comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ sibi ipse c̃stituit & lic& iã sepissi me postea defectusolis
etenerit. Non dr̃ tam̃ mundanũ annũ repetit adefectio solis
implesses tẽ implebic̃cũ soldeficiens inis dẽlocis & partib & ipse erit
Nõms caelistellas om̃aq sydera rursus inueni& in qͥb fuerant cum
subr mulifine deficer& . Igit᷑ adiscessu romuli post annoꝵ quinde ci
milia sic̃ adser̃ phisici soldenuo itadefre& ut in eodẽ signo eꝗdẽq
partesit adidẽ pͥncipiũ in quo sub romulo fueraNT. Stellis qͦq
om̃ib signisq reuocatis ꝑ acti uutẽ fuqunt cũspicio in apeieã
latere adiscessu romuli anni quingenti septuata & tres. Annoenĩ
Aburbe conditas es centesimo sepri mohicscipio delecꝑa Ee artagine
triumphauit. Ex quo Numero annis remotis xxx uͨ regmio muli
tres Adiscessu romuli ud sonũ usq manebt Ergõ srationabilit᷑

Expanded text:
principium sibi ipse constituit, et licet etiam saepissime postea defectus solis principium sibi ipse constituit, et licet etiam saepissime postea defectus solis euenerit, non dicitur tamen mundanum annum repetita defectio solis implesse, sed tunc implebitur cum sol deficiens in isdem locis et partibus et ipse erit, et omnes caeli stellas omniaque sidera rursus inueniet in quibus fuerant cum sub Romuli fine deficeret. Igitur a discessu Romuli post annorum quindecim milia, sicut adserunt physici, sol denuo ita deficiet ut in eodem signo eademque parte sit, ad idem principium in quo sub Romulo fuerant stellis quoque omnibus signisque reuocatis. Peracti autem fuerant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli anni quingenti septuaginta et tres. Anno enim ab Vrbe condita sescentesimo septimo hic Scipio deleta Carthagine triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regtres a discessu Romuli ad somnium usque remanebunt. Ergo rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
oc aũt ut siciuolunt post annoru quin decĩmilia ꝑacta c̃tingit
rgosic annus lime m sis ẽ & annꝰ solis xii. m̃ses & aliarũ stellarũ
husunt quos supͣ r&ulimus itamundanũ annũ quindecim
annoꝵ milia quales nc cõputamus efficiutT. Ille ergo uere
annus uestens uocandus ẽ quẽ nonsolis id unius astri reditum¬
eamur s quẽ stellarũ omniũq in qͦcũq cȩlosunt ad eundem
locũ reditus sub eadẽ caeli totius discriptione concludit. Vnde
mundanas dr quia mundus ꝓpͥae celũ uocatur Igit᷑ sic ut
annũ solis nonsolũ alalendis ianuariis usq ad easdẽ uocamꝰ
s & a sequente. Post hcalendas die usq ad eundẽ diẽ & aqͥcũq cuius¬
lib& msis die usq indiẽ eundẽ reditꝰ annꝰ uocat᷑ Ita huius
mundani anni initiũ sibi qͥsq fac̃ quãq. de creuerit Vt eccenẽ
ciceo adeffectusolis qͥ sub romuli fine contingit Mundani

Expanded text:
unt. Hoc autem, ut physici uolunt, post annorum quindecim milia peracta contingit. unt. Hoc autem, ut physici uolunt, post annorum quindecim milia peracta contingit. Ergo sicut annus lunae mensis est, et annus solis duodecim menses, et aliarum stellarum hi sunt anni quos supra rettulimus, ita mundanum annum quindecim milia annorum quales nunc computamus efficiunt. Ille ergo uere annus uertens uocandus est, quem non solis, id est unius astri, reditu metimur, sed quem stellarum omnium, quae in quocumque clocum reditus sub eadem coeli totius descriptione concludit; unde mundanus dicitur, quia mundus proprie coelum vocatur. Igitur sicut annum solis non solum a kalendis Ianuariis usque ad easdem uocamus, sed et a sequente post kalendas die usque ad eundem diem, et a quocumque cuiuslibet mensis die usque in diem eundem reditus annus uocatur, ita huimundani anni initium sibi quisque facit quodcunque decreverit, ut ecce nunc Cicero a defectu solis, qui sub Romuli fine contigit, mundani anni
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ten&. Tanto enĩ tẽpore caeld̃ circũ louis aut̃ stella xii. &
Saturni .xxx. annos in eadẽ circum icione consumit aũt delumi¬
nib: ac uagis ut sepe relata tam nota sunt. Annus uero qui
sitatis essicit᷑ Largissimis seculis explicat᷑ cuiꝰ ratiotalis est
telle oms & sydera quae infixa caelo uident᷑ quorũ ꝓprium
motũ nũꝙ uisus humanus sentire ł dep̃ hen dere potest :¬
Nouent᷑ am̃ a p̃t̃ celi uolubilitatẽ quasẽꝑ trahunt᷑ suo qͦq Ac cessu
tã sero ꝓmouent ut nullius hominũ uitatã longasic quã obseruati¬
one continua factã deloco ꝑmutationẽ in qͦ eas pͥmũ uiderat dep̃hendat
Lundani ergo annisinis ẽ cũ stelle om̃s Omaq srdera quȩ a planes
h ab& acerto loco ad eundẽ locũ itarem eaueriꝰt Vt neuna qͥdẽ
caeli stella in aliolo cosit ꝗinquo fuit cũ om̃s aliae ex eoloco motes

Expanded text:
nium tenet - tanto enim tempore caelum circumit -, Iouis autem stella duodecim et nium tenet - tanto enim tempore caelum circumit -, Iouis autem stella duodecim et Saturni triginta annos in eadem circumitione consumit. Haec de luminibus ac uagis, ut saepe relata, iam nota sunt. Annus uero qui sitatis efficitur, largissimis saeculis explicatur. Cuius ratio talis est. Stellae omnes et sidera quae infixa caelo uidentur, quorum proprium motum numquam uisus humanus sentire uel deprehendere potestn, et praeter caeli uolubilitatem qua semper trahuntur, suo quoque accessu tam sero promouent ut nullius hominum uita tam longa sit quae obseruatione continua factam de loco permutationem, in quo eas primum uiderat, deprehendat. Mundani ergo anni finis est cum stellae omnes omniaque sidera, quae ἀπλανής habet, a certo loco ad eundem locum ita remeauerint ut ne una quidem caeli stella in alio loco sit quam in quo fuit cum omnes aliae ex eo loco motae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
conuersam. Idẽ ere ꝑseuerat instans dissuasio ne gloriae de¬
siderande quã cũ locis artã nec in ipsis angustus a&ernã
supra docuiss& Nun non solũ ꝑpetuitatis exꝑtẽ s nec ad unius
integri anni metas posse ꝓpagarido c& cuius adsertionis quesit
roctio dicemus annus nomis solus ẽ quẽ nc̃ cõmunis omniũ
usus appellat desinguloꝵ seuluminũ seu stellarũ emło om̃icaeli
circuitu acestoloco ĩn eundẽ locũ redit᷑ annꝰsuus. ẽ sic mensis lunc
Annus ẽ intraquẽ caeli ambitũ lustrat Nã & aluna mensis dr̃
qr greco nomine luna mene uocat᷑. Virgilius deniq ceddiscre¬
tione lunaris Anniqͥbreuis ẽ annũ qͥcursusolis efficit᷑ significa¬
re uolens at. Interea magnũ sol circũ uoluit᷑ annũ annum
magnũ uocãs solius cõparatione lunaris. Nã cursus qͥdẽ ueneris
Atq mercurii pene pars soliẽ. Martis uero annus fere bien¬

Expanded text:
conuersam.» Idem agere perseuerat, instans dissuasioni gloriae deconuersam.» Idem agere perseuerat, instans dissuasioni gloriae desiderandae. Quam cum locis artam nec in ipsis angustiis aeternam supra docuisset, nunc non solum perpetuitatis expertem, sed nec ad unius integri anni metas posse propagari docet. Cuius adsertionis quae sit ratio dicemus. Annus non is solus est quem nunc communis omnium usus appellat, sed singulorum seu luminum siue stellarum, emenso omni caeli circuitu, a certo loco in eundem locum reditus annus suus est. Sic mensis lunae annus est, intra quem caeli ambitum lustrat. Nam et a luna mensis dicitur, quia Graeco nomine luna μήνη uocatur. Vergilius denique, ad discretionem lunaris anni qui breuis est annum qui cursu solis efficitur significareuolens, ait interea magnum sol circumuoluitur annum, annum magnum uocans solis comparatione lunaris. Nam cursus quidem Veneris atque Mercurii paene par soli est; Martis uero annus fere bien
Abbreviated transcription (Latin):
oc ÷ ergo quae reb humanis per eundi atq & herũ reuestendi
in caomi mundo uicissitudo uariatur Presertĩ cũ apud eosipso
quib Audirinom̃ nr̃m potest nemo unius anni memoriã cõsequi
poss& Homines enĩ popularit᷑ annũ tantũ modosolis iđ unius
astri reditũ & iniunturre. Abse aut̃ cũ adidẽ unde semel ꝓfecta
sunt cuncta astra redierunt. Eand&q totius caelide scriptio¬
nẽ longis int̃ uallis retulerunt Tũ ille uere uertens annus
appellari potest in quo uix dicere audio quã multa hominũ
sȩcula teneantur . Nã que ut oli deficere sol hominib: extingui¬
que uisus .ẽ. Cũ romuli animꝰ aut̃ ipsa intepla penetrauit
quando ab eandẽ paste sol eodẽq tẽpore iterũ defecerit. Tum
signis om̃ib adidẽ principiũ stellis que reuocatis expletum
tantũ hab&o cuiꝰ qͥdẽ Anni nondũ uicesimã partẽ scito eẽ

Expanded text:
itur. Haec est ergo quae rebus humanis pereundi atque iterum reuertendi itur. Haec est ergo quae rebus humanis pereundi atque iterum reuertendi incolumi mundo uicissitudo uariatur. «... praesertim cum apud eos ipsos, a quibus audiri nomen nostrum potest, nemo unius anni memoriam consequi possit. Homines enim populariter annum tantummodo solis, id est unius astri, reditu metiuntur; re ipsa autem, cum ad idem unde semel profecta sunt cuncta astra redierint, eandemque totius caeli descriptionem longis interuallis retulerint, tum ille uere uertens annus appellari potest, in quo uix dicere audeo quam multa hominum saecula teneantur. Namque, ut olim deficere sol hominibus extinguique uisus est cum Romuli animus haec ipsa in templa penetrauit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore iterum defecerit, tum, signis omnibus ad idem principium stellisque reuocatis, expletum annum habeto. Cuius quidem anni nondum uicesimam partem scito esse
Abbreviated transcription (Latin):
ł penitus exurit Agyptioceste ut plato intia eo fatacur¬
tisuquã nimi&asł humoris noouit ł caloris Vndea
infinita annoꝵ milia insolis egyptiorũ monumenti
libris que relegunt᷑ . Cesde igit᷑ t̾rarũ partes int̃ necion
Supstites seminariũ instaurando generi huma nofiun
Atq. ita contingit ut non rudi mundo rudes homines
& cultus inscũ cuiꝰ memoriã int̾cepit in teritus t̾ris ober¬
rent & asperitatẽ paulatĩ uageferitatis excuti conciliar¬
bula & co&us nature instituente patiũnt᷑ sit que pͥmũ
int̃ eos mali nescia Et adhuc astuti& in ex perta si plicitas
Aut pomꝰ auri primis seculis c̃stit inde quo magis ad oultur
rerũ atq artiũ usus ꝓmou&ur tanto facilius in animosserpit
aemulatio Qua pͥmũ bene incipiens inuidiã lutent̃ euadit. &
aelue iã nascit᷑ quicquid genus hominũ posi sequentib seculis expe

Expanded text:
uel penitus exurit. Aegypto certe, ut Plato in Timaeo fateturuel penitus exurit. Aegypto certe, ut Plato in Timaeo fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloris; unde et infinita annorum milia in solis Aegyptiorum monumentis librisque releguntur. Certae igitur terrarum partes, internecioni superstites, seminarium instaurando generi humano fiunt; atque ita contingit ut non rudi mundo rudes homines et cultus inscii, cuius memoriam intercepit interitus, terris oberrent et, asperitatem paulatim uagae feritatis exuti, conciliabula et coetus, natura instituente, patiantur, sitque primum inter eos mali nescia et adhuc astutiae inexperta simplicitas, quae nomen auri primis saeculis praestat. Inde quo magis ad cultum rerum atque artium usus promouet, tanto facilius in animos serpit aemulatio, quae primum bene incipiens in inuidiam latenter euadit, et ex hac iam nascitur quicquid genus hominum post sequentibus saeculis exper
Abbreviated transcription (Latin):
habitant quos uicinia solis usq adspetiẽ nigricoloris exurit cũ
ergo calor futriat᷑. Humore aũt uicissitudo contingit ut mo do
caloi modo humor exuber& euenit ut ignis usq ad maximurꝰ
enutritus augmentũ haustũ uincat humorẽ acsic aerismu¬
tiia tiperies Licentiã p̃sta& incendio &t̃ra poqutus flagran¬
tia nmissi ignis urat᷑ ss mox in petucaloris ad sũpto pau̾la¬
te uire reuestunt᷑ humori cũ magna pars ionis incenduo¬
÷ rogatranim taderetias cente humore consumat Acrursus
longo teporũ tractu ita crescens humor altius uincit ut ter¬
ris infundat᷑ eluuia rursusq calor Posth uires resumit a
tta fit ut manento mundo int exuperantis caloris humoris q
uices trarũ cultus cũ hominũ genere seꝑe int̾eidat & reduc¬
ta tẽperi&e Rursus uoc& nũ quã tam̃ seu eluuio sen
exustio om̃is tras aut om̃e hominũ genus ł omino oꝑacu

Expanded text:
habitant, quos uicinia solis usque ad speciem nigri coloris exurit. Cum habitant, quos uicinia solis usque ad speciem nigri coloris exurit. Cum ergo calor nutriatur humore, haec uicissitudo contingit ut modo calor, modo humor exuberet. Euenit enim ut ignis, usque ad maximum enutritus augmentum, haustum uincat humorem ac sic aeris mutata temperies licentiam praestet incendio, et terra penitus flagrantia inmissi ignis uratur; sed mox, impetu caloris absumpto, paulatim uires reuertuntur humori, cum magna pars ignis, incendiis erogata, minus iam de renascente humore consumat. Ac rursus longo temporum tractu ita crescens humor altius uincit ut terris infundatur eluuio, rursusque calor post hoc uires resumit, et ita fit ut, manente mundo inter exsuperantis caloris humorisque uices, terrarum cultus cum hominum genere saepe intercidat, et reducta temperie rursus nouetur. Numquam tamen seu eluuio seu exustio omnes terras aut omne hominum genus uel omnino operit
Abbreviated transcription (Latin):
&rursus oriunt᷑ ł eluuio ne uicissi ł exustione redeunte cuius
uicissitudinis causa ł necessitas talis .ẽ. Ignẽ aethereũ phisici
uradider umore nutriti Adserentes ideo subnixa ꝑusta quam
uia solis iđ Rodiacus occupit occeanũ sic̃ supra scripsimus a natura
locatũ ut om̃is latitudo quã sol cũ quinq uagis & luna ultix
citroq discurrunt habeat subiecti humoris alimoniã & h ee
uolunt quã homerus diuinarũ omniũ inuentionũ fons& origo
Suib poctici nube figmienti uerũ sapientib: intellegi deditiori em
cudus c&ceris id cũstellis ꝓfectũ oceanũ & hiopib eum adepulas
inuitantib: ꝑquã imaginẽ fabulos ab homerũ significasse uoluit
auriri de humore nutrim̃ta sĩ derib qui obħ &hiopas reges
epularũ cȩlestiũ dix̃ qm̃ circa occeani horã ronnisi & hiopes

Expanded text:
et rursus oriuntur, uel eluuione uicissim uel exustione redeunte. Cuius et rursus oriuntur, uel eluuione uicissim uel exustione redeunte. Cuius uicissitudinis causa uel necessitas talis est. Ignem aetherium physici tradiderunt humore nutriri, adserentes ideo sub zona caeli perusta, quam uia solis, id est zodiacus, occupauit, Oceanum, sicut supra descripsimus, a natura locatum, ut omnis latitudo, quam sol cum quinque uagis et luna ultro citroque discurrunt, habeat subiecti humoris alimoniam. Et hoc esse uolunt quod Homerus, diuinarum omnium inuentionum fons et origo, sub poetici nube figmenti uerum sapientibus intellegi dedit, Iouem cum dis ceteris, id est cum stellis, profectum in Oceanum, Aethiopibus eum ad epulas inuitantibus. Per quam imaginem fabulosam Homerum significasse uolunt hauriri de humore nutrimenta sideribus, qui ob hoc Aethiopas reges epularum caelestium dixit, quoniam circa Oceani oram non nisi Aethiopes
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã credit᷑ ꝓcreata nhil ꝓclarũ in libros relatũ ẽ. sienimab
nitio immo ante iniciũ fuit mundus ut philolophi uolunt.
ur per innu merabiliũ seriẽ seclerũ nã fuerat cultus quo ñ
utimur inuentus non litterarũ uhus quosolo memoria fulcitur
a&ernitas curdeniq multarũ rerũ experientia ad aliquas
gentes recenti a&ernitate ꝑuenit ut ecce galli uitẽ ł cultum
oleae roma iã adolescente bidicerunt. Alia uͦ gentes ad huc multa
Nesciunt quae nobis inuenta placuerunt. Haec om̃a uident us
a &qrnitati rerũ repugnare dũ opinare nos faciunt certo mundi
principio paulatĩ singula queque coepisse s mundũ qͥdẽ fuisse
Seꝑ philosophia auctorẽ conditorẽ qdẽ deo sñ extẽpore siqͥdẽ tẽpꝰ
Añte mundũ eẽ ñ potuit: Cũ nihil aliud tẽpora nisi cursus solis eñ¬
cut Ies uͦ humane expaste maximasepe occidunt manente mundo

Expanded text:
quosdam creditur procreata, nihil praeclarum in libros relatum est. Si enim ab quosdam creditur procreata, nihil praeclarum in libros relatum est. Si enim ab initio, immo ante initium fuit mundus, ut philosophi uolunt, cur, per innumerabilium seriem saeculorum, non fuerat cultus quo nunc utimur inuentus, non litterarum usus, quo solo memoriae fulcitur aeternitas? Cur denique multarum rerum experientia ad aliquas gentes recenti aetate peruenit, ut ecce Galli uitem uel cultum oleae Roma iam adolescente didicerunt, aliae uero gentes adhuc multa nesciunt quae nobis inuenta placuerunt? Haec omnia uidentur aeternitati rerum repugnare, dum opinari nos faciunt certo mundi principio paulatim singula quaeque coepisse. Sed mundum quidem fuisse semper philosophia auctor est, conditore quidem deo, sed non ex tempore, si quidem tempus ante mundum esse non potuit, cum nihil aliud tempora nisi cursus solis efficiat. Res uero humanae ex parte maxima saepe occidunt manente mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quae multorũ cogitationes deambianda mundi a& enitat
sollicitat. Nã quis facie mundũ seꝑ fuisse comsenciat Cũ & ipsa
historiarũ fides multarũ rerũ cultuĩ emendationẽq ł ips& ini¬
uentionẽ recentẽ. ee fateat᷑. Cũq. rudes pͥmũ homines & incu¬
ria sil uestri non multũ a ferarũ asperitate Dissimiles menn¬
nerit ł fabulacur antiquitas tradat quẽ nec hunc eis quã riic
utim uictũ fuisse s glande prius & bacisolas sero spherasẽ desulcis
animoniã cũq ita exordiũ rerũ & ipsius humane nationis opi¬
memꝰ : ut aurea pͥmũ secła fuisse credamus & inde natura per
me talla uiliera de generans ferro secła postrema foedauerit
acne totũ uideamur de fabulis mutari. Quis non hinc estim&
mundũ quandoq coepiss& nec longã retro eiꝰ &tatẽ cũ adhinc
ultrauͦ r&ro annorũ miliade excellenti rerũ gestarũ ne

Expanded text:
quae multorum cogitationes de ambigenda mundi aeternitate quae multorum cogitationes de ambigenda mundi aeternitate sollicitat. Nam quis facile mundum semper fuisse consentiat, cum et ipsa historiarum fides multarum rerum cultum emendationemque uel ipsam inuentionem recentem esse fateatur, cumque rudes primum homines et incuria siluestri non multum a ferarum asperitate dissimiles meminerit uel fabuletur antiquitas, tradatque nec hunc eis quo nunc utimur uictum fuisse, sed glande prius et bacis altos, sero sperasse de sulcis alimoniam, cumque ita exordium rerum et ipsius humanae nationis opinemur, ut aurea primum saecula fuisse credamus, et inde natura, per metalla uiliora degenerans, ferro saecula postrema foedauerit? Ac ne totum uideamur de fabulis mutuari, quis non hinc aestimet mundum quandoque coepisse et nec longam retro eius aetatem, cum abhinc ultra duo retro annorum milia de excellenti rerum gestarum mem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfuctionẽ cupiens in fundere Nepoti Auctor t̃ ut contentus
conscienti a p̃mio gloriã non requirat in qua ad petenda
uag& ur & quã diutissime ꝑseuer& Post quã superius de
habitationis nr̃x angustiis Disserendo totius terrae quae
ad celũ pupcti locũ optin& minimã quandã docuit a nr̃is
generis hominib: pasticulã possideri. Nullius uero glorian ł in
ipsã totã partẽ potusse diffundi si quidẽ gangentrans nare
ł transcendere caucasũ roman Niominis fama norualunt
spem quamde ꝓpagandã late gloria Ante oculos ponendos nr̃i
orb angustias amputauit Uult a diuturnitatis auferre
ut pleno ne potis copteptũ gloriae cõpos dissuasor insinu& & ait.
Nec inĩpͣsa parte in quasa pientes & forti uiri nomen serpere potest
axernitatẽ Nominis posse durare Cũ modo exustiane modo
nhac enĩ paste tractatus illa questio latenter absoluitur

Expanded text:
perfectionem cupiens infundere nepoti, auctor est ut, contentus perfectionem cupiens infundere nepoti, auctor est ut, contentus conscientiae praemio, gloriam non requirat. In qua appetenda uagetur et quam diutissime perseueret, postquam superius de habitationis nostrae angustiis disserendo totius terrae, quae ad caelum puncti locum obtinet, minimam quandam docuit a nostri generis hominibus particulam possideri, nullius uero gloriam uel in illam totam partem potuisse diffundi, si quidem Gangen transnare uel transcendere Caucasum Romani nominis fama non ualuit, spem quam de propaganda late gloria ante oculos ponendo nostri orbis angustias amputauit, uult et diuturnitatis auferre, ut plene animo nepotis contemptum gloriae compos dissuasor insinuet. Et ait nec in hac ipsa parte, in quam sapientis et fortis uiri nomen serpere potest, aeternitatem nominis posse durare, cum modo exustione, modoIn hac enim parte tractatus illa quaestio latenter absoluitur,
Abbreviated transcription (Latin):
extrem cunguli breutate corgra hitur. Dedluctio autꝰ laterun
eũ tengituditudine tropici abutraq paste disten ditur
eniq uecoes omne habitabile pram extente chlamilisurolẽ¬
enierut Tte ꝗromis tra inquo & oceanus ed ad quẽ uis celotẽ
circusu quasi centromn punot obtino lecu noresiario oeoceano
as culũ quitaimtanto Nuomine quam sit partius uides Nam
lic es apubnos ahlanti cũ marelic& magnũ uoe&ur. Decaelo
sit qđ non possit in partes. Ideo aut̃ t̾raȩ breuitas tam
diligent̃ adserit᷑ ut parui pandendũ ambitũ fame uir fortis
intelligat quẽ tã paruo magna. eẽ non poterit qđ doctrina
ꝓpositu nonminus in sequentib apparebit quin & ia̾ sicupia
quas ac cidere tẽpore certo nec esse ẽ. omnimodo non&e ternam
Sedne diuturnã quidẽ gloriã adse qui possẽmus. Virtutis fractũ
sapiens in conscientia ponie minus ꝑ fectus ingło unde scipio

Expanded text:
extremi cinguli breuitate contrahitur, deductio autem laterum extremi cinguli breuitate contrahitur, deductio autem laterum cum longitudine tropici ab utraque parte distenditur. Denique ueteres omnem habitabilem nostram extentae chlamydi similenis terra, in qua et Oceanus est, ad quemuis caelestem circulum quasi centron puncti obtinet locum, necessario de Oceano adiecit: «qui tamen tanto nomine quam sit paruus uides». Nam licet apud nos Atlanticum mare, licet Magnum uocetur, de caelosignum sit, quod diuidi non possit in partes. Ideo autem terrae breuitas tam diligenter adseritur ut parui pendendum ambitum famae uir fortis intellegat, quae in tam paruo magna esse non poterit. Quod doctrinae propositum non minus in sequentibus apparebit: «quin etiam si cupiat quas accidere tempore certo necesse est, non modo non aeternam sed ne diuturnam quidem gloriam adsequi possumus.» Virtutis fructum sapiens in conscientia ponit, minus perfectus in gloria; unde Scipio,
Abbreviated transcription (Latin):
quaȩdã .ẽ. insula. sed om̃is t̃ra quaȩ colitur auobis parxa quae¬
dã .eͣ insulas uia & singulis de .iii. habitationib: parue qu adã
efficiunt᷑ insule oceano. Hissenas ut diximꝰ ambiente omnia
Laec ante oculo iocare potest descriptio substituta ex qua & nri
maronis originẽ quae totius una .ẽ. & rubriatq indiciortũ
uidebis caspium quemare unde oriatur inuenies.
ic& non ignorẽ ee non nullos qui ei oceano in gressũ negent
Mec dubiũ ẽ. : In illã quoq australis generis tẽperata nr
mare occeano similit̃ in fluere sedoescribi hoc nr̃a ad¬
testatione Nor debuta cuius situs Nobis iN¬
cogratus ꝑseuerãt
Quod autẽ pram habitabilẽ dixit angustã uertiab laterib:
Platiore in eadẽ descriptionẽ poterimus. Poterimus nã quanto
lorigioi et tropicus circus septẽ trignali circotanto ron
ueo cib quã laterib angustior ẽ. quia su mnas eiuss martpan

Expanded text:
quaedam est insula», sed «omnis terra quae colitur a uobis parua quaequaedam est insula», sed «omnis terra quae colitur a uobis parua quaedam est insula», quia et singulae de quattuor habitationibus paruae quaedam efficiuntur insulae, Oceano bis eas, ut diximus, ambiente. Omnia haec ante oculos locare potest descriptio substituta, ex qua et nostri maris originem, quae totius una est, et Rubri atque Indici ortum uidebis, Caspiumque mare unde oriatur inuenies, licet non ignorem esse nonnullos qui ei de Oceano ingressum negent. Nec dubium est in illam quoque australis generis temperatam mare de Oceano similiter influere, sed describi hoc nostra attestatione non debuit, cuius situs nobis incognitus perseuerat. Quod autem nostram habitabilem dixit angustam uerticibus, lateribus latiorem, in eadem descriptione poterimus aduertere. Nam quanto longior est tropicus circus septentrionali circo, tanto zona uerticibus quam lateribus angustior est, quia summitas eius in artum
Abbreviated transcription (Latin):
immaio remiscent᷑ inuicẽ que se fer ex ipsa aquarꝰ collisione
Nascit᷑ illa famosa oceam accessio parit̃ & recessio ut ubicũq
in rro mari corutingit iđ ł inangustis fretis ł in planis
farte lictorib exipso oceanifinib: quos oceanũ Nunc uocamus
eueniunt quia nr̃m mare exillis influit c&erorũ uerior
ut ita dicã eiꝰ alueus ten&. Zonã ꝑusta e tam ipse quia aqui¬
noctialẽ quãnsinus exeonati qui orahontẽ circulũ ambitus¬
ue flexionis imitant᷑ omnẽ terrã. quad rifidam diuidunt
& singulas ut supra diximus habitationes insulas faciant.
Non internos & australis homines means ille ꝑ calidã totãq
cingens & rursus utriusq regionis extrema sinib suis am¬
biens binas itssuperiore atq inferiore t̾rȩ̨ suꝑficie insula facit
unde tullius hoc intelligi uolens. nondix̃ om̃s terra parua

Expanded text:
immaniore miscentur in uicemque se feriunt, ex ipsa aquarum collisione immaniore miscentur in uicemque se feriunt, ex ipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recessio, et ubicumque in nostro mari contingit idem, uel in angustis fretis uel in planis forte litoribus, ex ipsis Oceani sinibus quos Oceanum nunc uocamus, eueniunt, quia nostrum mare ex illis influit. Ceterum uerior, ut ita dicam, eius alueus tenet zonam perustam, et tam ipse, qui aequinoctialem, quam sinus ex eo nati, qui horizontem circulum ambitu suae flexionis imitantur, omnem terram quadrifidam diuidunt et singulas, ut supra diximus, habitationis insulas faciunt. Nam inter nos et australes homines means ille per calidam totamque cingens et rursus utriusque regionis extrema sinibus suis ambiens, binas in superiore atque inferiore terrae superficie insulas facit. Vnde Tullius, hoc intellegi uolens, non dixit «omnis terra parua
Abbreviated transcription (Latin):
posuimus quas finis nũ quã uia solis excetlat. Mani¬
festũ ẽ aut̃ om̃ib quid inuero qixerit quẽ constat
errori signarũ erit ingenii singulorũ inuenire quid possit am¬
plius ꝓ absoluenda ac questione conferrihis quoq ut arbitror
Non otiosa inspectatione tractatis. Nunc deoceano qđ ꝓmisimus
adstruamus : Non uno sed gemino & us ambitu terra corpusom̃e
circũ flui cuius uerus &primus metitus ẽ. Qui ab indocto homi¬
nũ genere Mascitur Is enĩ quẽ solũ occeanũ plures opinantur
designib ab illo originali refusis sec undũ ex necessitatis ambitũ
fecit. Ceterũ prior ei corona ꝑzonã t̃r& calidã meat superi¬
ora terrarũ & inferiora cingens flexũ circie qui noctialis imi¬
tata. Ab oiente uͦ duos silos refundit unũ ad ex tremitatem
septentrionis ad australis Alterũ rursusq ab occidente duo
tes refusi occurrunt aboriente dimissis & dũ uisũ & in p&ui

Expanded text:
posuimus quos fines numquam uia solis excedat, maniposuimus quos fines numquam uia solis excedat, manifestum est autem omnibus quid Maro dixerit, quem constat erroris ignarum, erit ingenii singulorum inuenire quid possit amplius pro absoluenda hac quaestione conferri. His quoque, ut arbitror, non otiosa inspectione tractatis, nunc de Oceano quod promisimus adstruamus: non uno, sed gemino eius ambitu terrae corpus omne circumflui. Cuius uerus et primus meatus est qui ab indocto hominum genere•nescitur. Is enim, quem solum Oceanum plures opinantur, de sinibus ab illo originali refusis secundum ex necessitate ambitum fecit. Ceterum prior eius corona per zonam terrae calidam meat, superiora terrarum et inferiora cingens, flexum circi aequinoctialis imitata. Ab oriente uero duos sinus refundit, unum ad extremitatem septentrionis, ad australis alterum, rursusque ab occidente duo tes refusi, occurrunt ab oriente demissis. Et dum ui summa et impetu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt nimiũ solis ardorẽ. Cũ ergo tantũ spatii ꝑustã utar:
ministra & sme dubio circa uiciniã Alterius tẽperatin
iđ tante corũ tantũ de spatii habere ꝑ uste fine pare man¬
su&udinẽ ñ eget Parienĩ in utraq parte sunt om̃a ideo
ustẽ eosunt si mnilis teperatis quã sepatiuntur habitari. Anforte
po&ica licentia pasticulã ꝓsinali poene paraicula posuit
& ꝓsubambas dicee maluit̾ ꝑ amibas nã reuera ductus
aut̃ & homerũ ipsũ & in omnib emitatorẽ es maronẽ
sepȩtales mutasse particulas anqđ mihi uero ꝓprius
Suas in morẽ fluminis arctos. Neq enĩ anguis syde¬
reus arctos secat. Sed dũ & amplectit᷑ a int̾ uenit circũ
& interea soluit᷑ Non pereas: Ergo potest constare
po& ȩ dictũ existimemus. Nobis aliud ad defensorẽ:
Ultra aut̃ quaediximus ñ occurrit uerũ qm̃ in medio

Expanded text:
propter nimium solis ardorem. Cum ergo tantum spatii ex perusta uitam propter nimium solis ardorem. Cum ergo tantum spatii ex perusta uitam ministret, et sine dubio circa uiciniam alterius temperatae, id est antoecorum, in tantundem spatii habere perustae fines parem mansuetudinem non negetur paria enim in utraque parte sunt omnia, ideustae in eo sunt similes temperatis, quod se patiuntur habitari? An forte poetica licentia particulam pro simili paene particula posuit et pro «sub ambas» dicere maluit «per ambas»? Nam re uera ductus autem et Homerum ipsum et in omnibus imitatorem eius Maronem saepe tales mutasse particulas. An, quod mihi uero prduas in morem fluminis Arctos. Neque enim Anguis sidereus Arctos secat, sed dum et amplectitur et interuenit, circum eas et inter eas uoluitur, non per eas. Ergo potest constare poetae, dictum existimemus. Nobis aliud ad defensionem ultra haec quae diximus non occurrit. Verum quoniam in medio
Abbreviated transcription (Latin):
o diaco terminos facere. Necumiꝗ solẽ alt̃ utrum
tropicũ excedere posse ł rursũ łeoisũ meando Trans hodiacũ uero
circu iđ trans ustã quaȩ tropicis claudit᷑ exutraq parte inu¬
pere tẽperatas queraimis. quidsit quã ait uirgilius quẽ nullius
uniqua discipline error in uoluit. Qua mortalib egris
munere concessit diuum & uia secta ꝑãbas obliquus quase
signorũ uestera ordo. Uid& ur enĩ dicar his uersibi do¬
diacu cuperatas ductũ solis cursũ ꝑ ipsas figri quenꝰ
Nec opinani fas ẽ. qua neutrũ tropieũ cursus solis excedit
Iunc igit᷑ illud ostendit ꝗ diriniꝰ asꝰ tra tropicũ in eapuste
parteq uicina ẽ tepcrat&e habittores et Nã siene subipso
Fropico ẽ : Meroe aut̃ trib milib hoc ingentis stadusisiane
iptrorsũ recedit & ab illa usq ad tentem cinamomi feracenꝰ
ta men uita fruunt᷑ habitantes. Utra uero iã inaccessũ est

Expanded text:
zodiaco terminos facere, nec umquam solem alterutrum zodiaco terminos facere, nec umquam solem alterutrum tropicum excedere posse uel sursum uel deorsum meando, trans zodiacum uero circum, id est trans ustam quae tropicis clauditur ex utraque parte, incipere temperatas — quaeramus quid sit quod ait Vergilius, quem nullius umquam disciplinae error inuoluit: duae mortalibus aegris munere concessae diuum, et uia secta per ambas obliquus qua se signorum uerteret ordo. Videtur enim dicere his uersibus zodiacum per temperatas ductum, et solis cursum per ipsas fieri; quod nec opinari fas est, quia neutrum tropicum cursus solis excedit. Num igitur illud attendit quod diximus: et intra tropicum in ea perustae parte quae uicina est temperatae habitatores esse? Nam Syene sub ipso tropico est, Meroe autem triintrorsum recedit, et ab illa usque ad terram cinnamomi feracem stamen uita fruuntur habitantes, ultra uero iam inaccessum est
Abbreviated transcription (Latin):
caloris & frigoris. Deniq in hac ipsa zona quã in colimus
Quaȩ tota dr̃ tẽperata Partes tam q̃ ꝑusto cingulo uicine
suN c&eris callidior ess̃ ut ẽ a& hiopia. Arabia Aegrptus
& libia inquib: calor ita circũ fusi aeris corpus extenuat
Vt aut nũ ꝙ araro cogat᷑ innubes & ideo nullus pene apiro
illos ut est imbriũ rursus qui ad frigide fines p̃ssius acce¬
dunt ẽ palo meotidis ut religiones quas p̃t̃ fluunt tana is
& hi sun Omniaq suꝑ serchiã loca quorũ in colas uetus¬
tas hyꝑbores uocauit quasi originẽ boree introisum
recedendo transissent adõ aet̾napene p̃munt᷑ pruina
ut non facile explic& ur quanta sit illic frigida enim¬
&tatis incuria loca uõque in medio tẽperãtae suNT:
in abutraq nimi&ate longũ recedunt uerũ tenent
salutarẽ ꝙ tẽperiẽ locus mos ad mon& ut qm̃ diximus
remq: aNullo possit refelli utrũq tropicu circum

Expanded text:
caloris et frigoris. Denique in hac ipsa zona quam incolimus, caloris et frigoris. Denique in hac ipsa zona quam incolimus, quae tota dicitur temperata, partes tamen quae perusto cingulo uicinae sunt ceteris calidiores sunt, ut est Aethiopia, Arabia, Aegyptus et Libya, in quibus calor ita circumfusi aeris corpus extenuat, ut aut numquam aut raro cogatur in nubes, et ideo nullus paene apud illos usus est imbrium. Rursus quae ad frigidae fines pressius accedunt, ut est palus Maeotis, ut regiones quas praeterfluunt Tanais et Hister omniaque super Scythiam loca, quorum incolas uetustas Hyperboreos uocauit, quasi originem boreae introrsum recedendo transissent, adeo aeterna paene premuntur pruina ut non facile explicetur quanta sit illis frigidae nimietatis iniuria. Loca uero quae in medio temperata sunt, quoniam ab utraque nimietate longum recedunt, ueram tenent salutaremque temperiem. Locus nos admonet ut - quoniam diximus rem quae a nullo possit refelli, utrumque tropicum circum
Abbreviated transcription (Latin):
cancrihora dieisexta qm sol tunc su ꝑ ipsũ inuenit᷑ uertice
ciuitatis pulla illic potest incerta de quolib& corpore umbra
iactari. Sed nec stilus hiemi speru monstratis horas quem¬
stilũ gnonom̃ uocant : Tũ desepotest umbrã creare & hoc
ẽ quã lucanus dicere uoluit. Nectam̃ plene ut ahab& ur
Absoluit : Dic enido enĩ atq umbras nũ quã flegcente sy ene rem
quidẽ attigit sed t᷑bauit uerũ. Non enĩ quã flectit sed uno
tẽpore qđ cũ sua nrtione retulamus. His relatis constat
solẽ nuquã aegredisines ꝑuste qui ad tropico intropicũ
⁊odiacus obliquatus est : Manifesta ẽ igit᷑ causa cur aut̃
zona flãmis sit sẽꝑ obnixia quippe quẽ sol totus a& heri a
flãme & fons & ad ministrator nũ quã relinquite.
nũ quã calor solis accidit nec essario ꝑp&uã pꝰmuntur
pruina : Duas uero ut diximus tẽperat hinc atq illine uic in a

Expanded text:
Cancri, hora diei sexta, quoniam sol tunc super ipsum inuenitur uerticem Cancri, hora diei sexta, quoniam sol tunc super ipsum inuenitur uerticem ciuitatis, nulla illic potest in terram de quolibet corpore umbra iactari sed nec stilus hemisphaerii monstrantis horas, quem gnomona uocant, tunc de se potest umbram creare. Et hoc est quod Lucanus dicere uoluit, nec tamen plene ut habetur absoluit. Dicendo enim atque umbras numquam flectente Syene, rem quidem attigit, sed turbauit uerum. Non enim numquam flectit, sed uno tempore, quod cum sua ratione rettulimus. His relatis constat solem numquam egredi fines perustae, quia de tropico in tropicum zodiacus obliquatus est. Manifesta est igitur causa cur haec zona flammis sit semper obnoxia, quippe quam sol totius aetheriae flammae et fons et administrator numquam relinquat. numquam calor solis accedit, necessario perpetua premuntur pruina; duas uero, ut diximus, temperat hinc atque illinc uicinia
Abbreviated transcription (Latin):
suffici& adsruere. Nã & moccasum cadit oriente sole & inortuũ cum
fit occiduus modio aute die quia sol meridiẽ ten& in septẽ trionẽ
umbra depellitur : Inaustrũ uero circanastra habitationem in passi¬
bile ÷ umbra cuiuis lib& corporis cadere quia semꝑ in aduersi soli
partẽ umbra iactat᷑. Ad uersus autẽ austro apudnos sole ÷ non
poceri. Cũ ñ quã fines sep tẽ trioHalis adtingat sane quoniã
pars illa ꝑusteq tẽperate incina÷ atimittit habicantes illic id ÷
tras tropicũq cũq habitantur spacia umbrã mictunt mastrũ eo tẽpore
quo sol cancrũ ten&. Cũ enum fit ei solseptẽ trionalis cũ tropicõ ten&
ꝗ abillis adsepcẽ trionẽ recedit : Ciuitas autẽ sine qua puiteci&e thebai¬
dos postsuperiorũ montiũ deserta : Principiũ t̃ subipso estiuo
tropico constituta est & eo die quosolcertã partẽ in gredit᷑

Expanded text:
sufficiet adstruere. Nam et in occasum cadit oriente sole, et in ortum cum sufficiet adstruere. Nam et in occasum cadit oriente sole, et in ortum cum fit occiduus; medio autem die, quia sol meridiem tenet, in septentrionem umbra depellitur. In austrum uero circa nostram habitationem impossibile est umbram cuiuslibet corporis cadere, quia semper in aduersam soli partem umbra iactatur. Aduersus autem austro apud nos sol esse non poterit, cum numquam fines septentrionalis attingat. Sane quoniam pars illa perustae quae temperatae uicina est admittit habitantes, illic, id est trans tropicum, quaecumque habitantur spatia umbram mittunt in austrum eo tempore quo sol Cancrum tenet. Tunc enim fit eis sol septentrionalis cum tropicum tenet, quod ab illis ad septentrionem recedit. Ciuitas autem Syene, quae prouinciae Thebaidos post superiorum montium deserta principium est, sub ipso aestiuo tropico constituta est; et eo die quo sol certam partem ingreditur
Abbreviated transcription (Latin):
solstitia uocant᷑ & quia estiuus tropicus tẽperate nr̃ae t̃¬
minus ẽ. Ideo sola ipsũ fine mouerit fac̾ nobis estiuas cali¬
res deuicino urens sensu maiore subiecta illo deniq tẽpore
australi generari reuerti: Hie men ñ potest ambigiꝗc
tẽ abillis sol omni uiaesuae spatia recedit : Rursus cũ ad
signũ iđ a capricornũ uenerit facit nobis hiemen recessu
suo. Uillis uicinitate reducit aestatẽ. Hic notandum est
detrib tantũ cardinib: in quacũq eadẽ ingredisolem
de quartonũ quã : Nã & abhortu & aboccasu fenestra
solẽ recipit. Quippe quẽ orientẽ obeuntẽ que ꝓspect&
recipi&. Ameridie q omne it̃ solis in nr̃o meridie ẽ. ut in¬
strucd uisũ manu elata descriptio Nũ quã uero solẽ fenestrã septen¬
poli septentrionalit actigit & ideonũq ꝑhuno cardinẽ radi
us infundit᷑ eiusdẽ rei ꝓbationẽ umbra quoq: cuius lib& corporis

Expanded text:
solstitia uocantur. Et quia aestiuus tropicus temperatae nostrae tesolstitia uocantur. Et quia aestiuus tropicus temperatae nostrae terminus est, ideo, cum sol ad ipsum finem uenerit, facit nobis aestiuos calores, de uicino urens sensu maiore subiecta. Illo denique tempore australi generi reuerti hiemem non potest ambigi, quia tunc ab illis sol omni uiae suae spatio recedit. Rursus cum ad F signum, id est ad Capricornum, uenerit, facit nobis hiemem recessu suo et illis uicinitate reducit aestatem. Hic notandum est de tribus tantum cardinibus in quamcumque aedem ingredi solem, de quarto numquam. Nam et ab ortu et ab occasu fenestra solem recipit, quippe quem orientem obeuntemque prospectet; recipit et a meridie, quia omne iter solis in nostro meridie est, ut instruit uisum antelata descriptio. Numquam uero solem fenestra septenpoli septentrionalis attingit, et ideo numquam per hunc cardinem radius solis infunditur. Eiusdem rei probationem umbra quoque cuiuslibet corporis
Abbreviated transcription (Latin):
obriguisse pruina uides ecce testat᷑ finale friguis eẽ decaelo:
dẽ qq deferuorẽ medo dic̃ Mediũ aut̃ illũ & maximum
Solis ardore terseri. Cũ ergo manifeste & rigorẽ decaelo uesti¬
cib & feruorẽ decaelo interr& cingulos uenire signa uerit
ostenidit prius incaelo hos eosdẽ cingulos constitisse : Nunc
&m constitit & os incaelo & in terra ⁊ onas eẽ ł cingulos aut̃
enĩ uniꝰ rei duost̃ nõa iãdicendũ ẽ quae causa in a& here hano
diuersitatẽ qualitatis efficiat : Pusta duob tropicis claudit᷑
iđ a .g. in .p. estiuo & ab .f. in .q. hie mali ab .f. autẽ in .p. todi¬
acũ describendo duximus: Ergo signũ p. tropicus ille
cancer habeat᷑ & signũ f.: Capricornus stat aut̃ solẽ neq
rursũ ultra cancrui neq ultra capricornũ deorsũ meare
Sed cũ ad tropicorũ confinia uenerit moxre uerti unde &

Expanded text:
obriguisse pruina uides». Ecce testatur finale frigus esse de caelo. obriguisse pruina uides». Ecce testatur finale frigus esse de caelo. Idem quoque de feruore medio dicit: «medium autem illum et maximum solis ardore torreri». Cum ergo manifeste et rigorem de caeli uerticibus et feruorem de sole in terrae cingulos uenire signauerit, ostendit prius in caelo hos eosdem cingulos constitisse. Nunc quoniam constitit easdem in caelo et in terra zonas esse uel cingulos - haec enim unius rei duo sunt nomina - iam dicdiuersitatem qualitatis efficiat. Perusta duobus tropicis clauditur: id est a G in P, aestiuo, et ab F in Q, hiemali. Ab F autem in P zodiacum describendo perduximus; ergo signum P tropicus ille Cancer habeatur, et signum F Capricornus. Constat autem solem neque sursum ultra Cancrum neque ultra Capricornum deorsum meare, sed cum ad tropicorum confinia peruenerit, mox reuerti: unde et
Abbreviated transcription (Latin):
in caȩlo est aq usq in .p. tale fac̃ int̃ra ad . liusq ad .M.
quale qe desuꝑa p usq ad .o. tale in t̾ra ab .M. usq ad .N.
& quale illic ẽ ad .o. usq: ad .c. Tale hic ÷ ab .tu usq ad t
Sunt in a&herȩ extremitates ãbe idẽ .A. Dusq ad .r .&a .ciusq
Ad .o. a & no rigore densitate. Ideo int̾ra idẽ ab .s. usq. ad .ix.
& at usq adit : Rursus incaelo A.q: usq ad .p. nimio ca¬
lore forui& : Ideo in t̾ra q̃q ab .l. usq. ad .N. idẽ feruorẽ
tẽ sunt incelo tẽperies ab .o. usq. ad .p. & .q. in .r. ldeo hicqq̃
s̃ tẽperate ab .n in .m. & al.L. in .Re. equi noctialis enĩ cir¬
culus quiab .a. usq ad .b. ductus eꝰ mediã secat ꝑustatn:
T IESU ATEM SCISSECICERONEM QUATERREMCINTULI
ccelestib: inficiant᷑ ex uerbis eiꝰ ostendit᷑. Ait enĩ ꝗͥb duo maxime
int̃se diuersos & caeli uerticib ipsi sex utraq pafee subnixos

Expanded text:
in caelo est a Q usque in P, tale facit in terra ab L usque ad M; in caelo est a Q usque in P, tale facit in terra ab L usque ad M; qualeque est desuper a P usque ad O, tale in terra ab M usque ad N: et quale illic ab O usque ad C, tale hic est ab N usque ad T. Sunt autem in aethere extremitates ambae, id est a D usque ad R et a C usque ad O, aeterno rigore densetae: ideo in terra idem est ab S usque ad K et a T usque ad N. Rursus in caelo a Q usque ad P nimio calore feruet: ideo in terra quoque ab L usque ad M idem feruor est. Item sunt in caelo temperies, ab O usque ad P, et a Q in R: ideo hic quoque sunt temperatae, ab N in M, et ab L in K. Aequinoctialis enim circulus, qui ab A usque ad B ductus est, mediam secat perustam. Et ipsum autem scisse Ciceronem quod terreni cinguli caelestibus inficiantur, ex uerbis eius ostenditur. Ait enim: «e quibus duos maxime inter se diuersos et caeli uerticibus ipsis ex utraque parte subnixos
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta ordinẽ quẽ suci inuõ discesserat Amplitudo sed hic q̃q̃
ad serendi quã dr̃minuemus laborẽ oculis subiciendo pictura
esto eni caelosphera A.B.c.D. & intra se claudat spherã torr&
cui ad scriptas .S.x. ł .V. & ducat᷑ incaelis sphera circulus sopte¬
trionalis ab i usq in .o. tropicus aestiuas a .g. in .p. & aequi noctialis
Ab in .a. & tropicus hemalis ab .f. in .q. & australis ab .e. in
.r. sed Zodiacus ducat᷑ ab .s in .p. Rursus insphera t̃rȩ ducant᷑
iđ limites cingulorũ quos supͣ descriptimus in .. in .M.
in .L. in .K. His depictis sine difficultate constabit singulas
terrae partes asingulis caeli partib suꝑ uerticẽ suũ positis
Qualitatẽ circa rumi&atẽ ł tẽperie᷑ matuari nãꝗ ẽ
susu .a.d. usq: ad ir. hoc despicit t̃r& ab .s. usq. ad .n. & ꝗͥ ẽ
incaelo ab r.usq adq ħ in sic̃ terre a bi usq ad .l. & qđ

Expanded text:
menta ordinem quem sua in uero digesserat amplitudo. Sed hic quoque menta ordinem quem sua in uero digesserat amplitudo. Sed hic quoque adserendi quod dicitur minuemus laborem oculis subiciendo picturam. Esto enim caeli sphaera A B C D, et intra se claudat sphaeram terrae, cui adscripta sunt S X T V; et ducatur in caeli sphaera circulus septentrionalis ab I usque in O, tropicus aestiuus a G in P, et aequinoctialis a B in A, et tropicus hiemalis ab F in Q, et australis ab E in R; sed et zodiacus ducatur ab F in P; rursus, in sphaera terrae, ducantur idem limites cingulorum quos supra descripsimus, in N, in M, in L, in K. His depictis, sine difficultate constabit singulas terrae partes a singulis caeli partibus super uerticem suum positis qualitatem circa nimietatem uel temperiem mutuari. Nam quod est susum a D usque ad R, hoc despicit terrae ab S usque ad K: et quod est in caelo ab R usque ad Q, hoc inficit terrae a K usque ad L: et quod
Abbreviated transcription (Latin):
& erũ uolo hocmente ꝑcipias ltanos hanc ꝓtulissẽ mensura
tãꝗ ad ꝑ .a. usq. ad .c. pͥars t̃r& superior sit cuiꝰ partẽ nos
in colimus & a.d ꝑ .b. usq ad .c. pars tente habeat᷑ inferior
Ioc qq̃ tractata ꝓpͥũ sortito sinẽ Nunc illud ꝓbatdũ ꝓmisimꝰ¬
cedseramꝰ hos cingulos & bene marone celũ benterre
ad signasse ciceronẽ & utrũq: non piscrepantia seci
consona eadẽ que dixisse Natura enĩ celihano indi¬
uersis terr&e partib tẽperiẽ nimi&atẽ quȩ distirixit
& qualitas ł frigoris ł caloris q̃ anlib& a&heris parti
Semel inhesit : Eadẽ inficit partem t̃rae quã inspicit
Ambiendo & quia has diuersitates qua certis finibus
t̃minant᷑ cingulos inelũ uocauor nec esse ẽ totidẽ
cingulos & iã hĩẽ ipetelligi sicut breuissimo speculo
cũ facies monstrat᷑ ingens ten& in angusto mexbra łlinia¬

Expanded text:
Ceterum uolo hoc mente percipias ita nos hanc protulisse mensuram Ceterum uolo hoc mente percipias ita nos hanc protulisse mensuram tamquam a D per A usque ad C pars terrae superior sit cuius partem nos incolimus, et a D per B usque ad C pars terrae habeatur inferior. Hoc quoque tractatu pdseramus: hos cingulos et bene Maronem caelo et bene terrae adsignasse Ciceronem, et utrumque non discrepantia, sed consona eadem dixisse. Natura enim caeli hanc in diuersis terrae partibus temperiem nimietatemque distinxit, et qualitas uel frigoris uel caloris, quae cuilibet aetheris parti semel inhaesit, eadem inficit partem terrae quam despicit ambiendo. Et quia has diuersitates, quae certis finibus terminantur, cingulos in caelo uocauerunt, necesse est totidem cingulos etiam hic intellegi, sicut in breuissimo speculo cum facies monstratur ingens, tenent in angusto membra uel linia
Abbreviated transcription (Latin):
stadiorũ milia sedecĩ cũ ootin gentorũ adiettione :
Irgo om̃is pusta sexageximarũ octo&ten& stadiorũ milla¬
Qui tẽperatus est iđ ab .N. usq. ad .i. Hab& sexagesima quinq
quaȩ faciunt stadiorũ milia uiginti unũ & spatiũ frigide
Ad i usq ad .c. hab& sexagesimas .UI. que ten& stadiorum
uiginti .u. milia ducerita Ex hac quarta parte orbis
terrarũ cuiꝰ menisurã euidenter exp̃ssimus alteri
Quarte partis magnitudinẽ ab .oc usq ad .D. paridi¬
ñ sionũ distinctionẽ cogniosces Cũ ergo quantũ teneat
sphere suꝑficies q̃ adtuos est in om̃i sua medi& ate
cognoueris dim̃sur& qq̃ inferioris medietatis id A.B.
ꝑ .b. usq ad .c. similit̃ instrueris modo enĩ quia orbe
ttrrae inplano pinximꝰ Inplano aut̃ mediũ exprimee
Nom possumus spheralẽ tumorẽ mutuatisumus altituomis
intellectũ Acirculo qui magis ouizoreꝙ meridianus uid&

Expanded text:
stadiorum milia sedecim cum octingentorum adiectione. stadiorum milia sedecim cum octingentorum adiectione. Ergo omnis perusta sexagesimarum octo est, qui temperatus est, id est ab N usque ad I, habet sexagesimas quinque, quae faciunt stadiorum milia uiginti unum; et spatium frigidae, ab I usque ad C, habet sexagesimas sex, quae tenent stadiorum uiginti quinque milia ducenta. Ex hac quarta parte orbis terrarum, cuius mensuram euidenter expressimus, alterius quartae partis magnitudinem, ab A usque ad D, pari dimensionum distinctione cognosces. Cum ergo quantum teneat sphaerae superficies quae ad nos est in omni sua medietate cognoueris, de mensura quoque inferioris medietatis, id est a D per B usque ad C, similiter instrueris. Modo enim quia orbem terrae in plano pinximus, in plano autem medium exprimere non possumus sphaeralem tumorem, mutuati sumus latitudinis intellectum a circulo qui magis horizon quam meridianus uidetur.