comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cut illa in pugnando pareͣre ꝓotit uictoriã. ¶Pronun
tiationẽ multi marime ittilem oratori dixunt eẽ. ⁊ ad
ꝑ suadendũ plurimũ ualere. Nos ꝗd unũ de quinq re¬
b plurimũ ꝓsit  ñ facile diximus. nec egregie magnã
eẽ utilitatẽ in ꝓnuntiatione audact̃ confirmaueiimꝰ.¬
Nam cõmode inuentiones. ⁊ concinne uboꝵ elocutioes
⁊ parcium cause artificiose dispositiones. ⁊ hoꝵ omĩum di¬
ligens memoria sine ꝓnuntiatione ñ plusquã sine his reb
ꝓnuntiatio sola ualere potit. Quare ⁊ quia nemo de ea re
diligent̃ scripsit. namq om̃s iux putauerunt posse de
uoce ⁊ uultu ⁊ gestu dilucide seribi. cum hȩȩ res ad sensuᷤ
nros ꝑtinerent. ⁊ quia magnoꝑe ea pars a nobis ad dicen¬
dum comꝑanda ẽ: ñ negligent̃ uidetur tota res conside¬
randa. Diuiditur gͥ ꝓnuntiatio in uocis figurã. ⁊ in cor¬

Expanded text:
cut illa in pugnando, parere poterit victoriam. CAPUT cut illa in pugnando, parere poterit victoriam. CAPUT IONEM multi maxime utilem oratori dixerunt esse ‹et› ad persuadendum plurimum valere. Nos quidem unum de quinque rebus plurimum posse non facile dixerimus, ‹nec› egregie magnam esse utilitatem in pronuntiatione audacter confirmaverimNam commodae inventiones et concinnae verborum elocutiones et partium causae artificiosae dispositiones et horum omnium diligens memoria sine pronuntiatione non plus, quam sine his rebus pronuntiatio sola valere poterit. Quare, ‹et› quia nemo de ea re diligenter scripsit - nam omnes vix posse putarunt de voce et vultu et gestu dilucide scribi, cum eae res ad sensus nostros pertinerent - et quia magnopere ‹ea pars› a nobis ad dicendum conparanda est, non neglegenter videtur tota res consideranda. Dividitur igitur pronuntiatio in vocis figuram ‹et› in cor
Abbreviated transcription (Latin):
his cõmutationib ⁊ translationib parciũ ⁊ sepe uti ne¬
ceẽ ẽ. cum ipsa aͥtificiosam dispositionẽ artificiose cõ-¬
mutare cogit. In confirmatione ⁊ confutatione. argu¬
m̃tationũ dispositiones huiꝰmoĩ conuenit hr̃ẽ firmis¬
simas argum̃tationes in primis ⁊ in postremis causae
partib collocare. Mediocres ⁊ neq inutiles ad dicendũ
neq necessarias ad ꝓbandum. que si seꝑatim ae singu¬
le dicantur infirme sint: cum cet̾is coniunete. firme
⁊ ꝓbabiles sint int̃poni ⁊ in medio collocao portet. Nã
ꝙ statim re narrata erpectat animus auditoris qua
re confirmari causa possit. Quaꝑpt̃ continuo firmam
me dictum facile memorie mandatur: utile ẽ cum
dicere desinamꝰ recentem aliquã relinquere in animis
auditoꝵ bene firmam argum̃tationẽ. ħ dispositio lo¬
coꝵ tanquã instructio militũ facillime in dicendo. si¬

Expanded text:
His commutationibus et translationibus saepe uti neHis commutationibus et translationibus saepe uti necesse est, cum ipsa res artificiosam dispositionem artificiose commutare cogit. CAPUT 18 In confirmatione et confutatione argumentationum dispositiones huiusmodi convenit habere: firmissimas argumentationes in primis et in postremis causae partibus conlocare; mediocris et neque inutiles ad dicendum neque necessarias ad probandum, quae, si separatim ac singulae dicantur, infirmae sint, cum ceteris coniunctae firmae et probabiles fiunt, interponi in medio conlocari oportet. Nam et statim re narrata expectat animus auditoris, sei qua re causa confirmari possit - quapropter continuo firmam ua, quoniam nuperrime dictum facile memoriae mandatur, utile est, cum dicere desinamus, recentem aliquam relinquere in animis auditorum bene firmam argumentationem. Haec dispositio locorum, tamquam instructio militum, facillime in dicendo, si
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ oratoris uidicio ad tempus accõmodatur ut
si ab narratione dicere incipiamus. aut ab aliqͤ fir¬
missima argum̃tatione. aut ab litterarũ aliquarum
recitacione. aitt si scd̾m principium confirmatione
utamur. Deiñ narratione aut si quã huiꝰ mõi ꝑmuta¬
tionẽ ordinis faciemus. quoꝵ nichil nisi causa postulet
fien oportebit. Nam si uehem̃t̃ aures auditoꝵ obtuse
uidebuntur. aq animi defatigati ab adu̾sariis. mubti¬
tudine u̾boꝵ. cõmode potimus principio suꝑsedere¬
i erordiri causam. aut a narratione. aut aliqua fuma
argiumñtatione. Deiñ si cominodum erit qd̾ ñ semꝑ necẽẽ
ẽ ad principii sententiam reu̾ti licebit. Si causa nr̃a
magnam difficultatẽ uidebit᷑ hr̃e. ut nemo equo anuo
principiũ possit audire ab narratione cũ inceꝑimus:
ad principii sententiam reu̾tem᷑. Si narratio ẽ parũ
ꝓbabilis exordiemur ab aliqua firma argum̃tatione.

Expanded text:
dum est, oratoris iudicio ad tempus adcommodatur; ut dum est, oratoris iudicio ad tempus adcommodatur; ut si ab narratione dicere incipiamus aut ab aliqua firmissima argumentatione aut litterarum aliquarum recitatione; aut si secundum principium confirmatione utamur, deinde narratione aut si quam eiusmodi permutationem ordinis faciemus; quorum nihil, nisi causa postulat, fieri oportebit. Nam si vehementer aures auditorum optunsae videbuntur atque animi defatigati ab adversariis multitudine verborum, commode poterimus principio supersedere, exordiri causam aut ‹a› narratione aut aliqua firma argumentatione. Deinde, si commodum erit, quod non semper necesse est, ad principii sententiam reverti licebit. Si causa nostra magnam difficultatem videbitur habere, ut nemo aequo animo principium possit audire, ab narratione cum inceperimus, ad principii sententiam revertemur. Si narratio parum probabilis, exordiemur ab aliqua firma argumentatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nichil industue conferendũ putauimus. Nunc abso¬
luta a nobis difficillima parte rethorice. hoc ẽ inuenti¬
one ꝑpolita. atq ad om̃e cause genus accõmodata.
t̃ empus ẽ ad cetas partes ꝓficisci. Deinceps gͥ de dispo
nimus in ordinem redigimus. ut certo qd̃q loco ꝓnũ¬
cietur : uidendum ẽ cuiꝰ mõi roẽm in disponendo nos¬
hr̃ẽ conueniat. Renera dispositionũ sunt duo. Unũ
ab institutione aitis ꝓfectum: alt̾m ad casum tempo¬
ris accommodatum. Er institutione artis disponemꝰ
tum sequenur eam p̃ceptionem quã in libro primo
ex posuimus. hoc ẽ ut utamur principio. Narratio¬
ne. diuisione. confirmatione. confutatione. conclusio¬
ne. Et hunc ordinẽ quẽadmodũ p̃ceptum ẽ añ: indi¬
cendo sequamur. Itẽ ex institutione artis. ñ mͦ totas
causas ꝑ oroẽm: s singulas quasq argum̃tationes
aũ alia dispositio que cum ab ordine arcificioso recedẽ¬

Expanded text:
nonnihil industriae consumendum putemus. Nunc, absononnihil industriae consumendum putemus. Nunc, absoluta a nobis difficillima parte rhetoricae, hoc est inventione perpolita atque omne causae genus adcommodata, tempus est ad ceteras partes proficisci. Deinceps igitur de dinimus, in ordinem redigimus, ut certo quidquid loco pronuntietur, videndum est, cuiusmodi rationem in disponendo habere conveniat. Genera dispositionum sunt duo: unum ab institutione artis profectum, alterum ad casum temporis adcommodatum. Ex institutione artis disponemus, cum sequemur eam praeceptionem, quam in primo libro exposuimus, hoc est, ut utamur principio, narratione, divisione, confirmatione, confutatione, conclusione; et ut hunc ordinem, quemadmodum praeceptum est ante, in dicendo sequamur. Item ex institutione artis non modo totas causas per orationem, sed singulas quoque argumentationes autem alia dispositio, quae, cum ab ordine artificioso receden
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ĩmodeste. aliud ignaue. aliud stulte. factũ eẽ¬
dicamus. Espicuũ ẽ iam nimirũ ex hac dispositione
quẽ ad modũ sit tractanda triꝑtita diuisio laudis et
uituꝑationis. si illud ꝙ̃ assumpserimus. ñ necẽẽ cesse
nos om̃s partes has in laudem aut uicuꝑationẽ tranf¬
ferre. ꝓpterea qd̾ sepe nc̃ incidunt quid. Sepe ita cenuit
incidunt ut ñ sint necessarie dictu. Quoꝑpt̃ eas parteᷤᷤ
que firmissime uidebuntur legere oportebit. Condu¬
sionib breuit̃ utemur. Enumeratione ad exitum cau¬
se. In ipsa causa crebras ⁊ breues amplificationes int̃po¬
nemꝰ ꝑ locos communes. Nec hoc genus cause eo qd̃ in
tere uelle quã accõmodatissime posse facere. Et si seꝑa¬
tim hec cã minus sepe tractatur. at in uidicialibus
⁊ delibeintiius causis sepe magne res u̾santur laudis
aut utriꝑationis. Quare in hoc quoq genere cause

Expanded text:
aliud inmodeste, aliud ignave, aliud stulte factum praaliud inmodeste, aliud ignave, aliud stulte factum praedicemus. Perspicuum est iam nimirum ex hac dispositione, quemadmodum sit tractanda tripertita divisio laudis et vituperationis, si illud etiam adsumpserimus, non necesse esse nos omnes has partes in laudem aut in vituperationem transferre, propterea quod saepe ‹ne› incidunt ‹quidem, saepe ita tenuiter incidunt,› ut non sint necessaria dictu. Quapropter eas partes, quae firmissimae videbuntur, legere oportebit. Conclusionibus brevibus utemur, ‹enumeratione ad exitum causae; in ipsa› causa crebras et breves amplificationes interponemus per locos communis. Nec hoc genus causae, eo quod tet velle quam adcommodatissime posse facere; et si separatim haec causa minus saepe tractatur, at in iudicialibus et in deliberativis causis saepe magnae partes versantur laudis aut vituperationis. Quare in hoc quoque causae genere
Abbreviated transcription (Latin):
quã quilibec gladiator habuerit. si ñ erunt. p̃t̾ formã
omĩa ipsius culpa ⁊ intemꝑantia ñ fuisse dicemꝰ. Deiñ
reu̾temur ad ertraneas res. ⁊ in hĩs aͣnimi  uututes
aut uicia que fuĩnt consida̾bimꝰ. Diuicie an pauꝑtas
fuit. ⁊ que potestas. que głe. que in imicitie. quȩ amiti¬
cie ⁊ quid fortit̃ in imicitiis gerundis fecit. euiꝰ causa
susceꝑ it inimiticias. qua fide. beniuolentia. officio.
gesserit amiticias in diuiciis qualis aut in pauptate
cui modi fur̃t quẽadmodũ habuenit in potestatibus
genundis animnũ. Si intient.: cuiꝰmõi mois euis fuĩt. euꝰ¬
mõi ies mortem eiuis sit consecuta. ad om̃s aũ ies in qͥ¬
b animus hominis inaxime consid̾atur. ille quatu¬
or animi uututes ert̃ accõmodande. ut si laudemꝰ
aliuo uiste. aliud fortit̾. aliud modeste. aliuo p ruden¬
ter factũ eẽ: p̃dicemꝰ. Si uituꝑabimꝰ aliud inuiste.

Expanded text:
quam quilibet gladiator habuerit; si non erunt, praeter formam quam quilibet gladiator habuerit; si non erunt, praeter formam omnia ipsius culpa et intemperantia afuisse dicemus. Deinde revertemur ad extraneas res, et in his animi virtutes aut vitia quae fuerint, considerabimus; divitiae an paupertas fuerit, et quae potestates, quae et quid fortiter inimicitiis gerundis fecerit; cuius causa susceperit inimicitias; qua fide, benivolentia, officio gesserit amicitias; in divitiis qualis aut paupertate cuiusmodi fuerit; quemadmodum habuerit in potestatibus gerundis animum. Si interierit, cuiusmodi ‹mors eius fuerit, cuiusmodi› res mortem eius sit consecuta. CAPUT 15 Ad ibus animus hominis maxime consideratur, illae quattuor animi virtutes erunt adcommodandae; ut, si laudemus, aliud iuste, aliud fortiter, aliud modeste, et aliud prudenter factum esse dicamus; si vituperabimus, ‹aliud iniuste,›
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ab animo tractata sint: demonstrare. Ordinẽ hẽ ad¬
hibere in demonstianda uta debemꝰ. Ab ex t̾̃nis reb
genus in laude quib maiorib natus sit. Si bono gene̾:
ꝑꝗrẽ aut excelsiorem fuisse. Si humili gene̾: ipsum
inisuis ñ in maioꝵ uittutib habuisse p̃sidiũ. In ui¬
tuꝑatione. si hono genȩ: dedecori fuisse parentib. si ma¬
lo tñ his ipsis decrim̃to fiusse. seducatio in laude bene
⁊ honeste in bonis disciplinis ꝑ oem̃ puentiam educatus fuꝰ¬
oportere a corporis commoda. A natura in laude si sit
dignitas atq forma: laudi fuisse eam. ñ quẽ ad modum
cetis detrim̃to atq dedecori. Si iures atq uelocitas e¬
gregia honestis hec ereiritationib & industria dicemꝰ
comꝑata. Si ualitudo ex ꝑpetua diligentia ⁊ temꝑan¬
tia cupiditatũ. In uituꝑatione si erunt hec corporiᷤ
commoda. male his usum dicemꝰ. que casu ⁊ natura tan¬

Expanded text:
modo ab animo tractata sunt, demonstrare. Ordinem hunc admodo ab animo tractata sunt, demonstrare. Ordinem hunc adhibere in demonstranda vita debemus: ab externis rebus: genus: in laude, quibus maioribus natus sit; si bono genere, parem aut excelsiorem fuisse; si humili genere, ipsum in suis, non in maiorum virtutibus habuisse praesidium; in vituperatione, si bono genere, dedecori maioribus fuisse; si malo, tamen his ipsis detrimento fuisse. Educatio: in laude,  honeste in bonis disciplinis totius pueritiae fuerit; oportet ad corporis commoda: natura si sit dignitas atque forma, laudei fuisse eam, non quemadmodum ceteris detrimento atque dedecori; si vires atque velocitas egregia, honestis haec exercitationibus et industriis dicemus conparata; si valetudo perpetua, diligentia et temperantia cupiditatum; in vituperatione, si erunt haec corporis commoda, de his usum dicemus, quae casu et natura tam
Abbreviated transcription (Latin):
am uitare possint. Qm̃ dissimiles sunt qui audiunt
atq ille qui uituꝑatur: sꝑare nos illius uitam uehem̃¬
ter eos imꝓbaturos. Areb ipsis. incertos eẽ quid potis¬
simũ laudemus uẽreri. ne cum multa direrimꝰ plura
p̃tereamus. Et que similes sententias habebunt. Quib
sententiis contraria sumunt᷑. a uituꝑatione. SPrinci
pio tractato aliqua harũ quas añ tractauimus ratiõm:
narratio ñ erit ulla que necessario consequatur. s si qͣ
incid̾it cũ aliqd̃ factũ eus de quo loquem᷑ nobis narrã¬
dum stt cum laude aut uituꝑatione. Preceptio narran¬
di de primo libro repetetur. Puusione hac utem. Expo¬
nemꝰ quas res simus laudaturi aut uituꝑatur. Deiñ
ut q̃q quo ue tempore res erit gesta: ordine dicemꝰ.
ut quid quãq cuce cauteq egeut incelligertur. Sed
erponẽ oportebit animi iuitutes atq uitia. deiñ cõ¬
moda. aut in cõmoda corporis. aut ert̾narũ terũ. quo¬

Expanded text:
s sint, qui audiant, atque ille, qui vituperatur, sperare eos illius vitam vehementer inprobaturos. Ab rebus ipsis: incertos esse, quid potissimum laudemus; vereri, ne, cum multa dixerimus, plura praetereamus, et quae similes sententias habebunt; quibus sententiis contraria sumuntur a vituperatione. CAPUT 13 Principio tractato aliqua harum, quas ante commemoravimus, ratione, narratio non erit ulla, quae necessario consequatur; sed si qua inciderit, quom aliquod factum eius, de quo loquemur, nobis narrandum sit cum laude aut vituperatione, praeceptio narrandi de primo libro repetetur. Divisione hac utemur: exponemus, quas res laudaturi sumus aut vituperaturi; deinde, ut quaeque, quove tempore res erit gesta, ordine dicemus, ut, quid quamque tute cauteque egerit, intellegatur. Sed exponere oportebit animi virtutes aut vitia; deinde commoda aut incommoda corporis aut rerum externarum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
S Si tͦiã nõ paͦsse capi responsa ferebãt.
Absq philotecte qͥb occidit ip̾a sagittis.
heq nich tͦie paridis nece pł uocuert᷑.
Siiglã distinguẽs facili breuitate notaui.
Q ꝯꝰ plana forẽt mag̃ ħ placitura putaui.
Si qͣltata placet᷑. aohuic gtata petiuit᷑.
Ceta q̃ restãt me dispͤate oabunt᷑.

Expanded text:
 Si Trojam non posse capi responsa ferebant Absque Philoctete, quibus occidit ipse sagittis? Haeque nihil Trojae Paridis nece plus nocuerunt: Singula distinguens, facili brevitate notavi. Quae quo plana forent, magis haec placitura putavi. Si gustata placent, et adhuc gustanda petuntur, Caetera quae restant, me dispensante dabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Eiucturides. int̾ ꝯuilia luges.
pane petis lectũ. dimittiᷤ uespe cetũ.
Paxẽ arma fienus. bellũ ꝓpacc p̾caris.
ẽđbes clamare taces. c̃ parxe̾ clamas.
Uubẽ rure cupis. laudas bona ruris ĩ urbe¬

Expanded text:
uctu rides, inter convivia luges. Mane petis lectum, dimittis vespere tectum. est, arma fremis, bellum pro pace precaris. Cum debes clamare, taces; cum parcere, clamas. Urbem rure cupis, laudas bona ruris in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
similib ⁊ diu̾sis pͥncipia sumunt.
Te colo te laudo te glorificans tibi plaudo
femina iusticiã ꝓduxit femina culpam.
femina uitalẽ dedit ortũ. femina mortẽ.
reuertimur ħ modo.
Tu solus bonus es. ds̃ es. pius es. sapiens es.
Qui t̾rã portas. mare portas. sida̾ portas.
Quẽ mare t̾ra polus nequeunt portare ł aer.

Expanded text:
similibus et diversis principia sumunturTe colo, te laudo, te glorificans tibi plaudo. Femina justitiam produxit, femina culpam. Femina vitalem dedit ortum, femina mortem.revertimur; hoc modo: Tu solus Deus es, bonus es, pius es, sapiens es, Qui terram portas, mare portas, sidera portas, Quem mare, terra, polus, nequeunt portare, vel aer.
Abbreviated transcription (Latin):
meminisse uolumus. Qd genus equi. leonis. aquile.
Memoriã si uolemꝰ hĩe imagines oꝵ in locis certis collo
pacto reꝑire.⁊ in locis imagines constituere oporteat os¬
tendemus. Quẽ admodũ gͥ qui litt̾as sciunt. possunt id¬
qd̾ dictũ ẽ. seribere ⁊ recitare qd̵ añ scͥpserunt: ita qui
ĩmodiea didicert̃: possunt ea que didicerẽ in locis eolloca¬
re: ⁊ erhis memorit ꝓnunciare. Nam loci cere aut carte
simillimi sunt. Imagines litt̾is dispositio ⁊ collocatio ima¬
ginũ: scͥpͥture ꝓnuntiatio lectioni. Oportet gͥ si uolumꝰ¬
multa multa meminisse. multos nos nobis locos comꝑare.
ut in multis locis multas imagines collocate possimus
Itẽ putamus opertere ex ordine hos locos hr̃e. ne qñ ꝑ
turbatione ordinis impediamur. quo secius quoto qͦqͦ
loco licebit. uł asuꝑiore itt ab inferiore parte imagines

Expanded text:
meminisse volumus: quod genus equi, leones, aquilae; memoriam si volemus habere imagines eorum, locis certis conlocpacto reperire et in locis imagines constituere oporteat, ostendemus. Quemadmodum igitur qui littquod dictum est scribere et recitare quod scripserunt, ita quod in modico didicerunt, possunt ea que didicerunt in locis collocare et hos memoriter pronunciare. Nam loci cere aut carte similimi sunt, ymagines litteris, dispositio et collocatio ymaginum scripture, pronunciatio lectioni. Oportebit igitur, si uolumus multa meminisse, multos  nos  nobis locos comparare, ut in multis lItem putamus oportere ‹ex ordine hos locos habere,› ne quando perturbatione ordinis inpediamur, quo setius, quoto quoquo loco libebit, vel ab superiore vel ab inferiore parte imagines
Abbreviated transcription (Latin):
aut maximũ diceret᷑. hoc gͥ in nr̃is aut eoꝵ quos de¬
fendamꝰ egregiis ꝯmodis ꝓferendis obseruabimꝰ. Nã eiꝰ¬
modi res ⁊ inuidiam ꝯtrahunt in uita ⁊ odiũ in orõe
si in considerate tractes. Quare quẽ ad modũ in rõe uiuen
di fugitur inuidia: sic in dicendo consilio uitat᷑ odi¬

Expanded text:
aut «maximum» diceretur. Hoc igitur in nostris aut eorum, quos deaut «maximum» diceretur. Hoc igitur in nostris aut eorum, quos defendemus, egregiis commodis proferendis observabimus. Nam eiusmodi res et invidiam contrahunt in vita et odium in oratione, si inconsiderate tractes. Quare quemadmodum ratione in endo fugitur invidia, sic in dicendo consilio vitatur odi
Abbreviated transcription (Latin):
Acrimonia que si nimiũ fu̾it asꝑa: mitigabit᷑ laude.
⁊ assimulatione: de qua posterius diximus. Que non
indiget mitigationis ꝓpterea qd̃ imitat᷑ licentiã⁊
sua sponte se ad animũ auditoris accõmodat. Di¬
minutio ẽ cũ aliquid ineẽ nobis aut his quos defen¬
dimus aut natura. aut fortuna. aut industria. di¬
cimꝰ egregiũ. Qd neqͣ signiicetur arrogans osten
uire uidices dico. me labore ⁊ industria curasse : ut dis¬
ciplinã militarẽ ñ in postremis cenerẽ. Hic siquis dixis¬
set ut optime tenerem tam⁊ si uere dixiss: tñ arrogan
uisus eẽt. Nunc ⁊ ad inuidiã uitandam ⁊ laudẽ cõꝑan-¬
dam: satis dictũ ẽ. Itẽ. utrũ gͥ causa auaricie aut eges¬
tatis accessit ad maleficiũ : auaricie: At largissimus fuit
Egestatis: At huic quid̃ pat̾ nolo nimiũ dicere ñ teniussi¬
mũ patͥmoniũ reliquit. Hic quoq u̾itatũ ẽ ne magnum

Expanded text:
acrimonia, quae si nimium fuerit aspera, mitigabitur laude; acrimonia, quae si nimium fuerit aspera, mitigabitur laude; et adsimulatione, de qua posterius diximus, quae non indiget mitigationis, propterea quod imitatur licentiam et sua spontest ad animum auditoris adcommodata. Deminutio est, quom aliquid inesse in nobis aut in iis, quos defendimus, aut natura aut fortuna aut industria dicemus egregium, quod, ne qua significetur adrogans ostentro meo iure, iudices, dico, me labore et industria curasse, ut disciplinam militarem non in postremis tenerem.» Hic si quis dixisset: «Ut optime tenerem», tametsi vere dixisset, tamen adrogans visus esset. Nunc et ad invidiam vitandam et laudem conparandam satis dictum est. Item: «Utrum igitur avaritiae an egestatis accessit ad maleficium? Avaritiae? At largissimus fuit Egestatis? Huic quidem pater - nolo nimium dicere - non tenuissimum patrimonium reliquit.» Hic quoque vitatum est, ne «magnum»
Abbreviated transcription (Latin):
rime facit ut et illi qui audient. A culpa absint:
astutiore ratione comꝑatur. cũ aut ita obitugamꝰ
eos qui audiunt quomͦ ipsi se cupiunt obiurgari:
aut id qd̃ scimus facile om̃s audituros dicimus
nos timere quomͦ accipiant. s tñ u̾itate ꝯmoueri:
ut nichilo secius dicamus. hoꝵ amboꝵ genu̾m erem¬
pla subiciemus. Prioris huiꝰ moĩ. Nimiũ quintes a¬
nimis estis simplicib ⁊ mansuetis. nimiũ creditis uni
cuiq. ex istimatis unũquẽq entti ut ꝑficiat q̃ uob̃
pollicitus sit. erratis. ⁊ falsa spe frustra iam diu deci¬
nemini. stulticia ur̃a id qd erat in ur̃a potestate ab ali¬
is petere. quã ipsi sumere maliustis. Posterioris licentie
ħ erit exemplum. Michi cũ isto iudices fuit amicitia.
s ista tñ amicitia tam ⁊ si uereor quomͦ accepturi siti.
tñ dicam. uos me pͥuastis. Quid ita : Quia ut uobis
men ẽ sicuti demonstrauimꝰ: duplici rõe tractabitur.

Expanded text:
xime facit, ut et illi, qui audient, a culpa absint, xime facit, ut et illi, qui audient, a culpa absint, astutiore ratione conparatur, cum aut ita obiurgamus eos, qui audiunt, quomodo ipsi se cupiunt obiurgari, aut id, quod scimus ‹facile omnes audituros, dicimus› nos timere, quomodo accipiant, sed tamen veritate commoveri, ut nihilosetius dicamus. Horum amborum generum exempla subiciemus; prioris, huiusmodi: «Nimium, Quirites, animis estis simplicibus et mansuetis; nimium creditis uni cuique. Existimatis unum quemque eniti, ut perficiat, quae vobis pollicitus sit. Erratis et falsa spe frustra iam diu detinemini stultitia vestra, qui, quod erat in vestra potestate, ab aliis petere quam ipsi sumere maluistis.» Posterioris licentiae hoc erit exemplum: «Mihi cum isto, iudices, fuit amicitia, sed ista tamen amicitia, tametsi vereor quomodo accepturi sitis, tamen dicam, vos ‹me› privastis. Quid ita? Quia ut vobis men est, sicuti demonstravimus, duplici ratione tractabitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ om̃s he testib comꝓbate : ñ contra tenuit̃ ⁊ nu¬
gatorie responsũ : hic uos u̾iti estis si pͥmo cetu cõ¬
dempnassetis. ne crudeles ex istimaremini: Dũ eam
uitastis uituꝑationẽ que longe aberat: affuturam
eam inuenistis. ut timidi. atq ignaui putaremini.
Marimas ⁊ pruatas ⁊ publicas calamitates accepistis.
cũ ꝙ̃ maiores impendere uideantur sedete ⁊ oscita¬
mini. Luci noctẽ. nocte lucẽ expectatis. Aliquid
ad rem .p. ꝑ niciem retinetis quo ad potestis in ciui
hrẽ : multis mitigationib leniet᷑. Nam continuo
aliquid huiꝰ mõi licebit inferre. hic ego uirtutẽ
urãm quero. sapientiam desidero. uete̾m consu¬
etudinẽ requiro. ut qd erat cõmotũ licentia: id
mitigetur laude. ut altera res ab iracundie mo¬
lestia remoueat: altera res aberrato dec̾reat. hec
tes sicut in amicitia ita indicendo si loco fit ma¬

Expanded text:
‹Non omnes hae testibus conprobatae?› Non contra tenuiter et nu‹Non omnes hae testibus conprobatae?› Non contra tenuiter et nugatorie responsum? Hic vos veriti estis, si primo coetu condemnassetis, ne crudeles existimaremini? Dum eam vitatis vituperationem, quae longe a vobis erat afutura, eam invenistis, ut timidi atque ignavi putaremini. Maximis privatis et publicis calamitatibus acceptis, cum etiam maiores inpendere videantur, sedetis et oscitamini. Luci noctem, nocte lucem expectatis. Aliquid ad rei publicae perniciem, retinetis, quoad potestis in civithabere, multis mitigationibus lenietur; nam continuo aliquid huiusmodi licebit inferre: «Hic ego virtutem vestram quaero, sapientiam desidero, veterem consuetudinem requiro», ‹ut› quod erat commotum licentia, id constituatur laude, ut altera res ab iracundia et molestia removeat, altera res ab errato deterreat. Haec res, sicut in amicitia, item in dicendo, ‹si loco› fit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
accusatoris cũ uire testimonii cõmiscebis. T̃estis imꝑ¬
bi cupiditatẽ confirmabis. Reo duplicẽ defensionẽ
pibis. ħ ẽ eromatio copiosa. Comp̃hendit enĩ b̾ui
reri. aut metuere debemus: tñ aliquis ꝓ uire nr̃o
gunt cũ aliquo errato. uere rep̃hendi posse nideant᷑
uñ defensorẽ ꝓfiteat᷑. Id tribuite ur̃e culpe. atq¬
istud desinite mirari. Quid ẽ enĩ quare ñ om̃s istã
rem fugere ac uitare debeant. Recordamini quos ha¬
buertis defensores. studia eoꝵ uobis añ oculos ꝓpo¬
nite. Deiñ eritus omiũ consid̾ate. tũ uobis ueniet in
m̃tem ut u̾e dicam negligentia ur̃a sine ignauia po¬
ciꝰ illos om̃s añ oculos ur̃os trucidatos eẽ. in imicos
eoꝵ urĩs suffragiis in amplissimũ locũ ꝑuenisse.
Itẽ. nã qd̃ fuit uidices quare in sentenciis nouife¬
rundis dubitauitis : aut istũ hominẽ nefariũ am¬
plia uentis: Non aꝑtissime res erant crimini date:

Expanded text:
accusatoris cum iure testimonii commiscebis, testis inpaccusatoris cum iure testimonii commiscebis, testis inprobi cupiditatem confirmabis, reo duplicem defensionem parabis.» Est haec exornatio copiosa. Conprehendit enim brevi reri aut metuere debemus, tamen aliquid pro gunt aliquo in errato vere reprehendere videamur, vestri defensorem profiteatur? Adtribuite vestrae culpae, desinite mirari. Quid est enim, quare non omnes istam rem fugere ac vitare debeant? Recordamini, quos habueritis defensores; studia eorum vobis ante oculos prnite; deinde exitus omnium considerate. Tum vobis veniat in mentem, ut vere dicam, neglegentia vestra sive ignavia potius illos omnes ante oculos vestros trucidatos esse, inimicos eorum vestris suffragiis in amplissimum locum pervenisse.» Item: «Nam quid fuit, iudices, quare in sententiis ferendis dubitaveritis aut istum hominem nefarium ampliaveritis? Non apertissimae res erant criminei datae?
Abbreviated transcription (Latin):
cum in plures res aut ꝑsonas ne
cesse ẽ. Petulantissime enĩ semꝑ iste oppugnauit sena-¬
tũ. Qui equestrem locũ splendidissimũ cupit eẽ
inciuitate is oportec istũ marimas penas uelit
dedisse. neͣ ute sua turpitudine ordini honestissimo
macule atq dedecori sit. Qui parentes habetis. oftendi¬
te istius supplicio uobis impios homines ñ placere.
Quib liberi sunt statuite eremplũ quante pene
sut in eiuitate hominib istiusmoi comꝑate. Itẽ
senatus ẽ officiũ: consilio ciuitatẽ iuuare. Magis¬
tratus ẽ officiũ. oꝑa ⁊ diligentia consequi senat᷑
uoluntatẽ. Popłi officiũ ẽ res optimas ⁊ homines
idoneos. marime suis sentenciis deligere ⁊ ꝓbare. Ac
diluere ⁊ ꝓpulsare. Testis ẽ dice̾ q̃ sciat aut audient.
Questoris ẽ unũ quẽq hoꝵ in officio suo continere.
Quare luci cassi si testẽ precquã qd sciat. aut audi¬
ert argum̃tar ⁊ coniectura consequi paciaris. uis

Expanded text:
cum ‹in› plures res aut personas ncesse est; petulantissime enim semper iste obpugnavit senatum. Qui equestrem locum splendidissimum cupit esse in civitate, is oportet istum maximae poenae dedisse ‹velit,› ne iste sua turpitudine ordini honestissimo maculae atque dedecori sit. Qui parentis habetis, ostendite istius supplicio vobis homines impios non placere. Quibus liberi sunt, statuite exemplum, quantae poenae sint in civitate hominibus istiusmodi conparatae.» Item: «Senatus est officium ‹consilio civitatem iuvare; magistratus est officium› opera et diligentia consequi senatus voluntatem; populi est officium res optumas et homines idoneos maxime suis sententiis dilegere et probare.»diluere et propulsare; testis dicere, quae sciat aut audierit; quaesitoris est unum quemque horum in officio suo continere. Quare, L. Cassi, si testem, praeterquam quod sciat aut audierit, argumentari et coniectura prosequi patieris, ius
Abbreviated transcription (Latin):
indigna concidet calamitate. At inimici statĩ sangͥno¬
lenta palma. crudelissima uictoria potiti: insultabunt
qui soleant. Arma qui contra tulert̃: statĩ crudelissi¬
me trucidant᷑. Cet̾i qui possunt ꝑ ecatẽ ⁊ uires laborẽ
ferre rpiunt᷑ inseruitutẽ. qͥ ñ posst̃ uita piuantur.
Uno deniq atq eod tempore domus hostili flagr̃abit
incendio. ⁊ quos uoluntas aut natura necessitate  ⁊ beni¬
constuprant᷑. Nemo uidices ẽ qui possit satis rẽ cõnse¬
qui u̾bis nec efferre orõe: magnitudinẽ calamitatis.
hoc gen̾e erornationis uł indignatio uł miscdia pot̾¬

Expanded text:
indigna concidet calamitate. At inimici, statim sanguinuindigna concidet calamitate. At inimici, statim sanguinulentam palmam crudelissima victoria potiti, insultabunt qui soleant: arma qui contra tulerunt, statim crudelissime trucidantur; ceteri, qui possunt per aetatem ‹et› veires laborem ferre, rapiuntur in servitutem, qui non possunt, vita privantur; uno denique atque eodem tempore domus hostili flagrabit incendio, et quos natura aut voluntas necessitudine ‹et› beniconstuprantur. Nemo, iudices, est, qui possit satis rem consequi verbis nec efferre oratione magnitudinem calamitatis.» Hoce genere exornationis vel indignatio vel misericordia pot
Abbreviated transcription (Latin):
si istũ udices uñs sentenciis liberaueritis: statim sicut
e caueo leo missus. aut aliqua det̾rima belua soluta ex
cathenis uolitabit. ⁊ uagabitur in foro acuens dentes
multos in cuiꝰq forcunas. in om̃s amicos. atq in am̃icos
notos atq ignotos incursans alioꝵ famã depecculanb̃
alioꝵ caput oppugnans. alioꝵ domũ ac omẽm fami¬
liã ꝑfringens rem. pꝰ. funditus labefactans. Quare uidi¬
ces eicite eũ de ciuitate. liberate om̃s formidine uobis
deniq ipsis consulite. Nã si istũ impͣuntũ dimisertiᷤ.
in uosmetipsos credite mͥ feram ⁊ truculentã bestiã
iudices ĩmiseritis. Itẽ. nã si de hoc iudices grauẽ senten¬
ciam tuleritis: uno udicio simul multos iugulau̾itiᷤ
grandis natu parens. cuiꝰ spes senectitus omĩs in huiꝰ
adolescentia posita ẽ. quare uelit in uita maniere non
habebit. filii parui pͥuati patris auxilio. ludibrio et
despectui pat̾nis inimicis erc̃ oppositi. Tota domꝰ huiui

Expanded text:
si istum, iudices, vestris sententiis liberaveritis, statim, sicut e cavea leo emissus aut aliqua taeterrima belua soluta ex catenis, volitabit et vagabitur in foro, acuens dentes in unius cuiusque fortunas, in omnes amicos atque inimicos, notos atque ignotos incursitans, aliorum famam depeculans, aliorum caput obpugnans, aliorum domum et omnem familiam perfringens, ‹rem publicam› funditus labefactans. Quare, iudices, eicite eum de civitate, liberate omnes formidine; vobis denique ipsis consulite. Nam si istum inpunitum dimiseritis, in vosmet ipsos, mihi credite, feram et truculentam bestiam, iudices, inmiseritis.» Item: «Nam si de hoc, iudices, gravem sentenam tuleritis, uno iudicio simul multos iugulaveritis: grandis natu parens, cuius spes senectutis omnis in huius adulescentia posita est, quare velit in vita manere, non habebit; fili parvi, privati patris auxilio, ludibrio et despectui paternis inimicis erunt obpositi; tota domus huius
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑ erposicionẽ: quib de reþ in totã oroẽm disputatio
futura sit. Hec se staͣtim explicat᷑. ⁊ breuit̃ duab aut plu¬
ũquo grauior aut acrior aut criminosio or̃o sit hoc pac¬
co. Aquo candem abest uicio: Qu̾id ẽ cur uidices ue¬
litis eũ liberare: Sue pudicitie ꝓditor ẽ. insidiator
aliene. cupidus. incemꝑans. petulans. suꝑb. impius in
parentes. in gratus in amicos. infestus cognatis. in suꝑio¬
res contumꝗr. in equos ⁊ pares fastidiosus. in inferiores
crudelis. deniq in om̃s intolerabilis. Euisc̾ genis ẽ illa¬

Expanded text:
totam orationem disputatio futura sit; haec se statim explicat et brevi duabus aut pluquo gravior aut acrior aut criminosior oratio sit, hoc pacto: «A quo tandem abest iste vitio? Quid est, cur iudicio velitis eum liberare? Suae pudicitiae proditor est, insidiator alienae; cupidus intemperans, petulans superbus; impius in parentes, ingratus in amicos, infestus cognatis; in superiores contumax, in aequos et pares fastidiosus, in inferiores crudelis; denique in omnis intolerabilis.» CAPUT 53 Ei
Abbreviated transcription (Latin):
uocis atq gestus. ead u̾bis ꝯmutando ꝓnuntiatione
quoq uehem̃tius ĩmutabimꝰ. hoc quoq ꝯmodissime
seribi ñ pot̃ neq parũ ẽ aꝑtũ. quare ñ eget exempli. łer
tiã tiiciemꝰ. aut ad sermocinationẽ. aut exsuscitatio¬
nẽ. Sermocrnatio ẽ I de qua planius paulopꝰ suo loco
dicemꝰ. Nc̃ breuit᷑ qd̾ ad hanc iẽ satis fit atcingemꝰ. Iin¬
h mnͦ. Ut quo fuciliꝰ res cognosci possit ne ab ead senten¬
suscipienda putabit. sepe ipse secũ loquit᷑. ñ mͥ soli sec
Eatq adeo multo pociꝰ natus sũ patrie uita q̃ fato de¬
bet̃: siluti patue potissimũ soluat᷑. Aluit ħ me tute at¬
ꝙ. honeste ꝓdurit usq ad hanc ecatẽ munuut meas ra¬
tones bonis legib optimis morib. honestissimis discipli¬
nis. Qiud ẽ qd ame satis ei ꝑsoliui possit. uñ hec accepta

Expanded text:
iationem quoque vehementius inmutarimus. Hoc neque commodissime scribi potest neque parum est apertum; quare non eget exempli. CAPUtiam traiciemus aut ad sermocinationem aut exsuscitationem. Sermocinatio est - ‹de› qua planius paulo post suo loco dicemus, nunc brevithoc modo, ut, quo facilius res cognosci possit, ne ab eadem sentensuscipienda pericula putabit. Saepe ipse secum loquitur: «Non mihi soli, sed etiam atque adeo multo potius natus sum patriae; vita, quae fato debetur, saluti patriae potissimum solvatur. Aluit haec me; tute atque honeste produxit usque ad hanc aetatem; munivit meas rationes bonis legibus, optumis ‹moribus, honestissimis› disciplinis. Quid est, quod a me satis ei persolvi possit, unde haec accepi?»
Abbreviated transcription (Latin):
adhibenda ñ nunqũa. Expolicio ẽ cũ in eod lo¬
co manemꝰ ⁊ aliud atq aliud dic̾e uidem᷑. Ea aũ du¬
plicit̾ fit. si aut eand plane ᷤ dicemꝰ rem: aut de ead
re. Eand̃ rẽ dicemus: ñ eod̃ mͦ. Nam id quid̃ ob̃tun¬
dere auditorẽ ẽ. ñ rẽ expolire s cõmutare. Commu¬
tatio fit triplicit̃. u̾bis. ꝓnunciando. tractando. Uer¬

Expanded text:
 54 Expolitio est, cum in eodem loco manemus et aliud atque aliud dicere videmur. Ea dupliciter fit: si aut eandem plane dicemus rem, aut de eadem re. Eandem rem dicemus, non eodem modo - nam id quidem optundere auditorem est, non rem expolire - sed commutate. Commutabimus tripliciter: verbis, pronuntiando, tractando.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiudices ẽ his in unũ locũ collocatis: cercã sumere
scientiã ñ suspicionẽ maleficii. Nã aliquid unum¬
aut alterũ: pot̾ in istũ casu cecidisse suspiciose ut
oiã int̾ se aprimo in postremũ conueniant maleficia
neccẽ ẽ cͥasu nͣ posse fieri. Uehemens ħ ẽ exornatio
⁊ in coniecturali constitutione cause ferme semꝑ ne

Expanded text:
iudices, est, ex his in uno loco conlocatis, certam sumere iudices, est, ex his in uno loco conlocatis, certam sumere scientiam, non suspicionem maleficii. Nam unum aliquid aut alterum potest in istum casu cecidisse suspiciose; ut omnia inter se a primo ad postremum conveniant, maleficia necesse est; casu non potest fieri.» Vehemens haec est exornatio et in coniecturali constitutione causae ferme se
Abbreviated transcription (Latin):
s omĩa colligite ⁊ conferte in unũ locũ. Si ⁊ commodũ
Ad istũ ex illiꝰ morte ueniebat. ⁊ uita hominis ẽ tuipis¬
sima. animꝰ auarissimꝰ. fortune familiares attenuatis¬
sime ⁊ res ista bona nemini p̃t̃ istũ fuit. neq alius
quisquã eq̃ cõmode. neq iste aliis cõmodiorib roĩb
endi cõmoda. tempus adeundi oportunissimũ. spa¬
ciũ conficiendi longissimũ suptũ ẽ. ñ sine marima
occultandi ⁊ ꝑficiendi maleficii spe ⁊ p̃te̾a añquã oc¬
cisus ẽ is homo: iste usus ẽ in eo loco inquo ẽ occisio
facta solus. paulo pꝰ in ipso maleficio uor illiꝰ qui occi¬
debat᷑ audita deinde pꝰ occisionẽ: ist ũmulta nocte
domũ iedisse constat. postero die titubant̃ ⁊ incons¬
tant̃ de occisione illius locittũ. hec partĩ testimoniis
parcĩ questionib ⁊ argum̃tis omĩa cõꝓbant᷑. ⁊ riuipo¬
re popłi quẽ ex argum̃tis natũ: necẽẽ ẽ eẽ uerũ. urm

Expanded text:
sed omnia colligite et conferte in unum. Si et commodum ad istum ex illius morte veniebat; et vita hominis est turpissima, animus avarissimus, fortunae familiares attenuatissimae; et res ista bono nemini praeter istum fuit; neque alius quisquam aeque commode neque iste aliis commodioribus rationibus endi commoda; tempus adeundi opportunissimum; spatium conficiendi longissimum sumptum est; non sine maxima occultandi ‹et perficiendi› maleficii spe; et praeterea ante, quam occisus homo is est, iste visus est in eo loco, in quo est occisio facta, solus; paulo post in ipso maleficio vox illius, qui occidebatur, audita; deinde post occisionem istum multa nocte domum redisse constat; postero die titubanter et inconstanter de occisione illius locutum; haec partim testimoniis, partim quaestionibus argumentatis omnia conprobantur et rumore p
Abbreviated transcription (Latin):
ministis obtunda. Si obliti estis cũ re nichil egerim
quid ẽ qd u̾bis ꝑficere possim. Itẽ duȩ res sunt que
possunt homines ad turpe cõpendiũ ꝯmouere ĩno¬
pia atq auancia. Te auarũ infr̃na diuisione cogno¬
iumꝰ inopem atq egentẽ nc̃ uidemꝰ. Qui pot̃ gͥ ostend̾e

Expanded text:
ministis, obtundam; si obliti estis, cum re nihil egerim, quid est quo verbis proficere possim?» Item: «Duae res sunt, quae possunt homines ad turpe conpendium commovere: inopia atque avaritia. Te avarum in fraterna divisione cognovimus; inopem atque ege
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ qd̾ factũ ẽ faciendũ fuisse. Gradatio ẽ inqua ñ ante
ad consequens u̾bũ descenditur. quã ad suꝑius ascensũ
ẽ. hoc mͦ. Nam que ieliqua spes manet libertatis. si illis
⁊ qd̃ libet licet. ⁊ qd̃ licet possunt. ⁊ qd̃ possunt audent.
⁊ qd̾ audent faciunt. ⁊ qd̾ faciunt uobis molestũ ñ ẽ
Itẽ. ñ sensi hoc. ⁊ ñ suasi. neq suasi. ⁊ñ ipse face̾ cepi. neq
ti sunt sparciate. sparciatas suꝑauere thebani. theba¬
nos macedones uicert̃. Qui ad imꝑium g̾cie breui temꝑe
ad uinxerunt asiam bello subactã. ht̃ inse quendam
leporẽ suꝑioris cuiꝰq crebma repeticio u̾bi que propͥa
ẽ huiꝰ erornationis. Diffinitio ẽ. que rei alicuiꝰ ꝓpͥas
amplectitur potestates breuit̃ ⁊absolute. ħ mͦ. Maiestaᷤᷤ
iei publice ẽ. inqua continetur dignitas ⁊ amplituoo
cuutatis. Item inuine sunt que aut pulsatione corpꝰ¬

Expanded text:
quam quod factumst, faciundum fuisse. Gradatio est, in qua non ante quam quod factumst, faciundum fuisse. Gradatio est, in qua non ante ad consequens verbum descenditur, quam ad superius ascensum est, hoc modo: «Nam quae reliqua spes manet libertatis, si illis et quod libet, licet; et quod licet, possunt; et quod possunt, audent; et quod audent, faciunt; et quod faciunt, vobis molestum non est?» Item: «Non sensi hoc, et non suasi; neque suasi, et non ipse facere coepi; neque ti sunt Spartiatae, Spartiatas superavere Thebani, Thebanos Macedones vicerunt, qui ad imperium Graeciae brevi tempore adiuncxerunt Asiam bello subactam.» CAPUT 35 Habet in se quendam leporem superioris cuiusque crebra repetitio verbi, quae propria est huius exornationis. Definitio est, quae rei alicuius proprias amplectitur potestates breviter et absolute, hoc modo: «Maiestas rei publicae est, in qua continetur dignitas et amplitudo civitatis.» Item: «Iniuriae sunt, quae aut pulsatione corp
Abbreviated transcription (Latin):
uolutarentur miscd̾ia motus es: At eoꝵ patrẽ crudelis¬
ẽ quid oporteat: subicitur id ñ ẽẽ factũ. Quare facil¬
lime fit ut exaugeatur indignitas negocii. Er eod
gene̾ ut ad nrãm quoq ꝑsonam referamus subiceti¬
onẽ.: fit sic. Nam quid me face conuenit cũ atanta
galoꝵ multitudine cuxum sederer: an dimicarem : At cũ
parua manu tum ꝑdiremus. Locũ quoq iniicissimũ
habebamus. Sederem in castris: At neq subsidiũ quod
expectarẽ habebamus. Neq erat quouitam ꝓducerẽ. Cas¬
tra relinquerẽ: At obsidebamut. uitam militũ negligerẽ:
At cos uidebar ea condicione accepisse. ut eos quoao pos¬
sem incolumes patrie ⁊ parentib conseruatem hos¬
tiũ conditionẽ repudiarem: At salus antiquior mili¬
tũ. quã impedim̃toꝵ: eiusmoi consecuntur identidem
subiectiones. ut ex omĩb ostendi iudeatur nicħ pociuᷤ

Expanded text:
volutarentur, misericordia motus es? At eorum patrem crudelisvolutarentur, misericordia motus es? At eorum patrem crudelisest, quid oporteat, subicitur id non esse factum. Quare facillime fit, ut exaugeatur indignitas negotii. Ex eodem genere, ut ad nostram quoque personam referamus subiectionem, sic: «Nam quid me facere convenit, cum a tanta Gallorum multitudine circumsederer? Dimicarem? At cum parva manu tum prodeiremus: ‹locum quoque inimicissimum habebamus. Sederem in castris? At neque subsidium, quod expectarem, habebamus, neque erat, qui vitam produceremus.› Castra relinquerem? At obsidebamur. Vitam militum neglegerem? At eos videbar ea accepisse condicione, ut eos, quoad possem, incolumis patriae et parentibus conservarem. Hostium condicionem repudiarem? At salus antiquior est militum quam inpedimentorum.» Eiusmodi consequntur identidem subiectiones, ut ex omnibus ostendi videatur nihil potius,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ si his rõib locupletatus ñ ẽ sicut om̃s uidecis: aut
isti domi nascitur aurũ. aut unde ñ ẽ licttũ peccunias
accepit. Item sepe iudices animadu̾ti. multos aliqua
ex honesta re quã ne inimici quid̃ criminari possint
sibi p̃sidium pecere quoꝵ nicħ pot̃ adu̾sarius facere. Nã
utrũ ad patris eius uirtutẽ confugiet: At eũ uos uira¬
uitam alicubi honeste tractatam: Nam hic quid̃ añ
ocłos urõs quomͦ uixerit scitis om̃s. An cognatos su¬
os enumerbit quib conueniat uos cõmouen: At
hii quidꝰ nulli sunt. Amicos ꝓferet: At nemo ẽ qui si¬
bi ñ turpe putet isti amicũ nominari. Itẽ credo inimi¬
cũ quẽ nocentẽ putabas in uidiciũ adduristi: non. Nã
indampnatũ necasti. Leges que id facere ꝓhibent ueri¬
tus es: At ne scriptaᷤᷤ quid̃ iudicasti. Cum ipse ueten
amicitie cõmone faceret cõmotus es: At nicħominꝰ.
s ꝙ̃ studiosius occidisti. Quid cũ tibi pueri ad pedes

Expanded text:
pletatus non est, sicut omnes videtis, aut isti domi nascitur aurum, aut, unde non est licitum, pecunias cepit.» Item: «Saepe, iudices, animum advorti multos aliqua ex honesta re, quam ne inimici quidem criminari possint, sibi praesidium petere. Quorum nihil potest adversarius facere. Nam utrum ad patris eius virtutem confugiet? At eum vos iurauam vitam aut ubi honeste tractatam? Nam hic quidem ante oculos vestros quomodo vixerit, scitis omnes. At cognatos suos enumerabit, quibus vos conveniat commoveri. At hi quidem nulli sunt. Amicos proferet. At nemo est, qui sibi non turpe putet istius amicum nominari.» Item: «Credo, inimicum, quem nocentem putabas, in iudicium adduxisti? Non: nam indemnatum necasti. Leges, quae id facere prohibent, veritus? At ne scriptas quidem iudicasti. Cum ipse te veteris amicitiae commonefaceret, commotus es? At nihilominus, sed etiam studiosius occidisti. Quid? Cum tibi pueri ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ium in annominatiob positũ ẽ: ꝑraro sum̃da sunt
cũ in ueritate dicemus. ꝓpterea qd̃ ñ ħ iudentur re¬
ꝑiri posse sine elaboratione ⁊ consumptione oꝑe. Euis¬
mõi aũ studia ad delectationẽ quã ad u̾itatẽ uident᷑
accõmodatiora. Quare fides ⁊ grauitas. ⁊ seueritas ora¬
toria. minuitur his exornationib freqñt̃ collocatis.
⁊ ñ mͦ tollitur auctoritas dicendi. s offendit᷑ quoq
in euismõi orõe ꝓpterea qd̃ ẽ in his lepos ⁊ festiuitas
ñ dignitas neq pulchritudo. Quare que sunt ampla
atq pulchra diu plac̾e possunt que lepida ⁊ concin¬
na cito satietate afficiunt auriũ sensũ fastidiosissi¬
mũ. Quomͦ gͥ: si crebro his geni̾b utem᷑ puerili uidebi-¬
mur elocutione delectari: ita si raro int̾seremꝰ exorna¬
tiones has ⁊ incota causa uarie disꝑgemꝰ. cõmode lu-¬
aut quid contranos dici possit. Deiñ subicimꝰ id qd
oportet dici aut ñ pot̾̃. aut nobis adium̃to futurũ

Expanded text:
adnominationibus positum est, perraro sumenda sunt, cum in veritate dicimus, propterea quod non haec videntur ‹reperiri posse sine elaboratione et sumptione operae; eiusmodi autem studia ad delectationem quam ad veritatem videntur› adcommodatiora. Quare fides et gravitas et severitas oratoria minuitur his exornationibus frequenter conlocatis, et non modo tollitur auctoritas dicendi, sed offenditur quoque in eiusmodi oratione, propterea quod est in his lepos et festivitas, non dignitas neque pulcritudo. Quare, quae sunt ampla atque pulcra, diu placere possunt; quae lepida et concinna, cito satietate adficiunt aurium sensum fastidiosissimum. Quomodo igitur, si crebro his generibus utemur, puerili videmur elocutione delectari, item, si raro interseremus has exornationes et in causa tota varie dispergemus, commode luaut quid contra nos dici possit; dein subicimus id, quod oportet dici aut non oportet, aut nobis adiumento futurum
Abbreviated transcription (Latin):
ne eiusd litte̾. sic. hic qui se magnifice iactat. atq often¬
tat: uenit a te añquã romã ueniͤ. Et ex contrario
ꝓductione eiusd̾ littere. ħ mͦ. hic auiũ dulcedo ducit.
ad a uiũ. B̾ reuitate euiso litt̾e. Hic tam ⁊ si uidet᷑ hono¬
ris cupidus: tñ ñ tantũ cunã diligit: quantũ curiam.
Aodẽdis litt̾is. ħ pacto. hic sͥ poss temꝑare nͥ amori
mallet obtemꝑare. Dem̃dis nunȩ litt̾is sic. Si lenones
uitasset tanquã leones: uite se tradidiss. Tranfferen¬
dis litas sic. Iudices inidece. utrũ homini uano. an
nauo erede malitis. Commutandis ħ mͦ. Delige opa¬
quẽ uelit diligere. he sunt annominationes que in
litterarũ breui commutatione aut ꝓductione. aut

Expanded text:
ne eiusdem litterae sic: «Hic, qui se magnifice iactat atque ostenne eiusdem litterae sic: «Hic, qui se magnifice iactat atque ostentat, venit ante, quam Romam venit.» Et ex contrarioductione eiusdem litterae ‹hoc modo: Hinc avium dulcedo ducit ad avium.» Brevitate eiusdem litterae›: «Hic, tametsi videtur esse honoris cupidus, tantum tamen curiam diligit, quantum Curiam?» Addendis litteris hoc pacto: «Hic sibi posset temperare, nisi amorei mallet obtemperare.» Demendis nunc litteris sic: ‹»Si› lenones ‹vitasset tamquam leones,› vitae tradidisset se.» Transferendis litteris sic: «Videte, iudices, utrum hominei navo ‹an vano› credere malitis.» Commutandis hoc modo: «Dilegere opoquem velis diligere.» Hae sunt adnominationes, quae in litterarum brevi co
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ p̃se ducit hominẽ. Similit̃ desinens ẽ cũ tam¬
i si casus ñ insunt: u̾bis tñ similes exitus sunt. ħ pacto.
Turpit̃ audes facere. nequit̃ studes dicere. uiuis in uidi¬
ose. delinquis studiose. loqueris odiose. Itẽ. audacter t̾ri¬
tas. humilit̃ placas. hec duo genera quoꝵ alt̾m in exitu.
altm in casus similitudine u̾santur: int̃ se uehement̃
conueniunt. ⁊ ea re qui his bene utuntur: plerĩq si¬
niul ea collocant in hisdem partib orõis. Io hoc mͦ facẽ
oportet. ꝑditissima rõ ẽ amorem petere. pudorem fugere.
dilig̾e formã. negligere famam. hic ⁊ ea u̾ba que casuᷤ
hñt: ad casus similes. ⁊ illa que ñ hñt : ad similes exitꝰ
ceditur cõmutatione unius littere. aut litterarũ. At
ad res dissimiles similia u̾ba accõmodent᷑. Ea multis
⁊uariis roĩb conficitur. aut tenuatione. aut cõpletio¬

Expanded text:
neminem prae se ducit hominem.» Similiter desinens est, cum, tamneminem prae se ducit hominem.» Similiter desinens est, cum, tametsi casus non insunt in verbis, tamen similes exitus sunt, hoc pacto: «Turpiter audes facere, nequiter studes dicere; vivis invidiose, delinquis studiose, loqueris odiose.» Item: «Audaciter territas, humiliter placas.» Haec duo genera, quorum alterum in exitum, alterum in casus similitudine versatur, inter se vehementer conveniunt; et ea re, qui his bene utuntur, plerumque simul ea conlocant in isdem partibus orationis. Id hoc modo facere oportet: «Perditissima ratio est amorem petere, pudorem fugere, diligere formam, neglegere famam.» Hic et ea verba, quae casus habent ad casus similes, et illa, quae non habent, ad similes exitusceditur commutatad res dissimiet variis rationibus conficitur. Adtenuatione aut conplexio