comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit & cato in originib Telũ. hoc loco telũ gladũ dix. alongitudine. Vnd & mustela dr̃. qͣsimus longus. Telũ aut̃ posuisse ꝓ
gladio illud significat. qđ infert paulo post. consurgit in ensemꝰ. ls. lalis. par similis. Alte consurgit inensẽ. Genꝰferiendi gallicañ.
alustiũ. Regressi ad faciliores ictus. lococedebant. ẜ ello gentiq fuisset. duodieit. Et bellũ finiri potuit om̃ib int̾ emptis. & gen
penitꝰ fuiss& extineta occiso ascamo. a quo romani ducunt originẽ. Ideo bellogentiq diẽ. quia plerũq bellũ finit᷑ gente suꝑ¬
stite. ut inbello troiano contigit. Cȩdisq insana cupido. oe conomia ẽ que ex cusat eñ aportafugatis troianis penitus deleta

Expanded text:
dicit et Cato in originibus. TELVM hoc loco ‘telum’ gladium dixit a longitudine: unde et mustela dicitur, quasi mus longus. Telum autem posuisse pro dicit et Cato in originibus. TELVM hoc loco ‘telum’ gladium dixit a longitudine: unde et mustela dicitur, quasi mus longus. Telum autem posuisse pro gladio illud significat, quod infert paulo post «consurgit in ensem». IS talis, par, similis. ALTE CONSVRGIT IN ENSEM genus feriendi Gallicanum: Sallustius «regressi ad faciliores ictus locos quaerebant». BELLO GENTIQVE FVISSET duo dicit: et bellum finiri potuit omnibus interemptis, et gens penitus fuisset extincta occiso Ascastite, ut in bello Troiano contigit. Ad v. 757 Caedisque insana cupido oeconomia est, quae excusat Turnum, cur non a porta fugatis Troianis, penitus deleta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtemeritatẽ sibi minime ꝓfutura castra penetrasse. Olli subridens. Magnã confidentiã uirtutis ostendit. Priamo narrabis
achillẽ. Propt̃ illud sibillȩ alius latio iampartus achillens: Et dictũ ÷ ut illud degenerẽq neoptolomũ narrarememtto.
udẽ nodis. Nonleuẽ nec pulchrã sead fortẽ. Cortice crudo. uiridi. nã hastȩ plerũq torrentur. U ul nꝰ saturnia iuno. d .u. ple
riq si ñidonei cõm̃tatores: Dicunt hocloco hoccisũ turñ. Sed causa oe cononae giłam apoetaȩ aeneȩ.eẽ. seruatã qđ falsuẽ. Nam
si ueritatẽ historia& reqͥras. pͥmop̃lio int ẽmptus latinus est in arce. Inde ubi turnus aeneã uidit suꝑiorẽ. mezentu inploraua
auxilium. Scđo p̃lio turnus occisus ẽ. & nihilominꝰ aeneas postea ñ cõparuit. Tertiop̃lio mezentiũ occidit ascanius. Hocliuiuꝰ¬

Expanded text:
per temeritatem sibi minime profutura castra penetrasse. OLLI SVBRIDENS magnam confidentiam virtutis ostendit. PRIAMO NARRABIS per temeritatem sibi minime profutura castra penetrasse. OLLI SVBRIDENS magnam confidentiam virtutis ostendit. PRIAMO NARRABIS ACHILLEM propter illud Sibyllae «alius Latio iam partus Achilles». Et dictum est, ut illud «degeneremque Neoptolemum narrare memento». RVDEM NODIS non levem, nec pulchram, sed fortem. iam a poeta Aeneae esse servatam: quod falsum est. nam si veritatem historiae requiras, primo proelio interemptus Latinus est in arce: inde ubi Turnus Aenean vidit superiorem, Mezentii imploravit auxilium: secundo proelio Turnus occisus est, et nihilo minus Aeneas postea non conparuit: tertio
Abbreviated transcription (Latin):
R umã pnatrahit. Ita eni exaedificatur.: Prochita aliitremit. At qui insula planiẽ. sed epitheton depterito traxꝰ. Nã
ut dic̃pliniuꝰ innaturali historia. In arimes monsfuit qͥ t̾rȩ motu deea fusus. altãm insulã fec̃que ꝓchita ab effusione dicta est
Fundere enĩ : eRxe .E.IN. P rochita ergo alta. quondã scilic&.Durũq cubile. Mortiferũ. ad poenã statutũ. Stimulos aores.
Seuiendiscilic&. Nã sunt &timoris . &. libidinis sti muli. Notanda qͦq prooe conomia. quae idagit ut uerisimile sit turñ uietorem
euasise decastris. Vndiq conuenunt. Illisine dubio qͥb mars iniecit audaciã. inuenta oportunitate. irruper̃ castra troiana.
uro incertamine liquit. Sine spe euadendi. Ast aliossecũ includit. Statiuꝰ. Paroperi iactura luero nãq hoste recepto. Ex¬
clusere suos. Vltro insuꝑ. Demens. Hoc ex affectione sua posuit poeta. Alibi. cauadũ ꝑsonat aechora concha. Demenis. et cu.

Expanded text:
RVINAM PRONA TRAHIT ita enim exaedificatur. PROCHYTA ALTA TREMIT atqui haec insula plana est, sed epitheton de praeterito traxit; nam, ut dicit Plinius in naturali historia, Inarimes mons fuit qui terrae motu de ea fusus alteram insulam fecit, quae Prochyta ab effusione dicta est. Fundere enim est ἐκχέειν. ‘Prochyta’ ergo ‘alta’ quondam scilicet. DVRVMQVE CVBILE mortiferum, ad poenam statutum. STIMVLOS ACRES saeviendi scilicet: nam sunt et timoris et libidinis stimuli. Notanda quoque prooeconomia, quae id agit ut verisimile sit, Turnum victorem evasisse de castris. VNDIQVE CONVENIVNT illi sine dubio, quibus Mars iniecit audaciam, inventa oportunitate inruperunt castra Troiana. DVRO IN CERTAMINE LIQVIT sine spe evadendi. AST ALIOS SECVM INCLVDIT Statius «par operis iactura lucro, namque hoste recepto exclusere suos». DEMENS hoc ex affectione sua posuit Poeta: alibi «cava dum personat aequora concha, demens, et c. v.
Abbreviated transcription (Latin):
derelicto sorore augusti. Quosacto augustus uehent accensuis contra eũ eocpit bella moliri A ntonius reconuta. colet¬

Expanded text:
derelicta sorore Augusti. Quo facto Augustus vehementer accensus contra eum coepit bella moliri. Antonius re comperta, colderelicta sorore Augusti. Quo facto Augustus vehementer accensus contra eum coepit bella moliri. Antonius re comperta, col
Abbreviated transcription (Latin):
sini apparuerint : Cer nere erat. Grȩca figura .ẽ. leueatẽ. In promunetorio epsri ẽ. mons leucata. Hinc augustus agens
italos. Cũdestaturei .p. eẽt longa contentio int̃ augustũ antonium & catulũ. placuit ut totũ orientẽ teneret antonius augͥ
gallias & hispanias cum italia. catulus a fricam. siciliã sardinia. ad causã maiorisfidei anto niussororẽ augusti duxit uxnẽ
rofecti itaq sunt in ꝓuinciassuas. Sed antonius in aegypto captus ẽ. a more cleopatrȩ. nõusq quaq adeo ut ea dimissa contra
parthosꝓficisceretur. Quib uictisdũ eleopatrȩ. nõ cupiditate festinat. exercitũ omẽm frigore in armenia ꝑdidit. Ipsetm̃
animaliũ cadaueribus pastus. cũ paucis ad aegiptũ est reuersus. Vbi eicȩp̃sua dere cleopatra. ut se sorciretur uxorem

Expanded text:
phini apparuerint. CERNERE ERAT Graeca figura est. LEVCATEN in promunturio Epiri est mons Leucata. HINC AVGVSTVS AGENS phini apparuerint. CERNERE ERAT Graeca figura est. LEVCATEN in promunturio Epiri est mons Leucata. HINC AVGVSTVS AGENS ITALOS cum de statu reipublicae esset longa contentio inter Augustum, Antonium et Lepidum, placuit ut totum Orientem teneret Antonius, Augustus Gallias et Hispanias cum Italia, Lepidus Africam Siciliam Sardiniam. Ad causam maioris fidei Antonius sororem Augusti duxit uxorem. Profecti itaque sunt in provincias suas. Sed Antonius in Aegypto captus est amore Cleopatrae, non usque quaque adeo, ut ea dimissa contra Parthos proficisceretur. Quibus victis dum Cleopatrae cupiditate festinat, exercitum omnem frigore in Armenia perdidit, ipse tamen animalium cadaveribus pastus cum paucis ad Aegyptum est reversus. Vbi ei coepit suadere Cleopatra ut se sortiretur uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
censorium signifieat nõ uticensẽ qͥ eontra cȩsarem bella suscepit. Et suꝑ gressus ẽ hocloco homeri dispositionẽ. Si qͥdem
ille minoem radamantinȩa cũ de impiis iudicare dicit Hic ro manũ ducẽ in nocentib dare iura cõmemorat: Naec inter
Sene int̾ inferos & superos mare factũ dicit. qđ ut supra diximꝰ nos ab anti podis diuidit qui inferis nri eõparatione.
mago aurea. Non ẽ. contrariũ qđ &cerulã et auream & argenteam maris eẽ dicit imaginẽ. quã scimus ꝓuentori
qualitate mutari & colores uariosreddere quod expressũ inscuto fuisse significat: Cerula .÷. maria. Fluctucano Omnis
enĩ spuma alba est. In orbe. In circuitu. A estũ quȩ secabant. Naturalẽ rem ostendit. Nãsemꝑ mare turbatur. cum del¬

Expanded text:
Censorium significat, non Vticensem, qui contra Caesarem bella suscepit. Et supergressus est hoc loco Homeri dispositionem, siquidem Censorium significat, non Vticensem, qui contra Caesarem bella suscepit. Et supergressus est hoc loco Homeri dispositionem, siquidem ille Minoem, Rhadamanthyn, Aeacum de impiis iudicare dicit, hic Romanum ducem innocentibus dare iura commemorat. HAEC INTER bene inter inferos et superos mare factum dicit, quod, ut supra diximus, nos ab antipodis dividit, qui inferi sunt nostri comparatione. IMAGO AVREA non est contrarium quod et caerulam et auream et argenteam maris esse dicit imaginem, quam scimus pro ventorum qualitate mutari et colores varios reddere: quod expressum in scuto fuisse significat. CAERVLA id est maria. FLVCTV CANO omnis enim spuma alba est. IN ORBE in circuitu. AESTVMQVE SECABANT naturalem rem ostendit: nam semper mare turbatur, cum del
Abbreviated transcription (Latin):
x tuderat. studiose fecenait. Duc ebant. Dedacebant. hȩc enĩ fuerat consuetudo: Pilentis matres in mollib Pilentas uehicula
sicut nunc basternas uidemꝰ. Erant aut̃ tunc ueneti coloris non ut nunc russati quibus nisicaste matronȩ ut iñpoterant.
sicut nec uittis. unde addidit castȩ. Mollib aut̃ pensilibus. ut contra plumas pensiles dicimꝰ & mollessignificam᷑. H inc
procul. Bene longe a templis inferos facit : Scelerũ pȩnas. Prosceleratorũ. Et beneait scelerũ poenas. Inerimina enim
ꝑ sone incidiat. non ipsarũ sunt ꝓprie crimina. Vnde & scelerib sunt statuta sapplicia. quae in se incidentes hões obnoxios
faciunt. Et te catilina minaci ꝑ .s. Hoc quasi inciceronis gram dictum uidetur. His dantẽ iara catonẽ. Vt sup diximꝰ

Expanded text:
EXTVDERAT studiose fecerat. DVCEBANT deducebant: haec enim fuerat consuetudo. PILENTIS MATRES IN MOLLIBVS pilenta sunt vehicula, EXTVDERAT studiose fecerat. DVCEBANT deducebant: haec enim fuerat consuetudo. PILENTIS MATRES IN MOLLIBVS pilenta sunt vehicula, sicut nunc basternas videmus. Erant autem tunc veneti coloris, non ut nunc russati, quibus nisi castae matronae uti non poterant sicut nec vittis unde addidit castae. ‘Mollibus’ autem pensilibus, ut contra ‘plumas pensiles’ dicimus et molles significamus. HINC PROCVL bene longe a templis inferos facit. SCELERVM POENAS pro ‘sceleratorum’. Et bene ait ‘scelerum poenas’; in crimina enim personae incidunt, non ipsarum sunt proprie crimina: unde et sceleribus sunt statuta supplicia, quae in se incidentes homines obnoxios faciunt. ET TE CATILINA MINACI P. S. hoc quasi in Ciceronis gratiam dictum videtur. HIS DANTEM IVRA CATONEM ut supra diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
libussuꝑponunt᷑ ad ostendam eorũ colum̃. A n dicunt ñ ꝓpt̃ eminentiã digntertis hoc sactum: sed quia cum sacri¬
ficarent apud lauro lauinium & eisexta frequent᷑ aues deuicinis uenientes Tucis abriperet: eminentia uirgarum eiđ
terrere uoluer̃. Ex inde etiã uonsuetuidi ꝑmansit ut apudlauro lauinũ ingentes haberentur uirgȩ nonbreues
ut inurbe. Laꝑsa ancilia eģlo. Eȩgnante numa pompiboscutũ breue & natundũ cęlo lapsũ est. Etcũ aruspices res¬
pondissent illic fore urbis imperiũ ubi illud fuisset diligentia numȩ. Nequandoq ab hostib posset auferri adhibito ma¬
murio fabro multa sinulira focta sunt. O intẽplo martis locata. Iđ aut̃ dic̃ ancilia. plurali utitur numero prosingulari.
I amunum lapsũ est . A ncib e aut̃ dr̃ aut quasi undiq circũcisum. aut quasi a M ꝙ IxIA ON .I. undiq labrũ habens

Expanded text:
libus superponuntur ad ostendendum eorum columen. alii dicunt non propter eminentiam dignitatis hoc factum, sed quia cum sacrilibus superponuntur ad ostendendum eorum columen. alii dicunt non propter eminentiam dignitatis hoc factum, sed quia cum sacrificarent apud Laurolavinium et eis exta frequenter aves de vicinis venientes lucis abriperent, eminentia virgarum eas terrere voluerunt. exinde etiam consuetudo permansit, ut apud Laurolavinium ingentes haberentur virgae, non breves ut in urbe. lapsa ancilia caelo regnante Numa Pompilio scutum breve et rotundum caelo lapsum est. et cum aruspices respondissent illic fore orbis imperium, ubi illud fuisset, diligentia Numae, ne quandoque ab hostibus posset auferri, adhibito Mamurio fabro multa similia facta sunt et in templo Martis locata. quod autem dicit ancilia, plurali utitur numero pro singulari: nam unum lapsum est. ancile autem dicitur aut quasi undique circumcisum, aut quasi ἀμφίχειλον , id est undique labrum habens
Abbreviated transcription (Latin):
altis ꝑcđ equoꝵ magnitudine expsit hio. Iueodẽ seoto. Ee congrue sacer dores sttimqulr tepla cõmemorait. Sabios
uisunt intitela iouis martis quiram. Dictisal aboo ꝗđ cireo gnassaeliunt & tripudinit. Nudosque łuꝑcos. Cum
in honorẽ panos luꝑ caliorũ sollemuitas delebrantio pecota remanerũ fubito alatrorib raptasent. Illi proiectis
uestibus ꝑsecutis latrones. Quib oppreiss et rereptis animalib: propteruẽ amudus ꝓrosꝑi gestam consuetado ꝑmantit
ut nudiluꝑcalia celebrarent: Lamgerosq apices. Flarames in capite babebant pigleum. in que erat breuis uit gade¬
suꝑ habens lane aliquid. qđ cũꝑ aeslus ferre nõpossent. filo tantił eapita religare cȩperunt. Nam nudis pentius dos
capitib incedere nefas fuerat. Vnd a filo quo etebant᷑ flamines dictis. quasi filamines . Uet ũ festis diebus filodeꝓ esito
pillea necesse erat accipere. que scđm alios ad ostendam sacerdotu eminentia s̃xeꝑta. sicut columnȩ mortius nob¬

Expanded text:
 equorum magnitudinem expressit. HIC in eodem scuto. Et congrue sacerdotes statim post templa commemorat. SALIOS qui sunt in tutela Iovis, Martis, Quirini. Dicti Salii ideo quod circa aras saliunt et tripudiant. NVDOSQVE LVPERCOS cum in honorem Panos Lupercaliorum sollemnitas celebraretur, pecora Romanorum subito a latronibus rapta sunt. Illi proiectis vestibus persecuti sunt latrones: quibus oppressis et receptis animalibus, propter rem a nudis prospere gestam consuetudo permansit ut nudi Lupercalia celebrarent. LANIGEROSQVE APICES flamines in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. quod cum per aestus ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt; nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas fuerat: unde a filo quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. verum festis diebus filo deposito pillea necesse erat accipere, quae secundum alios ad ostendendam sacerdotii eminentiam sunt reperta, sicut columnae mortuis nobi
Abbreviated transcription (Latin):
ne expressit &bellatoris periciã. & tironis in consideratã auiditatẽ. Nã nisus reges. intemit. eurialus sȩuit in pleb
allustius. Ex insolentia auidius mala faciendi. Sine nõe aat dix. sine gła. quorũ ꝑhumlitatẽ nis om̃ib nota noa.¬
pit imorte. Multi hic distingunt ut sit sensus talis. E dux gladiũ multo eruore purpureũ aliimulta merte
recenit. Vt sit. edux gladiũ cũ multo eruore. et sic inserpurpurea uomit ille anima. Scđm eos qui auima san¬
furto feruidus. Seilicet curialas quiseriebat latent. ut sit furto noctierno prelpo. hlafures ideo dicns. qd furuo¬

Expanded text:
bene expressit et bellatoris peritiam et tironis inconsideratam aviditatem: nam Nisus reges interimit, Euryalus saevit in plebem; bene expressit et bellatoris peritiam et tironis inconsideratam aviditatem: nam Nisus reges interimit, Euryalus saevit in plebem; Sallustius «ex insolentia avidus male faciendi». ‘Sine nomine’ autem dixit sine gloria, quorum per humilitatem non sunt omnibus nota nopit purpureum multi hic distinguunt, ut sit sensus talis: eduxit gladium multo cruore purpureum. alii 'multa morte recepit', ut sit: eduxit gladium cum multo cruore, et sic inferunt 'purpuream vomit ille animam' secundum eos, qui animam sanfurto fervidus instat scilicet Euryalus, qui saeviebat latenter, ut sit 'furto' nocturno proelio: nam fures ideo dicti sunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
enẽ perissologia. Hã seđm homerũ exploratores quae uolunt plerũq nutu plerũq sibilo significant᷑. Audendũ
dextra. Quia audemꝰ & cursu & animo. Hac tter.e. Per hostium cedem & audaciam nram. Haec ego uastabo. De
quib dix̃ cerpora susa uident. Sed non augurio potuit. dip. Ostendit ꝑtransitũ fati necessitatẽ nula pericia possẽ
depelli Estiaut̃ homericus uersus. Temere. Passim. fortuito neglegent᷑. Premit. Opprimit occidit. Sub ipsi sequis
rea ipsas. Pendentia. quasi ebriorũ: Singultante. Cu singultu animã isflantẽ. P luri malus erat. Proplurimũ: deo
no u somnoser ouilia turbans ꝓturbans ouilia: iã chemesis ẽ : Iutũq metu. Scilicet pecꝰ Nã male qͥdã acci¬
iunt mutũ fremit deleone. Iđ sidixeris uacat metisꝰ Incessus et ipse .p. ta emplonist. Sine nomine plebem:

Expanded text:
non est perissologia: nam secundum Homerum exploratores quae volunt, plerunque nutu plerumque sibilo significant. AVDENDVM non est perissologia: nam secundum Homerum exploratores quae volunt, plerunque nutu plerumque sibilo significant. AVDENDVM DEXTRA quia audemus et cursu et animo. HAC ITER EST per hostium caedem et audaciam nostram. HAEC EGO VASTA DABO de quibus dixit «corpora fusa vident». SED NON AVGVRIO POTVIT D. P. ostendit per transitum fati necessitatem nulla peritia posse depelli. Est autem Homericus versus. TEMERE passim, fortuito, neglegenter. PREMIT opprimit. SVB IPSIS EQVIS circa ipsos. PENDENTIA quasi ebriorum. SINGVLTANTEM cum singultu animam efflantem. PLVRIMA LVSERAT pro ‘plurimum’. DEO vino, vel somno. PER OVILIA TVRBANS perturbans ovilia: nam tmesis est. MVTVMQVE METV scilicet pecus: nam male quidam accipiunt «mutum fremit» de leone, quod si dixeris, vacat ‘metu’. INCENSVS ET IPSE P. exemplo Nisi. SINE NOMINE PLEBEM
Abbreviated transcription (Latin):
adusa. Et magis intellectiu & subauditionireliquit. Cum enĩ nondicat sinen redieris sait matriq: tuȩ generique mane¬
bui  hocaat scem mmorẽ nona norũ dic̃. apud quos itt prnia decer neb antur illiliherisq eiusi n danentur lieris quao
amadis e pe pellem & geliam. Peli im horrentisq leonis exuunasͦ łca uro dix̃. hoce biide: nt hollu etiam ꝓceda
mastratisq nuuencis laome doneiadae. Galea fius. pra. slia enĩsunt explorantũ sicut ętiã homerus ostendit.
rimorũ. Uenitiuus hie uenit & habeo qđ ẽ inpͥmores sicut hiꝓceres. quorũ nominũ nominat singularis nõ inuenit᷑:
e& dicamꝰ hui pmaris huiꝰꝓceris. Uoris. A ut cũ uotis. aut ꝓreditu uota facientes. Et nuhib irrita .d. ut ipse
parte uolueres dispersit in auras. Castra inimica. Nontantũ hostilia: sed & ꝑ niciosa: Nacũ dolore dictũ est in imica
nde scilic& redituri nerant qđ ex sequentib conprobatur. Dice nao enĩ multis tm̃ante futuri exitio. ostendit ꝑnicio

Expanded text:
ersa et magis intellectui et subauditioni relinquit. cum enim non dicat 'si non redieris', ait 'matrique tuae generique manebunt'. hoc autem secundum morem Romanorum dicit, apud quos ita praemia decernebantur 'illi liberisque eius', ut darentur liberis quae accepit pellem et galeam. PELLEM HORRENTISQVE LEONIS EXVVIAS τὸ αὐτὸ dixit, hoc est bis idem, ut «bellum etiam pro caede boum stratisque iuvencis, Laomedontiadae». GALEAM FIDVS P. A. aliae enim sunt explorantum, sicut etiam Homerus ostendit. PRIMORVM genetivus hic venit  huius proceris’. VOTIS aut cum votis, aut pro reditu vota facientes. ET NVBIBVS INRITA D. Vt ipse «partem volucres dispersit in auras». CASTRA INIMICA non tantum hostilia, sed et perniciosa; nam cum dolore dictum est ‘inimica’, unde scilicet redituri non erant, quod ex sequentibus conprobatur: dicendo enim 'multis tamen ante futuri exitio', id est antequam
Abbreviated transcription (Latin):
coloris. Et significauit rem uerã. Nã incapitolio in honorẽ illius ansers qui gallerũ nunciarat aduentũ. ꝓestus fuerat
anser argeneus A uratis porticibi. Nac at tẽpus recuilit florentis romanȩ reip: Nã illo loco ebidix̃ horemat tegia culn
ideo ad didit romuleo ut incipientis & pauperis adhuc emperii tẽpora designaret: Canebat quasi p̃ diudale Nũ canere
opacȩ. M ulti iteratiene uolunt. Aludicont tenebris propt cunculos Sexio erte somno. Nam sutisius ntoctis est¬

Expanded text:
coloris et significavit rem veram. Nam in Capitolio in honorem illius anseris, qui Gallorum nuntiarat adventum, positus fuerat coloris et significavit rem veram. Nam in Capitolio in honorem illius anseris, qui Gallorum nuntiarat adventum, positus fuerat anser argenteus. AVRATIS PORTICIBVS hoc ad tempus retulit florentis Romanae reipublicae: nam illo loco ubi dixit ‘horrebat regia culmo’, ideo addidit ‘Romuleo’, ut incipientis et pauperis adhuc imperii tempora designaret. CANEBAT quasi praedivinabat: nam ‘canere’ opacae multi iterationem volunt, alii dicunt 'tenebris' propter cuniculos, 'dono noctis' somno Manlii; nam s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dumeta & saxa asꝑa. alii ꝑcuniculos dicunt conatos ascendere. Iunc mallius custos capitolii gallos detrusit ex arce
clangore anseris excitatꝰ. quẽ pruatꝰ qͥdã dono iuno nidederat. Nã scđm plinium. nullũ animal ita odorẽ hõissentit. Pro
tẽplo ꝓdefessione templi: Nam ante tẽplũ ñꝓcedit. cũ obsessus intra tẽplũ. eẽt Sic in nonũ. Ipsi intus dextra acleua
ꝓ turib adstant. Terentiũ. Nã nihil haec ita eẽnt ꝓ illo haudstares fedria. Tenebat. defendebat. Et .ẽ. militare uerbũ¬
brã dic̃ qua romulꝰ texerat culmis ad quã calabatur a uocabat᷑ senatus & popłs aregȩ serificulo. ut qm̃ adiue fasti nonerant¬
luderũ & sacrificiorũ pͥnoscerent dies At que hic incapitolio. Et satisprudent argenteñ anserẽ dic̃. Nar quas eꝑitetonẽ

Expanded text:
per dumeta et saxa aspera, alii per cuniculos dicunt conatos ascendere. Tunc Manlius, custos Capitolii, Gallos detrusit ex arce, per dumeta et saxa aspera, alii per cuniculos dicunt conatos ascendere. Tunc Manlius, custos Capitolii, Gallos detrusit ex arce, clangore anseris excitatus, quem privatus quidam dono Iunoni dederat: namque secundum Plinium nullum animal ita odorem hominis sentit. PRO TEMPLO pro defensione templi; nam ‘ante templum’ non procedit, cum obsessus intra templum esset. Sic in nono «ipsi intus dextra ac laeva pro turribus adstant», Terentius «nam ni haec ita essent, pro illo haud stares bram dicit, quam Romulludorum et sacrificiorum praenoscerent dies. ATQVE HIC ‘hic’, in Capitolio. Et satis prudenter argenteum anserem dixit: nam quasi epitheton est
Abbreviated transcription (Latin):
n sum mocustos. t .m.a. in sũ ma clipei parte: Et hona ratione utit᷑ inpittura. apta unieuiq rei loca distribuens. Ideo
enĩ in sũma olipei parte factũ eẽ constat capitoliũ. quia hoc arcẽ urbis. eẽ. manifestum est. Historia talis ẽ. Brenno duee
senones galli uener̃ adurbẽ. & circa aliã fluuiũ occurrentẽ sibi deleuer exercitũ omẽmpopłi.r. aliaq die cum uel¬
lent in gredicuitatẽ pͥmocunctatis tim̃tes in sidias quia & patentesportas & nullũ in muris uidebant. Postea paulatim
in gressi. cuncta uastar̃ octo in tegris m̃sib: adeo ut quȩ incendere nõ poterant. militari manu diruerent solo remanẽte
capitolio: ad qđ cũ utensilib: reliqui confugerant ciues quitm̃ a gallis obsidebant᷑: etiã id penetrare cupientib:. Suos alii

Expanded text:
IN SVMMO CVSTOS T. M. A. in summa clipei parte. Et bona ratione utitur in pictura apta unicuique rei loca distribuens. Ideo IN SVMMO CVSTOS T. M. A. in summa clipei parte. Et bona ratione utitur in pictura apta unicuique rei loca distribuens. Ideo enim in summa clipei parte dicit factum esse Capitolium, quia hoc arcem urbis esse manifestum est. Historia talis est: Brenno duce Senones Galli venerunt ad urbem et circa Alliam fluvium occurrentem sibi deleverunt exercitum omnem populi Romani. Aliaque die cum vellent ingredi civitatem, primo cunctati sunt timentes insidias, quia et patentes portas et nullum in muris videbant. Postea paulatim ingressi cuncta vastarunt octo integris mensibus, adeo ut quae incendere non poterant, militari manu diruerent, solo remanente Capitolio, ad quod cum utensilibus reliqui confugerant cives: qui tamen a Gallis obsidebantur etiam id penetrare cupientibus, quos alii
Abbreviated transcription (Latin):
uirile decerneretur. Cuidata ẽ. statua equestris. quã in saera uia bodieq conspicimꝰ eiectum At qui facile poterat sus¬
cipiet occidi. Sedideo ñ est susceptus. qx occidi nõ poterat religione inpediente. R ex enĩ exiam sac roꝵ fuerat. Unđ
postea aluifactis consules. alii regessacroꝵ: Porsenna . Vnũ .N. addit metricausa. Vnde & penultime datus aecentus ẽ
am porsena dictus ẽ. Marcialis. Hanespectare manũ porsena nõ potuit. Ae neadȩ. Satis longe petitũ epy tetum
& cyclopas. coclitas legimꝰ dictos. qđ unũ oculũ habuisse ꝑhibentur. quasi opas a rotunditate. Uin dis in naret cęlia¬
ruptis. At qui obsides nõ ligant᷑. Seduincla ꝓcustodiis accipiamꝰ. A ut certe rupts uinclis pontis .i iam ponte resoluto¬

Expanded text:
virile decerneretur: cui data est statua equestris, quam in Sacra Via hodieque conspicimus. EIECTVM atqui facile poterat susvirile decerneretur: cui data est statua equestris, quam in Sacra Via hodieque conspicimus. EIECTVM atqui facile poterat suscipi et occidi. Sed ideo non est susceptus, quia occidi non poterat religione impediente: rex enim etiam sacrorum fuerat. Vnde postea alii facti sunt consules, alii reges sacrorum. PORSENNA unum ‘n’ addidit metri causa: unde et paenultimae datus accentus est: nam Porsena dictus est: Martialis «hanc spectare manum Porsena non potuit». AENEADAE satis longe petitum epitheton. et Cyclopas ‘coclites’ legimus dictos, quod unum oculum habuisse ruptis atqui obsides non ligantur; sed vincla pro custodiis accipiamus, aut certe pro foederibus: aut certe 'ruptis
Abbreviated transcription (Latin):
senã regẽ tusciȩ. Quiꝓ tarquinio ce ungibitib copis capto ianieulo & illic castrispositis romã uehem̃ter obsedit. Er eũ
ꝑ sublict̃ pontẽ hoc ẽ ligieũ tratsi re xonaratur. solus cocles hostilẽ impetũ sustimuit. donec atergo ponssoluoretur
cũ ei in eemicus coxȩ uicium obiceretint  Pensngulos gradus ad moneor triumphi aiei. Intantũ aut̃ obsidionis necessi¬
tatẽ popłs uenerit. ut etiam obsides dar&. Ex quib coclia inuenta oc casione transnatauit fluuiũ & romã reuersa est
redditaq rursus ẽ. pacis lege eam porsena repetente. Qui ad miratus uir tutẽ puebhȩ. dedit ei obtionẽ cumquibus uell&
redir&. Illa elegit uirgines. Vnde porsena hioc quoq miratus concessit & regauit ꝑ litteras popłm romanũ. ut ei aliquid

Expanded text:
sennam, regem Tusciae. Qui pro Tarquinio cum ingentibus copiis capto Ianiculo et illic castris positis, Romam vehementer obsedit. Et cum sennam, regem Tusciae. Qui pro Tarquinio cum ingentibus copiis capto Ianiculo et illic castris positis, Romam vehementer obsedit. Et cum per sublicium pontem, hoc est ligneum, transire conaretur, solus Cocles hostilem impetum sustinuit, donec a tergo pons solveretur cum ei in comitiis coxae vitium obiceretur ‘per singulos gradus admoneor triumphi mei’. In tantam autem obsidionis necessitatem populus venerat, ut etiam obsides daret. Ex quibus Cloelia inventa occasione transnatavit fluvium et Romam reversa est, redditaque rursus est, pacis lege eam Porsenna repetente. Qui admiratus virtutem puellae dedit ei optionem, ut cum quibus vellet rediret. Illa elegit virgines, unde Porsenna hoc quoque miratus concessit, et rogavit per litteras populum Romanum, ut ei aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
lucretiȩ. in qua hoc continehatm ut arruns susciperet᷑ hosuiio i Iuofacto ꝑ riecte stricio gladie eus ingressus cabaculũ cum aecdiapa
hac arte egit ut secũ eo ir& dicens Nimecũ concuhueris. ecthoxuẽ eeũ interime io quã madulto dep̃ henderũ limens taq
lucretia necastitatũ amere famã deperderet iqurspe quasine purgatiene sutura ae rernerat. Inaua iur pili amꝑns porart.
t altero die conucotis propinquis. marito collatino parne tricipitino. bruto auunculo qͥ tribunus euitum celerã fuerat remindiam
petut neuelotus pudor. neue in ultus eiis cet interirus. Ẽ teiecto glodio se intemit. Ruen bratus de eiuicorpore exertum
renens perisit id popłm. & m ulra conquestieyde tarquiui suꝑbia s fiburum eiuus tur pitudiat. egio ne in urbẽ reciperent᷑. A ue cori¬
tate quaplurimũ potenit. Na ut arrimꝰ htacus ⁊ tihunus equiũ fuerat. Sedcũ nõsusciperet᷑ tarquinus. contulte se adrer¬

Expanded text:
Lucretiae; in qua hoc continebatur ut Arruns susciperetur hospitio. Quo facto per noctem stricto gladio eius ingressus cubiculum cum Aethiope hac arte egit, ut secum coiret, dicens: «Nisi mecum concubueris, Aethiopem tecum interimo, tamquam in adulterio deprehensam!» Timens Lucretia ne castitatis amore famam deperderet, quippe quam sine purgatione futuram esse cernebat, invita turpibus imperiis paruit. Et altero die convocatis propinquis, marito Collatino, patre Tricipitino, Bruto avunculo, qui tribunus equitum celerum fuerat, rem indicans, petiit ne violatus pudor, neve inultus eius esset interitus, et eiecto gladio se interemit. Quem Brutus de eius corpore exertum tenens processit ad populum, et multa conquestus de Tarquinii superbia et filiorum eius turpitudine, egiibunus equitum fuerat. Sed cum non susciperetur Tarquinius contulit se ad Por
Abbreviated transcription (Latin):
quaesic in patient̃ diligit filiũ. Mecũ excedentẽ. Vt ille meũ comitatus it̃. Vult enĩ intellegisui causa matrẽ secutã. Id cũque peri¬
diẽ. Syllempsis. Nã subaudis peridũ. Inque salutatã linqͦ. Insalutatã. Et .ẽ. themesis imitilis inqueligatus cȩdebat. Id nequea
dinis posuit. cũ ressit in hoc loco religionis. Strinx̃ .p.i. Prae strinx̃ momordit ad monuit. Sensus aut̃ .ẽ. Aut pꝰquã ui¬
dit istum sic amare matrẽ. pat̾ nȩ pietatis uirtutẽ co ep̃agnoscere. aut certe coep̃agnoscere. aut certe coep̃ &iã ipse inpieta¬
tẽ moueri ut eiuis consueuerat pat̾ aut eerte exẽplo euriali uiduus eoep̃ amare patrẽ ętiã ante dilectu sicepi

Expanded text:
quae sic inpatienter diligit filium. MECVM EXCEDENTEM ut «ille meum comitatus iter»: vult enim intellegi, sui causa matrem secutam. QVODCVMQVE PERIquae sic inpatienter diligit filium. MECVM EXCEDENTEM ut «ille meum comitatus iter»: vult enim intellegi, sui causa matrem secutam. QVODCVMQVE PERICLI EST syllempsis, nam dinis posuit, cum res sit in hoc loco religionis. Ad v. 292 Strinxit pietatis imago praestrinxit, momordit, admonuit. sensus autem est: aut postquam vidit istum sic amare matrem, paternae pietatis virtutem coepit agnoscere: aut certe coepit etiam ipse sic in pietatem moveri, ut eius consueverat pater: aut certe exemplo Euryali avidius coepit amar
Abbreviated transcription (Latin):
fortib siue rogib ꝓ honore daret᷑ aliqua publiei agri particula. Ut habuit tarquinius suꝑb incampo martio qđ spatiũ aliho¬
mero temenos dr̃. Hoc ergo qđ latinꝰ ꝓhonore dere .p. habuit. ab ascanio intellegamꝰ. eẽ ꝓmissum. Pectore toto. Omĩ affectii
erũ uborũq fides. Et rem .p. tibi cõmntã & tecũ omẽ cõmunicabo consilũ. Menulla dies tam .f.a.d.a. Abhoc officio et ab
hac audatia accessu tp̃ris inferior nom ꝓbabor: qͣliscũq fortuna comitet᷑: lantũ. Tantũmͦ hoc possũ de me ꝓmittere. ut¬
semꝑ audeã. sẽꝑ uelim fortit᷑ facere. Nam hoc ẽ qđ dic̃ fortib ausis dissimilẽ iunctiua particula ẽ. ñ negantis adũbiũ. Suꝑ omnia
dona. Vltra omĩa. Priamidegente :. De familia. Et bene eã etiã ex cognatione cõm̃dat. Nã ascanius nepos ẽ. pͥami ꝑ creusam: Miserã

Expanded text:
fortibus sive regibus pro honore daretur aliqua publici agri particula, ut habuit Tarquinius Superbus in campo Martio, quod spatium ab Homero τέμενος dicitur. Hoc ergo, quod Latinus pro honore de republica habuit, ab Ascanio intellegamus esse promissum. PECTORE TOTO omni adfectu. RERVM VERBORVMQVE FIDES et rem publicam tibi committam et tecum omne communicabo consilium. ME NVLLA DIES TAM F. A. D. A. ab hoc officio et ab hac audacia accessu temporis inferior non probabor, qualiscumque fortuna comitetur. TANTVM tantummodo hoc possum de me semper audeam, semper velim fortiter facere: nam hoc est quod dicit 'fortibus ausis dissimilem arguerit'. DONA ultra omnia. PRIAMI DE GENTE V. de familia. Et bene eam etiam ex cognatione commendat: nam Ascanius nepos est Priami per Creusam. MISERAM
Abbreviated transcription (Latin):
magna. Nã uariũ apud diuersas gentes pondus ẽ. talenti. Vnd talentũ potest & breue aliqͥd & magñ significare. Nã ut¬
iocũ dies. debentur talenta tot qt̃ ego & tusumꝰ. Item homerus talentũ breue quiddã ostendit quippe qd accens
precum

Expanded text:
‘magna’, nam varium apud diversas gentes pondus est talenti: unde talentum potest et breve aliq‘magna’, nam varium apud diversas gentes pondus est talenti: unde talentum potest et breve aliqiocum dicens "debentur talenta tot, quot ego et tu sumus" Mos. 644 . item Homerus talentum breve quiddam ostendit, quippe quod accepit pretium
Abbreviated transcription (Latin):
bis tp̃ris. Integer ȩui adulescens cuȩcas integra suꝑ ẽ. Vnd ennius deos aeui integrosdic. qͥb multũ ȩ ui suꝑ est. Mde¬
tũ ẽ. canȩ uestȩ. Uenerabilis. antiquissime. Obtestor. ad iuro. Et ẽ. ordo. Immo ego euisola salus genitore redueto
signisicat ꝑ fortunã opes imꝑiũ. Cuiꝰ lib& reiposibilitatẽ.: Nihil illo triste.r. Sub audiseritꝰ. Deuieta .g.q .e. arsba:
qui scđm homerũ arisba troianis misit auxila & ab achillȩ subuersa ẽ. Sed accipimꝰ ut antebellũ greȩtoꝵ aris banu
atroianis captam & mamicitiȩ foedus ad misã. aut certe pocula haeccdlata abheleno qui in anchillis bona ꝑ porrhisuec¬
serat hereditatẽ. ut sit quae cepit ꝓquȩ accepit deuicta arisba. scilic& abachille: Duo magna talenta. Bene ad didi

Expanded text:
rbium temporis. INTEGER AEVI adulescens, cui aetas integra superest, unde Ennius «deos aevi integros» dicit quibus multum aevi superest. MErbium temporis. INTEGER AEVI adulescens, cui aetas integra superest, unde Ennius «deos aevi integros» dicit quibus multum aevi superest. MEtum est. CANAE VESTAE venerabilis, antiquissimae. OBTESTOR adiuro, et est ordo: ‘immo ego, cui sola salus genitore reducto, significat, per fortunam opes, imperium, cuiuslibet rei possibilitatem. NIHIL ILLO TRISTE R. subaudis ‘erit’. DEVICTA G. Q. C. ARISBA atqui secundum Homerum Arisba Troianis misit auxilia et ab Achille subversa est. Sed accipimus, aut ante bellum Graecorum Arisbam a Troianis captam et in amicitiae foedus admissam; aut certe pocula haec data ab Heleno, qui in Achillis bona per Pyrrhi successerat hereditatem, ut sit ‘quae cepit’ pro ‘quae accepit’ devicta Arisba, scilicet ab Achille. DVO MAGNA TALENTA bene addidit
Abbreviated transcription (Latin):
ortuna. Oocasione. Iuaesitũ. ut quȩ ramꝰ. Cũspolus. hinc ẽ. qđ supꝰ eurialo dix̃. me referit tͥ magnꝰouantẽ iuppn
respiciens adid qđ posset fortit̾ facere. Nec nosuna sallit. Bene ubiq cuncta cũ amico cãmuniatt: Obscuris pͥmũ subu
ante ibat : Nontm̃ omĩno .t.d .p. a csidicer&. Lie& irascamim ad tẽpus. Nin c appare nõ uelle uos penitus delere troiam
aut qđ &singulos am̃bratim amplectebat᷑ Vultũ lac rimis at q orar. poetice iunx̃ & mͦ unũ signficant. Estaut̃ ieratio
interdũ recipiunt discretionẽ. Prolaudib Iđ uirtutib ab eo qđ p̃cedit id qdsequit᷑. Dũ oresq dabunt .u. Ciceronis est
tractũ dephilosophia quidicunt sufficere adgt̃am benefaeti conscientiã. Ac tutũ. Confestĩ sine dilatione. Et .ẽ. adue¬

Expanded text:
FORTVNA occasione. QVAESITVM ut quaeramus. CVM SPOLIIS hinc est quod supra Euryalo dixit «me referat tibi magnus ovantem Iuppiter», FORTVNA occasione. QVAESITVM ut quaeramus. CVM SPOLIIS hinc est quod supra Euryalo dixit «me referat tibi magnus ovantem Iuppiter», respiciens ad id quod posset fortiter facere. NEC NOS VIA FALLIT bene ubique cuncta cum amico communicat. OBSCVRIS PRIMVM SVB anteibat». NON TAMEN OMNINO T. D. P. ac si diceret: licet irascamini ad tempus, hinc apparet non velle vos penitus delere Troianos,  autem quod et singulos, et membratim amplectebatur. VVLTVM LACRIMIS ATQVE ORA R. poetice iunxit, et modo unum significant: est autem iteratio. Interdum recipiunt discretionem. PRO LAVDIBVS id est virtutibus: ab eo quod praecedit id quod sequitur. DI MORESQVE DABVNT V. Ctractum de philosophia, qui dicunt sufficere ad gloriam bene facti conscientiam: scit enim poeta nihil esse maiu
Abbreviated transcription (Latin):
mittam᷑ adeneam. luemus hostibus poenas. Alisic intellegunt. Scimꝰ quidem aduentũ nr̃m morã uris afferre con¬
tius ect: Accept trepidos ÷ estinos more suo. Neue haec nrisspectent᷑ ab annis. Bene excusat quiascit deae rate pueroru
posse dubitari dicens non ex suggerentũ ꝑsona sed suaui consi lia ponderanda. Portȩ quȩ ꝓxima ponto. Appars ut supra
diximus castra troiana in hostiensi fuisse. Si quidẽ nullus alt̃ locus in lauro lauinati hinc fluuo coher& hinc pelago. Etnũ
dicit portȩ quae proxima ponto. Itẽ paulo post dieturus ẽ. in parte sinistra opposuere aciem. nãdextã cingitur amm.
nt̃ rupti ignes. Supra alit. lumina rara micant ł umꝰ erigitur. Sigñ ẽ sopitorũ igniũ. quotiens maior fumꝰ erigitun

Expanded text:
mittamus ad Aenean, luemus hostibus poenas. Alii sic intellegunt: scimus quidem adventum nostrum moram vestris adferre conmittamus ad Aenean, luemus hostibus poenas. Alii sic intellegunt: scimus quidem adventum nostrum moram vestris adferre coniam nuntius esset?’. ACCEPIT TREPIDOS festinos, more suo. NEVE HAEC NOSTRIS SPECTENTVR AB ANNIS bene excusat, quia scit de aetate puerorum posse dubitari, dicens non ex suggerentum persona, sed sua vi consilia ponderanda. PORTAE QVAE PROXIMA PONTO apparet, ut supra diximus, castra Troiana in Ostiensi fuisse, siquidem nullus alter locus in Laurolavinati hinc fluvio cohaeret, hinc pelago: et nunc dicit ‘portae quae proxima ponto’, item paulo post dicturus est «opposuere aciem: nam dextera cingitur amni». INTERRVPTI IGNES supra aliter «lumina rara micant». FVMVS ERIGITVR signum est sopitorum ignium quotiens maior fumus erigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
int ruptis oritione nisi intoliegimꝰ. Uiglesimul excitat. Iuiugiliarũ oficiũ habebant. Seruant quae uices hie distingue¬
dũ ẽ. Aliassensus ñꝓcedit. Regẽq reqͥrunt. Regis filiũ ut magñ reginȩ sed enĩmiseratus amorem: Cetera ꝑtras omnes
xaggerat more suo uigilanttũ laborẽ. Consiliũ sũmis.r .d.r. lucili ũsus unotantũ sermone mutato. Nã ille art. sons¬
rendũ aut cũ nullũ inuenirent. Adnixi hastis. Ostendit iã eosdiurna statione fatigatos. Suod aut̃ stant. & romani¬
moris est. & bellicȩ necessitatis. H unc aut̃ standihabitũ & sallustius cõmemorat. ut fessi armasua qͥsq stantes in cũbere
astrorũ & cãpimedio. In medio cãpispacio. qͥ cãpus castrorũ medius fuit : Rẽ magnã p̃ciũq morȩ fore. dicebant se ad¬
ferre remagnã cuiꝰ mora p̃ciũ posse afferre .i. pȩnã. Terentiuꝰ. Ergo p̃ciũ obstutitiã serro. Vt sit sensus. Si tardius

Expanded text:
egimus. VIGILES SIMVL EXCITAT qui vigiliarum officium habebant. SERVANTQVE VICES hic distinguendum est, alias sensus non procedit. REGEMQVE REQVIRVNT regis filium, ut «magnum reginae sed enim miseratus amorem». CAETERA PER TERRAS OMNES exaggerat more suo vigilantum laborem. CONSILIVM SVMMIS R. D. R. H. Lucilirendum: aut cum nullum inmoris est et bellicae necessitatis. Hunc autem standi habitum et Sallustius commemorat, ut «fessi arma sua quisque stantes incumbere». CASTRORVM ET CAMPI MEDIO in medio campi spatio, qui campus castrorum medius fuit. REM MAGNAM PRETIVMQVE MORAE FORE dicebant se adferre rem magnam, cuius mora pretium posset adferre, id est poenam; Terentius «ego pretium ob stultitiam fero»; ut sit sensus: si tardius
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporũ ratione ꝓuenire : que numina p̃stare ñ poss qđ ȩtiã paulo post in matris dm̃petitione iuppit̃ ꝓbat dicens. cu
tanta deo ꝑ missa potestas. Voluenda. Prouolubilis. Hec satis. Iuia occurrebat ab euandro eũ facile posse remeare.
Corithi. Montis thusciȩ qui ut diximꝰ nom̃ accepit acorithorege . concuius uxore concubuit iuppit̃. und natus ẽ.
dardanꝰ. Armat agrestes. Neei formidinẽ iniciat: a grestes eẽ. cõmemorat: Turbata arripe .c. Aut arripe
& turba. aut turbata inuade ꝑ absentiã aeneȩ. Secuit subnubibus arcũ. hoc ÷ dux̃. Vt ille uiã secat adn¬
ues. Et reuera arcus ipse uaruis colorib: sectus ẽ. Bene aut̃ sub nubib: quia sine nubis bane ficio arcus

Expanded text:
temporum ratione provenire, quae numina praestare non possunt: quod etiam paulo post in matris deum petitione Iuppiter probat, dicens «cui temporum ratione provenire, quae numina praestare non possunt: quod etiam paulo post in matris deum petitione Iuppiter probat, dicens «cui tanta deo permissa potestas». VOLVENDA pro ‘volubilis’. NEC SATIS quia occurrebat ab Euandro eum facile posse remeare. CORYTHI montis Tusciae, qui, ut diximus, nomen accepit a Corytho rege, cum cuius uxore concubuit Iuppiter, unde natus est Dardanus. ARMAT AGRESTES ne ei formidinem iniciat, agrestes esse commemorat. TVRBATA ARRIPE C. aut ‘arripe et turba’, aut ‘turbata invade’ per absentiam Aeneae. SECaves" . et re vera arcus ipse variis coloribus sectus est. bene autem 'sub nubibus', quia sine nubis beneficio arcus
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. nũqua .ẽ. lucussine religione. Sedebat. Vt asꝑdicit erat. quae clausula antiqua ẽ. ade usu remota. Scđm plautum
sedere .ẽ. consiliũ caꝑe qui inducit seruũ dicentẽ. Sine iuxta aram sed eã. &d abo meliora consilia. Sed scđm augures
sedere ÷ auguriũ captare. Nãq post designatascaeli partes asedentib captahant᷑ auguria. Qđ et supͣ ipse ostendit latent᷑
aut consilia capiebat. aut augurabatur: Ihaumancias. Scđm poeticã thaumantis filia. Cȩterũ ex admiratione hoc nom
accepit. Quȩ admratio de eius coloribus iꝗscitur: diuũ .p. nemo Nemo ꝓnullus posint. Et .ẽ. ac yrologia. Nam duu
nemo ñ possumꝰ dicere. cũ ꝓprie nemosit ne homo. Au pronullus posuit. Auder&. Docet ꝑtransitũ multa interdim

Expanded text:
mus, numquam est lucus sine religione. SEDEBAT ut Asper dicit ‘erat’, quae clausula antiqua est et de usu remota. Secundum Plautum mus, numquam est lucus sine religione. SEDEBAT ut Asper dicit ‘erat’, quae clausula antiqua est et de usu remota. Secundum Plautum ‘sedere’ est consilium capere, qui inducit servum dicentem «sine iuxta aram sedeam, et dabo meliora consilia». Sed secundum augures ‘sedere’ est augurium captare; namque post designatas caeli partes a sedentibus captabantur auguria. Quod et supra ipse ostendit latenter, aut consilia capiebat, aut augurabatur. THAVMANTIAS secundum Poetam Thaumantis filia. Ceterum ex admiratione hoc nomen accepit, quae admiratio de eius coloribus nascitur. DIVVM P. NEMO ‘nemo’ pro ‘nullus’ posuit. Et est acyrologia: nam ‘divum nemo’ non possumus dicere, cum proprie ‘nemo’ sit ‘ne homo’. AVDERET docet per transitum multa interdum
Abbreviated transcription (Latin):
t q ea .d. penitꝰ dũ .p.g. In hoc libromutatio: rerũ omiũ. Nã & ꝑsona & loca alias. INCIP LIB ER .UIIII.¬
& alud negotiũ incipitur. Abenea enĩ transit adturnũ atuscia ad ardeã apetitione auxiliorũ adbellũ. Quẽ transit
qͥdã uilpant nescientes uirgiliũ prudent̃ iunxisse suꝑiorib: negotis sequentia. ꝑ illã particulã atq: ea .d .p .d. parte
gerintur. Scilic& dũ offeruntur arma. dũdant᷑ auxilia. Sane formatus ẽ iste lib̵ ad illud homeri. ubi dic̃ ꝑ noctem
egrissos . eẽ. diomedẽ & ulixẽ cũ capto dolone castra penetrar̃ .: Nã partẽ maximã & oe conomiȩ & negotiorũ ex ind
bationẽ. Et .ẽ. ministra ñ tantũ dearũ sed et dõrum. Nã p̃ter homerũ & uirgilius hoc ꝓbat dicens. aeriã cȩlo. Nam
tusẽ. Pilumnꝰ uͦ pinsendi frum̃ti. Vnđd & apistorib: colitur. Ab ipso & pilũ dictũ ÷. Sacrata ualle. Ideo saerata. quia ut dixi¬

Expanded text:
TQVE EA D. PENITVS DVM P. G. in hoc libro mutatio est rerum omnium: nam et personae et loca alia sunt et aliud negotium incipitur. Ab Aenea enim transit ad Turnum, a Tuscia ad Ardeam, a petitione auxiliorum ad bellum. Quem transitum quidam culpant, nescientes Vergilium prudenter iunxisse superioribus negotiis sequentia per illam particulam ‘atque ea d. p. d. parte geruntur’, scilicet dum offeruntur arma, dum dantur auxilia. egressos esse Diomeden et Vlixen, cum capto Dolone castra penetrarunt: nam partem maximam et oeconomiae et negotiorum exinde bationem. et est ministra non tantum dearum, sed et deorum: nam praeter Homerum et Vergilius hoc probat, dicens "aeriam caelo nam tus est — Pilumnus vero pinsendi frumenti: unde et a pistorib
Abbreviated transcription (Latin):
in pp̃e Nã ferrũ n solut sed mollescit: In formant : De signant. Ingentẽ aut̃ & magnitudine & soliditate. Nã e clippeumn
luti septẽ seunti facta inunitate conectunt: Accipiuntq redduntq Iungendũ. Vno enĩeodẽq tpr̃ parte reddunt parte
uentos accipuntas dtridentia tingunt. Tinguendo stridere faciunt : In numerũ. In ordinẽ. Vt tunc ũ in numerũ faunos que
foerasqs uidere : ludere ł orcipe. fercipest for ficess̃ quib incidimꝰ Forcipes qͥb aliqͥd foruũ tenem̃. quasi forui capes. Namfo¬
uũ ẽ calidẽ. U ne a sor mosos dicimꝰ qͥb calor sanguinis ex rubore puleritudinẽ ereat hast m̃ forcipes in medicinaib grȩci

Expanded text:
proprie: nam ferrum non solvitur, sed mollescit. INFORMANT designant. INGENTEM autem et magnitudine et soliditate: nam et clipeum proprie: nam ferrum non solvitur, sed mollescit. INFORMANT designant. INGENTEM autem et magnitudine et soliditate: nam et clipeum veluti septem scuta facta in unitatem conectunt. ACCIPIVNT REDDVNTQVE iungendum: uno enim eodemque tempore parte reddunt, parte ventos accipiunt. STRIDENTIA TINGVNT tingendo stridere faciunt. IN NVMERVM in ordinem, ut «tunc vero in numerum Faunosque ferasque videres ludere». FORCIPE forfices sunt quibus incidimus, forcipes quibus aliquid forvurvum est calidum: unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. has tamen forcipes in medicinalibus Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
colerius t̃minate. Coeptosq: labores. quia dixerat his in formatũ manib iã parte polita fulm̃. Aechenei ey clopes. Vt ȩt nȩ osti ̃¬
une uirilis usus Nuncẽ urarũ uiriũ exercitũ .i. tẽpus ẽ. exercende uirtutis circa arma uiri fortis. Arte magistra. Ambiciosũ
mi magistri dicoro rẽ ꝑsonȩ in artẽ transtuit. Ut sidicas opusẽ peritiã medicinȩ: nõ mediei. Precipitate moras p̃cipito
i. festinant᷑ abicite. Nec plura esfatꝰ sic̃ fotinantẽ decebat. Ocius incubuere. quã ille p̃ceperit. Parit̃. Parimͦ Sortiti
uiser int̃se laboris officiũ ut sortitiremos. Vulnificusq chalios. Popłm apud qͦs nascit᷑ ꝓ ipso ferro posut. Et liqueset drẽ

Expanded text:
celerius terminate. COEPTOSQVE AVFERTE LABORES quia dixerat «his informatum manibus iam parte polita fulmen erat». AETNAEI CYCLOPES ut «Aetnaeos celerius terminate. COEPTOSQVE AVFERTE LABORES quia dixerat «his informatum manibus iam parte polita fulmen erat». AETNAEI CYCLOPES ut «Aetnaeos NC VIRIBVS VSVS nunc est vestrarum virium exercitium, id est tempus est exercendae virtutis circa arma viri fortis. ARTE MAGISTRA ambitiosius quam si ‘magistri’ diceret et rem personae in artem transtulit, ut si dicas ‘opus est peritia medicinae’, non ‘medici’. PRAECIPITATE MORAS praecipitanter, id est festinanter abicite. NEC PLVRA EFFATVS sicut festinantem decebat. OCIVS INCVBVERE quam ille praeceperat. PARITER pari modo. SORTITI diviserunt inter se laboris officium, ut «sortiti remos». VVLNIFICVSQVE CHALYPS populum, apud quos nascitur, pro ferro posuit. Et ‘liquescit’ dixit
Abbreviated transcription (Latin):
mis serpentũ auroq polibant. Aegida horriferã : aureiss quamis serpentũ certatĩ polibant. Alu uolunt reuera decorio ser¬
pentũ dicere eu marma ẽẽ leuigata. Conexosq angues. Gorgonisscilicet capiti. Desecto uertentẽ lumina collo. Aut sualumi¬
na circũferentẽ & morcis in dignatione quȩrentẽ quorũ se interitu posset uleisci. aut certe intuentũ lumina insaxa uertẽ¬
aut horrore suo alioꝵ oculos auertente necũpiculo uideret᷑: Hoc aut̃ id eo cap̃ minerua fingit᷑ habere in pectore qđ illie ẽ.
omis prudentia quȩ cõfundit alioss inpitos ac sax eos cõpbat. Tollite c.i. uile ÷ qđ pleriq dicunt ꝓpt̃ arma martis iratũ eẽ¬
uulcanũ p̾serti eũ s arm̃ & mineruã & fabricent fulmina eyclopes & uulcanus dixerit. Cuncta tollite. aut differte ẽ ait

Expanded text:
MIS SERPENTVM AVROQVE POLIBANT aegida horriferam aureis squamis serpentum certatim polibant. Alii volunt re vera de corio serMIS SERPENTVM AVROQVE POLIBANT aegida horriferam aureis squamis serpentum certatim polibant. Alii volunt re vera de corio serpentum dicere eum arma esse levigata. CONEXOSQVE ANGVES Gorgonis scilicet capiti. DESECTO VERTENTEM LVMINA COLLO aut sua lumina circumferentem et mortis indignatione quaerentem, quorum se interitu posset ulaut horrore suo aliorum oculos avertentem, ne cum periculo videretur. hoc autem caput ideo Minerva fingitur habere in pectore, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios et inperitos ac saxeos conpVulcanum, praesertim cum et arment Minervam et fabricent fulmina Cyclopes, et Vulcanus dixerit ‘cuncta tollite’. Ergo ‘tollite’ aut differte est, aut