comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omicio ho̾i docto celebri.q inur¬
beroma grãmatico cui cog¬
nomentum insano fastum ÷ qm̃ ẽrat
nat᷑a intrastabilior ⁊ morosior. Ec̃ do¬
mitio fauorinꝰ ur̃ cum forte ap̃ fanum
cariuentis obuiam ueniss atq ego c̃
pe ⁊ requiro an ueterũ eoꝵ qui elestiꝰ
lociti sunt ꝓu̾bis &. or̾oe dixit quis c̃¬
cionẽ. Tum domitiꝰ uoce atq ultu
atrociore. nulla in qͥt prsus hone salu¬
tis spes reliqua ÷: cumuos qͦ philoso¬
ꝑhorum inlustrissimi nichil iam ali¬
ud ꝙͣ u̾ba austoritatesq u̾boꝵ cordi
habetis. mittã ã librum tibi inque
id repperias. qd̾ queris. ego enĩ grãma¬
ticꝰ uite iam atq moꝵ discipluias q̃ro.
uos philo sophi mera estis. ut.m. cato
legisti ⁊ lexidiã restra etras et inanes
& friuolas caniqui mulierũ uoces pre¬
ficarũ. atq utinã inquit mutti om̃r
hoĩes eẽmꝰ. munꝰ iuꝑbitas instruñtti
ñ paruis nec abiectis ingeniis accidere
hoc qͥuale existimatis qd̾ nunc de plis¬

Expanded text:
OMITIO, homini docto celebrique in urbe Roma grammatico, cui cognomentum Insano factum est, quoniam erat natura intractabilior et morosior, ei Domitio Favorinus noster cum forte apud fanum Carmentis obviam venisset atque ego cum pe et requiro an veterum eorum qui electius locuti sunt pro verbis et oratione dixerit quis contionem. Tum Domitius voce atque vultu atrociore Nulla, inquit, prorsus bonae salutis spes reliqua est, cum vos quoque, philosophorum inlustrissimi, nihil iam aliud quam verba auctoritatesque verborum cordi habetis. Mittam autem librum tibi, in quo id reperias quod quaeris. Ego enim grammaticus vitae iam atque morum disciplinas quaero, vos philosopligitis et lexidia, res taetras et inanes et frivolas, tamquam mulierum voces praeficarum. Atque utinam, inquit, muti omnes hoα dicitur, non parvis nec abiectis ingeniis accidere,hoc quale existimatis quod nunc de phi
Abbreviated transcription (Latin):
ue iste in loquendo fugure note
u̾ba pisonis hec sunt .l. carquiniũ collegã
suũ quia carquinio nom̃ eẽt. metuere.
eumq orat uti sua uoluntate roniã con¬
tencdat. Quia carquinio inquit nõie eẽt¬

Expanded text:
E istae in loquendo figurae notae Verba Pisonis haec sunt: L. Tarquinium, collegam suum quia Tarquinio nomine esset, metuere; eumque orat uti sua voluntate Roma concedat. Quia Tarquinio, inquit, nomine e
Abbreviated transcription (Latin):
sidii. causa solitũ. qm̃ populꝰ eẽt in suffia¬
giis ferendis occupaiꝰ. xXii.
L
ñ indiligens. et .m. ciceronis ut qͥ
niax̾ ime amĩcus familiaris fuit. atq is
suit errasse uidet᷑. cum eũ scripsit tres et
.xx. annos natũ pͥmũ causam iudicii pu¬
blici egisse. sextumq pa serñ parrici¬
dii iẽ uͣ defendisse. Dinum̾atis quippe
aniis ãqͣ. cepione et.q. serrano quib cõ¬
sulib ante diem t̾ciũ nonas ianuariũ.
rosciũ reũ parricidii defendept annos iã
p̃dianus asconiꝰ animad uertit quod eum
inscripserit. Ei. uicesimo etatis anno. ꝓ
UI. roscio dixisse. Longior ã nepotis qrfi
fenestelle error. ÷ nisi q̃uis uult in animũ
inducere nepotẽ studio amoris &. arnici¬
cie ad ductũ amplificande admirationi grã
quadrienuiũ sup̃ssisse. uͥ.m. cicero orõnẽ

Expanded text:
sidii causa solitum, quoniam populus esset in suffragiis ferendis occupatus. XXVIII lnon indiligens et M. Ciceronis ut qui maxime amicus familiaris fuit. Atque issuit, errasse videtur, cum eum scripsit tres et viginti annos natum primum causam iudicii publici egisse Sextumque Roscium parricidii reum defendisse. Dinumeratis quippe annis a Q. Caepione et Q. Serrano, quibus consulibus ante diem tertium Nonas Ianuar. Roscium reum parricidii defenderit, annos iaPedianus Asconius animadvertit, quod eum scripserit sexto vicesimo aetatis anno pro Sex. Roscio dixisse. Longior autem Nepotis quam Fenestellae error est, nisi quis vult in animum inducere Nepotem, studio amoris et amicitiae adductum, amplificandae admirationis gratia quadriennium suppressisse, ut M
Abbreviated transcription (Latin):
ui quĩ mors p̾u̾terat nequiuerunt. ne¬
quaquam poctarum elegaittissime at¬
q iuditio digna sunt. Itaq cũ iorbo
oppressus aduentare mortem uideret
þetiuit orauitq a suis amicissimis in¬
pense ut eneidã quã non dũ satis eli¬
mauiss ad olerent in his aut̃ inquit
que uicdent᷑ retractari. & corrigi debu¬
isse. is maxime locꝰ ÷ qui de moute ech¬
na factꝰ eit. Nam cũ ꝑindari ueteris poe¬
te carm̃ qͥd de natura atq flagrãtia¬

Expanded text:
vi, quoniam mors praeverterat, nequiverunt, nevi, quoniam mors praeverterat, nequiverunt, nequaquam poetarum elegantissimi nomine atque iudicio digna sunt. Itaque cum morbo obpressus adventare mortem viderat, petivit oravitque a suis amicissimis inpense, ut Aeneida, quam nondum satis elimavisset, adolerent. In his autem, inquit, quae videntur retractari et corrigi debuisse, is maxime locus est qui de monte Aetna factus est. Nam cum Pindari, veteris poetae, carmen quod de natura atque flagra
Abbreviated transcription (Latin):
au ariuuꝰ philosoplut cum ii hos¬
pitis sui antiatem uillã estu au¬
ni concessiss nosq: ad eum uidendum ro¬
ma uenissemus. menuui suꝑ piidaro po¬
eca & uirgilio. in hunc feriue modũ diseꝰ¬
rere. Amĩci inquit familiaresq inrgilii
in his que de ingenio moribq eiꝰ. inemo¬
rie tradiderunt. dicere eum solitum fe¬
runt. parere se u̾sus oreatq ritit ursrne
hã q ut illa bestia fetum ederet. in effigia¬
cum informerq lambendo id postẽa
qd̾ ita edidiss conformaret &. fuigeret.
roinde ingenii quoq siri parcus recen¬
tes rudi ẽẽ. facie & in ꝑfesta. s deiceps
tractando colendoq redd̾etis seoris co.
uultꝰ lamam̃ta: ħ uerum iuditiis subti¬
lissimi ingenu acq uere cuixiss in qͥt
inditium facit. namq reliquit ꝑfesta
expolit a.q quibq iposuit census. at¬
q dilestꝰ. siri supp̃inã manũ onĩ poetiee
uenustatis laude florent. s que ꝓcrasti¬
nata siuit ab eo ut pꝰ recenserẽt᷑ .m. absol¬

Expanded text:
AVORINUM philosophum, cum in hospitis sui Antiatem villam aestu anni concessisset nosque ad eum videndum Roma venissemus, memini super Pindaro poeta et Vergilio in hunc ferme modum disserere: Amici, inquit, familiaresque P. Vergilii, in his quae de ingenio moribusque eius memoriae tradiderunt, dicere eum solitum ferunt parere se versus more atque ritu ursino. Namque ut illa bestia fetum ederet ineffigiatum informemque lambendoque id postea quod ita edidisset conformaret et fingeret, proinde ingenii quoque sui partus recentes rudi esse facie et inperfecta, sed deinceps tractando colendoque reddere iis se oris et vultus liniamenta. Hoc virum iudicii subtilissimi ingenue atque vere dixisse, res, inquit, indicium facit. Nam quae reliquit perfecta expolitaque quibusque inposuit census atque dilectus sui supremam manum, omni poeticae venustatis laude florent; sed quae procrastinata sunt ab eo, ut post recenserentur, et absol
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iã. iã pulmon quoq fouendo rigan¬
doq utiles necessariosq humores. iud̃is
.& appositam quasi mod̾at cem quãdã et ar¬
bitrã ꝓhibendi. ad miscendiue qd̃ ex sa¬
lutis usu foret. iti edulia quidẽ omĩa de¬
fenderet ab apteria depelleret q ĩsto
mitti in pulmonẽ ꝑ arceriã deb̾et n
rapidũ id neq uniu̾sũ s quadã quasi
obice sustentatum ac repressum. sensi
paulatĩq tramiteret. atq omẽm reli¬
quũ in alteram stomachi fistulam deri¬
uaret: XII.
philosophi quoq ⁊ nr̃ fauorinus oppido
quã libens in eas mat̾ias deicebat. uel
ingenio exꝑgificando ratꝰ idoneas. uel
exercendis argutiis ł edomandis usu
dificultatib. sicuti cũ thresite laudes
ques iuit.&. cũ febrim quartis dieb re¬
currentem laud auit. lepida sane multa
⁊ ñ facilia inuentu in utramq causam
dixit. eaq scripta in libris reliquit. s in
sisse ait. qui quartanã passris conualue¬

Expanded text:
teriam; nam pulmoni quoque fovendo riganteriam; nam pulmoni quoque fovendo rigandoque utiles necessariosque humores videri, set adpositam quasi moderatricem quandam et arbitram prohibendi admittendive quod ex salutis usu foret, uti edulia quidem omnia defenderet ab arteria depelleretque in stmitti in pulmonem per arteriam deberet, non rapidum id neque universum, sed quadam quasi obice sustenta tum ac repressum sensim paulatimque tramitteret atque omne reliquum in alteram stomachi fistulam derivaret. XII philosophi quoque, et noster Favorinus oppido quam libens in eas materias se deiciebat, vel ingenio expergificando ratus idoneas vel exercendis argutiis vel edomandis usu difficultatibus; sicuti, cum Thersitae laudes quaesivit et cum febrim quartis diebus recurrentem laudavit, lepida sane multa et non facilia inventu in utramque causam dixit eaque scripta in libris reliquit. Sed in sisse ait qui quartanam passus convalue
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritũ a sũmo ore in pulmonẽ atq in de
sursum uios ⁊ in nares cõmeare. ꝑq eã¬
Dem iuam uocis quoq fieri meatum ac
ne potꝰ cib uearidior quẽ oportere iusto¬
machum ire ꝓcede̾t exore labereturq
ex eam fistulã ꝑ quam sp̃s reciprocatur.
eaq: offensione intt̃ cluderetur auim e
uia inpositam eẽ. arte quadam & oꝑe.
nature. inde apud cluo ista foramina
bilia conuentia uicissim ⁊ resurgentia
cidẽrat uullud quasi estuantis anine
tt̃. ac propt̾ea nichil humoris ĩ fluere
ĩ pulnonẽ ore ipso arterie cõmunto.
hec crasistratꝰ medicus aduersũ platonẽ.
s plutait᷑ in libͦ sinphosiacoꝵ auctorẽ pla¬
tonis sentencie hipo craten dicit fuisse i¬
dẽq ẽẽ. opiuatos &. philistͥona locͥũ & dio¬
sẏ ppũ ypocraticũ ueteres medicos ꝯ no¬
biles atq illam de qua erasistratꝰ dixat¬
Or̾. & nobiles. non idcirco eo in loco cons¬
titutam. ne quid ex potu influeret ma-¬

Expanded text:
spiritum a summo ore in pulmonem atque inde rursum in os et in nares commeare, perque eandem viam vocis quoque fieri meatum ac, ne potus cibusve aridior, quem oporteret in stomachum ire, procideret ex ore labereturque in eam fistulam per quam spiritus reciprocatur, eaque offensione intercluderetur animae via, inpositam esse arte quadam et ope naturae inde apud duo ista foramina,bilia, coniventia vicissim et resurgentia,cideret in illud quasi aestuantis animae iter; ac propterea nihil humoris influere in pulmonem ore ipso arteriae communito. Haec Erasistratus medicus adversum Platonem. Sed Plutarchus in libro Symposiacorum auctorem Platonis sententiae Hippocraten dicit fuisse idemque esse opinatos et Philistiona Locrum et Dioxippum Hippocraticum, veteres medicos et nobiles; atque illam, de qua Erasistratus dixerat, ἐπιγλωττίδα non idcirco eo in loco constitutam, ne quid ex potu influeret in ar
Abbreviated transcription (Latin):
atrã nubem turbine picco ⁊ fabpłla fu
inmodice concressit. globos quoq ine
turbinepiceo. &. fauilla candente. non
enĩ fumare inquit solent. neq atra ẽẽ.
q̃ sunt candencia. iusi si canclenti dixit
ꝑiuilgata.⁊ in propͥe. ꝓ feruenti fauilla
ñ ꝑ ignea ⁊ relucenti. Nam candons sci¬
licit ⁊ acandore distum nacalore. Quod
saxa aũt̃ & scopulos erustari et erigi. eos¬
demq ipsos statim liquefieri. & genie¬
atq glomerari sub auras dixit. hoc ĩꝗͥt
uec apindaro scriptũ. nec uniqmͣ fando
auditum ⁊ omium que moustra dicunt᷑
monstruosissimũ :.xi.
t plutareus & alii quidam doctiui
I ri rep̃hensum. ẽẽ. ab erasistrato no¬
defluere. & pulmonẽ eoq satis iniecta¬
to demauare ꝑ cũ quia sit pͥmosior. et
confluere uide si ueca. errorisqi istiꝰ fius¬
se alceũ di c̾e. qui in poematis suis scri
duas. eẽ. quasi canaliculas quasdam ł
fitulas easq ab oris faucib ꝓficisci deor¬

Expanded text:
atram nubem turbine piceo et favilla fuatram nubem turbine piceo et favilla fuimmodice congessit, globos quoque flaturbine piceo et favilla candente. Non enim quae sunt candentia; nisi si candenti dixit pervulgate et inproprie pro ferventi favilla, non pro ignea et relucenti. Nam candens scilicet a candore dictum, non a calore. Quod saxa autem et scopulos eructari et erigi eosdemque ipsos statim liquefieri et gemeatque glomerari sub auras dixit, hoc, inquit, nec a Pindaro scriptum nec umquam fando auditum et omnium, quae monstra dicuntur, monstruosissimum est.T Plutarchus et alii quidam docti viri reprehensum esse ab Erasistrato, nodefluere ad pulmonem eoque satis humectato demanare per eum, quia sit rimosior, et confluere inde in vesicam, errorisque istius fuisse Alcaeum ducem, qui in poematis suis scribduas esse quasi canaliculas quasdam vel fistulas easque ab oris faucibus proficisci deor
Abbreviated transcription (Latin):
clicam. Gr. Audite nune inqͥs rurgilii
u̾sus quos inchoasse eum ueriꝰ dycerim
quam fecisse portꝰ & accessu. uentoꝵ in¬
motꝰ. &. ingens ipse s horrificis iuxta to¬
pit ad echera nubem: turbine fum antẽ
piceo.&. cancdente fauilla. attollitq glo¬
bos flãmarũ .&. sid̾a lambit. Int̾dum
scopulos auulsaq tus ceramontis erit e¬
ructans. liquefactaq stibauras. cũ ge¬
mitu glomerat. fondoq exestuãt.
imo. fani pͥncipio inquit pindarꝰ uerita¬
ti magis obsecutꝰ iddixit qd̾ res erat qd̾q
istic usu ueniebat qd̃q oculis iidebat᷑.¬
uit̃ dui fumare echtnã. nostu flãmiga¬
re: uirgiliꝰ aut̃ dñ in strepitu sonituq
u̾borum conquirendo laborat. utrũ¬
q tempꝰ nulla discretione facta confri-¬
dit: atq ille grecꝰ quidem fontes unitatꝰ
ignis eructari.⁊ fluere om̃s fumi ⁊ flã¬
marum fulua & cortuosa uolumina ĩ
plagasmaris ferre quasi quosdã igue¬
os angues luculente dixit. at hic nr̃

Expanded text:
. Audite nunc, inquit, Vergilii versus, quos inchoasse eum verius dixerim, quam fecisse: Portus ab accessu ventorum inmotus et ingens Ipse, sed horrificis iuxta topit ad aethera nubem, Turbine fumantem piceo et candente favilla, Adtollitque globos flammarum et sidera lambit; Interdum scopulos avulsaque viscera montis Erigit eructans liquefactaque saxa sub auras Cum gemitu glomerat fundoque exaestuat imo. Iam principio, inquit, Pindarus, veritati magis obsecutus, id dixit quod res erat quodque istic usu veniebat quodque oculis videbatiu fumare Aetnam, noctu flammigare. Vergilius autem dum in strepitu sonituque verborum conquirendo laborat, utrumque tempus nulla discretione facta confudit. Atque ille Graecos quidem fontes imitatus ignis eructare et fluere amnes fumi et flammarum fulva et tortuosa volumina in plagas maris ferre, quasi quosdam igneos angues, luculente dixit, at hic vester
Abbreviated transcription (Latin):
porcii lucinii. Hosce custodes ouium
uencdere ꝓpagnus agnum. Queritis ig¬
flãma ⁊ omiã quauideo. Quintica¬
tulli u̾sus illi fuerunt. aufugit mͥ
auimus. creclo uͥ solet atheotimũ deue¬
nit sic ẽ. ꝑ fugium illud ht̃. qui si ñ
utt̾dixissem. ne illũ .g. fugitiuum
mitteret. ad se intro s̃ magis eiceret
ibinꝰ quesitum u̾bũ ipsi citeneam᷑. for¬
mido quid agodauenus consiliũ. Me¬
iniuime quondã et celsinuͣ iullanũ¬
idã ad foͬntonem corneliũ pedes tunc
grauit̃ egrũ ire & uisere atq ibi in¬
trodusti sumꝰ. Offendimus eum cubã¬
tem in scipondio greciensi. circum¬
undiq sedentib m̃ultis dostrina aut
gn̾e aut fortiuia nobilib uiris. ad sis¬
tebant fabri ecliũ c̃plures bab̾neis
nouis molienctis adhibiti ostendebãt¬
q depictas in menbranulis uarias spe¬
cies balnea rum. ex quib cum elegis¬
set unam faomã spẽmq ueris interro¬

Expanded text:
Porcii Licini hosce: Custodes ovium Porcii Licini hosce: Custodes ovium tenerae propaginis, agnum, Quaeritis igflammast, omnia quae video. Quinti Catuli versus illi fuerunt: Aufugit mi animus; credo, ut solet, ad Theotimum Devenit. Sic est: perfugium illud habet. Qui, si non interdixem, ne illunc fugitivum Mitteret ad se intro, sed magis eiceret? Ibimus quaesitum. Verum, ne ipsi teneamur, Formido. Quid ago? Da Venus consilium. MINI me quondam et Celsinum Iulium Numidam ad Frontonem Cornelium, pedes tunc graviter aegrum, ire et visere. Atque ubi introducti sumus, offendimus eum cubantem in scimpodio Graeciensi, circumundique sedentibus multis doctrina aut genere aut fortuna nobilibus viris. Adsistebant fabri aedium complures, balneis novis moliendis adhibiti, ostendebantque depictas in membranulis varias species balnearum. Ex quibus cum elegisset unam formam speciemque operis, interro
Abbreviated transcription (Latin):
ta inquam ꝓfesto uastos quosdam &. insu
parum pudica orone socraten fecisse ai¬
unt .&. aulite ac discite nros quoq auti¬
quiores ante eos quos nominastis ꝑoetas.
amasios ac uenerios fuisse: turesupinꝰ
capite conuelato uoce ad modum quãꝗͣ
suaui u̾s cecinit ualeriieditui ueteris poe¬
te. Item porcii licinii acq catulli quib
mundius. uenustiꝰ. limatus. persius.
grecum latinũue nichil quicquã rep¬
iter conor curam tͥ phamphila cor¬
dis. Quid nchi absce queram m̃¬
bra labris alieuit. ꝑ pestus manat mͥ¬
subito sudor siticit᷑. Subidus dupli deo
pereo. Atq: item alios u̾sus eiusdem
addidi non erde minus dulces qmͣ pͥo¬
res. Qui fabulam p̃fers philerosq ni
chil ÷ opꝰ nobis ibimus sic. lucet pestore
flama. satis istam ñ potis ÷ uis seua
ex tinguere uenti aut imber celo cau¬
didꝰ p̃cipitans ad contra hunc ignem
ueneris nisi si unus ipã. Aullat que pos¬
sit uis alia opremere. Item dixit u̾sus

Expanded text:
tamquam profecto vastos quosdam et insubtamquam profecto vastos quosdam et insubparum pudica oratione Socraten fecisse aiunt, et audite ac discite nostros quoque antiquiores ante eos quos nominastis poetas amasios ac venerios fuisse. Tum resupinus, capite convelato, voce admodum quam suavi, versus cecinit Valeri Aeditui, veteris poetae, item Porcii Licini et Q. Catuli, quibus mundius, venustius, limatius, tersius, Graecum Latinumve nihil quicquam re Dicere cum conor curam tibi, Pamphila, cordis, Quid mi abs te quaeram? verba labris abeunt, Per pectus manat subito subido pereo. Atque item alios versus eiusdem addidit, non hercle minus dulces quam priores: Qui faculam praefers, Phileros, quae nil opus nobis? Ibimus sic, lucet pectore flamma satis. Istam nam potis est vis saeva extinguere venti Aut imber caelo candidus praecipitans, At contra hunc ignem Veneris, nisi si Venus ipsa, Nullast quae possit vis alia opprimere. Item dixit versus
Abbreviated transcription (Latin):
une greciplusculi qui in eo con¬
unũo erant honunes ameni
⁊ xirãs quoq litteras haut in curiose
sectariq ad orti sunt. tamq pror sus
barbarum & agrestem qui ortus terra
hisꝑania foret clamatorq tautum. et
facundia rabida uirgiosaq eẽt. eiusq
lingue exercitationẽs doceret. q̃ nullas
uosuptates nullamq mulcedinẽ uene¬
ris atq mase haberet. sepe que eũ per¬
cuustabantur. quid de anacreunte ce¬
terisq id genus poetis sentiret. & quis
nroꝵ poet᷑arum tam fluentes carmiñ
&. caluus iticdem ꝑauca nã leuius im¬
plicata. ⁊ hortensius in uenusta ⁊ cin¬
na in lepida ⁊ memnuus dura. aodeinceps
om̃s ruclia fecerunt atq absonatum
Ille pro lingua patria tamqmͣ pro aris
&. focis anm̃o uiritato inlignabundꝰ.
cedere equidem inquit uobis debu. ut
in talia socia atq nequicia arcinnum
uinceretis. & sicutt in uoluptatib cultꝰ
atq uictꝰ. ita ineantilenarum quoq mul¬
tis ante iretis. s ne uos idem nom̃ latinũ

Expanded text:
um Graeci plusculi qui in eo convivio erant, homines amoeni et nostras quoque litteras haut incuriose sectarique adorti sunt tamquam prorsus barbarum et agrestem, qui ortus terra Hispania foret clamatorque tantum et facundia rabida iurgiosaque esset eiusque linguae exercitationes doceret quae nullas voluptates nullamque mulcedinem Veneris atque Musae haberet; saepeque eum percontabantur quid de Anacreonte ceterisque id genus poetis sentiret et ecquis nostrorum poetarum tam fluentes carminumet Calvus itidem pauca. Nam Laevius inplicata et Hortensius invenusta et Cinna inlepida et Memmius dura ac deinceps omnes rudia fecerunt atque absona. Tum ille pro lingua patria, tamquam pro aris et focis, animo inritato indignabundus: Cedere equidem, inquit, vobis debui, ut in tali asotia atque nequitia AlcinoumAlcinum vinceretis et sicut in voluptatibus cultus atque victus, ita in cantilenarum quoque mollitiis anteiretis. Sed ne nos, id est nomen Latinum,
Abbreviated transcription (Latin):
Tum deinde fronto ad grãmaticũ iam
labentem. audisti ne ĩnquit in agist᷑
optime eunium cuum dixisse p̃ter¬
propt᷑ ⁊ cum sentencia quidem aliqͣli
seuerissime philosophorũ eẽ. obiurga¬
niano iam u̾bo queritur quid sit. motꝰ
dans multũ. ac rubeñs multũ cum
id pleriq ꝑrolixius riderent ex urgit.
canixie inscicores aucliant aut si dis¬
cant. atq tta om̃s relista ibi questiõe
ubi c̃ surceximꝰ ui.
Teleb rant᷑ duo ista greci uͥsi culi.
multorumq dostorum homiũ
memoria dignant᷑ qd̾ sint lepidissi¬
mi. & uenustissime breuitatis neq
ad eo pauci sunt. Ueteres scriptores
quidem eos platonis eẽ. philos ophi ad¬
firinant. quib ille ad olescens luserte
ciendis preluderet. or̃ amicꝰ meus¬

Expanded text:
tum deinde Fronto ad grammaticum iam labentem: Audistine, inquit, magister optime, Ennium tuum dixisse praeterpropter et cum sententia quidem tali, quali severissimae philosophorum esse obiurganiano iam verbo quaeritur, qu sit remotus dans multum ac rubens multum, cum id plerique prolixius riderent, exsurgitecam, ne inscitiores audiant ac discant. Atque ita omnes, relicta ibi quaestione verbi, consurreximus.ELEBRANTUR duo isti Graeci versiculi multorumque doctorum hominum memoria dignantur, quod sint lepidissimi et venustissimae brevitatis. Neque adeo pauci sunt veteres scriptores, qui quidem eos Platonis esse philosophi adfirmant, quibus ille adulescens luserit, ciendis praeluderet: Τὴν ψυχὴν
Abbreviated transcription (Latin):
quentes id audias. Quid aut̃ id u̾bum
significet. non ex me s ex grãmatico
querendum: ac simul digito demons¬
trat grãmaticum. haut incelebn nõie
maticꝰ usitati ꝑuulgatiq u̾bi obscu¬
ritate motꝰ querimus inquit qd̾ hore
at enĩ fronto. iam uoce atq uultu in¬
tentiore. ita ne inquit magist᷑ de ho¬
nestum tibi deculpatũq hõc u̾bum
udetur. quo. ⁊ m. cato. ⁊ .m. uarro et
pleraq etas suꝑior ut necessario et
latino usi sunt: ãtq ibi iulius celsi¬
nꝰ admonuit intragedia quoq õmepi
iphigenia inscripta ÷. id ipsũ de quo
querebatur seriptũ eẽ.⁊ a grãmaticis
contaminari magis solitum quam e¬
narrari. Quocirta statim proferri ephy¬
gemamq enuii uibet. in eius tragedie
choro inscripto sese hos uersus legimꝰ.
ocio qui nescit uti plus negotii ha¬
bet quam cum÷ negocium in negotio.
nam ti quod agai insticutum: in illiꝰ
negotium idagĩt. studet ibi mentem
atq animũ lelestat suum ociͤso ini

Expanded text:
quentis id audias; quid autem id verbum significet, non ex me, sed ex grammatico quaerundum est, ac simul digito demonstrat grammaticum, haud incelebri nominmaticus usitati pervulgatique verbi obscuritate motus: Quaerimus, inquit, quod honore At enim Fronto, iam voce atque vultu intentiore: Itane, inquit, magister, dehonestum tibi deculpatumque hoc verbum videtur, quo et M. Cato et M. Varro et pleraque aetas superior ut necessario et Latino usi sunt? Atque ibi Iulius Celsinus admonuit, in tragoedia quoque Enni quae Iphigenia inscripta est, id ipsum de quo quaerebatur scriptum esse et a grammaticis contaminari magis solitum quam enarrari. Quocirca statim proferri Iphigeniam Q. Enni iubet. In eius tragoediae choro inscriptos esse hos versus legimus: Óotiotio qui néscit uti Plús negoti habét quam cum est negótium in negótio. Nám cui quod agat ínstitutumst, nil nisi negótium, Íd agit, id studét, ibi mentem atque ánimum delectát suum, Óotiosotioso in
Abbreviated transcription (Latin):
ã norat & cluritudinẽ c̃ tantꝰ inqͥt arra¬
sexcentos obsides. & id maluit quã pignꝰ
dicere. qmͣ uis huiꝰ uocabuli mea seutẽ¬
cia grauior acriorq ÷ s nunc arrabo iu
sordidis u̾b haberi ceptꝰ. ac multo uidet᷑
sordidiꝰ arra. ꝙͣ ꝙͣ arra quoq ueteres sepe
dixerint & conpluriens laberiꝰ miserri¬
mas inquit uitas exegerunt. ⁊ hio mi¬
nus in ociis inqͥt consũptꝰ ÷ elegantia utͦ¬
biq ex multitudine num̃i quesita⁊ qͦ
minuis inquit qua ascend̾at descendit
atq u̾ bagallis dedit. uerba comintũ de¬
disse gallis dicas. qui nichil quicqm cui¬
qmͣi dixerat neq eũ galli qui capitolium
ba dedit. haud secus posuit quã si tudi¬
cas latuit atq obrepsit. conualles inqͥt¬
&. arboreta magna erarit: Arboreta ig¬
nobiliꝰ u̾bũ. arbusta celebratiꝰ. Putabat̃
inquit eos qui foris atq qui in arce e¬
rarit it̃ se c̃mutationes. idẽ. consola

Expanded text:
am norat et duritudinem. Cum tantus, inquit, arraam norat et duritudinem. Cum tantus, inquit, arraonem dixit sescentos obsides et id maluit quam pignus dicere, quoniam vis huius vocabuli in ea sententia gravior acriorque est; sed nunc arrabo in sordidis verbis haberi coeptus ac multo videtur sordidius arra, quamquam arra quoque veteres saepe dixerint et conpluriens Laberius. Miserrimas, inquit, vitas exegerunt, et: hic nimiis in otiis, inquit, consumptus est. Elegantia utrobique ex multitudine numeri quaesita est. Cominius, inquit, qua ascenderat, descendit atque verba Gallis dedit. Verba Cominium dedisse Gallis dicit, qui nihil quicquam cuiquam dixerat; neque eum Galli, qui Capitolium ba dedit haut secus posuit quam si tu dicas latuit atque obrepsit. Convalles, inquit, et arboreta magna erant. Arboreta ignobilius verbum, arbusta celebratius. Putabant, inquit, eos qui foris atque qui in arce erant inter se commutationes et consilia
Abbreviated transcription (Latin):
ni concedebat. Ad pͥme crebriꝰq cũ pͥ
istec oro: & ueteres conpluscule ita dixe¬
runt. nec rõ dici pͦ. cur restiꝰ sit diuiciis
opꝰ eẽ. quam diuicias. nisi qui grãmaticoꝵ
qd̃ deteriores sunt incoloniores. neq ob¬
timũ quẽqmͣ int̾ nos sinunt diurnare
nusitate diurnare dix̃ ꝓ diuuii̾e. s ex
iis inquit consermonabat᷑. Seruonari
rusticiꝰ uidet᷑. quã rectiꝰ ÷ sermocinari
restiꝰ ẽ. s corruptiꝰ eẽ: inquit. ne id quoq
qͦd tũ suaderet facturũ eẽ. neid qͦ dixit
ꝓ ne icl quidem. infrequens nunc in
loquendo s in libris uet̾um creberri¬
mum. Tanta inquis sanctitudo fami÷
ut ñqmͣ quisquã uiolare sit aufus. Sãc¬
titas qͦ & sanctimonia noninurus lati.¬
ne dicuntt᷑. s nescio quid maioris digni¬
tatis÷ u̾bum scĩtudo. sicuti.m. cato
in .l. ueturiũ duricudinẽ quã duritiam
dic̾e gͣuiꝰ putauit. Qui illiꝰ inqͥt ĩpudenti¬

Expanded text:
ni concedebat. Adprime crebrius est, cumni concedebat. Adprime crebrius est, cumistaec oratio est et veteres conpluscule ita dixerunt, nec ratio dici potest, cur rectius sit divitiis opus esse quam divitias, nisi qui grammaticoruquod deteriores sunt incolumiores neque optimum quemquam inter nos sinunt diurnare. Inusitate diurnare dixit pro diu vivere, sed ex re. Cum iis, inquit, consermonabatur. Sermonari rusticius videtur, sed rectius est, sermocinari tritius, sed corruptius est. Sese, inquit, ne id quoque, quod tum suaderet, facturum esse. Ne id quoque dixit pro ne id quidem, infrequens nunc in loquendo, sed in libris veterum creberrimum. Tanta, inquit, sanctitudo fani est, ut numquam quisquam violare sit ausus. Sanctitas quoque et sanctimonia non minus Latine dicuntur, sed nescio quid maioris dignitatis est verbum sanctitudo, sicuti M. Cato In L. Veturium duritudinem quam duritiam dicere gravius putavit: Qui illius, inquit, impudenti
Abbreviated transcription (Latin):
soł occasꝰ supp̃ina tempestas ÷. onos inquit
in mediũ relinquemꝰ uulgꝰ. In medio di¬
cit. nam uicium ÷ istuc putat. Et si di¬
cas ĩmediũ pon̾e id quoq ẽẽ. soloecismũ
putant. &. ꝓbaliꝰ significantiꝰ que sic di¬
ci uidet᷑. Si quis eã u̾ba non incuriose
pugnatum eẽtin gallos. ld ciuitas gra-¬
uit᷑ culit. In gallos mundiꝰ subtiliꝰq est.
quã c̃ galis. aut contͣ gallos. Nlã pingͥ¬
ora hec obsolecioraq sunt. Simul inqͥt
forme factis eloquentia dignitate. acri¬
monia conficlentia parit᷑ p̃colebant.
ũ facile intelligeetir magnũ uiaticum¬
noue positũ ẽ: uidet᷑q grecos secutus.
qui. Gẽ. sumptũ uie ad aliarũ quoq
Nam marcꝰ inquit manliꝰ capitoliũ ser¬
uasse agallis supͣ ostendi cuiꝰq oꝑam
cũ.m. fũrio dictatore ap̃ gallos cũ prune
fortẽ atq ex suꝑabilẽ res publica sensit
is & gn̾e ⁊ iii.&. uirtute bellica nemi¬

Expanded text:
sol occasus suprema tempestas esto. Nos, inquit, sol occasus suprema tempestas esto. Nos, inquit, in medium relinquemus. Vulgus in medio dicit; nam vitium esse istuc putat et, si dicas in medium ponere, id quoque esse soloecon putant; set probabilius significantiusque sic dici videbitur, si quis ea verba non incuriose pugnatum esset in Gallos, id civitas graviter tulit. In Gallos mundius subtiliusque est quam cum Gallis aut contra Gallos; nam pinguiora haec obsoletioraque sunt. Simul, inquit, forma, factis, eloquentia, dignitate, acrimonia, confidentia pariter praecellebat, ut facile intellegeretur magnum viaticumnove positum est, videturque Graecos secutus, qui ἐφόδιον a sumptu viae ad aliarum quoque Nam Marcus, inquit, Manlius, quem Capitolium servasse a Gallis supra ostendi cuiusque operam cum M. Furio dictatore apud Gallos cumprime fortem atque exsuperabilem respublica sensit, is et genere et vi et virtute bellica nemi
Abbreviated transcription (Latin):
fruruscoꝵ qm̃ fruor .&. ut fatiscor. afateor
ita fruiuscor factũ ÷ a fruor . q. nieteliꝰ nu¬
midicꝰ. qui caste pureq luigua usus lati¬
nauidetur u epistola quã exul ad do¬
nucios iutsit. ita scripsit. Illi uͦ oniĩ uire
acq houestate uitͣdicti. ego neq aqua
neq igni careo.⁊ sũma gsoria fruniscor
noiuũs in atellania quẽ pareus inscripꝰ
ta hoo u̾botta utitur: quod magno opere
quesiuerunt id frunuisci ñ queunt quiũ
par sit apud se fruuitꝰ ÷. & romani inqͥt
multis armĩ & magno ꝯmeatu p̃daq ĩ¬
facile id repperias apud cuuiliũ causarũ
oratores. ex eademq sigͣa ÷ qua lignant᷑
& pabulant᷑. ⁊ aquant᷑. Sole inquit occa¬
so non insuaui uetꝰtate. &. si quis aurẽ
habeat ñ sordidam. nec ꝓculcatã. In
duodecim aut̃ tabulis u̾bũ ħita scrip¬
tum ÷ ante m̾idiem causã conitiunt.
cũ perorant ambo p̃sentes. pꝰ nudiem
p̃senti licem addicito. si ambo p̃sentes

Expanded text:
fruniscor quam fruor, et ut fatiscor a fateor, ita fruniscor factum est a fruor. Q. Metellus Numidicus, qui caste pureque lingua usus Latina videtur, in epistula quam exul Ad Domitios misit, ita scripsit: Illi vero omni iure atque honestate interdicti, ego neque aqua neque igni careo et summa gloria fruniscor. Novius, in Atellania quae Parcus inscripta est, hoc verbo ita utitur: Quód magno opere quaésiverunt, id frunisci nón queunt. Qui non parsit ápud se, frunítus est. Et Romani, inquit, multis armis et magno commeatu praedaque infacile id reperias apud civilium causarum oratores, ex eademque figura est qua lignantur et pabulantur et aquantur. Sole, inquit, occaso. Sole occaso non insuavi vetustate est, si quis aurem habeat non sordidam nec proculcatam; in Duodecim autem Tabulis verbum hoc ita scriptum est: Ante meridiem causam coniciunto, cum perorant ambo praesentes. Post meridiem praesenti litem addicito. Si ambo praesentes,
Abbreviated transcription (Latin):
incipiunt displicere. sentenciamq in
his nrãm demitamꝰ. Neminẽ autem
reste ita loqui. penttere sese quod nat᷑
stio aitio euitẽ qͦd mortalis sit. autt qͦd
ex offenso forte unlnatoq corꝑe dolore
sentinti quando istiꝰ modireripo uolorͤ¬
fil iuin sit uro̾ nec arbituũ ħea mgra¬
tis urnt̃is ii ac necessit ate natare nor
accidaue. sic herele inquute nlolunob¬
tnum fuit oi celio quali forma n ascere¬

Expanded text:
incipiunt displicere sententiamque in incipiunt displicere sententiamque in iis nostram demutamus; neminem autem recte ita loqui paenitere sese, quod natus sit aut paenitere, quod mortalis sit aut quod ex offenso forte vulneratoque corpore dolorem sentiat, quando istiusmodi rerum nec consilium sit nostrum nec arbitrium, sed ea ingratis nostris vi ac necessitate naturae nobis accidant: Sicut hercle, inquiunt, non voluntarium fuit M. Caelio, quali forma nascere
Abbreviated transcription (Latin):
moustra homirũ qͦd de diis ĩ mor¬
talib impĩas falsasq opiniones ꝑdide¬
rint. ita non nulli tam ꝑdigisiosiͤ tamq
uecordes extiterunt. in quĩb sunt gal¬
lꝰ asinius .a. largius licinius cuiꝰ libẽr&̃.
fert᷑ infundo titulo ciceromastrix. ut
scribere ausi sint.m. ciceronẽ parũ in¬
tegre acq in ppe. atq in considerate
lõcutũ atq alia quidẽ que reprehende
riit neq dictu. neq aulitr. digna sũt
S enĩ inħ in quo sibunet ipsi p̃tercetera
ẽẽ. uisi sunt u̾boꝵ pensitatores subtilissi¬
mi cedo quale id sii considemꝰ.m. cicero.
pro .m. celio trascribit. Nam qd subiestũ :
de pudicicia quodq omiũ accusatoꝵ ñ
cͥminib s uocib malelistisq celebra¬
tũ ÷. i dnumꝗͣ. tã acerbe feret.m. ceciliꝰ
ut eũ ꝑ eniteat non deform̃iẽẽ. natum.
ñ existimant u̾bo pͥo eẽ. usũ qd̾ ait pe¬
niteat. atq id ꝓpe in eptu ꝙ̃ ẽẽ. dicunt.
nam penitere inquiunt tum dice̾ sole

Expanded text:
monstra hominum, quod de dis inmortalibus impias falsasque opiniones prodiderunt, ita nonnulli tam prodigiosi tamque vecordes extiterunt, in quibus sunt Gallus Asinius et Largius Licinus, cuius liber etiam fertur infando titulo Ciceromastix, ut scribere ausi sint M. Ciceronem parum integre atque inproprie atque inconsiderate locutum. Atque alia quidem quae reprehend dictu neque auditu digna sunt, sed enim hoc, in quo sibimet ipsi praeter cetera esse visi sunt verborum pensitatores subtilissimi, cedo, quale id sit consideremus. M. Cicero Pro M. Caelio ita scribit: Nam quod obiectum est de pudicitia quodque omnium accusatorum non criminibus, sed vocibus maledictisque celebratum est, id numquam tam acerbe feret M. Caelius, ut eum paeniteat non deformem esse natum. Non existumant verbo proprio esse usum, quod ait paeniteat, atque id prope ineptum etiam esse dicunt. Nam paenitere, inquiunt, tum dicere solemu
Abbreviated transcription (Latin):
que seeuosa patrẽ suum ⁊ butũ & m anili
ũ ad pͥme doctos quesisse art dubitualea
iutrũ ne in pꝰfacta mͦ furta lexualeret
aneciã in añ facta qũi subrutũ ertutiũ¬
q tempꝰ uicleret᷑ oftendere. tampͣteritũ
quam futurum. Itaq penigidiꝰ ciuitatis
romane cloctissunus suꝑ dubitatione
hec eorum scripsit u tercio iucesumo cõ¬
inaticoꝵ cõmentariorum. atq ipẽ. quoq
idẽ putat incertam eẽ. temꝑis demoris¬
trationẽ s anguste ꝑquam &. obscure
dixerit. ui signa rerum ponere uidear
ad subsidium magis inemorie sue quã
ponunt᷑. habentatq retitient tenipꝰ suũ
cũ uero p̃t̾ito iungunt᷑ ium tꝑ̃rs sui ad¬
nuttũt.&. in p̾teritum contendut᷑. Cum
enĩ dico in campo: & in comitio: tp̃s ins¬
tans significo. Item cum dico in cãpoeito
tempꝰ fut᷑um demonstro. At oũdico fae¬
tum ÷. scriptum ÷. subruptum:. quam¬
quam est u̾bum tpris ÷ p̃sentis. confundi

Expanded text:
Q. Scaevola patrem suum et Brutum et Manilium, Q. Scaevola patrem suum et Brutum et Manilium, viros adprime doctos, quaesisse ait dubitasseque utrumne in post facta modo furta lex valeret an etiam in ante facta; quoniam subruptum erit utrumque tempus videretur ostendere, tam praeteritum quam futurum. Itaque P. Nigidius, civitatis Romanae doctissimus, super dubitatione hac eorum scripsit in tertio vicesimo Grammaticorum Commentariorum. Atque ipse quoque idem putat, incertam esse temporis demonstrationem, sed anguste perquam et obscure disserit, ut signa rerum ponere videas ad subsidium magis memoriae suae quam ponuntur, habent atque retinent tempus suum, cum vero praeterito iunguntur, vim temporis sui amittunt et in praeteritum contendunt. Cum enim dico: in campo est et in comitio est, tempus instans significo; item cum dico in campo erit, tempus futurum demonstro; at cum dico: factum est, scriptum est, subruptum est, quamquam est verbum temporis est praesentis, confundit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcul dubio sic ÷ qñ mulier dotẽ marito
dabat. tum que ex suis bonis retinebat.
neq ad uirũ tramittebat ea reciꝑare
dicebatur sicuti nunc quoq inuenditio¬
nib recipi dicuitt᷑ que excipiuntur.
neq ueneunt. quo u̾bo plautꝰ quoq utͥ
nũmo usus ÷ in hoc u̾su. posticulũ Hoc re
cipit cũ eclis uendidit. particulam quã
que post eas edeserat non uenclidit s re¬
tinuit. Ipse etiamcato mulierẽ demons
sibi dote data retinuit. pecuniã iuiro
nuituam dat. & pecuiuã cũ uiro forte
rirata repetere instituit. ad ponit et
flagitatorem seruũ recepticiũ. ħ ÷ ꝓpͥũ
neq dederat doti s recinuerat non enĩ
seruo mariti imꝑare ħ mulierẽ faserat
s ꝓpͥo suo pluradicere quib ħ nrmͣ tue¬
egis ueteris atime u̾ba sunt
qd̃ subruptũ erit eiꝰ reietua auctoritaᷤ.
esto. quis alius pictet in insce u̾bis quam
de temꝑetantum futuro legem loqͥ ..

Expanded text:
procul dubio sic est: quando mulier dotem marito procul dubio sic est: quando mulier dotem marito dabat, tum quae ex suis bonis retinebat neque ad virum tramittebat, ea recipere dicebatur, sicuti nuncnune quoque in venditionibus recipi dicuntur, quae excipiuntur neque veneunt. Quo verbo Plautus quoque in Trinummo usus est in hoc versu: Postículum  cum aedis vendidit, particulam quandam quae post eas aedis erat non vendidit, sed retinuit. Ipse etiam Cato mulierem demonstsibi dote data retinuit, pecuniam viro mutuam dat. Eam pecuniam cum viro forte irata repetere instituit, adponit ei flagitatorem servum recepticium, hoc est prneque dederat doti, sed retinuerat; non enim servo mariti imperare hoc mulierem fas erat, sed proprio suo. Plura dicere quibus hoc nostrum tueEGIS veteris Atiniae verba sunt: Quod subruptum erit, eius rei aeterna auctoritas esto. Quis aliud putet in hisce verbis quam de tempore tantum futuro legem loqui? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uobis mulier magnã dotem atculit
tũ magnã peciuuã recip̃. quã in uiri
potestatem ñ conmittat eam pecetini¬
am uiro mutuã dat. Post ea uͥ rapta
facta ÷ seruuni receptiuũ sectari atq fla¬
gitare uirum iubet. querebat᷑ seruus re¬
cepticius quid ẽet. libii statĩ quesiti allati¬
q sunt uerrii flacci de obscuris catonis
in libro scdõ scriptum & inuentum ÷ recep
recepticrum seruũ dici neqmͣ &. nullipre¬
cii. qui cũ uenũ eẽt. datꝰ redhibitꝰ obaliquod
uitium receptꝰq sit. ꝓpt̾ ea inquit seruus
eiꝰ modi sectari maritũ. & flagitare pecu¬
niam uibebatur. ut eoipso dolor maior
& contumelia gratuor iuro fieret. qd̾ eũ
seruũ nichil petende pecuie causa con¬
pelleret cũ pace au̾t cũq uenia istoꝵ si qͥ
sunt qui uerrii flacci auctoritate capiunt᷑
dictũ hoc sit. recepticiꝰ eñ seruiis in ea reꝙͣ
dicit cato aliuid omĩu̾o ÷ ꝙͣ uernus scͥpsit.
atq id cui uis facile uttellectut. Res eium

Expanded text:
tulit; tum magnam pecuniam recipit, quam in viri potestatem non conmittit, eam pecuniam viro mutuam dat; postea, ubi irata facta est, servum recepticium sectari atque flagitare virum iubet. Quaerebatur, servus recepticius quid esset. Libri statim quaesiti allatique sunt Verrii Flacci De Obscuris Catonis. In libro secundo scriptum et inventum est, recepticium servum dici nequam et nulli pretii, qui, cum venum esset datus, redhibitus ob aliquod vitium receptusque sit. Propterea, inquit, servus eiusmodi sectari maritum et flagitare pecuniam iubebatur, ut eo ipso dolor maior et contumelia gravior viro fieret, quod eum servus nihili petendae pecuniae causa conpellaret. Cum pace autem cumque venia istorum, si qui sunt, qui Verrii Flacci auctoritate capiuntur, dictum hoc sit. Recepticius enim servus, in ea re quam dicit Cato, aliud omnino est quam Verrius scripsit. Atque id cuivis facile intellectu est; res enim
Abbreviated transcription (Latin):
sui potiꝰ quã alt̾ius innancdi causa facit.
ꝓcessiss aut̃ arguta̾cori ifti fortasse an
reprehensio si ciceroita clixiss uͥ enu
posse. si id ꝑ aliquã circumstanciã fieret
ñ ꝑ ipsam ꝑpetue benignitatis constã¬
ciam. s cũ beneficos lib̾alesq dixerit.

Expanded text:
sui potius quam alterius iuvandi causa facit. sui potius quam alterius iuvandi causa facit. Processisset autem argutatori isti fortassean reprehensio, si Cicero ita dixisset: Ut enposse, si id per aliquam circumstantiam fieret, non per ipsam perpetuae benignitatis constantiam. Sed cum beneficos l
Abbreviated transcription (Latin):
neficos lib̾alesq eẽ. deb̾e ñ spe aliqͣ cõpen¬
diis & aniore & studio honestatis. pot̾it
enĩ ꝯs imilit̃ id addice. nãq ut amiciciã n
spe ictilitatis amplectim᷑. sic beuefici li¬
b̾alesq nongrẽ reciꝑande studio eẽ. debe¬
miꝰ. Pot̾it saue inquit ita dicere. s neq
amicicia lib̾alitati neq lib̾alitas amict
busdam uidebat᷑ ꝑite & scient᷑. s uide¬
licet eũ uocabła rerũ uera ignorauisse
Nambeneficiũ & lib̾ alem cicero appel¬
lat itant philosophi appellandũ ẽẽ cen¬
sent. ñ eum qui uͥ ipse ait beneficia fene¬
iat᷑ s qui beiigne facit nulla citata¬
io̾e ad utilitates suas redundante. Nou
gͦ obscuro neq ambiguo argum̃to usus÷
s certo atq ꝑspicuo si quicdem qui uiere
beneficꝰ lib̾ alisq ÷ quamente bene aut
lib̾alit᷑ faciat non querit᷑. Aliis enĩ longe
nominib appellandus ẽ. si cũ talia facĩt

Expanded text:
neficos liberalesque esse debere, non spe aliqua compenneficos liberalesque esse debere, non spe aliqua compendii, set amore et studio honestatis. Poterit enim consimiliter ita dicere: Namque, ut amicitiam non spe utilitatis amplectimur, sic benefici liberalesque non gratiae reciperandae studio esse debemus. Poterit sane, inquit, ita dicere, sed neque amicitia liberalitati neque liberalitas amicitibusdam videbatur perite et scienter, sed videlicet eum vocabula rerum vera ignoravisse. Nam beneficum et liberalem Cicero appellat, ita ut philosophi appellandum esse censent, non eum qui, ut ipse ait, beneficia faeneratur, sed qui benigne facit, nulla tacita ratione ad utilitates suas redundante. Non ergo obscuro neque ambiguo argumento usus est, sed certo atque perspicuo, siquidem, qui vere beneficus liberalisque est, qua mente bene aut liberaliter facit non quaeritur. Aliis enim longe nominibus appellandus est, si, cum talia facit,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad confirmandũ id qd̾ de amicioia
dicebat. cum ipsum illũ & soleat q̃ ri
.&. debeat. quisquis lib̾alit̾ & benigne
facit quamente quoq consilio benig¬
nus liberalisq sit. utrũ quia mutuã
gram̃ speret. et eum in quẽ benignus
sit ad parẽ curam sui ꝓuocet. qͦd facere
pleriq oiñs uidentur. an quia nat᷑a
sit beninolus. benignitasq eũ ꝑ sese
ipã & liberalitas delestet sine ulla reci¬
piende grẽ ꝓcuratione. qd̾ ÷ omĩũ fer¬
merarissimum: argumenta a̾. censebat
aut ꝓbabilia ẽẽ. debere aut ꝑspicua ⁊
minime controu̾sa. idq: apodie inuoca¬
ridicebat. cum ea quȩ dubia aut obs¬
cura sunt.ꝑ ea quȩ ambigua ñ sunt
uilustraut᷑ atq ut ostendet beneficos
liberalesq ad id qd de amicicia quẽret᷑
qͣsi arguinentũ exemplũ ue sumi non o¬
portet. eodẽ inquit simulacro. eademq orõ¬
nis imagine. amicicia inuicẽ ꝑ argum̃¬
to sumi pot᷑. Si quis affimet homiues be¬

Expanded text:
sit ad confirmandum id quod de amicitia dicebat, cum ipsum illud et soleat quaeri et debeat, quisquis liberaliter et benigne facit, qua mente quoque consilio benignus liberalisque sit? utrum, quia mutuam gratiam speret et eum in quem benignus sit ad parem curam sui provocet, quod facere plerique omnes videntur, an, quia natura sit benivolus benignitasque eum per sese ipsa et liberalitas delectet sine ulla recipiendae gratiae procuratione, quod est omnium ferme rarissimum? Argumenta autem censebat aut probabilia esse debere aut perspicua et minime controversa, idque apodixin vocari dicebat, cum ea quae dubia aut obscura sunt, per ea quae ambigua non sunt lustrantur. Atque, ut ostenderet beneficos liberalesque ad id quod de amicitia quaereretur quasi argumentum exemplumve sumi non oportere, Eodem, inquit, simulacro eademque rationis imagine amicitia invicem pro argumento sumi potest, si quis adfirmet homines be
Abbreviated transcription (Latin):
emolumenti ex ea ꝑcipi q at hac
sentencia atq hisu̾sib usus ÷. eaq
dicere facit .c. leliũ sapientem uirũ qui
publii affricani fuerat. amicissimꝰ. qͥd
enĩ affricanꝰ indigens me ne ego qͥdẽ
illiꝰ. s ego admipatione quedã uirtutis eiꝰ
ille uicissim opuuone fortasse non nul¬
la quã de meis morib habebat me dilex̃
auxit beniuolentiã consuetudo. s qmͣ¬
quã utilitates multe & magne conse¬
cute s̃. non sunt cam̃ ab earũ spe cause
diligendi ꝓfecte. uͥ eiũ benefici liberales¬
ficiũ feneram᷑. s natura ꝓpensr ad libe¬
ralitatem sumꝰ sic amiciciã non spe m̾
cedis adducti s quod omĩs eius fructus
i pso amore in ẽ. expetendam putamꝰ
ħ c̃ lege ret᷑ in cetu forte hoĩum doctorum
rethoricꝰ quidam sophista utrnisq lin¬
gue.callens aut sane ĩnobilis existis
acutulis & minoris doctorib quid ex¬
uI Rei. appellantur atq indisserendo

Expanded text:
emolumenti ex ea percipi queat, hac emolumenti ex ea percipi queat, hac sententia atque his verbis usus est eaque dicere facit C. Laelium, sapientem virum, qui Publii Africani fuerat amicissimus: Quid enim? Africanus indigens mei? Ne ego quidem illius, sed ego admiratione quadam virtutis eius, ille vicissim opinione fortasse non nulla quam de meis moribus habebat, me dilexit; auxit benevolentiam consuetudo. sed quamquam utilitates multae et magnae consecutae sunt, non sunt tamen ab earum spe causae diligendi profectae. ut enim benefici liberalesficium faeneramur, sed natura propensi ad liberalcedis adducti, sed quod omnis eius fructus in ipso amore inest, expetendam putamus. Hoc cum legeretur in coetu forte hominum doctorum, rhetoricus quidam sophista, utriusque linguae callens, haut sane ignobilis ex istis acutulis et minutis doctoribus qui τεχνικοί appellantur, atque in disserendo
Abbreviated transcription (Latin):
b sepe numo iuncebantur. eum cũ for¬
te habuiss obuiã. queso inquit plule¬
mo bona uenia dic mͥ cũ me iuncis
ñ erubescis euripidẽ. quod .m. uarro.
ait cũ quinq & septuaginta tragedi¬
as scripserit. in quinq solis uicissẽ. cũ
euni sepe uincerent aliqͦt pote ignauis¬
simi. Mendraudũ ã. alii centũ octo.
partim centũ nouem reliquisse come¬
dias ferunt. s apollodori scriptoris cele¬
bratissimi. hos de medandro ũsus legi¬
nius in libro qui chronica inscriptꝰ ÷.¬
Gi. Existis tam̃ centũ & quinq omĩ¬
b solis eum octo uicisse idem apollo¬
dorꝰ eodẽ ĩ libro scͥbit. u.
cicero indialogo cui titulꝰ est
leliꝰ: uel de amicicia docere uo¬
lens anuciciã nouspe expectationeq
utilitatis neq p̃cii mercedisq causa
colendam. s quo ipsa ꝑ sese pleua uir¬
tutis honestatisq sit expetendã dili¬
gendamq eẽ. &̃ si nichil oꝑis nichilq

Expanded text:
bus saepenumero vincebatur. Eum cum forbus saepenumero vincebatur. Eum cum forte habuisset obviam, Quaeso, inquit, Philemo, bona venia dic mihi, cum me vincis, non erubescis? Euripidem quoque M. Varro ait, cum quinque et septuaginta tragoedias scripserit, in quinque solis vicisse, cum eum saepe vincerent aliquot poetae ignavissimi. Menandrum autem alii centum octo, partim centum novem reliquisse comoedias ferunt. Sed Apollodori, scriptoris celebratissimi, hos de Menandro versus legimus in libro qui Chronica inscript. Ex istis tamen centum et quinque omnibus, solis eum octo vicisse, idem Apollodorus eodem in libro scripsit.titulus est Laelius vel De Amicitia, docere volens amicitiam non spe expectationeque utilitatis neque pretii mercedisque causa colendam, sed quod ipsa per sese plena virtutis honestatisque sit expetendam diligendamque esse, etiamsi nihil opis nihilque
Abbreviated transcription (Latin):
bro u̾sꝰ ipse uob̾ plane magist᷑ defuit si
creditis in eo u̾su. qr̾. id significare qd̾ nos
spartũ diñs maiorẽ illi risũ subitiuuit.
neq id destituerunt nisi liber ab eo pro¬
latꝰ eẽt.m. uarronis uicesimus quintꝰ hu¬
mauarum in quo de isto homeri u̾bo
a uarrone ita scriptiun ÷. Ego. Gr̃. Apud
homerũ non plus spartũ significare pu¬
to quã. Gr̃. Qui dicunt᷑ in agro theba¬
no nati ingrecia sparti copia mͦcepit ẽe.
ex ispania. neq ea ipsa facultate usi li¬
burnis. ethi plerasq naues loris suebat
greci magis cannabo & stu ppa ceterisq
satiuis reb a quib Gr̃. appellabant. Quod
cũ ita uarodicat subito hercle an postior
syllaba in eou̾bo quod apud homerũ ÷.
acuenda sit nisi quia uoces hitiꝰmodi oĩ
ex cõmuni significatone in rei certe ꝑ¬
etatem conciedunt diu̾sitate accencium
enander a philemone nequaqmͣ
paruoscriptore in certaminib
comediarum ambitu greciaq ⁊ factõi¬

Expanded text:
 iste, sed vobis plane magister defuit, si creditis in eo versu σπάρτα id significare quod nos spartum dicimus. Maiorem illi risum subiciunt, neque id desierunt, nisi liber ab eo prolatus esset M. Varronis vicesimus quintus Humanarum, in quo de isto Homeri verbo a Varrone ita scriptum est: Ego σπάρτα apud Homerum non plus spartum significare puto quam σπάρτους, qui dicuntur in agro Thebano nati. In Graecia sparti copia modo coepit esse ex Hispania. Neque ea ipsa facultate usi Liburni; sed hi plerasque naves loris suebant, Graeci magis cannabo et stuppa ceterisque sativis rebus, a quibus σπάρτα appellabant. Quod cum ita Varro dicat, dubito hercle, an posterior syllaba in eo verbo, quod apud Homerum est, acuenda sit, nisi quia voces huiusmodi, cum ex communi significatione in rei certae proprietatem concedunt, diversitate accentuum ENANDER a Philemone, nequaquam pari scriptore, in certaminibus comoediarum ambitu gratiaque et factioni