comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abipso tribui ereder&ur: hoc donum cadestis gratiae
in illam purpurariam descenderat c̃ui sicut scribtura dicit
inactibus a postolorum dr̃ aperuerat sensum eius & intei¬
debat in ea qua ea paulo dicebantur. Sic enimuocabatur
ut creder& : Agit quip pedr̃ quod uult incordibus homi¬
num uel adiuuando ueliudicando utetiam pereos
impleatur quod manus eius & consibum praedestinauit
fieri : Frus traitaq: etiam illud quodregnorum &parali :¬
pomenon scribtura teste probauimus cumds̃ uult sieri
quod nonnisi uolentibus hominibus o port& fieri indina¬
rieorum corda ut hoc uelint : eoscilic& indinante qui in no¬
bis mirabilimodo & ineffabiloperatur & uelle adcausa
dequa disserimus nom pertinere dixerunt : quidestalud
nihildicere & tamen contradicere . nisi forte quur eis
hoc uisum sit rationem uobis ab quam reddiderunt
Quamuor inlit teris uestris ticere maluistis. sed quaȩilla

Expanded text:
ab ipso tribui crederetur. hoc donum caelestis gratiae ab ipso tribui crederetur. hoc donum caelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicut scriptura dicit in Actibus apostolorum, deus aperuerat sensum eius et intendebat in ea quae a Paulo dicebantur. sic enim uocabatur, ut crederet. agit quippe deus quod uult in cordibus hominum uel adiuuando uel iudicando, ut etiam per eos impleatur quod manus eius et consilium praedestinauit fieri. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon Scriptura teste probavimus, cum Deus vult fieri quod non nisi volentibus hominibus oportet fieri, inclinari eorum corda ut hoc velint , eo scilicet inclinante qui in nobis mirabili modo et ineffabili operatur et velle, ad causam de qua disserimus, non pertinere dixerunt . Quid est aliud, nihil dicere, et tamen contradicere? nisi forte cur eis hoc visum sit, rationem vobis aliquam reddiderunt, quam vos in litteris vestris tacere maluistis. Sed quae illa
Abbreviated transcription (Latin):
idiungat attendite : dõ autem inquit gratias qui semper
trium fare nos facit inxpõ: etodorem notitiaesuae mani¬
festat pernos in omni locoquia xpibonus odor sumus dõ
Inhis quis alui fiunt & inhis quipereunt quibusdam quidem
odor mortis inmortem q̃uibusdam autemodor uitae inuitã:
ecceunde gratias agit miles a cerrimus & defensor inuictissim:
gratiae : Ec ceunde gratiar agit qui axgibonus odor sunt aposto
hdõ et in his qui s aluifiunt gratiaeius et in his quipereunt
iudicio eius : Sed utminus suscenseatur haec parum intelle¬
genrtibus ipseammon&e cumadiungi & dieit & idhaec
quisi doneus uerum redeamus ad ostii a pertionem quasm¬
tium fidei audientium significatut apostolus quidest
enim orantes simul& pronobis ut dr̃aperiat nobis ostum
uerbi niss apertis sima demonstratio etiam ipsuminitium
fideressedonumdĩ nonenim orando p&er&ur ab eonisi

Expanded text:
adiungat attendite: deo autem, inquit, gratias, qui semper adiungat attendite: deo autem, inquit, gratias, qui semper triumphare nos facit in Christo et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus deo in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor uitae in uitam. ecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: quia Christi bonus odor sunt apostoli deo et in his qui salui fiunt gratia eius et in his qui pereunt iudicio eius. sed ut minus suscenseatur haec parum intellegentibus, ipse admonet, cum adiungit et dicit: et ad haec quis idoneus? uerum redeamus ad ostii apertionem, qua initium fidei audientium significauit apostolus. quid est enim: orantes simul et pro nobis, ut deus aperiat nobis ostium uerbi, nisi apertissima demonstratio etiam ipsum initium fidei donum dei? non enim orando peteretur ab eo, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
acrepellat unde & adcerinthios aitperma nebo autem
efesi usque adpentecosten : õstium enimmibi aptumest
magnum & euidens & aduers arii multi : quidhic aliud porest
intelleginisi praedicato ibi pereum primitus eu angelio
credidissemultos. Et multos eiusdem fide aduersanos
extitisse Secundum illud dñĩ nemouenit ad menisi cui
datum fuerit a patremeo &uobis datum est nos se mysteriũ
regni caelorum Illis autem non est datum : ostium ergo
apertum est in eis quibus datum est : Aduersarii autem
multiexeis quibus non est datum : Itemq: ad eosdem inse¬
undae pistala idem a postolus : cumuenis sem inquit in¬
made in euangelium xpĩ &ostium mibi apertum esr&
mna nõ : Non habui requiem spũ imeo quod non inueiititũ
urem meum sedualeillis faciens exii inmacedoniam:
uibus ualefecit nisi eis qui crediderant. In quorum scibe&
erdibus euangeli ⁊anti a pertum est ostium : quidautem

Expanded text:
ac repellat? unde et ad Corinthios ait: permanebo autem ac repellat? unde et ad Corinthios ait: permanebo autem Ephesi usque ad pentecosten; ostium enim mihi apertum est magnum et euidens, et aduersarii multi. quid hic aliud potest intellegi nisi praedicato ibi per eum primitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem fidei aduersarios extitisse secundum illud domini: nemo uenit ad me, nisi cui datum fuerit a patre meo, et: uobis datum est nosse mysterium regni caelorum, illis autem non est datum? ostium ergo apertum est in eis quibus datum est, aduersarii autem multi ex eis quibus non est datum. Itemque ad eosdem in secunda epistula idem apostolus: cum uenissem, inquit, Troadem in euangelio Christi, et ostium mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, quod non inueni Titum, fratrem meum, sed uale illis faciens exii in Macedoniam. quibus uale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus euangelizanti apertum est ostium? quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
cuidehoc opere gratias agit ipsefecit ut cum percepissent
ab apostolo uerbum auditus dĩ exciperent illud nonut uer¬
bum hominum sedsicut est uere uerbumdi : dr̃ igitur
operatur incordibus hominum uocationeilla secundũ
propositum suum dequamultum locuti sumus. non ut in¬
aniter audiant euangelium sedeo audito conuertantur
donum dĩ essenos ammone. cum hoc signific& a posto¬
lus dicens in epistala ad colo senses. orationi instate.
uigilantes in illa ingratiarum actione. orantes simul
& pronobis ut dr̃a periat nobis ostium uerbisiui adloquen¬
dum mysterium xp̃i propter quod etiam uinctus sum
ut manifestem illud i taut oport& meloqui : quo modo
aperitur ostium uerbi nisi cum sensus aperitur audiditis
ut credat et initio fidei facto eaquae adaedi ficandam
salubrem doctrinam predicantur & disputantur admitat
Neper in fidelitatem cordeclauss ea quaedicuntur in proba

Expanded text:
cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum percepissent cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum percepissent ab Apostolo verbum auditus Dei, exciperent illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei. Deus igitur operatur in cordibus hominum, vocatione illa secundum propositum suum, de qua multum locuti sumus, ut non inaniter audiant Evangelium, sed eo audito convertantur donum Dei esse nos admonet, cum hoc significet Apostolus dicens in Epistola ad Colossenses: Orationi instate, vigilantes in illa in gratiarum actione, orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi sui ad loquendum mysterium Christi, propter quod etiam vinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet me loqui . Quaperitur ostium uerbi, nisi cum sensus aperitur audientis, ut credat, et initio fidei facto ea quae ad aedificandam salubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat, ne per infidelitatem corde clauso ea quae dicuntur improbet
Abbreviated transcription (Latin):
mnibus scps̃ noncesso gratias agere pro uobis : Noua erat
arecens eorum fides praedicato sibi euangelo qui fide audita
ritias dõ proeis agit a postolus : si homini gratias a ger&t
pro eo quodillum uel gutar& non praestitisse uel noss& adula¬
no uelinrisio uerius quam gratiarum actiodicer &ur Non
errat dr̃ non inrid&ur : donmes tenim eius &iam incipiens
sider nea postol falsa uelfallax gratiarum actio merito iu¬
die&ur: Quid illud ñon neinitium fidei appar& thessalomicai¬
sum de quotamen idem apostolus dõgratias agit dicens
Propterea anos gratiar agimus dõ sine intermissione quõ
dim percepirr&is anobis uerbum auditus di excepis tir
non ut uerbum hominum sed si cut est uere uerbum di quodꝰ
operatur in uobis qui credidistis quidest quodhinc dogratiur
agit suem pe uanum est atque in ane si cuigratias agit hocipse
non fecit: Sed quia hoc uanum &in a nenonest profecto dr̃

Expanded text:
omnes sanctos, non cesso gratias agere pro vobis . Nova erat omnes sanctos, non cesso gratias agere pro vobis . Nova erat et recens eorum fides praedicato sibi Evangelio, qua fide audita, gratias Deo pro eis agit Apostolus. Si homini gratias ageret pro eo quod illum vel putaret non praestitisse vel nosset, adulatio vel irrisio verius quam gratiarum actio diceretur. Nolite errare; Deus non irridetur : donum enim ejus est etiam incipiens fides, ne Apostoli falsa vel fallax gratiarum actio merito judicetur. Quid illud? nonne initium fidei apparet Thessalonicensium, de quo tamen idem apostolus Deo gratias agit, dicens, Propterea et nos gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum percepissetis a nobis verbum auditnon ut verbum hominum, sed sicut est vere verbum Dei, quod operatur in vobis, cui credidistis ? Quid est quod hinc Deo gratias agit? Nempe vanum est atque inane, si cui gratias agit, hoc ipse non fecit. Sed quia hoc vanum et inane non est, profecto Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dns̃ dicens Nomuos meolegistir sedegouos elegi Noc fidesi sa
praecedit non enim quia credidimus sedutcredamus elegit
nos nepriores cum elegisse dicamur. falsumq: sit quod ab sit
non uos meelegistis sedego uos elegi nec quia credidimus sed
ut credamus uocamur atq: illa uocatione quaesine paenitesi¬
tiaest idprorsur agitur &peragitur ut credamus nec omnia
replicanda sunt dehacrie tam multa quie diximus : denique
&inhuius testimoni consequentibur dõgratias agit apostolus
orobis quicrediderunt nonutiq: quõ eis annuntiatumest euan¬
gdum sed quõ crediderunt: aitenim: inquo &uos audieiter
urbum ueritatis euangelum salutis uestrae in quocreder¬
es sgnatiestis spũ promissionis scõ quiest pignus heredita
iostrae inredemtione ad quisitionis in liudem gloruae
ius: propterhoc dego audita fideuestra inx põihũ et in

Expanded text:
Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa praecedit. Non enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne priores eum elegisse dicamur, falsumque sit, quod absit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Nec quia credidimus, sed ut credamus vocamur: atque illa vocatione, quae sine poenitentia est, id prorsus agitur et peragitur, ut credamus. Nec omnia replicanda sunt de hac re tam multa quae diximus. 39. Denique et in hujus testimonii consequentibus, Deo gratias agit Apostolus pro his qui crediderunt, non utique quoniam eis annuntiatum est Evangelium, sed quoniam crediderunt. Ait enim: In quo et vos audientes verbum veritatis Evangelium salutis vestrae, in quo credentes signati estis Spiritu promissionis sancto, qui est pignus haereditatis nostrae, in redemptionem acquisitionis, in laudem gloriae ipsius: propter hoc et ego audita fide vestra in Christo Jesu et in
Abbreviated transcription (Latin):
fu turos taler nos esse praesciuit sedutessemus tales per
ipsam electionem gratia esuae quagratificauit nos indileo¬
to filiosuo: cumergonos praedestinauit õpussuum presci¬
uit . quonos scor & inmaculator facit : uinderocte hoctesti¬
monio pelagianus error arguitur : Nos auttn dicimus
inquiunt nos tramdm̃ non priescissenisi fidem quicradere
incipimus &ideonos elegisse ante mundi constitutionem
ac praedestinasse ut iam sc̃ĩ &immaculati gratia atque
opere eius essemus : Sedaudiant &ipsi in hoc testimoniolibi
dicit sortem consecutisumus praedestinati secundum pro¬
positum quiuniuer sa operatur: Ipseergo ut credere incipiamus
operatur qͥui uniuersa operatur:: uocationem quippe illim
dequadictumest sine paenitentia enim sunt dona &uocatio
dĩ & dequadictum est non ex operibus sed exuocante cum
poss& dicere sed excredente : electionem quam significauit

Expanded text:
futuros tales nos esse praescivit, sed ut essemus tales per futuros tales nos esse praescivit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praedestinavit, opus suum praescivit, quo nos sanctos et immaculatos facit. Unde recte hoc testimonio Pelagianus error arguitur. « Nos autem dicimus, » inquiunt, « nostram Deum non praescisse nisi fidem, qua credere incipimus, et ideo nos elegisse ante mundi constitutionem, ac praedestinasse, ut etiam sancti et immaculati gratia atque opere ejus essemus. » Sed audiant et ipsi in hoc testimonio, ubi dicit, Sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, qui universa operatur. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur, qui universa operatur. Vocationem quippe illam de qua dictum est, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei ; et de qua dictum est, Non ex operibus, sed ex vocante ; cum posset dicere, Sed ex credente: et electionem quam significavit
Abbreviated transcription (Latin):
nhomine ac perhoc nec inscipso sed quigloriatur indnõ
Iori&ur ut simus in laudem gloriae eius : Ipse qui ope
peratur secundum propositum suum ut simus in lau¬
em gloriae eius utiq scĩ &immaculati propter quod nor
ucauit praedestinans ante constitutionem mundiex hoc
proposito eius est illa electorum propria uocatio quibur
forsitan dicunt pelagianos hoc apostolico testimoniore fitar
ubidicit deo noselato: in xpo apraedestinitor anteconsis¬
tiationem mundi utes semussci &immaculati in compettuq
in cartate ipnienimputant acceptir practeptis iampernos
ipsos fierihberie uoluntitis arbitrioscor& in maculitor
incons petuoius incariate quoc futurum dr̃ quõ oraesci¬
uit inquiunt ideonos ante constitutionem mundi elegit
&praedestinauit in xp̃o. Cumdicat a postolus nonquia

Expanded text:
in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domino in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domino glorietur , ut simus in laudem gloriae ejus. Ipse quippe operatur secundum propositum suum, ut simus in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est illa electorum propria vocatio, quibus forsitan dicunt, Pelagianos hoc apostolico testimonio refutari, ubi dicit ideo nos electos in Christo et praedestinatos ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate. Ipsi enim putant, « acceptis praeceptis jam per nos ipsos fieri liberae voluntatis arbitrio sanctos et immaculatos, in conspectu ejus in charitate: quod futurum Deus quoniam praescivit, » inquiunt, « ideo nos ante mundi constitutionem elegit et praedestinavit in Christo. » Cum dicat Apostolus, Non quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nimis longum est & desingulis dis putare : cernitis autẽ :¬
oroculdubio cernitis quanta manifestatione a postolici
doquii defendaturhaec gratia contraquam merita ex tollun¬
turhumana tam quam homo aliquid d&prior ut r&ribua¬
turei : elegit ergonos dr̃ inxpõ antemundi constititionem
oraedestinans nos ina doptionem filorum : non quia ꝑnos
sc̃i &immaculati futurieramus sedelegit praedes tinauit¬
qut es semus: fecit autem hoc secundum placitum uolun¬
ttissuae ut nemodesuased deillius erga se uoluntateglo¬
ridur: fecithoc secundum diuitias gratiaesuae secundũ
inim uoluntatem suam quamproposuit indileto filio
uinquo sortem consecutisumus praedestinati secundum
cositum non nostrum sedeius quiumuersaoperatur
tade ut ipse in nobis oper&ur et uelle: operatur autẽ
undum consilium uoluntatis suae : ut simus in laudem
priue eius: hincest quod eclamamus ut nemo glori&sur

Expanded text:
Nimis longum est de singulis disputare. Cernitis autem Nimis longum est de singulis disputare. Cernitis autem procul dubio, cernitis quanta manifestatione apostolici eloquii defendatur haec gratia, contra quam merita extolluntur humana, tanquam homo aliquid prior det, ut retribuatur ei. Elegit ergo nos Deus in Christo ante mundi constitutionem, praedestinans nos in adoptionem filiorum: non quia per nos sancti et immaculati futuri eramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se voluntate glorietur: fecit hoc secundum divitias gratiae saue, secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, non nostrum, sed ejus, qui universa operatur, usque adeo ut ipse in nobis operetur et velle . Operatur autem secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc est quod clamamus, ut nemo glorietur
Abbreviated transcription (Latin):
cauit nos ssc ditum est gratificauit agratia sicut iustifica¬
uit dicitur aiustitia : In quo habemur inquit redemtionẽ
persanguinem ipsiur remis sionem peccatorum secundũ
diuitias gratieeiur quae abundauit nos i n omni sa pieitia¬
& prudentia ut ostender& nobis misterium uoluntatis sue
secundum bonam uoluntatem suam : In hoc musterio
uoluntatis suae posuit diuitias gratiaesuae secundũbonã
uoluntatem suam non secundum nostram quaebonaesse
non poss&nisi ipse secundum bonam uoluntatem suam
ut bonafier& subuenir& : cum autem dixiss& secundum
bonam uoluntatem suam : subiecit quam proposuit in illo
idest indilecto filio suo indispositionem plenitudinis tem¬
porum instaurare omnia inxpõ quae in caelis sunt & que inter
rir in ipso inquo etiam & sortem consecutisumus praedesti¬
nati secundum propositum qui uniuers a operatur secundũ
consilum uoluntatis suae utsimus in laudem gloriaeeius :

Expanded text:
cavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificacavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiaeet prudentia, ut ostenderet nobis mysterium voluntatis suae, secundum bonam voluntatem suam. In hoc mysterio voluntatis suae posuit divitias gratiae suae, secundum bonam voluntatem suam, non secundum nostram: quae bona esse non posset, nisi ipse secundum bonam voluntatem suam, ut bona fieret, subveniret. Cum autem dixisset, Secundum bonam voluntatem suam; subjecit, quam proposuit in illo, id est, in dilecto Filio suo, in dispensatione plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo quae in caelis et quae in terra sunt in ipso in quo etiam sorte vocati sumus praedestinati secundum propositum eius qui omnia operatur secundum cons
Abbreviated transcription (Latin):
eit nec sefacturum sed ipsos futuros esseprae uidit :
Intuea murergo uerba a postol: atq uideamus utrum propte¬
rea nos elegerit ante mundi constitutionem quia sci&im
naculati futuri eramus anut essemus : benedictus inquit
one spirital: incaelestibus in xpõ sicut elegit nos in ipso
ante mundi constitutionem ut essemus sci &im maculati :
Nonergo quia futuri eramus sedut essemus : Nem pecertũ
est nempe manifestum est : Ideo quippe tiles fituri eramus
quae legit ipse prae destinans ut tales pergratiam eiuressemus :
hanos ergo benedixit benedictione s piritali in cuelestibur
inepo ihũ sꝰcut legit nos in ipso ante mundi conslititionem
ut essemun cĩ &immaculati in comspectucius in caritate
ip sum deinde quid adiungat aitendite secundum plicitũ
inquit uoluntato suae Neintanto beneficio gratue depla¬
cito gloriaremur uoluntatir nostrae in quagratis cauinos
inquit in dilecto filiosuo : In quautiq uoluntatesua gratisi¬

Expanded text:
fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et immaculati futuri eramus, an ut essemus. Benedictus, inquit,one spirituali in coelestibus in Christo: sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, utipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratifi
Abbreviated transcription (Latin):
nati secundum propositum qui uniuersa operatur
secundum consilium uoluntatis suae ut simus in laudẽ
gloriaeeius :: quis inquam haec audiat diligenter
Vintellegenter. &audeat debacre quam defendimus tam cdara
ueritate dubitare : elegit dr̃ in xpõ ante mundi constitutionẽ
nembra eius : & quo modo liger& eos qui nondum erant nisi
praedestinando : elegitergo praedestinans nos : num quit
eliger& impios &inmundos Namsi quaestio proponatur
utrum hos eligat anpotius scos & in maculatos quidhorum
respondeat: quis requirat : Ac non statim ferat proscir
in maculatisq sententiam praes ciebat ergo ait pelagianus
qui futuri essent sc̃ĩ &inmaculati perliberae uoluntatis ar¬
birium : et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsastia
paescientia quatales futuros esse praesciuit elegit :¬
lpt ergo inquit antequamessent praedestinans filios
sfuturos sco s̃ immaculatosq praesciuit utiq ipsenon

Expanded text:
positum, qui universa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus : quis, inquam, haec audiat diligenter et intelligenter, et audeat de hac, quam defendimus, tam clara veritate dubitare? Elegit Deus in Christo ante constitutionem mundi membra ejus: et quomodo eligeret eos qui nondum erant, nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim ferat pro sanctis immaculatisque sententiam? 36. « Praesciebat ergo » , ait Pelagianus, « qui futuri essent sancti et immaculati per liberae voluntatis arbitrium: et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos futuros sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
Nisieruer&ur a potestite tenebrarum & trans ferrac
in ragnum filii ciritatisdi: Uerum tamen quia Aipsa
uita aderna quam certum est bonis operibus dibo
ereddra tanto a poscolo gratiadi dicitur Cumgnto
non o peribus reddatur sed gratis daeur Sine ulli
dubitatione confitendum est ideo gratiam utain
adernam uocari quia his meritis redditur quie
gratia contulit homini: Recte quippe ipsa intelles¬
tur quae gratia in euangelio legitur caritua progns¬
Hiuero qui nom pertinent adhunc prae destinatorum
numerum quos dĩgratia siue nondum habentes
ullum liberum suae uoluntatis arbitrium. Siue
arbitrio uoluntatis ideo uere libero quia per iolt
gratiam liberato perducit adregnum: Hiergo as
non pertinent adistum certissimum & felions
numerum: pro meritis iustissime iudi cinus
Aut enim iacent sub peccato quo doriginaliter gunos¬
tone traxerunt. & cumillo herecditario debits
hine ex eunt quod non est regeneratione dimis
autper liberum arbitrium alia in super adedidr¬

Expanded text:
ur a potestate tenebrarum, et transferretur in regnum Filii charitatis Dei . Verumtamen quia et ipsa vita aeterna, quam certum est bonis operibus debitam reddi, a tanto Apostolo gratia Dei dicitur , cum gratia non operibus reddatur, sed gratis detur; sine ulla dubitatione confitendum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Recte quippe ipsa intelligitur quae in Evangelio legitur, Gratia proHi vero qui non pertinent ad hunc praedestinatorum numerum, quos Dei gratia sive nondum habentes ullum liberum suae voluntatis arbitrium, sive cum arbitrio voluntatis, ideo vere libero, quia per ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum: hi ergo qui non pertinent ad istum certissimum et felicissimum numerum, pro meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato, quod originaliter generatione traxerunt, et cum illo haereditario debito hinc exeunt, quod non est regeneratione dimissum; aut per liberum arbitrium alia insuper addid
Abbreviated transcription (Latin):
unos : propter quod &iam mater macchabeorum
slisuodicit. ⁊t in illa miseratione cum fratribus te
rapirꝰ Cum enim rex iustus sicut scribtum e est
saurt inthrono Non aduersabitur ante eum omne
milim : quis gloriabitur castum sehabere cor
auqus gloriabitur mundum se esse apeccato : Ac
perboc &iam ibi dĩ misericordia necessaria est qua
furbracus. cui non inputabit dñs pec catum : Sed tunc
so bonorum operum meritis. iusto iudicio &i am ipsa
sricordia tribuaetur : Cum enim dicitur iudicium
donsericordia illi qui non fecit misericordiam:
iifestatur in his inquibus inueniuntur bona opera
Ncricordiae iudicium cum misericordia fieri .:
prhoc & iam ipsam miseri cordiam meritis bonorum
peunreddi: Nonsici est nunc quando non solum
nullis bonis: Sed a iam multis malis operibus praeco¬
dentibus misericordia eius praeuenit hominem urb
bereur amalis & quae fecit a quae facturus fuerat. tos

Expanded text:
candos. Propter quod etiam mater Machabaeorum candos. Propter quod etiam mater Machabaeorum filio suo dicit, Ut in illa miseratione cum fratribus te recipiam . Cum enim rex justus, sicut scriptum est, sederit in throno, non adversabitur ante eum omne malum. Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Ac per hoc etiam ibi Dei misericordia necessaria est, qua fit beatus, cui non imputavit Dominus peccatum . Sed tunc pro bonorum operum meritis justo judicio etiam ipsa misericordia tribuetur. Cum enim dicitur, Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam; manifestatur in his in quibus inveniuntur bona opera misericordiae, judicium cum misericordia fieri; ac per hoc etiam ipsam misericordiam meritis bonorum operum reddi. Non sic est nunc, quando non solum nullis bonis, sed etiam multis malis operibus praecedentibus, misericordia ejus praevenit hominem, ut liberetur a malis, et quae fecit, et quae fa
Abbreviated transcription (Latin):
opprimitur. donee ad xpi gratiam quapie uiuitur e¬
uenirent de inceps iam securi numquam se ab illoss
casuros quae prae sumtio inisto temtationum loco nes
pedit : ubi tanta est infirmitis. ut superbiam possi
generare securitas. ⁊ Deniq &iam hoc erit sed tunc qu¬
iam est in angelis &iam in hominbus erit. quando ulle
superbia esse non poterit: Numerus ergo scorume
usq infinem per seuerantiam illuc intager perductus
et illic integeriam beatis simus si nefine soruabitos
aoherentes sibi misericordians iluatoris sui. Siue cum con¬
ꝓtuntur. Siue cum proeliantur. Siue cum coronantur :
um &tunc esse illis dĩ misericordiam necessariam scã
qucoronatte in miseratione & misericordia: dicit &iam
uobus apostolus : Iudicium sine miscricordia : illi
qui non fecit misericordiam . : ibi ostendit &iam in illo
udicio inquo iusti corxnantur in iusti quedimnantur:
iis cum misericordia. alios sine misericordia iudi¬

Expanded text:
opprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peopprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut superbiam possit generare securitas. deniqjam est in angelis, etiam in hominibus erit, quando ulla superbia esse non poterit. Numerus ergo sanctoruusque in finem perseverantia, illuc integer perducetur, et illic integerrimus jam sine fine beatisadhaerente sibi misericordia Salvatoris sui, sive cum convertuntur, sive cum praeliantur, sive cum coronantur. 41. Nam et tunc esse illis Dei misericordiam necessariam sanctQui coronat te in miseratione et misericordia . Dicit etiam Jacobus apostolus, Judicium sine miseriam : ubi ostendit etiam in illo judicio, in quo justi coronantur, injustique damnantur, alios cum misericordia, alios sine misericordia judi
Abbreviated transcription (Latin):
sse prae sumat: quia id occultari opus est in hoc
ubisic eauenda est elatio. ut &iam persatanae
oplmn ar ex tolleraur. tantus colafitardur a postolus
hinc a postolis. dicebatur : Simanseritis inme dicene
illo quieos utiq: sciebat esse mansuros. et per prophdm
Si uodueritis & obaudieritis mecum scir& ipse inquibis
operar&ur & uelle. et similia multa dicuntur
Nam propter huius utilitatem secreti Neforte qusis
tollatur. Sedomnes &iam quibenecurrunt time
dumoccultum est qui perueniant : Propter huius en
utilitatem secr&i credendum est quosdam defilis
perditionis nonaccepto donoperseuerandi usq: infinm
infide quae perdilectionem operatur incipere uiurt
& aliquandiui fideliter aciuste uiuere. et posta cider
neque dehacuita prius quam hoc eis contingat auftrrs
Quorum sinemiini contigis s& : tam diu haberent hon
iscum saluberrimum timorem quouitium elation

Expanded text:
se esse praesumat? Quia id occultari opus est in hoc loco, se esse praesumat? Quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cavenda est elatio, ut etiam per satanae angelum, ne extolleretur, tantus colaphizaretur apostolus . Hinc Apostolis dicebatur, Si manseritis in me : dicente illo qui eos utique sciebat esse mansuros. Et per prophetam, Si volueritis et audieritis me : cum sciret ipse in quibus operaretur et velle . Et similia multa dicuntur. Nam propter hujus utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes etiam qui bene currunt timeant, dum occultum est qui perveniant: proutilitatem secreti credendum\' est quosdam de filiis perditionis non accepto dono perseuerandi. usque in finem in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis
Abbreviated transcription (Latin):
am adnuntiassa & locutus ess& multiplicati s unt
sipernumerumꝰ Ipsi autem uociti dicipossunt Non
auam electi : quia non secundum propositum uocati ⁊
certunuero esse numerum electorum Neque augendum
u queminuendum : quamuis &iohannes baptista sigi
sudilidicit: facite ergo fructum dignum paenitentiae
siditdicere apud uos m& ipsos. patrem habemus
aril: Potens est enimds̃ delapidibus istis suscitare
inasarint fructum. ut non desit numerus qui pro¬
oissoi st abrahae : tamen apertius in apoca lypsi
diemrꝰ tene quod habes : ne alius accipiat coronam
numꝰ Sienim alius non est accepturus. Nisi iste per¬
didm : certus est numerus : Quod autem &iam per¬
itraturis scĩs. Sic is tadicuntur. quasi eos perseuera
habeitur incertum : Non aliter haec audire
quibus expedit non altum sipere sed timere:
ltim ex multitudine fidelium. quamdiu in hac
alitate uiuitur. innumero praedestinatorum

Expanded text:
cum annuntiasset et locutus esset, multiplicati sunt cum annuntiasset et locutus esset, multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia non secundum propositum vocati. Certum vero esse numerum electorum, neque augendum neque minuendum, quamvis et Joannes Baptista significet, ubi dicit, Facite ergo fructum dignum poenitentiae: et nolite dicere apud vosmetipsos, Patrem habemus Abraham; potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare  si non fecerint fructum, ut non desit numerus qui promissus est Abrahae: tamen apertius in Apocalypsi dicitur, Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam . Si enim alius non est accepturus nisi iste perdiderit, certus est numerus. 40. Quod autem etiam perseveraturis sanctis sic ista dicuntur, quasi eos perseveraturos habeatur incertum: non aliter haec audire debent, quibus expedit non altum sapere, sed timere . Quis enim ex multitudine fidelium, quamdiu in hac mortalitate vivitur, in numero praedestinatorum
Abbreviated transcription (Latin):
uincertur. Ita factum est ut uoluntis hominis inui¬
lida & in becilla in bono ad huc paruo perseuerara
perui tutem dĩ cum uoluntas primi hominis forts
& sana inbono ampliore Nonperseue rauerit habens
uirtutem liberi arbitrii. quamuis Nonde futuro
adiutoriodi Sine quo non possa perseuerare suellis
Nontamentali quo inilo ds̃ oper&ur ut uella: ꝑad¬
simo quippe dimnisit atque permisit facere quđ ls
infirmis seruauit ut ipsodonante inuictissi me
quod bonum est uellent ut hoc deserere inuietisie
nollent dicente ergo xp̃o rogaui prote pedefi cul
fides tua : intellegamus ei dictum quae edificilis
super param. Atq ita homodi ponsolum quia i¬
sericordiam consecutus est ut fidelis ess&. ueruin
&iam quia fides ipsa non deficit. quigloriatur in
nregnum dĩ quorum ita certus est numerus. ut nec ad da
seis quis quam nec minuatur ex eis: Nondehis qui

Expanded text:
vinceretur. Ita factum est ut voluntas hominis invavinceretur. Ita factum est ut voluntas hominis invalida et imbecilla in bono adhuc parvo perseveraret per virtutem Dei: cum voluntas primi hominis fortis et sana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi arbitrii; quamvis non defuturo adjutorio Dei sine quo non posset perseverare si vellet, non tamen tali quo in illo Deus operaretur ut vellet. Fortissimo quippe dimisit atque permisit facere quod vellet: infirmis servavit, ut ipso donante invictissime quod bonum est vellent, et hoc deserere invictissime nollent. Dicente ergo Christo, Rogavi pro te ne deficiat fides tua , intelligamus ei dictum, qui aedificatur super petram. Atque ita homo Dei non solum quia misericordiam consecutus est ut fidelis esset, verum etiam quia fides ipsa non deficit, qui gloriatur, iin regnum Dei, quorum ita certus est numerus, ut nec addatur eis quisquam, nec minuatur ex eis: non de his qui,
Abbreviated transcription (Latin):
nonpossint ꝑ seuerare siuelit. Sed ineis &iam ope¬
ritur & uelle. ut quoniam Non ꝑseuerabunt Nisi & pos¬
int auelint. perse uerandieis & possibilitas. & uolun
pasic uolunt : Ieo sic uelint : quia ds̃ operatur ut uelint :¬
Aesiimanta in firmitate uitae huius. inqua tamen infir¬
ntte propter elationem repriment lam perfici uirtutem
eporaebit ipsis relinquer&ur uoluntis sua ut in adiutorio di
lns quo per seuerare nom possent: manerent siuellent.
Nec ds̃ in eis operar&ur ut uellent: intertot atantas
tentationes infirmitate sua uoluntas ipsas uecumben:
&ideoper seuerare non possent. quia deficientes in fir¬
mitate. nec uellent. aut nonit eluellent infirmitate
uoluntatis ut possent: Sub uentum est igitur infra¬
tati uoluntatis humanae : ut diuina gratia indeclu¬
biliter & in superabiliter agertur : Etideo quanis
infirma nontamen deficer&. Neque aduer sitate aliuas

Expanded text:
non possint perseverare si velint; sed in eis etiam, openon possint perseverare si velint; sed in eis etiam, operatur et velle: ut quoniam non perseverabunt, nisi et possint et velint, perseverandi eis et possibilitas et voluntas quia sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adjutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et ideo perseverare non possent, quia deficientes infirmitate nec vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent. Subventum est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et inseparabiliter ageretur; et ideo, quamvis infirma, non tamen deficeret, neque adversitate aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
nisi gratia liberantis: Ita ergo Nongloriatur omnis
caro coram ipso : Non enim gloriantur in iusti quinor
habent unade: nec iusti quia exipso habent unde:
Nec habent gloriam suam nisi ipsum. cuidicunt : aloria
mea & exaltans caput meum: Ac per hoc ad omnen
liminem ꝑtin& quod scribrum est : un nonglori& ur
rinis caro coram ipso : Adiutos autem illuo. Qui gloriatur
i dño glori&ur : hoc enim a postolus apertissime ostendit
quicum dixiss&. ut nonglori&ur omnis caro coram ipso.
ueputarent scĩ sine gloria se remansisse: mox adeidit:
exipso autem uos estis inxpõihũ qui factus nobis sapien¬
naado. & iustrtia & scĩficatio & redemtio ut quem ad¬
nilim scribtum est. quigloriatur indño glori&ur :
hiressi quod in hoc loco miseriarum. ubi temtatio est uita
humm superterram. uirtus in infirmitate ꝑficitur ::
dit adiutorium quale primo homini dedit. Si ne quo

Expanded text:
nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur omnis caro coram ipso. Ad justos autem illud, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc enim Apostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis in Jesu Christo, qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Hinc est quod in hoc loco miseriarum, ubi tentatio est vita humana super terram , virtus in infirmitate perficitur : dat adjutorium quale primo homini dedit, sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
homo Sed ꝑseuerare uel non ꝑseuerare in eius relin¬
quer& arbitrio : Tales uires habebat eius uoluno
qua esine ullo fuerat instituta peccato. & nihill
ex se ipso concupis centia lrter resifd
ut digne tantae bonitati & bene uiuendi faciliat
ꝑseuerandi committer&ur arbitrium dõ quato
praesciente quides s& facturus iniuste ÷ prieson¬
te tamen Non adhoc cogente. Sedsimul sciente
quid deillo ipse facer& iuste: Nunc uero postta quam
est illa magna peccata merito amissa libertas:
etiam maioribus donis adiuuanda remansit infr¬
mitas: placun enindõ quo maxime humanae supis¬
biam praesumtionis extinguer&. ut nonglori&ir
omnis caro coram ipso. Idest omnis homo. und
autem ponglori&ur caro coram ipso . Nisi demenas
suis quae quidem potuit habere Sed perdidit
et per quodhabere potuit: perhoc perdidit. hocest pr
liberum arbi trium : propterquod non restat liberinds

Expanded text:
homo, sed perseverare vel non perseverare in ejus relinhomo, sed perseverare vel non perseverare in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso concupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tantae bene vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem praesciente quid esset facturus injuste; praesciente tamen, non ad hoc cogente: sed simul sciente quid de illo ipse faceret juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuit habere, sed perdidit; et per quod habere potuit, per hoc perdidit, hoc est, per liberum arbitrium: propter quod non restat liberandis
Abbreviated transcription (Latin):
ris:pam sitta est : N onsuum Sedeorum est quod pro¬
oisisi: Nonautem sic credidit abraham : Sed nonest
rbis quia quae promisit potens est & facere:
prun quae presciuit potens est promittere. Autquȩ
pruidat potens est os tendere. Aut quae promisit
potis ei praescire : Sed quae promisit potens est
sficre : Ipse igitur eos facit ꝑseuerare inbono : qui
fic bonos: qui a utem cadunt & pereunt : in praedesti¬
nlorum numero non fuerunt.: Quam uis ergo deom¬
nbis regeneratis & pie uiuentibus loquer& ur
apostolus dicens. Tu quies qur ludices alienũ seruum
didño stat ut cadit.⁊ Continuo tamen respexit
pe destinatos & ait : Stabit autem  et nehoc sibi
marent: potexs est enim ds̃ inquit statuere eum:
bs quistant ut ꝑseuerantissime stent. uel restituere
Petiderint : dñs enim erigit elisos: ut ergo Nonac cipert
hoc donumdi idest in bono perseuerantiam primas

Expanded text:
ros. Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod proros. Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit. Non autem sic credidit Abraham, sed, non est credens quia quae promisit, potens est facere. » Non ait, quae praescivit, potens est prompraedixit, potens est ostendere; aut, Quae promisit, potens est praescire: sed, quae promisit, potens est et facere. Ipse igitur eos facit perseverare in bono, qui facit bonos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt. Quamvis ergo de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi arrogarent, Potens est enim Deus, inquit, statuere eum .eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restituere qui ceciderunt: Dominus enim erigit elisos . 37. Ut ergo non acciperet hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, primus
Abbreviated transcription (Latin):
multa & diuersa sentiri : ego autem dico idesse piti
fidem quae ꝑdi lectionemoperatur deserere usq don¬
tem: huic peccato ultra nonseruiunt. Non prima c¬
dicione Sicut ille liberi: Sed ꝑsecundum adam di
gratia liberati: Et ista liberatione habentes liberus
arbi trium quo seruiant dõ : Nonquo ciptiuentus
adiabolo Liberatienim a peccato seruisunt facti
iustitiae : in qua stabunt usque infinem. donante sibi
ꝑseuerantiam illo. quieos praesciuit & praedestinaui
& secundum propositum uocauit. & iustificauit. aglo¬
rificauit: quomam illa quae dehis promisit dun
iara iamfecit : Cui promittenti credidit abrabam
ilputacum est illi adiustitiam: deditenim gloriam
edlenis sime credens Sicut scribtum est. quia
que pͥomisit potens est & facere: Ipseergo illos bonos
fiot utbona faciant : Neque enim eos propterca
ponist abrahae. quia praes ciuit a se ipsis bonos futu¬

Expanded text:
multa et diversa sentiri: ego autem dico id esse peccatum, multa et diversa sentiri: ego autem dico id esse peccatum, fidem quae per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. Huic peccato ultra non serviunt, non prima conditione, sicut ille, liberi; sed per secundum Adam Dei gratia liberati, et ista liberatione habentes liberum arbitrium quo serviant Deo, non quo captiventur a diabolo. Liberati enim a peccato servi facti sunt justitiae , in qua stabunt usque in finem, donante sibi illo perseverantiam, qui eos praescivit, et praedestinavit, et secundum propositum vocavit, et justificavit, et glorificavit; quoniam illa quae de his promisit, etiam futura jam fecit: cui promittenti credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam. Dedit enim gloriam Deo, plenissime credens, sicut scriptum est, quia quae promisit, potens est et facere. 36. Ipse ergo illos bonos facit, ut bona faciant. Neque enim propterea eos promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsis bonos futu
Abbreviated transcription (Latin):
deturus. Isti futura quae accepturi fuerant Non ui¬
aim. unde hoc nisi donante illo a quo misericordiam
insecutis unt in fideles essent : A quo acceperunt Sp̃mn
dentimoris quo ꝑsequentibus cederent. Sed uirtutis
lcaritatis & continentiae. quo cuncta minantia
cuncta inuitantia. cuncta cruciantia superarent
Illiergo sine peccato ullo daitaest cumqua condi urest
uoluntas libera : & eam fecit seruire peccato honu
uero cum fuis s& uoluntas serua peccati : liberata es
ꝑ illum quidixit. Siuos filius liberaberit tunc uer
liberi eritis : Et accepit tantam ꝑistam gratiamlo¬
tatem: ut quamuis quamdiu hic uiunt pugnentaa
concupiscentias peccatorum eisq: Non nulla
subropant propter quaedicant cotidie. dimite
nobis debita nostra. Non tamen ultra seruiam pte¬
cato quod est admortem. de quo dicit iohannes apsto¬
lus est pec catum ad mortem : Non pro illo dico utropt
dequo peccato quoniam Non ex pres sumest.: possum

Expanded text:
relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uirelicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiconcupiscentias peccatorum, eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant quotidie, Dimitte nobis debita nostra ; non tamen ultra serviant peccato quod est ad mortem, de quo dicit Joannes apostolus, Est peccatum ad mortem; non pro illo dico ut roget . De quo peccato quoniam non expressum est possunt
Abbreviated transcription (Latin):
u audeat dicere nonmanebit : quis audeat diecue
pesitio nonmanebis sine paenitentia Sunt en undon
aiceitodi: Seduocatio eorum quis ecundum propositu
uanst Prohis igitur interpellante xpo. pedefi¬
ca fuescorum. Sine dibio Non oleficia uis que infineor
uifeloc ꝑ seutrauit usque infinem. pec eam gonsimanen
mane huius inuenit finis :maior quippe libertais
qi pissaria. aduersus tot & tantas temtationes
que lipara diso Non fuerunt dono ꝑseuerantiae
nntitq firmati : ut cumomnibus amoribus
antribus. erroribus suis uincatur hic mundus
hiesorum martrria docuerunt: Denique ille & terren¬
r nollo & in super contra dĩ terrentis imperium
lbtro usus arbitrio. Nonst& it intanta felicitate
iana Nonpec candi. facilitate. Isti autem Nondico
brente mundo. Sed sȩuiente Nestarent. St&erunt
yde. Cum uider& ille bona praesentia quae fuerat

Expanded text:
quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitan non manebit"? sine paenitentia sunt enim dona et uocatio dei, sed uocatio eorum qui secundum propositum uocati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeuiente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat