comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
preceptis: quid est qͦd
de dilectione quasi de
singłari mandato dñs dicit. hoc est p̃cep¬
tum meum ut diligatis inuicem: nisi
quia omne mandatum de sola dilectio¬
ne est. & omĩa unum p̾ceptum sunt.
Quia quicquid p̾cipit᷑: in sola caritate
solidatur. Ut enim multi arboris rami
ex una radice ꝓdeunt: sic multe uirtu¬
tes ex una caritate generant᷑. Nec ha-¬
bet aliquid uiriditatis ramus boni
oꝑis: si non manet in radice caritatis.
Precepta gͦ dominica: & multa sunt¬
& unum. Multa ꝑ diuersitatem oꝑis:
unum in radice dilectionis. Qualiter
autem ista dilectio sit tenenda ip̃se
insinuat. qui inplerisq scͥpture suȩ sen¬
tentiis & amicos iubet diligi in se: &
inimicos diligi ꝓp̃ter se. Ille enim uera¬
citer caritatem habet : qui & amicum
diligit in d̾o. & inimicum diligit ꝓpter
dm̃. Nam sunt nonnulli qui diligunt
ꝓximos: sed ꝑ affectum cognationis &
carnis. Quib tamen in hac dilectione.
sacra eloquia non contradicunt: sed

Expanded text:
est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem ? nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt. Quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur. Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit. Aut gͦ non facientes dicimꝰ.
dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos
dimittimus debitorib nr̃is: & nos¬
ipsos hoc dicendo amplius ligamus:
aut fortasse hanc conditionẽ in oratio¬
ne intermittimus. & ad uocatꝰ nr̃ p̾cẽ
quam composuit non recognoscit:
atq apud se ꝓtinus dicit. Scio quid
monui: non est ipsa oratio quã feci.
Quid gͦ nobis agendum est fr̃s: nisi
ut uere caritatis affectum impendamꝰ
fr̃ib: Nulla in corde malicia maneat:
Considerat omp̃s dñs erga ꝓximum
caritatem nr̃am: ut nr̃is impendat
iniquitatib pietatem suam. Memen¬
tote qͦd monemur: dimittite & dimit¬
tetur uobis. Ecce & debetur nobis. &
debemus. Dimittamus gͦ quod debet᷑
nobis: ut dimittatur quod debetur
anobis. Sed ad hȩc mens renititur. &
uult implere quod audit: & tamen
reluctatur. Ad martyris tũ bam con-¬
sistimus: qui ad cęleste regnum ex qua
morte ꝑuenerit scimus. Nos si ꝓxp̃o cor¬
pus non ponimus: saltem animũ uin¬

Expanded text:
go non facientes dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus; aut fortasse conditionem hanc in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit non recognoscit, atque apud se protinus dicit: Scio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vin
Abbreviated transcription (Latin):
ior fieri: erit ur̃ minister. Et qui uoluerit
inter uos pͥmus esse: erit ur̃ seruus. Humi¬
lis magister & mitis nec cupiditatis immo
dicȩ. duos arguit postulantes. nec decem
reliquos indignationis in dignationis in¬
crepat. & liuoris: sed tale ponit exempłu.
quo doceat eum maiorem ẽẽ qui minor
fuerit: & illum dñm fieri qui om̃ium
seruus sit. Frustra gͥ aut illi immoderata
quesierant. aut isti dolent suꝑ maioꝵ de¬
siderio: cum ad sũmitatem uirtutum
non potentia sed humilitate ueniatur.
Deniq sui ꝓponit exemplum. ut si dicta
paruipenderent. erubescerent ad oꝑa:
& dicit. Sicut filius hominis non uenit
uit dicat tͥ adhuc deorsum accede & con-¬

Expanded text:
ieri, sit vester minister. Et qui voluerit inter vos primus esse, erit vester servus. Humilis magister et mitis, nec cupiditatis immodicae duos  Al. suos arguit postulantes; nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem esse, qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierint: aut isti dolent super majorum desiderio: cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique sui proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut Filius hominis non venit tor dicat t
Abbreviated transcription (Latin):
qđ crebro diximus eum qui ministret fi
formam serui accepit. ut pro mundo san¬
guinem funderet: & non dixit dare ani
mam redemptionem pro om̃ib sed pro
multis: id est ꝓhis qui credere uoluerint.

Expanded text:
od crebro diximus, eum qui ministraret, formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam suam redemptionem pro omnibus, sed pro multis, id est, pro eis qui credere voluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens quid peteret. Nec mirum si ista
arguatur imꝑitiȩ: cum de petro dicat᷑.
quando facere uult tria tabernacula.
nesciens quid diceret. Respondens autẽ
iñc dixit. Nescitis quid petatis. Mulier
postulat. & dñs discipłis loquitur: intel

Expanded text:
nesciens quid peteret. Nec mirum si ista nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, int
Abbreviated transcription (Latin):
Nde opinionem regniha¬
bet mater filioꝵ zebedẽi:
ut cum dñs dixerit. filius
hominis tradetur pͥncipi¬
bus sacerdotum & scͥbis &
condempnabunt eum morte.
& tradent eum gentib ad illudendũ &
flagellandum. & crucifigendum. & igno¬
miniam passionis timentib discipłis nũ¬
tiarit: illa głam postulet triumphantis.
uit eum mulier post resurrectionem ili¬
cõ regnaturum: & hoc quod in scđo ad¬
uentu ꝓmittitur. pͥmo esse complendũ.
& auiditate feminea p̃sentia cupit im¬
u memor futuroꝵ. Quod autem interro¬
gat dñs quid uis. & illa patenter res¬
pondit. non uenit de ignorantia: sed
ex eius ꝑsona dicit᷑ qui flagellandus. &
crucifigendus erat: qͦmͦ & in emor usa
quis me tetigit: & de lararo. ubi posu¬
istis eum: inueteri quoq testamento.
adam ubi es: & alibi descendens uide¬
bo si iuxta clamorem suum qui uenit
ad me faciunt: sin audem non est ita ut
sciam. Postulat autem mater filioꝵ ze¬
bedei errore muliebri. & pietatis affectu:

Expanded text:
nde opinionem regni habet mater filiorum Zebedaei, ut cum Dominus dixerit: Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et condemnabunt eum morte, et tradent geflagellandum, et crucifigendum; et ignominiam passionis timentibus discipulis nuntiaret, illa gloriam postulet triumphantis? vit enim mulier post resurrectionem eum illico regnaturum, et hoc quod in secundo adventu promittitur primo esse complendum; ita aviditate feminea praesentia cupit, immemor futurorum. Quod autem interrogat Dominus, et illa petente resis? non venit de ignorantia: sed ex ejus persona dicitur, qui flagellandus et crucifigendus erat: quomodo et in Hemorrhousa: Quis me tetigit ? Et de Lazaro: Ubi posuistis eum ? In veteri quoque Testamento: Adam, ubi es ? Et: Descendens videbo si juxta clamorem, qui venit ad me, perficiant: sin autem non est, ut sciam . Postulat autem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu,
Abbreviated transcription (Latin):
paratum est. Si itaq tales estis. qui consequa¬
mini regnum cȩloꝵ. quod pater m̃s trium¬
phantib & uictorib p̃parauit : uos qͦq
accipietis illud. Alii de moyse & helia dic̃¬
tum uolunt. quos paulo ante in monte
uidetur. Ideo enim sedentium in regno cȩ¬
loꝵ uocabula non dicunt᷑: ne paucis no¬
minatis. cȩteri putarent᷑ exclusi. Et au¬
dientes decem: indignati sunt de duob
frĩb. Pecem apłi non indignantur matͥ
filioꝵ zebedei. non ad mulierem referunt
audaciam postulati. sed ad filios: qđ ig¬
norantes mensuram suam in modica cupi¬
ditate exarserint: quib & dñs dixerat.
nescitis quid petatis. Sub intelligitur autẽ
uel ex responsione dñi. uel ex indignatione
apłoꝵ: quod filii matrem immiserint ad
gaudia postulanda. Iñc autem uocauit
eos ad se: & ait. Scitis quia pͥncipes gentiũ
dominant᷑ eoꝵ: & qui maiores sunt pote¬

Expanded text:
paratum est. Si itaque tales estis qui consequaparatum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum volunt: quos paulo ante in monte videtur. Ideo enim sedentium in regno coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putarentur exclusi. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulieris audaciam referunt postulantis; sed ad filios, quod ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserent, quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Subintelligitur autem vel ex responsione Domini, vel ex indignatione apostolorum, quod filii matrem immiserint ad grandia postulanda. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominantur eo
Abbreviated transcription (Latin):
sinistram. non est meum dare uobis: sed
quib paratum est a patre meo. Queritur
quidẽ qͦmͦ calicem martyrii filii rebedei.
iacob uidelic& & ioħs biberint: cum
scͥptura narret iacobum tantum apłm
abherode capite truncatum: ioh̃s aut̃ẽ
ꝓpria morte uitam finierit. Sed si legamꝰ
eccłasticas ystorias in quib refertur quod
ꝓpter & ipse martyrium sit missus inferũe¬
tis olei doliuim: & in de ad suscipiendam
coronã xp̃i athleta ꝓcesserit. statimq
religatus inpathinos insulam sit: uidebi¬
mus martyrio animum non defuisse:
& bibisse ioħem calicem confessionis. qũe
& tres pueri in camino ignis biberunt:
lic& ꝑsecutor non fuderit sanguinem.
Quod autem dicit sedere ad dexteram mẽa¬
& ad sinistram non est meum dare uobis.
sed quib paratum est a patre meo: sic est¬
intelligendum. Regnum cȩloꝵ non est dan¬
tis: sed accipientis. Non est enim ꝑsona
lem se p̾buerit. ut regno cęloꝵ dignus
fiat: hic accipiet quod non ꝑsone. sed uitȩ

Expanded text:
sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quaeritur quomodo calicem martyrii filii Zebedaei, Jacobus videlicet et Joannes biberint, cum Scriptura narret Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus 156 fertur, quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem dicit: sedere ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim acceptlem se praebuerit ut regno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit ille magnus atq fortis gabriel.
qui eam antequam di mater fieret. quia
futuram nouerat tanta ueneratione salu¬
tando p̾uenit. Hac eadem dignitate facꝰ¬
ta est etiam imꝑiosa scđm caritatem erga
suꝑos: ac suꝑ inferos ꝑ districtionem. Unde
plurima scͥpta sunt exemploꝵ argumenta:
de quib ad p̾sens utrumq sufficiat memo¬
rare. Illa igit᷑ olim in auxilium magni
patris basilii misit sc̃m angłm. & mor¬
tuũ suscitauit: qui male uiuentem pes¬
sum dedit ꝑsecutorem eiꝰ iulianum apo¬
statam. Et hȩc historia notissima est. Illa
etiam te o peccator quondam theophile
penitentẽ & se suppliciter inuocantem:
ab ipsis diaboli faucib potenter eripuit:
Sed quid grauem᷑ huius lapsi reparati¬
onem paucis effari: cum audire sit oꝑe
p̃tium: Is gͦ theophilus uicedns olim

Expanded text:
declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audire sit operae pretium? Is ergo Theophilus incedens olim
Abbreviated transcription (Latin):
one legali quam agebat non egebat: quȩ
uirum in concipiendo non ꝑtulit. De tem¬
ꝑantia quoq ipsuis suꝑiꝰ dictum est: quȩ
do uirgiitatis lilium in humilitatis
ualle ꝓduxit. Cum gͦ uirtutib supra¬
dictis facta eiꝰ plena sint. atq dicta:
manifestum est non solum attestatione
angłica. sed etiam rerum argumento. nul¬
lum genꝰ uirtutis beatissime uirgini de¬
fuisse. De ꝓmebant itaq uirtutes incogita¬
tione & affectu cordis eiꝰ in effabilem armo-¬
niam: quam ipsa creatrix & in habitatͥx
eiꝰ d̃i sapientia delectabat᷑ audire. Chorus-¬
cabant foris insuꝑficiȩ sermonis & actus:
unde merito possent homines glificare
dm̃. & exempla salutis acciꝑe. Tali gͦ tante¬
q ꝑsone quid tandem ad honoris cumulum
potuit accedere: maius eo qđ dĩ filium uir¬
go concepit. uirgo mater edidit: Hac nem̃¬
pe dignitate uenerabilis facta est ipsis qͦq
scoꝵ ordinib angłoꝵ. Quod oꝑe manifeste

Expanded text:
one legali quam agebat, non egebat, quia one legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitavalle produxit. Cum ergo virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
tabit in corꝑe subdito peccatis. Item ẽ cont᷑
confidenter asserimus. quia nullo uirtutũ
genere uacabat: cui plenitudinem gr̃e di
nuncius asserebat in ẽẽ. Quod attestante
archangło quamuis nemo sana mente
discredat: damen si quis adhuc pio desi-¬
derio querat argumenta uirtutum. ex
uerbis & factis eius quȩ scͥptura commemo-¬
rat tanto sibi facilius occurrent. quanto
ipse inquerendo fidelior erit. Sunt audem
ex eis quȩdam: omni fere xp̃iano ꝑspicua.
Quis enim est qui cum iocunda ammira¬
tione non speculet᷑ ipsius naturȩ adolentis
fortitudinẽ prudentiamq ac fidem in colloqͥo
angłico: ubi tam constanter eloquitur tam
prudenter interrogat. tam facile credit
Quis non uideat ac uidend̾o miretur iusti¬
ciam eiꝰ. quȩ sic uniuersa p̾cepta diuinȩ le¬
gis satagebat implere. ut nec ad se non¬
ꝑtinentia quȩdam in expleta relinqueret:
Uerbi gr̃a. Post partum enim purificati¬

Expanded text:
tabit in corpore subdito peccatis . Item econtra tabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificati
Abbreviated transcription (Latin):
& respectu exempli eiꝰ cursum uitȩ diri-¬
gere. Quod qui fecerit non iactabitur
uane głȩ uento. nec frangetur scopulis ad¬
uersoꝵ. nec absorbebit᷑ scillea uoragine
uoluptatum: sed ꝓsꝑe ueniet ad portum.
quietis eternȩ. Hic si quis interroget di¬
cens. qͥd gͦ putas qualis olim in anima fue¬
rit. uel nunc sit hec ꝑsona quȩ sic om̃ibus
scĩs spectanda. atq imitanda ꝓponitur.
ueraciter respondemꝰ. quia longe ꝑfectior
quam nr̃a oratione demonstrari possit.
Tamen ne ibi nichil dicere arguamur. ubi
maior affluit copia dicendoꝵ: reseruantes
multa atq magna facundis. saltem pau¬
ca dicamus suꝑ hoc: & quȩ facile ꝓbentur
audita. Hoc gͦ in primis astruere fas est.
qđ anima ip̃sius & caro quã elegit & ha¬
bitaculum sibi fecit sapientia d̾̃i patris ab
om̃i malicia & in munditia purissima fuit.
affirmante scͥptura. qm̃ in maliuolam ani-¬
mam non introibit sapientia: nec habi¬

Expanded text:
et respectu exempli ejus cursum vitae diriet respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dcens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, haec persona, quae sic omnibus sanctis spectanda atque imitanda proponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habi
Abbreviated transcription (Latin):
regem atq pontificem erat paritura. Non
tamen hȩc idcirco uixerimꝰ. qͦd dñs qui
peccatores uocare uenit. dedignat᷑ sit matre
suam peccatores habere cognatos: inter
quos speciosa uelut inter spinas lilium
appareret. hec itaq electa & in signis int̾
filias. non fortuitu quidem aut solo placi-¬
to parentum ut pleriq. sed diuina dispen¬
satione nomen accepit: ita ut ipsa quoq
uoçabuli sui figura magnum quiddã in¬
nueret. Interp̾tatur enim maris stella.
Qd gͦ mysticum hȩc interp̾tatio gerat: ꝑ¬
similitudinem ostendam᷑. Nautis qͥppe
mare transeuntib notare opus est stellã.
haut longe a supremo cęli cardine corus¬
cantem: & ex respectu illius estimare at¬
q dirigere cursum suum: ut portum
destinatum app̃hendere possint. Simili
mͦ fr̃s oportet uniuersos xp̃icolas inter
fluctus huius scł̃i remigantes attendere
maris stellam hanc id est mariam. quȩ
supremo rerum cardini dõ ꝓxima est.

Expanded text:
Regem atque Pontificem erat paritura. Non Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est,
Abbreviated transcription (Latin):
racło. hoc a secretis eiꝰ ꝓdiit uaticimo:  qͦd
uates cecinit. consequent̃ rei exitus approba¬
uit. Nam sicut illa uirga sine radice. sine qͦli
ria sine conuigali opere filium procrea¬
uit. Filium sane flore designatum & fru¬
c̾tu: flore propt̾ speciem. fructu propt̃
utilitatem. Est enim speciosus form a
p̃filiis hominum: & uitalis refectio
non solum hominum sed etiam angłoꝵ.
Hinc breuiter asserta ꝓpositionis par f¬
ticula pͥma quod sequit᷑ attingamus.
Nata est igit᷑ beatissima uirgo sicut le-¬
gimus patre narareno. matre bethleemi¬
ta:. quas urbes xp̃i natiuitati uel con-¬
uersationi destinatas ẽẽ ꝓpħȩ non tacu-¬
erant. Descendit autem ab radice illius
fide p̾clari abrahȩ. cui suꝑne ꝓmissa
fuerat benedictio om̃ĩũ gentiim in se¬
mine suo & astirpe dauid quẽ ds̃ ꝓpt̾
notam sibi ꝓbitatem egregia laude sub-¬
limauit dicens inueni uirũ scđm cor
meum. De regali nempe tribu simul ñ¬
& sacerdotali duxit originem: quȩ summũ

Expanded text:
raculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quoliria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum
Abbreviated transcription (Latin):
cta cassare. Nis quoq & aliis infiniti
numeri beneficiis. quȩ uel scͥpta sunt
uel passim iugi sentiunt᷑ affectu: ꝓ¬
fideliter inuocantib se presto est. & numꝗͣ
eis opitulari desistit. Ueniant gͥ ad eam
iusti cum basilio laudantes ac benedicen¬
tes: affectumq celerem suis scĩs desideriis
postulantes sine dubio ꝑcepturi. Heni¬
aut peccatores eum theophilo tundentes
rea pectora cum interno fletu: ipsi quoq
si uere peniteant desideratam ueniam ad¬
epturi. De quoꝵ numero tͥ assistentib nob̃.
ut subuenire iam & auxiliari digneris
implor amus. o p̃electa & sc̃a. ouenerabilis
& imꝑiosa: o clemens & ꝓpitia dña nr̃a.
quo possimus recuꝑare & habere ꝑpetuam

Expanded text:
cta cassare; his quoque et aliis infiniti cta cassare; his quoque et aliis infiniti numeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi sentiuntur effectu, fideliter invocantibus se praesto est, et nunquam eis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habere perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
facile dictu. Noctem uero illam consecu¬
ta est dñica dies: qua theophilus quasi
cum dño amortuis resurgens. ep̃o se cor̃a
popło p̾sentauit: & rem sicut erat ex po¬
suit. Uideres popłm mͦ ex auditu tam
horrendi sceleris ex pauere: modo ex conside¬
rata macie. uultuq penitentis pie colla¬
crimari. Sed audito quantam & quam
celerem misccłiam fuerat consecut᷑: om̃s
qui mala conscientia territi pene defecerant
ad spem ueniȩ cum gaudio respirabant.
Iam uero ut rem breui fine concludamus.
ep̃o iubente male captum cyrographum
theophilus igne cremauit. Deinde suffra-¬
gante clero & populo ductus ad altare
cũ sacro scãm communionem de manu
ep̃i ore susciꝑet. facie refulsit ut sol̃ ꝑ
a laborib suis beato fine quieuit. Talib fͦ¬
gͦ factis approbat᷑ quia dñi mater ubiq
imꝑiosa est. ubiq magnifica certe ꝓnũ
est scõs angłos in ministerium mittere:
& ad benẽplacitum suum inferoꝵ pa-¬

Expanded text:
facile dictu. Noctem vero illam consecufacile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Pea laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique magnifica, certe cui pronum est sanctos angelos in ministerium mittere, et ad beneplacitum suum inferorum pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter infortunia sua intristiciam deci¬
dit. Unde contulit se ad quendam rude¬
Hoc mediatore locutꝰ cum diabolo. xp̃i¬
anitatem ab negauit. diabolum adora¬
uit eiq de sua mancipatione factum ci-¬
rographum: tradidit anulo suo signa¬
tum. Postea uero facti penitens multũq
se animi angens: quid faceret. quo se
uerteret. tandem collectis fidei & spei
ubi quadraginta dierum afflictione ma¬
ctatus animo contrito nomen eiꝰ inuo¬
cabat iugiter ac patrocinium implorabat.
Quid multa : Respexit hunc ꝓpitia mise¬
ricordiȩ mater. & ꝑ uisionem illi apparens.
di impietate coarguit: ad xp̃i confessionẽ
reconfortauit. Consolata est dolentem polli axͣ¬
cendo ueniam: & ne dubitaret de ꝓmisso
supra dictum ꝯrographũ diabolo poten¬
ter ereptum. captiuo reddidit inpignus
libertatis. Quod cum euigilans. supra
pectus suum positum inueniret: quam
letus ex titerit: quam pio affectu uoces
exultationis & confessionis ediderit. ñ est

Expanded text:
pter infortunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam JudaeHoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et speiiae dedicatam, ubi quadraginta dierum afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? Respexit hunc propitia misericordiae Mater, et per visionem illi apparens de impietate coarguit, ad Christi confessionem excitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est
Abbreviated transcription (Latin):
isrł p̾̃sentia uirge querere sollicite: quid sig-¬
nificaret tam mirabile factum. Quod lon
eiꝰ dicerent o pater ysaia obscure loqueris.
dic nobis ipsam rem manifeste: adiecit cla-¬
ritatem & ait. Ecce uirgo concipiet & pa¬
riet filium. & uocabitis nomen eiꝰ emma¬
nuel. filium quoq uirginis. id est emmanu¬
elem p̃clare descͥbens. puer inqͥt natꝰ ẽ nobis
filius datꝰ est nobis: & uocabit᷑ nom̃ eiꝰ ammi¬
rabilis. consiliarius. ds fortis. pat̾ futuri secłi.

Expanded text:
Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid sigIsrael praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longjus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis
Abbreviated transcription (Latin):
tate quȩ fecit pauꝑem sp̃u concupiscentiã
mentis: sicq pͥncipali suggestione diabo¬
li uicta. uitiosum caput uirtutis pede
contriuit. Non tam̃ hoc solo sed eo qũã
maxime triumphauit. qđ de sua mun-¬
dissima carne corporata sapientia uicit
usq quaq malitiã. attingens a fine usq
ad finem fortiter. ac disponens omĩa sua¬
uiter. Hȩc est gͦ mulier ad quam diuinũ
illud. intendebat oraculum. hanc quando¬
q nascituram innuebat. hanc singłarit̾
intimabat. Ex pedito quam paucis ora-¬
culo: unum quoq de miraculis absoluat᷑
Accepte sunt a scõ moyse singłe uirge de
singulis tribub isrł nominib earum in¬
scͥpte iubente do : & posite sunt in tab̾-¬
naculo eiꝰ. Inter quas una quȩ fuerat
aaron inuenta est sequenti die germi-
nasse fronduisse. floruisse: ac peperisse
amigdala. Sciens gͦ dñs hoc opus suũ
magni eẽ misterii. iussit seruari uirgã
admonumentum. Monebantur enim filii

Expanded text:
tate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam tate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii
Abbreviated transcription (Latin):
enituit: saluatorem edidit. a quo głifica-¬
ta in celo numquam terrigenis patroci-¬
IIi. nari desistit. Propositionem sequatur or¬
dine suo narratio: iamq referamꝰ unum
de p̃taxatis oraculis ac deinde paucis expe¬
diamur. Dix it ȩternus ad ueterem: ds ad
serpentem. Inimicitias ponam inter te &
mulierem: & semen tuum & semen illiꝰ.
Ipsa conteret caput tuum. Qd est fr̃s in
hoc loco caput serpentis conterere. nisi pͥn-¬
cipalem diaboli suggestionem id est concu-¬
piscentiam resistendo suꝑare: Si gͦ querat᷑
quȩ nam mulier huius modi uictoriam oꝑa.¬
ta sit: ꝓfecto non repperitur in linea gene-¬
rationis humane. donec ꝑueniat᷑ ad illam
de qua nunc agimus sc̃arum sc̃am. At si
interrogetur in quo serpentis caput uel
ipsa contriuerit: nimirum in eo quod uir¬
ginitatem simul & humilitat᷑e sacrificauit¬
deo. Hirginitate namq seruata ꝓbatur
extinxisse concupiscentiam carnis. humili-¬

Expanded text:
enituit, Salvatorem edidit a quo glorificaenituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrociinari desistit. Propositionem sequatur ordine suo narratio: jamque referamus unum de pretaxatis oraculis: ac inde paucis expediamur. Dixit eternus ad veterem: Deus ad serpentem: inimicitias ponam inter te et mulierem: et semen tuum et semen illius: ipsa conteret caput tuum. Ut perhoc loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humili
Abbreviated transcription (Latin):
est apud xp̃ianos. sc̃oꝵ
patrum dies natalicios
obseruare diligenter. &¬
tunc p̃cipue uirtutes
eoꝵ assignatas litteris
in eccła recitare ad dĩ laudem ex cuiꝰ mu-¬
nere sunt: & ad instrumenta minoꝵ. In-¬
ter om̃s autem sc̃õs. memoria beatissime uir-¬
ginis eo frequentiuis agit᷑ atq festiuius.
quo maiorem grãm apud dm̃ creditur
inuenisse. Unde post alia quȩdam ipsius
antiquiora sollempnia. non fuit conten-¬
ta deuotio fidelium: quin natiuitatis
sollempne suꝑ adderet hodiernum. Hac
itaq die peculiariter in ȩccłã recitandus
eẽ uidebatur ille liber. qui de ortu eiꝰ atq
uita scͥptꝰ inueniebatur. si non iudicassent
eum patres inter apochrifa numerandũ.
At qm̃ magnis ac sapientib uiris ita uisũ
est. nos alia quȩdam sed ñ aliena legentes.
eccłasticum morem debitis officiis exequa-
nasceret᷑ oraculis enuntiata est : & desig¬
nata miraculis. Nata uͦ ꝓgenie diuinitꝰ
ordinata. pruulegio uirtutum insignis

Expanded text:
est apud Christianos sanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamunasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ fr̃s mei pro modulo nr̃o exemplum
si imitari satagimus. & nos cũ illo beati
& appellari & ẽẽ ualebim᷑. Nobis quoq
symonis hoc est obȩdientis xp̃o nomen
cogruet: nos ꝓpter simplicitatẽ fidĩ ñ
ficte. acceptamq a dño gr̃am uirtutum.
filii columbȩ uo cabim᷑: congaudensq
ipse spiritalib animȩ nr̃e profectibus di¬
cet. Quam pulchra es amica mea quã
pulchra es. ocłi tui columbarũ.
Sicq fit ut nobis supra petram
fidi. aurũ. argentum. lapides pretiosos.
hoc est ꝑfecta uirtutum oꝑa constru-¬
entib nichil tribulationum ignis de-¬
trimenti afferat. nulli temptationum
turbines preualeant: quin potius ad¬
uersitatib probati accipiemꝰ coronam
uite. quam ille nobis ante scl̃a ꝓmisit.
qui uiuit & regnat ds cum pͥatre in

Expanded text:
ergo, fratres mei, pro modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui columbarum . Sicque fit ut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrimenti afferat, nulli tentatioturbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Patre in
Abbreviated transcription (Latin):
asseuerat᷑: quamuis hoc ipsũ multũ
dissimiliter fieri nullus fidelium dubi¬
tat. Dñs enim xp̃c filius di ꝑnaturam:
petrꝰ sicut & cȩteri electi filius sp̃s scĩ
natus est: petrꝰ filius sp̃s sc̃i. quia de
ipso renatꝰ est. Xp̃c filius di ante tepora.
ipse est enim di uirtus & dĩ sapientia
quȩ dicit. dñs possedit me in initio ui¬
arum suarũ antequã quicꝗͣ faceret
a pͥncipio: petrꝰ filius sp̃s scĩ ex eo tem¬
pore quo ab ipso illuminatꝰ. gr̃am di¬
uinȩ cognitionis accepit. Et quia
una uoluntas eadẽ est oꝑatio sc̃e tͥni¬
tatis. recte cum dixisset beatꝰ es symon
bariona. id ẽ fili gr̃e spiritalis. ꝓtinꝰ
adiunxit: quia caro & sanguis non
reuelauit tͥ. sed pater m̃s qui in cęlis
est. Pater quippe filio columbȩ reue¬
lauit: quia una ẽ gr̃a patris & sp̃s
scĩ: eadem quoq & filii. qđ facillimiᷤᷤ
sacre scripture ꝓbabit᷑ exemplis. Dicit

Expanded text:
asseveratur, quamvis hoc ipsum multum asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium dubitet. Dominus enim Christus Filius Dei per naturam, Petrus sicut et caeteri electi filius sancti Spinatus est, Petrus filius Spiritus sancti, quia de ipso renatus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo ab ipso illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset, Beatus es, Simon Bar Jona, id est, filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Constat gͦ quia post ueram xp̃i confes¬
sionem. uera beatitudinis p̃mia restant.
Sed intueamur attenti. quale quan¬
tum ue sit nomen illud. quo ꝑfectum
sui nominis confessorem głificat ut huiꝰ
etiam nos ueraciter eum confitendome¬
ream᷑ esse consortes. Beatꝰ es inquit symon
bariona. Bariona syriacȩ. latinȩ dicit᷑
filius columbȩ. filius autem columbȩ
recte uocat᷑ apłs petrus: qui a uidelic&
columba multum simplex est animal:
& ipse prudenti ac pia simplicitate do¬
minum sequebat᷑. memor illius p̃cepti
qđ cum suis condiscipłis ab eodem ma-¬
gistro simplicitatis ac ueritatis accepit.
Estote prudentes sicut serpentes. & sim¬
plices sicut columbȩ. Uel certe quia sp̃s
recte filius columbȩ nuncupat᷑: qui spi¬
ritali grã plenus extitisse monstrat᷑.
Et iusta satis laude dilectorem confes-¬
soremq suũ dñs remunerat cũ eũ sci sp̃s
filium esse testat᷑: a quo ipse dĩ uiui filiꝰ

Expanded text:
Constat ergo quia post veram Christi confesConstat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit nomen illud, quo  Al., quod perfectum sui nominis confessorem glorificat: ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Vel certe, quia Spirrecte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius
Abbreviated transcription (Latin):
li eiꝰ discipło eẽt ꝓferenda sententia..
dñs ipse humilitatẽ assumpte humani¬
tatis ꝓfiteat᷑. discipłs excellentiam cdi¬
uine ȩternitatis ostendat. Dñs de se qͦd
minus est: discipłs de dño intimat qͦd
maius est. Dñs de se qd̃ factus est ꝓp̃ter
nos: discipłs declarat de dño. quia ipse
est qui fecit nos. Sic & in euangłio dñs
multo crebrius se filium hominis qũã
filium di appellare consueuit: ut nos
ammoneat dispensationis quam ꝓ nob̃
suscepit. Sed nos necesse ẽ tanto humilius
diuinitatis eiꝰ alta uenerari. quanto
illum meminimꝰ ꝓ nr̃a ex altatione ad
humanitatis infima descendisse. Si eñĩ
inter sacramenta in carnationis eꝰ qͥb
redempti sumus potentiã diuinitatis qͣ
creati sumꝰ pia semꝑ mente recolimus:
fit ut ipsi quoq cum petro suꝑnȩ bea¬
tudinis mercede donemur. Nam confi¬
tente illo xp̃m filium di uiui: uide¬
amus quid sequit᷑. Respondens autẽ
uãc dixit ei. Beatꝰ es symon bariona.

Expanded text:
ententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendit. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam Filium Dei appellare consuevit ut nos admoneat dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infirma descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus, pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur: Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde alias dñs de correpto semel. & iterũ.
ac tertio sed non penitente fr̃e p̃cepit di¬
cens. Sin autem eccłiam non audierit.
sit tibi sicut ęthnicus & publicanus.
Et ne leue quisquam putaret ȩccłiȩ iu-¬
dicio condempnari: mox terribiliter
adiunxit. Am̃ dico uobis: quȩcumq¬
alligaueritis suꝑ terrã. erunt ligata
& in cęlo: & quaecumq solueritis suꝑ

Expanded text:
Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo: et quaec
Abbreviated transcription (Latin):
re. Claues autem regni cęloꝵ ipsam di¬
scernendi scientiam potentiamq no¬
minat . qua dignos reciꝑe in regnum.
in dignos secludere deberet a regno.
Unde manifeste subiungit. Et quod¬
cumq ligaueris suꝑ terram erit liga¬
tum & in cęlis: & quodcumq solueris
suꝑ terram erit solutũ & in cęlis. auȩ
soluendi ac ligandi potestas quauis
soli petro data uideat᷑ a dño: absq
ulla tamen dubietate noscendum ẽ:
quia & cȩteris apłis datur: ipso teste
qͥ post passionis resurrecti õisq suȩ tͥũphũ
apparuit eis insufflauit & dixit oĩb.
nueritis retenta sunt. Nec non etiam
nunc in ep̃is ac p̃spiteris omni ȩccłiȩ
officium idem cõmmittit᷑: ut uidelic&e
agnitis peccantium causis. quoscũq
humiles ac uere penitentes aspexerit
hos iam atimore ꝑpetuȩ mortis mise¬
rans absoluat: quos uero inpeccatis
quȩ egerint ꝑsistere cognouerit. illos
ꝑhennib suppliciis obligandos insinuet.

Expanded text:
re. Claves autem regni coelorum, ipsam dire. Claves autem regni coelorum, ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutusolvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: eritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet.
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpunt mores bonos colloquia
mala. Multȩ itaq sunt portȩ inferi. s
harum nulla eccłiȩ quȩ suꝑ petram fun-¬
data est preualet: quia qui fidem xp̃i
intimo cordis amore ꝑceperit omne qͥc¬
quid exterius ꝑicłi temptantis ingru¬
erit. facillime contempnit. At quicũq
credentium fidem uel oꝑe uel negatio¬
ne deprauatꝰ ꝓdidit: non hic suꝑ pe¬
tram dño cooꝑante domum suȩ ꝓfessio-¬
nis edificasse. sed iuxta alterius loci
ꝑabolam suꝑ arenam sine fund am̃to
posuisse credendus est. Hoc est non sim-¬
plici ac uera intentione xꝑm sequi.s
terrenã quamlib& fragilemq ob cau¬
sam habitum p̃ tendisse xꝑiani. Seqͥt᷑.
Et tͥ dabo claues regni cȩloꝵ. Qui regẽ
cȩloꝵ maiori p̾cȩteris deuotione confes
sus est. merito p̃ cȩteris ipse collatis cla¬
uib regni celestis donatꝰ est: ut consta¬
ret omĩb quia absq ea confessione ac
fide regnum cȩloꝵ nullus posset intra¬

Expanded text:
Corrumpunt bonos mores colloquia Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse credendus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devosus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intra
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat᷑. ob fortitudinẽ fidi & confessio¬
nis suȩ constantiam a dño pet nomen
accepit: quia illi uidelic& firma ac te.¬
naci mente adhesit: de quo scriptũ ẽ.
Petra autẽ erat xp̃c. Et suꝑ hanc petͣm
id est suꝑ dñm saluatorem: qui fideli
suo cognitori. amatori. confessori. par¬
ticipium sui nominis donauit: ut
scilic& a petra petrꝰ uocaret᷑. edificat᷑
sortem electoꝵ & ȩternam ꝑtingitur
uitam: apło attestante qui ait. Fun¬
damentum enim aliud nemo potest
xp̃c iñc. Et porte inferi non p̃ualeb̾t
aduersus eam. Porte inferi doctrinȩ
sunt nequam: quȩ seducendo impru¬
dentes ad inferos tͣhunt. Portȩ quoq
inferi & tormenta & blandimenta sunt
ꝑsecutoꝵ: quȩ infirmos quosq deter¬
rendo uel emolliendo astabilitate fidei
introitum eis ȩternȩ mortis aꝑiunt. S
quia portȩ utiq sunt inferi: inquantũ
suis uel auctorib. uel sequacib iter ꝑ¬
ditionis ostendunt. Nam & fides si non
habeat oꝑa. mortua est in seme ipsa:

Expanded text:
ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori partscilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud potest us Jesus . Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aperiunt. Squia portae utique sunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: