comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et hercicus inuẽĩtur ꝑ dactilicus. qr gesta heroũ. dactilito
nisu. Est ẽ dimetrũ iambicũ. ꝯĩctũ pentimemeri heroice
dii epłax incipit liber heroidũ. Qͥ tere õs epłe in eo ꝯcẽte
st̃ misse ab heroidibus ad uiros E sialiq̃ est ibi missa a
uaro ad młiciem. nõ fuit de ꝓpõito actoris. E⁊ dr᷑ ab heros

Expanded text:
Et heroycus invenitur pro dactilicus, quia gesta heroum dactilico ‘est enim dimetrum iambicum coniunctum pentimemeri  ‘incipit liber heroidum’, quia fere omnes epistule in eo contente sunt misse ab heroidibus ad viros, et, si aliqua est ibi missa a viro ad mulierem, non fuit de proposito auctoris. Item ab heros
Abbreviated transcription (Latin):
cio induebat᷑ uir nobłissimꝰ ut hebrei tradut cuiꝰ filiã rex
manasses accepit ĩ ꝯiugiũ. nõ eiubuit nadus incrdere. nichͥ
Bedictõ onis. ĩ obedio dis. est. d̾r q̃dã u̾gula iacẽ sic
uł sñiis suꝑflue iteratis. uł ĩ hus locis ubi loccõ aliq̃ fła neĩ
flitate notata ẽ. ut qͣi sagitta iugalet suꝑflua ⁊ flła ꝯfodnat.
belus supne abruptꝰ ẽ alia u̾guia sic sca Et poit i hix
deqb dubitatur an tolli debeãt uł apponi. et obelus dr abe¬
lo. las. sagitate sagitta ꝑcute uł tłi uirgula denõre ⁊ desigͣre

Expanded text:
cio induebatur vir nobilissimus, ut Hebraei tradunt. Cujus filiam Rex Manasses accepit in conjugium, non erubuit nudus incedere, nihil dam virgula iacens, sic ententiis superflue iteratis vel in his locis ubi lectio aliqua fallacia vel falsitate notata est, ut quasi sagitta iugulet superflua et falsa confodiat. Obelus superne adpunctus est alia virgula, sic facta ∸, et ponitur in his de quibus dubitatur an tolli debeant vel apponi. Et ab obelus obelo -as, sagittare, sagitta percutere vel tali virgula denotare et designare,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Oꝑacius qr colore resplendẽs. ĩuenta p̾na ĩ rabie
insula. ĩ qua trogodite p̃dones fame ⁊ tẽpestate fessi cũ
radices ħ̾baꝵ effod̾ent eam iuenerũt Eccĩa insula postei
nebula cooꝑta fadem a naragantib ẽ ĩuenta Et obhꝰ
locus ⁊ gẽnia nom̃ ex cã accepit. Nam topazion trogi¬

Expanded text:
nique colore resplendens, inventa prius in Arabie insula, in qua Trogodite predones fame et tempestate fessi, cum radices herbarum effoderent, eam effoderunt; que insula postea nebulis cooperta tandem a navigantibus est inventa et ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit: nam topazim Trogodi
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ equitẽ uiribus fundit. ⁊ iraꝯdie stunło ueloc̃or
fugienti ĩminet. Itra ille spere ebiectu seꝙ̃tẽ retardat
nec tñ sedulitatẽ mrͣis in ea fraudis excludit assam
uͥ fac ymagiuẽ ⁊ qͣi iacta t̾ra frctus residet. sic pieta¬
tis se studio decepta ⁊ iĩdictã amutit : ꝓlem. De¬

Expanded text:
dendum equitem viribus fundit et iracundiae stimulo velocior fugienti imminet. Ille iterum sphaerae objectu sequentem retardat; nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit: cassam versat imaginem, et quasi lactatura fetus residet. Sic pietatis suae studio decepta, et vindictam amittit et
Abbreviated transcription (Latin):
& homo tõne tuiuens ⁊ rõne nõ uiuẽs Nam pocus quidẽ
si se idẽ nõ regut. excusacõ h̃t auatura a quã ħ ei penitꝰ
munus negatũ est. hanc x̾o ht̃ hõ. cui ab pp̃a sp̃ali p̃roga¬
tuia donatũ est m̃rto ꝓinde eo ip̃o censetur hõ egredi.
post ite gregailib aĩantib. ꝙ soł hoc aĩal ꝯu̾sacõe degener

Expanded text:
one non vivens? Nam pecus quidem si se ratione non regat, excusationem habet a natura, a qua ei hoc penitus munus negatum est. Non habet homo, cui ab ipsa speciali praerogativa donatum est. Merito proin eo ipso censetur homo egredi, et postire gregalibus animantibus, quod solum hoc animal conver
Abbreviated transcription (Latin):
Differũt tñ nã docius est discipłs qͥ facile docetur
ad adiscend̾ ꝑatus. Docibilis n̾o liber qͥ facie discitur
u̾bis absolutis ueĩencia. sigñat acc̃o ⁊ aptitudĩe agẽ¬
di. ut risibił. aptus ridere. gresibilis aptus gradi. In
sigͥfficant acc̃o ⁊ aptitudĩe agendi. nõ sꝑ̃. s qñ ĩ qbusdã¬
locis. Ut cũ penetrabłe ꝓpͥ̾e sit ꝙ facile penetrat᷑. uł ꝙ

Expanded text:
differunt tamen: nam docilis est discipulus qui facile docetur,ad discendum paratus; docibilis vero est liber qui facile discitur verbis absolutis venientia significant actionem ex aptitudine agendi, ut risibilis, aptus ridere, gressibilis, aptus gradi. Invsignificant actionem et aptitudinem agendi, nolocis ut, cum penetrabile proprie sit quod facile penetratur vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
sita eius st̃ actĩa. ⁊ facũit p̃t̾itũ in cui. ⁊ sup̃ ĩ ctũ. et
oĩa cor̾ipiũt hãc silłam .do. ubiq. ⁊ ꝯstriũtur cũ duob
du̾sis acctĩs. uno desigũate rem ĩ ꝙͣ tr̃asit eoꝵ actus ⁊
alt̾o designͣte rem cuiꝰ tespectu ille actus tr̃asit in rem
alt̾ius acct̃i. ut doceo te gramaticam. ẜ hũg. Quidã tñ¬

Expanded text:
n -cui et supinum in -ctum et omnia corripiunt hanc sillabam do ubique et construuntur cum duobus diversis accusativis, uno designante rem in quam transit eorum actus et altero designante rem cuius respectu ille actus transit in rem alterius accusativi, ut ‘doceo te gramaticam’. D
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ fecerunt dm̃. ꝙ dĩnitus irogata pena ꝑibent. ad su¬
os nõ reu̾tisse. eiꝰ q socios ĩ uolucres fuisse ꝯu̾sos. ꝗ ⁊̃¬
tẽplu ciꝰ esse auunt ĩ insula diomeda nõ lõge amõtẽ gar¬
gano ꝗ ẽ in apulia ⁊ ħ tẽplũ cͥcũuolare ⁊ incollere has
alites. cũ mirabili obseꝗo ut aqua ĩpleant ⁊ aspgant
Si ãt alienigenas uiderĩt shuolare ad capita. taꝙͣ gra¬
uib ictibus ut ⁊̃ ꝑimant uulnerare. Nam duris et

Expanded text:
em poena diuinitus inrogata perhibent ad suos non reuertisse: eiusque socios in uolucres fuisse conuersos templum eius esse aiunt in insula Diomedea, non longe a monte Gargano, qui est in Apulia, et hoc templum circumuolare adque incolere has alites tam mirabili obsequio, ut aquam inpleant et adspergant; si autem alienigenas uiderint, subuolare ad capita tamque grauibus ictibus, ut etiam perimant, uulnerare. Nam duris et
Abbreviated transcription (Latin):
cst etiĩa. discus. qi dans escrs. uñ hic disculus li. dimis ⁊
discubens ad discum sedens. ¶ Et nõ ꝙ discus ꝓpͥe est
scutella m̃ mensa. licet ꝓ ca ponat᷑ qñq s̃m metonomĩa
Et a discus dc̃us est discus ludus pbãbee scucelle. ⁊ ip̃
plũbea scutella. qr cc̃a erat ad siłitu ͨ scutelle. ⁊ ĩ aerem
ꝓhiciebatur. qui ludus nũc dẽ ludus ꝓhiciendi lapidẽ.
uñ oracius in poe. Indoctusq pile dischi ue trochiq qui¬
escit.¶ Discus ⁊ dr mapa uł mẽsale. uñ ⁊ ãilia dñt¬

Expanded text:
est ethimologia, discus quasi dans escas, unde hic disculus diminutivum, et discumbens, ad discum sedens. Et nota quod discus proprie est scutella et non mensa, licet pro ea ponatur quandoque per metonomiaEt a discus dictus est discus, ludus plumbee scutelle, et ipsa plumbea scutella, quia facta erat ad similitudinem scutelle et in aerem proiciebatur, qui ludus nunc dicitur ludus proiciendi lapidem; unde Oratius ars 380 ‘indoctusque pile discive trochive quiescit
Abbreviated transcription (Latin):
genus aspidis que latine d̾r situia. q̃ cũq mordident
siti perit. a deo ꝑua. ut cũ calcatur nõ uideat̾. cuiꝰ uene¬
nũ aute exstinguit ꝙͣ senciatur. ir esticiã sẽtit moriturꝰ.
Isptica .ce. fe ge. tabula manualis. que ⁊ pugillans
dr̾ ⁊ epymeris. uñ quidã cli̾ce oypticas lateris ne de̾p¬

Expanded text:
Genus aspidis quae Latine dicitur situla, quemcunque momorderit, siti perit; adeo parva ut cum calcatur non videatur. Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, nec tristitiam sentit moriturus. iptica -ce, tabula manualis que et pugillaris dicitur et ephymeris, unde quidam ‘clerice dipticas lateri ne demp
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣto nlła p̃cepta danda erant .s. ut dilig̾emꝰ nos ⁊ corpͭ
nrͣm. p̃cip̃r aut̾ d̾s diligi ⁊ ꝓximus. ut aũt quisq se dili¬
git p̾cepto nõ ẽ opus. ꝙͣtulib eĩ hõ ercidat a u̾itate re¬
manet illi dilłct̃o sui. ⁊ diłecc̃o corpis sui. qr nemo unꝙͣ
carnẽ suã odio hũit. Nlã uiri sc̃i ꝗ corpus suũ cruciant

Expanded text:
rto nulla praecepta danda erant, scilicet ut diligeremus nos vel corpus nostrum; praecipitur autem Deus diligi et proximus. Ut autem quisque se diligat, praecepto non est opus. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio corporis sui: quia nemo unquam carnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suu
Abbreviated transcription (Latin):
et dr balducta. qr uialde ducta qr ualde p̃ssa ẽ ⁊ ducta
ꝙ uulgus uocat balestrũ. uñ hic balarius .rii. ⁊ hic bale¬
uñ ⁊ bolearis dc̃a est funda. ⁊ baleatis dicta ẽ insula
utraq abalima Ergobalea. ⁊ abalea baleros uł baler¬
S uł balearis a quo hͥ ⁊ ħ balearis ⁊ ħ baleare gentile

Expanded text:
ata, et dicitur balducta quasi valde ducta, quia valde pressa est et ductaquod vulgus vocat balestrum; unde hic balearius, et hic baleunde et balearis dicta est funda et Balearis dicta est insula utraque; a balin greco balea, et a balea Baleros vel Balearis vel Balerica, a quo hic et hec balearis et hoc -re, gentile
Abbreviated transcription (Latin):
Noctua ip̃a ꝙ̃admodũ magnis ⁊ glancs ocłoꝵ pupillis
nocturnaꝵ cenebraꝵ caliginẽ nõ sent hororem. ⁊ qͦ fueut
nox obscurior ⁊ ꝯͣ usũ auiũ cet̾aꝵ ĩofensos ex̾cet uolatus.
Exorto aũt die ⁊ cͥcũfuso splendore solis uisus eiꝰ hebetat᷑
qͣi quibdã heret tenebris. Quo iudicio sui decłat ẽe aliis
ꝗ cũ ocłos hc̃ant ad indend̃ ⁊ iud̾e nõ foleant. ⁊ rusus sui
offĩo solis fungant̾ intenebris. de cordis ocłis loquor
quos hñt sapientes mundi ⁊ nõ uidẽt ĩ luce nil cerm̃t
intenebris ambłant dũ demoĩoꝵ tenebrosa rimant᷑. et
celi ascra uid̾e se credunt descͥbentes radios mũdi. mẽ¬
sam aeris ip̃io coligentes. Porro aũt a fide denii ꝓpetue¬
cocititis tenebris inplicant᷑ hñtes ĩ ꝓxiõ diem xp̃i ⁊ lumẽ ecce¬

Expanded text:
noctua ipsa quemadmodum magnis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo fuerit nox obscurior eo contra usum auium ceterarum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad uidendum, uidere non soleant et uisus sui officio solis fungantur in tenebris. de cordis oculis loquor, quos habent sapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuacaecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen ec
Abbreviated transcription (Latin):
rogata uł iõ dr̃ fatuus afando. qr nec ꝙ ip̃e fat᷑
nee ꝙ alii dñt ĩtellig̾ ⁊ differt astulto stultꝰ e est
ꝗ ꝑ stuporẽ ñ mouet᷑ iniuria seuitia e ꝓfertii
net ult̾ est ne ullo ignominie mouerur dolo¬
te.q. stult̾ ⁊ hebetior corde. un affraniꝰ. Ego me
stultũ existimo. fatuũ eẽ ñ opinor .i. optusis a¬
moĩs fatuare: ł a fatuitate remouẽ itituo. as .i. nassᷤ

Expanded text:
o dicitur fatuus a fando quia nec quod ipse fatetur nec quod alii dicunt intelligit; et differt a stulto: stultus enim est qui per stuporem non movetur iniuria, sevitiam enim perfert nec ultus est nec ullo ignominie commovetur do246. Stultus, hebetior corde, sicut quidam ait: Ego me esse stultum existimo, fatuum esse non opinor, id est, obtusis qmodis fatuare vel a fatuitate removere; infatuo -as, idest valde
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ hic barrus. ria. clefas qr gͣuis ẽ ⁊ fortis. uł e nom̃ factici¬
ũ asono tͣcͣtũ. Uñ barrio. ris .i. clamare eleifãtis. uñ hiebarrit᷑
tus .i. uox elefantis. Itẽ abarr. hoc ebur. oris. qr ẽ os eius uñ
bore: s cũ poĩt᷑ ꝓ albo. ⁊ blano admodũ eboris. Itẽ abarrus.
Itẽ abarrꝰ. barrid̾. suꝑb. ⁊ hic baro. nis. qr sic̃ elefas ct̃a aĩalia
a grauis ⁊ fortis hõ dr̃ baro. ⁊ denotat nobilitatẽ ⁊ forti

Expanded text:
 idest elefans, quia gravis est et fortis, vel est nomen facticium a sono tractum, unde barrio -is, idest clamare elefantis, unde hic barritus -tus -tui vox elefantis. Item a barrus hoc ebur -boris, quia os eius est, unde bore, sed ponitur pro albo et plano ad modum eboris. Item a barrus Item a barrus barridus, superbus, et hic barro -nis quia, sicut elefans cetera animaliaa gravis et fortis homo dicitur barro; et denotat nobilitatem et forti
Abbreviated transcription (Latin):
an.r. ĩ ead̾ silła sonae ñ põt ĩ larinis dictioĩb. s peccãt.
ñ eͥ ifrł ẽ latina dictio ł gͥca se barbara ⁊ ĩbarbarie dic¬
tioĩb ĩ młts lic barbarizare ñ n barbanes artat᷑
mã dragoris filii ruben.ĩtroitũ uin ꝗ racheli meeba¬
t᷑ ad se emerat lia. uñ ⁊ dũ natꝰ. ẽ oix̃ lia d̾dit dũꝯi

Expanded text:
ante r in eadem sillaba sonare non potest in latinis dictionibus, sed peccant: non enim Israel est latina dictio vel greca, sed barbara, et in barbaris dictionibus in multis licet barbarizare; non enim barbaries artatur mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. Unde et dum natus est, dixit Lia: Dedit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
byspanie a noĩe urb̾ hyberi annis cui insidet sic dictꝰ. ħ cãta
noĩe dnr̃. Carola .i. regioħ cãtarida u̾mis t̾renꝰ qui post quã
hũc cõꝑi fuit applicitus cui adustione uesicas effic̃ plenas h
pt̾ dicta ẽ canopꝰ uł canopia. Uñ canop. uł canopi.a. ũ.i. egip¬
tracꝰ ⁊ ħ emopeũ .i. cortina subtilissima ad instar retiũ plexa
texta ĩ fenestrã. Uñ letuli nobiliũ ornantur a darcendas culices
⁊ muscas ⁊ dr̃ sic qr in egipto hmoĩ rete p̃cipue hãt᷑. uñ ui¬

Expanded text:
Hispanie, a nomine urbis et Iberi amnis cui insidet sic dictus; et hoc ntur. C 35 CANOLA, regio. C 36 CANTARIDA vermis terrenus qui, postquam humano corpori fuerit applicitus, sui adustione vesicas efficit plenas hptus dicta est Canopus vel Canopia, unde canopicus vel canopius anopeum -ei, idest subtilissima cortina ad instar retium plexa, texta et fenestrata, unde lectuli nobilium ornantur ad arcendos culices et muscas, et dicitur sic quia in Egypto huiusmodi rete precipue habeatur, u
Abbreviated transcription (Latin):
dñrboni angli. sic̃ cacodemones mali angłi. ⁊ ht̃ caliopes.
pes .i. una de his musis.qiͣ. calõphene .i. bona sonoritas. Itẽ
calo g̾. lat̃. laxa. iñ calo. as .i. laxare. ponẽ. depon̾e. uñ hic cala¬
mus .i.arboris. ẽ penuana. q̃ sc̾bimꝰ. qr liquorẽ ponat. set
calamꝰ arboris ẽ pennanauis. calamus ⁊̃ dr̃ cama ⁊ stipu

Expanded text:
ni angeli sicut cacodemones mali angeli, et hec Calliope - pes idest una de novem Musis quasi calophone, idest bona sonoritas. Item cala grece, latine laxa, inde calo -as idest laxare, ponere, deponere, unde hic calamus idest penna qua scribimus, quia liquorem ponat, sed calamus arb
Abbreviated transcription (Latin):
fruct. ⁊ fit cir pobalsamũ. ł xilobasamũ .i. frucr̾ siũ sem̃
balsami. ⁊ liquor quifit ex eiꝰ fructu siñ semine. Multiplex
ergd unguẽtũ balsamꝰ affert. pͥmũ ẽ e p̃tiosius aliis ꝙ spõ¬
te manat. d̾ folus ⁊ illd̾ uocatur balsamũ. ẜm ꝙ ẽ carpo¬
balsamũ i yilobalsamũ. t̾tiũ opobalsamũ quartũ ẽ filio¬
balsamũ. quintũ ẽ colobalsamũ. ł xilobalsamũ ⁊ ꝓbatur¬

Expanded text:
fructus, et fit carpobalsamum vel xirobalsamum, idest fructus sive semen balsami vel liquor qui fit ex eius fructu sive semine; multiplex ergo unguentum balsamus profert: primum est et pretiosius aliis quod sponte manat de foliis et illud vocatur balsamum, secundum est carpobalsamum vel xirobalsamum, tertium est opobalsamum, quartum est foliobalsamum, quintum e
Abbreviated transcription (Latin):
as. i.ateꝵ canto. as. uł retro cantãe. Itẽ acanohic canuxiꝰ. uer¬
bosus. loquax dicax. semimina u̾bi ubtꝰ. multilĩguis. mł¬
sephus de ãtiquitatum ystoria ĩ septimo ex quo salo¬
mõ cantaros optimos efficit. cum templũ edificauerit. In¬
li qui suꝑant equi st̃ uiliores gallicis cantreis. Item acmoħ
camena .i. cantilena.uł mula .q. canẽs amene. ⁊ ħ cantes. tiu
.i. fistule organoꝵ ĩquib cant̾ temporat᷑. uł ut martiano pla¬
cet. cãtes dñr dee organoꝵ. Uñ idẽ ait. quippe ille cantes
dicebantur ⁊ quicꝗc ap̃henderãt uenustabãt. ⁊ ap̃to. ceci¬

Expanded text:
est iterum vel retro cantare. Item a cano hic canuxius, verbosus, loquax, dicax, seminiverbius, multilinguis, musephus De antiquitatum historia in septimo ‘ex quo Salomon cantaros optimos effecit cum templum edificaret’. Inli qui superant equi sunt viliores Gallicis canteriis’. Item a cano hec Camena idest cantilena vel musa quasi canens amene, et hee cantes -tium, idest fistule organorum in quibus cantus temperatur vel, ut Martiano placet, Cantes dicuntur dee ornamentorum, unde idem ait ‘quippe ille Cantes dicebantur et quicquid apprehendebant venustabant’; et a prete
Abbreviated transcription (Latin):
uł calbusbas ħ calcaneus idẽ ꝙ calx. ⁊ ẽ aliud aliꝗͣtulus. nã
tał ẽ subcrurib id̾ ⁊ talon ⁊ subtallo ẽ calcaneus uł caly
calcitro. nis .i. Rustic̾ qui intẽꝑate calcat. uł calcitrat
uñ plaut̾ ĩ asinai̾o clamã siꝗ̃ uidet. ad se uenire calcitri¬
mẽ. Itẽ acalce. calcio. as. ꝙ exigit calciam̃tũ. uł calceo.as.
exig̃ hic calce. cei. Uñ ħ caliga. ge. calciam̃tũ crurũ siũ sit
d̾ pãno siũ sit d̾ ferro. uł acolligo.as. qr calige ligantur
fende̾ tot caligatos. Uñ quidã ueronꝰ dict est caligula. qr
apueritia inter milites sit u̾sat̾. caligula tñpot̃ dici par¬
ua gͣaliga. calcio ꝯpr decalcio. ⁊ excalceo: recalceo. ⁊ st̃ ac̃t.
Itẽ a calco hic calculus.li. lapis. leuis. paruus. rotundus. et
dunssimꝰ dict̾. sic qr abreuitate sui siñ molestia calce̾t.
cui ꝯ̃niꝰ ẽ stri scrupꝰ. lapillus minutꝰ. ⁊ asꝑ. qui si ĩ cideit

Expanded text:
s. Nam talus est sub cruribus, idem et talonus, et sub talo est calcaneus vel calx, calcitro -nis, idest rusticus, qui intemperate calcat vel calcitrat, unde Plautus in Asinaria ‘clamat si quem videt ire ad se calcitronem’. Item a calce calcio -as, quod exigit calciamentum, vel calceo -as, quod exigit hic calceus -ei, unde hec caliga -ge, calciamentum crurum sive sit de panno, sive de ferro, vel a colligo -gas, quia calige ligantur,fendere tot caligatos’, unde et quidam Neronum dictus est Caligula, quia a pueritia sit inter milites conversatus; caligula tamen potest dici parva caliga. Calcio componitur discalcio et excalcio et recalcio, et sunt activa. Item a calco hic calculus -li, lapis levis, parvus, rotundus et durissimus, dictus sic quia brevitate sui sine molestia calcetur, cui contrarius est scrupulus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit
Abbreviated transcription (Latin):
hũił. ⁊ breuis pedib ñ erectus ut inõc s iacẽs. uñ ⁊ gce pedi¬
stis gladiatorũ quãtũ genitalia regũtur dicta sic. quia iuue
nes dum nudi in campo martio gladiaturã excebãt illa ue¬
ste pudenda cooꝑiebant. ⁊ nota ꝙ campestria alio noĩe di¬
cunt᷑. lũbaĩa succintoria. ꝑizomata.⁊ hic campio. nis. gla¬
diator. uł in camꝑo duellum ex̾cens .s. pugnator qr ⁊ cãfio. nis.¬

Expanded text:
is et brevis pedibus, non erectus ut mons sed iacens, unde et grece pediidest vestis gladiatorum qua tantum genitalia teguntur, dicta sic quia, cum iuvenes nudi in Campo Martio gladiaturam exercebant, illa veste pudenda cooperiebant; et nota quod campestria alio nomine dicuntur lumbaria, succinctoria, perizomata; et hic campio -nis gladiator vel in campo duellum exercens, idest pugnator, qui et canfio -nis
Abbreviated transcription (Latin):
hic cancer.ns. morb quidã. Itẽ cancer.cri. dĩ cancellus. ⁊
dr̃. ⁊ ẽ cancellus ala palatii paruũ foram̃ panetis ĩt̾stitiũ uit̃
p̃pugnada muroꝵ parictis siñ tectura sic̃ qui claudi choꝵ.
qͥ fac̃ cancellos ⁊ cancellariꝰ dr̃ ĩ cuia ĩperatoris ab illã significa
.i. ĩ ala pallatii. Cum e̾ thesaur̾ ĩperatoris eẽt ĩ custodia ip̃iꝰ urx

Expanded text:
hic cancer -ris morbus quidam. Item a cancer -cri dicitur cancellus et r; et est cancellus ala palatii, parvum foramen parietis, interstitium inter propugnacula murorum, paries sine tectura, sicut qui claudit chorum; qui facit cancellos, et cancellarius dicitur in curia imperatoris ab illa significatiidest in ala palatii; cum enim thesauri imperatoris essent in custodia ei
Abbreviated transcription (Latin):
face̾. Itẽ acalamistrũ .i. ac fẽrea. uł alt̾ĩ metalli ĩsiłitudĩem ea¬
lamifacta ĩ qͣ crines obturquẽt᷑ ut crispi fiant. ꝗͣ ĩcinẽ uł ig
egrina ungẽta olentes d̾uita. Item acalam ⁊ aule q̃ sunt fis¬
eo ꝙ stcta sit ⁊ capiti ĩp̃sso. uñ iosephus ĩ ẜo. Suꝑ capud ges
calix. calicis acalida potione. solebãt eͥ calidã ⁊ frigidã po¬
tionẽ miscere ĩ calic& uñ ⁊ calix dictꝰ ẽ acalida potione. et

Expanded text:
hoc calamistrum idest acus ferrea vel alterius metalli in similitudinem calami facta, in qua crines obtorquentur ut crispi fiant; quod in cinere veeregrina unguenta olentes devita’. Item a calamus et aule, que sunt fisut gestcalix -cis a calida potione: solebant enim calidam et frigidam potionem miscere in calice, unde et calix dictus est a calida potione, et
Abbreviated transcription (Latin):
equi ⁊ hic capitonis quidã a quãtitate capitis sic dc̃ea hici
auferre. Uñ hoc capillam̃tũ .i. capillatura uł coma arboꝵ. Ite̾
acapillus hoc capillitiũ. tii .i. capillatura. uñ mar̃t. cap. cdiaco
ẽ gladii uł acapio qr ibi capit᷑ gladiꝰ ut teneat᷑. uñ capulo. as .i.¬
scindẽ .ii. ac̃t. seccaẽ. uñ ind̾cretis põtificiũ. sĩgualatoris capul
tuũ fert᷑. Itẽ acapite ħ capulũ .i. fuis. uñ indomita aĩalia ꝯp̃¬
hendũt᷑ qr cap̃ liget ⁊ hoc capistrũ qr capit stringat. uñ capi

Expanded text:
equi; et hic capito -nis quidam piscis a quantitate capitis sic dictus, et hic auferre, unde hoc capillamentum, idest capillatura vel coma arborum; item a capillus hoc capillitium, idest capillatura, unde Martianus Capella est gladii, vel a capio quia ibi capitur gladius ut teneatur, unde capulo -as scindere, secare, unde in Decretis Pontificum ‘lingua delatoris capuletuum fertur. Item a capite hoc capulum, idest funis unde indomita animalia comprehendunt
Abbreviated transcription (Latin):
cendo. dis. uñ hoc incensũ ĩcentiuus.a.ũ ⁊ hoc ĩcẽtiuũ. ꝙ in¬
cendiis. ut ẽ libidĩs. ⁊ p̃cendo. dis .i. añ uł ualde accendere i
⁊ sũt omĩa ista ꝯpoĩta acandeo mutãt ꝯiugationẽ actã. It̃
ĩ eodẽ sensu. uñ plaut̾ stultũ in ꝗd adu̾sus etatẽ ⁊ h capitis
capillo q̃ ĩ capite tenet. can̾ ꝯpr̃ ĩcan̾ .i. ñ canꝰ. uł ualde can¬

Expanded text:
cendo -dis, unde hoc incensum et incentivus -a -um, et hoc incendium, quod incendit, ut estus libidinis, et precendo -dis, idest ante vel valde at sunt, omnia ista composita a candeo que mutant coniugationem, activa. Item in eodem sensu, unde Plautus ‘stultus, inquit, adversus etatem et huius capitis capillo qui in capite canet; can
Abbreviated transcription (Latin):
nia .e.i. falsi cͥminis accãtio uł iurgiũ. aliene litis litis. uñ
calũpnior.ns.i. rep̃hende̾. falso ac̾care: s antiqui dicebant
gẽma quia sit uiridis ⁊ turbita ereis. uenenis. ⁊ ħ caltit᷑.ii.
alia gẽma erei coloris.⁊ ħ calcofenis siłr gema ⁊ ẽ nigra. s
lapidi illisa eris tumitũ tĩt reddit. ⁊ hoc calcam̃tũ quoddã . g.
coloris dictũ sit qr calci ẽ timũ .i. flox. uñ ap̃latinos eris flox
appellat̾ ẽ gen̾ glebaꝵ exaquis sic̃ ẽ nitrũ ⁊ sal ⁊ h̾moi. ⁊ au

Expanded text:
nia -e idest falsi criminis accusatio vel iurgium aliene litis, unde calumnior -aris idest reprehendere, falso accusare, sed antiqui dicebant gemma quia sit viridis et turbida ereis venis, et hec calcitus -ti alia gemma erei coloris, et hec calcofanis similiter gemma et est nigra, sed lapidi illisa eris tinnitum reddit, et hoc calcantum quoddam genus coloris dictum sic quia calci est timum, idest flos, unde et apud Latinos eris flos appellatur: est genus glebarum ex aquis, sicut est nitrum et sal et huiu
Abbreviated transcription (Latin):
classes. cũ enim re .pu. ĩstituiss romanos ĩ duas ꝑtes
diusit .s. in obiles ⁊ ignobiles. ⁊ utrãq ꝑtẽ . classem.
appellauit. aquibdam classicis. qr tam isti quã illi suũdassu¬
um .i. suum signum habebant. s illi .s. nobiles dicenbant᷑
prima cdassis. ignobiles scda cdassis. ẜui de neutra classe dicelũ¬
tur cẽ. p̾ea romani diuisi sũt in .iiii. ꝑtes ⁊ quelib dicta est cla¬
ssis dictatores enimi. ⁊ qui sũmos habebãt honorẽ de pͥma
⁊ qui pͥus habebãt dignitates de t̾tia ꝗ nullos habebant h¬
honores. d̾ quarta q̃ erat extrema ẜ ui. ⁊ aclassicũ uł classis
ẜm bãc significationẽ hic classari̾.i. tibutẽ. ⁊ ꝓͥe militũ. ⁊

Expanded text:
us rem publicam instituisset, Romanos in duas partes divisit, scilicet nobiles et ignobiles et utramque partem classem appellavit a quibusdam classicis, quia tam isti quam illi suum classicum, idest suum signum habebant, sed illi scilicet nobiles dicebantur prima classis, ignobiles secunda classis, servi de neutra classe dicebantur esse; postea Romani divisi sunt in quatuor partes, et quelibet dicta est classis: dictatores enim et qui summos habebant honores de prima et qui parvas habebant dignitates, de tertia qui nullos habebant honores, de quarta, que erat extrema, servi; et a classicum vel classis secundum hanc significationem, hic
Abbreviated transcription (Latin):
ligna. ⁊ ħ calaria.e.i. nauis q̃ ligna portat. ⁊ hic calathus.i¬
thi. qr fiat exligno. łacalo.as. ꝙ ẽ: pono. qr ĩ ponũtur peo¬
sa. uł aliud est calathus canistrũ. ⁊ quidã.gͥ. poculoꝵ.⁊ hic
calix.cis. ꝙ dã gen poculoꝵ ꝙ olim faciebãt ex lignołdiuat᷑
ꝯpoĩtur cũ pocdium .i. baculus ligneus. Itẽ acalon ħ classis
siñ quo calciam̃ta cũ sui ñ posst̃ s fiebat pͥus tm̃ ex salice.
hĩc ⁊ calcio. as. ⁊ calciam̃ta dni. qr ĩ calo .i. ligno fiãt uł

Expanded text:
ligna, et hec calaria -e, idest navis que ligna portat, et hic calathus -thi, quia fiat ex ligno, vel a calo -as quod est pono, quia ibi ponantur pensa vel aliud, et est calathus canistrum et quoddam genus poculorum, et hic calix -cis, quoddam genus poculorum quod olim fiebat ex ligno, et derivatur componitur cum podium sine quo calciamenta consui non possunt, sed fiebat prius tantum ex salice; hinc et calcio -as, et calciamenta dicuntur quia in calo
Abbreviated transcription (Latin):
manoꝵ erit. ꝙ ĩpͥncipio cuilibet m̃sis celebrarẽt. nũdiãs
⁊ eas ĩcipiebãt ĩ nonis qͥa ẽgo uenturi nesciebãt pͥncipiũ
m̃sis. iõ sẽꝑ ĩ pma die m̃sis p̃co turrĩ ascendebat. ⁊ totiẽs
uocabat cabat calo.q. uoco uos adnũdinas quot dies re¬
stabãt usq ad diẽ in quo uocabat ĩ ciꝑe forum. ut si in q¬
quarto die. q̃ t̃ dicebat calo si inserto sexies. uñ ille m̃sis
trones nescirẽt qñ debe̾t fac̾e forum qui ascondebãt᷑ ĩ sil¬
uis ⁊ ueniẽtes ad forũ occidebãt.⁊ p̃dabantur. ⁊ iõ dicte

Expanded text:
quod in principio cuiuslibet mensis celebrabant nundinas et eas incipiebant in nonis: quia ergo venturi nesciebant principium mensis, ideo semper in prima die mensis preco turrim ascendebat et totiens vocabat calo, quasi voco vos ad nustabant usque ad diem in quo volebant incipere forum, ut, si in quarto die, quater dicebat ‘calo’, si in sexto, sexies. Unde et ille mensis trones nescirent quando deberet esse forum, qui abscondebantur in silvis et venientes ad forum occidebant et depredabantur. Et ideo dicte
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ dĩ cingulũ renũ ⁊ brachatꝰ. a.uĩ. quiht̃ ⁊ qui indut est
bracas. uñ ⁊ ħbracata. dr̃ quedã gallia .s. que ad iacet re no
qr hoĩes ibi utuntur laxis bracis. It̃ ab race. braco. as .i. ali
cis inferior ꝑs cͥculi ⁊ hic brucꝰ .ci. quidã u̾ͥmis qr breuisi
sit. uł qr breuit᷑ duret ⁊ hic brac.ci .i. guttur qr breue sic
quãtũ adalia m̃bra. uñ ħ brãcia.e. quidã loc iuxta guttũ
ut dñt brãcie sunt fauces. uñ legͥ Instoria tobye.q tobi¬
⁊ hic breuis inueĩt᷑. uñ hoc breuiariũ.rii. ubi teponũtũ
uł portantur breuia. uł uͥ aliqͥd ꝯtinet᷑ adbreuiatũ. bre.
ue ꝯpoĩtur hic breuigenilus. li .i. bauilus ⁊ portator bre¬

Expanded text:
etiam dicitur cingulum renum, et bracatus -a -um qui habet et qui indutus est bracas, unde et hec Bracata dicitur quedam Gallia que adiacet Reno, quia homines ibi utuntur laxis bracis. Item a brace braco -as, idest alcis inferior pars circuli, et hic brucus -ci, quidam vermis quia brevis sit vel quia breviter duret, et hic brancus -ci idest guttur, quia breve sit quantum ad alia membra, unde hec brancia -cie quidam locus iuxta guttur et, ut dicunt, brancie sunt fauces, unde legitur in Historia Tobie quod Tobiet hic brevis invenitur, unde hoc breviarium -rii ubi reponuntur vel portantur brevia, vel ubi aliquid continetur abbreviatum; breve componitur hic brevigerulus -li, idest baiulus vel portator bre
Abbreviated transcription (Latin):
Item nota ꝙ cep.a.ũ. participiũ ẽ aũbo passiuo ħ̾ ubi cepi. li¬
C ñ sit musu. Itẽ acapioħ catenaqr capiendo teneat. uł qr se ca
tena qͣi captiuo tenet ⁊ incatenula ⁊ catella ambo dnr. uñ⁊
st̃ ac̃r. Itẽ a capiohic acapio ħ capͥolus. li.⁊ st̃ capͥoli cĩcini siũ ĩci¬
noliqr se mectẽ. uites. ⁊ suspende̾ arborib solẽt sic dicti quia a
capiant arbores. Itẽ acapio capessio. sis. d̾sideratiũ. ⁊ p̃cupe in¬

Expanded text:
 a verbo passivo huius verbi cepio, licet non sit in usu. Item a capio hec catena, quia capiendo teneat vel quia se captena quasi captivos tenens; et inde catenula et catella ambo diminutiva capriolus -li, et sunt caprioli cincinni sive uncinoli quibus se innectere vites et suspendere arboribus solent, sic dicti quia capiant arbores. Item a capio capesso -sis desiderativum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
si. quoddã g̾ lini candidissimi ⁊ mollissimi ꝙ gͥci papa¬
ten uocãt. uñ bissinꝰ. a.ũ. ut bissima uestis .i. candida fac¬
ta exbisso. Pirsa eloaca. uł coriũ bouis. uñ ⁊ cartago olim
dicta ẽ birsa qr fuit cͥcundata corio houis. uñ ⁊ dr̃ bũ¬
sa. qr de corio fiat. uñ bũsula ⁊ bursella. abo. di.⁊ burso¬

Expanded text:
 lini candidissimi et mollissimi quod Greci papatem vocant, unde bissinus -a -um, ut ‘bissina vestis’, idest candida, facta ex bisso. B 67 BIRSA, cloaca vel corium bovis, unde et Cartago olim dicta est Birsa, quia fuit circumdata corio bovis, unde dicitur bursa quia de corio fiat, unde bursula et bursella ambo diminu
Abbreviated transcription (Latin):
rugnt. trigidũ racanare. pardoꝵ felire. pãteraꝵ caurire
ursoꝵ ũcare uł seui̾e. Aproꝵ fr̃edẽ. lĩctũ uncare. lupoꝵ u
lulare. ẜpẽtiũ sibilare. Onagroꝵ mugilãe.ceruoꝵ rugire.
boũ mugire: equoꝵ hinnire. asinoꝵ rudere. porcoꝵ gruni¬
re. uerris quirritãe: arietũ lorectãe. ouiũ balãe. hyrtoꝵ mi¬
tte. hedoꝵ uebare: canũ lat᷑re. siũ baulãe. Uulpiũ gãnire
catuloꝵ glatiẽ lepoꝵ ⁊ puẽꝵ uagire mustellaꝵ driuocare
Muriũ pipitãe. soricũ desticare. Elefantũ barrire. Rana¬
rũ coasare. coruoꝵ crocitãẽ. aquilaꝵ glange̾. accipitrũ
papiãe.uulturũ pulpãe. Miluoꝵ lupire. Olerũ dresare
Gruũ grũe. Ciconiaꝵ crotolãe. anxerũ sclinge̾. anatũ
tetͥssitare: pauonũ paupulãe. Galloꝵ cucurrire. Erabu¬
noꝵ frĩgulire. Noctuaꝵ cucubire. Cuculoꝵ cu cularei
Meruloꝵ zinziare. Turdoꝵ trucilare: uł soccitare. Stũno

Expanded text:
rugire, tigridum rachanare, pardorum felire, pantherarum caurire, ursorum urcare vel sevire, aprorum frendere, lincum urcare, luporum ululare, serpentum sibilare, onagrorum mugilare, cervorum rugire, boum mugire, equorum hinnire, asinorum rudere, porcorum grunire, verris quiritare, arietum lorectare, ovium balare, hyrcorum miccire, hedorum vebare, canum latrare sive baulare, vulpium gannire, catulorum glatire, leporum et puerorum vagire, mustellarum drinorare, murium pipitare, soricum desticare, elefantum barrire, ranarum coaxare, corvorum crocitare, aquilarum clangere, accipitrum pipiare, vulturum pulpare, milvorum lupirecrotolare, anserum sclingere, anatum tetrissitare, pavonum paupolare, gallorum cucurrire, graculorum fringulire, noctuarum cucubire, cuculorum cuculare, merulorum zinziare, turdorum trucilare vel soccitare, sturnor
Abbreviated transcription (Latin):
mere. iñ bromĩ .i. bac̾ quia dat appetitũ ꝯmedendi. ⁊ ħb
bruma .q. edacitas qr corrodit ⁊ cõmedit folia arborũ
ł qr q̃ ĩ estate acquirũtur ĩ bruma cõmedunt᷑. uł qr dat
fac̃ brumã. uł bruniẽ .i. stultũ ⁊ brutũ fien. uñ brume
brĩ qm̃ebriosus. sepe młtũ bibit. uñ ebrietas q̃n eb̾osi¬
tas frequẽs temulẽtia uiniIt̃ ab ebͥus ebriolus.a.ũ.i.
aliquãtulus ebrius. uñ plaut̾ tristes atq ebrioli in
mulieres q̃ raro ebriãtur cito senescũt ⁊ ꝯpr̃ debrio.¬

Expanded text:
mere, inde Bromius idest Bachus, quia dat appetitum comedendi, et hec bruma quasi edacitas quia corrodit et comedit folia arborum, vel quia que in estate acquiruntur, in bruma comeduntur, vel quia dat facit brumam; vel brumere, idest stultum et brutum fieri, unde brumesque, ebriosus sepe et multum bibit; unde ebrietas aliquando, ebriositas frequens temulentia vini. Item ab ebrius ebriolus -a -um idest aliquantulum ebrius, unde Plautus ‘tristes et ebrioli inc‘mulieres que raro ebriantur cito senescunt’; et co
Abbreviated transcription (Latin):
gens aftice. biracena agio er duob nobuissimis oppu¬
ei poluiias ⁊ carbones fortissime sustmnẽs net ĩ magrat̃¬
radeficiẽs h meriti ẽ ⁊ basilica. Bidella indie ⁊⁊ arabie ar
boꝵ. Bispillus uͥ mortuus deportat᷑. bilũbius. susurro.
H oc bizante ułbizãtiũ olim dicta ostãtino polis unde
bizateus . a. ũ. cbizati.a.ũ. ⁊ hĩc adbuc. moneta illius ci¬

Expanded text:
gens Africe. B 74 BIZACENA regio ex duobus nobilissimis oppiet pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens; huius meriti est et basiB 79 BISPILLUS, ubi mortuus portatur. B 80 BILUMBIUS, sussurro. B 81 Hec BIZANTE vel Bizantium olim dicta est Constantinopolis, unde bizanteus -a -um, et bizantius -a -um; et adhuc moneta illius ci
Abbreviated transcription (Latin):
faucib tã subto crucior. Uñhic boletus .i. fungꝰ. ⁊ ħ bolena
.i. redemtor tab̾ne. ⁊ ħ bolo. nis. qui diu̾sa gnͣa pisciũ uẽdit
⁊ ħ bolida honor magnus. ⁊ ħ bola palma man̾. bolusi
ꝯpoĩt᷑ cũ cricio. as. ⁊ dr̃ hoc crucibulũ.li .i. lucerna ad quam
uigilamꝰ qr cruciet bolũ .i. morsellũ. sepii⁊ cũ thus ⁊ dr̃ hoc¬
tburibolũ qr bolus ĩ eo ponatur. uł qr thusibi mordetur

Expanded text:
faucibus tam subito crucior’; unde hic boletus idest fungus, et hic bolona idest redemptor taberne, et hic bolo -nis qui diversa genera piscium vendit, et hec bolida honor magnus, et hec bola palma manus; bolus componitur cum crucio -as et dicitur hoc crucibolum -li, idest lucerna ad quam vigilamus quia cruciet bolum, idest morsellum sepi, et cum thus -rbolus thuris in eo ponatur, vel quia thus ibi mordetur
Abbreviated transcription (Latin):
cãs Itẽ acado. hoc cadauer.ris. qr stare ñ põt. oĩs mortu
aur funus ẽ aut cadauer. funꝰ si sepelliatur a funib accẽ¬
sis .i. candel. sic dictũ qi añ feretrũ papiris. cera cͥcundatiᷤ
ferebãt. cadauer si insepultũ iacer. Itẽ fun dr̃ indomo cada¬
uer ap̃ tumulũ. umbra aput inferos. Itẽ cadauer dm̃s dũ
iacet ĩ sepultũ dũ portatur ul sepelit᷑ uł cremat᷑ ex equias

Expanded text:
causas. Item a cado hoc cadaver -ris, quia stare non potest. Omnis mortuus aut funus est aut cadaver: funus si sepeliatur, a funibus accensis, idest candelis, sic dictum, quas ante feretrum papiris cera circumdatis ferebant; cadaver si insepultum iacet. Item funus dicitur in domo cadaver apud tumulum, umbra apud inferos. Item cadaver dicimus dum iacet insepultum, dum portatur vel sepelitur vel crematur exequias
Abbreviated transcription (Latin):
.i. rubens. eq eͥ est aurdra. uł oriens. Scd̾s dr̃ ericteus ułpi¬
reus .i. splendẽs apir ꝙ ẽ ignis. tt̾ius lampꝰ uł phlego .i. fer¬
uẽs. aphos ꝙ est ignis. quartꝰ athon.a. tẽpẽs uł philogeus.i.
amãs tr̃am. aphilos ꝙ ẽ amor. ⁊ ge ꝙ ẽ t̾ra. quia tũc
tendit ad occasum. Se uiga curr iouis. asex ⁊ iugo. quia
asex equis trahatur. ⁊ attribuit᷑. ioui ut pote sũmo deo

Expanded text:
r Ericteus vel Pirous, idest splendens, a pir quod est ignis; tertius Lampus vel Phlegon, idest fervens, a phos quod est ignis; quartus Ethon, idest tepens vel Philogeus, idest amans terram, a philos quod est amor et ge quod est terra, quia tunc tendit ad occasum. Seiuga currus Iovis a sex et iugo, quia a sex equis trahitur et attribuitur Iovi utpote summo deo;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetates .s. qr crescit ⁊ detrescit terga plutioĩs qr rap̃
hoĩes de trib eratib. pueritia. iuuentute. senectute¬
tatẽ . uł. semotionẽ sui .s. uer. estatẽ. autũmĩ. hyemẽ¬
uł p̃p. quattuor ꝓpͥerates quas ht̃ ĩ die rubet emm in
mane splendet ĩ tͣtia. calet ĩ meridie. tepescit ĩ nona. aqb¬

Expanded text:
et quia crescit et decrescit; triga Plutonis, quia rapit homines tribus etatibus: pueritia, iuventute, senectu ver, estatem, autumnum et hyemepropter quatuor proprietates quas habet in die: rubet enim in mane, splendet in tertia, calet in meridie, tepescit in nona, a
Abbreviated transcription (Latin):
rre dicitur bellũ. ħ ꝑtes sunt pugne. ut cãnẽsis. Itẽ ĩ una
pugna multa sunt p̃lia. Aliud enim ĩ cornib. aliud ĩ medi¬
a. aliud mextrema acie gerit᷑. bellũ igit᷑ totũ ẽ pugna uniꝰ
diei. p̃liũ ꝑs pugne.ẽ. Itẽ bellũ ⁊ tumult differũt. qr bellũ¬
ẽ ꝯtͣ hostes. tumult̾ ꝙ ciuili seditiõe. ꝯcitatur. Nã seditio est
dissẽtio ciuiũ dicta. qr seorsũ alii ad alios eãt. Alii dñt dissẽ¬
sionẽ aĩoꝵ seditionẽ uocari. quã greci diastasin uocant.¬
eẽ ñ põt. quit ẽ enim aliud tumult̾. nͥ ꝑt̾batio tanta. ut
gͣuior tumłt quãbellũ. qr ĩbello uocationes ualẽt ĩ tumł¬
tu ñ ualẽt. Bonosiaci dicti st̃ quidã ħrtici abonoso quodã.
ep̃o exorti qui cristũfiliũ dei ad opciuũ ñ ꝓpͥũ assert̃. łooe

Expanded text:
rre dicitur bellum. Huius partes sunt pugne, ut cannensis. Item in una pugna multa sunt prelia, aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur totum est, pugna unius diei, prelium pars pugne. Item bellum et tumultus differunt, q tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocantnon potest: Quid enim est aliud tumultus, nisi perturbatio tanta, ut gravius tumultus quam bellum quia in bello vocationes valent, in tumultu non valent. B 84 BONOSIACI dicti sunt quidam heretici a Bonoso quodam episcopo exorti, qui Christum filium Dei adoptivum, non proprium, asserunt. B 85
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ ⁊ acoder ꝑ ꝯpoĩtionẽ excodico.as.⁊ ẽ excodicare cͥca
codicẽ aꝑire tr̃am ⁊ uelut lacũ effic̾e̾. Itẽ ꝑ tͣnsiationẽ a
codex uł caudex. dr̃ hic codex. lib̾ quidã ĩ quo ꝯtinẽt᷑ diu̾sa
p̃cepta iustitie sic̃ in codice trũco ꝯtinẽt᷑ diu̾si rami. ⁊
appellatio uista modũ apliata ẽ. ut c̃ ꝗlib lib̾ dicat᷑ codex
nis ⁊ codex codicillus ⁊ coliciculus. ambodi. codi cillus¬

Expanded text:
excodicare circa codicem aperire terram et velut lacum efficere. Item per translationem a codex vel a caudex dicitur hic Codex, liber quidam in quo continentur diversa precepta iustitie, sicut in codice trunco continentur diversi rami, et appellatio ista modo ampliata est ut etiam quilibet liber dicatur codex;nis. Et a codex codiculus et codicillus ambo diminu
Abbreviated transcription (Latin):
sit apẽ ẽ. ⁊ leuiathan a. s pẽs de aquis. ꝗ ĩ hꝰ sccłi mari uolubi¬
n u̾sat᷑ astutia. Beloculus gema ẽ albicãs ⁊ pupillã gingit
utauit nom̃ uocãs eũ filiũ destre. benac̾. lac. ytalie de quo
nascit᷑ nĩti. fluuius ⁊ uidet᷑ d̾iuai̾ abeneis. benea. eorũ. t̃ e¬
ructuationes aquaꝵ. lacune. elices. scaturigines. fonticuli
¶ Benna. uchiculũ ꝙdã. Berillus gema ẽ inĩdia hñs nom̃ sue

Expanded text:
sic ipse est et Leviatan, idest serpens de aquis qui in huius seculi mari volubili versatur astutia. B 53 BELOCULUS gemma est albicans, et pupillam cingit utavit vocans eum filium dextre. B 55 BENACUS, lacus Italie de quo nascitur Mincius fluvius, et videtur derivari a beneis; benea -orum sunt eructuationes aquarum, lacune, elices, scaturigines, fonticuli. B 56 BENNA, vehiculum quoddam. B 57 BERILLUS gemma est in India, habens nomen
Abbreviated transcription (Latin):
mortui exͣ.ci. ł in ꝑegnatione q̃ p̾ea mittebãt ad romanoᷤᷤ
Ite acado ħ cadurcũ m̃brũ uirile uł poti fem̾e: nã pͥe cadur
da dñr sumitates nate fanlie sic̃ uiroꝵ p̃putia. alii spõda
ri q̃ discordiã pacẽ sonũ cade̾ faciebat. Uñ caducifer.a.ũ.
.i. ferẽs caduceũ. ⁊ hic caduceator.ris. ꝓpͥe caduceatores di¬

Expanded text:
ea mittebatur ad Romanos. Item a cado hoc cadurcum, membrum virile vel potius femine; nam proprie cadurca dicuntur summitates nature femine sicut virorum preputia; alii spondasii que discordiam in pacem et somnum cadere faciebat. Unde caducifer -a -um, idest ferens caduceum, et hic caduceator -oris; proprie di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpoĩ. ade ⁊ oleo. uł liquore ⁊ ĩbuo. ⁊ ñ buo. Itẽ abuo. uł buto.
ꝗ̃ ꝑlimites hĩta cula ꝯstituta. burgos uoulgo uocãt. ⁊ iñbũ¬
gẽtis. ab ipĩs mãnis ꝑ burigos uł burges st̃ diuisi⁊ obhoc
ustura.re. ⁊ ħ busticeta ãbo ꝓ sepultura. s busticeta ꝓpͥe se
pultã ĩ agro. hic ⁊ ħbusticeta qui sepisicrũ struit. ⁊ busto
as .i. sepelio.lis. uł cremare mortuos. B̾ustũ ꝯpr̃ bustifragꝰ
.i. ille qui frangit bustũ. ut spoliet mortuũ. ¶B landi

Expanded text:
componi a de et oleo vel liquore et imbuo et non buo. Item a buo vel buto quidem per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant, et inde burgentis ab ipsis Romanis per burgos sunt divisi, et ob hoc bustura -re, et hec busticeta ambo pro sepultura, sed busticeta proprie est sepultura in agro; hic et hec busticeta qui sepulcra struit, et busto -as idest sepelire vel cremare mortuos. Bustum componitur bustifragus, idest ille qui frangit bustum ut spoliet mortuum. B 115 BLANDIOR
Abbreviated transcription (Latin):
acta d̾c̾side buccula pendẽs. ⁊ hic bucco.nis. u̾bosator. qui
multũ loquit᷑. ⁊ qui multũ comeclit. ⁊ ꝓpͥe quidẽ dr̃ bucco
garrulus qui cũctos loquacitate oris ñ sensu exꝑat. uñ pla¬
ut᷑. stulti. stollidi fugi bardi. ulẽn. uuccones ⁊ abuccella. h¬
buccellari .i. gluto. Itẽ ab ucco fit bucco.as. buccã facẽ. ułĩfa

Expanded text:
acta de casside buccula pendens’; et hic bucco -nis verbosator, qui multum loquitur et qui multum comedit; proprie quidem bucco dicitur garrulus qui cunctos loquacitate oris, non sensu, exsuperat, unde Plautus ‘stulti, stolidi, fungi, bardi, blenni, buccones’; et a buccella buccellarius, idest gluto. Item a bucca fit bucco -as, idest buccam fa
Abbreviated transcription (Latin):
dat.uñ. mar̃ cocꝰ. s mea qui uendit bibliopola putat.⁊
idẽ dicit᷑ biliator. ris. Itẽ abiblus. bibleus.a.ũ. ⁊ bibliꝰ.a.ũ.
nauiũ qui ⁊ gluren dr̃. ⁊ abundat ĩ asfaltolacu uidet. ⁊
hoc gͥci uocãt affalton. uñ bitumineus.a. ũ .i. existẽs debi¬
tumine uł litũ debirumine. ⁊ ħ bituligo. gius .i. uimẽ
silłitudinẽ noui musti. uel noue ceruisie quando spu¬
mescit ĩ dolio. ꝓpͥe eͥ uinũ dr̃ uilbire. uł uilbẽ qñ spum¬
mat. ⁊ spumãdo sonat. uñ ueui bilbit amphora ĩ ꝗt
⁊ ħ bibera. re. sr̃fluitas bibendi ⁊ dr̃ ꝯbibo .i. simul cu

Expanded text:
dat, unde Martialis Cocus ‘sed mea qui vendit bibliopola putat’, et idem dicitur bibliator -ris. Item a biblus bibleus -a -um, et biblius -a -um navium, quod et gluten dicitur et abundat in Asfalto lacu Iudee, et hoc Greci vocant spissa asfalton, unde bitumineus -a -um idest existens de bitumine vel litus de bitumine, et similitudinem novi musti vel nove cervisie quando spumescit in dolio; proprie enim vinum dicitur bilbire quando spumat et spumando sonat, unde Nevius ‘bilbit amphora’ inquit; et hec bibera -re superfluitas bibendi; bibo componitur cum
Abbreviated transcription (Latin):
lestrũ. uñhic aleari. ⁊ hic baleator .a. funditor ł ualestrator
siades. maior.⁊ minor. uñ ad eas uulg̾ maioricã ⁊ inmori¬
cã uocat. Inhis ĩsulis pͥmũ reꝑta ẽ funda  ⁊ balearis di¬
cta ẽ funda ⁊ ualearis dicta ẽ insula ut̃q abał gͦ balea. et
⁊ ducta. het balsamꝰ arbor. Uñ hoc ualsamũ lignũł fructꝰi
uł liquor eiꝰ. ⁊ ꝯpr̃ cũ op ꝙ ẽ ĩcisio łcauerna uł cortex ⁊¬
dr̃ apobalsamũ .i. correx balsami. ł liquor manãs d̾ ocisi¬
one cortias ꝑ cau̾nas. cortex e illi ligni ꝑcussus ferreis un¬

Expanded text:
lestrum; unde hic balearius, et hic baleator, idest funditor vel balestrator, siades maior et minor, unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam vocat; in his insulis primum reperta est funda, unde et balearis dicta est funda et Balearis dicta est insula utraque; et ducta. B 13 Hec BALSAMUS arbor, unde hoc balsamum lignum vel fructus vel liquor eius, dicitur opobalsamum, idest cortex balsami vel liquor manans de incisione corticis per cavernas; cortex enim illius ligni percussus ferreis un
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ tondeo ⁊ fit barbitondiũ .i. tonsura barhe uł locꝰ ubi
tondetur. Itẽ abarba barbutꝰ.a.ũ. qui magnã ht̃ barbam
ꝑcutiend̾. ⁊ hic barbunꝰ .i. patruus. ¶Har lingua syra fi¬
ẜm ĩ t̃p̃tationẽ fili suspẽdẽtis aquas .i.d̾i. qui m̃tes dector
m̃ hic barrus. ria. clefas qr gͣuis ẽ ⁊ fortis. uł e nom̃ factici¬
ũ asono tͣcͣtũ. Uñ barrio. ris .i. clamare eleifãtis. uñ hiebarrit᷑
tus .i. uox elefantis. Itẽ abarr. hoc ebur. oris. qr ẽ os eius uñ
bore: s cũ poĩt᷑ ꝓ albo. ⁊ blano admodũ eboris. Itẽ abarrus.
Itẽ abarrꝰ. barrid̾. suꝑb. ⁊ hic baro. nis. qr sic̃ elefas ct̃a aĩalia
a grauis ⁊ fortis hõ dr̃ baro. ⁊ denotat nobilitatẽ ⁊ forti

Expanded text:
et cum tondeo et fit barbitondium, idest tonsura barbe vel locus ubi tondetur. Item a barba barbutus -a -um, qui magnam habet barbam spercutiendum, et hic barbanus, idest patruus. B 26 BAR lingua syra fim interpretationem filius suspendentis aquas, idest Dei, qui mentes doctorum  idest elefans, quia gravis est et fortis, vel est nomen facticium a sono tractum, unde barrio -is, idest clamare elefantis, unde hic barritus -tus -tui vox elefantis. Item a barrus hoc ebur -boris, quia os eius est, unde bore, sed ponitur pro albo et plano ad modum eboris. Item a barrus Item a barrus barridus, superbus, et hic barro -nis quia, sicut elefans cetera animaliaa gravis et fortis homo dicitur barro; et denotat nobilitatem et forti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hinebalneũ alauatiõe meroris dr̃.Inuei̾t᷑ ĩ epłari
ĩ feminino gnͣe balnee. aꝵ. In de hoc balneolũ dr̃. ⁊ ħbal¬
neriũ li. dre hoc balneriũ.rii.⁊ hoc balneatoriũ .rii. ãbo
ꝓloco ĩ quo balneat᷑. ⁊ balneo. as. u̾bũ act cũ om̃ib su¬
is cõpoĩtis. Si aũt ĩueĩat᷑. ¶ tem abalneu ⁊ lastro. as.
neis lũstrat᷑. Item abãbio ⁊ balneũ. dr̃ hec ãbubia .i. femi¬
na frequẽs circa balnea qͣ ãbiens balnea. Uñ oR ĩ ẜmoni

Expanded text:
hinc balneum a levatione meroris dicitur. Invein feminino genere balnee -arum. Inde hoc balneolum -li, diminutivum, et hoc balnearium -rii et hoc balneatorium, ambo pro loco in quo balneatur, et balneo -as verbum activum cum omnibus suis compositis si aliqua inveniantur. Item a balneum et lustro -as s balneis. Item ab ambio et balneum dicitur hec ambubaia, idest femina frequens circa balnea quasi ambiens balnea, unde Orati
Abbreviated transcription (Latin):
bos silurĩs dr̃.⁊ mñ colur̾ cauda illius. uñ ⁊ quadã siłitudĩe di¬
cuntur coluri duo cͥculi ĩꝑfecti in celo. qui quadã ydeali
prudẽtia finguntur ĩ firmam̃to sic̃ eͥ cauda bouis fac̃ cͥcu¬
lũ ĩꝑfcm̃ ita quidã circuli fingunt᷑ eẽ in celo. ĩꝑfecti ꝗͣtũ
ad uisũ ñm. Itẽ acolon ꝑ ꝯpoĩtionẽ monolos. uł bicolos

Expanded text:
s dicitur. Inde colurus cauda illius, unde et quadam similitudine dicuntur coluri duo circuli imperfecti in celo qui quadam ydeali pendentia finguntur in firmamento: sicut enim cauda bovis facit circulum imperfectum ita quidam circuli finguntur esse in celo imperfecti quantum ad visum nostrum. Item a colon per compositionem monocolos, dicolos
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ g̾tos s aspirat᷑. ⁊ uocat᷑ ros ħ figura .c. rep̃sẽtat ap̃ eos .s.
⁊ uocatur sima. Iste gͦ fugurae rep̃sẽtãt ĩ hoc noĩe xp̃o.i
Illa elem̃ta q̃ ap̃ g̾cos hñt rep̃sẽtare ap̃ nos. Quosq ergo¬
caueat illi ttando illud nom̃ scriptũ. ⁊ ñ dicat .ix. pe. cei
s dicit cyros sima. Ista eͥ st̃ noĩa illoꝵ elem̃toꝵ ap̃ g̾cos
tura ⁊ scribat illud nom̃ latinis figuris. s .xͦ. uł ut sans¬

Expanded text:
apud Grecos r et vocatur ros; hec figura c representat apud eos s et vocatur sima. Iste ergo figure representant in hoc nomine Xpc illa elementa que apud Grecos habent representare, ch, caveat in litterando istud nomen sic scriptum et non dicat ‘x, p, c’, sed dicat ‘chi, ros, sima’: ista enim sunt nomina illorum elementorum apud Grecos. turam et scribat illud nomen latinis figuris, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis clarescit eͥ ex magna claritate qr flore uͥginitatiᷤᷤ
uł qr ip̃a ẽ luminare mitiꝰ ꝙ p̃ẽ nocti ĩ qua discursũ
suum hñt bruta aĩalia sic̾ hõ ĩ die. Uñ dr̃ posuit tenebraᷤ
⁊ discurrũt bestie ort̾ ẽ sol ⁊ ꝯg̾gabũtur ĩ cubilib su¬
is ⁊ collocabũt᷑ hõ aũ exiuit ad op̾suũ uł diana dr̃ adia

Expanded text:
clarescit enim magna claritate, quasi flore virginitatis, vel ipsa est luminare minus quod preest nocti in qua discursum suum habent bruta animalia, sicut homo in die, unde dicitur ‘posuit tenebras et discurrent bestie, ortus est sol et congregabuntur in cubilibus suis et collocabuntur; homo autem exibit ad opus suum’. Vel Diana di