comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mihi deserenda ẽ cã amici uet̾is atq hospitis. is homo ẽ. aut ea
familia ac disciplina. ut hoc credi possit eum bellum rei .p. ficẽ
gulari extiterit in rem. p. nr̃am officio ac fide is sibi nefarium bel¬
lum coutra patriam suscipiẽdum putaret. Cuius es alienum ui¬
demus uidices non libidine sed negocii gerendi studio eẽ con¬
tractom qui ita roinȩ debuit ut in prouinciis et in regnis mnaxię¬
ei pecunie ddeberent᷑: quas cum pet̾et non cõmisit ut suui pcuratos
quicq̃ oneris absente se sustinerẽt. Uenire om̃s suas possessiones
et patrioto se ornatissimo spoliari maluit ꝗ ullam in orã cuiqr
ominũ horribile et ptimescendũ qui tanto amor suas pcsres¬
siones amplexi tenebãt: ut ab iis membra duielli citus q̃ distras
posse diceres. Cincius nunꝗͣ sibi cognatiõem cum p̃diis eẽ existĩa¬
uit suis. Itaq se non mõ ex suspicione tanti scelers uerum etiũ

Expanded text:
mihi deserenda est causa amici veteris atque hospitis—is homo est aut ea mihi deserenda est causa amici veteris atque hospitis—is homo est aut ea familia ac disciplina ut hoc credi possit, eum bellum populo Romanoingulari exstiterit in rem publicam nostram officio et fide, is sibi nefarium bellum contra patriam suscipiendum putaret? cuius aes alienum videmus, iudices, non libidine, sed negoti gerendi studio esse contractum, qui ita Romae debuit ut in provinciis et in regnis ei maximae pecuniae deberentur; quas cum peteret, non commisit ut sui procuratores quicquam oneris absente se sustinerent; venire omnis suas possessiones et patrimonio se ornatissimo spoliari maluit quam ullam moram cuiquam genus horribile et pertimescendum qui tanto amore suas possessiones amplexi tenebant ut ab eis membra citius divelli ac distrahi posse diceres. Sittius numquam sibi cognationem cum praediis esse existimavit suis. itaque se non modo ex suspicione tanti sceleris verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis et pulcherimis.p. cincii p̃diis uenditis. es alienum
eiusdẽ dissolutum: ut quȩ cã cętos ad facinus impulit cupidi¬
tas retinẽdę possessionis ea cincio nõ fuerit p̃diis diminutis.
lam u̾o illud q̃ in credibile. qͣ absurdum qui romȩ cȩdem facere
qui hanc urbem ĩftamare uellet: cum familiarissimũ suũ dũte¬
re abse et mãdare in ultimas t̾ras uirũ quo facilius romȩ ea q̃
conabat᷑ efficeret: si in hispania turbatũ eẽt. At. hec ip̃a ꝑse siẽ
ulla cõuinctione agebant᷑: An in tantis reb. tam nouis consilii
tam piculosis. tam turbulẽtis hominẽ amãtissimũ sui familia¬
rissimũ. cõiunctissimũ officiis usu. cõsuetudine dimittẽdũ ẽẽ
arbitraret᷑:: Uerissimile non ẽ ut quem in secundis reb quem
in ocio secum semꝑ habuiss. hunc in aduersis et in eo tumultu
quem ip̃e comparabat ab se dimitt̾et. Ip̃e aũt cincuis non enun

Expanded text:
plurimis et pulcherrimis P. Sitti praediis venditis aes alienum plurimis et pulcherrimis P. Sitti praediis venditis aes alienum eiusdem dissolutum est , ut, quae causa ceteros ad facinus impulit, cupiditas retinendae possessionis, ea Sittio non fuerit praediis deminutis. iam vero illud quam incredibile, quam absurdum, qui Romae caedem facere, qui hanc urbem inflammare vellet, eum familiarissimum suum dimittere ab se et amandare in ultimas terras! Vtrum quo facilius Romae ea quae conabatur efficeret, si in Hispania turbatum esset? at haec ipsa per se sine ulla coniunctione agebantur. an in tantis rebus, tam novis consiliis, tam periculosis, tam turbulentis hominem amantissimum sui, familiarissimum, coniunctissimum officiis, consuetudine, usu dimittendum esse arbitrabatur? veri simile non est ut, quem in secundis rebus, quem in otio secum semper habuisset, hunc in adversis et in eo tumultu quem ipse comparabat ab se dimitteret. ipse autem Sittius—non enim
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. Quasi uero tp̃s dandi mun̾is nõ ualde appropĩquaret. Nec
opinãte fausto cũ his neq sciret neq uellet familia ẽ cõparata.
At lrẽ sunt fausti per quas ille p̃cib a.p. Sylla petit ut emat gla¬
diatores et ut hos ip̃os emat. Neq solum ad syllam missȩ: s
ad . L. cesarem. O põpeium .C. mẽmiũ. quoꝵ de sentĩa totareᷤ
ẽ ab hoc in ult̾iorem hispamã missus ut eam ꝓuinciã ꝑturbaret
Frimũ cinciꝰ iudices. L. iulio. C. figulo consulib ꝓfectus ⁊̃ aliq̃n
an furorem catilinę et etiam añ suspicionẽ huius cõuratioĩs. deĩ¬
de ẽ ꝑfectus nontum pͥmũ: sed cum in iisdem locis aliquãto an
cadem decã aliquot ãnos fuiss. ac ꝓfectus ẽ non mõ ob causam
s etiam ob neceĩ am cãm magna ratione cũ mauritanię rege cõ¬
tracta. Tum aut̃ illo ꝓfecto sylla ꝓcurante eius rem et gerentei

Expanded text:
esset.' quasi vero tempus dandi muneris non valde appropinquaret. 'nec esset.' quasi vero tempus dandi muneris non valde appropinquaret. 'nec opinante Fausto, cum is neque sciret neque vellet, familia est comparata.' at litterae sunt Fausti,per quas ille precibus a P. Sulla petit ut emat gladiatores et ut hos ipsos emat, neque solum ad Sullam missae sed ad L. Caesarem, Q. Pompeium, C. Memmium, quorum de sententia tota res est ab hoc in ulteriorem Hispaniam missus ut eam provinciam perturbaret. primum Sittius, iudices, L. Iulio C. Figulo consulibus profectus est aliquanto ante furorem Catilinae et suspicionem huius coniurationis; deinde est profectus non tum primum sed cum in isdem locis aliquanto ante eadem de causa aliquot annos fuisset, ac profectus est non modo ob causam sed etiam ob necessariam causam, magna ratione cum Mauretaniae rege contracta. tum autem, illo profecto, Sulla procurante eius rem et gerente
Abbreviated transcription (Latin):
ordinarẽt᷑ instituerent᷑. pararent᷑. ubi fuit sylla corneli: Num rome:
ĩmo longe abfuit. Num in iis legionib quo se catilina inferebat:
młto etiam longiꝰ. Num ĩ agro camerti piceno. gallico: quas oras ma¬
xime quasi morb ꝗdam illus furonis puaserat. Nihil uero minu
funit eum ut iam an dixi neapoli fuit in ea parte italie que mane
suspicione carẽt. Ouid ergo indicat: aut quid affert aut ip̃e cor¬
nelius aut uos. qui ab eo hec mãdata defertis. qladiatores emptos
fausti ẽẽ simulatiõe ad cedem ac tumłtu. Ita ꝓrsus. int̾positi sunt
gladiatores. quos testam̃to patris deberi uidemus. Arrepta ẽ faili¬
U̾ quȩ si eẽt p̃termissa poss alia familia fausti munꝰ p̃bere. Utinã
quidẽ hec ip̃a non mõ iniquoꝵ inuidia eẽt. e quoꝵ expectati¬
oni satisfacẽ poss p̃parauit uehem̃ter cũ longe tp̃s muneris ab¬

Expanded text:
ornarentur, instruerentur, pararentur, ubi fuit Sulla, Corneli? num Romae? ornarentur, instruerentur, pararentur, ubi fuit Sulla, Corneli? num Romae? immo longe afuit. num in eis regionibus quo se Catilina inferebat? multo etiam longius. num in agro Camerti, Piceno, Gallico, quas in oras maxime quasi morbus quidam illius furoris pervaserat? nihil vero minus. fuit enim, ut iam ante dixi, Neapoli, fuit in ea parte Italiae quae maxime suspicione caruit. quid ergo indicat aut quid adfert aut ipse Cornelius aut vos qui haec ab illo mandata defertis? gladiatores emptos esse Fausti simulatione ad caedem ac tumultum? 'ita prorsus; interpositi sunt gladiatores.' quos testamento patris deberi videmus. 'adrepta est familia.' quae si esset praetermissa, posset alia familia Fausti munus praebere. Vtinam quidem haec ipsa non modo iniquorum invidiae sed aequorum exspectationi satis facere posset! 'properatum vehementer est, cum longe tempus muneris ab
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicitis inforiat ad hoc adumbratũ iudiciũ filii: quid tanđ de il¬
la nocte dicit. cum int̾ falcarios ad. M. leccam nocte ea que consecu¬
ta ẽ postremũ diem nonaꝵ nouẽbris me cõsule catiline demunciati¬
one cõuenit: quȩ nox oium tempoꝵ cõuratiõis ac̾rima fuit atq acẽ¬
bissima. cum catilinę dies excũdi cum eęt̾is manẽdi cõditio tum des¬
criptio totam per urbem cędis atq incẽdioꝵ cõstituta ẽ. Tune tu¬
us pater corneli id qđ tandẽ aliqñ confitet᷑ ullam sibi officiosam
ꝓunciã depoposcit. ut cum pͥma luce cõsulem salutatũ ueniret in¬
tromissus meo more et uire amiciciȩ. me ĩ meo lecto trucidaret. o¬
Hoc tp̃r cum arderet acerrime cõiuratio cum catilina egrederetũ
ad ex̾citum lentulus ĩ urbe relinq̃ret᷑. cassius incẽdiis cęthegus oedi
p̃poneret᷑ antroĩo ut occuparet ethiuriam p̃serberet᷑. cum omĩa

Expanded text:
ut dicitis, informat ad hoc adumbratum indicium filium, quid tandem de ilut dicitis, informat ad hoc adumbratum indicium filium, quid tandem de illa nocte dicit, cum inter falcarios ad M. Laecam nocte ea quae consecuta est posterum diem Nonarum Novembrium me consule Catilinae denuntiatione convenit? quae nox omnium temporum coniurationis acerrima fuit atque acerbissima. tum Catilinae dies exeundi, tum ceteris manendi condicio, tum discriptio totam per urbem caedis atque incendiorum constituta est; tum tuus pater, Corneli, id quod tandem aliquando confitetur, illam sibi officiosam provinciam depoposcit ut, cum prima luce consulem salutatum veniret, intromissus et meo more et iure amicitiae me in meo lectulo trucidaret. hoc tempore, cum arderet acerrime coniuratio, cum Catilina egrederetur ad exercitum, Lentulus in urbe relinqueretur, Cassius incendiis, Cethegus caedi praeponeretur, Autronio ut occuparet Etruriam praescriberetur, cum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
in uidicio reliquerit. qđ turpitudinis in cõfessione id per accusati¬
onem filii suscepit. S quid est tandem qđ indicat per istum pu¬
erum cornelus: Si est cã mihi ignota cum hortẽsio cõmunicati re̾¬
pondeat hortẽsius. Sin ut ais illum comitatũ Antronii et eatiline
cum ĩ campo cõsularib comitiis quȩ a me hĩta sunt oedem fice̾ uolu¬
erunt ãtronium tum in cãpo uidimus. et quid dixi uidisse nos ego
uidi uos enim tum uidices nihil laborabatis neꝗ suspicabam̃ĩ. Ego
tectus p̾sidio firmo amicoꝵ catilinȩ tunc et ãtronii copias et conatũ
rep̃ssi. Num quis ẽ igit̾ qui tum dicat in campũ aspirasse syilas
Atqui si tum se cum catilina societate scelens cõiunxerat cur ab eo
discedebat: cur cum ãtronio nõ erat: cur in pari cã. non paria signa cri¬
minis repiunt᷑: S quia cornelus ip̃c. etũ nunc de indicãdo clubitat

Expanded text:
in indicio, reliquerit, quod turpitudinis in confessione, id per accusatiin indicio, reliquerit, quod turpitudinis in confessione, id per accusationem fili susceperit! sed quid est tandem quod indicat per istum puerum Cornelius? si vetera, mihi ignota, cum Hortensio communicata, respondit Hortensius; sin, ut ais, illum conatum Autroni et Catilinae, cum in campo consularibus comitiis, quae a me habita sunt, caedem facere voluerunt, Autronium tum in campo vidimus —sed quid dixi vidisse nos? ego vidi; vos enim tum, iudices, nihil laborabatis neque suspicabamini, ego tectus praesidio firmo amicorum Catilinae tum et Autroni copias et conatum repressi. num quis est igitur qui tum dicat in campum aspirasse Sullam? atqui, si tum se cum Catilina societate sceleris coniunxerat, cur ab eo discedebat, cur cum Autronio non erat, cur in pari causa non paria signa criminis reperiuntur? sed quoniam Cornelius ipse etiam nunc de indicando dubitat, et,
Abbreviated transcription (Latin):
contra uos pro hui salute pugnabant amicissimi ur̃i quib nõ ira¬
scebamini cõsulatum uobis eripiebãt. honori ur̃o repugnabant:
et tam̃ id inuiolata ur̃a amicicia. integro officio uet̾i exemplo
atq instituto optimi cuiusq faciebãt. Ego uero quib ornamẽ¬
tis aduersor tuis: aut cui dignitati ur̃ȩ repugno: Ouid ẽ quodiã
ab hoc expetas: honor ad patrem insignia honoris ad te delata st̃
Tu ornatus huius crumnis uenis ad eum lacerandum quem ĩ¬
teremisti ego iacẽtem et spoliatum defendo et ꝓtego. Atque
hic tu et rep̃hendis me quia defendam: et irasceris. Ego aut nõ mõ
tibi non irascor. sed neq rep̃hendo quidem factum tuu. Te enim ga¬
stimo tibi statuisse quid faciendum putares et satis idoneum officii
iudicem posuisse.t accusat cornelii filius idemq ualere deb ac si
pater indicaret. Opatrem corneliũ sapiẽtem: qui qđ p̃mii solet esse

Expanded text:
contra vos pro huius salute pugnabant, amicissimi vestri, quibus non iracontra vos pro huius salute pugnabant, amicissimi vestri, quibus non irascebamini, consulatum vobis eripiebant, honori vestro repugnabant, et tamen id inviolata vestra amicitia, integro officio, vetere exemplo atque instituto optimi cuiusque faciebant. ego vero quibus ornamentis adversor tuis aut cui dignitati vestrae repugno? quid est quod iam ab hoc expetas? honos ad patrem, insignia honoris ad te delata sunt. tu ornatus exuviis huius venis ad eum lacerandum quem interemisti, ego iacentem et spoliatum defendo et protego. atque hic tu et reprehendis me quia defendam et irasceris; ego autem non modo tibi non irascor sed ne reprehendo quidem factum tuum. te enim existimo tibi statuisse quid faciendum putares et satis idoneum offici tui iudicem esse potuisse. at accusat C. Corneli filius et id aeque valere debet ac si pater indicaret. O patrem Cornelium sapientem qui, quod praemi solet esse
Abbreviated transcription (Latin):
doxisti testimoniũ in alios: quia coactus. cur damnati sũt: Quia i¬
creditum ẽ. Regnum ẽ dicere in quẽ tu uelis. ac defendẽ quẽ ueliᷤ
ĩmo ẜuitutis c̃ non dicẽ in quẽ uelis nec defendere quẽ uelis. At
si cõsiderare coepis utrum magis mͥ hoc necc̃ẽ fuerit face̾. antibi ĩ¬
telligis honestius te inimiciciaꝵ mõm statue̾ potuisse qͣ me hũa¬
ẽ consulatus parentis tui: sapientissimus uir. familiarissis suis
nõ succensuit pater tuus: cum syllam et defenderẽt et laudarẽt.
intelligebat hanc nobis a maiorib cẽ traditim disciplinã: ut nł¬
lius aĩcicia ad ꝓpulsanda picula impedirem̃. Et erat huic indi¬
cio longe dissimilis illa cõtentio. Tum affucto .p. sylla cõsulatꝰ uo¬
bis pariebat᷑ sicuti partus est. honons erat certam̃. creptum repete᷑
uos clamitabatis: ut uicti in campo in foro uinceretis. Tum qui

Expanded text:
dixisti testimonium in alios?' quia coactus sum. 'cur damnati sunt?' quia dixisti testimonium in alios?' quia coactus sum. 'cur damnati sunt?' quia creditum est. 'regnum est dicere in quem velis et defendere quem velis.' immo servitus est non dicere in quem velis et non defendere quem velis. ac si considerare coeperis utrum magis mihi hoc necesse fuerit facere an istud tibi, intelleges honestius te inimicitiarum modum statuere potuisse quam me huma hoc est consulatus parentis tui, sapientissimus vir familiarissimis suis non suscensuit, pater tuus, cum Sullam et defenderent et laudarent? intellegebat hanc nobis a maioribus esse traditam disciplinam ut nullius amicitia ad pericula propulsanda impediremur. at erat huic iudicio longe dissimilis illa contentio. tum adflicto P. Sulla consulatus vobis pariebatur, sicuti partus est; honoris erat certamen; ereptum repetere vos clamitabatis, ut victi in campo in foro vinceretis; tum qui
Abbreviated transcription (Latin):
dinem dicendi meã: noli hac noua lenitate abuti mea noli aculcos
oronis meç qui recõditi sũt excussos arbitrari. noli id putare oĩo a
me cẽ omissum si quid est tibi remissum atq cõcessum. Cum ille
ualent apud me excusationes in uirie tuę iratus animꝰ tuus aetas aĩ¬
cicia nr̃a tum nõdum statuo te uirium satis hẽre ut ego tecum lucti¬
ri et congredi debcam. Ꝙ si ẽẽs usu atq etate robustior. ec̃m idẽ
qui soleo cum sum lacessitus. Nunc tecum sic agam tulisse ut potiꝰ
iniuriam q̃ retulisse grãm uidear. Neq uero qͦuid mͥ irascare intel¬
ligere possum. Si q eum defendo. quem tu accusas: quid tibi quo¬
q ip̃e non succenseo. qui accuses eum quẽ ego defendo: Inimicũ
inquis accuso meũ. Et amicũ ego defendo meũ. Non debes tamẽ
quenqͣ in cõiurationis questione defendere. ĩmo nẽo magis eum
de quo nihil est suspicatus. q̃ is qui de aliis multa cogitauit. Cur

Expanded text:
dinem dicendi meam, noli hac nova lenitate abuti mea, noli aculeos dinem dicendi meam, noli hac nova lenitate abuti mea, noli aculeos orationis meae, qui reconditi sunt, excussos arbitrari, noli id omnino a me putare esse amissum si quid est tibi remissum atque concessum. Cum illae valent apud me excusationes iniuriae tuae, iratus animus tuus, aetas, amicitia nostra, tum nondum statuo te virium satis habere ut ego tecum luctari et congredi debeam. quod si esses usu atque aetate robustior, essem idem qui soleo cum sum lacessitus; nunc tecum sic agam tulisse ut potius iniuriam quam rettulisse gratiam videar. neque vero quid mihi irascare intellegere possum. si, quod eum defendo quem tu accusas, cur tibi ego non suscenseo, quod accusas eum quem ego defendo? 'inimicum ego,' inquis, 'accuso meum.' et amicum ego defendo meum. 'non debes tu quemquam in coniurationis quaestione defendere.' immo nemo magis eum de quo nihil umquam est suspicatus quam is qui de aliis multa cognovit. 'cur
Abbreviated transcription (Latin):
iset ut meã negligerẽ: ferme ego u̾itatem patefactam cõtami¬
tare aliquo m̾enꝰdacio: Ouenqͦͣ deniq ego uuiarẽ a quo et tu
deles insidias i tem.p. scãs et in me potissimu cõsulem putare.
siiam eem oblitus seueritatis et cõstantiȩ mex tam ne ames eram:
ut eum lix̃ posteritatis cã repte sint: quȩ subsidio obluuoni esse
possint. ego recetem putarem meoriam cuncti senatus cõmentaso
meo posse suꝑar: Fero ego te torquate iam dudum fero et nõ
nunq̾ aĩum incitatũ ad ulciscẽdum oronem tuam reuoco ip̃e et
refiecto. Permitto aliqd iracundiȩ tuȩ do adolescẽtiȩ. cedo amicici¬
e tribuo parenti. S nisi tibi aliquẽ mõm uitȩ cõstueris. cogesine
oblitum nĩẽ amicicie hẽre rõnem meȩ dignitatis. Nemoun quã
hoc credas uelin non is libẽtissiie soleo respondẽ quos mihi ui¬
deor ficillime posse supare. Tu quoniã minime ignoras cõsucti¬

Expanded text:
isset ut meam neglegerem? per me ego veritatem patefactam contamiisset ut meam neglegerem? per me ego veritatem patefactam contaminarem aliquo mendacio? quemquam denique ego iuvarem, a quo et tam crudelis insidias rei publicae oblitus severitatis et constantiae meae, tamne amens eram ut, cum litterae posteritatis causa repertae sint, quae subsidio oblivioni esse possent, ego recentem putarem memoriam cuncti senatus commentario meo posse superari? fero ego te, Torquate, iam dudum fero, et non numquam animum incitatum ad ulciscendam orationem tuam revoco ipse et reflecto, permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti. sed nisi tibi aliquem modum tute constitueris, coges oblitum me nostrae amicitiae habere rationem meae dignitatis. nemo umquam hoc credas velim: non eis libentissime soleo respondere quos mihi videor facillime posse superare. tu quoniam minime ignoras consuet
Abbreviated transcription (Latin):
ne quidiam a me ne quid ex meis cõmentariis quereret̃. ne aut ob¬
lurio mea ut mẽona uideret nimia. ne demq aut negligentia
torpis aut diligentia eiudelis putaret᷑. Sed tam abste borqua¬
te quiero cum indicatus tuus inimicus ẽẽt et eẽt euis rei freques
senatius. et recens meona testis tibi meo familian et cõtubernali pͥ¬
uiscena m edituri indicium fuerit scribe mei si uoluisses qco¬
dicem retulissent cum uideres aliterfien cur tacuisti: passus es
nomn mecu aut cum familim meo questus: aut q̃m tam facile in ue¬
hers in amieos uacundius aut uehem̃tius expostulasti: tulcutua
uen numncesit audita cum indicio lecto descripto diuulgato qe¬
ueris dacueris repente tantĩ rem enunciare audeas. et in cum locus
te deducas ut an qͣ me cõmutati indicii coargueris. te sũmȩ negl¬
gentie tuo indicio cõuictum eẽ fateare. Nihi cuiꝰq̃ salus tanti ta¬

Expanded text:
ne quid iam a me, ne quid ex meis commentariis quaereretur, ne aut obne quid iam a me, ne quid ex meis commentariis quaereretur, ne aut oblivio mea aut memoria nimia videretur, ne denique aut neglegentia turpis aut diligentia crudelis putaretur. sed tamen abs te, Torquate, quaero: cum indicatus tuus esset inimicus et esset eius rei frequens senatus et recens memoria testis, et tibi, meo familiari et contubernali, prius etiam edituri indicium fuerint scribae mei, si voluisses, quam in codicem rettulissent, cur cum videres aliter fieri, tacuisti, passus es, non mecum aut ut cum familiarissimo questus es aut, quoniam tam facile inveheris in amicos, iracundius et vehementius expostulasti? tu, cum tua vox numquam sit audita, cum indicio lecto, descripto, divolgato quieveris, tacueris, repente tantam rem ementiare et in eum locum te deducas ut, ante quam me commutati indici coargueris, te summae neglegentiae tuo iudicio convictum esse fateare? mihi cuiusquam salus tanti fu
Abbreviated transcription (Latin):
ebam mẽoria scie̾ntia cõsuetudine. et celeritate scribendi facilliẽ
quȩ dicerent᷑ psequi posse. C. cosconiũ qui tum erat p̃tor. M. Mes¬
salam qui tum p̃turam petebat.p. Nigidium appiũ claudium
bulas publicas ferri. ut illȩ tabulȩ pͥuata tam̃ custodia more ma¬
ionim cõtinerent non occultaui non tontinui domi: sed des¬
cribi statim ab om̃ib librariis diuidi passim et diuulgari at¬
q edi ppło ro. imꝑaui duusi toti italiȩ diuuisi m om̃s puincias.
fiuis in dicii e quo salus oblata eẽt omnib exꝑtem eẽ nemiem uolui.
sit. quin eodem ꝑscriptum hoc indicium ꝑuencit. In quo ego tim
subito et exiguo et turbido tẽpore multa diuinitꝰ ita ut dixi non
mea sponte pͥiudi pͥmum ne qui poss tantũ aut de rei .p. aut s
alieuius piculo meĩsse quãtum uellet. dc̃in ne cui licẽt unqͣ rep̃¬
hendere illud indicium. aut temere creditum criminan. fostremo

Expanded text:
ebam memoria, scientia, celeritate scribendi facillime ebam memoria, scientia, celeritate scribendi facillime quae dicerentur persequi posse, C. Cosconium, qui tum erat praetor, M. Messalam, qui tum praeturam petebat, P. Nigidium, App. Claudium.bulas publicas ut illae tabulae privata tamen custodia more maiorum continerentur, non occultavi, non continui domi, sed statim describi ab omnibus librariis, dividi passim et pervolgari atque edi populo Romano imperavi. divisi tota Italia, emisi in omnis provincias; eius indici ex quo oblata salus esset omnibus expertem esse neminem volui. ni nomen sit, quin eodem perscriptum hoc indicium pervenerit. in quo ego tam subito et exiguo et turbido tempore multa divinitus, ita ut dixi, non mea sponte providi, primum ne quis posset tantum aut de rei publicae aut de alicuius periculo meminisse quantum vellet; deinde ne cui liceret umquam reprehendere illud indicium aut temere creditum criminari; postremo
Abbreviated transcription (Latin):
cas retulisse. O dii ĩmortales uobis enim tribuam quȩ ur̃a sunt.
nec uero possum t̃m ingenio dare ut tot restantas. tam uarias tã
repeminas in ila turbulentissima tempestate rei.p. mea sponte di¬
pexerim. Uos ꝑfecto animũ meũ tum ẜuande patrię cupidita¬
te incendistis. uos inc ab omnib cȩtis cogitationib ad unã salutẽ
rei .p. contulistis. Uos deniq in tantis tenebris erroris et inscien
ti mẽoria senatus auctoritatem huiꝰ indicuiꝰ monum̃tis publicis
testatus eẽm: fore ut aliqñ non torquatꝰ neq torquati quispiam
similis: nam id me młtum fefellit s ut aliquis patrimoĩo nau¬
fragus immicus ocii bonoꝵ hostis aliter uidicata hec ẽẽ diceret
quo facilius uẽto aliquo in optimũ quẽq excitato poss in ma
rogata responsa pscriberent. At quosuiros: nõ solum sũma uirtu¬
te et fide cuius generis in senatu facultas maxĩa: s etiam. quos sci¬

Expanded text:
cas rettulisse. O di immortales!—vobis enim tribuo quae vestra sunt, cas rettulisse. O di immortales!—vobis enim tribuo quae vestra sunt, nec vero possum meo tantum ingenio dare ut tot res tantas, tam varias, tam repentinas in illa turbulentissima tempestate rei publicae mea sponte dispexerim—vos profecto animum meum tum conservandae patriae cupiditate incendistis, vos me ab omnibus ceteris cogitationibus ad unam salutem rei publicae convertistis, vos denique in tantis tenebris erroris et inscientti memoria senatus auctoritatem huius indici monumentis publicis testatus essem, fore ut aliquando non Torquatus neque Torquati quispiam similis—nam id me multum fefellit—sed ut aliquis patrimoni naufragus, inimicus oti, bonorum hostis, aliter indicata haec esse diceret, quo facilius vento aliquo in optimum quemque excitato posset in marrogata, responsa perscriberent. at quos viros! non solum summa virtute et fide, cuius generis erat in senatu facultas maxima, sed etiam quos sci
Abbreviated transcription (Latin):
se nescire: Subleuat apud gallos. Quid ita: ne indicẽt. quid
si piculum ẽẽ putass ne illi unꝗͣ indicarẽt: de se ip̃o cõfessus
ẽẽt: Nesciit udices. Credo cellatum ẽẽ cassium de sylla uno. nam
de cetis certe sciebut et ea domi eius pleraq cõflata eẽ constibat.
Qui negare noluit ẽẽ in eo numero syllam. quo plus spei gallis
daret. dicere aũt falsum ausus non ẽ. nescire dixit. Atqui hoc
pspicuum ẽ cum is qui de omnib scierit de sylla se scire nega̾t
candem uim eẽ negationis huuis qͣsi extra cõuirationẽ hunc oẽ
se scire dixisset. Nam cuius sciẽtiam de om̃ib cõstit fuisse cius
ignoratio de aliquo purgatio deb uideri. S iam nõ quero
purget ne cassius syllam illud mihi tantũ satis ẽ. contra syllas
nihu cẽ in iudicio Exclusus hac criminatione torquatꝰ: rrsus ĩ
me irruit me accusat ait me aliter ac dictum est in tabulas publi¬

Expanded text:
se nescire? 'sublevat apud Gallos.' quid ita? 'ne indicent.' quid se nescire? 'sublevat apud Gallos.' quid ita? 'ne indicent.' quid ? si periculum esse putasset ne illi umquam indicarent, de se ipse confessus esset? 'nesciit videlicet.' credo celatum esse Cassium de Sulla uno; nam de ceteris certe sciebat; etenim domi eius pleraque conflata esse constabat. qui negare noluit esse in eo numero Sullam quo plus spei Gallis daret, dicere autem falsum non ausus est, se nescire dixit. atque hoc perspicuum est, cum is qui de omnibus scierit de Sulla se scire negarit, eandem vim esse negationis huius quam si extra coniurationem hunc esse se scire dixisset. nam cuius scientiam de omnibus constat fuisse, eius ignoratio de aliquo purgatio debet videri. sed iam non quaero purgetne Cassius Sullam; illud mihi tantum satis est contra Sullam nihil esse in indicio. exclusus hac criminatione Torquatus rursus in me inruit, me accusat; ait me aliter ac dictum sit in tabulas publi
Abbreviated transcription (Latin):
tam illustres fuissent. Antronii cõmeoratio meoriam syue retulis¬
set. Etiam arbitror cum auctoritates pͥncipum cõurationis ad ĩ¬
citandum aĩos allobrogum colligeret cassius et cum sciret ext̾as
nationes maxĩe nobilitate mou̾i non pͥus Antroniũ q̃ syllam no¬
mĩass. Iam uẽo illud ꝓhari minime põt Gallos antromo nõia
to putasse pꝑ calamitatis similitudinẽ sibi aliquid de sylla eẽ q̃¬
rendum. Cassio si hie eẽt in codem scelere ne cum appellass quiđđ
antroniũ huiꝰ nom̃ in m̃tem uenire potuisse: S tam̃ quid respon¬
dit de sylla cassius: Se nescur certum. Non purgat inquit. dixi
ana ne si argueret quid tum demq cum ẽẽt interrogatꝰ id mihi
crumnosu uideret᷑. S ego in iudiciis et questionib non hunc
quęrẽdum arbitror numꝰ purget᷑ aliquis. s num arguat᷑. Et eĩ
cum negat se scire cassius utrum subleuat syllam an satis pbat

Expanded text:
tam inlustres fuissent, tamen Autroni commemoratio memoriam Sullae rettulistam inlustres fuissent, tamen Autroni commemoratio memoriam Sullae rettulisset; etiam, ut arbitror, cum auctoritates principum coniurationis ad incitandos animos Allobrogum conligeret Cassius, et cum sciret exteras nationes maxime nobilitate moveri, non prius Autronium quam Sullam nominavisset. iam vero illto putasse propter calamitatis similitudinem sibi aliquid de Sulla esse quaerendum, Cassio, si hic esset in eodem scelere, ne cum appellasset quidem Autronium, huius in mentem venire potuisse. sed tamen quid respondit de Sulla Cassius? se nescire certum. 'non purgat,' inquit. dixi antea: ne si argueret quidem tum denique, cum esset interrogatus, id mihi criminosum videretur. sed ego in iudiciis et in quaestionibus non hoc quaerendum arbitror, num purgetur aliquis, sed num arguatur. etenim cum se negat scire Cassius, utrum sublevat Sullam an satis probat
Abbreviated transcription (Latin):
sit. L Cassum dixerũt cõmẽorasse cum cęt̾is Introniũ secum
facẽ. Ouero num syllam dix̾it Cassius: nunꝗͣ. S se auint quesisse
de cassio quid sylla sentiret. Udete diligẽtiam galloꝵ qui uitĩ
hoĩum nãmq nõ noscẽt ac tãtum audissent eos pari calamitate
diss idem sentire et secum face̾ syllam. tam̃ mihi nõ uideret᷑ in
hunc id criminosu cẽ debẽ. Ouid ita: quia qui barbaros hoĩ¬
nes ad bellum impelleret nõ debebat minuẽ illoꝵ suspicionem
et purgare eos de quib illi aliquid suspicarent᷑. Non respondit
tam̃ una facere syllam. Eteĩm ẽẽt absurdum cum extos sua spõ¬
te nomĩass mẽtionẽ facere nullam nisi ad moĩtum et int̾rogatum
nisi forte uerissimile ẽ .p. syllȩ nom̃ in meoria cassio nõ suiste.Si
nobilitas homĩs si afflicta fortuna si reliquię p̾stine dignitatis nõ

Expanded text:
sit. L. Cassium dixerunt commemorasse cum ceteris Autronium secum sit. L. Cassium dixerunt commemorasse cum ceteris Autronium secum facere. quaero num Sullam dixerit Cassius. nusquam. sese aiunt quaesisse de Cassio quid Sulla sentiret. videte diligentiam Gallorum; qui vitam hominum naturamque non nossent ac tantum audissent eos pari calamitate disset idem sentire et secum facere Sullam, tamen mihi non videretur in hunc id criminosum esse debere. quid ita? quia, qui barbaros homines ad bellum impelleret, non debebat minuere illorum suspicionem et purgare eos de quibus illi aliquid suspicari viderentur. non respondit tamen una facere Sullam. etenim esset absurdum, cum ceteros sua sponte nominasset, mentionem facere Sullae nullam nisi admonitum et interrogatum; nisi forte veri simile est P. Sullae nomen in memoria Cassio non fuisse. si nobilitas hominis, si adflicta fortuna, si reliquiae pristinae dignitatis non
Abbreviated transcription (Latin):
mum cum infirmitatẽ corponis aĩ uirtute suparet. Uides ne ut eri¬
piam te ex imꝓboꝵ subita grͣa. et recõciliem bonis omĩb qui te
diligunt et retinẽt: retinebũtq semp nec si a me forte descuieris
ideirco te a se. et a re .p. et a sua dignitate deficẽ patient᷑. Sed iam
redeo ad cam. atq hoc uos iudices testor: de memet ip̃o tam młta
dicenti necessitas quȩdã imposita ẽ ab illo. Nam si torquat᷑ꝰ syllã
solum accusass ego quoq hoc tpͣr nihil aliud agerem nisi eum q
accusatus cet defenderẽ. S cum ille tota sua illa onõne in me esset
in uectus et cum initio ut dixi defensionẽ meam auctoritate spoliare
uoluiss ctiamsi dolor meus respondẽ non cogẽt: tamen ip̃a causa
hanc a me oronem flagitass. Alobrogib noĩatum syllam esse
dicis. Ouis negat syllę iudiciũ: Et uide quemadinõm nomĩat᷑

Expanded text:
mum, cum infirmitatem corporis animi virtute superaret. videsne ut erimum, cum infirmitatem corporis animi virtute superaret. videsne ut eripiam te ex improborum subita gratia et reconciliem bonis omnibus? qui te et diligunt et retinent retinebuntque semper nec, si a me forte desciveris, idcirco te a se et a re publica et a tua dignitate deficere patientur. sed iam redeo ad causam atque hoc vos, iudices, testor: mihi de memet ipso tam multa dicendi necessitas quaedam imposita est ab illo. nam si Torquatus Sullam solum accusasset, ego quoque hoc tempore nihil aliud agerem nisi eum qui accusatus esset defenderem; sed cum ille tota illa oratione in me esset nvectus et cum, ut initio dixi, defensionem meam spoliare auctoritate voluisset, etiam si dolor meus respondere non cogeret, tamen ipsa causa hanc a me orationem flagitavisset. ab Allobrogibus nominatum Sullam esse dicis. quis negat? sed lege indicium et vide quem ad modum nominatus
Abbreviated transcription (Latin):
rii quinq hoĩum am̃tiũ ac pditoꝵ poena redemi. An me exi¬
stimasti hȩc iniuratũ iniudicio nõ ẽẽ dicturum quȩ iuratus in
maxĩa cõtione dixissem: Atq illud etiam addam. ne qui forte
incipiat imꝑb subito te amare torquate: et aliud spare de te
atq ut idem om̃s exaudiãt clarissima uoce dicam. Harum oĩ¬
um rerum quas ego in cõsulatu pro salute cõmuni suscepi. et geᷤ¬
si. L. ille torquatus cum eẽt meus contubnalis in senatu cum
signifer ẽẽt uiuc̃tutis atq in p̃tura fuiss auctor aditor. parti¬
ceps extitit. Cum pͥnceps cum auctor cum signifer etiã ẽẽt iuuen¬
tutis. parens cius homo amãtissimꝰ patriȩ maxim aĩ. sũm consilii.i
singłis cõstantię cum ẽet eger: tam̃ omib rebus illis int̾fuit. Nũqͣ
est a me digressus. Studio. consiho auctoritate. unus aduuit pluri¬

Expanded text:
ri, quinque hominum amentium ac perditorum poena redemi. an me exiri, quinque hominum amentium ac perditorum poena redemi. an me existimasti haec iniuratum in iudicio non esse dicturum quae iuratus in maxima contione dixissem? atque etiam illud addam, ne qui forte incipiat improbus subito te amare, Torquate, et aliquid sperare de te, atque ut idem omnes exaudiant clarissima voce dicam. harum omnium rerum quas ego in consulatu pro salute rei publicae suscepi atque gessi L. ille Torquatus, cum esset meus contubernalis in consulatu atque etiam in praetura fuisset, cum arcem regum ac nationum exterarum, lumen gentium, domicilium imperi, quinque hominum amentium ac perditorum poena redemi. an me exianimi, summi consili, singularis constantiae, cum esset aeger, tamen omnibus rebus illis interfuit, nusquam est a me digressus, studio, consilio, auctoritate unus adiuvit pluri
Abbreviated transcription (Latin):
stes ne ab iis ip̃a necaret᷑. necauit. Itaq attende iam torquate q e¬
go defugiam auctoritatem consulatus mei. Maxima uoce ut õs
exaudur possint dico semp atq dicam. Adestote om̃s animis ꝗ¬
adestis corporib quoꝵ ego freq̃ntia magpere lȩtor. erigite mẽtes au¬
resq ur̃is et me de inuidiosis rebus ut illi putãt dicẽtem attendite.
Ego consul cum ex̾citus ꝑditoꝵ ciuium clandestino scelere cõflatus
crudelissimũ et luctuosissimũ exitium patrię comparass cum ad
occasum int̾itumq rei. p. catilina in castris in his aũt templis sine
tumultu. sinc delectu sine armis. sine ex̾citu quinq homĩb appre¬
hensis atq cõfossis incẽsione urbem int̾emptioe ciues uastitate
italiam int̾itu rem .p. liberaui. Ego uitam oĩum ciuium nr̃m.¬
arcem regum ac nationũ ext̾arum. lum̃ gentium domiciliũ impe¬

Expanded text:
stis, ne ab eis ipsa necaretur, necavit? itaque attende, Torquate, quam estis, ne ab eis ipsa necaretur, necavit? itaque attende, Torquate, quam ego defugiam auctoritatem consulatus mei! maxima voce ut omnes exaudire possint dico semperque dicam. adeste omnes animis, Quirites, quorum ego frequentia magno opere laetor; erigite mentis aurisque vestras et me de invidiosis rebus, ut ille putat, dicentem attendite! ego consul, cum exercitus perditorum civium clandestino scelere conflatus crudelissimum et luctuosissimum exitium patriae comparasset, cum ad occasum interitumque rei publicae Catilina in castris, in his autem temptumultu, sine dilectu, sine armis, sine exercitu, quinque hominibus comprehensis atque confessis incensione urbem, internicione civis, vastitate Italiam, interitu rem publicam liberavi; ego vitam omnium civiumarcem regum ac nationum exterarum, lumen gentium, domicilium impe
Abbreviated transcription (Latin):
q lugere. Od cum is tr .pl. facit qui unus uidet᷑ ex illis ad lugen¬
dos coniuratos relictus neq hoc miꝵ ẽ. difficile est enim tacere
cum doleas te siquidem huiusmõi aliquidd facis nonmõ talem
adolescentem. s in ea cã in qua te uindicem cõuirationis uelis eẽ
uehement̾ admiror. Sed rep̃hendo illud maxĩe: ꝙ isto ingenio et
prudentia p̃ditus cãm rei .p. non tenes qui arbitrere plebi roma¬
ne res eas non probari quas me consule om̃s boni Pro salute cõ¬
muni gesserunt. Et quem tu horum qui assunt: quib te contra
ip̃orum uoluntatẽ ueditabas. aut tam sceleratum statiuis fuisse: ut
hec omnia pire uoluerit: aut tam miseꝵ ut et se pire cupet: et niħ
hẽret quod saluum eẽ uellet: An uero clarissimũ uirum generis
ur̃i ac nomĩs nemo rep̾hendit qui filium suum uita p̾uauit. ut in
cet̾is firmaret impium. tu rem.p. rep̃hendis quȩ domesticos ho¬

Expanded text:
que lugere. quod cum is tribunus pl. facit qui unus videtur ex illis ad lugenque lugere. quod cum is tribunus pl. facit qui unus videtur ex illis ad lugendos coniuratos relictus, nemini mirum est; difficile est enim tacere, cum doleas; te, si quid eius modi facis, non modo talem adulescentem sed in ea causa in qua te vindicem coniurationis velis esse vehementer admiror. sed reprehendo tamen illud maxime quod isto ingenio et prudentia praeditus causam rei publicae non tenes, qui arbitrere plebi Romanae res eas non probari quas me consule omnes boni pro communi salute gesserunt. ecquem tu horum qui adsunt, quibus te contra ipsorum voluntatem venditabas, aut tam sceleratum statuis fuisse ut haec omnia perire voluerit, aut tam miserum ut et se perire cuperet et nihil haberet quod salvum esse vellet? an vero clarissimum virum generis vestri ac nominis nemo reprehendit, qui filium suum vita privavit ut in ceteros firmaret imperium; tu rem publicam reprehendis, quae domesticos ho
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentiȩ iactis: ea spe ꝓposita amplissimȩ dignitatis. deinde.l.¬
torquati fortissimi cõsulis cõstantissimi senatons semp optimi ciuis
filius: int̾dum efferat᷑ ĩmoderatione u̾boꝵ: qui cum si ipp̃ssa uoce
de scelere.p. lentuli: de audacia cõiuratoꝵ õium dixiss tantũ mõ
ut uos qui ea pbatis ex audire possetis. de supplicio.p. lentuli. de cã¬
cere magna et queribũda uoce dicebat. In quo pͥmũ illi iderat absur¬
dum q cum ea. quȩ leuit̾ dixerat. uobis ꝓbare uolebat: eos aũt qui
circum iudicium stabant audire nolebat: nõ intelligeb at ea quȩ cla¬
re diceret ita illo auditõs. quib se uenditabat: ut uos quioq audire¬
tis. qui id nõ ꝓbabatis deinde alteꝵ iam oratoris uicium non uidẽ
quid quȩq causa postulet. Nihil ẽ enim tam alienum ab eo qui
alterum cõiurationis accuset. ꝗ uideri cõuratoꝵ poenam mortẽ¬

Expanded text:
adulescentiae iactis, ea spe adulescentiae iactis, ea spe Torquati, fortissimi Consulis, constantissimi Senatoris, semper optimi civis, filius, interdum efferatur immoderatione verborum? Qui cum suppressa voce de scelere P. Lentuli, de audacia coniuratorum omnium dixisset, tantummodo, ut vos, qui ea probatis, exaudire possetis; de supplicio P. Lentuli, de cacere magna et queribunda voce dicebat. in quo primum illud erat absurdum quod, cum ea quae leviter dixerat vobis probare volebat, eos autem qui circum iudicium stabant audire nolebat, non intellegebat ea quae clare diceret ita illos audituros quibus se venditabat ut vos quoque audiretis, qui id non probabatis. deinde alterum iam oratoris est vitium non videre quid quaeque causa postulet. nihil est enim tam alienum ab eo qui alterum coniurationis accuset quam videri coniuratorum poenam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
posse delere. Horum ego faces emꝑe de manib et glidios extorq̃re¬
potui sicut feci. uoluntates uero c̃õsceleratas ac nefmas nec sanaẽ
potui. nec tollere. Quare non sum nescius. quãto picu lo uiuã in
tanta multitudĩe imꝓboꝵ cum mihi uni cum om̃ib improbis
ternum uideã bellum eẽ susceptum. O si illis meis p̃sidiis forte ĩ¬
uides et si ea tibi regia uident᷑ ꝙ om̃s boni oium geneꝵ atq or¬
dinum suam salutem cum mea cõiungũt: cõsolarete. ꝙ oĩum m̃¬
tes imꝑboꝵ mihi uni maxĩe sunt infense et aduersȩ. qui me nõ
solum id circo oderunt:ꝙ eorum conatus impios. et furo rem cõscele¬
ratum rep̃ssi. sed eo etiam magis. ꝙ nihil iam se simile meuiuo co¬
nari posse arbitrant᷑. At uero quid ego miror siquid ab imꝓbis de
me impbe dicit᷑: cum. l. torquatus pͥmum ip̃e his fiandam̃tis

Expanded text:
posse delere. Horum ego faces eripere de manibus et gladios extorqposse delere. Horum ego faces eripere de manibus et gladios extorqpotui, sicuti feci, voluntates vero consceleratas ac nefarias nec sanare potui nec tollere. qua re non sum nescius quanto periculo vivam in tanta multitudine improborum, cum mihi uni cum omnibus improbis aeternum videam bellum esse susceptum. quod si illis meis praesidiis forte invides, et si ea tibi regia videntur quod omnes boni omnium generum atque ordinum suam salutem cum mea coniungunt, consolare te quod omnium mentes improborum mihi uni maxime sunt infensae et adversae; qui me non modo idcirco oderunt quod eorum conatus impios et furorem consceleratum repressi, sed eo etiam magis quod nihil iam se simile me vivo conari posse arbitrantur. at vero quid ego mirer, si quid ab improbis de me improbe dicitur, cum L. Torquatus primum ipse his fundamentis
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad ea quidem quȩ pro salute oium gessi recordanda et co¬
gitanda. quicq̃ relinquit᷑ temporis: tam hoc regnum appellabit:
cuius uicarius qui uelit ẽẽ inueniri nemo põt. Longe abest re¬
gni suspicio.Si quęris. qui sint romȩ regnum occupare conati.i
ut ne replices annaliũ mẽoriam. ex domesticis unaginib in ucĩ¬
es. Res enim geste credo meȩ me nimis extulerunt: ac mihi ne¬
scio quos sp̃s attulerunt. Quib de rebus tam claris tam ĩmorta¬
libus iudices hoc possum dicere me qui e sumis eripuerim picu¬
lis urbem hanc et uitam oĩum ciuium satis adeptum fore si
ex hoc tanto in om̃s mortales bñficio nullum ĩ me piculum redũ¬
dabit. Et eĩm in qua ciuirate res gesẜun tantas. memini in qua
urbe intelligo plenũ forum est coꝵ hoĩum quos ego a uestri
ceruicib depuli uidices: a meis non remoui. Nisi uero paucos fu¬
isse arbitramĩ qui conari ac sperare possent se tatum impium

Expanded text:
ne ad ea quidem quae pro salute omnium gessi recordanda et cone ad ea quidem quae pro salute omnium gessi recordanda et cogitanda quicquam relinquitur temporis: tamen hoc regnum appellabitur, cuius vicarius qui velit esse inveniri nemo potest? longe abest a me regni suspicio; si quaeris qui sint Romae regnum occupare conati, ut ne replices annalium memoriam, ex domesticis imaginibus invenies. res enim gestae, credo, meae me nimis extulerunt ac mihi nescio quos spiritus attulerunt. quibus de rebus tam claris, tam immortalibus, iudices, hoc possum dicere, me qui ex summis periculis eripuerim urbem hanc et vitam omnium civium satis adeptum fore, si ex hoc tanto in omnis mortalis beneficio nullum in me periculum redundarit. etenim in qua civitate res tantas gesserim memini, in qua urbe verser intellego. plenum forum est eorum hominum quos ego a vestris cervicibus depuli, iudices, a meis non removi. Nisi vero paucos fuisse arbitramini qui conari aut sperare possent se tantum imperium
Abbreviated transcription (Latin):
natio. si deniq aliquod dc̃m arrogans. aut supbum mouet
quin tu id potius ꝓfers qͣ uerbi inuidiam cõtumeliãq ma¬
ledicti: Ergo tantis a me bñficiis in re.p. positis si nullum ali¬
ud mihi prxmiũ a senatu ppłoq romano nisi honestũ ocium
postularem.quis nõ cõcederet: Sibi hẽrent honores sibi impe¬
ria. sibi ꝓuincias sibi triumphos sibi alia p̃clare laudis insignia
Mihi liceret cius urbis. quã conseruassem conspectu tranquuio a¬
nimo. et quieto fiui. Ouid si hoc nõ postulo: si ille labor meus pͥ¬
stinus si sollicitudo. si officia si opere. si uigiliȩ desuiunt amicis
p̃sto sunt omnib sineq amici inforo reꝗrunt studium meum
neq res.p. in cuna si me nõ mõ rerum gestarum uacatio sed ne¬
q honoris neq etatis excusatio uendicat alabore: si uoluntas me¬
a.si industria si domus si animus si aures patent omnib: si mͥ

Expanded text:
natio, si denique aliquod dictum adrogans aut superbum movet, natio, si denique aliquod dictum adrogans aut superbum movet, quin tu id potius profers quam verbi invidiam contumeliamque maledicti? ego, tantis a me beneficiis in re publica positis, si nullum aliud mihi praemium ab senatu populoque Romano nisi honestum otium postularem, quis non concederet? ceteri sibi haberent honores, sibi imperia, sibi provincias, sibi triumphos, sibi alia praeclarae laudis insignia; mihi liceret eius urbis quam conservassem conspectu tranquillo animo et quieto frui. quid si hoc non postulo? si ille labor meus pristinus, si sollicitudo, si officia, si operae, si vigiliae deserviunt amicis, praesto sunt omnibus; si neque amici in foro requirunt studium meum neque res publica in curia; si me non modo non rerum gestarum vacatio sed neque honoris neque aetatis excusatio vindicat a labore; si voluntas mea, si industria, si domus, si animus, si aures patent omnibus; si mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sepe excitabunt. nec patient᷑ abste nisi uirtute uincent᷑ honore
supari. Ac si uidices cętis patriciis me et uos pegrinos uideri
oporteret. a torquato tim̃ hoc uicium sileret᷑: est enim ip̃e a ma¬
terno gene̾ municipalis honestissimi ac nobilissum gn̾is s tam̃
asculani. Aut igitur doceat picentes solos nõ eẽ pcregrinos.
aut gaudeat suo generi me meũ ante nõ ponere. Ouare neq
me pͥegrinum pos̾thae dixeris ne griuius refutere neq regemne
derideare. Nisi forte regnum tibi uidet᷑ ita uiuẽ ut non moho¬
mini nemini: sed ne cupiditati quidem ulli ẜuias. cõteninere
om̃s libidines non auri. non argenti. non cȩterarum rerum in¬
digere. in senatu sentire libere. ppli utilitati magis consule̾ q̃ uo¬
luntati. nemini cedere multis obsistere. Si hoc putas ẽẽ re¬
ꝯnum: me regem ẽẽ cõfiteor. Sin te potentia mea si domi¬

Expanded text:
saepe excitabunt nec patientur se abs te, nisi virtute vincentur, honore saepe excitabunt nec patientur se abs te, nisi virtute vincentur, honore superari. ac si, iudices, ceteris patriciis me et vos peregrinos videri oporteret, a Torquato tamen hoc vitium sileretur; est enim ipse a materno genere municipalis, honestissimi ac nobilissimi generis, sed tamen Asculani. aut igitur doceat Picentis solos non esse peregrinos aut gaudeat suo generi me meum non anteponere. qua re neque tu me peregrinum posthac dixeris, ne gravius refutere, neque regem, derideare. Nisi forte regium tibi videtur ita vivere ut non modo homini nemini sed ne cupiditati quidem ulli servias, contemnere omnis libidines, non auri, non argenti, non ceterarum rerum indigere, in senatu sentire libere, populi utilitati magis consulere quam voluntati, nemini cedere, multis obsistere. si hoc putas esse regium, regem me esse confiteor; sin te potentia mea, si domi
Abbreviated transcription (Latin):
omi. nemo hiuc ip̃i nr̃o. C. mario cum ei młti inuiderẽt. obiecit
unqͣ. Equidem uehem̃ter letor eum eẽ me in quem tu cum cupes
nullam cõtumeliã iace̾ potueris: quȩ nõ ad maximã partem ciuium
cõueniret. S tam̃ te a me pro magnis causis m̃e necessitudĩs moñ¬
dum eẽ etiam. atq etiam puto. non possunt om̃s ẽẽ patricii. Si ue¬
ium quęris ne curãt quidem. nec se equales tui ꝑp istam cãm abste
anteui putant. Ac si tibi nos pegrim uidemur quoꝵ iam et no¬
men et honos inuet̾auit. et hiic urbi. et hõĩum fame. ac sermoi¬
bus qͣ tibi illos competitores tuos pegrinos uiden necẽẽ erit qui
iam ex tota italia delecti tecum de honore et de omĩ dignitate
cõtendũt. Ouoꝵ caue tu quenꝗͣ peregrinũ appelles ne pereg¬
noꝵ suffragiis obruare qui si attulerint neruos et industriã mͦi¬
hi crede excutient tibi istam uerboꝵ iactationem: et te e somno

Expanded text:
Curio, nemo huic ipsi nostro C. Mario, cum ei multi inviderent, obiecit Curio, nemo huic ipsi nostro C. Mario, cum ei multi inviderent, obiecit umquam. equidem vehementer laetor eum esse me in quem tu, cum cuperes, nullam contumeliam iacere potueris quae non ad maximam partem civium conveniret. sed tamen te a me pro magnis causis nostrae necessitudinis monendum esse etiam atque etiam puto. non possunt omnes esse patricii; si verum quaeris, ne curant quidem; nec se aequales tui propter istam causam abs te anteiri putant. ac si tibi nos peregrini videmur, quorum iam et nomen et honos inveteravit et urbi huic et hominum famae ac sermonibus, quam tibi illos competitores tuos peregrinos videri necesse erit qui iam ex tota Italia delecti tecum de honore ac de omni dignitate contendent! quorum cave tu quemquam peregrinum appelles, ne peregrinorum suffragiis obruare. qui si attulerint nervos et industriam, mihi crede, excutient tibi istam verborum iactationem et te ex somno