auget s
dinem uocis hoc ÷ ut eam torquere indicendõ ꝓnrõ
ꝯmodo possim maximie faciet exortacio d ecla¬
mationis. qͦꝑ demagnitudine uocis i firmitudi
artificis ratio curande uocis petatur: De ea parte fir¬
mitudinis. que ꝯseruatur ratione declamacionis ⁊
de mollitudine uocis que maxime necessaria ÷ oratori.
qm̃ en qͦq mod̾ationis declamacionis ꝯꝑatur dicend̾
uidr̃: irmam gͥ maxime poterimꝰ indicenddo uo
cem ꝯseriare si ꝙͣ maxime sedata ac dep̾ssa uoce pͥn¬
longioribus uti ꝯueniet: ecreatur eñĩ uox spũ.
arterie reticendo adquiecunt. niꝯtinuum cla¬
morem omittere ⁊ ad sermonem transire oport̾e:
Conmutaciones enĩ fatiunt. ut nullo genere uocis
in omni uoce integri simus. naccutas uocis excla
accuta atq attenuata nimis ad clamacionẽ. ⁊siqͥs
splendor: uocis ꝯsumit᷑ uno clamore uniuersus.
s uno: s unospũ ꝯtinenter multa dic̾e in extre¬

Expanded text:
tudinem uocis maxime comparat natura, non nichil adauget, sed dinem uocis, hoc commodo possimus, maxime taciet exercitatio declamationis. Quapropter de magnitudine vocis et firmitudineius artificii, ratio curandae vocis petatur. De ea parte firmitudinis, quae conservatur ratione declamationis, et de mollitudine vocis, quae maxime necessaria est oratori, quoniam ea quoque moderatione declamationis conparatur, dicendum vidcem conservare, si quam maxime sedata et depressa voce prinlongioribus uti convenit: recreatur enim spiritu vox et arteriae reticendo adquiescunt. Et in continuo clamore remittere et ad sermonem transire oportet: commutationes enim faciunt, ut nullo genere vocis effuso in omni voce integri simus. Et acutas vocis exclamacuta atque attenuata nimis adclamatione, et qui splendor est vocis, consumitur uno clamore universus. Et uno spiritu continenter multa dicere in extre
Abbreviated transcription (Latin):
ciosum: inꝯꝑandis rebus alteramrem efferre
de re altera mcionem ñ fac̾e. aut negligenciꝰdis¬
putare ut si ꝯpetur utrũ sacius sit populum fri¬
m̃tum accipe anñ aeciꝑe Que ꝯmoda sint in ałia
uiciosum : in reb ꝯꝑandis necesse alt̾am re
pło .r. ꝓfuerint. ⁊ isqͥdicat alios ledat. Non
uituꝑare fieri enĩ pot̾ ut cum alteros magis
laudaris aliꝙͣ alt̾is partem laudis att̾buas
do optime pot̃ iudicare Uelut suppliciꝰ qͥint̾¬
cesserat ne exules qͥb causã dr̃e ñ licuiss redu¬
cerent᷑: Idem pꝰcerus mutata uoluntate cũ eamb̃
legem ferret aliam sese ferre dicebat ꝑꝑno
minum ꝯmutacionẽ. Nam ñ exules .s. iniec¬
tos reduc̾e se aiebat ꝓiñ quasi idsuisset in ꝯtͦu̾sia
appellent᷑ uerũ illi fortasse ignocimꝰ sicũ cau¬
sa fec̃. nos tñ intelligamꝰ uiciosum eẽ intend̾e

Expanded text:
tiosum est in conparandis rebus alteram rem efferre, de re altera mentionem non facere aut neglegentius disputare: ut si cum conparetur, utrum satius sit populum frumentum accipere an non accipere, quae commoda sint in altervitiosum est in rebus conparandis necesse putari fuerint, et is, qui dicat, alteros laedat. Non vituperare: fieri enim potest, ut, quom alteros magis laudaris, aliquam alteris partem laudis adtribuas, do optime potest iudicare; velut Sulpicius, qui intercesserat, ne exulis, quibus causam dicere non licuisset, reducerentur, idem posterius inmutata voluntate, cum eandem legem ferretnum commutationem: nam non exules, sed vi eiectos se reducere aiebat. Proinde quasi id fuisset in controversia, appellentur. Verum illi fortasse ignoscimus, si cum causa fecit; nos tamen intellegamus vitiosum esse intende
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ id inaꝑto delicto positum ÷ tñ aliqͣ tegit᷑¬
leuidefensione ħmͦ: Dum te exspectassẽt
om̃is florentissimo in regno reliqui. nũc¬
cũ desertꝰ es ab om̃ib summo ꝑiculo solus
ut restititã paro Item uitiosum ÷ qd̾ ina¬
liam partem acdictũ sit pot̾ accipi idem
huiꝰ modi ut siquis potem .ł. factiosus. ł in
sa pot̾ sine malicia dici tñ ꝓp potenciã
uiciosũ ÷ falsis ac uulgarib difmnicionib
uti false sunt huiꝰ mõi ut siqͥsdicat iniuriã
sc̾bã capitalis ÷: Est enĩ imꝓbus. ⁊ pestifer
eius: Nam nicħo magis quadruplatoris

Expanded text:
 in aperto delicto positum est, tamen aliqua tegitur defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes, florentissimo Regno reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ‹ut› restituam paro. Item vitiosum est, quod in aliam partem ac dictum sit potest accipi. Id est huiusmodi, ut si quis ‹potens ac factiosus in sa potest sine malitia dici, tamen propter potentiam vitiosum est falsis aut vulgaribus definitionibus uti. Falsae sunt huiusmodi, ‹ut› si quis dicat iniuriam scribam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris
Abbreviated transcription (Latin):
cior illa suꝑior facilior. ħ posterior ab cogitand̾: tẽ
uitiosa ꝯsirmatio: rationis cũ ea re q̃plures res
adaugent suspitionem: Item uitiosũ: qd̾ ł i¬
potest ħmͦ Diseri st̃ qdͥ uxores duct at tudu¬
Austi alt̾am: tẽ uitiosũ ÷ id qđ uulgarem
habet defensionẽ ħ mͦ Tracũdia inductꝰ
peccauit aut adolescentia aut amore: Euiꝰ¬
modi enĩ dep̃cationes si ꝓbabut᷑ inpune in¬
suꝑum atq inferum pacem int̾se ꝯciliant.¬

Expanded text:
ior illa superior, facilior haec posterior ad excogitandum. Item vitiosa confirmatio est rationis, cum ea re, quae plures res adaugent suspicionem. Item vitiosum est, qo: Miseri sunt, si uxores ducunt. At tu duxisti alteram.» Item vitiosum est id, quod vulgarem habet defensionem, hoc modo: «Iracundia deductus peccavit aut adulescentia aut amore.» Huiuscemodi enim deprecationes si probabuntur, inpune superum atque inferum, Pacem enim int
Abbreviated transcription (Latin):
So sutarauis hec quam studes & soluent᷑. tubi nerũ
magnitubini. tum nr̃is ꝙͦ occupatiotib assignare
drebebus. U erĩtam̃ mat̾abimꝰ ⁊ qd̃ negocium dinui
n pͥmio libro herrenni breuit ex posuim̃
quas causas reciꝑe oraterem ꝯuenirete
nnquib officiis artis elaborare oportet
nenofficia quaratione facillime ꝯsequi
posset. MU erum qd̾neq de omnnib redi
simul dici pocerat n deingximis reb p̃mo seribendũ
sarum tͥa sunt g̾na. demonstratiuum delib̾atiuum iudi¬
ciale: multo difficillunum: iubiciale. ergo id pͥmũ
ris officiis cͣttaremꝰ .i. quoꝵ inuentio ⁊pͥma difficilłana

Expanded text:
Si qua tardius haec, quam studes, absolventur, cum rerum magnitudini tum nostris quoque occupationibus adsignare debebis. Verumtamen man primo libro, Herenni, breviter exposuimus, quas causas recipere oratorem oporteret, et in quibus officiis artis elaborare conveniret, et ea officia qua ratione facillime consequi posset. Verum, quod neque de omnibus rebus simul dici poterat et de maximis rebus primum scribendum sarum tria genera sunt: demonstrativum, deliberativum, iudiciale. Multo difficillimum iudiciale est; ergo id primum r
Abbreviated transcription (Latin):
pot accomino dari ut snc̃ pacinuus. qͥ eamdem al¬
fert rationẽ qr̃ ceca eadem quare bruta fortuna
innr̃a ⁊ obseruanda inaduersariorũ ratione sũt
uitia ꝓpt̾eaq diligentiꝰ ꝯsidanda qd̵ accurata ꝯfir¬
matio rationis totam uehem̃tissime ꝯꝓbat argum̃¬
tacionẽ: U tunt᷑ gͥ studiosi inꝯfirmanda ratiõe
dupliciꝯclusione ħmͦ: Iniuria abste affitior in¬
digna pater. nã si inꝓbum eẽ herspontẽ exutima¬
bas cꝰme huic locabas nũpciis: Qu ÷ ꝓbus curca¬
lem inutã inuitũ cogis relinquere q̃ ħmͦ ꝯduden
tur aut ex ꝯtrario ꝯuertent̾ aut exsimpliciparde
rep̃hendent᷑. Ex ꝯtͣrio hocmͦ Nulla te indigna
p̃hendent᷑ si ex duplici ꝯclusione alt̾utra pars di¬
luit᷑ hoc mͦ. am si imꝓbum cherespontem eẽ¬
existimas. c̾me huic locabas nũpciis: Luxi ꝓ¬
bum erraui pꝰcognoui ⁊ fugio nẽ cognitũ: rgo

Expanded text:
potest adcommodari, ut facit Pacuvius, qui eandem adfert rationem, quare caeca, eandem, quare bruta fortuna in nostra et observanda in adversariorum oratione sunt vitia proptereaque diligentiusmatio rationis totam vehementissime conprobat argumentationem. Utuntur igitur studiosei in confirmanda ratione duplici conclusione hoc modo: Iniuria abs te adficior indigna, pater; Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Sin est probus, Cur talem intur, aut ex contrario convertentur aut ex simplici parte reprehendentur. Ex contrario hoc modo: Nulla te indigna,prehendetur, sei ex duplici conclusione alterutra pars diluitur, hoc modo: Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Duxi probum, Erravi. P
Abbreviated transcription (Latin):
Ex eo nouum ius astitui ꝯuenit extemꝑe ⁊ ex ho¬
minibus dignitate: Ex pacto uis: siqͥd interse
pepigerunt siqͥd interaliquos duos ꝯuenit pacta
cunt que legibus obseruanda sunt hoc mͦ Dem
uͥ pagunt oratione pagunt: Sunt item pacta¬
que sine legibus obseruant᷑ ex quentu que iure
p̃ctare dicuntur. hisgͣ partibus demonstrari

Expanded text:
Ex eo vel novum ius constitui convenit ex tempore et ex hoEx eo vel novum ius constitui convenit ex tempore et ex hominis dignitate. Ex pacto ius est, si quid inter se pepigerunt, si quid inter quos convenit. Pacta sunt, quae legibus observanda sunt, hoc modo: Rem ubi pagunt, ‹orato; ni paguntquae sine legibus observantur ex convento quae iure praestare dicuntur. His igitur partibus iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
lege eq̃ ac silegitimum sit usitatum: Qđ
genus id qd argentario culeris expensum a
socio eius repetere posiset. Iudicatum: iã
dequo sentencia lata est. aut decretum inter¬
positum. ea sepe diuersa sunt. ut aliud alio ui¬
dici aut p̃tori aut ꝯsuli aut tribuno plebis placitũ
sit nfit ut deadem re nre uspe aluis aliud derre¬
uerit aut iudicarit. Qđ genus .m. drusus . p̃r.
urbanus qđ cumherede mandati ageretur ui¬
dicium redđdit sexus uilius non reddit. Iterm¬
Ga celius uidex absoliit inuiriarum eum qui
lucilua petam inscena nominatim leserat .p.
mucius eum .qͥ .l. actium poetam nominauerat
sa dissimilit̾ iudieate ꝓferri cum id usu uenerit
iudicem cum uidice cempꝰ cum tempe. numerũ
cum numero uidiciorum ꝓferemus Exequo
ibono iis ꝯstat. qd ad ueritatem iutilitatem ꝯ¬
munem uidet᷑ ꝑtinere: Qđ genus ut maior.
annis . lx. ⁊ cui moribus causa cognitorem det

Expanded text:
lege aeque, ac si legitimum sit, usitatum est quod lege aeque, ac si legitimum sit, usitatum est quod genus id quod argentario tuleris expensum, ab socio eius recte petere possis. Iudicatum est id, de quo sententia lata est aut decretum interpositum. Ea saepe diversa sunt, ut aliud alio iudici aut praetori aut consuli aut tribuno plebis placitum sit et fit, ut de eadem re saepe alius aliud decreverit aut iudicarit, quod genus: M. Drusus praetor urbanus, quod cum herede mandati ageretur, iudicium reddidit, Sex. Iulius non reddidit. Item:‹C.› Caelius iudex absolvit iniuriarum eum, qui Lucilium poetam in scaena nominatim laeserat, P. Mucius eum, qui L. Accium poetam nominaverat,sa dissimiliter iudicatae proferri, cum id usu venerit, iudicem cum iudice tempus cum tempore, numerum cum numero iudiciorum conferemus. Ex aequo et bono ius constat, quod ad veritatem ‹et utilitatem› communem videtur pertinere, quod genus ut maior annis LX et cui morbus causa est, cognitorem det.
Abbreviated transcription (Latin):
militer scͥptum aut iudicatum sit: Dem̃ utr̃u
ea res similis sit ei rei dequa iagitur andis¬
similis dem̃ utrum ⁊ sulto dea re ut scͥptũ
sit qd uoluerit cauere qd̾ satis cautum puta
rit ꝑꝑcetorum scͥptorum similitudinẽ. De
partibus legitime ꝯstitucionis satis dictum
est nunc ad iuridicialem reuertem᷑. Abso
rem quam nos fecisse ꝯfitemur. iuire factam
dicemus sine ulla assũptione ex ꝯtrarie de¬
fensionis. In ea queri uire ne sit factum.
deco causa posita dic̾e poterimus siexquibus
partibus iusꝯstet cognouerimus. Constat
gͥ ex his partibus. nat̾a lege ꝯsuetudine iuidicato
equobono pacto. Nat̾auis: qd̾ cognationis aut
pietatis causa obseruatur quo iure parentes
alib̾is. ⁊aparentib lib̾i coluntur. Lege ius:
id qd popłi iussii sanctum: qđ genus ut inius
eas conuoceris: Consuetude̾ne ius ẽ id qd̾ sme

Expanded text:
militer scriptum aut iudicatum sit; deinde, utrum militer scriptum aut iudicatum sit; deinde, utrum ea res similis sit ei rei, qua de agitur, an dissimilis; deinde, utrum consulto de ea re scriptum non sit, quod noluerit cavere, an quod satis cautum putarit propter ceterorum scriptorum similitudinem. De partibus legitimae constitutionis satis dictum est: nunc ad iuridicialem revertemur. CAPUrem, quam nos fecisse confitemur, iure factum dicemus, sine ulla adsumptione extrariae defensionis. In ea convenit quaeri, iurene sit factum. De eo causa posita dicere poterimus, si, ex quibus partibus ius constet, cognoverimus. Constat igitur ex his partibus: natura, lege, consuetudine, iudicato, aequo et bono, pacto. Natura ius est, quod cognationis aut pietatis causa observatur, quo iure parentes a liberis, et a parentibus liberi coluntur. Lege ius est id, quod populi iussu sanctum est quod genus: ut in ius eas, cum voceris. Consuetudine ius est id, quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
catis amplitudo ꝯstat. q̃ st̃ ea q̃ capiunt sufragia¬
popłm insufragio. ⁊ magistratum ꝯsilio pͥua¬
sti. cum pontes de turbasti. Item ex otrario
maiestatem isminuit. qͥ amplitudinem ei¬
uitatis detrĩto afficit. ego ñaffici s ꝓhibui
detͥm̃to. Ararium enĩ oseruaui libidini ma¬
lorum rentiti maiestatem omnẽ uiterire ñpas¬
sus sũ: pͥmũ gͥ uocabuli sententia breuit᷑ ad u¬
tilitatẽ accommodata cause descͥbit᷑ deiñ sactũ
nr̃m cũ uerbi descͥptione ꝯingetur deiñ ꝯ¬
trarie descͥptionis ratio refellet᷑ siaut falsa
exit. aut inucilis aut t᷑pis aut imuriosa. id qͦ
exiuris partib sumet̾. deiuridiciali absolu
conem aut excusationem habeat ñaliomͦ.
temꝑe. ñ alia lege loco ñ alio querente aut¬
agente ħ legib imorib equo ⁊bono reꝑient᷑
deqͥb dicetur in uiridiciali absoluta: In cau¬
saratiocinali pͥmum queritur. qͥd in rebus
maioribus aut inmoribus aut similib sĩ¬

Expanded text:
pio? Suffragiapopulum suffragio et magistratum consilio privasti, cum pontes disturbasti.» Item ex contrario: «Maiestatem is minuit, qui amplitudinem civitatis detrimento ‹adficit. Ego non adfeci, sed prohibui detrimento:› aerarium enim conservavi, libidini malorum restiti, maiestatem omnem interire non passus sum.» Primum igitur vocabuli sententia breviter et ad utilitatem adcommodate causae describitur; deinde factum nostrum cum verbi descriptione coniungetur; deinde contrariae descriptionis ratio refelletur, si aut falsa erit aut inutilis aut turpis aut iniuriosa: id quod ex iuris partibus sumetur de iuridiciali absoluttionem aut persecutionem habeat, num alio tempore, num alia lege, num alio quaerente. Haec legibus et moribus, aequo et bono reperientur; de quibus dicetur in iuridiciali absoluta. In causa ratiocinali primum quaeretur, ecquid in rebus maioribus aut minoribus aut dissimilibus si
Abbreviated transcription (Latin):
quuti sumus de exordio narratione diuisione. nec
plurib uerbis quã necesse fuit. nec minus diluci
genera ꝯstitutionum ⁊ earum partes aꝑͥiemus:
⁊ qͦsimul ostendebatur qͦmͦ ꝯstitutionem ⁊ par¬
tem ꝯstitutionis causa reꝑiri oportet. Ceinde
set . qͣ inuenta curandum÷ ut omnis ratio tociꝰ
orationis ad eam ꝯferat᷑: Y ost ea amoniumus
eẽ causas quã plures in quib plures ꝯstitutio nes
aut partes ꝯstitutionum accomodarent᷑. Be

Expanded text:
cuti sumus de exordio, narratione, divisione, nec pluribus verbis, quam necesse fuit, nec minus dilucidgenera constitutionum et earum partes aperuimus; ex quo simul ostendebatur, quomodo constitutionem et partem constitutionis causa posita reperiri oporteret. ret: qua inventa curandum, ut omnis ratio totius orationis ad eam conferatur. Postea admonuimus esse causas conplures, in quas plures constitutiones aut partes constit
Abbreviated transcription (Latin):
innaui. Cagnitudine tempestatis omnes ꝑt̾iti
naum relinquerint in scaphũ ꝯcenderunt
non potuit:. Casu ⁊i fortuitu nauis in portũ
nncolumis delata: Iilam egrotus possedit. na
danpnatus fuerit. ĩnꝯcione petat orationẽ hab̾e
Itt̾a lex iubet augurem inde mortui locum qui
petat inꝯcione illum nominare: Augiti quidam
Danpnatus de peccuniis repetundis. qui petat inde¬
mortui locum nominauit. Pecit᷑ ab eo inult̾a ꝯsti

Expanded text:
in navi.» Magnitudine tempestatis omnes perterriti in navi.» Magnitudine tempestatis omnes perterriti navem reliquerunt - in scapham conscenderunt non potuit. Casu et fortuitu navis in portum incolumis delata est; illam aegrotus possedit. Navdamnatus sit, in contione orationem habere: altera lex iubet, augurem in demortui locum qui petat, in contione nominare. Augur quidam damnatus de pecuniis repetundis in demortui locum nominavit; petitur ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
toris insimulatione ꝯiuncta Constitutiones itaq
ut añ diximꝰ tres sunt. ꝯiecturał. legitiina iuridi¬
cialis. Coniecturalis: ꝯstututio ẽdefacto ꝯt̾uersia
hoc mͦ. Aiax insilua postꝙ̃ resciuit que fecuss
ꝑmsaniã. gladio incubuit. Ulires interuenit.
occisum ꝯspicatur Corꝑe celum cyuentum:
educit: Leucer interuenit. cum frẽm occisum n¬
nimicum fr̃is cũ gladio cruẽto uideat capitis accersi¬
uit. E ic qm̃ aiectsa uerum querit᷑ defacto exit
citur ieoa ꝯstitutione cause ꝯiecturalis nomina
tes sex. scriptum ⁊ sentenciã xrarias leges. am¬
bignum. diffintionẽ. trani lationẽ. ratiotinanẽ :¬
xscripto i sententia ꝯtͦuersia nascit᷑ cũ uidr̃
seriptoris uoluntas. cũ scͥpto ipso dissentire. hoc
mͦ. Si lex sit que iubeat eosqui ꝑꝑ tempestatẽ
nauim relinquerint omnia ꝑd̾e: eorũq nauẽ
cet̾aq eẽ. si nauis ꝯseruata sit qui remanserint

Expanded text:
toris insimulatione coniuncta. Constitutiones itaque, toris insimulatione coniuncta. Constitutiones itaque, ut ante diximus, tres sunt: coniecturalis, legitima, iuridicialis. Coniecturalis est, cum de facto controversia est, hoc modo: Aiax in silva, postquam resciit, quae fecisset per insaniam, gladio incubuit. Ulixes intervenit: occisum conspicatur, corpore telum cruentum educit. Teucer intervenit: fratrem occisum, inimicum fratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit. Hic coniectura verum quaeritur; de facto erit titutio causae coniecturalis nominattes sex: scriptum et sententiam, contrarias leges, ambiguum, definitionem, translationem, ratiocinationem. Ex scripto et sententia controversia nascitur, cum videtur scriptoris voluntas cum scripto ipso dissentire, hoc modo: Si lex sit, quae iubeat «eos, qui propter tempestatem navem reliquerint, omnia perdere, eorum navem ceteraque esse, si navis conservata sit, qui remanserunt
Abbreviated transcription (Latin):
nonem ẽẽ aclitimestia occisũ confitent᷑. cũ id ita sit.
me ulcisci parentẽ. negant oportuisse. Deinde cũ
hoc fec̾imꝰ distributione uti debeinꝰ Na distri¬
buitur induas partes enum̾ationẽ expositionẽ
Euum̾atione utem᷑ cum dicemꝰ numero qͣd̾ de reb
dicturi sumꝰ am plusꝙͣ tum partium num̾o¬
nus ue dicamꝰ. nsuspitionẽ ad fert auditori me¬
ditationis nartificii. que res fidẽ ab rogat aut¬
matori: E. xpositio ÷ cutm res de qͥbus dicturi
sumꝰ. o exponimꝰ breuit᷑ ⁊ abiolute. Nũc ad ꝯfir
mationẽ ⁊ ꝯfustascionẽ transeamꝰ: Cota spes uĩ¬
ꝯtrariaꝙ dissoluerimꝰ. ab solute ni mirum
oratorid munꝰ ꝯfecerimꝰ Utrũq gͥ fac̾e pot̾imꝰ¬
putauit ẽẽ. ñ ut de illoꝵ qͥcꝙͣ detraheret inuentio¬
ne. s ut ostend̾et id qd oportuisset simpliciter.⁊ si¬
gulami mͦ doc̾e: illos distribuisse duplicit᷑ ⁊biꝑtito:
Constitutio ẽ pͥma de p̾catio defensoris eumaceusa¬

Expanded text:
nonem esse a Clytemestra occisum confitentur; cum id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse.» Deinde, cum hoc fecerimus, distributione uti debemus. Ea dividitur in duas partes: enumerationem et expositionem. Enumeratione utemur, cum dicemus numero, quot de rebus dicturi sumus. Eam plus qulus ue dicamus, et suspitionem affert auditori meditationis et artificii, que res fidem abrogat orationis. Expositio est, cum res de quibus dicturi sumus exponimus breuiter et absolutemationem ‹et confutationem› transeamus. Tota spes vincontrariaque dissolverimus, absolute nimirum munus oratorium confecerimus. Utrumque igitur facere poterimuputavit esse, non ut de illorum quicquam detraheret inventione, sed ut ostenderet, id, quod oportuisset simpliciter ac singulari modo docere, illos distribuisse dupliciter et bipertito. Constitutio est prima deprecatio defensoris cum accusa
Abbreviated transcription (Latin):
cipium sianttur aut anr̃a aut ab eius dequo loqui¬
mur. aut ab eorum qͥ audient ꝑsona aut abre a
nr̃a si laudabimꝰ aite afficio fac̾e. qd̾ eatisa neceffita¬
dinis intercedat aut studio qd eius modi u̾tutis
sit ut om̃s ꝯmemorare debcant uelle. qł rectum sit. aut
exaliorum laude ostende qutalis aninus nr̃ sit. Diuitu¬
ꝑabimus. aut merito facere ꝙ ita trnctati sunus aut
stulio. qd utile putenus eẽ ab om̃ib uinicam malictam
ata  neqͥtiam cognosci. aut qđ placeat ostendr qͥd nob
uplurent exaliorum uituꝑatione A beuus ꝑinta deq
loquertur. sulaudabmiꝰ dicemus ueri nos. ut illiꝰubis
oportere. ipa facta om̃ium laudatorũ eloquentiam
ꝯmmuitatis dici posse dicemꝰ ut paulo sup exempli

Expanded text:
cipium sumitur aut ab nostra aut ab eius, de quo loquemur, aut ab eorum, qui audient, persona aut ab re. Ab nostra, si laudabimus: aut officio facere, quod causa necessitudinis intercedat; aut studio, quod eiusmodi virtute sit, ut omnes commemorare debeant velle, quod rectum sit; aut ex aliorum laude ostendere, qualis ipsius animus sit. Si vituperabimus: aut merito facere, quod ita tractati sumus; aut studio, quod utile putemus esse ab omnibus unicam malitiam atqua nequitiam cognosci; aut quod placeat ostendi, quod nobis placeat, ex aliorum vituperatione. Ab eius persona, de quo loquemur, si laudabimus: vereri nos, ut illius factutes praedicare oportere; ipsa facta omnium laudatorum eloquentiam cis verbis commutatis dici posse, dicemus, ut paulo supra exempli
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tacio÷ que inquiq partes ÷ distributa.
ꝓnunciationem rationem. tonis ꝯfirinatione in
exornationem aplexionem:. Pronunciatio ÷ ꝑ
quam ostendimus sumiatim qͥd sit qđ ꝓbari
uolumus: Ratio eausa que de monstrat
uerum eẽ. id qd̾ intendimus breui subinctiõe
ilationis ꝯfirmatio÷ ea que pluribus argum̃¬
tis coroborat breuiter expositam rationem:
xornatio ÷ qua utinur rei honestande:⁊
collocuplectande causa ꝯfirmata arguinta¬
tione: Cumplexio: que ꝯcludit. partes bre¬
uiter colligens partes argum̃tationis His
ergo qunq partibus ut absolutissime utam
hocmͦ tractabimꝰ argum̃tationem. Causã
ostenddemꝰ ulixi stusse quare interfecit̾ aiaee:
mmicum ẽnim accerimum: de medio tollẽ
uolebat aqͦ s̾ ñ inuiria suminum ꝑiccilum
metuebat. Nidebat illo incolumi se incolum̃
quãuis exitium machinari. cureimors in¬
digna palame dis testimoniũ dat. Eygo

Expanded text:
in quinque partes est distributa: in quinque partes est distributa: propositionem, rationem, rationis confirmationem, exornationem, conplexionem. Propositio est, per quam ostendimus summatim, quid sit quod probari volumus. Ratio est quae causam demonstrat, verum esse id, quod intendimus, brevi subiectione. Rationis confirmatio est ea, quae pluribus argumentis conroborat breviter expositam rationem. Exornatio est, qua utimur rei honestandae et conlocupletandae causa, confirmata argumentatione. Conplexio est, quae concludit breviter, conligens partes argumentationis. Hisce igitur quinque partibus ut absolutissime utamur, hoc modo tractabimus argumentationem: «Causam ostendemus Ulixi fuisse, quare interfecerit Aiacen. Inimicum enim acerrimum de medio tollere volebat, a quo sibi non iniuria summum periculum metuebat. Videbat illo incolumi se incolumeminimico exitium machinari: cui rei mors indigna Palamedi testimonium dat. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit dem̃ in ꝯiecturalem trahetur ꝯtrouersiam.
⁊ queretur ñ ꝯ sulto factum sit sicausa in rem
quanidam ꝯferetur.⁊ ħeadem fere omuia que
de necessitudine p̾cipinius ꝯsid̾anda erunt. Qm̃¬
satis oitendisse uidemur quibus argum̃tationi¬
bus muno qͦ genere cause iudietalis ita ꝯueniret
ꝯsequi uidetur ut doceamus qua ad modũ ipias ar¬
gum̃taciones ornate ⁊ ab solute tractare possimꝰ.¬
am facile ÷ fere ñ difficile: inuenire quid sit cau¬
se adiumñto: Difficillimum: inuentum expolire
iexpedite ꝓnunctare. Hec res facit ut neq di¬
ueius quainsatii sit uiois loois ꝯmoremur nec
codem idemtitatem reuoluamur neq inchocatam
arguinentationem relinqrtamꝰ. N eq in ꝯmode
adaliam deinceps transeamꝰ: Itaq hac ratione
upsi menuisse poterimus qđ in unoqͦ loco dixe¬
rimus ⁊ auditor tantum tum toenis eause tum
uniuscuiꝰq argum̃tationis distribucionem ꝑci

Expanded text:
fecerit. Deinde in coniecturalem trahetur controversiam et fecerit. Deinde in coniecturalem trahetur controversiam et edisseretur, num consulto factum sit. Si causa in rem quandam conferetur, et haec eadem fere et omnia, quae de necessitudine praecepimus, consideranda erunt. satis ostendisse videamur, quibus argumentationibus in uno quoque genere causae iudicialis uti conveniret, consequi videtur, ut doceamus, quemadmodum ipsas argumentationes ornate et absolute tractare possimus. Nam fere non difficile invenire, quid sit causae adiumento; difficillimum est inventum expolire et expedite pronuntiare. Haec enim res facit, ut neque diutius, quam satis sit, in eisdem locis commoremur, nec eodem identidem revolvamur, neque incoatam argumentationem relinquamus, neque incommode ad aliam deinceps transeamus. Itaque hac ratione et ipsei meminisse poterimus, quid quoque loco dixerimus, et auditor cum totius causae tum unius cuiusque argumentationis distributionem percipere
Abbreviated transcription (Latin):
queritr ex his locis. Si plura aut maiora ofr̃icia
ꝙͣ malefitia uidebunt̾ ꝯstare si qua urtus aut no¬
bilitas erit in eo qui suplitrauit siqua ipeserit usui
futurum sisine supplitio disscesserit. si ipse ille
suplex mansuecus ⁊ misericors in potestatibus osten¬
detur fuisse. siea quecpeccauit nonodio neq cru¬
delicate s offitio ⁊ recto studio ꝯmotus fecit. sitali
futurum uidebitur si eum mͦ missum fecerimus:
omnib ex ꝯtrario utẽtur isquiꝯtradicet cum
amplificatione ⁊ enum̾atione peccatorum. ħ causa
uidiciali s fieri ñ potest ut in libro pͥmo ostendimꝰ
superdenda. Cum a nob̾ cͥm̃ remouere uolemꝰ aut
inrem aut̃ in hominem ur̃i peccati aaisam ꝯferemus:
Sitausa in hominem ꝯferetur.querendum erit
pͥmum pocuerit ne tantum quantum reus demon¬
neste. aut sine ꝑiculo pocuerit obsuti sugxie
ita sit ñeare ꝯcedi reo ꝯueniat qd̾ alieno inductu

Expanded text:
quaeritur ex his locis: si plura aut maiora officia quaeritur ex his locis: si plura aut maiora officia quam maleficia videbuntur constare; si qua virtus aut nobilitas erit in eo, qui supplicabit; si qua spes erit usui futurum, ‹si› sine supplicio discesserit; si ipse ille supplex mansuetus et misericors in potestatibus ostendetur fuisse; si ea, quae peccavit, non odio neque crudelitate, sed officio et recto studio commotus fecit; si tali futurum videbitur, si eum missum fecerimus; omnibus ex contrario utetur is, qui contra dicet, cum amplificatione et enumeratione peccatorum. Haec causa iudicialis fieri non potest, ut in libro primo ostendimus, supersedenda. Cum ab nobis crimen removere volemus, aut in rem aut in hominem nostri peccati causam conferemus. Si causa in hominem conferetur, quaerendum erit primum, potueritne tantum, quantum reus demonneste aut sine periculo potuerit obsisti; si maxime ita sit, num ea re concedi reo conveniat, quod alieno inductu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsidanda que denecessitudine p̃scͥpta sunt. ⁊ enĩ
hee om̃s tres parces purgationis inter se finitime
sunt ut inom̃s heedem res possint ac comino dari
ociꝯmunes in his causis accusatoris ꝯtra eum qui
cum se peccasse ꝯfiteatur cũ oratione iudices de¬
que ꝯsulto facta ñ sint. in eis fraudem ẽẽ ñopor¬
te̾. Si ꝑinprudentiam reus se peccasse ꝯfitetir.
retur an ñ. Deinde utrum casu nescierit anculpa:
Namqui se ꝑꝑ unium auamorem aut iracundiam
fugisse rationem dicet is animi uitio uidebitur ne¬
sscisse ninprudentia. Quare ñ inprudentia se
defenaet s culpa ꝯaminabit ꝑsonam. Deinde
miecturali ꝯstitucione queretur utrum scierit an
ignorauerit. ⁊ ꝯsidabitur satis ne inpriulentia p̃si¬
dii debeat ẽẽ cum factum ẽẽ ꝯstet. Dep̾catione¬
denter aut fortuitu aut necessario fecisse dicemus
itam̃ ignosci nob̾ postulabimꝰ. hic ignoscendi ratio

Expanded text:
consideranda, quae de necessitudine praescripta sunt. Etenim consideranda, quae de necessitudine praescripta sunt. Etenim omnes haec tres partes purgationis inter se finitimae sunt, ut in omnes eadem fere possint adcommodari. Loci communis in his causis: accusatoris contra eum, qui cum peccasse confiteatur, tamen oratione iudices dequae consulto facta non sint, an ea fraudei esse non oportem inprudentia reus se peccasse dicet,› prretur, an non; deinde, utrum casu nescierit an culpa. Nam qui se propter vinum aut amorem aut iracundiam fugisse rationem dicet, is animi vitio videbitur nescisse, non inprudentia; quare non inprudentia se defendet, sed culpa contaminabit. Deinde coniecturali constitutione quaeretur, utrum scierit an ignoraverit; et considerabitur satisne inprudentia praesidii debeat esse, cum factum esse condentes, aut fortuito aut necessario fecisse dicemus: et tamen ignosci nobis postulabimus. Hic ignoscendi ratio
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ignosci postulamus en diuiditur inpur¬
gationem ⁊ dep̃cationem: Iurgatio: cum ꝯ¬
sulto anobis factum negamus ea diuiditur
in necessitatem ꝯclusionẽ fortunam in pru¬
dentiam. De his partibus pͥmum ostendendũ
⁊ deiñ ad dep̃cationẽ reuertendum uidetur. Pri¬
inne cessitudinẽ ñ culpam ueniendi necessitudo
fecerit. Deinde querendum: qͦmͦ ius illa uita¬
ri potuerit acleuarit deinde is qui in necessitudi¬
nem causam ꝯfert. exꝑtus ne sit ꝗͥd ꝯtrafacere aut
excogitare posset Dem̃ ñque suspitiones ex ꝯiec¬
turali ꝯstitutione trahi possint. que significẽt
id ꝯsulto factum eẽ. qd̾ necessario accidisse dr̃:
Deinde si maxine necessitudo quepiam fuerit
ꝯueniat ne eam satis idoneam ausam putarit¬
um infortunam causa ꝯferetur. ⁊eare defensor
ignosci reo dcet oportere eadem omnia uident᷑

Expanded text:
sio est, per quam nobis ignosci postulamus. Ea dividitur ‹in› pursio est, per quam nobis ignosci postulamus. Ea dividitur ‹in› purgationem et deprecationem. Purgatio est, cum consulto a nobis factum negamus. Ea dividitur in necessitudinem, fortunam, inprudentiam. De his partibus primum ostendendum est; deinde ad deprecationem revertendum videtur. Priin necessitudinem num culpa veniendi necessitudinem fecerit. Deinde quaerendum est quo modo vis illa vitari potuerit ac levari. Deinde ‹is, qui› in necessitudinem causam conferet, expertusne sit, quid contra facere aut excogitare posset. Deinde, num quae suspiciones ex coniecturali constitutione trahi possint, quae significent id consulto factum esse, quod necessario cecidisse dicitur. Deinde, si maxime necessitudo quaepiam fuerit, conveniatne eam satis idoneam ‹causam› putarium in fortunam causa confertur et ea re defensor ignosci reo dicet oportere, eadem omnia videntur
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit pocestem. Desensor ꝯtraeos quum
censeant rem inꝑinciosam utili p̃poni utet᷑
loco ꝯmuni ꝑꝯquestionem ⁊ similis queret ab
accusatorib. ⁊ ab iudicibus ipsis qͥd facturiee̾nt
siin eo loco suissent ⁊ cempꝰ locum rem deli
ne malium c̾men trantferat᷑. D einde spec¬
tandum: eque magniun sit illd̾ peccatũ
qd̾ in altum trauiferat᷑ atq illd̾ qd reus sus¬
cepisse dicat᷑. Dem̃ oportuerit ne meare
reccare. inqua alius anͥ peccarit. D eiñopor¬
tuerit neuiditium añ fieri. Dein cum
factirn iudicrum ñ sit de illocͥmine qđ
ialium transterat᷑. oportet neeare pa¬
diciũ fieri que res inuiditiũ ñuenitecͦ¬
nabad uersariis ꝑcunctabitur accusator id¬
tis sicplicia sumant. qd̾ eos idem fectsie
dieat ⁊  d̾ s ipse accusator idem fac̾e uoluis¬
set: N efensor eorum peceati atcitatem ꝓferiet
in quos cͥmen tranfferreturrem locum
tempus ante occulos ponet. ut hii qui audiũt

Expanded text:
non habuerit potestatem. Defensor contra eos, qui aecum censeant rem perniciosam utili praeponi, utetur loco communi per conquestionem: ‹et› simul quaerat ab accusatoribus, ab iudicibus ipsis, quid facturi essent, si in eo loco fuissent; et tempus, locum, rem, delne in alium crimen transferatur; deinde spectandum est, aeque magnum sit illud peccatum, quod in alium transferatur, atque illud, quod reus suscepisse dicatur; deinde, oportueritne in ea re peccare, in qua alius ante peccarit; deinde, oportueritne iudicium ante fieri; deinde, cum factum iudicium non sit de illo crimine, quod in alium transferatur, oporteatne de ea re iudicium fieri, quae res in iudicium non deab adversariis percontabitur accusator, quindemnatis supplicia sumant, quod eos idem fecisse dicant. Quid, si ipse accusator idem facere voluisset? Defensor eorum peccati atrocitatem proferet, in quos crimen transferet; rem, locum, tempus ante oculos ponet, ut ii, qui audient,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum illud ẽẽ dilucide. breuiter: ꝯmode ꝑfecte
cum. ratione certa. Deinde exem pla ꝓferenit᷑
que res cum aduersarii sententia redđetur:
iuolinitas afferretur: ascͥpto pociꝰ uidicate st̃.
decausa ostendetur quã ꝑicłosum sit ascͥpto
fecisse cum factiquerat defensionem a senten¬

Expanded text:
scriptum illud esse dilucide, breviter, commode, perfecte, scriptum illud esse dilucide, breviter, commode, perfecte, cum ratione certa. Deinde exempla proferentur, quae res, cum ab adversariis sententia et voluntas adferretur, ab scripto potius iudicatae sint. Deinde ostendetur, quam periculosum sit ab scripto fecisse, tamen facti quaerat defensionem.
Abbreviated transcription (Latin):
cutio ꝯiectumlis ⁊ qd̾ inueris causis sepissime cetan¬
da ÷ ies diligentius om̃s eiꝰ partes ꝑscutati sumus.
ut ne paruula qͥdem titubatione aut offensione
inpediremur: si ad hanc rationĩs p̃ceptionem as¬
siduitatem exercitacionis ac commodaremus:
unc adlegitime ꝯstitutionis partes transeamꝰ:
si ac ripto dicemus his locis utem᷑ sed̾m naritati¬
onem pͥmun scͥptoris collaudatione. deiñ scͥpti
recitatione dein ꝑcunctatione. seirent ne aduersa¬
rss i scͥptum fuisse. inlege. aut cestam̃to. aite
ascipulatione. aut qͦlibus scͥpto qd̾ lege aut cesta¬
ptum qͥd aduersarii se fecisse dicant. qd iudicem
sequi ꝯueniat utrum id qd̾ diligenter p̃scͥptun
sit: aiã qd̾ acute sit ex cogitotũ m deisi ea senten¬
eia q̃ ab aduersariis sit excogitata iscͥpto atcͥbuta
ꝯcenpnetur ninfirmabit᷑ demñ aca queret᷑ qͣd ei¬
ꝑicłi obfu̾it si iduoluisset assc̾be ñ potit piebi
id scͥptor senserit qd̾ scͥpsit. ⁊ demonstrabitur

Expanded text:
utio coniecturalis et in veris causis saepissime tractanda est, eo diligentius omnis eius partis perscrutati sumus, ut ne parvula quidem titubatione aut offensatione impediremur, si ad hanc rationem praeceptionis adsiduitatem exercitationis adcommodassemus. Nunc ad legitimae constitutionis partes transeamus.si a scripto dicemus, his locis utemur: secundum narrationem primum scriptoris conlaudatione, deinde scripti recitatione; deinde percontatione, scirentne idonee adversarii id scriptum fuisse in lege aut testamento aut stipulatione aut quolibet scripto, quod ad eacriptum sit, quid adversarii se fecisse dicant, quid iudicem sequi conveniat: utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id, quod acute sit excogitatum; deinde ea sententia, quae ab adversariis sit excogitata et scripto adtributa, contemnetur et infirmabitur. Deinde quaeretur, quid periculi fuerit, si id voluisr senserit, quod scripserit; et demonstrabitur
Abbreviated transcription (Latin):
alia ꝑmulta:  teny falsa enum̾atio:. cũ pauciora
fuerat dixisse: metumr eitpiditatemr qm̃ egͥtudi¬
uem cum utraq ꝯiunctam eẽ necesse : Icem.
iitiosa expositio y que nimiũ longe repetit᷑
hoc mͦi Dinnum malorum stultiera ÷ inat᷑
atq materies: que parit um̃sas aupiditates:
sunt. hee pariunt auaritiam. auaritta. porro hominẽ
ad qd uis malefitium impellit Ergo auaritta in¬
ducti aduersarii nr̃i ħ interse fatinꝰ ad miserunt:
ic id qd extremum dictum : satis fuit expon̾e. ne
dissent abiegne ad terrã trabes. neue iñ nauis incho¬
arietis colohis. imꝑio regis pelie ꝑdolum. nã nuisꝙͣ
hera errans edea mea efferret pedem domo ã
hic satis erat dic̾e sid mͦ qd̾ satis eẽt: cunasent poe¬

Expanded text:
alia permulta?» Item falsa enumeratio est, cum pauciora alia permulta?» Item falsa enumeratio est, cum pauciora fuerat dixisse metum, cupiditatem, quoniam aegritudinem cum utraque re coniunctam esse necesse est. Item vitiosa expositio est, quae nimium longe repetitur, hoc modo: «Omnium malorum stultitia est mater atque materies. Ea parit inmensas cupiditates. sunt. Haec pariunt ‹avaritiam.› Avaritia porro hominem ad quod vis maleficium impellit. Ergo avaritia inducti adversarii nostri hoc in se facinus admiserunt.» Hic id, quod extremum dictum est, satis fuit exponere, ne dissent abiegnae ad terram trabes, Neve inde navis inchoarietis Colchis, imperio regis Peliae, per dolum: Nam numquam ‹era› errans mea ‹domo› efferret pedem. Nam hic satis erat dicere, si id
Abbreviated transcription (Latin):
inamorem uno aipectu: ⁊ cum ille neminemdirit.
ominino nicħ differt raro ia fieri. dummͦ aliqͥñ fieri
aut posse sieri intelligaturItemuitiosa expo¬
redem testam̃to ex parte faciebat. up̃dones in
illo loco uisi nꝰꝙͣ sunt. imicum nullum habebat:
Relinquitur gͦ. sinȩq ap̃donib. neq abinimi¬
cis occisus ÷ qd̾ alteri erant. altetos n̾habͤat: ut
abste sit interentus. Nam inhuniꝰ cemodi ex¬
positionie rep̃heasione utem. siqͦs p̃ter eos qͦs
ille dix̾it. potusse susciꝑe malefitium ostende¬
mus. uelut in hoc exemplo. Cum dix̾it necesse
bauerimꝰ. nob̾ latiorem locum defen᷑di relin¬
querimꝰ gͦ hoc qͦ. uitandum÷ in expositione. ne
qñ cum om̃ia eollegisse uideam᷑. aliquã id oneam
pauciora dicamꝰ. hocmͦ. Que res s̃ iudices. que õi
admalesitium inpellunt. luxuria: iauatitia
Quid amoranquit qͥspiam qͥd ambitio qd religio¬
qͥad mortis mecus: qͥd imꝑti cupiditas: qͥ demq

Expanded text:
in amorem uno aspectu, et cum ille neminem dixerit, in amorem uno aspectu, et cum ille neminem dixerit, omnino nihil differt raro id fieri, dummodo aliquando fieri aut posse modo fieri intellegatur. Item vitiosa exporedem testamento ex parte faciebat. Praedones in illo loco visi numquam sunt, inimicum nullum habebat: relinquitur, si neque a praedonibus neque ab inimicis occisus est, quod alteri non erant, alteros non habebat, ut abs te sit interemptus.» Nam in huiuscemodi expositione reprehensione utemur, si quos praeterquam quos ille conlegerit, potuisse suscipere maleficium ostenderimus: velut in hoc exemplo, cum dixerit necesse baverimus, nobis latiorem locum defendendi reliquerimus. Ergo hoc quoque vitandum est in expositione, ne quando, cum omnia collegisse videamur, aliquam idoneam pauciora dicamus, hoc modo: «Duae res sunt, iudices, quae omnes ad maleficium inpellant, luxuries et avaritia.» «Quid amor?» inqmortis? Quid imperii cupiditas? Quid denique
Abbreviated transcription (Latin):
que tacite ꝯtenꝑni atq uitari sine rep̾hensione
nxempla subicero intelligere dilucide ñpoteris
ec cognitio uiciosarum argum̃tacionum dupli¬
cem utilitatem afferret: am iuitare in argu¬
mtapecione uicium ammonebit. ⁊ ab aliis ñutta¬
tumꝰ mode rephenđe docebit. Qmñgͥ ostendim̃¬
ꝑfectam ⁊plenam arguintacione exquinq parti¬
buis ꝯstare. inunaqͦq parte argum̃tacionis q̃ui
cia uitanda sunt ꝯsidamus ut uipsi ab hisiucis
recede: ⁊ ad uersariorium argum̃taciones hac p̃cep¬
tione in om̃ĩbus partib temptaren ab aliqua par¬
ponat Om̃s qͥ in pauꝑtate sunt malunt male.¬
fitio parare diuitias. quã offitio pauptatem tu¬
eri Siquis hocmͦ exposuerit argum̃tationẽ.
ut ñ curet querere qualis ratio aut rationisꝯ
firmatio sit ipsam facile rep̾hendemꝰ expositio¬
nem cum ostendemꝰ id qd̾ inaliquo paupe imꝓbo
i namorem inciłe. N am cum nemo ãeuenerit

Expanded text:
quae tacite contemni atque vitari sine reprehensione, quae tacite contemni atque vitari sine reprehensione, nis›i exempla subiecero, intellegere dilucide non poteris. Haec cognitio vitiosarum argumentationum duplicem utilitatem adferet. Nam et vitare in argumentatione vitium admonebit et ab aliis non vitatum commode reprehendere docebit. Quonifectam et plenam argumentationem ex quinque partibus constare, in una quaque parte argumentationis quae vitia vitanda sunt consideremus, ut et ipsi ab his vitiis recedere, et adversariorum argumentationes hac praeceptione in omnibus partibus temptare et ab aliqua parponat: «Omnes, qui in paupertate sunt, malunt maleficio parare divitias, quam officio paupertatem tueri.» Si qui hoc modo exposuerit argumentationem, ut non curet quaerere, qualis ratio aut rationis confirmatio sit, ipsam facile reprehendemus expositionem, cum ostendemus, id, quod in aliquo paupere inprin amorem incidere.» Nam cum nonnemo devenerit
Abbreviated transcription (Latin):
accerrimam rationem. ⁊ ꝑiculi metum iuter¬
cesse demonitraui. ñ dubium ÷ quin ꝯficeatur
causam ẜ malefitii fuisse. Ergo absolutissi
ina argum̃tacio: ea que ex quinq partibus
ꝯstat.s ea ñ semꝑ necesse̾uti:um enim ꝯ
plexione suꝑ sedendum ÷ sibreuis res: que
facile memoriaꝰ p̃hendatur. Tum exorna¬
tio p̃mittenda ÷ siparum locuplex adampli¬
ficandum. ⁊ exornamdum res indetur eẽ
suribreuis erit argum̃tacionres humilis. aut
tenuis. tum exornatione ⁊ 9plexione suꝑse¬
dendum : A nomin argum̃tatione deduab
parcibus post̾re mus. ħ quam ex posui ratio:
habenda: ergo amplissima ÷ argum̃tacio.
quinq ꝑtita breuissima : triꝑtita. Dedio¬
cris sulilata aut exornatione: aut ꝯplexione:
rep̃hendi pot̾ idq ꝑtinet ad causam Aiterum
qđ tam ⁊si nugatorium : tam̃ ñ indiget rephen¬
uone. Que sint rephensione ꝯfustari ꝯueniat.

Expanded text:
acerrimam rationem et periculi metum interacerrimam rationem et periculi metum intercessisse demonstravi, non est dubium quin confiteatur causam maleficii fuisse.» Ergo absolutissima est argumentatio ea, quae ex quinque partibus constat; sed ea non semper necesse est plexione supersedendum est, si res brevis est, ut facile memoria conprehendatur; est cum exornatio praetermittenda est, si parum locuples ad amplificandum et exornandum res videtur esse. Sin et brevis erit argumentatio et res tenuis aut humilis, tum et exornatione et conplexione supersedendum est. In omni argumentatione de duabus partibus postremis haec, quam exposui, ratio est habenda. Ergo amplissima est argumentatio quinquepertita; brevissima est tripertita; mediocris sublata aut exornatione aut conplexione qreprehendi potest, id quod pertinet ad causam: alterum, quod tametsi nugatorium est, tamen non indiget reprehensionis. ‹Quae sint, quae reprehensione confutari conveniat,
Abbreviated transcription (Latin):
ti susciꝑe conant᷑. Siniultos indis uit in
peccatum periime spes si ꝯplures secłe se ꝯ¬
taminauerunt imꝑii euꝑiditate. ftntua¬
ti leue ꝯpendium fraude maxirra ꝯmuta¬
runt: cui mirum uidebit᷑ istum amale fiio
ꝑꝑ arrerrimam formidinem ñ temꝑasra. S
Tirum fortissimum. integerrimum. mi¬
miciatiarũ ꝑsequentissimum inuiraa laces¬
situm ira excitatum homo timidus nocens
.ꝯsciꝰ sui peccati insidiosus inimicum inco¬
lumeneẽ noluit. cuitam hoc mirum uide¬
bitur᷑. Nam cum feras bestias iuideamus
alacres ⁊ierectas uadere. ut alteribestie noceãt
ñ ⁊ incredibile putandum: istius qͦq aninũ
ferum cudelem atq in humanum cupide
adinimici ꝑnitiem ꝓferͦtum p̃sertim: cum in
bestiis nullam neq bonam neq malam rati¬
onem uideamus in usto plurimas ⁊ ꝑpessimas
intelligamus: Si ergo pollicitus sum me
daturiun causam qͣue inductus ulixes ace¬
esserit ad malesitium: ⁊ si inimiciciarum

Expanded text:
it in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii cupiditate, si multi leve conpendium fraude maxima commutarunt, cui mirum videbitur, istum a maleficio propter acerrimam formidinem non temperasse? Virum fortissimum, integerrimum, inimicitiarum persequentissimum, iniuria lacessitum, ira exsuscitatum homo timidus, nocens, conscius sui peccati, insidiosus  inimicum incolumem esse noluit: qui tandem hoc mirum videbitur? Nam cum feras bestias videamus alacres et erectas vadere, ut alteri bestiae noceant, non est incredibile putandum istius quoque animum ferum, crudelem atque inhumanum cupide ad inimici perniciem profectum; praesertim cum in bestiis nullam neque bonam neque malam rationem videamus, in isto plurimas et pessumas Si ergo pollicitus sum me daturum causam, qua inductus Ulixes accesserit ad maleficium, et si inimicitiarum