comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dus facultas inquiritur. Pursusdumfit factum ÷ quodam¬
ministratur: negotium quaeuero sunt ingestione negotu
non sunt facta sed facta adherent. In illis enm tempus occa¬
sionem locum modum facultatem factaessẽ coniensenierit
sedud dictum : quatui lib& facto adherentia sint atquemnullo
modo derelinquant quia quadamratione subiccta sunt ipsi
quodd gestumest̃ negotio. Ite mea quae sunt Ingescione negotu
sinehis quae sunt continentia cumipso negotio eẽ possunt.
Postenim & locus & tempus & occasio & modus & facultas facti
cuius lib& intellegi&iam sinemo faciat quod illo loco ueltem¬
pore ueloccasione uel modo uel facultate fieriposs&. Ita que
eaque sunt ingestione negoti sinehis quesunt continenta
cum ipso negotio eẽ possunt. factumenim p̃ter locumtem
pus occasionem modum facultatem quecẽ non poterit.
Atquehaecsunt que inad tributis persone ac negotio consis¬

Expanded text:
dus, facultas inquiritur. Rursus dum fit, factum est, quod addus, facultas inquiritur. Rursus dum fit, factum est, quod administratur, est negotium; quae vero sunt in gestione negotii non sunt facta, sed facto adhaerent; in illis enim tempus, occasionem, locum, modum, facused ut dictum est aeque cuilibet facto adhaerentia sunt, atque id nullo modo derelinquant, quia quadam relatione subiecta sunt ipsi quod gestum est, negotio. Item ea quae sunt in gestione negotii sine his quae sunt continentia cum ipso negotio esse possunt. Potest enim et locus, et tempus, et occasio, et modus, et facultas facti cuiuslibet intelligi, etiamsi nemo faciat, quod illo in loco, vel tempore, vel occasione, vel modo, vel facultate fieri posset. Itaque ea, quae sunt in gestione negotii sine his quae continentia cum ipso negotio esse popus, occasionem, modum facultatemque esse non poterit. Atque haec sunt quae in attributis personae ac negotio consis
Abbreviated transcription (Latin):
utcunctis donnientib. eamuero circumstantiam queest ubilo¬
cus dicitur ut incubiculo fecit quomodo uero excir stantiis mo¬
dum ut damfecit. quibus auxiliis circum stantiam facultatẽ
appellat utcum multo exerciti quorum quidem locorum
&si excirtum stantia rerum naturalis discrecio dataest . Nosta¬
men beniuolentius faciemus siuberiores ad sẽdifferentias osten¬
dam: Namcumex circum stantiis aliamtullius proposuerit
esse continentiam cumipso negotio alia uero ingestioni negotu
atque incontinentib cumipso negotio illum adnumerabent
locumquem ampliauit cumfix exipsa prolationis significati
negotu. c ed nonita ÷ quiadumsit illud÷ quodeotempore
ad missum ÷ dumfacinus ꝑp&iatur ut ꝑcussit. Ingestione uero
negotu easunt qued ante sactum & dumsit & postfactum & qđ
gestum continent in omnib enim tempus locus occasio mo¬

Expanded text:
ut cunctis dormientibus. Eam vero circumstantiam quae est ubi, lout cunctis dormientibus. Eam vero circumstantiam quae est ubi, locum dicit, ut, in cubiculo fecit; quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut, clam fecit: 582 quibus auxiliis circumstantiam facultatem appellat, ut, cum multo exercitu. Quorum quidem locorum etsi ex circumstantia rerum, naturalis discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberiores ad se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantiis alia M. Tullius proposuerit esse continentia cum ipso negotio, alia vero in gestione negotii, atque in continentibus cum ipso negotio, illum annumeraverit locum quem appellavit, dum fit; ex ipsa prolationis significationegotii; sed non ita est, quia dum fit, illud est quod eo tempore admissum est, dum facinus perpetratur, ut percussit. In gestione vero negotii, ea sunt quae et ante factum, et dum fit, et post factum quod gestum est continent; in omnibus enim tempus, locus, occasio, mo
Abbreviated transcription (Latin):
stantias quȩ sunt quied quur quando ubi. quomodo quibus
auxilus in adtributis negotio ponit quid & quur dicens conti¬
nentia cum ipiõ negotio quur in cauia constituens ea enm
causaest unus cuiusque factipropt̃ quam factaest. Quiducro
secat inquat tuor partes in summam facti ut parentis occi¬
sio ex hac maxime locus sumitur amplificationis antefactũ¬
ut concitus rapuit gladium dumfit uehementer ꝑcussit
post factum inabdita sepeliuit. Quȩ omia cum sint facca
tamen qm̃ ad gestum negotium dequo queritur ꝑtinent
mantia fide mei negotio praestant dequeuersatur intentio.
Haecuero facta quae continentia sunt cumip sõnegotio ad ip¬
sum negotium dequo queritur pertinent. Postremas uero
quat tuor circum stantias ciceroponit: Ingestione negotii quae
sȩcuncla pars ad tributorum negotiis & ea quidem cirtumstantiã
queest quando diuid& intempore. ut mo& fecit & inoccasione

Expanded text:
stantias, quae sunt, quid, cur, quando, ubi, quomodo, quibus stantias, quae sunt, quid, cur, quando, ubi, quomodo, quibus auxiliis, in attributis negotio ponit. Quid et cur, dicens continentia cum ipso negotio: cur, in causa constituens; ea enim causa est uniuscujusque facti, propter quam facta est. Quid vero, secat in quatuor partes. In summam facti, ut parentis occisio. Ex hac maxime locus sumitur amplificationis ante factuut concitus rapuit gladium; dum fit, vehementer percussit; post factum, in abdito sepelivit. Quae omnia cum sint, tamen quoniam ad gestum negotium de quo quaeritur pertinent, mantia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio: haec vero facta quae continentia sunt cum ipso negotio, ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars attributorum negotiis. Et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit; et in occasione
Abbreviated transcription (Latin):
sed ieo quod ex ad tributis ꝑsona quandam suscipit qualitatem
sedutrerum ordo clarius conliquescat decircum stantiis arbi¬
stantiam quaestionis efficiunt. Nisiemmsĩt qui fecerit & quod
fecerit causaque quurfecent locustempus quofecerit modus
&iam facultas quae sidesit causa nonstabit. Hasigitur cirtum¬
stantias ingemina cicero partitur ut eamque est quiscircum¬
stantiam id ad tributis personae ponat reliquis uero circum¬
stantiis in ad tributis negotia constituad & primum quidem
excirtum stantiis eamqueest quisquam personae adtribuat
secat inundecim partes nomen ut uerres. Natura ut barba¬
rus uictus utamicus nobilium ꝑ sona ut diues studium ut geo¬
m&ra casus ut exul affectio ut amans habitus ut sapiens con¬
silium facta & orationis eaque extraillud factum dictum que
sunt quaenunc inuditium deuocatur reliquas uero circum¬

Expanded text:
sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Sed ut rerum ordo clarius colliquescat, de circumstantiis arbistantiam quaestionis efficiunt. Nisi enim sit qui fecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, locus tempusque quo fecerit, modus, etiam facultas; quae si desint, causa non stabit. Has igitur circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam quae est, quis, circumstantiam in attributis personae ponat, reliquas vero circumstantias in attributis negotio constituat. Et primum quidem ex circumstantiis, eam quae est, quis, quam personae attribuit, secat in undecim partes. Nomen, ut Verres; natura, ut barbarus; victus, ut amicus nobilium; persona, ut dives; studium, ut geometra; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus, ut sapiens; consilium, facta, et orationes. Eaque extra illud factum dictumque sunt, quae nunc in judicium devocantur. Reliquas vero circum
Abbreviated transcription (Latin):
subminis trant: ex hisdem enimlocis acusatio defensio quȩ
consistit. Cilgitur persona uocatur iniuditium uocatur
Ne que factum dictum ueullum rep̃henditur causa essenon
potest. Neuero factum dictum uealiquod in iuditio pro¬
ferri potest sipersona non exist&. Ita quem his duobus omnis
iuditiorum ratiouersatur inpersona scilic& atquenegotio
tum dictum ueꝑsone propter quod reus statuitur. perso
lgitur & negotium suggerere argumentum non possunt
deipsis quaestio ÷. de quibus autem dubitatur ea dubitatione
fidem facerenequeunt argumentum uero entratiorei dubiae
faciens fidem faciunt autem negotio fidem eaquesunt ꝑ sonis
ac negotiis ad tributa: Icsiquando ꝑsona negotio faciat fidem
uel ut sicredatur contrarem publicam sensisse catilinam qm̃
persona: uitiorum turpitudme denotata gunc non ineo
quod persona t & iniuditium uocatur fidem negotio facit

Expanded text:
subministrant: ex eisdem enim locis omnis accusatio defensioque subministrant: ex eisdem enim locis omnis accusatio defensioque consistit. Si igitur persona in iudicium vocatur, neque factum dictumve ullum reprehenditur, causa esse non poterit. Neferri potest, si persona non existet. Itaque in his duobus omnis judiciorum ratio versatur, in persona scilicet, atque negotio.tum, dictumve personae, propter quod reus statuitur. Persona igitur et negotium suggerere argumenta non possunt, de ipsis enim quaestio est; de quibus autem dubitatur, ea dubitationi fidem facere nequeunt. Argumentum vero erit ratio rei dubiae faciens fidem. Faciunt autem negotio fidem ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Ac si quando persona negotio faciat fidem, velut si credatur contra rempublicam sensisse Catilinam, quoniam persona est vitiorum turpitudine denotata, tunc non in eo quod persona est, et in judicium vocatur, fidem negotio facit,
Abbreviated transcription (Latin):
criminis duob modis fieri potest sicut causa referatur
aut factum. causarefertur cumaliena potestate aliquid fac¬
tumesie contenditur factum uero cumalius aut potuisse
aut debuisie facere demonstratur at quehaec in his maximȩ
ualent si eius nominis inostendat actio quocinon fecerim:
cõmissumsit iniuriosus sepefuerit at queid quod intendit
meruit pati. Conparatio: cum propter meliorem utiliorẽ¬
uerem factum quod aduersarius arguit commissumessẽ
defenditur atquehaec actenus : Sius enim prius dalecticos¬
dedimus. Nuncr&horicos prominus locos quos atributis
persone ac negotio uenire neccsie:. Persona quȩ mniuiditiũ
uocatur cuius dictum factum uerep̃henditur. Negotiũ
factum dictum uepersonae propter quod iniuditium
uocatur itaque in his duobus omnis locorum constituta ÷
ad excusabilem partem uergant defensionis copiam non¬

Expanded text:
criminis duobus fieri modis potest: si aut causa refertur, criminis duobus fieri modis potest: si aut causa refertur, aut factum. Causa refertur, cum aliena potestate aliquid factum esse contenditur; factum vero, cum alius aut potuisse, aut debuisse facere demonstratur. Atque haec in his maxime valent, si ejus nominis in nos intendatur actio, quod non fecerimus commissum sit injuriosus saepe fuerit, atque id quod intenditur meruit pati. Comparatio est, cum propter meliorem utilioremve rem factum quod adversarius arguit, commissum esse defenditur. Atque haec hactenus; nunc ddedimus, nunc rhetoricos promimus locos, quos ex attributis personae ac negotio venire necesse est. Persona est, quae in iudicium vocatur, cuius dictum aliquod factumve reprehenditur. Negotium factum dictumve personae, propter quod in iudicium vocatur. Itaque in his duobus omnis locorum partitio consnisi omnino ad inexcusabilem partem vergunt, defensionis copiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ imp̃tȩritum iuditialis conscitutio nunc patur. Cipite¬
sentis uel futuri temporis teneat quaestionem negotialis
dicitur. luridicialis uerocuius inquestio pr&eritum respi¬
cit duabus partibus segregatur autenim impsofacco uis
definitionis inest & absoluta qualitas nunccupatur aut
extrinsecus adiumitur & ad sumptiua dicitur constitutio
sed haec in partes quat tuor diriuatur.: Autenm concȩdit
crimen autremou&ur. autrefertur aut quodest ultimũ
conparatur. Conceditur crimen cumnulla inducitur fac¬
tidefensio seduenia postulatur idfieri duobus modispo¬
test side praeceris aut purges. Dep̃caris cum nihil extusati¬
onis adulteris. Purgascum facti culpahis ascribitur quib:
obsisti obuiarique non possit. Neque tamen personȩ
sint idenim laliam constitut ionem cadit sunt autem haecꝰ
in prudentia casus atque necessitas. Nemou&ur uero erimen
cum abeo qui incesiitur trans fertur in alium sed remotio

Expanded text:
Si in praeteritum, iuridicialis constitutio nuncupatur. Si praeSi in praeteritum, iuridicialis constitutio nuncupatur. Si praesentis vel futuri temporis teneat quaestionem, negotialis dicitur. Iuridicialis vero cuius inquisitio praeteritum respicit, duabus pdefensionis inest, et absoluta qualitas nuncupatur: aut extrinsecus assumitur, et assumptiva dicitur constitutio. Sed haec in partes quatuor derivatur: aut enim conceditur crimen, aut removetur, aut refertur, aut, quod est ultimum, comparatur. Conceditur crimen, cum nulla inducitur facti defensio, sed venia postulatur. Id fieri duobus modis potest, si depreceris aut purges. Deprecaris, cum nihil excusationis attuleris. Purgas, cum facti culpa his ascribitur quibus obsisti obviarique non possit, neque tamen personae sint; id enim in aliam constitutionem cadit. Sunt autem haec, imprudentia, casus atque necessitas. Removetur vero crimen, cum ab eo qui incessitur transfertur in alium. Sed remotio
Abbreviated transcription (Latin):
haec aniure uelmore possit exercere iudicium sed si fac¬
tum uelres quas intendit abaduersario negatur ques¬
tio ÷ utrumsit eaque coniecturalis questio nominatur.
quods̃ factum quidemesse contigert sed quinam sit
id quod factum est ignor&ur qm̃ uis eiꝰ definitione mon¬
stranda finitiua dicitur constitutio: Its̃i & eẽ constiterit¬
& derei definitione conueniat sed qualesit inquiratur
tunc quia cui generi subici deb& ambigitꝰ generalis qualitas
nuncupatur. in hac uero questione & qualitatis & quanti¬
tatis & conparationis ratio conuersatur. & ed esm degenere
questioest secundum generis formam inplura necesse est
Hanc constitutionẽ membra distribui . Omnisenim quȩstio
generalis idest cum degenere & qualitate uel quantitate
queritur factiiduas tribuitur partes. Nam aut in p̃terito
queritur dequalitate propositi aut inp̃senti aut infutuif

Expanded text:
haec, an jure, vel more possit exerceri judicium. Sed si fachaec, an jure, vel more possit exerceri judicium. Sed si factum, vel res quae intenditur ab adversario, negatur, quaestio est utrum sit ea quae conjecturalis constitutio nominatur. Quod si factum quidem esse constiterit, sed quidnam sit id quod factum est ignoretur, quoniam vis ejus definitione monstranda est, finitiva dicitur constitutio. Ac si et esse constiterit, et de rei definitione conveniat, sed quale sit inquiratur: tunc quia cui generi subjici debet ambigitur, generalis qualitas nuncupatur. In hac vero quaestione et qualitatis, et quantitatis et comparationis ratio versatur. Sed quoniam de genere quaestio est, secundum generis formam in plura necesse est hanc constitutionem membra distribui. Omnis enim quaestio generalis, id est cum de genere et qualitate et quantitate quaeritur facti, in duas distribuitur partes. Nam aut in praeteritum quaeritur de qualitate propositi, aut in praesens, aut in futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
ftatus legis contraride. Tertium cum scribtum dequocontenꝰ¬
itas noncupatur. Quarto uero cum in eo quod icriptumest
aliud nonscriptum intellegitur quod quia perratiocinatio¬
nem & quadam syllogismi consequentia uestigatur ratio¬
cinatiuus uel syllogismus dicitur. Quinto cum sermoscrib¬
tus ÷ cuius non facileuis autnatura clarescat nisidefiniti¬
onedetectasit. hicuocatur finis inscribto quos omins a se
differ& nonest nostrioperis uerum r& horica demonstra¬
re. Haecenim speculanda doctis nonrudib discenda ꝓpo¬
nimus quamuis deorum differentia intopicorum com¬
mentis pertransitum disseruerimus. earum autem con¬
saitutionum qua p̃ter scribtum in ipsarum rerum conten¬
tionesunt posita ita differentiae segregantur. utrerum
quoque ipsarum natura diuisa÷. In omnienim r& hori¬
ca quȩstiones dubit&ur ansit quid sit qualesit & ꝓpder

Expanded text:
ersiam; atque hic vocatur status legis contrariae. Tertio, cum scriptum de quo contenersiam; atque hic vocatur status legis contrariae. Tertio, cum scriptum de quo contenne nuncupatur. Quarto vero, cum in eo quod scriptum est aliud non scriptum intelligitur; quod quia per ratiocinationem et quamdam syllogismi consequentiam vestigatur, ratiocinativus vel syllogismus dicitur. Quinto, cum sermo scriptus est, cujus non facile vis ac natura clarescat, nisi definitione detecta sit; hic vocatur finis in scripto; quos omnes a se differre, non est nostri operisve rhetorici demonstrare. Haec autem speculanda doctis, non rudibus discenda proponimus: quamvis de eorum differentia in topicorum commentis per transitum disseruerimus. Earum autem constitutionum, quae praeter scriptum in ipsarum rerum contentione sunt positae, 581 ita differentiae segregantur, ut rerum quoque ipsarum natura divisa sit. In omni enim rhetorica quaestione dubitatur an sit, quid sit, quale sit; et propter
Abbreviated transcription (Latin):
minus pesuadeat facto officio fims nonest consecutus ielhis
Neque tamenr& horicam suo fine contemptam honore
uacuauit. hec quidem ita sunt mixta utr& horicalnsit
peciebus speciesuero insittausis. causarum uero partes
sactusee dicuntur Quos&am aliis nominibtũ confticu¬
tioncstum quesciones nominarelic&. qui quidest duidunt
stautrerum quoquenatuma dunsiest seda principio ques¬
tionum differentus ordatur qnm r& horiee quesciones
cutum scantus in uolutesunt omnes a ut inscripti alicuius
contro uersia uersantur. autp̃ter scriptum ereipsa
sumunt contentionis exordium & llequidem quȩstio¬
nes quȩiniscribto sunt qumnquemodis fieripossunt. Uno
quidem cumhic scriptoris uerba defendit. & ille sententã
atque apellit scribtum & uoluntas: Alio uero sunterse
leges quidam contrari&ate dissentiant quarum exad

Expanded text:
minus persuadeat, facto officio, finem non est consecutus; sed is minus persuadeat, facto officio, finem non est consecutus; sed is neque tamen rhetoricam suo fine contentam, honore vacuavit. Haec quidem ita sunt mixta, ut rhetorica insit speciebus, species vero insint causis. Causarum vero partes status esse dicuntur: quos etiam aliis nominibus tum constitutiones, tum quaestiones nominare licet: qui quidem dividuntur ita, ut rerum quoque natura divisa est. Sed a principio quaestionum differentias ordiamur, quoniam rhetoricae quaestiones circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicujus controversia versantur, aut praeter scriptum ex re ipsa sumunt contentiones exordium. Et illae quidem quaestiones, quae in scripto sunt, quinque modis fieri possunt. Uno quidem, cum hic scriptoris verba defendit, et ille sententiam; atque hic appellatur scriptum et voluntas. Alio vero, si inter se leges quadam contrarietate dissentiunt, quarum ex ad
Abbreviated transcription (Latin):
& horica oratio hab& partesiex premium quod exordiũ ÷
narrationem partitionem confirmationem rep̃hensio¬
nem ꝑorationem. Quae partes instrumenta r& horice facul¬
eaque peragunt administrabunt : Itaque& iudiciali genere
cauiarum. necesiarium ÷ ordo prohemu & narrationis atq
c&erorum & inde monitratiuo deliberatiuo que necesiaria s.
Opus autem r&horicae facultatis docere & mouere quod
nihil hominus hisdem feresex inftrumentis idestorationis
orduis nisi quisque sint supradictae r& horicxe partes ut in¬
ueniat uteloquat. Disponat meminerit ꝓnunti&. Ni¬
hilagit horator eodem que modo &relique ferepartes
inftrumentis niũ habeant ommness& horice partes frustrasunt:
Huus autem facultatis effector oratorest. Cuius est officium
dcere ad posite ad persuasionem finistum inipio quidem
benedxisse idest chxise ad posite ad persuasionem in altem
ucro pesuasise Neque enim si qua in pediant oratortmqio¬

Expanded text:
orica oratio habet partes sex, prooemium, quod exordium est, narrationem, partitionem, confirmationem, reprehensionem, perorationem. Quae partes instrumenta sunt rhetoricae faculea quae peragunt administrabunt. Itaque et in judiciali genere causarum necessarius est ordo prooemii, et narrationis, atque caeterorum; et in demonstrativo deliberativoque necessaria sunt. Opus autem rhetoricae facultatis docere et movere: quod nihilominus iisdem fere sex instrumentis, id est orationordiis nisi quinque sint supradictae rhetoricae partes: ut inveniat, eloquatur, disponat, meminerit, pronuntiet, nihil agit orator. Eodem quoque modo et reliquae fere partes instrumenti, nisi habeant omnes rhetoricae partes, frustra sunt. Hujus autem facultatis effector orator est, cujus est officium dicere apposite ad persuasionem; finis tum in ipso quidem bene dixisse, id est, dixisse apposite ad persuasionem; altera vero persuasisse. Neque enim si qua impediant oratorem quo
Abbreviated transcription (Latin):
lu uant agnitio oiatiom perhuentionem copim pres¬
tant. Quoduero necessariorum doitrinam locorum
philosophistrade&cinam quodammodo ueritatis
inlustrat.
IQuo magis peruestigandaest rimanda¬
queulterius disciplina eaque cumcognitione percepta
sit usuatque exercitatione firmanda magnum enim
alicquid locorum conideratio pellic&ur scilic& inueni

Expanded text:
iuvat agnitio, orationi per inventionem copiam praestat; quod vero necessariorum doctrinam locorum philosophis tradit, viam quodammodo veritatis illustrat. Quo magis pervestiganda est rimandaque ulterius disciplina, eaque cum agnitione percepta sit, usu atque exercitatione firmanda. Magnum enim aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sibilitatem idem desider&ur ostendidicitur hocmodo
sitempus hab&originem non fuit semper tempus fuit
lgitur quando non fuit tempus sed fuisse significatio est
temporis fuit igitur tempusquando non fuit tempus.
quod fieri non potest. nonlgitur ÷ illud principium tem¬
poris positum. Namq utabullo principio caeperit in con¬
ueniens quidamatquae inpossibile contigit fuis se tempus ÷
quando non suerit tempus Peditur igitur ad alteram partẽ
quodorigine careat. sed haec que exnegatione diuisioest
cumpeream quelib& argumenta sumuntur. Nequid sit
fieri utrum quesit quod offurmatione & negatione diuiditꝰ

Expanded text:
sibilitatem idem desideretur ostendi, dicetur hoc modo: sibilitatem idem desideretur ostendi, dicetur hoc modo: Si tempus habet originem, non fuit semper tempus: fuit igitur, quando non fuit tempus, sed fuisse significatio est temporis; fuit igitur tempus, quando non fuit tempus: quod fieri non potest; non igitur est ullum temporis principium positum. Namque, ut ab ullo principio coeperit, inconveniens quiddam atque impossibile contingit fuisse tempus, quando non fuerit tempus. Reditur igitur ad alteram partem, quod origine careat; sed haec quae ex negatione divisio est, cum per eam quaelibet argumenta sumuntur, nequit fieri ut utrumque sit, quod affirmatione et negatione divid
Abbreviated transcription (Latin):
nium yoetionem eo libro diligentius explicaui quemdiuis¬
p&antur exempla fiunt uero argumentationes ꝑ diuisio¬
nem tuanea segregationeque pernegationemfit tumeaquȩ
ꝑ partitipationem secd qui his diuis iomb utuntur ut drecta
ratione contendant: Aut inaliquid inpossibile atque in
conuemens ducunt: Atque lta id quod relinquerant rur¬
sum adsumunt que facilius quisque cognose& siprioribus
analyticis operam dedit. Horumtamen in praesentalia praes¬
tabunt exempla notitiam. sit in questione propositum
anulla origo sit temporis quod quinegare uol& idmmut
ratiotinatione firmabit nullomodoesse ortum idque
discreta ratiocinatione monstrabit hoc modo qm̃mun¬
dus & ternus idenim paulis perargumenti gratra conce¬
datur. mundus uero sine tempore essenon potuit.
Tempus quoque : ae ternum sed quodae ternum ÷ car& origi¬
nem. tempus lgitur origiem non hab& & siper inpos¬

Expanded text:
nium rationes in eo libro diligentius explicui quem de divisnium rationes in eo libro diligentius explicui quem de divispetantur exempla. Fiunt autem argumentationes per divisionem, tum ea segregatione quae per negationem fit, tum ea quae per partitionem. Sed qui his divisionibus utuntur, aut directa ratiocinatione contendunt, aut in aliquod iconveniens ducunt, atque ita id quod reliquerant, rursus assumunt. Quae facilius quisque cognoscet, si prioribus analyticis operam dederit: horum tamen in praesenti talia praestabunt exempla notitiam. Sit in quaestione propositum, an ulla origo sit temporis: quod qui negare volet, id nimirum ratiocinatione firmabit, nullo modo esse ortum: idque directa ratiocinatione monstrabit, hoc modo: quoniam mundus aeternus est id enim paulisper argumenti gratia concedatur, mundus vero sine tempore esse non potuit, tempus quoque est aeternum; sed quod aeternum est, caret origine: tempus igitur originem non habet. At si per impos
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus in promptus iunt argumenta. Nam sud quod
iuitumest bonum ÷ & id quodiustae: bene ÷ & quiiustus ÷ bonus
est &iuistitiabona ÷ haeclgitur secundum proprinominis
similitudinem consequuntur. mixtiuero loci appellantꝰ
quõ si deiustitia quȩritur & a casu uel a coniugatis argumenta
dicuntur neque abipia propriȩ atque coniuncte nequeab
his quaesunt ex trinsẽcus posita uidentur trahi sedex ipsorum
casibus id÷ quadam ab his leuilmutatione deductis. iure
igitꝰ hulocimedi intereos quiabipsis & eosqui sunt extrinse¬
cus conlocantur. Pestat adiuisione quitractur hoc modo
Omnis diuisio uel negationefit uel partitione : Vt siquis ita
titio uel ut siqui diuidat omnis homo autsanus aut eger ÷
Fit autem uniuersa diuisio uelut geneneris inspecies uel
totius inpartis. uel uocis in proprias significationes uel acce¬
dentis in sub iecta uel subiecti in accedentia. Quorum om¬

Expanded text:
omnibus in promptu sunt argumenta. Nam si id quod omnibus in promptu sunt argumenta. Nam si id quod justum est, bonum est; et id quod juste est, bene est; et qui justus est, bonus est, et justitia bona est; haec igitur secundum proprii nominis similitudinem consequuntur. Mixti vero loci appellantur: quoniam si de justitia quaeritur, et a casu vel a conjugatis argumenta ducuntur; neque ab ipsa proprie atque conjuncte, neque ab his quae sunt extrinsecus posita videntur trahi, sed ex ipsorum casibus, id est, quadam ab ipsis levi immutatione deductis. Jure igitur hi loci medii inter eos qui ab ipsis, et eos qui sunt extrinsecus, collocantur. Restat locus a divisione, qui tractatur hoc modo. Omnis dtitione vero velut si quis dividat: omnis homo aut est sanus, aut aeger. Fit autem universa divisio vel generis in species, vel totius in partes, vel vocis in proprias significationes, vel accidentis in subiecta, vel subiecti in accidentia, vel accidentis in accidentia. Quorum om
Abbreviated transcription (Latin):
non inher& in his de quib ꝓiponitur terminis sed ex trapo¬
sitares hoctantum quia notior uid&ur adsumitur idcir¬
co extranssumptione locus id conuenienti uocabulo nunc¬
cupatus ÷ fit uero haec transsumptio & innomine quotiens
hoc modo ut siqueratur anphilosophus inuideat. sitque
Ignotum quid philo sophi signific& nomendicemus aduo¬
cabulum notius transferentes non inuidere quisapiens sit.
Notius uero : sapientis uocabulum quam philosophi acde
his quidem locis quiextrinsecus ad sumuntur idoneaedictũ ÷
Iunc demedus dis putaei duꝵ:
uel exhiinsione nascentes.
Casus: alicuius nominis principalis inflexio in aduerbium
uta iustitia inflectitur iuste. Casus igitur est̃ iustitia id quod
dicimus iustȩ aduerbium. coniugata uero dicuntur quaȩ
ab eodem diuerso modo ducta fluxerunt utaiuistitra iustum
haeclgitur itersecumipsã iustitia coniugata dicuntur ex quib

Expanded text:
non inhaeret in his de quibus proponitur terminis, sed extra ponon inhaeret in his de quibus proponitur terminis, sed extra posita res, hoc tantum quia notior videtur, assumitur; idcirco ex transumptione locus id convenienti vocabulo nuncupatus est. Fit vero haec transumptio et in nomine, quoties  hoc modo; ut si quaeratur, an philosophus invideat, sitque ignotum quid philosophi significet nomen, dicemus ad vocabulum notius transferentes, non invidere qui sapiens sit; notius enim est sapientis vocabulum quam philosophi. Ac de his quidem locis qui extrinsecus assumuntur, idonee dictum est: nunc de mediis disputabitur. vel ex divisione nascentes. st alicujus nominis principalis inflexio in adverbium: ut a justitia inflectitur juste, casus igitur est justitia, id quod dicimus juste, adverbium. Conjugata vero dicuntur, quae ab eodem diverso modo ducta fluxerunt: ut a justitia, justum; haec igitur inter se et cum ipsa justitia conjugata dicuntur, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
prium: procreatoremesse. utenim sese hab& pater ad silium
Ita procreatus ad procreatorem questio deproprio ꝓpo¬
sitiomaxima ad sẽrelatorum propria &ipsa adsereferunt
locus abrelatiuis oppositis Item sit sit inquestione obposi¬
tum ansit animalis proprium moueri negem quia nec
deꝓprio ꝓpositione max ima obpositorum oppositaesse
ꝓpra oportere locus ab oppositis secundũ affirmationẽ
acnegationem mouerienim & non moueri secundum af¬
firmationem negationemq s̃bim & obponuntur extranssũ¬
ptione uero hoc modo fit cumexhis terminis inquib ques¬
tio constituta est adaliud quidam notius dubitatiotrans¬
fertur atq ex eius probatione᷑ que inquestione sunt posita
querer& omnem tractatum adici publicae transtulit mag¬
nitudmem atque exeo quodilli efficer& insingulis &iam
ualere firmauit. qui locus forsitanesse uider&ur sed quõ

Expanded text:
prium procreatum esse; ut enim sese habet pater ad filium, prium procreatum esse; ut enim sese habet pater ad filium, ita procreatus ad procreatorem. Quaestio de proprio. Propositio maxima: ad se relatorum propria, et ipsa ad se referuntur. Locus a relativis oppositis. Item sit in quaestione positum, an sit animalis proprium moveri, negem: quia nec de proprio. Propositio maxima: oppositorum opposita esse propria oportere. Locus ab oppositis, secundum affirmationem ac negationem; moveri enim et non moveri, secundum affirmationem negationemque sibimet opponuntur. Ex transumptione vero hoc modo fit: cum ex his terminis in quibus quaestio constituta est, ad aliud quidem notius dubitatio transfertur; atque ex ejus probatione ea quae in quaestione sunt posita, e justitia, quaereret, omnem tractatum ad reipublicae transtulit magnitudinem; atque ex eo quod illa efficeret in singulis, etiam valere firmavit. Qui locus a toto forsitan esse videretur; sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Ab his hoc modo argumenta nascuntꝰ a contrariis sequerat
ansit uirtutis proprium laudaridicam : minime quõ
ne uitu quidemuitu perari. Quaestio deproprio maxima pro¬
positio qm̃ contrariis contraria conueniunt. hocus ab oppositis
id est excontrario. Pursus sit inquaestione positũ anstt ꝓpriũ
oculos habentium uidere dicam: minimeeos namq quidentt
alias &iam coecosesse contingni. Nã in quibest habitus in endẽ
potest esse pruatio & quodest proprium non pocest a subiecto
discedere & qm̃ueniente caecitate uisus abscedit nonessepro¬
prium oculos habentium uidere conuincitur. quaestio de
proprio propositio ubi priuatio ad essẽpotest babituiꝰ ꝓ¬
propnum non est. locus ab oppositis secundum habitum
ac priuationem. Pursus sit inquestione positum patris
sit procreatorem essedicam rectiuideri quia filueft: pro¬

Expanded text:
ab his hoc modo argumenta nascuntur. A contrariis si quaeratur, ab his hoc modo argumenta nascuntur. A contrariis si quaeratur, an sit virtutis proprium laudari, dicam minime: quoniam ne vitii 576 quidem vituperari. Quaestio de proprio. Maxima propositio: quoniam contrariis contraria conveniunt. Locus ab oppositis, id est ex contrario. Rursus sit in quaestione positum: An sit proprium oculos habentium videre, dicam minime: eos namque qui vident, alias etiam caecos esse contingit. Nam in quibus est habitus, in eisdem poterit esse privatio; et quod est proprium, non potest a subjecto discedere. Et quoniam veniente caecitate visus abscedit, non esse proprium oculos habentium videre convincitur. Quaestio de proprio. Propositio, ubi privatio adesse potest et habitus, proprium non est. Locus ab oppositis, secundum habitum ac privationem. Rursus sit in quaestione positum, an patris sit proprium procreatorem esse, dicam recte videri: quia filii est pro
Abbreviated transcription (Latin):
aristo telis diligentius persecuti sumus : lamex proportione
ut siqueratur ansortesint legendi inciuitatib magistratus
dicamus minime quiane innauib quidem gubernator
sorte praeficitur est enim propositio Nlamut sese guber
nator hab& ad nauem ita magistratus adciuitatẽ. Hicaut̃
locus distat ab eo quod ex similibus ducitur. ibienim una
res quaecui lib& alii conparatur. in proportione ueronon ÷
similitudo rerũ sedquȩdam habitudinis conparatio. quȩs¬
tio accedenti proportioneq inquaquere euenit id meiꝰ
proportionali euenire necesseest. Locus a proportione
exobpositis uero multiplex locusest . quatuor enim sibim&
obponunturmodis: Autenim ut contaria ad iuersose seloco
constituta respiciunt . aut priuatio & habitus autrelatio
aut ut adfirmatio & negatio. quort discreciones in eo libro
quidedecem pradicamentis scribtus est cõmemoratae sunt.

Expanded text:
Aristotelis diligentius persecuti sumus. Item ex proportione: Aristotelis diligentius persecuti sumus. Item ex proportione: ut si quaeratur, an sorte sint legendi in civitatibus magistratus, dicamus minime: quia ne in navibus quidem gubernator sorte praeficitur: est enim proportio; nam ut sese habet gubernator ad navem, ita magistratus ad civitatem. Hic autem locus distat ab eo quod ex similibus ducitur. Ibi enim una res quae cuilibet et alii comparatur: in proportione vero non est similitudo rerum, sed quaedam habitudinis comparatio. Quaestio de accidenti proportione. Quod in quaque re evenit, id in ejus proportionali evenire necesse est. Locus a proportione. Ex oppositis vero multiplex locus est. Quatuor enim sibimet opponuntur modis: aut enim ut contraria adverso sese loco constituta respiciunt; aut ut privatio, et habitus; aut relatio; aut affirmatio et negatio. Quorum discretiones in eo libro qui de decem Praedicamentis scriptus est, commemoratae sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Pursus ab eo quod est maius siqueratur ansit animalis defi¬
nitionem quod naturaliter uiuat quam quod exsemo
ueri possit. Non est autem haecdesinitio animalis quam
naturaliter uiuat. Neequi quidem queminus uid&ur
esse definitio quod ex semoueri possit animalis definitio esse
putanda est. quastio dedefinitione propostio maxima
sud quod maius in esse uidebitur non inest. Neillud quide
quod minus inesse uidebitur inerit locus habeo quod est
maius amimoribus uero conuerso modo. Namsi est ho¬
minis definitio animal gressibile bipes: cumq idminus
uideatur esie definitio hominis quamanimal rationale
sit quedefintio ea hominis quedicit animal gresibile¬
bipes erit definitio hominis animal rationale mortale.
q uestio desinitio maxima propositio sud quod minus uid&ur
diuersitates locorum sunt habeo quodess& magisacminus
argumenta minis tantium quos in expositione topicorum

Expanded text:
Rursus ab eo quod est majus, si an sit animalis defiRursus ab eo quod est majus, si an sit animalis definitiveri possit. Non est autem haec definitio animalis, quod naturaliter vivat: ne haec quidem, quae minus videtur esse definitio, quod ex se moveri possit, animalis definitio esse putanda est. Quaestio de definitione. Propositio maxima. Si id quod magis videbitur inesse, non inest, ne illud quidem quod minus inesse videtur, inerit. Locus ab eo quod est majus. A minoribus vero converso modo. Nam si est hominis definitio, animal gressibile bipes: cumque id bipes videatur esse definitio hominis minus quam animal rationale mortale; sitque definitio ea hominis quae dicit animal gressibilebipes, erit definitio hominis, animal rationale mortale. Quaestio de definitione. Maxima propositio: Si id quod minus videtur diversitates locorum sunt, ab eo quod esse magis ac minus, argumenta ministrantium: quos in expositione Topicorum
Abbreviated transcription (Latin):
secus positi argumenta tamen quae s tionibus sumministrant
Huuero sunt uel exrei iuditio uel ex similib uelamaiore uel
aminore uel a propositione uel ex positis uel extra sumptio¬
ne& illequidem locus quirei iuditiumten& huius modiest
exemplum est caelumesse uolubile quodita sapientes atq
inaftronomta doctissimi iudicauerint. que sfiodeaccelenti
propositio quodomnibus uel pluribus uel doctis uid&ur
homnibus & contradici nonposse. locus ireiuditio a simi¬
libus uero hoc modo sidubit &ur an hominis proprium sit
esse bipedem dicimus similiter in estequo quod quad rupes
bipes quaftio deproprio max ina proposititio siquod simi
liter inȩ st Meidquidem dequoqueritur essẽ propriumpo¬
test̃ locus a similibus hicuero ingemina diuiditur haȩcenĩ
similitudo aut inqualitate aut in quantitate subsistit
sed inquantitate paritasnuncupatur idest aqualitas :

Expanded text:
secus positi, argumenta tamen quaestionibus subministrant: secus positi, argumenta tamen quaestionibus subministrant: hi vero sunt vel ex rei judicio, vel ex similibus, vel a majore, vel a minore, vel a proportione, vel ex oppositis, vel ex transumptione. Et ille quidem locus qui rei judicium tenet, hujusmodi est; exemplum est, coelum esse volubile: quod ita sapientes atque in astronomia doctissimi dijudicaverint. Quaestio de accidente. Propositio, quod omnibus, vel pluribus, vel doctis videtur hominibus, ei contradici non posse. Locus a rei judicio. A similibus vero hoc modo, si dubitetur an hominis proprium sit esse bipedem, dicimus similiter: inest equo quadrupes, bipes. Quaestio de proprio. Maxima propositio. Si quod similiter inest, non est proprium, ne id quidem de quo quaeritur, esse proprium potest. Locus a similibus: hic vero in gemina dividitur. Haec enim similitudo, aut in qualitate, aut in quantitate consistit; sed in quantitate paritas nuncupatur, id est aequalitas.
Abbreviated transcription (Latin):
est̃ equus & sibonumest equis bonunest equitare. est aut̃
primum quidem exemplum a generationibus quodidem¬
ab effectibus uocari potest. secum a corruptiomibus ter¬
tium abuiibus. Omnium autem maxime propositiones
cuius effectio bonaest. Ipsum quoque bonum & e conuerso
& ipsumbonumest & e conuerso. A communiter autem acce¬
dentibus argumentafiunt quotiens ea sumuntur acce¬
dentia querelinquere subiectum uel non posisunt uelnonso¬
lent ut siquis hoc modo dicat. sapiens non pȩnitebit peni¬
tentia enim malum factum comitatur quod quia insipiente
non conuenit paenitentia quidem questio deaccedenti pro¬
positio maxima ci non inest aliquidei neillud quidem
consequens in essepotest locusa communiter accedentib
Expeditis igitur locis hisquiabipsis terminis inprositione
positis assumuntur nunc dehis dicendum est quilic& extrin¬

Expanded text:
est equus, et si bonum est equus, bonum est equitare. Est autem est equus, et si bonum est equus, bonum est equitare. Est autem primum quidem exemplum a generationibus, quod idemab effectibus vocari potest. Secundum a corruptionibus, tertium ab usibus. Omnium autem maximae propositiones: cujus effectio bona est, ipsum quoque bonum est, et e converso; , ipsum bonum est, et e converso. A communiter autem accidentibus argumenta fiunt, quotiens ea sumuntur accidentia, quae relinquere subjectum, vel non possunt, vel non solent; ut si quis hoc modo dicat: sapiens non poenitebit, poenitentia enim malum factum comitatur: quod quia in sapiente non convenit, ne poenitentia quidem. Quaestio de accidentibus. Propositio maxima: cui non inest aliquid, ei ne illud quidem, quod ejus est consequens, inesse potest. Locus a communiter accidentibus. Expeditis igitur locis his qui ab ipsis terminis, in propositione positis, assumuntur, nunc de his dicendum est qui licet extrin
Abbreviated transcription (Latin):
id circo eos minime armisuti quia his ferrum desit maxi¬
ma propositio ubi materia deest̃ & quodex materia ef¬
aequeenim id quod efficit atque id quod operantis actum
suscipit eiusrei quae efficitur causae sunt. Pursus afine
sisit propositum aniustitia bonasit fiat argumentatio
talis sibeatum essebonumest &iustitabomaest hicest
iustiae sinis ut qui secundum iustitiam adbeatitudinem ꝑ¬
ducatur maxima propositio cuiussinis bonusest ipsum
quo quebonumest. locusa fine ab eouero quecuius que for¬
maest̃ itanon potuisse uelare dedalum qm̃ nullas natu¬
rali forma pennas habuiss& maxima propositio tantum
quemque posse quantum forma permiserit locus a foit¬
ma ab efficientibus uero & corruptionibus &usibus hoc
modo namsibonum est domus & constructio bonumest
bonumest̃ domus. Pursus malum est destructiodom:¬
domus &sibonum est equitare bonumequit arebonum¬

Expanded text:
idcirco eos minime armis uti, quia his ferrum desit. Maxiidcirco eos minime armis uti, quia his ferrum desit. Maxima propositio, ubi materia deest, et quod ex materia efAeque enim id quod efficit, atque id quod operantis actum suscipit, ejus rei quae efficitur causae sunt. Rursus a fine sit propositum, an justitia bona sit, fiet argumentatio talis. Si beatum esse, bonum est, et justitia bona est; hic est enim justitiae finis, ut qui secundum justitiam vivit, ad beatitudinem perducatur. Maxima propositio, cujus finis bonus est, ipsum quoque bonum est. Locus a fine. Ab eo vero, quae cujusque forma est, ita non potuisse volare Daedalum, quoniam nullas naturalis formae pennas habuisset. Maxima propositio, tantum quemque posse, quantum forma permiserit. Locus a forma. Ab effectibus vero, et corruptionibus, et usibus hoc modo: nam si bonum est domus, constructio bonum est, bonum est domus. Rursus si malum est destructidomus. Item si bonum est equitare, bonum
Abbreviated transcription (Latin):
commumt̃ dentur exempla a toto ad partem secundũ
tempus sids̃ semperest & nuncest a parte ad totum
pliciter. mouitur autem cũ irascitur uniuersaliter
lgitur & simpliciter mouetur. rursus a toto ad partes
inquantitate siuerus in omnibus apollouates erumenĩ
pyrrhum romanos superare. Pursus in loco sids̃¬
ubi queest & hiclgurest :
securtur Locus quinuncupah uRAcxusis
unt uero causae plures quaeuel principium praestant¬
motus atq efficiunt uelspecierum formas subiectȩ
suscipiunt uel propterea aliquid uelq cuius lib& for¬
maest. Argumentum igitur ab efficiente causaut si
quis iustitiam naturalem uel it ostendere dicat
congregatio hominum naturalis est̃ iustitiam uero
congregatio hominum fecit iustitialgitur naturalis ÷
questio deaccedenti maxima propositio quorum
efficientes causae naturales sunt ipsa quoq sunt naturalia
rursus siquis mauros armonon habere contendat dicit

Expanded text:
communiter dentur exempla. A toto ad partem secundum communiter dentur exempla. A toto ad partem secundum tempus: si Deus semper est, et nunc est. A parte ad totum pliciter movetur; movetur autem cum irascitur; universaliter igitur et simpliciter movetur. Rursus a toto ad partes in quantitate; si 575 verus in omnibus Apollo vates est, verum erit Pyrrhum Romanos superare. ubique est, et hic igitur est. Sequitur locus qui nuncupatur a causis. Sunt vero plures causae quae vel principium motus praestant atque efficiunt, vel specierum formas subjectae suscipiunt, vel propter eas aliquid fit, vel quae cujuslibet forma est. Argumentum igitur ab efficiente causa, ut si quis justitiam naturalem velit ostendere, dicat: congregatcongregatio hominum fecit: justitia igitur naturalis est. Quaestio de accidente. Maxima propositio: quorum efficientes causae naturales sunt, ipsa quoque sunt naturalia. Rursus, si quis Mauros arma non habere contendat, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tationes firmitas const& hocmodo utsidealiquodubit&ur
ansit liber uelcensu uel testamento ueluindicta manumis¬
sum essẽ monstremus liber ostensusest̃ atquelre partes
erant dande libertatis. ud rursus si dubit&ur ansit lomus
quodemimus conipicitur dcimus quõ non eft. Namtec
tumei uel pari&es uel fundimenta desunt ab unma rur sũs
parte factumest argumentum oport& autem nonsolum
insubstantiis uerum&iam inmodistem poribus quantita¬
tibus totum partis respicere idenim quocd dicimus aliquan¬
do intempore parest. Pursus si simpliciter aliquid pro¬
ponamus in modo totumes sicum a diectione aliqua pars
sit inmodo itemsiomnia dicamus in quantitate totum
diximus sialiquid quantitatis excerpsimus quantitatis
ponimus partem. eodemmodo & in loco quodubiq est
totumest. Quod alicubi pars. horum aut̃ omnium

Expanded text:
 ut argumentationis firmitas constet, hoc modo: ut si de aliquo dubitetur  ut argumentationis firmitas constet, hoc modo: ut si de aliquo dubitetur an sit liber: si eum vel censu, vel testamento, vel vindicta manumissum esse monstremus, liber ostensus est; atque aliae partes erant dandae libertatis. Vel rursus, si dubitetur an sit domus quod eminus conspicitur: dicimus quoniam non est; nam vel tectum ei, vel parietes, vel fundamenta desunt, ab una rursus parte factum est argumentum. Oportet autem non solum in substantiis, verum etiam in modo, temporibus, quantitatibus, totum partesque respicere. Id enim quod dicimus aliquando in tempore, pars; rursus si simpliciter aliquid proponamus, in modo totum est; si cum adjectione aliqua, pars fit in modo. Item si omnia dicamus in quantitate, totum dicimus; si aliquid quantitatis excerpimus, quantitatis ponimus partem. Eodem modo et in loco: quod ubique est, totum est; quod alicubi, pars. Horum autem omnium
Abbreviated transcription (Latin):
quod partibus conitat iduero est̃ munduisqui hominumto¬
tumest : A partibus & um duobus modisargumenta nascuntur
autenim a generis partibus quȩ snt species iut abintegro ideft
totius quȩ par testantum propriouocabulo nuncupantur.
& dehis quidem partibus quas peciesiunt hoc modosit ques¬
tio anuirtus mentis bene consttute sit habitus quȩ scio dede¬
fintione idest in habitus beneconst̃itutae mentisuirtutissit.
desinitio. faciemus itaque abspeciebus irgumentationem
sic siutita fortitudo moderatio atque prudenta habitus be¬
ncconfcituta mentissunt. haecautem quat tuor uniuirtuti
uel uggeneri subiciuntur uirtus igiturbene consticute mentis
esthabitus maxima propositio quodenim singulis partibus
idestidemtoti inesse necessc̃est̃ argumentum uero a partib
dicuntur. sit querstio ansit ut ilis medicira haec haccedentis

Expanded text:
Quod partibus constat, id vero est mundus, qui hominum toQuod partibus constat, id vero est mundus, qui hominum totum est. A partibus etiam duobus modis argumenta nascuntur: aut enim a generis partibus, quae sunt species; aut ab integri, id est, totius, quae partes tantum proprio vocabulo nuncupantur. Et de his quidem partibus quae species sunt, hoc modo sit quaestio, an virtus mentis bene constitutae sit habitus: quaestio de definitione, id est, an habitus bene constitutae mentis, virtutis sit definitio. Faciemus itaque ab speciebus argumentationem sic: Si justitia, fortitudo, moderatio, atque prudentia, habitus bene constitutae mentis sunt; haec autem quatuor uni virtuti velut generi subjiciuntur: virtus igitur bene constitutae mentis est habitus. Maxima propositio; quod enim singulis partibus inest, id toti inesse necesse est. Argumentum vero a partibusdicuntur, sit quaestio, an sit utilis medicina. Haec in accidentis
Abbreviated transcription (Latin):
Quecum ltast eum prius locum qui acoto simitur incipi¬
amus cotum duobus dicimodis iol& autait genus aut tutid
quodex pluribus integrum partibus constat &illud quidẽ
quod utgenus totumest hocmodo sepequestiomibus argu¬
menta sũppeditant ut siñt questio aniustitra utilis sit fit syllo¬
gis musomnis uirtus eit ilisẽst iustita aut̃ uirtusest̃ iustitualgit̃
utilisest. id questio deaccedenti idest anaccedait lustitre
utilitis locus hnsqui inmaxna propositione consiftit que
generus iunt & ipeciei huius supenor locuia toto idest a genere
uirtute scilic& quaeiusfitre genuiost rursus sitquestio an hu¬
manȩres prouidentia regnantur dicimus simundus proui¬
denta regitur. homines uit̃ parsmundisunt humanelgitur
resprouidentia reguntur Quȩstio deaccedenti locus quodtotie
uenit &iam parti suppremus locus a toto idest ab integro

Expanded text:
Quae cum ita sint, eum prius locum qui a toto sumitur inspiciQuae cum ita sint, eum prius locum qui a toto sumitur inspiciamus. Totum duobus modis dici solet: aut ut genus, aut ut id quod ex pluribus integrum partibus constat. Et illud quidem quod ut genus, totum est, hoc modo saepe quaestionibus argumenta suppeditat, ut si sit quaestio, an justitia utilis sit, fit syllogismus: Omnis virtus utilis est, justitia autem virtus est, ergo justitia utilis est. Quaestio de accidenti, id est, an accidat justitiae utilitas. Locus is, qui in maxima propositione consistit. Quae generi adsunt et speciei. Hujus superior locus a toto, id est a genere, virtute scilicet, quae justitiae genus est. Rursus sit quaestio, an humanae res providentia regantur. Cum dicimus, si mundus providentia regitur; homines autem pars mundi sunt: humanae igitur res providentia reguntur. Quaestio de accidenti. Locus quod toti evenit, id congruit etiam parti. Supremus locus a toto, id est ab integro.