comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et qui uit fuerit consideraris
pulus R bellum gessit hũc re¬
gem nimirũ ante pones quẽ i
sylla maximo et fortissimo ex¬
ercitu pugna exetaceret nõ ru¬
dis imꝑator ut aliud nichil di¬
cam cũ bellũ inuectũ totam in
asiam cũ pace dimisit quẽ l. inu¬
rena pater huiusce uehemẽtissi¬
me uigilantissimeq uexatum
repressum magna expte nõ op¬
pressũ reliquid. Quid̃ rex sibi a¬
liquot annis sumptis ad cõfir¬
mandas raciones et copias belli
tantum ipse conatuq ualuit ut
se oceanũ cum ponto sertori co¬
pias cũ suis cõuĩcturũ putaret.
Ad quod bellum duobus consu¬
libus ita missis ut alter Mithri¬
date non ꝑsequeret᷑ alter bithu¬
mam tueretur Alterius res
ei terra et mari calamitose ue¬
hementer et opes regis nomẽ
auxerũt .l. luculli uero res tan¬
te extiterũt ut neqz maius bel¬
lum cõmemori possit neq ma¬
iore consilio et uirtute gestum
Nam cũ tocius impetus belli ad

Expanded text:
et qui vir fuerit consideraris, et qui vir fuerit consideraris, pulus Romanus bellum gessit hunc regem nimirum antepones. quem L.Lucius Sulla maximo et fortissimo exercitu, pugnax et acer et non rudis imperator, ut aliud nihil dicam, cum bello invectum totam in Asiam cum pace dimisit; quem L.Lucius Murena, pater huiusce, vehementissime vigilantissimeque vexatum repressum magna ex parte, non oppressum reliquit; qui rex sibi aliquot annis sumptis ad confirmandas rationes et copias belli tantum spe conatuque valuit ut se Oceanum cum Ponto, Sertori copias cum suis coniuncturum putaret. ad quod bellum duobus consulibus ita missis ut alter Mithridatem persequeretur, alter Bithyniam tueretur, alterius res et terra et mari calamitosae vehementer et opes regis et nomen auxerunt; L.Lucii Luculli vero res tantae exstiterunt ut neque maius bellum commemorari possit neque maiore consilio et virtute gestum. nam cum totius impetus belli ad
Abbreviated transcription (Latin):
l. pauli de p̃seudo philippoq
metelli do corithis .l. nummmi
Si hec bella grauissima uictori¬
eq eorum bellorum gͣuissime
fuerunt. Cur asiatice̾ naciones
atq ille a te hostis ꝯtempnit᷑
At qui ex ueterũ rerũ monumẽ¬
tis uł maximũ bellum popu¬
lũ romanũ cũ anthiocho ges¬
sisse iudeo Cuiꝰ belli uictor .l
stipio si qua parcha cum p̾.
fratre gloria qua laudem ille
affrica oppressa cognomine ipo
presente ferebat eaudem hic si¬
bi ex asie noĩe ad sumpsit. Suo
quidem in bello u̾tus enituit eg̃¬
giam. Catonis pro aui tui quo
ille cum esset ut ego michi sta¬
tuam talis qualem te esse uideo
nuĩꝙͣ cum scipione esset profec¬
tum cũ mulierculis bellandum
cano senatus egisset ut legatus
fratri profiasceret᷑ cũ ipse pau¬
lo ante hannibalem ex ytalia
expulso ex aspita eiecto carta¬
gne oppressa maxis ꝑicuł
bellum et uehemens putaretur
At qui si diligenter quid nithri¬
dates potuerit et quid effecerit

Expanded text:
L.Lucii Pauli, de Pseudophilippo Q.Quinti L.Lucii Pauli, de Pseudophilippo Q.Quinti Metelli, de Corinthiis L.Lucii Mummi. sin haec bella gravissima victoriaeque eorum bellorum gratissimae fuerunt, cur Asiaticae nationes atque ille a te hostis contemnitur? atqui ex veterum rerum monumentis vel maximum bellum populum Romanum cum Antiocho gessisse video; cuius belli victor L.Lucio Scipio aequa parta cum P. fratre gloria, quam laudem ille Africa oppressa cognomine ipso prae se ferebat, eandem hic sibi ex Asiae nomine adsumpsit. quo quidem in bello virtus enituit egregia M.Marci Catonis, proavi tui; quo ille, cum esset, ut ego mihi statuo, talis qualem te esse video, numquam cum Scipione esset profectus, si cum mulierculis bellandum cano senatus egisset ut legatus fratri proficisceretur, cum ipse paulo ante Hannibale ex Italia expulso, ex Africa eiecto, Carthagine oppressa maximis peribellum et vehemens putaretur. atqui si diligenter quid Mithridates potuerit et quid effecerit
Abbreviated transcription (Latin):
medio non solũ ista ura u̾bosa
simulacio prudencie s eciam ip¬
sa illa domina rerũ sapiencia
uidetur et spernitur orator nõ
solum odiosus in dicendo ac lo¬
quax uerũ eciam bonus horri¬
dus miles amatur ur̃m uͦ stu¬
diũ totum iacet non ex iure ma¬
nũ consertum s ferro in quit rẽ
repetũt Quod si ita est cedato
opinor sulpici forum caltri lo¬
cium milicie scilus gradio um¬
bra soli Sit demo in ciuitate
ea pͥma res propter quã ipsa
est ciuitas oĩum princeps. uerũ
hec cato munum uos nris uer¬
bis magna facere demonstrat
et oblitos esse bellum illud om̃e
Mitridaticum cum muliercu¬
us esse gestum qd̾ ego longe
secus existimo Iudices. Deq eo
pauca disseram neq emm causa
in hoc continetur. Nam si oĩa bel¬
la que cũ grecis gessimꝰ ꝯtẽpnẽ¬
da sunt derideantur de rege py¬
rho criumphus M. Curii de
philippo diti flamini de aeto¬
lis M. de fuluides recte per se

Expanded text:
medio' non solum ista vestra verbosa medio' non solum ista vestra verbosa simulatio prudentiae sed etiam ipsa illa domina rerum, 'sapientia; vi geritur res, spernitur orator' non solum odiosus in dicendo ac loquax verum etiam 'bonus; horridus miles amatur,' vestrum vero studium totum iacet. 'non ex iure manum consertum, sed mage ferro' inquit 'rem repetunt.' quod si ita est, cedat, opinor, Sulpici, forum castris, otium militiae, stilus gladio, umbra soli; sit denique in civitate ea prima res propter quam ipsa est civitas omnium princeps. verum haec Cato nimium nos nostris verbis magna facere demonstrat et oblitos esse bellum illud omne Mithridaticum cum mulierculis esse gestum. quod ego longe secus existimo, iudices; deque eo pauca disseram; neque enim causa in hoc continetur. nam si omnia bella quae cum Graecis gessimus contemnenda sunt, derideatur de rege Pyrrho triumphus M'.Manlii Curi, de Philippo T.Titi Flaminini, de Aetolis M.Marci Fulvi, de rege Perse
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas sũma autẽ grã et eñ
a uobis salubritas quedam ab
hiis qui dicũt salus ipsa peti¬
tur deinde ura responsa atq
decreta et eu̾tũt᷑ sepe dicundo
et sine defensione oratoris firma
esse non possunt in qua si satis
profecissem parcius de eius lau¬
de dice̾ nĩc nichil de me dico s
deis que in dicendo magni sunt
aut tuerũt due lint artel que
possint locare hoĩes in amplissi¬
mo gradu dignitatis una imꝑa¬
toris altera oratoris boni ab hoc
enim pacis ornamenta retinent
ab illo belli ꝑicula repelluntur.
cetere tamen u̾tutes ipse ꝑ se mł¬
tũ ualent. Iusticia fides pudor tẽ¬
perancia quib te serui excelłe
omnes intellegant sed nũc de stu¬
diis ab honorem depossitis nõ
de insita cuiusq uirtute dilpu¬
to oĩa ista nobis studia de ma¬
nibus excuciũtur simulatq a¬
liqui motus nouos bellicũ can̾e
cepit et enĩ ut ait in gemosus
poeta et auctor ualde bonus
preliis ꝓmulgatis bellitur e

Expanded text:
dignitas, summa autem gratia. etenim dignitas, summa autem gratia. etenim a vobis salubritas quaedam, ab eis qui dicunt salus ipsa petitur. deinde vestra responsa atque decreta et evertuntur saepe dicendo et sine defensione orationis firma esse non possunt. in qua si satis profecissem, parcius de eius laude dicerem; nunc nihil de me dico, sed de eis qui in dicendo magni sunt aut fuerunt. duae sint artes igitur quae possint locare homines in amplissimo gradu dignitatis, una imperatoris, altera oratoris boni. ab hoc enim pacis ornamenta retinentur, ab illo belli pericula repelluntur. ceterae tamen virtutes ipsae per se multum valent, iustitia, fides, pudor, temperantia; quibus te, Servi, excellere omnes intellegunt. sed nunc de studiis ad honorem appositis, non de insita cuiusque virtute disputo. omnia ista nobis studia de manibus excutiuntur, simul atque aliqui motus novus bellicum canere coepit. etenim, ut ait ingeniosus poeta et auctor valde bonus, 'proeliis promulgatis pellitur e
Abbreviated transcription (Latin):
menter occupato stomachuni
moueritis triduo me iuris con¬
sultum elle ꝓfitebor et emi que
descripto aguntur scripta sũt
oĩa neq tñ quicqm tam angu¬
ste scriptũ est quo ego nõ pos¬
sim qua de re agitur addere que
consuluntur autẽ minimo ꝑicu¬
lo respondentur si id qd̾ opor¬
tet responderis idem uideare re¬
spondisse qd̾ Seruiꝰ sin aliter
eciam contrauersum ius nosse
et tractare uideare Qua proptꝰ
non solum illa gloria militaris
urĩs formulis atq actionibus
anteponenda est. uerum ecia
dicendi consuetudo longe et
multũ isti urẽ exercitacioni
ad honorẽ ante cellet. Itaq mͥ
uidentur pleriq mmicio multo
hoc malusse post cũ id ad se qͥn
potussent istuc potissimũ est
de lapsi ut aiũt in grecis artifi¬
abus eos auledos esse qui citha¬
redi fieri non potuerint. sic nõ¬
nullos uidemus qui oratoret
euadere non potuerint eos ad
iuris studiũ deuenire. Magnꝰ
dicendi labor magnã res magͣ

Expanded text:
menter occupato, stomachum menter occupato, stomachum moveritis, triduo me iuris consultum esse profitebor. etenim quae de scripto aguntur, scripta sunt omnia, neque tamen quicquam tam anguste scriptum est quo ego non possim 'Qua de re agitur' addere; quae consuluntur autem, minimo periculo respondentur. si id quod oportet responderis, idem videare respondisse quod Servius; sin aliter, etiam controversum ius nosse et tractare videare. quapropter non solum illa gloria militaris vestris formulis atque actionibus anteponenda est verum etiam dicendi consuetudo longe et multum isti vestrae exercitationi ad honorem antecellit. itaque mihi videntur plerique initio multo hoc maluisse, post, cum id adsequi non potuissent, istuc potissimum sunt delapsi. Vt aiunt in Graecis artificibus eos auloedos esse qui citharoedi fieri non potuerint, sic nos videmus, qui oratores evadere non potuerint, eos ad iuris studium devenire. Magnus dicendi labor, magna res, magna
Abbreviated transcription (Latin):
uideri solet tot hoĩes tam inge¬
mosos per tot annos ecia nũc sca¬
tuere non potuille utrum diem
tercium an perendinũ iudicẽ
an arbitrum rem an litem dici
oporteret Itaq ut dixi digni¬
tas in ilta sciencia consularis
nũꝙͣz fuit que tota ex reb fictis
cõmenticiisq constaret gracie
uero multo eciam minores qd̾
enim oĩbus patet et eque prom¬
ptum est michi et ad u̾sario me¬
o id esse gratũ nullo pacto po¬
test itaq non modo benefici
collocandis spõ s eciam illud qd̾
aliquãdui fuit licet consulere
iam perdidistis sapiens ex isti¬
mari nemo potest in ea prudẽ¬
cia que neq extra romam usꝙͣ
neq rome rebus prolatis qͥtqͣ
ualet peritus Ideo haberi nemo
potest ꝙ in eo qd̾ sciũt hoĩes
nullo modo possunt inter se dis¬
crepare. difficilis autem res iõ
nõ putat᷑ qd̾ et ꝑ pauas et im¬
mine obscuris licteris cõtine¬
tur. Itaq li michi homini uehx¬

Expanded text:
videri solet, tot homines, tam ingevideri solet, tot homines, tam ingeniosos, post tot annos etiam nunc statuere non potuisse utrum 'diem tertium' an 'perendinum,' 'iudicem' an 'arbitrum,' 'rem' an 'litem' dici oporteret. itaque, ut dixi, dignitas in ista scientia consularis numquam fuit, quae tota ex rebus fictis commenticiisque constaret, gratiae vero multo etiam minus. quod enim omnibus patet et aeque promptum est mihi et adversario meo, id esse gratum nullo pacto potest. itaque non modo benefici conlocandi spem sed etiam illud quod aliquamdiu fuit 'licet consulere?' iam perdidistis. sapiens existimari nemo potest in ea prudentia quae neque extra Romam usquam neque Romae rebus prolatis quicquam valet. peritus ideo haberi nemo potest quod in eo quod sciunt omnes nullo modo possunt inter se discrepare. difficilis autem res ideo non putatur quod et perpaucis et minime obscuris litteris continetur. itaque si mihi, homini vehe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt illa oĩa quando te in iure cõ¬
spicios et hec sed an ne tudiciis
qui causa uindicaueris que dũ
erant occulta necessario ab eiis
qui ea tenebant petebantur po¬
stea uo̾ ꝑ uolgata atq in maĩb
iactata et excussa manissima
prudencie reperta sunt fraudis
autem et stultiae plenissima na
cum ꝑ multa per dare legibus es¬
sent conscituta ea iure constultoꝵ
ingeniis pleraq corrupta ac de¬
prauata sunt mulieres omnis
propter infirmitatem ꝯsilii ma¬
iores in tutorum potestate esse
uoluerunt hii iuenerũt gene¬
ra tutorum que potestate mulie¬
rum continerent sacra interire
illi noluerũt horũ ingemo senes
ad coempciones faciendas intere¬
mendorũ sacrorũ causa reꝑti sũt
in oĩ demq iure ciuili equitatẽ
reliquerunt u̾ba ipsa tenuerunt
ut cuia mali cuius libris exem¬
pli causa id nomẽ inuenerant
putarent omes mulieres que co¬
empcionẽ facerent gaias uocari.
iam illud michi quidem mirũ

Expanded text:
sunt illa omnia: 'Quando te in iure consunt illa omnia: 'Quando te in iure conspicio' et haec: 'anne tu dicas qua ex causa vindicaveris?' quae dum erant occulta, necessario ab eis qui ea tenebant petebantur; postea vero pervolgata atque in manibus iactata et excussa, inanissima prudentiae reperta sunt, fraudis autem et stultitiae plenissima. nam, cum permulta praeclare legibus essent constituta, ea iure consultorum ingeniis pleraque corrupta ac depravata sunt. mulieres omnis propter infirmitatem consili maiores in tutorum potestate esse voluerunt; hi invenerunt genera tutorum quae potestate mulierum continerentur. sacra interire illi noluerunt; horum ingenio senes ad coemptiones faciendas interimendorum sacrorum causa reperti sunt. in omni denique iure civili aequitatem reliquerunt, verba ipsa tenuerunt, ut, quia in alicuius libris exempli causa id nomen invenerant, putarunt omnis mulieres quae coemptionem facerent 'Gaias' vocari. iam illud mihi quidem mirum
Abbreviated transcription (Latin):
deinde iudiciũ noluerũt. fundus ĩqͥt
qui est in agro qui Sabinꝰ uocat
satis uerbossecedo quid postea eũ
ego ex iureq meũ esse aios qui
tum inde ibi ego te ex iure manu
consertum uoco quid huic tam lo¬
quaciter litigiosum responderet
ille unde petebatur non habebat
transit idem iuris consultus cibi¬
cinis latini modo unde tu me ĩqͥt
ex iure manu consertũ uocasti
inde ibi ego te reuoco preter inter¬
ea ne pulchrũ se ac beatum pu¬
taret atq aliquid ipse sua spo¬
te loq̃retur ei quoq carmen cõ¬
positũ est cum ceteris rebus ab¬
surdum tum nõ in illo sius utͥs¬
q suꝑsticib presentib istamui¬
am dico mite uiam presto aderat
sapiens ille qui in ire uiam do¬
ceret redite uiam eodem duce re¬
dibant hec iam cum apud illos
barbaros redigula credo rude¬
bantur hoĩes cum recte atq in
loco constitissent iuberi abire
ut unde abissent eodem scatim
redirent isdem meptiis fugata

Expanded text:
deinde iudicium, noluerunt. 'Fvndvs' inquit deinde iudicium, noluerunt. 'Fvndvs' inquit 'qui est in agro qui sabinus vocatur.' satis verbose; cedo quid postea? 'eum ego ex iure Quiritium meum esse aio.' quid tum? 'inde ibi ego te ex iure manum consertum voco.' quid huic tam loquaciter litigioso responderet ille unde petebatur non habebat. transit idem iuris consultus tibicinis Latini modo. 'Vnde tu me' inquit 'ex iure manum consertum vocasti, inde ibi ego te revoco.' praetor interea ne pulchrum se ac beatum putaret atque aliquid ipse sua sponte loqueretur, ei quoque carmen compositum est cum ceteris rebus absurdum tum vero in illo: 'Suis utrisque superstitibus praesentibus istam viam dico; ite viam.' praesto aderat sapiens ille qui inire viam doceret. 'redite viam.' eodem duce redibant. haec iam tum apud illos barbatos ridicula, credo, videbantur, homines, cum recte atque in loco constitissent, iuberi abire ut, unde abissent, eodem statim redirent. isdem ineptiis fucata
Abbreviated transcription (Latin):
chil est. Primũ dignitas in tã
temu sciencia non potest esse res
emm sunt parue prope insin¬
gulis lrĩs atq interpunctiomi¬
bus uborũ occupate. Deinde e¬
ciam si quid apud maiores no¬
stros fuit mistros duo ad mise¬
racionis i deminciatis uestris
musceris totum est contemptũ
et abiectũ posset agi lege ne pau¬
ci quondam sciebant fastos em̃
uolgo non habebant. erant in
magna potencia qui consulebã¬
tur A quib ecia diet̃ tãq a chal¬
deis petebatur inuentus est sc̾ba
quida. Cñ. flauius qui cornicũ
oculos confixerit et singulis di¬
ebus eliscendis fastos populo pro¬
posuerit et ab ipsis causis uiris
consultis eorum sapĩam cõpila¬
rit. Itaq irati illi quod sunt ue¬
riti ne dierum racione ꝑ uolga
ta coguita smne sua opera lege pos¬
sit uero acaedam composuerunt
ut oĩbus in rebus ipsi interessent.
Cum hoc fieri bellissime posset fũ¬
dus sabinꝰ meus est iimo meus

Expanded text:
ihil est. primum dignitas in tam ihil est. primum dignitas in tam tenui scientia non potest esse; res enim sunt parvae, prope in singulis litteris atque interpunctionibus verborum occupatae. deinde, etiam si quid apud maiores nostros fuit in isto studio admirationis, id enuntiatis vestris mysteriis totum est contemptum et abiectum. posset agi lege necne pauci quondam sciebant; fastos enim volgo non habebant. erant in magna potentia qui consulebantur; a quibus etiam dies tamquam a Chaldaeis petebatur. inventus est scriba quidam, Cn.Gnaeus Flavius, qui cornicum oculos confixerit et singulis diebus ediscendis fastos populo proposuerit et ab ipsis his cautis iuris consultis eorum sapientiam compilarit. itaque irati illi, quod sunt veriti ne dierum ratione pervolgata et cognita sine sua opera lege agi posset, verba quaedam composuerunt ut omnibus in rebus ipsi interessent. cum hoc fieri bellissime posset: 'fundus Sabinus meus est.' 'immo meus,'
Abbreviated transcription (Latin):
sulatũ uiam omnis eñ ar tes
que nobis p. R studia concilia¬
uit et ad mirabilem dignitatem
et ꝑ gratam ucilitatem debent
habere. sũma dignitas est in his
qui militari laude ante cellunt
oĩa enm que sunt in imperio
et in statu ciuitatis ab hiis de¬
fendi et firmari putantur sũma
eciam utilitas si quidem eorum
consilio et piculo cũ re pu tum
eciam nr̃is reb ꝑfrui possuiꝰ
rauis eciam illa est et plena di¬
gnitatis dicendi facultas que se¬
pe ualuit in consule deligendo
posse consilio atq orõne et se¬
natus et populi et eorum qui
res iudicant mentes ꝑmou̾e
queritur consul qui dicendo nõ
nũqͣm cõp̾mat tribumcios furo¬
res qui concitatũ populũ flec¬
tat qui largicione resistat nõ
mirum si ob hanc facultatem
hoĩes sepe eciam non nobiles cõ¬
sulatũ consecuti sunt p̾sertim
cum hec eadem res plurimas
graciat firmissimas amicicias
maxima studia pariat quorũ
in isto ur̃o artificio Sulpici in¬

Expanded text:
sulatum viam. Omnes enim artes, sulatum viam. Omnes enim artes, quae nobis populi R. studia conciliant, et admirabilem dignitatem, et pergratam utilitatem debent habere. Summa dignitas est in iis, qui militari laude antecellunt. Omnia enim quae sunt in Imperio, et in statu civitatis ab iis defendi et firmari putantur summa etiam utilitas: siquconsilio et periculo cum re publica tum etiam nostris rebus perfrui possumus. gravis etiam illa est et plena dignitatis dicendi facultas quae saepe valuit in consule deligendo, posse consilio atque oratione et senatus et populi et eorum qui res iudicant mentis permovere. quaeritur consul qui dicendo non numquam comprimat tribunicios furores, qui concitatum populum flectat, qui largitioni resistat. non mirum, si ob hanc facultatem homines saepe etiam non nobiles consulatum consecuti sunt, praesertim cum haec eadem res plurimas gratias, firmissimas amicitias, maxima studia pariat. quorum in isto vestro artificio, Sulpici, n
Abbreviated transcription (Latin):
caues ne tui consultu res ille ne
urbes aut castra capiantur ille
tenet et scit ut Hostiũ copie. tu
ut aque pluuie arceantut. ille
exercitatus est in ꝓpagandis
finibus Tu quin regendis. Ac
minirũ dicendum esc enĩ qd̾ sen¬
cio rei militaris uirtus p.R. scat
huic urbi eternam gloriam pepe¬
rit. Hec urbem terrarum parere
Huic imperio corgit omnes ur¬
bane res oĩa Hec nr̃a p̃clara scu¬
dia et hec forensis laus et indu¬
stria latent in cutela ac p̾sidie
bellice u̾tutis simulat que in¬
crepuit suspicio tumultus ari¬
e filico nostre conciciscunt Et
quomam michi uideris istã
miciencia uiris tãqͣm filiolam
osculari tuam non paciar te ĩ
tanto exrore u̾sari ut istud. ne¬
scio quid quod tanto oꝑe didici¬
sti p̃cdarũ aliquid esse arbitrare
sulatu et oĩ honore semꝑ dignis¬
simũ iudicaui qd̾ quidẽ ius ciui¬
le didicisti non dicam operam ꝑ¬
didisti s illud dicam nullam esse
in illa disciplinam uinntam ad cõ¬

Expanded text:
caves ne tui consultores, ille ne caves ne tui consultores, ille ne urbes aut castra capiantur; ille tenet et scit ut hostium copiae, tu ut aquae pluviae arceantur; ille exercitatus est in propagandis finibus, tuque in regendis. ac nimirum — dicendum est enim quod sentio — rei militaris virtus praestat huic urbi aeternam gloriam peperit, haec orbem terrarum parere huic imperio coegit; omnes urbanae res, omnia haec nostra praeclara studia et haec forensis laus et industria latet in tutela ac praesidio bellicae virtutis. simul atque increpuit suspicio tumultus, artes ilico nostrae conticiscunt. et quoniam mihi videris istam scientiam iuris tamquam filiolam osculari tuam, non patiar te in tanto errore versari ut istud nescio quid quod tanto opere didicisti praeclarum aliquid esse arbitrere. sulatu et omni honore semper dignissimum iudicavi; quod quidem ius civile didicisti, non dicam operam perdidisti, sed iin illa disciplina munitam ad con
Abbreviated transcription (Latin):
tatis et operarũ harũ condia¬
narũ putat esse consulatũ apd̾
exercitũ michi michi fueris in¬
quid tot annos eorũ nõ actiteris
afuerit tam diu ut cum longo
interuallo ueneris cum hiis qui
in foro habitarint de dignitate cõ¬
tendas. Primũ ista nr̃a adsiduitas
Seru uestis qͣntũ interdũ adferat
hoĩbus fastidii qnͣtũ sacietatis mͥ
quidem uehementer oxpedit po¬
sitam in oculis esse grãm. s tñ ego
mei sacietatem magno meo labore
suꝑaui et tu idem fortasse. uerum
tñ utriq nr̃m desideriũ nchil of¬
fuisset s ut hoc comisso ad studio¬
rũ atq arciũ ꝯtencionem reu̾ta¬
mur. qui potest dubitare quin
ad consulatum adipiscendum mł¬
to plus adferat dignitatis rei
militaris q uiris enuilis gloria
Uigilas tu de nocte ut tus consul¬
latoribus respondeas ille ut eo
quo intendit mature cum ex̃citu
pueniat te gallorũ illũ bucina¬
rũ cantus exsuscitat tu accionẽ
nstitius ille aciem instruit Tu

Expanded text:
tatis et operarum harum cotidiatatis et operarum harum cotidianarum putat esse consulatum. 'apud exercitum mihi fueris' inquit; 'tot annos forum non attigeris; afueris tam diu et, cum longo intervallo veneris, cum his qui in foro habitarint de dignitate cotendas? Primum ista nostra assiduitas, Servi, nescis quantum interdum afferat hominibus fastidii, quantum satietatis. Mihi quidem vehementer expedit, positam mei satietatem magno meo labore superavi et tu item fortasse; verum tamen utrique nostrum desiderium nihil obfuisset. sed ut hoc omisso ad studiorum atque artium contentionem revertamur, qui potest dubitari quin ad consulatum adipiscendum multo plus adferat dignitatis rei militaris quam iuris civilis gloria? vigilas tu de nocte ut tuis consultoribus respondeas, ille ut eo quo intendit mature cum exercitu perveniat; te gallorum, illum bucinarum cantus exsuscitat; tu actionem instituis, ille aciem instruit; tu
Abbreviated transcription (Latin):
tores esse dicturos. Quid mure
na interea fortissimo et sapientis¬
simo uiro sũmo imꝑatori legat᷑
l.lucullo fuit qua in legacione
duxit exercitũ signa contulit
manũ conseruit magnas copias
hosciũ fundit urbes ptim uiptĩ
obsidione cepit. Asiam istam
reꝑtam et eandam delicatam sic
obit ut in ea neq auaricie neq
luxurie uestigium reliquerit ma¬
ximo in bello sic est u̾satus ut
hic multas res et magnas siue
impatore gesserit. millam sine
hoc imꝑator atq hec qͣmiqͣ pre¬
semte ł lucullo loquar tamen
ne ab ipso propter piculũ nrũm
concessam iudeamur habere li¬
lus tancũ laudis impercit quã¬
tũ neq ambiciosus imꝑator. ne¬
q inuidus cribuere alteri in cõ¬
muncanda gloria debuit Sũma
in utroq est̾ honestas sũma di¬
gnitas quam ego si michi ꝑ ser¬
uium liceat pari atq in cãdem
laude ponam sed non licet agi¬
tat rem militarem insectatur to¬
tam hanc legacionem adsidui¬

Expanded text:
tores esse dicturos. tores esse dicturos. na interea? fortissimo et sapientissimo viro, summo imperatori legatus, L.Lucio Lucullo, fuit; qua in legatione duxit exercitum, signa contulit, manum conseruit, magnas copias hostium fudit, urbis partim vi, partim obsidione cepit, Asiam istam refertam et eandem delicatam sic obiit ut in ea neque avaritiae neque luxuriae vestigium reliquerit, maximo in bello sic est versatus ut hic multas res et magnas sine imperatore gesserit, nullam sine hoc imperator. atque haec quamquam praesente L.Lucio Lucullo loquor, tamen ne ab ipso propter periculum nostrum concessam videamur habere lilus tantum laudis impertiit quantum neque ambitiosus imperator neque invidus tribuere alteri in communicanda gloria debuit. summa in utroque est honestas, summa dignitas; quam ego, si mihi per Servium liceat, pari atque eadem in laude ponam. sed non licet; agitat rem militarem, insectatur totam hanc legationem, adsidui
Abbreviated transcription (Latin):
umqͣ minꝰ in quinto pompeio
nouo hoĩe et fortissimo uiro u̾¬
tutis esse iuisum est qm in hoĩe
nobilissimo M. enulio et enim
eiusdem amini et que ingeni
est posteris suis quod pompe¬
ius fecit amplitudinẽ noĩs quã
non accepit tradere et ut stau¬
rus memoriam prope intermor¬
tuam generis sui uirtute reno¬
uare qm̃ꝙͣ ego iam putabam Iud̾
multis uiris fortib ne ignobi¬
litas generis obice̾tut in eo labor
esse ꝑfectũ qui non modo curiis
tatonib.pompeis antiquid
illis fortissimis uiris nouis ho¬
minib. s hiis recẽtib. Mariis̃
et didiis et coeliis cõmemorãdis
iacobant tum uõ ego tanto int̾¬
uallo claustra ista nobilitatis re¬
frigillem ut aditus ad consulatũ
post Hac sit ut apud maiores no¬
stros fuit non magis nobilitatis
qmͣ u̾tuti pater et non axbitra¬
bar cũ ex familia uetere et in¬
lustri consul designatus ab eqͥ¬
tis romanis filio consul defende¬
retux de generis nouitate accusa¬

Expanded text:
umquam minus in Q.Quinto Pompeio, umquam minus in Q.Quinto Pompeio, novo homine et fortissimo viro, virtutis esse visum est quam in homine nobilissimo, M.Marco Aemilio. etenim eiusdem animi atque ingeni est posteris suis, quod Pompeius fecit, amplitudinem nominis quam non acceperit tradere et, ut Scaurus, memoriam prope intermortuam generis sua virtute renovare. quamquam ego iam putabam, iudices, multis viris fortibus ne ignobilitas generis obiceretur meo labore esse perfectum, qui non modo Curiis, Catonibus, Pompeiis, antiquis illis fortissimis viris, novis hominibus, sed his recentibus, Mariis et Didiis et Caeliis, commemorandis id agebam. cum vero ego tanto intervallo claustra ista nobilitatis refregissem, ut aditus ad consulatum posthac, sicut apud maiores nostros fuit, non magis nobilitati quam virtuti pateret, non arbitrabar, cum ex familia vetere et inlustri consul designatus ab equitis Romani filio consule defenderetur, de generis novitate accusa
Abbreviated transcription (Latin):
borauit presto multis fuit.
multorum stulticiam ꝑpessus
est ad roganciam ꝑtulit difficul¬
tatem exorbuit uixit ad alior
arbitriũ non ad suũ magna laus
et grata hõĩbus unũ hoiẽm ela¬
borare in ea sciencia que sit mł¬
tis ꝓfutura. cũ amplissime atq
honestissime expretura trium¬
phasset. Hoc faciliorem huic
gradum ad consulatus adipis¬
cendi reliquit qd̾ is iam patri
debitus a filio petebatur. Tua
u̾o nobilitas serui suplici tam¬
et si sũma est camẽ hoĩb lite¬
ratis et historias est nocior po¬
pulo uͦ et suffragatoribus obscu¬
rior. pater em̃ fuit equestri lo¬
co Auus nulla in lustri laude ce¬
lebratus itaq nõ ex sermone
Hominũ recenti sed ex annaliũ
uetustate eruenda memoria est
nobilitatis tue quare ego te sem¬
per in nostrũ numerũ adgre¬
gare soleo quod u̾tute industria¬
q ꝑ fecisci ut cum equitis .r.
esses filius sũma tamen ampli¬
tudine dignus putar̾e̾ Nec inͥ

Expanded text:
boravit, praesto multis fuit, boravit, praesto multis fuit, multorum stultitiam perpessus est, adrogantiam pertulit, difficultatem exsorbuit; vixit ad aliorum arbitrium, non ad suum. Magna laus et grata hominibus unum hominem elaborare in ea scientia quae sit mut pater, cum amplissime atque honestissime ex praetura triumphasset, hoc faciliorem huic gradum consulatus adipiscendi reliquit quod is iam patri debitus a filio petebatur. tua vero nobilitas, Ser. Sulpici, tametsi summa est, tamen hominibus litteratis et historicis est notior, populo vero et suffragatoribus obscurior. pater enim fuit equestri loco, avus nulla inlustri laude celebratus. itaque non ex sermone hominum recenti sed ex annalium vetustate eruenda memoria est nobilitatis tuae. qua re ego te semper in nostrum numerum adgregare soleo, quod virtute industriaque perfecisti ut, cum equitis Romani esses filius, summa tamen amplitudine dignus putarere. nec mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sum ego factus prior non est
respondendum ad oĩa neq enĩ
urũm quẽqͣm fugit cum multi
pare dignitate fiant unus autẽ
pͥmũ solus posset optinere nõ
eiundem esse ordinem dignitatis
et renũciacionis. propterea qd̾
renũciacio gradus habeat. digni¬
tas autem sit ꝑsepe eadem oĩum
s questura utriusq prope mo¬
dum parimomentus orcus fu¬
it Habuit hic lege ticia proiũ¬
ciam tacitam et quietam tu illã
cui cũ questores sorciũtur et iam
ad clamaxi solet ostiensem non
tam graciolam et inlustrem qͣ
negociosam eciam lestã: Conse¬
dit utxiusq nomen in questu¬
ram Nullum cm̃ uobis sors cã¬
pum dedit in quo ex currere u̾¬
tus cognosciq posset reliqui tẽ¬
pori spaciũ in contencionem
uocatur ab utroq dissimillima
racione tractatum est. Sex ui¬
us hic uobiscũ hanc urbanã
miliciam respondẽdi scribẽdi
cauendi plenam sollicitudinis
ac stomachi secus est iud ciui¬
le didicit multũ uigilauit la¬

Expanded text:
sum ego factus prior.' non est sum ego factus prior.' non est respondendum ad omnia. neque enim vestrum quemquam fugit, cum multi pares dignitate fiant, unus autem primum solus possit obtinere, non eundem esse ordinem dignitatis et renuntiationis, propterea quod renuntiatio gradus habeat, dignitas autem sit persaepe eadem omnium. sed quaestura utriusque prope modum pari momento sortis fuit. habuit hic lege Titia provinciam tacitam et quietam, tu illam cui, cum quaestores sortiuntur, etiam adclamari solet, Ostiensem, non tam gratiosam et inlustrem quam negotiosam et molestam. consedit utriusque nomen in quaestura. nullum enim vobis sors campum dedit in quo excurrere virtus cognoscique posset. reliqui temporis spatium in contentionem vocatur. ab utroque dissimillima ratione tractatum est. Servius hic nobiscum hanc urbanam militiam respondendi, scribendi, cavendi plenam sollicitudinis ac stomachi secutus est; ius civile didicit, multum vigilavit, la
Abbreviated transcription (Latin):
generis integritatis industrie ce¬
terorũq ornamẽtorũ ommium
quib fretum ad consulatus pe¬
ticionem ad gredi par est paria
cognosco essẽ ista in .l. murena
ato ita paria ut neq ipse di¬
gnitate uince potuerit neq te
dignitate suꝑarit: Contemꝑsi¬
sti l. murenẽ genus ex tulisti
tuũ quo loco si tibi hoc sumis
insi qui patricius sit neminẽ
bono esse genere natũ facii ut
rursus ple̾bes in auentmum
se uocanda esse uideantur si
autem sunt ample et honesce
familie plebeie et ꝓauus .l. mu
et em̃ michi ipli accidit ut cũ duo¬
bus patriciis altero imꝓbissimo
atq audacissimo altero modestis¬
simo atq optimo uiro peterem
superauit amẽ dignitatem catil¬
lnã gratiam galłam qd̾ si u cri¬
menꝰ homini nouo esse debe̾t pro¬
fecto michi neq inimia neqz
inuidi defuissent. Omittamus gͦ
de genere dicere cuiꝰ est magnã
ini ut roq dignitas uideanus ce¬
tera questuram una peciit et

Expanded text:
generis, integritatis, industriae cegeneris, integritatis, industriae ceterorumque ornamentorum omnium quibus fretum ad consulatus petitionem adgredi par est. Paria cognosco esse ista in L.Lucio Murena, atque ita paria ut neque ipse dignitate vinci a te potuerit neque te dignitate superarit. contempsisti L.Lucii Murenae genus, extulisti tuum. quo loco si tibi hoc sumis, nisi qui patricius sit, neminem bono esse genere natum, facis ut rursus plebes in Aventinum sevocanda esse videatur. sin autem sunt amplae et honestae familiae plebeiae, et proavus L.Luetenim mihi ipsi accidit, it cum duobus patriciis, altero improbissimo et audacissimo altero modestissimo atque optimo viro, peterem; superavi tamen dignitate Catilinam, gratia Galbam. quod si id crimen homini novo esse deberet, profecto mihi neque inimici neque invidi defuissent. omittamus igitur de genere dicere cuius est magna in utroque dignitas; videamus cetera. 'quaesturam una petiit et
Abbreviated transcription (Latin):
tacio tu michi arripis hoc qd̾
necesse est oĩum uiciorum esse
postremũ relinquis ille quibus
remotis hoc uicium omnino ẽẽ
non potest. Nullũ turpe cõuiui¬
um non amors non comisacio
non libido non sumptud ostendi¬
tur et cum ea non repperiantur
que uoluptatiõ nomen habent
qͣmꝙͣ uiciosa sunt imquo ipsam
luxuriam reperire non potest
in eo te umbram luxorie reꝑturũ
pucas Nichil g̾ in uitam .l. mu¬
rene dia potest᷑ nichil inqm om̃o
iudicio sic a me consul designat᷑ꝰ
defenditur ut eius milla fraus
milla auaricia milla ꝑfidia mil¬
la crudelitas nullũ petulans di¬
ctum in uita proferatur Bene ha¬
bet iaca sunt fundamenta defẽ¬
sionis non dum enim nris lau¬
dibus quibus utar postea s ꝓpe
mimicor. confessione uirum bo¬
mĩ atq integrum hocminem de¬
fendimiꝰ quo conscituto faciliores
michi aditus ad contencionem
dignitatis que pars altera fuit
accusacionis sũmam uideo esse
inter Serui supplici dignitatem

Expanded text:
tatio. tu mihi adripis hoc quod tatio. tu mihi adripis hoc quod necesse est omnium vitiorum esse postremum, relinquis illa quibus remotis hoc vitium omnino esse non potest? nullum turpe convivium, non amor, non comissatio, non libido, non sumptus ostenditur, et, cum ea non reperiantur quae voluptatis nomen habent quamquam vitiosa sunt, in quo ipsam luxuriam reperire non potes, in eo te umbram luxuriae reperturum putas? nihil igitur in vitam L.Lucii Murenae dici potest, nihil, inquam, omnino, iudices. sic a me consul designatus defenditur ut eius nulla fraus, nulla avaritia, nulla perfidia, nulla crudelitas, nullum petulans dictum in vita proferatur. bene habet; iacta sunt fundamenta defensionis. nondum enim nostris laudibus, quibus utar postea, sed prope inimicorum confessione virum bonum atque integrum hominem defendimus. quo constituto facilior est mihi aditus ad contentionem dignitatis, quae pars altera fuit accusationis. summam video esse in te, Ser. Sulpici, dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod aut in asia susceptum
aut ex asia deportatũ flagiciũ
ac dedecus: Meruisse uero scipẽ¬
modo maximũ s eciam solum
gerebat uirtutis patre imꝑa¬
tore libentissime meruisse pie¬
tatis finem scipendiorũ patris
uictoriam attrium fuisse feli¬
citatis fuit maledicto quidem
id circo nichil in hiis ceribus
loci est qd̾ oĩa laus occupauit
salcatorem appellat .Fl. mure¬
nam cato maledictũ est. Si uo
obicitur uehementis accusato¬
ris sin falso maledici cõuiciato¬
ris quare cum ilta sis auc̃te nõ
debes marre anni ripere male¬
dictũ ex triuio aut ex currarũ
aliquo conuicione que temere
consulem p .t. saltatorem uoca¬
re sed cumspicere quibus p̃ter¬
ca uiciis ad fectũ esse necesse fie
cum qui uere istud obici pos¬
sit. Nemo enim ferre saltas so¬
briud̃ insi forte insamt neq
in solitudine neq in cõuiuio
moderato atq honesto tẽpesti¬
ui cõuiui amoemi loci multorũ
deliciarum comes est extrema sal¬

Expanded text:
aliquod aut in Asia susceptum aliquod aut in Asia susceptum aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus. meruisse vero stipenanus non modo maximum sed etiam solum gerebat virtutis, patre imperatore libentissime meruisse pietatis, finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse felicitatis fuit. maledicto quidem idcirco nihil in hisce rebus loci est quod omnia laus occupavit. saltatorem appellat L.Lucium Murenam Cato. maledictum est, si vere obicitur, vehementis accusatoris, sin falso, maledici conviciatoris. qua re cum ista sis auctoritate, non debes, M.Marce Cato, adripere maledictum ex trivio aut ex scurrarum aliquo convicio neque temere consulem populi Romani saltatorem vocare, sed circumspicere quibus praeterea vitiis adfectum esse necesse sit eum cui vere istud obici possit. nemo enim fere saltat sobrius, nisi forte insanit, neque in solitudine neque in convivio moderato atque honesto. tempestivi convivi, amoeni loci, multarum deliciarum comes est extrema sal
Abbreviated transcription (Latin):
satoria quã uera maledicendi
facultas de uita .l. murene di¬
cere aliquid coegerit. Obiecta
est enĩ asia que ab hoc nõ ad uo¬
iuptatem et luxuria expeti¬
ta est s et in milicari labore
peragrata qui si adulescens prẽ
suo imꝑatore non meruisset aut
Hostem aut prĩs imperium ci¬
muisse aut a parente repudia¬
tus uideretur. Aut cum sedere
in equis triũphanciũ p̃textati
pocissimi filii soleant huic domis
militaribus patris triũphum
decorare fugiendum fuit ut re¬
bus cõmuniter gescis pene simł
cum patre triumphares. Hic
no̾ iud̾. et fuit in asia et iuro for¬
tissimo parenti suo magno ad¬
iumento in ꝑiculis solacio in la¬
boribus grãtulaciomi in uictoria
fuit et hii habeta sit suspicionẽ
luxurie quandam non asiamdũ¬
quã uidisse s in asia contiẽter
iuxisse laudandum est. Qũa ob
rem non asie nomen abiciendũ
murene fuit ex qua laus̃ fann¬
lie. Memoria generi. honos et
gloria nomimiꝰ cõstituta est sed

Expanded text:
satoria quam vera male dicendi satoria quam vera male dicendi facultas de vita L.Lucii Murenae dicere aliquid coegerit. obiecta est enim Asia; quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est sed in militari labore peragrata. qui si adulescens patre suo imperatore non meruisset, aut hostem aut patris imperium timuisse aut a parente repudiatus videretur. an cum sedere in equis triumphantium praetextati potissimum filii soleant, huic donis militaribus patris triumphum decorare fugiendum fuit, ut rebus communiter gestis paene simul cum patre triumpharet? hic vero, iudices, et fuit in Asia et viro fortissimo, parenti suo, magno adiumento in periculis, solacio in laboribus, gratulationi in victoria fuit. et si habet Asia suspicionem luxuriae quandam, non Asiam numquam vidisse sed in Asia continenter vixisse laudandum est. quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit ex qua laus familiae, memoria generi, honos et gloria nomini constituta est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
idem quinto Hortensio H. crasso
clarissimis uiris. si item ceteris
a quibus intelligo tuam grãm ma¬
gni estimari accidisset in ea ciui¬
cate consul designatus defenso¬
rem non haberet in qua nemi¬
ni ũqm infimo maiores nr̃i pa¬
tronũ de esse uoluerũt. Ego uero
Iud̃. ipse me existimarem nefa¬
riũ si amico crudelem. si misero
suꝑbũ. si consuli defuissem. Qrͣe
quod dandum est amicicie large
dabitur a me ut tecum agam Ser¬
ui non secus ac si meus esset fra¬
ter qui michi est carissimus̃ isce
in loco cauod tribuendũ est offi¬
cio fidei religiomi id ita modera¬
bor ut meminerim me contra
amici scudiũ pro amna ꝑiculo
dicere. Intelligo Iud̾. tristotius
accusacionis ꝑtis fuisse et earũ
unam in reprehensionem uite
alteram in ꝯtencione dignitatis
terciam in criminibus ambitus
esse u̾satam atq harũ triũ ꝑci¬
um pͥma illa que gͣuissima debe¬
bat esse. Ita fuit infirma et leuis:
ut illos lex magis quedam accu¬

Expanded text:
idem Q.Quinto Hortensio, M.Marco Crasso, idem Q.Quinto Hortensio, M.Marco Crasso, clarissimis viris, si item ceteris a quibus intellego tuam gratiam magni aestimari accidisset, in ea civitate consul designatus defensorem non haberet in qua nemini umquam infimo maiores nostri patronum deesse voluerunt. ego vero, iudices, ipse me existimarem nefarium si amico, crudelem si misero, superbum si consuli defuissem. qua re quod dandum est amicitiae, large dabitur a me, ut tecum agam, Servi, non secus ac si meus esset frater, qui mihi est carissimus, isto in loco; quod tribuendum est officio, fidei, religioni, id ita moderabor ut meminerim me contra amici studium pro amici periculo dicere. intellego, iudices, tris totius accusationis partis fuisse, et earum unam in reprehensione vitae, alteram in contentione dignitatis, tertiam in criminibus ambitus esse versatam. atque harum trium partium prima illa quae gravissima debebat esse ita fuit infirma et levis ut illos lex magis quaedam accu
Abbreviated transcription (Latin):
leuandis non imperciam. nam
cũ p̃mia michitanta pr̃o hac
industria sinc data qnͣta antea
eptus lis deponere esse hoĩs et
ascuci et ingrati: Qd̾ si licet de¬
smere si te auctore possum si nul
do nulla inhũantatis culpa su¬
scipitur Ego uero libenter desinõ
smautẽ fuga laboris desidiam re¬
pudiacio supplicũ suꝑbia am¬
cor. neglectio improbicatem co¬
arguit nmirũ hecarũ est eius
modi quã nec industrius quam
nec misericors nec officiosos de¬
serere posset: Atq Huiꝰ ce rei cõ¬
iecturam de tuo ipĩus scudio ser¬
ui facillime ceperis nam si tibi
necesse putas eciam adu̾sariis a¬
micorum tuorũ de iure consulẽ¬
tibus responde̾ et si turpe exi¬
stimas ce aduocato illũ ipm quẽ
contra ueneris cause cade nolitã
esse iniustus ut cũ tui fontes uel
inimicis tuis pateant nr̃os ecia
amicis putis el ausos esse oporte̾.
Et enĩ si me tua familiaritas ab
hac causa remouisset. Et si hoc

Expanded text:
levandis non impertiam. nam levandis non impertiam. nam cum praemia mihi tanta pro hac industria sint data quanta antea eptus sis, deponere, esse hominis et astuti et ingrati. quod si licet desinere, si te auctore possum, si nuldo, nulla inhumanitatis culpa suscipitur, ego vero libenter desino. sin autem fuga laboris desidiam, repudiatio supplicum superbiam, amicorum neglectio improbitatem coarguit, nimirum haec causa est eius modi quam nec industrius quisquam nec misericors nec officiosus deserere possit. atque huiusce rei coniecturam de tuo ipsius studio, Servi, facillime ceperis. nam si tibi necesse putas etiam adversariis amicorum tuorum de iure consulentibus respondere, et si turpe existimas te advocato illum ipsum quem contra veneris causa cadere, noli tam esse iniustus ut, cum tui fontes vel inimicis tuis pateant, nostros etiam amicis putes clausos esse oportere. etenim si me tua familiaritas ab hac causa removisset, et si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
petenti a mie defuit qd̾ esset aut
ab amico aut a gracioso Aut a
consule postulandũ. Abit illud
tempus mutata racio est sic
existimo sic michi ꝑsuadeo me
tibi contra honorẽ Nutene qͣntũ
tu a me posculare ausus sis tã¬
tũ debuisse contra salutẽ nichil
codem pacto esse debeo. Atq hoc
non modo non laudari s ne con¬
cedi quidem potest ut annas nr̃is
accusantibus non eciam aliens¬
simos defendamꝰ. Hichi autem
cũ murena Iud̾. et magna et uetꝰ
amicicia que in capitis dimicacio¬
ne a seriuo suplicio non ud circo
obructur qd̾ habeod in honoris
contencione superata est. que si
causa non esset tñ uł dignitas
hoĩs uł honoris eius quẽ adeptꝰ
est amplitudo sũmam michi su¬
ꝓbie crudelitatis que famã ĩuis¬
sisset si hoĩs et sius et ꝑ. Romaĩ
ornamẽtis amplissimi causam
tanti ꝑiculi repudiassem. Neq eĩ
iam michi licet neq est integrũ
ut meũ laborem hõium ꝑiculis ib̾¬

Expanded text:
petenti a me defuit quod esset aut petenti a me defuit quod esset aut ab amico aut a gratioso aut a consule postulandum. abiit illud tempus; mutata ratio est. sic existimo, sic mihi persuadeo, me tibi contra honorem Murenae quantum tu a me postulare ausus sis, tantum debuisse, contra salutem nihil eodem pacto esse debeo. atque hoc non modo non laudari sed ne concedi quidem potest ut amicis nostris accusantibus non etiam alienissimos defendamus. mihi autem cum Murena, iudices, et magna et vetus amicitia est, quae in capitis dimicatione a Ser. Sulpicio non idcirco obruetur quod ab eodem in honoris contentione superata est. quae si causa non esset, tamen vel dignitas hominis vel honoris eius quem adeptus est amplitudo summam mihi superbiae crudelitatisque infamiam inussisset, si hominis et suis et populi Romani ornamentis amplissimi causam tanti periculi repudiassem. neque enim iam mihi licet neque est integrum ut meum laborem hominum periculis sub
Abbreviated transcription (Latin):
seueritatem desiderabat uicina¬
curã et tam uehenens fui ꝙͣ
cogebar nõ qm uolebani. nũc
cũ omnes me cause ad misericor¬
diam atq ad hũantatem uocẽt
qͣnto tandem scudio debeo natu¬
re mee consuetudiniq seruire
Ic de officio defenliomis mee ac
de racione accusacionis tue for¬
tasse eciam alia in ꝑte orõnis
dicendũ nobis erit. S me iud̾.
non miuꝰ hoĩs sapientissimi at¬
q ornatissimi scrui. Supplicii
conquestio quã catonis cactio a¬
cõmeuebat. Qui gͣuissime et a¬
cerbissime. ferme dixit me fami¬
liaritatis necessitudinis que obli¬
tum causam .l. murene contra
se defendere Huic ego Iud̾. satisfa¬
cere cupio uosq adhibere arbi¬
tros. Nam cũ graue est uere ac¬
cusari in amiciaa tum etam si
falso accuseris non ese negligẽ¬
dum. Ego serui supplici me in
peticione tua tibi oĩa studia at¬
q officia pro nr̃a necessitudine
et debuisse confiteor et prestitil¬
se arbitror inchil tibi consulatũ

Expanded text:
severitatem desiderabat, vici naseveritatem desiderabat, vici naturam et tam vehemens fui quam cogebar, non quam volebam, nunc cum omnes me causae ad misericordiam atque ad humanitatem vocent, quanto tandem studio debeo naturae meae consuetudinique servire? ac de officio defensionis meae ac de ratione accusationis tuae fortassdicendum nobis erit. sed me, iudices, non minus hominis sapientissimi atque ornatissimi, Ser. Sulpici, conquestio quam Catonis accusatio commovebat qui gravissime et acerbissime se ferre dixit me familiaritatis necessitudinisque oblitum causam L.Lucii Murenae contra se defendere. huic ego, iudices, satis facere cupio vosque adhibere arbitros. nam cum grave est vere accusari in amicitia, tum, etiam si falso accuseris, non est neglegendum. ego, Ser. Sulpici, me in petitione tua tibi omnia studia atque officia pro nostra necessitudine et debuisse confiteor et praestitisse arbitror. nihil tibi consulatum
Abbreviated transcription (Latin):
debuit ad hoĩs amici fortunas qr
res ꝑ. consulem ad cõmunẽ sa¬
lutem defendendam uocare. Nã
ꝙ legem de ambitu tuli. certeita
tuli ut eam qua michi metipĩ
iam pridem tulerim de cuuum
piculis defendendis non abro¬
garem. Et enim si largicionẽ
factam esse confiterer idq rec¬
te factũ esse defenderem facerẽ
improbe ecia si alius legem
tulisset Cũ uo nichil ꝯmi̾ssum
contra legem esse defendam.Od
est qd̾ meam defenlionem ia¬
cio legis impediat. Negat esse
eiusdem seueritatis Catilinã
exiciũ rei p. intra mema mo¬
uentem u̾bis et poene imꝑio
et uebe expulisse. et nĩc pro
l. murena dicere. Ego autẽ has
artis lenitatis et misericordie
quas me natura ipsa docuit sẽ¬
per egi libent᷑ illa uo gͣuitatis
seueritatisq ꝑsonã nõ adpetiui
s ab rep michi impositã susci¬
nu sicut Huiꝰ imꝑii dignitas
in sũmo piculo eiuiũ postula¬
at. Qi si tũ cũ res p. uim et

Expanded text:
debuit ad hominis amici fortunas quam debuit ad hominis amici fortunas quam res publica consulem ad communem salutem defendendam vocare. nam quod legem de ambitu tuli, certe ita tuli ut eam quam mihimet ipsi iam pridem tulerim de civium periculis defendendis non abrogarem. etenim si largitionem factam esse confiterer idque recte factum esse defenderem, facerem improbe, etiam si alius legem tulisset; cum vero nihil commissum contra legem esse defendam, quid est quod meam defensionem latio legis impediat? negat esse eiusdem severitatis Catilinam exitium rei publicae intra moenia molientem verbis et paene imperio ex urbe expulisse et nunc pro L.Lucio Murena dicere. ego autem has partis lenitatis et misericordiae quas me natura ipsa docuit semper egi libenter, illam vero gravitatis severitatisque personam non appetivi, sed ab re publica mihi impositam sustinui, sicut huius imperi dignitas in summo periculo civium postulabat. quod si tum, cum res publica vim et