comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fallit iseros aristotelicũ illud ait
si quia non prope nichil curant. Hec
et nichil curare mortem homines fa¬
teor. Et ecce quam idem dicit ucurie
sius ꝙͣ longe ualde mortem credere
fecit. ut semp impendeat supraq ca¬
mortem curant: nõ quia est s qr
creditur lougniqua. Si enĩ scirent
ꝙͣ prope est qd̾ neccessario scirent
nisi ultro cculos auterent. puto uł
tinere mortem inaperent. uelun se
uirtutib armarent ut eam ceu me¬
lioris uite principiumi mento nõ ti
untute abiecta longe uite spem arci¬
piat. que ut nõ fallat et ut siͣuita
longissima breuis erit et ⁊ in finem
uite spes uiuendi ꝙͣuis rata ꝙͣuis in¬
chil meutita fefellent. Queni inꝙͣ
unchi reperies qui nõ coetaueis sis
se suꝑuicturũ speret. Ita cogitatus no¬
stros actusq disponimius quasi ulłs
ñr uos q omĩum heredes fututi sunꝰ.
Cum interun ur̃a suos expectatores
hẽat bẽditas. et haud dubie falli alt̾¬

Expanded text:
Fallit miseros aristotelicum illud; aitFallit miseros aristotelicum illud; aitsed quia non prope, nichil curant». Hec et nichil curare mortem homines fateor, et esse, quam idem dicit, incurisius quam longe valde mortem crederefacit? ut semper impendeat supraque camortem curant, non quia est, sed quia creditur longinqua; si enim scirent quam prope est — quod necessario scirent, nisi ultro oculos averterent —, puto vel timere mortem inciperent, vel ita se virtutibus armarent, ut eam ceu melioris vite principium merito non tirtute abiecta, longe vite spem arripiat? Que, ut non fallat et ut sit vita longissima, brevis erit; et in finem vite spes vivendi, quamvis rata quamvis nichil mentita, fefellerit. Quem, inquam, michi reperies, qui non coetaneis suis se supervicturum speret? 17 Ita cogitatus nostros actusque disponimus, quasi nullus noster, nosque omnium heredes futuri simus; cum interim nostra suos expectatores habeat hereditas, et hauddubie falli alter
Abbreviated transcription (Latin):
ad inicbil ĩam iusi ad miserie cu
u̾o nõ pudeat quod multo aute
decut fecisse uł nũc aggredi.
pudeat pocius nec nũc quidem. uariã¬
te capillo turpe est uariancia nõ fit¬
mare consilia. Aggrediam᷑ ittiq iã¬
tandem. et cogitennus accit̾ quo in
statu res ur̃e sunt. nec ur̃e solũ res.
s quorumcũq mortalium. Quid eĩ
queso uita hominis uisi flatus exi¬
gius et tenius fumui uapor Sẽtit
ni se quisq ꝙͣ putre ꝙͣ debile ꝙͣ ca¬
ducum corpus inbĩtet s ertore iã
publico dissimulamꝰ et imbecllita¬
tis ur̃e conscii duturiutatẽ et̾i̾nita¬
ti priuiam cupida mente cõcepuuꝰ.
sic est. Nemo est qui se moritutum
credat imo u̾o uenio est qui nõ se
mortalem sciat. s diem mortis qui
forsan hodierus est in longum pro
se quisq reicit: ita cuius maxime p̾¬
senciau timemus eius absencie ma¬
rue fidinius cũ nichil tam ambigue
absit. nichil tam subito presens ficit

Expanded text:
ad nichil iam nisi ad miserie cumad nichil iam nisi ad miserie cumvero non pudeat, quod multo ante decuit fecisse, vel nunc aggredi; pudeat potius ne nunc quidem. Variante capillo, turpe est variantia non firmare consilia. Aggrediamur itaque iantandem et cogitemus acriter quo in statu res nostre sunt, nec nostre solum res, sed quorumcunque mortalium. 14 Quid enim, queso, vita hominis nisi flatus exiguus et tenuis fumi vapor? sentit in se quisque quam putre, quam debile, quam caducum corpus inhabitet; sed errore iam publico dissimulamus, et imbecillitatis nostre conscii, diuturnitatem eternitati proximam cupida mente concepimus. Sic est: nemo est qui se moriturum credat: imo vero nemo est, qui non se mortalem sciat; sed diem mortis, qui forsan hodiernus est, in longum pro se quisque reicit. Ita cuius maxime presentiam timemus, eius absentie maxime fidimus; cum nichil tam ambigue absit, nichil tam subito presens fiat. 15
Abbreviated transcription (Latin):
et aliquid reliqui esse nõ inficior.
id ne pari seguicie dilabatur ce¬
ieritꝰ occurtendum est. Alioquin
eueniet nobis quod uulgo fere
omnib. ut adolescẽciam respectã¬
tes et nni illam oculis ac mente
com̾isi senectutis in foueam inci¬
damus. Atq ita demũ iacentes il
strum proferamus autorem. cite¬
roue ac salustio et leneca resisten¬
tib magni fice superandum. Qui
arcipumis hoc quantulũcũq qd
restat. inq usus uros u̾tinnus. ⁊ta
ut scdm̃ ipsius senece sentenciam
q̃ ciceronis aute fu̾at qđ facere so¬
lent qui seriis exeunt et uolũt
tempus celeritate reparare. cal¬
tar addamus. ciius ope ueras o¬
punones et fugientem actenus
beatam utam uł sub ip̃m me t̾¬
minum ꝯseqͣmiur. NLunꝙͣ enim
seto fit qd̃ salutanitet fit. ⁊ Iam
et si reprebensionem dilaitatio m̾e¬
atur. emendacio tũ laude digna est
Certe quod bonum est. intempesti
dunus penitẽciam defuuctorum.

Expanded text:
et aliquid reliqui esse non infitior; et aliquid reliqui esse non infitior; id ne pari segnitie dilabatur celeriter occurrendum est; 10 alioquin eveniet nobis quod vulgo fere omnibus: ut adolescentiam respectantes et in illam oculis ac mente conversi, senectutis in foveam incidamus, atque ita demum iacentes illstum proferamus auctorem, Cicerone ac Salustio et Seneca resistentibus magnifice superandum. 11 Quin arripimus hoc quantulumcunque quod restat inque usus nostros vertimus; ita ut secundum ipsius Senece sententiam, que Ciceronis ante fuerat — «quod facere solent qui serius exeunt et volunt tempus celeritate reparare —, calcar addamus», cuius ope veras opiniones et fugientem hactenus beatam vitam vel sub ipsum vie terminum consequamur? nunquam enim sero fit quod salutariter fit. 12 Nam etsi reprehensionem dilatio mereatur, emendatio tamen laude digna est. Certe quod bonum est, intempestidimus penitentiam defunctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tes cum longe aliud sim dicturus.
ista sic accipies ne fortassis incõnio¬
do meo consuleris cocũ ineum michi
aute remiseris ꝙͣ plene confilium
ceperis de sũma retum nr̃aꝵ q̃ nũc
agitur. In quã queso apperite au¬
res et non repugnantes aminos
adhibete. Quod enim uin dico om¬
nib dico. et cupio has litteras si
fien possit per ora auncorũ oĩ
cirtũferti. Et si quis ibit istinc
ad occidẽtem nuncius socrati nr̃o
uoĩatim dirigi ut omnes agno¬
stant uel sensus meos uł mepci¬
as. Multa quidem alcius dici pos¬
sunt. At non multa insi fallor u¬
tilius. De hoc tamen uos uderitis.
ego instinctum sequar. ¶ Equidẽ
aut oĩo nichil calleo. aut isi iam
tutis appellacione decipiat. Non
sumus deccepiti. esto ne senes simꝰ
at profecto nec pueri. tempus est
puerilia relinquendi. tempꝰ est
iꝙͣ esset utiuam uec transisset.
s unchi crede trãsunt. et magna
iam ex parte post tergum est. S

Expanded text:
tes, cum longe aliud sim dicturus, tes, cum longe aliud sim dicturus, ista sic accipies, ne fortassis incommodo meo consulens, coquum meum michi ante remiseris quam plene consilium ceperitis de summa rerum nostrarum, que nunc agitur, in quam, queso, aperite aures et non repugnantes animos adhibete. 8 Quod enim uni dico, omnibus dico, et cupio has literas, si fieri possit, per ora amicorum omnium circumferri, et siquis ibit istinc ad occidentem nuntius, Socrati nostro nominatim dirigi, ut omnes agnoscant vel sensus meos vel ineptias. Multa quidem altius dici possunt, at non multa, nisi fallor, utilius; de hoc tamen vos videritis, ego institutum sequar. 9 Equidem aut omnino nichil calleo aut nisi iam tutis appellatione decipiat; non sumus decrepiti, esto; ne senes simus; at profecto nec pueri. Tempus est puerilia relinquendi. ‘Tempus est’ inquam? esset utinam, nec transiisset! sed michi crede, transivit, et magna iam ex parte post tergum est. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
aggerib sub diuo uł in auuci pa¬
storis tugurio discumidere. ꝙͣuis au¬
rate trabes nõ impendeant᷑. ꝙͣuis
mensas argentum graue nõ on̾et
muros q mariuoreos purpurea au¬
lea non uestiant. Cuius tam ambi¬
ciosa sitis est. ut pret̾ patulam gẽ¬
uiam sen leones aureo uemore de¬
certantes. policleti opus poculum
om̃e fastidiat: aut cuius tam sr̃ba
finues que nõ uitͥdum rustico con¬
uiuio sedari queat. ꝙͣuis pegrine
colchoꝵ uoluires non assint. nec igͦ¬
tis litorib iactatus rũbus. interq
duos pontes captus thyberiuus lu¬
pus cui ueterum opinio paliam
uit̾ pisces tribuit. Hec ergo que his
uauseatorib non nũꝙͣ raritatis le¬
nocinio tentantur: michi nature
deneficio semꝑ accepta sunt. Et si¬
quando forsitan alteruare libue¬
rit hic mchi iugis uiuẽdi tenor
placecit. lautiora nõ respuam. s
q̃ rarissime et maguo redeant in¬
teruallo. Nene me frustra loqui pu¬

Expanded text:
aggeribus sub divo vel in amici paaggeribus sub divo vel in amici pastoris tugurio discumbere, quamvis aurate trabes non impendeant, quamvis mensas argentum grave non honeret, murosque marmoreos purpurea aulea non vestiant? 5 cuius tam ambitiosa sitis est, ut preter patulam gemmam seu leones aureo nemore decertantes, Policleti opus, poculum omne fastidiat? aut cuius tam superba fames, que non interdum rustico convivio sedari queat, quamvis peregrine Colchorum volucres non adsint, nec ignotis litoribus iactatus rumbus, interque duos pontes captus tyberinus lupus, cui veterum opinio palmam inter pisces tribuit? 6 Hec ergo, que his nauseatoribus nonnunquam raritatis lenocinio tentantur, michi nature beneficio semper accepta sunt; et siquando forsitan alternare libuerit, hic michi iugis vivendi tenor placeat; lautiora non respuam, sed que rarissime et magno redeant intervallo. 7 Neve me frustra loqui pu
Abbreviated transcription (Latin):
tibi hesteruo die scripseram. sed qͦ¬
niam et multa superant. et exone¬
tari aĩus ardebat cũ fortuitus mĩ¬
cius non adesset ad domestites me
couuerti. et singulorum quidem obse¬
quia trictinanti ut intelligas ꝙͣ uẽ¬
tri deditus sir. cocus primus eccur¬
rit quo sine incomiodo uno uero
olim nrc̃s ulissimũ mancipiũ uic¬
ta deium asia in precio hẽri ceptũ.
⁊ dimꝙͣ utinam ariuis asiam intis¬
semius ne ũ ꝙͣ suis illa delic̾iis nos
uitisset. s ad nrã festino. Cocus gͦ
mĩc michi pro muatore fu̾it. uillit̾
pro coco. Scis me rustico apparatu
et cibis agrestib delectari. et uite¬
uin uictu solum cũ epn̾uro sentire
cui in ortulis et olerib illius a se
laudate uoluptatis sũma reponit᷑.
Sepe quidem rusticitati mee gratu¬
lor. que michi ꝑpetuum facit fecit.
quod his delicatis ac lautis uicis¬
situdo facit alteruũ. Quis est enĩ
tam fastidiose arrogans cui nou
semel in ãno dulce sit uł in ħ bosis

Expanded text:
terno die scripseram, sed quoniam et multa supererant et exhonerari animus ardebat, cum fortuitus nuntius non adesset, ad domesticos me converti, et singulorum quidem obsequia trutinanti, ut intelligas quam ventri deditus sim, coquus primus occurrit, quo sine incommodo, imo vero olim nostros vilissimum mancipium, victa demum Asia in precio haberi ceptum; nunquam utinam armis Asiam vicissemus, ne unquam suis illa delitiis nos vicisset! 3 Sed ad nostra festino. Coquus ergo nunc michi pro viatore fuerit, villicus pro coquo; scis me rustico apparatu et cibis agrestibus delectari, et in tenui victu solum cum Epycuro sentire, cui in ortulis et oleribus illius a se laudate voluptatis summa reponitur. Sepe quidem rusticitati mee gratulor, que michi perpetuum fecit quod his delicatis ac lautis vicissitudo facit alternum: 4 quis est enim tam fastidiose arrogans, cui non semel in anno dulce sit vel in herbosis
Abbreviated transcription (Latin):
mum quouinus uĩt̾seram tempa¬
re nequeo. Si quidem quem inte cal¬
lem arciperet diitissime fluctuanti
in redus agencium apud treueros
ipstus angustimi uerba tenes octauo
nisi me memioria frustrabit᷑ cõfessi¬
onuni libro posita. Exarsi inquit
ad uitandum. ad hoc enm et ille
uartauerat. hec ergo consilii mei ra¬
cio est propter obẜuatores ac mira¬
tores mieos sepius iterauda. Uideo
enim qmͣ multis exempla contule¬
ruit ad uirtutem. Et quid in me a¬
gant seutio. Et de aliis idem spero
Si fallor res peticulo abest. Qui¬
dus exempla non placenti non le¬
gant. Nemiem cogo. Et si me roga

Expanded text:
mum quominus interseram, temperamum quominus interseram, temperare nequeo. Siquidem, quem vite callem arriperet diutissime fluctuanti in rebus agentium apud Treveros ipsius Augustini verba tenes, octavo, nisi me memoria frustratur, Confessionum libro posita —, «Exarsi» inquit, «ad imitandum; ad hoc enim et ille narraverat». 14 Hec ergo consilii mei ratio est, propter observatores ac miratores meos sepius iteranda; video enim quam multis exempla contulerint ad virtutem, et quid in me agant sentio, et de aliis idem spero. Si fallor, res periculo abest; quibus exempla non placent, non legant; neminem cogo; et si me roga
Abbreviated transcription (Latin):
tue illustrumi possunt nobiles am¬
mos ad uuitandi studium accend̾e.
qd.Q. fabumi maxinm .⁊.pe. cor¬
nelium scipionem dicere solitos cci¬
spus refert: quanto magis ipsa uit¬
tus hoc efficit claro duni ꝓpouitur
non marinore. s cremplo. Corporũ
uempe lunamenta statius forsan
expressius continentur. recum uero
gestarum moriimq noticia atq
hĩtus ammorum haud dubie ple¬
nius atq ꝑfectius u̾bis ꝙͣ incudib
exprmunitur. Nec ĩproprie mͥ in
deor dicturus statuas templorum
nnagies exempla uirtutum. Quid
de iugeniis loquar: Inutacio unuiu
insigne par siderum lingue latine
ciceronem ac uirgilium dedit. effe¬
citqz ne iau amplius grecis ulla in
parte eloquencie cederemus. dumi
hic homerum sequitur. Ille demo¬
sthenem. alter ducem suum actigit.
atter a tergo liquit. In ommi homi¬
num genere licet ideu ostendere s
ui eo quod in me reprehenditur a
tius noluu hodie uimius uderi. unũ
eciam unnuc eremplum tibi notissi¬

Expanded text:
tue illustrium possunt nobiles antue illustrium possunt nobiles animos ad imitandi studium accendere, quod Q. Fabium Maximum et P. Cornelium Scipionem dicere solitos Crispus refert, quanto magis ipsa virtus hoc efficit, claro dum proponitur non marmore sed exemplo? corporum nempe liniamenta statuis forsan expressius continentur, rerum vero gestarum morumque notitia atque habitus animorum haud dubie plenius atque perfectius verbis quam incudibus exprimuntur; nec improprie michi videor dicturus statuas corporum imagines, exempla virtutum. Quid de ingeniis loquar? 12 imitatio unum insigne par siderum lingue latine, Ciceronem ac Virgilium, dedit, effecitque ne iam amplius Grecis ulla in parte eloquentie cederemus; dum hic Homerum sequitur, ille Demosthenem, alter ducem suum attigit, alter a tergo liquit. 13 In omni hominum genete licet idem ostendere, sed in eo quod in me reprehenditur a tuis, nolim hodie nimius videri. Unum etiam nunc exemplum tibi notissi
Abbreviated transcription (Latin):
facilior. sponte tua mortem appetere
ut alten uictoriam queras. Tam
efficar tñ fuit eremplum fuit et tã
ualidum ut bello sanuntico ac gal¬
lic̾o filius. decius. et ip̃e consul prĩs
mutator existeret. et nouune pa¬
trem uocans securus iret ad mortẽ.
quam pro salute suorum ciuiuiu
contempuere illo auctore didicerat.
Quos bello tarẽtiuo ad u̾sus pyrcũ
ĩnuitatus nepos. tercia tandem uno
de grege uictuna et si nou eodem ĩ¬
fulatum habitu. pan tameu aniui
uittute eademq rei publice piẽta¬
te procubuit. Nuꝙͣ talis uit Che¬
unscocles fieret nͥ milciadis exem¬
pdĩs acceusus fieri illi pat in am¬
nium iuduxisset. Nunꝙͣ uilius ce¬
scit in illud glorie culinen ascende̾t.¬
rat nnsi murari et imutar mciriũ
ab adolescencia didiscisset. Quiu ⁊
alerandrt profuit y̾mago in tẽplo
herculis gadib conspecta qua mor
ad cupiditatemi maguas res agendi¬
nou excirsit modo s ut aut tranquil

Expanded text:
facilior, sponte tua mortem appetere facilior, sponte tua mortem appetere ut alteri victoriam queras; tam efficax tamen exemplum fuit et tam validum, ut bello samnitico ac gallico filius Decius, et ipse consul, patris imitator existeret, et nomine patrem vocans, securus iret ad mortem, quam pro salute suorum civium contemnere illo autore didicerat; quos bello tarentino adversus Pyrrum imitatus nepos, tertia tandem uno de grege victima, etsi non eodem infularum habitu, pari tamen animi virtute eademque reipublice pietate, procubuit. 10 Nunquam talis vir Themistocles fieret, nisi Miltiadis exemplis accensus, fieri illi par in animum induxisset; nunquam Iulius Cesar in illud glorie culmen ascenderet, nisi mirari et imitari Marium ab adolescentia didicisset; quin et Alexandri profuit imago in templo Herculis Gadibus conspecta, qua mox ad cupiditatem magnas res agendinon exarsit modo, sed, ut ait Tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
niceptum. habes ergo quod interto¬
gaciomi tue. qd̾q quorumdam qui
tecum sũt adminicioui mͦ respõ sũ¬
uelim. cur eremplis abundẽ ueter
illustriñm ꝙ et aliis profutura spero.
et michi sccibenti ac legenti profuisse
adiuodum terte scio. ¶ Deniceps qͦ¬
mam nichil ab uno homine quod
omuid placeat fieri potest mirẽt
improbent q si libet. eerte ego ne prop¬
ter alienum nurinur int̾misisse ui¬
dear uiorem uieum Iuẜere huic eti¬
am eplẽ aliquot exemupla nõ desi¬
nau. et quid ex empla possint erẽ¬
plis ostendaui. Omues qui ante ma¬
tium a medicis secabautur uiuciri
mos fuerat. Quia ennui dolorem cor¬
poris animi robore supertoi nou pos¬
se pua ꝑsuasum erat uinculoru
auxilio utelantur. Prims marius
solutus seccus est. S post enm plu¬
rum. Cut queso: nisi quia exemplũ
uiri constantissum atq fortissimi
ad unitandum aminos erexit. Et
bus et pro populi romani uictoru
deuouit. nes dictu qmͣ erecucione

Expanded text:
inceptum. 7 Habes ergo quod interroinceptum. 7 Habes ergo quod interrogationi tue, quodque quorundam qui tecum sunt, admirationi modo responsuvelim, cur exemplis abundem veterum illustrium: quod et aliis profutura spero, et michi scribenti ac legenti profuisse admodum certe scio. Deinceps, quoniam nichil ab uno homine quod omnibus hominibus placeat fieri potest, mirentur improbentque, si libet; certe ego, ne propter alienum murmur intermisisse videar morem meum, inserere huic etiam epystole aliquot exempla non desinam et quid exempla possint, exemplis ostendam. 8 Omnes qui ante Marium a medicis secabantur, vinciri mos fuerat; quia enim dolorem corporis animi robore superari non posse persuasum erat, vinculorum auxilio utebantur. Primus Marius solutus sectus est, sed post eum plurimi; cur, queso, nisi quia exemplum viri constantissimi atque fortissimi ad imitandum animos erexit, et bus et pro populi romani victoria devovit; res dictu quam executione
Abbreviated transcription (Latin):
rei causa est. Altera est quod ⁊ michi
sccibo et interscribendum cupide cũ
iumorib nris uersor umo quo possũ
modo atq hos cum quib iniquo side̾
datir erat ut uiuerem libẽtissime
obliuiscor. Inqz hec annui uires autic¬
tas ererceo ut bos fugram. illos se¬
quar. Sicut enim horum grauiter cõ¬
spectus ostendit sic illorum recorda¬
cio magnificiq actus et cdara nomi¬
ua incredibili me afficiunt atq in¬
extunabili iocunditate. que si ommi¬
bus nota esset multos in scuporem
cogeret. quid ita cum mortius esse po¬
tius qmi cum uiuentib delectaret:
Quibus u̾itas responderet illos mnu̾c
qui cum uirtute et gloria diem obie¬
runt. hos int̾ delicias et falsa gaudia
erultantes luxu sompno q manci¬
dos uino graues et si uiuere uidean¬
tur esse tamen adhuc quidem spi¬
tancia sed obscena iam ⁊ borrenda
cadauera ¶Uerum hec int̾ doctos ⁊ in¬
doctos et̾na lis maneat. ego sequar

Expanded text:
rei causa est. 5 Altera est, quod et michi rei causa est. 5 Altera est, quod et michi scribo, et inter scribendum cupide cum maioribus nostris versor uno quo possum modo; atque hos, cum quibus iniquo sidere datum erat ut viverem, libentissime obliviscor; inque hoc animi vires cuntas exerceo, ut hos fugiam, illos sequar. Sicut enim horum graviter conspectus offendit, sic illorum recordatio magnificique actus et clara nomina incredibili me afficiunt atque inextimabili iocunditate, que si omnibus nota esset, multos in stuporem cogeret, quid ita cum mortuis esse potius quam cum viventibus delectarer. 6 Quibus veritas responderet, illos vivere qui cum virtute et gloria diem obierunt; hos inter delitias et falsa gaudia exultantes, luxu somnoque marcidos, vino graves, etsi vivere videantur, esse tamen adhuc quidem spirantia sed obscena iam et horrenda cadavera. Verum hec inter doctos et indoctos eterna lis maneat; ego sequar
Abbreviated transcription (Latin):
istud inficior. Quippe cũ et tace̾ pos¬
sei et forte consultius. s in tot numi¬
di malis inter tam multa de decora
tatere difficile est. Satis pacientie
prestitisse indeor ꝙ nondum satyre
calamum applicui. cum duu aute hec
monstra scriptum uideam. Difficile
est satr̾ram nou scribere. Multa pas¬
sim loquor. multa eciam sccibo nõ tã
ut scribe nico profim cuius iam despe¬
rata inseria est. ꝙͣ ut me ipsumi cõcep¬
tus eronetem et aminum scciptis so¬
ler. Derumptamen si racio quetitur
cur eremplis interdum affluam cu¬
noseq in his indeat ĩmorari. Dicã.
Puto lectorem eo ammo esse quo sũ
ego me quidem nichil est quod mo¬
neat quantum erempla clarorum
hominum. Iuuat enim assungere. In¬
uat animum expertri an quicꝙͣ solidi
hẽat. an gnͣosi aliquid atq ad u̾sus
fortunam indomniti et infracti. An si
b quos lego graciam habeo si michi
turos spero qui me legent. fallor forsã
in hac spe. tu tamen in hac uarrati¬
one non fallenis. hec enum una uera

Expanded text:
istud infitior, quippe cum et tacere possem, et forte consultius. 2 Sed in tot mundi malis, inter tam multa dedecora tacere difficile est; satis patientie prestitisse videor, quod nondum satyre calamum applicui, cum, diu ante hec monstra, scriptum videam: difficile est satyram non scribere. Multa passim loquor, multa etiam scribo, non tam ut seculo meo prosim, cuius iam desperata miseria est, quam ut me ipsum conceptis exhonerem et animum scriptis soler. 3 Verumtamen si ratio queritur cur exemplis interdum affluam, curioseque in his videar immorari, dicam: puto lectorem eo animo esse quo sum ego. Me quidem nichil est quod moveat quantum exempla clarorum hominum. Iuvat enim assurgere, iuvat animum experiri an quicquam solidi habeat, an generosi aliquid atque adversus fortunam indomiti et infracti, an sibbus quos lego, gratiam habeo, si michituros spero qui me legent. Fallor forsan in hac spe; tu tamen in hac narratione non falleris; hec enim una vera
Abbreviated transcription (Latin):
uiors occurtit: senectus est nr̃a qd̃
doctissumis uiris placet. sic ubi ius
debilitas corporis affuerit senectus
nrã est. Nam ut uite t̾munis est
mors: sic floride ualide q iuente
terimmnis est quandocũq incidens
mansura debilitas. Sine igitut toci¬
us. siue robustoris unite fimis diui se

Expanded text:
mors occurrit, senectus est nostra — quod mors occurrit, senectus est nostra — quod doctissimis viris placet —, sic ubivis debilitas corporis affuerit, senectus nostra est. Nam ut vite terminus est mors, sic floride valideque iuvente terminus est, quandocunque incidens, mansura debilitas; sive igitur totius, sive robustioris vite finis dici se
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Nichil est autem qđ magis p̾¬
cipitet inuente florem ꝙͣ curarum
auxietas et labor animi. Ceterum
uite modus in si enm casus aut cul¬
pa p̃secuerit idem prope modum ꝑ¬
manet qui psalinographo presccipt᷑
est carmine. S quomam tua me re¬
ligiosa modestia certum facit non
te cauos conqueri quos pocius ãplecti
et si intempestim essent ac grudere
non dubito si quod stilicom suo clau¬
diamuis actribuit. uultus factura ue¬
rendos canicies festina ueuit. ¶Uerũ
alia quedam senectutis inconimoda
lamentari. que plura apud alios. a¬
pud tullium sunt quatuor. Inrmũtio
uirium. Auccatio a reb gerendis.
adẽpcio uoluptatum. Mortisq uici¬
nitas ¶Multa quidem hoc loco in tuã
consol ationem dici possent. Sed rem
a tullio ex intencione tractataui re
maior. quo lecto nichil erit qd̾ requi
gratissimam senectutem faciat ti¬
bi. Nam quantum ad celeritatem
anticipatum q tempus attinet hoc
unũ dixerimi. Sicut enim ubitũq

Expanded text:
mur; nichil est autem quod magis prmur; nichil est autem quod magis precipitet iuvente florem, quam curarum anxietas et labor animi. Ceterum vite modus, nisi eum casus aut culpa presecuerit, idem propemodum permanet, qui psalmographo prescriptus est carmine. 35 Sed quoniam tua me religiosa modestia certum facit non te canos conqueri, quos potius amplecti, etsi intempestivi essent, ac gaudere non dubito si, quod Stiliconi suo Claudianus attribuit, vultus factura verendos, Canities festina venit; verum alia quedam senectutis incommoda lamentari, que plura apud alios, apud Tullium sunt quattuor: imminutio virium, avocatio a rebus gerendis, ademptio voluptatum mortisque vicinitas; 36 multa quidem hoc loco in tuam consolationem dici possent, sed rem a Tullio ex intentione tractatam refrMaior, quo lecto nichil erit quod requigratissimam senectutem faciat tibi. 37 Nam quantum ad celeritatem anticipatumque tempus attinet, hoc unum dixerim: sicut enim ubicunque
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere cupimus. numꝙͣ senescere.¬
responsurus es. horumi te ommum¬
s non iguarum. Islud dolere ꝙ
ante tempus senueris. communis
omnnum senescentium querela.
Et Numa põpilius tinũs supra
mentionem feci prima etate ca¬
nus fuit. et uirgilius poeta .¶To¬
ta etas nr̃a his lamentis abim¬
dat. Ego ipse non tam queri soleo
qmͣ uurari ꝙ canos aliquot aute
uigesimunquintum annum ha¬
bni. Cum illud non exciderit quod
genitor quondam meus ĩ reliquis
neq me samor neq ualidior quia
post quinqua gesimum etatis sue
annum consulto speculo supra
u̾ticem sibi unum forte capillum
ambigua canicie albescentem in¬
derat plemis stuporis et querelaꝵ
totam non modo faiiliam sed
incimam excitauit. lxc est quod euũ
us. uec id forstui usq quaq uerum
solito acius cauestunt. siue id latẽs
causa. sine curarum multitudo effi¬
cit. ꝑfecto enm nostri maiores me¬
nonibus. nos plĩbus curis inuolui¬

Expanded text:
vivere cupimus, nunquam senescerevivere cupimus, nunquam senescereresponsurus es: horum te omnium non ignarum, illud dolere quod ante tempus senueris. Comunis omnium senescentium querela; et Numa Pompilius, cuius supra mentionem feci, prima etate canus fuit, et Virgilius poeta; tota etas nostra his lamentis abundat. Ego ipse non tam queri soleo quam mirari, quod canos aliquot ante vigesimum quintum annum habui; cum illud non exciderit, quod genitor quondam meus, in reliquis neque me sanior neque validior, quia post quinquagesimum etatis sue annum, consulto speculo, supra verticem sibi unum forte capillum ambigua canitie albescentem viderat, plenus stuporis et querelarum, totam non modo familiam sed viciniam excitavit. 33 Hoc est quod evum us. Nec id forsan usquequaque verumsolito citius canescunt, sive id latens causa, sive curarum multitudo efficit. 34 Profecto enim nostri maiores melioribus, nos pluribus curis involvi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ex eius ore sonuit extremũ.
illud dauiticum fuisse ferunt In
pace in idipsum dormnam et re¬
quiescam. Quibus uix u̾bis ex¬
plicitis quiescens obdormmiuit ĩ
pace Gracias tibi pater amantis¬
sime ꝙ me hacteuus passus es proa¬
in mei memoniam repetere et no
bis autem ueniam si scias quãta
cum delectacione u̾satus sum cum
his oꝑtimis atq letissuis sem b
quib te iam nunc meq non mul¬
topost ascriptos cupio. et si ceteris
in redus inpares at equaminita¬
te et paciencia saltem pares. Ne
eumi me propositi prorsus oblitũ
putes. Quis egre ferat se senem fi¬
eri. dunu tales uiros senes factos
esse memmecit: Imo uero quis
non magno cum gaudio participet
sortem beatissimorum hominum
et alacri amino coem sibi cum ta¬
lib excipiat senectutem. Quis eĩ
horum. seu quis oĩo homumuim diu
ureit et non serant. cuius longan
uitam legrinus non in senium de¬
siuentem: At nos et uoto contrario
secumq pugnante diu ĩno semꝑ

Expanded text:
Quod ex eius ore sonuit extremum, Quod ex eius ore sonuit extremum, illud daviticum fuisse ferunt: «In pace in id ipsum dormiam et requiescam»; quibus vix verbis explicitis, quiescens obdormivit in pace. 29 Gratias tibi, pater amantissime, quod me hactenus passus es proavi mei memoriam repetere, et nobis autem veniam, si scias quanta cum delectatione versatus sum cum his optimis atque lectissimis senibus, quibus te iam nunc meque non multo post ascriptos cupio, etsi ceteris in rebus impares, at equanimitate et patientia saltem pares. 31 Ne enim me propositi prorsus oblitum putes, quis egre ferat se senem fieri, dum tales viros senes factos esse meminerit? imo vero, quis non magno cum gaudio participet sortem beatissimorum hominum, et alacri animo comunem sibi cum talibus excipiat senectutem? quis enim horum, seu quis omnino hominum diu vixit et non senuit? cuius longam vitam legimus non in senium desinentem? At nos, voto contrario secumque pugnante, diu, imo semper,
Abbreviated transcription (Latin):
nus pat̾nus uir sanctissimus
et iugenio quantum sine cultu¬
ra litterarum fieri potuit claris¬
suno usq adeo ut eum non tan¬
tum dere fauliari. de negocio.
de contractu. de natoru iupci¬
is uitimi aut de re publica. ma¬
gistratus. qd̾ de appio ceco tra¬
ditum accepimus s de rebus eci¬
am altissimis et ad phyam spec¬
tautib litterati homines presẽ¬
tes absentes qz consulerent. om¬
nes q in illius responsis et equi¬
tatem iudicii et acumen ingeuii
mutarentur. uiro nouien fuit.
Gartius. his morib eaq pieta¬
te predito ut ad conseccundum
uiri inemonam inchil ei preter
promotoris aurxilium defuerit.
⁊ruꝑ me iam adolescenciam
egresso multi suꝑerant de illo
iiirabilia uarrantes que spon¬
te pretereo hocipsum non dictu¬
rus in si ue fastidires exemplũ.
Is ergopost innocue ac feliciter
actam uitam ut audiebam senes
urõs dicere. quarto ac centesuo
or ꝙ plato. et pretetea eodemi ĩ
de untutib loquens intloquen¬
dum quod ã modo consopitus ẽ:

Expanded text:
us paternus, vir sanctissimus et ingenio, quantum sine cultura literarum fieri potuit, clarissimo, usque adeo ut eum, non tantum de re familiari, de negotio, de contractu, de natorum nuptiis, vicini, aut de republica, magistratus — quod de Appio Ceco traditum accepimus —, sed de rebus etiam altissimis et ad philosophiam spectantibus, literati homines presentes absentesque consulerent, omnesque in illius responsis et equitatem iudicii et acumen ingenii mirarentur. 27 Viro nomen fuit Gartius, eis moribus eaque pietate predito, ut ad consecrandam viri memoriam nichil ei preter promotoris auxilium defuerit. Nuper me iam adolescentiam egresso, multi supererant de illo mirabilia narrantes, que sponte pretereo, hoc ipsum non dicturus, nisi ne fastidires exemplum. 28 Is ergo, post innocue ac feliciter actam vitam, ut audiebam senes nostros dicere, quarto ac centesimo or quam Plato, et preterea eodem in tde virtutibus loquens, inter loquendum quadammodo consopitus est.
Abbreviated transcription (Latin):
bio senuierunt. prouidente illo
multum profutura ercit ecclie.
Ad octogesimum auũ uenit. A fu
pollio. marcus uarro unuendo ⁊
scribendo setuli minis sortitus ẽ
spacium. Multa de sua senectu¬
te locutus est seneca. ꝙͣ libet se¬
ner. aliquanto semor futurus
insi feror discipulus netuisset.
Permite michi oro te indulgen¬
tissime patet ꝑmitte michi ut
nartacionem que ualde amtinũ
meum p̃uit. huic loco inseram
te fauente et senectutis ad hue¬
unitum exemplum humile qui¬
dem ac recens s honestum et cu¬
ius michi dulcis ac ueneranda

Expanded text:
bio senuerunt, providente Illo bio senuerunt, providente Illo multum profutura erat Ecclesie. 24 Ad octuagesimum annum venit Asinius Pollio; Marcus Varro vivendo et scribendo seculi unius sortitus est spatium. Multa de sua senectute locutus est Seneca quamlibet senex, aliquanto senior futurus nisi ferox discipulus vetuisset. 25 Permitte michi, oro te, indulgentissime pater, permitte michi ut narrationem que valde animum meum premit, huic loco inseram, te favente; et senectutis adhunicum exemplum, humile quidem ac recens sed honestum, et cuius michi dulcis ac veneranda
Abbreviated transcription (Latin):
peruentum est uenerabilis apud
nos romani regis Nume põpilii
senectus. sed uenerabilior catho
ui uua est etas. tentum auni. Aꝑ¬
pii quoq illius ceti de tunus ceti¬
tate omnnuim ciunm oculi et un¬
uersa res publica consilim expec¬
tabant. Gloriosissume senint au¬
gustus. Pompenis infelicius. Uer
non de fortua sed de etate nĩt
agitur. Certe augustus ipse om¬
mum maximus. ac potentissim ͦ¬
in archa monarcha post incep¬
tum ut quibusdam placet et qd̃
uenio uegat dintissime summa¬
q cum pate guberuatum imperi¬
um inter multas romanorum
laccimas interq castissime cõm¬
gis amplexus septimo ac septu¬
agesimo etatis anno placida mor¬
te subitactus est. Eandem metã
tenut augustinus ut nomine
sit et uite teriuino iuntatus au¬
gustum. Ierominnus u̾o ad
ac nonagesumum uite annum
peruemendo uiacior fuit. Ori¬
genes. sum liter q Eninꝰ poeta
ad septuagefimum auinm ue¬
int. Tertium et seragesimum
Sernardus impleuit. De ambro

Expanded text:
perventum est, venerabilis apud perventum est, venerabilis apud nos romani regis Nume Pompilii senectus, sed venerabilior Catonium una est etas: centum anni; Appii quoque illius Ceci, de cuius cecitate omnium civium oculi et universa respublica consilium expectabant. 22 Gloriosissime senuit Augustus, Pompeius infelicius; verum non de fortuna, sed de etate nunc agitur. Certe Augustus ipse, omnium maximus ac potentissimus monarcha, post inceptum, ut quibusdam placet, et, quod nemo negat, diutissime summaque cum pace gubernatum imperium, inter multas Romanorum lacrimas interque castissime coniugis amplexus, sexto ac septuagesimo etatis anno placida morte subtractus est. 23 Eandem metam tenuit Augustinus, ut nomine sic et vite termino imitatus Augustum; Ieronimus vero, ad  ac nonagesimum vite annum perveniendo, vivacior fuit; Origenes, similiterque Ennius poeta, ad septuagesimum annum venit; tertium et sexagesimum Bernardus implevit; de Ambros
Abbreviated transcription (Latin):
ius preclarissimus ille discipulus
plato uno et octuog octuaguita
amius expletis. eodem ipso natał
su die obiit. et in eo ipso. cui diu¬
tissime annum intenderat exerci¬
tio litteraru. a se ipso statutum
humane perfecte q uite legitimũ
teriinum consecutus. ad quem
multi quidem phõꝵ illustrium ꝑ¬
uenͬe. Inter quos dionisius eracle¬
outes. Diogenes cuncus. Eratost̾e¬
nes. xenoetates. platonicus. atoiz
omnium princeps ut dixinus pla
ad tertium et seragesimum ac¬
cessit. Quem periculorum nme¬
rum amioruum humano generi
uel morte uel insigni calamitate
tertibilem ferunt. Et cur ita sit.
Riaciones quidam. alii obseruati¬
onem solain exꝑiencie longioris
afferunt. Utrumq sane quid
uitium habeat ipsi qui actulere
discuciant. Hunc si ueta memo¬
rant inte scopulum humane ne
transire posset nr̃ cicero non senͤ¬
tute sua. S anthonii trudeli ac
ne fario imperio effectum est. Et
quoniai ad urõs obino ci teroue

Expanded text:
ius preclarissimus ille discipulus ius preclarissimus ille discipulus Plato, uno et octuaginta annis expletis, eodem ipso natalis sui die obiit, et in eo ipso cui diutissime animum intenderat, exercitio literarum, a se ipso statutum humane perfecteque vite legitimum terminum consecutus. Ad quem multi quidem philosophorum illustrium pervenere, inter quos Dyonisius Eracleontes, Dyogenes Cynicus, Eratosthenes, Xenocrates Platonicus atque, omnium princeps, ut diximus, Plaad tertium et sexagesimum accessit; quem periculosum numerum annorum et humano generi vel morte vel insigni calamitate terribilem ferunt, et cur ita sit, rationes quidam, alii observationem solam experientie longioris afferunt: utrunque sane quid virium habeat, ipsi qui attulere discutiant. 20 Hunc, si vera memorant, vite scopulum humane ne transire posset noster Cicero, non senectute sua sed Antonii crudeli ac nefario imperio effectum est. 21 Et quoniam ad nostros, obvio Cicerone,
Abbreviated transcription (Latin):
uieri non tantum senectutem s
et cculorum cecitatem lego. Sed
an senectus an alia cecitatis cau¬
sa sit. nescio au tu legis michi eitĩ
uon occurrit. Qualem autem et
ꝙͣ iocundam credimus homeritam
senectutem ominb suns accumu¬
latum et instructam curis. quar
parue reliquie post annorum uul¬
lici tanta me dulcedine afficiũt
atq ꝑfundunt. Puto quidem aliis
accidere ut sepe meanim unuemor
curatum oblitusq presentiũ ma¬
lorum totus in aliis ceci seins me¬
moria conquiescam. Carueades ad
nonagesumum. xenophanes colo¬
phomius ultra centesimum. demetͥtꝰ
et cleautes ad undecentesiuum.
Gorgeas leontinus ad centesumũ
ac septiuium uite amum tranquil¬
la senectute ꝑuenit. Crisippus no¬
no ac trigesimo auno. ceptum mu¬
ri opus aciumis octuagesimo mo¬
nens reliquit. Qua etate symoni¬
des ni carminum se certamen descẽ¬
disse cominemorat. Etate puectũ
soccatem legunus. et ibat ult̾ius
insi uenenatus obstitisset calre. Cu¬

Expanded text:
Homeri non tantum senectutem, sed et oculorum cecitatem lego; sed an senectus an alia cecitatis causa sit, nescio an tu legeris, michi enim non occurrit. Qualem autem et quam iocundam credimus homericam senectutem, omnibus suis accumulatam et instructam curis? quarum parve reliquie, post annorum milia, tanta me dulcedine afficiunt atque perfundunt — puto idem aliis accidere — ut sepe, mearum immemor curarum oblitusque presentium malorum, totus in illius ceci senis memoria conquiescam. 17 Carneades ad nonagesimum, Xenophanes Colophonius ultra centesimum, Democritus et Cleantes ad undecentesimum, Gorgias Leontinus ad centesimum ac septimum vite annum tranquilla senectute pervenit. Crisippus nono ac trigesimo anno ceptum miri opus acuminis, octuagesimo moriens reliquit; qua etate Simonides in carminum se certamen descendisse commemorat. 18 Etate provectum Socratem legimus, et ibat ulterius nisi venenatus obstitisset calix. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
habebat q etatis plurimos dies.
cumq openretur uestib nõ calefie¬
bat. Is cuius iiter hommes ⁊ erga
deum tantus ardor fuerat brem
a deo refrirerat senectute ut accũ¬
bantis puelle patrocimo uteretur.
Qui de se ipõ loquens Iumior fui ĩ¬
quit. Et confestim addidit. et em̃
seui. Habes cui forte dierum mi¬
merum ĩuideas. ac non perpetuã
uiuentutem. Oume quod est ortũ
necesse est aut ĩmaturum occidat
aut seuestat mor maturius occa¬
surum. ¶In seculatib hẏstoriis
nou equain hurnane inte mensurã
muemes. Et si quid ibi tale depre

Expanded text:
habebatque etatis plurimos dies, cumque operiretur vestibus, non calefiebat»? is, cuius et inter homines et erga Deum tantus ardor fuerat, brevi adeo refrixerat senectute, ut accubantis puelle patrocinio uteretur; qui de se ipso loquens: «Iunior fui» inquit, et confestim addidit: «etenim senui». Habes cui forte dierum numerum invideas, at non perpetuam iuventutem. Omne quod est ortum, necesse est aut immaturum occidat aut senescat mox maturius occasurum. 12 In secularibus historiis non equam humane vite mensuram invenies, et siquid ibi tale de
Abbreviated transcription (Latin):
moueni posse. neq ausurum de tã
longuiquo ad te amicum enccare
occupacionumi suaru non igno¬
tis tibi ponderib irretitum. lxc fle¬
bilem epłam fine concludis. ¶ Hic
fateor cili. et quid: dreenit quilpi¬
am pauca tibi hec uidentur. an le¬
ina: Neutrum quidem. sed sunt
adeo uulgaria omĩumq comuma
ut pene in humanum sit penitus¬
q udiculum talib inconmodis
idignari bominem uel mirari.
Quis enini ut a prinus ordiar. qͥs

Expanded text:
de tam longinquo ad te amicum evocare, occupationum suarum non ignotis tibi ponderibus irretitum. Hoc flebilem epystolam fine concludis. Hic, fateor, risi. 7 ‘Et quid’, dixerit quispiam, ‘pauca tibi hec videntur an levia?’ Neutrum quidem; sed sunt adeo vulgaria omniumque comunia, ut pene inhumanum sit penitusque ridiculum talibus incommodis indignari hominem vel mirari. 8 Quis enim, ut a primis ordiar
Abbreviated transcription (Latin):
nia ut matrobio placet ne greca
quidem extat hystoria. Ouines igi¬
tur hystonci qui longissuue retro¬
cedint a uno untium scribendi fa¬
ciunti multisq post illum tempori¬
b nrõrum senũ intipimus exẽpla
colligere. Itaq miime nrandũ
putant quidam. Nam alii litigãt
ut dixi si senescente iam mundo et
ita breuior et fragiliora sunt cor
panca de multis sed illustriora per¬
stringam diutissime ureit. Nestor.
qui ut scriptum est terciam iam eta¬
teui hommum uiuebat. Qmͣuis hu¬
ius etatem seneca ad annos nouen
et nonaginta restringat. sed ouidi¬
us ultra ducentos extendit. Quod
mag̾ et ciceronii consentaneum et
honiero. Uieit et du hyero syracu¬
sius. Dui eciau massimissa minu¬
dax rex. Quorum altet nonagesi¬
mũ aniuium attigit. alter excessit.
laudata soloms nec illandata so¬
phoclis senectus. Quorum primꝰ
qui ad illam ueniunt ysecrates ora¬
tor eadem prope etate quarto sci¬
licet et nonagesimo uite auno. cũ

Expanded text:
e greca quidem extat historia”. Omnes igitur historici qui longissime retrocedunt, a Nino initium scribendi faciunt; multisque post illum temporibus, nostrorum senum incipimus exempla colligere. Itaque minime mirandum putant quidam; nam alii litigant, ut dixi, si senescente iam mundo et vita brevior etpauca de multis sed illustriora perstringam, diutissime vixit Nestor, qui, ut scriptum est, “tertiam iam etatem hominum vivebat”; quamvis huius etatem Seneca ad annos novem et nonaginta restringat; sed Ovidius ultra ducentos extendit, quod magis et Ciceroni consentaneum et Homero. Vixit et diu Hiero Siracusius, diu etiam Masinissa, Numidarum rex; quorum alter nonagesimum annum attigit, alter excessit. 14 Laudata Solonis nec illaudata Sophoclis senectus, quorum primusqui ad illam veniunt. 15 Ysocrates orator eadem prope etate, quarto scilicet et nonagesimo vite a
Abbreviated transcription (Latin):
professionis sue iinemores et
dinetis ꝓpriis exire ausi poetarũ
nennis et rethoꝵ campimi petunt.
et quasi non curatuti s ꝑ suasuri
cirta miserorum grabatulos ma¬
guo bortu disputant atq illis mo¬
tientib ỹpoctaticos nodos tuslian
stamine ꝓmiscentes sinistro quͣi¬
us euentu suꝑbunit : Iec rez effec¬
tib sed mani uerborum elegan¬
cia gloriantur. Atnequid ame bo

Expanded text:
professionis sue immemores et professionis sue immemores et dumetis propriis exire ausi, poetarum nemus et rethorum campum petunt, et quasi non curaturi sed persuasuri, circa miserorum grabatulos magno boatu disputant; atque illis morientibus ypocraticos nodos tulliano stamine permiscentes, sinistro quamvis eventu superbiunt, nec rerum effectibus sed inani verborum elegantia gloriantur. 7 Ac nequid a me
Abbreviated transcription (Latin):
est sperandi pro se cinq dulcedo.
Nulla preterea lex que ꝑuinaru
sticiam capitalem. Nlillum erẽ¬
plum undicte. discunt peritubis
nr̃is. et eperimenta expecimẽta¬
ꝑ inortes sigunt. medico q tautũ
hominem eccidisse impunitas
sinima est. lorum tuctam uelue
nunncorum aciem. Elementissi¬
me pater iutuere. Instruat te il¬
lus infausti epygraminatis me¬
moria instribi inbentis in sepul¬
cro boc solum. Turta meditori
pii. In etatem urãm potissime u¬
denit nicidisse illud mani cato¬
uis senis uaticimum. quandocũ¬
q greci ad nos litteras sutis sic
presectim medicos transim sisset
onma cortuptuturos. ¶ S quia
iam siue medicis uiuete nõ au¬
demus sine quib tũ iniimerab¬
les naciones forte melius atqis
salubrius unũt. et populus ro¬
manus etate florentissima eodẽ
tecte plimo ultra sextentesunũ
anuum upeit unum tibi de mul¬
tis elige non eloquentia si scieu¬
tia et fide conspicuum. Iam enĩ

Expanded text:
est sperandi pro se cuique dulcedo. est sperandi pro se cuique dulcedo. Nulla preterea lex que puniat inscitiam capitalem, nullum exemplum vindicte; discunt periculis nostris et experimenta per mortes agunt, medicoque tantum hominem occidisse impunitas summa est». 4 Horum turbam velut inimicorum aciem, Clementissime Pater, intuere; instruat te illius infausti epygrammatis memoria inscribi iubentis in sepulcro hoc solum: «Turba medicorum perii». In etatem nostram potissime videtur incidisse illud Marci Catonis senis vaticinium: ‘quandocunque Greci ad nos literas suas ac presertim medicos transmisissent, omnia corrupturos’. 5 Sed quia iam sine medicis vivere non audemus, sine quibus tamen innumerabiles nationes forte melius atque salubrius vivunt et populus romanus etate florentissima, eodem teste Plinio, ultra sexcentesimum annum vixit, unum tibi de multis elige, non eloquentia sed scientia et fide conspicuum. 6 Iam enim
Abbreviated transcription (Latin):
lute populi romam extimescebat
in qua etiam suã inclusam inde¬
bat. Mea quidem ac multorum sa¬
lus in tua salute fundata est. Nõ
igitur sinuilatus est tremor. ⁊eq
eĩ alieno periculo ꝑmoueor si pro¬
prio. Omnes qui de te pendemus
et n te speraunus te egrotante sain
forte uidemur s non sumus. Uerũ
quia cum semp. tñ precipue in hoc
statu breuem decet esse sermonẽ
qui in diuincs aures huniano ore
trausfunditur: pauca tibi minc
amimo affusus et uenerabũdus
loquar. ¶ Lectum tuum obsessũ
meditis scio. Hunc prima michi
tiuendi causa est. discordant eĩ
de industria. dum pudet nom inch̾
afferentem alterius hesisse ue¬
stigiis. Rec est dubium ut elegan¬
ter ait plunus. Onmes istos fa¬
mam nouitate aliqua autupan¬
tes aminas stetim nrãs negecia¬
ti et in hac sola arciũ euenire ut
tuicumq se meditum profistẽti
ctatim credatut cum fit piculum
i uullo mendatio meius. lon
tamen illud nituenuit. adeo blãda¬

Expanded text:
lute populi romani extimescebat, lute populi romani extimescebat, in qua etiam suam inclusam videbat; mea quidem ac multorum salus in tua salute fundata est. 2 Non igitur simulatus est tremor; neque enim alieno periculo permoveor sed proprio; omnes qui de te pendemus et in te speramus, te egrotante sani forte videmur sed non sumus. Verum, quia cum semper tum precipue in hoc statu brevem decet esse sermonem qui in divinas aures humano ore transfunditur, pauca tibi nunc animo affusus et venerabundus loquar. 3 Lectum tuum obsessum medicis scio; hinc prima michi timendi causa est. Discordant enim de industria, dum pudet novi nichil afferentem alterius hesisse vestigiis. «Nec est dubium» ut eleganter ait Plinius, «omnes istos famam novitate aliqua aucupantes animas statim nostras negotiari... et in hac sola artium evenire, ut cuicunque se medicum profitenti statim credatur, cum sit periculum in nullo mendacio maius; non tamen illud intuemur, adeo blanda
Abbreviated transcription (Latin):
me cura non tangit. Adhuc enuu
integer domiciano principi cre di¬
derun. Nichil gracius decore. N
breuius ad iutuora uero genitus
sii qnͣi ut sim iancipim cor¬
pons mei. Sene ca iuquis hoc dixͭ
Qius negñte Et ego dico ⁊ iuulti
dicent post me. et ante enu multi
forte dixerunt. et quisquis id dix̾it
modo ue menciatur egregnim ma¬
gnificum q uerbum dixert. Ego
et illud dixi. et quod sequitur dicñ
et in uttoq scio ꝙ non inentior. uti¬
nam uec fallar. Ad sit ame ut a¬
more corporis aut huius lucis desid̾¬
io diem mortis hortescam. quomã¬
et hoc ab alio uerissime dictum in
usus meos uerti ꝙ hec nr̃a que dici¬
tur uita mors est. uale.
aid glenentem .ui. Romanũ ponti¬
sime pater tremorẽ mem¬
bris meis et horrorem attu¬
lit. Nec idcuto blandiloquens aut
sunlis ditat illi de quo satiritus
ait. flet si laccuuas consperit cum¬
ti. Et iterum. si dixerit estuo sudat
s illi pocius qui ut ait. Ci cero de sa¬

Expanded text:
me cura non tangit; adhuc enim me cura non tangit; adhuc enim integer, Domitiano principi credideram: «Nichil gratius decore, nil brevius». “Ad maiora” vero “genitus” sum, “quam ut sim mancipium corporis mei”. 6 ‘Seneca’ inquis ‘hoc dixit’. Quis negat? et ego dico, et multi dicent post me, et ante eum multi forte dixerunt, et quisquis id dixerit, modo ne mentiatur, egregium magnificumque verbum dixerit. Ego et illud dixi, et quod sequitur dicam, et in utroque scio quod non mentior; utinam nec fallar. Absit a me ut amore corporis aut huius lucis desiderio diem mortis horrescam, quonet hoc ab alio verissime dictum in usus meos verti, quod hec nostra que dicitur vita, mors est. Vale. 19 Ad Clementem sextum Romanum Pontisime Pater, tremorem membris meis et horrorem attulit; nec idcirco blandiloquens aut similis dicar illi de quo Satyricus ait: flet, si lacrimas conspexit amici, et iterum: si dixerit ‘estuo’, sudat; sed illi potius qui, ut ait Cicero, de sa