comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ mane. coeper̃ sq̃ moniales feminȩ eundẽ patrẽ ui¬
gilant̃ inquirere : siquidseeuer quẽ dederant nocte
eidẽ feciss&. Quimiratꝰ cur ita requirerent : respondit.
Nichil. Tunc illȩ eiusdẽ pueri in notuer̃ ciusam: et quod
malignus sp̃s nulla abeo nocte receder& indicauer̃. Sum¬
mopere postulantes: ut hunc secũ moncisteriũ tollera :
quia ĩ ÷ uexitionẽ illius uidere ipse non possent. Con¬
sensit senex : & puerũ ad monasteriũ duxit. Iui cũ multo
tẽpore in monasterio fuiss& : atq ad hunc antiquus hos¬
tis accedere minime p̃sumpsiss& : ei usdẽ senis cinimus
de salute pueri immoderitius ꝑlętitiã tactus ẽ. Nã corĩ
positis frib dixit. łricres diabolus sibi cũ illis sororib ioci¬
buitur : At uero ubi ad seruos dĩ uentũ . ẽ: id hunc pue¬
rũ accedere non p̃sumpsit. Post quã uocẽ. hori eidẽ ac mo¬

Expanded text:
autem mane coeperunt sanctimoniales feminae eumdem Patrem viautem mane coeperunt sanctimoniales feminae eumdem Patrem vigilanter inquirere, si quid ei puer quem dederant nocte eadem fecisset. Qui miratus cur ita requirerent, respondit: Nihil. Tunc illae ejusdem pueri innotuerunt causam, et quod malignus spiritus nulla ab eo nocte recederet indicaverunt, summopere postulantes ut hunc secum ad monasterium tolleret, quia jam vexationem 352 illius videre ipsae non possent. Consensit senex, puerum ad monasterium duxit. Qui cum multo tempore in monasterio fuisset, atque ad hunc antiquus hostis accedere minime praesumpsisset, ejusdem senis animus de salute pueri immoderatius per laetitiam tactus est. Nam coram positis fratribus dixit: Fratres, diabolus ibi cum illis sororibus jocabatur; at vero ubi ad servos Dei ventum est, ad hunc puerum accedere non praesumpsit. Post quam vocem, hora eadem ac mo
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ .ẽ. diu mecũ . ẽ. in hac urbe in meo monasterio conuer¬
sitꝰ ibiq defunctꝰ ẽ : Iuẽ sui discipłi referebant: orindo
mortuũ suscitasse. Vir aut̃ tantȩ simplicitatis erat & com¬
punctionis : ut dubiũ non eẽt : lid illȩ lacrimȩ extam humili sim¬
pliciq m̃te edite. ipud om̃ipocentẽ dm̃ multa optinere po¬
tuissent. Huius eͥgo aliquod miriculũ narro : quod inquisitus
mihi simplicit̃ & ipse facebatur: Quadã namq diedũ it̃ car¬
per&: facto uesꝑe. cũ ad secedendũ locus de eẽt: inmonaste¬
rio uirginũ deuenit. In quo quidã paruulus puer erat . quẽ
malignus sp̃som̃i nocte uexare consueuerit. Sed sc̃imoni¬
ales feminȩ ut uirũ dĩ susceper̃ : eũ rogauer̃ dicences.
lecũ pat̾ hac nocte. puer iste maneat. Iuod ipse
benigne suscepit: secũq eũ nocte eidẽ ucere ꝑmisit: facto

Expanded text:
situm est, diu mecum est in hac urbe in meo monasterio conversitum est, diu mecum est in hac urbe in meo monasterio conversatus, ibique defunctus est. Quem sui discipuli referebant orando mortuum suscitasse. Vir autem tantae simplicitatis erat et compunctionis, ut dubium non esset quod illae lacrymae ex tam humili simplicique mente editae apud omnipotentem Deum multa obtinere potuissent. Hujus ergo aliquod miraculum narro, quod inquisitus mihi simpliciter et ipse fatebatur. Quadam namque die dum iter carperet, facto vespere cum ad secedendum locus deesset, in monasterium virginum devenit, in quo quidam puer parvulus erat, quem malignus spiritus omni nocte vexare consueverat. Sed sanctimoniales feminae ut virum Dei susceperunt eum rogaverunt, dicentes: Tecum, Pater, hac nocte puer iste maneat. Quem ipse benigne suscepit, secumque eum nocte eadem jacere permisit. Facto
Abbreviated transcription (Latin):
quo pro explendis responsis ecłȩ ad principẽ ipse tratns¬
missus sum. seniorẽ quendã ep̃m repperi qui se ad huc coꝵ
ori sine linguis loquentia uidisse testabatur. Ita ut aꝑ¬
torib clamirent : Ecce uidete : quia linguas non habemꝰ :¬
& loquimur. Videbatur enĩ a respicientib ut ferebat :
quu abscisis radicitus linguis quasi quoddã biratrũ pa¬
tebat inguiture . et tam̃ ore uacuo plena ad in cegrũ uer¬
bi formaluntur. Iuoꝵ unꝰ illic in luxuriã lapsus. mox pri¬
uatꝰ ẽ dono miriculi Recco uidelic& om̃ipotentis dĩ iu¬
dicio ut qui carnis continentũ seruare neglexerit : sine
lingua cirnea non haber& uerba uirtutis.: Sed hȩc nos ꝓ
irrunȩ herestos dimpnatione dixisse sufficiat: nunc ad
ei quȩ nuꝑ in italia gesta sunc signa. redeamus X .XX Ii.¬
siut̃ cuius suꝑius memorũ feci eleutherius. pat̾ monasterui
beati eu uangeliste marci quod inspolstanȩ urbis pomariis

Expanded text:
quo pro explendis responsis Ecclesiae ad principem ipse transquo pro explendis responsis Ecclesiae ad principem ipse transmissus sum, seniorem quemdam episcopum reperi qui se adhuc eorum ora sine linguis loquentia vidisse testabatur, ita ut apertis oribus clamarent: Ecce videte, quia linguas non habemus et loquimur. Videbatur enim a respicientibus, ut ferebat, quia abscissis radicitus linguis, quasi quoddam barathrum patebat in gutture, et tamen ore vacuo plena ad integrum verba formabantur. Quorum illic unus in luxuriam lapsus, mox privatus est dono miraculi; recto videlicet omnipotentis Dei judicio, ut qui carnis continentiam servare neglexerat, sine lingua carnea non haberet verba virtutis. Sed haec nos pro Arianae haereseos damnatione dixisse sufficiat, nunc ad ea quae nuper in Italia gesta sunt signa redeamus. autem, cujus superius memoriam feci , Eleutherius Pater monasterii beati evangelistae Marci, quod in Spoletanae urbis pomeriis
Abbreviated transcription (Latin):
augusti temporib: dũ contra catholicorum
uitĩ exorta aiandilis arrine ꝑsecutiõ in
iffrica uehem̃ter in sanir& : quidam indefen¬
sione uerititis epĩ fortit̃ ꝑsistentes ad mediũ sunt deducti
Quos urandalorũ rex uerbis ac munerib flectere ad per¬
fidic̃ nonualens: torm̃tis frangere posiẽ se credidit Nã
cũ eis in ipsa defensione ueritatis silentiũ indictnt : nec
ũ. ipsi contra ꝑfidic̃ tacerent ne tacendo forsitan con¬
senisse uiderentur raptus infurore eoꝵ linguas raidi¬
prius loqui ꝑ linguã consueuerint. PE TRUS MI
randũ udde & uehem̃ter scupendũ. GREGOR
erptũ petre ẽ : de unigenito summi patris In principio erit
uerbũ & uerbũ erit apud dm̃: &e ds̃ erat uerbũ decuiuꝰ
stiã uirtute subiungitur. Omnit ꝑ ipsum facta sunt:
uid igitur miramur si uerba edere sine lingua potuit.
cis GRE EORHHtaq eo tẽpore ꝓfugi ad
constantino politanã urbẽ uener̃. Eo quoq tempore

Expanded text:
augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non valens, tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum linguas absprius loqui per linguam consueverant Hii irandum valde et vehementer stupendum. GREGOR. Scriptum, Petre, est de Unigenito summi Patris: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . De cujus etiam virtute subjungitur: Omnia per ipsum facta sunt . Quid igitur miramur, si verba edere sine lingua potuit cis. GREGOR. Hi itaque, eo tempore profugi, ad Constantantinopolitanam urbem venerunt. Eo quoque tempore
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendaitione expleta : defunccꝰ ẽ. Iost cuius mortẽ redi¬
redus rex nom patrẽ ꝑfidũ sed frẽm martyrem sequens: al
arrune hereseos preuitite conuersus ẽ: locãq ausigodo¬
rũ gentẽ ita aduerã ꝑduxit fidẽ ut nullũ in suo regnomili¬
tire pͥmitteret: qui regno dĩ hostis existere ꝑhereticã ꝑfi¬
dic̃ non timera. Nec mirũ qđ uere fidei p̃dicitor factꝰ ẽ.: qui
frat̃ ẽ martrris. Cuius hunc quoq merita adiuuant : ut ad
omnipotentis dĩ gremiũ tam multos reducat. Sua in re
considerandũ nobis ẽ : quia totũ hoc agi nequiquã possa
si herminigildus rex ꝓueritate mortuus non fuissac. Nam sic̃¬
ipsũ solum mana : si cast̃ mortuũ fuerie. inultũ fructum
affert. hoc fieri uidemꝰ in m̃bris quod stccũ scimꝰ incipite
In Visigotharũ & enĩ gentẽ unus ẽ mortuus ut multiuiu¬
rent: Et dũ unũ granũ fidelit̃ cecidit: ad optinendã fidẽ

Expanded text:
commendatione expleta, defunctus est. Post cuius mortem Recchacommendatione expleta, defunctus est. Post cuius mortem Reccharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arrianae hereseos pravitate conversus est, totamque Wisigotharum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per hereticam perfidiam non timeret. Nec mirum, quod verae fidei praedicator factus est qui frater est martyris, cuius hunc quoque merita adiuvant, ut ad omnipotentis Dei gremium tam multos reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam possit, si Hermenigeldus rex pro veritate mor. tuus non fuisset 32. Iuipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Hoc fieri videmus in membris, quod factum scimus in capite. In Visigothorum etenim gente unus mortuus est, ut multi viverent; et dum unum granum fideliter cecidit ad obtinendam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
xisse. Sed pro ostendenda uera eius gła: suꝑna quoq
non defuere miricula. Ham coepit in noc turno silentio
psalmodiȩ ctantus ad corpus eiusdẽ regis & martyris audi¬
riĩ atq idõ ueracit̃ regis quia martrris. Iuidã etum
ferunt quod illic nocturno tempore: iccensȩ lampades appci¬
rebunt Vnde factũ ẽ quitinus corpus illius ut uidelicoe
martrris iure acunctis fidelib uenerari debuisseo: Pater
uero ꝑfidus & parricida cõmotus poenitentia: hoc fecissẽ
se doluic: nec tam̃ usq ad optinendã salutem:. Nam quia
ueri. eẽt. citholica fides agnouit: sed gencis suę timore ꝑ¬
territꝰ id hanc ꝑuenire non meruit. Qui ob orta ggritu¬
dine ad extrema ꝑductꝰ. leandro ep̃o quẽ prius uehe m̃ter
ifflixeric recharedũ regẽ filiũ quẽ in sua heresi relinque¬
bit cõmendinre curuut: ut imipso quoq talia facer& qualia
infritre illius suis exhortationib fecisset Iua uidelica

Expanded text:
xisse. Sed pro ostendenda vera eius gloria superna quoque xisse. Sed pro ostendenda vera eius gloria superna quoque non defuere miracula. Nam coepit in nocturno silentio psalmodiae cantus ad corpus eiusdem regis et martyris audiri, atque ideo veraciter regis, quia martyris. Quidam etiam ferunt, quod illic nocturno tempore accensae lampades apparebant; unde factum est, quatinus corpus illius, ut videlicet martyris, iure a cunctis fidelibus venerari debuisset. Pater vero perfidus et parricida commotus paenitentia, hoc fecisse se doluit; nec tamen usque ad optinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides, agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer adflixerat, Reccharedum regem filium, quem in sua heresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia in fratre illius suis exortationibus fecisset. Qua videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
trinseuntis mundi despicere:. quanto & ligacus agnouerat
nil fuisse quod potuit auferri. Suꝑueniente aut̃ paschalis fe¬
stiuititis die. incẽpestȩ noccis silentio ad eũ ꝑfidus pater
arrianũ ep̃m misit: ut ex eius manu sacrilegę consecratio¬
nis cõmunionẽ ꝑciper& : tq ꝑhoc ad patris grĩm redire
mereretur: sed uir dõ deditus. arriano ep̃o uenienteͥ exꝓ¬
brunt ut debuit: eiusq ise ꝑfidiã dignis increpationib re pii¬
lit. Iuia & si extẽrius iacebat ligatus ⁊ipud se tam̃ in magnos
m̃tis culmine stabit securus: Ad se itaq reuerso ep̃o: irrimꝰ
pat̃ infremuit. Statimq suos ipparicores insit : qui constan¬
tissimũ confessorẽ dĩ illic ubi iacebut occiderent Q uod
fictũ ẽ : Nam mox ut ingressi sunt: securim cerebro illius
infigentes uitã corporis abstuler̃. Hocq in eo ualuer̃ ꝑime¬
re : quod ipse quoq qui ꝑemptus ẽ. in se constituerit despe¬

Expanded text:
transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuit auferri. Superveniente autem paschalis festivitatis die, intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque suos apparitores misit, qui constantissimum confessoreni Dei illic ubi iacebat occiderent. Quod factum est. Nam mox ut ingressi sunt, securem cerebro illius infigentes, vitam corporis abstulerunt. Hocque in eo valuerunt perimere, quod ipsum quoque qui peremptus est in se constiterat dispe
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut multorũ qui ab hispcniarũ partib ueni¬
unt relatione cognouimꝰ : nuꝑ herminigil¬
dus rex leulugildi regis uuisigotherũ filius
ab arriana heresi ad catholicã fidẽ uiro reue¬
rentissimo leandro hispclitano ep̃o dudũ mi¬
chi inamicitus familiarit̃ iuncto p̃dicante conuersus ẽ.
Iuẽ pat̃ irrunus ut ad eandẽ heresim redira : et p̃mus
suadere &minis t̃rere conacus ẽ. Cumq ille constan¬
tissime responder& nunquã se uerĩ fidẽ posse relin
quere quã semel agnouisset. iritꝰ pat̾ eũ priuauit reg¬
no rebusq om̃ib expolictuit. Cũq nec sic uirtutẽ men¬
tis illius emollire ualuiss& : in airta illũ custodu concludens. col¬
lũ manusq illius ferro religauit. Coepit itaq Idẽ hermi¬
nigildus rex iuuenis terrenũ regnũ despiciens & forti deside¬
rio cȩleste quȩrens inciliciis ucere uinculatus: om̃i potenti
dõ id confortindũ se p̃ces effundere : tantoq sublimius głam

Expanded text:
Sicut multorum qui ab Hispaniarum partibus veniunt relatione cognovimus, nuper Herminigildus rex Leuvigildi regis Visigothorum filius, ab Ariana haeresi ad fidem catholicam, viro reverentissimo Leandro Hispalitano episcopo, dudum mihi in amicitiis familiariter juncto, praedicante conversus est. Quem pater Arianus, ut ad eamdem haeresim rediret, et praemiis suadere, et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet nunquam se verquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno rebusque omnibus expoliavit. Cumque nec sic virtutem mentis illius emollire valuisset, in arta illum custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caeleste quaerens, in cyliciis iacere vinculatus, omnipotenti Deo ad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
spicabiles uidentur : ita nonnũ quã in debilitatis formidinẽ corruunt.
qui in pace prius ȩcłȩ fortit̃ . stire credebantur : sed eos dequib pre¬
diximꝰ ficri martrres potuisse fident̃ fatemur: quia hoc iã exeorũ
fine colligimus Cãdere enĩ nec in iꝑta ꝑsecutione poterant hi deqͥb
constit quia & usq ad finẽ uite in occulta animi uirtute ꝑsticerunt
PETRU. Ut astruis ita ẽ sed suꝑ indignos cdiuinȩ miscđȩ dispen¬

Expanded text:
despicabiles videntur; ita nonnunquam in debilitatis formidinem corruunt, despicabiles videntur; ita nonnunquam in debilitatis formidinem corruunt, qui in pace prius Ecclesiae fortiter stare credebantur. Sed eos de quibus praediximus, fieri martyres potuisse fidenter fatemur, quia hoc jam ex eorum fine colligimus. Cadere enim nec in aperta persecutione poterant hi de quibus constat quia et usque ad finem vitae in occulta animi virtute perstiterunt. PETR. Ut asseris ita est, sed super indignos nos divinae mise
Abbreviated transcription (Latin):
aduitã immortalẽ tendere : quã ad orando uitã mortalẽ
tenere : ob temꝑare iussis sacrilegis noluit. & ceruicẽ quã sem¬
per creatori flexent t creaturȩ indinare contempsi ł : Vnde
factũ ẽ: ut hostes qui eos coeperint griui iricundia accẽnsi cun¬
ctos gladiis int̾ficerent : quos merrore suo participes non ha¬
berent. Suid ergo mirũ sierũpente ꝑsecutionis tempore. illi
martrres ẽẽ potuissent. qͥ in ipsa quoq pace ȩcđȩ semet ipsos
semꝑ affligendo angustã martrrii tenuer̃ uiã : quando ir¬
ruente ꝑsccutionis articulo hietiã meruer̃ martyrii palmas
accipere qui inpice ȩcłȩ latas huius scłi uias sequi uide¬
bantur : Nec tam̃ hoc quod de eisdẽ electis uiris dicimꝰ. de
cunctis im quasi in regulam tenemus. Nam cũ ꝑsecutionis aꝑte tempus
irruit : sicut pleriq subire martrriũ possunt. qui eẽ in pacenȩccłȩ de

Expanded text:
ad vitam immortalem tendere quam adorando vitam mortalem ad vitam immortalem tendere quam adorando vitam mortalem tenere, obtemperare jussis sacrilegis noluerunt, et cervicem quam semper Creatori flexerant creaturae inclinare contempserunt. Unde factum est ut hostes qui eos ceperant, gravi iracundia accensi, cunctos gladiis interficerent, quos in errore suo participes non haberent. Quid ergo mirum si, erumpente persecutionis tempore, illi martyres esse potuissent, qui in ipsa quoque pace Ecclesiae semetipsos semper affligendo angustam martyrii tenuerant viam, quando, irruente persecutionis articulo, hi etiam meruerunt martyrii palmas accipere, qui in pace Ecclesiae latas hujus saeculi vias sequi videbantur? Nec tamen hoc, quod de eisdem electis dicimus viris, de cunctis jam quasi in regulam tenemus. Nam cum persecutionis apertae tempus irruit, sicut plerique martyrium subire possunt, qui esse in pace Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
am ante hos fere annos quindecĩ sicut hitesta¬
tur qui int̃ eẽ. potuer̃ : quad raginta rustici
a lango burdis cipti cirnes immolaticus come¬
dere cõpellebantur. Qui cũ ualde resiste¬
rent & contingere cibũ sacrilegũ nollent
coepere langobardi qui eos tenuerant nisi immolata come¬
derenc eis mortẽ minari. At illi ȩt̃nam pocius quã p̃sentẽ uitam
ac transicoriã diligentes fidelic̃ꝑsti terent. atq insua constantia
simul om̃s occisi sunt. Iuid itaq isti nisi ueritatis martyres fuer̃.
qui ne uetitũ comedendo conditorẽ suũ offenderent. eleogerunt
odẽ quoq tempore dũ fere quadringentos capti¬
uos alios langobardi tenuissent : more suo immo¬
lauer̃ ciput caprȩ diabolo hoc eicurrentes per
circuitũ et carminȩ neftndo dedicantes: Cũq il¬
lud ipsi prius sũ missis ceruicib ad orarent : eos
quoq quos coeperaint hoc adorare parit̃ cõpellebant. Sed ex
eisdẽ captiuis maxima multitudo magis eligens moriendo

Expanded text:
am ante hos fere annos quindecim, sicut hü testantur qui interesse potuerunt, quadraginta rustici a Langobardis capti carnes immolaticias comedere conpellebantur. Qui cum valde resisterent et contingere cibum sacrilegum nollent, coepere Langobardi, qui eos tenuerant, nisi immolata comederent, eis mortem minari. At illi aeternam potius quam praesentem vitam ac transitoriam diligentes, fideliter persteterunt; atque in sua constantia simul omnes occisi sunt. Quid itaque isti nisi veritatis martyres fuerunt, qui, ne vetitum comedendo Conditorem suum offenderent, elegerunt oque tempore dum fere quadringentos captivos alios Langobardi tenuissent, more suo inmolaverunt caput caprae diabolo, hoc ei currentes per circuitum et carmine nefando dedicantes. Cumque illud ipsi prius summissis cervicibus adorarent, eos quoque quos ceperant hoc adorare pariter compellebant. Sed ex eisdem captivis maxima multi
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio affligit irriguã uero inferius accipit : cũ inferni
supplicia flendo ꝑtimescit. Ꝙquidem prius inferius : ac
posemodũ irrigua superius datur. Sed quia cõpunctio
amoris dignitate p̃min& necesse fuit ut prius irriguã
fuperius & post irriguã inferius cõmemorari debuiss&
PGT RUSꝰ. Placet quod dicis. Sed postquam
bunc uenerandȩ uitȩ eleutheriũ huius meriti fuisse di¬
xisti: lib& inquirere si nunc inmundo eẽ. credendũ. est

Expanded text:
desiderio affligit. Irriguum vero inferius accipit, cum inferni desiderio affligit. Irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. 356 Et quidem prius inferius, ac post irriguum superius datur. Sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius commemorari debuisset. PETR. Placet quod dicis. Sed postquam hunc venerandae vitae Eleutherium hujus meriti fuisse dixisti, libet inquirere si nunc in mundo esse credendum est
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ motib: anima p̃sid&: Iuȩ suspirans a patre terrã irrigua
petut : quia a creuitore nr̃o cũ magno gemitu quȩrenda.
ẽ. lacrimarũ grã. Sunc namq non nulli: qui iam indono ꝑ¬
ceper̃ libere ꝓiustitia eloqui : oppressos tueri indigentib:
possessa tribuere : ardorẽ fidei habere : sed ad huc grãm
lacrimarũ non habent. Hi nimirũ terrã australẽ & arentẽ
habent sed ad hue gratiã lacrimarũ non habent: hii nimirũ
t̃ram australẽ & arentẽ habent. sed adhuc irriguat indi¬
gent: quia in bonis oꝑib positi inquib magni atq feruentes
sunt oportanimis ut aut timore sapplicii : aut amore re¬
gni cȩlestis mala etiam quȩ anteti ꝑpetrauer̃ deploront
Ded quia ut dixi duo sunt genera cõpunctionis: dedit ei
pat̃ suus irriguã suꝑius & irriguã inferius. Irriguã quip¬
pe suꝑius accipit anima : cũ sẽse in lacrimis cȩlestis regni

Expanded text:
suae motibus anima praesidet; quae suspirans a patre terram irriguam suae motibus anima praesidet; quae suspirans a patre terram irriguam petit; quia a Creatore nostro cum ma lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli, qui jam in dono perceperunt libere pro justitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere; sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram australem et arentem habere; sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram Australem et arentem habent, sed adhuc irrigua indigent, quia in bonis operibus positi, in quibus magni atque ferventes sunt, oportet, oportet nimis, ut aut timore supplicii, aut amore regni coelestis mala etiam quae antea perpetraverunt deplorent. Sed quia, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius. Irriguum quippe superius accipit anima, cum sese in lacrymis coelestis regni
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdĩ iam de p̃sumptione ueniȩ securitas nascitur: & in
imorẽ cȩlestiũ gaudioꝵ animus inflãmatur. Et qͥ
prius flebat ne duceretur ad suppliciũ : postmodum
flere amarissime incipit. quia differtur a regno
Contẽplatur & emĩ mens qui sinc illi angłoꝵ choriꝰ quȩ
ipsa societas beacoꝵ spirituũ : quȩ maiestas in t̾ne uisio¬
nis dĩ Et amplius plangit. quia abonis ꝑennib de est
quã flebat prius cũ mala et̾na mecuebat. Sicq fit ut
ꝑfecta cõpunctio formidinis tradat animũ cõpunctio¬
ni dilectionis. Quod bene in sacra ueraciq historia
figurita narratione de scribitur: quȩ ait qđ ixi fi¬
lũ caleph sedens suꝑ asinũ suspirauit. Cui dixit pat̃ suus.
Suid habes: Atq illa respondit. Dã mihi benedictionẽ :
Terrã austradẽ & irentẽ de distimihi : iunge & irriguã
Dedit ei pat̃ suus irriguã superius: & irriguã inferius:¬
Axi quippe suꝑ asinũ sedet : cũ irrationabilib: carnis

Expanded text:
de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur. Et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae visio internae claritatis Dei; et amplius plangit quia a bonis perennibus deest quam flebat prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis trahat animum ad compunctionem dilectionis. Quod bene in sacra veracique historia figurata narratione describitur, quae ait: Axa filia Caleph sedens super asinam suspiravit. Cui dixit pater suus: Quid habes? At illa respondit: Da mihi benedictionem. Terram Australem et arentem dedisti mihi, junge et irriguam. Et dedit ei pater suus irriguAxa quippe super asinum sedet, cum irrationabilibus carnis
Abbreviated transcription (Latin):
uidã qui nunc nobiscũ sunt rẽquã nirrotestan¬
tur : qđ uir uitȩ uenerabilis scephanꝰ nomine
ualeriȩ ꝓuintiȩ presbit̃ fuit . huius nr̃i bonifa¬
cudia coniatq dispenscitoris ȩccłȩ onatione
ꝓximus Sui quadã die de itinere domũ regressus man¬
cipio suo negligent̃ loquens p̃cepit dicens. Veni diabole dis¬
cdciame. Ad cuiꝰ uocẽ mox cȩper̃ se caligarũ corrigiȩ in sũ¬
ma uelocitite dis soluere. Vt aꝑte conscir&: qđ ei ipse qͥ no¬
minatꝰ fuerit ad extraendas ciligas diabolus oboediss& Iuoo
mare coepit dicens Recede miser recede : non enĩ tibi sed

Expanded text:
uidam qui nunc nobiscum sunt rem quam narro testanuidam qui nunc nobiscum sunt rem quam narro testantur, quod vir vitae venerabilis, Stephanus nomine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi atque dispensatoris Ecclesiae cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens, praecepit, dicens: « Veni, diabole, discalcea me. » Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret quod ei ipse qui nominatus fuerat ad extrahendas caligas diabolus obedisset. Quodibus coepit clamare, dicens: « Recede, miser, recede, non enim tibi sed
Abbreviated transcription (Latin):
Stans aut̃ ianuã ad ostendendũ cunctis meritũ martrris.
& aqua erat ad adiutoriũ & quasi aqua ñ erat ad inuaden¬
dũ locũ Iuod ego antiquo ante dicti ignis miraculo ue¬
re p̃dixi non fuisse dissimile : qui triũ puerorũ & uestim̃¬
ta ñ contigit: & uincula incendit. PET RUS. Mira sunt
ualde scõrum ficta quȩ narris: & p̃senti infirmitati ho¬
minũ uebem̃ter stupenda: sed quu tantos nuꝑ in italia fu¬
isse audio ad mirandȩ uirtucis uiros hosse uelim nullas cos
contigit antiqͥ hostis insidias ꝑtulis se : an ex insidiis ꝓfecisse.
GRΕGORDinẽ labore certaminis non ẽ palma ui¬
ctorie : Vnde ergo uictores sunt nisi contri antiqui hostis
insidics decertiuerint : malignꝰ quippe sp̃s cogitationi lo¬
cutioni atq operi nr̃o semꝑ insistit si fortasse quid inue
niat. unde aput ex am̃ ȩt̃ni iudicis accusator existat. Uis
& enĩ nosse quomodo ad decipiendũ semper assistat:¬

Expanded text:
Stans autem ante januam ad ostendendum cunctis meritum martyris Stans autem ante januam ad ostendendum cunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse. GREGOR. Sine labore certaminis non est palma victoriae. Unde ergo victores sunt, nisi quod contra antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper insistit, si fortniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipiendum semper assistat
Abbreviated transcription (Latin):
quinquenniũ quando apud hanc romanã urbẽ aliu¬
um suũ tiberis egressus ẽ tantũ crescens ut eiꝰ unda s¬
occuparet : Apud ueronensem urbẽ fluuius atesise¬
crescens ad beati tenonis martrris atq pontificis ȩcd
uenit Cuius ȩccłȩ dũ eẽnt. ianuȩ aꝑtȩ: aqua in eã mi¬
nime intrauit. Iuȩ petulisꝑ crescens usq ad fenestrase¬
desiȩ quȩ eront tectis proximȩ ꝑuenit. Dicq stuis
aqua ȩccłȩ ianuas clausit acsi illued elem̃tũ liquidũ in sõ¬
liditatẽ parietis fuisset mmutatũ. Cũq eẽnt. multi inte¬
qua possent egredi non haberent : ibiq se siti ac ftme defi¬
tere formidarent : ad ecdȩ ianuã ueniebant : ad bibendũ
hauriebant aquã. Iuȩ ut p̃dixi usq ad fenestras excre¬
uerat : & tam̃ intra ȩccłam nullomodo d fluebat. Hauriri
itaq ut aqua poterat: sed diͣ fluere ut aqua ñ poterat.

Expanded text:
quinquennium, quando apud hanc Romanam urbem alvequinquennium, quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantum crescens, ut ejus unda suoccuparet, apud Veronensem 325 urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset mutatum. Cumque essent multi invequa possent egredi non haberent, ibique se siti ac fame deficere formidarent, ad ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo diffluebat. Hauriri itaque ut aqua poterat, sed diffluere ut aqua non poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
ti cremarentur PETRU Antiquũ triũ pu¬
eroꝵ miraculũ audio : qui ꝓiecti in ignib lȩsi non st̃
R E E ORIllud ut opinor miraculũ exparte
aliqua similit̃ gestũ ẽ. Iunc quippe trespueri ligati¬
pedib acmanib in ignẽ ꝓiecti sunt : quos die altero re
requirens incamino illesis uestib: deimbulantes re
Exqua re colligitur quia ignis in quo uctiti fuerant
qͥeoꝵ uestim̃ta non c̃tigit. eoꝵ uincula consumpsit
ut uno eodẽq tẽpore. in obsequio iustoꝵ & haberae
flamina uirtutẽ suã ad solatiũ. et non haber& ad
uictã antiquo miraculo dieb nr̃is ressim¬
lis ex contrario euenit elem̃to nã nuꝑ ioħ
tribunꝰ relatione suame docuit : qđ ꝓnull¬
fus comescũ illo ad. eẽt : se cũ rege autha¬
ric eo tempore in loco eodẽ ubi mira res
La ffuisse eĩq se cognorisse testatꝰ ẽ. In¬
dictꝰ & enĩ tribunꝰ ncrrauit dicens. quia ante hoc fere

Expanded text:
nta cremarentur. PETR. Antiquum trium punta cremarentur. PETR. Antiquum trium puerorum miraculum audio, qui projecti in ignibus laesi non sunt . GREGOR. Illud, ut opinor, miraculum ex parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatpedibus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, et non haberet ad uic tam antiquo miraculo, diebus nostris res similis e contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua me docuit, quod Pronulphus comes, cum illic adesset, se cum rege Autharico eo tempore in loco eodem ubi mira res contigit adfuisse, eamque se cognovisse testatus est. Praedictus etenim tribunus narravit, dicens: quia ante hoc fere
Abbreviated transcription (Latin):
RE GOR. Prat̃ quidaĩ mecũ ẽ in
monasterio conuersatus. inscriptura sacra stu¬
diosissimus: qui me ȩtate p̃ibat: & ex multis quȩ ne¬
sciebã me ȩdificare consueuerit: huius itaq narra¬
tione didici : qđ fuit qͥdoc̃ in campaniȩ partib intra
quad ragesimũ romane urbis miliariũ nomine be¬
nedictus et quidẽ a ectite uuenis. sed morib gran¬
deuus & inscȩ̃ conuersationis regula se fortit̃ strin¬
gens: quẽ totilȩ regis tempore cũ gothi repperissent:
hunc incendere cũ sua cella moliti sunt. Ignẽ nãq
posuer̃ sed in circuitu arser̃ om̃a cella uero illius
igne cõburi non potuit. Quod uidentes gothi. magisq
seuentes atq hunc ex suo habitaculo trahentes non
longe aspexer̃ succensũ clibanũ qui qoquendis pa¬
nib parabatur eũq in illo ꝓiecer̃ : clibanũq dau¬
ser̃. Sed die altero ita illesus inuentus ẽ ut non solũ
eiꝰ caro ab ignib: sed neq extrema: ullomodo uestim̃¬

Expanded text:
REGORIUS. Frater quidam mecum est in monasterio conversatus, in Scriptura sacra studiosissimus, qui me aetate praeibat, et ex multis quae nesciebam, me aedificare consueverat. Hujus itaque narratione didici quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragesimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus; et quidem aetate juvenis, sed moribus grandaevus, et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi reperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque supposuerunt, sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi, magisque saevientes, atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succensum clibanum, qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo projecerunt, clibanumque clauserunt. Sed die altero ita illaesus inventus est, ut non solum ejus caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestime
Abbreviated transcription (Latin):
sibisptrauerit corpus illius fuissee i frib deporcitũ ipto
eodẽ sepulchro uider̃ om̃s qͥ aderant locũ non. eẽ. ubi pomi po¬
tuiss&& : quia corpus patris monasterii qđ illic ante posicũ
fuerat. om̃e illud sepulchrũ tenebat. Cũq fr̃s qui prbicor
pus deculertint. ftctã sibi sepeliendi difficultatẽ uiderent:
istud ambos uoscaper& ad cuius uocẽ subito cunctis uiden¬
tib abbatis corpus qđ illic ante fuerat & supinũ iacebat. ẽ¬

Expanded text:
si paraverat corpus illius fuisset a fratribus deportatum, aperto eodem sepulcro viderunt omnes qui aderant locum non esse ubi poni potuisset, quia corpus patris monasterii, quod illic ante positum fuerat, omne illud sepulcrum tenebat. Cumque fratres qui presbyteri corpus detulerant, factam sibi sepeliendi difficultatem viderent, istud ambos nos caperet? Ad cujus vocem subito, cunctis videntibus abbatis corpus, quod illic ante positum fuerat, e
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ipsẽ ꝑmiserit sugit itaq diconus & quasi deceptꝰ
in medio fide iussor remansit : facto igitur mane. langolir¬
di qui diaconẽ id custodiendũ dederant uener̃ : quem
dederant petier̃ : sed hunc uenerindus prbt fugisse re¬
spondit . Iunc illi inquiunt : scis ipse melius quid conuenio:
seruus aut̃ dñi constant̃ ait : scio : Cui dixer̃. Bonus homoes
olumus tẽ ꝑuarios cruciatus mori. Elige tibi morten
morte me occidite : qua me occidi ipse ꝑmiserit Tun
ib. quĩ illic idernt langobards placuit ut eũ capit
unat redebuissent : quatinꝰ sine gruui crucutu ui¬
eius cõpendiosa morte terminarent. Cognito iti
ł sanctulus qui int̃ eos ꝓscĩtatis reuerentii mag¬
ii honoris habebatur occidendus erit. om̃s qui in eodẽ
loco inuenti sunt langoburdi conuener̃ sicut sunt nimiȩ
cudelicitis leti ad specticulũ mortis Cũ fceter̃ undiq¬

Expanded text:
quantum ipse permiserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus quantum ipse permiserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fideiussor remansit. Facto igitur mane, Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt illi, quem dederant petierunt, sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: 'Scis ipse melius, quid convenit'. Servus autem Domini constanter ait: 'Scio'. Cui dixerunt: 'Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem ea morte me occidite, qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit, ut eum capite truncari debuissent, quatenus sine gravi crucejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spectaculum mortis. Circumsteterun
Abbreviated transcription (Latin):
sinctulus ab eisdẽ langobardis petiit ut relaxari eiq
uitã concedi debuissent: Iđ posse se facere omnino
nggituer̃. Cũq mortẽ illius deliberasse eos cerne¬
ret : petut ut sibi ad custodiã tradi debuiss&. Cui
ꝓtinus refponder̃ : libi quidẽ eũ ad custodiendum
dimus: sed ea conditione int̃posita: ut si iste fugeri
pro eo ipse moriaris. Quod uir dñi libent̃ accipiens p¬
dictũ diconẽ in suã suscepit fidẽ. Suẽ nocte media cũ
langobardos om̃s somno graui depressos aspicer&: excita¬
uit & ut: surge : & concitus fuge : Liberet te om̃ps ds̃
Sed idem diciconus ꝓmissionis ȩius non inmemor. respon¬
dit dicens Eugere pat̃ non possũ : quia siego fugero ꝓme
sine dubio ipse morieris. Quẽ uir dñi sanctulus ad fugi¬
endũ cõpulit dicens: surge & uade : Te om̃ps ds̃eripiat.
Nam ego inmanu eius sũ. Tantũ inme possunt stcere :

Expanded text:
Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugeripro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in sua suscepit fide. Quem nocte media, cum Langobardos omnes somno gravi depraessos aspiceret, excitavit et ait: 'Surge et concitus fuge; liberet te omnipotens Deus'. Sed isdem diaconus, promissionis eius non inmemor, respondit dicens: 'Fugere, pater, non possum, quia, si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris'. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum conpulit, dicens: 'Surge et vade; te omnipotens Deus eripiat. Nam ego in manu eius sum; tantum in me possunt facere,
Abbreviated transcription (Latin):
posita fuerint fragm̃ta superiba t. lactũq ẽ ut ꝑdies
decẽ om̃s illi crtifices atq operarii ex illo uno pane satuci
Luo pͣtidie ederent : & ex eo qotidie qđ edi posset incras¬
tind super ess& : ac si fragm̃ta panis illius ꝑesum cresce¬
rent: decibum comedentiũ ora reparirent. PEPRꝰ
Mita res atq in exemplo dominici operis uchem̃ter fui
pane pcauit per serũu: qui exquinq panib quinq milia
hominũ seitiauit ꝑsema ipsum: Iui patuca seminũ grana in nu¬
meri segetũ frum̃ti multiplicat : qui ipsã quoq semina
ꝓduxit ex terra. & simul om̃a creauit ex mibhilo Ded ne
diutius mireris quid inuirtute dñi uenerandus uir sanc¬
tulus exterius fecerit : audi ex uirtute dñi qualis ince¬
rius fuit. Die & enĩ quadã a langobardis ciptus quidã
duconus tenebatur ligatus : eumq ipsi qui tenuerant
int̃ficere cogitabant. Aduesperascente auc̃ die uirdĩ

Expanded text:
posita fuerant, fragmenta superabat. Factumque est ut per dies posita fuerant, fragmenta superabat. Factumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi posset in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora repararent. PETR. Mira res, atque in exemplum Dominici operis vehementer omnpane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cũ repente panẽ mire magnitudinis atqi in soliti candoris
inuenit. Quẽ tulit quidẽ : sed deferre artificib noluit.
ne fortisse alienus ess&. et culpã uelut ex pietate ꝑ petri¬
ret. seruicinas itiq hunc mulieres deculic : eumq om̃ibus
ostendit : ac necui eirũ remansiss& inquisiuit. Om̃s aut̃
quȩ pridie panẽ coxerant suũ hunc eẽ. negauer̃ : atq pa¬
nes suos se in tegro numero aclibano retulisse ꝓfessȩ sun
Tunc lȩtus uir dñi ꝑrexit ad multos artifices cũ uno pane :
Ut om̃i potenti do gr̃is agerent ad monuit: et quia eis an¬
nonam p̃buerit indiciuit: lisq id refectionẽ ꝓtinꝰ
inuitatis inuentũ panẽ apposuit. Quib sufficienter
pleneq sitiatis: plura ex eo quã ipse panis fuerit frag¬
menta collegit: Iuȩ die quoq altero eis ad refectionem
intulit. Ded id qđ ex fragm̃tis suꝑerit : ipsa quoq quȩ ap¬

Expanded text:
Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie panem coxerant, suum hunc esse negaverunt, atque panes suos numero integro se a clibano retulisse professae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refectionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supererat, ipsa quoque, quae ap
Abbreviated transcription (Latin):
quoq quẽ ur dĩ detulerat implerent. n gr̃is agerent quia
is qui oleũ ꝑetere uenerac. benedicendo dedie quod po¬
stulabt. lio quoq tempore uehemens
ubiq fames incubuerat. & beciti
martrris ȩccła alingobardis fuerit incenset. Quã u
restiurire cupiens: multos irtifices ac plures sũ ministrin¬
tes operirios idhibuit. Iuib necesse enit. ut qͣtidiani sũp¬
tus laborintib: sine dilatione preberentur: led exigente
ei usdẽ fimis necessitate. panis defuit. Coepere laborintes
instant̃ uictũ quȩ rere : quia uires id labort̃ ꝑ inopiã non
haberent. Iuod uirdĩ audiens eos uerbis consolabat s
foris ꝓmittendo qđ deerit : sed ipse griuit̃ anxiebitur
intus exhibere cibũ non ualens quẽ promittebit: Cum
uero huo illucq anxius ꝑger& : deuenit ad dibanum
in quo uicine mulieres pridie coxerant panes Ibiqͣ cur¬
uatus aspexit. ne fortasse panis aqͥquentib: remansissa :

Expanded text:
quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod postulabat. Alio quoque tempore vehemens  fames incubuerat, et beatimartyris ecclesia a Langobardis fuerat incensa. Quam vir Dei restaurare cupiens, multos artifices ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut cotidiani sumptus laborantibus sine dile laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres pridie panes coxerant, ibique incurvatus aspexit, ne forte panis a coquentibus remansisset.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Vtrem ꝓculit : & iubendo potius quã petendo eũ sibi im
pleri dixit. Sed gentiles uiri quia toto iam die frustra
libor auerant : atq ab oliuis axigere oleũ torquendo non
poterant : uerba illius moleste susceper̃: eumq in iurus in¬
seccati sunt. Quib: uir dĩ letiori adhuc uultu respondit
dicens Uiꝰ ꝓme oretis scistũ utrem sinctulo impletis &
sic auobis reuertur. Cũq illi exoliuis oleũ defluere noncer¬
nerent. & uirũ dĩ ad implendũ utrẽ sibi insistere uiderent
uehem̃ter accensi mnaiorib hunc uerborũ contumeliis deones¬
tan coeper̃ : Cir iut̃ dĩ uidens qđ exp̃lo oleũ nullomodo ex¬
iret a quã sibi dari petiit. Iuã cunctis uidentib benedix̃
atq in p̃lo suis manib: iactauit. Ex qua ꝓtinus benediccio¬
ne tanta ubertas olei erupit: ũt lango birdi qui prius diu in¬
cissum liborauerant non solũ sua uascula om̃ia sed utrem

Expanded text:
vit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri vit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam die frustra laboraverant, atque ab olivis exigere oleum torquendo non poterant, verba illius moleste susceperunt, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utrem Sanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerit : que ab hominib uacua & derelict super¬
aquas non potuit manere. DESANCTULO PRESBI¬
nte hosdies quoq fere quadraginti uidistieũ apud m
singulis uenire consueuit Sed exetidẽ ꝓuincia
qd it̃ monachus ante triduũ uenit : qui gnauis
nune merore me ꝑculit : quia eundẽ uirum
Robisse nuntiauit. Huius ego uiri & si non sine
gemitu dulcedinis recolo ĩam tam̃ sine formidine uirtutes
narro : quas auicinis eiꝰ scicerdotib: mirti ueritite & smplici¬
titt pręditis agnoui. Et sicut int̾amantes se animos mag¬
nũ haritatis familiaritas sausum pbet: ame plerũq exdul¬
cedine exactus ipse quoq de his quȩ egerit. extrema quȩ¬
dam ftceri cogebatur. Hic namq quodã tempore cũ in
prelo langobardi oliuã pręmerent. ut in oled liquari de¬
buiss&: sicut iocundi ertit & uultꝰ & animi utrẽ: uacuũ ad
prelũ detulit : Laborantesq langobardos leto uultu saluta¬

Expanded text:
tenuerat, quae ab hominibus vacua et derelicta supertenuerat, quae ab hominibus vacua et derelicta superaquas non potuit manere. 358 nte dies quoque fere quadraginta vidisti apud me eum singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eumdem virum obiisse nuntiavit. Hujus ergo viri, etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, jam tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis ejus sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum charitatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut jocundi erat et vultus et animi, utrem vacuum ad prelum detulit, laborantesque Langobardos laeto vultu saluta
Abbreviated transcription (Latin):
pst eius p̃sentia ac uisione turbati: õm̃s sibim& ꝑacẽ deder̃
Corpus a& sanguinẽ redemptoris acceper : dõ se abiguli cõmen¬
dantes ut eoꝵ animas benigne suscipera : quoꝵ corpora in
tã pauenda morte tradiderat: sed om̃ps ds̃ qui eoꝵ m̃tes
mirabilit̃ terruit : ẽoꝵ quoq uitã miribilius seruauit:
Nã dieb octo nauis ctdẽ usq ad superiores tabulas aquis
plena. iter propriũ ꝑagens enatauit : Nono aut̃ die.
inchotronensis cistri porcũ deducta ẽ. Ex quã exierunt
om̃s in columes: qui cũ p̃dicto ueneribili uiro maximia no
nauigabant: Cũq post eos ipse quoq fuisset egressus.
mox in eiusdem portu profundũ nauis de mersa . ẽ. ac si
illis egredientib pro pondere subleuatione caruis s&:
Et quȩ plena hominib: inpelago aquas portauerit atq
natauenat: maximiano cũ suis fr̃ib recedente. aquas
sine hominib: in portu non ualuit portare : ut hinc om¬
nipotens ds̃ ostenderet: quia hanc onustã sua manu

Expanded text:
one turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, eorum quoque vitam mirabilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis fratribus recedente, aquas sine hominibus in portu non valuit portare; ut hinc omnipotens Deus ostenderet quia hanc onustam sua manu