comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit anusos: nec iaspios lapillos. de cingulis
inctus ÷ lata zona. & minꝰ lata xxxii.¬
semicinctium: & utrisq minima ci¬
gulum. Nam acuicto ꝑdiminutionẽ cingu¬
lum nominatũ. Cincto autẽ iuiuenes mexer¬
citatione campestri uerecunda uelabant. im¬
ad demonstrandam legionis militaris sũmã.
io ⁊ sex milium sexcentoꝵ. ex quo numero &
ipsi consistunt. Uncde & balteus dr̃ ñ tantum
qͦd cingitur: s etiam a quo arma dependent.
Tona grecum ẽ. quam illi zonarin: nos cm¬
gulum nuncupamꝰ. Strophyum ÷ cingulũ
aureum cũ geminnis. de quo dicit cinna. Stro¬
phio latenter cincta papilla. Ded prudentius
cinctus quẽ publice habebant. serui. W dictꝰ
limus. quia transu̾sas habet purpuras id ÷
ctum. Fibula grecumẽ: quã illi fiblui dic̃t:
qd̃ liget. Subfibulum. subligaculũ. Redi¬
miculum ÷ qͦd subcinctorium siue brachile

Expanded text:
vit annulos, neque jaspios lapillos. CAPUT XXXIII. De cingulis. 1. vit annulos, neque jaspios lapillos. CAPUT XXXIII. De cingulis. 1. Cinctus est lata zona, et minus lata semicinctium, et utrisque 478 minima cingulum. Nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatur. Cinctu autem juvenes in exercitatione campestri verecunda velabant, unad demonstrandam legionis militaris summam, id est, sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt. Unde et balteus dicitur non tantum quod cingitur, sed etiam a quo arma dependent. 3. Zona Graecum est, quam illi ζωνάριον, nos cingulum nuncupamus. Strophium est cingulum aureum cum gemmis, de quo ait Cinna: Strophio lactentes cincta papillas. Et Prudentius:Limus est cinctus quem publici habebant servi. Et dictus limus, quia transversas habet purpuras, id est, ctum. Fibula Graecum est, quam illi †fiblin† dicunt, quod ligat. Subfibulum, subligaculum. Redimiculum est quod subcinctorium sive bracile
Abbreviated transcription (Latin):
tem sequimini: qui ꝓpt̾ mulierum cupi¬
ditatẽ ut mulier ⁊ ornatus. Crassus qui
apud parthos ꝑiit in senectute duos ha¬
buit anulos. causam p̾ferens qͦd pecunia
ei imm̃sa creuisset. Multi etiam romanoꝵ
ꝓ grauitate anulũ gestare indigito absti¬
nuerunt. Feminȩ ñ usȩ sunt anulis nisi qͦs
uirgini sponsus miserat. neq ampliꝰ quã
bonos anulos aureos indigitis habere so
lebant. At nc̃ p̃ auro nullum feminis leue
ẽ atq immune membrum. Int̾ genera
a nuloꝵ sunt ungulus. samotracius tiniꝰ.
Ungulus ⁊ geminatꝰ. uocatusq hoc nomi¬
ne: quia sicut ungula carni. ita gemma
anuli auro accingitur. Samotracius au¬
reus quidẽ. s capitulo ferreo: a loco ita uoca¬
tus. Uinius purus ÷ pͥmũ inbithinia fa¬
bricatꝰ. quã olimtinam uocabant. Faccus.
Lugenti mea uita nec ⁊ maragu̾os berilloꝰ¬
q mͥ flacco nec nitentẽ ꝑ candidam mar¬
garitam quero. nec quos tinica luna ꝑpoli¬

Expanded text:
tem sequimini, qui propter mulierum cupitem sequimini, qui propter mulierum cupiditatem ut mulier est ornatus.' Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit anulos, causam praeferens quod pecunia ei inmensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate anulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae anulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos anulos lebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque immune membrum. 5. Inter genera annulorum sunt: ungulus, samothracius, thynnius. Ungulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine, quia sicut ungula carni, ita gemma annuli auro accingitur. Samothracius aureus est quidem, sed capitulo ferreo, a loco ita vocatus. 6. Thynnius purus est, primum in Bithynia fabricatus, quam 477 olim Thynnam vocabant. Flaccus: Lugente mea vita, nec smaragdos, berillosque mihi, Flacce, nec nitentes percandida margarita quaero. Nec quos Thynnica lima perpoli
Abbreviated transcription (Latin):
rimus ꝓmetheus fertur circulum
ferreum in cluso lapide digito cir¬
cundasse. qua consuetudine homines
usi anulos habere cȩperunt. Anuli sunt¬
autẽ ꝑ diminutionem dicti a circulis
& anis. qui sunt circa brachia & circum
erura. Unde & signa eoꝵ ꝑ diminutionẽ
sigilla. Nam signa maiora sunt: sigilla uͦ
quasi minora signa. Anulos homines pͥmũ
gestare ceperunt quarto apollice digito.
qd̾ eo uena quedam ad cor usq ꝑtingat:
quam notandam ornandamq aliqͦ insig-¬
ni uetẽs putauerunt. Apud romanos anu¬
li de publico dabantur. & non sine discri¬
mine. Nam ꝓdignitate p̾cipuis uiris gem¬
mati dabantur. cȩteris solidi. Anulum
aureum neq seruus neq libertinus gesta¬
bat inpublico. s anulo aureo liberi uteban¬
tur. lib̃tim argenteo. serui ferreo: licet et
multi honestissimi anulo ferreo uterentur.
Apud uet̾es ultra unũ anulum uti. in fame
habitum uiro. Graccꝰ in neuiũ. Consicde¬
rate quirites sinistram eiꝰ. encuiꝰ auctorita¬

Expanded text:
rimus Prometheus fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud veteres ultra unim anulum uti infame habitum viro. Gracchus in Mevium: 'Considerate, Quirites, sinistram eius; en cuius auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tũ ẽ. cũ declinat᷑ a nomine & fit
u̾bũ. ut cycero uerrem dicit euersisse
ꝓuinciã: uł nom̃ a u̾bo. cũ latrocinari
dicit᷑ latro. Nom̃ ÷ a nomine. ut therentiꝰ.
Int̾ceptio ÷ amentiũ aut amantiũ. dũ¬
mͦ distet uniꝰ appellationis postremitã:
in alia uocis declinatione formata
eodem genere sententia dr̃. ut uirgilius
specie argum̃tũ ẽ: cũ generali questioni

Expanded text:
argumentum est, cum declinatur a nomine, et fit argumentum est, cum declinatur a nomine, et fit uerbum, ut Cicero Verrem dicit 'euerrisse' prouinciam, uel nomen a uerbo, cum latrocinari dicitur latro – nomen a nomine Terentius: 'Inceptio est amentium, haut amantium' – dummodo distet unius appellationis postremitas in alia uocis declinatione formata. eodem genere sententia ducitur, ut Vergilius: specie argumentum est, cum generali quaestioni
Abbreviated transcription (Latin):
opica ÷ disciplina inueniencloꝵ ar
ggum̃toꝵ. Diuisio topicoꝵ siue lo¬
coꝵ ex quib argumenta ducunt᷑. triplex
est. Nam alia in eo ipso de quo agitur
herent. alia quȩ dicunt᷑ effecta. que qͦdã¬
modo ex reb aliis tracta noscunt᷑: alia quȩ
assumuntur extrinsecꝰ. Argumenta quȩ
in eo ipso de quo agitur herent: intrib
diuisa sunt. Prima a toto. scd̃a a parte.
t̃cia a nota. Argum̃tũ a toto. cũ diffini¬
tio adhibetur ad id quod querit᷑. sic̃ ait
cycero. Gła ÷ laus recte factoꝵ. magnoꝵ¬
q un re publica fama meritoꝵ Apartib
est argumentũ. cũ is qui se defendit aut
negat factum: aut factũ ẽẽ iure defen¬
dit. f nota est argumentũ. cũ ex sui no¬
minis argumento aliqͥd elicit᷑: ut cyce¬
ro. Consulẽ in quã querebam. quẽ in isto
magali inuenire ñ poterã. Effecta argu¬
menta st̃: quȩ quodãmͦ ex reb aliis
tracta noscunt᷑. Sunt aut̃ nimero
quatuordecim. Id ÷ pͥmũ a coniugatis

Expanded text:
opica est disciplina inveniendorum rgumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntmodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia que ain eo ipso de quo agitur haerent, in tribus divisa sunt. Prima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. 2. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: Gloria est laus recte factorum, magnorumque in rempublicam fama meritorum. 3. A partibus est argumentum, cum is qui se defendit, aut negat factum, aut factum esse jure defendit. 4. A nota est argumentum, cum ex vi nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: Consulem, inquit, quaerebam, quem in isto majali invenire non poteram. 5. Affecta argumenta sunt quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur. Sunt autem numero quatuordecim, id est: primum a conjugatis
Abbreviated transcription (Latin):
itia apud grãmaticos illa¬
dicunt᷑. quȩ in eloqͥo cauere debemꝰ.
St̃ autẽ hȩc. Barbarismꝰ. Soloecismꝰ. Aciro¬
logia. Cacenfaton. Pleonasmos. Perissologia.
Macrologia. Tautologia. Edypsis. Tapino¬
sis. Cacosinteton. Amphibͦlia. Barbarismꝰ¬
ẽ corruptio u̾bi umiꝰ. si t̃ciam sillabã quis
cere campũ: ñ gramineũ. Cacenfaton. dictio
obscena. uł incomposite sonans. Obscena. ut
cõpositio abea syllaba inciꝑe: qua suꝑior

Expanded text:
itia apud Grammaticos illadicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, aclogia, cacemphaton, pleonasmos, perissologia, macrologia, tautologia, eclipsis, tapinosis, cacosyntheton, amphibolia. acyrest corruptio verbi unius. Ut si tertiam syllabam quis cere campum, non 'gramineum'. Cacemphaton dictio obscena vel inconposite sonans. Obscena, utVconpositio ab ea syllaba incipere, qua superior
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ completa. Quicqͥd enĩ huiꝰcemodi sacramentiˢ
soluere s adimplere. Aduemiente gͦ ueritate
umbra cessauit. ideoq iam carnaliter ñ cirtũ¬
cidimur. quia incircuncisionis tipo ꝓmissi
baptismatis sacramento mundam᷑. Sabbati
ocium suꝑuacuum ducimꝰ. qͥa iã reuelatã spem
qͥetis ȩc̃nȩ tenemꝰ. Sacrificia uet̾is legis ñ immo¬
lamꝰ qͥa ꝑeadem sacͥficia aut xp̃i passionẽ. aut

Expanded text:
odi sacramenti legem, sed adimplere . Adveniente ergo veritate, umbra cessavit, ideoque jam carnaliter non circumcidimur, quia in circumcisionis typo promissi baptismatis sacramento mundamur. Sabbati otium supervacuum ducimus, quia revelatam spem quietis aeternae tenemus. 3. Sacrificia veteris legis non immolamus, quia per eadem sa
Abbreviated transcription (Latin):
flenda dementia. Ecce saluatoris aduentum
nec testamenti uet̾is auctoritate intelligunt.
nec etim uenisse accipiunt. Gentium conu̾sionẽ
legunt. de sua reꝓhatione mini me confundunt᷑.
sabbati obseruationẽ suscipiunt. quã repbatã
scͥpturȩ testificatione cognoscunt. Circũcisionẽ
carnis uenerant᷑. qͥ cordis mundiciã ꝑdiderunt.
Nlos autẽ sub gr̃ã positi omĩa facta & celebratio¬

Expanded text:
flenda dementia! Ecce Salvatoris adventum nec Testamenti Veteris auctoritate intelligunt, nec eum venisse accipiunt. Gentium conversionem legunt, et de sua reprobatione minime confunduntur. Sabbati observationem suscipiunt, quam reprobatam Scripturae testificatione cognoscunt. Circumcisionem carnis venerantur, qui cordis munditiam perdiderunt. 2. Nos autem, sub gratia positi, omnia ha
Abbreviated transcription (Latin):
Rima ȩtas in exordio sui continet
creationẽ mundi. Primo enĩ die.
ds̃ in lucis nomine condidit angelos.
e d̾o die: ĩ firmamĩti appellatione celos.
Tercio: indiscretionis uocabulo speciem
aquarũ & t̃re. Quarto: luminaria cęli.
Quinto: animantia ex aquis. Sexto:
animantia ex t̃ra & hominẽ: quem
appellauit adam
PRima ȩtas.

Expanded text:
rima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam. Prima aetas.
Abbreviated transcription (Latin):
Diple ꝑsticon. Hanc pͥmꝰ leogoras sẏracusanꝰ¬
geminis punctis. hanc antiqͥ in his oppo¬
nebant que zenodotꝰ ephesius ñ recte ad¬
diderat. aut detraxerat. aut ꝑmutauerat.
In his & nr̃i ea usi st̃. Diple obelis¬
mene int̾ponit᷑ ad separandos incomediis
uł tragediis periodos.N Auersa obelis¬
mene. quotiens strophȩ antistrophus in¬
fertur. Auersa cũ obelo ad ea
ponitur quȩ ad aliquid respiciunt. ut. nos
loco suo monade significante similẽ quoq
hec ubi aliqͥd ÷ obscuritatis: ob sollicitudinẽ
ponit᷑. ¶ s Anchora suꝑior ponit᷑. ubi aliqͣ
res magna omnino ÷ elꝯ Anchora inferior.
ubi aliquid uilissime uł inconuenientius
denuntiatũ ẽ. ¶Cronis nota. tantũ in fi¬
nota ad mendas adhibet᷑. Fiunt & aliȩ no¬
tule libroꝵ ꝓagnoscendis his quȩ ꝑ extre¬
mitates pagiũ exponunt᷑. ut ubi iector
in luminari huiꝰ modi signũ inuenerit.
ad cextum recurrens eiꝰdem sermonis uł
uersicłi sciat eẽ expositionẽ cuiꝰ similem

Expanded text:
 στίχον. Hanc primus Leogoras Syracusanuest cum geminis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis periodos. Aversa ὀβολισμένη, quotiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur quae ad alloco suo monade significante similem sequenec ubi aliquid obscuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. 24. Anchora   superior ponitur, ubi aliqua res magna omnino est. 25. Anchora inferior ubi aliquid vilissime, vel inconvenientius denuntiatum est. 26. Coronis   nota tantum in fi nota ad mendas adhibetur. 28. Fiunt et alitulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel versiculi sciat esse expositionem, cuius similem
Abbreviated transcription (Latin):
sus int̾ uersus ponitur ad separandas res a
reb quȩ in contextu concurrunt. quẽad mo¬
dum in cathalogo loca a locis & regionib.
paragrafo contraria. & idõ sic formata: quia
sicut ille pͥncipia notat.ita ista fines a pͥn¬
rior cũ puncto. ponit᷑ inhis locis ubi que¬
stio dura & obscura aꝑiri uł solui ñ potuit.
Antisimina ponitur ad eos uersꝰ quoꝵ¬
ordo ꝑmutandꝰ ÷: sic̃ & in antiqͥs auctorib
positũ inuenit᷑. S Antismina cũ puncto
apponitur inhis locis ubi in eo dem sensu
duplices uersus st̃: & dubitatur qͥ potiꝰ eli¬
scͥptores nr̃i apponunt in libris ȩccłasticoꝵ
uiroꝵ ad separanda uł demonstranda testi¬

Expanded text:
phus   ponitur ad separandas res a phus   ponitur ad separandas res a rebus quae in connexu concurrunt, quemadmodum in catalogo loca a locis, et regiones paragrapho contraria, ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista fines a prinrior cum puncto, ponitur in iis locis ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potest. 11. Antisio pe rmutandus est, sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. 12. Antisigma   cum puncto ponitur in iis locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eliscriptores nostri apponunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda, vel demonstranda testi
Abbreviated transcription (Latin):
reterea quȩdam scͥpturarũ notȩ
apud celeberrimos auctores fuert̃.
quasq antiqui ad distinctionẽ scͥpturarum
carminib & hy storiis apposuert. Nota ÷
figura ꝓpͥa in litt̾e modũ posita. ad demon¬
strancdã unãquanq u̾bi sententiarũq ac uer¬
suum rationẽ. Notȩ aut̃ u̾sib apponunt᷑ nu¬
mera iuginti sex: quȩ sunt nominib infra
apponitur in his quȩ omissa sunt. ut illuces¬
cant ꝑ eam notã quȩ de eẽ uident᷑. Stella enĩ
uł sententiis suꝑflue iteratis. siue in his
locis ubi lectio aliqua falsitate notata ẽ:
ut quasi sagitta quędam iugulet suꝑuacua.
de qͥb dubitat᷑. utrũ tolli debeant necne ap
sacrȩ scripturȩ int̾p̃tes eodẽ sensu s diu̾sis
sermonib transtulerunt. U Antigrafus
cũ puncto. apponit᷑ ubi intrãnslationib di¬
uersus sensus habet᷑. R Asteriscꝰ cũ obe¬
lo hanc ꝓpͥe aristarchus utebatur in his u̾si¬
bus qͥ ñ suo loco positierant. ¶ Paragra¬

Expanded text:
reterea quedam scripturarum note apud celeberrimos authores fuerunt, quas scilicet antiqui, ad distinctionem scripturarum, carminibus et figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero viginti sex, quae sunt nominibus infra apponitur in iis quae omissa sunt, ut illucescant per eam notam, quae deesse videntur. Stella enim vel sententiis superflue iteratis, sive in iis locis ubi lectio aliqua faut quasi sagitta quedam iugulet supervacua, de quibus dubitatur utrum tolli debeant necne adpsacrae Scripturae interpretes eodem sensu, sed diversis sermonibus, transtulerunt. 6. Antigraphus   cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. 7. Asteriscus   cum obelo: hac proprie Aristarchus utebatur in iis versibus, qui non suo loco positi erant. 8. Paragra
Abbreviated transcription (Latin):
ctor quasi uehitor. Est autẽ uector. & qui
uehit & qui uehitur. Uenator quasi uena¬
bulator. a ueneͣtione scilicet. qͦd bestias p̾mit.
Quatuor autẽ sunt uenatoꝵ officia. uestiga¬
tores. indagatores. alatores. p̾ssores.
p̃s. unctus. xrysma unctio. X risosto¬
mus os habens aureum. Nam xrisos aurĩꝑ

Expanded text:
ctor, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit et qui vehitur. Venator, quasi venabulator, a venatione scilicet, quo bestias premit. Quattuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pressoresehitor. Est autem vector et qui vehit et qui vehitur. Venator, quasi venabulator, a venatione scilicet, quo bestias premit.
Abbreviated transcription (Latin):
unius uiȩ. s incerte mixteq sententiȩ.
Uersutꝰ. eo qͦd eiꝰ mens in quolibet actu & ad
quanlibet fraudem facile uertitur. Unde &
uersutia dr̃ contorta sententia. Platitus.
lis eoqͦd indiu̾sa uultũ & mentẽ uertat.
Inde & uersutꝰ & callidꝰ. Uiolentris: qͥa iuini
infert. Uecors mali cordis & maleconscien¬
tiȩ. Uagus. quasi sine uia. Uanus auenere
ethimologiam trahit. Item uanꝰ: inanis.
falsꝰ. eo qͦd memoria euanescat. Uinolentꝰ.
Uesantis : non prope sanus. Uinolentꝰ. qui &
satis bibit. & difficile inebriat᷑. Uexatus id ÷
portatꝰ. ab eo quod ÷ ueho. uecto. uexo. ut
uexasse sit portasse. Ueneficus. eo qͦd uenenũ
mortis causa parauit. aut prestitit. aut uen¬

Expanded text:
unius viae, sed incertae mixtaeque sententiae. Versutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. Plautus Elis, eo quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde et versutus et callidus. Violentus, quia vim infert. tiae. Vagus, quia sine via. Vanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria evanescat. 280. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo quod est veho, vexo, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut ven
Abbreviated transcription (Latin):
homines tetricos dicimꝰ. Eaciturnꝰ. inta¬
cendo diurnus. E rutmator examinator.
ex iudicii libra ꝑpendens. recta trans la¬
eo qͦd sit corto uultu & turbulento aspe¬
ctu. ut torua leena. & cernimꝰ astantes
rimus. ꝓfero nimium. Tetrum enĩ ue¬
teres ꝓfero dixerunt. ut ennius. Tetros ele¬
fantes. Terribilis. quia t̾rorem habet et
timorem Tergiuersator qͦd animũ uertat¬
quasi tergum huc atq illuc: nec facile qͣlis
sit intelligatur. E emulentus atemeto id ÷
uino dictus. Timidꝰ qͦd timeat diu id ÷
a sanguine. Nam timor sanguinẽ gelat.
qui coactus: gignit timorem. Curpis. qͦd¬
sit informis & torpeat. e qͦd doce possit.
ir. auirtute dr̃. Utilis ab utendo
bene sua. uł qͦd benequid suad̾e
possit. sicut docilis. Uerus aueritate.

Expanded text:
homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tahomines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. 267. Trutinator, examinator, ex judicii libra perpendens; recta translaeo quod sit torto vultu, et turbulento aspectu, ut: Torva leaena; et: Cernimus astantes rimus pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro Fero dixerunt, ut Ennius: Tetrosque elephantos. Terribilis, quia timorem habet, et timetur. 271. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intelligitur. Temulentus, a temeto, id est, vino, dictus. 272. Timidus, quod timeat diu, id est, a sanguine, nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. 273. Turpis, qsit informis, et torpeat. V 498 274. Vir, a virtute. Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid uti possit, sicut, docilis quod doceri possit.
Abbreviated transcription (Latin):
extenuatione dictus. Sequenster dicitui:
qui certantib mediꝰ interuenit. qui apd̾̃
grecos o aaeccoyc. dr̃. apud quem pignora
deponi solent. qͦd uocabulum a sequendo
factum ẽ: qͦd eiꝰ qui electus sit utraq pars
fidem sequatur. S essilis qui nondum
uidetur stare s sedẽ. Surdꝰ asordib hu¬
moris aure conceptis. & quãuis multis
casib accidat. nom̃ tam̃ eger ex predicto
uitio retinet. Siccus. qͦd sit ex sucatus siue
ꝑantifrasin. qͦd sit sine suco. Sepultꝰ dictꝰ
ẽ: eo qͦd sit sine palpatione. uł sine pulsu.
uł ẽ sine motu. Sado ab exigendo uocatus.
Sutor asuendis pellib nominat᷑. Subul¬
cus porcoꝵ pastor. sicut bulbulcus acura
utor qui pupillum tuet᷑ boum.
hoc ẽ intuetur. de quo in consue¬
tudine uulgari dr̃. Quid me mones et
tutorem & pedagogum olim obrui: Testes
dicti. qͦd testamento adhibi solent. sicut
signatores qͦd testamentũ signent. Cetricꝰ¬
mons ÷ in sabinis asꝑͣimꝰ. unde & trites

Expanded text:
extenuatione dictus. Sequester dicitur qui certantibus medius intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignera deponi solent. Quod vocabulum ob sequendo factum est, quod eius, qui electus sit, utraque pars fidem sequatur. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus accidat, nomen tamen aeger ex praedicto vitio retinet. Siccus, quod sit exsucatus; sive per antiphrasin, quod sit sine suco. Sepultus dictus est eo quod sit sine palpatione, vel sine pulsu, id est sine motu. Saio ab exigendo dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcus, a cura boum. Tutor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent. Tetricmons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes
Abbreviated transcription (Latin):
toris. qͥadũ xp̃m ore suo & rustificat &
condẽpnat: more malleatoris utraq fe¬
homicidioꝵ auctor: qui usq hodie reg¬
nat in eis
De martyribus.xi.

Expanded text:
toris quia dum Christum ore suo et iustificabat et condemnabat, more malleatoris utraque fehomicidiorum auctor, qui usque hodie regnat in eis. De martyribus .
Abbreviated transcription (Latin):
trix. siue stella maris. Genuit enĩ
lumen mundi.Sermone autẽ sẏro. Maria
domina nuncupat᷑. Et pulchre. qͥa dnm̃
genuit. Eusabeth di mei sanitas. uł dĩ mei
iuram̃tũ. Magdalene turris. Marcha
irritans uł ꝓͦ uocans. Sermone autẽ sẏro:
int̃pretat᷑ dominans. Nlathanahel donũ
dĩ qͥa dolus id ÷ simulatio dono dĩ in eo ñ
fuit. Tebedeus donatꝰ. siue fluens iste.
Lacheus iustꝰ. siue iustificatꝰ aut iustifi¬
candꝰ. Sẏrum ÷ nom̃ ñ hebreum. Lazarꝰ
adiutꝰ. eo qͦd a morte resuscitatꝰ. Herodes
pelbiciꝰ głosus. Caiphas inuestigator.
aut sagax. aut uomens ore. Iniq enĩ suo
ore iustũ condẽpnauit. ꝗͣ uis hoc mysterio
ꝓpħali annuntiasset. Pontiꝰ declinans con¬
siliũ. utiq iudeoꝵ. Accepta enĩ aqͦ la¬

Expanded text:
trix, sive stella maris; genuit enim Lumen mundi. Sermone autem Syro MARIA Domina nuncupatur, et pulchre, quia Dominum genuit. 2. ELISABETH, Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum. 3. MAGDALENA, turris. MARTHA, irritans, aut provocans; sermone autem Syro interpretatur dominans. 338 4. NATHANAEL, donum Dei, quia dolus, id est, simulatio, dono Dei, in eo non fuit. 5. ZEBEDAEUS, donatus, sive fluens iste. ZACCHAEUS, justus, sive justificatus, sive justificandus. Syrum est nomen, non Hebraeum. Lazarus adiutus eo quod sit a morte resuscitatus. Herodes pellicius, gloriosus. Caiphas investigator, aut sagax, aut vomens ore. Inique enim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius declinans consilium, utique Iudaeorum. Accepta enim aqua la
Abbreviated transcription (Latin):
sus sit popłs isrł: & p̃cisus a regno stirpis
dauid. Diuisionis enĩ popłĩ causa iste exti¬
tit. Tamri. psalmꝰ. uł canticũ meũ. Am¬
ri: crispans mens. Achab fr̃ patris. Ieza¬
bel flurus sanguinis. uł fluens sangui¬
nem. s meliꝰ ubi ẽ sterquilinrũ. Precipita¬
ta enĩ deorsũ comederunt canes carnes
carnes iezabel: sicut stercus suꝑ faciẽ t̃rȩ¬
Hieu. spͦs. uł ẽ Ioathan robustus. S ella
umbra eiꝰ uł petitio. Manaen consolans.
Faceas eos aꝑiens. Na buchodonosor ꝓphe¬
tia lagunculȩ angustȩ. siue ꝓphetans. istiꝰ¬
modi signum. ꝓ somnno scilieet futuroꝵ
qͦd uidisse narratur & danihel int̾pretatꝰ
ẽ: siue sessio inagnitione angustiȩ. ꝓ his
qͥ incaptiuitatẽ ab eo ducti st̃. Duo autẽ

Expanded text:
sus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis sus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comederunt carnes eius 'carnes Iezabel sicut stercus super faciem tehu ipse, vel est. Ioatha robustus. Sella umbra eius, vel petitio. Manahem consolans. Paceas aperiens. Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiu signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur et Daniel interpretatus est, sive sessio in agnitionem angustie pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. N 4 NACA,
Abbreviated transcription (Latin):
uł pat̾ fuit. Asa attollens siue sustolleus.
Io saphath dñi iudiciũ. Ioram. qͥ ẽ excelsus . s¬
poralis. Amasias popłm tollens. Orias for¬
titudo dñi. Azarias auxilium dñi. Orias
aute ipse ẽ qui & azarias. duplici nomine.
Iste ÷ qͥ ulicitũ sibi sacerdotiũ uendicare co¬
natus. lepra in fronte ꝑcu̾sus ẽ. Ioatham
ẽ ꝑfectus. pulchram ethimologiã nominis:
fecit enĩ rectum in conspectu dm̃. & portã¬
templi ȩdificauit excelsam Ochozias ap¬
prehendens dñm. E zechias fortis dñs. Ma¬
scelera & sacrilegia reliquerat & oblitꝰ fue
Amon fidelis uł onustus. Iosias ubi ẽ incen¬
sum dñi ꝓpͥa ethimologia nominis. Iste ÷
enĩ qui simulachra combussit. Ioachar ro¬
bustus. Ioachim cuiꝰ est p̃paratio dĩ. Elia¬
chim clĩ resurrectio. Iechonias p̃paratio
dñi. Sedechias iustus dñi. Ieroboam iudi¬
catio. siue causa popłi. uł ut quidã aiunt
diuisio int̾pretat᷑: ꝓ eoqͦd in regno eiꝰ diui¬

Expanded text:
ominus. Asa tollens siue sustollens. Iosaphat domini iudicium. Ioram quis est excelsus. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias autem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portatempli aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Mascelera et sacrilegia reliquerat et oblitus fuAmon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudicatio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divi
Abbreviated transcription (Latin):
occidit udith. Torobabel apud hebreos
ex trib integris nominib traditur esse
cõpositꝰ. T̾o. iste. Ro magister. Sabel ꝓpͥe
babyloniũ resonat: & efficit᷑ nom̃ ⁊oro¬
babel: iste magister debabylone. Inbaby¬
lone enĩ mortuus est: ubi & princeps gentĩ
iudeȩ extitit.
.De patriarchis. uii

Expanded text:
cti sunt. Zorobabel apud Hebraeos ex tribus integris nominibus traditur esse conpositus: zo iste, ro magister, babel proprie Babylonium sonat; et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babylone. In Babylone enim ortus est, ubi et princeps gentis Iudaeae extitit. De patriarchis
Abbreviated transcription (Latin):
pax fuerit. Scłm nom̃ idida: eoqͦd fuerit
dilectus & amabilis dño. Tercium uocabu¬
lũ eiꝰ cȩleth. qͦd grece appellatur ȩccłastes. la¬
tine concionator qͦd ad popłm loqueretur.
Absalon patris pax ꝑ antifrasin: eo qͦd bel¬
lum aduersus patrẽ gessisset. siue qͦd in ip¬
so bello dauid paccatũ fuisse legitur filio:
adeo ut etiam magno cũ dolore extinctũ
plangeret. Roboam popłi latitudo. & ipsũ¬

Expanded text:
pax fuerit. Secundum nomen Ididia, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium vocabulum eius Coheleth, quod Graece appellatur Ecclesiastes, Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo popu
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ honestũ. admirabile. humile.
anceps. obscurũ. Honestũ causȩ genꝰ÷: cui
statim sine oratione nr̃a fauet animꝰ au
ditoris. Ad mirabile eo qd̃ ÷ alienatꝰ animꝰ
eoꝵ qͥ audituri st̃. Humile ÷: qd̾ negligit᷑
ab auditore. Anceps ẽ: in qͦ aut iudicatio
dubia ẽ. aut causa honestatis & turpitudinis
particeps. ut beniuolentiã pariat & offensam.
Obscurũ. inqͦ aut tardi auditores st̃: aut diffi¬
ciliorib ad cognoscendũ negotiũ causa cernit᷑
implicata

Expanded text:
 honestum ammirabile humile anceps obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra fauet auditoris ditoris. Admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audituri sunt. Humile est, quod neclegitur ab auditore. Anceps est, in quo aut iudicatio dubia est, aut causa honestatis et turpitudinis particeps, ut benivolentiam pariat et offensam. Obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cernitur inplicata.
Abbreviated transcription (Latin):
suit me quasi signum. circundedit me qͥsi¬
gigas. lanceis suis conuulnerauit lumboᷤ
meos. concidit me uulnere suꝑ uulnus:
id ÷ uulnere lanceȩ suꝑ uulnꝰ clauoꝵ. Unde
etiam & ꝑ dauid. Suꝑ dolorem uulnerũ

Expanded text:
suit me quasi in signum; circumdedit me lanceis suis; convulneravit lumbos meos, concidit me vulnere super vulnus , id est, vulnere lanceae super vulnus clavorum. Unde etiam et per David: Super dolorem vu
Abbreviated transcription (Latin):
impetu impingit murum. in mo¬
dum arietum pugnantium. Ualidȩ enĩ
ac nodosȩ arboris caput ferro uestitur:eaq
suspensa funib multoꝵ manu ad murũ
impellit᷑. deinde retrorsum ducta maiori
impetu destinatur. sicq crebris ictib con¬
cussum muri latus cedit. cauatumq irrũ¬
pit: ac fenestram facit. Contra impulsum
arietis remedium ÷ saccus paleis plenus.
& in eum locum de missus qͦ aries ꝑcirtit.
Laxo enĩ saccoꝵ sinu. ictus arietis illisꝰ
mollit᷑. Duriora enĩ molliorib facilius
cedunt. Plutei sunt crates corio crudo in¬
textȩ. quȩ in oꝑe faciendo hosti obiciunt᷑.
Musculus cuniculo similis fit. quo murꝰ
ꝑfoditur ex quo & appellatur quasi mu¬
rusculus.
De clipeis .xii.

Expanded text:
impetu impingit murum, in modum arietum pugnantium; valide enim ac nodose arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum inpellitur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur; ex quo et appellatus, quasi murusculus. De clypeis .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam. anteꝗͣ ueniat dies dñi magnꝰ et
horribilis: & conuertet cor patrũ ad filios.
& cor filioꝵ ad patres eoꝵ. Ante aduentũ
eiũ iudicii mittet dñs heliam ad conu̾ten¬
dum cor filioꝵ ad corda patͥarcharũ et
Nlam si hactenꝰ iudei recte crecdent. quid est
qd̃ ꝑ heliam conu̾ti eos in nouissimo ꝓpħa
nec possunt intelligete saluatorem qũe au¬
diunt nͥ in finẽ mundi. dum fuerit consũ¬
matio scłi. ꝓ nuntiat enĩ hoc dñs ꝑ isaiam
ꝓpħam dicens. Audite audientes & nolite
intellig̾e. & uidete uisionẽ & nolite cognosc̾e.
Exceca cor popłi huiꝰ & aures aggraua. & ocu

Expanded text:
 et horribilis, et convertet cor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum » . Ante adventum enim judicii mittet Dominus Eliam ad convertendum cor filiorum, ad cor patriarcharum et pectaverunt. 4. Nam si hactenus Judaei recte credunt, quid est, in quo per Eliam converti eos in novissimo propheta nunc intelligere Salvatorem quem audiunt, nisi in finem mundi, dum fuerit consummatio saeculorum. Pronuntiat enim hoc Dominus per Isaiam prophetam dicens: Audite audientes, et nolite intelligere, et videte visionem, et nolite cognoscere. Excaeca cor populi hujus, et aures a
Abbreviated transcription (Latin):
quo dnẽ: Ꝙ dixit. Donec desolentur ciuitates
absq habitatore. & domꝰ sine homine: et
t̃ra relinquet᷑ deserta. & longe faciet dñs
homines. Tunc conu̾tet᷑ & erit in ostensionẽ
sic̃ therebintꝰ. & sic̃ quercꝰ quȩ expandit ra¬
mos suos. Sem̃ scm̃ erit. qͦd steterit in t̾ra.
Ecce apparet eos nunc alumine fidei & ue¬
ritatis ẽẽ alienos. Audiunt eñi xp̃m et
ñ intelligunt. uident & ñ cognoscunt. Ded
quando ista erunt: Quousq subuertantur
ur̃bes. & t̃ra pene redeat indesertũ. Tunc
eñĩ conu̾si uidebunt credituri in xp̃m. atq
intelligentes sanabunt᷑. & cognoscent omĩa
Iuxta qd̃ & hieremias eis dicit. In nouissimo
dierum agnoscetis ea. De hac nouissima
credulitate iudeoꝵ. dic̃ sophonias sic. In

Expanded text:
Dominus: Donec desolentur civitates absque habitatore, et domus sine homine, et terra relinquetur deserta. Et longe faciet Dominus homines. Tunc convertetur, et erit in ostensione sicut terebinthus, et sicut quercus, quae expandit ramos suos, semen sanctum erit, quod steterit in ea. » Ecce apparet eos nunc a lumine fidei et veritatis esse alienos; audiunt enim Christum, et non intelligunt; vident, et non agnoscunt. 6. Sed quandiu ita erunt? Quousque subvertantur urbes, et terra pene redeat in desertum; tunc enim conversi videbunt, credituri in Christo, atque intelligentes sanabuntur, et cognoscent omnia. Juxta quod et Jeremias eis dicit: In novissimo dierum cognoscetis ea . De hac novissima credulitate Judaeorum et Sophonias sic dicit: « In
Abbreviated transcription (Latin):
hieremiã quoq ꝓpħam sic loquitur. Reli¬
qui domũ meã. dimisi hereditatẽ meani.
Tradidi dilectam᷑ mẽã in manꝰ inimicoꝵ

Expanded text:
Jeremiam prophetam sic loquitur: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam, tradidi dilectam animam meam in manus mimico
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ex sese remittentes. Specularis lapis uo¬
catus ẽ: qͦd uitri more transluceat. repertꝰ pͥmũ
in hispania citeriore. circa segobricam urbem.
Inuenitur eñi sub t̾ra. & effossus exciditur atq
finditur in qͣsibet tenues crustas
de marmoribꝰ.u.

Expanded text:
nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vonihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. De marmoribu
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt. Parioq similis candore & duricia. minꝰ
tam̃ ponderosꝰ. qui parꝰ uocatur. Ostracites uo¬
catus. qͦd similitudinẽ testȩ habeat: unde &¬
pis dictus ẽ: eoqͦd melleum & dulcem sucum
emittat. Ismiris lapis asper & in domitꝰ. et
omĩa atterens: ex quo lapide geminȩ terunt᷑.
Crisites colore similis ocre. inuenitur in egyp¬
to. Amnites similis intro s durior.gignitur
mordens uehement̃. Coranus albus ẽ: ditrior¬
q pario. Molocius ueluti uiridis & grandis.
inuenitur inȩgẏpto. Tusculanus aloco italiȩ
dictus. dissilire in igne traditur. Sabinus fus¬
cus. ad dito oleo etiam lucere fertur. Est quidẽ
uiridis lapis uehement̃ igni resistens. Sisnius
mollis & candidꝰ. ex calefactus oleo nigrescit atq:
durescit. Lapides quoq medicinaliũ mortarioꝵ
& pigm̃toꝵ usib apti. ethesiuis precipuus. & in¬
de colaticus. tebaicus quoq & basanttes. lapidẽ

Expanded text:
ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: upis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis nitro, sed durior, gigniturmordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanites lapides
Abbreviated transcription (Latin):
minose. scissibilis. Galactites colore cinereus.
gustri suauis. s ideo uocatus. quod quiddã
de se lacteum attritus dimittat. Obsidius la¬
pis niger ẽ. trans lucidꝰ. & uitri habens simi¬
litudinẽ. Ponitur in speculis parietum ꝓpt̾
imagnum umbras reddendas. G enimas
mutti ex eo faciunt. Nascitur inindia. & in
Mitridas lapis eufratȩ. sole reꝑcussus. colorib
micat uariis. Ethites lapides reꝑiuntur in
nidis aquilarum. Aiunt binos inuenirl.
marem ac feminam. nec sine his parere
a quilas. hoꝵ masculus durꝰ similis gal¬
le. sub rutilus. Femineus uͦ: pusulus ac mol¬
lis Alligati partus celeritatem faciunt. etiã
aliqͥd uuluȩ excidunt nͥ cito parturientibꝰ aufe¬
rantur. Fingites cappadocie lapis durrcia mar¬
moreus. candidꝰ atq translucens. ex quo qͦndã
templũ constructum ÷ a quodam rege. forib
atireis. quibꝰ clausis claritas intus diurna erat.
Emithes ebori similis. in quo darium conditũ

Expanded text:
minis scissibilis. Galactites colore cinereus, minis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in dax lapis Euphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritatem faciunt, etiam aliquibus aliquid vulvae excidunt, niso cito parturientibus auferantur. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum
Abbreviated transcription (Latin):
introade. fissiliq uena scinditur. Sunt & eiꝰ¬
dem generis in oriente saxa. quȩ etiam ui¬
uentib alligata erodunt corpora. Mitiora¬
sunt autẽ seruandis corporib noc absumen¬
tia. E matites appellatꝰ. eo qͦd cote resolutus
in colorem ueniat sanguinis. Est autẽ ad mo¬
dum limpidꝰ & ferrugineus. Nascitur inulti¬
ma egypti babylonia: & hispania. Andro¬
doman cͣolore niger. pondere & duritia insig¬
nis. unde & nom̃ traxit. precipiuis reꝑitur
inafrica. Trahere autẽ in se argentũ uł es clr̃.
Quiq attritus ut emnatites: incolorem redigi¬
tur sanguinis. Dcistos inuenitur in ultima
hispania. eroco similis. eum leui fulgore. faci¬
le fricabilis. Amianthos appellatus auestibuᷤ.
eo qͦd si ex ipso uestis fuerit contexta contra
ignem resistat. & igni imposita ñ ardeat. s
splendore accepto nitescat. U est scisso alu¬
mini similis: ueneficus resistens omibꝰ: spe¬
cialit̃ magoꝵ Batracites similis ẽ testȩ lam¬

Expanded text:
in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae la
Abbreviated transcription (Latin):
gi Arabicus similis ẽ ebori. sine ulla ma¬
cula. Hic defricatus ad cotem. succum dimit¬
tit croco similem. Iudaicus lapis albus est:
atq inscemate grandis. scripturis sub inui¬
cem modulatꝰ : quas greci gr̃amas appellant.
Samius a samo in sula. ubi reꝑitur uocatꝰ.
& ẽ grauis & candidus. ad poliendum aurũ¬

Expanded text:
256 11. Arabicus similis est ebori sine ulla ma256 11. Arabicus similis est ebori sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem, succum dimittit croco similem. 12. Judaicus lapis albus est, atque in schemate glandis scripturis sub invicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς appellant. 13. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus et est gravis, et candidus, poliendo
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uiuũ lapidem appellant. qui ferro
uł lapide ꝑcussus scintillas emittit. qͣ¬
excipiuntur fuligine uł aliis fungiꝰᷤ
uł foliis: & dicto celeriꝰ prebet ignem. Hc̃
uulgus focarem petram uocat. Seleniteᷤ
qui latine lunaris int̾pretatur eo quod
int̃iorem eius candorem cum luna cres¬
cere atq deficere aiunt: gignitur inꝑsida.
Dẏomsuiꝰ lapis. fuscus & rubentibꝰ notis
sparsus. Uocatur autẽ ita. quia si aquȩ
mixtus conteratur uinum fraglat. & qͦd
in illo mirum ẽ: ebrietati resistit. Tracius
niger & sonorus. nascitur in flumine cuiꝰ
pis ex loco traxit uocabulum. Nascitur ent in
frigia. colore pallidꝰ. medioerit᷑ grauis. Est
autẽ gleba pumicosa. Uritur antea uino
ꝑfusus. flatusq follib donec rubescat: ac rur¬
sus dulci uino extinguitur ternis iricib
tinguendis uestib tantum utilis. Syriꝰ lapiᷤᷤ
a sẏria patria ubi reꝑitur appellatus. Hic
integer fluctuare traditur. cõminutus mer

Expanded text:
quem vivum lapidem appellant, qui ferro quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quexcipiuntur sulpure vel aliis fungis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius pis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus flatusque follibus donec rubescat, ac rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; integer fluctuari traditur, comminutus mergi.
Abbreviated transcription (Latin):
ambit. respuitq. Omis autẽ magnes tan¬
to melior ẽ: quantomagis cerudeus. Ga
gathes lapis pͥmũ inuentꝰ ÷ insicilia gagatiꝰ
fluminis fluore reiectus. unde & nominatꝰ.
licet in britannria sit plurimꝰ. Est autẽ ni¬
ger. planus. leiris. & ardens igni ad motus.
Fictilia ex eo scripta non delentur. Incensus
serpentes fugat. demonia cos ꝓdit. uirgini¬
tatẽ de prehendit. Mirũ qͦd accenditur a qͣ
oleo restinguitur. Abestor archadiȩ lapis.
ferrei coloris. abigne nom̃ accepit. eoqͦd
accensꝰ semel minꝗͣ extinguit᷑. De quo
lapide mechanicũ aliqͥd ars humana mo¬
lita ÷: qͦd gentiles capti sacͥlegio miraren¬
tur. Deniq in templo qͦdã fuisse ueneris
pestas. nullus imber extingueret. Piri¬
tes ꝑsicus lapis fuluus. aeris similans
ignis. Si quidẽ facile scintillas emittit.
Hic tenentis manum si uehementius
prematur adurit. ꝓpt̾ qͦd: ab igne nom̃
accepit. Est & alius pirites uulgaris

Expanded text:
abigit, respuitque. Omnis autem magnes tanabigit, respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est, quanto magis caeruleus. 3. Gagates lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis fluminis fluore rejectus. Unde et nominatus, licet in Britannia sit plurimus. Est autem niger, planus, lenis, et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur, incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit: mirum quia accenditur aqua, oleo restinguitur. 4. Asbestos Arcadiae lapis, ferrei coloris, ab igne nomen sortitus, eo quod accensus semel nunquam exstinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris pestas, nullus imber exstingueret. 5. Pyrites Persicus lapis, fulvus, aeris simulans ignis: siquidem facile scintillhic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris,
Abbreviated transcription (Latin):
baculiq cuspidi herens: cũ armenta idem
magnes pasc̾et. Postea & passim inuentus ÷
Est autẽ colore ferrugineus. s ꝓbatur cum
ferro acdtiunctus eiꝰ fecerit raptum. Nam ad̾¬
eo apprehendit ferrum. ut catenã faciat anu¬
loꝵ. Unde & eum uulgus ferrum uiuum
appellat. Liquorem quoq uitri ut ferrum
trahere creditur. Cuiꝰ tanta uis ÷ ut refert
beatus augustinus. qͦd qͥdam eundẽ magne¬
tem lapidem tenuerit subuase argenteo.
ferrumq suꝑ argentum imposuerit. dein¬
de sic̃ subt̃ mouebat manũ cum lapide. ita¬
argento medio nichilq patiente. coneita¬
tissimo eursu ac recursu infra lapis abhomi¬
ne. supra ferrum rapiebatur a lapide. Unde¬
factum: ut in quodam templo lapidibꝰ mag¬
netib in solo & camera ꝓportione magnitu¬
dinis positis. simulachrum ferreum int̾¬
Quando autẽ iuxta eum ponitur ad amans:
ñ rapit ferrum. Ꝙ si iam rapuerat: ut ei
ad ꝓpinquauerit. mox remittit. Est quippe¬
& alius inethiopia magnes. qͥ ferrum non

Expanded text:
baculique cuspidi haerens, cum armenta idem Magnes pasceret, postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adjunctus ejus fecerit raptum. Nam adeo apprehendit ferrum, ut catenam faciat annulorum. Unde et eum vulgus ferrum vivum appellat.--2. Liquorem quoque vitri, ut ferrum, trahere creditur, cujus tanta vis est  ut refert beatissimus Augustinus quod quidam eumdem magnetem lapidem tferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter movebat manum, qua lapidem teargento medio nihilque patiente, concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dfactum est,\' ut in quodam templo lapidibus magnetibus in solo et camera proportione magnitudinis positis simulacrum ferreum Quando juxta eum ponitur adamas, non rapit ferrum; et si jam rapuerat, ut ei appropinquaverit, mox remittit  alius in Aethiopia magnes, qui ferrum omne
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. quia sicut rota est. Unde bre¬
uiter etiam rotella: orbiculus appellatur.
Undiq enĩ occeanus circunfluens. eiꝰ in
circulo ambit fines. Diuisus ÷ autẽ trifariȩ.
Equib una pars asia. altera europa. t̃cia¬
affrica quȩ & libia mncupatur. Quas tres
partes orbis. ueteres non ȩqualit̾ diuisert᷑.
Nam asia ameridie ꝑorientem usq ad sep¬
tentrionem ꝑuenit. Curopa uͦ. a septentri¬
one ad occidentẽ: atq in de africa ab occiden¬
te usq ad meridiem. Unde eiudent᷑ orbem
medium duȩ tenent. europa & africa. ali
um uͦ dimidium sola asia. S ideo iste driȩ
partes factȩ sunt: quia int̾ utranq ab occe¬
ano mare magnũ ingreditur. qͦd eas inter¬
secat. Quaꝓpt̃ si induas partes id ÷ͥ orientis
& occidentis orbem diuidas. asia erit in
una. in altera uͦ europa & africa
de asia

Expanded text:
dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibAfrica nuncupatur: quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per Orientem usque Septentrionem pervenit: Europa vero a Septentrione usque Occidentem: atque Africa ab Occidente usque ad Meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Europa um vero dimidium sola Asia; sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes orientis et occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa. De asia