comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis non indiguit ut no
saluos faceret. nos sine illo
nichil possumus facere.
Ille se nobis p̃buit palmi
uitam. Postremo ⁊ si frat̃
martiris funditur q fecit il¬
le ꝑnobis. Neq in hoc qͥd
imitaremur. s quid gratu¬
laremur contulit nobis.
Quatenus ergo martyres ꝓ
fratrib sanguinem suum
fuderunt. actenus talia ex¬
hibuerunt qualia de m̃sa
dñica ꝑceꝑunt. In ceteris
autem que dixi. quamuis
nec omnia dicere potui.
martyr xp̃i longe impar
est xp̃o. Quod si quisquã
se non dico potentie xp̃i
et alienum se putando sa¬
nare. s suum saltim nul¬
lum hr̃e peccatum. etiam
sic auidiorem quam ratio
uirtutis ex poscit. Multũ
est ad illum non caput tã¬
tum. Et bene qd̾ ista ꝓu̾bi¬
orum sententia cõmonet᷑.
que continuo sub uingit
et dicit. Qd̃ si auidior ẽ.
noli concupiscere cibos eiꝰ.
Satius enim est ut nicħ
inde summas. quam ut
tibi plus quam oportet
assumas. hec enim hñt
inquit ad uitã fallacem.

Expanded text:
nobis non indiguit ut nos nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitibus prmus vitam. Postremo etsi fratremartyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Chribit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem,
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. Sic enĩ ait. etiã
nobis passus est relinq̃ns
nobis exemplum ut se¬
quamur uestigia cius. hoc
est talia p̃parare. Hoc et¬
beati martyres ardenti de¬
uotione fecerunt. quorũ
si non inaniter sollẽpnia
celebramus. atq in con¬
uiuio quo ⁊ ip̃i saturati
sunt. ad mensam domini
accedimus. oportet ut
pe ad ip̃am mensam non
sic eo ꝯmemoramus . q̃m¬
ad modum alios qui in
pace requiescunt. ut etiã
is creamus. quia imple¬
uerunt ip̃i caritatem. qua
dominus dieit ẽe non posse
maiorem. Talia enim suis
frĩb exhibuerunt. qͣlia
de dñi mensa pariter acce¬
perunt. Neq hoc ita dictũ
sit quasi ꝓpterea dño xp̃o
testatem habuit ponendi
animam suam. et iterum
sumendi eam. Nos autem
nec quantum uolumus
uiuimus. ⁊ morimur etiã¬
si nolimus. Ille moriens
mors in se accidit ⁊ mortẽ.
nos eius morte lib̾amur
amorte. Ilius caro non
uidit corruptionem. nr̃a¬
uero post corruptionem ĩ
finem seculi ꝑ illum indu¬
tur ꝑ corruptionem. Ille

Expanded text:
etiam nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, utpe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam is adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Dominotestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam. Nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille
Abbreviated transcription (Latin):
situdinis. s prius uia ex¬
erceat laboris. Y calicem
ꝑtingitur ad maiestatẽ.
Si mens ur̃a appetit qd̃
de młcet. prius bibite qd̾
tolet. Sic sic ꝑ amarũ po¬
culum cõfectionis ꝑ uenit᷑
ad gaudium salutis. Iam
non dicam uos ẜuos ꝗa
ẜuus nescit quid faciat do¬
minꝰ eius. los aũt̃ dixi
amicos. quia oĩa quec̃q

Expanded text:
s, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Vos autem dixi amicos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in tranꝗllitate quatenus
omĩpotenti d̾o pͥmum dis¬
cat sua impendere. pꝰmod
estis. O quanta ẽ mĩa con¬
ditoris nr̃i. Serui digni ñ
fuimus. ⁊ amici uocamur.
Quãta est lignitas hõiũi
ẽẽ amicos dei. S audistis
głam dignitatis. audite
et laborem certamĩs. Si
feceritis que ego precipio
uobis. amici mei estis. si
ca que precipio facitis. Ac
si aꝑte dicat. Gaudetis de
culmine pensate quib la¬
borib uenitur ad culmen.
serte dum filii zebedei int̾¬
ueniente matre quererẽt
ut unus adextris dei. et
alius asinistris seđe debui¬
ssent. audierunt. Potestiꝰ
bibere calicẽ quẽ ego bi¬

Expanded text:
in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, postmoestis. O quanta est misericoditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bi
Abbreviated transcription (Latin):
sepe cõmendat. tanquã sola
p̃cipienda sit. sine qua pro¬
dilectionẽ patient̾ debemus
etiam mundi odium susti¬
nere. Necẽe ẽ enim ut nos
oderit. quos cernit nolle
qd̃ diligit. S plurimum
nos de se ip̃o dñs consolat᷑
qui cum dixerit. hec mãdo
uob̾ ut diligatis in uicem.
ad iecit. atq ait. Si mundꝰ
uos odit. scitote quia me
priorem uob̾ odio habuit.
cur ergo se menbrum supͣ
u̾ticem ex tollit. Recusas
ergo ẽẽ in corpore. si non
uis odium mundi sustinẽ
cum capite. Si de mundo
in quit cẽtis. mundus qd̾̃
suum erat diliget. Uniuẽ¬
se utiq hoc dicit eccłie.
quã plerũq etiã ip̃o mũ¬

Expanded text:
sic saepe commendat, tanquam sola sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua dilectione patienter debemus etiam odia mundi sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset; Haec mando vobis, ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumq
Abbreviated transcription (Latin):
pendet ⁊ ppłx. Hic est fruc¬
tus nr̃. De fructu itaq nb
mandat. hec mando uob̾
inquit ut diligatis inuicẽ.
unde ⁊ apłs paulus cum
cõtra oꝑa carnis cõmenda¬
re fructum sp̃c uellet. a ca¬
pite hoc posuit. fructus in¬
quit sp̃c est caritas. ac deiñ¬
et cet̾a tanquã ex isto capi¬
te ex orta et religata con¬
teruit. Que sunt gaudiũ.
pax. longanimitas. benigͥ¬
tas. bonitas. fides mansue¬
tudo. cõtinentia. Quis aut̃
bene gaudet. qui bonum ñ
diligit unde gaudet. Quis
pacem ueram nisi cum illo
pot̃ hab̾e. quẽ ueracit̾ dili¬
git. Quis ẽ longanimis
in bono ꝑseueranter manẽ¬
do. nisi ferueat diligendo.
Quis est benignus. nisi di¬
ligat cui opitulatur. Qͥs¬
est bonus. nisi diligendo
efficiatur. Quis salubriter
fidelis. nisi ea fide que ꝑ
dilectionẽ opatur. Quis
utiliter mansuetus. cui nõ
diłctio moderatur. Quis
ab eo continet unde detur¬
patur. nisi diligat unde
honestat᷑. Merito itaq ma¬
gister bonus sic diłctionem

Expanded text:
st fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea fide quae per dilectionem operatur? Quis utiliter mansuetus, cui non dilectio moderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
sũmam ex pͥmit cum sub¬
iungit. Maiorẽ hac diłcti¬
onem nemo h̃t. ut aĩam
suam ponat quis ꝑ amicis
suis. Mori etiã ꝑinimicis
dñs uenerat. ⁊ tam̃ positu¬
rum se aĩam ꝑ amicis dice¬
bat. ut ꝑfecto nob̾ osten¬
deret. quia eum diligendo
lucrũ facere de inimicis pos¬
sumius. etiam ip̃i amici st̃
qui ꝑsecuntur. s ecce nos
usq ad mortem nemo per¬
sequitur. un de crgo ꝓbare
possumus. an diligamus
inimicos. S est qd̾ inpa¬
ce sc̃e eccłie fieri debeat uñ
clarescat. si ꝑsecutõnis tẽ¬
pore. mori ꝓ diłctõe ualea

Expanded text:
ummam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mor
Abbreviated transcription (Latin):
quib u̾bis addidit. qd̾
nunc auditis. Maiorem
hanc dilectionem nemo
habet. quam ut animam
suam ponat quis ꝑ amicis
suis. fit ex hoc consequẽs.
animam suam posuit. fic
et nos debemus ꝓ frĩb aĩas
ponere. Diligentes itaq
inuicem. sicut ip̃e nos di¬
lexit. qui ꝓnob̾ animam
suam posuit. nimirum
hoc est ꝙ legitur in ꝓuer¬
biis salomonis. Si sederis
cenare ad mensam potẽtis.
considerans intellige que
apponuntur tibi. Et sic t¬
mitte manum tuam. sciẽs
qm̃ talia oportet te p̃para¬
re. Nam que mensa ẽ po¬
tentis. nisi unde sumitur
corpus ⁊ sanguis eius. qui¬
nisi humiliter accedere. Et
quid est considerare et in¬
telligere que apponuntur
tibi. nisi digne tantam
gr̃am cogitare. Et quid ẽ
sic mitte manum tuam
ut scias quia talia oportet
te p̾parare. nisi ꝙ iam di¬
xi. Quia sicut xp̃c ꝓnob̾¬

Expanded text:
addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, animam suam posuit, sic et nos debeamus pro fratribus animas ponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus quinisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia oportet te praeparare, nisi quod jam dixi? quia sicut « pro nob
Abbreviated transcription (Latin):
ud hic habemus. Uiscer¬
nitur quippe ista dilectio
uicem diligunt homines. sic̃
iunctum est. sicut dilexi
ad hoc ergo ⁊ nos inuicẽ
diligamus. ut dilectiõem
nr̃am discernamus a cet̾is.
qui non ad hoc se in uicẽ
diligunt: quia nec dili¬
gunt. qui aũt se ꝓpt̾ ha¬
bendum deum diligunt.
ip̃i se diligunt. frgo ut
se diligant. deum diligt̃.
slon est hec dilectio inõi¬
bus hominib pauci se
ꝓpterea diligunt. ut sit te̾
omnia in omnibus. P le¬

Expanded text:
ud hic habemus. Discerud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio vicem diligunt homines sicut junctum est, sicut dilexi Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus .
Abbreviated transcription (Latin):
la nob̾ dilectione deus mã¬
dauit: ut alia non inqui¬
tas. Et si in caritate hoc ẽ
in dilectione concludunt̃
duo illa p̾cepta . maior
tamen dicta ẽẽ hec sola.
De fide igitur nob̾ quam
multa mandata sunt.
quam multa de spe. qͥs
pot̃ multa colligere. qs
ennumerando sufficere.
Set in tueatur qd ait
de ẽẽ. Demon credit nec
diligit nemo dilig̃ ꝗñ credit.
frustra quidem s tamen
posset sꝑarare ueniamt
qui non diligit. Nemo
aũt pot desperare qui di¬
ligit. Deniq ubi dilectõ
est. ibi necessario fides ⁊¬
spes. Et ubi dilectio ꝓximi.
ibi necessario dilectio dei.
Qui enur non diligit de¬
um. quom̃o diliget pro¬
ximum tam quã se ip̃m.
Quando quidẽ non dilig̃.
et se ip̃m. Est quippe im¬
pius. et iniquus. Qui ãt
diligit iniquitatẽ. non
plane diligit. s odit aĩa
suam. Hoc ergo p̃ceptũ
domini tencamus. ut nos
inuicem diligamus. et qͥc¬
quid aliud precipit faci¬
amus . qm quicqd est ali¬

Expanded text:
Deus nobis dilectione manDeus nobis dilectione mandatas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est ali
Abbreviated transcription (Latin):
hac efficimini. ꝙ p̃sciui de
uobis. Impleatur autem
ur̃um. qui beati eritis qd
non dum estis. sicut crea
ti estis qui non fuistis. Hoc
est in quit p̾ceptum meũ
ut diligatis in uicem sicut
dilexi uos. Siue dicatur
p̃ceptum siue mandatum.
ex uno u̾bo greco utrũq
Iam uero istam sententiã
et ante diecrat . de qua me
uobis ut potui disputasse
meminisse debetis. Ibi enĩ
sic ait. Mandatum nouũ
do uob̾ ut diligatis in ui¬
cem sicut dilexi uos. ut ⁊
uos diligatis in uicem. Huiꝰ
itaq mandati repetitio. cõ¬
mendatio est. nisi ꝙ ibi
mandatum inquid nouũ
do uob̾. hic aũt hoc ẽ in¬
quid mandatum meum.
ud cius mandatum. Set
ibi dictum est nouum. ne
in uetustate nr̃a ꝑ seuere¬
mus. hic dictũ est nneum.
mandatũ meum uelut ñ
sit aliud. quid putamus
fr̃es mei. Numꝗd nam
solum eius de ista dilectiõe
mandatum est qua diliga¬
mus inuicem. Nonne est
et aliud maius. ut diliga¬
mus deum. Aut non de so

Expanded text:
hoc efficimini quod praescivi de hoc efficimini quod praescivi de vobis. Impleatur autem vestrum: quia beati eritis, quod nti estis qui non fuistis. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola
Abbreviated transcription (Latin):
neq enim ullus in illo ciꝰ
gaudio metus ẽẽ poterat.
ne forte non fieret ꝙ se
facturum ẽẽ p̾sciebat.S
neq cum id facere cepiss
q se facturum ẽẽ presciuit.
gaudium cius qd̃ beatum
est creuit. Aliqum beatiõ
factus est quia nos fecit.
ab sit hoc fratres. Dei bea¬
titudo quia nec minor fue¬
rat sine nobis. nec fit ma¬
ior ex nobis. Gaudium gͥ
cius de salute nr̃a. qd̃ in il¬
lo semꝑ fuit. cum presci¬
uit ⁊ predestinauit nos.
sepit eẽ in nobis quando
uocauit nos. ⁊ hoc gaudi
um nrũm crescit ⁊ ꝑficit.
et ad suam ꝑfectionem ꝑ¬
seuerando ꝑtendit. frgo
inchoatur infide renascen¬
tium implebitur in pre¬
mio resurgentium. fcce
unde dictum existimo. Hec
locutus sum uobis. ut
gaudium meum in uob̾
sit. et gaudium ur̃um ĩ¬
pleatur. In uob̾ sit meũ.
impleatur ur̃um. S emꝑ
enim erat meum plenum.
et ante quam uocaremini.
cum uocandi ame p̃scire¬
mini. set sit in uobis cum

Expanded text:
neque enim ullus in illo ejus neque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos; et hum nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo: Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur: in vobis sit meum; impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et antequam vocaremini, cum vocandi a me praesciremini; sed fit et in vobis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tem discipulis suis. hec
locutus sum uobis ut gau¬
dium meum in uobis sit
et gaudium ur̃um imple¬
atur. Qd̃ est gaudium xp̃i
in nobis. nisi qd̃ dignat᷑
gaudere de nob̾. ⁊ qd̃ est
gaudium ur̃um qd̃ dicit
implendum. nisi cius ha¬
bere consortium. ꝓpt̾ qd̃ be¬
ato petro dixerat. Si non
lauero te. non habebis pũ¬
tem mecum. Gaudium gͦ
eius in nobis est gr̃a. quã
p̃stitit nobis ip̃a est et
gaudium nr̃um. S de hac
te gaudebat. quando ele¬
git nos ante mundi con¬
stitutionem. Nec recte pos¬
sumus dicere. qd̃ gaudi¬
um eius plenum non ert.
Non enim deus inꝑfecte
aliquando gaudebat. sed
illud eius gaudium in no
bis non erat. quia nec nõ
in quib ẽẽ posset iam era¬
mus. nec quando ẽẽ cepi¬
mus. cum illo ẽẽ cepimu:
in ip̃o aũt semꝑ erat. qui
nos suos futuros certiffia
sue p̃scientie ueritate gau¬
tebat. P inde gaudium ĩa
ip̃e ꝑfectum de nob̾ habe¬
bat. quando nos p̃sciendo
et p̃destinando gaudebat.

Expanded text:
ec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est ut gaudium nostrum; sed de hac te gaudebat, quando nos elegit ante mundi constitutionem . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat. Non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat; sed illud ejus gaudium in nobis non erat: quia nec nos in quibus esse posset jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat:
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ de sola di lectiõe
est. ⁊ omia unum p̃ceptũ
sunt. Quia quicquid pre¬
cipitur. in sola caritate so¬
lidatur. ut enim multi ar¬
boris rami ex una radice
ꝓdeunt. sic multe uirtu¬
tes ex una caritate gene¬
rantur. Nec habet aliqͥd
uiriditatis ramus bom
opis. si non maneat in
radice caritatis. p̃cepta
ergo dnĩca. ⁊ multa sũt
et unum. Multa ꝑdu̾sita¬
tem operis. unum in radice
dilectionis. Qualit̾ aũt ista
dilectio sit tenenda. ip̃e in¬
sinuat. qui implerisq scri¬
pture sue sententus. ⁊ ami

Expanded text:
de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt. Quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur. Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur: nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non remaneat in radice charitatis. Praecepta ergo Dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio sit tenenda ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ passiones nimias uenis¬
ti ad palmani. coronam ꝑ
dere a dommno preparatam.
posuit. ⁊ spiculatorem ut
feriret ortatus est. agens
penitentiam qd̾ ex pauiss.
uit. beatus uitalis corpꝰ
eius rapiens. intra rauen¬
natium urbem sepeliuit.
cum omni honore marti¬
ris debita explens. et ad
est a paulino consulari
obid maxime. quia pre¬
fatum ursicinum in passi¬
onis agone positum. suis
ex ortationib ro borasset.¬
Paulinus igitur iussit
cum leuari in equulco: ut
consensum ad sacrificand̃
dominatur stultitia ut
Paulinus consularis. diẽ
ad officium suum. Ducite
eum ad palmam. Locus ãt
ubi decollabantur xp̃iani.
hac habebat uocabulum.
co qd̃ arbores palme illic
ad aquam ⁊ ibi eum su¬
pinum deponite. et terra at
q lapidib o brutum di
ita martirem conseciauit.
ut sacerdos apollinis. qui
hoc consilium paulino
dederat. a dyabolo arreptus.
clamaret. Sancte uitalis

Expanded text:
 passiones nimias venisti ad palmam, coronam noli perdere a Domino praeparatam. posuit, et spiculatorem, ut feriret, hortatus; agens poenitentiam quod expavisset. ue sanctus Vitalis corpus martyris rapiens, intra Ravennensium urbem sepelivit cum omni honestate martyri debita, et ad e a Paulino consulari ob id maxime, quia praefatum Ursicinum in passionis agone positum suis exhortationibus roborassetPaulinus jussit eum levari in equuleo, ut consensum ad sacrificandum dominatur stultitia: auPaulinus consularis dixit ad Officiarium: Ducite eum ubi decollabantur Christiani, hoc habebat vocabulum, eo quod arbores palmae illic ad aquam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, clamaret ibi, u
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur per secutor ex nume¬
ro apparitorum. qui beatum
felicem teneret. Quem cum
sollicite in quireret. ⁊ cundẽ¬
ip̃m felicem interrogaret. si
nosset ubi felix pb̃r lateret:
hac inquit felir parte abiit.
Persocutore discedente. felix
latebram petiis. S ed nec mo¬
ed persecutor ip̃e sub sequitur.
At beatus felix inter parietes
diitos atulebatur. ubi in ipo
primo domus introitu ara¬
nearum tele dependentes. in¬
tus neminem tunc intrasse
fidem fecerant. Qua uisione
delusus inimicus abscessit.
locum demigrans. a muliere
quadam ꝑ tres menses pastꝰ
est. Cuius tamen faciem dũ
cisdem latibulis celaretur.
nullo modo uidit. sredebat

Expanded text:
mittitur persecutor ex numero apparitorum, qui beatum Felicem teneret. Quem cum sollicite requireret, et eumdem Felicem interrogaret si nosset ubi Felix presbyter lateret: Hac, inquit, Felix parte abiit. Persecutore discedente, Felix latebram petiit. Sed nec mora, persecutor ipse subsequitur. At martyr inter parietes dirutos occulebatur, ubi in ipso primo domus introitu araneorum telae dependentes, intus neminem tunc intrasse, fidem fecerunt. Qua visione delusus inimicus abscessit. locum demigrans, a muliere quadam per tres menses pastus est; cujus tamen faciem, dum iisdem latibulis celaretur, nullo modo vidit. Post
Abbreviated transcription (Latin):
ad uenerat. Nirtutib itaq
adeo illustris. cum uellet
uniu̾sus ppłs nolanus ut
leuaretur ep̃c. non consensit.
s alterum in sede pontifica¬
l telegens. ip̃e post duode¬
cim annos quos aput nolã
cessante ꝑsecutione fecerat.
dominica die misteriis con¬
fectis. data pace omnibus.
se inpauimentum oraturus
piccit. Mox beati uiri anima
decarnis ergastulo egressa.
post grauia ꝓxp̃o tormenta
regna ip̃e uere felix conscen
nerabili et sancto pbr̃o. iii¬
xta urbem in loco qui dicit᷑
pincis. ubi claris semper ÷¬

Expanded text:
dejecit. Virtutibus itaque adeo illustris, cum vellet universus populus Nolanus ut levaretur episcopus, non consensit, sed alterum in sede pontificali eligens, ipse post duodecim annos, quos apud Nolam cessante persecutione fecerat, Dominica die mysteriis confectis, data pace omnibus, se in pavimentum oraturus projecit: moxque beati viri anima de carnis ergastulo egressa, post gravia tormenta, regna, ipse vere Felix conscendnerabili et sancto prxta urbem in loco qui dicitur Pincis, ubi claris semper
Abbreviated transcription (Latin):
ssaq trabe qua pedes cius ĩ¬
clusi tenebuntur. ait illi. s ur¬
ge ⁊ regredere. ac require sa¬
cerdotem nolanum. inuentũ¬
ꝙ reduc ad urbem ⁊ abscon¬
de. ne media ac fame depere¬
at. donec desinat persecutio.
sumq beatus felix egressus
oculis. strictisq dentib uix
spirantem. Et cum anxie re¬
quireret. quid alimenti de¬
fecto seni porngerẽt. ecce sub¬
ito de sentib uuam pendere
miratur. De qua albis gra¬
nis in os confessoris ex pre¬
ssis. paululum senuor refoci¬
latus surrexit. Quem hume¬
ris impositum. felix ad ciuita¬
tem detulit. et sub tugurio
cuiusduam uidue commenda¬
tum alimentis pauit. Deiñ
captus in exilium teportatus¬
est beatus felix in monte uo
cato cuteio. ubi lapides qua

Expanded text:
ssaque trabe qua pedes ejus conssaque trabe qua pedes ejus conclusi tenebantur, ait illi: Surge et egredere, ac require sacerdotem tuum, inventumque reduc ad urbem, et absconde, ne inedia ac fame depereat, donec desinat persecutio. Dumque beatus Felix egressus oculis, strictisque dentibus vix spirantem. Et cum anxie requireret quid alimenti defecto seni porrigeret, ecce subito de sentibus uvam pendere miratur: de qua aliquibus granis in os confessoris Christi expressis, paululum senior refocillatus surrexit. Quem humeris impositum Felix ad civitatem detulit, et sub tugurio cujusdam viduae commendatum, alimentis pavit. Deinde captus, in exsilium deportatur beatus martyr, in monte qui vocatur Circeis, ubi lapi
Abbreviated transcription (Latin):
re preditus est. Cum autem
imperatorum decreta xp̃iano
ꝑsequi precepissent. qd aximi¬
senio pregrauatus. romam¬
adductus. putans se non po¬
sse ferre supplitia. siluarum
saltus adiit. Quos dum tur¬
bidus de ꝑsecutione ꝑ errari.
effectus fame. gelu attritus.
solo corruit semiuius. tuc̃
beatus felie pb̾r captus et
uinculis astrictus. cum ante
p̃fectum draccum adductus
estis deorum ur̃orum effecti
ad quecumq enim me de¬
orum ur̃orum templa duxe¬
ritis. hoxc eis eueniet. qd̾ illis.
cuenerit. ad que meum frẽm
felicem duxisse uos penitet.
Sed si uultis ꝓbare uirtutẽ
capito lium ire iubete. ut ip̃
Iouem principem demonio¬
rum urorum ruere faciam.
Mox impius uidex compre¬
ssis aurib suis. uissit cum
fustib cedi. B̾einde eculei tõ¬
mentis applicari. In de beatuꝰ¬
confessor carceri includitur.
in quo non mediocrib uincu¬
lis astrictus. cocleis ac restu¬
lis super positus extenditur.
Et ecce nocte media. angelus.
domini confractis catenis. sci¬

Expanded text:
 potuit. Cum autem imperatorum decreta christianos insequi praecepissent, Maximsenio praegravatus, putaatus, putans se non posse ferre supplicia, silvarum saltus adiit. Quos dum turbidus de persecutione pererrasset, affectus fame, gelu attritus, solo corruit semivivus. At beatus Felix presbyter captus, et vinculis astrictus, ante praesidem Draccum adductusestis deorum vestrorum. Ad quaecunque enim me deorum vestrorum templa duxeritis, hoc eis eveniet quod evenit illis ad quae meum fratrem Felicem vos duxisse poenituit. Sed si vultis probare virtutem Capitolium ire jubete, ut ipsum Jovem, principem daemoniorum vestrorum, ruere faciam. Mox impius judex compressis auribus suis, jussit eum fustibus caedi, deinde equulei tormentis applicari; inde carceri includitur, in quo non mediocribus vinculis astrictus, cochleis ac testulis suppositis extenditur. Et ecce nocte media angelus Domini, confractis catenis, sci
Abbreviated transcription (Latin):
bratissimam afram filiam
suam quam cum matre pic
taui reliquerat. quidam no
mandauit. ut nulli se prius
ex poctaret pollicitum. et spon¬
sum pariter cum ꝓmissione
uauit. Interea cum toto or¬
be arriane heresis peruersitas
pullularet. dato genera liter
imperatoris edicto. ut om̃s
orientales cp̃i aput seleuciã
hysaurie oppidum conueni¬
agnitis hostib ⁊ oppressis.
te cretis inscripto conditis.
prospera gerens smodi diri¬
gitur ad imperatorem legato.
metuens ne contra religiõis
dogniata. ad huc respirareti
dampnata perfidia. Quib le
gatis. per immperatoris iniqui
aput  minum diaboli pre¬
ualui se mendatium. intan¬
tum at orientales partes ĩ¬

Expanded text:
beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis reliquerat, quidam juva nulli se prius exspectaret pollicitum, et sponsum pariter cum promissione  Interea cum toto orbe Arrianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum conveniagnitis hostibus et oppressis, decretis in scriptura conditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatorem legatio:metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. 26 Ses per imperatoris iniqui|apud ari| minium diabuli preualuisse mendacium. In tantum| orientalis partes
Abbreviated transcription (Latin):
tanie oriundus. que ab occa¬
no britannico fere milia no¬
naginta se iungitur. aput ga¬
llicanas familias nobilitatiꝰ
lampade non obscurus. ĩmo
magis preceteris gr̃a genero¬
sitatis ornatus. nitore pecto¬
ris addito. quasi refulgens.
lucifer inter astra processit. De¬

Expanded text:
taniae oriundus, quae ab oceano Britannico fere milia nonaginta seiungitur, apud Gallicanas familias nobilitatis lampade non obscurus, immo magis prae ceteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens lucifer inter astra processit.
Abbreviated transcription (Latin):
sed lineis. Solus ingre¬
diebatur templum. et fic¬
eis genibus ꝓppło de p̃¬
cabitur. intantum ut ca¬
melorum duritiem tran¬
sisse eius genua crederen¬

Expanded text:
sed lineis, solusque ingrediebatur in templum, et fixis genibus pro populo deprecabatur. In tantum, ut camelorum duritiam contraxisse ejus genua crederen
Abbreviated transcription (Latin):
ecce michael unus de princi¬
pib primis uenit in ad iu¬
torium michi. Qui dum
nequaquam simul c̃ẽ sed
uenire in ad iutorium dici¬
tur. aperte ei ppło prelatus
agnoscitur. qui captiuus
malia parte tenebatur. Qd
est ergo angelum dicere.
ego ueni propter sermoẽs
tuos. princeps autem regͥ
psarum restitit michi. ni
si subditis sua opera nun¬
tiare. Ac si aperte dicat. p̃¬
cum quidem tuarum me¬
nita exigunt. ut isrłiticus
eruatur. sel est ai huc quo
in eodem ppło quo ꝑsarũ
domino purgari debeat. uñ

Expanded text:
ecce Michael unus de princiecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium mihi. Qui dum nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium dicitur, aperte ei populo praelatus agnoscitur, qui captus in alia parte tenebatur. Quid est ergo angelum dicere, Ego veni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi, nisi sua subditis opera nuntiare? Acsi aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus exuatur; sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio pur
Abbreviated transcription (Latin):
tar. ut prelier ad uersus
principem ꝑsarum. cum
autem egrederetur. appa¬
ruit princeps grecorum
ad ueniens. Quos itaq a¬
los principeᷤᷤ gentium msi
angelos appellat. qui sibi
resistere ex eunti potuissẽt.
Que ergo cẽ par in subli¬
mib potest. si inter ip̃os
quoq angelicos sp̃c preli¬
andi certamen agitur. qͥ
semper conspectui ueritatiꝰ
assistunt. Sed quia cẽta
angelorum ministeria-
dispensandis singulis qͥ¬
b q gentibus sunt p̃lata.
cum sub ditorum mores ad¬
uersus se uicissim p̃positoꝵ
spirituum opem merentur.
ip̃i qui presunt sp̃c contra
se uenire ꝑhibentur.Is nã¬
q angelus qui danieli io¬
quebatur. captiuis isrłitici
ppłi inꝑside constitutis p̃¬
ilatus agnoscitur. michael
autem corum qui ex cadẽ
plebe iniudee t̾ra remanse¬
rant prepositus in uenitur.
llnde ⁊ ab hoc eodem ange¬
lo paulo post danieli dicit᷑.
Nemo est ad iutor meus in
omnibus hiis. nisi micha¬
el princeps uester De quo
et hoc ꝙ premisimus dicit.

Expanded text:
tar ut praelier adversus principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens. Quos itaque alios principes gentium nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sublimibus potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? Sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus, contra se venire referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis, praelatus agnoscitur. Michael autem eorum, qui ex eadem plebe in Judaeae terra remanserant, praepositus invenitur. Unde ab hoc eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his nisi Michael princeps vester. De quo et hoc, quod praemisimus, dicit: Et
Abbreviated transcription (Latin):
tateᷤ summe minima dis¬
ponerent. nullo modo hoc
ꝙ homini diceret angełs
ab angelo cognouisset.
Quia igitur cunctorum
conditor omnia ꝑsemet¬
ip̃m tenet. ⁊ tamen ad di¬
stinguendum pulchre uni¬
uersitatis ordinem. alia a¬
luis dispensantib regit. ñ
in merito reges angelorũ
spiritus accipimus. quia
quo auctori omnium fa¬
miliarius seruiunt. eo sub¬
iecta aptius regunt. Libet
mibus summa retinetur.
quid est qd̾ ꝑ angelum da¬
nieli dicitur. ego ueni ꝓ¬
pter sermones tuos. prin¬
ceps autem regni ꝑsarũ
restitit michi uignti ⁊ u¬
no dieb. et ecce michael

Expanded text:
tates summae minimas distates summae minimas disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret, angelus ab angelo cognovisset. Quia igitur cunctorum conditor omnia per semetipsum tenet, et tamen ad distinguendum pulchrae universitatis ordinem, alia aliis dispensantibus regit, non immerito reges, angelorum spiritus accipimus, qui quo auctori omnium familiarius serviunt, eo subjecta potius regunt. Cum mibus summa retinetur, quid est quod per Angelum Danieli dicitur: Ego veni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno d
Abbreviated transcription (Latin):
domos luteas. qui terre¬
num habent fundamen¬
tum consumetur uelut
atinea. Luteas quippe do¬
mos habitamus. qui in
corpora t̾rena subsistimꝰ¬
bilib oiscimus. quid de
sensibilib atq intelligi¬
bilib sentiamus. Terra
namq aere fecundatur.
Aer enim ex celi qualitate
disponitur. Sic iumentis
homines. hominib ange¬
li. archangeli uero angeł
presunt. nam ꝙ ium̃tis
romines presint. et usu
cernimus. ⁊ psalmiste u̾¬
bis docemur. qui ait. Oĩa
subiccisti sub pedib eius.
oues ⁊ boues uniu̾sas. in¬
sup ⁊ pecora campi. Qd̃
uero angłi hominib pre¬
sint. ꝑ ppħam testatur an¬
gelus dicens. Princeps
regni ꝑsarum restitit mͥ.
Q uod uero angeli a supe¬
noribus angelorum potes¬
tatibus dispensentur z ac
et alius angelus egredie¬
batur in otursum eius.
et dixit ad cum. curre ⁊
loquere ad puerum istum.
dicens. absq muro ha¬
bitabitur icrusalem. Si
erum in ip̃is officiis scõꝵ
spũum nequaquã potes¬

Expanded text:
domos luteas, qui terredomos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Luteas quippe domos habitamus, quia in corporibus terrenis subsistimubilibus discimus quid de sensibilibus atque intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fecundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. Jumentis quippe homines, hominibus angeli, archangeli vero angelis praesunt; nam quod jumentis homines praesint, et usu cernimus, et Psalmistae verbis docemur, qui ait: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi . Quia vero angeli hominibus praesint, per prophetam testatur angelus dicens: Princeps regni Persarum restitit mihi . Quod angeli a superiorum angelorum potestatibus dispensantur, Zachet alius angelus egrediebatur in occursum ejus; et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Si enim in ipsis officiis sanctorum spirituum nequaquam potes
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatis sue motu fuiss
aliena. bene ab auctore ꝯ¬
dita nequaquam in reꝓb̾
spiritib a beatitudinis sue
arce cecidisset. Mire autẽ
omnipotens deus naturã
summorum spirituũ bo¬
nam. s mutabilem con¬
didit. ut qui ꝑmanere no¬
llent. ruerent. ⁊ qui in ꝯ¬
ditione consisterẽt. tanto
mea iam dignius. quã¬
to ⁊ exarbitrio starent.
deum fierent. quo muta¬
bilitatis sue motum uo¬
luntatis sue studio fixissẽt.
Quia ergo ip̃a quai na¬
tura angelica est insemet¬
ip̃a mutabilis. quam ui¬
delicet mutabilitatem ui¬
cit. ꝑ hoc qd̾ ei qui semꝑ
idem est uinculis amoris
alligatur recte nunc dicit᷑.
ecce qui seruiunt ei. non
sunt stabiles. Atq euistẽ
ꝓtinus documentum mu¬
tabilitatis sub iungitur.
cum de apostaticis spiriti¬
bus sub infertur. ⁊ ĩ ange¬
lis suis repperit prauita¬
tem. ex quorum casu benc
infirmitatis humane cõ¬
siderationem colligit cũ
ilico subnectit. Quanto
magis hii qui habitant

Expanded text:
bilitatis motu fuisset bilitatis motu fuisset aliena, bene ab auctore condita, nequaquam in reprobis spiritibus a beatitudinis suae arce cecidisset. Mire autem omnipotens Deus naturam summorum spirituum bonam, sed mutabilem condidit, ut et qui permanere nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignius, quanto et ex arbitrio starent; meriti fierent; quo mutabilitatis suae motum voluntatis statione fixissent. Quia ergo ipsa quoque natura angelica est in semetipsa mutabilis, quam videlicet mutabilitatem vicit per hoc, quod ei qui semper idem est vinculis amoris illigatur, recte nunc dicitur: Ecce qui serviunt ei, non sunt stabiles. Atque ejusdem protinus documentum mutabilitatis adjungitur, cum de apostatis spiritibus subinfertur: Et in angelis suis reperit pravitatem. Ex quorum casu bene infirmitatis humanae considerationem colligit, cum illico subnectit: Quanto magis hi, qui habitant
Abbreviated transcription (Latin):
ex austa stilla celeri confes¬
tim refrigerium potiunt᷑
salutis. in numeris qua
et aliis modis ibi crebro
sanantur egroti. ⁊ multa¬
que angelice tantum illic
bantur. S non multo ptͦ
rome uenerabilis etiam
bonifatius pontifex eccłi¬
am sci michaeł nomine
constructã dedicauit. in
sũmitate cuci criptam
miro oꝑe altissime porrec¬
tam. unde ⁊ idem locus
in summitatem sui cõtinõ
eccłiam. int̾ nubes situs uo¬
catur.
atura angłica ⁊ si cõtẽpla¬
cioni actoris in herendo.
in statu suo immutabilit̾
ꝑmanet co ip̃o tñ quo c̾a¬
tura est. insemetip̃a uicis¬
situdinem mutabilitatis
habet. Mutari autem ex
alio adaliud ire est. ⁊ in
semetip̃a stabilem non cẽ.
Una queq enim res quasi
tot passibus ad aluid ten¬
dit. quot mutabilitatis
sue motibus subiacet.
Sola autem natura in cõ¬
prehensibilis a statu suo
nescit moueri. que ab eo
qd semper idem est. nescit
immutari. nam si ange¬
lorum substantia a muta¬

Expanded text:
hac hausta stilla, celeri confeshac hausta stilla, celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebro sanantur aegroti; et multa, angelica tantum illic mprobatur. Sed non multo post Romae venerabilis etiam Bonifacius pontifex ecclesiam sancti Michaelis nomine constructam dedicavit, in summitate Circi cryptatim miro opere altissime porrectam. Unde et idem locus in summitate sua continens ecclesiam, Internubes situs vocatur. atura angelica etsi contemplationi auctoris inhaerendo, in statu suo immutabiliter permanet; eo ipso tamen quo creatura est, in semetipsa vicissitudinem mutabilitatis habet. Mutari autem, ex alio ad aliud ire est, et in semetipso stabilem non esse. Unaquaeque enim res quasi tot passibus ad aliud tendit, quot mutabilitatis suae motibus subjacet. Sola autem natura incomprehensibilis a statu suo nescit moveri, quae ab eo quod semper idem est, nescit immutari. Nam si angelorum substantia a muta
Abbreviated transcription (Latin):
adco monuit ẽẽ querendũ.
Quo ꝑacto. sanctus archan¬
ꝑuisionem dicens. Ego sũ
michael archangelus. qui
in conspectu domini semꝑ
asisto. ip̃us loci me ẽẽ cus¬
codem. atq omnium que
ibi geruntur inspectorem.
hoc uolui inditio ꝓbari.
hus reuelatione comꝑtis
consuetudinem fecerũt ci¬
ues. hic deum p̾cibus sanc¬
tũq int̾cessorem poscere
michaelem. duas quidem
ianuas ibi cernentes. quar¬
una australis que ⁊ maiõ
erat aliquot gradib in
occasum uergentib adiri
poterat. Sed nec intra cͥp¬
tam intrare ausi. ꝓforib
cotidie orationi uacabãt.
Interea neapolite beneuen¬
tanos bello lacescere tẽptãt.
Qui antistitis sui monitis
edati. triduanũ iciunium
agunt. Et ecce nocte ip̃a q̃
belli precedebat diem ad ẽ
ais et nimium lucida gu¬
ttatim a qua dilabitur
quam incole stillam uo¬
cant. ob hoc et uitreum uaᷤ
eiu̾dem receptui p̃paratur.¬
Deniq non nulli post lõ¬
gas febrium fiammas.

Expanded text:
a Deo monuit esse quaerendum. a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus Michaper visionem, dicens: Ego sum Michael archangelus qui in conspectu Dei semper assisto; ipsius loci esse me custodem, atque omnium quae ibi geruntur inspectorem hoc volui indicio probare. His revelatione compertis, consuetudine fecerunt cives hic Deum precibus, sanctumque intercessorem poscere Michaelem. Duas quidem januas ibi cernentes, quarum Australis, quae et major erat, aliquot gradibus in Occasum vergentibus adiri poterat. Sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Interea Neapolitae Beneventanos bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, triduanum jejunium agunt: et ecce nocte ipsa quae belli praecedebat diem, cis et nimium lucida guttatim aqua dilabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas ejusdem receptui praeparatuDenique nonnulli post longas febrium flammas,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. uili qͥdẽ fc̃a scemate.
s celesti p̃dita uirtute. Uẽ¬
posita. te corpore eusdẽ sa¬
xi. spelunce instar p̃cauata
ostenditur. Est autẽ locus
in apulie finib ubi inter
sinum adriaticũ. ⁊ montẽ
garganum ciuitas sypontꝰ
sita est. Qui amenib ciui¬
tatis ad duodecim milia ꝓ
rectus. incacumine suo
suppremo hanc toto orbe
uencrabilem gestat eccłi¬
am. que hoc modo morta¬
lib conita est. Quidam
uir prediues nomine gar¬
ganus. qui ex uentu suo
monti uocabulum indi¬
dit. infinita multitudine¬
petorũ pollebat. Contigit
autem taurum armenti g̃¬
gis consortia spernentem.
singularem incedere soli¬
tum. ⁊ ad extremũ redeũte
requirens. inuenit tandẽ
in uertice montis. forib
cuiꝰdam a sistere spelunce.
Quem cum sagitta appetis¬
set. illa uelud flamine uẽ¬
ti retorta. eum a quo iacta¬
ta ẽ mox reu̾sa ꝑcussit. Tũ¬
bati ciues ⁊ stupefacti. qua¬
debant. consulunt eỹm.
quid facto opus sit. Qui
indicto iciunio triduano.

Expanded text:
cta schemate, sed coelesti praedita virtute. Verposita, de corpore ejusdem saxi, speluncae instar praecavato, ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas. Sipontus posita est, qui a moenibus civitatis a duodecim millibus praeerectus, in cacumine suo supremo hanc toto orbe venerandam gestat ecclesiam. Quae hoc modo mortalibus cognita est. Quidam vir praedives, nomine Garganus, qui ex adventu suo monti vocabulum indidit, infinita pecorum multitudine pollebat. Contigit autem taurum armenti gregis consortia spernentem, singularem incedere solitum, et ad extremum redeunte requirens invenit tandem in vertice montis foribus cujusdam assistere speluncae, quem cum sagitta appetiisset, illa velut flamine venti retorta, eum a quo jactata est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, quaaudebant consulunt episcopum, quid facto opus sit. Qui, indicto jejunio triduano,
Abbreviated transcription (Latin):
dum est ad eternam uitã¬
moriendo peruenire. Habẽt
forsitan illi uistam longi
doloris excusationem. qui
uitam alteram nesciunt.
qui de hoc seculo ad meliꝰ
ẽẽ transitum non confid̃t.
nos autem qui nouimus.
qui hoc credimus. ⁊ docemꝰ.
contristari nimium de obe¬
untibi. non debenius. ne
ꝙ aput alios pietatis te
net spetiẽ. haoc uobis ma¬
gis culpa sit. nam diffi¬
dentie quodam modo ge¬
nus est. contra hoc qd̃ qͥs¬
q predicator querit iusti¬
tiam amans. Dicente apo¬
stolo. Nolumus autem
uos ignorare fratres de dõ¬
mientib. ut non contri¬
stemini sicut et ceteri qui
spen non habent. Hac
prospecta. studendum est¬
nobis. ut sicut diximus
ne de mortuis affligamur.
sed affectum uiuentibus
impendamus. quibus et pie¬
tas sit adutilitatem. et
ad fructum dilectio.

Expanded text:
dum est ad veram dum est ad veram moriendo vitam pervenire. Habent forsitan illi justam longi doloris excusationem, qui vitam alteram nesciunt, qui de hoc saeculo ad melius esse transitum non confidunt. Nos autem qui novimus, qui credimus et docemus, contristari nimium de obeuntibus non debemus, ne quod apud alios pietanet speciem, hoc magis nobis in culpa sit. Nam diffidentiae quodammodo genus est contra hoc, quod quisque praedicator quaerit justitiam amans, dicente Apostolo: Nolumus autem vos ignorare, fratres, de dormientibus ut non constristemini, sicut et caeteri qui spem non habent. Hac prospecta studendum nobis est, ut sicut diximus, non de mortuis affligamur, sed affectum viventibus impendamus, quibus et pietas ad utilitatem, et sit ad fructum dilectio.
Abbreviated transcription (Latin):
Ilectissimo fratri nerião.
anastasius. Multa mic¬
hi inomnibus fidei ⁊ boĩ¬
tatis tue litteris causa gal¬
dii est. qd̾ tantum studiũ
circa religionis cultum ex¬
hibes. et domini sacerdo¬
tes tus inpartib ad iuua¬
re studos. unde ⁊ deo gras
ago qui te ad hoc instigas.
ut et per seuerabilem in
bonis operib te faciat ex¬
oro. uos tamen ⁊ in pro¬
speris. ⁊ inaduersis deum
laudare magnifice opor¬
tet. eiusq sub potenti ma¬
missione parentum ur̃orũ
uos habuisse audiuimus.
tantan nobis causam me¬
rroris in iecit. ut quia nos
teduobus caritas unum
fecit cor nr̃um inur̃is spe¬
bulationib. Sed in hoc do¬
lore multumi me consola¬
a est sanctitatis tue ad
mnimum res deducta. qua
et patienter ferre tristitiam
decet. ⁊ de morte plebis tue
alterius longam non ha¬
bere mestitiam. Ne tamen
ad huc aliqua tribulatio
in ur̃a mente resideat. hor¬
tor quiesci adolore. quia ĩ¬
decens est de illis tedio af¬
fuctionis addi. quos credẽ¬

Expanded text:
Dilectissimo fratri NERIANO, ANASTASIUS. Multa mihi in omnibus fidei et bonitatis tuae litteris causa gaudii est, quod tantum studium circa religionis cultum exhibes, et Domini sacerdotes tuis in partibus adjuvare studes. Unde et Domino gratias ago qui te ad hoc instigat, et ut perseverabilem in bonis operibus te faciat exoro. Nos tamen et in prosperis, et in adversis Deum laudare magnifice oportet, « ejusque sub potenti missione parentum vestrorum vos habuisse audivimus, tantam nobis causam moeroris injecit, ut quia nos de duobus charitas unum fecit, cor nostrum in vestris spe sentiremus. Sed in hoc dolore multum me consolata est sanctitatis tuae ad animum res deducta, quia et patienter ferre tristitiam decet, et de morte plebis tuae ulterius longam non habere moestitiam. Ne tamen aliqua adhuc tribulatio in vestra mente resideat, hortor quiescere a dolore: quia indecens est, te illis taedio affectionis addici, quos creden
Abbreviated transcription (Latin):
rauennam ingressus est.
Et cum uideret inconspec¬
tu iudicis sui xỹianum
nomine ursicinum. arte
medicum natione ligu¬
rem. post nimia torm̃ta
medice. qui alios curare ꝯ¬
sueuisti. te ip̃m eterne mõ¬
tis iaculo uulnerare. et qͥ

Expanded text:
Ravennam ingressus est, et cum videret in conspectu judicis sui Christianum nomine Ursicinum, arte medicum, natione Ligurium, post nimia tormenta medice, qui alios curare consuevisti, te ipsum aeternae mortis jaculo vulnerare; et q