comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Censere nũc sigt putare nũc suadere nũc decernere
Censio hastaria dicebat ᷑ quom militi multe noĩe ob delictũ
militare indicebat᷑ ꝙ hastas daretib⁊uit
Cartholipis genꝰ simie ꝗ ultimã ꝑtẽ caude uillosã ht̃
Cerritus furiosus
Cereos satnalibus muneri dabant huemiliores potẽcioib qr
candelis pauꝑes locupletes cereis utebant᷑
Celsus ex greco dictus
Celeres antiꝗ dixerũt quos nũc eꝗtes dicimꝰ a cele inffectõe
remi ꝗ inicio a romulo iis ppositus fuit ꝗ pͥmitus electi
fuerunt ex singulis curiis ideoq oĩno tricenti fuerunt
Cerinalus locus in urbe sic noĩatus
Colũpne dicte ꝙ culmina sustineant
Cerunus calciamenti genus
Cepadines saxa promĩnencia
Cloace a colluendo dicte
Elunas simnias a clunibus tritis dictas existimant
Crustumina tribus a tuscoꝵ urbe crustemena dicta est
Clucidatũ dulce et suane dicebat᷑

Expanded text:
Censere nunc significat putare, nunc suadere, nunc decernere. Censere nunc significat putare, nunc suadere, nunc decernere. Censio hastaria dicebatur, cum militi multae nomine ob delictum militare indicebatur, quod hastas daret. Cercolopis genus simiae, qui ultimam partem caudae villosam habet. Cerritus furiosus.Cereos Saturnalibus muneri dabant humiliores potentioribus, quia candelis pauperes, locupletes cereis utebantur. Celsus ex Graeco kellein dictus. Celeres antiqui dixerunt, quos nunc equites dicimus, a Celere, interfectore Remi, qui initio a Romulo his praepositus fuit; qui primitus electi fuerunt ex singulis curiis deni, ideoque omnino trecenti fuere. Cermalus locus in Urbe sic nominatus. Columnae dicae, quod culmina sustineant. Cermalus calciamenti genus. Crepidines saxa prominentia. Cloacae a conluendo dictae. Cluras simias a clunibus tritis dictas existimant. Crustumina tribus a Tuscorum urbe Crustumeria dicta est. Clucidatum dulce et suave dicebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Creterare uocabulũ trabit᷑ a cratere qđ est bas uini Crati
Centuriã in agris sig̾t ducenta iugera in re militari cẽtũ
homines
Centuriatus ager in ducenta iugera definitus ꝗa romulus
centenis cuubus ducenta iugẽta tribuit
Centuriata comicia.itẽ curiatã comitia dicebãt᷑ ꝗa ppłus
ro. ꝑ centenas turmas diuisus erat
Centenarie cene dicebant᷑ in quas lege licinia nõ plus
assibus qui erant breues nũmi ex ere
Coena apud antiquos dicebat᷑ qdđ nũc est prandiũ uesꝑna
quã nũc coeuã appellamus
Censiones facẽ diçebat᷑ censor qñ multã egti irrogabant
Centũ uiralia uidicia a cẽtũ uiris st̃ dicta Nam quom essẽt
rome triginta et quĩq tribus que et curie st̃ dicte tern
e singulis tribubus sũt electi ad iudicandũ. ꝗ centũ¬
uiri appellati sunt et licet quĩq amplius ꝙͣ centũ fuerĩt
tñ quo facilius noĩarent᷑ centũ uiri sunt dicti
Centaurion medicamentũ a chirone cenchauro ĩuentũ

Expanded text:
Creterrae vocabulum trahitur a cratere, quod vas est vini. Cratii deducitur. Centuria in agris significat ducenta iugera; in re militari centum homines. Centuriatus ager in ducena iugera definitus, quia Romulus centenis civibus ducena iugera tribuit. Centuriata comitia item curiata comitia dicebantur, quia populus Romanus per centenas turmas divisus erat. Centenariae cenae dicebantur, in quas lege Licinia non plus assibus, qui erant breves nummi ex aere. Cena apud antiquos dicebalur, quod nunc est prandium: vesprna, quam nunc cenam appellamus. Censionem facere dicebatur censor, cum multam equiti inrogabat. iris sunt dicta. Nam cum essent Romae triginta et quinque tribus, qua et curiae sunt dictae, terni ex singulis tribubus sunt electi ad iudicandum, qui centumviri appellati sunt: et, licet quinque amplius quam centum fuerint; tamen, quo facilius nominarentur, centumviri sunt dicti. Centaurion medicamentum a Chirone centauro inventum.
Abbreviated transcription (Latin):
drꝰ uñ ẽt tessele quadrate cỹboe. Hinc et
cibios genꝰ piscis ꝗa piscantes id genus pisciũ ueluti aleã
ludant̃
Enasonas acus ꝗbus mulieres caput scalpũt
Creperũ dubiũ. Uñ increpitare dicimꝰ ꝗa malefacta fere in¬
certa et dubia sunt
Crepitulũ ornamentũ capitis id n. in capitis motu cropitũ
facit
culus
Crusculũ diminuitiuũ a crure.
nam iidem eos uocant
Crocatio coruoꝵ uocis appellatio
Creni mõ sig̾t hẽditatẽ adii mõ maior etate uł censu sum

Expanded text:
r. Unde etiam tessellae quadratae kuboi. Hinc et cybios genus piscis, quia piscantes id genus piscium velut aleam ludant. Cnasonas acus, quibus mulieres caput scalpunt. Creperum dubium, unde increpitare dicimus, quia maledicta fere incerta et dubia sunt. Crepitulum ornamentum capitis; id enim in capitis motu crepitum facit.culis.” Crusculum deminutivum a crure. Nam idem eos krinidas vocant. Crocatio corvorum vocis appellatio.Crevi modo significat hereditatem adii: modo maior aetate vel censu sum:
Abbreviated transcription (Latin):
Niuẽ interp̃tant nouũ ex greco qđ illi dicũt
Neꝗnares narmenses
Negociũ quod non sit ocũ
Nauos a naius celeritate dicimus
Nouendiales ferie a nũo dieꝵ sunt dicte
N aualis porta a uicinia naualiũ dictal
Nonarũ iduũ kalendarũ dios nuptis alieni hñt᷑ qm̃ hiidi¬
es decreto pontificũ atri uidicati st̾ ꝙ quociẽscũq romani
duces belli gerendi grã hus dieb supplicauerunt male rẽ
urbẽ obsideri obsignare obuallari alias inuc

Expanded text:
Nivem interpretantur novum ex Graeco, quod illi νέον dicunt. Nequinates Narnienses. Negotium, quod non sit otium. Navos a navis celeritate dicimus. Novendiales feriae a numero dierum sunt dictae. Navalis porta a vicinia navalium dicta. Nonarum, Iduum, Kalendarum dies nuptis alieni habentur, quoniam hi dies decreto pontificum atri iudicati sunt, quod, quotienscumque Romani duces belli gerendi gratia his diebus supplicaverunt, male remurbem obsideri, obsignari, obvallari, alias in
Abbreviated transcription (Latin):
ues dux uite mee tu magistra xtutis tu es
que tanꝗͣ regła in directũ ducis. tu es que
a recto nũꝗ discedis. tu es q̃ a iu̾tate mĩꝗͣ auer¬
uiuendi regula dat̃. perte de uite prauitate ad uitã¬
Si quid distortũ est tu corrigis Si ꝗd corrigendũ tu

Expanded text:
es dux vitae, tu magistra virtutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam avervivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu
Abbreviated transcription (Latin):
beberis Non enĩ satis est laudare ꝙ dicis: nisi dictis fac¬
ta ꝯiũxeris. In doctrina ip̃a ab huãna laude tempeta
Sic instrue alios ut te custodias Sic doce ut hũilita¬
tis gram nõ amittas. Caue nedũ alios docendo eru¬
dis ip̃e saudis appetita demergaris Cũ autẽ doces
noli uerboꝵ obscuritate uti Sed ita dic ut intelliga¬
ris Nec simplicib loquendo displiceas. nec prudẽtes
offendas. iuxta sensum audientis exit sermo doctoris
Scdm̃ mores est ĩꝑcienda doctrina Iuxta uulnus adhi¬
benda medicina. uarie uolũtates duiersam disciplinã
coia õibus. secreta ꝑfcõribus loquere. aperta cunctio
Nullũ tempus sit bacuũ: quo nõ edifices. Rulla
hora p̃tereat. qua doct̾ne studiũ nõ ꝯferas Uerba boã.
legas mentẽ p̃cipitat. Incansis obscaris redlit auda
certamen. tolle ꝑtinacẽ uincendi defensionẽ Cede
cito ui̾tati Hon ꝯtradicas iusticie. nõ dtẽdas euacuare

Expanded text:
beris. Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis facberis. Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis facta conjunxeris. In doctrina ipsa ab humana laude te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cum autem doces, noli verborum obscuritate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctoris, secundum mores est impertienda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; variae voluntates variam disciplinam communia omnibus, secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, nullum tempus sit vacuum, quo non aedifices, nulla hora praetereat, qua doctrinae studium non conferas, verba bona legas mentem praecipitat, in causis obscuris reddit audaccertamen, tolle pertinacem vincendi defensionem, cede cito veritati, non contradicas justitiae, non contendas evacuare
Abbreviated transcription (Latin):
suauius Hibil stalticia peius Nihil insipiẽtia deteriꝰ
namq misi pectant Insipiens assidue pectat. Indoctus.
n facile acipit᷑. stultus in uicia cito dilabit᷑ prudens
autẽ citolephendit insidias. celerius erzores agnoscit
diuidit Qum bonũ est scire ꝙ ualeas. Sũma miseria¬
est nescie quo tendas Dilige igitꝰ sapiãm & maĩ¬
festabit Iibi Accede ad illã & appĩquabit ad te assi¬
duus esti illi & instruet te Disce qđ nescis ne doc¬
tor inutils inueĩaris Antea esto auditor postea doc¬
tor. ꝑ disoplinã nomẽ magr̃i accipe. bonũ quod audi¬
eris dic ponũ qđ didisceris doce. discendi et docendi
nõ otẽpiis studiũ. scĩam quã aure ꝯcipis ore effunde
Sapĩam cũ ceteris imꝑtiris. tibi magis hanc auges doc¬
trina quãto amplius data fuerit. Tanto magis habũ¬
sed&̃ imitator ꝟtutis. Si choces et facias tũc głosus ha¬

Expanded text:
suavius, nihil stultitia pejus, nihil insipientia deterius, suavius, nihil stultitia pejus, nihil insipientia deterius, namque multi peccant, insipiens assidue peccat. indoctus enim facile decipitur. Stultus in vitia cito dilabitur. Prudens autem cito deprehendit insidias, prudens celerius errores agnoscit; dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, et instruet te. 67. Disce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiris, tibi magis hanc auges; doctrina quanto amplius data fuerit, tanto magis abunsed et imitator virtutis. Si doces, et facis, tunc gloriosus ha
Abbreviated transcription (Latin):
sñam. Ante scm̃ cogita dui Añ opus pneditate diu
Natuta ꝯsiliũ ut ꝓsice̾ possis quod iusagere dui
exquire dm̃ ꝓba et sic age Cũ dui cogitiueris tunc
fac quod ꝑbaueris Nihil ex p̃cipito magiũ Consilii
mora melior est. in rebus autẽ certis bere agendi
tarditas remoueat᷑ ate. tolle moras incrastinũ
nihil differas In bonis dilatio nocet Ind qđ expedit.
differre impedit Absit in bonis remissassegnicies.
ꝑ torporẽ n uires &̃ ingeniũ defluitꝰ Nefligencia
sidia frigescit ingeniũ. torpor n exsuꝑaꝗ sensũ. he¬
betudo scĩe lumen extinguit Sollercia qut̃ meliorẽ
doctrina Ardencius fit ingeniũ subiũgto studio
Tardiora n ingenia studus acuũt᷑ Torporẽ nature
industria excitat. sensus tarditatẽ assicdintas acuit.
in naturã se uertit. Siã usin cedunt Usin oĩa pã¬
rent Res ita se agit ut usus fuerit Quod cũ dif¬
ficultate ceꝑis ꝑ usũ cũ uoluptate ꝑficies b ihil
sapiã melũs Nihil prudencia dulcuis Nihil sciẽtia

Expanded text:
m cogita diu, ante opus praemeditare diu: matura consilium, ut perficere possis; quod vis agere diu exquire, diu proba, et sic age: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris; nihil ex praecipiti magnum, consilii mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remissa segnities,  torporem enim vires et ingenium defluunt. Negligentia sidia frigescit ingenium. 64. Torpor enim exsuperat sensum, hebetudo scientiae lumen exstinguit; solertia autem sensum mdoctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. in naturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coeperis, per usum cum voluptate perficies. 65. Nihil sapientia melius, nihil prudentia dulcius, nihil scientia
Abbreviated transcription (Latin):
plicio deputari Non solũ factores sed et oscios pena
fieret obedit. Siłis est qui obtemꝑat in malũ eĩ qui
agit malũ. facientẽ et obsequẽtẽ par pena ⁊stringit
Ab subditis uenerari magis ꝗ̃ tueri stude. subiecti¬
magis ameris ꝗͣ timeris. ex reuerẽcia .n. amor ꝓcedit
odũ. timor affert fidẽ metꝰ tollit affectꝰ r̾stituit. tiõ
nõ seruat diutnã fidẽ ubi tior ẽ audacia seꝙr. ubi met
te sb̃itos rege. nõ sis t̾ribilis in subiectis. sic eis dñãre ne
tͥ delctẽt᷑ seruire oe in discipliã et ĩ modestia modũ serua
Nec nimiũ nͨ paꝵ ĩdulgeas nͨ modicũ n ͨ satis ignostas.
Tene madũ ĩ oĩ tpr̃ẽ In oĩ re tene tẽperãciã llhil intẽ¬
perãcius agas ne minꝰ ne nimiũ aliꝗd ue ultra ꝗͣ oportet
lia oiã in suo modo ꝑfecta Que cũ tẽperãcia fũt salu¬
bria sunt. bona aũt in ĩmoderato usu noxia efficiñt᷑
regiilas inspice Singłoꝵ ꝙũ discrecõs agnosce. diligẽt

Expanded text:
dicio; non solum factores, sed etiam conscii peccati fieret obedivit. Similis est qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjectimagis ameris quam timearis. Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium timor affert; fidem metus tollit, affectus restituit; timor non servat diuturnam fidem. Ubi timor est, audacia sequitur; ubi metus te subditos rege, non sis terribilis in subjectis. Sic eis dominare, ut tibi delectentur servire; et in disciplina, et in modestia modum serva; nec nimium nec parum indulgeas, nec modicum nec satis ignoscas. Tene modum in omni opere, in omni re tene temperamentum, nihil intemperantius agas, nec minus nec nimlia, omnia in suo modo perfecta; quae cum temperantia fiunt, salubria sunt. Bona autem immoderato usu noxia efficiuntur. regulas inspice, singulorum operum discretionem agnosce; diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
stude Nulla te cura ab amore dei subtrahat Nulla te
sollicitudo reꝵ ab intẽtõne dei suspendat abice ate ꝗd¬
et mũdus tibi Aũdi głam tãꝗͣ mortuus nõ aspicias
Tamꝗͣ mortuus ab affectu uite istius te separa. sic̃ sepultꝰ
nõ heãs curã de scło tanꝗͣ defunctus ab oĩ terreno te
pͥua cogitacõne Contẽpne uiuens que post mortem
u̾tus tua egenoꝵ mopiam Si quẽ põitũ in ncc̾ite ogno¬
ueris Si quẽ ad inopiã redactũ Si quẽ direptũ alicꝰ¬

Expanded text:
t, nulla cura a Dei amore te subtrahat, nulla te sollicitudo rerum ab intentione Dei suspendat. Abjice a te quidet mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alic
Abbreviated transcription (Latin):
sperne ignauos ate. fuge tͦꝰbas hoĩum maxĩe euis
satõnis. eris et uirtutis eoꝵ. Qui cũ sapiẽtib graditꝰ
sapiens erit Qui cũ stultis stultus est Sili̾s siłi dĩĩ¬
gi solet. ꝑiculũ est cũ hiis ꝗ praue uolũtatis sunt
sociariUelius ẽ hr̃e maloꝵ odiis ꝗͣ ⁊sorciũ. Sicut
multa bona habet coĩs uita scõꝵ Sic płimũ mali.¬

Expanded text:
pelle ignavos a te; fuge turbas hominum, maxime ejus pelle ignavos a te; fuge turbas hominum, maxime ejus sationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim simi perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Melius est habere malorum odium quam consortium. Sicut multa bona habet communis vita sanctorum, sic plura mal
Abbreviated transcription (Latin):
laceratio n. opĩonis bone iacturam facit Eaue gloriã¬
Non exquiras si quis te extollat. aut si quis ⁊tempnat
Non fauor te seducat nec utuꝑatio frangat. Qui
laudẽ nõ appetit nec ꝯtumeliam sentit Si laudem¬
dtẽpnes facile & uituꝑationẽ reicies. Non ideo te bo¬
nũ existimes. si bonus p̃diceris. In lingua aliena dsci¬
enciam tuam interroga. discerne te tuo nõ alieno
uidicio. neq ex alioꝵ sermone. sed ex tua te mente
tui es Quidn. prodest dũ malus es si bonꝰ p̾diceris
ꝑfessionẽ tuã et habitu & incessu de monstra Sit in
gressu tuo simplicitas in motu puritas in gestu gta¬
uitas in incessu honestas Nihil dedecoris Nihil las¬
ciuie. nihil petulancie ihil insolencie. nihil leuitatis
in incessu tuo nõ appareat. gestus corporis signũ est
nõ habeat Incessus tuus alt̾ius oclõs nõ offendat
Hon p̃beat de te aliis spectacłm uon des aliis te obt̾

Expanded text:
Laceratio enim opinionis boni jacturam facit. 42. CaLaceratio enim opinionis boni jacturam facit. 42. Canon exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente tui es. Quibus vero prodest, si malus, si bonus praediceris;professione tua et habitu; gressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareanon habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te ob
Abbreviated transcription (Latin):
ontencio ⁊tradictionẽ exigit. Contencio lites pa
derit inimicus tuũs noli gratulari. in riuna aduersari
noli extolli. nõ leteris suꝑ inimici interitu. ne suꝑnẽiant
ui te silĩa. ne forte ꝯu̾tat deus ab eo irã suã in te. Qui enĩ
gaudet de inimici cãn.cito incidet in illũ Sit magis ergi
huiliatũ humanus affectus Sit erga deiectũ cõpassionis
intuitus. non delectet te dolor suꝑ eũ ꝗ afflictus est.
us. non sinc dura tibi p̃cordia. Sic alienã miseriã tãqͣ
tuam luge. in tribulacõe alterius et tu esto tristis. Cum
empla discipline unitamenta.
Ntende ad bene operandũ.
Uirtutes sanctoꝵ intende ad bene uiuendũ
documẽta ustoꝵ. Nullũ uite tue scandaliset
infamia. nllm̃ opĩo ꝯtristet aduersa. disce hono flagra¬
re p̃couio. habeto testimoniũ bonũ Custodi bonã fa¬
mam tuã. nllĩs fetorib obscuret᷑. nlłis laceret oꝓꝓbriis.

Expanded text:
Contentio contradictionem exigit, contentio lites parContentio contradictionem exigit, contentio lites parderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne superveniant in te similia, ne forte convertat Deus ab eo in te iram suam. 40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet in illum: sit magis erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; us, non sint tibi dura praecordia. Sic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum empla disciplinae incitamenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorum, intende ad bene vivendum documenta justorum; nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus.
Abbreviated transcription (Latin):
uecorde frafernã offensionẽ. aliene nequicie nõ serues
dolorem
loremdum ia regno dei hoĩem seꝑat. acelo subtrabit
a ꝑadiso eicit᷑. odiũ nec passione adimitur nec
muore afficit cor hoĩs quasi quedã pestis depasca¬
pp̃aret : e bono alterus nõ doleas. de alteruis ꝓfelitiba
wontabescas nullius ꝓsꝑitate lacers Nulluos felicitate
crncieris Nullurs iniudentib facibus agiterit pacem
ama pacẽ dilige. patẽ cũ hoĩbus retine. põrs monat¬
suotudine &e caritate amploctere proba te lampluit
amare ꝗ̃ ip̃e amaris non sis in pace infidus. Sore sitem
amicitia Retine semꝑ uinculũ ⁊stancie ediepiet
mentis. heto aĩ beĩgnitatem ꝓmetus esto masfectex
stabnis insermone Erato aio affare oiñt Nullus ex¬
istat fermo iurgioꝵ qui ꝯcordiam dauidat
ugẽ rixas. uita lites caue ꝯtenciones. semipi¬
tosle occasionẽ litis litem spetne uiue semper
tn ꝑace in nulla causa dteridas in nulla actione
decertare studeas.

Expanded text:
a corde fraternam offensionem, alienae nequitiae non serves dolorem: odium enim a regno Dei hominem separat, a coelo subtrahit, a paradiso ejicit. Odium nec passione adimitur, nec . Invidia cor hominis quasi quaedam pestis depaspraeparetur. De bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas. Nullius prosperitate facereris. EUSEBIUS. crucieris, nullius invidentiae facibus agiteris. 38. Pacem ama, pacem dilige, pacem cum omnibus retine, omnes in mansuetudine et charitate amplectere; proba te amplius amare quam ipse amaris; non sis in pace infidus, non sis levis in amicitia. Retine semper vinculum constantiae, odientes dentium affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus existat sermo jurgiorum, qui concordiam dividat. Fuge rixas, vita lites, cave contentiones, tolle occasionem litis. Litem sperne, vive semper in pace, in nulla causa contendas, in nulla actione decertare studeas.
Abbreviated transcription (Latin):
tempnas nullũ despicias Uacuũ nullũ dimittas Nullus
Oibus tribue. õibus prebe. Ne ęligas cui miserearis
ne forte p̃tereas eũ ꝗ meret᷑ acciꝑe Incertũ est ꝓ
quo magis places deo. nescis pro quo maior fructus
bue Quid ꝗd largiris cũ hilaritate largire. prebe
tale erit opus tuũ qualis fuerit intencõ tua Quod
dat mercedẽ ꝑdit Qui cũ insciã manũ porrigit fruc¬
benuiolentia. detius iustis laborib mĩstra pauꝑibus.
Non auferas altĩ unde alio tribuas. nec te misericordẽ
ostendas alieno de spolio Nihil ꝓficit si alteꝵ iñ reficis
nũ aliemĩ manẽ fatis ꝯdẽp̃nat miseracõ ista. nõ ꝓpiciat

Expanded text:
 nullum despicias, vacuum nullum dimittas, nullus s communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fruibue; quidquid largiris, cum hilaritate largire. Praebe Tale erit opus tuum qualis fuerit intentio tua; quoddat, mercedem perdit; qui cum tristitia manum porrigit, frucbenevolentia. 98. De tuis justis laboribus ministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat.
Abbreviated transcription (Latin):
mecces sanctis Non est hic expectandũ quod alibi de¬
bet Ecte accepisti monita data ẽ tibi uiuẽdi norma
Nulla te iam ignorãcia de pectato excusat Non es iam
uite nescurs Nones imprudens aut ignarus legem
quã debeas sequi disposui Qualis debeas eẽ despͥsi
Cognicõ mandatoꝵ habes Iam scis quid sit rectũ
uiiere uide ne ultra offendas uide ne deinceps
bonũ quod nosti despicias Uide ne quod legendo re¬
spicis uiuendo d tẽp̃nas donũ scĩẽ acceptũ iam retine
Imple quod didicisti p̃ce ptoue¬

Expanded text:
ur sanctis; non est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedica
Abbreviated transcription (Latin):
agitat᷑ Excelse tr̾es grauiori casu ꝓcũbunt Altissimi mõ¬
dia. cito patet insidiis gloriosus gła n inuidiã parit Inui¬
ppura auroq resplendeat᷑ Uius cultu p̃cioso redimitus
emineat. ꝗͣiis młtitudine premunitꝰ. ꝗͣuis excusatum
uarinis ꝑdectus Guis in numi̾s obsequenciũ cuneis
in angustia sꝑ in merore sꝑ in discrimĩe Insericis stra¬
tis cũbat Sed ebidus in pluma iacet sed pallidus ĩ letis
aureis:: sed t̾ꝰbatus. breius est huiꝰ mundi felicitas mo¬
dica est huisꝰ indi seu scħ gloria Caduca ẽ et fragilis tẽ¬
poralis potencia Dic ubi st̃ reges pͥncipes. ubi ĩꝑatores
Ubi locupletes re& ubi potentes scłi ubi duutes mũdi
quasi ymbra transierunt Uelut sõmũ euannerũt Que¬
runt᷑ et nõ sunt. diuicie usq ad ꝑiculũ ducunt. diui

Expanded text:
tur; excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi mondia, cito patet insidiis gloriosus. Gloria enim invidiam parit, invipurpura auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemunitus, quamvis excubantium armis protectus, quamvis innumeris obsequentium cuneis ia, semper in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus mundi felicitas, modica est hujus saeculi gloria, caduca est et fragilis temporalis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divi
Abbreviated transcription (Latin):
Hullus res t̾renas sine pct̃o administrat Ualde rarũ est
ut qui diuicias possident et̃ ad reꝗem tendant Quicu¬
ris terzenis se implicant a dei timore se seꝑant Qui
in rerũ amore diffigit᷑ in deo nullatenus delectatur
Cure n rerũ ab intentõne auertunt Nemo pd̃t ãplecti
dei gloriã sił et scłi Nemo põt amplecti xpm̃ sił et scłm

Expanded text:
ullus res terrenas sine peccato administrat. Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti Dei gloriam simul, et saeculi; nemo potest amplecti Christum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩne dispensacõi. uolũtati otra ire nõ audeas dura põtatis
adepte moderant̾ ex̾ce. potestatis uira accepta ordinato
aiõ ad ministra Oiã nõ ebulento sed tranquillo corde dis¬
pone Caue honores quos sine culpa tenere nõ potes.
Sublimitas honoꝵ magnitudo sceleꝵ ẽ ĩ maiori gradu
maior sine dubio et pena Qui mĩoꝵ ẽ ueĩe ꝓximꝰ est
Potẽtes a potenter tormẽta pacientꝰ dudiciũ n durissimũ¬

Expanded text:
inae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Omnia non turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores quos tenere sine culpa non potes. Sublimitas honorum magnitudo scelerum est, in majori gradu major sine dubio est poena. 89. Qui minor est, veniae proximus est. Potentes autem potenter 520 tormenta patientu
Abbreviated transcription (Latin):
reputat᷑ uirtus sine discrecõe bicii obtiẽt locũ Multa
st asuetudine biciata Nulta st̃ praua usu p̃sũpta
Multa ⁊tra pudicos mores illicite usurpata Adime
dsuetudĩem serua legem usus au̾cti cedat. Pnũ usũ
alius tibi. et tu facito illi. talis esto aliis qͣles optas ẽẽ
c̾ca te alios. testiõ tuo nlłi noceas. ad niłꝰ ꝑicłm uocẽ
paciaris siłia dnte serua modestiam in aliis dserua
uisticiã. tene uiris eꝗtatẽ Seq̃re ueritatẽ in ditõrum
nlłm ꝯtra ueritatẽ defẽdas. dũ udicas nlhꝰ ꝑsone afftũ
deflectatis a uero ant pauꝑ aut diues sit. Causã ꝑspice
nõ ꝑsonã In oĩbus ui̾tatẽ custodi Nulla ambicione uł

Expanded text:
sine discretione vitii obtinet locum; multa sunt consuetudine vitiata, multa pravo usu praesumpta, multa contra pudicos mores illicite usurpata; adime consuetudinem, serva legem; usus auctoritati cedat, pravum usum alius tibi, hoc et tu facito illi: talis esto aliis quales esse optas circa te alios. Testimonio tuo nulli noceas, ad nullius periculum vocem patiaris similia. In te serva modestiam, in aliis serva justitiam, tene juris aequitatem, sequere veritatem judiciorumntra veritatem defendas; dum judicas, nullius personae affectu deflectaris a vero. Pauper an dives sit, causam perspice, non personam. In omnibus veritatem custodi, nulla ambitione vel
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝗescunt aduersũ me mala dfingere. nõ qͥescunt fła
testimonia pparare. non desinũt accusatorẽs obicere. iu
dẽ osiliabulo iudices. ex eodem cetu accusatores dmpro¬
bos iudices opponunt. falsos testes obiciunt dii quorũ
testimonio ⁊sidencia est.. He mo caballis dissentit.
Nemo discordat. Henio ꝯ siliũ eoꝵ rẽpũdiat. Cũi dicamꝰ

Expanded text:
quiescunt adversum me mala confingere, non quiescunt falsa quiescunt adversum me mala confingere, non quiescunt falsa testimonia praeparare, non desinunt accusatores objicere, juddem judices, ex eodem coetu accusatores. Improbos judices opponunt, falsos testes objiciunt, in quorum testimonio confidentia est. Nemo ab illis dissentit, nemo discordat, nemo consilium eorum repudiat. Cui dicam?
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem simplicitate occultant. amiciciã dolo simulant.
Ostendunt uriltu quod in corde non gestant. cui cre¬
uouit uͥ iam fides ꝑut fides. ablata ẽst fides. nusꝙͣ tuta
fides Si legittimũ nil est. si ueritas iudicii nulla est.
Si eꝗtas abicit᷑ Si ius nõ credit᷑ Si iusticia cũctis negat.
Pereunt auaricia uidicante. cupiditatis. amore uita nihil
uallent. Premiaae dona legibus et uires tulerunt. Ubiq
pecunia uincit. ubiqͣ uenale iudiciũ est. Nullis legibꝰ
metus. Nullus iudex uerus ht̃ timorem. Imprinita ma¬
net maleuiuenti liuã. Nemo peccantib dtradicit. nec
ciũtꝰ nlła re impediente nulla causa nlła cͥminatione
nulla malicia. Crimen mͥ obiciunt Crimen mͥ imꝑpĩgũt
Erimĩs nodos dtra me uertunt Crimĩs et suspicioĩs
locũ in me ꝯuertunt In crimenq me ꝑiculũq deducũt
Obiũt mͥ crimen cuius nõ heo ꝯsciãm. Nichil expłoratũ ẽ¬

Expanded text:
ditatem simplicitate occultant, amicitiam dolo simulant, ditatem simplicitate occultant, amicitiam dolo simulant, ostendunt vultu quod in corde non gestant. Cui cresentias? ubi jam fides? periit fides, 476 ablata est fides, nusquam tuta fides. Si legitimum nihil est, si veritas judicii nulla est, si aequitas abjicitur, si jus non creditur, si justitia cunctCrevit avaritia, periit lex cupiditatis amore, jura nihil valent, praemia et dona legibus vires tulerunt. Ubique pecunia vincit, ubique judicium venale est; nullus legibus metus, nullus judicii timor. Impunita manet male vivendi licentia, nemo peccantibus contradicit, nec reunt, nulla re impediente. 10. Nulla causa, nulla criminatione, nulla malitia crimen mihi objiciunt, crimen mihi impingunt, criminis nodos contra me nectunt. Criminis et suspicionis locum in me convertunt. In crimen me periculumque deducunt, objiciunt mihi crimen, cujus non habeo c
Abbreviated transcription (Latin):
Nulli umꝗͣ malũ feci. nlłm calũpniatus sũ. nlłi aduersus
extiti. nulłi molestiã intuli. nulli inꝗetus fui. Sine ulla
querela apud hoiẽs uixi. Uitã meã õs ledere nitũt᷑. om̃s
dtra frendent. atq insaniunt. cũ certa manu ꝑicła ĩ me iu
gerũt. ad exitiũ me ꝑtrahunt. ad ꝑicłm me adducunt.
ad discrimen uocant meã salutẽ nullus mͥ ꝓtectionẽ
prebet. nllũs defensionẽ adhibet. nllũs ad minicłm
tribuit. nllu̾s malis meis succ̾cit. Desertus ab oĩbus
Quicuq aspiciũt aut fuguint ante fortasse me
ꝑsetũt᷑. Intuentꝰ me quasi in felicẽ. nescio qđ loqñtꝰ
mihi dolo u̾bis pacificis. occultã maliciã blandis sermo¬
nibo ornant. aliud ore p̃mũt. aliud corde uoluptant. oꝑe
destruũt qđ sermone ꝓmittunt. Sub pietatis habitu
aĩo uenenato ꝓcedunt. uelant maliciã furo boĩtatis Calli¬

Expanded text:
nulli unquam malum feci, nulli calumniatus sum, nulli adversus nulli unquam malum feci, nulli calumniatus sum, nulli adversus exstiti; nulli molestiam intuli, nulli inquietus fui, sine ulla querela apud homines vixi; vitam meam omnes laedere nituntur, omnes contra me frendent atque insaniunt, conserta manu in me pericula ingerunt, ad exitium me pertrahunt, ad periculum me adducunt, ad discrimen vocant meam salutem. 7. Nullus mihi protectionem praebet, nullus defensionem adhibet, nullus adminiculum tribuit, nullus malis meis succurrit, desertus sum ab omnibusque me aspiciunt, aut fugiunt, aut fortasse me persequuntur, intuentur me quasi infelicem, et nescio quae loquuntur mihi in dolo verbis pacificis; occultam malitiam blandis sermonibus ornant, et aliud ore promunt, aliud corde volutant. Opere destruunt quod ore promittunt, sub pietatis habitu animo venenato incedunt. Velant malitiam fuco bonitatis, calli
Abbreviated transcription (Latin):
ille es libentet lege illud. & dũ aduersitatib mũdi tã¬
geris teipm̃ censore sedulo discute & statĩ agnoscis
ꝗa quascũq afflictiones pateris in hoc scło retribucioẽ
deflentis hoĩs &e aminonentis ratiomis:
Cor meũ fluctuat. angustia auinu.possidet.
me. angustia aĩ affliget me. cͥcũdatus sũ enĩ malis.
cͥcũseptus erũpnus. ccũclusus aduersis. obsitus¬
sũ miseriis. obsitus infelicitate. opp̃ssus angustiis. nõ reꝑio
uspiam tam mali refugiũ tanti doloris. non ĩuenio argumẽ
menta minuendi. non colligo effugiendi funeris uestiũ
nõ ĩuenio. Ubiq felicitas mea ꝑseꝗt᷑. domi forisq mea
calamitas me non deserit. Ubicũq fugio mala mea secũt᷑.
Ubicũq me ꝯuerto maloꝵ meoꝵ umbra me comitat᷑ uelud
Umbrã corporis sic mea inala fugere non possum. Ego
ille homo ignoti noĩs. homo obscure opinionis. homo
infimi generis. coguitus ꝑ me tm̃. cognitus tm̃ mihi.

Expanded text:
ille es, libenter id perlege, et dum adversitatibus mundi tangeris, te ipsum censorio judicio discute, et statim agnosces quia quascunque afflictiones pateris in hoc saeculo, retributione tibi  deflentis hominis, et admonentis rationis. cor meum 475 fluctuat, angustia animi possidet me. Angustia animi affligit me, circumdatus sum omnibus malis, circumseptus aerumnis, circumclusus adversis, obsitus miseriis, opertus infelicitate, oppressus angustiis, non reperio uspiam tanti mali perfugium, tanti doloris non invenio argumentmenta non colligo, effugiendi funeris vestigia non invenio, ubique me infelicitas mea persequitur, domi forisque mea calamitas me non deserit. 6. Ubicunque fugio, mala mea me insequuntur; ubicunque me convertero, malorum meorum me umbra comitatur; velut umbram corporis, sic mala mea fugere non possum. Ego ille homo ignoti nominis, homo obscurae opinionis, homo infimi generis, cognitus per me tantum, cognitus tantum mihi;
Abbreviated transcription (Latin):
attingit pñcia Extra eũ locus nullus ẽ Cognitiom
eiꝰ nhil occultũ est dĩa secreta uis uertitis erũpit
Nulla occulta sibi latere patit᷑ Nullis obicibont pene¬
tret impedit᷑. Ip̃e cogitatõs nouit. ip̃e cor inspicit
Qđd̾ intus agitꝰ ante latet. ip̃e uidet Qđ intus dispo¬
intꝰ ip̃e cõprehendit & qđ homo ignorat inse ille no

Expanded text:
ntia, extra eum locus nullus est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se igno
Abbreviated transcription (Latin):
manseris t̾sticia elongabi a te di in iusticia ꝑ seuera¬
ueris t̾sticia nõ occ̾ret ti. nec plaga nec mors te ter¬
rebit si bñ et pie uixeris Consiliũ aũt os opus tuu
semꝑ ad dm̃m duerte. In oĩ tuo oꝑe dei auxiliũ pa¬
ce Diã dĩne grẽ dĩno dono ascribe Nihil meritis
tius attribuas in ꝟtute tua nihil p̃sumas In audacia
nihil putas Uis aut̃ ꝟ̾tutes tuas augere ꝑdẽ noli
Occulta.ꝟ̾tutes pro elatione. absconde bona facta
pro arrogancia fuge uderi qđ ẽẽ m̾iuiti Qd̾ mam¬
festando potes amitte̾ tacendo custodi Uicia uero
corctis tui reuela. prauas cogitacõs illico maĩfesta.
pectatũ tuũ ꝑditũ cito curat᷑ Erimen ante tacẽdo
ampliat᷑ Silencio crimen crescit Si patet uiciũ
fit ex magno ꝑuũ di latet fit ex minimo magnũ
Si tegit᷑ mag̃is magis creditꝰ malũ alũ au̾tem
cauere pocuis ꝙͣ emẽdare oportet luis est ut

Expanded text:
permanseris, tristitia elongabitur a te; si in justitia perseveraveris, tristitia non occurret tibi; nec plaga, nec mors te terrebit, si bene et pie vixeris. 62. Consilium autem et opus tuum semper ad Dominum converte. In omni opere tuo Dei auxilium pe gratiae, divino dono ascribe; nihil meritis tuis attribuas, in virtute tua nihil praesumas, in audacia nihil ponas; vis autem virtutes tuas augeri? prodere noli; occulta virtutes pro elatione, absconde bona facta pro arrogantia, fuge videri quod esse meruisti; quod manifestando potes amittere, tacendo custodi; vitia vero cordis tui revela; pravas cogitationes illico manifesta; peccatum enim proditum cito curatur, crimen autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: si patet vitium, fit ex magno pusillum; si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur, magis creditur esse malum; malum autem cavere potius quam emendare oportet; melius e
Abbreviated transcription (Latin):
Canũ mos ẽ lacetae̾ Canũ lĩgnas ex̾cere Canũ den¬
tes pestifero mordere Soli caue obtracta̾e nou̾e. Cum
aliũ detrahis te discute Qñ aliũ mordes tua pcta re¬
dargue Si ius detrahe̾ tua peccata retorque Non altiꝰ
detrahes si te bñ ꝓspexeris. De tua igͣ correctione esto
sollicitus. De tua salute & emẽdatione esto attẽtus.
Detrahẽtes nõ audias. Susurrãtib auditũ nõ p̃beas
Pari reatu detrahẽtes &̃ audiẽtes tenẽt᷑ Utruisq siłe
discͥmẽ ĩpendet & ꝗ detrahẽtẽ audit & is ꝗ detralt¬

Expanded text:
Canum mos est latrare, canum linguas exerere, canum denCanum mos est latrare, canum linguas exerere, canum dente pestifero mordere, soli canes obtrectare noverunt; quando aliis detrahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alterrius. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen impenditur. Qui detrahentem audit et is qui detrah
Abbreviated transcription (Latin):
tace tace usq quo interrogeris. Non loquaris nͥ int¬
rogatus fueris. non clicas pusꝗ audias Ant̾rogatõ
os tuũ aꝑiat. Sint uerba tua pauca. tolle uerbosi¬
tatẽ sermonis suꝑflui. loquendi modũ nõ excedas
ne in moderatõe. lingne incurrat ꝑiculũ Lultiloꝗa
anon effuguiat culpam.Multiloꝗũ nõ declinat pctm
Elnuius exundans. cito colligit lutũ. ultra modum
flatus maris ꝑiculũ parit Ambriũ nimietas ꝑiculũ
suscitat. linguosus homo imperitus est Sapiens pau¬
cis utit᷑ uerbis. breuẽ sermonẽ scĩa facit. loqui ml¬
tũ stulticia est Uox enĩ insipientis in multiplicatõne
Uerba tua suit moderata. Modũ loquẽdi ne transeas. ab¬
scinde etiã a lingua tua biciũ detrahentiũ
Lienam uitã non laceres. de malo alieno os
tuũ nõ comꝗnes. Non detrahas pectãti. sed
uituperant. hoc fedius nihil ẽ. hoc sũme tpitudinis ẽ.

Expanded text:
tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi inttace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, linguosus homo imperitus est; sapiens paucis utitur verbis; brevem sermonem scientia facit; loqui multum stultitia est, vox enim insiverba tua moderare, modum loquendi non transeas. 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo tuum non coinquines; non detrahas peccanti, sed vituperant, hoc foedius nihil est, hoc summae turpitudinis est. 51.
Abbreviated transcription (Latin):
igitꝰ uicia iicta ad maiora non ꝑuenies. parua sꝑne
& in deterius nõ incides Ea que loquaris: grauitate
atq doctrina digna existant. sit sermo irrep̃hensibił
Sit expectacõm audienciũ utilis Stude nõ quod loq
libet. sed quod loqui oportet. discerne ꝗs liquatis ꝗd̃
taceas et in loquendo &e tatendo peritus esto ultq̃
ante libera quod dicas. Ne reuocate nõ possis quod¬
dicis fuge casus lingue. lingna tua nõ prodeat.
tolle insidiandi octõnẽ. nõ pateat inimiciiacula os
tuũ Ntt non loquaris quod excipiat aduersarius
mutũ semꝑ hẽto silencũ. pone custodiã ori tuo. la¬
biis tius signatulũ prebe O ppone lingue tue claus¬
tra silencii Cirtũ clude linguã municone custodie
Intende oportunitatẽ loquendi. Tempus ꝓferendi
sermonis inquire. Scito quo tpr̃e loquaris Consi¬
dera qñ dicas. tẽpore ꝯgruio loquere Tempore ꝯgino

Expanded text:
igitur vita, et ad majora non pervenies; parva sperne, igitur vita, et ad majora non pervenies; parva sperne, et in deterius non incides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante delibera, quid dicas, ne revocare non possis. Fuge casus linguae, lingua tua non te perdat. 48. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat adversarius. Amicum semper habeto silentium, pone custodiam ori tuo, labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo
Abbreviated transcription (Latin):
Claude ẽt aures tuas: ne audias malũ Respue
ser mones imꝑudicos. fuge in honesta uerba. Nulla
aures tuas sermonũ ĩpudicia surrepat. Uanus ser¬
mo cito polluit mentẽ &̃ facile agit᷑ quod libenter
audit᷑ Nihil quod expedit sonuis uocis nõ etũpat
Procecdat ex labiis quod aures non polluat audiẽ¬
tis Cauenda est uerboꝵ obsceuitas. fagienda ẽ
turpitudo sermonis Sermo uanus uane ꝯsciẽcie
uidex est.Mores hoĩes lingua pandit Et qualis
sermo ostendit᷑ talis aĩs cõprobat. Ex habun¬
dancia cordis os loquit᷑. ab ocioso sermone cõpesce
non edificat audientes. Sermo ociosus nõ erit absq
uiditio. Umisꝗsq rõnẽ redditurus ẽ sec monũ suoꝵ
Ante umuscuuisq faciẽ uerba tua nõ stabunt.
Qui octiosa nõ rep̾mit ad noxia cito transit Qiu
minora spernit infacile maximis ꝓruit MMinor nãq
culpa maiorẽ generat. paulatĩ ui crescunt uicia et
dũ parua nõ cauemus in maximis ꝓlabimur MUinora

Expanded text:
claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus 509 comprobatur; ex abundantia enim cordis os loquitur . 46. Ab otioso sermone compesce non aedificat audientes, sermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisque rationem redditurus est sermonum suorum ; ante uniuscujusque faciem sua verba stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit; minor namque culpa majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur; minima
Abbreviated transcription (Latin):
Os .n. quod mentit᷑ occidit aĩam. & ꝑdes eos qui
locũt᷑ mendatiũ et testis falsus nõ erit ĩpunitus
Efuge go fallaciam. declina mendatiũ Caue flm
tũ sine siłacõne. sine fuco exhibe bonitatẽ: ꝓhide tibi
uiramẽto nõ indiget. fidelis sermo sacramẽti retinet
locũ. firma ẽt̃ sit sacmẽti tui fides. fac bonũ quod spo¬
pondisti Non sis in uerbis facilis &e in oꝑe difficilis Coram
eris si nõ reddis quod uoneris. displicent deo qui nota sua
non implent. Intet infideles cõputant᷑ qui qnod uouerĩt
non adimpleuerint Melius ẽ n nõ ꝓmutẽ ꝗͣ post uotũ
ꝑmissa nõ reddere In malis aut̃ ꝑmissis rescinde fidẽ.
In turpi uoto muta decretũ. Quod in caute uouisti non
sciis loꝗmur nõ celabunt di hoĩes tacent lumẽta
loquẽt᷑ Ita go pectatũ declina qͣi celae̾ ñ possis. ibi pct̃a
ubi deũ ẽẽ nescis Nihil celat᷑ ante deũ. Uidet occulti
qui fatit abscondita. diuinis n indiciis eris reus qͣius¬

Expanded text:
s enim qui mentitur, occidit animam. Et: Perdes omnes qui loquuntur mendacium ; et: Testis falsus non erit impunitus . Refuge ergo fallaciam, declina mendacium. Cave falsum, tum sine simulatione, sine fuco exhibe bonitatem. 56. Prohibejuramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam sit sacramenti tui fides. 57. Fac bonum quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere diferis, si non reddideris quod voveris; displicent Deo qui vota sua non explent. 58. Inter infideles computantur, qui quod voverunt, non impleverunt; melius est promissa non reddere . In malis promissis rescinde fidem, in turpi voto muta decretum; quod incaute vovisti non int non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris reus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ł faciatꝰ Eiita curiositatẽ Omitte curã q̃ ad causam
tuã nõ ꝑtinet Nulla curiositas aĩum tuũ nõ capiat
Nulla te ꝯcupiscẽcia detestande curiositatis surripiat
Net oblitus tuoꝵ morũ alienos ꝑꝗras Tanta guta por¬
rige uicia tua ꝗ̃to studio ꝑspicis aliena. Omẽ qua
genus mendacꝰꝰ sũmoꝑe fuge Nec casu net studio
loquaris falsũ Nec ut p̃stes mentiri studeas Ne
qualibet fallacia uitã alicuiꝰ defendas Eauẽ menda¬
ciũ m õĩbus endatio n fides tollit᷑ Eeror inducit
ueritas abolet᷑. Nullũ instũ mendatiũ Omẽ men¬
datiũ pctĩ est. Omẽ qđ aueritate discordat pctm̃ ẽ.
ces puniunt Si mendatiũ apud hoĩes lege dãpnat
Si fallacia hũana iudicio plectit᷑. Si falsitas capitali
pena oscribit᷑ ꝗ̃to magis apud deũ testem uerborũ¬

Expanded text:
 alienae vitae, omitte curam quae ad causam tuam non pertinet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Omne quoque genus mendacii summopere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum justum mendacium, omne mendacium peccatum est. Omne quod a veritate discordat iniquitas ces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto magis ante Deum testem verboru
Abbreviated transcription (Latin):
Ille uides pitra iuuenis ꝗ nitit᷑ hasta
Proyima forte tenet lucis loca pͥmus ad auras
Aethereas italo cõmixtus sanguine surget
Siluius albanũ nomen tua posthuma proles
Quem tibi longeua serũ lauinia diũx
Educet siluis regem regũq parentem
Unde genus longa nostrũ dũabit᷑ alba Is siluius siluiũ¬

Expanded text:
Ille, vides, pura iuvenis qui nititur hasta, Proxima sorte tenet lucis loca. Primus ad auras Aetherias Italo commixtus sanguine surget, Silvius, Albanum nomen, tua postuma proles, Quem tibi longaevo serum Lavinia coniunx Educet silvis regem regumque parentem, Unde genus Longa nostrum dominabitur Alba, Videbantu
Abbreviated transcription (Latin):
rorem. tempera indignationẽ cohibe aĩ motũ. refrena
iracundie impetũ Si nõ potes uitate iram. uł tempera.
Si non potes furorẽ tenere s cohibe. ꝓmpcior. esto ad sus¬
cipiendam ꝗͣ ad reddendã molestiam. disce malũ pocius
probra illate ⁊timielie. drrisionũ ꝓbra despiciendo suꝑa
Dissimulando errores retrahenciũ calca Contumelias de¬
trahenciũ paciencia suꝑa dagittas ⁊tumelie paciencie
clipeo fuge ppara dtrã asperũ uerbũ. tollerancie clipeũ
Contra lingue gladiũ patiencie prebe. seutũ Quãuis¬

Expanded text:
rorem, tempera indignationem, cohibe animi motum, refrena rorem, tempera indignationem, cohibe animi motum, refrena iracundiae impetum. Si non potes iram vitare, vel tempera; si non potes furorem cavere, vel cohibe: promptior esto ad suscipiendam quam ad inferendam molestiam. Disce mala magis probra illatae contumeliae. Irrisionem despiciendo exsupera, dissimulando errores detrahentium calca, contumelias detrahentium patientia supera. Sagittas contumeliae cclipeo frange, prepara contra aspera verba tolerantie clipeum, contra lingue gladium patientie prebe scutum