comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrã circa radices festugato spissandã qđ ccito primum
in ea re esse censet plagã quoq a trunco ob lini fimo &
foliis p̾ligari p̃cipiens huius loci pars est ad intualla ꝑti¬
nens. Quidã pimicas ⁊ myrtos ⁊ lauros densiores semi
uisserunt in pedib tam̃ nouenis. Malos ampluis paulo
magnarũ arborũ ramos in oibẽ cercinet. ut inmalis pirisq
eadẽ. enormes cerasis lauris. lam quedã umbrarũ ꝓpͥetas
uiglandũ grauis ⁊ noxia etiã capiti humano om̃ibꝰq iux¬
ta satis necat gramina ⁊ pinꝰ. s uentis utraq resistit
quercus licis ponderosissima nullũ cupressi unbraminna
⁊ inse conuoluta ficorũ leus ꝗͣuis sparsa ibõq int̾ uincas serina
uetent᷑. Ulmoꝵ lenis ꝙ̃ nutriens quȩcũq opacat. Attico he qͥ
uidet᷑ egrauissinus nec dubito siemittant᷑ in ramos õstriotȩ qͥdtm

Expanded text:
terram circa radices festuca cospissandam, quod Cato primum terram circa radices festuca cospissandam, quod Cato primum in ea re esse censet, plagam quoque a trunco oblini fimo et foliis praeligari praecipiens. Huius loci pars est ad intervalla pertinens: quidam punicas et myrtos et lauros densiores seri iusserunt , in pedibus tamen novenis, malos amplius paulo, magnarum arborum, cum ramos in orbem circinant, ut in malis pirisque ; eaedem enormes cerasis, lauris. Iam quaedam umbrarum proprietas: iuglandum gravis et noxia, etiam capiti humano omnibusque iuxta satis. necat gramina et pinus, sed ventis utraque resistitquercus, ilicis ponderosissima, nullum cupressi, umbra minima et in se convoluta. ficorum levis, quamvis sparsa, ideoque inter vineas seri non vetentur. ulmorum lenis, etiam nutriens, quacumque opacat. Attico haec quoque videtur e gravissimis, nec dubito, si emittantur in ramos; constrictae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
neue septẽtrio aut ab ea parte celi usq ad exortũ brumale
uento flante effodiant᷑ arbores aut certe nõ aduerse his
agricolis. Cato om̃s uentos ⁊ imbrẽ quoq in tota trins¬
latione dampnat i adhec ꝓderit quãplurimũ t̾rę.
i qua uixerint radicib coherere ac totas cespite cir¬
cranligari cũ obid cato in corbib transferri iubent ꝓcul
dubio utilissime quidẽ sũmam terrã cõtentus est subdi
Quidã piicis malis substrato lapide nõ rumpi pomũ
in arborib tradunt radices inflexas poni meduis arborẽ
ipsam itt locari ut media sit totuis scrobis necessarium.
Ficus in sicilia bulbonũ hoc genus esserat᷑ ocissime ferre
trudit᷑ pomũ neq uermiculationi obnoxiũ quo uitio
carent reliqua poma similit̾ sata radicũ eiꝰ magnam
adhibendã curã ut exempttis appareat nõ euulsas qͥs
dubitet qua ratione ⁊ reliqua cõfesse omittimus sicuti

Expanded text:
neve a septentrionibus aut ab ea parte caeli usque ad exortum brumalem neve a septentrionibus aut ab ea parte caeli usque ad exortum brumalem vento flante effodiantur arbores, aut certe non adversae his agricolis. Cato omnes ventos et imbrem quoque in tota translatione damnat. et ad haec proderit quam plurimum terrae, in qua vixerint, radicibus cohaerere ac totas cum caespite circumligari cum ob id Cato in corbibus transferri iubeat, procul dubio utilissime . qui quidem summam terram contentus est subdi. quidam punicis malis substrato lapide non rumpi pomum in arboribus tradunt.radices inflexas poni melius; arborem ipsam ita locari, ut media sit totius scrobis, necessarium . ficus si in scilla—bulborum hoc genus est— seratur, ocissime ferre traditur pomum neque vermiculationi obnoxium, quo vitio carent et reliqua poma similiter sata. radicum filis magnam adhibendam curam, ut exemptas appareat, non evolsas, quis dubitet? qua ratione et reliqua confessa omittimus, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
nudauerint testas aliqͥ lapides rotundos subici malunt
qͥ ⁊ c̃tineant humorẽ ⁊ transmittant. ñ itẽ planos facere ⁊
a treno arcere radicẽ existimantes glarea substrata int̾̃
utrãꝙ substantiã fuerit. arborẽ nec minorẽ bima nec
maiorẽ trima tranfferre qͥdã p̃cipiunt. ali cũ manũ cõ¬
pleat. cato crassiorẽ qͥnq digitis ñ omisisset. Idẽ si abstine¬
ret meridianã cęli partẽ signare incortice ut trans latis
demoe assuetis statueret᷑ oris ne aqͥlone meridianis oppositȩ
solibꝰ finderent᷑. ⁊ algerent meridiane aqͥlonibꝰ qđ ediuers o
affectant ẽ qͥdã inuite ficoq ꝑmutantes in c̃trariũ den¬
siores enĩ folio ita fieri mag̾q ꝓtegere fractũ ⁊ minꝰ amit̾ẽ
ficumue sic &e scansilẽ fieri pleriq id demũ cauent ut plaga
deputati cacumnuꝰ meridiẽ spectet. ignari fissuris rimii
A eque latet nõ neglegendũ ne radices mora mnarescant

Expanded text:
tas, aliqui lapides rotundos subici malunt tas, aliqui lapides rotundos subici malunt , qui et contineant umorem et transmittant, non idem planos facere et a terreno arcere radicem existimantes. glarea substrata inter utramque sententiam fuerit. Arborem nec minorem bima nec maiorem trima transferre quidam praecipiunt, alii cum manum conpleat, Cato crassiorem v digitis. non omisisset idem, si attineret, meridianam caeli partem signare in cortice, ut translatae isdem et adsuetis statuerentur horis, ne aquiloniae meridianis oppositae solibus finderentur et algerent meridianae aquilonibus. quod e diverso adfectant etiam quidam in vite ficoque, permutantes in contrarium. densiores enim folio ita fieri magisque protegere fructum et minus amittere , ficumque sic etiam scansilem fieri. plerique id demum cavent, ut plaga deputati cacuminis meridiem spectet, ignari fissuris nimii are maluerim. aeque latet non neglegendum, ne radices mora inarescant
Abbreviated transcription (Latin):
cubitorũ eẽ inquãq parte inprumis palmo ãpliꝰ ⁊ ubiq cami¬
nata fossira ore cõpssiores sint. Higra uͦ t̾ra duo eubita ⁊ palmũ
qͣdratis angulis eadẽ m̃sura g̃ci auctores c̃sentiunt. ñ altiores
qͣno semipede eẽ debe. nec latiores duobꝰ pebibꝰ nusquã uͦ semis¬
qͥ pedẽ minꝰ alteᷤ qm̃ inhunudo solo ad uicina q̃q ꝑueniat.
Cato si locꝰ a quosꝰ sit latꝰ pedes t̾nos infaucibꝰ imisq palmũ ⁊
pedẽ altitudine qͣtuor pedũ eõ lapide consterni. aut si ñ
sit ꝑticis salignis uiridibꝰ. sineq hesint sarm̃tis ita ut in alti¬
tudine semipede trahat᷑. Nob̾ ad iuuendũ uidet᷑ exp̃dicta
arborũ natͥa ut altiꝰ demittant᷑ aquę sũma tellure gau¬
dent tãq frarinꝰ olea. hec ⁊ similia quat̾nos pedes oporteat
cẽ inquit istã papirius cursor imꝑator ad t̾rorẽ p̃nestinoꝵ

Expanded text:
cubitorum esse in quamque partem, in pronis palmo amplius, iubetque camicubitorum esse in quamque partem, in pronis palmo amplius, iubetque caminata fossura ore conpressiore esse, in nigra vero terra duo cubita et palmum quadratis angulis eadem mensura. Graeci auctores consentiunt non altiores quino semipede esse debere nec latiores II pedibus, nusquam vero semisquipede minus altos. quoniam in umido solo ad vicina aquae perveniatur, Cato, si locus aquosus sit, latos pedes ternos in faucibus imosque palmum et pedem, altitudine IIII pedum, eos lapide consterni aut, si non sit, perticis salignis viridibus, si neque hae sint, sarmentis, ita ut in altitudinem semipes detrahatur . nobis adiciendum videtur ex praedicta arborum natura, ut altius demittantur ea, quae summa tellure gaudent , tamquam fraxinus, olea. haec et similia quaternos pedes oporteat cem, inquit, istam, Papirius Cursor imperator , ad terrorem Praenestinorum
Abbreviated transcription (Latin):
id uocant incãpania in t̾uallas exluei nat᷑a sumunt᷑ ario¬
res serendas in cãpestribꝰ c̃uenit populꝰ ⁊ fraxinꝰ qͥ a festi¬
natiꝰ germinant. disponi qͦ maturiꝰ c̃uenit. ħ ẽ. ab idiꝰ
februarus plantis ⁊ ipsas nascenti indisponendis arboribꝰ
arbustisq ac uineis. qͥs uncalis ordinũ ratio uulgata ꝙ
necessaria ñ ꝑflatũ mͦ utilis uerũ ⁊ aspectu grataq qmͦ
intueare in ordinẽ se porrigente uersu populꝰ eadẽ ratio
semina qͣ ulmos serendi transferendi qͦ e seminariis eadẽ
nec ertepibis aut p̾coeitꝰ infrigidõ ⁊ serotinos situs ut neq
exit inillos p̃fode suibbis an sifieri possit tanto pͥꝰ donec pingui ces¬
pite obduait᷑. Mago añ annũ ubet ut solẽ pliuuasq conbibant
aut si c̾deno largita ñ sit ignes inmedios fieri añ m̃ses duos necnͥ
pꝰ imbres inhis seri altitudinẽ eoꝵ in argilloso aut duro solotriũ

Expanded text:
id vocant in Campania. intervalla ex loci natura sumuntur . rarioid vocant in Campania. intervalla ex loci natura sumuntur . rariores serendas in campestribus convenit. populos et fraxinos, quia festinantius germinant, disponi quoque maturius convenit, hoc est ab idibus Februariis, plantis et ipsas nascentes. in disponendis arboribus arbustisque ac vineis quincuncialis ordinum ratio vulgata et necessaria, non perflatu modo utilis, verum et aspectu grata, quoquo modo intueare, in ordinem ssemine quae ulmos serendi, transferendi quoque e seminariis eadem nec ex tepidis aut praecocibus in frigidos aut serotinos situs, ut neque ex his in illos; praefodere scrobes ante; si fieri possit, tanto, donec pingui caespite obducantur. 80 Mago ante annum iubet, ut solem pluviasque conbibant, aut, si id condicio largita non sit, ignes in mediis fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his seri, altitudinem eorum in argilloso aut duro solo trium
Abbreviated transcription (Latin):
siluestris quacũq optime. ⁊ myxas recipit utilit̃ ⁊ soruois.
Plantas ex seminario transferre aliud pͥꝰq suo locoponant᷑
oꝑose p̃cipi arbitror. lic& translatione folia latiora fieri
spondeant ulmorũ pͥꝰquã folus uestiant᷑ samara colligen¬
da ẽ. circa marcias halendas cũ flauescere incip̃. deindu
bio inumbra siccata serenda densa in refacto tra suꝑmi¬
nuta in cribrata crassitudine. q̃ incupressis pluuiȩ si ñ
adiuuent rigandũ deferendȩ ex arearũ uenis pꝰ annũ
inulmaria. int̾uallo pedali inquãq partẽ. Maritas ul.¬
mos autũno serere utiliꝰ. qͥa carente semine ñ ut eplan¬
tis serunt᷑. In arbustũ quinquennes sub urbe transfer. aut
ut quibꝰdã placet q̃ uicenũ pedũ eẽ ceper̃. sulco qͥ noue¬
nariꝰ dr̃ altitudine pedũ triũ pari latitudine. ⁊ eo ampliꝰ
circa posita̾ pedes st̃ni undiq esolido ad aggerant᷑ arulas

Expanded text:
silvestris; quaecumque optime et myxas recipit; utiliter et sorbos. silvestris; quaecumque optime et myxas recipit; utiliter et sorbos. Plantas ex seminario transferre in aliud, priusquam suo loco ponantur, operose praecipi arbitror, licet translatione folia latiora fieri spondeant. Ulmorum, priusquam foliis vestiantur, samara colligenda est circa Martias kalendas, cum flavescere incipit. dein, biduo in umbra siccata, serenda densa in refracto, terra super minuta incribrata crassitudine, qua in cupressis. pluviae si non adiuvent, rigandum. differendae ex arearum venis post annum in ulmaria intervallo pedali in quamque partem. Atinias ulmos autumno serere utilius, quia carentes semine plantis seruntur. in arbustum quinquennes sub urbe transferunt aut, ut quibusdam placet, quae vicenum pedum esse coeperunt. sulco, qui novenarius dicitur, altitudine pedum III, pari latitudine et eo amplius circa positas pedes terni undique e solido adaggerantur. arulas
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gignit pilulȩ collecte qͥbꝰ docui m̃sibꝰ. siccant᷑ sole rurtea
emttunt scm̃ formiciꝰ mirȩ expetitũ ampliato r̃ miracło tan¬
tuli animalis cibo ab sumi natalẽ tantarũ arborũ serit᷑. Apͥli
m̃se area ȩquata cylindris aut uulgio alis densũ t̾raq eribrĩ
suꝑcernit᷑ pollicis crassitudine contͣ immane pondꝰ atollere
se ñ ualet torquet᷑ subt̾ra obhoc ⁊ patit᷑ uestigus leuit̃ li¬
gatur a solis occasu intrinis diebꝰ. ut equalit bibat donec
erũpant. Differunt᷑ pꝰ annũ dodrantali filo custodito
temꝑie ut uiridi cȩlo serant᷑ ac sine aura. mirũꝙ dutu
ꝑiculũ eo tantũ die ẽ. si rorauit qͣntulamcũq imbrẽ aut
si afflauit dereliqͦ tutȩ s̃ ꝑꝑetua securitate. aqͣsq postea
odere. & tirifa grano serunt᷑ apͥli m̃se tubes meliꝰ inserun
Einpruno siluestri ⁊ malo cotonea incalabrice ea spina ẽ¬

Expanded text:
non gignit—pilulae collectae quibus docui mensibus siccantur sole, ruptaeque non gignit—pilulae collectae quibus docui mensibus siccantur sole, ruptaeque emittunt semen formicis mire expetitum, ampliato etiam miraculo tantuli animalis cibo absumi natalem tantarum arborum. seritur Aprili mense, area aequata cylindris aut volviculis, densum, terraque cribris superincernitur pollicis crassitudine. contra maius pondus attollere se non valet torqueturque sub terra. ob hoc et pavitur vestigiis. Leniter rigatur a solis occasu in trinis diebus, ut aequaliter bibat, donec erumpant. differuntur post annum dodrantali filo, custodita temperie, ut viridi caelo serantur ac sine aura. mirumque dictu, periculum eo tantum die est, si roravit quantulumcumque imbris, aut si adflavit. de reliquo tutae sunt perpetua securitate aquasque postea odere. et zizipha grano seruntur Aprili mense. tubures melius inseruntur in pruno silvestri et malo cotoneo et in calabrice. ea est spina
Abbreviated transcription (Latin):
uallo sesq̃pedũ seri. Nã si mt̃ se c̃tingant p̃t̃ea ali uitia r uermosa
fiunt. sariri c̃ueñ sepiꝰ herbasq euella. Pretea semin a psa uese¬
cania subputare ac falcẽ paticon suescere cato ⁊ furcis crates
ipoii uubent altitudine hõis ad solẽ recipiendũ atq integi cul¬
nio abfrigora arcenda sic pirorũ malorũꝙ semina nutriri sic pi¬
neas nuces sic cupressos semine satas ⁊ ipsas minimis id granss e stat
ut uix ꝑspici quedã possint. N omittendũ natȩ miraculũ asta
paruo gigni arbores tanto maiore tritici ⁊ hordei grano ne qͥs falũ
reputet qͥd simile origini suȩ hñt malorũ pirorũq semona. N
pͥncipiis respuentẽ secures matheriẽ nasei in domita ponderi
imm̃sis p̃cla arboris uelis turribꝰ. murisq ĩpellendis arietis.
hoc ẽ natͥa eiꝰ hec potentia suꝑ oĩa erit elacrima nasci auqͥs
ut suo loco dicemꝰ. Ergo ecupresso femina mas enĩ ut grꝰ

Expanded text:
rvallo sesquipedum seri—nam si inter se contingant, praeter alia vitia etiam verminosa fiunt—, sariri convenit saepius herbasque evelli, praeterea semina ipsa fruticantia supputare ac falcem pati consuescere. Cato et furcis crates inponi iubet altitudine hominis ad solem recipiendum atque integi culmo ad frigora arcenda. sic pirorum malorumque semina nutriri, sic pineas nuces, sic cupressos semine satas et ipsas. minimis id granis constat, vix ut perspici quaedam possint, non omittendo naturae miraculo e tam parvo gigni arbores, tanto maiore tritici et hordei grano, ne quis fabam reputet. quid simile origini suae habent malorum pirorumque semina? his principiis respuentem securis materiem nasci, indomita ponderibus inmensis prela, arbor es velis, turribus murisque inpellendis arietes! haec est naturae vis, haec potentia. super omnia erit e lacrima nasci aliquid, ut suo loco dicemus. .Ergo e cupresso femina—mas enim, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
ac ne degustabant qͥdẽ nouas frages aut uina antequis
dotes pͥmitias iuuassent. Iugerũ uocabat᷑ qđ uno ugtiꝰ
indie exarari posset. actus inqͦ boues agerent᷑ cũ aratius
impetu iusto. hic erat cxx. pedũ. duplicatqͦ in longaax
iugerũ faciebat. Bona amplissima imꝑatoꝵ ac fortũ cuu
quantũ. quis uno die plurimũ eircũ arauiss Itẽ quartari fabris ait
ciine c̃ferrente populo cognomina ꝙ̃ pͥma inde pilumi qͥpibi
pistrinis uiuenerat. Pisonis a ꝓiscendo iã fabiorũ lentinorĩ tantiũ
ut quisq aliqđ optane genꝰ soreret uiniorũ familia lituleu¬

Expanded text:
ac ne degustabant quidem novas fruges aut vina, antequam ac ne degustabant quidem novas fruges aut vina, antequam sacerdotes primitias libassent. Iugum vocabain die exarari posset; actus, in quo boves agerentur cum aratro uno impetu iusto. hic erat CXX pedum duplicatusque in longitudinem iugerum faciebat. dona amplissima imperatorum ac fortium civium quantum quis uno die plurimum circumaravisset, item quartarii farris aut heminae, conferente populo. cognomina etiam prima inde: Pilumni, qui pilum pistrinis invenerat, Pisonis a pisendo, iam Fabiorum , Lentulorum, Ciceronum, ut quisque aliquod optime genus sereret. Iuniorum e familia
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. Aruoꝵ sac̾dotes romulꝰ mpͥmis uistituit seq dua¬
linũ frẽm appellauit int illos. ac casauentia nutrice sua e¬
ntꝰ. spinea coronaꝙ uita alba colligaret᷑. sac̃dotio ei ꝓti
giosissono insigni data q̃ pͥma apd romano fuit corona de¬
nosq in ni iutta finitꝰ ⁊ erules &̃ captosq comitat᷑ biu
tẽ iugera. ł. R. satiꝰ erant nulliq maiorẽ modũ attaise
qͦ seruoꝵ paulo an pͥncipis neronis c̃tento iuꝰ spacii urda¬
riis piscinas uiuat maiores hab̃e gratũq siñ aliquẽ cibal
Numa iustituit deos felige colere ⁊ mola salsa supplicare
ut auetor ẽ eamina far torrere. qm̃ tostũ eibo salubriꝰ ã o
is ⁊ fortuna calla instituit farris torrendi ferias. ⁊ qque
religiosas t̾minis agrorũ. hos enĩ deos it̃ maxime nouat
sc iamq asserendo segestã a segetibꝰ appellabant. qͣr simul¬
era incuco uidemꝰ. t̃cia exhis nominare sub tecto religõ.

Expanded text:
fuerit. Arvorum sacerdotes Romulus in primis instituit seque duodecimum fratrem appellavit inter illos Acca Larentia nutrice sua genitos, spicea corona, quae vitta alba colligaretur, sacerdotio ei pro religiosissimo insigni data; quae prima apud Romanos fuit corona, honosque is non nisi vita finitur et exules etiam captosque comitatur. bina tunc iugera p. R. satis erant, nullique maiorem modum adtribuit, quo servorum paulo ante principis Neronis contento huius spatii viridiariis? piscinas iuvat maiores habere, gratumque, si non aliquem culinas. Numa instituit deos fruge colere et mola salsa supplicare atque, ut auctor est Hemina , far torrere, quoniam tostum cibo salubrius esseis et Fornacalia instituit farris torrendi ferias et aeque religiosas Terminis agrorum. hos enim deos tum maxime noverant, Seiamque a serendo, Segestam a segetibus appellabant, quarum simulacra in circo videmus—tertiam ex his nominare sub tecto religio est—,
Abbreviated transcription (Latin):
fruges fundes tria tẽpora monstrata rabi erbis unũ. hocerit idẽ ⁊ lino ac
papaueri serendo. Cato depapauere ita trad uirgas usirm̃ta qͣ tbicisioni
suꝑerunt in segete cõburito. uͥ ea cõbusseriꝰ ibi papaue serito siluestr
in miro usꝰ ẽ melle decoetũ ad fauciũ remedia uisq sonnifera ꝙx satiuo
usictenꝰ dehibnia sem̃te. Uerũ ut parit᷑ oĩs cuit᷑e qcadã breuiariũ ꝑa¬
gat᷑i eul̃ tepore c̃ueniet arbores stẽorare. adcumulare utẽ uinca susti¬
cit inugerũ oꝑa. ⁊ ibi patiet᷑ loci ratio arbusta ac uinea potar sosũ
seminaris bipalio p̃parare incilia aꝑire. aguã de agro pellere torcidar
lauare ⁊ reconde a hił nou. gallinis oua sub ponere nolito doneebriũ¬
ma cͥficiat᷑ in eũ diẽ t̾na dena subictto. estate tota heme pattiora
ñ tam̃ uifra nouena. Bemoeritꝰ talẽ futiorã łiemẽ arbitrat᷑. qual fut

Expanded text:
fruges fundens tria tempora monstrat arandi. Ex his unum hoc erit idem et lino ac papaveri serendo. Cato de papavere ita tradit: Virgas et sarmenta, quae tibi usioni supererunt, in segete comburito. ubi eas combusseris, ibi papaver serito. silvestre in miro usu est melle decoctum ad faucium remctenus de hiberna semente. Verum ut pariter omnis culturae quoddam breviarium peragatur, eodem tempore conveniet arbores stercorare, adcumulare item vineas—sufficit in iugerum opera—et, ubi patietur loci ratio, arbusta ac vineas putare, solum seminariis bipalio praeparare, incilia aperire, aquam de agro pellere, torcular lavare et recondere. a kal. Novemb. gallinis ova supponere nolito, donec bruma conficiatur . in eum diem ternadena subicito aestate tota, hieme pauciora, non tamen infra novena. Democritus talem futuram hiemem arbitratur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ulant fruges mali puintiarũ poscete italiã uerũ &e annonȩ
itos incredibił ert. Mannius martius acdilis plebilis pͥmũ
sumentũ ppło timedio assibꝰ donauit. Miutiꝰ augurinꝰ qͥ spu¬
num eliuui eoarguerat farri ptiũ intrinis nundini ad asse
ruegit. Undecunus plebei tribunꝰ qͣ de causa statua ei extra
poria trigeminã appło stipe conlata statitia ẽ. Treius in edi¬
sitatt assibꝰ ppło frumentũ p̃stitit quã ob causa ⁊ ei sigue
capitalio ac paletia dicate s. ipse suꝑmo die ppłi humeri por

Expanded text:
ant fruges Nulla provinciarum pascente Italiam, verum etiam annonae vilitas incredibilis erat. Manius Marcius aedilis plebis primum frumentum populo in modios assibus datavit. L. Minucius Augurinus, qui Spurium Maelium coarguerat, farris pretium in trinis nundinis ad assem redegit undecimus plebei tribunus, qua de causa statua ei extra portam Trigeminam a populo stipe conlata statuta est. Seius in aedilitate assibus populo frumentum praestitit, quam ob causam et ei statuae in Capitolio ac
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ferre rationi uincło erat noueq nupte farraũ pstrrebatt.
cato eũ urũ poniũq colotiũ dixissent. amplissime laudasse al¬
nabant᷑. huic ⁊ locupletes dieduit᷑ loci hoc ẽ agri plas st
cunia ipsa apeccore appellabat᷑ ꝙ̃ nc̃ intabulis censori pl
causa celebrantes bubceios uorabant. Seriuonur anurꝰ
boumq effigie pͥnũ aras signifi cauuit Fruge qͥaẽ aratro
quesita furtĩ nocta pauisse no secuisse puucriri. tabides
capital crat suspensũq ceneri netari iubehãt. gauiꝰ
in homicidio c̃tuctũ inꝑubs pretoris arbitratu uerberos
nayiamue duplionemue decerni. Ia distinctio horosꝙ a¬
habitlant subura la palottia collinia es quilina nundusl
urbe stunsitut &t ido corntia handinis habe ñlat
ne plebes rustica auo

Expanded text:
t colam bonumque colonum dixissent, amplissime laudasse existimabantur. hinc et locupletes dicebant loci, hoc est agri, plenos. pecunia ipsa a pecore appellabatur. etiam nunc in tabulis censoriis pcausa celebrantes Bubetios vocabant. Servius rex ovium boumque effigie primum aes signavit. frugem quidem aratro quaesitacapital erat, suspensumque Cereri necari iubebant gravius quam in homicidio convictum, inpubem praetoris arbitratu verberari noxiamve duplionemve decerni. iam distinctio honosque chabitabant, Suburana, Palatina, Collina, Esquilina. nundinis urbem revisitabant et ideo comitia nundinis habere non licebat, ne plebes rustica avo
Abbreviated transcription (Latin):
immunis ẽ: ꝗ̃ ad huc diximꝰ. Scabies gignit᷑ roribꝰ lentis pꝰ uero¬
lias. nã si rariores fuere ꝑfundunt ne arborẽ ñ scalpunt scabes
u si cadunt. siue imbres nimii fuere alio mͦ ficꝰ laborat radiaibꝰ na
culatio tribꝰ decausis. una uti tẽpestatiuũ germinibꝰ ablatis.
alt̾a ut notauit theophrastꝰ in supiũ excisis. t̾cia cult᷑ȩ impi

Expanded text:
immunis est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergimmunis est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam si largiores fuere, perfundunt arborem, non scalpunt scabie, et grossi cadunt ; sive imbres nimii fuere, alio modo ficus laborat, radicibus mculatio tribus de causis: una vi tempestatium germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus , in supinum excisis
Abbreviated transcription (Latin):
depellit᷑ qͥa ñ fit nͥ immoto aere ⁊ sereno. ełpriũ tñ sid̾ationiꝰ ẽ. sub o
canis sit citatiũ uapor cũ insita ac nouellȩ arbores morint᷑ p̃cipuas
siue fungũ placet dici uł patellã. hȩc ẽ soł erustio. Nocere trađ cato
⁊ muscũ ribrũ nocoe plerũq uitibꝰ atq oleis ⁊ nimia fertilitas so¬
es cõmunis oĩum ẽ inpetigo. ⁊ ꝗ̃ agnosci solent cocleȩ peculiara
ficorũ uitia necubiq St̃ enĩ q̃dã egritudines ⁊ locorũ uerũ aut
homini neruoꝵ cruciatꝰ sic ⁊ arbori ac duobꝰ eque modis. aut a
inpedes hoc ẽ. radices irrũpit uis morbi aut in articłos hocet
cacuminũ digitoᷤ qͥ longissime a toto corpore exeunt. In arsit
⁊ macies earũ partiũ fragił. postremo tabes morsq ñ intrant
suco aut ñ ꝑueniente maximeq idfici sentiunt. Caprificꝰ om̃as

Expanded text:
depellitur, quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationis est sub ortu depellitur, quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationis est sub ortu canis siccitatum vapor, cum insita ac novellae arbores moriuntur, praecititur, sive fungum placet dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradit Cato et museum rubrum. nocet plerumque vitibus atque oleis et nimia fertilitas. scabies communis omnium est. inpetigo et, quae adgnasci solent, cocleae peculiaria ficorum vitia, nec ubique. sunt enim quaedam aegritudines et locorum. <5> Verum ut homini nervorum cruciatus, sic et arbori , ac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a toto corpore exeunt. nigrescunet macies earum partium fragilis, postremo tabes morsque, non intrante suco aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
inluxuria eẽ cepit p̃grandesq roborũ delicatiores ut in cibo¬
cosses uocant. atq & farina saginati i qͦ altiles fiunt
maxime aut̃ arborũ hoc sentiunt piri. mali. fici. minꝰq
amare s̃ ⁊ odoratȩ. eoꝵ qͥ inficis existunt ali nascunt᷑. ⁊ ip¬
sis aliꝰ parit qͥ uocat᷑ cerastes. om̃s tam̃ in cerasten figuran¬
tur sonũq edunt paruuli stridoriᷤ.⁊ sorbꝰ arbor infestat᷑
uermiculis rufis ⁊ pilosis. atq ita emorit᷑. Mespila quoq
insenecta obnexia in morbo ẽ. sid̾atio tota ecęlo const̾at
qͣ ꝓpt̾ ꝙ. grando uihis causis intelligi debet ⁊ carbuncula¬
tio. ⁊ qđ pruinarũ iniuriȩ uenit. Hȩc enĩ uerno tẽpore
inuitatiꝰ ⁊ erũꝑe audentibꝰ satis mollibꝰ. insidens adurit lac-¬
tescentes germinũ ocłos qđ inflore carbunculũ uocant. Priune
ꝑnitiosior nat᷑a qm̃ lapsa ꝑsidet gelatq ac ne aura qͥdẽ ulla

Expanded text:
in luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore sunt in ciboin luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore sunt in cibo—cosses vocant—atque etiam farina saginati hi quoque altiles fiunt. maxime autem arborum hoc sentient piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios parit qui vocatur cerastes, omnes tamen in cerasten figurantur sonumque edunt parvoli stridoris. et sorbus arbor infestatur vermiculis rufis ac pilosis atque ita emoritur; mespila quoque in senecta obnoxia ei morbo est. <4> Sideratio tota e caelo constat. quapropter et grando in his causis intellegi debet et carbunculatio et quod pruinarum iniuria evenit. haec enim verno tepore invitatis et erumpere audentibus satis mollibus insidens adurit lactescentes germinum oculos, quod in flore carbunculum vocant. pruinae perniciosior natura, quoniam lapsa persidit gelatque ac ne aura quidem ulla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbamꝰ non soli nec infirmissime arbores gelis ꝑiclitant᷑
s maxime ueratisq ita cacumina pͥma in arescunt qm̃
p̃strictas ñ potuit eo ꝑuenire humor. Arborũ quidam
cõmunes morbi qͥdam priuati generũ cõmunis uermicula¬
tio ẽ. sideratio ac dolor membrorũ unde partĩ debita
focietate nominũ qͦq cũ hominis miseris trunca dicimꝰ. cer¬
te corpora ⁊ ocłos germinlĩ erustos. ac multa simili sorte.
Itaq laborant ꝙ fame ⁊ cruditate q̃ fiunt humoris quan¬
titate. aliquȩ uͦ & obesitate ut om̃ĩa quȩ resinã fer̃ nimia¬
pinguitudine intȩdã mutant᷑. & cũ radices qͦ pingues¬
cere cęꝑe int̾eunt ut animalia nimio adipe. qͣnto ⁊ pes¬
tilentia ꝑgenera sic̃ int̾homines nc̃ seruitia nc̃ plebes
urbana uł rustica uermiculant᷑ magis minusue qͣdã om̃s
tam̃ fere idq aues cani corticis sono exꝑiunt᷑. Iã qͥdẽ ꝙ hoc

Expanded text:
probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu periclitantur, probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu periclitantur, sed maximae, vexatisque ita cacumina prima inarescunt, quoniam praestrictus non potuit eo pervenire umor. 218 Arborum quidam communes morbi, quidam privati generum. communis vermiculatio et sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas, societate nominum quoque cum hominis miseriis. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa simili sorte. 219 itaque laborant et fame et cruditate, quae fiunt umoris quantitate, aliqua vero et obesitate, ut omnia, quae resinam ferpinguitudine in taedam mutantur et, cum radices quoque pinguescere coepere, intereunt, ut animalia nimio adipe, aliquando et pestilentia per genera, sicut inter homines nunc servitia, nunc plebes urbana vel rustica. <3> Vermiculantur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi corticis sono experiuntur. iam quidem et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
traduntq uero int̾lunio si sint putatę nullis animaliũ ob¬
noxias ẽẽ alia ratione plena luna noctu tondendas. cũ sit ca
in leone scorpione. sagittario. tauro. atq in totũ serendas quȩ¬
plena ut crescente utq censent sufficiunt. Initalia cultores
denuncentena iugera uinearũ & ab unde satu cultuq arborũ
tractato. qm̃ depalmis & cytiso inꝑegrinis arboribꝰ affatim
diximꝰ ne quid desit indicandũ. Reliqͣ natura sit magno
pere ꝑtinens ad omĩa ea. infestant᷑ nãq ⁊ arbores morbis:
Qͥd enĩ genitũ caret his malis ꝙ siluestriũ qͥdẽ ꝑnitiosos
negant eẽ uexariq tantũ grandine in germinatione aut
flore aduri quoq feruore aut flatu fragiliore p̃postero die
quã suo frigore oiam ꝓsunt ut diximꝰ. Qͥdgͦ ñ ⁊ uites al
gore int̾eunt. hoc quidem est quo dephendant᷑ oli uitiũ
qm̃ non euenit nisi infrigido. Itaq ꝑhiemes cęli rigorem

Expanded text:
tradunt; quae vero interlunio sint putatae, nullis animalium obtradunt; quae vero interlunio sint putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna noctu tondendas, cum sit ea in leone, scorpione, sagittario , tauro, atque in totum serendas plena aut crescente utique censent. sufficiunt in Italia cultores deni in centena iugera vinearum. <1> Et abunde satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanda reliqua naturaest magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis? et silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri quoque fervore aut flatu frigidiore , praepostero die, nam suo frigora etiam prosunt, ut diximus. qugore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli vitium, quoniam non evenit nisi in frigido. itaque per hiemes caeli rigorem
Abbreviated transcription (Latin):
to honere suꝑuacuo ꝓnutrim̃to om̃is est raritas uulneris. s nͥ
pingui solo talis cultura degenerat in labruscã arbusta
arari quã altissime desid̾ant atanta & si frum̃ti ratio non
exigit pampinari ea non ẽ. moris. ⁊ hoc compendiũ oꝑe de
putant᷑ cũ uite parit̃ int̾ locata densitate ramorũ qͥ sint suꝑ¬
uacui ⁊ absumant alim̃ta plagas adseptentrionis aut ad me¬
ridiẽ spectare uetuimꝰ meliꝰ sine qͣ in occasu solis diudolent
talia qͦ ulcera ⁊ difficile senescunt algendo minꝰ estuandoue.
ñ eadẽ inuite libertas qm̃ creta latera s faciliꝰ absconde ⁊ detor¬
quere qͦ uelis plagas in arborũ tonsura supiniore uelud calices
faciendi ne c̃sistat humor. uiti adminiculo addenda q̃ scandat
ad prehensas si maiora sint. uitiũ generosarũ ꝑsingłas quinq¬
tribꝰ putundas & quarũ seruare uuas libeat decrescente luna.

Expanded text:
to onere supervacuo pro nutrimento omni est raritas volneris; sed nisi to onere supervacuo pro nutrimento omni est raritas volneris; sed nisi pingui solo talis cultura degenerat in labruscam. <28> Arbusta arari quam altissime desiderant, tametsi frumenti ratio non exigit. pampinari ea non est moris ; et hoc conpendium operae. deputantur cum vite pariter interlucata densitate ramorum, qui sint supervacui et absumant alimenta. plagas ad septentriones aut ad meridiem spectare vetuimus; melius, si neque in occasus solis. diu dolent talia quoque ulcera et difficile sanescunt algendo nimis aestuandove. non eadem ut in vite libertas, quoniam certa latera, sed facilius abscondere et detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniore velut calices faciendi, ne consistat umor. Viti adminicula addenda, quae scandat adprehensa , si maiora sint. vitium generosarum pergulas quinquatribus putandas et, quarum servare uvas libeat, decrescente luna
Abbreviated transcription (Latin):
binũ p̃cidere solebant. honerat enĩ uetustate meliꝰ donare
tẽpꝰ ut transilẽ faciant. ni largiat᷑ cassitudo alias utale
thoros futuri draconis pasei. Unũ ⁊ iannũ genꝰẽ mediũ¬
int̃ hoc ⁊ ipaginẽ totas supplantandi in t̾rã uites cuncisq finden¬
fat o insulcos plures simul eruna ꝓpagandi gracilitates singlaruĩ
furmata circumligatis hastilitꝰ nec reciis qͥa latertꝰ ereurrant᷑
pampinis. Houariensis agricola traducũ turba ñ contentꝰ nec eopia
ramorũ impositis ꝙ iamnũ patibulis palmites circũuioluit.
Itaq pret̃ soli uitia cult̾a qͦ curuata fiunt uina. Alia culpa
uxta urbẽ uarracinis quȩ alt̾nis putant annis. ñ qͥa id uiti
conducat s qi uilitate reditũ impendia exsuꝑent. Med̾iũ tem¬
peramentũ in corsulano sequunt᷑ cariosasq tantũ uitis partes in¬
cipientesq marescere deputando. cer̃as adiuã relictis detrac¬

Expanded text:
bimum praecidere solebant— onerat enim vetustate—; melius donare bimum praecidere solebant— onerat enim vetustate—; melius donare tempus, ut rasilem faciant, si largiatur crassitudo. alias utile toros futuri draconis pasci. <27> Unum etiamnum genus est mediuinter hoc et propaginem, totas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex una propagandi, gracilitate singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis , qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola , traducum turba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter soli vitia cultura quoque torva fiunt vina. alia culpa iuxta urbem Aricinis, quae alternis putantur annis, non quia id viti conducat, sed quia vilitate reditum inpendia exuperent. medium temperamentum in Carsulano secuntur cariosasque tantum vitis partes incipientesque inarescere deputando, ceteris ad uvam relictis. detrac
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ uincło ꝑ aliqͦt dies uagari ⁊ incondita spargi atq int̾ra quã
ꝑ totũ annũ spectauerit recũbere. Nãq uet̾ina aiugo ꝙ
canes acursu uolutacio uiuacitatũ ⁊ uitiũ porrigi lumbos.
Arbor qͦ ipsa gaudet assiduo leuata honere similis respiranti
nichilq ẽ inoꝑe naturȩ qđ ñ exemplo dierũ noctiũq aliqͣs
uices feriarũ uelit. Obib ꝓtinꝰ auindemia putari ⁊ lassas
s iamnũ fructu edito imꝓbat᷑. putatę rursꝰ alligent᷑ alio
loconãq orbitas uincli sentiunt uęratione ñ dubia. Tra¬
duces gallice cultura bini utrimq lateribꝰ. si pars quadra¬
geno distet spacio. quat̾nis uiceno int̃ se obiui miscent᷑
alliganturq una conciliati uirgultorũ comitatu. obiter
rigorati qͣ deficiant. aut si breuitas ñ patiat᷑ ipsorum
od alligato ꝓtendunt᷑ inuiduã arborẽ unco traducem

Expanded text:
quoque vinculo per aliquot dies vagari et incondita spargi atque in terra, quam quoque vinculo per aliquot dies vagari et incondita spargi atque in terra, quam per totum annum spectaverit, recumbere; namque ut veterina a iugo et canes a cursu volutatio iuvat, ita tum et vitium porrigi lumbos. arbor quoque ipsa gaudet adsiduo levata onere, similis respiranti, nihilque est in opere naturae, quod non exemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. ob id protinus a vindemia putari et lassas etiamnum fructu edito inprobatur. putatae rursus alligentur alio loco, namque orbitas vinculi sentiunt vexatione non dubia. Traduces Gallicae culturae bini utrimque e lateribus, si par quadrageno distet spatio, quaterni , si viceno, inter se obvii miscentur alliganturque una conciliati, virgultorum comitatu obiter rigorati, qua deficiant, aut, si brevitas non patiatur ipsornm, adalligato protenduntur in viduam arborem unco. traducem
Abbreviated transcription (Latin):
incurbationẽ matheriȩ tres ei gẽmȩ ñ ampliꝰ deputato suꝑ sint
ex his emissi palmites ꝓocimo anno imis iugerant᷑ scamnis.
ac ꝑ singlos annos ad suꝑiora scandant relicto sẽꝑ duram̃to
in singłis tabulatis ⁊ emissario uno qͥ subea usq qͦ placuerit
de cet̾o putatione om̃i flagella q̃ ꝓxime tulerint recidantur.
noua circũcisis undiq capreolis spargant᷑ intabulatis uernacla
potatio deiectis ꝑramos uitiũ ermibꝰ entũ uestit arborẽ erinesq
ipso uius gallica intra duces porrigit᷑ emiliȩ uię uiridica¬
satiniarũ ambitu frondẽ earũ fugiens. est quorundã imꝑitia
sub ramo uitẽ uincło suspendendi suffocante in iuria c̃tineri
debet umine ñ artari.  n immo &ẽ qͥbꝰ salices suꝑ sunt mol¬
liore hoc uncło facere malunt. herbã quã siculiquã uocãt
ampelodesmon. g̾cia uͦ uniuersa iunco cypero uua lib̾ata

Expanded text:
incurvatione materiae. III ei gemmae, non amplius, deputato supersint. incurvatione materiae. III ei gemmae, non amplius, deputato supersint. ex his omissi palmites proximo anno imis digerantur scamnis ac per singulos annos ad superiora scandant, relicto semper duramento in singulis tabulatis et emissario uno, qui subeat usque quo placuerit. de cetero putatione omnia flagella, quae proxime tulerint , recidantur , nova circumcisis undique capreolis spargantur in tabulatis. vernacula putatio deiectis per ramos vitium crinibus circumvestit arborem crinesque ipsos uvis, Gallica in traduces porrigitur, Aemiliae viae in ridicas Atiniarum ambitu, frondem earum fugiens. <26> Est quorundam inperitia sub ramo vitem vinculo suspendendi, suffocante iniuria. contineri debet vimine , non artari; quin immo etiam quibus salices supersunt , molliore hoc vinculo facere malunt, herbaque Siculi, quam vocant ampelodesmon, Graecia vero universa iunco, cypero, ulva. liberata
Abbreviated transcription (Latin):
gus abscidit᷑ repetiturq altiꝰ int̾rã ne exreciso frondeat. tolle
tũ annis hunc p̾cisũ quã maxima altitudine tribꝰ partibus
longitudinis deraso cortice quatenꝰ obruat᷑ unde ⁊ rasilẽ uo¬
cant depͥmere sulco reliqͣ parte ad arborũ erecta ocissimũ in
uite si gracilis sit uitis aut t̾ra usitatũ ẽ. quã ꝓxime solũ decidi
donec firmet᷑ radir sic̃ neq ioscidã seri neq aseptentrionis fa¬
tu uites aqͥlonẽ spectare debent. ipse palnites aut̃ carum
meridiem. Hon c̃. festinandũ adputationẽ nouellȩ. s pͥmos in
circulos matheriȩ colligenda. nec nͥ ualide potacio ad mouenda
seriore anno fere adfructũ arbusta uite quã iugata st̃. qͥ om̃ino
putari uetant pͥꝰquã arborẽ longitudine aequauerit. pͥma
falce sexpedes a t̾ra recidat᷑ flagello infra relicto ⁊ nasci coacto

Expanded text:
gus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli gus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli ribusque induratum annis. hunc praecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant—, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae, palmites autem earum meridiem. <25> Non est festinandum ad putationem novellae, sed primo in circulos materies colligenda, nec nisi validae putatio admovenda, seriore anno fere ad fructum arbusta vite quam iugata. sunt qui omnino putari vetent, priusquam arborem longitudine aequaverit. prima falce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto
Abbreviated transcription (Latin):
cũ arbusti itio hȩc peculiari dote p̃stet. qđ ab eodẽ solo seri
fruges ⁊ uitiꝰ prodest. superquę qđ uindicans se altitudo
ñ ut iniuinea ad arcendas animaliũ iniurias pariete uł sepe
uel fossarũ utiq impendio muniri se cogit in arbusto.⁊ p̃dic¬
tis sola uiue radicũratio. Itẽ propaginũ ⁊ hec gemna
ut dximꝰ qualorũ ⁊ ipso tabulato maxime ꝓbata qm̃ a pecore
tutissimũ ẽ. alt̾a deflexa uite uł palmite urta suã arborẽ
aut citra ꝓximã cęlibẽ qđ supͣ t̾rã ẽ ematrȩ radi iubet᷑ ne
fruticet int̾ra. ñ pautiores qͣ tuor gẽme obruunt᷑ ad radicem
capiendã extͣ in capite binȩ relinquunt᷑. Uitis in arbusto qͣtuor
pedes in longo constat om̃is sulco tres lato alto duos cũ semi¬
pede pꝰ annũ ꝓpago incidit᷑ ad medullã. ut paulatĩ radicibꝰ suis
assuescat caulis a capite adduas gẽmas recidit᷑. t̾cio totꝰ mer¬

Expanded text:
cum arbusti ratio hac peculiari dote praestet, quod ab eodem solo ferri cum arbusti ratio hac peculiari dote praestet, quod ab eodem solo ferri fruges et vitibus prodest, superque quodvindicans se altitudo non, ut in vinea, ad arcendas animalium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio muniri se cogit. <23> In arbusto e praedictis sola viveradicum ratio, item propaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum ex ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutissima est, altera deflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa proximam caelibem. quod suprafruticet. in terra non pauciores IV gemmae obruuntur ad radicem capiendam, extra in capite binae relincuntur. 205 vitis in arbusto IV pedes longo constat omnis sulco, tres lato, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim radicibus suis adsuescat; caulis a capite ad duas gemmas reciditur; tertio totus mer
Abbreviated transcription (Latin):
mactatꝰ ẽ. ante xxxui. mensẽ attingi falce uetant᷑.
b̃ia seruant᷑ brachia alternis putant᷑ annis. Serto an¬
onuritant᷑. Transpadana italia p̃t̃ sup̃dictas cornũ
prualo tilia acere ornu capͥno quereu arbustat agros.
ticaa salieẽ ꝓpt̃ uliginẽ soli ⁊ uuliꝰ aetruncata mesia
solem spectare pabne debent rami a proiectu digitorũ modo subrigi
consilii in his tenuiũ qͦ uirgultoꝵ barba ne obumbrent int̾ uallo
iustũ arborũ si aret᷑ solũ quadrageni pedes intga frondẽq in latã
uicenis inorieret᷑ hoc inos partes singłis denas sepe ad nutriunt
uites damnato agricola minꝰ ternis maritare nͥ ualidas
inimicũ enecant ⁊ ueloci uitiũ increm̃to serere tripedaneo
scrobe necessariũ distantes int̾ sese arhorẽ quȩ singłis pedibꝰ. nichil
ibi malleoli atq pastinationi nulla fodiendi impendia ut pote

Expanded text:
tractatus est. ante XXXVI mensem attingi falce vetantur. tractatus est. ante XXXVI mensem attingi falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putantur annis, sexto anno maritantur. Transpadana Italia praeter supra dictas cornu, opulo , tilia, acere, orno , carpino , quercu arbustat agros, Venetia salice propter uliginem soli. et ulmus detruncata media s . meridianum solem spectare palmae debent, rami a proiectu digitorum modo subrigi, tonsili in his tenuium quoque virgultorum barba, ne obumbrent. Intervallum iustum arborum, si aretur solum, quadrageni pedes in terga frontemque, in latera viceni; si non aretur, hoc in omnes partes. singulis denas saepe adnutriunt vites, damnato agricola minus ternis. maritare nisi validas inimicum , enecante veloci vitium incremento. serere tripedaneo scrobe necessarium distantes inter sese arboremque singulis pedibus. nihil ibi malleoli atque pastinationis , nulla fodiendi inpendia, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
irradiciꝰ bene exfodito. ⁊ caue radices ne sauties itauti fuerit
ponido inscrobe aut infulco oꝑitoq ⁊ bene occultato. eodẽq mͦ
uncã statuito alligato fleratoq uti fuerit crebroq fodito¬
rinũ qđ inuinea seri iubet. antiqͥ appellabant pabulũ um¬
nł patiens qđ celerrime ꝓueniat. Sequit᷑ arbusti ratio mi
fanmodũ dõpnata a serna patre filioq celebrato scropae
itustissimis pꝰ catonẽ ꝑitissimis aenea scrofa qͥdẽ nͥ italiȩ con
cũ tam longo uidicet᷑ ȩuo nobilia iuina nͥ in arbustisgiꝗ
N euulus qͦ laud̃atiora sũmis sic̃ ubiora imis abeo excelsita¬
de ꝓfictͥ hac ratione ⁊ arbores ȩligant᷑. Prima oĩum ulmus
orepti ꝓpt̃ nimiã frondẽ atinia dem populꝰ nigra eadẽ
tausa nunꝰ densa folio ñ spernunt pleriq ⁊ frarinũ ficũq
a oleam si ñ sit umbrosa ramis. harũ satꝰ cultusq ab un

Expanded text:
. ex radicibus bene exfodito et cave, ne radices saucies. ita uti fuerit, . ex radicibus bene exfodito et cave, ne radices saucies. ita uti fuerit, ponito in scrobe aut in sulco operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatoque, uti fuerit, crebroque fodito.—Ocinum, quod in vinea seri iubet, antiqui appellabant pabulum umbrae patiens, quod celerrime proveniat. <22> Sequitur arbusti ratio mirum in modum damnata Sasernae patri filioque, celebrata Scrofae, vetustissimis post Catonem peritissimisque, ac ne a Scrofa quidem nisi Italiae concessa, cum tam longo iudicetur aevo nobilia vina non nisi in arbustis gigni et in his quoque laudatiora summis sicut uberiora imis. adeo excelsitate proficitur. hac ratione et arbores eliguntur. prima omnium ulmus, excepta propter nimiam frondem Atinia. dein populus nigra, eadem de causa, minus densa folio. non spernunt plerique et fraxinum ficumque, etiam oleam, si non sit umbrosa ramis. harum satus cultusque abunde
Abbreviated transcription (Latin):
ũ pꝰ quã putari iubent. Cato deomi eult̾a uitiũ ita p̃cip̃ quã
alissimã uneã facito alligatoq reote dũ ne nimiũ ẽstringas.
iero citraq sulcos ꝑpetuas ducito uites teneras quã pͥmũ ꝓpagato.
seto uerẽs quã minimũ castrato potiꝰ si opꝰ erit deicito biennioq
sp̃cidito uitẽ nouellẽ resecari. tũ erit tẽpꝰ ubi ualebit si uinea
ouite caluata erit sulcꝰ int̾ponito ibiq nuã radicẽ serio  oeinũ¬
simnacra erit qđ granũ capit inserito. ⁊ cirũ capita addito
bac paleas uinaceas aliqͥd horunce ubi uinea fronđe ceꝑit pam¬
q̃ui recte stent ubi uua uallaria fieri ceꝑit uites subligato.
Uts nsitio una ẽ ꝑ uer alt̾a cũ uua floret. ea optima ẽ uine¬
am ueterẽ si maliũ locũ transferre uoles dũ taxat brachiũ
crassũ licebit pͥmũ deputato binas gẽmas ne ampliꝰ relinqͥto¬

Expanded text:
autem prius quam putari iubent. <20> Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam autem prius quam putari iubent. <20> Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam altissimam vineam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. ultro citroque sulcos perpetuos ducito. vites teneras quam primum propagato, sicoccato: veteres quam minimum castrato; potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit. si vinea ab vite calvata erit, sulcos interponito ibique vivam radicem serito. usi macra erit—quod granum capit ni serito—, et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horumce. ubi vinea frondere coeperit, pam, uti recte stent. ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato.... <21> Vitis insitio una est per ver, altera cum uva floret; ea optima est.—Vineam veterem si in alium locum transferre voles, dumtaxat brachium crassam licebit. Primum deputato, binas ge
Abbreviated transcription (Latin):
nad t̾rã uerti quã leuissima cieatrice a cie falcis eracta plagaq
cudota. Recedi aũ sẽꝑ int̃ duas gẽmas ne sit uulnꝰ ocłis in recisa
pirte nigrã eẽ eã existimant. ⁊ donec ad sincera ueniat᷑ reciden¬
am. qm̃ e uitioso materia utił ñ ȩreat. Si maera uitis idone¬
spamites ñ habeat ad t̾rã recidi eã nouosq elici utilissimum.
ipmpinatione ñ his detrahere pãpinos qͥ cũ uua sint. idenĩ
uis subplantat. p̃t̃ quã innouella uinea initiles iudicant᷑
ut nͥ ferro detrahi ñ possit. Pedamentũ qͥdã int̃ duas iuites
utalꝰ putant statui ⁊ faeiliꝰ ablaqueant᷑. ita meliꝰq ẽ uni iuge
un&. si tam̃ ⁊ ipsi iuigo sint uires nec flatui infesta regio. In
ẽdrꝑtita quã ꝓximũ honerari adminiculũ eẽ debet nec tam̃ im¬
palm̃tũ sentiat ablaqueatio eubito ab eẽ ñ ampliꝰ. ablaqueari

Expanded text:
et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exacuta plagaque et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exacuta plagaque conlevata, recidi autem semper inter II gemmas, ne sit vulnus oculis in recisa parte. nigram esse eam existimant et, donec ad sincera veniatur, recidendam, quoniam e vitioso materia utilis non exeat. si macra vitis idoneos palmites non habeat, ad terram recidi eam novosque elici utilissimum, in pampinatione non hos detrahere pampinos, qui cum uva sint; id enim et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicanturut nisi ferro detrahi non possit. pedamentum quidam inter II vites utilius putant statui, et facilius ablaqueantur ita, meliusque est uniiugae vineae, si tamen et ipsi iugo sint vires nec flatu infesta regio. in quadripertita quam proximum oneri adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari