comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inopia pauperibus exxquat. sũmunt quosdam dies cũ
iam illos diuitiarum taedium cepit. quibus humi canẽt.
et remoto auro argentoq sidtilibus utantur. dementes ħ
qͣ aliquando concupiscunt. semper tunent. Oquanta illos
excmpla respexi. pauptatiss uti remediis pudet: quoniam
quidem eo tempore luxuria lapsa est: ut maius uiaticum e¬
xulum sit qͣ olim patrimonium principum fuit. Unum fu¬
isse homero seruum. tres platoni. nullum zenoni. a quo coe¬
pit stoicorum rigida. ac uirilis sapientia. satis constat. Nũ
ergo quisꝗͣ eos miscros uixisse dicet. ut non ip̃e miserrimuᷤ
obhoc omnibus uideatur: Menenius agrippa qui inter
patres ac plabem publice gratia sequester fuit aere collato
funeratus est. Attilius regulus cum poenos in africa fũ¬
deret ad senatum scripsit mercennarium suum decessis¬
se: et ab eo desertum ẽẽ. rusq senatui publice curari. cum
abcẽt regulus placuit. ẜuit ne tanti seruum non hẽre ut

Expanded text:
inopia pauperibus exaequat; sumunt quosdam dies, eum inopia pauperibus exaequat; sumunt quosdam dies, eum iam illos divitiarum taedium cepit, quibus humi cenent et remoto auro argentoque fictilibus utantur. Dementes ! hoc quod aliquando concupiscunt, semper timent. O quanta illos exempla respexi, paupertatis uti solaciis pudet, quoniam quidem eo temporum luxuria prolapsa est, ut maius viaticum exulum sit, quam olim patrimonium principum fuit. Unum fuisse Homero servum, tres Platoni, nullum Zenoni, a quo coepit Stoicorum rigida ac virilis sapientia, satis constat. Num ergo quisquam eos misere vixisse dicet, ut non ipse miserrimus ob hoc omnibus videatur ? Menenius Agrippa, qui inter patres ac plebem publicae gratiae sequester fuit, aere conlato funeratus est. Atilius Regulus, eum Poenos in Africa funderet, ad senatum scripsit mercennarium suum discessisse et ab eo desertum esse rus, quod senatui publice curari, dum abesset Regulus, placuit. Fuitne tanti servum non habere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pusculum haec custodia et uinculum animi huc atq illuc
iactatur. in hoc supplicia: in hoc latrocinia in hoc morbi ex¬
centur. Animus quidem ip̃e sacer et aternus est et cuii
non possit inuci manus.¬
IE me me putes ad leuandum in commoda paupertati
quam nemo grauem sentit. nisi qui putat uti tantus
praceptis sapientum. Primo aspice quanto maior pars
sit pauperum quos nihilo notabis tustiores. sollicitiores
diuitibus. immo nescio an eo latiores sint: ꝙ animus illo¬
rum in paucora distringitur. Transeamus a pauperibus. et
ueniamus ad locupletes. qͣmulta tempora sunt. quibus pau¬
peribus similes sunt. Carcũcisx sunt peregrinantium sarciae
et quotiens festinationem necessitas itineris exigit comitum
turba dimitntur. Militantes quotam partem rerum suarũ
hñt. cum omnem apparatum castrensis disciplina sumoue¬
at nec tantum condicio illorum temporum aut locoru

Expanded text:
pusculum hoc, custodia et vinculum animi, huc atque illuc pusculum hoc, custodia et vinculum animi, huc atque illuc iactatur ; in hoc supplicia, in hoc latro- cinia, in hoc morbi exercentur. Animus quidem ipse sacer et aeternus est et cui non possit inici manus. Ne me putes ad elevanda incommoda paupertatis, quam nemo gravem sentit, nisi qui putat, uti tantum praeceptis sapientium, primum aspice, quanto maior pars sit pauperum, quos nihilo notabis tristiores sollicitioresque divitibus ; immo nescio an eo laetiores sint, quo animus illorum in pauciora distringitur. Transeamus opes paene inopes, veniamus ad locupletes. Quam multa tempora sunt, quibus pauperibus similes sint ! Circumcisae sunt peregrinantium sarcinae et quotiens festinationem necessitas itineris exegit, comitum turba dimittitur. Militantes quotam partem rerum suarum secum habent, cum omnem apparatum castrensis disciplina summoveat? Nec tantum condicio illos temporum aut locorum
Abbreviated transcription (Latin):
Xec rebus exilia sufficiunt supuacius nee regna. animus
est qui diuites facit. hic in exilia sequitur. et in solitudinib
asperrimus. Cum quantum satis est sustinenodo corpon ĩ¬
uenit. ip̃e bonis suis abundat et fruitur. Pecumam nihil
ad animum pertinet non magis. ꝗͣ ad deos immortales.
omnia ista quae imperita ingenia. et nimis corporibus suis
addicta suspiciunt. Lapides aurum argentum et magni le¬
uatiq mensarum orbes terrena sunt pondera. quae non
põt amare sincerus animus: ac natura suae memor.leuis
ip̃e et expers. et quandocunq emissus fuerit. ad summa
emicaturus. Interim quantum per moras membrorum
et hanc circunfusam membroꝵ grauem sarcinam licet
celeri et uolueri cogitatione diuina perlustrat. Ideoq nͦ
exulare unꝗͣ põt siber. et diis cognitus. et omni mundo
omniq auo par. Nam cogitatio eius cira omne caelum
et in omne p̃teritum futurumq tempus immititur. Cor¬

Expanded text:
Necessariis rebus et exilia sufficiunt, supervacuis nec regna. Animus Necessariis rebus et exilia sufficiunt, supervacuis nec regna. Animus est, qui divites facit ; hic in exilia sequitur et in solitudinibus asperrimis, eum quantum satis est sustinendo corpori invenit, ipse bonis suis abundat et fruitur. Pecunia ad animum nihil pertinet, non magis quam ad deos immortalis. Omnia ista, quae imperita ingenia et nimis corporibus suis addicta suspiciunt, lapides, aurum, argentum et magni levatique mensarum orbes terrena sunt pondera, quae non potest amare sincerus animus ac naturae suae memor, levis ipse, expeditus et, quandoque emissus fuerit, ad summa emicaturus ; interim quantum per moras membrorum et hanc circumfusam gravem sarcinam licet, celeri et volucri cogitatione divina perlustrat. Ideoque nec exulare umquam potest, liber et deis cognatus et omni mundo omnique aevo par ; nam cogitatio eius circa omne caelum it, in omne praeteritum futurumque tempus immittitur. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
nstituendo derrit ex eo quod cupit. qͣ exuli ex eo quod ha¬
buit. Si desiderat aureis sulgentem uasis supellectilem
antiquis nomimibus artisicum argentum nobile as pauco¬
rum insaania p̃ciosum et seruorum turbam: quae quãuis
magnam domum angustet: umentoꝵ corgora differta
et coacta pinguescere et nationum omnium lapiles ista
congerunturꝰ licet: nunqͣ explebunt in exolebilem aĩum
non magis ꝗͣ ullus sufficiet humor ad saciandum eum cu¬
us desiderium non ex in opia. sed ex aestu ardentium ui¬
scerum ontur. non enum sitis illa sed morbus est. Nec hoc
in pecunia tantum. aut in alimentis euenit. Eadem natura
est in omni desiderio: quod non mõ ex inopia sed ex iuciꝰ
niscitur. Quidquid enim illi congesseris non sinis erit cu¬
piditatis sed gradus. Qui continebit itaq se ura natura¬
lem mõm pauptatem non sentiet. qui naturalem modũ
excedit. cum quoq in summis opibus pauptas sequetur.

Expanded text:
restituendo deerit ex eo, quod cupit, quam exsuli ex eo, quod harestituendo deerit ex eo, quod cupit, quam exsuli ex eo, quod habuit. Sed desiderat aureis fulgentem vasis supellectilem et antiquis nominibus artificum argentum nobile, aes paucorum insania pretiosum et servorum turbam, quae quamvis magnam domum angustet, iumentorum corpora differta et coacta pinguescere et nationum omnium lapides : ista congerantur licet, numquam explebunt inexplebilem animum, non magis quam ullus sufficiet umor ad satiandum eum, cuius deside- rium non ex inopia, sed ex aestu ardentium viscerum oritur ; non enim sitis illa, sed morbus est. Nec hoc in pecunia tantum aut alimentis evenit. Eadem natura est in omni desiderio, quod modo non ex inopia, sed ex vitio nascitur ; quidquid illi congesseris, non finis erit cupiditatis, sed gradus. Qui continebit itaque se intra naturalem modum, paupertatem non sentiet; qui naturalem modum excedet, eum in summis quoque opibus paupertas sequetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sui sollicitaret etiam sine malis explis per se debilem. Huic ac¬
cidunt diuitias. non ad rationem reuocantibus cuius cer¬
ti fines sunt: sed ad uiciosam consuetiidinem cuius imm̃n¬
sum . et in comp̃hensibile arbitrium est. Cupiditati nihil
est siatis. nature etiam satis est paruum. Nullum ergo
piuptas exulis in commodum hẽt. Nulli etiam tamꝰ ĩ¬
ops exilium est: quod non alendo homini abunde ferti¬
le sit. At uestem. at domum desideraturus est ex ul. S¬
si haec quoq ad usum tantum desiderabit neq tectum ei
deerit neq uelamentum eque ei exiguo tegitur corpus
qͣ alitur. Uihil enim homini natura quod necessarium sa¬
ciebat fecit operosum. Sed desiderans saturari multo co¬
chilio purpuram intextam auro uariisq coloribus distĩ¬
ctam et artibus non fortuna uicio: sed suo pauper est: et
si illic quidquid amiserit restitueris nihil ages. plus eni

Expanded text:
sui sollici- taret etiam sine malis exemplis per se docilem. Haec acsui sollici- taret etiam sine malis exemplis per se docilem. Haec accidunt divitias non ad rationem revocantibus, cuius certi fines sunt, sed ad vitiosam consuetudinem, cuius immensum et incomprensibile arbitrium est. Cupiditati nihil satis est, naturae satis est etiam parum. Nullum ergo paupertas exulis incommodum habet ; nullum enim tam inops exilium est, quod non alendo homini abunde fertile sit. "At vestem ac domum desideraturus est exsul." Haec quoque ad usum tantum desiderabit : neque tectum ei deerit neque velamentum ; aeque enim exiguo tegitur corpus quam alitur. Nihil homini natura, quod necessarium faciebat, fecit operosum. Sed desiderat saturatam multo conchylio purpuram, intextam auro variisque et coloribus distinctam et artibus : non fortunae iste vitio, sed suo pauper est. Etiam si illi quidquid amisit restituens, nihil ages ; plus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ptores iuuentutis. abire uissi sunt: scientiam popinae po¬
pina professus disciplina sua saculum infecit. Cuius e¬
xitum nosse oꝑe praecium est cum sextercium millies in cu¬
linam congessisset. cum tot congiaria principum et ingẽs
capitolii uectigal. singulis commessationibus suas exhau¬
sisset. aere alieno oppressus rõnes suas. tunc primum coa¬
ctus inspexit. superfuturum sibi sextercium centies com¬
putauit. et uelut in ultima fame uidturus. si in sextercio
centies uixisset: ueneno uitam finiuit. Quanta luxuri a
pecuni &e modum ad rem pertinere:
Extercium centies aliquis extimuit. et quod alii uo¬
O to petunt ueneno fugit. Illi uero tam prauae mẽtis
homini ultima pocio saluberrima fuit. tunc uenena edebat
bibebatq cum immensis epulis non delectaretur tantum
sed głiaretur. cum uicia sua ostentaret cum ciuitatem in lu¬
xuinam suam conuerteret. cum uuentutem ad imitationẽ

Expanded text:
ptores iuventutis abire iussi sunt, scientiam popinae ptores iuventutis abire iussi sunt, scientiam popinae professus disciplina sua saeculum infecit." Cuius exitum nosse operae pretium est. Cum sestertium milliens in culinam coniecisset, cum tot congiaria principum et ingens Capitolii vectigal singulis comisationibus exsorpsisset, aere alieno oppressus rationes suas tune primum coactus inspexit. Superfuturum sibi sestertium centiens computavit et velut in ultima fame victurus, si in sestertio centiens vixisset, veneno vitam finivit. Quanta luxuria pecuniae modum ad rem pertinere, non Sestertium centiens aliquis extimuit et, quod alii voto petunt, veneno fugit ! Illi vero tam pravae mentis homini ultima potio saluberrima fuit. Tune venena edebat bibebatque, eum immensis epulis non delectaretur tantum, sed gloriaretur, eum vitia sua ostentaret, eum civitatem in luxuriam suam converteret, eum iuventutem ad imitationem
Abbreviated transcription (Latin):
tumultu discurritis. quid opes opibus aggeritis: Noni
uultis cogitare ꝗͣ parua uobis corpora sint. nonne furor ꝗ
ultimus m̾entium error est. cum tam exiguum capias ca¬
pere multum: licet utiq augeatis census. promoueatis
sines: nunꝗͣ tamen corpora uestra laxabitis. cum bñ cesẜit
negociacio. cum multum militia retulerit: cum indagati
undiq cibi couerint: non hẽbitis ubi istos apparatus ue¬
stros eollocetis. Quid tam multa conquiritis: maiores no
rant: qui sibi manu sua parabant cibum. quibus terra cu¬
bile erat. quorum tecta nondum auro fulgebant: quoꝵ
templa nondum gemiis nitebantur. Itaq tunc per ficti¬
les deos. religiose urabant qui illos inuocauerunt. ad
bat dictator nr̃. qui samnitum legatos audut cum ui¬
lissimum cibum in foco ip̃e manu sua uersaret: illa qua
iam sape ip̃e hostem percusserat: laureamq: in capitolini
iouis giemio reposuerat. quam apicius nr̃a memoria ui¬
xit. qui in ea urbe ex qua aliquando phĩ. uelut corru¬

Expanded text:
tumultu discurritis ? Quid opes opibus adgeritis ? Non vultis cogitare, quam parva vobis corpora sint ? Nonne furor et ultimus mentium error est, eum tam exiguum capias, cupere multum ? Licet itaque augeatis census, promoveatis fines ; numquam tamen corpora vestra laxabitis. Cum bene cesserit negotiatio, multum militia rettulerit, eum indagati undique cibi coierint, non habebitis, ubi istos apparatus vestros conlocetis. Quid tam multa conquiritis ? Scilicet mrant, qui sibi manu sua parabant cibum, quibus terra cubile erat, quorum tecta nondum auro fulgebant, quorum templa nondum gemmis nitebant. Itaque tune per fictiles deos religiose iurabatur ; qui illos invocaverant, ad bat dictator noster, qui Samnitium legatos audit, eum vilissimum cibum in foco ipse manu sua versaret, illa, qua iam saepe hostem percusserat laureamque in Capitolini Iovis gremio reposuerat, quam Apicius nostra memoria vixit, qui in ea urbe, ex qua aliquando philosophi velut corru
Abbreviated transcription (Latin):
itenderet quid summa uicia in summa fortuna possent
centies sextercio caenauit uno die. et in hoc omnium addu¬
ctus ingenio. uix tamen inuenit quomo trium prouinci¬
arum tributum una cana fieret. O miserabiles quorum
palatum nisi ad p̃ciosos cibos non excitatur. p̃ciosos aute
non eximius sapor. aut aliqua faucium dulcedo: sed rai¬
tas. et difficultas parandi facit. Alioquin si ad sanam illi
mentem placeat reuerti. quid opus est tot artibus uentri s¬
uientibus: quid meretur is qui uastatione silu arum: ꝗd
prosundi perscruratione: passim iacent alimenta.quae
rerum natura omnib locis disposuit. sed haec uelut cae¬
ci transeunt: et ad omnes regiones peruagantur. maria tra¬
uciuint. et cum famem exiguo possint sedare. magno ir¬
ritant.
lbet dicere: quid deducits naues: quid manus aduer¬

Expanded text:
tenderet, quid summa vitia in summa fortuna possent, tenderet, quid summa vitia in summa fortuna possent, centiens sestertio cenavit uno die ; et in hoc omnium adiutus ingenio vix tamen invenit, quomodo trium provinciarum tributum una cena fieret. O miserabiles, quorum palatum nisi ad pretiosos cibos non excitatur ! Pretiosos autem non eximius sapor aut aliqua faucium dulcedo sed raritas et difficultas parandi facit. Alioqui, si ad sanam illis mentem placeat reverti, quid opus est tot artibus ventri servientibus ? Quid mercaturis ? Quid vastatione silvarum ? Quid profundi perscrutatione ? Passim iacent alimenta, quae rerum natura omnibus locis disposuit, sed haec velut caeci transeunt et omnes regiones pervagantur, maria traiciunt et, cum famem exiguo possint sedare, magno irritant. Libet dicere : " Quid deducitis naves ? Quid manus e
Abbreviated transcription (Latin):
piscitur uitiis non usibus erogatur. Non est necẽe omne
perscrutari profundum. nec strage anim alium uentrem
onerare: nec conchilia ultimi maris ex ignoto littore eru¬
ere. Dii istos deniq perdant quorum luxuria tam inui¬
diosi impii fines transcenolit. ultra phasinum capi uolũt
quod am̃bitiosam popinam instruat. nec piget a par¬
this. a quib poenas nondum repetimus. aues petere.
undiq conuehunt omnia nota fastidienti gullae. Qđ
dissolutus delitiis stomacus uix amittat. ab ultimo por¬
tatur oceano. Uomunt ut edant. adunt ut uomant epu¬
las: quas toto orbe conquirunt nec concoquere dignant᷑
Ita si quis despicit quid illi paupertas nocet: si quis con¬
cupiscit. illi paupertas etiam quid prodest: inuitus eni
sanatur. et si remedia ne quidem coactus recepit. interim
certe dum non põt illa nolenti similis est. E. Caesar au¬
gustus. quem mihi uidetur rerum natura edidisse: ut os¬

Expanded text:
piscitur, vitiis, non usibus laboratur. Non est necesse omne piscitur, vitiis, non usibus laboratur. Non est necesse omne perscrutari profundum nec strage animalium ventrem onerare nec conchylia ultimi maris ex ignoto litore eruere ; dii istos deaeque perdant, quorum luxuria tam invidiosi imperii fines transcendit ! Ultra Phasin capi volunt, quod ambitiosam popinam instruat, nec piget a Parthis, a quibus nondum poenas repetimus, aves petere. Undique convehunt omnia, nota ignota, fastidienti gulae ; quod dissolutus deliciis stomachus vix admittat, ab ultimo portatur oceano ; vomunt ut edant, edunt ut vomant, et epulas, quas toto orbe conquirunt, nec concoquere dignantur. Ista si quis despicit, quid illi paupertas nocet ? Si quis concupiscit, illi paupertas etiam prodest ; invitus enim sanatur et, si remedia ne coactus quidem recipit, interim certe, dum non potest, illa nolenti similis est. C. Caesar, quem mihi videtur rerum natura edidisse, ut os
Abbreviated transcription (Latin):
illum ad se astica. resurgentis belli nimis plana trahit
hispania: quae fractas et afftictas partes resoret. trahit
&gyptus insida totus deniq orbis qui ad occasionem
concussi imperii intentus est. cui primum rei occurret:
cui parti se opponet. Aget illum peromnes terras uicto¬
ria sua. illum suscipiant. et colant gentes. tu uiue bruto
miratore contentus
It ne ergo exilium tulit macellus. nec quicꝗͣ in aĩo
Deius mutauit loci mutatio. quamuis cum pauptaᷤ
sequeretur. in qua nihil mali ee quisquis moodo non du:
peruenit in insaniam omnia subuertentis auaricia
atq luxuria intelligit. Quantulum enim est: quod in
tutelam hominis necessarium sit: et eui cdece hoc põt ul¬
lam mõ uirtutem hm̃i: Quod ad me quidem peruinet
in telligo me non opes: sed occupationes perdidisse. Cor¬
poris exiqua desideria sunt. frigus submouere uult alim̃¬
tis famem ac sitim extinguere. Quidquid extra concu¬

Expanded text:
illum ad se Africa resurgentis belli minis plena, trahit illum ad se Africa resurgentis belli minis plena, trahit Hispania, quae fractas et adflictas partes refovet, trahit Aegyptus infida, totus denique orbis, qui ad occasionem concussi imperii intentus est. Cui primum rei occurret ? Cui parti se opponet ? Aget illum per omnes terras victoria sua. Illum suspiciant et colant gentes ; tu vive Bruto miratore contentus ! " Bene ergo exilium tulit Marcellus nec quicquam in animo eius mutavit loci mutatio, quamvis eam paupertas sequeretur. In qua nihil mali esse, quisquis modo nondum pervenit in insaniam omnia subvertentis avaritiae atque luxuriae, intellegit. Quantulum enim est, quod in tutelam hominis necessarium sit ! Et cui deesse hoc potest ullam modo virtutem habenti ? Quod ad me quidem pertinet, intellego me non opes sed occupationes perdidisse. Corporis exigua desideria sunt. Frigus summoveri vult, alimentis famem ac sitim extinguere; quidquid extra concu
Abbreviated transcription (Latin):
randum. Idem brutus ait. G. casarem mitylena dere¬
lictum quia non sustineret udere deformatum uirum.
Illi quidem reditum impetrauit senatus publicis pracib
tam sollicitus ac maestus ut omnes illo ie bruti hẽre a¬
nimum uiderentur. et non pro marcello sed pro se de¬
p̃cari ne exules ẽent si sine illo fuissent. Sed plus mul¬
to consequutus est: quo die illum exulem brutus relinq̃¬
re non potuit: nec caesar uidere. contigit enim illi testuno¬
nium utrusq. Brutus sine marcello reuerti se doluit. ce¬
sar enibuit. Num dubitas quin semper ille marcellusi
tantus uir. sic ad tolerandum.equo animo exilium se
adhortatus sit ꝙ patria cares non est miserum ita te di¬
sciplinis imbuisti ut scires omnem locum sapienti uio
patriam ẽẽ. Quid porro hic qui te expulit. non ip̃e per
annos decem continuos patria caruit: propagandi sine o¬
dubio imperii causa: sed nempe caruit. Nunc ecce trahit

Expanded text:
randum ! Idem Brutus ait C. Caesarem Mytilenas praeterandum ! Idem Brutus ait C. Caesarem Mytilenas praetervectum, quia non sustineret videre deformatum virum. Illi quidem reditum impetravit senatus publicis precibus tam sollicitus ac maestus, ut omnes illo die Bruti habere animum viderentur et non pro Marcello sed pro se deprecari, ne exules essent, si sine illo fuissent ; sed plus multo consecutus est, quo die illum exulem Brutus relinquere non potuit. Caesar videre. Contigit enim illi testimonium utriusque : Brutus sine Marcello reverti se doluit, Caesar erubuit. Num dubitas, quin se ille Marcellus tantus vir sic ad tolerandum aequo animo exilium saepe adhortatus sit : " Quod patria cares, non est miserum. Ita te disciplinis imbuisti, ut scires omnem locum sapienti viro patriam esse. Quid porro ? Hic, qui te expulit, non ipse per annos decem continuos patria caruit ? Propagandi sine dubio imperii causa ; sed nempe caruit. Nunc ecce trahit
Abbreviated transcription (Latin):
cesa est ne nipusillanimi es et sordide se consolantis. Si
non id fortiter poteris. quia romuli causam nosti. dic illos
ponus q istud humile tugurium. Nempe quod uirtu¬
tes recipit iam omnibus templis formosius ent. cum il¬
ue usticia conspecta fuerit. cum continentia. cum pru¬
dennia pictas omnium officiorum. recte dispensandoꝵ¬
es locus qui hanc tam magnarum uiruutum turbam ci¬
pit nullum exilium graue est in quo licet cum hoc ure:
comitatu.
pmutus in co libro quem de uirtute composuit ait¬
Dsc uidisse marcellum mitylenis exulantem. et quã¬
tum mño natura hominis pateretur beatissime uiuentem
io redituris eẽt qͣ illum in exilio relinqui. O fortu¬
natiorem marcellum eo tempore: quo exilium suumi
uir ille fuit qui effecit ut aliquis exul sibi uderetur. qui
ab exule recederet. quantus uir ille fuerit. qui in adini¬
rationem sui adduxit hominem etiam catoni suo mi¬

Expanded text:
casa est ; ne tu pusilli animi es et sordide se consolantis, si casa est ; ne tu pusilli animi es et sordide se consolantis, si ideo id fortiter pateris, quia Romuli casam nosti. Dic illud potius : " Istud humile tugurium nempe virtutes recipit ? Iam omnibus templis formosius erit, cum illic iustitia conspecta fuerit, cum continentia, cum prudentia, pietas, omnium officiorum recte dispensandoest locus, qui hanc tam magnarum virtutium turbam capit ; nullum exilium grave est, in quod licet eum hoc ire comitatu." Brutus in eo libro, quem de virtute composuit, ait se Marcellum vidisse Mytilenis exulantem et, quantum modo natura hominis pateretur, beatissime viventem illo rediturus esset, quam illum in exilio relinqui. O fortunatiorem Marcellum eo tempore, quo exilium suum Bvir fuit, qui effecit, ut aliquis exul sibi videretur, quod ab exule recederet ! Quantus vir fuit, qui in admirationem sui adduxit hominem etiam Catoni suo mi
Abbreviated transcription (Latin):
his sum et celestibus qua homini fas est umnmisceat dũ
mniinum ad cognitarum rerum conspectum tendentem ĩ
ublimi semper᷑ hc̃am quantum refert mea. quid calcem.
At non hec terra frugiferarum aut laetarum arborum fe¬
ape uoUmagnis et nauigabilibus fluminum alucis irri¬
gatur Niluꝰ gignit quod aliae gentes petant. uix ad tu¬
delum incolentium sertilis. non prrciosus hic lapis ceditꝰ.
non aun argemiq uena eximunt᷑. angustus animus
est quem terrena delectant. ad illa adducenlus est. qua
ubiq eque apparent. ubiq axque splendent. It hoc cogi¬
tandum est ista ueris bonis perfalsa. et praue credita ob¬
stire quo longiores porticus expedierint: quo altus tur¬
res sustulerint: quo lanus uicos correxerint: quo depssius
stiuos specus foderint. quo maiori mole fastigia caenatiou
subdu xerint. hoc plus enit. quod illis cxlum abscondat in
cam te regionem casus ciecit in qua latissimum receptałm

Expanded text:
his sim et caelestibus, qua homini fas est, immiscear, dum his sim et caelestibus, qua homini fas est, immiscear, dum animum ad cognatarum rerum conspectum tendentem in sublimi semper habeam—quantum refert mea, quid calcem ? "At non est haec terra frugiferarum aut laetarum arborum ferax ; non magnis nec navigabilibus fluminum alveis irrigatur ; nihil gignit, quod aliae gentes petant, vix ad tutelam incolentium fertilis ; non pretiosus hic lapis caeditur, non auri argentique venae eruuntur." Angustus animus est, quem terrena delectant ; ad illa abducendus est, quae ubique aeque apparent, ubique aeque splendent. Et hoc cogitandum est, ista veris bonis per falsa et prave credita obstare. Quo longiores porticus expedierint, quo altius turres sustulerint, quo latius vicos porrexerint, quo depressius aestivos specus foderint, quo maiori mole fastigia cenationum subduxerint, hoc plus erit, quod illis caelum abscondat. In eam te regionem casus eiecit, in qua lautissimum receptaculum
Abbreviated transcription (Latin):
neq ornatius rerum natura genuit. animus contemplatõ
admiratorq mnundi pars eius magnificentissima. propai
nobis et perpetua. tam du nobiscum mansura qͣ dui ip̃i
manebimus. Alacres itaq et erecti quocunq res tulerit
intrepido gradu properemus.
ad caelum erigitur. acies paribus interuallis omnia diui¬
na ab omnib humanis distant. Proinde dum oculi mei
ab illo spectaculo cuius insaciabiles sunt non obducunt᷑
dum mihi lunam solemq intueri liceat dum certis in he¬
rere sideribus. dum ortus occasus. et interualla et causas
inuestigare uelocius meandi. uel diu spectare. tot per no¬
etem stellas mieantes et alias unmobiles. alias non ma¬
gnum spacium exeuntes. sed inter suum se certum agẽ¬
tes uestigium. quasdam subito crumpentes. quasdam
igne suso perstringentes aciem quasi decidant uel lon¬
gͦo tractu cum luce multa praeteruolantes dum eume

Expanded text:
neque ornatius rerum natura genuit, et animus contemplator neque ornatius rerum natura genuit, et animus contemplator admiratorque mundi, pars eius magnificentissime propria nobis et perpetua et tam diu nobiscum mansura sunt, quam diu ipsi manebimus. Alacres itaque et erecti, quocumque res tulerit, intrepido gradu properemus, ad caelum erigitur acies, paribus intervallis omnia divina ab omnibus humanis distant. Proinde, dum oculi mei ab illo spectaculo, cuius insatiabiles sunt, non abducantur, dum mihi solem lunamque intueri liceat, dum ceteris inhaerere sideribus, dum ortus eorum occasusque et intervalla et causas investigare vel ocius meandi vel tardius, spectare tot per noctem stellas micantis et alias immobiles, alias non in magnum spatium exeuntis sed intra suum se circumagentis vestigium, quasdam subito erumpentis, quasdam igne fuso praestringentes aciem, quasi decidant, vel longo tractu eum luce multa praetervolantes, dum eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ uenimus eadem rerum natura utendum est. Marcus
Brutus satis hoc putat. ꝙ licet in exilium euntibus uir¬
tutes suas secum ferre. haec etiam si quis singula paru
uidicat efficacia ad consolandum exulem utraq in u¬
num collata fatebitur plurimum posse. Quantulum
enim est quod perdidimus.: duo qua pulcherrima sũt
quocunq nos mouerimus sequentur natura cõmunis
et propria uirtus. Id actum est mihi crede. ab illo quis¬
quis formator uniuersi fuit siue ille deus est potens õĩ¬
um sie incorporalis ratio ingentium operum artifex siue
diuinus sp̃s per omnia maxima ac minima aquali in¬
tentione diffusus suie fatum et mutabilis causarum in¬
ter se coherentium series: id in ꝗͣ actum est ut in alienũ
arbitrium nisi uillissima quaq non caderent. quidquiq
optimum homini est: id extra humanam potentiam iacet
nec dari nec eripi põt. mundus hic quo nihil neq maiꝰ

Expanded text:
 venimus, eadem rerum natura utendum est. M.  venimus, eadem rerum natura utendum est. M. Brutus satis hoc putat, quod licet in exilium euntibus virtutes suas secum ferre. Haec etiam si quis singula parum iudicat efficacia ad consolandum exulem, utraque in unum conlata fatebitur plurimum posse. Quantulum enim est, quod perdidimus ! Duo quae pulcherrima sunt, quocumque nos moverimus, sequentur: natura communis et propria virtus. Id actum est, mihi crede, ab illo, quisquis formator universi fuit, sive ille deus est potens omnium, sive incorporalis ratio ingentium operum artifex, sive divinus spiritus per omnia maxima ac minima aequali intentione diffusus, sive fatum et immutabilis causarum inter se cohaerentium series—id, inquam, actum est, ut in alienum arbitrium nisi vilissima quaeque non caderent. Quidquid optimum homini est, id extra humanam potentiam iacet, nec dari nec eripi potest. Mundus hic, quo nihil neque maius
Abbreviated transcription (Latin):
tunc trucibus et inconditis galliaxe ppłis se interposuerũt
Transierunt deinde ligures in eam. transierunt et hispaĩ
quod ex similitudine ritus apparet. Eadem enim tegur̃a¬
ta capitum. idemq genus calciamenti qui cantabris ẽ
et uerba quaedam. nam totus sermo conuersatione grae¬
corum ligurumq a principio desciuit. deducta deinde
sunt dua̾ ciuium romanorum coloniae. altera a Maio
altera a Sylla. Totiens huius arridi et spinosi saxi mu¬
tatus est populus. uix deniq inuenies ullam terraru
quam etiam nunc indigena colant. et permixta oĩa:
et instituta sunt. Alius alii successit. hic concupiuit.
et alii fastidio fuit. ille unde expulerat eiectus est. ita
fato placuit. nullius rei codem semper loco stare for¬
tunam. aduersus ip̃am mutationem locorum detra¬
ctis certis in commodis qua ex illo adhaerent satis ho
remedii putat Uaro dodtissimus romanoꝵ. ꝙ quocũ¬

Expanded text:
tunc trucibus et inconditis Galliae populis se inter- posuerunt. tunc trucibus et inconditis Galliae populis se inter- posuerunt. Transierunt deinde Ligures in eam, transierunt et Hispani, quod ex similitudine ritus apparet; eadem enim tegmenta capitum idemque genus calciamenti quod Cantabris est, et verba quaedam ; nam totus sermo conversatione Graecorum Ligurumque a patrio descivit. Deductae deinde sunt duae civium Romanorum coloniae, altera a Mario, altera a Sulla ; totiens huius aridi et spinosi saxi mutatus est populus ! Vix denique invenies ullam terram, quam etiamnunc indigenae colant; permixta omnia et insiticia sunt. Alius alii successit ; hic concupivit, quod illi fastidio fuit; ille unde expulerat, eiectus est. Ita fato placuit, nullius rei eodem semper loco stare fortunam. Adversus ipsam commutationem locorum de- tractis ceteris incommodis, quae exilio adhaerent, satis hoc remedii putat Varro, doctissimus Romanorum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dem aliooq quos troianum bellum uictos simul ui¬
ctoresq per alienas terras dissipauit. Romanum impe¬
rium nempe auctorem exulem respicit. quem profugu
capta patria exiguas reliquias trahentem necessitas &
uictoris metus ionginqua quaerentes in italiam deducit.
Nic deude ppłs quot colonias in omnes prouincias misit.
ubicunq uicit romanus. hĩtat. Adhanc commutatiõe:
locorum libentes nomina cdabant et relictis aris suis tĩa
maria sequebatur colonos senes. Res quidem non de¬
siderat plurium enumerationem. Unum tamen adii¬
eiam quod in oculos se ingerit. Hac ip̃a insula sape ia
colonos mutauit.
oMntiquiora qua uetustas obduxit transeam pho¬
cide relicta. Graii qui nunc massiliam colunt. prius
inhac insula consederunt ex qua quid eos fugau̾it
incertum est. utrum cali grauitas. an prapotentis i¬
taliae conspectus an natura importuosi maris. Nam ĩ
eam non fuisse feritatem accolarum eo apparet ꝙ maxĩe

Expanded text:
den aliosque, quos Troianum bellum victos simul viden aliosque, quos Troianum bellum victos simul victoresque per alienas terras dissipavit ? Romanum imperium nempe auctorem exulem respicit, quem profugum capta patria, exiguas reliquias trahentem necessitas et victoris metus longinqua quaerentem in Italiam detulit. Hic deinde populus quot colonias in omnem provinciam misit! Ubicumque vicit Romanus, habitat. Ad hanc commutationem locorum libentes nomina dabant et relictis aris suis trans maria sequebatur colonos senex. Res quidem non desiderat plurium enumerationem; unum tamen adiciam, quod in oculos se ingerit. Haec ipsa insula saepe iam cultores mutavit. antiquiora, quae vetustas obduxit, transeam, Phocide relicta Graii, qui nunc Massiliam incolunt, prius in hac insula consederunt, ex qua quid eos fugaverit, incertum est, utrum caeli gravitas an praepotentis Italiae conspectus an natura importuosi maris; nam in causa non fuisse feritatem accolarum eo apparet, quod maxime
Abbreviated transcription (Latin):
lios excidia urbium suarum hostilibus armis elapsos. in
aliena spoliatos sius expulerunt. Alios domeitica seditio
summouit. alios supersiuentis ppli frequentia ad exonerã¬
das uires emisit. alios pestilentia aut frequens t̾rarum o¬
hatus. aut aliqua intoleranda infelicis soli uicia eiece¬
runt. Quosdam fertilis ore. et in maius laudata fama
corrupit. alios alia causa extinuit domibus sius. Illudita¬
q est manisestum nihil eodem loco mansisse. quo genitum ẽ
Assiduus humani generis discursus est. quotidie aliquio
interra magno orbe mutatur. noua urbium fundamta
iaciuntur noua gentium nomina extinctis nominib¬
prioribus aut in accessionem ualidioris conuersis oriun¬
tur: Omnes autem ista ppłorum transsportationes quid
aluid ꝗ publica exilia fuerunt.
Uid tam longo te cireutu traho: quid interest enu¬
merare Antenorem parauii conditorem et Cuadrũ
in ripa tiberis regna arcadia collocantem. Quid Diome¬

Expanded text:
lios excidia urbium suarum hostilibus armis elapsos in lios excidia urbium suarum hostilibus armis elapsos in aliena spoliatos suis expulerunt ; alios domestica seditio summovit ; alios nimia superfluentis populi frequentia ad exonerandas vires emisit; alios pestilentia aut frequentes terrarum hiatus aut aliqua intoleranda infelicis soli vitia eiecerunt; quosdam fertilis orae et in maius laudatae fama corrupit. Alios alia causa excivit domibus suis ; illud utique manifestum est, nihil eodem loco mansisse, quo genitum est. Adsiduus generis humani discursus est ; cotidie aliquid in tam magno orbe mutatur. Nova urbium fundamenta iaciuntur, nova gentium nomina extinctis prioribus aut in accessionem validioris conversis oriuntur. Omnes autem istae populorum transportationes quid aliud quam publica exilia sunt ? Quid te tam longo circumitu traho ? Quid interest enumerare Antenorem Patavi conditorem et Euandrum in ripa Tiberis regna Arcadum conlocantem ? Quid Diome
Abbreviated transcription (Latin):
mitarumq gentium tractus ciuitates achai e ponticis ĩ¬
positas littoribus ostentat. non perpetuae hyemis saeuitia
non hominum ingenia ad similitudinem cali sui horrẽ¬
tia transserentibus domos suas obstiterunt. Sichenis in a¬
sia turba est. miletus quinq et septuaginta urbium ppłm
in diuersa effudit. Totum italia latus quod infero mari a¬
abluitur maior graecia fuit. Tuscos asia sibi uendicat. T¬
rii africam incolunt. In hispania poeni. Grxci se in galli¬
am unmiserunt. in graeciam galli. Pyreneus germanoꝵ
transitus non inhibuit.per in uia.per incognita uersauit
se humana leuitas. liberos. coniugesq et graues semo
parentes trarerunt. Alu longo errore iactati. non iudi¬
cio elegerunt locum sed laxitudinem proximum occu¬
pauerunt. Alii armis sibi ius in aliena terra fecerunt. O
Quasdam gentes cum ignota peterent. mare hausit. Quedã
ibi consederunt ubi illas rerum in opia deposuit. nec omni¬
bus cadem causa relinquendi. quaerendiq patriam fuit. A¬

Expanded text:
mitarumque gentium tractus civitates Achaiae Ponticis impositas litoribus ostentat ; non perpetuae hiemis saevitia, non hominum ingenia ad similitudinem caeli sui horrentia transferentibus domos suas obstiterunt. Atheniensis in Asia turba est ; Miletus quinque et septuaginta urbium populum in diversa effudit ; totum Italiae latus, quod infero mari adluitur, maior Graecia fuit. Tuscos Asia sibi vindicat; Tyrii Africam incolunt, Hispaniam Poeni; Graeci se in Galbam immiserunt, in Graeciam Galli; Pyre- naeus Germanorum transitus non inhibuit— per invia, per incognita versavit se humana levitas. Liberos coniugesque et graves senio parentes traxerunt. Alii longo errore iactati non iudicio elegerunt locum, sed lassitudine proximum occupaverunt, alii armis sibi ius in ahena terra fecerunt ; quasdam gentes, cum ignota peterent, mare hausit, quaedam ibi consederunt, ubi illas rerum omnium inopia deposuit. Nec omnibus eadem causa relinquendi quaerendique patriam fuit. A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ueniat aufertur. Itaq in pt̃m tempus animus mittẽ¬
dus est. et quioquid nos unq̃ delectauit reducendum:
ac frequenti cogitatione pertractandum est. longior fi
ergo optimum frẽm in summis bonis pone: Non est
rum natura illum tibi sicut cȩteris fratribus suos nõ mã¬

Expanded text:
quam veniat aufertur. Itaque in praeteritum tempus animus mittenquam veniat aufertur. Itaque in praeteritum tempus animus mittendus est et quicquid nos umquam delectavit reducendum ac frequenti cogitatione pertractandum est ; longior fidergo optimum fratrem, in summis bonis pone! Non est rum natura illum tibi sicut ceteris fratres suos non ma
Abbreviated transcription (Latin):
crede magna felicitas in ip̃a felicitate moriendi. Nihil me¬
hercule in totum quidem diem certi est. Quis in tam ob¬
scura. et inuoluta u̾itate diuinat utrum ne frĩ tuo mors
in uideat. an consuluerit:
llud quoq quȩ uisticia in omnibus rebus est necẽt
te acdiuuet cogitantem non iniuriam tibi factam ꝙ
talem frẽm amisisti. sed beneficium datum ꝙ tam dui tib
pietate eius uti sruiq licuit. Iniquus est qui muneris sui
arbitrium danti non reliquit. auidus qui non lucri loco
hẽt quod accipit: sed damni quod redlidit. Ingratus ẽ
qui inuiriam uocat finem uoluptatis.stultus qui nullu
spuictum ẽe outat bonorum nisi pñtium: qui non et inp̃¬
teritis acquiescit. et ea iudicat certiora. quȩ abierunt qͥ
gaudia sua. qui eis tantum mõ que hẽt. ac uidet frui se
putat.et hũisse eadem pro nihilo ducit. Cito enim nos o¬
omnis uoluptas reliquit. quę fluxit et transit. et pene ãn

Expanded text:
crede, magna felicitas in ipsa necessitate moriendi. Nihil crede, magna felicitas in ipsa necessitate moriendi. Nihil ne in totum quidem diem certi est. Quis in tam obscura et involuta veritate divinat, utrumne fratri tuo mors inviderit an consuluerit ? Illud quoque, qua iustitia in omnibus rebus es, necesse est te adiuvet cogitantem non iniuriam tibi factam, quod talem fratrem amisisti, sed beneficium datum, quod tam diu tibi pietate eius uti fruique licuit. Iniquus est, qui muneris sui arbitrium danti non relinquit, avidus, qui non lucri loco habet, quod accepit, sed damni, quod reddidit. Ingratus est, qui iniuriam vocat finem voluptatis, stultus, qui nullum fructum esse putat bonorum nisi praesentium, qui non et in praeteritis adquiescit et ea iudicat certiora, quae abierunt, quigaudia sua, qui eis tantummodo, quae habet ac videt, frui se putat et habuisse eadem pro nihilo ducit ; cito enim nos omnis voluptas relinquit, quae fluit et transit et paene ante
Abbreviated transcription (Latin):
stabili consistimus loco pendemus et fluetuamur et alt̾
in alterum illidimur. et aliquando nausragium facimus
semper timemus. In hoc tam procelloso.et in om̃s tem¬
pestates exposito mari nauigintibus nullus portus ni¬
si mortis est. Ne itaq inuideris fratri tuo. quiescit. tanđ
liber. tindem tutus. tandem ȩternus est. superstitem cȩ sa¬
rem omnemq cius prolem superstitem te cum communibꝰ
stantem adhuc illam munera plęna manu congerentem ali¬
quid fruitur nunc aperto et libero cęlo ex humili atq dep̃s¬
so in eum emicuit locum. Quisquis ille qui solutas uincu¬
lis animas bt̃o recipit sinu et nunc libere uagatur.omĩa¬
q rerum nature bona cum summa uolutate perspicit.Er¬
ras non perdidit lucem fratertuus sed sccuritatem sortitꝰ
est. Omnibus illo nobis commune est iter. Quid fata
deflemus: non reliquit ille nos. sed antecessit. Eet mihi o¬

Expanded text:
stabili consistimus loco, pendemus et fluctuamur et alter stabili consistimus loco, pendemus et fluctuamur et alter in alterum illidimur et aliquando naufragium facimus, semper timemus; in hoc tam procelloso et ad omnes tempestates exposito mari navigantibus nullus portus nisi mortis est. Ne itaque invideris fratri tuo; quiescit. Tandem liber, tandem tutus, tandem aeternus est. Superstitem Carem omnemque eius prolem, superstitem te cum communibusstantem adhuc illam et munera plena manu congerentem reliquit. Fruitur nunc aperto et libero caelo, ex humili atque depresso in eum emicuit locum, quisquis ille est, qui solutas vinculis animas beato recipit sinu, et nunc libere illic vagatur omniaque rerum naturae bona eum summa voluptate perspicit. Erras : non perdidit lucem frater tuus, sed sinceriorem sortitus est. Omnibus illo nobis commune est iter. Quid fata deflemus ? Non reliquit ille nos sed antecessit. Est, mihi
Abbreviated transcription (Latin):
bus sruetur non tua similis. ac sua gratia non accipiet bñ¬
ficia non dabit Aliserum putas q ista amiserit: an beatum
ꝙ non desiderat. Mihi crede is beatior est. eui fortuna super¬
uacua est ꝗͣ is cui parata est. Ommia ista bona quę nos speci¬
osa sed fillaci uoluptate delectant. pecunia dignitates poten¬
tia: aliaq ꝙͣplura ad quę generis humani cyca cupiditas
obstupescit cum labore possidentur. cum inuidia conspici¬
untur. Gosdemq ip̃os: quos exornant et p̃munt. plus mi¬
nantur ꝗ̃ prosunt lubrica et incerta sunt: nunꝗͣ bene tenẽt᷑.
Nam ut nihil de tempore: futuro timeatur: ip̃ã tamen ma¬
quę felicitats tutela sollicita est. Si uelis credere altius ui¬
t̾atem intuentibus omnis uita supplicium est. in hoc pro¬
fundum inquictumq prdiecti mare: alternis.estibus re¬
ciprocum et mõ allerians nos subitis incrementis modo
maioribus damnis deserens assidueq iactans nunquã

Expanded text:
bus fruetur, non tua simul ac sua gratia ; non accipiet benebus fruetur, non tua simul ac sua gratia ; non accipiet beneficia, non dabit. Miserum putas, quod ista amisit, an beatum, quod non desiderat ? Mihi crede, is beatior est, cui fortuna supervacua est, quam is, cui parata est. Omnia ista bona, quae nos speciosa sed fallaci voluptate delectant, pecunia, dignitas, potentia aliaque complura, ad quae generis humani caeca cupiditas obstupescit, cum labore possidentur, eum invidia conspiciuntur, eos denique ipsos, quos exornant, et premunt ; plus minantur quam prosunt. Lubrica et incerta sunt, numquam bene tenentur ; nam ut nihil de tempore futuro timeatur, ipsa tamen magnae felicitatis tutela sollicita est. Si velis credere altius veritatem intuentibus, omnis vita supplicium est. In hoc profundum inquietumque proiecti mare, alternis aestibus reciprocum et modo allevans nos subitis incrementis, modo maioribus damnis deferens assidueque iactans, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem diffinire qui nunꝗͣ doliturus est. Si est aliquis o̾¬
functis sensus. nunc animus fratris mer. uelut ex diuti¬
no carcere emissus. tandem sui uns. et arbitrii eẽ gestit et
terum nature spectaculo fruitur. et humana. omnia ex loco
supenore despicit. diuina uero quorum rationem tam diu
frustra quęsierat. propius intuetur. Quid itaq eius desid¬
rio maceror qui aut bt̃us aut nullus est. bt̃m deflere inuroiͣ
est nullum dementia. An hoc te mouet ꝙ eudentibus ⁊
ingentibus et cum maxime circũ fusus bonis ẽet caruisse:
Cum cogitaueris multa ẽẽ quȩ perdidit. cogita plura esse
quȩ non tunet. Non ira. eum torquebit. non morbus affli¬
get non suspicio lacesser. non edax et inimica semper alieĩs
Successibus inindia consectabitur. non metus sollicitabit.i
non leuitas fortunȩ: cito munera sua transserentis inquietabͭ
di bene computes plus illi remissum ꝗͣ ereptum est. non opi¬

Expanded text:
dolere desinere, qui numquam doliturus est ? Si est aliquis dedolere desinere, qui numquam doliturus est ? Si est aliquis defunctis sensus, nunc animus fratris mei velut ex diutino carcere emissus, tandem sui iuris et arbitrii, gestit et rerum naturae spectaculo fruitur et humana omnia ex loco superiore despicit, divina vero, quorum rationem tam diu frustra quaesierat, propius intuetur. Quid itaque eius desiderio maceror, qui aut beatus aut nullus est ? Beatum deflere invidia est, nullum dementia." An hoc te movet, quod videtur ingentibus et cum maxime circumfusis bonis caruisse ? Cum cogitaveris multa esse, quae perdidit, cogita plura esse, quae non timet. Non ira eum torquebit, non morbus affliget, non suspicio lacesset, non edax et inimica semper alienis processibus invidia consectabitur, non metus sollicitabit, non levitas fortunae cito munera sua transferentis inquietabit. Si bene computes, plus illi remissum quam ereptum est. Non opi
Abbreviated transcription (Latin):
rerum quas tractabit austeritas. hȩc quę remissa fronte cõ¬
mendanda sunt non feret nisi cum sibi ab omni parte ⁊¬
constiterit. Itaq debebis eum seueriore materia primum
exercere. deinde ilariore temperare:
Il lud quoq magno tibi ent leuamento si sępe te in
terrogaueris utrum ne meo nomine doleo an eius
qui p̃cessit. Si mõ perit me indulgente iactatio et incipit
dolor hoc uno excusatus q honestus est cum ad utilitatẽ
tespicit a pietate descisscere Nihil autem minus bono ui¬
ro conuenit. ꝗͣ in sratris luctu calculos ponere: Si illius
nomine doleo necẽe alterutrum ex his duobus ẽẽ uidicẽ
Nam si nullus defunctis sensus superest. euasit omma frat̾
meus uitȩ in commoda et in eum restitutus est locum in qͦ
fuerat ante q̃ nasceretur. et expers omnis mali. nihil umet
nibil patitur: quis iste furor est. pro fratre meo me nunqͣ

Expanded text:
rerum, quas tractabit, austeritas ; haec, quae remissa fronte comrerum, quas tractabit, austeritas ; haec, quae remissa fronte commentanda sunt, non feret, nisi eum iam sibi ab omni parte constiterit. Itaque debebis eum severiore materia primum exercere, deinde hilariore temperare. Illud quoque magno tibi erit levamento, si saepe te sic interrogaveris : " Utrumne meo nomine doleo an eius qui decessit ? Si meo, perit indulgentiae iactatio et incipit dolor hoc uno excusatus, quod honestus est, eum ad utilitatem respicit, a pietate desciscere; nihil autem minus bono viro convenit quam in fratris luctu calculos ponere. Si illius nomine doleo, necesse est alterutrum ex his duobus esse iudicem. Nam si nullus defunctis sensus superest, evasit omnia frater meus vitae incommoda et in eum restitutus est locum, in quo fuerat antequam nasceretur, et expers omnis mali nihil timet, nihil cupit, nihil patitur. Quis iste furor est pro eo me numquam
Abbreviated transcription (Latin):
suum uindicent. Tunc homerus et uirgilius tam hi de hũa¬
no genere meriti qͣ tu de omnibus et de illis meruisti: quos
pluribus ẽẽ notos uoluisti quam scripserant multum tecum
morentur. Tutum erit id omne tempus quod illis tuendum
commiseris. tunc cȩsaris tui opera ut per omnia sȩcula dome¬
stico narentur p̃conio. quantum potes compone:nam ipse
tibi optime formandi. condendiq res gestas et materiam da¬
bit & exemplum. Non audeo te usq producere: et fabellas
quoq et cesopeos longos intemptatum romanis ingeniis
opus solita tibi uenustate conectas difficile est quidem ut
adhec ilariora studia tam uehementer perculsus animus
tam cito possit accedere. Hoc tamen argumentum hẽto.
iam corroborati eius et redditi sibi si poterit se a senioi̾¬
bus scriptis adhȩc solutiora procedere. In illis .n. quãuis
egrum eum adhuc et secum reluctantem aduocabit. ip̃a

Expanded text:
suum vindicent, tunc Homerus et Vergilius tam bene de humasuum vindicent, tunc Homerus et Vergilius tam bene de humano genere meriti, quam tu et de illis et de omnibus meruisti, quos pluribus notos esse voluisti quam scripserant, multum tecum morentur; tutum id erit omne tempus, quod illis tuendum commiseris. Tunc Caesaris tui opera, ut per omnia saecula domestico narrentur praeconio, quantum potes, compone ; nam ipse tibi optime formandi condendique res gestas et materiam dabit et exemplum. Non audeo te eo usque producere, ut fabellas quoque et Aesopeos logos, intemptatum Romanis ingeniis opus, solita tibi venustate conectas. Difficile est quidem, ut ad haec hilariora studia tam vehementer perculsus animus tam cito possit accedere ; hoc tamen argumentum habeto iam corroborati eius et redditi sibi, si poterit a severioribus scriptis ad haec solutiora procedere. In illis enim quamvis aegrum eum adhuc et secum reluctantem avocabit ipsa