comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inter omnes auctores cõueniat: ꝗͣꝗͣ nuꝑ camilli ductu atque auspi¬
tio abscisae res erant uolscoꝵ exercitus fuit. Ad haec latini hernitiq:
accesserant & cetrinensium quidã colomi Miã uelitris romani. Dictator
castris eo die positis: postero cum auspicato prodiss&: hostiaque caesa pacẽ
deum orass& laetus ad milites iam arma ad propositũ pugnae signũ sicut
edictum erat luce prima capientes. processit. Nr̃a uictoria est milites inꝗt
si quod dii uates que eor in futur uident. Itaque ut dec& certae spei ple¬
nos & cum imparibus manus conserturos. pilis ante pedes positis gla¬¬
diis tm̃ dexteras armemus: ne procurri quidẽ ab atie uelim: sed obnixos
uos stabili gradu impetum hostium excipere. Ubi illi uana inieterunt
missilia & effusi stantib uobis se intulerint: tum micent gladii & ueni¬
et unicuiq inmentem deos esse: qui romanum adiuuent. deos qui se¬¬

Expanded text:
inter omnes auctores conueniat, quamquam nuper Camilli ductu atque auspiinter omnes auctores conueniat, quamquam nuper Camilli ductu atque auspicio accisae res erant, Uolscorum exercitus fuit; ad hoc Latini Hernicique accesserant et Circeiensium quidam et coloni etiam a Uelitris Romani.—dictator castris eo die positis, postero cum auspicato prodisset hostiaque caesa pacem deum adorasset, laetus ad milites iam arma ad propositum pugnae signum, sicut edictum erat, luce prima capientes processit. 'nostra uictoria est, milites' inquit, 'si quid di uatesque eorum in futurum uident. itaque, ut decet certae spei plenos et cum imparibus manus conserturos, pilis ante pedes positis gladiis tantum dextras armemus. ne procurri quidem ab acie uelim sed obnixos uos stabili gradu impetum hostium excipere. ubi illi uana iniecerint missilia et effusi stantibus uobis se intulerint, tum micent gladii et ueniat in mentem unicuique deos esse qui Romanum adiuuent deos qui se
Abbreviated transcription (Latin):
citum indictum audierat pergit. Non dubito praeter satietatẽ tot iã
libris assidue bella cum uolstis gesta legentibus: illud quoq suctursum
quod mihi praetensenti prioris tpris harz rerum auctores miraculo fu¬
it: unde totiens uictis uolscis & equis suffeterint milites. Quod cum ab
antiquis tacitũ praetermissũque sit: cuius tandẽ ego rei praeter opim¬
onem quae sua cuique coniectanti esse potest auctor sim: Simile ue¬
ri est aut interuallis belloꝵ sicut nunc in delectibus fit romanorũ
alia atque alia sobole iunior ad bella instauranda totiens usos esse
aur non ex iisdem semꝑ populis exertitus scriptos ꝗͣꝗͣ eadem semꝑ
gens cum bellum intulerat: aut innumerabilẽ multitudinẽ liberoꝵ
capitũ in eis fuisse locis: quae nũc uix seminario exiguo militũ reli¬
cto seruitia romana absolitudine uinditant. Ingens certe quod

Expanded text:
citum indictum audierat, pergit.—non dubito praeter satietatem tot iam citum indictum audierat, pergit.—non dubito praeter satietatem tot iam libris adsidua bella cum Uolscis gesta legentibus illud quoque succursurum, quod mihi percensenti propiores temporibus harum rerum auctores miraculo fuit unde totiens uictis Uolscis et Aequis suffecerint milites. quod cum ab antiquis tacitum praetermissum sit, cuius tandem ego rei praeter opinionem, quae sua cuique coniectanti esse potest, auctor sim? simile ueri est aut interuallis bellorum, sicut nunc in dilectibus fit Romanis, alia atque alia subole iuniorum ad bella instauranda totiens usos esse aut non ex iisdem semper populis exercitus scriptos, quamquam eadem semper gens bellum intulerit, aut innumerabilem multitudinem liberorum capitum in eis fuisse locis quae nunc uix seminario exiguo militum relicto seruitia Romana ab solitudine uindicant. ingens certe, quod
Abbreviated transcription (Latin):
esse. Et non contentus agrariis legib quae materia semꝑ tribunis plebis
seditionũ fuiss& idem moliri coepit. Acriores quippe alieni stimulos esse
qui non aegestatem mõ atque ignominiã minantur: sed neruo ac uĩculis
corpus liberum territent. Et erat aeris alieni magna uis res dãnosissima
& diuitib. edificando contracta. Bellũ itaque uolscum graue per se &
oneratum latinor atque hernicor defectione in spem causae iactatum
ut maior potestas quaereretur. Sed noua consilia Manlii magis compu¬¬
lere senatum ad dictatorem creandum. Creatus A. Eornelius Cossus ma¬
gistrũ equitum dixit T. Quintiũ Capitoloͥnũ. Dictator &si maiorẽ dimi¬
cationem propositam domi ꝗͣ foris cernebat: tñ seu quia celeritate ad
bellum opus erat: seu uictoria triũphoque dictaturae ip̃i uires se addi-¬
turum ratus. delectu habito: in agrum pontinũ. quo ab uolscis exer¬

Expanded text:
esse. et non contentus agrariis legibus, quae materia semper tribunis plebi esse. et non contentus agrariis legibus, quae materia semper tribunis plebi seditionum fuisset, fidem moliri coepit: acriores quippe aeris alieni stimulos esse, qui non egestatem modo atque ignominiam minentur sed neruo ac uinculis corpus liberum territent. et erat aeris alieni magna uis re damnosissima etiam diuitibus, aedificando, contracta. bellum itaque Uolscum, graue per se, oneratum Latinorum atque Hernicorum defectione, in speciem causae iactatum ut maior potestas quaereretur; sed noua consilia Manli magis compulere senatum ad dictatorem creandum. creatus A. Cornelius Cossus magistrum equitum dixit T. Quinctium Capitolinum . dictator etsi maiorem dimicationem propositam domi quam foris cernebat, tamen, seu quia celeritate ad bellum opus erat, seu uictoria triumphoque dictaturae ipsi uires se additurum ratus, dilectu habito in agrum Pomptinum, quo a Uolscis exer
Abbreviated transcription (Latin):
eminere:ut iisdem auspitiis creatos: non solum pro collegis.sed pro
ministris hẽat. Cum interim si quis uere estimare uelit.M. furio
recuperari patria ex obsidione hostiũ non potuerit. nisi ab se prius
capitolium atque arx seruata ess& & ille inter aurz accipiendum &
spem pacis solutis animis aggressus est gallos. ip̃e armatos capientesq
artem depulerit. Illius gloriae pars uirilis apud omnes milites sit: qui
simul uicerunt suae uictoriae neminem omĩum mortaliũ sotium esse.
His opinionib inflato animo: adhaec uitio quoq ingenii uehemẽs &
impotens: postꝗͣ inter patres non qnͣtum aequum censebat excellere suas
opes. animaduertit: primus omniũ ex patrib popularis factus cũ ple¬
beis magr̃atib consilia cõmunicare: criminando patres alliciendoque
ad se plebeiam auram non consilio ferri famȩq magnae malle ꝗͣ bona

Expanded text:
eminere ut iisdem auspiciis creatos non pro collegis sed pro eminere ut iisdem auspiciis creatos non pro collegis sed pro ministris habeat; cum interim, si quis uere aestimare uelit, a M. Furio reciperari patria ex obsidione hostium non potuerit, nisi a se prius Capitolium atque arx seruata esset; et ille inter aurum accipiendum et in spem pacis solutis animis Gallos adgressus sit, ipse armatos capientesque arcem depulerit; illius gloriae pars uirilis apud omnes milites sit qui simul uicerint: suae uictoriae neminem omnium mortalium socium esse. his opinionibus inflato animo, ad hoc uitio quoque ingenii uehemens et impotens, postquam inter patres non quantum aequum censebat excellere suas opes animaduertit, primus omnium ex patribus popularis factus cum plebeiis magistratibus consilia communicare; criminando patres, alliciendo ad se plebem iam aura non consilio ferri famaeque magnae malle quam bonae
Abbreviated transcription (Latin):
Responsũque frequenti utriusque gentis contilio est. nec publicam
in eo culpam nec consilium fuisse: quod suae iuuẽtuns aliqui apđ
uolscos militauerunt. Eos tñ ip̃os praui consilii poenã hr̃e: nec quẽꝗͣ
ex his reducem esse. Militis aut̃ non dati causam: terrorẽ assiduum
a uolscis fuisse: quam pestem adherentem lateri suo tot suꝑ alia aliis
bellis exhaurire neꝗuisse: Quae relata patrib magis tempiis ꝗͣ cau¬
sam non iura belli hr̃e. Insequenti anno T.Manlio ꝑ. cornelio T.
ri potestate graue bellum foris: grauior domi seditio exorta. Bellum
a uolscis adiuncta latinor hernicoꝵque defectione.Seclitio unde
minime timeri potuit ab patritiae gentis uiro inclitae famae. M. Man¬
lio tapitolino. Qui nimius animi cum alios principes sperner&: uni
in uider& eximiis simul honorib atque uirtutib M. furio aegre fere¬
bat. solum eum in magistratib solitum: apud exercitus esse. tm̃ ias

Expanded text:
responsum frequenti utriusque gentis concilio est nec culpam responsum frequenti utriusque gentis concilio est nec culpam in eo publicam nec consilium fuisse quod suae iuuentutis aliqui apud Uolscos militauerint; eos tamen ipsos praui consilii poenam habere nec quemquam ex his reducem esse; militis autem non dati causam terrorem assiduum a Uolscis fuisse, quam pestem adhaerentem lateri suo tot super alia aliis bellis exhauriri nequisse. quae relata patribus magis tempus quam causam non uisa belli habere. insequenti anno, A. Manlio P. Cornelio T. m tribunis consulari potestate, graue bellum foris, grauior domi seditio exorta, bellum ab Uolscis adiuncta Latinorum atque Hernicorum defectione, seditio, unde minime timeri potuit, a patriciae gentis uiro et inclitae famae, M. Manlio Capitolino . qui nimius animi cum alios principes sperneret, uni inuideret eximio simul honoribus atque uirtutibus, M. Furio , aegre ferebat solum eum in magistratibus, solum apud exercitus esse; tantum iam
Abbreviated transcription (Latin):
romanis ip̃i praestarent. Unde cũ responsum relatum ess& nihil suae po¬
testatis esse: etruscos moenia custodiasq portar tenere: primo popula¬
tionib agri terror est oppidanis admotus. Deinde postꝗͣ deditionis
ꝗͣ sotietatis fides sanctior erat fassibus sarmentoꝵ ex agro collotis: du¬
ctus ad moenia exercitus: completisque fossis: scalae admotae & clamo¬
re primo impetuq oppidum capitur. Nepestinis inde edictũ ut arma
ponant. partiq iussum inermi. Etrusci ꝑiter armati atq inermes caesi.
Nepestinor quoq auctores deditionis securi ꝑcussi. In noxia multitu¬
dini redditae res. oppidũque cum praesidio relictum. Inde duabus
sotiis urbibus ex hostibus receptis: uictorem exercitũ tribuni cũ magna
gloria romã reduxerunt. Eodem anno ablatinis hernicisq res re¬
petitae: quaesitũque cur per eos dies militem ex instituto nõ dedissẽt.

Expanded text:
Romanis ipsi praestarent. unde cum responsum allatum esset nihil suae poRomanis ipsi praestarent. unde cum responsum allatum esset nihil suae potestatis esse, Etruscos moenia custodiasque portarum tenere, primo populationibus agri terror est oppidanis admotus; deinde, postquam deditionis quam societatis fides sanctior erat, fascibus sarmentorum ex agro conlatis ductus ad moenia exercitus completisque fossis scalae admotae et clamore primo impetuque oppidum capitur. Nepesinis inde edictum ut arma ponant parcique iussum inermi: Etrusci pariter armati atque inermes caesi. Nepesinorum quoque auctores deditionis securi percussi: innoxiae multitudini redditae res oppidumque cum praesidio relictum. ita duabus sociis urbibus ex hoste receptis uictorem exercitum tribuni cum magna gloria Romam reduxerunt. eodem anno ab Latinis Hernicisque res repetitae quaesitumque cur per eos annos militem ex instituto non dedissent.
Abbreviated transcription (Latin):
sis laxaretur labor. & ip̃e spatium intrandi sine certamine moenia hr̃et
Quod cum simul utrinque factum ess&. ancepsque terror etruscos circum¬
star& & moenia sũma ui oppugnari & intra moenia esse hostem uiderã
porta se quae una forte obsidebatur trepidi uno agmine cietere. Magna
caedes fugientium & in urbe & per agros est facta. plures a sutrianis in¬
tra moenia caesi. Ualeriani expeditiores ad ꝑsequendos fuere. uet ante
noctem: quae conspectum ademit: finem caedendi fecere. Surrio recepto
restitutoque sonis nepet exercitus ductus: quod per deditionẽ accepnũ
iam totum etrusci habebant. Uidebatur plus in ea urbe recipienda la¬
boris fore non in eo solum quod tota hostiũ erat: sed iam quod ꝑte nepe¬
stinoꝵ prodentẽ ciuitatem facta erat deditio. Mitti tñ ad principes
eoꝵ placuit: ut secernerent se ab etruscis: fidẽque quã implorassẽt ab

Expanded text:
sis laxaretur labor et ipse spatium intrandi sine certamine moenia haberet. sis laxaretur labor et ipse spatium intrandi sine certamine moenia haberet. quod simul utrimque factum esset ancepsque terror Etruscos circumstaret, et moenia summa ui oppugnari et intra moenia esse hostem <ut> uiderunt, porta se, quae una forte non obsidebatur, trepidi uno agmine eiecere. magna caedes fugientium et in urbe et per agros est facta: plures a Furianis intra moenia caesi, Ualeriani expeditiores ad persequendos fuere, nec ante noctem, quae conspectum ademit, finem caedendi fecere. Sutrio recepto restitutoque sociis Nepete exercitus ductus, quod per deditionem acceptum iam totum Etrusci habebant. uidebatur plus in ea urbe recipienda laboris fore, non eo solum quod tota hostium erat sed etiam quod parte Nepesinorum prodente ciuitatem facta erat deditio; mitti tamen ad principes eorum placuit ut secernerent se ab Etruscis fidemque quam implorassent ab
Abbreviated transcription (Latin):
Camillo agi placuit: ut õmisso antio: bellum erruscum susciper& legi¬
ones urbanȩ quibus Quintius praefuerat ei decernũtur: ꝗͣꝗͣ exꝑtum ex¬
ercitũ assuetũq imperio qui in uolscis erat mall& nihil recusauit. Ua-¬¬
lerium tm̃mõ imperii sotium depoposcit: Quintius Noratiusq succes¬
sores ualerio in uolscis missi: profecti ad urbem Sutrium. Furius & ua¬
lerius partem oppidi iam captam: ab etruscis inuenere: ex ꝑte altera in¬
terseptis itneribus aegre oppidanos uim hostium ab se arcentes. tum ro¬
mani auxilii aduentus: tum Camilli nomen celeberrimũ apud hostes
sotiosq in praesentia rem inclinatam sustinuit &: spatium ad opem ferẽ¬
dam dedit. Ita diuiso exercitu Camillus collegã eam in ꝑtem circũductis
copus: quam hostes tenebant moenia aggredi iuba: non tanta spe scalis
capi urbem posce: ꝗ aduersis eo hostibus & oppidanis iam pugnando fes¬

Expanded text:
Camillo agi placuit ut omisso Antio bellum Etruscum susciperet; legiCamillo agi placuit ut omisso Antio bellum Etruscum susciperet; legiones urbanae quibus Quinctius praefuerat ei decernuntur. quamquam expertum exercitum adsuetumque imperio qui in Uolscis erat mallet, nihil recusauit; Ualerium tantummodo imperii socium depoposcit. Quinctius Horatiusque successores Ualerio in Uolscos missi. profecti ab urbe Sutrium Furius et Ualerius partem oppidi iam captam ab Etruscis inuenere, ex parte altera intersaeptis itineribus aegre oppidanos uim hostium ab se arcentes. cum Romani auxilii aduentus tum Camilli nomen celeberrimum apud hostes sociosque et in praesentia rem inclinatam sustinuit et spatium ad opem ferendam dedit. itaque diuiso exercitu Camillus collegam in eam partem circumductis copiis quam hostes tenebant moenia adgredi iubet, non tanta spe scalis capi urbem posse quam ut auersis eo hostibus et oppidanis iam pugnando fes
Abbreviated transcription (Latin):
hoste: ꝗͣ ut in eo tam lente spei uictoriam expectar&: cohortatos milites ne
tanꝗͣ ueios oppugnantes. & opere longinquo se se terrerent uictoriam in
manib esse: ingenti militum alacritate moenia undique aggressus. scalis
uolscorꝵ: eam fuisse originem proximi belli. Sed quia nisi magno apparatu
tormentis machinisq tam ualida urbs capi non poterat: relicto ad exercitũ
collega: romam est profectus: ut senatum ad excidendũ antiũ hortaretur.
Inter sermonẽ eius credo rem antiatẽ diuturniorẽ manere diis corde fuis¬
se: Legati ab nep&: uenisse ac Sutrio auxiliũ aduersus etruscos peten¬
tes ueniunt. Breuem occasionem esse ferendi auxilui memorãtes. Eo uĩ
Camilli ab antio fortuna auertit.Namq cum ea lota opposita etruri&
& uelut claustra inde portaeq essent: & illis occupandi ea:cum ꝗd noui
molirẽtur & romanis recuꝑandi tuendique cura erat. Igitur senatui cũ

Expanded text:
hoste quam ut in eo tam lentae spei uictoriam exspectaret, cohortatus milites ne hoste quam ut in eo tam lentae spei uictoriam exspectaret, cohortatus milites ne tamquam Ueios oppugnantes in opere longinquo sese tererent, uictoriam in manibus esse, ingenti militum alacritate moenia undique adgressus scalis Uolscorum, eam fuisse originem proximi belli. sed magno apparatu tormentis machinisque tam ualida quia nisi urbs capi non poterat, relicto ad exercitum collega Romam est profectus, ut senatum ad excidendum Antium hortaretur. inter sermonem eius—credo rem Antiatem diuturniorem manere dis cordi fuisse—legati ab Nepete ac Sutrio auxilium aduersus Etruscos petentes ueniunt, breuem occasionem esse ferendi auxilii memorantes. eo uim Camilli ab Antio fortuna auertit. namque cum ea loca opposita Etruriae et uelut claustra inde portaeque essent, et illis occupandi ea cum quid noui molirentur et Romanis reciperandi tuendique cura erat. igitur senatui cum
Abbreviated transcription (Latin):
secum haud dubiã trahebat. Maxime id euidens fuit: cum ĩ leuum
cornu prope iam pulsum arrepto repente equo cum scuto pedestri ad¬¬
uectus: Conspectu suo prcelium constituit ostentanᷤ uincentẽ caeteram
atiem. lam inclinata res erat: sed turba hostiũ & fuga impediebat &¬
longa caede confinenda multitudo tanta fesso militi erat: cum repẽte
ingentib procellis fusus imber certam magis uictonã ꝗͣ proeliũ dire¬
mit. Signo dem̃ receptui dato. nox insecuta quietis romanis ꝑfecit bel¬
lum. lanni nanque & hernici relictis uolscis domos profecti sunt
malis consiliis pares adepti euentus. Uolsti ubi se desertos ab eis uidere ꝙy
fidutia rebellarunt. relictis castris moenibus Satricis se includunt. Quos pri¬
mo tamillus cirtũdare & aggere atque operib oppugnare est adortus.
Quae postꝗͣ nulla in eruptione impedire uid& minus esse animi ratus in

Expanded text:
secum haud dubiam trahebat. maxime id euidens fuit, cum in laeuum secum haud dubiam trahebat. maxime id euidens fuit, cum in laeuum cornu prope iam pulsum arrepto repente equo cum scuto pedestri aduectus conspectu suo proelium restituit, ostentans uincentem ceteram aciem. iam inclinata res erat, sed turba hostium et fuga impediebatur et longa caede conficienda multitudo tanta fesso militi erat, cum repente ingentibus procellis fusus imber certam magis uictoriam quam proelium diremit. signo deinde receptui dato nox insecuta quietis Romanis perfecit bellum; Latini namque et Hernici relictis Uolscis domos profecti sunt, malis consiliis pares adepti euentus; Uolsci ubi se desertos ab eis uidere quorum fiducia rebellauerant, relictis castris moenibus Satrici se includunt; quos primo Camillus uallo circumdare et aggere atque operibus oppugnare est adortus. quae postquam nulla eruptione impediri uidet, minus esse animi ratus in
Abbreviated transcription (Latin):
omnes sumus: & cum eadem omnia in hoc bellum afferamus: quae
in priora attulimus. Eundẽ euentum belli expectemus:simul contur¬
retis. quod quisque didicit ac consueuit fatiet.Uos uincetis.: illi fu¬
gient. Dato deinde signo ex equo desiliit & proximũ signiferũ manu
arreptum secum in hostem rapit. Infer miles clamitans signũ. Quod
ubi uidere ip̃m Eamillum iam ad munera corporis senecta inualidum
uadentem in hostes:praecurrunt ꝑiter omnes clamore sublato sequere
imꝑatorem pro sequisque clamantes. Cmissum & signum tamilli ⁊¬
iussu in hostium auem ferunt: idq ut repeteretur concitatos añsigna¬
nos. Ibi primũ antiatem pulsum terrorẽque non in primã tantum
anem sed ad subsidiarios perlatum: nec uis tm̃ militũ mouebat exci¬
tata praesenna ducis: sed quod uolscor animis nihil terribilius erat:ꝗͣ
ipius tamilli forte oblata spẽs. Ita quocunque se intulissex uictoriã

Expanded text:
omnes sumus, et cum eadem omnia in hoc bellum adferamus quae omnes sumus, et cum eadem omnia in hoc bellum adferamus quae in priora attulimus, eundem euentum belli exspectemus. simul concurreritis, quod quisque didicit ac consueuit faciet: uos uincetis, illi fugient.' dato deinde signo ex equo desilit et proximum signiferum manu arreptum secum in hostem rapit 'infer, miles' clamitans, 'signum.' quod ubi uidere, ipsum Camillum, iam ad munera corporis senecta inualidum, uadentem in hostes, procurrunt pariter omnes clamore sublato 'sequere imperatorem' pro se quisque clamantes. emissum etiam signum Camilli iussu in hostium aciem ferunt idque ut repeteretur concitatos antesignanos; ibi primum pulsum Antiatem, terroremque non in primam tantum aciem sed etiam ad subsidiarios perlatum. nec uis tantum militum mouebat, excitata praesentia ducis, sed quod Uolscorum animis nihil terribilius erat quam ipsius Camilli forte oblata species; ita quocumque se intulisset uictoriam
Abbreviated transcription (Latin):
resistentes egressos e castris esse: ꝗn uoces quoq auditas cum tentenis
hostib singulos pugnaturo & aegre inermẽ tantam multitudinem
nec dum armatam sustineri posse: in equum insilit & ante signa obuer¬
sus in atiem ordines interequitans: quae iristitia milites haec: qua inso¬
lita cunctatio est: Hostem an me an uos ignoratis: Nostis est ꝗd ali¬
ud ꝗͣ perpetua materia uirtutis gloriaeque ur̃ae: Uos contra. me duce.
ut falerios ueiosq captos & capta patria: gallor legiones caesas tateam
mõ trigeminę uictoria triplicem triumphum ex his ip̃is uolscis & eqs
& etrunia egistis. An me quod non dictator uobis sed tribunus signum
dedi: non agnoscitis ducem: Neque ego maxima maxima imperia in
uos desidero nec uos in me nihil praeter me ip̃m intueri dec&.Neq: .n.
dictatura mihi unꝗͣ animos fecit: ut ne exiliũ quid̃ ademit. Idẽ igit̃

Expanded text:
resistentes egressos castris esse, quin uoces quoque auditas cum centenis resistentes egressos castris esse, quin uoces quoque auditas cum centenis hostibus singulos pugnaturos et aegre inermem tantam multitudinem, nedum armatam, sustineri posse, in equum insilit et ante signa obuersus in aciem ordines interequitans: 'quae tristitia, milites, haec, quae insolita cunctatio est? hostem an me an uos ignoratis? hostis est quid aliud quam perpetua materia uirtutis gloriaeque uestrae? uos contra me duce, ut Falerios Ueiosque captos et in capta patria Gallorum legiones caesas taceam, modo trigeminae uictoriae triplicem triumphum ex his ipsis Uolscis et Aequis et ex Etruria egistis. an me, quod non dictator uobis sed tribunus signum dedi, non agnoscitis ducem? neque ego maxima imperia in uos desidero, et uos in me nihil praeter me ipsum intueri decet; neque enim dictatura mihi unquam animos fecit, ut ne exsilium quidem ademit. iidem igitur
Abbreviated transcription (Latin):
q: ei pro magr̃o equitũ futur. Proinde quã opinionẽ de unico im¬
ꝑatore eam ipem de bello hr̃ent.se uero bene sperare.patres & de bel¬
lo & de pate uniuersaq re.p. erecti gaudio fremunt: nec dictatore
unꝗͣ opus fore rei .p. si tales uiros in magr̃atu hẽat: tam cõcordibus
coniunctos animis parere atque imꝑare iuxta paratos, laulemq
conferentes potius in mediũ ꝗͣ ex cõmuni ad se trahentes. iustitio in¬
dicto: delectuq hĩto: furius ac Ualerius ad satricũ profecti quo nõ
uolscoꝵ iuuentutẽ Antiates ex noua sobole lectam: sed ingentẽ latio
rum hernicoꝵq conciuerant ex integerrimis diutina pace populis.
Itaque nouus hostis ueteri coniunctus cõmouit animos militis romãi.
Quod ubi atem iam instruenti tamillo: centuriones renuntiauerunt
turbatas mentes militum esse. segniter arma capta cuntabundosq

Expanded text:
que ei pro magistro equitum futurum; proinde, quam opinionem de unico imque ei pro magistro equitum futurum; proinde, quam opinionem de unico imperatore, eam spem de bello haberent. se uero bene sperare patres et de bello et de pace uniuersaque re publica erecti gaudio fremunt nec dictatore unquam opus fore rei publicae, si tales uiros in magistratu habeat, tam concordibus iunctos animis, parere atque imperare iuxta paratos laudemque conferentes potius in medium quam ex communi ad se trahentes. iustitio indicto dilectuque habito Furius ac Ualerius ad Satricum profecti, quo non Uolscorum modo iuuentutem Antiates ex noua subole lectam sed ingentem Latinorum Hernicorumque <uim> conciuerant ex integerrimis diutina pace populis. itaque nouus hostis ueteri adiunctus commouit animos militis Romani. quod ubi aciem iam instruenti Camillo centuriones renuntiauerunt, turbatas militum mentes esse, segniter arma capta, cunctabundosque et
Abbreviated transcription (Latin):
rib & exercitib ad mĩstrandã rem .p. esse. Te inquit l. Ualerii sotiũ
imperii consiliique legiones mecum aduersus antiatem hostem duce
places. Teque Seruili altero exercitu instructo: paratoq in urbem⁊
castra hr̃e intentum: siue etruria interim ut nuper: siue noua haec
cura latini atque hernici mouerint. procerto hẽo ita rem gestur
ut patre auo te que ip̃o ac sex tribunatib dignũ est.Tertius exer¬
citus ex causariis senioribq abt. Quintio scribatur: qui urbi moe¬
nibusque praesidio sit.L. Horatius arma tela frumentũq quae bellica
tpr̃a poscent prouideat.Te Serui Corneli praesidẽ huius publici con¬
silii custodem religionũ comitior legum rer omniũ urbanaꝵ colle¬
gam fatimus. Cunctis in ꝑtes muneris sui benigne pollicentib operã
Ualerius sotius imperii lectus adiecit M. furium sibi pro dictatore se¬

Expanded text:
ribus et exercitibus administrandam rem publicam esse. 'te' inquit, ' P. Ualeri , socium ribus et exercitibus administrandam rem publicam esse. 'te' inquit, ' P. Ualeri , socium imperii consiliique legiones mecum aduersus Antiatem hostem ducere placet; te, Q. Seruili , altero exercitu instructo paratoque in urbe castra habere, intentum siue Etruria se interim, ut nuper, siue noua haec cura, Latini atque Hernici mouerint; pro certo habeo ita rem gesturum ut patre auo teque ipso ac sex tribunatibus dignum est. tertius exercitus ex causariis senioribusque a L. Quinctio scribatur, qui urbi moenibusque praesidio sit. L. Horatius arma, tela, frumentum, quaeque alia belli tempora poscent prouideat. te, Ser. Corneli , praesidem huius publici consilii, custodem religionum, comitiorum, legum, rerum omnium urbanarum, collegae facimus.' cunctis in partes muneris sui benigne pollicentibus operam Ualerius, socius imperii lectus, adiecit M. Furium sibi pro dictatore se
Abbreviated transcription (Latin):
um rerum ubi quod bellici terroris ingruat: in uiro u̾no esse sibiq destina¬
tum in animo esse tamillo sũmittere imperiũ: nec quicꝗͣ de maiestate
sua detractum credere: quod maiestati eius uiri contessissent. Collau¬¬
datis ab senatu tribunis: & ipẽ camillus confisus animo gratias egit. In¬
gens inde ait onus a populo.ro.sibi qui se dictatorẽ iam quarto creas¬
s& magnũ ab senatu talibus se de iuditiis eius ordinis maximũ tam
honorato collegar obsequio iniũgi. Itaque si quid laboris uigiliaꝵ¬
que adiici possit certantem secum Ad nixurum: ut tanto de se consẽsu
ciuitatis opinionem quae maxima sit & constantem efficiat. Quod
ad bellum atq antiates attineat: plus ibi minarum ꝗͣ periculi esse se
tñ ut nihil timendi sic nihil contẽnendi auctorem esse circũ sederi ur¬¬
bem romanam ab inuidia & odio finitimor.Itaque & ducib plu¬

Expanded text:
um rerum, ubi quid bellici terroris ingruat, in uiro uno esse sibique destinaum rerum, ubi quid bellici terroris ingruat, in uiro uno esse sibique destinatum in animo esse Camillo summittere imperium nec quicquam de maiestate sua detractum credere quod maiestati eius uiri concessissent. conlaudatis ab senatu tribunis et ipse Camillus confusus animo gratias egit. ingens inde ait onus a populo Romano sibi, qui se dictatorem iam quartum creasset, magnum ab senatu talibus de se iudiciis eius ordinis, maximum tam honoratorum collegarum obsequio iniungi; itaque si quid laboris uigiliarumque adici possit, certantem secum ipsum adnisurum ut tanto de se consensu ciuitatis opinionem, quae maxima sit, etiam constantem efficiat. quod ad bellum atque Antiates attineat, plus ibi minarum quam periculi esse; se tamen, ut nihil timendi, sic nihil contemnendi auctorem esse. circumsederi urbem Romanam ab inuidia et odio finitimorum; itaque et ducibus plu
Abbreviated transcription (Latin):
tribuũ numeꝵ expleuere. De agro pontico ab L. Siccinio tribuno pleb̾
actum ad frequentiorẽ iam populum mobiliorẽq ad cupiditatẽ agri
ꝗͣ fuerat. Et de latino hernicoq bello facta mentio in senatũ maioris belli
cura: quod etruria in armis erat: dilata est. Res ad Eamillũ tribunũ mi-¬
litarẽ consulari potestate rediit. Collega additi ꝗnque. Sergius torne¬¬
lius Maluginensis .Q. Seruilius fidenas sextũ L.guĩtius cincinatus.l
noratius puluillus. L.Ualerius potitus quarto. Principio anni auersae
curae hominũ sunt abello etrusco: quod fugientiũ ex agro pontino ag¬
men repente illatum in urbem attulit. antiates in armis esse. latinorum¬
quoq populos iuuentutẽ sub misisse ad id bellum: eo abnuentes publicũ
fuisse consiliũ quod non prohibitos tm̃ mõ uoluntarios dicerẽt militare
ubi uellent: desierant iam ulla contemni bella. Itaq senatus diis agere

Expanded text:
inti quinque tribuum numerum expleuere. de agro Pomptino ab L. Sicinio tribuno plebis inti quinque tribuum numerum expleuere. de agro Pomptino ab L. Sicinio tribuno plebis actum ad frequentiorem iam populum mobilioremque ad cupiditatem agri quam fuerat. et de Latino Hernicoque bello mentio facta in senatu maioris belli cura, quod Etruria in armis erat, dilata est. res ad Camillum tribunum militum consulari potestate rediit; collegae additi quinque, Ser. Cornelius Maluginensis Q. Seruilius Fidenas sextum L. Quinctius Cincinnatus L. Horatius Puluillus P. Ualerius . principio anni auersae curae hominum sunt a bello Etrusco, quod fugientium ex agro Pomptino agmen repente inlatum in urbem attulit Antiates in armis esse Latinorumque populos iuuentutem suam summisisse ad id bellum, eo abnuentes publicum fuisse consilium quod non prohibitos tantummodo uoluntarios dicerent militare ubi uellent. desierant iam ulla contemni bella. itaque senatus dis agere
Abbreviated transcription (Latin):
siones eo factas nobiles homines inter possessiones. agri publici nec nisi
ante ꝗͣ omnia ꝑcipiant diuisuri sint. Locum ibi plebi fore haud magno
ꝑe plebem mouerant & infrequentem in foro ꝑꝑ aedificandi curã & eo¬¬
dem exhaustam impensis: eoq agri in memorẽ: adquẽ instruendũ ui¬
res non essent. Inciuitate plena religionũ: tum & ab recenti clade suꝑsti¬
tiosis principib ut renouarentur auspitia.Res ad interregnũ rediit.
Interreges deinceps M. Manlius tapitolinus.Seruilius Sulpitius tame¬
rinus. Pualerius potitus. hic demũ tribunor militũ consulari potesta¬
te comitia habuit L. Papiriũ M. Sergium l. Emiliũ iter liciniũ Me¬
nenium L. Ualeriũ publicolam tertio dixit.Creati hi ex interregno ⁊¬
magr̃atum accepere. Codem anno aedes martis gallico bello uota dedi¬
cata est ab t. Quintio duũuiro sacris fatiundis. trib quatuor ex no¬¬

Expanded text:
siones eo factas; nobiles homines in possessionem agri publici grassari nec, nisi siones eo factas; nobiles homines in possessionem agri publici grassari nec, nisi antequam omnia praecipiant diuisus sit, locum ibi plebi fore. haud magno opere plebem mouerunt et infrequentem in foro propter aedificandi curam et eodem exhaustam impensis eoque agri immemorem, ad quem instruendum uires non essent. in ciuitate plena religionum, tunc etiam ab recenti clade superstitiosis principibus, ut renouarentur auspicia res ad interregnum rediit. interreges deinceps M. Manlius Capitolinus Ser. Sulpicius Camerinus L. Ualerius Potitus ; hic demum tribunorum militum consulari potestate comitia habuit. L. Papirium Cn.† Sergium L. Aemilium iterum Licinium† Menenium L. Ualerium Publicolam tertium creat; ii ex interregno magistratum occepere. eo anno aedis Martis Gallico bello uota dedicata est a T. Quinctio duumuiro sacris faciendis. tribus quattuor ex no
Abbreviated transcription (Latin):
in sex ꝑtes diuisus exercitus romanus senis horis in orbem succederet
prcelio. Oppidanos eosdem integro semꝑ certamini paucitas fessos ob¬
nter& cessere tandem. locusq inuadendi urbem romanis datus est. pu¬
blicari praedã tribunis placebat: sed imperiũ ꝗͣ consiliũ segnius fuit dum
cuntatur iam militũ turba erat in oppido: nec nisi ꝑ inuidiam adimipo¬
terat. Eodẽ anno ne priuatis tm̃ operib crescer& urbs capitoliũq saxo
quadrato constructum est. opus uł in hac magnificentia urbis conspiti¬
endum. Iam & tribuni plebis ciuitatẽ adificando occupatã contiones
suas frequẽtare legib agrariis conabant᷑. ostentabat᷑ aut̃ pontinus ager¬
in spem. Tum primũ post abscisas a tamillo uolscoꝵ res possessiones haud
ambigue criminabantur. Multo eum infestiorẽ agr a nobilitate esse
ꝗͣ a uolscis fuerit. Ab illis .ni. tm̃ quo ad uires & arma habuerunt incur¬¬

Expanded text:
in sex partes diuisus exercitus Romanus senis horis in orbem succederet in sex partes diuisus exercitus Romanus senis horis in orbem succederet proelio, oppidanos eosdem integro semper certamini paucitas fessos oberet, cessere tandem locusque inuadendi urbem Romanis datus est. publicari praedam tribunis placebat; sed imperium quam consilium segnius fuit; dum cunctantur, iam militum praeda erat nec nisi per inuidiam adimi poterat. eodem anno, ne priuatis tantum operibus cresceret urbs, Capitolium quoque saxo quadrato substructum est, opus uel in hac magnificentia urbis conspiciendum. iam et tribuni plebis ciuitate aedificando occupata contiones suas frequentare legibus agrariis conabantur. ostentabatur in spem Pomptinus ager, tum primum post accisas a Camillo Uolscorum res possessionis haud ambiguae. criminabantur multo eum infestiorem agrum ab nobilitate esse quam a Uolscis fuerit; ab illis enim tantum, quoad uires et arma habuerint, incur
Abbreviated transcription (Latin):
scere: tum simul exurgere adifitiis. & rem.p. impensas adiuuante: &
aedilib uelut publicum exagentib opus &. ip̃is priuatis ad monebat
n. desideriũ usus festinantib ad effectum operis: intraq annũ noua
urbs sterit. Exitu anni comitia tribunor militum consulari potesta¬
Laquilius coruus l. lucretius tricipitinus. Seruilius Sulpinus Rufus
Exercitus: alteꝵ in equos non ad bellum uictos nanꝗͣ se fatebantur¬
sed ab odio ad ꝑuastandos fines ne quid ad noua consilia relinquerent
uirium duxere: alter in agrz tarquiniensem: ubi oppida etrustor
Tortuosa & contenebra ui capta dirutaq. Ad cortuosã nihil certamĩs
fuit improuisi adorti primo clamore atque impetu cepere:Direptum
oppidũ atque incensum est. Contenebra paucos dies oppugnationem
sustinuit. Laborq continuus. non die non nocte remissus subegit eos cũ

Expanded text:
scere, tum tota simul exsurgere aedificiis et re publica impensas adiuuante et scere, tum tota simul exsurgere aedificiis et re publica impensas adiuuante et aedilibus uelut publicum exigentibus opus et ipsis priuatis—admonebat enim desiderium usus—festinantibus ad effectum operis; intraque annum noua urbs stetit. exitu anni comitia tribunorum militum consulari potestaL. Aquilius Coruus L. Lucretius Tricipitinus Ser. Sulpicius Rufus exercitum alterum in Aequos, non ad bellum—uictos namque se fatebantur—sed ab odio ad peruastandos fines, ne quid ad noua consilia relinqueretur uirium, duxere, alterum in agrum Tarquiniensem; ibi oppida Etruscorum Cortuosa et Contenebra ui capta. ad Cortuosam nihil certaminis fuit: improuiso adorti primo clamore atque impetu cepere; direptum oppidum atque incensum est. Contenebra paucos dies oppugnationem sustinuit, laborque continuus non die, non nocte remissus subegit eos. cum
Abbreviated transcription (Latin):
de belli: quia non ui captum sed traditum per conditiones fuerat. La¬
millus uõ in urbem triumphans rediit: trium simul bellor uictor. lon¬
ge plurimos capuuos ex etruscis ante curr duxit:quib sub hasta ue¬
nundatis: tantũ aeris redactum est: ut pretio pro auro matronis per¬
soluto. ex eo quod superat tres pattra aureae factae sint:quas cum
titulo nominis Camilli ante tapitoliũ incensum in iouis cella constat
ante pedes iunonis positas fuisse. Eo anno in ciuitatẽ accepti qui uei¬
entiũ tapenatiũq ac faliscor per ea bella transfugerant ad romanos:
qui aedificandi romae pigritia occupatis ibi uacuis tectis ueios se contu¬
lerant. Et primo fremitus fuit asꝑnantiũ imperiũ. Dies dem̃ praestitu¬
ta capitalisque poena: qm̃ nisi remigrassent romã ex ferocib uniuersis
singulos metu suo quenque obedientes fecit. Et roma cum frequẽtia cre¬

Expanded text:
de belli, quia non ui captum sed traditum per condiciones fuerat. Cade belli, quia non ui captum sed traditum per condiciones fuerat. Camillus in urbem triumphans rediit, trium simul bellorum uictor. longe plurimos captiuos ex Etruscis ante currum duxit; quibus sub hasta uenumdatis tantum aeris redactum est ut, pretio pro auro matronis persoluto, ex eo quod supererat tres paterae aureae factae sint, quas cum titulo nominis Camilli ante Capitolium incensum in Iouis cella constat ante pedes Iunonis positas fuisse. eo anno in ciuitatem accepti qui Ueientium Capenatiumque ac Faliscorum per ea bella transfugerant ad Romanos,  a Ueiis qui aedificandi Romae pigritia occupatis ibi uacuis tectis Ueios se contulerant. et primo fremitus fuit aspernantium imperium; dies deinde praestituta capitalisque poena, qui non remigrasset Romam, ex ferocibus uniuersis singulos, metu suo quemque, oboedientes fecit; et Roma cum frequentia cre
Abbreviated transcription (Latin):
rentem. Iter igit᷑ eodẽ die sutrium capitur: iuctoresq etrusci passi tru-¬
cidantur ab nouo hoste.Neque se conglobandi coeundiq in unũ aut ar¬
ma capiendi datur spatium. Cum se quisq tenderent ad portas siqua
forte se in agros euicere possent: clausas id .n. primũ dictator imꝑauerat:
portas inueniunt. Inde alia arma capere alii quos forte amatos tumultus
occupauerat conuocare suos ut prcelium inirent. Quod accensũ ob de¬
sꝑationẽ hostium fuiss& ni praecones per urbem dimissi poni arma &.
parti inermi iussissent: nec praeter armatos quenquã uiolari. Tum &
quib animi in spe ultima obstinati ad certandũ fuerant: postꝗͣ lata
spes uita est iactare passim arma mnermesque quod tutius fortuna
fecerat se hosti offerre. Magna multitudo in custodias dimissa: oppi¬
dum ante noctem redditur sutrinis inuiolatum integrq ab omĩ cla¬

Expanded text:
rentem. iterum igitur eodem die Sutrium capitur; uictores Etrusci passim trurentem. iterum igitur eodem die Sutrium capitur; uictores Etrusci passim trucidantur ab nouo hoste, neque se conglobandi coeundique in unum aut arma capiundi datur spatium. cum pro se quisque tenderent ad portas, si qua forte se in agros eicere possent, clausas—id enim primum dictator imperauerat— portas inueniunt. inde alii arma capere, alii, quos forte armatos tumultus occupauerat, conuocare suos ut proelium inirent; quod accensum ab desperatione hostium fuisset, ni praecones per urbem dimissi poni arma et parci inermi iussissent nec praeter armatos quemquam uiolari. tum etiam quibus animi in spe ultima obstinati ad decertandum fuerant, postquam data spes uitae est, iactare passim arma inermesque, quod tutius fortuna fecerat, se hosti offerre. magna multitudo in custodias diuisa; oppidum ante noctem redditum Sutrinis inuiolatum integrumque ab omni cla
Abbreviated transcription (Latin):
ctator primo quoq: tpr̃e auxilium Sutrinis ferr&. Cuius spei morã
cum pat fortuna obsessorz pati non poss&r confectaq paucitas op
ctionem urbe hostib tradita inermes cum singulis emissi uestimentis
miserabili agmine penates reliquerẽ. Eo forte tp̃re Camillus cum exer¬
citu romano interuenit.Cui cum se moesta turba ad pedes prouoluis¬
s& principũq: oratione necessitate ultima expressa: fletus mulier:
ac pueror qui exilii comites trahebantur excepiss&. Partere lamẽtis
sutrinos iussit:etruscis se luctum lacrimasq: ferre. Sartinas inde de¬
poni sutrinosq ibi considere praesidio modito relicto arma sccũ statĩ¬
militẽ ferre iub&. Itaque expedito exercitu profectus ad sutriũ id qđ
rebatur: soluta omnia rebus ut fit scđis: inuenit: nullam stationẽ añ
moenia: patentes portas: uictorem uagum ex hostium tectis praedã ege¬

Expanded text:
ctator primo quoque tempore auxilium Sutrinis ferret. cuius spei moram ctator primo quoque tempore auxilium Sutrinis ferret. cuius spei moram cum pati fortuna obsessorum non potuisset confectaque paucitas oppctionem urbe hostibus tradita inermis cum singulis emissa uestimentis miserabili agmine penates relinqueret, eo forte tempore Camillus cum exercitu Romano interuenit. cui cum se maesta turba ad pedes prouoluisset principumque orationem necessitate ultima expressam fletus mulierum ac puerorum qui exsilii comites trahebantur excepisset, parcere lamentis Sutrinos iussit: Etruscis se luctum lacrimasque ferre. sarcinas inde deponi Sutrinosque ibi considere modico praesidio relicto, arma secum militem ferre iubet. ita expedito exercitu profectus ad Sutrium, id quod rebatur, soluta omnia rebus, ut fit, secundis inuenit, nullam stationem ante moenia, patentes portas, uictorem uagum praedam ex hostium tectis ege
Abbreviated transcription (Latin):
materiae flagrantis ita consternauit hostes ut minor moles suꝑantib
uallum in castra uolscor romanis fuerit ꝗͣ transcendentib sepem in¬
cendio absumptam fuerit. Fusis hostib caesisq cum castra impetu ce¬
piss& dictator: praedam militi dedit: quo minus suꝑatam aminime
largirore duce: eo militi gratiorẽ. persetutus deinde fugientes: cũ omnẽ
uolscum agrum depopulatus ess&: ad deditionẽ uolscos septuagesimo
demũ anno subegit. Uictor ex uolscis in equos transiit: & ip̃os bellũ mo¬
lientes exercitum eor ad bolas oppressit.Nec castra mõ sed urbem Mã
aggressus impetu primo cepit.Cum in ea ꝑte in qua caput rei roman& Ca¬¬
millus erat ea fortuna ess&: aliam in ꝑtem terror ingens ingruerat. etru¬
ria prope omnis armata sutrium sotios populiro. obsidebat. Quoꝵ opẽ
legati rebus affectis orantes cum senatũ adiissent: decretũ tulere: ut di¬

Expanded text:
materiae flagrantis ita consternauit hostes, ut minor moles superantibmateriae flagrantis ita consternauit hostes, ut minor moles superantibus uallum militibus munitum in castra Uolscorum Romanis fuerit quam transcendentibus saepem incendio absumptam fuerat. fusis hostibus caesisque cum castra impetu cepisset dictator, praedam militi dedit, quo minus speratam minime largitore duce, eo militi gratiorem. persecutus deinde fugientes cum omnem Uolscum agrum depopulatus esset, ad deditionem Uolscos septuagesimo demum anno subegit. uictor ex Uolscis in Aequos transiit et ipsos bellum molientes; exercitum eorum ad Bolas oppressit, nec castra modo sed urbem etiam adgressus impetu primo cepit. cum in ea parte in qua caput rei Romanae Camillus erat ea fortuna esset, aliam in partem terror ingens ingruerat: Etruria prope omnis armata Sutrium, socios populi Romani, obsidebat; quorum legati opem rebus adfectis orantes cum senatum adissent, decretum tulere ut di
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid roboris suꝑess& in uerba sua centuriar& iuratos. Exercitũ
conscriptum armatũq trifariãq diuisit. ꝑtem unã in agro ueiente
etruriae opposuit: alteram ante urbem castra locare iussit tribunis
militũ. his A. Manlius: illis qui aduersus etruscos mittebant᷑.L.
Emilius praepositus.Tertiam ꝑtem ip̃e ad uolscos duxit: nec procul
ab lauinio ad metium his locum dicitur castra oppugnare est ad¬
ortus. Quib ob contemtu quod prope deletã esse a gallis romanam
iuuentutẽ crederent ad bellũ profectis: tantũ tamillus auditus im¬
perator terroris intulerat: ut uallo se ipsi uallum congeritis arboribus
sepirent: ne qua intrare ad munimẽta hostis poss&. Quod ubi aduer¬
tit Camillus ignem in obiectam sepem coniici iussit. & forte erat uis
magna uenti uesa in hostem. Itaque non aperuit incendia uiam sed
flãmis in castra tendentibus uapore &iã ac fumo crepituque uiridis

Expanded text:
aliquid roboris superesset, in uerba sua iuratos centuriaret. exercitum aliquid roboris superesset, in uerba sua iuratos centuriaret. exercitum conscriptum armatumque trifariam diuisit: partem unam in agro Ueiente Etruriae opposuit, alteram ante urbem castra locare iussit; tribuni militum his A. Manlius , illis quia aduersus Etruscos mittebantur L. Aemilius praepositus; tertiam partem ipse ad Uolscos duxit nec procul a Lanuuio—ad Mecium is locus dicitur—castra oppugnare est adortus. quibus ab contemptu, quod prope omnem deletam a Gallis Romanam iuuentutem crederent, ad bellum profectis tantum Camillus auditus imperator terroris intulerat ut uallo se ipsi, uallum congestis arboribus saepirent, ne qua intrare ad munimenta hostis posset. quod ubi animaduertit Camillus, ignem in obiectam saepem coici iussit; et forte erat uis magna uenti uersa in hostem; itaque non aperuit solum incendio uiam sed flammis in castra tendentibus uapore etiam ac fumo crepituque uiridis
Abbreviated transcription (Latin):
reb diuinis suꝑsedere iussum. inde ut postridie N. quoq ac nonas
eadem religio ess& traditum putant.Nec diu licuit quiens consilia ex¬¬
igende extam graui casu rei .p.secum agitare: hinc uolsci ueteres ho¬
stes ad extinguendum romanũ nomen ceperant arma.Hinc etru¬
riae principum ex omnib populis coniurationẽ de bello ad phanũ
uuilturnȩ dea factam mertatores afferebant. Nouus quoq: terror
accesserat de defectione latinor hernicorq qui post pugnam ad
latum regillum factam per annos prope centum nunꝗͣ ambigua fide
in amicitia populi ro. fuerant. Itaque cum tanti undique terrores cir¬
cũstarent: apparer&q: omnib non odio solum apud hostes:sed con¬
temptu &iã inter sotios nomen romanũ laborare. Placuit eisdẽ au-¬
rium Camillũ: Is dictator seruilium Nalam magr̃um equitũ dixi
iustinoq indicto delectum iunior hũit ita:ut seniores quoq: ꝗbr

Expanded text:
rebus diuinis supersederi iussum, inde, ut postridie Kalendas quoque ac Nonas rebus diuinis supersederi iussum, inde, ut postridie Kalendas quoque ac Nonas eadem religio esset, traditum putant. nec diu licuit quietis consilia erigendae ex tam graui casu rei publicae secum agitare. hinc Uolsci, ueteres hostes, ad exstinguendum nomen Romanum arma ceperant: hinc Etruriae principum ex omnibus populis coniurationem de bello ad fanum Uoltumnae factam mercatores adferebant. nouus quoque terror accesserat defectione Latinorum Hernicorumque, qui post pugnam ad lacum Regillum factam per annos prope centum nunquam ambigua fide in amicitia populi Romani fuerant. itaque cum tanti undique terrores circumstarent appareretque omnibus non odio solum apud hostes sed contemptu etiam inter socios nomen Romanum laborare, placuit eiusdem aurium Camillum . is dictator C. Seruilium Ahalam magistrum equitum dixit; iustitioque indicto dilectum iuniorum habuit ita ut seniores quoque, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
consulari porestate creat. A. ualeriũ publitolã iter l. uirginiũ
PUIt Cornelium A. Manlum L.emilium.L. postumiũ. Ni ex interre¬
gno cum extemplo magr̃atum iniissent. nulla dere prius ꝗͣ de religio¬
nib senatum consuluere: In primis fcedera ac leges erant aũt̃ aerea xii
ex eis edita &x in uulgus. Quae aut̃ ad sacra ꝑninebant a pontifi¬
cib maxime: ut religione obstrictos hr̃ent multitudinis aĩos
suppressa. Tum de dieb religiosis agitari coeptum: diẽq ad .xu.H.
ꝯextilis duplici clade insignẽ: quo die ad tremerã fabii caesi:
quo die ad alliam cum exitio urbis foede pugnatũ ab posteriore
clade alliensem appellarunt: insignẽq nulsi rei publice priua¬
timq agendae fecerunt.Quidã quod postridie idus ꝗntiles non
litass& p. Sulpitius tribunus militum neque inuenta pate deũ. post
diem tertiũ obiectus hosti exercitus romanus ess&. Mã postridie idꝰ

Expanded text:
consulari potestate creat L. Ualerium Publicolam iterum L. Uerginium consulari potestate creat L. Ualerium Publicolam iterum L. Uerginium P. Cornelium A. Manlium L. Aemilium L. Postumium . hi ex interregno cum extemplo magistratum inissent, nulla de re prius quam de religionibus senatum consuluere. in primis foedera ac leges—erant autem eae duodecim ex eis edita etiam in uolgus: quae autem ad sacra pertinebant a pontificibus maxime ut religione obstrictos haberent multitudinis animos suppressa. tum de diebus religiosis agitari coeptum, diemque a. d. XV Kal. Sextiles, duplici clade insignem, quo die ad Cremeram Fabii caesi, quo deinde ad Alliam cum exitio urbis foede pugnatum, a posteriore clade Alliensem appellarunt, †insignemque rei nullius publice priuatimque agendae† fecerunt. quidam, quod postridie Idus Quintiles non litasset Sulpicius tribunus militum neque inuenta pace deum post diem tertium obiectus hosti exercitus Romanus esset, etiam postridie Idus