comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si mõ quid erit animaduertendum: aut in ip̃o genere mortis: a
in his rebus qua post mortem erunt consecutx: Cicẽo¬
Cccpi ista. didiciq breuiter non solum quemadmõm lau¬
darem alterum: sed etiam quemadmõm eniterer: ut pos¬
sem iure ip̃e laudari. Uideamus igitur deinceps in sententia.
dicencda quam uiam et p̃cepta teneamus. Mest igitur in deli¬
berando finis utilitas: ad quam ita referuntur omn̾ia in consi¬
lio dando sententiaq dicenda. ut illa prima sint suasori.: auti
dissuasori uidenda. quid aut possit fieri: aut non possit: et aut
quid necẽe sit: aut non necẽe. Uam et si quid effici non possit
deliberatio tollitur quamuis sit utile. Sed et si quid necẽe est
necẽe autem id est sine quo salui liberiq ẽẽ non possumus. idẽ
reliquis et honestatibus in cuuli ratione et cõmodis anteponẽ¬
dum. Cum aũt quaeritur quid sieri possit: uidendum eti am

Expanded text:
si modo quid erit animum advertendum aut in ipso genere mortis aut si modo quid erit animum advertendum aut in ipso genere mortis aut in eis rebus quae post mortem erunt consecutae. C. Accepi ista didicique breviter non solum quem ad modum laudarem alterum, sed etiam quem ad modum eniterer, ut possem iure ipse laudari. Videamus igitur deinceps in sententia dicenda quam viam et quae praecepta teneamus. P. Est igitur in deliberando finis utilitas, ad quem ita referuntur omnia in consilio dando sententiaque dicenda, ut illa prima sint suasori aut dissuasori videnda, quid aut possit fieri aut non possit et quid aut necesse sit aut non necesse. Nam et, si quid effici non potest, deliberatio tollitur, quamvis sit utile; et, si quid necesse est— necesse autem id est, sine quo salvi liberive esse non possumus—, id est reliquis et honestatibus in civili ratione et commodis anteponendum. cum autem quaeritur quid fieri possit, videndum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
leuitatem mollicia animi: et uerecundiam timilitas: et illam dis¬
putandi prudentiam concertatio. captatioq uerborum: et hanc
oratoriam ium. inanis quaedam profiuentia loquendi. Studiis
aut̃ bonis similia uident᷑ ea: quaxe sunt in codem genere nimia ꝗͣ
obrem omnis uis laudandi et uituperandi ex hĩs sumetur uirtu¬
tum uiciorumq partibus. Sed in toto quasi contextu ora¬
tionis haec erunt illustranda. maxime quem admõm quisq gene¬
ratus quem adimom educatus: quemadmõm institutus: moratꝰ¬
q. fuerit. et si quid cui magnum et incredibile acciderit: maxĩe¬
q si id diuinitus accidisse potuerit uideri. tum qua quisq sen
serit. sumpserit. dixenit gesserit: ad ea quae proposita sunt uirtu¬
tum genera accõmodabuntur. Ex illisq inueniendis locis cau¬
sae rerum et euentus et consequentia requirentur. Neq uero
mors eorum quorum uita laudabitur silentio p̃teru debebit.

Expanded text:
lenitatem mollitia animi et verecundiam timiditas et illam dislenitatem mollitia animi et verecundiam timiditas et illam disputandi prudentiam concertatio captatioque verborum et hanc oratoriam vim inanis quaedam profluentia loquendi. Studiis autem bonis similia videntur ea quae sunt in eodem genere nimia. quam ob rem omnis vis laudandi et vituperandi ex his sumetur virtutum vitiorumque partibus; sed in toto quasi contextu orationis haec erunt inlustranda maxime, quem ad modum quisque generatus, quem ad modum educatus, quem ad modum institutus moratusque fuerit; et si quid cui magnum aut incredibile accident maximeque si id divinitus accidisse potuerit videri; tum quae quisque senserit dixerit gesserit ad ea quae proposita sunt virtutum genera accommodabuntur, ex illisque inveniendi locis causae rerum et eventus et consequentia requirentur. Neque vero mors eorum quorum vita laudabitur silentio praeteriri debebit,
Abbreviated transcription (Latin):
alii quidam ꝑfecti animi hĩtus ad uirtutem quasi p̃culti. et p̃¬
parati rectis studiis et artibus. Ut in suis rebus recta studia lit¬
terarum: ut numeroꝵ ac sonoꝵ: ut mensurae ut siderum. uti
equorum: ut uenandi: ut armoꝵ. In cõmunib propensiora
studia in aliquo genere uirtutis pracipue colendo. aut diuinis
rebus deseruendo: aut parentibus amicis. hospitibus p̃cipueq
insigniter diligendis. Atq haec quidem uirtutum. Uicioꝵ
autem sunt genera contraria. Cernenda aũt sunt diligenter
ne fallant ea nos uicia: quȩ uirtutem uidentur imitari. Nam
et prudentiam malitia. et tempantiam ĩmanitas. in uoluptati¬
bus aspnandis: et magnitudinem animi supbia: in animis ex¬
tollendis: ac despicientia in contemnendis honoribus et libea̾¬
litatem effusio: et fortitudinem audacia imitatur: et patientia
duritia in anis et iusticiam acerbitas: et religionem supsticio: et

Expanded text:
alii quidam ficti animi habitus ad virtutem quasi praeculti et praealii quidam ficti animi habitus ad virtutem quasi praeculti et praeparati rectis studiis et artibus, ut in suis rebus studia litterarum, ut numerorum ac sonorum, ut mensurae, ut siderum, ut equorum, ut venandi, ut armorum; in communibus propensiora studia in aliquo genere virtutis praecipue colendo aut divinis rebus deserviendo aut parentibus amicis hospitibus praecipue atque insigniter diligendis. Atque haec quidem virtutum. Vitiorum autem sunt genera contraria. cernenda autem sunt diligenter, ne fallant ea nos vitia quae virtutem videntur imitari. Nam et prudentiam malitia et temperantiam immanitas in voluptatibus aspernandis et magnitudinem animi superbia in nimis extollendis et despicientia in contemnendis honoribus et liberalitatem effusio et fortitudinem audacia imitatur et patientiam duritia immanis et iustitiam acerbitas et religionem superstitio et
Abbreviated transcription (Latin):
nimaduertendi lenitas. amicicia in beniuolentia nominat᷑. Ato
hae uirtutes quidem cernunt᷑ in agendo. Sunt aut̃ aliae quasi
ministra: comitesq sapientiae: quarum altera. quae sint in dis¬
putando uera. atq falsa: quibusq positis quid sequatur distĩ¬
ꝯuit et iudicat. Quae uirtus omnis in rõne scientiaq disputã¬
di sita est. Altera autem oratoria. Nihil est aliud eloquentia nͥ
copiose loquens sapientia. quae ex eodem hausta genere: quo
illa quae in disputando: est uberior atq latior. et ad motus aĩ¬
morum: uulgiq sensus accommodatior. Custos uero uirtutu
omnium dedecus sugiens: laudemq maxime consequens
uerecundia est. Atq hi quidem sunt fere quasi quidam
hĩtus animi. sic affecti et constituti: ut sint singuli inter se ꝓ¬
prio uirtutis gne̾ distincti: a quibus ut quaeq xes gesta est
ita sit honesta necẽe est: sũmeq laudabilis. Sunt autem

Expanded text:
nimi advertendi lenitas, amicitia in benevolentia nominatur. atque nimi advertendi lenitas, amicitia in benevolentia nominatur. atque hae quidem virtutes cernuntur in agendo. 'Sunt autem aliae quasi ministrae comitesque sapientiae; quarum altera quae sint in disputando vera atque falsa quibusque positis quid sequatur distinguit et iudicat, quae virtus omnis in ratione scientiaque disputandi sita est, altera autem oratoria. nihil est enim aliud eloquentia nisi copiose loquens sapientia; quae ex eodem hausta genere, quo illa quae in disputando, est uberior atque latior et ad motus animorum vulgique sensus accommodatior. Custos vero virtutum omnium dedecus fugiens laudemque maxime consequens verecundia est. Atque hi quidem sunt fere quasi quidam habitus animi sic adfecti et constituti, ut sint singuli inter se proprio virtutis genere distincti; a quibus ut quaeque res gesta est, ita sit honesta necesse est summeque laudabilis. sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
munus in agendo cui temꝑanti ae nomen est.Atq illa pru¬
cdentia. in suis rebus domestica. in publicis ciuilis appellari so¬
let. Temꝑantia aũt in suas itidem res et cõmunes distribut᷑
est: duobusq modis in rebus cõmodis discernitur: et ea quai
absunt non expetendo: et ab aliis qua in potestate sunt absti¬
nendo. In rebus autem incõmodis. est itidem duplex. nam qua
uenientib malis obstat fortitudo: quae quod iam adest tolerat
et ꝑfert patientia nominatur. Quae aut haec uno genere cõple¬
ctitur. magnitudo animi dicitur: cuius est liberalitas in usu pe¬
cuniae: simulq altitudo animi in capiendis incõmodis: et ma¬
xime inuiriis: et omne quod eius generis graue sedatum. uel¬
non turbulentum esficitur. In cõmutatione aut: quae posita
pare est dicitur iusticia. eaq erga deos religio erga parentes i¬
pietas: uulgo aut bonitas creditis in rebus fides. in moderatione a¬

Expanded text:
munus in agendo; cui temperantiae nomen est. Atque illa prumunus in agendo; cui temperantiae nomen est. Atque illa prudentia in suis rebus domestica, in publicis civilis appellari solet. temperantia autem in suas itidem res et in communes distributa est duobusque modis in rebus commodis cernitur, et ea quae absunt non expetendo et ab eis quae in potestate sunt abstinendo. In rebus autem incommodis est itidem duplex: nam quae venientibus malis obstat, fortitudo, quae quod iam adest tolerat et perfert, patientia nominatur. Quae autem haec uno genere complectitur, magnitude animi dicitur; cuius est liberalitas in usu pecuniae simulque altitudo animi in capiendis incommodis et maxime iniuriis et omne quod est eius generis grave sedatum non turbulentum . in communione autem quae posita pars est, iustitia dicitur eaque erga deos religio, erga parentes pietas vulgo autem bonitas , creditis in rebus fides, in moderatione a
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad augendam eius quem laulas głi̾am tacito: deinceps si res
patitur de fortunis erit facultatibusq dicendum. Postea dei
corpons bonis. In quibus. quae quasi uirtutem maxime signifi¬
cat facillime forma laudatur. Deinde est ad facta ueniendui.
quorum collatio triplex est: aut enim tempoꝵ seruandus est:¬
ordo: aut inprimis recentissimum quodq dicendum: aut ml¬
ta et uaria facta in propria uirtutum genera sunt dirigenda
Sed hic locus uirtutum atq uicioꝵ latissime patens exꝰ mul¬
tis et uariis disputationib nunc in quandam angustam et b¬
breuem diuisionem concluditur. Est igitur uis uirtutis
duplex: aut enim scientia uirtus cernitur: aut actione. Nam
quae prudentia: quae calliditas: quaeq grauissimo nomine sa¬
pientia appellatur. haec scientia pollet una. Quae uero mode¬
randis cupiditatib regendisq animi motib laudatur. eius ẽ

Expanded text:
vel ad augendam eius quem laudes gloriam tacto, deinceps, si res vel ad augendam eius quem laudes gloriam tacto, deinceps, si res patietur, de fortunis erit facultatibusque dicendum. Postea de corporis bonis; in quibus, quod quasi virtutem maxime significat, facillime forma laudatur. deinde est ad facta veniendum, quorum conlocatio triplex est: aut enim temporum servandus ordo est aut in primis recentissimum quidque dicendum aut multa et varia facta in propria virtutum genera sunt digerenda. Sed hic locus virtutum atque vitiorum latissime patens ex multis et variis disputationibus nunc in quandam angustam et brevem concludetur. est igitur vis virtutis duplex: aut enim scientia cernitur virtus aut actione. Nam quae prudentia, quae calliditas quaeque gravissimo nomine sapientia appellatur, haec scientia pollet una. Quae vero moderandis cupiditatibus regendisque animi motibus laudatur, eius est
Abbreviated transcription (Latin):
his causis omnis ratio fere ad uoluptatem auditorum. et ad de¬
ctis uerbis. aut uetustis. aut iranslatis srequenter utamur: et ĩ¬
ip̃a constructione uerborum: ut paria paribus. et similia similibꝰ
saepe referant᷑: ut contraria: ut geminata: ut circunscripta nume¬
rose. non ad similitudinem uersuum: sed ad explendum auriũ
sensum. apto quodam quasi uerborum mõ. adhibendaq fre¬
quentius enam illa ornam̃ta sunt: siue quæ admirabilia. siue
nec opinata: siue signisicata monstris prodigiis. et oraculis: siue
quae uidebunt᷑ ei de quo agimus cecidisse diuina atq fatalia. Om̃is
enim expectatio eius qui audit. et admiratio. et improuisi exitus
hent aliquam in audiendo uoluptatem. S ed quoniam tribꝰ
in generib bona malaue uersantur. externis. corporis et animi
srima sunt externa: quae ducuntur a genere: quo breuiter modi¬
ceq laudato: aut si erit infame p̃termisso: si humile. uel p̃terit᷑

Expanded text:
his causis omnis ratio fere ad voluptatem auditoris et ad dehis causis omnis ratio fere ad voluptatem auditoris et ad dectis verbis aut vetustis aut translatis frequenter utamur—, et ipsa constructione verborum, ut paria paribus et similia similibus saepe referantur, ut contraria, ut geminata, ut circumscripta numerose, non ad similitudinem versuum, sed ad explendum aurium sensum apto quodam quasi verborum modo. adhibendaque frequentius etiam illa ornamenta rerum, sive quae admirabilia sive nec opinata sive significata monstris prodigiis et oraculis sive quae videbuntur ei de quo agemus cecidisse divina atque fatalia. Omnis enim exspectatio eius qui audit et admiratio et improvisi exitus habent aliquam in audiendo voluptatem. sed quoniam tribus in generibus bona malave versantur, externi et corporis et animi prima sint externa, quae ducantur a genere; quo breviter modiceque laudato aut, si erit infame, praetermisso, si humile, vel praeterito
Abbreviated transcription (Latin):
Unum quod a meliori parte laudationis est appellatum. Deli¬
berationis alterum tertium iudiciorum. Quamobrem de pri¬
mo primum si placet disputemus. C. Mihi uero placet.
Tlaudandi. uitupandiq rõnes: quae non ad benedicen¬
dum solum: sed etiam ad honeste uiuendum ualent.
exponam breuiter: atq: a pͥncipiis exordiar. et laudandi et ui¬
tupandi. Omnia enim sunt profecto laudanda. quae coniun¬
cta cum uirtute sunt: et quae cum uiciis uitupanda. Ꝙ obrẽ
finis est alterius honestas: alterius turpitudo. Conficitur au¬
tem hoc genus dictionis. narrandis. exponendisq factis. sine
ullis arꝯumentationibus ad animi motus lemter tractandos
magis ꝗͣ ad efficiendam fidem. aut confirmandam accõmo¬
datxe. Non enim dubia firmantur: sed ea quae certa: aut pro
certis posita sunt augentur. Ꝙ obrem ex his quae ante dicta st̃
et narrandi. et augendi p̾cepta repetentur. Et quoniam ĩ

Expanded text:
unum, quod a meliore parte laudationis est appellatum, deliunum, quod a meliore parte laudationis est appellatum, deliberationis alterum, tertium iudiciorum. Quam ob rem de primo primum, si placet, disputemus. C. Mihi vero placet. P. Ac laudandi vituperandique rationes, quae non ad bene dicendum solum sed etiam ad honeste vivendum valent, exponam breviter atque a principiis exordiar et laudandi et vituperandi. omnia enim sunt profecto laudanda quae coniuncta cum virtute sunt, et quae cum vitiis vituperanda. Quam ob rem finis alterius est honestas alterius turpitude. Conficitur autem genus hoc dictionis narrandis exponendisque factis, quod sine ullis argumentationibus ad animi motus leniter tractandos magis quam ad fidem faciendam aut confirmandam accommodatur. Non enim dubia firmantur, sed ea quae certa aut pro certis posita sunt augentur. Quam ob rem ex eis quae ante dicta sunt et narrandi et augendi praecepta repetentur. et quoniam in
Abbreviated transcription (Latin):
ad inueniendum ducantur omnia. Collocandi aut̃ qua est
exposita in aliis ratio: eadem huc transferetur:
Ognita igitur omni distubutione propositarum cor¬
restant admõm. Et earum quidem forma duplex ẽ.
quarum altera delectationem sectatur aurium. alterius ut obri¬
neat: probet et efficiat. quod agit omnis est suscepta contenti
ltaq illud supius exornatio dicitur. quod cum latum genus
ẽẽ põt: saneq uarium: unum ex eo delegimus: quod ad laudã¬
dos claros uiros suscepimus. et ad improbos uitupandos. Ge¬
nus enim nullum est orationis. quod aut uberius ad dicendũ
aut ciuitatibus uilius ẽẽ possit: aut in quo magis orator in co¬
ꝯnitione uirtutum. uiciorumq uersetur. Reliquum autem
genus causarum: aut in prouisione posteri temporis: aut in
pti disceptatione uersatur: quorum alterum deliberationis ẽ
alterum iudicii. ex qua ꝑtitione tria genera causaꝵ extiterunt

Expanded text:
ad inveniendum ducantur omnia? Conlocandi autem quae est ad inveniendum ducantur omnia? Conlocandi autem quae est exposita in aliis ratio, eadem huc transferetur. C. Cognita igitur omni distributione propositorum crestant. P. Admodum. Et earum quidem forma duplex est: quarum altera delectationem sectatur aurium, altera, ius ut obtineat probet efficiat quod agit, unde omnis est suscepta contentio. Itaque illud superius exornatio dicitur: quod cum latum genus esse potest saneque varium, unum ex eo deligimus, quod ad laudandos claros viros suscipimus et ad improbos vituperandos. Genus enim nullum est orationis quod aut uberius ad dicendum aut utilius civitatibus esse possit aut in quo magis orator in cognitione virtutum vitiorumque versetur. Reliquum autem genus causarum aut in provisione posteri temporis aut in praeteriti disceptatione versatur; quorum alterum deliberationis est alterum iudici. ex qua partitione tria genera causarum exstiterunt:
Abbreviated transcription (Latin):
honestius quidd utilius quid xquius: atq etiam quid honestis¬
simum. quid utilissimum: quid aequissimum. Cuius generis .¬
illa sunt: quae p̃stantissima sit dignitas uita. atq ea quidem ẽ
drxi cognitionis sunt omnia. Restant actionis: cuius alterum
ꝑcipiendi genus est: quod ad rõnem officii ptinet. ut quemad
modum colendi sint parentes. Alterum aut̃ ad sedandos am̃os
et oratione sanandos: ut in colandis maerorib: aut in iracundi
compͥmenda: aut in timore delendo. aut in cupiditate minuen¬
da. Cui quidem generi contrarium est disputandi genus. ade¬
osdem illos animi motus. ꝗͣ in amplificatione orationis saepe fa¬
ciendum est uel gignendos uel concitandos. Atq fere haec est
partitio consultationum. C. Cognoui. sed quae rano est i has
inueniendi. et disponendi requiro. M. Quid tui: aliamne cen¬
ses: eadem quae est exposita: ut ex usdem locis ad fidem. et t¬

Expanded text:
honestius, quid utilius, quid aequius, atque etiam quid honestishonestius, quid utilius, quid aequius, atque etiam quid honestissimum, quid utilissimum, quid aequissimum; cuius generis illa sunt, quae praestantissima sit dignitas vitae. Atque ea quidem quae dixi cognitionis sunt omnia. restant actionis: cuius alterum est praecipiendi genus, quod ad rationem offici pertinet, ut quem ad modum sint colendi parentes; alterum autem ad sedandos animos et oratione sanandos, ut in consolandis maeroribus, ut in iracundia comprimenda aut in timore deleniendo aut in cupiditate minuenda. Cui quidem generi contrarium est disputandi genus ad eosdem illos animi motus, quod in amplificanda oratione saepe faciendum est, vel gignendos vel concitandos. atque haec fere est partitio consultationum. C. Cognovi, sed quae sit ratio in his inveniendi et disponendi requiro. P. Quid, tu aliamne censes ac non eandem quae est exposita, ut ex eisdem locis ad fidem et
Abbreviated transcription (Latin):
ut in obscuns. naturalibusq quaestionibus causae rõnesq reꝵ
explicantur. Iluis aũt generis. in quo quid sit id de quo agi¬
tur quaenitur. duo sunt genera: quoꝵ in altero disputandum est
aliud in idem sit. ut ꝑtinacia et ꝑseuerantia. In altero aũt desea¬
ptio generis alicuius et quasi imago expͥmenda est. ut qualis sit
auanis: aut qui sit supbus. Tertio aut in gne in quo quale sit
quaritur: aut de honestate: aut de utilitat᷑e: aut de. equitate
dicendum est. De honestate sic: ut honestum ne sit pro amico:
piculum aut inuidiam subire. De utilitate aũt sic: ut sit ne uti¬
le in re .p. administranda uersari. De equitate aũt sie: ut sit¬
ne xquum amicos cognatis anteferre: Atq in hoc eodemge¬
nere. in quo quale sit. quaeritur exortur quoddam aliud dispu¬
tandi genus. non solum enim simpliciter quaeritur quid hone¬
stum sit. quid utile quid xquum: sed etiam ex comparatione ꝗd

Expanded text:
ut in obscuris naturalibusque quaestionibus, causae rationesque rerum ut in obscuris naturalibusque quaestionibus, causae rationesque rerum explicantur. illius autem generis, in quo quid sit id de quo agitur quaeritur, duo sunt genera : quorum in altero disputandum est aliud an idem sit, ut pertinacia et perseverantia; in altero autem descriptio generis alicuius et quasi imago est exprimenda, ut qualis sit avarus aut qui sit superbus. tertio autem in genere, in quo quale sit quaeritur, aut de honestate aut de utilitate aut de aequitate dicendum est. De honestate sic, ut honestumne sit pro amico periculum aut invidiam subire. De utilitate autem sic, ut sitne utile in re publica administranda versari. De aequitate autem sic, ut sitne aequum amicos cognatis anteferre. Atque in hoc eodem genere, in quo quale sit quaeritur, exoritur aliud quoddam disputandi genus. Non enim simpliciter solum quaeritur quid honestum sit, quid utile, quid aequum, sed etiam ex comparatione quid
Abbreviated transcription (Latin):
genera sunt tria. Sit nec ne: quid sit: quale sit. Sit nec ne sic: ut iu̾
inã ne sit. an in more: Quid aut̃ sit sic: sit ne ius id quod maiori
parti sit utile. Quale aũt̃ sit sic: iuste uiuere sit ne utile. Actio¬
nis autem duo genera. unum ad psequendum aliquid: aut de¬
clinandum: ut quibus rebus gli̾am adipisci possis: aut quomõ
inuidia uitetur. Alterum quood ad aliquod cõmodum usumq
referatur: ut quemad mõm sit res p. ad ministranda: aut quẽ
admõm in pauptate sit uiuendum. Rursus aut̃ ex cognitio¬
nis consultationib. quibus sit nec ne sit: aut fuerit. futurum¬
ne sit quaeritur. unum genus est quaestionis. possit ne aliqd
effici. ut cum quaeritur. quisnam ꝑfecte sapiens ẽẽ possit. Alteꝵ¬
est que madmõm quidq fiat: ut quonam pacto uirtus pariatur
natura ne anrõne. anusu. Cuius generis sunt omnes in quibu̾

Expanded text:
genera sunt tria: sit necne sit et quid sit et quale sit. Sit necne sit, ut ius genera sunt tria: sit necne sit et quid sit et quale sit. Sit necne sit, ut ius in natura sit an in more; quid autem sit, sic: sitne ius id quod maiori parti sit utile; quale autem sit, sic: iuste vivere sitne utile. actionis autem duo sunt genera: unum ad persequendum aliquid aut declinandum, ut quibus rebus adipisci gloriam possis aut quo modo invidia vitetur; alterum, quod ad aliquam commoditatem usumque referatur, ut quem ad modum sit res publica administranda aut quem ad modum in paupertate vivendum. rursus autem ex cognitionis consultatione, ubi sit necne sit aut fuerit futurumve sit quaeritur, unum genus est quaestionis, possitne aliquid effici, ut cum quaeritur ecquisnam perfecte sapiens esse possit; alterum, quem ad modum quidque fiat, ut quonam pacto virtus pariatur, naturane an ratione an usu ? Cuius generis omnes sunt in quibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ẽẽ puerilis. Id effugiet qui non omnia minima repetet: s
breuia singula attingens pondera renim ip̃a comp̃hendet. Ueͦ.
uoniam de ip̃o oratore. et de oratione dixisti: expo¬
ne eum mihi nunc. quem ex tribus extremum propo¬
siusti quaestionis locum. M. Ouo sunt ut initio dixi
quaestionum genera: quoꝵ alterum finitum temporib et ꝑso¬
nis controuersiam eam appello: Alterum infinitum nullis ne¬
q personis neq temporib notatum. propositum uoco. S est cõ¬
sultatio quasi pars causa quaedam et controuersiae. In est enim
infinitum in definito. et ad illud tamen referunt᷑ omnia. Quã
obrem prius de propositione dicamus.Cuius genera sunt duo.
cognitionis alterum. eius scientia est finis: ut ueri ne sint sensus
Alterum actionis. quod refertur ad efficiendum quidsit: ut si q̃¬
ratur quibus officiis amicicia sit colenda. Nursus suꝑioris

Expanded text:
tur esse puerilis. Id effugiet qui non omnia minima repetet, sed tur esse puerilis. Id effugiet qui non omnia minima repetet, sed brevi singula attingens pondera rerum ipsa comprehendet. C. Quoniam et de ipso oratore et de oratione dixisti, expone eum mihi nunc quem ex tribus extremum proposuisti quaestionis locum. P. Duo sunt ut in initio dixi quaestionum genera, quorum alterum finitum temporibus et personis causam appello, alterum infinitum nullis neque personis neque temporibus notatum propositum voco. Sed est propositum quasi pars causae controversiae ; inest enim infinitum in definito et ad illud tamen referuntur omnia. quam ob rem prius de proposito dicamus: cuius genera sunt duo, cognitionis alterum; eius scientia est finis, ut verine sint sensus: alterum actionis; quod refertur ad faciendum quid, ut si quaeratur quibus officiis amicitia colenda sit. Rursus superioris
Abbreviated transcription (Latin):
quaq in causa genere utamur augendi. In illis enim causis q̃
ad delectationem exornant᷑. ii loci tractandi sunt: qui mouere:
possunt expectationem. admirationem. uoluptatem. In color¬
tationibus aut̃ bonoꝵ et malorum. enumerationes et exempl.
ualent plurimum. Iniudiciis accusatori fere. qua ad iracundiã.
reo plaxrunq quae ad misericordiam ꝑtinent. Nonnunꝗͥ tamen
accusator misericordiam mouere debi. et defensor iracundias
Enumeratio reliqua est laucdlatori nunqꝗ Suasori non sepe¬
accusatori sxepius ꝗͣ reo necessaria. Huius tempora duo sunt si a¬
ut memoria diffidas eorum apud quos agas: uel interuallo tẽ¬
poris: uel longitudine orationis: aut frequentatis firmam̃tis
orationis et breuiter expositis. Uim si est hĩtura causa minorẽ
dissolutio inbreuitate lucebit. aculei pungent. S et in enuẽ¬
ratione uitandum erit ut ostentatio memoriae suscepta. uidea¬

Expanded text:
quaque in causa genere utamur augendi. In illis enim causis quae quaque in causa genere utamur augendi. In illis enim causis quae ad delectationem exornantur ei loci tractandi sunt qui movere possunt exspectationem admirationem voluptatem; in cohortationibus autem bonorum et malorum enumerationes et exempla valent plurimum. In iudiciis accusatori fere quae ad iracundiam, reo plerumque quae ad misericordiam pertinent: non numquam tamen et accusator misericordiam movere debet et defensor iracundiam. enumeratio reliqua est, laudatori numquam, suasori non saepeaccusatori saepius quam reo necessaria. Huius tempora duo sunt, si aut memoriae diffidas eorum apud quos agas, vel intervallo temporis vel longitudine orationis aut frequentatis firmamentis orationis et breviter expositis vim est habitura causa maiorem.dissolutio in brevitate non lucebit, aculei pungent. Sed erit in enumeratione vitandum, ne ostentatio memoriae suscepta videa
Abbreviated transcription (Latin):
Nam aut charitate mouentur homines ut deorum. ut patri&x.i
ut parentum: aut amore. ut fratrum. ut coniugum: ut libero¬
rum: ut familiarium: aut honestate: ut uirtutum. maximeq
earum: quae ad cõmunionem hominum et liberalitatem ualẽt
Ex his et cohortationes sumunt᷑ ad ea retinenda. et in eos aqui¬
bus ea uiolenta sunt odia incitantur. et miseratio nascitur. ꝑ ro¬
prius aũt locus est augendi in his rebus. aut amissis: aut amit¬
tendis ꝑiculo. Nihil est enim tam miserabile ꝗ ex bt̃o miser.
et hoc totum quod moueat si bona ex fortuna quis cadat. et ai
quorum caritate diuellatur: qua amitat: aut amiserit: in qui¬
bus malis sit. futurusue sit expͥmatur breuiter. Cito enun aresci
lachryma p̃sertim in alienis malis. nec quicꝗͣ in amplificatione
nimis enucleandum est. Minuta est enim omnis diligentia.
hic autem locus grandia requint. Illud etiam est iudicii. quo

Expanded text:
Nam aut caritate moventur homines, ut deorum, ut patriae, Nam aut caritate moventur homines, ut deorum, ut patriae, ut parentum; aut amore, ut fratrum, ut coniugum, ut liberorum, ut familiarium; aut honestate, ut virtutum maximeque earum quae ad communionem hominum et liberalitatem valent. Ex his et cohortationes sumuntur ad ea retinenda et in eos a quibus ea violata sunt odia incitantur, et miseratio nascitur. proprius locus est augendi in his rebus aut amissis aut amittendi periculo. Nihil est enim tam miserabile quam ex beato miser. Et hoc totum est quod moveat, si qua ex fortuna quis cadat et a quorum caritate divellatur, quae amittat aut amiserit, in quibus malis sit futurusve sit exprimitur breviter. Cito enim exarescit lacrima, praesertim in alienis malis. Nec quicquam in amplificatione nimis enucleandum est, minuta est enim omnis diligentia; hic autem locus grandia requirit. illud iam sit iudici, quo
Abbreviated transcription (Latin):
perabsurda cum grauiora sunt. qͣ causa fert. diligenter quid
quenq deceat iudicandum est. Rerum aut̃ amplificano su¬
mitur iisdem ex locis omnib quibus illa que dicta sunt ad side:
maximeq definitiones etiam ualent conglobatae: et consequenti¬
um frequentatio. et contrariarum et dissimilium. et inter se re¬
pugnantium rerum conflctio et causae: eaq quae sunt orta de e
causis. maximeq similitudines et exempla. ficta etiam ꝑsona. mu¬
ta ddeniq loquant᷑. omninoq ea sunt adlubenda. si causa patitui
quae hñtur magna. Quorum est duplex genus. alia enim na¬
tura magna uidentur: alia usu. Natura ut caelestia: ut diuina. ut
ea quoꝵ causae obscurae sunt: ut interris. mondoq ad mirabilĩ
q: sunt. ex quibus similibusq si attendas ad augendum ꝑmł¬
ta suppetunt. Usu quae uidentur hominib aut prodeẽ: aut̃ ob¬
ẽẽ uaehenientius. Q uorum sunt genera ad amplificandum tri.

Expanded text:
perabsurda, cum graviora sunt quam causa fert, diligenter quid perabsurda, cum graviora sunt quam causa fert, diligenter quid quamque deceat iudicandum est. rerum autem amplificatio sumitur eisdem ex locis omnibus, e quibus illa quae dicta sunt ad fidem: maximeque valent et definitiones conglobatae et consequentium frequentatio et contrariarum et dissimilium et inter se pugnantium rerum conflictio et causae eaque quae sunt orta de causis, maximeque similitudines et exempla; fictae etiam personae, muta denique loquantur, omninoque ea sunt adhibenda, si causa patitur, quae habentur magna, quorum est duplex genus. alia enim natura magna videntur, alia usu; natura, ut caelestia, ut divina, ut ea quorum obscurae causae, ut in terris mundoque admirabilia quae sunt, ex quibus similibusque, si attendas, ad augendum permulta suppetunt; usu, quae videntur hominibus aut prodesse aut obesse vehementius, quorum sunt genera ad amplificandum tria.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensa. Est igitur amplificatio grauior quaedam confirma¬
tio quae motu animoꝵ conciliet in dicendo fidem: ea et uer¬
borum genere conficitur. et rerum. U erba ponenda sunt q̃
uim hẽant illustrandi. nec ab usu sint abhorrentia. grauia pͥ¬
plaena sonantia. iuncta. ficta cognominata. non uulgata. sup̃¬
lata inpͥmisq translata: nec in singulis uerbis: sed in continẽ¬
tibus soluta: quae dicuntur sine coniunctione: ut plura uideã¬
tur. Augent etiam relata uerba: iterata duplicata. et ea quͣ
ascendunt gradatim ab humiliorib uerbis ad supiora. omĩo¬
q semper est quasi naturalis. et non explantata oratio: sed gra¬
uib referta uerbis ad augendum accõmodatior. Haec igitur
in uerbis. in quib actio nocis et gestus. et congruens et apta ad
animos ꝑmouendos accõmodata est. S in uerbis et in actione
causa erit ponenda. et pro re agenda. nam haec qui a uidentiu

Expanded text:
prehensa. est igitur amplificatio gravior quaedam adfirmaprehensa. est igitur amplificatio gravior quaedam adfirmatio, quae motu animorum conciliet in dicendo fidem. Ea et verborum genere conficitur et rerum. Verba ponenda sunt, quae vim habeant inlustrandi nec ab usu sint abhorrentia, gravia plena sonantia, iuncta facta cognominata, non vulgaria supralata in primisque translata. Haec in singulis verbis; sed in continentibus soluta, quae dicuntur sine coniunctione, ut plura videantur. augent etiam relata verba iterata duplicata et ea quae ascendunt gradatim ab humilioribus verbis ad superiora, omninoque semper est quasi naturalis et non explanata oratio, sed gravibus referta verbis, ad augendum accommodatior. Haec igitur in verbis, quibus actio vocis et gestus congruens et apta ad animos permovendos accommodata est. Sed et in verbis et in actione causa erit ponderanda et pro re agendum. Nam haec quia videntur
Abbreviated transcription (Latin):
natura corporis. aut consuetudine dolendi: aut metu supplicii
ac mortis. uim tormentoꝵ ꝑtulerunt. alii em̃titi sunt in eos qͦs
oderunt. Atq haec exemplis firmanda sunt. neq est obscurũ
quin. quoniam in utranq partem sunt exempla. et item ad cõ¬
iecturam faciendam loci. in contrariis. contraria sint sumenda
Atq etiam occurrit alia quaedam in testibus et in quȩstioni¬
bus ratio. sxepe enim ea quae dicta sunt: si aut ambigue: aut ĩ¬
constanter: aut incredibiliter dicta sunt: aut etiam aliter ab
alio ui eum subtiliter rep̃henduntur
xtrema tibi pars restat oronis: quae posita in porando
est: de qua sane uelim audire: M: facilior est expli¬
catio porationis. Nam est diiisa in duas partes amplificati¬
onem. et enumerationem. Augendi autem et hic est ꝓ¬
prius locus in porando. et in cursũ ip̃o orationis. declinatio¬
nes ad amplificandum dantur. confirmata re aliqua. aut re¬

Expanded text:
natura corporis aut consuetudine dolendi aut metu supplici natura corporis aut consuetudine dolendi aut metu supplici ac mortis vim tormentorum pertulerint; alii ementiti sint in eos quos oderant. Atque haec exemplis firmanda sunt. neque est obscurum quin, quoniam in utramque partem sunt exempla et item ad coniecturam faciendam loci, in contrariis contraria sumenda sint. Atque etiam incurrit alia quaedam in testibus et in quaestionibus ratio. Saepe enim ea quae dicta sunt, si aut ambigue aut inconstanter aut incredibiliter dicta sunt aut etiam aliter ab alio dicta, subtiliter reprehenduntur. C. Extrema tibi restat pars orationis quae posita in perorando est, de qua sane velim audire. P. Facilior est explicatio perorationis. Nam est divisa in duas partis, amplificationem et enumerationem. Augendi autem et hic est proprius locus in perorando, et in cursu ipso orationis declinationes ad amplificandum dantur, confirmata re aliqua aut re
Abbreviated transcription (Latin):
Ullla uero indigent: et nec eo diciuntur sine arte q ita suit. s
quia ea non parit oratoris ars: sed foris ad se delata cum arte tra¬
ctantur. et maxime in testibus. Nam et de toto genere testium
ꝗͣ id sit infirmum sxpe dicendum est. et argumenta rerum esse
propria. testimonia aũt uoluptatum. utendumq exemplis qbꝰ
testibus creditum non sit et de singulis testibus. si natura uani
si leues si cum ignominia. si spe si metu si iracundia si miserico¬
dia impulsi si praemio. si gratia adducti comparandiq cum su¬
periore auctoritate testium. quib tum creditum non sit. saepe ẽt
quaestionib resistendum est quia et dolorem fugientes multi ĩ
torm̃tis ementiti peisepe sunt: et mori maluerunt falsum fatẽ
do ꝗͣ insiciando dolere. Multi etiam suam uitam neglexenit
ut eos. qui his cariores. ꝗ̃ ip̃i sibi ẽẽnt. liberarent. Alii aut̃. aut

Expanded text:
P. Illa vero indigent nec eo dicuntur sine arte, quod ita sint, sed P. Illa vero indigent nec eo dicuntur sine arte, quod ita sint, sed quod ea non parit oratoris ars, sed foris ad se delata tamen arte tractat, et maxime in testibus. nam et de toto genere testium quam id sit infirmum saepe dicendum est et argumenta rerum esse propria, testimonia autem voluntatum; utendumque exemplis, si quis testibus creditum non sit; et de singulis testibus, si natura vani, si leves, si cum ignominia, si spe, si metu, si iracundia, si misericordia impulsi, si praemio, si gratia adducti; comparandique cum superiore auctoritate testium, quibus tamen creditum non sit. saepe etiam quaestionibus resistendum est, quod et dolorem fugientes multi in tormentis ementiti persaepe sint morique maluerint falsum fatendo quam verum infitiando dolere; multi etiam suam vitam neglexerint, ut eos qui eis cariores quam ipsi sibi essent liberarent; alii autem aut
Abbreviated transcription (Latin):
proposuit aliquid quod probet: sumpsitq ea quib uteretur. at¬
q his confirmatis ad propositum se rettulit atq conclusit. Illai
aũt altera argum̃tatio quasi retro et contra prius sumit quae u¬
uult: eaq confirmat: deinde id quod proponendum fuit per¬
motis animis iacit ad extremum. Est autem illa uarietas in ar¬
gumentando et non in iucunda distinctio: ut cum interroga¬
mus nosinetipõs: aut pcunctamur. aut imꝑamus: aut optamus
quae sunt cum aliis compluribus sententiarum argumenta.
Uitare autem similitudinem poterimus non semper a propo¬
sito ordientes et si non omnia confirmando disputabimus bre¬
uiterq interdum quae erunt satis apta ponemus: quodq ex his
efficietur si id aptum sit nonhẽbimus necesse semper concdudẽ
CQuid illa quae sine arte appellantur quae iamdudum as¬
sumpta dixisti et quonammõ et quonam loco aitis indigent:

Expanded text:
proposuit aliquid quod probaret sumpsitque ea quibus niteretur, atproposuit aliquid quod probaret sumpsitque ea quibus niteretur, atque his confirmatis ad propositum sese rettulit atque conclusit. Illa autem altera argumentatio quasi retro et contra prius sumit quae vult eaque confirmat, deinde id quod proponendum fruit permotis animis iacit ad extremum. est etiam illa varietas in argumentando et non iniucunda distinctio, ut cum interrogamus nosmet ipsos aut percontamur aut imperamus aut optamus, quae sunt cum aliis compluribus sententiarum ornamenta. Vitare autem similitudinem poterimus, non semper a proposito ordientes; et si non omnia disputando confirmabimus breviterque interdum quae erunt satis aperta ponemus; quodque ex eis efficietur, si id apertum, non habebimus necesse semper concludere. C. Quid illa quae sine arte appellantur, quae iam dudum adsumpta dixisti, ecquonam modo ecquonam loco artis indigent?
Abbreviated transcription (Latin):
spicue falsis eadem posse dici. tum ex iis quae sumpserint nõ ef¬
fici quae uelint. Accedere aũt oportet ad singula. sic uniuersa
frangentur. Cõmemoranda sunt etiam exempla. quib simili
disputatione creditum non est. conquaerenda condicio cõmũiᷤ
periculi. si ingeniis hoĩum criminosoꝵ sit exposita uita ĩnocen¬
nium.C. Quoniam unde inueniunt᷑ quae ad fidem ꝑtinent
hẽo: quemadmõm in dicendo singularia tractentur expecto.
MI. Argum̃tationem quaerere uidens. quae sit argum̃ti explic̾¬
tio: qua sumpta est ex locis his qui sunt expositi conficiẽda¬
est et distinguenda dilucide. C. ꝑlane istuc ip̃m desidero.i
M. Est ergo ut supradictum est. explicatio argumti argum̃tatio
sed et ea conficitur cum sumpseris aut non dubia aut probabi¬
lia ex quib efficias id quod aut dubium: aut minus per se ꝓ
directo spectat: alterum se inflectit ad motum. Dirigitur cum

Expanded text:
spicue falsis eadem posse dici; tum ex eis quae sumpserit non efspicue falsis eadem posse dici; tum ex eis quae sumpserit non effici quod velit. Accidere autem oportet: ut singula, sic universa frangentur. Commemoranda sunt etiam exempla quibus in simili disputatione creditum non est; conquerenda condicio communis periculi, si ingeniis hominum criminosorum sit exposita vita innocentium. C. Quoniam unde inveniuntur quae ad fidem pertinent habeo, quem ad modum in dicendo singula tractentur exspecto. P. Argumentationem quaerere videris, quae est argumenti explicatio; quae sumpta ex locis eis qui sunt expositi conficienda et distinguenda dilucide est . C. Plane ipsum istuc requiro. P. Est ergo, ut supra dictum est, explicatio argumenti argumentatio, sed ea conficitur, cum sumpseris aut non dubia aut probabilia, ex quibus id efficias quod aut dubium aut minus probabile  alterum ad fidem derecto spectat, alterum se inflectit ad motum. Derecto igitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut dicis. C. Qux sunt igitur in eo genere partes: M. Aut iure
factum depellitur: aut ulciscendi gratia doloris: aut pietatis: aut
pudiciciae aut religionis: aut patriae nomine: aut demq necessi¬
tate. iusticia. casu. Nam quae motu animi. et ꝑturbatione facta
sine ratione sunt: defensionem contra crimen. in legitimis iudici¬
is non hñt in liberis disceptationib hẽre possunt. Hoc in geneͣ
in quo quale sit quaeritur ex controuersia iure et recte ne actum
sit quaeri solet: quorum disputatio ex locorum disceptatione
sumenda est.C.Age sis ergo qm in confirmationem et rep̃¬
hensionem diuisa est orationis fides. et dictum de altero est: ex¬
pone nunc de rep̃hendendo. M. Aut totum est negandum qđ
in argum̃tationem aduersarius sumpsent si sictum aut falsum pos
sis dicere ẽẽ: aut redarguendum ea: quae pro uerissimilib sumpt᷑
sint. Primum dubia eẽ sumpta pro certis. deinde etiam in per¬

Expanded text:
ita ut dicis. C. Quae sunt igitur in eo genere partes? P. Aut iure ita ut dicis. C. Quae sunt igitur in eo genere partes? P. Aut iure factum depellendi aut ulciscendi doloris gratia aut pietatis aut pudicitiae aut religionis aut patriae nomine aut denique necessitate inscitia casu. nam quae motu animi et perturbatione facta sine ratione sunt, ea defensiones contra crimen legitimis iudiciis non habent, in liberis disceptationibus habere possunt. Hoc in genere, in quo quale sit quaeritur, ex controversia, iure necne actum sit quaeri solet; quorum disputatio ex locorum descriptione sumenda est. C. Agesis ergo , quoniam in confirmationem et reprehensionem diviseras orationis fidem et dictum de altero est, expone nunc de reprehendendo. P. Aut totum est negandum quod in argumentatione adversarius sumpserit, si fictum aut falsum esse possis docere, aut redarguenda ea quae pro veri similibus sumpta sunt: primum dubia sumpta esse pro certis; deinde etiam in per
Abbreviated transcription (Latin):
nonnunꝗͣ etiam certae rerum et propriae notae. Maximam autem
facit fidem ad similitudinem ueri primum exemplum deindeĩ¬
troducta rei similitudo. Fabula etiam non nunꝗͣ et si est incredi¬
bilis: tamen homines cõmouet.C. Quid definitionis quae ra¬
tio et quae uia est: M. Non dubium est id quidem. quin defim¬
tio genere declaretur et proprietate quadam. aut etiam cõmuni¬
um frequentia ex quibus proprium quid sit eluceat. Sed quoĩ¬
am de propriis oritur plaerunq: magna dissensio: definiendum
est saepe ex contrariis: saepe etiam ex dissimilib: saepe ex paribus
ꝗͣobrem descriptiones quoq sunt in hoc gne̾ saepe aptȩ: et enume¬
ratio consequentium. In pͥmisq: cõmouet explicatio uocabuli ac
nominis C. Sunt exposita ita iam fere: ea quae de facto: quaeq ex
facti appellatione quaerunt. Nempe igitur ea restant: quae cum ⁊
factum constat et nomen qualia sint uocatur in dubium. M. Est

Expanded text:
non numquam etiam certae rerum et propriae notae. Maximam autem non numquam etiam certae rerum et propriae notae. Maximam autem fidem facit ad similitudinem veri primum exemplum, deinde introducta rei similitudo; fabula etiam non numquam, etsi sit incredibilis, tamen homines commovet. C. Quid, definitionis quae ratio est et quae via? P. Non dubium est id quidem quin definitio genere declaretur et proprietate quadam aut etiam communium frequentia, ex quibus proprium quid sit eluceat. Sed quoniam de propriis oritur plerumque magna dissensio, definiendum saepe est ex contrariis, saepe etiam ex dissimilibus, saepe ex paribus. Quam ob rem descriptiones quoque sunt in hoc genere saepe aptae et enumeratio consequentium, in primisque commovet explicatio vocabuli ac nominis. C. Sunt exposita iam fere ea quae de facto quaeque de facti appellatione quaeruntur. Nempe igitur ea restant quae, cum et factum constat et nomen, qualia sint vocatur in dubium? P. Est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmotione: Casu cum aliter accidit. ac sꝑatum sit. Permotione
cum aut obliuio. aut error. aut metus. aut aliqua cupiditatis
cã ꝑmouit. Est etiam imprudentiae necessitas ponderanda. Re¬
rum aũt bonaꝵ et malarum tria sunt genera. Nam aut in aĩs
aut in corporibus aut extra ẽẽ possunt. Huius igitur materiae
ad argum̃tum subiecta et plustrandae animo partes erunt omnes
et adid quod agetur ex singulis coniectura capienda. Est etia
genus argum̃torum aliud quod ex facti uestigiis sumitur: ut
taelum. cruor. clamor. auditus. titubatio. ꝑmutatio coloris oro
in constans tremor eorum aliquid quod sensu ꝑcipi possit. etiã
si ꝑpetratum aliquid. si cõmunicatum est cum aliquo si postea
iuisum auditum iudicatum. Uerissimilia ꝑtim singula mouẽt
suo pondere partim etiam si uidentur ẽe exigua per se. multum
tamen cum sint coaceruata proficuint. atq in his uerissimilibus inst̾

Expanded text:
permotione; casu, cum aliter cecidit quam putatum est; permotione, permotione; casu, cum aliter cecidit quam putatum est; permotione, cum aut oblivio aut error aut aliqua metus aut cupiditatis causa permovit. Sit etiam in imprudentia necessitas ponenda. Rerum autem bonarum et malarum tria genera sunt; nam aut in animis aut in corporibus aut extra esse possunt. Hac igitur materie ad argumentum subiecta perlustrandae animo partes erunt omnes et ad id quod agetur ex singulis coniectura capienda. est etiam genus argumentorum aliud quod ex facti vestigiis sumitur, ut telum cruor clamor auditus titubatio permutatio coloris, oratio inconstans, tremor eorum , aliorum quid quod sensu percipi possit; etiam, si praeparatum aliquid, si communicatum cum aliquo, si postea visum auditum indicatum. veri similia autem partim singula movent e suo pondere, partim, etiam si videntur esse exigua per se, multum tamen cum sunt coacervata proficiunt. Atque in his veri similibus insunt
Abbreviated transcription (Latin):
ertus: aut quemadmõm cõmoti cupiditate. metu uoluptate i¬
molestia. Atq haec quidem in natura spectant᷑. In fortuna a
miciciae. liberi. propinqui. affines. opes. honores. potestates.di¬
uitiae: libertas. et ea quae sunt his contraria. In locis aũt et illa
naturalia. maritimi: an remoti amari. plani. an montuosi. leue̾
an asperi. salubres an pestilentes. opaci.an aprici. Et illa fortui¬
ta culti. an inculti. celebres. an deserti. adificati. an uasti. obscu¬
ri. an rerum gestarum uestigiis nobilitati. consecrati. an ꝓfani.
uetusta. et recentia. instantia paulo post. aut aliquando futura.
Insunt etiam in tp̃ribus illa. quae et temporis quasi naturam
notant. ut hyems. ut aestas ut autumni tempora: ut mensis. ut
dies. nox. hora tempestas. quae sunt naturalia. Fortuita aute
sacrificia festi dies. nuptiae. Lam facta et euentus aut consilii
sunt aut imprudentiae: quae est aut in casu: aut in quadam aĩ

Expanded text:
ertiis, aut quem ad modum commoti, cupiditate metu, voluptate ertiis, aut quem ad modum commoti, cupiditate metu, voluptate molestia. Atque haec quidem in natura spectantur; in fortuna genus amicitiae liberi propinqui adfines opes honores potestates divitiae libertas et ea quae sunt his contraria. in locis autem et illa naturalia, maritimi an remoti a mari, plani an montuosi, leves an asperi, salubres an pestilentes, opaci an aprici, et illa fortuita, culti an inculti, celebres an deserti, coaedificati an vasti, obscuri an rerum gestarum vestigiis nobilitati, consecrati an profani. vetusta recentia instantia paulo post aut aliquando futura. Insunt etiam in temporibus illa quae temporis quasi naturam notant, ut hiemps, ut aestas, aut anni tempora, ut mensis, ut dies, ut nox hora tempestas, quae sunt naturalia; fortuita autem sacrificia, festi dies, nuptiae. iam facta et eventus aut consili sunt 38 aut imprudentiae, quae est aut in casu aut in quadam animi
Abbreviated transcription (Latin):
igitur omne quod in controuersiam uenit. id aut sit: aut nec ne
sit: aut quid sit: aut quale sit quaeritur. In primo coniectura ua¬
let. in altero desinitio. in tertio ratio. C. eneo istam distribu¬
tionem: nunc coniecturae locos quaero. M in uerissimilib et in
propriis rerum notis posita est tota: sed appellemus docendi gra
u̾issimile: quod plȩxunq ita fiat: ut adolescentiam procliuiorem
c̃ẽ ad libidinem. P ropria aut nota est argum̃tum. quod nunqͥͣ¬
fit aliter certumq: declarat ut sumus ignem. Uenssimilia repuĩt᷑
ex partibus et quasi membris narrationis. ea sunt in ꝑsonis. in lociꝰ
in tpͣribus. in factis. in euentis. in rerum ip̃aꝵ. negociorum q natu¬
ns. In ꝑsonis: naturae pͥmum spectantur. ualitudinis. figurae uiriũ
aetatis. marium. foeminaꝵ. atq hoc quidem in corpore. Animi
aut̃. aut quemadmõm affecti sunt uirtutibus. uitiis. artibus. in¬

Expanded text:
igitur omne, quod in controversiam venit, id aut sit necne igitur omne, quod in controversiam venit, id aut sit necne sit aut quid sit aut quale sit quaeritur, in primo coniectura valet, in altero definitio, in tertio ratio. C. Teneo istam distributionem. Nunc coniecturae locos quaero. P. In veri similibus et in propriis rerum notis posita tota est. Sed appellemus docendi gratia veri simile quod plerumque ita fiat, ut adulescentiam procliviorem esse ad libidinem, proprie autem notatum argumentum quod numquam aliter sit certumque declaret, ut fumus ignem. Veri similia reperientur ex partibus et quasi membris narrationis. Ea sunt in personis, in locis, in temporibus, in factis, in eventis, in rerum ipsarum negotiorumque naturis. In personis naturae primum spectantur valetudinis figurae virium aetatis marium feminarum; atque haec quidem in corpore; animi autem aut quem ad modum adfecti sint, virtutibus vitiis, artibus in