comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum semel insiluis imo destirpe recisum
Matre caret. posuitq comas & brachia ferro.
Olimarbos nunc artificis manus aere decoro
Inclusit patribusq dedit gestare latinis.¬
Talibus in terse firmabant foedera dictis
Conspectu in medio procerum tumrite sacratas
Inflammam uigulant pecudes & uiscera uiuis
Eripiunt cumulantq oneratis lancibus aras.
Atuero rutulis imparea pugna uideri
Iam dudum & uario misceri pectora motu.
Tum magis ut propius cernunt non uirib ȩquis
Adiuuat ingressu tacito progressus ad aram
Suppliciter uenerans dimisso lumine turnus
Pubentesq gene & uiuenaleͥ in copore pallor.
Quem simul aiuturna soror crebrescere uidit
Si ermonem. et uulgi uariare labantia corda
In medias acies formam ad simulata camerti
C ui genus a proauis ingens elarumq paternȩ
Nomen erat uirtutis & ipse acerrimus arnus
In medias dat sese acies haud nescia rerum
Rumcresq serit uarios actalia fatur.

Expanded text:
cum semel in silvis imo de stirpe recisum cum semel in silvis imo de stirpe recisum matre caret posuitque comas et bracchia ferro, olim arbos, nunc artificis manus aere decoro inclusit patribusque dedit gestare LatinisTalibus inter se firmabant foedera dictis conspectu in medio procerum. Tum rite sacratas in flammam iugulant pecudes et viscera vivis eripiunt cumulantque oneratis lancibus aras. At vero Rutulis inpar ea pugna videri iamdudum et vario misceri pectora motu; tum magis, ut propius cernunt non viribus aequis. Adiuvat incessu tacito progressus et aram suppliciter venerans demisso lumine Turnus tabentesque genae et iuvenali in corpore pallor. Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit sermonem et volgi variare labantia corda, in medias acies, formam adsimulata Camerti, cui genus a proavis ingens clarumque paternae nomen erat virtutis, et ipse acerrimus armis, in medias dat sese acies haud nescia rerum rumoresque serit varios ac talia fatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Ut potius reora. potius di numine firment
Non ego nec teucris italos parere iubebo
Nec mihi regna peto. paribus se legibus ambȩ
I nuicte gentes aeterna in foedera mittant.
Sacra deosq dabo. socerarma latinus habeto
I mperium solemne socer. mihi moenia teucri
Constituent. urbiq dabit lauinia nomen.
S ic prior aencas sequitur tum deinde latinus fitrit¬
Suspiciens caclum. tenditq ad sidera dextram:
N aec eadem aenca terram mare. sidera. iuro turea¬
Latonȩq genus diplex ianumq. bifrontem utudi¬
U imq deum infernam & durisacraria ditis. p̃li¬
Audiat haec genitor qui foedera fulmine sancit
Tango aras. medios ignis & numina testor.
N ullã dies pacem hanc italis nec foederarumpet
Quores cumq cadent. nec meuis ulla uolentem
Auertet non sitellurem effundat inundas
Diluuio miscens caelumue intartara soluat.
Ut sceptrum hoc dextra sceptrum namforte gerebat
N umquã fronde leui fundet uirgultanecũbras

Expanded text:
ut potius reor et potius di numine firment, ut potius reor et potius di numine firment, non ego nec Teucris Italos parere iubebo nec mihi regna peto: paribus se legibus ambae invictae gentes aeterna in foedera mittant. Sacra deosque dabo; socer arma Latinus habeto, imperium sollemne socer; mihi moenia Teucri constituent, urbique dabit Lavinia nomen. Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus suspiciens caelum tenditque ad sidera dextram: Haec eadem, Aenea, terram mare sidera iuro Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem vimque deum infernam et duri sacraria Ditis; audiat haec genitor, qui foedera fulmine sancit. Tango aras, medios ignis et numina testor: nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet, quo res cumque cadent; nec me vis ulla volentem avertet, non, si tellurem effundat in undas diluvio miscens caelumque in Tartara solvat; ut sceptrum hoc dextra sceptrum nam forte gerebat numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras,
Abbreviated transcription (Latin):
Sidereo flagrans clipeo & celestibus armis
Et iuxta ascanius magnę spes altera romȩ
Procedunt caftris. puraq in ueste sicerdos
Setigeri foctum suis intonsamq bidentem
Attulit. admo uitq pecus flagrantibus aris.
Illi ad surgentem conuersi lumina solem
G ant fruges manibus salsas & tempora ferro
Summa notant pecudum. paterisq altiria libant.
Tum pius a eneas stricto sic ense precatur.
E sto nunc sol testis & hec mihi terra uocanti
Quam ꝓpter tantos potui ꝑferre labores.
Et pater omni potens & tu saturnia iuno
Iam melior iam diua precor tuq inclite mauors
Cuncta tuo quȩ bella pater sub numine torques.
Fontesq fluuiosq uoco. queq ȩtheris alti
Relligio & quę ceruleo sunt numina ponto.
Cesserit ausonio si fors uictoria turno
Conuenit euandri uictos discedere ad urbem
Ceda iulus agris. nec postarma ulla rebelles
Aeneade referent. ferro uehec regna lacessent.
S in nostrͤ adnuerit nobis uictoria martem

Expanded text:
sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, et iuxta Ascanius, magnae spes altera Romae, procedunt castris, puraque in veste sacerdos saetigeri fetum suis intonsamque bidentem adtulit admovitque pecus flagrantibus aris. Illi ad surgentem conversi lumina solem dant fruges manibus salsas et tempora ferro summa notant pecudum paterisque altaria libant. Tum pius Aeneas stricto sic ense precatur: Esto nunc Sol testis et haec mihi Terra vocanti, quam propter tantos potui perferre labores, et pater omnipotens et tu Saturnia coniunx, iam melior, iam, diva, precor, tuque inclute Mavors, cuncta tuo qui bella, pater, sub numine torques; fontisque fluviosque voco, quaeque aetheris alti religio et quae caeruleo sunt numina ponto: cesserit Ausonio si fors victoria Turno, convenit Evandri victos discedere ad urbem, cedet Iulus agris, nec post arma ulla rebelles Aeneadae referent ferrove haec regna lacessent, sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem
Abbreviated transcription (Latin):
Disce tuum neme incuses uiturna dolorem.
Qua uisa est fortuna pati parcęq sinebant
Cedereres. latio turnum & tua moenia texi.
N unc iuuenem imparibus uideo concurrere fatis.
Parcarumq dies &uis inimica propinquat
Nonpugnam aspicere hanc oculis non foedera possum.
Tu progermano siquid prȩsentius audes.
Perge decet forsan miseros meliora sequantur¬
U ix ea cumlacrimas oculis uiturna profudit.
Terq quateri manu pectus ꝑcussit honestum.
Non lacrimis hoc tempus ait saturnia iuno.
Ac celera & fratrem siquis modus eripe morti.
Aut tubella cie conceptumq excute foedus
Auctor ego audendi. sic exhortata reliquit
Incertam & tristi turbatam uulnere mentis.
Interea reges ingenti mole. latinus
Quadruugo uehitur currii cui tempora circum
Aurati bissex radi fulgentia cingunt
Solis aui specimen: bigis it turnus in albis
Bina manu lato crispans hastilia ferro
H inc pater aenras romanȩ stirpis origo

Expanded text:
disce tuum, ne me incuses, Iuturna, dolorem. disce tuum, ne me incuses, Iuturna, dolorem. Qua visa est Fortuna pati Parcaeque sinebant cedere res Latio, Turnum et tua moenia texi: nunc iuvenem imparibus video concurrere fatis, Parcarumque dies et vis inimica propinquat. Non pugnam aspicere hanc oculis, non foedera possum. Tu pro germano siquid praesentius audes, perge: decet. Forsan miseros meliora sequentur. Vix ea, cum lacrimas oculis Iuturna profudit terque quaterque manu pectus percussit honestum. Non lacrumis hoc tempus, ait Saturnia Iuno: Adcelera et fratrem, siquis modus, eripe morti, aut tu bella cie conceptumque excute foedus: auctor ego audendi. Sic exhortata reliquit incertam et tristi turbatam volnere mentis. Interea reges, ingenti mole Latinus quadriiugo vehitur curru, cui tempora circum aurati bis sex radii fulgentia cingunt, Solis avi specimen; bigis it Turnus in albis, bina manu lato crispans hastilia ferro; hinc pater Aeneas, Romanae stirpis origo,
Abbreviated transcription (Latin):
Pugna uoc&. nec non medus in milibus ipsi
Ductores auro uolitaint ostroq decori.
Et genus assarici mnestheus & fortis asylas.
Et messapus equum domitor neptunia ples
Etq. dato signo spatia insua quisq recessit
Diffigunt tellure hastas. & scuta reclinant
T um studio effusȩ matres & uulgus inermum
Inualidiq senes turris & tecta domorum
Obsedere. alii portis sublimibus adstant.
At iuno exsummo qui nunc albanus habetur
Tum neq nomen erat neq honos aut gloria monti
Prospiciens tumulo. campum spectabat & ambas
Laurentum troumq acies urbemq latini.
Extimplo turni sic est ad fata sororem.
Diua deam. stagnis quȩ fluminibusq sonoris
Praesidet. hunc illi rex aetheris altus honorem
Iuppiter arrepta ꝓuirginitate sacrauit.
N ympha decus fluuiorum animo gratissima nostro.
Scis ut te cunctis unam quȩcumq latine
Magnanimi iouis ingratum ascendere cubile
Practulerim. caeliq libens in parte locarim.

Expanded text:
pugna vocet; nec non mediis in milibus ipsi pugna vocet; nec non mediis in milibus ipsi ductores auro volitant ostroque decori, et genus Assaraci Mnestheus et fortis Asilas et Messapus equum domitor, Neptunia proles. Utque dato signo spatia in sua quisque recessit, defigunt tellure hastas et scuta reclinant. Tum studio effusae matres et volgus inermum invalidique senes turris ac tecta domorum obsedere, alii portis sublimibus adstant. At Iuno e summo, qui nunc Albanus habetur, tum neque nomen erat nec honos aut gloria monti, prospiciens tumulo campum aspectabat et ambas Laurentum Troumque acies urbemque Latini. Extemplo Turni sic est adfata sororem diva deam, stagnis quae fluminibusque sonoris praesidet hunc illi rex aetheris altus honorem Iuppiter erepta pro virginitate sacravit: Nympha, decus fluviorum, animo gratissima nostro, scis ut te cunctis unam, quaecumque Latinae magnanimi Iovis ingratum ascendere cubile, praetulerim caelique lubens in parte locarim:
Abbreviated transcription (Latin):
Terrificosciet. atq irasci in cornua temptat.
Arboris innitus trunco uentosq lacessit
Ictibus. aut sparsa ad pugnam pludit harena.
Nec minus interea maternis seuus in armis
A eneas acuit martem. & se suscitat ira
Oblato gaudens componi foedere bellum.
Tum socios mestiq metum solatur uili
Fata docens. regiq iub& responsi latino
Certa referre uiros & pacis dicere leges.
P ostera uix summo spargebat lumine terras
Orta dies. cum primum alto se gurgite tollunt
Solis cqui. lucemq elatis naribus afflant
Campum ad certamen magnę sub moenibus urbis
Dimensgutuliq uiri teucriq parabant.
In medioq focos &. diis communibus aras
Gramineas alii fontemq ignemq ferebant.
Uelati lino & uerbena tempora uincti.
Procedit legio ausonidum. pilatiq plenis
Agmina se fundunt portis. hinc troius omnis
T yrrbenusq ruit uarus exercitus armis.
Haud secus instructi ferro quamsi asperai martis

Expanded text:
terrificos ciet atque irasci in cornua temptat, terrificos ciet atque irasci in cornua temptat, arboris obnixus trunco, ventosque lacessit ictibus aut sparsa ad pugnam proludit harena. Nec minus interea maternis saevos in armis Aeneas acuit Martem et se suscitat ira, oblato gaudens componi foedere bellum, tum socios maestique metum solatur Iuli, fata docens, regique iubet responsa Latino certa referre viros et pacis dicere leges. Postera vix summos spargebat lumine montis orta dies, cum primum alto se gurgite tollunt solis equi lucemque elatis naribus efflant: campum ad certamen magnae sub moenibus urbis dimensi Rutulique viri Teucrique parabant in medioque focos et dis communibus aras gramineas. Alii fontemque ignemque ferebant, velati limo et verbena tempora vincti. Procedit legio Ausonidum, pilataque plenis agmina se fundunt portis. Hinc Troïus omnis Tyrrhenusque ruit variis exercitus armis, haud secus instructi ferro, quam si aspera Martis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui candore niues ante irent cursibus auras.
Circumstant ꝓperi aurige. manibusq lacessunt
Pectora pulsa cauis. & colla comantia pectunt
Ipse dehinc auro squalentem alboq oricalcho
Circundat loricam. humeris simul aptat habendo
Ensemq dipeumq a. rubre cornua criste.
Ensem quem da uno ignipotens deus ipse parenti
Fecerat. & stigia candentem tinxerat unda.
Ex in quȩ medis ingenti adnixa columna
Aedibus adstibit ualidam ui corripit hastam.
actoris aurunci spolium quassatq trementem
Uociferans nunc o numquam frustrata uocatus
H asta meos nunc tempus ad est temaximus actor
Te turni nunc dextragerit dasternere corpus
Loricamq. manuualida lacerare reuulsam
Semiuiri phrigis & fedare inpuluere crines
Uibratos calido ferro myrraq madentis
Hisagitur furus. totoq ardentis ab ore
Scintillȩ obsistunt oculis micat a cribus ignis
Mugitus ueluti cum prima in proelia taurus

Expanded text:
qui candore nives anteirent, cursibus auras. qui candore nives anteirent, cursibus auras. Circumstant properi aurigae manibusque lacessunt pectora plausa cavis et colla comantia pectunt. Ipse dehinc auro squalentem alboque orichalco circumdat loricam umeris; simul aptat habendo ensemque clipeumque et rubrae cornua cristae. ensem, quem Dauno ignipotens deus ipse parenti fecerat et Stygia candentem tinxerat unda. Exin quae mediis ingenti adnixa columnae aedibus adstabat, validam vi corripit hastam, Actoris Aurunci spolium, quassatque trementem vociferans: Nunc, O numquam frustrata vocatus hasta meos, nunc tempus adest: te maximus Actor te Turni nunc dextra gerit. Da sternere corpus loricamque manu valida lacerare revulsam semiviri Phrygis et foedare in pulvere crinis vibratos calido ferro murraque madentis. His agitur furiis; totoque ardentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis: mugitus veluti cum prima in proelia taurus
Abbreviated transcription (Latin):
L umina nec generum aenean captiua uidebo
Accepit uocem lacrimis lauinia matris
Flagrantis ꝑfusa genas. cui plurimus ignem
Subiecit rubor & calefacta ꝑ ora cucurrit.
Indum sanguineo ueluti uiolauerit ostro
Siquis ebur uel mixta rubent ubililia multa
Alba rosa tales uirgo dabat ore colores.
Illum turbat amor figitq inuirgine uultus.
Ardet in arma magis. paucisq ad fatur amatam.
N equęso neme lacrimis neue omine tanto
Prosequere induri certamina martis euntem.
Omater neq enim turno mora libera mortis
n untius haec id mon phrigio mea dicta trranno
Naud placitura refert. cum primum crastina caelo
Piniceis inurcta rotis aurora rubebit.
N on teucros agat in rutulos. teucrum arma quiescant
Et rutuli nostro dirimamus sanguine bellum.
Illo quęratur coniunx lauinia campo.
Hȩc ubi dicta dedit rapidusq in tecta recessit.
Poscit equos gaud&q tuens ante ora frementes
Pilumno quos ipsa decus dedit orythia.

Expanded text:
lumina nec generum Aenean captiva videbo. lumina nec generum Aenean captiva videbo. Accepit vocem lacrimis Lavinia matris flagrantis perfusa genas, quoi plurimus ignem subiecit rubor et calefacta per ora cucurrit. Indum sanguineo veluti violaverit ostro siquis ebur, aut mixta rubent ubi lilia multa alba rosa: talis virgo dabat ore colores. Illum turbat amor, figitque in virgine voltus: ardet in arma magis paucisque adfatur Amatam. Ne, quaeso, ne me lacrimis neve omine tanto prosequere in duri certamina Martis euntem, O mater; neque enim Turno mora libera mortis. Nuntius haec Idmon Phrygio mea dicta tyranno haud placitura refer: cum primum crastina caelo puniceis invecta rotis Aurora rubebit, non Teucros agat in Rutulos, Teucrum arma quiescant et Rutuli; nostro dirimamus sanguine bellum, illo quaeratur coniunx Lavinia campo. Haec ubi dicta dedit rapidusque in tecta recessit. poscit equos gaudetque tuens ante ora frementis, Pilumno quos ipsa decus dedit Orithyia,
Abbreviated transcription (Latin):
Respiceres bello uarias. miserere parentis
Longeui. quem nunc mestum patria ardea longe
Diudit: haud quaquam dictis uiolentia turni
Flectitur. exuperat magis egrescitq. medendo:
U t primum fari potuit sic institit ore
Quam prome curam geris hanc p̃cor optime ꝓme
Deponas. letumq sinas prolaude pacisci.
Et nos tela pater ferrũq haud debile dextra
Spargimus . & nostro sequitur deuulnere sanguis.
Longe illi deamater erit quȩ nube fugacem
Feminea tegat & uanis sese occulat umbris.
At regina noua pugnę conterrita sorte
Elebat & ardentem generum moritura tenelut.
Turne ꝑ has ego te lacrimas ꝑsiquis amate
Tangit honos animum. spes tu nunc una senectę
Fu requies miserȩ decus. imperiumq latiru.
Te penes inte omnis domus inclinata recumbit.
U num oro desiste manum committere teucris.
Q uitecumq manent isto certamine casus
t me turne manent simul. hȩc inuisa relinquam

Expanded text:
Respice res bello varias; miserere parentis Respice res bello varias; miserere parentis longaevi, quem nunc maestum patria Ardea longe dividit. Haudquaquam dictis violentia Turni flectitur: exsuperat magis aegrescitque medendo. Ut primum fari potuit, sic institit ore: Quam pro me curam geris, hanc precor, optime, pro me deponas letumque sinas pro laude pacisci: et nos tela, pater, ferrumque haud debile dextra spargimus; et nostro sequitur de volnere sanguis. longe illi dea mater erit, quae nube fugacem feminea tegat et vanis sese occulat umbris. At regina, nova pugnae conterrita sorte, flebat et ardentem generum monitura tenebat: Turne, per has ego te lacrimas, per siquis Amatae tangit honos animum spes tu nunc una, senectae tu requies miserae, decus imperiumque Latini te penes, in te omnis domus inclinata recumbit. unum oro: desiste manum committere Teucris. Qui te cumque manent isto certamine casus, et me, Turne, manent: simul haec invisa relinquam
Abbreviated transcription (Latin):
Multa manu nec non aurumq animusq latino est
S unt aliȩ innuptę latio & laurentibus agris.
Nec genus indecores. sine me haud hec mollia fatu
Sublatis aperire dolis. simul hoc animo hauri
Me natam nulli ueterum sociare ꝓcorum
Faserat. idq omnes diuiq hominesq canebant.
U ictus amore tui cognato sangume uictus
Coniugis & mestȩ lacrimis uincla omnia rupi
Promissam eripui generoq arma impia sumpsi.
Ex illo quime casus quae turne sequantur
Bella uides. quantos primus patiare labores.
Bismagna uicti pugna uix urbe tuemur
Spesitalas. recalent nostro tiberina fluenta
Sanguine adhuc. campiq ingentes ossibus albent
Quo referor totiens quaementem insania mo̾tat:
Siturno extincto sociossum adscire paratus
Curnon in colomi potius certamina tollo
Quid consanguinei rutuli quid cetera dicet
Italia ad mortem sitefors dictarefutet
Pro diderim natam & conubia nostra petentem

Expanded text:
multa manu, nec non aurumque animusque Latino est; multa manu, nec non aurumque animusque Latino est; sunt aliae innuptae Latio et Laurentibus arvis, nec genus indecores. Sine me haec haud mollia fatu sublatis aperire dolis, simul hoc animo hauri. Me natam nulli veterum sociare procorum fas erat, idque omnes divique hominesque canebant. Victus amore tui, cognato sanguine victus coniugis et maestae lacrumis, vincla omnia rupi: promissam eripui genero, arma impia sumpsi. Ex illo qui me casus, quae, Turne, sequantur bella, vides, quantos primus patiare labores. Bis magna victi pugna vix urbe tuemur spes Italas; recalent nostro Thybrina fluenta sanguine adhuc campique ingentes ossibus albent. Quo referor totiens? Quae mentem insania mutat? Si Turno exstincto socios sum adscire paratus, cur non incolumi potius certamina tollo? Quid consanguinei Rutuli, quid cetera dicet Italia, ad mortem si te—Fors dicta refutet!— prodiderim, natam et conubia nostra petentem?
Abbreviated transcription (Latin):
urnus ut infractos aduerso marte latinos
Diffecisse uidet sua nunc promissa reposci
sesignari oculis ultro in placabilis ardet
Attollitq animos. poenorum qualis in arudos
Saucius ille graui uenantum uulnere pectus
Tum demum mouet armaleo gaudetq comantis
Excutiens ceruice toros fixumq latronis
Impauidus frangit telum & fremit ore cruento.
Haud secus accenso gliscit uiolentia turno.
Tumsic ad fatur regem. atq ita turbidus infit.
Nulla mora inturno. nihil est quod dicta retractent
Ignaui aeneade nec quȩ pepigere recusent.
Congredior fersacra pater & concipe foedus.
Aut hac dardanium dextra subtartara mittam
Desertorem asiae. sed eant spectantq latini
Et solusferro crimen commune refellam
Aut habeat uictos celat lauinia coniunx.
Olli sedato respondit corde latinus.
Oprestans animi uuenes quantum ipse feroci
Uirtute exsuperas tantũ me inpensius aequum est
Consulere atq omnis metuentem expendere casus.
S unt tibi regna patris dauni sunt oppida capta

Expanded text:
urnus ut infractos adverso Marte Latinos defecisse videt, sua nunc promissa reposci, se signari oculis, ultro implacabilis ardet attollitque animos. Poenorum qualis in arvis saucius ille gravi venantum vulnere pectus tum demum movet arma leo gaudetque comantis excutiens cervice toros fixumque latronis inpavidus frangit telum et fremit ore cruento: haud secus adcenso gliscit violentia Turno. Tum sic adfatur regem atque ita turbidus infit: Nulla mora in Turno; nihil est quod dicta retractent ignavi Aeneadae, nec quae pepigere recusent. Congredior, fer sacra, pater, et concipe foedus. Aut hac Dardanium dextra sub Tartara mittam, desertorem Asiae sedeant spectentque Latini, et solus ferro crimen commune refellam, aut habeat victos, cedat Lavinia coniunx. Olli sedato respondit corde Latinus: O praestans animi iuvenis, quantum ipse feroci virtute exsuperas, tanto me impensius aequum est consulere atque omnis metuentem expendere casus. Sunt tibi regna patris Dauni, sunt oppida capta
Abbreviated transcription (Latin):
seroti otinoc pridio princer Noquȩ purs orationis : p̃positio: buid ẽ p̃positio
parsorationus ꝙ p̃posita aliis pantib orationis significationẽ rarũ aut cõplet aut ma¬
tat aut minuit Cõpla ut facio ꝑficio alutat. ut doctꝰ in doct minuit. ut rideo sub¬
rideo Cu casiui c̃umngit᷑ ab p̃positio : ablatiuo. In appostione sola anotiã in cõpostiono
alis partib orationis p̃ponit : p̃ponit̃ etũ tã in cõpositione quã on appositiono sed
in c̃õpositione cũ nominatiuo & cũ ei declinatione ł illis dictionib q cãrent cosib in
appositione uͦ cũ ablatiuo casu aliũ ⁊ turiat᷑ ut ab duco abducenis abducentis. abigo
abigens abigentis. Et sciendũ qd eade significationẽ habenta. ab abs. Ita quido ł abs
uocali sequente ñ ponim ab a ñ solã uocalib seqientib sed etiã ẽsonantib quib dã ñ

Expanded text:
serotinus ὄψιμος pridieprinceps. Ab quae pars orationis est? Praepositio. Quid est praepositio? serotinus ὄψιμος pridieprinceps. Ab quae pars orationis est? Praepositio. Quid est praepositio? Pars orationis quae praeposita aliis partibus orationis significationem earum aut complet aut mutat aut minuit; complet ut facio perficio, mutat ut doctus indoctus, minuit ut rideo subrideo. Cui casui coniungitur ab praepositio? Ablatiuo. In appositione sola an etiam in compositione aliis partibus orationis praeponitur? Praeponitur tam in compositione quam in apcum nominatiuo et cum eius declinatione uel illis dictionibus quae carent casibus, in appositione uero cum ablatiuo casualium tantum, ut abduco abducens abducentis abigo abigens abigentis. Et sciendum quod eandem significationem habent a ab abs; et a quidem uel abs uocali sequente non ponimus; ab uero non solum uocalibus sequentibus, sed etiam consonantibus quibusdam non
Abbreviated transcription (Latin):
numegorũ Quod autẽ cõparitiuũ ẽ zͥor estendit etũ neutrũ qd ab eonascit᷑ prius
Nullũ enĩ nom̃ in or desinens cõmune inusfacit netitrũ. nusi sit coparatiuũ ut hace hec
melior &boc melius hic & hec docior& hoc doctius sic ergo hc & het prior a hoc prius fic
ad uerbiũ pͥme & primũ & pͥmo fac deritiatiuũ noñ pͥrimitiȩ pͥmutiuus pͥmitiua pͥmi¬
tiuũ pͥmarius pͥmulũ pͥmores prisc pristimn pͥmas pͥmatis Cur infine circũflectit
primasꝰ Qͣuia antiqͥ hic & hȩc pͥmatis dcebant penultimã cir cũflectentes ti igitã cisa
mansit accentꝰ integer in eade alittera quȩ ex tremȩ sillabe facta ẽq: ex tremȩ erat
in pleno penultima ergoboc ide pomib simuilib obforuandũ ẽ ut arpinas suffenas:
capenas a simi lib alus Cõpositi a pͥm̃ ꝓ̃mordiũ. p̃rincipiã pͥmipilarius pͥmicerius
decẽ primi quo modo deceuiri priogenit t rototo lõc pͥmotims mtioĩ xõc i uomodo

Expanded text:
ur. Quod autem comparatiuum est prior ostendit etiam neutrum quod ab eo nascitur, prius. Nullum enim nomen in or desinens commune in us facit neutrum nisi sit comparatiuum ut hic et haec melior et hoc melius, hic et haec doctior et hoc doctius; sic ergo hic et haec prior et hoc prius. Fac aduerbium. Prime et primum et primo. Fac deriuatiuum nomen. Primitiae primitiuus primitiua primitiuum primarius primulum primores priscus pristinus primas primatis. Cur in fine circumflectitur primas? Quia antiqui hic et haec primatis dicebant paenultimam circumflectentes; ti igitur concisa mansit accentus integer in eadem a littera quae extremae syllabae facta est, quae erat in pleno paenultima. Ergo hoc idem in omnibus similibus obseruandum est ut Arpinas Sufenas Capenas et similibus aliis. Fac composita a primo. Primordium principium primipilarius primicerius decemprimi, quomodo decemuiri, primogenitus πρωτότοκος primotinus πρώιμος quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid t̃ ad uerbiũ : ri pars orãtionus quȩ adiecti uerbo signisicario¬
nt̃ ciꝰ explanat atq impl& . A. Quot acaulunt aduirbio S. Signisicatio
& figura. ⁊õparatio enĩ ñ omibus accidit ad uerbus Accidentia enĩge
ntralia debent ẽẽ & cõmunia omibus speciebus csddilionis. cui accidunt.
łrgo melius ẽ ꝓcõparatione addere accidentibis ad uerbio spetim Que¬

Expanded text:
o significationem eius explanat atque implet. Quot accidunt aduerbio? Significatio et figura. Comparatio enim non omnibus accidit aduerbiis; accidentia uero debent generalia esse et communia omnibus speciebus eius dictionis cui accidunt. Ergo melius est pro comparatione addere accidentibus aduerbio speciem. quae
Abbreviated transcription (Latin):
re ex integro & corrupto &ã con. prepositio est inttgra. quãuis scparua i
sitione ñen pot est inuenin ẜ. semꝑ incompositione ticuert aut̃ corruptu
atur. conictor. optanue unnã conticertr̃. contictũ essor ł fuissoe. contiu
trir ł fuerit. Infinita in ꝑsonalis similia sunt passiuis. contiari. conticitum
fuisse. contictum iti .A. Quid gͦ inter est inter infinita in ꝑsonalium & i¬
uorum .N. Qđ in ꝑsonalibus infunitis necesse est ⁊ uerbũ & ꝓnomen siue
ad iuingere ut taceri ame uolo id est tacre uolo Sinaut̃ uerbũ tantum a
dicenilo tateri uolo passiuũ ostendis sine dubio. lica tamena iam passiuo
ab latiuum adiungie᷑ infinicum. Qđ siessa in ꝑsonale fitri nom possa Qã a¬
tiuũ cinũquã possumus adiigtit ex illo quoq hoc fauile est dinoscere. quoda
nale significationẽ hab& actiuã ee iam in infinite Nã taceri ame uolo dicon
ꝓtacert uolo. łaceri aut̃ illũ uolo ꝑsonã pati ostendit quãptulit pauis

Expanded text:
 Ex integro et corrupto. Nam con praepositio est integra, quamuis separata in appositione non potest inueniri sed semper in compositione; ticuere autem corruptum uel fuerit, conticitum esset uel fuisset, conticitum erit uel fuerit. infinita impersonalium similia sunt passiuis: conticeri conticitum esse uel fuisse conticitum iri. Quid ergo interest inter infinita impersonalium et passiuorum? Quod impersonalibus infinitis necesse est et uerbum et pronomen siue nomen adiungere ut taceri a me uolo, id est tacere uolo; sin autem uerbum tantum addas dicendo taceri uolo, passiuum ostendis sine dubio. Licet tamen passiuo et ablatiuum adiunxi infinito quod si esset n posset. ex illo quoque hoc facile est dinoscere quod impersonale significationem habet actiuam etiam in infinito. nam taceri a me uolo dicimus pro tacere uolo; taceri autem illum uolo eam personam pati ostendit quam protuli per
Abbreviated transcription (Latin):
ei lenicac uocant solent enĩ suos accentus in eetrema sillaba p̃cedentis dictionis re¬
nuttere ut uirũ q subiectisue tantano sednc. sepissime et ãe abiciens a postropla
extremarũ uocaliũ & qua in fine sillabȩ qfribi ñ petest transiuit in .c Cano
quȩ pars orationis: uerbũ Quid c̃ uerbũ : parsirationis cã tẽpore &modis e signi¬
ficationib: Quot acudumt uerbo .xu. modi forrae significationes c̃uigationes iu

Expanded text:
ἐγκλιτικάς uocant; solent enim suos accentus in extrema syllaba praecedentis dictionis reἐγκλιτικάς uocant; solent enim suos accentus in extrema syllaba praecedentis dictionis remittere ut uirumque subiectisue tantone. Ne autem saepissime e abiciens apostropho extremarum uocalium et, quia in fine syllabae q scribi non poterat, transiuit in c. Cano quae pars orationis est? Verbum. Quid est uerbum? Pars orationis cum tempore et modis et significationi
Abbreviated transcription (Latin):
mips ureoci di mstit qreducit: hociđ pleriq solent ꝗtĩ in ils dictioub: facert inqͥb a fi
brtiu bncer un slla bes sequentibr su p̃dicts c̃ sonantib it̃ fides ꝑfidus. confireor firm̃ infirtĩ
sunt auone qͥ ti as qo hͥor d seruant cũda in fere nemo dubitat cuius c̃ numeriuirũ: singilaris
di plutili iri sunst figui simplicis. fac ab eo cõpositũ. seriur. daũur. triũ ur
quine ur̃ septĩu. Secr̃ur. centũiun leiur frat̃ mariti urbũ dq uir̃bis dictũ madunt.
tr petens uiraga & iurgo iur illustris uir de uotus uir magnificus uirspectabilis Quȩ
ama ideo cõposita accipimi. qͥa sub uno accentu ꝓnumciant᷑ ł uius ẽ casus uirũs accusatiui
siagiliris fa ab eo deriueniua. hic & hec uiribs a hoc urile & irilitas uirnatẽ qͦq
hete quidi deriuari uolunt fac ad uerbiã uiriũ qđ greci auaua rac dicunt idẽ
ꝑsingul&s uiros Rui que pars orctions : coniunctio quidẽ c̃iunctio p̃arsorationis c̃¬

Expanded text:
dictionibus facere in quibus a fi breui incipiunt syllabae sequentibus supra dictis consonantibus, ut fides perfidus confiteor infimus firmus. Sunt autem qui non adeo hoc obseruant, cum de ui nemo fere dubitat. Cuius est numeri uirum? Singularis. Dic pluralem. Viri. Cuius figurae? Simplicis. Fac ab eo compositum. Semiuir, duumuir, triumuir, qipotens, uirago et uirgo, uir illustris, uir deuotus, uir magnificus, uir spectabilis, quae omnia ideo composita accipimus quia sub uno accentu pronuntiantur. cuius est casus uirum? Accusatiui singularis. Fac ab eo deriuatiua. Hic et haec uirilis et hoc uirile et uirilitas; uirtutem quoque hinc quidam deriuari uolunt. Fac aduerbium. Viritim, quod Graeci ἀνδρακάς dicunt, id est per singulos uiros. Que quae pars orationis? Coniunctio
Abbreviated transcription (Latin):
one ix singulariũ uiuturas quȩ ñ habent similẽ danuũ & ablatiuũ ut ĩ
om̃ibus pͥmȩ dcdinationis nominibus & t̃tie in .x. t̃minantibus ab lantiuum
x q̃ris ⁊ quinte. ĩ hiscuũ manifeste ostendit casus differentiã. Cũ igͥ uerbũ
dedisti sint dubio datiuũ crigat. siquid et sup̃ dicsorũ dedinationũ nominũ¬
ordinas nensset̃ datiuũ adiuingere dedisti. u dedisti porte ł hominił se¬
nanu ł regi. ñ lic& enĩ hisdatiuo huit uerbo adiungrt. Et nota q̃d̃ q̃tuor h abent
dedina nonũ differentias ꝓnomina. sunt enĩ quȩ pĩ genitiuũ quãdatiuũ in .i.
ĩminant quȩ fĩ eriaa cõmunia triũ generũ ut ego intinudii tutui tibi sui
sibi se. sunt quȩ genitiuũ in .i. usdatiuũ uͦ ii .i. ꝓstrunt qͥ casus cõmunest̃
triũ generũ utille illiuis illi ipse ipsius ipsi. iste istius isti. hic hui. hiue istius

Expanded text:
ex singularium iunctura quae non habent similes datiuum et ablatiuum ut in omnibus primae declinationis nominibus et tertiae in e terminantibus ablatiuum et quartae et quintae. In his enim manifeste ostendit casus differentiam. Cum igitur uerbum dedisti datiuum exigit, si quid supra dictarum declinationum nomordines, necesse est datiuum adiungere, dedisti poetae uel homini uel senatui uel rei. non licet enim nisi datiuum huic uerbo adiungere. et nota quod quattuor habent declinationum differentias pronomina. sunt enim quae tam genetiuum quam datiuum in i terminant, quae sunt tria et communia trium generum ut ego mei mihi tu tui tibi sui sibi. Sunt quae genetiuum in ius datiuum uero in i proferunt qui casus communes sunt trium generum ut ille illius illi ipse ipsius ipsi iste istius isti hic huius huic is eius
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nalo inuentũ ẽ hominũ abonog̃ masculinũ bonus bellus femiñ bena bella neutrũ
qd t̃bonũ bellũ facit. Omĩa enĩ in .us desiuentia masculina geminant lindiminuti
ut geminus gemellus i grmina gemiella &e gemuuũ grmellũ. Et sciendũ q̃d̾ inueniunt᷑
a ii ipsorũ diriuatiuorũ cõparatiua ⁊ si platiua qͥmͦ cõparatiuorũ diminutiua quȩ
q̃ dẽ bellũ q̃đ pugnã signisicat diriuatiuũ aliud .it. bellac bellica bellicũ. & tehoc bel¬
lico sus bellicosa bellicosũ belligenus q̃ ꝓpriũ ab ello t̃ diriuatũ bello bellas uer¬
bũ ei q̃bella qͥd ẽ triũ generũ cõmunt bellatos enĩ par̃ bellator & bellatri fac̃. ab

Expanded text:
 est inuentum. A bono ergo masculinum bonus bellus, femininum bona bella, neutrum quod est bonum bellum facit. Omnia enim in us desinentia masculina geminant l in diminutiuis, ut geminus gemellus et gemina gemella et geminum gemellum. Et sciendum quod inueniuntur etiam ipsorum diminutiuorum comparatiua et superlatiua, quomodo comparatiuorum diminutiua, quaequod est bellum, quod pugnam significat, deriuatiuum aliud. Bellicus bellica bellicum et ex hoc bellicosus bellicosa bellicosum. Bellienus quoque proprium a bello est deriuatum; bello bellas uerbum ex quo bellax quod est trium generum bellator enim bellatrix facit. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
certũ ẽ : qr a pͥmipsona ante ot̃fonantẽ habe qd intertia ꝓducta suie quarta c̃iu¬
gatione inuenirim potest et qđ̵ ñ solũ in secđa ꝑsona ⁊ finalis corripit᷑ canocanis sedetiã in
acut᷑ ꝑsonis ut canimꝰ canitis Nec ñ imperatiuis e in finitiuise correptã habentes sic̃ etiã
dmatdoce manifistissimȩ id estendunt: cunis ẽ numeri : songularis. Dic plurale conim.¬
liuĩ figure siplicis sac cõpositũ abco. sucuno ocemo concino. Cuiꝰ ẽ tẽperis: p̃smis bic
p̃reritũ ꝑsectũ. ceũ m. Cur qi uerba in no desinentua sit̃ nȩ fint c̃iu gationuis i ut faciui
p̃teritũ ut sternostrauĩ cerno ereui serno spreiu. linoliniui Ponoqq antiqͥ posiui
stiđm a nalogũ dicebant qs ñc posui dicimꝰ cano aint̃ ideo cecini dixer̃. ne sscau sedñi
analogiã dicerent ñ a cano nasci uideret᷑. sed ab eo ꝗđ ẽ caueo. ab ec autẽ cõposts

Expanded text:
habet, quod in tertia producta siue quarta coniugatione inueniri non potest, et quod non solum in secunda persona is finalis corripitur, cano canis, sed etiam in ultima in his acuitur personis, ut canimus canitis; nec non imperatiuus et infinitiuus e correptam habentes, sicut etiam Donatus docet, manifestissime id ostenduntCuius figurae? Simplicis. Fac compositum ab eo. Succino occino concino. Cuius est temporis? Praesentis. Dic praeteritum perfectum. Cecini. Cur? Quia uerba in no desinentia si tertiae sint coniugationis in ui faciunt praeteritum, ut sterno straui cerno creui sperno spreui lino leui; pono quoque antiqui posiui secundum analogiam dicebant quod nunc posui dicimus. Cano autem ideo cecini dixerunt ne, si caui secundum analogiam dicerent, non a cano nasci uideretur, sed ab eo quod est caueo. Ab eo tamen composita
Abbreviated transcription (Latin):
fecte qͥualẽ abiã fornũ habe hoc uerbũ : frequentitiũã que c̃ cante cantas canuat
a partiepus enõ preriti folent fieri frequenatiu plerũq ut babit habito habi
habitat scriptꝰ scripto scriptas scriitat corsus cursocursis cursit. Bomitꝰ domno
domitas domitit. uolutꝰ uoluto uolutas uolutit. Ideo autẽ dic̃imꝰ plerũq quia ago
agto facit & lego legito & nosco noscito & scisco sascitor cuuis ẽsignficationis ano

Expanded text:
Canto cantas cantat. A participiis enim praeteritis solent fieri frequentatiua plerumque, ut habitus habito habitas habitat, scriptus scripto scriptas scriptat, cursus curso cursas cursat, domitus domito domitas domitat, uolutus uoluto uolutas uolutat. Ideo autem diximus plerumque quia ago agito facit et lego legito et nosco noscito et scisco sc
Abbreviated transcription (Latin):
uł femimina muilli Alter eũ casũ fimilẽ habent : Quotȩ ẽ dedinationis ari
sundȩ qͣuare : aua genituũ armoꝵ facit Omã hȩcͣ neutra pluralia a finale nos¬

Expanded text:
uel feminina nulli alteri eum casum similem habent. Quotae est declinationis arma? uel feminina nulli alteri eum casum similem habent. Quotae est declinationis arma? Secundae. Quare? Quia genetiuum armorum facit. Omnia autem neutra pluralia a finalem no
Abbreviated transcription (Latin):
eaius specio: gͣsmerilis c uius generis: neutri᷑ Qure quia om̃a nomina que riplgra
mero in a defonant sine dubio neutri sunt generis Cur singulare eius is usim̃i
lerinumaro cõseꝑ in pluralifignificatione ponat᷑ Potest hoc a differentiȩ ci
hiunus singilart taceri ne ab armo artu corporis obliqui eiꝰ casus ꝓferri existirũ¬
idc̃ ordinatione a coniunctione seguentiũ. Cano enĩ uerbũ acculatiuo iueigitur
siniu nssimiles nominaniuis & manifestat᷑ tibi casus ut in hoc uersu cano uirũ die
milit̃ cino illã re dicimꝰ e quibus neutra qͥq sine dubio potesintellegere. secund
nbi dubitationẽ ut puta s. dicas oratorib uto magstris a. dubites utrũ dana
an ablatiuus sit cisus. Non solũ qđ utet uerbũ semꝑ ablatiuo conungit᷑
possis agnosigre sed t iã si scdm singularẽ numerũ hanc candẽ ordines oru
duendo oratere magistro utor . Oma enĩ in .e. terminantia ablatiuũ mis

Expanded text:
est speciei? Generalis. Cuius generis? Neutri. Quare? quia omnia nomina quae in plurali numero in a desinunt, sine dubio neutri generis sunt. Cur singulare eius in usu nonmerus cum semper in plurali significatione ponatur. Potest autem et differentiae causa huius singulare taceri, ne ab armo, artu corporis, obliqui eius casus proferri existimen ordinatione et coniunctione sequentium; cano enim uerbum accusatiuo iungitur, ergo uorum accusatiui non sunt similes nominatiuis, et manifestatur tibi casus ut in hoc uersu ‘cano uirum’ dixit; similiter ‘cano illam rem’ dicimus, ex quibus neutra quoque sine dubio potes intellegere secundumtibi dubitationem; ut puta si dicas ‘oratoribus utor magistris’ et dubites utrum datiuus an ablatiuus sit casus, non solum, quod utor uerbum semper ablatiuo coniungitur hoc possis agnoscere, sed etiam si secundum singularem numerum hanc eandem ordines orationem dicendo ‘oratore magistro utor’. Omnia enim in e terminantia ablatiuum masculina
Abbreviated transcription (Latin):
su es Rasi semi qunaris̃ pabs etocho⁊ e habere aro potest q̃uan domonosilla¬
bi iñsa dictio in manera clara dedi dat e idẽ debira puitet et ẽ contrario
firhacuer ses cesur as qdi se gpedes quin q halant mt̃ ruptionos & quot figurara

Expanded text:
su esse. Nam si semiquinariam habet, trochaicam habere raro potest, nisi quando monosyllasu esse. Nam si semiquinariam habet, trochaicam habere raro potest, nisi quando monosyllaba intersit dictio, ut ‘munera clara dedit dat et idem debita patri’. et e contrario, tur hic uersus caesuras qui
Abbreviated transcription (Latin):
infine unã sillabã ne sit impe dim̃to sequenti uersui. quincelerit᷑ inciput ꝑterea
dicunt᷑ hr ꝑcata lecna qͥb abundat una uel due sillabe ut nouenariũ prndari¬
cũ qđ cũ sit dimetrũ uãbicũ baba tam̃ iã sillabã plus infine. horatius siluȩ labo¬
rantes geluq Brachi catalectici q̃q dicunt᷑ in ũbics  similib quib de c̃ una uol
duc sillabe ut c̃ senariã ũbicũ coloson horatius. nca renida in demu laccunar
Per cola diuisio separat entagras partes orationis ꝑpedos d secundũ metrirationem
& ꝑiomita similit̃ Cõmata aunĩt stria tertia trochea ca semi quinaria a semisepte¬
naria quarta eni bẽ colica magis passio r̃scut hemis fiio rietẽ feaco & quȩ¬
in ueniut᷑ ꝑsingulos pedes Esure d ait sũ &e riebpiũ leues solent facere.& nocesse
t̃ uel unũ uđ duas cesuras in aer su nueniri sãtres rarissint pestut ier de uoe¬

Expanded text:
in fine unam syllabam, ne sit impedimento sequenti uersui quin celeriter incipiat. Praeterea in fine unam syllabam, ne sit impedimento sequenti uersui quin celeriter incipiat. Praeterea dicuntur hypercatalecti, quibus abundat una uel duae syllabae, ut nouenarium pindaricum, quod, cum sit dimetrum iambicum, habet tamen unam syllabam plus in fine: Horatius ‘siluae laborantes geluque’. Brachycatalecti quoque dicuntur in iambicis et similibus quibus deest una uel duae syllabae, ut est senarium iambicum colobon, ut Horatius ‘mea renidet in domo lacunar’. Per cola diuisio separat integras partes orationis, per pedes uero secundum metri rationem et per commata similiter. Commata autem sunt tria, tertia trochaica semiquinaria et semiseptenaria; quarta enim bucolica magis passio est sicut hemiepes et qucursum et rythmum leuiorem solent facere et necesse est uel unam uel duas caesuras in uersu inueniri; nam tres rarissime possunt in eodem uer
Abbreviated transcription (Latin):
metra ut etiã illud horatianũ lydia dic ꝑoris quod labẽ idoriabis ⁊ lacdit̃ aactilo¬
cũ uero uni forme ẽ .d. Quid ẽ specie dictilicus sr Quia legrtimas pedas daenlas aicip
& spondeos qui indictilos resoluuntur ratione tẽporũ .a. quidt c̃ posnon bienplee¬
.xc. Quias uersus ex diuersis generib metro tũ co positi quales euienis a pad boratiũ a
alios liricos mintos ex dactilisa ũbis. ut c̃ apud flaciã scribete uer siculos a moro ꝑ¬
cussus graui: Est erũ penthi memiris beroica cũ dimetro ĩabico. heroicus a si plex ẽ cõpo¬
sitione. idẽ a pedib uniũs speciei coponit᷑ .÷. quid ẽ nec similis pedib: .xi. quia lico uel
dactilos uel spondeos ponere .a. quid ẽ de positione terminalis in dissillabũ ⁊c cat¬
lecticos dici quib: de ẽ in fine aliquid. a cata legtitas quib nichił de ẽ. Hero icus aut̃
qͥlegitimos haba dactilos qͥ trissillabis. ides indissllabũ uult desinere a minuitt

Expanded text:
eniuntur metra, ut etiam illud Horatianum ‘Lydia dic per omnes’, quod habet choriambum et bacchium; dactylicum uero uniforme est. Quid est specie dactylicus? Quia legitimos pedes dactylos accipit et spondeos qui in dactylos resoluuntur ratione temporum. Quid est compositione simplex? Quia sunt uersus ex diuersis generibus metrorum compositi, quales inuenis apud Horatium et alios lyricos mixtos ex dactylis et iambis, ut est apud Flaccum ‘scribere uersiculos amore percussum graui’ est enim penthemimeris heroica cum dimetro iambico; heroicus uero simplex est compositione, id est a pedibus unius speciei componitur. Quid est nec similis pedibus? Quia licet uel dactylos uel spondeos ponere. Quid est depositione terminalis in disyllabum? Catalecticos dicunt, quibus deest in fine aliquid, acatalectos, quibus nihil deest; heroicus autem qui legitimos habet dactylos, qui trisyllabi sunt, ideo in disyllabum uult desinere et minuit
Abbreviated transcription (Latin):
recedit. qđ nisi desorio non ꝓcedit donatus
& iã dicit et̃ manifestũ signũ sociũ fuasse
qu qđ apollinem soractis inuocat montis
dequo & iã turno auxilia constat uenisse
lica possꝑ fieri ut alterius loci homo altẽ¬
rius loci inuoc&. num̃. itẽ ad argumentũ¬

Expanded text:
recedit: quod nisi de socio non procedit. Donatus recedit: quod nisi de socio non procedit. Donatus etiam dicit, esse manifestum signum socium fuisse, quod Apollinem Soractis invocat montis, de quo Turno auxilia constat venisse: licet possit fieri, ut alterius loci homo alterius loci invocet numen. Item ad argumentu
Abbreviated transcription (Latin):
Dereptumq ab equo dextra complectitur hostem
tgremium ante suum multa ui concitus aufert
ollitur incȩlum clamor cunctiq latini
Conuertere oculos uolat igneus equore tarchon.
Arma uirumq ferens tum summa ipsius ab hasta
Defringit ferrum & partis rimatur apertas
Qua uulnus loetale ferat. contra ille repugnans
Sustinet aiugulo dextram &uim uiribus exit¬
U. tq: uolans alte raptum cum fulua draconem
Fert aquila implicuitq pedes atq ungiubus haesit.
Saucius & serpens sinuosa uolumina uersat
Arrectisq horra squamis & sibilat ore
Arduus insurgens illa haud minus urgua ab unco¬
Luctantem rostro simul ȩthera uerberat alis
Haud aliter prȩdam tiburtum ex agmine tarchon
Portat ouans ducis exemplum euentumq secuti¬
Mconidȩ incurrunt. tum fatis debitus arruns
U el ocem iaculo & multa prior arte camillam
ita po&ta loquitur ut ali quibus locis d&
suspicionẽ quod arruns de turni partib fuerꝗ
nãq & cũ ramilla impetũ secit & cũ earursus

Expanded text:
dereptumque ab equo dextra complectitur hostem et gremium ante suum multa vi concitus aufert. Tollitur in caelum clamor, cunctique Latini convertere oculos. Volat igneus aequore Tarchon arma virumque ferens; tum summa ipsius ab hasta defringit ferrum et partis rimatur apertas, qua vulnus letale ferat; contra ille repugnans sustinet a iugulo dextram et vim viribus exit. Utqufert aquila implicuitque pedes atque unguibus haesit: saucius at serpens sinuosa volumina versat, arrectisque horret squamis et sibilat ore arduus insurgens, illa haud minus urguluctantem rostro, simul aethera verberat alis: haud aliter praedam Tiburtum ex agmine Tarchon portat ovans. Ducis exemplum eventumquonidae incurrunt. Tum fatis debitus Arruns velocem iaculo et multa prior arte Camillamita poeta loquitur, ut aliquibus locis det suspicionem, quod Arruns de Turni partibus fuerit: namque et in Camillam impetum facit, et cum ipsa rursus
Abbreviated transcription (Latin):
umina lȩuasinunt. auditq uocatiis apollo
Principio sedes apibus. statioq pecenda ẽ
I uoneq sit uentis aditus: nãpabula uenti
Ferre domũ ꝓhibent. neqͣ oueshediq petule
Florib insultent. aut errans bucula cãpo
Decuniat rorẽ: & surgentes atterat herbas
bsint & pictissqualentia terga la cerni
P inguib astabulis meroꝑesq alieq uolueres
tmanib prognȩs pectus signata cruemis

Expanded text:
umina laeva sinunt auditque vocatus Apollo. Principio sedes apibus statioque petenda, quo neque sit ventis aditus—nam pabula venti ferre domum prohibent—neque oves haedique petulci floribus insultent aut errans bucula campo decutiat rorem et surgentes atterat herbas. Absint et picti squalentia terga lacerti pinguibus a stabulis meropesque aliaeque volucres et manibus Procne pectus signata cruentis;
Abbreviated transcription (Latin):
re ferunt dulcẽ sidis immitib escam ẽ dandetrto¬
tliquidi fontes & stagna uirentia musco
dsint: & tenuis fugiens ꝑ gramina riuus
P almaq. uestibulũ autingens oleaster uimmͥr
at cũprima noiuducent examina reges
U cresuo lud&q fauis emissa iuuentus¬
Obuiaq hospiciis teneat frondentib arbos:
nmedium seu stabit iners seu ꝓflu& humor
Trans uersas salices & grandia conuce saxa:
ontib ut crebris possint consistere: & alas
P andere adestiuum solẽ: si forte. morantes
Cparserit᷑. aut p̃ceps neptuno inmiserit eurus
N aec circũ casiȩ uirides. & olentia late
s er ꝑ illa. & grauiter spirantis copia timbrȩ
Florcat : in riguumq bibant inolaria fontẽ:
psa aut̃ seu corticib tibi suta cauatis:
Seulento fuerint aluearia: uimine texta¬
ngustos habeant aditus nã frigore mella
Cogit hienis. eadẽq: calor lique facta remitnt
utraq uisapib pariter metuenda neq illȩ
N equiquã in tectis certatim teniua cȩra

Expanded text:
re ferunt dulcem nidis immitibus escam. At liquidi fontes et stagna virentia musco adsint et tenuis fugiens per gramina rivus, palmaque vestibulum aut ingens oleaster inumbret, ut, cum prima novi ducent examina reges vere suo ludetque favis emissa iuventus hospitiis teneat frondentibus arbos. In medium, seu stabit iners seu profluet umor, transversas salices et grandia conice saxa, pontibus ut crebris possint consistere et alas pandere ad aestivum solem, si forte morantes sparserit aut praeceps Neptuno immerserit Eurus. Haec circum casiae virides et olentia late serpylla et graviter spirantis copia thymbrae floreat inriguumque bibant violaria fontem. Ipsa autem, seu corticibus tibi suta cavatis, seu lento fuerint alvaria vimine texta, angustos habeant aditus: nam frigore mella cogit hiems, eademque calor liquefacta remittit. Utraque vis apibus pariter metuenda; neque illae nequiquam in tectis certatim tenuia cera
Abbreviated transcription (Latin):
Tinnitusq cis matris quate cymbala circum
psȩ considunt n medicatis sedibus ipsȩ
ntima more suo sese in cunabula scondent
in aut̃ adpugnã exierint᷑. nã sepe duob
Regib incessit magno discordia motu
ontinuoq animos uulgi & trepidantia bellor
Cordalic& longe p̃scissere: nãq morantis

Expanded text:
tinnitusque cie et Matris quate cymbala circum. tinnitusque cie et Matris quate cymbala circum. ipsae consident medicatis sedibus, ipsae intima more suo sese in cunabula condent. Sin autem ad pugnam exierint, nam saepe duobus regibus incessit magno discordia motu, continuoque animos vulgi et trepidantia bello corda licet longe praesciscere; namque morantes