comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
AUE PRIMUS IN GRECIAM EX EGUBTO DA¬
naus aduenit. antea ratib nauigabat̃ inuentis in Mari rubro
inter insulas a Rege Eritra. Tun̾c .n. nondum ceruleas pinus¬
contempserat undas effusum uentis prebueratq sinũ. Nec uagus
ignotis repetens compendia terris presserat externa nauita mer¬
tasse in hellesponto putea: cum transirent aduersus thracas. Rates enim tignã
uocantur colligata: quȩ per aquam aguntur: quo uocabulo interdum etiam

Expanded text:
ave primus in Graeciam ex Aegypto Danaus advenit; antea ratibus navigabatur inventis in mari Rubro inter insulas a rege Erythra. reperiuntur contempserat undas, Effusum ventis praebueratque sinum, Nec vagus ignotis repetens conpendia terris Presserat externa navita mertasse in Hellesponto putent, cum trasirent adversus Thracas. etiam inter se colligata, quae per aquam agantur: quo quidem vocabulo interdum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uniserent tum ꝙ Nomani generis prudentisimus habitus est Nendũ i catõ
Censorius famne hiuuis pͥũ locũ preocupauerat tum q husc ipsi cacdide fato¬
put Citeronem cla& magnȩ sapientiȩ ac uirturis testimonium prebet. ⁊ pme
restituit rem nõ hic rumores ponebat ante salutem ergo postqi magiscs uobi
consilia ꝗ̃ pcelia memorent nõ desudł tñ prelia & sd equandam ninuio flura
subior fai. Enti iani qui haud clibio uictorian nũs &umna dtntucdine prelior
Latuus iter Romani ducis laudes magnũ hostis & singulate  fe eoni satis esse mal¬
prouerĩ. Na  cum ab eo prorostas intertogarer᷑ si uno sompeiom agis deniuse
regonere serseueratet ab sumpto illo subiti casus in cursu in quo spem esset hũ tutis
neonplũ acdiicietur. Quem equitem Romanũ duo exercitus ẜ &T QRI. Stipionũ
iitertitu uictoriaꝙ Hanibalis lacerati ducem legerun quo tpre salis piori
ult imas angustias decluctũ nullũ ambitioni locũ relinquebat: Adicietur & ali

Expanded text:
us Maximus romani generis prudentissimus est habitus; nondum enim Cato Censorius fame huius primum locum occupaverat, qui huic ipsi tamen apud Ciceronem clarum magne sapientie ac virtutis testimonium prebet. Apprime restituit rem. Noenum rumores ponebat ante salutem. Ergo postque magisque viri consilia quam prelia memorentur; sed nec desunt prelia et ad equandam avi gloriam Fabii Maximi Rutiliani, qui hauddubie victoriarum numero et magnitudine preliorum Livius, inter romani ducis laudes magnum hostis et singulare preconium. 3 ue euexit: nam cum ab eo pro rostris interrogaretur, si in uno Pompeio Magno omnia reponere perseuerasset, absumpto illo subiti casus incursu in quo spem esset habiturus, exemplum, quem equitem Romanum duo exercitus P. et Cn. Scipionum interitu uictoriaque Hannibalis lacerati ducem legerunt, quo tempore salus eorum in ultimas angustias deducta nullum ambitioni locum relinquebat. Merito ui
Abbreviated transcription (Latin):
itiumphi. Nam cum apud Numantiam sub eo duce equestri stipendio mererer
& forte ut fit intercenandũ ꝗͥam Scipionem interrogasset. siquid illi accidisso
quẽnam res.p. equȩ magnũ habitura esset imꝑatorem Respiciens se supra ipsũ¬
Marium cubantem uel hunc duxit: quo dicto perfectissima uirtus maximam
orientem uirtutem uiderit ne an certius acciderit perpendi uix põt Illa nimia
cena mil. speciosissimas tota in uorbe futuras cenas maiot ominata eit cum .n.¬

Expanded text:
it, quod, cum apud Numantiam sub eo duce equestria stipendia mereret et forte inter cenam quidam Scipionem interrogasset, si quid illi accidisset, quemnam res publica aeque magnum habitura esset imperatorem, respiciens se supra ipsum cubantem 'uel hunc' dixerit. quo augurio perfectissima uirtus maximam orientem uirtutem uideritne certius an efficacius accenderit perpendi uix potest: illa nimirum cena militaris speciosissimas tota in urbe Mario futuras cenas ominata est:
Abbreviated transcription (Latin):
non concede̾te potestati.L. Calfurnius ẜiso consul cũ scicilia bellũ aduersus
fugitiuos gereret. E T. equitũ prefectus fugitiuoꝵ młtitudie hostiũ circum¬
uentus arma tradidisset: is prefectũ ignominie generib affic iussit. Fum
toga Lacinis abscissis amictũ decinc̾ta tunica indutũ nudis pedib torũ

Expanded text:
niciae concedere potestati. L. quoque Calpurnius Piso consul, cum in Sicilia bellum aduersus niciae concedere potestati. L. quoque Calpurnius Piso consul, cum in Sicilia bellum aduersus fugitiuos gereret et C. Titius equitum praefectus fugitiuorum multitudine hostium circumuentus arma iis tradidisset, his praefectum ignominiae generibus adfecit: iussit eum toga laciniis abscisis amictum discinctaque tunica indutum nudis pedibus a man
Abbreviated transcription (Latin):
consulatu obtineret. Asiam prouinciam & cutũsidere & oppugnare Leucas pa¬
raret opusq esset firma & procera trabe: qua Arierem faceret᷑. quo opida noꝵx¬
muri quaterent̃. scripsit ad magistix grȩcũ maiorem atheniensiũ socioꝵꝵ amĩ
raret. Tunc Magister gretus comperto ꝗͥobrem malũ desyderaret nõ uti uisse¬
rat maiorẽ sed quẽ magis esse idoneũ aptiorẽq faciendo arieri faciliorẽt
portatu existimabat. minorẽ misit Crassus eũ uocari uissit & cũ interrogas¬
set cur nõ quẽ iusserat misisset causis rationibusq: quas dictabat spretis
ostitũ im pantis siquis ad id qͦ facere iussus est : nõ obsequio debito sed cõ¬
tibus fusis uirgis tñ cesum poposcit securi percussurus. & contentione aut
fugientem Romam peosecutus est: ne ibi ꝗͥem remisso prius suplicii me¬
tu. ꝗ ad genua eius & fabius cũ patre prouoluerer̃. & pariter Senatue
ac ł o. Ro̾. idgarent testatus tandem eam penã nõ fabio: sed populo & tribu¬

Expanded text:
consulatu obtineret Asiam provinciam, et circumsidere atque oppugnare Leucas pararet, opusque esset summa atque procera trabe, qua arietem facerent, quo muri oppidanorum quaterentur, scripsit ad Magnum Gaium majorem Atheniensium sociorum amicraret. Tunc Magnus Gaius comperto quamobrem malum desiderasset, non uti jusserat majorem, sed quem magis esse idoneum, aptioremque faciendo arieti, facilioremque portatu existimabat, minorem misit. Crassus eum vocari jussit, et cum interrogasset cur non quem jusserat, misisset, causis rationibusque quas dictabat spretis,officium imperantis, si quis ad id quod facere jussus est, non obsequio debito, sed convirgas poposcit, caesum securi percussurus; nec contentioni aut fugientem Romam persecutus est, ne ibi quidem remisso prius supplicii metu, quam ad genua eius et Fabius cum patre provolveretur et pariter senatus bi rogaretur, testatus est se poenam illam non Fabio, sed populo et tribu
Abbreviated transcription (Latin):
latusꝙq est᷑ innumeꝵ deox nõ modo Principum auctoritate sed opinione etiã
populari. Nata ludis quos ibi Augustus cȩsar heres eius instituit crinita stelia
XI. cdntinuis diebo circa undetimã horam lucis efulsit: persuasũq credule plebi
Ce satis esst animã in celũ ttansmissi. huius stelle. & uirgilius focta meminit in
bucolico carmine. & simulachix ipsum cesatis in iuditio est cuus iuerticer
o rnetur & alter Scipio aAficanus qui duas potentissimas ordes impio somano in festis¬
Carthaginem Numantiãq deleiut: Nabeat᷑ uit egregius. ł ẜaulus ille cuius cura.
Rex potentissimus quondã & nobilissimus Perses honestauit. Sit ererna gictia aa¬
rius qui bis italiam obsidione & metu seruituris liberauit. Mitis tollat᷑ in celũ¬

Expanded text:
latusque in numerum deorum non modo principum auctoritate, sed opinione etiam populari. Nam ludis, quos ibi Cesar Augustus, heres eius, instituit, cometa quedam stella VII continuis diebus circa XI horam lucis apparuit, persuasumque est credule plebi Cesaris esse animam in celum admissi; bucolico carmine, et simulacrum Cesaris ipsum indicio, cuius in vertice ornetur alter eximia laude Africanus qui duas urbis huic imperio infestisKarthaginem Numantiamque delevit, habeatur vir egregius Paulus ille cuius currum rex potentissimus quondam et nobilissimus Perses honestavit, sit aeterna gloria Marius qui bis Italiam obsidione et metu servitutis liberavit, anteponatu
Abbreviated transcription (Latin):
bilius ꝗ siie disctimine aggredi quecunq dictauetit imo. Nonne apud om¬
ꝓ perfidie habita fectore si fratris gladium iuguloq parentis concedere me tu¬
beas plenoq in uiscera partu coniugis in uita peragam tamen omnia dexira
ispoliare deos ignemq immittere templis Numina miscebit castrensis flam¬
ma monete. Castra super tusci. si ponere tibridis undas Nesperios audax ueniã¬
metatot in agros. Tu quoscunq uoles in planum efundere murosnis a ries ap¬
tus dispergit᷑ saxa lacertis. ila licet penitus tolli quam usseris orbem Roma
si fidelis esset Romanus imp. offendi in eo tamen sceleratus miles officĩ sui fi¬
dem his uerbis facere studuit. Unde se ipsum citcumscripta militari obedientia

Expanded text:
ia aggredi quidquid dictaverit imperator? Nonne apud omque perfidiae, Pectore si fratris gladium, juguloque parentis Condere me jubeas, plenaeque in viscera partus Conjugis, invita peragam tamen omnia dextraSi spoliare deos, ignemque immittere templis, Numina miscebit castrensis flamma Monetae; Castra super Tusci si ponere Tybridis undasmetator in agros. Tu quoscunque voles in planum effundere muros, His aries actus disperget saxa lacertis. Illa licet, penitus tolli quam jusseris urbem, Roma si fidelis esset, Romanus imperator offendi? In eo namque sceleratus miles fidei suae fidem facere studuit, unde se ipsum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
emilitib. ꝗam a cerrima uoce & gestu ex postularet: uti tolleret̃ circũacta
ad littus uniuersa classe comprehensũ supplicio affici iussit. & qũe occisuri ꝑ
ignominiã hostes fuerañ exemplo potius impendit.L. saulus Perse Rege supđ¬
populo spectaculis feris bestiis obiecit. Eundem censorẽ cleclaratũ ferũt ado¬

Expanded text:
e militibus quidam a terra voce et gestu expostularet, uti tolleretur, circumacta e militibus quidam a terra voce et gestu expostularet, uti tolleretur, circumacta ad litus universa classe, comprehensum supplicio affici iussit et, quem occisuri per ignominiam hostes fuerant, exemplo potius impendit. Appius Claupopulo spectaculis feris bestiis obiecit, 8 et L. Paulus Perse
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex auc̾torauitq. Centuriones item statione relicta itiđ. ut manipulares ca¬
pitali aĩ aduersione puniit. Pro cȩtero aũt delictoꝵ gn̾e uariis milites ignomi¬
niis affecit: ut stare per totũ diem iuberet ante prętoriũ Interdũ tunicatos di¬
um unã de ꝗnq segionib seditiosam udisset eam procedere iussit inermem
discinctãq in conspettu armati exercitus stramenta coegit secare. fostero aũt
die similiter fossam discinctos milites facere: nullisq precib legionis ab eo¬
impetrare potuit: ne signa eius sũmitteret nomenq aboleret. & milites in
supplementũ alia& legionũ distribueret. L domitius corbulo in Armenia
duas alas & tres cohortes: quȩ setũ ad castellũ initio hostib cesserant extra
uallũ uissit tendere: donec assiduo labore & prosperis ex cursionib redime¬
aliquot dies manserat cũ tardo profectionis signo classem soluisset & relictis

Expanded text:
matas hordeo pauit. centuriones statione deserta, itidem ut manipulares, capitali animaduersione puniit, pro cetero delictorum genere uariis ignominis adfecit, ut stare per totum diem iuberet ante praetorium, interdum tunicatos dicum unam de quinque legionibus seditiosam vidisset, eam procedere jussit inermem, decinctamque in conspectu armati exercitus stramenta coegit secare. Postremo autem die similiter fossam discinctos milites facere, nullisque precibus legionis impetrari ab eo potuit, ne signa ejus submitteret, nomenque aboleret. Milites autem in supplementum aliarum legionum distribuit. Non enim duas alas et tres cohortes, quae ad castellum Initia hostibus cesserant, extra vallum iussit tendere, donec adsiduo labore et prosperis excursionibus redimealiquot dies manserat, cum ter dato profectionis signo classem solvisset et relictus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum hlanibal penus cum exercitu in italia esset & aliquot pugnas so Rõ. aduersus
pugnasser pͥmi totius italiȩ srutii ad tanibalem desciuerun. id Rõ egre passi poste¬
Aꝗͣ nanibal italia decessit suꝑatiq peni suã ẜrutios ignominiȩ causã non milites
scribebant. Nec pro sociis habebant sed Magistratib in prouincias euntib parere
&preministrare seruoꝵx uice iusserunt. Itaqͦ hi sequebant̃ Magistratus tanꝗͣ in
scenicis fabulis qui dicebant̃ Lorariĩ & quos erant iussi uinciebañs. aut uerberabaũs.

Expanded text:
Cum Hanibal Penus cum exercitu in Italia esset et aliquot pugnas populo Romano adversas pugnasset, primi totius Italie Brutii ad Hanibalem desciverunt. 29 Id Romani egre passi, postquam Hanibal Italia decessit superatique Peni sunt; Brutios ignominie causa non milites scribebant nec pro sociis habebant, sed magistratibus in provincias euntibus parere et subministrare servorum vice iusserunt. Itaque hi sequebantur magistratus, tanquam in scenicis fabulis qui dicebantur “lorarii”, et quos erant iussi vinciebant aut verberabant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui forte suꝑfuerat obietisset elephanto. illum dimitti pactus ni interemis¬
set solus Romanus acri ingenio elephantũ congressus magno sȩnoꝵ dolore
confecit: Hanibalq cum famam eius dimicationis contemptum allaturã
intelligeret equites misit: qui ab euntem trucidareñ. Et ꝗͣꝗͣ exploratũ¬
gesta cum opulentis Regib ad hec sepe fortunę uolentiam tolerasse facun¬
clu gretos gloria belli gallos ante somanos fusse pluustã prepe le galis¬

Expanded text:
obiecit elephauto , et ille dimitti pactus, si interemisset, solus in harena congressus magno Poenorum dolore confecit. Hannibal, cum famam eius dimicationis contemptum adlaturam beluis intellegeret , equites misit qui abeuntem interficerent. proboscidem eorugesta cum opulentis regibus, ad hoc saepe fortunae violentiam toleravisse, facundia Graecos, gloria belli Gallos ante Romanos fuisse. ac mi
Abbreviated transcription (Latin):
ribus laceratus est: nouum sane atq asper suplicii genus. Disectum .n. antea
exercendis colendisq Põ. Roᷤ. ẽ parua origine ad tanre amplitudinis instar emĩ¬
cuit sed oium maxĩe atꝙ prȩcipue fidemꝰ coluit sanctãq habuit tam puatim
qͣ publice sic consules clarissimos uiros hostib confirmande fidei publice causa
dedit Sic Clientem in fidem acceptũ cariorem haberi ꝗͣ propinquos tuendumq
esse contra cognaros censuit neq peius ullum facinus existimatũ est: ꝗͣ sicui pro
batet᷑ clientem diuisum habusse. Hanc aũt fidem maiores in officior militari

Expanded text:
tibus laceratus est; novum atque asperum supplicium quis nxercendis colendisque populus Romanus e parva origine ad tantae amplitudinis instar emicuit, sed omnium maxime atque praecipue fidem coluit sanctamque habuit tam privatim quam publice. Sic consules, clarissimos viros, hostibus confirmandae fidei publicae causa dedidit, sic clientem in fidem acceptum cariorem haberi quam propinquos tuendumque esse contra cognatos censuit, neque peius ullum facinus existimatum est quam si cui probareturprolaretur clientem divisui habuisse. Hanc autem fidem maiores nostri non modo i
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ potentissimoꝵ populox om̃es Regũ clarissimoꝵ res gestas nec contenti¬
onurii mageueline nec nũo prelioꝵ nec uarietate regionũ net celeritate consi¬
ciencli nec dissimilitudine belloꝵ posse confetti. nec uõ disiunctissimas terr as
citius passib cuiusq̃ iam potuise peragrari ꝗ̃ tuis nõ dicam cursib sec uictoris
pbscuratatepa titulerua. Id arto cn. sompei memoriam ãmisimus dytlaudlab¬
prestitisti ltad CN. Pompei bella uictorias. triumphes consulatus addmirantes
nutnerabimus tuos enumerare nõ possumus: & qm̃ in quo matie constet ret¬

Expanded text:
 nec conrentinum magnitudine, nec numero praeliorum, nec variera te regionum, nec celeritate conficiendi, nec dissimilitudine bellorum posse conferri: nec vero disiunctissimas terras citius cuiusquam passibus potuisse peragrari, quam tuis, non dicam cursibus; sed victoriis obscuritatem attulerunt, idcirco Cn. Pompei memoriam amisimus. quantum nopraestitisti. itaque Cn. Pompei bella, victorias, triumphos, consulatus admirantes numerabamus: tuos enumerare non possumus. ad eum igitur re
Abbreviated transcription (Latin):
pror alieru uastancdi & ad ignota mutebat. Antu putas sarũ qui aseletie
ptrũ elaclib in qua eruditus est incipit qui quod cui optimuut e sipe
quas aut uicerat P hilippusaut interemerat alias alio loco proict & toto ote
arina ciecũ fert nec subsistit usꝗͣ lassa crudelitas ĩmanũ ferate mado quȩ
plusq ex irit fames morlen̾. Iam̃ in unũ regnũ mlta regna conietit iam are¬
uiferseꝙ eundẽ timea iam & a dario libete nationes iuigũ accipiuit hinct
ulira osteanũ t̃ lemq in dignat ab nerculis liberiq uestigiis pictoriam fe¬

Expanded text:
ror aliena vastandi et ad ignota mittebat. An tu putas sanum, qui a Graeciae primum cladibus, in qua eruditus est, incipit ? Qui quod cuique optimum est, quas aut vicerat Philippus aut emerat, alias alio loco proicit et toto orbe arma circumfert, nec subsistit usquam lassa crudelitas immanium ferarum modo, quae plus quam exigit fames mordent. Iam in unum regnum multa regna coniecit; iam Graeci Persaeque eundem timent; iam etiam a Dareo liberae nationes iugum accipiunt: it tamen ultra oceanum solemque, indignatur ab Herculis Liberique vestigiis victoriam fle
Abbreviated transcription (Latin):
eingentꝰ ignri affixus tedisa tecto sulfure uiuax spargitur ac faciles prebent
alrmnentanatine iniunc pice nunc liquida rapuere incendia cera anee flurimiss
superad̃ ende sparsiscꝑ pet equor iam ratibo fragmenta fetus sibi uencdicatiguas
dem de eaedem alibi per Cesarem picto lubet unguine tinctas lampadlas immirti
iunctis in bella carinis nec piget ignis erat per stuppea uircula perqclal inimits
peontabulas & tp̃re eodem ttanstraq nautae sumiq atseteꝰ eherua laites
prep seinoaste nergurit᷑ in equore classes lamq hostes & tela natant. nec
pupibus ignis incubuit solis sed que uicina fuere tecta mati longi rapuere

Expanded text:
inguibus ignis Adfixus tedis, et tecto sulfure vivax Spargitur: at faciles praebere alimenta carinae Nunc pice, nunc liquida rapuere incendia cera. Nec flammas superant undae: sparsisque per aequor Iam ratibus, fragmenta ferus sibi vindicat ignismentis Expugnantis opus. Piceo iubet unguine tinctas Lampadas immitti iunctis in vela carinis. Nec piger ignis erat per stuppea vincula perque Manantes cera tabulas: et tempore eodem Transtraque nautarum summique arsere ceruchi. Iam prope semustae merguntur in aequore classes, Iamque hostes et tela natant. Nec puppibus ignis Incubuit solis: sed quae vicina fuere Tecta mari, longis rapuere
Abbreviated transcription (Latin):
tius de quo maro uortua ꝗn&̃ iungebat corpora uiuis componens manibus c
manus atq oribus ora tormenti genus & sanie raboq fluentes compleau in mi¬
stri. Ut si a multis esset flagitiũ rei mil. admissũ sortitione in quoscła dĩaduer¬
teretur: Ut metus uidelicet ad om̃es pena ad paucos ꝑuenire. Nam miles qui locũ
en tenuit. qui hostiũ impetũ uimq ꝑtimuit. Potest idem postea & miles esse meli¬

Expanded text:
tua quin etiam iungebat corpora vivis componens manibusque manus atque oribus ora, tormenti genus, et sanie taboque fluentis complexu in mistri ut, si a multis esset flagitium rei militaris admissum, sortito in quosdam animadverteretur, ut metus videlicet ad omnis, poena ad paucos perveniret. non tenuit, qui hostium impetum vimque pertimuit, potest idem postea et miles esse meli
Abbreviated transcription (Latin):
trimento ecceratus se er pediut. fabio callidissimo impatori cecitliqus de
cussiq ebetucta noete sarmenta in cornibo iumentoꝵ fieliga ciessic etdit
uuis eereris multitudinẽ magnã dispersam ĩmisit: quo tepentino obiectu
chutdrento tipio dolo proeluctũ in preliũ fugauit. Tyteriũ Sempraniũ Grat¬
churteltem Cobanie ucanis absens in insidias incluctum substulit M Clauclũ
sciar celluir Anquies consulem apud uxnusiam pati modo interfecit. Auadiũ¬

Expanded text:
trimento exercitus se expedivit Fabioque, callidissimo imperatori, dedit verba. namque obducta nocte sarmenta in cornibus iuvencorum deligata incendit eiusque generis multitudinem magnam dispalatam immisit. quo repentino visu obiecto ctatorem imperio, dolo productum in proelium fugavit. TiberiumTi. Sempronium GracchMarcellum, quinquiens consulem, apud Venusiam pari modo interfecit. longu
Abbreviated transcription (Latin):
fetit & cum neutea pene manu idonea ad preliandũ ualeret. una die qua
to preliatus cremonam obsidione exemit. Placentiamq tutatus duodena
pue profugit. Cum axꝰ mensib quib captiuiratis sertem ꝑferebat nullo moe¬
mento sint compedib fuetit & catenis omnib asperrimĩs preliis que tempesta¬
t illa Romani experti sund insignitus donis militarib a transmeno trebia
sncino edtonas siuicas retulit Cannensi quoq prglio de quo refugiss et rebi¬
mini. opus uirtutis fuit. solus accepit coronam f laminio consule cum eum¬
pugnandi ardor extitit ut grauissimũ terre motum: qui tunc forte tam uee¬
mers factus est: ut urbes diruisset montes granstulisset discidisset rupes flumĩa

Expanded text:
fecit, et cum neutra paene idonea ad proeliandum ualeret, una die  fecit eaque religata proeliatus Cremonam obsidione exemit, Placentiam tutatus est, duodena ptus refugit, cum uiginti mensibus, quibus captiuitatis sortem perferebat, nullo momento sine conpedibus fuerit et catenis; omnibus asperrimis proeliis, quae tempestate illa Romani experti sunt, insignitus donis militaribus, a Trasimenno Trebia Ticinoque coronas ciuicas rettulit; Cannensi quoque proelio, de quo refugisse eximium opus uirtutis fuit, solus accepit coronam; beatus profecto pugnantium ardor extiterit, ut gravissimum terremotum, qui tunc forte tam vehemens factus est, ut urbes diruisse, montes transtulisse, discidisse rupes et flumin
Abbreviated transcription (Latin):
in uento. ut brachia tm̃ & humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua eise
ex ercitum duxit. Celiuis auctor est Magonem cum equitatu & Hispanis pedi¬
tibus flumen ex templo transnatasse ipsum hanibalem per superiera pacli
uada exercitum tracduxisse elefantis in ordinem ad sustinendum impetũ
fluminis oppositis ꝙͥ periti amnis eius uix feteruñ. Qđ si altior unda utrũq¬
transitu Sicoris. neꝗ repetitis audeat undis. spargit᷑ in sulcos & scisso gũgite

Expanded text:
uno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse ente. Coelius auctor est Magonem cum equitatu et Hispanis peditibus flumen extemplo tranasse, ipsum Hannibalem per superiora Padi uada exercitum traduxisse, elephantis in ordinem ad sustinendum impetum fluminis oppositis. ea peritis amnis eius uix fidem fecerint; nam neqquid Sicoris repetitis audeat undis, Spargitur in sulcos, et scisso gurgite
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem Romani gentium dñi:. Et ille ita fiet inquit si nos uiceritis. accepto¬
incussit Chonidius Centurio satis barbate efficacis tñ apud pares hominec
stoliditatis qui foculum gerens super cassidem & suscitatam motu corporis
tes tulisse manus ad cęlum dr hac uoce. o quam facile erat orbis imperium
occupare. Aut mihi Romanis militib. aut me Rege Romanis: Quaꝑꝑ cum in
templo Tarentini louis titulum affixisset: hec scripsit Qui ante hac inuicti
fuere pater optime olympi. hos ego in pugna uici: uictusq sum ab eisdem
A cum a sociis a amicis increpitaretur cur se uictum diceret. cum uicisset
respondisse fertur. Ego si iteix simili modo uicero solus & sine milite epy¬
humida detrahere spolia uellet ceruicem hostis ulnis de prehendit tenuit¬
numentis celebratur Eleacar. Nam cum supereminentem cȩteris elefantũ
lorica uestitum regia aduerteret. arbitratus in ea bestia Regem esse cursu
concito in mediam legionem se proripit & abiecto clipeo utraq manu hostes

Expanded text:
invicem Romani gentium domini. Et ille ita inquit fiet, si nos viceritis. Accepbarbaris Cornidius centurio satis barbarae, efficacis tamen apud tales homines stolidi-tatis, qui foculum gerens super cassidem, agitatum motu corporis, Pyrrhus miratus est ut diceret «o quam facile erat orbis imperium occupare, aut mihi Romanis militibus, aut me rege Romanis». Quae autemplo Tarentini Ionis, in quo haec scripsit: Qui antehac inuicti fuere uiri, pater optime Olympi, Hos ego in pugna vici uictusque sum ab isdem. et cum a sociis increpitaretur, cur se uiotum diceret qui uicisset, respondisse fertur: Ne ego si iterum eodem modo uicero, sine ullo milite EpiNumida detrahere spolia vellet, cervicem hostis invasit ulniNamque Eleazarus cum supereminentem caeteris elephantum, lorica vestitum regia, adverteret, arbitratus quod in eo esset rex, cursu concitus in medium legionis se proripuit, et abjecto clypeo, utraq
Abbreviated transcription (Latin):
to uirturis spectaculo detixi hostes inermem occupatum in cursare nõ ausi
post casum ruentis bestie: sic trepidauere: Ut impares se onius uirtuti arbi¬
tratentur. Deniq Rex Anthiocus Lisiȩ filius cum centũ. t. milib hoũim
armatoꝵ .a.xxxii. elefantis unius territus fortitudine pacem poposcit. I¬
taq Eleacat heredem uirtutis suȩ pacem reliquit ȩternumq nomen adep¬

Expanded text:
 virtutis spectaculo defixi hostes inermem, occupatum incursare non ausi, post casum ruentis bestiae sic trepidaverunt, ut impares se omnes unius virtuti arbitrarentur. Denique rex Antiochus Lysiae filius, qui cum centum vinginti mardentibus refulgeret, unius territus fortitudine, pacem rogaret. Itaque Eleazarus haeredem virtutis suae pacem reliquit. Sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
qua fuerit uulnerata ita manum ꝑcucientis infitiat: ut uiue substantie pars
sine sensu aliquo immobilis obstupescat. Tradunt aliiꝙ incredibilium etiam
uideri põt tardius ire nauigia testudinis pedem dextrum uehentia feruñ &

Expanded text:
qua fuerit vulnerata, ita manum percutientis inficiat, quatenus vivae substantiae pars qua fuerit vulnerata, ita manum percutientis inficiat, quatenus vivae substantiae pars sine sensu aliquo immobilis obstupescaest, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Echinus
Abbreviated transcription (Latin):
& ex hortari suos donec transiret in aliam. Ideoq cȩsatiana classis impetu maio¬
A nõ longa fuit illius more admiratio. aĩaduersa .N. euestigio more causa
ꝙ tota classe prodeunte ꝗnqueremis una ac sola non proficeret uno uelut in¬
qui id quererent circa nauim inuenere adherentem gubernaculo onderũtq
che simili potentia labiis suis nauium dorsa fixerunt qua& quietus ac te¬
stat .n. pigra ratis tumentibus alata uelis & cursum non ht̃ cuu uentus arri¬
det sine anchoris figitur. sine rudentib alligatur & tam parua aĩalia plus re¬
sustunt. ꝗͣ tot auxilia prosperitatis impellant ita cum subiecta unda preripitet
cursum supra maris tergum nauigium stare cogitur infixum miroq modo
natantia in concusse tenentur dum unda in numeris motib rapiatur. Sed ut
dicamus aliam piscis naturam forte naute prȩdictaꝵ nauium ractu torpedinis
segnissime torpueruat. aqua tm̃ infigentium dextre ꝑgrauant̃ ut per hastam

Expanded text:
et exhortari suos, donec transiret in aliam, ideoque Caesariana classis impetus maio nec longa fuit illius morae admiratio, statim causa intellecta, cum e tota classe quinqueremis sola non proficeret, exiqui quaererent circa navem. invenere adhaerentem gubernaculo ostenderuntque chae simili potentia labiis suis navium dorsa fixerunt; quarum Stat pigra ratis tumentibus alata velis, et cursum non habet, cui ventus arridet; sine anchoris figitur, sine rudentibus alligatur; et tam parva animatia plus resistunt quam tot auxilia prosperitatis impellunt. Ita cum subjecta unda praecipitet cursum, supra maris tergum navigium stare constat infixum; miroque modo natantia inconcusse retinentur, dum innumeris motibus unda rapiatur. Sed ut dicamus aliam piscis naturam, forte nautae praedictarum navium torpedinis tactu segnissime torpuerunt: a qua tantum infigentium dextrae praegravantur, ut per hastam
Abbreviated transcription (Latin):
portt custodia prope sola seruata esser pecuniaris eũ donis ingentib & magnis honori
cumulasse apud alios Sceua idem duce absente cedentibusq comitib contra¬
oẽm sompeii exercitũ sterit & clipeo .cxx. teloꝵꝵ ictib ttansfixo miris & incre¬
dibilib rebus gestis. & cõmissi loci custodiam relinquens suorꝵ receptus ample¬
xibus relatus oecubuit. lacets quoq uictorib terribilis ac stupendus: qui ro exĩ¬
mias pugnas in gallia Britanniaq fecerat contra hostes sempet inuictus e a sus
gies ꝗnquies aduersas habuit cicatrices in tergo nullam notam spolis ex

Expanded text:
um prope sola servatum esset, pecuniariis eum donis ingentibus et magnis honoribus cumulasseomnem Pompeii exercitum solus stetit, et clypeo CXX ictibus telorum transfixo, mirisque et incredibilibus rebus gestis occubuit, bus gestis occubuit, iacens quoque victoribus terribilis ac stupendus, qui tot eximias pugnas in Gallia Britanniaque fecerat; contra omnes hostes semper invictus a suis XLV adversas habuit cicatrices, in tergo nullam notam: spolia ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sicoris camposq reliquit Primum cana salix madefacto uimine paruam
Texitur in pupim cesoq induta iuuenco Uectoris patiens tumidum su.¬
peremicat amnem: Sic uenetus stagnante pado fusoq britannus Na¬
uigat oceano: sic cum tenet omnia nilus. Conseritur bibula memphitis
Cymba papiro. his ratibus traiecta manue¬

Expanded text:
Sicoris, camposque reliquit, Primum cana salix madefacto vimine parvam Texitur in puppim, caesoque inducta iuvenco Vectoris patiens tumidum superenatat amnem. Sic Venetus stagnante Pado, fusoque Britannus Navigat Oceano: sic, cum tenet omnis Nilus, Conseritur bibula Memphitis cymba papyro. His ratibus transiecta manu
Abbreviated transcription (Latin):
deindẽ gens andare plurimis uicis triginta opidis: quȩ muris turribusq muniurit̃
egi prebet peditum centum milia equitum duomilia elefantos mille : Dium in¬
india prope non modo in hoc tractu potentiam claritatemq anteceduã farsi
amplissimia urbe ditissimaq ẜ alibotra unde ꝗͥam ipsam gentem Balibottos uo¬
cant iuio uo traetum oniuersum i Gange hanc farsiam gentem ualidissimã¬

Expanded text:
deinde gens Andarae, plurimis vicis, XXX oppidis quae muris turribusque muniuntur, regi praebet peditum C???, equitumn II, elephantos M. India prope, non modo in hoc tractu, potentiam claritatemque antecedunt Prasi amplissima urbe ditissimaque Palibothra, unde quidam ipsam gentem Palibothros vocant, immo vero tractum universum a Gange. r
Abbreviated transcription (Latin):
gnominiȩ causa militi uenã solui & sangiunẽ dimitti Cuius rei rationẽ &¬
si in ueteꝵ libris haudquaꝗͣ potueriã inuenite hoc tñ post factũ opinant̾ in
militib stupentis animi &a naturali habitu declinantis. ut nõ tam pena
ꝗͣ medicina uideret᷑. Fostea nĩ obpleraq alia delicta id factũ esse creduã per
consuetudinẽ qͣi minus sani uiderent̾ om̃es qui contea offitiũ deliquissent.

Expanded text:
gnominiae causa militi venam solvi, et sanguinem dimitti. Cujus rei rationem, etsi in veteribus litteris non potuerit invenire, hoc tamen primo factum opinatur in militibus stupentis animi, et a naturali habitu declinantis, ut non tam poena quam medicina videretur. Postea tamen ob pleraque alia delicta id factitatum esse credit, per consuetudinem, quasi minus sani viderentur omnes, qui contra officium delinquerent.
Abbreviated transcription (Latin):
nubes quo conglobabunt᷑ hiemem aspetam denunciabua si ab orta repellent᷑
Q ud occasum abibunt serenitatem si ante ortum radii se oñdent aquam &l uer¬
tum prenunciant si nubes solem cir cum duxerint ꝗto minus luminis relinquua
tanto tuebidior tempestas erit. sn exortu spargentur partim Ad AuNuentqui
tim ad aquilonem pura ꝗͥꝗ cicca eum serenitas sit: pluuam tã uentote pã¬
gnificabudd. Cum oriente radii non illustres iminebunt ꝗͣuis ciccũcdati nube nõ

Expanded text:
nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt; si ab ortu repellentur et ad occasum abibunt, serenitatem. Si nubes solem circumcludent, quanto t, serenitatem. si nubes solem circumcludent, quanto minus luminis relinquent, tanto turbidior tempestas erit; stim ad aquilonem , pura circa eum serenitas sit licet, pgnificabunt. Cum oriente radii non illustres eminebunt, quamvis circumdatae nubes non
Abbreviated transcription (Latin):
re om̃es auctores sun: ut certiores ꝗnquies pͥmus rriuphus fuit de gallia atq¬
hac ipsa Britãnia isq oĩum clarissimus. Secundus de Egypto. Tertius de
arnace & fonto. Quartus ele luba & affrica Quintus de Nispania. Ege uõ ad¬
derem Sextũ de Massilia nisi ꝗa forsitan is triũphus sub Gallico cõtinet᷑. nã
de Massilia illũ triũphasse haudquaꝗͣ est dubiũ cupiam. qui acerrimã il¬
lam Ciceronis de Cȩsare loq̃ntis querimoniam in libris officioꝵ legerit ueca¬
tis inꝗt ac ꝑditis exteris nationib ad exemplũ ãmissi imꝑii portari intriũ¬
pho Massiliam uidimus & ex ea urbe triũphari sine qua nunꝗͣ nr̃i impatores

Expanded text:
uinquies. Primus triumphus fuit de Gallia atque Britannia, isque omnium clarissimus, secundus de Egypto, tertius de Pharnace et Ponto, quartus de Iuba et Africa, quintus de Hispania. Ego vero adderem his sextum de Massilia, nisi quia forsitan is triumphus sub Gallico continetur. Nam de Massilia illum triumphasse non est dubium cuiquam, qui acerrimam illam Ciceronis de Cesare loquentis querimoniam in libris Officiorum legerit: Vexatis, inquit, ac perditis externis nationibus, ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triumphari, sine qua numquam nostri imperatores
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex conuallibus aut fluminibus aut montium procellis aut aliquo sinu tra
lio Eguetum fugientem uento lapige ferri ait ex iapigie sinu .i. ex ipso garga
lauit hunc Caurum esse manifestum est. nam ex occiduo uenit & Uirgilius eius
num Ccto cecium noĩat: cui edifitia quassanti tum incole gracias agunt: tanq̃
salubritate cęli sui debeant ei. Diuus etiam augustus templum illi cum in galliꝗ
moraretur & uouit & fecit. infinitum est si singulos uentoꝵ flatus etrumque
beat aliquem flatum ex se nascentem & circa se cadentem cunq preterea ante

Expanded text:
 e locis aut fluminibus aut montium procellis tracta. Pralio in Aegyptum fugientem vento iapyge ferri ait, ecum Hunc caurum esse manifestum; nam et ex occiduo uenit et Vergilius eius m circius cui aedificia quassanti tamen incolae gratias agunt, tamquam salubritatem caeli sui debeant ei: diuus certe Augustus templum illi, cum in Gallia moraretur, et uouit et fecit. Infinitum est, si singulos uelim beat aliquem flatum ex se nascentem et circa se cadentem. CAPUT 18 Inte
Abbreviated transcription (Latin):
re om̃es auctores sun: ut certiores ꝗnquies pͥmus reiuphus fuit de gallia atq¬
hac ipsa Sritãnia. isq oĩum clarissimus Secundus ce Egypto. Fertius deꝙ
arnace & Ponto. Quartus de iuba & affrica. Quntus de Nispania Ego uo ađ¬
derem Sextũ de Mussilia nisi ꝗa forsitan is triũphus sub Gallico cõtinet᷑. aã
de massilia illũ triũphasse haudquaꝗ est dubiũ cuipiam. qui acextim̃ lͥ

Expanded text:
de Gallia atque Britannia, isque omnium clarissimus, secundus de Egypto, tertius de Pharnace et Ponto, quartus de Iuba et Africa, quintus de Hispania. Ego vero adderem his sextum de Massilia, nisi quia forsitan is triumphus sub Gallico continetur. Nam de Massili
Abbreviated transcription (Latin):
positoq tricuspide telo mulcet aquas rector pellagi supraq profundum
extantem. atq humeros innato murice tectum ceruleum tritona uocat
concaq sonanti inspitare iubet: fluctusq & flumina signo: lam reuocan
dato. Caua Bucina sumitur illi. Tortilis in latum: quȩ turbine crescit ub
imo. Pucina quȩ medio concepit & aera ponto. Littora uoce replet sub
uttoq iacencia phebo

Expanded text:
positoque tricuspide telo mulcet aquas rector pelagi supraque profundum positoque tricuspide telo mulcet aquas rector pelagi supraque profundum exstantem atque umeros innato murice tectum caeruleum Tritona vocat conchaeque sonanti inspirare iubet fluctusque et flumina signo iam revocare dato. Cava bucina sumitur illi, tortilis, in latum quae turbine crescit ab imo, bucina, quae medio concepit ubi aera ponto, litora voce replet sub utroque iacentia Phoebo
Abbreviated transcription (Latin):
uentorum imagines exculptas contra suos cuiusq flatus designauit supraque¬
eam turrim metam marmoream fecit & insuper tritonem ęreum collocauit
dextra manu uirgam porrigentem. & ita est machinatus uti uento circum¬
ageretur. & sempe̾r contra flatum consisteret supraq imaginem flantis uenti
indicem uirgam teneret itaq sunt collocati intra solanum & Austrum ab orien¬
te hibernõ Eurus quem nostri uocauere uulturnum & Liuius hoc illum¬
nomine appellat in illa pugna Romanis parum prospera. in qua han aibal
A contra solem orientem exercitum nostrum & contra uentum constituit¬
cum uenti aduitorio ac fulgoris perstringentis oculos hostium uat. Uarro
dicunt ab occidente hiberno affricus. interfauonium & Septemtriones cau¬
rus. quem plures Chorum uocant: inter Septentriones & solanum aquilo
hoc modo uiderur esse expressum uti capiat numerus & nomina & partes
Unde flatus certi uentorum spirent. Omnia hec ante oculos locare potest

Expanded text:
uentorum sculptas contra suos cuiusqeam turrim metam marmoream perfecit et insuper Tritonem aereum conlocavit dextra manu virgam porrigentem, et ita est machinatus, uti vento circumageretur et semper contra flatum consisteret supraque imaginem flantis venti indicem virgam teneret. Itaque sunt conlocati inter solanum et austrum ab oriente hiberno eurusnomine appellat in illa pugna Romanis parum prospera, in qua Hannibal et contra solem orientera exercitum nostrum,et contra uentum constitutum uenti adiutorio ac fulgoris praestringentis oculos hostium uicit; Uarro ab occidente hiberno africus, inter favonium et septentrionem caurus, quem plures vocant corum, inter septentrionem et solanum aquilo. hoc modo videtur esse expressum, uti pateat numerus et nomina et partes, unde flatus certi ventorum spirent. quod cum ita exploratum habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ad .xxx. stholomeus Philadelphus ad .xl. stholomeus Philopater: qui Tri¬
Principis iussu obeliscum in Uaticano circo statutum quattuorq truncos
lapiclis eiusdem ad substinendum eum adduxit: qua naue nihil admi¬
rabilius uisum in mari certum est. triginta enim & centum modii lentic
pro saburna ei fuere. longitudo spatium obtinuit ex parte hostiensis por¬
tus latere leuo ibi nanq demersa est Claudio Principe cum tribus fo. Ro¬
molibus turrium altitudine in ea ex edificatis. ob iter puteo lano puluere
aduecrisq arboris eius crassitudo quattuor hominum ulnas complecren:¬

Expanded text:
ad XXX Ptolemaeum Philadelphum, ad XL Ptolemaeum Philopatorem, qui Tryprincipis iussu obeliscum in Vaticano circo statutum quattuorque truncos lapidis eiusdem ad sustinendum eum adduxit. qua nave nihil admirabilius visum in mari certum est. CXX modium lentis pro saburra ei fuere. longitudo spatium obtinuit magna ex parte Ostiensis portus latere laevo. ibi namque demersa est Claudio principe cum tribus molibus turrium altitudine in ea exaedificatis obiter Puteolano pulvere advectisque. arboris eius crassitudo quattuor hominum ulnas conplecten
Abbreviated transcription (Latin):
tus in ipa itibo si exercitus hinc .XI. legiones inde due de uiginti flosomnico
e robut italici sanguinis. si auxilia socioꝵ hinc Gallici Germaniciq delectus
nde deiorarus ariobaranes sarcondi mocus corynthus om̃is thracie Capado¬
ce Cilicie aicedonie Erecie etholiȩ totiusq robur Orientis deniq coiert nec¬
unẽ tam uatie cultu gentes tam dissona iuulgi ora tot ĩmensecomites missu¬

Expanded text:
tus in partibus; si exercitus, hinc undecim legiones, inde decem et octo, flos omnis et robur italici sanguinis; si auxilia sociorum, hinc gallici germanique dilectus, inde Deiotarus, Ariobarzanes, Tarcondimotus, Corintus, omnis Thracie, Capadocie, Cilicie, Macedonie, Grecie, Etolie totiusque robur orientis. Acies umquam Tam variae cultu gentes, tam dissona vulgi Ora. Tot immensae comites missu
Abbreviated transcription (Latin):
sia nubila pello et freta concurio nodosaq robora uerto. induroq niues&a trias
ꝗrandine ꝓullo. Idlena Ego cum frattes celo sum nactus apeito iama mine catigus
asest tanro nolimine uictor. Ut medius nosttis concursibus in tonte. xthe catnpus¬
uptos uceius elisi nubibus ignem. Idem cgo um supi tonus in tonarine tereili
Surposuꝙ fere e umis mea terga cauernis Sollicito nanes totis s taemorb orbem

Expanded text:
ia nubila pello Et freta concutio nodosaque robora verto, Induroque nives et terras grandine pulso. Idem ego cum fratres celo sum nactus aperto, Nam michi campus is est, tanto molimine luctor, Ut medius nostris concursibus insonet ether, Exiliantque cavis elisi nubibus ignes. Idem ego, cum subii convexa foramina terre, Supposuique ferox imis mea terga cavernis, Sollicito manes totumque tremoribus orbem
Abbreviated transcription (Latin):
glum. Fauonium dutem ꝗͥam ad .uiii. Rał. Martii Celidoniam uocatit ab irun¬
dinis uisu nonnulli uero orchiam uno & septuagesimo die post Brumam ab ad¬
uentu auium flante per dies.uiii. fauonio conitarius est quem subsolanum cli
ꝙ tempus austrinum est. huic uento seprenitione conttario ardentissimũ ȩstaris ip̃ce
ex oritut canicule sylus sole pͥmam partem leonis ingiediente qui dies .x.i. Rit
liteq eos creditur solis uapor geminatus ardore syderis. Foit eos rursus austti cre¬
ferme procellosa grandine mergit. Cum hoc chorus incipit chorus autumnat. Nuic
conttarius Uultur nus post id equinoctium dieb fere quattuor & quadraginta ur¬
giliaꝵ occasus hyemem inchoat ꝙ incidit .iii. idus Nouembris hoc est Aquilonic
hiberni multumq estiuo illi dissimilis cuius ex aduerso est affricus. ante brumã
aũt dieb septem totidem postea sternitur mare alcyonum feture. Cuius dies no¬

Expanded text:
ibus. favonium quidam a. d. VIII kalendas Martias chelidonian vocant ab hirundinis visu, nonnulli vero ornithian, uno et LXX die post brumam ab adventu avium flantem per dies VIIII. favonio contrarius est quem subsolanum appequod tempus austrinum est, huic vento septentrione contrario. ardentissimo autem aestatis tempore exoritur caniculae sidus sole primam partem leonis ingrediente, qui dies XV ante Alire eos creditur solis vapor geminatus ardore sideris, nec ulli ventorum magis stati sunt. post eos rursus austri freoctium autumni. cum hoc corus incipit. corus autumnat; huic est contrarius vulturnus. 125 post id aequinoctium diebus fere IIII et XL vergiliarum occasus hiemem inchoat, quod tempus in III idus Novembres hiberni multumque aestivo illi dissimilis, cuius ex adverso est Africus. ante brumam autem VII diebus totidemque post eam sternitur mare alcyonum fetur
Abbreviated transcription (Latin):
ialis cuni sua quisq regat diuerso flamina tractu quin lanient mundum tanta
eit eli scordia fratrumꝰ. Eurus ad auroram nabatheaq regna recessit fersidaq a
radis uigi subdita matutinis xesper & occiduo quȩ littora sole tepescunc Aroxi¬
rrilisud Sephoro Scichiam sepremq triones Horifer inuasit horeas conttaria
tellus nubibus assiduis pluuioq madescit ab austro Uel si breuius complettima¬
uis in unum tempestatem q fieri nullo modo põt congregent una Cutiuq no¬
hiusq ruunt creferꝙ precellis africus & qui locum in illa rica non habuit. Nquilo

Expanded text:
Cum sua quisque regat diverso flamina tractu, Quin lanient mundum, tanta est discordia fratrum. radiis iuga subdita matutinis. Uesper et occiduo quae litora sole tepescunt proxima sunt zephyris. Scythiam septemque triones horrifer inuasit boreas: contraria tellus nubibus assiduis pluuioque madescit ab austro." Uel, si breuius illos complecti mauis, in unam tempestatem, quod fieri nullo modo potest, congregentur: "una Eurusque Notusque ruunt creberque procellis
Abbreviated transcription (Latin):
xiii. literas in Sciciliam nunciosq mittere: Ut sibi crates materiesq con¬
geri posset ad arietes cuius in opia in affrica esset. amianus marcellinus re
rum gestaꝵ.iiii. Ad Arietem ueniemus Eligitur abies uel ornus excelsa cui
sum mitas duro ferid concluditur: & prolixo Arietis efficiens pronam ilã
spetiem: quȩ forma huic machinamento uocabulum indidit & si suspensa
utrinq transuersis asseribus. & ferratis qĩ ex lance uinculis trabis alterius
continet. eaq ꝗͣtum mensure ratio patitur. altitudo retropellens rursus ad
robora queq rumpenda protendit ictibus ualidissimis instar assurgentis
uel cadentis armati: qua crebritate ueluri reciproci fulminis impetu eclifi¬
cis sciussis in rimas concidur̃ structure laxate muroꝵ. Nuiusce autem Ai¬

Expanded text:
 litteras in Siciliam nuntiosque mittere, ut sibi cratis materiemque congererent ad arietes, cuius inopia in Africa esset, praeterea fet. Hinc ad arietem veniemus. Eligitur abies vel ornus excelsa, cuius summitas duro ferro concluditur et prolixo, arietis efficiens prominulam speciem, quae forma huic machinamento vocabulum indidit, et sic suspensa utrimque transversis asseribus et ferratis quasi ex lance vinculis trabis alterius continetur, eamque quantum mensurae ratio patitur multitudo retro repellens rursus ad obvia quaeque rumpenda protrudit ictibus validissimis instar assurgentis et cedentis cornuti, qua crebritate velut reciproci fulminis impetu aedificiis scissis in rimas concidunt structurae laxatae murorum. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non nunq̃ receptui. Nam receptus is de quo se ecercitus urit in seosle nelligna
Tuetus ut infanti uagut ore puer Pats clipeis sudibill galess ptt srundit ⁊ nd¬
nes Hec curetes hñt. hoc Corybantes opis. deslatuit prisciq inane timitamin
facti. Eta dee comites raucaq terga mouent Cimbala pro galeis proitautis
timpana pulsant Tibia dat Phrygios. ut dedit ante modos. tametsi a foctio

Expanded text:
interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa tutus ut infanti uagnes: Hoc Curetes habent, hoc Corybantes opus. Res latuit, priscique manent imitamina facti; Aera deae comites raucaque terga movent, Cymbala pro galeis, pro scutis tympana pulsant: Tibia dat Phrygios, ut dedit ante, modos. Hanc totam opini
Abbreviated transcription (Latin):
me latuere decentem Interea musis animus dum mollior &tal Et quȩ̨
mox imitere legai. Nec desinat unꝗͣ tetum graia loqui tecũ Romana
uetustas. Antiquos euolue duces. asueite future Militię. Latium retro
te conter in euum. Libertas quesita placet: mirabere brutum. Persidia
damnas: metii satiabere penis. Triste rigor niniui. Torquati respice mo¬
res. Mors impensa bonum Decios uenerare ruentei. Hel iolus quid fortu
agat Te ponte solute. Oppositus cocler Mutii te flãma docebit. Qiudo
mora prospitiat fabius. Quid rebus marcti. Dux gerat. ostend& q̃ al¬
lorum strage Camullus. Discitur his nulloi meritis ebsĩstere cisus. Proro¬
gat eternt̾m feritas tibipunica famam Regule successus iuperent adũ¬
PaCatonis. Discitur hinc quantum paupertas iobria possit. Pauper erat
Curius regem quin uincera auro. Pauper fabricius Pyrrhi cum sperne¬
ret aurũ. Sordida seranui flexit dictator aratra. Lustrate lictore ca¬

Expanded text:
entibus axem. Interea Musis animus, dum mollior, instet et quae mox imitere legat; nec desinat umquam tecum Graia loqui, tecum Romana vetustas. antiquos evolve duces, adsuesce futurae militiae, Latium retro te confer in aevum. libértas quaesita placet? mirabere Brutum. perfidiam' damnas? Metti satiabere poenis. triste rigor nimius? Torquati despice mores, mors impensa bonum? Decios venerare ruentes. vel solus quid fortis agat, te ponte soluto oppositus Cocles, Muci te flamma docebit; quid mora perfringat, Fabius; quid rebus in artis dux gerat, ostendet Gallorum strage Camillus. discitur hinc nullos meritis obsistere casus: prorogat aeternam feritas tibi Punica famam, Regule; successus superant adversa Catonis. discitur hinc quantum paupertas sobria possit: pauper erat Curius, reges cum vinceret armis, pauper Fabricius, Pyrrhi cum sperneret aurum; sordida dictator flexit Serranus aratra: lustratae lictore ca