comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ib alloquitur merentẽ. et talibus infit.
Rebe diu res siqua diu mortalibus ulla est
Uiximus aut hodie uictor spolia illa cruenta
E t caput enee reftres. Liusiq dolorũ
Ultor cris mecũ aut aꝑit si nulla uiã uis
Occũbes pariter. neq enĩ fortissime credo
Iussa aliena pati et dominos dignabere teutros.
Dixit. et exceptus tergo consueta locauit
u embra manusq ambis iaculis onerauit acutis
Ere caput fulgens cristaq hirsutus equina
Sic cursu ĩ medios rapidus dedit estuat ingens¬
Uno ĩ corde pudor mixtoq ĩsania luctu.¬
Atq hic eneam magna ter uoce uocauit.
Encas agnouit eni letusq precatur.
S ic pater ille deũ faciat. sic altus apollo
Incipias cõferre manũ.
Tantũ effatus et infesta subit obuius hasta.
Ille autẽ quid me crepto seuissume nato
Terres. hec uia sola fuit qua ꝑdere posses.
Nec mortẽ hõremus nec diuũ parcinius ulli.
Desine nã uenio moriturus. et hec tibi porto

Expanded text:
omnibus. Adloquitur maerentem et talibus infit: omnibus. Adloquitur maerentem et talibus infit: Rhaebe, diu, res siqua diu mortalibus ulla est, viximus. Aut hodie victor spolia illa cruenti et caput Aeneae referes Lausique dolorum ultor eris mecum aut, aperit si nulla viam vis, occumbes pariter; neque enim, fortissime, credo, iussa aliena pati et dominos dignabere Teucros. Dixit et exceptus tergo consueta locavit membra manusque ambas iaculis oneravit acutis, aere caput fulgens cristaque hirsutus equina. Sic cursum in medios rapidus dedituno in corde pudor mixtoque insania luctu"Atque hic Aenean magna ter voce vocavit. Aeneas agnovit enim laetusque precatur: Sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo, incipias conferre manum. Tantum effatus et infesta subit obvius hasta. Ille autem: Quid me erepto, saevissime, nato terres? Haec via sola fuit, qua perdere posses. Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli. Desine: nam venio moriturus et haec tibi porto
Abbreviated transcription (Latin):
Qui reuocent mestiq ferãt mãdata parentis.
At lausũ fõcu exanimẽ suꝑ arma ferebant
Flentes. ingẽtẽ atq ĩgenti uulnere uictũ.
Agnouit lõge gemitũ presaga malimens.
Caniciẽ multo deformat puluere et ambas
Ad celũ tendit palmas et corpore ĩ heret.
Tanta ne me tenuit uiuẽdi nate uoluptas
Ut pro me hostili paterer succedere dextrȩ¬
Q uẽ genui: tuane hec genitor ꝑ uulnera seruor
Morte tua uiuens: heu nũc misero michi demũ
Exilium infelix. nũc alte uulnus ad actũ.
Idem ego nate tuũ maculaui crimine nomen.
Pulsus ob inuidiã solio sceptrisq paternis
Debucram ptrie penas. odusqrmcorũ.
Omnes ꝑ mortes animã sontẽ ip̃e dedissem.
Nũc uiuo: neq adhuc homines lucemq relĩquo:
Sed linquã. simul hoc dicens attollit ĩ egrum
Se femur. et quanꝙͣ uis alto uulnere tardet
Haud deiectus equũ duci iubet. hoc decus illi
Hoc solamen erat. bellis hoc uictor abibat

Expanded text:
qui revocent maestique ferant mandata parentis. qui revocent maestique ferant mandata parentis. At Lausum socii exanimem super arma ferebant flentes, ingentem atque ingenti volnere victum. Agnovit longe gemitum praesaga mali mens: canitiem multo deformat pulvere et ambas ad caelum tendit palmas et corpore inhaeret. Tantane me tenuit vivendi, nate, voluptas, ut pro me hostili paterer succedere dextrquem genui? Tuane haec genitor per volnera servor, morte tua vivens? Heu, nunc misero mihi demum exitium infelix, nunc alte volnus adactum! Idem ego, nate, tuum maculavi crimine nomen, pulsus ob invidiam solio sceptrisque paternis. Debueram patriae poenas odiisque meorum: omnis per mortis animam sontem ipse dedissem! Nunc vivo neque adhuc homines lucemque relinquo. Sed linquam. Simul hoc dicens attollit in aegrum se femur et, quamvis dolor alto volnere tardet, haud deiectus equum duci iubet. Hoc decus illi, hoc solamen erat; bellis hoc victor abibat
Abbreviated transcription (Latin):
Concessit mesta ad manes. corpusq reliquit.
At uero ut uultũ uidit morientis et ora
Ora modis anchisiades pallentia miris
Ingemuit miserans grauiter. dextrãq tecendit.
Et mentẽ patrie strinxit pietatis imago.
Quid tibi nĩie miserande puer pro laudibus istis
Q uid pus eneas tanta dabit indole dignũ:
Arma quibus letatus hibe tua. teq pirentũ
u anibus et cineri siqua est ea curi remitto.
Hoc tamen ĩfelix miserã solabere mortem
E nce magni dextra cadis. increpat ultro
Cũctantes socios et terra subleuat ip̃m
Sanguine cũctantẽ cõptos de more capillos.
Interea genitor tiberini ad fluminis undã
Uulnera sictabat lacrimis corpusq lauabat
Arboris acclinis trũco. procul erea ramis
Dependet galea. et prato grauia arma ꝗescũt.
St int lecti circũ iuuenes. ip̃e eger anhelans
Colla fouet fusus ꝑpexã ĩpectore kirbam.
u ulta suplauiõ rogitat multosq remittit

Expanded text:
concessit maesta ad manis corpusque reliquit. concessit maesta ad manis corpusque reliquit. At vero ut voltum vidit morientis et ora, ora modis Anchisiades pallentia miris, ingemuit miserans graviter dextramque tetendit, et mentem patriae subiit pietatis imago. Quid tibi nunc, miserande puer, pro laudibus istis, quid pius Aeneas tanta dabit indole dignum? Arma, quibus laetatus, habe tua, teque parentum manibus et cineri, siqua est ea cura, remitto. Hoc tamen infelix miseram solabere mortem: Aeneae magni dextra cadis. Increpat ultro cunctantis socios et terra sublevat ipsum, sanguine turpantem comptos de more capillos. Interea genitor Tiberini ad fluminis undam volnera siccabat lymphis corpusque levabat arboris adclinis trunco. Procul aerea ramis dependet galea et prato gravia arma quiescunt. Stant lecti circum iuvenes: ipse aeger anhelans colla fovet, fusus propexam in pectore barbam; multa super Lauso rogitat multumque remittit
Abbreviated transcription (Latin):
Sustinuit. socu magno clamore sequntur:
Dũ genitor nati parma protectus abiret
T elaq coniciunt. ꝑturbãtq eminus hostẽ
u issilibus. furit eneas. teciusq tenet se.
Ac uelut effusa si quando grandine nimbi
P recipitant. om̃is campis diffugit arator
Om̃is et agricola: et tuta latet arte uiator
Aut amnis ripis aut alti fornice saxi
Dũ pluit ñ terris ut possint sole reducto
Exercere diem. sic obrutus undiq telis
Eneas nubẽ belli dũ detinet: om̃es
Sustinet. et lausũ increpitat. lausoq minatur.
Quo moriture ruis: maioraq uiribus audes
Fallitq ĩcautũ pietas tua. nec minus ille
E xultat demens. seueq iamq altius urx
Dardanio surgunt ductori extremaq lauso
Parcę fila legunt. ualidũ nãq exigit ensem
ꝑ mediũ eneas iuuenẽ totumq recondit.
Traãsilit et pãmã mucro leuia arma minatis:
Et tunicã molli mater quã neuerat auro.
Impleuitq sinũ sangiuis. tũ uita ꝑ auris

Expanded text:
sustinuit. Socii magno clamore sequuntur, sustinuit. Socii magno clamore sequuntur, dum genitor nati parma protectus abiret, telaque coniciunt proturbantque eminus hostem missilibus. Furit Aeneas tectusque tenet se. Ac velut effusa siquando grandine nimbi praecipitant, omnis campis diffugit arator omnis et agricola et tuta latet arce viator, aut amnis ripis aut alti fornice saxi, dum pluit in terris, ut possint sole reducto exercere diem: sic obrutus undique telis Aeneas nubem belli, dum detonet omnis, sustinet et Lausum increpitat Lausoque minatur: Quo moriture ruis maioraque viribus audes? Fallit te incautum pietas tua. Nec minus ille exsultat demens; saevae iamque altius irae Dardanio surgunt ductori, extremaque Lauso Parcae fila legunt: validum namque exigit ensem per medium Aeneas iuvenem totumque recondit. Transiit et parmam mucro, levia arma minacis, et tunicam, molli mater quam neverat auro, implevitque sinum sanguis; tum vita per auras
Abbreviated transcription (Latin):
E gregiũ antorẽ latus inter et ilia figit
Herculis antorẽ comitẽ ꝗ missus ab argis¬
He serat euandro atq itala consederat urbe
Sternitur ĩ felix alieno uulnere. celumq
Aspicit. et dulces moric̃s reminiscitur argos.
Tũ pius eneas hastam iacit illa ꝑ orbẽ
Tre cauũ triplici ꝑ linea terga tribusq
Transiit intextũ tauris opus.imaq sedit
Inguine. seduires haud ꝑtulit ocius etisem
Eneas uiso tirreni sanguine lȩtus
Fripit a femore. et trepidanti feruidus ĩstat.
Ingemuit cari grauiter genitoris amore
U t uidit lausus. lacrimęq ꝑ ora uolut e.
Hũc mortis dure casũ tuaq optima facta
Siqua fidẽ tanto est operi latura uetustas
Nõ equidẽ nec te iuuenis memorande silebo.
Ille pedem referens et ĩutilis inq ligatus
Cedebat clipeoq inimicũ hastile trahebat
Proripuit iuuenis. se seq ĩmiscuit armis
Iam assurgentis dextre plagamq ferentis
Enex subiit mucronẽ ip̃mq morando

Expanded text:
e egregium Antoren latus inter et ilia figit, e egregium Antoren latus inter et ilia figit, Herculis Antoren comitem, qui missus ab Argisaeserat Euandro atque Itala consederat urbe. Sternitur infelix alieno volnere caelumque aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos tum pius Aeneas hastam iacit: illa per orbem aere cavum triplici, per linea terga tribusque transit intextum tauris opus imaque sedit inguine, sed viris haud pertulit. Ocius ensem Aeneas, viso Tyrrheni sanguine laetus, eripit a femine et trepidanti fervidus instat. Ingemuit cari graviter genitoris amore, ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae. Hic mortis durae casum tuaque optima facta, siqua fidem tanto est operi latura vetustas, non equidem nec te, iuvenis memorande, silebo. Ille pedem referens et inutilis inque ligatus cedebat clipeoque inimicum hastile trahebat: prorupit iuvenis seseque immiscuit armis iamque adsurgentis dextra plagamque ferentis Aeneae subiit mucronem ipsumque morando
Abbreviated transcription (Latin):
Dii iouis intectis iram miserantur inanẽ
Amborũ: et tantos mortalibus esse labores.
Hĩc uenus. hĩc contra spectat saturnia iuno.
Pallida thesiphone media inter milia seuit.
At uero ingentẽ quatiens mezentius hastã
Turbidus ingreditur cãpo ꝙͣ magnus orion
Cũ pedes incedit medii ꝑ maxima nerei
Stagna uiam scindens. humero suꝑ eminet ũdas.
Aut sũmis refereris annosã montibus ornũ
Ingrediturq solo et caput inter nubila cõdit.
Talis se uastis infert mezentius armis.
Huic contra eneas speculatus ĩ agmine longo
Obuius ire parat. manet ĩꝑterritus ille
Hostẽ magnanimũ opperiens. et mole sua stat/
Atq oculis spaciũ emẽsus quantũ satis hastȩ.
Dextra michi deus et telũ quod missile libro
N ũc ad sint. uoueo predonis corpore raptis
Indutũ spoliis ip̃m te lause tropheũ
E nec. dixit. stridentẽq eminus hastam
Iecit. at illa uolans clipeo ẽ excussa proculq¬

Expanded text:
Di Iovis in tectis iram miserantur inanem Di Iovis in tectis iram miserantur inanem amborum et tantos mortalibus esse labores: hinc Venus, hinc contra spectat Saturnia Iuno, pallida Tisiphone media inter milia saevit. At vero ingentem quatiens Mezentius hastam turbidus ingreditur campo. Quam magnus Orion, cum pedes incedit medii per maxima Nerei stagna viam scindens, umero supereminet undas aut summis referens annosam montibus ornum ingrediturque solo et caput inter nubila condit: talis se vastis infert Mezentius armis. Huic contra Aeneas, speculatus in agmine longo, obvius ire parat. Manet imperterritus ille, hostem magnanimum opperiens, et mole sua stat; atque oculis spatium emensus, quantum satis hastae: Dextra mihi deus et telum, quod missile libro, nunc adsint! Voveo praedonis corpore raptis indutum spoliis ipsum te, Lause, tropaeum Aeneae. Dixit stridentemque eminus hastam iecit; at illa volans clipeo est excussa proculqu
Abbreviated transcription (Latin):
Conclamant soci lȩtũ peana secuti.
Ille᷑ expirans nõ me quicũq es inulto
Uictor nec longũ letabere. te quoq fata
Prospectãt patria atqi eadẽ mox arua tenebis.
Ad quę subridens mixta mezentius ira
Nũc morere. ast de me diuũ pater atq hominũ rex
U iderit. hoc dicens eduxit corpore telum.
Olli dura quies oculos et ferreus urget
Somnus. in eternam clauduntur lumina noctẽ.
Cedicus alchathonũ obtrũtat. sacrator hydaspẽ
Parthemiũq rapo. et predurũ uiribus orsen.
uessapus chroniũq licaoniũq ericheten.
Illũ infrenis equi lapsum tellure iacentẽ:
Nũc peditem pedes et licius processerat agis
Quẽ tamen haud expers ualerus uirtutis auit
Deicit. at throniũ salius saliumq nealces
Insignis iaculo et longe fallente sagitta.
Iam grauis equabat luctus. et mutua mauors
Funera. cedebant pariter pariterq ruebant
Uictores uictiq. neq his fuga nota neq illis.

Expanded text:
Conclamant socii laetum paeana secuti. Conclamant socii laetum paeana secuti. Ille autem exspirans: Non me, quicumque es, inulto, victor, nec longum laetabere: te quoque fata prospectant paria atque eadem mox arva tenebis. Ad quae subridens mixta Mezentius ira: Nunc morere. Ast de me divom pater atque hominum rex viderit. Hoc dicens eduxit corpore telum: olli dura quies oculos et ferreus urget somnus, in aeternam clauduntur lumina noctem. Caedicus Alcathoum obtruncat, Sacrator Hydaspen Partheniumque Rapo et praedurum viribus Orsen, Messapus Croniumque Lycaoniumque Erichaeten, illum infrenis equi lapsu tellure iacentem, hunc peditem. Pedes et Lycius processerat Agis, quem tamen haud expers Valerus virtutis avitae deicit; at Thronium Salius Saliumque Nealces insidiis, iaculo et longe fallente sagitta. Iam gravis aequabat luctus et mutua Mavors funera: caedebant pariter pariterque ruebant victores victique, neque his fuga nota neque illis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille autẽ ĩpauidus partes cunctatur ĩ om̃es
Dentibus ĩfrendens et tergo decutit hastas.
Craius homo ĩfescos lĩquens profugus hymeneos
Nũc ubi iiscentẽ lõge media agmina uidit
Pũͣpureũ pennis et pacte coniugis ostro
Impastus stabula alta leo ceu sepe ꝑagrans
Suadet enim uesana fames si forte fugacem
Cõspexit capreã aut surgẽtẽ in cornua ceruũ
Caudet hians ĩmane. comasq arrexit: et heret
Uisceribus suꝑ ĩcumbens. lauit ĩproba teter
Ora cruor.
S ic ruit ĩ densos a lacer mezentius hostes.
S ternitur infelix acron et calcibus atram
Tundit humũ expirans ĩfractaq te la cruentat
Atq idẽ fugientẽ haud est dignatus oroden
S ternere. nec iacta cęcũ dare cuspide uulnus.
Obuius aduersoq occurrit. seq uiro uir
Conculit. haud furto melior sed fortibus armis.
Tũ super adiectũ posito pede nixus et hasta.
Pars belli haud temnenda uiris iacet altus orodes.

Expanded text:
ille autem impavidus partis cunctatur in omnis, ille autem impavidus partis cunctatur in omnis, dentibus infrendens, et tergo decutit hastas. Graius homo, infectos linquens profugus hymenaeos. Hunc ubi miscentem longe media agmina vidit, purpureum pennis et pactae coniugis ostro: impastus stabula alta leo ceu saepe peragrans, suadet enim vesana fames, si forte fugacem conspexit capream aut surgentem in cornua cervum, gaudet, hians immane, comasque arrexit et haeret visceribus super accumbens, lavit inproba taeter ora cruor, sic ruit in densos alacer Mezentius hostis. Sternitur infelix Acron et calcibus atram tundit humum expirans infractaque tela cruentat. Atque idem fugientem haud est dignatus Oroden sternere nec iacta caecum dare cuspide volnus: obvius adversoque occurrit seque viro vir contulit, haud furto melior, sed fortibus armis. Tum super abiectum posito pede nixus et hasta: Pars belli haud temnenda, viri, iacet altus Orodes.
Abbreviated transcription (Latin):
S ternit humi cũ quo lathagũ palmũq fugatẽ
Sed lathagũ saxo atq ĩgenti fragmine montis
Occupit os faciẽq aduersam. poplite palmũ
Succiso uolui segnẽ sinit. armaq lauso
Donat habere humeris et uertice figere cristas.
Nec nõ euanthen phrigiũ paridisq minanta
E qualẽ comitẽq una quẽ nocte theana
In lucẽ genitori amigo dedit. et face pregnans
Cysseis regina parin creat. urbe paterna
Occubat. ignarũ laurens habet ora minanta.
Ac uelut ille canũ morsu de montibus altis
Actus aper multos uesulus quẽ pinifer annos
Defendit multosq palus laurentia silua
Pastus ariuidinea postꝙͣ inter retia uentũ est
Sustitit infremuitq ferex et ĩ horruit armos
Nec cuiꝙͣ irasci propiusue accedere uirtus
Sed iaculis tutisq procul clamoribus instant.¬
Haud aliter iuste quibus est mezentius ire
Nõ ulli est animus stricto cõcurrere ferro.
uissilibus longe et uasto clamore lacessunt.

Expanded text:
sternit humi, cum quo Latagum Palmumque fugacem, sternit humi, cum quo Latagum Palmumque fugacem, sed Latagum saxo atque ingenti fragmine montis occupat os faciemque adversam, poplite Palmum succiso volvi segnem sinit, armaque Lauso donat habere umeris et vertice figere cristas. Nec non Euanthen Phrygium Paridisque Mimanta aequalem comitemque, una quem nocte Theano in lucem genitori Amyco dedit et face praegnans Cisseis regina Parin creat: urbe paterna occubat, ignarum Laurens habet ora Mimanta. Ac velut ille canum morsu de montibus altis actus aper, multos Vesulus quem pinifer annos defendit multosve palus Laurentia, silva pastus harundinea, postquam inter retia ventum est, substitit infremuitque ferox et inhorruit armos, nec cuiquam irasci propiusque accedere virtus, sed iaculis tutisque procul clamoribus instanthaud aliter, iustae quibus est Mezentius irae, non ulli est animus stricto concurrere ferro; missilibus longe et vasto clamore lacessunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Terra michi: uos o potius miserescite uenti
Inrupes ĩ saxa uolens uos turnus adoro
Ferte ratẽ. seuisq uadis ĩmittite sirtis.
Quo neq me rutuli nec cõscia fama sequatur.
Hec memorans animo nũc huc nũc fluctuat illuc.
An se se mucrone ob tantum dedecus amens
Induat. et crudũ per costas exigat ensem.
Fluctibus an iaciat mediis. et litora nando
Cũua petat. teucrũq iterũ se reddat ĩ arma.
Ter conatus utranq uiam ter maxima iuno
Continuit: iuuenẽq animi miserata repressit
Labitur alta secans fluctuq estuq secundo
Et patris antiquã dauni defertur ad urbem.
At iouis interea monitis mezentius ardens
Succedit pugnę. teucrosq ĩuadit ouantes.
Cõcũrunt tirrenȩ acies. atq om̃ibus uni
U ni odiisq uiro telisq frequẽtibus instant.
Ille uelut rupes: uastũ q̃ prodit in equor
Obuia uentorũ furiis expostaq ponto
Uim cũctam atq minas ꝑfert celiq marisq
Ipsa ĩmota manens. prolẽ dolycaonis hebrũ

Expanded text:
us miserescite venti: in rupes, in saxa, volens vos Turnus adoro ferte ratem saevisque vadis immittite Syrtis, quo neque me Rutuli nec conscia fama sequatur. Haec memorans animo nunc huc, nunc fluctuat illuc, an sese mucrone ob tantum dedecus amens induat et crudum per costas exigat ensem, fluctibus an iaciat mediis et litora nando curva petat Teucrumque iterum se reddat in arma. Ter conatus utramque viam, ter maxima Iuno continuit iuvenemque animi miserata repressit. Labitur alta secans fluctuque aestuque secundo et patris antiquam Dauni defertur ad urbem. At Iovis interea monitis Mezentius ardens succedit pugnae Teucrosque invadit ovantis. Concurrunt Tyrrhenae acies atque omnibus uni, uni odiisque viro telisque frequentibus instant. Ille velut rupes, vastum quae prodit in aequor, obvia ventorum furiis expostaque ponto, vim cunctam atque minas perfert caelique marisque, ipsa immota manens, prolem Dolichaonis Hebrum
Abbreviated transcription (Latin):
Aptat se pugne. subit oras hasta ꝑ imas
Fulgentis clipei tũ leuũ ꝑforat inguen.
Excussus currui moribundus uoluitur aruis.
Quẽ pius eneas dictis affatur amaris.
Luchage nulla tuos currus fuga segnis equorũ
Prodidit. aut uanę uertere ex hostibus umbre.
Ipse rotis saliens iuga deseris. hec ita fatus
Arripuit biiugos. frater tendebat inermes
Infelix palmas. cũru delapsus eodem.
ꝑ te ꝑ qui te talem genuere parentes¬
U ir troiane sine hãc animã et miserere p̃cantis.
Pluribus oranti eneas haud talia dudũ
Dicta dabas. morere. et fratrẽ nõ desere frater.
Tũ latebras animę pectus mucrone recondit.
Talia ꝑ campos edebat funera uictor
Dardanius. tõrentis aqua uł turbinis atri
u ore furens. tandẽ erũpũt et castra relĩquũt
Ascanius puer et ne ꝗcꝙͣ obsessa iuuentus.
Iunonẽ interea compellat iupiter ultro.
Ogermana michi atq cadẽ gratissima cõiũx
Ut rebare uenus nec te senteritia fallit

Expanded text:
aptet se pugnae, subit oras hasta per imas aptet se pugnae, subit oras hasta per imas fulgentis clipei, tum laevum perforat inguen: excussus curru moribundus volvitur arvis. Quem pius Aeneas dictis adfatur amaris: Lucage, nulla tuos currus fuga segnis equorum prodidit aut vanae vertere ex hostibus umbrae: ipse rotis saliens iuga deseris. Haec ita fatus arripuit biiugos; frater tendebat inertis infelix palmas, curru delapsus eodem: Per te, per qui te talem genuere parentes, vir Troiane, sine hanc animam et miserere precantis. Pluribus oranti Aeneas: Haud talia dudum dicta dabas. Morere et fratrem ne desere frater. Tum latebras animae pectus mucrone recludit. Talia per campos edebat funera ductor Dardanius, torrentis aquae vel turbinis atri more furens. Tandem erumpunt et castra relinquunt Ascanius puer et nequiquam obsessa iuventus. Iunonem interea compellat Iuppiter ultro: O germana mihi atque eadem gratissima coniunx, ut rebare, Venus, nec te sententia fallit,
Abbreviated transcription (Latin):
Pectoribusq arsisse. iouis cũ fulmina contra
T ot paribus streperet clipeis. tot strĩgeret enses.
Sic toto eneas deseuit ĩ equore uictor
Ut sc̃mel ĩtepuit mucro. qn ecte niphei
Quadriiugos ĩ cquos aduersaq pectora tendit.
Atq illi longe gradientẽ et dira frementem
Ut uidere metu uersi retroq ruentes
Effundũtq ducẽ: rapiũtq ad litora currus.
Interea bͥiugis infert se luchagus albis
In medios fraterq liger: sed frater habenis
Flectit equos. strictũ rotat acer luchagus ensem.
Haud tulit encas tanto feruore furentes.
Irruit. aduersaq ingens apparuit hasta.
Cui liger.
Nõ diomedis equos nec currus cernis achillis
Aut phrigię cãpos. nc̃ belli finis et eui
His dabitur terris. uesano talia late
D icta uolant ligeri. sed nõ et troius heros
D icta parat contra. iaculũ sed torquet ĩ hostes.
Luchagus ut pronus pẽdens ĩ uerbera telo
Admonuit biiugos proiecto dũ pede leuo

Expanded text:
pectoribusque arsisse, Iovis cum fulmina contra pectoribusque arsisse, Iovis cum fulmina contra tot paribus streperet clipeis, tot stringeret enses: sic toto Aeneas desaevit in aequore victor, ut semel intepuit mucro. Quin ecce Niphaei quadriiugis in equos adversaque pectora tendit. Atque illi longe gradientem et dira frementem ut videre, metu versi retroque ruentes effunduntque ducem rapiuntque ad litora currus. Interea biiugis infert se Lucagus albis in medios fraterque Liger; sed frater habenis flectit equos, strictum rotat acer Lucagus ensem. Haud tulit Aeneas tanto fervore furentis: inruit adversaque ingens apparuit hasta. Cui Liger: Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis aut Phrygiae campos: nunc belli finis et aevi his dabitur terris. Vesano talia late dicta volant Ligeri. Sed non et Troïus heros dicta parat contra: iaculum nam torquet in hostem. Lucagus ut pronus pendens in verbera telo admonuit biiugos, proiecto dum pede laevo
Abbreviated transcription (Latin):
Dixerat ille aliquid magnũ uĩq affore uerbo
Crediderat. celoq aniniũ fortasse ferebat.
Caniciẽq sibi et longos ꝑmiserat annos.
Tarquitus exultans contra fulgentibus armis
Sil uicole faunodriope quẽ nĩpha crearat
Obuius ardenti se se obtulit. ille reducta
Loricã clipeiq ingens onis ĩpedit hasta.
Tñ caput orantis neꝗcꝙͣ et multa parantis
Dicere deturbat teͬre truncumq tepentem
Peruoluens super hoc inimico pectore fatur.
I stic nũc metuende iace. nõ te optima mater
Condet humi patrioq oncrabit mẽbra sepulcro.
Alitibus linquere feris. aut gurgite mersũ
Unda feret. piscesq ĩpasti uulnera lambent.
Protinus antheũ et lycã prima agmina turni
P sequitur. fortẽq numã fuluũq camertem
Magnanimo uolscente satũ. ditissimus agri
Qui fuit ausonidũ. et tacitis regnauit amilis.
Egeon qualis centũ cui brachia dicunt
Centenasq manus quĩquaginta orbibus ignẽ

Expanded text:
dixerat ille aliquid magnum vimque adfore verbo dixerat ille aliquid magnum vimque adfore verbo crediderat caeloque animum fortasse ferebat canitiemque sibi et longos promiserat annos: Tarquitus exultans contra fulgentibus armis, silvicolae Fauno Dryope quem nympha crearat, obvius ardenti sese obtulit. Ille reducta loricam clipeique ingens onus impedit hasta; tum caput orantis nequiquam et multa parantis dicere deturbat terrae truncumque tepentem provolvens super haec inimico pectore fatur: Istic nunc, metuende, iace. Non te optima mater condet humi patrioque onerabit membra sepulchro: alitibus linquere feris aut gurgite mersum unda feret piscesque impasti volnera lambent. Protinus Antaeum et Lucam, prima agmina Turni, persequitur fortemque Numam fulvumque Camertem, magnanimo Volcente satum, ditissimus agri qui fuit Ausonidum et tacitis regnavit Amyclis. Aegaeon qualis, centum cui bracchia dicunt centenasque manus, quinquaginta oribus ignem
Abbreviated transcription (Latin):
Te precor hanc animã gratoq patriq
E st domus alta iacent penitus defossa talenta
Celati argenti sunt auri pondera facti
Infectiq michi. nõ hic uictoria teucrũ
U ertitur. haud anima una dabit discrimina tãta.
Dixerat. ȩneas comtra cui talia reddit.
Argenuꝗͣ: auri memoras q̃ multa talenta
natis parte tuis. belli cõmertia tũnus
S ustulit ista prior iã tũ pallante ꝑempto.
Hoc patris anchise manes. hoc sentit yulus.
Sic fatus. galeã leuatenet. atq reflexa
Ceruice orantis capulo tenus applicat ensem
Nec procul emonides phebi triuieq sacerdos
Infula cui sacra redimibat tẽpora uicta
Totus collucens ueste atq ĩsignibus armis
Q uẽ congressus agit campo. lapsũq suꝑstans
Imolat. ĩgentiq uibra tegit. arma serestus¬
Lecta refert humeris tibi rex gradiue tropheũ.
Instaurant acies uulcani stirpe creatus
Ceculus et ueniens marsorũ montibus umbro.
Dardauides contra furit anxiris ense sinistram
Et totũ clipei ferro deiccerat orbem.

Expanded text:
te precor, hanc animam serves natoque patrique. Est domus alta, iacent penitus defossa talenta caelati argenti, sunt auri pondera facti infectique mihi. Non hic victoria Teucrum vertitur aut anima una dabit discrimina tanta. Dixerat. Aeneas contra cui talia reddit: Argenti atque auri memoras quae multa talenta, natis parce tuis. Belli commercia Turnus sustulit ista prior iam tum Pallante perempto. Hoc patris Anchisae manes, hoc sentit Iulus. Sic fatus galeam laeva tenet atque reflexa cervice orantis capulo tenus applicat ensem. Nec procul Haemonides, Phoebi Triviaeque sacerdos, infula cui sacra redimibat tempora vitta, totus conlucens veste atque insignibus armis. Quem congressus agit campo lapsumque superstans immolat ingentique umbra tegit; arma Serestuslecta refert umeris, tibi, rex Gradive, tropaeum. Instaurant acies Volcani stirpe creatus Caeculus et veniens Marsorum montibus Umbro: Dardanides contra furit. Anxuris ense sinistram et totum clipei ferro deiecerat orbem;
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc te prima dies bello dedit. hec cadem aufert
Cũ tamen ĩgentes rutulorũ linquis ateruos.
Nec iam fama mali tanti sed certior autor
Aduolat enee tenui discrimine le ti
Essẽ suos. tempus uersis suctũrere teucris.
Proxima quȩq metit gladio. latũq ꝑ agien
Ardens limitẽ agit ferro. te turne suꝑbũ
Cede noua querens. pallas euander ĩ ip̃is
Omnia sunt oculis inẽse quas aduena primas
Tunc adiit dextreq date. sulmone creatos
Quatuor hic iuuenes totidẽ quos educat ufens
Uiuentes rapit inferias: quos imolet umbris.
Captiuoq rogi ꝑfundat sanguine flamas.
I nde miago procul ĩfensam cõtenderat hastã.
Ille astu subit. at tremebunda suꝑuolat hasta.
Et genua amplectens effatur talia supplex.
ꝑpatrios manes et spes suergentis uili

Expanded text:
haec te prima dies bello dedit, haec eadem aufert, haec te prima dies bello dedit, haec eadem aufert, cum tamen ingentis Rutulorum linquis acervos. Nec iam fama mali tanti, sed certior auctor advolat Aeneae, tenui discrimine leti esse suos, versis tempus succurrere Teucris. Proxima quaeque metit gladio latumque per agmen ardens limitem agit ferro, te, Turne, superbum caede nova quaerens. Pallas, Euander, in ipsis omnia sunt oculis, mensae, quas advena primas tunc adiit, dextraeque datae. Sulmone creatos quattuor hic iuvenes, totidem, quos educat Ufens, viventis rapit, inferias quos immolet umbris captivoque rogi perfundat sanguine flammas. Inde Mago procul infensam contenderat hastam. Ille astu subit ac tremibunda supervolat hasta, et genua amplectens effatur talia supplex: Per patrios manis et spes surgentis Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
Una eadenq uia sanguis animusq sequuntur.
Coͣruit in uulrius. sonitũ suꝑ arma dedere.
Et terrã hostilẽ moriens petit ore cruento
Quẽ tũnus suꝑ assisteris.
Archades hec ĩquit memores mea dicta referte
Fuandro. qualẽ meruit pallanta remitto.
Q uisꝗs honos tumuli ꝗtꝗd solamen humandi est
Largior. haud illi stabunt eneia paruo
Nospicia: et leuo pressit pede talia fatus
Exanimẽ rapiens ĩmania põdera balthei
Impressũq nefas una sub nocte iugali
Cesa manus iuuenũ fede thalamiq cruenti.
Que clonis euritides multo cęlauerat auro
Quo nũc turnus ouat spolio. gaudetq potitus.
Nescia mens hominũ fati sortisq future.
Et seruare modũ rebus sublata secundis.
Turno tẽpus erit. magno cũ optauerit emptũ
Intactũ pallanta. et cũ spolia ista diemq
Oderit. at socu multugemitu lacrimisq
Impositũ scuto referũt pallanta frequẽtes
O delor atq decus magnũ rediture parenti.

Expanded text:
una eademque via sanguis animusque sequuntur. una eademque via sanguis animusque sequuntur. Corruit in volnus, sonitum super arma dedere et terram hostilem moriens petit ore cruento. Quem Turnus super adsistens, Arcades, haec, inquit, memores mea dicta referte Euandro; qualem meruit, Pallanta remitto. Quisquis honos tumuli, quidquid solamen humandi est, largior. Haud illi stabunt Aeneia parvo hospitia. Et laevo pressit pede talia fatus exanimem, rapiens immania pondera baltei impressumque nefas, una sub nocte iugali caesa manus iuvenum foede thalamique cruenti, quae Clonus Eurytides multo caelaverat auro; quo nunc Turnus ovat spolio gaudetque potitus. Nescia mens hominum fati sortisque futurae et servare modum, rebus sublata secundis! Turno tempus erit, magno cum optaverit emptum intactum Pallanta et cum spolia ista diemque oderit. At socii multo gemitu lacrimisque impositum scuto referunt Pallanta frequentes. O dolor atque decus magnum rediture parenti
Abbreviated transcription (Latin):
Stat sua cuiq dies breue et ĩ reparabile tẽpus
Om̃ib est uite. sed famã extendere factis
Noc uirtutis opus. troie sub menibus altis
T ot nati cecidere deũ. quin occidit una
Sarpedon mea progenies. etiã sua turnũ
Fata uocant. mętasq dati ꝑuenit ad xiii.
Sic ait. atq oculos rutulorũ reicit aruis.
At pallas magnis emittit uiribus hastam.
Uaginaq caua fulgentẽ diripit erisem.
Illa uolans humeri surgũt qua tegmiria sũma
Incidit. atq uiam dipei molita ꝑ oras
Tandẽ et iam magno strinxit de corpore tuni.
Hic tũnus ferro prefixũ robur acuto
In pallanta diu librans iacit atq ita fatur.
Aspice nũc mage sit nostrũ penetrabile telũ.
Dixerat. ac clipeũ tot ferri terga tot eris
Cũ pellis totiens obeat circundata tauri¬
U ibranti cuspis mediũ transue̾berat ictu
Loriceq moras et pectus perforat ingeris
Ille rapit calidũ frustra de uulnere telũ.

Expanded text:
Stat sua cuique dies, breve et inreparabile tempus Stat sua cuique dies, breve et inreparabile tempus omnibus est vitae: sed famam extendere factis, hoc virtutis opus. Troiae sub moenibus altis tot nati cecidere deum; quin occidit una Sarpedon, mea progenies. Etiam sua Turnum fata vocant, metasque dati pervenit ad aevi. Sic ait atque oculos Rutulorum reicit arvis. At Pallas magnis emittit viribus hastam vaginaque cava fulgentem deripit ensem. Illa volans umeri surgunt qua tegmina summa incidit atque viam clipei molita per oras tandem etiam magno strinxit de corpore Turni. Hic Turnus ferro praefixum robur acuto in Pallanta diu librans iacit atque ita fatur: Adspice, num mage sit nostrum penetrabile telum. Dixerat; at clipeum, tot ferri terga, tot aeris, quem pellis totiens obeat circumdata tauri, vibranti cuspis medium transverberat ictu loricaeque moras et pectus perforat ingens. Ille rapit calidum frustra de volnere telum:
Abbreviated transcription (Latin):
uiratur. stupet ĩ turno. corpusq ꝑ ingens
Lumina uoluit. obitq truci procul omĩa uisu.
Talibus et dictis it contra dicta tiranni.
Aut spolus ego iam raptis laudabor opimis
Aut leto insigni. sorti pater equus utriq est.
Tolle minas. fatus. mediũ procedit ĩ equor.
Frigidus archadibus coit ĩ precordia sanguis.
Desiluit tĩͣus biiugis. pedes apparat ire¬
Cominus. utq leo specula cũ uidit ab alta
S tare procul cãpis meditantẽ prelia taurũ
Aduolat. haud alia est timi uenientis imago.
Hũc ubi contiguũ misse fore credidit hastȩ.
Ire prior pallas. si qua fors adiuuet ausum
Uiribus ĩparibus magnũq ita ad ethera fatur.
ꝑ patris hospiciũ et mẽsas quas aduena adisti
Te precor alcyde cęptis ingentibus ad sis
Cernat semineci sibi me raꝑe arma cruenta.
Uictoremq ferant moric̃tia lumina turni.
Auduit alcydes iuuenc̃ magnũq sub imo
Corde premit gemitũ lacrimasq effudit ĩ anes.
Tũ genitor natũ dictis affatur amicis.

Expanded text:
iratus stupet in Turno corpusque per ingens lumina volvit obitque truci procul omnia visu talibus et dictis it contra dicta tyranni: Aut spoliis ego iam raptis laudabor opimis aut leto insigni: sorti pater aequus utrique est. Tolle minas. Fatus medium procedit in aequor. Frigidus Arcadibus coit in praecordia sanguis. Desiluit Turnus biiugis, pedes apparat irecomminus; utque leo, specula cum vidit ab alta stare procul campis meditantem in proelia taurum, advolat: haud alia est Turni venientis imago. Hunc ubi contiguum missae fore credidit hastae, ire prior Pallas, siqua fors adiuvet ausum viribus imparibus, magnumque ita ad aethera fatur: Per patris hospitium et mensas, quas advena adisti, te precor, Alcide, coeptis ingentibus adsis. Cernat semineci sibi me rapere arma cruenta victoremque ferant morientia lumina Turni. Audiit Alcides iuvenem magnumque sub imo corde premit gemitum lacrimasque effundit inanis. Tum Genitor natum dictis adfatur amicis:
Abbreviated transcription (Latin):
a duentante dea ꝓcul o. ꝓcul este profani
Condamat uates. totoq absistite luco.
Tuq inuade uiam. uaginaq eripe ferrum.
Nũc animis opus enea nũc pectore firmo.
Tantũ effata furens antro se ĩmisit aperto.
Ille ducẽ haud timidis uadẽtem passibus equat.
Dii quibus ĩperiũ est animarũ. ũbrȩq filentes
Et chaos et flegeton loca nocte silentia late
Sit michi fas audita loqui. sit numine uestro
Pandere res alta terra et caligine mersas.
Ibant obscuri sola sub nocte per umbras
Perq domus ditis uacuas et inania regra.

Expanded text:
adventante dea. Procul O procul este, profani, adventante dea. Procul O procul este, profani, conclamat vates, totoque absistite luco; tuque invade viam, vaginaque eripe ferrum: nunc animis opus, Aenea, nunc pectore firmo. Tantum effata, furens antro se immisit aperto; ille ducem haud timidis vadentem passibus aequat. Di, quibus imperium est animarum, umbraeque silentes, et Chaos, et Phlegethon, loca nocte tacentia late, sit mihi fas audita loqui; sit numine vestro pandere res alta terra et caligine mersas! Ibant obscuri perque domos Ditis vacuas et inania regna
Abbreviated transcription (Latin):
Scrupea tuta lacii nigro nemorũq tenebris:
Q uã suꝑ haud ullȩ poterãt ĩpune uolantes
Tendere iter pẽnis talis se se alitus atris
Faucibus effundens suꝑa ad cõuexa ferebat.
Unde locũ grai dixerunt nomine auerniũ.
Quatuor hic primũ nigrantis terga iuuericos
Constituit. frontiq ĩuergit uina sacerdos
Et sũmas cãpens media inter cornua setas
Ignibus imponit sacris libamina prima
Uoce uocans hecaten celoq hereboq potentẽ.
Supponũt alii cultros tepidũq cruorem
Succipiunt pateris. ip̃e atri uelleris agnam
Eneas matri eumenidũ magnęq sorori
Ense ferit. sterilẽq tibi proserpina uaccam.
Tũc stigio regi nocturnas incoat aras.
Et solida imponit taurorũ uiscera flamis.
Pingue suꝑq oleũ fundens ardentibus extis.
Ecce autẽ primi sub limina solis et ortus.
Sub pedibus mugire solũ et iuga cepta moueri
Siluarũ uiseq canes ululare ꝑ umbrã

Expanded text:
scrupea, tuta lacu nigro nemorumque tenebris, scrupea, tuta lacu nigro nemorumque tenebris, quam super haud ullae poterant impune volantes tendere iter pennis—talis sese halitus atris faucibus effundens supera ad convexa ferebat: unde locum Grai dixerunt nomine Aornon. quattuor hic primum nigrantis terga iuvencos constituit, frontique invergit vina sacerdos; et summas carpens media inter cornua saetas ignibus imponit sacris, libamina prima, voce vocans Hecaten, Caeloque Ereboque potentem. Supponunt alii cultros, tepidumque cruorem suscipiunt pateris. Ipse atri velleris agnam Aeneas matri Eumenidum magnaeque sorori ense ferit, sterilemque tibi. Proserpina, vaccam. Tum Stygio regi nocturnas inchoat aras, et solida imponit taurorum viscera flammis, pingue superque oleum infundens ardentibus extis. Ecce autem, primi sub lumina solis et ortus, sub pedibus mugire solum, et iuga coepta moveri silvarum, visaeque canes ululare per umbram,
Abbreviated transcription (Latin):
Cõstituũt. decorantq suꝑ fulgẽtibus armis.
Pars calidos latices et aena iuidantia flamis
E xpediunt. corpusq lauãt frigentis et ungũt.
F it gemitus. tũ mẽbra thoro defleta reponũt
Purpureasq suꝑ uestes uelamina nota
Coniciunt. pars ingenti subiere feretro.
Triste ministeriũ et subiectã more parentũ
Aduersi tenuere facem. cõgesta cremantur¬
Turea dona dapes fuso cratheres oliuo.
Postꝙͣ collapsi cineres et flama quieuit
Relliquias uino et bibulã lauere fauillam.
Ossaq lecta cado texit coryneus aeno.
Idem ter socios pura aiͣcuntulit unda
Spargens rore leui et ramo felicis oliue.
Lustrauitq uiros dixitq nouissima uerba.
At pius eneas ingenti mole sepulcrũ.
Imponit suaq arma uiro remũq tubamq¬
a onte sub aerio qui nũc misenus ab illo
Dicitur eternũq tenet ꝑ secula nomen.
ti is actis propere exequitur precepta sibille.
S pelunca alta fuit uastoq ĩmanis hiatu

Expanded text:
constituunt, decorantque super fulgentibus armis. constituunt, decorantque super fulgentibus armis. Pars calidos latices et aëna undantia flammis expediunt, corpusque lavant frigentis et unguunt. Fit gemitus. Tum membra toro defleta reponunt, purpureasque super vestes, velamina nota, coniciunt. Pars ingenti subiere feretro, triste ministerium, et subiectam more parentum aversi tenuere facem. Congesta cremanturturea dona, dapes, fuso crateres olivo. Postquam conlapsi cineres et flamma quievit reliquias vino et bibulam lavere favillam, ossaque lecta cado texit Corynaeus aëno. Idem ter socios pura circumtulit unda, spargens rore levi et ramo felicis olivae, lustravitque viros, dixitque novissima verba. At pius Aeneas ingenti mole sepulcrum imponit, suaque arma viro, remumque tubamque, monte sub aërio, qui nunc Misenus ab illo dicitur, aeternumque tenet per saecula nomen. His actis, propere exsequitur praecepta Sibyllae. Spelunca alta fuit vastoque immanis hiatu,
Abbreviated transcription (Latin):
Ramus humũ tuq o dubiis ne defice rebus
Diua parens. sic effatus uestigia pressit
Obseruans q̃ signa ferãt quo tendere ꝑgant
Pascentes. ille tantum prodire uolarido
Quantũ acie possent oculi scruare scquentũ.
Inde ubi uenere ad fauces graue olentis auerni.
Tollunt sẽ celeres. liꝗdũq ꝑ aera lapse
Sedibus optatis gemina suꝑ arbore sidurit.
Discolor unde auri ꝑ ramos aura refulsit.
Quale solet siluis brumali frigore uiscũ
F ronde uirere noua: quod nõ sua seminat arbos
Et crocco fetu terctis circundare truncos.
Talis erat species auri frondentis opaca
Ilite sic leni crepitabat bractea uento.
Coͣuipit eneas extemplo auidusq refringit
Cunctantẽ et uatis portat sub tecta sibille.
Nec minus interea misenũ ĩ litore teucri
Fͦ lebant: et cineri ingrato suprema ferebãt.
Principio pinguẽ tedis et robore sc̃cto
Ingentẽ struxere pirã: cui frondibus atris
Intexũt latera et ferales ante cupressos

Expanded text:
ramus humum. Tuque, O, dubiis ne defice rebus, ramus humum. Tuque, O, dubiis ne defice rebus, diva parens. Sic effatus vestigia pressit, observans quae signa ferant, quo tendere pergant. Pascentes illae tantum prodire volando, quantum acie possent oculi servare sequentum. Inde ubi venere ad fauces grave olentis Averni, tollunt se celeres, liquidumque per aëra lapsae sedibus optatis geminae super arbore sidunt, discolor unde auri per ramos aura refulsit. Quale solet silvis brumali frigore viscum fronde virere nova, quod non sua seminat arbos, et croceo fetu teretis circumdare truncos, talis erat species auri frondentis opaca ilice, sic leni crepitabat brattea vento. Corripit Aeneas extemplo avidusque refringit cunctantem, et vatis portat sub tecta Sibyllae. Nec minus interea Misenum in litore Teucri flebant, et cineri ingrato suprema ferebant. Principio pinguem taedis et robore secto ingentem struxere pyram, cui frondibus atris intexunt latera, et ferales ante cupressos
Abbreviated transcription (Latin):
Inter saxa uirũ spumosa ĩmerserat unda.
Ergo om̃es magno circũ clamore fremebã:.
Precipue pius ereas. tũ iussa sibille
Haud mora festinãt flentes. aramq sepulcro
Congerere arboribus. celoq educere certãt.
Itur ĩ antiquã siluã stabula alta ferarũ.
Procũbũt picee sonat icta securibus ilex.
F raxineeq trabes. cuneis et fissile robur
Scinditur. ac uoluũt ingẽtes montib ornos.
Nec non eneas opera inter talia primus
Hortatur socios. paribusq accingitur armis.
Atq hec ip̃e suo tristi cũ corde uolutat
Aspectans siluã ĩmensã et sic forte precatur.
Sinũc se nobis ille aureus arbore ramus
Ostentat nemore ĩ tanto quãdo oĩa uere
Neu nimiu de te uates misene locuta est.
Uix ea fatus erat. gemine cũ forte columbe
Ipsa sub ora uiri çelo uenere uolantes.
Et uiridi sedere solo. tũ maximus heros
uaternas agnoscit aues letusq precatur.
E ste duces o si qua uia est cursumq ꝑ auras
Dirigite in lucos ubi pĩguem diues opicat

Expanded text:
inter saxa virum spumosa inmerserat unda. Ergo omnes magno circum clamore fremebant, praecipue pius Aeneas. Tum iussa Sibyllae, haud mora, festinant flentes, aramque sepulchri congerere arboribus caeloque educere certant. Itur in antiquam silvam, stabula alta ferarum; procumbunt piceae, sonat icta securibus ilex, fraxineaeque trabes cuneis et fissile robur scinditur, advolvunt ingentis montibus ornos. Nec non Aeneas opera inter talia primus hortatur socios, paribusque accingitur armis. Atque haec ipse suo tristi cum corde volutat, aspectans silvam inmensam, et sic voce precatur: Si nunc se nobis ille aureus arbore ramus ostendat nemore in tanto, quando omnia vere heu nimium de te vates, Misene, locuta est. Vix ea fatus erat, geminae cum forte columbae ipsa sub ora viri caelo venere volantes, et viridi sedere solo. Tum maximus heros maternas agnoscit aves, laetusque precatur: Este duces, O, si qua via est, cursumque per auras dirigite in lucos, ubi pinguem dives opacat
Abbreviated transcription (Latin):
Ponte sonat: seuãq exalat opaca mephitĩ.
Hĩc itale gentes: om̃isq enotria tellus
Indubus responsa petũt. huc dona sacerdos
Cũ tulit et cesarũ ouiu sub nocte silenti
Pellib incubuit stratis somnosq petiuit¬
u ulta modis simulatra uidet uolitantia miris
Et uarias audit uoces fruiturq dcorum
Colloquio. atq imis acherorita affatur auernis.
Hic et tũ pater ip̃e petens responsa latinus
Centũ lanigeras mactabat rite bidentes
Atq harũ effultus tergo stratisq iacebat
Uelleribus subita ex alto uox reddita luco est.
Ne pete cõnubus natã sociare latinis
Omea progenies thalamis neu crede paratis
Externi uenient generi: ꝗ sanguine nostrũ

Expanded text:
fonte sonat saevamque exhalat opaca mephitim. fonte sonat saevamque exhalat opaca mephitim. Hinc Italae gentes omnisque Oenotria tellus in dubiis responsa petunt; huc dona sacerdos cum tulit et caesarum ovium sub nocte silenti pellibus incubuit stratis somnosque petivit, multa modis simulacra videt volitantia miris et varias audit voces fruiturque deorum conloquio atque imis Acheronta adfatur Avernis. Hic et tum pater ipse petens responsa Latinus centum lanigeras mactabat rite bidentis atque harum effultus tergo stratisque iacebat velleribus: subita ex alto vox reddita luco est: Ne pete conubiis natam sociare Latinis, O mea progenies, thalamis neu crede paratis: externi venient generi, qui sanguine nostru
Abbreviated transcription (Latin):
Laurentisq ab ea nomen posuisse colonis.
Nuiꝰ apes sũmũ dense mirabile dictu
S tridore ĩgenti liqdũ trans ethera uecte
Obsedere apicẽ et pedibus ꝑ mutua nexis
Examen subitũ ramo frondente pependit.
Continuo uates. extẽnũ cernimus inquit
Aduẽtare uirũ et partes petere agmen easdẽ
Partibus ex hisdẽ et sũma dominarier arte.
Preterea castis a dolet dũ altaria tedis
Et iuxta genitorem astat lauinia uirgo
Uisa nefas lõgis cõprendere crinibus ignem
Atq om̃em ornatũ flama crepitãte cremari
Regalesq accensa comas accensa coronã
Insignẽ gẽmis tũ fumida lumine fuluo
In uolui. ac totis uulcanũ spargere tectis.
Id uero horendũ ac uisu mirabile ferri.
Nãq fore illustrẽ fama fatisq canebant
I psam. sed populo magnũ portendere bellũ.
At rex solicitus mõstris oracula fauni
F atidici genitoris adit. lucosq sub alta
Cõsulit albunea: nemorũ q̃ maxima sacro

Expanded text:
Laurentisque ab ea nomen posuisse colonis. Laurentisque ab ea nomen posuisse colonis. Huius apes summum densae mirabile dictu, stridore ingenti liquidum trans aethera vectae, obsedere apicem, ex pedibus per mutua nexis examen subitum ramo frondente pependit. Continuo vates: Externum cernimus, inquit, adventare virum et partis petere agmen easdem partibus ex isdem et summa dominarier arce. Praeterea, castis adolet dum altaria taedis et iuxta genitorem adstat Lavinia virgo, visa nefas longis comprendere crinibus ignem, atque omnem ornatum flamma crepitante cremari regalisque accensa comas, accensa coronam insignem gemmis, tum fumida lumine fulvo involvi ac totis Volcanum spargere tectis. Id vero horrendum ac visu mirabile ferri: namque fore inlustrem fama fatisque canebant ipsam, sed populo magnum portendere bellum. At rex sollicitus monstris oracula Fauni, fatidici genitoris, adit lucosque sub alta consulit Albunea, nemorum quae maxima sacro
Abbreviated transcription (Latin):
Tirrenãq manũ totãq subarma coactã
Hesperiã. maior rerũ michi nascitur ordo.
u aius opus moueo. Rex arua latinus et urbes
Iam senior lõga placidas ĩ pace regebat.
Hũc fauno et nĩpha genitũ laurẽte marica
Accepimus. faurio picus pater: isq parentem
Te satũne refert. tu sanguinis ultimus autor.
Filius huic fato diuu prolesq uirilis
Nulla fuit. primaq oriens erepta iuuẽta est.
S ola domũ et tantas ẜuabat filia sedes.
Iam matura uiro iã plenis nubilis annis.
aulti illã magno e latio totaq petebant
Ausonia. petit ance alios pulchẽrimus om̃es
Turnus auis a tauisq potens: quẽ regia coniunx
Adiungi generũ miro proꝑabat amore.
Sed uariis portenta deũ terroribus obstant.
Laurus erat tecti medio ĩpenetralibus altis
Sacra comã inultosq metu seruata ꝑ annos
Quã pater ĩuentã primas cũ conderet artes
Ipse ferebatur phebo sacrasse latinus.

Expanded text:
Tyrrhenamque manum totamque sub arma coactam Tyrrhenamque manum totamque sub arma coactam Hesperiam. Maior rerum mihi nascitur ordo, maius opus moveo.Rex arva Latinus et urbes iam senior longa placidas in pace regebat. Hunc Fauno et nympha genitum Laurente Marica accipimus, Fauno Picus pater isque parentem te, Saturne, refert, tu sanguinis ultimus auctor. filius huic fato divom prolesque virilis nulla fuit primaque oriens erepta iuventa est. Sola domum et tantas servabat filia sedes, iam matura viro, iam plenis nubilis annis. Multi illam magno e Latio totaque petebant Ausonia. Petit ante alios pulcherrimus omnis Turnus, avis atavisque potens, quem regia coniunx adiungi generum miro properabat amore; sed variis portenta deum terroribus obstant. Laurus erat tecti medio in penetralibus altis, sacra comam multosque metu servata per annos, quam pater inventam, primas cum conderet arces, ipse ferebatur Phoebo sacrasse Latinus