comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me quid agenduu tibi sit uides
ideoq supuacuus forsitan s fide
timencia que ubi cau̾nulis e¬
gressa loca cicuni ceno obsita ce¬
srerent pedem retrahunt. Et
uitra latibuluui suumi se reci¬
piunt. Tu quoq uullur quie¬
tis ac solacui locum toto orbe te¬
periens intra cubiculi tui lunẽ
et intra te ipsum redi. tecum ui¬
gila. tecum loquere. tecum sile
tecum auibula. tecum sta. Ne
dubita solus ẽẽ si tecum es ꝙsi
tecum non es et si ĩ ppło fueris
solus eris. fac tibi in medio aĩ
tui locum ubi lateas ubi gau¬
decis ubi nullo int̾pellante re¬
quiestas. ubi tecum epũs hĩtet
qui te iuuenem seccetariũ atq
ꝯunam suum sacerdocio sancto
fecit. et quib inquies id artib
efficiam. Uittus sola potens ẽ
pec omima p̾stare. ꝑ ulan asse¬
queris ut ubiq letus ac felre
uiias ⁊ in medio maloꝵ nultꝰ
ad te aditus malo sit. ⁊ Iichil op¬
tes isi ꝙ feliceui. Nichil horre¬
as insi qd̾ miserum facit. Nulla

Expanded text:
me, quid agendum tibi sit vides; me, quid agendum tibi sit vides; ideoque supervacuus forsitan sed fidetimentia, que ubi cavernulis egressa loca circum ceno obsita conspexerint, pedem retrahunt et intra latibulum suum se recipiunt. 20 Tu quoque nullum quietis ac solatii locum toto orbe reperiens, intra cubiculi tui limen et intra te ipsum redi; tecum vigila tecum loquere tecum sile tecum ambula tecum sta; ne dubita solus esse, si tecum es: quodsi tecum non es, etsi in populo fueris, solus eris. Fac tibi in medio animi tui locum, ubi lateas ubi gaudeas ubi nullo interpellante requiescas ubi tecum Cristus habitet, qui te iuvenem secretarium atque convivam suum sacerdotio sancto fecit. 21 ‘Et quibus’ inquies, ‘id artibus efficiam?’ Virtus sola potens est hec omnia prestare; per illam assequeris ut ubique letus ac felix vivas et in medio malorum nullus ad te aditus malo sit, nichil optes nisi quod felicem, nichil horreas nisi quod miserum facit; nulla
Abbreviated transcription (Latin):
omñum urĩ orbis tutissime ui¬
debantut. hec italicarum. Illa
transalpuaꝵ arr tertarum. In
utraq nuꝑ hostis incursu faci¬
li graussime trepidatum est. Qͥs
iiquam diumass galliarinu
regemi in britanco carcere uictu¬
rum.fo: te eciam moriturũ. Ec¬
ce uun terti de carcere. de fine su¬
spensi sumus. Quis diuinasset
ad pariseorum portas uenturũ
ex̾citum britãnorum. Ecce iam
uenit qnĩqui quis omĩuo insi
ignarus rerum aut regis car¬
cerem aut urbis obsidionem
ctupeat. homanus Imperator
in carcere psico prorsus nusera
seriuitute ꝯsenuit. Ipsa uibs ro¬
na aute colliuaui portam inte¬
ctum cum ex̃citu uidit haniba¬
lem idipsum in maiorem com¬
paracionem latum modestius
ut que a Gothis multis post se¬
culis capienda et icun a senom¬
bus capta esset. Quibus exem¬
plis omnibus unum ago. In hus
reb mortalibus nichil esse tam
mserum quod eciam hus qui fe¬
licissum dicintur non possit ac¬
aidere. Que cum ita sit uit opti¬

Expanded text:
omnium nostri orbis tutissime viomnium nostri orbis tutissime videbantur, hec italicarum, illa transalpinarum arx terrarum; in utraque nuper hostis incursu facili gravissime trepidatum est. 17 Quis duo maria que Italiam cingunt, regem in britannico carcere victurum, forte etiam moriturum? ecce iam certi de carcere, de fine suspensi sumus. Quis divinasset ad Parisiorum portas venturum exercitum Britannorum? ecce iam venit, quanquam quis omnino nisi ignarus rerum, aut regis carcerem aut urbis obsidionem stupeat? 18 Romanus imperator in carcere persico prorsus misera servitute consenuit; ipsa urbs Roma ante Collinam portam infestum cum exercitu vidit Hanibalem; id ipsum in maiorum comparationem latura modestius, ut que et a Gothis multis post seculis capienda et iam ante a Senonibus capta esset. Quibus exemplis omnibus unum ago: in his rebus mortalibus nichil esse tam miserum quod etiam his qui felicissimi dicuntur, non possit accidere. 19 Que cum ita sint, vir opti
Abbreviated transcription (Latin):
est. eiprus armato hoste cares
merim moliq ocio uoluptate.
luxuria malis uostib oppugͣt᷑.
uiro forti sedes iuhabilis. Mmor
armema uidiq trcil ab hostibꝰ
obsessa int̾ temporalis et et̾ue
mortis peritulum faluctuat. Ortꝰ
ac sepulcrum domini dupler
e̾anorum portus ac requies ca¬
nuim pedibus conculcantur. n ͨ
tutus aut liber ea loca petentibꝰ
accelssus patet. Iugens seculi nr̃
trimen pudorq ppetuus. ⁊õue
nisi mortui essemus mors huic
igno mine preferenda esset. Ta¬
ceo asiam totam atq africaui q̃
licet hystoriarum fide ac scõrum
testimonio probentur xpĩ iugo
fuisse lubiecte dampnum tam̃
tacti temporis in dissiilacio¬
nem atq contemptu uenit.
qd̾q arimis ulcisci decuit oblimi¬
one leuimiꝰ et silencio consolam᷑
uetum uenturam. Quis britã¬
num parua mamu in gallis ir¬
ruptutum crederet. Utruuiq qͥ¬
dem iutra breue tempꝰ audiui¬
mus. Ubi iam queso tuta mora
est. ueuetia et pariseos ciuitatũ

Expanded text:
est. Cyprus armato hoste carens, est. Cyprus armato hoste carens, inermi mollique otio voluptate luxuria, malis hostibus, oppugnatur, viro forti sedes inhabilis; minor Armenia, undique crucis ab hostibus obsessa, inter temporalis et eterne mortis periculum fluctuat. 15 Ortus ac sepulcrum Domini, duplex Cristianorum portus ac requies, canum pedibus conculcantur, nec tutus aut liber ea loca petentibus accessus patet, ingens seculi nostri crimen pudorque perpetuus: nonne nisi mortui essemus, mors huic ignominie preferenda esset? Taceo Asiam totam atque Africam, que licet historiarum fide ac sanctorum testimonio probentur Cristi iugo fuisse subiecte, damnum tamen tractu temporis in dissimulationem atque contemptum venit, quodque armis ulcisci decuit, oblivione lenimus et silentio consolamurnetum venturam, quis Britannum parva manu in Gallias irrupturum crederet? utrunque quidem intra breve tempus audivimus. Ubi iam, queso, tuta mora est? Venetia et Parisius civitatum
Abbreviated transcription (Latin):
orbem proiecta britãma bellis
sest grauibus attenuat. Ger¬
mama nõ mmus qmͣ italia
intestins motib egrotat. et
ꝓpriis flamnus ardet. Hispaine
reges in se arma u̾terunt. Uole¬
aris maior regemi sinum nup
erulem et mox mserabilit̾
obtruntatum triste cadauer
asperit. Sardama et celi inle¬
mencia et turpi ẜuicio labo¬
rat. Corsicha horreus et squa¬
lida minoresq alie nrĩ maris
in sulem pr̾ratarum ĩcursib
nnfames atq suspecte sunt
Truacca tota ethne similis e¬
stuanti magnis odiorum fitĩ¬
uus uritur.⁊ an itala eẽ malit
an inspana deliberans Inteñ
neutra est ammoꝵ statu du¬
bio serintute certa ⁊ indigna.
nͥ quia seruire dignus est qui
liber esse non uult. Rodus fidei
clipeus siue uulnere iacet in¬
glorius. ¶Creta uetus suꝑsti¬
cionumu domus aliis uunit. Gre¬
cia sibi errat. sibi ambulat sibi
triturat. sibi pascit. Cidumq
salictis male ruminans nr̃in
p̾sepe desuit. In reliquis euro¬

Expanded text:
orbem proiecta Britannia bellis orbem proiecta Britannia bellis se se gravibus attenuant; Germania non minus quam Italia intestinis motibus egrotat et propriis flammis ardet; Hispanie reges in se arma verterunt; Balearis maior regem suum nuper exulem et mox miserabiliter obtruncatum triste cadaver aspexit; 13 Sardinia et celi inclementia et turpi servitio laborat; Corsica horrens et squalida minoresque alie nostri maris insule pyratarum incursibus infames atque suspecte sunt; Trinacria tota, Etne similis estuanti, magnis odiorum flammis uritur et an Italia esse malit an Hispania deliberans, interim neutra est, animorum statu dubio, servitute certa et indigna, nisi quia servire dignus est qui liber esse non vult. 14 Rodus, fidei clipeus, sine vulnere iacet inglorius; Creta, vetus superstitionum domus, aliis vivit; Grecia sibi errat, sibi ambulat, sibi triturat, sibi pascit cibumque salutis male ruminans nostrum presepe deseruit; in reliquis Euro
Abbreviated transcription (Latin):
leucium iugenio depͣuatur Pul¬
ch̃rima illa campania in qͣ oliu
plotuiꝰ ille uir maximus sedem
p̾dato ocio delegit qua heruicos
atq algidum uidet non iam u¬
plũcis apta secessibus s uix ua¬
toribus tuta est uagis semꝑ ob¬
sessa latrinculis. Que uͦ capoam
Ieapoluq complectitur et omi¬
oniue uunũ p̾sago t̾ra laboris
dici cepit cõimuem inodo cum
apulis bruciisq et calabris to¬
toꝵ reguo sicilie sortem habet.
Iut enim anꝑ ext̃ concutitur ac
laborat. huit equidem orbis ille
die rebe humanis excessit quod
regͥcolas int̾roga qmͣ longa de
regno eclipsis. qmͣ feda passim
et tristia multa per tenebras.
NIam de ipã quam iubĩtas par¬
uaut anint roma ut ego uoci¬
tare soleo babilone nouissima
ne loqui quidem est necesse. usq¬
adeo non tm̃ apud prorimos.
s apud arabes atq indos quoo
nota res est. Perge nunc aĩo
ulterius. Gallia ominis acq
illa extremitas orbis nt̃i et exͣ

Expanded text:
lentium ingenio depravatur. 9 Pullentium ingenio depravatur. 9 Pulcerrima illa Campania, in qua olim Plotinus ille vir maximus sedem preclaro otio delegit, qua Hernicos atque Algidum videt, non iam philosophicis apta secessibus sed vix viatoribus tuta est, vagis semper obsessa latrunculis; qua vero Capuam Neapolimque complectitur et omine nimium presago Terra Laboris dici cepit, comunem modo cum Apulis Brutiisque et Calabris totoque regno Sicilie sortem habet: intus enim atque extra concutitur ac laborat. 10 Habuit equidem orbis ille die rebus humanis excessit”, quoregnicolas interroga quam longa de regno eclipsis, quam feda passim et tristia multa per tenebras. 11 Nam de ipsa quam inhabitas, parva ut aiunt Roma, ut ego vocitare soleo Babilone novissima, ne loqui quidem est necesse, usqueadeo non tantum apud proximos sed apud Arabes atque Indos quoque nota res est. 12 Perge nunc animo ulterius. Gallia omnis atque illa extremitas orbis nostri et extra
Abbreviated transcription (Latin):
linquo igitur illum sibi. Ego
duraturũ hodie int̾ ambiguam
lib̾tatem formudatumq seruitiũ
titudanti uestigio quam in par¬
tem casura sit dubitat. mariti¬
un ligires floro teste uarum int̾
ac macram hĩtantes quorum o¬
lim albigaunũ hodie caput est
lauua ita res suas agunt sic tẽ¬
pora pcntur ut consuetudĩe
iam uetusta ext̾i belli fiuis prĩ¬
cipium sit cuulis. qđ ne. nunc
accidat eos tam efficati utinam
qmͣ fi delli epła iꝑ hortatꝰ sum.
hactenus tamen tractus ille ter.¬
rarum simul et adũsa pars italie
que illirico adiacet magno uello¬
rum tonitru nec parue stragis ii¬
bre desemunt adhuc enmui ut ui¬
des iaunenses et ueneti in amus
auit. sic uequid er nr̃o more depe¬
at itdimus rodimuir q uicissim
et uos ipõs mutuo laceramus.
Ounus plaga ꝑicẽtium quorũ
modo aucon olum ut florus idẽ
ait ascului caput erat. semper
cbigius ammoꝵ fluctib estu¬
aus reciprorausq colliditur. et
soli optimi uatiua fertilitas co¬

Expanded text:
linquo igitur illum sibi; ego duraturum, hodie inter ambiguam libertatem formidatumque servitium titubanti vestigio, quam in partem casura sit dubitat. 6 Maritimi Ligures, Floro teste, Varum inter ac Macram habitantes, quorum olim Albingaunum, hodie caput est Ianua, ita res suas agunt, sic tempora partiuntur, ut consuetudine iam vetusta externi belli finis principium sit civilis; quod ne nunc accidat, eos tam efficaci utinam quam fideli epystola nuper hortatus sum. 7 Hactenus tamen tractus ille terrarum simul et adversa pars Italie que Illirico adiacet, magno bellorum tonitru nec parve stragis imbre deseviunt; adhuc enim ut vides, Ianuenses et Veneti in armis sunt; sic nequid ex nostro more depereat, rodimus rodimurque vicissim et nos ipsos mutuo laceramus. 8 Omnis plaga Picentium, quorum modo Ancon, olim, ut Florus idem ait, Asculum caput erat, semper ambiguis animorum fluctibus estuans reciprocansque colliditur et soli optimi nativa fertilitas co
Abbreviated transcription (Latin):
tori uiserere. pͥmus equidem
dediscendus est error ut in am¬
mo occupato tandemi u̾o locus
fiat. Itaq desperans destiti. Igͦ
raueram prii quo michi
cum boste uellum esset. ⁊ delut
un tenebris percussus a Nisso
stricto calamo ineurialum ire
poteram ignoraus. uaticina bat
tãui nec fallebar augurio. uñ
in me illa u̾borum iacula mt¬
terentun demum patefrictis ĩ¬
sidiis coram uidi male dissium¬
lati hostis effigiem. et diligent̾¬

Expanded text:
tori inserere: prius equidem tori inserere: prius equidem dediscendus est error ut in animo occupato tandem vero locus fiat; itaque desperans destiti. 6 Ignoraveram primum quo michi cum hoste bellum esset et velut in tenebris percussus a Niso, stricto calamo “in Eurialum ire” poteram ignorans; vaticinabar tamen, nec fallebar augurio, unde in me illa verborum iacula mitterentur; demum patefactis insidiis coram vidi male dissimulati hostis effigiem et diligent
Abbreviated transcription (Latin):
genus et conuiciatoꝵ uulgus
conuiciis retũdentur. Qui u̾o
nunc huius literatorii belli sta¬
tus si scire cripis possum tibi
dare dicere quid in castris meis
longioris fine dixi. non depo¬
su aculeos. sentiet si se moue¬
tit et intelliget hunc calamũ
si se uelit ulasci nõ ĩpuue tẽp¬
tan. Ille autem mollet ut ar¬
bitror non cep sse. l preterita
ꝑ penitentiam non mutant᷑
cedere autem pudet. piget q
contendere / fcaq trepidum ac
solicitum illum uideas. Quia
enim loquendi uescius est cir¬
cuit cruitateui dictatoris ꝑle¬
bei p̾caniam opem quereus. Nã
qd̾ uuꝑ didici epła illa quã
uidisti et in qua ille me pͥmũ
ĩpudentissinus uerbis agg̃ssus
est uescio cuius montam arti¬
ficis opus est. Misereor in same
et sepe fateor in auimũ uenit
aĩcitius agere. ⁊ omissis nrgiis
ostendete illium sibi. quod si pos¬
sem sumul insolentiam homĩs
op̾ssissem. Se difficiluum ẽ
nouam doctrinam durato pec¬

Expanded text:
genus et convitiatorum vulgus genus et convitiatorum vulgus convitiis retundendum. Qui vero nunc huius literatorii belli status? si scire cupis, possum tibi clare dicere quid in castris meis longioris fine dixi: non deposui aculeos; sentiet si se moverit et intelliget hunc calamum, si se velit ulcisci, non impune tentari. Ille autem mallet, ut arbitror, non cepisse, sed preterita per penitentiam non mutantur; cedere autem pudet pigetque contendere; itaque trepidum atque solicitum illum videas. 5 Quia enim loquendi nescius est, circuit civitatem, dictatoris plebei precariam opem querens; nam quod nuper didici, epystola illa quam vidisti et in qua ille me primum impudentissimis verbis aggressus est, nescio cuius montani artificis opus est. Misereor insanie et sepe, fateor, in animum venit amicius agere et omissis iurgiis ostendere illum sibi; quod si possem, simul insolentiam hominis compressissem; sed difficillimum est novam doctrinam durato pec
Abbreviated transcription (Latin):
tonteni sorgie .iiͦi. ⁊ ioñ. aprilis.
pastorali calamo. Ad eur dem
tum medicis. Et quid
inquies. ⁊io metius fe¬
bres. non sum adeo securus. ue¬
rum ex hiis medicis nichil spe¬
ro. Et quid ideo dicet aliquis tͥ
cõmune cum illis est. Nichil
omuino insi ꝓ ueritate ammos
offendi nec penitet offendisse
et profecto si u̾itas nuuicos
facit aut semper silebo aut sĩe
hostibus nunqmͣ ero. Neq tam̃
mchi cum hostibus omnibus
s cum pellinus bellum ip̃e lite¬
rarum mearu titulus iudicio
est proraci eni et iunsano me¬
dico inscribuntur. Quisquis ĩ¬
de turbatur procar et insauus
et ille ipẽ est quem alloquor.
uon ꝙ unus solus talis sit. s
quia suigulaus numerus sepe
significancior est et unus se
uelanie ducem ex illo grege p̃¬
stiterat Illi ergo singulari cer¬
tamime occurrendum fuit. et ĩ
uno multorum procͣͣtas casti¬
ganda. Sunt enim qui de adu̾¬
sarii moderacione suꝑbiant. ⁊¬
de alieno silenuo ad loquendũ
aunuos accipiant importunũ

Expanded text:
ontem Sorgie, III Nonas Aprilis, pastorali calamo. 6 Ad eundemcum medicis. ‘Et quid?’ inquies, ‘non metuis febres?’ Non sum adeo securus, verum ex his medicis nichil spero. ‘Et quid ideo’ dices aliquis, ‘tibi comune cum illis est?’ Nichil omnino nisi quod veritate animos offendi, nec penitet offendisse; et profecto si veritas inimicos facit, aut semper silebo aut sine hostibus nunquam ero. 2 Neque tamen michi cum omnibus sed cum pessimis bellum est; ipse literarum mearum titulus indicio est: procaci enim et insano medico inscribuntur; quisquis inde turbatur, procax et insanus et ille ipse est quem alloquor, non quod unus solus talis sit, sed quia singularis numerus sepe significantior est et unus se vesanie ducem ex illo grege prestiterat. 3 Illi ergo singulari certamine occurrendum fuit et in uno multorum procacitas castiganda. Sunt enim qui de adversarii moderatione superbiant et de alieno silentio ad loquendum animos accipiant, importunum
Abbreviated transcription (Latin):
octauum romañ pontificem. quẽ
armis frangere disticilliũ. hiuli¬
tate seu blandicus flectere nec pos¬
sibile quidem esset: demq quemi
uichil ili sola mors uiutet. Se
intiui est inhurane petituniq mo¬
dis oumib ĩmuerentis caput erulis.

Expanded text:
VIII Romanum Pontificem; quem VIII Romanum Pontificem; quem armis frangere difficillimum, humilitate seu blanditiis flectere nec possibile quidem esset, denique quem nichil nisi sola mors vinceret. 20 Sevitum est inhumane, petitumque mod
Abbreviated transcription (Latin):
bono cuctor sim adu̾sus qnͣtũlibes
male m̾itam prĩam arma capiẽdi
Sacius reor pauꝑem in exilio mori
quͣi lib̾tate turbata nolentib ĩare.
en ut uet̾ib et noms constaret erẽ¬
plis non posse ꝑ uimi exulib spem
aufferci. ¶ Et si añuos difficulta¬
tib obsessos ad pacienciam engm
torcumi unoꝵ recordacio: accipe nuĩ
etiam insigne recensq alud exem¬
plum Stephamis de colunina sũ¬
nĩ nulicie detus cuui ĩ ouũ fort̃a
gliosus tum in exilio gliosissrmus
etat eius et cet̾oꝵ exulum condicio
Quibusdã extra pattiam ubilib
tuto uiuiere pmitit᷑ hii cũ pataa
reliq̃rit. laxiorem retuent lib̾te¬
teni aliis arctior dicta lex est. ut
hoc aut illo loco se contineant. Ii¬
lic hĩtantibus iul durius expectã¬
dum. Huic u̾o et patria int̾dicta
et millus n orbe t̾raꝵ tutus locus.
Nullus in tanta tẽpestate portus
aus reffugnuĩ. bostem hũit ut potẽ¬
tem sic mexorabilem. Sonifticiu

Expanded text:
bono auctor sim adversus quantumlibet bono auctor sim adversus quantumlibet male meritam patriam arma capiendi — satius reor pauperem in exilio mori quam libertate turbata, nolentibus imperare —, sed ut veteribus et novis constaret exemplis non posse per vim exulibus spem auferri. 17 Et si animos difficultatibus obsessos ad patientiam erigit fortium virorum recordatio, accipe nunc etiam insigne recensque aliud exemplum. Stephanus de Columna, summum militie decus, cum in omni fortuna gloriosus, tum in exilio gloriosissimus erat eius et ceterorum exulum conditio. Quibusdam extra patriam ubilibet tuto vivere permittitur; hi cum patriam reliquerint, laxiorem retinent libertatem; aliis arctior dicta lex est, ut hoc aut illo loco se contineant, illic habitantibus nil durius expectandum. Huic vero et patria interdictum et nullus in orbe terrarum tutus locus, nullus in tanta tempestate portus aut refugium. 19 Hostem habuit ut potentem sic inexorabilem, Bonifacium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuidiam ibi tam ĩcomi̾tatus aget
Nil ciltud rendisse. insi se retia ten¬
dere. Quod rensimm tum forte cori¬
temptui hĩtum brem quid misteri
ĩportatet nuccuit Ita cciosus sener
unus adilatios suos omĩes ceu to¬
tidem pisces escai spei manis ebusoe
prouidentie sue retibus circũneuit.
alio quoq tempore cum ad enuder
nũttius redusset et ꝓcontaretur it¬
tidens quib itineribus aut qñ eẽt
ni patricim reu̾sutus. tranquilla scẽ¬
te respondit. Tu u̾o abi. duoq tuo
nũcia Iidem me rediturum itib
quib exiui. Sed non anteqͣ sua ca¬
uimia p̃ponderate meis inceperir
Nec fetellit augurium. Si quidem
nõ multo post ĩnimiẽsu auctis bo¬
stium scelerib. quib insolens dabat
alimenta felicitas mediolanũ illis
eiectis uictor ingressus est. In qua
urbe ut uides usq in bodieruũ diem
et uepotes duc̃ntur et filii. ¶ Nec
in haue nartacionem intidisse ido
inideri uelim ut uł tibi uł cuide uito

Expanded text:
quidnam ibi tam incomitatus ageret, quidnam ibi tam incomitatus ageret, nil aliud respondisse nisi se retia tendere. Quod responsum, tum forte contemptui habitum, brevi quid misterii importaret innotuit; ita otiosus senex unus adversarios suos omnes, ceu totidem pisces, esca spei inanis elusos, providentie sue retibus circumvenit. 15 Alio quoque tempore cum ad eundem nuntius rediisset et percontaretur irridens quibus itineribus aut quando esset in patriam reversurus, tranquilla fronte respondit: ‘Tu vero abi, dominoque tuo nuntia eisdem me rediturum itineribus quibus exivi, sed non antequam sua crimina preponderare meis inceperint’. Nec fefellit augurium; siquidem non multo post in immensum auctis hostium sceleribus, quibus insolens dabat alimenta felicitas, Mediolanum, illis eiectis, victor ingressus est; in qua urbe, ut vides, usque in hodiernum diem et nepotes dominantur et filii. 16 Nec in hanc narrationem incidisse ideo videri velim, ut vel tibi vel cuiquam viro
Abbreviated transcription (Latin):
do tertibilis. brutus et cesari utrũq
tumen reu̾encia cepit exulis miar¬
celli. Quuis exilim tale nõ cupiati
ymo u̾o quis exilium uocet. qd ipis
patrie dñs ĩindiosum est. ¶ Illes
cõmemoro ques penitencia ciir
tediren. Qͣ multos autẽ fortima re¬
stituit. ⁊nucͣs canullu roma reuo¬
casset. Sors illi et eecidiu ubis qͥs
ctederet. ac fremens ꝑ utiliam tãs¬
alpinar gentiumn futor uiam fec
ad reditum ut esset unus uit me¬
uiorandu cictis exulib et bone
sre sumil et spectate erga iugratã
licet partiam pietatis exemplar.
tempor acta trausgrediat. Mathe
uicecomes mediolauo parria ppo¬
teritis iumnci uirib pulsus ꝙͣ dui
solus aic profugus et in sicma mo¬
iopia rex ommũ fuit. Complora¬
tus a sus illusus ab hostid. Quemi
ferunt die quodam curaꝵ plemner
pret tipam uenati lacus eccantem
huisse obiuam suꝑbi hostis nũciũ
atu aib eo diũ sui u̾bis int̾rogatu

Expanded text:
do terribilis, Brutus et Cesari; utrunque do terribilis, Brutus et Cesari; utrunque tamen reverentia cepit exulis Marcelli. Quis exilium tale non cupiat, imo vero quis exilium vocet, quod ipsis patrie dominis invidiosucommemoro quos penitentia civium reduxit; quam multos autem fortuna restituit! Nunquam Camillum Roma revocasset: sors illi et excidium urbis — quis crederet? — ac fremens per Italiam transalpinarum gentium furor viam fecit ad reditum, ut esset unus vir memorandum cuntis exulibus et bone spei simul et spectate erga ingratam licet patriam pietatis exemplar. temporum acta transgrediar, Matheus Vicecomes, Mediolano patria prepotentis inimici viribus pulsus, quandiu solus ac profugus et in summa inopia rerum omnium fuit, comploratus a suis, illusus ab hostibus! Quem ferunt, die quodam, curarum plenum preter ripam Benaci lacus errantem, habuisse obvium superbi hostis nuntium atque ab eo, domini sui verbis, interrogatum
Abbreviated transcription (Latin):
locum p̾dulcis expectacionis publi¬
cus luctus incideret. Cui mortem tñ
illam nũqmͣ exilio difficiliorem fu¬
isse ccediderim. una est enim uirtus
que uariis licet aspitatib ꝑfeten¬
dis aĩos armat atq instruit. fu̾at
autem hic in exilio talis ut iuaguũ
esset in morte. de quo nõ tacebo quid
in libro de uirtute aid ticeronem bau¬
tus refeit. uidisse se eum uidelicet an¬
tilenis exulem. tam infracto aĩo tã¬
qr auido bonoꝵ studioꝵ tam demq
telitit̾ beateq dispoĩto. ut non ille
si quãuis longe relegatus. Sed ip̃ẽ
potius ecul tum ab illo discederet ui¬
deretur. addit etiam ganm iulluĩ
cescirem qui sͥ et exulandi auctor
fuerat. et postinodũ redeundi fuit
ꝑ ea loca transemtem uecundia ꝑ¬
motum suꝑ erilio tanti iri. iber¬
Q idõ ubi ille tunc erat de iudustria
pretuectum. O gliosum exulem au̾
exilium porentissimor ciuium alt̃
susperit. alt̾ erubuit. Sic cesar niu¬

Expanded text:
locum predulcis expectationis publilocum predulcis expectationis publicus luctus incederet. Cui mortem tamen illam nunquam exilio difficiliorem fuisse crediderim; una est enim virtus, que variis licet asperitatibus perferendis animos armat atque instruit. Fuerat autem hic in exilio talis, ut magnum esset in morte. 11 De quo non tacebo quid in libro De virtute ad Ciceronem Brutus refert: vidisse se eum videlicet Mytilenis exulem tam infracto animo tamque avido bonorum studiorum, tam denique feliciter beateque disposito, ut non ille sibi, quamvis longe relegatus, sed ipse potius exul, cum ab illo discederet, videretur; addit etiam Gaium Iulium Cesarem, qui sibi et exulandi auctor fuerat et postmodum redeundi fuit, per ea loca transeuntem, verecundia permotum super exilio tanti viri, urbemque ideo ubi ille tunc erat, de industria pretervectum. 12 O gloriosum exulem, cuius exilium potentissimorum civium alter suspexit, alter erubuit! Sic Cesar mun
Abbreviated transcription (Latin):
ribus morti p̾reptos et prospitati
eximie reseruatos. ⁊ Iemo unqmͣ
tam iniquo loco iacuit ut nou ei
liceret oculos attollere. Nemo tam de¬
ploratum reꝵ suaꝵ uidit exitumr ut
prohiberetur sꝑare meliora. ¶Cice¬
ronem ab exilio roma reuccauit. di¬
ebus paucis eg̾gii cius pñcia care¬
re ure potuit. Reuocauit et metellũ
cui cum in spectaculo trallib sedẽti
honorificentissinie lutere senatus
et populi romami nomĩe redderent᷑
nichil in leticiam u̾sus eodem. ultu
fuit quo menia urbis exierat. uir
nec digressu fractior nec insolẽcior
reditu. Illic patcie furori cessit. hic
desid̾io paruit. Illic modestus. hic ꝑi¬
us. uttobiq memorabilis ¶ Temp̃¬
tauit. pari felicitate Rutiliu. s ille
durior mansit. et patriam reditu
censuit indignani suo. Endem fu̾at
sors marcelli euentus longe alius.
Qui dum reucratus a cesare sũmo
desid̾io bonoꝵ ominũ rediens in ho¬
stem intidisset. Effectum est ut in

Expanded text:
ribus, morti prereptos et prosperitati ribus, morti prereptos et prosperitati eximie reservatos. Nemo unquam tam iniquo loco iacuit, ut non ei liceret oculos attollere; nemo tam deploratum rerum suarum vidit exitum, ut prohiberetur sperare meliora. 9 Ciceronem ab exilio Roma revocavit; diebus paucis egregii civis presentia carere vix potuit. Revocavit et Metellum, cui cum in spectaculo Trallibus sedenti honorificentissime litere senatus et populi Romani nomine redderentur, nichil in letitiam versus, eodem vultu fuit quo menia urbis exierat; vir nec digressu fractior nec insolentior reditu, illic patrie furori cessit, hic desiderio paruit; illic modestus, hic pius; utrobique memorabilis. 10 Tentavit pari facilitate Rutilium; sed ille durior mansit et patriam reditu censuit indignam suo. Eadem fuerat sors Marcelli, eventus longe alius; qui, dum revocatus a Cesare, summo desiderio bonorum omnium rediens, in hostem incidisset, effectum est ut in
Abbreviated transcription (Latin):
eq et enim caruerunt cõnigio. libͥs
cognatis parentib amicoꝵ cõuictu.
amate urbis aspectu. hoꝵ tñ oĩm
desid̾ium leniit modestia ⁊ solamẽ
aliquod ĩueuit absencie. ¶ Sed
et młtum profuit spes reditus. nũ¬
qmͣ iuissent tam ꝯstanti aĩo insi se
redicuros in patriam credidissent.
Sit ita. T̃ibi u̾o spem quis abstulit.
p̾sertun cum hec sit una ex omuib
que ab inuito nõ eripitur. Pellit᷑
in exilium uir bonus. ad tyrãm mi¬
tum spoliatur reb omib. In caite¬
re mttitur. detrincatur lamatur.
occiditur. In sepultus abicitur. Int̾
tot unuas atq impetus fortune cũ
cogamur ad cetera: ad despaudum
neuio cõpessitur: uidiuius in exiliũ
missos priusꝙͣ ad destinatum ꝑueĩs¬
sent ĩueuso pacrie desid̾io reuocator¬
uore tantaq cunum penitentia re¬
uerssos ut michi felices tali exilio
daui ex carcere ad impium pueĩsse.¬
⁊ ion nullos collum subdurisse secu¬

Expanded text:
eque etenim caruerunt coniugio, liberis, eque etenim caruerunt coniugio, liberis, cognatis, parentibus, amicorum convictu, amate urbis aspectu; horum tamen omnium desiderium leniit modestia et solamen aliquod invenit absentie. 7 ‘Sed et multum profuit spes reditus; nunquam ivissent tam constanti animo, nisi se redituros in patriam credidissent’. Sit ita. Tibi vero spem quis abstulit, presertim cum hec sit una ex omnibus que ab invito non eripitur? Pellitur in exilium vir bonus, ad tyranni nutum spoliatur rebus omnibus, in carcerem mittitur, detruncatur, laniatur, occiditur, insepultus abicitur; inter tot minas atque impetus fortune, cum cogamur ad cetera, ad desperandum nemo compellitur. 8 Vidimus in exilium missos, priusquam ad destinatum pervenissent, immenso patrie desiderio revocatoore tantaque civium penitentia reversos, ut michi felices tali exilio dam ex carcere ad imperium pervenisse, nonnullos collum subduxisse secu
Abbreviated transcription (Latin):
quo unicim᷑. Opinionẽ scilicet que
ndi paululum a u̾itate deflex̾it mor
iñumerabilib iactatur ercorib. ut
ad uerum difficillime redeat. se qz
nisi multu adiuta nõ erigat s in¬
tuendam ꝓprie originis maiestatẽ.
¶Ot enim ceptum ꝑsequat. Qd
exilium queso. ipsa ne rei natura
aut int̾missio dilectaꝵ ꝑsonaruumn.
an idignacio pocius et ĩpatiens de¬
sid̾ium aĩ languentis exasꝑati. Q
si tu michi quicũq a patria absũt
exulare sie ulla distuctione fir¬
mau̾s: Rati ergo nõ exules. Quis
enim hominũ insi desidiosus ac in¬
mollis non aliquociens aut uisẽdi
aindus aut discendi studio aut
illustrandi aĩ aut curandi corꝑis
aut amplicuide rei familiaris ꝓpo¬
sito aut necessitate bellorum aut
sue rei .ꝑ. seu diũ seu parentis imꝑio
domũ liquit et parriam. Cur autez
ita pegrinantes nõ miseti omines
sunt: nisi quia restitetunt nec ini¬
pelli se ipõs in miseriam passi st̃:

Expanded text:
quo vincimur: opinionem scilicet, que quo vincimur: opinionem scilicet, que ubi paululum a veritate deflexerit, mox innumerabilibus iactatur erroribus ut ad verum difficillime redeat seque, nisi multum adiuta, non erigat ad intuendam proprie originis maiestatem. 5 Ut enim ceptum persequar, quid exilium, queso? ipsa ne rei natura aut intermissio dilectarum personarum, an indignatio potius et impatiens desiderium animi languentis exasperat? Quod si tu michi, quicunque a patria absunt, exulare sine ulla distinctione firmaveris, rari ergo non exules. 6 Quis enim hominum, nisi desidiosus ac mollis, non aliquotiens, aut visendi avidus, aut discendi studio, aut illustrandi animi aut curandi corporis aut amplificande rei familiaris proposito, aut necessitate bellorum, aut sue reipublice seu domini seu parentis imperio, domum liquit et patriam? cur autem ita peregrinantes non miseri omnes sunt, nisi quia restiterunt nec impelli se ipsos in miseriam passi sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
cerius in tua manu situm utrum
exul an ꝑegrinus sis. Si lacͥians
si miestus si deiectus exuusti exulez
te proculdubio noueris Si u̾o nich
ꝓprie dignitatis oblitus neq coactꝰ
sed libens et eodem hĩtu frontis atq
aĩ quo domi fueras iussus erire pa¬
riusti: ꝑegrinaris profecto. Nõ exu¬
las. Nam et in ceteris forundataꝵ
rerum gñib muerues neumiẽ esse
unsetiuu insi qui se miserũ fecit Sie
Sic nn morte que exilio similluna
est non tam rei ipsius aspitas qmͣ
tcepidacio et opimonis ꝑuersitas
uocet. Quibus amotis multos aspi¬
cies nõ mõ equaniunt̾ sed lete eciã
ac felicit̾ morientes. Ex quo niix
intslĩgitur non esse necessarium
sed spontaneum mortis malum. nͨ
ni re ipsa sed totum in obliqua mor¬
taliu extimacõne repoĩtum. Qd
nisi ita esset nũqmͣi in piculo pari
tanta esset ĩparitas aĩcir. Eande¬
q racionem exilii uideo quam cete¬
rorum omi nõ in illo sed in nob̃ ẽẽ

Expanded text:
cernis in tua manu situm, utrum cernis in tua manu situm, utrum exul an peregrinus sis: si lacrimans, si mestus, si deiectus exivisti, exulem te proculdubio noveris; si vero nichil proprie dignitatis oblitus neque coactus, sed libens et eodem habitu frontis atque animi quo domi fueras, iussus exire paruisti, peregrinaris profecto, non exulas. 3 Nam et in ceteris formidatarum rerum generibus invenies neminem esse miserum nisi qui se miserum fecit; sicsic in morte, que exilio simillima est, non tam rei ipsius asperitas, quam trepidatio et opinionis perversitas nocet, quibus amotis, multos aspicies non modo equanimiter, sed lete etiam ac feliciter morientes. Ex quo nimirum intelligitur non esse necessarium, sed spontaneum mortis malum, nec in re ipsa sed totum in obliqua mortalium existimatione repositum; quod nisi ita esset, nunquam in periculo pari tanta esset imparitas animorum. 4 Eandemque rationem exilii video quam ceterorum omnium; non in illo, sed in nobis esse
Abbreviated transcription (Latin):
tib uetat. quibusdam pautis admo¬
dum exceptis quos suigulatis uir¬
tinuit. Non ea michi mine cura ẽ
Id pocius qd agebam ꝑago. Ideo
multa uob̃ horribilia uideri quia
consuetudine longa uarios cõce¬
puus ercores que apud alios di¬
u̾sa consuetudĩe nõ tuuentur:
¶Si u̾o tu michi qd̾ professiõis
tue ꝓprium est ceteris spretis u̾i¬
tatem terum nõ nulgi rumorib
s insita racione quesieris: inueĩes
uirum sapientem opimione ab
ertoribus auertere. et aut misera¬
ri delirantuz greges aut rid̾e. uale.
d seueru apenicola ꝯsolatoria sr̃̾ exilio
xilium et si ab exiliendo
tractum rear uł ut sermo
placet. ab eo ꝙ quis extra
solum eat nõ tamen exilium ẽẽ
nsi ĩuito accidat amnierim. Aliqñ¬
ules dicere audeat. nisi a quo rõ
ounus erulau̾it. quippe cũ numqm
u̾ius et suit et dicantur. Aliqua ergo
uis dolorq aliquis int̾uemat oꝑtet
ut exilium uex sit. Id si recipis iam

Expanded text:
tibus vetat, quibusdam paucis admotibus vetat, quibusdam paucis admodum exceptis, quos singularis virtinuit. 20 Non ea michi nunc cura est; id potius quod agebam perago, ideo multa nobis horribilia videri, quia consuetudine longa varios concepimus errores, que apud alios diversa consuetudine non timentur. Si vero tu michi, quod professionis tue proprium est, ceteris spretis, veritatem rerum non vulgi rumoribus, sed insita ratione quesieris, invenies virum sapientem opinionem ab erroribus avertere, et aut miserari delirantium greges aut ridere. Vale. 3 Ad Severum Apenninicolam, consolatoria super exilio. 1 Exilium, etsi ab exiliendo tractum rear vel, ut Servio placet, ab eo quod quis extra solum eat, non tamen exilium esse nisi invito accidat, annuerim. Aliules dicere audeat, nisi a quo ratio omnis exulaverit, quippe cum nunquam verius et sint et dicantur reges. Aliqua ergo vis dolorque aliquis interveniat oportet, ut exilium verum sit. 2 Id si recipis, iam
Abbreviated transcription (Latin):
familie sue morem multoꝵ sibi cõ¬
scius odiorum corpus cremari suũ
uoluit uoĩatim. u̾ntus ut ferunt
ne in se mariua mariana factio p̾t
obitum auderet. qd̃ ip̃e ausus fuiss
ĩ mariu. ualuit eremplum. secuti¬
q sunt factum quib fc̃i r̃õ nuilsa
erat. ¶ Sed postꝙͣ cremandi mos
ĩualuit usinq sua ẽẽ cepit aucto¬
ritas: tum demum qđ̵ remedium
fu̾at. decus fuit. et ex illo probrum
ingens uisum sup̾mis ignib ca¬
riusse. Hinc laudata pietas que pau
corpus cremare nõ tam potuit ꝙͣ
pei niẽbris faculas inferenter. Ille
tur. ⁊ iunc defunictos cõburere extre
tas uimrx decurtu temporis muta¬
t mores opinioues homu alt̾nant.
¶Rec tursus id quero de quo ma¬
gnos int̾dum uiros disserentes au¬
diui. uter esset sepulture modus bo¬
nestior. Ille ne quẽ maiorib nr̃is
fuisse memoraui. quẽq multis ad¬
huc gentib seruan fama est. lege
addita que sepelin hoĩem in cunta¬

Expanded text:
familie sue morem, multorum sibi confamilie sue morem, multorum sibi conscius odiorum, corpus cremari suum voluit, nominatim veritus, ut ferunt, ne in se Mariana factio post obitum auderet quod ipse ausus fuisset in Marium. Valuit exemplum, secutique sunt factum quibus facti ratio nulla erat. 17 Sed postquam cremandi mos invaluit usuique sua esse cepit autoritas, tum demum quod remedium fuerat, decus fuit, et ex illo probrum ingens visum supremis ignibus caruisse. Hinc laudata pietas que, paucorpus cremare non tam potuit quapeii membris faculas inferentem? Ille tur. 18 Nunc defunctos comburere extremtas? nimirum decursu temporis mutati mores opiniones hominum alternant. 19 Nec rursus id quero, de quo magnos interdum viros disserentes autivi, uter esset sepulture modus honestior: ille ne quem maioribus nostris fuisse memoravi quemque multis adhuc gentibus servari fama est, lege addita que sepeliri hominem in civita
Abbreviated transcription (Latin):
quetitur recte ne id fecerit. Illud po¬
cius agitur ut inflligas omma qui¬
b augi᷑ i opimionib non in reb
esse. Inq hus gignendis alendis ue
consuetudiem posse. ꝙ̃ plurinũ Ila
uitum quem aiau̾at ꝯsumpsit.
tes. fiat idem ubi fieri solitum est
¶⁊Ion oportet pegrina conquire¬
tẽ. Maiorib ur̃is in hac ip̃a italia
mos fuerat suoru corpora flãmis.
exurere. Quem morem et hystoriarũ
fides et usq ad uram etatem inuẽ¬
te sub terram urue cum auerbus
testantur. ⁊. Ieq tũ ea puetusta con¬
suetudo est. ante enui ut nũc toti
humabãtur. donec id remedii genus.
mexpleblĩ odio belloꝵ cuulium ĩ se¬
pulchra eciam semente cõmenti st̃.
seq ope flãmaꝵ hostili ludibrio sub¬
durere. Itaq scipiones ut qui iu̾ito
se rei .p. caros scirent. om̃s uutegri
iacuere. nec oĩo ullus ingente cor¬
nelia ustus est qute lucium syllam
dictatorem. Is pͥuius oĩmi contra

Expanded text:
queritur, recte ne id fecerit; illud poqueritur, recte ne id fecerit; illud potius agitur, ut intelligas omnia quibus angimur, in opinionibus non in rebus esse, inque his gignendis alendis ve consuetudinem posse quamplurimum. Illa virum quem amaverat consumpsit; tes. Fiat idem ubi fieri solitum est:15 Non oportet peregrina conquirere: maioribus nostris in hac ipsa Italia mos fuerat suorum corpora flammis exurere; quem morem et historiarum fides et usque ad nostram etatem invente sub terram urne cum cineribus testantur. Neque tamen ea pervetusta consuetudo est; ante enim, ut nunc, toti humabantur, donec id remedii genus, inexplebili odio bellorum civilium in sepulcra etiam seviente, commenti sunt, seque ope flammarum hostili ludibrio subduxere. 16 Itaque Scipiones, ut qui merito se reipublice caros scirent, omnes integri iacuere, nec omnino ullus in gente Cornelia ustus est ante Lucium Sillam dictatorem. Is primus omnium, contra
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine didicerunt. Quid in igitͦ
indigeurur cum cicerone plus u¬
sum posse ꝙͣ rõnem. pot̾it nauta
tudis sine laccinus ceruere quia
structus tanta exemploꝵ copia suf¬
fultus. ¶ Aĩaduertere licet ee hy¬
storus multiplites hoĩ ritus m
sepulturis. et ab usu ut̃o multiplr̃
abhortentes e quib quosdam suoꝵ
corpora donu setuare sũo studio cõ¬
dita. Quoldam ea bestiis obitere
solites. ad id unum ꝓ singuloꝵ fa¬
cultatib multo ante comparatis
ac nuttitis. Et generosi canis al¬
uum optimũ sepulture gens o¬
puari Quoldam u̾o per se ipõs
deuorasse leginus. Arthemisia il¬
la carie regina ꝯuigalis amoris
eremplum int̾ cuncta celeb̾rimũ
nichil hũit qd̾ uito tami dilecto
dulcius p̾staret quͣi ut defunctum u¬
no conderet sepulcho. redactum enĩ
in cuieres sũma q ꝑsimonia reser¬
uatum paulatim potui suꝑnifimdẽs
bibit. et auato corpori tale su cor¬
poris hospicium dedit. ⁊Iec illud mõ

Expanded text:
suetudine didicerunt. Quidni igitur suetudine didicerunt. Quidni igitur indigner cum Cicerone, plus usum posse quam rationem? poterit nauta rudis sine lacrimis cernere, quia structus, tanta exemplorum copia suffultus? 12 Animadvertere licet ex historiis multiplices hominum ritus in sepulturis et ab usu nostro multipliciter abhorrentes: e quibus, quosdam suorum corpora domi servare summo studio condita; quosdam ea bestiis obicere solitos ad id unum, pro singulorum facultatibus, multo ante comparatis ac nutritis, et generosi canis alvum optimum sepulture genus opinari; quosdam vero per se ipsos devorasse legimus. 13 Arthemisia illa Carie regina, coniugalis amoris exemplum inter cunta celeberrimum, nichil habuit quod viro tam dilecto dulcius prestaret quam ut defunctum vivo conderet sepulcro; redactum enim in cineres summaque parsimonia reservatum, paulatim potui superinfundens bibit et amato corpori tale sui corporis hospitium dedit. 14 Nec illud modo
Abbreviated transcription (Latin):
adolesceus qui pat̾ue nauis prorani
obtinebat. sagitta traiectus pͥmus
om̃iu corrusset. ac cirta iacentem
luctus horrendus sublatus eẽt ac¬
ad filium postqmͣ in eo nullam inte
spem indit. Tu u̾o inquit fili nũꝙͣ
tam pulcbram huisses sepulturar
Si deffunctus eẽs in patcia. Hec dices
aruatus armatũ tepentem q com¬
plerus pioiecit in medios fluctus ip¬
sa ut michi quidem iuudetur calauni¬
tate felicissimus cui cui talem casũ
cõtigit tolerare tam fortit. factum
nempe eius ac u̾ba actensis uͥtute
aĩs egregiam illo die uictoriam pe¬
perͣe. ⁊ iec minus idõ pius est hĩtus
qmͣ si nncumbẽs cadaueri ac mulie¬
brit̾ iugenuscens in eo p̾cipue reꝵ
statu cum sũmo sue rei publice dis¬
crimũe torpuiset. Tu genas ungnib
foderes tale aliquid in tius uidens
Nautiti ergo homines ꝙ auicis ca¬
tituri sint dolent ut ceteri. Ꝙ mare
illos hẽat: equaminus ferunt. Id¬
q euenit. qr talia ppeti louga con¬

Expanded text:
adolescens, qui paterne navis proram adolescens, qui paterne navis proram obtinebat, sagitta traiectus primus omnium corruisset ac circa iacentem luctus horrendus sublatus esset, acnde, versus ad filium, postquam in eo nullam vite spem videt, ‘Tu vero’ inquit, ‘fili, nunquam tam pulcram habuisses sepulturam, si defunctus esses in patria’. Hec dicens, armatus armatum tepentemque complexus, proiecit in medios fluctus; ipsa, ut michi quidem videtur, calamitate felicissimus, cui talem casum contigit tolerare tam fortiter. 10 Factum nempe eius ac verba, accensis virtute animis, egregiam illo die victoriam peperere; nec minus ideo pius est habitus, quam si incumbens cadaveri ac muliebriter ingemiscens, in eo precipue rerum statu cum summo sue reipublice discrimine torpuisset. Tu genas unguibus foderes, tale aliquid in tuis videns; 11 Nautici ergo homines, quod amicis carituri sint, dolent ut ceteri; quod mare illos habeat equanimius ferunt; idque evenit, quia talia perpeti longa con
Abbreviated transcription (Latin):
mea solum est. sed illustriu phõru
lesti nou tam ex ipsa rerum uatura
qmͣi ex nr̃e mentis ĩbecillitate siue ut
eorum eciam u̾bis utar ex opimonũ
pũsitate procedere. ⁊ ioua timenius
usitata contempnimꝰ. Cur q̃so: uisi qr
ui altero mens meriis ĩpronisa rer
facie turbatur. In alt̾o frequenti medi¬
tatione rõnis clipeum fabricata est
quem aspitatib cunctis opponeret.
¶Nespice nautax morem. ꝙͣ equo
aĩo paciuntur corpora suoꝵ influctꝰ
effundi. unum de multis exemplu
illustre nõ silebo. Iauibas de cutia
uir acercunus atq fortissimus dux
ianuensiũ fuisse natratur. eo mari¬
tuo p̾lio qd pͥmũ cũ uenetis habu¬
etunt. oñi memorabłe que patrũ
nr̃oꝵ temporib gesta sunt qui bosti¬
li dasse conspecta. ubi pugnandi ho¬
ram aduenisse cognouit mim̾o licet
inferior tñ suos pro tempore magui¬
fice ac breuit̾ adhortatus. manum
cum boste conserunt cumq in eo con

Expanded text:
mea solum est, sed illustrium philosopmea solum est, sed illustrium philosoplesti, non tam ex ipsa rerum natura, quam ex nostre mentis imbecillitate sive, ut eorum etiam verbis utar, ex opinionum perversitate procedere. Nova timemus, usitata contemnimus: cur, queso, nisi quia in altero mens inermis improvisa rerum facie turbatur, in altero frequenti meditatione rationis clipeum fabricata est, quem asperitatibus cuntis opponeret? 7 Respice nautarum morem, quam equo animo patiuntur corpora suorum in fluctus effundi. Unum de multis exemplum illustre non silebo. Lambas de Auria, vir acerrimus atque fortissimus, dux Ianuensium fuisse narratur eo maritimo prelio, quod primum cum Venetis habuerunt, omnium memorabile que patrum nostrorum temporibus gesta sunt. 8 Qui, hostili classe conspecta, ubi pugnandi horam advenisse cognovit, numero licet inferior, tamen suos pro tempore magnifice ac breviter adhortatus, manum cum hoste conseruit; cumque in eo con
Abbreviated transcription (Latin):
tatis huius pertuiere arbitratus. utr
tellus illum oppͥmat. an pelagus
qm̃ te de sepultura siugularit̾ prec
omnib arrenum nittllĩgo. Quante
tu beatiorem estimas hunc tellure
demersu trͣ illum alterum fluctibs
obrutum. ꝓpt̾ unius credo uigilia
carĩs horrorem. qi scilicet unda fe¬
ret pisces q impasti uuluera lami¬
benti. Quid autem si alt̾us uulnema
tabidi canes assumpẜuit: Si fame¬
licor grer lupor esfosis rumilis mẽ¬
uea disterpsent. Respondebis ut arbi¬
tror. et hoc itidem infelices. Ita iam
ex ominib felices erunt quib ĩcõcus¬
sa contingit requies sepulcliri. Nichil
hac oppinone puetilius cum enim
cuucta prouideris negata belius uisc̾a
nfestis uerinib negare non pot̾is
Iam cerius qui contactum pulchri¬
moꝵ fortassis aĩcilium formdabas.
Quid a tipissimis necessanio sis pas¬
surus. ¶Uerum ista non adeo me¬
tuũtur qm̃ usu iam cotidiana sunt
uides itaq ꝙ sepe dicere soleo nec

Expanded text:
tatis huius pertinere arbitraris, utrum tatis huius pertinere arbitraris, utrum tellus illum opprimat, an pelagus quoniam te de sepultura singulariter preque omnibus anxium intelligo, quanto tu beatiorem extimas hunc tellure demersum, quam illum alterum fluctibus obrutum? Propter unius, credo, virgiliani carminis horrorem; quia, scilicet, Unda feret piscesque impasti vulnera lambent. Quid autem si alterius vulnera rabidi canes absumpserint, si famelicorum grex luporum, effossis tumulis, membra discerpserit? Respondebis, ut arbitror: ‘Et hos itidem infelices’. 5 Ita iam ex omnibus felices erunt, quibus inconcussa contingit requies sepulcri. Nichil hac opinione puerilius; cum enim cunta provideris, negata beluis viscera infestis vermibus negare non poteris; iam cernis, qui contactum pulcerrimorum fortassis animalium formidabas, quid a turpissimis necessario sis passurus. 6 Verum ista non adeo metuuntur, quoniam usu iam quotidiana sunt; vides itaque — quod sepe dicere soleo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uiti fortis exitus non mindiosus po¬
cus qmͣ imserabilis uideri põt. Nam
ut epłe tue sensum breuitꝰ stangaꝵ
non tam michi inderis aut damuuz
tuñ aut amici parup festinatam
mortem. ubi parcere possem uulgato
forsitan extori. qm genus mortis at¬
q inhũati corporis ĩumiam iactatũ
niar egiptio cadauer deplorare. Hãc
uõ uulgatem mag̾ ꝙ̃ mulem queni¬
momiami fecre nõ ualeo. Non emm
queso de gen̾e sepulture tam scrupu¬
iose sollicito illud occurrit. Sepulcai
facilem esse iacturam. an maronei
u̾situli uil aliud clamãtis oblitus es
qui adeo puenis eciam notus est. ut
icm in prou̾bium abient. Q si ad
mortem respitis. fallenis. si ꝑ hanc
felicem aut unsetun fien putas da¬
tis est notus u̾sus alt̾ius poete. non
fit moite nuser iuta est. que nusto
facit et beatos. quam qui usq ad ex¬
tremi fugam spũs bene egit nullo
eget amplius felix est. setutus esti
In portu est. Quid gͦ ad sũmam felici¬

Expanded text:
viri fortis exitus non invidiosus poviri fortis exitus non invidiosus potius quam miserabilis videri potest. Nam, ut epystole tue sensum breviter stringam, non tam michi videris aut damnum tuum aut amici parumper festinatam mortem — ubi parcere possem vulgato forsitan errori —, quam genus mortis atque inhumati corporis iniuriam, iactatum mari egiptio cadaver, deplorare. 2 Hanc non vulgarem magis quam anilem querimoniam ferre non valeo. Nonne enim, queso, de genere sepulture tam scrupulose solicito, illud occurrit “sepulcri facilem” esse “iacturam”? an maronei versiculi nil aliud clamantis oblitus es, qui adeo pueris etiam notus est, ut iam in proverbium abierit? 3 Quodsi ad mortem respicis, falleris si per hanc felicem aut miserum fieri putas; satis est notus versus alterius poete: Non fit morte miser. Vita est que miseros facit et beatos, quam qui usque ad extremi fugam spiritus bene egit, nullo eget amplius, felix est, securus est, in portu est. Quid ergo ad summam felici