comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eris Pacto igitur signo crucis: uenenũ ep̃s bibit
sccurus. Eadem hora in loco alio quo ĩerat ar¬
chidiaconus eiꝰ defunctꝰ ẽ. ac si pos ep̃i ad archidia coni uisceri
illa uenena transissent : Cui tam̃ ad inferendã mortẽ
uenenũ quidẽ corporile defuit. sed hunc in conspe¬
ctu ęt̃m iudicis uenenũ suȩ malitiȩ occidit. PETR
Mira sunt hȩc & nr̃is ualde stupenda temporib: sed
talis ciusdẽ uiri uita ꝑhibetur . ut qui conuersmionȩ̃ ciꝰ
agnouerit uirtutẽ non debea miniri. DECASSIO¬

Expanded text:
eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidiaconi viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae occidit. PETR. Mira sunt haec, et nostris valde stupenda temporibus; sed talis ejusdem viri vita perhibetur ut qui conversationem ejus agnoverit, virtutem non debeat mirari.
Abbreviated transcription (Latin):
uat ipsa manꝰ. De quo uerbo rex lȩtus erubuit. q̃uia
quã ilis ipse dep̃hensus in uiro tam̃ dĩ qđ quȩ rebat
iuitȩ sequentiũ in longũ seniũ uita traberetur ciu
archidiciconus ambitione adipiscendi episcopatꝰ ac cen¬
sus cũ ex tinguere ueneno molitus ẽ. Iui cũ uiros
furoris iꝰ animũ corrupiss&. ut mixtũ uino ei uene
ni poculũ p̃ber& refectionis hori cũ um uirdĩ ad
edendũ discũber& eiꝰ p̃miis corruptꝰ puer hoc quod
ab archidiacono eiꝰ acceꝑat: ueneni poculũ obtulit
cuistatĩ uencrabilis ep̃s dixit. Bibe tũ hoc : qđ mihi
bibendũ p̃bes Ireme factus puer. dephensum. eẽ.¬
sẽ sentiens maluit moriturus bibere : quã pȩnas ꝓ
illa tanti homicidii culpa tolerare. Cũq sibi ad
os calicẽ ducer& : uir dm̃i cõpescuit dicens non bi¬
bis: di mihi ego bibo: sed uade dic ei qͥ tibi illud
dedit Ego quidem uenenũ bibo. sed tu ep̃s non

Expanded text:
vat ipsa manus'. De quo verbo rex laetus erubuit, quia, vat ipsa manus'. De quo verbo rex laetus erubuit, quia, quamvis ipse depraehensus est, in viro tamen Dei quod quaerebat vitae sequentium in longum senium vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non
Abbreviated transcription (Latin):
ut priora taceamus: Adea quȩ dieb nr̃is sunc ges¬
uidã & enĩ religiosi uiri apuliȩ ꝓuintiȩ par¬
tib cogniti: hoc qđ apud multoꝵ nocitiuam
longe lateq ꝑcrebuit. de saibino cinusinȩ
urbis ep̃o testttri solent: quia idẽ uir lon¬
go iã senio oculoꝵ lum̃ aamiserat: ita ut om̃imodo
nil uider&: Iuẽ rex gothorũ tõtila prophetiȩ habe¬
re sp̃m audiens minime credidit: sed ꝓbare stu¬
duit quod audiuit. Iui cũ in eisdẽ partib deue¬
niss& : hunc uir dñi ad prandiũ uocauit. Cũq ũ
uentũ ess& ad m̃scm rex discumbere noluit : sed ad
sabim uenerabilis uiri dexterã sedit. Cũ uero eidẽ
patri puer exmore uini poculũ p̃berae . rex si¬
lent̃ manũ tetendit. calicẽ abstulit : cũq ꝑse episcopo
uice pueri p̾buit. ut uider& anspu prouidente dis¬
cerneret. quis ei poculũ p̃ber&. Iunc uirdĩ accipi¬
ens calicẽ sed tamen ministrũ non uidens : dixit Ui¬

Expanded text:
ut priora taceamus, ad ea quae diebus nostris sunt gesut priora taceamus, ad ea quae diebus nostris sunt gesuidam etenim religiosi viri, Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetiae habere spiritum audiens, minime crededit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventum esset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Savini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri puer ex more vini poculum praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit eumque per se episcopo vice pueri praebuit, ut videret, an spiritu providente discerneret, quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: 'Vi
Abbreviated transcription (Latin):
tiquus hostis imm̃sis uocib magnisq lamorib coepit
imitiri rugitus leonũ: balatus pecoꝵ : ruditus a sinoꝵ:
sibilos serpentiũ : porcoꝵ stridores & scricum. Cũ re¬
pente ditius tot bestiarũ uocib excitatus. surrexit
uehem̃ter iritꝰ & contra antiquũ hostẽ magnis
cepit uocib clamare dicens. Bene tibi contigit miser
uille qͥ dixisti ponã sedẽ mect̃ ad aquilonẽ & ero
similis altissimo ecce ꝑsuꝑbiã tuct̃ porcis & soricib
similis factꝰ es. Et qui imitari dm̃ indigne uoluis¬
ti : ecce ut dignus es bestias imitaris Ad quẽ cius uo¬
cẽ : ut ita dicã deiectionẽ sua sp̃s malignus eru¬
buit An non erubuit : qui eandẽ domũ ad exhiben¬
di monstra quȩ consueuerat ulterius non intra¬
uit: sioq postinodũ fideliũ habitaculũ fccti ẽ: quia
dũ cĩ unus ueracit̃ fidelis ingressus ẽ: ab ea ꝓtinꝰ
m̃dix sp̃s atq infidelis absces sit Sed oportet um

Expanded text:
tiquus hostis immensis vocibus magnisque clamoribus coepit tiquus hostis immensis vocibus magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, ruditus asinorum, sibilos serpentium, porcorum stridores et soricum. Tunc repente Datius tot bestiarum vocibus excitatus surrexit, vehementer iratus, et contra antiquum hostem magnis coepit vocibus clamare, dicens: Bene tibi contigit, miser, tu ille es qui dixisti: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo ; ecce per superbiam tuam porcis et soricibus similis factus es; et qui imitari Deum indigne voluisti, ecce, ut dignus es, bestias imitaris. Ad quam ejus vocem, ut ita dicam, dejectionem suam malignus spiritus erubuit. An non erubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque postmodum fidelium habitaculum facta est, quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Sed oportet jam
Abbreviated transcription (Latin):
tus facere in uirtute dñi ex adiutorio petrisiui
Iiusdẽ quoq principis tẽpore. cũ ditius medio¬
linensis urbis ep̃s causa fidei exictus: ad con¬
stantinopolitinã urbẽ ꝑgeret : chorinti
deuenit. Qui dũ largam̃ domũ ad hospi¬
tandũ quȩreret: quȩ comitutũ illius totũ
ferre potuisset. & uix inueniret: aspexit
eminus domũ congruentis magnitudinis e̾amq: sibi
p̃parari ad hospitandũ uissit Cũq eiusdẽ loci in colȩ
fucerent in ea hunc manere non posse. quia multis
iã annis harc dubolus inhabitar& atq ideo uacua
remansis s& . suir uenerabilis ditius respondit dicens
Immo ideo hospitin indomo eidẽ debemus. si hanc
malignus sp̃s inuasit : & abet hominũ in habitationẽ
reppulit . Inett sibi igitur parari p̃cepit: sẽcurusq illã¬
antiqui hostis certamina toleraturus intrauit.
ltaq: intẽpestȩ noctis silentio cũ uir dĩ quiescer& an¬

Expanded text:
tus facere in virtute Domini ex adjutorio Petri tus facere in virtute Domini ex adjutorio Petri usdem quoque principis tempore cum Datius Mediolanensis urbis episcopus causa fidei exactus, ad Constantinopolitanam urbem pergeret, Corinthum devenit. Qui dum largam domum ad hospitandum quaereret, quae comitatum illius totum ferre potuisset, et vix inveniret, aspexit eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi praeparari ad hospitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolae dicerent, in ea hunc manere non iam annis diabolus hanc inhabitaret, atque ideo vacua remansisset: vir venerabilis Datius respondit dicens: “Imo ideo hospitari in domo eadem debemus, si hanc malignus spiritus invasit et ab ea hominum habitudinem repulit.” In ea sibi igitur parari pantiqui hostis certamina toleraturus, intravit. Itaque intempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, an
Abbreviated transcription (Latin):
huius scȩ̃ romanȩ ecłȩ pontisex. cui dõdis
accessĩt. Cin adhuc ꝑgenti quadã die ingrecurũ¬
ũ partib curandus oblatꝰ ẽ mutus & claudus : quineq
ulla uerba edere: neq ex terra unquã ualebat sur¬
gere. Cũq hunc propinqui illius flentes obculissen
uir dñi sollicite requisiuit : ancurationis illius ha¬
berent fidẽ. Cui dũ in uirtute dĩ ex auctoritate
petri fixam salutis ipsius sp̃e habere se dicerent:
ptinus uenerandus uir oritioni incubuit: et mis¬
sarũ sollemnu exorsus. sacrificiũ in conspectu dĩ
om̃ipotentis immolauit. Iuo ꝑacto ab altari exiens.
claudi manũ tenuit. atq asnistente & aspiciente
popło eũ mox a terra in proprus gressib erexit.
Cũq ei dominicũ corpus in osmit ter&: illa diumu¬
ti ad loquendũ lingua soluta. ẽ. mirati om̃s fle¬
re pgaudio coeper̃: eorũq m̃tes ilico metus & re¬
uerentia inuasit cum uidelic& cęrent quid agapi¬

Expanded text:
hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dishujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo disaccessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Gram partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mirati omnes flere prae gaudio coeperunt, eorumque mentes illico metus et reverentia invasit, cum videlicet cernerent quid Agapi
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Cũq eũ p̃dicti nobilis uiri coniũx sedere
exmore uoluiss& ultra non ualuit: quia post
sessionẽ tanti pontificis. mulierẽ ferre recusa¬
uit. Coepit namq imm̃so flatu & fremitu atq
incessanti totius corporis motu. quasĩ despicien¬
do ꝓdere : quia post mẽbra pontificis mulierẽ
ferre non posset. Iuod uir eius prudent̃ in tu¬
itus hunc ad eundẽ uenerabilẽ uirũ protinꝰ
retransmisit magnis p̃cib petens ut equũ ipsẽ
possidera& : quẽ iuri suo sedendo dedicass&. de
quo etiã illud mirabile a nr̃is seniorib nar¬
rari sola : quod in constantino politana urbe
ad portã quȩ uocatur aurta ueniens: popłoꝵ
turbis sibi occurrentib in conspectu om̃ium.
rogante cȩco lum̃ reddidit & manu suꝑ posita.
oculorũ tenebras fugaut. de AGΑΡΠΟ PAΡΑ: IN¬
ost non multũ uero temporis. exigente ciu¬
sci gathorũ uir quoq beatissimus agapitꝰ

Expanded text:
misit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere misit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, et manu superposita oculorum tenebras fugavit. ΚΕΦΑΛ. Β'. ost non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut magnus pcuor inuader& eos qui paulini
mortẽ uidere potuissent Sed quia hȩc quã su¬
perius dixi paulini uirtꝰ ualde . ẽ. intima
nunc si plac& ad miracula ext̃iora uenicomus: Quȩ
& multis ũ nota sunt: & ego tã religiosorũ uirorũ
relatione didici. ut de his omnimodo ambigere
othorũ tempore dũ iohannes uirbeatis¬
simus. huius rominȩ eccłe pontifex. ad
iustinũ seniorẽ principẽ ꝑger&e : inci orin¬
ti partib aduenit. Cui necesse fuit : ut¬
in itinere adsedendũ equus requiri debuisra: Iuod
illic quidĩ uir nobilis audiens: equũ quẽ promag¬
ni ansuctudine cius coniũx sedere consueuerat. ita
ei obtulit : ut cũ ad loca alia ꝑuenienti aptus equus
sũci coniugẽ retransinitti : factũq ẽ : & usq ad certũ
locũ p̃dictus uir equo eodẽ subuehente ꝑductꝰ ẽ.
Iui mox ut aliũ re ꝑit: illũ quẽ acceꝑat retrans¬

Expanded text:
est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere othorum tempore dum Iohannis vir beatissimus huius Romanae ecclesiae pontifex ad Iustinum seniorem principem pergeret, in Chorinti partibus adin itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia pervenienti aptus equus suam conjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehente perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retrans
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad suã ꝑniciẽ dispensinte dõ profideliũ discipli¬
na tenuerat amisit. dicq factũ . ẽ: ut om̃i poten¬
tis dĩ famulus paulinus uerũ p̃dicfret & qui sẽ
inferuitio solũ tradiderit cũ multis a seruitio
ad libtatẽ rediret : Illũ uidelic& imititus. qui
formã serui assumpsit. ne nos essemꝰ serui peccati:
cuius sequens uestigi paulinus. ad tẽpus uolunta¬
riȩ seruus factus ẽ solus ut ess& postmodũ liber
cũ multis. PETRUS. Cũ me audire con¬
tingit quod imitari nonualeo: Flere magis lib&
quã aliquid dicere: GREGORDe cuius
ctũ morte apud eiꝰ ȩccłam scriptũ ẽ: quia cũ do¬
lore es set lateris tactꝰ ad extrema ꝑductus est.
Dũq eius om̃is domꝰ insia soliditate ꝑsister&e: cubicu¬
lũ quo ucebat aeger facto terrȩ motu contre¬
muit : om̃sq qui illic aderant nimio terrore con¬
cussit : sicq scã illa anima: carne soluta .ẽ. factũq

Expanded text:
quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium discipliquod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servitium solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque
Abbreviated transcription (Latin):
ut conspicitur eẽ non suspicor Tunc regis gener
secreto paulinũ tulit: quid nam esset in quisiuit
Cui uir dñi respondit: seruus tuus sũ: quẽ ꝓfilio
uiduȩ uicariũ suscepisti. Cũq instint̃ ille requi¬
reret. ut non qui d ess& sed quid insuci t̾ra fuis¬
sẽt indicaret: itq hoc abeo iteritione frequentis
inquisitionis exiger&: iuir dñi constrictus icignis
coniuritionib iã nonualens negure quid ess&. ẽpi¬
scopũ sẽ fuisse testatꝰ .ẽ. Quod possessor eiꝰ audiens
ualde ꝑtimuit: atq humilit̃ obtulit dicens. Pete
qđ uis quatinꝰ idterrĩ tuã ame cũ magno mu¬
nere reuertaris. Cui uir dñi paulinus. ait. Vnũ
ẽ qđ mihi mnpendere beneficiũ potes. ut om̃s ci¬
uitatis meȩ captiuos relaxes. Qui cuncti ꝓtinꝰ
maffricana regione requisiti cũ honustis fru¬
m̃to nauib: prouenerundi uiri paulini sitis far¬
ctione in eiꝰ comitatu laxiti sunt ꝑost non multos
uero dies uuandalorũ rex occubuit : & flagellũ

Expanded text:
ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audvalde pertimuit, atque humiliter obtulit, dicens: Pete quod vis, quatenus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris. Cui vir Domini Paulinus ait: Unum est quod mihi impendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione, in ejus comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Vandalorum rex occubuit, et flagellum
Abbreviated transcription (Latin):
minis aqua secuta c̃ : iti ut funditus locũ con¬
sueti cur sus desereret &ibi si balueũ ubi tra¬
cco ꝑtrim rastro uirdñi signũ fecerat uendi¬
cuet &e quȩq essent alim̃tis hominũ ꝓfuturi

Expanded text:
minis aqua secuta est, ita ut funditus locum conminis aqua secuta est, ita ut funditus locum consueti cursus desereret, et ibi sibi alveum, ubi tracto per terram rastro vir Domini signum fecerat, vindicaret, et quaeque essent al
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq: hoc sileã : quod narrante uiro uenerabi¬
li uenantio lunensi ep̃o me ante biduũ con¬
tigit agnouisse: Lucanȩ namq eccłȩ sibim& ꝓ¬
pinque fuis se mire uircutis uirũ frigdianũ
nomine narrat epm. Cuius hoc opinatis simu
a cunctis illic habitantib testatur memorari
miraculũ: quod hauserit fluuius qui iuxta urbis
illius muros influebat. sępe inundatione fa¬
cta cursus sui alucũ egressus. ꝑ agros dif¬
fundi consueuerat: & quȩq sata ac plantata
re periret euerter&. Cũq hoc crebro fier&
& magnu eiusdẽ loci in colas necessitas urge¬
r&: dato studio oꝑis eũ ꝑ loca alia diriuare
conati sunt. Sed quãtiuis diutius laboratũ fu¬
iss& : a proprio alueo deflecti non potuit. Tun
uir dm̃ frigdianus rastrũ sibi paruulũ fecit
ad alueum fluminis accessit : & solus oratiom
incubuit : atq: eidẽ flumini p̃cipiens ut se seque¬
retur ꝑloca quȩq ei uisa sunt rastrũ per ter¬
ram trixit. Suẽ relicto aluco ꝓprio toca flu¬

Expanded text:
Sed neque hoc sileam, quod narrante viro venerabili Venantio Lunensi episcopo me ante biduum contigit agnovisse. Lucanae namque Ecclesiae, sibimet propinquae, fuisse mirae virtutis virum Frigdianum nomine narravit episcopum: cujus hoc opinatissimum a cunctis illic habitantibus testatur memorari miraculum, quod Auseris fluvius, qui juxta illius urbis muros influebat, saepe inundatione facta cursus sui alveum egressus per agros diffundi consueverat, ut quaeque sata et plantata reperiret everteret. Cumque hoc crebro fieret, et magna ejusdem loci incolas necessitas urgeret, dato studio operis, eum per loca alia derivare conati sunt. Sed quamvis diutius laboratum fuisset, a proprio alveo deflecti non potuit. Tunc vir Domini Frigdianus rastrum sibi parvulum fecit, ad alveum fluminis accessit, et solus orationi incubuit; atque eidem flumini praecipiens ut se sequeretur, per loca quaeque ei visa sunt rastrum per terram traxit. Quem relicto alveo proprio 296 tota flu
Abbreviated transcription (Latin):
scribe & iniqua eiusdẽ fluminis pice. Iuo ficto
sc̃ĩ uii p̃ceptũ suscipiens statĩ se a terris cccłe flu¬
minis aqua cõpescunt : atq ad propriũ aluet reg¬
uersa exire ulterius in loci eadẽ non p̃sumpsit
ua in rẽ petre quid aliud quã in oboedientiũ
hominũ duritia confunditur : quando in uirtu¬
te inu & clem̃tum irrationabile : uiri p̃ceptis

Expanded text:
scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se a terris Ecclesiae fluminis aqua compescuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu et elementum irrationabile sancti viri praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
nercdulis uiri uenantii ep̃i aliud mi¬
riculũ relatione cognoui. quod inpla¬
centina urbe ꝑhib& gestũ : qđ uir qͦ¬
que ueracissimus iohannes in hac
modo romana ciuitate locũ p̃fectorum ser¬
ucins qui in cidẽ placentina urbe ẽ ortusae
nutritus ita ut ep̃s memorit quu gestũ fu¬
erit at testatur: Inc nãq ciuitate sabinũ
nomine fuisse asser̃ mire uirtutis ep̃m
Cui dũ die quadã suus diconꝰ nuntus sa
qđ cursus sui padus alueũ egressus et dȩ
agros occupcass& : totiq illic loci nutriendis
se minib profutura aqua eiusdẽ fluminis
teneret ueneribilis uitȩ sabinus ep̃s respon¬
dit dicens Vade & dic ei: mandat tibi
ep̃s ut te cõpescis & ad propriũ alueum
redecis. Quod diaconꝰ eiꝰ audiens despexit & irrisit
Tunc uirdĩ ascito notario : dictauit dicens
Sabinus dñi it ĩ aẽi seruus cõmonitoriũ pcido : p̃cips
ultenius non exeus nec terras ȩcđȩ ledere p̃su¬
mas Atq: eidẽ notario subi unxit dicens Viade hoc

Expanded text:
rabilis viri Venantii episcopi aliud miraculum relatione cognovi, quod in Placentina urbe perhibet gestum; quod vir quoque veracissimus Joannes in hac modo Romana civitate locum praefectorum servans, qui in eadem Placentina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominibus profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade, et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, dictavit, dicens: Sabinus Domini Jesu Christi servus, commonitorium Pado: Praecipio ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem notario subjunxit, dicens: Vade, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dubitanti femine citius persuatit ul
audila crederet et pro recopłioue silu dar¬
de in deuitio episeopum tradera nor dubilarel.
perecere igiłus uluque ad africam. Srocedenti
aułem regis genero qui qus silium habebat. uidua

Expanded text:
dubitanti feminae citius persuasit ut dubitanti feminae citius persuasit ut audita crederet, et pro receptione filii sui in servitium episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui ejus filium ha
Abbreviated transcription (Latin):
depopulata. multi que estent ea hac teua in afiicauo
legione trandoueli: sio domini Saulinus cancta
que ad episcopii usui habere potuit captiuis
indigentibus que largitus est. cam que sam nil
omni modo superesset quos petentibus dari poluisset¬
Die quadam quedam uidua aduenit que a regio
Mandalorum geuero suum filium in castiuiate
Quctum fuitte protuibuit. ałque a uiio domini eius
preciui postulauit. si forto hoe dominus illius
dignareluo accipere et huue concederet ad propria
remeare. Seo sio domiui maguopore peleuti famine
quiõ dare połuioset. inquireus nil apud se aliud
uisa se inseuit. petenti que semiua respoudin dicens.
mulies quie posim daro tibi non habro sed memat
ipoum tolle. me sersum iurio tui esse prositere. alque
ut silium Tuum recipias me uice illiuo in
seruitium Trade quod illa ea ou tauti uiri audieus
irris iouem potius eredidit quam compassionem
at ille ut erat uio eloquentissimus alque ad¬
prime ealerioribus quoque Audiis erudilus.

Expanded text:
depopulata, multique essent de hac terra in Africana regione transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque iam nihil omnimodo superesset quod petentibus dare potuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Wandalorum genero suum filium in captivitatem ductum fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed mipsum tolle, servum me juris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade. Quod illa ex ore tanti viri audiens, irrisionem potius credidit quam compassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus, atque apprime exterioribus quoque studiis eruditus,
Abbreviated transcription (Latin):
odoras uirentes que herbas defoue coudiuuuat et
accepło paue ad curaui oili remeare. Cun que hoc
Niułius agerełus quãdam die suodomino secui secretius
loquenti. ait: uide quid agas et lllandalorum regnum
qualiles dispoui debeat proride quia rea cilius et sus
omui est celeritate mortturas. quod ille audiens quia¬

Expanded text:
odoras virentesque herbas deferre consueverat, et odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens
Abbreviated transcription (Latin):
ortolano sapiente scilic& uiro agnouiss&̃. indicauit
Quod dũ rexaudiss& : ilico respondit. Ego uellẽ
hunc dequo loqueris hominẽ uidere. Cui gener eiꝰ
uenerabilis paulini tẽporalis dñs respondit : Viren
tes herbas mihi ad prandiũ deferre consueuit : has
itaq huc adm̃scam eũ deportare ficcio ut quis sit
qui mihi hȩc ẽ locutꝰ agnoscis Factũq ẽ & cũ rex ad
prandendũ discubuiss& : paulinus ex suo oꝑe odora
quȩq & uirentia delaturus uenit. Cũq hunc rex sũ¬
bito conspexiss& intremuit: atq arcessit eiꝰ dño. sibi ꝑ
filiã ꝓpinquo ei secretũ quod prius absconderat indi¬
cauit dicens Verũ ẽ. quod audistiinã nocte hac in sõ¬
nio sedentes in tribuncdib contra me iudices uidi Inc̾
quos ctũ iste simul sedebat: & flagellũ quod aliquan¬
do acceꝑam eoꝵ mihi iudicio tollebatur: sed ꝑ contir
quissiam sic: nã ggo hunc tanti meriti uirũ: popularẽ¬

Expanded text:
hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem videre'. Cui gener eius, venerates herbas mihi ad prandium deferre consuevit, has itaque huc ad mensam eum deportare facio, ut quis sit qui mihi haec est locutus agnoscas. Factumque est. Et dum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus advenit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque, accersito ejus domino, sibi per filiam propinquo, ei secretum quod prius absconderat indicavit, dicens: Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio, sedentes in tribunalibus contra me judices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat, et flagellum quod aliquando acceperam eorum mihi judicio tollebatur. 281 Sed percunctare quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum, populare
Abbreviated transcription (Latin):
cepit : cũ innutriendis olerib quia peritus es¬
seg audiuit. Suscepit itaq serũi. & roganti ui¬
duȩ reddidit filiũ. Quo accepto. uidua africini
regione discessit . Paulinus uero excolendi orti
suscepit curã Cũq idẽ regis gener crebro ingre¬
deretur orcũ: suũq ortolanũ quȩdĩ requi¬
rer& & sipientẽ ualde eẽ hominẽ uider& ami¬
cos coepit femiliares deserere : & sȩpius cũ suo
ortolano colloqui atq eius sermonib delecta¬
ri Cui paulinus ꝗbtidie ad mensam odoris¬
uirentesq herbas deferre consueuerat: & accepto pane
adcurã orti remeare. Cũq hoc diutius ageretur:
quidĩ die suo dño secũ secretius loquenti. Ait. Vide
quid agasi& uuandalorũ regnũ qualit̃ disponi de¬
beit ꝓuide : quu rexcitius & sub om̃i ẽ. celeritate
moriturꝰ .: Quod ille audiens quia ab eodẽ rege p̃ce
teris diligebatur. ei minime tacuit: sed quid a suo

Expanded text:
cipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus escipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africregione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro ingrederetur hortum, suumque hortulanum quaedam requireret, et sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit et familiares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus delectari. Cui Paulinus quotidie ad mensam odorivirentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane ad curam horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: Vide quid agas, et Vandalorum regnum qualiter disponi debeat provide, quia rex citius et sub omni celeritamoriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo
Abbreviated transcription (Latin):
idem regis genes crebro ingrederelus ortum. suuru¬
que orłolanui quedam tegudieret el sapieulem
ualde ette nominem uideret. amicos capit samiliares
deserere eł sesius euin suo ntolauo colloqui alque esus
sermonibus deleclari. lui daulinus quotidie ad mensam
bitar&: prexere igitur utriq ad africã. Proceden¬
ti aut̃ regis genero qui eius filiũ habebat ⁊ india
rogatura sẽ obtulit: ac prius petiit ut ei donĩ¬
ri debuiss&. Quod cũ uir barbarus trpo suꝑ¬
biȩ turgidus. gaudio transitoriȩ prosꝑitatis in¬
flatus non solũ faicere sed etiã audire de spice¬
r& : uidua subiunxit dicens. Ecce hunc hominẽ
ꝓeo uiciriũ p̃beo: & solũ modo pietatẽ in me ex¬
hibe : mibiq unicũ filiũ redde. Cũq ille uenus¬
ti uultus hominẽ conspexiss& : quã artẽ noss& in¬
quisiuit Eui uir dm̃ paulinus respondit: dicens
Artẽ quidẽ aliquũ nescio sedortũ bene ex¬
colere scio. Quod uir gentilis ualde libent̃ ac¬

Expanded text:
 crebro ingrederetur hortum, suumque hortulanum quaedam requireret, et sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit et familiares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus delectari. Cui Paulinus quotidie ad mensambitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter ac
Abbreviated transcription (Latin):
debuissẽt. quod cui uiobarbarus tipo superbie
Turgiduo. gaudio transitorie prosperitatis inslatus
non solum facere sed etiam audire despicerett.
uidua subiunait dicens: ecce hune hominem
po eo uicarium prebro et solummodo pietatem in me
uenusti uullus hominom esuspexisset. quani attem nos
inquisirit. cui uio domini Saulinus respondit dicen
arđem quidem aliquam nescio sed orłum bene excolere
scio. quod uio gentilis ualde libenter accipil. can
in nulriendis oleribus quia perilus esset audiuit.
Suscepet ctaque seruuin et rogauti uioue roodidili
selium. quo acegpto uioua asricana rosione discessi

Expanded text:
cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset inquisivit. Cui vir Dei Paulinus respondit, dicens: Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio. Quod vir gentilis valde libenter accepit, cum in nutriendis oleribus quia peritus esset audivit. Suscepit itaque servum, et roganti viduae reddidit filium. Quo accept
Abbreviated transcription (Latin):
CINISUA¬
DE PA¬
TRIRU
IRN TTNDO
maiorũ fac¬
ta reliquerĩ.
ita ut pauli¬
ni miraculũ
nolane urbis epi qui multos quorũ memini uir¬
tute & tẽpore preces sit: memoriȩ defuisse ui¬
dectur . Sed ad priori nunc redeo eiq quinta
uuleo breditite ꝑstringo Sicut enĩ bonorum
ficti in notefere citius similib solȩnt seniorib
nr̃is ꝑ iustorĩ exempla gradientib: p̃dicti ue¬
nerabilis uiri celebre nom̃ innotuit t̃iusq op
idmiribile idleorũ se instruenda studu te¬
tendit. Quoꝵ nbe necesse fuit grundeuitati tã
certo crederes ic si ei quȩ dicerent meis ocu¬
UM SEUIEXTIUM
uuandilorũ tempore fu¬
iss& italu incimpaniae

Expanded text:
cinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis ocuCum saevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae
Abbreviated transcription (Latin):
peten dis piminȩ quidedare poruasist uetqunti¬
rens nil apucd se aliud nis se unugna ipet potq
semine ⁊tuondit dicens Mulier quud pos¬
simaiet hon habeo sed mem& ipsq̃ felle. tue se
cipusine uce illius inseruitiũ tindlee Quedi¬
luexort tunti uiri audiens. irrisionẽ prit us
credusit quam cõpassionẽ: Ai Alle uie quios
loquentis lonꝰ atq adorime exteraorib quoq

Expanded text:
petenti feminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique feminae respondit, dicens: Mulier, 280 quod possim dare non habeo, sed memetipsum tolle, servum cipias, me vice illius in servitium trade. Quod illa ex ore tanti viri audiens, irrisionem potius credidit quam compassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus, atque apprime exterio
Abbreviated transcription (Latin):
illius tale miraculũ dixisti: suꝑ. ẽ: ut me etu diI
militite m̃tis eiꝰ acdifices GRERORIꝰ Quia uil¬
de opimo scĩtatis eiꝰ excreuerat : multi hunc ex diuer¬
sis pruntiis anxiȩ uidere sitiebant. luadĩ uero die:
ex longinquo loco ad uidendũ eũ quidĩ rusticꝰ uenit.
Eadẽ uero hora casu contigerat: ut sc̃s uir stans in lig¬
aut̃ pusillus ualde exili forma atq de specta. Cũq
is qui aduidendũ cũ ulnerat quis nam esset inquire¬
ret itq obnixe peter& ut sibi debuis set ostendi: hi
qui illũ nouerant monstrauer̃ quis eset. Sed sicut
stultȩ m̃ tes hominis meritũ ex qualitate corporis
metiuntur eũ pariuulũ att despestũ uidens ipsũ hune
or coepit omnino non credere. In m̃te & eni rustici in¬
ter hoc quod audierat et uidebat quas ficta fucrit
posse: quẽ tam ingentẽ habuertat ꝑopimonẽ. Cui ip

Expanded text:
illius tale miraculum dixisti, superest etiam ut me de illius tale miraculum dixisti, superest etiam ut me de humilitate mentis ejus aedifices. GREGOR. Quia valde opinio sanctitatis ejus excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in ligautem pusillus valde, exili forma atque despecta. Cumque is qui ad videndum eum venerat quisnam esset inquireret, atque obnixe peteret ut sibi debuisset ostendi, hi qui illum noverant monstrarunt quis esset. Sed sicut stultae mentis homines merita ex qualitate corporis metiuntur, eum parvulum atque despectum videns, ipsum hunc esse coepit omnino non credere. In mente etenim rustica inter hoc quod audierat et videbat, quasi facta fuerat posse, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nocitũ hominũ longe latq teconderat: quii i dem
uir funditus derrena despiciens toto anꝰ nisum̃tis ad
sola cielestia flagrabuit. Quadã uoro die dũ in ca¬
dem ȩcdesũ oleũ de esse : et p̃diccus dr̃ fumulus un¬
de limp des accender& omnino non habere. omnos
cindelis ecdesȩ implcuit aqua: atqrex more in he¬
dio papirũ posuit: quas allito igne succendic. Sicq aqua ar¬
sit in lampadib: ic sioleũ fuis sec. Perpende igitur petre
cuiꝰ meriti iste uir fucrit: qui necessitite cõpulsus cle¬
de quod audio: sed uelan nossẽ cuiꝰ humilititis ipud se
intꝰ. eẽ. potuit iste . qui tantȩ excellentiȩ foris fuit
GREGO RIUIS. Int̾ uirtutes animũ congrue requi¬
ris quia multũ ualde ẽ quod tẽptatione sua intꝰmen¬
tẽ lacessunt mira quȩ foris fiunt : sedsi huiꝰ constan¬
tii uenerabilis unũ quod fecit audis: cuiꝰ humilitatis
fuerit citius agnoscis. Pe TRUS: Postquã ftcti

Expanded text:
notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem vir funditus terrena despiciens, toto annisu mentis ad sola coelestia flagrabat. Quadam vero die dum in eadem Ecclesia oleum deesset, et praedictus Dei famulus unde lampades accenderet omnino non haberet, omnes lampades Ecclesiae implevit aqua, atque ex more in medio papyrum posuit; quas allato igne succendit, sicque aqua arsit in lampadibus ac si oleum fuisset. Perpende igitur, Petre, cujus meriti vir iste fuerit, qui necessitate compulsus, elede quod audio; sed nosse vellem cujus humilitatis apud se esse intus potuit iste, qui tantae excellentiae foris fuit. 176 GREGOR. Inter virtutes animum congrue requiris, quia multum valde est quod tentatione sua intus mentem lacessunt mira quae foris fiunt. Sed si hujus Constantii venerabilis unum quod fecit audis, cujus humilitatis fuerit, citius agnosces. PETR. Postquam facti
Abbreviated transcription (Latin):
quorũunꝰ ingemuit attꝑ acri dolore cõmotus clamauit¬
Abe acquiciꝰ plac& tibi ut trahamur et non nos defend se
d cuiꝰ uocẽ ꝓtinꝰ sȩ̃uientes langobardos in mundus sp̃sꝰ uist
Quĩ corruestes int̾rã tã diu uexiti st. quo usq hoc cũncti
etiam qui foris crunt langobardi cognoscerent quatenꝰ
locũ scicrũ temerure ulterius non auderent sicq
uir scs̃ dũ discipulos defendit : etiã multis post reme¬
unusclã coep̃i mei didici relatione quod MARIO:¬
narro qui in qnchonitana urbe pannos multos in mo¬
uo habitu doguit. ibiq uitã non medioerit̃ religio¬
sim duxit Cui etiã quidã nr̃i im prouectioris at¬
tatos qui excisdẽ sunt pircib ad testintur: Iuxta eã nãq
ciuitatẽ feda becti martyris scepham sita ẽ. inqua
uiruitȩ uenerabilis. constantius nomine. mansion iru
functꝰ officio de seruiebat. Cuius scĩtitis opimio ses ad

Expanded text:
Quorum unus ingemuit, atque acri dolore coQuorum unus ingemuit, atque acri dolore co'E, sancte Equiti, placet tibi, ut trahamur, et non nos defendas'? Ad cuius vocem protinus saevientes Langobardos inmundus spiritus invasit. Qui corruentes in terram, tandiu vexati sunt, quousque hoc cuncti, etiam qui foris erant, Lanlocum sacrum temerare ulterius non auderent. Sicque vir sanctus dum discipulos defendit, etiam multis post remeujusdam coepiscopi mei didici relatione quod narro: qui in Anconitana urbe per annos multos in monachico habitu deguit, ibique vitam non mediocriter religiosam duxit; cui etiam quidam nostri jam provectioris aetatis, qui ex eisdem sunt partibus, attestantur. Juxta eam namque civitatem ecclesia beati martyris Stephani sita est, in qua vir vitae venerabilis, Constantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opinio sese ad
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo ualentione nirrance. cognoui Aiebat naq
quia corpus eiusdũ inbeati laurencii martyris ora¬
torio esset humatũ suꝑ sepulchrũ illius rusticus quidã
arcam cũ frum̃to posuit: hec quantꝰ qualisq uir illic
turbo cȩlitus stactꝰ rebus illic omnib. in sui stabilitite
manentibus artiam quȩ suꝑ posita sepulchro eius fu¬
erat extũlitꝰ. longeq proiecit: ut palã cuncti cognos¬
cerent quanti ess& meriti cuiꝰ illic corpus uceret¬
Ea etiã quȩ subiungo p̃dicti uenerabilis uiri fortu¬
nati qui ualde mihi actate. opere et simplicia¬
te plac& relatione cognoui. Eandẽ uale s ꝓuin¬
tũ lingobardis in tru l+i monasterio reueren¬
tissimi uiri acquiti in p̃dicto oritorio ad sepulcrũ
ciꝰ monachi fuger Cũq langobard ȩ i entes orito¬
riũ intrassent : cocper̃ eosdẽ monachos foris tra¬
here ut eos auc ꝑͥ torm̃ta dscuterent a ut gladis neitrehe

Expanded text:
tissimo Valentino narrante, agnovi. Aiebat namque tissimo Valentino narrante, agnovi. Aiebat namque quia corpus ejus dum in beati Laurentii martyris oratorio esset humatum, super sepulcrum illius rusticus quidam arcam cum frumento posuit, nec quantus qualisque vir illic turbo coelitus factus, rebus illic omnibus in sua stabilitate manentibus, arcam, quae superposita sepulcro ejus fuerat, extulit, longeque projecit, ut palam cuncti cognoscerent quanti esset meriti is cujus illic corpus jaceret. Etiam ea quae subjungo, praedicti venerabilis viri Fortunati, qui valde mihi aetate, opere et simplicitate placet, relatione cognovi. Eamdem Valeriae provinciam Langobardis intrantibus, ex monasterio reverentissimi viri Equiti in praedicto oratorio ad sepulcrum ejus monachi fugerunt. Cumque Langobardi saevientes oratorium intrassent, coeperunt eosdem monachos foras trahere, ut eos aut per tormenta discuterent, aut gladiis necarent.
Abbreviated transcription (Latin):
uos corã hominibus ds̃ aut̃ nouit corda ur̃a: quia quod
hominib: altũ ẽ ab omincibile .ẽ. ante dm̃ PETRTIS :¬
Miror ualde quod de tali uiro sũbripi pontifici tanto po¬
tũerit. GRe tẽ GORoꝰ. Quid miriris petre quia fal¬
limur qui hõmines sumus anm̃te excedit quod diuid qͥ
prophe÷ sp̃m habere consueuerat. contra in nocentem
ionathȩ filiũ sententit Ia cũ uerba pucri m̃tientis
Audunt: Quod tam̃ quia ꝑdiuid factũ ẽ & occulto dĩ
iudicio  iustũ credimꝰ: et tam̃ humana ratione qualiter
iustũ fuerit non uidemus Quid ergo mirũ si ore mñtien¬
tiũ aliquando in aliud ducimur qui prophȩ non sumus
multũ uero ẽ quod unius cuiusq p̃sulis m̃tem curarum
densitas deuastat. Cũq animꝰ diuiditur ad multi: fit
minor ad singula : tantoq ei in una qua lib& re subri¬
pitur. quanto latius in multis occupatur. P TRUIS :¬
Ueri sunt ualde quȩ dicis GRGORIVIS Silere nõ
debeo quod de hoc uiro abbate quondĩ meo reueren¬

Expanded text:
s autem novit corda vestra: quia quod hominibus altum est, abominabile est ante Deum . PETR. Miror valde quod de tali viro subripi pontifici tanto potuerit. GREGOR. Quid miraris, Petre, quia fallimur qui homines sumus? An mente excidit quod David, qui prophetiae spiritum habere consueverat, contra innocentem Jonathae filium sententiam dedit, cum verba pueri mentientis audivit? Quod tamen quia per David factum est, et occulto Dei judicio justum credimus, et tamen humana ratione qualiter justum fuerit, non videmus. Quid ergo mirum si ore mentientium aliquando in aliud ducimur, qui prophetae non sumus? Multum vero est quod uniuscujusque praesulis mentem curarum desitas devastat. Cumque animus dividitur ad multa, fit minor ad singula: tantoque ei in una qualibet re subripitur, quando latius in multis occupatur. PETR. Vera sunt valde quae dicis. GREGOR. Silere non debeo, quod de hoc viro abbate quondam meo reveren
Abbreviated transcription (Latin):
si dicens Ego grindẽ hominẽ credidi Iste aut̃ de ho¬
amine nhil ab&. Quod ut uir dĩ constintius audiuit:
limpcides quas reficiebat. procinꝰ lȩcus relinquens con¬
citus descendit. ĩtq in eiusdẽ rustici amplexũ ruit :eũq
ex imore nimio constringere coepit brachus & osculan¬
scindũ ẽ cuius ipud se humilitatis fuit : qui despici¬
entẽ sẽ rusticũ amplius amauit. Qualis enĩ quisq
apud sẽ lateat: contumelia illata probat. Nã sicut
suꝑbi honoribus : sic plerũq humiles sua despectio¬
ne gritulantur. Cũq se et in alienis oculis uiles
asp̃iciunt. id circo guudent: quia hoc iudiciũ con¬
firmari intelligunt quod de se et ipsi apud sem&¬
ros htbuer̃ PE TRUS:t agnosco uir iste
magnus foris fuit in miraculis: sed macior intus
iusdẽ quoq anchonitinȩ antistes eccłȩ. uir
uitȩ uenerabilis marcellinꝰ fuit scuius gres¬
sum dolore nimio podagra contraxerat:
eũq fumiliares. sui sicubi necest essã

Expanded text:
 dicens: Ego grandem hominem credidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, atque in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculasandum est cuius apud se humilitatis fuit qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contumesuperbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur. Cumque se et in alienis oculis viles aspiciunt, idcirco gaudent, quia hoc judicium confirmari intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt. PETR. Ut agnosco, vir iste magnus foris fuit in miraculis, sed major intus Ejusdem quoque Anconitanae antistes Ecclesiae vir vitae venerabilis Marcellinus fuit , cujus gressum dolore nimio podagra contraxerat, eumque familiares sui sicubi necesse erat
Abbreviated transcription (Latin):
manibus serebaut. quãdame uero die peo culpãm incuiie
eãdem cipiłas auchoniłana succensa etat. cum que uehementes
aideret concunerunt omues ut ignem exłinguerent. sed
illis aquam centatim proicientibus. ila crescebat flamma
uł iam tolius uibis interitum minari uideretus. lar que
propinquiora sibi queque loca iguis insaderet. samque
uibis partem non modicam consumpsisset et obsistere
nullus uaderet deduełus in mauibus ueuit episegpus. et
tauia pericali necessitate compulsus samiliaribas suis r
portantĩbus pereepid dicens contia ignem me ponilẽ. quoe
itã facłum ett. alque in eo loco est positus abi tota uis
slamme uidebatus incumbere. caepitł aułem mito modo
iu semet iplum iueendium ietorqueri. ae si teslicione
sui impetas exclamaret se episeossum traulire
non posse. sie que factum est ut slamma incendu
illo termino refiencita in semet ipsa sugeseeret
el conliagere allerus quiequam aedisieri non
audereł.

Expanded text:
uadam vero die per culpam incuriae eadem civitas Anconitana 177 succensa est. Cumque vehementer arderet, concurrerunt omnes ut ignem exstinguerent. Sed illis aquam certatim projicientibus, ita crescebat flamma, ut jam totius urbis interitum minari videretur. Cumque propinquiora sibi quaeque loca ignis invaderet, jamque urbis partem non modicam consumpsisset, et obsistere nullus valeret, deductus in manibus venit episcopus, et tanta periculi necessitate compulsus, familiaribus suis se portantibus praecepit, dicens: Contra ignem me ponite. Quod ita factum est, atque in eo loco est positus, ubi tota vis flammae videbatur incumbere. Coepit autem miro modo in semetipsum incendium retorqueri, ac si reflexione sui impetus exclamaret se episcopum transire non posse. Sicque factum est ut flamma incendii illo termino refrenata, in semetipsa refrigesceret, et contingere ulterius quidquam aedificii non aud