comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta erunt argiuntando eisd̃ qͥbus uiis om̃is
ꝯiecta tractatur: trahemus ad ueri similem suspitionem.
Idemq in hoc cestimoniis face oportebit: Qntra questio¬
nes hoc mͦ dicemꝰ. pͥmum maiores uoluisse certis in reb
int̾poni questiones cũq̃ uere dicerentur seruariq¬
q̃ falso inquestione ꝓnunciarent᷑. refelli possent ħ mͦ
ñ oport̾e: iõ qd̾ alius alio retiorł sit indo lore. qd in¬
gen iosoior sit ad ꝯminiscendum. qd̾ deniq sepe aut¬
scire deniq suspicari possit: qd̾ quesitor uel it audi¬
re. qđ cũ dixerit: intelligat s finem doloris futum. ħ
quã ante expossiumꝰ fac̾e oportebit Abargum̃tis¬

Expanded text:
ta erint, argumentando isdem viis, quibus omnis coniectura tractatur, trahemus ad veri similem suspicionem; idemque hoc in testimoniis facere oportebit. Contra quaestiones hoc modo dicemus: primum maiores voluisse certis in rebus interponi quaestiones, cum, quae vere dicerentur, sceirei, quae falso in quaestione pronuntiarentur, refelli possent, hoc modo: non oportere, quod alius alio recentior sit in dolore, quod ingeniosior ad eminiscendum, quod denique saepe scire aut suspicari possit, quid quaesitor velit audire; quod cum dixerit, intellegat sibi finem doloris futurum. Haec quas ante exposuimus, facere oportebit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
set inuentiones adimam quãq ꝯstitutionem ac¬
gutationes quas g̃ci. ephiche deanata appellant.
sequi quales intari oporteat. quoꝵ utrumq ꝑti¬
net ad ꝯfirmationem ⁊ ꝯfustationem. Deinde
ad extremum docebimꝰ cuiꝰ modi ꝯdusionib orati¬
onum uti oporteat quilocuis extremꝰ. de .y .i. parti¬
busorationis  rimum sͥ queremꝰ quemad̾m:
quaq causam t̾ctari ꝯuentat. inimirum niectalẽ¬

Expanded text:
titutionis adgumentationes, quas Graeci epicheremata appellant, sequi, quales veitari oporteret; quorum utrumque pertinet ad confirmationem et ad confutationem. Deinde ad extremum docuimus, cuiusmodi conclusionibus orationum uti oporteat; qui locus erat extremus de sex partibus orationis. Primum ergo quaeremus, quemadmodum quamque causam tractare conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
spt ꝯmodicupiditatem ostendet aduersarii ati
intamone inꝯmodi formidinẽ auerebaut eẽ¬
censor aut̃ negabit fuisse sipotuerit aiuit eã
uehenter ex tenuabit. d exnde aniqituer¬
ue aueat om̃is ad quos aliquid emolimiti exa
uita hominis possit accominodari. hoc mͦ Si
dicat causa pecunie fecisse. ostendat eum semꝑ
auarum fuisse S i honoris. ambitiosum: Ita
pot̾it animi uitium cum cauisa peccati ꝯglutina¬
re Sinon potuerit animi paruitiumꝰ cum cͦu¬
sa reꝑire reꝑrat dispar:  iñ potuerit eum aua¬
rum de monstrare: de monstret corrupt orẽ. ł ꝑfi

Expanded text:
spe commodi cupiditatem ostendet adversarii, in vitatione incommodi formidinem augebit. Defensor autem negabit fuisse causam, si poterit, aut eam vehementer extenuabit; deinde inicum esse dicet omnes, ad quos aliquid emolumenti ex avita hominis possit adcommodari, hoc modo: Si dicet pecuniae causa fecisse, ostendat eum semper avarum fuisse, si honoris, ambitiosum; ita poterit animi vitium cum causa ‹peccati conglutinare. Si non poterit par vitium cum causa› reperire, reperiat dispar. Si non poterit avarum demonstrare, demonstret conruptorem, perfi
Abbreviated transcription (Latin):
patrem meum occid̾at utetur accusator firin¬
m̃to hoc mͦ Et ñ abste occidi neq indanpnatã
penas pende oportuit. Exratione defensionis
⁊ex firmto accusationis. iudicii questio nascat᷑
oportet. quã nos iuditacionẽ g̃ci. rpr noare non¬
appellant. Sa ꝯstitutio ex ꝯiunctione firmam̃ti
untionis defensione hoc tnꝰ. Cundicat horeste̾
se patris ulcicendi causa matremoccidisse rec¬
tum ne fuerit sine uiditio afilio elitimestra oc¬
cidi Ergo hac ratione uidicationẽ reꝑire que¬
nit Rꝓta iudicatione omnẽ rationẽ cocius

Expanded text:
patrem meum occiderat», utetur accusator firmapatrem meum occiderat», utetur accusator firmamento, hoc modo: «At non abs te occidi neque indamnatam poenas pendere oportuit.» Ex ratione defensionis et ex firmamento accusationis iudicii quaestio nascatur oportet: eam nos iudicationem, Gappellant. Ea constituetur ex coniunctione firmamenti et rationis defensione hoc modo: Cum dicat Orestes se patris ulciscendi matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytemestram occidi. Ergo hac ratione iudicationem reperire convenit: reperta iudicatio
Abbreviated transcription (Latin):
sat eum dicimꝰ necess fuisse alt̾utoũ fac̾e. ⁊ id qd̾
freimus satis fuisse fac̾e. B a causa huiꝰmode i¬
Q.n. ponpilius cumagallis obsidet᷑ neꝙ fuee ullo
mͥ possẽt uenit cum hostium ducib incollocu¬
cio nõtta discessisset ut inpedur̃ta reliropene er¬
cirtum ediicet satiusẽ dix a mimit̾re impedunta
quã exercitum edux̃ impedim̃ta relinquit. Iccer¬
sit᷑ maestatis. Que ꝯstititiones. ⁊que ꝯstitutio¬
num partes s̃ uideor ostendisse. Nunc qͦmͦ eas i
qua uia tractari ꝯueniat: do̾monstrandũ:. sipͥus
aꝑuerimꝰ quid oporteat ab ambob incausa destina
causam facit. ⁊ ꝯtinet defensionẽ hoc mͦ ut docen¬
di causa in hacpotissimum caasa ꝯsistamꝰ. Hores¬
actulerit ꝑuertit defensionẽ. G. affert eam
que nͥ int̾cedet nec caiosa qͥd eẽt. yua eñi inquit pa¬
trem meum occidat. Ergo ut ostendi ratio ea: q̃
ꝯtinet defensione sine qua nec piła quid̃ dubitatio
horestes ratione hoc pacto. iure occidi.lla enĩ

Expanded text:
at, cum dicimus necesse fuisse alterutrum facere, et id, quod fecerimus, satius fuisse facere. Ea causa huiusmodi est: C. Popilius, cum a Gallis obsideretur neque fugere ullo modo posset, venit cum hostium ducibus in conlocutionem; ita discessit, ut inpedimenta relinqueret, exercitum educeret. Satius esse duxit amitum. ‹Exercitum› eduxit, inpedimenta reliquit: arcessitur maiestatis. Quae constitutiones et quae constitutionum partes sint, videor ostendisse. Nunc quo modo eas et qua via tractari conveniat demonstrandum est, si prius aperuerimus, quid oporteat ab ambobus in causa destinaro est› quae causam facit et continet defensionem, hoc modo, ut docendi causa in hac potissimum causa consistamus: Oresadtulerit facti quae nisi intercederet, ne causa quidem esset. Illa enim, inquit, patrem meum occiderat. Ergo, ut ostendi, ratio ea est, quae continet defensionem, sine qua ne parva quidem dubitatio Orestes ratione hoc pacto: «Iure occidi: illa enim
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ arbit̾inur ñ mͦ nullo adium̾to eẽ s pocius
maximo inpe̾dim̃to. Om̃is enim illi amphibo¬
logias aucupant̾. eas ⁊̃ que ex parte alt̾a sen¬
tenciam nullam posst̃ in terp̃tari. Itaq iali¬
eni. sermonis molesti int̾pellatores ⁊ scͥpti tũ
odiosi tũ obscuri in t̾pretes st̃. ⁊dum caute ⁊
expedite loqui uolunt. infantissimi ye peri¬
unt᷑ ita dum metuunt indicendo. ne qͥd ambi¬
guum dicant nom̃ suum ꝓnuciare ñ posst̃
erum horum pueriles opmiones rectissimis
rationib cũ uoles refellemiis. Inp̃sentiarum
hoc interced̾e ñ alienum fuit ut huiꝰ infancie
garrulam disciplinam ꝯtenpnemꝰ: Cum dis

Expanded text:
uero arbitramur non modo nullo adiumento esse sed potius uero arbitramur non modo nullo adiumento esse sed potius maximo impedimento. Omnes enim illi amphibologias occupant, eas etiam quae parte ex altera sententiam nullam possunt interpretari. Itaque et alieni sermonis molesti interpellatores et scripti, tum odiosi, tum obscuri interpretes sunt, et dum caute et expedite loqui uolunt, infantissimi reperiuntur. Ita dum metuunt in dicendo ne quid ambiguum dicant, nomen suum pronuntiare non possunt. Verum horum pueriles opiniones rectissimis rationibus, cum uoles, refellemus. Inpraesentiarum hoc interdicere non alienum fuit, ut huius infantiae garrulam disciplinam contemneremus
Abbreviated transcription (Latin):
enim ualet santio ꝑmissione: Iten illa de¬
fensio temus : cũ ostendit᷑ ia factum ee qd̾ea
lex santiat: cui legi ab rogatum aut deroga¬
tum sit id qd post̾iore lege sanctitum sit ã
neglectum: Cum ħerunt ꝯsid̾ata statum
nit legis expositione recitatione collauda¬
cione utemur. D em̃ ꝯtrie legus enodabine
uoluntatem: ⁊ eam ꝯtͣhemꝰ ad nr̃e cuie ꝯmo¬
Aum. de iñ aiuridictali absoluta sumemiꝰ ra¬
tionẽ iuris ⁊queremꝰ partes iuris utrum¬
induas aut płes sentencias t᷑ ħi possit ħ
mͦ tractandum: pͥmunisit neambiguũ
nsi id qd̾ adu̾sarii ĩt̃p̃tantur scͥptor fieri
uoluiss ostendendum: Deiñ ꝑ qđ uos¬
nata bono nequo fieriposse qd̾ adu̾sariim
t᷑ptentur ex ꝯtͣrio nec eẽ ambigue scͥptum.
cũ intelligatur utra senteneia uerasit sc̃ qui
arbitrantur ad hanc causam tͣctandam¬
uehem̃ter ꝑtinere cognitionẽ amphibolo¬
giarũ eam que adialecticis ꝓferatur. Nos

Expanded text:
enim valet sanctio permissione. Item illa deenim valet sanctio permissione. Item illa defensio tenuis est, cum ostenditur id factum esse, quod ea lex sanciat, cui legi obrogatum aut derogatum sit; id, quod posteriore lege sanctum sit, esse neclectum. Cum haec erunt considerata, statim nostrae legis expositione, recitatione, conlaudatione utemur. Deinde contrariae legis enodabimus voluntatem et eam trahemus ad nostrae causae commodum. Dein de iuridiciali absoluta sumemus rationem iuris et quaeremus partes iuris, utroin duas aut plures sententias trahi possit, hoc modo tractandum est: primum, sitne ambiguum, si id, quod adversarii interpretantur, scriptor fieri voluissnatura bono et aequo fieri posse; quod adversarii interpretentur, ex contrario; nec esse ambigue scriptum, cum intellegatur, utra sententia vera sit. Sunt, qui arbitrentur ad hanc causam tuehementer pertinere cognitionem amphibologiarum, eam quae a dialecticis profertur. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
dicemꝰ calunniatoris ẽẽ offitium. uerba ilit¬
t̾as sequi neglig̾e uoluntatem dem̃ id qđ scͥ¬
ptum sit: aut ñ posẽ fieri aut ñ lege aut ñ
erinemo dicet Et eaque a nob̾ facta sint
iustissime facta Dem̃ ꝯtͣriam sentenciam.
aut nullam rem aut stultam. aut in iustã
aut ñposse fieri. aut ñstare cum suꝑiorib
Iinferiorib sentenciis aut cum uire ꝯmu¬
ni. aut cũ aliis legib ꝯmunib aut cũ reb¬
reb iudicatis dissentire. Deiñ exemplorum
auoluntate ꝯtra sc̾ptum uidicatorũ enum̾aci¬
onem. Dem̃ legum istꝙpulationum bre¬
uiter exceptarum. in qͥbus intelligat᷑ scͥpto¬
rũ uoluntas ⁊ expositio: Locus ꝯmuniis ꝯtra
eum qͥsc̾ptũ recitet ⁊ uoluntatem scͥptoris¬
tio sit. dem̃ utrum leges dissentiant. ut alt̃a
iubeꝗt alt̾a uecet an ita ut alt̾a cogat alcͥa ꝑunt¬
tat Infirina enim erit eiꝰ defensio qͥnega¬
bit fecisse qd̾ cog̾etur. cũ alt̾alex ꝑmitdet plꝰ

Expanded text:
dicemus calumniatoris esse officium verba et litteras sequi, neclegere voluntatem. Deinde id, quod scriptum sit, aut non posse fieri, aut non lege non eri nemo dicet; at ea, quae a nobis facta sint, iustissime facta. Deinde contrariam sententiam aut nullam esse, aut stultam, aut iniustam, aut non posse fieri, aut ‹non› constare cum superioribus et inferioribus sententiis; aut cum iure communi aut cum aliis legibus communibus aut cum rebus iudicatis dissentire. Deinde exemplorum a voluntate et contra scriptum iudicatorum enumeratione, deinde legum aut stipulationum breviter exscriptarum, in quibus intellegatur scriptorum voluntas, et  expositione. Locus communis contra eum, qe utrum leges ita dissentiant, ut altera iubeat, altera vetet, an ita, ut altera cogat, altera permittat. Infirma enim erit eius defensio, qui negabit se fecisse, quod cogeretur, cum altera lex permitteret: plus
Abbreviated transcription (Latin):
iuriditiali ꝯstructione dicamus. Iuridicialis ꝯsti¬
tutio est. citm factum ꝯuenit. s. uire aninutria factũ
sit. querit᷑. Euis ꝯstitutionis partes due sunt quar̃
unatibsoluta. alt̾a assumptiua nominat᷑. Absoluta
cũ id ipsum qd factim :: ut ałiud nicħ foris assitma¬
tur. rectumfactũ dictmꝰ Sa ẽ huiꝰ modi. Etnies¬
quidã nominatim. actium poetã ꝯpellauit inceracu
lo. Aesticus in iurtariũ agit. Hic nicħ̾ aliud defen¬
dit nͥ lic̾et eum nominari cumeius cuuiꝰ nomine
scͥpta dentꝰ agenda. Assumptiua pars est. cũ ꝑse de¬
fensio infirma: s asiũpta exꝯt᷑raria parte ꝯꝓbatur.
ci eadiuidit᷑ inpurgationẽ. ⁊dep̃cationẽ. Purgatio
ast cũ ꝯsulto negat se reus fecisse. E aduudit᷑ in
in prudentiã fortimã necessitatẽ: Porcunã ut cepio

Expanded text:
iuridiciali constitutione dicamus. CAPUT 24 Iuridicialis constiiuridiciali constitutione dicamus. CAPUT 24 Iuridicialis constitutio est, cum factum convenit, sed iure an iniuria factum sit, quaeritur. Eius constitutionis partes duae sunt, quarum una absoluta, altera adsumptiva nominatur. Absoluta est, cum id ipsum, quod factum est, ut aliud nihil foris adsumatur, rectquidam nominatim Accium poetam conpellavit in scaena. Cum eo Accius iniuriarum agit. Hic nihil aliud defendit nisi licere nominari eum, cuius nomine scripta dentur agenda. Adsumptiva pars est, cum per se defensio infirma est, adsumpta extraria re conprobatur. ci. Ea dividitur in purgationem et deprecationem. Purgatio est, cum consulto negat se reus fecisse. Ea dividitur in inprudentiam, fortunam, necessitatem: fortunam, ut Caepio
Abbreviated transcription (Latin):
deuehebat᷑⁊ lex pat̾familias uti suꝑpeccuia fa
miliaq sua legauerit: ita ius esto ilex si pat̾¬
familias intestus morit̾ familia peccunia q c̃
agnitoꝵ gentiliumq esto ¶Dallelolus uidule
^ matrem̃ neccasse ei danpnato statim folliculo
lupinoos obuolutum: ⁊ solee ligneȩ inducte st̃
ninductus in pedib ⁊ inarc̾em ductus ẽ: Quide¬
fendebant eum. tabulas incarcerẽ ad ferunt. testa¬
intum ipso p̃sente ꝯscribunt. testes rite ł recte ad¬
fuerunt. de illo supplitium paulo post sumit᷑.
ii qui heredes erant: testam̃to hereditatem ad eñt
rater minor malleolli: qui eum obpugnauerat
in eius ꝑiculo suã uocat hereditatẽ lege agnitionis:
icerta lex inrem nulla affeit᷑. ⁊ cam᷑ multe afferũ¬
tm ex qͥbis raciocinatio nascit᷑ quare potuerit aut
ñ pocuerit: iure testam̃tum fac̾e Constitucio:
legitima exintioc inacione: Quius modi partes
eent legitime conititutionis ostendimꝰ. In une de

Expanded text:
em. Et lex: paterfamilias uti super familia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. Et lex: si paterfamilias ‹intestato moritur, familia› pecuniaque eius agnatum gentilium esto. Malleolus iudicatus est matrem necasse. Ei damnato statim folliculo lupino os ‹obvolutum est› et soleae ligneae in pedibus inductae sunt: in carcerem ductus est. Qui defendebant eum, tabulas in carcerem adferunt, testamentum ipso praesente conscribunt, testes recte adfuerunt; de illo supplicium sumitur. Ii, qui heredes erant testamento, hereditatem adeunt. Frater minor Malleoli, qui eum obpugnaverat in eius periculo, suam vocat hereditatem lege agnationis. Hic certa lex in rem nulla adfertur, et tamen multae adferuntur, ex quibus ratiocinatio nascitur, quare potuerit aut non potuerit iure testamentum facere. Constitutio legitima ex ratiocinatione. Cuiusmodi partes essent legitimae constitutionis ostendimus: nunc de
Abbreviated transcription (Latin):
pacuniꝰ: E ortunã insanã eẽ ncecam ⁊ibrutã ꝓhibẽt
philophi saxeoq istare globo p̃dieat uolubil em
qͥa qͥ faxum impulerit sorseo cade fortunamauti¬
mmant t recam ob eam remeȩ. terant qͥa nieh seruat
res qͥ applicet Insanã aut̃ eẽ auint qͥa atror incer¬
ta inatabilisq sit. D rutã qͥaaignum aab
indignum nequeat int̾nosce: Sunt aut̃saliu
simile eẽ aiunt qͥusus re ab se expͥundo edocet.
utit᷑ cũ ait ueriꝰ eẽ temeritate ꝙͣ fortuna res geri
amutq opitone philophorii fieri potuit.ut is
qeurex fuiss. mdicus factus eet. Infamare¬

Expanded text:
brutam perhibent philosophi Saxoque instare in globoso praedicant volubili: Id quo saxum inpulerit Fors, eo cadere Fortunam autumant. Caecam ob eam rem esse iterant, quia nihil cernat, quo sese adplicet; Insanam autem ‹esse› aiunt, quia atrox, incerta instabilisque sit; Brutam, quia dignum atque indignum nequeat internoscere. Sunt autem alii simile esse usus reapse experiundo edocet: utitur, cum ait verius esse temeritate quam fortuna res geri. Nam utraque opinione philosophorum fieri potuit, ut is, qui rex fuisset, mendicus factus esset. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
soleant eẽ: argtim̃tabim̃ hunceẽ uerũ:. Contra
rumores dicemus. pͥmum sid ocemꝰ multos eẽ falsos
rumores exemplis itemͦ dequib falsa fama fuerit:
uersarios ad feremus quã dicamꝰ om̃ib inore ee
aut uerum rumorem ꝓferemꝰ qui illis aliquid tire¬
pitudinis afferat. neq tñ ei nos rumori fidem hre
dicemꝰ iõ qd̾ qui uis homo possit quãuis curpem
de quolib ruinorẽ ꝓferre. ⁊ factam fabulom dis¬
sipare. Ueruntam̃ sirumor uehem̃ter ꝓbabi

Expanded text:
soleant esse, argumentabimur hunc esse verum. Contra rumores dicemus: primum, si docebimus multos esse falsos rumores, et exemplis utemur, de quibus falsa fama fuerit; et abulam in adversarios adferemus, quam dicamus omnibus in ore esse, aut verum rumorem proferemus, qui illis aliquid turpitudinis adferat, neque tamen ei rumori nos fidem habere dicemus, ideo quod quivis unus homo possit quamvis turpem de quolibet rumorem proferre et confictam fabulam dissipare. Verumtamen si rumor vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
&e nos cuulis iuris scientia iuabre. Lntudicus
tam qi nich utim ut hoc m siquis peculatusi. se¬
cum accusat᷑ qd uasa argentea publica deloco e¬
uato dicat᷑ sustulisse. possit dics q urrdisfinit io¬
ne sit usus. quid sit furcum quid peculatus uit
secum furti agi ñ peculatus oporte nes lenit¬
nouegitime sticutionis hs de causis mrouepte
inuidicium qd̾ inpͥitata actione pcorue oncertio¬
tet egerit. unpublicis questionib eauetur legił
ut ante sireo ꝯmodumsit udicium deacusttore
tiat itrum illi liceat accusare nec ne Exnitione
uidicium que tam̃ abaliis legib similitudinemi
queamdã aucupat᷑. Sa: huiꝰ modi. Ret sifurio

Expanded text:
te nos iuris civilis scientia iuvabit: in iudiciis te nos iuris civilis scientia iuvabit: in iudiciis tamen nonnihil utimur ut hoc modo: Si quis peculatus accusatur, quod vasa argentea publica de loco privato dicatur sustulisse, possit dicere, cum definitione sit usus quid sit furtum, quid peculatus: secum furti agi, non peculatus oportere. Haec partitio legitimae constitutionis his de causis raro venit in iudicium, quod in privata actione praetoriae exceptioonem, et in publicis quaestionibus cavetur legibus, ut ante, si reo commodum sit, iudicium de accusatore fiat, utrum illi liceat accusare necne. CAPUT 23 Eiudicium, quae tamen ab aliis legibus similitudine quadam aucupatur. Ea est huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrouersia nascit᷑ cum scͥptum duas aut plures sen¬
tentias significat hoc mͦ Paterfamilias cum filiũ
herademꝰ fac̾et testam̃to uasa argentea uxori legauat
Tulliꝰ heres msterentie uxorimee .xxx. ponda uasoꝵ
argentorũ datoq̃ uolet. ⁊ post mortẽm eius uasa p̃ciosa
⁊celegta magnifice petit mulier. Tulliꝰ que ipse
uolet inxx. pondo ei se delib̾et dicit. Constitutio
: legitima exambiguo. Ex diffinitione causa ꝯstat.
cum in ꝯtrouersia ẽ quo nomine factũ appellec᷑. ⁊ ea
est huiꝰ modi. Cum littius saturninus legem tru¬
mentarlũ de semissib ⁊trientib laturus eẽt: .e. cipio
qui ꝑidtempis questor urbanus erat docuit senatũ
errarium pati ñ posse largitionẽ cantam. Senatus
ue nichominus cistellam detulit. Ce piout il¬
litmn ꝯtra int̾cedentib collegis aduersum rem .p.
uidit ferre cum bonis uiris impetum fa̾cit. põstes
A parte ꝯstitutionis greciutuntꝰ in iadicus
nos iuire cunli plerumq utim. In hac pus¬

Expanded text:
tentiam scripta, scriptum duas aut plures sententias significat, hoc modo: Paterfamilias cum filium heredem faceret, testamento vasa argentea uxori legavit Tullius «heres meus Terentiae uxori meae XXX pondo vasorum argenteorum dato, qua volet.» Post mortem eius vasa pretiosa et caelata magnifice petit mulier. Filius se, qua ipse vellet, in XXX pondo ei debere dicit. Constitutio est legitima ex ambiguo. CAPUT 21 Definitione causa constat, cum in controversia est, quo nomine factum conpelletur. Ea est huiusmodi: Cum Lucius Saturninus legem frumentariam de semissibus et trientibus laturus esset, ‹Q.› Caepio, qui per id temporis quaestor urbanus erat, docuit senatum aerarium pati non posse largitionem tantam. Senatus ille nihilominus sitellam detulit. Caepio, ut illum, contra intercedentibus collegis, adversus rem publicam vidit ferre, cum viris bonis impetum facit; pontes Hac parte constitutionis Graeci in iudiciis, nos in iure civili plerumque utimur in hac par
Abbreviated transcription (Latin):
amis cognofendum ẽ. Rem breuiter narrare
potimus hinde incipiemus narrare uñ fit neces
cim non particlati marrabimios ⁊isi ñ adextremu
s usq eo qͥ opiosexit ꝑ sequem̃. isitrani tionib nul¬
lis utem̃ asin deeriabimꝰ ab eo qd cepimꝰ ex pone.
isi exitus rerum ita exponemꝰ iit añ qͦq que facta
sunt sciri possint. tam isi nos reticuerimus. qd
gemissi me dicam ex ꝓuintia reddisse ꝓtfectum qͦ
tnꝓuintiã intelligitur. ⁊ omnino ñ mͦ id qd̾ obest

Expanded text:
amus, cognoscendum est. Rem breviter narrare amus, cognoscendum est. Rem breviter narrare poterimus, si inde incipiemus narrare, unde necesse tim, non particulatim narrabimus; et si non ad extremum, sed usque eo, quo opus erit, persequemur; et si transitionibus nullis utemur, et si non deerrabimus ab eo, quod coeperimus exponere; et si exitus rerum ita ponemus, ut ante quoque quae facta sint, scire possint, tametsi nos reticuerimus: quod genus, si dicam me ex provincia redisse, profectum quoque in provinciam intellegatur. Et omnino non modo id,
Abbreviated transcription (Latin):
est id qđ acausa ciuili rem ortum est. in
quotam exerceri conuenit quo com modius
ilas suꝑiores naprationes ui causos tractart
possimiis. Eius narrationis duo genera sant
tumest Id qdꝰ innegotioꝵ ex positum ex posi¬
tione positum ẽ tres habet partes. fabult̃ his¬
corrã argutum: Fabula: que neq ueras neq
uem similes continet res ut hec que intra¬
gediis tradite sunt: Hustoria res gesta .s
ab etatis nr̃e memoria remota. Argum̃tum¬
ĩ res ficta que cam̃ fieri potuit uelut argri¬
menta comediarum: Iad genus narrati¬
oms qd inꝑsonis positũ: debet habere sermo¬
nis festiuitatem. animoꝵ dissimilitudinen
gmuitatem lenitatẽ.spem metũ suspitionẽ
desiđium dissi mulationẽ. miscd̾ram. rerũ ua¬
retates. fortune mutationẽ. insꝑatum in com¬
modum. subitam letitiam iocundum exitũ
rerum Nerum ħ inexercendo transigentiue
rationein. ut brenis. ut dilucida. ut uerisimil
sit Qut qm̃ fieri oportere scimus queadem faxi¬

Expanded text:
est id, quod a causa civili remotum est, in quo tamen exerceri convenit, quo commodius illas superiores narrationes in causis tractare possimus. CAPUT 13 Eius narrationis duo sunt genera: tum est. Id, quod in negotiorum expositione positum est, tres habet partes: fabulam, historiam, argumentum. Fabula est, quae neque veras neque veri similes continet res, ut eae sunt, quae tragoedis traditae sunt. Historia est gesta res, sed ab aetatis nostrae memoria remota. Argumentum est ficta res, quae tamen fieri potuit, velut argumenta comoediarum. Illud genus narrationis, quod in personis positum est, debet habere sermonis festivitatem animorum dissimilitudinem, gravitatem lenitatem, spem metum, suspicionem desiderium, dissimulationem, misericordiam rerum varietates fortunae commutationem, insperatum incommodum subitam laetitiam iucundum exitum rerum. Verum haec in exercendo transigentur; rationem, ut brevis, ut dilucida, ut veri similis sit; quae quoniam fieri oportere scimus, quemadmodum faci
Abbreviated transcription (Latin):
hmꝰ. Cum multa cũ currant argum̃ta ⁊ signa
que int̾ se ꝯsentiant. rem ꝑspicuã ñsuspitiosam ui¬
quã testib. Nec enim eomꝰ exponi qͦmͦ re uera sit
quos piãr ꝯuenire. Indignum facinus &e sine
testib ꝯiecturũ ⁊ suspitionem firnsm̃ati satis

Expanded text:
 Cum multa concurrant argumenta et signa, quae inter se consentiant, rem perspicuam, non suspiciosam viquam testibus: haec enim eo modo exponi, quo modo re vera sint quempiam convenire; indignum facinus esse sine testibus coniecturam et suspicionem firmamenti satis
Abbreviated transcription (Latin):
tam nequit᷑ fec̾it. eundiem hunc tam ꝑperam fe¬
cisse: ñ eẽ mirandum: Siuehem̃t̾ castus ⁊ inte¬
ger ex istimabit᷑ ad uer sariiꝰ:. dicet fac̾ta ñ famã
spectari oport̾e. illum ante occultasse sua flagi¬
tia. se planum facturum ab eo malefitium ñ ab¬
eẽ: Defensor aũ. pͥmum de monstrabit uitam inte¬
gram sipotuerit. id siñ potuerit ꝯ fugiet ad inpru¬
m̃ erunt. ũ debeat assignari: Si uehem̃ter ho¬
minis turpitudine impedictꝰ imfamiam: pͥus
dabit oꝑam ut falsos rumores dissipatos eẽ dicat
de innocente. ⁊utet᷑ loco ꝯmuni. rumorib credi o
defensione: Dicat ñse de i orib eiꝰ ap̃ censores:
s de cͥminib aduersarioꝵ apꝰ iudices dic̾e. Sc ol¬
cͥminat᷑ alii nemini nͥ reo bonum fecisse demon¬
strat aut alium neminem potuisse ꝑfic̾e. nͥ adu̾¬
sarium aut eum ipsum aliis rationib ñ potuisse
dias intonesꝯ modiores recupiditatem: hosui

Expanded text:
tam nequiter, eundem hunc tam perperam fecisse non esse mirandum. Si vehementer castus et integer existimabitur adversarius, dicet facta, non famam spectarei oportere; illum ante occultasse sua flagitia; se planum facturum ab eo maleficium non abesse. Defensor primum demonstrabit vitam integram, si poterit: id si non poterit, confugiet ad inprumen erunt, non debeat atsignari. Sin vehementer hominis turpitudine inpedietur et infamia, prius dabit operam, ut falsos rumores dissipatos esse dicat de innocente; et utetur loco communi, rumoribus credi non defensione: dicat non se de moribus eius apud censores, sed de criminibus adversariorum apud iudices dicere. CAcriminatur, alii nemini nisi reo bono fuisse demonstrat; aut alium neminem potuisse perficere nisi adversarium; aut eum ipsum aliis rationibus aut non potuisse alias rationes commodiores propter cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝙ habu̾it de qͥeus deadiutorib de adium̃tis. n qd̾
in loco p̃ter ꝯsutudinem fec̾it. aut alieno temꝑe:
ñ qd̾ aliqͦ sensu ꝑceptum sit: aspectu auditu tac¬
di odore. gustu: n am ꝗ uis horum seniuum
potest ꝯflare suspitionem: Inꝯsequenti demꝑe
spectabitur. n qͥd re tramacta relictum sit. qdͥ
indicet aut factum eẽ aut malefitium. aut aquo
fuctum sit: facꝰtum eẽ hoc mͦ. situmore. iliuo¬
re decoratum corpꝰsit: mortui: significat eum
uenentm necatum: qͦfactum sit hoc mͦ. si de¬
eius modi relictum sit. aut si uestignim reꝑtũ¬
sicouor intiestim̃tis. sunloco eo ꝯp̃hensus. aut ui¬
sus ctransacto negotio: qͦmloco res gesta dr̃
in nocentis ꝯsequi soleant  ceusatordicet si
poterit. ad uersarium cum ad eum uentum sit
erubuisse. ex pallunse. titubasse. inꝯstanter loqu¬
nocentie sunt. Sireus horum nicħ fec̾it accu¬
sator dicet eum usq ad eo p̃medicatum fuisse
quid s̾eẽt usu euent᷑um ut ꝯfidentisime resistẽs¬

Expanded text:
d habuerit de consciis, de adiutoribus, de adiumentis; num quo in loco praeter consuetudinem fuerit aut alieno tempore. num quid aliquo sensu perceptum sit, aspectu, auditu, tactu, odoratu, gustatu; nam quivis horum sensus potest conflare suspicionem. In consequenti tempore spectabitur, num quid re transacta relictum sit, quod indicet aut factum esse maleficium aut ab quo factum sit. Factum esse, hoc modo: si tumore et livore decoloratum corpus est mortui, significat eum veneno necatum. A quo factum sit, hoc modo: si teeiusmodi relictum aut si vestigium ‹resi cruor in vestimentis: si in eo loco conprehensus aut visus transacto negotio, quo in loco res gesta diciinnocentis consequi soleant. Accusator dicet, si poterit, adversarium, cum ad eum ventum sit, erubuisse, expalluisse, titubasse, inconstanter locuonscientiae sint. Si reus horum nihil fecerit, accusator dicet eum usque adeo praemeditatum fuisse, quid sibi esset usu venturum, ut confidentissime resiste
Abbreviated transcription (Latin):
narratio exit. si ut mos. ut opinio ut na̾tirra. postu¬
lat. dicemꝰ si spatia temꝑum si ꝑionarum digni¬
tates consilioꝵ cur rationei. locoꝵ il oportutyt᷑ e
ꝯstabunt. ne refelli possit. aut tẽꝑum parum fu¬
isse. aut eausam nullã. aut locum idoneum. ñ fu¬
isse. aut homines ipsos facere.aut pati ñ potuisse.
conseruanda sunt: Namsepe ueritas nͥ ħ conser¬
uata suit. fidẽ non pot̾it fac̃e. Qm erũt fite ẽo
magiserũt ꝯseruãde. Dehis reb caute ꝯfligend̾
÷ qurib inreb cabule aut aliciuiꝰ firina auctoritas
uidebit᷑ int̾rursse. Adhuc qͥdicta sunt arbitior
iͥ ꝯstare cumcet̾is artis scriptorib nͥquia de insinici
tria temꝑa diuisimꝰ. ut plane certam utã ⁊ ꝑspicirã
rationẽ exordioꝵ hab̾emꝰ. Nunc qđ reliquum : qͥ a
de perũ intͥentione disputandũ ÷: inqua singulare
ꝯsimitur oratoris offitium: dabimꝰ oꝑã ut nicħ omi¬
ns industrie ꝙͣ rei util itatis postulabit. quessisse ui¬

Expanded text:
narratio erit, si, ut mos, ut opinio, et natura postulat, dicemus; si spatia temporum, personarum dignitates, consiliorum rationes, locorum opportunitates constabunt, ne refelli possit aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum idoneum non fuisse, aut homconseruanda sunt; nam sepe ueritas, nisi exornata sit, fidem non potest facere; si erit ficta, eo magis est conseruanda. / De hiis rebus cest, quibus in rebus tabulae aut alicuius firma auctoritas videbitur interfuisse. Adhuc quae dicta sunt arbitror mihi constare cum ceteris artis scriptoribus, nisi quia de insinuatitria tempora divisimus, ut plane certam viam et perspicuam rationem exordiorum haberemus. Nunc, quod reliquum est - quoniam de rerum inventione disputandum est, in quo singulare consumitur oratoris artificium - dabimus operam, ut nihilominus industrie, quam rei utilitas postulabit, quaesisse vi
Abbreviated transcription (Latin):
postiꝰ coherere necessario uideat᷑. ħ aut̃. Simat̾ ẽ dili¬
git. Si aliqñ peccauit nũꝗͣ corriget᷑. Sic conuenit
rep̃hendi ut demonstret᷑ necessario ꝯpͥore post̾¬
ius coherere. hoc genꝰ ⁊ cet̾a necessaria. et oĩo
om̃is argumntatio. ⁊ eiꝰ rep̾hensio maiorem quan¬
ͥam uim continet ⁊ latiꝰ patet ꝗͣ hic ex ponit᷑. S eiꝰ
artificii cognitio eiꝰ mõi ẽ ut nonꝰ artis huiꝰ partem
aliquam coniungi possic. s ipsa seꝑatim longiꝰ tꝑis
⁊ magne atq ardue cogitationis indigeat. Quare il
rit explicibunt᷑. Nunc his p̾ceptionib rectorũ adu¬
sum oratoriũ contentos ee oportebit. Cum exhis gã¬

Expanded text:
posterius cohaerere videatur. hoc autem: si mater est, diligit, si aliquando peccavit, numquam corrigetur sic conveniet reprehendi, ut demonstretur non necessario cum priore posterius cohaerere. hoc genus et cetera necessaria et omnino omnis argumen- tatio et eius reprehensio maiorem quandam vim con- tinet et latius patet, quam hic exponitur; sed eius artificii cognitio eiusmodi est, ut non ad huius artis partem aliquam adiungi possit, sed ipsa separatim longi temporis et magnae atque arduae cognitionis in- digeat. quare illrit, explicabuntur; nunc his praeceptionibus rhetorum ad usum oratorium conten- tos nos esse oportebit. cum ig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebit de lib̃is ss cogitent. si ad mulieres de uxorib
si ad senes de patrib aut parentib Quintꝰ decimꝰ lõ¬
cus est ꝑquem dicimꝰ inimicis qͦ ⁊ hostib ea que no¬
bis acciderĩt. indigna uidĩ sołe. & indignatio qd hisfe¬
inse mitẽ misiricordem. conficere oportet. qͦfacilius
ꝯquestione ꝯmoueri possit. Id locis ꝯmunib efficere¬
oportebit ꝑ quos fortune uism̾os. ⁊ bominũ infirmit᷑a
ostñdit᷑. Qua ratione habita grauit᷑. ⁊ sententiose.i
cum in alieno malo suam infirmitatera consid̾abat.

Expanded text:
pertinebit, de liberis suis cogitent; si ad mulieres, de uxoribus; pertinebit, de liberis suis cogitent; si ad mulieres, de uxoribus; si ad senes, de patribus aut parentibus. quintus decimus locus est, per quem dicimus inimicis quoque et hostibus ea, quae nobis acciderint, indigna videri solere. Et indignatio quidem his feis mitem et misericordem conficere oportet, quo facilius conque- stione commoveri possit. id locis communiboportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmitas ostenditur: qua oratione habita graviter et sententiose maconparatur, cum in alieno malo suam infirmitatem considerabit.
Abbreviated transcription (Latin):
temptionem quanto acrius & indigiuꝰ sit illud de quo
agitur ostenditur. Decimus locus est ꝑ quem om̃iaq̃.
inegotio gerendo acta sunt qͣ pꝰ negotium conse¬
cuta suntꝰ. cum uniꝰ cuuisq. indign̾atione. ⁊ cͥmi¬
natione colligimꝰ. ⁊ rem u̾bͣ quam maxune ant̃ oc¬
ulos eius ap̃ ͦquem dr ponimus. ut id quod indignũ
ẽ ꝑiũ illi uideatur mdignum. acsi ipse inc̾fuũt. Acp̃¬
sens uidit. Undecimꝰ lociis ẽ ꝑ quem ostñdimꝰ ab eo eẽ¬
factum. aqͦ minime oportuerit ⁊ aqͦsi aliꝰ faceret
ꝓbib̃i conueniret. Duodecimꝰ locꝰ ẽ ꝑquem indigna¬
mur qd̃ nob̃ hoc inpͥmis accidĩt. neq alicui umꝗͣu.
su uenerit. Tertius decimꝰ locꝰ e̾ sicum inuiria. contu¬
melia iuncta demonstrat᷑. ꝑ quem locum insuꝑbiã
⁊ arrogantiam. odium incitatur. Quartiis decimꝰ
locus ẽ ꝑ quem pitimꝰ inimicisq ab his qui auduint
ut ad suas res nr̃as inuirias referant. & si ad pueros

Expanded text:
tentionem, quanto atrocius et indignius sit illud, de quo agitur, ostenditur. decimus locus est, per quem omnia, quae in negotio gerundo acta sunt quaeque post negotium consecuta sunt, cum unius cuiusque indignatione et criminatione colligimus et rem verbis quam maxime ante oculos eius, apud quem dicitur, ponimus, ut id, quod indignum est, proinde illi videatur indignum, ac si ipse interfuerit ac praesens viderit. undecimus locus est, per quem ostendimus ab eo factum, a quo minime oportuerit, et a quo, si alius faceret, prohiberi con- venerit. duodecimus locus est, per quem indignamur, quod nobis hoc primis acciderit neque alicui umquam usu venerit. tertius decimus locus est, si cum iniuria contumelia iuncta demonstratur, per quem locum in superbiam et arrogantiam odium concitatur. quartus decimus locus est, per quem petimus ab iis, qui audiunt, ut ad suas res nostras iniurias referant; si ad pueros
Abbreviated transcription (Latin):
diffinita. controu̾sum ẽ in quo addubium demonstr¬
rotelliam conferunt concordiam. ꝑspici untie ete
qͦ none contuersia. ut siqͥs cum horestum accuses
planum faciet abeo matrem esse occisam. Non cess
abhoic ignauissimo uirum fortissimũ macem. ne
ator urpe e qd̾ aut eo loco in qͦ dicȩt. adit ed hacit¬
effensum ẽ qd eorũ qui audiunt uoluntatenr ledit
Utsiqs ap̃ equites romanos cupidꝰ udicantot
macedonem cont᷑ aliqui urbis expugnatorenai
dicetur: nicħ ee crudeliꝰ. quam urbes diruere cũ
ipse alcxanoer thebas diruisset. Inconstans ẽ qd

Expanded text:
definita. controversum est, in quo ad dubium demon- strdefinita. controversum est, in quo ad dubium demon- strconciliant, conferunt concordiam. perspicuum est, de quo non est controversia: ut si quis, cum Orestem accuset, planum faciat ab eo matrem esse occisam. non conceab homine ignavissimo virum fortissimum Aiacem ne- catum. turpe est, quod aut eo loco, in quo dicitur, aut eo hooffensum est, quod eorum, qui audiunt, voluntatem laedit: ut, si quis apud equites Romanos cupidos iudicandi Macedonem dicens contra aliquem urbis expugnatorem diceret nihil esse crudelius quam urbes diruere, cum ipse Alexander Thebas diruisset. in- constans est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Siimentem uenisset ñ cõmisset Auc si ꝑspicue
rem tͣpem leui teg̾e uult deffensione hoc mͦ. Cũ
te erpectebant om̃s florentissimo regno reliqui
nc̃ desertum ab om̃ib summo ꝑicło solus resti¬
collaocasset. attr ex ea duos gͣccos ꝓ creasset tantȩ
seditiones nate non essent. Qr ħ in comodum scipi
nam ne innemore pelio securib cese concidissent
ad t̾ram trabes. longiꝰ enim repetita ẽ quam respo¬
st:labat. Mala dittinitio ẽ c̾aut cõmunia descbit
ħ modo. Seditiosus ẽ isqͥ maliis aut mitil ẽ cuus.
Nam ħ ñ mag sed eͥtiosi quam ambitiosi quam cilũ¬
pmatoris. quam alicuiꝰ hominis imꝓbi uim descͥbit
aut falsum ꝗdd̾a dic̃ ħ pacto. Sapientia ẽ querende
peccuniȩ intelligentiȩ. aut aliqͥd ñ gue nec mag¬
num continens sic. Stulticiaẽ inmensȩ głȩ cupidita.
Est ħ qͥdem stulticia s ex parte qͣdã ñ ex om̃i gn̾e

Expanded text:
mentem venisset, non commisisset; aut perspicue mentem venisset, non commisisset; aut perspicue tur- pem rem levi tegere vult defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes florentissimo Regno, reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ut resticonlocasset atque ex ea duos Gracchos pro- creasset, tantae seditiones natae non essent; quare hoc incommodum Scipionam ne in nemore Pelio securibus Caesae accidissent abiegnae ad terram trabes! longius enim repetita est, quam res postulabat. mala definitio est, cum aut communia describit, hoc modo: seditiosus est is, qui malus atque inutilis civis— nam hoc non magis seditiosi quam ambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius hominis improbi vim describit—; aut falsum quiddam dicit, hoc pacto: sapientia est pecuniae quaerendae intellegentia; aut aliquid non grave nec magnum continens, sic: stul- titia est inmensa gloriae cupiditas. est haec quidem stultitia, sed ex parte quadam, non ex omni genere
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ. Snn adulum hereditas ueniebat ĩisimde ẽ iͥ
slo necatum diein ħ approbant płimis uerb qoꝰ aufepꝰ
Asimurtia ulimꝰ aut heditas ueniebat. Deĩ ifertu
ill morcidit loq ex his que simꝑseru ̃ eonficitut
Qi qb erhus confitiotiur Ipsum aut. genꝰ arȩ i iptuno¬
nis uite sus bis de causis ostendic  Siaus ipsunte
Atq in ipso uitium erit. si omnino totum falsũ
turpe. Si offensum. Si contrarium. Si inconstan̾s.
Si aduersum ¶ Falsim ẽ in quo ꝑspicue mendatiũ
est hoc mͦ. Non pot̾ esi̾e sapiens qui pecciiniam ne¬
gligit. Socrates aut̾ peccuniam negligebat. Nongͥ
s ap̾iens erat. Cominune ẽ qd̾ nicħominus ł magis ab
adu̾sariis qꝰ a nob̾ fac̾ hocmͦ. Idc̾co uidices qm̾ ueram
causam habebam b̾ui ꝑ oraui. Uulgare ẽ qd̾ in aliam
qͦ rem ñ ꝓbabilem siñ concessum sic transferripo¬
ssit ut hõc. Siu̾am caiusam non habereret uob̾ seui¬
dices non commississec. Leue ẽ qd̾ aut pꝰ t̾ps dr̃ ħmͦ¬

Expanded text:
o: si ad illum hereditas veniebat, veri simile est ab illo ne- catum. deinde hoc adprobant plurimis verbis. post adsumunt: ad illum autem hereditas veniebat. de- inde infertuquae sumpserant, non conficitur. et quid ex his conficiatur. Ipsum autem genus argumentationis vitiosum his de causis ostendetur, si aut in atque in ipso vitium erit, si omnino totum falsum turpe, si offensum, si contrarium, si in- constans, si adversarium. falsum est, in quo per- spicue mendacium est, hoc modo: non potest esse sapiens, qui pecuniam neglegit. Socrates autem pecuniam neglegebat: non igitur sapiens erat. com- mune est, quod nihilo magis ab adversariis quam a nobis facit, hoc modo: idcirco, iudices, quia veram causam habebam, brevi peroravi. vulgare est, quod in aliam quoque rem non probabilem, si nunc con- cessum sit, transferri possit, ut hoc: si causam veram non haberet, vobis se, iudices, non commisisset. leve est, quod aut post tem
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceptum ħdat᷑ ad enum̾ationẽ. ut eximia quaq argu¬
m̃tatione qm̃ tota it̾m dici non pot̾. id eligat᷑ quod gͣuiss
iũ. ⁊ unum quodq quam breuissimum transeatur
ut mememoria non or̃o renouata uidcat᷑. Indignatio ẽ.
or̃o ꝑquam conficit᷑. ut in aliquem hominem magnũ od¬
ium ut inrem guis offensio concitet᷑. In ħ gn̾e illud pͥm¬
um intelligi uolumꝰ. posse ex om̃ib locis his qͦs confirm¬
andi p̾ceptis posiumus. tractari indignationem. Llam
amplificationẽ atq indignauiones nasci possut. S t̾n

Expanded text:
praeceptum hoc datur ad enumerationem, ut ex una quaque argupraeceptum hoc datur ad enumerationem, ut ex una quaque argumentatione, quoniam tota iterum dici non poum, et unum quidque quam brevissime transeatur, ut me- moria, non oratio renovata videatur. Indignatio est oratio, per quam conficitur, ut in aliquem hominem magnum odium aut in rem gravis offensio concitetur. in hoc genere illud primum in- tellegi volumus, posse omnibus ex locis iis, quos in confirmandi praeceptione posuimus, tractari indigna- tionem. nam amplificationes et indi
Abbreviated transcription (Latin):
ubuem comꝑationem auditoris memoria de confiu¬
matione ce dex epbensione redintegrabit᷑. Acpħ al
ns actionis qͦ modis uariare opdrcebit. Namitd̃i
ex cua psona enum̃are possis. ut siqͥd ⁊ qͦquidꝙ
loco dix̾is ãmoneas. tum iͦ ꝑsonam aut rem aliꝗͣ ind¬
ucẽ et enum̾ationem ei totam attͥbu̾e. ꝑsonam hoc mͦ.
Nim silegis scͥptor existat & querat sic a uob̾id. qͥd di¬
bitetis qu̾id dubitetis quid possitis dice̾. cum uob hoc
⁊ hoc sit demonstratum Atq hic item ut arguinta
uditore qd̾ desid̾at querere. aliꝰas hoc fac̾e ꝑcomꝑatio¬
nem sibirũ ⁊ contͣrium arguiñtationem. Res. iut̾
inducet᷑ si alicui rei huiꝰ mõi. legi. loco. urbi. Monum̃to.
o̾ro atͥbuet᷑. ꝑ enumationem hocmͦ. Quod sileges loqui
possent. non ne ħ ap̃uos querrent᷑. Quud nam ampliꝰ
desid̾atis iudices. cum uobis hoc ⁊ ħ planum factum sit:
Ii hoc qͦ gn̾e hisdem modis uti licebit. Commune aut̃

Expanded text:
em conparationem auditoris memoria et de confirmatione et de reprehensione redintegrabitur. Haec aloportebit. nam tum ex tua per- sona enumerare possis, ut, quid et quo quidque loco dixeris, admoneas; tum vero personam aut rem ali- quam inducere et enumerationem ei totam attribuere. personam hoc modo: nam si legis scriptor exsistat et quaerat sic id a vobis, quid dubitetis: quid possitis dicere, cum vobis hoc et hoc sit demonstratum? atque hic, item ut in uditore, quid desideret, quaerere, alias haec facere per comparationem suarum et contrariarum argumentationum. res autem inducetur, si alicui rei huiusmodi, legi, loco, urbi, mo- numento oratio attribuetur per enumerationem, hoc modo: quid? si leges loqui possent, nonne haec apud vos quererentur: quidnam amplius desideratis, iudi- ces, cum vobis hoc et hoc planum factum sit? in hoc quoque genere omnibus isdem modis uti licebit. com- mune autem
Abbreviated transcription (Latin):
rint. ⁊ nc̃ quib inmalis sint̾ ostñditur. Sed̾s qͥ intẽ¬
pora distribuit᷑. ꝑ quẽ qͥb inmalis sint ifu̾nt
delectatio. amor. spes. Solatiũ. educatio. ⁊si qua
dici pocuert. Quartꝰ ꝑ quẽ res cͣpes: ⁊ humiles. &
illibales ꝓferunt᷑ ⁊ indigne etate. Qn̾e fortuna.
Pristino hõnore. Beneficũs que ꝑ pessiri ue sint.

Expanded text:
 in malis sint, ostenditur. se- cundus, qui in tempora tribuitur, per quem, quibus in malis fuerint et sint delectatio, amor, spes, solatium, educatio et, si qua dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna aetate, genere, fortuna pri
Abbreviated transcription (Latin):
nem sumitur inquo orant᷑ mͦ qͥ illi audiunt ethu
mili. ⁊ supplici orõẽ ut miserant᷑ Q uintꝰsecimꝰ per
quem non nr̃as s eoru̾ qui cari nob̾ debent ẽe forcu¬
nas conqueri nos demonstramꝰ. Sextusdecimꝰ ꝑ qͦm
animum nr̃m malios misericordem ẽẽ ostendinius.
⁊ tñ amplum ⁊ excelsum ⁊ pacientem incommo
diutius in conquestione morari non oportebit. Quẽ¬
it. que secont᷑ deinceps in scđo libro dicemus:
OTONLATE
quondam cum flore

Expanded text:
nem sumitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- nem sumitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- mili et supplici oratione, ut misereantur. quintus de- cimus, per quem non nostras, sed eorum, qui cari nobis debent esse, fortunas conqueri nos demonstra- mus. sextus decimus, per quem animum nostrum in alios misericordem esse ostendimus et tamen amplum et excelsum et patientem incommoddiutius in conquestione morari non opor- tebit. quemit, quae sequuntur deinceps, in secundo libro dicemus. Crotoniatae quondam, cum flore
Abbreviated transcription (Latin):
non urb̾ solũ ad miscd̾iã ducant. Sextꝰ ꝑ quẽ p̃ter
spem inmiseriis demonstrat᷑ ẽẽ.⁊ c̃ aliqͥd expecta¬
ret. ñ mͦ id ñ adeptũ eẽ. s insũmas miserias inci¬
disse. Septimiis ꝑquem ad ipsos qui audiunt si¬
milem casum conuertimꝰ ⁊ pecimusũ de ss lib¬
aliquid dr̃ ẽe factum. qd̾ ñ oportuerit. aut non¬
qd factum quod oportuerit hoc mͦ. Non asfior
ineh ostii int̾ra turpit iacuic insepultus a feris
duui ueratꝰ. ꝯmuni qͦ: honore in more carinr Ror¬
nus ꝑquem or̃o ad mutas ⁊ erpertas anuniefer¬
tus put sind equum. domum uestem serntonem
alicur accomodes quib mimꝰ eorududiuert
mꝰ ꝑq unoria infirmitas solitudo demonstrnitino
Inoetmꝰ ꝑ qͣ aut lib̾orũ aut parentũ aut fincor¬
ꝑ quem cum indignatione c̃querimꝰ. qđ ab his aqͥ¬
b minime ꝯuensat male tractam ꝓpinquis a¬
micis. Quib bñfecerib quos auditores fore pu¬
tauuimꝰ. aut aquib indignum e̾ ut serius libus¬

Expanded text:
non verbis solum ad miseri- cordiam ducatur. sextus, per quem praeter spem in miseriis demonstratur esse, et, cum aliquid exspectaret, non modo id non adeptus esse, sed in summas miserias incidisse. septimus, per quem ad ipsos, qui audiunt, similem in causam convertimus et petimus, ut de suis libaliquid dicitur esse factum, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit, hoc modo: non affui, non est, hostili in terra turpiter iacuit insepultus, a feris diu vexatus, communi quoque honore in morte caruit. nonus, per quem oratio ad mutas et expertes animi res referetur, ut si ad equum, domum, vestem sermonem alicuius accommodes, quibus animus eorum, qui m inopia, infirmitas, soli- tudo demonstratur. undecimus, per quem liberorum aut parentum aut sui corper quem cum indignatione conquerimur, quod ab iis, a quibus minime conveniat, male tractemur, propinquis, amicis, quibus benigne fecerimus, quos adiutores fore putarimus, aut a qui- bis indignum est, ut servis, lib
Abbreviated transcription (Latin):
facere. Qm̃ peꝑit cũ inro cõcubuit. Nam hoc inillius
indig̾e uid̾r. S nob̾ nominis ambigutate uidentur
errare. Nam ⁊ argum̾tatio nomine uno duas res
bile aut necessariũ argum̃tatio uocat᷑. ⁊ eiꝰ inuenti
atificiosa expolitio. Quĩn gͥ ꝓfert̃ aliqͥd huiꝰ modi.
Qm̃ peꝑit cum uiro concubuit. iuentũ ꝓferunt
ñ expoltationem. Nos aut̃ de expolitione̾m partib
loquim᷑. Mich gͥ ad hanc rem r̾o illa ꝑtinebit. hac di¬
stinctione alia qͦ que iudebuntur officire huic
particioni ꝓpulsabimꝰ. Si quis aut assũptionẽ ali
qñ tollent posse. aut ꝓpositionem. Que si qͥd ht ꝓ¬

Expanded text:
facere: quoniam peperit, cum viro concubuit; nam hoc nullius facere: quoniam peperit, cum viro concubuit; nam hoc nullius indigere. sed nobis ambiguitate nominis videntur errare. nam argumentatio nomine uno res duas robabile aut necessarium argumentatio vocatur et eius inventi artificiosa expolitio. cum igitur proferent aliquid huiusmodi: quoniam peperit, cum viro concubuit, inventum proferent, non expolitionem; nos autem de expolitionis partibus loquimur. Nihil igitur ad hanc rem ratio illa pertinebit; atque hac distinctione alia quoque, quae videbuntur officere huic partitioni, propulsabimusquando tolli posset putet aut propositionem”. QUE SI QUID H
Abbreviated transcription (Latin):
cludenda essec audr̃ ⁊ illud uitium qd̃ ilł displicet
magnoꝑe uitandum ne qd̾ ꝑspicuum sit id incon¬
plȩxione iferamus. hoc aut̃ fieri potuit si ꝯplexio¬
nimm gn̾a intelligunt᷑. Nam aut ita conplectemur ut
inunum conducamus ꝓpositionem zassumptionem
b ñ optemꝑasse. aut ita ut ex contͣrio conclusioniss¬
fidem spem hab̾e quorũ ꝑfidia tociens deceptis sis.
conficit᷑ sequatur necesse est huiꝰ mõi. Si peꝑit cũ
uro cũ cubuit. peꝑit aut̃ conficit᷑ hoc modo. cõnͥbiu¬
t gͥ cum uiro. hoc si nolis inferre: infãs id quod sequit᷑. fecit
g incestum. ce concluseris argumtationem.⁊ ꝑspe̾¬
cuum fugeris ꝯplęxionem. Quare in longis argumtã¬
cionib ex conductionib aut ex contrario coplectit oro¬
rtetInbreinb hoc solum qd̾ conficit᷑ ex pon̾e. Inhis uu
qͥb exitus ꝑ spicuus ẽ consecutione utiSi quia onut̃t
eł una qͣ putabunt parte constare argum̃tationẽ
poterunt dicere sepe suffice̾hoc mͦ. argum̃tationem

Expanded text:
cludenda esse et illud vitium, quod illis displicet, magnopere vitandum, ne, quod perspicuum sit, id in complexionem inferamus. hoc autem fieri poterit, si complexionum genera intelle- gentur. nam aut ita complectemur, ut in unum con- ducamus propositionem et assumptionem, bus non obtemperasse'; aut ita, ut ex contrario conficifide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis'; conficitur, sequatur necesse est, hoc modo: 'si peperit, cum viro ctur cum viro. hoc si nolis inferre et inferas id, quod sequitur: fecit igitur incestum, et concluseris argumentationem et perspicuam fugeris complexionem. quare in longis argumentationibus ex conductionibus aut ex contrario complecti oportet, in brevibus id solum, quod conficitur, exponere, in iis, in quibus exitus perspicuus est, consecutione uti. Si qui autem ex una quoque parte putabunt constare argumentationem, poterunt dicere saepe satis esse hoc modo argumentationem