comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pugnantum ducib saueq ĩ mane securuis
Perfessi clipei et seruantia tela cruore
Clausaq portarx pendent hic punica bella¬
Egatis cernas fusaq per aequora classe
Exactam pontolibiem testantia rostra
Hic galeae senonum pensatiq improb aun
Arbiter ensis inest gallis ex arce fugatis
Arma reuertentis pomꝑa gestata cãmilli¬
Et ligurum horrentesq come parmeq relate
Nispana de gente tudes alpinaq cesa
Sed postqͣ clades patefecit et horrida bella
Orantum squalor presensq astare sagũti
Ante oculos uisa est extrema precantis imago
Tunc senior moesto Sicoris sic incipit ore
Sacrata gens clata fide quã rite fatentur
Marte satam populi ferro parere scibacti
Ne crede emẽsum lecua ob discrimina poͬtum
Uidimus obsessam patriam inurosq tremẽtis
Et quem isana freta aut cetus genue̾ feraex
Uidimus hannibalẽ proctl his amoenib oro
A rcete o sciperi nostro q ĩ in marte tenete

Expanded text:
pugnantum ducibus saeuaeque in Marte secures, pugnantum ducibus saeuaeque in Marte secures, perfossi clipei et seruantia tela cruorem claustraque portarum pendent: hic Punica bella, Aegatis cernas fusaque per aequora classe exactam ponto Libyen testantia rostra. hic galeae Senonum pensatique improbus auri arbiter ensis inest, Gallisque ex arce fugatis arma reuertentis pompa gestata Camilliet Ligurum horrentes coni parmaeque relatae Hispana de gente rudes Alpinaque gaesa. Sed postquam clades patefecit et horrida bella orantum squalor, praesens astare Sagunti ante oculos uisa est extrema precantis imago. tum senior maesto Sicoris sic incipit ore: ‘Sacrata gens clara fide, quam rite fatentur Marte satam populi ferro parere subacti, ne crede emensum leuia ob discrimina pontum. uidimus obsessam patriam murosque trementis, et, quem insana freta aut coetus genuere ferarum, uidimus Hannibalem. procul his a moenibus, oro, arcete, o superi, nostroque in Marte tenete
Abbreviated transcription (Latin):
patria o fidei domus inclyta quo tua nuc sũt
Fata loco sacreue manent in collibus arces
Ancinis heu supen tanto de nomine restat
Fertẽ leues auras flatusq ciete sectndos
Si non dum impulsat temploꝵ protintis ignis
Culminib latieq ualent succurrere classes
Talibo illactimant noctemq diemq querelis
Donec laurentis puppis defertur ad oras
Qua pater acceptis amoenis ditiorundis
In pontum flauo descendit gurgite tybris¬
N inc consanguinee subeunt iam moenia tomae
Consilium uocat Augustum castaq beatos
Paupertate patres ac nomina parta triumphas
Consul et equãte superos uirtute senatum
Facta animosa uiros ex recu sacta cupido
Auollunt hirteq come neglectaq mensa
Dexteraq a curuis capulo nõ segnis aratris
Exiguo faciles et optim no indiga corda
Ad p̾atuos curru temeabant sape penates
In foribus sacris primoq ĩ limine templi
Captiui currus belli decus armaq capta

Expanded text:
patria, o Fidei domus inclita, quo tua nunc sunt patria, o Fidei domus inclita, quo tua nunc sunt fata loco? sacraene manent in collibus arces? an cinis heu superi tanto de nomine restat? ferte leues auras flatusque ciete secundos, si nondum insultat templorum Poenicus ignis culminibus, Latiaeque ualent succurrere classes.’ Talibus inlacrimant noctemque diemque querelis, donec Laurentis puppis defertur ad oras, qua pater acceptis Anienis ditior undis in pontum flauo descendit gurgite Thybris. hinc consanguineae subeunt iam moenia Romae. Concilium uocat augustum castaque beatos paupertate patres ac nomina parta triumphis consul et aequantem superos uirtute senatum. facta animosa uiros et recti sacra cupido attollunt, hirtaeque togae neglectaque mensa dexteraque a curuis capulo non segnis aratris. exiguo faciles et opum non indiga corda, ad paruos curru remeabant saepe penates. In foribus sacris primoque in limine templi captiui currus, belli decus, armaque rapta
Abbreviated transcription (Latin):
Et ratilus primis sonipes hiniub altos
Afflatat montis roscasq mouebat habenas
Iam celsa emuris estructa malo iuuentus
Elatisam nocturnis osteniat turb urbem
Rerum omnes pendent actus et milite moesto
Laxata obsidio ac pugnandi subslitit ardor
Inq ducem uerse ianto disctimine cure
Interca nitulis longinqua peraquora uectis
Herculei ponto coepete existere colles
Et nebulosa iugis attollere saxa meneti
Tracius hos boreas scopulos imina regna
Soltis habet semperq tegens nunc littora pulsat
N unc ipsas alis iangit stnidentibo alpes
Atq tibi se teris gratiali fundit ab arcto
Aut illi contra fiducia surgere uẽto
Uorticib torquet rapidis mare fractaq anelãt
Equora nec iniecto condutur gurgite montes
Iamq uolans rhenum rhodanumq: inubila tollit¬
N unc postquam boree dirum euasere furores
Alternos moesti casus belliq marisq
Et dubium reram euentum sermone uoltita̾t

Expanded text:
ac rutilus primis sonipes hinnitibus altos ac rutilus primis sonipes hinnitibus altos adflarat montis roseasque mouebat habenas. iam celsa e muris extructa mole iuuentus clausam nocturnis ostentat turribus urbem. rerum omnes pendent actus, et milite maesto laxata obsidio, ac pugnandi substitit ardor, inque ducem uersae tanto discrimine curae. Interea Rutulis longinqua per aequora uectis Herculei ponto coepere existere colles et nebulosa iugis attollere saxa Monoeci. Thracius hos Boreas scopulos immitia regna solus habet semperque rigens nunc litora pulsat, nunc ipsas alis plangit stridentibus Alpes, atque ubi se terris glaciali fundit ab Arcto, haud ulli contra fiducia surgere uento. uerticibus torquet rapidis mare, fractaque anhelant aequora, et iniecto conduntur gurgite montes, iamque uolans Rhenum Rhodanumque in nubila tollit. hunc postquam Boreae dirum euasere furorem, alternos maesti casus bellique marisque et dubium rerum euentum sermone uolutant. ‘O
Abbreviated transcription (Latin):
Ille tegit clipeo fusum per membra citiorẽ
Tarda qͦ paulaũ et dubio uestigia nisu
Alternata trahens aduersus ab aogere cedit
N ox tandem optatis terram pontum q tenebris
Condidit et pugnas erepta luce diremit
At dtre inuigilant mentes molemq reponũt
Nodis opus clausos acuunt extrema pericdi
Et fracts reb uiolentior ultima uirtus
Hinc puen inualidiq senes hinc femina feͬre
Ceitat oꝑem indubiis miserando uana labori
Saxaq mananti subuectat uulnere miles
lam pacrib catisq sentĩ sua numina cure¬
Concatrant lectosq uitos hortantur & orant
Saucia dum castris clausa ẽ fera tempore ma̾tis
Utendum est reptito ee grassandum ad clara piclis
I te citi deslete fidem murosꝙ ruentis
Anuquaq domo meliota accersite fata
Mandan summa est dum stat remeate sagũtos
A s illi celerant qua proxima lutora gressum
Et fugiunt tumido perspumea cerula uelo
Pellebat somnos titoni roscida cõiunx

Expanded text:
ille tegit clipeo fusum per membra cruorem, ille tegit clipeo fusum per membra cruorem, tardaque paulatim et dubio uestigia nisu alternata trahens, auersus ab aggere cedit. Nox tandem optatis terras pontumque tenebris condidit et pugnas erepta luce diremit. at durae inuigilant mentes molemque reponunt, noctis opus. clausos acuunt extrema pericli et fractis rebus uiolentior ultima uirtus. hinc puer inualidique senes, hinc femina ferre certat opem in dubiis miserando naua labori, saxaque mananti subuectat uulnere miles. iam patribus clarisque senum sua munia curaconcurrunt lectosque uiros hortantur et orant saucia dum castris clausa est fera, tempore Martis utendum est rupto et grassandum ad clara periclis. ite citi, deflete fidem murosque ruentis antiquaque domo meliora accersite fata. mandati summa est: dum stat, remeate, Saguntos.’ ast illi celerant, qua proxima litora, gressum et fugiunt tumido per spumea caerula uelo. Pellebat somnos Tithoni roscida coniunx,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec requies tegmen ue datur mutare sub icto¬
Q enua labant fessiq humen gestamina laxãt
Tum creber penitusq trahens suspiria sicco
Fumat ab ore uapor uisuq elisus anhelo
Auditur gemitus fractumq in casside murmiti
Mente aduetsa domat gaudet q nitesoẽ duris
Uirtutem & decoris pretio discrimina pensat
H ic subitus scisso densa inter nubila oelo
Fiupit quatiens terram fragor et suꝑ ipsas
Dis paterintonuit geminato fulmine pugnias
Inde inter nubes uentoꝵ turbine ceco
Ultnx in iusti uibrauit lancea belli
Ae femore aduerso librata cuspide sedit
Tarpeie rupes superisq habitabile saxum
Et uos uirginea lucentes semper ĩ ara
Laumedontre troiana altana flam̃
Het quantum uobis fallacis imagine teli
ꝑromisete dei proprius si pressa furẽti
H asta foret. clause starent mortalib alpes
Nectrasimene tuis nunc alia cederet tndis
Sed iuno aspectans pirenes uertice celse
Et ualidam duns euellit ab ossib hastam

Expanded text:
nec requies tegimenue datur mutare sub ictunec requies tegimenue datur mutare sub ictu. genua labant, fessique umeri gestamina laxant. tum creber penitusque trahens suspiria sicco fumat ab ore uapor, nisuque elisus anhelo auditur gemitus fractumque in casside murmur. mente aduersa domat gaudetque nitescere duris uirtutem et decoris pretio discrimina pensat. Hic subitus scisso densa inter nubila caelo erupit quatiens terram fragor, et super ipsas bis pater intonuit geminato fulmine pugnas. inde inter nubes uentorum turbine caeco ultrix iniusti uibrauit lancea belli ac femine aduerso librata cuspide sedit. Tarpeiae rupes superisque habitabile saxum et uos, uirginea lucentes semper in ara Laomedonteae, Troiana altaria, flammae, heu quantum uobis fallacis imagine teli promisere dei! propius si pressa furenti hasta foret, clausae starent mortalibus Alpes, nec, Trasimenne, tuis nunc Allia cederet undis. Sed Iuno, aspectans Pyrenes uertice celsae et ualidam duris euellit ab ossibus hastam.
Abbreviated transcription (Latin):
Si tua nõ segni defenso moenia dextra
Dumq oratꝰ caeloq attollit lumina supplex
Cerne ait an nostris longe tirintius ausis
Istius ad fuierit ni despicet emula uirtus
hApud me dissimilem alcide primorib annis
Agnosces inuicte tuis fernumẽ amicum
Et troiae quondam primis memorate ruinis
Dexter adles phrigie de lentis stirpis altmnos
Sic penus pressumq ira simul exigit ensem
Qua captili statuere more teloq relato
Horida labentis perfundit᷑ atma cruore
Illicet ingenti casu turbata ituentus
Procurrit nota arma uir corpusq superbo
Uictori spoliare negant coit atcta uicissim
Hortando mants et glomerata mole ferunt
Hinc saxis galea clypetis sonat ereus hastis
Incessunt sudib librataq pondera plumbi
Certatim iaciunt et dempse uertice criste
Direptumq decus nutantum in cede itibaꝵ
Lamq agitut largus per membra fluentia sudor
Et stant lonce squamis horrentia tela

Expanded text:
si tua non segni defenso moenia dextra.’ si tua non segni defenso moenia dextra.’ Dumque orat caeloque attollit lumina supplex, Cerne, ait ‘an nostris longe Tirynthius ausis iustius adfuerit. ni displicet aemula uirtus, haud me dissimilem, Alcide, primoribus annis agnosces, inuicte, tuis. fer numen amicum et, Troiae quondam primis memorate ruinis, dexter ades Phrygiae delenti stirpis alumnos.’ sic Poenus pressumque ira simul exigit ensem qua capuli statuere morae, teloque relato horrida labentis perfunditur arma cruore. ilicet ingenti casu turbata iuuentus procurrit: nota arma uiri corpusque superbo uictori spoliare negant. coit aucta uicissim hortando manus, et glomerata mole feruntur. hinc saxis galea, hinc clipeus sonat aereus hastis. incessunt sudibus librataque pondera plumbi certatim iaciunt. decisae uertice cristae, direptumque decus nutantum in caede iubarum. iamque agitur largus per membra fluentia sudor, et stant loricae squamis horrentia tela.
Abbreviated transcription (Latin):
Longum in dardanios finis iter atq niuale
Pirennẽ alpesq ubi mea dextera donar
H ec intertemes subcuntẽ cominus hoste
Preruptum q loci fidum sibi compit igeni
Aogere conuulso saxum ei nitenus i ota
Deuoluit pronoq silex ruit incitus ictu
Subsedit duro concussus fragmine intir
Tum pudor accendit mẽtem nec conscia f allit
Uirtus pressa loco srendens luctatur et egto
Scandit in aduersum ꝑ saxa muiantia nisu
Sed posiꝗͣ propior uicino lumine fulsit
Et tota se molle tullit uelut incita clausum
Agmina poenoꝵ cingant et cuncta pauete
Castra premant lato murrus caligat i hoste
Nille simul dextre dempsusq micare uidei
Ensis et ini numere nutare i casside criste
Con clamant utrinꝙ acies ceu tota saguntor
Igne micet trabit in stanti languetia leto
Membra patiens muntus supꝑremaq uota capesat
Conditor alcide çuius uestigia sacra
Incolumis tetra militante̾ auerte ꝓcellam

Expanded text:
longum in Dardanios finis iter atque niualem longum in Dardanios finis iter atque niualem Pyrenen Alpesque tibi mea dextera donat.’ Haec inter cernens subeuntem comminus hostem praeruptumque loci fidum sibi, corripit ingens aggere conuulso saxum et nitentis in ora deuoluit, pronoque silex ruit incitus ictu. subsedit duro concussus fragmine muri. tum pudor accendit mentem, nec conscia fallit uirtus pressa loco; frendens luctatur et aegro scandit in aduersum per saxa uetantia nisu. sed postquam propior uicino lumine fulsit et tota se mole tulit, uelut incita clausum agmina Poenorum cingant, et cuncta pauentem castra premant, lato Murrus caligat in hoste. mille simul dextrae densusque micare uidetur ensis et innumerae nutare in casside cristae. conclamant utrimque acies, ceu tota Saguntos igne micet. trahit instanti languentia leto membra pauens Murrus supremaque uota capessit: ‘Conditor Alcide, cuius uestigia sacra incolimus, terrae minitantem auerte procellam,
Abbreviated transcription (Latin):
Precipiti dant tela uiam dant signa uinq:
Atq ambe trepidant acies iacet igneus haste
Dirum lumẽ apex et late fulgurat umbo
Talis ubi egeo surgente ad sidera ponto
Pet longum uasto coricum murmure fluctus
Suspensum in terra portat mare frigida naunis
Corda tremunt sonat ille ꝓcul flatuq tumescẽs
Curuatis pauidus transiitit cicladas undis
N on cuncta emtris unum in cessentia tela
Fumantesq ante ora faces nõ saxa pet anem
Tormentis excussa tenent. ui tegmina primu
Fulgentis galea conspexit arma cruento
Inter solem auro ruulantia turbidus ihi
En qui res libicas incceptaq tanta ietarder
Romani munts belli mora foedera faxo
Lam noscas quid uana queat et uester hiberus
Feit equum castamq fidem seruataq uita
Deceptos mihi linque deos cui talia murrus
Exoptatus ades men olim proelia poscit
Speq tui flagrat capitis fer debita fraudu
Procmia ee ualiam telluris inquire subima

Expanded text:
praecipiti dant tela uiam, dant signa uirique, praecipiti dant tela uiam, dant signa uirique, atque ambae trepidant acies. iacit igneus hastae dirum lumen apex, ac late fulgurat umbo. talis ubi Aegaeo surgente ad sidera ponto per longum uasto Cori cum murmure fluctus suspensum in terras portat mare, frigida nautis corda tremunt: sonat ille procul flatuque tumescens curuatis pauidas tramittit Cycladas undis. non cuncta e muris unum incessentia tela fumantesque ante ora faces, non saxa per artem tormentis excussa tenent. ut tegmina primum fulgentis galeae conspexit et arma cruento contra solem auro rutilantia, turbidus infit: ‘En, qui res Libycas inceptaque tanta retardet, Romani Murrus belli mora. foedera, faxo, iam noscas, quid uana queant et uester Hiberus. fer tecum castamque fidem seruataque iura: deceptos mihi linque deos.’ cui talia Murrus: ‘Exoptatus ades. mens olim proelia poscit speque tui flagrat capitis: fer debita fraudum praemia et Italiam tellure inquire sub ima.
Abbreviated transcription (Latin):
Dicta admiscentẽ qua nam ie pene patetne
Nuc adigunt furie. non haec sidonia tecta
Feminea fabricata manu preuoue parata
Exulib ue datum dimensis litus harenis
Fundamẽta deum romanaq foedera cernis
A st illum toto iactante talia campo
Ingeniem taptum uisu medioq uiroꝵꝵ
Auulsum intertela globo et post terga reuictũ
Hannibal ad poenam lente mandauerat ire
Increpitansq suos infem signa iubebat
Perq ipsos cedis cumulos stragemq iacentũ
Mõstrabat furibundus iter cunctosq ciehat
N omine et in predas statem dabat imꝓbus urbe
Sed postquam a trepidis allatum feruere partẽ
Diuersam martẽ in fausto muroq secundus
Hunc superos tribuisse diẽ ruit ocius amens
Limphato cursu atq ingentis deserit actus
Laetiferum nutant fulgentes tiertice enste
Crine ut slamiifero terret fera regna cometes
Sanguineum spargens igne uorit atra rubẽtis
Fax celo radios et saua luoe coruscum
Scintillat sidus terrisq extrema minatur

Expanded text:
dicta admiscentem: ‘Quaenam te, Poene, paternae huc adigunt Furiae? non haec Sidonia tecta feminea fabricata manu pretioue parata, exulibusue datum dimensis litus harenis. fundamenta deum Romanaque foedera cernis.’ ast illum toto iactantem talia campo ingenti raptum nisu medioque uirorum auulsum inter tela globo et post terga reuinctum Hannibal ad poenam lentae mandauerat irae, increpitansque suos inferri signa iubebat, perque ipsos caedis cumulos stragemque iacentum monstrabat furibundus iter cunctosque ciebat nomine et in praedas stantem dabat improbus urbem. Sed postquam a trepidis allatum feruere partem diuersam Marte infausto, Murroque secundos hunc superos tribuisse diem, ruit ocius amens lymphato cursu atque ingentis deserit actus. letiferum nutant fulgentes uertice cristae, crine ut flammifero terret fera regna cometes sanguineum spargens ignem: uomit atra rubentis fax caelo radios, ac saeua luce coruscum scintillat sidus terrisque extrema minatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Acrie rupes scopulorum mole teuulsa
Naud aliter scindunt resonanti fragmine mõtẽ
Surgebat cumulo ceriantum prorutus ager
Ostabatq iacens uallum ni protinus instent
Hinc atq hinc acies media pugnare ruina
Emicat ante omnis primeuo flore iuuente
Insignis rutulo muͬius de sanguine ac ides

Expanded text:
rupes scopulorum mole reuulsa haud aliter scindunt resonanti fragmine montem. surgebat cumulis etiam tum prorutus agger, obstabatque iacens uallum, ni protinus instent hinc atque hinc acies media pugnare ruina. Emicat ante omnis primaeuo flore iuuentae insignis Rutulo Mu
Abbreviated transcription (Latin):
In surgens gladio cristate cassidis ora
Perq ipsum tegmen crepitantia dissipat ossa
Tum frõtem chremes intonsam ubrante capillo
Septus et orretis effingens crine galeros
Tum masulis crudaq uirens ad bella senecta
Hartabo nõ ꝑatudus feras mulcere leenas
Flumineaq uena celatus bragada parua
Ee uaste Nasamon sirtis populator hierasas
Audax in flutti laceras raptare carinas
U na omnes dextraq cadunt iraq perepti
N ecnon serpentẽ dito exarmare tieneno
Doctus athit tactuq grauis sopite chelindõs¬

Expanded text:
insurgens gladio cristatae cassidis aera insurgens gladio cristatae cassidis aera perque ipsum tegimen crepitantia dissipat ossa. tum frontem Chremetes intonsam umbrante capillo saeptus et horrentis effingens crine galeros, tum Masulis crudaque uirens ad bella senecta Kartalo, non pauidus fetas mulcere leaenas, flumineaque urna caelatus Bagrada parmam et uastae Nasamon Syrtis populator Hiempsal, audax in fluctu laceras captare carinas, una omnes dextraque cadunt iraque perempti; nec non serpentem diro exarmare ueneno doctus Athyr tactuque grauis sopire chelyd
Abbreviated transcription (Latin):
Dulichios italis miscebat prole nepotes
Hic magno socios aiadum clamore uocantem
Qua corpus loricam inter galeam q patescit
Conants motus speculatui cuspide sistit¬
Prostratumq premens telo uoce in suꝑ urget
Fallax pene iaces certe capitolia primus
Scandebas tuctor quae tanta licentia uioti
Nunc stigio fer bella ioui. tum feruidus hasta
Aduensi torquens ex figit in inguine hiberi
Oraq dum calcat iam singultantia leto
Haciter est inquit uobis ad moenia romae
Ometuenda manus sic quo ꝓꝑatis eundu est
Mox instaurantis pugna cucum silit arma
Et rapto nudtm clypeo latus hacint hiberi
diues agri. diues peconsq fame q: negatus
Bella ferens arcu iaculoq agitabat hiberus
F olix heu nemoꝵ et uitae laudandus opace
Si stia per ꝑatrios tenuissent spicula saltus
Hunc miseratus ad est infesto uulnere lagmus
Cui saeuum aridens narrabis amilcharis umbris
Hanc inꝗt dextram quae iam post funera uulgi
Hannibalem uobis comite dedit & fent alte

Expanded text:
cebat prole nepotes. hic magno socios Aradum clamore uocantem, qua corpus loricam inter galeamque patescit, conantis motus speculatus, cuspide sistitprostratumque premens telo, uoce insuper urget: ‘Fallax Poene, iaces; certe Capitolia primus scandebas uictor. quae tanta licentia uoti? nunc Stygio fer bella Ioui!’ tum feruidus hastam aduersi torquens defigit in inguine †Hiberi, oraque dum calcat iam singultantia leto, Hac iter est inquit ‘uobis ad moenia Romae, o metuenda manus. sic, quo properatis, eundum.’ mox instaurantis pugnam circumsilit arma et rapto nudum clipeo latus haurit Hiberi. diues agri, diues pecoris famaeque negatus bella feris arcu iaculoque agitabat Hiberus, felix heu nemorum et uitae laudandus opacae, si sua per patrios tenuisset spicula saltus. hunc miseratus adest infesto uulnere Ladmus. cui saeuum adridens ‘Narrabis Hamilcaris umbris hanc’ inquit ‘dextram, quae iam post funera uulgi Hannibalem uobis comitem dabit,’ et ferit alte
Abbreviated transcription (Latin):
N eu prisc numen populis ac nomine solo
Iniciris iam nota sides stat dura iuuẽtus
T repramq fugam claudi uidet aggere muros
Sed dignam ansonia mortem putat esse sagutu
Seniata cecidisse side iamq acrius omnis
Intendunt uires edudis Andula neruis
Focais effundit uastos balista molaris
Atq eadem ingentis mutato pondere teli

Expanded text:
eu priscis numen populis, at nomine solo in terris iam nota Fides! stat dura iuuentus ereptamque fugam et claudi uidet aggere muros, sed dignam Ausonia mortem putat esse Sagunto seruata cecidisse fide. iamque acrius omnis intendunt uires: adductis stridula neruis Phocais effundit uastos balista molaris; atque eadem ingentis mutato pondere tel
Abbreviated transcription (Latin):
F undit apud ripas inopina binonis histri
Cura subit collem turta cingere sronte
Castello q urbem circumuallare freqͥnt¬
N eu prisci numen populis ac nomine solo
In uerris iam nota sides stat dura iuuẽtus
Frepiamq fugam claudi uidei aggere muros
Sed dignam ansonia mortem putat esse sagũtu

Expanded text:
ndit apud ripas inopina binominis Histri. Cura subit, collem turrita cingere fronte castelloque urbem circumuallare frequenti. heu priscis numen populis, at nomine solo in terris iam nota Fides! stat dura iuuentus ereptamque fugam et claudi uidet aggere muros, sed dignam Ausonia mortem put
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis sanguineo perstrurxit lumina crine
Ad terram celo decurrens ignea lampas
Ne rictu rapido pugnantum sepe per auras
Attonito dudore tullit fumantia membra
Haec uaste laten turtis cum turbine fixa
Dum penitus pluteis uulcanis exetoet adesis
Anma uirosq simul pressit flagrante ruina
Tandem condempsis arte testudinis armis
Subducto poeni uallo cecaq latebra
Pandunt prolapsam suffosis moenib urbes

Expanded text:
e ad terram caelo decurrens ignea lampas. haec ictu rapido pugnantum saepe per auras, attonito ductore, tulit fumantia membra; haec uastae lateri turris cum turbine fixa, dum penitus pluteis Vulcanum exercet adesis, arma uirosque simul pressit flagrante ruina. tandem condensis artae testudinis armis subducti Poeni uallo caecaque latebra pandunt
Abbreviated transcription (Latin):
Roma foret clamatq super tor milia gẽtes
Inter tela iam capto stamus in hoste
Nonne pude cepti. pudet omnis en bona uir
Pnmineq ducis tali ne implere paramus
Italiam fama talis premittere pugnas
Accense exultant mentes haustusq medullis
Hannibal exagitat stimtlant ꝙ sequẽta bella
Inuadunt manib uallum cesasq relinquũt
Deiecti muns dextras subit arduus ager
Imponitq globos pugnantur desuper urbi
Armauit clausos ac ports arcuit hostẽ
Librauit multa consueta phalarica dextra
H orrendum uisu robur celsis q niuose
Pirenes trabs lecta iugis cui plurma euspis
U ix muns toleranda lues sed coctera pingui
O ncta pice atq atro circunlita sulfure fumãt
Fulminis hic nitu summis e moenib arcis¬

Expanded text:
oret, clamantque super: ‘Tot milia, gentes inter tela satae, iam capto stamus in hoste? nonne pudet coepti, pudet ominis? en bona uirtus primitiaeque ducis! taline implere paramus Italiam fama, talis praemittere pugnas?’ Accensae exultant mentes, haustusque medullis Hannibal exagitat, stimulantque sequentia bella. inuadunt manibus uallum caesasque relincunt deiecti muris dextras. subit arduus agger imponitque globos pugnantum desuper urbi. armauit clausos ac portis arcuit hostem librari multa consueta phalarica dextra, horrendum uisu robur celsisque niuosae Pyrenes trabs lecta iugis, cui plurima cuspis, uix muris toleranda lues, sed cetera pingui uncta pice atque atro circumlita sulphure fumant. fulminis h
Abbreviated transcription (Latin):
Admonet abrupto flagrantia foedere ductor
Si donius castra et telos quatie agmina causas
Ipse caput quassans circulustrauit hanelo
Muros saeuus equo mens usq patienna tecta
P andereiam dudum portas ac cedere uallo
Imperat et longe clausis sua foedera longe
A usoniam fore nec uenie sꝑem marte scibactis
Scita patrum et leges ee iura fidem q deosq
In dextra nunc esse sua uerba orius acer
In toito sancit iactilo figitq per arma
Stantem pro muro & murantẽ membra uaico̾
Concidit exacti meditis ꝑ tuscera teli
Effusis q simul prerupto ex aggere mẽbris
D ictori moriens tepefactam retulit hastam
At multo ducis exemplur clamore secuti
I nuoluunt atra teloꝵ moenia nube
Clata nec in numero tuitus later obtua ꝗsꝙ
Ora duci portans ceu solus bella capessit
H ic crebram fandit baleari uerbere glandes

Expanded text:
dmouet abrupto flagrantia foedere ductor Sidonius castra et latos quatit agmine campos. ipse caput quassans circumlustrauit anhelo muros saeuus equo, mensusque pauentia tecta pandere iamdudum portas et cedere uallo imperat et longe clausis sua foedera, longe Ausoniam fore, nec ueniae spem Marte subactis: scita patrum et leges et iura fidemque deosque in dextra nunc esse sua. uerba ocius acer intorto sancit iaculo figitque per arma stantemcidit exacti medius per uiscera teli, effusisque simul praerupto ex aggere membris uictori moriens tepefactam rettulit hastam. at multo ducis exemplum clamore secuti inuoluunt atra telorum moenia nube. clara nec in numero uirtus latet: obuia quisque ora duci portans ceu solus bella capessit. hic crebram fun
Abbreviated transcription (Latin):
Colus candens austris & lampade phoebi
Estifero libiae torquet᷑ subdita cancto
Aut ingens asiae latus aut pars tertia temis
Terminus hic roseos amnis latgeuus adortus
Septeno impellens tume factum gurgite põtu
At qua diuersas clemẽtior aspicit antos
Herculeo dirimẽte freio diducta propinqtus
Europes uidet arua iugis ultra obsidet aquor
N ec patitur nomẽ profem longitis athlas
Achlas subducto tactunis uertice celum

Expanded text:
Aeoliis candens Austris et lampade Phoebi Aeoliis candens Austris et lampade Phoebi aestifero Libye torretur subdita Cancro, aut ingens Asiae latus, aut pars tertia terris. terminus huic roseos amnis Lageus ad ortus septeno impellens tumefactum gurgite pontum. at qua diuersas clementior aspicit Arctos, Herculeo dirimente freto, diducta propinquis Europes uidet arua iugis. ultra obsidet aequor, nec patitur nomen proferri longius Atlas, Atlas subducto tracturus uertice caelum
Abbreviated transcription (Latin):
I. ctibo ĩnumeris lacerum scindẽtia corpus¬
Camisice tie manus penitts cie infusa medullis
Pastis ee in medio lutentes titilnere flama
Cessauere feram ti su dictuq per artez
Seuitie extencti quantum tormẽta it bebãt
Creuerunt arctus atq omni sanguine rapto
Ossa liquefactis fumarunt feruuda membtis
Mens intacta manet superai ridetq dolores
Spectanti similis fessosq labore ministros
Increpitat dominiq cruce̾ clamore reposcit
Hec inter sprete miseranda piactila poene
Crepto trepidus ductore exercitus una
Hannibalem uioce atq alacri certamine poscit
Huic studia accendit patriae uututis imago
Huic fama ĩ populos iurati dedita belli
Huic tundes atisis anni fetuorq decoris
Atq armata dolis mens er uis insita phandi
Primi ductores libies clamore saltuant
Mox et pirenes poptili et bellator hiberus
Continuoq feroꝵ oritur fidutia menti
Cessisse imperio tantum terreq maris

Expanded text:
ictibus innumeris lacerum scindentia corpusictibus innumeris lacerum scindentia corpuscarnificaeue manus penitusue infusa medullis pestis et in medio lucentes uulnere flammae cessauere; ferum uisu dictuque, per artem saeuitiae extenti, quantum tormenta iubebant creuerunt artus, atque omni sanguine rapto ossa liquefactis fumarunt feruida membris. mens intacta manet: superat ridetque dolores spectanti similis, fessosque labore ministros increpitat dominique crucem clamore reposcit. Haec inter spretae miseranda piacula poenae erepto trepidus ductore exercitus una Hannibalem uoce atque alacri certamine poscit. hinc studia accendit patriae uirtutis imago, hinc fama in populos iurati didita belli, hinc uirides ausis anni feruorque decorus atque armata dolis mens et uis insita fandi. Primi ductorem Libyes clamore salutant, mox et Pyrenes populi et bellator Hiberus. continuoque ferox oritur fiducia menti, cessisse imperio tantum terraeque marisque.
Abbreviated transcription (Latin):
O re excellentem et spectatum fortib ausis
Antiqua de stirpe tagum superumq hominũq
I mmemo erecto sciffixum robore inoestus
O stentabat ouans populis sine funere regem
Aunfen ragus ascito cognomine fontis
Perq antra et ripas nimphis ululatus hiberis
Meonium nõ ille uadum nõ lydia mallci
St agna sibi ne qui riquo petfundit᷑ auro
Campum arq in latis hermus inflauescit harenis
Primus inire manti postremus ponere marte
Cum rapidum effuisis ageret sublimis habenis
Quatrupede non ense uirꝵ nõ eminus hasta
Sistere erat. uolitabat ouãs aciesq ambas
Iam tagus auratis agnoscebatur ĩ armis
Quem postꝗͣ diro suspensum robore uidie
Deformẽ lati famultis clam corripit ensem
Dilectum domino. pernixq ĩ rampit ĩ aula
Atq immute ferit geminato uulnere pectas
At poeni succensa ira turbataq luctu
Et seuis gens leta ruunt tormentaq portãt
Hon ignes cadensq calibs. nõ uerbera passi

Expanded text:
ore excellentem et spectatum fortibus ausis ore excellentem et spectatum fortibus ausis antiqua de stirpe Tagum, superumque hominumque immemor, erecto suffixum robore maestis ostentabat ouans populis sine funere regem. auriferi Tagus ascito cognomine fontis perque antra et ripas nymphis ululatur Hiberis. Maeonium non ille uadum, non Lydia mallet stagna sibi, nec qui riguo perfunditur auro campum atque inlatis Hermi flauescit harenis. primus inire manu, postremus ponere Martem. cum rapidum effusis ageret sublimis habenis quadrupedem, non ense uirum, non eminus hasta sistere erat: uolitabat ouans aciesque per ambas iam Tagus auratis agnoscebatur in armis. quem postquam diro suspensum robore uidit deformem leti famulus, clam corripit ensem dilectum domino pernixque inrumpit in aulam atque immite ferit geminato uulnere pectus. at Poeni, succensa ira turbataque luctu et saeuis gens laeta, ruunt tormentaque portant. non ignes candensque chalybs, non uerbera passim
Abbreviated transcription (Latin):
Moenia et hesperio telluis porrecta sub axe
Sidoniis lucet flaminis fluii ecce cruentus
Cridanus iacet ore truci super arma uirosq
Tertia qui ulerit sublimis opima ionanni
Heti quana subitis horrescit turbida nimbis
Tempeslas ruptoq polo micat igneus ether
Magna parant scipen tonat ali regia caeli
Bellantemq Iouem cerno uenientia sata
Seire ultro uetuit itno sibreq repente
Conticuere latent casus longiq labores
Sic clausum linquens archano pectore bellum
Atq hominum finẽ gadis calpẽq secutos
Dum fert herculeis garamatica signa colũnis
Occubuit seuo tirius certamine ductor
Interea retum hasdrabali tradunt᷑ habene
Occidui qui solis opes ee uulgus hibera
Beticolasq uiros fatis agitabat iniquis
Tristia corda ducis simul immedicabilis ira
Et fructus regni fentaserat asper amore
Sanguinis & metui clemens credebat honõre
Hec nota docilis pcena sociare furores

Expanded text:
moenia, et Hesperio tellus porrecta sub axe moenia, et Hesperio tellus porrecta sub axe Sidoniis lucet flammis. fluit ecce cruentus Eridanus. iacet ore truci super arma uirosque tertia qui tulerit sublimis opima Tonanti. heu quaenam subitis horrescit turbida nimbis tempestas, ruptoque polo micat igneus aether! magna parant superi: tonat alti regia caeli, bellantemque Iouem cerno.’ uenientia fata scire ultra uetuit Iuno, fibraeque repente conticuere: latent casus longique labores. Sic clausum linquens arcano pectore bellum atque hominum finem Gadis Calpenque secutus, dum fert Herculeis Garamantica signa columnis, occubuit saeuo Tyrius certamine ductor. Interea rerum Hasdrubali traduntur habenae, occidui qui solis opes et uulgus Hiberum Baeticolasque uiros furiis agitabat iniquis. tristia corda duci, simul immedicabilis ira, et fructus regni feritas erat; asper amore sanguinis, et metui demens credebat honorem, nec nota docilis poena satiare furores.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec tua sit laus nate uelis age concipe bella
Latura exitium laurentib horreat ortus
Iam pubes tyrrena tuos partusq recusent
Te surgente puet. laue producere matres
Hiis acuit stimulis subicitq haud mollia dictu
Romanios terra atq undis ubi cõperer atas
Ferro igniq sequar thetra fata nuolua
Non supen mihi nõ martẽ cohibentia pacia
Non caelse obstiterint alpes tarpeya sana
H anc mentem uiro nostri per numina martis
Permanes regina tuos tum nigra trisormi
Nostia mactatur diue raptimq recludu
Spiranus artus poscens responsa sacerdos
Hac fugientem animã properatis cõsulit extis
A stubi quesitas arus de more uetuste
Intrauit mentes superum sic deinde prosatur
Aecholos late consterni milite campost
Ideoq lacus slagrantis sanguine terno
Quanta procul moles scopulis ad sidera tendit
Cuius in aereo pendent tua uence castra
Iamq iugis agmen rapitur irpidanua fumãt

Expanded text:
haec tua sit laus, nate, uelis. age, concipe bella haec tua sit laus, nate, uelis. age, concipe bella latura exitium Laurentibus: horreat ortus iam pubes Tyrrhena tuos, partusque recusent te surgente, puer, Latiae producere matres.’ his acuit stimulis subicitque haud mollia dictu: ‘Romanos terra atque undis, ubi competet aetas, ferro ignique sequar Rhoeteaque fata reuoluam. non superi mihi, non Martem cohibentia pacta, non celsae obstiterint Alpes Tarpeiaque saxa. hanc mentem iuro nostri per numina Martis, per manes, regina, tuos.’ tum nigra triformi hostia mactatur diuae, raptimque recludit spirantis artus poscens responsa sacerdos ac fugientem animam properatis consulit extis. Ast ubi quaesitas artis de more uetustae intrauit mentes superum, sic deinde profatur: ‘Aetolos late consterni milite campos Idaeoque lacus flagrantis sanguine cerno. quanta procul moles scopulis ad sidera tendit, cuius in aerio pendent tua uertice castra! iamque iugis agmen rapitur: trepidantia fumant
Abbreviated transcription (Latin):
A bello series stat glona gentis agenor
Ci qui longa dedit terni cognomina phoenix
Ipsa sedei tandem eiernum conuicta sicheo
Ante pedes ensis phrigius iacet ordine centu
Stant ara celiq deis hereboq potenti
Hic enine essuso atq ethnce numina diuię
Atq acheronta uocat stigia cum ueste sacerdos
Iniungit tellus rumpitq horrenda ꝑumbras
Sibilain accensi flagrant altarbus ignes
Tum magico uolitani cantu per inania manes
Excui utiltusq in marmore sudat elisse¬
N annibal hoc patrio iussu ad peneiralia fertu
Ingressiq habitus atq explorat amilchar
Non ille euhants massille palluit iras
N on diros templinitis aspersaq tabo
Limina ee audito surgentes cardine Clammas
Olli permulccus genitor caput oscula libat
Aitollit q animos hortando et talib implet
E ens recidiua phrygum cadmec stirpis altinos
Fcederibus non aqua premit si fata negarint
Dedecus id painae nostra depellere dexira

Expanded text:
a Belo series, stat gloria gentis Agenor a Belo series, stat gloria gentis Agenor et qui longa dedit terris cognomina Phoenix. ipsa sedet tandem aeternum coniuncta Sychaeo. ante pedes ensis Phrygius iacet, ordine centum stant arae caelique deis Ereboque potenti. hic, crine effuso, atque Hennaeae numina diuae atque Acheronta uocat Stygia cum ueste sacerdos. immugit tellus rumpitque horrenda per umbras sibila; inaccensi flagrant altaribus ignes. tum magico uolitant cantu per inania manes exciti, uultusque in marmore sudat Elissae. Hannibal haec patrio iussu ad penetralia fertur, ingressique habitus atque ora explorat Hamilcar. non ille euhantis Massylae palluit iras, non diros templi ritus aspersaque tabo limina et audito surgentis carmine flammas. Olli permulcens genitor caput oscula libat attollitque animos hortando et talibus implet: ‘Gens recidiua Phrygum Cadmeae stirpis alumnos foederibus non aequa premit. si fata negarint dedecus id patriae nostra depellere dextra,
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe etiam famuli turbato ad limina sõno
Expauere trucem ꝑ uasta silẽtia uoce
Ac largo sudore uirum inuenere futuras
Miscentem pugnam & inania bella ꝯecrẽtem
H ancrabiem insinis italum. sacurniaq atita
Adliderat tande puero patritis furor ortus
Sarrana prisci barche de gente uetustos
Abello numerabat atios nanq orba marito
Cum fugẽt dido famulã tyron impia din
Bellides itiuenis uitatierat arma tyrãni
Et se participem casus sociarat in omnis
N obilis hoc ortu ee dextra spectatus amilcar
Ut fari primãq datum distinguere lingua
Hannibali uoce solets nutnre furores
Romanum saeuit ꝑuerili in pectore belluz
Orbe fuit media sacrum genitricis elisse
Manib et patria tyriis formidine cultum¬
Quod taxi cutum ei picee squalentib umbris
Abdiderant caeliq arcebant lumine templus
Hac se seut perhibent curis mortalib olim
Exuerat regina loco stant mannore moesto
Essigies belusq parens omnisq nepotum

Expanded text:
saepe etiam famuli turbato ad limina somno saepe etiam famuli turbato ad limina somno expauere trucem per uasta silentia uocem ac largo sudore uirum inuenere futuras miscentem pugnas et inania bella gerentem. Hanc rabiem in finis Italum Saturniaque arua addiderat iam tum puero †patrius furor oscus† Sarrana prisci Barcae de gente uetustos a Belo numerabat auos. namque orba marito cum fugeret Dido famulam Tyron, impia diri Belides iuuenis uitauerat arma tyranni et se participem casus sociarat in omnis. nobilis hoc ortu et dextra spectatus Hamilcar, ut fari primamque datum distinguere lingua Hannibali uocem, sollers nutrire furores, Romanum seuit puerili in pectore bellum. Vrbe fuit media sacrum genetricis Elissae manibus et patria Tyriis formidine cultumquod taxi circum et piceae squalentibus umbris abdiderant caelique arcebant lumine, templum. hoc sese, ut perhibent, curis mortalibus olim exuerat regina loco. stant marmore maesto effigies, Belusque parens omnisque nepotum
Abbreviated transcription (Latin):
Dum romana tuae ucine cadauiera npe
Noncapiant similis q mihi per celtica rura
Sanguine pergameo Trebia & stipantib armis
Corporib q uira retro fluat ac sua largo
St agna reformidet Trasimentis turbida tabo
Dii cãnas tumulum experie campumq cruore
Ausonio mersum sublimis iapica cernam
Te q uadi dubitm coeuntib aufide ripis¬
Pet clypeos galeasq uirum cesosq pet arttis
U ĩsiteͬt adriaci rumpentem ad lutora ponti
Hec ait ac iuuenẽ facta ad mauortia slamat
Ingenio motus atdus fideiq sinister
Is fuit exuperans astu: sed deuitis equi
Armata nullus diuum pudor improba uirtus
Et pacis despectus honos penitusq medullis
Sanguinis humani flagrat siti is sciper eui
Flore uirens auet egatis abolere parentum
Dedecus ac siculo demergere. foedera ponto
Dat mentem Iuno ac latidum sꝑe corda fatigat
Iamq aut nocturo penetrat capitolia uisu
Aut rapidis fertur ꝑ sũmas passib alpis

Expanded text:
dum Romana tuae, Ticine, cadauera ripae dum Romana tuae, Ticine, cadauera ripae non capiant, famulusque mihi per Celtica rura sanguine Pergameo Trebia et stipantibus armis corporibusque uirum retro fluat, ac sua largo stagna reformidet Trasimennus turbida tabo, dum Cannas tumulum Hesperiae campumque cruore Ausonio mersum sublimis Iapyga cernam teque uadi dubium coeuntibus, Aufidpeos galeasque uirum caesosque per artus uix iter Hadriaci rumpentem ad litora ponti.’ haec ait ac iuuenem facta ad Mauortia flammat. Ingenio motus auidus fideique sinister is fuit, exuperans astu, sed deuius aequi. armato nullus diuum pudor: improba uirtus et pacis despectus honos, penitusque medullis sanguinis humani flagrat sitis. his super, aeui flore uirens hauet Aegatis abolere, parentum dedecus, ac Siculo demergere foedera ponto. dat mentem Iuno ac laudum spe corda fatigat. iamque aut nocturno penetrat Capitolia uisu aut rapidis fertur per summas passibus Alpis.
Abbreviated transcription (Latin):
Fatali dido libies appellitur ore
Tum pretio mercata locos noua moenia ponit
Cingere qua secto permissum littora tauro
Nic Iuno ante argos sic credidie alta uetustas
Ante agamennonia gratissima tecta micene
Optauit prosuigis aeternam cõdere gentem¬
D erum tibi magnanimis Romã caput urbib alte
Exerere ac missas euam trans equora classes
Totum signa uidet uictritia ferre ꝑ urbem
Iam proprius metuens bellandi corda furore
Fcenicum extimulat sed eniꝰ conamine prime
Contuso pugnae fractisq in gurgite cceptis
Si canio libicis iter instaurata capessens
Arma remolitur dux agmina sufficit unus
Turbanti terra pontum q motiere paranti
Iamq dee cunctas sibi belligere induit iras
Nannibal hunc audet solum componere fatis
Sanguineo cum leta uiro atq in regna latini
Turbine mox sauuo uenientum aut inscia eladũ
Intulenit latio spreta me troius inquit
Exul dardaniã ee bis numina capta penates
Sceptraq fundarit uictor lauinia teucris

Expanded text:
fatali Dido Libyes appellitur orae. tum pretio mercata locos noua moenia ponit, cingere qua secto permissum litora tauro. hic Iuno ante Argos sic credidit alta uetustas, ante Agamemnoniam, gratissima tecta, Mycenen optauit profugis aeternam condere gentem. uerum ubi magnanimis Romam caput urbibus alte exerere ac missas etiam trans aequora classes totum signa uidet uictricia ferre per orbem, iam propius metuens bellandi corda furore Phoenicum extimulat. sed enim conamine primae contuso pugnae fractisque in gurgite coeptis Sicanio Libycis, iterum instaurata capessens arma remolitur; dux agmina sufficit unus turbanti terras pontumque mouere paranti. Iamque deae cunctas sibi belliger induit iras Hannibal: hunc audet solum componere fatis. sanguineo tum laeta uiro atque in regna Latini turbine mox saeuo uenientum haud inscia cladum, Intulerit Latio, spreta me, Troius inquit ‘exul Dardaniam et bis numina capta penates sceptraque fundarit uictor Lauinia Teucris,
Abbreviated transcription (Latin):
Titanum quo pulsa cohors flagrantia bella
Cornipedum afflatu domat et stridoni axis
Iamq hostium rutulumq polum iugẽteq metiscũ
Iam ligdum duriumq simtl flauumq galesu
Et geminos chromi aiq gian dimiserat umbris
Daunum eniã grata quonõ spectator alter
U oce mouere fora atq orando fingere metes
N ec legum cristos solertior aspera telis

Expanded text:
Titanum quo pulsa cohors, flagrantia bella Titanum quo pulsa cohors, flagrantia bella cornipedum adflatu domat et stridoribus axis. iamque Hostum Rutulumque Pholum ingentemque Metiscum, iam Lygdum Duriumque simul flauumque Galaesum et geminos, Chromin atque Gyan, demiserat umbris, Daunum etiam, grata quo non spectatior alter uoce mouere fora atque orando fingere mentes nec legum custos sollertior, aspera telac dubiam admoto subolem explorare ceraste.
Abbreviated transcription (Latin):
Ac dubiam admoto sobolem ex prole cctasce
Tu qͦ fatidicis garamanticus accola ltcis
Insignis flexo galeamo pet tempora comu
H eu frustra reditum sortes tibi sape loctitas
Mentitum q Ioui increpitans occumbis hiarha
Et iam corporib cumtlatus circuerat aggere
Perfuse q atra fumabant caede tina
Tum ductorem atudo clamore ĩ proclia poscit
Fulmineus ceusparthanis lacratib actus
Cum siluam occursu uenantum ꝑdidit hatto
Norrescit seuus dorso ee postrema capessit
Prcelia tenentẽ mandens aper ore cruore
Iamq gemens geminu contra uenabula feretir
At parte ex alia qua se insperata iuuentus
Extulerat portis ceu spicula nulla mantisq
Dim fere exitiumq queant ad mixtus uetisq
H annibal agminib passim furit & quatit ense
Cantato nuper senior quem fecerat ignii
Littote ab hesperidum remisstis ꝗ carmine polẽs
Fidebat magica ferra crudescere linguauꝵ
Quantus buboniis late graditius inoris
Belligero rapittir curmi telumq corruscans

Expanded text:
ac dubiam admoto subolem explorare ceraste. tu quoque fatidicis Garamanticus accola lucis insignis flexo galeam per tempora cornu, heu frustra reditum sortes tibi saepe locutas mentitumque Iouem increpitans, occumbis, Hiarba. et iam corporibus cumulatus creuerat agger, perfusaeque atra fumabant caede ruinae. tum ductorem auido clamore in proelia poscit: fulmineus ceu Spartanis latratibus actus, cum siluam occursu uenantum perdidit, hirto horrescit saetis dorso et postrema capessit proelia, canentem mandens aper ore cruorem, †iamque gemet geminum contra uenabula dentem. At parte ex alia, qua se insperata iuuentus extulerat portis, ceu spicula nulla manusque uim ferre exitiumue queant, permixtus utrisque Hannibal agminibus passim furit et quatit ensem, cantato nuper senior quem fecerat igni litore ab Hesperidum Temisus, qui carmine pollens fidebat magica ferrum crudescere lingua: quantus Bistoniis late Gradiuus in oris belligero rapitur curru telumque coruscans,
Abbreviated transcription (Latin):
Quo datur interea Romam comprehende  bello
Saudet exiremus pulsat capitolia temis
Prima sagũtinas turbarunt classica portas
Belia q sumꝑta uiro belli maioris amore
Naud procul herculei tollut se littore muri
Clementer crescente iugo quis nobile nomen
Conditus excelso sacrauit colle sachintos
Hic comes alcide remeabat in agmine thebas

Expanded text:
quo datur, interea Romam comprendere bello quo datur, interea Romam comprendere bello gaudet et extremis pulsat Capitolia terris. Prima Saguntinas turbarunt classica portas, bellaque sumpta uiro belli maioris amore. haud procul Herculei tollunt se litore muri, clementer crescente iugo, quis nobile nomen conditus excelso sacrauit colle Zacynthos. hic comes Alcidae remeabat in agmine Thebas
Abbreviated transcription (Latin):
N ature noctemq uigil ducebat ĩ annis
Interdum proiectus humi turbeq libisse
Insignis sagulo duris certare maniplis
Celsus ac in magno precedens agmine ductor
Imperium petserte suum tum uernce nudo
Excipere insanos imbris caeliq ruinam
Spectarunt poeni tremuitq exterritus astur
Torquentem cum tela ioue ꝑmixstaq nimbis
Flumina et excussos uentoꝵ flatibo ignes
Turbato transiret equo nec puluere. sessum
Agminis ardenti labesecit sinus astro
Flammiseris tellus radiis cum exusta dehiscit
Candentq globo medius coquit ethera seruor
Temineum putat inuẽtam iacuisse sub timbra
Exeroetq sitim et spectato fonte recedit
Idem correptis sternãtem ad proelia frenis
Frangere equii et famã letalis armare lacerti
Atq ediuersa socios accetsere ripa
Idem expugnati primus stetit aggere muni
Et quotiens campo rapidus fera prcelia miscet
Qua sparsit ferrz latus rubet a&quore limes
Ergo instat famis & rumpere foedera certus

Expanded text:
naturae noctemque uigil ducebat in armis. naturae noctemque uigil ducebat in armis. interdum proiectus humi turbaeque Libyssae insignis sagulo duris certare maniplis; celsus et in magno praecedens agmine ductor imperium perferre suum; tum uertice nudo excipere insanos imbris caelique ruinam. spectarunt Poeni, tremuitque exterritus Astur, torquentem cum tela Iouem permixtaque nimbis fulmina et excussos uentorum flatibus ignes turbato transiret equo, nec puluere fessum agminis ardenti labefecit Sirius astro. flammiferis tellus radiis cum exusta dehiscit, candentique globo medius coquit aethera feruor, femineum putat umenti iacuisse sub umbra exercetque sitim et spectato fonte recedit. idem correptis sternacem ad proelia frenis frangere ecum et famam letalis amare lacerti atque e diuersa socios accersere rixpugnati primus stetit aggere muri, et quotiens campo rapidus fera proelia miscet, qua sparsit ferrum, latus rubet aequore limes. ergo instat fatis, et rumpere foedera certus,