comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Altera est eoium quae. neũ gencie. nũ tantũ sin. in
biis casibis effeiuntur. ut fas. nefas. Tertia cum
ut maria tura. Tetraptota uõ intelliguntur
que nominatiuo et uocatiuuo casu deficiente per
mis ordinantur prima est quotiens aniaduenti¬
mus. eaquae ex diubiis nominihus composita.
ecunt et utiaq parte declinari. idest cũ ambo
noiã declinantur: ut popilus romanus equesro¬
manus pretorurbanus. liberpater:. lonqͥaalba
Secunda est cum ea quȩ ex nominatiuo casu.sin. et
cum prius mouetur et posterius ñ dedinaur. ut in¬
bunusplehis : pseaius equuitum tribunus militum: patꝰ
et miters almilias: Certiacum exobliquo et ntõ
obliquum indebnabile he id ẽ. cumprius uersa
uite non moueiur. et posterius deibnatur. ui
senitusconsultum plebris citum : piouidendum est
ut ne ca nomina componamus que aut composi¬
ta sunt aut componi non possunt.

Expanded text:
altera est eorum quae neutro genere numero tantum singulari altera est eorum quae neutro genere numero tantum singulari tribus casibus efferuntur, ut fas nefas; tertia, cumut maria rura. tetraptota uero intelleguntur quae nominatiuo et uocatiuo casu deficiente per mis ordinatur. prima est quotiens animaduertimus ea quae ex duobus nominibus conposita erunt ex utraque parte declinari, id est cum ambo nomina declinantur, ut populus Romanus, eques Romanus, praetor urbanus, Liber pater, Longa Alba: secunda est cum ea quae ex nominatiuo casu singularnatiuus, id est cum prius mouetur et posterius non declinatur, ut tribunus plebis, praefectus equitum, tribunus militum, pater et mater familias: tertia, cum ex obliquo et nominatiuo obliquum indeclinabilem habebit, id est cum prius uersa uice non mouetur et posterius declinatur, ut senatus consultum, plebi scitum. prouidendum est ut ne ea nomina conponamus quae aut conposita sunt aut conponi non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueriꝰ hȩc etum induobus tantũ modis indedẽ
uariantur quod quidem productione et cor¬
reptione distinguimus simplex uel unic a cũ
peromnes casus nomen uniformiter currit
nec usꝙ indeclinatione uariatur. et fit in
his quae aetiam agrecis aptot a dicun .ir. qđ
prima pofitione sui non cadunt ut frugi nequam
nugas. nihili. De qua forma sunt etiam nomĩa
numetorum in declinabilia ab iiiͦiʳ. usq ad centũ
Nam abuno usq ad tres peromnes casus numeri
declinantur. et item aducentis et deinceps p̾iermil¬
le. Sunt quoq alio geneie monoptota. quae abłta
tum modo enuntiantur et ohid monoptotadicunt:¬
osut sponte. natu. taho. Item diptota intelliguntur
ea que singłi.nũ. casu tantum. nominat et uocat.
si militer efferuntut: ceteris difficentibus. ut iuppit
Triptota identidem trina ratu ne tenentur. prĩ
natione exteris defficientibus inueniuntur cũ
nũo płi per onmesuarentur. ut opis. opem. ope

Expanded text:
ueru. haec enim duobus tantum modis in declinatione uariantur, quod quidem productione et correptione distinguimus. simplex uel unita, cum per omnes casus nomen uniformiter currit nec usquam in declinatione uariatur, et fit in his quae etiam a Graecis aptota dicuntur, quod a prima positione sui non cadunt, ut frugi nequam nugas nihili. de qua forma sunt etiam nomina numerorum indeclinabilia a quattuor usque ad centum. nam ab uno usque ad tres per omnes casus numeri declinantur et item a ducentis et deinceps praeter mille. sunt quoque alio genere monoptota, quae per ablatiuum tantum modo enuntiantur et ob id monoptota dicuntur, ut sponte natu tabo. item diptota intelleguntur ea quae singulari numero casu tantum nominatiuo et uocatiuo similiter efferuntur ceteris deficientibus, ut Iuppiter. triptota identidem trina ratione tenentur: primanatione ceteris deficientibus inueniuntur, cum in plurali per omnes uarientur, ut opis opem ope;
Abbreviated transcription (Latin):
nis dictum fertur. Literatum tudices amaras et
se ferunt. Litterauim radices amaras esse futu
iocundiores. uõ. łi pd o marce poreucatone
dites amatas esse fructus dulcio es .G. martonũ
porciorumcaconesum dictum fertur Lute¬
ratum radies amatas esse fructus dulto es

Expanded text:
it dicere litterarum radices amaras esse, se ferunt litterarum radices amaras esse, fructus iocundiores; uocatiuo, o tu Marce Porci Cato, ne dices amaras esse, fructus dulciores; genetiuo, Marcorum Porciorum Catonum dictum fertur litterarum radices amaras esse, fructus dulciores
Abbreviated transcription (Latin):
ierarum radices ainacas esse factus dulcioces.
hoc quoq exemploceterechite declinaciones fRra¬
cenuu subiuentur. Nominat puplius uirqi¬
lius maro dixit. Auri sacra fames: Si mulier ñto
Incerrogatus quomodoorator sactus sit : Pp.
pliis iuni iinpẽdiens oleum.Similiter noto
diogenes cynicus filosophus indie accens
lucerna ꝗrebat hominem .S. diogenis cynici
concem cunicum philosophum aiunt diligẽ¬
tor id quoq. Uoc odiogene cunice philosophe
losopho memoua traditum est indie accẽsa lu¬
cerna quaesitum hominem esse:¬

Expanded text:
terarum radices amaras esse, fructus dulciores. hoc quoque exemplo ceterae chriae declinationes subicientur. nominatiuo, Puplius Vergilius Maro dixit «auri sacra fames»: similiter nomiinterrogatus quo modo orator factus sit respondit: plus uino inpendens olei. similiter nominatiuo, Diogenes cynicus philosophus in die accensa lucerna quaerebat hominem; genetiuo, Diogenis cynici genen cynicum philosophum aiunt diligenter, id quoque; uocatiuo, o Diogene cynice philosophe, losopho memoriae traditum est in die accensa lucerna quaesitum hominem esse
Abbreviated transcription (Latin):
perfectum finiciuoꝵ futõ optatiuorum ueluiti dixi
ut facias cęterum et inpeisto subiunctiuorum iũgi
diximus sedhane ad fere differentiam:ut intersĩt
utzum dixerit dixi uefaceres andixi ue facras
ennuntiemus: qĩ in superiore dixi uefaceres et
ueio quod est dixi ut facias dixi tem tempis ps̃¬
siguificat in fa̾cti futõ suspendit. cum ad huc qm̃
picto inperfetum inperfecto sic dicerẽ siscirem.
pliis quampe fectum plusquam ꝑfecto sic dixissez
siscissem. Item inprifẽplus quampftõ sie. dicerem
tibi siscissem. et uei sauice. plq̃peifeẽ inpfẽ sic scuip¬
sissem tibi feisi scirem. et priore quidem sei mone
scuberem tibi si scissem significat. fuisse scriptuꝵ
uel semelsi sepius cogno nussa sequenti sccipsisse
tibi si scriem significat sȩpese scapseio scaiptuum
fiusse: si ud semo scuet. siquid difficultatis in se
habere iudebitur ⁊es nõ mihi inpotabis. poterit
tamen ihȩx qualiscunq est pñtia communi corrigi.

Expanded text:
perfectum finitiuorum futuro optatiuorum, ueluti dixi ut facias. ceterum et inperfecto subiunctiuorum iungi diximus, sed hanc adfert differentiam, ut intersit utrum dixi ut faceres an dixi ut facias enuntiemus, quoniam in superiore, dixi ut faceres, etuero quod est dixi ut facias dicti tempus psignificat, facti in futuro suspendit, cum adhuc, quonpacto: inperfectum inperfecto sic, dicerem si scirem; plusquamperfectum plusquamperfecto sic, dixissem si scissem; item inperfectum plusquamperfecto sic, scriberem tibi si scissem; et uersa uice plusquamperfectum inperfecto sic, scripsissem tibi si scirem. et priore quidem sermone, scriberem tibi si scissem, significat fuisse se scripturum uel semel, si saepius cognouisset; sequenti, scripsissem tibi si scirem, significat saepe se scripturum fuisse, si uel semel sciret. siquid difficultatis in se habere uidebitur res, non mihi inputabis; poterit tamen haec, qualiscumque est, praesentia communi corrigi.
Abbreviated transcription (Latin):
diffeaenter locutus est. Soloeasimusfit medis qnalib
quartuordecim aut ut quidam. quindecim. In mutati¬
onegenetum. tani nomis qͥ piono inis. easuum. nume¬
ioium. psonitum. temporum. ꝓ qualitatem iborũ.
dus conlationis. ꝓ gẽminationem ab nuendi . ꝓ.decẽ¬
tus pocdinis inmutationes. Primus modussoloe¬
uisini fit ꝑ inmutationem genetum nomis cumdi¬
cimus atra frd& silex aut a maȩ corticis. aut pari¬
minum. ut quis mulier. quom dici debeat quae mu¬
lier. Apud piciuuum quis tu es mulier qui me

Expanded text:
differenter locutus est. soloecismus fit modis generalibus differenter locutus est. soloecismus fit modis generalibus quattuordecim aut, ut quidam, quindecim; inmutatione generum tam nominis quam pronominis, casuum numerorum personarum temporum, per qualitatem uerborudus conlationis, per geminationem abnuendi, per accentus, per ordinis inmutationem. primus modus soloecismi fit per inmutationem generum nominis, cum dicimus «atra silex» aut «amarae corticis» aut «purminum, ut quis mulier, cum dici debeat quae mulier, apud Pacuuium «quis tu es, mulier, quae me
Abbreviated transcription (Latin):
plene pronũtiemis. Miotaasii quoq sunt cum
infine partis orationis inuenitur .m. littera et in¬
cipiat sequens a uocali: quȩ nõ sit loco consonãtis
posita. Hec enimscribitur quidem. non auteme
enuntiatur. ut Quousq tandem abutere. Tunc
autem pronuntiamus.m. litteram cum sequitur¬
uotalis loco consonantis posita. ut ẽ. cumiuno Uirg¬
eternum seruans sub pectore uulnus. Distinctio qͦq
quȩ sepecat uerba. ut est dum condeet uthem . in. Sieg¬
q d .l. quę pronuntiatio secuanda. nesat harharismꝰ ne sit
distuibans orationem et uitium incontextu
partium orationis contia regulam actis gram matigȩ
factum. idẽ. non conueniens rationi sermonis iunctu
÷ inteqri ser monis corruptio. uel aciuitate ciliciȩ qua&
sołe olim dicchatur. Nunc pomprioplis uocatuns cui
id uitium soloecisinum dictum es. Latine a qiubuisdã
Tribiligo a ppellatur. uel asolone legum auetore. qui ni¬

Expanded text:
plene pronuntiemus. myotacismi quoque sunt cum plene pronuntiemus. myotacismi quoque sunt cum in fine partis orationis inuenitur m littera et incipiat sequens a uocali quae non sit loco consonantis posita. haec enim scribitur quidem, non autem enuntiatur, ut «quousque tandem abutere». tunc autem pronuntiamus m litteram, cum sequituuocalis loco consonantis posita, ut est «cum Iuno aeternum seruans sub pectore uulnus». distinctio quoque, quae separat uerba, ut est «dum conderet urbem / infe. quae pronuntiatio seruanda, ne sit barbarismus, disturbans orationem et uitium in contextu partium orationis contra regulam artis grammaticae factum, id est non conueniens rationi sermonis iuncturid est integri sermonis corruptio: uel a ciuitate Ciliciae quae Soloe olim dicebatur, nunc Pompeiopolis uocatur, cuius id uitium soloecismus dictum est; Latine a quibusdam stribiligo appellatur: uel a Solone legum auctore, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
i. mutationẽ luterę. si litteram aliam pro alia pronũ¬
tiemus ut asueiie pro aduenire. Transmutatione
cum in eadem distione cõmutatis inse luteris utamur
ut leliquias. sip.L. litteram pronimtiemus. cum debeat pR.
prima sylli dici: reliquie. Item lerigionẽ similiter pzo
Relegione. mutatili.ł. & R & L. litteris. eodem modo
t anpister pro tantispee.pechlipfin e clibȩ pfi echlipsyn quoq¬
idẽ ꝓ unius littecȩ elisionem. ut repsitum. pro repoifus.
Sunt p̾terea pronuntiationes quȩdam iutia que non nulli
barbatis mos piitant. Fotacismi. Labdatismi. myortacismi.
hẏatus conlisiones: et omnia qua plus aequo minus¬
uc sonantia ab etuditis autibus respiuntur. hȩc iutia
prolocuti controueisiam de nomine ꝑtinatibus re¬
linquimus. Iotacismi sunt. cum .i. littera supra iustũ
decorem indictionibus extenditur. Labclacismi
similiter si lucemprima sylla uel almam nimiũ

Expanded text:
mutatione litterae, si litteram aliam pro alia pronunmutatione litterae, si litteram aliam pro alia pronuntiemus, ut aruenire pro aduenire. transmutatione, cum in eadem dictione conmutatis inter se litteris utamur, ut leriquias si per l litteram pronuntiemus, cum debeat per r prima syllaba dici, reliquiae; item lerigionem similiter pro religione mutatis r et l litteris; eodem modo tanpister pro tantisper. per ecthlipsin quoque, id est per unius litterae elisionem, ut repsitum pro repositum. sunt praeterea pronuntiationis quaedam uitia, quae non nulli barbarismos putant, iotacismi labdacismi myotacismi hiatus conlisiones et omnia quae plus aequo minusue sonantia ab eruditis auribus respuuntur. haec uitia praelocuti controuersiam de nomine pertinacibus relinquimus. iotacismi sunt cum i littera supra iustum decorem in distinctionibus extenditur. labdacismi similiter, si lucem prima syllaba uel almam nimium
Abbreviated transcription (Latin):
Demictionspecies sunt eque quattuor detracti¬
one iemporis. Litterae syllabe aspirationis. tẽ¬
poris ut si quisdicat fet uere correpte. cũ produ¬
a debeat media syllaba ut ferue̾ leutatem.
Luteee ut sidetracta. A liuera ptordicamus: ut
lucius prctor. ne rusticusfias. cum deheat. ue
pionuntiati pnictor sed stiucturȩ gratia Nlla
longa corripitur. syllibe ut si quis dicat temineie
dicat peo emneie. ut iuigilius. et non temineiedi¬
uos. Aspirationis. ut siquis dicat. omo sine aspira¬
tione cum debeat aspeie pionuntiari. hae autem
species inueniuntur locis tribus. In pama parte
dictionis in media. in nouissima: Inprima parte
fit per apheresin .i. detnictionem ut liq pione¬
lĩq In media ꝑ sincope᷑ .i. conlisionem ut nantes
pronatantes: in nouissima sylla ꝑ aprocopet i
absusionem ut uolupe pro uoluptate: et ut si de¬
cufitiuo sine .m.Lietea domu dixetis. ꝓ alleget¬

Expanded text:
detractionis species sunt aeque quattuor, detractidetractionis species sunt aeque quattuor, detractione temporis litterae syllabae adspirationis: temporis, ut siquis dicat feruere correpte, cum produci debeat media syllaba, ut «feruere Leucaten»; litterae, ut si detracta a littera pretor dicamus, ut Lucilius «pretor ne rusticus fiat», cum debeat ae pronuntiari, praetor sed structurae gratia syllaba longa corripitur; syllabae, ut siquis temnere dicat pro contemnere, ut Vergilius «et non temnere diuos»; adspirationis, ut siquis dicat omo sine adspiratione, cum debeat aspere pronuntiari. hae autem species inueniuntur locis tribus, in prima parte dictionis, in media, in nouissima: in parte prima fit per aphaeresin, id est detractionem, ut linque pro relinque; in media per syncopen, id est concisionem, ut nantes pro natantes; in nouissima per apocopen, id est abscisionem, ut uolup pro uoluptate, et ut si accusatiuo sine m littera domu dixeris. per parallagen
Abbreviated transcription (Latin):
Artiumgnã sunt plura: quarum giammatica sola
litteralis est: ex qua ⁊ ethorice et poeticae consist¬
unt. ld cuco litteralis dicta: quod aluttecis incpi¬
at. Hamet grammaticus Latine Litteratus est
uppellatus. et grammaticalitteratura q̃ formam
incipiens una figuia a notabelis. Scautus sic eã
definit. Litteia est uocis qua scribi põt forma.
Elementum est minima uis et indiuisibilis ma
teria uocis articulate. uł uniꝰ cuiusq rei initiũ
a quo sumit᷑ inceem̃tũ in quod resoluitur.¬
Litteiguit siquis relliquias geminata.L. lutia
pronunciet ut Relliquias danaum atq imitis
achilli Adicctione syllaba cum dicimus in a¬
uors pro inars et tetuli pto tuli:ut inauortis
inantro et nunquam huc tetulissem pedem.
ltem alituum pro alitum. Adiectione at ad spira¬
tionis hoc est scripto et sono prodiltitur ut cũ
dicimus choronam cum aspiratione cumde¬
beat leniter pronunciari. Item hemo pro emo.

Expanded text:
artium genera sunt plura, quarum grammatice sola artium genera sunt plura, quarum grammatice sola litteralis est, ex qua rhetorice et poetice consistunt; idcirco litteralis dicta, quod a litteris incipiat. nam et grammaticus Latine litterator est appellatus et grammatica litteratura, quae formam incipiens una figura notabilis. Scaurus sic eam definit, littera est uocis eius quae scribi potest forma. elementum est minima uis et indiuisteria vocis articulatae; et uniuscujusque rei initium, a quo sumitur incrementum, et in quod resolviturlitterae, ut siquis relliquias geminata l littera pronuntiet, ut relliquias Danaum Vergilius Aen. 1,30 : adiectione syllabae, cum dicimus Mauors pro Mars et tetuli pro tuli, ut «Mauortis in antro», et «numquam huc tetulissem pedem», item alituum pro alitum: adiectione adspirationis; hoc et scripto et sono proditur, ut cum dicimus choronam cum adspiratione, cum debeat leuiter pronuntiari; item hemo pro emo.
Abbreviated transcription (Latin):
tibie uel organi. que quã quã secribi nõ possit: hab&
tamen. modulatam aliquam distinctionem:
Unide quidam uocis tria officia designant elo¬
quium tinnitũ sonum. Eloquium humanae
ꝓconũtiationis ex pͥssasignificatio facilem m̃¬
tihiis exibens intellectum linnitus est fabci¬
cate materie inlisio tenui sono audicionem
iugens. Sonus est est corpotalis colisio repen¬
tinũ auribus inferens fragorem. quudquod ue¬
teres omnes sonos uoces dixecunt ut fractasq
quo quęritur: a perte describit et determinat.
Ciceto sic eam definiuit. Definitio est oratio q̃
ratione ꝑteptatendens ad usum aliquem iuitȩ
necissatium. Tullius hoc mõ eam definiuit.
Ars ett perceptionum exercitatatum cõstrutio
idunum exitum utilẽ uitę pertinentium. Ars
dicta quod arto pręcepto singula definiant:
et uelat uuas quasdam ostendat. uel a potesa
acetts unde ueteres artempro uirtie appellabãt.

Expanded text:
tibiae uel organi, quae, quamquam scribi non potest, habet tibiae uel organi, quae, quamquam scribi non potest, habet tamen modulatam aliquam distinctionem. unde quidam uocis tria officia designant, eloquium tinnitum sonum. eloquium est humanae pronuntiationis expressa significatio facilem mentibus efficiens intellectum; tinnitus est fabricatae materiae inlisio tenui sono auditionem acuens; sonus est corporalis conlisio repentinum auribus inferens fragorem. quid quod ueteres omnes sonos uoces dixerunt? ut «fractasququaeritur aperte describit et determinat. Cicero sic eam definit, «definitio est oratio quae ratione percepta tendens ad usum aliquem uitae necessarium. Tullius hoc modo eam definit, «ars est perceptionum exercitatarum constructio ad unum exitum utilem uitae pertinentium». ars dicta, quod arto praecepto singula definiat et uelut uias quasdam ostendat; uel ἀπὸ τῆς ἀρετῆς, unde ueteres artem pro uirtute appellabant.
Abbreviated transcription (Latin):
q incentiostili ctira tedditio solicita & diligens & ite
N primo lihello sermonis uniuersi memba¬
quaȩ primalegentibus aitis graminatiȩ studia.
pcipiie esie udehantur: pro qualitate ingenis pu¬
to me fitis exposiusse. nec ullius fugere suentia
arhitror totam loqndi materiam disputandiq
substantiam partibus orationis ad ministrari In hoc
nio quid esset gram matica: et quib aliis a dminicu¬
lis instruatur explicahimus.
sibilis quatĩ ĩ ip̃o ẽ. Fit aũt uel exillis aug pul¬
su. uel uerherati auis ictu. Omnis uoꝵ. aut
articulita.ẽ. aut confusa. Articuilata. ẽ ratio¬
nalis hominum loquellis explanata. Eademei
litteralis. uel scriptilis appellatur: quia lit̃tis
compͥhendi põt. Confisaẽ in rationalis uel in¬
scriptilis simplici uocissono animalium efsecta
ꝙscribi nõ põt :ut est equi hinnitus taurimu¬
qi tus. Quidã etiam modulatam uocem ad dideriẽl

Expanded text:
que intentio, stili cura, redditio sollicita et diligens et iterque intentio, stili cura, redditio sollicita et diligens et iterello sermonis uniuersi membquae prima legentibus artis grammaticae studia praecipua esse uidebantur, pro qualitate ingenii puto me satis exposuisse, nec ullius fugere scientiam arbitror totam loquendi materiam disputandique substantiam partibus orationis administrari; in hoc uero quid sit grammatica et quibus aliis adminiculis instruatur explicabimus. sibilis, quantum in ipso est. fit autem uel exilis aurae pulsu uel uerberati aeris ictu. omnis uox aut articulata est aut confusa. articulata est rationalis hominum loquellis explanata. eadem et litteralis uel scriptilis appellatur, quia litteris conprehendi potest. confusa est inrationalis uel inscriptilis, simplici uocis sono animalium effecta, quae scribi non potest, ut est equi hinnitus, tauri mugitus. quidam etiam modulatam uocem addiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
aut irascentem. ut nefas pro nefas łiue lauilã¬
Ecem uic euge. Puit uitantem ue apage sant uo¬
cantem. utheo suit silentium ut se. Tuit hyo¬
niam ut phy hiu łuit intentius aliqud demõ¬
strãcem ut. ems tut eximprouiso iliquid depe¬
hendentem ut at at: & siquasunt similia quȩ
ifseciiis potuis quamobseruationes artis indicant. Sñt
plurimȩ dictiones inceitȩ inter id ueibia re mteue¬
ctiones ut est heus heu. cla. em. Etiam alię pantes
oiationis pio inteciectione singule plures ue poriũt¬
ut est ont omi. ellum. amabo nefas ꝓnefis. ma¬
lum miserum. infandum. has enim:ut adserunt
multi in quibusdam locis interiectionis esse ip̃e decla¬
zat affectus. et feie quiequid motus animus orati¬
oni inseruent. quo detacto textus integer reppe¬
ritur. numero interiectionis accedis. intenectiõs¬
giȩti inter id uribia posuerunt. Lati ni ideo separaruat
quia hiusce modi uoces non statim sub sequũtur u̾bu
facultatem e fouet exercitatio lectionis en arrationis¬

Expanded text:
aut irascentem, ut nefas, pro nefas; aut laudantem, ut euge; aut uitantem, ut apage; aut uocantem, ut eho; aut silentium, ut st; aut ironiam, ut phy hui; aut intentius aliquid demonstrantem, ut em; aut ex inprouiso aliquid deprehendentem, ut attat; et siqua sunt similia, quae affectus potius quam obseruationes artis inducant. sunt plurimae dictiones incertae inter aduerbia et interiectiones, ut est heus heu eia em. etiam aliae partes orationis pro interiectione singulae pluresue ponuntur, ut est o mi, ellum, amabo, nefas, pro nefas, malum, miserum, infandum. has enim, ut adserunt multi, in quibusdam locis interiectiones esse ipse declarat affectus. et fere quidquid motus animi orationi inseruerit, quo detracto textus integer reperitur, numero interiectionis accedet. interiectioi inter aduerbia posuerunt; Latini ideo separarunt, quia huiusce modi uoces non statim subsequitur uerbum, facultatem fouet exercitatio lectionis enarrationis
Abbreviated transcription (Latin):
dita uel detracta demonstiat. idest seripta adspi¬
rationem non scripta leuigationem significat.
Illudetiam magna cura uidendum est quodie¬
teres omnia uel nomina uel uerba que .o. littã
finiuntur: item adueibia paloco uel coniuncti¬
ones producta extiema syllaba proferebant adeo ut
uirgilius quoq idem seruauerit. ĩ aliis aũt re¬
fugerit incultę uetustatis horrorem. & carmen
contia morem ueterum leuigauit. Inuenitur aũt
apud urigilium in uerbo posita breuis :ut nũc

Expanded text:
dita uel detracta significat. de rationem, non scripta leuigationem significat. illud etiam magna cura uidendum est quod ueteres omnia uel uerba uel nomina quae o littera finiuntur, item aduerbia uel coniunctiones producta extrema syllaba proferebant, adeo <ut> Vergilius quoque idem seruauerit, in aliis autem refugerit incultae uetustatis horrorem et carmen contra morem ueterum leuigauerit. inuenitur autem apud Vergilium in uerbo posita breuis, ut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dicta putant a lege satipa que uno rogatu
lucilius meminit imprimo: persatirũ edile
factum qui legibus oluat & Salustius in iu¬
gurta De in q̃i per satuz sententiis exꝗsitis
indeditione accipitur.
rCCOLICA dicuntur poemata sin carmen
qd̾ ad laconas ꝑtinet hec eoꝵ fuit origo quo

Expanded text:
dictam putant a lege satura, quae uno rogatu dictam putant a lege satura, quae uno rogatu Lucilius meminit in primo, «per saturam aedilem factum qui legibus soluat», et Sallustius in Iugurtha, «deinde quasi per saturam sententiis exquisitis in deditionem accipitur». bucolica dicuntur poemata secundum carmen quod ad Laconas pertinet, haec eorum fuit origo. quo
Abbreviated transcription (Latin):
comedie charathere cõpositu quales scripserũt
lucilius et horatius et persius: et olim carmẽ¬
qd ex uariis poematibus constabat. Satira uo¬
cabatur quales scripserũt pacuuius et ennius
Satira aut dicta siue asatiris qͣc similiter inhoͦ
carmine ridicule res pudendeq dñr q̃ uelut a
satiris proferutur et fiũt siue satiua alance
que referta uariis multieq premitur insacro pͥ
scordis inferebatur et acõpia ac saturitate reꝵ
satira uocabatur. Cuius gn̾is lanciu et bigꝰ
ingeorgicis meminit cum hoc mõ dĩt lãcibꝰ
et pandis fumatia redimus exta Et lances qͥ
ex liba feremus siue aquoda gnͣe farciminis
qd̾ multis rebus refertu satu dicit barro
uocitatam Est aũt hoc positu in secundo libꝰ
plautinaꝵ questionis Satrii ẽ uua passa et
polenta et nudei pim exmulso cõsparsi Ad hoc
alii addũt et de malo punico grana Alii cuite

Expanded text:
comoediae charactere compositum: quale scripserunt comoediae charactere compositum: quale scripserunt Lucilius, et Horatius, et Persius, et olim Carmequod ex uariis poematibus constabat satira uocabatur, quale scripserunt Pacuuius et Ennius. satira autem dicta siue a Satyris, quod similiter in hoc carmine ridiculae res pudendaeque dicuntur, quae uelut a Satyris proferuntur et fiunt: siue satura a lance quae referta uariis multisque primitiis in sacro apud priscos dis inferebatur et a copia ac saturitate rei satura uocabatur; cuius generis lancium et Vergilius in georgicis meminit, cum hoc modo dicit, «lancibus et pandis fumantia reddimus exta» et «lancesque et liba feremus»: siue a quodam genere farciminis, quod multis rebus refertum saturam dicit Varro uocitatum. est autem hoc positum in secundo libro Plautinarum quaestionum, «satura est uua passa et polenta et nuclei pini ex mulso consparsi». ad haec alii addunt et de malo punico grana. alii autem
Abbreviated transcription (Latin):
nari quod mortuis ul morituris ascrbitur no¬
uissimu. Iambicu est carmen maledicu plerũq
trimero uersu et epodo sequente cõpositum ut
mala soluta nauis exit alite ferens olentem
ledice cuius carmins precipui scriptores ap̃d
grecos archilogus et hipponix apud romanos
lucilius et catullus et horatius et bibaculus
Epodos dñr uersus quolibet metro scripti et
sequentes clausulas habentos particulaꝵ qͥles
sunt epodos horatii Inquibus singulis uẽsibꝰ
singule clausule adiciuntur ut nop erat et
celo fulgebat luna sereno De inde inter mino¬
ra sidera et altena iam teritur bellis ciulibꝰ
etas Deinde suis et ip̃a roma iuribus ruit &
quicũq sunt similes Dicti aũt epodos cynendo¬
chicos apartibus uersuu q̃ legitimis et ĩ tegris
uersibus aepedonte id esse acuuntur¬
atyra est carmen apud romanos nũc quidez
maledicu et ad carpenda hominu uicia argel

Expanded text:
nari, quod mortuis uel morituris ascribitur nonari, quod mortuis uel morituris ascribitur nouissimum. iambus est carmen maledicum plerumque trimetro uersu et epodo sequente conpositum, ut «mala soluta nauis exit alite / ferens olentem ιν, quod est maledicere. cuius carminis praecipui scriptores apud Graecos Archilochus et Hipponax, apud Romanos Lucilius et Catullus et Horatius et Bibaculus. epodoe dicuntur uersus quo libet metro scripti et sequentes clausulas habentes particularum, quales sunt epodoe Horatii, in quibus singulis uersibus singulae clausulae adiciuntur, ut «nox erat et caelo fulgebat luna sereno», deinde «inter minora sidera»; et «altera iam teritur bellis ciuilibus aetas», deinde «suis et ipsa Roma uiribus ruit», et quicumque sunt similes. dicti autem epodoe συνεκδοχικῶς a partibus uersuum quae legitimis et integris uersibus ἐπᾴδονται, id est accinunturdicitur carmen apud Romanos nunc quidem maledicum
Abbreviated transcription (Latin):
uł qd̃ olim patres homerici carminis in thea¬
tralibus circulis cum baculo idem uirga ꝓ¬
nunciabant. qui ab codem homero dicti sũt¬
homeriste. Elegia est carmen cõpositum
exmetro uersu pentametroq alterna uicl
positis ut diuicias alius fuluo sibi cõstruat
auro Et tenoit cultigeui multa soli. quod
gñus carminis precipue scripserunt apud
romanos propersius et tibullus & gallus imi¬
isto metro scriptitauerũt. cui opinioni consen¬
tire iudetur horatius ad albius tibullum
elegiaꝵ autore scribens ab ea qua diximus
misatione. Elegos miserabiles dicit et hoc mõ
neu misabiles decantes elogos apud romanos
aũt id carmen qd cum lamentatione extreũ
atq ultimu mortuo accinitur uenia dicitur
tremis neruus appellatus est necte. Nam et
elegia extrema mortuo accinebatur sicut uenia
Ideoq ab eade elegia uidetur tractum cognomi¬

Expanded text:
uel quod olim partes Homerici carminis in theauel quod olim partes Homerici carminis in theatralibus circulis cum baculo, id est uirga, pronuntiabant qui ab eodem Homero dicti Homeristae. elegia est carmen conpositum hexametro uersu pentametroque alternis in uicem positis, ut «diuitias alius fuluo sibi conserat auro / et teneat culti iugera multa soli». quod genus carminis praecipue scripserunt apud Romanos Propertius et Tibullus et Gallus imiθρήνους Graeci uel ἐλεεῖα isto metro scriptitauerunt. cui opinioni consentire uidetur Horatius, cum ad Albium Tibullum elegiarum auctorem scribens ab ea quam diximus miseratione elegos miserabiles dicit hoc modo, «neu miserabiles / decantes elegos». apud Romanos autem id carmen quod cum lamentatione extremum atque ultimum mortuo accinitur nenia dicitur tremus neruus appellatus est νήτη. nam et elegia extrema mortuo accinebatur sic uti nenia, ideoque ab eodem elegia uidetur tractum cognomi
Abbreviated transcription (Latin):
de camilla facit narratione sic pulsus ob ĩ uidia
regno uiresq superbas aut ut se habent secundi
et tercii libri brachis eꝰ ut inquinto ubi de ga¬
minede strictu narrat sic lictori clamidem
aurata quę plurima circũt. puepura mean¬
dro duplici meliboea cucurrit. Intextusq puer
frondosa regius ida ueloces iaculo cernos. MMessos
castigata narratio sic tñ ut oĩa complexa sint.
Antheros ut in septimo ubi amenitate luci
ac fluminis describendo facit narracionc sichũc
inter fluiuo tiberinus ameno. uerticibus rapi¬
dis & multa frauus harena. in mare prorupit
uarie circum sup̃q assuete ripis uolutres &
fluminis alueo ethera mulcebant cantu locoq
uolabant. Consequencia primus deus uates
comprehendit/ uñ postea abusiue uerbum
& solute oronis ip̃a scriptura consequtus
abaliis epos dictum rapsodia dicitur grece
uolumen uelut consuantur et prehendantꝰ

Expanded text:
de Camilla facit narrationem sic, «pulsus ob inuidiam de Camilla facit narrationem sic, «pulsus ob inuidiam regno uiresque superbas»; aut ut se habent secundus et tertius liber. βραχύς est ut in quinto, ubi de Ganymede strictim narrat sic, «uictori chlamydem auratam, quam plurima circum / purpura maeandro duplici Meliboea cucurrit, / intextusque puer frondosa regius Ida / ueloces iaculo ceruos cursuquecastigata narratio, sic tamen ut omnia conplexa sit. ἀνθηρός ut in septimo, ubi amoenitatem luci ac fluminis describendo facit narrationem sic, hunc inter fluuio Tiberinus amoeno / uerticibus rapidis et multa flauus harena / in mare prorumpit; uariae circumque supraque / adsuetae ripis uolucres et fluminis alueo / aethera mulcebant cantu lucoque dixerim, consequentiam primus deus uates conprehendit, unde postea abusiue uerbum et solutae orationis ipsa scriptura consequens ab aliis epos dictum. rapsodia dicitur Graece  in unum uolumen uelut consuantur et conprehendantur,
Abbreviated transcription (Latin):
urgilii & cetera hissimilia.
poematos dragmatici ul actiui gña sunt quatuor
apud grecos tragica comica Batyrica. mimica
apud romanos pretextata labernaria a thellana.
A ngelice. historice didascalice Angelice ẽ qua
sentencie scribuntur ut est theognidis liber. Ite
historice est qua narrationes et genealogie com
scalite est qua cõprehenditur phia ut libri em¬
pedoclis et lucrecii. Item astrologia ut phenomena¬
ut est iliados et eneidos. Secunda lirica ut ẽ archi
epos dicitur grece carmen exametria diuinaris
reꝵ et heroicarum humanarũq cõprehensio qd̃
paulo comunius carmen anditur Epos latiũ
pͥmus digne scripsit is qui romanoꝵ. gesta decc
et octo cõplexus ẽ libris qui et annales scͥbũtꝰ
q̃d singuloꝵ fere annoꝵ actus ꝯtineant sicut
pp  annales quos pontifices scribeq cõficiunt
deromanis. qd romanoꝵ res gestas declirat. Epos
aũt appellatur ut grecis placet
hoc uersu uerba respondent inmutuu ut sic

Expanded text:
Vergilii et cetera his similia. Vergilii et cetera his similia. poematos dramatici uel actiui genera sunt quattuor, apud Graecos tragica comica satyrica mimica, apud Romanos praetextata tabernaria atellana pangeltice, historice, didascalice. angeltice est qua sententiae scribuntur, ut est Theognidis liber, item chriae. historice est qua narrationes et genealogiae conscalice est qua conprehenditur philosophia Empedoclis et Lucreut est Iliadis et epos dicitur Graece carmine hexametro diuinarum rerum et heroicarum humanarumque conprehensio; quod paulo communius carmen auditur. epos Latinum primus digne scripsit is qui res Romanorum decem et octo conplexus est libris, qui et annales inscribuntur, quod singulorum fere annorum actus contineant, sicut publici annales, quos pontifices scribaeque conficiunt, uel Romanis, quod Romanorum res gestas declarant. epos autem appellatur, ut Graecis placet,hoc uersu uerba responsi in mutuam, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
longis tp̃o. septe Dochimos exduabus breuib
et longa et breui et longa tp̃oꝵ septez. pariam¬
bodes exbreui et longa et breni et duabus
diiabus longis et breui tp̃aꝵ octo Bacchiocho¬
rios ex duãbus longis et breui et longa et
breui tp̃ꝵ octo hpõdochimos exlonga ⁊ breui
et longa & breui a& longa tp̃ꝵ octo Molosospon
et historia geneualiu pedu exposuiꝰ poema¬
tum genera metrorumq tracͣtus oñdere
tp̃us est.L poemãtibuo¬
POEMATOS Genera sunt tria aut .n. actiuum
est uł imitatiuum greci dragnaticon uł mimȩ¬
ticon. cuit enaraitiuu uł enunciatiuu quod gͦci
exegiticon uł apologeticon dicũt aut comune ul
mistu qd̾ greci çinon uł micton appellant. Arcigma¬
est uł enarratiuu inquo poeta ip̃e loquitur sine
prima pars quarti. Item lucretica carmina et
cetera hissimilia: cixion ẽ id uł cõe in quo pocta
ip̃e loquitur et persone loquentes introducũt᷑ꝰ
ut e scͥpta ilias ut odissia tota homeri et encis

Expanded text:
longa temporum septem. dochmios ex duabus breuibus et longa et breui et longa temporum septem. pariambodes ex breui et longa et breui et duabus duabus longis et breui temporum octo. bacchiochorios ex duabus longis et breui et longa et breui temporum octo  hypodochmios ex longa et breui et longa et breui et longa temporum octo. et historiam generalium pedum exposuimus. poematum genera metrorumque tractatus ostendere tempus est. de poematibpoematos genera sunt tria. aut enim actiuum est uel imitatiuum, quod Graeci dramaticon uel mimeticon, aut enarratiuum uel enuntiatiuum, quod Graeci exegematicon vel panegyricon nuncupant. Aut commune vel mixtum, quod graece coenon vel micton appellant. Dramaest uel enarratiuum in quo poeta ipse loquitur sine prima pars quarti, item Lucreti carmina et cetera his similia. κοινόν est uel commune in quo poeta ipse loquitur et personae loquentes introducuntur, ut est scripta Ilias et Odyssia tota Homeri et Aeneis
Abbreviated transcription (Latin):
tor ita in edilicia fabula menunit datur. Inscauꝵ
exultat planipes. Siquas tum exefociis fabulas fa¬
cerant: palliati pronunciabant: legata pretextata
a tragedia differt. qd intragedia heroes inducũtꝰ

Expanded text:
tor ita in aedilicia fabula meminit, «daturin estis aurum? tor ita in aedilicia fabula meminit, «daturin estis aurum? exultat planipes». siquas tamen ex soccis fabulas fecerant, palliati pronuntiabant. togata praetextata a tragoedia differt, quod in tragoedia heroes inducunt
Abbreviated transcription (Latin):
& personaꝵ sublimitate tragedip similos. p̃texte
aut dicuntur qr fere regu uł magistratuum
qui pretexta utuntur in eius modi fabulis acta
cõphenduntur. Secuda sp̃es togataꝵ que taber
narie dñr humilitate personaꝵ & agum̃toru
similitudine cõmediis pares inquibus nõ magi¬
stratus reges ue sed humiles hõies et prinate
domus inducuntur: queda olim quod tabulis
tegerentur Comiter tabernarie uocabantur:
lexcia sp̃es ẽ fabulaꝵ latinaꝵ. que aciuitate o¬
scoru athella inqua pͥmu cepte appellate sunt
athellane argum̃tie dictisq Iocularibus similes
satiricis fabulis grecis. Quarta sp̃es ẽ planipedis
pedibus planis ides nudis proscenius ĩtroirẽt.
ñõ ut tragici actores cum coturnis neꝗ ut comici¬
is cum socqs siue q̃d olim nõ in suggestu scene. Sed
in plano orchsche positis instrumentis minutis
actitabant. Cuius planipedis acta togataꝵ scͥp¬

Expanded text:
et personarum sublimitate tragoediis similes. Praetextatae et personarum sublimitate tragoediis similes. Praetextatae autem dicuntur, quia fere regum vel magistratuum, qui praetextata utuntur, in ejusmodi fabulis acta comprehenduntur. Secunda species est togatarum, quae nariae dicuntur et humilitate personarum et argumentorum similitudine comoediis pares, in quibus non magistratus regesue sed humiles homines et priuatae domus inducuntur, quae quidem olim quod tabulis tegerentur, communiter tabernae uocabantur. tertia species est fabularum Latinarum quae a ciuitate Oscorum Atella, in qua primum coeptae, appellatae sunt atellanae, argumentis dictisque iocularibus similes satyricis fabulis Graecis. quarta species est planipedis,pedibus planis, id est nudis, proscenium introirent, non ut tragici actores cum cothurnis neque ut comici cum soccis; siue quod olim non in suggestu scenae sed in plano orchestrae positis instrumentis mimicis actitabant. cuius planipedis Atta togatarum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Secinda etate fuerunt aristophanes eupo¬
lis et cratinus qui et pͥncipu uicia sectati
acerbissimas comedias composuerunt. Tercia etas
fuit menandri philomonis qui om̃es acerbita¬
te comedie mitigauerunt atq argumenta n¬
ultiplicia grecis erroribus secuti sunt: ab his
romani fabulas stranstulerũt et cõstat apud
exultantez primu hic carmen frequentasse &
si cato comedia dici antea Itaq galeraibus non
personis nõ uti primus cepit roscius gallus p̃¬
cipuus histrio qui oculis euersis erat nec satis
honore Sonfusa cernebantur que togate postoi
impretextatas etabernarias diuidebantur Togate
est sicut grecas fabulas ab habitu ẽque palliatas
nom̃ specialiter tñ protabernariis nõ mõ comi¬
nus error ufurpet: quia fauni togate appellãt
Sed et poete ut horacius qui ait uł qui p̃textas
togataꝵ que pretextate dicuntur inquibus im¬
peratoꝵ nogocia agebantur & publica & reges
romani uł duces inducuntur personaꝵ. digtate

Expanded text:
secunda aetate fuerunt Aristophanes Eupolis et Cratinus, qui et principum uitia sectati acerbissimas comoedias conposuerunt. tertia aetas fuit Menandri Diphili et Philemonis, qui omnem acerbitatem comoediae mitigauerunt atque argumenta multiplicia Graecis erroribus secuti sunt. ab his Romani fabulas transtulerunt, et constat apud exulantem primum hoc carmen frequentasse, et sic a Co comoediam dici. antea itaque galearibus, non personis cipuus histrio, quod oculis peruersis erat nec satis n publico honore confusa cernebantur. quae togatae postea in praetextatas et tabernarias diuidebantur. togataest, sicut Graecas fabulas ab habitu aeque palliatas nomen, specialiter tamen pro tabernariis non modo communis error usurpat, qui Afrani togatas appellat, sed et poetae, ut Horatius, qui ait uel qui praetextas togatarum, quae praetextatae dicuntur, in quibus imperatorum negotia agebantur et publice reges Romani vel duces inducuntur, personarum dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
oĩbꝰ aris ceditur Alii aut putant afece qua
grecoꝵ quida triga appellant tragediam no¬
minata permutationez lraꝵ / in a uersam
qui olu no du per sonis athiespide repertis¬
talis fabule ꝑuncti ora felicibus agitabant¬
ut rursum est horacius testis sic ignotum tri¬
gice genus inuenisse camene dicitur et ꝑ laust̾s
uexisse poemata thespis Canerent agerentq
infecti fecibus ora. Alii iuno arbitrabantur
propteroa olim trix dictabantur. aquo trxgec¬
tis hodieq uendensia est/ qua libaexalibus apud
achicos die festo liberi pr̃is uinu cantoribus
procellario dabatur enius rei testis ẽ lucili¬
Induodecimo
COmEDFA est priuatae cuulieq fortuns

Expanded text:
omnibus aris Caeditur. Alii autem putant a faece, quam omnibus aris Caeditur. Alii autem putant a faece, quam Graecorum quidam tryga appellant, tragoediam nominatam, per mutationem litterarum, y in a versa: quod olim, nondum personis a Thtales fabulas peruncti ora faecibus agitabanut rursum est Horatius testis sic, «ignotum tragicae genus inuenisse Camenae / dicitur et plaustris uexisse poemata Thespis, / quae canerent agerentque infecti faecibus ora». alii a uino arbitrantur, propterea quod olim τρύξ dictitabatur, a quo τρύγητος hodieque uindemia est, quia LAtticos, die festo Liberi patris, uinum cantoribus pro corollario dabatur, cuius rei testis est Luciliduodecimo. comoedia est priua
Abbreviated transcription (Latin):
frugibus spargebant Non nulli & ĩ italiam
& in̾lidiam & in egiptum transsisse creduntur qͦs
lydiastas et bucculistas appellauerũt Dꝗͣ est&
alia opinio circum rugos & oppida solitos fuisse
pastores composito cantu precari pecorum ac
frugum omniumq prouentu atq inde in hũc
diemꝰ manere nomen & ritum buccolicoꝵ. putãt
aũt quida hoc genus carminis pͥmu daphin
composuisse De inde alios complures inter quos
theocritu si ragusanu que nr̃ imitatur¬
I Ragedia est heroice fortune in aduerfis
comprchensio a theo phrasto ita definita ẽ Tra¬
ut quida atrago et ode dicta est: qm̃ olim
aueoribus tragicis. Tragos ide hircus p̃miu
cantus proponebatur: qui libalibus die festo
libero pr̃i obhoc ip̃m in molabatur qr ut
uarro ait depascunt uite: ut horacius in
sacri genus monstrat & ca talis hostie reddit
his uersibus: Hon alia obculpa baccho caper

Expanded text:
frugibus spargebant. non nulli et in Italiam frugibus spargebant. non nulli et in Italiam et in Lydiam et in Aegyptum transisse creduntur, quos lydiastas et bucolistas appellauerunt. quamquam est et alia opinio, circum pagos et oppida solitos fuisse pastores conposito cantu precari pecorum ac frugum hominumque prouentum, atque inde in hunc diem manere nomen et ritum bucolicorum. putant autem quidam hoc genus carminis primum Daphnin conposuisse, deinde alios conplures, inter quos Theocritum Syracusanum, quem noster imitatur. tragoedia est heroicae fortunae in aduersis conprehensio. a Theophrasto ita definita estut quidam, a τράγῳ et ᾠδῇ dicta est, quoniam olim actoribus tragicis τράγος, id est hircus, praemium cantus proponebatur, qui Liberalibus die festo Libero patri ob hoc ipsum immolabatur, quia, ut Varro ait, depascunt uitem; et Horatius in sacri genus monstrat et causam talis hostiae reddit his uersibus, «non aliam ob culpam
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃re aduentante perre Ingrecia omn̾es deserta
laconiça metu barbaroꝵ perterriti indiuersas
partes fugisse creduntur Et cũ iurgines timo¬
re laterent exhoc euenisse ut eodiẽ quo soli
erat. chorus uirginu diane curiatidi himnũ
canere: nemo adsollenne sacrificiuz in ueniret/
Tum itaq pastores exrure in urbe quenerũt
et neritus sacroꝵ interrumperetur Pastorali
carmine composito dee honorez calebrauere
Unde buccolismus dictus Asiculis aũt origo
que trahitur hec est Anteq̃ hiero rex sinicufis
expugnaret morbo sicilia laboraibat uariis et
assidiuis cerimoniis diana placantes finez
malis inuenerũt Fande hen cognomina¬
uerũt qi salutrice maloꝵ inde ros in cons¬
uetudinez tracta ẽ ut greges rusticoru thea¬
tru ingredierentur et uictoria canerent
habitus aũt huiusmõi iudebatur Erat pans
magnus oĩu feretiu imagine cõplexus
et ut̾ Cum uino et follis cu oĩu legumi
adepti fuerunt cauebant et de eo folle liminq

Expanded text:
pore aduentante Xerxe in Graeciam omnes deserta Laconica metu barbarorum perterriti in diuersas partes fugisse creduntur, et cum uirgines timore laterent, ex hoc euenisse ut eo die quo solitus erat chorus uirginum Dianae Caryatidi hymnum canere nemo ad solemne sacrificium inueniretur. tunc itaque pastores ex rure in urbem conuenerunt et, ne ritus sacrorum interrumperetur, pastorali carmine conposito deae honorem celebrauerunt, unde est bucolismus dictus. a Siculis autem origo quae trahitur haec est. antequam Hiero rex Syracusas expugnaret, morbo Sicilia laborabat. uariis et adsiduis caerimoniis Dianam placantes finem malis inuenerunt eamque Lyaeam cognominauerunt, quasi solutricem malorum. inde res in consuetudinem tracta est, ut greges rusticorum theatrum ingrederentur et de uictoria canerent. habitus autem huius modi uidebatur. erat panis magnus omnium ferarum imagine conpletus et uter cum uino et follis cum omnium legumiadepti fuerant canebant et de eo folle limina
Abbreviated transcription (Latin):
& questus sui cã hoc genus carminis pro¬
nunciabant Aut certe a ludie uicinalibus
Nam postea qͣ ex agris athenas Cõmigratu
est. & hi laudi initituti sunt sicut rome
cõpitalicii ad canendum prodibant. & ad ur¬

Expanded text:
et quaestus sui causa hoc genus carminis pronuntiabat. aut certe a ludis uicinalibus. nam postea quam ex agris Athenas conmigratum est et hi ludi instituti sunt, sicut Romae Conpitalicii, ad canendum prodibant, et ab ur
Abbreviated transcription (Latin):
classanos qui cõstat expirrichio & spõdeo hoc ẽ
ex duobus brenibus et duabus longis temporu
scy ut diomedes lacede mon. Diambus exbreui a
longa & breui et longa tepoꝵ sex ut eleonides
propinquitas qui pes dactilus ab iambo appellat
huic contrarius ẽ ditrocheus exlonga & breui
ex longa et breui tẽpoꝵ sex ut cantilena dimi
demetri tractatu aliquid legimus diligencius
considerare et in memoria hr̃e debemus ut
singuli quinq uersus quinq pedibus cõstent
scire possimus: pedes he teroplocipenta sillabe
sunt nũo triginta & duo. hi orthius exbreuib
quinq tẽpoꝵ. totide. pariambus exlonga et
breiubus quatuor tẽpoꝵ. sex parapiennos ex
longa et breui ⁊ tͥbus breuibus tẽporu sex:
nessomacros ex duabus brenibus et longa et
diabus breubus tp̃r . Antispastus ex tribus
breuibus et longa et breui tẽpoꝵ. sex. pirrichio¬
anapestus exbueiubus quatuor et longa tẽpoꝵ
sex probrachis et breui et longis quatuor

Expanded text:
 qui constat ex pyrrichio et spondeo, hoc est ex duabus breuibus et duabus longis, temporum sex, ut Diomedes Lacedaemon. diiambus ex breui et longa et breui et longa temporum sex, ut Cleonides propinquitas; qui pes dactylus ab iambo appellatur. huic contrarius est ditrochaeus ex longa et breui et longa et breui temporum sex, ut cantilena dimicde metri tractatu aliquid legimus, diligentius considerare et in memoria habere debemus, ut singuli quique uersus quibus pedibus constent scire possimus. pedes heteroploci pentasyllabi sunt numero triginta et duo hi. orthius ex breuibus quinque temporum totidem. pariambus ex longa et breuibus quattuor temporum sex. parapycnos ex breui et longa et tribus breuibus temporum sex. mesomacros ex duabus breuibus et longa et duabus breuibus temporum sex. antispastus ex tribus breuibus et longa et breui temporum sex. pyrrichioanapaestus ex breuibus quattuor et longa temporum sex. probrachys ex breui et longis quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
iunctura nũo modoq finita uł sic metrum est cõ¬
positio pedum ordine statuto decurrens mõ. positiões
sullationesq consuans. clarius sic. Metrum ẽ quod
ac nũo siłlaꝵ tẽpoꝵꝙ finitur certis pedibus ꝯsistit
ac clauditur. Rithinus aũt tẽpoꝵ ac silłaꝵ pedumq
ꝯgruencia infinitum multiplicatur ac profluit/.
Metrum tripliciter auditꝰ Nam aut bioticon est¬
metrum aut poeticon aut comune bioticon metͫ
ẽ qd in usibus est conuersationi humanȩ. Poeticon
est metͫ qd̵ apoetis ꝑ uerba ac uersus figuratur. qđ
et ip̃m intelligitꝰ modis quatuor. primo ꝑ t̾poris
spacium ut in silla breui aut longa qm̃ metron
id est mensura temporis certa corripitur atq pro¬

Expanded text:
iunctura numero modoque finita. uel sic, metrum est coniunctura numero modoque finita. uel sic, metrum est conpositio pedum ordine statuto decurrens modum positionis sublationisque conseruans. clarius sic, metrum est quod arum temporumque finitur certisque pedibus constat ac clauditur, rythmus autem temporum ac syllabarum pedumque congruentia infinitum multiplicatur ac profluit. metrum tripliciter auditur. nam aut bioticon metrum est aut poeticon aut commune. bioticon metrum est quod in usibus uitae et conuersationis humanae  poeticon metrum est quod a poetis per uerba ac uersus figuratur, quod et ipsum intellegitur modis quattuor, primo per temporis spatium, ut in syllaba breui aut longa, quoniam metron, id est mensura temporis certa, corripitur atque pro