comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hũc ego memo de tracto usufructu
tradidi. ticio capite munito ñ ad me
s ad pprictatẽ usuffr̃. recdire ait neq
eñ potuisse ꝯstitinusũfir. eo tẽꝑe quo
alienatus eẽt s posse me uẽclitorẽ te
de cictõe uenire. qr equum sit cãdẽ
cam meã ẽẽ quefutura ẽẽt. si tc̃ usuffr
alienus ñ fuiss. Si palicnũ fudum
michi uam ꝯstitius eictõnis noĩe
te obligari ait et eĩ quo casu siꝑ ꝓpri¬
um ditituctis fũdum xcessaeẽt uiai
recte ꝯstitũetur. eo casusi palienum
cedetur eiuctois obligatoem ꝯtra¬
uenit ac post ticius ꝯsulfiat. atqo ita
ĩlib̾tatẽ cuictus sit. Ancuctonis no¬
mine teneatur. Reo ñtemeũ et enim¬

Expanded text:
unc ego Maeuio detracto usu fructu tradidi. Attio capite minuto non ad me, sed ad proprietatem usum fructum redire ait, neque enim potuisse constitui usum fructum eo tempore, quo alienatus esset: sed posse me uenditorem te de euictione conuenire, quia aequum sit eandem causam meam esse, quae futura esset, si tunc usus fructus alienus non fuisset. Si per alienum fundum mihi uiam constitueris, euictionis nomine te obligari ait: etenim quo casu, si per proprium constituentis fundum concessa esset uia, recte constitueretur, eo casu, si per alienum concederetur, euictionis obligationem contrauenerit ac post Titius consul fiat atque ita in libertatem euictus sit, an euictionis nomine teneatur. respondit non ten
Abbreviated transcription (Latin):
Iouos ẜuos quis ateemam et corũ
alt eunicatur nchildubu fore qn
recte eo noĩe exẽpto acturꝰ sim quã¬
ius alt.x dignus sit nec refferre sepa¬
maximusꝙ ẽ empcus q est. et alicuiꝰ
suitutis eucte noie aliqd ẽptor a
uẽclitore ꝯsecuto sit. dende totus fũ¬
dus cumcitur obeam euictõem id
pr̃are dr qd̃ ex dupplo reliquum
est. Namsi aliud obruaumus s¬
itutib aliqbꝰ euictis et moxꝓ

Expanded text:
os seruos quinis a te emam et eorum alter euincatur, nihil dubii fore, quin recte eo nomine ex empto acturus sim, quamuis alter decem dignus sit, nec referre, sepamaximusque est' emptus est et alicuius seruitutis euictae nomine aliquid emptor a uenditore consecutus est, deinde totus fundus euincitur, ob eam euictionem id praestari debet quod ex duplo reliquum est: nam si aliud obseruabimus, seruitutibus aliquibus et mox
Abbreviated transcription (Latin):
tire .i. deeo cuius locus est. ¶Sz et fruc¬
tuarius infendo tenebitur domino ꝓ¬
prietatis. An et socius tenebatur si ig¬
norante socio intulit tractari potest.
homo nyfuus ossa uehominis mor¬
tui m locum pur alt̾ius aut id sepul¬
tus in quo uis nõ fu̾it illata ẽẽ dr̾etꝰ.

Expanded text:
tire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, tractari potest: homo mortuus ossaue hominis mortui in locum purum alterius aut in id sepulchrum, in quo ius non fuerit, illata esse dice
Abbreviated transcription (Latin):
induos fũit ⁊ ꝓmissum ut si dis¬
sentirent tertium assumant pu¬
totale ꝯꝓmissum nõ ualers. md
massumendo possunt dissentire.
mendo dissentire nõ possunt. ¶Pi¬
cipaliter tñ queramus si iduos
arbitros sit ꝯꝓmisso̾ᷤ an cogere
qrres fere sine exitu futura ẽ ꝑpno
turalem hoĩm ad dissentiendumta
cilitatem. In ĩpari eĩm nũo idcirco
tire omnes facile est.s qr ⁊ si dissen¬
stabitur. S usitatum est etiamĩ
duos ꝯꝓmicti ⁊ debet pretor coge
arbitros si nõ ꝯsentiant terciam
sufficere qdem duorum ꝯsensu
qu absente eo licet duo ꝯsenciãt
arbitrium nõ ualere. qr ĩplures
fuit ꝯꝓmissum⁊ potuit presencia
eius trahere eos meius snĩam. 9¬
Icut trib iudicib P Ompoꝰ.¬
datis ꝙ duo ex consensu absen¬
te t̾tio iudicauerunt. inchilua
let.Quia id demum qd maiorps
omnium udicau̾it ratum est cũ.
et omnes iuidicasse palam est.
cat arbit̃ ad pretorem nõ ꝑtin̾e
labeo aitdum modo dicat qd ip¬

Expanded text:
in duos fuerit sic compromissum, ut si dissentirent, tertium adsumant, puto tale compromissum non ualere: nam in adsumendo possunt dissentire. mendo dissentire non possunt.Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit compromissum, an cogere e, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. in impari enim numero idcirctire omnes facile est, sed quia et si dissenstabitur. sed usitatum est etiam in duos compromitti, et debet praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam sufficere quidem duorum consensum, quin, absente eo, licet duo consentiant, arbitrium non valeret, quia in plures fuit compromissum et potuit presentia eius trahere eos in eius sententiam. Sicut tribus iudicibus datis, quod duo ex consensu absente tertio iudicaverunt, nihlet, quia id demum, quod maior pars omnium iudicauit, ratum est, cum et omnes iudicasse palam est.cat arbiter, ad praetorem non pertinere Labeo ait, dummodo dicat quod ip
Abbreviated transcription (Latin):
be an michi ãnus cedat qͣm exp¬
iundi potestatem h̾am. et aitla¬
beo nõposse cedere. Ego autem pu¬
to hoc ita uer ẽesinus reuocand
domum adu̾sarius b̾uit. Si mi¬
ẜonem nacto uendicentur. ¶Ina

Expanded text:
be, an mihi annus cedat, quasi experiundi potestatem habeam? et ait Labeo non cedere. ego autem puto hoc ita uerum, si ius reuocandi domum aduersarius habuit: si misessionem nancto uindicentur.In
Abbreviated transcription (Latin):
arũ actionũ ꝯmodo uti añ aditam b̃r¬
ditatẽ ꝓpriũ uetlitorẽ ꝯueniredemde
adita brdicate brditariũ ꝙ si prius ad¬
ierit brditatẽ. una qd̾ actõm mou̾e po¬
test. siita ut ꝑeam utrius ꝙ ꝯtractus
senciat ꝯmoclũ. ex ꝯtrario quo si uẽli¬
tor ueclitori hrs exstit̾it palam ẽ duas
eructõnes eum p̾stare debe. ¶Dem.¬

Expanded text:
ctionum commodo uti, ante aditam hereditatem proprium uenditorem conuenire, deinde adita hereditate hereditarium: quod si prius adierit hereditatem, unam quidem actionem mouere potest, sed ita, ut per eam utriusque contractus sentiat commodum. ex contrario quoque si uenditor uenditori heres exstiterit, palam est duas euictiones eum p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ac si y pothecaria uł ẜuiana ac¬
tione petite litis estimatio obla
ne tuendus sit.ccͣ. ¶ Contraquo¬
q sus b̃rs cu pignus aduidica¬
tum sit uelit totum redde̾ hcet
debitor nolit. audiendus est siõ
idem dicipotest. Si alt̾am ꝑtem
creditoremnt. qr ad iudicatioei
nccͣia est. empcio uolunt. na. mi

Expanded text:
 ac si hypothecaria vel Serviana actione petita litis aestimatio oblatne tuendus sit. contra quoque si is heres, cui pignus adiudicatum est, velit totum reddere, licet debitor nolit, audiendus est. non idem dici potest, si alteram partem creditor emerit: adiudicatio enim necessaria est, emptio vo
Abbreviated transcription (Latin):
A hoc iudicio ⁊dempnationes.
ab solutiones mommum ꝑsoi
taciende sunt. et ideo sim alicuiꝰ
nõ ualebit qr nõ potest. exuo¬
eodem iudicio res iudicata i ptẽ
Empignori creditoridatam u
p̾ceptiõnem legau̾it testatorot¬
ficio iudicis ꝯtinetur ut ex ꝯmu¬
in pecuma soluatur eamq fer¬
Iat bis cineodem modo fuit legi¬

Expanded text:
 hoc iudicio condemnationes et absolutiones in omnium persona faciendae sunt: et ideo si in alicuius non ualebit, quia non potest ex uno iudicio res iudicata in em pignori creditori datam si per praeceptionem legaverit testator, officio iudicis continetur, ut ex communi pecunia luatur eamque ferat is cui eo modo fuerat leg
Abbreviated transcription (Latin):
eum facit numinis peculiarb
alioqu si ẜuo peculium dñsA¬
miat uel si uẽdat eum cum pol
iolremenis peculiaremet preul
exigat non uidetur in remuss
etiam antequam uenderet reil
peculiarem de mremuio tenert¬

Expanded text:
facit nummis peculiaribus. alioquin si seruo peculium dominus adimat uel si uendat eum cum peculio uel rem eius peculiarem et pretium exigat, non uidetur in rem ueretiam antequam uenderet rem peculiarem ‹de in rem› uerso tener
Abbreviated transcription (Latin):
remet utilem de mremu̾so actio
erit. Si uero nichil eoꝵ ẽ de pec¬
lio erit actio. ¶Placet non sell
eam pecuniam mrem u̾ti que sta¬
tim acreditore ad dñm ꝑuenibs¬

Expanded text:
emit, de in rem uerso actio erit: si uero nihil eorum est, de peculio erit actio.Placet non solum, eam pecuniam in rem uerti, quae statim a creditore ad dominum p
Abbreviated transcription (Latin):
minicesẜit qd̾ dsumptum ẽ s an in nego¬
cium domim. Unde recte dicitur et si fru¬
mentum ꝯꝑauit ẜuus ad alendam do¬
irim camiliam et in horreo dominico re¬
posint et hoc ꝑnt uel corruptum est uel
arsit uideri in remuersum. s et si ẜuui
dommo necessarium emisset is ꝙ deces¬
siss uel insulam fulciss ea ruiss dicemi
esse actionem de mnrem u̾so. S et si sic aice¬
pit quasi inrem domini uertet nec ũtit.
et decepit creclicorem non udetur uer¬
sunn nec tenetur dominus ne crecluli¬
tas creditoris domino obeẽt uelcallidi
non puto noce domino si alia mentes¬
uus accepiss aut sicu hac mente ac¬
tepisset postea alio uertit. Curiosus igi¬
nutuatus sit pecumam ẜuus ad ues¬
tem ꝯꝑandam et nimiinĩ pierunt. ꝗs de
mrem uerso age̾ possit. utre ci editor an

Expanded text:
ed an in negotium domini. Vnde recte dicitur et si frumentum comparavit servus ad alendam domini familiam et in horreo dominico reposuit et hoc periit vel corruptum est vel arsit, videri versum. Sed et si servum domino necessarium emisset isque decessisset vel insulam fulsisset eaque ruisset, dicerem esse actionem de in rem verso. Sed si sic accepit quasi in rem domini verteret nec vertit et decepit creditorem, non videtur versum nec tenetur dominus, ne credulitas creditoris domino obesse vel callidinon puto nocere domino, si alia mente servus accepit aut si, cum hac mente accepisset, postea alio vertit: curiosus igimutuatus sit pecuniam seruus ad uestem comparandam et nummi perierint, quis de in rem uerso agere possit, utrum creditor an
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor. puto autem siꝗdem pie¬
cium nimeratum sit ctelitorem
de mremuerio acture et siuestiop¬
erit Si autem no fuit preciumo o¬
ut uestis enietur et pecunia pient
uestis tamen familie diuisa e utg
facit ut teneatur. unde mapier
dominus teneriex una causada¬
ob ꝓinde et si tam pecunia qui
dominum teneriqͣm ambo st
pantis meliorem ꝯditionem clt
deb̾e. Nam utrisq ꝯdempnando¬
minum de mremuso iniquunt¬

Expanded text:
uenditor? puto autem, si quidem pretium numeratum sit, creditorem de in rem uerso acturum et si uestis perierit: si autem non fuit pretium sout uestis emeretur et pecunia perierit, uestis tamen familiae diuisa est, utique tio hoc facit, ut teneatur: unde incipit dominus teneri ex una causa duobus. proinde et si tam pecunia quam dominum teneri, quoniam ambo in pantis meliorem condicionem esse debere: nam utrisque condemnari dominum de in rem uerso iniquu
Abbreviated transcription (Latin):
manumictatur. qͣm a me mutuam ac¬
cepit ĩ peculum ꝗdem bãc qnͣtitatem
udetur. si id ip̃m ꝙ ẜuus accepit ĩrez
domini ꝯutit. uel uti sitritittum acte¬
pitet id ip̃m ĩ familiam dm cybario¬
rum noĩe ꝯsumpẜit. aut si pecumã
acreclitore acceptam dñico c̃ditori
soluit. S si errait in soluendo et pu¬
d̾causa ꝗd gessit ueluti si mutuatus sit
pecumam ut frumentum ꝯ paretat
familiam alendam uel uestiendamsi¬
ue peculiant᷑ sit mutuatus postea n
rem dominum utititi hoc emmiure

Expanded text:
manumittatur, quam a me mutuam acmanumittatur, quam a me mutuam accepit, in peculium quidem hanc quantitatem uidetur, siue id ipsum quod seruus accepit in rem domini conuertit ueluti si triticum acceperit et id ipsum in familiam domini cibariorum nomine consumpserit aut si pecuniam a creditore acceptam dominico creditori solverit sed et si erravit in solvendo et pudive causa quid gessit veluti si mutuatus sit pecuniam, ut frumentum compararet ad familiam alendam vel si ad vestiendam sive peculiariter mutuatus postea in rem domini
Abbreviated transcription (Latin):
trademrem u̾so actio ꝓmista
q sufficet de peculio actio rectis¬
sime emm ait labeo fieri possei
ut inremu̾sum sit et cesset depe¬
culio actio. Quid enim si domin
yeculium ademit sine dolo ma¬
lo. qd si morte ẜii extinctum sit
pcilium et anmis utilis p̾t̾ut.¬
cet locum bt. siue Ademit sinedo¬
lo malo su  actio de peculio  anno
fintaẽ. ¶ Idemsi plures agant
de peculio ꝓficere hoc ei cuius pocuma in
remu̾sa e᷑ debet ut ip̃e ubiorem actionem
bat Certe si puentum sit ab aliquo et ac¬
tum de peculio ẽ demremu̾so actioami
cesset uidend̾ est. et refert pompoñ uilia¬
num existimare de peculio actione ꝑimi
demremuso actionẽ qr ĩ peculium ꝯu̾¬
ẜuosolutum ẽ ꝙ̃admod̾ si ip̃i suo ado¬
mino fuiss solutum. S ita demũsi p̾s¬
titit ex actione de peculio dñs ꝙ ẜuus
in remeius uertat cet̾msi nõ pstitat
manet actio demremu̾so. ¶bol.¬
inimiis acceptis ẜuum manumisit
agicumeo demremuso nõ potest qi

Expanded text:
rem uerso actio promissa, quasi sufficeret de peculio: rectissime enim Labeo dicit fieri posse, ut et in rem uersum sit et cesset de peculio actio. quid enim si dominus peculium ademit sine dolo malo? qui‹d› si morte serui exstinctum est peculium et annus utilis praeterest et locum habet, siue ademit sine dolo malo siue actio de peculio anno finita est. Item si plures agant de peculio, proficere hoc ei, cuius pecunia in rem uersa est, debet, ut ipse uberiorem actionem habeat. certe si praeuentum sit ab aliquo et actum de peculio, de in rem uerso actio an cesset, uidendum. et refert Pomponius Iulianum existimare de pe culio actione peremi de in rem uerso actionem quia in peculium conueadmodum si ipsi seruo a domino fuisset solutum, sed ita demum, si praestiterit ex actione de peculio dominus quod seruus in rem eius uerterat: ceterum si non praestiterit, manet actio de in rem uerso. nummis acceptis seruum manumissit, agi cum eo de in rem uerso non potest, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nctͣias emerit ẜuus qi domino
ncͣcͣias uel uti ẜuos hactenus in¬
deri mrem dm̃ eius u̾sum pop
insolidum quantiueniss ten̾et¬
Idem ait siue ratum h̾uit siã¬

Expanded text:
ias emerit seruus quasi domino necessaria‹s›, ueluti seruos, hactenus uideri in rem eius uersum Pomponius in solidum quanto uenissent teneretur.Idem ait, siue ratum habea
Abbreviated transcription (Latin):
larit dicimus tociens de mremuso ẽẽ
actionenem qb casib ꝓcurator man
ut aut meliorem rem dñs ũit auti
nodefiorem. ꝑmde siẜuus sumpsit
pectumam ut se aleret et uestiret secũ¬
dum ꝯsuetudinem domimi usq ad

Expanded text:
lariter dicimus totiens de in rem uerso esse actionem, quibus casibus procurator mandut aut meliorem rem dominus habuerit aut non deteriorem.Proinde si seruus sumpsit pecuniam, ut se aleret et uestiret secundum consuetudinem domini, id
Abbreviated transcription (Latin):
tur filius carbonianã bonorũ
poseonem nõ debet acciꝑe toci¬
ens enimẽ indulgenda quoc¬
ens siuere filius eetprs ess aut
bonoꝵ posẜor. ut int̾mi posside¬
at. et alatur. et actõnb p̾ndi¬
cium nõ patiatur ꝗ uero de m¬
offõso dicit. nec actones mou̾e
debet. nec ullam aliam qm h̾rdi¬
tatis petitonem ex̾cere. nec alias
inqmͣ melioris sit ꝯd̾onis quã

Expanded text:
tur filius, Carbonianam bonorum possessionem non debet accipere totiens enim ea indulgenda est, quotiens, si uere filius esset, heres esset aut bonorum possessor, ut interim et possideat et alatur et actionibus praeiudicium non patiatur: qui uero de inofficioso dicit, nec actiones mouere debet nec aliam ullam quam hereditatis petitionem exercere nec ali, ne umquam melioris sit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽet eum restituere reliqt eam ac¬
tionem nõ uideri de ẜuisse que¬
relam.et ideo nõ ꝓhiberi cum
repetere incoactam actõnem
¶Item quesitum ẽ anb̃rs audi¬
endus est. añetiam moffõsiqͥ

Expanded text:
esset ei restituere, reliquit eam actionem, non uideri deseruisse querellam et ideo non prohiberi eum repetere inchoatam actionem. Item quaesitum est, an heres audiendus est, ante de inoff
Abbreviated transcription (Latin):
ti qdem pecumam aũ non accep¬
isti mutuam utilius ẽ ita age̾ ut la¬
beo ait p̾scriptis u̾b̃ qͣi negocio quodã¬
modo int̾ nos gestoꝓprii ꝯtractus.¬
¶Si pclium ꝓte obligauo  deinde pla¬
cuit int̾nos ut michi fideuissorem
p̾stares. nec facias. melius eẽ dico
p̾scriptis u̾bis agi nisi m̾ces inter¬
uenignam sinĩtuenit. exlocato es¬
se accõnẽ¬

Expanded text:
ti quidem, pecuniam autem non accepti quidem, pecuniam autem non accepisti mutuam, tutius est ita agere, ut Labeo ait, praescriptis uerbis, quasi negotio quodam inter nos gesto proprii contractus.Si praedium pro te obligauero, deinde placuerit inter nos, ut mihi fideiussorem praestares, nec facias, melius esse dico praescriptis uerbis agi, nisi merces interuenit: nam si interuenit, ex locato esse actione
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ picłm non si u̾o meiduta¬
de positum l̃ accedit. ¶ Sicum unũ
bouem hremet uicims unum. pla¬
cnt int nos ut ꝑde nos dies ego ci
et ille michibouemi ꝯmodaremus
ut opus facet et apud altm bos ꝑut¬
ptis ub̾agendumẽ. ¶Sicum mi¬
chi uestimenta uenderes rogau̾o
ut ea apd̃ me relinquas ut p̃iciori¬
b oftẽdem. mox ħ pierint uiignis
aũ alia in maiore pͥiculum memi¬
iume p̾staturum. exqd̃ apparet utiq
custodiam ad me ꝑtinere. siqs ꝙon¬
ciomis cã anulos accepit. nec reddit
uictoripͥscriptis ub actio ĩcum cõ¬
ꝓetit. nec enim recipienda ẽ sab opi
nesta cã sponsionis fuit. sui nulus
dumtaxat repeticio erit. Dem.
Dares ticio si fugitiuum meum re¬
duxiss nec dedis qr nõ recluxit. si pe¬
cuniam michi nõ reddas melius ẽ
pscriptis u̾bis ag̾e nõ enim ambo
pecuniam ego et fugitiuarius dis po
mutuos darem ego cum nonb̾re
decli tibi rem uendendam ut p̾cio u¬
teris si nõ uendidisti aut uendidis¬

Expanded text:
utilitatem, periculum non: si uero mei dumtadepositum hoc accedit.Si, cum unum bouem haberem et uicinus unum, placuerit inter nos, ut per denos dies ego ei et ille mihi bouem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos ptis uerbis agendum est.Si, cum mihi uestimenta uenderes, rogauero, ut ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox haec perierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere.Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini nesta causa sponsionis fuit, sui anuli dumtaxat repetitio erit. 18 Iddares Titio, si fugitiuum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit: si pecuniam mihi non reddas, melius et praescriptis uerbis agere: non enim ambo pecuniam ego et fugitiuarius deposuimutuos darem: ego cum non haberem, dedi tibi rem uendendam, ut pretio utereris. si non uendidisti aut uendidis
Abbreviated transcription (Latin):
ñrdi nõerit qd metus cã actioqͣ¬
ius si annus largiretur etiar
sihrs in quadruplũ exꝑiri pos¬
sit. Ideo aute successorib datͥ¬
actoe non queritur utrris qui
duenitur an alus metum fece¬
rit.Sufficit enim actori hoc do¬
cerc metum sibi illatumẽẽ. uel
et si crimine caret. lucixtũ sen¬
sisse. Namcum metus h̾cat inse
ignor.anciã m̃ito qs nõ astri¬
gitur ut designet qs ei metumĩ
uelium adhibuit ⁊ ideo Ad roc

Expanded text:
di non erit metus causa actio, quamuis, si annus largiretur, etiam heres in quadruplum experiri possit. ideo autem successoribus datactione non quaeritur, utrum is qui conuenitur an alius metum fecit: sufficit enim hoc docere metum sibi illatum uel uim, etsi crimine caret, lucrum tamen sensisse. nam cum metus habeat in se ignorantiam, merito quis non adstringitur ut designet, quis ei metum uel uim adhibuit: et ideo ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
druplum̃ ncum iudicium pos¬
licetur. Quadruplab̾r autem
om̃e ꝙ cumq restitui oportet sa¬
t̾ clement curreo pretor egit ur
daret ei restituendi facultatem
siult penam eitare post an¬
num u̾o ĩ simplum actonem pol¬
licetur.sr hoc nõ semp. s cã cog¬
nita. In cause au̾t cogintione ũ¬
satur ut si alia acco nõ sit. tũc hec
detur. et sane cum ꝑ metum fcã
num actio hec dari debeat. Alia
au̾t actio sic ẽẽ potest. Siis cui
us ad missa ẽ decesẜit prs eius

Expanded text:
druplum in eum iudicium pollicetur: Quadruplabitur autem omne, quodcunque restitui oportuit. Satis clementer cum reo pretor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult penam evitare. Post annum vero in simplum actionem pollicetur, sed non semper, sed causa cognita. In cause autem cognitione versatur, ut si alia actio non sit, tunc hec detur. Et sane cum per metum facta num actio hec dari debeat. Alia autem actio sic esse potest: si is cui vis admissa est decesserit, heres eius
Abbreviated transcription (Latin):
dero aqueductus eius etiamsi al¬
tius ꝑtis causa plerumꝙ ducatui
te quoq sequetur. neq ibi aut bomi¬
tatis agri aut usus eius aque rxo
Unda est. ita ut eam solam ꝑtem fũ¬
diquepreciosissima sit aut que ma¬
xime usumeius aque desiderat. ius
eius ducende sequatur. s: ꝓmodo
agridetenti aut alienatiꝰ fiet eiuis
simpliciter ꝓfundum facultas ests
tuere rintutem simodo nulla captio
dus sempnianus et eundem mo
munen reclimimus fuitus extin¬
guitur qr par utrisq domini us
mutroq eundo esse incipit. ac si ꝓpͥo
meo fundo et ꝓprio tuo idem suiat.
manebit finitus q ꝓprio fundo ẜui¬

Expanded text:
dero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri detenti aut alienati fiat eius aqsimpliciter per fundum, facultas est tuere seruitutem, si modo nulla captio dus Sempronianus et eundem in commune redemerimus, seruitus extinguitur, quia par utriusque domini ius in utroque fundo esse incipit. at si proprio meo ‹fundo› et proprio tuo idem seruiat, manebit seruitus, quia proprio fundo
Abbreviated transcription (Latin):
habuat sisꝑiorem fund uendid̾̃at
in legeita dix̾at. ut aquam sulto
apto emptori duce in fundum infe¬
riorem recte liceat. siemptor ex alio
fundo aquam accipet et eam in infe¬
riorem ducere uellet quesitum est
anpossit id suo uire facere nec ne Rn¬
di nichil amplius quam qd ip̃ius
fundi sictandi caus a dirniaret. in¬
cinum inferiorem recipe debere. Id
doc aquam que ifuͣndo nasceba¬
tur. et circa eam aquamiate .xpedes
exteꝑat. quesitum est utix domins¬

Expanded text:
habuerat, superiorem fundum vendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere vellet, quaesitum est, an possit id suo iure facere nec ne. respondi nihil amplius, quam quod ipsius fundi siccandi causa derivaret, cinum inferiorem recipere debere. 3ditione aquam, quae in fundo nascebatur, et circa eam aquam late decem pedes exceperat: quaesitum est, utrum domin
Abbreviated transcription (Latin):
tit pena ꝯmictetur. Nonenimdi¬
fferendarũlitium cã s tollenda¬
rum ad arbitros itur. ¶ Odest̃.

Expanded text:
tit, poenam committet: non enim differendarum litium causa, sed tollendarum ad arbitros itur. Modestinus
Abbreviated transcription (Latin):
Rbiter ita iumptus excõꝓmisso
ut diem ꝓferre possit. hoc qdem
fac̾e potest ꝓferre autem cͣclicen
Alio petatur pena ꝯmictatui Idẽ
in duob argentariis quoꝵ noĩa
simulerunt ⁊ fortasse pot̾imus ita
fideuissorib ꝯuung̾e si socii sunt
alias nec ate petitur. nec ego pe¬
to. nec meo nomme petitur. lic
ate petatur. ¶ Semel missa pe¬
na. solui ꝯꝓmissum rectius pu¬
to dici. nec amplius posse dimie¬
ti.nisud actum sit. ut insingulas
causas tociens ꝯmictatur. EAr¬

Expanded text:
rbiter ita sumptus ex compromisso, ut et diem proferre possit, hoc quidem facere potest: referre autem contradicalio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur. Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, nisi id actum sit ut ‹in› singulas causas totiens committatur. 3
Abbreviated transcription (Latin):
mille nigib q̃ tracditi sũt fuissent
ericta q alliuuonis pict̾m ñ pr̾at
uẽclitor. ¶uesituẽsi mille iugib
traditis pisset .ct. mox alluuiõ p
Aliã ptẽ cũdi .ccͦ. actuliss. ac poster
te actõr tenẽtur dixid seq̃s eẽ supio¬

Expanded text:
mille iugeribus quae tradita sunt fuissent euicta, quia alluuionis periculum non praestat uenditor.Quaesitum est, si mille iugeribus traditis perissent ducenta, mox alluuio per aliam partem fundi ducenta attulisset ac postea arte auctor tene
Abbreviated transcription (Latin):
etiam fructuaru eo nomine he¬
bit actionem qnͣtifructuaruĩ
tfuiss nõcessasse hrdemlicet usꝰ
gomeius g̾ens reficiat negor
gest̾. actionem adu̾sus fructu¬
arium b̾t. tamet si sibi infutur
hrs ꝓspiceret s sipatus fint re¬
cede ab usufructu fructuarius
duamẽtiam si intempestiue ce¬
sa sit. infructu esse ꝯstat. sicuto¬
lea mmatura lecta.Item fenu
nio et mucio h̃rdibõ usustr. le¬
gatus sit. ego ĩꝑtem semꝓnnqͣ
drantem ĩꝑtem mucu alteꝵ q̃¬
drantem hebo. tu item in utriꝰ
ꝙ ꝑte cor q̃drantem hes Paul.¬

Expanded text:
etiam fructuarii eo nomine habebit actionem, quanti fructuarii interfuisset non cessasse heredem, licet usus gotium eius gerens reficiat, negotiorum gestorum actionem adversus fructuarium habet, tametsi sibi in futurum heres prospiceret. sed si paratus sit recedere ab usu fructu fructuarius, duam, etiamsi intempestive caesa sit, in fructu esse constat, sicut olea immatura lecta, item faenum nio et Mucio heredibus usus fructus legatus sit, ego in partem Sempronii quadrantem, in partem Mucii alterum quadrantem habebo, tu item in utriusque parte eorum quadrantes habes. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
eum posse etiam muito fructua¬
rio. Iuł. scripsit. qbꝰ ⁊ ꝯsequenter
fructuarius ꝗdem acꝗrere fun¬
do euitutem nõ potest. retinere
uitutes utente fructuario ammis

Expanded text:
eum posse etiam inuito fructuario Iulianus scripsit. quibus consequenter fructuarius quidem adquirere fundo seruitutem non potest, retinere  utente fructuario amis
Abbreviated transcription (Latin):
fiꝵ. legatus ẽ solebat prfam. uti
uel salite uł arundine putotñ
fructuarium bactenus uti pos¬
se. neexeo uendat nisi forte sali¬
ci enis ułsilue palaris uł har¬
undinetiususfr. sit legatus. ttͣ
enimet uend̾e potest. Nam ⁊ ter

Expanded text:
 legatus est, solebat pater familias uel salice uel harundine, puto fructuarium hactenus uti posse, ne ex eo uendat, nisi forte salicti ei uel siluae palaris uel harundineti usus fructus sit legatus: tunc enim et uendere potest. nam et Tr
Abbreviated transcription (Latin):
limo tcmmpe qd̾ ꝯdempnatis p̾s¬
tatur ut usq ad snĩam ꝯmoda fi¬
deiꝯmissarius accipiat: ꝙ dec̾tum
ita accipioportet. si añ iudicis snĩa
mora non int̾uen̾it.tam et si nõ
facile euenire possit. ut nõ prece¬
dẽte morapueniaturad nilicẽ
s puta legix falcidie Roncm int̾¬
uenisse. ¶Ceter si añqmͣ ad iu¬
dicem ꝑuenireturi morah̾rs fu¬
it. exinde fructuũ prandorumi
tonemdare ñ lucs afferre debeat.i
¶In bus quoq uidicus q̃ nõ sunt
arbitraria net hone fidei post lit̾
ꝯcest̃.actori cauia pranda est n
pẽ dẽdis mimme ẽ. ¶NLon nunc¬
qm̃ euenit ut qmͣqͣm fructus hr¬
ditatis aut pecume usura noĩa¬
tim relicta nõ sit nchilomimis
debeatur. ut puta siqs rogetur post
mortẽsuam qcqd ex bonĩs superit
ticio restitũe. ut eĩ er que fĩde bõa
diminutast̃ incã fideimissi ñ ꝯp̾¬
hencduntur. si ꝓmodo cetoꝵ quo
bonoꝵ diminuãtur ita qd̃ exfruc¬
tib superit. iure uolu̾tatis resti¬

Expanded text:
imo tempore quod condemnatis praestatur ut usque ad sententiam commoda fideicommissarius accipiat. quod decretum ita accipi oportet, si ante iudicis sententiam mora non interuenit: tametsi non facile euenire possit, ut mora non praecedente perueniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidiae rationem interuenisse. ceterum si ante, quam ad iudicem perueniretur, in mora heres fuit, exinde fructuum praestandortionem dare, non lucrum adferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem contestatam actori causa praestanda est in pendendis immune es. Nonnumquam euenit, ut, quamquam fructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt in causa fideicommissi non deprehenduntur, si bonorum deminuantur, ita quod ex fructibus supererit iure uoluntatis resti
Abbreviated transcription (Latin):
demaccipuut nõ ꝓcustodia set
nauta ut tbiciat uectores caupo
ut uiatores mañe paciatur. i
caupona. stabularius ut punc¬
tat nim̃ta apud eum stabulari¬
⁊ tñ custodie nominẽ tenẽtur.
Nam ⁊ fullo ⁊ sarcinator ñ ꝓcus¬
todia s ꝓpͣte m̃cedem accipͥm̃t.
et tñcustodie nomine ex locato
tenentur. Quecumq de furtodi¬
xinus eadem ⁊ de dampno debẽt
ĩtelligi. Non enim dubitario
na gratis diu̾teris. nõ tñ ĩfcm̃
actiones tibi denegabuntur.
si dampnum ĩ unria passus es.¬
¶ Si euo meo nnaui uel caupona
utaris. ⁊ dampnum michi det. uł
furtum faciat qmͣqmͣ ⁊ furti ac¬
tio ⁊ dampm ĩ uiria mecum sit
nomine adu̾sus teꝯpetit. Idem
dicitur ⁊ si ꝯmumis sit. tutñ qd̃
michi prestit̾is ens nomine uel

Expanded text:
dem accipiunt non pro custodia, sed nauta ut traiciat uectores, caupo ut uiatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat iet tamen custodiae nomine tenetur, nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed pro arte mercedem accipiunt, et tamen custodiae nomine ex locato tenentur. Quaecumque de furto diximus, eadem et de damno debent intellegi: non enim dubitari opna gratis deverteris, non tamen in factum actiones tibi denegabuntur, si damnum iniuria passus es. Si servo meo in nave vel in caupona utaris et damnum mihi det vel furtum faciat, quamquam et furti actio et damni iniuria mecum sit,nomine aduersus te competit. idem dicetur, et si communis sit: tu tamen quod mihi praestiteris eius nomine, uel
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti simiuriam uł furtumi
passus est hac tenus ius dñdũ
est ut litẽ ꝯtestetur resq abla¬
ta exibetur ⁊ deponatur aũ sis¬
ti iudicio exiberine satisdacio
ꝓmictatur. ¶Elsus.¬
⁊forte p̾ses ꝓuincie manumiẜit
uł tutorem dederit priusqmͣ
cognoint successorem aduenis
dum munus donum ue capet
nisi esculent᷑. poculentum ue qd̃
doẽti ut ĩ ad eũdo ꝗdem facilẽ
se p̾beat. s se ꝯtẽpni ñ paciatur
unde mãdatis adicitur ne p̾si¬
des ꝓuinciaꝵ ĩult̾iorem fami¬
liaritatẽ ꝓuunciales ad mictat.
Namexconu̾satone equalicõ¬
temptio dignitatis nascitur.¬
S ⁊ incognoscẽdo neq ex cau¬
desc̾e adu̾sus eos quos maloᷤᷤ
putat neq p̾cib calamitosoꝵ
illacrimarioportet. Id emm
nõest ꝯstãtis ⁊ recti iudicis cuiꝰ
anumi motũ uirtus detegit.
et sũmatĩita ius redd i debe¬
bit ut auctoritatẽ dignitati
ingenio suo augeat. PApnĩ.¬

Expanded text:
ueluti si iniuriam aut furtum passus est, hactenus ei ius dicendum est, ut litem contestetur resque ablata exhibeatur et deponatur aut sisti exhiberiue satisdato promittatur. 17 Celsusforte praeses prouinciae manumiserit uel tutorem dederit, priusquam cognouerit successorem aduenissdum munus donum caperet nisi esculentum potulentumue, quod iddenti, ut in adeundo quidem facilem se praebeat, sed contemni non patiatur. unde mandatis adicitur, ne praesides prouinciarum in ulteriorem familiaritatem prouinciales admittant: nam ex conuersatione aequali contemptio dignitatis nascitur.Sed et in cognoscendo neque excandescere aduersus eos, quos malos putat, neque precibus calamitosorum inlacrimari oportet: id enim non est constantis et recti iudicis, cuius animi motum uultus detegit. et summatim ita ius reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio suo augeat. 20 Papi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpni se alib̾to dix̃it uł dtu¬
meliosum sibilib̾tum q̃ratur
uł ꝯuicium se ab eo passũr lib̃¬
os ꝙ suos uł uxorẽ uł ꝗd huic
siłe obicit. p̾fect. urbis adiriso.
let.⁊ ꝓmodo q̃rele corrig̾e eu

Expanded text:
temni se a liberto dixerit uel contutemni se a liberto dixerit uel contumeliosum sibi libertum queratur uel conuicium se ab eo passum liberosque suos uel uxorem uel quid huic simile obicit: praefectus urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eu
Abbreviated transcription (Latin):
ad pͥfcm̃ urbis remctitutores¬
⁊̃ siue curatores ꝗmale ĩtute¬
lasiecura u̾satisũt grarno¬
rẽ aĩadũsione ĩdigent qua
ut sufficiat eis suspectoꝵ ĩ fa¬
mia quos ꝓbare pot̾it uł mi
nimis datis tutelam occupat¬
se. uel p̾mio accepto oꝑanide¬
disse ñ ydoneus tutor alicui
daretur. uł sulto circa edend
patrimonium qnͣtitatẽ minu¬
isse. uel euidẽti fraude pupil¬
li bona alienasse. ¶Quod aũt
tes p̾fectus auliet sic accipi¬
emus ñ accusãtes dños hoc
enim nequaquã ẜuo ꝑmictẽ¬
dũest. insiexcausis receptis.
Szsiu̾e ꝯde expostulent. ⁊ si se¬
uicia.siduricia.si fame eos p̾¬
surant. si obscenitatem ĩ quar
eos ꝯpusiunt uł opellant. ad pre¬
fectũ urbis exponãt. ¶Hoc qͦs
officium p̾fc̃iurbis adiuo sc¬
uero datimiẽ. ut ⁊ mãcipiat
teneantur ne ꝓstituantur.¬
Preterea curare debebit p̾fec¬
tus urbis. ut nummularii ꝓ¬
be seagant circaonmne nego i
ꝓhibita. ¶Cum pronus cõ¬

Expanded text:
res siue curatores, qui male in tutela siue cura uersati grauiore animaduersione indigent, quam ut sufficiat eis suspectorum infamia: quos probari poterit uel nummis datis tutelam occupasse, uel praemio accepto operam dedisse ut non idoneus tutor alicui daretur, uel consulto circa edendum patrimonium quantitatem minuisse, uel euidenti fraude pupilli bona alienasse.Quod autem tes praefectus †audi‹a›t, sic accipiemus non accusantes dominos hoc enim nequaquam seruo permittendum est nisi ex causis receptis sed si uerecunde expostulent, si saeuitiam, si duritiam, si famem, qua eos premant, si obscenitatem, in qua eos compulerint uel compellant, apud praefectum urbi exponant. hoc quoque officium praefecto urbi a diuo Seuero datum est, ut mancipia tueatur ne prostituantur.Praeterea curare debebit praefectus urbi, ut nummularii probe se agant circa omne negotiunt prohibita.Cum patronus con
Abbreviated transcription (Latin):
gatus sit.altius  tolłe nõ posse
qnͣus lumina nõ obscurẽtur
qr tectum magis turbaturq
labeo etiam ĩpprietatis domi¬
no scribit. idem ñua nec obstr¬
ueeum posse. ¶Idem si domus
ria illic face̾ fructuarius nõd
uec ꝑcenacula duide domum̃
atqn locne potest s oꝑtebit qiͣ
domum locare nec balneum ibi
faciendum est. ꝙ aũdicit mito¬
ria nõ tci ita accipe que nul¬
go diu̾soria uel fullonita appes¬
lant. ego ꝗdeni et sibalneum sit
ĩdomo usib dominicis solituu
uactare multima ꝑtedomus
ulmtra dietas amenas ñ rectẽ
nec ex boni uiri arbitratu fcũre¬

Expanded text:
gatus sit, altius tollere non posse, gatus sit, altius tollere non posse, quamuis lumina non obscurentur, quia tectum magis turbatur: quod Labeo etiam in proprietatis domino scribit. idem Nerua nec obstruere eum posse. Item si domus ria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula diuidere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum locare. nec balineum ibi faciendum est. quod autem dicit meritoria non facturum ita accipe quae uolgo deuersoria uel fullonica appellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum uacare in intima parte domus uel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni uiri arbitratu factur
Abbreviated transcription (Latin):
teros s: fodinas ur quas p̾rfam̃.
mstitut excere potuit. uel ip̃e in¬
stituere si nichil agriculture no¬
cebit. et si forte mhoc ꝙ istitu
runt forsitanetiam ħ̾ dice pot̾it
siꝗdem ei ꝓmictitur meliorare
ꝓprietatenssi tñquemstitit u¬
sufructuarius aut celuin corr¬
umpant agͥ aut magnum ap¬
patum sint desid̾atura opificu
forte ulfiguloꝵ que nõ poteste
tinere ꝓprietarius nõ uidebit᷑
boniumr arbitratu friii. s nec
eclificium ꝗdem positurus ĩ fũ¬
do nisi qd ad fructum ꝑcipien¬
dum nccͣium sit. ¶ S sieclium
ususfr̃. legatus sit nerua filius
et limina inmictere eum posse.
S ⁊ colores. ⁊ picturas ⁊ marmo¬
rapoterit ⁊ sigilla ⁊ siꝗdem ad
domus ornatum spectat. S n
dietas trãsformare. uł diunge̾
posticas ue euerte. uł refugia a¬
pire. ułatrium mutare. uł uui¬
daria ad alium mod uertere.
excole enmq inueiit potest qͣ¬
litate edium ñ nmutata. ¶ Itẽ
nerua eum cineclium ususfr̾ le¬

Expanded text:
terorum fodinas uel quas pater familias instituit exercere poterit uel ipse instituere, si nihil agriculturae nocebit. et si forte in hoc quod inrunt, forsitan etiam haec deicere poterit, si quidem ei permittitur meliorare proprietatem.Si tamen quae instituit usufructuarius aut caelum corrumpant agri aut magnum apparatum sint desideratura opificum forte uel legulorum, quae non potest sustinere proprietarius, non uidebitur uiri boni arbitratu frui: sed nec aedificium quidem positurum in fundo, nisi quod ad fructum percipiendum necessarium sit.Sed si aedium usus fructus legatus sit, Nerua filius et lumina immittere eum posse ait: sed et colores et picturas et marmora poterit et sigilla et si quid ad domus ornatum. sed neque diaetas transformare uel coniungere posticasue uertere, uel refugia aperire, uel atrium mutare, uel uirdiaria ad alium modum conuertere: excolere enim quod inuenit potest qualitate aedium non immutata. item Nerua eum, cui aedium usus fructus le
Abbreviated transcription (Latin):
re et oblata abeo summapri¬
mo ordine creclita usurarum¬
ꝙ huius post ponatur primꝰ
creclitor ĩsumma qmͣ posteaei¬
dem debitori credidit S Ceuoł
tela ci ꝯdempnatus erat gob¬
Uigaut pignoriomina bõna

Expanded text:
re, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem, debitori credidit. 21 Scaetela ei condemnatus erat, obligauit pignori omnia bona
Abbreviated transcription (Latin):
Nblia meina cũ ꝓficis EAul.¬
aturad maritum sĩũ archacla¬
Lusamcum ueste et istr̃is dm̃da¬
unt gape seie. et dixit ei cus alua
sanaue neno restituas michi .Cer¬
tesi aliqd michi hũanum ꝯtig̾it
flio meo ꝙ ex alio marito susce¬
ꝯi defuncta ca itestata desido re
amẽdate cui restitui debeant filio

Expanded text:
blia Maeuia cum proficisceretur ad maritum suum, arcam clusam cum ueste et instrumentis commendauit Gaiae Seiae et dixit ei: 'cum sana saluaue uen‹e›ro, restitues mihi: certe, si aliquid mihi humanum contigerit, filio meo, quem ex alio marito suscepi.' defuncta ea intestata desidero res commendatae cui restitui debeant, filio
Abbreviated transcription (Latin):
Nod uenditor ut ꝯmendet dicit
sic h̃ndum quasi neq dcm̃ neq
ꝓmissumẽ. Si uero decipiendi
eque sit h̾nd est ut non erempto¬
nascatur adu̾sus dictum ꝓmis¬
sum ueactio ẜ de dolo actio det᷑.

Expanded text:
od uenditor ut commendet dicit, sic habendum, quasi neque dictum neque promissum est. si uero decipiendi eque sic habendum est, ut non nascatur aduersus dictum promissumue actio, sed de dolo actio.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus ob hoc tardius adit. ut tar¬
¶Ususfr̾. ẜi michi legatus ẽisq
cum ego utifrui desussem lib̾ essei¬
sus ẽ. de inde ego abh̾rde extimatõ¬
nem legati tuli nichilominus a
uideri me utifrui homie ꝓquo
aliam remh̾am.Condonem au¬
temeius lib̾tatis eamdem mnan̾e
ita ut mortis mee aut capitis di¬
minutione interuentuuber futu¬
legnu̾it insulam ibi edificauitoi
Nunuo eo decidit. uł deusta est. usũ
fr̾. deberi existimauit. ccͣ autemi
nõ idem uuꝵ eẽ.si insuleusum fr̃.¬

Expanded text:
scriptus ob hoc tardius adit, ut tarUsus fructus serui mihi legatus est isque, cum ego uti frui desissem, liber esse iussus est: deinde ego ab herede aestimationem legati tuli: nihilo magit namque uideri me uti frui homine, pro quo aliquam rem habeam, condicionem autem eius libertatis eandem manere, ita ut mortis meae aut capitis deminutionis interuentu liber futulegaverat, insulam ibi aedificavit: ea vivo eo decidit vel deusta est: usum fructum deberi existimavit. contra autem non idem iuris esse, si insulae usu fr
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃. michi legatus fu̾it ⁊ int̾imꝓprie¬
tatem abh̾rde accepo pendenteau¬
tem ꝯdone eãdem alienauio ad leg¬
tumadmictar. ¶Si colono tuo
dicabit. et cum brde tuo aget ex
ducto ⁊ ꝯsequatur ut neq mcedes
prestet ⁊ impensas quas nnculturã
fec̾it recipiet. ¶ Uniusoꝵ bonoꝵ an

Expanded text:
fructus mihi legatus fuerit et interim proprietatem ab herede accepero, pendente autem condicione eandem alienauero, ad legatum admittar. Si colono tuo m fructum uindicabit et cum herede tuo aget ex conducto et consequetur, ut neque mercedes praestet et impensas, quas in culturam fecerat, recipiat. Uniuerso
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur locum habere:cum aui¬
dice aliqs absolutus fu̾it solẽt
enim sepe iudices indubus om¬
sis ex acto iure nurando ẜeum

Expanded text:
videntur locum habere, cum a iudice aliquis absolutus fuerit solent enim saepe iudices in dubiis causis exacto iureiurando se
Abbreviated transcription (Latin):
alcius tollencli et offici reͣ.i¬
endi luminibꝰ uicimi aut nõ
extollencłi. Item stillicidium
Au̾tendi intectum. ul m ateã
uciniaut nõ autendiItem¬
mittendi tigna ĩparietemi
uicini. et demq ꝓiciencli ꝓ¬
tegendi ueceteraq istius si¬

Expanded text:
altius tollendi et officiendi ‹lu›minibus uicini aut non extollendi: item stillicidium auertendi in tectum uel aream uicini aut non auertendi: item immittendi tigna in parietem uicini et denique proiciendi protegendiue ceteraque istis si
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝓconsultandi iudi
deterior causa fiat ex facto re
alieno et cum ĩtellex̾it iuditio¬
rum exitum intercdum durior¬
em nob̃ istitii oposito nobis
alio  adusirario. m eam quoq
rem ꝓspexitut siꝗs alienando
rem alium nob̾ adu̾sariumi
loco suo substituerit. idꝙ data
oꝑa ĩ fraudem nr̃am fec̾it. tan¬
ti nob̾ infcm̃ actõne tenetur
num nõ b̃uisse. Itaq si alt̾ius ꝓ¬
uncie hominem. autem potentẽ¬
rem nobis opposuerit adu̾sarĩ
tenebitur. U pm̃.

Expanded text:
dis proconsul id deterior causa fiat ex alieno facto. Et cum intelligit iudiciorum exitum interem nobis constitui opposito nobis alio aduersario, in eam quoque rem prospexit, ut si quis alienando rem alium nobis aduersarium suo loco substituerit idque data opera in fraudem nostram fecerit, tanti nobis in factum actione teneatur, nos non habuisse. Itaque si alterius prouinciae hominem aut potentiorem nobis opposuerit aduersarium, tenebitur: 2
Abbreviated transcription (Latin):
Taq si accepto lata tibi sit pecu¬
nia omnmodo cumh̾rde tuo age¬
tur. ac si res tradita sit tͥ siꝗdem ĩ¬
mortuo teeares extit̾it. agetur
cump̾rde tuosiminus ñ agetui
sutiq ĩh̃rdem ꝑpetuo d abitur
qr ñ debet lucrari ex alieno dãpno
Cui ꝯueniẽs est utet ĩ ip̃m qui
pletior ẽet ꝑpetua danda sit in
factum actio P Auł.
tius qm maleficu hrde ꝯueniti de¬
niq famosũ nõ fieri. ideoq ĩ ꝑpe¬
tuum teneri oporte. PNoculꝰ.

Expanded text:
si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, quia non debet lucrari ex alieno damno. cui conveniens est, ut et in ipso, qui pletior esset perpetuo danda sit in factum actio. Paulustius quam maleficii heredem conveniri, denique famosum non fieri: ideoque in perpetuum teneri oportere. Vlpianu
Abbreviated transcription (Latin):
inonmni loco ęuoq felices habe¬
ant. ¶ Hec aũt tria uoluminaa
nob̾ ꝯposita trad eis tam inre
nutricem bene ꝗs appellet tãtũ¬
modo uolumus ꝙ iam ⁊ aretro
principib ꝯstitutum ẽ.⁊ nõ in
alus locis que amaiorib tale
nõ meruerũt priuisium quia
audiuimus etiã in alexandria¬
cuutate splendidissima ⁊ cesari

Expanded text:
in omni loco aevoque felices. Haec autem tria volumina a nobis composita tradi eis tam in renutricem bene quis appellet, tantummodo volumus, quod iam et a retro principibus constitutum est, et non in aliis locis quae a maioribus tale non meruerint privilegium: quia audivimus etiam in Alexandrina splendidissima ci
Abbreviated transcription (Latin):
heant ꝗdem si maluerint hoc
cognomcia. ¶Pro repsis aũt
prudentissimi pauli que antea
sionem eos legentes.x .li. singła
tare multo maieris ⁊ amplio
singłarium a nob ꝯpositus.⁊ in.¬

Expanded text:
eant quidem, si maluerint, hoc cognomen: pro responsis autem prudentissimi Pauli, quae antea,sionem eos legentes, decem libros tare: multo maioris et ampliorsingularium a nobis compositus et in
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ hac int̾minatione ab hoc co¬
namine repellimus. ut si ausi
fi̾unt ĩ postere hoc ꝑpeterare ⁊ ext̾
urbes regias ⁊ bericensium me
pus mandãtes in nr̃a orone
⁊ post ꝯpletum in alia nr̃i nu¬
minis ꝯstitutione scripsimu
⁊ nunc utilit̾ posiumꝰ ut nemo
audeat eoꝵ ꝗ libros ꝯscribunt
signa inhus pon̾e ⁊ ꝑ ꝯpendur
ip̃ilegum interpretatiomi uel
positioni maximũ afferre discri
minalẽ penam ⁊ estimatone
libri ⁊ dupplum dño eius si nes¬
dice extali libro fĩ recitatonem
disponentes. ¶llud uero satis

Expanded text:
sub hac interminatione ab hoc conamine repellimus, ut, si ausi fuerint in posterum hoc perpetrare et extra urbes regias et Berytiensium metpus mandantes in nostra oratione et post completum in alia nostri numinis constitutione scripsimus, et nunc utiliter ponimus, ut nemo audeat eorum qui libros conscribunt sigla in his ponere et per compendium ipsi legum interpretationi vel compositioni maximum adferre discrimminalem poenam etiam aestimationem libri in duplum domino eius, si nesdice ex tali libro fieri recitationem disponente. IIlud vero satis
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquocasu abeo amissus fu̾it
lent. Cetere meius mocli uendõ¬
ne spectand̃. ideritꝙ int̾ementem
appuerit legaticausa eum usumfr̃
ri debeat. ꝑ Ompon.¬
Infantis ususfr̾. tm̃modo lega¬
tus sit.etiam sinullus int̾misit.
si tñ infantis etatem exceseit esse
incipit. . Auis.

Expanded text:
si aliquo casu ab eo amissus fuerit, lent. ceterum in eiusmodi uenditione spectandum id erit, quod inter ementem pparuerit legati causa eum usum fruri debeat. 55 Pomponinfantis usus tantummodo legatus sit, etiamsi nullus interim sit, cum tamen infantis aetatem excesserit, esse incipit. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
I nepotem ex filio et neptem ex
alto filio ĩpotestate heam. nup¬
cias int eos me solo actorecchi
ddonũ eius declucetur. cam
cio duci.am marito nõ posse.

Expanded text:
Si nepotem ex filio et neptem ex altero filio in potestate habeam, nuptias inter eos me solo auctore contrahi in domum eius deduceretur: eam tio suo duci a marito non posse
Abbreviated transcription (Latin):
ouis ienatorum inhibuit de
ponsalibꝰ nichil locuta est. rec¬
te tũ dicitur etiam sponsalia
inIhus cãib ip̃o uire nullius:
ec momenti. ut suppleatur qd̃
or̃omice est. G Ayus.¬

Expanded text:
onam senatorum inhibuit, de sponsalibus nihil locuta est. recte tamen dicitur etiam sponsalia in his casibus ipso iure nullius esse momenti, ut suppleatur quod orationi deest. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
Uerit ex quo ꝑ sñam redemptus
est . qr ꝯstitutio nõ lib̾m ꝓnun¬
ciari p̾cepit. s restitui eiłib̾tatẽ
iubet. ꝓ inde ꝯpellendus erit ma¬
numict̾e eũ ꝗ se numis sins re¬
demit.s ⁊ si latitz exempla sena¬
tus dultoꝵ ad fideiconmissa¬
riam lib̾tatẽ ꝑtinẽtium debere¬
⁊ induci oportet. Hem.
ne uenitur. ut primoꝗs petat
post absentiam ad u̾saruelic¬
tum primum. mox altese. Id.
emptorium ĩpetret qd m̃ boc no¬

Expanded text:
demptus est, quia constitutio non liberum pronuntiari praecipit, sed restitui ei libertatem iubet. proinde compellendus erit manumittere eum qui se suis nummis redemit. sed et si latitet, exempla senatus consultorum ad fideicommissam libertatem pertinentium debere induci oportet. 68 Idne uenitur, ut primo quis petat post absentiam aduersarii edictum primum, mox alterum 69 Ieremptorium impetret. quod inde hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
prestitit postea ꝙ dominus in¬
uenerit uestimenta qua actione
debeat ꝯseq pretium ꝙ declit. et
ait casuis cum nõ solum excõ¬
ducto agere u̾m ꝯdic̾e dño poᷤᷤ¬
se.ego puto ex ꝯducto omnim
eum hre actionem. an autem
et ꝯdice possit quesitum est qr
nõ indebitum dedit. nisi forteq
sinc causa datum sit.precium:
tis ĩuentis qi sme cã datum ei

Expanded text:
praestiterit posteaque dominus inuenerit uestimenta, qua actione debeat consequi pretium quod dedit? et ait Cassius eum non solum ex conducto agere, uerum condicere domino posse: ego puto ex conducto omnimodo eum habere actionem: an autem et condicere possit, quaesitum est, quia non indebitum dedit: nisi forte qu‹a›si sine causa datum sic putamus tis inuentis quasi sine causa datum ui