comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutam: bis scribi quidam existimabant. ut troia. &¬
maqa hocratio non permittit : num quamenim tres
uocales inuna sillaba scribunt᷑ sed i. Intera inter
dua suocales constituta. produplici hab&ur. Idpro¬
Nomen neutrigenrs ꝑ .d. scribpur. ab eo quodest .is
ea id quia facit idem.. Quodsi uerbum est. tertiae
personȩ per .t notabitur. abeo qđ est eo .is.it.
quia facit itur .R. litteram anti qui p̃ponebant quo¬
tiess A sequebatur ut Rapued. kanna kalamus:at
Nuncautem lcarthago. & halendȩ ꝑ eandem tantu
scribuntur. Omniaaut greca pomĩna qualicũq
sequente uocali ꝑ .K. sunt scribenda Lȩtus
perae diptongon scrib&ur. quial&itia. alati¬
tudine uocataest : auie contrariuest tristitia que
angustiam facit. Laut̃ litcera interdum. ꝓ .d.
lit tera utimur. ut latum. prodatum & calamitate.
proca damitatens : acadendo enim pomen sum ꝓsit calamitas.
Mlaximus anmaximus & siqua similia sunt. qualiter scribi de¬

Expanded text:
itutam his scribi quidam existimabant ut Trojia, itutam his scribi quidam existimabant ut Trojia, Majia, sed hoc ratio non permittit. Nunquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed i littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 12. Id, pronomen neutri generis per d scribitur, ab eo quod est is, ea, id, quia facit idem. Quod si verbum est tertiae personae per t notabitur, ab eo quod est eo, is, it, quia facit itur. 13. K litteram antiqui praeponebant quoties A sequebatur, ut kaput, Kanna, Kalamus. Nunc autem Kartago, et Kalendae per eamdem tantum scribuntur. Omnia autem Graeca nomina qualicunque sequente vocali per k sunt scribenda. 14. Laetus per ae diphthongum scribitur quia laetitia a latitudine vocata est, cui contraria est tristitia, quae angustiam facit. L autem littera interdum pro d littera utimur, ut latum pro datum, et calamitatem pro cadamitate; a cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 15. Maxumus, an maximus,
Abbreviated transcription (Latin):
& trecentos postea dicimus qua dringentos. Si
ponentes pro .o.⁊ C. &q. simibter cognatioes
umautem p̃positio. per .c. scribendaest Si uuit
aduerbium fuerit pq dicimusenim quumlego: Deus
diptongon scribendum Exsul addiro Edeb& scribi qͥuia
ex sul dicitur qui extra solumest Exultat mebus
sine .S. łittera scrib&ur: uamcumi psa x exae &suder¬
stat quomodo cuminea sit rursus e additur alia A equor
perdiꝑ tongun semibendum qr ab aquaest. nõni factuntor¬
forsitan ꝑ .n. scribendum infine qui a integrumeiꝰ : si forte
mosussinȩn scribꝗͥur quia a forma uocatur
Gnatus qđ est filius ꝑ .g. scribendum quia facit
generatos : N. quae aspirationis lttera ert nlaaro
tantum uocalibus iungitur. ut honor. homo humus : aspi¬
ratur. autem & consonantibus sed ingreus & ebreias
nominibus: Heus autem & heu interiectiones .ph
scribendȩ s̃ : I. litteram interduas uocales consa¬

Expanded text:
et 'trecentos', postea dicimus 'quadringentos', G et 'trecentos', postea dicimus 'quadringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cognatio es'Cum' autem praepositio per C scribenda est; si autem adverbium fuerit, per Q. Dicimus enim 'quum lego'. 'Deus' dypthongum scribendum. Exsul addita s debet sexsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei additur alia? 'Aequor' per dipthonga scribendum, quia ab aqua est nomen factum. 'Forsitan' per N scribendum in fine, quia integrum eius est 'si forte mosus' sine N scribitur, quia a forma vocatur44 quod est filius, per g scribendum, quia facit generatus. 10. H, quae aspirationis nota est, in Latino tantum vocalibus jungitur, ut honor, homo, humus. Aspiratur autem et consonantibus, sed in Graecis, et Hebraeis nominibus. Heus autem, et heu interjectiones per h scribendae. 11. I litteram inter duas vocales const
Abbreviated transcription (Latin):
iudex esto ꝑ .d. & .ui. dolum malum: Cuius generis pluri¬
miẽ: & cosimiles notãs in libris antiquis inueniun᷑ Has iuris
notas nouicii imperatores: a codicibus legum abolendas
s anxerunt. quia multos perhaec callid. in genio ignorantes
decipiebant: atquenta ius serunt scribendas in legibus litteras
utuullos errores. uullas ambages afferant. sed sequenda
& uitinda. a perte demonstrent¬
II. DE NDTISMILITA RIBUS
nbreuiculis quoque quibus militum nomina continebant
proprianota erat apuduete res. qua in spicer&ur¬
quanti exmilitibus supenessent ÷ quantique in bello
cecidis sent. T T aunota in capite uersiculi posita suꝑ¬
stitem designabat eet. th&auero adunius cuiusque
defuncti : nomenasponebatur : Vnde & hab& permedum
telum id est mortis signum Dequa persius ait & potisẽ
significareuellentAlaudalittera usi sunt sicut cũ¬
mortem significabantponebant tbeta adcaput

Expanded text:
'iudex esto', per D et M 'dolum malum'. Cuius generis pluri'iudex esto', per D et M 'dolum malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitanda aperte demonstrentIV. De notis militaribus. 1. In breviculis quoque quibus militum nomina continebantur 40 propria nota erat apud veteres, qua inspicerquanti ex militibus superessent quantique in bello cecidissent. T Tau nota in capite versiculi posita superstitem designabat; Θ Theta vero ad uniuscuiusque defuncti nomen apponebatur. Unde et habet per medium telum, id est mortis signum. De qua Persius ait 4, 13: Esignificare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem significabant, cum ponebant Theta ad caput.
Abbreviated transcription (Latin):
Notarum ususerat. ut quicquid procontentione aut
inuidiciis diceretur librarii scriberent. conplures si¬
mul ad stantes diuisis interse parcibus quod quisq
uerba & quo ordine exciper& Romae primus tullius
tsro ciceronis libertus commentatus est. Notas sed tantũ
p̃positionum : & posteum i perra mus filargius
& aquila libertur mecenatis. alius alias ad diderunt
Deinqde. seneta. contracto omnium degestoq & aucco
numero opusefsecit In quinquemilia : notȩ aut̃ dictae
eo qđ uerba uel sillabas p̃fixis caractebus notent.
& adnotitiam legentium reuocent: quas qui. didicerunt
propriȩ iamnotarii appellantur
DENUIIS IURL DI CIES
uaedam autem licterȩ in libris iuris uerborũ
suorum notaesunt. quos criptio caeleris breuiorq
fiat: scribebaatur enim uerbi gratia: per .b. & .f. bo¬
publica ꝑ .p. & .r. populus romanus ꝑd. & .t. dumtaxat :
persdpinũm VI litteramus lier ꝑp. secundumnaturam

Expanded text:
Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentus est notas, sed tantum praepositionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium digestoque et aucto numero, opus efficit in quinque milia. Notae autem dictae eo, quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie iam notarii appellantur. De notis iuridicis . Quaedam autem litterae in libris iuris verborum suorum notae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim verbi gratia per B et F 'bopublica', per P et R 'populus Romanus', per D et T 'dumtaxat', per supinam W litteram 'mulier', per P secundum naturam
Abbreviated transcription (Latin):
tere fundoconamur nos anmis ȩros. qui troasagiuis
abiecit Diple superne obolata ponitur ad con¬
ditiones locorum ac temp orum personarum quemtatas ⁊g
Recta & auersa superneobolata ponitur finita loco suomonadi
significante similẽ sequentem ꝗq ẽẽ.  Caera uniumpo¬
nitur quotiens multiuersus in probantur. Nec persingulos
obolantur : caeraunium enimfulmen diitur ꝑ Erisimon
hȩc sola ex uoluntate uniuscuiusque adaliquid notandũ
tur. ubi aliqua res magna omninoest. V. Ancora est in fe¬
riorubi aliquid uilissime uel in conuenientus denuntiatũ est
ad mendas adhib&ur Fiunt & aliae notulae libro¬
rum pagnoscendis his quȩ perex tremitates paginarũ
exponuntur. utubilector in limnarae huius modi signũ
inuenerit ad textum recurrens iusdem sormonis uel uer¬
siculi. sciatesse ex positionems cuiussimilem superiacen¬
tem notam inuenerit
DENOTIS UUL GARIBVS
ulgares notas ennius primus. mille &centum inuenit

Expanded text:
tere fundo conamur? nos? an miseros qui Troas Achivis tere fundo conamur? nos? an miseros qui Troas Achivis obiecit? Diple superne obolata ponitur ad conditiones locorum ac temporum personarumque mutatas. Diple recta et adversa superne obolata ponitur finita loco suo monade, significatque similem sequentem quoque esse. Ceraunium ponitur quotiens multi versus inprobantur, nec per singulos obolatur; κεραύνιον enim fulmen dicitur. Chrisimon. Haec sola ex voluntate uniuscuiusque ad altur, ubi aliqua res magna omnino est. 25. Anchora inferior ubi aliquid vilissime, vel inconvenientius denuntiatum est. ad mendas adhibeturum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel versiculi sciat esse expositionem, cuius similem superiacentem notam invenerit. De notis vulgaribus . Vulgares notas Ennius primus mille et centum invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi questio dura sib eobscura aperiri uel solui non poturt
Antisimma ponitur adeos uersus. quorumordo permu¬
tandusest: sic & in antiquis auctoribu s̃ po siaminuenitur
Anti sima cumpun ponitur in his locis ubi in eode
sensuduplices uersussunt & dubitatur qui ƿotius elẽ¬
gendussit T Diple hancscriptores nostri a sponunt
in libris eccles asticorum uirorum ad separanda uelde
mostranda testimonia scãrum scripturarum ⁊. Diple
stingon hancprimus leogoras siracusanus posuit
homericis uersibus ad separationem olim ꝑ hi a celo
inhĩs apponebant quae zenodotus effesius non rexte
adiecerat. autdeeraxerat. autpermutauerat in his
Qnr̃i edusisunt N Diple obolis mene interponitur
alseparandos in comedis uel trogo edis perhiodos:
Auers aobolis menequoties trophe & antis trophus
infertur A uersacumobalo adea ponitur quae

Expanded text:
ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ Antisimma ponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc scriptores nostri adponunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda vel ad demonstranda testimonia sanctarum Scripturarum. Diple περὶ στίχον. Hanc primus Leogoras Syracusanus posuit Homericis versibus ad separationem Olympi a caelo. Din his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis periodos. Aversa ὀβολισμένη, quotiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. obolus superne ad punctũ ponitur in hisdem de
quibus dubitatur. utrum tollidebeant uecne ap poni:
Limniscus idestuirgula intergeminos punctos iacens apponi¬
tur in his locis quaesacrae scripturae interpraetes. eodem
sensu sed diuersis sermonibus transtulerunt ⁊ Y Antigra¬
phus cumpuncto apponitur. ubiintrans lationibus diuersissen¬
sus hab&ur &asceriscuscum oboelo. hac propriȩ. Aris¬
tartus utebatur in his uersibus qui non suo loco positierant:
Paragraphus ponituradseparandas REs a rebus. quaein
connexu conduseunt. que mad modum in cata logo locaalocis & region
a regionibus in agone praemia ap̃mis certamina adiuersis
certaminibus separantur ⁊ po situra. est. figura para¬
grapho contraria. &ideo sic formata. quia sicutille prm¬
cipi anotat. ita ista fines a principis separat: e criphia
circuli pars inferior cumpuncto poniturinhis locis.

Expanded text:
dicitur. Obolus superne adpunctus ponitur in hisdem, de dicitur. Obolus superne adpunctus ponitur in hisdem, de quibus dubitatur utrum tolli debeant necne adponi. Falsitate notatum est. Lemniscus, id est, virgula inter geminos punctos iacens, opponitur in his locis, quae sacrae Scripturae interpretes eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto adponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obolo. Hanc proprie Aristarchus utebatur in his versibus, qui non suo loco positi erant. Paragraphus ponitur ad separandas res a rebus, quae in conexu concurrunt, quemadmodum in Catalogo loca a locis et regiones a regionibus, in Agone praemia a praemiis, certamina a diversis certaminibus separantur. Positura est figura paragrapho contraria et ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista fines a principiis separat. Cryphia, circuli pars inferior cum puncto, ponitur in his locis,
Abbreviated transcription (Latin):
caturdistinctio ÷ destdis iunctio quia inte gram separauit
sententiam: Noc quidem apudoratores: ca&erum
apud po&as ubii puersu post ducst ÷ pedes srllaba
pemane ÷ Commaest quia ibi postscansionem praeci¬
sio ÷ uerbi facta est: ubiuero postduos pedes departe
leb eneimos auctores fuerunt : quasque antiqui ad dis¬
agpistiemem scripturarum carminibus & historiis
adoosuerunt Notaest figura propria inlitterae
uerdun positrad de monstrandam unamquam q:
uerbi sententiarumq: acuersuum rationem : Aote
autem ueraibus a sponuntur numero .XXVI quãe
sunt Nominibus infra scriptis & asteriscus apponit᷑
inhis quaeomis sasunt ut in lucescant pȩream notam
quae deesse uidentur : Stella enim aster dicitur grego
sermone. aquo asteriscus est. diriuatusbelus idẽ
uingula iucens asponitur in uerbis uel sententiis suꝑ fluȩ
iteratis. siue in his locis ubilectio aliqua falsitate no¬

Expanded text:
catur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit catur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores. Ceterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte leberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis adposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandam unamquamque verbi sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus adponuntur numero viginti et sex, quae sunt nominibus infra scriptis. Asteriscus adponitur in his quae omissa sunt, ut inlucescant per eam notam, quae deesse videntur. Stella enim ἀστήρ dicitur Graeco sermone, a quo asteriscus est dirivatus. Obolus, id est, virgula iacens, adponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate no
Abbreviated transcription (Latin):
Has grecithesis uocant latini posituras. Prima
positura subdis tinctio dr̃ eadem & comma Ale¬
dia diftinctio sequens est ipsa & cola. Vlti madifane tio
quae totam sententiam cluditipsaẽ perhio dds cuius
utdiximus partessunt cola& cõma: quarum diuersias puno¬
tis. diuerso loco compositis demonstratur: Vbi enĩminitio
piro nuntiationis necdum plena pars sensus ẽ. & tamen
respirare o port& fit commaidest particula sensus puss¬
tusq: adimam litterłm ponitur : & uocatur subdistinctio
abecuquo dpunctum subtus idest adimđm litteram accipit
Vbiautem in sequentibusiamsententia sensum praestat
sed adhuc aliquid superest desentiae plenitodinẽ fitcola
Mediamque litteram punctono¬
tumus. & mediam distinctionem uiocamus. qui apunctum
ad mediam litterum ponimus : Vbiue roiam pergrudus
pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus fit
perhiodus. punctumque ad caput litterae ponimus : &uo¬

Expanded text:
Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Prima Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Prima positura subdistinctio dicitur; eadem et comma. Media distinctio sequens est; ipsa et cola. Ultima distinctio, quae totam sententiam cludit, ipsa est periodus; cuius, ut diximus, partes sunt cola et comma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistinctio, ab eo quod punctum subtus, id est ad imam litteram, accipit. Ubi autem in sequentibus iam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit cola, mediamque litteram puncto notamus; et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. Ubi vero iam per gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vo
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctio quiaduo uerba conectit subiecta uirgula uer¬
sui circumflexa fit ita .. Diastole idest. distinctio
qu & contrario separat dextera parscirculi subpo siti
uersui sit ita  A postrophus pars btẽ circuli
tribunal. protribunalȩ Dasia quȩd interprae¬
tatur ad spiratio idestubi h. littera ponideb& tali
figura notatur ł: psile quod interpra&atur siccitas
siue purum idestubi.h. littera ẽe pondeb& talinota
ostenditur I. Quorum duorum accentuum figuramla¬
tini ex ipsa littera as spirationis fecerunt sep
Vndesi coniungas has fecisti eandem adspirationsrur¬
sussim edium eius apicem scindis dasian & psilen facis:
o situraestfigura ad diftinguendos sensus percola
& comata & perhiodos : quaedum ordine suo ad ponitur:
sensumnobis lectionis ostendit. Dictaeautem po si¬
turae uel quia punctis positis apnotatur. uel qr ibi
uox prointeruallo distinctionis deponitur.

Expanded text:
coniunctio, quia duo verba conectit, subiecta virgula verconiunctio, quia duo verba conectit, subiecta virgula versui circumflexa, fit ita: . Diastole, id est distinctio, quae e contrario separat, dextra pars circuli supposita versui, fit ita: . Apostrophus pars item 'tribunal' pro 'tribunale'. Δασεῖα, quod interpretatur aspiratio, id est ubi H littera poni debet, tali figura notatur: Daseia. ψιλή, quod interpretatur siccitas, sive purum, id est, ubi H littera esse non debet, tali nota ostenditur: Psile. Quorum duorum accentuum figuram Latini ex ipsa littera aspirationis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationsus si medium eius apicem scindis, δασεῖαν et ψιλήν facis. Positura est figura ad distinguendos sensus per cola et commata et periodos, quae dum ordine suo adponitur, sensum nobis lectionis ostendit. Dictae autem positurae vel quia punctis positis adnotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur: quando inmaro in & aplasmus diciturti
P arbarismus autem fit scripto & pronunera tione
scripto IIII modis: si quisin uerbo litteram aut
siltabam adiciat mdt&: transmdt& uelmb¬
nuat Pronunti atione autem fitintem poribis
tonis aspirationibus & reliquis q: sequuntur
Pertempora quippe fit barbarismus. sipro longa
sillaba breuis ponatur aut probreuilonga :
Pertonos si accentus in alia sillaba cominxt&ur : perad¬
spirationem pad sciatur h. lit tera ubi non deb&. autda ra¬
hatur ubr ẽẽ oport&. Perhiatum quoti in pronuntati¬
one scinditur uersus. ante quam conpleatur siuequoties
uocalis uocalem sequitur. ut musae aonides fit barbarisimus
apermo& acismor. lotacismos & laudacismos: Alio &acis musc̃
quoties u mnlittẽ rãuocalis seqr̃ utbonum aurum Iustũ amicumse
Sed hocuitium autsus pensione .m. ut terue. autdaraetione
uitamus lotacismos quotiens inicta lttera duplicatur sonusut

Expanded text:
vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sSed et hoc vitium, aut suspensione m litterae, aut detractione vitamus. 7. Iotacismus est quoties in iota littera duplicatur sonus, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
differentia secernunt᷑ perquam quid sit utrumque
cognascitur: utcumquerit᷑. qui dinterregem sit auor
rannum adiecta differentia quidutque sit de finituris
Inter haecen duo differentia cumpo sita fuerit. quid sit
utrumque cognoscitur. sic& c&era
DE BARBARIS MOIS
arbarismus est. uerbum corrupta littera
uel sono enuntiatum : littera ut florio idum
slorebit dic oporteat: Sono promedia
sillaba prima producitur utlatebrae tenebrae
A pellatur autem barbarismus ab arbaris genti¬
bus dum latinȩ orationis integritatem nescirent
un aqueq enim gens factaromanorum cumopibus suis
uitia quoque & uerborum & morum romam trans¬
misit  Interbarbarismum & barbaro lexin
hoc interest quod barbarismus in uerbo latino fit
dumcorripitur: quando uero barbara uarba
Patinis reloquuis inseruntur barbaro lexis dr̃ dte
quando in prosauitium fit sermonis barbaros mus

Expanded text:
differentia secernuntur, per quam quid sit utrumque differentia secernuntur, per quam quid sit utrumque cognoscitur; ut cum quaeritur quid inter regem sit et rannum, adiecta differentia quid uterque sit definitur, idInter haec enim duo differentia cum posita fuerit, quid sit utrumque cognoscitur. Sic et cetera. De barbarismo . Barbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem nescirent. Unaquaeque enim gens facta Romanorum cum opibus suis vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus
Abbreviated transcription (Latin):
nalogia grece. latinae similium cõnparatio siue pro¬
portio nominatur: Cuius haec uisest ut quod dubi¬
umest ad aliquid simile qđ nonest. dubium referat᷑
& incerta certis probentur: UIII. autem modis com¬
paratio analogiae colligitur: idestqualitate. conpara

Expanded text:
nalogia Graece, Latine Similium comparatio, sive proportio nominatur. 48 Cujus haec vis est, ut quod dubium est, ad aliquod simile quod non est dubium referatur, ut incerta certis probentur. Octo autem modis comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
legitimis disputationibus subtilis siis. uera secernit
causa¬
ausa s&diuisiones .V. Mu sicaquae in carminibus can¬
tibusq
conistit : Vi Ceo malrica quaemensuras terrae
siones que conplecutur: .UII. Aptronomia quac
contin& legens astrorum:
DELITTERIS SONMONISUS
rimordia grammatieearas. litterae som¬
mones exirͣtunt : quas& librarii & calculatores
sȩquuntur : quar disciplina. uelitquaedam gramni¬
ti caeartis infantiaest. Vnde& eam uarro litera¬
tionem uocat: Litterae aut sunt indices rerum sig¬
na uerborum: quibus tanta uisẽ ut nobisdicta u¬
pertus ẽ. propter memoriam rerum: nam neobliui one
fugiant litteris alsi utur: inrantaenim rerũm.

Expanded text:
e disputationibus subtilissimis vera secernit causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae sionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem astrorum. De litteris communibus . Primordia grammaticae artis litterae communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta pertus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum
Abbreviated transcription (Latin):
uartĩdte : pecdisci audiendo poterant oniua neniẽmor ꝓs
contineri Littere autem dictae quas sere aen
Aptesue latinae & grecae ad hebreis uidentur Qortue
A pudillesenim prius dictumert aleph: Deinde eimili enu¬
tutdione a pud grecos tractum est. Alfhaꝯ indcupud
latenas an dratis łttõ senum exsimili sono alerius linguae

Expanded text:
arietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. Litterae autem dictae quasi legiteraLitterae Latinae et Graecae ab Hebraeis videntur exortae. Apud illos enim prius dictum est aleph, deinde ex simili enuntiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae
Abbreviated transcription (Latin):
da est nonest pauigatio re quirenda exsola ad sumptione ut illu dest. sunt autem
quimundum dicun sinediuina ammi nistratione discurrereex solacopelusi ope
ut est illuqhuera est igitur diuina sententia. Ex propasitioue& ad sumptiope
ut est illud si inimicus est occidit inimicus autem es: & quia illideest cone lusio
ent himema uocatur
equitur epicerema est decendeus deratiocinatione latior & ex secutior
r& horicis si logismis latitu dine distanis & productione sermonis ad ialecticis
si logismis propter quod r& horibus datur. Hic autem constat IIi. modis
Primus modus est tripertitus . Secundum qua dripertitus Tertius quinque per
titus. Triperatus epicherematicus silo gismus est qui constat membris tribus
id est propositione ad sumptione conclusione. Quadripertitus est qui constat
ex membris .iii. ꝑrima propositione Secunda ad sumptione & una propositio¬
nis siue ad sumptionis coniuneta : Tertia probationẽ & copc lusione . Quinq ͤ¬

Expanded text:
da est, non est navigatio requirenda. Ex sola assumptione, ut est illud: Sunt autem qui mundum dicunt sine divina administratione discurrere. 15. Ex sola conclusione, ut est illud: Vera est igitur divina sententia. Ex propositione et assumptione, ut est illud: Si inimicus est, occidit; inimicus autem est. Et quia illi deest conclusio, enthymema vocatur. 16. Sequitur epicherema, descendens de ratiocinatione, latior et exsecutior rhetoricus syllogismus, latitudine distans, et productione sermonis a dialecticis syllogismis, propter quod rhetoribus datur. Hic autem constat modis tribus: primus modus tripartitus est, secundus quadrtitus. Tripertitus epichirematicus syllogismus est, qui constat membris tribus, id est propositione, adsumptione, conclusione. Quadripertitus est, qui constat ex membris quattuor: prima propositione, secunda adsumptione et una propositionis sive adsumptionis coniuncta, tertia probatione et conclusione. Quinq
Abbreviated transcription (Latin):
peo altera parte prũi ponamus ut puta sippasitio¬
nes aduerbiis ad plicam us nI era putensib ya fitio
perea queaccidunt partibus ut puta perqualitates agener&
& numeros& fig &cas. ꝑista igituromnia fiunt soloe cismi-
sicut donatus exposuit: Fiunt p̾terea & plurimis modis
namlucilius tentum genera solocis morum dixiti quos omnes
uitare potius quamsequi deb&. qui regulam recteloquendi
tenere stud&.DEUICIIS

Expanded text:
pro altera ponamus, utputa si praepositiones adverbiis adplicemus. Per accidentia fit, id est per ea quae acciduntur partibus, utputa per qualitates, per genera et numeros, figuras et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. Fiunt praeterea ex plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet. De vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
Lapinosis est humilitas statum reimagnae diccis
ingurgitȩ uastogurgitem po suit
Pentonoe sia centus inalia sillaba commbtaur: perad¬
spirationem sad ÷tatur .h. lit tera ubi non deb&. autda ra¬
ohatur ubi ẽẽ : oport& Perhiatum quotib in pronuntati¬
ouea scinditu uersus. antequam conpleatur siue quoties
uocalis uocalem sequitur ut musae aonides fit bardarismus
alperino& acisnor . lotacismos & lauda cismos Aliodacis musc̃
Sethocuitium auts ispensione .m. ut cenie auidaraetiica
urtumnoa lotac ismos quotiens in iota lttera duplicatur sonusut
unum largius duos qilius proferre debemur C oon¬
sioese quot eꝰ nouissimac sillabae finis malterius ꝓrin¬
cipio est ut materterra
DESDLOECIS MIIS
olo ecismus est. plurimorum uerborum interse
erbonoeru pt cõnposiuo sicut barba rismus uniu¬
solaerbi esruptio Nerbaenim non recta sesinetal
sola euis nus estn ur siquis dicut internobis prointernos
pom priorolise aptellatur profeng urhsa pulo qunun

Expanded text:
Tapinosis est humilitas, statum rei magnae dictis in gurgite vasto. 'Gurgitem' posuit Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut unum largius, duo exilius proferre debemus. Conlisio est, quotiens novissimae syllabae finis in alterius principio est, ut 'matertera'. De soloecismis . Soloecismus est plurimorum verborum inter se inconveniens conpositio, sicut barbarismus unius verbi corruptio. Verba enim non recta lege coniuncta soloecismus est, ut si quis dicat 'inter nobis' pro 'inter nos', Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios
Abbreviated transcription (Latin):
olo ecismus est plurimorum uerborum interse
eronoenuns cõnposiuio sicit barba rismus unius
lerbi orruptio U erb aenim non recta lege sunetas
solo ecismus esi utsi quis dicat internobis ꝑrointernos
pom peiorelis apuellatur profert arma pus qlitiu
comin orantes suasm & ilorum unguamuramrapucia conse¬
qnchedos que confuderent solo ecismoniomen dedderunt
tindeco smnisten loquentes solo tis mnosinende derum¬
quo ti esolos easriusaute: Apud po&as scemadicitur
quaties inuersu neces si tate mari factm incienitur:
Qum actapa non inuentur peces sitas permunau soloe¬
isan eulraiosoloecismus fitduobuss pesdisnnai. polo
hontes orationis utper ccidentias pegeiuus pen¬
peo alterar parte orui ponamus ut puta sippa sitio¬
nes aduerbiis ad plicamus  era curtensipya sitio
perea queaccidunt partibus ut puta perqualitate sagener&
& numeros&fig &cas: ꝑ ista igituromnia fiunt soloe cismi
sicut donatus exposuit: Fiunt p̾terea & plurimismodis:

Expanded text:
oloecismus est plurimorum verborum inter se inconveniens conpositio, sicut barbarismus unius verbi corruptio. Verba enim non recta lege coniuncta soloecismus est, ut si quis dicat 'inter nobis' pro 'inter nos', Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quotiens in versu necessitate metri factus invenitur. Cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per ppro altera ponamus, utputa si praepositiones adverbiis adplicemus. Per accidentia fit, id est per ea quae acciduntur partibus, utputa per qualitates, per genera et numeros, figuras et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. Fiunt praeterea ex plurimis modis.
Abbreviated transcription (Latin):
de .vI. & genere ne gotii contrauersia agitur. consututio generalis
appellatur. Trans latio ese cumcausa exeopend& quo d non autis agere
uidecur. quemopart& autnon apud quos que iempore. qualege quo

Expanded text:
de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. Translatio est cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere videtur, quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo
Abbreviated transcription (Latin):
& communis locus dicitur. quia absente persona non tantum in homine quantum
in ipsum crimen ex poniturom ne enim uitium non inuno tantum sedesiam in commane
Greciautem statum a contentione ista sindicunt. Latini autem non solum
apugna perquam ex pugnarent propositionem aduersarii. sed quodineo
pars utraque consistat : T it autem ex intentione & depulsione Status auten
causarum duo sunt: rationalis & legalis. Derationalioriuntur. coniectura finis
qualitas. translatio: De finesudicalis & negotialis Deiudiciali ab soluta: & ad¬
sumptiua. Dead sũptiua concessio remoti ocriminis relatio criminis compen¬
satio. Deconcessione purgatio & dep̃catio. Coniecturalis est status cum fuc tũ
quod ab alio obicitur ab alio pernegatur. Definitiuus status estcumid quod
obicitur. non nocesse contenditur : sed quidillud sit adhibitas definitionibus
ad probatur. Qualitas est dumqualis ressit quaeritur :: & quia

Expanded text:
et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem quam et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem quam in ipsum crimen exponitur. Omne enim vitium non in uno tantum, sed etiam commune Graeci autem statum, a contentione, στάσιν, dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit causarum duo sunt; rationalis qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit adhibitis definitionibus adprobatur. Qualitas est, dum qualis res sit quaeritur: et quia
Abbreviated transcription (Latin):
qua eplus ualent : spes & metus. Demons tratuum dictum : quodunam quam que rem
autlaudando autui tuperando demonstrat. Quod genufduas hab& species laudem
& uituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur Ante ipsum in ipsu
postipsum Ante i psumut qͦ tetaml&atulerunt saecula In ipsum uto sola infandos
troiae miserata labores. Postipsum ut in fr&a dunfluuii current dummontibus
umbre lustrabunt conuexa polus dumsidera pascd, semperhonos nomenq: tuum
laudesq: manebunt: Pariordine econtrario & inuituperatione hominis. haec ferma
seruanda esc. Ante hominem in homnem. posthominem locus cominunis Ad demons¬
tratiuum usperationis genus pertin&. quod tamen abeo inaliquo differt
Nam uĩperatio quae tontrariaes e laudis spetialiter ad incertam facientis personiã
adhib&ur. Comimunis uero locus generaliter infacti crimen preponitur : unde

Expanded text:
quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum diquae plus valent: spes et metus. Demonstrativum diaut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae Lustrabunt, convexa polus dum sidera pascet, Semper honos, nomenque tuum, laudesque manebunt. 7. Pari ordine, e contrario, et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet, quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudi, specialiter in certam facientis personam adhibetur. 8. Communis vero locus generaliter in facti crimine praeponitur; unde,
Abbreviated transcription (Latin):
artifice expectantur. ut aliquid efficiat
enera causarũsii sunt deliberatiuum demons tratiutm. iudiciale Deli¬
beratiuum genus est in quo de quibus lib& utilitatibus uttae quid aut
debeat aut non debeat fieritractatur. Demons tratiuum ast In quo laudabilis
persona autuituperabilis ostenditur. Iudiciale In quo eus prius personae
facto aut poene. aut praemii sententiadatur. Dictum autem iudiciale
eo quod iudic& hominem & sententia sua ostendat utrum laudabilis
premio dignus sit. autcerte reus condemnari liberariq supplicio
Delibera tiuum genus uocatur. eoquod deunaquaq: re ineo deliberatur :
huius genus duplex est. suasio & desuasio idest deex petundo & fugiendo
idestde faciendo & non faciendo. Sua soria autem intribus locis diuiditur: honesto
utili & possibili haec differt aliquid a deliberatiu& quia susoria eg& alteram
personan Deliberatiuien interdun & apud seagit : in sua foria autem duae sunt

Expanded text:
artifice expectantur, ut aliquid efficiatartifice expectantur, ut aliquid efficiatenera causarum tria sunt, deliberativum, demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ethorica est benedicendi scientia in ciuilibus quȩstionibus adpersuadendãi usta &bau
in rerum personarumq negotiȩ causa. Dic ta autem r& horica grae a appellatione
orator: coniunctaest iutem grammaticue astir&horica. In grammati caenim scientiam
recteloquepdi discimus: Ipre horicauero percigimus qualiter ea quae didicimu ꝓfeainu¬
Hacc autem disciplina a graetis inuentaest a gorgia aristotele ermagor a
graecorum sed ita copiose. itauarie ut eamlectori ad mirari in promptusit conpre¬
henderemm possibile Nam membranis retentis quas adherescit memoriȩ seriesdictiopis
uita Dicendi peritus consi sut artificiosa eloquentia . quae constat partibus
quinque : inuentione dispositione elocutione memoria pronunciatione & fine
officii. quodes÷ aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi intribus rebus
consiste naturaddeo trina usu patura ingenio. Doc trinascientia. Vsuad sidu¬
tate H aec suntenim qua e non solum iNoratore : sed inuno quoque homine

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questionibus ad persuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Diorator. Coniuncta est autem Grammaticae arti Rhetorica. In Grammatica enim scientiam recte loquendi discimus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae didicimus, proferamuHaec autem disciplina a Graecis inventa est, a Gorgia, Aristotele, Hermagora, ano, sed ita copiose, ita varie, ut eam lectori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, . Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine
Abbreviated transcription (Latin):
habeat longam in medio interiacentem: brachilenim breuisdun
Anphimacrus quiduaehino ind& longe habent irme¬
dio inclusam breuem: macros enim. longuiꝰ dicitur
Bacchius appellatus est eoquod eo pedebachaidest lber
sacracaelebrantur. Antibichius uel palimbacnius dictus
qui aueratus ab aci.oest. Frodeo matices equod sit
aduleleuma canentium aptus. Dispondeus autem & ditro¬
cheus & diambus dicti qđ geminis constantiambis spondeis
uel trocheis Antis pastus quid sit c̃ontrariis srllabis ex

Expanded text:
habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum &. sensum coniunxit. Distonctiuae dicte: quia
dis iunguntres aut personas utego auttu faciamus:
Subiunctiue dicunt᷑ quia subiunguntur. ut. que : dicimus:
enim regiq: hominiquedõque non dicimusq regi que ad¬
homini quedo Ex pletiuae dictae quia ex plentꝰ p̃positam
rem. ut putasi hoc nonuis salten illud fac : Comindnes
aliquid cogitent facere ut puta occido illum qui ahab&
aurum causa est: Rationales dicuntur aratione qua
quis que uticur in faciendo ut quomodocum occidam ne
Accusatiua e autem & ablatiuȩ p̃positiones aca sibur
quibus seruiunt dictae Loquelares uero quilloquelss
idest uerbis sempercoherent. Sec aliquid ualent sobe
positue ut .di dis.
Coniunctue uero uerbis
imaer poefita nasfectum conmoti canimitex primit: sidt
cundiuitur abexul tante uua adolente heu: ab irascente u
he ximente uci: quȩ uoces quarum cum que liaguarum pro¬
priȩ sunt nc̃c inaliam linguam facila trans feruntur:

Expanded text:
Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'. Communes aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Raquisque utitur in faciendo, ut, quomodo eum occidam, ne Accusativae autem, et ablativae praepositiones a casibus quibus serviunt dictae. Loquelares vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis interposita, affectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
benelege : Bene aduerbium est lege uerbum
Inde ergo dictum ad uerbium quindsemper
uerbo iunctum ad impleatur : Verbum enim
solum sensum impl& ut scribo ÷ Aduerbium autem sine
uerbo non hab& plenam significationem ut hodie: Adicis
illi uerbum hodie scribo & iuncto uerbo implesti
sensum. DEPARTICIPIO
articipium dictum quod nominis & uerbi capiat par¬
tes quasi parti capium. A nomine enim uindicat sibi
genera&cas. A uerbo tempora & significationes: Abutris¬
que numerum & figuram DECONIUNCTIONE
oniunctio dicta quod sensus sententiasque coniun¬
gat : haec enimperse nihilual& sed in copolatione
sermonum quasi quoddam exhib& glutinum: aut enim
nomina sociat ut augustinus & hieronimus. aut uerba
ut scribit &legit. Vna autem uis omnium. siue copulent siue
dis iungant: Copulatiue aut̃ coniunctiones dictae. eoquod
sensum ł personas coniungant. utego &tũ. eamus adforũ

Expanded text:
'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De participio . Participium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'.
Abbreviated transcription (Latin):
pitiuus mõd personam tantum uerbiagit : Ip personalis
uero uel prenominis personam uel nominis : Coniugatio
dicitur.  eo quod peream adunum sonum multa coniun¬
guntur ÷ doc& enim inquam syllabam excat futurum
tempus. ne perinperitiam quisdicat legebo prolegam:
Harum prima & secunda futurum tempus. in .bo. mittum
dicta quiagignunt: pamactiuo. adicis. R & gignit
passiuum : Rursum passiuo adimis.R Et parit actiuum¬
Lpsa autem actiua dicuntur quia agunt ut uerbero:
Et passiua quia patiuntur ut uerberor: Neutralia quia
nec agunt pec patiuntur. ut laceo sedeo: his si & lit¬
teram adicis ponsunt latina: Commonia dicuntur
qui a & agunt. & patiuntur. Vt amplector: hȩc similiter
deposita. & littera latina non sunt: Deponentia uero
dicuntur qui adeponunt futuri temporis particiꝑium
a significatione passiua quod ex int. IN.dus. ut glori ap¬
dus.
DE AD VERBI O
duerbium dictum est. eo quod uerbis accgͥdat. ut puta

Expanded text:
nitus modus personam tantum verbi eget: inpersonalis nitus modus personam tantum verbi eget: inpersonalis vero vel pronominis personam vel nominis. Conidicitur, eo quod per eam ad unum sonum multa conjungantur. Docet enim, in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per imperitiam quis dicat legebo, pro legam. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in bo, et dicta, quia gignunt. Nam activo adjicis r, et gignit passivum. Rursum passiIpsa autem activa dicuntur quia aguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod exit in 'dus', ut 'gloriandus'. De adverbio . Adverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta,
Abbreviated transcription (Latin):
incoantis inditio ut calesco:Frequentatiua sepius
agendo ut lectito clamito : Formae enim sensum tenent
prodi declinationem : Nam nescis quidsit declinatio uis
pnius didicerisi quidsit sensus : Modi dicti ab eo quem¬
ad modum sint in suis significationibus: Indicatiuus¬
eñ modus dicitur. quia significationem hab& ip¬
dicantiint lego : Imperatiuus quia sopum hab& im¬
fieri ut utinam legerem. Coniunctiuus quia ei con¬
iungitur aliquidut loquutio plenasit: Nam quando dicis
cum clamem pend& sensus. quod sidicam cum clamem quare
putas quod taceam plenus est sensus : Infinitiuus dicitur
eo quod tempora difinuens personam uerbi nondifinit ut
clamare damasse: cuisi adiungas personam damare debeo
debes deb&. fit quisi finitum : Inpersonalis dicitur quia
indig& personã nominis uel pronominis ut legitur : ad des
personam. ame. ate. ab illo & plenesentitur : sed infi¬

Expanded text:
inchoantis indicio, ut calesco. Frequentativa a saepius inchoantis indicio, ut calesco. Frequentativa a saepius agendo, ut lectito, clamito. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. 4. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus modus dicitur, quia significationem indicantis habet, ut lego. Imperativus, quia sonum habet ime optamus, ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. Sed infi