comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatum eẽ. quod genꝰ Iniuria mulieꝵ aut eaꝵꝰ
et cũ hostibus de uita dimitat᷑. ¶ Ectanus
lotus est quo ostendius non uulgare ẽẽ
pndsuatũ. quod maturius. et actoocius Indicãdũ est
Nouꝰ locus ese qui ꝯstat ex pectato ⁊ yꝯ paracõe
sunt ip̃que Rem ꝯsequi solent expouemus accitr
et comunose. et diligenter. ut agi Res et fieri negm
Airemus. si estendenus in quibus com̾odis finmuꝰ
quib Iunco modis sumus coparatee / e. que nobis
et ostendenus / Ri suyplicabimus. et nos sub eorum
quorũ insericordiam captabimꝰ ptãtem subitiemꝰ
Ei quid nr̃is parentib liberis et cetis neccessarus
afurũ sit propter nut calamitates apperiemꝰ¬
et si sunul nos ostendemꝰ illoꝵ sollicitacõe̾ et ifricodia
non noit incõmodis dole̾ Se de cemencia huantar
nnseritordia nostra quam in alios ufi fuermius
apperienus Si nos semper aut dui in malis
fuisse ostendemue / Si mostoũ fatũ aut fortumnã

Expanded text:
nicum esse: quod genus iniuria mulierum, aut earum nicum esse: quod genus iniuria mulierum, aut earum et cum hostibus de vita dimicatur. Octavus lusitatum: quo maturius et atrocius vindicandum est. Nonus locus ‹est qui› constat ex peccatorum conparatione, sunt quaeque rem consequi solent, exputamus acriter et criminose et diligenter, ut agi res et geri negotium dicemus: si ostendemus, ‹in quibus commodis fuerimus› quibusque incommodis simus, conparatione: si, quae nobis et ostendemus: si supplicabimus et nos sub eorum, quorum misericordiam captabimus, potestatem subiciemus: si, quid nostris parentibus, liberis, ceteris necessariis casurum sit propter nostratendemus illorum nos sollicitudine et miseria, non nostris incommodis dolere: si de clementia, humanitate, misericordia nostra, qua in alios usi sumus, aperiemus: si nos semper aut diu in malis fuisse ostendemus: si nostrum fatum aut fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
est cũ ꝯsideramꝰ. ille res de quib conumãtur ad
quos partineãt utrũ ad om̃e quod actro cissimũ ĩ
an ad suptriores. quod genus hn sunt aquoꝵ
an ad inferiores. qm hus om̃ib Rebue antecellũt᷑
¶Terciis locus est. quo percũctanurr quid sit
enentuꝵ ii si omĩb idẽ concedatur. et ea Re neglecta
ostendemus quid ꝑruloꝵ acq Incomodi ꝯseqͣ̃tur
Cuartus lotus est quo demõ itoatur st huit set
Remissum multos alatͥbres ad maleficia fitiuos¬
et̾. quos adhuc expectatio indicii Remoratur
ꝯmutus locusz est per quem ostendmus si semal
aliter Indicatũ sit nullã rem fore que Incomodo
mederi. aut eoratũ Indicũ corrge̾ possit. quo
in loco non Incomodum erit uti cetera ꝓ Rerum
cõparatione. ut ostendauit alias Res posse. aut
uetustate codari. aut ꝯfilio corrigi. huiꝰ autem
dep̾cacõẽ paratam.Septimus locus est quo
ostendurꝰ tetoũ faciuus. condele. nephariũ. Inbse¬

Expanded text:
 illae res, de quibus criminamur, ad quos pertineant: utrum ad omnes, quod atrocissimum est; an ad superiores, quod genus ii sunt, a quian ad inferiores, qui his omnibus rebus antecelluntur. Tertius locus est, quo percontamur, quid sit eventurum, si omnibus idem concedatur; et ea re neglecta ostendemus quid periculorum atque incommodorum consequatur. Quartus locus est, quo demonstratur, si huic sit rmissum, multos alacriores ad maleficium futuros, quod adhoc expectatio iudicii remoratur. Quintus locus est, quom ostendimus, si semel aliter iudicatum sit, nullam rem fore, quae incommodo mederi aut erratum iudicum corrigere possit. Quo in loco non incommodum erit uti ceterarum rerum conparatione, ut ostendamus alias res posse aut vetustate sedari aut consilio corrigi, huius rei adeprecationem paratam. Septimus locus est, quo ostendimus taetrum facinus, crudele, nefarium, tyran
Abbreviated transcription (Latin):
librũ. ut onut Innemendi p̾ceptio tibi ꝙ̃ primiuuꝰ
ꝑselueretur. relique quatuor partes erãt artifici.
de toibus partib in hoc libro dicemus. disposicione.
pronũciacõe. memoria. de eloqutõe quia plura
dicenda uidebant᷑. in quarto libre ꝯstribe̾ malinuꝰ.
quẽ ut arbitoor tibi libiũ celent̾ abfolutũ nuatemꝰ.
Ne quid tibi Rechorice artis deesse possit./ Int̾ra
pma queq et nobistum cũ uoles et interdũ sune
nobis legendo npeque. ne quid impediare q̃m ad
hant utilitatẽ pariter nobistum progiede possis¬

Expanded text:
limus, ut omnis inveniundi praeceptio tibi quam primum persolveretur. Reliquae quattuor partes erant artificii. De tribus partibus in hoc libro dictum est: dispositione, pronuntiatione, memoria. De elocutione, quia plura dicenda videbantur, in quarto libro conscribere maluimus, quem, ut arbitror, tibi librum celeriter absolutum mittemus, ne quid tibi rhetoricae artis deesse possit. Interea prima quaeque et nobiscum, ‹cum› voles, et interdum sine nobis legendo consequere, ne quid inpediare, quin ad hanc utilitatem pariter nobiscum progred
Abbreviated transcription (Latin):
cã malul fieri opportebit. nã si uehemẽter aures
auditoꝵ obtouse uidebunt᷑. acq aĩ deffatigati
ab aduersarusi multundins uerboꝵ cõmode pot̾imnꝰ
pnᵒ supersedere. et exerdin cam̃ aut a narracõe
aut ab aliqua frrmissima arguinentacõt. deinde se
cõmodũ eoit ꝙ non. semper necte est ad Rͥncipn

Expanded text:
at, fieri oportebit. Nam si vehementer aures auditorum optunsae videbuntur atque animi defatigati ab adversariis multitudine verborum, commode poterimus principio supersedere, exordiri causam aut ‹a› narratione aut aliqua firma argumentatione. Deinde, si commodum erit, quod non semper necesse est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
quibz de Rebus uer ba feceom̾iis / bremt ut Reuouet
non ue Renitegretᵃ erõ. et eidine quicquid erit
dutum Refferemus. ut auditoi si memone mãdanũ¬
ad idem ꝙ idem quod ipẽ menunerit Redutatur
p̃tem curandũ est neant ab exordio aut narracce
repetatur ordi̾s enum̾a̾cio.  ficta eĩ et didita
eꝑa cõparata oro uidebit᷑ ed. arnffimi signifficãdi

Expanded text:
quibus de rebus verba fecerimus, breviter, ut renovetur, non redintegretur oratio: et ordine, ut quicquid erit dictum, referemus, ut auditor, si memoriae mandaverit, ad idem, quod ipse meminerit, reducatur. Item curandum est, ne aut ab exordio aut narratione repetatur orationis enumeratio. Ficta enim et dedita opera conparata oratio videbitur esse artificii sign
Abbreviated transcription (Latin):
ysequtus. ut nos industoit feuatus ex tua cõstiẽ na
capiemus. et tute nr̃a diligenciã landabis. tua¬
ꝯ⁊ perceptõe letabe̾. tu stencior eris p̾ceptorũ
artifficio. Nos alacuores ad reliquũ persuadedũ
uerũ hec futura satis stio. te enĩ non ignoro
ut quod libentissime facimus tue Recassime uolõtan
morem gerans¬
d omem indicialem causam quẽadinodũ guertet¬
Inue̾i̾re. et inuencõez Reꝵ actomodari satis
habundanter ut arbiteor superiorib libris mõstratũ

Expanded text:
erabis, et nos industriae fructus ex tua conscientia capiemus, et tute nostram diligentiam laudabis, tua perceptione laetabere: tu scientior eris praeceptorum artificii, nos alacriores ad relicum persolvendum. Verum haec futura satis scio; te enim non ignoro. ut, quod libentissime faciamus, tuae rectissime voluntati morem geramusAd omnem iudicialem causam quaemadmodum conveniret inventionem rerum adcommodari, satis abundanter arbitror supe
Abbreviated transcription (Latin):
facile dix̾inꝰ. neq egregie magnã de uilitatẽ
in proñciatõẽ sola audacter ꝯfirmaneriuꝰ nã
comode Inuẽtiones et ꝯtinue uerboꝵ e lequciones
et partiũ cãẽ. arufficiose dispoitoes. et hor onm
uix pntanit de uoce et uratu it gestu ditucide
stoibi cũ hee Res ad fersus nostros periment

Expanded text:
ilitatem in pronuntiatione audacter confirmaverimus. Nam commodae inventiones et concinnae verborum elocutiones et partium causae artificiosae dispositiones et horum omnium vix posse putarunt de voce et vultu et gestu dilucide scribi, cum eae res ad sensu
Abbreviated transcription (Latin):
ata leniter incidut̃. ut nen sint mãa diata squarptir¬
eas partes que firmissime uidebunt᷑. Aigẽ opportebit
Conclusionib brenib utemiur enuadcõe ad exatũ eẽ¬
et in apã causa crebras et brenes amplifficatões Int̾¬
pouenus ꝑ lotos coẽs , nec hoc genus cause eo ꝙ per
uaro actidit in uita negligentius accomodandum est
non opportet uelle quẽ acomodaussime pesse facere
et si feparat̃ hoc cad minus sepe tractat᷑. ac in Iudi¬
cialib et indeliberatius carẽ sepe magne partes
uersantur landis aut uituperatoĩt / quare in hoc es̃¬

Expanded text:
ta tenuiter incidunt,› ut non sint necessaria dictu. Quaproptereas partes, quae firmissimae videbuntur, legere oportebit. Conclusionibus brevibus utemur, ‹enumeratione ad exitum causae; in ipsa› causa crebras et breves amplificationes interponemus per locos communis. Nec hoc genus causae, eo quod raro accidit in vita, neglegentius commendandum est: non oportet velle quam adcommodatissime posse facere; et si separatim haec causa minus saepe tractatur, at in iudicialibus et in deliberativis causis saepe magnae partes versantur laudis aut vituperationis. Quare in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et rereris Rebz que pertinẽt ad exangendam et
locupletandam argumentationẽ. que sunt hus Reb
uicia ꝯfideremusSniule uitiosum est ex aliqua
parte dissimile est. net ht̃ ꝑ parem Racionẽ cõpatoĩs
aut sibi ipi obest qui ad afere / Exemplum uiciosũ
est. Bi aut falsum est ut Rep̾henᶜ. aut improbum
ut non slit Inuntandã. aut mains aut nimuis
ꝙ Reez postulabat Res andicata uinose proferet᷑
siant dessimili de te ꝓfertur. aut de ea re dequa
ꝯtrou̾sia non est. aut si imiproba aut se hmnõi¬
eismodi ut aut pletd̃, aut magis ydonee Rees
indicare ab aduersarus proseri pñt / Item
umiosum c̃ ad quod ad adu̾siru ꝑtec factum¬

Expanded text:
ndam et conlocupletandam argumentationem, quae sint his rebus vitia consideremus. Simile vitiosum est, quod de aliqua parte dissimile est, nec habet parem rationem conparationis, aut sibi ipsi obest qui adfert. Exemplum vitiosum est, si aut falsum est, ut reprehendatur, aut inprobum, ut non sit imitandum, aut maius aut minus, quam res postulat. Res iudicata vitiose proferetur, si aut dissimili de re proferetur, ‹aut› de ea re, qua de controversia non est, aut inproba, aut eiusmodi, ut aut plures aut magis idoneae res iudicatae ab adversariis proferri possint. Item vitiosum est id, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate Si nubti leus compendium frande
maiia cõmutaiuĩt / cur mioũ uidebit᷑ istum a
malefiuo ꝓpt̾ acterrimã forundiñ. non setẽꝑase
uirum fortissimũ. Integerrinmũ. Iniuiticiarum
incolumẽ ẽẽ uoluit / cui tandem hoc nrĩ uadebiet̃
nã cũ feras urad̃ uidenius alacies et erectas
uadere. ut alteri ur̃e noceant non est incredibile
putãdũ Istius quoq animũ ferũ. cudelem.
acq Inhunanũ cupide ad Innuiti puiciẽ ꝓfectũ
presertum cum in bestus nullam neq bonã neq
malã Racionẽ uideamus. In isto plurimas et
Inductus ulixes acesserit ad maleficiũ et si
Inimititaꝵ acterrimã Raciond̃ et ꝑiculi metuã
Inteccessisse de mõstoaur. non est dubiũ hmi ꝯfiteatur
cansam malesici fiuisse / Eigo absolutiffima arguine¬
est. ea que ex quiuq paotib cõstat / sed ea nõ
semꝑ noate est uti sed cũ cõplexione suysedĩdũ
est. se breus est ut facile memoria ꝯpphendatus

Expanded text:
cupiditate, si multi leve conpendium fraude cupiditate, si multi leve conpendium fraude maxima commutarunt, cui mirum videbitur, istum a maleficio propter acerrimam formidinem non temperasse? Virum fortissimum, integerrimum, inimicitiarum incolumem esse noluit: qui tandem hoc mirum videbitur? Nam cum feras bestias videamus alacres et erectas vadere, ut alteri bestiae noceant, non est incredibile putandum istius quoque animum ferum, crudelem atque inhumanum cupide ad inimici perniciem profectum; praesertim cum in bestiis nullam neque bonam neque malam rationem videamus, in isto plurimas et inductus Ulixes accesserit ad maleficium, et si inimicitiarum acerrimam rationem et periculi metum intercessisse demonstravi, non est dubium quin confiteatur causam maleficii fuisse.» Ergo absolutissima est argumentatio ea, quae ex quinque partibus constat; sed ea non semper necesse est uti. Est cum conplexione supersedendum est, si res brevis est, ut facile memoria conprehendatur;
Abbreviated transcription (Latin):
complexionẽ ꝓposinio est ꝑ quã ostendiuꝰ fudmatimn
qud su quod ꝓbari uolinus / Racio est cansa que
demõstrat uerũ esse id quod Intendimus. brem
subrectione. O Racionis confirmanio est ea que
ppluribus argunentis corroborat breniter ex poitã
Racionẽ. / E pemacio est qua unnuer honestãde
et collocu pletande Rei causa ꝯfirmata argniut̾tatõe
Complexio est que concludit urent̾ colligens
ut alsolutissime utanurihoc modo tractabimius
arguinentatõe / Canfam ostendeauus ulixi.
quare Interfecerit adycem. Inimicũ em̃ accerrinũ
de medio tollere uolebat. a quo slõnum ꝑrcubum
incolumen non futurũ / sperabat illius morte pe
salut̃. sibi c̃parare ꝯfueuerat si iurs non
eui der mors digna palanudis testimoniũ dat
gͦ et metus perituli ortabatur eum Int̾imere
ficia aliquo cd̾o emolumiẽto inducti suscipere
cognãdtur./ Si nultos Induxit in pectatũ peciunẽ̾
spes. Si cõplures scele̾ se cõtaminarut Imperii

Expanded text:
io est, per quam ostendimus summatim, quid sit quod probari volumus. Ratio est quae causam demonstrat, verum esse id, quod intendimus, brevi subiectione. Rationis confirmatio est ea, quae pluribus argumentis conroborat breviter expositam rationem. Exornatio est, qua utimur rei honestandae et conlocupletandae causa, confirmata argumentatione. Conplexio est, quae concludit breviter, conligens partibus ut absolutissime utamur, hoc modo tractabimus argumentationem: «Causam ostendemus Ulixi fuisse, quare interfecerit Aiacen. Inimicum enim acerrimum de medio tollere volebat, a quo sibi non iniuriaincolumem non futurum; sperabat illius morte se salutem sibi conparare; consueverat, se iure non cui rei mors indigna Palamedi testimonium dat. Ergo et metus periculi hortabatur eum interimere, ficia, aliquo certo emolumento inducti suscipere conantur. Si multos induxit in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii
Abbreviated transcription (Latin):
andita exgunet non incõmoda Racione uidẽ
fibi estendisse quare non aiusaret. quid p̾ta
partes quibus illi student. aut hoiẽs quos
illi carois hnt̃ ledantur. aut aliquo huiõz
uitio ledit᷑ auditoris uolitas Item uiciosum
est non omẽs Relz ꝯfiomare quas pollicitus
fiez in expoĩtione Item uerendum est ne de
alia Re dicat᷑ cum alia de Re ꝯtrouersia sit Inqz
Re huiod uicio ꝯfiderandum est. ne aut ad Rõ
addatur q̃d ant q̃dpiam detrahatur. aut tota
cã mutata. in aliam causam dermes. uti ap̃ᵒ
ꝯtmeat. aliud deffeusdone puogacio purget
quod sepe ꝯfulto multi ab Reo facuĩt anguftnt
et̃ coacti uti si quis cum actuset᷑ ambitu magi¬
scratũ pecusse ab iingeratorit: sepe nũr
apud exx̾citũ donatũ eẽ dicant. Choc si diligẽ ter
in oioẽ adueisarioꝵ obsernauerius. sept

Expanded text:
auditum aestimet? Non incommoda ratione videtur sibi ostendisse, quare non accusaret. Quid postea?partes, quibus illi student, aut homines, quos illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur auditoris voluntas. Item vitiosum est non omnis res confirmare, quas pollicitus sis in expositione. Item verendum est, ne de alia re dicatur, cum alia de re controversia sit; inque eiusmodi vitio considerandum est, ne aut ad rem addatur quid aut quippiam de re detrahatur, aut tota causa mutata in aliam causam derivetur; uti apcontineat, aliud defensoris purgatio purget, quod saepe consulto multi ab reo faciunt angustiis causae coacti; ut si quis, cum accusetur ambitu magistratum petisse, ab imperatoribus saepe numero apud exercitum  donatum esse. Hoc si diligenter in oratione adversariorum observaverimus, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
Improbum: anarũ. frandulentũ. et ei Rec tesa¬
moniũ cẽ ꝙ sebe furtũ fecerit. Item uicest̃
est ꝯtroneosiam ꝯtoonersia dissolue̾. Ihoc mõ.
non quenit censoresi itũ uobos satiffacẽ. ex xo¬
ꝙ au se non porrusse ad erse. ita ut iuratus fuit
ꝙ siad exca̾itum non uenisset ad ñ tribuns
militum diceret hoc ides uiciosum est quia non
exxedita aut indicata Ress est. sed impedita et in
simili ꝯtooneosia pofita ex loco profertui It̃¬

Expanded text:
 fraudulentum: ei rei testimonium esse, quod sibi furtum fecerit. Item vitiosum est controversiam controversia dissolvere, hoc modo: «Non convenit, censores, istum vobis satis facere, quod ait se non potuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset, idemne tribuno militum diceret?» Hoc ideo vitiosum est, quia non expedita aut iudicata res, sed inpedita et in simili controversia posita exempli loco profertu
Abbreviated transcription (Latin):
in Reguo Reliqui nuc̃ cum desertus ab om̃bus¬
Item uiciosum est quod in aliã ꝑte ac dictum
potens ac factiosus. in cõciont dixĩt. sacius est
un Regibus ꝙ̃ utr malis legibus / Nam et ħ cã.¬

Expanded text:
esertum ab omnibusesertum ab omnibusItem vitiosum est, quod in aliam partem ac dictum potens ac factiosus in contione› dixerit: «Satius est uti regibus, quam uti malis legibus.» Nam et hoc, t
Abbreviated transcription (Latin):
adueosariũ dicit᷑ p̃t ꝯueuire hoc modo mi seri
sunt qui uxores ducũt ac tu duxisti alteram
Item uiciosum est quod uulgarẽ ht̃ deffenfionẽ
hoc modo Iracundia ductus pectam. ant a dolestencia
aut amore / huior̃ eiñ deprecationes si probabinitur
impugne in maxiina pecta delabentur Item uiciosũ
est cum id pro certo suunit᷑ quod non Inter omnes
Eo tu dui quibus est ptãs motus suꝑiõ acq infitoũ
patem Int̾̃ sest ꝯfiliant et ꝯferunt contordiã / nã
ita pro suo iure hoc exemplo usum crespontem
enimis Induxit. õi iam ẽis sane Ranonibus ita
sero acqi ꝑacto negocio dia uidetur hoc modo in
mentom nuthi si uenisset quirites non ꝯmisisset
ut in hñc locũ Resi ueniret Nãd aut ħ. aut ħ.
fecissem. sed me tamen het Racio fugit᷑ ue fefellit¬
Item uitiosum est id quod in apꝑpto delicto depõitũ
est. tamen aliqua leur deffensions Regit᷑ hoc
modo. dum expectabam te omess ftoientissio

Expanded text:
adversarium dicit - potest convenire, hoc modo: Miseri adversarium dicit - potest convenire, hoc modo: Miseri sunt, si uxores ducunt. At tu duxisti alteram.» Item vitiosum est id, quod vulgarem habet defensionem, hoc modo: «Iracundia deductus peccavit aut adulescentia aut amore.» Huiuscemodi enim deprecationes si probabuntur, inpune maxima peccata dilabentur. Item vitiosum est, quom id pro certo sumitur quod inter omnes Ehotu, dii, quibus est potestas motus superum atque inferum, Pacem enim inter sese conciliant, conferunt concordiam. Nam ita pro suo iure hoc exemplo utentem Chrespontem Ennius induxit, quasi iam satis certis rationibus ita sero atque acto negotio dici videtur, hoc modo: «In mentem mihi si venisset, Quiritis, non commisissem, ut in hunc locum res veniret, nam hoc aut hoc fecissem; sed me tum haec ratio fugit.» Item vitiosum est, quom id, quod in aperto delicto positum est, tamen aliqua tegitur defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes
Abbreviated transcription (Latin):
totam uehe mẽtissime xꝓbat arginuẽtatõe. unĩt᷑
mit᷑ studiosi in ꝯfiomanda Racẽe duplici coctusiõe
hoc guodo. Iniuria abpe afficior indigna pat̾
nam si improbũ et̃ crespont̃ exunabas cur
me huic locabas nmptus. Sni est ꝓbus Curtalẽ
in uita Iuintũ cogis Relinquẽ / que hoc modo
ycludunt᷑ ⁊ aut ex g̃xio ꝯuertent᷑. aut ex simplici
parte rephendentur / Ex ꝯtrario hoc medo milla
te indignata afficio Inuroia. Si ꝓlons est. collo¬
cam te. sin Ino prob diu̾ss teliberato ab Incõmodis
ex̃ simplici parie Rephendetur. si ex duplia mlu¬
accucior / illa fuperior. facilior illlã posterior
ad excogitandũ Item uiciosa ꝯfromacio Racionis¬
est cũ ea Re que plad̃ Res signifficat abutint᷑
qm̃ substinet puerũ infantem / Nai het sua
sponte ct̾a figua non hũt. si non c̾ta ꝯͦq simuila
ad augent suspiccõe Item uinũ est uel quãdo
in alnm uel in eum ipsum qui dicit id quod in

Expanded text:
mentissime conprobat argumentationem. Utuntur igitur studiosei in confirmanda ratione duplici conclusione hoc modo: Iniuria abs te adficior indigna, pater; Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Sin est probus, Cur talem invitam invitum cogis linquere? Quae hoc modo concludentur, aut ex contrario convertentur aut ex simplici parte reprehendentur. Ex contrario hoc modo: Nulla te indigna, nata, adficio iniuria. Si probus est, te locavi; sin est inprobus, Divortio te liberabo incommodis. Ex simplici parte reprehendetur, sei ex duplici concluauctior illa superior, facilior haec posterior ad excogitandum. Item vitiosa confirmatio est rationis, cum ea re, quae plures res significat, abutimur quoniam sustinet puerum infantem.» Nam haec sua sponte certa signa non habent: sin cetera quoque similia adaugent suspicionem. Item vitiosum est, quod vel in alium vel ‹in› eum ipsum, qui dicit - quod in
Abbreviated transcription (Latin):
sundinẽ nuz iulyã uemiẽdi neressando fecerit
deinde quereudum est qnomodo uis illa uitari
potuit̾. ac lemari deinde is qui in nectessitudius
causam ꝯferet ex ꝑtus ne fãt quid contra face̾
aut egroguars posset , dende Ruz que susplcoes

Expanded text:
num culpa veniendi necessitudinem fecerit. Deinde quaerendum est quo modo vis illa vitari potuerit ac levari. Deinde ‹is, qui› in necessitudinem causam conferet, expertusne sit, quid contra facere aut excogitare posset. Deinde, num quae suspiciones
Abbreviated transcription (Latin):
seqmi conueniat .uiͫ id quod diligenter ꝑstriptũ¬
ert sit. an id quod ante sit excogitatũ ẜ deinde ea
siñã que ab adueosarus fit excogitara et scyto
acributa cõtep̃uetur et infirmabit᷑ deinde quet᷑
quid ei periclĩ affiunt᷑ si Rad uoluu̾̃ astoibẽ. ant
reppretur. et cania ꝑferetur. quare id scoiptor
se uffit quid stoipfit. et demõseoabit᷑ scorptũ illud
et̃ dilutide. bienter. cõmode. ꝑfecte. cũ Racõe cta¬

Expanded text:
sequi conveniat: utrum id, quod diligenter perscriptusequi conveniat: utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id, quod acute sit excogitatum; deinde ea sententia, quae ab adversariis sit excogitata et scripto adtributa, contemnetur et infirmquid periculi fuerit, si id voluisset adscribere; aut reperietur et causa proferetur, quare id scriptor senserit, quod scripserit; et demonstrabitur scriptum illud esse dilucide, breviter, commode,
Abbreviated transcription (Latin):
natura maliuolos. et maledictos ꝯfixisse dictꝰ
et aliguã quoꝙ ꝯfictã fabulam in adueosarior
afferennt quãd dicamus om̃ib in ore cẽ Ant
uerũ Rumiorẽ ꝓferenus. qui illis aliquid tuopi¬
indinie afferat. tamẽ ei Rumori not non habere¬
fidem dicemꝰ. ideo ꝙ quinis homo possit ꝙ̃mei
mopẽ de quob Rumorẽ ꝓferoe. et ꝯfictã fabulã
dissipare ueruptñ si Rumor uehemẽter ꝓbabilis
est. eo diligencunt omc̃e eius partes ꝓstoutat
simus. Ut cue ꝑuula qͥdem titubatõe aut offẽsacõẽ
qmipedirem᷑. si ad haut racõe ꝓceptois assidintat̃
dissedẽ uidebit᷑. si ascripte dicemus. hus
locis utenuer fecundum narrationẽ. p̾mũ sc̾ptorit¬
stirent ne adutosari id stoiptũ fuisse in lege. ant in¬
cestõ. aut in saplone. aut quolz scoipto quod ad eã
rem pertinebit deinde collacẽs. quid scoiptũ set
quid aduersari se fecisse dicant. quid Indicem

Expanded text:
natura malivolos et maledicos confincxisse dicemus; natura malivolos et maledicos confincxisse dicemus; et aliquam aut fictam fabulam in adversarios adferemus, quam dicamus omnibus in ore esse, aut verum rumorem proferemus, qui illis aliquid turpitudinis adferat, neque tamen ei rumori nos fidem habere dicemus, ideo quod quivis unus homo possit quamvis turpem de quolibet rumorem proferre et confictdissipare. Verumtamen si rumor vehementer probabilis est, eo diligentius omnis eius partis perscrutati sumus, ut ne parvula quidem titubatione aut offensatione impediremur, si ad hanc rationem praeceptionis adsiduitatem dissidere videbitur, si a scripto dicemus, his locis utemur: secundum narrationem primum scscirentne idonee adversarii id scriptum fuisse in lege aut testamento aut stipulatione aut quolibet scripto, quod ad eam rem pertinebit; deinde conlatione, quid scriptum sit, quid adversarii se fecisse dicant, quid iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
argumenta. et signa que Inter se ꝯseusiant
uideri ⁊ Item plus opportẽ signis et argumẽts
ciedi ꝙ̃ testibus. hec tm̃ eo modo expom quo
modo Res ulra fuit gesta / testes co riũpi pesse
uel pretio uel gracia. uel meti uel similacione.
hoc modo si demoustoabiuius. nullã Rẽ eẽ quam
non suspictõib quiiuis possit canuãri deide
unã ꝙ̃q suspitõe epłimãbimus. et dabmius
operã ut ostendamus inchyilomag̃ in noe tãꝙ̃
in aliũ quẽ piã quenres Indignũ faciuꝰ cẽd.¬
sit sane testibus giecturã et suspuctõnã froma¬
menti satis habere / A Ramoribus dicemus. s
necgabimꝰ temẽ famã nasti solere quin subat
aliꝯuid / et si duemus tam̃ non fuisse quare qͥspiã
cõmuinste̾tus et ꝯfincietur / et p̾terea si cer̃ falsi
soleant ẽc̃. arguinẽtabir huc̃ esse uerũ Conta
Rumoiel. et exemplis utent̃ de quibus falsa
fama fuĩt/. et aut Inmulcos nostrrs. aut hor̃es

Expanded text:
argumenta et signa, quae inter se consentiant, argumenta et signa, quae inter se consentiant, ortere. Item plus oportere signis et argumentis credi quam testibus: haec enim eo modo exponi, quo modo re vera sint gesta; testes corrumpi posse vel pretio vel gratia vel metu vel simultate.  dicemus hoc modo: si demonstrabimus nullam rem esse, quam non suspicionibus quivis possit criminari; deinde unam quamque suspicionem extenuabimus et dabimus operam, ut ostendamus nihilo magis in nos eam quam in alium quempiam convenire; indignum facinus esse sine testibus coniecturam et suspicionem firmamenti satis habere. CAPUT 12 A rumoribus dicemus: si negabimus temere famam nasci solere, quin supsit aliquid; et si dicemus causam non fuisse, quare quispiam confingeret et eminisceretur; et praeterea, si ceteri falsi soleant esse, argumentabimur hunc esrumores, et exemplis utemur, de quibus falsa fama fuerit; et aut iniquos nostros aut homines
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus. cũ de mõstrabuꝰ maiores. ueri Inuemẽdi
causa. tormenpo et cuitiatu uoluisse queri. et
sũmo dolore hoieẽ cogi. ut quicquid stiãt dicãt᷑
argumentãdo husdẽ uns quibus om̃ĩs ꝯrectura
tractat᷑ trahemus ad uerissinilem suspicõe Idlq
hoc in testimoniis face̾ opportebit Contia qͥues
hoc modo dicenus. primo maiores uoluisse c̃is
in Rebus Interpom qͦnes. tum que uere dicerẽtur¬
hoc modo/ quo in loco quid posuũ fit. et si quid el̃t̾
simale quod uideri: aut aliquo sum li signo ꝓcipi
posset/ deinde dolori credi non opporte̾. ꝙ alius
alio Recencior sit an dolore. ꝙ ingemosior ad
ꝯmuistendũ. quod demq sepe stire. aut suspicar
possit. quesitor uelit audire. quod tũ dixit
Intellugat sibi finẽ doloris futurũ I het disputatõ
quas ante ex posiumꝰ. face̾ opoitebit / Ab argu¬
mentꝭ. et signis. et ceteris locis qͥb auget᷑
sufpicto dice̾ hoc modo guert. cũ multa ꝯcurrãt

Expanded text:
dicemus: cum demonstrabimus maiores veri inveniendi causa tormentis et cruciatu voluisse quaeri et summo dolore homines cogi, ut quicquid sciant dicant; argumentando isdem viis, quibus omnis coniectura tractatur, trahemus ad veri similem suspicionem; idemque hoc in testimoniis facere oportebit. Contra quaestiones hoc modo dicemus: primum maiores voluisse certis in rebus interponi quaesthoc modo: Quo in loco quid positum sit, et si quid esset simile, quod videri  aut aliquo simili signo percipi posset; deinde dolori credi non oportere, quod alius alio recentior sit in dolore, quod ingeniosior ad eminiscendum, quod denique saepe scire aut suspicari possit, quid quaesitor velit audire; quod cum dixerit, intellegat sibi finem doloris futurum. Haec disputatio quas ante exposuimus, facere oportebit. CAPUT 11 Ab argumentis et signis et ceteris locis, quibus augetur suspicio, dicere hoc modo convenit: Cum multa concurrant
Abbreviated transcription (Latin):
suãs trahi possit. hoc modo tractandũ est / pͥmũ
fit ne ambignũ quereudũ est deinde quomõ
stripiũ est. si id quod adueosaoi inteo pretant᷑¬
striytor fieor noluisset ostendendũ est / denide id
quod uos inter pretaremur. et fieri posse. et
houeste. et Rece. lege. mort. natura. bouo et eguo.
uet dẽ ambigue scriptũ. cũ Intelligatur. utia sia
uera fit / Suunt qui a obitient᷑ ad haut tansã tiactadã
uehemẽter ꝑtinere cognicõe amphibologitaꝵ ieam
que a dialeticis ꝓfertur / Nos u̾o̾ arbitianuuor non
modo quid̃ nullo adminie̾to et̃. sed potius maxinuo
Interpretari Itaq et aliem simonis molerto Int̾¬
pellatores. et stripti. tum odiosi tum obsturi. Int̾¬
pretes fut̾. et dum cante et expedite loqui uolunt
infantissum reꝑiunt᷑. Ita dnm metuñt in dice̾do
ne quid ambignũ dicat. nomẽ suũ ꝓñcare
non possunt . uerũ hoꝵ putrilee oppinones

Expanded text:
sententias trahi possit, hoc modo tractandum est: primum, sententias trahi possit, hoc modo tractandum est: primum, sitne ambiguum, quaerendumst; deinde, quomodo scriptum esset, si id, quod adversarii interpretantuscriptor fieri voluisset, ostendendum est; deinde id, quod nos interpretemur, et fieri posse, et honeste recte lege more natura bono et aequo rario; nec esse ambigue scriptum, cum intellegatur, utra sententia vera sit. Sunt, qui arbitrentur ad hanc causam tractandam vehementer quae a dialecticis profertur. Nos uero arbitramur non modo nullo adiumento esse sed potius maximo issunt interpretari. Itaque et alieni sermonis molesti interpellatores et scripti, tum odiosi, tum obscuri interpretes sunt, et dum caute et expedite loqui uolunt, infantissimi reperiuntur. Ita dum metuunt in dicendo ne quid ambiguum dicant, nomen suum pronuntiare non possunt. Verum horum pueriles opiniones
Abbreviated transcription (Latin):
aut non cõstare cũ suꝑiorib et inferiorib seũttais.
ant cũ Iure cũ. aut cũ alus legib cõib. aut
cum reb indicatis dissentire / deiide exemploꝵ
a uoluntate. et q̃ septum indicatoꝵ enumã cõne
Deinde le gum et scipłonum brenit̾ ꝯceptaꝵ/. in
quibus Inctelligat᷑ stoipto ꝵ uolintas et expoĩcio
lotus cort̾ contia eum qui scriptum recitet et
stoiptoris uoluntatẽ non Inter pͥcet᷑ / Cũ dne
leges dissenfiant. ut altã inbeat altd uetet. an
ita ut altã cogat. altu̾d ꝑ nuctat Infroma eñi euit
deffensio enns qui megabit se feasse quod cog̾et᷑.
Item illa desfensio tenus est cũ ostendit᷑ id
factum cẽ quod ea lex sanctiat cui legi abrogatũ
aut derogatum sit id quod posteriore leg
sanctitũ ere fit ẽẽ neglecũ Tum hec erunt
ꝯfiderata. satis arr̃e legis I expõicõe Recitacione¬
collandatõe utenuor deinde õie legis euodabimꝰ
uoliuitatẽ. et eã trahemꝰ adarce canse comodum

Expanded text:
 superioribus et inferioribus sententiis; aut cum iure communi aut cum aliis legibus communibus aut cum rebus iudicatis dissentire. Deinde exemplorum a voluntate et contra scriptum iudicatorum enumeratione, deinde legum aut stipulationum breviter exscriptarum, in quibus intellegatur scriptorum voluntas, et  expositione. Locus communis contra eum, qui scriptum recitet et scriptoris voluntatem non interpretetur. CAPUT 15leges ita dissentiant, ut altera iubeat, altera vetet, an ita, ut altera cogat, altera permittat. Infirma enim erit eius defensio, qui negabit se fecisse, quod cogeretur, Item illa defensio tenuis est, cum ostenditur id factum esse, quod ea lex sanciat, cui legi obrogatum aut derogatum sit; id, quod posteriore lege sanctum sit, esse neclectum. Cum haec erunt considerata, statim nostrae legis exposiconlaudatione utemur. Deinde contrariae legis enodabimus voluntatem et eam trahemus ad nostrae causae commodum.
Abbreviated transcription (Latin):
porio cupiditates Infunte sut̃ ⁊ iuruoderate
hee parint auariciã. anaricia porro hoiẽs ad
quodl maleficiũ ipellit. ergo a narica Indua
adu̾faerni noĩ hoc in se facinus admiserunt / hic
id quod exxtieniũ dictũ est satis fiit exxouere
ne eñi et cetos inutenuir poetas quib hoc modo
loqui cocessum est ut̃ ne in nemore pellio secrib
fe cese cecidissent abrene ad terrã trabeo. ne
delecti uroi petebant. Illam pellẽ Inamatã
arietis colchis Imperio Regis pellie. ꝙ dolum.
nã nũꝙͣ eramedea errans domo efferret
pedem . Nam hic satis erat dice̾ si hoc modo
quod satis eẽt curaret pocta dit̾e̾. ut̃ ne in ea

Expanded text:
itates infinitae, inmoderatae sunt. Haec pariunt ‹avaritiam.› Avaritia porro hominem ad quod vis maleficium impellit. Ergo avaritia inducti adversarii nostri hoc in se facinus admiserunt.» Hic id, quod extremum dictum est, satis fuit exponere, ne Ennium et ceteros poetas imitemur, quibus hoc modo loqui concessum est: Utinam ne i/ caesae cecidissent abiegnae ad terram trabes, / neudilecti uiri / petebant illam pellem inauratam arietis Colchis, imperio regis Peliae, per dolum: Nam numquam ‹era› errans mea ‹domo› efferret pedem. Nam hic satis erat dicere, si id modo, quod satis esset, curarent poetae: Utinam ne
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo / ner nemo pt̃ uno afpoectu. neq
p̾teriens. Incidere in amorẽ. nam cum nõ nemo
deuemit in amorem uno aspectu. nz p̾ceriens¬
/et cum ille memut dixit̾ omĩo maul differt Raro id
fieni. dum modo aliquãdo fien aut posse fien inrl¬
ligattur. ¶ item uiciosa ex posicio est cum omẽs
ree ostendimnus nos collegisse. et aliquã R̃ ydontã

Expanded text:
hoc modo: «Nemo potest uno aspectu neque hoc modo: «Nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere.» Nam cum nonnemo devenerit in amorem uno aspectu, et cum ille neminem dixerit, omnino nihil differt raro id fieri, dummodo aliquando fieri aut posse modo fieri intellegatur. Item vitiosa expositio est, cum omnes res ostendemus nos collegisse et aliquam rem idoneam
Abbreviated transcription (Latin):
que Rep̾hentione ꝯfutari ꝯnemat. que uo̾
tante ꝯtep̃m acq uitan sine rephencione. si
excemplum subrecero Intellige̾ dilucide poteris
hec cognicõ uiciosaꝵ arginultatõnũ. Duplicem
utilitatem affert. nam et uictare in argumẽtatõe
uiciũ admonebit. et ab abiis non uicatũ cõmode
Repͥliendere docebit. Qũ ig̃ ostendinus ꝑfectã
et plenã argnmẽtationẽ ex ꝯm̃ꝙ partib ꝯstare
in una quaq parte arghimẽtationis que uicia
uitanda funt ꝯẜ. de̾mus. ut et ip̃i ab ipis uicus
Recedere. ac aduersarioꝵ argumentatiões hac
p̾teptõẽ in om̃ib top̾tare. et ab aliqua ꝑte labefacẽ¬
exponat / omẽs qui in pauꝑtate funt malunt
malesino cõparire̾ dnicias. ꝙ officio pauꝑtat̃
tulreri  Si quis hoc modo expofuit̾ arguneiⁿᵘᵉᵒ
ui non curet querẽ qualis Racio. aut Racionis
⁊fromanus sit ipam facilem Rep̾hendemius
exposicionem : cum ostenidemꝰ id quod in aliquo
est: cum id quod raro fit fieri om̃no negatur

Expanded text:
quae reprehensione confutari conveniat, quae tacite contemni atque vitari sine reprehensione, nis›i exempla subiecero, intellegere dilucide non poteris. Haec cognitio vitiosarum argumentationum duplicem utilitatem adferet. Nam et vitare in argumentatione vitium admonebit et ab aliis non vitatum commode reprehendere docebit. Quoniam igitur ostendimus perfectam et plenam argumentationem ex quinque partibus constare, in una quaque parte argumentationis quae vitia vitanda sunt consideremus, ut et ipsi ab his vitiis recedere, et adversariorum argumentationes hac praeceptione in omnibexponat: «Omnes, qui in paupertate sunt, malunt maleficio parare divitias, quam officio paupertatem tueri.» Si qui hoc modo exposuerit argumentationem, ut non curet quaerere, qualis ratio aut rationis confirmatio sit, ipsam facile reprehendemus expositionem, cum ostendemus, id, quod in aliquo est, cum id, quod raro fit, fieri omnino negatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uel ꝓpter inforuntarõ. uel ꝓpter uauitatẽ IIn frrma
Racio est que non nectĩo ostendat ita cẽ ꝓp̃ad¬
modũ expoitum est. ut apud plantũ. anuicũ
castigare ob noxam meritã in mane , est facuius
uerum in etate utile et conducibile / hec exposicio
est uideamns que Racio afferatur. Cnam ego
eo quod ap̃e facturus erat. non ex eo quod fien
ꝯueuit utile quid sit Ranocinatur uana Racio
ert que ex fabia causa cõstat hoc modo / Amor
fugiendus non est: nam e eo ui̾ssima nastit

Expanded text:
rma ratio est, quae non necessario ostendit ita esse, quemadmodum expositum est, velut apud Plautum: Amicum castigare ob meritam noxiam Inmune est facinus, verum in aetate utile Et conducibile. Haec expositio est. Videamus, quae ratio adferatur: nam ego eo, quod ipse facturus est, non ex eo, quod fieri convenit, utile quid sit, ratiocinatur. Vana ratio est, quae ex falsa causa constat, hoc modo: «Amor fugiendus non est: nam ex eo verissima nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
amplifficanẽ et ennuia̾itõe pat̃oꝵ / het cansa
indicialis fieri aion pot̃̾. ut an libro prnio
ostendimus sed qm̃ pt̃ uel ad stenatũ uelad
ꝯsalud uemire non uisa est suypedenda / Cum
a nobis cruuẽ Remone̾ uolimue. aut an Rem.
ant in hoĩe nõd peci ca conferemus Si
cã in horẽ confertur. querẽdũ Rold eut
is an quẽ tã ꝯfertur / et quo nã modo. houeste
aut sine ꝑiculo potuit̾ obsiest se maxiẽ ita sre
ruz ea Re ꝯcidi Reo ꝯuemat ꝙx alieno Inductu
fent deunide in yrecturalẽ trahetur ꝯnesiã
et edisseretur un ꝯsulto factũ sit / Si cãd i
rẽ quãdã ꝯfetur et hor eade fere et oiã q̃ de
nec̃itudine prepiuus ꝯsideũda eount.
in satis ostendisse uidenuer. quibus arguiũe¬
tationib in uno quoq gene̾ cãẽ Indicialis
uti connemret / ꝯsequens uidet᷑ ut doceanus ꝙ ad¬
modum apat̃ argumẽtatore ornate et absolute
tracdare possimue ⁊ nan fare non difficile est¬

Expanded text:
amplificatione et enumeratione peccatorum. Haec causa iudicialis fieri non potest, ut in libro primo ostendimus, sed, quod potest vel ad senatum vel ad consilium venire, non visa est supersedenda. Cum ab nobis crimen removere volemus, aut in rem aut in hominem nostri peccati causam conferemus. Si causa in hominem conferetur, quaerendum erit is, in quem causa conferetur: et, quone modo aut honeste aut sine periculo potuerit obsisti; si maxime ita sit, num ea re concedi reo conveniat, quod alieno inductu fecerit. Deinde in coniecturalem trahetur controversiam et edisseretur, num consulto factum sit. Si causa in rem quandam conferetur, et haec eadem fere et omnia, quae de necessitudine pr satis ostendisse videamur, quibus argumentationibus in uno quoque genere causae iudicialis uti conveniret, consequi videtur, ut doceamus, quemadmodum ipsas argumentationes ornate et absolute tractare possimus. Nam fere non difficile i
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑.⁊ quid potissimũ hoc medo ut so anbal ysubet
eum ex ytalia cartaginẽ arcestit᷑. an in ytalia
Remaneat. an domũ Redeat. an egiptũ ꝓfectus
ortupet alexandoiã. Item delibationes partim ip̃s
ꝓpt̾ se esutande funt ut si delibet̃ cenatus captũt¬
ab hostibus Redimat an non. ꝑtim ꝓpt̾ aliquam
ex̃neam cansam uerit in deliterationẽ ⁊ ꝯfultacõe
ut si deliberet cenatus bello ytalico soluat ne¬

Expanded text:
videatur. Quid potissimum, hoc pacto: ut si Hannibal consultet, quom ex Italia Kartaginem arcessatur, an in Italia remaneat, an domum redeat, an in Aegyptum profectus occupet Alexandriam. Item deliberationes partim ipsae propter se consultandae sunt, ut si deliberet senatus, captivab hostibus redimat, an non; partim propter aliquam extraneam causam veniunt in deliberationem et consultationem, ut si deliberet senatus
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ in om̃ib Rebus spectare conuenne que
cõfulto facta non sunt in cis frandẽ eẽ non
pectasse. neqz id npondent̾ neq fortutu. aut
noctio feaisse dicimus et tñ ignosa nobis
posiulabimus. hic iguostendi Racio quei exhuis
locis. si plura aut maiora efficia ꝙ̃ maleficia
uidebunt᷑ ꝯstare / Si qua uirtus aut nobilitas
exit i es qui supplicabit / si qua spesz euit usu
futurũ. si fine supplicio deffeffent discesserit.
si ille supplex mausuetus. et nuiscoicors in
pta̾teb ostendetui fuisse / siea que pectauit nõ
odio. neq condelitate. sed offino eti Recto studio
cõmotus fecit se tali decaupa alus quoq ignotũ
est se auchil parulo ab es peritali nobi s
fururũ uidebitur. s. eum missũ fec̾iuiꝰ se nuilla

Expanded text:
tatem in omnibus rebus spectari convenire; quae consulto facta non sint, an ea fraudei esse non peccasse neque id inprudentes, aut fortuito aut necessario fecisse dicemus: et tamen ignosci nobis postulabimus. Hic ignoscendi ratio quaeritur ex his locis: si plura aut maiora officia quam maleficia videbuntur constare; si qua virtus aut nobilitas erit in eo, qui supplicabit; si qua spes erit usui futurum, ‹si› sine supplicio discesserit; si ipse ille supplex mansuetus et misericors in potestatibus ostendetur fuisse; si ea, quae peccavit, non odio neque crudelitate, sed officio et recto studio commotus fecit; si tali de causa aliis quoque ignotum est; si nihil ab eo periculi nobis futuru
Abbreviated transcription (Latin):
modo utilis est sapiencia ꝓpt̾ea ꝙ qui sapientꝭ
aaintos he̾re / habet eñ cum quibus Iocari possit
nam in einsmodi Racionib non unu̾sali meq
absolita sed extenuata racer̃ expoicõ ꝯfertur
Item Infirma Racio est que alni exposiciom p̃t
actomodari. ut patumꝰ facit. qui tandem affert

Expanded text:
 qui sapientes veros habere: habeas enim quibuscum iocari possis.» Nam in huiusmodi rationibus non universa neque absoluta, sed extenuata ‹ratione expositio confirmatur. Item infirma› ratio est, quae vel alii expositioni potest adcommodari, ut facit Pacuvius, qui eandem adfert
Abbreviated transcription (Latin):
ante ferri. deinde cum factum Indiaũ non set
de illo toimiẽ quod in alium cranfferturr opporteat¬
nc de ea ls Indiciũ fieri. que Res in iudicũ non
deuent̾. Cotusi coĩs actusatoris. q̃ eũ qui plus
censeat uim ꝙ̃ Iudicia ualere opporte̾ et ab alu̾saris
ꝓtũctabitur actusitor quod futurũ sit siidem
ceu̾i faciãt. ut de Indempnitatis supplina suãt
prd eos idem fecisse dicat. quid se iỹe aaufator
idem face̾ uoluisset/ deffenor eoꝵ põi aictiontarẽ
proferet / In quoe couuẽ trauffertur. Rem. locũ. tp̃ꝰ.
ante oaloi poutt. ut hir qui audinĩt existiment
aut non posse aut Iuutile fuissec tom in Indiciũ¬

Expanded text:
ium non sit de illo crimine, quod in alium transferatur, oporteatne de ea re iudicium fieri, quae res in iudicium non devenerit. Locus communis accusatoris contra eum, qui plus censeat vim quam iudicia valere oportere. Et ab adversariis percontabitur accusator, quid futurum sit, si idem ceteri faciant, ut de indemnatis supplicia sumant, quod eos idem fecisse dicant. Quid, si ipse accusator idem facere voluisset? Defensor eorum peccati atrocitatem proferet, in quos crimen transferet; rem, locum, tempus ante oculos ponet, ut ii, qui audient, existiment, aut non potuisse aut non inutile fuisse rem in iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
tractatie. accusator cor loco utet᷑ in eum q̃ Inutile
et simul queret ab actusitoribus. et ab Iudicibus
ipsis quid factuui essent si in eoloco fuissent. et
epũt̃. locũ. Rẽ. delibãcionẽ fuã pouet aute octłos
¶Tuauslacio conius est cũ ab Reo fata caufa in

Expanded text:
tractatis accusator utetur loco communi in eum, qui inutile ‹et› simul quaerat ab accusatoribus, ab iudicibus ipsis, quid facturi essent, si in eo loco fuissent; et tempus, locum, rem, deliberationem suam ponet ante oculos. Translatio criminis est, cum ab reo
Abbreviated transcription (Latin):
iõq quo sagxum impellit᷑ fors es cade̾ fortimã
antinuãt / cetam obeam Rem eẽ iterant qr nichil
ceruat quo se applicet Infanam aut̃ ẽt aiunt.
quia atrox . incerta. instabilis q sit brutam.
pħy. qui contra fortunã negant ullã nuseriãd¬
Regi oniã. id magis uerissimile ẽẽ aniut q¬

Expanded text:
Id quo saxum inpulerit Fors, eo cadere Fortunam autumant. Caecam ob eam rem esse iterant, quia nihil cernat, quo sese adplicet; Insanam autem ‹esse› aiunt, quia atrox, incerta instabilisque sit; Brutam, ii philosophi, qui contra Fortunam negant Ullam miseraautumant. Id magis veri simile e
Abbreviated transcription (Latin):
cõstat quod ad ueritatem et ualiatẽ cõe uidentur
pertuere. quod genus. ut maior an .lx. et cui
morbus causa est cognitorẽ det. ex eo nonũ Ius
cõstitur cõuenit. ex eprẽ. et ex hoit̃ dignitate
Ex pacto Ins est. si quid iut̾ s⁊ pepigerunt. si
quid int̾ aliquos cõnent. / pacta sunt que legib
obsernanda funt. hoc modo. Rem ubi pangunt
oromi. non paugunt an comacio aut in foro ante
meridiem cam̃ conicito./ Sunt Itam pacta que
sie legibus obseruantur ex cõuentu. que Iure
poestare dicuntur. hus igit᷑ partibus Inuriã
de mõstrari. Int cõfromari cr̃ntint. id q in abso
se fecisse. aut id quod dicat actusator. oportuisse
fieri. pͥmiũ queri queut̃ ut ᵘ funit̾ utilius ex
conteusiont. hoc est uoͫ uenustuas. facluis. condu¬
cibalius. Deiide opportebit queri ip̃m ne opportuĩt
indicare. ucᵘᵐ fuit̾ utiluis. an alioꝵ fuit uulins
scatuendi potestas.  deiide interponetur ab
actusatore sistiro ex/ ꝯstitutõẽ greaturali. quare

Expanded text:
constat, quod ad veritatem ‹et utilitatem› communem videtur pertinere, quod genus ut maior annis LX et cui morbus causa est, cognitorem det. Ex eo vel novum ius constitui convenit ex tempore et ex hominis dignitate. Ex pacto ius est, si quid inter se pepigerunt, si quid inter quos convenit. Pacta sunt, quae legibus observanda sunt, hoc modo: Rem ubi pagunt, ‹orato; ni pagunt,› in comitio aut in foro ante meridiem causam coicito. Sunt item pacta, quae sine legibus observantur ex convento quae iure praestare dicuntur. His igitur partibus iniuriam demonstrari, ius confirmari convenit, id quod in absolse fecisse, an id, quod accusator dicat oportuisse fieri, primum quaeri conveniet, utrum fuerit utilius ex contentione, hoc est, utrum honestius, facilius, conducibilius. Deinde oportebit quaeri, ipsumne oportuerit iudicare, utrum fuerit utilius an aliorum fuerit utilius statuendi potestas. Deinde interponetur ab accusatore ‹suspicio ex constitutione› coniecturali, qua
Abbreviated transcription (Latin):
horrestas. mõ fuit Rexi. modo factus est
gᵒ id fluctu. nõ feruna soite aut fortuna chagi
nam hic patimeꝰ Infioma Ratione uictur: cum
idem dicit quod in exceptione est dictũ.Ihoc
modo magno malo est om̃ib auarina idcto

Expanded text:
fuit rex, factust go id factum, hau Forte aut Fortuna optigit. Nam hic Pacuvius infirma ratione utitur, cum idem dicit, quod in expositione dictum est, hoc modo: «Magno malo est hominibus avaritia, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliũ nenũe potuisse perfici̾ nsi ad uersariũ
aut eum ipsum alus Ratõib non potuisse. aut non
eque cõmode potuisse. aut effugisse alẽ Rationesz
cõmodoꝵ ꝓpter cupiditatem / hoc loco deffensor
de mõstiet opportet. aut alus quoq bouo fuisse. Aut
aliosi quoq id quod apse insmulat̃ face̾ potuisse
Dignũ est per quod ostendit᷑ y donea ꝑficienda
facultas esse quifita. id dindit᷑ in partes sex.
lotum. tpuid. spatum. ectafionẽ spem ꝑsiciende¬
spem celandi / Iocus queritur celebris an descitus
semper desertus / antũc cum id factũ sit. fuit in eo
loco sollicitudo. si eoit sacer an profanns. publicus
an sp̃uatus fuit̾. cuiusmodi loci actingant. Ninqͥs
est passus perspertus. et exanditue cẽ possit / hor
quid ⁊eo quid acusatori ꝯuemiãt. ꝓstribe non
grauarenur ansi facile quis causa pefita posset
Indicare Inic̾ia cm̃ Inue̾tionis ab acte debent

Expanded text:
aut alium neminem potuisse perficere nisi adversarium; aut alium neminem potuisse perficere nisi adversarium; aut eum ipsum aliis rationibus aut non potuisse aut non aeque commode potuisse aut eum fugisse alias rationes commodiores propter cupiditatem. Hoc loco defensor demonstret oportet aut aliis quoque bono fuisse, aut alios quoque id, quod ipse insimuletur, facere potuisse. Signum est, per quod ostenditur idonea perficiendi facultas esse quaesita. Id dividitur in partes sex: locum, tempus, spatium, occasionem, ‹spem› perficiendspem celandi. CAPUT 7 Locus quaeritur, celebris an desertus, semper desertus an tum, cum id factum sit, ‹fuerit› in eo loco solitudo, sacer an profanus, publicus an privatus fuerit; cuiusmodi loci adtingant, num, qui est passus, perspectus, exauditus esse possit. Horum quid reo, quid accusatori conveniat, perscribere non gravaremur, nisi facile quivis causa posita posset iudicare. Initia enim inventionis ab arte debent