comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatim. pmꝰ. ⁊ cup̾isꝰ adu̾sus cariẽ tiniaiq sͥ¬
missime. facile pandantur uignlãt. funt
erã ⁊⁊ ex ea trabes. frangit se p̾mĩciãt
srepitu qd̾ ⁊ in andro accidit. cũ e balu¬
cit t̾riti sono ꝓ fug̾unt. pinus picee alni
ad aquaꝵ ductꝰ intꝰ canant᷑. obrute t̾ra
płimis durant annis. eedem si nõ tegãtꝰ. c
senescũt. miro modo fortiores si humor
extra quoq suꝑsit fluissima intͣ tectum
uberat intestina oꝑa aptissima siue g̾co
siue campano. siue ficulo fabrice artis ge¬
nͥe spectabilis ram̃toꝵ cͥnb pãpinato sꝑ
raptus. eadem ⁊ curilis maxime sociabilit
glt ino in tm̃ ut findatur anꝙͣ solida est.

Expanded text:
atim . pinus et cupressus adversus cariem tiniasque firmissimae . facile pandatur iuglans, fiunt enim et ex ea trabes. frangi se praenuntiat crepitu, quod et in Antandro accidit, cum e balineis territi sono profugerunt. pinus , piceae, alni ad aquarum ductus in tubos cavantur; obrutae terra plurimis duraturae annis eaedem, si non integantur, cito senescunt, mirum in modum fortiores, si umor extra quoque supersit. Firmissima in rectum libeat intestina opera aptissima sive Graeco sive Campano sive Siculo fabricae artis genere , spectabilis ramentorum crinibus, pampinato semper raptus, eadem e cunctis maxime sociabilis glutino in tantum, ut findatur ante, qua solida est.
Abbreviated transcription (Latin):
fictilib iamiis in tenui flexilis capsisq ac
sc̾ͥmis. sola utilis secatͤ in laminas ꝑtemies
⁊ ilex coloze quoq nõ ingrata s maxĩe fĩ¬
legitur ulmꝰ. Sũt u̾o ⁊ ꝓni usus fabriliũ
cũ ex olea durissimo ligno cardines ĩ forb
diutiꝰ minorari plante mͦ g̾minauerint.
Cato uectes aquifolios laureos ulmeoc fĩ
iubet higmiꝰ. mamib ia rusticis capirnos
ligna cerrea q̃ in laminis secantꝰ corion¬
cooꝑmãto uestiant᷑. alia mat̾ie p̾cipua ̃
citrũ terobiñtꝰ aceris genera buxũ p¬
ma aquifolut̃ ilex sambuci radix ppłs. da
⁊ almis ut dcm̃ eib. suber seclile sic̃ citrũ
acerq nec aliꝵ tub̾a in p̾cio media ꝑs aͥ¬
oꝵ ⁊ quo ꝓpͥo radici minorib magisq fen¬
iis maculis. hec pͥma origo luxuria artor
ali integri ⁊ uilioris ligni p̾cisiore cori¬
deinde mat̾iem ⁊ in mari queri. testudo
in hoc secta imꝑq portentosis ingeniis pͥn¬
cipatu neronis a uentũ ut pigm̃tis ꝑderet

Expanded text:
sectilibus lamnis in tenui flexilis capsisque ac scrineis sola utilis. secatur in lamnas praetenues et ilex, colore quoque non ingrata, sed maxime filegitur ulmus. sunt vero et parvi usus fabriliium aturae, quippe cum ex olea, durissimo ligno, cardines in foribus diutius immoti plantae modo germinaverint. Cato vectes aquifolios, laureos, ulmeos fieri iubet, Hyginus manubria rusticis carpinea, iligna, cerrea. Quae in lamnas secenturmento vestiatur alia materies, praecipua sunt citrum, terebinthus, aceris genera, buxum, palma, aquifolium, ilex, sabuci radix , populus. dat et alnus, ut dictum est, tuber sectile, sicut citrum acerque. nec aliarum tuber iam in pretio. media pao propior radici, minoribus magisque flexilibus maculis. haec prima origo luxuriae arborum, alia integi et vilioris ligni e pretiosiore cortideinde materiem et in mari quaeri. testudo in hoc secta, nuperque portentosis ingeniis principatu Neronis inventum, ut pigmentis perderet
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ malut dice. ꝙͣ redolent. Ita÷ ꝓfecto.
Illa enĩ erit optima q̃ unguenta sapiet.
o si ãmouendi fumus qͣlis sit t̾re odor isse
qui q̃rit᷑ ꝯtingit. sepe ⁊̃ quiescente ea sub oc¬
casu solis in quo loco arcꝰ celestis deiecent
capita sua. ⁊ cũ a siccitate ꝯtinua ĩmadu¬
erit ymbre tũc emittit illũ suũ halitum
dñt ex sole ꝯceptũ cui ꝯꝑari suauitas
nulla possit. Is ẽẽ ꝯmota debebit reꝑtꝰ 
neminẽ falłit. ac de t̾re odore oꝑtime in¬
dicabit. Talis fere est in noualib cesa ue¬
t̾e silua q̃ ꝯsensu laudatur. ⁊ in frugibus
quidẽ ferendis eadem t̾ra utilio ĩtelligi¬
tur. ꝯͦciens int̾missa cultura qͣenit qd ĩ
uineis nõ fit. Eoq diligentiꝰ ÷ eligenda ne
aliis gn̾ib ꝯstat. ⁊ celo nͨ põt arari pocõ
ymbres aliqua. ub̾tatis uiciõ lenteidens.
Contra in brrantio affrice ilłũ centena.
⁊ qͥnquagena fruge fc̾lem campũ millic
cũ siccũ est arabilẽ tauris: posb ymbres

Expanded text:
enim maluit dixisse quam redolent. ita est profecto, illa erit optima quae unguenta sapiet. 39 quod si admonendi sumus, quales sit terrae odor ille qui quaeritur, contingit saepe etiam quiescente ea sub occasum solis, in quo loco arcus caelestes deiecere capita sua, et cum a siccitate continua immaduit imbre. tunc emittit illum suum halitum divinum ex sole conceptum, cui conparari suavitas nulla possit. is esse e commota debebit repertusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. tales fere est in novalibus caesa vetere silva, quae consensu laudatur. 40 et in frugibus quidem ferendis eadem terra utilior intellegitur, quotiens intermissa cultura quievit, quod in vineis non fit, eoque est diligentius eligenda, ne aliis generibus constat et caelo, nec potest arari post imbres aliqua, ubertatis vitio lentescens. contra in Byzacio Africae illum centena quinquagena fruge fertilem campum nullis, cum siccum est, arabilem tauris, post imbres
Abbreviated transcription (Latin):
mma ip̃a fruclificantia sulputare: ac
talcem pati ꝯsuesde. Cato ⁊ frucicrates
ĩpomi inbed altitudine hõis ad solẽ recipi¬
endꝰ atq integi culmo ad frigora arcẽda
dic piroꝵ maloꝵ q seĩa mitri. Sic pmeas
mices sic cup̾sids semine satas. ⁊ ipsas
⁊ ordei gͣno: nequis fabam reputet qͥd
mat᷑iem nasci ĩdomitam pond̾ib ĩmensis
pda arboris ueleturri muriim ĩpeslẽdis
arietu hec eis natura eiꝰ heo potentia st̃

Expanded text:
ac falcem pati consuescere. Cato et furcis crates inponi iubet altitudine hominis ad solem recipiendum atque integi culmo ad frigora arcenda. sic pirorum malorumque semina nutriri, sic pineas nuces, sic cupressos semine satas et ipsas.et hordei grano, ne quis fabam reputet. quid materiem nasci, indomita ponderibus inmensis prela, arbor es velis, turribus murisque inpellendis a
Abbreviated transcription (Latin):
mĩsa credi potest si qͥł ꝓfunda mũdi. ⁊
altus inaccesor cogitat. uerũ ex hñs quas
nemoria hõmi. custodit durant ĩ ueli¬
t̾uo affricami pͥoris manusate oliue.
tem uirtus eodem loco ꝯspitue magnitudĩs.¬
ubest spetus in quo manes eiꝰ custodire
dato tradit᷑. Rome u̾o lotos ĩ locine are¬
i anno qui fuit sine magistͣtib. cct. pir

Expanded text:
mensa credi potest , si quis profunda mundi et saltus inaccessos cogitet. verum ex iis, quas memoria hominum custodit, durant in Liternino Africani prioris manu satae olea, item myrtus eodem loco conspicuae magnitudinis—subest specus, in quo manes eius custodire draco traditur—, Romae vero lotos in Lucinae area, anno, qui fuit sine magistratibus, CCCLXXIX
Abbreviated transcription (Latin):
emẽ quidẽ aquilomam ẽẽ om̃ib fatis i¬
tilusimam ymbres u̾o tũc expetendr e¬
idens cã est qm̃ artores fet u exmam¬
tas ⁊ folioꝵ qͦ amissiõne languidat na¬
Qũ tepidam eẽ hyemẽ ut abiũpto ꝑtu arbe
sequatꝰ ꝓtimis ꝯceptꝰ idem ac gͥmmñatõ
nũ ex prñtis credit᷑. Qͥ m̃mo si płes ita
nemini dubia pena eib. ĩ fame laborãtiũ
ebo qui dixit hẏemes serenas optandat
nõ ꝓ arborib nota fecĩo. Nlec ꝑ solitia¬
a y̾mibres uitib ꝯuehũt hsbernẽ quidõ
pluere letioret fieri menes luxuriantes

Expanded text:
mem quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. imbres vero tum expetendi evidens causa est, quoniam arbores fetu exinanitas et foliorum quoque amissione languidas naquare tepidam esse hiemem, ut absumpto partu arborum seqimum experimentis creditur. quin immo si plures ita nemini dubia poena est in fame laborantium. ergo qui dixit hiemes serenas optandas , non pro arboribus vota fecit; nec per solstitia imbres vitibus conducunt; hiberno quidem pulvere laetio
Abbreviated transcription (Latin):
hũanis ingemĩs funit
mirati succurrit qͣ retulimꝰ pemiria pri
indiuiso possessas a feris depugnante tũ
hnt hoĩe coͣ caducos fructus. cͥca pendẽtesuꝰ
⁊ cũ alitib in tanta deliciaꝵ p̾cia uenisse
clarissimo ut equidẽ arbitror exemplo lu¬
cñ crassi. atq . ¶. N. domicii enobarbi. Eras¬
sus orator suit in pͥmis noit romani. Domꝰ¬
ei magnifica. s aliqͣnͣto p̾stantio in eodẽ
palatio qͥnti catili qui cimibros. cũ .c. ma¬
rio fudit młtũ u̾o pulch̾rima ꝯsensu õĩu
etate ea in colle iuminali .c. aquilii eqͥtis
lacũ simul genere: anno ꝯdite urbis sex

Expanded text:
humanis ingeniis fiunt mirari succurrit, quae retulimus paenuria pro indiviso possessa feris, depugnante cum his homine circa caducos fructus, circa pendentes vero et cum alitibus, in tanta deliciarum pretia venisse, clarissimo, ut equidem arbitror, exemplo L. Crassi atque Cn. Domiti Ahenobarbi. Crassus orator fuit in primis noei magnifica, sed aliquanto praestantior in eodem Palatio Q. Catuli, qui Cimbros cum C. Mario fudit, multo vero pulcherrima consensu omnium aetate ea in colle Viminali C. Aquili, equitis latus simul gessere anno conditae ur
Abbreviated transcription (Latin):
sus in aleo tinsi amisis corticib int̾iore
carne lentescunt. hoc est uiscũ penius a¬
uiũ tactu in glandis oleo subactũ cũ libeat
intidias moliri. Nõ est omittenda in ea
suos applła̾nt magos iusto. ⁊ in arbore in qͣ
gignatur. Si mͦ sit robur sacͣtuis. Iam
ꝑ se. roboꝵ eligunt lucos nͦ ulła sacra sñ
ea fronde ꝯficiũt ut inde appłłatõne quoq
intͥptatõne g̾ca possint drinde iuderi. enĩu̾
qͥtqo adgnastat᷑ ilłis e celo missũ putant sig¬
nũq eẽ elede ab ip̃o dõ arboris. Eib autẽ
id raꝵ ad modũ innentũ ⁊ reꝑtũ magna
religione petit᷑. ⁊ añ oĩa sexta luna que
p̾ncipia mensiũ annoꝵq hiis facit ĩ scła
poi t̾cesiiũ annũ q iam uirĩ habunde
hẽat: nec sit̃ su dimidia. Om̃a sanantẽ
applłant suo uocabulo. sacͥficio epulisꝙ ri¬
te sub artore pr̃aretis duos admouent:¬
cipitͫ sago. Tum deinde uictimar ĩmolant

Expanded text:
sus malleo tusi, amissis corticibus interiore sus malleo tusi, amissis corticibus interiore came lentescunt. hoc est viscum pinnis avium tactu ligandis oleo subactum, cum libeat insidias moliri. Non est omittenda in hacsuos appellant magos -visco et arbore, in qua gignatur, si modo sit robur, sacratius. iam per se roborum eligunt lucos nec ulla sacra sine earum fronde conficiunt, ut inde appellati quoque interpretatione Graeca possint Druidae videri. enimvero quidquid adgnascatur illis e caelo missum putant signumque esse electae ab ipso deo arboris. est autem id rarum admodum inventu et repertum magna religione petitur et ante omnia sexta luna, quae principia mensum annorumque his facit et saeculi post tricesimum annum, quia iam virium abunde habeat nec sit sui dimidia. omnia sanantem appellant suo vocabulo. sacrificio epulisque rite sub arbore conparatis duos admoventcipitur sago. tum deinde victimas immolant
Abbreviated transcription (Latin):
dicit euboea uasci hyphear arthadia. coco¬
copiosistimũ ĩ q̃rtu ad asphear uocant in
cit odoꝵ uirusq ⁊ foliũ nõ iocũdi odoris in
utroq. uistum atmaꝵ ⁊ lentũ. hỹphear
ad saginanda pecora utilius. uicia mͦ p᷑eat
qͥb sit aliqua t abes intꝰ. Negant durare
eam edendi rõ etatis quadragenis diebus
adiciũt. disclũ u̾o ĩ hiis q̃ folia mutant. ⁊
ip̃a decid̾e̾. Contͣ inherere nato ĩ et̾na fronde.
Om̃ino aũt satũ millo mͦ nascitꝰͫ nͨ nͥ ꝑ aluũ
auiũ redditũ maxiie palumbi ac turdi.
hec  nͣa ut nͥ natunatũ in uentre auiũ nõ
ꝓueniãt. altitudo eiꝰ nõ excedit cubitalem:
semꝑ frutectosi ac uiridit. mas fc̾ilis remina
colliguntur messiũ temꝑe in maturi. Nam
sĩ accessere ymbres amplitudine qͥdẽ augẽ¬
tur: uisto u̾o martescunt. siccatntͫ deinde.
⁊ aridi tundũtͫ ⁊ ꝯditi in aqua putrescũt
duodenis fere dieb. imũq hoc reꝵ putͦs¬
cedo gr̾am inuenit. Inde in ꝓsluente rur¬

Expanded text:
dicit Euboea nasci, hyphear Arcadia, copiosissimum in quercu quod hyphear vocant. in cit.. odor virusque, et folium non iucundi odoris, utroque visci amaro et lento. hyphear ad saginanda pecora utilius. vitia modo purgat quibus sit aliqua tabes intus, negant durare. ea medendi ratio aestatis quadragenis diebus. adiciunt discrimen: visco in iis, quae folia amittant, et ipsi decidere, contra inhaerere nato in aeterna fronde. omnino autem satum nullo modo nascitur nec nisi per alvum avium redditum, maxime palumbis ac turdi. haec est natura, ut nisi maturatum in ventre avium non proveniat. altitudo eius non excedit cubitalem, semper frutectosi ac viridis. mas fertilis, femincolliguntur messium tempore inmaturi. nam si accessere imbres, amplitudine quidem augentur, visco vero marcescunt. siccantur deinde et aridi tunduntur ac conditi in aqua putrescunt duodenis fere diebus, unumque hoc rerum putrescendo gratiam invenit. inde in profluente, rur
Abbreviated transcription (Latin):
semis a solstiçio duũ cubitoꝵ scrobe prdani
atitudine sttoram t̾cio anno. macro iea
mgdalas ab occasu arcturi ad brum ł tẽni
naꝵ ad brimam. Renqua gña mediab̃e¬
me ab octasu sagitte subsosamĩ autt scyre¬

Expanded text:
is a solstitio II cubitorum scrobe pedali altitudine, stercorari tertio anno. <4> Mago idem amygdalas ab occasu arcturi ad brumain seri liarum ad brumam, reliqua genera media hieme ab occasu sagittae, subsolanum aut septe
Abbreviated transcription (Latin):
puteis. ore angustatꝰ intꝰ ut ĩ metalli spa¬
ciante uena. hac marime utitͫ hritãma.
duraut annis. loxxͣ. Neq eib eremplum
ulli̾ qui bis in uitã hunc eidẽ niec̾it T̾ciũ
genus candide glisemargam uocant. Est
aũt creta fulloma mixta pingui. t̾ra pabłł
ꝙͣ frugũ st̾dior ita ut messe sublata ante
sementem alt̾am leussimũ secet ͫ dũ ĩ fruge¬
est millũ grameu aliud emittit durat. xxx.
anis densioꝵ iusto signini mõ astrãgulat
solũ. Columbina gallma suo noĩe e greco¬
palam appłłant ut glebis excitat ᷑ lapidũ
mõsola. ⁊ gelatõne ita soluit ͫ ut tenissi¬
mas b acceas faciat. hec ex eqͦ fc̾ilis hare¬
nacea utuntͫ. si alia nõ sit ubi. hos gen

Expanded text:
to, intus, ut in metallis, spatiante vena. hac maxime Britannia utitur. durat annis LXXX, neque est exemplum ullius, qui bis in vita hanc eidem iniecerit. tertium genus candidae glisomargam vocant. est autem creta fullonia mixta pingui terra, pabuli quam frugum fertilior, ita ut messe sublata ante sementem alteram laetissimum secetur. dum fruges, nullum aliud gramen emittit. durat XXX annis. densior iusto Signini modo strangulat solum. columbinam Galliae suo nomine eglecopalam appellant. glaebis excitatur lapidum modo, sole et gelatione ita solvitur, ut tenuissimas bratteas faciat. haec ex aequo fertilis. harenacea utuntur, si alia non sit; in uligin
Abbreviated transcription (Latin):
ulli qd̾ romulus ꝯstituit ex incdoria deci¬
nis acquena urbi intlłigit᷑ ut aucto est
mansuriꝰ eadices eiꝰ in soꝵ usq cesaris ꝑ sta¬
neglecta. uetustior añt urbe in uatitano
ler ĩ qna titulꝰ cereis hctis ectis religione¬
uos origiiẽ młto aiã urbẽ romã ht̃. apo
esextant ilites tres ⁊̃ tiburcms ꝯitore
oꝵ. uetustiores apd qͣt in augurar̃s tͤ dit᷑
fuisse aũt eũ tradũt filiũ amphiari q̃ apuo
thebas obierit: ima etate añ iliatũ testĩ.

Expanded text:
oria de decumis, aequaeva urbi intellegitur , ut auctor est Masurius. radices eius in forum usque Caesaris per staneglecta. Vetustior autem urbe in Vaticano ilex, in qua titulus aereis litteris quoque originem multo ante urbem Romam habent. apud eos extant ilices tres etiam Tiburno coinditore eorum vetustiores, apud quas inauguratus traditur. fuisse autem eum tradunt filium Amphiarai, qui apud Thebas obierit una aetat
Abbreviated transcription (Latin):
ria ex ꝑte etrurie cͥcͥa circiũ serre s̃ꝑi¬
antur orientẽ: ac seꝑtem arbores.¬
tͥones spectent : q̃ in hũidis meridiẽ. Nec
nõ et ipĩs uitib cãs mutuant᷑ ĩ fr̃idis
pͣdoces serendo ut maturitas añcedat
algoꝵẽ que poma uitesq rorẽ od̾u̾nt
cõs oxtus: ut statim aufa̾t sol q̃ amẽt
secuti in aquilonem obsu̾are uites. ⁊ ar¬
bores poni suasere. odatiorem ⁊̃ talem

Expanded text:
ria et parte Etruriae contra circium serere imperiria et parte Etruriae contra circium serere imperiantur, orientem ac septentriones spectent, quae in umidis, meridiem. nec non ex ipsis vitibus causas mutuantur in frigidis praecoces serendo, ut maturitas antecedat algorem, quae poma vitesque rorem oderint, contra ortus, ut statim auferat sol, quae ament, secuti in aquilonem obversas vites et arbores poni suasere. odoratiorem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
aquilonem utilio em facit rõ: eadem
medit̾ranea maritcimis p̾fu̾nt. Sũt eĩ
plerũq frigidiora. ⁊ montuosa pla¬
nis. ⁊ nocturnos ymbres diurnis ma¬
g̃ fruitei ꝙͣuis sata nõ statĩ aufant
eas sole ꝯnexas. Esitus uineaꝵ arbus
toꝵq rõ es qͣs in horas debeant spec¬
tare. uirgiliꝰ ad occasus seri dãpnauit:
aliqui sic maluere ꝙͣ in exortu a płib
meridiẽ ꝓbari adu̾to. nec arbitͦ ꝑꝑpetu¬
um qͥcꝙͣ in hoc p̾cipi posse. ad soli nam
ad ioci m̃genũ ad celi cuiꝰq mores diri¬
genda sollercia est. In affrica meridiẽ
umeas spectare. ⁊ si uiti iutile colo¬
plage. Quapp̃ ibi qui in occasũ alut sep¬
tẽtͥones ꝯseret optime miscebit solum
celo cũ uirgilius occasus inꝑbet. Nec
de septenitͥone reliqua dubitatõ uidet᷑
at qui in eis alpina italia magna ex
ꝑte uineis ita positis ꝯꝑtum est. nullas
cẽ f̾tiliores. multũ rõms optinent et
uenti. In narbonensi ꝓuincia atq ligu¬

Expanded text:
aquilonem austro utiliorem facit ratio, eadem mediterranea maritimis praefert—sunt enim plerumque frigidiora — et montuosa planis et nocturnes imbres diurnis. magis fruuntur aquis sata non statim auferente eas sole. Conexa et situs vinearum arbustio est, quas in horas debeant spectare. Vergilius ad occasus seri damnavit, aliqui sic maluere quam in exortus. a pluribus meridiem probari adverto, nec arbitror perpetuum quicquam in hoc praecipi posse. ad soli naturam, ad loci ingenium, ad caeli cuiusque mores dirigenda sollertia est. 20 in Africa meridiem vineas spectare et viti inutile et coloplagae, quapropter ibi, qui in occasum aut septentriones conseret, optime miscebit solum caelo. cum Vergilius occasus improbet, nec de septentrione relinqui dubitatio videtur. atqui in cisalpina Italia magna ex parte vineis ita positis compertum est nullas esse fertiliores. 21 multum rationis optinent et venti. in Narbonensi provincia atque Ligu
Abbreviated transcription (Latin):
e longĩquo aspic̾e maria iocũd̾ ꝓpͥis amou̾e
salis alitũ inutile. siłis. ⁊ fluminũꝗstagnoꝵ¬
q rõ. Nebulis adurũt aut estuantia reftige¬
rant opaccitate atq ⁊̃ rigore gaudẽt: q̃
diximꝰ. Quare exꝑĩtit optime credit᷑. a
celo ꝓximũ est t̾re dixisse rõnem haut fa¬
mias exalat nebulas. Nec lubrica multis
laudata. Cretam in albanensiũ pompeiam¬

Expanded text:
e longinquo aspicere maria iucundum, propius admoveri salis halitum inutile. similis et fluminum stagnorumque ratio. nebulis adurunt aut aestuantia refrigerant. opacitate atque etiam rigore gaudent quae diximus. quare experimentis optime creditur. A caelo proximum est terrae dixisse rationem, haud fatenues exhalat nebulas, nec rubrica multis laudata. cretam in Albensium Pompeian
Abbreviated transcription (Latin):
adminicło uitͣ adfito. ⁊ fimo addito. Siłi
mõ ⁊ scd̾o amnio recidit᷑ uiresq ꝯcipit. ⁊
intra se pascit suffecturas hoñ alias
cestmatõne pariendi gͣcilis atq ei uncidã
cohibeatur castigatõne tali in fetũ extat
tota. Nichil aidius nascitꝰ ac nͥ ad ꝑiend
nõ sint pali. Iumpio cup̾sso albumo sam¬
buco. Seliquoꝵ gen̾ũ sudes oĩb antis re¬
cidunt᷑. Salubrima in iugo harudo ꝯuera
fastitulꝰ durat qͥno ais: cũ breuiores
palinites sarm̃to uinguã ᷑ int̾ ce fumũ
mõ. ex hos artus ẜmmeta dur᷑. Eͥtus uine

Expanded text:
adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit et intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncida, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pariendum non sint, pali e iunipero, cupresso, laburno, sabuco. reliquorum generum sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasciculis durat annis quinis. cum breviores palmites sarmento iunguntur inter se funium modo, ex
Abbreviated transcription (Latin):
italie situs. Terram uero ten̾am q̃ uocet᷑
pussa. Erit gͥ hec optima ⁊ oꝑi satia. Intłł¬
g̾ e mõ libeat dc̃am mira significatõne ten̾ã
⁊ qͥcqͥd optari debet in eo uocabulo ĩueniet᷑
ilła temꝑate ubertatis ilła mollis facilisq
culture nec madida nec sitiens ilła post
uom̾em intescenᷤ: qualẽ fons ingenoꝵ ho¬
merus marmis ab eo celatam dixit. ad¬
diditq miraculũ ingrescentis ꝙͣuit fier
ex auro ilła ꝙͣ recentẽ inquirũt ĩnpbe ali¬
tis uomerẽ ꝯmittentes coruq aratorir

Expanded text:
situs, terram vero teneram, quae vocetur pulla. erit igitur haec optima et operi et satis. intellegere modo libeat dictam mira significatione teneram , et quidquid optari debet, in eo vocabulo invenietur. illa temperatae ubertatis, illa mollis facilisque culturae, nec madida nec sitiens. illa post vomerem nitescens, qualem fons ingeniorum Homerus in armis a deo caelatam dixit addiditque miraculum nigrescentis, quamvis fieret ex auro. illa quam recentem exquirunt inprobae alites vomerem comitantes corvique aratoris
Abbreviated transcription (Latin):
mis lauris. namq ⁊ laurꝰ płi modit cer i¬
tur gn̾a eiꝰ diximꝰ. ex hiit anguta ⁊ ba¬
calit ⁊ pinus siłi modo serũt᷑ batce mense
ianuario aquilonis. sflatu siccate icrcat
expandũt᷑q tare ne calefiant aceruo
postea quidam fumo ad serendũ paras qd
urinam madefaciũt. alii ĩ qualo pedibis
ꝓfluentes deculcant doñ antatur eiras¬

Expanded text:
 modis seritur. genera eius diximus. ex his Augusta et bacalis et tinus simili modo seruntur. bacae mense lanuario aquilonis adflatu siccatae leguntur expandunturque rarae, ne calefiant acervo. postea quidam fimo ad satum praeparatas urina madefaciunt, alii in qualo pedibus in profluente deculcant, donec aufera
Abbreviated transcription (Latin):
fraxini fici. ĩ pͥmisq uites. cotone ñ ita
satũ degen̾at ex eodẽ inuentũ esb. surcu¬
los abscisos ser̾e. hoc pͥmo sepis cã factũ
cambucis cotoneo ⁊ rubis depaclis. mox
⁊ culture ut populis alint salici q̃ uel
ñerso surculo serit᷑ iam ħ ibi disponũt᷑
i uibeat eẽ eas. Qͣobẽ seminarn curam
ante ꝯuenit dici ꝙͣ tͣnseatꝰ ad alia gnͣa.

Expanded text:
fraxini, fici inprimisque vites. cotoneum ita satum degenerat. ex eodem inventum est surculos abscisos serere. hoc primo saepis causa factum, sabucis, cotoneo et rubis depactis, mox et culturae, ut populis, alnis, salici, quae vel inverso surculo seritur. iam haec ibi disponuntur, ubi libeat esse eas. quamquam seminarii curam ante convenit dici, quam transeatur ad alia genera.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dubie uenenũ est. ꝯtillicidii breuis dis¬
finitõ est om̃iũ que ꝓiectu frondis ita de¬
fendunt᷑ ut ꝑ ip̃as nõ defluant ymbres
stilla seua est. gͦ płimũ int̾erit hac ĩqͥsitõ¬
ne: t̾ra in qua seremꝰ in ꝙͣtum arbores
quasq alat. iam ꝑ se colles minora q̃ rũt
in t̾ualla uentosis locis crebͥores seri cõ¬
ducit. olea tñ maximo int̾uallo de qua
catonis italica sentencia est. in .xxu. pedi¬
b płimũ .xxx. seri. s hoc uariatꝰ᷑ locoꝵ
nͣa nõ alia maior in betita arbor. In affła
u̾o fides penes auctores erit miliarias uo¬
cari. młtas narrant a pond̾e olei: quod
ferant aĩo ꝓuentu. Idõ .lxxu. pedes mag¬
no int̾nallo dedit undiq. Esb ĩ macro solo
at duro atq uentoso cũ minimũ. lxu.
hetica quidem ub̾rimas messes inter
oleas metit. Illam ĩscĩam pudendam ẽẽ
ꝯuehi ⁊ adictas int̾luctari iusto plꝰ ⁊ in
senectam p̾cipitare aut ut plexq ip̃is qͥ
posuere quo arguentib imꝑiciam suam

Expanded text:
non dubie venenum. xix 92 Stilicidii brevis definitio est: omnium, quae proiectu frondis ita defenduntur, ut per ipsas non defluant imbres, stilla saeva est. ergo plurimum intererit hac in quaestione, terra, in qua seremus, in quantum arbores quasque alat. iam per se colles minora quaerunt intervalla. 93 ventosis locis crebriores seri conducit, oleam tamen maximo intervallo, de qua Catonis Italica sententia est in XXV pedibus, plurimum XXX seri. sed hoc variatur locorum natura. non alia maior in Baetica arbor, in Africa vero — fides penes auctores erit — miliarias vocari multas narrant a pondere olei, quod ferant annuo proventu. ideo LXXV pedes Mago intervallo dedit undique aut in macro solo ac duro atque ventoso, cum minimum, XLV. 94 Baetica quidem uberrimas messes inter oleas metit. illam inscientiam pudendam esse conveniet adultas interlucare iusto plus et in senectam praecipitare aut, ut plerumque ipsis, qui posuere, coarguentibus imperitiam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t̾ꝙͣ illis arbozib. Quid enĩ abiecte ꝓc̾ius: di
que uixiise poisit. alia in loco eodẽ: Nec lixiͦ¬
osa pabula pingnis soli semꝑ iudiciũ hñt.
Nam qͥd laudatus g̾manie pabulis: ⁊ tñ sta¬
tim subem. harena: temuisline cespitũ corio
tis. qd̾ in argilłis arguitꝰ. scrobes quidem ee¬
gesta in eas nilla ꝯplet ut densa atq rara
ad hũc modũ dep̾hendi possit. ferroq om̃ie n¬
biginẽ obducit. Ne gͣnis atq leuio iustod¬
p̃hendit᷑ pond̾e. o enĩ pondꝰ t̾re uulũ intł

Expanded text:
 illis arboribus . quid enim abiete procerius? at quae vixisse possit alia in loco eodem? nec luxuriosa pabula pinguis soli semper indicium habent. nam quid laudatius Germaniae pabulis? at statim subest harena tenuissimo caespitum corio.tis, quod in argillis arguitur. scrobes quidem regesta in eos nulla conplet, ut densa atque rara ad hunc modum deprehendi possit, ferroque omnis rubiginem obducit. nec gravis aut levior iusto deprehenditur pondere. quod enim pondus terrae iustum i
Abbreviated transcription (Latin):
itilis nerũ. ⁊ aspectu gͣta qua qũo ĩtueas
in ordinẽ porrigente ce u̾su. popłio eadẽ
tepidis aut p̾cocib in frigidos ⁊ serotinos
cantꝰ. mago añ annũ fiᷤᷤ iubet ut solem
pluuiasꝙ ꝯbibant. aut sĩ ꝯditõ largita
nõ sit ignes in medios añ m̃ses duoc nł mti
poss ymbres ĩ hiir seri altitudinẽ eaꝵ in
ta fossias ore ꝯpssiore sint. Nigra uͦ t̾ra
duo cubita ⁊ palmũ quadratis angłir ea¬
dem m̃sura g̾ci auctores ꝯsentiũt nõ aitẽ¬
ores qͥno semipede ẽẽ deb̾e. nͨ latiores du¬

Expanded text:
 aspectu grata, quoquo modo intueare, in ordinem se porrigente versu. populos eadem tepidis aut praecocibus in frigidos aut serotinos cantur. 80 Mago ante annum iubet, ut solem pluviasque conbibant, aut, si id condicio largita non sit, ignes in mediis fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his seri, altitudinem eorum in ta fossura ore conpressiore esse, in nigra vero terra duo cubita et palmum quadratis angulis eadem mensura. Graeci auctores consentiunt non altiores quino semipede esse debere nec latiores
Abbreviated transcription (Latin):
iam ĩ ꝯuibdam locis siłes estꝰ ĩmodici ⁊ frigoꝵ
esstũs. Est fertilis frugũ tracia frigore. et¬
estib affrica ⁊ egyptus. in calchia hrodioꝵ
insula locꝰ quidam est in tantũ fecundꝰ uͭ suo
Gareosum oleis solum aptissimũ ĩ uenefu̾o
pinguissimũ. In betita punita una in saxo
coquũtꝰ. cetube uites in pontinis paludib
madent. Tant al est argum̃toꝵ ac soli uarie¬
tas: ac diffe̾ntia. Cesar uopiscus cũ cãm
ipud tensores aget campos rosie dixit ita¬
nẽ sumem ẽẽ. ĩ quib ꝑtic̃as pͥdie relictas
gͣmen oꝑiret. s nõ nͥ ad pabulũ ꝙꝓbantur.
son tñ indociles nat᷑a nos eẽ uoluit: ⁊ uitã

Expanded text:
iam in quibusdam locis similes aestus inmodici et frigorum iam in quibusdam locis similes aestus inmodici et frigorum effectus. est fertilis Thracia frugum rigore, aestibus Africa et Aegyptus. in Chalcia Rhodiorum insula locus quidam est in tantum fecundus, ut suo glareosum oleis solum aptissimum in Venafrano, pinguissimum in Baetica. Pucina vina in saxo cocuntur, Caecubae vites in Pomtinis paludibus madent. tanta est argumentorum ac soli varietas ac differentia . Caesar Vopiscus, cum causam apud censores ageret, campos Rosiae dixit Italiae sumen esse, in quibus perticas pridie relictas gramen operiret, sed non nisi ad pabulum probantur. non tamen indociles natura nos esse voluit, et vitia
Abbreviated transcription (Latin):
datur p̾t̾ꝙͣ diu salici ut lis sentit . Iut̾ arga¬
ta stipule crassitudo ⁊ tanta. alioqͥn ĩ letor¬
⁊ carbũduliis q̃ t̾ra ita nocatur em̃dari inta¬
bilis expetio᷑ q ab auctorib. uir gilius an
que felicem ferat nõ inppbat uitib falseq
t̾re. coulta meliꝰ creduntur tutiora uicus
innacentiũ ałiũ. Nec colles oꝑe mudantur.
ꝯi qͥs ꝑite fodiat. nec campi om̃s minꝰ solic
ac nebulis pasci diximꝰ uites. Om̃iũ rerũ
̃ quedam ĩ alto secreta ⁊ suo cuiq corde
ꝓuidenda. Qͥd qd̃ mutantꝰ sepe indicata qͦ
⁊ diu ꝯp̾isa. In thessalia cca larissam emisso
lacu frigidio fc̃a ea regio esb: olee desierũt
tracia sensit ad moto hebro. ⁊ ccͥa philippis
cultura siccata regio mutauit celi ambitũ.
at sĩ in siracusano agro aduena cultore la¬
pidato luto sole ꝑdidit fruges douͦ regessit
apides. In syria leuem temui fulco ĩpͥmũt
uom̾em q subest saxũ exurens etate semĩa.

Expanded text:
diu praeterquam salici utilis sentitur. inter argumenta stipulae crassitudo est, tanta alioqui in Leboret carbunculus, quae terra ita vocatur, emendari intebilis expetitur quoque ab auctoribus. Vergilius et quae felicem ferat non inprobat vitibus. salsaeque terrae multa melius creduntur, tutioraa vitiis innascentium animalium . nec colles opere nudantur, si quis perite fodiat, nec campi omnes minus solis ac nebulis pasci diximus vites. omnium rerum sunt quaedam in alto secreta et suo cuique corde pervidenda. quid quod mutantur saepe iudicata quoque et diu comperta? in Thessalia circa Larisam emisso lacu frigidior facta ea regio est, oleaeque desierunt, tea,.... Aenos sensit admoto Hebro, et circa Philippos cultura siccata regio mutavit caeli habitum. at in Syracusano agro advena cultor elapidato solo perdidit fruges luto, done regessit lapides. in Syria levem tenui sulco inprimunt vomerem, quia subest saxum exurens aestate semina.
Abbreviated transcription (Latin):
ludentib folii pinguis alno s pacellita. bi¬
tis sibi sufficit mobili folio iactuq erebro solẽ
imb temꝑant eodem gͣni. ꝓtegons n rmbre.
Om̃iũ fere lenis umbra quoꝵ peditꝰ lon¬
gii. Non fastidienda hec quaq scĩi atq non
in caltum hiis ponenda: qñsatis quib ꝙ ũd
aice nctͥr aut nou̾ca eit. Inglandn quidem
ꝙͣ britamtia. ⁊ gallia muen̾e alendi ea ip̃i
gemisq qd̃ nocant marlam spissior ub̾tas
in ea intlłigit᷑ est quidẽ adeps t̾re. ac ue¬
lut glandia in corꝑib ibi densate se pin¬
intͥp̾tatũ slłis:  leugargilion uocant

Expanded text:
ludentibus foliis, pinguis alno, sed pascens sata. vitis sibi sufficit, mobili folio iactatuque crebro solem umbra temperans, eodem gravi protegens in imbre. omnium fere levis umbra, quorum pediculi longi. non fastidienda haec quoque scientia atque non in ultimis ponenda, quando satis quibusque umbra aut nutrix aut noverca est. iuglandum quidem  Britanniae et Galliae invenere , alendi eam ipsa, genusque, quod vocant margam. spissior ubertas in ea intellegitur et quidam terrae adipes ac velut glandia in corporibus, ibi densante se pini
Abbreviated transcription (Latin):
utilisime quidẽ sũmã t̾ram ꝯtentꝰ eso subdi.
quidam puicis malis substͣcto lapide non
rumpi pomũ ĩ arborib tradũt radices in¬
flexas pom meliꝰ arborẽ ita locari ut media
hoc gemis ẽẽ ratur. Ociusime sle tradit᷑
pomũ m u̾miculatõm obnoxiĩ. Quo inciõ
carent reliqua poma silr̾ sata. Radicũ euit
magnã adhitendam curam ut eremptas appa¬
reat nõ euulsas qͥs dubitet : a uarõne: ⁊ re¬
liqua ꝯfosse nõ omittimꝰ sicuti t̾ram c̾ca ra¬
dites festugato spisandã qd̾ cato pͥmũ ieare

Expanded text:
utilissime . qui quidem summam terram contentus est subdi. utilissime . qui quidem summam terram contentus est subdi. quidam punicis malis substrato lapide non rumpi pomum in arboribus tradunt.radices inflexas poni melius; arborem ipsam ita locari, ut media hoc genus est— seratur, ocissime ferre traditur pomum neque vermiculationi obnoxium, quo vitio carent et reliqua poma similiter sata. radicum filis magnam adhibendam curam, ut exemptas appareat, non evolsas, quis dubitet? qua ratione et reliqua confessa omittimus, sicuti terram circa radices
Abbreviated transcription (Latin):
papiriꝰ cursor imꝑator ad t̾rorem pͥnestin
lpides rotundos subici malũt qͥ ⁊ ꝯtine¬
ant humorem. ⁊ tͣnsmittant. Non item
planos face̾ ⁊ a t̾reno arc̾e raditẽ exist imã¬
arborem nͦ minor ẽ bima nec maiorẽ t̾ma
tͣnt̾ri quidam p̾cipiũt. ałii cũ annũ ꝯpleat
sato cͣisiorem qͥnq digitis nõ omisiie. Idẽ
si sbit m̾et meridianam celi ꝑtẽ sgnare fũ
ntice ut tͣnlatis deinde ⁊ assueris satue¬
nt᷑ horis ne aquilone meridiams opposit̃e
olb fund̾entꝰ ⁊ aleg̾ent meridiane aquilo¬
nib qd̾ e diu̾id aifectant ⁊̃ qͥdam ĩuite ficaꝵ¬
tũ ficũue sic ⁊̃ scansilem fi̾ pleriq id demũ
cluẽtut plaga deꝑutat cacuminis m̃diem
gectet. ignari fisuris nimmi uaporis opomi.
qudẽ ĩ horam diei qͥntã uł octauã ipectare.
ualuerĩt eã latet ñ negligend̾ neradicer
nora marestant uene septemtͥonib aut ab
ea ꝑte celi usq ad exortũ bruali uento
obid cato in cordib tͣnfbi ubeat ꝓculdubio

Expanded text:
terrorem Praenestinorum pides rotundos subici malunt , qui et contineant umorem et transmittant, non idem planos facere et a terreno arcere radicem existimanArborem nec minorem bima nec maiorem trima transferre quidam praecipiunt, alii cum manum conpleat, Cato crassiorem v digitis. non omisisset idem, si attineret, meridianam caeli partem signare in cortice, ut translatae isdem et adsuetis statuerentur horis, ne aquiloniae meridianis oppositae solibus finderentur et algerent meridianae aquilonibus. quod e diverso adfectant etiam quidam in vite fic, ficumque sic etiam scansilem fieri. plerique id demum cavent, ut plaga deputati cacuminis meridiem spectet, ignari fissuris nimii vaporis opponi. id quidem in horam diei quintam vel octavam spectare maluerim. aeque latet non neglegendum, ne radices mora inarescant neve a septentrionibus aut ab ea parte caeli usque ad exortum brumalem vento ob id Cato in corbibus transferri iubeat, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
bescente iua rastros satis ẽẽ uineam ter¬
ter amno ꝯfodi ab eqͣncctĩo uerno ad u̾giliaꝵ
exortũ. ⁊ canis ⁊ ing̾idente acino. Quidam¬
ita det̾minant uet̾em simul a uindemia
añ brumã cũ alii a dlaqueare ⁊ st̾corare
satis putent. It̾um ab ydib apͥlis aãꝙͣ ꝯci
tiores asfirmant sĩ iusto sepius fodiant᷑
iñ tm̃ tenerescere auinos ut rũpant oue
fodiantur aute feruentes horas dier
fodiendas ꝯuenit: sicici lutũ n arare
añꝙͣͣ florere incipiat ⁊ ea infra iugũ de¬
bẽ fł. de sag̃te uariant sentẽtie auqui

Expanded text:
stros, satisque esse vineam ter anno confodi, ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente acino. quidamita determinant: veterem semel a vindemia ante brumam, cum alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus Apritiores adfirmant, si iusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit , sicuti lutum neque arare antequam florere incipiat, et eam infra iugum debere fieri. de sequente variant s
Abbreviated transcription (Latin):
ne m ded̾it. uirgiiꝰ ⁊ ligno sege teni exuri
⁊ auena. ⁊ papan̾e arbretur. fimetã sub
diuo ꝯcauo loco. ⁊ qui humorem cossigai
sram̃ta intecta ne in sole arestant᷑. palo
his serpentes. fimũ misd̾e t̾re płim̃ reftꝰ
fanonio flante ac lia siciente. Iplerias
ac sebuario mense tm̃. cũ id pleraꝙ sata
to lina decrescente ac sicca. Mirũ ĩ modra

Expanded text:
tem exuri et avena et papavere arbitratur. Fimeta sub diu concavo loco et qui umorem colligat , stramento intecta, ne in sole arescant, palo iis serpentes. fimum inicere terrae plurimum refert favonio flante ac luna sitiente. id plerique ac Februario mense tantum, cum id pleraque sata fiat lunaque decrescente ac sicca. mirum in modum
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnffendũ sit. añ om̃ia elapidatũ nuini¬
tũq ad ĩcursũ ⁊̃ gallinacei gen̾is. qmͣ
inmmie urmosũ ne penetͣus soi exurat fi¬
bͣs. Intualło ses qmped̾ seri ne seniter
se ꝯtingant. p̃t̾ea almicia ⁊̃ iͥ̾mmosa fũit.

Expanded text:
endae sint, ante omnia elapidatum munitumque ab incursu etiam gallinacei generis, quam minime rimosum, ne penetrans sol exurat fibras. intervallo sesquipedum seri—nam si inter se conting
Abbreviated transcription (Latin):
g̾minatõne. ⁊ añcedentib t̾tiũ tempus
est cũ educãt poma nͨ ꝓtimis. S iam uali¬
do fetu q̃ fructus suos diutius ꝯtinẽt lan¬
guoresq desid̾ant cybos hiis. ⁊ serotine
aque utiles. ⁊ uicio olee pimicis. hee iã¬

Expanded text:
minationem antecedentibus; tertium tempus est, cum educant poma, nec protinus, sed iam valido fetu. quae fructus suos diutius continent longioresque desiderant cibos, his et serotinae aquae utiles, ut viti
Abbreviated transcription (Latin):
duo gnͣa palmitũ. Que e duro exit mat̾iãq
in ꝓximũ aannũ ꝓmittit: pampinariũ no¬
catur aut uti supra cicatce est frnctuariũ
alt̾um ex ainnicło palmitẽ semꝑ fructua¬
riũ relinqͥtꝰ᷑ sub iugo ⁊ qͥ uocatur custos. hic
est nouellus palmes nõ lõgior tͥb geminis
ꝓximo anno mat̾iã daturꝰ si utis luxioce¬

Expanded text:
duo genera palmitum: quod e duro exit materiamque in proximum annum promittit , pampinarium vocatur aut, ubi supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper fructuarium . relinquitur sub iugo et quest novellus palmes, non longior tribus gemmis — proximo anno materiam daturus, si vitis lux
Abbreviated transcription (Latin):
ut luna cresdente calamꝰ utͣq depͥmatur
manu alioqͥn in hoc oꝑe due simul mamis
ut unt᷑ nociͣo temꝑam̃to ualidius demiisi
tardiꝰ ferunt. fortiꝰ durant: ꝯtͣria ex diu̾¬
so ne hiscãt ninium pͥma latexq capiat:
aut ne paꝵ expͥmat aut ꝯp̾ssũ necet. hoo
maxime p̾tauendũ ut p̾ualide accipientir
trunco in media fissura relinquant quidẽ
uestigio fissicre falcẽ in trũcis scõ salice
u̾ligant marginem ip̃m postea cuneos sin¬
dunt ꝯtinente uincło uib̾ tatẽ dehidendi. Qdã
in plant ario insita eodem die tͦ nsferunt᷑.
Si craslor truncꝰ inserat᷑ int̾ corticẽ ⁊ ignã
inseri meliꝰ. cimeo optime osses cortice rũpit᷑

Expanded text:
ut luna crescente, ut calamus utraque deprimatur ut luna crescente, ut calamus utraque deprimatur manu. et alioqui hoc in opere duae simul manus necessario temperamento . validius demissi tardius ferunt, fortius durant, contraria ex diverso. ne hiscat nimium rima laxeque capiat , aut ne parum et exprimat aut conpressum necet; hoc maxime cavendum in praevalide accipientis trunco.ut media fissura relinquatur, quidam vestigio fissurae falce in truncis facto salice praeligant marginem ipsum, postea cuneo findunt continente vinculo libertatem dehiscendi.— quaedam in plantario insita eodem die transferuntur.— si crassior truncus inseratur, inter corticem et lignum inseri melius, cuneo optime osseo, co
Abbreviated transcription (Latin):
nouello nͥ uetuste arbori inserant᷑. Id enim
robustiores eẽ debent p̾t̾ea ut p̾gnantes
hoc eit g̾minatõne turgentes. ⁊ qͣ pere
illos sperau̾int anno. bimi utiq nͨ tenui¬
ores digito mimĩno. Inserũt ͦ aũt ⁊ inuera
cũ id agit᷑ ut minor altitudo in altitudinẽ
se fundat ante oĩa gẽmantes nitere ꝯueni¬
et. Nichil usꝙͣ ul̾osum an retoridũ spes fau:
medulla calami cũ missure in matͤ ligni cortĩ¬
cisq iungat᷑. Id enĩ satiꝰ ꝙͣ foris cortici equari
calami exacutio medullam ne midet. tenri
tũ fistula de tegat fatigatõ lem descendat
cũ eo tͥb nõ ampliore digitit. Qd̃ facillime
ꝯtingit tinctũ aqua reddentib nec exaqͣtͣ
ĩuento. ne cortex a ligno decidat. alt̾ntͥ cala¬
mus ad corticem usq ꝯuũ depͥmatͫ. ne luxet᷑
dũ repͥmit ᷑ ueue cortex replicet᷑ ĩ rugas.
more nimio cortex. hoc in tali defectu nõ

Expanded text:
novello, nisi vetustae arbori inserantur: ii enim novello, nisi vetustae arbori inserantur: ii enim robustiores esse debent. praeterea ut praegnates, hoc est germinatione turgentes et qui parere illo speraverint anno, bimi utique nec tenuiores digito minimo. inseruntur autem et inversi, cum id agitur, ut minor altitudo in latitudinem se fundat. ante omnia gemmantes nitere conveniet ; nihil usquam ulcerosum aut retorridum spei favet. medulla calami commissurae in matre ligni corticisque iungatur, id enim satius quam foris cortici aequari. calami exacutio medullam ne nudet, tamen tenui fistula detegat. fastigatio levi descendat cuneo tribus non ampliore digitis, quod facillime contingit tinctum aqua radentibus. ne exacuatur in vento, ne cortex a ligno decedat alterutri. calamus ad corticem usque suum deprimatur. ne luxetur, dum deprimitur, neve cortex replicetur in rugas. more nimio cortex, hoc vitali defectu non
Abbreviated transcription (Latin):
senos adici moꝵtalitati eoꝵ ⁊ miero
ꝑ media trũco icuitꝰ fisso cineoq tems
fissuram custodiente: donec cuspidatĩ decisus
descendat calamis. Multa in hoc sernanda.
pͥmũ om̃iũ que patiatꝰ᷑ coitũ talem arbor.
⁊ cuiꝰ arboris uarie qͦ ⁊ nõ isdem in ꝑtibus.
ꝯubest oĩb suctꝰ uitib ficisq media sic̃ciore.
⁊ hec sũina ꝑte ꝯceptꝰ Ideo illic surculi pe¬
tunt᷑. olei cͥcͥa medias succus inde ⁊ surcu¬
lus cacumina sitiunt. facillime coalescũt.
lentares quociẽs hm̃idis repugnant sicca
mollib duri corticũ. Reliqͣ obsu̾atõne fissu¬
ra in nodo fĩat. Repudiat quippe ad uenam
ĩ hospitalis duricia ut in ꝑte intidissima ne
longior młłto tͥb digitus ne obliqua ne tͣus.¬
lucens uͥgiliꝰ ex cacumine infr̾i uetat c̾tũ¬
q est ab hum̾is arboꝵ orientẽ estiuũ spectã¬
tib surculos petendos. ⁊ e feracib ⁊ eg̾mĩe

Expanded text:
senos addi, mortalitati eorum et numero, senos addi, mortalitati eorum et numero, per media trunco leniter fisso cuneoque tenui fissuram custodiente , donec cuspidatim decisus descendat in rimam calamus . Multa in hoc servanda: primum omnium, quae patiatur coitum talem arbor et cuius arboris. varie quoque et non isdem in partibus subest omnibus sucus. vitibus ficisque media sicciora et e summa parte conceptus; ideo illinc surculi petuntur. oleis circa media sucus, inde et surculi; cacumina sitiunt. facillime coalescunt lenta res, quotiens umidis repugnant sicca, mollibus corticum duri. reliqua observatio, ne fissura in nodo fiat—repudiat quippe advenam inhospitalis duritia—, ut in parte nitidissima, ne longior multo tribus digitis, ne obliqua, ne tralucens. Vergilius e cacumine inseri vetat, ceitumque est ab umeris arborum orientem aestivum spectantibus surculos petendos, et e feracibus et e germine
Abbreviated transcription (Latin):
yũ inseraso ⁊ baccat simul duscolores tͣ¬
dunt ⁊ monedulam ꝯdentem semina in
fistula aꝑiendi in arbor e ocłm in cortie
excud semẽq includendi eadem fistula
sublatũ ex ana. In ficis aũt ⁊ malic ħ fui
inocculacio cuitiqua uirgiliana q̃ simĩ
in nodo g̾mĩe expulsi corticis gẽmaq ex
ip̃a docuit. Incisionẽ aũͣt casus magi̾
alius. ⁊ pene mim̾osioꝵ ad hũc modũ agͥ¬
cola sedulus casam cepit munim̃to em¬
gens qͦ minus putreid̾enit sudes limen
subdidit ex hedera. at ille uiuaci mors
app̾hense suam ex alieno sece uitam:
apparuitq trũcũ ẽẽ ꝓ t̾ra. auttur gͥ
serra equalr̾ suꝑficies leigatur fala
truncus. Ratõ duplex postea ex prim
int̾ coꝵticem lignũq inserendi. tiel̃
pͥssi trũcũ findere mox inforare aue¬
si medio ip̃iq in eo medulle calamẽ p̃p¬
mebant unũ inserendes n em̃ plures cl¬
piebant medilla subtilior. postea rõuł

Expanded text:
rum in ceraso et bacas simul discolores. trrum in ceraso et bacas simul discolores. tradunt et monedulam condentem semina in fistula aperiendi in arbore oculum cortice exciso semenque includendi eadem fistula sublatum ex alia. in ficis et malis haec fuit inoculatio antiqua. Vergiliana quaerit sinum in nodo germine expulsi corticis gemmamque exipsa docuit, insitionem autem casus, magister alius et paene numerosior, ad hunc modum: agricola sedulus casam saepis munimento cingens, quo minus putrescerent sudes, limen subdidit ex hedera. at illae vivaci morsu adprehensae suam ex aliena fecere vitam, apparuitque truncum esse pro terra. aufertur ergo serra aequaliter superficies, levigatur falce truncus. ratio postea duplex, et prima inter corticem lignumque inserendi. timebant prisci truncum findere, mox inforare ausi medio ipsique in eo medullae calamum imprimebant, unum inserentes , neque enim plures capiebat medulla. subtilior postea ratio vel
Abbreviated transcription (Latin):
scrobem .iiii. pedum quo ⁊ post biemnũ¬
flexu amputato plantaq tͣnlata poit t̾matũ¬
quasi longins fbe ubeat ĩ qͣlis statimait
uasis fictilib defod̾e̾ ꝓpagines aptiisimũit
hiis tͣnifa̾nt᷑. alt̾um genus luxuriosim
in ip̃a arbore radices sollicitando tͣietis ꝑ
uasa fictilia uł qͣlos ramis t̾raq cͥcũpactĩ
atq hoc bͥandim̃to impetͣtis radicib intͥ
pona ip̃a ⁊ cacumina. In sũma ⁊ enim
cacumina ħmͦ petut᷑ audati ingenio ar¬
borem aliam longe a teslure faciendi:¬
eodẽ quo supͣ bienus sapatio. abscisa ꝓpa¬
gine. ⁊ cũ qualis illis saca. Sabina herba
ꝓpagine seritur ⁊ amlsione tradunt
fece uini aut e parietib lat̾e tuso mire
alii hiisdem modis ros mari nõ serunt
docuit raptĩ auiũ fame deuorato solido ᷤ
lib arboꝵ leclitis. ⁊ uentis sepe tͣmlat
in aliquas corticũ rimat utide indimus
cerasum in salice. platanũ in lauro. lau¬

Expanded text:
scrobem IIII pedum quoquo et post bienscrobem IIII pedum quoquo et post biennium amputato flexu plantaque translata post trimatuquas si longius ferre libeat, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines aptissimum, ut in his transferantur. alterum genus luxuriosius, in ipsa arbore radices sollicitando traiectis per vasa fictilia vel qualos ramis terraque circumfartis , atque hoc blandimento inpetratis radicibus inter poma ipsa et cacumina—in summa etenim cacumina hoc modo petuntur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi—eodem quo supra biennii spatio abscisa propagine et cum quasillis sata. Sabina herba propagine seritur et avolsione; tradunt faece vini aut e parietibus latere tuso mire ali. iisdem modis rosmarinum seritur docuit raptim avium fame devorato solidoquelibus arborum lecticis et ventis saepe translato in aliquas corticum rimas, unde vidimus cerasum in salice, platanum in lauru, lau
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis semine tm̃ nascentia : ⁊ longoͦ euo du¬
rantia. atq cito occidũt uelocia sunt ut
ficus punica pͥmus malus. pims mirtus
salix ⁊ tñ añcedunt diuiciis. In tͥmatueĩ
fre incipit ostendens srante. ex hiis lentis.¬
sima eit pirus otissimam om̃iũ cypirus ⁊
psendo. capirus fuitex: ꝓtimis enĩ floret
semenq ꝓft. om̃ia uero cełuis adolescunt
scolonib ablatis: imamiq in srirpẽ redactis
alim̃tis eadem nͣa ⁊ ꝓpagines docint. Rubi
namq curuati gͣcilitate ⁊ simul ꝓcerita¬
te niia defingunt rursus in t̾ram caꝑs¬
ta it̾unq nascint᷑ ex sese repleturi oĩa
in resistat cultura cultura ꝓrsus ut possĩt
uideri hoĩes t̾re cã geniti. Ita pessima atq
excectando res ꝓpaginem tñ docuit acin
ridem radicẽ eadem aũt nͣa eit hedis. Cato
ꝓpagari p̃t̾ uitam tradit ficum oleam pu¬
mices auellanas ⁊ p̾nestinas plantaꝵ ꝓpa¬
ginĩ duo gn̾a. Ramo ab arbore depͥsso in

Expanded text:
imis semine tantum nascentia et longo aevo durantia . at quae cito occidunt, velocia sunt, ut ficus, punica, prunus, malus, pirus, myrtus, salix, et tamen antecedunt divitiis. in trimatu enim ferre incipiunt, ostendentes et ante. ex his lentissima est pirus, ocissima omnium cypirus et pseudocypirus frutex. protinus enim floret semenque perfert. omnia vero celerius adolescunt stolonibus ablatis unamque in stirpem redactis alimentis. Eadem natura et propagines docuit. rubi namque curvati gracilitate et simul proceritate nimia defigunt rursus in terram capita iterumque nascuntur ex sese repleturi omnia, ni resistat cultura, prorsus ut possint videri homines terrae causa geniti. ita pessima atque execranda res propaginem tamen docuit ac viviradicem. eadem autem natura et hederis. Cato propagari praeter vitem tradit ficum, oleam, punuces abellanas et Praenestinas, platanum . Propaginum duo genera: ramo ab arbore depresso in