comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b fu̾it. s maiorib clarius elucehͭ
cũ tegẽda senatꝰ cõsilia et popula¬
ris error ad meliora ducẽdus. ã
nõ talẽ quẽdã uidet̾ finxisse uir¬
gilius quẽ ĩ seditiõe uulgi iã fa¬
ces et saxa iaculãtis moderator¬
ẽ dedit. tũ pietate grauẽ ac m̃itir
si forte uirũ quẽ cõspexere si lent
pitũ ille regit dutis aĩos. ⁊ pectora
mulcet quid nõ ĩbellis quo idẽ
ille uir quẽ ĩstituimꝰ si sit ad p̾liũ
miles coartãdꝰ cohortãdꝰ ex me¬
diis sapĩe p̾ceptis or̃o trahet. Nã¬
quo pugnã ĩ eũtib tot simł metꝰ
laboris doloꝵ postremo mortis ip̃iꝰ
excid̾int nͥ ĩ eoꝵ locũ pietas ⁊ forti¬
tudo et honesti p̾sẽs ĩmago suctes¬
serit. q̃ certe meliꝰ ꝑsua debit aliis
qͥ pͥꝰ ꝑsuaserit sͥ. prodit eĩ se quã¬
libet custodiat᷑ siłatio n ͨ ũꝙͣ tãta
fu̾it loquẽdi facultas nõ titubet
im adhereat quotiẽs ab aĩo u̾ba dis¬

Expanded text:
 Sed in maioribus clarius elucebit, cum regenda senatus consilia, et popularis error ad meliora ducendus. An non alium quendam videtur finxisse Virgilius, quem in sedirione vulgi iam faces et saxa iaculantis moderatorem dedit? Tum pietate gravem ac meritis si forte virum quem Conspexere; silent, ritum. Ille regit dictis animos et pectora mulcet. Quid? non in bellis quoque idem ille vir, quem institui mus, si sit ad proelium miles cohortandus, ex mediis sapientiae praeceptis orationem quomodo pugnam ineuntibus tot simul metus laboris, dolorum, postremo mortis ipsius exciderint, nisi in eorum locum pietas et fortitudo et honesti praesens imago successerit? quae certe melius persuadebit aliis qui prius persuaserit sibi. prodit enim se, quamlibet custodiatur, simulatio, nec unquam tanta fuerit loquendi facultas, ut non titubet atque haereat, quotiens ab animo verba dis
Abbreviated transcription (Latin):
cõcisũ atq laceratũ ꝙͣ mala mẽs
Nã et cũ ĩsidiat᷑ pecͥoris labore dis¬
tĩguit᷑ : ⁊̃ cũ sceleris cõpos fuit sol
aut ulli bõe articulos nõ h̾cule ma¬
gis ꝙͣ srugib ĩ t̾ra sentib articłis
occupara agenon ad ꝑferendos¬
studioꝵ labores necessaria fruga¬
litas ꝗd gͦ ex libidĩe ac luxuriã
spei nõ p̾cipne acuit ad cupidita¬
tatu equi boniq cõsiste̾ dicer ne
de hiis ẜni debirã reꝵ dignitatẽ
studii doctrine pessĩo atq optĩo
uid uter melior dicet᷑ orator in¬
mirũ qui hõ quo melior. Nõ
orator. Nõ eĩ ꝑfectũ ẽ quicꝙͣ qͦ

Expanded text:
concisum atque laceratum quam mala mens. concisum atque laceratum quam mala mens. nam et cum insidiatur, spe, curis, labore distringitur; et etiam cum sceleris compos fuit, solaut ulli bonae arti locus? non hercule magis quam frugibus in terra sentibus ac rubis occupata. age , non ad studiorum labores necessaria frugalitas? quid igitur ex libidine ac luxuria spei. Non praecipue acuit ad cupiditatatu aequi bonique consistere? dicetne de his secundum debitam rerum dignitatem studii, doctrinae, pessimo atque optimo viro: uter melior dicetur orator? nimirum qui homo quoque melior. non orator. non enim perfectu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽtie faceor ac nix quid adi¬
rs quid ad huc adscisurũ pu¬
tẽ fuisse. Rã fere sic docti u¬
dican̾ut plurimũ ĩ eo uirtutũ nõ¬
nichil fuisse uitioꝵ et seip̃e młta
lius dr̃e certe data lõgiore inta
et te ad cõponẽdũ securiore potu¬
isser nõ maligne credid̾im defu¬
isse ei sũmã illã ad quã neõ propi¬
us actessit et licebat si ałrsetr¬
rẽ fortius id lib̾iusq defẽdẽ a ño
.m.ãtomus nemine a seuisũ elo¬

Expanded text:
or, ac vix, quid adius, quod adhuc abscisurum putem fuisse nam fere sic docti iudicaverunt, plurimum in eo virtutum, nonnihil fuisse vitiorum, et se ipse multa lius dicere, certe data longiore vita et tempore ad componendum securiore, potuisset, non maligne crediderim defuisse ei summam illam, ad quam nemo propius accessit. et licebat, si aliter sentirem, fortius id liberiusque defendere. An vero M. Antonius neminem a se visum elo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute ĩtelligi nõ po̾t fortitudo
ã ei qui ad̾ eftẽdedas cas aduota¬
tõr nõ ẽ opꝰ fide ꝙͣ neq cupiditas
corrũpat nec gr̃a auertat. n ͨ me¬
tus s frãgat. s produorẽ trãstu¬
gã p̾uaricatorẽ donabimꝰ orato
nõdũ fuit s põt ẽẽ tã sit morib
ꝙͣ dicẽdi uirtute ꝑfectus. Nõ eĩ fo¬
rẽsẽ quã dã ĩstituimꝰ opã nec mer

Expanded text:
ute intelligi non potest fortitudo. An ei, qui ad defendendas causas advocatur, non est opus fide, quam nec cupiditas corrumpat nec gratia avertat nec metus frangat; sed proditorem, transfugam, praevaricatorem donabimus oratornondum fuit, sed potest esse, tam sit moribus quam dicendi virtute perfectus? non enim forensem quandam ins
Abbreviated transcription (Latin):
surgũt mͦum eciã excurrũt et
cũ indecora exultatiõe cõclamãt
Id mutiui ẽ et ibi declamatõis
fortuna. hĩc tumor et uana de
se ꝑsuasio usq adeo ut illo eõ¬
discipuloꝵ cumultu instatis si
parũ a p̾cepto relandẽtur ip̃i d̾
illo male sẽciant. s se quo p̾cep¬
tores intente ac moleste audiri
uelitnꝰ̃ eĩ iuditio discipuloꝵ¬
no suo mag̾ ꝙͣ eorũ nõie delen¬
tetur qui recte indicabiit
Pũos adolestẽtib ꝑmirtes le¬
dẽ nõ placet mͥ Na̾ ecia si pirta¬
lis qualẽ eẽ oportet studiis mo¬
ribusq p̾poinm modestã hr̃e po¬
ias a robustiorib seꝑada ẽ. et
carẽdũ nõ solũ crintĩe turpitu¬
dinis ũm eciã suspitios ħ no¬
cada breuit᷑ existimani. Nã ut
absitab ultĩs uitis ns̃ astola
ne papiendũ quẽ ad̾in credo ac
si quis ẽ qui flagitia maĩfã ĩeli¬
gẽdo filii p̃ceptore nõ uitet. iam
hie sciat cetera quo q̃ ad utii¬

Expanded text:
surgunt modo uerum etiam excurrunt et surgunt modo uerum etiam excurrunt et cum indecora exultatione conclamant. id mutuum est et ibi declamationis fortuna. hinc tumor et vana de se persuasio usque adeo, ut illo condiscipulorum tumultu inflati, si parum a praeceptore laudentur, ipsi de illo male sentiant. sed se quoque praeceptores intente ac modeste audiri velint; non enim iudicio discipulonon suo magis quam eorum nomine delectetur, qui recte iudicabunt. pueros adolescentibus permixtos sedere, non placet mihi. nam etiamsi vir talis, qualem esse oportet studiis moribusque praepositum, modestam habere potas a robustioribus separanda est, et carendum non solum crimine turpitudinis verum etiam suspicione. haec notanda breviter existimavi; nam ut absit ab ultimis vitiis ipse ac schola, ne praecipiendum quidem credo. ac si quis est, qui flagitia manifesta in eligendo filii praeceptore non vitet, iam hinc sciat cetera quoque, quae ad utili
Abbreviated transcription (Latin):
tidie dicatõ secũ andita referãt.
licet eĩ sat̃ exẽploꝵ ad mutadũ
ex lecrione suppeditet tñ nnia
illa ut dicit uox alit pleniꝰ p̾ci
et uerẽtur. uix autẽ dici põt quã¬
to ubẽtins imitem ẽos quib fa¬
uemus. Mime u̾o ꝑmittẽda pu
gẽdi exultãdiq ĩ laudãdo inĩa
quin eciaĩ iuuenũ modicũ eẽ cũ
audiẽt testimoniũd. Ita fietut
ex iudicio p̾ceptoris discipulus
pẽdeat.atqi ip̃e dixisse recte ꝙ
ab eo probabitur credat. Illa u̾o
uitiosissima que iã humaĩtas uo¬
catur inuicẽ qualiacũq laudão
cũ ẽ ĩ decore et theatiali et señe
ĩstitutis scolis aliena tñ studio¬
rũ ꝑnitiosibiia hostis suꝑna¬
cua enĩ under᷑ cura at labor para¬
ta quided effudint laude ⁊nu tũ
igr̃ p̃ceptoris intueri tã quia au
si stulo facultas cõtinget audici¬
one iuditut at nũc proni arq
succincti ad oem clausulã nõ ex¬

Expanded text:
tidie dicat, quae secum auditores referant. tidie dicat, quae secum auditores referant. licet enim satis exemplorum ad imitandum ex lectione suppeditet, tamen viva illa, ut dicitur, vox alit plenius praeet verentur. vix autem dici potent, quanto libentius imitemur eos, quibus favemus. minime vero permittendgendi exultandique in laudando licentia; quin etiam iuvenum modicum esse, cum audient, testimonium debet. ita fiet, ut ex iudicio praeceptoris discipulus pendeat, atque id se dixisse recte, quod ab eo probabitur, credat. illa vero vitiosissima, quae iam humanitas vocatur, invicem qualiacunque laudandi, cum est indecora et theatralis et severe institutis scholis aliena, tum studiorum perniciosissima hostis. supervacua enim videntur cura ac labor, parata, quidquid effuderint, laude. vultum igitur praeceptoris intueri tam, qui audsi stilo facultas continget, auditione indicium. at nunc proni atque succincti ad omnem clausulam non ex
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ discipline seueritate cõueniẽ¬
tiũ quo ad se mores astrinx̾it.
gannat gͥunte oĩa parẽtis erga
discipulos suos aĩmũ ac succedẽ
se ĩ eoꝵ locũ a quibe lib̾i tradã¬
tur exitime ⁊pẽnet heat uitia
n ͭ terat. Nõ ausłicas eius tristis
no̾ disolura sit cõitas ne iñ odi¬
ũ hrac cotẽptꝰ oriatur. plurimꝰ
cid honesto ac bonꝰ ẜmosit. Nã
quo sepius monu̾it ħ rarius cas¬
tigabit. Minime iracũdus nec
tñ eoꝵ que em̃dãda eru̾t dissiła¬
tor.simpłx ĩ docẽdo paciẽs labo¬
ris auidnus pocius ꝙͥ ĩmodiens¬
.Int̾rogatibꝰ libent̾ respõdeat. ñ
int̾rogantes ꝑeiiretur ultro
.Ilandadis discipuloꝵ ditiõib
n᷑ malignus nec effusus quia
res altã cediũ laloris alta secu¬
ritatẽ parit Inemẽdãdo q̃ cor¬
rigeda erũt uõ aterbus mime¬
q cõtumeliosus. Nã id ꝗindem
multos a pro posito sudẽdo fugt
ꝙ quid̾ sit obiurgãt quasi ode¬
rint. ipẽ aliquid ĩmo multa co¬

Expanded text:
 disciplinae severitate convenientium quoque ad se mores astrinxerit. sumat igitur ante omnia parentis erga discipulos suos animum, ac succedere se in eorum locum, a quibus sibi liberi tradantur, existimet. ipse nec habeat vitia nec ferat. non austeritas eius tristis, non dissoluta sit comitas, ne inde odium hinc contemptus oriatur. plurimus ei de honesto ac bono sermo sit; nam quo saepius monuerit, hoc rarius castigabit. minime iracundus, nec tamen eorum, quae emendanda erunt, dissimulator, simplex in docendo, patiens laboris, assiduus potius quam immodicus. interrogantibus libenter respondeat, non interrogantes percontetur ultro. in laudandis discipulorum dictionibus nec malignus nec effusus, quia res altera taedium laboris, altera securitatem parit. in emendando, quae corrigenda erunt, non acerbus minimeque contumeliosus; nam id quidem multos a proposito studendi fugat, quod quidam sic obiurgant quasi oderint. ipse aliquid immo multa co
Abbreviated transcription (Latin):
rorũ diximꝰ mẽte cõsequi possit t᷑¬
dedus eius artis magris erit. Qo¬
rũ ĩ pͥmis ĩspicimores oportebit
ꝙ ego nõ hic ideirto potissimũ ĩ
hac ꝑte paratꝰ sum tractare sũ
asg̾ssus quia nõ ĩ certis quoq
doctorib idẽ hoc examinãdũ ꝙͣ
diligẽrissime putẽ sic̃ restatus
simĩ libro priore.sec ꝙ magis
necessariam eius rei mẽcionẽ
facit etas ip̃a discẽtiu. Nã et ad¬
ulti fere pui ad hos b̾ceptores
trãsfermitur. et apud eos iuue¬
ior adhibẽda tñ curae ut et te¬
niores ãnos ab inurra scĩtas¬

Expanded text:
torum diximus, mente consequi possit, tradendus eius artis magistris erit; quorum in prinis inspici mores oportebit. quod ego non idcirco potissimum in hac parte tractare sum aggressus, quia non in ceteris quoque doctoribus idem hoc examinandum quam diligentissime putem, sicut testatus sum libro priore; sed quod magis necessariam eius rei mentionem facit aetas ipsa discentium. nam et adulti fere pueri ad hos praeceptores transferuntur et apud eos iuveior adhibenda tum cura est, ut et teneriores annos ab iniuria s
Abbreviated transcription (Latin):
łr duołmmi statꝰ scͥpti et uolũ¬
tatis et silogismus et p̾t̾e̾a fĩtio
uł tres illi qui natura soli coiectu¬
rainscripto et uolũtate qualitas
quo iudiciũ referat᷑ et ꝙ rẽ max¬
mie cõtineat. s quia magis hec
uanantur in litib et feretradi¬
ta sũt ab hiis qui de iudicialibus
cãis aliqua cõposuerũt ĩ illã ꝑte
differantur. Nũc quia in tria ge¬
n̾a cãs diuisi ordinẽ sequar. de¬

Expanded text:
mi status scripti et volunmi status scripti et voluntatis et syllogismos et praeterea finitio, vel tres illi, qui natura soli sunt, coniectura in scripto et voluntate, qualitas quo iudicium referatur et quod rem maxime continent. sed quia magis haec variantur in litibus et fere tradita sunt ab iis, qui de iudicialibus causis aliqua composuerunt, in illam partem differantur. nunc , quia in tria genera causas divisi, ordinem sequar.
Abbreviated transcription (Latin):
eritante legittimos narꝰ quare
si u̾bis legis stari nõ põt uolũ¬
tati sandũẽ nec que ꝙͣ turbet
Mexima lege duo status fiant
sum idẽ status qui in petitiõe
abdicati qretur eĩ ã possit eẽ
hs abdicatꝰ adicitur cõit̾ a du¬
ob redire tibi in familiã nõ li¬
cet. Nõ em põt sine lib̾is decessit
intetur. alter enĩ dicet abdica¬
tũ quo int̾ libos eẽ er argumẽ¬
tũducet ex ip̃a que repellit᷑ le¬
ge. supnacuũ enĩ fuisse prohrͣi
pris lonis abdicatũ si eẽt nu̾o
alienoꝵ. Nũt quia filii iur̾ futu¬
rũ fuerit intestati hrͣs oppoĩta
eẽ legẽ. que tñ nõ id efficiat ne
filius sit set ne heres sit status
finitiuus quid sit filius rursus
nothꝰ eisdẽ colligit argum̾tis̃ ñ
sine lib̾is pr̃em decessisse qͥb ĩpe¬
titiõensus ẽ ut probaret eẽ se fi¬
liũ nͥ forte et hic finitionẽ mo¬
uet ã libi sint. et iã nõłimi ra¬
det ergo ĩ unã cõtrou̾siã uł spã¬

Expanded text:
erit ante legitimos natus. quare si verbis legis stari non potest, volutate standum est. nec quemquam turbet, quod ex una lege duo status fiant;sum. idem status, qui in petitione abdicati; quaeritur enim, an possit esse heres abdicatus. obiicitur communiter a duobus, redire tibi in familiam non licet, non enim pater sine liberis decessit. estione nitetur. alter enim dicet abdicatum quoque inter liberos esse, et argumentum ducet ex ipsa, qua repellitur, lege; supervacuum enim fuisse prohiberi patris bonis abdicatum, si esset numero alienorum; Nunc quia filii iure futurus fuerit intestati heres, oppositam esse legem, quae tamen non id efficiat, ne filius sit, sed ne heres sit. status finitivus, quid sit filius. rursus nothus eisdem colligit argumentis, non sine liberis patrem decessisse, quibus in petitione usus est, ut probaret esse se filium. nisi forte et hic finitionem movet, an liberi sint etiam non legitimi. cadent ergo in unam controversiam vel sp
Abbreviated transcription (Latin):
larinũ rei nomẽ ut cato quo ĩ orõ¬
q̃ utimurꝑegrino s ad ꝓposicũ
heiedi seripto opponitur lex ab¬
dicatiuns nequis de bõre prĩs ca¬
piat. fit status scͥpti er uolũtatis
an nullo mõ caꝑe possit.ã ex uo¬
enati. alt̾a sc̾pti et euolũtatis.
No̾ ẽẽ enĩ hunc natũ ãte legiti¬
mũ cõuenit. s uolũtare legisse
tuebitur quã dicet talẽ fuisse ut
legitimus eẽt notꝰ tũ natꝰ cũ
alius s̾mius ĩdomo tio̾ eẽt. sc̃p¬
tũ quo legis excludet dicẽs nõ
utiq si postea łimꝰ natꝰ nõ sit
notho noce̾. nte turq hoc argu¬
mẽto fĩge solũ natũ nothũ cuiꝰ

Expanded text:
 ut Cato quoque in oratque utimur peregrino. sed ad propositum. heredi scripto opponitur lex, abdicatus ne quid de bonis patris capiat; fit status scripti et voluntatis, an ullo modo capere possit, an ex voenati. altera et scripti et voluntatis. non esse enim hunc natum ante legitimum convenit, sed voluntate legis se tuebitur, quam dicet talem fuisse, ut legitimus esset nothus tum natus, cum alius legitimus in domo non esset. scriptum quoque legis excludet dicens, non utique, si postea legitimus natus non sit, notho nocere; uteturque hoc argumento: finge solum natum no
Abbreviated transcription (Latin):
leges et uarias hñt formas et
alia ẽ cuius u̾bis nitimuralia
cuius uolũtate alias nob̾ cũ ipĩ
nullã hẽmus adiũgimꝰ alias ĩtꝰ
se cõparamꝰ alias ĩ diu̾sũ ĩt̾p̾ta¬
mur sic nascũtur hec uelut simu¬
lacra ex illis trib int̾im simpli¬
cia int̾im et mixta ꝓpͥã tñ faciẽ
on̾denti aut scͥpti et nolũtatis q̃
sine dubioant qualitate aut cõ¬
iectura cõtinet᷑ ẽt silsos quier
maxime qualitatis et legis cõ

Expanded text:
leges et varias habent formas. alia est cuius verbis nitimur, alia cuius voluntate, alias nobis, cum ipsi nullam habeamus, adiungimus, alias inter se comparamus, alias in diversum interpretamur. sic nascuntur haec velut simulacra ex illis tribus, interim simplicia, interim et mixta, propriam tamen faciem ostendentia, ut scripti et voluntatis, quae sine dubio aut qualitate aut coniectura continentur, et syllogismos, qui est maxime
Abbreviated transcription (Latin):
tate nitetur quociẽs autẽ aliud
alii peritori opponitur dissiłis eẽ
status uite ẽ ut in illa cõtrou̾si¬
a cena mõta legil fcãrata sint
Iuriuito parẽriulib̾i heredes
sint.abdicatus nequit de bonix
mũ natus legutimus filiꝰ sit.
tionẽ dare liceat ĩ adoptionẽ da¬
toredire ĩ familiã liceat. si pr̃
naturalis sũ lib̾is discesẜit qͥ ex
duobłimis alt̾ñ ĩ adoptione de

Expanded text:
tate nitetur. quotiens autem aliud tate nitetur. quotiens autem aliud alii petitori opponitur, dissimiles esse status necesse est, ut in illa controversia: testamenta legibus facta rata sint. intestatorum parentium liberi heredes sint. abdicatus ne quid de bonis mum natus legitimus filius sit, in adoptionem dare liceat. in adoptionem dato redire in familiam liceat, si paler naturalis sine liberis decesserit. qui ex duobus legitimis alterum in adoptionem de
Abbreviated transcription (Latin):
ut sb̾iacẽtes et ad illud quo iu¬
dioiã cõtinetur referũt sepe
ꝯnoĩ cadẽ plures posse eciã cre¬
do aliqũ dubitari quo statug
utẽdũ cũ adũsus unã ĩtẽtiõ
plura opponũt: et sĩt ĩ colore dr̾
nauationis eũ eẽ optimũ ꝙ̃
actoroptime tueat᷑. h ira hic
quo posse dici eũ statũ eẽ faci¬
ẽdũ ĩ quo tuẽdo plurimũ ad¬
hibe uirũ possit orator. Ideoq
ꝓ milone aliud ciceroni agẽti
placuit aluit bruto cũ ex̾cita¬
tionis grã cõponͣet orõe cũ il¬
le iure tãquã insidiatorẽ occi¬
sũ et tñ nõ milionis cõsilio
dix̾it. ille eciã gloriatꝰ sit ocri¬
so malo ciue ĩ cõiectis u̾o pos¬
se duo et tres inueniri uł di¬
u̾sos. ut si quis aliud se nõ fe¬
cisse aluit recte fecisse defẽdat
uł gnͣis eiusdẽ. ut si quis du
dit. et si deuna requerat a li¬
qua s eã plures petãt uł eodẽ
iure ut proximitatis uł diuͣ¬
so ut cum hic testõ ille proyimi¬

Expanded text:
ut subiacent his et ad illud, quo iudicium continetur, referuntur, saepe in unam cadere plures posse; etiam credo aliquando dubitari, quo statu sit utendum, cum adversus unam intentionem plura opponuntur; et sicut in colore dicitur narrationis, eum esse optimum, quem actor optime tueatur, ita hic quoque posse dici, eum statum esse faciendum, in quo tuendo plurimum adhibere virium possit orator; ideoque pro Milone aliud Ciceroni agenti placuit aliud Bruto, cum exercitationis gratia componeret orationem, cum ille iure tanquam insidiatorem occisum et tamen non Milonis consilio dixerit, ille etiam gloriatus sit occiso malo cive: in coniunctis vero posse duos et tris inveniri vel diversos, ut si quis aliud se non fecisse, aliud recte fecisse defendat, vel generis eiusdem, ut si quis duotiam, si de una re quaeratur aliqua sed eam plures petant, vel eodem iure ut proximitatis vel divso, ut cum hic testamento, ille proximi
Abbreviated transcription (Latin):
rone ĩ oĩ defẽsione. e m̃ is quiculi
utitur patrotino nõ recuditufor¬
ma qualitatis.dscit eĩ so eulpa ua¬
carent mag̾ qualitatis dmpłx ratõ
faciẽda sir altera qua et sẽmdrier¬
Miis quoꝵ auctoritatẽ secrtꝰ u.cice

Expanded text:
aene in omni defensione. deinde is, qui tali utitur patrocinio, non recedit a forma qualitatis, dicit enim, se culpa vacare; ut magis qualitatis duplex ratio facienda sit, altera qua et factum defenhis, quorum auctoritatem secutus e
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas exclusa ẽ sic ab hiis re¬
pudiata finitio. nã ib̾iciũt ear
puddiciali querẽdũq arbitrat᷑
iistũ nescit sacrilegiũ appllari
qua in opinione phãphilus fusc
s qualitatẽ in plura ꝑtitꝰ ẽ piuri¬
fcm̃ eẽ quid aut nõ sit si nõ ẽ cer¬
tũ coiettura sit. si certũ ẽ reliqui
statꝰ. Nã idẽ dicit appollotorus cũ
qͥonem aut ĩ reb extrapõitis qui¬
bus coniectura explicatur aut

Expanded text:
qualitas exclusa est, sic ab his repudiata finitio. nam subiiciunt eam iuridiciali, quaerendumque arbitrantur iustumne sit, sacrilegium appellari qua in opinione Pamphilus fuit, sed qualitatem in plura partitus est; plurifactum esse quid aut non sit; si non est certum, coniectura sit, si certum est, reliqui status. nam idem dicit Apollodorus, cum quaestionem aut in rebus extra positis, quibus coniectura explicatur, au
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sẽꝑ cõiectura explicatur. finiti¬
oquo utͥq gnͣi quodq reꝑ quod¬
q scripti contemplatiõe cõstat
cois ẽ. hec oĩa eciã fii illos tres
Ratus ueniut tñ quia ut dixi ha¬
bẽt alieuid uelud ꝓpriũ uident.¬

Expanded text:
er coniectura explicatur. finitio quoque utrique generi, quodque rerum quodque scripti contemplatione constat, communis est. haec omnia, etiamsi in illos tres status veniunt, tamen, quia ut dixi habent aliquid velut proprium, vident
Abbreviated transcription (Latin):
suctidut lagutimis qomibus
ã nõ p̾scͥptiones eciã in quib
maximẽ uidet᷑ maĩsã trãslatio
easdẽ om̃s spẽs hñt quas hee le¬
ges qui ꝯagaiturut aut de noie

Expanded text:
succedunt legitimis quaestionibus. an non praescriptiones etiam in quibus maxime videtur manifesta translatio easdem omnes species habent, quas eae leges, quibus agitur, ut aut de nomine
Abbreviated transcription (Latin):
iectura nõ ẽ. talehẽo ius actionis
nõ hẽs ut sit q̃o an heat et inde
status accipiat eĩ actionẽ. nec¬
nead euẽtũ ꝑtinet nõ ad cãm
et ad id ꝙ pronũciat iudex nõ io
pp̃ quod pronũciat. ħ illi siłe ẽpu
niendus es ñ simmi uidebit iudex
ã pumẽdus sit. s nõ hic erit q
nec hic status. uͥ g ͦ pumiẽdꝰ es
hõiem occidisti nõ occidi ã occi¬
d̾it. honorãdus sũ nõ es nũ sta¬
gis ignominiosus querit᷑ ã ig¬
nominiosus sit aut ã age igno¬
minioso liceat q̃ones et statꝰ gͦ
trãslatinũ genus cãe ut cõpati¬
uũ et mutue accusationis.at eĩ
siłe ẽ illi hẽo ius nõ hẽs. occidis¬
ti recte occidi nõ nego. s nec hec
res statũ facit. Nõ eĩ sũt hee pro¬
positiões. alioquĩ cã nõ explicib
s cũ suis rõib iceitts crmisit ho¬
noratius sororẽ eĩ octidit nõ pe̾¬
misir debuit eñ occideͣ eã q̃ hostis
qualitas ac siłr ĩ trãilatĩoe nõ

Expanded text:
iectura. non est tale, habeo ius actionis , non habes, ut sit quaestio, an habeat, et inde status. accipiat enim actionem necne, ad eventum pertinet, non ad causam, et ad id, quod pronuntiat iudex, non id, propter quod pronuntiat. hoc illi simile est, puniendus es , non sum; videbit iudex, an puniendus sit. sed non hic erit quaestio nec hic status. ubi ergo? puniendus es, hominem occidisti ; non occidi: an occiderit. honorandus sum , non es; num stagis ignominiosus. quaeritur , an ignominiosus sit; aut, an agere ignominioso liceat; quaestiones et status. ergo translativum genus causae ut comparativum et mutuae accusationis. at enim simile est illi habeo ius , non habes, occidisti , recte occidi. non nego, sed nec haec res status facit. non enim sunt hae propositiones alioqui causa non explicabitur, sed, cum suis rationibus. scelus commisit Horatius, sororem enim occidit. non commisit, debuit enim occidere eam, quae hostis qualitas. et similiter in translatione, non
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. Neq ignoro multa trãsferri
cũ ĩ oĩb fere caĩs ĩ quib cecidis¬
an huic. an cũ hoc an hac lege
an apud hũc. an ħ tẽꝑe liceat
age̾ et si qua sunt talia. s ꝑsõe.
temꝑa. actiones.cereraq pp̃a
liquã cãm trãsferũt᷑ ita nõ ẽ ĩ
tranilatit̾e qasses ñe pp̃ quod

Expanded text:
 Neque ignoro multa tranferri in omnibus fere causis in quibus cecidisan huic, an cum an apud hunc, an hoc tempore liceat agere? et si qua sunt talia. sed personae, tempora, actiones ceteraque propter aliquam causam transferuntur; ita non est in transl
Abbreviated transcription (Latin):
õlanũsit. Omo itialẽ ĩ qua fere ea¬
de set cercis destinatisq ꝑsonis
querãturã ille iuste hoc fec̾it uł
bene. Nec me fallit ĩ pͥo ciceronis
rectorito aliã eẽ loci negotialis ĩ¬
cialis ẽ ĩqua quidiuris exciuili mo¬
re et equitatẽ sic cd̃sid̾atur cui di¬
ligẽtie p̾eẽ apud nos iure cõsulti¬
existimãtur. sec ꝙ ip̃iꝰ de hiis lib̾s
iuduiũ tuͣit iupͣdixr sũt enĩ ue¬
lut re geste ĩ hos cõmẽtarios qͦs
adolescẽs dedux̾at scola et si quasi
ĩ hiis culpa tradentis ẽ siue eũ mo
uit ꝙ hermagoras pͥa ĩ ħ loco po¬

Expanded text:
onum sit. iuridicialem , in qua fere eadem sed certis destinatisque personis quaerantur: an ille iuste hoc fecerit, vel bene nec me fallit, in primo Ciceronis rhetorico aliam esse loci negotialis intialis, in qua, quid iuris ex civili more et aequitate sit, conside- ratur; cui diligentiae praeesse apud nos iure coexistimantur. sed quod ipsius de his libris iudicium fuerit, supra dixi. sunt enim velut regestae in hos commentarios, quos adolescens deduxerat, scholae, et si qua est in his culpa, tradentis est, sive eum movit id, quod Hermagoras prima in hoc loco po
Abbreviated transcription (Latin):
aiyriezaipecin.idẽdictũ et
exceptionẽ quoꝵ pͥus ei cũ oĩb
cõe ẽ exceptionis nomẽ minus
usitatũ tatiocinatiuũ ãbigui¬
tatis legũ cõtrariarũ. albutius
eadẽ diuisione usus detrahit trãs¬
lationẽ subiciẽs eã inridiciali ĩ
eẽ qui dicatur raciocinatius scio
plura ĩnẽturos ad huc qui lege̾
ãtiquos studiosius uolũt. s ne hee
quo excesserint modũ uereor.
ipẽ me paululũ ĩ alia quã pͥꝰ ha¬
bũim opiõne nũc eẽ cõfiteor. et
fortasse tutissimũ erat mõstu¬
dẽti nichilext utare ꝙ mul¬

Expanded text:
 et exceptionem, quorum prius ei cum omnibus commune est, exceptionis nomen minus usitatum, ratiocinativum, ambiguitatis, legum contrariarum. Albutius eadem divisione usus detrahit translationem, subiiciens eam iuridiciali. inlum putat esse, qui dicatur ratiocinativus. scio plura inventuros adhuc, qui legere antiquos studiosius volent, sed ne haec quoque excesserint modum vereor. ipse me paulum in alia, quam prius habuerim, opinione nunc esse confiteor. et fortasse tutissimum erat famae modo studenti nihil ex eo mutare, quod mul
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse nõ hũc solũ ĩtellectũ ht̃
ut lege s illũ quo ut iuste fe¬
cisse indeamur secuti ã toniu̾a¬
ꝑcius uolu̾ũt eosdẽ statꝰ distĩ¬
gu̾e itaq dix̾ũt cõieituralẽ le¬
galẽ iuridicialẽ qui et uirgini¬
o placẽt. hoꝵ dem̃ fecũt spẽs ita
ut legali sb̾iece̾nt finitionẽ.
et alios qui ex scripto dicũt᷑ le¬

Expanded text:
fecisse, non hunc solum intellectum habet, ut lege, sed illum quoque, ut iuste fecisse videamur, secuti Antonium apertius voluerunt eosdem status distinguere. itaque dixerunt coniecturalem, legalem, iuridicialem; qui et Verginio placent. horum deinde fecerunt species, ita ut legali subiicerent finitionem et alios, qui ex scripto ducuntur, le
Abbreviated transcription (Latin):
cat. et qualitatẽ et sinitionẽ cu
ad aliquid. ũde et illa diuisio ẽ
alia eẽ sꝙͥta alia ĩ seͥpta celsus
comelius duos et ip̾ fecit sta¬
tus gn̾ales.an sit quale sit ru¬
ori subiecit fimtionẽ. quia ec̾ õ¬
ratur ã sit sacril agais quini il
se sustulisse de tẽplo dicit er qui
priuatã pecuniã cõfitet᷑ sustu¬
lilie qualitatẽ in rẽ et scͥptũ di¬
uidit. scuto quatuor partes le¬
gales exclusa tralatione quãti¬
subiecit. Est eciã alia ĩ duos di¬
sũmo gn̾e cõsiste̾ aut ĩ succedẽ¬

Expanded text:
cat, et qualitatem, et finitionem, cui ad aliquid. unde et illa divisio est, alia esse scripta, alia inscripta. Celsus Cornelius duos et ipse fecit status generales, an sit? quale sit? priori subiecit finitionem, quia aeque quaeratur an sit sacrilegus, qui nihil se sustulisse de templo dicit et qui privatam pecuniam confitetur sustulisse. qualitatem in rem et scriptum dividit. scripto quattuor partes legales, exclusa translatione; quantisubiecit. est etiam alia in duos disummo genere consistere aut in succeden
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ ꝙ eẽ manifm̃ ẽ eciã quid sit
apparet. ħ quo cõstirutt nouissĩa
qualitas sẽꝑẽ neq hiis exploratis
alino ẽ ultia hus ĩsinite qoes. hiis
sinite cõtinẽt᷑: hoꝵ aliqua in demõ¬
stratiua delib̾atĩa iudiciali mat̾ian
tiq tractatur. ħ nirsus indiciales cãs
et rõales ꝑte et legali cõtinẽt neq
enĩ ulla inris discoptationi si fimi¬
tione qualitate cõiectura põt expli¬
cari. s instituẽtib tudes nõ erit in¬
utilis latius pͥo fusarõ et si nõ
statĩ rectissialinea tẽsa. facilior ta¬
mẽ et aꝑtioruia. discãt igt̾ ãte oĩa
pͥmã ĩtueri debeat qui aiturꝰ ẽ. Rã
ut a defensore potissimũ ĩcimã le̾¬
ge forrissima tuendi se rõ ẽ si qd̃
obicitur negari põt proxima si nõ
id ꝙ obicitur factũ ẽẽ drͤ tertia ho¬
nestusima qua recte factũ defẽdit᷑
quib si deficiamur ultĩa quide s
iã sola suꝑẽ salus aliquo iuris ad¬

Expanded text:
 esse manifestum est, etiam quid sit, apparet. hoc quoque constituto novissima qualitas superest, neque his exploratis aliud est ultra. his infinitae quaestiones, his finitae continentur; horum aliqua in demonstrativa, deliberativa, iudiciali materia utique tractatur. haec rursus iudiciales causas et rationali parte et legali continent; neque enim ulla iuris disceptatio nisi finitione, qualitate, coniectura potest explicari. sed instituentibus rudes non erit inutilis latius primo fusa ratio et, si non statim rectissima linea tensa, facilior tamen et apertior via. discant igitur ante omnia mam intueri debeat qui acturus est. nam , ut a defensore potissimum incipiam, longe fortissima tuendi se ratio est, si quod obiicitur negari potest; proxima, si non id, quod obiicitur, factum esse dicitur; tertia honestissima, qua recte factum defenditur. quibus si deficiamur, ultima quidem sed iam sola superest salus aliquo iuris ad
Abbreviated transcription (Latin):
sio quã diximus alios raciona¬
les alios legales ee ira nõ erit
status s q̃onũ genus alioquĩ
et racionalis status eẽt. Ex hiis
eciã quos spãles uocabã remo¬
nitrãslationẽ frequẽt᷑ quid̾ sĩc
õs qui me secuti sũt meminis¬
se pñt testatꝰ et ĩ ip̃is eciã illis
ẜmõib me nolẽte uulgatis ł

Expanded text:
sio, qua diximus alios rationasio, qua diximus alios rationales, alios legales esse; ita non erit status, sed quaestionum genus; alioqui et rationalis status esset. ex iis etiam, quos speciales vocabam, removi translationem, frequenter quidem sicut omnes qui me secuti sunt meminisse possunt testatus et in ipsis etiam illis sermonibus me nolente vulgatis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ope ꝙ ad bonoꝵ iuuenũ aliquã u¬
tilitatẽ cõponimꝰ ĩ nulla ꝑteiu¬
dicii mei. na̾ et ypocras clarꝰ aite
medicine uidetur honestissiẽ fe¬
cisse ꝙ quosdã errores suos ne pos¬
teri errarẽt cõfessus ẽ. et in. tulli¬
us nõ dubitauit aliquos iã edi¬
tos libros aliis postea sc̾ptis ipẽ
us foret ĩstudñs logior labor si
nichil licẽt meliꝰ ĩeĩre p̾t̾i̾tis
suꝑuacuũ fuit ad easdẽ eĩ ꝑticu¬
tur ita neminẽ didicisse penite¬
at. Collige̾ tĩ eadẽ ac dispon̾e
paulo significãtius conor. Oĩb
autẽ satisfactũ uolo nõ me hoc
mõstran̾im. secũdũ plurimos auc¬
tores seruabã tres rationales sta¬
cus. cõiecturã. qualitatẽ finitio¬
nẽ.unũ legalẽ. hii michi status
hii gnͣales erãt. legalẽ ĩ quinq
spẽs parciebat. scͥpti et nolũtatis
legũ cõtrariarũ.collectiuũ ãbi¬
guitatis translationis. Nũc qͣr¬
tũ ex gnͣalib intelligo posse re¬
mou̾i. sufficit enĩ prima diui¬

Expanded text:
od ad bonorum iuvenum aliquam utilitatem componimus in ulla parte iudicii mei. nam et Hippocrates, clarus arte medicinae, videtur honestissime fecisse, quod quosdam errores suos, ne posteri errarent, confessus est; et M. Tullius non dubitavit aliquos iam editos libros aliis postea scriptis ipse gior labor, si nihil liceret melius invenire praeteritis. supervacuum fuit; ad easdem enim particutur; ita neminem didicisse paeniteat, colligere tantum eadem ac disponere paulo significantius conor. omnibus autem satisfactum volo, non me hoc persuaserim. secundum plurimos auctores servabam tris rationales status, coniecturam, qualitatem, finitionem, unum legalem. hi mihi status generales erant. legalem in quinque species partiebar, scripti et voluntatis, legum contrariarum, collectivum, ambiguitatis, translationis. nunc quartum ex generalibus intelligo posse removeri; sufficit enim prima divi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ et p̾sumptũ significat᷑ de quo li¬
quet Itẽ theodorus quidẽ eo ã sit
quẽs reliqua s hec renqua apol¬
litatẽ ẽẽ mõfinitionẽ uelĩ in
duo et posidonius diuidit uocẽ
et res. in uoce queri putat ã sig¬
nificet ad quã multa qũo reb¬

Expanded text:
um et praesumptum, quo significatur de quo liquet. idem Theodorus, qui de eo, an sit quens reliqua. sed haec reliqua Apollitatem esse modo finitionem velint. In duo et Posidonius dividit, vocem et res. in voce quaeri putat an significet, quid, quam multa, quo
Abbreviated transcription (Latin):
reret᷑ pars qualiratis q̃ ẽ de sũ¬
mo gnerai in iudiciũ uenit
quale ẽ idnesit honestũꝙ uul¬
go laudatur.succidentiũ autẽ
alie de coĩ applłoe ut sit ne sac¬
legus qui pecuniã priuatã extẽ¬
plo furatꝰ ẽ. aut de redenõiata
u̾et fcm eẽc certũ ẽ nec dubi
uoilib q̃ones. hiis eciã cerrista¬
tus contim dicũtur quia et quã¬
titas mõ ad cõiecturã referat᷑
ut maier ne sol quã terra mõ
ad qualitatẽ quãta pena quẽ¬
piã quãtoue p̾mio sit afficiius¬
tũ. et tralario iuetur ctͣ quali¬
tatẽ. et diffinitis pars sit tra¬
lationis quin et cõtrarie leges
et ratiorinatiuus statꝰ id ẽ silo¬
serit logi cõstitutor abiguitatẽ
uo sẽꝑcõiectura explicari ne¬
cesie sit quiacũ sir maĩfm̃ ũ bo¬
rũ ĩtullectũ eẽ duplitẽ de solã
qrienr uolũtate.a plurimis¬
tres sũt facti gn̾ales statꝰ quib
et citero in oratore utitur et oĩa
N aut ĩ contron̾siã aut ĩ cõtẽtio¬

Expanded text:
reretur. pars qualitatis, quae est de summo genere, raro in iudicium venit, quale est, idne sit honestum, quod vulgo laudatur; succedentium autem aliae de communi appellatione, ut sitne sacrilegus, qui pecuniam privatam ex templo furatus est; aut de re denominata, ubi et factum esse certum est nec dubitutilibus quaestiones. his etiam ceteri status contineri dicuntur, quia et quantitas modo ad coniecturam referatur, ut maiorne sol quam terra? modo ad qualitatem, quanta poena quempiam quantove praemio sit affici iustum? et translatio versetur circa qualitatem, et definitio pars sit translationis; quin et contrariae leges et ratiocinativus status, id est sylloserit legis constitutor; ambiguitatem vero semper coniectura explicari necesse sit, quia, cum sit manifestum, verborum intellectum esse duplicem, de sola quaeritur voluntate. A plurimistres sunt facti generales status, quibus et Cicero in Oratore utitur, et omnia, quae aut in controversiam aut in contentio
Abbreviated transcription (Latin):
it. nouũ tãꝙͣ ĩ statu alio qui ab
hermagora int̾ lpẽs iuridiciał
usitatũ. aliis feptẽ eẽ placiur
a quib nec trãslacio nec quãti¬
tas nec cõꝑatio recepta ẽ. s ĩ ho¬
rũ triũ locũ sõdire quasuor le¬
gales adiecteq tib ilis rõib¬
me alii poeu̾nt usq ad octo traslaci¬
ł on ad septẽ suꝑiores adiecta. a

Expanded text:
inquam, in statu, alioqui ab Hermagora inter species iuridiciales usitatum. aliis septem esse placuit; a quibus nec translatio nec quantitas nec comparatio recepta est, sed in horum trium locum subditae quattuor legales adiectaeque tribus illis rationbus. alii pervenerunt usque ad octo, translatione ad septem superiores adiecta. A
Abbreviated transcription (Latin):
tãslationẽ aẽ exidi mẽt secuti
hõc inntationis significatiõ
fecũt alii totidẽ statꝰ s alios ã sit
quid sit. quale sit quãtũ fit ut
cecilius et theon. aristotiles
intelligit quo dicit quedã sic
defendi. sustuli. set nõ furtũ fe¬
ci uł ꝑcussi set nõ iniuria fecipo¬
suerat. Et cicero ĩlibris retoricis
fci nomis gñis actionis ut ĩ sco
cõĩeitura ĩnoĩe finitio ĩ ꝑn̾e qua¬
litas ĩ actione us ĩtelligẽtur
iuri sb̾iecerat trãslationẽ. ue¬
rũ hic legales quo q̃ones ali¬
o loco traitat ut spẽs actionis
fu̾ũt qui face̾nt quinq cõiectu¬
rã. finitionẽ qualitatẽ et qua̾ti¬
tatẽ ad aliquid. theodorus quo
ut dixi hiisdẽ gn̾alib capitib
utitur an sit. quid sit quale sit
quãtũ sit ad abquid hoc ulti¬
mũ maxime in comꝑatĩo gn̾e
uersari putat qmi̾ melius ac pe¬
ius maius et minus nͥ alio ie¬
lata nõ intelliguntur. s ĩ illas
quo trãslarinas ut supͣ sugͥfica

Expanded text:
ranslationem esse existiment, secuti hanc mutationis significationem. fecerunt alii totidem status, sed alios, an sit? quid sit? quale sit? quantum sit? ut Caecilius et Theon. Aristoteles intelligit, quo dicit quaedam sic defendi, sustuli , sed nonfurtum feci; Percussi, sed non iniuriam feci. posuerat et Cicero in libris rhetoricis, facti, nominis, generis, actionis; ut in facto coniectura, in nomine finitio, in genere qualitas, in actione ius intelligeretur. iuri subiecerat translationem. verum hic legales quoque quaestiones alio loco tractat ut species actionis. fuerunt qui facerent quinque, coniecturam, finitionem, qualitatem, quantitatem, ad aliquid. Theodorus quoque, ut dixi, iisdem generalibus capitibus utitur. an sit? quid sit? quale sit? quantum sit? ad aliquid. hoc ultimum maxime in comparativo genere versari putat, quoniam melius ac peius, maius et minus nisi alio relata non intelliguntur. sed in illas quoque translativas, ut supra significa
Abbreviated transcription (Latin):
cepimus raciocinatiuũ uł col¬
lectiuũ ambignitatis q̃. aaas¬
iẜoa ia. nõĩatur ꝑ quos̃ posui
quia et ipĩ a plerisq statꝰ ap¬
plsantur quibusdãlegales po¬
aus qͥoes eas dici placũit qua¬

Expanded text:
cipimus ratiocinativum vel collectivum, ambiguitatis, quae ἀμφιβολία nominatur; quos posui, quia et ipsi a plerisque status appellantur, cum quibusdam legales potius quaestiones eas dici placuerit. qua
Abbreviated transcription (Latin):
optĩa queq apiculo petatur.
Quin eciã ĩ cogitãdo nulla tõe
ad hica aut tectũ intuẽtes mag¬
nu aliquid spultra se offerat
plirib sepe dieb expertãtant¬
 murmure ĩcto uelud classico
ĩstincti cõciratissimiũ corpis
motũ nõ emiciadis s qrẽdis

Expanded text:
optima quaeque a periculo petatur. optima quaeque a periculo petatur. quin etiam in cogitando, nulla ratione adhibita aut tectum intuentes magnum aliquid, quod ultro se offerat, pluribus saepe diebus expectant, aut murmure incerto velut classico instincti concitatissimum corporis mot
Abbreviated transcription (Latin):
inchoanda ẽ ea ꝑs artis exqͣ
caꝑe iniciũ solẽt qͥ pͥora obiise¬
rũt. quãquã uideo quosdã ĩ ipõ sta¬
ti limine obstaturos mͥ qui nich̾
egẽ̾ eiusmõi p̾ceptis eloquẽtiã
putẽt. s natura sua et uulgari
modo et scolarũ ex̾citatiõe cõtẽti
rideant eciã diligẽtiã nrãm ex¬
ẽplo magni quo nõis ꝓfessoꝵ
quoꝵ aliquis ut opinor it̾ roga¬
nescire se quidẽ set si ad rẽ ꝑti¬
neret eẽ ĩ sua declamatiõe respõ¬
dit. alius ꝑ cõtãti theodoricus
ã apposlodoreus eẽt. Ego inquid
par mulatiꝰ ne scne potuit urba¬
mus ex cõfõne scĩe sue elabi. por¬
ro hii quia et bñficio ĩgemi p̾stã¬
tes sũt hĩti et multa eciã mẽoria
:digna exclamauut płrimos ha¬
lẽt siles neglie sue paucissiõs
nature. Igr̾ impetudrẽ se et iuri¬
ly utigloriant. neq enĩ opꝰ eẽ¬
ꝓbatione aut dispoĩtione ĩ reb
tutis. sec cuius reigrã plenũ sͥ
auditoriũ sẽtẽtiis grãdib quaꝵ

Expanded text:
ea pars artis, ex qua capere initium solent, qui priora omiserunt; quanquam video quosdam in ipso statim limine obstaturos mihi, qui nihil egere huiusmodi praeceptis eloquentiam putent, sed natura sua et vulgari modo et scholarum exercitatione contenti rideant etiam diligentiam nostram exemplo magni quoque nominis professorum, quorum aliquis, ut opinor, interroganescire se quidem sed, si ad rem pertineret, esse in sua declamatione respondit. alius percontanti, Theodoreus an Apollodoreus esset? ego , inquit, parmularius sum. nec sane potuit urbanius ex confessione inscitiae suae elabi. porro hi, quia et beneficio ingenii praestantes sunt habiti et multa etiam memoria digna exclamaverunt, plurimos habent similes negligentiae suae, paucissimos naturae. igitur impetu dicere se et viribus uti gloriantione in rebus fictis, sed, cuius rei gratia plenum sit auditorium, sententiis grandibus, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
deminãt quib aliquid dix̾im
ib̾iugẽdũ sit ea q̃ diu secũ ipĩ
clareq meditati desꝑata cõnac¬
tedi facultate deserunt. et ada¬
ria deinceps. atq inde alia non
min coia ac nota deu̾tũt. Qͥ
plurimu uidẽtur hr̃e rõis nõ
in cãs trĩlaborẽ suũ s in locos
ĩcedũtatii ĩ hiis nõ cortori
prospicũt set abrita quedã
ut forte ad manũuenereia¬
clãturũde fit ut dissoluta et
ex diu̾sis cõgesta rro cohere
uo possit silisq sit comẽtaris
pũoꝵx ĩ quos ea q̃ aliis declam

Expanded text:
destinant, quibus aliquid diserti subiungendum sit, eaque diu secum ipsi clareque meditati desperata conectendi facultate deserunt et ad alia deinceps atque inde alia non minus communia ac nota devertunt. qui plurimum videntur habere rationis, non in causas tamen laborem suum sed in locos intendunt, atque in iis non corpori prospiciunt sed abrupta quaedam, ut forte ad manum venere, iaculantur. unde fit, ut dissoluta et ex diversis congesta oratio cohaerere non possit similisque sit commentariis puerorum, in quos ea, quae aliis declam
Abbreviated transcription (Latin):
ueterib orõib ut fecit certiꝰ ꝯͣ cite¬
ronis actionẽ hĩtã pro eodẽ cũ altã
ꝑtẽ satis nosse nõ posset ex sola de¬
fẽsiõe citius autẽ si idoneꝰ erit iu¬
uenis quẽ p̾ceptor coegerit ĩde cla¬
mãdo ꝙ simillimũ ẽẽ ueritati et
ꝑ totas ire mat̾i̾as quaꝵ nũc fa¬
cillima et maxĩe fauorabłia dec̾¬
pũt. Obstãt huit ꝙ scdo loco posui
fere turba discipuloꝵ et cõsuetu¬
do classiũ certis dieb audiẽdarũ
nõ nichil ⁊̃ ꝑsuasio patrũ num̾ã¬
nͨ ille se bonus p̾ceptor maiore nu¬
mero ꝙͣ sustinͣi possit onerabit ⁊
minã loquacitatẽ recidẽ ut oĩa q̃
sũt ĩ tõtrou̾sia nõ ut quidã uolũt
qͥ ĩ reꝵ natura dicãtur ĩ uł lõgioẽ
potius dierũ spatio laxabit
ta plus prod̾it ꝙͣ plures ĩcho¬
ate et quasi degustate pp̃ qd̾
accit ut nec suo loco quidq
ponatur nec illa qͥ pͥa sũt ser¬

Expanded text:
veteribus orationibus, ut fecit Cestius contra Ciceveteribus orationibus, ut fecit Cestius contra Ciceronis actionem habitam pro eodem, cum alteram partem satis nosse non posset ex sola defensione. citius autem idoneus erit iuvenis, quem praeceptor coegerit in declamando quam simillimum esse veritati et per totas ire materias, quarum nunc facillima et maxime favorabilia decerpunt. obstant huic, quod secundo loco posui, fere turba discipulorum et consuetudo classium certis diebus audiendarum, nonnihil etiam persuasio patrum numerannec ille se bonus praeceptor maiore numero quam sustinere possit onerabit et inanem loquacitatem recidet, ut omnia quae sunt in controversia, non, ut quidem volunt, quae in rerum natura, dicantur; et vel longiore potius dierum spatio laxabit ta plus proderit quam plures inchoatae et quasi degustatae. propter quod accidit, ut nec suo loco quidque ponatur, nec illa quae prima sunt ser
Abbreviated transcription (Latin):
midẽt ꝙ accidisse ⁊̃ portio latrom
qui p̾mꝰ clari nõĩs professor fuit tra¬
dit᷑ ut cũ ei sũmã ĩ scolis opinionẽ
optinẽti cãm ĩ foro eẽt orãda ĩpẽ¬
‸ se petierit uti sb̾sellia ĩ basilicã trãs¬
ferẽtur ita illi celũ nouũ fuit ut oñs
eius eloquẽtia cõtinͣi recto ac parie¬
tib uideret᷑: quar̾ iuuenis qui rõm
ĩueniendi eloquẽdiq a p̾ceptorib
si doce̾ sciãt et uł ĩ ex̾citatõm quo
modicã fu̾it cõsecutus oratorẽ sͥ a
liquẽ ꝙ ap̃ maioreᷤᷤ fi̾ei solebat de¬
ligat quẽ sequat᷑ quẽ ĩmitet ĩu¬
diciis int̾ sit ꝙͣ plurimis et sit cer¬
tamis cui destinat᷑ frequẽs spectator.
tũ cãs uł easdẽ quas agi audierit
stilo et ipẽ cõponat uł etiã alias ue¬
ras mõ et utrũq tractet. et ꝙ ĩgla¬
diacoĩb fie̾i uidemus derectoriis
ex̾ceatur. ut fecisse brutũ dixinus
pro milone et melius ħ ꝙͣ rescͥbeͣ

Expanded text:
mident. quod accidisse etiam M. Porcio Latroni, mident. quod accidisse etiam M. Porcio Latroni, qui primus clari nominis professor fuit, traditur, ut, cum ei summam in scholis opinionem obtinenti causa in foro esset oranda, impense petierit, uti subsellia in basilicam transferrentur. ita illi caelum novum fuit, ut omnis eius eloquentia contineri tecto ac parietibus videretur. quare iuvenis, qui rationem inveniendi eloquendique a praeceptoribus si docere sciant et velint, exercitationem quoque modicam fuerit consecutus, oratorem sibi aliquem, quod apud maiores fieri solebat, deligat, quem sequatur, quem imitetur; iudiciis intersit quam plurimis et sit certaminis, cui destinatur, frequens spectator. tum causas vel easdem, quas agi audierit, stilo et ipse componat, vel etiam alias veras modo et utrinque tractet, et, quod in gladiatoribus fieri videmus, decreut fecisse Brutum diximus pro Milone. melius hoc quam rescribere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ foro clarus aliter enĩ atq enites:¬
cit uelut pabulo letiore facũdia et
assidua cõtẽtionũ aspitate fatigata
ub̾tas ĩ aliqua ex̾cẽdi stili ꝑte pone¬
da et dyalogoꝵ lib̾tate gestiẽdũ
Ne carmĩe quidẽ lude̾ cõtrariũ fue¬
rit sic̾ athlete remissa quibdã tẽ
sitate/ otio et iocũdiorib epulis re¬
ficiũtut. iõq mͥ uidetur .mn. tullius
hos quo trudioꝵ secessus excurit.
Nã si nobis sola mat̾ia su̾it exli¬
tili necesse ẽ deteratur fulgor et e¬
lure scat articulus. et ipẽ ille mucro
ĩgenii cotidiana pugna retũdatur.
s quẽad̾m forẽsib certamĩb exci¬
tatos et quasi milirãtes recipit ac
reparat. hec uelut sagina dicendi
sic adoloscẽtes nõ debẽt nimiũ in
falsa reꝵ ĩmagine derm̃i et ĩambꝰ
simulacris usq adeo ut difficilis
ab hiis dig̾ssus fit assue face̾ ne ab
iia ĩ qua prope cõsuerũt imibra ue¬
ra discͥmĩa uelut quẽdã solẽ refor¬

Expanded text:
in foro clarus. alitur enim atque enitescit velut pabulo laetiore facundia et adsidua contentionum asperitate fatigata ubertas in aliqua exercendi stili parte ponenda et dialogorum libertate gestiendum. ne carmine quidem ludere contrarium fuerit, sicut athletae, remissa quibusdam temsitate, otio et iucundioribus epulis reficiuntur. ideoque mihi videtur M. Tullius hos quoque studiorum secessus excurrit. nam si nobis sola materia fuerit ex litibus, necesse est deteratur fulgor et durescat articulus et ipse ille mucro ingenii cotidiana pugna retundatur. sed quemadmodum forensibus certaminibus exercitatos et quasi militantes reficit ac reparat haec velut sagina dicendi, sic adolescentes non debent nimium in falsa rerum imagine detineri et inanibus simulacris usque adeo, ut difficilis ab his digressus sit, assuescere, ne ab illa, in qua prope consenuerunt, umbra vera discrimina velut quendam solem refor
Abbreviated transcription (Latin):
porreat ne ĩ sidiatorẽ ĩt̾fici uł per¬
niciosũ rei .p. ciuẽ et iã si nõ ĩsidi¬
etur.cato martiã honeste ne tradi¬
dent hortẽsio ã cõueĩat ne res talir
bonouiro de ꝑsõis iudicat᷑ s de re¬
b cõtẽditur. declamatiões u̾o qua¬
les ĩ scolis retoꝵ dicũt᷑ si mõ sũt¬

Expanded text:
oporteatne insidiatorem interfici vel peroporteatne insidiatorem interfici vel perniciosum rei publicae civem, etiamsi non insidietur; Cato Marciam honestene tradiderit Hortensio, an, conveniatne res talis bono viro? de personis iudicatur, sed de rebus contenditur. declamationes vero, quales in scholis rheto
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ dictoꝵ factoꝵ diu̾sitate fa¬
cile de litescet ĩfirmitas tot se u̾¬
diq reb ex quib aliquẽ app̾¬
: hedas offerentib illud uirtu¬
tũ indiciũ ẽ fũde̾ q̃ na cõtracta
uoluptarẽ expõitis dare et bñ¬
dr̃e multa de pancis ĩ ħ optĩe
faciẽt ĩsinite qones quas uo¬
cari thesis diximus qͥb cicero
iã pͥnceps ĩ re.p. ex̾ceri solebat.
hic cõsinis ẽ destructio et cõfir¬
matio sẽtẽtiaꝵ. Nã cũ sit sẽrẽtia
decretũ quoddã atq p̾ceptũ ꝙ
de reidẽ de iudicio rei q̃ri põt cũ
loci cões̃ qͦs ĩ scͥptos ab oratõib¬
scimꝰ. Nã qui ħ recta tm̃ et ĩ nullos
flexus recedẽtia cõpõne tractau̾it
nitiq ĩ illis plures excursꝰ recipiẽti¬
b mag̾ habũdabit. eritq ĩ õs cãus
leg̾it reꝰ sit ãqueramꝰ ĩmolet᷑ ne
maiestas si magistratus rogatiõ
sua populo ipẽ recitarit milo clodiu̾
recte ne occiderit uei̾at ĩ iudiciũo

Expanded text:
locorum, dictorum, factorum diversitate facile delitescet infirmitas, tot se undique rebus, ex quibus aliquam apprehendas, offerentibus. illud virtutis indicium est fundere quae natura contracta voluptate optime facient infinitae quaestiones, quas vocari θέσεις diximus, quibus Cicero iam princeps in re publica exerceri solebat. his confinis est destructio et confirmatio sententiarum. nam cum sit sententia decretum quoddam atque praeceptum, quod de re idem de iudicio rei quaeri potest. tum loci communes, quos etiam scriptos ab oratoribuscimus. nam qui haec recta tantum et in nullos flexus recedentia copiose tractaverit, utique in illis plures excursus recipientibus magis abundabit eritque in omnes causas legerit, reus sit, an quaeramus, violeturne maiestas, si magistratus rogationem suam populo ipse recitaverit; Milo Clodium rectene occiderit, veniat in iudicium, an,