comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tacitus agit.iui. qualẽ quantuq esse opor¬
cer& tuius ditione nutuq maria terrę
pax. bella regerẽtur. Cũ inteͬa fingenti for¬
mantiq mihi principem quẽ ȩquata dq̃s
ĩmortalibus potestas deceret. nũꝗͣ uoto
saltẽ conciꝑe succuͣͬtit simitt̃ huĩc quem
udemus. Enituit aliꝗs in bello: sed absole¬
uit in ꝑate. aliũ togã. sed nõ et arma ho¬
nestarũt. reuẽntiamꝰ ille terrore. alius
amorẽ hiuilitate captauit. Ille quesitam
principi nr̃o quanta cõcordia. quantusq
cõtemptus oĩm laudũ omĩsq glorie contigit
ut nihil seueritati eius hilaritate. nihul gra¬
uitati simplicitate. ita nihil magestati hũ¬
manitate detrahitur. Iam firmitas. iũm
ꝓteritas corꝑis. iam honor capitis et dignitaᷤ
oris ad hoc ętatis indeflexa maturitas. nec
sine quodã munere deũ festinantis senectu¬
tis insignibus adaugendam magestatem
ornata cesaries. nõne longe lateq principem
ostentant: Talem esse opõtuit quẽ nõ bel¬

Expanded text:
tacitus agitavi, qualem quantumque esse oporteat, cuius ditione, nutuque maria, terrae, pax, bella regerentur, cum interea fingenti, formantique mihi Principem, quem aequata diis immortalibus potestas deceret, numquam voto saltem concipere succurrit, similem huic, quem videmus. Enituit aliquis in bello, sed obsolevit in pace: alium toga, sed non arma honestarunt: reverentiam ille terrore, alius amorem humanitate captavit. Ille quaesitamprincipi nostro quanta concordia, quantusque concentus omnium laudum, omnisque gloriae contingit, ut nihil se veritati eius hilaritate, nihil gravitati simplicitate, nihil maiestati humanitate detrahitur! 2. Iam firmitas, iam proceritas corporis, iam honor capitis, et dignitas oris, ad hoc aetatis indeflexa maturitas, nec sine quodam munere Deum festinatis senectutis insignibus ad augendam maiestatem ornata caesaries, nonne longe lateque principem ostentant? Talem esse oportuit, quem non bel
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. quã prĩcipałr formas. quẽ honorẽ di¬
cendi magris. quã dignationẽ sapiẽtia ha¬
bes: habes ut sub te spiritũ et sanguinẽ et pa¬
triam receꝑunt. Studiaq prioꝵ tẽploꝵ ĩma¬
nit as exilius puniebat. cũ sibi uicioꝵ oĩm
consciis princȩps ĩnĩmitas uitiis artes. non
odio magis ꝗͣ reuentia relegaret. At tu eas¬
dẽ artes in cõplexu oculis auribus habes
Prestas enĩ quȩ tũq recĩpiũt. tantũq diligis

Expanded text:
tutis? quam principaliter formas? quem honorem dicendi magistris? quam dignitatem sapientiae doctoribus habes? ut sub te spiritum et sanguinem, et patriam receperunt studia, quae priorum temporum immanitas exiliis puniebat, cum sibi vitiorum omnium conscius princeps, inimicas vitiis artes non odio magis, quam reverentia relegaret? at tu easdem artes in complexu, oculis, auribus habes: praestas enim quaecumque praecipiunt, tantumque eas diligis,
Abbreviated transcription (Latin):
nores nouos titulos merebare. At tu ẽt pris
patriȩ̃ recusabas. Ꝙ longa nobis cũ mode¬
Na tua pugna quã tarde uitimus. Nomẽ
illud quod alii primo statim principatus
diẽ ut amꝑatoꝵ et cesaris receꝑũt : tu usq
eo distulisti. donec tu quoq benefitior cũ¬
ors parcissimus extimatoriam te mereri
fatereris. Iraq soli cõtigit tibi ut pater prĩȩ
esses anteꝗͣ fieres. Eras eni inanimis in iu¬
ditiis nostris: net publicę pietatis in tercat
qđ uocarere nisi ꝙ ingrata sibi uidebat

Expanded text:
nores titulosque merebare, tu etiam Patris patriae recusabas. Quam longa nobis cum modestia tua pugna, quam tarde vicimus? Nomen illud, quod alii primo statim principatus die, ut Imperatoris, et Caesaris receperunt, tu usque eo distulisti, donec tu quoque beneficiorum tuorum parcissimus aestimator, iam te mereri fatereris. Itaque soli omnium contigit tibi, ut Pater patriae esses, antequamfieres. Ersa enim in animis, in iudiciis nostris. Nec publicae pietatis intererat, quid vocarere; ni
Abbreviated transcription (Latin):
dosium uidi: et utrũq simul uidi. Uidi illũ
principĩs patrẽ: Uidi illum princĩpĩs uinditem
uidi illum principis institutorem. Ad me lon.¬
ginque cõuenĩent ciuitates.A me. gestarum
rerum ordinem stelus om̃is accipiet ⁊ me argu¬
mentũ poetĩca: Ame fidem sumet historia. Cõ¬
pensabo tibi istam Imp: ĩniuriam Si cũ de te ĩp̃e
nl dirorim quod legenadũ sit instriam qui
legantur

Expanded text:
dosium vidi, et utrumque simul vidi; vidi illum dosium vidi, et utrumque simul vidi; vidi illum principis patrem, vidi illum principis vindicem, vidi illum principis restitutorem!» Ad me longinquae convenient civitates, a me gestarum ordinem rerum stilus omnis accipiet, a me argumentum poetica, a me fidem sumet historia. Compensabo tibi istam, imperator, iniuriam si, cum de te ipse nil dixerim, quod legendum sit, instruam qui legantur
Abbreviated transcription (Latin):
ne tuo et senatu fauente dixisse. Ea uero quȩ
uexerit. Quis in curia fueris. quis in rostris: ut
pompam precuntiũ ferculaꝵ curru mõ. modo
pedibus subsecutuf alterno darus incessu nũo
de bellis. nũc de suꝑbia triũpharis. uit t̾e om̃ibo
prĩncipẽ sĩngulis exhidueris senatorẽaut trebro
ciuiliq progressu. nõ publita tantũ opera lustͣ¬
ueris: sed p̾rũiatas quoq edes diuinis uestigiis
consecraris: rem̾ota custodia militari tutitr¬
publici amoris excubiĩs. Horfhee lingius. hoꝵ
inꝗͣ uoce laudantur qui de cõibus gaudiis et
dignius utiq quȩ maxima et iustius poterunt
predicart quȩ propria sunt O mea telix pegri¬
natio. Obene suscepti et exhausti labores. quibus
ego intersum bonis. quibus parer gaudĩis. Quȩ
reuersus urbibus galliarũ dispensabo miratu¬
la: quantĩs stupentiũ populis: ꝗ̃ muleo circum¬
daborauditorẽ. cũ dixero Romam uidi. Theo¬

Expanded text:
ne tuo, et senatu favente dixisse. Ea vero, quaene tuo, et senatu favente dixisse. Ea vero, quaevexerit; quis in curia fueris, quis in rostris; ut pompam praeeuntium ferculorum curru modo, modo pedibus subsecutus, alterno clarus incessu, nunc de bellis, nunc de superbia triumpharis; ut te omnibus principem, singulis exhibueris senatorem; ut crebro, civilique progressu non publica tantum opera lustraveris, sed privatas quoque aedes divinis vestigiis consecraris, remota custodia militari, tutipublici amoris excubiis, horum haec linguis, horum, inquam, voce laudentur qui de communibus gaudiis et dignius utique quae maxima et iustius poterunt praedicare quae propria sunt. O mea felix peregrinatio! O bene suscepti et exhausti labores! Quibus ego intersum bonis, quibus paror gaudiis! Quae reversus urbibus Galliarum dispensabo miracula! Quantis stupentium populis, quam multo circumdabor auditore, cum dixero: «Romam vidi, Theo
Abbreviated transcription (Latin):
nes in mortẽ toastos Truncosq cicerones. Rom¬
peios fleueras in sepultos. cui damna grauiora
scissus in partes. ciuiũ furor ꝗͣ portu ĩminens
poenus. aut receptus muris gallus intulerat.
sui alliensi dictinatia funestior camis collina
feralior tam altas clim reliquerant ticatrices. ut
grauius semꝑtuam qͣ alienam experta uirtutem
nihil tibi magis ꝗͣ te timeres : Sidisti cũule bellũ
hostiũ cede: militũ pate. cũium recuꝑatione. tua
cui decernere posses triũphũ. Nactenus me met
Imp aug. ꝓ̃teritas res tuas attrectasse fas fue.¬
rit. ac cum tempus sit ad modũ memĩsse p̃ntiũ
finẽ sermonũ facere uoluerĩ ꝗͣ in amplissimĩ
ordinis munus inuadere. Dabiturut cũq uenia
piȩ temeritati. usurpasse cõuia nõ occupasse
uideamur aliena. Licuerit mihi quȩ in barba¬
ris gentibus longinquisq prouintiis pro sũma
re fortĩter feliciterq fecisti & ãnuente numi.¬

Expanded text:
nes in mortem coactos, truncosque Cicerones, et Pomnes in mortem coactos, truncosque Cicerones, et Pompeios fleveras insepultos; cui damna graviora scissus in partes civium furor quam portis imminens Poenus, aut receptus muri. Gallus intulerat; cui Alliensi die Aemathia funestior, Cannis Collina feralior, tam altas olim reliquerunt cicatrices, ut, gravius semper tuam quam alienam experta virtutem, nihil tibi magis quam te timeres; vidisti civile bellum hostium caede, militum pace, Italiae recuperatione, tua cui decernere posses triumphum. XLVII. Hactenus memet, Imperator Auguste, praeteritas res tuas attrectasse fas fuerit. At cum tempus admoneat meminisse praesentium, finem sermoni facere maluerim, quam amplissimi ordinis munus invadere. Dabitur utcumque venia piae temeritati, si usurpasse communia, non occupasse videamur aliena. Licuerit mihi, quae in barbaris gentibus, longinquisque provinciis pro summa re fortiter feliciterque fecisti, et annuente numi
Abbreviated transcription (Latin):
quos secũ uelut agmien infernũ moriturus in¬
cluserat: et duobus aut tribus furiosi gladia¬
toris lanistis in belli piãculũ cȩsis: reliquos õs
uenia complexa uelut quodam materno sinu
clausit. nullius bona publicata: nullius mul¬
tata libertas: nullius p̃terita dignitas ĩminu¬
ta. Nemo affectus nota: nemo conuitio aut de-¬
niq castigatione p̃scriptus: Culpam capitis auri¬
um saltem molestia luit. Cuncti domibus suis
cuncti coniugiibus ac liberis: cuncti denĩq ĩno¬
nemo sibi uictus te uictore iũdeatur. Spectabas
hec e tuis collibus Roma et septena arce sublimis
celsior gaudio ferebiris. Tuq experta cĩnanos
furores. Et Maurum post exilia crudelem. Et
Syllam tua clade felitem: et sȩsarem ĩ mortu¬
os miseritordem. ad ome ciuilis motus dassitũ
tremescebas: quȩ preter stragẽ militũ ustraq
tibi parte pereuntium extincta. domi senatus
tui lumina suffixa pilo. Consulũ capĩta cato¬

Expanded text:
quos secum velut agmen infernum moriturus inquos secum velut agmen infernum moriturus incluserat, et duobus, aut tribus furiosi gladiatoris lanistis in belli piaculum caesis, reliquos omnes, venia complexa, velut quodam materno sinu clausit. Nullius bona publicata, nullius mulctata libertas, nullius praeterita dignitas imminuta. Nemo affectus nota, nemo convicio, aut denique castigatione perstrictus, culpam capitis aurium saltem molestia luit. Cuncti domibus suis, cuncti conjugibus ac liberis, cuncti deniqnemo sibi victus te victore videatur. Spectabas haec a tuis collibus, Roma, et septena arce sublimis celsior gaudio ferebaris. XLVI. Tu, quae experta Cinnanos furores, et Marium post exilia crudelem, et Sullam tua clade felicem, et Caesarem in mortuos misericordem, ad omne civilis motus classicum tremiscebas; quae praeter stragem militum utraque tibi parte pereuntium exstincta domi senatus tui lumina, suffixa pilo consulum capita, Cato
Abbreviated transcription (Latin):
ei exutus occurrat.Quis quis aurum genim asq
priuatis pedibus optabit Maximus ei plantis
pidus
appareat. quisquis imponere capiti diadema me¬
ditabĩtur: auulsum humeris maximi caput et si¬
ne nomine corpus aspitiat.Scimus quide nihil
unꝗͣ nouandum: cũ romanũ semꝑ imꝑiũ aut tu-¬
um futurũ sit aut tuorẜ. Pertinet tamẽ ad ge¬
mĩnam .r.p. securĩtatem quod fieri non potest
et̃ non timeri. Sed utcũq uirtutis tue operam cu¬
riosȩ posteritatis oculis artificum manus reddet
Cum te uel alpium dorsa suꝑantem. uel flũa
obiectata tranantẽ: uel agmen hostile trĩphali.¬
dus uestigiis aiterentẽ. pistoꝵ atq scriptorum as¬
serctur imitatio. Clementia Imp: tua quo celo:
quo pigmento quo aere auroue ducetur. Qua
tu ipsius uictoriẽ uictor. ita omẽm cũ armis irã
deposuisti.ut ceciderit nemo potest bellũ. Certe
nemo potest. Maximũ paucis mauroꝵ hostium

Expanded text:
ei exutus occurrat. Quisquis aurum gemmasque ei exutus occurrat. Quisquis aurum gemmasque privatis pedibus optabit; Maximus ei plantis nudus appareat. Quisquis imponere capiti diadema meditabitur; avulsum humeris Maximi caput, et sine nomine corpus aspiciat. Scimus quidem nihil umquam novandum, cum Romanum semper imperium aut tuum futurum sit, aut tuorum; pertinet tamen ad geminam reipublicae securitatem, quod fieri non potest etiam non timeri. Sed utcumque virtutis tuae opera curiosae posteritatis oculis artificum manus reddet, cum te vel Alpium dorsa superantem, vel flumina objecta tranantem, vel agmen hostile triumphalibus vestigiis atterentem, pictorum atque fictorum assequetur imitatio, clementia, Imperator, tua quo coelo, quo pigmento, quo aere, aurove ducetur, qua tu ipsius victoriae victor ita omnem cum armis iram deposuisti, ut ceciderit nemo post bellum, certe nemo post Maximum? Paucis Maurorum hostium,
Abbreviated transcription (Latin):
noliusti uidere non audies. Hut huc totas
pii uates doctarũ noctiũ conferte cunis. hoc
onũbus linguis terrẽq celebrate: nec satis de
operum uestroꝵ ꝑhẽnitate solliciti Illam quã
prestare hystoriis solebatis: ab hĩstoria ueniet
eternitas. Noos quoq quibus secunda sors ces¬
sit date famam rebus artifices. Uulgata illa
ueterã fabularũ argumenta despicite. hercu¬
leos labores et modicos liberi triũphos et angui¬
pedum bella monstroꝵ Hec potuis hec gesta
solertes manus duitant: q̃s fora ĩis templa deco¬
rentur. hec ebore reddantur. hȩc marniore. hȩc
uñ coloribus uiuant: hec in area moueantur
hec gẽmis augeant pretiũ. Pertinet ad securi¬
tatem omnium sȩculoꝵ quod est factũ uideri
ut si quis unꝗͣ nefaria uota conceꝑit. moni¬
mentis uestroꝵ temporum recensitis per otu¬
los bauriat. Inocentiam quisquis purpura qñ¬
ꝙ regili uostire humeros cogitabit Maximus

Expanded text:
noluisti videre non audies. Huc huc totas noluisti videre non audies. Huc huc totas pii vates doctarum noctium conferte curas, hoc omnibus linguis litterisque celebrate. Nec sitis de operum vestrorum perennitate solliciti. Illa quam praestare historiis solebatis ab historia veniet aeternitas. Vos quoque, quibus secunda sors cessit dare famam rebus, artifices, vulgata illa veterum fabularum argumenta despicite, Herculeos labores, et Indicos Liberi triumphos, et anguipedum bella monstrorum. Haec potius, haec gesta solertes manus ducant; his fora, his templa decorentur; haec ebore reddantur, haec marmore, haec in coloribus vivant, haec in aera moveantur, haec gemmis augeant praetium. XLV. Pertinet ad securitatem omnium saeculorum, quod est factum videri, ut si quis unquam nefaria vota conceperit, monumentis nostrorum temporum recensitis per oculos hauriat innocentiam. Quisquis purpura quandoque regali vestire humeros cogitabit; Maximus
Abbreviated transcription (Latin):
uerius questione est a te interrogari ad primã
tuam uocem nefario pectori excussa confessio ẽ
Nec cunctari saltem aut musitare potuit. qui
consiliũ omne nudaret: se u. fauorĩs tui obten.¬
disse pretextũ: ꝙ aliter non potuisset allicere
nũlitum societatem: nisi auctoramenti tui se
finxisset auctorem. Et post hanc tu uocem non
illum in crucem tolli: nõ eculeo insui. nõ discer¬
pi infrustra uissisti: Non postremo illi tantire¬
am mendatũ linguam radicitus erui precepisti
cũ eorum parte uitaliũ quoꝵ fuerat locuta cõm̃tũ
Quiñ iam ceperas de eius morte dubitare et
deseceras oculos: et uultum rubore susfudẽas
et cum misericordia loquebaris. Sed bene est
ꝙ non om̃ia potes. tui te uindicant. et inui¬
tum. Rapitur ergo ex oculis: et ne quid posset
licere dementiȩ inter ĩnumeras manus fertur
tyrãniti exitus relationẽ grauaris Iam iam
esto securus. geram dementiȩ tuȩ morem qđ

Expanded text:
verius quaestione est a te interrogari. Ad primam verius quaestione est a te interrogari. Ad primam tuam vocem nefario pectori excussa confessio est, nec cunctari saltem, aut mussitare potuit, quin consilium omne nudaret, se videlicet favoris tui obtendisse praetextum, quod aliter non potuisset allicere militum societatem, nisi auctoramenti sui te finxisset auctorem. XLIV. Et post hanc tu vocem non illum in crucem tolli, non culeo insui, non discerpi in frusta jussisti, non postremo illam tanti ream mendacii linguam radicitus erui praecepisti, cum eorum parte vitalium, quorum fuerat locuta commentum? Quin jam coeperas de ejus morte dubitare, et dejeceras oculos, et vultum rubore suffuderas, et cum misericordia loquebaris. Sed bene est, quod non omnia potes, Tute vindicant et invitum. Rapitur ergo ex oculis, et ne quid licere posset clementiae, inter innumeras manus fertur t illam tyrannici exitus relationem gravaris. Jam jam esto securus, geram clementiae tuae morem; quod
Abbreviated transcription (Latin):
postremo te manus ulcisceretur tyrãni et debẽs
Maximo uel tuam mortem. Et planẽ ita cũc¬
ta cetiderunt: ut non seruata modo ultio. sed
ordinata uideatur. Nam unde quȩso tam re¬
pentina conuersio: ut qui obterere timuerat
interitum. non timeret. expeteret: Et quem in¬
duserat metus proferret audatia: hit nulla iã
reliqua festinandis rebus mora actutũ fortissi¬
mi duces instruendo attingũtur triũpho. Capiti
diadema deducitur. humeris uestis aufertur
pedibus ornatus euellitur. totus deniq homo
aptatur ad merĩtum publite publicus spolia¬
orexuitur. nectuntur manus rapaces. nudã¬
tur trura fugitiuo: talis deniq tuis offertur o¬
culis: qualem offerri decebat uictori captũ. do¬
mino seruum. Imperatori tyrãnum. Nec tu ul¬
lum qua es lementia in conspectũ tuũ uenire
mens scelerata carnifices: aut ipsa sibi cãnifex
conscientia est: aut quod magis credo om̃i se¬

Expanded text:
postremo te manus ulcisceretur tyranni, et deberes postremo te manus ulcisceretur tyranni, et deberes Maximo vel suam mortem. XLIII. Et plane ita cuncta diciderunt, ut non servata modo ultio, sed ordinata videatur. Nam unde, quaeso, tam repentina conversio, ut qui oppetere timuerat interitum, non timeret expetere, et quem incluserat metus, proferret audacia? Hic nulla jam reliqua festinandis rebus mora. Actutum fortissimi duces instruendo accinguntur triumpho, capiti diadema decutitur, humeris vestris aufertur, pedibus ornatus evellitur, totus denique homo aptatur ad interitum. Publice publicus spoliator exuitur, nectuntur manus rapaces, nudantur crura fugitivo, talis denique tuis offertur oculis qualem offerri decebat victori captum, domino servum, imperatori tyrannum. Nec tu illum, qua es clementia, in conspectum tuum venire mens scelerata carnifices, aut ipsa sibi carnifex conscientia est; aut, quod magis credo, omni se
Abbreviated transcription (Latin):
tem potuerit spirare qua perũt.Si igitur nec pre¬
sumere ueniam reus: nec sperare fugam dausus
nec mortem potuit timere moriturus. et certe ex¬
tremorũ leuior uideri debuit uoluntarius ꝗͣ coactꝰ
honestior priuatus ꝗ publicus. Postremo breuior
occupatus ꝗͣ expestatus ꝗͣ expectatus interitus.
Nam cui dubiũ est in eo ꝙ non habuit rationem
fiusse fortunam. Illa tyrãni consilia cecauit: illa
et animũ eius obtudit et gladiũ : Illa expeditam
in uulnus manum ꝑcussit et tenuit. Nili uero
tuũ uenerabilis Gratiane carnificem furiis co.¬
mitatus ultricibus obsidebas: et irata minax um¬
bra ob os eius oculosq fumantes infernis ĩgnibus
tedas et crepitantia torto angue flagra quatie.¬
bas. ne morti honeste uataret. ne regalem illum
sacrosanctũq uestitũ impio cruore pollueret. ne
cultus olim tuus ac deinde fratrũ futurus fune¬
stum sanguinẽ uel dum uindĩcatur acciꝑet: ne

Expanded text:
tem potuerit sperare, qua periit. Si igitur nec praetem potuerit sperare, qua periit. Si igitur nec praesumere veniam reus, nec sperare fugam clausus, nec mortem potuit timere moriturus, et certo extremorum levior videri debuit voluntarius quam coactus, honestior privatus quam publicus, postremo brevior occupatus quam exspectatus interitus, num, cui dubium est in eo, quod non habuit rationem, fuisse fortunam? Illa, illa tyranni consilia caecavit, illa et animum ejus obtudit et gladium, illa expeditam in vulnus manum percussit et tenuit. Nisi vero tu tuum, venerabilis Gratiane, carnificem Diris comitatus ultricibus obsidebas, et irata minax umbra ob os ejus oculosque fumantes infernis ignibus taedas, et crepitantia torto angue flagra quatiebas, ne morti honestae vacaret, ne regalem illum sacrosanctumque vestitum impio cruore pollueret, ne cultus olim tuus, ac deinceps fratrum futurus, funestum sanguinem, vel dum vindicatur, acciperet, ne
Abbreviated transcription (Latin):
metus. postea actonitis stupor: et ex desperatione
securitas: et ad locũ suplitii uoluntaria carnifice
non trahente properatio:Ut de ĩs tactm qui cũ
fatis fortuitis paciscentis incertũ exitũ terto ottu¬
pauerunt: ut nihil de seruis loquar qui uerbera
uitare suspendio et motus heriles usq ad p̃cipitia
fugerunt. Quis unꝗ̃ ultra spem timuit: Quis ittir¬
to semet occidere noluit ut octideretur. Nihil ue̾o
uel leuior manus aliena ꝗ̃ propria: uel fedior m̃os
priuata ꝗ̃ publita: uel longior pena ferro incum¬
bere et corpore uulnus honerare. retipere interĩtũ
statim totum ꝗ̃ suplitiũ diuidere. poplitẽ flectere
ceruitem extendere. plagam accipere fortasse nõ
unam. Et tamen quando ille secũ ferro transigen¬
dum putabat. non potius ignem: laminas. crutẽ
eculcum: et quicquid merebatur timebat. Nunqͣ
profecto tam bene de sceleribus suis sensit ut mor.¬

Expanded text:
metus, postea attonitus stupor, et ex desperatione metus, postea attonitus stupor, et ex desperatione securitas, et ad locum supplicii voluntaria, carnifice non trahente, properatio. Ut de his taceam qui, cum fatis fortius paciscentes, incertum exitum certo occupaverunt; ut nihil de servis loquar, qui verbera vitavere suspendio, et motus heriles usque ad praecipitia fugerunt; quis unquam ultra spem timuit? quis idcirco semet occidere noluit, ut occideretur? Nisi vero vel levior manus aliena quam propria, vel foedior mors privata quam publica, vel longior poena ferro incumbere, et corpore vulnus onerare, et recipere interitum statim totum, quam supplicium dividere, poplitem flectere, cervicem extendere ad plagam, fortasse non unam. XLII. Et tamen quando secum ille ferro transigendum putabat, non potius ignem, laminas, crucem, culeum, et quidquid merebatur, timebat? Numquam profecto tam bene de sceleribus suis sensit, ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
riam: alteri debere uindictam. Sed nec tu debi¬
tam gratiam beneficii inficiator abiueras: nã
et si p̾er te confectris. quȩ uolebas. per fortunam
tamen plus adeptus es ꝗͣ uolebas. Age dum si iude¬
tur potestas  cogitationes tuas consule et uota
conueni: nam amplius sperauisti ꝗͣ ut maximus
tibi nunciaretur occisus: ꝗͣ ut semiuiuũ eius ca¬
put.non dũ dausis tota morte oculis ex atie refer¬
retur: ꝗͣ ad sũmum ut fugiens resistens ue cape¬
ret᷑. Certe quando quod factũ est. uel optasti. ut
se tibi ipse seruaret: ut conscissere sibi met inte.¬
ritum nollet et posset. Magno quidẽ fatror pecto¬
ribus humanis atq adeo maximo. lux amori. in¬
teritus horrori est. Sed quatenus aut ĩsta optarͣi
potest: aut ille uitari. At si ultima supra caput
steterit hora: et uencrit dief nunꝗͣ reuersurus.
at se confessa mors fuerit. non timentur extrema
cum terta sunt. hinc reorũ usq ad damnationẽ

Expanded text:
riam, alteri debere vindictam. XLI. Sed nec tu debiriam, alteri debere vindictam. XLI. Sed nec tu debitam gratiam beneficii inficiator abjuras. Nam etsi per te confeceris quae volebas, per fortunam tamen plus adeptus es quam volebas. Agedum, si videtur, praeteritas cogitationes tuas consule, et vota conveni. Num amplius speravisti, quam ut Maximus tibi nuntiaretur occisus, quam ut semivivum ejus caput, nondum clausis tota morte oculis, ex acie referretur, quam ad summum ut fugiens resistensve caperetur? Caeterum quando quod factum est vel optasti, ut se tibi ipse servaret, ut consciscere sibimet interitum nollet, et posset? Magno quidem, fateor, pectoribus humanis, atque adeo maximo lux amori, interitus horrori est, sed quatenus aut ista optari potest, aut ille vitari. At si ultima supra caput steterit hora, et venerit dies nunquam reversurus, ac se confessa mors fuerit, non timentur extrema, cum certa sunt. Hinc reorum usque ad damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
et uidicem nõne prolixe suam enu̾abit operam
et ut uirtutibus tuis multa concedat. sibi aliqua
uindicabit. Et cur quȩso nõ demus ut actipianus
utriusq partis asserta cũ sit quȩ uiterit tua Audio
Constantiam dicere bellũ a trox periculosũꝙ susti.¬
pi memorare patientiam t̃ mensum iter anni gra¬
ue semꝑ armata: semꝑ ieiuna tolleraui. Tenere
prudentiam. partita sum militẽ: et multiplica¬
ui arte tẽrorem. asserere fortitudinẽ. bis cõflixe
cum hoste. bis uiti. omẽs postremo damare. Quid
tibi debenius fortuna quam fecimus. Sed si illa de¬
tat. Ego properationem militũ iuui Ego fugam
hostium prepediui. Ego Maximũ iñ muros co
egi:. et quem uos cogedatis mori uiuũ domino
reseruaui. Non uideo quod possit esse iuditũm
quin cũ ista pars imputet tyrannii fugam. illa cu¬
stodiam r.p: quȩ utrinq pariter obnoxia est. ĩta
utranq coniungat ut fatratur semet uni uicto¬

Expanded text:
et iudicem, nonne prolixe suam enumerabit operam et iudicem, nonne prolixe suam enumerabit operam et, ut virtutibus tuis multa concedat, sibi aliqua vindicabit? Et cur, quaeso, non demus ut accipiamus utriusque partis adserta, cum sit quae vicerit tua? Audio Constantiam dicere: «Bellum atrox periculosumque suscepi»; memorare Patientiam: «Immensum iter, tempus anni grave semper armata, saepe ieiuna toleravi»; tenere Prudentiam: «Partita sum militem et multiplicavi arte terrorem»; adserere Fortitudinem: «Bis conflixi cum hoste, bis vici»; omnes postremo clamare: «Quid tibi debemus, Fortuna, quam fecimus?» Sed si illa dicat: «Ego properationem militum iuvi, ego fugam hostium praepedivi, ego Maximum egi, et quem vos cogebatis mori, vivum domino reservavi, non video, quod possit esse judicium, quin cum ista pars imputet tyranni fugam, illa custodiam; respublica quae utrique pariter obnoxia est, ita utramque conjungat, ut fateatur uni semet victo
Abbreviated transcription (Latin):
diuini fauoris operam res romana poscebat. Ma¬
cedonico augenda regno ꝗͣ tyrãnito eximenda ser¬
uitio. Ego uero si celeste scudiũ pro dignitate cau¬
sarum esti mandum sic uire contenderim equi¬
tes tuos pegasis. talaribus pedites nectos ac suspen.¬
sos fuisse. Neq enĩ quia se diuina mortalibus de¬
lignantur. faturi iccirto quȩ uisa non fuerint. du¬
ditamus facta cũ facta uidemus quȩ dubitauerims
esse faciendi. Anguste fortunam tuam Imp. expen.¬
dit quis quis in de re tantũ quod fieri potest ore:¬
dit. An ego tũ ab alpibus uilis otioso feriatoq ferro
non prelũm fuisse uideam: sed triũphũ dubitaue¬
rim illam spetialem quandam felicitatis tuȩ dixis¬
se militiam Scimus quidem Imp:ita te tũcta admini¬
strasse ut non possint se tibi imputare suctessus.
Sed fatraris necesse est quantũ ce in bello tantũ
fortunam tuam egisse post bellũ. cui si uocẽ demꝰ

Expanded text:
divini favoris operam res Romana poscebat Madivini favoris operam res Romana poscebat Macedonico augenda regno quam tyrannico eximenda servitio. Ego vero, si caeleste studium pro dignitate causarum aestimandum sit, iure contenderim equites tuos Pegasis, talaribus pedites vectos ac suspensos fuisse. Neque enim quia se divina mortalibus dedignantur fateri, idcirco quae visa non fuerint dubitabimus facta, cum facta videamus quae dubitaverimus esse facienda. Anguste fortunam tuam, imperator, expendit quisquis id de te tantum quod fieri potest credit. An ego, cum ab Alpibus Iuliis otioso feriatoque ferro non proelium fuisse videam sed triumphum, dubitaverim illam specialem quandam felicitatis tuae dixisse militiam? Scimus quidem, imperator, ita te cuncta administrasse ut non possint se tibi imputare successus; sed fatearis necesse est quantum te in bello tantum Fortunam tuam egisse post bellum. Cui si vocem demus
Abbreviated transcription (Latin):
orbe: et sub alio penẽ dixerim sole positus. spatio
lutis unius Alyrito contĩnuauit aquilegiam. Ni¬
hil tamen sibimet hoc nomine milites tui uindi¬
cant. Et sĩ quando miratulũ circulos contrahũt
aut conuiuia nostra sermone producũt operam
omẽm suam fine alpiũ terminantes. deberi sibi
abnuũt illam celeritatẽ. ꝙ expertes laborũ ꝑuenis¬
se se uiderint quo ire non senserant: negant
ĩmo se suis uictos esse corporibus: sed tanꝗͣ per ali¬
quas imagines somnioꝵ ferrentur absentes pre¬
buisse gestantibus uentis ociosors mysteria mem¬
broꝵ. Nec fides anceps: nam si olim sȩueri credi¬
dere maiores. castores geminos albentibus equis
et stellatis apĩcibus insignes. puluerem cruorẽq
thessalicũ aquis Tyberis abluentes et nunciasst
uictoriam et imputasse militiam. Cur non tuȩ
publites uindicte confessam aliquã ĩmortalis
dii curam putemus ad nixam. nisi forte maiorẽ

Expanded text:
orbe et sub alio paene dixerim sole positus, spatio orbe et sub alio paene dixerim sole positus, spatio lucis unius Illyrico continuavit Aquileiam. Nihil tamen sibimet hoc nomine milites tui vindicant et, si quando mirantium circulos contrahunt aut convivia nostra sermone producunt, operam omnem suam fine Alpium terminantes deberi sibi abnuunt illam celeritatem, quod expertes laborum pervenisse se viderint quo ire non senserant. Negant immo se suis vectos esse corporibus sed, tamquam per aliquas imagines somniorum ferrentur absentes, praebuisse gestantibus ventis otiosorum ministeria membrorum. Nec fides anceps: nam si olim severi credidere maiores Castoras geminos albentibus equis et stellatis apicibus insignes pulverem cruoremque Thessalicum aquis Tiberis abluentes et nuntiasse victoriam et imputasse militiam, cur non tuae publicaeque vindictae confessam aliquam immortalis dei curam putemus adnisam? — nisi forte maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ectt nec animũ seguitur manus: nec manũ
gladius. Labitur ferrũ. tremĩt dextera : mens fa¬
tiscit .o ꝗ̃ difficile est miseris etiã perire : Crgo
ut dause cassibus ferȩ quesito dũ exitũ despera¬
toq consistunt. et pre tĩmore non fugiuint. Ica¬
ille ipso quo agitabatur metu alligatus. in oppi¬
dũ semet aquilegiense p̃cipitat. non ut uitam
resistendo defenderet: sed ne penam frustran¬
do differret. quanꝗͣ quȩ potenat esse ulterior
delatio. Cum ita uestigiis eius at tergo ardens mi¬
les insisteret. ut pene omnẽ quȩ est secuta pom¬
pam ultio festinata p̃cȩperit. Aecte profecto Cier¬
mania illa pictoꝵ poratarũq comenta. uictori¬
am finxere pennatam. quod hominũ cũ fortuna
euntium non cursus est: sed uolatus. Ile ab ultĩo
orientĩs sinu festinatis ĩtineribus raptus exercĩtus
tot nationibus relinquendis: tot fluminibus ena¬
tandis: tot scandendis montibus fatigatus. in alio

Expanded text:
Sed ecce nec animum sequitur manus nec manum Sed ecce nec animum sequitur manus nec manum gladius; labitur ferrum, tremit dextera, mens fatiscit. O quam difficile est miseris etiam perire ! » Ergo ut clausae cassibus ferae quaesito diu exitu desperatoque consistunt et prae timore non fugiunt, itaille ipso quo agitabatur metu adligatus in oppidum semet Aquileiense praecipitat, non ut vitam resistendo defenderet, sed ne poenam frustrando differret. Quamquam quae poterat ulterior esse dilatio? — cum ita vestigiis eius ac tergo ardens miles insisteret, ut paene omnem quae est secuta pompam ultio festinata praeceperit. Recte profecto germana illa pictorum poetarumque commenta Victoriam finxere pinnatam, quod hominum cum fortuna euntium non cursus est sed volatus. Ille ab ultimo Orientis sinu festinatis itineribus raptus exercitus, tot nationibus relinquendis, tot fluminibus enatandis, tot scandendis montibus fatigatus, in alio
Abbreviated transcription (Latin):
fusam in publicũ turbam domoꝵ gratulantis
anus senes pueros. tibi longam seruĩtutẽ uouen¬
tis matres letas uirginesq securas. Non dum om¬
ne confeceras bellum Ium agebas triumphum
sbut interim Maximus ac te post terga respcidãs
in modũ amentis actonitus a uolabat᷑. Nec ullũ
ille consiliũ. ullam ue rationẽ aut deniq spem
quȩ pestrema homines deserĩt sequebatur qn ip¬
sos uuiȩ implicabat errores. et nũc dexter aut le¬
uus. nunc uestiguis suis obuius incertũ iter anci¬
piti ambage texebat. Quotiens sibi ipsum putams
dixisse quo fugio bellũ ne temptabo. aut quoa
uribus totis ferre non potui parte substineam :
alpes cotias obserabo quia ũiliȩ patucrunt. peto
africam quam exhausi. repeto Brĩtãniam quã
reliqui credo me galliȩ sed inuisus sum hispa¬
niȩ cõmuto: sed notus sum. Quid ergo faciam
inter arma et odia medius a tergo premor ho¬
stibus a fronte crimĩbus : si morerer euaseram

Expanded text:
fusam in publicum turbam domorum, gratulantes fusam in publicum turbam domorum, gratulantes annis senes, pueros tibi longam servitutem voventes, matres laetas virginesque securas? Nondum omne confeceras bellum, iam agebas triumphum. Ibat interim Maximus ac te post terga respectans in modum amentis attonitus avolabat. Nec ullum ille consilium ullamve rationem aut denique spem, quae postrema homines deserit, sequebatur; quin ipsos viae implicabat errores et nunc dexter aut laevus, nunc vestigiis suis obvius incertum iter ancipiti ambage texebat. Quotiens sibi ipsum putamus dixisse: «Quo fugio? Bellumne temptabo? — ut quem viribus totis ferre non potui, parte sustineam? Alpes Cottias obserabo, quia nil Iuliae profuerunt? Peto Africam, quam exhausi? Repeto Britanniam, quam reliqui? Credo me Galliae? — sed invisus sum. Hispaniae committo? — sed notus sum. Quid ergo faciam inter arma et odia medius? A tergo premor hostibus, a fronte criminibus. Si morerer, evaseram.
Abbreviated transcription (Latin):
a longa obsidione respirans ꝙ tam tyrãnus alpi¬
bus obiacentẽ. tanꝗͣ belli limen attriuerat. tan¬
ta se & tam simplĩci exulatione cãctabat: ut ni
esset uera lȩtitia nimi a iudicetur . Ferebant se
obuie tripudiantiũ caterue: cuncta cantu et
crotalis perfonabant. hic tibi triũphũ chorus
ille contni exrãno funcbres uenias et tarmen
exequiale dĩcebat. hic ꝑpetuũ uictis habitũ: ille
uictoribus trebrũ optabat aduentũ. Im quocũq
tulisses gradũ. sequi. circũcursare. p̃cedere uias
deniq quibus ferebaris obstruere: nullus cuiꝗ̃
tui sui ue respectus blandam tibi faciebat ĩuiriã
Quid ego referam pro męnibus suis festum. li¬
bere nobilitatis octursum. Conspicuos ueste niuca
senatores. reuerendos municipali pupura flami
nes ũisi gnes apicibus sacerdotes. Quid portas ur¬
rentibus sertis coronatas. quid aulcis undantes
elateas actensisq funalibus auctũ diom. Quia ef¬

Expanded text:
a longa obsidione respirans, quod eam tyrannus Alpia longa obsidione respirans, quod eam tyrannus Alpibus objacentem tamquam belli limen attriverat, tanta se et tam simplici exultatione jactabat, ut ni esset vera laetitia, nimia videretur. Ferebant se obviae tripudiantium catervae. Cuncta cantu, et crotalis personabant. Hic tibi triumphum chorus; ille contra tyranno funebres naenias et carmen exequiale dicebat. Hic perpetuum victis abitum; ille victoribus crebrum optabat adventum. Jam quocumque tulisses gradum sequi, circumcursare, praecedere; vias denique, quibus ferebaris, obstruere. Nullus cuiquam sui tuive respectus blandam tibi faciebat injuriam acia gaudiorum. Quid ego referam pro moenibus suis festum liberae nobilitatis occursum, conspicuos veste nivea senatores, reverendos municipali punes, insignes apicibus sacerdotes? Quid portas virentibus sertis coronatas? Quid aulaeis undantes plateas accensisque funalibus auctum diem? Quid ef
Abbreviated transcription (Latin):
uictoribus morel hostem. et nox diem. At qͣnto¬
melius manus illa consuluit. quȩ submissis pre¬
cabunda uexillis petit ueniam necessitati et ter¬
ram in osculis premens calcanda uestigiis tuis cor¬
pora et arma proiecit. Quã tu non suꝑbe ut uic̾¬
tam. non irate utream: non negligentor ut pa-¬
rum necessariam p̃teristi. sedblande liberaliter¬
q tractatam iussisti esse Romanam. Iungũtur
socia agmina. et sub uno capite diuersa rei .p. mẽ¬
bra coalescunt. Ambo pari gaudio ferũtur exer¬
citul. hĩc opera sua gaudẽt. hĩc uenia: uterq
affore nunciatũ impulsis effusa portis obuiam
preuolauit: Et ut est omne desideriũ post spem
impatientius parum credens patere uenienti. fe¬
stinauit occurlare uenturo fingĩt quiđd at sci-¬
mus timor gaudium. sed ita in cimos mentil al¬
fectus proditor uultus enũciat: ut in speculo fon¬
tium imago extat animors. uelut illa ciuitas

Expanded text:
victoribus mors hostem, et nox diem. At quantovictoribus mors hostem, et nox diem. At quantomelius manus illa consuluit, quae submissis precabunda vexillis petiit veniam necessitatis, et terram in osculis premens calcanda vestigiis tuis corpora et arma projecit? Quam tu non superbe, ut victam, non irate, ut ream, non negligenter, ut parum necessariam, praeteristi, sed blande liberaliterque tractatam jussisti esse Romanam. Junguntur socia agmina, et sub uno capite diversa reipublicae membra coalescunt. Ambo pari gaudio feruntur exercitus. Hic opera sua gaudet, hic venia, uterqueaffore nuntiatum, impulsis effusa portis obviam provolavit, et, ut est omne desiderium post spem impatientius, parum credens patere venienti, festinavit occursare venturo. Fingit quidem, ut scimus, timor gaudium, sed ita intimos mentis affectus proditor vultus enuntiat, ut in speculo frontium imago extat animorum. Velut illa civitas
Abbreviated transcription (Latin):
re. hostes uenditam operam. laceratam Italiã
spem inferro reliquam cogitantes gladiatoĩa
desꝑatione pugnare. nec gradu tȩdere. sed
in uestigio stare. uel tadere. at ubi impulsa
attes fronsq laxata. et fidutia in pedes uer¬
satui est te precipites. aut globo fugere et se
iauiẽ festinando tardare. Armati iermes in¬
tegri sauitq. primi postremiq nusceri miles ur¬
sen eminus cominus gladis astis punctin x¬
fum ferire. alñ frontibus ĩminere alii terga cõ¬
figere aut quos cursu non poterant contenere
pempta prona supinaq corpora passim uel in ater¬
no racere. Ili inutiles extisisq mebris reliqua suẽ
parte fugiebant. Hii dolorẽ uulnerũ sequebã tur
Isti mortes receptas in siluas et flumina deferebãt
Illic postremo spiritũ in admiritione nominis
tui et sui ducis detestatione tundebant. Nulo
finas cedendi m̃sequendiq nisi subtraxisset aliqñ

Expanded text:
re. Hostes venditam operam, laceratam Italiam, re. Hostes venditam operam, laceratam Italiam, spem in ferro reliquam cogitantes, gladiatoria desperatione pugnare, nec gradu cedere, sed in vestigio stare, vel cadere. XXXVI. At ubi impulsa acies, fronsque laxata, et fiducia in pedes versa est, ire praecipites, aut globo fugere, et se invicem festinando tardare. Armati, inermes, integri, saucii, primi, postremique misceri. Miles urgere eminus, cominus, gladiis, hastis, punctim, caesim ferire. Alii poplitibus imminere, alii terga configere, aut quos cursu non poterant contingere,  viva, perempta, prona, supinaque corpora passim, vel in acervo jacere. Illi mutilis excisisque membris, reliqua sui parte fugiebant; hi dolorem vulnerum sequebantur; isti mortes receptas in silvas, et flumina deferebant. Illic postremum spiritum in admiratione nominis tui, et sui ducis detestatione fundebant. Nullus finis caedendi, insequendique, nisi subtraxisset aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
deletas in preliũ Marcellinus cohortes: et ipsũ
factionis nefariȩ robur illa belli cĩuilis megera
rapiebat: tanto cxteris satellitibus audentior. ꝗͣto
exertiorẽ operam nauabat tyramio frater ty¬
ranni. Quo quiđ maxime tuus gaudebat exer¬
citus. cum se ultro uideret lacessi: qui nihil ma¬
gis timuerat ꝗ̃ tĩmeri: adeo quidẽ ut castris
ad castra collatis: ꝙ precipiti die manũ conse¬
rere non poterat spe uictoriȩ cũ luce uenturȩ
ꝑuigil ageret tardũ solẽ desertorẽ diem annu¬
dimꝰ noctis estiue crimĩaretur. Ecce lux tandẽ
leues ante signa uelites. disposite manipulatim
cohortes. et g̾radu pleno ferentes aginina quadra¬
te ligiones uniuersa late ꝗͣuisus agi potenit
occuparint. Nondum se uirtus experiebatur
iam disciplina uincebat At postꝗ̃ iñtra cõiec
aulites pristinȩ uintutis Romani nominis Imp
deniq memores causam publicam manu age¬

Expanded text:
Dilectas in praelium Marcellinus cohortes, et ipsum Dilectas in praelium Marcellinus cohortes, et ipsum factionis nefariae robur illa belli civilis Megaera rapiebat, tanto caeteris satellitibus audentior, quanto exertiorem operam navabat tyranno frater tyranni. Quo quidem maxime, tuus gaudebat exercitus, cum se ultro videret lacessi, qui nihil magis timuerat quam timeri; adeo quidem, ut castris ad castra collatis, quod praecipiti die manum conserere non poterat, spe victoriae cum luce venturae pervigil ageret, tardum solem, desertorem diem, annuum noctis aestivae tempus criminaretur. Ecce lux tandem, et rnua equites, leves ante signa velites, dispositae manipulatim cohortes, et gradu pleno ferentes agmina quadratae legiones universa late, qua visus agi poterat, occuparant. Nondum se virtus experiebatur; jam disciplina vincebat. At postquam intra conjectmilites pristinae virtutis, Romani nominis, imperatorum denique memores, causam publicam manu age
Abbreviated transcription (Latin):
uiderat. iam terga cȩdebat. Datur debito re¬
belle agmen exitio. Uoluũtur impiȩ in sangui¬
ne suo turbae Tegit tytos strages una campos
Continuisq funeribus cuncta oꝑiuntur. Iam
qui ad muros differenda morte propeniuerãt
aut fossas cad aucribus xquabant: aut obuiis
sudibus induebantur: aut portas quas erup.¬
tione patefeterant. morte claudebant. At quo¬
rum se fuge imꝑuius ripis amnis obiẽcit. trepi¬
dando collecti: et alterũ quisq complexi per ab¬
rupta glomerantur. Spumat decolor calore flu¬
uius et cunctantes meatus uix eluctatis cadaue¬
ribus euoluit. Utq se tibi posset spetiali impu¬
tare militia. ipsum illũ uexillariũ sacrilẽge facͤ¬
tionis auidis gurgitibus absorbuit. et ne mortil
sepultura contingeret cad auer abscondit. nõ¬
ne utroq credendus tuȩ studuisse uindictę
et adiuuando uictoriam et occusando clemen-¬
tiam. En tibi alteram pugnam: alterãq uictoriã

Expanded text:
viderat; jam terga caedebat. Datur debito reviderat; jam terga caedebat. Datur debito rebelle agmen exitio; volvuntur impiae in sanguine suo turbae; tegit totos strages una campos, continuisque funeribus cuncta late operiuntur. Jam qui ad muros differenda morte properaverant, aut fossas cadaveribus aequabant, aut obviis sudibus induebantur, aut portas, quas eruptione patefecerant, morte claudebant. At quorum se fugae impervius ripis amnis objecit, trepidando collecti, et alterum quisque complexi, per abrupta glomerantur. Spumat decolor cruore fluvius, et cunctantes meatus vix eluctatis cadaveribus evolvit, utque se tibi posset speciali imputare militia, ipsum illum vexillarium sacrilegae factionis avidis gurgitibus absorbuit; et, ne morti sepultura contingeret, cadaver abscondit. Nonne utroque credendus tuae studuisse vindictae, et adjuvando victoriam, et occupando clementiam? XXXV. En tibi alteram pugnam, alteramque victoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo tausarũ. ut ab illis fuerit Romani
imꝑiĩ appetita captiuitus. ab is repetĩta libertas
Quo tibi Imp indignius uidebat᷑ eus piaculi
quenꝗͣ inueniri potuisse consortẽ cuius sebar.¬
barus agebat ultorem Sed illi quiđ nefario san¬
guine belli primitias imbuẽtes. par pęnȩ tulpe¬
q documentum fuerunt. Testis est Scythia: te¬
stis pulchẽrimus atie conflictus si conflictus ille
ditendus est: quo ĩta in publicos proditores ani¬
mi plenus miles inuasit: ut eũ nec numerus
resistentiu. nec maximi fluminis altĩtudo re¬
mota sint. Quin ut erat ex longissĩmo itinere an¬
helus atq puluereus. equos calcaribus ĩncc̃taret
amnem nando coniĩgeret. ripam insiliret. para¬
tos deniq expectantesq deprchenderet. Sermo il¬
le prolixior est ꝗͣ illa res fuerit. Uix fluuium ma¬
nus inuicta transierat. iam locũ belli tenebat
Uix hostem inuenerat. Iam urgebat. uix pectõa

Expanded text:
dissimilitudo causarum, ut ab illis fuerit Romani dissimilitudo causarum, ut ab illis fuerit Romani imperii appetita captivitas, ab his repetita libertas. Quo tibi, Imperator, indignius videbatur ejus piaculi quemquam inveniri potuisse consortem, cujus se barbarus agebat ultorem. XXXIV. Sed illi quidem nefario sanguine belli primitias imbuentes, par poenae culpaeque documentum fuerunt. Testis est Siscia, testis pulcherrimi Savae conflictus, si conflictus ille dicendus est, quo ita in publicos proditores animi plenus miles invasit, ut eum nec numerus resistentium, nec maximi fluminis altitudo remorata sit, quin, ut erat ex longissimo itinere anhelus atque pulvereus, equos calcaribus incitaret, amnem nando conjungeret, ripam insiliret, paratos denique exspectantesque deprehenderet. Sermo iste prolixior est, quam illa res fuerit. Vix fluvium manus invicta transierat; jam locum belli tenebat. Vix hostem invenerat, jam urgebat. Vix pectora
Abbreviated transcription (Latin):
nostrũ non dicam uictus antonius: sed uictor
Augustus x quauerit. Quid in gȩteris saltem simi¬
le dephendemus. maxime si rerũ temptrũq fa¬
ties altrinsetus conferamus. Et hos illosq popu¬
los animorũ subiitiamus oculis. illos uela faciẽtes
data uentis cdassis actulerat. Nii longũ iter sub
armorũ fasce carpebant. Illos peregrino ig̃ne sus.¬
pirans regina pellexerat. hos amor lauđis et par¬
ticipande gloriȩ cura capiebat. Illos tepens farre
et mollis canopus. leuiũ q populoꝵ altor nilus
emiserat. hos minax cautasus & rigens Taurus
et ingentiũ corpoꝵ durator Hĩster effuderat
Iulos tenero ꝑlucentes amictu: et uix leue car.¬
basum uitando sole tollerantes alterno concussa
tĩnitu Sistra ducebat. hos loritis honustos. in.¬
dusosq ferro fractȩ̨ uoces tubarũ. ingentiũq
lituroꝵ clangor acuebat. Quȩ tandem ulla col¬
latio posset esse populoꝵ. et si tanta non esset

Expanded text:
nostrum non dicam victus Antonius, sed victor nostrum non dicam victus Antonius, sed victor Augustus aequaverit. Quid in caeteris saltem simile deprehendimus? maxime si rerum temporumque facies altrinsecus conferamus, et hos illosque populos animorum subjiciamus oculis. Illos vela facientes data ventis classis attulerat, hi longum iter sub armorum fasce carpebant. Illos peregrino igne suspirans regina pellexerat; hos amor laudis, et participandae gloriae cura rapiebat. Illos tepens Pharus, et mollis Canopus, laeviumque populorum altor Nilus emiserat; hos minax Caucasus, et rigens Taurus, et ingentium corporum durator Ister effuderat. Illos tenero perlucentes amictu, et vix leve carbasum vitando sole tolerantes alterno concussa tinnitu sistra ducebant; hos loricis onustos inclusosque ferro fractae voces tubarum, ingentium que lituorum claugor acucbat. Quae tandem, ut collatio posset esse populorum, etiamsi tanta non esset
Abbreviated transcription (Latin):
quens ferebatur. Nullus tumultus: nulla confu¬
sio: nulla direptio ut a barbaro erat. Quin si qñ
difficilior frumentaria res fuisset. inopi̾am pati¬
enter ferebat. et quã numero artarat annonam
comꝑiendo laxabat. Pro om̃ĩ premio omiq mer¬
tede ud unum repostens ut tuus dĩceretur. quan¬
ta est uirtutis ambitio. Accipiebas benefitiũ quod
imputares. Memorabile putauit antiquitas ꝙ
acciatico aliquando bello ducibus motibusq ro¬
manis peregrina xgyptus arma ꝑmiscuit. Tantũq
res credita est habere nouitatis ut nisi freq̃nter
isset in litteras apud posteros uideretur facti fi¬
des laboratura. Nam quis annaliũ scriptor aut
carminũ tuas illas cleopatra dasses et eborata na¬
uigia et purpurea cũ auratis funibus uela. tacuit
Quin ita crebro historia decantata est magis ut
ab issdem sepe dicta ꝗ̃ ut ab aliquo intermissa ui¬
diatur. Non contendam duces. nec enĩ prĩncipẽ

Expanded text:
quens verebatur. Nullus tumultus, nulla confuquens verebatur. Nullus tumultus, nulla confusio, nulla direptio, ut a barbaro, erat. Quin si quando difficilior frumentaria res fuisset, inopiam patienter ferebat, et quam numero arctarat annonam, comparcendo laxabat; pro omni praemio omnique mercede id unum reposcens, ut tuus diceretur. Quanta est virtutis ambitio! Accipiebas beneficium quod imputares. XXXIII. Memorabile putavit antiquitas, quod Actiaco aliquando bello ducibus motibusque Romanis peregrina Aegyptus arma permiscuit, tantumque res credita est habere novitatis, ut nisi frequenter isset in litteras, apud posteros videretur facti fides laboratura. Nam quis annalium scriptor, aut carminum tuas illas, Cleopatra, classes, et eborata navigia, et purpurea cum auratis funibus vela tacuit? Quin ita crebro historia recantata est, magis ut ab eisdem saepe dicta, quam ut ab aliquo intermissa videatur. Non contendam duces. Nec enim principem