comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Urgent quoꝙ peccatores os suũ concludẽ. cũ usq ad mor¬
tis sue tempꝰ impessima uoluntate ꝑsistut. Cist̾na. recꝰ¬
ta intelligentia: ut in salomone. Bibe aqm de cist̾na
tua ⁊ fluenta putei tui. Cist̾na. heretici uł praita in¬
telligentia ut in ieremia. foderunt sibi cist̾nas dissipataᷤ.

Expanded text:
e, cum usque ad mortis suae tempus in pessima voluntate persistunt. Cisterna, recta intelligentia, ut est in Salomone: Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui . Cisterna haeretici vel prava intelligentia, ut in Jeremia: Foderunt sibi cisternas dissipatas
Abbreviated transcription (Latin):
descunt. sicut de aqua illa qui bib̾it. siciet iterũ. Opor¬
tebat aut̃ ut xp̃o credens scło renuntiaret. ⁊ relicta y-¬
dria cupiditatem scłarẽ se reliqͥsse monstraret. ñ solũ

Expanded text:
descunt, sicut de aqua illa qui biberit, sitiet iterum. Opordescunt, sicut de aqua illa qui biberit, sitiet iterum. Oportebat autem ut Christo credens saeculo renuntiaret, et, relicta hydria, cup
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ex hoc iam adgentes ibimus: post hec fodit t̾ci¬
um puteum ysaac ⁊ appellauit nomen loc illius
latitudo . Nunc dilatauit nos dñs ⁊ fecit crescere su¬
per t̾ram. Nere dilatatꝰ est ysaac. & impleuit omnẽ
t̾ram scientia trinitatis. & in toto orbe latitudinẽ
eccłie collocauit: priꝰ tantum in iudea notꝰ erat d̾s ⁊
in isrłꝰ noĩabatur. Nunc aut̃ in omnẽ t̃iam exiuit¬
sonꝰ eor⁊ in fines orbis t̃re uerba eoꝵ. In contrariã
uero significationẽ positꝰ est putenis ille. suꝑ quem
legitur saluator fatigatꝰ exitinere sedisse. ⁊ mulier
samaritana cium bydria aquam inde haurire uel¬
le. Hẏdria enĩ fortasse amorem sełi huiꝰ sigat. idest
cupiditatem. qm ibi horẽs de tenebrosa ꝓfunditate cuiꝰ
ẏmaginẽ puteus gerit. hoc est de t̾rena ꝯu̾satione hau¬
riunt uoluptatẽ. qua ꝑcepta iterũ in eiꝰ appetitũ in ar-¬

Expanded text:
Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec fodit tertiDei, ex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec fodit tertium puteum Isaac, et appellavit nomen loci illius latitudo dicens: Nunc dilatuvit nos Dominus, et fecit crescere super terram . Vere dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, in Israel nominabatur : nunc autem in omneet in fines orbis terrae verba eorum . In contrariam vero significationem positus est puteus ille, super quem legitur Salvator fatigatus ex itinere sedisse, et mulier Samaritana cum hydria aquam haurire velle. Hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est, cupiditatem, quam ibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est, de terrena conversatione hauriunt, et voluptatem, qua percepta iterum in ejus appetitum inar
Abbreviated transcription (Latin):
tamenti. quos tamen t̃rena & sordida repleuerat intel¬
ligentia iudeoꝵ. ⁊ eoꝵ os cum uellet purgare ysaac.
dixerunt. Ryxati sunt cũ eo palestu. idest iudei. a
regno dei alieni: sed descendit ab eis. Non potest eẽ
cum his qui inputeis aqm nolunt habepe.sed t̾̃ram.
⁊ dicit eis. Ecce relinquet᷑ uobis domꝰ uĩa deserta. fodit
ergo ysaac nouũ puteum: unmo pueri ysaãc fodiũt.
Pueri sunt ysaac. matħs. marcus. lucas. ⁊ ioh̃s. ⁊ petrꝰ
⁊ iacobus. ⁊ uidas. ⁊ apłs paulus. qui om̃s noui testam̃
ti puteum foderunt. & in uenerunt aquam uiuam.
que fit aque fons salientes in uitam et̾nam. sed ꝓhis
adhuc altercant᷑ illi qui t̾rena sapunt. nec noua
condi patiunt᷑. nec uetera purgari eungłicis puteis cõ¬
tradicunt. apłis aduersant᷑. & qm̃ ĩ om̃ib contradict̃
litigantes. dicit᷑ ad eos.qm̃ in dignos uos fecistis grẽ

Expanded text:
tamenti: quos tamen terrena et sordida repleverat inteltamenti: quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum. Et eorum os cum vellet purgare Isaac udixerunt: rixati sunt cum eo Palaestini, id est, Judaei a regno Dei alieni: sed descendit et discedit ab eis, et non potest esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas, et Joannes, Petrus et Jacobus, Judas et apostolus Paulus, qui omnes Testamenti Novi puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit aquae fons salientis in vitam aeternam . Pro his adhuc altercantur illi, qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur: et quoniam in omnibus contradicunt litigantes, dicitur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
uteus. est lacus de fossus ex quo aurit᷑ aqua a
potatione dictus. qui & in bonam significatio¬
nẽ positꝰ intelligi potest. & incontrariam:¬
Puteus uramenti. quẽ fodit abraam idest bersabre in
regione geraritica. Puteꝰ iusionis. est in deserto. apud
ꝗͣ habitauit ysaat. Puteꝰ iudicii est usq in p̃sentẽ diem
in regione geraritica. Ruisum puteꝰ iuramenti est. uͥ
iurauert̃ ysaac ⁊ abimalech. uocaturq opidũ ysaac. St̃
⁊ alii plures putei in scĩs scripturis. que hodieq in re¬
gione geraritica. ⁊ uxta ascalonẽ de monstrant᷑. In bo¬
na ergo significatione illud accipi potest quod in gene¬
eiꝰ abraham. sed inuidentes ei palestini obstruxert̃ eos
implentes humo. & reliqua. Quis est iste ysaat nisi sal¬
uatornr̃: qui dũ descendisset in istam torrentem ge-¬
rara. primo omniũ illos puteos fodere uoluit. quos fo¬
derant pueri patris sui. idest moyses puteum legis fo¬
derat. dauid salomon ⁊ ꝓpħe libros scripsert̃ uet̃is tes¬

Expanded text:
uteus est lacus defossus, ex quo hauritur aqua, a potatione dictus: qui et in bonam significationem positus intelligi potest, et in contrariamPuteus juramenti, quem fodit Abraham , id est, Bersabee in regione Geraritica. Puteus visionis est in deserto apud quem habitavit Isaac. Puteus judicii est usque in praesentem diem in regione Geraritica. Rursum puteus juramenti, ubi juraverunt Isaac et Abimelech, vocaturque oppidum Isaac. Sunt et alii plures putei in sanctis Scripturis, qui in regione Geraritica, et juxta Ascalonem demonstrantur. In bonam ergo significationem illud accipi potest, quod in Genepueri patris ejus Abraham: sed invidentes ei Palaestini obstruxerunt eos implentes humo, et reliqua. Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster? Qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere voluit, quos foderant pueri patris sui, id est, Moyses puteum legis foderat, David, Salomon et prophetae libros scripserunt Veteris Tes
Abbreviated transcription (Latin):
pluant suꝑ eam imbrem. ñ in istis irsibilib que
aut aquas de pluunt. aut corpulenta qualitate den-¬
sant᷑. sed aliquas potestates designat suꝑ narratione¬
famulentur. Multis enĩ significationibꝰ sermo iste
repletꝰ est. qd̃ etiam respicit ad apłos & ꝓpħas. Imber
matutinꝰ & serotinꝰ: uetus testamentũ & nouũ intel¬
ligr᷑. ut in iohel ꝓpħa. Descendere faciet ad uos un¬

Expanded text:
pluant super illum imbrem ; non istis visibilibus, quae pluant super illum imbrem ; non istis visibilibus, quae aut aquas depluunt, aut corpulenta qualitate densantur: sed aliquas potestates Domini difamulentur. Multis enim significationibus sermo iste repletus est; quod etiam respicit ad apostolos et prophetas. Imber matutinus et serotinus Vetus Testamentum et Novum intelligitur, ut in Joel propheta: Descendere faciet ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
luue. dicte eo qd̵ fluant qiͣ fluiue. Nascunt᷑ enĩ
de t̃re ⁊ maris anhelitu. que cum altius eleuate
fuerint. Aut solis calore resolute:aut uiuentoꝵ
cõpresse. stillant᷑ interris. Imbres. autẽ ⁊ ad nubes ⁊ ad
pluuias ꝑtinent. Dicte autem greco uocabło. quod t̾ram
in ebrient ad g̾minandũ. ex his enĩ cuncta creantur.
Significant aut̃ pluinie. uel imbres: dona celestia ⁊ p̃¬
cepta uel mandata dei. que t̾ram hoc est hoĩes irrigãt.¬
⁊ excitant ad ꝓfundum germen bonoꝵ oꝑum. Nnde
est illud in psal. Pluuiam uoluntariã segregabis
d̃s. hereditati tue. Ex ponit illud qd̃ suꝑius dixit.
celi distillauerunt. Ipsa est enĩ pluuia uoluntarta
qmͣ tunc comedẽdi aiuida gens iudea ꝓmeruit. hoc¬
est manna. Nam ut uoluntati eiꝰ satis fieret in exp¬
tum mirałm mundusa accepit. Pluuia siquidem
illa uoluntaria fuit. ñ ista que generalit̾ ubiq de¬
fundit᷑. Et alibi. Mandabo in quit nubib meis ne

Expanded text:
e dictae eo quod fluant quasi fluvii. Nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerunt, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum compressae stillantur in terris. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae graeco vocabulo, quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur. Significant autem pluviae vel imbres dona coelestia et praecepta vel mandata Dei, quae terram, hoc est, homines irrigant et excitant ad proferendum germen bonorum operum. Unde est illud in Psalmo: Pluviam voluntariam segregabit Deus, haereditati tuae . Exponit illud, quod superius dixit: oeli distillaverunt . Ipsa enim pluvia voluntaria, quam tunc comedendi avida gens Judaea promeruit, manna. Nam ut voluntati ejus satisfieret, inexpertum miraculum mundus accepit. Pluvia siquidem illa voluntaria fuit, non ista quae generaliter ubique diffunditur. Et alibi: Mandabo, inquit, nubibus meis ne
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Uñ toħs baptista legit᷑ dixisse in euͬn¬
głio de xp̃o. Euuꝰ uentilabrum in manu sua &
ꝑmundabit aream suam. Puentilabrum. idest¬
palam. discretio tusti examinis. ꝑ aream uero p̃¬
sens eccł̃ia designatur: in qua ꝓculdubio qd̾ lu¬
gͥebre satis est. Multi sunt uocati pauci uero elec¬
t. Pauca grana suꝑtꝰ recipienda mansionib incõ¬
paratione lolioꝵ que flammis sunt mancipan¬
da ꝑpetuis. Cuiꝰ area pͣgatio ⁊ nunc uirithim ge¬
ritur. cum quisq ꝑuersus. uel obmanifesta pecc̃ã
de eccłia sacerdotab castigatione reicit᷑. uel ob
occulta post mortem diuina districtione dampna¬
tur. ⁊ unuu̾sałr infine ꝑficietur. qñ mittet filiꝰ ho¬
minis angłos suos ⁊ colligent de regnoeiꝰ omt̃a¬

Expanded text:
significat. Unde Joannes Baptista legitur dixisse in Evansignificat. Unde Joannes Baptista legitur dixisse in Evangelio de Christo: Cujus ventilabrum in manu ejus, et permundabit aream suam . Pepalam discretio justi examinis, per aream vero praesens Ecclesia designatur. In qua proculdubio, quod lugubre satis est, multi sunt vocati, pauci vero electi, pauca grana supernis recipienda mansionibus, in comparatione loliorum, quae flammis sunt mancipanda perpetuis. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur. Et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno
Abbreviated transcription (Latin):
rib agroꝵ relictus est ad pascendum cõmuniter
uicinis. Alluuiꝰ ager est. quem paulatim flurꝰ
magrũ mittit. Arcifimꝰ. ager dictus est: qr certiᷤ
linearum mensuris non continet᷑. s arcent᷑ fines eiꝰ
obiectus fluminũ. montiũ. arboꝵ. Unde ⁊ in his agͥs
ꝓscissus. siue qui alt̾nis annis uacat nouandarĩ
sibi uiriũ causa. Noualia enĩ semel cũ fructuert̃
⁊ semel iacua. Noualia possunt significare labo¬
res fructuosas nouit̾ inceptos. Uñ est illud ꝓpħicũ.
Innouate uobis noualia. Ac si dicet᷑. Exercete uos¬
met ipsos instudiis utilib ne segnicia uos st̾iles
reddat. Hinc ⁊ alibi. scriptum est. Multi cyb ĩ
in doc trinis ⁊ exemplis scõrum doctoꝵ. Area dicit᷑
tabularum equalitas. Dicta autẽ area planicie
atq eqͣlitate. Unde ⁊ ara. Aliĩ aream uocatã dicũt.
turent᷑ nisi in ea. nisi arida. Area mistice eccł̃iam

Expanded text:
ribus agrorum relictus est ad pascendum communiter ribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager dictus est, quod paulatim fluvius in agrum mittitur. Arcifinius ager dictus est, quia certis linearum mensuris non continetur: sed arcentur fines ejus objectu fluminum, montium, arborum. Unde et in his agris t novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Novalia possunt significare labores fructuosos noviter inceptos. Unde est illud propheticum: Innovate vobis novalia ; ac si diceret: Exercete vosmetipsos in studiis utilibus, ne segnities vos steriles reddat. Hinc et alibi scriptum est: Multi cibi in in doctrinis et exemplis sanctorum doctorum. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate: unde et ara. Alii aream vocatam dicunt, turentur in ea, nisi arida. Area mystice ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
tationib. om̃ia mundi. ꝑ discipline celestis custo¬
diam calcant. Nil iam qd̃ caro blandit᷑. libet. Hil
qd̃ carnis uitam trucidat sp̃c horrescit. Siue alit̃.
thesatirus iste xp̃c intelligit᷑. Ager aut̃. scã scrip¬
tura. in qua reposita est noticia faluatoris nr̃i.
qͥa quisqͥs eũ eiꝰ grã reuelante cognou̾it. oportet
illum omĩa delectamenta scl̃i contempnẽ. Et ad
eiꝰ noticiã. iugi exercitatoẽ bonoꝵ oꝑum festina¬
re. Inuentꝰ gͦ thesaurꝰ abscondr᷑ ⁊ sernat᷑ qr studiũ bo-
ꝑ dibꝰ ñ abscondit. Rura uet̾es ĩ cultos agͦs
dicebant .i. siluas ⁊ pascua. Agrum uͦ qui coleba¬
tur. Nam rus est. quo mel. quo lac. quo pecꝰ hr̃i pͭ.
Unde ⁊ rusticus noĩatur. hec agrestiũ prima ⁊ oci¬
osa felicitas. Seges: ager est in quo serit᷑. Unde
⁊ uirgiliꝰ. Illa seges denrum uotis respondit aua¬
ri agricole. Compascuus ager dictus. quia dutiso¬

Expanded text:
tationibus, omnia mundi per disciplinae coelestis custotationibus, omnia mundi per disciplinae coelestis custodiam calcant: nil jam, quod carni blanditur, libet: nil, quod carnis vitam trucidat, spiritus horrescit. Sive aliter: thesaurus iste Christus intelligitur: ager autem sancta Scriptura, in qua reposita est notitia Salvatoris nostri: quia quisquis eum, ejus gratia revelante, cognoverit, oportet illum omnia delectamenta saeculi contemnere, et ad ejus notitiam jugi exercitatione bonorum operum festinare. Indibus non abscondit. Rura veteres incultos agros dicebant, id est, silvas et pascua: agrum vero, qui colebatur. Nam rus est, quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest. Unde et rusticus nominatur. Nam haec rusticorum prima et otiosa felicitas. Seges ager est, in quo seritur. Unde et Virgilius: Illa seges demum votis respondet avari Agricolae. Compascuus ager dictus, qui a diviso
Abbreviated transcription (Latin):
etiam est maledictioni ꝑxima. Item ager est
eccłia ut in genesi. Ecce ait ysaact odor filu mei
sicut odor agri pleni cui benedixit ds. Et in eunͣ¬
głio. Emerunt ex eis agrum figuli in sepultam
ꝑegrinoꝵ. Item ager est popłs uideoꝵ. de quo agͦ
salomon ad abiathar sacerdotem. Uade in agrũ
tuum in anathot. Item ager significat discipli¬
nam religionis xp̃iane. ut est illud in eungłica pa¬
rabola. Simile est regnum celoꝵ thesauro abscon¬
dito in agro. quem qui inuenit homo abscondit.
⁊ p̃gaudio illius uadit ⁊ uendit uniu̾sa que ht̃
temit agrum illum. Thesaurus iste. celeste desi¬
derium significat. Ager uero in quo thesaurꝰ
absconditur. disciplinam studii celestis. Homo
qui hunc thesaurum in uenit. humiles ⁊ reli¬
giosos designat. quia ualde gaudent dum bonũ
ꝑcipiunt desid̾ium. Tunc ꝓfecto uenditis .i. con¬
temptis uoluptatib carnis. cunctisq t̾renis delec¬

Expanded text:
etiam est maledictioni proxima. Item ager est etiam est maledictioni proxima. Item ager est ecclesia, ut in Genesi: Ecce, ait Isaac, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Deus . Et in Evangelio: Emerunt ex eis agrum figuli in sepulturam peregrinorum . Item ager est populus Judaeorum. De quo agro Salomon ad Abiathan sacerdotem ait: Vade in agrum tuum in Anathot . Item ager significat disciplinam religionis Christianae, ut est illud in Evangelio: Simile est regnum coelorum thesauro abscondito in gaudio illius vadit et vendit omnia quae habet, et emit agrum illum, etc. . Thesaurus iste coeleste desiderium significat. Ager vero, in quo thesaurus absconditur, disciplinam studii coelestis: homo, qui hunc thesaurum invenit, humiles et religiosos significat. Quia valde gaudent, dum bonum percipiunt desiderium: tunc profecto venditis, id est, contemptis voluptatibus carnis, cunctisque terrenis delec
Abbreviated transcription (Latin):
fundatur. uł stabiliatur patͥmoniũ. fundus
Autem.⁊ urbanum edificium. ⁊ rusticum intes¬
ligendum est. Preluĩ qd̃ ex om̃ib patri familiaᷤ
maxime preuidet᷑. idest apparet qrͣ preuidium.
uł qd̾ antiqͥ agros qͦs bello ceperant. ut p̃de noĩe
habebant. Omĩs autẽ ager. ut uarro docet qͣdrifa¬
rie dirudit᷑. Aut enĩ artus est ager .i. sationalis.
aut ꝯsitus .i. apptꝰ arborib. aut pascrius: qui her¬
bis tantum ⁊ animalib uacat. aut floridus: ut sit
osti apib congruentes & florib qd̃ etiam uirgiliuᷤ
in qrͣto libros gorgicoꝵ secutus est. Agri autẽ no¬
mine. humanũ genus habitans in hoc mundo ex¬
pͥmit᷑. Unde legit᷑ in parabola eungłica. Ager ẽ
mundtis in quo seminat᷑ semen uerbi dei. S iux¬
ta differentiam t̾re fructificauit. quia bona t̃¬
ra fructum centuplum bonoꝵ oꝑum ꝓfert.
Mala autẽ ꝑfert spinas ⁊ tribulos uicioꝵ que

Expanded text:
fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem urbanum aedificium et rusticum intelligendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est, apparet, quasi praevidium: vel quod antiqui agros quos bello ceperant, ut praedae nomine, habebant. Omnis autem ager ut Varro docet quadrifarie dividitur: aut arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus arboribus; aut pascualis, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Virgilius in quarto libro Georgicorum secutus est. Agri autem nomine humanum genus, habitans in hoc mundo, exprimitur. Unde legitur in parabola evangelica: Ager est mundus , in quo seminatur sanctum verbum Dei: sed juxta differentiam terrae fructificavit: quia bona terra fructum centuplum bonorum operum profert: mala autem profert spinas et tribulos vitiorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
asa est agreste cap̃ xxu¬
habitadm. palis atq iurgultis. arundinib q
contextum. quib possint hoies tueri aui fri¬
goris uel caloris in iuria. Eit gurriũ casula est ꝗͣ
facuit̃ sibi custodes uineartim ad tegimen sui. qtͣ
tegurrium: siue ꝓpt̾ ardorem solis ⁊ radios decli¬
uandos siue ut inde uel hoĩes uel bestiolas que
unsidiari solent natis frugib abi etieia gant.¬
hanc rustici capanniam uocant. qd̃ unũ tantũ
capiat. Casa siue tugurriũ possunt egestatem p̃¬
sentis uite significare. uñ legunt᷑ patres nr̃i in
t̃ia pegrinationis sue in casulis habitare. ⁊ per
Alii agrum ex greco not̃ari manifestiꝰ cre¬
unt. unde ⁊ illa grece cor agros dicit᷑. Nila
Auallo .i. aggere t̾̃re nuncupata. qd̾ ꝓ limite cõ¬
stitui solet.Possessiones sunt agri late paten¬
tes publici pͥriuatiq. quos inmicio ñ mancipa¬
tione. s quisq ut potuit occupauit. atq posse¬
dit. unde ⁊ nuncupatio. Fundus dictus. eo qdꝰ

Expanded text:
asa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris, vel caloris injuria. 2. Tugurium casula est, quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde, vel homines, vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigaHanc rustici capannam vocant quod unum tantum capiat. Casa sive tugurium possunt egestatem praesentis vitae significare. Unde legitur , patres nostros in terra peregrinationis suae in casulis habitare. Et per Alii agrum ex graeco nominari manifestius credunt: unde et villa graece choragros dicitur. Villa a vallo, id est, aggere terrae nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes, publici privatique, quos in initio non mancipatione, sed quisque, ut potuit, occupavit atque possedit: unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sigc̃ant illicitas concupiscentias
anime. que polluunt gressiis oꝑum
humanaꝵ. unde est illud. Dum ambtilat suꝑ
primas plande eiꝰ ñ conburent᷑. Hinc in iob de
leuathan scͥptum est. Alitꝰ eiꝰ prunas ardere

Expanded text:
icant illicitas concupiscentias animae, quae polluunt gressus operum humanorum. Unde est illud: Dum ambulat super prunas, plantae ejus non comburentur . Hinc in Job de Leviathan scriptum est: Halitus ejus prunas
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pon̾e dr. Int̃ calare int̾ poñe. siue uͭ alii uolunt.
bem uix̃ curiã calabrã. q̃ case romuli ꝓxima ẽ qͦt num̃o
dies a hłis ad nonas suꝑeẽnt ꝓnuntiabat. ⁊ qͥntanas qͥ¬
dem dictũ qͥnqͥes uerbo calo. septimanas repetito septi¬
es p̃dicabat. Fpactas grea uocant. latiui adiectiones
annuas lunares qͥ ꝑ tindenũ nuimẽr usq ad t̾cenariũ
in se reuoliunt᷑. qͦs ideo egiptii aditiunt ut lunaris
semis dies luc̃e dinoscit᷑. ⁊ fiunt in anno lunari dies
cẽe . l iii remanent ad c̃sum i anno solans diesxi. qͥ¬

Expanded text:
enim ponere dicitur. Intercalare, interponere sive ut alii volunt enim ponere dicitur. Intercalare, interponere sive ut alii volunt be juxta curiam calabrariam, quae casae Romuli proxima est, quot dies a Kalendis ad Nonas superessent, pronuntiabat: et quintanas quidem dicto quinquies verbo Kalo, septimanas repetito septies praedicabat. Epactas Graeci vocant, Latini adjectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur, quas ideo Aegyptii adjiciunt, ut lunaris viginti novem semis dies lucere dignoscitur, et fiunt in anno lunari dies CCCLIV, remanent ad cursum anni solaris dies
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Dictꝰ aũt cõmunis qi sepe duo ita comuneti
uncedunt ut in uicẽ se in paschali soliẽpnitate seqͣne᷑.
nã embolismꝰ annꝰ semꝑ solꝰ ẽ. Embolismꝰ aimꝰ ẽ. qͥ. xiii.¬
menses lunares .i. ecc xxͦ x.ii. dies habere monstrat᷑. Ip̃e
ẽ anꝰ sc̃o moysi diunitꝰ reuelatꝰ. in qͦ tubent᷑ hi qͥ longꝰ
habitabant. in sd̾o mense pascha celibrare. Embolism
aũt nom̃ grecũ ẽ qd̾ int̾p̃tat᷑ latine suꝑ au̾m̃tũ. eo qd̾
expleat numẽr annoꝵ cõmuniũ qͥbꝰ. xi. lunares dies de¬
ẽẽ cernunt᷑. Em̃bolismꝰ aũt anni ⁊ cõmunes sic inueni
iectꝰ. cresat eiũ ꝑsingłos annos qͣrta pars assis. at ũ qͣt¬
to anno assem cõpleu̾̃it. bisetũ annũ fac̃. Dictꝰ aũt bil¬
sextꝰ qͣsi bis sexies ductꝰ assem fac̃ qd̾ ẽ unꝰ dies. sic̃ ⁊ qua¬
annũ sol fac̃. Int̃ calares aũ dies idcrco uocant᷑. qͥ
int̾ponunt᷑. ut ratio lune sołq conueniat. Calare

Expanded text:
habet. Dictus autem communis, quia saepe duo ita conjuncti incedunt, ut invicem se in paschali solemnitate sequantur. Nam embolismalis annus semper solus est. Embolismus annus est, qui menses lunares, idest CCCLXXXIIII dies habere monstratur. Eest annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo jubentur ii qui longius habitabant in secundo mense Pascha celebrare. 23. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum, eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. 24. Embolismi autem anni et communes sic inveniujectus: crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum annum facit. Dictus autem bissextus, quod bis sexies ductus assem facit, quod est unus dies, sicut et quaannum sol facit. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quod interponuntur, ut ratio lunae solisque conveniat. Calare
Abbreviated transcription (Latin):
culos edidunt. Cuiꝰ qͥdẽ r̾onem beatissimꝰ cirillus
alexanrine urbis ep̃c in nonaguita qͥnꝙy anuõ
ꝑ qͣnqͥes decem nouies calculans qͦto kłarũ ł luna
debeat paschalis sollẽpnitas olebrari sũma breuitate
notauit. Ciclũ aũ uocatũ eo qd̃ in orbe digestꝰ sit:
sine ulla artẽ. Unde factũ ẽ: ut ci mat̾ie carmina sim¬
plici formitate fẽa telica uocarent᷑. hinc ⁊ lat̾culũ die¬
tum qd̾ ordinẽ habeat tractũ annoꝵ. Post cuĩ expletio¬
nẽ ad pͥmũ exordiũ recrendñ: antiqͥtꝰ eccła pascha qͣrta¬
decima luna cum iuideis celebrabat. qͥcũq die recrerit.
qͣm ritum sc̃i patres in nicena sinodo ꝓhibuert. con¬
stituentes ñ solũ lunam paschalẽ ⁊ nensẽ inqͥxere.
cha a qͥnta decima luna usq in uicesimã pͥmã extendeĩt.
ut dies dñic̾ ñ comit̾et᷑. Pascha aũt uocabłm ñ gretũ s he

Expanded text:
quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandriae urbis episcopus in nonaginta quinque annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et ietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum. Cyclnem ad primum exordium revertendum. Antiquitus Ecclesia pascha quartadecima luna cum Judaeis celebrabat, quocunque die occurreret: quem ritum sancti patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et inde sequitur icha a quinta decima luna usque in vicesimam primam extenderunt, ut dies Dominicus non omitteretur. Pascha autem voc
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmolatꝰ est xp̃e . ꝓpt̃ hanc gͦ uite nouitatẽ pͥmꝰ mensis
nouoꝵr in anni mensibꝰ celebrationi paschali mistice
attributꝰ ẽ. Qd̾ nͥ t̃cie ebdomade diẽ pascha celebrat᷑.
idẽ qͥ dies occ̃rit a qͥnta decima usꝙ in uicesimã pͥmam
ħ significat qͣm in toto tp̃r scłi qͥ septenario dier̃ nume

Expanded text:
istus ; propter hanc ergo vitae novitatem primus mensis novorum in anni mensibus celebrationi paschali mystice attributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est, qui dies occurrit a quinta decima usque in vicesimam primam: hoc significat: quia in toto
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. Qui dormitis in lectis eburneis. Item lec¬
tus in eccł̃a. hereticoꝵ deceptio: de quo in salo¬
mone scͥptum ẽ. Intexui lectũ meũ funibꝰ: hoc
est uincłis pecẽoꝵ. lectꝰ: tͥbrilacio uite fute.
hinc dicit in apocalipsin. Ecce mitto illã in lec¬
to: ⁊ qui mechant᷑ cum ea in magna tͥbulatio¬
ne erunt. Puluinar lectꝰ diuitũ est. inde ⁊ pul¬
uillus. Pulullꝰ enĩ sig̃c̃at deceptionẽ adulatoꝵ.
puluillos sub om̃i cubitu ⁊ ceruicalia: ad decipi¬
endas animas. Sponda aũt extior pars lecti: plu
ceus int̾ior. Geniales lecti ꝓpͥe sunt: qui ster¬
nunt᷑ puellis nubentibꝰ. dicti aũt a generandis
liberis. Cunabula sunt lectuli. in qͥbꝰ infantuli
iacere consuert: dicta qd̾ partui adhibeant᷑ qͣsi
cinabula. Nam cine est grece eniti. hec sepe abu¬
siue. ꝓ infantum nutͥmento ponunt᷑. Eeretrum
adulatoꝵ fauores. ł malas consuetudines homi¬
num. in qͥbꝰ peccatis mortui iacere desidant. Unde

Expanded text:
 Qui dormitis in lectis eburneis . Lectus in Ecclesia haereticorum deceptio, de quo in Salomone scriptum est: Intexui lectum meum funibus , hoc est, vinculis peccatorum. Lectus tribulatio vitae futurae. Hinc dicitur in Apocalypsi: Ecce mitto illam in lectum: et qui moechatur cum ea, in magna tribulatione erunt . Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Pulvillus enim significat deceptionem adulatorum; pulvillos sub omni cubitu, et cervicalia ad decipiendas animteus interior. Geniales lecti proprie sunt, qui sternuntur puellis nubentibus: dicti autem a gene randis liberis. Cunabula sunt lectuli, in quibus infantes jacere consueverunt, dicta, quod partui adhibeantur, quasi cynabula. Nam cuein est Graece eniti: haec saepe abusive pro infantum nutrimento ponuntur. Feretrum adulatorum favores, vel malas consuetudines hominum, in quibus peccatis mortui jacere desiderant: unde
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua necessitate ⁊ tractasq pulchre in carna¬
tioni dñi ꝯparat᷑. q̃d duriciam cordis humani
scã p̃dicattone dissoluit: cassiaq a nr̃is fistola
dr̃. redemptio gn̾is huãi ꝑ aqm baptisinatis in¬
dicat᷑. Quoniã hoc herbe genꝰ a quosis locis dr᷑
inueniri. his reb etiam odor ẽ suauis ut mm̾i¬
to sce in carnatoĩs ⁊ uirtus herbaꝵ. ⁊ odoris sua¬
uitas cõparet᷑ huita uis amoris cdei. ⁊ ardor ca¬
ritatis intelligr᷑ ubi ⁊ supͣ ligamentũ gutre di

Expanded text:
aliqua necessitate contractas: quae pulchre incarnaaliqua necessitate contractas: quae pulchre incarnationi Domini comparatur: quia duritiam cordis humani sancta praedicatione dissolvit. Casia, quae a nostris fistula dicitur, redemptio generis humani per aquam baptismatis indicatur: quoniam hoc herbae genus aquosis locis dicitur inveniri. His rebus etiam odor est suavis, ut merito sanctae incarnationi et virtus herbarum et odoris suavitas comparetur. Gutta vis amoris Dei, et arbor charitatis intelligitur, ubi et supra: Lig
Abbreviated transcription (Latin):
ne amoris accensa. omĩ nisu uͥtutũ ad celestia tẽ¬
dit. Ex mortificatione carnaliũ uolciptatũ ⁊ pu¬
ritatẽ orationũ. ⁊ omniũ uirtutũ odore. hq̃c itẽ
scͥptumest. uadam ad montem mirre ⁊ ad collem
turis qͥa in mirra mortificatio carnis uiture de¬
uotio orationis exprimit᷑. hinc rursum sponsꝰ
dicit messuti mirram meam cũ aromatib meis
ꝑmirram passio uel mortificatõ. ꝑ aromata õs¬
iurtutes exprimunt᷑. metit mirramcũ aromati¬
bus. quando martires cũ cet̾is electis ad maturi¬
tatem primiorum ꝑducit. Hinc rursum ꝑ ꝓpħam
deitatis fuisse cognoscit᷑ uestimentũ. Nam sic̃
uestib cooꝑunitur membra mortalium. ita ⁊
maiestas uerbi. infidelium ocłis. carnis uelami¬
ne udebatur abscondi. Ab hoc ergo uestimen
to .i. incarnationis archano congrue uenif se
dr̃ mirra ⁊ guita ⁊ sassia mirra mortem sigc̃.

Expanded text:
ne amoris accensa, omni nisu virtutum ad coelestia tenne amoris accensa, omni nisu virtutum ad coelestia tendit, ex mortificatione carnalium voluptatum, et puritate orationum, et omnium virtutum odore. Hinc item scriptum est: Vadam ad montem myrrhae, et ad collem thuris ; quia in myrrha mortificatio carnis, in thure devotio orationis exprimitur. Hinc rursum sponsus dicit: Messui myrrham meam, cum aromatibus meis . Per myrrham passio vel mortificatio, per aromata ovirtutes exprimuntur. Metit myrrham cum aromatibus, quoniam martyres cum caeteris electis ad maturitatem praemiorum perducit. Hinc rursum per PropDeitatis fuisse cognoscitur vestimentum. Nam sicut vestibus cooperiuntur membra mortalium, ita et majestas Verbi in fidelium oculis carnis velamine videbatur abscondi. Ab hoc ergo vestimento, id est, incarnationis arcano congrue venisse dicitur myrrha, gutta et casia. Myrrha mortem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
na siue gũm s di noscit᷑ sua ppͥetate. Nam thus ignu
imposiitum ardescit. Resina fumescit. bñm̃ uero li¬
quescit calefactum. Tus aut̃ atondendo dictum.
hoc &libanũ uocatum amonte arabia ubi sabei
sunt. Nam mons eorum libanꝰ dr. ubitͥura colli¬
guntur. De mirra. Mirra arbor arabie.¬
or est. elitita corticis uuln̾e uilior iudicat᷑. sarmen¬
ta eiꝰ arabies ignib fouent. quoꝵ fumo satis no¬
biles morbos contraht̃. Mirra aut̃ trogodite ab
insula arabie dictaubi melior colligitur ⁊ puri¬
or. Diu̾sa enim aromata dͥiu̾sas species significat
uͥtutũ quilꝰ scã decorat᷑ eccłia. uñ ̃cantico c̃ãtitoꝵ scͥptũ
nlło circũcisionis misti̾o emundatus. nulla ꝓpħarum
ammonicione eruditus. subito abinfimis uolup¬
tatibꝰ ꝑ desertũ gentilitatis ⁊ ydolatrie ad alta uͥ¬
tutũ culmina⁊ sponsi amplexus ascendiss. ig¬

Expanded text:
na sive gummi, sed dinoscitur sua proprietate. Nam tus igni na sive gummi, sed dinoscitur sua proprietate. Nam tus igni inpositum ardescit, resina fumescit, gummi vero liquescit calefactum. Tus autem a tundendo dictum. Hoc et libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanos dicitur, ubi tura colliguntur. Myrra arbor Arabior est, elicita corticis vulnere vilior iudicatur. Sarmentis eius Arabes ignes fovent, quorum fumo satis nobiles morbos contrahunt. Myrrha autem Troglodytica ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior. Diversa enim aromata diversas species significant virtutum, quibus sancta decoratur Ecclesia. Unde in Cantico canticorum scriptum nullo circumcisionis mysterio emundatus, nulla prophetarum admonitione eruditus, subito ab infimis voluptatibus per desertum gentilitatis et idololatriae ad alta virtutum culmina et sponsi amplexus ascendisset, ig
Abbreviated transcription (Latin):
sunt q̃uoq fragrantis odorisq̃ india uel arabia
mittet. siue alie regiones: nomen aut̃ aroma¬
ta traxisse uidentur. siue qd̃ aris imposita diuiniᷤ
inuocationib apta uideant᷑. seu qd̃ sese aeri in sere
ac mistere ꝓbantur: nam qͥd est odor nͥ aer contactꝰ:
Aromata uaria uͥtutum odoram̃ta sigc̃. sicut in li¬
ber regum de saba regina legit᷑. non sunt ablata
huiꝰcemodꝯ aromata. sicut saba regina dedit salo¬
moni: pigmenta uaria uͥtutum odoramenta. uͥ ⁊
supͣ. cũ uiniu̾sis pulueris pigmentariis. De thure.¬
Thus arbor arabie urmensa atq ramos a lenissi¬
mi corticis ramis ad aeris qualitatem amigdale
mͦ si icũ a romaticũ fundens album. & ad mu̾stica¬
tionem uelut ĩ puluere resolutum. & cã frangit᷑
intꝰ pingite. ⁊ igne ad positũ facile ardescit. & appel¬
latur apuid nos mascłs. eo qd̃ sit nat᷑a rotundum.
in modum testicłorum. reliqiũ planũ & pene sca¬
brosum minꝰ optintũ: adult̾at᷑us aut̃ ad mixtare si¬

Expanded text:
sunt quaeque fragrantis odoris, quae India vel Arabia mittit, vel Italiae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive qinvocationibus apta videantur: seu quod sese aeri inserere ac miscere probantur: nam quid est odor, nisi aer contactus? Aromata, varia virtutum ornamenta significant: sicut in libro Regum de Saba regina legitur: Non sunt allata hujuscemodi aromata, sicut Saba regina dedit Salomoni . Pigmenta, varia virtutum odoramenta, ubi et supra: cum universis pulveribus pigmentariis. Thus arbor Arabica immensa atqmi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo sucum aromaticum fundens album et masticatione veluti in pulverem resolutum, et cum frangitur, intus pingue et igni adpositum facile ardescens. Et appellatur apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum. Reliquum planum et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem admixta resi
Abbreviated transcription (Latin):
uis. pingrus. equalit̾ cerea. ⁊ que facile moliatur.
neq ligno uł t̃ra cõmixta amara odoris boni nã
exindia sordida est. ⁊ nigra ⁊ maiore gleba. ad ult̾a¬
turaut̃ ad mxxtum gumini qui non ita amari¬
ficat gustu. De mastice. Maxtix arboris lentis¬
q gutta est. hec granoiaxtix dicta. quia in mo¬
nascitur in india. in late montis cauta si. qd̃ soli
obumsũ est folia iumiperi similitudinẽ cuiꝰ sil¬
uas serpentes custodiũt. s in cole regionis illius
cũ matẽ fcierint in cendunt. ⁊ sic serpentes ig¬
ne fugant᷑ ⁊ iñ exflamina nigrũ piꝑ efficitur.
Nam piꝑis natura ałb̾a est. cuius quidem duĩ¬
sus est fructꝰ. nam qd̾ ir maturũ est Piꝑ. lon¬
gum nocatur. qd̃ in corruptum abigne piper
album. qd̾ uero cute rugosa ⁊ horrida fuerit.
ex calore ignas trahit.⁊ calorem.⁊ nomen: ꝓiꝑ
sileue est uetustum est.si gͣue. nouellum: uitã¬

Expanded text:
vis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile mollitur, vis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile mollitur, neque ligno vel terrae commista, amara, odoris boni. Nam ex India sordida est et nigra et majore gleba. Adulteratur enim admisto gummi, qui non ita amarificat gustum. Mastix aci gutta est. Haec granomastix dicta, quia in monascitur in India, in latere montis Caucasi, quod soli obversum est, folia iuniperi similitudine. Cuius silvas serpentes custodiunt, sed incolae regionis illius, quum maturae fuerint, incendunt, et serpentes igni fugantur; et inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam natura piperis alba est, cuius quidem diversus est fructus. Nam quod inmaturum est, piper longum vocatur, quod incorruptum ab igni, piper album; quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit et colorem et nomen. Piper si leve est, vetustum est; si grave, novellum. Vitan
Abbreviated transcription (Latin):
Storax ar¬
bor arabie similis malocidonii. cuiꝰ uirgbe ul¬
tra int̾ cãnicba hortoꝵ cati̾natim lacͥmam fluut̃:
distillatõ eius in t̾ram cadens munda non est s
cũ ꝓprie corticis scroue seruantur. illa aut̃ que
uirgis ⁊ calamis inheserit munda est ⁊ abbida.
de hinc fulua fit solts causa. ⁊ ipsa storax cala¬
mites pinguesis resinosa odoris ⁊ ueurids. humec¬
ta ⁊ ueluti mellosũ liquoꝵ emittens: storax aut̃
uocata. qd̃ sit gutta arboris ꝓfluens ⁊ congelate.
Nam greqistittã guitã dicut̃ grece aut̃ stirax
latine storice dr. hoc ergo pigmentũ cũ cet̾is
aromatib duxert̃ filii isrli in egiptum. ⁊ ĩob¬
tulert̃ ioseph ꝑmunere. qd̾ sc̃i utri in pegrinati¬
natione hinus scłi saluatori nr̃o adferunt dona
bone uoluntatis ⁊ sacrarum uirtutã. quibtis
ipse delectatus ⁊ placabilis fit ⁊ annuens uotis eoꝵ.
Bebidella. Bidella indie ⁊ arabie arbor. cuiꝰ la¬
crima melior arabica. est enĩ liccida. sub albida le¬

Expanded text:
Storax arbor Arabiae, similis malo Cydonio, cujus virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrymam fluunt. Distillatio ejus in terram cadens munda non est, sed cum proprii corticis scrobe servatur. Illa autem quae virgis et calamis inhdehinc fulva fit solis causa, et ipsa storax calamites pinguis, resinosa, odoris jucundi, humecta, et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem vocata, quod sit gutta arboris profluens et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt. Graece autem styrax, Latine storax dicitur. Hoc ergo pigmentum cum caeteris aromatibus duxerunt filii Israel in Aegyptum, et obtulerunt Joseph pro munere, quod sancti viri in peregrinatione hujus saeculi Salvatori nostro afferunt dona bonae voluntatis et sacrarum virtutum, quibus ipse delectatur, ut placabilis sit et annuens votis eorum. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cujus lacryma melior Arabica: est enim lucida, subalbida, le
Abbreviated transcription (Latin):
aut plumbum asꝑgere ut ponderosum fiat.
Aloe.Aloe in india atq arabiẽ gignitur.
arbor odoris suatussimi ac sũmi. dentq lignũ ip̃iꝰ
uice timiamatũ altarib adoletur. unde ⁊ nom̃ tra-¬
xisse credit᷑. Dealoa aut̃ in eungłio de sepultã dnĩ
ita legit᷑. uenit ergo ioseph ⁊ tulit corpꝰ rt̃ uenit
aut̃ ⁊ nichodemiis qui uenerat ad iħm nocte pri¬
tũ. hinc ⁊ in cantico canticoꝵ scͥptũ est. in latide
sponse: mirra ⁊ aloe cũ om̃ib pͥmis unguentis:
mirra enĩ ⁊ aloe arbores st̃ a romatice. que tonti¬
nentiam carnis exprimunt cũ omnibꝰ primis rin¬
sia nascitur in arabia uirga robusti cortitis ⁊ p᷑¬
pureis foliis ut piꝑis est autẽ uͥtutis cinnamomi
similis s pertentia inferior. uñ ꝓcumamomi ui¬
ce duplex eius pondꝰ in medicamentis ad miscet᷑.¬
de cinnamo

Expanded text:
aut plumbum aspergere, ut ponderosum fiat. Aloe in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi: denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur, unde et nomen traxisse creditur. De aloe autem in Evangelio de sepultura Domini ita legitur: Venit ergo Joseph, et tulit corpus Jesu. Venit autem et Nicodemus, qui venerat ad Jesum nocte printico canticorum scriptum est in laudem sponsae: Myrrha et aloe cum omnibus primis unguentis . Myrrha enim et aloe arbores sunt aromaticae, quae continentiam carnis exprimunt, cum omnibus primis unsia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis, ut piperis: est autem virtute cinnamomo similis, sed potentia inferior: unde pro cinnamomi vice duplex ejus pondus in medicamentis admiscetur. Cinnamo
Abbreviated transcription (Latin):
lune. qm̃ gemino cursucũ sole contendit. siue qa¬
equũ igrũ. altm̃ candidum trigas diĩs inferis qͥa
hiptres etates homines ad se raprticiti ꝑuifantiam.
iuuentutẽ atq senectutẽ e ugũ maximꝰ q̃tis curti¬

Expanded text:
lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive qlunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive qequum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is per tres aetates homines ad se rapit: id est per infantiam, iuventutem atque senectam. Seiuga maximus curru
Abbreviated transcription (Latin):
Scõrum ergo unia nimitas turrꝰ est dñi quẽ ille ue¬
lut auriga insidet. ⁊ ad uoluntatis sue minist̾m salu¬
tari lege moderatꝰ. s ut istum cͣrum ostend̾e̾t ñequis
deditum. s humanis cogitationib ad tribitũ. ait de¬
cem miltum multiplex. qd̾ bene ad tinumeros po¬
płos ñ ad equos noscit᷑ ꝑtine. subutuxit milia se¬
tantiũ. qd utiq de fidelib debet intelligi ut osten¬
dẽtur leticie plenitudo. ait dr̃is in illis qui magua
exultatois est cumulais. ⁊ bonoꝵ oĩm dulcedo mira
bilis. Nam aliqñ currꝰ societas impioꝵ iuncło pecco¬
rum alsigata intelligr᷑. Uñ in exodo scͥptum est.
churtꝰ pharaonis ⁊ exercitum eiꝰ ꝓiecit in mare.
⁊ se iuge. anumero equoꝵ ⁊ iugo dicti ex quibꝰ
quadrigas soli. bigas lunetrigaᷤ inferis. se ui¬
gas ioui desultores lucifero ⁊ hesꝑo sacrauert̃. Quad̃¬
gam ideo sol iungint. quia ꝑ quatuor temꝑa an¬
nus uertitũr uereᷤstate.⁊ aitũno ⁊ hẏeme. Bigas

Expanded text:
orum ergo unanimitas currus est Domini, quem ille velut auriga insidet, et ad voluntatis suae ministerium salutari lege moderatur. Sed ut istum currum ostenderet non equis deditum, sed humanis cogitationibus attributum, ait, decem millium multiplex, quod bene ad innumeros populos, non ad equos noscitur pertinere. Subjunxit, millia laetantium, quod utique de fidelibus debet intelligi. Et ut ostenderetur laetitiae plenitudo, ait, Dominus in illis, qui magnae exsultationis est cumulus, et bonorum omnium dulcedo mirbilis. Nam aliquando currus societas impiorum, vinculo peccatorum alligata, intelligitur. Unde in Exodo scriptum est: Currus Pharaonis, et exercitum ejus projecit in mare .  seiugae a numero equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Bigas
Abbreviated transcription (Latin):
uinationis aꝑsis fert᷑ ad latũ. diuni dicti qiͣ deo
pleni. diuinitate enĩ se plenos ad similant. ⁊ astu
cia fraudulenta hõib futa᷑ coniectant. Duo st̃
autẽ genera diuinatioĩs. ars ⁊ furor. Incantato¬
res uocati sunt qͥ artem u̾bis ꝑagunt. Arioli tio¬
cati ꝑpter qd̾ cir̃ca aras ydoloꝵ. nefarias preces
emittunt & funesta sacinficia offert̃. His que
telebritatib demonũ responsa accipiut̃. Aruspi¬
ces nuncupati. qiͣ horarum qrͣ in spectores. Di¬
es enĩ ⁊ horas inagendis negociis. oꝑibq custodi¬
ut̃. hi etiam exta petudũ in spiciunt ⁊ exeis futa᷑

Expanded text:
ni dicti, quasi deo pleni: divinitate enim se plenos adsimulant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo sunt autem genera divinationis: ars et furor. Incantatores dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, iisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Haruspices nuncupati, quasi horarum inspectores: dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiu
Abbreviated transcription (Latin):
munt᷑. ut est h. Ceti enarrent głam dei: qr ip̃i de
aduentu xp̃i disserendo. orbem t̾rarum seĩs ammo¬
nitionib impleuert̃. de qͥb celis alibi dicit᷑.
confortati sunt. Igit᷑ in pͥncipio fecit deus celũ
io est spiritales. qui celestia meditant᷑ et quert᷑. In
ipso ferit et caynales: qui t̾renũ hominẽ necdũ
deposuerunt. Aliqñ etiam contẽplationẽ suꝑnoꝵ
celum figãt. ut est illud. Ascendunt usq ad celos ⁊
descendunt usq ad abussos. usq ad celos qͥppe ascen¬
diiꝰ. cum sũma penetramꝰ. S abissos rsq descendi¬
mꝰ: cum repente a contẽplationis culmine ꝑ turpia
tẽptam̃ta deicuñ. Plerũq gͦ in sc̃õ eiͣngłio regnun
celoꝵ p̃sens eccła nominat᷑. Congregatio qͥppe iusto

Expanded text:
ujusmodi: Coeli enarrant gloriam Dei ; quia ipsi de adventu Christi disserendo orbem terrarum sanctis admonitionibus impleverunt. De quibus coelis alibi dicitur:confortati sunt. Igitur in principio fecit Deus coelum , id est, spiritales, qui coelestia meditantur et quaerunt in ipso: fecit et carnales, qui terrenum hominem necdum posuerunt. Aficat, ut est illud: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Usque ad coelos quippe ascendimus, cum summa penetramus: sed abyssos usque descendimus, cum repente a contemplationis culmine per turpia tentamenta dejicimur. Plerumque ergo in sancto Evangelio regnum coelorum praesens
Abbreviated transcription (Latin):
merauit: Si eñ iux̃ solam ystoriam loqͣbat᷑. dictusꝰ
luminare minꝰ: pꝰ luminare maiꝰ dicere debuit.
ut ante solem ⁊ pꝰ lunã. atq stellas fundatas ẽẽ.
phiberet. S qr uixͦ intellectũ imsticũ loq̃bat᷑: ut lu¬
nã scãm eccłam. ⁊ stellas. homines scõs accipere de¬
beremꝰ: solem nominare noluit. qr uiddicet ip̃i et̾no
soli loqͦbat᷑ de qͦ scͥptum ẽ. Uob̃ añt qͥ timetis dñm
oriet᷑ sol fcicie. Celum aũt uixͤ allegoriã aliqͣndo

Expanded text:
meravit? Si enim juxta solam historiam loquebatur, dicturus meravit? Si enim juxta solam historiam loquebatur, dicturus luminare minus: prius luminare majus dicere debuit, ut ante solem et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas homines sanctos accipere deberemus, solem nominare noluit: quia videlicet ipsi aeterno soli loquebatur, de quo scriptum est: Vobis autem, qui timetis Dominum, orietur s
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm celatum uas inp̃ssa lumina ha¬
beat stellaꝵ ueluti signa. Celum arĩt in
sptis scĩs ideo firmam̃tũ uocatũ: qd̾ sit cursu sy¬
derum ⁊ ratis legibꝰ fixisq firmatũ. Int̾dum ⁊ ce¬
lum ꝓ aere acipit᷑. u uenti. ⁊ nubes ⁊ ꝓcelle. ⁊ turbi
nes fiunt. In scͥpta sacra plerũq ⁊ ea que accipi
ut ⁊ fides habeat᷑ inueritate ystorie. ⁊ sp̃itał in¬
telligentia capiat᷑ in isteriis allegorie. Sic̃ ħ qͦꝙ¬
noiumꝰ qd̾ psalmista ait. q̃m iudebo celos oꝑa di¬
gitoꝵ tuoꝵ lunã ⁊ stellas qͣs tu sund asti. Ecce¬
enĩ uitta ueritatẽ ystorie stat sermo rõnis: qr
⁊ ceti oꝑa dei sunt. ⁊ lina ac stelle ab eo create.
atq fundate sẽ. S si ħ psalmista iuata solam ysto¬
riam ⁊ ñ eciã scd̾m intellectum misticũ asserit.
qͥ celos oꝑa dei ẽẽ ẜfesi̾is est dictur᷑ limam ac stel¬
las. cur ñ eciã solem qͦm scimꝰ ꝙr eiꝰ opꝰ est parit enu¬

Expanded text:
tanquam coelatum vas, impressa lumina hatanquam coelatum vas, impressa lumina habeat stellarum, veluti signa. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatum, quod sit cursus siderum et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes e » In Scriptura sacra et ea, quae accipi ut fides habeatur in veritate historiae, et spiritalis intelligentia capiatur de mysteriis allegoriae, sicut novimus, quod Psalmista ait: Quoniam videbo coelos opera digitorum tuorum, lunam et stellas, quos tu fundasti . Ecceenim juxta veritatem historiae stat sermo rationis: quia et coeli opera Dei sunt, et luna ac stellae ab eo creatae atque fundatae sunt. Sed si hoc Psalmista juxta solam historiam et non etiam secundum intellectum mysticum asserit, qui coelos opera Dei esse professus est, dicturus lunam et stellas: cur non etiam solem, quem scimus, quia ejus opus est, pariter enu
Abbreviated transcription (Latin):
ylen greci
rerum qͣndam pͥmã mat̾iam dicunt.
nlło ꝓrsus mͦ formatã. s om̃ium corpora¬
luim formaꝵ capacem: ex qͣ uisibilia hec elemen¬
ta formata sunt. Unde ⁊ ex eiꝰ dinuatione noca¬
bulum acceꝑunt hanc ylen. latini materiã ap¬
pellauerunt. Ideoq om̃e informe. unde aliqͥd fa¬
ciendũ est semꝑ materia nuncupat᷑. ꝓnide ⁊ eam
poete siluam nõĩauerunt: nͦ in congrue: qr materie
silnaꝵ sunt. Greci aũt elementa ictora nuncupant:
eo qd̾ sͥ societatis concordia ⁊ cõmunione qͣdam con¬
ueniant. Nam sic ea int̾ se nat᷑ali qͣdam rõne
iuncta dñr. Ut mͦ originem ab igne repetentes
usq ad t̾ram. mͦ a t̾ra usq ad ignem. ut ignis qͥdem
in aera desinat. aer in aqͣm denset᷑: aqͣi int̾ram
crasescat: rursusq t̾ra diluat᷑ in aqͣm: aqͣ rarescat
in aerem. aer in ignẽ extenuet᷑. Qͣ ꝓpt̃ omĩa elem̃ta
cepisse uocabulũ. Sunt aũt diuina ꝓuidentia ꝓ¬
p̃is animantibꝰ distributa: nam celum angłis. ae¬

Expanded text:
Ylen Graeci rerum quamdam primam materiam dicunt, nullo prorsus modo formatam: sed omnium corporalium formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt. Unde et ex ejus derivatione vocabulum acceperunt. Hanc Ylen Latini materiam appellaverunt: ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Provide et eam silvam nominaverunt. Nec incongrue: qsunt. 109 2. Graeci autem elementa στοιχεῖα nuncupant eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant, nam sic ea inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, modo originem ab igne repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat, rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. 3. Quapropter omnia elementa cepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis minutis distributa. Nam coelum angelis, ae