comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stuctus aut que cõmoditas nͥ hõmines
adiuuarent ꝑcipi posset. nam ⁊ qui pͥnci¬
pes muemendi fuñt quem ex quaq be¬
lua usum hr̃e possemus homines certe
fuñt nec ħ temꝑe sine hominuĩ oꝑa aut
past̾e eis aut domare aut tueri aut
tempestinos fructus ex hus caꝑe possemꝰ
ab eisdem. ⁊ hee que nocent nnit̾ficiuntur
⁊ que usui ẽẽ possunt capiunc᷑. Q uid
subuem que eẽt olłectito ualentium qui
uictus aut custus nͥ tami multe nob̾ ntes
niinstrarent. quib ref ex culta hominu
uita tm̃ desticit a uictu ⁊ custu bestiarum.
uebes uõ sine hõmũ cetu nõ potuissent nec
edifican nec frequentari ex quo leges
moresq constituti.tum uir equa destͥptio
c̾taq uiuendi discipłma quas res ⁊ man¬
suetudo ammorum ꝯ sequuta ⁊ u̾ecundia ẽ.
efstm̃q ut eẽt uita municior ac ut dando
nulla re egẽmus. songiores hioc laco
sumꝰ q̃ ncc̃e ẽ. Q uis ẽ enim qui tͣ¬

Expanded text:
fructus aut quae commoditas, nisi homines fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, homines certe fuerunt, nec hoc tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiuntur et, quae usui possuquae esset oblectatio valentium, qui victus aut cultus, nisi tam multae nobis artes ministrarent? quibus rebus exculta hominum vita tantum distat a victu et cultu bestiarum. Urbes vero sine hominum coetu non potuissent nec aedificari nec frequentari; ex quo leges moresque constituti, tum iuris aequa discriptio certaque vivendi disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectumque, ut esset vita munitior, atque ut dando modandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. Quis est enim, cui
Abbreviated transcription (Latin):
cultura neq frugum fructuumq reli¬
quorum ꝑceptio ⁊ consuatõ fine hõmur
oꝑa ulla ẽẽ potuiss. Iam uõ ⁊ ear rerum
quib hndiremus exportito ⁊ eaꝵ quib
eg̾emus inuetõ. certe nussa eẽt nͥ hus
mumibi homines fungẽnt᷑. Eidem q rõne
nec lapides ex eͥra exaiderentur ad usun
bore ⁊ mam cecta uõ quil ⁊ frigor uis
pelseretur ⁊ calorum molestie sedirentur.
Unde aut mitio gm humano dar potu¬
issent aut p̾tea subuenre. Si aut in ten¬
pestas aut t̾remotui aut uetustate cecidis¬
sent nͥ cõmunis uita ab hominib haꝵ
rerum auxilia pet̾e dedicissi ad deductus
iquar deriuatõnes fluminum agrorum
irrigatẽnes moles oppõitas fluctib poetꝰ
manustõs. Qre unde sine hommint
oꝑe ħre possemus. ex quib multisq alus
ꝑspicuum ẽ qui fructus queq utilitates
ex reb ip̃is que sunt maĩate ꝑtiopiantur¬
eas nos nullo modo sine hõmum mami at
oꝑe caꝑe potiusse. Qui demq ex bestus

Expanded text:
 reliquorum perceptio et conservatio sine hominum opera ulla esse potuisset. Iam vero et earum rerum, quibus abundaremus, exportatio et earum, quibus egeremus, invectio certe nulla esset, nisi his muneribus homines fungerentur. Eademque ratione nec lapides ex terra exciderentur ad usum bore et manu. Tecta vero, quibus et frigorum vis pelleretur et calorum molestiae sedarentur, unde aut initio generi humano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisi communis vita ab hominibus harum rerum auxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles oppositas fluctibus, portus manu factos, quae unde sine hominum opere habere possemus? Ex quibus multisque aliis perspicuum est, qui fructus quaeque utilitates ex rebus iis,quae sint inanimae,percipiantur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
ad ei spẽm trisoucenda ut honestis
consilus iustis ꝙ factio non frmide ⁊ ma¬
si cia se intelligant ea que uessent conse¬
qui posse. Que uõ ad uitam honinum
tuendam ꝑtinent. ꝑtim sunt in anima
ut auu argentum. Ut ea que gignuntur
ccc̃a. ut ałia gnĩs eiusdem ꝑtim animalia
que hñt suos impctus ⁊ reꝵ appetitus.
corum auter ałia rõms erpectia sunt. aha
rõne utentia exꝑtes rõms. Equi. boues
relĩque pecudes apes quaꝵ ope efficit᷑ asiqͥd
ad usum humanum at uitam. rõne aũt
utentium duo gn̾a ponunt. Seor unum
altin hommumi deos placatos pietas effia¬
et ⁊ sanctitas. proxime autem ⁊ secundui
deos hommes hominib marnne utiles
ẽẽ possunt. Errumq item rer que noceãt¬

Expanded text:
ad eam spem traducenda, ut honestis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, consequi posse. Quae ergo ad vitam hominum tuendam pertinent, partim sunt inanima, ut aurum, argentum, ut ea, quae gignuntur e terra, ut alia generis eiusdem, partim animalia, quae habent suos impetus et rerum appetitus. Eorum autem alia rationis expertia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, apes, quarum opere efficitur aliquid ad usum hominum atque vitam; ratione autem utentium duo genera ponunt, deorum unum, alterum hominum. Deos placatos pietas efficiet et sanctitas, proxime autem et secundum deos homines hominibus maxime utiles esse possunt. Earumque item rerum, quae noceant
Abbreviated transcription (Latin):
antiquissmia pħia Cratippo auctore
nota ẽe nosui ẜ iam ad instituta ꝑagaꝰ
quendi quaꝵ due ad decus honestatẽ
ꝙ ꝑtinent. due ad cõmoda uite opes
copias facustates. qͥnta ad eligendu
iudiciũ si qñ ea que dixi pugnare
mt̾ se uide̾ntur honestatis ꝑs ostã ẽ
quam quide tͥ cupio ẽẽ nocissimam.
hoc autẽ de quo nunc agimus idipĩn
ẽ quod utile appellitur. In quo u̾bo
lapsa consuetudo defloxit deiuia sẽsim¬
qr eo deducta ẽ. ut honestatem ab utili¬
tate se t̾nens constituer eẽ honest
non honestum. qua nulla ꝑnicies hõi¬
num uite maior potuit afferri. Sũ¬
honeste hec cria gn̾a confusi cegitatone
distingunt. Quicquid enim iustum
sit id utile cẽ censent. Item quod hone¬
stum idem iustimi. ex quo efficit᷑ ut qͥq
hõnestum sit idem sit utile. Qd qui par
ꝓspiciunt lni sepe usutos homes ⁊ calido
adminintes masiciam sapiãm uidicant
Quor e̾ror eripiendus ẽ opimoq om̃is

Expanded text:
aque philosophia Cratippo auctore nota esse nolui. Sed iam ad instituta pergamquendi, quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea, quae dixi, pugnare inter se viderentur, honestatis pars confecta est, quam quidem tibi cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimque eo deducta est, ut honestatem ab utilitate secernens constitueret esse honesnon honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. Sumhoneste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex quo efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Sic suam uende̾.sequutꝰ ẽ qui in
cã impia uictoria etiam in fediore
nes qi uno casamitatis iure con¬
prehendet. Itaq uexatis ac deꝑdicis
exteris natõnib ad exemplum Am¬
missi impii portati in triumpho.
in assiliam uidintus ⁊ ex ea urbe
triumphiri. sine qua nunꝙͣ nr̃i
imꝑatores ex tranpsalmis bessis tͥ¬
morirem nephiria ni socios si si
uno quicqͣ sos uidiss indignus.
Iure gͥ psectuñ. nͥ enim młtorum
impumica sccła tulissemꝰ nunꝙͣ ad̾
unum tanta ꝑuemiss ficentia. a qͥ
quidem rei fmiliris ad puicos. cu¬
pidititum autem ad mustos ĩpẜos
ciuisium sem̃ ⁊ cã deerit. dum hõi¬
nes ꝑditi hastam illam cruentam
Iem serto tricesnno dnno p̾t aste¬
seratiore hasta non recessit. alter
autem qui i illa dictanura striba
fua̾t in hac fuit questor urbimis
ex quo dr intessigi tasibus premns
ppõĩtis nmꝙͣ de futura bella ciui¬
manent. huq ip̃i iam extrema ste¬
sera metuentes rem nõ pu. penitꝰ

Expanded text:
se suam vendere. Secutus est, qui in se suam vendere. Secutus est, qui in causa imnesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis et perditis exteris nationibus, ad exemplum amissi imperii, portari in triumpho Massiliam vidimus, et ex ea urbe triumphari, sine qua numquam nostri Imperatores ex transalpinis bellis trmorarem nefaria in socios, si uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos civilium semen et causa deerit, dum homines perditi hastam illam cruentam idem sexto tricesimo anno post a sceleratiore hasta non recessit; alter autem, qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civimanent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero publicam penitus
Abbreviated transcription (Latin):
igrigentinoꝵ multinido impetum
fecit. Ct uid macedones nõne deme¬
cͥum reliquerunt. uniu̾siqse ad
pirrum contulerunt. Quid la cede¬
moinos iniuste imꝑantes. nõne re¬
pente. omes fere socn de seruerunt
sp̾tatores q se ociosos prebuerunt.
leut̾te casanntatis. ext̾na sibentius
in tałi re qͣm domestica recordoe ue
pro socus bello aut imꝑio gebant᷑
exitus erãt sissor iut mites aut
portus erat ⁊ refugium senatus.
Nostri aut̃ magn̾atus Imꝑitoresq
ex hac una re maxĩam laudem cape
studebant. si prouineias si socios eqͥ¬
tate ⁊ fide defendissent. Itaq illud
suecudĩem ⁊ discipliam iam antea
minuebant᷑ pt uõ sille incteriam
penitus amisimus. desitum ẽ em̃
uidi̾ quicqͣi in socios inquũ. cumr
extitiss in ciuies tanta crudelitas.
Ergo in illa sequuta ẽ honestam
cãm cum honesta uictoria. Est iu¬
tem ausꝰ dice̾ hasta põita cũ bona
in foro uendet ⁊ boncruin uiror
⁊ locupletum ⁊ c̾te cuuum preba

Expanded text:
grigentinorum multitudo impetum fecit. Quid? Macedones nonne Demetrium reliquerunt universique se ad Pyrrhum contulerunt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nonne repente omnes fere socii deseruerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libentius in tali re quam domestica recordor. Vepro sociis aut de imperio gerebantur, exitus erant bellorum aut mites aut portus erat et refugium senatus, nostri autem magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illudsuetudinem et disciplinam iam antea minuebamus, post vero Sullae victoriam penitus amisimus; desitum est enim videri quicquam in socios iniquum, cum exstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria; est enim ausus dicere, hasta posita cum bona in foro venderet et bonorum virorum et locupletium et certe civium, praedam
Abbreviated transcription (Latin):
Autem ⁊ in optimam partem cogno¬
scunt᷑ adolestentes quise ad claros ⁊
sapientes uiros bn consulentes rei¬
pri. contulerunt quib cum si freꝙ̃¬
tes sunt oppinione affunt pp̃ło eoꝵ¬
se fore simles quos sͥ ip̃i delegu̾it
ad mutand. ꝑ rutilii adolestenti¬
am ad oppimoner ad iinocẽtie ⁊
uiris scĩe p.mutii. cõmeudauit do¬
mus. Nam.L. quidem crassus cũ
saudem ex illa acusatione nobłi ⁊
głosa. ex qua etate qui ex̾centur
laude affici solent ut demodestene
accipinus. ea etate l. crassus ondit
id se in foro optime iam facẽ qͥd en¬
am tum doi potãt cum saude
medicari. s cum dupͤ rõ sit or̃ois
quaꝵ in alt̾a simo sit contentõ. non ẽ¬

Expanded text:
autem et in optimam partem cognoscuntur adolescentes, qui se ad claros, sapientes viros, bene consulentes reipublicae contulerunt, quibuscum si frequentes fuerint, opinionem afferunt populo, eorum fore se similes, quos sibi ipsi delegerint ad imitandum. P. Rutili adulescentiam ad opinionem et innocentiae et iuris scientiae P. Muci commendavit domus. Nam L. quidem Crassus, cum it maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit
Abbreviated transcription (Latin):
diginus de qua qũ i catone maiore sit̃
multa dixmiꝰ a assume nũc que ad hũc
locum ꝑtinebut. S ab hus ꝑtib que
sunt honestatis que madmodum officia
Suce̾titur satis expõtua ur᷑. Eorum aut̃
por que houesta sunt põt mcide sepe
concontõ ⁊ comꝑatõ de duob honestis utͣ
honestius.qui locus aponetio ẽ p̾teriniss
nam cum omins honestas mani a ꝑtibr¬
in diligendo efficio sepe int̾ se comꝑent

Expanded text:
am in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem ad modum officia ducerentur, satis expositum videtur. Eorum autem ipsorum, quae honesta sunt, potest incidere saepe contentio et comparatio, de duobus honestis utrum honestius, qui locus a Panaetio est praetermissus. Nam cum omnis honestas manet a pari
Abbreviated transcription (Latin):
liiius adipisti cur honore fide :¬
caritite. e ea non ꝑit̾ omẽs egemꝰ.
Nam ad cutuste uitam institutam decom¬
modand᷑ ẽ a multis ne opus sit an satio
tantium. ħ enm ẽ una res proisus ut nõ
multum diffãt int̾ sũmos ⁊ mediceres n¬

Expanded text:
onore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit rantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris
Abbreviated transcription (Latin):
ea ꝙͣ greci eutaxiam noĩant. nõ hanc
qͣm int̾pm̃ modesciam. Quo ĩ to̾bo mdd̾
ẽ s illa ẽ eutaxia in qua in tellr̾ ordĩs
conẜuatõ.Itaq ut eandem nos mode¬
stiã appłłemus sic diffut᷑ a stoycis
uc modestia sit reꝵ scia earum que

Expanded text:
am Graeci eutaci/an nominant, non hanc, quam interpretamur modestiam, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum e
Abbreviated transcription (Latin):
multo ⁊ magis quo maior ⁊ melior
acc̃õnum ꝙͣ sonoꝵ contentꝰ ẽ. Ita ut
in fidib musicorum aures uel mĩma
sic nos si acres ac diligentes ẽẽ uoluꝰ
ligenus ex parins ex odoꝵ obtuitu
ex mesticia aut ex ilaicate ex risu
ex locutõne ex reticentia ex conten¬
tõne uocis. ey subiissione ex cet̾is
sumlib facile uidicabimꝰ quid eor
aꝑte fiat quid ali effõ naq discrepet.
quo in gn̾e nõ ẽ incõmod̾ quale qͥd¬
cp eorum sit ex alus iudicare ut si
quid dedeceat in illis uitemꝰ ip̃i fit
enim nescio quomodo ut mag̾ in ali¬
is c̾nani ͦ ꝙ̃ in nobmet ip̃is.si quid
desinquit᷑ Itaq facilliine corrigunt᷑
in discendo quoꝵ uicia mutant̾ em̃¬
dandi cã magri Rec u̾o alienumẽ
ad ca eligenda que dubitatõne affe¬
runt ad bibẽ doctos homines uel ⁊̃
placeat exqir̾e.indice enim ꝑs eo

Expanded text:
multo etiam magis, quo maior et melior multo etiam magis, quo maior et melior actionum quam sonorum concentus est. Itaque, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt, sic nos, si acres ac diligentes esse volumus llegemus ex parvis. Ex oculorum optutu, ex maestitia, ex hilaritate, ex risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus, quid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis, vitemus ipsi; fit enim nescio quo modo, ut magis in aliis cernamus quam in nobismet ipsis, si quid delinquitur. Itaque facillime corriguntur in discendo, quorum vitia imitantur emendandi causa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam placeat, e
Abbreviated transcription (Latin):
officio conuẽissent ⁊ caũ formosus
puer p̾t̾iret dixisẜq sopholes o pu¬
erum puscrum ꝑicle ac enm pre¬
corẽ sophode.decẽt non solum manꝰ
ẜ etiam ocłos abstinentes hr̃e.atz
hoc idem sophodes si in acletarum
probatõne dixisẜ iusta reprehensione
caruisẜ. Tanta uis ẽ ⁊ loci ⁊ tp̃ris uͦ
si quis.cum cãm fit acturꝰ in itne
aut ambulatõne secum ip̃e medite¬
tur Aut si quid aliud attentiꝰ cogu
nõ rep̾hendat᷑ ac ħ idem si in cõui¬
uio faciat inhũanꝰ uideat᷑ insticia
tꝑris. S ea que multũ ab humaĩtate
discrepant ut si quis in foro cãcet aũ
si qua ẽ alia magna ꝑu̾sitas facile
ippet. Mlec magnoꝑe ãmonitõnem
⁊ p̾cepta desiderant que autẽ ꝑua sci¬
Sentur ẽẽ delicta netp a mltis intłłi¬
gi possunt ab huis ẽ diligentiꝰ de¬
clinand. ut in fidib aut cibus qͣn¬
ius paulum discrepent tam̃ id a
stiente aĩadu̾ti solet sic uiuend̾ ẽ
in iita ne force quid discrepet uel

Expanded text:
officio convenissent et casu formosus puer praeteriret dixissetque Sophocles: O puerum pulchrum, Pericle! At enim praetorem, Sophocle, decet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia magna perversitas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi possunt, ab iis est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel
Abbreviated transcription (Latin):
te conunnicti sumꝰ at ut apiũ ex¬
aĩa nõ fingendor fauor cã congre¬
gant᷑. s cum cong̾gabisia na sint
fingunt fauos sic ħomes. ac
młto magis etiam magis na cõ¬
g̾gati adhibent agendi cong̾gãdi¬
q solertiam. Itaq nͥ ea uirtus q̃
constat ex omnib tuendis .i. ex so¬
cietate gn̾is humam attingat coͥ¬
uideatur. Itaq in agnitudo anim
remota cõitace comũctioneq huã

Expanded text:
te iuncti sumus. Atque ut apium exte iuncti sumus. Atque ut apium examina non fingendorum favorum causa congregantur, sed, cum congregabilia natura sint, fingunt favos, sic homines, ac multo etiam magis, natura congregati adhibent agendi cogitandique sollertiam. Itaque, nisi ea virtus, quae constat ex hominibus tuendis, id est ex societate generis humani, attingat cogvideatur, itemque magnitudo animi remota communitate coniunctione
Abbreviated transcription (Latin):
ores ciues utilioresq reb suis ⁊ pu¬
blicis eeũt. ut thebanum. epymeuõ¬
dam. lisias. pictagoram. siricusium
csionem. psato. młtiq inustos uosq
ip̃i quicquid ad rem . pi. actulinus.
Si modo ad attulimus a doctoribus
ati doctͥna instructi ad eam ⁊ ornati
accessimus neq solum unu ati p̾sẽ¬
tes studiosos distendi erudiunt atz
docent.s hoc idem etiam pt morter
monumentis lrr̃ assequut᷑. nͨ eium
ullus locus ẽ p̾termissus ab hus
qui de sẽges. qui ad mores qui ad
disciplitiam rei pu ꝑtinẽt. ut¬
ocium suum ad urm negociũ con¬
tulisse uideant᷑. Itaq issi ip̃i doctue
studus at sipie dedici ad hõmu
utilitatẽ suam prudentiã intessigẽ¬
tiam q potissimũ conferunt. ob eã¬
qr eciam tamẽ eloqui copiose mo¬
do prudent̾ melius ẽ ꝙ uel acu¬
tissime sine eloquentia cogitire.
qd̾ cogitat̃o in se ip̃a u̾titur eloqñ¬
tia complectit᷑ eos quib cũ cõita¬

Expanded text:
ores cives utilioresque rebus suis puores cives utilioresque rebus suis publicis essent, ut Thebanum Epaminondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem Plato multique multos, nosque ipsi, quicquid ad rem publicam attulimus, si modo aliquid attulimus, a doctoribus atque doctrina instructi ad eam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studiosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum assequuntur. Nec enim locus ullus est praetermissus ab iis, qui ad leges, qui ad mores, qui ad disciplinam rei publicae negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi doctrinae studiis et sapientiae dediti ad hominum utilitatem suam prudentiam intellegentiamque potissimum conferunt; ob eamque etiam causam eloqui copiose, modo prudenter, melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa vertitur, eloquentia complectitur eos, quibuscum communita
Abbreviated transcription (Latin):
mu. Etemmn cognito contemplitõq utt̃e
manca quodam atq icheata sit
si nulsa acc̃o reꝵ consequatur ea
aut̃e act̃o in honimũ cõmodis ⁊ tuẽ¬
ponenda ẽ. At id optimꝰ quisq re
ip̃a oñdit ⁊ iudicat. Quis enm ẽ
tam cupidus in ꝑspicienda cognoscẽ¬
da qi rer nat᷑a ut si ei tractanti con¬
templantiq res coguitõne dignissi¬
mas subito sit allatum ꝑiełm discͥ¬
menqi prĩe cui subuenire opitulaĩ¬
q possit. nõ illa omĩa resinquat at
abicut etiam si dinumare se stessiᷤ
Aut metir mundi magnitu dinem
posse arbitret᷑. at hoc quideni in ꝑẽ¬
tis in annci. re aut ꝑicło fec̾it. Qb
rebus intelli᷑ scudus efficusq scĩe¬
p̾ponenda ẽẽ officia iusticio que ꝑti¬
nent id hominũ utilitatẽ qua nicħ
homim cẽ debet antiquius. At illi
quor studia uitaq omins nit̾im cogͥ¬
tõue u̾sita ẽi tam̃ ab augendis homi
utilitatib ⁊ cõmodis nõ recesẜunt.
Nam ⁊ crudierũt multos quo meli¬

Expanded text:
mum. Etenim cognitio contemplatioque naturae manca quodam modo atque inchoata sit, si nulla actio rerum consequatur. Ea autem actio in hominum commodis tueneponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officponenda esse officia iustitiae, quae pertinent ad hominum utilitatem,qua nihil homini esse debet antiquius. Atque illi, quorum studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, tamen ab augendis hominum utilitatibus et commodis non recesserunt; nam et erudiverunt multos, quo meli
Abbreviated transcription (Latin):
uituꝑat haut sane incelligo quid
semꝑ ad inquirant qd sp̃tet ⁊ ua¬
arce eẽ cum mĩmaꝵ sine arce ułła
sit hominũ. ẽ ꝑum confidate laq̃¬
tium at in maxinis reb errantiũ.
accurratius disputari solent quod asi¬
o quodam libro fecimus. hoc aut̃ tꝑr
tantũ nob̾ declarand̾ fint cur orba
rentib satis ne ostant̾ facẽ uideam.
qui cum p̾cipi nͭ posse dicamꝰ tñ ⁊ a
lus de reb disserẽ soleamꝰ ⁊ hoc
sumus hu quor uagetur Aĩmꝰ errore
net hẽat unqm quid sequat᷑. Que
enini eẽt ista mens uel que uita po¬
cus nõ modo disputandi .s. etiam u¬
uendi rõne sublata. Nos aut̃e nõ ut
ceti ałia certa alia mnc̾ta eẽ dñc sic ab
hus dissençientes alia ꝓpbilia contra
asia dicinus. Qudd ẽ gͥ qd̾ me im¬
penat ca que profabisia mͥ uident̃
sequi que contra improbare atz affir¬

Expanded text:
vituperat, haud sane intelligo quidnd anquirunt quod spectet et uaartem esse, cum, minimarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium atque in maaccuratius disputari solent, quod alio quodam libro fecimus; hoc autem tempore tantum nobis declarandum fuit, cur orbataerentibus, satisne constanter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis de rebus disserere soleamus et hoc sumus ii, quorum vagetur animus errore nec habeat umquam, quid sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentientes alia probabilia, contra alia dicimus. Quid est igitur, quod me impediat ea, quae probabilia mihi videantur, sequi, quae contra, improbare atque affir
Abbreviated transcription (Latin):
mandaremus ut sepe fecimꝰ. Cum autẽ
Nichil auter cũ aĩmus non possi in hus
studus ab mitõ u̾satus.etatis existima¬
ui honestissime posse depom si mne ad phi
losophiam retufissi. cui cũ multum adole¬
stens discendi cã temꝑis t̾biussem. p̾tea¬
ꝙͣ honorib inẜuire cepi meq cotum rei
pu. tradidi tantum erat pħie loci qͣntũ¬

Expanded text:
mandaremus, ut saepe fecimus. Cum autem mandaremus, ut saepe fecimus. Cum autem Nihil agere autem cum animus non posset, in his studiis ab initio versatus aetatis existimavi hlosophiam rettulissem. Cui cum multum adulescens discendi causa temporis tribuissem, posteaquam honoribus inservire coepi meque totum rei publicae tradidi, tantum erat philo
Abbreviated transcription (Latin):
ut hec offõꝵ gn̾a ꝑsequar que ꝑtinent
ad uite cultum ⁊ ad eaꝵ rerim quib
utunt̾ hemines facustitem. A opes ds
pauca pͥus de instituto ac de udicio mõ
dixo. Quãꝙ erm libri nr̃i qͣmplures
non modo ad legzendi cãs sietiã ad stbẽ¬
di saudium excitau̾int. Tamẽ int̾dum
u̾cce ne quibusdam bonis uiris pħie
oꝑe ⁊ temꝑis ponẽ. Ego aAutẽ quidiu
res pu ꝑ cos g̾ebatur quil seip̃a cõmi¬
febam. Cum aute dñatu unius oĩa
ten̾ent᷑ neq eẽt usꝙ consibo aut ludõi¬
cilocus socios demq tuende rei. pu sum¬
mos uiros dłmisiss nec me angoribus
dedidi quibus essem const̃us. nͥ hus resti¬
tissem. nec rursum indigins homine
docto uoluptatib ac utinam res pu. ste¬
tiss quo ceꝑat statu nec in hõmes ñ tam
cõmutandarum .qͣ eu̾tendaꝵ reꝵ cupi¬
dos madissi. Pnum enm ut stinte
re. pu.face̾ solebamus in agendo płꝗ
in scrilendo oꝑe ponẽmꝰ. deuide ipĩs se¬
ptis nõ ea que nunc. ẜ acc̃ones nãs

Expanded text:
 persequar, quae pertinent ad vitae cultum et ad earum rerum, quibus utuntur homines, facultatem, ad opes, ad pauca prius de instituto ac de iudicio meo dixero. Quamquam enim libri nostri complures non modo ad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitaverunt, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris et temporis ponere. Ego autem, quam diu res publica per eos gerebatur, quibus se ipsa commiferebam; cum autem dominatu unius omnia tenerentur neque esset usquam consilio aut auctoritati locus, socios denique tuendae rei publicae, summos viros, amisissem, nec me angoribus dedidi, quibus essem confectus, nisi iis restitissem, nec rursum indignis homine docto voluptatibus. Atque utinam res publica stetisset, quo coeperat, statu nec in homines non tam commutandarum quam evertendarum rerum cupidos incidisset! Primum enim, ut stante re publica facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae poneremus, deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras
Abbreviated transcription (Latin):
excellere qd̾ teneat᷑ hõnũ societate rem̃
cognit̃one prudentiam q sequet᷑ cousi¬
derita icc̃o. Ita fit ut ag̾e considare ple¬
ris sit ꝗͣ cogitare prudent᷑. atq ħ quidẽ
hactens patestũs entin locus ẽ ip̃e ut ñ
disficił sit in exquirendo offõ. quid cuiq
sunt gridus offõr ex quib quid quisq p̾¬
stet intelligi possit ut pͥa dus ĩmortalib
secunda prĩe. Tcia ꝑentib. deinceps gra¬
datim reliquis debeant᷑. Quib ex reb
breuit̾ꝰ disputatis. intlłigi potest non solũ
id homines solere disputare. honestũ ne
an turpe sic a eciam duob ppoĩtis hõestiͦ
utͣ honesti᷑ hic locus a panetio ẽ u̾ sup̃dixi

Expanded text:
excellere, quod teneatur hominum societate. Etenim cognitionem prudentiamque sequetur considerata actio; ita fit, ut agere considerate pluris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus. Patefactus enim locus est ipse, ut non difficile sit in exquirendo officio, quid cuiqsunt gradus officiorum, ex quibus, quid cuique praestet, intellegi possit, ut prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, honestumne an turpe sit, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius sit. Hie locus a Panaetio est, ut supra dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ingemo negociis om̃ib ebnis¬
sis totum se in cogitatõne ⁊ scĩa
collocaret nõ ẽ ita. Nam ⁊ solitudiẽ
fug̾et ⁊ sociũ studii querer. cũ doce
curi dist̾c uellit cum audire cũ dr̃e

Expanded text:
quisque ingenio negotiis omnibus omissis totum se in cognitione et scientia collocaret. Non est ita; nam et solitudinem fugeret et socium studii quaereret, tum docere tum discere vellet, tum audire
Abbreviated transcription (Latin):
illud forsicã querendum ẽ sic unũ h
cõitas que maxime ẽ apta ue sit etĩa
modacõni modestieq semꝑ anponenda
nõ placet Sunt enim quedim partuo
ita fedapartum. ita flagitõsa ut ea ne cõ¬
suande quide prĩe cã sapiens fcur sit
ea possi domus collegit ꝑ multa. S ita
t̾ra quedam ita obstena ue dictu quo dor¬
deantur turpia. hec gͥ non suscipiet rei

Expanded text:
Illud forsitan quaerendum sit, num haec communitas, quae maxime est apta naturae, sit etiam moderationi modestiaeque semper anteponenda. Non placet; sunt enim quaedam partim ita foeda, partim ita flagitiosa, ut ea ne conservandae quidem patriae causa sapiens facturus sit. Ea Posidonius collegit permulta, sed ita taetra quaedam, ita obscena, ut dictu quoque videantur turpia. Haec igitur non suscipiet rei
Abbreviated transcription (Latin):
staurus temolitꝰ accessionẽ adunxit
edib. Itaq ille in suam domũ cõsulatũ
pͥmus attulit. ħ sumini clarissimi uiri
filius in domum multiplataui nõ re¬
pulsam solum tulit. Si ignonnuia ⁊
calimitatẽ hornanda ẽ enim digni¬
tas domo nõ ex domo toca querenda.¬
⁊ Lec domo dñs s domino domꝰ hone¬
standa ẽ ⁊ ut i cet̾is rõ henda ẽ non
sua solum.si etiam aliori sic in domo
Alit̾ ampla domꝰ dedecori dño sepe ẽ si

Expanded text:
Scaurus demolitus accessionem adiunxit Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, sed etiam aliorum, sic in domo aliter ampla domus dedecori saepe domi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea facẽ ne uideam̃ mati. S ut ad
urend̾ ⁊ secand. sic ad h gens ca¬
asia medicina. Si camẽ ira ꝓcul
absit cum qͣ nicħ recte fiei̾ nchil
consid̾are põt.Magna autẽ parte
clementi castigatõne lic uti guita¬
te tñ adiũcta ut sei̾tas adhibeatur¬
⁊ contumesia repellat᷑. Atq etiam
sigͣndum ẽ ip̃ius id cã qui obi̾get᷑
ẽẽ susteptũ. Rectum ẽ Autẽ etiã in
illis content̃õnib qũe cũ mimicis¬
simis fuĩt etiam si nob̾ digna
audiamꝰ camĩe gͣuitatẽ recinẽ ira¬
cundiã pelłe que enimͣ aliqͣ ꝑt̾ba¬
tõne fiũt ea nec constant̾ fi possũt
nez ab hus qͥ assuo probari. defor
da ẽ edificandi desctͥpt̃o ⁊ tam̃ adhi¬
benda cõmoditacis dignitatisep di¬
ligentia. Gn octauo qui pͥmus ex
illa fanulia consul factus e honori fu¬
isse accepiniꝰ ꝙ preclaram edificass in
palatõ ⁊ plenam dignitatis domũ qui
cum ułgo uisecur. suffiata dño nouo
hommi ad consuland putabat᷑. hãc

Expanded text:
ut ea facere videamur irati. Sed, ut ad urendum et secandum, sic ad hoc genus caalia medicina; sed tamen ira procul absit,cum qua nihil recte fieri, nihil considerate potest. Magnam autem partem clementi castigatione licet uti, gravitate tamen adiuncta, ut severitas adhibeaturetcontumelia repellatur, atque etiam psius id causa, qui obiurgetur, esse susceptum. Rectum est autem etiam in illis contentionibus, quae cum inimicissimis fiunt, etiamsi nobis indigna audiamus, tamen gravitatem retinere, iracundiam pellere. Quae enim cum aliqua perturbatione fiunt, ea nec constanter fieri possunt neque iis, qui adsunt, probari. Deformda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾a autem pprie singuł ẽ tributa. Ut ẽ
in corꝑili magne deissimilitudines sunt
alios enim uidemus uelocitate ad cursu
alios pirib ad luctardo uale̾. Itemq in
formis alus dignitate mẽẽ alus uenu¬
statem.Sic in ammis ex istunt maiores
etiam uarietates. erat in lucio crasso in
lucio phisippo multꝰ lepos. maior etiam
magqi d̾ industͥa i garo cesare .l. filio
Ac husdem tꝑrib i. m scauro ⁊ inoo dru¬
so adolescente singłans seu̾itas. In .G. le¬
lo. multa illaritas in eius familiari sa¬
pione ambitõ maior. uiti triscior. De
grecis Autem dulcer ⁊ facetum festimq
s moĩs ac in ommi orõne simłatore que

Expanded text:
autem, quae proprie singulis est tributa. Ut enim in corporibus magnae dissimilitudines sunt alios videmus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere, itemque in formis aliis dignitatem inesse, aliis venustatem, sic in animis exsistunt maiores etiam varietates. Erat in L. Crasso, in L. Philippo multus lepos, maior etiam magisque de industria in Cat iisdem temporibus in M. Scauro et in M. Druso adolescente singularis severitas, in C. Laelio multa hilaritas, in eius familiari Scipione ambitio maior, vita tristior. De Graecis autem dulcem et facetum festivique sermonis, atque in omni oratione simulatorem, que
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm dispari dñare dommo qd̾ quidem
hus tꝑib in młtis lic dice̾. Cauend au¬
tem ẽ preftimsi ip̃e edifices ne extra
modum sumptu ⁊ magnificentia ꝓdois
quo in gn̾e mustũ mali ⁊̃ in exemplo
temq reuocandꝰ eadeiq medioctas ad
rend̾a ẽ. s ħ hactenus. In omin aut̃
Actõne suscipienda trid sunt tenenda
pͥium ut appetit rõm pareit quo in¬
cħil ẽ ad officia confuandi accomodaciꝰ¬

Expanded text:
m dispari domináre domino! quod quidem his temporibus in multis licet dicere. Cavendum autem est, praesertim si ipse aedifices, ne extra modum sumptu et magnificentia prodeas; quo in genere multum mali etiam in exemplo temque revocandus. Eademque mediocritas ad renda est. Sed haec hactenus. In omni autem actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatiu
Abbreviated transcription (Latin):
hẽ uimi ut nõ nuiq mortem s ip̃e
cen̾ qui s in affrica cesari tradidiuit
Acqi cet̾is forsitam crico dacum foret
tomi aut̃ nicredibłem tͥbuissi na gͣuita¬
tem caniq ipãm ꝑpetua constantia ro¬
borauissi semꝑq in ppõito sustertoq cõ¬
silo ꝑmansiss moriend pocius ꝗ ciri¬
pni uultus aspiciendus fuit. Quam
multa passus eẽt sixes in illo errore
diut᷑no cum ⁊ mufierib circe ⁊ calip¬
so. si młres applande sunt in siuiret.
⁊ in om̃i ẜmone om̃ib affabilem ẽe

Expanded text:
habet vim, ut non numquam mortem sibi ipse ceteri, qui se in Africa Caesari tradiderunt? Atqui ceteris forsitan vitio datum esset,toni cum incredibilem tribuisset natura gravitatem eamque ipse perpetua constantia roboravisset semperque in proposito susceptoque consilio permansisset, moriendum potius quam tyranni vultus aspiciendus fuit. Quam multa passus est Ulixes in illo errore diuturno, cum et mulieribus, si Circe et Calypso mulieres appellandae sunt, inserviret et in omni sermone omnibus aff
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ admodur uituꝑanda. Atqi etiam si si¬
ciata questu uel contenta pocius ut sepe
ex alto importũ. Ex ip̃o portu se in agros
possessionesq contulit. uidet᷑ iure eptimo
pesse liudari. Oñium autẽ rer ex qͥb¬

Expanded text:
non est admodum vituperanda, atque etiam, si sanon est admodum vituperanda, atque etiam, si satiata quaestu vel contenta potius, ut saepe ex alto in portum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, e
Abbreviated transcription (Latin):
num int̾rant. ut portitoꝵ. ut fen̾atoꝵ.
Illibales autẽ ⁊ sordidi questus incẽna¬
rioꝵ om̃ium quorum oꝑe non quorum
arces emuntur. Est enim in illis ipa
m̾ces dũ toram̃tum s intutis.sordidi etiã
putandi qui m̾candt᷑ a m̾catorib qd
statim uendant. incħ enim proficumt
nͥ ad modum mentiant᷑. Nec uõ ẽ qͥcꝙͣ
turpius uanitate opificesq om̃es n
sordida arce u̾sancur. Nec em̃ quicqͣm
ingenium pẽt bre officina. Mmnuueq
arces ꝓbande hec que mĩstrate sunt uo¬
luptatum. cetarii. lanii. coqͥfartores. pista¬
tores ut ait t̾encius. adde huic si placi
unguẽtarios saltatorum. totũq ludum
tasarium. Quib autẽ artib aũ peudẽ¬
tia maior mest añ non mediotͥs utilitas
querit᷑. ut medicina ꝙ ut architetima
Ut doct̾na reꝵ bonestaꝵ. hec sunt hus
quoꝵ ordim conuẽiunt honeste.merca¬
tura autẽ si temus ẽ sordida putada ẽ
ei magna ⁊ copiosa multa undiqi appõ¬
tans multisq sine umitite imꝑtiens

Expanded text:
num incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales autem et sordidi quaestus mercennariorum omnium, quorum operae, non quorum artes emuntur; est enim in illis ipsa merces auctoramentum servitutis. Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim proficiant, nisi admodum mentiantur; nec vero est quicquam turpius vanitate. Opificesque omnes in sordida arte versantur; nec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Minimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum: Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilit ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveniunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanda est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens,
Abbreviated transcription (Latin):
deat in pͥmis quil de reb loquatur
si de serus seiĩtarer adhibeat si ioco¬
sis leporẽ. In pͥmis qi proiideat ne
ẜmo uicium aliquod iudici mẽe in
motib. Quõd maxime cum soli euẽi¬
re. cum studiose de absentib dechẽdi
cã. ut ꝑtidicusum aũ seu̾e maledice
ẜmones. aut de domesticis negocus
aut de re pu aũ de arcium studus
atz doctrina. danda gͥ oꝑa ẽ ut etiam
si ab errare ad alia ceꝑit ad łi reuocet᷑
or̃o s ut cumq adherunt n eĩ husdẽ¬

Expanded text:
deat imprimis quibus de rebus loquatur: si seriis, severitatem adhibeat; si iocosis, leporem inprimis provideat, ne sermo vitium aliquod indicet inesse moribus, quod maxime tum solet evenire, cum studiose de absentibus detrahendi causa, aut per ridiculum, aut severe, maledice, erumque sermones, aut de domesticis negotiis, aut de rep. aut de artium studiis, et doctrina. Danda igitur opera est, ut etiam si aberrare ad alia coeperit, ad haec revocetur oratio. Sed utcumque aderunt res: ne
Abbreviated transcription (Latin):
catum sit requirit᷑ sic alioꝵ uidicõ
ꝑ ml̾ta nob facienda ⁊ nõ facienda
⁊ mutanda ⁊ corrigenda sunt. Que
uo̾ more agent᷑ institutisq cuulib
de hus nichͣ ẽ p̾cipiend̾. Illa enmp
ip̃a p̾cepta sunt nec qͣqͣm hic erro¬
re duci oꝑtet. ut si quid soctes aut
anstipꝰ contra morem consuetudinẽ
ciuile feciat lo quutiue sint. Ie sͥ
arbitretur sice. magnis illi ⁊ diũs
bonis hanc licentiama assequelantur
innita u̾ecundie sine qͣ nichil rectũ
ẽẽ põt nichil honestum. Eos autẽ quad
uita ꝑspecta in reb honestis at magins
fectos ol ẜuare ⁊ colere debenius. cͥbue
etiam multum senectuti cede̾ hus qui
magratũ hẽfunt. hĩe desectum ciuis

Expanded text:
 exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quemquam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. inimica verecundiae, sine qua nihil rectum esse potest, nihil honestum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis atque magnis fectos observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectum civis
Abbreviated transcription (Latin):
tum eeñt deform̃ hiture atq forͣm
eas contexit atz abdidit hant nẽ
tam disigentẽ fabricam mutata ẽ
hoĩnum u̾ecundia. Que eniii nat᷑a
occultaint cadem omnes qui sana
mente sunt remou̾ẽt ab ocuł. ip̃i¬
q ne cit᷑ati dant oꝑam ut qͣm occul¬

Expanded text:
ctum essent deformem habiturae, atque turpem, eas contexit atque abdidit. Hanc naturae tam diligentem fabricam imitata est hominum verecundia. Quae enim natura occultavit, eadem omnes quisana mente sunt, removent ab oculis, ipsique necessitati dant operam, ut quam occul
Abbreviated transcription (Latin):
offm̃ ẽ. nncħ pret̾ suũ negociũ age̾
nicħ de co inquir̾e ñmeq ẽẽ in
aliena re pu. curiosum. Ita fere offi¬
cia reꝑient᷑ cum queretur qiuid de¬
ceat ⁊ quid aptum sit ꝑͥs. temꝑib¬

Expanded text:
m est nihil praeter suum negotium agere, niihil de alio anquirere minimeque esse in aliena re publica curiosum. Ita fere officia reperientur, cum quaeretur, quid deceat, et quid aptum sit pe
Abbreviated transcription (Latin):
corum illud in om̃iba factis ⁊ dc̃ĩs.
In corꝑis deuqi motu ⁊ statu cͥit᷑
idq põĩtum ẽ in t̾bus reb.formosi¬
tate. ordine ornatu ad actõnẽ apto
difficiliꝰ ad eloquend. S sat̃ erit in¬
tessigi. In hus aute tbus continẽ
cura etiam issa ut probem᷑ hus qͥbe¬
cum apud quosq iuuam. hus quo
de treb pauca dicant᷑. Principio
cõꝑis nr̃i magnã natam ip̃a uidet᷑
huisse rõnem que forͣm nr̃an reli¬

Expanded text:
l!id in omnibus factis, dictis, in corporis denique motu et statu cernitur idque positum est in tribus rebus, formositate, ordine, ornatu ad actionem apto, difficilibus ad eloquendum, sed satis erit intellegi, in his autem tribus continetur cura etiam illa, ut probemur iis, quibuscum apud quosque vivamus, his quoque de rebus pauca dicantur. Principio corporis nostri magnam natura ipsa videtur habuisse r
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib. h gͥ om̃ia cũ queriniꝰ quid
doceat cõplecti aĩo ⁊ cogitatõe debeꝰ. In pͥ¬
mis auter ꝯsticuẽd ẽ qͥs uos ⁊ qͣles eẽ ue
limiꝰ ⁊ in quo gne uite que delibatio e
oĩm difficilsima. Iueũte enim adolesten¬
tia cum ẽ maxima imibecillitas consilis
cũ id sͥ quisq genꝰ etatis degende ꝯstiti¬
it quod maxime adamauit Iaq añ im¬
plicat aliquo cto gne cursuq onendi

Expanded text:
maioribus. Haec igitur omnia, cum quaerimus, quid maioribus. Haec igitur omnia, cum quaerimus, quid deceat, complecti animo et cogitatione debemus; in primis autem constituendin quo genere vitae, quae deliberatio est omnium difficillima. Ineunte enim adulescentia, cum est maxima imbecillitas consilii, tur id sibi quisque genus aetatis degendae constituit, quod maxime adamavit; itaque ante implicatur aliquo certo genere cursuque vivendi,
Abbreviated transcription (Latin):
modamꝰ. ⁊ lam regna. Imꝑia. nob̾sitaᷤ
honores. diuicie.opes ea que sunt
sius cont̾ria ut cãu ita tꝑrib gub¬
uancur. Ip̃i aute gere̾ quam ꝑm ue
limꝰ a nr̃a uoluntate proficistitur
Itaq se alii ad phi̾am alui ad us ci¬
uile alii ad ełoquẽtiam applicant.
ip̃as q xͥ tucguni in alia alus maułt
excelle̾ quor uo pr̃es Aut maiores
mucius p filius in uire ciuili pau¬
li filius affricanꝰ in re militari. Qdã
autẽ ad eas res uel laudes qͣs a pr̃ib
acceꝑunt addunt aliqͣm suam u̾ hudẽ
affricanus eloquẽtia cumulauit belli¬
cam gliam qd̾ ide fecit thinoteus ca¬
noms filius. qui cum belli laude non
inferior fuiss quam pat̾ ad eam laudẽ
Doctͥne ⁊ ingenii glĩam adiecie. fit aũc
int̾dum ut nõmilli obinissa nintatõe
maior suoꝵ suum quoddam institutu
conseqͣnt᷑ maxneq in eo płinq elabo¬
rant hii qͥ magͣ sͥ ꝓponunt obscur s orti

Expanded text:
mmodamus. Nam regna, imperia, nobilitas, mmodamus. Nam regna, imperia, nobilitas, honores, divitiae, opes eaque, quae sunt his contraria, in casu sita temporibus gubernantur; ipsi autem gerere quam pelimus, a nostra voluntate proficiscitur. Itaque se alii ad philosophiam, alii ad ius civile, alii ad eloquentiam applicant, ipsarumque virtutum in alia alius mavult excellere. Quorum vero patres aut maiores Mucius P. f. in iure civili, Pauli filius Africanus in re militari. Quidam autem ad eas laudes, quas a patribus acceperunt, addunt aliquam suam, ut hic idem Africanus eloquentia cumulavit bellicam gloriam; quod idem fecit Timotheus Cononis filius, qui cum belli laude non inferior fuisset quam pater, ad eam laudem doctrinae et ingenii gloriam adiecit. Fit autem interdum, ut non nulli omissa imitatione maiorum suum quoddam institutum consequantur, maximeque in eo plerumque elaborant ii, qui magna sibi proponunt obscuris orti
Abbreviated transcription (Latin):
uorum ancillaꝵq ꝑtulit ut ad id alũ
quod cupiebat ꝑuenit. ut aiax q̃ aĩo
tradit᷑ mlies oꝑt̾e oppete mortem qͣm
illa ꝑpeti maluisẜ. que contemplantes
expende oportebit ꝙ quisq heat suu
ea qr mod̾ari ñ xelle exꝑiri ꝗͣ se alieã
doceant. Id enim maxime quemq deci
plus ꝙͣ nos uideant̾ hre prudentie.
Illi enim nõ optimas si sͥ accomodatis¬
snnas fabulas eligunt qui uce freti
sunt. epigones medumq gestu in e¬
esopus aiace. Ergo ystrio h uidebit.
in stend quod non uidebit sapiens uir
in uita. ad quas gͥres aptissimi erimꝰ
ingenii non erunt. orĩs adhibẽ¬
da erit tuta. meditato. disigentia
ut ea si non decore aũ qͣm minime
in decore face possimuo nec camẽ
entendum. ut bonad que nob̾ data
nõ sunt seqͣmur qͣm ut uicia fugia¬
mus. ac duab hus ꝑsonis quag
supͣdixi. tercia adiungit᷑ qͣm cas as
aut tempꝰ imponit. Quarta etian
quã nob̾met ip̃is iuditõ nr̃o acco¬

Expanded text:
it, ut ad id aliquando, quod cupiebat, veniret. At Aiax, quo animo traditur, milies oppetere mortem quam illa perpeti maluisset. Quae contemplantes expendere oportebit, quid quisque habeat sui, eaque moderari nee velle experiri, quam se aliena deceant; id enim maxime quemque deceplus quam nos videantur habere prudentiIlli enim non optimas, sed sibi accommodatissimas, fabulas eligunt. Qui enim voce freti sunt, Epigonos, Medeamque, qui , non saepe Aesopus Aiacem. Ergo histrio hoc videbit in scaena, non videbit sapiens vir in vita? Ad quas igitur res aptissimi erimusingenii non erunt, omnis adhibenda erit cura, meditatio, diligentia, ut ea si non decore, at quam minime indecore facere possimus; nec tam est enitendum, ut bona, quae nobis data non sint, sequamur, quam ut vitia fugiamus. Ac duabus iis personis, quas supra dixi, tertia adiungitur, quam casus aliqui aut tempus imponit; quarta etiam, quam nobismet ipsi iudicio nostro acco
Abbreviated transcription (Latin):
sangori se desidie q dedat. luxia
u̾o cum om̃i etate turpis maxime
senectut fedissuna ẽ. Sinautẽ et¬
am sibidinum in temꝑantiꝰ actes¬
sic. dupͤ malum ẽ qd̾ ⁊ ip̃a seũtus
de decus concipit ⁊ facit adolescen¬
tium impudentior̃e. intemꝑantĩã
Ac ne illud quide alienũ ẽ de
de ꝑigͥuorum officũs dic̾e. Est gͥ¬

Expanded text:
se desidiaeque dedat; luxuria vero cum omni aetati turpis, tum senectuti foedissima est; sin autem etiam libidinum intemperantia accessit, duplex malum est, quod et ipsa senectus dedecus concipit et facit adulescentium impudentioren intemperantiarn. Ac ne illud quidem alienum est, de de peregrinorum officiis dicere. Est
Abbreviated transcription (Latin):
quirat᷑. Optinia hr̃ditas a pr̃ib tradit᷑
libis om̃iq pr̃mmionio pͥstancior głia xͥ¬
tutis.rer q gestari quib dedecori esse.
nephas ⁊ aictum udicand ẽ. Et qm̃.
officia ño eadem disꝑib etatib tͥbuũt᷑.

Expanded text:
 hereditas a patribus traditur liberis omnique patrimonio praestantior gloria virtutis rerumque gestarum, cui dedecori esse nefas et vitium iudicandum est. Et quoniam officia non eadem disparibus aetatibus tribuuntur
Abbreviated transcription (Latin):
u̾um alt̾m ex̾citat̃o augebit. ast̾m imita¬
tõ p̾ẽe soq̃ntiũ ⁊ leiit̾. Nichil fuit m
catulis u cos exquisito uidicõ putares
semuis erat dulcis ⁊ lr̃e neq expiesse.
neq oppresse. ne aut obscurũ eẽt
sũ putidum sine cõtentõne. uox nei
langues neqi canora. ubĩor or̃o lucii
crassi nͭ minus faceta si bñloq̃ndi de
catuł. opinio non minor. Sase uero
facetus cesar catuli pr̃is suꝑ uicit
ommes. ut in illo ip̃o forensi gne
discendi contentẽnes alior si mone
uncẽt. In om̃ib gͥ hus claborand
ẽ si in om̃i re quid deceat exqͥrimꝰ.

Expanded text:
tatio augebit, alterum imitatio presse loquentium et leniter. Nihil fuit in Catulis, ut eos exquisite iudicio putares sonus erat dulcis, litterae neque expressae neque oppressae, ne aut obscurum esset aut putidum, sine contentione vox nec languens nec canora. Uberior oratio L. Crassi nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero et facetiis Caesar, Catuli patris frater, vicit omnes, ut in illo ipso forensi genere dicendi contentiones aliorum sermone vinceret. In omnibus igitur his elaborandum est, si in om